text:
Taammanaa Bitimaa irraa
Kunoo, erga mootummaan warra Wayyaanee “labsii seera waraanaa” baasee, biyyi abbootii Gadaa fi haadhotii Siiqqee kottee gita-bittee Tigraay hakoosshaa fi shookkisaa san jalatti argama. Uummanni Oromoo guddichii fi uummatoonni impaayera Toopphiyaa marti waggaalee 25-n dabran kana keessa, kotteedhuma warra Wayyanee kanaan dhiddhiitamaa jiru. Ammoo, haala isa ammaa kana kan adda isa taasise “Fincila Diddaa Gabrummaa” kan otoo wal irraa hin citin, waggaa tokkoo ol Oromootaan Oromiyaa guutuu keessatti adeesifamaa jiruu kana. Fincilli Oromootaa kun kan naannoo Oromiyaa tokko yookaan lamaa-sadii keessa qofaatti oofame otoo hin taane, kan godinaalee mara keessatti baadiyaa irraa hamma magaalaatti godhame. Gandi Oromoo fi magaalaan Oromoo kan Fincila kana keessaa qooda hin qabne, ibsaanillee barbaadamee argamuu hin dandayu. Fincilli seena-qabeessichi kun Oromiyaa guutuu dhuunfachuu bira kutee, saboota biroofillee fakkeenya tahuun olkakaasee jira. Dabaleesoo, Fincilli kun Oromiyaa fi Toopphiyaa bira dabree addunyaa guutuu keessatti beekamee muldhata. Kan biraa hafee, guyyaaa leencichi Oromoo Fayyisaa Leellisaa Olompiyaa Riiyoo irratti mallattoo (asxaa) Fincila Oromoo olkaasuun muldhise san, uummatoota dachee tanaa kan biliyoona lamaa ol (miliyoona kuma lamaa ol) tahantu daawwate. Gaaf san irraa jalqabee, “Oromoo” fi “Oromiyaa“-n gurraa fi qalbii uummatoota addunyaa keessatti galmeeffamanii argamu.
Otoo haala kanaa olitti ibsame keessa jirruuti kan Irreechi baranaa Hara Harsadii, magaalaa Bishooftuu keessatti tahe. Ayyaana kabajamaa fi daran jaalatamaa kana irratti, kan warri Wayyaanee bineensummaa fi bisaambisummaa (“savagery“) isaanii ifumatti addunyaatti agarsiifatani. Uummata Oromoo uffata aadaa isaa kan jiraa namaa dhiisii du’aayyuu hawwatu saniin jifaaramee, meeshaa duudhaa Oromoo kan sonaan miidhagu qabatee san irrattis: daraaraa adaa, keelloo fi coqorsa qabatee baye irratti loltuu isaa bobbaasee, namoota 700 battala achumatti galaafachuun kanneen kumaatamaan lakkaawaman immoo madeesse. Dabalees namoonni balaliyaalee (xayyaarota) samii irraa gaazii boochisaa fi boombii gadi-roobsan jalaa baqatuu fi boolla itti-yaadamee duraan kanumaaf qoppheeffame keessatti dhume. Hayyoo hoosiftuu fi mucaan harmaa, jaartii fi jaarsi hedduun boolla kana keessatti jiraa isaanii awwaalamani. Oromoota kitila (miliyoona) lamaa ol tahan yeeyyiiwwanii fi waraabeyyiin Wayyaanee barana akkanatti keessummeessite. Oromoota kitila 50-a ol (50 000 000 +) tahan callaa otoo hin taane, uummatoonni addunyaa tanaa hedduun: “muu yaa Wayyaanee badi!” jechuun bineeyyii tana abaare. Namoota uummanni Oromoo akkanatti waliigaluun abaare, Waaqnis isaan abaaruun hojii harka isaanii akka kennuuf mamii hin qabnu!
Dhumaatii uummata Oromoo isa gaafa Irreechaa kana booda, bariitu isaa uummanni Oromoo aarii hamaa fi onnee cimtuudhaan boqqayee bawuun dachee sochoose. Sabbanni, Daalattiin, Hoolonni, Sululti, Lagni Xaafoo, Aqaaqiin, Sandaafni, Sululti, Biishooftuu fi kanneen tarreessinee fixuu hin dandeenye sochowee lafa sochoose. Warri Wayyaanee: “Oromiyaan nu harkaa baate” jechuun hatattamaan “labsii seera waraanaa” kana baasani. Seerri saanii kun baatii jahaaf hojii irra oola. Erga seerri kun baafamee asii, loltoonni Wayyaanee gandeeni fi manneen Oromoo keessa labuun, halkan dukkana uffatanii uummata Oromoo dararaa, saamaa waan barbaadan akka barbaadanitti hojii irra oolchaa jiru. Qqbeenya uummataa saamuu, namoota reebuu, waxaluu, hidhuu fi tumuu bira dabranii dubartoota fi shamarran Oromoo abbootii warraa hidhamanii fi maatii isaanii fuulduratti gudeeduutti ka’ani. Biyya mootummaan tokko nan bulcha jedhu tokko dhiisitii, mandarri shiftaa fi gaadduun weerarame tokkollee akkanatti bulfamee hin beeku. Kunoo amma, waanbadummaa fi bineensummaan warra Wayyaanee ifumatti muldhachaa jira. Garuu, uummannii fi sabni Oromoo qabsoo bilisummaa isaa irraa duubatti hin deebine. Amma mootummoonni biyyoota ambaa kanneen akka biyyoota tokkummaa Oroppaa faa dararamaa fi roorroo uummanni Oromoo keessa jiru beekaa dhufaniiru. Fakkeenyaaf, “Caffeen Oroppaa (European Parliament) dhiyeenya kana dureewwan Oromoo keessaa, Dr. Mararaa Guddinaa akkanumas atileetota Oromoo keessaa obboo Fayyisaa Leellisaa afeeruun waayee haala amma Oromiyaa keessa jiruu irratti haasofsiisanii turani. Kan nama dhibuu fi nama aarsu Dr. Mararaan akkuma Finfinneetti deebiyeen mana hidhaatti galchuu isaaniiti. Sababni isaas “shororkeessitoota wajjin haasofte, qunnamtii goote” kan jedhamu. Jarri taayitaa fi qabeenya Oromiyaatiin maraate kun miseensota Caffee Oroppaa aaddee Ana Gomes faa, obboo Martin Schulz faa shororkeessitoota seyanii moo maal dubbiin? Amma jarreen tun karaa lamaan funyoo ittiin of-fannisan ofumaan qoppheeffachaa jiru. Funyoo warri Wayyaanee kurfeeffatan kana mee kanaa gaditti baldhinaan haa ilaallu!
Kunoo, uummanni Oromoo waggaa tokko guutuu diddaa gabrummaa karaan qabsoo nagaatiin adeemsee jira. Kanaanis Gaafa Afrikaa bira kutee addunyaatti ofis, qabsoo isaas beeksifatee argama. Hardha gaazexoota addunyaa guutuu keessatti sonaan beekaman kanneen akka: “The New York Times”, “The Washington Post”, “The Guardian”, “The Times“, — faatu waayee Oromoo fi qabsoo isaa yeroo yeroon barreessaa jira. Dabalees raadiyoolee biyyalafaa kana irratti daran beekaman kanneen akka: “BBC, VOA, DW, NCC, Aljazera“, — faatu waayee qabsoo fi warraaqsa Oromiyaa dabarsaa jira. Mootummaan Wayyaanee qullaa isaa uummatoota fi saboota addunyaa fuuldura dhaabachaa jira jechaa dha. Kun kan sirriitti nutti agarsiisu dhiigni ijoollee fi uummata Oromoo inni akka galaanaatti lolaye sun bu’aa wayii malee, akka hin hafne. Haatahu malee, dhumaatii uummata Oromoo isa gaafa Irreechaa booda, qabsoon Oromoo karuma nagaatiin qofa akka tarkaanfachuu hin qabne hubanna. Dureewwan Wayyaannee sammuu isaanii isa akka yaaduuf uumame san, boollatti darbatan kun dirqumaan uummata Oromoo baldhaa fi saba Oromoo guddicha kana gara qabsoo hidhannootti dhiibaa jiru. Erga jarri qawwee bakka amantii ofii buufate kun fedhe: Oromoon qawweettis, eeboottis, gaachanattis, shimalatti sirriitti beeka. Ilmaan qeerransoota fi leencotaa gorra’anii, qeyee qeerransootaa fi leencotaa dhuunfatanii nagaan jiraachuun yoom argamaree?
Funyoon inni lammaffaan warri Wayyaanee kurfeeffachaa jiran immoo isa isaan waayee Oromoo fi Oromiyaa irratti ijaarsotaa fi mootummoota baay’ee waliin waldhabaa dhufaniiti. Fakkeenyaaf baajata mootummaa isaanii kan waggaa waggaanii keessaa galiin cimaan kan isaan maqaa gargaarsa misoomatiin biyyoota Oroppaa fi Ameerkaa irraa argatani. Keessumaa Biyya Jarmanii, Faransaa, Biritaanii Guddoo fi USA-a irraa kan biliyoonota hedduun lakkaawamu guurratu. Amma erga isaan aaddee Gomes faa gola “shororkeessotaa“-tti naqanii, maddi horoo fi horii irraayyi cita yookaan hedduu qaldhachaa adeema jechuu dha. “Yaa qotiyyoo yaa gowwaa, ati waan garaa keetii malee, hin argine bowwaa!”, jedha ibsoon uummata Oromoo tokko. Nuti jabaannee karaa garagaraatiin dhiibbaa irratti goonan warra Oroppaa keessaa gariin horoo mootummaa Wayyaanee irratti dhangalaasaan yeroof dhaabuu, yookaan irraa xiqqeessuu dandayu. Karaa kanaan dhageettiin Oromoo fi Oromiyaan karaa miidiyaalee biyyalafaa argachaa dhufan, hedduu nu deegaruu dandaya.
Mee amma otoon barreeffata kana hin xumurinan, wanneen daran barbaachisoo tahanii fi nu irraa eegaman armaa gaditti tokko tokkoon lafa kaaya. Wanneen kun qabsoo fi warraaqsa saba Oromootiif hedduu kan barbaachisan waan tahaniif akka laayyootti ilaaluun bira dabruun gaarii miti. Dubbii tana hundi keenya sirriitti itti-yaduu fi fixaan baasuuf tattaafachuu qabna. “Yoo abbaan iyye, ollaan namaaf birmata“, jedha mammaaksi Oromoo tokko:
1) Amma dammaqiifni sabaa inni Oromoon irra gaye hedduu, sonaan hedduu gammachiisaa fi mirqaansaa dha. Haatahu malee, nuti “fiixaan baanerra” jenneetoo haara baafachuu otoo hin taane, irra caalayyuu irratti hojjachuu qabna. Amma Oromummaan gormee, daraaree, lalisaa waan jiruuf, eenyumtu akka durii nu Oromoota: kutaadhaan, amantiidhaan, gitaa fi jiruu-jireenyatiin addaan nu qoqqooduu hin dandayu. Ammaan tana Oromoon keenya alaa-manaa: Oromummaa, birmadummaa, bilisummaa, walabummaa jechuun tarkaanfachaa jira. Maarree ammas kana caalaa, caalchifnee: “bilisummaa Oromoo, walabummaa Oromiyaa” yookaan dha’a!”, jechuun harka walqabannee garuma fuuldurraatti tarkaanfachuu qabna! Abadan kakuu dha; laguu dha; hoodamootummoota Habashaa fashistoota fi naazota kanneen akka motummaa Minilik, mootummaa Dargii fi motummaa Waayyee tahan ijoollee fi dhalootatti hin dabarsinu!
2) Amma jaarmolee taliigaa, addoota bilisummaa Oromiyaa fi ijaarsota kaan danuu qabna. Garuu, isaan kun walitti dhufuun tokkummaa jaarmolee Oromoo hundeeffachuun dirqama. Dirqama kan isa taasisuu yoo kun tahe malee, waan nuti galma keenya gawuu hin dandeenyeefi. Kan nama dhibuu fi dabreeyyuu kan nama gaddisuu yeroo dhalawwan Oromoo Biyya Gadaa guutuu irraa ka’uun dachee sochooftee, diina Oromoo fi Oromiyaa dhaabbii dhoowwitu, ijaaarsonnii fi gurmeewwan Oromoo tokko tokko walgaarreffachuu bira kutaanii arrabaan walitti bu’uu isaanii-ti. Qaanii fi salphina hunda keenyaati! Dhiigni uummata Oromoo barana akkasitti dhangalaye kun maal nuunin jedha laata? Nuti ammas akkuma kaanaan duraa sagalee keenya jabeessinee olqabuun, “jarmooleen Oromoo walatahuu qabu” jenna! Kan galma tokko keessatti yookaan odaa tokko jalatti yaa’ee waliigalteen, waltahuu qabuu jaarmolee malbultii (siyaasaa) callaa akka hin taane beekuu qabna. Kun jarmoolee Oromoo kanneen taliigaa, kanneen hawaasaa, kanneen amantii, kanneen hojii, kanneen artii, kanneen akkaadamii, kanneen dubartii fi dargaggoo-shamarranii mara kan ofitti qabu taha. Mee kana irratti hayooleyyiin Oromoo hatattamaan irratti nuuf haa hojjatani!
3) Uummanni Oromoo inni sammuu fi qalbiin isaa bilisoome kun, inni Oromummaan of-gonfee tarkaanfatu kun, inni tokkummaa ofii ijaarrate kun kana irratti dabaluun hidhatee, of-hidhachiisutu kan isaa baasu taha. Lakkii, dhumaatii gaafa Irreechaan booda ijoolleen Oromoo harka-qullaa baatee diinaan hin gorra’amtu. Isa hidhatee ishiitti dhufe kana hidhattee ofirraa diibsuu qabdi! Qawwee of-harkaa dhabdu: eeboon, shootalaan, qottoodhaan, manshiidhaan, haamtudhaan, cakiidhaan, dongoraadhaan, maarashaadhaan, doomadhaan, danqaraadhaan, mancaadhaan, gajaraadhaan, falaxaadhaan, dhagaraadhaan, hableedhaan, hordaadhaan, shimalaan, — diina ishii fi diina biyya ishii isa gara bineensaatti of-geeddare kana dura-dhaabachuu fi isumaan qawwee isaa irraa hiikkachuu qabdi! Uummanni Oromoos erga kutaatee olka’ee, hidhannoo dhalawwan isaatiif bituun isa hin dhibu. Nuti itti-beeknaan wanneen baay’een biyyuma keenya keessa ciisaa jiru. Diina nu nyaachaa jiru kana irraa hidhannoo isaa hiikkannee of-hidhachiisuun namaanis, Waaqanis eebbifamaa dha!
4) Nuti amma daddaballee Oromoota ijaarasota diinaa fi waraana diinaa keessa jiraniif, waamicha Harmee Oromiyaa dabarsuufii qabna. Miseensonni OPDO akka bobaa diinaa jalaa bawuun uummata isaaniitti makaman, waamicha walirraa hin cinne gochuufii qabna. Dhiibbaa garagaraa, ee dhiibbaa waaqaa-lafaa irratti adeemsusuutu kan nama baasu taha. Oggaan kana jedhu dureewwan OPDO isaan tolaa fi rakasaan warra Wayyaaneetti of-gurguran jechuu kiyya otoo hin taane, miseensota dasiiba-a (“Common“) kanneen kitila hedduun lakkaawaman jechuu kiyya. Akkanuma ilmaan Oromoo warra waraana diinaa keessa jiraniif, waamicha cimaa cimsinee yeroo yeroon dabarsuufii qabna.
5) Nuti dhalawwan Oromoo kanneen addunyaa mara keessa faffacaanee jirru, karaa addaddaatiin uummata keenya gargaaruun seeruma. Gargaarsi kun gargaarsa horoo fi horii callaa miti. Kun karaa beekumsaa fi muuxannoo, karaa ijaarsaa fi dippilomaasii faa kan of-keessatti hammatu taha.
6) Dhalawwan Oromoo kanneen barumsa seeratiin unibarsiitota garagaraa irra eebbifam hedduu qabna. Kunoo, isaan baranayyuu magaalaa Londanitti kora waammatanii turani. Amma isaan walmariyachuun dureewwan Wayyaanee isaan uummata keenya gorra’anii gorraasisan Mana Seera Addunyaa isa Biyya Hoolandaa, magaalaa Heeg (“the Hague“) jirutti dhiyeessuu qabu. Nuti immoo karaa horoo fi karaa kaan isaan bira dhaabachuun sirruma. Akkanuma lammiiwwan biyya alaa kanneen haqa Oromoo beekanii gargaaraa jiran, akka isaan bira dhaabatan mamiin tokkollee hin argamu.
7) Gocha Fayyisaa Leellisaa Olompika Riiyoo irratti adeemsisee asii, addunyaan Oromoo fi Oromiyaa gurraayyi qabdi. Nuti carraa kanatti dhimma-bawuun qabsoo fi warraaqsa uummata keenya isa ammaa caala beeksifachuu qabna. Nuti mana-lamii (embaasii) tokkollee hin qabnu. Lamiin (abbaasaddarri) Oromiyaa nu dhalawwan Oromoo warra bineensummaa mootummoota Habashaa baqachuun biyyambaa (diyaasporaa) jiraannu. Nuti uummata Oromoo aannanii fi abbaa aannanii, dammaa fi abbaa dammaa, beekaa fi gorsaa, kam himnee kam dhiifnaa mitii, uummata dhala namaa dhiisitii bineeyyii fi shimbirroolee, biqiltuu fi margaafuu bakka guddaa keennuuf san keessaa baane. Uummata akkanaa kana kottee diinaa jalatti dhiifnee ciifnee bullaaree? Kanaaf, sonaan waltaanee karaa maraanuu uummata keenya cinaa ijaajjuu qabna!
“Oromoon dhiiga keenya
Oromiyaan biyya keenya
Hin gorgurru saba keenya
Haa cittu mormi keenya!”
Jedha, wallisaan Oromoo Bilisummaa Dinquu. Innuu dubbii fixee jiraa ani wannin kanatti dabalu hin jiru; yeroo shantamii-shan harka dhawuu malee!


c: text/html

text:
Kuusadeetaa
You can insert fields from any database, for example, address fields, into your document.
Filmaata Kuusa Deetaa
Gabatee kuusadeetaa ykn gaafata kuusadeetaa, isa akka dirrichi wabeefatu barbaaddu, filadhu. Dirreewwan kuusadeetaa yk gafata tokko ol irra, galmee keessatti dabaluu nidandeessa.
Yoo barbaade, qabeentaawwan dirreewwan "Rikoordii Kamiyyuu" fi "Rikoordii Ittaanaa" jedhamanii saagamuu isaaniin dura, haala mirkana'uu qabu tokko ramaduu nidandeessa.Haalli durtii, yoo barruun haalaa sun hinjijjiiramu ta'ef, "Dhugaa", kunis haalichi yeroo hundaayyuuu dhugaadha jechuu taha.
Lakkoofsa kuusaa
Lakkofsa rikoordii, isa yeroo haalli ati ifteessite galma gahu, saaguu barbaaddu galchi. Lakkoofsi rikoordii kun filannoo ammaa isa mul'annoo madda deetaa keessaatti akeekama. Fakkeenyaaf, rikordiiwwan dhuma irra jiran 5, kuusadeetaa rikoordii 10 qabate tokko keessaa yoo filatte, rikoordii isa jalqabaatiif lakkoofsi isaa 1 taha, malee 6 hintahu.
Dirreewwan, kuusadeetaa addaa keessaa (yk ammoo,gabatee yk gaafata addaa kuusadeetaa sanuma irra jiran keessaa) yoo waabeffatte, LibreOfficen lakkoofsa rikoordii kallattii filannoo ammaatiin jiru addeessa.
Dhangeesi
Select the format of the field that you want to insert. This option is available for numerical, boolean, date and time fields.
Kuusdeetaa irraa
Dhangii qindaa'e kuusadeetaa filatame keessatti fayyadama.
Sakatta'i
Bakka faayilii kuusadeetaa (*.odb) tokko itti filachu dandeessuu, qaaqa faayiliin tokko banaadha jedhu bana. Faayilichi filatamaa tarree Filannoo Kuusdeetaatti ida'ama.
Hiika fayyadamaa
Dhangii isa Tarree dhangiiwwan hiika fayyadamaakeessaa filatte fayyadama.
Tarree dhangiiwwan hiika fayyadamaa
Lists the available user-defined formats.
Xalayyaa unkaa tokko maxxansuu
Yammuu galmee dirreewwan kuusadeetaa of keessaa qaban maxxansiituu, qaaqaan xalayyaa unkaa maxxansuuf akka barbaaddu sigafata. Yoo deebiin kee Eyee tahe, qaaqaan, Mail Merge bakka kuusaawwan kuusadeetaa maxxansuuf filachu dandeessu bana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
by Nagessa Oddo Dube
Barreeffama kana wanti katabeef dubbii isii irratti haasawuuf osoo hin taane wantoota kana fafakkaatan Kan FB irratti deemanirratti of eeggannoo haa goonuuf.
Dubbii intala tanaa waan 3f naaf hin galle:
1. Yennaa an Yuniversiti Finfinnee turetti ni beekaan. Achitti barataa turte. Takkumaa ijoollee teennatti sixxee hin beektu. Akka jedhame san Oromoo ta’uu isii me eenyutu mirkaneessa?
2. Intalti tun yeroo dhiyoo media irratti FB hin qabu jettee turte. Kanaafuu carraan namni biraa maqaa ishiitiin FB bannee itii fayyadamu baldhaa dha.
Post san barreessee kan maxxanse isii ta’uu maaliin mirkaneeffattan?
3. Osoo isiinuu waan itti fakkaate jettee
Yeroon kun yeroo waan Teedii Afroo itti dubbannu osoo hin taane yeroo nuuti ciminnaan TPLF irratti qabsoofnu.
Dr. Mararaa fi Baqqalaa Garbaa Kan hidhe Tedy Afro miti. Uummata keenna 1500 of Kan rasaasaan fixe isaa moti.
Kanaafuu dubbiin Helen_Beddiluu jette jedhame kun karoora kallattii xiyyeeffannaa ofirraa jallisuu (attention diversion) TPLF natta fakkaata. Dabballee jaraattu maqaa ishiitiin account banee katabeera ta’a.
Jarri ajandaa nuuf uumtee busy nu gooti. Waan maxxanfame tokko eenyutu maxxanse? Maaltu duuba jira? Ilaaluu fi yaaduu qabna.
Yaa Oromoo namni isin hin beekne tokko ol ka’ee “an Oromoo dhaa koottaa abalu lollaa” yoo jedhe qorqoratuun hin jiruu? Ka’aniituma faana duuluu qofaa? Namni waan hin ta’in tokko ta’e jira jedhee akka sobuu danda’u beekuu qabna.
Horaa Bulaa


text:
Afriikaa kibbaa keessatti baaburri imaltootaa konkolaataa guddaa tokkotti erga rukutamee booda ibiddi itti qabatee namoonni 18 yoo du’an kanneen 260 ta’an madaa’aniiru.
Angawoonni daandii baaburaa kaleessa akka jedhanitti konkolaataan sun utuu baaburri sun bira hin ga’in qaxxaamuruu ennaa yaalutti balaan sun uumame jedhan.
Hoogganaan yeroo dhaabbata baabura imaltoota Afriikaa kibbaa Mthuthuzeli Swartz akka jedhanitti balaan hin yaadamin akkasii ennaa ilaallu shofeerri konkolaataa Sanaa seera daandii itti qaxxaamuran ennaa eeguu dhabu argina.
Angawoonni mootummaas shofeerri konkolaataa Sanaa baabura sanaan dorogomee dura karaa qaxxaamuruuf yaaluu isaa irratti yoo walii galan, poolisiin naannoo immoo amma iyyuu qorannaan geggeessamaa jira jedhe.
Baaburri sun namoota dhibbaan laka’aman ayyaana waggaa booda mana ofiitti deebi’aa kan turan fe’atee kan jiru yoo ta’u Port Elizabeth gara Johnnesburgitti imalaa ture.


text:
Hindii, Ferensaayii fi Naayijeeriyaan biyyoota hedduu hoogganoonni isaanii faca’ina vaayiresii koronaa ittisuuf jecha yeroo biyyattiin cufataatti turtu dheeressan keessaa ti. Yeroo ammaa addunyaa irraa namoota miliyoona lama ta’antu vaayiresii Kanaan qabaman.
Muummichi ministeeraa Hindii Nareendraa Moodii lakkoobsi namoota vaayiresii koronaan qabaman biyya isaanii keessaa kuma 10,300 ol waan ta’eef guutummaan biyyattii hanga Caamsaa 3tti cufaatti turti jedhan.
Prezidaantiin Ferensaay Emaanu’el Maakroon Wixata galala ibsa TV irratti dhiyaachuun kennaniin Ferensaay hanga Caamsaa 11tti cufaatti turti jedhan. Yeroo kanatti maneen barnootaa deebisanii banamuu jalqabu jechuun angawoonni beeksisniiru.
New Ziilaand torbanneen sadii dura namoonni mana keessa akka turan ajjejje. Lammiiwwan new ziilaand irra hedduun yeroon itti gad ba’an amma akka hin ta’in ni hubatu guyyoota 20n darbaniif hojii gaarii namni martinuu hojjete gatii dhabsiisuu hin qabnu jechuu dhaan muummichi ministeeraa biyyattii jacinda Ardem beeksisaniiru.
US keessaa namoonni kuma 600 ta’an vaayiresii koronaan yoo qabaman kan akkaan dha’amte magaalaa New York.


text:
Biyyoonni Guddachuutti Jiran Biyyoota Duureyyii tu Faalama Qilleensa Naannoo Nutti Fide, Horii Ittiin Bosona Dhaabbannuu fi Qilleensa Wayyeeffannu Nuuf Kennuu qaban, Jedhu.
Harooleen goggogaa,lafti duraan qabbanooftu oowwaa ta oowwitu ammoo qabbanaahaa,cabbiin baqaa dhufuutti jirti.Dhukkubi dur gammoojjiitti beekamullee amma baddaa haga tokkoo gahuutti jira.Qilleesna addunyaa ka baruma baraan jijijjiiramu tu akkana waan hedduu jijjiiramaa deemuutti jira. Jijjiirami kun Oromiyaallee hin hanqanne.
Hoogganoonni biyyoota addunyaa kanneen bara dabre Kooppenheegen, Denmaarkitti kora taahan "korri baranaa ka nami hagii guddaan faaydaa guddaa irraa hin eegne" jedhu. Akka Dr.Girmaa Baalchaa,daarktarri Foorumii Jijjiirama Qilleensa Itoophiyaa jedhanitti dubbiin jijjiirama qilleensa addunyaa tun marii caala falmuu siyaasaa tahaa dhufuutti jiriti.Biyyoonni akka Amerikaa,Chaaynaa faa aara gama isaaniitii qilleensatti makamuun diqqeessuuf warshaalee diqqeessuu qaban, yaada jedhu hin fudhatan.
Amerikaan warshaa jiru diqqeessuu seerri biyya teennaa nuu hin eeyyamuu, jetti. Chaayinaalleen akkanuma tanaafuu falli tokko jiru biyyoota hiyyeeyyii keessa bosona dhaabanii akka aarri hamaan akka CO2 faa qilleensatti hin makamne tolchuu.
Gaaffii Dr.Girmaa Baalchaa waliin geggeessame MP3 tuquun caqasaa.


text:
Agarsiisa Aadaa fi Sirboota Oromoo 1977
Agarsiisni Aadaa fi Sirboota Oromoo 1977 agarsiisa bara 1977tti geggeeffame yoo ta'u kan irratti xiyyeeffates Oromoota adda adda walitti fiduun aadaa fi sirboota Oromoo agarsiisuu ture.
Qophicha[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bara 1977, artistoonni Oromoo hawwisoo Kutaa Biyyaa Arsii, Baalee, Jimmaa, Wallaggaa, Shawaa fi Harargeerraa dhufan Finfinnee Biheeraawwii Tiyaatiriitti agariisaf walitti qabaman. Agarsiifni kun seenaa Oromoo keessatti kan jalqabaa yoo ta'u Oromoonni kutaa biyyaa adda addaa keessa jiran dhufanii yoo wal arganis kan jalqabaa ture.
Agarsiisa kana qindeessuu keessatti namoonni hedduun kan hirmaatan yoo ta'u Gaazexaan Bariisaa maallqaa fi yaadan deeggaruun shoora guddaa tabate. Namoota agarsiisa kana qindeessuu keessatti hirmaatan keessaa Kumaa Ida'ee, Mahdii Hamid Muudee, Kuwee Kumsaa, Ibraahim Hajii Alii, Bushraa Warquu, Birkaa Bulloo, Kinfaa Hindheessaa, Daansamoo Mi'eessoo, Oloo Ilmii, Anshaa Aagoo, Saamunaa Rakkisoo, Yoseef saaddoo, Bakaree Bantaa, Daaluu Baqulee, Tasammaa Nagarii, Taaddasaa Dabalaa, Ahmad Muussaa Haaji (Araarsoo) faadha.[1]
Weellistoota Hirmaatanii fi Walleesaanii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Agarsiisa kanarratti wellistoonni baayyen naannolee Oromiyaa gara garaarra hirmaataniiru. Kutaa biyyaa Harargeerraa Gaaddisaa Abdullaahii (Muhammed Abdullaahi), Alii Birraa, Shantam Shubbisaa, Hordofaa Guyyisaa, Faaxumaa Muhammad, Ashu Muhammad, Halloo Daawwee, Himee Yusuuf, fi Ibraahim Hajii Alii ti. Godina Wallaggaarraa Ilfinash Qannoo, Zarihuun Wadaajoo, Daani'eel Namarraa, Amantee Doojaa, Askaala, Alamituu, Biraanuu Quuyyoo faati. Godina Arsiirraa Bashir Dhaabii, Buttaa Makuraa, Shugguxee Naga'oo, Billisaa Kaa'oo, Xayyibaa Kattoo, Abdoo Galatuu, Xayyibaa Aliyyii, Hajii Tufaa, Urgeessaa Bantaa, Huseen Tusii, Saamu'eel Shunee, Dannabee Eda'oo faati. Godina Baalerraa Shaabee Sheekoo, Zamzam Bushraa, Raabiyaa Bushraa faan hirmaatanii jiru.[1]
Agarsiisa kanarratti wallee gabrummaa fi cunqufama Oromoo balaaleffatan, bilisummaa fi warraaqsaaf kakaasan baayyetu wallifame. Walleewwan kana keessaa muraasni armaan gaditti barreefamanii jiru.[2][1]
Tarkaanfii Mootummaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Agarsiisa kanatti kan hin gammadne mootummaan abbaa hirree Dargii, manuma tiyaatiraa san keessatti boombii namootatti darbachuuf yaadee ture. Boodarra garuu achuma keessaa namoonni tokko tokko waan mormaniif, boombii darbachuun ni hafe.


text:
Jaal Marroo Dirribaa In Amharic on VOA Amharic
Jaal Marroo Dirribaa In Amharic on VOA Amharic ጃል መሮ ዲሪባ ከVOA ጋር ያደረገው ቆይታ:: ክፍል ሁለት 2 Tsion Girma
“ኢትዮጵያ ውስጥ መንግስት የሚባል የለም:: #State_Mafia የተባለ ቡድን ነው ኢትዮጵያን እያስተዳደረ ያለው::”
Gaaffiifi Deebii Jaal Marroo Dirribaa VOA Afaan Oromoo waliin godhee.
Kutaa 2ffaa isaa Dhaggeeffadhaa.
#Gaz:- #Namoo_Daandii/ Dhaba Wayessa Akeekni Keessan Maali?
Jaal Marroon Gaaffiifi deebii VOA Afaan Oromoo waliin godhe
Obbolooti teenyaa Jaalala Impaayeera Xobbiyummaan Kaabalamtan Hexxoo kana itti dhudhahaa. Dhugaa kana Liqimsaa.
Prof. Asafa Jalata.
Addee Deme Assefa tu Voice of Independent Oromia irratti dubbise.


text:
27/02/2015 060/01//2015
Gara Oromiyaa midea Netwok
Dhaabbiilee siyaasaa kan bilisummaafii walabummaa Oromiyaa tiif qabsaawaniif.
-Gootota Qeerroo dargaggootaa,Kan bilisummaa fii Dimocracy,
Bulchinsa Mootummaa naannoo Oromiyaa ittin jechuun sobamaa kan ture OPDOs dabalatee kutaalee hawaasa lammiilee Oromiyaa maraaf.
Dhimmi:- Marii Haala Qabatamaa Yeroo fi Dhaadanno Tigricha obbo Abbaay Tsahaye ilaalchisee afeeraa marii hatattamaa kan ilaalu.
Akkuma dhagahamaa jiru angawaan sirna TPLF obbo abbaay Tsahayeen osoo dhiigni barattoota Oromoo kan imaammata master planii mormuuf dhangala’e hin qoorin ammaas imaammata kana humnaan akka hujiirra oolchhu dhaadatee jira.Kuni tuffii saba keenyaaf qabu ifatti kan mul’isuudha.Dhima kanaafii haala qabatamaa yeroo irratti mariin jabaan akka godhamu ULFO afeeree jira.Dhaadaannoon tigirticha kanaa kan belbela ibiddaa keessaa dhaadateme tahuu isaa itti agarsiisuun dirqama hunda keenyaati.
Ummanni Oromiyaa kan abbaa biyyuma isaarratti roorrifamaa jiruufii dhaabbiilee siyaasaa bilisummaa fii walabummaa Oromiyaatiif falmaa jiran hundi Yeroo kamuu caalaa tokkummaa keenya cimsinee wal maddii dhaabbachuun tuffii kana jalaa ummata keenya baasuuf yeroon isaa amma.Dhaabbiileen siyaasaa Oromoo hundinuu haala qabatamaa amma mul’ataa jiru kanarratti rakkoolee xixiqqoo jidduu dhaabota turan maddumatti dhiisuudhaan gara marii walooti cee’uu qabna.Haalli amma argaa jirru kun murna TPLF kanaaf haala abdii kutannaa fii ijibbaata maayyii irra ga’uu isaa kan mul’isuudha.Haa tahuu malee Seenaa QBO tiif boqonnaa qabsoo haarawa kan banu tahuu qaba.OPDOn gama isaatiin,Sobni Mootummoonni naannoo hundi naannoo ofii irratti mirga wal qixaa qabu.Mootummaan Federaalaa fii kan naannoolee gara lamaan mirga walii ni kabaju Jechuun seeruma isaanirra kaayame ture kun soba tahuu isaa kan ibsu dhaadannoo kanaan ala wanti eeggamu hin jiru.Kanaaf dhaabbanni DHDUO kun yeroo inni bobaa TPLF jalaa itti luqqa’ee gara dhaaba ummataatti if jijjiiru amma jechuun Hogganni dhaaba ULFO dhaamsa isaa xumura.
Tokkumman Humna. !!!
Oromiyaan Ni Walaboomti. !!!
KHR ULFO\THBO
Feb – 27/5/2015
Odeeffannoo dabalataaf
E-mail, info.ulfo2012@gmail.com


text:
Fakkeenya Nama Rabbiin ala wanta biraa waaqeffatuu-Kutaa 2
Kutaa darbe irraa itti fufuun fakkeenya nama Rabbiin ala wanta biraa gabbaruu (waaqeffatu) haa ilaallu.
2-Nama dhama’aan wal fakkeessu
Jedhi, “Sila Rabbii gaditti wanta nu hin fayyannee fi hin miine kadhannaa? Erga Rabbiin nu qajeelche booda gara duubaatti deebinee akka nama [osoo] hiriyyoonni isaa ‘Nutti koottu’ jechuun gara qajeelinnaatti isa waamanu, sheyxaanonni isa sossobanii dachii keessa dhama’ee [taanaa]? Jedhi, “Qajeelfamni Rabbii isumatu qajeelfama [sirriiti]. Gooftaa aalamaatiif akka harka kenninu ajajamne.” Suuratu Al-An’aam 6:71
As-Suddi ni jedha: Mushrikoonni Muslimoota gariin ni jedhan: Amanti Muhammad dhiisatii karaa keenya hordofaa. Rabbiin (azza wa jalla) aayah tana buuse: Jedhi, “Sila Rabbii gaditti wanta nu hin fayyannee fi hin miine kadhannaa?” Kana jechuun wanta yoo gabbarree nu hin fayyanne, yoo gabbaru dhiisnes nu hin miine gabbarraa? Kuni wanta Rabbii ol’aanaan alatti gabbaramu hunda. Wanti Rabbiin alatti gabbaramu nama hin fayyadu, namas hin miidhu. Yoo gabbaran faayda irraa hin argatan. Yoo gabbaru dhiisanis nama hin miidhu.
“Erga Rabbiin nu qajeelche booda gara duubaatti deebinee akka nama [osoo] hiriyyoonni isaa ‘Nutti koottu’ jechuun gara qajeelinnaatti isa waamanu, sheyxaanonni isa sossobanii dachii keessa dhama’ee [taanaa]?“
Kana jechuun erga Rabbiin gara Islaamatti nu qajeelche booda gara kufriitti deebi’uun akka nama sammuun isaa sheyxaanni isa sossobuun baddee ergasii dachii keessa raata’uu taanaa? Namni kuni hiriyyoota gamnootaa fi mu’mintoota ta’an qaba. Hiriyyoonni kunniin karaa qajeelaa fi sirrii irra jiranitti isa waamu. Garuu inni ni dida.[1]
Aayah tana ilaalchise ibn Kasiir ni jedha: Rabbiin ni jedha: iimaana keessanin booda yoo kafartan fakkeenyi keessan akka namticha namoota waliin karatti bahee Ergasii namtichi kuni karaa badeeti. Ergasii sheyxaanonni isa sossobuun dachii keessa isa dhamaasan. Hiriyyoonni isaa karaa qajeelaa irra jiru. “Nuti karaa irra jirraa nutti koottu!” jechuun isa waamu. Namtichi kunis isaanitti dhufu dida. Kuni fakkeenya nama Muhammadin (SAW) erga beeke booda sheyxaana hordofuudha. Namoota karaatti kan waamu Muhammad (SAW) [fi Muslimoota isa hordafaniidha]. Karaan immoo Islaama.” Ibn Jariir dubbii kana gabaase.[2]
Fakkeenya ajaa’ibaa kana haala kanaanis ibsuun ni danda’ama: namni erga Islaama beekee fi qabate booda kufrii fi shirkiitti yoo deebi’e, sheyxaanni jinni fi namaa dubbii faayamaan isa sossobuun karaa qajeelaa irraa isa jallisu. Erga karaa qajeelaa irraa jallate booda sheyxaanni dachii keessa isa dhamaasa. Karaa qabeenya barbaadu deema moo? Karaa aangoo barbaadu deema moo? Karaa qaama isaa ittiin gammachiisu deema moo? Yookiin wanta mushrikoonni kunniin gabbaran gabbara moo? Yookiin wanta Kiristaanonni waaqeffatan waaqeffata moo? Karaa kamiin deemaa? Gara deemu wallaale dachii keessa dhama’a.
Fedhiin qullaan hundi gara karaa adda addaatti gara hundaan isa harkisti. Karaaleen kunniin karaa Rabbii qajeelaa ta’e kan faallessaniidha.
Sheyxaanni isa jallisuun dura karaa Rabbii qajeelaa ta’e keessatti hiriyyoota Muslimoota ta’an qabaa ture. Muslimoonni kunniin gara karaa qajeelatti isa waamun akkana jedhuun: “Gara keenya koottu. Karaalee jallinnaa dhiisi. Waamicha sheyxaanotaatii fi dubbii faayameen hin gowwoomin.”[3]
Mee wanta sheykh Abdurahmaan Sa’dii jedhe itti haa daballu: Erga Rabbiin nu qajeelche booda gara jallinnaatti, karaa Jannata qananiitti nama geessu irraa gara karaa adabbii laalessaatti nama geessutti deebinaa? Namni sammuu qabu haala kana hin filatu. Namni haala kana filate akka nama sheyxaanni karaa gahuumsa isaa ittiin gahu irraa jallisee fi raatesseeti. Ergasii dhama’aa ta’ee hafe. Hiriyyoonni isaa gara qajeelinnaatti isa waamu. Sheyxaanni immoo gara jallinnaatti isa waama. Ergasii inni waamtota lama jidduutti dhama’aa ta’ee hafa.
Nama Rabbiin tiikse malee kuni haala namoota hundaati. Isaan of keessatti waamichaa fi harkisa wal faallessan argatu. Tokko waamicha ergaa Rabbiin irraa dhufee, sammuu sirrii ta’ee fi uumama qajeelaa ta’eeti. Gara qajeelinnaa fi Jannata keessatti gara sadarkaa ol’aanutti isa waamu.
Lammaffaan waamicha sheyxaanaa, nama karaa isaa hordofee fi nafsee wanta badaatti nama ajajjuuti. Kunniin immoo gara jallinnaa, Jahannam keessatti gara sadarkaa hunda caalaa gadi aanutti waamu.
Namoota keessaa nama dhimma isaa guutuu ykn irra caalaa keessatti waamicha qajeelinnaa walin ta’utu jira. Ammas isaan keessaa faallaa kanaa kan ta’etu jira.
Ammas isaan keessaa nama waamichi lamaan isa biratti wal qixxaa’antu jira. Humni harkisaa lamaan isa biratti wal lolu. Bakka kanatti warra gammachuu warra dararaa irraa adda baafte beekta.[4]
Namni Islaama irraa duubatti deebi’ee shirkii fi kufrii keessatti kufe akkanuma. Jireenya keessatti ni dhama’a. Gara deemu hin beeku. Galma isaa hin gahu. Rabbii olta’aa irraa nagaha kadhanna. Inni kanarraa nagaha nu haa godhu.
“Jedhi, “Qajeelfamni Rabbii isumatu qajeelfama [sirriiti].” Kana jechuun qajeelfamni karaa Rabbiin arraba Ergamaa Isaa irratti baase qofaadha. Wanti karaa kanaan ala jiru jallinnaa fi badiinsa.[5] Karaan Rabbiin nuuf ibsee fi akka qabannu itti nu ajaje, amantiin Inni karaa nuuf godhee fi nuuf ibse, qajeelinna shakkiin keessa hin jirreedha. [Karaan qajeelaan] awsaanaa fi sanamoota nama hin fayyannee fi hin miine gabbaruu miti. Kanaafu, haqa dhiisne soba hin hordofnu. (Awsaana-wantoota Rabbii olta’aan alatti waaqeffataman.)
“Gooftaa aalamaatiif akka harka kenninu ajajamne.” Kana jechuun Rabbiin Gooftaan keenyaa fi Gooftaa wanta hundaa ta’e Isaaf akka harka kennuun, ajajamuu fi ibaadaan Isaaf gadi jennu nu ajaje. Ergasi kana hunda akka Isa qofaaf qulqulleessinu, [nu ajaje].[6] Aalama jechuun namoota, malaykoota, jinnoota fi uumamtoota hunda.
Guduunfaa
✏Namoonni Rabbii olta’aan alatti wanta biraa waaqeffatan gara wanta waaqeffataniitti halkanii guyyaa namoota waamu. Karaa qajeelaa irraa nama jallisuuf dhagaan isaan hin garagalchine hin jiru.
✏Yeroo kanatti, namni Islaama qabate akkana jechuun isaanitti deebisa: Sila Rabbii olta’aan alatti wanta nu hin fayyannee fi hin miine gabbarraa (waaqeffannaa)? Sila erga Rabbiin karaa qajeelatti nu qajeelche booda jallachuun akka nama sheyxaanni dachii keessa raatesse taanaa?
✏Namni Islaama dhiise akka nama sheyxaanni dachii keessatti dhamaase ta’a. Gara itti deemu hin beeku. Sababni isaas, Islaamni karaa qajeelaa Rabbiin gabrootaaf kaa’e waan ta’eef gara itti deemanii fi akkamitti akka deeman namaaf ibsa. “Jedhi, “Qajeelfamni Rabbii isumatu qajeelfama [sirriiti].”
✏Islaaman ala amantiwwan jiran immoo jallinnaa fi dukkana waan ta’aniif gahuumsaa fi akkamitti jireenya keessa akka deeman namaaf hin ibsan. Namni ifa keessaa bahee dukkana keessa yoo seene haalli isaa akkam ta’aa?
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Muyassar-136
[2] Tafsiir Ibn Kasiir-3/557
[3] Ma’aariju Tafakkuri-11/291-292
[4] Tafsiir Sa’dii-291
[5] Madda olii
[6] Tafsiir Xabarii-9/333


text:
Obbo Baayisaa Guutamaa Waarii bara 1920 Bachoo ganda Baatuu jedhamtU keessatti dhalatan. Umriin isaanii barnootaaf yeroo ga'eetti magaalaa Walisoo keessa kan jiru mana barumsaa Dajjaazmaach Garasuu Dhukii seenanii barnoota sadarkaa duraa kan baratan yoo ta'u Finfinnee kan jiru mana barumsas Sadarkaa lammaffaa Tafarii Mokkonnoon keessatti barnoota sadarkaa lammataa xumuran.
Obbo Baayisaan barnoota sadarkaa olaanaaf Yunivarsitii Finfinnee seenuun barnoota Akkaawunting jedhamuun xumuruu isaanii seenaa isaanii maxxanfamee tu ibsa.
Sana booda Waajira Muummicha kan kan Abbaa Taaiytaa Daandiwwanii Itiyoopiyaa(Awuraagodaanaa) keessatti itti anaa hojii gaggeessaa ta’uun baroota dheeraaf hojjataa kan turan yoo ta'u booda immoo itti gaafatamaa kutaa Soorama waajiirichaa ta’uunis baroota dheeraaf hojjataa akka turan seenaa isaanii maxxansame irratti ibsamee jira.
Bara 1992 rakkoo Siyaasaa Oromoo mudateen gara Amerikaatti baqatanii hanga guyyaa du'aan boqotaniitti hawaasa Oromoo naannoo Waashingtoon Diisii jiru waliin jaalalaan jiraatan.
Obbo Baayisaan abbaa Oromoo, abbaa jaalalaa kan nama hunda ija tokkoon ilaalan, jedhu kanneen isaan beekan. Keessumaa gama Oromummaa, aadaa, seenaa, sirna Gadaa fi dhuudhaa Oromoo hawaasa giddutti gad dhaabuu keessatti hojii guddaa hojjachuu isaanii dubbatu.
Obbo Baayisaan Kaansariin qabamanii eega dhukkubsachaa turanii booda dhuma irratti garuu dhukkuba dabalataa Kooviid-19 jedhamuun qabamanii Caamsaa 4 bara 2020 umurii isaanii waggaa dhibba tokkootti du'an boqotan. Sirnii awwaalcha isaanii Jimaata, Caamsaa 08 rawwatamuu oabboleettiin isaanii Aaddee Taaddalach Guutamaa Ibsitee jirti.
Obbo Baayisaa Guutamaa abbaa ijoollee sadii turan. Firaa fi maatii isaaniif jajjabina hawwiina.
Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa.


text:
Ambo! Humni hidhate miidhaa Barattoota irraan gahaa jiruun Doormii Barattootaatti seenuun
Yeroo ammaa kanatti Ambotti barattoota hiriira nagahaa bahuun ummata isaanii Walloof sagalee ta’uuf yaalaniif loltuu bilxiginnaa gidduitti walitti bu’iinsi uumamuutti jira! Dhukaafnis akka baname himamaara! Ergaa kana Oromiyaa guutuuf dabarsuun barattoota wareegama jalaa baasuu qabna! Ergaa kana midiyaalee Oromoo OMN, Kelloo, Bultum, KMN fi kan biroo hundaan akka geessan isin gaafadha! Dafaatii waliif dabarsaa!!
Pls, Do it now!
Akka Odeessi Magaalaa Amboo irraa bahaa jiru addeesutti guyyaa har’aa Bitootessa 23, 2021 Duguuggaa sanyii Oromoo Walloo irratti ta’aa jiru Balaalefmffachuuf yeroo Barattoonni Yunivarsitii AMBO Kaampaasii Haacaaluu Hundesssaa sochii taasisanitti Humni hidhate Barattoota Reebaa jiraachutuu dhagahame.
Akka Kanaan, Humni hidhate miidhaa Barattoota irraan gahaa jiruun Doormii Barattootaatti seenuun Balbala Cabsee Barattoora irraan reebicha akka dhaqqabsiisaa jiru maddi magaalaa Amboo ifoomseera.
#Ummata
Sagalee dhabeef sagalee ta’uun Yakkaa miti!
#Ummanni
Keenya AMBO fi naannoo barattoota keenyaaf birmadhaa!
‘’Humni addaa naannoo Amaaraa yakka raawwachaa jiru takka hinqabu. Bakka barbaannetti erguufis aangoo qabna.
-Tigraayitti erginee jirra, ammas bakka rakkoon jiru maratti ni ergina,. Akkuma Tigraayitti ergine, Sumaalettis bakka biraatittis yoo rakkoon Itoophiyaa diigu jiraate ni ergina.
-Liyyuu Hayiliin Amaaraa haqaaf du’aa jira malee akka irratti odeessan kana miti.. Maqaa humna addaa Amaaraa balleessun dhaabachuu qaba!’’
-ABIY AHMED paarlaamaarratti!-
” Bokkaa dhiyeenna kan Gojjamiifi Shawaa kaabaa roobe nuttuu roobsiise” MMX Dr.Abiy haasa’a hardha keessaatti kan jedhan.
Isii doftor Karayyuufi Booranaa maaliif itti lakkiftan ree? Badhaadhinna Booranaa irraa fudhattanii Bokkaa Gojjamiif erguun akkam? Jedha
Shalom BG Jato
. Tulleen waan gaafatan Wallahi.
Asli Galgalo
Bilxiginnaa hin fakkaanee fakkeefadhu! Walloottii ibidda qabsiistee kaate as garagaltee akka qaama nuuf quqamuu fakaatee fudhatama Oromoo biraa argachuun hin jiru! Kan alagaa quubsee bobbaasee dhiigaa akka mancaasan humnaa fi hamilee tahuufitti jiru isinuma…isin isaani…isaaniis isini…garagarummaa hin qabdan…fuula lama kan niiraa tokkooti…two sides of the same coin, the same genocidal agenda, the same anti-democratic movement with the cult leader shredding around as a head of state.
በወሎ ኦሮሞ ህዝብ ላይ ጦርነት ያወጁ አካላት እንድሁም አገር ውስጥ እና በውጭ የምገኙ ኦሮሞ ጠል ሚዲያዎች በኩል በኦነግ ስም ህዝቡን እየፈጁ ነው::
Related


text:
Dachiitti Xinxalluu-Kutaa 1
Dachiin uumama ajaa’ibaa lubbuu qabeenyi fi lubbuu dhabeenyif iddoo jireenyaa taatedha. Uumama dachiitti xinxalluun dandeetti, ogummaa, beekumsaa fi Tokkichummaa Rabbii olta’aa akka hubatan nama taasisa. Qananiiwwan dachii keessa godhaman ilma namaatiifi. Namni dachii tana keessatti erga qananiisifamee fi wanti barbaadu hundi yoo isaaf laaffifame, Kan akkanatti isa qananiise fi isaaf laffise beekuu fi galateefachuun isarra hin jiruu ree? Rabbiin subhaanahu dachii tana namootaaf akka firaashaa godheef. Albuudotaa fi biqiltootatti akka fayyadaman ni laaffiseef. Kanaafu, wanti namarraa eeggamu namni qananii kana hundarratti xinxalle, Rabbii isaa beeku fi Isa qofa gabbaruudha. Rabbiin subhanaahu wa ta’aala ni jedha:
“Yaa namoota! Akka mutaqqoota (warroota Rabbiin sodaatan) taataniif Gooftaa keessan Kan isinii fi warroota isiniin duraa uume gabbaraa. [Rabbiin] Kan dachii afaa, samii immoo ijaarsa gubbaa (xaaraa) isiniif taasisee fi samii irraa bishaan buusee ergasii isaan (bishaan kanaan) soorata akka isiniif ta’u samaraata (fuduraaf kuduraa, midhaan) baasedha. Kanaafu, osoo beektanuu Rabbiif sharikoota hin godhinaa” Suuratu Al-Baqara 2:21-22
Kuni ajaja wali galaa namoota hundaaf dabarfameedha. Ajajni kunis ibaada (gabbarrii) wanta Rabbiin itti ajaje hojjachuu, wanta Inni irraa dhoowwe dhiisu fi odeefannoo Isa irraa dhufe dhugoomsu of keessatti qabateedha. Rabbiin olta’aan namoota kaayyoo isaan uumeetti ajaje. Kaayyoon kunis Isa qofa gabbaruudha. “Jinnii fi ilma namaa akka Ana qofa gabbaraniif malee hin uumne.” Suurat Az-Zaariyaat 51:56
Ergasii Isa qofa gabbaruun dirqama akka ta’e ragaalee adda addaa dhiyeesse. Ragaalee kanniin keessaa: Inni Gooftaa keessan kan isin uume, kunuunsuu fi qananiisudha. Duraan homaa kan hin turre taatani osoo jirtanu isin uume. Warra isiniin duraatis Kan uumedha. Qananii keessaa fi alaatin isin qananiise. Dachii afaa irratti tasgabbooftan, manneen irratti ijaarrattan, oomisha irratti oomishattanii fi bakkarraa gara bakkaatti itti deemtan isinif taasise. Samiis faayda keessaniif akka xaaraa isiniif gochuun wanta garmalee isin barbaachisu ishii keessa godhe. Kanneen akka aduu, ji’aa fi urjiilee.
“Samii irraa bishaan buuse” Akka lugaatti wanti sii oolitti olka’e samiidha. Kanaafi, warroonni Qur’aana ibsan samiin asitti barbaadame “Dumeessa” jedhan. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa dumeessa irraa bishaan buusun kuduraa fi fuduraa, midhaani fi biqiltoota biroo baase. Fkn, kanneen akka muuzi, burtukaana, abukaado, temira… midhaan irraa kanneen akka xaafii, qamadii, garbuu, boqqoolloo fi kkf rooba roobsun baase. Rabbiin malee bishaan samii irraa buusun biqiltoota kan biqilchu ni jiraa? Ilmaan namaa jalqaba irraa kaasee hanga dhumaa jiran osoo addunyaa tana keessatti walitti qabamanii dumeessa irraa gonkuma copha bishaanii buusu hin danda’an. Yeroo hoongen buutu dhugaa kana ni hubatu. Dubbiin erga akkana ta’ee, “Rabbiif sharikoota hin godhinaa” Kana jechuun uumamtoota irraa Rabbiif fakkaattootaa fi dorgomtoota hin godhinaa. Akkuma Isa gabbartan isaaniis hin gabbarinaa. Akkuma Rabbiin jaallatan isaaniis hin jaallatinaa. Wantoonni isin Rabbii gaditti gabbartan kunniin akkuma keessanii uumamtootaa, kan nyaachifamanii fi kan too’atamaniidha. Dachii fi samii keessatti wanta hanga firii xaafii mootummaa hin qaban. Isin hin fayyadan, isiniis hin miidhan. (Namoonni gariin haajaa garmalee barbaachisaa akkuma Rabbiin irraa kadhatan, namoota du’an ykn taabotas kadhatu. Kuni shirkii (waa Rabbitti qindeessu) dha.
Hayyoonni keenya “ibaadan (gabbarriin) hundee lama irratti kan ijaarramedha” jedhu. Isaaniis, al-Mahabba (Jaalala cimaa) fi Al-Khuduu’u (Of gadi qabuu)[1]. Namni wanta tokko garmalee jaallatee fi isaaf of gadi qabee fi salphisee, wanta san gabbaree jira. Namni Rabbiin jaalala cimaa jaallachuun yoo Isaaf of gadi qabe, inni Rabbiin gabbaree jira. Kanaafu, jaalalli cimaa fi of gadi qabuun Rabbiif malee homaafu hin ta’u. Sababni isaas, Kan nama fayyaduu fi miidhu, waan gaarii namaaf fidu fi waan badaa namarraa deebisu Rabbiin qofa. Wantoonni Rabbiin ala jiran mataa isaanii qofaan kana gochuu hin danda’an. Kanaafu, namni maaliif isaan jaallachuu fi isaaniif of gadi qabuun isaan kadhata ykn sodaata ree?)
Rabbiin ala wanta biraa garmalee jaallachuu fi wanta saniif of gadi qabuun salphinna guddaadha. Rabbiin garmalee jaallachuu fi Isa qofaaf of gadi qabuun immoo kabajaa fi bilisummaadha. Kanaafi, ilmaan namaa Rabbiin ala wanta biraa gabbaruun salphinnaa fi adabbii keessatti akka hin tarre, Isa qofa akka gabbaran ajaje. “Yaa namoota! Akka muttaqqoota taataniif Gooftaa keessan Kan isinii fi warroota isiniin duraa uume gabbaraa.” Aayah keessatti jechi“la’allakum tattaquun” jedhu hiika lama qaba: 1ffaa– yoo Rabbiin qofa gabbartan, dallansuu fi azaaba (adabbii) Isaa irraa of eegdu. Sababni isaas, dallansuu fi azaabni Isaa akka namarraa deebi’uuf wanta sababa ta’uu waan hojjattaniif. Wanti dallansuu fi azaabni Isaa akka namarraa deebi’uuf sababa ta’u “Rabbiin qofa gabbaruudha”. 2ffaa- Yoo isin Rabbiin qofa gabbartan, warroota Rabbiin sodaatan (muttaqoota) kanneen amaloota taqwaatiin ibsaman keessaa taatu. Hiikni kunniin lamaan sirrii fi kannen wal qabataniidha. Namni ibaada haala guutuu ta’een hojjate warroota Rabbiin sodaatan (muttaqoota) irraa ta’a. Namni warroota Rabbiin sodaatan irraa ta’e immoo azaaba fi dallansuu Rabbii jalaa nagaha baha[2].
Amma gara dachii deebi’uun xinxallii keenya itti haa fufnu. Dachiin akkamitti akka uumamte yoo ilaalte mallattoolee gurguddoo gara Khaaliqaa akeekan keessaa tokko akka taate ni agarta. Gabroota Isaatiif akka firaashaa fi afaa taasisuun ni laaffiseef. Ishii keessatti soorata, nyaataa fi iddoo jireenyaa isaaniif taasise. Haajaa isaanitiif bakka tokko irraa gara bakka biraa akka deemaniif karaalee isaaniif baase. Akka isaaniin hin sochoone fi hin kirkirree gaarreen ol dhedheeroo akka shikaalii ishii keessatti gadi dhaabe. Ishii diriirsuun jiraa fi du’aaf konteenara of keessatti qabattuu fi kuustu godhe. Dugdi dachii warroota jiraataniif iddoo jireenyaati. Garaan ishii immoo warroota du’aniif iddoo jireenyaati. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Sila Nuti dachii kan hunda walitti qabdu hin taasifnee? Jiraa fi du’aas [tan walitti qabdu]? Gaarreen ragga’oo dhedheeroo ishii keessatti goone. Bishaan mi’aawas isin obaafne. Guyyaa san warroota kijibsisaniif ee badii isaanii!” Suuratu Al-Mursalaat 77:25-28
Sila dachii jiraa fi du’aa of keessatti hammattuu fi qabduu hin goonee? Yeroo lubbuun jiran iddoo mana jireenyaa itti ijaaratan taatiif. Yeroo du’an immoo qabrii taatiif. Gaarreen dhedheeroo bakka ofii sirritti qabatanii dachii sochoo’u fi kirkira irraa eegan ishii keessa hin goonee? Rabbiin guddaan olta’aan gaarreen dhedheeroo fi ragga’oo (bakkaa hin sochooneen) dachii akka tasgabbooftu fi hin hurgufamne taasise. “Bishaan mi’aawas isin hin obaafnee?” Bishaan mi’aawaa namatti tolu kana Rabbiin malee eenyutu dumeessa irraa buusu danda’aa? Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Sila bishaan dhugdan san argitanii? Isintu duumessa irraa buuse moo Kan buuse Nuhi? Osoo feene ashaboo [kuraawaa] isa taasifna. Kanaafu, maaliif [Rabbiin] hin galateefannee?” Suuratu Al-Waaqi’a 56:68-70
Yaa namoota! Bishaan dhugaatii namatti tolu, kuraawaa fi haadhaawa kan hin taane san itti xinxallitanii? Isintu duumessa irraa buusee moo Nutu buusee?” Asitti “Nutu ykn Nuhi” yommuu jedhu, guddinna agarsiisaa malee baay’inna hin agarsiisa. Arabiffa keessatti Guddinnaa fi Kabaja agarsiisuuf, “Nutu, Nuhi, Nuti” jedhanii fayyadamuun wanta baratameedha.
Osoo Rabbiin subhaanahu wa ta’aala duumessa irraa bishaan dhugaatiif namatti tolu buusu baate, eenyutu buusaa? Ilmaan namaa guutuun osoo walitti qabamanii buusu danda’u? Rabbii olta’aa malee bishaan qulqulluu duumessa irraa kan buusu hin jiru. Yeroo hoongee roobni yommuu dhabamu namni hunduu gara Rabbii olta’aa fiiga. Osoo namoonni ofii kan buusan ta’anii silaa duumessa irraa bishaan ni buusu turan. Garuu, Rabbii Tokkicha malee eenyullee bishaan kana hin buusu. Kanaafu, maaliif Isa hin galateefannee?
Ammas, osoo bishaan kana ashaboo kuraawaa fi hadhaawaa taasisee eenyutu bishaan dhugaatiif ta’utti deebisuu danda’aa? Galaanonni baay’een ashaboo kuraawaa dhugaatiif hin taanedha. Hanga ammaa galaanota kanniin keessaa galaana tokkicha gara bishaan dhugaatiif ta’uutti namni jijjiree jiraa? Gonkumaa hin jiru. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa bishaan samii buusu kanas osoo fedhee kuraawaa fi hadhaawaa taasisa. Garuu Inni isiniif rahmata gochuuf jecha bishaan kana gara hadhaawaa fi kuraawatti hin jijjirree. Kanaafu, qalbiin Isatti amanuun, arrabaan Isa faarsun, wanta Inni itti ajajee hojjachuu fi wanta Inni irraa dhoowwe dhiisun maaliif Rabbiin hin galateefannee?
Rabbiin Guddaan olta’e Kan dachii akkanatti diriirse, gaarreen dhedheeroo ishii keessatti gadi dhaabee fi bishaan mi’aawa namootaaf roobse, namoota du’an murtii fi jazaaf lamuu deebisuu hin dadhamu. Kan wantoota gurguddaa kanniin hojjate wantoonni xixiqoon akkamitti itti ulfaatuu? Kanaafu, du’a booda kaafamuun hin jiru jechuun namoonni yaadan, guyyaa Qiyaamaa gaabbii fi adabbii hamaa irraa ee badii isaanii! Sababni isaas, ragaaleen Rabbiin wanta hundaa irratti Danda’aa akka ta’e agarsiisan isaaniif ifa ta’ee jira. Kanaafu, amanuu fi Guyyaa saniif qophaa’u irraa maaltu isaan dhoowwee?
Guduunfaa
⇨Namni dachii tana keessa yommuu jiraatu qananii isa marsee jiruu osoo itti xinxalle silaa kaayyoo uumameef galmaan gahuuf ni carraaqa.
⇨ Rabbiin subhaanahu ilmaan namaa dhabama irraa isaan argamsiisuun qananii adda addaatiin isaan qananiise. Kanaafu, amala gaarii keessaa Rabbii nama uumee fi qananiseef galata galchuu fi gabbaruudha.
⇨ Rabbiin gabbaruu jechuun wanta Inni itti ajaje hojjachuu, wanta Inni irraa dhoowwe dhiisu fi odeefannoo Isarraa dhufee dhugoomsudha.
⇨ Ibaadan (gabbarriin) arkaana (rogoota) lama qaba. Isaaniis, (1) jaalala cimaa jaallachuu fi (2) gabbaramaaf of gadi qabu ykn gabbaramaa ol guddisuu (Ta’aziim) fi garmalee kabajuu.
⇨ Namni wanta tokko garmalee yoo jaallate, wanta san garmalee yoo ol guddisee fi of gadi qabeef, inni wanta san gabbaraa jira.
⇨ Namni tokko Rabbii olta’aa gabbarri sirrii gabbaruu kan danda’u yoo wantoota hundaa caalaa Isa jaallate, kabaje, ol-guddisee(ta’aziim) fi Isaaf of gadi qabeedha.
⇨ Haala kanaan namni yoo Rabbiin gabbare, muttaqoota irraa ta’uun azaaba (adabbii) Isaa jalaa nagaha baha. Qur’aana keessatti:
“Dhugumatti muttaqoonni (warroonni Rabbiin sodaatan) iddoo nagahaa keessa ta’u.” Suuratu Ad-Dukhaan 44:51
⇨ Kanaafu, Rabbiin gabbaruun faayda ofiitiif malee Rabbiin ibaadaa (gabbarrii) namaatirraa haajaa hin qabu. Namni yoo Rabbiin gabbare ofuma fayyada. Yoo dhiises ofuma miidha.
[1] al-ubuudiyah – fuula 17-18, Ibn Taymiyyah
[2] Tafsiir Sa’diyy fuula 34
Miftaahu Daaru sa’aadah-fuula 569-570, Imaamu ibn Al-Qayyiim


text:
Kunooti Waadaan Keenya Viidiyoo... - Hiliif Malti-miidiyaa
Generating Download Links...
Kunooti Waadaan Keenya
Viidiyoo Guutuu Sababa Simanna Shamarran Keenyaatiif
Jecha Halkaniif Guyyaa Dalagne
Kunoo Isin Biraan Geenya Ajiib B.J Kamaal...
Muhee Ilma Sabaa 2 years ago
Akkana feena kunoo nuuf jiraadha
Hawwiin KO Jannataa 2 years ago
OMN dhigaa kenyaanii dhabatee hardhaa esaa dhaqee
Romaabdullahi Abdullahi 2 years ago
Wari hijaba kuni dasa nama jettan akka ofira hin yafne uffata amati islama â¥ï¸rabbi galtefadha wani mari qadara rabbiti allahmdulilahi ðâ¥ï¸
Najat Husen 2 years ago
Omn mallifi callisee
Biti Isilsmii Madinaa 2 years ago
Omn argaa isaaðð
Robda Ibrahim 2 years ago
Bagaa ngyn galtaan biyaa kessanitii
Raman Ya Raman 2 years ago
Baga nagaya biya abba ofi nagaya gate
Misraa Usmaan 2 years ago
musilma waan tatanfi midiyalee waan isiin simatu dhaban jabadaha isiin inshaallah
Ansar Oromiya 2 years ago
Aah humna qabaadhe isnirraan kaasu gabrumma tana garu sagale isniifan taha abshir
Hana Dinku 2 years ago
uuuuffffuuuu garaa nanyatan rabbi


text:
Odeeffannoo Miliqee Ba’e ! Bosona Oromiyaa Eenyutu Gubaa Jira?
Oromiyaa bakkoota gara garaatti bosonni ajeja paartii PP, Biiroo Bulchiinsa fi Nageenyaa fi Komoshinii Poolisii Oromiyaatin gubachaa akka jiru odeeffannoo qabatamaan argamee jira.
Akka odeeffannoo FSMn argate kanaatti Biiroon Eegumsa Bosonaa fi Bineensota Oromiyaa Roobii darbe abidda kana dhaamsuuf gargaarsa keemikaalaa, meeshaalee fi humna namaa xalayaan Waajjira President gaafatee ture.
Xalayaan Biirichi kallattiin Waajjira President Oromiyaatif barreesse kun garuu deebii hin arganne. Inumaa Waajjirri PP Fiqaaduu Tasammaa hoogganu humna namaa fi meeshaa abidda dhaamsu hin qabnu jedhe. Karaa biraatin ammoo milishaa fi uummanni naannoo bosonni itti gubataa jiruu abidda kana akka hin dhaamsineef “waraana Shaneetu” keessa jira waan taheef uummanni akka hin seenne jedhanii ajeja dabarsuutu dhagaa’ame .
Kanarraas wanti hubatamu Waajjira Shimallis Abdiisaatii eegalee, Fiqaaduu Tasammaa, Araarsaa Mardasaafi Jibriil Mohammed dhimma kana olaantummaan hoogganaa akka jiranii dha.
Yeroo darbe Fiqaaduu Tasammaa qurxummii balleessuuf galaana gogsuu qabna jedhee dhaadachuun isaa kan beekamuu dha.
Related


text:
Qeerroo Bilisummaa
Oromoo Finfinnee Oromiyaa
Qabsoon uummanni Oromoo waggoottan 28 darban Wayyaanee waliin taasisaa tureef jiru qabsoo sirnicha dhabama gochuun abbaa biyyummaa Oromoo mirkaneessuuti. Qabsoon abbaa biyyummaa ammoo ququnxuraa siyyaasaan akkasumas kennee aangoo siyaasaa gabroomfataa irraa kennamuun kan argamu miti.
Qabsoon ummata Oromoo sirna gabroomfataa dhabama gochuun cunqursaa jarraa nutti lakkoofsise konkolaachisuu, mirga namoomaaf mirga lubbuun jiraachuu mirkaneeffachuuti.
TPLF waggoottan 28 haaromsa maqaa jedhuun qumaara siyyaasaa uummata Oromoof saboota cunqurfamoo Impaayera biyyattii irratti taphataa turte har’as ittis jirti. Saatii qabsoon Oromoo qabsoon Adda Bilisummaa Oromoon hogganamu hudhee qabetti, tooftaa siyaasaa jijjirachuun ummata Oromoo waan irroomsee fi bilisummaa isaa irraatti deggere fakkeessuuf aangoo siyaasaan maqaan Oromoo ta’an muuduun hireen Oromoo waan deebite fakkeessuuf amala siyaasaa duruu abbootiin isaanii qaban muldhisuu irratti argama.
Bara nugusicha Minilki ummata Oromoo gabroomsuuf jecha “Biyya Qaroomsina” sababaa jedhuun Goobanaa Daancee aangoottti baasuun Oromoo hedduu miidhee gabrummaa jaarraa tokkoon gahe,Hayile Sillaasee fi Darguunis hanga dandayan Oromoo ittiin afaan qabuuf jecha dhalootaan Oromoo kanneen ta’an sammuun ammo gabroomfataaf hojjetan aangoo siyaasaa fi waraanaa itti kennanii ummata Oromoo reebisisaa asiin gahan. Har’as Wayyaaneen TPLF tooftaa amaloota Habashoonni duraanii qabaniin gadi habu iyyuu ummanni Oromoo Oromiyaa keessa jiruu fi biyya alaa jiru marti cunqursaa daran saaree nurra jiru buqisuuf aangawuu namoota dhuunfaaf dantaa kennuun dhiisanii gara qabasoo xumura gabrummaatti fuulleffachuun biyya keenya Oromiyaa biyya nagaa fi tasgabbii akkasumas biyya qaroo fi mishoomaa gochuuf qabsootti akka jabaattaniif Qeerroon bilisummaa Waamicha isaa dabarsa.
Yeroo muummichi Ministeraa Ethiopia aangawu kanatti ummanni Oromoo har’as ajjeefamuu, hidhamuu, kolaafamuu, yakka dhala namaaf hinmalle namarratti raawwachuun cimee itti fufee jira. Kumaatama hedduun manneen hidhaa baadiyyaa irraa hamma magaalota gurguddaa keessatti hiraarfamaa jiru yakkooti gurguddaa dargaggoota Oromoo irratti raawwataa jiru wayiita jabaatee jiru kanatti, hidhaan uummata Oromoo irratti bifa addaan diriiree wayiita jiru kanatti Qabsoon Oromoo akka boodatti hindeebinee fi qaanqeen warraaqsaa eegale amma galii isaan gahutti qabsoon keenya akka itti fufu bifa hundaan qabsaawuuf hogganni Qeerroo Bilisummaa Oromoos murannoo isaa ni jabeessa.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Bitootessa 29,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Itti aanaa muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa yakka fixiinsaa Tigraay keessatti raawwatame jedhame yeroo jalqabaaf haalanii jiran. Ministrii dhimma alaa fi itti aanaa muummeen ministeeraa Itiyoophiyaa ibsa gumii tokkummaa mootummootaa 76ffaa irratti haasaa dhageessisaniin, himannaan dhiyaate himannaa kijibaa kan gocha suukaneessaa uumee afarsu jedhan.
Itti dabaluu dhaanis hawaasi addunyaa tattaaffii mootummaan isaanii tattaaffii inni fedhii namoomaa guutuuf taasisu galateeffachuu dhabuu isaa qeeqaniiru. Dhaaboliin gargaarsaa hangi tokko dhimma biyyattii jidduu seenuu isaanii illee qeeqanii jiran.
Sadarkaa amma jiruun deggersi namoomaa fedhii siyaasaaf itti fayyadamuu isaa amanutti dhiyaannee jirra jedhan. Itti aanaa muummichi ministeerichaa, dhimmootii COVID-19, jijjiirama qilleensaa fi hidha laga Abbayyaa ilaalchisee mari’ataniiru.


text:
Tarkaanfi Gara Gammachuu-Kutaa 3
Dhugumatti, boqonnaa, tasgabbii fi gammachuu qalbii argachuun, yaaddoo fi dhiphinni qalbirraa deemun wanta namni hundu barbaadudha.Namoota keessaa nama sababoota gammachuu baay’ee argatee jireenya gammachuu fi gaarii jiraatetu jira. Ammas, isaan keessaa nama sababoota kanniin dhabee jireenya dararaa jiraatetu jira. Ammas, isaan keessaa hamma Rabbiin isa milkeessen nama jiddu-galeessa ta’etu jira. Mee tarkaanfilee gammachuutti nama geessan ilaalu itti haa fufnu
Tarkaanfi 4ffaa: Wantoota yaaddo fi gadda namatti fidan oofuu fi wantoota gaggaarii gammachuu fidan argachuuf carraaqu
Gammachuun akka dhufuuf, yaaddoo fi gaddi akka deemuuf wantoota sababa ta’an keessaa: wantoota yaaddoof sababa ta’an kaasuuf carraaqu fi wanta gammachuuf sababa ta’an argachuuf tattaafachuudha. Kunis kan ta’u, wantoota jibbamoo yeroo darban uumaman kan deebisuun hin danda’amne dagachuudhaan, wanta darbe kanaan yaada ofii ko’oomsun taphaa fi gowwummaa akka ta’e beekudhaani. Wanta darbee kanatti yaadu irraa qalbii ofii buqqisuuf ni qabsaa’a. Akkasumas, wanta gara fuunduratti dhufu kan akka hiyyummaa, sodaa fi wantoota jibbamoo kan inni sammuu ofii keessatti yaaduf dhiphachuu irraa qalbii ofiitti ni qabsaa’a. Kheyris ta’ii sharriis ta’ii, dhimmoonni gara fuunduraa kan hin beekkamne ta’uu ni hubata. Dhimmoonni kuni hundi harka Rabbii Injifataa Ogeessa ta’ee jiru. Waan gaarii argachuu fi waan badaa ittisuuf carraaqu malee [wanti gara fuunduraatti dhufu] harka gabrootaa keessaa miti. Namni wanta gara fuunduraatti dhufutti dhiphachuu irraa yaada ofii yoo naannesse, fooyya’iinsa isaatiif Gooftaa isaatti hirkatee fi kana keessatti Isatti tasgabbaa’e, yommuu kana hojjatu qalbiin isaa ni tasgabboofti, haalli isaa ni fooyya’a, yaaddoo fi dhiphinni isarraa deema.
Dhimmoota gara fuunduraa ilaalu keessatti wantoota hundarra faayda qaban keessaa tokko du’aayi Nabiyyin sallallahu aleyh wassallam godhaa turanitti fayyadamuudha:
اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِيَ الَّذِي هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِي وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَاىَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي وَأَصْلِحْ لِي آخِرَتِي الَّتِي فِيهَا مَعَادِي وَاجْعَلِ الْحَيَاةَ زِيَادَةً لِي فِي كُلِّ خَيْرٍ وَاجْعَلِ الْمَوْتَ رَاحَةً لِي مِنْ كُلِّ شَرٍّ
Allaahumma aslih-lii diiniya-llazi huwa ismatu amrii waslih-lii dun’yaaya-llatii fiihaa ma’aashi waslih-lii aakhirati-llati fihaa ma’aadi, waj’alil-hayaata ziyaadatan lii fii kulli kheyr, waj’alil mawta raahatan lii min kulli sharrin.
Yaa Rabbii! Amanti kiyya kan dhimma kiyya eegu ta’e naaf fooyyessi, addunyaa jireenyi tiyya keessa jirtus naaf fooyyessi, Aakhirah deebiin kiyya keessa jiru naaf fooyyessi. Jireenyi kheeyri hunda keessatti daballi akka naaf taatu taasisi. Duuti sharrii hundarraa boqonnaa akka naaf taatu taasisi” Sahiih Muslim 2720
Akkasumas, Nabiyyiin (sallallahu aleyh wassallam) akkana jedhanii jiru:
اللَّهُمَّ رَحْمَتَكَ أَرْجُو فَلاَ تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ وَأَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ
“Allaahumma rahmataka arjuu falaa takilnii ilaa nafsii xarfata ayn, waslih lii sha’anii kullahu, laa ilaah illaa anta.
Yaa Rabbii! Rahmata kee kajeela. Kanaafu libsuu ijaatiif nafsee tiyyatti na hin dhiisin. Dhimma kiyya hunda naaf fooyyessi. Si malee haqaan gabbaramaan hin jiru.” Sunan Abi Daawud 5090
Namni du’aayi fooyya’insi amantii fi addunyaa gara fuunduraa keessa jiru kana qalbii argamtuun (xiyyeefannoon), niyyaa dhugaatiin, wanta kana isaaf mirkaneessu hojjachuu waliin yoo haala itti fufaan godhe, Rabbiin wanta inni kadhate fi kajeele dhugaa isaaf taasisa. Kanaafu, yaaddoon isaa gara gammachuu fi mirqaansutti jijjirama.
Guduunfaa
Wantoonni yaaddoo fi gaddaaf sababa ta’an gurguddaan sadii:
1ffaa-Dilii ykn cubbuu hojjachuu, 2ffaa-wanti jaallatan nama jala darbuu ykn wanti jibban namatti bu’uu, 3ffaa-wanta jibbamaa gara fuunduraatti dhufuuf sodaachu. Karaan wantoota kanniin itti oofan:
1ffaa-Tawbachuu fi Rabbiin irraa baay’isanii araarama kadhachuu, hojii gaggaarii baay’isuu.
2ffaa-Wanta nama jala darbeef ykn rakkoo namatti bu’eef mindaa obsaa abdachuun obsuu.
3ffaa– Wanta gara fuunduraatti sodaataniif du’aayi armaan olii gochuu fi Rabbin irratti hirkachuu. “Hasbunallahu wani’mal wakiil” jechuu.
Ibn Abbaas (radiyallahu anhu) aayah tana, “Hasbunallahu wani’mal wakiil (Rabbiin nuuf gahaadha. Inni Tiiksaa akkam tole!)” (Suuratu Aal-Imraan 3:173) ilaalchisee ni jedha: Jecha tana yommuu Nabii Ibraahim (aleyh salaam) ibiddatti darbamuu jedhee jira. Nabii Muhammadis (sallallahu aleyh wassallam) yommuu namoonni, “Dhugumatti, namoonni isiniif walitti qabaman. Kanaafu isaan sodaadhaa.” isaaniin jedhan jecha tana jedhee jira. Iimaana isaaniif (Nabiyyii fi sahaabotaaf) dabale, ni jedhaniis: “Hasbunallahu wani’mal wakiil.”
Tarkaanfilee jireenya gammachuutti nama geessan hafan beeku barbaadduu? Yoo barbaaddan as tuqaati kitaaba guutuu dubbisaa: https://sammubani.files.wordpress.com/2020/05/tarkaanfile-jireenya-gammachuutti-nama-geessan-1.pdf


text:
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Adooleessa 11, 2019
(SBO – Adoolessa 11,2019) Godina Wallagga Lixaa Ona Baabboo Gambeel magaalaa Baabboo Gambeel keessatti Humni Komandpostii fi Bulchitootni hidhaa fi dararaan ummata irraan gahaa jiran hammaatuu ummatni iyyate.
Akka odeessi magaalaa Baabboo Gambeel keessaa ba’u ibsutti, waraanni mootummaa EPRDf kan komandpostiin if yaamuu fi bulchiinsi magaalaa Baabboo Gambeel walta’uudhaan ummataan deggertoota ABO ti ittiin jechuun hidhuu, saamuu fi gidirsuu hanga baadiyaatti itti fufanii jiru.
Namoota hidhuu, manatti dhaqanii doorsisuu fi dararuun hojii waraana komandpostii fi hidhattoota bulchiinsaan hogganamanii ta’uu kan ibsan maddeen, akka fakkeenyaatti obbolootni sadii b/saa Aliyyii Huseen, Daldalaa Hamzaa Huseenii fi Abdii Huseen kan jedhaman maqaa ABO deggertan jedhuun erga torban lamaa mana hidhaa keessatti hiraarsamaa jiru jechuun maddeen ibsaniiru.
Guyyaa har’aa ammoo haadhaa fi abbaa namoota kanaa Obbo Huseen Dhaabaa fi Aadde Zulfaa Iisaa manatti dhaquudhaan reebicha akka irratti raawwatan maddeen magaalaa Baabboo Gambeel ifa godhu


text:
Uummati Oromoo jaarraa tokko dura sirna gadaatiin ofiin of bulchaa ture. Minilik Oromiyaa erga weeraree qabate (gabroomfate) booda garuu sirni gadaa hafee,waanjoo gabrummaa sirna nafxanyaa jalatti bitamaa ture. Egaa baroota sana keessatti uummati Oromoo aadaafi,dudhaasaa akka irraanfatu godhameera. Seenaansaas aguugameefi daguungorsamee barreeffamuudhaan eenyummaasaa akka irraanfatuuf cunquursaan guddaa irratti raawwatamaa ture. Amma garuu sabi guddaa kun mirga argateen, hayyooti seenaa Oromoo qorattan, seenaa dhugaa uummata Oromoo iddoo dhoksamee qotanii baasuudhaan barreesuuratti argamu.
Hayyooti qorattooti seenaa Oromoo dhimma kanarratti ijibbaata guddaa guchuurratti argamu.Kitaaboti seenaa Oromoos barreeffamaa jiru.Kabajamoota dubbistoota keenyaa! maxxansa keenya kana keessatti waa’ee seenaa uummata Oromoo keessumaa yeroo ammaatti jiraachuunsaa irraanfatamaa kan jiru seenaa Oromoo Raayyaa akka nuu ibsaniif biiroo aadaafi tuuriizimii Oromiyaatti hayyuu qorataa seenaa Oromoo kan ta’an, obbo Alamaayyoo Haayilee wajjin gaaffiifi deebii goone, kanatti aansinee isin dubbisiisna. Jalqabarratti yeroo hojii isaanii wareeganii waan nu hasofsiisaniif obbo Alamaayyoo Haayilee baayi’ee isaan galateeffanna.
Siifsiin:- Seenaan maali?
Ob.Alamayehu :- Seenaan ibsituudha. Ibsituu eenyummaa uummata tokkooti. Yaadanoodhas. Uummatni akkamitti akka jirate , Aadaa ,nageenyaafi,dudhaansaa kan kessati ibsamudha.
Siifsiin:- Seenaan dhugaafi dhara, dabaafi sirri qabaa?
Ob.Alemayehu: Eyyee qaba. Seenaan lammii ofiitiin barreeffamu dhugadha. Gariidhas. Akka carraa ta’ee uumattoota Afrikaa,Lattin Ameerikaa, Eeshiiyaa, Seenaan isaani kan barrefame, abootii humnaa, moototaafi namoota naanoo sana qoratanin barrefame. Ajeja mootota uummattoota sana gadi qabanii jirachisaa turaniin barreeffame. Hanga jaaraa 16ffaatti kan bareefame seenaa moototaa qofadha. Waayee gudinaa haawaasaa,waayee diinagdeesaa, hinibsan ture.Amantaadhanis walqabsiisanii kan ibsan yookin barressan(miitooloogii) baayedha.Montisski namni jedhamu Fransaayifi Awrooppatti jaaraa 18ffa miitooloojii seenattin barressuu jalqabe.Girikoonnis ta’e Chaayinoti kan barreesan amantidhan walqabsiisaniiti. Seenaan uumata Oromoos kan barreeffame gita bittoota sirnoota dabraniinidha. Seenaan Keenya dhalataa kenyaan hin barreeffamne.Kanaaf dudhaan keenya akka doofaa ta’etti busheessanii barreessan. Uummanni kun, siyaasaa kessatti akka hinhirmaane mataa gadii qabachisanii akka abbaa biyaa hintaane godhan.
Barreessitooti sirnoota durii seenaa Oromoo dabsanii soobuma sana dhugaa fakkeessanii,barressuudhaan daguungorsanii,akka dhugatti fudhatan.Oromooti Hindiraa dhufni,Madagasgaariraa dhufan jechuudhaan seenaa Oromoo daguungorsuu yaalu. Kan kana godhan gita bittootaata mootummoota Itoophiyaa dabran sana qofa osoo hintaane, Poortugaalootiifi, Awrooppaanooti kaaniifi waldaan Kiristaanaa Ortoodooksii Itiyoophiyaas, keessattuu waldaan Kiristaana Ortodooksii biyya Giriikki Marqooriyoos, badii seenaa uummata Oroomoof gahee guddaa qabu.
Siifsiin:- Barreessitooti sirna mootummaa Itoophiyaa durii Oromoon eessaa dhufe jedhan?
Ob.Alamayehu:– “Bishaan keessaa bahanii weeraraanii biyya amma irra jiran hunda qabatan…” jechudhaan Oromoon siyaasa kessatti akka hin hirmaane golga guddaa godhan. Seenaan isaan barreessanis arabsoodha. Miidhaginaafi safu saba Oromoo hinibsan. Nama Gaalaafi hoori faanaa deemaa olu “ sabaa Tikaati” jedhu. Akka waan bu’aa loonittin hin fayyadmnetti, Akka waan aannan hin dhugnetti, Akk waan dhadhaa hin jaallanetti.Horsiisee bulaa ta’uusaa hojii tuffatamaa godhanii barreessaniiru.Seenaan kanaan dura barreessitoota sirnoota nafxanyaan barreeffaman seenaa dhugaan Oromoo ibsu mitti.
Siifsiin:- Sabni tokko eenyumaan isaa kan madaalamu Afaanifi Aadaa isaattin, damee afur qaba.Seem,Kushifi Niiloo Saharadha. Oroomoon akka seenaatti isa kam kessatti,ramadamaa?
Ob..Alamaayoo:- Gara afaaniitiinis seenan hin barrefamne. Seenaan afaanii biyaalessaa kan ibsamu,Seemetikki,Kushitikii,Niiloo Saahaaratikifi Omootikidha.Sirnooti dabran sun afaanoota kana yoo ibsan, seenaan uummata guddaa (kush) ifa baha. Afaan Oromoo damee kush keessatti ramadama. Nubiyaa kaasee hanga Tanzaaniyaa Arushaati afaan babaldhatee dubatamudha. Barreessitooti sirna nafxanyaa kana sodaa waayee kush kaasuu hin barbaadan. Warri gita bittoota sirna nafxanyaa imaammta loogii baafatanii Oromoo offiraa dhoorguun sun ammas waan haafee hin fakaatu. Oromoon damee kushimmoo kan daangeffamu akka ji’oograafiitti 140 NL – 40LS ta’ee hanga naannoo Mombaasaa– Aruushadha.Akkasumas Tigrayirraa kaasee hanga walaka Keeniyaa Tanzaaniyaas dabalatee,qubatee kan jiraatu, afaan saba bala’aatti.
Afaan Oromoo, Afaan daldalaafi dipiloomaasiiti. Hanga Jaaraa 17ffa kaabaa hanga kibbaatti dubatama ture. Biyya Keeniyati TV fi Raadiyooniidhaan tamsaasi sagantaa Afaan Oromoo jira.Mombaasaa keessa Oromoo Meeruu laga Xaanaa, Oromoo gara bahaa, Oroomoo Marawwaa,Oroomoo gara Turkaanaa, Oromoo Hiddi loolaa,cufti Kuushoota bahaa jedhamu.
Keeniyaa kessatti TVn Afaan Oromoo magaalaa Naayiroobiirraa tamsa’u sirritti tajaajila keenna jira. Ituu Walloo, Humbaanaa, Marawwaa, Oromoo Raayyaa Walloof abban Bookkuu Marawwoota.Ijoolleen Raayyaa Maccaafi Tuulamadha.Isaan kunniin naanoo Atibaraa irraa kaasee hanga naannoo laga Abayyaa jiru. Oromoon Umuruus, hanga Sudaaniitti jiru.Kanaaf kaabaan bahaa Afrikaa kan Oroomootatti. Afriikaa kabaa bahaa keessa, hanga jahaan Jaawwitti, gosa jahatu jiru. Kunniin hundi kushidha. Adduunyaa irratti hunda dura kan qaroome Kushidha.
Garuu qaroomnnni Kush Gibtsootaan saamame.Kuni seenaa keessatti iccitii Gibtsootaa “Egyptian mystry” ta’ee beekama. Musseen mataansaa kush ture.Gibtsitti dhalate.Booda qaroomina Kush fudhatee Gibtsii keessaa uummata isaa dursee biyya isaa gara Israa’eelitti godaane. Iyyesuus Kiristoosis kanumara ka’uun amanta Kirstaanaa babalise. Innis bara dhalate haati isaa isa fudhattee gara Gibtsitti baqatte. Moototi Gibtsii Fari’oonoti kushootadha.Nabii Mohamadis dhaloota Kiristoos wagga 600 booda ka’ee,amantii Musliimumaa adunyaa Kushirratti babaldhise.
Miitoolooji Kushoota kessatti qarri Ijipshiyaan mistirii sagali. Qarrii sidaa warra qaalluu sagali.Bu’uurri waraanaa qarri sagali. Boorannii sagal waan ta’eef “saglan booranaa” jedhama. “Kudhan kan Waaqaati” jedhu.
Sifsiin:- Kun afoolaan jira. Erga afaan Keenya afaan hoojiifi afaan bareefamaa ta’ee, hammam fooya’ee?
Ob.Alamayehu:– Erga qubee kenyaan barreessuu jalqabnee gara waggaa digdamii afur ta’a. Qubee Kenyan akka nu ta’uuti barreesuu jalqabneera.Kanarra gahuuf wareegama heedduu kessa dabrameera.Guddina kana kessatti hirmaannaan lammilee biyya alaafi keessaa jiran guddadha.Fakkeenyaaf Haajji Bakrii Saaphaloo qubee Afaan Oromoof ta’u uumuudhaaf qabsoo guddaa godhaniiru.Bara Gibtsooti Harar bulchaa turan abbaan isaaniis nama bekamaa turan.
Sifisiini:– Kanaa olitti seenan sirrifi seenaan dabsame jira jettaniittu Kun seenaa uummata Oromoo kessatti akkamitti ibsamaa?
Ob.Alamayoo:- Alaqaa Taayyeefi Atsime Giiyoorgis kanaan bekkamoodha.Fkn “ uumaan walaabuu baate” jecha jedhamu fudhatanii Oromoon akka waan Walaabu burqeetti hiikan. “Oromoon bishan kessaa bahe” jedhaniis barressananiiru. Safuufi aadaa Oromoo namni hin beekne akka isaan jedhan kanatti hubachuu danda’a.Uumeen – seera.Uumeen Walaabuu batee jechuun, Walaabutti seerri tumame jechudha.Egaa barreessitooti sirnoota nafxanyaa kunniin heeraafi seera Oromoo waan hin beekneef dabsanii barreessan. “Oromoon bishaan kessaa bahe kanaaf qurxumi hin nyaane” jechuun qeequ.
Siifsiin:- Akka Oromtichaatti heerrii malii? Seerri hoo?
Ob.Alamayohu:– Heerri – Aadaadha (constitution) seerri – Dambii tumamu (law) uumeen Walaabuu baate. Walaabu burqaa seeraatti.
Oromoon Bakka lamatti akka qoodamu seeratu haroomsame.
Barii Aantuu – Baareentuu
Boroo Aanaa – Booranaa
Barri kun bara jaarraa 14ffa bara abbaa gadaa Gad’oo Galgalooti. Bara kanatti haaromsatu gageefame.Bara Oromaan heeraafi seeraan buluu jalqabedha.
Siifsiin:– Seenaan maliiratti bu’uureefata?
Ob.Alamaayyoo:- Senaan waan lammaratti bu’uureffata
- Dangaa naannoo qoorataan seenaa bira ga’uu danda’u irratti
- Ragaarratti. Fkn. Nama yeroo sana gochi sun yoo rawwatu arge.Ragaa
kitabootaa,sanadootaa, sidaawwaniifi, afoola uummataarratti bu’reffama.
Sifsiin:- Bu’uura kanarraa kaatanii hojii hojjettan irratti firiin hojii keessanii maal fakkaataa?
Ob.Almaayehu:- Seenaa sobaa barreessitooti sirnoota dabranii nuratti barreessa turanifi gaafi uummata Oromoo deebisneerra.
- Oromon jarraa 16ffa keessa Afrikkaa bahaa akka ture mirkaneessineerra..
- Maddi keenyaa maalif akka barbadame ibsineerra .
- Ummati kun bara kam akka gargar qoodame addaan baafanneerra.
- Uummati kun jaarraa 5 ffa fi 6ffa Itiyoophiya kessa akka ture ragaan agarsiifneerra.
- Uummattooti fuula guraachaa,kibba lixaa, jiraataa turan kan akka Beejjaa,Koonsoo,Afaar,Geedi’oo,Sidaamaa kkf yoo fudhanne kan gar gar qoodaman yeroo dhiyoo ta’uusaa miirkaneeffanneerra.
- Karaa afaaniitiinis garaa garummaan yoo boodarratti dhufellee fakkeenyaaf Afaan Soomaalee, Afaan Oromoo waliin hamma tokko walfakkaata. Akkasumas, Haddiyyaan, Kanbaataan,tibba kan akka qoodaman hin eeramne. Garuu Afaan Oromoo wajjin walfakkaattii qabu.
- Egaa kunniin hunda kitaaba seenaa uummata Oromoo hanga jaarraa 16ffaa barreessine keessatti ibsineerra.
.
Siifsiin:- Kayyoon ketaaba seena Oromoo hanga jaraa 16ffaa maal ture?
Obo.Alamaayehu:- Kaayyoon guddaa, kitaaba kanaa seenaan Oromoo essaa ka’ee eessa akka jiraataa ture ibsudha. Kun ammoo daguungora seena barreessitoota sirnoota dabraniif deebi kenuu qofa osoo hintaane,waan dhugaa ta’e barressuu Keenyadha.
Sifisiin:– Qabiyyeen kitaabichaa maalture?
Al.Hayile:- Dursi hidda lattiin Oromoo;
- Qubsuma Oromoo kaabaa,Keessumaa Oromoo ta’aanii hidda isaanii kan hin beekne addan baafachuf
- Qubsuma Oromoota kaabaa hanga kibbaa dhihaa, hanga bahaa jiru hidda walitti dhufeenya isaanii qorachuudhaan ibsudha
Fkn:- Daamaat,Walqoofi,Walloon, Goojjam kesssa
- Garasuun – Tuutti ta’ee hiddi gadaa Ituudha
- Walloo yoo qoratan, Raayaa. Rayyaa yoo qoratan Maccafi Tulama kessatti ramadama.
Booranni walloo keesa jira, Booranni kanaaf Oromoota isaan kaanirra gargar deeme.
- Inni biraa qubsuma isaati. Maddi Walaabuu aadadhaan Oromoota hunda wal qabsiisa.Oromooti warri gargar bahan kunniin bara sana keessa achi turan.
Barreessitooti seenaa sirnoota dabranii,”Soochin Oromoo kaabaa gara kibbatti godhe, osoo ittifamuu baatee,silaa naanno amma irra jiraaturra dabree,Ertiraa ce’ee,galaana diimaa keessa gala ture”jedhanii kan barreessan tilmaama isaaniiti malee yaada (seenaa) Oromtichaa miti.
Wallitti bu’iinsa kaabaa keessatti Giraanyi Mahaammad amantii Musiliimaa babaldhisuuf Kiristaanota waliin lolli waraanaa godhame akka ragaatti fudhanna.Oromoon Raayyaas sababa kanaan gariin waaqeffataa (sirna gaddaa), garrin Musliima, gariin ,Kirstaan ta’ee, iddoo sadditi qoodame. Oromummaan Rayyaa amammoo, kuushoti kaabaa gara kibbaatti yeroo socho’an iddoosaa durii irratti haafee, of ta’ee kan jiraachaa jiru, hidda Oromoodha.
Sifsiin:- Tamsai’inni uummata Oromoo gara kabaa kun maal nuu eeraa?
Ob.Alamaayyoo:- Tamsai’inni uummata Oromoo, Afrikaa baahatti soochii kushidha.Dur durii weerara guddaatu Afriikaa bahaatti gagefamaa ture. Pershiyanotin , Griikoti, Roomanooti Tuurkoti Otumaaniifi Arabooti miidhaa guddaa qaqqabsiisaa turan.Sababa kanaan deemsi kush yeroo weerara sana kaabaarraa gara kibbatti deebi’e.
Musliimonniifi Kirstaanonni yeroo falmii weerara Giraanyii Mohamed, kushooti baayi’inaan kaabaarraa gara kibbatti gadi socho’an.Moototni kan akka Libnadingiliifi Galaawudiiyoosfaa wajjin lola waraanaa heddu gaggessan.Booda Oromoon werara kana ofirraa qolachuuf labsii duula waraanaa “Dina baasaa!”jedhuun ka’uudhaan weerartoota ofirraa faciisudhaaf qaween of gurmeessanii “ goosatti deebi’aa! Araddaa keetti deebi’i” jedhamee labsamee, soochi Oromoo durii kan bara haaromsaa sun kaabaa kibbatti malee kibbaa kaabatti mitti.
Egaa akkuma kanaan bara sana soochiin uummata Oromoo kaabaa gara kibbaatti ture jechuudha. Bara mootichi Taklahayimaanot Qaalluu ajjese, gara Booranatti deeman. Bara jara 17ffaa irratti, muuda deemanii fudhachu eggalan.Kaayyoon adeemsa kanaa kessi Qaalluu barbachadha.Tibbi sun tibba aadaafi Afaan Oromoo irratti duulli adeemsifamedha.
Yeroo Kiristaanummaafi Islaamummaan itti duulan Oromoon Raayyaa bakka amma jiraataa jiru Tigiraayi ammaa kessati haafe. Nanoo Amaaraa kessaammoo Oromoon Kamseetti haafe.
Sifsiin:- Akka qorataa seenatti Oromoo Raayaa irratti wanti hojjettan jiraa?
Ob.Alamaayehu:-Eeyee.Oromon Raaya dhaloota Kushi. Duris,hardhas Rayyan Oromoodha.Raayyaan goosota gara kudhanii qaba. Abbaan Marawwa. Maccafi Tulami Marawa.Marawwi kun ammoo yeroo dubbii humtuufi rakkoon tokko naannoo isaanii irratti dhufu lolee kan deebisudha.Raayyaan Waajjiraatirraa hanga Hinxaallootti jira. Walakaan Raayyaa citee Ertira kess jera.Hogganaan uummata naannoo sanaa Bahira Nagaash Dorii kan jedhamu Oromodha. Ilmi isaa Yisaaq Doori jedhama.Yisihaaq Doorii kun dularatti du’e.Hoogganaan uummataa gara biraanimmoo Garaad Jiloo kan jedhamu Raayaadha.
Oromoon Raayyaa yeroo ammaallee hora Ashangeetti safuu qaba.Aadaansaas jira. Rayyaa ammallee roobi yoo dhabame, hora Ashngiti bahee roobni akka roobuf waaqasaa kadhata.
Raayaa nuf goosota Oromoo keessaa tokkodha. Rayyan bara jaarraa 17ffa keessa ofiin of bulchaa ture.Mootichi Raayyaa kan Kifla Iyesuus jedhamu kalacha godhatee, Indartaa bulchaa ture.Rayaan of danda’ee hojii qonnaan kan buludha. Rayyan quufnaan kaabi quufe jechuudha.


text:
Irreecha 2020: Irreechi Hora Finfinnee namoota muraasaan kabajamuun miira akkamii uume?
Irreechi Hora Finfinnee iddoo namootni muraasni affeeraan taasifameef argamanitti kabajameera.
Sababa weerara dhibee COVID-19 ayyaanni Irreechaa bara kanaa namoota muraasaan akka kabajamu murtaa'uunsaa ni yaadatama.
Haaluma kanaan namootni godinaalee Oromiyaa garaagaraa irraa filataman kabaja ayyaana Irreechaa hora Finfinnee irratti argamaniiru.
Miirri ayyaanichaa kan bara darberraa qorraa ta'us namootni kabaja ayyaanichaa keessatti argaman miira garaagaraa akka qaban BBCti himaniiru.
"Irreeffachuun keenya gaariidha. Garuu akka bara darbee nama hin gammachiisu" jechuun BBCti kan hime dargaggoo Tasfaa Zarihun lakkoofsa namoota ayyaanicha kabajanii daangeessuun sirrii akka hin taane hima.
"Irreechi akkasitti nama murtaa'aadhaan ta'uu hin qabu ture. Irreechi ayyaana Oromoo hundaati malee ayyaana nama muraasaa miti. Ayyaana mootummaas miti. Ayyaana uummataati. Akkas nama murteessanii kabajuun kun baay'ee nu gaddisiisee jira" jedha.
Kana malees "silaa osoo gadda Haacaalus ibsannee, irreeffannee, booqa birraa arguu keenya waaqa galateeffannee Oromoon hundi kan itti gammadu ture" jechuunis dargaggoo Tasfaa Zarihuun haala ayyaanichi bara kana itti kabajame komata.
Gama biraatin jiraattuun magaala Finfinnee artiist Burtukaan Jimaa, "ayyaana Irreechaa bara kanaa itti gammadnee jira. Akka kana duraa uummatni hunduu akka fedhasaatti dhufee irreeffachuu baatus uummatni as jiru uummata baay'ee waan bakka bu'uuf haala gaariidhaan irreeffachaa jirra" jechuun himte.
"Uummatni hundi akka fedhasaatti osoo irreeffatee ittin gammada. Garuu dhibee Covid-19n walqabatee rakkoo waan qabaatuuf of eeggannoof jecha waan ta'eef gaaridha" jechuunis artiist Burtukaan BBCti himteerti.
Gama biraatin godina Gujii Lixaa aanaa Abbaayyaa irraa kan dhufe Eebbisaa Badhaanee "ayyaanichi kan tasgabbii qabudha. Kan bara darbee walin walbira yeroo qabnu baay'inni uummataa baay'ee hir'achuunsaa ho'ina ayyaanichaa gadi qabee jira" jechuun himeera.
Irreecha 2020: 'Irreechi Ayyaana itti galateeffataniifi dhiifamaati'- MM Abiy Ahimed
Ministirri Muummee Itoophiyaa ergaa baga geessanii ayyaana Irreechaa uummataaf yoo dabarsan Irreechi ayyaana itti galateeffatanii fi kan dhiifamaati jedhan.


text:
Manii Marii Ministeroota Itoophiyaa faaydaa addaa Oromiyaan Finfinnee irraa argattu jedhee irratti wixinee baasee labse
(VOA Afaan Oromoo) — Akkuma kanatti Finfinneen Oromiyaatti akkuma durii Finfinnee jedhaniin. Sadarakaa addunyaatti,ardiittii,akka biyyoolessaatti,akka mootummaa federaalaatii fi bulchiinsa magaalaatti ammoo Addis Ababa jedhanii yaaman.
Fifinneetti Afaan Oromoo afaan hujii tahanii hojjatan.Labsii manii marii laaluuf deemu tana nama hedduutti irratti mari’achuuf taa’a.
Yaadii ammaa bahe kun waan seera bulmaata mootummaa Federaala Itoophiyaa bara 1987 bahe keessa jiru.
Seerii gaafasii lakkoofsa 49 keeyyata 5 keessatti faaydaa addaa Oromiyaan Fifninnee keessaa qabdu eeganifii keessaa keessoo isii ammoo seeraan mirkansaniif jedha.
Seera wixinee kana baasuuf marroo hedduu carraaqanii hojjachaa bahan jedha gabaasii misnisteooraa mootummaa kun.
Faaydaan Oromiyaan Finfinnee keessaa qabdu kun faaydaa ummataa dhibii,Oromoo hin tahin Fifninnee keessa jiraatu gama tokkolleenuu jalaa hin tuquu.
Isumaa karaa qajeelaan akka waliin jiraatanii faaydaa waliin qabanillee jabeeffatan tolchaaf jedha gabaasii kun.
Faaydaa addaa Oromiyaan Finfinnee keessaa argatti jedhan keessaa tokko bulchiinsii Fifninnee maatii ijoolleen isaanii afaan Oromootiin afaan baqaffataniif, Finfinnee keessatti mana barumsaa Afaan Oromoo barsiifachuu fedhan mana barumsa sadarkaa tokkeessoo qopheessaaf.
Akka Oromoon afaan ufiitiin tajaajila aadaa,aartii fi tajaajila gara garaa argatu tolchuuf afaan Oromoo Finfinneetti afaan hujii tahan.
Wantii eennummaa Oromoo mullisaa Finfinnee keessa dhadhaabuulleen waan wixinee labsan keessatti bahe keessaa tokko.
Akkuma kanaan waan seenaa fi eennummaa Oromoo keessatti beekan Finfinnee keesssatti dhaabuuf deeman.
Karaa,waljajjii,ollootaa fi maqaa fulaa hedduu akkuma durii Oromoon yaammatuunitti jijjiiramuu qaban jedha Wixinee kun.
Maqaan Finfinnee jedhuu fi Addisa Ababa jedhu seera duratti walqixxee ulfinna qaba.
Bulchiinsii Finfinnee bajetuma ufiitiina qonnaan bulaa Oromootii fi hawaasa qabayaa seera qabdu dhaabeefii akka faaydaa irraa argatan tolchaa jedha.
Qonnaa bulaa Oromoo qahee isaa irraa buqqahellee akka innii mirga handhuraa ufii ka dhabe argatu tolchuuf waajjira dhimmi sun laaluufitti jaarama.
Warra duraan buqqa’ee waan isaaf male hin argatanillee qoratee waan qajeelachanifitti jiraa jedha wixinineen kun.
Marii seera wixinee hedduu baafte tana keesatti paartii OPDO,bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa,bulchiinsa naannoo Finfinneetii fi bulchoota mootummaa federaalaa hedduutti qooda keessaa qaba.
Wixinee tana irratti mari’atanii seeratti jijjiiruuf ammoo nama heddutti irratti mari’achuuf deema.
Mootummaan Federalaa rakkoolee naannoo Oromiyaatii fi Amaaraa hiriira nama baafate faluuf jedhee rakkoo isa keessa jirtu falee,gaafii ummataa deebisaa jedhee hojjachaa bahee jedha.
Taatullee labsiin wixinee amma baate tun waan hiriira kanaatiif bahuu fi dhibaachuu isii wantii gabaasii koree ministerooraa kun jedhe hin jirtu.
ESAT Radio A Discussion on Addis Ababa 27 June 2017


text:
Gaafa Amajjii 19,2016 Bulchiinsii Yuunibarsiitii Amboo Mirga Barattoota Oromoo cabsuun Barattoota Oromoo Dootsisuu fi Barnoota Irraa arii’uuf hidhatti galchee dararuuf qajeelfama Mootummaa Wayyaanee Rawwachiisuu qofaaf jedhee Barattoota Oromoo 16 hatattamaan barbaada akka jiruu Beeksiisa Amajjii 19,2016 baaseen Beeksisee jira. Barattoota Oromoo kana irratti rakkoon tokkoo bakka fedheetti iyyuu irra ga’ee yoo argamee Itti Gaafatamaan Mootummaa EPRDF/TPLF/OPDO fi bulchiinsaa yuunibarsiitii Amboo ta’uu Sabboontootni fi uummatni Oromoo akeekkachiisan.
Barattootni Oromoo beeksifnii irratti Ba’ee hatattamaan barbaadamaa jiran maqaan isaanii kanneen armaan gaditti argaman kana:
1.Barataa Olaanaa Waaqoo.
2. Barataa ,Liibaan Dhangi’aa.
3, Barataa Abdii ejjetaa
4. Barataa kiisii Hinkoosaa
5. Barataa Firoomsaa Geetahuun
6. Barataa Tokkummaa Tuulii
6,Barataa Waaqumaa Gosaa
7,Barataa FIraanbar Nugusee
8,Barataa Gammachiis Booranaa
9,Barataa Gammachiis Qananii
1 Barataa Hiinaaftuu lammaa
12,Barataa Firaa’ol Namarraa
13, Barataa Gammachiis Hayilee
14, Barataa Gamachuu Amanuu
15,barataa Natiree Tasfayee
16, Barataa Daani’eel Mokoonnoon kanneen jedhaman irraatti beeksiisa diinummaa maxxansuun attattamaan barabaadamtuu jechuun barattoota Oromoo irratti Shororkeessa jiraachuun abbaa irreef fumaata tokko illee kan hin qabne ta’uun ibsame jira.


text:
Kan duraan ministeera ittisa biyyaa turan Obbo Lammaa Magarsaa Dr.Qana'aa Yaadataan bakka kan buufaman yoo ta'u itti aanaa bulchaa magaala Finfinnee kan turan Injiinar Taakkalaa Uumaa amma ministeera Albudaa fi boba'aa ta'uun muudaman.
Aaddee Adaanach Abeebee immoo itti aantuu bulchituu magaala Finfinnee ta'anii jiran.
Dr.Geediyoon Ximootiwoos abba alangaa mummicha ta'uun kan muudaman yoo ta'u kan duraan waajiira mummicha ministeeraatti itti gaafatamaa kutaa preesii turan Obbo Nigusuu Xilaahuun immo Komiishiinara Komishinii hojii uumuutti muudamuu isaanii Mallaskaachoo Ammahaa Finfinnee irraa gabaasee jira.


text:
WBO – Dhaloota xiiqiin..! Jaal Maarroo fi Jaal Goollichaa Fala roorroo!
Dhaloota xiiqiin..!
Dhugaan lafarra jirtu galteefii dhugaa faana dhaabachutu furmaata.
Qabsoo Bilisummaa Oromoo qormaata heddu keessa kuttee har’a geesse tana dhaloota dirree qabsichaarratti hiriiree jiru ukkaamsuun ,hidhuun,waraana irratti bobbaasuu fi burjaajessuun ni balleesa/of duuba deebisa jedhanii yaaduun gowwummaa dha.Kanaaf immoo dhaloota lafaa dhufaa jiran hubachuun gahaa dha.Taphni ilmaan Oromoo olguddachaa jiranii leenjii fi shaakala waraana bilisummaa Oromoon tahee jira.Abdii namatti hora.
“Qabi irratti jaal Maarroo”
“Qabi irratti WBO” jedhu.
##AKEEKKACHIISA QEERROO BILISUMMAA OROMOO MAGAALAA NAQAMTEE IRRAA
magaalaa Naqamtee keessatti yeroo ammaa maqaa QBO tiin guyyaa gabaa lagannaa jettanii namootni tokko tokko namootatti himaa akka jirtan bira geenyeerra.
Qindeessitoonni yaada kanaas Barsiisota Wallaggaa Yuuniverstii lama akka tahanis barree waan jirruuf akka irra of qusattan isin akekkachiisna.
Yaada kana ummata keenya command post irratti labsamee saamamaa jiru irratti qindeessuun ergama diinaa fudhattanii balaa qaqqabsiisuuf waan yaadaa jirtaniif akka irraa of qusattan isin beeksifna. Yoo diddanii ammas waamicha maqaa QBO tiin kan gootan tahe maqaa keessanii fi suuraa keesaan hojii keessan maxxansuun ummataaf ifa goona.
yeroo kanatti Gabaa lagannaa jedhamee waamichi maqaa QBOtiinis tahe qaama biraan godhamaa jiru fudhatama akkan qabne ummatni keenya magaalaa Naqamtee fi naannoo ishee beekuun hojii idilee isaa cinaatti qabsoo akkuma amma itti jirutti waan qabsoon gaafatu akka godhu waamicha isiniif dabarsina.
Jaal Maarroo
Fala roorroo!
____________
Jaal Maarroo dhaloota Qeerroo Bilisummaa Oromoo Fincilli Diddaa Garbummaa miixatee dhale Hangafoota keessa isa tokko.
Maarroon ilmi sabaa kun barnoota sadarkaa 1ffaa, lammaffaa fi qophaa’inaa akkuma xumureen Yuunversiitii Finfinneetti ramadamee muummee barnoota Management keessatti barataa ture. Yerooma barataa ture kanatti gaaffii barattoonni Oromoo Mootummaa abbaa irree irratti kaasaniin wal qabatee hidhamee hidhaas ture. Roorroo kanaan itti dhufeen wal qabatee Fincila Diddaa Garbummaa muddee 2005 labsameen booda barattootaa fi Qeerrowwan Oromoo kallattii isaanii gara Carraa qawwee kaasuuf affeerte keessaa Maarroon tokko ta’ee argame.
Haala kanaan gara Zoonii Kibbaatti qajeele. Bara 2006 dirqama bobbaatiin gara Finfinneetti deebi’e.
Kun kanaan osoo jiruu walakkeessa 2007 keessa baatii Caamsaa keessa Mootummaan gabroomfataa tika isaa biyya ollaa gama Keniyaatti bobbaasuun Engineer Tesfahun Camadaafi waahila isaa Engineer Mesfin Abbabaa qabuun harka isaa galfate. Yeroon kun egaa mooraa qabsoo Oromoo akka haarayatti bifa addaan sochii eegalteef yeroo haalan hamtuu turte. Qabamuu jaallan kanaan walqabatee gaga’amni fi saaxilamuu hamaan Riphee loltootaaf dabballee uummataa irratti raawwate. Yeroo kanatti Maroon/Kumsaan dirree qabsoo Bosonaatti deebi’uuf dirqame.
Osoo hin turre bara 2008 gama jalqabaa Mooraa QBO keessatti fottoqinsi tahe. Mooraan dirree kibbaas waldiddaa dhalate kanaaf saaxilame. Sababaa kanaan WBOn qoqqoodame. Kanaan wal qabatee diinnis haala mijaawaa kanattı fayyadamuun qabsaahotatti bobba’e. Egaa yeroo kanatti jaal Maroon faana balleeffachuuf gara biyya ollaa gaanfa Afrikaa ka birootti sosso’e. Haala kanaan carraan biroon Jaal Maroo isa quunnamte. Tikni mootummaa abbaa irree harki isaa dheeraa waan taateef mootummaa Ugandaa qabsiisuun akkuma Tesfahunif Mesfiniin harka galfatan isas butuuf yaalii guddaa godhan.
Namoonni Oromoo naannoo san qubatan dafanii dhaqqabuuniif akka dabarfamee hin kennamne irratti dalagan. Akka kanaan mootummaan Uganda ganna tokkoofi baatii muraasa itti murteesse. Nama ogeessa Seeraa beeku qacaruun jala bu’uun akka hordofamu taasifame. Murtee itti murtaahes fixatee bahe. Achirraas baafate, egaa osoo akka namoota kaani biyya jijjiirratee jiruu mataa isaa osoo jiraachuu dandahuu, “kaayyoo koo hin sharafu” jechuun gara dirree qabsootti deebi’e.
Yeroo gabaabduu booda gama Lixa Oromiyaatti deemuun (Ertiraarraa ka’uun Sudaan keessa Miillaan baatii sadii deemee Begii ga’uun) tokko jedhee waraana ijaarrachuu eegale. Wareegama jaal Laggasaa Wagii bara 2009 walqabatee jaallan faca’an deebisee dhaabe. Sochii isaas jabeeffate, dhaloota qubee Qeerroo dammaqsuu irratti xiyyeeffachuun dhaloota fincilaa naannoo san irratti jabeesse.
Namni kun mootummaa Tigiree lubbuun isa adamsu jalaa miliqaa qabsoo hadhaawaa geggeessuun lubbuun har’a gahe jira.
Jaal Maarroo waliin gara fuulduraatti
Jaal Maaroon dhaloota Qeerroo Bilisummaa Oromoo Fincilli Diddaa Garbummaa miixatee dhale Hangafoota keessa isa tokko.
Maarroon ilmi sabaa kun barnoota sadarkaa 1ffaa, lammaffaa fi qophaa’inaa akkuma xumureen Yuunversiitii Finfinneetti ramadamee muummee barnoota Management keessatti barataa ture. Yerooma barataa ture kanatti gaaffii barattoonni Oromoo Mootummaa abbaa irree irratti kaasaniin wal qabatee hidhamee hidhaas ture. Roorroo kanaan itti dhufeen wal qabatee Fincila Diddaa Garbummaa muddee 2005 labsameen booda barattootaa fi Qeerrowwan Oromoo kallattii isaanii gara Carraa qawwee kaasuuf affeerte keessaa Maarroon tokko ta’ee argame.
Haala kanaan gara Zoonii Kibbaatti qajeele. Bara 2006 dirqama bobbaatiin gara Finfinneetti deebi’e.
Kun kanaan osoo jiruu walakkeessa 2007 keessa baatii Caamsaa keessa Mootummaan gabroomfataa tika isaa biyya ollaa gama Keniyaatti bobbaasuun Engineer Tesfahun Camadaafi waahila isaa Engineer Mesfin Abbabaa qabuun harka isaa galfate. Yeroon kun egaa mooraa qabsoo Oromoo akka haarayatti bifa addaan sochii eegalteef yeroo haalan hamtuu turte. Qabamuu jaallan kanaan walqabatee gaga’amni fi saaxilamuu hamaan Riphee loltootaaf dabballee uummataa irratti raawwate. Yeroo kanatti Maroon/Kumsaan dirree qabsoo Bosonaatti deebi’uuf dirqame.
Osoo hin turre bara 2008 gama jalqabaa Mooraa QBO keessatti fottoqinsi tahe. Mooraan dirree kibbaas waldiddaa dhalate kanaaf saaxilame. Sababaa kanaan WBOn qoqqoodame. Kanaan wal qabatee diinnis haala mijaawaa kanattı fayyadamuun qabsaahotatti bobba’e. Egaa yeroo kanatti jaal Maroon faana balleeffachuuf gara biyya ollaa gaanfa Afrikaa ka birootti sosso’e. Haala kanaan carraan biroon Jaal Maroo isa quunnamte. Tikni mootummaa abbaa irree harki isaa dheeraa waan taateef mootummaa Ugandaa qabsiisuun akkuma Tesfahunif Mesfiniin harka galfatan isas butuuf yaalii guddaa godhan.
Namoonni Oromoo naannoo san qubatan dafanii dhaqqabuuniif akka dabarfamee hin kennamne irratti dalagan. Akka kanaan mootummaan Uganda ganna tokkoofi baatii muraasa itti murteesse. Nama ogeessa Seeraa beeku qacaruun jala bu’uun akka hordofamu taasifame. Murtee itti murtaahes fixatee bahe. Achirraas baafate, egaa osoo akka namoota kaani biyya jijjiirratee jiruu mataa isaa osoo jiraachuu dandahuu, “kaayyoo koo hin sharafu” jechuun gara dirree qabsootti deebi’e.
Yeroo gabaabduu booda gama Lixa Oromiyaatti deemuun (Ertiraarraa ka’uun Sudaan keessa Miillaan baatii sadii deemee Begii ga’uun) tokko jedhee waraana ijaarrachuu eegale. Wareegama jaal Laggasaa Wagii bara 2009 walqabatee jaallan faca’an deebisee dhaabe. Sochii isaas jabeeffate, dhaloota qubee Qeerroo dammaqsuu irratti xiyyeeffachuun dhaloota fincilaa naannoo san irratti jabeesse.
Namni kun mootummaa Tigiree lubbuun isa adamsu jalaa miliqaa qabsoo hadhaawaa geggeessuun lubbuun har’a gahe jira.
Jaal Maarroo waliin gara fuulduraatti!


text:
Maqaa Oromoo tiin daldaluun dhabbachuu qaba paartii siyaasa Oromoo jatanii Enyuu akka bulchuuf demtaan waliin kan ilaluu ta’a. Hatootaa Oromoon bulchaa jadhee partii siyaasa Ummatee ololaa jiran kanatu na raajaa jira.Kana booda maqaa Oromoo tiin paartii siyaasa jatee osoo Oromoon dhumaa jiruu enyuuf akka qabsoofta jirtaan isiin hubanerra.Gaaffiin Dargaggagoon kun gaafacha jiru gaafii Ummata Oromoo Baha Oromiyaati!
Dr Tasammaa Taa’aa hayyuu seenaa ti; nama buleessaa fi hubataa dha. Dhaamsi isaa kun, wararq albii qabuuf, lafee nama seena.
Jecha gabaabaan, “Keessa koo naaf dubbate” yoon jedhe gurraguddis hin ta’u!!
Qeerroo Amboo Gudar ajjechisaa kan turan beekamanii jiru.
———————
Shambal Wuubee jedhama; Makalakayaa Warshaa oomachoo jedhamu eegaa turanii dha.Achii keessaa bahanii yaroo Qeerroon mirga isaa gaafachaa ture Gincii ,Amboo fi Dirree Incinnii deemuun umna waraanaa ajajaa kan ture isa dha.
Tarkaanfii ajjechaa qeerroo irraati fudhachiisaa kan ture isa ta’uu miiltoo isa fi ummanni saaxilanii jiru.
Yaroo Ammaa kana gara Naannoo Jijjigaa jira.
Manni jireenya isaa Finfinnee Naannoo Abo’aaree jedhamu dha.bara darbe 2009
Amboo tti Ashabir Dugasa kan ajjeechise isa akka ta’ee innuu mataa isaa tiin Dirree Incinnii irra ta’ee anatu ajjeechise jedhee jira.
Ragaafi Yoo barbaadame qaamni beeku ni jira.Durbee Shittoo jedhamtu guyyuma sana Buufata Konkolaataa Amboo duratti kan rukuchiise isuma. Isatu ajajaa ture.
Qaamni dhugaa jiru baasee Namni kun gara seeratti akka dhiyaatu fedhu Yoo jiraate ragaa guutuu hojjetoota Warshaa
Oomachoo irraa argachuun ni danda’ama.
Yaroo darbe Gudar hospitala duratti Obbo Digaafee kan ajjeese fi ilma isaanii kan rasaasaan rukute ture Loltuun Makalakayaa warshichaa tokko qabamuun isaas ni yaadatama.
Qeerroo Amboo irraa !
The flag that raises voices of freedom across the globe-Oromo Freedom Flag:
Oromo Flag is the symbol of our freedom, national pride and history


text:
LibreOffice 7.2 Help
You can choose among various relations to structure your LibreOffice Math formula. The relation functions are displayed in the lower part of the Elements pane. The list is also in the context menu of the Commands window. All relations that are not contained in the Elements pane or in the context menu can be typed manually in the Commands window.
The following is a complete list of the relations. The symbol next to the name of the relation indicates that it can be accessed through the Elements pane (choose View - Elements) or through the context menu of the Commands window.
walqixa dha
Iddooqa lamaa waliin mallattoo walqixaa (=) saagi. Dabalataan   =   foddaa Ajajoota keessatti kallattiin barreessuu ni dandeessa.
wal qixa mitii
Sajoon yookaan ajajni neq kun iddooqa lamaa waliin hima walcaalma saagi. Dabalataan   neq   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandessa.
... walfakkaataa
Iddooqa lamaa waliin arfii hariiroo walfakkaataa (roggita) saagi. Dabalataan   equiv   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
... ortoogonaali dha
Iddooqa lamaa waliin arfii hariiroo ortoogonaalii (kofa sirri) saagi. Dabalataan   ortho  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Qoodiile
Arfii qoodiile saagi. Dabalataan   qoodiile   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
hin qoodamu
Sajoon kun arfii hin qoodamu saagi. Dabalataan  ndivides  foddaa Ajajoota keesssatti barreessuu ni dandeessa.
irra xiqqaa
Hariiroo irraa xiqqaa saagi. Dabalataan  lt  ykn     foddaa Ajajoota keesssatti barreessuu ni dandeessa.
irra guddaa
Hariiroo irra guddaa saagi. Dabalataan   gt   ykn   >   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
walqixatti Dhiihaat
Iddooqa lamaa waliin hariiroo walqixatti Dhiihaat saagi. Dabalataan   approx   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
... walmaddii dha
Iddooqa lamaa waliin hariiroo walmaddii saagi. Dabalataan  parallel  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
irra xiqqaa yookaan walqixa (duufa'e)
Iddooqa lamaa waliin hariiroo irra xiqqaa yookaan walqixa saagi. Dabalataan   leslant   foddaa Ajajoota keessatti barreessu ni dandeessa.
irra guddaa yookaan walqixa (duufa'e)
Iddooqa lamaa waliin hariiroo irra guddaa ykn walqixa saagi. Dabalataan  geslant  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
walffakaata ykn walqixa
Iddooqa lamaa waliin hariiroo walffakaata ykn walqixa saagi. Dabalataan  simeq  foddaa Ajajoota keessatti barressuu ni dandeessa.
... gitaa'aa dha
Iddooqa lamaa waliin hariiroo gitaa'aa walii saagi. Dabalataan   prop  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
irra xiqqa ykn walqixa
Iddooqa lamaa waliin hariiroo irra xiqqa ykn walqixa saagi. Dabalataan   le   ykn     foddaa Ajajoota keessatti barressuu ni dandeessa.
irra gudda ykn walqixa dha
Iddooqa lamaa waliin hariiroo irra gudda ykn walqixa dha saagi. Dabalataan   ge   ykn   >=   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
walfakkaata dha
Sajoon kun hariiroo walfakkaataa iddooqa lamalamaa waliin saaga. Dabaltaan  sim  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
gara
Iddooqa lamaa waliin gara mallatto hariirootti saagi. Dabalataan   toward   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
xiyya lama bitatti akeekan
Yaayaa hariiroo xiyya kabala lamaa gara bitaa akeekansaaga. Fodda Ajaja keessattis dlarrow barreessuu ni dandeessa.
xiyya lama bita fi mirgatti akeekan
Yaayaa hariiroo xiyya kabala lamaa gara bitaa fi mirgatti akeekan ogeejjii lamaa waliin saaga. Fodda Ajaja keessattis dlrarrow barreessuu ni dandeessa..
xiyya lama mirgatti akeekan
Iddooqa lamaa waliin yaayaa ogeejjii xiyya kabala lamaa gara mirgaa akeekan saaga. Fodda Ajaja keessattis drarrow barreessuu ni dandeessa.
precedes
Iddooqa lamaa waliin yaayaa ogeejjii xiyya kabala lamaa gara mirgaa akeekan saaga. Fodda Ajaja keessattis drarrow barreessuu ni dandeessa.
succeeds
Iddooqa lamaa waliin agarsistuu walitti fiddu saaga. Fodda Ajaja kessattis circ barreessu ni dandeessa.
not precedes
Iddooqa lamaa waliin yaayaa ogeejjii xiyya kabala lamaa gara mirgaa akeekan saaga. Fodda Ajaja keessattis drarrow barreessuu ni dandeessa.
not succeeds
Iddooqa lamaa waliin yaayaa ogeejjii xiyya kabala lamaa gara mirgaa akeekan saaga. Fodda Ajaja keessattis drarrow barreessuu ni dandeessa.
Cita tuuta ykn walqixa
Iddooqa lamaa waliin yaayaa ogeejjii xiyya kabala lamaa gara mirgaa akeekan saaga. Fodda Ajaja keessattis drarrow barreessuu ni dandeessa.
Cita tuuta ykn walqixa
Iddooqa lamaa waliin yaayaa ogeejjii xiyya kabala lamaa gara mirgaa akeekan saaga. Fodda Ajaja keessattis drarrow barreessuu ni dandeessa.
Cita tuuta ykn walqixa
Iddooqa lamaa waliin yaayaa ogeejjii xiyya kabala lamaa gara mirgaa akeekan saaga. Fodda Ajaja keessattis drarrow barreessuu ni dandeessa.
Cita tuuta ykn walqixa
Iddooqa lamaa waliin yaayaa ogeejjii xiyya kabala lamaa gara mirgaa akeekan saaga. Fodda Ajaja keessattis drarrow barreessuu ni dandeessa.
Iddooqa lamaan hariiroo daran irra guddaa uumuuf,   gg   ykn >> foddaa Ajajoota keessatti barreessi.
ll ykn << foddaa Ajajoota keessatti Hariiroo daran irra xiqqaa foormulaa keessatti saaguuf barreessi.
Hariiroon akkasitti hiikama iddooqa lamaa waliin  def barreessuni saagamu.
Arfii walgittaa tiin fakkii iddooqa lamaa waliin   transl   foddaa Ajajoota keessatti barreessuun saagi.
Ajajni  transr  kun arfii wagittaa xabboo...dhaan iddooqa lamaa waliin saaga.
Yeroo foddaa Ajaja tiin odeefannoo hujeekaan galchiinu, caasaa sirri lakkoofsa ogeejjii iddoo barbaachisuu yaadadha. Kun keessumattu kan dhugoomu yoo atii iddooqarra gatiitti hojjeecha jiraatte dha. Fakkeenyaaf, hariiroo "tilmaaman irra caala" , 10 gg 1 ykn a gg bbarreessi.