text:
Kan dabrerraa haa barannu!
Abdii Boruutiin*
Waan ta’e fi dalagamee dabre ofduuba garagalanii ilaaluu fi hubachuudhaan, kan dabrerraa barachuun, waan gara fuulduraatti hojjetamuutiif murteessaa ta’a. Mata duree kanaan dhimmoota adda addaarratti yaada koo otuu hin dhiyeessin dura, addaan bahinsa uumamee, bar-kurnee tokkoo ol fudhate booda, ibsa walhubannoo fi araaraa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) garee lamaanii, ABO QC fi ABO Shanee Gumii, dhagayuu keenyaaf ilmaan Oromoo baga gammdne jechuun barbaada. Itti aansees, gareeleen kun lamaan baga walhubachuu dandeessan; baga araarri kessan milkaaye jechuun fedha. Walhubannoo fi araarri kun jalqaba waan ta’eef, isa kana fiixaan baasuuf qormaata cimaatu isin eega. Rakkoolee hundaa irra aantanii gara tokkummaa dhugaatti akka deemtan abdiin qaba.
Ergan gammachuu kiyya ibsadhe booda, mee gaafii waliigalaa tokkon kaasa: Tokkummaan dhugaa maaliin madaalama? Gaafiin kun kan hubannoo guddaa fi ibsa bal’aa barbaadu ta’ullee, gabaabumatti deebii kennuuf, tokkummaan dhugaa kan fedhii qofaa otuu hin taane, kan kaayyoo tokkorratti hundaayu fi kaayyoo kanas galii hawwamu tokkoon gahuuf kan dirqama gaafatuu dha. Gabaabumatti, tokkummaan dhugaa kan kaayyoo fi galii tokkoof ijaaramu, tokkummaa dirqamaa ti jechuu dha. Kan uummtani Oromoo barbaadus tokkummaa akkanaa ti. Ibsa walhubannoo ABO dhiyoo kana bahe keessatti, qabxii lammaffaan akkana jedha:
“2. Kaayyoon irratti hundoofnee qabsoo bilisummaa Oromoo gaggeessinu – bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa, kan repubilika Oromiyaa jaaruun xumuramuu tahuu wal hubannoo irra geenyee jirra.”
Kun kan agarsiisu, kaayyoon gareen kun lamaan qaban (irratti waliigalan) fi galiin isaan barbaadan tokko jechuu dha.
Asirraa ka’ee yoon ilaalu, erga kaayyoo fi galiin isaanii tokko ta’etti; yoo hunduu dirqama isaanii hubatan, tokkummaan isaanii kun akka tokkummaa dhugaatti wanti hin ilaalamneef sababni waan jiru natti hin fakkaatu. Kanaaf, jaarmayootni keenya kun walitti deebi’anii; caasaa tokko jalatti akka tokkoomani fi ABO humna cimaa fi abdachiisaa akka taasisan Waaqayyo/Rabbi isaan haa gargaaru. Ibsi kun ilmaan Oromoo gammachiisee; diina fi alagaa farra QBO ta’an akka rifachiisu waan nama mamsiisuu miti. Diinni fi alagaan kun ammoo callisaniituma akka hin teenye beekuu fi hubachuu qabna. Tokkummaa ABO kanatti gufuu ta’uuf; hamilee qabsaa’otaa cabsuuf yaaliin isaan hin goone akka hin jirre ifa dha.
Gara mata duree barruu kanaatti deebi’uudhaaf, maaliif isa kana akkan filadhe sababoota adda addaan qaba. Inni tokko, akka waliigalaatti kan ilaalamu yoo ta’u, waan dabre hundarraa (gaariis ta’ee badaarraa) barachuun adeemsa gara fuulduraatiif barbaachisaa akka ta’u ibsuufi. Kun dhugaa waliigalaa ti jechuu dha. Jaarmayootni keenya lamaan kunillee (ABO QC fi ABO Shanee Gumii) waan dabrerraa waan barataniif, walhubannoo fi araara kanarra gahuu danda’an. Inni biraa, maaliif kan dabrerraa haa barannu jedheef, waayee walhubannoo fi waliigaltee, keessumaayuu waayee walhubannoo, kanaan duras yeroo adda addaa keessatti dhageenyee turre. Fakkeenya tokko tokko kaasuuf, akka marsaalee Oromoo tokko tokkorratti maxxansamanitti,
• Walhubannoo ABO QC fi KY ABO warra Jijjiiramaa yeroo sanaa
• Walhubannoo ABO QC fi THBO (ULFO)
• Walhubannoo ABO (garee?) fi Gurmuu Qabsaa’otaa fi Miseensota ABO? jedhuun ibsa dhiyoo kana bahee ture
Karaa biraatiin ammoo, “Ibsa Waliigaltee Shanee Gumii GS-ABO fi Koree Yeroo ABO” jedhamee, Onkoloolessa bara 2010 bahe keessatti, walhubannoo birallee dabramee; ABO tokkoomsuuf waliigalteerra akka gahame ni yaadatama. Ibsi sunis akkana jedha:
“Marii Araaraa fi Tokkoommaa SHG-ABO fi Koree Yeroo ABO (KY-ABO) gidduutti waggaa tokko oliif dura teessummaa fi masakiinsa Bu’uuressitootaa fi Miseensota Gameeyyii ABO (BMG-ABO) tiin geggeeffamaa ture walgahii Fulbaana 25 fi 26, 2010 godhame irratti araara buusuu fi ABO tokkomsuuf walii galtee irra gahamuu beeksifna.”
“Qabsoo bilisummaa Oromoo deebisanii itichuun ABO humneessuuf araarsitummaa Bu’uressitotaa fi Miseensota Gameeyyii ABO (BMG-ABO) Koree Yeroo ABO fi Shanee Gumii ABO giddutti waggaa tokko caalaaf geggeeffamaa ture Fulbaana 27, 2010 waliigaltee araaramuu fi tokkomuu ABO akka mallatteeffame miseensota, deeggartootaa fi ummata keenya yeroo beeksifnu gammachuu guddaani. Hundeen waliigaltee kanaa yeroo ji’a shan hin caalle keessatti Walga’ii Araaraa fi Tokkummaa ABO waamuun tokkummaa dhaaba keennaa deebisanii mirkaneessuudha.”
Asirratti, wantin dubbistoota barruu kiyyaa hubachiisuu barbaadu, kan dabre kaasee asitti qeequuf yookaanis ammoo waliigaltee ammaa kana shakkii fi gaafii keessa galchuuf otuu hin taane, wanti dabre sun hunduu hubatamee; mooyxannoon irraa argatamee; kan ammaa kun gufuu tokko malee akka fiixaan bahu; ciminaan akka irratti hojjetamu hubachiisuufi. Yoo akkana hin taane, kan mooraan keenya diigamu fi laafurra, kan koflaatuu akka hin taaneef carraa kanaa yaaddoon qabu ibsuufi. Yaaddoon kiyya kun eessaa dhufe? Maalirraa madde? Gaafiilee kanaaf deebii argachuudhaaf, mee erga waliigalteen sun fashalee kaasee waan mooraa keenya keessatti ta’e fi ta’aas jiru haa yaadannu, haa hubannus. KY ABO kan ture sun, gareen tokko sagantaa ABO jijjiire; kan hafe bakkee lamaa saditti gargar bahe; gareen ykn jaarmayaan biraas uumamuuf waan jiru fakkaata? … Kana kanatu yaaddoo na keessatti uume.
Kanaaf, waan ta’ee dabre yaadachuu fi hubachuun; kanarraa barachuun; bitaa fi mirga, fuulduraa fi duuba ilaaluun murteessaa ta’a jechuu dha. Kanaafan, akka dogoggorri fi balleessi walfakkaataan hin uumamne kan dabrerraa haa barannu jedha. Yeroon ammaa yeroo balleessa hojjetamee dabre sana irra deebi’anii dalaganii miti. Yeroon ammaa yeroo kaayyoo fi galii ifa godhanii; kutannoo fi murannoodhaan irratti hojjetanii qabsoo cimsanii dha. Kan ta’e ta’e; kan dabre dabre, jennee waan ta’ee dabre seenaaf dhiifnee gara fuulduraa haa ilaallu jechuu kooti. Yoomiyyuu caalaa tokkummaan ilmaan Oromoo, keessumaayuu tokkummaan qabsaa’otaa kan barbaachisu yeroon isaa amma. Mooraa ofii tasgabbeessuun; nagaa fi araara buusuun; humna cimaa fi abdachiisaa uumuun boru otuu hin taane hara’a ta’uu qaba.
Dubbistoota barruu kiyyaa yaadachiisuuf, ibsa waliigaltee Onkoloolessa bara 2010 godhame sanarratti, anis gadaa.com irratti yaada koo akkana jedhee dhiyeesseen ture:
“October 3, 2010 @ 8:11 am
Kun jalqaba malee xumura miti
Duraan dursee, Waaqayyo/Rabbi, kan xumura Ayyaana Irreessaa/Irreechaa bara kanaa irratti waan gaarii nu dhageessise, galanni haa gahu. Ittiaansee, hundi keessanuu, kan tokkummaa ilmaan Oromootiif keessumaayuu tokkummaa qabsaa’otaatiif karaa dandeessaniin waan dandeessan gumaachaa turtani fi jirtan; Maanguddoonni Oromoo otuu of hin ifatin, dadhabne otuu hin jedhin, obssa guddaa dhaan yaaliin araaraa fi tokkummaa kun akka milkaawu tattaaffii gootan, hunduu galanni keessan guddaa dha.
Tarkaanfiin kun jalqaba malee xumura akka hin taane hubatamee, kan hir’ate akka guutu; kan hafanis yaamicha tokkummaatiif owwaatanii, tokkummaan qabsaa’otaa fi jaarmayoota Oromoo hunda hammatu sadarkaa itti aanutti akka milkaawu; hawwiin uummata Oromoo hojiirra ooluu qaba. Tokkummaa dhaan malee mooraa QBO keessatti humna cimsuun akka hin danda’amne hundaafuu ifa ta’uu qaba. Tokkummaan itti aanee dhufu, kan jaarmayoota bilisabaasota Oromoo hundaa hammatu ta’uu qaba. Otuu akka hawwii kiyyaa ta’e, waliigalteen amma dhaga’ame kun kan ABO garee sadeenuu tokko godhu ture.
Haa ta’u garuu abdii kutachuun nurra hin jiru. Tarkaanfiin kanatti aanu kan QC ABO fi ULFO dabalatu fi tokkummaa bilisabaasota Oromoo hundaa hammatu akka ta’u abdiin kiyya guddaa dha. Gaheen ykn qoodni nuyi kanaaf gumaachinus itti fufuu qaba. Ani gara kiyyaan hamman tokkummaa hundaa hammatu kana argutti karaan danda’een, waanan danda’u godhuuf ykn gumaachuuf tattaaffii koo hin dhaabu.”
Dhumarratti, ammas taanan hawwiin ani qabu fi yaadni ani ibsa walhubannoo fi araaraa ABO QC fi ABO Shanee Gumii kanarratti qabu kan biraa hin ta’u. Kanaaf, qabsaa’otni keenya hunduu yeroo tokkoon tokkoomuu yoo hin dandeenye, xinnaatee yoo xinnaate, warri kaayyoo tokko qaban ykn galii walfakkaataa barbaadan, tokkummaa ykn tumsa kaayyoo uumanii; karaa danda’aniin qabsoo kana cimsanii; uummata keenya gabrummaa hamaa kana keessaa akka baasan carraa kanaan dhaamsa kiyya dabarsuun barbaada. Warri amma walhubattani fi araaramtanis, walitti deebitanii; caasaa tokko jalati ABO cimaa tokko akka gootan abdiin qaba. Sadarkaan itti aanee dhufu ammoo, tokkummaa ABO fi THBO (ULFO) kan biroos dabalatee tokkummaa hunda-hammataa akka ta’u hawwii fi abdiin kiyya guddaa dha.
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
8 Comments
-
David:
Abboo, Waaqayyoo haa galatu,
Abdi guddaa galatoomi yaada ijoo kanaaf. Tokkummaa qabsaawoota qofa utuu hin tahin diinnii fi alagaan Oromoo wal-biraatti arguu arguu hinfedhu. Tokkummaan ilmaan Oromoo waan isaan balleessuu itti fakkaata. Yeroo ammaa kana ilmaan Oromoo karaa isaaniif dandaáme hundaan ofitti dabalanii wajjin ijaaramuuf carraaqqii ijibbaataa godhaa jiru. Fkn. Yuunvarsitii ani keessa jiru (Awurooppaa)tti illee nu rakkisaa jiru.Habashooti- Ilmaan Oromoo qabatan malee lafa irra jiraachuun waan hindandaámne taée itti muláta. Kun kan tahuuf akkuma duran baran sani tajaajiltuu nu godhachuuf malee nu fayyaduuf miti.
Egaa TOKKUMMAA DHAABA SIYAASAA OROMOO arguus dhagahuus hinfedhan. Araaraa fi tokkummaa tahe kana itti rifaachuu qofa utuu hintaane diiguuf illee duubaatti hinjedhan. Waggoota 20 darbee projektii isaaniitu carraaqaa asi gahe.
Projektiin Habashaa kan QBO dadhabsisuuf hojjetu OROMOOTA dammaqina hinqabnee fi dantaaf bulan meeshaa godhate ti.
Kanaafuu, Tokkummaa haroome kana namuu akka qaroo isaatti hordofee eggachuu qaba. Jaarmayaa Oromoo hafanis karaa itti daandii fakkaataatti dhufanii ofii fi saba Oromoo cunqursaa alagaa fi nyaaphaa jalaa baasan irrattii hojjechuu qaban.
Waaqayyoo hunda keenyaaf hubannaa haa kennu.
-
The Oromian bateleur:
The infight among the educated Oromos, specially among the leaders, has made the struggle sluggish while the maginitude of Oromo peoples suffering in life and economic is intesfied more than ever. My question is, do these Oromo leader have some thing which is better for them than the freedom of their people on which they can not work together ? They have to come to their sense and stand together in order to confince the Oromo masses to parade behind them. They have to feel the bleeding of Oromos if they are really nationalists.
-
Darmmoo:
Obbo Abdii Booru,
Yaadi kee akkuma seenaa keeti boonsaadha. Ulfaadhu! Akka jarri keenya kuni gorssakeefi kan Oromoo hundda sammutti sirriin qabatani atu olani hin bulini dhimma araaraa kana dhumaan gahufi qabsoo ummata isaanifi kanaafu itti gaafatama irra jiru haalaan bahatani amanttin koo guddaa, abddinkkosi cimaadha. Yoo kuni hin ta’ini hundda keenyaafi waan ta’u hin jiru. Rabbi kanarraa nuhambbisu.
Ammasi ulfaadhu, jabaadhu yaada gagaari kana nuuf dabarsin siin jedha!!!
-
David:
Yaa Abdii Boruu, kutataa, qabsawaa dhugaa nagaan jiraadhu! Waaqayyoo/Rabbii qusatee si haambifate Umurii siif haa dabaluun jedha. Ergan G/D dhaan sagalee dhagahee fi ijaan suuraa fi wanta sirratti raawwatame argee garaan koo gadda ammana hinjedhamnetu natti dhagahame. Waaqayyoo baga lubbuu kee hambisee dhoqsaa nyaaphi sirratti dalagde nu argisiise. Egaa Oromootaa akka kee qaroo, janna, gamnaa fi hubannaa qaban kan Ummati Oromoo irra-caalaan hinbeekne harka nyaaphaatti wareegaman hedduu dha. Akkaataa itti nyaaphii isaan miidhu/dararee ajjeessu ifaatti dhalooti haráa fi borii hubachuu akka dandaaniif dandeettii barreeffamaa qabdu kanaan osoo barreesitee? Barreessitee yoo tahe akkataa/ bakka itti argatamu dandaú osoo nuuf ibsitee? Waan dubbatte sun hundii warra carraa dhagahuu hinarganneef barreeffaman/Kitaaba gabaabaan/ akkaataa itti Ummata Oromoo bira gahuu dandaú Osoo yaaltee?
Dhuma irratti Miidiyaa Oromoo carraa kana mijeessanii akka si dhageenyu taasiisaniif galata guddaan dhiheessuufi fedha.
Jiraadhuu Bilisummaa Oromoo argi jedha,
Nagaatti,
-
soolan:
Eyye erggaan Abddii, akka seenaa isaa boonsaadha namii gubbaadha jedhe kuni dhugaa haassa’e! Yeroo kanatti Abddiin waaye yaaddo dubbiin araaraa dhaabolii oromoo adda addaa gidduutti dhalate, jalqabamee deebi’e kufufi baduun isaa isa yaadesse yaada kana dhihessuni namootii keenya dhaaboli lamaan gegessani dursse hubachiisuni isaa waa hunddi keenya itti yaaddofnnufi Oromoon guddaanimmo irra caalaatti hawwee, beela’ee, dheebotee bara dheeraafi eegaa jiru suni ibsaan abiddaa kuni edda boba’ee booda akka deebi’e hin dhaamnne sodaafi yaadachisa sodaan kuni akka hin qaqabnne hubachisaafi dursa-ofegganno ta’u isaa waan dagatan ta’u hin qabud dhaaboliin kuni!
Maalire Abddiin keenya hundda keenya caalaatti yaaddoo akkasittin yoo irra xuqame waa nama ajaa’ibu ta’u qabaa, waan orommummaafi kuttanno inni akeeka qabsso ummata isaaf qabuufi waan isarra ga’e ilaalaa jirra asuma kana irratti. Atuu dhaaboliin keenya tokko ta’ani ummata keenya biyya keessa jiruufi kan alatti argamu walitti atoomsisani qabsso kana gegessuni lafa galmma isaan gahuu dandda’ani rakkon nuwi hunddi beennufi kan nama ergaa kana nuuf dhihesse irratti gahaa ture ilaalaa jirru kuni, kanimmo kumaatamaan nama keenyarra dachaa dachaan gahaa jiru ilaallu kuni umuriin isaa haalaan akka gabaabachu dandda’u ture waan beennufi tokkommaan amma dhaaboli gidduutti dhalate kuni iddo gahuun isaa waan akka qaroo ija keenyaatti ilaallufi akka inni iddo ga’e arggufi hawwi kana hin jedhamnne itti qabnnudha.
Kanaafi dhaabotin keenya waaye akkekkachisa Abddii Booru yeroon nuuf dhihesse kana ija addaani ilaaluni guraarama ummata isaani kumaatamaan lakkawamu akka Abddi, kaanimmo kan isayyu caalaatti gubataa jirani ta’u isaa laphetti qabachufi kudhaammachu qabu jedhen amana!!
Abddii keenyaa baga rakkoo keessa turtte sana keessa baate gorsitufi raga baatu ummata keeti taaten siin jedha anisi!
-
Abdii Boruu:
David fi kan biroos kan tarii yaada walfakkaataa qabdan hundaaf,
Akkuma beekamu fi marsaa intarneetaa kanarratti mula’tu, gaafii fi deebii Obboo Abdii Boruu TVOMT waliin godhe hunduu waan daawwatan natti fakkaata. Gaafii fi deebiin kun gara tokkoon gaddisiisaa yoo ta’u gara biraatiin garuu gammachiisaa dha. Maaltu gaddisiisaa dha, maaltu gammachiisaa dha?
Gaddisiisaan dararama Obboo Abdii irra gahe fi akkasuma lammiilee Oromoo kumaatamaan lakkaawamani irras gahe fi gahaas jiru yoo ta’u; gammachiisaan Waaqayyo/Rabbi Obboo Abdii sana kessaa baasee akka sagalee isaa dhageenyu nu taasisuu dha.
Dhugaa dha, akkuma David jedhe, Obboo Abdiin kutataa fi qabsaa’aa dhugaa ti. Kutaataa fi qabsaa’aa taananuu harka diinaa bu’ee dararamni hamma kana hin jedhamne qaama isaarra gaye. Kanaan dura yeroo tokko barreeffamni gabaabaan akka xalayaa tokko suuraa madaa qaama lammii keenyaa wajjin asuma gadaa.com irratti akka bahee ture nan yaadadha. Qaamni sun kan Obboo Abdii ta’uu yookaanis maqaan yeroo sana maxxansame Abdii Boruu ta’uu garuu hin yaadadhu.
Kan ta’es ta’u, akkuma David, namootni biroos yoo maqaa “Abdii Boruu” jedhu argan isa kan barruulee dhiyeessaa jiru kana ta’inaa laata? jechuu danda’u jedheen yaada. Haa ta’u malee, Abdii Boruu kan TVOMT irratti gaafii fi deebii kenne, maqaan wal haa fakkaatu malee ana Abdii Boruu kan waggoota sadeen dabran keessatti Afaan Oromootiin barruulee adda addaa dhiyeessaa ture fi jiru miti.
Carraa kanaan garuu Obboleessa keenya Obboo Abdii baga Waaqni sana hundaa keessaa si baasee; lubbuu kee jiraachisee; akka seenaa himtu si taasise jechuun barbaada. Waaqayyo/Rabbi qaama kee jabeessee, lubbuu kees dheeressee, akka bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa argitu si haa godhu. Jabaadhu, Sabboonaa Oromoo!!
-
dammaan makaa:
dhaamsi kun hedduu kan nama jajjabeessuu fi irraa baratamu dha ,haa ta’u malee barreeffamni
kun nu biratti qofaa hafuu hin qabu / dubbifamuu hin qabu qaama
ol aantootaa fi hogganoota dhaabaa biratti dubbifamuu fi iyyi fi sodaan
gara fuulduraatiif jaal abdii seeneeru sun isaan bira gahuu qab
an jedha. obboleessa keenya jaal abdii boruu hedduu si jaallannaa
si kabajnaa ! barreeffamni kee yeroo mara nuuf dhiistu baay’ee baay’ee !kan irraa baratamu dhaa ! fayyaa nuf ta’i
-
David:
Abdii Boruu,
Gumaacha qabsoo Oromoof gootuuf galata guddaa qabda.
Yeroo kee fudhattee marsariitii Oromoo irratti maqaa Abdiin Boruun ilmaan Oromoo lamaa jiraachuu isaanii anaa fi Jaalleewwan biroos akka hubannuu waan taasiiftee guddaa galata qabda. Yakkii gara-jabinaa Abdii Boruu isa ibsa TVn nuuf kenne irratti raawwate guddaa na boqonnaa nama dhorka. Egaa isa ”Ayantu.com” irratti bahe nan hordofa. Ani yeroo dhiyoo kana Oromiyaa irraa waanan dhufeef hinargine. Achitti marsariitii kun yeroo hunda hinbahu ture.
Egaa atis akkan barreeffama kee yeroo garaa garaa dubbiseetti akkuma barreeffama J/Ibsaa Guutamaa, barreeffama keerraas Qabsawootii fi sabboontoonni hedduu yaada hubannaa fi ijaaraa tahe irraa hubatu jedheen abdadha. Yaada ati dhiyeessitu maadalawaa fi kan ilmaan Oromoo hinmufachiifne garuu immoo dandii milkaahinaa kan namatti agarsiisuu dha.
Jabaadhuu,
Ngaan jiraadhu


c: text/html

text:
(Qeerroo, Walisoo, 18 Bitootessa 2012) Godina Shawaa Kibba Lixaa, aanaa Tolee mana barnoota sadarkaa lammaffaa Baantuu keessatti barattonni Oromoo baasasotaa fi ergamoota Wayyaanee irratti tarkaanfii barumsa isaaniif ta’u fudhatan
Akka kanaan dhalootan lammii Tigiree kan ta’ee barsiisaa Dani’el namni jedhamu yeroo hedduu barattoota hidhuu fi hiraarsuu isaa akka dhaabu akeekkachiisa kennameef fudhachuu didee gochaa diinummaa isaa waan itti fufeef, tarkaanfiin isa sirreessu irratti fudhatamee jira.
“Barattooti Oromoo biyya abbaa keenyaa keessatti hiraarfamuu hin qabnu,” jedhan kunneen tarkaanfii barsiisaa kana kan fudhatan Kamisa darbe, gaafa guyyaa 15/3/2012 yoo ta’u barsiisichis yeroo ammaa kanatti du’aaf jireenya gidduutti argama.
Barsiisa mana barnoota Baantuu sadarkaa lammaffaa kan ture, ergamaan wayyaanee kun,yeroo dheeraa barattota Oromo basaasee rakkisa ture. Kana malees, qabxiinqormaataa barattota irraa kutuun barattota Oromoo rakkisa kan ture yoo ta’u, kutaa keessattis ta’ee alatti barattoota Oromoo doorsisaa fi sodaachisaa hojii diinummaa dalagaa ture.
Yeroo baratonni tarkaanfii fudhatan sanatti baasasan opdo Seefuu jedhamu barattota osoo vidiyoon waraabaa jiru ijoolleen arganii kaameraa isaa irraa fudhachuun, isas tarkaanfii guddaa irratti kan fudhatan ta’uun beekamee jira.
Haaluma walfakkaatuun, uummanni naannoos absaasota wayyaanee kanneen dhalatoota Tigiree ta’an aanaa sana keessaa akka buqqisanii aryatanii fi lafa Oromoo irraa ari’un, qabeenya isaanii cufa akka mulqan Qeerroon gabaasee jira.
Haaluam kanaan kan walqabate, yeroo ammaa kanatti warra hubbo-cabaa jedhanii ganda irraa deeman hojii basasummaa gaggeessan irratti illee tarkanfii fudhachuun akak baqatan godhamee jira.
“Naannoo sanatti amman tana wayyaanen muddama guddaa keessa jirti,” kan jedhe gabaasan keenya, ummati bittaa waggaa digdamaa ofirraa buqqisuuf kutatee akka jiru dabalee addeesssee jira.
Yeroo kanatti manneen barnoota sadarkaa tokkoffaa marti kan cufaman yoo ta’u, barattooti Oromoo 30 ol ta’anis hidhamanii jiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Xalayaa Banaa Gara Ministeera Aadaa fi Turizimii Toopphiyaatt
Taammanaa Bitimaa irraa*
Obboo Aman Abdulkedir, ministeera aadaa fi turizimii Toopphiyaa kabajamaa,
Mee waan hundaa nagaan namummaa fi kan Afrikummaa haa dursu!
Kunoo, harra xalayaa banaa tana akkan isiniif barreessu kan na kakaase, barruuleewwan ministeerii keessaniin baafamee, Agarsiisa Turizimii Addunyaa kan dira Barliin, Biyya Jarmanii keessatti gaafa 10.03.10 irraa hamma 14.03.10 adeemsifamaa ture irratti raabsame.
Akkuma ennaa biraa waan akkanaa argeetoo bira dabruu hin dandeenye. Kan akkan hin dandeenye na taasises, bara amma keessa jirruu fi mootummaa amma impaayerittii Toopphiyaa keessa jiru waanan qalbeeffaddheefi. Waan akkanaa kana nafxanyoonni “teenya” isaan moofaan oggaa hunda baasu, dubbatullee, ittis boonullee! Ammoo, warri kooraa mootummaa Toopphiyaa kan ammaa kana koreetoo impaayerittii bitaa jiru, nafxanyoota haaraa dha. Isaan kun waan hedduun nafxanyoota moofaa-dhaan addaan-baafamu. Kan addaan isaan baasu keessaa inni tokko waayee gaafii sabaa ti.
Mootummaan keessan kun akkuma qawween cabseetoo handhuura Oromiyaa, Shaggar/ Finfinnee seeneen waayee gaafii sabaa irratti nafxanyoota Amaaraatti afaaniin duuluu jalqabe. “Ani firaa fi gargaartuu saboota, sablammiiwwanii fi uummatoota cunqurfamanii ti”, jechuun meeshalee qunnamtii isaan warra Dargii irraa dhaale sanitti dhimma-bawuun olola daangaa hin qabne oofaa ture. San bira kutuun hojiinillee rifoormiiwwan hin tuffatamne tokko tokko godheeti jira. Rifoormiiwwan tanallee inni akka waan keennaa isaa taheetti haa dhiyeessu malee, rifoomiiwwan kun gumoo fi gumaa qabsoo bara dheeraa saboonni fi uummatoonni Kuushii fi warri kaan adeemsisaa turanii ti.
Kunoo amma, xalayaan tiyya tun qabxiiwwan duraasaa lama irratti xiyyeeffatti. 1) Waayee maqaalee lafaa kan Oromoo 2) waayee sanyummaa mootummaan keessan kun uummatoota Omoo (Kuushota Lixaa) irratti adeemsisaa jiruu ti.
Mee amma waayee maqaalee lafa Oromootiin haa jalqabnu! Uummanni Habashaa (uummanni Amaaraa fi uummanni Tigraay) fi uummanni Oromoo bardhibbee hedduu akka biyyoota ollaatti walmaddii naannoo Gaafa Afrikaa kana keessa jiraachaa turani. Walmaddii jiraachuun kunillee dabree dabree kan waraana irratti dhaabate ture. Ammoo, uummatoonni kun akka ollaatti nagaanis walcinaa jiraachaa turaniiyyu. Garuu, gara jalqaba bardhibbee 19-ffaa irraa kaasee waraanni mootoliin Habashaa keessumaa mootoliin Amaaraa uummata ollaa isaanii Oromoo irratti banan akka hamaatti itti-fufe. Booda mootoliiin Habashaa kun meeshaa waraanaa humnoota Oroppaa kanneen yeroo sanii: Biritaaniyaa Guddoo, Faransaa, Ixaaaliyaa fi Rusiyaa irraa argachuun duula hamaa uummataa fi saba Oromoo irratti cimsaniitoo oofuu hojii isaanii isa hangafa taasifatani.
Duraan mootichi maraataanTeediroos jedhamu, booda immooo mootichi ijji isaa amantii Kiristaanummaatiin cufame, kan Yohaannis jedhamuu fi maayii keessa Minilik meeshalee ammayyaa kan warra Faranjii irraa kadhaa fi dhoortoon argatan sanitti dhimma-bawuun, gargaartuu fi gorsituu Faranjii of-duukaa buusanii daangaa Oromiyaa Laga Abbayyaa, Laga Bashiloo fi Laga Barreessaa ciwuun Biyya Oromootti duulanii: sa’aa-nama, margaa-midhaan gubanii, gubsiisanii dachee Oromoo qabachuu dandayani. Waraanni Minilik akkanatti bara 1868 keessa Oromoo Abbichuu fi Jirruu moyeetoo qabatee, itti-fuufun waggaalee 31 booda, bara 1899 keessa Oromoo Booranaa qabachuun Oromiyaa guutuu dagabaafachuu (koloneeffachuu) dandaye. Minilik erga Oromoo keessumaa Oromoo Yajjuu, Walloo, Tuulamaa, Macca Bahaa fi Horro-Guduruu qabatee asiiyyi kan saboonni fi uummatoonni Toopphiyaa Kibbaa qabatamuu dandayani. Dallaan sibiilaa inni dur mootolii Habashaa isaan irraa ittisaa ture sun amma waan caccabeef uummatoonni Kuush, Omoo fi Abbayyaalee (“Nilotics”) waraana Habashaatiin moyamanii biyyoonni isaanii barbadaawanii, namoonni isaaniyyuu kan dhibbaatama danuun lakkaawaman akka hoolotaatti gabaa biyya keessaa fi biyya alaatti gurguramani.
Waraanni Habashaa inni qawwee fi fannoo (“masqalii”) qabatee, Minilikii fi phaaphasiin durfamee Oromoo Arsii erga mooyee booda harka muraa fi harma muraa Aannolee adeemsise sun, inni uummata keenya Walaayitaa erga waraanaan cabsee, dhiiga namaatuu gadiciisee xuuxxate sun, inni uummata Kafichoo fi Dimmee gara dhibbantaa torbaatamaa (% 70) lafarraa duguuge sun, lafa Oromoo fi warra Kibbaa irraa sarbeetoo uummata keenya gabbaarii fi gabra godhachuun jaarraawwan baay’ee: dafqa, imimmaanii fi dhiiga uummatoota kanaatiin jiraachaa kunoo as gaye. Ilaa, ammallee lafa Oromoo saammachaa, lafee Oromoo caccabsatee nyaachaati jira. Warri uummata Oromoo fi uummatoota Kibbaa koloneeffatee jilbeeffachiisuun bitaa jiru kun, mootummaa isaa gegeeddarachuun takka mootummaa moototaa, takka mootummaa faashistii kan akka Dargii, takka mootummaa Amaaraa, takka immoo mootummaa Tigree taheetoo argama. Haatahu malee, mootummoonni Habashaa kun jijjiramanillee, dhaabbiin isaan uummata Oromoo, uummatoota Kuushii warra kaan, uummatoota Omoo fi uummatoota Abbayyaa irratti qaban hin geeddaramne. Gara-jabeessummaa fi bineensummaan gita-bittuu Habashaa kun, kan gita-bittuu Amaaraas haa tahuu kan gita-bittuu Tigree otoo wal irraa hin citin hanga ammaattuu itti-fufee jira!
Kunoo, erga Oromiyaan teenya koloneeffatoota Habashaatiin qabamtee waggaalee 130 taheeti jira. Bara dheera kana keessa gabroomfattoonni Habahsaa miiddhaa fi roorroo akkaan hamaa tahe, karaa addaddaatiin uummata keenya irratti oofaa turani. Ilaa ammallee ittuma jiru. Miiddhaaleen kun karaa dingadee, karaa hawaasummaa, karaa seenaa, karaa aadaa, karaa afaanii fi karaa siyaasaa tahaa turani, tahaas jiru. Roorroo ginni-bittuu Amaaraa saba Oromoo irratti godhe keessaa inni tokko, maqaalee lafa Oromoo gara maqaalee Amaaraa fi maqaalee Yuudaatti geeddaruu dha. Maqaaleen kan namaas haa tahuu kan lafaa, wanneen eenyummaa uummata tokko agarsiisan keessatti argamu. Maqaaleen Oromoo kan namaas haa tahuu kan lafaa hiikkoolee kan qabanii fi bara dheeraa, seenaa dheeraa keessa hulluuquun kan nu dhaqqabani. Kanaaf, maqaalee lafa Oromoo kana geeddaruun roorroo ija-nyaate uummataa fi saba Oromoo irratti adeemsisuu dha.
Mee amma fakkeenyumaaf, maqaalee lafa Oromoo kanneen mootummaa Habashaatiin, keessumaa kan Amaaratiin geeddaraman muraasa wayii haa ilaallu! Ciro (“Asaba Tafarii”), Hara Maayaa (“Alam Maayaa”), Adaamaa (“Naazireet”), Bishooftuu (“Dabra Zayit”), Laaqii Dambal (“Ziwaay”), Shaggar/ Finfinnee (“Addis Ababaa”), Daalattii (“Alam Ganaa”), Hoolota (“Gannat”), Ejeree (“Addis Alam”), Asgorii Bachoo (“Dabra Gannat”), Waliso (“Giyoon”), Ambo (“Hagara Hiywoot”) Adoolaa (“Kibra Mangist”)— fayi. Maqaalee Oromoo bira kutuun kan uummatoota: Haddiyyaa, Kambaataa, Sidaamaa, Gede’oo fi Gimiraa faas tokko tokko geeddaramnii jiru. Magaalaan Daallee, kan uummata Sidaamaa “Yirgaalam”-tti jijjiirame. Akkanuma “Hosaa’inaa”, “Arbaa Miinci”, “Miizaan Tafarii” faa kanneen jedhaman kan uummatoota Kibbaa fi kan Oromoo Amaaromuu isaaniiti nutti muldhisa. Habashonni biyyaa fi biyyee teenya humna qawweetiin qabatan kun: namaa-lafa, aadaa-afaan keenya Amaaromsaa turan, ammallee hin dhiifnee ittuma jiru. Nafxanyoonni moofaan namaa fi lafa Oromoo bira kutuun bineeyyii akka gadamsaa faallee “yeminilik dikkulaa” jechuun Amaaromsaa turani. Nafxanyoonni haaraan immoo isuma obbolaa isaanii irraa dhaalan san itti-fufuun, kunoo Gibe Qaldhaa fayiin “Gilgal Gibee” nuun jechaa jiru.
Asirratti mee fakkeenya tokko callaa haa ilaallu! Qaama uummataa fi saba Oromoo kan tahe, uummata Oromoo kan “Afran Walisoo” jedhamu, kan harra lakkoofsaan gara cinaa miliyoonaa (500 000) tahutu, achuma funyaan keessan jala naannoo Shaggaritti argama. Magaalaan handhuura uummata Afran Walisoo taate Waliso jedhamti. Harra uummanni Afran Walisoo kun ijoollee-jaarsi, dhiiraa-dubartiin marti qaccee (diroo) ofii lakkaayeti mana 12 yookaan 14, yookaan immoo 16 irratti Waliso jedheetoo dhaaba. Ammeegaa, gabroomfattoonni Amaaraa waan Waliso uummata kanaa geeddaraniif, waan amma kitaabeen ministeerii keessaniin facaafamte “Giyoon” jettee keessuuf, uummata Walisoo jiraa fi du’aa isaa, dabrees saba Oromoo guddicha kana madeessitanii jirtu. Madaa hin fayyine isa ginni-bittuu Amaaraa uummata Oromoo irratti raawwate isin warri Wayyaanees, yookaan warri Wayyaanee wajjin harkaa fi harkeellaa taatanis raawwachaa jirtu. Barruyyaa (kaartaa) keessan kan facaye san irratti: “Hagar Hiyiwoot, Addis Alam, Asaba Tafarii, Naaziret, Giyoon, Dabra Zayit” faa jettaniiti jirtu. Kana waan gootaniif, shimala seenaa fi shimala uummata Oromoo jalaa milquun akka hin dandayamne ganamumaan beekuun mishaa taha!
Qabxii tokkoffaa irraa gara qabxii isa lammaatti yoo ceenu immoo, roorroo fi hacuccaa daangaa hin qabne kan uummatoota Omoo fi Abbayyaa irratti tahee fi tahaa jiruuti agarra. Ginni-bittuu Habashaa warri durii uummatoota keenya kana akka bineeyyiitti adamsee qabuun, gabaa keessa dhaabetoo ittiin daldalchaa ture. Uummatoota keenya kana maqaa jibbisiisaa fi salphisaa itti-moggaasuun “Shaanqillaa” yookaan immoo “gabra” jechuun waamaa ture. Ammallee gariin isaanii warri dukkana bara durii san keessaa of-baasuu daddhaban, maqaa arrabsoo kanaan uummatoota kana waamu. Harrayyuu warra uummatoota kana akka uummatoota Toopphiyaatti hin ilaalletu argama. Kana irraa ka’uuni harrallee Habashoota keessaa gariin uummatoota obbolaa keenyaa, Afrikaanota Sahaaraa gadii fi Afroo-Ameerikaanotaan “shaanqilloota” yookaan “gabroota” jechuun kan waamani. “Lafa deddeebisanii dhiqaniif biyyeen irraa hin baatu”, jedha mammaaksi Oromoo tokko.
Kunoo, yeroo ammaa kana akka durii obbolaa keenya kanaan daldaluun addunyaa irratti seeraan dhoowwamaa waan taheef, akka biraatti isaaniin daldalachuutti ka’ame. Daldalli inni harraa kun daldala isa akka durii obbolaa keenya kana adamsee qabachuun gabaa baasu otoo hin tanee, kan isaan amma achuma bakka jiranitti gandeeni fi manneen isaanii keessa lixee qullaa isaanii fakkoolee (footoowwan) kaasuun addunyaatti dhiyeessee, imaltoota (turistoota) itti-waamee akka bineeyyiitti doowwachiisu. Isa biyyoota Afrikaa kan akka Keeniyaa, Tanzaaniyaa fi Repuplika Afrikaa Kibbaa faatti: leencota, arboota, sattawwaalee fi harrediidolee faa imaltoonni Faranjii dhaqanii doowwatan san, kunoo mootummaan Habashaa, ee mootummaan warra Wayyaanee uummatoota keenya kana irratti adeemsisaa jira.
Ammaan tana Sarangeetii bineeyyii isa Tanzaaniyaatu gara Sarangeetii uummatoota Omootti geeddarame jechaa dha. Sanyummaa Habashaa isa ifatti bayee miilaan deemu kana, namni arguu fedhe kitaabeewwanii fi barruulee ministeerii Toopphiyaa kan “Aadaa fi Turizimii”-tiin, dabres dhaabbilee imaltootaa kan addaddaatiin bayeetoo magaalaa Barliinitti uummataaf hirame arguun gayaa dha. Egaa, amma gabraan daldaluu warra nafxanyoota moofaatu gara ilmoo namaa qullaa isaa (qullaa ishii), qaama hormaataa fi kaan agarsiisuun daldalachuutu nafxanyoota haaraa, warra Wayyaanetiin adeemsifama jechaa dha!
Sanyummaa ija baase kana uummanni Oromoo guutuun, uummatoonni Toopphiya Kibbaa marti, namummaatti amantoonni Habashaa fi kan addunyaa hundi saaxil-baasuu qabun jedha! Dhalli namaa karaa mirgaa fi haqaatiin: dhiiraa fi dubartiin, gurraacha fi Faranjiin, Arabaa fi Hindiin, Shaayinaa fi Ameerikaanonni Warbiyyaa, warri Omoo fi Habashaan, Oromoo fi warri Gambeellaa, Kiristaana fi Muslimni, Waaqeffataa fi duukabuutuun Budahaa faa hundumtuu walqixxee dha. Akka amantii Oromoo isa durii, akka Oromeetti (Waaqeffannaatti) karaa kamiinuu haa tahuu: namaan daldaluun laguu dha; haraamuu dha; hooda; hoola. Akka seera Oromoo dimokiraatawaa sanii, akka Seera Gadaatti: namaan daldaluun seera caffeetti tumameen dhoowwaa dha.
Oromoon durii nama waraana keessaa boojiyellee ni moggaafata, ni guddifata, namni sun feenaan waggaa tokko booda gara biyya isaatti deebisa malee, nafaa fi lubbuu isaa jeequun akka warreen biroo hin gurguratu. Nafxanyoonni moofaa fi nafxanyoonni haaraan ishii tanallee aadaa Oromoo fi seenaa Oromoo irraa barachuun of-wayyeessuu daddhabaniiti, kunoo akka biraatti namaan daldaluutti ka’ani. Ginni-bittuu Habashaa kun kan warra Amaaraas haa tahu, kan warra Tigree uummatoota humna meeshaa waraanatiin koloneeffate kana dhiisitii uummatuma ofiituu: jeejee fi beela, gidiraa fi hiyyummaa, duubattafiinsa fi dukkana keessaa baasuu hin dandeenye. Hojii fi gochi isaa gaaddatee, saammatee, raammatee: dafqa, imimmaani fi dhiiga uummatootatiin buluu dha. Garuu ni oola, ni bula malee, irree uummatoota gabroomfamanii fi irree uummata Habashaatiin rukutamee tayee-kosii keessatti darbatamuun isaa hin hafu!
Kabajamaa ministeera aadaa fi turizimii Toopphiyaa, kunoo ani yaada kiyya kana oggaan isinii dhiyeessu akka namaa fi keessumaa akka miseensa uummatoota warra Habashaatiin koloneeffamanii tokkootti kabajan isiniif qabu ibsuun fedha. Akka miseensa gita-bittuu Toopphiyaa harraa kanaatti immoo, yaada kanaa olitti ibsameeniin isin dura dhaabaddha. Kan akkan isin dura dhaabaddhu na taasise jaalalaa fi kabajan uummata kamuufuu qabu malee, jibba namummaa keessanii wayii miti. Ni tura malee, ni bula malee, aduun birmadummaa, bilisummaa fi walabummaa uummata Oromoo fi tiruuwwan isaa uummatoota Tooppphiyaa Kibbaatii bawuun waan hin oolle! Kana waxalli basaaftuu fi foolisii keessanii, heddumminni manneen hidhaa keessanii, baay’inni taankii keessanii, hurrifni roopphilaa waraana keessanii, summii fi gorraatiin loltuu keessanii, dhoowwuu fi dhaabuu gonkumaa hin dandayu!
* Taammanaa Bitimaa: Gurree@web.de
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
1 Comment
-
Jima:
Obbo Taamana,
Galatooma hojiii hojachaa jirtaniif. Har’aa motummaa itoophiyaa qofaa mitti kan nutti boba’aa jiru. Motummaa keeniyaas nutti boba’aa jira. Motummaan keniyaa saboota bira bukkee bu’ee akka ABOn ummatni wal fixan feekeese hojachaa jira
(http://www.jimmatimes.com/article/Latest_News/Latest_News/OLF_instigating_clan_warfare_says_Kenya_6_rebels_arrested/33840).
Akkuma SUDAAN keesa, DARFUR ‘Jemjem militia’ hidhatee ummata kaanitti boba’ee, motumaan keeniyaas oromootti boba’aa akka jiru mul’ataa jira. TPLF motumaa Keeniyaa waliin ta’aan Oromoo isa Itophiyaa jiraatu osoo hinta”iin, oromoo-keeniyaa nagaan jiraatu itti boba’aamaa jira. Bilisumaaf hin qabsoo jeenne, isa nagaan jiraachaa ture ille rakko keessa galchaa jirra. Ummata oromo isa nagaan jiru oromoo keeniyaa balaatti ofaa jirra. Loltuus ABO osoo hin ta’iin, qabata ABO godhanii isaa nagaan jirachaa jiru mana hidhatti naqaa jiru. Loltuu ja’a (6) qabne jedhu, loltuu ABO ta’u oromoo keeniyaa jiraatu ta’u isaa waanuma beektan jira kan calistanii ilaaltan??????. Jarana, maal gochuu qabna?????.
Umatni Oromoo keenya maal gochu akka qabu, ummata rakkatuudha. Ummata kaanaaf maal gochu qabna?. Jaalatanis jibbitani , amantanis ammanu dhiistanis, ummtni oromo keniyaa jiruu fi saaboonni bira kan keeniyaa akka lolatti adeeman shakkiin hin jiru. Itti yadamu qaba. Tarsimoo adda addaatin jira. Kan ABO hojatu jira kan dhunfaan hojannutu jira. Kan hundi keenya biyya ambaa jirru guyya tokko keesatyti hojachuu dandeenyu jira. Akka sabootni bira isa hin ruktne, maal akka gochuu qabnu ummatni itti mari’achhu qaba. Mari’achuu qofaa osoo hin ta”iin tarkaanfitti galuu qabna. Tarkaanfiin adda addatu jira. Akka ofi irraa dhoowwu danda’u, waanuma ittiin ofi irra dhoowu hin qabu. Maal gargaaru dandeenya????????????. Hayye oromo itti mari’adha. Waan hundumaa qondaaloota kenyaaf hin dhiisina. Yoo hundi keenya hiramaanedha, kan qondaltootaaf salphatu. Waanu hundumaaf WBOtti gatu sirri miti. Torban kana keesa kan itti mari’achu qabnufi tarkaanifi itti gallu kanadha. Ani gama kootin, oromoo tokkof meshaa waraanna salphaa (small arms) bituuf nan danda’a. Attis akkasuma. Kanaaf, haali nuuf yaa mijaa’u. Qindeesitooni hawaasa oromoo biyoota ambaa hundi itti yaa yaadan.


text:
The English version of the press release from the Oromo Liberation Front (OLF) was published here.
—————–
Ajjeechaa Ilmaan Oromoo Irratti Dhoksaan Hammarreessa Keessatti Barootaan Raawwatamaa Ture Ifa Bahe
Ajjeechaan jumulaa, hidhaa, hiraar, saaminsaa fi cunqursaan bittoota Itophiyaan ummatoota Itophiyaa irra gahu kan barootaan lakkaa’ame, wayyaa’uu hin dandeenye dhaalamaa as gahe dha. Hammeenyi raawwatamu kunis ijaarsa empaayera Itophiyaan asitti kan mudate qofa miti. Ijaaramuu Itophiyaa har’aan durattis Kaaba biyyattiitti kan bittootan raawwatamaa ture dha. Maaliif? gaaffii jedhuuf deebiin gabaabaan mootummootni aangootti kan dhufan seeraani fi hayyama ummataan ala tahuu irraa ti. Waan taheef bituuf, ummatni jilbeenfatee isaan jalatti akka bulu taasisuuf gara-jabinaan fixu. Jiilchanii, qor-qalbii cabsuun bittaa isaaniitti iggitii godhachuu barbaaddu. Aangoon hayyama ummataan alatti ykn seerawaa hin taane ammoo ummata biratti fudhatama hin argatu. Kanaaf hariiroon ummataa fi humna aangoo siyaasaa humnaan dhuunfate gidduutti uumamu kan ajajaa fi ajajamaan alatti kan biraa tahuu hin danda’u.
Abbootiin irree yoomiyyuu aangoo dhuunfatan turfatuun olitti dhimmi ittiin hojooman kan biraa hin jiru. Aangoo humnaan dhuunfatan turfatuuf ajjeechaa gara-jabinaa fi jumulaa, hidhaa, saaminsa, doorsisaa fi tooftaalee humnaa birootti fayyadamu. Empaayera Itophiyaa keessatti kan mul’ataa turee fi jiru kanuma. Empaayera Itophiyaa humnaa fi gargaarsa warra dhihaan uumanii humnaa fi gargaarsa warra dhihaan jiraachisan. Mootummootni hanga ammaatti mul’atanis kan ummatootaaf gara-laafina hin qabne, sirna cunqursaa tarkaanfachiisan tahuu irraa empaayera humnaan tolfatanii humnaan jireessan hiyyummaa fi boodatti- hafummaa hanga har’aatti keessaa bahuu hin dandeenye keessatti akka korkodamtee haftu taasisan.
Bittootni Itophiyaa aangoo humnaan argatan humnaan tikfatuuf jecha tarkaanfii fudhatamaa ture keessatti ummatootni Itophiyaa miidhaman danuu tahanis kan ummata Oromoo bittoota biratti diinummaa addaan waan ilaalamuuf dhumiinsi irra gahaa turee fi jiru suukanneessaa dha. Waxabajjii 10, 2014 Baha Oromiyaa naannoo Hammarreessaatti lafti investarootaaf kenname osoo qotamee tottolfamuu lafeen lammiilee Oromoo jumulaan mul’ate, hammeenya mootummootni Dargii fi Wayyaanee ummata Oromoo irratti raawwataniif ragaa qabatamaa tahuutti dabalee ajjeechaan dhoksaan raawwatamu marti dhokatee kan hin hafne tahuu mirkaneessa.
Lammiileen hedduu lafeelee ilmaan Oromoo mul’atan waan hin beekneef kan eenyuu akka tahee fi eenyuun akka ajjeefaman ummata odeessa gahaa hin qabneen gahuudhaan hubachiisuun barbaachisaa taha.
Naannoon Hammarreessaa bara bittaa H/Sillaasee irraa eegalee hanga bara bittaa Wayyaaneetti baroota dheeraaf qubsuma waraanaa ture. Qubsumni waraanaa kun kan loltootni keessa taa’anii biyya eegan qofa osoo hin taane, lammiilee biyyaa mootummaan ilaalcha gaarii hin qabneef bakka dhoksaan tokko tokkoo fi jumulaan itti ajjeefamaa turani dha. Kanas seenaan ajjechaa jumulaa mooraa waraanaa kana keessatti mootummoota Dargii fi Wayyaaneen raawwatame bareechee hubachiisa. Mooraalee waraanaa kaanis kan akkasitti dhimma bahamaa turanii fi jiran danuu dha.
Bara 1991 mootummaan Ziyaad Baaree wayta kufetti haalli Somaalee keessaa boora’ee jireenya baqattootaaf sodaachisaa tahuu irraa baqattootni Oromoo 350 gahan biyyatti deebi’uu murteeffatuun Hargeessa irraa ka’an. Ummatni haalli siyaasaa fi nageenyaa biyya keessaa itti toluu dhabuu irraa baqate, dirqamee biyyatti yeroo deebi’etti kan isa simate lammii baga nagaan dhufte jedhee simatee beelaa fi dheebuu baasee isa qubachiisu osoo hin taane, humna waraanaa mootummaa Dargii farra ummata Oromoo ture.
Yeroon isaa kufaatii Dargii jala waan tureef ummata baqattummaa irraa deebi’e kana qabuun mooraa waraanaa Hammarreessaatti geessuun hidhe. Kufaatiin Dargii kan hin hafne tahuun mirkanaa’aa wayta dhufetti ajajoota waraana mootummaa Dargii naannoo sanaa kan turan General Biraanuu Jambaree fi General Wubshet Dassee muddamsuun baqattoota Oromoo kan miseensotni fi deggertootni keessatti argaman Hammarressatti hidhaman irratti murtii du’aa hatattamaa dabarsan. Akka kanaanis lammiileen Oromoo jaarolii, dubartoota, ijoollee, dukkubsatoo fi qaamaa- hir’attootni keessatti argaman 350 gahan bakka tokkotti waraanni Dargii rashanee biyyee itti deebise. Wayta Waraanni Dargii ummata jumulaan rashane kanattis miseensotnii fi deggertootni ABO osoo itti dhuka’aa jiruu, Dhiigni keenya bilaashatti dhangala’ee hin hafu! Oromiyaan ni bilisoomti! jechuun dhaadataa lubbuun dabarte.
Har’a waggoota 23n booda dhiigni gara-jabinaan dhangalaafame, lubbuun yakkaan alatti dhabamsiifame akka dhoksaan rashanametti dhokatee hin hafne. Ifa bahe.
Mooraa waraanaa Hammarreessaa ilmaan Oromoo jumulaan itti ajjeefaman kana Wayyaaneen bara 1991 dhuunfatee dhimma itti bahaa ture. Wayyaaneenis mooraa waraanaa kana bakka ilmaan Oromoo dhoksaan itti ajjeesu, hiraarsuu fi miidhaa adda addaa irraan gahu godhatuun itti fayyadamaa akka ture lammiileen ragaa bahan baay’ee dha.
Dargiinis tahe Wayyaaneen dhoksaan hambisuuf dhoksaan ajjeesan iyyuu haqni yoomiyyuu dhokatee waan hin hafneef ajjeechaan dhoksaan raawwatame kun Waxabajjii 10, 2014 ifa bahe. Seenaa ilmaan Oromoo Oromummaan diina taasifamanii rashanaman kanneenis ummatni Oromoo kabajaa akka argatan taasisuu fi sirna awwaalchaa malu gochuufiin dirqamaa fi gaafatama isaa ti.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Waxabajjii 13, 2014


text:
Gurraandhala 12,2012 Jimma
Gaaffiin keenya gaaffii ummata Oromoo waan taheef hamma deebii argannee mirga keenya goonfannutti qabsoon keenya hin dhaabbatu jedhanii fincila diddaa gabrummaa kanneen gaggeessaa jiran gootonni barattooti Oromoo Jimmaa Gurraandala 11,2012 waajjira President University Jimmaa fuula druatti bahanii gaaffii mirgoota Oromoo gaafataniin dhadannoo gurguddaa dhageessisaa turuu fi faaruulee warraaqsaa faarfataa ooluun gabaasi qeerroo Mooraa University Jimmaa addeessa
Kanuma waliin mootummaan Wayyaanee human poolisa feederaalaa fi human waraanaa itti bobbaasuun barattooti Oromoo gootummaan dhagaan reebanii of duubatti deebisanii jiraachuun beekama. Haalli kun akkasitti osoo jiruu guyyuma kana barattoota nama afur mooraa keessaa humnaan ukkamsanii qabuun mana hidhaa hin beekamnetti geessanii jiru.
Kanneen kunis:-
1. Barataa Ebbisaa,
2. Barataa Mangistuu Hayiluu,
3. Barataa Huseen Umaar
4. Baraataa Daannoo
Kanneen jedhaman tahuu qeerroon Jimma irraa gabaasa.
Qabsoon itti fufa!


text:
Nuti barattootni Oromoo Yunivaristii Finfinnee miseensota OPDO turre, ogummaa baranneen kallattii sagantaa siyaasa OPDOtin, haaluma heera mootummaarratti lafa kaayameen mirga fi fedhii ummata Oromoo kabachiisuu fi tiksuudhaan hojiirra oolchina hubannoo jedhuun dhaabbata kanatti miseensa taane. Haa ta’u malee fedhii qabnu kana hojiin muul’isuuf yeroo adda addaatti leenjii siyaasaa kennamaa ture irratti mirgoonni waraqaarra jiran, keessayyuu ummata Oromoof hojiitti akka hiikaman gaafachaa turruyyuu gurri kana dhagahuu dhabamuurraa mormii yeroo yerootti kaasaa turreen walshakkiin hammaatudhaan gara wal diigutti deemaa turrerra. Haala fi deemsa akkasiitin mirgaa ummata Oromoo tiksuufis ta’ee kabachiisuuf hin danda’amu jechuudhaan kan yeroon dhaabbata kana keessaa of baasudhaan dhiyootti biraa hafes baayyee turan. Nuti garuu yaadaa fi falmii dhiyeessinuun mirgoonni waraqaarra ka’aman sunneen akka har’aa boritti akka hojiitti hiikaman dhiibbaa taasisuu itti fufuudhaan ijibbaataan biraa deebina yaada jedhuun cichoominaan hanga yoonaatti miseensummaa itti fufne. Ibsa Ijjannoo bar. OPDO Yun. FF
3 responses
-
Ilman Oromoo galata guddaa qabdaan! Jabaadhaa jenna.Kun tarkaanfii seena ummata Oromoo keessatti bakkee guddaa q kan qabatuu dha.
Qabsoon Itti Fufaa,Garboosan ni kufaa !!!!!!!
Injiffannoon Waan Hin OOle!!!
-
It is about time to wake up . Even the so called born again christias and there pastors have to speak out against oppressors .
-
waan dandeetti ofii gochuun bilisummaa affeerudha. jabadhaa qeeroo baratoota keenya yeroon kun kessaniif kooti.


text:
Du’aan Boqochuu Jaarraa Abbaa Gadaa Ilaalchisee Ibsa Koree H/Qindeessituu ABO Kutaa Australia
Miseensotaa fi deggertoota ABO biyya Austraaliyaa keessa jiraannuuf du’aan boqochuun hayyuuu keenya J/Jaarraa Abbaa Gadaa gadda guddaa ta’uu ibsachaa.
1. Hogganoota fi bu’ureessitoota qabsoo bilisummaa Oromoo hangafoota keessaa tokko kan ta’e J/Jaarraa Abbaa Gadaa bu’ureeffamuu qabsoo bilisummaa Oromoo irraa eegalee boqonnaa tokko malee qabsoo ummata keenyaaf qooda guddaa kennaa waan turaniif;
2. Bara lubbuun jirantti kaayyoo walabumaa fi bilisummaa Uummata Oromoof jiraanya isaanii guutuu waan of wareeganiif;
3. Daddaaqama tokkon malee walabummaa Oromiyaa fi bilisummaa Ummata Oromoo irratti hogganummaa muldhisaa waan turaniif;
Walumaagalatti bu’ureeffamuu qabsoo bilisummaa Oromoo irraa eegalee qoodni isaan qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti bahatan himamee kan hin dhumnee fi dhalootaa dhalootatti seenaan kan diroo dabarsu wareegama qaqqaalii sabaaf kaffaluu isaanii hubannoo keessa galchuun nuti miseensonnii fi degertooti ABO biyya Australia jiraannu akeeka hayyuun keenya Jaarraa Abbaa Gadaa calqaba manaa itti bahaanii wareegama gurguddaa itti kafalan daddaaqama tokko malee bakkaan gahuuf ejjennoo fudhacuu keenya uummata Oromoo fi firoottan Oromoo beekisaa; Ummanni Oromoo martinuu kayyoo walabummaa fi bilisummaa hayyuun keenya kun manaa itti bahe bakkaan gahuuf harka walqabannee akka kaanu waamicha keenya dabarsina.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Qabsaayaan ni kufa; qabsoon itti fufa!
Koree Hojii Qindeessituu ABO Kutaa Australia
Bitootessa 08, 2013
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
1 Comment
-
Nageyo:
Warra du’a Jaarraa abbaa Gadaa tiin taphatu keessaa kan duraa ta’uun keessanii galatoomaa


text:
Waamicha Ayyaana Yaadannoo Guyyaa Gootota Oromoo
Guyyaa Gootota Oromoo
Konyaan ABO Switzerland Ayyaana Yaadannoo Guyyaa Gootootaa Oromoo Sababeeffachuu dhaan Hawaasaa Oromoo biyya Switzerland jiraatan maraaf waamicha godha.
Guyyaan Gootota Oromoo baatii kana keessa bakka Konyaaleen Adda Bilisumma Oromoo jiran hundatti Adduunya maratti Kabajamuuf qophiileen wal duraa duubaan beeksifamaa jiru. Konyaan ABO Switzerland akkasumma haawaasa Oromoo, deggertootaa fi Miseesnsota ABO waliin ta'uu dhaan qophii yaaddannoo Guyyaa Goototaa kana irratti hojjechaa jira.
Kanaaf Ummatni Oromoo Switzerland qubattan hundi Ayyaana kana irratti argamuu dhaan Guyyaa Yaadannoo Jaallan kufani akka kabajjaniif Koreen Hoji Qindeessituu Konya Switzerland waamicha Lammummaa isniif dabara.
Guyaa: Ebla 15, 2012 (April 15, 2012)
Bakka: (Magaalaa Bern) Yeroo gabaabaa keessa ti isin beeksifna
Sa'aa: 11:00 kaasee hamma galgalaa ti
Injifannoo Ummata Oromoof!
KHQ Konyaa ABO Switzerland


text:
Ijjeechaa Injinar Tasfaahuun Camadaa Ilaalchisee Ibsa WQO (OSA)
Ijjeechaa Injinar Tasfaahuun Camadaa Ilaalchisee Ibsa WQO
Kabajamaa Ummata Oromoo,
Kabajamtoota Hayyoota, Beektoota fi Barattoota Oromoo,
Kabajamtoota Deeggartoota Qabsoo Haqaa Ummata Oromoo,
Kabajamtoota Qabsa’oota Oromoo Biyya Keessaa fi Biyya Alaa Keessa Jiraattan,
Kabajamtoota Hoggantoota Dhaabbilee Siyaasaa Oromoo,
Duraan dursee ijjeechaa qabsa’aa fi janna Oromoo Injinar Tasfaahuun Camadaa, ijjechaa Muslimoota lammii Oromoo, akkusumas lubbuu namaa walitti bu’iinsa gosaa fi gosaatiin yeroo yeroon darbu ilaalchisee gadda natti dhagahame ibsuu barbaada.
Mootummootii Impaayera Itoophiyaa lammii Oromoo mirga saba isaatiif qabsaa’u, gabrummaa ummata Oromoo irratti fe’ame akka ummatii Oromoo jalaa bahuuf qabsaa’u sababa adda addaatiin akka ilmee bineensaa naasuu tokko malee ijjeessuu, dhabamsiisuu aadaa godhatani jiru. Miidhaa fi ijjeechaan dhala Oromoo irratti gaggeeffamu garuu ummatii Oromoo yoomiyyu caala eennummaa isaa baree mirgaa fi haqa dhabe baree qabsooti cichee akka itti fufu yoo taasise malee, gabrummaa jalatti jilbiiffate akka bitamu hin goone. Diinnii ummata Oromoo eennuu yoo jedhame humnoota Impaayera Itoophiyaa keessatti Oromoon bilisaan, dhiibba tokko malee dhaabbata siyaasaa fi namoota ittiin bulu akka hin filanne daba siyaasaa adda addaa irratti hojjataniidha.
Ummatnii Oromoo biyya isaa irratti akka fedhee fi nama fedheen buluun mirga eennuyyuu irraa mulquu hin danddeenne. Hiree Oromiyaa fi ummata Oromoo kan murteessu ummata Oromoo calla. Mirga kana gonfachuuf ummatni keenna qaroo fi jabaa isaa jalatti gurmaa’uun, mirga ijaaramuu argachuun barbaachisaadha. Qabsoon haqaa, dimokraasii fi bilisummaa hoggansa cimaa fi kutannoo ol’aanaa qabuun hogganamu malee fiixaan baasuun rakkiisaadha. Diinnii wannii Jabaa fi Qaroo keenna nurra ajjeessuuf akka nu gurmaa’uu hin danddeenne, akka nu hiree keenna ofii keennaan murteeffachuu hin danddeenne waan fedhaniif.
Diinnii ummata Oromoo goota kaleessa kan akka Shaalaqa Jaatanii Alii fa biyya ollaa (Kenya) keessatti wannii ajjeesisuuf, goota hardhaa kan akka Injinar Tasfaahuun Camadaa fa biyyoota ollaa isaan keessatti baqattummaan jiraatan keessaa himata dharaa “shorarkeessitoota” jedhuun ukkamsee biyyatti fiduudhaan Dararaa fi miidhaa qaamaa fi sammuu irra geessisee, yaalamuu carraa dhowwee akka du’an kan taasisuuf Oromoo waan ta’an duwwaa osoo hin taanee Oromoota keessaa warra kutatee mirga Oromoon dhabe deebisuuf qabsaan waan ta’aniif. Akka barataa Oromoo sirna abbaa Irree Mootummaa Impayeera Itoophiyaa Wayyaneen hogganamu ittiin falmuun yeroo afur mana hidhaa fi mooraa waraanaa mana hidhaa Oromoo ta’e keessatti dabarseeti, rakkoon qabsaa’oota fi hidhamtoota siyaasaa Oromoo irra gahuu maluuf gahaa jiru naaf galan. Hidhamtooti siyaasa Oromoo balleessaa yoo qabaatan balleessan isaani Oromoo ta’anii dhalachuuf mirga ummata Oromoof falmuu duwwaadha. Suniin ala ala yakkii isaan hojjatanii mana hidhaa Impayeera Itoophiyaa mooraa horii fakkaatu keessatti lubbuun isaanii darbuuf hin jiru. Kanaaf, du’ii Injinar Tasfaahuun Camadaa fi hidhamtoota Siyaasaa Oromoo hundumtuu akka Ijjeechaa ti ilaalamu kan qabuuf. Ijjeechaa isaaniif kan itti gaafatuman hjoggantoota siyaasaa biyyitti sanaati. Gumaa isaanii kan baasu ammoo ummata Oromoo isaan qabsa’anii wareegamaniif.
Injinar Tasfaahuun, akkasumas hiriyaan isaa Injinar Mesfin Abebe hayyoota duwwaa osoo hin taane gootota qabsoo Oromootiif of-dabarsanii kennaniidha. Diinnii Oromoo Tasfaahuun callaa oso hin taanee, warra akka isaa kutannoodhaan ummata keenyaaf qabsaa’an hundaa kan garii ajjeechaadhan, kan garii mana hidhaa keessatti dararuudhan,Qaamaa fi Sammuu isaanii miidhaan akka irra gahu godhuudhaan, warra biraa qabeenya isaani samuudhaan, kan garii dorsiisanii akka biyya bahan godhuudhaan qabsoon Oromootaa akka irree hin horanne taasisuu kaayoo fi tarsiimoo godhatan.Diinnii Oromoo ummata Oromoo gabrummaa jalaa akka hin baane godhuuf halkaniif guyyaa hojjata. Nu ammo warrii ummatii isaa gabrummaa jala jiru, diina caala dachaa lamaan hojjachuuti nurra jiru. Gabrummaa jalati Sa’atiin nu boqonnu hin jiru. Gaafi Oromoon boqotu yoo du’ee yokiin yoo bilisoome qofa ta’uu qaba. Injinar Tasfaahuun Camadaa gabrummaa mannaa du’a filate. Kanaaf, “Goota Oromoo”. Gootummaa lubbuu isaa Qabsoo Oromoof dabarsee kennuudhaan argatte.
Ijjeechaan dhala Oromoo, hidhamuu fi qabeenya samamuun Oromootaa hamilee kan nu cabsu ta’u hin qabu, wannii kana irra hamtuu akka nutti hin dhufne jennee sodaanee qabsoo irraa duubati deebi’uun faffa. Maqaa Saba Guddaa Seenaa Bonsaa Qabuuf hin taane. Dandiin Qabsoo Oromoo dandii haqaati. Immimmaan Oromoon hardha nama isaa ajjeeffamuuf buusu, bor gaafa bilisummaan Oromoo dhufu gammachuun hagas caala bu’a. Diinnii yakkaa fi daba siyaasaa ummata Oromoo irratti raawwatamu maraa sababii isaa dhaabbilee siyaasaa Oromoo godhanii dhiheessu fedhu. Rakkoon ummata Oromoo irraa gahaa jiru ilaalcha dhaabbilee siyaasaa Oromoo irraa kan madde osoo hin taane humnoota bara baraan toofta fi maqaa jijjirrachaa ummata Oromoo gabroofatanii dudda ummata Oromoo irra jiraachuu fedhan irraa kan maddeedha.
Waggoota dabran 27 Qorannoon Beektootaa fi Hayyooti Oromoo gaggeessan, mariin waltajjii WQO irratti qindaa’e irraa beekomsii argame yoo jiraate ummatni Oromoo qabeenya biyya isaatiif jechaa akka ijjeefamaa jiru, mirgii ummata Oromoo dangaa malee akka sarbamaa jiru, dhalataan Oromoo kuma hedduuti lakkaa’amu hidhamaa akka jiru, qabeenya isaa irraatti Oromoon abbaa akka hin taane daba muummee hin qabne irratti raawwatamaa akka jiruudha. Fallii rakkoo kanaa ammo yoomiyyuu caalaa ummatni Oromoo gurmaa’uu akka qabu, ummatnii Oromoo wareegama kanaan dura bilisummaa kaffalame caala kaffaluuf ka’uudha.
Ijjeechaa lammii oromoo kan akka Inj. Tasfaahuun Camadaa, ilman Oromoo kumaatama hedduu mana hidhaa Impayeera Itoophiyaa keessatti dararaan hangana hin jedhamne irra gahaa jiru dhabamuu kan dandda’u ummatii Oromoo nu gahe gabrummaan jedhee sagalee tokkoon yoo ka’e duwwaadha. Akkuma Gabrummaa abbootiin teenna didde, nulleen, ilmaan keennalleen dinne jedhee fincila lafa sochoosu gara cufatti yoo godhame callaa. Kanaaf barbaachisummaan wal faana qabsaa’uu. Kun ammoo tokkummaa Gurmuu Qabsaa’ota Oromoo barbaada.
Fincillii ummata Oromoo biffa addaan hin cinneen gaggeeffamee bilisummaa argamsiisu kan dandda’u tokkummaan dhaabbilee siyaasaa kaayyoo kanaaf qabsaa’an yoo jiraate qofaa. Ijjeechaa goota keennaa Injinar Tasfaahuun Camadaa ibsa ijjannoo fi gadda baasuu callaan kan dhaabbatu tahuu hin qabu. Humnootii dhugumaan dabii dhala Oromoo irra gahaa jiru dhaabbatu qaba jedhan, wannii isaan irraa eeggamu haala duree tokko malee irree tokkoon qabsaa’uuf waan isaan danddeessisu tokkummaa gurmuu siyaasaa Oromoo dhugoomsuuf hojjachu. Tokkummaan jiraachuun ammoo hamilee Qabsaa’ota Oromoo fi ummata Oromoo kakkaasuudhaan Oromoon of-ijaaree wareegama guddaa kaffalamuuf akka socho’u taasisa.
Hoggantoota dhaabbilee siyaasaa Oromoo walaba tahan cufaa dhaamsii dabarsinuuf yoo jiraate dhimma mataa isaanii dura dhimma dhala Oromoo fi lammii Oromiyaa haqa dhabee akka bineensa bosonaa ijjeeffamaa jiru dursa kennanii hardha bor adoo hin jennee garaa garamummaa isaan jiddu jiru dhabbamsiisuun gamtaan akka socho’an, ummata Oromoo qabsoof akka kakkaasaniidha.
Waldaan keenna WQO rakkoo ummata Oromoo karaa adda addaatiin irra gahaa jiru waggoota dabran hedduu mootummoota biyya dhihaa akka Ameerikaa, Ingilizii, Jerman, Gamtaa Auroopaa, akkasumas dhaabbilee mirga dhala namaa eegan hundaaf dhiheessun rakkoon saba Oromoo fala akka argatu gaafachaa ture. Gaaffiin WQO, dhaabbileen Siyaasaa Oromoo fi Deeggartooti qabsoo ummata Oromoo dhiheessaniif deebiin qubsaan yeroon itti kenname hin jiru. Mootummooti biyya dhihaa seenaa keessatti akkuma beekkamu ummata haqa ofii argachuuf dhiiga ofii dhangalasee, wareegama guddaa kaffalee irree ta’uuf deemu cufaa bira dhaabbatu. Yeroon Oromoon danddeettii ummata isaa callaa irratti qabsoo ofii karoorfate finiinsu ammaan kana. Kanaafuu, kabajamaa ummata Oromoo, kabajamtoota qabsa’oota, hayyootaa fi barattoota Oromoo yeroo diinnii dhala Oromoo garaa hammeennaan ijjeessu, nuuti nama miliyoona tokko caalu sochoofnee, bobbaafne, gabrummaa hunddaan buqqisuuf wareegama barbaachisu kaffalu qabna. Gabrummaan nu gahe, bilisummaa yokiin du’a jennee diina dura dhaabbachuu qabna. Gara alaa ilaaluun hafee tooftaa diinaa tiin baqannee biyyaa bahuu dhiifne, warrii biyya baqanne wal-ijaarree qabsoo deeggaruu qabna, kan hafe baqachiisuu irratti tumsa godhuun Oromoo bu’aa akka hin buufne beeknee diqqaa guddaan, jarsaa jaartiin bilisummaaf duuluun barbaachisa. Waamichii mooraa qabsoo blisummaa kan kaleessaa fi hardhalleen tokko tahuu baruun barbaachisaa. Rakkoon duriif kan hardhalleen tokkuma, fallii ammo Bilisummaa Ummata Oromoo tiif Oromiyaa ti.
Kabajamaa ummata Oromoo,
Waldaan Qorannoo Oromoo yoomiyyuu caala rakkoo ummata Oromoo furmaata itti barbaaduuf miseensotaa fi beektoota Oromoo hirmaachisuuf karoora qaba.Hoggansa ummatni Oromoo beektoota isa irraa barbaadu hayyootni miseensa WQO qooda akka fudhatan ciminaan ni hojjanna.
Ijjeechaaf daba ummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru mootummoota biyya dhihaa callaa osoo hin taane, mootummaa abbaa Irree Impayeera Itoophiyaa fi Oromiyaa, mootummoota ollaa Itoophiyaa baqattooti Oromoo hedduunbiyya isaanii keessa jiraatan cufaa mirgii ummata Oromoo guutumaan guututi hanga kabajamuti ummata Oromoo bira akka dhaabbatan, mirgii ummata Oromoo eessattu akka kabajamu deeggarsa akka godhan ni gaafanna.
Akkuma qabsoon farra gabrummaatiif bilisummaa jajjabaataa deemuun gochaan garaa hameennaan diinnii ummata Oromoo irratti raawwatu hammaachaa akka deemu hubachuun barbaachisaa. Kanaafuu, qabsoo kana keessatti warra miidhaman, wareegaman, hidhaman, maatii isaanii bira dhaabbachuun barbaachisaa akka ta’e hubannee ummati keenna biyya keessa jiruuf biyya alaa jiru walii birmachuu irratti akka bobbaanu kabajaan gaafanna.
Hayyootaa fi Beektoonnii Oromoo daba ummata Oromoo irra gahaa jiru calla adoo hin taanee, qondaloota Siyaasa daba kana raawwatan qorannoo godhanii ragaa argatan qaama dhimmii ilaalu hundaaf dhiheessun barbaachisaadha. Namootni kun yakka ummata Oromoo akkasumas hidhamtoota siyaasaa irratti raawwatameef seera duratti yeroon itti gaafataman akka dhufu itti himuun barbaachisaadha. Dabaa fi yakka dalagamaa jiru falmuu, dura dhaabbachuu duwwaa osoo hin taane karaa dandda’amu maraan qaama mirga namooma qorataniif kabajiisaniif odeeffannoo kennuu aadaa akka godhanu dhaamsa keenna..
Dhumma irratti bulchitoonnii mootummaa abbaa Irree Itoophiyaa hidhamtoota Siyaasaa Oromoo haala duree tokko malee mana hidhaati akka baasaan gaafanna, lubbuu ilmaan Oromoo dararaan, yaalii fayyaa gahaa dhabuun mana hidhaa keessatti darbu maraa itti gaafatama jalaa akka hin baane yaadachiifna.
Mootummootii biyya dhihaa, biyyoota ollaa Itoophiyaa hunduu keessatti mirga baqattoota Oromoo akka kabajamu cimsanii akka hojjatan gaafanna. Injinar Tasfaahuun Camadaa Qodaloota Mootummaa Kenyaatiin dabarfamanii Seeraan ala Mootummaa Itoophiyaati kennamuun isaani beekamaadha. Kun ammo yakka Seera adunyaa cabsuudhaan raawwatame tahuu hubanna. Miidhaa fi ajjeechaa seeraan alaa lammii Oromoo irratti raawwatamaa jiru keessatti qondaalooti biyyoota ollaa qooda qaban, seeraaf akka dhihaatan, kun tahuu baannaan yakka dhala Oromoo dhabamsiisuu Mootummaa Itoophiyyaa keessatti qooda qabaachuu akka ta’e yaadachiisu barbaanna. Dhuma irratti Deeggarsa hanga ammaatiif fuula duraaf ummata Oromoo tiif godhan hundaaf duraan dursinee galata galchinaaf.
Egereen Kan Ummata Oromooti!
Kaayo Qabna,
Ibraahim Amee Elemoo, M.D., M.P.H,
Pirezidantii Waldaa Qorannoo Oromoo
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments
-
Qanno:
Yaa warra WQO, hedduu galatomaa baga jiraattan.
Dhaamsi ummata kanaaf dabarsitan waan garaa nama nyaatu qofa otoo hin taane waan nama onnachiisuf dhugaa guddaa muli’su. Maaloo silaas hundi beekee hin ogganu, kan hoganuu dandahu ammoo murannoof kutannootu isa barbaachisa. yoo waan akkanaa kun isinirraa yaroo yarootti darbe, akkasumas hojiin dhugoomuun itti fufe waan hin bilisomneef tokkollee hin jiru. Haa jabaannu fira biraa hin qabnu.
Nagaan!
-
Bakaree:
Baayee galatooma warri WQO!
Hooggansa Dr. Ibraahim A. Elemoo jalatti akkuma Dr. Moosisa Aaga fi hoggantoota WQO oromoo darbanii bu’aa qabeessa fi milkaa’insa akka qabaatu akkasuma rakkoo ummata oromoo qoratee caalatti saaxiluuf akka hojjatu hawwii guddaan qaba. VIVA OROMIYA!
-
suphaa Firoomaa:
preezedaantii waldaa qorannoo oromoo haaraa Ibraanim Amee Elemoo hojii waldaan ku kanaan dura hojjatee caalaatti fuulduraaf akka hojjattan abdii guddaa qabna. yeroo ammaa kana sabni oromoos shakkii tokko malee akka isin gargaarus abdiin guddaadha jabaadhaa roorroo ofirraa kaasuu qabna!


text:
Walgahii Tokkummaa ABO – London
Walgahii in ibsa walhubannoo ABO SG , ABO QC fi GQM ABO gaafa Guraandhala 16, 2013 London keessatti ta’e milkiin xumurame. Walgahii kana irratti miseensotni, deeggartootni fi ummatni Oromoo London jiraatanii fi biyya Ingilizi naannoo adda addaa irraa hedduminaan argamtanii ture. Haalli waliigaltee fi Walhubannoo karaa bakka bu’ootaa Qaamota sadeenii wal duraa duubaan insame.
Ibsa booda sagantaan maree fi gaaffii fi deebiin bal’inaan ture. Walgahii kana adda kan taasise Oromoon haala adda addaan walirraa fagaatee ture bakka tokkotti hafuura tokkummaan walitti dhufuu isaa ti. Sagantaa kana irratti ummatni Oromoo yeroo dheeraaf tokkummaa hawwaa ture gammachuu guddaantu itti dhagayame; guyyaan araaraa kunis seenaa Oromoo keessatti bakka guddaa akka qabuu fi armaan booda wal duukaa hiriiree mirga isaaf falmatuu bu’uura guddaa akka ta’e ibsaa turan. Gammachuu irraan kan ka’e ummatni immimmaan yaada isaa ibsataa ture.
Ummatni Oromoo tokkummaan hiriirree WBO fi QBO bira dhaabbachuuf hamilee guutuun ibsaa ture. Tokkummaan jalqabame kana hujiitti hiiikuu irratti dhaabni keenya akka jabinaan hojjetu; nutis bakka jirutti tokkummaa jabaannee waadaa galaa turan.
Xumura walgahii booda waliin bashannanni ni ture .
Ummata Oromoo biyya UK
Title: Walgahii Tokkummaa ABO – London
Duration: 10:14
Category: Advocacy/Activism, News, Youth Movement
Added on: Guraandhala/February 19th, 2013


text:
DHAADANNOO IYYAA IYYA DABARSAA
- Gaaffiin hiree murteeffannaa Uummata Oromoo haa kabajamu.
- Finfinneen,handhuura keenya kan nurraa hin cinne,irraatti duuna hin kenninu kunnee
- Mootummaan barboomfataa biyya keenya irraa haa bahu
- Heerrii fi seerri Oromoof hin hojjenne,Oromoorattis hojjechuuhinqabu.
- Saamichi lafaa fi qabeenya Oromiyaa dhaabbachuu qaba.
- Godina Addaa Oromiyaa Naannawa Finfinnee,Finfinneetti dabaluun heera biyyaatti cabsuudha.
- Mootummaan feedaraalaa lafa naannolee irratti aangoo homaatu hin qabu
- Siidaan Miniliik handhuura Oromiyaa finfinneedhaa haa buqqa’u
- Afaan Oromoo ,Afaan feedaraalaa Biyyoolessaa haa ta’u.
- Hayyoonni fi Barattootni Oromoo, Oromummaan ya akkamanii mana hidhaa jiran haa gadhiifaman.
- Abbaan biyyummaa Oromoo,Oromiyaan haa mirkanooftu.
GAMTAA DARGAGGOOTA OROMOO MAGAALA ADAAMAA(GDOMA)
Barruun kuni magaala Adaamaa bakkeewwaan armaan gadii kanatti Ebla 28/4/2014 guyyaa keessaa sa’aa 10 :00 irraa hanga halkaan keessaa sa’aa 1:00ttii jajjabbee qeerroo bilisummaan maxxanfameeraa.
1.Waajjira DH. D.U.O,kan Humna Ibsaa magaala ADAAMAA.
2.M/B/Adaamaa sad. 2ffaa
3.M/B/Lakkoofsa 4,kutaa 1-8ffaatti.
4.Koollajjii riiftii vaalii.
5.koollajjii Harraambee.
6.koollajjii Rooyaal.
7.Waajjira Aadaa fi Turizimii magaala Adaamaa.
8.Waajjira Dargaggoota fi Spoortii magaalaa Adaamaa
9.Koollajjii Teekiniikaa fi Ogummaa magaala Adaamaa(BLTO)
10.M/B/Dambalaa sad.1ffaa fi 2ffaa
11.Waajjira ganda 09
12.giddugala gabaa Amadee
13.Keellaa
14.Mana amantaa Ortoodoksii Maariyaamii
15.Mana poostaa
16.Hoteelaa paan Afrikaa
17.Hoospitaala Adaamaa.
18.Koollajjii Paaradaayiiz vaalii
19.Gidduu gala dargaggoota lakk. 2
20 Waajjira ganda 04
21.M/B/ Lakka.2
22.BBO
Akkasumas mooraa yuuniveersitii adaamaa hundatti kan maxxaanfamee fi waraaqaa balaalituun barattoota hundatti kan hiramee dha.


text:
Goota Inji. Tasfaahuun Camadaa fi Oromota Kofaleetti Ajjefamanif Sirni Dungoo Ibsuu Washington DCtti Geggeffameef
Sirni dungoo ibsuu goota Oromoo Injinar Tasfaahuun Camadaa fi Oromoota nagaa magaalaa Kofaleetti mootummaan abbaa irree fi fashistii Wayyaanee ajjeese yaadachuuf Jimaata Hagayya 30, 2013 galgala galma Waltajjii Oromootti (Oromo Center) haala fi sirna boonsaatiin bakka uummati baayyeen argametti kabajame. Sagantaa kana mata durummaan ka qopheessan Waldaa Walgargaarsa Dargaggoota Oromoo (WWDO) fi Ijaarsa Dubartoota Oromoo Adunyaa (IDOA) yoo ta’an dargaggooti Oromoo naannoo DC fi Maryland jiraatan dhuunfaadhaan qophii sana keeysatti qooda fudhachuudhaan sirni yaadannoo kun akka milkaa’uu fi fiixa bahu tahee jira.
Galgala kanatti sagantaa sa’aa 6:00w.b. eegalee geggeeffameen sirni yaadanno daqiiqaa muraasaaf erga raawwateen booda seenaan goota Oromoo Injiinar Tasfaahun Camadaa ummata achitti argameef kan dubbifame yoo ta’u, haala ajjeechaa fi miidhaa ummata Oromoo magaalaa Kofalee irra gahees ibsi kennamee uummata hubachiisuun dandayamee ture. Seenaa barumsaa, jireenyaa fi qabsoo boonsaa Injiinar Tasfaahuun Camadaa haga dhuma lubbuu isaatiitti keessa dabre dargaggoota Oromoof fakkii gaarii fi jabinaa akkasumas kaka’umsa dargaggooti Oromoo yeroo ammaa agarsiisaa jiraniif humna akka ta’e dhugoomsee jira. Ajjeechaan Oromoota nagaa magaalaa Kofaleetti mootummaa abbaa irree Wayyaaneetiin ta’es gaaffii haqaa fi ka mirga amantii ummati keeyna dhiyeessaa jiru dhaamsuu irra caalatti ka jabeessuu fi ummata Oromoo amantii Isalaamaa hordofus ta’e amantii biraa hordofu tokkomsee gaaffii eenyaumaa fi abbaa biyyummaa isaaf akka ka’u ka taasisu ta’uun isaa ibsa kenname keeysatti jala muramee jira. Gaaffiin mirga amantii impayira itophiyaa keeysatti waggaa tokkoof walakkaadhaaf ka geggeeffamaa jiru yoo ta’u mootumman abbaa irree Wayyaanee garuu sababa golga amantiitiin jibiinsa ummata Oromoo irraa qabuun kan iratti xiyyeeffatee jumlaatiin ajjeessaa turee fi ammas itti jiru ummata oromoo qofa irratti ta’uun isaa mootummoti Habashaa hagam gaaffiin Oromoo biraa dhiyaattu uute isaan qabuu akka dandeessuu dursanii waan beekaniif obsa ummattoota kaaniif qaban ummata Oromoof akka hin qabne kan mul’isu ta’uu isaa ibsuma galgaala kana godhame keeysatti addeeffameera.
Galgaluma kanatti hasawaan waldaalee fi qaamota hawaasa Oromoo magaalaa Washnigton DC fi naannoo ishii jiraataniin taasifamee ture. Bakka buutoti Ijaarsa Dubartoota Oromoo Adunyaa (IDOA) fi Waldaa Walgargaarsa Dargaggoota Oromoo (WWDO) wal-duraa duubaa hasawa taasisaaniin ummati Oromoo yeroo itti sadarkaa murteessa irra gahee irra waan jiruuf diina qe’ee isaatti dhufee isa lafa irraa bal’eessuuf muratee ka’e dura dhaabbatee ifirraa deebisuuf bakkuma jirutti lagaa fi amantii akkasumas ilaalchaan osoo wal hin qoodin gurmaa’udhan qabsoo haqaa fi kan abbaa biyyumaa isaa akka finiinsee bakkaan gahatu dhaamsi dabree jira.
Akkasumas, Oromooti bebbeekamooni fi bakka bu’ooti waldaalee amantii bakka sanatti argamanii ummata Oromoof dhaamsa ijaarsaa adda addaa kan dabarsan yoo ta’u, keeysattu dhaamsi irra caalaan ka irratti xiyyeeffate dargaggoota Oromoof ta’ee yeroo ammaan tana yeroo diinni Oromootti akkas dulaa jiruu fi jiruu fi jireenyi ummata oromoo akka hin taane ta’aa jirutti dirqami dargaggooti Oromoo irratti kufee jiru baayyee guddaa waan taheef caalaatti jabaatanii dirqama lammii isaanii badii irraa hambsuu irratti akka bobba’ani dhaamanii jiru.
Sirna dungoo ibsuu kana irratti walaloowwan goota Oromoo faarsan dargaggoota Oromoo lamaan kan dhiyaataan yoo ta’u, sagantaaleen goota Oromoo kana ittii yaadatamus addatti kan geggeeffamee ta’uun hubatameera.
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
1 Comment
-
Alemu Hunde:
Oromo community of Minnesota, PLEASE WAKE UP. Wanta hedduun boodatti nuharkisaa jirtu.
Alemu


text:
Guyyaa Booruu,Waxabajjii 25,2014f Mootummaan Wayyaanee Ummanni Oromoo magaalaa Naqamtee Dirqamaan Akka Walgahii Ariifachiisaa Bahaniif Jedha Waamicha Taasisa Jira.
Gabaasaan Qeerroo Magaalaa Naqamtee Irraa Waxabajjii 24,2014 akka beeksisetti Mootummaan Wayyaanee giyyaa boruu Waxabajjii 25,2014tti walgayii ariifachiisaa uummata ergamtoota isaatiin mana jireenyaa irraa deemuudhaan uummata walgayii waamsisaa akka jiru qeerroon addeessa. Kanaan duras magaala Naqamtee qofa osoo hin ta’iin aanaalee godina Wallagga bahaa keessatti argaman keessa naannawuun dirqiin uumata walgahii waamisisaa akka turan beekamaa dha. Walgahiileen dirqiin uumata baasan bakkoota hedduutti osoo hin ta’iin hafee uumati tokkummaan diddaa isaa argisiisaa ture.
Magaalaa naqamtee keessatti guyyaa booruu Waxabajjii 25,2014 waamichi walgayii taasifame kun dirqamaan uummata irra deemanii bahuu qabdu jedhanii waamaa akka jiran yoo tahu kaayyoon walgayii kanaas akka gabaasni isbutti mootummaan Wayyaanee gaaffii mirgaa gaafatameen lubbuu hedduun dhabamee, ilmaan Oromoo mana hidhaatti dararamaa jiran kun maqaa shororkeessummaa itti moggasuun yaada uummataa tasgabbeesuu fi araarfachuu akka tahetu dubbatama,kana qofas osoo hin taanee uummata irraa yaada fuudhanii namoota ilaalcha siyaasa keessatiin qabuuf mana hidhaatti sassaabuu akka tahe akkasuma uummata gaaffii mirgaa gaafatu toohachuuf jecha walgayiin kun waamamaa jira jedha gabaasni Qeerroo magaalaa Naqamtee .


text:
3 responses
-
Hayyee; Carraa Qabaniin Fayyadamuun Diina irrattii Seena Gootummaa ta’ee Goonfachuun Abshaalummaa dha!!..Ejjannoon Barattoonni Yuuniversitii Fiinfiinnee kanneen Miseensa OPDO ta’an Dhiifama Gaafachuun isaanii fi Qabsoo Qeerroottii Makamuun isaanii Seenaa Haaraya ta’uu isaati!,Fakkeenyummaan isaanitinis Kanneen Birootis Irraa Baruu dhaan CARRAA KANATTI FAYYADAMUUN SEENAA GALMEESSAA JENA!!
-
Yaani keessaan nu ijaara jabadha
-
Hayyee; Ee…Sabboontoonnii nuu hundii keenya Bakka jirruutti, yeroo argameettii fi Carraa Argameettii FIINCILA DIIDDAA GABRUMMAA QABSIISUU,AKKA QABSIISAN TAASIISUU FI MILKEESSUUN EEE….DIRQAMA KENYA WAADAA GALLEE GALMAAN GEENYA!!…
-


text:
Ionizing Radiation
Ionizing Radiation kan jedhamu Particle yokan Wave energy qabu kan Atom fi Molecule Ionize tolchuu danda'u dha. Kunii immo energy particle yokan wave sunii irratti hunda'a malle lakkofsa particle yokan wave suni irratti hin hunda'u. particle yokan wave kuni waan bayyee ta'e qofaffi ionization geggesu hin danda'u, particle/wave iin suni energy barbachisaa ta'e qabachu qaba. Yoo ionizationiin kuni waan lubbu qabani irratti geggefame ajjesuu yokan immo DNA Cell warra kessatti argamanni hammessu danda'a. Yoo hin ijjesini immo ionizing radiationiin dhallotta yokan ijjolle nama sunii Mutant gochuu danda'a. Fakkeni gossa ionizing radiation kanfa dha - Energetic Beta Particles, Neutrons, Alpha Particles fi energetic Photons (UV fi UV olli). Energyiin ionize gochuffi barbadamu gossa atom yokan molecule irratti hunda'e jijjirama. X-rays fi Gamma Rayiin atom/molecule hunda ionize gochu ni danda'u. Far Ultraviolet, near ultraviolet fi Visible lightiin molecule diqqo ionize gochu danda'u. Microwave fi Radio Waveiin ionize gochu hin-danda'an kanafu Non-Ionizing Radiation jedhamu.
Visible Lightiin waan yerro tokkotti ifuufii moleculonni isanni ionize ta'anni yerro tokkotti jijjiramu. Kanaaf waan iffa kan dhoksuu fayyadamuni barbachisa. Fakkenaffi photographic film fi moleculotta tokko tokko kan Photosynthesis kessatti hirmattan.
Ionizing Radiationiin fayyida bayye qaba, kunis medicine,qo'anno,construction fi kan kan fakkatan kessatti. Yoo sirritti hin fayyadamne ilmee nama irratti rakko gudda fidu danda'a. Bakka fotonni kuni itti argamanitti offi egunii garri dha.


text:
Gabaasi raawwii hojii ministeera Daladalaa akka mul’isetti galiin kun kan argame omisha toonii kuma 400fi kuma 4fi 758 gabaa biyyaalee alaatiif ergame irraayi.
Raawwiin isaa kan yaroo wal fakkaataa bara darbee wajin yoo wal bira qabamee ilaalamu dhibbentaan 52n caalmaa qaba jedhameera.
Sababa kanaan midhaan Zayitaa galii sharafa alaa gama argamsisiuutiin Buna dursuun sadarkaa 1ffaa qabateera.
Wayituma eerametti Buna toonii kuma 100fi kuma 36 gabaaf dhiyeessuudhaan galiin Doolaara Ameerikaa miliyoona 400fi miliyoona 28fi kuma 200 ol akka argame gbaaasi dhiyaate ifoomseera.
Kunis kan bara bajataa darbe wajjin yoo wal bira qabamee ilaalamu daldala walii galaa keessaa galiin doolaara Ameerikaa biiliyoona 2fi miliyoona 600 kan argame yammuu ta’u raawwiin kun kan bara bajataa achaanuu wajjin yoo wal bira qabamea ilaalamu caalmaa ol’aanaa mul’iseera.Waaltaatu gabaase.


text:
Itoophiyaa
Rippabliikii Federaalawaa Dimokraatawaa Itiyoophiyaa jedhamuudhaan kan beekamtu biyya Gaanfa Afrikaatti argamtu yoo taatu, erga Eertiraan irraa bara 1993 G.C. cittee booda biyya lafa qofaan marfamte taatee jirti. Itoophiyaan kaabaan Eertiraan, dhihaan Sudaanin, kibbaan Keeniyaan, kaaba-bahaan Jibuutiin fi bahaan immoo Somaaliyaan daangeffamtee argamti.
Itiyoophiyaan biyyoota umrii guddaa qaban (biyyoota qaroomsa durii qaban)jalatti yoo ramadamtu, Afrikaa keessaa baay'inna ummataan lammaffaa irratti argamti. Barbaadina dhufaati ilma namaa irratti ga'e guddaa kan qabdu biyyittiin tun, maqaa cradle of mankind (bakka dhaloota sanyii nama jechuudha) jedhamuuf filatamuu dandeessee jirti. Itiyoophiyaan biyyoota Afrikaa keessaa koloniin kan hin qabamin keessaa tokko dha. Laayiberiyaan koloniin qabamu baatullee, biyyittin Laayiberiyaa kanitti dhaabatte koloni Afrikaanota Ameerikaa taate want turteefi. Itoophiyaan waggaa shaniif 1936-1941 G.C. Faashistii Xaaliyaann haa qabamtu malee, dhuma irratti Itiyoophiyaan gragaarsa Ingilaandiitiin mo'achuu dandeesseetti. Jaarraa 4ffaa kessatti kan gara kiristaanummaatti jijjiramte biyyi kuni, addunyaa keessaa biyya mootummaa kiristaana qabanii turan keessaa ishee lammaffaa dha.
Haa ta'u malee biyyi Itoophiyaa seenaa hacuuccaa fi ukkaamsaa dheeraa keessa kan turte yoo ta'u keessaayyuu bara mootummaa Minilik, Hayila Sillaasee, Dargii, fi ADWUI hidhaa, reebicha(tortue), fi ajjeechaa keessa darbite. Namoonni mirgaa fi wal qixxummaaf qabsaahan hedduun haala kanaan ukkaamfamaniiru.
Wikimedia Commons on Itiyoophiyaa
Itiyoophiyaan biyyoota umrii guddaa qaban (biyyoota qaroomsa durii qaban)jalatti yoo ramadamtu, Afrikaa keessaa baay'inna ummataan lammaffaa irratti argamti. Barbaadina dhufaati ilma namaa irratti ga'e guddaa kan qabdu biyyittiin tun, maqaa cradle of mankind (bakka dhaloota sanyii nama jechuudha) jedhamuuf filatamuu dandeessee jirti. Itiyoophiyaan biyyoota Afrikaa keessaa koloniin kan hin qabamin keessaa tokko dha. Laayiberiyaan koloniin qabamu baatullee, biyyittin Laayiberiyaa kanitti dhaabatte koloni Afrikaanota Ameerikaa taate want turteefi. Itoophiyaan waggaa shaniif 1936-1941 G.C. Faashistii Xaaliyaann haa qabamtu malee, dhuma irratti Itiyoophiyaan gragaarsa Ingilaandiitiin mo'achuu dandeesseetti. Jaarraa 4ffaa kessatti kan gara kiristaanummaatti jijjiramte biyyi kuni, addunyaa keessaa biyya mootummaa kiristaana qabanii turan keessaa ishee lammaffaa dha.
Haa ta'u malee biyyi Itoophiyaa seenaa hacuuccaa fi ukkaamsaa dheeraa keessa kan turte yoo ta'u keessaayyuu bara mootummaa Minilik, Hayila Sillaasee, Dargii, fi ADWUI hidhaa, reebicha(tortue), fi ajjeechaa keessa darbite. Namoonni mirgaa fi wal qixxummaaf qabsaahan hedduun haala kanaan ukkaamfamaniiru.
Wikimedia Commons on Itiyoophiyaa
This is an excerpt from the article Itoophiyaa from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
If you want a copy of Biiftuu Bilisaa contact us through the contact address
In our 10th volume issue 02 Obbo Baqqalaa Tafarraa was our guest and present you his interview as follows:
Gaaffi fi deebii Obbo Baqqalaa Tafarraa miseensa Ijaarsa Mirga Namoomaa fi Gargaarsa Oromoo/OMRHO/ waliin goone
Qophessaa: Gamta Takkalaa Riqitu
Biiftuu Bilisaa: Obbo Baqqala duraan dursee akka isin of beksiftanin isin afeera.
Obbo Baqqalaa: Galatoomaa. Ani Baqqala Tafarraa Ayyaanaa jedhama. Umriin kiyya Bara 50 ergi qaxxaamure bubbulee jira. Fiigicha jiruuf jireenyaa cinaatti Godaanaa fi Liiban (Ijoollee kiyya) waliin Seera Oromootiin bultuu fi hinbulluu irratti wal falmaa bara lakkaawwachaa jirra.
Biiftuu Bilisaa: OMHRO eenyu?
Obbo Baqqalaa: Gaaffii keessan kana yeroon deebisu akka miseensa OMHRO tokkootti wan ta´eef jechonni “ nu”, “ raawwannee jirra” fi kkf argitu. Kana jechuun OMHRO jechuu akka ta´eetti haa hubatamu. OMHROn Jaarmolee Oromoo Mirga Dhala Namaa Waliigalaaf, keessumaa ammo rakkoolee bifa hedduu ummata Oromoo irra gahaa jiruuf, sagalee ta´uu dhaan biyya Alaa kanatti socho´an keessaa tokko dha. Kan inni bu´uureffame bara 2005 yoo ta´u kan inni seeraan galmaaye ammo bara 2006 dha.
Biiftuu Bilisaa: OMHROn Maal hojjeta?
Obbo Baqqalaa: Akkuma Seera OMHRO tti hojiin keenya irracaalaa hujii iyyaannoo ti. Iyyannoon keenya cuunfaatti:
Kaayyoo keenya keessaa tokko gargaarsa(hirpha) kennuu dha. Namoonni keenya biyyaa bahan hedduun reebichaa gosa adda addaatiin qaamaa hir´atanii biyyaa bahu. Ergi biyyaa bahanii booda gargaarsa waan hinqabneef tajaajila fayya hinargatani. OMHROn ammoo humni dinagdee isaa dadhabaa waan ta´eef akka hawwuutti obbolaa keenya bira dhaabbachuu hanqata. Akkasumallee ta´ee obbolaa keenya hanga tokkoof biyyoota jiran keessatti akka hakiimamaniif gargaarsa maallqa godhee jira. Read More
In our 10th volume issue 01 Jawar Mohammed was our guest and present you his interview as follows:
Gaaffif Deebi Obbo Jaawar Muhammad Waliin Godhame
Qophessaa: Gamta Takkalaa Riqitu
Gaaffif deebi Obbo Jaawar Muhammad waliin goone armaan gaditti isiniif dhihessineerra. Haala qabsoon Oromoo yero ammaa keessa jiruf egeree qabsicharratti kanxiyyeffate waan ta'ef barumsa guddaa akka isin irraa argattan abdachaa Obbo Jaawarin maqaa dubbistoota barulee Biiftuu Bilisaatin gudda galateffanna.
Biiftuu Bilisaa; Duran dursee Obbo Jawar Mohammad akka of barsiiftanin isin afeera sochi qabso Oromoo kessattis ta'e hawwasa Oromoo kessatti ga'een keessan ykn hirmannan keessan maalidha?
Obbo Jawaar Muhammad; Jawaar Siraaj Muhammad naan jedhan. Yeroo ammaatti barnoota sadarkaa ol'aantiitin (graduate studies) hordofaan jira. Hojiin teenya garri caalu, waa qorachuudha. Ammaaf wannin qoradhu haariiroo diinagdee tan hawaasaafi mootummaa jidduu jirtu fuulleeffatti. Dhaloonni kiyya naannawa yeroo dheertuudhaaf sochiin qabsoo sabaa keessaatti godhamtu waan ta'eef joollummanin siyaasaa Oromootin walbare. Barnoota sadarkaa duraatirraa kaasee sochii barattootaa keessatti miseensummaafi hoggansaan hirmaachaan ture. Ala kanas ergan dhufe sochii dargaggootaa keessatti waggoota muraasaaf hirmaadhen jira. Yeroo ammaa xiinxala siyaasaatifi gorsa tarsiimoofi tooftaa qabsootiin jaarmayoota gargaaraatif kennutti jira. Hireen argadhetti cunqursaafi hacuuccaa Oromoorra gahu ninbarreessa; dubbadheetis dubbiidhaan nin hima. Kanaas namootaafi jaarmayoota qabsoo oromoo gargaaruu nidanda'an jedhee yaaduttin hima. Wanni namni biyya alaa jiru gochuu dandayuus kanuma..
Biiftu Bilisaa; Obbo Jaarraa Abbaa Gadaan lubbudhan darbusaanitti Oromon hundikenya gadda guddaatu nutti dhaga'ame. kan nama dhibu Oromon walirratti duulaa turelle bakka jiru walbukke dhabachun gadda‘isaa dhagessisaa ture gargaarssalle bayye godhanif. Paltalki irrattile wal arrabsuun hafee afaan tokkoon hasa'a turani. Haata'u male ammas walirratti duulun, maqaa walxuressuun, walccaccabsuun itti deebi'era. Aadaan hololaa kun maal irraa madde jettu isin? Akkamin hafuu danda'a jettu? Read more
In our 9th volume issue 02 Jawar Garasuu Tufa was our guest and present you his interview as follows:
Gaaffif deebi dargagoo Garasuu Tufa waliin qopha’e
Qophessaa: Gamta Takkalaa Riqitu
Erga ummani oromoo kiyyoo gabrummaa jalatti kufee kaasee mootummoonni darban gara hangootti dhufan hundi miidhaa gurguddaa ummata keenyarraan ga’aniiru. Kana baruuf ammoo ummani keenya baroota dheeraf halani keessa darbef hara keessa jiru ilaalun ga’adha. Mootummoota darban keessaa mirga abbaa biyyummaa ummata oromoo kankabaje tokkolee hinture. motumaan wayyanee ha’a hangoo dhuunfatee kanjiru sirna federalisiman ofbulchina jechaa miidhaa daangaa hinqabne ummata keenyarraan ga’aa jira. Haata’u malee caalatti ummata oromoo gabrummaa jala akka jiratu kangodhe inni guddaan tokkummaa dhabinsa. Yeroo ammaa haalli jaarmiyaaleen oromoo keessa jiran yoo ilaalle baayye kan nama qaanessudha, ittu qabsoon oromoo akka laafu godhee jira. Isa kana ilaalchisee haala qabsoon oromoo yeroo amma irra jirurratti gaaffif deebii dargaggoo Garasuu Tufa waliin goone akka armaan gaditti dhihesinera.
Biiftuu Biiliisa: Jalqabarratti gababsitee akka ofbarsiistun sigaafadha ga'eenke yokan hirmaannankee hawaasa yokan qabsoo oromoo kessatti maali?
Garasuu: Ani gidduu galessaa Oromiyaa naannoo Aqaaqittin dhaladhee. Guddinii fi barumsii koo magalaa Aqaaqii kessattii dha. Eegaan barumssa fixee University Finfinnee galee sochii barattoota Oromoo keessatti hirmaataa waanan tureef rakkoon narraa gaheen anaa waggaa 4 barataa jiruu biyyaa bahuuf dirqamee. Eegaa yeroo sanatii waggoota 10n darbe kana kessatti yeroo dheeraaf sochii Oromoo kessatti bifa adda addaatiin hirmaatan jira. Ammaaf kanumaan jedha.
Biiftuu Biiliisa: Maqaa ABO tin dhaabni waamamu yeroo ammaa gara dhaba afurii akka ta'an nibeekama kun ammoo waldhibdee moora qabsoo Oromoo keessatti uumame irraan kanka'edha jedhama mee waldhibdeen uumamee dhaaba kana iddoo afuritti isa hire kun maalidha jetta?
Garasuu: Akkuma ati jette dhaabooti yeroo amma maqaa ABOn socho’an hedduu ta’anii jiu. Qoqqodamuu isaaniitiif waan sababa ta’e hedduu maqaa dhahuun ni danda’ama. Asirratti sababa hunda gutuutti ibsuuf yeroo fi bakka fudhatuu ni mala. Garuu sababoota akka Mulata ifaa(Clear Vision) dhabuu; Tarsimoo fi Toftaa dhugaa-hundessuu(realistic) fi hojjataa(workable) dhabuu; jaarmiyaa sona-qabessa( vibrant organization) dhabuu; toftaa wal-diddaa kessaa ittiin hiikan dhabuu(lack of internal built conflict resolving mechanism); dandeettii fi leenjii dhabuu qabsa’otaa fi hogganootaa; diinaa fi firaa ifaatti addaan baasuu wallaaluu; haala keessaa fi alaa sirritti hubachuu dhabuu(lack of understanding of internal and external environment); fi aadaa siyaasaa bodessaan sochii qabsoo Oromoo kana kessatti dagaaguu dha jedheen amana. Sababiin kunniin hundinuu bifa adda addaatiin laafina sochii qabsoo bilisummaa Oromoo kessa jiru fi qoqqodamiinsa uumame kanaaf gummaachanii jiru. Yaada kiyya sirritti ifa godhuuf qabxiiwwaan akka sababaatti kaasee kanneen kessaa tokko tokko ibsuufan tattafadha. Read More
Websites Links Associated with Oromia and the Oromo People
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities


text:
Kabaja guyyaa Waraana bilisummaa oromoo gaafa 18/01/2014 sa'aa 13.00 irra eegalee durataa'aan tokkumma barattota oromoo biyya Germany damee Hessen (TBOH) Obbo Gammadaa Nuuree maanguddoota oromoo amantaa garaa garaan afeerun ebbaan jalqabsiisaniiru. Guyyaa WBO kana hawaasni oromoo biyya germanyf dhaaboliin siyaasa oromoo bakka garaa garaarra kan irratti afeeramanidha. Walga'ii kanarratti yaadannoo gootota oromoo wareegamaniif dungoon qabsiifamee faarun alaabaa oromo faarfatameera.
Matadureen walga'ii erga beeksifameen booda barumsi namoota garaa garaan kennameera.
Durataa'aan tokkummaa barattoota oromoo Bayer Luba Mulugeeta Giragn sababa bu'uureffamuu qabsoo bilisummaa oromoo bara Minilik 2ffaa kaasee qabxilee-
- Qabsoo eegaluu saba oromoof sababa kan ture
- Mootummaa minilikii kaasee rakkoo saba oromoorra ga'aa ture irratti barumsa ballinaan kennaniiru.
Barreessaan TBOM Obbo Tamaam Yasin waraana bilisummaa oromoo ijaarun maaliif akka barbaachise akkasumas bu'aan waraanni bilisummaa oromoo argamsiise maal akka ta'e ballinaan ibsaniiru. Qabsoon WBOn godhe-
- Oromoon akka ofbaru
- Biyyi oromoyaa jedhamtu daangaan adda baatee akka beekamtu
- Aadaaf seenaa afaan saba oromoo kanbeeksise ta'uusaa ibsaniiru. Akkasumas guyyaan WBO Amajjin 1 maaliif kabajuun akka barbaachisellee ibsaniiru.
Walaloon bareedaa gootota oromoo faarsu dargaggoo Oliyadi f dargaggoo Bahaayiluu dhaan dhihaateera.
Durateessuun TBOJ adde Boontuu duula yeroo ammaa habashaan ummata oromoorratti gochaa jiru kana dura dhaabbachuuf oromoon tokkummaasaa cimsachuu akka qabu waamicha dabarsaniiru.
Xumurarratti yeroon gaaffiif deebii ballinaan akkasumas mariin ballinaan erga godhamee booda ibsi ejjennoo armaan gadiittii caqasamee nutii miiseensoonii TBOM fi TBOH kabaja guyyaa WBO kana sababeefachuun ibsa ejjano keenyaa akka armaan gadittii dabarfanee raa.
Ibsa Ejjano:
- Seera shororkeessummaa isa tumatee jirutti hirkachuutiin wayita uumani Oromoo mirgasaaniif gaaffii dhi’eessanii, qabeenyasaaniirraa buqqa’uu fi saamamuu mormantti moottumaan TPLF wayyaanee hidhaa, ajjechaa fi dararrii saba keenya irraan ga’u nii mormina, nii balaalleffanas.
- Bilisummaa oromootiif bifa adda addaatiin karaa isaanii mijate qabsaa’u kessatti qooda fudhachuun beektotni, dargaggootnii fi abbootiin oromoo mana hidhaa bulchiinsa wayyaaneetti dararaman haal-duree tokko malee akka hiikaman cimsinee gaafanna.
- Dargaggota, barratoota, beektota, qote bultoota, daldaltoota Oromoo fi kan biros mirgasaaniif falmuuf jecha hidhaa, reebicha fi ajjeechaa mootummaa wayyaanee utuu homaatti hin lakkaa’in bakka hunduatti dura dhaabachuun qabsoo bilissumaa oromoo geggeessaa jiran nuti miseensonni Tokkummaaa Barratoota Oromoo Jarmanii dame Bayern fi Hessen qabsoo isaanii kana galmaan ga'uudhaaf tumsa goona.
- Sababa rakkoo siyaasatiif, akkasumas baratanii sababa miseensa yookaan deggertoota mootummaa TPLF wayyaanee hin taaneef qofa hojii dhabuurraa kan ka’e dargaggootni ilmaan oromoo fi lammiiwwan Itiyoopiyaa biroo reebichaan lubbuunsaani biyya Arabaatti darbeef bulchiinsa mootummaa wayyaanee ni balaaleffanna.
- Sababa mirga amantii isaanii sarbame gaafachuudhaaf hiriira nagaa magaalaa Finfinnee fi Arsii keessatti geggeessaniif rasaasa loltuu wayyaaneetiin kan ajjeefamaniif mootummaan Itiyoopiyaa itti gaafatamaadha.
- Harr’a dhaaba siyaasaa biya Itophiyaa keessatti maqaa mormituu mootumaa Itoophiyaatiin of ijaaree karaa biraamoo uumata Oromoo seenaasaa fi adaasaa, afaansaas balleessee koloneefachuuf sirna Minilik II as deebisuuf lafa cira jiru kan akka Samaayawii Party (Blue Party) gochasaa nii balaallefanna; dura dhaabbanas.
- Tooftaa, tarsiimoo fi sochii hiddi nafxanyootaa warra ilmaan Minilik II ta’an uummatta Oromoorratti hojjetan bifa kamiin iyyuu dura dhaabbana.
- Rakkina Saba kenyaa furuuf Qabsoo bifa kam iyyu geggessuun mirga kenya fi dirqama lammumma kenyaa hubachu dhaan har’aas Qabsaa’oota Bilisummaa Oromoo walhubanno fi waliigalteen gara tokkumaatti akka dhuufani fi qabsoo jalqabame tokkummaahaan fiixaan akka baasnu waamicha kenya kabajaa dabarsina.
- Biyyonni ilmaan Oromoo rakkoo siyaasatiif jecha itti baqatanii jiran soba mootummaa wayyaanee dhageefachuu dhiisanii rakkina saba Oromoo gad fageenyaan hubatanii mirga baqqattummaa akka kennan gaafatna.
INJIFANNOON KAN UMMATA OROMOOTIIF:
Frankfurt/Main, 18.01.2014


text:
SHIROTA GOLA WAYYAANEE (NEW)
(Lubabaas Qeerrootiin)
(Kutaa 1ffaa)
Kaardii Daldala Filannoo
MOOTUMMAAN WAYYAANEE FILANNOON UTUU HIN GEGGEESSIN KAN MAQAA FILANNOOTIIN DALDALUU DHA. Dhimma kana muuxannoon waggoota darbanii ifatti mul’isu ta’u illee filannoo bara darbe keessa ta’e irraa waan argame wal yaadachiisuun maalummaa sirnichaa sirriitti ifa godha. Sirni kun bara duraa sanatti waan bosonaa dhufeef adeemsa keessa wayyaa’uu mala jedhanii kanneen garaa hiran akka jiran beekamaa ture.
HAA TA’UUTII, KOLONEEL MALLAS ZEENAAWWII AMALA SIRNA DIMOKIRAASII TOKKO ILLEE HIN QABU. HAALA KAN DHAABBATI TOKKUMMAA AWUROOPPAA FI DHAABBATI MIRGA DHALA NAMAA ADDUNYAA KAN GABAASA ISAANIITIIN MIRKANEESSANII DHA. HUMNI CUNQURSAA BITTAA WAYYAANEE FI BITAMTOOTNI ISAANII AKKUMA ABBOOTII ISAANIITTI HUMNA QAWWEEN JIRAACHUU FEDHU.
Akkuma baroota duraa sanatti, Wayyaaneen ammas kanneen isa yaaddessan mara dhabamsiisuu irratti xiyyeeffatee hojjacha ajira. Bara darbe keessa, yeroo filannoo sanatti, dhaabbatoota maqaa Paartii Siyaasaan ijaaramanii isaa wajjin dorgoman qarshiidhaa fi Waajjira garaagaraa kennuufiidhaan ijaaraa ture. Kana malees, Kaadiroota isaa ganda hundumaatti erguun ummata sodaachisuun amala isaanii ifatti mul’atu ture. Kana malees, bakka magaalaa fi Iddoowwan dhokachuu hin dandeenyetti immoo Kaadiroonni Wayyaanee Hoogganaa Booordii Filannoo Biyyoolessaa fi Humna Waraanaa dabalatee hojjachaa ture. Yeroo sanatti, Kaardii Filannoo miliyoonaan lakkaa’aman bakka humna waraanaan marfametti geessanii Kanniisa qofatti maruun gara bakka harki lakkaa’amuutti deebisanii akka waan ummati isaan fileetti kijibaan abbaa aangoo of godhanii jiru.
Wayyaaneen akka filannoon hin jiraanne namuu kan beeku ta’us, shirooti keessa keessatti hojjataman amma illee ummatatti ibsamuu qaban. Yeroo filannoo sanatti, Wayyaaneen baadiyyaa fi bakka dhokataatti qofaa isaa Paartii Siyaasa Mormitootaa kan ta’e Waltajjii (Madirakii fi Deggartoota isaanii) tumanii ari’uun kaardii hunda isaa immoo kanniisa itti maruun gara bakka dhufeetti deebisaniiru. Kun akka fakkeenyaatti, Shawaa Lixaa naannoo Gindabaratitti kan uummati ijaan arganii fi yoomiyyuu ragaa bahanii dha.
Shirri Wayyaanee kana duwwaa miti. Qotee bulaa fi dubartoota immoo utuma saatiin laaqanaa hin gahin yeroo dabarsitanii dhuftan jedhanii hiriiruma irratti harkaa sassaabuun filachiiftotni (kaadiroonni) ofuma isaanitii kanniisatti maranii ol deebisaniiru. Kun akka fakkeenyaatti Oromiyaa, godina Shawaa Kaabaa, naannoo Dabira Libaanos, keessatti mul’atee dha.
Yeroo kaan immoo dorgomaa mormituu hidhuu fi hiraarsuun dhimma wayyaaneen dalagduu dha. Yeroo darbe, Wallaggaa Bahaa, naannoo Shaambuutti, dorgomaa Madirak (Waltajjii) gaafa jal-bultii Filannoo halkan guutuu harka isaa fi miilla isaa hidhanii xaxanii waraana itti ramadanii bishaan keessa kan bulchan yoomiyyuu kan hin dagatamnee dha.
Taajjabdootni kutaa biyyaa hundumaa irra tamsa’anii taajjabaa turan kan Miseensa paartii kamii iyyuu miti jedhaman hundi isaanii iyyuu kaadiroota Wayyaaneeti. Kana baayyee waan ta’aniif hunda himuun waan cimuuf malee maqaa isaanii wajjin dhiyeessuun ni dandaa’ama.
Walumaa gala sababoota lakkaa’amanii dhumuu hin dandeenyeen filannoo utuu hingeggeessin maqaa filannootiin daldaluun Maqaa Paarlaamaatiin Kaadiroonni wayyaanee fi Bitamtootni isaanii paarlaamaatti dacha’uu isaanii sadarkaa addunyaatti beekamaadha.
Kaardii Shororkeessuummaa
Kaadirroonni Wayyaanee akkasitti Maqaa Bakka Bu’aata Uummataatiin walitti qabaman amma immoo seerota fedhii biyyaa fi sabootaa hin taane Wayyaanee gammachiisuuf jecha tumaa akka jiranis tibbana mul’ataa jira. Torban darbe dhaabbatoota shan (sadii kan biyya keessaa fi Lama immoo Kan biyya alaa jedhee gargar qooduun) ,Isaanis kan biyya keessaa sadan ABO fi Caamsaa 7(Gindot 7) fi Kan Biyya alaa immoo Alqaa’idaa fi Alshabaab ‘’Shororkeessitoota’’ jedhee moggaasuun isaas paarlaamichi hagam sadarkaa fokkotaa keessa akka jiru namatti mul’isa. Yeroo kamuu sirni akkanaa diddaa ummataa fi fincilaan malee akka karaa nagaa filannoodhaan hin buune agarsiisaa jira.
Dhimma kana irratti hayyuun tokko yaada akka armaan gadii nuuf kennan. ”Namooti hedduun akka beekanitti, wayyaaneen waan hojjattu maratti amantaa hin qabdu. Sagantaan ishii kan yeroo gabaabaa ti. Amma kunoo, Wayyaaneen seera shorokeessummaa kana kan labsite akka waan ministirii dhimma alaa Ameerikaa, Hiilarii Kilintan waliin maryatte fakkeessuuf Hilariin dhuftee ganama isaa seera shororkeessummaa baste. Kun akka ishiin deebiteen labsamuun waan dhimma kana Ameerikaa waliin maryattee fakkeessuu fi ittiin ummata gowwoomsuuf ture. Ummati garuu dhimma kana wayyaanee caala fageessee hubata.”
KUN AKKA UUMMATA BIRATTI FUDHATAMA ARGATUUF WANTOOTA INNI GODHE KEESSAA MURAASI:
Walga’ii dhaabbata tokkummaa Afiriikaa irratti ABO n Boombii dhoosee bakka bu’oota Afirikaa Fixuuf utuu jedhuun to’annaa jala oolfadhe jedhee holola sobaa afuufuun,
Naannoo Markaatootii namicha sooressa yeroo filannoo Waltajjiidhaaf uummata kakaasaa ture halkan humni waraana wayyaanee erga boombii manaa fi qabeenya isaa irratti qindeessanii duraa gubanii booda ABO tu bakka uummati baayyatutti boombii dhoose jedhee namoota kana irratti dhuguma ijaan argineerra jedhanii sobaan miidiyaa irra haasawa godhan qopheessuun maqaa balleessuuf piropogaandaa sobaa afuufuun
Akkasuma Naannoo Ministeera dhimma alaatti kan argamu Bishaan Ho’aan bakka uummati dhagna itti dhiqatu(Hot Water Shower)bakka jedhamutti utuu wanti tokko hinjiraatin ABO n bakka uummati of gatee dhagna dhiqatu kanatti boombii qindeessee dhoosuuf jennaan to’adhe jechuun asittis namoota kaadiroota qarshii fudhatanii yaada miidiyaaf kennan qopheessuun maqaa balleessuuf piropogaandaa sobaa afuufuun,
Kanaa fi kan kana fakkaatan ofuma isaatii Humni bittaa waayyaanee holola sobaa qopheessuun ABO fi Ginbot 7 n Shaabiyaa waliin wal at’uun Addis Ababa Baagidaadiin goona jedhan jedhee oduu sobaa uummata gidduutti odeessee maqaa dhaabbatoota kanaa balleessuu irratti argama.
Itti fufa


text:
Sagantaa Siyaasaa ADO
SEENSA SAGANTAA SIYAASAA ADDA DEMOOKRAATAWAA OROMOO (ADO) Itoophiyaan erga dhuma jaarraa 19ffaatti, lola gabroomsaa fi gara-jabeessa mootummaa Menikin geggeefamen, akka biyyaatti ijaaramtee jalqabdee mana hidhaa fi dararama sabootaa, sab-lamootaa fi ummataa ti. Hidhamtoota kanneen keessaa Oromoon saba tokko. Weerarri gabroomsaa Minilikin geggeessame kunis duguuggaa sanyii ummata biyyichaa irraan gahuu bira dabre lubbuu hedduu beelaa fi dhukkubaan galaafatee. Balaa lola kanarraa maddeen Oromoon bilisummaa dhabee, abbaa biyyummaa sarbamee, qabeenya isaa saamamee sadarkkaa gabrichaatti (faanshotti) gadi bu’uu bira lufee (serfs) sirna jibbamaa gabbaarummaa (gabbar system) jalatti kufe. Oromoon yeroo sana irraa eegalee bilisummaa fi kabajaa eenyummaa isaa deebisee gonffachuudhaaf lola walirraa hincitne…
Labsa Kora Bu’ureessaa Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO)
Nuti, miseensonni Kora Bu’uressaa Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO) sochii politikaa Oromoo haaraya dhugoomsuu keenya labsina. Sochiin haarayni kunis, kan haqa Oromoo fi saboota Itophiyaa maraaf falmu ta’a. Tarkaanfiin fudhanne kun seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti boqonnaa haaraya saaqa. Kana qofa osoo hin taane, empayerummaa Itophiyaa hundeedhaan buqqisee sirna federalummaa demokraatawaadhaan bakka buusuu akeekkata.