text:
1.Piraamiidii guddicha biyya Misiraa (Gibtsii)
Piiraamiidiin kun dhaabbata barumsa,aadaafi saayinsii mootummoota gamtoomanii adduunyaatti (UNESCO)tti kan galmaa’e hambaawwan dinqisiisoo adduunyaa torban keessaa isa guddichadha. Akka barreessitooti seenaa biyya Misiraa ibsanitti, Piraamiidii kana ijaaranii fixuuf waggaa 10-20 isaanitti fudhate.
Piiraamidiin kun kan ijaarame dhaloota Kiristoos dura,waggaa 2560 (2560 B.C) si’a ta’u,ol dheerinni isaa meetirii 146.5dha.Hunda caalaa kan nama dinqisiisummoo, haalli Piiramidichaa hingeeddaramne.Akkuma duriitti jira. Akka seenaa odeessamutti,Piiraamiidiin guddichi kun awwaala Fari’oonii (mooticha) Misiraa afraffaa Kufu jedhamuudha jedhama.
Garabiraan kan nama dinqisiisu immoo,ji’arraa ta’anii yeroo gadi ilaalan, Piiraamidiin kun akka hurjii kan ifu ta’uusaati. Ulfinni walii galaa Piiraamiidii kanaa,kiiloo giraamii miliyoona 50dha. Akka odeessamutti Piiraamiidii kana ijaaranii hamma xummuuranitti, guyyaa guyyaan dhagaan toonii 800 itti guuramaa ture.Waa’ee ogeeyyota ijaarsa Piiraamiidii kanaa, tilmaamoti garaa garaa dhiyaachaa turan.Falaasamooti Giriikii,Piiraamiidiin kun kan ijaarame humna garbootaanidha yeroo jedhan,kaan immoo humna garbootaa qofaan osoo hin taane namooti 100,000 irratti hirmaataniiru jedhu.Egaa Piraamidiin kun waggoota 3,800 dabraniif adduunyaa irratti guddicha jedhamee galmaa’eera
2.Amfii tiyaatirii Roomaa (Closseeum of Rome)
Amfii tiyaatiriin Roomaa kun kan ijaarame,dhaloota kiristoos booda waggaa 70-80 dha.Galmi tiyaatiraa kun kan ijaarame,boca geengoodhaan si’a ta’u,kan ijaarames konkiriitiidhaani.
Galmi tiyaatiraa kun handhuura magaalaa guddaa biyya Xaaliyaanii Room keessatti argama.Manni tiyaatiraa kun guddina isaatiin addunyaa irratti dorgomaa hiqabu.
Manni tiyaatiraa kun yeroo tokkotti daawwattoota 50,000-80,000 qabachuu danda’a jedhamee tilmaamama.Akka jedhamutti mana tiyaatiraa kana kan ijaaran,lammiiwwan Filisxeemotaafi Israa’eelota, dhaloota Kiristoos booda jaarraa 7ffaa irratti booji’amaniinidha.
Galmi tiyaatiraa kun tibba sana iddoo waldorgommiin gurguddaafi oolmaa dirree waraanaa injifannoo irratti argataniif itti geeraranidha.Hamma fedhellee kirkira lafaafii balaa garaa garaatiin walakkaan isaa yo jijjigellee, haambaa qaroominaa impaayera Roomaa barooota sanaa waan ta’eef,Tuuristota miliyoonaan lakkaa’amantu daawwata. Sababii kanaan biyyattiif galii guddaa gachaa jira.
Galmi tiyaatirii guddaa kun maqaan guddaa Room durii akka yaadatamuuf horii gamtaa Awurooppaa saantima Yuuroo shan irratti boocameera.Gamoon amfii tiyaatirii kanaa baayi’ee dinqisiisaa ta’uu isaarraa kan ka’e tibba tokko akkas jedhameera:
“As long as the closseum stands so shall Rome;when the colosseum falls,Rome shall fall;When Rome falls,so falls the world”
”Gamoon mana tiyaatiraa kun hamma dhaabatetti, Roomis ni dhaabbatti.Gamoon kun yoo kufe,Roomis ni kufti. Room kute jechuun immoo,adduunyaan kufe jechuudha.”
3.Gimbii Chaayinaa Guddicha (The Great wall of China)
Dhaabbata barumsa aadaafi saayinsii mootummoota gamtoomanii (UNESCO)dhaan kan galmaa’an dinqisiisoo adduunyaa torban gidduudhaa tokko kan ta’e gimbii guddicha Chaayinaadha.Gimbiin guddichi Chaayinaa kan ijaarame, dhaloota Kiristoos dura waggaa 220 (220 B.C) jalqabamee xummuuruuf baroota dheeraa fudhate. Dheerinni gimbii kanaa walumaa galatti,k.m.21,196 si’a ta’u kan ijaarames Chaayinaa bahaa irraa hamma Chaayinaa dhihaatti kan diriiredha.
Innis kutaa biyya Chaayinaa bahaa Daandiingi jedhamurraa ka’ee hamma kutaa biyya Chaayinaa dhihaa Loopileeki jedhamutti kan diriiredha.Gimbiin Chaayinaa guddichi kun hambaa adduunyaa ta’ee UNESCO dhaan kan galmaa’e walga’ii mootummoota gamtoomanii adduunyaa a.l.A.bara 1987geggeeffame irrattidha.Gimbichi dhagaa,suphee,mukaafi biyyoo jabaa irraa ijaarame.
Kaayyoon gimbiin Chaayinaa guddichi kun itti ijaarame,daangaa Chaayinaa weerartoota alaa irraa of eeguufidha.Keessumaa Mongoolota weerartoota karaa kaabaan yeroo baayi’ee miidhaa irraan gahan irraa of eeguuf yaadameeti
Kaayyoon gara biraa gimbii kanaa, biyya Chaayinaa keessaa meeshota gadi bahaniifi ol seenan to’achuuf yaadameeti. Gimbiin kun buufata loltootaafi qooxii to’annoo qaba.
4.Taji Mahal
Gamoon dinqisiisaan kun kan argamu biyya Hindii keessatti si’a ta’u,haambaa adduunyaa ta’ee kan galmaa’e, walga’ii 7ffaa dhaabbata barumsa aadaafi saayinsii mootummoota gamtoomanii (UNESCO) a.l.A. bara 1983 godhame irrattidha.
Ol dheerinni gamoo kanaa,meetirii 73 dha.Kan ijaarames a.l.A.bara 1632-1653dha.Gamoon dinqisiisaa kun daawwattoota adduunyaa baayi’ee kan hawwatedha.Keessumaa a.l.A. bara 2014tti tuuristoti miliyoona 7-8 tahan daawwataniiru.
Gamoo kana kan ijaarsise mootii kutaa biyya Hindii Muughaal(Mughal) kan ture,Shaahi Jahan (Shah Jahan) kan jedhamudha.Mootichi kun gamoo kana kan ijaarsise awwaala niitiisaa (haadha manaasaa) baayi’ee jaallatuf ture.
Gamoo kana keessa kutaa keessummooti keessatti boqotanifi,Masgiidota kan qabu si’a ta’u, walumaa galatti tajaajila adda addaaf kan oolan kutaalee 42 qaba.Gamoo kana ijaarsisuuf tibba sana horii Hindii Ruppii biliyoona 52.8 ykn doolaara Ameerikaa miliyoona 827 itti ba’eera.Boordii ijaarsa gamoo mootichi dhaabeen,namooti 20,000 ijaarsa isaa irratti hirmaatan.
Gamoon kun waggaa tokko keessatti Tuuristtooti miliyoona 7_8 tahan kan daawwatan waan ta’eef,hambawwan dinqisiisoo adduunyaa torban gidduudhaa tokko ta’uu danda’eera.
5.Mana Ibsaa Aleksanderiyaa ( The light house of Alexanderia)
Manni ibsaa Aleksaanderiyaa kun kan argamu biyya Misiraa (Giptsii) magaalaa Aleksaanderiyaa keessattidha.Kan ijaarames dhaloota Kiristoos dura waggaa 280dha.Dheerinni isaa meetirii 120-137dha.Kan ijaarsises mootii biyya Misiraa dhaloota Kiristoos dura bara 280_247tti biyya sana bitaa ture Patolemik jedhamunidha.
Manni kun hojiiwwan dinqisiisoo adduunyaa torban keessaa tokkodha.Garuu biyaa Misiraa irraatti a.l.A.bara 956_1323tti kirkira lafaa si’a sadii ta’een baayi’ee miidhamee kan ture si’a ta’u,a.l.A. bara 1480tti guutummaatti diigame.
A.l.A. bara 1968 dhaabbati barumsaa,aadaafi saayinsii adduunyaa, garee qorattootaa gara Aleksanderiyaatti erguudhaan jijjigaa gamoo kanaa argachuu isaarrayyuu,a.l.A.bara 1994 jijjigaa gamoo kanaa uummati akka daawwataniif iddoo mijetaa ta’erra akka taa’an godheera.
6.Habaabotaafi biqiloota gamoowwan Baabiloon irraa (The hanging gardens of Babylon)
Iddoowwan bashannanaa habaaboofi biqiloota gamoowwan Baabiloonirraa, dhaabbata barumsaa,aadaafi saayinsii adduunyaadhaan kan galmaa’an hambaawwan dinqisiisoo adduunyaa torban keessaa tokkodha.
Hojiin bara durii kun, Baabiloon ishee bara durii keessatti kan argamu si’a ta’u,Ogummaa Mahaandisummaa guddaadhaan akka hojjetame dubbatama.
Iddoowwan bashannanaa kunniin keessatti habaabotaafi biqiloota ija namaa hawwatan,mukeen garaa garaafi wayinii gamoowwan gubbaa irratti dhaabamanidha.
Kunis Mooticha Naabuu kadanatsoor lammaffatiin dhaloota Kiristoos dura waggaa 600 (600 b.c)irratti akka dhaabaman dubbatama.Hamma fedhellee iddoon kun asi jedhamee hundi kan irratti walii hingalle yoo ta’ellee,iddoon bashannanaa kun dur magaalaa Baabiloon jedhamtee beekamaa kan turte, Iraaq hardhaa keessa akka ture dubbatama.
Iddoo bashannanaa kana Mootichi Naabuu kadanatsoor kan hojjechiise haadhamanaasaa baayi’ee jaallatuuf akka ta’e dubbatama.
7. Siidaa Ze’usii, Olompiyaan Girikii (The Statue of Olompian Zeus)
Ze’us kan jedhamu Waaqota Girikii bara durii keessaa isa tokkodha.Yaadannoo isaaf siidaawwan dinqisiisoo adduunyaa ijaaraman keessaa tokkodha.
Siidaa kana kan ijaare ykn kan boce immoo, Fidiyas (Phedias) kan jedhamu ogeessa ijaarsaadha.Kan ijaares dhaloota Kiristoos dura waggaa 435 (435 b.c)dha.
Siidaan mana sagadaa Waaqa Giriikotaa Ze’us jedhamu kun, baayi’ee guddaa si’a ta’u, dheerinni isaa meetirii 13 dha.Boci qaama Ze’us, muka gurraacha jabaa (cimaa),ilka arbaa, warqee,dhagaa babbareedoodhaan kan hojjetame (tolchame)dha.
Barreessaa seenaa biyya Girikii kan ta’e Hoomer, kitaaba isaa keessatti akka ibsetti, Ogeessi kun siidaa kana hojjechuuf maaltu akka isa kakkaase gaafatamee yeroo dubbatu, kitaaba Oliyaad keessatti waa’ee Waaqa Girikii Ze’us barreeffame dubbisuu isaa irraa ka’ee akka boce dubbatama.
Siidaan kun dhaloota Kiristoos booda jaarraa 5ffaa irratti akka jijjige dubbatama.Fakkeenyaaf barreessaan seenaa biyya Girikii kan Siwetoniyes jedhamu “…mootiin Room Kaalguulaa jedhamu,siidaan kuniifi kanneenis biyya Girik keessaa buqqa’anii,gara magaalaa Roomitti fidanii, waaqotaa sana fakkeesaanii akka bakka buusan waan ajejeef,Siidaan Ze’us jedhamu kun diigamuu danda’e “ jedhee barreesseera.
Sana booda barreessaa seenaa kan ta’e Ji’orjoo Lejifenus jedhamu jaarraa 11ffaa irratti,Siidaan kun gara magaalaa Qosxenxeniyaatti (Constantinople)tti erga fudhatame booda, dhaloota Kiristoos booda bara 425 (425A.D)balaa abiddaa ka’een akka jijjige barreesseera.
Ababaa Ijjiguu tiin


c: text/html

text:
Jaal Marroof – Caffee Raamis irraa; Bilxiginnaan Salphatte
Artistoota Oromoo Nuuf Jiraadhaa
Bilxiginnaa Salphatte!!!
Guyyaa har’aa Lixa Oromiyaa Magaalaa Naqamteetti Waltajjii Command post gaggeeffamaa turte Mormiin xumurame!!
“Ajajoonni Command post Wallagga, Gujii Boorana irraa Magaalaa Naqamteetti marii gaggeessuuf dhufan akkuma mariin eegalameen Ijoolleen Oromoo Raayyaa ittisa Biyyaa keessa jirru gaaffii kana gaafanne;
- Yeroo Koronaa Vaayrasii hammaate Addunyaa yaachisa jiru kanatti maaliif mariif nu waamtu?
- ummata Oromoo irraa maaliif Ajjeechaan jumlaa dhaabachuu dida?
~ Nuti Raayyaa ittisa Biyyaa Ummaatni akka diinaatti nu ilaalaa jira hanga yoomiitti diina ummata fakkaanne jiraanna?
- Command post Seenaan alaa Lixa Oromiyaa fi Kibba Oromiyaa maaliif kaafamu dide?
- Qawwee ummata Oromoo ajjeessuu malee ummata Oromoo hin fayyanne ba’achuu dadhabne?
Waraana Bilisummaa Oromoo waliin Mootummaa maaliif karaa Nagaan dubbii xumuru dida?
…….gaaffiilee armaan olii erga gaafanne ajajan Command post Finfinnee irraa ergame waan deebii nu kennu dideef waltajiicha dhiifne baane amma Konkolaataa keenya gara mooraa keenya deebine jirra Shukuradin Odeeffannoo kana akka ummata Oromoo Bal’aa biraa nu geessu abdii guutuu sirra qabna! Hadaraa qileensa irra nu oolchi”
Sagalee ijoollee Oromoo Raayyaa ittisa Biyyaa keessa jiran irraa!! Qabsoon as geenyaan dubbiin taate Waliif qoodaa!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dhumaatiin Calanqoo Lammaffaa isa Dhumaa Tahuu Qaba! (repost)
Damee Boruu irraa
Seenaan deebisee of agarsiisa akkuma jedhan hammenyi dhumaati Calanqoo Jaaraa tokko dura tahe har’a ija keenya dura itti yaroo lammattaa deebi’ee yaroo tahu gadda guddaa wajjin argaa jirra. Dhumaatiin Annoolee , Calanqoo fi Haroo Arsedee deebi’ee deddeebi’ee akka uummata keenya irratti hin raawwatamne falli isaa waan tokko qofa. Fincila Xumura Garbummaa itti jabeessinee hida garboofatttuu Habashaa of keessaa yaroo dhumaaf yoo buqfinee gatne qofa.
Humni TPLF falmaaa of keessaa injifatee, of qaree bifa haaraan as bahe kun humna faashitii sanyii ilmaan Oromoo lafa irraa duguggee balleessuuf of booda hin jenne dha. Qabsoo fincilaa xummurra garbummaa laafisuun akka gareen TPLF kun basaasaa fi dabballee ishee deebiftee uummata Oromoo keessatti ijaarratuu gargaaruu taha.” Nagaan baradhaa”, “tasgabiin qabsaawwaa “, warri jedhuu warra TPLF akka yaroo argatee of ijaartu gargaaruuf ololaa jiran akka tahe adda baafnee hubachuu qabna. Kana booda TPLF deebitee uummata keenya keessa galuuf akka ayyaanna argatuu gochuu hin qabnu.
TPLF uummata keenya ajjeessuu fi dararuu yaroo itti dhaabbatu hin jiru. Harkaa keninee dhumuu immoo of irratti faccisaa du’uu nuuf wayya? Yoo of irratti lollee irraa dandamanee sanyiin keenya ni hafa. Yoo harka laatne garuu sanyii keenyatu duguugamee bada. Diinni kun nuuf gaddee lubbuu xinnaa fi guddaa keenyaa mararsiifachuuf amala namuma hin qabu. Yookan ammala bineesaa qaba yookaa immoo ilmaan Oromoo akka ilmaan bineesatti ilaala. Silaa namni nama irraa dhalate namaaf gada. Daa’ima, dubartii, jaarsaa fi jartii ajjeessanii mirga guddaa argannee jedhee qaanii tokko malee kan of faarsu TPLF qofa. Kan galuuf yoo jiraate akkuma ibdi Universitii Adigraati keessa jiru ibdi Universitii Walagaa keessaas jiraachuu yoo agartu duwwaa dha. Uummatni nagaan wal ajjeessuun karaa miti. Haa tahu malee uummatni keenya ibida ibidaan of irraa ittisuuf dirqisiisamaa akka jiru waan wal nama gaafachiisu miti.
Of tullumman TPLF isa hiriyyaa qabu akka hin taane argaa jirra. Ijaarsota maqaaf illee ishee wajjin EPRDF keessa jiran akka hiriyatti ilaaltee ulifinaa namuma hin kenituuf. Waan barbaadu hundaa doorsisaa fi sodaachisuudhaan gara barbaadetti ofaa turte, ofaas jirti, gara fuula duraas ofuuf tilmaama qabdi. Kan ajaja TPLF hin fudhanne jiraachuuf haqa hin qabu. Ijaarsi TPLF ijaarsa xanacha hawwasa (cancer of the society) waan taheef utuu hunda keenya hin balleessine wal taanee balleessuun yaroon isaa amma.
OPDO fi ijaarsoonni OPDO wajjin EPRDF keessa jiran TPLF dhiisan utuu uummata isaanii wajjiin dhaabbatanii ofuma isaaniif iyyuu nagaan jiraachuuf ayyaana argatu. Yoo har’a uummata isaanii irraa galgalanii TPLF wajjiin hariroo kan galan tahe harkaan funyoo moramtti of hidhuudha taha. Kan isaan baasuu uummata isaanii wajjin dhaabbatanii gaaffii uummatni kaasaa jiruuf deebii kennuun filmaataa isaanii isa duraa tahuu qaba. Har’a illee qabsoo uummataa akkasi belbelaa jiru kana keessa namoota ergamtoota TPLF amanamoota tahuu isaa agrsiisuuf jala fiigaa jiran yaroo agarru baayyee gaddina. Maal? Dhumaatiin uummata isaanii isaan hin mararuu? Cinqiin uummatni isaanii keessa jiru isaan hin gadisiisuu? Warri kun amma yoom itti garaa isaanii qofaaf jiraatu? Uummatni warra kana TPLF irra adda baasee ilaalaa? Warri kun uummata keessa bahan gananii utuu ija isaanii durati uummatni isaanii dhumaa jiruu dhiigaa ilmaan Oromoon daldaluun adabbii isaanii kan TPLF irra dachaa akka tahuu godha.
Qabsoo Fincila Xumura Garbuummaa daran itti mudduuf gargaarsi Qeerroo Bilisummaa Oromoof godhamu dacha dachan biyyaa keessaa fi alaa jabeessuu qabna. Deemsi qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo baredaa tahee utuu jiruu akka ijaarsatti OPDOn uummata keenya wajjin taha jennee akka hin gowwomnee fi hin daganne baayyee nama yaadeessa. Akka ijaarsatti OPDON qaama EPRDF. EPRDF immoo qaama TPLF waan taheef uummata caalaa isaan walitti siiqu. Utuu yaadan adda tahanii illee akka salphaatti walitti deebi’uu danda’u. Qeerroon Bilisummaa Oromoo qaama OPDO tahuu hin danda’u. Iccittii ijaarsa isaa qabatee OPDO ofitti ammachuu ni danda’a.
Biyya keessatti Qeerroon Bilisummaa Oromoo wareega qaalii baasuudhaan uummata Oromoo walii galla sochoosee qabsoo bilisummaaf qopheessee jira. Kun ijifannaa isa dura ti. Dammaqinsi fi sochiin uummata humna ittisaa yoo hin qabanne, diinni meeshaa waraana guddaa qabuu akka barbaadee itti roorisuu fi gaga’ama guddaa irraan gahuu danda’a. Gagaga’ama argamuu irraa kan ka’e uummatni rifatee akka gara boodaa hin deebine tilmaamni jiraachuu qaba. Diinni meeshaa qaba. Nuyi immoo gamtaa qabna. Gamtaan keenyaa meeshaa diinaa gadi miti. Lakkobsi saba keenya kan humna tahu yoo gamtaan dhaabanne dha. Haalli kun sadarkaa nama bonsu irra gahee jira.Yoo Oromoon Amboo irratti wareegame Oromoo Balee jirutu dirmata. Yoo Oromoo Harare irratti dhumu Oromoo Walaga jirutu Dirmata . Yoo Oromoon Boranati gaaga’amu Oromoo Waloo jirutu dirmata. Galatoomaa Qeerroo kan uummata keenya wal hubachiftanii. Akka humna isaa illee hubatuu tokkummaan dhaabbate waan gootaniif. Haalla kana seenaa uummata Oromoo baroota dhiyyoo keessatti yaroo duraaf argaa jirra. Haalli kun diina uummata keenyaa illee kan roomisiisuu dha.
Karaa biraa hojii gudaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo eegachaa jiru, humna federalaa fi waraana ittisa biyyaa warra jedhamu kana keessa gara gadii Oromootaa fi Sabootaa biraa jedhamee yaadama. Isaan kun meeshaa qaban qabatanii gara uummta isaanii akka goran bal’isaan irratti hojjetamee akka uummata keenya dhumaatii hamaa jalaa olshuu danda’a gochuu qabna. Kana malees meeshaa ajjechaa isa tahe waraana diina keessatti jeequmsa guddaa uummuun TPLF akka dogongortu godha.
Yaroo kana keessa namni dhalootan Oromoo taane garaagarummaa siyaasaa fi ijaarsaa ,ilaalcha kaayyoo adda addaa qabnu boruuf bulchannee dhumaatii uummata keenya irratti agaamaa jiru dura dhaabbachuuf irree tokkoon ka’uu qabna. Erga sabni keenya sayniin isaa lafa irraa duguggamee badee booda siyaasaas tahe deemsi qabsoo irratti wal morkachaa fi wal dorgomaa jirru hiikaa hin qabu. Gareen humni TPLF of qaree injifannaan as bahe kun of tullumaan kan bokoke saynii ilma namaa hunda lafa irraa fixxee olaantummaa Tigrayi hojiin mul’isuuf kutaatee akka ka’e kan agarsiisu mallattoo hedduu argaa jirra. Humni kun ijaarsota maqaaf mootummaa EPRDF keessaa jiraatanii illee ajaja TPLF yoo hin fudhannee haxxaa’ee balleessuu irraa booda hin jedhu.
Garee TPLF kanaaf ayyaana deebisee aangoo dhuunfachuu yoo kananmee dhumaatii amma har’aatti dhaga’amee fi argamee hin beekne uummata keenya irrttis tahe kan isa dura dhaabbatu hundaa irratti akka raawwatu mamii qabaachuu hin qabnu. Badiin garee TPLF kun argamssisuuf deemu uummata Impaayera Itiyoophiyaa keessa jiruu hundaaf akka tahe hubatamee walii galteen dura dhaabbachuu irratti hojjetamuu qaba. Badiin kun uummata Tigrayi ittiis akka dhufaa jiruu hubatanii humana farraa nageenyaa fi mirga ilma nama tahe kana doomsuuf uummata Impaayera Itiyoopaa wajjin hariiroo galuun barbaachisaa dha. TPLF maqaa Uummata Tigayiin haa daldaltu malee Uummata Tigrayiif faayidaa guddaa qofaatti fideef hin jiru. Mootummaan kam iyyuu ni darba. Kan bara baraan jiraatu uummata. Kana hubatee uummatni Tigrayi hiree isaa uummata Impaayeera Itiyoophiyaa keessa jiru wajjin murteefachuuf filachuu qaba.
Oromonni qaabeenya, beekumsaa ,humnaa keenya arjoomuu irraa dabaree bakka jirutti aarsaa nuu irraa barbaadamu baasuudhaan uummata keenya salphinaa fi badii jalaa akka hafu gochuun dirqama tokko tokko keenyaa ti. Booda gaabinee quba nyaachuun gatii hin qabu. Uummatni keenyaa nutti iyyachaa jira. Guyyaa guyyaan dhiigni isaa dhangala’aa jiruu fi lafee isaa caccabaa jiru ija keennya duraa haa mul’atu. Dirmannaa hatattamaa haa goonuuf. “Erga waraabessi darbee sareen duttii “ akka hin taane. Walii gala Dhumaatiin Calanqoo Lamaffaa akka isa dhumaa tahuuf hundee kolonii Habashaa Oromiyaa keessaa buqqisuu dha. Kunis kan tahuu danda’u yoo Fincilaa Xumuraa Garbummaa itti yoo muddine dha.
Gadaan Gadaa Bilisumaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
#Oromia Today at Bale, The Noble Peace Prize winner Is Killing Peaceful Protesters .. Watch both side of Video ..
Akka bineensatti ijoollee Oromoo adamsanii yeroo ajjeesan ilaalaa! Shiftaa namummaa hin qabnetu biyya weerare. Addunyaa irratti shiftaan akkanatti guyyaa adiin nama nagayaa reebee rasaasaan ajjeesu hin jiru. Abbaan Irree akka Abiy mul’atee hin beeku!
Ferhan Abdulselam
Ayyaanni IRREECHA Malkaa Sabbataa osoo hin kabajamiin hafee.Guyyaa har’aa (11/10/2020) sirni kabaja ayyaana irreechaa magaala Sabbataatti ummata magaalaaf naannoo sanaan kabajamu qabu, humni poolisii feedraalaaf Oromiyaan iddoo irreechaaf daandi karas geessu cufuun ummatni akka hin kabajanne dhorkame jira. Dabalootni PPf humni shororkeessan ummata irraa dhorkuun iddoo Irreechi itti kabajamu kana sangaa qalatani, biraa fi farsoo dhugaa iddoo kana hoteelatti jijjirani olani jiru. Kanaanis malkaa salphisani jiru.IRREECHI Malkaa Sabbataa bara dargi keessa illee addaan cite/ dhorkame hin beeku. Kanaaf ummatni magaala Sabbataaf naannoo cufti raga dha. Egaa barrii Abiyi bu’aan ummata Oromoof busee kana. Yaa sabaa salphina kana keessaa bahuuf qabsoo qofatu falaa.
Miidhaksaa Abbishuu
For how long are we going to allow these heinous atrocities by Abiy Ahmed & his henchmen PP against Oromo youth (Qeerroo/Qarree) to continue? For how long?!
#AbiyMUSTGo
! Demand your dignity and freedom now!
#OromoMustUnite
against PP fascists!
#OromiaShallBeFree
from PP fascists!
For how long, Oromo??!! Rise up, and get back the dignity of your people, the Oromo nation, and the freedom of your land, Oromiyaa!
OMN: ( Onk 2020) Baalee Magaalaa Roobetti hiriira nagaa qeerroo muraasni guyyaa har’aa adeemsisan irratti, dhukaasa waraanni mootummaa baneen lubbuun qeerroo tokkoo dabarte.
…
Guyyaa har’aa magaalaa Roobeetti, qeerroon muraasni hiriira mormii ba’uudhaan, dhaadannoo, ‘hidhamtoonni siyaasaa haa hiikaman’ jedhu dhageessisaa kan turan yoo ta’u, ahumni addaa poolisii Oromiyaa hiriira kana bittinneessuuf dhukaasa baneen
Qeerroo magaalichaa, Awwal Abdurroo jedhamu galaafateera.
‘Faallasaa ammoo guyyaa kaleessaa kaadiroonni mootummaa hiriira deggersaa jechuun, magaalicha keessatti ba’anii dhaadannoo faallaa qabsoo Oromoo ta’e, dabaala poolisiitiin dhageessisanii galaniiru. Isaan irratti dhukaasni bittinneessuuf taasifame tokkollee hin turre. Qeerroorratti garuu dhukaasa banuun, nama tokko nu jalaa galaafataniiru’ jechuun jiraataan magaalichaa OMN dubbise ni hima.
Yeroo ammaa kana qeerroon magaalaa Roobee, humnaafi yaada ititaan qabsoo finiinsuuf mariirra jirras jechuun namni kun haala magaalicha OMN-tti himeera.
Related


text:
Ummata keenna kan baadiyaatiif
1. Gabaa loonii dhiisaa( obsaa). Namni daldala looniitiif dhufu hedduun magaala gurguddoo irraa waan dhufuuf san qofa miti tuttuqqaa biyya alaatis waan qabaachu malaanif
2. Namni midhaan callaa mana qabu duru daassifata ykn akka durii majjeenis ta’uu manatti hororadha.
3. Waan hin bilchaatin keessattu kan magaala bitame dhiisa
3. Nama daakkate mana qabne ollaa irraa liqeeffadha
4. Harka keessan saamunaan tkn daaraa ibiddaa ykn boojjiinis ta’uu dhiqadhaa
4. Qixxee fi jaarsummaa beellamattan yoo qabaattanis dabarsa
5. Booyaa( gadda) fira dhiyoo dirqama dhaqui qabdan yoo hin taane hafaa. Yoo deemtanis walirraa siiqaa.
5. Cidhaa fi milkii biroo yeroo biraatti dabarsaa
6.nama kamuu haa ta’u maaf soddaa hun ta’in hin reebbatinaa
7. Aannan waan elemtuu fi aannan tuqaa qulquleessa
8.yoo dhibeen jabaan.jiraachu baate waan laafaaf gqra mana yaala hun dhufinaa
9. Gabaa dhadhaa hawwooleen dhiisa. Dhadhaa isinuu nyaadha amma akka gaaritti
10.iddirii fi maabaraa fa’as yeroof dabarsaa
Dhaamsa waayee dhukkuba Corona
Ummata keenna kan baadiyaatiif


text:
September 29, 2021
Hi akkam jirtuu welcome!
Qarshii Youtube irraa argannu dachaan guddifachuuf qabxiiwwan nuu barbaachisan maalidha?
Akkamitti kaffaltii youtube kenyaa ol kaffachuu dandenyaa jechuu keessanin dura kan isin beeku qabdan youtube akkamitti kaffaltii
September 26, 2021
Yeroo nuti keessa jirruun dursa hojiin namootni addunya kana irraa hojjetan hedduun isaa dadhabbii olaanaa fi galii xiqqaa argamsiisuudhaan kan jiraataa turaniidha. Kunimmoo biyyootuma guddatan irraa kaasnee guddina tekinoloojiin ala hojin hawaasni
September 24, 2021
Jaarraan amma nuti keessa jirru yeroo keenya osoo hin qisaasin, baasii kiisii keenyaas osoo garmalee hin baasiin tekiniloojiin haalota hedduu mijeessee mana ofii teenyee galii adda addaa sarara irraa argachuun yeroo itti danda’ameedha.
Dhaloota
September 21, 2021
Barruun nuti barreessinee galii argannu bifa hedduutu jiru garuu bakkaa fi akkaataan itti nuuf kaffalamu garaagara. Haatahu malee barruulee adda addaa barreessuudhaan internet irraa galii nuti argannu bakka hundatti miti. Garuu kan nuti kaffaltii ga


text:
Nama Turkitti ambaasaaddoara Raashiyaa itti dhukaasuun ajjeese ilaalchisee ibsa xumuraa kennuuf yeroon hin geenye jechuun Raashiyaan beeksistee jirti.
Kan boqonnaa hojii irra ture angawaan poolisii Ambasaddor andrel Karlovtti dhukaasuun kan ajjeese Wixata darbe ture.
Namni ijaan arge VOAf akka ibsetti namni itti dhukaase sun Aleppo hin dagatin, Syria hin dagatin dacheen keenya nagaa hin qabu taanaan atis nagaa hin taatu jechuun iyyaa ture jedhe.
Muummichi ministeeraa Turkii kaleessa ministeera dhimma alaa US John Kerryf bilblaan akka ibsanitti namni ajjeechaa sana raawwate hoogganaa amantii Musliimaa Fehullah gullen kan US keessa maadheffateef yaalii fonqolcha mootummaa baatii Adoolessaa Turkey keessatti raawwateetti hidhata qaba jedhan.
US Gulen sababaa US keessa jiraataniif ajjeechaa sana deggeran ykn keessaa harka qabu isa jedhu fudhatama dhabsiiste.


text:
Prezidaantiin Afriikaa Kibbaa Cyril Ramphosa biyyi isaanii dhiibbaa vaayiresiin koronaa dinagdee biyyattii irra kaa’e irraa akka dandammattu gochuuf bajata doolaara biliyoon 26.3 ramadanii jiru.
Prezidaant Ramaphosa kaleessa TV irratti dhiyaachuun ibsa kennaniin bajanni kun beela akkasumas yaaddoo hawaasaa weerarri vaayiresii koronaa lammiiwwan hiyyeeyyii Afriikaa kibbaa irraan ga’e gad xiqqeessuuf oola.
Biyyattiin daa’imman akkasumas lammiiwwan hojii dhaban gargaaruuf maallaqa deggersaa ni dabalti jedhan Ramphosaan. he country will increase financial grants for child support and for unemployed citizens.
Afriikaa kibbaa keessaa namoonni 3,465 COVID-19n yoo qabaman 58 immo du’aniiru.


text:
Hararge Bahaa Hammareessa
Bakii owaalcha Oromoo ulfina dhabee lafeen isaa daachii kessatti owalamtee kessaa funanamtee darbamuuf bakii owalcha Oromoo ajaja Motummaa biyattin buldozeraan digaamaa jirachuu isaa oduun Oromia iraa nugahee addesseera.
Maddi Oduu kun akka nuuf mirkaneseetti Oromoiya kessatti lafa oromoon du’e itti owalamee qotamee lafeen isaa osoo hinhafin owalchi isaa digamee hambaan/lafeen dhala nama akka salphaatti darbamuuf tatafiin godhama jiruu yeroo amma mormii ummata nanoon hadhabatu maalee gochaan kun ajaja motumaa nanoon hojetama akka jiru bekameera.
Yeroo amma kana kessa kanaaf fakeenya guudda kan tahu Godina Hararge Bahaa kessa goochaa godhamaa jiruu ragaadha.
Godina Hararge Bahaa Hammareessa bakka jaamtuu keessaati motummaan naannoo hararii Dhozariin osoo qotaajiru lafee Waalissaa Musxafa Harawwee tifi sheekoota kan motummaan dargii ajeese akkanati basa osoo jiru irraati dhaqabamee jira . Hala kana akka inni dhabatu ummanii Oromoo bakka saniti walgaahanii akka hin bassnee dhorkuti jiran .
Haalii kun gutuma Oromiya kessatti saminsa lafa motumaan woyanee rawachaa jiruuf
fakkenya isaa tokko weiti tahu halii kun ummata oromoo jirati qofa osoo hintane baka
du’e inii itti owalameetti ilee boqona dhorkuuf tataffi motumichii agarsisa jiruuf fakkenya gudaa tahuu isaa namotii dhima kana itti dhiyenyaan hordofaan nuuf mirkaneesu.
Waalissaa Musxafa Harawwee saboontota Oromoo harka motumaa Dargiitti waregamaan keessa isaa tokko.
“Isaa Dargiitu ajjeesee Woyanen imoo lafee isaa darbuuf qoota jirti” jeedhe tajabaan tokko.
kan armaan gaditti illaltaan kun Owala/qabrii Waalissaa Oromoo Musxafa Harawweeti.


text:
Guraandhala 19-20/2016 Godina Lixa Oromiyaatti FXG’n Jabaachuun Godina Bahaa Wallaggaa Magaalaa Naqamteetti halkan edaa galgala irraa
kaasee mormiin uummataa halkan guutuu gagaalitti raasaa kan bule yoo ta’uun ibsame.
Waraana Wayyaanee guddaan magaalaa Naqamtee keessa qubatee jiruun Sagaleen dhukaasaa utuu Wal irraa utuu hin citiin Uummatarratti
dhukaafamaa kan tureen Waraanni Wayyaanee Uummata Oromoo Magaalaa Naqamtee fi jiraattoota Magaalaa Naqamtee shoroorkeessaa kan bule
ta’uun mIrkanaa’ee jira. Wayyaaneen Uummata Oromoo sodaachisuuf Waraana Guddaa Magaalaa Naqamtee irra qubachiisuun uummata Oromoo
dhukaaftee Madeessaa fi Ajjeesaa kan bulte ta’uun hubatame jira.
Dhuukaasni Magaalaa Naqemtee keessatti halkan edaa dhageesifama bule duubdeebii dhukaasaa illee kan qabu ta’uun mirkanaa’ee jira. Waraanna
Wayyaanee keressaas loltootni Hedduun madeeffamuun hospital Naqemtee galanii kan jiran ta’uutu ibsama jira. Ilmaan Oromoo halkan Edaa
Magaalaa Naqemtee keessatti madeeffaman lakkoofsaan hedduu ta’uun yeroo amma hospitaalaa Naqamtee namoonni hedduun akka ciisaanii yaalaa gahaa illee dhaaba jiran ibsame, namoota kaleessa galgala waraana wayyaaneetiin rukutamanii madeeffaman keessatti barsiisotni
Yuunibarsiitii Wallaggaa kan argaman ta’uun Barsiisaa Geetinet Taaddaa kan jedhamuu Barsiisaa Engineering Yuunibarsiitii wallaggaa dabalatee namoonni nagaan hedduun utuu galgala daandii irraa gara mana galmaa isaaniitti adeemanii rasaasaan wayyaaneen reebaa kan turte ta’uu madden keenya ibsa jiru maqaa namoota madeeffamanii fi wareegama hundaa jala bu’uun kan isiniif gabaafnu ta’a.
Guraandhala 19-20/2016 Godina Lixa Oromiyaatti FXG’n Jabaachuun Godina Bahaa Wallaggaa Magaalaa Naqamteetti halkan edaa galgala irraa kaasee mormiin uummataa halkan guutuu gagaalitti raasaa kan bule yoo ta’uun ibsame.
Guraandhala 19-20/2016 Godina Lixa Oromiyaatti FXG’n Jabaachuun Godina Bahaa Wallaggaa Magaalaa Naqamteetti halkan edaa galgala irraa


text:
Jannata Isiniif Waadaa Galamte Kafaruu fi Shirkii Hojjachuun hin dhabinaa-kutaa 2.2
Qananii Jannataa-kutaa 2
Jannata Keessatti Gamoowwan
Dhugumatti wanti namni jiruu keessatti hawwuu keessaa tokko gamoo ykn mana bareedaa qabaachudha. Jireenyi addunyaa tuni iddoo qormaataa waan taatef, hawwiin kuni nama hundaaf hin guuttamu. Kanaafu, iddoon hawwiin kuni itti guuttamu eessa jettanii yaadduu? Bakki hundarra gaariin hawwiin kuni namaaf guuttamu Jannata. Sababni isaas, gamoon addunyaa tana keessatti argatan takkaa balaan itti bu’uun diigama, takkaa immoo irraa du’uun duubatti dhiisan. Gamoon Jannataa immoo yeroo hunda turaa gonkumaa hin diigamne, namni achi keessa seenes kan hin duunedha. Kanarratti dabalatee, gamoon Jannataa bareedinna isaatii fi guddinna qananii of keessaa qabuu sammuu keessatti kaasun ni ulfaata. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
Garuu warroonni Gooftaa isaanii sodaatan, goloota gubbaa isaanii irratti goloonni ijaarraman, jala isaanii laggeen yaa’antu isaaniif jira. [Kuni] waadaa Rabbiiti. Rabbiin waadaa [Isaa] hin diigu.” Suuratu Az-Zumar 39:20
Kana jechuun namoonni Isaaf ajajamuu fi ibaadaa Isaaf qulqulleessuun Gooftaa isaanii sodaatan, Jannata qananii keessatti gamoowwan gurguddoon isaaniif qopheefamanii jiru. Gamoowwan gurguddoo kanniin keessatti goloota gubbaa gubbaan walirraan ijaarramantu isaaniif jira. Golootaa fi manneen isaanii jala laggeen ni yaa’u. Rabbiin kana gabroota Isaa Isa sodaataniif waadaa guuttamuu fi mirkanaa’u seenee jira. Rabbiin subhaanahu waadaa Isaa hin diigu.[1]
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Yaa warra amantan! Daldala azaaba (adabbii) laalessaa irraa isin baraarutti isin qajeelchuu? Rabbii fi Ergamaa Isaatti ni amantu, karaa Rabbii keessatti qabeenya keessanii fi nafsee teessaniin ni qabsooftu. Yoo kan beektan taatan, kanatu isiniif caala.” Suuratu As-Saff 61:10-11
Yaa warra Rabbii fi Ergamaa Isaa dhugoomsitan! Daldala azaaba garmalee nama dhukkubsuu irraa isin baraarutti isin qajeelchuu? Daldalli kunis: Rabbii fi Ergamaa Isaatti amanuu itti fuftu, diinii Isaa gargaaruuf qabeenyaa fi nafsee qabdaniin karaa Rabbii keessatti ni qabsooftu. Miidhaa fi faayda wantootaa kan beektan yoo taatan, daldala addunyaa caalaa daldala kanatu isiniif caala. Itti aansee bu’aa daldala kanaa ni dubbata:
“Badiiwwan keessan isiniif araarama, Jannata jala ishii laggeen yaa’anii fi Jannata Adn keessatti iddoo jireenyaa gaarii ta’e isin seensisa. Suni Milkaa’inna Guddaadha.” Suuratu As-Saff 61:12
Yaa warra amantan! Wanta Rabbiin itti ajaju yoo hojjatan, badii fi cubbuu keessan isiniif haguuga, irra darba. Jannata gamoo fi mukkeen ishii jala laggeen yaa’an isin seensisa. Akkasumas, Jannata Adn (qubannaa yeroo hundaa keessa turan) keessatti iddoo jireenyaa qulqulluu fi bareedaa ta’e isin seensisa. Kuni milkaa’inna guddaadha.[2]
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa warra Jannataa fi qananii Jannataa keessaa muraasa yommuu ibsu akkana jedha:
“Fuulonni gariin Guyyaa san qanani’oodha. Carraaqqi isaanitti gammadoodha. Jannata ol’aantu keessatti. Ishii keessatti laaghiyah hin dhagayan. Ishii keessa burqituu yaatutu jira. Ishii keessa sireewwan ol fuudhaman, Kubbaayyawwan kaa’aman, Boraatiwwan tarree galfamanii fi afaawwan diriirfamantu jira.” Suuratu Al-Ghaashiyah 88:8-16
Guyyaa Qiyaamaa fuulli mu’mintootaa qanani’aa fi ifaadha. Fuula isaanii irraa iftii fi qananiin ni mul’ata. Rabbiif ajajamuun wanta addunyaa keessatti carraaqaa turaniif Aakhiratti mindaa hojii isaaniititti gammadu. Jannata bakki ishii ol’aanaa ta’e, sadarkaanis garmalee ol’aanaa ta’ee fi qananii hunda of keessatti hammatte keessatti. “Ishii keessatti laaghiyah hin dhagayan.” Kana jechuun Jannata keessatti dubbii faaydaa hin qabnee fi sobaa hin dhagayan. Jannata keessa burqaalee akka fedhanitti burqiisisanii fi garagalchantu keessa yaa’a. Ammas, Jannata keessa sireewwan (algaa) ol fuudhaman, kubbaayyawwan warra dhuganiif qopheefaman, boraatiwwan tarreefamanii fi minxaafi baay’ee afamantu keessa jira.[3]
Surur jechuun sireewwan
Marfuu’ah-ol fuudhamte (olkaafamte)
Akwaab-kubbaayyawwan (Ingiliffaan Cups)-kuni meeshaa dhugaatiti.
Mawduu’ah-kaa’amte
Namaariq- boraatiwwan xixxiqoo irratti hirkatan
Masfuufah-tarree galfamte
Zaraabiyy– afaawwan (minxaafiwwan)-Ingliffaan carpets
Jannata keessatti sireewwan ol kaafaman, kubbaayyawan dhugaatiif warra Jannataaf kaa’aman, boraatiwwan irratti hirkachuuf tarreefamanii fi minxaafi baay’ee afaman ni jiru. Akkam akka jiranii fi bareedinna isaanii Rabbumatu beeka. Dhugumatti garmalee kan namatti tolanii fi fakkaatan isaanii addunyaa keessatti kan hin argamneedha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Firaasha keessi isaa hariira furdaa irraa ta’e irratti hirkatanii taa’u. Fuduraaleen Jannata lamaanii dhiyoodha.” Suuratu Ar-Rahmaan 55:54
Hariirri uffata laafaa (lislis), qaalii ta’ee fi garmalee namatti toluudha. Keessi ykn jalli firaasha Jannataa hariira irraa kan hojjatame yoo ta’e, alli (gubbaan) isaa hoo akkam ta’inna laata! Dhugumatti bareedinna firaasha kanaa Rabbii olta’aa qofatu beeka. Firaafireen Jannataa isaanitti dhiyoodha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa warra kana keessaa nu haa godhu.
[1] Tafsiiru muyassar-460, Ma’aariju tafakkuri-12/192
[2] Tafsiiru muyassar-552
[3] Tafsiiru Muyassar-592, Tafsiir As-Sa’dii-1088,


text:
Coronavirus (COVID-19) – Oromo
(dhhs.vic.gov.au)—Odeeffannoo, odeessa haaraa, fi gorsa waa’ee dhukkuba coronavirous (COVID-19).
Information, updates and advice about the outbreak of coronavirus (COVID-19).
Yoo si yaaddesse sararaa gargaarsa coronavirus 1800 675 398 (sa’aa 24) bilbili.
Afaan hiikaa yoo barbaadde, TIS National 131 450 irratti itti bilbili.
Duwwaa sadden (000) haala sardamaa qofaaf qabadhu.[/perfectpullquote]
Maal beekuu akka qabdu
-
- Harka kee dhiqadhu, qufaa fi haxxissoo kee haguugi, namoota kaan irraa meetirii 1.5 hiiqi.
- Yoo si dhukube mana turi.
- Yoo mallattoo coronavirus qabaatte ilaalamuu qabda.
- Yoo haalli jijjiirame Qondaalli Ol-aanaan Fayyaa qoqobbii kana jijjiiruu mala.
Waan ati yaadachuu qabdu (What you must remember)
- Harka kee dhiqadhu, yeroo qufaatuu fi haxifattu afaan keetiifii funyaan kee hagoogi, wal irraa fageenya eeguuf meetirii 1.5 namoota kaan irraa hiiqi.
- Yoo si dhukube mana turi. Maatii kee hin qunnamin hojiidhaas hin deemin.
- Yoo mallattoo coronavirus qabaatte ilaalamuu qabda.
- Yoo dandeesse, mana teessee dalaguu itti fufuu qabda.
- Yoo maatii yookaan hiriyoota kee ilaaluuf deemte, wal irraa hiiqiinsa kee eegachuu qabda – harka wal-fuudhuufii wal hammachuun hin jiru. Kun eegannoo namoota ati jaalattuuf tahuudhaan gargaara
- Qondaalli Ol-aanaan Fayyaa (Chief Health Officer) yoo haalli jijjiirame qoqobbii kana jijjiiruu danda’a.
Dilbata, Waxabajjii (June) 21 bara 2020, halkan sa’aa 11:59 irraa eegalee qoqobbiin tokko tokko jijjiiramee jira. Qoqobbiin tokko tokko kan labsamee ture boodatti qabamee jira yookaan jijjiiramee jira lakkoofsa namoota bakka takkatti walitti dhuffuudanda’uu xiqqyesuuf. Jijjiiramni kun kan taheefis lakkoofsi dhibee coronavirus Victoria keessaa waan ol dabaleef.
Waxabajjii (June) 22 qabee Hin dandayamu nama 5 caalaan
- Yeroo tokkotti mana kee si dubbisuuf dhuffun.
Waxabajjii (June) 22 irraa qabee haga nama 10 gayutti :
- Bakkeetti, maneen hawaasa walii galaa keessatti yookaan alatti walitti tuutahuu hin danda’ama
Waxabajjii (June) 22 irraa qabee haga namoota 20 gayutti:
- Mana nyaataa, mana bunaa, mana dhugaatii, kutaan tokko hanga namoota 20 qabaatuun ni dandayama. Dhugaatiin (farshoon) nyaata malee dhihaachuu danda’a, garuu ammoo namootni taa’uu dirqama. Gartuun tokko yoo baay’ate namoota 10 qabaata.
- Sochii qaamaa/ Sport mana keessatti yookaan alatti godchuu dandeessa. Bakka ispoortii jiimii fi daakaa dabalee deemuu dandeessa. Kutaa tokko keessa akka gartuutti hanga namoota 10 murtaawaa dha.
- Gara maneen Amantii yookaan qophii xixiqqaa amantii, namoota qopheessan dabalee dhaquu danda’ama.
- Gara mana bareedinaa yookaan bishaan keessa ciisuu man-keessaa (spa), yookaan rifeensa hojjetachuu, rifeensa haaddachuu, murmurachuu, qaama tumannaa (tattoo) yookaan Shukkuummaa (massage) dhaquu danda’ama.
- Cidha, kan irratti hirmaatan fi warra wal fuudhan lameen dabalee dhaquu danda’ama. Yoo qophiin kun mana dhuunfaatti gaggeessama tahe warra wal fuudheefii yoo baay’ate namoota dubbisuu deeman kan biroo 5 dabalachuu danda’ama.
- Gara maneen giddu-galeessa dhimma-bahiinsa hawaasootoowaniitiifii calaqisiisa aadaa hwaasootoowanii fii manneen kitaabaa (library) yookaan bakka hawaasummaa (community Clubs) deemuutu danda’ama.
- Bakka kuusamaa (gallery), muuziyemii, sinimaa, do’ii, bakka seena-qabeessa, oddoo bashananaa alaa yookaan bakka ittisa beeyilda alaa (zoo) deemuutu danda’ama. Bakka akkasiitti ala keessa yoo tahe nama tokkoof meetirii 4 wal irraa hiiquun ni hayyamama.
- Imala, bakka qubsumaa (book accommodation) qabachuu fi/yookaan Victoria keessa kaambii deemuu danda’ama.
Awwaalcharratti namni 50 hirmaatuun ni danda’ama mana keessaafii alattiis, nama awaalicha gaggeessuu fi hojjetootaas dabalee. Yoo awwaalichi bakka dhuunfaatti gaggeessama tahe yoo baay’ate namootni 5 irratti argamuu danda’u.
Ispoortii hawaasaa (Community sport): leenjiin ispoortii fi wal dorgommiin qaamaan wal xuquu namoota umriin isaanii 18 fi sanaa gadi taheef ni danda’ama. Wal dorgommii qaamaan wal xuquu hin qabne namoota umiriin isaanii kana keessaa ala tahan hundi itti fufuu ni danda’u.
Of eeggachuu, of tiksuu fi Sammuu qajeelaan murteefatuu Yaadadhu. Yoo mana teessee dalaguu dandeesse mana taa’ii dalagi. Waan ala si deemsisu barbaachisaa tahe qofatti of murteessi.
Namoota hojjetoota Victoria keessaa kan tahan kan coronavirus irratti argamee ture yookaan nama dhibeen kun qabe waliin qunnmatii qabaachaa tureef maallaqni yeroo tokko kennamuuf $1,500 ni jira. Odeeffannoo caaluuf toora gargaarsa bilibilaa coronavirus 1800 675 398 irratti (sa’aa 24) bilbili. Afaan hiikaa yoo barbaadde TIS National 131 450 irratti bilbili.
Wanneen caqasaman (Resources)
Wanneen kanaa gadii Kanaan fayyadamuun hawaasa kee hubachiisa, Email, Social media fii hirriroolee hawaasaa kan kanan tahiniiniis.
- Three ways to stay safe poster coronavirus (COVID-19) – (PDF)
- Get tested poster coronavirus (COVID-19) – (PDF)
- Get tested audio file
- Get tested social tile
- Dhukkuba daddabraa coronavirus suutessuu
- Coronavirus (COVID-19) ilaalamuu – Testing for coronavirus (COVID-19) fact sheet – (Word)
- Coronavirus (COVID-19) ilaalamuu – Testing for coronavirus (COVID-19) fact sheet – (PDF)
- Dhiqadhu harka kee yaroo hunda – Poster – Wash your hands regularly
- Hagoogi qufaa keetiifii haxxisoo kee – Poster – Cover your cough and sneeze
- Karaa gargaarsa ittiin argachuu dandeysu yoo kan nagaya dhabni sitti dhagahamu taate, yokaan yaaddoftee cinqamte yaroo dhukubni Korona Vayrasi (COVID-19) jiru kana keysatti – Emergency support fact sheet – (Word)
- Karaa gargaarsa ittiin argachuu dandeysu yoo kan nagaya dhabni sitti dhagahamu taate, yokaan yaaddoftee cinqamte yaroo dhukubni Korona Vayrasi (COVID-19) jiru kana keysatti – Emergency support fact sheet – (PDF)
- English information and updates – coronavirus (COVID-19)
- Translated information and updates – coronavirus (COVID-19)
Maal Yaadachuu Qabdu?
==================
Harka kee dhiqadhu, yeroo qufaatuu fi haxifattu afaan keetiifii funyaan kee hagoogi, wal irraa fageenya eeguuf meetirii 1.5 namoota kaan irraa hiiqi.
Yoo si dhukube mana turi. Maatii kee hin qunnamin hojiidhaas hin deemin.
Yoo mallattoo coronavirus qabaatte ilaalamuu qabda.
Yoo dandeesse, mana teessee dalaguu itti fufuu qabda.
Yoo maatii yookaan hiriyoota kee ilaaluuf deemte, wal irraa hiiqiinsa kee eegachuu qabda – harka wal-fuudhuufii wal hammachuun hin jiru. Kun eegannoo namoota ati jaalattuuf tahuudhaan gargaara
Qondaalli Ol-aanaan Fayyaa (Chief Health Officer) yoo haalli jijjiirame qoqobbii kana jijjiiruu danda’a.
Dilbata, Waxabajjii (June) 21 bara 2020, halkan sa’aa 11:59 irraa eegalee qoqobbiin tokko tokko jijjiiramee jira. Qoqobbiin tokko tokko kan labsamee ture boodatti qabamee jira yookaan jijjiiramee jira lakkoofsa namoota bakka takkatti walitti dhuffuudanda’uu xiqqyesuuf. Jijjiiramni kun kan taheefis lakkoofsi dhibee coronavirus Victoria keessaa waan ol dabaleef.
Waxabajjii (June) 22 qabee Hin dandayamu nama 5 caalaan
Yeroo tokkotti mana kee si dubbisuuf dhuffun.
Waxabajjii (June) 22 irraa qabee haga nama 10 gayutti :
Bakkeetti, maneen hawaasa walii galaa keessatti yookaan alatti walitti tuutahuu hin danda’ama.
Waxabajjii (June) 22 irraa qabee haga namoota 20 gayutti:
Mana nyaataa, mana bunaa, mana dhugaatii, kutaan tokko hanga namoota 20 qabaatuun ni dandayama. Dhugaatiin (farshoon) nyaata malee dhihaachuu danda’a, garuu ammoo namootni taa’uu dirqama. Gartuun tokko yoo baay’ate namoota 10 qabaata.
Sochii qaamaa/ Sport mana keessatti yookaan alatti godchuu dandeessa. Bakka ispoortii jiimii fi daakaa dabalee deemuu dandeessa. Kutaa tokko keessa akka gartuutti hanga namoota 10 murtaawaa dha.
Gara maneen amantii yookaan qophii xixiqqaa amantii, namoota qopheessan dabalee dhaquu danda’ama.
Gara mana bareedinaa yookaan bishaan keessa ciisuu man-keessaa (spa), yookaan rifeensa hojjetachuu, rifeensa haaddachuu, murmurachuu, qaama tumannaa (tattoo) yookaan Shukkuummaa (massage) dhaquu danda’ama.
Cidha, kan irratti hirmaatan fi warra wal fuudhan lameen dabalee dhaquu danda’ama. Yoo qophiin kun mana dhuunfaatti gaggeessama tahe warra wal fuudheefii yoo baay’ate namoota dubbisuu deeman kan biroo 5 dabalachuu danda’ama.
Gara maneen giddu-galeessa dhimma-bahiinsa hawaasootoowaniitiifii calaqisiisa aadaa hwaasootoowanii fii manneen kitaabaa (library) yookaan bakka hawaasummaa (community Clubs) deemuutu danda’ama.
Bakka kuusamaa (gallery), muuziyemii, sinimaa, do’ii, bakka seena-qabeessa, oddoo bashananaa alaa yookaan bakka ittisa beeyilda alaa (zoo) deemuutu danda’ama. Bakka akkasiitti ala keessa yoo tahe nama tokkoof meetirii 4 wal irraa hiiquun ni hayyamama.
Imala, bakka qubsumaa (book accommodation) qabachuu fi/yookaan Victoria keessa kaambii deemuu danda’ama.
Awwaalcharratti namni 50 hirmaatuun ni danda’ama mana keessaafii alattiis, nama awaalicha gaggeessuu fi hojjetootaas dabalee. Yoo awwaalichi bakka dhuunfaatti gaggeessama tahe yoo baay’ate namootni 5 irratti argamuu danda’u.
Ispoortii hawaasaa (Community sport): leenjiin ispoortii fi wal dorgommiin qaamaan wal xuquu namoota umriin isaanii 18 fi sanaa gadi taheef ni danda’ama. Wal dorgommii qaamaan wal xuquu hin qabne namoota umiriin isaanii kana keessaa ala tahan hundi itti fufuu ni danda’u.
Of eeggachuu, of tiksuu fi Sammuu qajeelaan murteefatuu Yaadadhu. Yoo mana teessee dalaguu dandeesse mana taa’ii dalagi. Waan ala si deemsisu barbaachisaa tahe qofatti of murteessi.
Namoota hojjetoota Victoria keessaa kan tahan kan coronavirus irratti argamee ture yookaan nama dhibeen kun qabe waliin qunnmatii qabaachaa tureef maallaqni yeroo tokko kennamuuf $1,500 ni jira. Odeeffannoo caaluuf toora gargaarsa bilibilaa coronavirus 1800 675 398 irratti (sa’aa 24) bilbili. Afaan hiikaa yoo barbaadde TIS National 131 450 irratti bilbili.
Dábessá Gemelal
OMN : ዕለታዊ ዜና (June 24,2020)
Exploring the impact Covid-19 is having on the African continent. #VOACoronavirusAfrica
We are live. On this edition of Straight Talk Africa guest host and VOA Health Correspondent Linord Moudou explores the impact Covid-19 is having on the continent. She will also discuss with our panel of experts the current and future complexities of dealing the coronavirus.
Let us know what part of the world you are watching us from and join our conversatio


text:
Mannii maree nageenyaa mootummoota gamtoomanii guyyaa kaleessaa dhimmaa Itiyoophiyaa irrati marii taasisee ture.
Walgahiin sun waamame brreessaa muummee mootumoota gamtoomanii Antooniyoo Gutereziin. Sababni isaamoo Wa’ee hojjatoota gargaarsa namoomaa Mootumaan Itiyoophiyaa torban darbe biyyaa akka bahan taasiseedhaa.
Walgahii kana irratti Itiyoophiyaa dabalatee bakka bu’oonnii biyyootaa 13 hirmaataniiru . keniyaan Niijer, fi biyyi Karibiyaa tokko ( A3+1) Tuniziyaadhaan bakka bu’anii yaada isaanii dhiheesan.
Biyyoottan biroo miseensonii mana maree nageenyaa darabee darabeedhaan yaada isanii kennaniiru.


text:
Ogeessa To’ataa Tukaana Qacaruu
View this page in another language
English | Español (Spanish) | አማርኛ (Amharic) | العربية (Arabic) | 简体中文 (Chinese) | Français (French) | Hmoob (Hmong) | Oromo | Pycckий (Russian) | Somali | Tiếng Việt (Vietnamese)
Tooftaan beekaman ittiin tukaana siree balleessan Ogeessa To'ataa Ilbiisotaa (OTI) kan "Exterminator" jedhamuun yeroo ba'ee waamamu qacaruudhaani. Tukaana ofuma kootina to'adha yoo jette fiixan ba'uu dhiisuu dandeessa. Yoo kubbaaniyyaa OTI dhiyeessu barbaadde, gatii salphaadhaan argachuun filannoo gaarii ta'uu dhiisuu mala.
Ogeessa To'ataa Ilbiisotaa Barbaaduu
- Kutaa "Find a pro" jedhu toora interneeta www.pestworld.org, jedhu irra barbaadi, kun Dhaabatta To'annaa Ilbiisotaa Biyyoolessaati. Isa keessaa OTI naannoo kee keessatti hojjetu ni argatta.
- Minnesota keessatti, OTI Muummee Qonnaa Minnesota ( Minnesota Department of Agriculture /MDA/) jedhuun heeyyama argachuu isaa mirkaneeffadhu. Akkasumas, ilbiisota qonnaa to'achuudhaaf toora interneetii www2.mda.state.mn.us/webapp/lis/pestappdefault.jsp irratti kaampnaii heeyyama qaban ni argita.
- Tartiiba phonebook Yellow Pages "Pest"; jedhu jalatti yaada fi ilaacha hiriyootaa fi olloota kee ni argatta.
Gaaffiwwan Ogeessa To'ataa Ilbiisotaatiif dhiyaachuu qaban:
Gargaarsa OTI yeroo barbaaddan gaaffiiwwan armaan gadii akka gaafatan ni gorfamtu:
- Muummee Qonnaa Minnesota (Minnesota Department of Agriculture /MDA/) tiin heeyyama argateettaa? Otuu hojiitti hin seeniin heeyyama isaa ilaali. Karaa biraa toora inteneetii muummee qonnaa irraa mirkaneeffadhu.
- Kaampaniin keessan inshuuraansii idea ni qabaa?
- Kaamnaiin keessan Dhaabatta To'annaa Ilbiisotaa Biyyoolessaa wajjin hidhannoo qabaa? (Dhaabatta To'annaa Ilbiisotaa Biyyoolessaa miseensota isaatiif adeemsa to'annaa ni qaba.)
- Waajiraa Better Business Bureau jedhu deemuun seenaa komii isarratti dhiyaate ilaali
- Kaampaniin kun hojii kana irratti muuxannoo hamammii qaba? Hojetoonni isaanii leenjii akkamii fudhachaa turanii? Sa'atii meeqaaf?
- Adeemsa to'annaa tukaanaa sadarkaa isaa eegate ni qabaa?
- Turtiin inni to'annaa kanaaf taasisu hangami?
- Akka maamilaatti itti gaafatamummaan ati ilbiisota kana baleessuuf gargaaru qabdu maali?
- OTI kana erga tukaana kana balleessuuf hojjetee booddee deebi'ee dhufee isin ni ilaalaa? Kun immoo karoora isaa keessa ni jiraa?
- Yoo hoo'insatti fayyadama ta'e kaampaaniin kun meeshaa sana fi summuu ilbiisotaa kan biraa qabaa?
- Yeroo tukaana siree kana to'atan adeemsi ittin fayya ofii eegan ni jiraa?
Odeeffannoo Dabalataa
- To'annaan ilbiisotaa gaariin gosa sadii qaba: keemikaana mana jireenyatti biifamu yeroo murtaa'eef kan turu, hatattaman kan biifamu( keemikaalota tukaana sireeti biifaman), fii daakuu ( iddoo tuttuqqaa namootaa irraa fagoo ta'anitti kan naqaman).
Odeeffaanoo irra deebi'uun ilaaluu
Yeroo kaampaanii ilbiisota too'atu filatte odeeffannoowwan armaan gadii hordofi:
- Maqaa Kaampaanii, teessoo, odeeffaannoo ittiin qunnaman
- Hojii xumuramuu qabu gadi fageenya ilaaluu
- Mala farra ilbiisotaa ittin baleessan hojiirra oolfamu
- Ajaja dursaa hojiirra olfamuu qabu yoo jiraate
- Guyyaa jalqabaa/xumuraa duuka bu'ummaa ilaali ( yoo barbaachise)
- Heeyyamaa fi inshuuransii kaampaaniin sun galee jiru
- Haaldureewwaan, adeemsa waliigaltee diiguu fi adeemsa jaarsummaa inni hordifu.
- Waabii
- Gatii
Qorichoonni farra ilbiisotaa hojiirra ni oolu yoo ta'e, waa'ee qorichichaa kan ibsu (material safety data sheet /MSDS/) odeeffaannoo gaafadhu. Kaampaaniiwwan maqaa gaarii qaban odeeffannoo kana maamiltoota isaaniitiif ni dhiyeessu.
To'annaaf qophaa'uu
Guyyaa to'annaan fuuldura ajaja OTI kennamu hordofi. Ajajoota armaan gadii kana hordofuun to'annaa tukaana siree taasifnu keessatti iddoo guddaa qaba:
- Huccuu kee miiccuu fi siree siree afuu
- Meeshaa mana keessa facaasuu dhiisuu fi meeshaalee lafa irraa kaasuu
- Suphaa addaa addaa mana keef taasisuu
- Baldhinni mana kee akka beekamuuf minjaalaa fi teessoo kaasuu
- Minjaala, kuusaa meeshaalee fi huccuu duwwaa taasisuu
- Boraatii fi siree sisirreessu
Erga Ogeessi To'annaa Ilbiisotaa hojii isaa xumuree, kaampaanii sana dhimmaa addaa fi gaaffii yoo qabaatte irra deebi'ii dubbisi.


text:
Oromoon walga’ii irrattis haata’u nama tokkoo wajjin haasaa haasa’u irratti, aadaafi naamusa gaarii qaba. Utuu ijoo dubbii kaasuuf jedhu hin ibsin dura,kaayyoon dubbiisaa,salphaafi sirriitti hundaaf akka galuuf dubbiisaa mammaaksaan jalqaba.”Mammaakan waa himan akkifatan waa tufani” jedhama mitiiree? Egaa yaada hundee ta’e kanarraa kaanee yeroo tajaajilasaa madaallu, tajaajila guddaa qaba. Waan kana ta’eef adaan keenya gaarii ta’e kana dhalooti haaraa baruu qaba. Akkuma abbootii keenyarraa fudhanne dhalootaa gara dhalootaatti akka dabruu Oromoon hundi itti gaafatama qaba.
—Mana ormaa bareedaarra godoo ofii wayya.
—Biyya abbaakooti jette injiraan moluu irratti hafte.
—”Akkana jedhaa! “ jette indaaqqoon balbalaaf gadi jettee.
—Kolfeen du’a jette Sareen mana foonii seentee.
—Bagan kufee bagan ka’e, Kan billaan natti kaatuu fi kan coqorsaan natti kaatus bagan arge jette dullattiin sa’aa.
—Qeerransa bokkaan dhaane,Indaaqoon Iyyaa seeti, Sareen Adala seeti.
—Mucaa boo’uuf jedhu jabbiin miillarra ejjete.
—Abbaan of hin argu dhagaan of hin darbu.
—Hamma beekan mana eegan jette jaartiin
—Bishaan akka hin cabne waan beekuuf dhagaarra utaala.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Qabeentoota gabatee muraa irratti kuufaman dhangiiwwan garagaraa fayyadamuun galmeeke irratti maxxansuun ni danda'ama. LibreOffice keessatti qaaqa ykn sajoo gadbuusaa fayyadamuun qabeentoota akkamitti akka maxxansitu filachuu ni dandeessa.
Dirqaleewwan jireessii qabeentoota gabatee muraa irratti hundaa'u.
(Ajaja+DirqalaCtrl+Alt)n, keewwata ammee ol yk gad siqsa.
Baafata banuuf Kabala Waaltina irraatti xiyya sajoo Maxxansitti aaneen jiru cuqaasi.
Dirqalee keessaa tokko fili.
Argamataa yoo hin jaallane ta'e, sajoo Gaabbi cuqaasi, ittaansii dirqalaa birootiin maxxansi.
Gulaali - Maxxansa addaa fili.
Dirqaleewwan keessaa tokko filadhuuti Tole cuqaasi.
Wardii keessa jirta yoo ta'ee fi qabeentoonni gabatee muraa man'eewwan wardii yoo ta'an, qaaqni garabiraa Maxxansa Addaa mul'ata. Dirqaleewwan bu'uuraa ykn ol'aanaa fayyadamtee man'eewwan galagalchuuf qaaqa Paste Special fayyadami.
Transposii: tardaalee fi tarjaalee hammanga man'ee maxxansamani wal jijjiira.
Geessituu: hangii man'ee akka geessituutti maxxansa. Faayiliin maddaa yoo jijjiirame, man'eewwan maxxansamanis ni jijjiiramu.
Dirqaleewwan biroo gargaasa keessatti ibsamaniiru, qaaqa Maxxansa Addaa kan LibreOffice Calc keessa yoo waamtu.


text:
Qabsoo Ummatootaa, addatti, Ummati Oromoo gama hundaan gaggeessaa jiru, wayyaanee mogolee jalaa laaffisee jira. Baatiilee 5n dabran murni Angoo Biyyattii of harkaa qabuu, akka waloottis ta’uu akka dhuunfaatti wal ga’iilee fi gamaagama gaggeessan yennaa lakkoofnuu, hangam akka raafamaa jiran nu mirkaneessa. Kana jechuun, Qabsoon Ummatootaa addatti Oromoon gaggeessaa jiru haqa qabeessa ta’ullee mirkaneessa. Wayyaaneen Ija ishee Ashaboon dhiqattee, keessa keenya ilaaluu fi of haaromsuuf jennee, wal ga’iilee gadi fageenyaan gaggeessaa jirra haa jedhan malee, wayyaaneen haala hamaa keessa jiraachuu argaa jirra. Wayyaaneen Ummataaf cinqamtee torban sadiif wal ga’ii teessii osoo ta’ee, ummatoonni maaliif mormii hanga kana jabaatu irratti gaggeessu ? wayyaaneen wal ga’iilee fi gamaagama hanga kana baayyisuun dhuguma jabiina isaanii argisiisa moo , mogoleen jalaa laafachuu mirkaneessa ? jaallatamuus jibbamuus, Qabsooni Ummatoonni guyyuu gaggeessaa jiran, wayyaanee qullaa dhaabaa jira. Wayyaaneen garuu Mormii fi gaaffii Ummatootaa kana dantaa siyaasaa ofii isheef ittiin guuttachuuf ykn itti dhimma baatee, akka bofaa biyyee arraabdee lubbuu horachuuf akka tattaafachaa jirtuu beekuun murteessaadhaa. Akkamitti ? waliin ilaalla.
Wayyaanoonni kaleessa waan Biyya keessaa irratti gaggeeffamuu gama hundaan Ukkaamsitee, Biyyoota alaa sobaa fi Umurii dheereffachuu turtee. Har’a garuu toftaan kun akka ishee hin baafnee addunyaatu itti dubbachaa jira. Wayyaanee Ihaadeeg, Biyya alaa fi Biyya keessaatti, gonkumaa fudhatama akka hin qabnee ifatti waan hubatan barbaadu. Haa ta’uutii, wayyaaneen toftaan amma itti jirtuu, gaaffii humnoonni alaa fi Ummatoonni Biyya keessaa ishee gaafachaa jiran, karaa barbaadduun hiikuuf qophiitti jiraachuu ifatti argaa jirra. Kanammoo irratti hojjannee fashalsuu qabnaa. Humnoonni alaas ta’an Ummatoonni Biyyaa, addatti, Ummati Oromoo gaafachaa jiran, akka isaaniif ta’utti deebii itti kennuu barbaadu. Ammallee shira biraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti raawwachuu barbaadu. qabxiileen isheen Ummatootaa fi humnoota alaa dura qabdee Filannoo 2020 hanga ga’uutti itti dhimma ba’uu barbaadduu,,
- Maqaa Hidhamtoota hiikuun
- Maqaa Dirree Dimokiraasii bal’isuu jedhuun
- Maqaa Midiyaalee Bilisa fakkeessuun
- Maqaa Ummatoota walitti buusanii of mi’eessuutiin
- Maqaa Angoo saboota wal qixxummaan qooduun
- Hidhamtoota Hiikuu Ilaalchisee:-
Hidhamtoonni siyaasaa amma gadhiifamaa jiran, garaa laafachuu wayyaaneen osoo hin taanee, Qabsoo ilmaan cunqurfamootuu hudhee ishee qabnaanii. Addunyaatuu dhugaa jiru itti himuu eegallaanii ? wayyaaneen Hidhamtoota hiikuu hanga 2020 tti itti fufuun hin hafuu. Keessattu Miseensootaa dhaabbilee mormitootaa Biyya keessaa qofaa gadhiisuun haalaan itti fufa. Ega gadhiifamanii kan irratti hojjatamuu, wayyaanee akka galateeffatan taasiisuudhaa. Akkuma Filannoo kanaan duraa gaggeeffamanii , Wayyaaneen dhaabbilee mormitootaa hirmaachisee akka jedhamuuf itti fayyadamuuf saganteeffattee jirtii. Biyyoonni alaas, yoo Angoorraa buusuuf murteeffatanillee, lakkii wayyaaneen hidhamtoota hiikuu eegaluunsaa Biyattitti furmaata waaraa argamsiisuufii jedhanii dhiibbaa irraan ga’an akka dhaabaniif itti gargaaramtii. Kanaaf warri hidhaatii ba’an hanga danda’ameetti kan duraa irra caalaatti jabaachuu fi waa tokko keessaa fi adeemsa isaa osoo hin hubatiin itti seenurraa of qusachuu qabu. Filannoo wayyaanee 2020 milkeessuuf meeshaa akka hin taanee haalaan itti yaaduu qaban. Akka kanaan duraa , Ummata haalaan gurmeessuu dhabuurraa, yeroo hidhaman callisamanii ilaalamuu akka hin qabnee hubachuun, waan Ummatii barbaaduu guutanii argamuurratti hojjachuu qaban.
Ummatii haalaan hubachuu ka isa barbaachisuu, wayyaaneen yeroo hundaa qabsoon gaafa itti jabaatuu, waan Ummatii barbaaduu hanga tokko gadhiisuun Ummati akka qabbanaa’uu shira shiruu isheeti. Hidhamtoonni hiikamuun dansaadhaa. Garuu akka galii keenya dhumaatti hin fudhannu. Qabsoon baroota dheeraaf gaggeeffamaa jiru, hidhamtoota Ilmaan Oromoo mana hidhaatii baasuu qofa osoo hin taanee, adda durumaan, Oromiyaa hidhaa keessaa baasuudhaa. Kanaaf, shirri wayyaanee yeroo yeroon dubbii keenya laaffisuuf tolfamuu adda baafannee beekuu nu barbaachisa. Hidhamaan yeroo hikamuu simachuu fi gammachuu ofii ibsuun dansaadhaa. Garuu meeqaaf sirbinee dandeenya ? waa hundaa garaatti qabatanii, galii isa dhumaaf hojjachuutu murteessaadhaa.
- Maqaa Dirree Dimokiraasii bal’isuu jedhuun:-
Wayyaaneen Dirree Dimokiraasii bal’isuu barbaannaa yeroo jettu waan isaan deemaniif akka gaaritti hubachuu barbaachisa. Dirree Dimokiraasii bal’isuu jechuun, warra kaleessaa of irraa dhiibnee waliin Mootummaa ijaarradhaa.qabxiin kun humnoota adda addaa bakka lamatti qooduu mala. Warra muratoo fi muratoo hin taanee. Wayyaaneen bara 2015 Filannoo anatu mo’ee qofaa osoo hin taanee, Barcuma Paarlaamaa, harka 99% anatu mo’atee ykn Ummatatu na filatee jedhee addunyaatti labsateera. Addunyaanis soba ta’uu isaa osoo beekanii akka Ummatootatti taphatuu hayyaman. Baatii ja’aa booda garuu labsa wayyaanee kan saaxiluu mormiin Guutuu Oromiyaa sochoosee Umamee, Ummati sagalee guutuu si kennee akkamiin baatii 6tti mormii jabaa akkasii sirratti gaggeessaa ? jedhanii wayyaanee gaafatan. Deebiin isaanii akkuma jireenya isaanii ta’ee. Warri na morman, yeroof malee ykn murnoota muraasa ykn mormii warra Ashabbaariitii malee, Ummatoota mitii . jettee waakkatte. Garuu deebiin of tuulummaa kun dhugoomuun hafee, Qabsoon Ummata Oromoo waggaa 3ffaaf osoo waliirraa hin dhaabbannee itti fufee jira.
Amma wayyaaneen Dirree Dimokiraasii bal’isuuf maqaa jedhuun, Dhaabbilee Mormitootaa hamaamoota taasifachuuf shira adda addaa xaxaa jirtii. Dirree Dimokiraasiin bal’ifna jedhan, Dhaabbiileen Mormitootaa Paarlaamaa keessaa barcuma akka argatan taasiisuudhaa. Inniyyuu sagaleen akka hin mo’amneetti herreegameeti. Kun murteedhaa. Kanaaf Dhaabbilee mormitootaa waggoota lameen dhufaniif haala mijeessanii, Miidiyaa fi Ummatatti akka of dhiheessan taasisuun, miidiyaa irratti akka barbaadan dubbachiisuun hojiilee arguuf teenyuudhaa. Dhaabbileen siyaasaa Oromoo kana haalaan beekuu qaban.Dhaabbileen Mormitootaa marii adda addaa OPDO waliin akka gaggeessaniif sagantaan lafa keewwatameera.kanaafidhaa haasaadhaanillee Namoota arrabaa fi haasaa ABO beekan jedhan OPDO keessaan gadi baasaa ka jiraniif.
Wayyaanee Ihaadeeg kana gochuun Dhaabbilee siyaasaa Qabsoo hidhannootti jiran ofirraa dhaabuuf hojjachaa jirtii. kanaaf Ummati keenya kanarratti ejjannoo hin daddaaqamnee qabaachuu qaba. Filannoo Dhaabbilee Siyaasaa Biyya keessaa fi alaa hin hirmaachifnee hin barbaannuu jedhee wayyaanee dura dhaabbachuu qaba. Maqaa Araaraa fi mariinillee Ummata hawwachuuf yoo yaalamee, dura dhaabbatanii fashalsuu qaban. Wayyaaneen rakkoo ofii uumtee rakkoo sanatti dhimma ba’uu barbaaddii of haa eeggannu. Maqaa Dirree Dimokiraasii bal’isuu jedhuun, dhaabbilee mormitootaa hanga deebi’anii ofuu shakkanitti akka dubbatan taasiisuun, mootummaa akka arbsan taasisuun itti fufa.guyyaan sun gaafa geessu garuu ……isa dabreerraa barachuun gaariidhaa.
- Maqaa Midiyaalee Bilisa fakkeessuun:-
Midiyaalee Biyya keessaa wayyaaneen tu’ataman keessaa, OBN hanga tokko waan jiru ifatti dubbachuun kun itti fufa jennee yaaduun gawwummaadhaa. Tarii Filannoof hanga 6 yennaa hafuu waan har’aa arginuu hunduu hin jiru ta’aa. Kanaaf mirga keenya walii galaa fi miidiyaan wayyaanee kanarra Bilisummaa ka qabuu fakkaachuun hin hafuu . garuu dhumarratti dantaa isaaniif itti fayyadamnii filannoo tu’atuu. Kanaaf ejjannoo fi sochiin keenya gama kanaan jabaatee irratti hojjatamuu qaba.
- Maqaa Ummatoota walitti buusanii of mi’eessuutiin:-\
Ummatoota walitti buusanii humnoota alaa hawwachuun toftaa wayyaanee ture. Hanga har’aatti hin milkoofneef. Ani jiraachuu baannaan Ummatoonni wal fixuun dhaadannoo humnoota alaa biratti guyyuu dhihaatuudhaa. Garuu wayyaaneen shirri karaa Ogaadeen hojjattee milkaa’uu dinnaan sababaa adda addaa dhiheessaa jirtii.kanaaf Ummanni keenyaa gama kanaan sochii hin barbaachifnee raawwachuu irraa of qusachuu qaba.miidhamuu dandeenya. Wareegama Ulfaataa baasuu dandeenya. Garuu dhumarratti murteen keenya waan barbaannuu ka nu dhorkuu ta’uu hin qabu.
- Maqaa Angoo saboota wal qixxummaan qooduun:-
Wayyaaneen qaanii hin beeknee, gidduu dabree janaraaloota muudeetti. Kun ol aantummaan Tigirootaa jiraa isa jedhuu Ukkaamsuufii. Garuu kun gaaffii Ummatootaaf deebii hin ta’uu. Shira .shira kana gonkumaa hin fudhannuu jechuu barbaachisaa. Kanarra taranii Angoo Mummicha ministirummaa Oromoof laannaa jedhuu. Namni irra jireessa Lammaa maqaa dhahaa. Ani garuu caraan sun jiraannaan, Warqinah Gabayyoof kennu. Maaliif ? jennaan deebii quubsaa yeroo biraa dhiheessn qaba. Waan maraafuu, Qabsoon Oromoo mirga abbaa Biyyuummaaf ta’uu mirkaneessuudhaa. Shirri kunis, Filannoo 2020 irratti wayyaaneef sagalee laachisiisuuf irratti hojjatamaa jira.
Walumaa galatti waan hojjannuu haa beeknuu. Shirri wayyaanee kana caalaa uruurfamuu hin qabu. OPDO kana caalaa uruursuu hin qabuu. Wayyaanee OPDO tti amantee waan barbaaddee hojjattii. Kanaaf Ummati Oromoo OPDO irratti tarkaanfii barbaachisuu fudhachuu qaba. Dubbiin haalaan gabaabaan kana. Isa booda wayyaaneen addaa fi addatti walitti baanaa.
HORAA BULAA !!!


text:
Mirgaa Namummaa
Murtoo Wal-ga’ii Walii-gala kan Dhaabbata Waldaa Mootummootaatiin qabxii 217 A (iii) jalatti Mudde baatii 10 bara 1948 itti Akka Murteeffamee, Ragga’ee Labsametti.
SEENSA
Ulfinni fi wal-qixxummaan ilmoo namaa kan uummattoota hundaa akka ifatti kabajamu gochuun bu’ura bilisummaa, haqaa fi nageenya addunyaa waan ta’eef;
Mirga namummaa irra ijjechuun yookaan tuffachuun yeroo hunda jeequmsa badiisa fidu uumee uummata kan dheekamsiisu waan ta’eef, akkasumas addunyaa haaraa kan uummanni ishee wal-qixxummaadhaan, bilisummaa yaadaa fi amantii argatanii, yaaddoo fi dhaba irraa birmaduu ta’anii gammachuudhaan akka jiraatan gochuun hawwii fi fedha uummattoota addunyaa waan ta’eef;
Uummanni bulchiisa rooroo fi cunqursaa ofirra kuffisuuf humnaan akka hinfayyadamnetti yoo barbaachise, mirgooti namummaa seeraan akka eegamu gochuun barbaachisaa waan ta’eef;
Biyyoota gidduutti walitti-dhufeenyi michumaa fi wal-jaalalaa akka dagaagu gochuun barbaachisaa waan ta’eef;
Miseensoti Waldaa Mootummoota hundi chartarii waldichaa keessatti mirga namummaa irratti, ulfina namaa irratti akkasumas wal-qixxummaa namoota hundaa (dhiiras ta’ee dubartii) irratti amantee qaban kan ibsan waan ta’eef;
Akkasumas guddina hawaasummaa fi wayyaawuu sadarkaa jireenyaa fiduuf kan murannoodhaan hojjetan waan ta’eef;
Miseensoti Waldaa Mootummootaa marti, Dhaabbata Waldaa Mootummootaa wajjin wal-ta’uudhaan kabajaan walii-galaa kan mirga namummaa fi kan bilisummaa hundaa akka eegamuuf waadaa waan seenaniif;
Mirgootaa fi bilisummaa kana akka gaariitti hubatanii beekuun waadaa kana hojii irra oolchuuf guddisee kan gargaaru waan ta’eef;
Kanaafuu
Wal-ga’iin Walii-gala Waldaa Mootummootaa:
Labsii Waliigala Mirgoota Namummaa kan uummattoonni fi biyyooti hundi walii-galteedhaan kabajan labsuudhaan, tokkoon- tokkoon uummataa fi qaamoti hawaasaa marti labsii kana hubatanii yeroo hunda akka kabajan, labsii kana barsiisuudhaan mirgootii fi bilisummaan hundi akka kabajaman akka carraaqan, karaa tarkaanfii sadarkaa biyyaa fi addunyaatti fudhatamaniinis mirgootii fi bilisummaan kun akka kabajaman akka godhan, kunis immoo uummattootaa fi miseensota Waldaa Mootummootaa giduutti akka hubatamu akka godhan jecha, labsii kana labseera.
Qabxii 1
Namooti hundinuu birmaduu ta’anii mirgaa fi ulfinaanis wal-qixxee ta’anii dhalatan.
Sammuu fi qalbii ittiin yaadan waan uumamaan kennameef, hafuura obbolummaatiin walii-wajjin jiraachuu qabu.
Qabxii 2
Namni kamiyyuu mirgootaa fi birmadummaa labsii kana keessatti ibsaman, garaagarummaa sanyii, bifaa, saalaa (dhiiraa fi dubartummaa), qooqaa, amantii, ejjennaa siyaasaa, sablammummaa, hawaasummaa, qabeenyaa, dhalootaa fi waan biraatiin utuu addaan hin ba’in, ni argata.
Kana malees immoo, garaagarummaan kamiyyuu karaa siyaasaa, karaa biyyummaa, karaa wal-caalmaa sadarkaa bulchiisa biyyaa fi karaa adda-addaa hin godhamu.
Itti fufaa………


text:
Gareen hooggansa Mana Murtii Waliigalaa fi Pirezidaantota Manneen Murtii Ol’anaa Godinaalee Naannoo Sidaamaa daangessan of keessatti hammate Guraandhala 16 bara 2013 Naannoo Sidaamaatti argamuun Mana Murtii Waliigalaa Naannichaa fi Mana Murtii Ol’aanaa Magaalaa Hawaasaa daawwateera.
Sabni Sidaamaa mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu isaa fayyadamee xumura bara 2012 Naannoo mataa isaa fi biyyattiif immoo Naannoo 10ffaa kan taate hundeeffachuu hordofuun qaamoleen mootummaa sadan, Mana Murtii dabalatee bifa haaraan gurmaa’uu irratti kan argamanii dha.
Jilli hooggansa Mana Murtii Waliigalaa Oromiyaa fi pirezidaantota MMO Godinaalee Naannoo Sidaamaa daangessanii Pirezidaantii MMWO, Kab. Obbo Gazaalii A/Simaliin durfamus Hawaasatti kan argame Manneen Murtii Naannoo Sidaamaa bifa haaraan of gurmeessaa jiran gama maraan deeggaruu fi cimsuu akkasumas gara fuulduraatti bifa maraan wal tumsuun wajjin hojjachuu kan kaayyeffatee dha.
Jilli kun Kab. Obbo Gazaaliin dabalatatti Pirezidaantii Itti Aanaa Mana Murtii Waliigalaa Oromiyaa Kab. Obbo Guyyoo Waariyoo, Daayireektara Daayirektoreetii KTAS MMWO, Obbo Gammachuu Baqqalaa, I/Gaafatamaa Waajjira Gumii, Obbo Mokonnin Raggaasaa, Daayireektara Daayirektoreetii Qorannoo fi Atoominaa Obbo Tacaan Margaa, Daayireektara Daayirektoreetii Komunikeeshinii Obbo Gonfaa Atoomaa, Qindeessaa Dhaddacha Dhaabbii Oromiyaa Kibbaa, Obbo Kaasahuun Guuttataa, Pirezidaantota MMO Godina Adda Adaamaa, Arsii Lixaa, Gujii, Gujii Lixaa, fi Booranaa kan of keessatti hammatee dha.
Jila kana haasaa baga nagana dhuftanii taasisuun kan simatan Pirezidaantiin Mana Murtii Waliigalaa Naannoo Sidaamaa, Kab. Obbo Damisee Dullachaa “Uummanni Sidaamaa qabsoo waggaa 130 oliif taasisaa ture milkiin xumuruun naannoo ofii kan hundeeffate ta’uu, kana keessattis deeggarsi uummanni Oromoo fi Mootummaan Naannoo Oromiyaa taasisaafii turan iddoo ol’aanaa qaba” jedhaniiru. Itti dabalaniis amma erga naannoo ta’anii gurmaa’aanii asittis Manni Murtii Waliigalaa Oromiyaa hojii Manneen Murtii Naannoo isaanii gurmeessuu tumsuuf naannoo kamuu fi federaalaa dursee nu biratti argamuun aantummaa nuuf qabu kan agarsiisuudha jechuun galata guddaa qaban ibsaniiru.
Muuxannoo Manneen Murtii Oromiyaa bira jiruu fi rifoormii gaggeeffamaa jiru irratti barreeffama qopha’e Daayireektarri Daayirektoreetii Qorannoo fi Atoominaa MMWO, Obbo Tacaan Margaa hooggansa Manneen Murtii Naannoo Sidaamaaf dhiyeessaniiru. Barreeffama dhiyaate irrattis mariin kan taasifame yoo ta’u hooggansi Manneen Murtii Naannoo Sidaamaa kora kana irratti hirmaates muuxannoo guddaa irraa argachuu ibseera. Adeemsa Manneen Murtii Naannichaa gurmeessuu keessattis Manneen Murtii Oromiyaa irraa muuxannoo heddu fudhachuu kaasaniiru.
Pirezidaantiin Mana Murtii Waliigalaa Oromiyaa Kab. Gazaalii Abbaasimal fi Pirezidaantii Itti Aanaan MMWO Kab. Obbo Guyyoo Waariyoo yaada kennaniin Manni Murtii Waliigalaa Oromiyaa Manneen Murtii Naannoo Sidaamaa cimsuuf deeggarsa barbaachisu hunda kan taasisaniif ta’uu waadaa galaniiru.
Dhuma irrattis Manneen Murtii Naannolee lamaanii haala itti fufiinsaan waliin hojjachuu isaan dandeessisu irratti sanada wal hubannoo waliif mallatteessaniiru.


text:
Loltoonni Itiyoophiyaa Magaalaa Somaaliyaa Gad Dhiisan Al Shabaab Magaalattii To’ate
( VOA Afaan Oromoo)- loltoonni Al Shabaab meeshaa guddaa hidhatan erga loltoonni Itiyoophiyaa waraana biyyoolessaa Somaaliyaa lakkoobsaan xiqqoo ta’an deggeraa turan gad dhiisanii ba’anii booda magaalaa El Bur-n to’atanii jiran.
El Bur qabamuu kan mirkaneesan komiishinera magaalattii Nur Hasan Gutaalee yoo ta’an warren Itiyoophiyaa maaliif gamas dhiisanii akka ba’an hin dubbanne jedhan.
Warreen Itiyoopioyaa fi loltoonni Keenya loltoonni keenya magaalattii dhiisanii ba’an. Amma magaalattiin harka finxaaleyyii jala jirti. Loltoonni Itiyoophiyaa karoora isaanii gamasii ba’uu hu hin beeksisne. Isaan basanaan loltoonni keenyas dhiisanii ba’an jedhu komiishinerri magaalattii Nur Hassan Gutalee.
Jiraattonni magaalaa El bur akka jedhanitti finxaaleyyiin al-Shabaab lola tokko malee ganama kana konkolaataa dhaan magaalattii seenanii ba’aa turan.


text:
Gadaan Maccaa Odaalee adda addaatti deebi’u itti fufe jira. Waan baay’ee nama gammachisu.
Seenaan Shaambal Dirriibsaa Mosiisaa kan baay’ee nama haawwatu dha. Waggaa 75f Bokkuu Xulee eegen asa gahe jedhu. Yeroo Haaylesilaasee baalabaatni bakka kabajamaa kana nurraa fudhuu kaanaan Finfinnee deeme mootitti dubbadhe dhiisan jedhu. Akkuma argiita Gadaan kan badee hin fakkaatu naannoo Kutaayyeetti (Ambo). Yeroo baay’ee warrii mootummaa mootii keessa turan (kan raayyaa keessa galani Shaamballii gahan) magaalaatti galu shaambal Dirriibsaan garuu achumatti jiraachaa jiru. Dokumantariin baldhaa waa’ee seenaa shaambal Dirriibsaa xiyyeefatu akka hojjatamu hawwii kooti.


text:
Kongireesisin Amerikaa ka baranaa waan durii hin qamne hedduu barana qabaate.Afrikaalleen ijoollee hedduu kongireesii Amerikaa kabaranaa keessaa qabdi.
Fakkeennaa Iihan Omar,Minisootaa paartii Demokiraatii filatan dhalootaan nama Somaaleeti. Ganna 23n dura kaambii baqaa Keenyaatii isii fi abbaan isii Waashingtiton DC gahan.
Durii baqaaf Washingiton DC dhuftee amma ammoo warra Amerikaa bulchu keessaa nama tokko taatee Waashington DC sunitti deebite.
Ilmee dubraa ta hijaaba mataatti hidhatte kongireesisi Amerikaa keessaatii filatame ta qraati.
Joe Nigusee Amerikaatti dhalatullee nama Eertiraati.Maatiin isaa waraana Eertiraa dheetee Amerikaatiin baqtee baqatee innii ammoo nama Amerikaa bulchu tahe.
Rashiilaa Taliib, dubartii Paalistiin ta Kongireesii Amerikaatii filamte ta qaraati.
Sharice Davids godina Kensas fi Deb Haaland godina New Meksikootii,warra abbootii lafaati,Native Americans yoo jalqabaaf Kongireesii Amerikaati filataman.
Alexandria Ocasio-Cortez,dubartii ganna 29ti. Namii ganna kanaan Kongireesii Amerikaatii filatame ka jalqabaa isii. Warrii kongireesii Amerikaa filatame hedduun kahimaa fi harkii guddaalleen nama uwwwaati ykn dubartii.
Mana marii US Demokiraaitti paartii Rippabilikaan irraa fudhate. Itti gaafatamuu Mana Marii Amerikaa, Nancy Pelositi.
Manii marii Amerikaa nama 435 godina Amerikaa 50 filatan.Manii Marii Amerikaa harka Demokiraaitti deebihuun ammoo pirzidaantii Amerika aka ammaatiif yaaddoo.Namuu itti gaafatama qabuun dubbii wal irra qaba.Senetiin Amerikaa nama 100 qaba.
Waan irratti wal falmuutti jiranii fi wannii mootummaa Amerikaa haga tokkoon cufsiise, horii dallaa daarii Amerikaatii fi Meksikoo jidduutti jaaran.Dallaa kana warra seera malee Ameriakatti baqatu ufi irraa dhowwan.Dallaan sibiilaalleen jaaran kun km kuma hedduu taha.Yaada pirezidaanti Tiraampiti.Dallaa kana doolara biliyoona 5 caalaan jaaran.
"Adoo wannii feete dhuftee doolaraii biliyoona 5.6 Tiraampi dallaan jaaruuf gaafate itti hin kenninu,” jette itti gaafatamtuun mana marii Amerikaa,Nancy Peloosii.
Pelosiin amma itti gaafatamuu taate tun tana waliin marroo lama itti gaaamtauu Mana Marii Amerikaa taate jechuu.
Mana Marii Amerikaa harka Demokiraati jiraa Senetiin ammoo harkuma paarti Rippabilikan jira.Demokiraatii Rippaabilikaan ganna lamaan Tiraampi kanatti kanatti woma wal irratti diduuf yaahan.


text:
Dhiigin Ilmaan Oromoo Qabsoo Kanaaf Jigee Hojii Keessaan Isinii Haakennu!
Fedhii Aangoof fedhii dhuuffaa keessaniif Dhiiga qabsaawota ilmaan oromoo gatii dhoowwaa jirtuu Ekeraan jaallanii Boqonnaa isin haa dhoowwitu!
Wanajjira Muummee ABO Gullalleetti Walgahiin Fonqolchaa Kora jeehamuun Gaggeefamaara.
Akka Odeessi amma Waajjira Gulallee keessaa bahe ibsutti Waardiyoota Waajjiraa humna poolisaatiin toohachuun wal gahii gaggeefataru.
Walgahii kana irratti kanneen hirmaatan Miseensota Shanee Gumii Gumii Dabaa ABO keessaa
1. Jaal Araarsoo Biqilaa
2. Jaal Ibsaa Nagawoo
3. Jaal Atoomsaa Kumsaa
4. Jaal Jabeessaa Gabbisaa
5. Jaal Toleeeaa Adabaa fi
Miseensota Gumii Sabaa ABO(MGS)
1. Jaal Milkeessaa Irkoo
2. Jaal Qajeelaa Mardaasaa fi
kanneen biroo hubannoo malee waamaman,
1. Jaal Hundee Daraaraa
2. Jaal Dachaas Roobaa
3. Jaal Bilisummaa Oolmaa Qubee
4. Jaal Xilahuun Bantii(Kaptain)
5. Jaal Injinar Mohaammad Haajii ti.
Kan biroo,
6.Jaal Oromsiis Elemoo yaamamee dhufee haala jiru hubachuun itti hirmaachuu didee biraa deeme.
walumaa galatti namoota 12 ta’uun, Waraana mootummaa waammatanii waardiyoota Waajjira Gullallee ugguruun waraanaan marfamanii gaggeeffataaru.
Gullallee miseensoonni gurguddoon kan akka 1 mika’el booran
2abdii raggaasaa
3shugux galataa
4 yaazoo kababa
5 lammii beenyaa
6 chaaltuu
7 kolonel gammachuu ayyaanaa
Walumaa galattii namoota 16 ol sabboontota ijjannoo gaarii qaban manneen hidhaattii darbanii, warreen hafan dirqamsiisuufii kaanis sossobuun dhaaba kana bittineessuuf karoorrii biltsiginnaan bocame yoomis galma hin gahu.
“Miseensonni hoggana ABO:
1. J/Araarsoo Biqilaa,
2. J/Atoomsaa
3. J/Toleeraa Adabaa
4. J/Qajeelaa Mardaasaa
5. J/ Jabeessaa
6. J/Ibsaa Nagawoo
humna mootummaatiin marfamanii waajjira dhaabaa Gullallee keessatti wal gahii itti fufanii jiru. Namoonni duraan walgahii kanaaf waamaman amma walgahicha dhiisanii deemanii jiru. Kun osoo kanumaan jiruu waardiyoonni waajjirichaa shiifii ganamaa waaree dura makiinaa poolisaatiin fuudhamaniiru. Kan shiiftii guyyaas akkasuma reefuu polisini dhufee guuree deeme. Eessa akka geessan hin beekamu.
Haaluma wal fakkaatuun Waardiyyoonni mana jireenyaa Hayyu Duree J/Daawud Ibsaas akkasuma poolisaan fuudhamanii jiru. Yeroo ammaa humni mootummaa mana jireenyaa J/Daawuditti marsee argamu lakkoofsi isaa akka dabalaa jiru argaa jirra. Maal gochuuf akka deemaa jiran namaaf hin galu.”
Poolisii haqaaf hojjatu
“Poolisoota baalee aanaa Gasaraa Qeerroo fi Qaarreen marsaan akkanatti kabajan wojjin deemuu kunni sabboonummaa agarsiisa
QOPHII ADDAA LIVE : Oromiyaa Kaabaa-Walloo keessatti humna addaa naannoo amaaraan manneen diigamaa jiru, meeshaa hiikkachiifamaa jiru
Naannoon mana jireenyaa hayyu duree Adda Bilisummaa Oromoo Daawuud Ibsaa, poolisii federaalaatiin marfamee akka jiru Itti gaafatamaan waajjira hayyu duree ABO Gadaa Oljiraa BBCtti himan.
”Humni hidhate – poolisii federaalaa buufatee jira. Seenuufi bahuun dhoorkaadha. Yoo bahellee ni to’atama,” jechuun isaanis guyyaa sadiin dura guyyaa tokkoof to’atamanii akka gadhiifaman dubbatu.
”Hayyu dureen to’annaa poolisii jala jiru. Socho’anii hojiisaanii idilee hojjechaa hinjiran,” kan jedhan Obbo Gadaan, maatiin isaanis bahuufi galuu dhorkameera jedhu.
Bilbilli Obbo Daawudis guyyaa sadiin dura hojjechuu akka dhaabees nutti himan.
Dubbi himaan Komishinii Poolisii Federaalaa Jeeylaan Abdii waa’ee dhimma kanaa haga yoonaatti odeeffannoo tokkoollee akka hinqabne BBCtti himaniiru.


text:
Siiraa-Lakk.9
Eeggumsa Rabbiin Nabiyyiif godhee
Rabbiin subhaanahu wa ta’aala Nabiyyii Isaa shirkii jaahiliyyah fi sanama gabbaruu irraa eege jira. Imaamu Ahmad Musnada isaa lakk.(17947) keessatti akka gabaasetti Hishaam bin Urwah abbaan isaa akkana jedha: Ollaan Khadijaa tokko Nabiyyiin Khadiijaan osoo akkana jedhuu dhagahee jira nan jedhe: “Yaa Khadiijaa! Rabbiin kakadhee! Laata gonkumaa hin gabbaru, Uzaas hin gabbaru.” (Laata fi Uzaa maqaalee sanama yeroo san waaqefatamaniiti). Nabiyyiin (SAW) foon horii sanamaaf qalamee hin nyaatu ture.
Akkasumas, Rabbiin Nabiyyi yeroo dargaggummatti badii dargagoonni itti taran irraa eege jira. Nabiyyiin kabajaa fi dhiirummaan namoota hunda caala, dhugaa dubbachuu fi amaana eegunis namni isaan qixxaa’u hin jiru. Hojii fi dubbii fokkuu eenyu caalaa irraa kan fagaatedha. Hanga ummata isaa keessatti, “Al-Amiin (nama amanama)” jechuun moggaafamu gahe. Ammas, Nabiyyiin (SAW) firummaa kan sufu, namoota kan gargaaru, keessummota kan keessumeessu turan.[1] Amaloota gaggaarii kanniin miidhaguu fi amaloota badaa irraa fagaachun alaabaa nabiyummaa akka baadhatu isa taasise.
Halful Fuduul (Gamtoominna Fuduul)
Nabiyyiin (SAW) halful fuduul irratti argamanii jiru. Araboota keessatti gamtoominna hundarra kabajama ta’eedha. Sababni kanaa, namtichi tokko gosa Zubayd irraa gara Makkaa meeshaa gurguramu fide. Qureeshota keessaa namtichi maqaan isaa Aas bin Waa’il jedhamu nama armaan olii kanarra meeshaa inni fide bite. Garuu meeshaa isarraa fudhatee gatii kafaluufi dide. Namtichis Qureeshotatti iyyate. Haa ta’uu malee Aas bin Waa’il Qureeshota keessatti sadarkaa fi kabaja waan qabuuf, Qureshoonni isa gargaaru ni didan. Namni gosa Zubayd kuni birmannaaf warroota Makkaatti iyyate. Nama sammuu qabu hunda gargaarsa gaafate.
Zubeeyr bin Abdul Muxxalib dhaabbatee akkana jedhee: “Kuni kan dhiifamu miti.” Ilmaan Haashim, ilmaan Zuhrah fi ilmaan Taym mana Abdullah bin Jud’aanitti wal gahan. Innis isaaniif nyaata ni qopheesse. Ji’a qulqulluu Zul Qaydah keessa, zaalima (nama miidhe) irratti nama miidhame gargaaruf harka tokko akka ta’an Rabbiidhaan kakatanii walii galan. Ergasii gara Aas ibn Waa’il deemun meeshicha irraa fuudhun namtichaaf deebisan. Qureeshonni gamtoominna ykn wali-galtee kana Halful fuduul jechuun moggaaste. Akkana jedhu, “dhugumatti namoonni kunniin dhimma sadarkaa qabu keessa seenanii jiru.” Sababni isaas fuduul jecha fadl jedhu irraa kan dhufeedha. Fadl jechuun wanta gaarii sadarka qabuu fi ol’aanaa ta’eedha.
Nabiyyiiin (SAW) wali-galtee kana irratti kan argaman yommuu ta’u, erga nabiyyii ta’uun ergamanii booda akkana jechuu turan:“Dhugumatti, wali-galtee mana Abdullah ibn Jud’aanitti adeemsifame irratti argamee jira. Bakka wali galtee sanii gaalota diddiimtu qabaachu hin fedhu. Islaama keessatti osoo isaan affeerame, silaa nan awwaadhaa ture.”
Barnoota asirraa fudhatamuu
1-Dhugumatti haqummaan gatii daangaa hin qabneedha, wanta muraasa irratti kan daangeefamu miti. Rasuulli (SAW) ergamuun dura hundee haqummaa keessatti hirmaachu isaa akka kabaja guddaatti ilaale. Namni fedhe haqummaa bakkaan haa gahu, gochi kuni mataan isaa faarfamu kan qabuudha.
2-Gamtoominni Fuduul dukkana jaahiliyyah keessatti akka bakka gammoojji bishaani fi biqiltoota of keessaa qabuuti. Kuni kan agarsiisu badiin hawaasa ykn sirna kam keessattu yoo babal’ate, hawaasni kuni amala gaarii wanta jedhamu guutumaan guututti of keessaa hin qabu jechuu miti. Makkaan keessa hawaasa wallaala badiin baay’een kan akka sanama gabbaru, sagaagalummaa, dhala nyaachu, zulmii fi kkf babal’atanii kan turaniidha. Garuu kana waliinu namoonni sammuu fi amala gaarii qaban ni jiru turan. Hojii badaa armaan olii ni jibbuu. Haqaaf ni dhaabbatu. Kana keessa bakka namoonni Islaamatti hin bulletti barnoota guddaatu warroota Islaamatti waaman (daa’iwwaniif) jira. Badiin hawaasa haguugee jira jechuun cal’isuu hin qaban.
3- Haala kaminiyyuu haa ta’uu zulmiin (miidhaan) wanta fudhatama hin qabneedha, osoo namoota muraasa irratti raawwatameyyu. Islaamni zulmii itti duula. Bifa, amantii, biyya fi saala isaa osoo hin ilaalin nama miidhame cinaa ni dhaabbata. Namni miidhame Muslima ta’ee hin taane, nama gaarii ta’e hin taane, dureessa ta’e hiyyeessa ta’e kan miidhame yoo ta’e, Islaamni nama miidhame kana cinaa dhaabbachuun haqummaaf falma. Qur’aana keessatti Rabbiin (Subhaanahu wa ta’aalaa) ni jedha:
“Yaa warra amantan! Osoo lubbuma keessan yookiin abbaa haadha keessanii fi firoottan keessan irratti ta’eeyyu Rabbiif ragaa baatota ta’uun haqummaan kan gadi dhaabbatu ta’aa. Yoo dureessa yookiin hiyyeessa ta’anis Rabbitu irra isaanitti aana. Haqa irraa dabuuf fedhii lubbuu keessanii hin hordofinaa. Yoo [ragaa keessan] dabsitan yookiin [ragaa bahuu irraa] garagaltan, dhugumatti Rabbiin waan isin dalagdan keessaa beekaa ta’eera.” Suuratu Al-Nisaa’a 4:135
Aayah tana akka nuuf fassaru (ibsu) ibn Kasiiriif mee haa dhiisnu:
Rabbiin olta’e gabroota Isaa haqummaan akka dhaabbatan ajaja. Haqa irraa bitaa fi mirga goruu hin qaban. Nama isaan komatu sodaachu hin qaban. Akkasumas, wanta tokko Rabbiif jedhanii hojjachuu irraa homtu akka isaan hin garagalchine. Rabbiif jedhanii wal-gargaaru fi wal deeggaruu qabu. Jechi Isaa, “Rabbiif ragaa baatota ta’uun” jedhu, jecha suurah biraa keessatti akkana jedhuun wal fakkaata, “Rabbiif jedhaatii ragaa sirreessaa” (Suuratu Xalaaq 65:2) Kana jechuun ragaa bahuun Fuula Rabbii barbaaduf ta’uu qaba. (Na argaaf ykn dhaadannaaf osoo hin ta’in Rabbiif jedhanii ragaa bahuun garmalee barbaachisaadha.) Sababni isaas, Rabbiif jedhanii yoo ragaa bahan, ragaan kuni sirrii fi kan haqaa ta’a; micciiruu, jijjirraa fi dhoksuu irraa ni bilisooma. Kanaafi akkana jedhe, “Osoo lubbuma keessan…irratti ta’eyyuu” kana jechuun yommuu dhimma wayii gaafatamte ragaa dhugaa bahi, haqa dubbadhu osoo miidhan sirritti kan deebi’u ta’eyyuu. Dhugumatti, Rabbiin nama Isaaf ajajame, dhimma isarratti dhiphatu hunda keessaa karaa itti bahu godhaaf.
“yookiin abbaa haadha keessanii fi firoottan keessan irratti ta’eeyyu” kana jechuun ragaa bahuun haadha abbaa keeti fi firoota kee irratti osoo ta’eyyuu, ragaa bahuu keessatti isaan akka addaatti hin ilaalin. Kana irra, osoo miidhaan isaan irratti deebi’eyyu haqaan ragaa bahi. Sababni isaas, haqni namoota hunda irratti abbaa murtiiti. Nama hunda caalaa durfama.
“Yoo dureessa yookiin hiyyeessa ta’anis Rabbitu irra isaanitti aana.” Kana jechuun nama dureessa ta’eef durummaa isaatiif isa caalchisuun [ragaa sobaa hin bahinaa], ammas nama hiyyeessa ta’ees hiyyummaa isaatiif garaa laafun [isaaf ragaa sobaa hin bahinaa]. Sababni isaas, Rabbiin hiyyeessaa fi dureessa kan eegudha. Si caalaa Rabbitu isaanitti irra aana. Wanta gaarii isaaniif ta’uu Inni hunda caalaa ni beeka.
“Haqa irraa dabuuf fedhii lubbuu keessanii hin hordofinaa.” Kana jechuun dhimma keessan keessatti fedhiin lubbuu, sabboonummaani fi jibbii namootaaf qabdan haqummaa irraa akka dabdanii fi haqa dhiistan akka isin hin taasisne. Kana irra, haala kam keessattu haqummaa qabadhaa. Akkuma Rabbiin jedhe: “Jibbi namootaa haqummaan dalaguu irraa isin hin dhoowwin. Haqa hojjadhaa, isatu sodaa Rabbiitti irra dhiyoodha. Rabbiinis sodaadhaa. Dhugumatti, Rabbiin waan isin hojjattan hunda beekaadha.” Suuratu Al-Maa’ida 5:8) (Jibbi namootaaf qabdan haqaan dalaguu irraa akka isin hin dhoowwine. Akkuma nama jaallattaniif haqummaan dhaabbattan, nama jibbitaniifis haqummaan dhaabbadhaa. Diina keessanu osoo ta’e haqa malee isa hin miidhinaa.)
Akka fakkeenyaatti, Ergamaan Rabbii (SAW) Abdullah ibn Rawah gara yahuudota Kheybar jiranitti erguun gibira akka sassaabu ajajan. Yahuudonnis akka Abdullaan isaaniif laafu mattaa (maallaqa haqa itti dabsan) isaaf kennuu barbaadan. Garuu inni ni jedhe, “Dhugumatti namoota hunda caalaa na biratti jaallatamaa kan ta’e biraa dhufe. Isin immoo jaldeessaa fi booyye caalaa na biratti jibbamoodha. Jaalalli ani isaaf (nabiyyiif) qabu, akkasumas, jibbi ani isiniif qabu, isin keessatti haqaan dalaguu irraa na hin dhoowwu. Isaanis ni jedhan: Samiwwanii fi dachiin [haqummaa] kanaan dhaabbatan.[2]
“Yoo [ragaa keessan] dabsitan” jechuun ragaa micciiruu fi jijjirruudha. Kuni arrabaan ragaa haqa irraa dabsuu, gara hundaan wanta sirrii barbaadamee irraa dubbii micciiru fi osoo beekanuu kijibuu of keessatti qabata.
Yookiin [ragaa bahuu irraa] garagaltan” jechuun dhoksuu fi ragaa bahuu dhiisu.
Nama ragaa micciree fi jijjiree yookiin ragaa bahuu dhiise fi dhokse, Rabbiin akeekachisa cimaa akeekachiisa. “dhugumatti Rabbiin waan isin dalagdan keessaa beekaa ta’eera.” Kana jechuun wanta hojjattan hunda takka takkaan kan beekudha. Wanti Isarraa dhokatu tokkollee hin jiru. Kana keessa nama ragaa dabsu ykn dhiisuf akeekachiisa cimaatu jira. Nama sobaan murteessu ykn kijibaan ragaa bahuuf immoo kana caalaa akeekachisa guddaatu jira. Sababni isaas, sobaan murteessun ykn ragaa bahuun yakka irra guddaa ta’eedha. Kan jalqabaa haqa dhiise, kuni immoo haqa dhiisee sobaan hojjate.[3]
4-Gara seenaa gamtoominna fuduulitti yommuu deebinu, barnoonni biraa asirraa baratamu, kheeyri hojjachuu, haqummaa gadi dhaabu fi zulmii buqqisuuf waligaltee uumuun wanta hayyamameedha. Garuu yommuu Muslimoonni kana hojjatan Islaamaa fi Muslimootaaf wanta hundarra irra gaarii ta’e ilaalu qabu. Zulmii buqqisna jedhanii wanta zulmi san caaluu yoo fidan, hojiin akkana hin ta’u. Hanga danda’ameen karaa salphaan zulmii san buqqisuuf yaalu qabu. Ta’uu baannan hanga haalli mijaawu eegu qabu.
5-Barnoonni biraa asirraa baratamuu, Muslimni ummata isaa
keessatti lakkoofsa qofa osoo hin ta’in dhiibba gaarii (positive influence)
uumuuf carraaqu qaba. Nabiyyiin ergamuun dura hawaasa keessatti amala gaarii
isaatiin kan beekkamu ture. Kanarraa kan ka’e, “Al-Amiin (Amanamaa)” jechuun
moggaasan.
Kitaabban wabii
[1] As-Siiratu Nabawiyyati–fuula 56-61, Alii Muhammad Sallaabi, Noble Life of The Prophet [English] 1/99-105, Siiratu Nabawi– fuula 170, Abul Hasan Nadaw
[2] Tafsiiru ibn Kasiir 3/237-338, Daaru Ibn Al-Jawzi, Also English Translation Tafsir Ibn Kathir, Tafsiru of Suuratu An-Nisa, https://quran.com/5/8
[3] Tafsiiru Sa’di-227, Daaru salaam


text:
Ministriin dantaa alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Bilinken hariiroo biyya michuu Ferensaya waliin jiru fooyyessuu irrati erga hojjetanii booda, qiyyaafata isaanii marii naga eegumsaa Meeksikoo waliin jirutti naannessanii jiru.
Bilinken, kamisa har’aa kutaa Kaalifoorniyaatti erga goranii booda, ministrii nageenya biyyaa Alejandro Mayorkaas fi abbaa alangaa muummicha Merrick Garland waliin Meksiikoo keessatti wal arguu dhaan kan ministeerri haajaa alaa marii dhimmootii nageenyaa kan sadarkaa ol aanaa jedhe geggeessuuf jiru.
Kan Meeksiikoo bakka bu’an ministriin dhimma alaa Marcelo Ebrard fi ministeerri kaabinee damee ittisisaa fi dhaabolii naga eeggumsaa ti.
Ebrard jalqaba torban kanaa akka jedhanitti, Yunaayitid Isteetis meeshaa waraanaa Ameerikaa irraa gara Meeksiikootti yaa’u dhaabsisuuf akkasumas maallaqa dhaaboliin yakkamtootaa fayyadaman faana dha’uu akka gargaaruuf, shakkamtoota jiran hatattamaan gara Meeksiikootti akka ergaman kan fedhan ta’uu ibsanii turan. Yunaayitid Isteetis deddeebii dawaa deddeebisuu dhaabsisuuf tarkaanfiin fudhatamuu isaa arguu kan feetu ta’uun ibsamee jira.


text:
Buraayyuu keessatti Komaander Solomon Taaddasaa qaamni mootummaatin ajjeefame
Komaander Solomon Taaddasaa Buraayyuutti ajjeefame odeessa jedhu maxxaansaalee marsaa hawwaasaa kana irraan dubbisaa jira.
Dhimma ajjeechaa kanaa namootiin barreessan akka qaamni mootummaa raawwatedha. Keessattuu miseensonni KFO nama kana sabboonaa ta’uuf quuqama sabaa qabaachuu isaa barreessaa jiru.
Akka barreeffamaa jirutti namni kun qaami mootummaa waraanuma walii isaan wal ajjeesuu eegale taanaan waan akeekkate qabaachuu mala.
Akka barreeffame kana qaamni mootummaa Komaandera jedhamu kana ajjeese taanaan, guyyoota muraasa dura magaalaa Buraayyuutti dhimma wellistootaa fi artistootaanis wal qabsiifamee yaada ka’ee barreeffamaa jiru irraa
1. Dhimmi Hawwii H. Qananii akka addunyaatti mirga dhala namaa fi kaaniin faana bu’amee waan jiruuf reebicha ulfaataa wellistuu kana irratti raawwateef Lij Yaared faa irratti raawwate dhoksuuf ta’uu mala. Kana ammoo qaama icciita sana beeku dhabamsiisanii madda ragaa balleessuuf gochuu malu.
2. Jilli KFO guyyaa borii magaalaa Buraayyuutti marii nii gaggeeffata. Sana
danquuf dursanii jeequmsa ofumaa uumuuf itti yaadanii gochuu danda’u.
3. Magaalaa Buraayyuu keessatti walii gala sochii dhaabbilee siyyaasaa Oromoo ABO fi KFO dabalatee akka danqamuuf shira xaxame ta’uu mala.
4. Waraana mootummaa quuqama xiqqaa taatus saba isaaf qabu dhabamsiisuuf fuulleeffannoon shira xaxamee hojjetamaa jiru ta’uu mala. Kana taanaan ammoo bakka biraattis waraana aantummaa qabu akkuma kanaan waraanni mootummaa ajjeesuu danda’a ta’a.
Walii gala gochaan raawwate nama rifaasisa. Biyyattii keessatti qaamni mootumma illee nagaa walii isaa hinqabu taanaan, sochii nageenya uummataa gaaffii guddaa jala jira.
Kanaafuu uummati of ittisuuf baraaramuuf dafee mootummaa ce’umsaa nageenya isaa eegu gaafachuun furmaata ta’a. Qalbeessaa Dhangi’aa
Via Eyasu Keno Abdisa
#korean hospital!
Galgala kana akka tasaa saa 1.30 keessa korean hospital kan jedhamu naannoo boolee garjitti kan argamu daaima obboletti koo dhukube achii geessine turre.akkasa hara oduun fb kanarra nanawa jirtu ni jira. akkasuma taii burayyutti hara taen wal qabate waraanni mootummaa kana kan hara rukutamani gara hospitaala kana gefaman ni jiru. Akkan namoota achi jiran irraa odeeffadheti waraanni lama rukutamani walaansa baqasani yaaluun kan geggefama jiruf ni jira. Mooraan hospitaala kana waraana hidhatee jiruu fi namoota gurguddaa jedhaman san kan suufii uffatanin guutetti.gariin ni boaa,gariin meeshaa afaan galchatee dalga nama ilaala.mooraan hospitaalicha nagaa hin qabu. osoo kanaan jiru dubbiin tokko gurra koo na buute jirti.innis akkas jedhu qaamonni hidhatani achii jiran”Erga walii keenyan wal galaafanna taee maaf hidhanne wal faana deemu na barbaachisaree,diinni keenya walii keenya erga tae kan”jedhu dubatu. suuraa kaasuuf haala mijata hin argane. garuu suura tokko namni waliin deeme dhoksee kaaseera. ishee waliin erga kana isinin gahuf dirqamen. Haa tau malee jecha qaama hidhate achi jirurra kan hubatamu walii isaani kan wal ajjeessan tauusati. Egaa lubbuun wal hin caaltu. kutataan dhiiraa gara centeral oromiyas gaeera.quba qabaadhu. Dhiigni lammii koo lixa oromiyaa fi gujirra dhangalaatu hanga kana nama hin iyyisiisnem. fala.hin qabu awwaalachudha bilxiginnaan. Liqimsi itti didi dhuma.
video khan dawadha #share walif godha
Ummata Simannaa Jila KFO tiif Guyyaa Har’aa Magaalaa Sabbataatti bahee ture Daandii itti Cufuufuu fi gochaawwan Doorsisaa irratti raawwachuun Qaamolee Mootummaa Naannoo san jiranii fi Miseensota Poolisii gochaawwan kana raawwatan Komachiiseera.
Gochaawwan Al- Seerummaa fi Biyya tana irraa Abdii nama murachiisan hundumaa Qaaman keenyaan achitti argamnee kan hordofne yoo ta’u Hawaasni Jila KFO simachuudhaaf heddumminaan achitti argamanis Miira guyyaa har’aa Qaamoleen mootummaa isaanirratti raawwatan balaaleeffachuudhaan Hegeree Biyyattii tanaatiifis kan yaaddawan akka ta’e dubbatanii jiru.
Mootummaa abdii kutate. Mee biyya kam keessatti waraanni Meeshaa akkanaa qabatee magaalaa keessa deemee ummata doorsisa?
Kun Awwadaayi keessa yeroo raayyaan waraana Abiyyii ummata Oromoo irratti dhukaasudha.
Armed Gang In Ethiopia Kills Burayu Town Administrator
Unidentified armed gang has opened fire and killed Burayu town Administrator and security head in Oromia Region of Ethiopia, state media reported.
The gang has killed Commissioner Solomon Tadesse security Administrator of Burayu town, while two police officers and another person are also wounded during the attack happened today, according to the ETV report. Those wounded by the attack are taken to hospital, according to the Oromia Region communications head who spoke with the state broadcaster.
It is indicated that following the attack the town the police has been engaged in investigation and investigating suspects. The people were having lunch when the attack occurred according to another media report- ESAT.
Since coming to power of Prime Minister Abiy Ahmed to power, many innocent people have been target of criminals in Burayu town, which is at the outskirt of the capital, Addis Ababa – at around 25 kilometers distance.
In a related development, in many parts of Ethiopia, including many towns in Oromia Region have been hosting demonstrations organized in support of the ruling coalition Prosperity Party and its chairman Abiy Ahmed. It is not clear if today’s attack is organized by the political forces operating in Oromia Region, which are not happy by the recent demonstrations supporting the ruling coalition.
These are the insiders!!


text:
Lammileen Oromoo Kuma 10tti tilmaamaman ajjeechaa Mooyyalee tti ta’een booda baqatanii amma Keeniyaa Naannoo Solooloo qubatanii jiru. Kanaan dura baqattoonni kun bakkeewwan qubannoo afur keessa qubatanii ka turan yoo ta’an, amma garuu Jaarmayaa Mootummootaatti Dhaabbati Baqataa UNHCR, baqattoota kana deeggaruun akka salphatuufiif bakka Dambalaa Fachaanaa jedhamutti walitti isaan qabuutti jira. Baayyeen baqattoota kanaas gara buufat amma keessa buufatan kanaa erga dhufanii turban sadii yoo ta’u, harka duwwaa gara kana dhufuu isaaniis himu.
Lammileen Keeniyaa naannoo baqattoonni qubatan jiraatanii fi Mootummaan Keeniyaa baqattoota kanaaf haga tahe deeggaranus lakkoofsi baqattootaa hedduummachuun rakkoo kaan ta’eera. Kanaafis Mootummaan Keeniyaa Jaarmayaa Mootummootaa ka dhimmi baqataan wal dubbatee gargaarsi midhaan nyaataa akka isaaniif dhiyaatu gochaa jira. Jaarmayaa Dhiyeessa Midhaan Nyaataa (WFP) Damee Keeniyaatti Hordofaa Dhimma Imaammataa ka ta’an Mr. Piiter Otiyeenoo, ‘Dhaabbati isaanii midhaan nyaatan baqattootaaf dhiyeessuun isaan cinaa dhaabbataa jiraachuu himu. Ammas haga mootummaan biyyattii baqattoota kana cinaa dhaabannu nu gaafatetti isaan gargaaruufillee qophiidha jedhu.
Galmoo Daawit buufata baqattootaa Dambalaa Fachaanaa jirutti imalee qophii itti aanu qindeesseera.