text:
MIRGA KEENYA, IRREE KEENYAAN DEEFFANNA !!!!!!!!
Posted by Madda Walaabuu Press on 7/28/2013
Adoolessa 28, 2013 | Y.G(2005)
Addunyaa kana irratti, Bilisummaan tolaan argame gonkumaa hin jiru. Hundumtu wareegama qaqqaalii ijoolleen isaanii gara kuteenyaan kaffalaniin Injifannoo gonfatan. Mirgi kan sarbamu abaarsaan miti, humnaanii. dhiiga Ummata gabrummaa jala tursu barbaadan sanii dhangalaasaniiti. Qabeenyaa saamuuf jecha, hammeenya gara jabiinaa dhala namaa irratti hin raawwatamiin irratti raawwatanii nama gabroomsan. Addunyaa kana irratti tokko isa tokko liqimsee jiraachuuf lubbu galaafata. Nama gabroomsuuf falli jiru kana qofaadha. Kan gabroomsuu barbaadan gama hundaan laamshessanii cabsan. Warri bara amma kana nu gabroomsan, siree tolaa irra nu ciibsanii ykn nu kunuunsanii miti kan gabrummaa jala nu jiraachisuuf tattaafatan.
Oromoon ega humnaan cabee kaasee mootootiin Itoophiyaa bulchan, Ummata keenya miliyoona ja’aa ol galaafataniiru. Ummata miliyoonaan lakkaa’amu Biyya abbaa isaa keessaa ari’anii tajaajiltuu warra adii fi kanneen biro taasisaniiru. Hidhaan kan gidirsaa jiran, qe’ee keenya irraa kan buqqisanii jiran, jireenya dararaaf kan saaxilan lakkoofsa hin qabu.addatti har’a Ummata kana gama hundaan rakkoo hawaasummaa keessa galchanii gargar facaasanii isa bituuf hammenya hiriyyaa hin qabneetu irratti raawwatamaa jira. Kun nuun nu cabsuuf filmaata tokko malee kan nu irratti raawwataniidha. Nuutiwoo ??????????gaaffii jabduun kanaaf deebii kennuu qabna. Diinni akkasii nu fuuldura ega jiraate, waan nu eeggatu beeku qabna. Ummati Oromoo gara jabiina barachuu fi hojiin argisiisuu qaba. Yakki yakka hunda caalu nu irratti raawwatamuun kan wal gitu, qabsoo hadhaawaa gaggeessuun dirqama keenyadha. Kanatti tarkaanfataa jiraachuu hunduu beeku qaba. Addunyaa fi diinatu filmaata kana nu kaa’e.
Oromoon maal gara jabinni diina keenyaa jedhee akka ciilalluu of keessa maratee taa’u yoo jiraate, kan umama isaa irraa rakkoo qabuudha. Har’a sadarkaan irra jirru, jiraachuu ykn dhabamuu, of oolchuu ykn diinaan dhabamuudha. Har’a qabsoon itti jirru kan keessa ilaallatan miti. Lakkii nu dhiisaa jennee yeroo itti himnnus miti. Jiraachuf ammo, waan itti jirru irraa duubatti yoo jenne kan ciraa itti lafa irraa dhabanuudha. Kan funyaan nu hdahe funyaan dhoofnee, kan nu hamate nu hammatinee deebii kan itti kenninuudha. Kun ta’u baannaan, ykn laafannaan diinni sadarkaa nuuti isa dura dhaabbachuu hin dandeenye irra ga’a. Qabsoon oromoo lola harkaan adeemsifamu keessa kan seeneedha.
Diinni keenya kan nyaate deebisee bulgaafachuu isaatiin waan nu dhiphisu hin qabu. Nuuti kan gaafachaa jirruu, Biyya abbaa keenyaati. Halgaan Biyya keessaa fi alaa kan nu gaafachaa jiru, Biyya abbaa keenyadha. Isaan hegaree isaaniitu isaan yaaddeessee, waan nyaatan isaan bulgaafachiisaa jira. Jaallaatanis jibbanis, jireenyi Amahaaraas ta’ee Tigiree, Jireenya Oromoo fi Oromiyaa irratti hundaa’a. kanaaf waan nuun nu dhiphisu hin jiru. Jarri Itoophiyaa Itoophiyaa jedhanii mankaraaran, jechi Itoophiyaa jettu kun haguuggiidha malee, iyyi isaanii jireenyi keenya badee jechaa jiran. Jarri namni maal naan jedhu hin beekne, Hayilasillaasee har’a lubbuun hin jirreef amma dhiphatan, Oromoo har’a lubbuun jiruuf gonkumaa hin dhiphatan. Nuuti garuu, Amaara kaleessaa fi har’aa jennee garaa laafnaaf.
Jarri Amaaraa of tuulummaan biyya alaa keessa wawwaattu kun, yoo ofiif jette, yoo hegaree isheef yaaddi ta’e, adeemsa isaanii sirreessuutu irra jira. Sammuu ligidaa’aa har’allee Oromoo irra bubbuluuf habbalan kanaaf wanni gaddinus, ilaa fi ilaameen gaafannu hin jiru. Yeroon isaa kana nu hin hayyamu. Fuulleetti waan walitti himuun barbaachisu waliif himanii jiraachuudha. Haqa kan fudhatu haa fudhatu. Kan itti hadhaa’e itti hadhaa’ee haa hafu. Gara laafummaan keenya nu ga’a. Itoophiyaan eenyummaa sabootaa dursitee itti hin amaniin, boolli ishee dhihaachaa jira. Diinni hanga jirutti, mormii fi wareegamni waan hin hafneedha. Kanaaf waan nurraa barbaachisu hundaa kafallee Bilisummaa keenya gonfachuun dirqama keenya.
Halagaan Itoophiyaa inni lallabuuf, diigamuu kan eegalte har’a miti. Diigamu ishee kan dhiheesse adeemsa isaanii fi wayyaaneedha. Har’as wanni Biyya keessaa fi alaa lallabaa jiran, Ummatoonni hegaree isaanii of irratti akka hundeessan kan taasisu malee, kan isaan iyyaa jiraniif miti. Sabboontoonni Oromoo kana hubachuu qaban. Gabrummaan jiraannaan, gabroomsaan akka jiruudha. Gabroomsaan jiraannaan, diinatu jira jechuudha. Diinni jiraannaan diina of duraa kaasuun ni jira. Diina of duraa kaasuun gama hundaa ilaallata. Nuuti akkasitti wayita yaannu diinnis nuuf warqee akka hin hafne beeku nu barbaachisa. Kanaaf yeroo hundaa dammaqoo ta’uun barbaachisaadha.
Kaleessa kan gootoonni keenya kan itti ajjeefaman yaadachuu qabna. Harka diinaatti kan irratti raawwatame beeku qabna. Diinni gama kamiinu, eessattu nu dura dhaabbatee jiru, badii fakkaataa daran akka nu irratti jabeessu huabchuu nu barbaachisa. Gootoonni keenya dachee somaaliyaa keessatti, boolla tokko keessatti dhuman diinaanii. Karaa dhiha Oromiyaa summiin kan dhuman diinaani. Taaddasaa, elemoo, luba Guddinaa kkf diinaan dhuman. Namoota qaroo ykn goota ta’an galaafachuun shira diinaati. Nuutis tarkaanfiin kanatti ceenu dhufaa jiraa. Kanaaf sochii taasifnu keessatti shirri diinaa yoomillee kan hin dhaabbanne ta’u hubachuu nu barbaachisa. Kana hubadhaa jechuun dorsisa miti.
Dhalli Oromoo hanga qabsoo isaa finiinseetti diinni jiraachuuf jecha hammaachuun waan jiraati. Qorchi isaa garuu, daran isa caalaa tarkaanfii fi sochii jiru alaa fi keessatti finiinsuudha. Har’a sabboontoota keenya karaa miidiyaa abaaruun itti duulamuun, jabina sabboontoota keenyaa ibsa. Caalaatti isaan cabsuuf caalaatti hojjachuu barbaachisa. Beektoonni keenya bakka jiranii mata duree ka’an irratti cichoomiinaan falmanii, qiyyaafannaa diinaa gara dhabsiisuu barbaachisa. Oromoon Oromoof ka’uun dirqama ta’uun yeroonu itti nu oofaa jira. Yoo kana hubachuu dhabnee akka duraa wal irratti ilaalla taanaan diinni manatti dhufee nu galaafatuun hin hafu. Biyya itti wal ajjeessan hin jirru jennee of tuullee teenya taanaan, dhaabbatanii deemuun lubbun jiraachuu akka hin mirkaneessine beeku barbaachisa.Namni waan umameef irraa hanqatee jiraatu , namummaan hir’uudha.waaqayyoo waan umamaan olii itti kenne kan isa uumeef akka namummaa isaa ittiin kabachiifatuuf malee hafatee irra haa rafuuf miti. Diinni gootatti duula. kan maratee taa’e maaliif itti duula. Inumaa akka maratee ciisuuf haala mijeessaaf. Kanaaf diina keessa xuqanii waccisiisuun mataa isaa jabiina. Gootummaadha. Inni kaanis beekumsaa fi dandeettii isaatti ni mana yoo ta’e akkas xuxxuqee diina wacabbarsiisuudha. Diinni badhaasa naamuusaa namaa kennu hin jiru. Warri diina waccisiisan ammallee itti fufu qabu. Harka diinaa miti, meeshaan diinaa iyyuu irra akka jiru beeku barbaachisa.
Har’a amaarri Biyya alaa wacuun qalbii keenya hundaa fudhachuu hin qabu. Diina leenca ilkaan hin qabneen wal fakkaatan waan ta’eef. Yoo jabaate hojiin isaanii miidiyaa irra hin dabru. Kan qabatamaattu nu fixaa jiru irrattii xiyyeeffachuun dagatamu hin qabu. Wayyaaneef kun gammachuu akka hin taaneef, of eeggachuu barbaachisa. Diinni akkas wayita wacu deebii laachuufii odoo hin taane, waan caalaatti isa waccisiisuu qopheessuu barbaachisa. Tokko irratti yennaa ka’an ykn wacan, inni kaan bakka biraa mata duree biraa kaasee joonjeessuu barbaachisa. Qabsoon nu eegattu jabduudha. Waliif haa birmannu.
MIRGA KEENYA IRREE KEENYAAN QOFA, KAN DEEFFACHUU DANDEENYU.
GALATOOMAA !!!!
Addunyaa kana irratti, Bilisummaan tolaan argame gonkumaa hin jiru. Hundumtu wareegama qaqqaalii ijoolleen isaanii gara kuteenyaan kaffalaniin Injifannoo gonfatan. Mirgi kan sarbamu abaarsaan miti, humnaanii. dhiiga Ummata gabrummaa jala tursu barbaadan sanii dhangalaasaniiti. Qabeenyaa saamuuf jecha, hammeenya gara jabiinaa dhala namaa irratti hin raawwatamiin irratti raawwatanii nama gabroomsan. Addunyaa kana irratti tokko isa tokko liqimsee jiraachuuf lubbu galaafata. Nama gabroomsuuf falli jiru kana qofaadha. Kan gabroomsuu barbaadan gama hundaan laamshessanii cabsan. Warri bara amma kana nu gabroomsan, siree tolaa irra nu ciibsanii ykn nu kunuunsanii miti kan gabrummaa jala nu jiraachisuuf tattaafatan.
Oromoon ega humnaan cabee kaasee mootootiin Itoophiyaa bulchan, Ummata keenya miliyoona ja’aa ol galaafataniiru. Ummata miliyoonaan lakkaa’amu Biyya abbaa isaa keessaa ari’anii tajaajiltuu warra adii fi kanneen biro taasisaniiru. Hidhaan kan gidirsaa jiran, qe’ee keenya irraa kan buqqisanii jiran, jireenya dararaaf kan saaxilan lakkoofsa hin qabu.addatti har’a Ummata kana gama hundaan rakkoo hawaasummaa keessa galchanii gargar facaasanii isa bituuf hammenya hiriyyaa hin qabneetu irratti raawwatamaa jira. Kun nuun nu cabsuuf filmaata tokko malee kan nu irratti raawwataniidha. Nuutiwoo ??????????gaaffii jabduun kanaaf deebii kennuu qabna. Diinni akkasii nu fuuldura ega jiraate, waan nu eeggatu beeku qabna. Ummati Oromoo gara jabiina barachuu fi hojiin argisiisuu qaba. Yakki yakka hunda caalu nu irratti raawwatamuun kan wal gitu, qabsoo hadhaawaa gaggeessuun dirqama keenyadha. Kanatti tarkaanfataa jiraachuu hunduu beeku qaba. Addunyaa fi diinatu filmaata kana nu kaa’e.
Oromoon maal gara jabinni diina keenyaa jedhee akka ciilalluu of keessa maratee taa’u yoo jiraate, kan umama isaa irraa rakkoo qabuudha. Har’a sadarkaan irra jirru, jiraachuu ykn dhabamuu, of oolchuu ykn diinaan dhabamuudha. Har’a qabsoon itti jirru kan keessa ilaallatan miti. Lakkii nu dhiisaa jennee yeroo itti himnnus miti. Jiraachuf ammo, waan itti jirru irraa duubatti yoo jenne kan ciraa itti lafa irraa dhabanuudha. Kan funyaan nu hdahe funyaan dhoofnee, kan nu hamate nu hammatinee deebii kan itti kenninuudha. Kun ta’u baannaan, ykn laafannaan diinni sadarkaa nuuti isa dura dhaabbachuu hin dandeenye irra ga’a. Qabsoon oromoo lola harkaan adeemsifamu keessa kan seeneedha.
Diinni keenya kan nyaate deebisee bulgaafachuu isaatiin waan nu dhiphisu hin qabu. Nuuti kan gaafachaa jirruu, Biyya abbaa keenyaati. Halgaan Biyya keessaa fi alaa kan nu gaafachaa jiru, Biyya abbaa keenyadha. Isaan hegaree isaaniitu isaan yaaddeessee, waan nyaatan isaan bulgaafachiisaa jira. Jaallaatanis jibbanis, jireenyi Amahaaraas ta’ee Tigiree, Jireenya Oromoo fi Oromiyaa irratti hundaa’a. kanaaf waan nuun nu dhiphisu hin jiru. Jarri Itoophiyaa Itoophiyaa jedhanii mankaraaran, jechi Itoophiyaa jettu kun haguuggiidha malee, iyyi isaanii jireenyi keenya badee jechaa jiran. Jarri namni maal naan jedhu hin beekne, Hayilasillaasee har’a lubbuun hin jirreef amma dhiphatan, Oromoo har’a lubbuun jiruuf gonkumaa hin dhiphatan. Nuuti garuu, Amaara kaleessaa fi har’aa jennee garaa laafnaaf.
Jarri Amaaraa of tuulummaan biyya alaa keessa wawwaattu kun, yoo ofiif jette, yoo hegaree isheef yaaddi ta’e, adeemsa isaanii sirreessuutu irra jira. Sammuu ligidaa’aa har’allee Oromoo irra bubbuluuf habbalan kanaaf wanni gaddinus, ilaa fi ilaameen gaafannu hin jiru. Yeroon isaa kana nu hin hayyamu. Fuulleetti waan walitti himuun barbaachisu waliif himanii jiraachuudha. Haqa kan fudhatu haa fudhatu. Kan itti hadhaa’e itti hadhaa’ee haa hafu. Gara laafummaan keenya nu ga’a. Itoophiyaan eenyummaa sabootaa dursitee itti hin amaniin, boolli ishee dhihaachaa jira. Diinni hanga jirutti, mormii fi wareegamni waan hin hafneedha. Kanaaf waan nurraa barbaachisu hundaa kafallee Bilisummaa keenya gonfachuun dirqama keenya.
Halagaan Itoophiyaa inni lallabuuf, diigamuu kan eegalte har’a miti. Diigamu ishee kan dhiheesse adeemsa isaanii fi wayyaaneedha. Har’as wanni Biyya keessaa fi alaa lallabaa jiran, Ummatoonni hegaree isaanii of irratti akka hundeessan kan taasisu malee, kan isaan iyyaa jiraniif miti. Sabboontoonni Oromoo kana hubachuu qaban. Gabrummaan jiraannaan, gabroomsaan akka jiruudha. Gabroomsaan jiraannaan, diinatu jira jechuudha. Diinni jiraannaan diina of duraa kaasuun ni jira. Diina of duraa kaasuun gama hundaa ilaallata. Nuuti akkasitti wayita yaannu diinnis nuuf warqee akka hin hafne beeku nu barbaachisa. Kanaaf yeroo hundaa dammaqoo ta’uun barbaachisaadha.
Kaleessa kan gootoonni keenya kan itti ajjeefaman yaadachuu qabna. Harka diinaatti kan irratti raawwatame beeku qabna. Diinni gama kamiinu, eessattu nu dura dhaabbatee jiru, badii fakkaataa daran akka nu irratti jabeessu huabchuu nu barbaachisa. Gootoonni keenya dachee somaaliyaa keessatti, boolla tokko keessatti dhuman diinaanii. Karaa dhiha Oromiyaa summiin kan dhuman diinaani. Taaddasaa, elemoo, luba Guddinaa kkf diinaan dhuman. Namoota qaroo ykn goota ta’an galaafachuun shira diinaati. Nuutis tarkaanfiin kanatti ceenu dhufaa jiraa. Kanaaf sochii taasifnu keessatti shirri diinaa yoomillee kan hin dhaabbanne ta’u hubachuu nu barbaachisa. Kana hubadhaa jechuun dorsisa miti.
Dhalli Oromoo hanga qabsoo isaa finiinseetti diinni jiraachuuf jecha hammaachuun waan jiraati. Qorchi isaa garuu, daran isa caalaa tarkaanfii fi sochii jiru alaa fi keessatti finiinsuudha. Har’a sabboontoota keenya karaa miidiyaa abaaruun itti duulamuun, jabina sabboontoota keenyaa ibsa. Caalaatti isaan cabsuuf caalaatti hojjachuu barbaachisa. Beektoonni keenya bakka jiranii mata duree ka’an irratti cichoomiinaan falmanii, qiyyaafannaa diinaa gara dhabsiisuu barbaachisa. Oromoon Oromoof ka’uun dirqama ta’uun yeroonu itti nu oofaa jira. Yoo kana hubachuu dhabnee akka duraa wal irratti ilaalla taanaan diinni manatti dhufee nu galaafatuun hin hafu. Biyya itti wal ajjeessan hin jirru jennee of tuullee teenya taanaan, dhaabbatanii deemuun lubbun jiraachuu akka hin mirkaneessine beeku barbaachisa.Namni waan umameef irraa hanqatee jiraatu , namummaan hir’uudha.waaqayyoo waan umamaan olii itti kenne kan isa uumeef akka namummaa isaa ittiin kabachiifatuuf malee hafatee irra haa rafuuf miti. Diinni gootatti duula. kan maratee taa’e maaliif itti duula. Inumaa akka maratee ciisuuf haala mijeessaaf. Kanaaf diina keessa xuqanii waccisiisuun mataa isaa jabiina. Gootummaadha. Inni kaanis beekumsaa fi dandeettii isaatti ni mana yoo ta’e akkas xuxxuqee diina wacabbarsiisuudha. Diinni badhaasa naamuusaa namaa kennu hin jiru. Warri diina waccisiisan ammallee itti fufu qabu. Harka diinaa miti, meeshaan diinaa iyyuu irra akka jiru beeku barbaachisa.
Har’a amaarri Biyya alaa wacuun qalbii keenya hundaa fudhachuu hin qabu. Diina leenca ilkaan hin qabneen wal fakkaatan waan ta’eef. Yoo jabaate hojiin isaanii miidiyaa irra hin dabru. Kan qabatamaattu nu fixaa jiru irrattii xiyyeeffachuun dagatamu hin qabu. Wayyaaneef kun gammachuu akka hin taaneef, of eeggachuu barbaachisa. Diinni akkas wayita wacu deebii laachuufii odoo hin taane, waan caalaatti isa waccisiisuu qopheessuu barbaachisa. Tokko irratti yennaa ka’an ykn wacan, inni kaan bakka biraa mata duree biraa kaasee joonjeessuu barbaachisa. Qabsoon nu eegattu jabduudha. Waliif haa birmannu.
MIRGA KEENYA IRREE KEENYAAN QOFA, KAN DEEFFACHUU DANDEENYU.
GALATOOMAA !!!!
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Sunday, August 16, 2009
Harreen nan haqadhatti keessa ishee mul'ifti jedhu?. Haasaa Obboo Daud Ibsaa Fuula 2ffaa.
Hunda dura wareegama Obboo Daud Ibsaa fi kanneen ar'a mursa isaa keessa jiraniif akka kabajuu qabu dubbiftootni barruu kanaa akka hubatan barbaada. Barruu ar'aa keessatti haasaa obboo Daud ilaalchisee dhugaa haasaa kana keessatti jallate dhugaan qajeelchuu yaala. Akka armaa gaditti na hordofaa.
Haasaa obboo Daud godhe irraa wanni barru gonkumaa siyaasaan akka harkaa badde, ummata Oromoo hoogganuuf dandeettii takka illee akka hin qabnee bifa shakkii hin qabneen ifa godha. Kun seenaa Obboo Duad fi dhaaba kana keessatti erga aangoo dhuunfatee ir'ina bulchiinsaa dhabuu irraa gaaga'ama inni dhaaba kanaa fi ummata Oromoo irraan gahee fi gahaa jiru ilaaluu nu dirqa.
1. Obboo Daud ibsaa 1981 summii diinaa nyaatee mana hidhaa seenee. Gaafa harka diinaatti kufu ajajaa saglii nama ture. Bulchina sammuu fi amala hoogganummaa akka hin qabne kan agarsiise mana hidhaa kana keessatti ture. kanneen mana hidhaa waliin jiraataniin akkaata nyaata itti qopheessan fi waliif hiran irratti mariin godhamee murna nyaataa maqros jedhamu akka dursu godhame. hojiin isaa nyaata dabareen akka godhan qindeessuu fi ofiifis hojii kana keessaa qooda fudhatuu ture. Filamee osoo xinnoo hin turin ofiif hojachuu diduu fi nama hojjachiisuu diduu irraa kan ka'e bakka sana irraa buufame. Kana akka aangoo guddaatti ilaaluun akka ijoollee daa'ima harma afaanii fuudhaniitti hiqqifatee akka boo'e kanneen waliin turan ni dubbatu. Kun keessi isaa jeeqamaa akka tahe sadarkaa hundaatti aangoof akkam akka bololaa tahe ragaa jalqabaa ti.
2. Ilmaan Oromoo oromoo hedduun WBO 1992 keessa akka diigametti hubata. dhugaan jiru garuu kanaa miti. 1989 Daud Ibsaa akkuma mana hidhaa tii baheen osoo muuxannoo lolaa takka hin qabaatin jila qabsaawotaa fi Kora sabaa 1989 godina bahaatti tahe irratti miseensa waajjira siyaasaa fi ajajaa WBO godhame. Namni kun waggaa tokkoof osoo waraana keessa hin turin hooggana ol'aanaa fi ajajaa WBO tahee filamuun ABO keessatti namootni akka dandeettiin hin filamne nama hubachiisa. Egaa Daud Ibsaa 1989 akkuma ajajaa Waraanaa taheen humna diiguu eegale. Ajaja godina dhihaa guututti harkatti galfatee kanneen baroota dheeraa inni mana hidhaa keessa turetti humna WBO godina sanatti gad-dhaaban hundaa ukkaamsuun ogummaa osoo hin qabaatin daangaa Suudan taa'ee humna kallattiin ajajuu eegale. Ajajootni WBO sagalee dhabuu irraa kanneen jajjaboo turan abdii kutatuun waraanni karaan banamee fi guddataa ture akka diigamu karaa bane. Haaluma kanaan ajajoota Waraanaa Godina dhihaa godhina godhan diinatti akka harka kennatanii qabsoo keessa bahan godhe. Ajajaan Simee jedhamee beekkamu kan Waraana keessatti gootummaan beekkame tarkaanfii Du'aa Daud irratti Dabarse baqatee humna barootaaf ijaaree onnachiise dhiisee naannoon itti dhalate Salaaletti deebi'e. Kanneen naannoo sana beekkan namoota humna Badhaadhaa Naannoo giddu galeessaatti humna godhe nama Simee jedhamu kana ture. Kan biraa nama miseensa Koree Gidduu ABO ture kan hoogganni murtii Du'aa itti muree 1991 TPLf yeroo biyya galtu harka kennate, jireenya jibbee nama of Ajeessee dha. Isa malee itti aanaa ajajaa Jajjabee kan ture gochaa diiggaa murna kanaatiin diinatti harka kennee humna keenya naannoo dhihaatti dura dhaabbataa ture. Ajajootaa fi miseensotni haala fakkaataan abdii kutatanii diina lolaa turanitti harka kennan lakkaawamanii hin dhuman.
3. 1991 Daud Ibsaa itti gaafatamaa Tikaa/intelligence/ godhamee ramadame. Dirqamni isaa haala diinaa jala bu'ee nagummaan hooggana dhaabaa fi miseensota dhaabaa akkaataa itti tikfamu godhuudha. Kana irra dabree haala humni keenya, ummatni keenya keessa jiru odeessa walitti qabamu irratti xiinxala gochuun haala qabsoon Ummata Oromoo diina injifachuu itti dandeettu karoorsuu ture. Wanni tahe faallaa kanaa ti. Guututti humna keessaa bahee Finfinnee-tti galuun osoo chaartara keessaa hin bahinii fi Wayyaaneen walitti bu'uu hin eegalin humna naannoo dhihaa qubatu rakkoo keessaa fi hulluuqxee seentota/ enemy infiltrators/ akka diigamu tahe. Ajajootaa waraanaa fi hooggana gidduu qunnamtiin cituu fi humni loluu fi ajajootni waraana irraa adda bahuun babal'ate. Yeroo waraanni mooraa ture ajajoota waraanaa fi hoogganootni humna dhiisanii magaalaa keessa yoo jiraatan humna ajaja malee hafe. Humna kana leenjisuun hidhannoo isaa guutuun gonkumaa irraanfatamee sadarkaa osoo qabeenyaa fi maallaqni jiru humna silaa lolaaf eeggamu waan nyaataa fi uffata dhabee sadarkaa miila qullaa adeemuu gahe. Egaa humni TPLF itti duulte humna haala akkanaatiin diigame ture jechuu dha. Kana irraa kan hubannu Daud akka nama tokkootti qabsoo kanaaf wareegama baasus dandeetti humna duulchisuu fi Oromoo ijaaruu akka hin qabne nama hubachiisa.
4. Haasaa Teleconference deggartootaa fi miseensotaaf godhe irratti Nation media asiin dura WBO bara hooggana isaanii jala turetti sochii hedduu akka godhe, keessattu bakka isaan jiranitti lolli guddaan xayyaaraa fi Taankiin deeggarame akka tahee Median Nation jedhamu oduu kana dabarsuu akka dide himan. Kun dhugaan kan wal hin argine, yeroo sanatti sakkattaan diinaa turus lola sana akka irraa baqatan kallattiin diinaan rasaasa tokko akka walitti hin dhukaasin dhugaa namuu haaluu hin dandeenyee fi jaallan amma naannoo sana jiran kan ragaa tahanii dha. Dhugaan jirtu akkuma dura jedhe Daud Ibsaa kan waraanaa fi lolaan wal hin beekne tahuu isaa ti. Bara 2000 keessa yeroo fotoqni murna QC mudate Asmaraa irraa naannoo kibbaatti argamuun akka humna jajjabeessu gaafatamee Nairobi gahee humna bira gahuu sodaachuun haala jeeqamni jiru keessatti ajajoota humna keessaa Nairobi-tti yaamee dubbisaa ture. 2004-2005 yeroo korri tahu humna biratti nama waraana leellisu fakkaatuuf Uniform Waraanaa uffatee naanna'aa ture. Yeroo Korri dhumatee Hayyu Duree jedhamu renjarii waraanaa of irraa baasee suufatti deebi'e.
5. Hoogganummaa fi adeemsi Daud Ibsaa fi murna isaa irraa kan oomishamu guddina qabsoo, ijaarsa WBO fi tokkummaa ummata keenya osoo taane daaraa qofa/ a legacy of ashes/. Ijaarsa ummata biyya keessatti deemaa ture guututti dhuunfatee saayinsii jaarmaya ummataa osoo hin hordofin akka abjuu isaatti nama gaggeessaa ture. Hunda caalaa ammala farra qabsoo Obboo Daud hordofan keessa inni hamaan hojii hunda namatti qooduu diduun ofii dhuunfachuu, bakka sochiin dhaabaa gaggeeffamaa ture hundatti jaarmaya dhaabaa osoo hin taane namoota hariiroo addaa waliin qaban qofa irratti irkachuu isaanii ti. Hunda caalaa kan inni amanu ijoollee naannoo isaa qofa tahuu irraa kan ka'e gaaga'amni kana hin jedhamne ummataa biyyaa irra gahe. Fakkeenyaaf, ilaalchuma nama naannootti amanuu kana irraa kan ka'e nama Guutaa jedhamu, kan diinaa fi ABO-fis hojjataa turetti jaarmaya ummataa naannoo Wallaggaa fi giddu galeessaa/shawaa/ irratti itti gaafatamaa gochuun guututti jaarmayaan kun diinaaf saaxilamee lubbuun Oromoota hedduu gar-malee akka qisaasamtuu fi dhibboota hedduun akka mana hidhaatti guuraman taasifame. Gaaga'ama haalli kun uume irraa hanga ammaatti deebisanii ummata ijaaruu rakkoo guddaa tahe.
6. Haasaa ar'aa kana irratti wal dhabbii isaanii fi qaama jijjiiramaa gidduu jiru furuuf hedduu akka tattaafatan fi karaa mootummaa Eritreatiin gaaffii araaraa dhihaate murni Jijjiiramaa akka dide dubbatan. Kun soba qaanessaa fi nama sadarkaa kanaa irraa kan hin eeggamne, akkasumas kan dhugaa jiruun wal hin beeknee dha. Akkuma jedhame mootummaan firaa qaama wal dhabe kana lameen giddutti araarsuuf hedduu tattaafatan.
A. Jalqaba yeroo rakkoon dhalate, tattaaffii J/Kamaal Galchuu Seeraan ala Ajaja Waraanaa irraa buusuuf walgahii murni shanee yaame mootummaan Eritrea kun akka ABO booressu, yaadni kun akka walgahii irratti hin dhihaanne akka gorsaatti yaada isaanii Daud Ibsaatti dhiheessan. Haasaa kanatti quufuu fi haala waldhabbii keessaa babal'isu akka hin fudhanne, seeraan ala J/Kamaal Galchuu Komaandii Waraanaa irraa buusuu yaada jedhu walgahiif akka hin dhiheessine warra firaa kanaaf waadaa seene. Waadaa seene diigee J/Kamaal seeraan ala mulquuf walgahii yaamee, Gumiin Sabaa yeroo harkatti didu mufatee walgahii dhiitee bahuun dirqama irraa akka bu'u iyyannoo galfate. Haaluma kanaan Bultum biyyoo haga korri guddaan yaamamuu akka isaan bakka bu'amu yaada dhiheessee walgahii kana facaase. Erga waldhabbiin kun dhalate boodas mootummaan firaa kun akka murna lameenuu walitti fiduu barbaadu Obboo Daud fi J/ Kamaalitti yaada isaa dhiheesse. Murni lachuu yaada kana fudhatanii jaallan isaanitiin gahanii akka isaanitti deebi'an waadaa waliif galamee adda bahan. Daud Ibsaa osoo hin turin hoogganni shanee araara dide yaada jedhuun mootummaa firaatti deebi'e. Tattaaffin mootummaan kun godhes fashale. Haaluma fakkaataadhaan bu'ureessitoota dhaaba kanaa keessa jalqaba irraa kaasanii haalli kun akka furamu tattaaffii godhaa turan. Osoo murni kun lameen adda hin bahin manguddoon biyya alaa jiraatuu fi bu'ureessaa dhaaba kanaa tahe, oduu fi ololli diigaan hedduun miseensota dhaabaa gidduutti akka deemaa jiru, kun yoo hin dhaabbatin gaaga'ama waan fiduuf akka rakkoon kun karaa nagayaatiin furamu barruub gaafate. Deebiin hooggana shanee irraa kenname gonkumaa dhaaba keessa rakkoon tokko akka hin jirree fi kanneen dhaaba kana jaalatan hundi akka hin yaaddofne barruun deebii kenne. Eegaa akka obboo Daud Haasayan nagummaa dhaaba, miseensota Oromoo fi ummata Oromoo tiksuufii araara buusuuf takkaa akka yaada hin qabne nama agarsiisa.
7. Haasaa ar'a Teleconfrence mataan Shanee godhe keessatti Videon WBO NTV darbe ummata Oromoo diiguu fi hamilee cabsuun kan godhame jedhu. Maaliif ykn akkamitti Oromoo diiga?. Kun kan nama jijjiirama deeggaru qofa osoo hin taane deeggaraa isaanii nama Esqi'el jedhamu maalache ture. Videon kun an akka waan gaariitti fudhadha, akkamitti Oromoo diiga jettan jedhee gaafate. Egaa ilaalcha kana irraa kan agarru Obboo Daud dhimmi Oromoo addunyaa irratti dhagahamuu fi ummatni Oromoo sochii WBO dhabee hamileen caphee oduu kanaan gammaduun diiggaa dha. Sababni isaa akka ilaalcha nama kanaatti murna isaan hooggananiin hojiin hin taane hundi diiggaa dha. Ummata Oromoo hojiidhaan abdachiisuu waan dadhabaniif, qabsoo Oromoo harka isaaniitti kufte lammii Oromoo biroo ol-kaasuuf ummata ijaruu fi loluufis akka mirga hin qabneetti amanuu agarsiisa. Kun akkuma mammaaksi jedhu "ani du'u marga hin biqilin" fakkaata.Gama birootiin qaanyii tokko malee Videon WBO NTV irratti mul'ate gochaa diinaa ti osoo jedhu gama isaanitiin humna qaban NTV dhaqee ilaaluu akka dide dubbatame. Yaadni kun wal-dhahuu dha. Videon kun ummata naannoo sanaa diinaaf saaxila jedhama taanaan humna isaan nan ajaja jedhu sana kaasuun maaliif barbaachise? Gaaffii kana dubbiftootaaf dhiisa. Kanuma waliin sochii murni jijjiiramaa godhaaq jiru keessaa diiggaa jedhamee kan dhihaate tattaaffii jaarmayota/qabsaawota/ Oromoo walitti fiduuf godhaa turee dha. Kun maaliif akka Oromoo diigu dubbataaf malee kan dhagahuuf kan galu natti hin fakkaatu. Daran kan hubannu, Obboo Daud fi murni isaan hooggananis tokkummaa Oromoo irraa akka fedhee hin qabne dantaa sabaa irra kan mataa isaanii qofa akka leellisan tahuu isaa ti. Raajiin guddaan murni isaan ajajan jaarmayoota biroo waliin walii galtee uumuuf akka carraaqan osoo dubbatan, qabsaawota bakka murni isaanii hin jirretti walitti dhufuun maaliif yakka tahe.
8. Akkuma jalqaba jedhe, obboo Daud Ibsaa akka nama tokkootti qabsaawaa tahus humna kamuu hoogganuuf bilchinaa sammuu fi muratnoo murtii jajjabduu akka hin qabne dalagaan isaa ni dubbata. Nama yeroo dhaabni rakkoo keessa jrutti yaada burqisiisuu hin dandeenye, nama yeroo hundaa yaada namootaa qofaan raafamuu dha. Gadaa isaa jalatti kan aqrgine injifatnoo osoo hin taane diigamaa fi wareegama gar malee dangaa hin qabne qofa. Hoogganni isa dure ture osoo rakkoon nmeeqa jiru humna keessatti cichanii, qabsaawota yaada garaa garaa qaban osoo hin facaasin gadaa isaanii fixan. Gaaga'amni fottoqa Qaama Cehumsaa fi duuba irra dhalates ir'ina hoogganummaa fi rakkoo keessa furachuu irratti bulchina dhaba Hayyuu Duree yeroo sanaa ti.
itti fufa
Haasaa obboo Daud godhe irraa wanni barru gonkumaa siyaasaan akka harkaa badde, ummata Oromoo hoogganuuf dandeettii takka illee akka hin qabnee bifa shakkii hin qabneen ifa godha. Kun seenaa Obboo Duad fi dhaaba kana keessatti erga aangoo dhuunfatee ir'ina bulchiinsaa dhabuu irraa gaaga'ama inni dhaaba kanaa fi ummata Oromoo irraan gahee fi gahaa jiru ilaaluu nu dirqa.
1. Obboo Daud ibsaa 1981 summii diinaa nyaatee mana hidhaa seenee. Gaafa harka diinaatti kufu ajajaa saglii nama ture. Bulchina sammuu fi amala hoogganummaa akka hin qabne kan agarsiise mana hidhaa kana keessatti ture. kanneen mana hidhaa waliin jiraataniin akkaata nyaata itti qopheessan fi waliif hiran irratti mariin godhamee murna nyaataa maqros jedhamu akka dursu godhame. hojiin isaa nyaata dabareen akka godhan qindeessuu fi ofiifis hojii kana keessaa qooda fudhatuu ture. Filamee osoo xinnoo hin turin ofiif hojachuu diduu fi nama hojjachiisuu diduu irraa kan ka'e bakka sana irraa buufame. Kana akka aangoo guddaatti ilaaluun akka ijoollee daa'ima harma afaanii fuudhaniitti hiqqifatee akka boo'e kanneen waliin turan ni dubbatu. Kun keessi isaa jeeqamaa akka tahe sadarkaa hundaatti aangoof akkam akka bololaa tahe ragaa jalqabaa ti.
2. Ilmaan Oromoo oromoo hedduun WBO 1992 keessa akka diigametti hubata. dhugaan jiru garuu kanaa miti. 1989 Daud Ibsaa akkuma mana hidhaa tii baheen osoo muuxannoo lolaa takka hin qabaatin jila qabsaawotaa fi Kora sabaa 1989 godina bahaatti tahe irratti miseensa waajjira siyaasaa fi ajajaa WBO godhame. Namni kun waggaa tokkoof osoo waraana keessa hin turin hooggana ol'aanaa fi ajajaa WBO tahee filamuun ABO keessatti namootni akka dandeettiin hin filamne nama hubachiisa. Egaa Daud Ibsaa 1989 akkuma ajajaa Waraanaa taheen humna diiguu eegale. Ajaja godina dhihaa guututti harkatti galfatee kanneen baroota dheeraa inni mana hidhaa keessa turetti humna WBO godina sanatti gad-dhaaban hundaa ukkaamsuun ogummaa osoo hin qabaatin daangaa Suudan taa'ee humna kallattiin ajajuu eegale. Ajajootni WBO sagalee dhabuu irraa kanneen jajjaboo turan abdii kutatuun waraanni karaan banamee fi guddataa ture akka diigamu karaa bane. Haaluma kanaan ajajoota Waraanaa Godina dhihaa godhina godhan diinatti akka harka kennatanii qabsoo keessa bahan godhe. Ajajaan Simee jedhamee beekkamu kan Waraana keessatti gootummaan beekkame tarkaanfii Du'aa Daud irratti Dabarse baqatee humna barootaaf ijaaree onnachiise dhiisee naannoon itti dhalate Salaaletti deebi'e. Kanneen naannoo sana beekkan namoota humna Badhaadhaa Naannoo giddu galeessaatti humna godhe nama Simee jedhamu kana ture. Kan biraa nama miseensa Koree Gidduu ABO ture kan hoogganni murtii Du'aa itti muree 1991 TPLf yeroo biyya galtu harka kennate, jireenya jibbee nama of Ajeessee dha. Isa malee itti aanaa ajajaa Jajjabee kan ture gochaa diiggaa murna kanaatiin diinatti harka kennee humna keenya naannoo dhihaatti dura dhaabbataa ture. Ajajootaa fi miseensotni haala fakkaataan abdii kutatanii diina lolaa turanitti harka kennan lakkaawamanii hin dhuman.
3. 1991 Daud Ibsaa itti gaafatamaa Tikaa/intelligence/ godhamee ramadame. Dirqamni isaa haala diinaa jala bu'ee nagummaan hooggana dhaabaa fi miseensota dhaabaa akkaataa itti tikfamu godhuudha. Kana irra dabree haala humni keenya, ummatni keenya keessa jiru odeessa walitti qabamu irratti xiinxala gochuun haala qabsoon Ummata Oromoo diina injifachuu itti dandeettu karoorsuu ture. Wanni tahe faallaa kanaa ti. Guututti humna keessaa bahee Finfinnee-tti galuun osoo chaartara keessaa hin bahinii fi Wayyaaneen walitti bu'uu hin eegalin humna naannoo dhihaa qubatu rakkoo keessaa fi hulluuqxee seentota/ enemy infiltrators/ akka diigamu tahe. Ajajootaa waraanaa fi hooggana gidduu qunnamtiin cituu fi humni loluu fi ajajootni waraana irraa adda bahuun babal'ate. Yeroo waraanni mooraa ture ajajoota waraanaa fi hoogganootni humna dhiisanii magaalaa keessa yoo jiraatan humna ajaja malee hafe. Humna kana leenjisuun hidhannoo isaa guutuun gonkumaa irraanfatamee sadarkaa osoo qabeenyaa fi maallaqni jiru humna silaa lolaaf eeggamu waan nyaataa fi uffata dhabee sadarkaa miila qullaa adeemuu gahe. Egaa humni TPLF itti duulte humna haala akkanaatiin diigame ture jechuu dha. Kana irraa kan hubannu Daud akka nama tokkootti qabsoo kanaaf wareegama baasus dandeetti humna duulchisuu fi Oromoo ijaaruu akka hin qabne nama hubachiisa.
4. Haasaa Teleconference deggartootaa fi miseensotaaf godhe irratti Nation media asiin dura WBO bara hooggana isaanii jala turetti sochii hedduu akka godhe, keessattu bakka isaan jiranitti lolli guddaan xayyaaraa fi Taankiin deeggarame akka tahee Median Nation jedhamu oduu kana dabarsuu akka dide himan. Kun dhugaan kan wal hin argine, yeroo sanatti sakkattaan diinaa turus lola sana akka irraa baqatan kallattiin diinaan rasaasa tokko akka walitti hin dhukaasin dhugaa namuu haaluu hin dandeenyee fi jaallan amma naannoo sana jiran kan ragaa tahanii dha. Dhugaan jirtu akkuma dura jedhe Daud Ibsaa kan waraanaa fi lolaan wal hin beekne tahuu isaa ti. Bara 2000 keessa yeroo fotoqni murna QC mudate Asmaraa irraa naannoo kibbaatti argamuun akka humna jajjabeessu gaafatamee Nairobi gahee humna bira gahuu sodaachuun haala jeeqamni jiru keessatti ajajoota humna keessaa Nairobi-tti yaamee dubbisaa ture. 2004-2005 yeroo korri tahu humna biratti nama waraana leellisu fakkaatuuf Uniform Waraanaa uffatee naanna'aa ture. Yeroo Korri dhumatee Hayyu Duree jedhamu renjarii waraanaa of irraa baasee suufatti deebi'e.
5. Hoogganummaa fi adeemsi Daud Ibsaa fi murna isaa irraa kan oomishamu guddina qabsoo, ijaarsa WBO fi tokkummaa ummata keenya osoo taane daaraa qofa/ a legacy of ashes/. Ijaarsa ummata biyya keessatti deemaa ture guututti dhuunfatee saayinsii jaarmaya ummataa osoo hin hordofin akka abjuu isaatti nama gaggeessaa ture. Hunda caalaa ammala farra qabsoo Obboo Daud hordofan keessa inni hamaan hojii hunda namatti qooduu diduun ofii dhuunfachuu, bakka sochiin dhaabaa gaggeeffamaa ture hundatti jaarmaya dhaabaa osoo hin taane namoota hariiroo addaa waliin qaban qofa irratti irkachuu isaanii ti. Hunda caalaa kan inni amanu ijoollee naannoo isaa qofa tahuu irraa kan ka'e gaaga'amni kana hin jedhamne ummataa biyyaa irra gahe. Fakkeenyaaf, ilaalchuma nama naannootti amanuu kana irraa kan ka'e nama Guutaa jedhamu, kan diinaa fi ABO-fis hojjataa turetti jaarmaya ummataa naannoo Wallaggaa fi giddu galeessaa/shawaa/ irratti itti gaafatamaa gochuun guututti jaarmayaan kun diinaaf saaxilamee lubbuun Oromoota hedduu gar-malee akka qisaasamtuu fi dhibboota hedduun akka mana hidhaatti guuraman taasifame. Gaaga'ama haalli kun uume irraa hanga ammaatti deebisanii ummata ijaaruu rakkoo guddaa tahe.
6. Haasaa ar'aa kana irratti wal dhabbii isaanii fi qaama jijjiiramaa gidduu jiru furuuf hedduu akka tattaafatan fi karaa mootummaa Eritreatiin gaaffii araaraa dhihaate murni Jijjiiramaa akka dide dubbatan. Kun soba qaanessaa fi nama sadarkaa kanaa irraa kan hin eeggamne, akkasumas kan dhugaa jiruun wal hin beeknee dha. Akkuma jedhame mootummaan firaa qaama wal dhabe kana lameen giddutti araarsuuf hedduu tattaafatan.
A. Jalqaba yeroo rakkoon dhalate, tattaaffii J/Kamaal Galchuu Seeraan ala Ajaja Waraanaa irraa buusuuf walgahii murni shanee yaame mootummaan Eritrea kun akka ABO booressu, yaadni kun akka walgahii irratti hin dhihaanne akka gorsaatti yaada isaanii Daud Ibsaatti dhiheessan. Haasaa kanatti quufuu fi haala waldhabbii keessaa babal'isu akka hin fudhanne, seeraan ala J/Kamaal Galchuu Komaandii Waraanaa irraa buusuu yaada jedhu walgahiif akka hin dhiheessine warra firaa kanaaf waadaa seene. Waadaa seene diigee J/Kamaal seeraan ala mulquuf walgahii yaamee, Gumiin Sabaa yeroo harkatti didu mufatee walgahii dhiitee bahuun dirqama irraa akka bu'u iyyannoo galfate. Haaluma kanaan Bultum biyyoo haga korri guddaan yaamamuu akka isaan bakka bu'amu yaada dhiheessee walgahii kana facaase. Erga waldhabbiin kun dhalate boodas mootummaan firaa kun akka murna lameenuu walitti fiduu barbaadu Obboo Daud fi J/ Kamaalitti yaada isaa dhiheesse. Murni lachuu yaada kana fudhatanii jaallan isaanitiin gahanii akka isaanitti deebi'an waadaa waliif galamee adda bahan. Daud Ibsaa osoo hin turin hoogganni shanee araara dide yaada jedhuun mootummaa firaatti deebi'e. Tattaaffin mootummaan kun godhes fashale. Haaluma fakkaataadhaan bu'ureessitoota dhaaba kanaa keessa jalqaba irraa kaasanii haalli kun akka furamu tattaaffii godhaa turan. Osoo murni kun lameen adda hin bahin manguddoon biyya alaa jiraatuu fi bu'ureessaa dhaaba kanaa tahe, oduu fi ololli diigaan hedduun miseensota dhaabaa gidduutti akka deemaa jiru, kun yoo hin dhaabbatin gaaga'ama waan fiduuf akka rakkoon kun karaa nagayaatiin furamu barruub gaafate. Deebiin hooggana shanee irraa kenname gonkumaa dhaaba keessa rakkoon tokko akka hin jirree fi kanneen dhaaba kana jaalatan hundi akka hin yaaddofne barruun deebii kenne. Eegaa akka obboo Daud Haasayan nagummaa dhaaba, miseensota Oromoo fi ummata Oromoo tiksuufii araara buusuuf takkaa akka yaada hin qabne nama agarsiisa.
7. Haasaa ar'a Teleconfrence mataan Shanee godhe keessatti Videon WBO NTV darbe ummata Oromoo diiguu fi hamilee cabsuun kan godhame jedhu. Maaliif ykn akkamitti Oromoo diiga?. Kun kan nama jijjiirama deeggaru qofa osoo hin taane deeggaraa isaanii nama Esqi'el jedhamu maalache ture. Videon kun an akka waan gaariitti fudhadha, akkamitti Oromoo diiga jettan jedhee gaafate. Egaa ilaalcha kana irraa kan agarru Obboo Daud dhimmi Oromoo addunyaa irratti dhagahamuu fi ummatni Oromoo sochii WBO dhabee hamileen caphee oduu kanaan gammaduun diiggaa dha. Sababni isaa akka ilaalcha nama kanaatti murna isaan hooggananiin hojiin hin taane hundi diiggaa dha. Ummata Oromoo hojiidhaan abdachiisuu waan dadhabaniif, qabsoo Oromoo harka isaaniitti kufte lammii Oromoo biroo ol-kaasuuf ummata ijaruu fi loluufis akka mirga hin qabneetti amanuu agarsiisa. Kun akkuma mammaaksi jedhu "ani du'u marga hin biqilin" fakkaata.Gama birootiin qaanyii tokko malee Videon WBO NTV irratti mul'ate gochaa diinaa ti osoo jedhu gama isaanitiin humna qaban NTV dhaqee ilaaluu akka dide dubbatame. Yaadni kun wal-dhahuu dha. Videon kun ummata naannoo sanaa diinaaf saaxila jedhama taanaan humna isaan nan ajaja jedhu sana kaasuun maaliif barbaachise? Gaaffii kana dubbiftootaaf dhiisa. Kanuma waliin sochii murni jijjiiramaa godhaaq jiru keessaa diiggaa jedhamee kan dhihaate tattaaffii jaarmayota/qabsaawota/ Oromoo walitti fiduuf godhaa turee dha. Kun maaliif akka Oromoo diigu dubbataaf malee kan dhagahuuf kan galu natti hin fakkaatu. Daran kan hubannu, Obboo Daud fi murni isaan hooggananis tokkummaa Oromoo irraa akka fedhee hin qabne dantaa sabaa irra kan mataa isaanii qofa akka leellisan tahuu isaa ti. Raajiin guddaan murni isaan ajajan jaarmayoota biroo waliin walii galtee uumuuf akka carraaqan osoo dubbatan, qabsaawota bakka murni isaanii hin jirretti walitti dhufuun maaliif yakka tahe.
8. Akkuma jalqaba jedhe, obboo Daud Ibsaa akka nama tokkootti qabsaawaa tahus humna kamuu hoogganuuf bilchinaa sammuu fi muratnoo murtii jajjabduu akka hin qabne dalagaan isaa ni dubbata. Nama yeroo dhaabni rakkoo keessa jrutti yaada burqisiisuu hin dandeenye, nama yeroo hundaa yaada namootaa qofaan raafamuu dha. Gadaa isaa jalatti kan aqrgine injifatnoo osoo hin taane diigamaa fi wareegama gar malee dangaa hin qabne qofa. Hoogganni isa dure ture osoo rakkoon nmeeqa jiru humna keessatti cichanii, qabsaawota yaada garaa garaa qaban osoo hin facaasin gadaa isaanii fixan. Gaaga'amni fottoqa Qaama Cehumsaa fi duuba irra dhalates ir'ina hoogganummaa fi rakkoo keessa furachuu irratti bulchina dhaba Hayyuu Duree yeroo sanaa ti.
itti fufa
Posted by Roobaa Bultum at Sunday, August 16, 2009 No comments:
Subscribe to: Posts (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Friday, July 12, 2013
Barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Arbaminc gamtaan saaminsa lafa Oromiyaa dura dhaabbatan
Adoolessa 10,2013 Arbaminc
Mootummaan wayyanee lafa ilmaan oromoo ilmaan habashaa fi alagootaatti gurguraa kan ture yeroo ammaa daran jabeessuuf kan akeekkate lafa naannawa Finfinnee irratti argaman mootummaa federaalaa jala galchuuf kan kaaa jiru miseensota DH.D.U.O yuunivarsiitii Arbamincdhaan dura dhaabbatame.Mootummaan wayyaanee yeroo dheeraaf ilmaan oromoo miseensa DH.D.U.O gochuun kan ilmaan oromoo itti miidhaa turte gahe jechuun barattootni oromoo Yuunivarsiitii Arbaminc gamtaan lafa keenya hin kenninu jechuun dura dhaabbatanii jiran.Wal gahii wayyaaneen miseensota DH.D.U.O waamte irrattis miseensotni gaaffiilee
1. Lafti keenya maaliif gurgurma
2. Ijoolleen oromoo ijoollee biro irraa adda bahanii maaliif ariiamu,hidhamu
3. Qabeenyi oromoo daangaa malee maaliif saamama
Kanneen jedhan kaasuun kaabinoota gaaffiin mataa naannessanii haamileedhaan wal jajjabeessaa mormii gaggeessanii jiran.Mootummaan wayyaanees gamtaa kanaan kan baarage itti gaafatamaa DH.D.U.O kan tahe barataa Huseen Jundii situ kana qaba jechuun qorannoon rakkisaa jiran.Barattootni oromoo gamtaan mirga gaafachuu irratti argaman.
Mootummaan wayyanee lafa ilmaan oromoo ilmaan habashaa fi alagootaatti gurguraa kan ture yeroo ammaa daran jabeessuuf kan akeekkate lafa naannawa Finfinnee irratti argaman mootummaa federaalaa jala galchuuf kan kaaa jiru miseensota DH.D.U.O yuunivarsiitii Arbamincdhaan dura dhaabbatame.Mootummaan wayyaanee yeroo dheeraaf ilmaan oromoo miseensa DH.D.U.O gochuun kan ilmaan oromoo itti miidhaa turte gahe jechuun barattootni oromoo Yuunivarsiitii Arbaminc gamtaan lafa keenya hin kenninu jechuun dura dhaabbatanii jiran.Wal gahii wayyaaneen miseensota DH.D.U.O waamte irrattis miseensotni gaaffiilee
1. Lafti keenya maaliif gurgurma
2. Ijoolleen oromoo ijoollee biro irraa adda bahanii maaliif ariiamu,hidhamu
3. Qabeenyi oromoo daangaa malee maaliif saamama
Kanneen jedhan kaasuun kaabinoota gaaffiin mataa naannessanii haamileedhaan wal jajjabeessaa mormii gaggeessanii jiran.Mootummaan wayyaanees gamtaa kanaan kan baarage itti gaafatamaa DH.D.U.O kan tahe barataa Huseen Jundii situ kana qaba jechuun qorannoon rakkisaa jiran.Barattootni oromoo gamtaan mirga gaafachuu irratti argaman.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Goototni barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa qophii bifa addata’een mooraa Saayinsii fi Teekinooloojii keessatti qopheeffachuun walaloolee warraaqsaa fi sirboota warraaqsaa garaagaraa dhageesisuun diina uummata Oromoo kan rifaasisanii fi Oromummaa, Eenyummaa fi mirga abbaa biyyummaa isaaniif falmachuuf yoomiyyuu duubatti kan hindeebine ta’uu sagantaa kana irratti ifatti beeksifatan. Goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa human waraanaa fi humnoota tikaa Wayyaaneen eeggichaan hamaan irratti gaggeeffamaa kan jiruu fi ture yoo ta’uu, Oromoo taanee jiraachuu fi mirgaOromoon qabu sarbamee jiruu fi bilisummaa keenyaaf falmachuuf eenyu iyyuu nu daangessuu hindanda’u jechuun murtii isaanii dabarfatan.
Goototni Barattootni Oromoo qophii kana irratti walleewwaanii fi walaloolee waraaqsaan qabsoo bilisummaa Oromoo faarsuun addatti qophii isaanii kan miidhakfatan yoota’uu, haalli aangoo walirraa fudhinsaa(Baalli walitti dabarsuu) Gumii guddina aadaa seenaa dagaagina Afaan Oromoo gidduutti gaggeeffamera. Yeroo amma kanatti akka biyyattiitti gumiiwwaan Afaan Oromoo dhaabbilee barnoota ol aanoo keessa jiran keessatti mootummaa abbaa irree Wayyaaneetiin dirqisifamee wayita cufamee jiruutti, garuu gamtaa fi tokkummaan barattoota Oromoo haalan jabachuu fi barattootni Oromoo Yuuniversiitii Jimmaa waan kamiyyuu dursa eenyummaa Oromummaa isaanii irratti wareegama kamuu baasuuf qophii ta’uu isaanii irraan gumii Afaan Oromoo mooraa Yuuniversiitii Jimmaa keessatti dandamachiisuun akka lubbuun jiraatu gochuu danda’aniru.
Qophiin addaa Eebba eebifamtoota Barattoota Orompoo dhaabbilee barnoota olaanoo kunis akeekaa fi kayyoo guddaan yeroo amma kana dhaabbilee barnoota Oromiyaa Yuuniversiitota kanneen akka Wallaggaa, Amboo, Adaamaa, Finfinnee, Haramayyaa, Dirree Dawaa, Mattuutti itti fufinsaan gaggeeffama jira. Qophii addaa Yuuniversiitii Jimmatti qopha’ee amma illee itti fufinsaan adeemsifama jiru kun Eebbaman guddootaa fi sirboota warraaqsaa fi Walaloolee qabsoo bilisummaa Oromootti nama akeekuu fi Qabsoo bilisummaa Oromoo faarsuun egaalamee kana waraabbii sagalee fi vedio of harkaa waan qabnuuf akka rakkoon network furmata argatutti kan isin qaqqabsifnu ta’a, hangasitti eebbaa Manguddootaa fi walaloolee warraaqsaa isiniif dhaamnee jirra.


text:
Dhiyeenya kana gaafa 17/07/2006 kaasee guyyoota afuriif wol faana wolitti bu’insa gosoota Oromoo kibba Oromiyaa Gujii fi Booranaa gidduutti taasifameen lubbuun baay’een dabartee jirti. Liigiin Dargaggoota Koongireesii Federalaawaa Oromoo (KFO) gadda guddaan gorsa, ibsa fi yaada asiin gadii kana dabarsa.
Uummati Oromoo dur dur woggoota dheeraan dura gaadisa tokko jalatti woliin bulaa akka ture seenaan ni hima. Uummatni kun uummata Nuubiyaa fi Meero’ee irraa ergii adda baheen booda kibba Itoophiyaa naannoo Madda Wolaabuu, hayyooti seenaa gariin Haroo Wolaabuu jedhutti Sirna Gadaa jalatti haala cimaan of ijaaree, ofiin of bulchaa ture jira.
Jaarraa 16ffaa keessa tuttuqaa warreen Kirsitaanaa gama kaabaanii fi Islaamaa gara bahaatiin irraan ga’aniin sochii taasiseef sababa akka ta’e prof. Tasammaa Taa’aa barreefama isaanii “periodization and some turning points in Oromo history” jedhu keessatti ni ibsu. Prof. Tasammaan qubsuma uummata Oromoo bara 1800-1870 yoo kaa’aan:
1. Yejjuu, Raayyaa fi Azeeboo – Kaabaa
2. Tuulama fi Macca – Giddu Galeessaa fi Lixa
3. Arsii, Baalee fi Kaarrayyuu – Kibba Baha
4. Ituu, Humbeennaa, Anniyaa, Afran Qalloo (Harargee) – Baha
5. Booranaa fi Gujii – Kibbaa Oromiyaa akka jiratan barreeffamuma kana keessaatti kaa’anii jiru.
Sochii jaarraa 16ffaa kaasanii haga guyyaa hadhaatti gosooti Oromoo kibbaa Booranaa fi Gujiin wareera Minilikii kaasee hanga gabbaarii Haaylee Sillaaseetti, Qayyi-Shibbirii (Goolii Diimaa) dargiirraa kaasee haga bittaa ADWUItti hamtuu/ balaa dhufe hundaa woliin dura dhaabachaa turanii jiran. Woldhabdeen sababa margaa-bisaanii fi barmaatilee duubatti hafoo akka SIDOOMAA, MIRGAAF wol-ajjeesuu fi WOL-DANNABSUU (saamicha loonii) yeroo garaa garaatti wolitta haa bu’an malee obboleeyyan ta’uu isaanii wollaalanii hin beekan. Woldhabbii akkasii ta uumamtulle aaduma jirtuun dubbatanii araaramaa turaniiru.
Bifuma wolfakkaatuun balaa uumamaa bonaa fi hongee wolitti dheetanii waan qaban wolii kennanii, waan qaban woliin hiratanii darbaa turan. Jabana jabanaan bittaa worra Habashootaatiif weerartoota alaa dura dhaabbatanii aadaa fi Sirna Gadaa isaanii tursanii yeroo ammaa aadaa fi sirna Oromoon ittiin beekkamu Sirna Gadaatiin bulaa kan jiraaniif gosa Oromoota hafaniif haala oonnachiisuun barsiisaa fi dabarsaa gudda godha kan jiranii dha. Oromooti kibbaa kun Arsi haga ta’e dabalatee horsiisee (tiffaatee) bulaa kan baay’atan yoo ta’an horii isaanii dabarsanii wolii kenna, namoota bonni horii jala fixe dabaree dabarsaafi (rehabilitate gochaa), jala fi jaltoo wolii ta’anii, durba wol irraa fudhaanii wolitti heerumsiisanii soddoomanii, hamtuu/balaa galee woliin gaddaanii, gammaachuu woliin dhandhamanii wolitti irkatanii hardhaan bayan.
Haata’u malee seenaa dheeraa biyya Itoophiyaa tana keessaatti baay’innaa fi qabeenya uummata Oromoo kan sodaataniif saamuu kan barbaadan gidduu Oromootaa seenuun wolitti buusanii kaayoo isaanii milkeeffachaa akka turan weerara Minilikii taasisee kaasee hanga guyyaa hardhaati ta’eewwaan muldhatani kanumaa agarsiisu. Kanniin alatti sabuma kana irra kan dhalataniif aannaan saawwaan Oromiyaatiin kan guddatani fedhii hoggantoota siyaasa habashaa guutuuf akkasumas bu’aa yeroo argachuuf jecha saba isaaniitti gara galuun uummata kana wolitti buusaa kan turaniif ammas kan muldhatanii ni jiru.
Gosoota Oromoo obboolloowwaan lama kana giddutti yeroo amma kan muldhates kanan adda hin ta’u. gama biraatiin ammoo mootummaan ADWUI/OPDO gaaffii uummata yeroo deebisuufi gaaffii uummata woldorgommii gosaa (tribal competition) godhee ilaaluu dhiisee fala hatattamaa keennutti irra jira ture. Biyya dimookiraasiin bulaa jira jettuu keessaatti obbooleeyyan lamaan meeshaa ammayyaa hidhatanii dhiiga yoo wol dhangalaasanii fi lafee wolcabsan daawwachuun Oromummaa OPDO gaaffii keessa akka galu taasisa. Raayyaa waranaa Itoophiyaa nageya lammilee biyya bira eeguuf Sumaaliyaa fi Suudanitti yeroo bobbafamutti obboleeyyan lamaan adda-dhoowwuu dadhabee Oromooti 50 ol dhumanii 100 ol madaawan. Kun waan arguu fi dhage’uun nama waan gadiisisuu qofa adoo hin ta’iin gaaffii sammuu fi seenaa nama madeessu.
Uummati tiffatee bulaan meeshaa waranaa hidhatee jiraatu sababa nama dhunfaatiin wolitti bu’uu adoo hin ta’in akkatuma kaleessa aadaa fi sirna bulchiinsa Gadaa ittiin bulaa turaniin furamuu qaba malee gosa fi gosan wolqoodanii yeroo wal ajjeesan waan hin baratamnee qofa adoo hin ta’iin waan nama boochisuu dha. Kana irraa ka’uun liigii Dargaggoota Koongireesii Federaalawaa Oromoo dabalataan dhaamsa (yaada) asiin gadii qaamoota asiin gadiitiif dabarsuu barbaada
Tokkeessoo: Oromoota Gujii fi Booranaa tiif
Biyya kami keessaattuu, saba kamuu keessatti wolitti bu’insi hinuma
jira. Wolitta bu’iisi jiraatuu malee isin uummata kaleessa beelaa fi quufa, baalaa fi hoongee wolgargaartaanii woliin dabarsitanii; wol irraa fuutanii wolitta heerumsiittanii jirtanii, tolaa- soddaa wolii taatanii jirtanii; isin uummata Sirna Gadaatiin buluu woldhaba akkanaa isinirraa hin eegnu wolirraa dhaabadhaa isiniin jenna. Woldhabni keessan kun worra tokkummaa uummata keenna hin jaalanne gammachiisaa jiraa waan te’eefi diinni itti yaadee dhoksaadhaan harka keessaa qabaachuun naqa waan barameef meeshaa diinaa akka hin taanee adaaraa isiinin jenna.
Lammeessoo: Oromoota gadi haaftaniif
Rakkoon obboolleeyyan keenyaa raakkoo keenya hunda ta’uu hubannee hidhii xuuxaa caldhisuu mannaa hayyooti Oromoo, abbootiin gadaa gosa Oromoota dhibii, jaarrolee fi beektooti Oromoo hundinuu rakkoon obboolleeyyaan lamanii kun hammaatee itti fufuun eennullee caalaa nu oromoota kan miidhu; yoo sirraa’e nu Oromoota kan fayyaadu ta’uu hubattanii jidduu seentanii akka sirreessitan Liigiin Dargaggoota keenyaa adaraa isiniin jedha.
Sadeessoo: Mootummaa Naannoo Oromiyaa tiif
Gosti kun lamaan araaramee tokkummaa ifii akka cinsatu abbummaadhaan dhimma kana fudhattanii, akka irratti hojjattan harkaa keessanitti kennina. Murteen isin dabarsitan murtee siyaasa ykn bulchiinsa(administrative solution) bira darbee murtee Oromoota tokkoomsu ta’uun aadaa kalee ittiin bullee araara buusa turreen; sirna bulchiinsa Gadaatiin wol faana akka taasistan isin gaafanna.
WAAQI/RABBI NU NAGEESSU!
Liigii Dargaggoota KFO
Bitooteessa 24, bara 2006
Finfinnee, Oromiyaa


text:
Innum Pannudi. Antha Manushan Thaan Illai. Un Naakkai Antha Aal Poola Pola Nanaichukkiddu Ullee Viddu Suyaddudi. Theevaki Solla Solla Mangaa Aval Pundaiyai Innum Viritthu Than Naakkai Antha Pinga் Pakuthikkul Adi Varai Selutthinaal. Theevakiyaal Porukka Mudiyavillai. Mangaavin Thalaiyai Alutthikkondee Pundai Mavalee Yavan Kiddeedi Ithai Ellaam Katthukiddee. Allathu Un Purusan Ippadithaan Nakkuvaaraadi. Unakku Paravaa Illai. Purusan Okkaraan. Pundaiyil Nakkaraan. En Purushanai Paaru. Poolai Madichu Vaitthukondu Ava Akka Koothikaari Veeddukku Poydaan. Pondaddi Koothiyai Vida Avanga Akka Perisaa Poydichu Avarukku. Theevakiyin Intha Veri Peechu Mangaavai Innum Veekamaaka Nakka Thoondiyathu. Ayyo Mangaa Enru Katthikondee Theevaki Than Pundai Joosai Reelees Panninaal. Soddu Kooda Vidaamal Kuditthuviddu Mangaa Than Vaayai Theevakiyin Pundaiyai Viddu Edutthuviddu Konjam Elunthu Theevakiyin Pappaali Palam Ponra Mulaikalai Nakkinaal. Kaampai Kaditthaal. Oru Valiyaaka Mangaa Vaayai Edutthavudan Theevaki Rompa Theenga்sdi. Oru Maathiri Konjam Veri Adangi Viddathudi. Un Naakku En Pundaikkul Ponathumee Releep Therinthathu. Athu Saridi Mangaa. Pongara Pundaiyai Adakka Rendu Vali Irukkunnu Sonnee. Onnu Aachu. Innum Eetho Poolukku Eerppaadu Pannalaamnnu Sonniyee Athu Ennadi. Akka Ippathaan Sonneenga. Pundai Soodu Thaninthu Viddathunnu. Appuram Ethukku Poolu. Pleesdi. Saspens Veedaamdi. Poolukku Eerppaadu Pannalaamnnu Sonnee. Athu Patthi Konjam Vilaa Variyaa Solludi. Eppadiyum Theevaki Akka Athai Parri Keekkaamal Irukka Maaddaannu Mangaavukku Theriyum. Oru Pundaiyin Veri Marra Pundaikkuthaan Theriyum Enpaarkal. Ippo Mangaa Sonnaal Akka Kaaranisvarar Pakodaa Theruvil Oru Veeddil Orissaa Kaararkal Moonu Peer Irukkaanga. Athil Supaash Naayakknnu Oruvan. Aalu Nallaa Iruppaan. Namma Theru Pompilaikal Rendu Peerai Otthu Irukkaan. Kooppiddaa Varuvaan. Avanakku Onpathu Angulam Pool. Een Unkiddee Oru Unmaiyai Solreen. Naan Kooda Oru Naal Avan Poolaal Ol Vaangi Irukkeen. Athai Patthi Appuram Vivaramaa Solreen. . Veliyoorkaaran . Namma Paalai Theriyaathu. Namma Oorkaaranaaka Irunthaal Appuram Ethaavathu Panni Viduvaan Enra Payam Irukkum. Ivan Innum Moonu Maasatthil Orisaa Poyaduvaanaam. Nee Esnnu Sollu. Naan Eerpaadu Pannukireen Enraal. Mangaa Sonna Vitham Theevakiyin Pundai Ooral Edutthathu. Konjam Payamaakavum Irunthathu. Aanaal Mangaavee Avanai Otthu Iruppathaal Naamum Otthuthaan Paappom Enra Ennam Vanthathu. Irunthaalum Payamaa Irukkudi. Meelum Avarukku Thurokam Pannukirom Enra Kurra Unarchi Varuthudi. Avanai Okkavum Aasaiyaakavum Irukku Athee Samayam Payamaakavum Irukkudi Mangaa. Mangaa Ippothu Poy Kovatthudan Sonnaal Akka Kurra Unarchi Athu Ithunnu Sonnaa Viddu Vidu. Unga Veeddukaarar Eppo Varaaro Appo Vanthu Okkaddum. Thurokam Athu Ithunnu Sollaathee. Veliyee Pora Aampilaikal Enna Pannukiraarkal Enru Unakku Theriyumaa. Ippo Naan Unmaiyai Solreen Keeddukko. Namma Akkam Pakkatthu Veeddil Irukkum Aampilaikal Een En Purusan Ulpada Intha Visayatthil Yokithaiyaanavaangannu Nee Namparaayaa- Yaar Yaarai Engee Poy Thiruddu Thanamaaka Otthaangaa Allathu Innum Okkaraangannu Solladdumaa. Konja Naalikku Munnaalee Sonneenee Sureesh Avanga Appa. Avar Enna Panninaar Theriyumaa. Neelmeddal Panaalkaa -athu Thaan Antha Kuppaiyai Vaarukira Kampani 8211 Athil Veelai Pannara Oru Naarpathu Vayathu Kaariyai Oru Maasatthukku Munnaal Thaan Thodarnthu Rendu Naal Otthu Irukkaar Theriyumaa Unakku. Yaar Kandaa. Un Veeddukaarar Koodatthaan Veliyee Poraar. Unnai Thavira Veeru Yaaraiyum Otthu Irukka Maaddarnnu Unnaal Nichayamaaka Solla Mudiyaathu. Appadi Irukkumpothu Thurokamnnu Sollaathee. Pundai Arippu Eduttha Anaichaோ Illai Viddu Vidu Enraal. Theevaki Konjam Konjamaaka Irangi Vanthu Sammatham Sonnaal. Thirumpavum Mangaa Peesinaal . Plampar Pola Varuvaan. Un Pundaiyil Plamping Veelai Panni Viddu Povaan. Meelum Avan Kaandam Poddukondu Than Oppaan . Athunaal Payam Illaamal Okkalaam. Konjam Konjam Tamil Puriyum. O.kee.nnu Sollu. Naalaiyee Eerppaadu Pannukireen. Unakku Konjam Koochamaaka Irunthaal Naam Rendu Perum Seernthu Oree Samayatthil Okkalaam. Naan Oru Murai Than Avanai Otthu Irukkeen. Innum Okka Aasaithaan. Unga Veeddukkaarar Ennkikki Varukiraar Enru Pon Panni Keeddukko. Naalai Varavillai Enraal Naalai Un Pundai Utsavatthukku Naan Eerppaadu Pannukireen. Kulampi Kulampi Kadaisiyaaka Theevaki Marunaal Antha Orissaa Kaaranai Okka Sammatham Kodutthaal. Maru Naal Uchi Veyil Veelaiyil Mangaa Supaash Naayakkai Alaitthukkondu Vanthaal. Avanai Paartthathumee Theevakiyin Pundai Oori Pavadai Iramaaka Pochu. Akkam Pakkam Yaarum Paarkka Villai Enru Kanpirm Pannikkondu Avanai Ullee Varasolli Kathavai Saatthinaal. Theevakikku Thik Thik Enru Maarpu Aditthu Kondathu. Kanavanai Viddu Marra Oruvanudan Okka Poram Enra Payamum Irunthathu. Mangaa Payatthai Pokkinaal. Naayakkidam Aval Sonnaal. Intha Amma Payappadaraanga.
Nee Muthalil Ennai Pannu. Avanga Paakkaddum Enraal. Avanukku Eetho Purinthathu Pola Irunthathu. Thalaiyai Aaddinaan. Mangaa Okka Thayaaraaka Irunthaal. Athukkul Theevakiyin Pundaikku Porukkavillai. Illaidi Mangaa. Payam Onnum Illai. Ennaiyee Muthalil Pannaddum. Appo Mangaa Sonnaa Akka. Naan Solratha Keelu. Rendupeeraiyum Maatthi Maatthi Pannaddum. Paappom. Eppadi Irukkunnu. Nalla Illaiyannaa Unnaiyee Pannaddum. Appuram Ennai. Theevaki O Kee. Sonnaal. Antha Rendu Pundai Veriyarkalum Aadaikalai Edutthuviddu Mun Pin Theriyaatha Antha Orissaa Kaaranin Munnaal Ammanamaaka Padutthukkondu Jaadaiyil Vaa Vanthu Engalai Olu Enraarkal. Antha Orissaa Kaaranin Poolai Paartthathum Theevaki Asanthu Poyviddaal. Nalla Karuppu. Sema Thadi. Than Pundaiyai Polavee Avan Poolai Surrilum Adarntha Karuppu Mudi. Avan Pool Viraitthukondu Irumpu Raadu Pola Irunthathu. Mangaavin Eerpaadu Padi Antha Irandu Pundai Veri Piditthu Alaipavarkalum Peddin Oratthil Kaalkalai Parappi Thangal Pundaikalai Avanukku Arppanam Panni Kondu Irunthaarkal. Mangaa Avanukku Jaadai Kaaddinaal. Muthalil Theevaki. Naayak Than Poolai Kaiyil Piditthu Theevakiyin Pundai Vaasalil Vaitthu Oru Alutthu Alutthinaan. Theevakiyin Kanavan Sanmukam Aayiram Thadavi Ottha Pundai Athu. Avan Pool Ullee Pokum Poluthu Entha Valiyum Irukkaathu. Aanaal Intha Orissaa Kaaran Pool Ullee Ponapoluthu Avalukku Nallaa Valitthathu. Konjam Katthinaal. Methuvaaka Po Enraal. Avan Araikuraiyaaka Purinthu Kondaan. Oru Valiyaaka Than Mulu Poolaiyum Valarntha Rendu Pennai Vaitthukondu Irukkum Theevakiyin Veri Adangaa Koothikkul Viddu Viddaan. Avan Ippothu Konjam Thirumpi Arukil Irukkum Mangaavin Pundaiyai Nakkinaan. Idathu Kai Rendu Viralkalai Aval Mekaa Pundaikkul Viddu Nondinaan. Than Valathu Kaiyaal Kaddukku Adangaatha Antha Periya Yaalpaanam Ilaneer Ponra Theevakiyin Idathu Mulaiyai Kasakkinaan. Intha Irandu Veelaikalai Pannikkondu Irukkum Naayak Ippothu Theevakiyin Pundaiyil Okka Thodanginaan. Theevakiyin Mulaiyai Viddu Viddaan. Aanaal Mangaavin Pundaiyil Irukkum Viralai Edukkaamaleeyee Theevakiyin Pundaiyil Methuvaaka Aarampitthu Koramaandal Ekspiras Povathu Pola Athi Speedaaka Otthukkondu Irunthaan. Oree Poolai Paartthu Alutthu Pona Theevakiyin Pundai Ippothu Puthu Poolai Ulvaangi Kummaalam Poddathu. Okka Aarampittha Konja Neeratthileeyee Theevaki Munakikkondee Iru Murai Joosai Kakkividdaal. Naalu Nimilam Otthaan . Pin Poolai Uruvi Arukil Irukkum Mangaavin Pundaiyil Soruki Otthaan. Mangaa Pundaiyil Okkumpothu Theevakiyin Pundaikkul Naalu Viralkalai Viddu Kudainthaan. Theevakiyin Pundai Vayalil Irukkum Seeru Pola Sotha Sotha Enru Irunthathu. Mangaa Pundaiyil Rendu Nimilam Otthuviddu Pin Theevakiyin Pundaiyil Otthaan. Theevakikku Thannaiyee Nampa Mudiyavillai. Manathukkul Mangaavukku Nanri Solli Kondu Irunthaal. Pona Muraiyai Kaaddilum Intha Thadavai Aluttham Jaasthi Kodutthaan Antha Naayak. Theevaki Veriyil Katthinaal. Otthaa Mangaa. Ennaiyee Muluvathum Okka Solludi. Idaiyil Edukka Veendaamnnu Solludi. Nee Thaan Ivanai Eerkanavee Otthu Irukkee. Appo Un Pundaikku Ennadi Avasaram. Ennaiyee Vidaamal Kuttha Solludi Intha Vadanaaddu Kaaranai. Mangaa Avanidam Sonnaal. Naayak Otthukkondee Thalaiyai Aaddinaan. Theevakikku Kalyaanam Aana Konja Naadkal Maddumee Aval Kanavan Kaandam Poddukondu Otthaan. Appuram Athu Pidikkavillai Enru Verum Pooludan Thaan Ithuvarai Otthukkondu Irukkaan. Payanthu Paaynthu Otthu Kanji Ullee Poy Eethaavathu Eda Koodaamaaka Valantha Penkal Irukkumpothu Aakividdaal Nallaa Irukkaathu Athunaal Kaandam Poddu Olungaa Enru Theevaki Etthanai Murai Solliyum Sanmukam Keekkaamaleeyee Verum Pooludanthaan Oppaan. Athuvee Theevakikkum Palaki Pochu. Ippo Mellisu Rappar Kandam Poddukondu Avan Okkumpothu Antha Rappar Aval Pundaikkul Poy Varuvathu Aalukku Oru Puthu Anupavamaaka Irunthathu. Nichayamaaka Than Kanavan Poolai Vida Ivanukku Saamaan Neelum Thadimaanum Jaasthi Enru Theevaki Veku Seekkiratthileeyee Purinthukondaal. Mangaavai Okkamaal Thannaiyee Oppathaal Maangaa Imma. Naayak Antha Ammavai Nalla Kutthu. Kutthi Avanga Pundaiyai Kili. Pundaikku Hinthiyil Enna Peer Theriyumaa. Soot Antha Ammavin Sootthai Nalla Kutthu Enru Avanai Veri Eetthi Kondu Irunthaal. Avvalavu Thaan Avanukku Thanni Varum Nilai Vanthu Viddathu. Udanee Naayak Poolai Uruvi Nodipoluthil Kaandatthai Kayatthi Kanjiyai Theevakiyin Pundai Mithi Viddaan . Theevakikku Alavarrra Makalchi. Konja Neeratthukku Pin Mangaavaiyum Oru Murai Otthaan. Pin Theevaki Rendaam Murai Avanidam Ol Vaanginaal. Avalin Pundai Neruppu Anainthathu. Naayak Panatthai Vaangi Kondu Kilampinaan. Theevaki Avanidam Thamilil Nee Oorukku Povathukku Munnaal Oru Murai Vanthu Otthuviddu Po Enraal. Veri Aaddam Aadiya Mangaa Theevaki Pundaikal Ottha Makilchiyil Amaithi Aakina.


text:
Nagaan oromummaa isin haa qaqqabu,
Ilmaan oromoo nutu beeka jechuun carraa oromoo yeroo mara garbummaa keessatti hambistan seenaan isin haa gaafatu. Har’a immoo ala teessanii ilmaan oromoo gara tokkummaatti ABO jalatti hiriiraa jiraachuu isaa gaafa hubattan adda baasuuf ADO(Adda Dimokiraatawaa Oromoo) dhaabne jechuun maalii? Kanneen kana nutu beekaan gaggeessan gaaffiilee armaan gadii kana akka naa deebisan kabajaan isaan gaaffa.
- Namootni ODF kanneen keessatti akka itti gaafatamummaatti dhaabdan kanneen ABO turtani dha.Ilmaan oromoo ABO jalatti hiriiruun walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa oromoof jecha wareegamaniif itti gaafatamummaa kan fudhatu eenyuu? Akka amma isin jettan kana osoo Itoophiyaa jedhaniiru tahe ajjeefamuu? Hidhamuu?
- Alaabaa mataa keessanii qabdu moo kanuma ABOtti fayyadamtuu? Osoo injifattan Alaabaa ABO fayyadamtuu? Eessatti? Uummatni habashaa tole isin jedhaa?
- Isin ala teessanii nutu oromoo bakka bu’a jettanii olii fi gadi nu hunkuruuf murteeffattanii jirtu. Uummatni oromoo ABOn alatti dhageettii kamuu hin qabu.Kan ilmaan oromoo baay’ina miliyoona 40 ol murteessuuf aangoo akkamii qabduu? Uummatni oromiyaa keessaa waan isin marii’attan irratti argamee hirmaateeraa? Kana labsina jettanii marii’attaniittuu?
- Dhugaan yoomuu ni injifata.Hooggantoota ABO irraa lola,qeeqa ykn komii kan qabdan tahe ifaan lafa keessanii irratti marii’achuun maaliif hin danda’amnee? Maaliif hinaaffaan guutamtanii qilleensaan oofamtuu? Kanaan ala jala deemtotni wayyaanee ykn ammo kanneen qabsoon isin tufe carraa ilmaan oromootti akka hin taphanne dhaammanna.
- Ofii quuftanii ilmaan oromoo garbummaa keessatti hambisuuf hin kaatiinaa! Rabbi isin haa gaafatu! Kaleessa ilmaan oromoo Oromiyaa,alaabaa jechaa wareegamte lafeen ishee isin haa bittinsu.Har’a abdii kutattanii ykn ammo diinaan bixxilamtanii garbummaa keessatti nu hambisuuf oliif gadi kaattu. Oromiyaan ammo biyya.ABOs takkaa mirga sabaa fi sablammoota biyyattii hin tuqne.Isintu tuqeera yoo tahe isinumti of sirreessaa
- Namni biyya hin qabne akkamiin bilisa argataa? Oromiyaa Itoophiyaa keessa galchitanii bara baraan dhaloota dhufaa jiru seenaa wallaalsisuun garbummaatti nu hambisuu feetuu?
Finfinnee


text:
Laayibirarii Intarneetii irraa
Masaraa Eegumsaa
LAAYIBIRARII INTARNEETII IRRAA
Laayibirarii keenyatti fayyadamuu keetti gammanneerra.
Laayibirarii barreeffamoota Dhugaa Baatonni Yihowaa afaan adda Addaatiin qopheessan irratti qorannoo gochuuf gargaaru.
Barreeffamoota garagalfachuuf, Weebsaayitii jw.org jedhamu ilaaluu dandeessa.
Beeksisa
Afaan haaraa: Pidgin (West Africa)
Laayibirarii keenyatti fayyadamuu keetti gammanneerra.
Laayibirarii barreeffamoota Dhugaa Baatonni Yihowaa afaan adda Addaatiin qopheessan irratti qorannoo gochuuf gargaaru.
Barreeffamoota garagalfachuuf, Weebsaayitii jw.org jedhamu ilaaluu dandeessa.


text:
Dararamni Oromoo mana hidhaa Wayyaanee keessaa umurii hin filatu
Adoolessa 11, 2014 (Qeerroo) – Dargaggoonni maqaan isaanii armaa gadi xuqame guyyaa 23/08/2006 (A.L.E) irraa eegalee sababa tokko malee jumulaan walitti qabamanii shakkiidhaan hidhamuu irraan kan ka’e ma/mu/ol/Go/ Sh/Lixaatti akka dhihaatanii fi himannaan dhiyaate waan hin jirreef jedhee ajajaan akka gadi lakkisaman murteesse. Haa ta’u malee ajajni mana murtii kun hojii irra ooluu irra umurii daa’imummaan mana hidhaa keessatti dararamaa jirra jechuun ma/mu/waliigalaa Oromiyaatti ol iyyatanii hanga yoonaatti deebii hin arganne. Isaanis;
- Shibirree Mokonnon G/Yesus Umuriin waggaa 15
- Misgaanaa Oolgaa Dawoo umuriin waggaa 16
- Alamituu Fayyeraa Baayisaa umuriin waggaa 16
Haaluma wal fakkaataan namoonni armaa gadii ammoo qabamanii mana qajeelcha poolisaa godinaa irraa gara mana sirreessaa Go/Sh/Lixaatti darbuun himannaa fi murtii tokko malee dararamaa jirani. Sababa kana irraa ka’uun dhimma isaanii hordofachuu akka hin dandeenye ibsachuun nama dhimma isaanii hordofuuf bakka buufachuun ma/mu/walii gala Oromiyaatti iyyatanii hanga yoonaatti deebii sirnaa akka hin arganne maddeen mirkaneessu. Isaan kunis;
- Qana’aa Chuuchee Baalchaa
- Dhibbaa Tuuttashaa
- Caalumaa Simee Qumbii
- Abdataa Baatirii Barsiisaa
- Qananiisaa Raggaasaa Wayyeessaa
- Raffisaa Waaqshumee Dheeressaa
- Badhaasaa Sobbooqaa Miidheksaa
- Rabbirraa Aroomsaa Gitaa
- Guutamaa Disaasaa Fayyee
- Gazzaahany Iddoosaa Nugusee
- Mazgabuu Takilee Zawudee
- Caalaa Maandhessaa Nadhaa
- Gaashaaw Qana’aa Damee
- Mitikkuu Gammadaa Haroo
- Ayyaantuu Margaa Yaalii
- Abdii Baddeessaa Dhaabaa
- Baruudiin Shariif Ahmad
- Kadir Qamar Rashid
- Misgaanaa Tarreessaa Tasgaraa
- Alamuu Magarsaa Tolasaa
- Shunaa Dhugaa Dirribaa
- Wabii Xilahun Tafarraa
- Lataa Bayyanaa Maammoo
- Daani’eel Olaanaa Abdiisaa
- Daammanaa Girmaa Bayyanaa
- Raajii Baqsuu Yaadatee
- Waaqumaa Dhaabaa Dammaa
- Dajanee dhugumaa


text:
Wednesday, September 23, 2015
Godina Lixa Shaggar Aaanaa Ada’aa Bargaa Magaalaa Mogor fi Iniiicinnii Keessaa Manneen Kuma Tokkoo ol Akka Diigaman Mootummaan TPLF Murteesse.
Fulbaana 23,2015 Gabaasa Qeerroo Mogor
Goodina Lixa Shagar, Aanaa Ada’a bargaa magaala Mogor fi Incinnii keessati mootummaan Waayanee mannen kuma tokko olii seeran ala ijirtanii diiga jechuun ummata gidirsaa jira.
Mootummaan Waayanee TPLF waggoota darban keessa Aanaa kana keessa sababa inveestimenti jechuu warshaalee simintoo Dangote, warshaa simintoo Beedrock, babalachuu warshaa simintoo mugarin wal qabate ummata hedduu beenya xiqqoon qe’eesara buqqiseera.sababa kanan ummatni gandoota baadiyya aanichaa kannen akka Ulaa gotaa, caanoo birraattee, tuuli dasee, iluu muxxee, iluu dansee,,,gara magaala mogor fi incinniiti goodanuuf dirqamaniiru. Har’a moo bifa mootummaan waayannee bakka ummatni kun goodanee jiruu seeara ala ijartaan jechuu ummata gidisaa jira. Itti dabalee ummata kana dirqiin akka ni diigna jedhan mallatessan gochaa jira. Mannen kunis torbee tokko keessati namni hin dignee adabbii bira sin eeggata jecchuun dorsiisa jiru. Kana warshallee ummata qe’ee malee hambisee miidhan ala bu’aa tokole ummataf kan hin buufne dha, kunis ummata naannoo hojii malee yoo jirattuu jarri kaaba wal guure itti durooma jira.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Waxabajjii 30, 2013| Madda Oduu ABO
Godina Wallagga Bahaatti humni addaa WBO tarkaanfii fudhate.Waxabajjii 19, 2013 humni addaa WBO basaasa Wayyaanee Taddaasee H/Sillaasee jedhamu Godina Wallaggaa Bahaa Ona Giddaa bakka Guttiin jedhamutti tarkaanfii maayyii irratti fudhate. Basaasni diinaa kun yeroo tarkaanfiin irratti fudhatame qubatoota keessa sosso'uun qubatootni sochii sabboontota Oromoo fi odeeffaannoo sochii humna addaa WBO hordofanii akka gabaasaniif ijaaraa ture. Tarkaanfii humna addaa WBOn fudhatame kanaanis basastotaa fi lukkeeleen Wayyaanee akka malee rifatuu fi yaaddoon ittii buluu ajajni WBO godinichaa hubachiise.
Kana malees WBOn poolisoota Wayyaanee booji'e barsiisuun gaggeesse. Humni addaa WBO Godina Wallaaggaa Bahaa keessa sosso'u poolisoota sirna Wayyaanee Ona Haroo Limmuu irraa sakattaaf bobbaafaman shan booji'uu ajajni WBO Godinaa kanaa hubachiise. Polisootni sirna Wayyaanee Waxabajjii 9, 2013 Ona Haroo Limmuu keessatti WBON booji'amanis:
- Dachaasaa Galaan
- Amanuu Fayyisaa
- Koostir Ballaxaa
- Guutamaa Caalii
- Baddeessoo Fayyisaa
tahuu kan hubachiise ajaji WBO Godina Wallagga Bahaa, booji'amtoota kanneeniif barnoota, ABOn akka Wayyaaneen ololutti shororkeessaa fi farra ummata Oromoo akka hin tahini hubachiisuun akeekaa fi kaayyoo ABO barsiisanii dhiifama gochuufiin gara maatii isaaniitti geggeessee jira. Boji'amtootni gadi dhiifaman kunneenis barnoota kennameef irraa hubannoo argatuu beeksisuun gara fuula duraatti gochaa dantaa ummata Oromoo tuqu raawwatuu irraa kan of qusatan tahuu waadaa seenuun qabiinsa WBOn godheefiif galatoomfatan.
Akasumas Godina Wallaggaa Bahaatti tarkaanfii basastotaa Wayyaanee irraatti fudhatuun itti fufe. Humni addaa WBO Onaa Haroo Limmuu bakka Danbii jedhamutti humna tikaa Wayyaanee oddeeffaannoo funaanuuf bobbaafame keessaa qondaala tikaa Adaanee kiroos jedhamu irraatti tarkaanfii mayyii fudhatee jira.
Humni addaa WBO tarkaanfii Waxabajjii 4, 2013 fudhate kanaan basasaa tarkaanfii irratti fudhate kana irraa boombii harkaa 4 fi rasasaa 25 irraa hikkaachuu ajajni humna waraanaa addaa WBO Godina Dhihaa Oromiyaa beeksisee jira. Tarkaanfii fudhatame kanaanis ummatni naannoo gammachuu isaa ibsachuu ibsi ajaja Godinichaa dabalee hubachiisa.
I.U.Of!!


text:
Mararoo misiroon dhaammattu *********************** Oromoon aadaa, seenaafi eenyummaasaa haala addaddaatiin ibsata. Keessumaa aadaasaa haala bareedaafi hawataa ta’een karaa addaddaatiin ibsata. Aadaa Oromtichaa tarreessuun hanga urjii …Read More »
Haasawa walgahii Yaadannoo Jaarraa Abbaa Gadaa tan Altanta, USA irraatti dhihaate Jawaar Muhammad
Bu’ureessitota qabsoo Oromoo kanneen tarree duraarratti maqaan isaanii dhawamu keessaa, tokko, Jaarraa Abbaa Gadaati. Wanni Jaarraan qabsoo tanaaf addatti gumaache maali? jennee yoo of gaafanne …Read More »
EEGANNAA NYAATAA FI EEGUMSA OF TO’ACHUUF TOORAAN GALMEESUU (ITTIN KAN LALLATAN)
OROMO EEGANNAA NYAATAA FI EEGUMSA OF TO’ACHUUF TOORAAN GALMEESUU (ITTIN KAN LALLATAN) MaqaaNammaJalqabee: Tessoo: Kan qophayen (maqaan): Guyyaa: Jii’ati Harka tokko Barreffamma kanna Faydeffadhu Sabbabin …Read More »


text:
ABOn konyaa Sweden Sadaasa 12/ 2016,FXG, waggaa tokkoofi demaa jiru sabebeffachun Hawasa Oromoo Biyaa Sweden mari’aachisufi qophii xumarata jira. Akeeki qophii kanaas yeroo amma ummati Oromoo qabsoo bilisummaa fi walabummaa tasissa jiru, fixaan baasufi maal gochuun nurra eegamma kan jedhufi, warra qabsoo kana irratti waregaman yadachun taha. Mariin hawasaa kunis haala amma deemaa jiru yaada keessa galchuun kaayyoo ABO fi saba keenya ibsu yaalla. Akkasumas sabi keenya qabsoo kana xumuraa itti gochuufi waregama lubbuu kumataman baasa jiru, WBO jabbessuun ala filanoo biraa akka hin jire beekuun, hawaasi Oromoo biyaa ambaa jiru qooda isaa beekkun gummacha irraa barbaadamuu tasisun, yeron isaa ammaa jenna. Saganta qophii kana fi galmaa iddoo qophiin kun itti tahu yeroo gababatti issin beeksifna. Kanumaan walqabsissun hiriira nagaa gochuun dungoo qabsissun warra qabsoo kana irratti wareegaman yaadana.
Injifatnnon Uummata Oromoof!!!
Koree Hojii Rawwachiiftuu K Sweden.


text:
Maatii fi Barattoota: Barataan Yunivarsitii Addigraat keessatti Torban Darbe Du’e Fayya Buleessaa fi Barnoota Isaatti Jabaa Ture
WASHINGTON, DC – Torban darbee yunivarsitii Addigraat keessatti kan du’e barataa Shuumii Lammaa Baqqalaa nama fayya buleessaa fi barnoota isaattis jabaa ta’u barattoota keessaa nu ibsanii jiru. Abbaan isaa Obbo…
Kuusaa Jechootaa Oromoo Loqodaalee Mara Of-Keessaa Qabaatuu fi Marsaa Interneetii Irratti Hiika Kennu Qopheessuun Jalqabame
…
Presentations of Scholars of Oromo Studies at the African Studies Conference (2016)
Coverage by VOA Afaan Oromoo: Prof. Mohammed Hassen: Aaddee Bonnie K. Holcomb: Dr. Guluma Gemeda: Prof. Asafa Jalata: Dr. Zakia Posey: Obboo Jawar Mohammed:…
Hiriira Mormii Ambootti Geggeessame, Jedhamee fi Himannaa Hidhaa; Ajjeechaa Arsii Nageellee Keessaa
…
VOA: Magaalaa Nageellee Booranaa keessatti nama 200 caalutti hidhame jedha warri achii dubbifne
Magaalaa Nageellee Booranaa fi olloota baaddiyaa isii keessatti nama 200 caalutti hidhame jedha warri achii dubbifne…


text:
Monday, May 18, 2015
Sunday, May 17, 2015
Barruun “Kanniisa” gaggeessuf qophaaye
May 17, 2015 Oromia
Walaleessee kan dubbisu—-Kumsaa dha
Kaayyon isaa ————- Uummata Oromoo akka filmaata kanarratti “KFO/MAADIRAK” filatu, filmaata booda akka warri diinaa qabxii argame dhoksanii irraa hin fudhane akka bakka hundaatti eeggatan gorsuufi. Tokkummaan keenya akka jabaatufi.
Kaayyon isaa ————- Uummata Oromoo akka filmaata kanarratti “KFO/MAADIRAK” filatu, filmaata booda akka warri diinaa qabxii argame dhoksanii irraa hin fudhane akka bakka hundaatti eeggatan gorsuufi. Tokkummaan keenya akka jabaatufi.
Yaadannoon isaa——- Ilmaan Oromoo yeroo kan tokkummaa dhabuu keenyarraan kan ka’e rakkina nutti dhufe jalaa baqatanii biyyaa bayanii biyyoollessa biraatti rakkina hedduuf saaxilamaniifi. Isaan mana hidhaatti dararamaniifi.
Kabajamtootaa, waan danda’aniin wal gargaarun yeroo hundumaa barbaachisaadha. Biyya keessas tayee biyya Ormaa, bakka jirru hundatti akka lammii keenya cinaa dhaabannee, carraa argame hundatti fayyadamnee mirga keenyaf lolannu isi nin gaafadha.
Saturday, May 16, 2015
OPDO waayyannee umurii dheeresse
Home › Horn of Africa › Ethiopia › OPDO waayyannee umurii dheeresse
Dhaabbaanni OPDO jedhamu Uummata oromoof bakka bu’een hojjedhaa kan jedhu maqaaf malee lubbuu hin qabu. Kana immoo uummatnii Oromoo ragaadha. Maqaa uummataan jiraacha uummataa Oromoofi lafa Oromoo waayyanneeti dabarsee gurguraachuun ofi garboomee Uummata oromoo garboomsuuf hojechaa jiraachuun isaa wal nama hin gaafachisu. Haa tahuu malee dhigaa barattoota Oromoo beektoota fi uummata Oromootif itti gaafatamummaa jala kan hin baanefi seenan kan isaa hin daganeedha. Biyya keenya keessati heerifi seeri jiru waraqaarra malee hojjiin kan hin jireedha. Waayyannees ta’ee OPDOn ofi tufaani ofumaa kan arabaan! kana jechuun seerrii isaan baasani addunyaatti of beeksisaanif kan isaan ittin hojettaan wal hin argu. Garuu, uummaanni keenya hanga yoomitti gowwoonfama? Maalif sobamaa? Bu’aa xiqqoon uummaanni keenya maalif midhamaa? Keessuma hojettootni OPDO Oromoo ta’aan maal ofiin jedhuu? Akkamitti of hubatuu? Kana of gaafachuun dirqamaa lamummaa isaani ba’uu qabu. Akka fakkeenyati yoo fudhaane dandiin uummataaf kan hojjettamuu yeroo filannoon ji’oota muraasati galtee? Ibsaan, bishaan dhugaati kan kana fakkaataan filannoo yeroo filannoo qofaa? Kan namaa dhibuu mootummaan Itoophiyaa jecha da’immaa dubbatee. Anii “Dandiin Finfinnee gara wallagaa namaa geessuu tokko tahuufi magaalaa Amboo keessatti dandiin dhiphaa akkasi jiraachuun isaa anaafu haaraadha” jedhee. Hin fakkaataree? kun moo wal gowwomsudhaa? Kan kaleessa hin yaadamiin buufata xayyaara isiinif ijaara jedhee dhagaa ka’uun hoo? Akka kootis ta’ee dhugaan addunyaa kanarra jiru dheerina umuriifi sammichaa qabeenya uummaata oromoof kan kaayyeeffate fakkaata. Kanarraatti olaantuma gudda kan qabu ummata keenya. Uumurii waayyannee gabaabsuuf yeroo isa amma.
OPDO dhaabbaa ilmaan oromoof dhaabbatee osoo hin ta’iin dhaabbata ilmaan Oromoo gurguruf kaayyeeffatedha. Haaraa guyya gara guyyaati ilmaan Oromoo mootumma abbaa hireetin hidhama, ajeefamafi reebama jiru. OPDOn erga uummataf dhaabbate maal eega jira? Maqaaf malee dubbachu danda’aa? Kan uummataa miti ofi isaanif dhimaa mirga isaani dubbachuu danda’uu? Erga hawaasa kana bulchuufi gaggeessu hin dandeenyee maalif waayyannee umurii dheeressu?
Dhimmoota kanaan wal qabatee yaadoota heddu kaasun hin danda’aama. Garuu, haaraa maaltu beektoota, barattootafi ummata keenyarra egamaa?
A) Beektoota ilmaan oromootif : Beektootni ilmaan oromoo ummata oromoof ijaadha yoo hawaasa keessanif quqamtaanif. Boruu seenan isiin gaafata yoo osoo beektani, argitaani lammiin keessan osoo mirgaasaf falmaatu hidhamu, ajeeffamufi biyyarra baqatee bineensaan nyaatamu. Kanaaf ogummaa qabdaanif waan gochuu dandeessanif ummata keessanif kallaatidhanis haa ta’u al kallattidhaan gargaraa. Ummaanni keenya human qabeenya qaba qindeessuun gahee keessan akka ta’ee beeka.
B) Barattoota Oromoof: Barattootni Oromoo abdii uummata Oromooti. Boruu biyyittin amma bilisummaa dhabdee akka bishaan gachaana raafamtu kun isiintu bulchaa. Akka haaraa dhitama ajeefamafi hidhaama jirtaan osoo hin taane aduun bilisummaa hin baati. Kun immoo yeroon ishee dhihoodha. Yeroo ishee gabaabsuuf immoo tokkummaan barattoota oromoo murteessadha. Kanaaf lafa jirtaanniti, hawaasa keessaan gorsuufi cimsuun akka eenyumma isaanitti boonan gochuun gahee keessani. Akkasumaas, isaa rafee damaqsa.
C) Uummata Oromoof: yoo qabeenya keenyati gargaraamne abbaan hangoo hawaasa. Kanaa jechuun abbaa barbaadee filachuu kan isaaf hin taane fonqolchuuf mirga guutu qabu. Tolaanis, lolaan of buusuf olaantummaan kan uummataati. Uummanni keenya waan xiqqoof gowwoomfamu hin qabnu. Xiqqoof jenne gudda hin baalleessinu itti yaadu qabna. Uummata keenya keessa oromoon lama tahuun isaa yommiiyyu hin dagataamu. Maalif yoo jettaan tokko abbaa garaa inni biro abbaa sabaati. Ati kam akka taatee situ beeka. Keessumma warrii ergamtoota waayyaannee taatani saba keenya baasasuufi gurguruu, ajeessuu irratti argamtaan abba garaa ta’uu keessan nama hin shakkisisu. Kanaaf kabajoomtootni uummatni keenya dhimma isaaf ta’uu irratti xiyyeeffannoo kennu qaba. Yeroo filannoo qofa sobamuu hin qabu. Dhagaa ka’uun biqiltuu dhabuu miti. Dhagaatu dhagaa dhabaa! guddina kan hin fene.
Waluma galati filannoo bara kana uummaanni keenya eenyuu akka filaatu ni beeka. Yoo sagaleen isaa hatamees addunyaaf ibsu qaba. Ga’e keenya ba’uun mirga keenya kabaachifachuun nurra eegama.
Galatooma!
Boonsa Caalchisaa
Friday, May 15, 2015
Humni Tika fi Loltuun Feederaala Wayyaanee Barattoota Oromoo Yuuniversitii Wallaggaa Hedduu Reebuu Saamaa Jira, Barattoota Afur Reebichaan Gara Malee Miidhe.
Gabaasa Qeerroo Caamsaa 15,2015 Naqamte
Caamsaa 14,2015 galgala Barattooti Oromoo diddaa sirna Wayyaaneen kaasaniin wal qabatee loltootii fi tikoonni mootummaa abbaa irree EPRDF Wayyaaneef ergaman mooraa Yuuniverstitii seenuun barattoota Oromoo reebaa turan,barattooti hedduun haa reebaman malee kanneen keessaa afur haala hamaan miidhamanii akka jiran Qeerroon gabaase.
- Rabbumaa Badhaasaa economics Waggaa 3ffaa
- Darajjee Fayisaa accounting Waggaa 3ffaa
- Guddataa Waaqshumaa banking wagga 3ffaa
- Barataa Taammiraat
Kanneen jedhaman haalaan reebamuu fi qabeenyi isaaniin loltoota Federaalaan samamee jiraachuun beekame.
Kana malees aanaa Mettaa Roobii magaalaa Eelaa keessaa Oromoota nagaa FDG gaggeessuuf qindaawaa jirtu sabaaa jedhuun hidhaatti guuraa akka jiran gabaasi nu gahe addeessa,kanneen keessaa Oromoota mana hidhaa magaalaa Eelaa keessatti dararamaa jiran keessaa muraasni
- Shifarraa Nagarii
- Biraanuu Zawudee
- Giroo Guutamaa
- Abarraa Ayyalaa fi kanneen biroo maqaan hin qaqqabin dararama jiraachuun maddeen keenya gabaasan.
Thursday, May 14, 2015
Waamicha Lammummaa fi Fincila Diddaa Gabrummaa.
Waamicha Lammummaa fi Fincila Diddaa Gabrummaa.
Hojjettoota Mootummaa Wayyaanee,Secterootaa fi sadarkaa garaagaraa irratti argamtanii Sirna Wayyaanee Kanneen Tajaajilaa Jirtan Akkasumas Wayyaaneen EPRDF/TPLF Umurii Bittaa Isaa Dheerreffachuuf Jecha Warreen Isin Bobbaase Hundaaf, Waamica Lammummaa fi FDG Qeerroo Bilisummaa Oromoo.
Yeroon mootummaa garboomsaa Wayyaanee EPRDF/TPLF ergamtuu ta’anii uummata guddaa gaanfa Afrikaa waanjoo garbummaa jalatti tiksan dhaabbachuu qaba. Oromoon akka baay’ina isaatti, guddina qabeenyaa isaatii fi baldhina lafa isaatti qooddannaan aangoo inni sirna EPRDF keessatti qabu qanfachiisaa fi salphina guddaa dha. Halli kun Oromoo mitii alagaaf illee ifaadha. Ilmaan Oromoo hundi Saba irraa dhalatan waanjoo garbummaa jalatti tiksuu fi mootummaa garboonfattuu Wayyaanee cina dhaabbatani Oromoo hidhuu, ajjeesisuun, mirga dimookiraasii, mirga namummaa irraa sarbisiisuu fi qabeenyaa uummata Oromoo dachee albuudan gabbataa saamsisaa, Oromoo qee’ee fi qabeenyaa irraa buqqisiisaa, maqaa babaldhina magaalaa Finfinnee fi Misooma magaalaa Finfinnee jedhuun Oromoo qee’ee irraa buqqisiisaa, aadaa, afaanii,seenaa uummata Oromoo mancaasaa fi Maappii Oromiyaa adeemsa bakka lamatti qooduun caccabsanii bituuf karoorfachaa jiraachuu mootummaa EPRDF/TPLF taa’anii ilaaluun gabrummaa,Wallaalummaa, fafa fi doofummaa ta’uu jabeessinee hubachiisuun, Ilmaan Oromoo sirna Mootummaa abbaa irree Wayyaanee kana keessatti ogummaa fi haala garaagaraan ramadamtanii Wayyaaneef hojjechaa jirtanii fi roorroo uummata keenyarratti fe’amee jiru kana teessanii ilaaluun yakkaa guddadha, seenaa keessatti itti gaafatama guddaa jala kan isin galchuu ta’uu ni hubachiifna. Keessaattuu ilma Oromoo taatanii kanneen sadarkaa garaagaraa irratti itti gaafatamummaa Wayyaanee irraa fudhattanii Wayyaanee EPRDF/TPLF jiraachisuuf hojjettan addatti itti gaafatama seenaa fi Seeraa jalaa of baasuuf yeroon gamtaan uummata ofii waliin falmatan amma ta’uu jabeessinee waamicha gochuun, akka waliigalaatti ilmaan Oromoo secterootaa fi sadarkaa gita hojii garaagaraa keessatti kanneen argamtan hundaaf Qeerroo Bilisummaa Oromoo waamichaa lammummaa fi FDG akka armaan gadii kanatti gadi jabeessuun isiniif dabarse.Guutuu Ibsa Kanaa:- Waamicha Lammummaa fi FDG Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Wednesday, May 13, 2015
Ethiopia: Opposition claims harassment ahead of elections
ADDIS ABABA, Ethiopia (AP) — Ethiopian opposition groups are accusing the government of harassing their members and carrying out illegal detentions ahead of the May 24 elections.
Yonathan Tesfaye, spokesman for the Blue Party, told The Associated Press Wednesday that some party members are being beaten, especially in the southern region. He said his party may boycott the elections.
Chane Kebede, leader of the Ethiopian Democratic Party, also complained of a climate of fear.
Desta Tesfaw, a spokesman for the ruling party, dismissed the allegations and accused opposition parties groups of trying to discredit the elections.
In 2010, Ethiopia’s ruling coalition won 99.6 percent of all parliamentary seats — a victory that Human Rights Watch said was “the culmination of the government’s five-year strategy of systematically closing down space for political dissent and independent criticism.”
Wallagga,Aanaa Waamaa Hagaloo Ganda Baadiyyaa Buttujjii Qassoo Jedhmu Keessatti Warraaqsi Bilisummaa Ka’e.
Gabaasa Qeerroo Waamaa Hagaloo Caamsaa 12,2015
Guyyaa har’aa ona Waamaa Hagaloo ganda baadiyyaa Buttujji Qassoo jedhamu keessatti jiraatota gandaa fi dabballoota Wayyaanee maqaa filmaataan uummata goyyomsaa jiran jidduutti walitti bu’iinsi ta’een uummanni gamtaan ka’ee warraaqsa bilisummaa finiinsuun isaa beekame. Haalli kun diddaa uummataa daran hammeessee gaaffiin walii galaa mootummaan Wayyaaneen nu gahe kana booda bulchiinsa mataa keenyaa barbaadna, Oromoon waggaa hamma kana dhiittaa wayyaanee jalatti waan rakkatee tureef kana booda filmaataan nu goyyomsuu hin dandeessan jechuun dabballotaa Wayyaanee of irraa arihanii jiru. Ergamtooti Poolisii naannoo Oromiyaa jedhaman gandichatti boba’uun ummata Oromoo nagaan jiraatan nama shan ganda Butujjii jedhamu keessaa qabanii na hidhaa Moxee jedhamutti gaaffamuu qeerroon gabaase.
- Taarikuu Dinagdee Ayyaanaa
- \Mootummaa Addunyaa Gammadaa
- Asaffaa Nagaasaa
- Alamuu Baatilee
- Taarikuu Dhugaasaa
fi kanneen biroo akkasumaan mama hidhaa Moxeetti guuramanii jiraachuu gabaasi Qeerroo addeessa.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Wednesday, February 12, 2014
Qarriffaa Saree Lafeerratti Akeekkatu!
Baarentuu Gadaa irraa
Mammaaksa Oromoo “Qarriffaa Saree Lafeerratti Akeekkatu!” jedhu kan lammii Oromoo taane martuu akka dhagahaa fi mammaakaas guddanne shakkiin hin jiru. Mammaaksi kun mammaaksoota ummata Oromoo biratti beekamanii fi mammaakaman keessaa mammaaksa ijoo fi warreen akkaan jireenya hawaasummaa keessatti barbaachisoo ta’an keessatti akka ramadamuu danda’us tilmimaamuun nama hin rakkisu. Namni ennaa Sareen lafii goggogaas ta’e jiidhaa qoqortu(Cabisitu) ilaale maalif akka mammaakame hubachuu hin dadhabu. Sareen ennaa lafee qoqortu ilkaan ishii keessaa inni halaalatti muldhatu isa Qarriffaa jedhamuu dha. Kan ittiin namas tahee lubbu qabeeyyii biraa foxxoksitee nyaattuun isuma. Namni Qarriffaa saree dhedheeraa ittiin lafee cabsitu kan argee, gocha ishiis hubatemmoo waan ittiin Sarees ta’e Saroota halaalatti ofirraa dhorkuun/hari’uun Ulee lafa hin godhu. Harka duwwaa hin deemu. Saroonni yoo itti dhufte qarrifaa ishii isa lafeerreetti akeekkatee/arge/ saniin akka foxxoqisitee isa nyaattu waan beekuuf. Ulee harkaa qabaannaan garuu halaalatti Uleen rukutee ofirraa dachaasa, naannoo isaatii hari’a.
Kan Sareen ennaa Lafee qoqoratu Qarriffaa ishii argee hubachuu dadhabee harka duwwaa ykn harka raasee Ulee malee itti deemee garuu kan isa eeggatu hedduu dha.Homaa na hingootu jedhee hoomaa saroorootaatti harka duwwaa qajeellaan kan isa eeggatu ilkaan ishii isa Lafee gogoggaa fi Lubbi qabeeyyii biraarratti sileeffattee saniin ciramee hafuudha. Kun amaluma sarootaati waan taheef kan itti gaafatamu isa harka raasee sareetti qajeelee malee kan biraatii miti. Mammaaksi, afoollii fi dubiin dur-duri waa malee hin mammaakamne. Hin mammaakamus. Waa malees darbaa dabarsaan dhalootaa dhalootatti darbaa as hin geenye. Mammaaksii fi Afoolli dur-durii baruumsa kenna, ni akeekkachiisa, ni dammaqisa. Mammaaksii fi Oduun dur durii ennaa dhaggeeffatan qoosaa haa fakkaatu malee kan ceebba’amuu qabu ni ceebba’a, gama hundaanuu dhaloota gorsa. Yoo kan dhagehee irraa baratu jiraate.
Mammaaksii fi oduun dur-durii kan ‘ihii….’ jedhee kan gurra itti kennee dhaggeeffatee fi qalbeeffateef waa heddu barsiisa. Akeekkachiisa, qalbifachiisa. Mammaaksi mata duree irratti “Qarriffaa Saree Lafeerratti Akeekkatu!” jedhus kanuma dhugoomsa. Dubbii ijoon mammaaksa kanaas; isa dafee waa hubachuu danda’uu fi qalbifatee hojiirra oolchuu danda’uuf ergaa ‘Balaa bor sitti dhufuu danda’urraa gamanumaan of eeggadhu/of tiksi’ jedhu dabarsa. Beekaan mammaaksa akkanaa dhagahaa guddate ammoo ennaa Sareen lafeefii waan lubbu qabeeyyii biraatti Qarriffaa ishii rakkiftee garaa guttachuuf daaktu ilaaleet anis yoon harka ishii bu’e akkasuma ta’a jedhee Ulee ittin Saree fi saroota ofirraa ittisuun/ dhorkuun/ naannoo isaatii hari’uun qabatee deema. Harkaayiis hin dhabu/ ittiin of eega.
Inni waa hubachuu fi qalbiachuu hin feenee fi Gorsa namaa tuffatummoo mammaaksaa fi afoola akkanaatirraayii mitii ciibsanii waga’anuu hanga irra gahee argutti hin amanu. Xummurri nama akkanaa ammoo Qarriffaa Sarootaa qofaan Osoo hin taanee Bineensa biraatiinu Kottee kaasee hanga lubbuu isaa dhabu akka gahau shakkiin hin jiru. Nama akkasii, nama osoo itti himanuu fi gorsanuu didee ammoo dhugaanuu isa gorsa. Isa gurra tokkoon dhagahee gurra tokkoon gadi naqe, isa odoo arguu fi dhagahuu Ulee isaa isa ittiin Saree fi Saroota ofirraa ittisuun gatee didee ganda keessa deeme kan isa gorsu sarootaan Kotteesaa dhabuudha. Nama akkanaa nama harka isaatin “Hoomaa Sarootaa” of buuse yoo ijaajjitti Sarootaan jajji’amees/nyaatames/ abbaatu Saroonni homaa na hingootu jedhee Ulee isaa gate waan taheef callisanii ilaaluu malee falli biraa hin jiru.
Mammaaksi Oromoo inni akkaan dubbii akeekaan akkasii kun nama qalbii qabuuf qalbifateef jireenya isaa hawaasummaa kam keessattuu isa tajaajila. Fuundura deemeeti karaa akeekaafi. Akka dogongoraan, hubannoo dhabuun of dagatee balaarra hin buune, akka yeroo hundumaa, waan hundumaa gamasumatti akeekkatee qophaawee socho’u karaa haxaahafi. Keessattuu namni lammii isaa bakka bu’ee waldhaansorra jiru mammaaksaa fi gorsa saba isaa qalbeefatee hojirra oolchuu qaba. Ergaa akka afoolaatti darbaa dabarsaan uummanni itti fayyadamaa as gahe kanarraa waa heddu barachuu fi hubachuu qaba. Hubatees kan akeekkachisurraa akeekkatee, waan hamaa isaa fi lammii isaa gaaga’urraa yeroon goruu qaba. waan hubatamu taanaanis akkasuma hubatee akkaataa diina isaarra ittiin oolu mala malachuu qaba. Barnootas yoo tahe irraa barachuun akkaan barbaachisaa dha. Fuundura isaa fi lammii isaatu ittiin qajeela waan taheef. Kaayyoo ka’eef sanatu aadaa fi duudhaa uummataa waliin wal simatee galama gaha waan ta’eef.
Yeroo ammaa kana akkuma argaafii dhagahaa jirru namoonni tokko tokkoo fi dhaabooleen tokko tokko mootummaa wayyaanee waliin karaa nagahaa filannoo keessattti hirmaannee Itiyoophiyaa dimookiraateessina jechaa jiru. kana gochuufiis Ulee keenya lafa gooneeti filannoorratti dorgamana jedhaniiru. warri akkas jedhan akkuma beekamu baayyeen isaanii durumaanuu warra Ulee harkaa hin qabne yoo ta’an ammi xiqqaan ammoo warra dhiheenya kana Ulee qabachuun nutti haa hafu jedhee labsate. Warri kun warra harka duwwaa wayyaanee Danqaraa baattee jirtuu/ murna Qarriffaa dheereeffattee eenyu nyaadhu laata?/ jechaa jirtuun waliin waldhansoo wal dorgomuuf gara biyyaatti gala jechaa jiraniidha. Warreen duraanuu harka duwwaa jiranis ta’ee warreen amma Ulee lafa goonee jechaa jiran akka isaanitti fakkaatetti qabsaawun mirga isaaniti. Garummoo gaafii “wayyaaneen waggoottan 22n darabaniif warra karaa nagahaa ni qabsoofna jedhanii yaalaa turan eenyufaa gara haangootti dhiheessitee beekti ?” jedhuuf ofumaa of gaafatanii ofumaa deebii kennuu qabu. Warra karaa nagahaa qabsoofana jedhanii asiif achi dhamahaa turan meeqa akka hitee, meeqa akka ajjeeste, meeqa akka biyyaa baqachiiste hin dhgeenyee moo ni dagattan? kan jedhuuf deebii gahaa qabaachuu qabu. yoo carraan argame wayyaanees gaafachuun dirqama isaaniti!
Namoonni fi dhaabooleen karaa nagahaa wayyaanee waliin waldhaansoo dorgomna jechaa jiran kun keessattuu warri tibbana galluu malee jechaa jiran kun mammaaksa Oromoo isa “Qarriffaa Saree lafeerratti akeekkatu!” jedhu san waan quba qaban hin fakkaatan. Ykn dhagahuu hin feene malee wayyaaneen murna eenyuufuu hin hillee dha. Murna harka duwwaa nama kabajjuu miti. Kanaaf ragaan akka fakkeenyaatti dhihaachuu danda’u hedduu dha. Ammaas oolee haa bulu malee ilkaan ishii sabboontoota irratti, Paartilee karaa nagahaan socho’anirraatti sileeffatte isaanirrattis hojiirra oolchuun waan hin hafne. Nama akkuma mammaaksichi akeeke kan biraarratti akeekkatee ofii hin eeginii fi harka duwwaa harka raasaa waldaa Sarootaa dhaqe wanni irra gahu silaahuu beekamaadha waan taheef nama raajuu dhiisuu danda’a. Garuu nyaatamuun waan hin hafne. Qarriffaa Sarootaa dhiiga namaa mi’eeffateen jaji’amuun hin oolu. Kan abbaan of godhe callisanii ilaaluu malee wanti godhan hin jiru.
Wayyaaneen murna laafaatti, akka qoosaatti isa harka duwwaa itti dhaqeef hangoo keennituu miti. Dhaaba nagaahaa fi seera beektu akka hin taanes gochaaleen gara jabinaa ilmaan Oromoorratti waggoottan 22n darbaniif hojjette raga guddaa dha. Fuunduuraafiis hanga rukutamtee Oromiyaa keessaa hin baanetti murna yakkoota adda addaa saba Oromoorratti hojjeechuurraa duubatti hin deebitu. Murna waggootan 100n dhufuufi uummata Oromoorratti karoora baafattee hojjeechaa jirtuu dha. Silaa jarri kun kana kana hubatanii, warra isaan dura “karaa nagahaatin qabsoofna” jedhanii harka wayyaaneetti kufanii boodarra hidhaatti tortoran, ajjeefamanii fi bakka buuteen isaanii dhabamerraa barachuu qaban turan. Beekaan namarraa barata wallaalaan ammoo ofirraa barata akkuma jedhamu san jechuu dha. Kanaaf mammaaksi Abbootii keenyaa “Qarriffaa Saree Lafeerratti Akeekkatu!” jedheemiree? hanga ofirraa barataniitti eegudha!!!
Baarentuu Gadaa Gassogedaa@gmail.com
Subscribe to: Post Comments (Atom)