text:
“Hojii Qulqullummaa Hunda Raawwachuun Ni Barbaachisa!” Maat 3:5
“Hojii Qulqullummaa Hunda Raawwachuun Ni Barbaachisa!” Maat 3:5
Biraanuu Dajanee
Waaqayyo Goftaan keenya Ayyaana Cuuphaa bara 2008 B.A kabajuuf hunda keenya kan nuga’e Maqaan isaa kan galatoome haata’u.
Waaqayyo tokkotti amanuun kan egalame Addunyaan erga Uumamee Barrii Erga lakkaa’amee kaasee yoo ta’uu, namni kamiyyuu Amantaa malee barri itti jirate hin jiru.Dhufaatiwwaan Ayyaanotaa fi hundeeffamni isaaniis seenaa uumamtootaa irraa kaasee jiruu ilma namaa faana walqabatee kan dhufe,kan jiraataa ture, kan kabajamee fi kan kabajamu ta’uu isaa seenaan amantaa nutti hima.
Kanaan walqabatee namoonni warri duraa Addaam abbaan keenyaa fi haati keenyaHewaan waaqayyo isaanuume Jannata keessa gammachuu guddaadhaan osoo jiraatanii Diyaabiloos inni diinni inaafee foon bofaa keessa dhokatee gara isaaniitti dhiyaate.Addaamii fi Hewaanis seexana ta’uu isaa osoo hin beekin gorsa seexana foon bofaa keessa dhokatee dhufeen gowwoomanii ajaja Waaqayyoo cabsanii Ijoollummaa Waaqayyoo dhabani.uma 3:24 Addaamii fi Hewaan Waaqayyoo fi Jannata dhabuun qilee adabbii keessatti kufan. Isaanis gorsa seexanaatiin gowwamfamanii muka balas nyaachuurraa kan ka’e sanyii isaanii hundatti murtiin du’aa itti murtaa’ee gidiraa fi abaarsa jala turan. Addaamii fi Hewaanis gaabbidhaan gara Waaqayyootti iyyuu fi boo’uu jalqaban, imimmaaniinis kadhannaa isaanii cimsan. Waaqayyos Addaam isa lammaffaa ta’ee garbummaa jalaa isa baasuuf waadaa galeefii guyyaan isaa yoo ga’u barri 5500 (kumni shanii fi dhibbi shan) yammuu raawwatamu addunyaa fayyisuuf bu’uuruma waadaa galeen Waaqayyoon Ilmi samiisamiiwwan irraa bu’ee qulqulleettii durbee Maariyaamii irraa dhalatee akka lakkoofsa keenyaatti Mudde 29 dhalate. Dhaloota Gooftaa keenya Iyyasuus kiristoosManni kiristaanaakeenya waggaa waggaan kan kabajju yoo ta’u, kabaja ayyanaa dhaloota Goftaa keenya Iyyasuus kiristoos kanatti aansuun ammoo sirna ho’aafi hawwatamaa ta’een ayyaanni cuuphaa Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoos nikabajama. Haalli kabaja ayyaanichaas Taabota waaqayyoo waliin mooraa Mana Kiristaanaatii ba’uun laga ykn Galaana cinatti Amajjii 10fi 11 kan kabajamudha.
Cuuphaan malii?
Cuuphaa jechuun, Cuuphamuu,bishaan keessa lixanii ba’uu, bishaan keessa gadi awwaalamuu jechuudha.
Cuuphaa eenyutu hundeesse?
Gooftaan keenya Iyyasuus kiristoos dhalatee waggaa 30 (soddoma)tti laga Yoordaanositti harka Yohaannis cuuphaan cuuphamee cuuphaa hundeesse.Mat 3:13 “ሆረኢየሱስእምገሊላሀበዮሐንስያጠምቆበፈለገዮርዳኖስ”Goftaan keenya Iyyasuus Kiristoos harka cuuphaa Yohaannisiin cuuphamuuf Galiilaa irraa gara yoordaanos deeme jedha. Namoonihundinuu fayyuuf ,lammata dhalachuuf ,mucummaa Waaqayyoo argachuuf cuuphamuu akka qabnu nutti himee jira. Mar 16:16‘’Namni amaneefi namni cuuphame nii fayya ‘’ akkasumas Namni hundi lammata bishaanii fi Afuura qulqulluu irraa cuuphaadhaan yoo dhalate malee gara mootummaa Waaqayyootti galuu hin danda’u. Yoh 3:3-6
Gooftaan Maaliif Cuuphame?
Gooftaan nan kabajama kan hin jenne kabajamaa,nan qulqullaa’a kan hin jenne qulqulluu ta’ee osoo jiruu maaliif cuuphame? yoo jedhame
1ffaa Sadummaa fi Tokkummaa Sillaasee ibsuudhaaf:-Sanaandura sadummaanSillaasee ifa ta’ee hin beekamu ture.Gooftaan laga Yordaanositti yommuu cuuphamu iccitiin sadummaa(Sillaasee) ifa ta’ee, Waaqayyo Abbaan duumessa keessa ta’ee Ilmi koo kanan jaalladhu isa kanadha jechuu isaatiin Abbaa Waaqayyo Ilmaa taa’uun isaa beekame ,Afuurri Qulqulluunis fakkeenya Gugee (Makoodii)tiin irra qubatee argamuudhaan lubbuu akkeenyummaa isaa ta’uunsaa beekame. Ilmis qaamasaa addaatiin laga yoordaanositti utuu cuuphamuu argame.Qaamoonni sadan Waaqummaa tokko ta’uu isaanii yommuu ibsu dha.Iccitiin Afuurri qulqulluun fakkeenya Gugee (Makoodii)tiin bu’uun isaa Gugeen uumama isheetiin hammeenyaa fi haaloo kan hin beekne waantaateefidha. Afuurri Qulqulluunisi amalummaan ammeenyaafi haaloo kan hinqabanne ,yooqalbii jijjiirranne kan cubbuu keenya nutti hin lakkoofnedha.
Gugee (Makoodii)n,godoo ishee yoo jalaa diigan malee ,labooba(koola) ishee yoo rukutamte,buuphaa(killee) ishee yoo jalaa cabsanmalee bakkee ishee dhiistee hin deemtu.Afuura Qulqulluunis yoo gonkuma isa ganan maleecubbuun hojatameedhaaf jiruu ilma namaa irraa addaan hin bahu.
2ffaa Raajii raawwachuufidha:- ‘’Bishaanissi’arganii sodaatan.Galaanonnis nijeeqaman, Lageenis nihuursan, duumessis sagalee kennan…’’Far.76(77):16 kan jedhu akkasumas
Raajii Hizq 36:35 raajii turee rawachuuf.
3ffaa Nuuf fakkeenya ta’uuf:- Osoo hin cuuphamin cuuphamaa yoo nuun jedhe namoonni baay’een cuuphaan hin barbaachisu, osoo waan barbachisu ta’ee Gooftaan cuuphamee fakkeenya nuuf ta’a ture, akka isaan hin jenneefidha.
Gooftaan maaliif waggaa soddommaffaa isaatti cuuphame?
Barumsi amantaa mana kiristaanaa akkuma Kitaabolee Qulqulluun nutti himanitti Addunyaan kan uumamte baraani dha.Waaqayyo Uumaa waan ta’eef baroota dura kan jiru barris kan lakkaa’amuuf miti. Baraa bara dabarsee kan jiraatudha. Faar 90:2’’ Addunyaan osoo hin uumamin baraa hanga baraatti ati waaqayyodha.’’ akkuma jedhetti Waaqayyo Gooftaan Iyyasuus kiristoos kan barri hin lakkaa’amneef barri lakkaa’ameef bara kana cuuphame ,cuuphaan isaa soddomaa oli, soddomaa gadi hin taasifne. sababiin isaas:-
1ffaaSirnaKakuu Moofaa raawwachuuf.
Sirna Kakuu moofaa keessatti luboonni tajaajila afuuraatiif waggaa soddomaan dura waltajjiitti hin bahaan ture. Tajaajiltoonni mana Waaqayyoo umurii fi bekumsaan kan bilchaatan, akkasumas amalaa fi hojii gaariidhaanis uummata biratti kan amanaman tu’uu qabu ture. Bahu 4:3, 1sen 23:24Izr 3:8, 1xim 3:6-10
Gooftaanis waggaa soddommaffaa isaatti kan cuuphame barumsa wangeelaaf sirna sana raawwachuufidha.
2ffaaAddaam mucummaa Waaqayyoo waggaa soddomatti dhabe deebisuudhaaf.
Ilmi namaa inni duraa ‘’Addaam’’ ga’eessa waggaa soddomaa ta’ee uumamee ture,uumamee Guyyaa 40ffaa isaatti Gannatii (Jannata) galuun mucummaa argates sababa Seexanni Bofarra bulee isa dogongorseen mucummaa isaa dhabeera. Gooftaan keenya waggaa soddomatti cuuphamuun mucummaa dhabee ture debisuufii isaa agarsiisa.
Maaliif Laga Yoordaanositti Cuuphamee?
- 1.Raajii dubbatame raawwachuuf
Qulqulluu Daawwit Goftaan laga yoordaanositti yeroo cuuphamu waan ta’u baroota kuma dura raajiidhaan dubbateera’’Galaanni argitee baqatte, yoordaanosis gara duubatti deebi’ee, yaa galaanaa maal taatee baqattee? Yoordaanos akkamitti kan deebite? maaltaateetu ?’’ jedhamee
Faru 113:3-5 irratti rajjii dubbatamee kana rawachuuf
- 2.Fakkeenyicha gonka dhugoomsuuf
Yoordaanos laga tokko yommuu ta’u gadi siqee Yoorii fi Daanositti addaan ba’eera. Yoorii gama Isra’eel kan jiru yammuu ta’uu ,Daanos ammoo gama warra halagaa kan jirudha. Gadiiqanii lamaan isaniituu waltti dabalamaniiru. Bakka isaan walitti dabalaman kanattidha kan Gooftaan cuuphame. Gadiiqee addaan bahuun isaa Isiraa’el Ooriitiidhaan ,ormoonni Waaqa tolfamaadhaan ykn Isiraa’el dhaqna qabaa raawwachuudhaan, ormoonni dhaqna qabaa raawwachuu dhiisuudhaan adda bahaniiru. Ammas gadi siqee walitti dabalamuun isaa fakkenya Wangeela tokkotti amanuu isaaniiti.Gooftaan iddoo inni walitti dabalametti cuuphamuun isaa hunda keessan tokko taasisuufan dhufe yommuu jedhudha.Akkasumas akkuma bakki ka’umsaa Yoordanos tokko ta’e ilma namatiifis ka’umsi Addaamidha. Gooftaanis namoota lagaan,qomooni fi bifaan wal qoodan hunda tokko gochuuf waan dhufeef bakka lageen lamaan walitti dabalamanitti cuuphame. Sabni Isra’eel Yoordaanos ce’anii biyya Waaqayyo gooftaanisaaniif kennegalan.Uumaan amananii cuuphamuun Jannata(Gannatii) mootummaa Waaqayyoo ni galu.
- 3.Xalayaa gidiraa barbadeessuuf
Addaamii fi Hewaan erga Jannataa bahanii booda diyaabiloosxalayaa gidiraa barreessisee ture. ‘’Addaam tajaajilaa diyaabiloos,Hewaan tajaajiltuu diyaabiloos’’ jedhaatii maqaa keessan kan hojii keessan ibsu barreessaatii naaf kennaa jedheen. Isaanis waan inni balaa salphisuuf isaanitti fakkatee akkuma inni jedheen rawwatan. Innis xalayaa gidiraa sana tokko si’oolii keessa, tokko immoo Yoordaanos keessa kaa’ee waan tureef xalayaa gidiraa Yoordaanos keessa kaa’e Gooftaan yommuu cuuphaa isaa irra ejjatee waantureef yeroo cuuphame ,cuuphaa isaatiin nuuf balleesseera.Akkasumas isa si’oolii jirus guyyaa gaafa jimaataa yommuu qaama lubbuutiin si’oolii bu’e lubbuuwwan bilisa baasee balleesseera. Qo l2:13-15
Gooftaan maaliif gara Yohaanis deemee cuuphame?
Qulqulluu Yohaannis Gooftaan cuuphamuuf gara isaa yommuu dhufu ‘’ani garbichi kee, tajaajilaan kee harka Gooftaa kootiin cuuphamuun qaba malee akkamitti ati Gooftaan koo gara koo dhuftaa? ‘’ jedheen. Gooftaanis deebisee ‘’hojii qolqullummaa hunda raawwachuun ni barbachisa rajii raajotaa raawwachuun ni barbachisa’’ jedheen.yeroo kana qulqulluu Yohaannis Gooftaa keenya cuuphe.
Gooftaan Iyyasuus Kiristoosfakkeenya nuuf ta’uuf gara Yohaannis deemee cuuphame.
Gooftaan gara Yohaannis deeme malee ati ‘’gara koo kottuu nacuuphi’’ hin jenneen. Sababni isaas, Gooftaan Yohaannisiin gara koo kottuutii nacuuphi osoo jedheeraan ta’ee,Moototni, abbootiin qabeenyaa namoonni gurgurddoon har’a lubootaan gara masara mootummaakeenyaa koottaatii ijoollee keenya nuuf chuuphaa jedhu ture. Abbootiin qabeenyaas gara mana keenyaa kottaatii ijoollee keenya nuuf cuuphaa akka hin jenneefgara mana kiristaanaa dhufanii Lubootaan sirni cuuphaa raawwatamuufii akkaqabu ibsuufidha.Inni Gooftaa ta’ee osoo jiruu gadi of-qabee tajaajilaa isaa, Uumaa ta’ee osoo jiru, Uumama Isaa bira deemee nuuf fakkeenya ta’ee jira.
Haaluma kanaan Manni kiristaanaa keenya ijoolleen dhiiraa dhalatanii guyyaa afurtamatti,durbi dhalataniigaafa guyyaa saddeettamaa Afuura Qulqulluu irraa gadamessa Yoordaanos keessaa akka dhalataniif cuuphaa niraawwatti Lew.12:1-8.Haata’uu malee shakkitoonni yeroo adda addaaka’an ‘’ kan amane kan cuuphame ni fayya ,kan hinamanne garuu itti murtaa’a. ‘’ Mar 16:16 kan jedhu kana hiika dogoggoraa kennuufiidhaan calqabarratti,daa’imni osoo hin amanin cuuphamuu hin qaban jedhu. Kun Kitaaba Qulquluu wallaaluu irraa kan ka’edha malee namniKitaabaQulqulluu sirriitti hubate kitaabni akkas jedha ‘’Garaa(Gadameessa)haadha kee keessa osoo jirtuu sibeekeera. Osoo ati garaadhaa hin bahin si’eebbiseera.’’Eerm 1:5Afuurri Qulqulluun kan irra bulu qaama qulqulluu fi nama amantaa qabu irra akka ta’e shakkitoonni wallaalanii miti ni beeku, yoo ganuu fedhan malee. Akkasumas,yohaannis cuuphaan osoo garaa haadhasaa keessa jiruu Afuura Qulqulluudhaan guutame. Luq 1:15.Egaa AfuuraQulqulluudhaan osoo hin amanin, osoo hin baratin maaliif irra bultee jedhanii himachuu danda’uu laata? Goftaan ‘’Daa’ima waamee gidduu isaanii dhaabee akka ijoollee ta’uu baannaan mootummaa Waaqayyoo hin galtaan.‘’ jedheera Mat 19:15,Mar10:13 Luq 18:15Waan kana ta’eef Manni kiristaanaa qulqulleettiin haaluma Gooftaa irraa baratteen sirna cuuphaa niraawwatti.
Akkuma armaan olitti ibsame seenaa kana irraa ka’uun manni Kiristaanaa Keenya isa Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos Galiilaa irraa gara Yoordaanos dhufee harka Yoohaannisitti cuuphame bu’uura godhachuun Luboonni taabota Waaqayyoo baatanii gara galaana(Lagaa) deemuun maqaa Waaqayyoo waamuun galateeffachaa, faarfachaa sirna ho’aadhaan ayyaana cuuphaa nikabajji.
Eebbi ayyaanichaa nurra haa bulu. Ameen!


c: text/html

text:
Qaqbumisaa Qaqbumisaa
Salphaan geessisuu
Nui kan qophoofinnuu dhugomisuu qophii portalii I-Mootumma kan salphaan geessisuu fi salphadhan akka itti fayyadaman tasisuu,yoo rakkinnii siqunamme yemmuu portalitti fayyadaminnuu gamachudhan yemmuu nuqunamittan bifa sinif ergina yaada akka irratti kennitanif ,rakkinawan ykn yaada fi gamachudhan deebii isinif lana atattaman. ยท Gargartoota Garggaragalchaa
Portaliin ku 100%kan walittidhufuu Interneti Eksploreri version 6.0 wajjiin fi isa ol, fi bayyinan kan walfudhatuuth Firefokisi, Netskapii, Opera fi ijoo kan ta'e web browseroota dha.nuti kan sinin jechuu dandenyu web browserii ammayessuu amma komputerii danda'etti.versiynii ammayya ta'et gargaramuun eegumissa sadarka gudda fi tajaajila garii kenna.
Gadifagenyan browser version ammayya yoo kan arman gaddittii isa tookkot fayyadamudhaf.
PDF galme
PDF kun kan dhabbatuu formatii raga socha'niff,innis kan ojjeetamee karaa Adobe hiramaniif ragalee elektironika kan hafan kan sirridhan madda meshalee fi kan issa kan ta'e bayye bekkama fi haala mijaa'aadhan kawudhaf ragaleewwan darban kan websitootarra jiran ,innis kan waliigalan maxansiiftoon mootumma ittfayadaman,gabasa,bilisaan kennuu fi bifootadha

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“… Wanti Finfinnee, gara eessaa, gara giddu gala jedhamee adeemaa jiru Oromootu of xiqqeesse. Tigiraay keessa har’a yoo ilaalte dhaloonni isaanii Taankii gurguddaa daangaarr
Monthly Archives: March 2019
SBO Bitootessa 27,2019. Oduu, Godina Qellem Wallaggaa fi Wallagga Lixaa Onoota garagaraa keessatti waraanni mootummaa EPRDF kemikaala summa’aa ummata keessatti darbachuun miidhaa guddaa geessisaa jira jedhu jiraattotni. Kana irratti nama haasofsiisne caqasaa
Aside
“Raayyaan ittisa biyyaa Abbaa ijoollee 9 manaa fuudhanii ajjeesanii qaama saalaa isaa irraa muran”
Aside
[SQ, Bitootessa 27,2019] Nama Raamadan Waltajjii Kormaa jedhamu jiraataa Wallagga Lixaa Aanaa Qondaala ganda Kaasee jedhamu yoo ta’u, waraanni mootummaa manaa baasanii waraanni baayyinaan nama 9 ta’an rasaasaan Kalee isaa bitaarra rukutanii akkasuma Handhuura jala rasaasaan rukutanii, morma isaa irra qalanii ajjeesanii jedhu jiraattonni Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof yaada laatan.
Akkasumas yeroo dhaqnee reeffa isaa ilaallee qaama saalaa isaa irraa muranii garaa isaarra kaahanii biraa sokkan jedhu.
Gochi kun kamisaa darbe akka lakkoofsa Habashaatti 12,07,2011 akka raawwate Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof ibsanii jiru. Continue reading


text:
LibreOffice 7.3 Help
Foddaawwan jalatti qofa, galmee LibreOffice kamiyyuu foddaa Aloolaa Inteerneetii Maaykiroosooftii keessaa arguu ni dandeessa. Sagantaa Qindeessaa LibreOffice keessatti to'annoo ActiveX ijaari.
LibreOffice fi Kaasaa Ariitii cufi.
Click the Start button on the Windows taskbar. Choose Settings.
In Settings, click Apps.
In the Apps & features list, click LibreOffice, then click Change.
Masaka Ijaarsaa keessaa, Fooyyessifili.
Galiinsa Qaamota Dirqalee bani achii galinsaTo'annoo ActiveX barbaadi. Baafata xiqqaa saajoochaa baniitii amala ijaaruuf fili.
Itti aanaa fi Ijaarsa cuqaasi.
Fakkeenyaaf, Aloolaa Inteerneetii keessaa, fuula saphaphuu geessituu gara LibreOffice galmee barreessaa qabate sakkata'i.
Galmee foddaa Aloolaa Inteerneetii keessaa arguuf geessituu cuqaasi.
Faayilii baxxee jabaa keerra olkaa'uuf ammas geessituu cuqaasa-mirgaa gochuun waan hin oolle.
Galmeen LibreOffice Aloolaa Inteerneetii keessaa tuuta saajoowwan kamshaa dubbisi-duwwaa agarsiisa.
Garagalcha galmee foddaa LibreOffice haaraa keessaa banuuf saajooFaayilii gulaalliikamshaa galmichaa keessaa cuqaasi.
Garagalcha galmichaa gulaali.


text:
Qiyaamaan Yoomi?
Gaafin guddaan namoonni Ergamtootaa gaafataa turan keessaa tokko, “Qiyaamaan yoomi? Qiyaamaan jettu kuni yoom dhuftii?” Gaafi akkanaatin of ko’oomsu fi deebii barbaaduf garmalee carraaqun ni barbaachisaa sila? Gaafi kanaaf deebii argachuun dhugummaa Qiyaamaa jijjiruu danda’aa? Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ogummaa fi rahmata Isaatiin Yeroo Qiyaamaan itti dhootu uumamtoota hundarraa dhokse.
Fooyya’insi uumamtootaa yeroon Qiyaamaa dhokachuu keessa jira– Yeroon Qiyaamaa namarraa dhokachuun ilma namaatif abdii akka qabaatanii fi jireenya isaanii akka fooyyessan taasisa. Osoo yeroon Qiyaamaa namotaaf beekkame, warroonni durii “Guyyaan Qiyaamaa fagoodha.” jechuun hojii gaarii hojjachuu irraa dadhaboo ta’uu, badii fi zulmii guddaatti taru. Ammas, warroonni Guyyaa Qiyaamatti dhiyaatan, “Qiyaaman guyyaa kanatti nutti buuti.” Jechuun jireenya addunyaa dagatu, abdiin itti dukkanaa’a. Haalli addunyaa ni jeeqama. Rabbiin rahmata fi Hikmaa Isaatin yeroo Qiyaamaa ni dhokse. Beekumsa Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu garmalee akka dhokse mee aayah takkarraa ibsa waliin haa ilaallu…
“Waa’ee Qiyaamaa ilaalchisee “Geenyi (dhufaatin) ishii yoomi?” [jechuun] si gaafatu. Jedhi, “Beekumsi ishii Gooftaa kiyya bira qofa. Yeroo ishiitti ishii ifatti kan baasu Isa malee hin jiru. Samiiwwanii fi dachii keessatti ulfaatte. Tasa malee isinitti hin dhuftu.” Akka waan ati ishii sirritti beektuutti si gaafatu. Jedhi, “Beekumsi ishii Rabbiin qofa bira jira. Garuu irra hedduun namootaa hin beekan.” Suuratu Al-A’araaf 7:187
Jecha “mursaahaa” jettu suuratu An-Naazi’aat (79:42) jalatti in sha Allah ni ilaalla. Hiika ajaa’ibaa qabdii hordofuu hin dagatinaa. “Waa’ee Qiyaamaa ilaalchisee “Geenyi (dhufaatin) ishii yoomi?” [jechuun] si gaafatu.” Kana jechuun Qiyaamaan yoom dhaabbattii? jechuun si gaafatu. Ergasii akkana jedhee akka deebisuu ajaja: Jedhi“Beekumsi ishii Gooftaa kiyya bira qofa.” Kana jechuun Beekumsi Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbatuu Gooftaa kiyya qofa bira jira. Isaan ala yeroo Qiyaamaan itti dhaabbatu kan beeku hin jiru. Kanaafu, Malaykaan dhiyoo ta’e, Nabiyyiin ergamee yeroo Qiyaamaan dhaabbattu hin beeku.
Asitti nafsee namoota gaafi kana gaafatan keessatti gaafin akkana jedhu ka’uu danda’a: “Yaa Muhammad! Akkuma atu jettu Ergamaa Rabbii taate osoo jirtuu yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu Gooftaa kee gaafatte fi itti warwaatte nutti hin himtuu?”
Deebiin kanaa hima itti aanu keessatti dhufe: “Yeroo ishiitti ishii ifatti kan baasu Isa malee hin jiru.” Kana jechuun beekumsa yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu Rabbii tokkicha malee ifa kan baasu hin jiru. Ifa baasun kunis hin ta’u, yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu keessatti yoo ta’e malee. (Beekumsi yeroon Qiyaamaan itti dhaabbattu ifa kan bahuu yommuu Qiyaamaan dhaabbattu qofa.)
Kuni kan agarsiisuu Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yeroo Qiyaamaan dhaabbattu uumamtoota Isaa keessaa eenyullee akka hin beekne ykn Isa malee yeroo ishii beeksisu eenyullee akka hin dandeenye murteesse jira. Beekumsi kanaa yommuu Qiyaamaan dhaabbatu qofa beekkama. Kuni murtii jijjirraan keessa hin jirreedha.
Waa’ee yeroo Qiyaamaa ilaalchisee namoota gaafataniif Ergamaan Rabbii (SAW) dubbii armaan olii isaaniin jechuun hiika kana of keessaa qaba: Osoo gaafadhe fi itti warwaadhe, Gooftaan kiyya yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu natti hin beeksisu. Kanaafu, Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu beekuuf karaan homaatu hin jiru. Gaafi kana dhiisaa.
Nafsee gaafattoota keessatti gaafin sadaffaan ka’uu danda’a: Rabbiin azza wa jalla beekumsa yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu warra dachii irraa erga dhoksee, samii keessatti Malaykoota Isatti dhiyoo ta’an irraallee ni dhoksee? Yookiin isaanitti beeksisee garuu akka eenyuttillee himan hin hayyamneefii?
Himni jalqabaa “Beekumsi ishii Gooftaa kiyya bira qofa” jedhu gaafi kana deebisuuf gahaadha. Deebii kana irratti dabaluun gaafi armaan oliitiif deebii quubsa haala kanaan kenna: “Samiiwwanii fi dachii keessatti ulfaatte.” Kana jechuun samiiwwanii fi dachii keessatti uumamni kamu Yeroo Qiyaamaa irraa haguuggi ulfaataa kaasuun yeroo dhokfamee fi eggame kana beeku hin danda’u. Jecha gabaaban, beekumsi Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu warra samii fi dachii keessa jiran irratti ulfaate. Yeroo kana gonkumaa hin beekan.
Akkuma beekkamu jecha “ulfaataa” jedhu wanta baadhattaniif akkuma itti fayyadaman, dhimma namarraa dhokatee fi nama dhamaasu ibsuufis itti fayyadaman. Mana barnoota keessa yoo taane, “Kuni gaafi ulfaataa deebii isaa argachuun hin danda’amne” jenna. Dhimma hawaasummaa keessattis, “Kuni dhimma ulfaataa furmaata argachuun hin danda’amne.” Jenna. Kanaafu, Yeroon Qiyaamaan itti dhaabbattu beekun dhimma ulfaataa uumamtoonni beeku hin dandeenyedha. Hanga fedhan haa carraaqan yeroo kana beeku hin danda’an.
Waa’ee Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu ilaalchisee gaafi gaafatamu danda’u hunda addaan kutuuf xumura aayah tana ni bareechise: “Tasa malee isinitti hin dhuftu.” Kana jechuun osoo yeroo ishii isin hin beekin Qiyaamaan tasa isinti dhufti.
“Akka waan ati ishii sirritti beektuutti si gaafatu.” Akka waan ati yeroo Qiyaamaan itti dhaabbutti beektu namoonni si gaafatu. Jedhi, “Beekumsi ishii Rabbiin qofa bira jira.”
Isaan ala yeroo Qiyaamaan itti dhaabbatu kan beeku hin jiru. Yeroo Qiyaamaan dhaabbatu gaafachuun dhimma Aakhiras ta’e dhimma addunyaa keessatti wanta faayda fidu waan hin taaneef gaafi qorraa fi gogaa ta’eedha. Garuu gaafi kana kan gaafataniif Guyyaa Qiyaamaa kijibsiisuu fi itti qoosufi. Kuni kan agarsiisuu wanta beekun barbaachisu irraa garagaluu, sammuun hir’uu ta’uu fi yaanni badaa ta’uudha. Kanaafi itti aanse ni jedha: “Garuu irra hedduun namootaa hin beekan.” Kana jechuun namoonni baay’een wanta isaan fayyaduu fi miidhuu hin beekan. Kanaafu, karaa qajeelaa irraa dabu, beekumsa irraa wanta isaan hin fayyanneen of ko’oomsu. Yeroo Qiyaamaan dhaabbattu isaanitti beeksisuu dhiisuu, Qiyaamaa kijibsiisuuf sababa godhatu. Yeroo kana beekun Qiyaamaa mirkaneessu keessatti yaada madaala kaasu homaatu hin dabalu. Sababni isaas, ragaaleen Qiyaamaa agarsiisan haqummaa (adlii) Rabbii fi odeefannoo amantii irratti kan hundaa’edha. Namni sammuu ofiitin yoo yaade, namoota badii gurguddaa hojjatanii fi osoo hin adabamin du’an Rabbiin akkanumatti akka hin dhiisne ni beeka. Ammas, odeefannoo Guyyaa Qiyaamaa Rabbiin azza wa jalla kitaaba buusun beeksisee jira.
Kanaafu, namni wanta beeku hin dandeenye waliin of ko’oomsu dhiisee wanta itti ajajamee hojjachuun Qiyaamaaf of qopheessuuf carraaqu qaba. Yeroon Qiyaamaan dhaabbattu namni kamiyyu hin beeku. Tasa dhooti. Wanta tasa dhufu immoo wanta of eeggachuu fi of qopheessu qabaniidha. Akkasi miti ree? Akkasumas, namni Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu isatti waan hin beeksifamneef “Qiyaamaan hin jirtu” jechuun of gowwoomsu hin qabu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yeroo Qiyaamaa dhoksee jira. Garuu akka dhuftu waadaa galee fi wanta Guyyaa san adeemsifamu sirritti ibsee jira.
Wabii: Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi– 5/82-89, akkasumas, Tafsiir Ibn Kasiir 4/129


text:
Monthly Archives
July 2021
Finfinnee, Adooleessa 24, 2013 (FBC) – Naannoo Somaaleetti sagantaan aduu tokkotti biqiltuu miiliyoona 2.5 dhaabuu magaalaa Jigjigaatti gaggeeffameera. Sagantaa kanarraatti Ministir…
Yuunvarsiitiin Finfinnee hayyoota 15f sadarkaa Proofeesarummaa guutuu laate
Finfinnee, Adooleessa 24, 2013 (FBC) –Yuunvarsiitiin Finfinnee hayyoota 15f sadarkaa Proofeesarummaa guutuu laateera. Boordiin hoggansaa Yuunvarsiitii Finfinnee ragaa proofeesarummaa…
Lammiileen Ityoophiyaa Keeniyaatti manneen hidhaa garaagaraa keessa turan gara biyyaa deebi’an
Finfinnee, Adooleessa 24, 2013 (FBC) –Lammiileen Ityoophiyaa Keeniyaatti manneen hidhaa garaagaraa keessa turan 60 gara biyyaa deebi'uu isaanii ibsame. Naayiroobiitti Imbaasiin…
Komishinichi leenjitoota qorannoo yakkaa fi to’annoo Tiraafikaan leenjisaa ture 397 eebbisiise
Finfinnee, Adooleessa 24, 2013 (FBC) –Komishiniin Poolisii magaalaa Finfinnee leenjitoota qorannoo yakkaa fi to'annoo Tiraafikaan leenjisaa ture 397 eebbisiiseera. Komishinichi humna…
Mootummaan naannoo Oromiyaa jiruu fi jireenya uummataa jijjiruuf hojjachaa jira- Preezdaant…
Finfinnee, Adooleessa 24, 2013 (FBC) – Mootummaan naannoo Oromiyaa jiruu fi jireenya uummataa jijjiruuf hojjachaa jiraachuu Preezdaantiin bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa…
ABUT maqaa warraaqsaan biyyattii saamuu fi bittinsuuf garee ijaarameedha jedhan hayyuuleen siyaasaa
Finfinnee, Adooleessa 24, 2013 (FBC) – ABUT maqaa warraaqsaan biyyattii saamuu fi bittinsuuf garee ijaarameedha jedhan hayyuuleen siyaasaa. Gartuun ABUT waggoottan 27 oliif…
Naannoon Sidaamaa Birrii miiliyoona 45 Raayyaa Ittisaaf deeggarsa taasiise
Finfinnee, Adooleessa 24, 2013 (FBC) – Naannoon Sidaamaa Birrii miiliyoona 45 akaakuu fi maallaqaan Raayyaa Ittisaaf deeggarsa taasiisuu ibsame. Naannichi sangoota 221,…
Yuunvarsiitiwwan adda addaa barattoota ogummaa garaagaraan barsiisaa turan eebbisiisan
Finfinnee, Adooleessa 24, 2013 (FBC) – Yuunvarsiitiwwan adda addaa barattoota ogummaa garaagaraan barsiisaa turan eebbisiisaniiru. Yuunvarsiitiin Meetroopoolitaanii Kootabee…
Giddugalli Aadaa,Qo’annoo fi Qorannoo Looreet Tsaggaayee Gabra Madiin barattoota Ogummaa…
Finfinnee, Adooleessa 24, 2013 (FBC) – Giddugalli Aadaa,Qo'annoo fi Qorannoo Looreet Tsaggaayee Gabra Madiin Barattoota Ogummaa Aartii garaagaraan barsiisaa ture 152 mooraa…
Yuunvarsiitiin Goondar Aartiist Teewoodiroos Kaasahuuniif Dooktareetii kabajaa laate
Finfinnee, Adooleessa 24, 2013 (FBC) – Yuunvarsiitiin Goondar sagantaa eebba barattootaa har’a gaggeesseerratti Aartiist Teewoodiroos Kaasahuuniif Dooktareetii kabajaa laateera.…


text:
Browsing Tag
ABO Shanee
Addi Bilisummaa Oromoo (Shanee-Gumii) fi mootummaan dhimmoota tokkummaa fi faayidaa ummata Oromoo mirkaneessan irratti …
Wal dhabbii ABO shanee fi mootummaa jidduttii hammaachaa dhufe hiikuuf…
Marii araaraa Abbootii Gadaatiin qophaa’e kana irratti hoggantoonni mootummaa, hoggantoonni paartilee mormitu, hoggantoonni…
Hogganaan ABO obbo Daawud Ibsaa mootummaan naannichatti nageenyi akka…
Obbo Daawud Ibsaa ibsa hardha miidiyaalee kenne irratti, hidhattoota Waraana Bilisummaa Oromoo fi loltoota mootummaa jiddutti…
Addi Bilisummaa Oromoo dhimma hidhannoo hiikkatuu fi dhiisuu irratti marii…
Dhiheenya kana mootummaa fi qondaaltonni ABO dhimma hidhannoo hiikkachuu Waraana Bilisummaa Oromoo irratti yaada faallaa walii…
Mootummaan Addi Bilisummaa Oromoo waraana isaa hidhannoo akka hiikkachiisu…
Torbee darbe keessa hogganaan Addichaa obbo Daawud Ibsaa hidhannoo hiikkatuuf walii galteen mootummaa waliin godhame kan hin jirre…
Hoggantoonnii fi Waraanni Adda Bilisummaa Oromoo Fulbaana 5 gara biyyaatti…
Koreen simannaa Addichaa ibsa har’a kenneen akka jedhetti, hogganaa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO-Shanee) Obbo Daawud Ibsaa fi…
ABO fi KFO’n gamtaa uumuuf Marii jalqaban
Addi Bilisumaa Oromoo (ABO) fi Kongiresii Federaalistii Oromoo (KFO) gamtaadhaan waliin hojjatuuf kan marii jalqaban tahuu ibsan.…
Jilli Adda Bilisumaa Oromoo (ABO) Finfinnee seene.
Torbee darbe jilli mootummaa Ityoophiyaa prezdaantii mootummaa naannoo Oromiyaa fi ministeera haajaa alaatiin durfamu gara…
Mootummaan Itiyoophiyaa fi ABO’n Waliigaltee Nageenyaa Mallatteessan
Jilli Mootummaa Itoophiyaa Prezdaantii mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa fi Ministeera haajaa alaa Dr Warqineh…
Muummichi Ministeeraa Hogannaa ABO Shanee Obbo Dawud Ibsaa waliin…
Muummichi Ministeeraa Dr Abiy Ahmad Daaw’annaa hojiitiif gara Eertiraa imaluun mootummaa Eertiraa waliin eega mari’ateen booda,…


text:
Abdii Boruutiin
Warraaqsa uummataa, kan Aafrikaa kaabaatti jalqabee gara biyyoota jiddugaleessa bahaatti deemaa jiru, ilaalchisee yeroo ammaa meediyaalees ta’ee intarneetarratti waa baay’eetu dubbatamaa, dhaga’amaa fi argamaa jira. Anis gama kiyyaan sochii uummatootaa kana wajjin walqabsiisee dhimma kanarratti barruulee adda addaa dhiyeessuun kiyya ni yaadatama. Barruu dhiyoo kana baase tokkorratti, akkan yaada namoota tokko tokkoo hubadhetti, waanan warraaqsa akkanaatiin mormu yookaanis barruun kiyya sun waan kana faallessu fakkeessanii barruu sanarratti yaada dhiyeessanii turan. Haa ta’u garuu, kun dogoggora yaadaa ti malee, barruun kiyya sun qabiyyeen isaa waan warraaqsaan mormu ykn faallessu hin agarsiisu. Qabiyyee fi dhaamsi isaallee warraaqsa tasa impaayara Itoophiyaa keessatti, ta’uu danda’u tokkoof of qopheessuu ykn itti qophaawuu qabna kan jedhu dha. Ijjannoon kiyya kun akka dubbistootaaf ifa ta’un barbaada.
Of qopheessuu ykn itti qophaawuu qabna jechuun maal jechuu dha? Asirratti, itti qophaawuu kanan jedhu, warraaqsaaf of qopheessuu qofaa miti; qabsoo bilisummaa keenyaa cimsuufis ta’ee waanuma hundaafuu haala tolfachuu jechuun barbaade. Haala tolfachuu kan jedhu ammoo, waa baay’ee of keessaa qaba. Kana keessaa inni tokko fi murteessaan, mooraa keenya keessatti nagaa fi tasgabbii uumanii; tokkummaa qabsaa’otaa, tokkummaa dhugaa, kan kaayyoo fi galii tokkoof ijaaramee; humna abdachiisaa mooraa keenya keessatti uumu ijaaruu dha. Haa ta’u malee, dhugaan jiru, wanti dhara hin taane fi wanti iccitii hin qabne; yeroo ammaa haala akkanaa keessa hin jirru. Tokkummaan uummatni Oromoo hawwullee dubbachuu, barreessuu fi yaaluu irraa kan hafe, wanti hojiirra oolee mul’ate hin jiru. Tokkummaan akka ijaaramu yaalamaa jira ta’a malee, wanti irra gahame fi ifa ta’ee beekamu hin jiru jechuu kooti.
Yoo nagaa fi tasgabbiin uumamee; waliigalteen jiraatee; tokkummaan hawwamus uumamee; humni mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) cimuu baate, warraaqsaaf of qopheessuus ta’ee walumaagalatti qabsoon bilisummaa keenyaas cimee; galii hawwames ga’uu akka hin dandeenye hubatamuu fi hundaafuu ifa ta’uu qaba. Waan dabrerraa barachuu danda’uun beekumsa fi dandeettii guddaa dha. Mooraa QBO keessatti waliigaltee dhabuun; waliin mormuun; wal dura dhaabbachuun; diina dhiisanii walirratti duuluun; humna, qabeenya, beekumsa fi dandeettii gara gara facaasuun; yeroo dhaa yerootti qabsoo kana akka qancarsaa deeme otuu beeknu fi arginuu, maaliif kan dabrerraa barachuu akka dadhabnu sirumaa naaf hin galu. Hamma yoomiitti haalli keenya kun akkanumatti itti fufa? Hamma yoomiitti har’a, boru, iftaan,… jechaatuma yeroo fixna?
Waliin mormuun, wal dura dhaabbachuu fi karaa walitti cufuun, jaarmayaas ta’ee garee tokko cimsee kan biraa hin laaffisu. Yoo waliin mormuu fi wal dadhabsiisuun jiraate, hunduu laafaa deemu malee, tokko laafee kan biraa hin jabaatu jechuu dha. Kana jidduutti kan jabaatu fi cimu diina qofaa dha; kan gaaga’amu qabsoo keenya; kan miidhamu uummata keenya; kan bu’aa irraa argatu diina fi alagaa dha. Jaarmayoota keenyas ta’ee qabsaa’otni keenyas bu’aa takkallee kanarraa argachuu hin danda’an. Walumaagalatti, yoo mooraan keenya laafaa deeme, qabsoonis qancaraa deemti malee, Oromoo dhaaf bu’aan tokko hin argamu. Maaliif waayeen kun nuuf galuu dida? Maaliif hubachuu dadhabna? Jaarmayootni keenya, dhuguma QBOf dhaabbatu moo waa biraatu duuba jira? Alagaa waliinillee waliigaluun otuu danda’amuu, Oromoon – ijoolleen haadha fi abbaa tokkoo, kan kaayyoo tokko qaban, kan galii tokko barbaadan, maaliif waliigaluu dadhabu???
Akkan hubadhutti, yeroo ammaa mooraa QBO keessa yaadni adeemsa siyaasaa gara lamatti ba’ee waan mul’atu fakkaata. Adeemsa qofaa otuu hin taane, galii QBO illee ilaalchisee, ilaalchi adda addaas waan jiru fakkaata.
- Inni tokko, yaada ykn ilaalcha walabummaa Oromiyaarratti hundaa’e yoo ta’u, Oromiyaa walaboomsuuf tokko taanee; lollee injifatnee; uummata keenya bilisoomsinee; biyya walaba taate fi mootummaa walabaa ijaarrachuu qabna yaada jedhu dha. Asirratti ilaalcha fi karaa adeemsaa qofaa otuu hin taane, yada galii booddeellee ifa godhu fakkaata.
- Inni biraa, galii booddee banaa godhee dhiisuu dhaan; tooftaalee fi tarsiimoolee gara garaatti fayyadamnee; diina hamaa Wayyaanee kuffifnee; waan sana booda dhufuuf filannoo uummata bal’aa Oromoo taasifna yaada jedhu natti fakkaata.Tooftaalee fi tarsiimoolee yaadaman keessaa inni tokko humnoota alagaa wajjin hojjechuu barbaaduu fi diina waloo Wayyaanee faashistii kana kuffisuuf tumsa alaas ijaaruuf yaaduu fakkaata.
Egaa, asirratti yaada lamaan kana keessaa isa kamtu gaarii dha? Karaa kamtu dafee bilisummaatti nu geessa ykn geessuu danda’a? jennee gaafiilee kana kaasuun waan hin hafnee dha jedheen yaada. Haa ta’u malee, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, yaada kanatu gaarii dha kan biraa gaarii miti; yaadni lamaanuu gaarii dha yookaanis yaadni lamaanuu gaarii miti jedhanii gabaabumatti gaafiilee kanaaf deebii kennuun baay’ee nama rakkisa. Gaafiilee salphaa’umatti deebii argachuu danda’anii miti. Gadi fageenyaan itti yaaduu fi waa hunda bu’aa-qabeessa fi bu’aa-dhabeessa (bu’aa-qabeenya fi bu’aa-dhabeenya) isaanii gamaaggamuu nama barbaachisa jechuu dha.
Ani akkan ofii kiyyaa yaadutti, haalatu baay’ee ulfaataa fi walxaxaa ta’e malee, otuu danda’amee karaa tokkoon, adeemsa tokkoon “walabummaa Orommiyaa” argachuu kan dandeenyu ta’e; kun hawwii kiyya qofaa otuu hin taane, hawwii uummata bal’aa Oromoo akka ta’en ykn ta’un yaada. Haalli ulfaataan kun ammoo karaa lamaan mul’ata: Inni tokko, haala keessumaayuu yeroo ammaa mooraa keenya keessatti mul’atu yoo ta’u; inni biraa haala addunyaa ti. Jaalannus jibbinus; amannus amanuu baannus; fudhannus fudhachuu baannus; galii hawwame kana ga’uun yeroo ammaa baay’ee rakkisaa dha. Haalli ulfaataan kun galii hawwame kanaaf akka tolu, dura haala mooraa keenyaa fooyyessuu qabna; kun sadarkaa duraa ta’uu qaba. Otuu haala mooraa keenyaa hin tolchin waayee haala addunyaa haasa’uunuu hiika hin qabu. Haalli mooraa QBO yoo fooyya’e fi wanti barbaadamu hunduu yoo guute; yoo akkanatti humni cimaa fi abdachiisaan uumame, haala addunyaa gara galanii ilaaluun gaaf sana dha.
Haalli ofii yoo tolfame, uummata bal’aa miliyoona afurtamaa ol ta’e dhiisii, uummatni lakkoofsaan kanaa gadi ta’eeyyuu, haala addunyaa rakkisaa fi ulfaataa ta’e keessattillee wanti bilisummaa barbaadu hin arganneef hin jiru. Yoo ofii ciman addunyaanillee nama wajjin dhaabbatti; nama deeggarti. “Laafaan ykn dadhabaan fira hin qabu, jabaan fira hin dhabu” jedhaa mitiiree Oromoon yoo mammaaku! Gaafiileen asirratti ka’uu qaban garuu, akkamitti haala keenya fooyyessina? Akkamitti mooraa keenya keessatti humna keenya cimsuu dandeenya? Kana godhuu dhaafillee hunduu qophii dhaa?fi kkf dha. Ammaaf gaafiilee kana akkuma jiranitti dhiisee; gara yaada lammataatti deebi’ee waan tokko tokko jechuun barbaada.
Akkuman kanaa olitti tuqee dabre, yaadni lammataa (inni biraa) galii booddee ykn galii xumuraa QBO banaa godhee dhiisuu qofaa otuu hin taane, galii’uma kanallee akka galii yeroo gabaabaa fi galii yeroo dheeraatti waan ilaalu fakkaata. Kun tooftaa karaa tokko yoo ta’u, tooftaa fi tarsiimoon karaa biraa, humnoota alagaa (humnoota Habashaa dabalatee jechuu dha) hundaa wajjin hojjechuu fi tumsa-hundaa-hammatullee ijaaruuf waan yaadamu fakkaata. Asirratti wantin dubbistoota barruu kiyyaa hubachiisuu barbaadu, kun akka hubannoo kiyyaatitti, yaada dhuunfaa kiyyaati malee, odeeffannoo gahaa fi ragaa qabu argadhee, achirraayis ka’eetii miti. Yaadni akkanaa kun garuu ifa bahaa ykn ifa ta’aa akka jiru maddi tokko tokko ni agarsiisa.
Akkuman kanaa olitti gabaabumatti ibse, yaada lamaan kana keessaa isa kanatu gaarii dha; isa kana wayya; inni sun gaarii miti, jedhanii murteessuun baay’ee nama rakkisa. Yaadni lamaanuu bu’aa-qabeessa fi bu’aa-dhabeessa qabu. Haa ta’u malee, yaada lamaanuu walbira qabanii ilaaluu fi hubachuu dhaan, yaada ykn karaa kamtu dafee bilisummaatti nu geessa jedhanii yaaduun keessumaayuu yeroo ammaa baay’ee murteessaa dha. Yaadolee kanarratti waliin haasa’uun, waliin mari’achuu fi yaada kamtu uummata keenyaaf bu’aa fiduu danda’a; yaada kamtu bilisummaa nutti dhiyeessuu danda’a, jedhanii walgaafachuun ofillee gaafachuun barbaachisaa qofaa otuu hin taane, dirqamallee ta’uu qaba jedheen amana. Kun egeree uummata keenyaa fi biyya keenyaa waan murteessuuf, dhimmoota kanarratti waliin mari’atanii; waliigaltee tokkorra ga’uun dirqama ta’a jechuu dha.
Kan kanarraa hafe, ammas akkuma dur; har’as akkuma kaleessaa; karaa kana, karaa sana; kaayyoo ganamaa, kaayyoo guyyaa, kaayyoo galgalaa jechaatuma kan waliin morminu yoo ta’e, diinnis kan dur caalaa jidduu keenya seenee addaan nu hiruu dhaaf carraa gaarii waan argatuuf, kan bu’aa irraa argatus diinuma malee, Oromoon bu’aa takkallee irraa hin argatu; kun sirriitti hubatamuu qaba. Haalli akkanaa eessanuu nu ga’uu hin danda’u. Kan jidduu kanatti gaaga’amu qabsoo keenya; kan miidhamu uummata keenya; kan gurguramee dhumu biyya keenya Oromiyaa dha, biyya ijaarrachuu hawwinuu dha; kan beela fi gadadoo keessa turu uummata bal’aa Oromoo ti; kan injifatu fi umurii bittaa dheereffatu Wayyaanee dha. Uummata fi biyya keenya Oromiyaa yaaduu qabna. Jiruu fi jireenya dhuunfaa har’aa otuu hin taane, egeree uummata keenyaa fi dhaloota dhufu ilaaluu qabna. Kana godhuun ammoo dirqama hundaa ti; dirqama lammummaa ti; dirqama Oromummaa ti.
Dhugaa dha, har’a Wayyaanee faashistii kana hundee ishii wajjin buqqisanii achi darbuu dhaaf; kan ishii dhaan morman, diina ishii hundaa wajjin hojjetanii ishii kuffisuun barbaachisaa dha. Diina hamaa kana kuffisuuf, tumsa-hundaa-hammatu ijaaruunis akkasuma barbaachisaa ta’a.Haa ta’u malee, akkuman kanaan duras barruulee adda addaa keessatti ibsuu yaale, alagaa wajjin hojjechuu yookaanis tumsa-hunda-hammataa alaa barbaaduu dura mooraa ofii qulqulleessuu fi humna ofii jabessuun waan bira dabruu hin dandeenya dha; dirqamas ta’uu qaba jedheen amana. Kanarratti ijjannoon kiyya hin jijjiiramne. Yoo dura mana keenya (mooraa keenya) hin qulqulleessine; yoo tokkummaa ykn tumsa humnoota Oromoo ijaarree humna mooraa keenyaa hin cimsine, qabsoo kanarra gaaga’amni ga’uu akka danda’u fi galiin hawwamellee gaafii keessa galuu akka danda’u yaaduu fi hubachuun barbaachisa dha.
Akka barruun kiyya dheeratee dubbistoota hin ifachiifne, barruu kiyya kan har’aa asumarratti xumuruun barbaada. Gaafiileen kanaa olitti kaase:Akkamitti mooraa QBO keessatti nagaa fi tasgabbii uumna? Akkamitti haala mooraa keenyaa fooyyessina? Akkamitti mooraa keenya keessatti humna keenya cimsuu dandeenya? fi kkf irratti barruu itti aanee dhufuun yaada koo dhiyeessuun yaala. Dhumarratti garuu, dhaamsi ani Oromoo hundaafuu, keessumaayuu qabsaa’otaaf, dabarsuu barbaadu: yeroon waliin morman; yeroon wal dadhabsiisan; yeroon karaa walitti cufan; yeroon humna walii laaffisan; yeroon diinaaf karaa baasan; yeroon diinaaf qaawwa uuman; yeroon diinaaf balbala banan dabree; dafnee bilisummaa barbaadnu argachuuf karaa kamtu nu baasa jennee of gaafachuu fi kanaafillee deebii argachuun yoomiyyuu caalaa amma ta’uu qaba.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Ka kaleessa hoogganoota Gamtaa Awurooppaa wajjiin walga’anii turan – Chaansilarittiin Jarmanii Angelaa Merkel fi Muummichi-ministaraa Griik – Alexia Tsipiras godaantota Jarmanii, Swiidinii fi biyyoota Awurooppaa ka biroo keessatti jireenya haaraa argachuuf karaa Girikii fi biyyoota Baalkaan gara Kaabaatti yaa’aniif, waaltaa itti simataman ijaaruuf karoorfachuu isaanii dubbatan.
Aangawoonni Gamtaa Awurooppaas -godaantota heddumminaan ardii Awurooppaatti yaa’an kana to’achuuf, poolisoota dhibba afur ka gara daangaa wurooppaa gama Bahaa SLOVENIA-tti erguuf jiran ta’uu dubbatan.
Chaansilarittiin Jarmanii Angelaa Merkel, biyya isaanii keessatti waa’ee godaantota simachuu irratti qeeqni itti jabaataa deeme iyyuu, amma illee walga’iin Gamtaa Awurooppaa hatattamaan akka waamamu gaafatanii jiran.
“Awurooppaan, ardii jireenya namummaaf gara-laafina qabu ta’uu agarsiisuu qaba” jedhu.


text:
Waxabajjii 08,2015 Gabaasa Qeerroo Bulee Horaa
Gaafa Caamsaa 24,2015 Fincila Diddaaa gabrummaa Yuuniverstii Bulee Horaa keessatti ka’een wal qabatee baratoota Oromoo irratti loltoota Wayyaaneen dhukaasi banamuun kan yaadatamu dha. Haala kanaan barattaan Oromoo ganna 3ffaa Yuuniverstii Bulee Horaa irraa baratu barattoota Oromoo adda durummaan fincilaaf qindeessiteetta jedhamee adamfamuun rasaasa Wayyaaneen yeroo rukutamu iyyaa fi diddaan barattootaa waan itti hammaateef jecha loltooti barataa rasaasaan rukutan achitti gatanii deeman,haala kanaan gootichi barataan Darajjee Goobanaa gargaarsa barattootaan Hosptala Xiqur Ambessaatti ergamee osoo waldhaanamuu Waxabajjii 05,2015 lubbuun isaa uummata Oromoof jecha wareega qaalii kaffaltee jirti.
Barataa Darajjee Goobanaan godina Wallaggaa Horroo Guduruu aanaa Jaardagaa Jaartee jedhamutti kan dhalatee guddate ta’uu fi amal qabeessaa fi qaroo ilma Oromoo akka ta’e barattooti Yuuniverstii Bulee Horaa dubbatu.


text:
Browsing Tag
Shaashamannee
Baankiiwwaan Islaamaa tajaajila sirna Faayinaansii dhala irraa walaba ta’e Keennuuf biyyatti keessatti hundeeffamaa jiran jidduu,!-->…
Gandoota godina Arsii Lixaa gara garaatti namoonni 109 dhukkuba Koleeraan…
Magaalaa Shashamannee dabalatee gandoota godinichaa hedduu keessatti, rakkoo bishaan dhugaatii qulqulluu yeroo dheeraaf jiru…
Magaalaa Shashamanneetti kan argamu Markazu-Na’iim barattoota 100 Hifzii…
Masjida Abu-Bakr kan magaalaa Shaashamannee jalatti kan argamu, Markazni Hifzii Qur'aana, Markazu-Na’iim guyyaa har’aa barattoota…
Markazni Al Rayyaan kan magaalaa Shashamannee guyyaa boruu Eebbifama
Markazni Al Rayyaan kan mooraa masjida Hamzaa keessatti ijaarame, Ijaarsi xumurame guyyaa boruu october 13,2019 iddoo Ulamaa'onni…
Sagantaa Eebba TV Nuuralhudaa Magaalaa Shaashamanneetti
Hawaasni Muslimaa Magaalaa Shaashamannee Ebla 6/2011 Televizyiina isaa TV Nuuralhudaa Istaadiyoomii magaalaa Shaashamanneetti…
Jiraattonni Magaalaa Shashamannee rakkoo bishaan dhugaatii hamaa keessa…
Godina Arsii Lixaa magaalaa Shashamannee hanqinni bishaan dhugaatii yeroo dheeraaf kan ture tahus, amma immoo daranuu kan…
Simannaa Jila OMN magaalaa shaashamannee irratti yoo xiqqaate lubbuun nama…
Ummanni Magaalaa Shaashamannee Guyyaa har’aa Aktiiviistii fi Daayreektara OMN Obbo Jawaar Muhammad fi garee Oromiyaa Miidiyaa…
Ustaaz Abdurrahmaan Huseeniif (Xaalibu Ridallaah) Sagantaan Simannaa Ho’aa…
Guyyaa hardhaa July 1/2018 Amiira walii galaa Garee Sumayyootaaf Bilaalotaa garee Sumayyootaa fi Bilaalotaa akkasumas hoogganaa…
Hojjattoonni Mootummaa Godina Arsii Lixaa fi magaalaa Shaashamannee Haaj…
Hojjatoonni muslimaa waajjiraalee mootummaa keessa hojjatan kunniin Ziyaara isaanii kan geggeessan Sabtii kaleessa yoo tahu,…
Magaalaa Shaashamanneetti Sagantaan Da’awaa fi Barnootaa Guddaan…
Sagantaan Da’awaa fi Barnootaa magaalaa Shaashamanneetti Alhada har’aa geggeeffame kana irratti miseensonno Koree furmaata…


text:
Tokkummaa Mootummotaatti Ambaasaaddara Yunaaytid Isteetes kan ta’an Nikii Heelii imaltuu Itipoohiyaa keessatti gaggeessan har’a guyyaa lammffaa kan qabatee yoo ta’u har’a mooraa baqattoonni Sudaan Kibbaa keessa buufatan kan Gaambeellaa keessa jiru daw’atan.
Mummicha ministeera Itiyoophiyaa Haayle Maariyaam Dassaleeny waliin kaleessa kan wal argan Heeliin gama kaaniin haala nageenya Ardii Afrikaa keessaa fi dhimmoota kanatti hidhata qaban irratti Afrikaaf komishnara dhimmootii siyaasaa ka ta’an Sisomaa Saamaatii waliin dubbatanii jiran.
Heeliin Kaleessa tuuta oduuf ibsa kennaniin Yunaaytid Isteetes Afrikaa waliin hojjachuu akka feetu ibsan. Afrikaan qaama addunyaa akkaan barbaachisaa ta’u Yunaaytid Isteetes ni amantii jedhanii Afrikaa keessa carraa hedduun akkauma jiru qormaatiis jira. Kanaaf haaloota kana keessatti deggersaa fi gargaarsa gochuu feena jedhan.
Heliin haala Sudaan kibbaa, keniyaa fi kongoo keessa irratti kaleessa dubbatanii jiru.Imatuun isaanii itti aannu gara Suudaan kibbaatti jedhamee eegama.


text:
Warreen Houtii to’annaa mootummaa Yemen ka sirnaa jala kan jirtu gara Maribitti sosso’uu dhaabanii gara mariitti akka deebi’an Yunaayitid Isteetis yaadachiisteetti.
Waajjirri qindeessa mirga namoomaa kan tokkummaa mootummootaa haleellaa Houti jalaa dheessuuf jecha erga waraansichi jalqabee as uummata miliyoona tokko ta’an marib keessa dahatanii jiran. Haleellaan kun namoota biyya ofii keessatti qe’ee irraa buqa’an lakkoobsa isaanii dabaluuf sababaa kan ta’u yoo ta’u, addunyaa irraa balaa namoomaa hamaa daran kan hammeessu dha.
Yoo warren Houtii furmaata siyaasaa argamsiisuuf fedha qabaatan, sochii waraanaa mara dhaabanii, haleellaa daangaa ce’e kan Saaud Arabiya irratti geggeessan dabalatee gocha jeequmsaa fi lubbuu galaafachuu danda’u irraa of qusachu qabu jehuu dhaan dubbi himaan ministii dhimma alaa Ned Price ibsa kennaniin beeksisaniiru. Adeemsa siyaasaa tokkummaa mootummootaan hoogganamuu keessatti haala milkaa’ina qabuun hirmaachuuf akkasuas jila addaa Yunaayitid Isteetis Tim Lndrking-n kan hoogganami tattaaffii diplomaasummaa irratti hirmaachuu qabu.
Jila addaa kan ta’an Lenderking, uummata Ymeniif aarga galfii namoomaa fiduuf akkasumas furmaata siyaasaa waariinsa qabu argamsiisuu fi deggersa sadarkaa addunyaa mirkaneessuuf adeemsa gam lamaan hirmaachisu irratti fuuleffachuuf waadaa seenaniiru.
Prezidaanii fi ministriin dhimma alaa rakkoo namoomaa hammaataa adeeme salphisuuf tattaaffii godhamu dursuu akkasumas gargaarsa namoomaa fi uummanni Yemen meeshaalee bu’uuraa akka argatan gochuuf cicha qabnu ifa taasisaniiru jedhan.
Jila addaa kan ta’an Lenderking, Yunaayitid Isteetis diplomaasummaaf dursa kenniti jedhan.
Nuti Yemen keessatti nagaa waarinsa qabu fiduu akkasumas uummata Yemeniif boqonnaa waarinsa qabu fiduuf malli tokkichi furmaata siyaasaa paartilee tokko gochuu danda’u ta’uu isaa mirkaneessuu feena. Tokkummaa mootummootaa fi michoota keenya galoo galaanaa waliin ta’uu dhaan tattaaffii diplomaasummaa sadarkaa addnyaa jajjabeessuf amma hojjetaa jirra. Wal waraansa Yemen keessaa dhaabsisuuf paartileen gara mariitti akka deebi’an dhiibbaa goona jedhan.
Dubbi himaan ministrii dhimma alaa Price, yeroon walitti bu’iinsa dhaaban amma. Waraanaan furmaati hin jiru jedhan jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
Godina Shawaa Lixaa, aanaa Meettaa Wal-Qixxee keessatti hojjattootni daandii 9 ajjeefaman, jedhan bulchaan godina Shawaa lixaa.
Bulchaan godinichaa Obbo Diriirsaa Waaqumaa ”Haleellaa kana humnoota “ABO Shanee” tu raawwate jedhan.
Dubbi-himaan zoonii lixaa, ka riphxee loltoota “Waraana Bilisummaa Oromoo” ofiin jedhanii fi mootummaa immoo “Shanee” jechuun waamuu, Bilisummaa Guutaa, gama isaaniin, “gocha kana nuti hin raawwanne. Namoota bu’uuraalee misoomaa hojjatan ajjeesuunuu yakka.” jedhan.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Gargaarsa dhala anamaa gara Bulchiinsa naannoo Tigraay seensisuun akka ittifameetti kan jiru ta’uus, Tigraay harka caalaa keessatti gargaaramtoota dhaqqabuuf carraan jiru hedduu foyya’uu isaa gareen gargaarsa dhala namaa kan Tokkummaa Mootummootaa ykn OCHAAn beeksisee jira.
Hojjattonni gargaarsaa suuta sutaan hojii isaanii kan jalqaban yoo ta’u gargaarsa nyaataa, bishaanii fi sanyii facaafatan raabsaa jiran.Boba’aa, tajaajiilli Baankii, Teleekomunikeeshinii fi Eleektrikii dhabamuun hojii gargaarsa raabsuu danqee ture.
Hojii gargaraasa dhala namaa itti fufuuf, Hojjattoota gargaarsaa dabalataan, waan raabasamuu fi tajaajiila bu’uraa hatattamaan kan barbaachiisan ta’uun ibsamee jira.
Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti karoora gargaarsa dhala namaaf ba’e turee hanqiina Doolaara Miliyoona dhibba afurii fi Miliyoona soddomii sadiitu hanga dhuma waggaa kanaatti isa mudatee jira.


text:
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Sadaasa 17,2019
Barruu kiyya dursee haallan tibbana uummata keenya Oromoo irratti biyya keenya Oromiyaa fi naannolee ollaatti nurra gahaa jiru ilaalchiseen waan gabaabduu dubbadha. Sabni keenya saba Wabii hinqabnetti fakkeeffame. Sabni Wabii hinqabne du’es madaa’ees qaama dhukkuffatuuf dhaba. Qaamni uummata tokkoof wabii ta’u yoo hinjiraanne immoo sabichi yuuyyeetti fakkeeffama. Uummata yuuyyee guddaaf xinnaatu mataa keessa rukuta. Abbaa argetu ajjeesee, abbaa argetu dhiiga isaa dhangalaasa. Kun ta’uun ammoo sabichaaf kan wabii ta’u yoo hinjiraanne qofa. Saba wabii qabu ammoo hunda sodaata. Sababaan sabicha yoo miidhan wabii saba sanaatu qaama uummata isaa miidheef deebii gahaa laata. Sabni tokko wabii qabaachuu qofti gahaa isa hintaasisu. Nuti akka sabaatti jechuun akka Oromootti wabiin qabnu tokkoof tokkichi WBO dha. Uummatni keenya Oromoon wabii isaa kana kunuunfachuudhaan qaama isaaf wabii ta’u kana dhoksataa duuka hiriiruutu qaanii tibbana midate jalaa baasa ture. Kana jechuun sabni tokko ajjeefamee gumaa isaa qaama baasu dhabuun salphina. Amma waan tibba kana nu irratti raawwataa jiru, addatti gochaan mootaa Yuunibarsiitilee keessatti barataa keenya irra gahaa jiru guddoo nu gaddisa nu dhukkubsas. Kanaan kan uummata keenya gahe qaamolee mootummaa fi ilmaan shiraati. Shirri bara kana ABO dadhabsiisuu irratti dalagamaa ture marti isaa akeeka Oromoo balleessuu akka ta’e kan himaa turre haaluma amma mul’achaa jiru irraa namuu nii hubata jedheen abdadha. Biyya Xoophiyaa jedhamtu keessatti sabni akka saba keenyaa lubbuun isaa gatii dhabe bara kana waan jiru natti hinfakkaatu. Uummatni keenya waggaa guutuu ajjeefamaa bahe. Keessattuu Lixa Oromiyaa fi Kibba Oromiyaa akkasuma Walloo keessatti bifa qindaa’een ajjeefamaa bahe. Qaamni uummata keenya ajjeesu qaamuma mootummaa ta’ee, uummatni akka waliif hindirmatnetti hojii hojjetamaa ture ta’uu namuu beeka. Hundaa olitti gochaan uummata keenya irratti bara kana raawwate kan nu balleessuuf aggamame ta’uu beekuu barbaachisa.
Wiirtuu dubbii kiyyaan akkuman eegale, Qottoon ABO muruuf qarame irra deddeebiin doomaa as gahuu isaa dhagaa’aa argaa jirra. Bara kana aggaammiin dhaaba keenya Adda Bilisummaa Oromoo irratti taasifamaa ture kan barreeffamee dhumu miti. Erguma hoggansi keenya hoggansi ABO biyya galee as mootummaan EPRDF waayiillan isaa alaaf keessaa of gargaarsisee ABO dhabamsiisuu qofa irratti hojjetaa ture. Dhaabni keenya ABO’n sirna abbaa irree EPRDF yaada isaa Qawween uummata keenya Oromootti fe’uu yaalu qofa of irraa ittisaa ture jechuu hindandeenyu. Waayillan sirnichaa biyyoota alaaf biyya keessaa kana malee qaamota fira qabsoo keenyaa fakkaatan dabalatee dhabama ABO irratti hojii hamaa hojjechaa as gahan.
Qottoowwan
Erga ABO’n biyya galee uummata Oromoo miliyoonaan lakkaa’amuun simatamee booda OPDO tattaaffii olaanaa isaan taasisan kallattii ittiin onnee uummataa keessaa ABO baasan irratti fuulleffannoo dalagaa turan. Kanaanis akeeka gara duraa qabatanii bahaniin qaamolee ABO keessaa adabanis ta’e qabsoo nuffanii bahan ofitti madaksuu yaada jedhu qabatanii hojii eegalan.
Qaamni ABO keessaa hurgufamee kosaa’ee bahes kan qabsicha dadhabee waggaa dheera dura ABO keessaa bahe kana malees qaamoleen qabsoo sabichaa hogganna jedhan utuu hinafin mootummaatti galan. Qaamoleen kun akkuma mootummaatti galaniin dirqama garaagaraa fudhatanii socho’aa turan. Keessattuu:
1. Caasaa Hololaa
2. Caasaa tikaa
3. Caasaa burjaajessitootaa
4. Caasaa diigdotaa jedhamuun bakkoota gurguddaa afuritti wal hiranii socho’an.
1. Caasaa Hololaa
Qaamoleen qabsaa’ota fakkaataa turan kanneen ABO keessatti qooda bahataa turanii badii dalaganiis ta’e fedhii isaaniin dhaabicha keessaa bahan erga mootummaatti kooluu galanii booda dhaaba keenya ABO irratti barreeffamoota dhaabicha dadhabsiisa uummata jibbisiisa jedhanii yaadan facaasaa turan. Qaamoleen kun biyya keessaaf biyya alaatti ijaaramanii miidiyaa hawwaasaa fi kaan irratti hojii guddaa dhaba keenya dadhabsiisa jedhanii yaadan hojjetaa turan. Isaan kun irra jireessa qaamolee biyya alaatti hojii idilee isaanii gaggeeffataa turan ta’us, hadheessii ABO irratti guyyaa guyyaan hojii godhatanii bobbaa irra turan. Isaan kun akka waan dhaabni keenya kun furmaata uummataaf hinlaanneetti dhiyeessaa turan. Akeeki akkanaa dhaabaaf uummata addaan baasuuf godhame.
2. Caasaa tikaa
Qaamoleen biroon mootummaatti kooluu galtummaa fudhatan humnoota tikaa ta’anii ramadaman. Isaan kun ammoo WBO rukutuuf dirqama fudhatanii mootummaadhaan muudama argatanii bobbaa’an. Kaan isaanii immoo waajjira tikaa mootummaa kanneen akka INSA keessatti radamanii hojii tikaa karaa teknooloojii irratti bobbaa’an. Qaamoleen kana jalatti ijaaraman kaan isaanii miseensota ABO turan, kaan isaanii immoo fira qabsoo Oromoo fakkaachaa turan.
3. Caasaa burjaajessitootaa
Caasaalee jiran arfan keessaa gartuun biraan immoo caasaa burjaajessitootaa ta’anii hojii eegalan. Hojii isaanii kanaanis dirqama
-uummata burjaajessuu
-uummata harkaa kallattii gatuu
-uummata muka qabataa dhorkatuu akeeka jedhu laatameef. Kanaanis akka waan ABO ta’aniitti bakka garaagaraa adeemanii hadheessii ABO uummata keessatti babal’isuu irratti hojjetaa turan. Caasaa akka sochii ABO danquu keessatti qooda fudhatan isaan kun keessaa tokko. Bakkoota adeemanitti ergama dhaaba nuti jedhan sana utuu hintaane diinummaa fi jibbiinsa ABO qofa facaasaa turan. Qottoon kun akka ABO murutti qarame garuu nii doome.
4. Caasaa diigdotaa
Caasaalee jiran keessaa gartuuwwan kaan immoo diigdota ta’anii bobbaa’an. Isaan kana keessa hedduun qamoota uummatni jaallatu jedhamanii yaadamanidha. Jaalala uummatni qabutti fayyadamuudhaan dirqama
-wabii uummataa diiguu
-dhaaba uummataa diiguu jedhu qabatanii sochiirra turan. Qottoon kunis dhiibbaawwan gurguddaa kasaaraa seenaan yaadatu Oromoo irraan gahaniiru. Isaan kun badii isaanii bara kanaan yoomuu nii yaadatamu. Taatullee Qottoon kun ykn hojiin isaanii kun dhuma irra galma isaa hankaakeera. Qottoon kunis doomeera.
Inni biraan dhaabbilee ABO fakkaatan heddummeessuudhaan dhaabicha laaffisuu dadhabsiisuu akeeka jedhuun hojii bal’oon hojjetamaa ture. Dhaabbileen maqaa Oromoon guyyaa guyyaatti ijaaramne, diigamne jedhaa oolan marti Qottoo ABO muruuf yaadan ta’uus asumaan hubachuun barbaachisaadha. Kun ta’ee dhiyeenya kana waan OPDO doqodoqanii bocan tokko maqaa ABO qabatanii Soodareetti walgaa taasisanii turan. Walgaa isaanii keessatti dhaaba ABO ijaarre jechuun uummata burjaajeessuuf yaaliiwwan gurguddaa taasisaniiru. Qaamolee kana miidiyaaleen biyya keessaa hedduun tumsanii ABO irratti walumaan duulanii dhiibbaa uumaa turaniiru. Kunis seenaa keessatti kan yaadatamu akka ta’e barruu kanaan ibsuun fedha. Qaamni Soodaretti akkuma bixxillee bibixxilame kun har’a barreeffama komii fakkattu miidiyaa hawwaasaan facaasaa oole. Isaan kun qaanii warra hinbeekne ta’uu isaanii boohichaan maddii of dhiquu qofa utuu hintaane hinaaffaan guutamanii barreeffamoota xiqqeessii ABO facaasaa ooluu isaaniiti. Namuu dhaaba barbaade hundeeffatee maqaa barbaadeen biyyattii keessatti boordii filannootti ulaagaa guutee galmaa’uu danda’a. Kun ta’ee Shallamaan har’uma ka’ee “ani Badhaasaadha” jechuu hindanda’u. Yoo inni jedhes uummatni Shallamaadhaan ati Badhaasaadha jechuu hindanda’u. Kanaafuu barruu boossuu sanaan uummatni burjaaja’us akka hinjirre himuun barbaada.
Maayii irratti Qottoon ABO muruuf qarame didee doome! Qottoon jijjiirame bitames qara bahee ABO muruuf haamilees ta’e dandeettii hinarganne.
Injifannoon Uummata Oromoof
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Sadaasa 17,2019
Irra deebiin kan maxxanfame!


text:
Biyyoonni lixaa Sarbama Mirgaa Muslimoota Wiigar irratti raawwatamu mormuun Chaayinaa irra qooqqobii kaa’an
Mootummaan Chaayinaa maqaa finxaalessummaa too’achuu jedhuun, kutaa biyyattii Zinjiyaangi jedhamu keessatti muslimoota Wiigar kan dararu tahuu, dhaabbileen mirga namoomaa fi miidiyaaleen addunyaa gabaasaa turuun ni beekama.
Himannaan mootummaa Chaayinaa irratti dhiyaataa ture, Kaaba-Lixa biyyattii bulchiinsa Zhiinjiyaang keessatti mooraa bal’aa ijaaruun hawaasa muslimaa keessatti hidhee akka jiruu fi achittis reebichi hamaan, humnaan olitti hojiif dirqamsiifamuu fi haleellaan saal-quunnamtii irra ga’aa jira jechuun komatama.
Kanuma hordofuun dhimmicha ilaalchisee biyyoonni heddu Chaayinaa kan balaaleffataa turan yoo tahu,Biyyoonni lixaa akka US, UK, Kanaadaa fi Gamtaan Awurooppaa dhiittaa mirga namoomaa muslimoota wiigar irra ga’a jiru kana mormuun Chaayinaarra qoqqobbii kaa’un gabafame.
Qoqqoobbiin biyyoonni lixaa Chaayinaarra kaa’an kun qondaaltota Zhiinjiyaang keessatti mirga muslimoota wiigar sarbaa turan irratti kan xiyyeeffatu yoo ta’u, dhorkaa balalii xiyyaaraa(imalaa) fi qabeenyi (maallaqa) akka hin sochoone kan ugguruudha.
Ministirri Dhimma Alaa UK Doominik Raab “Yakki muslimoota Wiigar irratti raawwatamaa jiru, dhiittaa mirga namoomaa isa hammaataa kan bara kamiiyyuu caaluudha, addunyaan dhimma kana callistee ilaaluu hin qabdu” jedhe.
Ministirri Dhimma Alaa US Antoonii Biliinken immoo gama isaatiin Chaayinaan ”yakka duguuggaa sanyii fi haleellaa dhala namaarratti” raawwachaa jirtuun itti gaafatamuu qabdi jedhe.
Ministeerri Dhimma Alaa Kanaadaa ibsa baase keessatti ”haleellaan muslimoota Uighur irratti raawwatamaa jiru mootummaadhaan kan durfamuudha. Itti yaadamee qondaltota biyyattiin kan raawwatamaa jiruudha,” jechuun balaleeffate.
Qoqqobbii kana duras biyyoonni addunyaa hedduun haleellaa muslimoota Wiigar irra ga’u mormuun Chaayinaa himachaa turuun ni yaadatama.


text:
Naannoo Amaaraa Kibba Gondar magaalaa Isteetti Alhada torbaan kaleessaa hordoftoota amantaa birootiin masjiidonni lama gubamuu gabaasuun keenna ni yaadatama. Haaluma wal fakkaatuun halkaan edaatis godinuma Kibba Goondar aanaa Andabeet ganda Jarraa Gadduu jedhamu keessatti, masjiidni tokko gubamuu odeeyfannoon ni addeessa. Balaa kanaan qabeenyi masjiidaa guutumaan guututti barbadaa’uu beekameera.
Balaa kana Itti gaafatamaan waajiira dhimmoota Komunikeeshiinii godina Kibba Goondar, “balaa tasa muudate” jechuun TV naannichaatiif ibse. Haata’u malee hanga hardhaatti yakka naannicha keessatti masjiidota irratti raawwatamaa jiru ilaalchisee, ibsi mootummaa naannichaa irraa kenname tokkollee hin jiru. Kanuma hordofuun, naannichatti torbaan tokko keessatti masjidni 3ffaan gubamuun fi mootummaa irraa tarkaanfiin tokkollee fudhatamuu dhabuun hawaasa muslimaa keessatti shakkii hamaa uumee jira. Mootummaan xiyyeeffannaa irratti kennuun qoomata yakka kanneen duuba jiran hordofee seeratti akka dhiheessu ummani gaafataa jira.


text:
Obbo Jawaar Mohaammad dhukkubsachuu isaanii mana murtiitti himan
Mana Murtii Federaalaa Sadarkaa Jalqabaa dhaddachi ramaddii Araadaa oolmaa isaa Wiixata Hagayya 11, 2012 [Hagayya 17, 2020] galmee qorannoo duraa Jawaar Mohaammadiifi shakkamtoota 13 biroo irratti dhagahuuf yaade yeroo 3ffaaf guyyaa biraatti dabarse.
Qorannoon duraa torban darbe si'a lama kan dabarfame yoo ta'u guyyaa kaleessaa Obbo Jawaar Mohaamad rakkoon fayyaa akka isaan qunname dhaddacharratti argamanii himaniiru.
Abbaan Alangaa Walii Galaa Federaalaa waa'ee dhimma Jawaar Mahammad ilaalchisuun ibsa kenneera.
Abbaan Alangaa Walii Galaa Federaalaa kun Jawaar fi shakkamtoota biroo saddeet irratti ragaa qorannoo duraa dhagahuuf kan beellamatee ture ta'us garuu Obbo Jawaar Mahammad dhukkuffadheera jechuusaaniin dhaddachi kun gufachuu ibseera.
Akka ibsa kanaatti Obbo Jawaar Mahammad akkaataa hojimaata jiruutiin tajaajila kunuunsa fayyaa kan argataniifi argataas kan jiraniidha, ''Fayyummaan isaaniis sadarkaa gaariirra jira,'' jedheera.
Poolisiin Federaalaa kaleessa ibsa kenneen Obbo Jawaar dhibamaniiru jechuun kan miidiyaadhaan hafarmamu sirrii akka hin taaneefi Obbo Jawaar fayyummaa gaariirra akka jiran dubbatee ture.
Oolmaa dhaddachaa...
Abbaan alangee abukaatoowwan shakkamtootaa ragaan qorannoo duraa irra deddeebiin akka daddarbuu taasisaa jiru jechuun dhaddacharratti dubbataniiru.
Gama kaaniin, abukaatoowwan shakkamtoota waliin bakki wal argan iccitii eeguuf rakkisaa ta'u himuun manni murtii akka sirreessu gaafataniiru.
Manni murtii shakkamtootni abukaatoo isaanii walin bifa iccitiisaa eeggateen akka wal argan ajajuun Kamisa dhufu Hagayya 14, bara 2012 ragaalee abbaa alangaa dhaggeeffachuuf beellama qabateera.
Manni murtii torban darbe bu'aan qorannoo koroonaavaayirasii shakkamtoota 14 galmee Jawaar Mohaammad jala jiran akka dhihaatuf har'a beellamee ture.
Haa ta'u malee, kan namoota shaniin alatti bu'aan qorannoo namoota sagalii hin dhiyaanne.
Oolmaa dhaddacha har'aatin bu'aan qorannoo dhibee Covid-19 shakkamtoota shanii xalayaa Institiyuutin Fayyaa Hawaasaa Itoophiyaa ergeen kan dhiyaate yemmuu ta'u Geetu Tarrafaa, Bashir Huseen, Kennee Duumechaa, Sabbooqaa Olqabaa fi Daawit Abdataa dhibeen Covid-19 irratti argamuunsaa ibsameera.
Dabalataan eegdoo Obbo Jawaar kan ture Tamiraat Huseen har'a mana murtiitti kan hin dhiyaanne yemmuu ta'u innis dhibeen Covid-19 irratti argamuusaa poolisiin himeera.
Obbo Jawaar fa'i maal jedhan?
Poolisiin reeffa Hacaaluu Finfinneetti deebisuun, ajjeechaa miseensa poolisiin, yaalii ajjeechaa qondaaltota mootummaafi hookkara uumuun shakkee Jawaar Mohaammadiifi kanneen galmee isaanii jala jiran to'achuu ibseera.
Kana dura, wabiin akka gadhiifaman akkasumas abbaan seeraa dhimma isaanii ilaalu akka jijjiiramu kan Obbo Jawaar fa'i gaafatan kufaa ta'eera.
Obbo Jawaar Mahaammad gaafa Wiixataa "baay'ee na dhukkubeera. Mallattoolee himuu hin barbaadu.
''Qoricha dhukkuba bayyanachiisullee fudhachuu hin dandeenye" jechuun dhaddaacha keessa turuu akka hin dandeenye fi manni murtichaa ennasuma akka isaan gaggeessu gaafatan.
"Haala cimaadhaan dhukkubsachaan jira" jechuun abbaa seeraatti kan himan Obbo Jawaar Mahaammad, poolisootni daqiiqaa 30f ta'ullee mana murtiitti argamuu qabda waan jedhaniif gara mana murtichaa dhufuu isaanii himan.
Dhaddacha har'aa irratti Obbo Jawaar dhukkubsachuu ibsuun gara alaatti deddeebi'aa turani.
Kaleessa isaan dhukkubuu eegaluu kan himan Obbo Jawaar "ogeessa fayyaa dhuunfaa kootin akkan wal'aanamu naaf yaa heeyyamamu" jechuunis gaafatan.
Haadha warraa fi daa'ima isaanii biyya alaa jiran baasii isaa ofif kaffalaniis ta'u gama suur-sagaleen haasofsiisuu akka barbaadaniifi kunis akka eeyyamamuuf mana murtichaa gaafataniiru.
Kamisa darbe, manni murtii Wiixata har'aa bu'aan qorannoo koronaavaayirasii shakkamtoota 14 akka dhihaatu ajajee ture.
Obbo Jawaar fa'i waliin hidhamanii kan jiran Obbo Hamzaa Adaana (Booranaa) dhaddha har'aa irratti "iddoon nuti afran itti jirru Covid-19f kan hin saaxille ta'us mallattoon garuu nurratti mul'achaa jira.
Qufaa cimaa nu qufaasisa. Kanaan dura akka qorannoon nuf taasifamu iyyachaa turre. Dhimma kanarratti manni murtichaa ajaja nuf yaa kennu" jechuun dubbatan.
Kana malees, dhibee sukkaaraa fi dhiibbaa dhiigaa akka qaban mana murtichaatti kan himan Obbo Hamzaan, tajaajila yaalaa akka argatan akka taasifamu gaafatan.
Gaazexeessaan OMN Mallasaa Dirribsaa namootni Komishinii Poolisii Magaala Finfinneetti isa walin hidhamanii fi waliin soorachaa turan Covid-19 irratti argamuusaa himuun poolisiin ajaja mana murtichaa kabajuun qorannoon Covid-19 akka taasifamuuf gaafate.
Obbo Baqqala Garbaa, namootni galmee isaanii keessatti argaman dhukkubsatanii osoo jiranii ragaaleen abbaa alangaa dhagahamuu akka hin qabne dubbatan.
Kana malees, iddoo itti hidhamanitti iddoo abukaatoo isaanii walin walarganii itti haasa'anitti kaameeraan suur-sagalee waraabu taa'uu isaatin abukaatoowwan isaanii walin icciittin isaanii eeggamee mari'achuu akka hin dandeenye fi abukaatoo isaanii walin osoo hin mari'atin ragaaleen abbaa alangaa dhaggeeffatamuu akka hin qabne Obbo Baqqalaan himan.
Yaada Abukaatoowwan fi Abbaa Alangaa…
Abukaatoowwan Obbo Jawaar Mahaammad fa'i guyyaa Jimaataa maamiltoota isaanii arguuf wayita deemanitti "gara mana murtii deemaniiru" jedhamee akka itti himame fi osoo hin argin ooluu isaanii himan.
Kana malees, har'a ganama kaameeraan iddoo maamiltoota isaanii itti haasofsiisanitti kaa'ame akka ka'uf gaafatanis poolisootni "kuni humna keenyaa oli" jechuun akka deebisanif dhaddacha hubachiisan.
Kanaafis, "nuyi fi maamiltootni keenya kutaa kaameeraa hin qabne keessatti icciitin keenya eeggamee akka haasofnuf haalli nuf mijachuu qaba.
Ragaalee abbaa alangaa dhaggeeffachuufis beellamni yeroo biraa kennamuu qaba" jechuun mana murtichaa gaafatan.
Abbootin alangaa gama isaaniitin dhimma kaameeraa jedhame quba akka hin qabne fi akka qulqulleeffatan himan.
Abbootin alangaammoo abukaatoowwan shakkamtootaa beekaa adeemsichi akka harkifatu, ragaaleen akka deddeebi'an fi akka nuffan gochaa jiru jechuun beellamni guyyaa biraatti osoo hin darbin jechi ragaalee akka dhagahamu mana murtichaa gaafataniiru.
Ajaja Mana Murtichaa…
Abbaan seeraa galmee Obbo Jawaarfaa of harkaa qaban iddoon shakkamktootni Komishinii Poolisii Magaala Finfinnee jiran itti hidhaman Covid-19f akka saaxilaman taasisaa kan jiru ta'uu himuun "shakkamtootni bifa Covid-19f hin saaxilamneen qabamuu qabu" jedhan.
Kana malees, koronaavaayirasiin jiraates dhiises shakkamtootaaf uuffatni fi nyaatni dhiyaachuufii akka qabu akkasumas akkaataa ulaagaan Ministeera Fayyaa ajajuun maatii, abukaatoo fi abbootii amantaa isaanii walin akka walargan taasifamuu akka qabus himan.
"Mirgi isaanii sababa Koroonaan daangeffamuu hin qabu. Yoo hin taane manni murtichaa tarkaanfii ni fudhata" jechuunis dubbatan.
Dhimma qorannoo dhibee Covid-19 ilaalchisee poolisiin bu'aa qorannoo shakkamtoota sagal hafanii akka dhiyeessu manni murtichaa ajajeera.
Obbo Hamzaan dhibeewwan biroo himatanif tajaajila yaalaa akka argatan Obbo Jawaar Mahaammadis adeemsuma yaalaa jiruun akka wal'aanaman fi kunuunsi akka taasifamufis ajajeera.
Gama biraatin Obbo Jawaar Mahaammad baasii isaa ofiin haadha warraa fi daa'ima isaanii walin akka haasa'an haalli akka mijatuuf manni murtichaa ajajeera.
Dhimma kaameeraan walqabatee shakkamtootni abukaatoo isaanii walin bifa icciitiisaa eegateen akka wal argan kan ajaje yemmuu ta'u ragaalee abbaa alangaa dhaggeeffachuuf Kamisa Hagayya 14 bara 2012ti beellama qabateera.
Magaalaa Finfinneefi Naannoo Oromiyaatti ajjeechaa Hacaaluu Hundeessaa booda hookkara ka'en lubbuun lammiilee 170 ol kan darbe yoo ta'e qabeenyi guddaas barbadaa'eera.
Rakkoo nageenyaan walqabateefi hookkara ka'enin shakke jechuun poolisiin qondaaltota siyaasaa, hoggantoota mootummaa, humnoota nageenyaa, gaazexeessitoota dabalatee walumaagala namoonni 7,000 ol hidhaa seenaniiru.


text:
Hoogganoonni paartiilee siyaasaa Boordii Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa waliin marii geggeessaniin, bakkawwan filannoo itti geggeessuuf karoorfatan tokko tokkotti rakkoon nageenyaa isaan mudachuu Boordichatti dubbatan.
Hoogganoota Paartiilee mormituu keessaa hagi tokko akka jedhanitti, sababaa rakkoo nageenyaatiif jecha nannooleen kaadhimamtoota isaanii ka filannoo itti galmeeffachuu dadhaman ni jiran.
Dura-teessuun Boordii Filannoo Biyyoolessaa, Aadde Birtukaan Miidhagsaa, deebii kennaniin, paartiilen siyaasaa kun rakkoolee isaan mudatu guyyaa guyyaatti akka boordichatti gabaasan kan isaan gorsan yoo tahu, gaaffiileen paartiileen mormituu kaasan aangawoota dhimmi isaa ilaallatuuun ka dhihaatan tahuu dubbatan.
Boordiin Filannoo Biyyoolessaa Itiyoophiyaa, guyyaa galmee kaadhimamtootaaf beellamame haga ammaatti si’a lama dabarse.


text:
Briteen gamtaa Awuroopaa keessaa ba’u hambisuun yoo ni danda’ama ta’e Onkolooleessa 31 sagalee kennuuf Paarlaamaan biyyatti Kibxata har’a sagaleen kennuuf jira.
Sagaleen Kibxata har’a kennamuu kun sagalee kennamee ture hagamiin to’achuun akka danda’amu murteessa. Kun milkoofnaan Robii borii yoo gam lameen walii galuu dhaban gamtaa Awuroopaa keessa turuuf yeroo baatii sadiif akka dheeratu gaafachuuf jira.
Mummichi ministeera Briteen Boris Jaansan walii galteen jiraatu iyyu Briteen gamtaa Awuroopaa keessaa akka baatuuf guyyaan qabame kan walakeessa Onkolooleessa haa kabajamu jedhan.
Sochii paarlaamaa kana mormuun yoo isaan ni milkaa’uu ta’e ituu yeroon hin ga’iin filannoon akka gaggeeffamu gaafadha jedhan.Kana malees miseensoota paartii ofii yaada irratti cichan ykn kannen Konsarvaatiiv keessaa yaada koo mormuun kanneen Briteen akka gamtaa Awuroopaa keessa turtu fedhan cina dhaabatan irratti Jaansan Kibxata kaleessaa dorsisanii jiru.
Jaanson Briteen Gamtaa Awuroopaa keessaa ba’uu Qabdii ejjennaa jedhu qabu.


text:
Joon Sindi Makkeeyin,jaarsii ganna 81 guyyaa dheengaddaa lubbuu dhabe. Nama pirezidanati tahuuf dorgome,nama biyya isaatiif jeetii fudahtee lole kurnya hedduu caalaa sentgera Ammerikaa tahee hojjachaa bahe.
Garuma deemutti jabeenna Amerikaa faarsa.“Itti gaafatama addunyaan bulchan diduu fi abdii tokkitti haftee ta herregatte taanee oduu warra maqaa biyyummaatiin dhara dhugaa fakkeessee waan biyyaa fala tahu ufi fakkeessu diduu malle.”
Makkeeyin lola US fi Vetnaam bara 1967 irratti jeetiin duule.Jeetii sun dhahanii buusanii boojihame.Mana hidhaa Vetnaamiitti hidhaa fi ulee ganna shan dandamatee senetera US godina Arizonaatii filatamee ganna 30 caalaa kongireesii Amerikaa keessa hojjate.
Ganna kurnya hedduun duubatti sentera tahee lafuma itti lolee fi itti boojihan, Vetnaam hujiif itti deebihe.Amerikaan hariyummaa Vetnaamiin waliin qabdu jabeeffattee akkuma durii akka wal jaalatanii fi VOAlleen waan durii lakkiftee waan ammaa dubbatu gaafate.
“Me hubadhi.Warra mana hidhaa keessatti waan naa hin malin na tolchetti jira.Sun ammoo waan itti deebihu hin sehu.Vetnaam ummata dansaa,hariyaa dansaa qabdi.Wal jaalannaa jechuu wannii nu dhowwaa hin jirtu.”
Gaafa Al-Qaayidaan Amerikaatti nama kuma hedudu fixxe Fulbaana 11,2001 sunillee warra sunuun shakkanii qaban akka mana hidhaa sun keessatti akka isa tolchan hin tolchine gaafate.Hajaja Amerikaan Iraaqii fi Afgaansitaanittiin duulte ammoo ya deeggare.
Paartii Rippaabilikaan keessaa warra herrega qajeelaa qaba jedhaniin keessa jira.Tanumaaf bara 2008tti paartii Rippabilikaan fulaa bu’ee pirezidaantii tahuuf Obaamaa waliin dorgome.
Gaafa duula filannoo irratti ‘Obaamaan Ameirkaatti hin dhalannee Arabaa dhufee’ jedhanii duula flannoo irratti itti himanillee...’iyyoo iyyoo waan akkasi yaalaa bahi.Obaamaan nama Amerikaati abbaa warraa qalbii qabullee,’ jedhee mormeef.
Dorgommii gaafasii moohamullee hujuma Sentetiitti deebihee itti gaafatamaa koree waraana Amerikaa tahee hojjacahaa bahe.
Joon Makkeeyinii fi pirezidaanti Tiraampi waan hedudu irratti walii hin galle. Makkeeyin nama duula irratti qabamee boojihame.
“Waan boojihameef jabaa biyyaa tahee?Ani warra hin qabamnin ykn hin bojamin jaalaadha.Isanii galtee? Garuma jabaadhee jedha,” jedhe Tiraampi.
Makkeeyin akka Tiraampi biyya itti bulchu jiru hin jaalatu.Caasaa fayyaa Amerikaa Tiraampi ka Obaamaan baase jissee ka ufii baasuuf itti duulellee maqaa Makkeyiniitiin irraa jige.
Itti aanaan pirezidaantii US,ka durii Joe Bidenii fi namii paartii Demokiraati hedduun Makkeeyin guddoo jaalata.
“Namii lubbuu isaa ulfeessuuf galgala kana walti dhufneef kun “Jabaa fi nama itti hirkatan” jaala kiyya kana,joon Makeeyiin maqaa dhibii yaamuun hin qabu.”
Allan Litchman ogeessa seenaa siyaasaa Amerikaati.“Joon Makkeeyin abbootii siyaasaa dhiyootti beennu cufaa caalaa nama yaada siyaasaa paartilee caqasee karaa biyya durattiin deeman itti barbaadu.Fkn waan akka jijjiirama immigration, karaa horii US baduu dhowwanii fi waan hedduu.”
Namii hedduun du’a isaatiif booha, Joon Makkeeyin ammoo haga qalloon keessa jirtu waan galateeffatu hedduu qaba
“Addunyaa tana irraa namii akka kiyya badhaadhe hin jiru. Faaydaa Amerikaatiif hojjadhe.”


text:
Hayyu-dureen Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Daawud Ibsaa, “mootummaan labsii yeroo muddamaan qabatee namoota hedduu hidhaa jira” jechuudhaan, marii Muummichi Ministaraa Itiyoophiyaa, Abiy Ahimad hoogganoota paartiilee siyaasaa waliin dhimma filannoo ilaalchisee geggeessan irratti komee isaanii dhiheessan.
Muummeen Ministira Itoophiyaa Abiyyi Ahmad komii hayyu-duraa ABO irraa dhihaateef ennaa deebii, “miila tokkoon mootummaa wajjin miila tokkoon ammoo dirree biraa keessaa taphachuun mootummaa rakkisa. Namni yakka hojjete itti gaafatama" jedhan.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Updated: 20 January 2019-Partial lists of arrest of Oromo Liberation Front Executive officers, members, supporters and sympathisers in Oromia by Ethiopian government security forces
==============================
1. J.Jabeessaa Gabbisaa MSGABO
2. J.Amaan Filee BBWABO NAQAMTEE
3. J.Bulii Ejjeetaa BBKSABO
4. J.Galgaloo Waariyoo
5. J.Dambii Tashoomaa
6. J.Iddoosaa Taaddasaa
7. Obbo Balaay Yaadataa Gimbii
8. Koloneel Gammachuu Ayyaanaa
9. Faqqadaa Raggasaa
10. Obbo Getaachoo Bayyanaa (abbooti qabeenyaaf jaarsa )
11. Obbo Qanaatee Ayyaanaa (abbooti qabeenyaaf jaarsa)
12. Obboo Getaachoo Tolasaa (Shaanqoo) abbaa qabeenyaa.
13. Obbo Dastaa Lataa abbaa qabeenyaa
14. Obbo Awaluu Nagaadraas abbaa qabeenyaa
15. Obbo Nuuruu Baqqalaa abbaa qabeenyaa
16. Obbo Margaa Fayisaa hojeetaa Mot.
17. Anuumaa Darajjee Qeerroo
18. Guutamaa Gaaromaa Qeerroo
19. Dastaa Moosisaa Qeerroo
20. Mootummaa Gabayyoo barataa
21. Darajjee Guddataa barataa
22. Ababa Raggaasaa barata
23. Obbo Fiqiruu Nagaasaa,
24. Aadde Aagee Tarfaa,
25. Raguueel Hayiluu,
26. Henook yohannis,
27. Burqaa Biraanu,
28. Isiyaaq Zalalem fi
29. Solomon Shaanqoo
30. J/ Abbilee Dheeree /Buttaa Odaa/ (Miseensa #WBO)
31. Dajjaamach Bayyanaa (Shaambuu)
32. Lookoo Guutamaa waggaa 65 (Wallaggaa Jaarsoo)
33. Dawiit Qajeelaa Abbaa Gadaa (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
34. Dabala Fiqiruu (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
35. Diinqaa Adamuu (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
36. Fiqiruu Tadasaa barsisa (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
37. Cuuccaa Mulgeeta (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
38. Barsiisaa Akiliiluu Hordofaa (Dambi Doolloo)
39. Barataa Burqaa Yaaloo (yuunversiitii Walqixxee)
40. Naahiil Ababaa (Barsisaa Universty Amboo)
41. Dargaggoo Dukkallee Holotaa, Ona Qarcaa ganda Lamii Hirphaatti waraana EPRDFn ajjeesame
42. Turee Uddeessaa, Ona Qarcaa ganda Lamii Hirphaatti rasaasaan mataa keessa dhahamee amma Hospitaala Bulee Horaatti waldhaanamaa jira
43. Mijuu Birbirsaa, Ona Qarcaa magaalaa Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
44. Abarraa Duuloo, magaalaa Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
45. Taarikuu Elemaa, magaalaa Qarcaa ganda 02tti ajjeesame
46. Milkeessaa Galgaloo, magaalaa Qarcaa ganda 02tti ajjeesame
47. Tasfaayee Wubee, konkolaachisaa Ambulaansii magaala Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
48. Alamuu Waddeessaa, magaala Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
49. Roobalee Gammadee, ganda Lamii Qarcaatti ajjeesame
50. Guyyee Boggaalee, magaalaa Garbaa ganda 01tti ajjeesame
51. Lammii Hoxxeessaa, ganda Lamii Qarcaatti ajjeesame
52. Bariisoo Quruuxaa, maanguddoo ganna 80 ganda Lamii Hirphaa iddoo addaa Kellaa Fayyaa jedhamutti ajjeesaman.
53. Aadde Dukkee Shaggee maanguddoo ganna 70 Ona Qarcaa ganda Boorottuutti ajjeesaman.
54. Girmaa Dastaa jedhama. Lixa Shaggar Kaachisiirraa humna waraanaa mootummaa Itoophiyaatiin qabamee hidhame.
55. Baaccuu Margaa
56. Obbo Lookoo Guutamaa maanguddoo 65 (Wallagga Lixaa aanaa Jaarsootti)
57. Obbo Isaayyaas Mulugeeetaa Guutee hojjetaa humna Ibsaa Itoophiyaa damee Gimbii 15/01/2019 ) magaalaa Gimbii keessaa waraanni Itoophiyaan qabame.
58. Boontuu Waaqooyyaa Amboo irraa
59. Manguddoo Abbaabaa Maammoo Leeqaa irraa ‘
60. Abdataa Abarraa-Boojjii Dirmajjii magaala Biilaa
61. Damee Darajjee jedhama. Amajjii 3 bara 2019 Hoolotaa
62. Haagee Hambisaa Mudde 31 bara 2018
63. Laggasaa Abeetuu, Barsiiaa Rifty valley, Naqamtee
64. Nagaasaa Abarraa kan magaalaa Burraayyuu keessaa Amajjii 4 bara 2018 hidhame
65. Samuel Margaa
66. Obbo Girmaa Shawaa ( Jaarsa Biyyaa ) Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, deeggaraa ABO
67. Obbo Girmaa Turaa (Manguddoo) Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, deeggaraa ABO
68. Barsiisaa Dajanee Fiqaaduu -Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, deeggaraa ABO
69. Obbo Taganuu Hordofaa -Hojjetaa Mootummaa Shawaa Kaabaa Dagam, deeggaraa ABO
70. Obbo Alamaayyoo Addunnaa -Q/bulaa, Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, deeggaraa ABO
71. Obbo Warquu Raggaasaa -Bulchaa Gandaa, Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, deeggaraa ABO
72. Barsiisaa Yirgaalam Pheexiroos , Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, deeggaraa ABO
73. Muluu Xaafaa, Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, deeggaraa ABO
74. Barsiisaa Lammaa Fayyisaa, Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, deeggaraa ABO
75. Barattuu Hayimaanot Lammaa, Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, deeggaraa ABO
76. Qeerroo Hayiluu Dabalee, Shawaa Kaabaa Aanaa Dagam, deeggaraa ABO
77. Obbo Ashannaafii Hayilu – Hojjetaa Mootummaa, Shawaa Kaabaa Dagam, deeggaraa ABO
78. Mimi Dawut, Wallaggaa
79. Kaasayee Qananiisaa, Amboo.
80. Olii Dhugumaa, Amboo, 19 January 2019
81. Mangee Tafarii, Amboo, 19 January 2019
82. Hajii Nuuruu Suleemaan Iluu Abbaa Booraa , Aanaa Yaayyoo 18/012019
83. Obbo Kaffaaloo Gazaanyi Iluu Abbaa Booraa , Aanaa Yaayyoo 18/012019
84. Fayyisaa Lammii
85. Fayyeeraa Mokonnin
86. Lataa Wiirtuu
87. Mijuu Birbirsaa
88. Milkeessaa Galgaloo
89. Obbo Zalaalam (Angar Guutee)
90. Warquu (Angar Guutee)
91. Obboo Burqaa Janboor, Bulchaan Anaa Baabboo Ganbeel, Humna RIB hidhame
92. Obbo kabbadee Dhaabaa (Kombolcha Guduru)
93. Barsiisaa Taakkalaa Abbabaa (Kombolcha Guduru)
94. Barsiisaa Geetaachoo Alamaayyoo (Kombolcha Guduru)
95. Fayyeraa Toleraa, konkolaachisaa, Godina wallagaa bahaa aanaa Eebantuu
96. Turee Uddeessaa, Ona Qarcaa ganda Lamii Hirphaatti rasaasaan mataa keessa dhahamee amma Hospitaala Bulee Horaatti waldhaanamaa jira
97. Mijuu Birbirsaa, Ona Qarcaa magaalaa Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
98. Abarraa Duuloo, magaalaa Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
99. Taarikuu Elemaa, magaalaa Qarcaa ganda 02tti ajjeesame
100. Milkeessaa Galgaloo, magaalaa Qarcaa ganda 02tti ajjeesame
101. Tasfaayee Wubee, konkolaachisaa Ambulaansii, Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
102. Alamuu Waddeessaa, magaala Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
103. Roobalee Gammadee, ganda Lamii Qarcaatti ajjeesame
104. Guyyee Boggaalee, magaalaa Garbaa ganda 01tti ajjeesame
105. Lammii Hoxxeessaa, ganda Lamii Qarcaatti ajjeesame
106. Bariisoo Quruuxaa, ganna 80 ganda Lamii Hirphaa, Kellaa Fayyaa ajjeesaman.
107. Aadde Dukkee Shaggee ganna 70 Ona Qarcaa ganda Boorottuutti ajjeesaman.
108. Adde Liidiiyaa Goobanaa (haadha ijoollee afurii, Najjoo,
109. Gammachiis Nagaasee, Oromiyaa lixaa, magaalaa Najjoo
110. Abdii Taammiruu, Oromiyaa lixaa, magaalaa Najjoo
111. Getaachoo Awwal, Oromiyaa lixaa, magaalaa Najjoo
112. GUutamaa Idoosaa, Oromiyaa lixaa, magaalaa Najjoo
113. Solomoon Fiqaaduufi, Oromiyaa lixaa, magaalaa Najjoo
114. Fiqiruu moosisaa, Oromiyaa lixaa, magaalaa Najjoo


text:
Hawaasaalee Oromoo biyyoota alaa jiraatan, beektotaaa fi bakka-bu’oota dhaabota siyaasaa Oromoo kan hirmaachise walga’iin Gumii Oromiyaa Addunyaa, jedhu dhuma torban dabree irra, kutaa Minesootaa, magaalaa Miniyaapolis keessatti geggeessamee jira. Jaarmayaa “Global Gumii Oromiyaa” yokaan Gumii Oromiyaa Addunyaa jedhamuu hundeessee, hoogganoota isaa filachuudhaan xumurame walga’iin kun.
Daarectara Ol’aanaa Jaarmayaa kanaa ta’uudhaan ka filataman – Obbo Jamaal Ibraahim, Miniyaapoolis irraa kaayyoo gumiin kun hundeeffameef nuuf ibsanii jiran.
Gaafii fi deebii Obboo Jamaal Ibraahim wajjin godhame kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


text:
—————————————————————————–
( By Jemal Ahmed )
Maqaan Dhalootaa Abdusalaam Qaasim jedhama, maqaan Qabsoo kan Dhaaba keessatti beekkamuun #Elemoo#Biiftuu ti, Jaal Elemoo biiftuu Bara 1960 Baha Oromiyaa Godina Harargee Bahaa Aanaa Qarsaa Magaalaa Qarsaatti Abbaa isaa Haaji Qaasim Kabiiraa’tiifi Haadha isaa aadde Haliimoo Muussaarraa dhalate, Jaal Elemoo yeroo joolummaa xiqqo jabaate akkuma joollee hundaa Barnoota isaa eegale, Barnoota kutaa kudha lamaa ( 12) qabxii garii arkatee Unibarsitii seenee ture, Jaal Elemo Roorroo hamtuu Ummata keenyarra geeysu arkee Barnoota kiyya dura lammii kiyya bilisoomsuun qaba jedhee Barnoota isaa muree lammii isaa roorroo jalaa bilisa baasuuf Murteeyfate.
“* Seenaa Duubaa Hanga tokko;- obboleeysa Abdusalam Qaasim ( Elemoo Biiftuu ) obbo Mahammed Qaasim gootota Dargiin akka lakk, habashaatti bara 1977 Magaalaa #Wataritti ajjeefame keeysaa nama tokko, waan nama gaddisiisu ajjeechaa bara sanii firaafi maatiin hundi walitti qabameeti yeroo ilma isaanii ajjeesan dirqamaan ililcha, Haati Mahammed Qaasim adde halimoo Muussaa ilma isiitti ilaalchuu dadhabdeeti ilkee ciniinnatte, waraanni Dargii Maal taate jedhee nama isii waliin taa’u gaafannaan warri bira jiruus ni ajjeesan jedheee ilkee dhukkuba jedhee waraana Dargiitiif hime, eega Dhukkubu fuudhaa galchaa jedhaniin, isiniis kan ajjeeftan kun ilma kiyya jcehuu waan hin dandeenyeef jecha ilma isii kan isii durratti ajjeesaniif akkuma ilkee Ciniinnateetti Qarsatti galte, yeroo ammaa kana hoggaa mana du’aa ykn mana Booyaa dhayxe booyaa hin beeytu, ni ililchiti, obbooleessi Jaal Elemoo Biiftuu Qabsaawaan Abdulhakim wareegamee Jaal Elemo guyyaa sadaffaa isaatti wareegame obboleeytiin isaanii Gaasixeeysituu Buufata Raadiyoo Harar tan turte adde #Aziza Qaasimiis rakkuma wal fakkaatuun Biyyarraa baate , seenaa isaaniitiis itti deebina.*
Jaal Elemoo Biiftuu kaayoo isaa kana galmaan gayuuf Umrii Joollummaatiin Bara 1970ta keessa waraana Adda Bilisummaa Oromootti dabalame, Jaal Elemo osoo gara biyyaa hin seenin yeroo Biyya ollaa kan akka Djibout ( Jibuutii ) turan Shoorri qabsoo keeysatti inni taphate kan himamee dhumuumit, Jaal Elemoo Biiftuu intala takka qaba, Jaal Elemoo gootummaan inni guyya guyyaan dabalaa deemu yeroo gabaabaa keessatti Sadarkaa Hoggansaa ol aanaan akka geeyse warri lubbuun jiru ragaa baha, Jaal Elemoo hogganaa miseensota waraana isaa dura deemee lolu malee hogganaa waraanaa duuba deemu hin turre.
Bara 1991 yeroo Addi Bilisummaa Oromoo ( ABO’n ) biyya seenu Jaal Elemoo Biiftuu Qondaalota Waraana Adda Bilisummaa Oromoo kanneen ciccimoo jechuun adda duretti laalaman keessaa tokko ture, Baha Oromiyaa keessattuu Godina Harargee Bahaa keeysa iddoon waraanni isaa hin gayin muraasa( xiqqoodha) , waraanni isaa iddoo dhaqetti Diina inifatu malee injifatee galee hin beeku, Jaal Elemoo Loltuudhaas, Qondaalaas, Lolee lolchiisutti amana, lolchiisuun qoftiin isaaf luuynummaadha malee gootummaamit, Jaal Elemoo yoo loltoota Diinaa lamaa fi sadihi kan lubbuun jiru harkatti qabatee fuula keeysa laale malee ajjeesuun qofti isa hin gammachiisu.
Jaal Elemoo Haala kanaan Angoon Hoggantummaa Waraanaafi naannoo gaara mul’ataa guututti itti kanname , teeysoon waajjira isaa guddaan Magaalaa Kurfaa Calleeti, Waraana Diinaa kan fuula Gaara Mul’ataa achi deemuu kajeeluu Dildila Daawweerratti qaxara cabsee karatti hambisa, waraana isii lubbuun jirtu qabees ( boojihe ) shakkii takka malee bakka barbaaddan dhaqaa jedhee taphata, nama waraana qofarraa osoo hin tahin mataa ifiirraa Abdii guutuu qabu, wayyaaneen Waraana ABO baha Oromiyaa iddoo hedduu keessaa baafte Gaara Mul’ataa seenuuf abuurtee waraana humna adda addaa if keessaa qabu gaara Mul’ataa ergiti, amkkuma amala isaa Dildila Daawweerratti laga Gobeeleetti ida’a.
Wayyaaneen waraana isii kan karaa Gaara Mul’ataa as mil’ate bobbahuu malee ka galu ni dhabdeeti gabaasa Elemo hoggaa dhageesu Elemoo Qilxuu kan du’e je’anii as jira jechuu mudatte, Eega Elemo Waraana nyaaphaa Diinaa Darzanaan galafatee Abdii Gaara Mul’ataarraa kutachiise, guyyaa Boodaa humna waraanaa guddaa Birgeedii hedduu Gaara Mul’ataatti boobaafte, lolli ni eegale, Jaal Elemoo Biiftuu kan lola xixxiqaaf Ciqileerraa hin kaane waraana guddaa Diinaa garraan hedduu mirqaanee lafaa ka’e, Shugxiifi kilaash mudhii isaatiin wal bare cinatti Girnoof lafaa fudhate, fayyaa dayaa amma imaama qabanne jechuun isaatiis lola bareedaa barbaannu ar’a arkanne jechuu akka tahe waraana hundaaf ifa.
Dhukkeen Lafaa kaatu Hurree Gaara Mul’ataa Goggooysitee Bagdaad fakkeeysite, Loonchar, Bombii, Girnoof kilaash fi AK hunda shiishii malee sagaleen dhabamteti yoo ijaan barbaadan malee gurri waan dhagayu wallaale, Dabbaal Mootii Gaaraa kan takkaa Hurreen irraa hin ka’in ar’a maaltu na mudate jedheeti ija banate, Umrii yeroo sanii wajjiin fageenyarraa hoggaa Xiixaa lola sanii dhageenyu akka waan Bakakkaan samii gubbaaa deemtuu nutti fakkaachaa ture, warra keenya yoo gaafannees Bar Elemoo Biiftuu ilma Qaasim Kabiiraati nuun jedhan, nama akka keenyaa kana osoo hin tahin nama bifa biraa qabu nutti fakkaate,reefki waraana wayyaanee Dabbaal Mootii Gaaraa jala lafa guute, Jaal Elemoo kan refka diinaa Daawachuu jaalatu irra naannawee geerare, lola akkasii gootummaan gegeeseeti Gootichi Jaal Elemoo Biiftuu * Abdusalaam Qaasim * Gootummaa akkasitiin Waraana wayyaanee Gaara Mul’ataa ijaan achi mil’achuu sodaachise, guyya boodaa Wayyaaneen Jaal Elemo injifachuu dadhabde harka lafa jalaatiin nama itti bittee galaafatte, Kanniisni Mootiin keeysaa kutee dute Jajjabeen Jaal Elemoo ibidda san Caalu qabsiifteeti Dachiifi Samii Dukkaneeysite, manni tuuttoon hiikkatte waan hin dhaabbaneef Jajjabeen Jaal Elemoo tan onnee ibiddaa akkuma amala isii Diina gogonbiftuus Sababa Chaartaraatiin faffacaatee achi buutee miila Bakar taate.
Gooota keenya Rabbiin warra jannataa haa godhu
Nutiis warra gumaa isaanii baasu nu haa godhu
Seenaan isa haa yaadatu.
Check Also
Hayyuu fii gameessi Oromoo gara aakiraa deeman
INNAA LILAAHII WA’iiNAA ILEEYHII RAAJI’UUN PROF Mahdii Hamiid Muudee (Abbaan Gaazexaa Bariisaa) Hayyuun Oromoo guddaan …


text:
Mormii Naqamteetti itti fufeen namni tokko du'ee 19 madaa'an
Sanbata Darbe hooggantoota dhaaba Koongireesii Federaalistii Oromoof simannaan Magaalaa Naqamteetti qophaayee ture humnoota nageenyaan erga Dhorkamee booda Naqamteetti mormii guddaan ka'eera.
Wiixataa fi Kibxata jiraattonni magaalaa Naqamtee fi naannoo ishee daandiiwwan konkolaata cufuun dhoorkamuu sagantaa qophaayeen aarii fi dallansuu isaanii ibsaa turan.
Mormii uummataa dhaabsisuuf ejjennoo humnoonni nageenyaa fudhataniin namni tokko ajjeefamee namoonni 19 ta'an madaawuu Meedikaal Daayireektarri Hospitaala Naqamtee Dr. Dassaaleny Taaddasaa himaniiru.
Dargaggeessi ganna 22 Abbabaa Makonnin rasaasaan iddoo lama rukutamee osoo Hospitaal hin gahiin battalummatti lubbuun isaa akka dabarte, hiriyyaan isaa wayita rukutamu ijaan arge BBCtti himeera.
''Har'a ganama ciree wajjin nyaanna jenne walii bilbillee baane. yeroo baanu waraanni magaala Naqamtee keessatti banamee jira. Makalaakayaan dhukaasa banee mucaa durbaa tokko rukutee ture. Uummannis itti bahee jennaan ituu uummata ari'anii sana keessa mucaan kun dheeraadha qaama qaba ni mul'ata waan ta'eef cinaachasaa rukutanii achummatti du'e,'' jechuun Kiibxata galgala reeffa Abbabaa Makonnniin fuudhee gara Najjoo deemaa akka jiran Hiriyaansaa BBCtti himeera.
''Naqamteetti hojii mataa isaa uummatee hojjeta kan jedhu hiriyyaan Ababbaa ''cinaacha isaa fi mataasaa dhahani. battaluma rukutametti lubbuun darbe reeffa fuunee gara Hospitaalaa dhaqnes'' jedha.
''Hoospitaalattis warri Makalaakayaa karaa dhaabatanii isa du'es akka hin fuune isa madaayes akka hin waldhaansifne dhorkaa turan'' jechuun hiriyyaan Abbabaa himeera.
Meedikaal Daayireektarri Hospitaala Naqamtee Dr. Dassaaleny Taaddasaa ''Abbabaa Mokonnin dargaggeessi jedhamu lapheessaarra rukutamee lubbuun isaa darbe'' jedhanii, namoonni rasaasaan dhahaman Wiixata gara Hospitaalaa dhufuu akka eegalan himan.
''Wiixata nama jaha kanneen biroon ammoo Kibxata gara Hoospitaal dhufan. Walummatti 18/19 ni ta'u. Kana keessaa tokko lubbuun darbeera, tokko ammoo rifeerii gooneerra. Rasaasni hiddi dhiigaa fi narviisaa rukuteera kanaaf sarjarii akka dafee argatuuf ergine yoo ture miilli isaa cituu danda'a '' jedhan.
Warri Hospitaalichatti waldhaanamaa jiran biroon haala gaariirra akka jiranis himaniiru.
Hooggantoonni KFO maal jedhu?
Labsii yeroo muddamaa mootummaan Itoophiyaa labse sababeefachuun walgahiin kun seeraan ala jedhamuun magaalittii akka hin seenne dhorkamuu dura taa'aan KFO Dr. Mararaa Guddinaa BBC tti himaniiru.
''Walgahii hayyamame akka ta'e nutti himameeti kan nuti deemne. kanaaf ammoo poolisiin Wallaggaa Shawaatti dhufee nu simatee nuun dabaalee deemaa ture ragaadha'' jedhan.
''Ambootti Namoonnii miiliyoona lamatti siiqan bahanii osoo dhagaanillee hin darbatamiin nagaan akka xumurame, nutis qaama nagaa malee kan jeequmsaa akka hin taane uummannis ni beeka. Nuti madda jeequmsaa akka hin taane mootummaafis ifa dha'' jedhan Dr. Mararaan waayee ibsa Seekireeteriyaatiin Koomaand postii kaleessa kenne ilaalchisee yaada kennaniin.
Dhaabni isaanii qabsoo seeraa fi naga qabeessa akka gaggeessus himaniiru.
'' Qabsoo seera qabeessadha qabsoon keenya. kanuma itti fufuu malee nuti gara hookkaraa fi daandii birootti hin deemnu. Hin barbaannu . Garasitti akka deemamus dhiibbaa uumaa hin jirru'' jedhan.
Gara fuula duraatti mootummaan yoo walgahiif hayyama kenne ykn uummanni hayyamsiifate uummata waliin waltajjii akka qopheessanis himaniiru.


text:
Mootummaan naannoo Oromiyaa waggoottan darban keessatti aadaa,afaan,seenaafi aartii uummata Oromoo dagaagsuufi guddisuuf,hojiiwwan gurguddaa baayi’ee hojjetee jira.Kanneen keessaa Afaan Oromoo afaan hojii mootummaa naannoofi barnootaa akka ta’u godheera.Afaan Oromoo afaan Saayinsii,tekinooloojii,hogbarruufi artii ta’uun akka dagaagu,baldhinaan irratti hojjetameera.
Kana malees dagaagina aadaa Oromoo mirkaneessuu keessatti ga’ee mataa’saatii kan qabu giddu-galli aadaa Oromoo, magaalaa guddaa Oromiyaa kan taate handhuura Finfinnee irratti ijaaramuun’saa, tarkaanfii guddaadha.Barreessitooti Oromoo kitaabota isaanii keessatti eebbisiisu, Fiilmiin Afaan Oromoo keessatti muldhata.Walumaa galatti Oromooti dhimma guddinaafi dagaagina aadaa,afaan,Ogbarruufi artii Oromoo walga’anii kan keessatti mariyatan ta’uudhaan tajaajila guddaa kennuu jalqabeera.
Kabajamtoota dubbistoota keenyaa ! dhimma hojii,kaayyoofi ergama giddu-gala aadaa Oromoo akka nuu ibsaniif rippoorterri keenya Masqaluu Baalchaa Obbo Abdii Xahaa Daayirektera giddu-gala aadaa Oromoofi Obbo Daani’eel Dheeressaa Giddu-gala Aadaa Oromoo keessatti hogganaa kutaa hojii qorannoofi qo’annoo hambaawwan aadaa haasofsiiseera.
Siifsiin:- Kaayyoo Ijaarsa giddu-gala Aadaa,Oromoo osoo nuu ibsitan.
Ob.Xahaa Abdii:- Kaayyoon isaa;
-
Hojii qorannoofi qo’annoo gama Aadaa,Afaan,Seenaa,Artii Oromoo babaldhisuudhaan, rakkoolee yeroo dheeraa furuun,bu’aa’saa irratti hojjechuun dagaagina ariifachiisaa galmeessisuu
-
Giddu-galeessichi dhaloota haaraaf bakka galma argannoo beekumsaa,bakka Oromiyaan baldhoo keessatti daawwatamu,akkasumas bakka dagaagina teeknooloojii guddina Afaaniifi Artii Oromoo ta’uudhaan jijjiirama guddina hawaasaaf akka gumaachu gochuudha.
-
Finfinneen handhuura Oromiyaa ta’uu’sheen walqabatee,uummanni Oromoo faayidaa gama guddina aadaatiin magaalattii’rraa argattu mirkaneessuun,aadaa’saa akka keessatti dagaagfatu gochuudha.
-
Giddu-galeessicha,bakka gahumsa Tuuriistii gochuudhaan, faayidaa gama diingdeen,naannoon Oromiyaa argatu daran cimsuufidha.
Siifsiin:-Barbaachisummaa Giddugaleessa Aadaa osoo nuu ibsitan
Giddu-galeessi Aadaa Oromoo Finfinnee kun, seenaa biyyoolessaa keessatti,iddoo olaanaa qaba.
Hanga ammaatti sadarkaa biyyaalessaattis ta’e naannoolee biroo keessatti,dagaagina aadaa,seenaa,artiifi hambaalee uummataa dagaagsuuf hojiin haala ijaarsa giddu-gala kanaan sadarkaa kanaan kan hojjetame hin jiru.Kanaaf giddu-galli kun uummata Oromootiif gama guddina afaan,seenaa artii,walumaagalatti guddina aadaa Oromoof,barbaachisummaan’saa fi faayidaan inni kennu akka salphaatti waan madaalamu miti.
Siifsin:-Giddu galli aadaa Oromoo kun iddoo kana irratti akka ijaaramuuf akkamitti filatamee?
Ob.Daani’eel Dheeressaa:-Iddoo kana irratti waggoota 120 dura sirni aadaa Oromoo irratti adeemsifamaa ture.Fakkeenyaaf sirna Irreechaa,dirree namoota wal lolan irratti araarsaniifi ganda Masqalee guyyaatee jedhamee beekamu ture.
Siifsiin:- Ulaagaan giddu gala aadaa kana iddoo kanatti dhaabuuf itti filatame maal turee?
Ob.Daani’eel:- Iddoo Oromoon sirna aadaa’saa irratti kabajataa ture waan ta’eef, seenaa sana yaadachuufidha.
Siifsiin:- Faayidaa Gama Hawaasummaatiin qabu hoo maal fakkaataa?
Ob. Abdii :- Uummati Oromoo sirna gita bittaa dabre keessatti mirga sabummaafi namoomaa dhabee,aadaan’saa awwaalamee ture.Aadaafi afaan’saa magaalotaa alatti,ganda baadiyyaa keessatti akka murtaa’uufi,teeknolojii ammayyaa’rraa fagaatee akka qancaru(quucaru) godhamaa ture.
Amma garuu,giddu-galeessi kun aadaa Oromoo magaalaa keessatti guddisuudhaan,uummanni Oromoo fayyadamaa guddina adduunyaan gama hundaanuu galmeessisaa jiru keessatti hirmaataa akka ta’uufi teknooloojiitiin fayyadamaa akka ta’u gochuudhaan, afaan’saa afaan teekinooloojii ta’uun hawaasni Oromoo fayyadamaa akka ta’u godha jedhamee yaadama.
Siifsiin :- Faayidaan gama diinagdeen qabuhoo maal fakkaataa?
Ob. Abdii:- Giddu-galeessi aadaa kun,galii agarsiisa aadaa,(Golaambaafi Tiyaatira) akkasumas galmoota walga’ii adda addaa of keessatti qabatee jiru’rraa argamu cinatti,akka bakka hawwataa tuuristii ta’uudhaan,tajaajiluun tuuristota dhimma daawwannaafis ta’e qorannoof fedhii qaban,gara biyya keenyaatti harkisuudhaan galii argamsiisa.
Kana malees dargaggoota Oromoo akka fedhiifi dandeetti’saaniitiin leenjii ogummaa artii kennamuun fayyadamanii,galii ofii akka uuman gargaaruudhaan hojii dhabummaa naannoo keenya’rraa hirdhisuudhaan,gahee guddaa gumaacha jedhamee eegama.
Siifsiin:- Tajaajilawwan giddu-galli kun kennu osoo nuu ibsitanii
Ob.Abdii:-Tokko tokko kaasuuf:
-
Tajaajila qorannoofi qo’annoo kennuu,
-
Tajaajila daawwannaa golambaa,
-
Tajaajila leenjiiwwan gummaa Artii.
-
Galma waltajjiiwwan mariifi yaa’ii kan keessatti gaggeeffamu.
-
Feestiivaalota qopheessuu,
-
Agarsiisa artii (fiilmii,tiyaatira,diraamaa) kan keessatti gaggeeffamu.
-
Agarsiisa muuziqaafi konsertii kan itti geggeeffamu,
-
Gaalarii,egzibiishinii dhaabbiifi yeroo akkasumas baazaarii
-
Tajaajila dubbisaafiagarsiisa kitaabotaafi maxxansaalee adda adda ,
-
Qophii barreeffamaa kan keessatti raawwatamu,
-
Walitti hidhamiinsa gabaa Imx.industirii aadaa irratti gurm’an kan keessatti raawwatamu,
-
Dhaabbilee adda addaa waliin walitti hidhamanis hojii kan keessatti uumamu fkn.dhaabbiilee barnootaa,dhaabbilee qorannoofi qo’annoo kkf.
Siifsiin:-Gamoowwan Giddugaleessa kana keessatti ijaaraman maal fa’ii?
Ob.Abdi:- Giddu-galeessi Aadaa Oromoo magaalaa Finfinnee keessatti ijaarame kun tajaajila dagaagina aadaa Oromoo bifa garaa garaatiin akka kennutti ta’ee kan ijaarame yoo ta’u,gamoon kun bilookiwwan gurguddoo tajaajila dagaagina,aadaaf oolan,kudhaniifi kutaalee tajaajila xixiqqaaf ta’an heddu ofkeessaatti qaba.Isaanis:
-
Golahambaa Oromiyaa
-
Bilookii guddaa giddu-galeessa aadaa kana keessa fuulleen mul’atuufi darbii afur kan dheeratu,gamoo golahambaati.Gamoon kun tajaajila inni kennu keessaa;hambaalee aadaa,seenaa,uumamaa,arki’olojiifi calaqqeewwan eenyummaa uumata Oromoo kan qabudha.Kana malees hambaaleefi calaqqeewwan aadaa kan keessatti agarsiifamu qofa osoo hintaane Itiyoophiyaa keessattis haalli jireenya hawaasaa,keessattuu kan sabaaf sablammootaa maal akka fakkaatu walitti hidhamani jiranis maal akka fakkaatu kan nama hubachiisudha.
-
Wiirtuu Odeeffannoo,Arkaayiviifi Mana Ketaabotaa:-
-
Gamoon wiirtuu Odeeffannoo,Arkaayiviifi manni kitaabotaa kun abbaa darbii lamaa ta’ee,iddoo kitaabota,barreeffamoota qorannoofi barruulee adda addaa akkasumas tajaajila odeeffannoo interneetiifi IT. uummataaf kennuufi tajaajila dubbisa kitaabaa kennuuf kan gargaarudha.
-
Wiirtuun gamoo kana keessatti argamu kunis odeeffannoon haala siyaasaa, hawaasaafi naannoo keenya bifa bifa qindaa’aafi ammayyaa’een tajaajilamtoota bira akka gahuufi qorannoofi qo’annoo adda addaatiif kan tajaajilan,arkaayivoonni,adda addaa kan itti kunuunfamanidha.
-
Wiirtuu Qorannoo Afaan,Seenaafi Artii Oromoo
-
Weertuun kun Bilookii abbaa darbii sadii dhimma kanaaf ijaarame keessatti kan argamu yoo ta’u,bilookiin kun Qorannoo Afaanfi Seenaa Oromootiif kan oolan kutaa laaboraatoriifi dokumenteeshinii kan of keessatti qabudha.
-
Wiirtuun kun qorannoowwan beekumsaa (academic) aadaa, duudhaa, afaan, artii, seenaa Oromoo’rratti xiyyeeffatee kan hojjetuufi qorannoowwan kunis dhimmoota gurguddoo rakkoowwan yeroo dheeraa furuu danda’an,kan akka dhimmoota hawaasummaa, diinagdee, siyaasaa, imaamattoota mootummaa kkf.irratti xiyyeeffachuun, kan hojjetuufi kallattii kaa’uu kan danda’udha.
4 .Galma Tiyaatiraa,Muuziqaa,Fiilmiifi walga’ii:-
-
Galma waltajjii ibsaafi meeshaalee ammayyaatiin gurmaa’een hojjetame kun,gamoo abbaa darbii tokkoo keessatti kan argamu yoo ta’u,qabiyyee sagantaalee galma giddu-galaa kana keessaa isa tokkodha.Kunis agarsiisa muuziqaa,tiyaatiraafi fiilmiin adda addaa uummataaf kan keessatti dhiyaatu,akkasumas walga’ii,(“conference”) adda addaa,keessummeessuu kan danda’udha.Galmi kunis namoota 800 galma gidduutti,akkasumas namoota 200 darbii tokkooffaatti (“VIP stage”) walumatti namoota 1000 ni keessummeessa.
-
Dabalataanis galma agarsiisa artii xixiqqaafi agarsiisa gurguddaa uummataaf osoo hindhiyaatin dura iddoo ogeessotaan itti gamagamamu kan teessoo nama 400 qabachuu danda’u keessatti argamudha.
5. Galma Leenjiifi shaakala Artii:-
-
Galmi leenjii kun bilookii abbaa darbii tokkoo yoo ta’u,hojiiwan dandeettiifi ogummaa artiistotaa cimsuuf leenjiiwwan gaggabaabaa kan keessatti kennamu,akkasumas sirboota aadaa Oromoo,uummata keessaa qorannoodhaan walitti qabaman’rratti artiistota dandeettii qabaniifi akkasumas amaatarootaafi dargaggoota fedhii artii qabaniif bakka itti leenjii kennamudha.
6. Ulaawwan Gaalaariifi Egzibiishinii:-
-
Giddu-galeessi Aadaa Oromoo galmootaafi ulaawwan agarsiisa dhaabbiifi kan yeroo itti muldhatan ni qaba. (“Galleries and Exhibition Centers”)
7 .Mana nyaataafi Dhugaatii Aadaafi Ammayyaa:-
-
Bilookiin kun G+1 ta’ee namoota 150 yeroo tokkotti keessummeessuu kan danda’u yoo ta’u mana nyaataafi dhugaatii qaba.Kana keessatti nyaanniifi dhugaatiin aadaafi ammayyaa’aa namoota tajaajilamaniif kan dhiyeessu qaba.
8. Ijaarsotni miidhaginaafi aadaa Uummata Oromoo calaqisan:-
Iddoon ijaarsa giddu-galeessichaa,fakkiiwwanifi bocawwan aadaa Oromoo agarsiisaniifi baazaariin,akkasumas egzibiishiniin adda addaa kan itti gaggeeffamanidha.Dabalataanis manneetii gurgurtaa meeshaaleefi uffannaa aadaa kan of keessatti qabateefi walakkaa gamoo giddu-galeessichaatti iddoon banaa,(“Court yard”) kan jiru yoo ta’u, iddoon kunis iddoo kuufamaafi fincaa’aa bishaanii bifa lakkoofsa saddeetiin,ijaaramedha.Kunis irra deddeebii aangoo sirna gadaa Oromoo kan agarsiisudha.
-
Ijaarsota tajaajila bu’uraa kennan:-
-
Manaa kuusaa bishaanii,(“reservoir”)
-
Mana jenereetera ibsaa
-
Manneetii waardiyyaa sadii
-
Ijaarsa fincaa’aa bishaanii fuullee gamoo kanatti kan argamu (“fawunteenii bishaanii”)
-
Iddoo konkolaattoti 400 ta’an irra dhaabbatan (“car park”)
-
Daanndiiwwan kobilistoonii keessa keessaa sadarkaasaa eeggate.
-
Daandii qaama miidhamtooti alaa kaasee kutaalee hunda geessuu danda’ufi liiftii lama.
-
Bakka magariisaa baldhina qabu.
-
Dallaa “RHS”jedhamuufi dhagaafi sibiilaan hojjetame qaba.
Egaa haala armaan olitti ibsameen giddu galli aadaa Oromoo kun uummataaf tajaajila kennaa jira.
-
Bocawwan umriifi meeshaa faaya uummata Oromoo agarsiisan
-
Mooraa giddu-gala kana keessatti gamoo guddicha marsanii kan argaman godinaalee Oromiyaa hunda keessatti uffannaafi meeshaalee faaya aadaa qabatanii umriifi korniyaan kan itti muldhatan suuraa Abbootii Gadaafi Haadha gadaa,akkasumas dargaggeessa dhiiraafi shamarree kan agarsiisu cirrachaafi sibiilaan kan hojjetamanidha.
Siifsiin:- Obbo Abdii utuu marii keenya hin xummuuri yaadi dhumarratti kaastan jiraa?
Ob.Abdii:- Akka walii galaatti giddu galli aadaa Oromoo kun hawaasa Oromoo gama dagaagina aadaa,seenaafi afaan isaaf kan inni gumaachu akkuma jirutti ta’ee hawaasni magaalaa Finfinneefi naannooleen gara biraas qophiilee (sagantaalee) garaa garaaf itti tajaajilamaa jiru.
Gama birootiinis handhuura Oromiyaa kan taate magaalaa Finfinnee’rratti kan argamu ta’uun’saa tuuristota biyya keessaafi alaa’rraa dhufaniif bakka bashannanaa, daawwannaa,qo’annoofi qorannoo ta’uun,sadarkaa naannoo bira taree, akka biyyaalessaatti bu’aa hangana hinjedhamne akka inni gumaachu kan wal nama gaafachiisu miti.
Kanaaf guddina aadaa keenya ariifachiisuun hawaasa keenya daran fayyadamaa haataasifnu !giddu-gala keenyas waliin haa dagaagsinu!
Obbo Abdii Xhaa Daayireketer giddu-gala aadaa Oromoofi obbo Daani’eel Dheeressaa itti gaafatamaa kutaa qorannoofi qo’annoo hambaawwan aadaa, ibsa nuu kennaniif maqaa dubbistoota Siifsiiniin baayi’ee isin galateeffanna.Horaa bulaa ! Deebanaa!
Barreeffamni kun Gulaalaa Siifsiiniifi BATO gidduutti kan geggeeffameedha.


text:
Prezidaantiin Ertraa Isaayyaas Afewerki daawwannaa guyyoota lamaaf kaleessa erga Masrii seenanii prezidaant El-Sisi waliin wal arganii booda angawoota biyyattii waliin mari’achuu itti fufanii jiru.
Isaayyaasii fi El-sisiin guddina michummaa daldalaa fi investmentii biyyoota lamaan gidduu guddataa adeeme akkasumas dhimmootii naannoo fi kan sadarkaa addunyaa irratti mari’ataniiru. Itti dabaluu dhaanis misooma naannoo irratti kan mari’atan ta’uu sabaa himaan Ertraa beeksisee jira.
Prezidaantiin Masrii fi giti isaanii kan Ertraa Wiixata darbe Cairo keessatti kan wal argan muddama Sudaanii fi falmii daangaa Itiyoophiyaa waliin jiru irratti mari’achuu akkasumas ijaarsa ittisa laga Abbayyaa ta’uu Washington post gabaasee jira.
Prezidaant Abdel Fattah El-Sisin walii galtee sadarkaa ol aanaa Ertra giduu illee galateeffataniiru. Giti isaanii kan Ertraas gama isaaniin qooda Masriin naannoo sana keessatti qabdu fi fedhi iseen guddina afriikaa ilaalchisuun agarsiiste jedhan faarsanii jiran.