text:
WAAMICHA WAL GA`II MARII HAWAASA OROMOO KONYAA GADAA BILISUMMAA -vEDEMEENTEN
Waxabajii 15, 2012
Wal ga`ii marii hawaasa Oromoo Guutuu Kutaa dhiya Kanaadaa maraaf ,
Wali ga`ii Magaalaa Edmeenten Albartaatti qophaa`e kana irratti Konyaaleen ABO Dhiya Kanaadaa walii galaa ,Konyaa Magarsaa Barii , Konyaa Milkeessaa Gadaa,Konyaa Guutamaa Hawaas, Konyaa Saartuu Bonayyaa, Konyaa Gadaa Bilisummaa,Konyaa Saskaachuwaan,Giraaddi Pereeree, Foorki Makmariif Miseensotaa fi Deggertootaa ABO walii galaa fi hawaasa Oromoo Dhiya Kaanaadaa keessa jirtan hundaaf.Wal ga`ii seena qabeessaa fi kabajamaa kana irratti argamatanii yaada maree fi tumsa tokkummaa sabaa fi gamtaa lammii keessaniif ga`ee fi qooda lammummaa fi Oromummaa keessanii gumaachitan Waamicha keenya Ulfinaa fi kabajaa Oromummaa waliin isiniif dhiyeessina.
Akeekaa fi kaayyoo wal ga`ii kanaa ilaalchisee,
1. Haala yeroo ammaa QBO biyya keessaa fi biyya alatti deemaa jiru irratti qaamni ol aanaa hoggana ABO irratti argamuun ibsa bal`aa fi ifa ta`e kennu.
2. Sochii QEERROO OROMIYAA diina waliin biyya keessatti falmaa hadhooftuu godhaa jiruu fi Qotee bulaan Oromoo dichii isaa diinaan Qirchamaa fi qabeenyi isa saamamaa jiru mormuun diinaa waliin hudhee wal qabaa jiru ilaachisee hoggani ABO ibsa kennu.
3. Hayyootaa fi beekotaa Oromoo OSA/Waldaa Qorannoo Oromoo/ irraa D/T Gadaa kanaa irrati argamuun dhimma saba keenyaa Oromoo fi biyya keenya Oromiyaa irratti akkasums ibsootaa fi barnoota addaa addaa kennu.
4. Dhimma Dhiitamuu Mirga dhala namaa Impaayera sana keessaatti/addatti ummata Oromoo irraan Mootummaan gabroofataa/Malassii fi Humni Qawween biyya keenya weeraree qabate saba keenyaa fi biyya keenya mancaasaa jiru.
5. Dararamaa fi mankaraaraa, iraarsaa fi gidiraa Baqattoota Oromoo Biyyootaa ollaa keessaatti irra ga`aa jiru ilaalchisee mormii fi dura dhaabbannoo qabanii fi falmii godhaa jiran, tumsaa fi garagarsaa akkasumas Iyyannaa Mootummoota Addunyaatti godhaa jiranii fi hodofii karaa isaanii jiru ilaalchisee Daarkiterri Dhaabbataa Mirgai Dhala namaa kan Gaanfa Afirikaa/HRLHA/ irratti argamuun ibsa bal`aa kennu.
Gama Ummata keenyaan waan irraa eegamu,
Ummatni Oromoo bal`aan dhimma QBO cimsuu fi gamtaan Tokkummaa sabaan wal gurmeessee yaadaan, qalbiin, dinagdee fi qaamaan ABO bira dhaabbachuu f i QB tinnisuu akka qabuu fi Sabni Oromoo bal`aan Bakka jiruu ilaa fi ilaameen dhimma saba isaa fi biyya isaa irratti akka yaada wal jijjiiruu fi mariyatuuf kan qopha`aa waan ta`eef irra deebinee Wal tajjii akkasii kana irratti aragmuu fi keessaa qooda fudhahcuun dirqama lammummaati jenna.
Akkasumas gala Bashannan Oromoof,
Wallistoota Oromoo Sabboontotaa fi beekamoo
Wallisaa Callaa Carcar HWBO Seena qabeessa.
Wallisaa Habtaamuu Lamuu Tokkummaa Wallisaa aadaa Oromoo
Walliftuu Amartii waarii beekamtuu fi jaallatamtuu Sirbituu aadaa Oromoo
Waliftuu Salihaa Saamii sirba aadaa Oromoo godinootaa hundaan kan beekamtu.
DJ Roobaa Sirba aadaa Oromoon kan beekamu.
Akkasumas Agarsiisa Aadaa Oromoo fi Qophiilee addaa addaa ni qabna.
Waxabajjii 23/2012 galgala isin bashannaniisuu fi isin bowaarsuuf qophii guutuun isin eegaa jiru. Qaree fi Qeerroon Oromoo,
Maatii fi dhuunfaan , Iriyaa fi firroottan keessan hundaa waliin kotta bashannaa alkan guutuu isiniin jenna.
Fakkii fi qophii sagantaa Sirbaa barreeffama kanaa waliin walitti qabsiifnee isiniif ergineerra.
Odeeffannoo dabalataaf Bil;
Obbo Raajii Guddataa (587) 708- 4811
Obbo Badirii Kabiiraa (780) 399- 3450
Obbo Darajjee Galataa (780) 802-8592
Obbo Gaaddisaa Tarfaasaa(587) 989-52 08 kanaan qunnamuu dandeessu.
Injifannoon Ummata Oromoof!
Konyaa Gadaa Bilisummaa
Koree Qopheessituu Kora Marii Hawaasaa
Edmeenten/Albertaa
Waxabajjii 23/2012


c: text/html

text:
Categories: Oromia Tags:
One Response to “Weekly Seife Nebelbal Radio Program and Raadiyoo Simbirtuu”
-
Gaaffii nayadeese keessa ABO oduu harayaa dhabuu akka dhabni kun gara badiiti jirutu nayadeese.Irraa caalan yeroo amma kanati cell ABO oromo yeroo laafa deemu gareen ADO of ijaartee deema jirti.namootni ABO bakka buúun biyyoota lixa keessa jiran dalaga akka hin jire arge akka maleeti na harsee.
ABO QC fi SH keessa namoota sadrka hoggana keessa dhokachuun dhaaba dadhabsiisun akka haga dhumaati baduuf gochaa jiran beekama.
Kanaaf Namootni ABO bakka buúun dalagdan horii qofaa osoo hin taanee deggarsa nama iyyu dhabaa jirtan.
SHG fi QC yeroo gabaabdu keesatii hoggana tokko jalati fiduun hawaasa karaa tokko jala hiriirsun amma.
Namootni Itiyoophiya fi Habasha jibnuu lammii keenya jijjiru qabna osoo arginuu?
Yeroo gabaabdu keessati deebii argachuu qabna.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Iyyoobi, "Taani xillo asa" giido gishshau, ha heezzu asati ayyo zaaruwaa immiyoogaa aggi bayidosona. 2Iyyoobi Xoossaa xillo giyoogaa aggidi, bana xillo oottido gishshau, Raama yara gidiya Buuziyaa Barkkeela na7ai Eelihu Iyyooba bolli keehippe hanqqettiis. 3Eelihu qassi Iyyooba heezzu laggetakka hanqqettiis; aissi giikko, eti a coo mooranchcha giidosonappe attin, ayyo zirxxa zaaro zaaranau danddayibookkona. 4Eelihu etappe kaalotiyo gishshau, eti ubbai haasayaa wurssana gakkanaashin naagiis. 5Ha heezzu asati Iyyoobayyo gidiya zaaruwaa immanau danddayibeennaagaa be7idi, i keehippe hanqqettiis. 6Hanqqettidi Buuziyaa Barkkeela na7ai Eelihu hagaadan yaagidi, haasayaa doommiis; "Taani laittan naatais; intte taappe cimeeta. Hegaa gishshau, taani ta qofaa intteyyo yootanau yayyaas. 7Taani, 'Cimati haasayona; bantta daro laittan demmido aadhdhida eratettaa tamaarissona' gaada qoppaas. 8SHin asa giddon aqidi, aadhdhida eratettaa asassi immiyaagee Ubbaa Danddayiya Xoossaa Ayyaanaa. 9Asaa aadhdhida eranchcha kessiyaagee cimatetta gidenna, woikko likkebai geliyoi daro de7ida asatussa gidenna. 10Hegaa gishshau, siyite; taanikka ta qofaa intteyyo yootana. 11"Be7ite, intte haasayiyo wode, taani co77u gaada ezggaas; intte haasayana qaalaa qoppishinkka naagaas. 12Taani intte giyoogaa ubbaa wurssa siyaas; shin intteppe ooninne Iyyoobi mooranchcha giidi ammanttibeenna; qassi intteppe ooninne a palamau bessiya zaaruwaa immibeenna. 13Iyyooba haasayaayyo kalissiya zaaruwaa zaaranai Xoossaappe attin, asa gidenna gishshau, intte, 'Nuuni aadhdhida eratettaa demmida' geennaadan naagettite. 14Iyyoobi palamettidoogee inttenaarappe attin, tanaara gidenna. Taani intte haasayidoogaadan ayyo zaaruwaa immikke. 15"Iyyoobaa, eti dagammidi, ne haasayaassi zaaruwaa immanau danddayibookkona; etau haasayiyoobai xayiis. 16Eti haasayiyoobaa xayidi, co77u giidi eqqikko, taanikka naaganau koshshii? 17CHii, chii, taayyookka yootiyoobai de7ees; taanikka ta qofaa yootana. 18Taani daro haasayiyoobai de7iyo gishshau, ta giddon de7iya ayyaanai tana oda giidi giddees. 19Be7ite, taayyo haasayiyo kayai imettennabaa gidikko, taani ho77o woine eessai kumido ogoruwaadan xuuqqana hanais. 20Taayyo hagaappe guuttaa kehana mala, taani haasayanau koshshees; ta doonaakka dooyada, taani ta zaaruwaa immanau koshshees. 21Ha yohuwan taani oonanne maaddikke, woikko ai asanne coo sabbikke. 22Aissi giikko, asa coo sabbiyoobi taayyo mulekka erettenna. Taani qassi hegaa hanikko, tana Medhdhidaagee tana qaxxayana.


text:
Guyyaan Gootota Oromoo magalaa Munshin keessatti Sirna Hoo’aan kabajame olee
Kabajja Guyyaa Goototaaf Ibsa Ejjennoo – Munshin, Jarmani
Tokkummaa Baratoota Oromo Biyyaa Jarmani dame Munshin /TBOM/ saganta kabajjaa Guyyaa Gootota Oromoo geggefachuuf miseensoota isaaf Oromoota nannoo magalaa Munshin afeera godhee akka saganteefateetti sagantaa isaa milkii gariidhaaan xumuratte jira.
Akkumma beekamu sagantan irra jaalan walsimana hirmatoota,eeba mangudoota, sirna ibsa /shamma/ yaadannoo gootota QBOfi waregamani, jaalewwan dargagoo ta qabsoo Oromoo keessatti qoda gudda qabanin, Ibsa seena qabeesumma guyyaa gootota Oromoo Obbo Kasim Alitiin; Gahe gootowwaan Oromo QBO keessatti Obbo Getachew Chamadattin; Walaloo mata dureen isaa “Oromiyyaa kiyaa” kan jedhamuu dhagefachuun; gahee gootowan Oromo QBO keessatti argamisisaniif haala QBO yeroo amma irra jiruuf gara fuula duratti kan jedhu obbo abba Milkitin ibsa kenname sirna caaaqafameera.
Kana irratti hirmatootin kabajjaa guyyaa Gootota Oromo irratti argamani yaada fi marii balinnan geggesaniruu.
Tokkummaan Baratoota Oromoo biyya Jarmanii dame Munshin TBOM, yeroo bu’ureeffamee eegalee Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) tiif yaalii godhaman hundaaf degarsa barbaachisaa gochaa ture ammas itti jira. Kanatti dabalees yeroo garaa garaatti miseensota isaa tiif wal ga’ii fi seminaara gochuudhaan, guyyaa yaadannoo WBO fi gootota Oromoos kabajuudhaan, waggaa wagaattis kora gegeefachuudhaan, adaa gudisuuf yaali godhamuu keessatti galgala bashannanaa Oromoo qopheesuudhaan hojii dansa hojechaa ture; ammas itti jira itti fufas. Guyyaa haadha kanas TBOM magaalaa Münchenitti kabajjaa guyyaa Gootota Oromoo sirna ho’aadhaan kabajeera. Guyaa kana gootowwan baroota dheeraa fuulduraa eegalee qabsaawota yookaan gootota Oromoo ummata Oromo hacuuccaa fi bittaa mootumoota Habashaa jalaa bilisaa baasuuf jecha yeroo fi haala garaa garaa keessatti kan jijjiirraa hin qabne lubbuu isaanii dabarsanii kennan yaadachuun kabajan gegeefameera.
Akkuma beekamu guyaan gootota Oromoo kan kabajamuu maluu Ebla 15 yoo ta’ee iyyuu haala jiruu fi jireenya namoota biyyaa ambaa kana irraa kan ka’e guyaa, yeroo fi haala namootaaf mijachuu danda’u filaachuun guyaa hadha kana akka kabajamu ta’eera. Xumura guyaa yaadannoo kana irratti miseensonni TBOM fi Oromootni nannoo kanarra argaman ibsa ejjennoo akka armaan gadiitti baafataniiru.
1. Dhiibbaa mootumaan wayaanee uumata Oromoo irraan ga’eef irran gaha jiru, kan akka hidhaa, ajeechaa, miraga dhabsiisuu, amantii keessa galee dhimma siyaasa isaa gegeefachuu dura nii dhaabanna.
A Night With Oromo Music
2. Walitti bu’iinsa uumata giduutti adeemsifamee lubbuun namoota hedduu yerootii gara yerootti darbu, kana mootumaan abba hirree biyicha bitaa jiru furmaata itti kennuu dhiisuu isaa nii mormina.
3. Kabaja guyaa goototaa kana irratti hundaa’uudhaan, dhaabilee fi qaamoleen siyaasa Oromoo tooftaa siyaasaa kamiin iyyuu waa’ee uumata Oromootiif sochii godhan martinuu garaagarumaa ilaalcha siyaasaa qaban waliif kabajaa wanta tokko isaan godhu dantaa umata Oromoo dursuudhaan isa boodeetti hafumaa ta’e wal irratti qabsaa’uu caalaa farra uumata Oromoo kan ta’e hunda irratti akka qabsaa’uutti wal tumsan maqaa fi seenaa gootota wareegamaniitiin nii gaafanna.
4. Walumagalattii Tokkumman Baratoota Oromo Biyyaa Jarmanii /TBOJ / haala fi adeemsa QBO yeroo gara garaa jiruuf ture hubannoo guddadha ilaale furmaata in fudhate walaba taanee Jaarmmiyyoota Siyyaassa Oromoo bilisa ta´an kammiinuu otoo addaan hin baassiin QBO irratii kabajaaf wal hubanootiin akka hojjenuu fi deggersa barbaachisaa ta’an goonu labsuu keenya dabalatan guyyaa hadha kana isin yaadachiifna.
5. Akka TBOM ti tataafii gochaa jirruun garee siyaasaa tokko jala taa’aanii isa tokko arrabsuun, abaaruun fi maqaa wal-balleessuun seenaa ilmaan Oromoo keessaa raawatee dhaabachuu akka qabu irratti hojechaa jirra; kanneen gocha aadaa fi seenaa umataa xureesu kana irratti bobba’anii jiran maaras akka of qusatan nii hubachiifna.
6. Kaayoon keenya dhaabbolee Siyaasa Oromoo gidduutti rakkina ka’u itti tuqannee baballisuu otoo hin taane qaama furmaataa ta´uudhaan dalaga keenya gara fuunduraati itti fufinu gaafatina.
Injifannoon Umata Oromoof!
Qabsaawaan nii Kufa Qabsoon itti fufa!
KHG TBOM
20 Ebla 2013
München, Jarmanii
Write Your Comment Below.
tboj.de values your inputs, but to keep civility in the discussion TBOJ/UOSG moderators will control the comments to meet the following general guidelines
1. Your comment has to follow common-sense respect.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short therefore try to be to the point and short
5. tboj reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of TBOJ or UOSG unless explicitly stated
Websites Links Associated with Oromia and the Oromo People
Oromo Communities
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights


text:
Qabsoo Bilisumaa Oromoo bara 1991 duraa fi sana boodaa
Abdii Boruutiin | Fulbaana 13, 2012
Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) kan eegale, biyyi teenya Oromiyaan Minilikiin weeraramtee; erga uummatni ykn sabni keenya gabrummaa Habashaa jalatti kufee kaasee akka ta’e seenaatu mirkaneessa. Barreeffama kana keessati, QBO bara 1991 duraa yoon jedhu garuu duubatti deebi’ee jalqabarraa kaasee ilaaluuf otuu hin taane, caalaatti kan ani itti xiyyeeffadhu, QBO Adda Bilisummaa Oromootiin gaggeeffamaa jiru yoo ta’u, yeroon ani bakkee lamatti baasee ilaalus erga ABOn ijaaramee kaasee hanga bara 1991 fi sana boodaa ti. Ijoon barreeffama kanaas sochii ABO fi dammaqinsa uummata keenyaa walbira qabee ilaaluu ta’a. Dammaqinsa yoon jedhu ammoo, guddina fi bilchina Oromummaa hubachuudhaan; sabboonummaan Oromoo sadarkaa maaliirra akka ture fi har’a irra jiru ibsuufi.
Addi Bilsummaa Oromoo (ABOn) kan ijaarame haala baay’ee ulfaataa ture keessatti akka ta’e, bu’ureessitoota fi seenaatu ragaa ta’u. ABOn haala walxaxaa ta’e keessatti uumamullee; qabsoo hadhaawaa karaa lamaa gaggeessuu dhaan, bara 1991 jijjiiramni guddaan akka dhufu taasise. Karaa lamaan kana keessaa inni tokko, qabsoo fi falmii diina waliin godhaa ture yoo ta’u; inni biraa ammoo, uummata keenya dammaqsuu fi Oromummaa guddisuuf ture. Haa ta’u malee, tokkummaan qabsaa’ota Oromoo yeroo sanaa akka har’aa laafaa waan hin turiniif, rakkoolee gara garaan isa muudatan irra aanuudhaan, ABOn injifatnoo hamma kana hin jedhamne galmeessuu danda’e. Garaagarummaan ilaalcha siyaasaa qabsaa’ota jidduu turullee; akka har’aa cimaa waan hin turiniif, humni mooraa QBO cimaa ture jechuu dha. Yeroon sun deebi’ee dhufinaa laata??
Akka Adda Bilisummaa Uummata Eertiraa (EPLF) fi Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF) humna hidhataa cimaa qabaachuu baatus, humni ABOs laafaa fi kan akka laayyootti ilaalamu akka hin turin himama. Haa ta’u malee, gara ofbaruu fi dammaqinsa uummatootaatiin yoo ilaalame, dammaqinsi uummata Oromoo fi kan uummatoota lamaanii (Eertiraa fi Tigraay) yeroo sana dugdaa fi garaa ture jechuun ni danda’ama. Otuu dammaqinsi uummata keenyaa fi guddinni Oromummaa kan yeroo sanaa akka har’aa turanii, injifatnoo sana caalutu argamuu danda’a ture. Cimina ABO yeroo sanaatu rakkoolee hundaa injifachuu dhaan jijjiirama guddaa bara 1991 fiduu danda’e. Injifatnoon biraa hafee; uummatni keenya akka ofbaru taasisuunuu, cimina ABO yeroo sanaa ti jechuun ni danda’ama.
Mee haa hubatnu, uummata gabrummaan sammuu isaa jijjiiree; eenyummaa isaallee akka dagatu godhame; uummata Afaan ofiilee dubbachuu saalfachaa ture; uummata maqaa ijoollee isaallee gara maqaa alagaatti jijjiiruu dhaaf dirqame; uummata addaan faffaca’ee lammiilee ofiillee hiraanfatee ture; uummata seenaa ofii wallaalee kan alagaa fii diinaa faarsaa ture;… eenyummaa isaa akka beeku taasisuun; kana birallee darbamee Oromummaa fi Sabboonummaan akka guddatan godhuun, dhugaatti cimina jaarmayaa tokkoo agarsiisa. Qabsoo hadhaawaa kana hundaa, keessa fi alaan gaggeessuudhaan ABOn seenaa Oromootiif bara 1991 boqonnaa haaraa bane; isa kana keessatti injifatnoolee gurguddoo galmeesse. Kun hunduu kan danda’aman tokkummaan qabsaa’ota keenyaa cimaa; hamileen isaaniis guddaa waan tureefi jechuu dha.
Egaa, erga ABOn ijaaramee kaasee hanga bara 1991tti haala qabsoon kun ittiin gaggeessamaa ture walitti qabnee yoo ilaalle, wanti hubatnu inni guddaan tokko, yeroo dammaqinsi uummta keenyaa sadarkaa gadi aanaa; guddinni Oromummaa fi Sabboonummaa ammoo xiqqaa turan sana keessatti ciminni ABO hammam akka ture dha. Warra haala ulfaataa ta’e kana keessatti injifatnoo nuuf galmeessan; kan har’a lubbuudhaan jiranis ta’ee kan qabsoo kana keessatti wareegaman galanni isaanii daangaa hin qabu. Kan du’an seenaa bareedaa dhaan yaamamaa; kan jiran ammoo, ulfina fi kabaja guddaa argachuu qabu. Nama waan gaarii hojjeteef kabaja fi ulfina qabaachuun ammoo, aadaa fi safuu Oromoo ti. Gaafiin asirratti ka’u garuu, Oromoon hunduu aadaa fi safuu kana kabajaa jiruu? kan jedhu yoo ta’u, maaliif gaafii kana akkan kaase gara boodaatti ibsama.
Bara 1991 booda maaltu ta’e? Har’a haala akkamii keessa jirra? QBOn hoo bifa akkamii agarsiisaa jira? Gaafiilee kanaa fi kan kana fakkaataniif deebii quubsaa argachuun yoo hin danda’amnellee, waan tokko tokko kaasuun ni danda’ama. Erga ABOn bara 1992 mootummaa ce’umsaa Itoophiyaa keessaa bahee; hoggantooni isaa gara biyya alaatti deemanii kaasee, waa baay’eetu ta’e; waa baay’eetu godhames. Waan gaarii caalaa waan badaatu baay’atee argama yoon jedhe kun dhara waan ta’u natti hin fakkaatu. Rakkoolee baay’eetu uumamanis. Rakkoolee kana keessaa inni guddaa fi hangafnni ABO garee adda addaatti hiramuu fi kana wajjin walqabatee mooraa QBO keessatti jaarmayootni siyaasaa Oromoo heddoomuu dha. Dhugaa dha, bara 1991 booda haalli addunyaa jijjiiramee jira. Tarii jijjiirama kanatu akka qabsaa’otni keenya ilaalcha adda addaa qabaatan taasise jedheen yaada.
Haa ta’u malee, sababni qabsaa’ota gara gara facaase fi mooraan keenya akka laafu taasise, jijjiirama haala addunyaa fi garaagarummaa ilaalchaa qofaa natti hin fakkaatu. Sababni inni biraa guddaan, haala jijjiirame kana keessatti amalli keenyaillee jijjiiramuu fi aadaa fi safuu Oromoo kabajuu dhiisuu dha. Waayee sirna Gadaa yoo dubbatnu, Gadaan hundee diimookraasii ti jennee ittiin boonaa fi ittiin dhaadachaa; karaa biraatiin garuu faallaa isaa dalagaa jirra. Xinnaan guddaa; quxusuun hangafa; wallaalaan beekaa; walumaagalatti nama kabajuun aadaa Oromoo ta’ee otuu jiruu, har’a wal obsuu dadhabuu fi kabaja waliif dhabuun mallattoo amala badaa; mallattoo safuu dhabuu waan ta’eef, isaan kanatu akka amalli keenya jijjiirame ykn jijjiiramaa deemu mul’isu jechuu dha. Kana qofaa miti; wanni gabrummaa keessatti Habashootarraa dhaalle tokkos ni jira. Innis oftuulummaa, anatu si caalaa beeka jechuu, anatu siif murteessa jechuu, ana malee wanti tokko bakka hin gahu jechuu fi kkf. Kun aadaa Oromoo ti miti.
Karaa biraatiin ammoo, maddi sababa isaa waan fedhes haa ta’u; qabsoo kana keessatti garaagarummaan aayidoolojii gurguddachaa fi babal’achaa dhufuu dha. Garaagarummaan akkanaa kun durumaanuu ABO keessa ture warri jedhan jiru. Haa ta’u malee, garaagarummaan kun har’a ifa ta’ee as bahee; gaafii uummata Oromoo fi kaayyoo QBOllee gaafii keessa galchee jira. Fakkeenyaaf, yaadni impaayarittii diimookraatessinee; achi keessatti bilisummaan Oromoo argamuu ni danda’a jedhu kun, bara 1991 dura waan ifa ta’ee mul’ate ykn yaadni kun waan ka’e hin fakkaatu. Har’a hiikni “bilisummaa” fi “walabummaa” jedhullee mormisiisaa ta’ee jira. Hunduu akka itti fakkaate fi itti amananitti ibsaa jiru. Kaayyoo QBO otuu hin taane, waan jechoota lamaan kanarratti xiyyeeffatan fakkaatu. Akka barbaadnetti jechoota kanaaf hiika haa kenninu; jaalannus jibbinus, har’a yaadolee gurguddoo lamatu mooraa QBO keessatti ifa ta’ani mul’atu. Isaanis Itoophiyaa diimookraatessuu fi Oromiyaa bilisoomsuu ykn walaboomsuu dha.
Hangan beekutti, hangan dhuunfaadhaan itti amanuttis, kaayyoon ABO bilisummaa Oromoos haa jedhamu, walabummaa Oromiyaa, isa kana galiin gahuu dha jedheen yaada. Kan bara 1991 dura dhaga’ame fi hubatames isuma kana jedheen amana. Har’a garuu bara 1991 booda jechoota adda addaatu uumamanii; uummata keenya afaanfaajjessaa jiru. Fakkeenyaaf, jechoota kan akka bilisummaa, walabummaa, birmadummaa, hiree ofii ofiin murteeffannaa, Itoophiyaa diimookraatessuu, Federaalisimii dhugaa, jijjiirama, tokkummaa biyyoota Aafrikaa fi kkf. Jechootni baay’atanis; karaa adda addaatiin hiikkaan kennamuufis; mooraa keenya keessatti kaayyoo lamatu mul’achaa jiru. Kuni ammoo kan agarsiisu bara 1991 booda QBOn bifa maal akka qabu dha. Gaafiin asirratti ka’u garuu, eega hin oollee, jaarmayootni kaayyoo tokko ykn walfakkaataa qaban, maaliif akka kaayyoo isaaniitti garee tokko keessatti hin gurmoofne? kan jedhu ta’a. Yoo kun hin taane, kaayyoon biraa, kaayyoon dhuunfaa duuba jiraatinaaree laata?
Kan ta’es ta’u, qabsoo bilisummaa Oromoo fi Adda Bilisummaa Oromoo bara 1991 dura fi sana boodaa walbira qabnee yoo ilaalle, tokkummaan qabsaa’otaa (tokkummaan ABO) 1991 dura cimaa; sana booda garuu laafaa akka ta’e fi laafaas akka deemu hubatna. Dammaqinsi uummata keenyaa; guddinni Oromummaa fi Sabboonummaa garuu faallaa kanaati. Isaan kun bara 1991 dura laafaa; sana booda garuu baay’ee cimaa akka ta’an fi cimaas akka deeman hubachuun nama hin rakkisu. Yeroo isaan kun hunduu cimaa deeman kanatti; jaarmayaan isaan cimse ykn akka isaan ciman taasise, ABOn, laafaa deemuun; gareeleen heddoomuun; yeroo uummatni keenya jaarmayaa cimaa of duuba isaan hiriirsu barbaadanitti, kun dhabamuun ykn hir’ina qabaachun baay’ee nama gaddisiisa. Hamilee namaallee tuqa. Waayeen kun ammoo yoomiyyuu caalaa qabsoo kana laaffisaa deemuu qofaatti otuu hin hafne; qabsoo kanas gaaga’ama guddaa keessa galchuu danda’a. Haalli kun jijjiiramuu baatnan, bilisummaan achi nurraa fagaachaa deemuu qofaa otuu hin taane argamuun ishiituu gaafii keessa galuu danda’a.
Namni balaa itti dhufuuf deemaa jiru tokko alaalatti argee yeroodhaan mala hinbarbaadne; yoo balaan kun bira gahe ofirraa ittisuun baay’ee rakkisaa ta’a. Haalli mooraa QBOs akkanumatti ilaalamuu qaba. Diinni fi alagaan lafa jalaanis ta’ee ifatti dhimma waloorratti ciminaan hojjechaa jiru. Dhimmi waloo kunis QBO dadhabsiisuu; yoo danda’ame sirumaa dhabamsiisuu dha. QBOrratti duula hamaa gaggeessuuf itti qophaawaa jiru. Meeshaan duula kanaas Oromoota isaan wajjin hiriiranii dha. Karaa kanaan qabsoo keenya dadhabsiisuu fi dhabamsiisuun salphaa waan ta’uuf, gareewwan tokko tokko ofitti qabu. Diinni QBO tokko qofaa miti. Diinni hangafti fi inni hamaan, kan bar-kurnee lamaa ol nu nyaachaa jiru, faashistii Wayyaanee haa ta’u malee, kan beelayee nu nyaachuuf qophaawaa jirus dagachuu hin qabnu. Kan caalu nutti dhufuu danda’a. Kanaaf furmaatni tokkummaa ykn tumsa mooraa keenyaa ti. Badii waggoota diigdamman dabran keessatti ta’erraa haa baratnu. Tokkummaa dur ture sana haa yaadatnu. Tokkummaa keenya qofaatu galii hawwinutti nu geessuu danda’a. Oromoon gargaarsa biraa hin qabu. Humna ofii qofaarratti hundaa’a. Kanaaf, humna mooraa keenyaa haa cimsinu.
Galatoomaa!
–Abdii Boruu aboruu@gmail.com


text: 1Nenoo, Liibaanoosaa, tamai ne zigata maana mala, ne penggeta dooya! 2Nenoo xiiddau, zigai kunddiichchido gishshau, qassi he bonchcho mittatikka xayiichchido gishshau, aayyee gaada yeekka! Inttenoo Baasaane biittaa wolatoo, he konssiisida worai qanxxettiichchido gishshau, aayyee giidi yeekkite. 3Henttanchchatu zilaassaa siyite; aissi giikko, eta bonchchoi xayiis! Gaammoti gudiyoogaakka siyite; aissi giikko, Yorddaanoosa worai xayiichchiis. 4GODAI ta Xoossai tana hagaadan yaagiis; "He shukettanau de7iya dorssatu wudiyaa heemma. 5Eta shammiyaageeti shukkoosona; shukkidikka qaxxayettokkona. Qassi baizziyaageetikka, 'Nuuni duretida; GODAI galatetto' yaagoosona; harai attin, eta henttanchchatikka etassi qarettokkona" yaagiis. 6GODAI hagaadan yaagees; "Taanikka hagaappe sinttanau ha biittan de7iya asau qarettikke; taani asa ubbaa issuwaa issuwaa kushiyaaninne kawuwaa kushiyan aattada immana. Immin eti biittaa bashshana; taanikka issi asanne eta kushiyaappe ashshikke" yaagees. 7Hegaa gishshau, taani shukettanau de7iya dorssata, ubba qassi wudiyaa giddon tuggatidaageeta heemmiyaagaa gidaas. Qassi naa77u gatimata ekkada etappe issuwaa Kehatettaa gaada sunttaas; naa77anttuwaakka Issippetettaa gaada sunttaas. Yaatada dorssaa wudiyaa heemmaas. 8Hegaappe guyyiyan, taani issi aginaa giddon heezzu henttanchchata xaissaas. Aissi giikko, eta hanotettai taayyo danddayettibeenna; yaatin, etikka tana ixxidosona. 9Yaata simmada taani dorssata, "Taani inttena naa77antto heemmikke; haiqqiyaagee haiqqo; bayiyaagee bayo; attiyaageekka issoi issuwaara meetettidi wuro" yaagaas. 10Yaaga simmada taani kawotettatu ubbaara maacettido maachchaa kanttidoogaa bessanau Kehatettaa giyo ta gatimaa ekkada menttaas. 11Hegaa gishshau, he gallassikka maachchaa kantti aggiis; yaatin, he wode dorssaa shammiyaageetinne baizziyaageeti tana be7idi, hagee GODAA qaalaa gidoogaa eridosona. 12Taani eta, "Immanau bessees giikko, ta damoozaa hammite; koshshenna giikkokka, aggi bayite" yaagaas. Yaagin eti ta damoozaa hasttamu xaqara biraa taayyo immidosona. 13Yaatin, GODAI tana, "Eti hegaa kessana gi maayettidi immido he kenchcho biraa Beeta Maqidasiyaa buquraa minjjiyo keettaa giddo ola" yaagiis. Yaagin taani he hasttamu xaqara biraa efaada, Beeta Maqidasiyaa buquraa minjjiyo keettaa giddo olaas. 14Hegaappe guyyiyan, taani Yihudaappenne Israa7eelappe gidduwan de7iya ishatettai xayidoogaa bessanau Issippetettaa giyo ta naa77antto gatimaa menttaas. 15Qassikka GODAI tana, "Naa77anttuwaakka iita henttanchchaa miishshata ekka. 16Aissi giikko, taani ha biittan issi henttanchchaa denttana. SHin i waayettiya dorssata maaddenna; laalettidaageeta shiishshenna; wobbiyaagaa koolenna; payyaakka mizenna. I hegaa aggidi, modhdhidaageeta shukki shukkidi mees; eta shuquliyaakka xoggees. 17Dorssa wudiyaa yeggi bayida he iita pattenna henttanchchaassi aayye7ana! A qesiyaanne a ushachcha aifiyaa bollan bisoi wodhdho. A qesee silo; a ushachcha aifeekka tippi giidi to7o" yaagiis.


text:
Embasileen United States hojii shorokeessotaaf haaraa miti. bara 2011 afganistan keessatti lootee seentonni Taliban embassi gamasii fi humnootii NATO weeraruu dhaan namoota torba galaafatan.
Bara 2008 Yemen keessatti namoonni hidhatanii fi boombiin embassy gamas jiru alatti dho’e du’uu namoota 19f sababaa ta’e. Bara 1998 keessa Kenya fi Tanzainya keessatti haleellaa boombiitu geggeessame. Kanaanis namoota 200 ol ta’antu du’an.
Amma immoo Libyatti ambasaddora YS Christopher Stervens fi diplomaatonta afurtu wayita leellistoonni qonsiilaa US kan Benghazi jiru weeraranitti ajjeefaman.Ambasaddor christopher Hill Iraq, Koriyaa kibbaa, Poland fi Macedonia keessatti ambasaddora Ameerikaa ta’uun tajaajilaniiru.
Bara 1999 keessa mormitoonni angawoota poolsii humna caaluu dhaanembassyn Macedoinia cabsanii ol seenan. Poolsiin naannoo jiru keellaa sana eeguun waanuma baratame. Garaagarummaan Libya keessa ture garuu jamaan walitti qabame meeshaa gurugddaa qabatee ture.
keellaaleen US naannoo addunyaa jiran yeroo ammaa naga eegumsa isaanii cimsanii jiru. Tarii haleellaan yoo dhaqqaba ta’es hordofaa jiran. Balaan kan akka Wixata darbee erga ga’ee booda naga eegumsa cimsuu irra dursanii dammaquun barbaachisaa dha.


text:
Labsa Maree Dubartoota Oromoo Addunyaa
Jarmayootni dubartoota Oromoo maqaan isaanii kanaa gadi jiru:
Ijaarsa Dubartoota Oromoo Addunyaa, USA; Ijaarsaa Dubartoota Oromoo, Frankfurt, Jarmanii; Golaabayii Tajaajila Barnoota Dubartoota Oromoo Online, Denmark;
Guyyota sadiif magaala Frankfurt, Jarmanii, keessatti barmoota fi maree gaggessineen rakkinoota hawaasummaa, diingadee, siyaasaa fi aadaa dubartoota Oromoo irra jiru irratti bal´inaan haasofnee hubbannoota bal’aa irra geenyee jirra. Qabsoon Dubartooti Oromoo hacuuccaa hawaasummaa, cunqursaa polotikaa fi saaminsaa diinagdee jalaa bahuudhaan mirga isaanii gonfachuuf deemsisanu fi kan ummatni Oromoo biyya ofii irratti abbaa biyyummaa isaa deebifatee hiree ofii murteeffachuuf deemsisaa jiru wal irraa adda bahee hin ilaalamu. Qabsoo Sabaa fi bilisummaa ummataa walii gala dhugoomsuuf ammoo qoodnii dubartootaa murtessaa ta’uun falmsiisaa miti. Haga ammaatti garuu, jaarmiyoota Saba keenyaa kessatti qoodnii isaan taphachuu malan quufsaa ta’uu dhabuunii fi keessattuu hogganaa qabsoo keessatti bakka dhabuun isaanii hir’inaa guddaa ta’uu caalaa qabsoo ummata keenyaa hedduu hubee argama.
Biyya keenya keessatti mirgootni ilmaan namaa uumamaan qabanu, mirgi namoomaa bu’uraa addunyaan hundi fudhate kabajamuu dhabuun fi mirgi siyaasaa, dinagdee fi namoomaa irra ejjetamuun, dubartoota, shammarrani fi daa’imman Oromoo dhukkuba, hiyyuma, gabrummaa baranetti daran saaxilee argama. Kana jalaa bahuufis biyya ofii keessatti abdii dhabuu dhaan hedduun baqatanii addunyaa keessa faca’anii rakkatu. Dhibdee ummata keenya fi keessattuu dubartoota Oromo irra gahaa jiru salphisuuf jarmayaa jabaa akka feesisu ifaa dha. Kanaafis tokkummaa fi gurmuu dubartootaa Oromo jabessuunii fi humneessuun yoomiyyuu caalaa gaaffii bu`uraa ta’ee jira. Kana irratti hubannoo bal’aa umuun fi meeshaa qabsoo humneessuu fi jabeessuun waan yeroon hinkennamneef ta’ee argama. Nutis akka murnaa hawaasaa wayyaba fi murtessaa tokkotti akeeka kana dhugoomsuuf qooda nurraa eegamuu ni gumaachina. Murnoonni hawaasaa Oromoo hundis faana keenya akka hordofan yaamicha gonaaf.
Har’a rakkinni waliigalaa ummata keenya irra jiru dubartoota Oromo irratti daran hammaachuu caalaa jaarmayaa isaan gurmeessee mirga isaanii ittiin falmatan hin qabanu. Kanaafis hir’ina kana dhawaataan guutuuf hidhata (Network) ijaarsota dubartoota Oromoo jabeessuu fi babal’isuuf waliigallee jirra. Akkasumas;
Dubartootni Oromoo qaama hawaasa Oromoo kessaaa walakkaa ol ta’uu isaanii ilaacha keessa galchuudhaan;
Sochii qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti sagalee isaaniif malu, keessattuu sadarkaa hogganummaa fi waa murteessuu keessatti qooda dhabuu isaanii bal`inaan irratti mariyatnee;
Dubartooti Oromoo akka nama tokkoottis ta’e akka jaarmayaatti of ijaaruudhaan sagalee isaanii akka dhagessisanii fi bakka isaaniin malus qabaachuuf akka warraaqan waamicha goonaa, akkasumas warra of ijaaran bira dhaabbanna.
Jarmiyooti Oromoo siyaasaa, qamoota Hawasaa, Amantii, Aadaa fi waldaleen beektootaa, waliigaltee fi seeroota mirga dubartoota irratti bahan hunda akka qaama sochii, heeraa fi seeraa isaanii godhatanii miseensotaa fi deggartoota isaanii barsiisaan, qaamota hunda keessattis qooda dubartootaa akka guddisanu jabbessinee gafannaa.
Dubartooti Oromoo rakkoo karaa hawasummaa, dinagdee, siyaasaa fi aadaan isaan irra gahu irra akka aananuuf barsiisaa, damaqinsaa, dagaagsuu fi aangessuu irratti hojjenna.
*Maree*Dubartoota*Oromoo* Addunyaa*;
Addolessa 24. 2011, Frankfurt, Jarmani


text:
WASHINGTON,DC—
Dorgommiin waancaa Afrikaa 19essoo Afrikaa Kibbaatti taphatanii biyya 16 walti qophaahuutti jira.Guyyaan FIFA-n,Fedireeshiiniin Kibbaa Miilaa Addunyaa akka biyyootii nama isaanii ka taphatu qopheeffadhaa fixadhaa jedhe guyyaa dheengaddaati,namuu nama isaa 23-23 filatee qixeeffate.
Biyyitii hagii tokkoo,ta akka IVORY COAST,
faan ijoollee isaanii alaa qaban hedduu fidatan.Itoophiyaan dorgommiin duratti nafa oowwifachuu fi humna ufiillee haga ilaallachuuf amma Qaataar jirti.Biyyitii ganna 31 keessatti barana waancaa Afrikaatti dorgomuuf dabarte tun maan keessa jirti?
Akka obboo Mokonnin,Kuruu Itti Gaafatamaan Damee Ogummaa fi Teknikaa Federeshiinii Kubbaa Miilaa Itoophiyaa jedhetti gareen isaanii akka dansaa qopheefote.Taatullee nama hedduu alaa yaamanillee amma nama tokkotti garee tanatti dabalamee qophiitti jiraa jedha.
Itoophiyaan Naayjeeriyaa,Burkiinaa Faasoo fi Zaambiyaa waliin taphatti,hagam qophooftan jennaan “akka gaariitti qophoofnee..wanata barbaachisaa hunda guunneera..qabxii galmeessuuf deemna.”
Woma taateefuu ijoollee Afrikaa hedduutti dorgommii Waancaa Afrikaatiif Afrikaa Kibbaatti yaahuutti jira.
Gama kaaniin ammoo atilleetotii Itoophiyaa;Genzebee Dibaabaa,Geetaacho Tarfaasaa fi Faaxee Saaddoo dorgommi Biritishii fi Chaaynaa moohatanii badhaasa guurratan.
Genzebeen dorgommii qaxxaamuraa M5000 moohattee,Geetachoo fi Faaxeen ammoo maratoonii KM42 Chaayinaa,Jaamiitti dorgomanii horii guddaa badhaafaman.
Mee tana ammoo caqasaa


text: 1GODAA qaalai taakko hagaadan yaagiiddi yiis; 2"Laa asa na7au, Xiiroosa halaqaayyo hagaadan yaagada yoota; 'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Ne wozanai otorettido gishshau, 'Taani xoossa; taani abbaa giddo ginan, xoossatu araatan uttaas' yaagadasa. Neeni, 'Taani xoossadan, aadhdhida eranchcha kiyaas' gaada qoppikkonne, neeni asappe attin, xoossa gidakka. 3Neeni Daaneelappekka aadhdhida eranchchee? Ai xuurikka neeppe geemmennee? 4Tumukka neeni ne aadhdhida eraaninne ne akeekan dure gidadasa; biraanne worqqaa ne buquraa minjjiyo keettaa shiishshadasa. 5Ne zal77iyaa eran daro woriyaa demmadasa; ne duretaappe denddidaagan ne wozanai otorettiis" yaagees. 6"'Hegaa gishshau, Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Neeni, 'Taani xoossadan, aadhdhida eranchcha' gaada qoppiyo gishshau, 7taani ne bolli kawotettatu ubbaappe meqetti bainna, iita morkketa ehaana; ehin neeni ne aadhdhida eran shiishshido aqo ubbaa xaissana; ne bonchchuwaakka eti tunissana. 8Nena eti woridi, abbaa ciimman olana. 9Yaatin, nena worana haniyaagaa sinttan neeni, 'Taani xoossa' guutee? Nena woriyaageetu kushiyan neeni asappe attin, xoossa gidakka. 10Neeni allagatu kushiyan ammanenna asi haiqqiyo haiquwaa haiqqana. Taani Ubbaa Haariya GODAI hagaa odaas" yaagees' yaaga" yaagiiddi yiis. 11Qassikka GODAA qaalai taakko hagaadan yaagiiddi yiis; 12"Laa asa na7au, Xiiroosa kawuwaassi hagaadan yaagada zilaala; 'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Neeni kase aadhdhida eran kumidaagaa; neeni asi leemisidi odiyo aadhdhida puulanchcha gidadasa. 13Neeni Edenen, Xoossaa gannatiyan kase de7adasa; sarddiyoone, tophaaziyoone, almmaaze, biralle, maragide, yasphphiide, sampperenne baluura geetettiya al77o shuchchan alleeqettada, lo77o worqqa alleequwaa kase maayadasa; neeni merettido gallassi hagee ubbai neeyyo giigiis. 14Taani nena naagiya kiruube oottada sunttaas; yaatada nena tiyaas. Ta geeshsha deriyaa bollan neeni de7adasa; qassi tamaadan phooliya al77o shuchchatu giddon simerettadasa. 15"'"Neeni merettido gallassaappe doommada, iitabai ne bolli beettido gallassai gakkanaashin, boree bainnan de7adasa. 16Ne daro zal77iyaappe denddidaagan, makkalan kumada, nagaraa oottadasa. Hegaa gishshau, ta geeshsha deriyaappe tunabaadan, nena wolqqan kessaas. Nenoo, naagiya kiruubiyau, he tamaadan phooliya al77o shuchchatu giddoppe taani nena yedettaas. 17Neeni puulanchcha gidiyo gishshau, daro otorettadasa; ne bonchchuwaa gaasuwan, ne aadhdhida eraa tunissadasa. Hegaa gishshau, taani nena sa7an olaas; hara kawoti nena qilliiccanaadan oottaas. 18Ne nagaraa daruwaaninne ne cimo zal77iyan, ne goinniyo sohota ubbaa tunissadasa. Hegaa gishshau, taani tamai ne giddoppe kiyanaadan oottaas; ikka nena miis. Ubbati xeellishin, taani nena sa7aa bollan bidintta kessaas. 19Nena kase eriya kawotettati ubbai neban dagammidosona. Ne wurssettai yashshiyaagaa gidiis; neeni naa77antto mulekka de7akka" yaagees' yaagada zilaala" yaagiiddi yiis. 20GODAA qaalai taakko hagaadan yaagiiddi yiis; 21"Laa asa na7au, ne som77uwaa Sidoona katamaakko zaarada, a bolli hananabaa yoota. 22Hagaadan yaaga; 'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Nenoo, Sidoonaa, taani neeyyo morkke! Taani ne bolli oottiyooban ta bonchchoi qonccana. Ne giddon de7iyaageeta pirddiyoogan taani ta geeshshatettaa bessiyo wode, taani GODAA gidiyoogaa eti ubbai erana. 23Taani ne giddon boshaa yeddana; ne ogiyan suuttai gukkanaadan oottana. Ubba baggaara yiya olaa gaasuwan ne asai bisuwan haiqqana. Taani GODAA gidiyoogaa eti hegan erana. 24"'"Hagaappe sinttanau Israa7eela yuushuwan de7iya, a karidi xeelliya biitta ubbaappe, aguntta malanne kinddiichcho mala gididi qohiyaabi ooninne de7enna. Taani Ubbaa Haariya GODAA gidiyoogaa eti hegan erana" yaagees' yaaga" yaagiiddi yiis. 25Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Israa7eela asaa eti laalettido biitta ubbaappe shiishshada, taani ehiyo wodenne he kawotettatu ubbaa sinttan taani ta geeshshatettaa bessiyo wode, taani ta ashkkaraa Yaaqoobassi immido bantta biittan eti de7ana. 26Hegan eti saruwan de7ana; keettaa keexxana; woiniyaa turaakka tokkana. Eta karidi xeelliya eta shoorota ubbaakka taani pirddiyo wode, Israa7eela asai saruwan de7ana. Taani GODAA eta Xoossaa gidiyoogaa eti hegan erana" yaagees.


text: 1GODAI Aaroona, "Neeni, ne attuma naatinne Leewati geeshsha sohuwaa oosuwan polettiya nagaraa tookkana; neeninne ne attuma naatu xalaalai intte qeesetettaa oosuwan polettiya nagaraa tookkana. 2Neeninne ne attuma naati Xoossaa Dunkkaaniyaa sinttan oottiyo wode, nenaara oottidi maaddana mala, Leewa zare gidiya ne dabbota eha. 3Eti intteppe garssaara Xoossaa Dunkkaaniyaa ooso ubbaa oottona; shin etikka inttekka issippe haiqqennaadan, eti geeshsha sohuwaa miishshaakkonne yarshshiyoosaakko shiiqoppona. 4Eti inttenaara issippe gidona; Xoossaa Dunkkaaniyan de7iya ooso ubbaa oottona. Leewatuppe attin, hara uri ooninne inttekko shiiqoppo. 5Naa77anttuwaa Israa7eelatu bolli hanqqoi wodhdhenna mala, geeshsha sohuwaanne yarshshiyoosaa oosuwaa oottite. 6Leewata intte dabbota Israa7eelatu giddoppe taani ta huuphen dooraas. Eti Xoossaa Dunkkaaniyaa oosuwaa oottanau intteyyo imodan immada, GODAU dummayaas. 7SHin neeninne ne attuma naatu xalaalai yarshshiyoosaa oosuwaa ubbaanne magalashuwaa giddon de7iya qeesetetta ooso ubbaa oottite. Qeesetettaa oosuwaa taani intteyyo imodan oottada immais; hara uri ooninne geeshsha sohuwaakko shiiqiyaabi haiqqo" yaagiis. 8Hegaappe guyyiyan GODAI Aaroona, "Israa7eelati taayyo immiyo geeshsha imota ubbaa taani neeyyo immaas. Taani neeyyo ne gishshaanne ne attuma naatuyyo eta gishshaa merinau gishsha oottada immaas. 9Taayyo immiyo aadhdhida geeshsha imuwaappe taman xuugettenna baggai inttessa gidana: eti taassi immiyo geeshsha imuwaa ubbaappe kattaa yarshshoi, woikko nagaraa gishshau yarshshiyo yarshshoi, woikko naaquwaa gishshau yarshshiyo yarshshoi neessanne ne attuma naatussa gidana. 10Intte hegaa geeshsha sohuwan miite; attumaagee ubbai hegaa mo; hegee inttessi geeshsha gidana. 11"Hagee qassi neessa. Israa7eelatu wuxaawuxo yarshsho ubbaa neeyyo, ne attuma naatuyyoonne ne macca naatuyyo merinau gishsha oottada immais; intte keettaa asaa giddon wogaadan geeshsha gidiya ubbai hegaa mo. 12"Eti taayyo immiyo koiro aifiyaappe lo77o wogaraa zaitiyaa ubbaa, yelaga woine eessaa ubbaanne muruta kattaa ubbaa neeyyo immais. 13Eti GODAAYYO ehiyo eta biittan de7iya koiro gakkida aifee inttessa; intte keettaa asaa giddon wogaadan geeshsha gidiya ubbai hegaa mo. 14"Israa7eelan GODAAYYO dummatidabai ubbai inttessa. 15Baira yelettida asi woikko mehee, Israa7eelati GODAAYYO immidobi inttessa. SHin baira yelettida asanne baira yelettida geeshsha gidenna mehe intte wozanau bessees. 16Issi agina naata wozanau Xoossaa Dunkkaaniyan eriyo meezaanaa likkiyan ichchashu xaqara biraa wozo waagaa qanxxite. 17SHin miizzaa bairaa, woikko dorssaa bairaa, woikko deeshshaa bairaa intte wozanau koshshenna; eti geeshsha. Neeni eta suuttaa yarshshiyoosaa bollan caccafa; GODAA tonggu giidi sawana mala, eta modhdhuwaa taman xuugga. 18Etappe beettiya ashoi wuxaawuxido anggaasuwaadaaninne ushachcha gedaadan inttessa. 19Israa7eelati GODAAYYO immiyo geeshsha yarshsho ubbaa neessi, ne attuma naatussinne ne macca naatussi merinau gishsha oottada immais. Hageekka taani nenaaranne ne zerettatuura maacettiyo merinaa maachcha" yaagiis. 20Qassikka GODAI Aaroona, "Eta biittan neeni ainne laattakka; eta giddon nena gakkiya shaahoi aibikka baawa; Israa7eelatu giddon ne laatainne nena gakkiya shaahoi tana" yaagiis. 21GODAI, "Leewati Xoossaa Dunkkaaniyan oottiyo oosuwaa gishshau, Israa7eelatu asirata ubbaa etayyo immaas. 22Hachchippe doommidi, Israa7eela asati bantta nagaran haiqqenna mala, Xoossaa Dunkkaaniyaakko shiiqoppona. 23Xoossaa Dunkkaaniyaa oosuwaa oottiyaageetinne hegan polettiya nagaraa tookkiyaageeti Leewata. Hagee yeleta ubbau merinaa wogaa. Leewati Israa7eela asaa gidduwan ainne laattokkona. 24Hegaa gishshaa, Israa7eelati GODAAYYO imodan immiyo asirataa, taani Leewatuyyo eta laatadan immaas. Taani etabaa, 'Eti Israa7eela asaa gidduwan ainne laattokkona' yaagidoogee hegaassa" yaagiis. 25Qassi GODAI Muusa, 26"Neeni Leewata hagaadan yaaga; 'Taani intteyyo laatadan immido asirataa intte Israa7eela asaappe ekkiyo wode, intte he asirataappe asirataa GODAAYYO immite. 27Intte imoi intteyyo kattaa qoxxiyo audiyaa kattaadaaninne gum77iyo woine aifiyaadan qoodettees. 28Qassi hagaadan Israa7eela asaappe intte ekkiyo asirata ubbaappe imuwaa GODAAYYO immite; ha asirataappe GODAA gishshaa qeesiyaa Aaroonayyo intte immanau bessees. 29Intte ekkiyo imota ubbaappe, lo77iyaagaanne geeshshaa GODAASSI gishsha oottidi, intte immanau bessees' yaaga. 30"Qassi neeni Leewata, 'Ubbaappe lo77o imuwaa intte immidoogaappe guyyiyan, attidaagee intteyyo kattaa qoxxiyo audiyaa kattaadaaninne gum77iyo woiniyaa aifiyaadan qoodettana. 31Inttenne intte keettaa asai hegaappe attidaagaa awaaninne miite; aissi giikko, hegee Xoossaa Dunkkaaniyan intte oottiyo oosuwaayyo intte damoozaa. 32Lo77o baggaa GODAASSI immirggidoogaappe guyyiyan intte miyo wode, mooranchcha gidekketa. SHin lo77o baggaa he imotaappe kessennan de7iiddi, he imotaappe miidi, intte Israa7eela asaa imotaa tunissennaadan naagettite. Hegaadan oottana xayikko, intte haiqqana' yaaga" yaagiis.


text:
Ayyaana Irreessaa irratti Oromoonni nagaa waraana TPLFn hidhaman 150 ol ta’uun beekame
(Onkoloolessa 01,2012 Finfinnee) — Oromoonni ayyaana Irreessaa nagaan ayyaaneffachuuf bahanii badii tokko malee Waraana Wayyaaneen qabamanii hidhaman 150 ol tahuu beekame.Fulbaanaa 30/2012 Ayyaanaa irreechaa irraattii Ilmaan Oromoo jumlaan Hidhaman, Qabeenyaa Akka vedio, kameeraa fi Mobilaa Loltotaa Wayyaaneetiin ummataa irraa samaman, Uffaannii Aadaa Oromoo halluu diimaa magarisaa diimaan hojjetamee miidhaguun Wayyaanonni Alaabaa ABOti jechuun Ummataa irraa ifatti saamaa turan, Onkoloolessa 1,2012 ganama bariin ka’aniis dargagootaa fi ummata nagaa naannoo isaatti galuuf deemaa jirus namoota 50 ol hidhan. Hanga ammaa Oromoonni 150 ol ta’an bakka buuteen isaanii hin beekamne. Haala kanaan namoota naannoo adda addaa irraa hidhaman keessaa hammi tokko maqaan akka armaa gadiiti:-
Ilmaan Oromoo Jumlaan Hidhamaan keessaa namootaa Muraasaa kan maqaa Argannee kanneen ittii anaan kana:
- Gammaachiis Girmaa Godinaa Lixaa Shawaa Onaa Tokkee Kutaayee,
- Ashannaafii Angaasaa Godinaa Kibbaa Lixaa Shawaa Onaa Tolee,
- Gaddiisaa Tarreessaa Godina kibbaa Lixa Shawaa Onaa Iluu Magaalaa Taajjii,
- Shimallis Abbiyyuu Godinaa Horroo Guduruu Wallaaggaa Onaa Jimmaa Raaree,
- Gutaamaa Taasisaa Godina Horroo Guduruu Wallaaggaa Onaa Abbayi Coommaan,
- Lalisaa Luccee Toleesaa Godinaa Lixaa Shawaa Onaa ILfaataa,
- Baayisaa Tarreeffaa Godina lixaa shawaa Onaa Iluu Galaan,
- Tamasgeen Raggaasaa Godinaa Lixaa Shawaa Onaa Jalduu,
- Ababaa Gaddisaa Godinaa Horroo Guduruu Wallaaggaa Onaa Hammuruu,
- Toomaas Amantee Godinaa Shawaa Kaabaa Onaa Kuyyuu,
- Fayyeeraa Ababaa Godinaa Lixaa Shawaa Magaalaa Amboo 03,
- Gammaachuu Haptamuu Godinaa Wallaaggaa Lixaa Onaa Jaarsoo,
- Zaalaaleem Baayisaa Godinaa Kibbaa Lixaa Shaawaa Onaa Gachii,
- Tamasgeen Qaajeelaa Godinaa Kibbaa Lixaa Shawaa Onaa Iluu,
- Caalaa Tolaasaa Godinaa Lixaa Shawaa Onaa Incinii.
- Yaaddeessaa Nagaroo Godinaa Lixaa Lixaa Shawaa Onaa Baakkoo Tibbee,
- Fayisaa Namoomsaa Godinaa Lixaa Shawaa Onaa Daannoo,
- Maammoo Lammii Godinaa Lixaa Shawaa Onaa Abunaa Gindaa Barati,
- Qixxeessaa Alamaayyoo Ayyaanaa Godinaa Wallaggaa Bahaa Onaa Guutoo Waayyuu
- Bultumaa Geetahuun Godinaa Lixaa Wallaaggaa Onaa Najjoo,
- Mazgabuu Tolasaa magaalaa Bishooftu
- Dhugumaa Ittaanaa magaalaa Bishooftuu
- Yoohannis Kabbadee magaalaa Bishooftuu
Kanneen keessaattii Argamaan dabalatee Ilmaan Oromoo 150 olittii lakkaa’amaan badii tokkoo malee humnotaa waraanaa Wayyaaneen qabamanii lafti isaan ittii hidhamaan illee yeroof kan hin beekamnee ta’uun gabaafamera. Oromoota hidhaman maqaa isaanii guutummaatti gara fuula duraa dhiheessina.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa!!


text: 1Ta ishato, nuuni hintteko biday mela gidonnayssa hinttee, hintte huu7en ereeta. 2Shin nuuni hintteko Teselonqe yaanappe sinthe Filphisiyuusa kataman waayettidayssanne cayettidayssa hintte ereeta. Daro ixoy de7ikkoka hinttew iya Wonggelaa odana mela Xoossay nuus minotethi immis. 3Nuuni hinttena zoriday baleson woykko cimon woykko genen gidenna. 4Shin Xoossay nunan ammanettidi ba Wonggelaa odana mela nuus hadara immida gisho odoos. Nu hessa oothey nu wozanaa be7iya Xoossaa ufayssanaassafe attin ase ufayssanaassa gidenna. 5Nu miishe yaaridi worddo hinttena sabbishe hintteko yoonnayssa loythidi ereeta; Xoossay nuus markka. 6Nuuni hinttefe gidin woykko hara asa ooddefekka bonchcho koyibookko. 7Nuuni Kiristtoosa hawaare gideyssada nuus koshshiyabaa immite gidi ekkanaw dandda7os, shin aaya ba nayta dichcheyssa mela hintte giddon ashkke gidida. 8Nu hinttena dosida gisho Xoossaa Wonggelaa hinttew shaako xalaala gidonnashin nu de7uwakka hinttew immanaw giigida. Hintte nuus daro al77o. 9Nu ishato, nu oosuwanne nu daabura ereeta. Hinttew Xoossaa Wonggelaa odishe, hinttena waaysonna mela qammanne gallas oothida. 10Nu de7oy hintte ammaneyssata mataninne Xoossaa sinthan geeshshi, xillonne borettonnayssa gideyssas hintte markka. 11Nuuni hinttew huu7en huu7en yelidayssati bantta naytas haneyssada hanidayssa ereeta. 12Nu hinttena zorida, minthethida. Qassi ba kawotethaanne ba bonchchuwa shaakkanaw hinttena xeegiya Xoossaa ufayssiya de7o hintte daana mela hinttew minthidi odida. 13Hinttew nuuni Xoossaa qaalaa odida wode asa qaalada gidonnashin Xoossaa qaalada si7idi ekkida gisho nuuni ubba wode Xoossaa galatoos. I tuma Xoossaa qaala; Xoossaa qaalay ammaniyaa hinttenan oothees. 14Ta ishato, hintte Yihuda biittan de7iya woosa keethatanne yan Kiristtoos Yesuusa kaalliya asatada hanideta. Entta Ayhudeti waaysidayssada hinttenakka hintte biittaa asay waaysidosona. 15He Ayhudeti Godaa Yesuusanne nabeta wodhdhidosona; qassi nuna goodidosona. Entti Xoossaa ufayssonayssatanne ase ubbaa ixxeyssata. 16Entti hari attoshin, Ayhude gidonna asay attana mela nuuni enttaw qaalaa odeyssa diggoosona. Hessada hanidi entta nagaraa xuu7ay kumana gakkanaw ubba wode nagara oothoosona. Wurssethan, Xoossaa hanqoy entta bolla wodhdhees. 17Shin nu ishato, nuuni nu qofan gidonnashin ashon hinttefe shaakettidi guutha wode gam77idayssan hinttena daro laamotidi be7anaw koyida. 18Nu simmi hintteko baanaw koyida. Taani ta huu7en hintteko baanaw koyas, shin Xalahey nuna diggis. 19Hiza, nu Godaa Yesuus Kiristtoosi yaa wode nu ufayssay woykko nu ceeqettiya nu kallachchay oonee? Hinttena gidekketiyye? 20Tuma hintte nu bonchchonne nu ufayssi.


text:
Haala Dhukkuba HIV/AIDSii Oromiyaa fi Hawaasa Oromoo Biyya Alaa Keessa Jiruu
by Dr. Ibrahim Elemo / go back to Third Issue
Seensa:
Waraqaan qorannoo haala dhibee HIV/AIDSii Oromiyaa fi Hawaasa Oromoo biyya alaa jiru irratti xiyyeeffatee barreeffame kun kaayyoon isaa hayyootaa, barrattoota fi hawaasa Oromoo biyya keessa fi biyya alaa jiraniif odeeffannoo waliigalaa kennuudhaa. Waraqaan kun ragalee adda addaa barreeffamaan qaama adda addaan maxxanfame, akkasumas Oromiyaa keessatti yeroo sadarkee adda addaa irratti hojii Ittisaa fi To’annoo HIV/AIDSii qindeessaa ture qorannoo godhee fi waan arge irraa waan hubbadhe irratti hundda’ee kan barreeffameedha. Waraqaan kun dhugaa jirtu maraa dubbistootaaf kennuu hin dandda’u, maaliif jennaan dhugaan jiru waraqaa qorannoo tokko calla irratti barreeffamaan dhiheessuu waan nama rakkisuuf. Wannii anin hin hubbatiniif wallaale yoo jiraate barachuuf waan hubbadhe ammoo namootaaf dabarsuuf yoomiyyu fedhiin kiyya guddaa tahuu isaa ibsuun barbaada. Namootii akka anin waraqaa kana barreessee Ummata Oromoo fi Hawaasa Oromoo biyya alaa jiruuf odeeffannoo qabu akka anin meeshaa saba qunamtiitin tamsasuu waamicha lamummaa naaf godhan maqaa saba keennan galata guddaa warraa galchuu barbaada, galatii keessaan bilisummaa saba keessanii haa ta’uu jedha.
Haala Dhibee HIV/AIDSii Sadarkaa Adunyaa
Akkaata Gabaasii UNAIDS [http://www.unaids.org/en/KnowledgeCentre/HIVData/GlobalReport/2008/2008_Global_report.asp] (dhaabbata qindeessituu Sagntaa AIDSii Gamtaa Mootummoota Adunyaa) bara 2008 bahe ibsuuti balaan dhibee HIVn dhala namaa irratti dhaqabaa jiru gad-bu’aa jira. Kun jechuun Adunyaa irratti tamsa’innii dhibee HIV,AIDSii bakka jiru irratti ittifamaa jira jechuudha. Biyyoota tokko tokko keessatti weerarrii dhukkuba HIV/AIDSii sadarkaa kanaan dura jiru irraa gad-bu’aa jira. Haa ta’uu garuu baayyinnii namoota dhibee HIV,AIDSii waliin jiraatanii waggaa waggaan dabalaa deemuuti jira; kunis sababii isaa namootii hedduun dhukkuba kanaan ammallee qabamaa jiraachuu fi qorsii waan jiruuf namootii dhibee kana waliin jiraatan(umrii dheerinna) baayyachaa waan deemaa jiruuf jedhamee yaadama.
Bara 2007 Adunyaa irratti namootii dhibee HIV/AIDSii waliin jiraatan gara Miliiyoona 33 jedhamee tilmaama. Kana keessa namootii gara %67 ardii Afriikaa kibba Saharaa keessa jiraatu. Namoota dhukkuba kanaan waggaa waggaan lubbuu dhaban keessa %72 ardii Afriikaa kibba Saharaa keessa jiraatan. Adunyaa irratti keessumattuu Ardii Afriikaa keessatti namootii dhibee HIVn akka haaraati qabaman diqqaachaa deemaa jira, garuu biyyootiin dhibeen kun keessatti babalachaa jirulleen ni jiru. Biyyoota akka Kenyaa ollaa Etoophiyaa/Oromiyaa ta’an keessatti qorannoon bara 2007 gaggeeffame tokko garuu tamsa’innii dhibee kanaa bara 2003 %6.7 ture irraa gara %8.5 bara 2007 akka ol-ka’e mullisa. Kun qorannoo biraatiin mirkanaa’ee jennaan Gaafa Afriikaa keessa biyyoota jiraniif yaaddoo guddaa ta’a. Maaliif yaaddoo guddaa akka ta’u booda irratti ibsuu ni yaala.
Haala Dhibee HIV/AIDSii Oromiyaa/Itoophiyaa Keessa Jiru
Tamsa’inna dhibee HIV/AIDSii Oromiyaa/Itoophiyaa keessa jiru tilmaamuudhaaf ragaan jiru karaa lamaan funaaname. Bara hedduuf tamsa’inna dhukkuba HIV tilmaamuuf ragaan jiru ragaa dhiiga dhubbartoota yeroo ulfaa’aan mana yaala yaalamuudhaaf/da’uumsaan dura horddoffii dubartoota ulfaa’aanii/ dhufan irraa fuudhamu argamuun ture (Antenatal Care Sentinel Surveillance). Kun ammo raga mana yaala keessaa namoota yaalaman irraa argamuudha. Bara 2005 keessa ammoo hawaasa keessatti mana irraa manatti deemuudhaan ragaa Qorannoo Ummataa fi Fayyaa (DHS2005) yoo guuramu dhiiga namoota irraa qorannoodhaaf jedhamee fuudhame irraa ragaa argameedha. Ragaa kana lamaniin tamsa’inna dhibee HIV/AIDSii biyyoleessaa fi Oromiyaa akkasumas kan naannoo hunddumaa yoo tilmaamamu garaagarummaan guddaan muldhattee ture. Garaagarummaa ragaan kun lamaan fide irratti bara 2007 Ministarii Fayyaa Itoophiyaa mari’achuudhaan tilmaama dhibee HIV/AIDSii biyyoleessaa fi Oromiyaa akkasumas kan naannoo biraallee bara baraa kaa’anii jiru. Ragaan armaan booda itti fayyadamnu hedduun waliigaltee Ministarii Fayyaa fi Qaamootiin qooda qaban irra gahan irraa ragaa argame ta’a.
Adeemsa Tamsa’inna Weerara HIV Itoophiyaa
Madda: UNAIDS country report 2008
Ragaan tamsa’inna dhibee HIV/AIDSii magaalaa fi baaddiyaan, dhalaa fi dhiiran, umriidhaan akkasumas safartuu adda addaan qoqodamee jira. Haaluma kanaan Itoophiyaa keessatti bara 2008 baayyinii namoota dhibee HIV waliin jiraatanii 1,037, 267 yoo ta’u ga’eessotii dhibee kana waliin jiraatan gara parsantaati yoo jijjiramu %2.2% ta’a. Oromiyaa keessatti bara 2008 namootii ga’eessota ta’an dhibee HIV/AIDSii waliin jiraatan %1.5 dha. Baayyinnii namoota dhibee HIV waliin jiraatanii 248,229 jedhamee tilmamama. Tamsa’inna dhibee kanaa Oromiyaa keessatti magaalaa fi baaddiyan yoo addaan baafne, tamsa’innii magaala % 6.1 yoo ta’u tamsa’innii baaddiyaa %0.6% . Sadarkaa Itoophiyaati ammoo tamsa’innii magaala keessa %7.7 yoo ta’u tamsa’innii baaddiyaa %9.0 jedhamee tilmaamama.
Bara dheeraaf namoota dhibee kanaan qabamaniif abdiin tokkolleen jiraachuu yoo baateyyuu waggoota muraasaa as garuu Dawaan mana yaalaa keessatti kennamaa jira. Dawaan kun namoota dhibeedhan qabamanii gara sardarkaa AIDSii dhaqabanii kan kennamuuf (ART) kan dubbartoota ulfaa’an dhibee kanan qabamaniif haadha irraa gara ilmeeti akka hin dabare kennamuudha (PMTCT).Oromiyaa keessatti dhukkusattooti magaalota faggoo fi baaddiyaa fagoo keessa jiraatan tajaajila yaala kana argadhuun hin dandda’an ture. Jalqaba irratti Dawaan tolaan waan hin kennamneef, mana yaala hedduu keessatti tajaajilii dawaa farra AIDSii waan hin jirreef namootii dawaa fudhataniif dubbartootii tajaajila PMTCT argatan akka sadarkaa Itoophiyaati baayyee gad-aanaa ture. Haa ta’uu garuu waggaa 2005 irraa jalqabee Dawaan bilisaan kennamuu waan eegalameef namotii dawaa fudhatan bara baraan dabalaa dhufaa jira. Bara 2008 hanga ji’a Sadaasaa namoota dhibee HIVn faalamanii sadarkaa AIDSii gahan dawaa argachuu qaban 69,423 keessaa namootii dawaa fudhachuu jalqaban 33,077 ta’u kana keessaa namootii fudhachaa jiran (osoo addaan hin kunnee) 25,043 dha. Kun jechuun namoota dawaa fudhachuu qaban keessaa walakkaa ol hanga ammaa osoo qoricha hin argatin jiran jechuudha. Bara 2008 keessatti namoota dhibee kana waliin jiraatan keessa kan du’aan adunyaa kana irraa godaanan/boqotan 14,649.
Sababa balaa dhibee HIV, busaa, TB akkasumas sababa adda addaatiin daa’imman haadhaa yookin abbaa yookin haadhaaf abbaa du’aan dhaban Oromiyaa kessatti 1,037, 267 jedhamee tilmamana. Daa’imman kana keessaa bara 2008 kan sababa AIDSii callaan yatiima ta’an 205,194. Da’imman kana keessa hedduun isanii gargaarsa gosa tokkolee argachaa hin jira.
Haala Ittisaa fi To’annoo Dhibee HIV/AIDSii Hawaasa Oromoo Ameerikaa
Hawaasnii Oromoo Kutaa Ameerikaa Kaabaa keessatti magaalota gurguddoo kan akka Toronto, Washington, DC naannoo isii, Twin Cities/Minnesota, Seattle, Atlanta, Portland baayyinaan akka jiru ni beekkama. Magaaloota kan keessatti namootii jiraataa turan dhalootan Oromoo ta’an Waldaa Hawaasa Oromoo hunddeessuudhaan akka hawaasa tokkootti jiraachuu isaanii waggaa digdamaan dura mullisaa turan. Ergaa Oromoon sirna bittaa abbaa hirree Wayyaneen mormee namnii hedduun baqatee biyya baheen booda baqattoonnii Oromoo baayyinaan magaaloota kanatti dhufuu jalqaban. Oromoota booda irra dhufan kana hedduun bifa baqattootatiin (refugee) biyya ollaa keessa waggaa hedduu haala hamma keessa dabranii gara biyya dhihaa deemuu carraa argatan. Baqattoonnii maayyii irra dhufan kun irra caallan dargaggeessaa fi shamarran, maatii ujoolee hedduu qaban akka ta’e namnii hawaasa kana keessa jiraatu beekuun nama hin rakkisu. Baqattootii kun ammo rakkoo dinagdee calla osoo hin ta’in, rakkoo aadaa ofii keessaa bahanii aadaa biyya ormaa, aadaa hin beekne keessatti buluuti isaan mudata. Rakkoon kun ammoo maatii ujoolee dargaggoota fi shamarranii hedduu qaban irratti baayyee guddaadha.
Baqattootii Oromoo jiru baqattummaa keessatti namnii diqqaa hin jedhamne balaa dhibee HIV qabamuuf akka saaxilaman beekkamaadha. Haala jiruuf jireenya dhibee HIVn qabamuuf nama saaxilu keessa tokko qa’ee ofii irraa buqa’anii baqataa ta’anii biyya biraa keessa jiraachuudha. Oromiyaa keessatillee yoo ta’e baaddiyaa irraa namootii rakkoon gara magaalatti hojii barbaada dhufan haaluma baqattootaati ilaalamu, aadaa addaa fi rakkoo addaa addaati isaan mudata. Sababa kanaan dhibee HIVn qabamuuf carraan isan qaban guddaadha.
Baqattoonii Oromoo biyyoota dhihaa dhufan tokko tokko gaafuma dhufaniyyuu dhibee HVn qabamanii, akka dhibee kana waliin jiraatan itti himamee dhufan. Biyya akka Ameerikaa keessatti dawaa farra AIDSii fudhachuu, dhukkuba AIDSii waliin wal-qabatee namatti dhufullee yeroon mana yaala deemanii yaalamanii fayyuun carraa jiru guddaadha. Kun jechuun namootii dhibee HIV waliin jiraatan kun fayyaaleessa fakkaatanii nama biraa waliin jiraachuu dandda’u jechaadha. Nama biyya jiru dhibee kanaan qabame irraa garaagarummaan isaan qaban tokko abdii guddaa qabaachuudhaa, fayyaan isaanii eegamee jiraachuu. Haa ta’uu garuu namootii kun aadaa of-dhossanii nama biraa waliin qunnamtii qabaachuu marroo tokkotti ni dhiisu jedhanii yaaduun nama rakkisa. Hedduun isaanii hawaasa waliin jiraatan biratti dhukkuba kana waliin akka jiraatan hawaasnii akka hin beekne hubbachuun ni dandda’ama. Namoota dhibee waliin dhufe akkuma jiru namii hedduun ammoo kan ergaa dhufee HIVn qabame tahuun hubbachuun ni dandda’ama. Dargaggoota fi Shamarran biyya aadaa dhossaa (conservative culture) qabdu keessaa dhufanii biyyaa wannii cuftii dhossaa hin qabne(liberal culture) keessatti yoo jiraatan, hoganttoota ciccimoo hawaasa dura deemanii akka dargaggooti kun karaa badii gula hin deemne to’atan jiraachuu baannan balaan rakkoon tun fiddu daangaa akka hin qabne hubbachuun ni dandda’ama. Dargaggooti kun to’annaa tokko malee karaa hin taane, karaa badii (negative assimilation and integration) keessatti dhibee HIVn qabamuuf akka saaxilaman beekamaadha. Biyya keessatti ta’e armma biyya Ameerikaa keessattillee dhibee HIVn namoota akka haaraati qabaman keessaa dargaggootii umriin isaanii waggaa15-24 akka tokkoffaa ta’e beekkamaadha. Dargaggoota kana karaa adda addaatiin irratti xiyyeeffatamee hojiin ittisaa fi to’annoo hojjatamuu baannan, kaayyoon tamsa’inna dhibee kanaa hawaasa keessatti ittisuu galmaan hin bahu.
Isteeta akka Minnesota, USA keessatti namoota dhalootan Oromiyaa/Itoophiyaa dhufan 189 ti bara 2007 dhibee HIV/AIDSii waliin jiraata. Namoota Itoophiyaa/Oromoo jedhamanii State of Minnesota keessa jiraatan keessa walaaka ol Oromoota akka ta’an ni beekkama. Hawaasnii gosa Somalee Minnesota keessa jiraatu bayyinaan Oromoo harka sadii ol akka caalan odeeffannoon jiru mullisa. Haa ta’uu malee namootii dhibee HIVn qabaman dhalootan Somalee ta’an bara 2007 lakkoofsan 65 callaa. Kun ammo kan mullisu Baqattootii dhalootan Itoophiyaa irraa dhufan Oromoo dabalatee carraan dhibee kanaaf saaxilamuu guddaa akka taheedha (adult HIV prevalence among the Ethiopian born refugees in Minnesota is 2-3 fold as compared to ethnic Somalis living in the state of Minnesota).
Madda: Qajeelcha Fayyaa Isteeta Minnesota (Minnesota DPH)
Dhugaan jiru kana yoo fakkaatu, bara 2007 fi 2008 Sagantaa Gubbaa Miilaa Oromoota Ameerikaa Kaabaa(OSFNA annual soccer tournament), iddoo konfraansii waldaa OSA, iddoo walga’ii dhaabbilee siyaasaa Oromoo, k.k.f. irratti sochii ittisa dhibee HIV hawaasa Oromoo Ameerikaa kibbaa maal akka fakkaatu gamaggamee/xinxaalee waan hubbadhe yoo jiraate yaaliin godhamaa jiru sadarkaa baayyee gad-aanaa irra akka jiruuf (at an infant stage) xiyyeeffannoon gahaan namoota hawaasa dura deeman irraa itti kennamaa akka hin jirreedha. Kun ammoo sababii isaa tokko rakkoo hanqinna hubbannoo fi danddeetii raawwachiisuu/hoggansaa dura deemtoota Hawaasa Oromoo adda addaa tahuu ni mala. Rakkoo dinagdeeti jennee kaa’uuf hedduu mana rakkisa maaliif jennaan yoo akka itti hojjatan beekan Ameerikaan biyya carraati, biyya qabaatuu. Qabeenya kana ammoo argachuuf rakkoo ofii abbaan akkaata itti dhiheeffatu beekee, qaama itti yoo itti dhiheessa deebii gahaa irraa argatan beekuun nama barbaachisa.
Hojiin Ittisa fi To’anno Hojjatamaa Jiruu Maal Fakkaata, Qabiyyeen Isaa?
Agarsiisa dhaabbilee Ittisa HIV irratti hojjataniif waraqaa odeeffannoo akka namaaf kennamu yaadamee maxxanfamu irraa hubbachuun akka dandda’amuti hojii hojjatamaa jiru Hawaasaa fi Karaa dhukkubii AIDSii ittiin dabruuf hin dabarre, Eedsiin maal? Gaaffii jedhuuf hubbannoo Hawaasaa cimsuu irratti xiyyeeffata. Odeeffannoo karaa barreeffamaan darbu kamuu keessatti waan ‘Stigma and Discrimination’ barbaachisummaa fi fayyidaa qorannoo HIV, bu’aa Dawaa Farra AIDSii itti fayyadamuu waan ibsaa tokkollee hin agare.
Dhukkuba HIV, TB akkasumas dhibee adda addaa Ittisuu irratti hedduu xiyyeeffannoo kennamee, rakkoon kun akka rakkooti ilaalamee yoo hojjatamu hin mullatu. Hojiin hojjatamaa jiru akka qaamnii biraa /department of Public Health/ saganteffatee karaa waldaa Hawaasa Oromooti fayyadamuun hojjatu malee itti amanamee akka rakkoo Hawaasaati irratti hojjatamaa waan jiru hin fakkaatu. Waltajjii anin akka oggeessa Ittisa fi To’annoo HIV ija oggeessaatiin yoo ilaaluu hojiin jijjiirama amalaa, dargaggoota karaa badii irraa dhowwuu wannii hojjatamu baayyee diqqaadha.
Dirree Kubba Miilaa dargaggoota gurmaa’anii waan HIV odeeffannoo dabarsan hin mullatan. Iddoon namnii kumaatamaa irratti dhufu kun bifa addaatiin odeeffannoo ummataaf kennuun ni dandda’ama, fakkeenyaaf:
Dirree Kubbaa irratti weellistoota beekamoo ta’an maallaqaniis ta’ee karaa biraatiin affeeruudha, ummata bashannansiisaa odeeffannoo waa’ee ittisa HIV, TB, yaakka(gang crime) diqqeessuu, balaa baala sammuu nama adoochufi k.k.f jiddu jiddu keessatti barnootii kennamuu ni dandda’a. Kun yoo tolfamu hin agarre. Hojjiin akkana kun hojjatamaa jiraachuu isaa web site Hawaasa Minnesota fi kan biroollee irratti hin agarre. Dadammaqiinsaaf jecha Baneeriin gurgguddaan barreeffamee maxxanfame hin mullatu. Kun hunddumttuu hojii fuula duraaf dhaabbileen dhimma kana irratti qooda qaban hunddumti kan hojjatan ta’a.
Hojii Ittisaa, Fayyidaa Dawaa Farra AIDSii hubbannoo cimaan akka dhufu taasisuuf, Hawaasa biyya alaa keessa jiru irraa nama dhibee HIV/AIDSii waliin jiraatu fedhiin ummata duratti bahee barsiisuu yoo dhabame hariiroo dhaabbata adda addaa waliin qabaachuun waldaalee namoota HIV waliin jiraatanii irraa nama arma dhufee dadammaqiinsa ummataa kennuu dandda’uti fayyadamuun tooftaa guddaa jijjiirama ilaalchaa fiduu dandda’uudha.
Hojiin kun ammoo milkaa’uuf qoodii hogganttoota siyaasa fi hayyoota Oromoo biyya alaa keessa jiraatanii baayyee guddaadha.
Rakkoolee Gurguddoo Adeemsa Ittisaa fi To’annoo fi Yaadaa Furmaataa:
- Rakkoo Imaammataa fi Bulchiisaa
Oromiyaan biyya balloo ummata baayyee qabduudha. Oromiyaa akkataa naannoollee diddiqooti wal-qixxeessanii deeggarsa ijaarsa danddeeti godhuufiin adeemsa doggongoraati. Oromiyaan baayyinna ummata calla asoo hin taanee ballinnii lafalleen ilaalamee deeggarsii sagantaa adda addaa godhamuufii qaba. Oromiyaan ija naannoo Harariin ilaalaniin ilaalamuu hin qabdu. Oromiyaan naannoo ol, naannoo akka Hararii yookiin Benishangul gumuziiti sadarkaa tokkoti ilaaluun bulchiinsa haqaa miti. Kanaan dura deeggarsii sochii ittisaa fi to’annoo Oromiyaa godhamaa ture, keessattu itti fayyadama Fandii Bankii Adunyaa fi Global Fund ilaalchii Oromiyaan hedduu miidhamtee turte. Miidhaan sun miidha imaammata mootummaa federaalawaa irra kan ka’e tahuun ni hubbatama. Oromiyaa akka naannoo tokkooti lakka’uun piroojektii horddofuuf deeggarsii konkkolaataa yo godhamu Oromiyaa fi naannoo Hararii wal-qixxeessanii konkkolaata tokko tokko kennamaa ture. Deeggarsii ijaarsa humna namaaf kennamaa turrelleen kanuuman wal-fakkaata. Sababa kanaaf sababa rakkoollee kan fakkatuun sochiin ittisaa fi to’annoo HIV Oromiyaa keessatti baayyee naannoo biraa duubati hafee ture. Rakkoon kun rakkoo hojii ittisaa calla irratti osoo hin taanee hojii tajaajila kenniinsa qorsa Eedsii (ART) fi qorannoo dhiigaa (VCT) irratti, tajaajila deeggarsaa fi kunuunsa namoota dhukkuba waliin jiraatan, deeggarsa da’imman haadhaa fi abbaa hin qabnee irratti hanqina guddaa uumee ture.
Yeroo dheeraaf tajaajila keniinsa qorsaa fi qorannoo dhigaa duwwaa osoo hin taanee qulqullina tajaajila kennamuu ilaalchisee oromiyaan naannoo hedduu boodati hafeete turte. Kun ammoo imammaata mootummaan Impaayeera Itoophiyaa horddofuuf dadhabbii ministeera fayyaa biyyittii irraa rakkoo uumame tahuun beekkamaadha.
Akkaataa Seera Federaalawaati hojiin eegumsa fayyaa fi ittisaa to’annoo HIV Oromiyaa bulchiinsa mootummaa Oromiyaan kan hogganamu malee Ministeera Fayyaatiin kan gubbaa irraa hogganamu tahuu hin qabu. Yeroo ammaan kanaa rakkoo kenniisa tajaajila fayyaa ilaalchisee irra caala biyyiitiin deeggarsa biyya alaa irraa argamuun akka hojiin fayyaa gageeffamu beekkamaadha. Deeggarsii kun ammoo akkaataa bayyina ummataa fi ballina Oromiyaa, heddumina rakkoo Oromiyaan qabdu jiddu-galeessa kan godhatu miti. Ministeera fayyaati akkaata itti fayyaadama fandii adda addaa bulcha. Adeemsa amma horddofamaa jiru keeessatti ammoo deeggarsii maallaqaa fi ijaarsa danddeetii Oromiyaaf godhamu gad-aanaa tahuu irraa kan ka’e Oromiyaan rawwii sochii daddammaqinsa sagantaa HIV fi fayyaan sadarkaa biyyoolessa irraa boodaati haftee, kun ammoo hanga ammaa kan itti fufee jiru tahuun hubbatamuu qaba. Rakkoon kun rakkoo durii jiru osoo hin tahiin rakkii sirna amma jiru keessatti dhalateedha. Oromiyaa zones were better off during the past regimes than under the banner of one Oromiya during the incumbent regime. This primarily because of incompetent leadership, which is founded the basic tenets of treating Oromiya as a region than what it actually deserves, to be treated as country.
- Rakkoo Itti-waamama sagantaa HIV/AIDSii
Yeroo amma kana Oromiyaan maddaallii adda addaan sadarkaa biyyoleessa irraa boodaati hafuun asoo beekkamu, Oromiyaan biyya balloof rakkoon isiin ammaan kana qabduu hedduu qal-xaxaa tahuun ado beekkamuu, sochii ittisaa fi to’annoo HIV hoggansa Fayyaa jalatti deebbisuun doggongora calla osoo hin taanee bu’aa hanga ammaa argallee fuula duraaf akka boodati deebbi’u waan taasisuudha. Naannoo hedddu kan akka naannoo Amharaa fi Affar keessatti hojiin kun of-dandda’ee qindeeffamaa yeroo jirutti Oromiyaan walabummaa sochii ittisa fi’to’annoo HIV dhabamsiisanii biiroo hanqinna humna namaa qabdu (Fayyaa) jalatti taasisuun imammaata doggongoraa Oromiyaa irratti yaalamaa jiruti ilaalamuu qaba. Kun rakkoo ammaan kana jiru akka daran hammattee itti fufi kan taasiisuudha.
- Rakkoo Humna Namaa
Oromiyaan naannoo hanqinna ogeessa fayyaa naannoo kammiyyuu caala qabduudha. Naannoon Oromiyaan gadii yoo jiraate naannoo Somalee callaadha. Hospitaalootaa fi Buufatii Fayyaa Oormiyaa keessa jiru hedduun hanqinna hammaa ogeessa fayyaa akka qaban beekkamaadha. Bara 2006 Haakimoota Itoophiyaa keessatti Koollejjii adda addaaa irraa eebbifaman keessa kan gara Oromiyaa ramadaman/biiroon fayyaa qaxaree erge Haakima tokko calla akka ta’eef, kun ammo ummata calla irraa osoo hin ta’in hogganttoota siyaasaa Oromoo biratti rakkoo akka hin hubatamiin keessa tokkoodha. Biyya ummata Miliyoona 25 qabduuf haakimnii ramadame tokko calla jechuun seenaa adunyaa keessatti badii rawwaatamaa jiru keessaa tarree badii gurgguddaati kan lakka’amuudha.
Hospitaalonnii fi Buufataleen Fayyaa Oromiyaa ogeessa malee, tajaajila gahaa fi qulqullina qabu mallee, maqaa ijaaramanii banaman hedduu tahuun ifaadha. Sadarkaa Hospitaala godina keessatti haakima tokko calla yokiin lama caala akka hin jirreefi, tajaajillii qorsa AIDSii sadarkaa barbaadamuu ala tahuun hubbatamuu qaba. Kun ammoo namoota lubbuun turuu qaban carraa lubbuun jiraachuu isaanii kan diqqeessu akka tahe hubbachuun nama hin rakkisu.
Rakkoo hanqinna ogeessotaa kana salphisuu tarkkanfiin gara mootummaan fudhatamaa jiru baayyee gad-aanaadha. Kan Oromiyaa naannoo hunddaa caala haala hama keessa jiraachuun, tarkkaanffiin sirreessuu egereef fudhatamu jijjiirama hundda qabeessa kan barbaachisu akka ta’e tilmaamuun ni dandda’ama.
- Rakkoo Tamssa’inna HIV magaalootaa fi baadiyyaa
Oromiyaa keessatti akka waliigalaati, tamssa’innii HIV amma jiru sadarkaa biyyoleessa irraa foyya’iinsa kan qabu, yoo ta’u, tamssa’innii HIV magaaloota gurgguddo dhiha Oromiyaa keessa jiranii baayyee xiyyeeffannaa addaa kan barbaadu ta’ee mullata. Magaalota dhihaa kan akka Jimmaa, Naqamtee fi kanneen biro keessatti tamssa’innii HIV hanga barbaadamu gad-bu’aa deemuu dhabuu, magaalota diddiqqoo omicha bunaa fi ijjaarsa karaa,sochii dinagdee adda addaa walqabatee dhukkubii kun daran babballachaa jiraachuun ni beekkama. Yeroo ammaan kana Oromiyaa keessatti sochii Invastimeentii akka Abaaboo wal-qabatee, hiyyummaa Oromoota baadiyyaa irraa gad-dhiisanii gara magaalatti galan baayyachuun, fuula duraa sochiin ittisaa fi to’annoo kun bifa itti fufiinsa qabuun yoo gaggeeffamuu dhabe faca’iinsii amma jiru gara magaalota jiddu-galleessa irra baadiyyaa keessatti ballachuuf carraan jiru guddaadha. Kun ammo muuxannoo biyyoota akka Ugandaa irraa barachuu waan dandda’amuudha.
- Dhaabbilee hawaasummaa Oromoo hirmaanna isaanii cimsuu dadhabuu
Barmaatilee miidhaa qaban dhabmsiisuu irratti hawaasa Oromoo tokko tokko keessatti dhaabbilee ammantaa caala, jaarmiyaan aadaa gahee guddaa akka qaban beeekkamaadha. Naannoo biraa keessatti, Oromiyaas dabalatee dhaabbilee amantii adda addaafi deeggarsii yeroo yeroon kennamaafii sochii ittisaa fi to’annoo HIV irratti qooda fudhachaa jiraachuun bekkamaadha. Deeggarsii kun garuu. Adeemsa siyaasaa amma jiruun dhabbilee hawaasa oromoo fakkeennaaf akka Gadaa, sirna Buusaa-Gonofaa fi k.k.f akka dhaabbilee gahee qabanitti ilaalamanii iddoon gahaan kennameefi qooda fudhaachaa hin jiran. Kun ammoo doggongora imaammataa rakkoo ilaalchaa irraa maddeedha. Baadiyyaa keessatti tamssa’inna HIV ittisuuf gaheen dhaabbilee Hawaasa Oromoo aadaan buluu akka cimaa dhufu deeggarsii gahaan kennamuuf qaba.
Yaada Waliigalaa:
Adeemsa Ittisa fi To’annoo HIV/AIDSii Oromiyaa keessa fi Hawaasa Oromoo biyya alaa jiru, hanqinna gurgguddaa kan qabuuf, sochiin amma taasifamaa jiru daran cimaa itti fufuu kan hin danddeenne yo ta’e balaan HIV haala amma jiruun itti fufuu akka dandda’u hubatamuu qaba. Oromiyaa keessatti ammo sirnii mootummaa haala hundda qabeessa taheen jijjiiramee, imaammatii sochii ittisaa fi to’annoo HIV, kenniinsa tajaajila fayyaa foyya’uu baannan rakkoon HIV fi Fayyaa Oromiyaa daran hammachaa akka deemuu qaamii dhimmii ilaalu martuu hubbachuu qaban. Oromiyaan yeroon ammaan kanaa safartuu adda addaatin haala fayyaa ummata Oromiyaa sadarkaa biyyoleessaa ( Impaayera Itoophiyaa) gad akka taheef, kun ammoo rakkoo sirna amma jiru kana keessatti uummame tahuun hubbatamuu qaba. Ummatii Oromiyaa garuu bakka hunddaa jiru dhuunffanis ta’ee gareen rakkoo kana hirdhisuu tattafii yoo godhe, ummata keenna balaa kana irraa hanga tokko danddamachiisuun ni dandda’ama.
_______________________
Dr. Ibrahim Elemo is a Medical Doctor and a Public Health Specialist. Born and raised in Oromiya, he is the author of a book on HIV/AIDS in Oromiya entitled HIV/AIDS, Gender and Reproductive Health Promotion: The Role of Traditional Institutions among the Borena Oromo, Southern Ethiopia. He is the recipient of the 2005 Ethiopian Medical Association's Award for best scientific paper of the year. Presently, he is an Adjunct Professor at Harry Truman College and NWIHT in Chicago, Illinois.


text:
WASHINGTON DC—
Kanneen waggoota 12 oliif adda-bahanii turan - gareeleen Adda Bilisummaa Oromoo lama, jechuun, ABO-n Obbo Daawudn Ibsaan hoogganamuu fi kan Obbo Dhugaasaa Bakakkoon hoogganamu -- deebi’anii tokko ta’uu fi kaayyoo walabummaa Oromiyaa mirkaneessuu - jedhu jabeessanii itti fufuuf akka qophii xumurataa jiran, dhiheenya ibsa kennanii turan. San dura immoo kan hoogganootaa fi miseensota gameeyyii dur dhaabicha keessa turaniin hundeessame - qaamni Waltajjii Marii Oromoo jedhamu ibsa kenneen, “muuxannoo baroota afurtamman dabranii irraa -- qabsoon mirga Oromoo bifa haaraan ilaalamuu qaba” - jedhee jira.
Bakka-bu’oota qaamota lameenii jechuun, Dubbi-himaa Adda Bilisummaa Oromoo - Obbo Boruu Barraaqaa fi Dubbi-himaa Waltajjii Marii - Obbo Leencoo Baatii waliin marii geggeessee jira. Guutummaa marii sanaa armaa gaditti caqasaa.
Gaafii deebii kutaa 1ffaa
Gaaffii fi deebii kutaa 2ffaa


text: 1/Kikiiwuuytēē kiruutēkaab *Muusa tukuuk chēē kāroomēch chēē kimii kukwoonii, nteenee kimāboonto tukuuchooto kāroomēch. Kunyi, kimēēmuuchē :kiruutēchooto āk kōrōsēēkwaa chēē /kikēēbēēlē kwaak ām kēnyiit ake tukul kuyey biiko kuchurta choo kikwoonii kukutunkyinē Yēyiin. 2Nto kiiwuuntoochinē :kōrōsēēchoo bichoo ng'ōōkiswookikwaa kuchurta, nto kiikōōyyo :bēēlsēētaab kōrōsēēk, kuuyu kiikōōwuunto ng'ōōkiswookik kutukul ām kāāsōōtēywēēkwaa. 3Kiisōōtyinē buch :bēēlsoonoo bo kōrōsēēk biiko ng'ōōkisng'waa ām kēnyiit ake tukul, 4kuuyu kimēēmuuchē kōōwuunto :kiisēēnikaab wuunōōy āk chēbo kwēyiiyēk ng'ōōkiswookik. 5Kunyi, yooto kichōōnii :Yēēsu kōōrooni, kimwoochi Yēyiintēēt kule, “Kimēēmāchē bēēlsēētaab kōrōsēēk āk tukuuk chēē /kēēkōōniing'; nteenee kichōbwoo bōōrto. 6-Mēēng'ērēkyinē tyoong'in choo /kēēbēēlēē kisariin, nto bēēlsēētaab kōrōsēēk kubo ng'ōōkiswookik. 7Kunyoo kyaamwaay kule, ‘Āmiitē yu, ōō, Yēyiin. Kāāchōō :anii saayey kiy ake tukul nyoo imāchē ayey, kuu yooto siraat kurubta keey anii ām kitaabuung'uung'.’ ” 8Kinyooyee kumwooy kule, “Kimēēmāchē bēēlsēētaab kōrōsēēk āk tukuuk chēē /kēēkōōniing' āk tyoong'in choo /kēēbēēlēē kisariin, nto bēēlsēētaab kōrōsēēk kubo ng'ōōkiswookik, āmēēng'ērēēchiing' :tukuuchooto.” (/Kikēēyēyē kōrōsēēchu kurubta keey āk wōlēē wuu :kiruutēk.) 9Nto mii yoo, kumwooy kule, “Āmiitē yu, ōō, Yēyiin. Kāāchōō :anii saayey kiy ake tukul nyoo imāchē ayey.” Kunyoo, kiinēm :Yēyiin kiirootyeet nyoo kibo taay ankookeeree kiirootyeet nyēē lēēl. 10/Kikiitiliilēēch kuuyu kiyey :Yēēsu Kiriistō kuu wōloo kimāktooy :Yēyiin ānkōōkooytē keey kuyēk kōrōsēēk chēbo areet akeenke baateey. 11Yēyē :bēēliikaab kōrōsēēk chēbo Yuutayeek yiisyēēt bēsyō ake tukul ānkubēēlē kōrōsēēchooto areet chēē chaang'. Nteenee mēēmuuchāktōōs kōōnēm :bēēlsooni bo kōrōsēēk ng'ōōkiswookik. 12Nteenee, yoo kiikooytooy keey :Yēēsu bēēliintēēnyoo bo kōrōsēēk areet akeenke baateey, kiwokōōbuurēē āwutaab taay nyēbo Yēyiin. 13Mii wōlooto raat kukānyiisyē ākoy bēsyēēt nyēē +/mākiisyēēntēē buunikyii. 14Yoo kichāmtooy keey :Yēēsu, kuyey kuchurta :biiko ākookoy choo mii kōōtiliilē :Yēyiin. 15Chāmchiintōōs :nkinee Tāmirmiryēētaab Yēyiin āk ng'aleechaa kumwooyē kurook kule, 16“Mwooyē :Yēyiin kule kiirootyeet :nyi nyēē +maayey āk bichoo ām bēsyōōsyēk choo mii kukwoonii. +Māākoochi mākuutēkyuu mētēwookwaa ānkāāsirchi moonikwaa.” 17Nto mii yoo, kumwooy kule, “Mākoy asoot ng'ōōkisng'waa nto mbo choolwookātēēng'waa.” 18Yoo /kākēēnyōōwēēch nanyuun kaat, mēēbērē tākumāchāktōōs subak kumii :bēēlsēētaab kōrōsēēk. 19Neennyi, lēyyē mbo ng'eetaabiya, -mākēēmuytōōsii keebe Kitōōkiitaab *Kōōtaab Yēyiin ām Barak, kuuyu kiwasta :Yēēsu korotiikyii kubo acheek. 20Kiyootwēēch :inee kēēlto nyēē lēēl nyēē irēētootēēch wōlēē mii :Yēyiin kēēbuntēē sireet nyoo kikiiyeel Kitōōkiitaab Kōōtaab Yēyiin. Kēēli lēēl ku Yēēsu nyoo soboot. 21Kēēboontē bēēliintēētaab kōrōsēēk nyēē wōō nyēē iyyoonkyinē Kōyoo bo Yēyiin ām Barak. 22Kunyi, okany keekwaa kēēlēēkityi Yēyiin āk kāāsōōtēywēēk chēbo manta kiikoosēē keey inee miisin nyēē -mākēēmuytōōsii. /Kikēēyisēēnēēch korotiikaab Yēēsu, sukutililiitu :kāāsōōtēywēēkyoo chēē kiboonto miyootyēēt /ānkikiiwuunēēnēēch bēēko chēē tiliilēch. 23Māchāktōōs kēēkiilchi miisin kiyēē kēēmwooyē kule kiikēnēē keey, kuuyu Yēyiin nyoo /kiikoosēē keey nyēē kikuurtooy kiyooto. 24Okany keekas wōlēē kiimuuktooy kiititiir keey kēēchāmē biiko ankeeyey ng'aleek chēē kāroomēch. 25-Mookany keebakaakte ātēbto nyoo kēētuuytōōsii kuu yoo kibakaakta :alake. Okany kiikiimē keey miisin, kuuyu ōkāsē kule miitē kulēēkitiitu :bēsyēētaab tabanta. 26Nto yoo kāākēēnyōōru ng'ālyoontēētaab manta ānkēētāsē taay kēēkwētyinē kēēyēyē ng'ōōkiswookik, māmii nanyuun :kiy nyēē /kiiwuuntoowunēēnēēch ng'ōōkiswookichoo. 27Nteenee, kiibuurē kēēmuytōōsii kēēkānyoonu /kiiruusteeneech mayaa yong'oos nyoo makookarbuus buunikaab Yēyiin! 28Ki yoo katay :chii kurub kiruutēkaab *Muusa /kikēēbākāchē nyēē -/mākēēriirēē, yoo kāmwooy :biiko āyēēnku nto ku sōmōk kule kikāsē ng'aleechaa. 29Mākung'woonchi nyēē tyaa :chiito nyoo kamoonta Lekwetaab Yēyiin ānkuchwēēsē korotiikaab kiirootyeenyii choo /kiitāboonē chiichooto kuyēk chiitaab Yēyiin! Makunyalil, sōō, kule nee :chiichoo inchuruurē Tāmirmiryēētaab chamateet! 30Wuu nyooto kuuyu kiinkētē :acheek Yēyiin nyoo kimwooyē kule, “+Māāyooku ānkāāng'woonchi.” 31Ng'woonchinē, sōō, nyēē tyaa chiito nyoo /kākiirēkēērchi āwunnyēkaab :Yēyiin nyoo soboot! 32Osoot bēsyōōsyēchoo kibo taay yoo kyōōnyōōru lēbkēēyyēētaab Yēyiin. /Kikēēwusook nyēē kōrōōm, nteenee kyoomuyte. 33Kimii mbo :bēsyōōsyēk alake chēē /kikēēmōrook /ānkēēwusook, nto ām bēsyōōsyēk alak kyōōyēētē mbo ng'eetaab koomēt choo /kikēēyēchinē ng'aleechaata. 34Kyōōkāsyinē kiisayta biikaab Yēyiin alak choo /kakeerat, ānkyōōmuytoochinē ām ng'erekweek yoo /kikiinēmunēēnook tukuukwook, kuuyu kyōōnkētē kule ōboontē kiy nyēē mābēku anku karaam kusiir tukuuchooto. 35Kunyoo, otas taay ōkoosēē keey Yēyiin nyoo mākutuwēnook miisin. 36Māchāktōōs ōmuytoochinē ōyēyē kiyēē māchē :Yēyiin, sōōnyōōru kiyēē kikuurtoowook. 37Kuu yooto mwooyē :siruutēk kule, “Mākuchō :nyooto mii kuchōōnii nyēē mā lōō miisin. -Mēēkooyē keey. 38Nyōōru soboonto :chiito nyoo churtooy kukeekaasee keey Yēyiin. Nteenee yoo kēētuytuuy lēt ām wōlēē āmiitē, -māāng'ērēkyinē.” 39Nto acheek -mākēēbooyē biiko choo ituytuuyē lēt ānkubootyootiin, nteenee, kēēbooyē choo ikoosēē keey Yēyiin /ankikiiraraach.


text: 1Taani intteyyo, Lodooqiyaa giyo kataman de7iya asaayyoonne tana be7ibeenna asa ubbaayyo ai keenaa baaxetidaakkonne intte erana mala koyais. 2Eta wozanai minnana mala, siiquwan issippe gididi, tumu akeekan beettiya duretettaa ubbaa eti ekkana malanne qassi eti Xoossai asaayyo qonccissibeennaagaa, Kiristtoosa a huuphen erana mala, taani daafurais. 3Geeman Xoossai minjjido erainne aadhdhida eratettai ubbai aani de7ees. 4Ooninne inttena cimo qaalan balettenna mala, taani inttena hassayissais. 5Aissi giikko, taani intte matappe haakkada de7ikkokka, ayyaanan inttenaara de7ais; intte de7iyo maaraanne Kiristtoosa intte minnidi ammaniyoogaa be7ada ufaittais. 6Simmi intte Godaa Kiristtoos Yesuusa ekkidoogaadan, aani de7ite. 7Aani xaphuwaa yeddidi diccite; intte tamaaridoogaadan ammanuwan minnite; Xoossaa ubba wode galatite. 8Kiristtoosappe gidenna timirttiyan, ha sa7aa haariya ayyaanatu timirttiyaaninne, asappe yiida eratettan, qassi mela cimuwan inttena ooninne omooddenna mala naagettite. 9Aissi giikko, Kiristtoosa bollan Xoossatetta mereta kumettai de7ees. 10Qassi halaqatettaayyoonne godatettaayyo ubbaayyo huuphe gidiya Kiristtoosappe kumetta de7uwaa demmideta. 11Intte Kiristtoosaara issi asa mala gididi, asa qaxxara mala gidennan, intte iita hanotettaa diggiyo qaxxaraa, Kiristtoosan qaxxarettideta. 12Intte xammaqettido wode, Kiristtoosaara moogettidi, Kiristtoosa haiquwaappe denttida Xoossaa wolqqaa ammanido gishshau, xinqqatiyan Kiristtoosaara issippe denddideta. 13Intte intte naaquwaaninne intte asatettaa qaxxarettennan aggidoogan haiqqidi de7iyo wode, Xoossai intte naaquwaa atto giidi, Kiristtoosaara inttena paxa wottiis. 14Nuna ixxiya, acuwaa paramaa a maachchaara issippe Xoossai daakkiis; daakkidi, masqqaliyaa bollan xishidi, ogiyaappe diggiis. 15Kiristtoosi he masqqaliyan halaqatuppenne godatuppe wolqqaa wotti ekkidi, eta omooddidoogaa asa ubbaa qoncciyan yuushshi bessiis. 16Hegaa gishshau, meettan woi ushshan, baala gallassaa woi aginai xeeriyo wodiyaa bonchchiyoogan, woi Sambbataa bonchchiyoogan, ooninne intte bolli pirddoppo. 17Hageeti sinttappe yaana yohotu eesho; shin bollai Kiristtoosaagaa. 18Wordduwaa ashkke milatanaunne kiitanchchaayyo goinnanau koyiyaagee, be7ibeennaagaa ajjuutan be7aas giidi otorettiyaagee, asatetta qofan coo ayyiyaagee, ooninne intte bolli pirddoppo. 19Hegaa mala asi huuphe gidiya Kiristtoosa mintti oiqqidoogaa lefissees. Bolla ubbai he huuphiyaappe wolqqaa demmidi, bollan de7iya kuriyaaranne shayaara issippe ohettidi, Xoossai dichchiyo dishuwaadan diccees. 20Intte ha sa7aa haariya ayyaanatuppe haakkidi, Kiristtoosaara haiqqideta; yaatin, aissi ha sa7aa wogan de7iya asadan de7eetii? “Oiqqoppa; baara be7oppa; bochchoppa” yaagiya higgetuyyo aissi azazetteetii? 22Ha ubbabaikka asi medhdhido higgenne timirtte gidiyo gishshau, polettoogaappe guyyiyan xayana. 23Eti kiitanchchaayyo goinniyoogaaninne wordduwaa ashkke milatiyoogan qassi bantta asatettaa gilqqissiyoogan aadhdhida eranchcha milatoosona; shin shaaramuxanau koyiyoogaa diggiyoogee hegan ainne go77enna.


text: 1Taani GODAA ubba wode galatana; a galatai ai wodenne ta doonaappe paccenna. 2Taani GODAN ceeqettais; naaqettidaageeti hegaa siyidi ufaittona. 3Tanaara gididi, GODAA gitayite. Ane issippe a sunttaa xoqqu xoqqu oottoos. 4Taani GODAA koyaas; koyin i taayyo zaariis; taani yayyiyoobaa ubbaappe tana i ashshiis. 5Naaqettidaageeti akko xeellidi ufaittoosona; eta som77oi mulekka yeellatenna. 6Ha hiyyeesa bitanee waassiis; waassin GODAI a waasuwaa siyiis; a metuwaa ubbaappe a ashshiis. 7GODAA kiitanchchai GODAASSI yayyiya asata naagees; i eta yuushuwan gididi, eta ashshees. 8GODAI keha gidiyoogaa xeelli be7ite. Akko baqatiya asi anjjettidaagaa. 9Inttenoo, a geeshsha asatoo, GODAAYYO yayyite; aissi giikko, ayyo yayyiya ubbatuyyo aibinne paccenna. 10Gaammotikka miyoobai xayin namisettoosona; shin GODAA koyiyaageetau lo77obi aibinne paccenna. 11Ta tamaaretoo, haa yiite; siyite; GODAA yashshaa taani inttena tamaarissana. 12Lo77o de7uwaa de7anaunne kehabaa be7ana mala, ba baree aduqqanau koyiya asi waanida asee? 13Ne inxxarssai iitabaa haasayennaadan, ne doonaikka wordduwaa odennaadan teqqa. 14Iitaappe shaahetta; lo77obaa ootta; sarotettaa keehi koyada kaalla. 15GODAA aifee xillotukko xeellees; qassi i ubba wode eta waasuwaa ezggees. 16Eta hassayissiyaabaa biittaappe xaissana mala, GODAI iitaa oottiyaageeta ba hanqqo som77uwan xeellees. 17Xilloti waassoosona; waassin GODAI eta waasuwaa siyees. I eta meto ubbaappe ashshees. 18GODAI wozanai me77idoogeetussi mataana; qassi bantta ayyaanan liiqidaageeta ashshees. 19Xillo asa metoi daro; shin GODAI a he ubbaappe ashshees. 20GODAI a mintti naagiyo gishshau, a meqettaappe issoinne meqqenna. 21Iitata iitatettai worana; xillota ixxiyaageeti pirddettana. 22GODAI ba ashkkarata ashshees. Akko baqatida ooninne pirddettenna.


text: 1Makkalanchchaassi, tunidaagaassinne ba asaa tuggayida Yerusalaame katamaassi aayye7ana! 2I oossinne azazettenna; seerin simmenna; GODAN ammanettenna; ba Xoossaakkokka shiiqenna. 3A giddon de7iya halaqati gudiya gaammotu mala; daannatikka wonttossi ashshennan demmidobaa ubbaa wurssi mirggiya omarssa wanggireellotu mala. 4An de7iya hananabaa yootiyaageeti otoranchchanne genanchcha. A qeesetikka geeshshabaa tunissiyaageeta; qassi eti GODAA higgiyaa banttau injjetiyaagaadan, mirqqidi birshshoosona. 5SHin a giddon de7iya GODAI xillo; i balabaa oottenna; wonttin wonttinkka i ba xillo pirddaa pirddees; ai wonttankka aggi erenna. Gidikkonne, yan de7iya makkalanchchai ainne yeella erenna. 6GODAI hagaadan yaagees; "Taani kawotettata xaissaas; eta gimbbettida sohotikka kolettiichchidosona. Eta katamata issi asinne de7enna ona biitta oottaas; ogetakka ooninne hegaara kanttenna bazzo oottaas. 7Taani hagaa ubbaa Yerusalaamessi oottada, 'Simmi ta asai tana bonchchana; taani seeriyo seeraakka ekkana; taani azazidobaakka dogenna' yaagaas. SHin eti kaseegaappekka yaa yaa bantta oosuwan tuniiddi biidosona" yaagees. 8GODAI hagaadan yaagees, "Ane taani pirddiyo gallassai gakkanaashin, guuttaa takki giite. Aissi giikko, taani deretanne kawotettata shiishshanau qachchaas; shiishshada ta hanqquwaa suuluwaa eta bolli gussana. Sa7ai muleerakka ta hanqquwaa taman xuugettana. 9"He wode taani asa ubbaa haasayaa geeshsha haasayau laammana; yaatin, eti ubbaikka GODAA sunttaa xeegananne issippe ayyo oottana. 10Laalettida ta asati, taayyo tumu goinniyaageeti Toophphiyaa shaafatuppe hefintta baggappe taayyo imotaa ehaana. 11He wode intte ta bolli makkalidi oottido oosotu gaasuwan yeellatekketa; aissi giikko, otorettiyaanne ayyiyaageeta taani intte giddoppe diggarggana. Qassi inttekka hagaappe sinttan ta geeshsha deriyan otorettekketa. 12Taani intte giddoppe bantta huuphiyaa kaushshiyaageetanne ziqqi oottiya asata ashshana; etikka GODAA sunttan ammanettana. 13Israa7eela asaappe attidaageeti iitabaa oottokkona; wordduwaa haasayokkona; eta inxxarssankka cimoi beettenna. Hegaa gishshau, eti heemettananne allaxxana; eta yashissiyaabikka de7enna" yaagees. 14Xiyoone na7ee, mazamuriyaa yexxa! Israa7eela asau, ililite! Yerusalaame na7ee, ne polo wozanaappe ufaitta; ufaittada hashshukka ga! 15GODAI intte bolli pirddido pirddaa aggiis; intte morkketakka diggiis. GODAI, Israa7eela Kawoi, intte giddon de7ees; hagaappe sinttanau inttena yashissiyaabi baawa. 16He gallassi eti Yerusalaame hagaadan yaagana; "Xiyoonee, yayyoppa! Ne kushetikka arggaacoppona. 17GODAI ne Xoossai ne giddon de7ees; i neeyyo xoonuwaa immiya olanchchaa. I nenan ufaittana; i ba siiquwan nena ooraxissana; asai baala gallassi yexxiyoogaadan, i nenan ufaittidoogaa mazamuriyaa yexxidi bessana" yaagana. GODAI hagaadan yaagees; "Hagaappe sinttanau ne bolli bashshai gakkennaadan taani oottana; ne yeellaakka quccana. 19Be7a, he wode taani nena huqqunnidaageeta ubbaa qaxxayana. Taani wobbeta ashshana; laalettidaageetakka shiishshana. Taani eta kaushshaa bonchchuwau laammana; yaatobare sa7an de7iya asa ubbaa matan eta sunttai erettidaagaa gidana. 20He wode taani inttena shiishshana; taani inttena issippe shiishshada zaarana; yaatada taani inttena ishalissiyo wode, intte ha sa7an de7iya asa ubbaa matan bonchchettidaageetanne erettidaageeta gidana" yaagees GODAI.


text:
AASSSSOOCCIIAAÇÇÃÃOO BBRRAASSIILLEEIIRRAA DDAASS IINNDDÚÚSSTTRRIIAASS DDEE BBIIOOMMAASSSSAA EE EENNEERRGGIIAA RREENNOOVVÁÁVVEELL
BBRRAAZZIILLIIAANN AASSSSOOCCIIAATTIIOONN IINNDDUUSSTTRRYY BBIIOOMMAASSSS AANNDD RREENNEEWWAABBLLEE EENNEERRGGYY...
Read more
AASSSSOOCCIIAAÇÇÃÃOO BBRRAASSIILLEEIIRRAA DDAASS IINNDDÚÚSSTTRRIIAASS DDEE BBIIOOMMAASSSSAA EE EENNEERRGGIIAA RREENNOOVVÁÁVVEELL
BBRRAAZZIILLIIAANN AASSSSOOCCIIAATTIIOONN IINNDDUUSSTTRRYY BBIIOOMMAASSSS AANNDD RREENNEEWWAABBLLEE EENNEERRGGYY
RREEVVIISSTTAA BBIIOOMMAASSSSAA,, BBIIOOEENNEERRGGIIAA EE EENNEERRGGIIAA RREENNOOVVÁÁVVEELL
MMAAGGAAZZIINNEE BBIIOOMMAASSSS,, BBIIOOEENNEERRGGYY AANNDD RREENNEEWWAABBLLEE EENNEERRGGYY
Read less


text:
Tooftaa Koloneeffataa Kan Biraa: Dhugeeffannoo Keessaan Oromummaa Rukutuu
Ibsaa Guutama irraa | Caamsaa 6, 2012
Musilman empayerichaa harki caalan Oromoo dha. Kanaaf dubbiin ka’e kun caalaatt Oromoo laala. Amantiin kan abbaati. Eenyuu nama irratt humnaan fe’uu yaalee milkaawe hin beeku. Reeffa nama malee ayyaanana saa too’achuun hin dandahamu. Fakeenyaaf bara durii mootiin Habashaa Yohaannis 4faa jedhamu ummata Oromoo kaabaa Kiristinnaa akka kootii fudhattan malee arraba “izaana” ittiin gootan isin irra cira jedhe. Kaan ni sarme, kaan didee arraba dhabe, kaan biyyaa baqatee bahe. Yohaanisis cubbuu sanaan Darbushiin mataatu ira cite. Amantichi garuu ammallee ballinaan hordofamaa jira.
Namooti amantee saanii akka barbaadanitt gaggeeffachuun mirga dhalootaati. Amanteen tokko kaan irra wayya jechuuf eenyuu mirga saas dandeettii saas hin qabu. Amantooti gurguddaan addunyaa kan murna murnatt hin qoodamin hin jiranii. Fakkeenyaaf Kiristinnaan, Kaatolikii, Ortodoxii, Lutheran kkf hiramu. Islammis Sunni, Shiyaa fatti hirama. Hundu murna jala hedduu qabu. Hunduu karaa karaan hordoftoota baayyifachuuf tattaafatu. Dhugaa saanii ummata barsiisuu fi ofitt hawwachuun giroo saaniiti. Sun dhimma finnaa tahuu hin qabu. Qoodi finnaa mirgi namoomaa akka hin uggamne tiksuu malee anjaa ofiif murna hawaasomaa tokko isa kaanitt naquu miti. Finnaa fi amanteen yoo gargar bahanii walabummaan gaggeeffaman malee hawaasa amantee adda addaa qabuuf balaa hin eegamne fiduu dandaha. Kanaaf bulchi amantalummaa kan barbaachise.
Empayerri Itiyoophiyaa amantee tokko haammatee kaan gadi qabaa bahe. Mutummaanis amantichis kan saba tokkoo ture. Sun sochii gurguddaa kakasaa dhufee. Isaan keessaa hiriirri Ebla/April 1974 Finfinneett Muslimin qophaawe tokkoo. Hiriirri sun Markaatoo Masgiida Anuwarii ka’ee hanga Parlamaatt diriire. Gaffiin ture hedduu ta’uyyuu inni guddaan walqixummaan ilaalamuu fi dhimma biyyaa keessatt qooda argachuu dha. Humnni tumsaaf murna birootaa irra bahe kan Musliman gadi hin turre. Sanan deggersi ummatooti qajeeltuu fi walqixxummaaf qaban garaa garummaa himatani akka dursu hubatamee ture. Aarii danfee bahe qabbaneessuuf ayyaanni waggaa Islamaa akka ayyana ambaa tahu fudhatamee. Imaammi Masgiidichaas walgahii hundatt Patriyarkiin walqixxee akka taahan godhame. Qurrammi hafan bifa bifan itt haananii dhoowun obonbolett warraqsaa kaasan.
Keessa keessa anjaa adda adaa haa kennaniif malee amantee dudhaa Habashaa ifatt finnaan tokko tahuun hafeera. Amantoota Oromoo garuu ija hamaan ilaaluun ittuma fufee jiraa. Hunda dura keettota saanii maqaa amanteen biyya keessa facaasanii onnee dargaggoo laashessuuf yaaluutt ka’an. Hayyama Waaqeffannaa kennameef irra mulqani. Itt haansanii naannaa Jimmaa fi Gumaa keessatt Kiristinnaa fi Musliman walitt buusuu yaalani. Amma Muslimaaniin murna nuti isiniif fille Ahbashii fudhattan malee isin goltuu jedhamtu ittiin jedhani. Dinniinuma Yohaannis 4faa sana.
Nambiyyaa hunda mirgooti ilmoo namummaa eegamuufii qaba. Heeraa fi seera biyyaa iddoosota saan tumame ulfeessuunis dirqama saatii. Kan seera cabse yoo jiraate mataan itt gaafatama malee murni keessa jiru hundi yaakkaa saaf hin gaafatamu. Kanaaf qaawwaa barbaadanii yk jette jettee funaananii amantee nambiyyootaa keessa qubaa galchuu yaaluun akeeka biraa qaba malee dubbii dhihaate qofa hin tahu.
Oromiyaan biyya amantoota hedduuti. Hawaasi Oromoo abba tokkoon haa tahu tuutaan amantee fedhe gula bu’uun mirga saati. Yoo fedha saa tahe murnoota Kiristinaa, Islaamaa, Waaqeffannaa kkf keessaa kan barbaade yk homaayyuu amanuu dhiisuu filachuu dhowwamuu hin qabu. Waan akkasii yaaluun nagaa naannaa fi ummatootaa boreessuu akeekkachuutt fudhatama. Ummati Oromoo hanga yoonaatt gara kamiinuu karisummaa agarsiisee hin beeku. Kun miira saa dhaabbataa dha. Ummata nagaa jaallatu dubbii hin feenee, mirga koo naa beekaa qofa jedha. Ori’a caalaa ilaa fi ilameett amana.
Amma garuu mootummaan angoo Habashaa dhuunfatee jiru abba tokkootaa fi murnoota Oromoo maa teessuu, ka’aa, nagaa booressaa jedhaa jira. Garuu hin milkaawu. Ummatni aadaa Gadaa himatu lammiin ofii amanteef yeroo guraaramu ishoo jedhee harka hin rukutu. Dorgommee murnoota amantee keessa jiru kan damboobsu haa tahu kan daanya’uu qabu hawaasicha. Murni tokko kan biraattin roorrisa yk ulfina sabichaa, eenyummaa fi tokkummaa saan jeeqa yoo jedhe aarii sabichaa jala akka hin baane beeka. Seeraa akka hin cabsine of eeguu kan qaban abba tokkoota sochii amantee tahee kan biraa keessati qooda fudhatanii. Giddiitti sochiin Oromoo kan addunyaan walitt hidhamuu hin qabu. Sana mootummaan hardha angoo irra jiru kan lallabuuf miti.
Erga mootummaan amma jiru aangoo qabatee Oromiyaatt duula hedduutu baname. Daldalooti saa walqixxummaan daldalanii akka hin buufanne taasifamaniiru. Lafa saa irra bakka biraa fidanii nama qubachiisaniiru. Ballinaan lafa taadhii irra buqqisanii daldaloota gabra gamaatti gurgurataniiru. Haddhaan laggeenii fi biyyoo saa faalaa jiru. Sanaan nama, horii fi naannaan uumaa badaa jira. Namoota iyyannaa bahan fixaniiru, bosona ibdaan barbadeessaniiru. Barumsa, tajaajilla fayyaa fi bu’aa adda addaa argamuu malu lashesaa jiru. Duulli amma amantee irratt tolfamaa jiru sanaan addatt kan laalamu miti. Duula sadarkaa olhaanatt butame kan sanuma irra guddataa dhufe.
Oromoon kamuu duulli hardha murna amantee saa tokko irratt gaggeeffamaa jiru hanga sana cabsee itt darbutt eeggachuu hin qabu. Kaleessa kallacha qabsoo saa ABO shororkeessituu jedhanii, waan isaan nama nagaa mana saa taa’u irraan gahaa jiran ni arga. ABOn dhaaba amantalaa/secular tahuyyuu miseensoti isaa amantee fi godinaa Oromiyaa hunda keessaa bahani. Kaayyoos, goototas, biyyas tokko qabu. Akeeki saa Oromiyaa ofiin bultu fi ummata birmaduu argamsiisuu dha. Diinni Oromoo waan kana beekuuf mala adda addatiin hankaaksuuf murteeffate. Kun yaalii saa isa dhumaa hin tahu ijoo lallaaftuu itti fakkaatan barbaadee tuttuquu hin dhaabu.
Kanaaf hundi dammaqee mirga ummata saa waliigalaaf dhaabbachuutu irra jira. Islamummaa kan hordofu dilormaa Oromoo keessaa walakkaa gadi hin tahu kan jedhan jiru. Lakkofsa guddaa akkasitt aggammachuun hundatt aggaamachuu gaditt ilaalamuu hin qabu. Kanaaf keettoo isaan keessa facaasaa jiran dammaqanii ofirraa ittisuuf qophaawuun barbaachisaa dha. Dhiigi lammoota keenyaa Arsiitt gidduu kana lola’e caalaatt nu jabeessa malee qabsoo keenya hin laaffisu. Sababa amma himamuun haatahu kan biraa uumamee golee Oromiyaa hunda keessatt hidhaa fi ajjeechaan akka itti fufu beekanii of qopheesuu dha. Kan dabaan kufan hundi gootota Oromooti; Bilisummaan dhiiga saaniitiin ni lalisti malee hin coollibdu.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokko


text:
Kiristianni maali?
Gaaffii: Kiristianni maali?
Deebii: Hiiki galmee jechootaa irraa Kiristaanaa kan jedhuuf waanta walfakkaataa ta’u danda’a “nama Yesus akka Kirstoos ta’e amanuu yookiin amantii barsiisa Yesuu irratti hundaa’e jechuun ni danda’ama.” Ammaaf kun bakka jalqabaa gaariidha, akkuma hiika galmee jechootaa kanneen biro,inni amma ta’e gabaadhumatti dhugaa Macaafa Qulqulluu irraa isa ta’e kiristaana ta’uun maal jechuu akka ta’e walitti qabsiisa. Jechi “Kiristaana” jedhu Kakuu Haaraa keessatti si’a 3 itti gargaaramameera (Hojii Ergamootaa 11:26; 26:28; 1 Pheexroos 4:16). Duuka buutonni Yesus Kiristoos jalqaba Anxookiyaatti “Kiristaanots” jedhaman(Hojii Ergamootaa 11:26) sababni isaa amalli isaanii, jiruun isaanii, fi haasaan isaanii kan Kiristoos fakkaata ture. Jechi “Kiristaana” jedhu jechaa jechatti, “garee kan Kiristoos keessa ta’uui” yookiin “duuka buutota Kiristoos ta’uu” jechuudha.
Karaa nama gaddisiisuun yeroo dheeraa, jechi “Kiristaana” jedhu barbaachisuummaa isaa isa guddaa dhabee si’a baay’ee nama tokko isa nama amantaa qabu yookiin naamusa gaarii kan qabuttti itti gargaaramaameera garuu inni tarii duuka buutuu Yesus Kiristoos ta’uu yookiin dhiisuu danda’a. Namoonni heedduun kan Yesus Kiristoositti hin amanne akka Kiristaana ta’anitti of fudhatu salphaadhumatti waan gara mana sagadaa dhaqaniif yookiin saba Kiristaana ta’e keessa waan jiraataniif. Garuu gara waldaa dhaquun umaa Kiristaana sihin taasisu akkuma gara gaaraajii dhaquun konkolaataa si hintaasfne. Miseensa waldaa Kiristaana ta’uun, tajaajila sirriitti hordofuun, hojii waldaa kirstaanaatiif kennaa kennuun kiristaana si hin taasisu.
Macaafni Qulqulluun hojiin gaariin nu hojjennu Waaqayyoon duratti fudhatamaa akka nu hintaasifne ni barsiisa. Titos 3:5, “Waaqayyo hojii nuyi qajeelummaadhaan hojjenneef utuu hin ta’in akka araara isaatiitti dhiqannaa lammaffaa dhalachuutiin haaressuu hafuura Qulqulluutiinis nu fayyise” jedha. Kanaaf Kiristaanni nama lammaaffaa Waaqayyoon kan dhalateedha. (Yohaannis 3:3; Yohaannis 3:7; 1 Pheexroos 1:23) amanannaa isaa Yesus Kiristoos irra godhachuun kan isatti amaneedha. Efeesoon 2:8 “…ayyaana Waaqayyootiin karaa amantii fayyifamtan inni immoo kennaa Waaqayyootii malee gochaa ofii keessanii miti”
Kirstaanni dhugaan nama amantii isaa Kiristoos irra godhate fi namummaa fi hojii Yesus Kiristoositti amanu, gatii cubbuu kaffaluudhaaf du’a isaa fannoo irrattii fi guyyaa sadaffaatti du’aa kaafmuu isaa. Yohaannis 1:12, “Hamma isa simataaniif immoo ijoollee Waaqayyoo akka ta’aniif aboo isaaniif kenne isaaniis warra maqaa isaatti amananiidha” jechuun nutti hima. Mallattoon kiristaana dhugaa namoota kanbiraatiif jaalala qabaachuu fi sagalee Waaqayyootiif abboomamuudha (1 Yohaannis 2:4, 10). Kirstaanni dhugaan dhugumaanni mucaa Waaqayyooti, miseensa dhugaa maatii Waaqayyoo, Yesus Kiristoosiidhaan jireenyi haaraan kan argatedha.
Sababa waantota bakka kanatti dubbisteef Kiristoosiif waanta murteeffatte qabdaa? kana taanaan, maaloo, kolbaa isa “An har’a Kiristoosiin simadheerra” jedhu tuqi.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Kiristianni maali?