text:
Thursday, December 5, 2013
Dargaggoonni A/Kuyyuu Sirna Mootummaa Wayyaanee Balaaleffachuun Diddaa Dhageessisan.
Muddee 05,2013
Gabaasaa Qeerroo Shawwa Kaabaa magaalaa Kuyyuu irraa ibsuun Muddee 2/2013 barattootni sadarkaa 1ffaa fi 2ffa magaalaa Kuyyuu walitti dhufannii mootummaa wayyaanee sirnaa fi gocha isaa balaaleffachuu irratti dhaadannoo dhageessisaa turaniiru. Akka madda gabaasichaatti dhuma mana barumsaa isaanii galgala keessaa saa 4:30 irratti(10:30 local time) daandii irra osoo gara manaatti galanii barataan hunduu daandii tokko irratti hiriiruun sagalee balaa fi jabaadhaan akkana jechuun uummata dhageessisaa turaniiru.
Gumaa dhangalauu dhiiga ilmaan oromoo waltoomaan haa baasnu!!
Bilisummaaf wareegama haa gumaachinu!!
Nuti oromoodha habashaa miti!!!
We Are Oromo Fist!!….
Garboomuf hin dhalanne kan nu garboomsuuf dhamau nurraa haakau!!!
Umuriin abbaa hirree haa gabaabbatu!!
Jechuu fi sochii garagaraa kan qondaalota wayyaanee magaalaa sanii yaaddeessu daandii irratti agarsiisuudhaan kakaumsa guddaa uummata keessatti uumanii jiru. Kanaan wal qabatee barattoota hanga kana qoratanii akka kaayyoo isaaniitti yakkaan qabuun isaaniif hin dandaamne waan tahef Qeerroon Adda Bilisummaa Oromoo kutaa magaalaa kana keessa seenee jira ykn barsiisotuma isaan barsiisantu shakkama jedhanii dhoksaadhaan barsiisotas qorachuuf itti deemaa akka jiranii fi akka walii galaatti aanaa kana keessa nama fuula haaraa yeroodhaaf sakattaaa,qoradhaa wal hordofaa kan jedhu ajaja akka baasani jiran maddi gabaasichaa addeessee jira.
Injifannoon Uummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!
Gabaasaa Qeerroo Shawwa Kaabaa magaalaa Kuyyuu irraa ibsuun Muddee 2/2013 barattootni sadarkaa 1ffaa fi 2ffa magaalaa Kuyyuu walitti dhufannii mootummaa wayyaanee sirnaa fi gocha isaa balaaleffachuu irratti dhaadannoo dhageessisaa turaniiru. Akka madda gabaasichaatti dhuma mana barumsaa isaanii galgala keessaa saa 4:30 irratti(10:30 local time) daandii irra osoo gara manaatti galanii barataan hunduu daandii tokko irratti hiriiruun sagalee balaa fi jabaadhaan akkana jechuun uummata dhageessisaa turaniiru.
Gumaa dhangalauu dhiiga ilmaan oromoo waltoomaan haa baasnu!!
Bilisummaaf wareegama haa gumaachinu!!
Nuti oromoodha habashaa miti!!!
We Are Oromo Fist!!….
Garboomuf hin dhalanne kan nu garboomsuuf dhamau nurraa haakau!!!
Umuriin abbaa hirree haa gabaabbatu!!
Jechuu fi sochii garagaraa kan qondaalota wayyaanee magaalaa sanii yaaddeessu daandii irratti agarsiisuudhaan kakaumsa guddaa uummata keessatti uumanii jiru. Kanaan wal qabatee barattoota hanga kana qoratanii akka kaayyoo isaaniitti yakkaan qabuun isaaniif hin dandaamne waan tahef Qeerroon Adda Bilisummaa Oromoo kutaa magaalaa kana keessa seenee jira ykn barsiisotuma isaan barsiisantu shakkama jedhanii dhoksaadhaan barsiisotas qorachuuf itti deemaa akka jiranii fi akka walii galaatti aanaa kana keessa nama fuula haaraa yeroodhaaf sakattaaa,qoradhaa wal hordofaa kan jedhu ajaja akka baasani jiran maddi gabaasichaa addeessee jira.
Injifannoon Uummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Thursday, February 19, 2015
KURUPHISA IRRAA DAMMA HIN EEGGATANII !!!!
SEENAA Y.G(2005) | Gurrandala 19, 2015
Filannoo fi waggaa 40ffaa TPLF wal qabsiisanii , addatti hiwaatoonni waan isaan hololaa jiran kan qalbifateef, Bilisummaa keenya goonfachuuf maaltu akka nu irraa eegamu tilmaamu hin dadhabu. Ummati qabsoo gaggeessu tokko,sochii isaa guyyu akkuma hordofu, sochii diinaas hordofuun dirqama. Qabsoon Ummata Oromoo Biyya keessaa fi alatti gama hundaan gaggeeffamaa jiru, jabiina horachaa jiraachuun beekamaadha. Kun diinaaf tasgabbii kan kennu miti. akka walii galaatti, sochii amma taasifamaa jiru caalaatti jabeessuu fi tarkaanfii diina mogolee cabsun deeggaramu qofatu nu hafa yoon jedhe dhugaa irraa fagaachuu hin ta’u. Sochii Ilamaan Oromoo gama hundaan taasisan tarkaanfii diina irratti fudhatu daran jabeessinee itti fufu fi hegaree diinaa yaaddoo keessa galchuu hanqachuu keenyatu, diina Oromoo kan ta’ee wayyaanee fi jala deemtoonni isaanii akka arraba dheeratan taasisaa jira.
Gidduu Dabree ergamtuun wayyaanee Minaaseen, dhaloota wareegama Ummata isaaf baasaa jirun , kashalabboota jechuu fi torban kana ammoo, shiraan dhalatee shiraan kan guddate qondaalli wayyaanee Abbaay Tsahaayyeen, Ummata Oromoo irratti dhaadachuun, dhalli Oromoo bakka jiru maraa, mormii fi deebii gama hundaa ilaallatu kennaa jiraachuu dhaga’as , daawwachaas jirra. Anaaf ajandaan diinaan nuuf qophaa’ee yeroo yeroon sochii bu’uraa irraa nu maqisuuf carraaqamu kana waliin baduun, bu’aa waan nu argamsiisu natti hin fakkaatu. Namichi Abbaay Tsahaayyee jedhamu kun waan arrabaan amma dubbate kun, baatii sadan tokko dura Barattoota irratti tarkaanfiin akka fudhatamu ajaja dabarseen, ilmaan Oromoo 70 ol galaafachuu isaa waan caalu natti hin fakkaatu. Abbaan Duulaas baatii sadii dura ijoollee kana kan ficcisiisee fi garii hiisise kaan Barnoota irraa ariisise , kashabboota jedhee ta’uu innu raga ofiitti ba’ee jira.
Gochii diinaa nama aarsuu fi namatti dhaga’amuu danda’a. waan diinni nama irratti hojjatu kana garuu yoo murannoon dura hin dhaabbatiin ykn xiiqiin gocha diinaa kana yoo cabsiin, ykn mormii tarkaanfiin wal make fi diina hundee raasuun yoo hin deeggaramiin, gochi diinaa ykn arrabsoo fi tuffiin diinaa itti jabaachaa akka deemuu beeku nu barbaachisa. diinni toftaa kana kan itti fayyadamu, hamileen keenya cabee akka isaan jalatti jilbeeffanuufi. Humni Ummata kaanaaf gumaa ba’uu dhabamee Ummati abdii akka hin qabaanne taasisuufidha. Baatii shanan tokko dura Teedi Afroon miniliik faarfatee jedhamee , mormiin dhalli Oromoo bakka maraa dhageesise kan nama boonsu ture. siidaan miniiliik garuu bakkuma isaa jira. isa booda waa’ee Maastar pilaanii Finfinnee dhufe. Itti aansee warri Amaaraa Ajandaa tokko kaasanii Ilmaan Oromoo bakka jiru sagalee dhageesisan. Abbaan duulaas dhaloota keenya arrabsee, Abbaay tsahaayyees itti fufe. Egaa kana dura dhaabbachuuf sochiilee hedduun taasifamuun gaariidha. Mata dureen kakaase kun fakkeenya ta’uu naaf hubadhaa. Ajandaan kun hundi garuu ofii saganteeffanee , galii isaa keewwannee kan eegallee miti. Ajandaa diinaa kana irratti ibsoonni ni ba’u. dhaadannoon ni jiraata. Kkf. Wanni akkasii daddabalamaa yeroo deemu hamilee nama buusuu danda’a. diinaaf illee sababaa tarkaanfii nu irratti fudhachuuf ta’a. ani hin mormiinaa miti. humna dhaloota keenya guyyaa saafaa Asfaaltii irratti jigisaa jiruuf, furmaati takkichi, tarkaanfii wal fakkaataan yoo deeggarame furmaata argamsiisa jedheen amana. Qabsoon Ummata Oromoo tarkaanfiitti ceesisuuf hundumtuu bakka jirutti yoo hin hojjatiin , rasaasa diinaas ta’ee arrabsoo warra Addaggee kanaa dhaabuu hin dandeenyudha.
Bara Yohaannisi fi Miniiliik dhiifnee , Bara H/Sillaasee fi Dargii illee , Qabsaa’ootaa fi Goota meeqa harka diinaan dhabne ? Bara Maccaa fi Tuulama hundeessuu Goota meeqatu rasaasaa fi fannifamuun ajjeefame. ABOn akka Jaarmiyaatti ega sochii eegalee Gootoota meeqa dhabne ? Qabsaa’oota meeqa Rasaasaan dhabne ? Qabsaa’oota meeqa summiidhaan Fixan ? beektootaa fi dargaggoota qaroo meeqa shira sirnoota saniin dhabne ? ega wayyaaneen dhufees, Gootoota meeqa dhabne ? Ummata keenya meeqatu dhume ? wareegamu Lammiilee keenyaa kana caalaa kan nu yaaddeessuu qabu , wareegamtoota keenya kana hundaaf GUMAA wal-gitu hin baasiin jiraachuu keenyadha. Tarkaanfiin diinaaf dhaamsa ga’aa qabutti ce’uun barbaachisaadha.
Ayyaana waggaa 40ffaa Hiwaatootaa staadiyeemii Maqaleetti gaggeeffame irratti Pirazadantiin Naannichaa ifatti kan dubbate, “mirga har’a arganneef, ijoollee keenya kuma 60 ol itti wareegne. Lammiilee keenya kuma 100 oltu qaamaa itti hiri’ate. Kanaaf, sochii amma itti jirru caalaatti jabeessuuf, dhalataan Tigiree hundi bakka jiru diina of irraa faccisuuf akka birmatu waamicha taasifnaa.Angoo dhiigaan Ummati Tigiraayi argate harkaa fuudhuuf sochii gama hundaa nu irratti gaggeeffamaa waanjiruuf bakak jirtanii qabsoo kana boodaaf of qopheessaa , diina kana dura karaa barbaachisu hundaa dhaabbachuuf Hiwahaat qophii ta’uu isin hubachiifnaa ! jedhan . waan Arrabaan nutti dhaadatan hojiin mul’isuuf taa’uu jechuudha. Nuutis akkasuma of qopheessinee Gumaa keenya lakkoofsaan baafachuuf qophaa’uutu furmaata.
Akka walii galaatti , kanan jechuu barbaadu , Qophii walii gala gochaa odoo jirruu , Ajandaan diinaa gidduun dhuftee waan of harkaa qabnu akka nu harkaa hin harcaafnef of eeggannoo haa goonu. Barataan Oromoo yennaa ajjeefamu, barattoonni warra isa ajjeesee fandalalanii akka baratan maaf hayyamna ?waan diina mogolee jalaa fuudhu hojjachu irratti haa xiyyeeffannu. Investarri wayyaanee Oromiyaa keessa hanga km 900 seenee waan barbaadu akka saamu hayyamuun keenya dhaadachuu qondaala isaanii fi ergamtootaaf sababaa hin ta’uu jettuu ? xiqqaa fi guddaa isaanii bakka jiranitti itti haa duullu. Isaan ijoollee nutti guddisaa jiru yaa firaa. Isayyuu dhaloota Afaan keenyaa fi aadaa keenya beeku . kanaaf furmaata walii galaa irratti haa hojjannu. Ajandaan Finifnnee yoo irra deebiin dhufe mormanii hiriira ba’uun qofti ga’aa akka hin taane haa hubannu.Hiwaatoonni bara qabsoo waraana Dargii irra jireessa ajajoota kan fixan magaalaa keessattidha. Addatti Tigiraay keessatti . Hoteela tokko seenee lubbuun hin ba’u.mana namaa ykn ganda tokko seenee nagaan hin ba’u. keessattu shamarran isaaniin kan hojjatan seenaa isaaniitu dubbata ? sochii kanatu dargii hundee isaa raasee buqqise. Abbaay Tsahaayyee sirreessuuf karaan isaa kanumadha. Kanatu isaaf gala waan ta’eef. Dubbiin heddummaateef……..HORAA BULAA !!!!
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Walgahiin hawaasa Oromoo, ‘Germany’ magaalaa ‘Berlin’ keessatti geggeeffame.
Walgahii hawaasa Oromoo ‘Germany’
Walgahiin hawaasa Oromoo, ‘Germany’ magaalaa ‘Berlin’ keessatti geggeeffame. Walgahiin kun kan geggeeffame Ebla (May) 1, 2010 yommuu ta’u walgahicha ka qopheesse koree ABO Awurooppaati.
Walgahii kana irratti Oromootni Sweden, England, Czeck Republic, Switzerland, Holandaa irraa ka dhufanii fi ‘Germany’ kessa bakka adda addaa ka jiraatan argaman.
Walagahii kana irratti mataduree dubbii sadii irratti haasaan yommuu godhamu kunis Mirgaa fi haqa dhala namaa, Maqaa ‘Investment’n lafa (dachee) Oromiyaa gurguramaa jiru, akkasumas haala qabsoo bilisummaa Oromoo irratti ture.
Mirgaa fi haqa dhala namaa ilaalchisee haasaa godhame keessatti Walgahiin ‘Geneva’ (Geneva Convention) bara 1951 akka murteessetti addunyaa irratti mirgi dhala namaa akka tokkeettis ta’ee akka uummataatti bilisaawaa fi kabajamaa ta’uu isaa akkasumas mirga lafa irra jiraachuu danda’uu akka qabu ibsame. Waan ta’eef Oromoonis mirgaa fi haqa kana akka qabu yommuu himamu uummatni oromoo garuu yeroo dheeraa dha jalqabee mirgaa fi haqi isaa sarbamee gidiraa guddaa keessa galee akka jiru addeeffame.
Oromoon akkuma uummatni addunyaa lafa irra jiraachuu qabu innis jiraachuu waan qabuuf eenyu iyyuu mirga kana kennuufii yokiin irraa kaasuu akka hindandeenye himamee qabeenya (lafa) isaa kabajaan eeggatee itti maahii bahuu dadhabuun isaa ammoo mirgaa fi haqi isaa kun cabuu akka agarsiisu dubbatame.
Uummatni Oromoo rakkoo kana keessaa bahuu ka itti danda’u keessaa inni tokko Oromoon ambaa wal utubee mirga lammii offiif dhaabbachuu waan ta’eef kana fixaan baasuuf yoomiyyuu caalaa amma bakka hundaatti hawaasa isaa cimsuu akka qabu ibsame.
Dabalees cunqursaan Oromoo irra jiru dinagdeen, hawaasummaan, dhukkubaan akkasumas qalbiin (psychological) yommuu ta’u kunis yeroo ammaa kana daangaa irra darbee akka jiru dubbatame. Mallattoon Oromoo lafa (dache) isaa waliin waan hidhameef mootummaan Abashaa lafa isaa irraa kaasee jireenya isaa irraa buqqisuun qeyee isaa akka diigaa jiru ibsame. Lafti Oromoo’ hectare’ milliona 7 yeroo ammaa kana maqaa ‘Investment’ jedhuun yommuu gurguramaa jiru kunis fuulduree Oromiyaa gogiinsaa fi badii adda addaaf qopheessaa akka jiru addeeffame.
Uummatni Oromoo akka barbaadutti dachee isaas ta’ee qabeenya isaa hundaatti dhimma bahuu ka danda’u yoo abbaa biyyummaa isaa mirkaneeffate qofa akka ta’e ibsamee kana fiixaan baasuuf rakkoo hubatuun warra biraas hubachiisuu akkasumas qabsoo bilisummaa deggeruu malee filannoon biraa akka hinjirre himame.
Haala qabsoo bilisummaa Oromoo irratti ibsa kenname ilaalchisee ABOn ka uumame rakkoo uummata Oromoo irraa waan ta’eef qabeenya Oromoo ta’uun isaa himamee qabsoo godhame irraa firiin haga ammaatti argames Oromummaan ofitti boonuun guddachuu isaa, Afaan Oromoo sadarkaa amma jiru irraan gahuu, dangaa Oromiyaa uumuu akkasumas Oromoo fi gaaffii Oromoon qabu addunyaatti beeksisuu akka ta’e dubbatame.
Dabalees Oromoon biyyaa guddaa ka qabu uummata guddaa waan ta’eef uummata impaayera Itoophiyaa bulchuuf ykn jalatti buluuf osoo hintaane bilisummaa isaa gonfachuu dhan ofii isaa akka of bulchu barbaada. Waan ta’eef ‘The Democratic Republic of Oromia’ ykn Oromiyaa demokraatofte ijaarratee olloota isaa waliin ilaa fi ilaameen akkasumas nagaan waliin jiraachuuf akka ta’e bal’naan ibsi yommuu kennamu kana fiixaan baasuuf sochii qabsoo bilisummaa geggeeffamaa jiru irraatti gufuuleen adda addaa keessaa fi alaan ABO quunnamaa akka turanii fi ammallee gufuuleen kun akka jiran addeessame. Kanaafuu rakkoo walgidduu jiru haasaan fixachuu akkasumas rakkoon alaa nuyi irra jiru ammoo cunqursaa fi bittaa alagaa waan ta’eef tokkummaa keenya ka kaayyoo bilisummaa irratti hundaa’e cimsinee diina of irraa kaasuu qabna jechuun ibsi kenname. Waan ta’eef hunda dura hawaasni Oromoo bakka bakkatti tokkummaa isaa cimsee afuura nagaa fi lammummaan walbira dhaabachuun akka irraa egamu himame.
Dhuma irrattis ummatni argame haasaa godhame hundatti gammachuu isaa ibsee gaaffii adda addaa gaafatuun mareen guutummaatti waliin geggeeffameera. Uummatni argame hundi qabsoo bilisummaa Oromoo jabeessuuf yoomiyyuu taanaan akka duuba hindeebine ibseera. Fuuldurattis walgahii kana fakkaatu waliin geggeessuu akka barbaachisu akkasumas karaa hundaa walgahicha qindeessuuf miseensotni hawaasa ‘Germany’ waadaa galuu dhaan walgahichi raawwate.
Oromiyaan nibilisoomti!!
Koree ABO Awurooppaa


text:
Baga Nagaan Gara Weebsaayitii
Caffee Oromiyaa dhuftan!
Caffeen Oromiyaa qaama abbaa aangoo isa Ol’aanaa dha. Naannichaati Caffeen Oromiyaa hundaa ol gartuummaa fi aantuummaa isa filateeti,Caffeen Oromiyaa Dagaaginaa sirna Dimookiraasii fi dhugoomina bulchiinsaa gaarii fi qaamaa abbummaan hojjachaa jiru dha. Caffeen Oromiyaa ol’aantummaan seeraa sharafamaa tokko malee akka mirkana’uu fi kutannoon qaamaa hojjechaa jiru dha!
Ergama
Seerota Imaammataa fi Tarsiimoo Mootummaa saffinaan hojiirra oolchuuf dandeessisan qorachuun uummata hirmaachisuun baasuu, karooraafi baajata qaamolee mootummaa raggaasuun raawwiisaa hordofuufi to’achuu akkasumas Manneen Maree Uummataa sadarkaa sadarkaan jiran dandeettii raawwachiisummaa isaanii cimsuun hojiilee bakka bu’ummaa isaanii ga’umsaan raawwachuu akka danda’an deeggarsa barbaachisaa kennuun, uummata naannichaa gama hundaanuu fayyadamaa taasisuu.
Mul’ata
Bara 2012tti Oromiyaa naannoo diimokiraasiifi bulchiinsi Gaariin keessatti dagaage taasisuu.


text:
Tuesday, January 21, 2014
Leenca leencoota hunduu maaf si hamata!!
Leenca leencoota hunduu maaf si hamata!! Huno ool ka'e mayri kee lalisee faajjii isaa ool kaassee waregamaaf if qopheesse.bara 22n dabran kana keessa wanti wayyaaneen milkooyte yoo jiraate
tokko oloola namoota cicciimaa qabsoo bilisumma Oromoo keessatti dhageetti gurgguuddoo qaban irratti oloola oofte Uummata Oromoo biratti shakkisisuun akka jibbaan taasisuudha qabsawoota wal Afaan deebisuudha ture.haatahu malee ar'allee namooni oloola san qabatani ifirratti duulaa jiran haa jiraatani malee bu'aan isaa ni xiqqaata.kanfuu gamttaan kanee nagaati gabrummaa jechuun akkaan nu barbaachisa.
Wanti wayyaaneen milk
tokko oloola namoota cicciimaa qabsoo bilisumma Oromoo keessatti dhageetti gurgguuddoo qaban irratti oloola oofte Uummata Oromoo biratti shakkisisuun akka jibbaan taasisuudha qabsawoota wal Afaan deebisuudha ture.haatahu malee ar'allee namooni oloola san qabatani ifirratti duulaa jiran haa jiraatani malee bu'aan isaa ni xiqqaata.kanfuu gamttaan kanee nagaati gabrummaa jechuun akkaan nu barbaachisa.
Wanti wayyaaneen milk
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Har'a dhugaa dubbannu malee bor dhugaan nu hudha.
Beeknees ta’e osoo hin beekin, karaa dogoggoraa fi wal xaxaa irra murni deemaa jiranii fi hawaasa keessaa maddan ol-tokkoof illee dhabbatanii dhaggeeffachuu kann hin feene; yeroo kanatti heddoommachaa deemuun isaanii qaanessaa fi yaaddessaa ta’aa jira.
Keessattuu yeroo ammaatti yeroo ilmaan namaa daran qaroomaa fi yeroo itti seenaa haqaa barachuu fi qorachuun carraan isaa babl’atee jiru kanatti dogoggorri akkasii daran babal’achaa; heddoommachaa deemuun isaa wal nama gaafachiisaadha.
Har’a yeroo kanatti yerroo sabni addunyaa miidhamoon rakkoo isaa injifachuuf hirree,qabeenya fi beekumsa isaanii wal taasifachuun of irratti amantee cimsachuun rakkoo isaanii fonqolchaa fi irra aanaa jiranitti; rakkinni ilmaan Oromoo irra jiru immoo caalaatti kan isa yoomii irra yennaa ulfaataa dhufetti; kaayyoo tokko dhabuu, walqoqqooduu fi wal-ganaa dhufuun yaaddessaa ta’aa jira.
Keessattuu murnoonni hogana shanee gumii nu qofaa duwwaatu beeka jechuun duwwaa beekaa of fakkeessuuf dhama’an; har’a mal irra akka jiran illee wallaaluu dhaan diraqamanni sabnni isaantti kenne Tayitaa aangoo itti fakkaatee lafa duwwaa irratti of tuuluun qanessaa ta’uu irra darbee fokkuu ta’aa jira. Adaa fi seenaa ummatichaatiin ala gochaan isaan raawwataa jiran, dalagaan isaanii kan shiraa ta’uu ifatti mul’isa.
Hangi ta’es diiggaa fi dogoggora raawwatamaa jiru kana osoo arganii osoo dhaga’anii homtuu akka hin taanetti yoo usuu filatan ni mul’ata. Har’a yeroon yoo waliin dirmachuun dogoggoraa fi badii diiggaa raawwatamaa jiru kana sirreessine irraa kan hafe; bor oollee yoo bullu bakki itti qabaa isaa nu dhibuu hin oolu. Diiggaa nif badiin dalagamaa jiru kun kan tokkoon tokkoon ilmaan Oromoo ta’uu isaa hubachuuniif wal hubachiisuun dirqamaa fi qooda hunda keenyaa ta’uu qaba. Diiggaan fi shirri raawwatamaa jiru kun diiggaa mana dhuunfaa tokkoon tokkoon kenyaa ta’uu isaa osoo hin turin arguu har’a barbaachisaa dha.
Diiggaa raawwatama jiru kana murnoonni raawwachaa jiran gochaan isaanii kun daafii ykn maddii issaa waa hedduu irraa kan ta’uu dandada’u yoo ta’u; beekaa fakkaatan illee wallaalina; dantaa ofii qofa ilaaluu fi jireenya sadoo barbaachaaf; kaan immoo dudduubnii isaanii tari rakkina adda adda ijaa qabaachuu maluuf karaa diiggaa fi badii kana irra deemuuf filachuu issaanii ta’uu ni mala.
Har’a seeraaf heera aadaaf Oromootiin ala safuu walii dhabuudhaan; wal dhaga’uu irra wal tuffachuun, gorsa maanguddoota Oromoon ala kan halagaatti gurra qabuunii fi halagaan wal ta’uuf hatattamuun; hundee rakkin keenyaa akka wallaallaaniitti, ’’ormi akkana jechaa jiraa nutis akkas haajennu. Addunyaan geeddaramaa jiraa nutis kaayyoo keenya haa geddarannu. Ormi galaa jiraa nutis qabsoo dhiisnee haa gallu.’’ Jechuudhaan kaayyoo dhabina. Ayyaan lallattumman akkasii kan gara badiitti nam geessuu danda’u, ejjennaa. Kaayyo dhabina waan ta’eef qaanessaa fi salphina dha.
Dhaabni ykn Jaarmaan tokko akka dhaabaatti irra dibaa fi fakkeessaa; dhoksaa fi sodaa tokko malee kaayyoo issaa haqaa ifatti dubbachuu; of fuldura qabachuun barsiisuu fi ittin boonuun galmaan isa ga’uu danda’a. Har’a bakka tokkotti afaan tokko; bakka biraatti afaan addaa oliif gadi dhahuun, offitti amantii dhabuunii fi dhugaa dhoksuun; akka tooftaatti itti fayyadamuuf yaaluun, of sobuuf malee yookaan immoo shira of duubaa kan qabaatanii malee orma gowwoomsuuf tasa hin fayyadu.
Oromoon saba adunyaa kabiraa irraa kan hanga ta’e adda isa taasisuu fi isa boonsu aadaa isaati. Aadaa isaa keessaa inni guddaan uumamaan kan argate kabaja walii kennuu fi daandii dhugaa osoo hin maqsin kabajuu fi waadaa seene haqaan eeguun isaa tokko. Oromoon uumama maraaf kabaja qaba. Hangafaaf ulfina kenna .Dhugaan Oromoo biratti fakkaataa kan hin qabne madda eenyumaa Oromooti.
Oromoon bakka fedhettuu dhugaa hin dhoksu. irra dibee hin golgu. Hagam dhibamu ykn rakkatu illee fakkeessee hin darbu. Ta’uu malee fakkeessuu hin fedhu. Gowwoomsaa akka yakkaatti malee akka haxxoominaatti hin fudhatu. Fullee malee duddu duuba hin dubbatu. Gochaawwan kanaan alaa Oromoon akka sobaatti ilaala.Ni jibba; ni abaara.
Hagam gabrummaa jalatti dhiibbaa fi miidhaan daran ulfaataan irra ga’u illee aadaan boonsaan kun dhiiga Oromoo keessaa hin badne. Caalaattuu jireenya issaatiif bu’ura cimaa ta’ee Oromummaan akka hin badne kan godhee yoonaan ga’e keessaa isa tokko dha.
Egaa har’a qananii Oromoo guddeessa akkasii kana tuffachuun yookaan wallaaluun haqa qabatanii deemuu dhiisanii, furmaata rakkoo Oromoo waliin kan wal hin argine; ’’siyaasni addunyaan jijjiiramte nus waliin jijjiiramuu qaba. Adduunyaan gam tokkotti luuccoftee waliin luucca’uu qabna.’’ jechuun rakkoon ummatichaa waan furamte fakkeessuun; kaayyoo haquunii fi sagal gaggalagaluun aadaa Oromoo miti.
Falammiin ta’aa jiru tokko abbaa biyyuummaa Oromoo kan barbaannuuf inni guddeessi aadaa boonsaa kanaa kabajnee ittiin buluuf malee fiigicha taayitaatiif yookaan dantaaf akka hin taane beekamuun dogoggora nu oolcha.
Yeroo kana murni kan halagaa malee kan saba issaa dhaggeeffachuu hinfeene maqaa hogganaatiin akka fedhan ummata gowwoomsuu fi qabsoo Oromtichaa diiguuf oliif gadi yoo soba ololan mul’atu. Kaayyoo dhaaba ni hogganna jedhanii illee maal akka ta’e ifatti dubbaachuun isaan dhiba. Miidiyaa adda addaa irratti, ’’akka dhaabaattii galii dhaaba keenyaa kana jennee kann lafa keewwanne akka dhaabaatti hin qabnu.’’ Jechuun qaanii malee dubbatu. Filannoo dhuunfaa isaanii illee yoo gaafataman, ’’gaafa carraa isaa arganne icitiidhaan filanna.’’ jechuun ummatatti qoosuu. Kaayyoon bu’uraa dhaabaa garuu akka hin jijjiiramnee odeessuu irra kan hafe galii isaa akka lafaa hin qabne haaluun maal nu agariisuu dha? Gochaan isaanii ka biraa utuu mul’atuu Kaayyoon ganamaa akka hin jijjiiramin ummata afaan fajjeessuuf yaalu.
Hogganni dhaaba tokkoo edda galii dhaaba isaa hin beeknee attamiin hogganuu danda’a? Maal jedhee ummata barsiisuu danda’a? Dhugaatti dhaabni tokko kaayyoo fi galii malee dhaabataa? Maaliif ummaticha jalaa icitii ta’uuf yaalama? Edda bakka ittiin nu ga’u hin beeknee akka farda fuuloonii eessan un ga’uuf deemuuf yaalu ree? Gochaan akkanaa kun daran qaanessaa fii ilmaan Orootaaf sodaachisaa ta’ee jira. Kun ifatti shira dudduduubee Shanee agarsiisa.
Dhaaba tokko gartuun nan hoggana jedhu ka’umsaa fi ga’insa ykn galii dhaaba hogganuuf deemu tokko sirriitti beekuu fi barsiisuun hojiinis ta’e hundaan fakkii ta’ee agarsiisuu dha.
Keessattuu rakkinni ummata Oromoo maal akka ta’e har’a yeroo adunyaa guutuun beekee jirutti; dhaaba Oromoo tokkon hoggana murnoonni jedhan Midia adda addaa irratti illee afaan guutanii rakkina ummatichaa dubbachuu yoo issan sodaatan fi leeyya’an arguun qanessaa fi wal nama gaafachiisaa dha.
Biyya biyya keenya Oromiyaa gabroomfattee jirtu Ethiophiummaa leellissuu fi rakkiinni Ethiophia furamuun nuufs fala jechuun rakkoo isheef quqquuqamuun issanii qaanessaa dha. Rakkinni Oromoo kan biraa akka ta’e ololuudhaaf yaaluun, gaaffiin abbaa biyyuummaa Oromoo demokraasii dhaan hiikama jechuu TPLF wal jala deemuu yaaluun tooftaan harka kennachuu akka ta’e ; dalagaan kun kan eenyuu ta’uu akka danda’u ummata Oromoo jalaa dhokachuu hin danda’u.
Maqaa Oromoo qofa baachuu dhaan halagaa fi diinaan wal ta’uun har’a qabsoo Oromoo of duuba deebisuudhaaf harka lafa jalaatiin diinaan wal hidhachuu dhaan, ilmaan Oromootaa bilisuummaa biyya isaaniitiif wareegamanii fi wareegamaa jiran lafee isaanii irra tarkanfachuudhaan; qaxaamuraan jireenya sadoo ofiif qofa diina jala galuuf murni dalagaa jiran sochiin isaanii ija ilmaan Oromoo jalaa dhakachuu akka hin dandeenye har’a hubachuun gaarii dha.
Ayyaan lallatuummaa fi kaayyo dhabiinsaan bakka argan ta’uu osoo hin ta’in, elaa fi elaameen akka heeraaf seera Oromotti gorsamuu, karaatti deebi’uun kaayyoo qabatamaa fi haqaa kan gootowwan keenya qaqqaaliin itti wareegamanii fi itti
wareegamaa jiraniitti walii galuun dirqamaa fi murteessaa dha.
Afaan tokko harka tokko ta’uun akka aadaatti dhugaatti amanne, akka seera Oromootti hayyuu jaarsoliitiin waliin haasa’uun kutannoo fi kabja Oromummaa yoo qabaanne qofa.
Of irratti hundaa’uu dhiisne wal tuffachuu dhaan halagaatti huddu gataachuun gorsa jaarsolii Oromoo osoo hin taane shira halagaa qofa yoo hordofne, daandiin isaa hallayyaa ta’u ija saaqqannee ilaaluun amma dha.
-Beekumsaa fi maree saba Oromootiin ala diina jalatti galuuf Wayyaaneetti harka kennachuuf yaalii Shaneen godhee fashaleef ammas shira dalagamaa jiru ni balaleffanna.
-Maqaa Adda Bilisummaa Oromootiin jaarmolii farra qabsoo bilisummaa Oromootiin wal-ta’isa murni shanee ghodhe ni balalleffanna.
-Kaayyoo Bilisummaa Oromoo irratti dhaabonni hundaawan dhaabonni Oromoo hunduu wal-ta’uun akka tumsa godhan ni gaafanna ni deggarra.
Hayyoonnii Oromoo, Maanguddoowwan, beektonnii, dardaraa fi shamarran Oromoo hundi yeroo kanatti dogoggoraa fi diiggaa raawwatamaa jiru, ilmaan Oromoon walii gluu diduun halagaa jala galuuf daran tattaafataa murna jiraan; heeraaf seera aadaaf safuu Oromootiin daandiitti akka deebi’an, har’a gorsuu fi dirquun waan yeroon nu irra gaafachaa jijrudha. Yeroon kun yeroo murteessaa fi yeroo nuti daandii haqaatiin kaayyoo dhugaa jalatti dhugaa dhaan waliin hiriiruuf wal dirqinuu fi dirqama fudhannu ta’uu qaba.
Oromoota Swiss
May 24 2006
Tokkummaan Humna.
OROMIYAAN NI BILISOOMTTI!


text:
Habashaan alaabaa yoom irraa kaasee dhaabbachuu (j)calqabe? Toophiyaan yoom ijaaramte?
Gabaabumatti:- Habashoonni alaabaa isaaniitiin “Baandiraa” jedhanii waamu. Darbanii darbanii “Sedeq Alamas(?)” ni jedhu. Maqaan baandiraa jedhu kun Afaan Laatiiniiti. Attamitti Habashaan afaan halagaa kana kan ofii godhatee dhimma itti bahuu calqabe?
Hammas gabaabumatti:- Bar-dhibbee 16ffaa keessa innaa Portugaalonni nama “Grany Ahmed” jedhumu loluuf gargaarsa Habashaaf jedhanii gara Gondar dhufan sana, maqaan kun isaan wajjin dhufee Habashaa biratti baramee jedhama. Achumaan masaraa Gondar sanas ijaaranii deeman.Habashoonni garuu masaraa kana “nutu ijaaree” jedhu. Kan ofii hin qabne, kan gooftaa isaatii dhaadata jedhu mitii.
Haalluu Baandiraa Habashaa: Magarisuu (Arenguwadee),Keelloo(Bicaa) fi Diimaa(Qayyi) dha. Haalluwwan kun, seenaa bataskaana isaanii wajjin hedduu waliitti hidhamee jira. Suuraan, huccuu fi akkasumas daatuun bataskaana Habashaa marti, haalluwwan kanaan caalaatti kuulamanii hojjetamu.Taabonni Habashaa innaa bahuu fi galu, huccuun haalluu baandiraa kanaan kuulame, Taabota isaanii sana irra qabamee ykn uffifamee laga bu’a, lagaa debi’ee gala. Innaa balbala bataskaanaa ol-seenee galu, hoolaan itti qalama. Qeessiin Taabota sana baatu, dhiiga hoolaa kana irraa tarkaanfatee gala. Kana waanan ijaan argeen himaa jira.
Seenaan Nugusoota Habashaas seenaa bataskaana isaanii wajjin addaan waan hin baaneef, nugusoonni isaaniis baandiraadhuma kana irratti asxaa garaa garaa uumanii dhimma itti bahaa turan. Har’a dha illee kanumaan jiru.
Haalluun alaabaan kanaa seenaa nugusootaa Habashaa ,warra dhalootaan Nugusa Solomon wajjin hidhannaa qabna jedhanii fi bataskaana isaanii biratii beekama.
Eegga “Ye Adwaa Xoorinneetti” jedhamu irratti, niitiin Axee Minilikiin, Etegee Taayituu Buxul kan jedhamtu, dhirsa ishii dirqisiiftee Xaaliyaanota irratti duulchiftee mootee galtee booda, akkaataan taa’umsa halluu baandiraa Habashaa jijjiirame. Haalluun diimaa jalatti gadi bu’ee, magariisuun gararraatti ol-bahee, keelloon walakkumatti hafe.
Asxaa Baandiraa Habashaa
Bara 1897-tti, baandiraan kun attamitti haa taa’uu fi asxaan(emblem) isaa maal haa ta’uu irratti Habashoonni egga walii galanii booda, asxaan isaa fuduraan “St. George = Qiddus Giyorgis” ta’ee, duubaan ammoo Leenca Mootii Yuhudaa akka ta’u irratti walii galanii akka kana gad jirutti kaawwatan.
Maalif asxaa kana filatan? Gaafa ayyaanni Goorgisii sanaa kabajamu “humna Qiddus Goorgisiitiin moonee injifannoo argatane” jedhanii waan amananiif filatan. Kana jechuun, “Amajaajota keenya moone” kan jedhu mirkaneessa jedhuu isaaniiti. (“Qidus Goorgis” kan jedhamu, dhalootaan nama Giriikii yoo ta’u, lotuu Girikii keessatti ajajaa shantamaa ture).
Asxaan kun kan muldhisu, innaa “Qiddusiin” sun, farda yaabbatee amajaajota (diinota) isaa lafatti asii gadi waraanee ajjeesu mirkaneessa. Barri kun, bara Habashoonni Xaaliyaanii mohan duwwaa otoo hin taane, bara isaan ummatoota kibbaa, Oromoo dabalatee, 90% waraanan mohanii itti dhuunfatan ture.
Baandiraa Axee Minilik, Lola Adowaa boda, isa fuula duraan asxaa Giyorgisii qabu. Duubaan leenca Yuhudaa qabu
Amantii, jaalalaa fi marartoo “Qiddusii” Goorgisii kanaaf qaban ifatti baasuuf jecha, mana sagada Ortodoksii (Orthodox Church), Finfinnee walakkaatti, iddoo Maarama Birbirsaa jedhamutti maqaa “Qiddus” kanaan ijaaranii jiru. Itti aansaniis, siidaa Axee Minilki, innaa inni fardaa Oromoo yaabbatee Oromoo irra gulufaa jiru kan mudhisus achumatti dhaabbatan.
Akka gaazexaa kana irrati baheetti, gararraan isaa Arenguwade, walakkaan Bicaa, gajjallaan Qeyyi, ta’ee, tarree galee akka taa’u godhame. Isa dura maqaan haa beekamu malee, seeran tumamee, gaazexaa irratti labsamee jiraachuu isaa hin agarre.
Baandiraan kun, sirna Nugusa Haayilesillaasee keessatti caalaatti yoo beekamu, har’a ammoo mallattoo warra “Rasteferian” ofiin jedhanii Hayilesillaaseetti amananiin uffatamaa jira.
Mootonni Habashaa, hidda sanyii dhaloota isaanii, mootii Yuhudaa kan ture, Nugusa Solomoon kan jedhamutti of hidhu. Asxaan mootummaa Solomoon (emblem) leenca turee jedhama. Isaanis “ qaccee Solomoon” waan ofiin jedhaniif leencaa filatan.
The Conquering Lion of the Tribe of Judah,Haile Sillasie I, Elect of God
“Leenca Qaccee Yuuda, Hayilesillaasee Duraa (I), Muudamaa Waaqaa”
Asxaa Dargiin baandiricha irra kaayee keessaa, guddisee kan muldhatu, siidaa Aksumii fi urjii guddaa tokko duwwaadha. Isaan kaan, maal akka ta’anii fi maal akka addeessan baruun nama dhiba.
Bifti haalluu baandiraa Habashaa bara Wayyaanee TPLFs hin jijjiiramne. Haalluu fi taa’umsi isaa akkuma turetti taa’ee, jijjiirraa asxaa duwwaa irratti godhame. Seenaa Ol-aantummaa Habashaa fi mallattoo gooftummaa isaa har’a illee finniinsaa jira. Seera Wayyaanee keessattis, akka kanaa gadiitti tumamee jira.
Article 3: The Ethiopian Flag
(1) The Ethiopian flag shall consist of green at the top, yellow in the middle and red at the bottom, and shall have a national emblem at the center. The three colors shall be set horizontally in equal dimension.
(2) The national emblem on the flag shall reflect the hope of the
Nations, Nationalities, Peoples as well as religious communities
of Ethiopia to live together in equality and unity.
(3) Members of the Federation may have their respective flags and emblems and shall determine the details thereof through their respective legislatures.
Akkaataan taa’umsa haalluwwaniis iddoo dur turan irraa hin siqne.Akkuma mootota duraanii, Waayyanee TPLFs asxaa isaa duwwaa jijjiire. Seerri Tumaa Wayyaanee (Constitution) inni bara 1995 s kanuma mirkaneessee kaayee jira.
Guyyaan, “Ye Baandiraa Qan” jedhmee kabajamuu calqabe kun, mootota Habashaa duraan turan biratti hin beekamu. Isaaniif baandiraan galgalaa fi ganama waan farfamuuf, seera kophaatti baasuun isaaniin hin barbaachifne ture. Wayyaaneen garuu, seera tumte bira tartee, Mallasaan eegga du’e asis, footoo isaa wajjin iddoo hundaa dhaabuudhaan biyyi akka itti hirreenfatu goosisaa jirti. Gochi kun marti, baandiraa sana kan jibbisiisu yoo ta’e malee, kan leellisiisu ta’ee argamaa hin jiru.
Baandiraan Arenguwaadee, Bicha, Bayi ta’ee jiru kun, alaabaa killilootaa biraa (Tiraay irraa kan hafe kaan garbootaa,) caalee akka balali’u godhamee jira. Maaliif inni warraa biraa caalee akka balali’u godhame? Deebiin isaa garbummaa fi gooftummaa keessa waan jiruuf, achuma kesatti beedii argata jenna.
Wayyaanee booda kan dhufu ammoo, asxaa attamii qabatee akka dhufu tilmaamuun ni danda’ama? Kan Minilik? kan Haayilesillaasee? Kan Dargii? Moo,kan kan biraa ta’a?
Eegga Biyya Oromoo gutummatti garboomfatanii booda, “Ye Itiyophiyaa Baandira”, kan jedhamu akkuma kanaa olittii kaawuu yaaletti, seera isaanii keessattii tumatanii uummata Oromoo irratti fe’an. Otoo “baandiraan ol-bahaa ykn gadi-bu’aa jiruu maaliif deemta? Maaliif hin dhaabanne?” farda irraa maaliif hin buune? jedhamee Oromoo meeqatu foolisiin magalaa keessatti qabamee adabame? Ijoollee meeqatu mana barumsaatti dhaaname? reebamne?
Garbummaan eegga uummata Oromoo irra dhihaa-bahatti, kibbaa-kaabatti guutummatti diriiree booda, uummata Oroomoo biratti, baandiiran kun hiikaa attamii/maaliii argate? Hiikaa bilisummaa? kan birmadummaa? kan misoomaa? kan tokkummaa? kan abbaa biyyummaa? Moo kan garbummaa, hiyyummaa, doofummaa, gadadummaa, hamlee cabsaa fi cabsummaa ti? Oromoon, Oromummaa fi Toophiyummaa addaan baasee baratee jiru, kana deebisuuf waan itti rakkatuuf hin jiru. Kan itti rakkachaa jiru, kan handhuurii isaa “imiyyee Itiyoophiyaa” irraa cituu didee itti rarra’aa jiru duwwwaa dha.
Haalluun alaabaa kanaa, falaasama, aadaa, amantii, seenaa, qabeenyaa fi ilaacha uummanni Oromoo uummaa fi uumama wajjiin qabaacha turee fi har’a illee irra jiru nuu mirkaneessa. Kan ummanni Oromoo bareedina isaatiif jedhee filate otoo hin ta’iin, kan jiruu fi jireenya ummata Oromoo keessatti ilaalcha waloon qaban waloon finiinsu ta’uu isaa nuu mirkaneessa.
Si’a kana keessa, seenaan uummata Oromoo inni dhugaan kuufamee jiru, ilmaan Oromootiin barreeffamanii gadi hahaa jira.Calqaba bar-dhibbee kudha-jahaffaa keessa(1522), innaa biyyi Oromoo karaa kaabaa Portugaalonnii fi Habashoonni, karaa bahaa ammoo Turkoonni Biyya Oromoo irratti duula hamaa deemsisaa turan sana, mootummaan jiddu-galeessa Oromoo Madda Waalaabuu jira ture. Bara kana, motummaan kan Gadaa Birmajii.
Abbaan Gadaa Birmajii bara sanaa Walaabuu Jiloo jedhama. Gootota maqaani isaanii Abaayyii Baabboo (Abbaa Duulaa) fi Jirmoo Horaa (Abbaa duulaa) jedhaman alaabaa kana qabachiisee akka diina biyya isaa qabachaa jiru kana irratti bobbaase, hayyuun Aadam Tiinnaa Jaarraa fi hayyuun Muusaa Haajii Aadam Saaddoo jedhaman, barroo “Seenaa Oromoo fi Madda Walaabuu” (Mudde/December 2011) jedhanii maxxansiisan keessatti ifa godhanii jiru. Heduu galatoomaa jennaan.
Akkaataan taa’umsa haalluu kanaa, akka ilaacha bara sanaatti innaa ibsan: gararraan, Gurraacha; jidduun; Adii, gaggallaan; Diimaa ture. Maaliif akkasitti akka taa’es, barreessitoonni kun wabii manguddoota oolanii bulan irraa argataniin gargaaramaa, barroo isaanii keessatti seenaa abbaa biyyuummaa uummata Oromoo fi seenaa gootota Oromoo dhaloota hammaaf ifa godhaniiru.
Waraanni Abbaa Duulaa Abbayyii Baabboon hoogganamu, maqaa “Booroo” jedhamu jalatti gumaaye. Kan Jirmoo Horaan hoogganamu ammoo maqaa “Barii” jedhamu jalati gurmaaye. Duulli waaraana kanaa eebba jarsoolii, yuubotaa fi dubartootaani geggeeffame. Dubartoonni siqqee (sinqee) fi bulbulaa dammaa, kan buqqee elellaanii fi calleen jifaaraman keessatti naqamee jiruu qabatanii eebba qenan. Eebba dubartoota kanaa keessaa, akka Obboo Aadamii fi Obboo Muusaan barressanitti, mee isaan kana akka fakkeenyaatti haa fudhanu:
- Bulbula diimaa sitti dhibaase. Ija diimtuu sibaase —
- Wantteen teessan diinatti hangaasuu gannaa haa taatuu
- Kotteen fardoota keessannii bakaakkaa roobaaa itti haa taatu
- Bishaann lagaa aannan isinii haa ta’u.
- Midhaan mukaa baksaa isinii haa ta’u.
- Diinni keessan raafuu bonaa haa ta’u.
- Jiruun keessan cidha haa ta’u.
- Kan diinaa awwaala haa ta’u, kkkf jechuudhaan miila hooggantoota waraana kanaa irratti dhibaafatan.
Ummanni Oromoo, durii kaasee sirna Gadaatiin of ijaaree birmaduummaan jiraachaa ture. Alaabaan haalluuwwan gurraacha, diimaa fi adiin jifaaramee jiru kun, seenaa eenyuummaa fi maalummaa mootummaa Gadaa Oromoo mallatteessa. Ummata Oromoo bira iyyuu taree, hundeen isaa kan uummatoonni Kuush marti wal-faana qabaachaa turan ta’uu ni mala.
Otoo kun ta’ee jiru, ilmaan Habashaa fi jaleewwan isaanii, “kan dur hin ture, kan har’a Toophiyaa ittiin balleesuuf uumame“ jechuu isaanii itti fufanii jiru. Kun akkuma jirutti ta’ee, “Oromoo yemibaal hizb yellem“ jedhanii jiru miti? Biyyi “Oromiyaa” jedhamus hin jiru jedhanii irra deddeebi’anii nutti himaa jiru. Malli karaa kana tilmaamame deemsisuu dinnaan, hamma ammoo “Oromoo fi Amaarii Obbolaa dha, Goojjam keessati dhalatan” jechaa mala doofaa fi gowwaan illee fudhachuu hin dandenye baafatanii dibbee rukucchaa jiru.
Baandiraan Habaasha, Biyya Abbaa Gadaa Oromoo eegga qinnyii ager godhate irraa kaasee, bullukkoo fi wandaboo uummata Oromoo irraa saamee, dabaloo fi bututtuu isaa itti uffisee taa’aa jira.Bar-dhibbee dhuma 19ffaa irraa kaasee, uummaanni Oromoo dabaloo fi bututtuu Habashaa kana uffatee deegaan jiraachaa jira.
Hamma Axee Minilik dhufee, humna qawween Toophiyaa har’aa kana Oromoo irratti ijaaretti, Biyyi Toophiyaa jedhamtee waamamtu hin turre. Haa ta’u malee, uummanni „Habashaa“ jedhamuu fi biyyi isaanii „Abyssinia” jedhamtu akka turte seenaan ni beeka. Isaan garuu seenaa kana otuma beekanii wallaalaa seenaa ofii ta’aa jiru. Otoo gara mana kuusaa barroo (libraries) London, Romaa ykn Paaris dhaqanii, waa dubbisanii barachu danda’u ture.
Uumama Toophiyaa ilaalchisees, maqaan Toophiyaa jedhamuu, Afaan Griikii ta’uu isaa fi ummatoota bifa guraacha qaban, warra Afrikaa keessatti argamaniif kan kenname ta’uu isaa ni haalu. Isaan “Bayibila” wajjin uumamee nuu kennamee jedhani itti sagadu. Dhugaan jiru garuu, otoo Biyya ajajaa Haamsaa Alaqaa Giyorgis itti dhjalate, boodaa kan Qiddus Giyorgis jedhame (kan isaan itti sagadan) dhaqanii gaafatanii, dhugaa jiru barachuu danda‘u ture. Rakkoon jiru ammoo, Habashoonni namoota dhugaa barbaadan otoo hin ta’iin, faallaa dhugaa dhaabachuu fi seenaa dabsuuf warra uumaman waan ta’aniif, iddoo dhugaan jiru hin dhaabatan, dhaqaniis hin dubbatan, hin gafatan.
Seenaan haalluu Baandira Habashaa, seenaa Qidus Mika’el, Qidus Gabr’iel, Qidus Giyorgis, Soostuu Sillaasee, zewud, zufan, nuguse-nägest kkf ta’ee otoo jiruu, “mallattoo birmadummaa uummata Toophiyaa, isa waggaa 3000 qabu jedhanii qaani tokko malee barreessanii odeeffatu. Uummanni Oromoo fi kan Oromoo wajjin garboome hundi, akka isaan wajjin uumametti hololaa jiru. Otoo kan Oromoo ta’eera ta’e, uummanni Oromoo baandiraadhuma Habashaa kana qabatee waan mirga isaatiif hin falmineef hin jiru ture. Mirga Oromoo kan sarbe waan ta’eef, uummata Oromoo biratti laguu ta’ee jira.
Namni, Oromoon akka sabaattii jiraachuu isaa haale, attamitti seenaa saba kanaa, alaabaa saba kanaa, araddaa saba kanaa baruuf fedhii qabaachuu danda’a? “ Sabni Oromoo jedhamu hin jiru”, eegga jedhani booda, biyyi “Oromiyaa” jedhamu hin jiru jechuuf waan saalfataniif hin qaban. Biyya sana egga hin beeknee, daangaa biyya sanaa baruuf waan dhama’aniifis hin qaban. Seenaan uummata Oromoo har’a injifannoo gad-hahaa jira. Seenaan warra dhugaa qabuu isaaniin awwaalaa akka jiru hubatanii, otoo of qajeelchuu danda’anii garidhaa jennaan.
Nagaan fi Bilisummaa Wajjin,
Tufaa Nadhabaasaa


text:
The following is a statement from the Oromo Liberation Front (OLF) on the death of Engineer Tesfahun Chemeda, who was murdered in the notorious TPLF/EPRDF prison of Qaallittii yesterday. To read the statement in Amharic, please click here.
—————————-
Eng. Tesfahun Chemeda, the Latest Victim of TPLF Pogrom Extermination Campaign Against the Oromo People
OLF Statement on the death of Engineer Tesfahun Chemeda who died in the notorious TPLF/EPRDF prison of Qaallittii yesterday.
Short Biography
Engineer Tesfahun was born in 1976 from his father Mr. Chemeda Gurmessa and his mother Mrs. Giddinesh Benya at Harbu village, Guduru district, eastern Wallaga, western Oromia. He was lucky enough to get the slim chance of going to school for his likes under the occupation. He completed his school starting at Looyaa, then Fincha’aa and at Shambo in 1996. His remarkably high score enabled him to join the university in Finfinne (Addis Abeba) where he graduated with BSc in Civil Engineering in 2001. Subsequently:
1. Sept. 2004–Jan 2005 – he worked as unit manager for the maintenance of Arsi-Bale road project run by Oromia Rural Road Maintenance Authority and Ethio-Italian Company.
2. Worked at Degele-Birbirsa RR50 project in Salle-Nonno District in extreme South-west of Ilu-Abba-Bore Zone
3. Worked on four simultaneous road projects for settlements; Kone-Chawwaqaa, Baddallee-Kolosirri, Gachi-Chate and Yanfa-Ballattii
4. Worked as a project manager for Chawwaqa district head office construction in Ilu-Harari.
5. Oct. 2001–July 2003 site engineer for Siree-Nunu-Arjo Rural Road of Wallaga district.
Because of the policy of persecution and surveillance imposed on him, like any educated and entrepreneurial Oromo class as per TPLF’s standing policy, he decided to flee to Kenya for his safety. He sought protection from the UNHCR office in Nairobi explaining his position, and got accepted and recognized as a refugee. However, for unknown reasons, he and his colleague in skill and refugee life, Mesfin Abebe Abdisa, were arrested and eventually handed over to the Ethiopian authorities by the Kenyan counterpart on April 27, 2007, due to the agreement between the two countries.
Ethiopia, being a member of the Joint Anti-Terrorism Task Force (JATT), formed under the auspices U.S. that includes Uganda and Kenya as well, continues to abduct Oromo refugees from the neighbouring countries where they sought UN protection, under the pretext of anti-terrorism. The two innocent victims Tesfahun and Mesfin were handed over to the Ethiopian authorities who took them handcuffed and blindfolded at 2:00AM local time on May 12, 2007, purportedly to have them investigated for terrorism at the JATT Main Investigation Branch in Finfinne (Addis Abeba).
From Apr. 27 to May 12, 2007, before handing them over, they were interrogated at the Kenyan National Bureau of Investigation near Tirm Valley by American agents and Kenyan Anti-Terror Police Unit. The Kenyan officer Mr Francis, who led the investigation, concluded the innocence of these two victims and requested the Kenyan authority to immediately let them free. However, another Kenyan CID agent Ms. Lelian, who is suspected of having close connection with the Ethiopian agents, opposed the decision and facilitated the handing over of these two innocent victims.
Once in the hands of the Ethiopian agents, they were taken to the notorious dark Central Investigation compound, known as Ma’ikelawii, where they were interrogated under severe torture for a year and a quarter.
Engineer Tesfahun was then presented before a court of magistrates of all Tigrian nationals in Jul. 2008, who passed the life sentence on him on March 31, 2010. The two were subsequently moved from the maximum security prison to an unknown destination for the pretext of planning to escape. They were taken for further torture in another underground location by a squad directly commanded by the late Prime Minister Meles Zenawi. It was only since last three months that they were returned to Qallitti main prison. The beating was so severe that the engineer repeatedly requested and needed medical treatment which he was of course denied and eventually succumbed to the torture impact yesterday Aug. 24, 2013. He became the latest victim of the vicious systematic genocide against the Oromo.
Regarding the fate of these two engineers, the OLF strongly believes that the way Kenyan authorities have been handing over innocent Oromo refugees to the anti-Oromo Ethiopian criminal regime is against the relevant international conventions. We strongly request the Kenyan government to desist from this practice of the last 22 years of handing over innocent Oromo victims who seek refuge in their country. The Kenyan government cannot avoid sharing the responsibility of such murders of innocent people who they hand over to the notorious regime that is well known for its anti Oromo campaign.
The OLF extends its heartfelt condolence to the family relatives and friends of Engineer Tefahun and calls on the Oromo people to double the struggle for freedom as the only way to be free of such persecutions.
Victory to the Oromo People!
Oromo Liberation Front
August 25, 2013
Qarriffaan Bulguu Lafee Ilmaan Oromoo Qulqulluu Qorquu Barate, Tesfahun Camadaas Illee Alanfate
Mana hidhaa Qaalliitti keessatti kan du’e Ing. Tasfahun Camadaa ilaalchisuun ibsa ABO
Seenaa Gabaabaa Injinar Tasfaahun Camadaa Gurmeessaa
Injinar Tasfaahuun Camadaa abbaa isaa Obbo Camadaa Gurmeessaa fi harmee isaa Aadde Giddinesh Beenyaa irraa bara 1976 tti godina Wallagga Bahaa, aanaa Guduruu, ganda Harbuu jedhamutti dhalate. Tasfaahuun, carraa dhiphoo ilmaan Oromoo waanjoo gabrummaa jala jiraatanii barachuuf qaban argatan keessaa nama tokko ture. Umuriin barnootaaf isa gahees barumsa isaa sadarkaa tokkoffaa fi gidduu galeessaa mana barumsaa Looyyaa fi Finca’aatti barachuun, kan sadarkaa lammaffaa ammoo magaala Shaambootti itti fufee bara 1996 xumure. Qabxii olaanaa galmeessuunis Yuunvarsiitii Finfinnee seenee gaafa Adoolessa bara 2001 Digrii jalqabaan (BSc) Civil Engineering eebbifame. Erga eebbifameen booda:
Fulbaana bara 2004 hanga Amajjii bara 2005 tti supha daandii Arsii- Baalee, projektii Abbaa Taayitaa Daandii Baadiyaa Oromiyaa fi projektii gamtaa misooma baadiyaa Arsii- Baalee Ityoo Xaaliyaaniin durfamu ‘unit’ manaajerummaan;
Projektii daandii Dagalee-Birbirsaa RR50 (regular project in Salle-Nonno District in extreme South-west of Ilu-Abba-Bore Zone);
Projektii daandii qubatiinsaaf afur si’a takkaan deemaa turan: Kone-Cawwaaqaa,
Baddallee-Kolosirri, Gachii-Catee fi Yaanfaa- Ballattii;
Akkasumas ijaarsa waajira aanaa Cawwaaqaa magaalaa Iluu-Hararitti bu’uureffame
projekti manaajerii ta’uun yoo dalagu;
Onkoloolessa bara 2001 hanga Adoolessa bara 2003 tti ammoo projektii Siree-Nuunnuu-Arjoo RR50 godina Wallaggaa ‘site engineer’ ta’uun, Tasfaahuun Camadaa saba isaa tajaajilaa ture.
Sababaa shakkii fi jibbinsa Wayyaneen ilmaan Oromoo qaroo irratti qabdu irraa Tesfahunsi dararamni itti baayyatuu irraan fi lubbuun barbaadamuu irraa biyya lakkisee jalqaba bara 2005 gara Keeniyaatti baqachuuf dirqame. Keeniyaa magaala Naayiroobiittis dhibdee fi dararaa hojjetee jiraachuuf isa rakkisee, biyyaa bahuuf murtii isa fudhachiise waajjira Mootummoota Gamtoomanitti Koomishinera Ol’aanaa Dhimma Baqattootaa (UNHCR)tti himachuun, nama nagaa roorroo dheessee nageenya ofiif dahannaa gaaafatu ta’uun gaafa mirkanaa’u waraqaa jireenyaa fi sochii UNHCR irraa argatee ture. Haa tahu malee sababaa gahaa fi qabatamaa osoo hin qabaatne gaafa 27/ 04/2007 walta’iinsa mootummaa Keeniyaa fi Wayyaneetiin waahila isaa hireen baqattummaa waliin isaan irra geesse, Injinar Masfin Abbabaa Abdiisaa waliin ukkaamfaman.
Dhaaba gaaddidduu mootummaa Ameerikaan hundaa’e biyyoonni akka Ugaandaa fi Keeniyaafaa miseensa itti ta’an, Joint Anti-Terrorism Task Force (JATT) jedhamu keessatti miseensa kan taate Itoophiyaan dahoo maqaa shororkeessitummaa adamsuu jedhuun ilmaan Oromoo baqattummaan biyyoota ollaa ishee jiraatan ukkaamsaa jiraachuun ishee beekamaa dha. Haaluma kanaanis Tasfaahun Camadaa fi Mesfin Abbabaa yakka dharaa maqaa shororkeessummaan faaluun gargaarsa mootummaa Keeniyaatti dhimma baatee ukkaamsuun sababa shororkeessitoota gaanfa Afrikaa Finfinneetti qoranna jedhuun (JATT East African Main Branch Investigation in Addis Abbaba) akka dabarfamanii isheef laataman gochuu dandeesse. Injinar Tasfaahuun Camadaa fi Injinar Masfin Abbabaas gaafa 12/05/2007 halkan keessaa sa’aatii 2:00 tti harkaa fi ija hidhamanii Moyyaaleerraan Itoophaatti dabarfamanii kennaman.
Biyyatti dabarfamuun duratti ammoo gaafa qabaman 27/04/2007 irraa kaasee hanga gaafa 12/05/2007 tti (National bureau of Investigation-NBI) head office naannoo Tirm Valley jedhamu jiru keessatti qorattoota FBI Amerikaa fi Keeniyaa Anti-Terror Police Unit jedhamaniin qoratamaa turan. Eerga qoramaata isaanii xumuranii booda dursaan qorannoo kanaa namni Fraansis jedhamus dargaggoonni ukkaamfaman kun yakka shororkeessitummaa waliin wal qabatu tokkkollee kan dalagan waan hin qabneef mootummaan Keeniyaa akka dafee gad isaan lakkisuu qabu murtii dabarse. Garuu dubartiin Keeniyaa Lelian jedhamtu tan waajjira CID jedhamu keessatti Officer taate maallaqa harka wayaa jalaan wayyaanotaan afaan kaahamteef bitamtee ilmaan Oromoo qaroo sabaa turan dabarsitee laachuun abjuu isaanii doomsite. Carraa qulqullummaan hidhaa keessaa bahuuf qabanis jalaa galaafatte.
Haala akkas dabaan xaxameen Injinar Tasfaahuun Camadaa fi Injirner Mesfisn Abbabaa gara Maa’ikalaawwii, qilee lafee Oromoo qaqqaalii qorxomsee ammallee guutuu didee kan biraa dabalachuuf afaan banee taa’utti, kan darbataman. Maikalawwii keessatti waggaa tokko fi ji’a sadii guutuu reebicha fi dararama daangaa hin qabne jalatti qoratmaa bahan.
Yakka dharaa miseensummaa ABOtiin himatamee jireenya mana dukkaanaa waggaa fi ji’a sadiin duubatti Adoolessa bara 2008 mana murtiitti kan dhiyaate Tasfaahuun Camadaa, gaafa 31/03/2010 dhaddacha barcuma ilmaan Tigraayiin guutameen murtii hidhaa umurii guutuun akka hidhamu itti murteeffame. Du’a isaa arguun malee murtii kamiinuu quufuu kan hin dandeenye mootummaan wayyaanees, gaafa 04/04/2011 mana hidhaa keessaa milquuf karoorfataa jirtu jedhee sobaan yakkuudhaan Masfin Abbabaa fi Tasfaahuun Camadaa mana hidhaa keessaa ukkaamsee ciraa dhabamsiise. Gartuun Qorattootaa ilmaan Tigraay suduudaan Mallas Zeenaawwiin qajeelfamu bool’a keessatti bool’a biraa qotee, dukkana keessatti dukkana biraa qopheessuun hanga qaamni isaanii bututee sammuun isaanii hadoodutti reebichaan hunkuteesse. Dirmammuu qaamaa, madaa onnee fi godaannisa sammuu irraa fayyuu hin dandahamneen kan eele Tasfaahuun Camadaa dhukkubsatee akka hin yaalamne taassifamuun gaafa 24/08/2013 du’aan Addunyaa kana irraa boqate. Qarriffaan bulguu lafee ilmaan Oromoo qulqulluu qorquu barates dhiiga Injinar Tasfaahuun Camadaa qeensee habbuuqqate.
“Bilisa ta’eee dhaladhee, bilisa ta’ee jiraachuu dhorkamus bilisummaa kiyyaaf qabsaawaa du’uu irraa kan na dhorkuu danda’u humni tokkollee hin jiru, hin jiraatuus!” jechuun kan beekamu Injinar Tasfaahuun Camadaa, adeemsa daddagalfataa fi ulfaataa eegale galmaan gahuuf milkii itti dhabee aarsaa lubbuu ilmaan Oromoo kumaatamni Oromummaa isaanii qofaaf kanfalaa turanitti baasuun kichuutti cabee hafuuf dirqame.
ABO Injinar Tasfaahuun Camadaa, Inginir Mesfin Abbabaa fi ilmaan Oromoo yeroo yeroon akkaataan itti Kenya irraa mootummaa Wayyaneetti dabarfamanii kennaman Seera Qabaa Baqattoota Idil-Addunyaa kan cabsu waan taheef irra deebiin gadi jabeessee balaaleffata. Gochaan waggootaa 22 darban kana keessa deddeebi’ee raawatamaa ture kana mootummaan Kenya akka irraa dhaabbattu gaafata. Du’a suukanneessaa kanaaf kan gaafatamu mootummaa Wayyaanee qofa osoo hin taane mootummaan Kenyas gaafatama kana jalaa akka hin baane tahuu hubachiisa.
ABO maatii Tesfahun Camadaa gadda isaa ibsata. Inginer Tesfahun Camadaas kayyoo ati ittiin kufte bakkaan gahuuf ilmaan Oromoo kumatamaan kan ol kaafamee jiru waan taheef bakkaan akka gahamu mirkaneessa!
Injifatnoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo!
Hagayya 25, 2013


text:
Maatiinkee Gammachuu Argachuu Kan Dandaʼu Akkamitti?
BARUMSA 9
1. Seeraan wal fuudhuun gammachuu maatiitiif murteessaa kan taʼe maaliifi?
Misiraachoon kun Yihowaa, Waaqa isa gammadaa maatiin gammachuu akka argatu barbaadu biraa dhufe. (1 Ximotewos 1:11, NW) Gaaʼela kan hundeesse isadha. Bakka ijoolleen tasgabbiidhaan itti guddataniifi gammachuu maatiitiif murteessaa waan taʼeef, gaaʼelli seeraan kan galmeeffame taʼuunsaa barbaachisaadha. Kiristiyaanonni, gaaʼela seeraan galmeessisuu ilaalchisee seera mootummaatiif ajajamuu qabu.
Waaqayyo gaaʼelaaf ilaalcha akkamii qaba? Dhiirriifi durbi tokko umriisaanii guutuu akka waliin jiraatan barbaada. Yihowaan, abbaan manaafi haati manaa amanamoo akka waliif taʼan barbaada. (Ibroota 13:4) Wal hiikuu ni jibba. (Miilkiyaas 2:16) Hiriyoota gaaʼelaa keessaa inni tokko ejja yoo raawwate garuu, wal hiikanii garabiraa akka fuudhan ni heyyama.
2. Abbaan manaafi haati manaa hariiroo akkamii qabaachuu qabu?
Yihowaan, dhiiraafi dubartii kan uume wal gargaaranii akka jiraataniif ture. (Uumama 2:18) Abbaan manaa, mataa maatii waan taʼeef wanta maatiisaatiif barbaachisu dhiheessuufi waaʼee Waaqayyoo isaan barsiisuuf dursa fudhachuu qaba. Fedhiisaa aarsaa gochuudhaan jaalala haadha manaasaatiif qabu argisiisuu qaba. Lamaanuu wal jaallachuufi wal kabajuu qabu. Hiriyoonni gaaʼelaa cubbuu kan dhaalan waan taʼaniif, dhiifama walii gochuu barachuunsaanii maatiin gammachuu akka qabaatu gochuurratti gaʼee guddaa qaba.
3. Gaaʼela keetti yoo gammaduu baatte hiriyaa gaaʼelaakee hiikuu qabdaa?
Siifi hiriyaa gaaʼelaakee gidduutti waldhabiinsi yoo uumame, lamaan keessaniyyuu jaalala walitti argisiisuuf carraaqqii gochuu qabdu. (1 Qorontos 13:4, 5) Dubbiin Waaqayyoo, gaaʼela keessatti waldhabiinsi yommuu uumamu gargar baʼuun furmaata akka taʼe hin ibsu.
4. Ijoolle, Waaqayyo maal akka argattan barbaada?
Yihowaan gammachuu akka argattan barbaada. Dargaggummaa keessanitti karaa gammachiisaa taʼeen akkamitti itti fayyadamuu akka dandeessan ilaalchisee gorsa gaarii isiniif kenna. Ogummaafi muuxannoo warri keessan qabanirraa faayidaa akka argattan barbaada. (Qolosaayis 3:20) Kana malees, karaa Uumaan keessaniifi Ilmisaa barbaadaniin jiraachuudhaan gammachuu akka argattan barbaada.
5. Warra kan taatan, ijoolleen keessan gammachuu akka qabaatan gochuu kan dandeessan akkamitti?
Ijoollee keessaniif nyaata, manaafi uffata dhiheessuuf jabaattanii hojjechuu qabdu. (1 Ximotewos 5:8) Taʼus, ijoolleen keessan gammachuu akka argatan gochuuf, Waaqayyoon akka jaallataniifi waaʼeesaa akka beekan isaan barsiisuu qabdu. (Efesoon 6:4) Jaalala Waaqayyoof qabdan argisiisuudhaan fakkeenya taʼuun keessan, ijoollee keessanirratti dhiibbaa guddaa geessisa. Qajeelfamni Dubbii Waaqayyoorratti hundooftanii isaaniif kennitan, ilaalcha ijoollee keessaniirratti dhiibbaa gaarii geessisuu dandaʼa.
Ijoollee jajjabeessuufi galateeffachuun faayidaa isaaniif argamsiisa. Sirreeffamniifi adabnis isaan barbaachisa. Leenjiin akkasiimmoo, gochawwan gammachuu isaan dhabsiisan raawwachuurraa isaan eeguu dandaʼa. (Fakkeenya 22:15) Taʼus, gara jabinaan adabamuu hin qaban.
Dhugaa Baatonni Yihowaa kitaabota, keessumaa warraafi ijoollee gargaaran hedduu qopheessaniiru. Kitaabonni kunis Macaafa Qulqulluurratti kan hundaaʼanidha.
Caalaatti Baradhu
Gaaʼela Gammachuu Qabu Argachuuf Gargaarsa Waaqayyoo Gaafadhaa
Gaaffiiwwan salphaa lama of gaafachuunkee gaaʼelakee fooyyessuuf si gargaara.
Akkaataa Rakkina Furuun Itti Dandaʼamu
Akkaataan hiriyoonni gaaʼelaa itti wal qaban gaaʼellisaanii cimaafi gammachuu kan qabu ykn dadhabaafi gaddisiisaa akka taʼu gochuu dandaʼa.
Karaa Itti Jireenya Maatiikee Gammachiisaa Gochuu Dandeessu
Jaalalli Yesus argisiise fakkeenya abbootii manaa, haadhotii manaa fi ijolleen hordofuu qabani dha.Isa irraa maal baranna?


text:
Caamsaa 1,2014 hanga Ebla 4/2014tti Godina Wallaggaa Onoota garaagaraa keessatti Fincilli diddaa garbummaa(FDG)’n qabsiifame hanga har’atti jabaatee itti fufee jira.
Uummaanni Oromoo fi barattootni Oromoo dhaabbata barnoota garaagaraa hanga manneen barnoota sadarkaa 1ffaa fi 2ffaatti barachaa jiran gaaffii guddaa dhimma bilisummaa Oromoo fi mirga abbaa biyyummaa karaa nagaan gaafachuun hiriira nagaa kan uummata qotee bulaa hirmachiseetu gaggeeffama jira, bifuma kanaan Onoota akka Haroo Limmuu, Limmuu Galiilaa, Guutoo Wayyuu, Guutoo Giddaa, Kiiramuu, Giddaa Ayyaanaa, Heebantuu, Arjoo, Gatamaa, sibuu Siree, Nuunnuu Qumbaa, Bakkoo, Billoo
Boshee, Guttiin, Diggaa Sasiggaa keessatti yeroo amma kana manneen barnootaa sadarkaa 1ffaa hanga sadarkaa 2ffaatti jiran guutummaatti barnoota dhaabuun cufamanii FDG uummata waliin gaggeeffachaa jiru.
FDG kana dhaamsuuf Mootummaan garboonfataa Wayyaanee waraanaa fi humnapoolisa federaalaa uummaataa fi dargaggoota dura dhaabee dorsisuus doorsisni abbaa irree FDG uummataan fashalaa’a jira.
Onaa Limmuu Galiilatti poolisiin Federaalaa Sochii uummataa dhaabsisuuf uummataa reebuun hedduu hiraarsuu irraa kan ke’e uummata hedduu aarsee gara of irraa ittisuutti akka seenan taasise.Hhaala kanaan uummanni konkolaataa poolisii federaalaa tokkoo dhagaan reebee caccabsuun tajaajilaan ala godhee jira.
Haaluma walfakkaatuun hiiriirri nagaa gaaffii mirgaa abbaa biyyummaa fi bilisummaa uummataa Oromoo fiduuf gaggeeffamuu Godina Wallaggaa lixaa Onoota garaagaraa fi University wallaggaa damee Gimbiitiin jabaatee itti fufe jira. Onoota kanneen akka Inaangoo, Najjoo, Arjoo Guddattuu, Dongoroo, Gimbii, Ariyaa, Gullisoo, Asoosaa, Gidaamii, fi Beegii fa’itti diddaan uummataa fi barattoota Oromootiin gaggeeffama jira. uummaanni karaa nagaa fi dimookiraasii ta’een yaada isaa dhiyeefgfatee isin nu hin bulchitan nuti ofiin of bulchuu barbaadna jechuun dhaadannoo dhageesisuun FDG qindoomina qabu gaggeessa jira.
Godina Horroo Guduruu Wallaaggaattis haaluma wal fakkaatuun uummaanni Onoota akka Jaartee ,Jaardagaa, Hammuruu, Hagamsa,fa’itti FDG uummataa fi barattoota Oromootiin gaggeeffama jira. Guyyaa har’aa immoo Magaalaa Shaambuu keessatti FDG guddaatu eegama jira.
Caamsaa 1/2014 Ajajootni Dhibbaa polisootni dhalootan Oromoo ta’an Magaalaa Naqemtee irra qabamuun mana hidhatti darbatamaniru. poolisotni Oromoo hidhaman kun Oromummaa fi FDG gaggeeffamaa jiru keessa harka qabdu jechuun hidhaman. maqaan isaanii 1.Ajajjuu dhibbaa Haataatu Raggaasaa Dhiinsaa, 2,Ajaja dhibbaa Taddasee Laggasee Gammachuu, 3,Ajaja dhibbaa Ayyaanaa Milkeessaa Raggaasaa, fi 4.Ajaja Alamuu Qixxeessaa Sanyii kanneen jedhaman uummaata waliin hiriirtan
isiin diina jechuun qabamani hidhaa galfamanii jiru.
Itti fufee Godinaa dhiha Oromiyaa keessattuu onaa Begii,Gidaamii,Jimmaa Horroo,Qeebbee,Qaaqee,Haroo Sabbuu fi kkf kessatti FDG haalaan itti fufee jira.Kaleessaa fi har’a jabaatee itti fufeera.Jarsoliin biyyaa mootummaa fi baratoota gidduu seenuun dubbachaa jiran.Humni federaalaa namoota hedduu qabee hidhaa jira.Hiriira guddaa har’a magaalaa Begiitti taasifameen poolisiin oromiyaa naannoo sanaa uffanaa polisaa fi hedhannoo guutuu hidhatan ummata woliin hiriira bahuun Pilaana qinadaa’aa magalaa Finfinee fi nanna’a addaa oromiyaa akka hojii irra hin oolle.Namooni ilmaan oromoo ajjeesan seeraaf haa dhihatan.Hidhaa fi ajjechaan haa dhabbatu.Oromiyaan kan Oromoo ti.Finfinneen kan Oromiyaa ti fi kkf dhadannoo jedhu dhagesisan jiran.Hiriira sana
irrattis irra guddaan qotee bultoota badiyyaa dhufantu irratti argame. Nutis akka jiratonni naannoo dhimmi kun irra guddaan dhima silaa mootummaan naannoo Oromiyaa gaafachuu qabu ture.Nuti isin filanne waan bakka isin buufanneef samicha dachee oromiyaa irra gahu nu irraa dhabsisuuf iyyachuu qabdan kan jedhu akka bulchinsaa fi qaamolee mootummaa adda addaa naannoo isaanii jiranitti himanii hanga danda’ametti ofitti dabaluu carraqan ture.Kan biraa diddaa sana gara badiyyatti gadi buusuun qotee bulaan akka mootummaa kana irratti fincilu gochuu irratti akka jabatan itti dhaamne.Haala nama jajjabeessuun deemaa jira.
Qonnaa Hindii guddaa maqaan “Ethiopian” (Wallaggaa) Green Focus jedahamuu fi Baha Wallaggaa nannoo Ukkee Qarsaa Laga Harree fi Alaltuu gidduu lafa bal’aa irra jiru irratti kan hojjatan hojjattootni qonnaa kanaa gaaffiin barattootaa haa deebi’uu jechuun hojii dhabanii jiran. HIndootni abbaa qonnaa kanaa qonnaan isaanii Mangaa fi kkf bishaan dhabee badaa jiraatuu irraa hedduu rakkina akka seenanii jiran gabaafamee jira
Caamsaa 5,2014 irraa kaasee Itti fufi FDG Oromiyaa guutuutti qabate ammoo walii gala Oromiyaa keessatti bifa daran jabaateen itti fufsiisuuf caasaan Qeerroo Bilisummaa qophii xumree jira.


text:
Amajjii 09, 2015 | Ibsaa Guutama Irraa*
Oromiyaan ammayyuu qabaa
jala jirti. Oromoon hardhallee lafa saanii, qabeenya sanii, mirga nam tokkee,
mirga ummataa fi birmadummaa saanii akka sarbamanitt jiru. Aadaan, dudhaan,
afaannii fi eenyumaan saanii dimshaashumatt akka lamuu seenaa keessatt sabummaa
hin himannef haqamaa turani. Jeequmsa 1960ootaaf kaasaa kan tahan tuqaalee kana
turani. Caalatt badaa kan ta’e, ummata tokko tahun saanii fakkeessaaf erga
barameefiillee, qoteebulaa lafa saa irraa buqqisanii “investor” sabgidduu fi
naannaa kan lafaaf bishaan haddhaan faalanii fi bosona fanfana malee cagadanitt
gurgrachuun ariitii guddaaan gaggeeffamaa jirachuu dha. Lafti Oromiyaa akkuma
bara atsootaa kan finnaa koloneeffataa malee kan ummata Oromoo miti jedhame.
Oromoon haala kanaan dura arganii hin beekneen manahinqabnee fi hojihinqabnee
tahan. Ofii qooqaa qabeenya saanii samameen koloneeffataa fi “investerooti” yoo
bashannanan ta’anii garaa hooqqataa laalu. Imaammata addaddoomsaa (Apartayid)
ofirroo akkasii fi waan isaan moo’ummaa Oromiyaa, seenaa, aadaa fi afaan saatt
tolchan diiguun salphaa dha kan jedhu hin jiru, garuu hamma fedhe haa fagaatuu,
waan fedhe haa baasisuu malee kan hin dandahamne hin jiru.
Hanga faanfanni, buqqifamni, tuffatammi sabummaa irratt hundaawe jirutt
“addaddomsaa” yk “apaarteyid” malee waan bira jedhamuu hin dandahu. Kaasaan
“Sochii Farra Adaddoomsaa” kan bakka bu’ooti saboota gammoojii
empayeritt Turkaanaa kaasee hanga Matakkalitti (Omotikii fi Naayilotic) jiran
dubbatan kana. Sun imaammata kolonota empayeritt hunda irrati shakalamaa jiru.
Kanaaf kolonoti hundi tokkummaan “Addaddoomsaa Itophiyaa matumaa!” jedhuu qabu.
Oromoon nagaan iyyannoo
saanii dhageessifachuu yaalanuu ofumaa dhama’uu tahe. Ka’aa fi kufaatiin
jalqabaa, dhaaba Oromoo hunda haammatu Waldaan Maccaa fi Tuulamaa (WMT), waan
lama, Oromummaan akka hin duunee fi koloneeffataan nagaan gaaffii saaniif deebii
kennuu akka hin feene taliila godhe. Sana waan taheef quurrama jiru walitt
gurmeessee kan furmaata itt soqu dhaabi malbuchaa jirachuun barbaachisa akka
tahe mamii malee mirkanaawe. Yerooma sana addunyaan wajiija warraaqsaa keessa
ture. Bakka hallee mirga noolaa, mirga dubaroo fi murna bubbucuu akkasumas
sochooti addoota bilisummaa finiinaa turan. Jarri kun kaasaa keessaa irratt
dabalamanii ofbara malbulchaa dargaggoo barasiitt hedduu gumaachan. Oromummaa
ammayyaan farra sanyeessaa, faanfanaa fi gadi qabaa sabii tokko saba biraa
irratt raawwatuti. Ilaalchi Oromummaa dhaabaa fi dagaleen saa dhaalmaa
demokraasii Gadaa keessaa madde.
Sabi Oromoo hawwaa fi
abdii birmadummaa fi walabummaa qaba. Sanneeni kan kaayyoo, akeeka waattahisaa
sabichaa kan unkessani. ABOn satoo dhaalmaan Gadaa irraa dhufanii fi hawwaa fi
abdii sabichi birmadummaaf qabu walitt dabalee sagantaa malbulchaa qabsoo Oromoo
hangammeessa tokko irra ka’ee. ABO, ABO isa beeknu kan tolche fi ujuu fi ayyaana
sabichaa waan taheef addaanjirato kamuu sammuu ummataa keessaa haquu kan
dadeenye. ABOn hojii ofiitiin goota hunduu kabajuu fi akka lalisus fi deggeruu
tahe. Tooftaa fi tarsimoon fooyya’uu ni dandaha garuu manii ABOn walabummaa
Oromiyaa irrati lafa kaa’e akka dhoofsisaaf dhihaachuu hin dandeenye jalqabumaa
firaaf haa tahuu diinaaf qulqullaawuu gaafataa. Oromoon hiree ofii
murteeffachuuf carraa itt sagalee saa dhageessifatu argachuu qaba. Kana irratt
qoodi ABO akka inni walabummaa foo’atu kakaasuu malee Itophiyaa keessa kennati
bilisi akka jiraatu qabsaawuu miti. Sun dhimma keessaa kolneeffataatii. Garuu
waan sabi Oromo murteeffate ni fudhata. Finnooti Tokkooman (UN) akka miseensi
saa finnaan Itophiyaa Chatar, Konvenshinoota fi Murtoolee saa ulfessisu gochuu
dirqama seeraa fi safuu qaba.
Oromoon iyyannoo
dhiheeffachuu itt fufanuu deebiin nagaa hafee salphinaa fi tuffiin simatamu
turani. Haalli malbulchaa ukkaamsaan akkasii fi gadi qabii afuraa hin
fudhachiifne walirraa hin citine miseensota hawaasa Oromoo irra gahe caalaa
walitt butachuu fi murteeffachuu jajjabeesse. Akka lubbuu ofii irratt mirga
qabaatanii fi birmadummaa, barumsa fi misoomaaf is mirgi qaban kabajamuuf
gaafachuuf kakaase. Quurrammi dhaloota dhalootatt daddarbaa dhufe hundi walitt
kuusamee WMT gubbaatt dhoofne akka uumamu godhe. Garuu baayyee utuu hin turin
ittifamun ari’ame. Sun gaaga’amtooti utuu gaaffii du’aa fi jireenyaa irra hin
gahin bulcha Habashaaf aagii tufsiifachuu fi badii ummatoota kolonota irratt
tolfame hunda diiganii sirreessuuf carraa guddaa kenneefii ture. Hacuuccaa
caalaan saamicha humna namaa fi qabeenyaa akka itt fufu iggitii dhabuun yk
aanggoo irraa bu’uun balaa haaloo bahachaa nutt fidinnaa jedhanii sodaataniif
furmaata hin tahu. Ofirrummaa diinaa akkasiin didhamanii dargaggoon sochii
sochoota Oromoo kanaan duraa irraa akaakuun adda taheen gad bahani.
WMT utuu hin kufin
akkaataa Oromoon gosaa fi godinaa hundaa itt walarguu saqee ture. Carraa sanaan
dhaabi malbulchaa manii fi dhimma taliila qabu sochii sabaawaa hoogganee sirna
kolonummaan walqabuuf murteeffate seenaa sabichaa keessatt yeroo jalqabaaf bara
1974 bu’uurfame. Akkasitt dhaabi Kallacha Qabsoo Oromoo, ABOn Oromiyaatt dhalate
kan guddate. ABOn dhaabaa amantalaa kan dugeeffannoota tokko irra kan biraa
leellisu miti, garuu bilisummaa dhugeeffannoo ni utuba. Waan fedhanii fi nagaan
akka fedhanitt hooqubaa galchuun mirga dhalootaa akka ta’e amana. Akka akeekaatt
gargaarsa halagaa irraa ni gaafata garuu eenyyuufuu hin baabsu; finnoota
Habashaa hafee aanga’ootaafuu jalee hin ta’u. Kanneen mirga ilmoo namaa, nagaa
fi walabummaa jaallatan waliin miiltomuu dandaha. Hariiroon saanii wal deggeruuf
malee irratt hirkachuu tahuu hin qabu. Danuun seenaa al tokko hoggansa biyyaa
baase taha garuu qabsoon qoma walitt rigan malee halaaltoo’on hin ta’u; biyya
sun barbaachisutt deebi’uu qaba. Dhaabota walaba, of irratt hirkato gaaddisa
halaga jala hin ruuqamne qofatu biyya walaba argamsiisa.
ABOn ollota Oromo
altokko koleneeffattuu jalatti kufaniif ilaalcha addaa qaba ture. Lachanuu
seenaa walfakkaata kolonummaan duraa fi boodaa hirmatu. Lakkoofsaan jabinni
saanii adda adda ta’uu ni danda’a garuu sabummaa 80 ol ta’an, biyyoota moo’ummaa
qabaataa turan ta’uu fi hanga hardhaa kan balleesuuf dhufe ofirraa ittisaa
leeyuun beekamaa dha. Biyyaa fi birmadummaa saanii deebifachuuf fincila hedduu
yaalaniru. Garuu ogeeyyii waraanaa alaa fi conqurfamaa tokko kan biraa irratt
hiriirsuun dabsatamani. Tooftaa hamaa koloneeffataa akkasii fashalsiisanii
cunqurfamoota qabsoo ittisaaf walitt fiduuf tarkaanfiin fudhatamaa ture. ABO fi
qabsaawota saboota biraa walii tumsanii “Qabsoo Warraaqaa Cunqurfamoota
Itophiyaa (QWCI)” kan jedhamu ijaarratanii turani (1977). Miseensoti gammoojii,
daarii Somalia, Kenya, Uganda, Sudan, Gabra Diimaa fi Finnoota Kibbaa kan
jedhamanii fi Oromiyaa madaqfattaman.
Qayyabannoon ture QWCI
bulcha nama nyaataa sana jalatt hojii laf jaalaan jaarmota sabaa ijaaruu fi
cunqurfamoota kakaasuuf golgaa taha jedhameetu. Achuman hidhata cunqurfamootaa
uumuun qabsoo farra kolonummaa gaggeessanii birmadummaa, walqixxummaa fi
walabummaa argamsiisuu dha. Yeroo hojjetaa ture QWCI qabsaawota cunqurfamootaa
heddhuu hiraarsa irraa baraare.
Nafxanyooti akka fakiifuullee sabboonota dhiphoo,
dubatt harkiftuun tolfameett qubaa itt qabuun gaada jala galchuun yeroo itt hin
fudhanne. QWCI erga maal akka tahe beekamee duuba isaan firrisuun utuu badii
caalaan hin dhaqabin of diige. ABOn yeroo qabsoo fi isa duubas miltummaan akka
dandahamuu dhaabbi qabu sagantaa malbulchaa keessatt taliilessee kaa’eera.
Jaarmota ibantaa tahan waliin qubaa walqabaachuu ergii jalqabee tureera.
Koloneeffataa gara dhufett dachaasanii waliin gadadoo ummata saaniit xumura
gochuun wal amantee uumuu hojii guddaa gaafataa. Kooloneefatooti ummata bucuu
keessaa maddu. Kolonooti walii gallaan bakka dhufanitt dachaasuun duula al
tokkoo hin caaluu. SBO Oromoo qofaaf hin dhimmamu. gadadoo ollootaafis ni
quuqama. Tokko tokkoon ummatoota kolneeffamanii hin bilisoman taanaan
godinattiin nagaa hin argattuu.
Dhaaboti sochii
bilisummaa Oromoo bara kana hunda xiyyeeffannoo gahaa aangoo dubaroof hin laatne.
Dubaroon Oromoo loltummaati obbolaa saanii dhiiraa gadi miti. Itt seenuuf kan
carraa argatan yaroon qabsoo kurnan arfan darban keessatt sana ragaasisaniiru.
Dur hiroon hojii yeroo dubaroon dhimma qeyee fi guddina ijoolleef ittgaafatama
qabaatan dhiirrii jiruu alaa, kan adda dilii dabalatutt gaafatamu turani. Kun
gumaacha dubartootaa galaa fi hidhannoo qopheessuu fi faradoo sooranii fe’anii
duultotaaf qopheessuu akkasumas ittisa duubbee irratt qooda fudhachuun
tajaajiluu saanii irraanfachuun miti. Amma haalli jijjiiramee ra. Garaagarummaan
saanii kan caasaa malee kan akaakuu akka hin taaane hubatamaa jira. Kanaaf
hariiroon hojii dhiiraa fi dubaroo gidduu deebi’ee gamaaggamamuu gaafata.
Addattuu yabboon dirree hundaa qooda fudhannaa dubartiif banaa tahuu qabu. Saala
saaniin utuu hin tahin waan tolchuu dandhaniin madaalamuutu irra jira. Saalli
tokko isa kaan caalaa bilisummaaf dhimmama hin hin jedhamu. Kanaaf sadarkaa
hundi akka dhiiraaf tahan dubaroo dandeettii qabaniifis banaa tahuu qabu.
Oromiyaan qooda fudhannaa fi bilisooma dubaroo see malee bilisoomuu hin
dandeessu. Kanaaf dubartooti Oromoo qabsoo qara lamaa, mirga walqixooma ilmaan
namaa kan walqixummaa saalotaa dabalatuu fi qabsoo bilisummaa biyya saanii,
Oromiyaaf waamamaa jiru.
ABOn kurnan afran darban
keessatt dhaabota isa duraa haa tahanii kan waliin jiraatan hunda caalaa jija
galmeesseera. Garuu bayyinni Oromoo fi qabeenyi silaa hiriirsuu dandahu yoo
laalamu caalaatu irraa eegama ture. Sun hafee dhaaba qilleensa hin galchin cimaa
kan harka hin mullane fagoott ittisu dandahu hanqachuun, waldhabdee keessaa fi
ganaaf saxilamaa bahe. Waldhabdeen keessaa baqaqatt geese. Kan irraa citan
wayyabi kaayyoo bilisummaa fi walabummaa isa kan haadhoon walfakkatu hordofu.
Garuu dhiheenyatt qubi lamaan tokko ifaan bu’uuraa Itophiyaan bobba’aa jiru.
Kanneen duubaa haa tahan kanneen duraa ABO isa eegalaa caalaa kaasaa Oromoo
fulduratt dhiibuu hin dandeenye. Kun kan tahuu dandahe rimsama “Sirna Addunyaa
Haaraa” akka hin taanett hubachuu fi daayi guddichi harkaa bu’uu saafii.
Dhaaboti Mirga Ilmaan
Namaa, sirna bulchaa jiruun roorroo Oromoo irra gahu, galati saanii hin badinii
hedduu gabaasaniiruu. Silaa kan jarrii halaalaa dawwatanii beeksisan dhaaboti
Oromoo keessa jiraachuun waan suduudaan dhandhamatan dursanii gabaasuutu eegama
ture. Dandeettii ofii guddisanii warra gaaga’amtootaa gargaaruu fi kan hafan
irraasi roorroo fachisuun sochii walakkaa jaarraa tokko lakkaawwatef hin
heddumaatu ture. Malbulcheessoo kan ofiin jedhan irraa kana eeguun guddaa dhaa
laata? Miti, garuu dursanii gaaffii jaarmaaf furmata argamsiisuu qabu. Jaarmoti
wal tahanii battala bilisa tahe uuman malee halagaa jala taahani jaarmaa Oromoo
ofiin jechuun rakkisaa taha. Dhaaboti malbulchaa hundi ABO irraa fottoqani.
Kanaaf ABO ni jibbu yoo tahellee hamaa irraa baraaruuf itt gaafatama qabu.
Dhiiga saanii fi qabeenya saaniin qalma diinaa irraa bararuuf waan itt
dhangalaasaniif ABOn kan ummata Oromooti jechuu dha. Waamichi tokko tokkoon
qabsaawaaf dhihaachu malu waan dandahan hundatt dhimma bahanii kiyyoo keessa
akka bahee biyyaaf bulu faluu dha. Kan nammi amanuu qabu dogoggorri tokko yoo
jiraate ABO utuu hin tahin nammooti itt gafataman akka jiranii. Nammu balleessaa
taatota abba tokkootaaf ABO akka hin xireeffanne eeggachuu dha. ABO eeguu
dhabuun gabatee meetii irra kaa’anii qabsoo Oromoo diina sabaaf dhiheessuutt
lakkaawama.
Diinni eessa akka
rukutuu qabu beeka. Dhaabi tokko walabummaaf haa tahu Empayera Itophiyaa
demokratessuuf in dhaabbadha yoo jedhee diinaan akka balaa dhugaa fi riphaa
qabutt malee addatt hin laalamani. Sagalee Oromoo ukkaamsuuf akka itt qabata
ta’uufitt ABO dhaabaa gooltuu jechuun gubaa itt baasee. Gooliin addunyaa
guutuun, “bu’uursistuu Islamessituu” lubbuu noolaaf giroo hin qabne wan taheef
yeroo fi bakka hin yaadamnett balaa buusuun akk ummati sirna addunyaa haaraa
irratti amantee dhabe shororkeeffamaa jiratu gochuutt maljechiifama. Yoomallee
addunyaan guutummaatt hin fudhatamne tahe karoorri Wayyaanee dhimma yaadameef
Oromoo shororkeessuuf hidhaa, du’aa fi badiisatt ofuuf tajaajilaa jira.
Oromoon bulchootaan
yaada beccoo irratt walii hin gallee booqaan ABO jedhu itt bahee tarkaanfiin
irratt fudhatama. Oromoon biyya halagaatt illee dorsisaa fi ciiga’amatu mataan
baha. Dhugaan kun utuu jiru namooti Oromoo kan ABO dadhabsiisuuf ibidda diinni
qabsiise irratt qoraan dabalan jiru. Ummatoota bulchootaan walii hin galle
shoroorkeessuun koloneeffatootaaf waan dhaalmaati. Harma muraa fi harka muraa
“Nugusootaa” yoo dhiifne, baruma dhihoo Dargiin “Goolii diimaa fi adii”
jedhamanii kan ifatt gaggeeffaman agarreerraa. Kan Dargii dhaadataa ifatt
tolfame. Gochi “Farra Goolaa” Wayyaaneen lafa jalaa fi ifatti, qoomtotaa fi
tuuta guraarotaa tolfama jira.
Akki itt ABO fi dhaaboti
akeeka sabaawaa walfakkaata qaban itt deemaa jiran sadarkaa deebisanii sirriitt
haromsamuu barbaachisu irra gahaniiru. Tokkoffaa yoo manii tokko raajatu ta’e
wanti kopha kophaa isaan deemsisu hin jiru. Silaa adda cimaa tokkummaa uumuun
qaataa. Murnoota gidduu garaa dhaa wal amantee dhabu guddaatu jira. Hundu
kaayyoo irraa cehame komee jedhu qabu, garuu dhugaa yk dhara tahuu saatiif
ambatt bahamee marii ifaan yeroo itt tolfame hin jiru. Hoggansa dandeettii qabu
amanamaa dhabuu, ofirrummaa, utuu mallattoon akeekkachiisa fincila dhufuuf jiruu
arganii sirreesssuuf dhimma dhaba miseensota hoggansaa olhaanoo, ofiffummaa
hogganootaa, hanqina yaada qeeqaan waa laaluu, fedha abba abbaa quufsuun hin
dandahamne, Oromummaa olitt murnaaf amanamu, hanqina of bara malbulchaa,
waldhabdee bucuu fi guddaa gargarbaafachuuf dandeettii dhabuu fi akkasumas
haadaa hin mullanne gooftolii waantaphee, kanneen gargar bahiisaaf kaasaa tahuu
malu jedhaman keessatt argamu.
Jiruu ammayyaan qaraa fi
jinfuu gidduutt qunnamtii gufuu hin qabne ilaa fi ilaamee irratt hundaa’e
gaafata. Akka guboon barsifata farra demokraasii
tahan dhaabota malbulchaa Oromoo keessa jiran mamii hin qabu. Hundi saanii karaa
saani dullacha dhiisanii ogummaan kan itt yaadame guddifachuuf walii galuu qabu.
Hirrinni olitt tuqaman karra tokkummaa utuu hin seenin gatamanii sirna
shaffisaa fi dhimma baasaa tahaniin bakka buufamuutu irra jira. Humna
barsiifataa lakkisuun ni jabata taha, garuu ciminaa fi garaa qulqulluun yaallaan
kan irra hin haanamne hin jiru. Kanneen oliti dhahamanii fi kaasotaa biraa akka
bututa qabsoon, dhaaboti malbulchaa Oromoo bososa agarsiisuutt jiru. Waan irraa
eegamu fiixaan baasuuf fulduratt furga’aa kan jiru akka hin jirre kan ifatt
mullatu. Sannaayiroo ofii uumaniin xaxamanii tarkaanfachuu kan dadhaban fakkaata.
Yeroon kan badu wal komachuu, qoccolloo keessaa fi hirphaf waldorgomuuttii.
Guyyooti sabaa guyyoota hawaasomsaa utuu hin tahin guyyaa buusa jedhamaa jiru.
Sun utuu guyyoota gara itt adeeman mari’atan rakkina jiru walitt himanii waliin
fala itt barbaadan utuu tahe walamantee gaabbisuu dandaha. Sana irrayyuu hamee
garagaraa yarsuu dandaha. Dhaaboti Oromoo lafa biyya abbaa saanii keesssa
taakkuu dhuunfatan tokkollee dhabuun kan lammii garaa guban keessaa tokko. Baha,
dhiha, kibbaa kaabaa daanga yartuun ceetee yoo diinni isaan fixee lafa fudhatu
dhaaba kana hunda keessaa kan dhaqabuuf tokko dhiibu caalaa kan sabicha salphise
hin jiru.
Yeroon saa yeroo gogaa
durii keessaa muuxachuun of haromsanii. Akka baayyina fi jannummaa Oromoott kan
qabatun hafee kan uggee ildiimuun jiraachuu hin qabu ture. Irra darbaa fi
dadhabbii akka jiru waggootii hedduuf kan ilaala turan daawwattuu jijimoon jiru.
Bara baraan wayyoominni yoo hin jirannee karaama sana irra maaf akka
daddeebi’amu namaaf hin galu. Of gamaggamee hoggansi jannummaaan gadi bahee of
qeequun fala itt barbades hin mullanne. Tokko tokkoon miseensa dhaabaa kennachuu
fi sadarkaa kamittuu kennatamuuf dandeetii gahaa qabaachuutu hedama.Garuu
yabboon irratt mari’atee of wayyeesu hin uumamneefii. Akka jaalaatt utuu hin
tahin akka jaleett ajajaan yoo sussuku qofaa argama. Miseensa dirqama malee
mirga qabaachuu isaa hin beekne irraa abdii attamiitu godhamuu dandaha? Of
qoruun yoomuu kan yeroon itt hin dabarree. Dogoggorri kan ilmoo namati” jedhama;
garuu amananii fudhachuun jannummaa gaafata. Qabsaawota Oromoo biratt of qoruu
fi of qeequun laguu wan tahaa jiraniif cabuu qabu.
Waandhibnummaa hammaa
bahaa gartuu baayyifachuuf madaqfannaa irratt agarsiifamu, luuxxee galtuu fi
Itophistootaa dhaabicha keessaan akka mancaasan karra saaquu taha. Dhaaboti
Oromoo kurnanootaaf waan hojjetan akkuma tokkott hojjechaa jiraatani. Hojii
saani gamaggamanii tekinolljii fi beekumsa ammayaatt dhimma bahuu hanqina jiru
wayyeffachuun yeroo saa ammaa. Hogganootii hojii irratt keessaan laalummaa fi
kaasichaa galfati itt kennameef dhimmamaa agarsiisuu qabu. Amma kan dharra’amaa
jiru hoggansa garaa saatii jaallewaan saa fi ummata Oromoo irraa amanamummaa
argachuuf tattaafatutu. Sirni Gadaa, aadaa ilaa fi ilaameen mari’achuu, heera
barreefame dura fagoo kaasee qaba. Kun akeekota bu’uura bulchaa, kan Oromoon
milkiin bahuutt aggaammate bira darbuu hin dandeenye. Kana jechuun akeekoti bira,
kan hiriyaa, kennataa, yeroon taahitaa irra turamuu, walabummaa abba tokkee fi
dhaabaa leellisuunis irra ilaalamuu dandaha jechuu miti.
Qabsaawota Oromoo hunda
qabsoo Oromoo gara manii saa dhumaatt furgaasuuf qooda fudhachiisuun ammaa. Kan
sababa adda addaaf gargar deemanii turan hundaaf sagantaa waan akka madaqsaa fi
wal amantee gabbisuu barbaachisa taha. Yoo ammayyuu manii dhumaa irratt
waliigalu tahe hogganootii fi murnooti dhimma tarsimoo qabsichaa waliin hidhata
qabu irratt, ergaa walmakaa akka hin dabarsinee of eeggachuu qabu. Jaarmoti
Oromoo kaayyoo eegalaa sabichaa jabeessan maniinin saanii Repubilika Oromiyaa
Demookraatoftuu dhaabuu dha. Akeeka kana kan qunnamtoota,iyya’oota yk
tattaafannaa hariiroo ambaa keessatt calaqqifamuu qaban. Bara jaarmoti
sirrummaan masagaman kana, doo’iin nama tokko yk gartuu tokkoon dhihatu
waldhabdee hawaasa qabsaawotaa giduu fi ummata gidduutt jeeqama tasaa qofa
afeeruu dandaha. Dhaabi tokko caasaa qoodi adda addaa ramadameef qaba.
Waliigalatt sadarkkaa sadarkaatt tahitaan kennameera. gungummiin yoo dhalate
akkaataan itt afuura baafatan jiraachuu qaba. Hojiin kan itt kenname hundaan wal
quunnamuu fi mamii jiru fi waan hin qayyabamne utuu dhaabicha hin laashessin
qulqulleessuun qoda hoggana beekaati. Waan halleefuu kan qayyabatamuu qabu
sochiin Oromoon bilisummaaf tolchu utuu gaaffiin sabaa deebii hin argatin
hoggansi jeraatee dhiisee hin dhaabbatu. Ha tahu malee hogggansi dudhama qabu
dura deemu jiraachuun sirna fi namamusa injifannof barbaachisu kennuufii dandaha.
Oromoon dammaqani of
baran hundi waan hawaasa, waldaa ogummaa, dhaabota dhugeeffannoo fi malbulchaa,
sochoota hawaasaa kkf keessa deemaa jiru ni hubatu. Yeroo kanneen ummata saanii
aangessuuf haala mijjeessuuf carraaqan, hankaaaksitooti keettoo diinaa tahan yk
wallaloti lammii masaga badan itt ejjetanii jalaan yoo qurxan mullatu. Bu’uura
ifaan ijaaramuun mirga Oromoo hundaati. Garuu qabsaawota walabummaa fi
bilisummaaf lolan of fakkeessuun qabsicha mucuceessuu yaaluun yakka. Bakka jarri
kun gahan hunda qaamicha keessatt baqaqammi hin ooluu. Yoo dammaqee of eege
malee gochi Oromoo ijaarame jara kana irraa hin hafu. Si’anaa dhaabota Oromoo
hunda keessatt akka commee quqummuudaa jiru.Ergamtooti kun keessa Oromoo waan
beekaniif fira fakkaatanii seenuun murna hawaasaa tokko irra goranii isa biraa
sababa malee jibbisiisuu yaaluu. Gargar bahi dhaabota amantee, dhaabota
malbulchaa, dhaabota hawaasaaf fi dhaabota teknikii irra gahe harki caaluu hojii
saaniiti. Nama itt dhihate amanuun, miira sabaa Oromoo fakkaata. Nammi Oromoo
yeroo fedha sabichaatt dhufu of eeggannoo gochuun, akka amanamummaa murna
tokkoon karaa irraa hin maqfamne wan dhihatu hunda qeeqaan ilaaluu dha.
Murnooti Oromoo
jaarroleef gargar waan jiraataa turaniif hooda waloo irratt kan dabalatanis kan
hanqisanis ni qabaatu. Kan amma waliin qaban, dheerina baraa keessa kan dhaban
akka caalan hedama. Hundi kana baree garaagarummaa jiru walii kabajuu dha.
Garaagarummaan saannii akka urgooftuu bulluqa sabaatt ilaalamu dandaha. Garuu of
eegganoon kan barbaachisu namooti rakkina dhuunfaa qaban akka kan murna guddaa
godhanii hin dhiheessine. Gochi akkasii akka walitt riqacha ummataa hin
booressine dursanii itt dammaquu dha. Jarri akkas tolchan, wallaalinaan
fakkaattii guddicha sabaawaa arguu kan dadhaban yk ergamtuu diinaa tahuu dandahu.
Yeroo dubbiin akkasii jiraatu tartiiba amanamummaa lafa kaa’uun dansaa.
Sabboonaa Oromoo hundaaf sabichaaf amanamuun kan murna keessa jiranii dursuu
qaba. Yeros qofa akka ummataati daaya tokkoon sosso’uu danda’ama. Manguddoon
dhugaa Oromummaa malee durfannoo biraa hin qabne, hunda walqixxeett ilaalan,
kana irratt gargaaruu dandahu taha.
Qabsoon Oromoo farra
hacuuccaa kolonummaati. Habashaa haa tahu Oromoo kan imaammata kolonummaa afarsu
nyaapha. Waan fedheefuu haa tahu sabboonaan dhugaa miseensa qomoo ofii taheef
kan mooraa diinaa tajaajiluf leelloo agarsiisuu hin qabu. Kan kaayyoo ofii
dhiisee kaayyoo fi ajaja halagan socho’u maaf tuqxan jechuun, waan kan jedhe
keessa deebi’ee ilaaluu qabu. Yeroo jireenyi sabichaa dhaamsamuuf dorsisamaa
jiru kana nammi bu’aa ofii fi murna ofii dhiphoo tokkoof lammii saatt lola bane
angoo fi barcuma argachuu yaalu, akka sabichi sana caalaa guddaa tahe hubachuu
dadhabuu dha. Jarri akkasii kanneen uumaan qabsichaa inni dhugaa hin galleef yk
tuqaa mooraa diinaa ka’anii qotuun ol yaa’ani. Kan sabaawummaa fi ibantummaa
gargar hin baafanneef rakkinni of bara malbulchaa dhabuun suukii dagnaan qofaan
masakamuu dha; gorsi tahuuf, afuura guddisanii fudhachuun itt baha wan tolchaa
jiranii madaaluu dha.
Yeroo jarri
fandalalooti kun, beekota maqaa ofii dura irrabuusa qaban tahan caalatt fokkuu
taha. Sabichi gara saatiin beekoti kun harqoota kolonii jalaa bahuu na gargaaru
jedhee abdata. Garuu hin barre malee jara sana kan caalaa harqooticha jabeessee
cinqaaruu diina gargaaran. Kanaaf sabboonoti dhugaa jara fakkeessituu akkasii
irraa faccisuu yk hadhaadhiyuu qabu. Jara sana harka hamaan kan qabsoo sabaa
facaasuu yaaluun namoota, godinaan, dhugeeffannoo fi barumsaan wal irratt kan
hiriirsan. Qabsaawoti Oromoo sana caalaa akka beekan abdatama. Dhaaboti
hawaasomaa fi malbulchaa fedha Oromoo fulduratt dhiibuuf ijaaraman kanneen
dhiheenya itt dhufan dursanii qorachuun misha.
Dhaaboti malbulchaa
finnoota miti. Jaarmota fedhaan duulotaa biyya saanii bilisa baasuuf
dhaabbatanii. Hojjetooti saanii waliinjiroo bakka bu’uuf utuu hin tahin
dandeettii saaniif kennatamu. Hoggansii biyyaa alaa tasgabii fi nagaa qabutt
cunqeeffamuun duubati harkiftuu godinaan barcuma hiraachuu kolomsiise. Kun hanga
hoggansi dirree qabsoo Oromiyaa keessati deebi’utt, itt fufa. Kan mataan fayyaa
hundi tarkaanfiin eeggatuu sana. Yoos qofa kan ayyaanlaallatooti barcuma
barbaadan warraaqxota dhugaa, biyya saaniif gaagaa barbaachisu hunda fudhachuuf
qophii tahan gargar secca’aman. Hiriyooti bakka dhaloota saaniif utuu hin ta’in
dandeeti qabaniin injifannoott nugeessu kan jedhanii amanan kennatu. Namooti
akkasii hundi,hiriyooti itt amanan warra, qomoo, gosa yk godinaa tokko keessaa
tahuu ni dandahu. Akkasumas nammi muxannoo saanii keessa hin dabarre haala
addaa jalatti qabsaawota bulanitt muruuf dandeettii hin qabu.
Qeerroon (dargaggoon )
Oromoo, qaamaan bira jiraachuu hoggansaa utuu hin eeggatin wareegama guddaa
baasaa socha’aa jiru. Kaka’isii tasaa baratoota Bahaa, Wiirtuu, Kibbaa fi Lixatt
yeroo tokkummaan biyya saanii dorsifamee akka sochiin bilisummaa hoggansa hin
eegganne agarsiisuun, hogganootaa dhaabota Oromoo akka caalaa dhimmamanii hala
dhaqabachuuf tattaafatan akeekkachiisuu hin oolle. Kanneen dhimma itt bahuu
dandahaniif annisaa riphaan angoo namaa fi qabeenyaa sabichi furgaasuu dandahu
guddaatu jira. Kan kutatan yoo xinnaate loltuu kumkuma kudhan bobbaasuu fi sana
gurmeessuuf qabeessa calleeffamuhammana hin jedhamne argachuu dandahu. Hooggansi
ammaaf barsiifata ofiin walqabaa jiru. Sana keessaa bahuuf sirna demokraasii
Gadaa kan bakka hallett ta’uu guddifachuun hooda saa kan akka yeroott sonawuu
qabu dhiisuu dandahu.
Qabee Gadaa demokrassii
keessa, qunnamtii karaa hundaa jajjabessuu fi yaa’a murtii kennuu keessati
miseensoti qooda fudhachuu faatu argama. Hogganooti demokratawoon banti riqaa
qofa irraa gadi utuu hin tahin, lafaas ol ilaaluu qabu. Hogganni Oromo
qindeessaa tattaaffii miseensotaa malee akka nakkaroota saa gooftaa saanii miti.
Sadarkaa hundatt kennati foo’ama caalaa leellifamaa. Demokrasii Gadaa keessatt
yaada wal ta’isaa ijaaruun qooda guddicha hoggansaatii. Qoodi gogeessa Gadaa
tokko hangammeessa bulchaa kan duuba dhufan fooyyessuu dandahan lafa kaa’uu dha.
Dargaggoon akka shakala dabaanbulummaa fi farra demokrasii tahanitt hin
saaxilamne eegganoon ni tolfama ture.
Hamma darabeen aangoo fudhachuu saanii
gahutt shaakala heeraan bulmaataa fi jaalbiyyumaa daawwataa fi shaakalaa guddatu.
Hogganoota egerii qopheessuun kanumaa, raajii biraa hin qabu.
Oromoon naannicha
keessatt qooda fudhatanii nagaa fiduuf dandeettii riphaa guddaa qabu. Garuu
garbicha naga qabeessa qabaa hamaa gooftaa jalaa tahuu hin fudhatanii. Hamma
yoonaatt gaafatamaa kan jiran sanaa. Oromoon gaaffii salphaa gaafataa jiru,
mirga hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu hojiirra akka isaanii ooluu fi
mirgi ummataa fi abba abbaa akka kabajamu. Kan gaafatame kanuma yoo tahu
maaljechi kennameef isaan gooltuu jeequmsatt amananii kan jedhu. Oromoon gonka
eenyuunuu goolanii hin beekanii garuu waraana hamma funyaaniitt hidhatee
isaanirra buufatee jiruu fi guyyuu isaan shororkeessun biyya ofii keessatt
walitt bu’aniiru. Finnaan Itophiyaa miseensa Saboota Tokkoomaniiti. Oromoon
kakaa isaan walii qaban hin wallaallee. Garuu finnaa xaranga’aa callisanii hin
laalan abdii jedhuun gidiraa saba miseensa hin taane akka Oromiyaaf gurra
kenninnuu lata jechuunii. Qaammi caccaba empayerota Awuropaa deggeraa ture kan
Empayera Itophiyaa kan akkuma kan saanitt ijaarame walittii akka hin bane
jechuun maalifaa hin qabu. Oromiyaan walaba tahuu barbaaddi, sadoon jiraatus ni
walabomti.
Seenaa saanii dheeraa keessati
miseensoti dhaabota Oromoo akka kanneen lola jaallatanii fi nagaa jaallataniti
qubaa walitt qabanii hin beekan turani. Bakka lamatt baqassuun akkasii madda
halagaa akka sanatt isaan arguu fedhan irraa dhagahame. Sun bakka laafaa
eegaloota jalbiyyaa hin taanee tuquu hin oolee. Jarri akkasii maaliifuu,
eenyuufuu dhimma hin baafnee, haran kosii gatan dhoqqeedha. Oromoon mirga saanii
fi biyya saanii kan sarbe ofirraa faccisuuf ijaaraman malee lola jaallatanif
miti. Karaan nagaa xaxaa itt taanaan sibila kaasani. Nagaa fi araaraa kan
Oromoo caalaa faarsu hin jiru. Garuu yeroo du’ii fi jireenyi wal hin calle
lachanu furaa hin qabani. Eenyuu jeeqa, jeeqan deebisuu akka dandahu garuu kan
nagaa gachisiisu akka hin jirre diina barsiisuuf. Dandeettii saanii ijaaruun
diina didhanii diriira nagaatt akka dhufu giddisiisuuf sana murteeffatan.
Akkasitt kan isaan sibila kaasuu malbeekiin walcinaa oofuu kan murteeffatan.
Hammam gadoodaa yoo oole dadhabaa kan dhaggeeffatu hin jiru. Kan biyya namaa
qabatanii qabeenya saatiin jiratan dirqiin malee fedhan diriiraa dhoofsisaatt
hin dhufani; aangoo irraa buunaan qananii bacarraqaa dhabanii fi yakka itt
gaafatamuu dandahan heduu. Anga’oon addunyaa sinsinaawoo dha, yoo Oromoon michuu
hundee hin qabne sobaa tahuu empayerichaa agarsiisuu dandahe qofa wan jedhaniif
isaan fudhata. Yeroo hundi
waliin yaaduutt kahu fagoo mitii; yeros ofirroo dirqiin diriiraa nagaatt fiduun
Oromoof rakkisaa hin ta’uu.
Ulfinaa fi surraan dabaankufootaaf; walabummaa, walqixxummaa fi
bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif
haa tahu!
Ibsaa Guutama
Muddee 2014
*Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo


text:
Hariiroo Jorgoo- ( SQ Qeerroo Bilisummaa Oromootiin-Oromiyaa)
Oromoon yeroo makmaaku, “Waraabessi bakka halkan tokko irraa nyaatetti halkan sagal agaba.” Jedha.
Dhugaadha! Waraaboon bakka halkan tokko itti carroomee akka tasaa itti tolee waa argatee, aalii sanyiisaa hundaa itti waammatee, foonsaa fixee, lafeellee qoqoree, qorxomsee, ijibbaatee otoo homaa hin hambisiin yoo deemellee borus guyyaa lammataas akkasuma waa hafte waan isatti fakkaatuuf bakka kalee irraa nyaate sanatti deebi’ee lafichallee fuunfatee yuusee yuusee deebi’a malee bakka kanaa kaleessa fixeerra jedhee gonkuma daandii jireenyaa kan biraa barbaacha ijisaa bakka biraa hin ilaalu.
Gaafa sadaffaas, gaafa lammaffaa dhabee deebi’uusaa otuma beekuu walitti aansee guyyoota sagaliif bakkittii dura irraa nyaate sanatti deebi’ee laficha fuunfatee, cinqamee, gorora yaasee afaansaa bantee hammuummatee-hamuummatee, gumgumee deebi’a. Kan kaleessaa har’as waan argamu sehee, way waraaboo?! Gowwaa!! Garuu inni lammata hin argamu! Silaa otoo kan biraa ilaallate wayyaafii ture.Amala Gita Bittoota Habashaa


text:
Oromo Liberation Front
Adda Bilisummaa Oromoo
08/02/2012
IBSA MISEENSOOTA WBO FI MISEENSOOTA GAMEEYYII ABO
Kaayoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo Ganuuf Sagantaa Siyaasaa ABO Jijjiiruuf Yaaluun seenaa ganuu waan ta’eef Jabeessine Dura Dhaabbannaa.
Kaayoon Ummata Oromootif Qabsoon Bilisummaa Oromoo Hoogganummaa ABOn Geggeefamaa turte Gantootaaf ayaan laallatootan hinjijjiiramtu.
Ummatii Oromoo erga harqoota bittaa gabrummaa habashaa jalattii kufee kaasee guyyaa tokkoof illee mataa gad qabatee gabrummaa nafxanyaa habashaa fudhatee jalattii bule hinbeeku. Yeroo adda addaattii, naannoo gara gaaratti, bifa adda addaatin finciluun diddaa mootummaa gabroonfataaf qabu muli’saa akka ture beekamaadha. Fakkeenyaaf fincila diddaa gabrummaa Oromoota Baalee, Raayaa, Daawwee, Karrayyuu, Soochi Oromooota Afran Qalloo, Maccaaf Tulama, Harma Muraaf Harka Muraa Aanooleef, Caliin Calnqoo, Sabboontootaf Qabsaawoota Oromoo akkasuma ummata Oromoo biratti yoomuu hin dagatamuu yaadatamaadha.
Finciloota diddaa gabrummaa Sabboonotiin Oromoo bifa faffaca,een geggeessan kana sadarkaa qindoomina qabuuf bifa jaarmiyaatin Oromoota hunda hirmaachisutti guddatuun bara 1973 Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) Ijaarame, Sagantaa Siyaasaa ABO Biyyaa Oromiyaa Walaba taatee ijaaruun kaayoo bilisummaa Oromoo, qabsoo bifa hundaan itti fufee. ABOn kora sabaa bara 1989, 1998, fi 2004 taasiseen hunde sagantaa siyaasaa ABO, heeraf seera osoo hinjijjiirn wayoomina godhuun ifaadhaa.
Nuti Miseensooti WBO , miseensotni gameyyifii Miseensooti Gumii Sabaa fi Qondaalooti Sadarkaa adda addaa Dhaaba keenna ABO keessattii Qooda Sadarkaa ol aanuu keenna turree ammas keenna jirru Sagantaa Siyaasaa ABO hundeen faala’aa jiru cali’ifnee hin laallu ; Kaayyoo Adda Bilisummaa Oromoo jijjiiru fi wayyeessu kan dandayu Kora Sabaa qofaa akka ta,ee aamanna. Akka kanaan Yaalii Maqaa ABO moggaafatanii Sagantaa Siyaasaa ABO jijjiirre jedhani Ummata Oromoo Afaanfaajjeessun diina milkeessuuf hojjatan dura dhaabbanna. Dhuma irrattii Humnoota Milkii kaayoo Qabsoo Bilisummaa Oromootiif hojjatan waliin dhaabbatuuniis Bilisummaa Oromoo kan gootooti kumootaan lakkaawaman irrattii waregaman galmaan gahuuf nihojjannaa.
J/Abbaa Nagaa Jaarraa: MGS ABO
J/Dachaas Roobaa: MGS ABO
J/Abbiyyuu Sammuu: MGS ABO
J/Jamaal Midhagaa: Leenjiisa Qondaaloota WBO
J/Amansiis Waayyuu: Ajajaa WBO KIBBA BAHAA
J/Abdataa Dhaabaa: MGS ABO ajajaa WBO duraani
J/Dheereessa Roobaa: WBO
J/Bakkalcha Subii Gaafatama Jaarmayaa ABOII BAREESSAA KUTAA KANADA
J/Falmataa Gadaa; WBO
J/Ahmad Sayyoo: dura Taa,aa ABO Kutaa kanada
J/Jewar Adem: (Gubaay) Dabballee
J/Usman Dura taa’aa Konyaa SD
J/H/Adem Moonguddo
J/Abdii Turaa: Dur taa’aa Konyaa Vegas
J/Qeerranso Abdiisaa: Qondaala WBOfi Jaarmaya Biyyaa olla
J/Mahammad Abbayya: Dabballee WBO
J/Guutamaa Abaa Guutaa Abbaa G: WBO
J/Alii Balloo Gaafatamaa Beeksisa Kutaa Kanadaa
J/Abdulziiz Abduqaadir Dura taa’aa Konyaa si’aatif qondaala
J/Getaachoo Shufii qondaala
J/Qananiisaa Waabee MGS
J/Duulaa Bosonaa MGS
J/Yaadachiis Seenaa WBO
J/Itichaa (Jamal) WBO
J Worquu Badhaadhaa Miseensa koonyaa si’atilf Barressaa koonyaa
J/Zakariyaa Hasan miseensa koonyaa minsootaa
J/Odaa Robaa Miseensa WBO
J/Asrar Walloo -miseensa
J/Burqaa Eerar -miseensa
J/Ogatoo Galatoo- dabballe ABO
J/Iftuu Dhaabaa -Miseensota WBO
J/Caaltuu Woyyi
J/Blisummaa Ogatoo
J/Tujii Burqaa
J/ SHeek/Abdurqador Tufa dabballe ABO
J/Gadaa Oromoo
Jaallan Miseensoota WBO biyyaa keessaaf biyyaa olla faffaca,ani jiran
Jaallan Maadheelee ABO adda addaa kan biyya keessa jiran, dabalata
Injifatnoo Ummata Oromoo!


text:
- Walga’iin kamuu Oromiyaa keessatti Afaan Oromoon kan gaggeeffamuu yoo ta’ee malee hin dhaggeeffannu!!
- Labsii fi karoorri duula duguuginsa sanyii uummata Oromoo irratti baroota dheeraa dalagamaa ture bara darbe 2014 ifatti as ba’ee maqaa ‘’Master Plan Finfinnee’’ kan jedhu kun akeekaa diinaa fi Oromoo fi Oromiyaa balleessuu waan ta’eef atattamaan akka uummata keenya irraa dhaabbatu gaafanna!!
- Gaaffii mirga Abbaa biyyummaa isin gaafachaa turreef dursa deebiin sirnaa fi seeraa qabeessii yoo nuuf kenname malee walga’ii keessaan hin fudhannu jechuun dura dhaabbatan.
- Barattootni, dargaggootni fi Waliigalatti uummatni Oromoo gaaffii mirgaa Finfinnee fi Master Plan Finfinnee mormuun karaa nagaa gaaffii waan dhiyeeffanneef rasaasan reebamne ajjefamnef mootummaan kun seeraatti nuuf dhiyaachuu qaba, Uummata keenyaa ajjeefamaniif ifatti gumaan kanfalamuu qaba, kanneen hidhaman gaaffii tokko malee hiikamuu qabu!!
- Gaaffiin mirga abbaa biyyummaa, kabajamuun mirga namummaa fi mirga dimookiraasii uummata keenyaaf haa kabajamuu!!
- nuti uummatni oromoo mootummaa mataa keenyaa nu bulchaa jiru hin qabnu!!
- OPDO’n dhaaba uummata oromoo bakka bu’uu hin dandeenye dhaaba maseeneedha,mirga uummata oromoo sarbisiisuu malee kabachiisuuf aangoo hin qabu!!
- Sobdanii ABO hin abaariina, ABO carraa biyya bulchuu argatee qabeenyaa Oromoo saamsiseeraa? Oromoo hidheeraa? Barattoota Oromoo itti dhukaasuun kan ajjeesaa jiruu loltuu mootummaa TPLF mitii?ABO sobaan arrabsuu fi jibbuun akka Uummatni Oromoo jaalatuu fi abdatu godha malee hin miidhu, ABO’irree ,abdii fi gaachana uummata Oromooti!! Kana beeka.
- Yeroo mootummaa ce’umsaa 1991 illee ABO murtiin aangoo harka uummataa waan jiruuf filannootti seenee sagalee uummataan mirgi uummataa kabajamee mootummaa ijaarranna jedhe malee maal balleesse?? Shira xaxuun dhiibee ABOn biyya akka ba’uu kan godhee wayyaanee mitiree? Dhugaa dubbadhaa jechuun dabballee wayyaanee ABO arrabsuu fi maqaa balleessuuf karoorfatte afaan qabachiisan.
- nuti uummatni Oromoo akka bay’ina keenyaa fi qabeenyaa keenyaa fi baldhina lafa keenyaatti
- qooddannaa aangoo siyaasaa hin qabnu!!
- humna raayyaa itti biyyatti keessatti aangoo hoggansa hin qabnu!
- qoodannaa dinagdee hin qabnu!, balaa beelaaf saaxilamneerra!!
Friday, October 2, 2015
Mootummaan Wayyaanee Yuuniversitii Jimmaa Keessatti Leenjii Siyaasaa Barattootaa Jechuun Guyyoota Afuriif Karoorfate Ture Diddaa Gootota Barattoota Oromoon Har’a Irree Eegalee Fashaluu Qeerroon Gabaase.
Onkololeessa 1,2015 Jimmaa
Mootummaan Wayyaanee maqaa walga’ii Leenjii Barattoota jechuun Yuunibarsiitii Jimmaatti eegalee guyyoota afuriif goototni barattootni Oromoo gaaffii mirga abbaa biyyummaa fi mormii master Planii Finfinneetiin hudhanii waan qabaniif har’a irraa eegaluun fashaalee jiraachuu Qeerroon gabaase.
Onkololeessaa 01/2015 Goototni Barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa guyyaa har’aa barruulee warraaqsaa gaaffii mirga abbaa fi mormii master planii Finfinnee qabu facaasuun leenjii walga’ii Wayyaanee guyyoota afuriif mormii guddaa barattootni godhan cabsuuf akkataa department barattootaatiin bakkoota 22 olitti qooduun teesisuuf yaaliin wayyaaneen goote milkii malee kan fashalaa’ee fi mootummaan Wayyaanee yaaddoo keessa seenuun waan qabee gadhiisuu dhabuun FDG narratti ka’aa jira jechuun walga’iin leenjii barattoota kun guyyaa har’aa irraa eegaluun akka dhaabbatu godhee jira. Yaaliin Mootummaan Wayyaanee walga’ii barattootaa Yuunivarsiitii Jimmaa teesisuun olola siyaasaa afaan faajjii isaan barattoota burjaajessuuf godhee bu’aa tokko malee dura dhaabbannaa qeerroon barattootni Oromoo godhaniin guyyaa har’aa fashalaa’uun dhaabbatee jira. Mootummaan Wayyaanee Abbaa irree yakka duguuginsa sanyii ilmaan Oromoo irratti rawwachaa jiruu soda guddaa barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa irraa waan qabuuf walga’iin Leenjii Wayyaanee kun bu’aa tokko malee gaaffii ka’eefis deebii tokko utuu hin kenniin fashalaa’ee jira.
Gaaffiiwwaan gootota barattoota oromoo Yuunivarsiitii Jimmaan dabballoota Wayyaanee irratti finiinfaman keessa:
4 Waliigalatti walga’iin leenjii barattootaa fi barsiisota jechuun oftan kun mootummaa uummata Oromoo bakka hin buuneen waan qophaa’ee fi gaggeeffamaa jiruuf qabsoo Oromoon mirga isaa kabachiisuuf godhu danquuf kan qophaa’ee malee uummata Oromoo fayyaduu fi biyyaa guddisuuf kan qophaa’ee waan hin taaneef hatattamaan nurraa dhaabbachuu qaba jechuun guyyoota 4f itti fufinsaan haala wal fakkaatuun barattootni oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa department garaagaraatti qooduun bakka 22 olitti hirtee wayyaaneen tessisuuf yaaltullee guyyaa hardhaa gaaffii barattoota irraa itti dhukaafamaa jiru jala dhaabbachuu dadhabuun guutummatti dhaabbatee, fashalaa’ee jiraachuu madden Qeerroo Bilisummaa Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa gabaasan.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Gabaasa Sadaasa 29,2013 Naqamte
Sabboontoti ilmaan Oromoo godina Wallaggaa Aanaa Eebantuu irraa mootummaan Wayyaanee dhihaa fi hiraarsa daangaa hin qabne gaggeessaa jiraachuu ilaalchisee Oromoonni biyya alaa jirtanii fi kanneen miidhamuu saba ofiif quuqqaa qabdan qaama mirga dhala namaa falmuu fi warren dhaabbotii namoomaatti akka iyyannoo nuu galchisan dhaammanna jedhu Ilmaan Oromoo mana hidhaa Eebantuu keessatti hiraaraa jiran.
Sadaasa 15,2013 irraa kaasee sabboontotiin Oromoo badii tokkoon malee hidhaa laga Abbayyaa mormitan, ABO deggeraa jirtu,sababaa jedhuun Ilmaan Oromoo aanaa Eabaantuu Magaaala Hindee keessaatti dararaa guddaa irraan gahamaa jira.Mucaa wagga 13 osoo hin hafiin aanaa Ebbantuu keessaa walitti qabamanii magaalaa Hindee jedhamutti dararaan daangaa hin qabne irra gahaa jiraachuu gabaasi naannicha irraa nu gahe addeessa.Ammatti maqaan ykn kanneen hidhamuu fi dararaan irra gahaa jiru hanga nama 40 galmeen argame kanneen armaa gadiiti.
Maqaan sabboontota dhiaman kanneen:-
1.Asfaaw Danuu Mucca isaa
2. Meetii Asfaaw umrii waggaa 13 wajjin mana hidhaa jiru!! hojjin daldalaa dha.
3.Darajjee Dhufeeraa
4.Suufaa Galataa
5.Zalaalem Ambessee
6.Jannaa Teessoo
7.Getachoo Siyyum
8.Balaay Galataa kan jedhamaam qotee bultoota dha xaa’oo liqii
fudhattanii kaffaluu diddan jechuun kan bara dheera ture offii isaanii nyaatanitti!!
9.Bayyanaa Abbabaa
10.Abdiisaa Garbaa Barsiisaa
11.Tasfaayee Kinifuu
12.Mokonnoon Takkaleeny
13.Aalamuu Fiqaaduu
14.Tasfaayee Ayyalaa
15.Nagaashi Ambasaa
16.Alamuu Raggaasaa
17.Nagaashi Duubee
18.Firihiwoot Yadataa
19.Kumii Tafarraa
20.Tolaa Nugusee
21.Rabbumaa Gonfaa
22.Aaleem-Tsahaay Fiqaaduu
23.Taddaluu Aabarraa
24.Dhaabaa Gammachuu
25.Magarsaa Gammadaa
26.Gaddisaa Fatansaa
27.Nigaatuu Abeetuu
28.Waajjiraa Dhugumaa
29.Ashabbir Yadataa
30.Musee Jambaree
31.Tashoomaa FayyiSaa
32.Jireenyaa Abarraa
33.Badhaasaa Haayiluu
34.Tamasgeen Bayyanaa
35.Abarraa Likkisaa
36.Magarsaa Guddataa
37.Nugusuu Abdiisaa
38.Dirribaa Tafarraa
39.Dirribaa Dhinsaa
40.Habtaamuu kan jedhamaan hojjettota misoomaa kan Mootumaa ti.
Fincilii fi gaaffiin sabboontotaa gaaffii mirga lafaa fi eenyummaa Oromoo akkasumas hidhaa laga Abbayyaaf horiin uumata irraa funaanamu daran Oromoo deegatti deemsisaa jiraachuu mormuun gaaffii mirgaa haa kaasan malee qondaaloti Wayyaanee garuu gaaffii isaanii kana ABOn wal qabsiisuun akka yakkamtootaatti sabboontota kana guyyaa 15 oliif dararaa jira.