text:
LibreOffice 7.4 Help
Sararootaa fi akaakuulee xiyyaa wal yaadamu dandeessa. LibreOffice'n faayiloota halata waaltawoo kan galmee keetirraati fe'u fi fayyadamu dandeessu si keena. Yoo barbaadde, maalimoota faayilii halatarraa haqu ykn irratti dabaluu ykn immoo faayilii halata.
Dhangi - Sarara fili, kana booda cancaala Halata Sararaa cuqaasi.
Qabduu Halatoota Sarara Fe'i cuqaasi.
Faayiloota halatoota sararaa fe'uu barbaaddu of keessaa qaban mul'isi, kana booda TOLE cuqaasi. Faayiliichii dhangii [maqaafaayilii].sod jedhuu qabaata.
Halatoota sarara faayilii Olkaa'uuf, qabduu Halatoota Sararaa Olkaa'i cuqaasi, maqaa faayilii galchi, kana booda TOLE cuqaasi.
Dhangi - Sarara fili, kana booda Cancaala Halatoota Xiyyaa cuqaasi.
Qabduu Halatoota Xiyyaa Fe'i cuqaasi.
Faayilii haalatoota fe'u barbaadduu of keessaa qabu mul'isi, kana booda TOLE cuqaasi. Faayiliichii dhangi [maqaafayilii].soe. jedhu of keessa qabaata.
Halatoota Xiyyaa faayilii Olkaa'uuf, qabduu Halatoota sararaa Olkaa'i cuqaasi, maqaa faayilii galchi, kana booda TOLE cuqaasi.


c: text/html

text:
Sheer ijoollee 6,500 irra caalaniif iddoowwan sadi’itti barnoota kennaa jira. Oolmaandaa’immanii, manni barnootaa sadarkaa tokkoffaa fi sadarkaa lammaffaa ijoollee hojjettootaa fi miseensotii hawaasatiif kaffaltii irraa bilisa. Tilmaamaan ijoolleen 400 – ta’an umurii waggaa 4 – irratti waggaa waggaadhan mana barnootaa Sheerii ni galu. Akkaataan fudhannaa barattootaa ijoollee hojjettootaa fi ijoollee hawaasa naannichaa harka 50 – 50 qixxee dha. Barattiitni fudhatama argatanis kan filatamanis koree manneen qopheessaa bulchiinsa naannoo sanaatini dha.
Barattoonni oolmaa daa’immanii 1,200 hundinuu guyyaa hunda ganama ciree hoo’aa bilisaan argatu. Nuti barsiistoota 215 fi dabalataan immoo hojjettoota deeggarsa kennitootaa 155 (bulchiinsa, qulqulleessitoota, nyaata qopheessitoota, meeshaalee suuphanii fi waardiyyoota) qacarree jirra. Manneen barnootaa Baatuu fi Adaamii Tulluutti argaman maallaqa Feertiredii fi Sheerii irraa deeggarsa guddaa qarra argatanii dha. Nuti Adaamii Tulluutti waggaa waggaadhan kutaalee barnootaa lama lama ijaaraa jirra.
Waan ijoolleen dirqamaan barachuu qaban kan murteessu mootummaa Itiyoophiyaati. Manneen barnootaa Sheer sirna barnootaa mootummaatiin waliigalu. Nuti kan barsiisaa jirru qulqullina sadarkaa Ingiliiziitiin kan walfakkaatu fi afaan naannoo lamaatini: Amaariffaa fi Afaan Oromoo. Tooftaan kunis sadarkaa qulqullinaa guddaa akka mirkaneeffannuu fi waggootii dhihoo keessatti kan ofii isaa mirkaneessudhaan ol ta’ee dha. To’attootni mootummaa walaba ta’aniitin qullqullina barnootaa, meeshaalee, fi baayy’ina barattootaa kutaa tokko keessatti baratanii irratti hundaa’uun mana barnootaa keenya ni to’atu. Manneen barnootaa Sheer waggootii baay’ee ta’aniif manneen barnootaa Itiyoophiyaa keessatti adda durummaan beekaman keessa isa tokko dha.
Sheer Itiyoophiyaan mana barnootaa mootummaa Qooqaa keessatti argamu ijaaruuf gargaaree jira. Hojii kana irratti ispoonsaroota waliin hirmaatee hojjechuun kutaalee barnootaa sadi fi deeskiwwan sirrii fi meeshaalee dirree taphaatif ta’an deeggaree jira. Eeggannoof akka toluttis dallaan itti ijaaramee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fulbaana 21/ 2015 (TOI) Godina Gujii magaalaa Nagallee namtichi mana qorichaa keessatti utuu hatuu qabame hidhaa cimaa waggaa afuriin Adabamuusaa qajeelchi poolisii godinichaa beeksise.
Itti gaafatamaan divijinii komunikeeshinii qajeelchichaa Itti aanaa komaandaraa Baqaaluu Ballaxaa akka jedhanitti, nammni kun nama qoricha bitu fakkaatee birrii kuma 2 fi 590 yemmuu hatu qabameera.
Poolisiin nama Jawaar Waaqoo jedhamu hannaan shake qorannoo sa’aatii lama hin caalle taasiseen yakka kana qulqulleessee mana murtiif dhiheessuu ibsaniiru.
Manni murtii aanaa Liiban galmee yakkaa poolisiifi abbaa alangaatiin qulqullaa’ee dhihaateef ilaalee Fulbaana 20/2015 guyyaa keessaa sa’aatii 11tti murtee dabarseera.
Yakki kun guyyaa kan raawwatameefi raga namaa dhaggeeffachuudhaan namni kun hidhaa cimaa waggaa afuriin akka adabamu itti murteesseera.
Namni kun magaalaa Nagalleefi godinicha keessa naanna’uudhaan hannaan kan shakkamuufi poolisiidhaan barbaadama kan ture ta’uu beeksisaniiru.
Poolisiin yakka raawwatamerratti hundaa’ee galmee raga battalatti qulqulleessee murteef dhiheessee kan itti murteessisu hojmaata “R.T.D.” jedhamu akka qabu dubbataniiru.
Yakkamtoonni yakka raawwatanii yeroof miliqan danda’anis seera jalaa ba’uu akka hin dandeenye dubbataniiru.


text:
Waan dhibee Kooronaa Keeniyaa keessaa ibsa gaazexeessitootaaf ka himan Mutaahii Kaagwee Kaabineen ministeera fayyaa Keeniyaa, Keeniyaa keessatti namni Vaayresii kanaan hubame 15 guutuun waan yaaddessaadhaaf mootummaan tarkaanfii itti aanu kana fudhate jedhan.
Kaagween, ‘’Mootummaan tarkaanfiiwwan itti aanan kana fudhatee jira. Jalqaba roobii dhufu kanaa kaasee balaliin xiyyaaraa idil - addunyaa kamuu kan gara Keeniyaatti taasifamu adda cite jira. Lammee harra galgalaa kaasees, manneen dhugaatii guutuu biyyattii keessa jiran cufamanii jiru. Manneetiin nyaataa hojii ka itti fufan ta’ee, tajaajila isaanii bakka jireenyaa ykn bakka hojii maammilootaatti geessaniifii deebiwu male mana isaanii keessatti nami akka sooratuuf hin eyyamamuuf’ jechuun dubbatu.
* Mootummaan Keeniyaan Biyyoota Vaayiresiin Koronaa Keessatti Argame Irraa Namoonni Gara Biyyattii Akka Hin Seene Murteesse
Dabalaniis Kaagween mootummaan haga rakkoon kun furamutti, manneetii amantaa akka Masjiidaa fi waldaa Kiristiyaanaa keessatti akkasumas bakka awwaalaatti gurmuun walitti qabamuun dhorkamuu himani.
Haga roobii dhufuuttis namootni gara Keeniyaa dhufuu barbaadan baasii mataa isaaniitiin bakka mootummaan qopheessetti Guyyaa 14’f kophaa bakka taa’an turuu akka qaban himanii, mootummooleen Addunyaa lammilee isaanii Keeniyaa jiraatan fudhachuu barbaadanis haga roobii dhufuu kana qofaatti eyyama qabuu jechuun dubbatan.
Miister Kaagween warra dhiyeenya gara Keeniyaatti deebi’e Guyyaa 14’f ka adda turuun isaanirra turee garuu seera cabsan ceepha’anii jiran. Mootummaan warra akkasiin dhufee biyya seene adamsee kophaa akka turan ni taasisa sana boodas akka seera biyyattiitti himanni irratti banamee adabamuu jedhan.
Pirezdent keeniyaattaanis harra lammileen biyyattii seera mootummaan Vaayresii kana to’achuuf baase akka kabajan gaafataniiru. Dabalaniis, mootummaan isaanii namootni yeroo duulli dhukkuba kana to’achuu taasifamu mana waan turaniif, firoottan isaanii isaan irraa fageenyarra jiran akka salphaatti qunnamaniif tajaajila Teelefoonaa fooyya’aa fi saffisaa ta’e akka argataniif mootummaan isaanii dhaabbilee Teelekoomii waliin ta’uun haala mijeesseeraa jechuun dubbatan.


text:
Monthly Archives: July 2014
Hoogganaa ta’uun uummata ofii ofitti qabuu malee taayitaa qabatanii taa’uu miti
Aside
By Tuujubee Kuussaa
July 30, 2014, WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Dargaggoo Dararaa Molee konferensii YALI/Young African Leadership Intiative jedhamuu fi kan waggoota afur dura prezidaant Baaraak Obaamaa dhaan labsame irratti argamuuf as Gara Yunited Isteetes dhufe.
Biyya keessatti waggoota shanii fi misooma hawaasummaatti hirmaachuun kan hojjete si’a ta’u yeroo ammaa dhaaba harmee Education for Development Associatin, jedhamuu fi godina Arsii keessatti argamu keessaa qindessaa sagantaa ta’uun hojjeta.
Dhaabi kun dubartoota, ijoollee, dargaggootaa fi namoota qaamni isaanii hir’uu kanneen gandeen baadiyyaa keessa jiran gargaaruu irratti hojjeta.
Dargaggoo Dararaan garee “Youth for Action and Charity” jedhuuf dura taa’aa akkasumas waajjira mootummaa kan hojii fi dhimmootii hawaasummaa keessas hojjetee jira.
As gara Ameerikaa kan dhufe dargaggoota Itiyoopiyaa kuma lama gumii “YALI” irratti hirmaachuuf galmeeffaman gidduu dhaa kudha lama kan filataman yoo ta’u Dararaan tokko. Waa’een hooggantummaa ykn Leadership cimsee kan yaadachiisu daraggoon kun hoogganaa jechuun taayitaa irratti ol ba’anii taa’uu utuu hin taane uummata ofii ofitti qabanii rakkoo isaa hubachuun waliin hojjechuu dhaa jedha.
Source: VOA Afaan Oromoo
ኣስናቀ፣ ሰው ለ ሰው ድራማና በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ለኦሮሞ ብሄረተኝነት የተሰጠው ትርጉዋሜ
Aside
ቦሩ በራቃ | July 29,2014
የሰው ለ ሰውን ድራማ እስከ መጨረሻው (ክፍል 140) ድረስ ተከታተልኩት። እንደ ብዙዎቹ ሁሉ እኔም የኣቶ እስናቀ ኣሸብርን መጨረሻ ለማየት በጥቂቱም ቢሆን መጉዋጉዋቴ ኣልቀረም። በድራማው የትወና ድር ሁሉም ቅርንጫፎች በስተጀርባ ብቸኛውና ቀንደኛው ጠላት ተደርጎ የተፈረጀውን እስናቀ ኣሸብር! ይህ ድራማ ከተጀመረበት ወቅት ኣንስቶ የኣስናቀን የትወና ሚናና ብቃት የተከታተሉት ኣንዳንድ ወገኖች ድራማውን በፖለቲካ መነጽር ሲቃኙት ከመለስ ዜናዊ ኣምባገነንነትና ብልጣብልጥነት ጋር ያገናኙታል። ለኔ ግን ይህ ኣይዋጥም። በፖለቲካ መነጽር ድራማውን እንቃኘው ከተባለ እኔ የኣስናቀን ሚና የማስቀምጠው በሌላ መልኩ ነው። እስናቀ በድራማው ውስጥ የተሳለው ከኣምባገነንነቱ ይልቅ በስግብግብነቱ ነው። በብልጣብልጥነቱም ሳይሆን ራሱን ብልጥ ኣድርጎ የሚያስብ ነገር ግን በውስጣዊ ማንነቱ ቂል ተደርጎ ነው። በኣጭሩ ይህ ኣስናቀ የተባለው ግለሰብ ሞኝና ስግብግብ ነው።
ይህ ደግሞ ብዙዎቹ ኣቢሲኒያዊ ፖለቲከኞች የኦሮሞን ብሄረተኝነት የሚተረጉሙበት የተለመደ ምስል ነው። ኦሮሞዎች ኦሮምያ የኦሮሞ ናት በማለታቸው ብቻ በኣቢሲኒያዊያኑ ፖለቲከኞች ዘንድ ስግብግብ ተደርገው ይታያሉ። ኦሮሞ ምንም በብዙህነቱና ኢኮኖሚያዊ ኣቅሙ ልቆ የወጣ ህዝብ ቢሆንም እነርሱ ዘንድ ሁሌም እንደ ቂል ይቆጠራል። ኦሮሞ በጭንቅላቱ ብስለት ሳይሆን በጡንቻው ኣቅም የሚያስብ ተደርጎ ይተረጎማል። ተማረ ኣልተማረ ኦሮሞ ስልጡን ሊሆን ኣይችልም እያሉም የሚያንቁዋሽሹትና የሚሳለቁበት ቁጥራቸው ቀላል ኣይደለም።
ሰው ለ ሰው ድራማ ውስጥ ለኣስናቀ ኣሸብር (ኣበበ ባልቻ) የተሰጠው የትወና ሚናም ከዚህ የፖለቲካችን እውነታ ጋር የሚመሳሰልበት መልኩ ብዙ ነው። ገና ሲጀመር ኣስናቀ ኣሸብር ‘እሸባሪ’ ተደርጎ ነው የተሳለው። የኦሮሞ ህዝብ ብሄርተኝነትም ከኦነግ ጋር ተያይዞ በእሸባሪነት እንደሚፈረጅ ልብ ይሏል። የኣስናቀ እሸብርን ባህሪይ ተላብሶ የሚጫወተው ተዋናዩ ኣበበ ባልቻ ራሱ በድራማው ውስጥ እስከ መጨረሻው ድረስ ሚናቸውን ይዘው ከዘለቁት ተዋናዮች መካከል ብቸኛው ኦሮሞ ነው። የጋሽ ኣስኒ ብሶት የሚጀምረው ከኣንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ህይወቱ ነው። የድሃ ቤተሰብ ልጅ ነበረ። ሁሌም በትምህርት ቤት ጉዋደኞቹ መሃል ብቸኛው የበይ ተመልካች ነበረ። በልጅነቱ ከነ መስፍን ጋር ሚኒስትሪ ተፈትኖ ፈተና ወደቀ። እነ መስፍን ፈተና ኣለፉ። ፈተና በወደቀው ኣስናቀ ላይም ተሳለቁበት። ኣስናቀ በወቅቱ የሁሉም ልጆች መሳለቂያ መሆኑ በእጅጉ ኣማርሮት ነበር። ነገር ግን በድራማው ኣብዛኛው ክፍሎች ውስጥ ደጋግሞ ስሙን ሲያነሳው የሰማነውና የኣፋን ኦሮሞ ተረቶችን ልቅም ኣድርጎ ያስተማረው ኣሳዳጊ ኣጎቱ ነበር በኣጭር ምክር ያረጋጋው።
SBO Adoolessa 30 Bara 2014 Oduu – Gaaffii fi deebii gabaabaa Gaafatamaa WBO Zoonii Kibbaa Jaal.Goollicha Dheengee fi Qophii biroo akkasumas SBO Sagantaa Afaan Amaaraa
Aside
Oromo Voice Radio (OVR) Broadcast, July 28, 2014
Aside
Barattooti Oromoo Yuuniversitii Madda Walaabuu 4 Boqonnaa Yeroo Gannaaf Gara Maatii Isaanii Wallagga,Gidaamii Itti Galan Tika Wayyaaneen Qabamuun Bakka Buuteen Isaanii Dhabame
Aside
Gabaasa Qeerroo Qellem,Gidaamii Adoolessa 26,2014
Mootummaan wayyaanee barattoota boqonnaa yeroo gannaaf maatii galan maatii irraa irraa ugguruudhaan qabee mana hidhaatti galchaa akka jirtu gabasi nu gahe addeessa. Har’a gabaasni Qeerroo Qellem Giddamii irraa nu dhaqqabe kan ibsu barattoota madda Walaabuu Yuuniversitii irraa galan aanaa Gidaamii ganda Giraay Sonqaa jedhamu irraa basaasaa wayyaanee aanaa kaan irratti ilmaan Oromoo dabarsee diinaf saaxilun kennaa jiruun saaxilamanii humna waraana Wayyaanetti kennamuudhaan Adoolessa gaafa 18/2014 qabamanii hidhamanii jiru. Basaasaan wayyaanee maqaan isaa Waaqgaarii Qan’aa kan jedhamu jiraataa aanaa Gidaamii ganda Giraay Sonqaa jiraataa kan ture amma garuu ganda Afteer Saanboo jedhamutti teessoo jireenya isaa kan jijjiirrate maqaa qindeessitoota FDG,Miseensa ABO, Alabaa ABO fannisuutiin, uummata kakaasuu fi ijaaruun duras aanaa kana keessatti isaan kun warra duraati jechuudhan yuuniversitii irratti hojii kana hojjetaa akka turan jedhee diinaaf kennee kan jiru gabaasni nu gahe ibsa, ijoollotni kuni maqaan isaanii akka arman gadii kan taheedha
1.Gammadaa Birhaanee
2.Solomoon Taaddasaa
3.Mallasaa Taaffasaa
4.Amaanu’eel Facaasaa
kan jedhamaniidha, namootni maatii akka tahanii fi amma gara itti hidhamanillee kan hin beekmne tahuu isaa Qeerroon gabaasee Qellem Wallaggaa Gidaamii irraa nuuf gabaasee jira.
SBO Adoolessa 27 Bara 2014 Oduu – Gaaffii fi deebii Miseensa G/S ABO J.Daani’el Disaasaa waliin kutaa xumuraa – Gabaasa walgahii miseensota ABO Nairobi fi qophiilee biroo…
Aside
Oromo Voice Radio (OVR) Broadcast, July 26, 2014
Aside
NAMUU GAAZEXESSAA TAHAA?
Aside
Qajeelchaa Bultoo ,July 20, 2014
Hanqina 15 fi cimina 4
SEENSA
Dalagni cuftuu fedhii fi dandeettii of-danda’e gaafta. Martinuu naamusaa ogummaa, seeraa fi akkaataa itti hojjetamuun masakama.
Namni tokko tahuu kan hawwuu fi dandeettii inni qabu wal-simatuu fi dhiisuu dandaha. Kanneen akkuma hawwanitti dalaga fedhan argatanii beekaman hedduutu jiru. Faallasaatiin, fedhiin jiraatullee dandeettii fi haaalli mijatuu dhabuun bakka yaadame kan hanaqatanis hedduu dha.
Ogummaan gaazexeessuumaas akkuma warreen kaanii fedhii(kaka’umsa), dandeettii, murannoo, seera, naamusa, beekumsa, fi hubannoo ogummaa sanaa sirriitti qabaachuu, guddifachuu akkasumas ittiin masakamu fi dalagarra oolchuu gaafata.
Kana jechuun, namni marti lafaa kahee gaazexessummaa tahuu hin dandahu jechuu dha. Kana jechuun, namni sabaa himaa irra dalaghu cufti maqaa sana himatellee, gaazexessaa tahuu hin dandahu. Namni marti loltuu fi weellisaa akkuma hin taane jechuu dha.
GAXETEESSITOOTA OROMOO BIYYA ALAA
Ogummaa gaazexeessitoota Oormoo biyya keessaa kana keessatti ilaaluu hin feene. Sababiin isaas mootummaan akka fedheetti isaan ajajee waan dalaganiif , walaba tahanii hojjechuu hin dadahani. Kunimmoo isaan madaaluuf naa rakkisa. Dalagni isanaii akka walii galaattii arrabaa fi ija mootummaa ti. Warri biyya ambaa jiran garuu walabummaa yaadaa fi hojii waan qabanaiif hojii isaanii ija ogummaatiin gilgalamuu dandahu jedheeni waanan amaneefi.
Gaazexeessitoota Oromoo biyya alaa jiran, mee yoroof kan VOA-Afaan Oromoo dhiifnee, warri kaan hedduun, hedduun ogummaa gaazexeessummaa hin qabani yoo jenne dhugaarraa fagoo nutti hin fakkaatu.
Akkaataa saganataa fi oduu ittti dhiheessan, gaafii fi deebii taasisan, sirba affeeraanii fi bakkatti kutan, akka qophii tokkotti seenanii fi bahan, qabiyyeesaa, yoroosaa, jechoota itti fayyadaman, sirobboota affeeranii fi qabiyyee sagantaa dhiheessan wal-simachiisuu, seera ogummaan suni gaafatu qabaachuu, waanta jedhamuu fi hin jedhamne adda baasuu, sagalee fi fuula radio fi TVf tahu qabaachuu/dhiisuu, kkf hedduu hedduu tarreessuun ni dandahama. Ija kanaan yoo gaazexeessota Oromo madaalle hedduun isanaii hin jirani.
Muraasa irraa kan hafe warri gaazexessa jedhaman waan ogummaa gaazexeessummaa kan hubatan hin fakkaatu.
Fedhiin yoo jiraatellee xiqqaate leenjii bu’uuraa fudhachuu feesisa. Lafumaa ka’anii kan radio fi TV itti bahamu yoo tahe bu’aa isaarraa mudaasaatu caaluu mala.
SABABA BARRUU KANAA:– Yaadaa fi hanqina gaazexessitoota
Amboo:- Abbaan Alangaa Manni Murtii Waliigala Oromiyaa Sabboontota Oromoo 52 Irratti Akka Murtii Sobaa Kennu Dirqami Kallattiin Wayyaanee Irraa Itti Kennamuu Qeerroon Gabaase
Aside
Gabaasa Qeerroo Magaalaa Amboo Adoolessa 26,2014
Abbaan Alangaa Manni Murtii Waliigala Oromiyaa Ilmaan Oromoo Ambootti keessatti Wayyaaneedhan hidhamanii jiran irratti himata sobaa akka dhiyeessuu mootummaan abbaa irree Wayyaanee dirqama itti kenne. Yeroo ammaa kanattis ilmaan Oromoo Ambootti hidhamanii jiran keessa ilmaan Oromoo 52 irratti himanni soba dhihaate jiraachuu Qeerroon Ambo irraa gabaasa.
Guutummaa galmee himata Oromoota 52 waajjira mana murtii keessaa bahe kanatti akka itti aanutti dhihaata.


text:
Nama Miila Sadihiifi Qaama Saalaa Lama Qabu
Tana Quba Qabduu?
Fraancheskoo Lentinii jedhama. bara 1889 biyya Itaalii kutaa Siisiilii magaalaa Rozooliiniitti dhalate. Lentiiniin gaafa dhalatu miila sadih, faana afurii fi qubbeen 16 wajjiin dhalate. Akkasumas qaama saalaa lama qaba. miilli isaa kan 3ffaa sarbaa isaarraa ka’ee akkuma miila kaawaniitti biqile. Faanti isaa afraffaan ammoo jilba isaarratti uumame. Akka qorattoonni himanitti haalli kun gadameessa keessatti lakkuun uumamuuf eega jalqabeen booda, osoo guututti irraa hin citin yoo hafu mudata.
Dhalatee ji’a 4ffaa irratti maatiin isaa fuudhanii doktoroota bira geessan. Fedhiin isaanii qaamota dabalataa kanniin irraa mursiisuu ture. Doktoroonni haala isaa eega laalaniin booda, qaama kana muruun tarii mucaa kana laamsheessuu danda’a; inumaa lubbuu isaatis balleessuu danda’a sodaa jedhuun, osoo irraa hin murin hafan. Adaduma guddataa dhufuun dhiibbaan hawaasarraa isarra gahu guddataa dhufe. Haadhaa fi abbaan waan kana baadhachuun itti jabaannaan daa’ima isaanii xiqqeenyumaan gara adaadaa isaa erganii achitti akka guddatu godhan.
Bara 1899tti Abbaan isaa mucaa waggaa sagalii kana fuudhee Ameerikaa geesse. Ameerikaa magaalaa Boston keessatti nama Sarkasii fi Ispoortii garagaraa barsiisu bira geesse. San booda Leentiinii gama Ispoortiitiin nama beekkamaa ta’uu jalqabe. Sababa kanaafis “Taphataa Kuubbaa miila sadihiin taphatu” jedhamuunis waamamuu jalqabe. Miila lamaaniin dhaabbatee miila 3ffaatiin kubbaa dhiita. Ispoortiiwwan akka utaalchaa, cabbii irra mucucaachuu fi wal dorgommii Saaykilii irrattis hirmaateera.
Lentiiniin wayta TV irratti dhihaatee yaada isaa ibsatu teessoon dabalataa osoo isa hin barbaachisin miila sadaffaa saniin jilbiiffatee irra taa’udhaan haasawuu danda’a. Namni ajaa’ibaa kun fuudhee bultiis horateera. Ijoollee afur gaa’ela isaa kan jalqabaarraa argate. San boodas haadha warraa biraa fuudhee jireenya isaa itti fufe. Lentiiniin dhalatee waggaa 77tti sababa dhibee sombaatiin du’ee dachii tanarraa godaane. Magaalaan inni keessatti dhalate tan kutaa Sisiiliitti argamtu tan Rozooliinii jedhamtu eega inni du’ee waggaa 50 booda, “goota magaalaa keenyaa” jechuun ayyaana guyyaa lamaa qopheessitee kabajjeef.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
kitaaba
-
Muhammad bin Abdulwahhab
HUNDEEWWAN AFRAN
Kitaaba kana keessatti hundee tawhiidaatu ibsame. hammeenyi shirkiitis dubbatamee jira.02/03/2020309
-
Muhammad Salih al-Munajjid
GORSA AFURTAMA KAN ITTIIN MANA SIRREESSAN
Kataabni kuni dhaamsa akkaan barbaachisaa afurtama kan ittiin mana ufii sirreessan nama barsiisa.02/03/2020502
-
Jamal Muhammad ahmad
BARNOOTA DUBARTII MUSLIMAA
kitaabni kun barnoota dubartii muslimaa kan akkaa waayee xahaaraa, dhiiga baatii fi dayuumsaa, barnoota hijaabaa (hagooggii) fi kkf uf kessaa qaba.02/03/2020448
-
Al-Imam Yahya bin Sharaf An-Nawawi
HADIISA AFURTAMMAN NAWAAWWII
Kitaabni kuni hadiisa shantama ufkeessaa qaba matadureelee gorsa adda addaa irraa dubbata, arba'iina nawaawiyyii jedhama, irraa filatamaa kitaabban ha...02/03/2020281
-
Muhammad bin Abdulwahhab
HUNDEELEE SADANIIFI RAGAA ISII
Kitaabni kuni barnoota aqiidaa kan bu'uraa kan namni hundi baruu barbaachisu uf keessaa qaba.12/01/2020407
-
Abd Al Aziz Ibn Abd Allah Ibn Baz
BARRUU WAA'EE SOOMAAFI ZAKAA
Kitaaba kana keessatti barruu lamaatu jira. tokkoffaan barnootaa waayee akkaataa zakaa ittibaasaniifii waan zakaan irraa baafamu. kan lammaffaa seera...08/12/2019408
-
Tamam Qasim
SEENAA NABIYYII GAAFI440 FI DEEBISAA
Kitaabni kuni siiraa (seenaa nabiyyii) sallaahu aleyhi wasallam bifa gaafifii deebisaatiin ibsa. Gaafiifii deebii 440 uf keessaa qaba.08/12/20191201
-
Muhammad ibn Saleh al-Othaimeen
Seera Hajjiifii Umrah
Kitaaba kana keessatti barnoota hajjiifii umraattu bifa gabaabaan dhihaata. suuraaleen gargaaramee nama hubachiisa.08/12/2019422
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Soomana Ramadaana Heera, Sadarkaafii, Naamusa Isaa
Sagantaan kun akkaataa soomana ramadaanaa sirritti nama hubachiisa.08/12/2019365
-
Muhammad ibn Saleh al-Othaimeen
Aqiidaa Ahlussunnaa wal Jamaa’ah
kitaaba kana keessatti barnoota bu’ura aqiidaa sirrooftuu muslimtootaattu ibsame.waayee towhiida Rabbiitii fii maqaleefii sifaata isaa keessatti ibsa...08/12/2019355
-
Abdulaziz Ibn Marzuq At-Tarifi
KUTAALEE AQIIDAA
Kitaaba kana kaeessatti aqiidaa ahlusunnati waljamaa'ah ttu dhihaate. Gareelee jallattee fii jallinna isiitis nidubbata, deebisas irratti nikenna.08/12/2019327
-
Jamal Muhammad ahmad
QUR’AANA AKKAMITTI QARAANA?
Kitaabni kun sadarkaa daraajaa guddina qur 'aanaati ibsa. Akkasuma barnoota akkaataa qaraatii qur 'aanaa (tajwiidaa) bal' inaan uf keessaa qaba.08/12/2019489


text:
Waa’ee addaan-qoodaminsa OPDO keessatti uumame jedhamu kanaa, qophii dabree irratti miseensa Koree Giddu-galaa dhaabichaa keessaa tokko haasofiisuun keenya ni yaadatama. Har’a immoo, Itt-gaafatamaa Dhimmoota Koominikeeshinii Mootummaa, ka Bulchiisa Naannoo Oromiyaa Obbo ABRAHAAM NIGUSEE ti keessummaan keenya.
OPDO Keessa Adda addummaan hin jiru Jedhu angawaan Dhaabichaa
- Namoo Daandii
WASHINGTON DC — Miseensonni Koree Giddu-galaa Dhaabbata Dimookiraatawa Uuummata Oromoo, kan OPDO walga’ii yeroo adda addaatti ADAAMAA-tti geggeeffatan irratti wal-dhibdeen cimaan gidduu isaanitti uumamuunii fi adda qoodamuun isaanii gaazzexoota dabalee maddeen adda addaan eega odeessamaa turee booda, Miseensi Koree Hoji-raaw’achiistuu OPDO fi sadarkaa Federaalaatti Ministara Siivil Servisii turan Obbo Juuneddii Saaddoo koree giddu-galaa keessaa baasamuunii fi Aadde Asteer Maammoos taayitaa Ministarummaa sadarkaa Fedraalaatti qaban irraa buusaman ka jedhu dhaga’ame.
Waa’ee addaan-qoodaminsa OPDO keessatti uumame jedhamu kanaa, qophii dabree irratti miseensa Koree Giddu-galaa dhaabichaa keessaa tokko haasofiisuun keenya ni yaadatama. Har’a immoo, Itt-gaafatamaa Dhimmoota Koominikeeshinii Mootummaa, ka Bulchiisa Naannoo Oromiyaa Obbo ABRAHAAM NIGUSEE ti keessummaan keenya.
Waa’ee addaan-qoodaminsa OPDO keessatti uumame jedhamu kanaa, qophii dabree irratti miseensa Koree Giddu-galaa dhaabichaa keessaa tokko haasofiisuun keenya ni yaadatama. Har’a immoo, Itt-gaafatamaa Dhimmoota Koominikeeshinii Mootummaa, ka Bulchiisa Naannoo Oromiyaa Obbo ABRAHAAM NIGUSEE ti keessummaan keenya.


text:
Caamsaa 17/2014(TOI) – Naannoo Gambeellaatti sirna hojiimaata siivil Sarvisii saffisaa fi ammayyaa’aa diriirsuun fedhii tajaajilamtootaa guutuuf hojjetamuu akka qabu Pireezidaantiin Mootummaa Naannichaa obbo Umood Ujuluu hubachiisan.
Naannichatti sagantaan hojii eegalchiisu piroojektii sirna qabiinsa odeeffannoo siivil sarvisii qindaa’aa guyyaa har’aa Magaalaa Gambeellaatti eegaleera.
Saganticha irratti obbo Umood Ujuluu akka himanitti, fedhii tajaajilamaa guddachaa dhufe guutuuf Naannoo Gambeellaatti sirna hojiimaata siivil Sarvisii saffisaa fi ammayyaa’aa diriirsuu barbaachisa.
Gara fuulduraattis rakkoolee bulchiinsa gaarii fi hojiimaataa hambisuun tajaajila saffisaa fi haqaa hawaasaaf kennuuf dhaabbileen hojjechuu akka qabanis hubachiisaniiru.


text:
Filannoo pirezidaantummaa Ugaandaa jaarsaa fi kahimatti wal dorgomuutti jira. Bobi Wine nama ganna 38 keessa jiru Yuwerii musiveenii nama ganna 76ti marroo jaheessoof dorgomuutti jira.
Wine filannoon karaa qajeelaa irraa gortee ummatii daba kana ufiifii diduu hinuma dandaha jedha.Haataatuu ammoo moohannaa labsachuutti jira.Waraanii biyyaallee hardha mana itti oli dude.
Akka gabaasa jiruutt Yuweerii Musiveenii harka 65 Wine ammoo harka 28 argatee dura jira.Akka Wine jedhetti filannoo seera filannoo dhabde akkanaa arganii hin beekan biyya isaaniitti.
Doorsisaa fi rakkoo hamtuu keessa jirti jedha.“Abdii qamnee filannoollee haga ammaatti nutti harka guddaan abbaa irree moo’e.Akka ummatii Ugaandaa maqaa balleessii tana didu dhaamadha.Jeneraal Musiveenii fi warrii akka isaa irreen nama bulchu fedhu ammallee ummata Ugaandaa irratti ufi fahuu fedha.”
Bulchootii wannii isaanii interneetii cufaniif dhgiaa jirtu dhossuuf akka jecha isaatti.Oduu himaan Koomishiinii Ugaandaa,Paul Bukeenyaa ammoo dharaa fi raga malee abbaa filannoo moohatellee hin labsinee abbaan ammoo huji teenna falmu falmu hin dandahaa jedhe.
Oduu himaan paartii Musiveenii ummatii eennummaa isaanii waan beekuuf ufi hin shakkinu jedha.Tokkummaan Mootummootaatllee filannoo tun qajeeltuu tahuu hin dandeettu jedhee baase.


text:
Itoophiyaanonni Gamtaa Emireetoota Arabaafi Jibutii jiraataan waamichaa haala yeroo Itoophiyaaf doolaara kuma 576 fi 681 walitti qaban.
Fulbaana 18/2015(TOI) – Itoophiyaanonni Gamtaa Emireetoota Arabaafi Jibutii jiraataan waamichaa haala yeroo Itoophiyaaf doolaara kuma 576 fi 681 walitti qaban.Haaluma kanaan Gamtaa Emireetoota Arbaa kan jiraatan doolaara kuma 560 akkasuma kan Jibutii jiraatan immoo doolaa kuma 8 fi 160 walitti qabaniiru.
Deeggarsa kanas kan walitti qabee Gamtaa Emireetoota Arbaatti Waldaa hawaasa Itoophiyaa yoo ta’u, gurgurtaa Kupponii, dippiloomaatota misiyoonichaafi hojjetootarra ta’uun himameera.
Deeggarsi kunis Waldaa hawaasa Itoophiyaa Abudaabii doolaara kuma 274fi Jibutiitti Waldaan hawaasa Itoophiyaas doolaara kuma 8fi 169 kan walitti qabe yoo ta’u deeggarsa kanas Jibutiitti ambaasaaddara Itoophiyaa ambaasaaddar Biraanuu Tsaggayeetti dabarsanii laataniiru. Isaas deeggarsa taasifameef galateeffataniiru.


text:
WASHINGTON, DC—
Hiriira mormii Wixata dabre, Godinaa Shawaa Lixaa, magaalaa Shananitti ba’an irratti rasaasaan madaa’e – gurbaan umuriin kudha-shanii kaleessa du’ee har’a awwaalamuu isaa dubbatu, maatiin isaa. Abebe Lataa Guddataa jedhama, gurbaan kun.
Walakkeessa baatii Sadaasaatti kan Oromiyaa keessatti jalqabe hiriirri mormii amma ille akka itti fufee jiru ka dubbatan dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Dr. Mararaa Guddinaa, hidhaa, reebichii fi ajjeechaan humnoota mootummaas bakkawwan hedduutti uummata nagaa irratti geggeessamaa jira, jedhu.
Shawaa Lixaa, aanaa Jibaat keessatti dargaggoon tokko ajjeesamuu, Arsii Nagallee keessatti immoo namoonni lama ajjeesamuu isaanii dubbatan, Dr. Mararaan. “Wallagga Bahaa, magaalaa Arjoo Guddattuu keessattis namni ajjeefamuu odeffannoo argadheen jira” jedhu.
Hoogganoonni paartii isaanii mana hidhaa waaltaa qorannaa “Maa’ikelaawii” jedhamutti hidhamanii jiran akka maatii isaanii wajjiin wal-argan eyyamuu isaa ilaalchisee ennaa dubbatan, “lubbuun jiraachuu isaanii maatiin isaanii arguun iyyuu waan guddaa dha”. Garuu, motummaan gama biraan namoota hidhuu, reebuu fi ajjeesuu irraa of hin dhaabne. Uummatnis akka duriitti callisee isaaniif bitamaa hin jiru, jedhan.


text:
Voice of Independent Oromia (VIO) News page - Fuula Oduu Sagalee Walabummaa Oromiyaa (SWO)
Uummata Oromoo saboota ollaa waliin wal-irratti duulchisuun dadhabsiisaa, bara aangoo isaa dheereffachaa kan har’a ga’e Mootummaan Koloneeffataan Impaayera Itoophiyaa, Roobii kaleessaa (Onk. 20, 2021) ammoo, Poolisa Humna Addaa Sidaamaa qindeessuun, Hawaasa Oromoo Konyaa Gujii Bahaa Ona Girjaa keessa jiraatu irratti waraana bansiisee jiraachuu.
Kibba Oromiyaa, Konyaa Gujii Bahaa keessatti daafii dheerachuu hongeen, Uummanni Oromoo beela hamaaf saaxilamuu; horiinis gaaga’amaa jiraachuu. Dheerachuun hongee, balaa beelaa amma uumameef sababa battalaa haata’u malee, gannoota afran darban irraa qabuun, duulli qabata deggersa WBOn Uummata Oromoo irratti labsamuun, hawaasni Oromoo kun hidhaa, dararaa fi ajjeechaa hamaaf saaxilamee kan jiruu fi gargaarsis irraa muramee kan jiru ta'uu.
Duulli duguuggaa sanyii qindaawaan, ijaarsa Naannoo Amaaraa Faannoo jedhamu, milishoota Naannoo Amaaraa fi harcaatota nafxanyaa kanneen Oromiyaa keessatti wal-horaniin, Konyaa Baha Wallaggaa, Ona Giddaa Kiiramuu, Amuruu fi Guutoo Giddaa keessatti, Onkoloolessa 10, 2021 Uummata Oromoo irratti baname itti-fufee jiraachuu.
Duula duguuggaa sanyii, garee Faannoo jedhamu, akkasumas, Milishootaa fi Hawaasa Naannoo Amaaraan, Konyaa Matakkal, Ona Dibaax, Ganda Gaalessaa keessatti, Roobii kaleessaa (Onkoloolessa 13, 2021) Uummata Oromoo irratti banameen, Aayyoo Oromoo, kan deessee ulmaa jirtu tokko dabalatee, Oromoonni jaha (6) haala suukanneessaan ajjeefamuu.
Duula duguuggaa sanyii, Konyaa Baha Wallaggaa, Ona Giddaa Kiiramuu, Magaalaa Haroo keessatti, humna Faannoo jedhamu, kan hidhannoo guutuun Naannoo Amaaraa irraa gara Oromiyaatti seenee fi saba Amaaraa kanneen bakkas jiraataniin, Uummata Oromoo irratti, Dilbata Onkoloolessa 10, 2021 banamee, hanga Kibxata har’aatti walitti fufiinsaan deemaa jiruun, maatii Oromoo tokko irraa qofa namoonni 17 haala suukanneessaan ajjeefamuu.
Dhukaasa Oromoota Irreeffannaaf bobba’an irratti, Jimaata Onkoloolessa 8, 2021, Konyaa Gujii Bahaa, Ona Gumii Eldalloo, Ardaa Qaallittii keessatti LMKIIn banameen, Sirni Irreechaa sun goolamuun addaan bittinneeffamuu; Oromoonni Irreeffachuuuf ba’an muraasnis achi-buuteen isaanii hanga guyyaa har’aatti kan hin beekamin ta’uu.
Lolli WBO fi LMKII humna guddaan gamasitti bobbaafame gidduutti, Konyaa Gujii Bahaa keessatti adeemsifamu, Wiixata Onkoloolessa 4, 2021 irraa qabuun, isa yeroo kamiirrayyuu daran jabaatee itti-fufee jiraachuu. Kanaanis, hanga Kamisa har’aatti, Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa irraa kanneen dhibbaan lakkaa’aman ajjeefamuu, danuunis madoon adabamuu fi booji’amuu. Lolli kun Ona Gumii Eldalloo, araddaa Boobaa jedhamtu keessatti, Kamisa har’aallee itti-fufiinsaan adeemsifamaa jiraachuu.
Ona Bulee Horaa keessatti, Uummanni Oromoo waraana MKII waliin ta’uun, guyyaa borii (Onkoloolessa 6, 2021) sakattaa WBO irratti akka bubba’uuf haal-dureen mijeeffamaa jiraachuu. Ta’us, Uummanni Oromoo WBO faana hiriiruun waraana PP loluuf, isa yeroo kamii irrayyuu qophii ta’ee jiraachuu.
Page 4 of 83


text:
Godina Wallagga Lixaa, Aanaa Najjoo keessatti, wiixata darbe, dhukaasa banameen namootni meeshaa waraanaa hin hidhatin sadii ajjeefaman jedhan, bulchaan Aanaa Najjoo.
Bulchaan Aanichaa Obbo Taliilaa Tarraffa, “Ajjeechaa kana ABO Shaneetu raawwate” jechuun himatan.
Namni bakka sana akka turan dubbatan ammoo, “Waan gamaafi gamanaa dhukaasamaa tureef qaama ajjeese adda hin baafanne” jechuun ibsan.
Kan mootummaan “ABO Shanee” ittiin jedhu, hidhattoota Waraana Bilisummaa Oromootti, Dubbi-himaan Zoonii Lixaa Bilisummaa Guutaa, “nuti ajjeechaa kana hin raawwanne” jechuun haalanii jiru.


text:
personality adjectives
Post on 23-Jun-2015
100 views
Category:
Education
3 download
Embed Size (px)
DESCRIPTIONThis presentation contains pictures showing different personalities. Show the one picture at a time and let the students guess each one of them.
TRANSCRIPT
- 1. PPEERRSSOONNAALLIITTYYAADDJJEECCTTIIVVEESSHHooww wwoouulldd yyoouu ddeessccrriibbee tthheesseeppeeooppllee??
2. cchhaarrmmiinngg 3. aaffffeeccttiioonnaattee 4. aammbbiittiioouuss 5. aaggggrreessssiivvee 6. mmooooddyy 7. jjeeaalloouuss 8. rreelliiaabbllee 9. sseellffiisshh 10. bboossssyy 11. llaazzyy 12. sseennssiibbllee 13. ssppooiilltt 14. hhaarrdd--wwoorrkkiinngg?? 15. uunnttiiddyy 16. iimmppaattiieenntt 17. aasssseerrttiivvee 18. bbaadd--tteemmppeerreedd 19. vvaaiinn 20. wwiissee 21. wweellll--bbaallaanncceedd 22. ttaallkkaattiivvee 23. ccuurriioouuss 24. rruuddee 25. rreebbeelllliioouuss 26. ccrriittiiccaall 27. ggeennttllee 28. ccaauuttiioouuss 29. ccrreeaattiivvee // iimmaaggiinnaattiivvee 30. eenntthhuussiiaassttiicc 31. ssoocciiaabbllee 32. ssyymmppaatthheettiicc 33. oorrggaanniizzeedd


text:
Caamsaa 19/2014 (TOI) – Baankonni invastimantii fi dhaabbileen Idil addunyaa qabeenya isaaniin gabaa sanadaa Itoophiyaa keessatti hirmaachuuf fedhii qaban argisiisaa jiraachuu Baankiin Biyyaalessaa Itoophiyaa ibse.
Gorsaa Olaanaan Dhimma Diinagdee Gooroo Bulchaa Baankii Biyyaalessaa Mallase Minaalee gabaa kaappitaalaa Itoophiyaatti eegaluu fi gabaa isaa hogganuuf labsii ragga’e ilaalchisuun akka ibsanitti labsichi ragga’uun hirmaattota gabichaa, sirna to’annoo, yakkoota raawwachuu danda’an to’achuuf tarkaanfii murteessaa ta’uu kaasaniiru.
Itoophiyaan gabaa qabeenya sanadaa jalqabde muuxannoo biyyootaa birootiin gabaa Istookii yookaan gabaa aksiyoonaa kan jedhamuu waliin kan walfakkaatu ta’uu himaniiru.
Itoophiyaatti invastaroota, Ministeeraa Maallaqaa fi FSD Afrikaa gabaa qabeenya sanadaa hundeessuuf torban darbe piroojektii hundeeffame jalqabsiisuuf waliigaluu isaanii Obbo Mallas himaniiru.
Labsii gabaa kaappitaalaa Itoophiyaa bu’uureffachuun gabaa sanadaa jalqabuuf sochiirra jiraachuu dhaabbileen alaa gabaa kana keessatti hirmaachuuf fedhii argisiisaa jiraachuu ibsaniiru.
Gabichi invastaroota alaaf banaa ta’uu eeranii, labsiin kun ragga’uun dhaabbileen sadarkaa addunyaatti beekaman sadii fedhii isaanii argisiisuun dhimmoota teekinikaarratti mariin gaggeeffamuu ibsaniiru.
Itoophiyaan tajaajila gabaa sanadaa jalqabduu keessatti teekinooloojiiwwan hojiirra oolan ce’umsa beekumsaa kan saffisiisan ta’uun eerameera.
Gabaan Sanadoota qabeenyaa bitamuu yookaan gurguramuu kan danda’an, aksiyoonatti dabalataan, sanadoota abbaa idummaa, liqaa, baankota, sandoota gara kaappitaalaatti geeddaramuu danda’an, sandoota liqaa ummataa mootummaan ba’anii fi gabaaf oolan, waliigalteewwan qabeenyaan walqabatan, sanadni qoodaa fandii invastimantii kan keessatti argamaniidha jedhaniiru.


text:
Caamsaa 21/2014(TOI) – Dorgommiin Olompikii Dargaggootaa Biyyaaleessaa jalqabaa qopheessummaa Naannoo Sidaamaan Magaalaa Hawaasaatti har’a eegale.
Dorgommiin Olompikii Dragaggootaa kun guyyoota 15’f kan turu yoo ta’uu, naannoolee hundarraafi bulchiinsa magaalaa Finfinneefi Dirree Dhawaa irraa isporteessitoonni kuma 4 gosoota ispoortii adda addaa 15’n irratti ni hirmaatu jedhameera.
Sirna kanarratti Af- Yaa’ii Mana Maree Federeshinii obbo Aganyahu Tashaagar, Pireezidantii Mootummaa Naannoo Sidaamaa obbo Dastaa Ledaamoo, Komishinara Komishinii Olompikii Atileetiksii Polteer Gaat akkasumas hoggansi federaalaafi naannoolee argamaniru.


text:
Haala hamaa Baqattoonni Oromoo Biyya Yemen Keessa Jiran ,,,,
Nuti Baqattoonni Oromoo Biyya Yemen haala akkaan Sodaachisaa keessa jirra dhugumattuu haalli amma keessatti argamnu dhugaan suukaneessaadha Rakkoon Amma biyyattii keessatti Uumame Isa boroota Darbeerraa adda Kun baqataadhaaf dhumaatii lubbuu Malee kan carraa biraa hin irraa gara magaalaa biraatti sosso’uufis keninee dha. Sababnis baqattoonni kun bakka jiran irraa gara biraa biyyattii keessa Sosso’uun dhoowwaa waan taheef. kunis Sababa hallellaan xiyyaaraa guutummaa biyyattiitti gaggeessu irraa kan ka’e. carraan baqattoonni Oromoo qaban Daandii gubbatti dhumuu qofa tahuu Oromoon hubadhaa.
Oromoon Abbaa dhabuun lubbuun Lammii Oromoo saree hanqattee lammiin Oromoo Mana hidhaa Keessatti rasaasaan Ajeefamuun gaafatama Oromoon dhabuu akeeka Adunyaa tana gubbaa jaarmayaan dhiiga oromoof falmu Lammii oromoo Irraa kaasee dhabamuun dhiigni lammiiwwan oromoo bakkaayyuu mixiin lafaa arraabuu agarra sabni bal’aan kun dhageettii dhabee saba bicuu gaditti tuffatamee jiraachuun qaanii guddaa osoo tahee jiruu Nutis walii hadooddiin dhabamee Gurra walirraa cifachuun Du’aaf wal saaxiluun gatii hin qabaatu qofa carraan jiru


text:
Tafsiira Suuratu Al-Hadiid-Kutaa 2
Ibsa Suuratu Al-Hadiid kutaa darbe irraa itti haa fufnu. Kutaa kana keessatti, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa samii torbanii fi dachii guyyoota jaha keessatti akka uume, ergasii Arshii irratti olta’iinsa Isaaf malu akka olta’e ni dubbata. Arshii ol olta’ee wanti dachii fi samii keessatti Isarraa dhokatu tokkollee hin jiru. Sababni isaas, Inni waan hundaa ni arga, ni dhagaha, ni beeka. Sifaanni (amaloonni) Isaa amaloota uumamtoota irraa adda. “Wanti Isa fakkaatu tokkollee hin jiru. Inni Dhagahaa, Argaadha.” Suuratu Ash-Shuura 42:11
“(4)-Inni samiiwwanii fi dachii guyyoota jaha keessatti Kan uume, ergasii Arshii irratti [olta’iinsa Isaaf malu] olta’eedha. Wanta dachii keessa seenuu fi wanta ishii keessaa bahu, wanta samii irraa bu’uu fi wanta ishii keessatti ol bahu ni beeka. Eessallee yoo taatan Inni isin waliin jira. Rabbiin waan isin hojjattan Argaadha. (5)-Mootummaan samiwwanii fi dachii kan Isaati, dhimmoonni hundi garuma Rabbii deebifamu. (6)-Halkan guyyaa keessa seensisa, guyyaas halkan keessa seensisa. Inni Beekaa wanta qoma keessa jiruuti.” Suuratu Al-Hadiid 57:4-6
“Inni samiiwwanii fi dachii guyyoota jaha keessatti Kan uume, ergasii Arshii irratti [olta’iinsa Isaaf malu] olta’eedha.” Kana jechuun samii torban, dachii fi wantoota isaan keessa jiran guyyaa jaha keessatti Kan uume Isa. Samii fi dachiin mataa ofiitin of hin uumne. Akka falaasfonni gariin, “Heliyeemi fi Haydirojiiniin akkana ta’e, ergasii aduun, urjiileen, samii fi dachiin akkanatti argaman” jechuun odeessanii miti. Mataa ofiitiin wantoonni kunniin gonkumaa of qindeessuu fi bakka isaaniif malu qabachuu hin danda’an. Sababni isaas, wantoonni kunniin dhabama turan. Wanti duraan hin jirree ofiin of argamsiisu danda’aa? Kanarratti dabalatee, wanti lubbuu, beekumsa, dandeetti fi fedhii hin qabne ofiin of uumuun tartiiba ajaa’ibaa kana qabachuu danda’aa? Mee ilaali, tartiiba urjiilee fi pilaaneetonni hordofan. Hundi isaanitu osoo sarara (orbiti) isaanii irraa hin gorin tartiiba qabatanii deemu. Kanaafu, eenyutu akkanatti tartiiba isaan qabsiise ree? Ammas gara samii ilaali. Baqaqiinsi, qaawwi fi wal darbuun homaatu keessa hin jiru. Kanaafu, samii torban, dachii fi wantoota isaan keessa jiran hunda Kan uume Rabbiin qofa. Wantoonni kunniin ofiin of hin uumne. Rabbiin ala wanti biraas isaan hin uumne.
“ergasii Arshii irratti [olta’iinsa Isaaf malu] olta’eedha.” Kana jechuun samii torbanii fi dachii erga uumee booda Arshii irratti olta’iinsa Isaaf malu olta’e.[1] Arshiin uumama guddaa samii torbanii ol jiruudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkamitti Arshii ol akka olta’e nuti beeku hin dandeenyu. Kana ilaalchisee wanta imaamu Maalik jedhe dhiyeessun ni danda’ama:
“Istawaan wanta wallaalame miti, akkaataa isaa wanta sammuun hubachuu hin dandeenyedha, isatti amanuun waajiba (dirqama), waa’ee isaa gaafachuun bid’aadha.”
Kana jechuun hiikni istawaa wanta wallaalame miti. Hiikni isaa ni beekkama. “Istawaa” jechuun “olta’e” jechuudha. Garuu akkaata Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Arshii ol olta’e sammuun namaa hubachuu hin danda’u. Rabbiin Arshii ol olta’iinsa Isaaf malu akka olta’e amanuun waajiba. Sababni isaas, Rabbitu Qur’aana keessatti beeksise. Qur’aanatti amanuu jechuun immoo wanta isa keessa jirutti amanuudha. “Waa’ee isaa gaafachuun bid’aadha” kana jechuun “Rabbiin akkamitti Arshii ol olta’e?” jedhanii gaafachuun bid’aa (wanta haarawa argameedha). Sababni isaas, sahaabonni waa’ee kanaa Nabiyyi hin gaafanne.
“Wanta dachii keessa seenuu fi wanta ishii keessaa bahu, wanta samii irraa bu’uu fi wanta ishii keessatti ol bahu ni beeka.”
Wanta dachii keessa seenu kan akka sanyii, bineensa, ilbiisota, rooba fi kkf hunda ni beeka. Wanta dachii keessaa bahu kan akka biqiltootaa, bineensota, albuudotaa fi kkf hunda ni beeka. Wanta samii irraa bu’u kan akka Malaykotaa, rooba, murtiiwwanii fi kan biroos ni beeka. Wanta gara samii ol bahuus kan akka Malaykootaa, hojii gabrootaa fi kan biroos ni beeka.[2] Wantoota kanniin hunda lakkoofsa isaanii, hamma isaanii, bakka jiran takka takkaan beeka. Samii fi dachii keessatti wanti Isa jalaa miliqu tokkollee hin jiru. Sababni isaas, wantoota kanniin hunda Kan uume, qindeessu, too’atu fi aangoo guutuu irratti qabu Isa; Inni dandeetti fi beekumsa guutuu qaba.
“Eessallee yoo taatan Inni isin waliin jira. Rabbiin waan isin hojjattan Argaadha.”
Bakka kamiyyuu yoo taatan Rabbiin subhaanahu beekumsa Isaatiin isin waliin jira. Hojii isin hojjattan hunda takka takkaan beeka. Gara fuunduraattis hojii keessaniif jazaa isiniif kafala.[3]
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Arshii ol olta’uun, jecha “Eessallee yoo taatan Inni isin waliin jira.” jedhuun wal hin faallessu.Mee ibsa kanaa gara aalimmanitti haa deebisnu:
Salafoonni (dhaloonni gaggaariin darban), “Eessallee yoo taatan Inni isin waliin jira.” jedhu,Inni isin ni beeka, dubbii keessan ni dhagaya, hojii keessan ni arga, isin irratti danda’aadha… jechuun ibsan. Arshii ol akka olta’e ni mirkaneessu.
Sheykul Islaam ibn Taymiyah fi Ibn Useymiin (isaan lamaanifu Rabbiin rahmata haa godhu) ni jedhu: Rabbiin nu waliin jira. Garuu Inni nu waliin ta’uun akka namni tokko nama biraa waliin bakka tokko keessatti waliin ta’uu miti. Rabbiin uumamtoota waliin ta’uun kan mirkanaa’edha. Inni wanta hundaa ol Arshii gubbaa olta’iinsa Isaaf malu ol ta’ee jira. Kana waliinu Inni nu waliin jira. Amaloota Isaa hunda keessatti wanti Rabbiin fakkaatu tokkollee waan hin jirreef, Inni uumamtoota waliin ta’uu fi Arshii ol olta’uu jidduu wanti wal faallessuu tokkollee hin jiru.
Sheykhul Islaam ibn Taymiyaan kanaaf fakkeenya ji’aa dhiyeessa. Ni jedha: akkana ni jedhama, “Maa zilnaa nasiiru wal-qamaru ma’anaa. (Jiiyni osoo nu waliin jiruu deemu itti fufne.)” Jiiyni samii keessa jira. Kana waliinu “Jiiyni nu waliin jira.” jedhu. Jiiyni uumama xiqqaa ta’eedha. Kanaafu, Khaaliqni azza wa jalla Arshii ol olta’ee osoo jiru akkamitti uumamtoota waliin hin taane ree?”[4] Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Zaata Isaatiin Arshii ol jira. Garuu wantoota samii fi dachii keessa jiran hunda ni arga, ni beeka. Wanti argituu, beekumsaa fi dhageetti Isaa haguugu tokkollee hin jiru. Sababni isaas, amaloonni (sifaanni) Isaa sifaata (amaloota) uumamtootatin wal hin fakkaatan. Sifaanni Isaa kanneen akka waan hundaa beeku, arguu, dhagahuu kan uumamtootaa irraa adda. Inni waan hundaa ni beeka,ni arga, ni dhagaha.
Mee akka dabalataatti Rabbiin Zaata Isaatiin Arshii ol olta’uu fi beekumsa, dandeetti fi aangoo Isaatiin umamtoota waliin ta’uu jidduu wal faallessuun akka hin jirree qabxiilee kanniin haa ilaallu:
Tokko– Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Arshii ol olta’uu fi uumamtoota Isaa waliin ta’uu aayata armaan olii keessatti bakka tokkotti walitti fidee jira. Osoo kan wal faallessan ta’anii, silaa Rabbiin haala kanaan Of hin ibsu.
Lama: Akkana jechuu dandeenya: hundemaa Olta’uu (uluww) fi waliin ta’uu (Ma’iyyah) jidduu wal faallessuun hin jiru. Sababni isaas, wanti tokko si waliin osoo jiru gubbaa irra (olta’aa) ta’uu danda’a. Akka fakkeenyatti wanta Araboonni jedhan keessaa: Al-Qamaru ma’anaa wa nahnu nasiiru (Osoo deemaa jirru jiiyni nu waliin jira.) Wa shamsu ma’anaa wa nahnu nasiiru (Osoo deemnu aduun nu waliin jirti). Jiyni fi aduun samii keessa jiru. kana waliinu, “Osoo deemaa jirru, jiiyni nu waliin jira, aduun nu waliin jirti.” Jedhu. Kanaafu, uumamtoota keessatti olta’iinsi fi waliin ta’uun walitti galuu kan danda’amu yoo ta’e, Khaaliqaaf hunda caalaa olta’iinsi fi waliin ta’uun walitti galuu.
Mee naaf himi, osoo namni tokko gaara gubbaa irra ta’ee loltootaan akkana jedhe: bakka fagoo dirree waraanaa deemaa, ani isin waliin jira. Namni kuni meeshaa wanta fagoo dhiyeessu ija ofii irra gochuun fagoo irraa isaan ilaala. Haala kanaan inni isaan waliin ta’a. Inni amma akka waan loltoonni isa fuundura jiraniitti isaan ilaala. Garuu inni isaan irraa fagoodha. Dhimmichi uumamtootaaf wanta ta’uudha. Khaaliqaaf maaliif hin taane ree?
Sadii-Olta’iinsi fi waliin ta’uun altokkotti uumamtootaaf walitti galu kan ulfaatu osoo ta’ee, Khaaliqaaf olta’iinsi fi waliin ta’uun wanta ulfaatu miti. Sababni isaas, Rabbiin subhaanahu hunda caalaa guddaadha. Amaloota Khaaliqaa amaloota uumamtootaatin wal bira qabuun hin danda’amu. Khaaliqa fi makhluuqni (uumamni) garmalee gargar waan ta’aniif.
Ergamaan Rabbii (SAW) ni jedhu: “Allaahumma anta saahibu fi safari wa khaliifatu fil ahli.” Kana jechuun “Yaa Rabbii Ati imala keessatti Saahiba keenya (kan nu gargaaru), maatii keenya Kan eegudha.” Sahiih Muslim 1342, Sunan An-Nasaa’i 5501
Imala keessatti isaaf Saahiba ta’uu fi maatii keessatti Khaliifaa ta’uu bakka tokkotti walitti fide. Uumamtootaaf altokkotti saahiba fi khaliifaa ta’uun hin danda’amu. Namni tokko imala keessatti hiriyyaa (saahiba) si waliin deemu fi maatii kee keessatti bakka kee bu’uun isaan kan eegu (khaliifa) altokkotti ta’uu hin danda’u.[5] Takkaa si waliin deemu qaba, takkaa immoo duubatti hafee maatii kee eegu qaba.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa amaloonni Isaa amaloota uumamtootaatiin waan wal hin fakkanneef waan hundaa irratti danda’aadha. Tuqaaleen armaan oli ifa. Namni kana hubachuu yoo dadhabe, Rabbii fi Ergamaa Isaatti amane, wanta Rabbiin jedhetti amane jechuu qabaa malee, “Kuni akkamitti ta’a?” jedhe kijibsiisu hin qabu. Wanti tokko takkamaan yoo namaaf hin galin suuta suuta akka namaaf galu dagachuu hin qabu.
“Mootummaan samiwwanii fi dachii kan Isaati,” Samiiwwanii fi dachiin hundi kan Isaati, aangoo guutuu isaan irratti qaba. Sababni isaas, Kan dhabama irraa isaan argamsiisee fi uume Isa. Erga isaan uumee fi argamsiise wanta fedhe isaan irratti murteessu fi hojjachuu danda’a. “dhimmoonni hundi garuma Rabbii deebifamu.” Kana jechuun Guyyaa Qiyaamaa deebiin dhumaa fi gahuumsi dhimma uumamtoota Isaa hundi gara Rabbiiti. Murtii Isaatiin isaan jidduutti murteessa.[6] Nama waan gaarii hojjateef tola Isaatiin mindaa guddaa kennaaf, nama badii hojjate immoo adabbii isaaf malu adaba. Yookiin badiin isaa kufrii fi shirkii gadi yoo ta’e, yoo fedhe irra darbaaf.
“Halkan guyyaa keessa seensisa, guyyaas halkan keessa seensisa.” Inni uumamtoota Isaa keessatti wanta fedhe hojjata, halkanii guyyaa ni jijjira. Ogummaa Isaatiin akka fedhetti hamma halkanii guyyaa murteessa. Yeroo garii halkan dheeressun guyyaa ni gabaabsa, yeroo garii immoo faallaa kanaati. Yeroo biraa immoo wal-qixxeessa.Waqtiilees bona, ganna, birraa fi badheessa godha. Kuni hundi ogummaa fi murtii Isaatiin adeemsifama.
“Inni Beekaa wanta qoma keessa jiruuti.” Kana jechuun iccitii hundaa fi wanta qoma keessatti dhokate hunda beeka.[7] Gaarii fi badaa namoonni qoma keessatti kuufatan, niyyaa fi yaada isaanii hunda takka takkaan beeka. Wanti dhokataan hundii Isaaf ifa.
[1] Tafsiiru ibn Kasiir-7/169, Tafsiiru Xabarii-22/387
[2] Tafsiiru Sa’dii-988
[3] Tafsiiru Muyassar-538
[4] Sharih aqiidatil waasixiyyah–[7.12MB] Jildii 1 fuula 402-403, ibn Useymiin
[5] Madda olii
[6] Tafsiiru Xabar-22/387, Tafsiiru ibn Kasiir-7/171
[7] Tafsiiru muyassar-538


text:
Wal-dorgommii Marsaa 2ffaa, Sirna Gadaa
Wal-dorgommii badhaasa qabu marsaa 2ffaa walaloo cimaa Sirna Gadaa irratti barreessisuun mooyattoota badhaasuudha. Akka namoonni haaraan carraa argataniif ulaagaa kan duriirra jijjiiramee jira.
Ulaagaa dorgommii
1. Walaloo Sirna Gadaa jedhu barreessite maxxansa kana jalatti comment goota. Parsantii 10% siif qabama.
Hubadhu: Dorgomaan kamiiyyuu walaloo isaa jalatti maqaa ofii barreessuu qaba.
2. Walaloo barreessite sana link Marsariitii fayyafamuun Marsariitii jalatti comment goota. Parsantii 10% siif qabama. Facebook gubbaatti baay’ina namoota like siif godhanii fi marsariitii gubbaatti vote lakkaayatta. Namoonni ati mention goote maxxansa marsariitii seenanii, maqaa kee waamun comment ebaluuf jedhu barreessuu qabu. Fkn Ani yoo comment godhu “ana Kadiir Abdullaxiif na waamate” jedhee barreessa jechuudha!
3. Maxxansa kana “Facebook page, Kedir Abdulatif Award” irraa hanga yeroon dorgommii dhumutti share goota. Guyyaatti yoo xiqqaate 1 ykn 2 tahuu danda’a, profile dorgomaa keessa seennee ilaalla. Parsantii 10% qabama.
4. Walaloo ati barreessitetu sirritti ilaallama! Walaloo cimaa barreessuun parsantii 50% siif qabama. Walaloo akka haalan ilaallutti barreessitee?
5. Dorgommii kana keessatti dorgomaa cimaa/tuu tahuu kee baruuf maxxansa keenna keessa seenuun dubbiftee maxxansa shan jalatti comment goota. Salphaatti akka si beeknuf walaloo Sirna Gadaa irratti barreessite jalatti maqaa kee barreeffadhu. Kanaan parsantii 20% aragatta.
Guyyaa meeqa tura?
Kana dura marsaa 1ffaa irratti namni dorgomaa ta’e like fi vote qofa lakkaayatee badhaafama taha ture. Amma immoo akka suni jijjiiramu ulaagaa adda addaan baafne. Facebook irratti sa’aatii 72hr tura. Vote irratti 72hr tura. Haa tahu malee dorgomaafi deeggaraan guyyoota jedhame keessatti www.kedirabdulatif.com seenuu isaa kan beeknun comment maxxansa jalatti godhuunii. Kana yoo hin taane qabxiin dhabuu malu!
Badhaasni Meeqa?
Akkuma kanaan duraa dorgommii kanaaf qarshii 10,000 kan qophaaye yommuu tahu,
1ffaa 5,000 fi waraqaa ragaa
2ffaa 3,000 fi waraqaa ragaa
3ffaa 2,000 fi waraqaa ragaa
4ffaa waraqaa ragaa
5ffaa waraqaa ragaa
6ffaa waraqaa ragaa
7ffaa waraqaa ragaa
8ffaa waraqaa ragaa
9ffaa waraqaa ragaa
10ffaa waraqaa ragaa kennina!


text:
Gaambiyaa keessatti daa’imman 66 shirooppii qufaa Indiyaa keessatti oomishaman dhuganii akka du’an gabaafame. Kanuma hordofuun Dhaabbanni fayyaa Addunyaa (WHO)n gosa shirooppii qufaa afur irratti of eeggannoon akka godhamu akeekkachiise.
WHO’ n akka jedhetti, shirooppota qufaa afur Kaampaaniin Indiyaa Maiden Pharmaceuticals jedhamu oomishu keessatti, keemikaalonni miidhaa kalee cimaaf nama saaxilan akka argamaniifi, du’a daa’imman 66tiifis sababa tahuu ibse. Dhaabbatni Fayyaa Addunyaa akka jedhetti, Kaampaanichi nageenya omisha isaatiif haala wabii dhiyeessuu hin dandeenyeen shirooppota kana oomishe.
Shirooppiiwwan bifa dhangala’aatiin qophaahaniifi qufaadhaaf fudhataman, kanneen amma akeekkachiisni irratti kenname afran, Promethazine Oral Solution, Kofexmalin Baby Cough Syrup, Makoff Baby Cough Syrup fi Magrip N Cold Syrup jedhaman. WHOn akka jedhetti, saamuda dawaalee kanneenii irratti qorannoo godhameen, keemikaalotni diethylene glycol fi ethylene glycol jedhaman, hammi barbaadamuu ol keessatti argameera.
Dawaaleen kunniin karaa seera qabeessa taheen, Gaambiyaa dabalatee biyyoota heddu keessatti raabsamaa akka turan ibsi WHO ni mullisa. Dhaabbatichi oomishoota isaa kanneen biroo keessattis, qabbiyyee walfakkaatu fayyadamuun oomishee Indiyaa keessaa fi biyya alaatti raabsuu waan maluuf addunyaatti beeksiisuun barbaachisaa ta’a jedhe.


text:
Humnooiin Itiyoophiyaa fi Eertiraan ittuu adda hin baasiin namoota nagaa ykn siviiloota haleeluun ajjeesan jechuun humnootiin Tigraay himatanii jiru. Ibsa Fulbaana 29 karaa waajiira Dhimma Alaa Tigraay baasan kanaan, humni qilleensaa Eertiraa Adoolessa 27 Adi-Daero irratti boombii darbatee namoota nagaa ajjeesuu ibsee jira.
Haaluma walfakkaatuun jedha ibsi kun humnootiin Ertraa meeshaa waraanaa gurguddaan Adii-Graat fi Sheraroo irratti dhukaasaa akka turan, humnootiin mootummaa fedeeraalaa kan Itiyoophiyaa immo, xayyaara nam maleeyyii ykn Drooniin, siviloota Shiree keesstti ajjeesan jedha.Namoonni meewa akka miidhaman garu hin ibsinee.
Gama kaaniin, Raayyaan ittisaa kan Itiyoophiyaa siviloota irratti midhaa ituu hin geesisiin of eegannoon guddaan fi ga’eessummaan humnootii waraanaa adda baasee tarkaanfii fudtaa akka jiru qaama caasaa mootummaa kan ta’e fi haala odeeffannoo yeroo irratti qulqulleessee kan dhiyeessuu ibsuu isaa korporeeshiniin broodcaastii Itiyoophiyaa gabaasee jira.
Gareen shoroorkaa ittiin jedhe kan Tigraay yeroo 3ffaaf haleellaa jalqabee dhaabsisuuf, mootummaan tarkaanfii of irraa ittisaa fudhataa turu beeksiise.Haleellaa aggaamamuu kana faccisuuf humna waraanaa garee shoroorkaa ittiin jedhe keessaa filatee of eegannaa guddaan qiyyaafachuun ergama of irraa ittisuu gaggeeffamaa jira kedha.
Gareen shoroorkaa jechuun waamee kan Tigraay kun ammaan duras gochaa akka ture, bakka amantii, dhabattoota fayyaa manneen barumsaa fi dhaabatoota tajaajiila hawaasaa kanneen biroo keessa humna waraanaa fi hogganoota isaa dhoksee ka’aa ture kan jedhu korporeeshiniin broodkaast kan Itiyoophiyaa qabeenya dhaabatoota tokkummaa mootummootaa fi kan dhaabatoota gargaarsa dhala namaas imalaa fi meeshaa waraanaa keessa kaa’uuf gargaarama jedhee jira.
Torban kana humnii qilleensaa kan Itiyoophiyaa Addii Daa’iroo keessatti bakka meeshaaleen waraanaa fi dhkaatonni ka’aman adda baasee tarkaanfii fudhachuu ibsee jira.
Ergama garee shoroorkaa kana tumsuuf jecha xayyaarri dinoota Itiyoophiyaa seenaan beekaman biraa ergamees erga rukutamee kufee as, samiin guutummaa biyyatti to’annaa humna qilleensa Itiyoophiyaa jala jira jedhee jira. Himata kana irratti deebiin gama mootummaa Ertraa biraa argamee hin jiru.


text:
Laakkuma barii jijjiiramaa deemuun qaroomii baraalleen waan haaraan gadi dhufa.Waan haaraa kana keessaa tokko Roobooti.Roobootiin durii midhaadduu jechuu irraa amma qaroo jechaa maqaa itti baasaa dhufuutti jiran.
Torbaan kanallee agarsiisaa roobootii addunyaa tokkotti godina Nevaadaa, magaalaa Las Vegaasitti keessatti jalqabuuf deeman.
Roobootiin baranaa akkuma namaa namaan haasahaa wa hojjachaa namaa waahela tahuutti jirti.
Namii amma saree fi qaxurree fa dhiisee roobootii waliin ooluuf fa deema. Roobootiin waahela namaa taatu tun hagii tokko $1,500n bitatan.
Roobootin hagii tokko nama waliin teenisii dirree taphatti, hagii tokko ammoo ila lilibsatti,afaan mumunyuufattee waan akka akkaa hojjatti.
Hagii tokko hin hamoommattii,hagii to afaan namii hin beenne dubbatti.Bara kana roobootii akkanaa arginee hin beennuu jedha Rodolphne Hasselvander itti gaafatamaan dhaaba Roobtii Blue Forg Robotics.
Woma taateefuu barana Roobootii hedduutti Las Vegaasitti gadi yaahuutti jira.


text:
videos
-
Islam House
nama musiibaan itti buute obsisiisuu
nama musiibaan itti buute obsisiisuu.20/02/2020278
-
Islam House
nama obboleessa muslimaatiif Rabbi kadhate
nama obboleessa muslimaatiif Rabbi kadhate.20/02/2020285
-
Jamal Muhammad ahmad
nama rakkateef irratti laaffisuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.15/01/2020300
-
Jamaal Muhammad Ahmed
nama rakkoo hojii manaa Rabbiin irraa laaffisuu fe...
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.15/01/2020322
-
Jamal Muhammad ahmad
nama salaata fajrii fii ishaa ii jamaa aadhaan sal...
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.15/01/2020356
-
Jamal Muhammad ahmad
nama ummanni gaariin isa dubbate
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.15/01/2020322
-
Jamal Muhammad ahmad
namoota gaggaarii jaalachuufii itti saahibuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.15/01/2020311
-
Jamal Muhammad ahmad
qaama saalaatiifii arraba uf tiiysuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.15/01/2020312
-
Jamal Muhammad ahmad
qunnamtii saalaa dura duaaii godhachuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.15/01/2020505
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Rabbirratti irkachuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.15/01/2020243
-
Jamal Muhammad ahmad
rakaaa lameen fajrii salaatuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.15/01/2020302
-
Jamal Muhammad ahmad
Ramadaana keessa umraa godhuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.15/01/2020285


text:
(Oromedia, Melbourne 1 Bitootessa 2017)
Qabsaa’ota bilisummaa Oromoo angafoota keessaa tokko ka ta’anii fi maqaa
“JAARRAA ABBAA-GADAA” – jedhamuun ka beekaman – ABDULKARIM IBRAAHIM
HAMIID waggaa afur dura YEMEN keessatti du’aan boqochuu isaanii kan
yaadatamu.
# seenaa_duubbee
Jaarraa Abbaa Gadaa (1936-2013)
Jaarraa Abbaa Gadaa (1936-2013)
Jaarraa Abbaa Gadaa Oromiyaa bahaa, konyaa Gaara Mul’ataa ganda Mudiir
Gooroo keessatti abbaasaa Ibraahim Hamiid fi harmeesaa Moominaa Eeboo irraa
bara 1936 dhalatan. Yeroo umuriin barnootaf ga’us mana barumsaa galanii
barachuu eegalan.
Mana barumsaa sadarkaa olaanaa Harar keessatti yeroo baratan, baratoonni
saboota biroo akka Amaaraa, Hararii fi kkf yeroo ayyaanaa walaloo fi sirba aadaa
sirbanii ummata isaani bashannansiisu ture.
Baratoonni Oromoo garuu, sababa hacuuccaa, dhiibbaa fi jibbiinsa irratti
geggeeffamurraa kan ka’e hirmaannan afaanii fi aadaa ofii guddisuu hinyaaddamu
ture. Kun itti dhaga’ame Jaarraa Abbaa Gadaa, barattoota Oromoo walitti
gurmeessun dhaaba “Waldaa Barattoota Oromoo” jedhamu hundeesse.
Jaarran karaa dhaaba barattootaa kanaatin, ijoollen Oromoo wal akka baran,
hacuuccaa ummata Oromoorratti hojjatamu akka hubatan, afaansaanii fi
aadaasaanii akka guddisan dadammaqasaa ture. Namoota yeroo sana dhaaba
kana keessa turan keessa pirofeesar Mahaammad Hasan, Xahaa Alii Abdii, Jamaal
Alii Abdii faadha. Dhaabni kunis jajjabaatee, bara 1961tti mana siinimaa Hararitti,
agarsiisa aadaa Oromoo geggeesse.
Qabsoo Hidhanoo
Bara 1966 qabsaawota Baalee kan gabrummaa hadhooftuu lolanitti makamuuf
loltoota 12 fudhatee gara Baalee deeme. Baaleettis Fincila Jeneraal Waaqoo
Guutuutiin hogganamu sanitti galee qabsoo jalqabe. Fincila Baalerrattis lola
gurguddaa hedduu keessatti hirmaateera.
Akkuma mootummaan Fincila Baalee too’annoo jala oolcheen, Jaarraan leenjii fi
meeshaa waraanaa gahaa qabaachuun murteessaa ta’uu Isaa waan hubateef
achumaan gara Somaaliyaa deeme. Mootummaan Sumaalee qabsoo Baaletiif
gargaarsa gochaa ture, haaluma kanaan Jaarraas simatan. Boodarra garuu, bara
1969 Mootummaan Ziyaad Baarree kan Somaaliyaa maqaa Oromootin qabsoo
hayyamu dide. Ziyaad Baarreen Oromoonni maqaa Somaaleetiin yoo qabsaa’an
malee gargaarsa akka hinarganne ibsan. Akka Ziyaad Baarree jedhutti Harargee,
Arsii, Baale fi Sidaamoon Somaaleedha, Oromoo miti. Kanaaf Maqaa Somaaleetiin
malee gargaarsa takka qabsoo biraatiif hingodhan.
Jaarraan Abbaa Gadaa yeroo kana gara biyya Arabaatii gargaarsa barbaacha
Yaman deeme. Bara 1970 Yaman Kibbaa magaala Eden gale. Yamanittis, Oromoota
kan biroo kan Elemoo Qilxuu, Huseen Sura fi kkf walarguun waa’ee qabsoo Oromoo
mari’atan; dhaaba Oromoof qabsaa’us hundeessuf murteessan. Mootummaa
Yaman waliin marii kan godhe yoo ta’u mootummaan Yamanis gargaarsa gochuuf
abdii kennaniif. Baruma sana keessa gara Iraaqis deemee qaamoota mootummaa
waliin marii godheera.
Huseen Suraa, Jaarraa Abbaa Gadaa, Elemoo Qilxuu fi hoggantoonni kan biroo
Kaayiroo, Bagdaad fi Damaasqoo dhaquun marii geggeessan. Mootummaan Iraaqii
fi Sooriyaa meeshaa waraanaa keennuufiif, Filisxeemonni Sooriyaa keessa jiran
leenjii waraanaa kennuuf waadaa galan. Erga qophiin barbaachisu xumuramee
booda, loltoonni 36 biyyatti deebi’anii qabsoo waraana kan eegalan leenjii waggaa
tokkoo fudhatan. Maqaan loltoota kanaas Qeerroo Ganamaa jedhamaee
moggaafame.
Baruma kana Jaarraan Qeerroo Ganamaa hogganuudhaan meeshaa waraanaa
fudhatee gara biyyaa qajeele. Qeerroo Ganamaa 36n hogganuudhaan Jaarraan
doonii yaabbatanii Sumaaleetti wayita bu’an, waraanni Sumaalee isaan marsee
isaan qabe. Bara 1970tti Somaaliyaa keessatti mana hidhaa Mandheeraa
jedhamutti waggaa shan hidhaan dabarsan. Waggaa shan hidhaa keessa turee
achii ba’ee gara Moqaadishoo geeffame. Moqaadishotti Ziyaad Baarree ofumasaatii
Jaarran Adda Bilisumma Sumaalee Dhihaa (maqaa Ingiliffaa Western Somale
Liberation Front – WSLF beekkama) akka makamu gaafatan. Jaarran garuu kana
fudhachuu dide. Bara 1975 hoggaa mana hidhaatii bahe qabsoon biyyatti galauu
akka qabu waan amaneef gara biyyaa seenee qabsoo jalqabe.
Sabboontonni Oromoo Finfinnee jiran, labsii dhaaba Oromoo haarawa hundeessuu,
kan Elemoo Qilxuufaa bara 1973 Finfineetti jalqaban xumuruuf gara Finfinnee akka
dhufu affeerranii Finfinnee deeme. Haa ta’u malee, sabboontonni Oromoo dhaaba
Maarkisisti-Leeninistii Dargii wajjin dhaaburratti waan qabamaniif dhaaba Oromoo
hundeessuu kanarratti xiyyeeffachuu waan hindanda’mneef gara biyyaatti deebi’e.
Qawwee muraasaa fi rasaasaa Elemoon faa awwaalan fudhachuun Waraana
Bilisummaa uumee qabsoo itti fufe. Goolii Diimaa Dargii namoonni hedduun
baqatanis waraana kanatti makaman.
Yeroo muraasa booda waldiddaan sababnii isaa ifa hinta’in waraana Jarraa Abbaa
Gadaa fi qabsaawota Finfinneerraa dhufan gidduutti waan ummameef addaan
ba’an. Waraanni lamaan addaan ba’us lamaanuu maqaa “Adda Bilisummaa
Oromoo” jechuun waammama. Bara 1985, Jaaraa Abbaa Gadaa fi hiriyoonni isaanii
waraana kan saanii Adda Islaamummaa Bilisummaa Oromoo (AIBO) jechuun
moggaasan.
AIBOn mootummaa ce’umsaa Itoophiyaa kan bara 1991 ijaarame keessatti
hirmaatee ture. Bara 1992, mootummaa ce’umsaa keessaa ba’uun gara gaarren
Harargeetti deebi’ee qabsoo itti fufe. Bara 2005, maqaa AIBO jedhu gara Adda
Bilisummaa Dimookiraatawaa Oromiyaa jedhutti jijjiirani.
Boqonnaa
Jaarraa Abbaa Gadaa biyya Yaman magaalaa sana’aatti dhukkubsatee yaallamaa
ture gaafa Bitootessa 4, 2013 du’aan darbe. Reeffi Jaarraa Abbaa Gadaa gaafa
Bitootessa 7, 2013 gara biyyaa deebi’e. Gaafa Bitootessa 8, 2013, reefisaa
magaalaa Wataritti awwallame. Jaarraan qabsoo Oromoo keessatti gumaacha
godheen yoomiyyuu yaaddatamaa jiraata.
Jaarraa Abbaa Gadaa nama dhala namaa maraaf mararfannaa fi jaalala guddaa
qaban ta’uu Obboleessi isaanii Dr. Nasraddiin Ibraahiim kanaan dura ibsuun isanii
kan yaadatamu.via N.G.


text:
Biiroon Fayyaa Naannolee Benishaangul Gumuzii fi Gaambeellaa tamsa’inni weerara Kooviid-19 dabalaa waan jiruuf hawaasni akka jabeessee irraa of eeggatu dhaaman.
Naannoo Benishaangul Gumuzitti namootni 378 Vaayirasii Koroonaan kan qabaman yoo tahu, Naannoo Benishaangul Gumuzitti ammoo namoota 645 tu qabame. Gaambeellaatti namootni 178 dhibee kanarraa dandamachuuniss fi 7 du’uunis gabaasamee jira
Haaluma walfakkaatuun, Benishaangul Gumuzitti namoota 120 dhukkubicha irraa dandamate. Kan du’e hin jiru.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text: Mata duree: Governing contested cities in FederationsBarreessaa: Milkeessaa MiidhagaaRaabsaan: Imaltuu Books (Mohammed Gemechu) Teessoo: Finfinnee Caffee Araaraa(kiloo 6), Fuuldura karra guddicha yunivaristii Finfinnee siidaa Karl Marx madditi argama.Lakk. Bilb. 0911038897P.o.box. 57321 e mail: qulushemoh@gmail.com Finfinnee Giddu gala Aadaa Oromoo fulduraArdii Books(Tasfaayee) lak. bilbilaa +251920922565 Finfinnee Laga HaariitiMana kitaabaa Jaafaar lakk. bilbilaa 0911125324 Finfinnee Waajjiraalee Mootummaa OromiyaatiUsmaan, lak. bilbilaa 0987099813 Finfinnee JamootiMana kotaabaa Iluuti(Tamaam)lak. bilbilaa +251901904976 Dirree DhaawaatiDirree Dhawaa, Sabean Dire moll gubbaa mana maxxansaa sanyii Lak. bilbilaa +251913938579 Buraayuuti Mana kitaabaa DachaasaatiLak. bilbilaa +251912677529Adaamaati mana kitaabaa Bilisummaati(Saayid)Tel: +251923634151 Shaashammaneeti mana kitaabaa Madaala Sammuu(Mubaarak)Lakk. Bilb +251932683171 Ni argattu.Itti fuufa……


text:
Bitootessa 20, 2013, WASHINGTON DC (VOA Afaan Oromoo) — As United States kutaa Minnesootaa keessa kan maadheffate gumiin lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Oromoo sanbata darbe jechuunis Bitootessa 16, bara 2013 magaalaa Miniyaapolis keessatti geggeessamee jira.
Kaayyoon wal ga’ii sanaa haala dinagdee, siyaasa, hawaasummaa aadaa fi egeree uummata oromoo maal akka ta’e irratti mari’achuu ture.
Wal ga’ii sana irratti hoogganoota gareelee siyaasaa Oromoo, hayyoo taa fi uummati naannoo irratti argamuu dhaan mala ittiin gara fuula duraatti tarkaanfachuun danda’amu irratti mari’atanii jiran.
Adda addummaan yaadaa gareelee siyaasaas haa ta’u namoota dhuunfaa hawaasa tokko keessa jiran gidduu jiru addaan nama qooduu hin qabu, bakka sanaa walitti dhufuu dhaan haaala ittiin garaa garummaa ofii walitti fidanii uummata ofiif hojjetan mala dha’uun barbaachisaa ta’uu kanneen wal ga’ii kana qindeessan nuuf ibsanii jiru. Gaaffiin uummata Oromoo guddaa fi hanga yoonaa deebii kan hin argatin jiru waan ta’eef deebiin hamma argamutti dhiibbaa gochuu kan itti fufan ta’uunis ibsamee jira.
Dhiittaa mirga namaa yeroo yerootti raawwatama jedhamee gabaasamuus addunyaatti beeksisuuf angawoota gameeyyiitti beeksisuu kan itti fufan ta’uu isaaniif furmaati ni argama jedhanii kan abdatan ta’uu kanneen konferensii sana qindeessan mata duree marii isaanii “Oromoof waan itti aanee dhufu maali?” kan jedhu tuquun ibsanii jiran.
Sagalee:


text:
Albinism
Albinism (Afaan Latin albus irra dhufee), maqaan yerro bayye fayyadamani hypomelanism yokan hypomelanosis kunin Hypopigmentary Congenital Disorder yoo ta'u, kan itti bekkamuni immo Melanin Pigment illa, gogga fi rifensa kessa yoo hin jiranne dha. Albinismiin kan dhufuu dhallotaan (abba yokan hadha) irra Recessive Genes kan daddarbu dha. Halli kuni Mammals, Qurxummi, Sinphiree, Reptile fi Amphibianotta irratti bayyinan argamma. Namotni Albinismiin qabamanni "albino" jedhamanni wamamu haa ta'u malee maqanni kunii akka abarsatti waan fudhatamuffi, "albino" irra maqqa "albinistic" yokan "nama albinism qabu" jedhamutti fayyadatama. Clinic kessatti maqqan binnensotta Albinism qabanu ittin yamanu "albinoid" yokan "albinic". Wikimedia Commons on Albinism


text:
Sirni yaadannoo muslimoota Jum’aa dabre Niiw Ziilaand keessatti ajjeefamanii geggeeffame
Mootummaan Niiw Ziilaand sirni yaadannoo muslimoota torbee dabre ajjeefamanii guutuu biyyattii keessatti akka geggeeffamu murtii dabarse hordofuun, Jum’aa har’aa guutuu biyyattii keessatti sirnichi geggeeffamee jira.
Keessummattuu sirna yaadannoo kana sababeefachuun muslimoonni magaalaa Kiraayist Charch paarkii magaalattiitti salaata jum’aa raawwatanii jiru. Muummittii ministeera Niiw Ziilaand Jasinda Arden, qondaaltota biyyatti, lammiileen Niiw Ziilaand fi keessumoonni biyyoota gara garaa irraa dhufan sirna yaadannoo kana irratti hirmaatanii jiru.
Akkaatuma ajaja muummittiin ministeera biyyattii dheengadda dabarsiteen, Azaanni Jum’aa har’aa Raadiyoo fi Televiziyoonaan kan dabre yoo tahu, salaatni jum’aa fi sirni yaadannoo kun miidiyaalee Idil Addnuyaa hedduun kallattiin dabree jira. Dubartoonni Niiw Ziilaand heddu hijaaba uffachuun kabajaa muslimootaaf qaban agarsiisanii jiru.
Dabalataanis mootummaan Niiw Ziilaand guyyaa kaleessaa namoonni dhuunfatti meeshaa waraana gurguddaa akka hin qabanne kan labse tahuu odeeyfannoon ni addeessa.


text:
WASHINGTON DC — VOA
Hirrirri mormii gara torbanneen sadiif Oromiyaa keessatti geggeessamaa ture Har’as godina Harargee Bahaa fi Dhihaa keessatti itti fufee ooluu isaa jiraattonni ibsaniiru.
Fkn qonnaan bultoonnii godina Harargee Bahaa aanaa Hara-Maayaa kallattii afuriin hiriira bahanii garuu magalaaa Haraa-Maayaa keessatti hiriifu yaalanis waraanni mootummaatiin itti famu isaanii dubbatan.
Harargee Dhihaatti ammoo barattoonnii hardhas hiriira mormii geggeessan.
Gama biraatiin ammoo magaalaalee godina Oromiyaa adda addaa waraanii mootummaa tohataa waan jiruuf bahanii galuunis akka hin dandahamne jiraattonni dubbachuutti jiran. jiru.Gaaafii fi deebii geggeefame caqasaa.
Gaafii fi deebii kana dhaggeeffadhaa… Guutuu waayanee kanaa caqasuuf as tuqi


text:
Independent journalists in Ethiopia face grave threat of imprisonment if they criticise the state or its laws. Birtukan Mideksa is a fellow at Harvard University’s …Read More »
RAKKOO SIYAASAA TOOPHIYAA KEESSAA HIDDAAN FURUUN WANTI JIJJIIRAMA FIDUU DADHABSIISE
1-Madda Rakkoo Fi Yaada Furmaataa Waldhabu A-Rakkoo Gurmuun hawaasaa madda rakkoo akeekuu irratti bakka lamatti ykn 3tti qoodama. 1-Sirna Gabrumma /colony/ 2-Sirna Cunqursaa/opreession/ fi 3-Haga …Read More »
Shaneen Ekeraa Fira Dhabaan Awwaala Dhabde
Shaneen ekeraa fira dhaba reeffi awwaala dhabe. Gurmuu yaadaa fi karoora /blue print/ rakkoo saba Oromoo fi hawaasa cunqurfamaa waliin hiddaan furu ajaja Shaabiyaan itti …Read More »
Faajjii Qabsoo Oromiyaa bifa addaan itti fufu
Faajjii Qabsoo Oromiyaa bifa addaan itti fufu Ibsaa Faajii A. Urjiin kudha tokkoon odaa marsanii jiran, caasaa bulchiinsa (provincial Administration/Oromian states) mootummummaa Oromiyaa kan argisiisaniidha. …Read More »
Labsa Dhaaba Dimokiratawaa Oromoo/ODF
Nuti, miseensonni Kora Bu’uressaa Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO) sochii politikaa Oromoo haaraya dhugoomsuu keenya labsina. Sochiin haarayni kunis, kan haqa Oromoo fi saboota Itophiyaa maraaf falmu ta’a. …Read More »
Hokolee Diddu, Okkotee Hin Diddu!
Oromoon yeroo dubbii gabaabaadhumatti ibsuu barbaadu mamaaksa dhaamsa guddaa qabuun jalqaba. Waanta eddu jechuu irra jecha gabaabaan dhaamsa bu’a qabeessa dabarfata. Kan mammakaniif dubbii mi’eessuu …Read More »
Xalayaa Oromummaa: Qabsaa’ota Oromoo maraaf
Abdii Boruutiin Duraan dursee, nagaan Obbolummaa, Oromummaa fi Sabboonummaa bakka jirtan maratti isin haa gayu. Uummatni keenya uummatni Oromoo erga gabrummaa Habashaa jalatti kufee kaasee …Read More »
Maaliif kan dabre irraa hin baranne? (Kutaa lammaffaa)
Maaliif kan dabre irraa hin baranne? (Kutaa lammaffaa) Kutaa lammaffaa Mata duree kana jalatti isa kutaa duraa keessatti qabsaa’ota fi jaarmayoota siyaasaa Oromoo kan walaba ta’anii …Read More »
Maaliif kan dabre irraa hin baranne?
Kutaa duraa Gaafiin asitti dhiyaate kun gaafii walii galaa ti. Gadifageenyaan yoo ilaalle gaafilee gara garaa of keessaa qabaachuu danda’a. Fakkeenyaaf Maaliif balleessa dabre …Read More »
Hadhaa Qabsoon qabdu dhamdhamuu dadhabuudhaan, qabsoo keessaa of moggeessuun amaluma qabsoo ti.
Qabsoo nama eddu taatee wajjin jalqabuu fi waadaa ykn hirbuu tokko wajjin yeroo seentu, hunduu wal bira dhaabata. Garuu qabsoo hirbuu seenteef xumuruuf hunduu akka …Read More »


text:
Gamaggamni yaaliiwwan wixinee qorannoo Guraandhala 9-14/2012 bakkeewwan sadii jechuunis Giddugaleessa Qorannoo Qonna Adaamii Tulluu, Yunivarsitii Naannoo Oromiyaa fi Giddugaleessa Qorannoo Qurxummii fi Lubbu-qabeeyyii bishaan keessaa biroo Baatuutti geggeeffamaa ture milkiin goolabameera.
Gamaggama kanarratti waraqaalee qorannoo 723 akka waliigalaatti kan dhiyaatan yoo ta’u; haaluma kanaan Daarektara Qorannoo Midhaaniitiin waraqaa qorannoo 285; Daarektara Qorannoo Beeyladaatiin waraqaa qorannoo 70; Daarektara Qorannoo Qabeenya Uumamaatiin waraqaa qorannoo 214; Daaarektara Qorannoo Mahaandisummaa Qonnaatiin waraqaa qorannoo 60; Daarektara Qorannoo Hawaas-dinagdeefi kisteenshinii qonnaatiin waraqaalee qorannoo 73; akkasumas, Daarektara Qorannoo Saayinsii Nyaataatiin waraqaa qorannoo 21 dhiyaachuun gamaggamamaa turaniiru.
Dhumarrattis, hanqinaaleen mul’atan gara fuula duraatti akka sirreeffamaniif kallattiin kennamuun, akkasumas; ciminootni jiran akka itti fufan irratti mariyatamuun sagantichi goolabameera.


text:
Dureeyyiin 55n tun biyya 10 keessa jiran. Naayjeeriyaan dureeyyii akkanaa 20 qabdi, Afrikaan kibbaa 9 Masriin ammoo 8ti. Dureeyyiin Afrikaa bebeekamoon 55n tattana.
Horiin jara 55n kanaa yoo walumatti deebisan doolara biliyoona 143 fi doolara miliyoona 88ti.Yoo silaa qoodatan nama tokko doolara biliyoona 2 fi miliyoona 600tti gahaa jechuu.
Warra kana keessaa dureessii guddaan nama Naayjeeriyaa Aliko Dangoteti.Warshaatti duroosme,nama doolara biliyoona 20 fi miliyoona lamaan beekamu.
Investera Afrikaa Kibbaa Allan Greyitti itti aana ka sadeessoolleen namuma Naayjeeriyaa,Mike Adengua zayitii fi investimentiin telecommunication duroomsie.
Biliyeenerota Naayjeeriyaa 13 haga guddaan investemtni zayti fi haga kaan ammoo albuudatti duroomse.Waan akka warqii,diamond kakkanaa fa
Akka abbaan gabaasa kanaa Chi Chi Okonjootti,”Afrikaatti namii horiin kiyya hagana jechuu akka ceeraatti ilaala.Hagana qamnaa jechu mannaan ummataa hujii hojjannaa jedha.Tanaafuu haga qamnaa fi hagana walti kuufannee jechuu hin fedhan.”
Dr.Azzar Jamini nama Afrikaa Kibbaatti dhaaba investientii maallqaaa ka Ecnometrics jedhan gorsu.Afrikaatti warri doolara biiyoona hedduu qabu heddachuun milkieetta dansaa hin fakkaatu maan jennaan qabeennii harka nama diqqaa qofatti kuufamaa wanti isaan duroomsee hagii tokko diidatti waan beekame hin qabu jedha.


text:
Waraanni Tarkii sagantaa yeroo dheeraaf itti qophaa’aa tureen Siriyaa cabsee seenuun humnoota kurdootaa kan Ankaaraan shoroorkeessoota ittiin jette baasuuf duula jalqabuu isaa aangawoonni waraana Tarkii beeksisanii jiru.
Garu biyyonni gama dhiyaa gareen amma shoroorkeessoota jedhame kun duula farra shoroorkeessummaa gaggeffamu keessatti michuudha jedhanii ilaalu.
Prezidaantiin Tarkii Recep Tayyip Erdogan Duulli kun har’a Jalqabamuu kan labsan yoo ta’u kunis nagaa fiduuf akkasumas harcaatuu shoroorkaa kanneen Tarkii irraatti soda ta’an irratti dhabamsisuuf ta’u dubbatan.
Waayit Haawuus haala hin eegamiiniin Yunaaytid Isteets Kutaa sana keessaa humnootii ishee akka baaftueega beeksiisee guyyaa muraasa booda waraanni Tarkii duula waraanaa kana gaggeessuu jalqabe.
Tarkiin samii irraa magaalaa Ras al-Ayn isa karaa daangaa Siriyaan jiru haleelaa akka jirtu qabsaaa’onni ibsanii jiru.Aarrii guddaan kan mul’atu ta’u fi kan kurdootaan hogganamuu humnootiin Demookraatawaa Siriyaa xayyaaronni waraanaa kan Tarkii samii irraa nannoo sivilonni jiraatan haleelaa waan jiraniif rifaatuu guddaatu jira jedhu.


text:
Ummanni keenya akkuma arman duraa labsa diinaa kana tokkummaa, murannoofi tooftaadhaan ofirraa qolachuu qaba.
1) Diina humnaan isin caalu kallattiin dura hin dhaabbatinaa. Daguudhaan haleelaa.
2) Tarkaanfii maddeen diinaggee sirnichaa irratti fudhatamu bifa of eeggannoo qabuun jabaatee bladhinaan itti fufuu qaba
3) Tarkaanfiiin dhaabbilee sirna cunquraa ( waajjira bulchiinsaa, poolisii, manneen hidhaa kkf) irratti fudhatamu cimee itti fufuu qaba. Dhuma torban kanaatti qabaleen takka Oromiyaa keessatti dhaabattee hafuu hin qabdu
4) Dhaabbileen fayyaa, bishaanii, kkf ummataaf barbaachisaa waan ta’aniif tuqamuu hin qaban. Eeggamuu qaban.
5) Sabaafi sablammiin Oromiyaa keessa jiru lammii keenya. Tuqamuu hin qabu. Manneen amantii gaaddisa tokkummaa keenyaati. Nageenyi isaanii kashlabbeefi diinaa irraa tiikfamuu qabu.
6) Lammiileen biyya alaa Oromiyaa jiran keessummoota kabajaati. Nageenyi isaani barbaachisaadha. Tuqamuu hin qaban. Eeeggamuu qaban.
7) Hoggansa Oromo mana hidhaafi caasaa sirnichaa keessa jiru yoo ajjeesan tarkaanfiin hadooddii hin qabne fudhatamuu qaban. Kan warri gootan waan gootan beektu.
Irbuu isiniif gallu; doorsifni fedhe yoo dhufe hanga lubbuun nu keessa jirtutti dantaa sabaa dabarsinee hin kenninu.Yoo kana goone lafeen wareegmatootaaa qabsoo waggaa 50 nu haa waraantu, diigni isaanii jiruufi du’attis gaaza ta’ee nu haa gubu.
Dhugaa qabna,
Tarsiimon Falmana
Ni Injifanna!!


text:
Prezidaant Donald Trump qeeqa sabaa himaa irratti oofan irra deebi’uu dhaan har’a ganama ennaa konferensii jarmayaa kanneen yaada safuutti cichani kan “Conservative Political Action” jedhu irratti gaazexeessan kam iyyuu gabaasa isaa keessatti madda hin beekmne maqaa dho’uun gabaasuun eeyamamuufii hin qabu jedhan.
Deggertoota isaanii kumaan laka’aman kanneen konfrensii sana irratti wal ga’aniif haasaa dhageesisianiin sabaa himaaleen oduu isaan qeequu fi nama gaarii akka isaan hin taane fakkeesu madda hin beekamne irraa fudhatanii afarsu jedhan Trump.
Trump keessumaa baatii kana gaaxexaa Washington Post irratti maxxanfame kan dhiyeenya aangoo irraa kaafaman gorsa naga eegumsaa Michael Flynn ilaalchisee gabaasan tuquu dhaan qeeqanii jiru.
Walabummaan yaada ofii ibsuu kan heera irra taa’ee jiru ana caalaa kan kabaju hin jiru ka jedhan Trump garuu odu gabaastonni sana jala dadhatanii wa’ee isaanii kijiba gabaasu jedhan.


text:
Caamsaa 27/2014 (TOI) – Gaalariin Albuuda Itoophiyaa Ministeerri Albuudaa ijaarsisee eebbifame.
Sagantaa kanarratti Miseensonni Mana Maree Bakka Bu’oota Ummataa fi hoggantoonni hojii mootummaa biroon argamaniiru.
Ministirri Albuudaa Injiinar Taakkalaa Uumaan fuula miidiyaa hawaasaa isaaniin ergaa dabarsaniin “Hojiin keenya yaadaa fi mul’ata keenya fakkaatu” jedhaniiru.
Dabalataanis, “Yaadni damee albuuda Itoophiyaaf qabnu, riifoormii dhaabbatummaarraa eegalee hojiidhaan ifa ba’aa jira” jedhaniiru.
Hojiileen riifoormii hojjetaman, damee albuuda Itoophiyaa gulantaa maluuf irraan ga’uuf akka ta’e Injiinaar Taakkalaan ibsaniiru.
Miseensonni Mana Mare Bakka Bu’oota Ummataa turtii waajjira ministeerichatti taasisaaniin hojiilee kanneen akka mirkaneeffatan amantaa qaban himaniiru.


text:
Humnootiin wal ta'an kan biyyoota gama dhiyaa Sanbata darbee jalqabee haleellaa Libiyaa irratti gaggeesaniin humnootii waraanaa prezidaant Moammar Gaadaafiif amanamoo ta'an fi biilsa bulchiinsaa kan mooraa jireenyaa prezidaantichaa keessa jiru rukutan.
Waraanni Yunaaytid Steetis akka jedhutti haleellaan misaa'eela Kruuz jedhamuu fi jeettii waraanaan gaggeefame caasaa humna ittisaa kan samii irraan gaggeefamu kan Libiyaa cabsee jira.
Amerikaan Briteenii fi Faransaay akkasumas wal taatoota ka biroo wajjin haleellaa kana gaggeessaa kan jiran yoo ta'u, kunis murtii Tokkummaan Mootummotaa Libiyaa irratti dabarse kan "Godina balaliin keessatti dhorkame" kabajsisuuf ta'uun ibsamee jira.Murtiin darbe kunis siviilota humnootii Prezidaant Gaadaafiif amanamoo ta'aniin midhaa irra ga'u ittisuuf akka ta'e ibsamee jira.
Angawonni Yunaaytiid steetis qiyyaafanni jiru prezidaant Gaadaafii irratti miti jedhu.Baqatonni Tripoolii keessaa haala attamii keessa jiru? MP3 tuquun dhaggefadhaa.


text:
Qulqulleettii (Qiddist)
DAMISSEE JEMAANEE
Qulqulleettii (Qiddist)
Torbeewwan sooma guddaa yookiin sooma Gooftaa keenya Iyyesuus Kiristoos keessaa inni lammataa Qulqulleettii (Qiddist )jedhama. Sababiin kana jedhameefis “ዛቲ ይእቲቅድስትዕለት ” guyyaan kun ebbifamtuudha. Kanan itti boqodhe sanbata qulqulleettii dha. Ani qulqulluu akkuman ta’e isinis qulqulloota ta’aa (Lew 19:2-3) jechuudhaan Waaqayyo abbaan guyyaa sanbataa ni qulqulleesse,ni kabajes. Jechaa qulqullummaa Sanbataafi namnis qulqullummaan jiraachuu akka qabu kaasaa waan faarfatuuf torbeen kun Qulqulleettii jedhameera. Moggaasichis Sanbatni guyyaa boqonnaa akka taatu bara Ooritiis bara Wangeelaas Waaqayyo guyyaa eebbise, guyyaa kabaje ta’uu nutti hima. Gara biraanis Waaqayyo qulqulluu akkuma ta’e namni harka Waaqayyon uumames qulqulluu ta’uu akka qabu nutti hima. (Uum 2:3, Bahuu 20:8-11; 1Pheex 1:15-16).
Caqasootni guyyaa Sanbataa kana Qiddaaseerratti dubbifaman kanneen armaan gadii jirandha:
1Tese. 4:1-12 ((Waaqayyo cubbuudhaaf osoo hin taane qulqullummaaf nu waameerati….))
1Pheex. 1:13-25 ((…Ani Qulqulluu waanan ta’eef akkasuma isinis Qulqulloota ta’aa jedhamee waan barreeffameef kan isin waame qulqulluu akkuma ta’e isinis immoo jireenya keessan hunda keessatti Qulqullooota ta’aa)).
H.Er. 10:17-30 ((Pheexiroosis akkana isaaniin jedhe- “namni Yihuudi orma waliin makamuu akka hindandeenye ni beektu. Anaaf garuu namni kamiyyuu xura’aa akka hintaaneefi eenyuunuu tuffachuu akkan hinqabne Waaqni na agarsiiseera. Kanaafuu otuu homaallee hin shakkiin gara keessan nan dhufe”))
Faaruu 95 (96):5 (Misbaakii)
እግዚአብሔርሰ ሰማያተ ገብረ
አሚን ወሠናይት ቅድሜሁ
ቅድሳት ወዕበየ ስብሐት ውስተ መቅደሱ
Hiika:“Waaqayyo garuu samiiwwan hojjete
Galataafi miidhaginni fuuldura Isaati
Qulqullummaafi ulfinni isaa Mana Qulqullummaasaa keessadha”.
Maat 6:16-25 “yeroo soomtanitti akka warra of agarsiisanii hin coologiinaa. Akka soomtotaa mul’achuuf fuula isaanii ni balleessu waan ta’eef . Dhuguman isiniin jedha gatii isaanii argataniiru. Ati garuu yeroo soomtutti abbaa kee isa hin mul’anneef malee akka soomtotaa namatti argamuuf hin carraaqiin. Mataa kees dibadhu; fuula kees dhiqadhu. Abbaan kee inni dhoksaadhaan si ilaalu ifaan siif kanfala. Bakka ilbiisni adda addaa balleessanifi hattootni hatuu danda’an lafa kanaratti qabeenya ol-hin keeyyatiinaa…..samiirratti walitti qabadhaa malee. Bakka qabeenyi kee jiru lapheen kees ni jirati. Ifni qaamaa ija dha. Egaa ijji kee nagaa yoo ta’e qaamni kee hundi ifa ni ta’a. Ijji kee dhukkubsataa taanaan garuu qaamni kee hunduu kan dukkanaa’e ni ta’a. Egaa ifni si keessa jiru dukkanoofnaan dukkanni kaan akkam haa cimuree? Gooftaa lamaaf bitamuu kan danda’u tokkollee hin jiru-tokkoosaa ni jaalata ykn isa tokko ni jibba. Waaqayyoofi qarshiif bitamuu hindandeessan. Kanaafuu waa’ee lubbuu keessanii, waan nyaattaniifi waan dhugdaniif yookiin qaama keessanitti waanta uffattaniif hin yaadda’iinaa isiniin jedha”
Walumaagalatti….
- Waaqayyo kan nu waame qulqullummaan jiraannee mana isaa akka dhaalluufidha. Mana isaa dhaaluuf immoo hojii qulqullummaaf kan nu gahan ajajasaafi abboommii isaa eeguun nurraa eegama.
- Namootni tokko tokko yeroo soomanitti namarraa galata barbaacha (inni cimaadha jedhamuuf) fuula isaanii daalacheessuun sirrii miti.
- Torbee soomaa kana keessa waa’ee qulqullummaa Waaqayyoo, qulqullummaa Sanbataa, hojii qulqullummaaf nama geessisan yaadachaa hiyyeessas gargaaraa soomuu qabna.
Torbee dhufu barreeffama torbee Mikuraabaan wal-agarra. Hangasitti araarri Waaqayyoo hunda keenya waliin haa ta’u. Ameen.


text:
Jiraataan Godinichaa maqaan isaanii akka eeramu hin feene tokko yoo dubbatan, tarkaanfii kana ka fudhataa jiru miseensota humna addaa poolisii Oromiyaa fi Raayya Ittisa biyyaa ta’uu dubbatanii kanas ka fudhataa jiran warra maqaa waraana bilisummaa Oromoon naannoo keessa socho’u to’achuuf kana raawwataa jiruu jedhu.
Akka jiraataa kanaatti hidhaan Godina Boorana keessatti torban lamaa as gaggeeffamaa jiruu ka duraarraa adda.
Dr,Jadeessa Guyyoo Kunee (Galgaloo Guyyoo Kunee) nama gosa Booranaa Koonnituuf abbaa gadaa tahee filame. Yeroo Gadaan Booranaa kan ammaa Baallii kennee Baallii fuudhuuf qophii. Kalaeessa wabiin gadi dhiisan.
Warri hidhamaa jiru warra waajjira mootummaa keessaa hojjatu, poolisoota naatoo sabaa qaban, hojjetoota nami jaallatu, hunda warra kana hidhaa jiruu jechuun haala jiru ibsu.
Marsaa Gadaa takkaan duuba ka baalli fudhatu, Dookter Jaldeessi waan bulchitoota Godina Booranaa qeeqeef hidhamee jedhu jiraattonni. Jiraataan tokko ka waan hidhaa Abba Gadaa Jaldeessa beekan, “Guyyaa muraasa dura warri bulchiinsa godina Booranaa aanaa Waacillee dhaqan waan omishaa dubbatan, inniilleen aanaan Yaaballoo omisha kaan qabdi isheenillee xiyyeeffannaa feeti’ jedhee fuula feesbuukiirratti barreessinaan warri Godinaa hidhan” jedhu.
Akka jiraattonni Yaa’a Ballo dubbatanitti Raaba/Luba Gadaa Jaldeessa Guyyoo Guyyaa afurii ol mana murtii adoo hin dhiyaatin hidhaa ture.
Jiraattonni Godina Booranaa Sagalee Ameerikaaf waan hidhaa dhiyeenya godinicha keessatti raawwatamaa jiru dubbatan, nami hedduun hidhamuu malee mana murtiif akka hin dhiyaanne, warra mana hidhaa bakka adda addaa jiru irrattis ammoo qaamoleen nageenyaa sarbama mirga namoomaa geessisaa jiru jedhu.
Keessumaa warri Aanaa Dhaasitti shakkamee hidhaa jiru kaan ni tumama, kaan ammoo jilgeenfachiisanii lafarra deemsisuu jedhu firoottan namoota hidhaa jiranii.
Jiraataan Aanaa Dhaas ka firri isaa nami afur Goorilletti hidhamuu dubbate, humni naga kabachiiftota mootummaa firoottansaa hidhaa jiran akka reeban, jilba qullaas akka lafarra daa’imsiisan dubbate.
Obbo Jaarsoo Boruu hoogganaa waajjira dhimma nageenya Godina Booranaati. Waan nageenya Boorana keessa jiru yoo gaafatamanii deebisan, dhiyeenya qaamni hidhatee godinicha keessa socho’u Aanaa Dhaas keessatti balaa erga geessisee as mootummaan tarkaanfii fudhataa jiraachuu dubbatu.
Obbo Jaarsoon duula kana bulchiinsa godina Booranaatu gaggeessa warri to’annoo jela ooles sirnaan qoratamee mana murtiif dhiyaataa jira jedhan.
Garuu jiraattonni keessumaa warri Aanaa Dhaasi fi Mooyyaleetti hidhamee jiru reebicha fi dararaan firoottan isaanii harka poolisii jiran irra gahaa jiraachuu himatuu kanaaf deebii maal qabduu jechaan gaafatamanii yoo deebisan, ‘Hagan beekutti nami to’annaa jela oole mirgi namummaa isaa sarbame hin jiru, qorannaan sirnana gageeffamaa’ jechuun deebii kennan.
Dhumarratti Obbo Jaarso Boruu ka dubbatan waan hidhamuu Luba Gadaa Jaldeessa Guyyooti, ObbaJaarsoon Raaba/Luba Gadaa Jaldeessa Guyyoo shakkiin hidhamuu eeranii kaleessa qorannoo gaggeessinee bilisa taanan yaayyu lakkisnee jechaan VOA’f himanii jiru.
Booranatti lakkoofsi namoota amma hidhaa jiran hagam ta’aa jennaan Obbo Jaarsoon odeeffannoo namoota hidhaa jiranii ammaaf harkaa akka hin qabne dubbataniiru. Jiraattonni garuu namootni Godina Booranaa keessatti hidhaman haga yoonaa 210 caalaniiru, kaan utuu adda baafamanii lakkoosi kun 600 gahuu mala jedhu


text:
By EDITORIAL BOARD OF OromoTV.com
Afraasa 06 br 2014
Cancala ykn luugama fuunaan fardi beekee jeama. Akkuma mataduree irraa hubatamutti, OMN eega maqaa dhoofne adeemsi barruu kanaatiis dhimma sabaahimaa ykn sab-qunnamtii ykn media kanaa gulaaluuf akka tahe shalaguun nama hindhibu. Mataduree kana filachuun keenyaas jidduu kana gurri ol galuu fii kan gad galuus wanni hafarsu kanuma waan taheef dhimma kana irratti xinxala gama keenyaa gumaachuuf jenneeti. Akkaatuma kanaan barbaachisummaa odeeyfannoo tii fii shoora sabaahimaa irraa jalqabuudhaan, haala yeroo OMN fii isa duubaaniis eenyu yakkinee eenyu faarsuu akka qabnu osoo hintahin adeemsi kun garam akka nugaggeeysaa jirru eeruu barbaadneeti. Akkeekni barruu kanaatiis dhimma kana irratti akka oromootti ija ogummaatiin hubannoo waliigalaa horachuuf qooda gama keenyaa gumaachuuf haalli yeroo waan nudirqisiiseefi.
Barbaachisummaan odeeyfannoo yoomiyyuu taanaa, kan wal nama gaafachiisuu miti. Hawaasni tokko akkaatuma bara keeysa jiruutiin jireenya isaa milkeeysuun dirqama isaa kan namoomaati. Fakkeenyaaf akka hawaasaatti jiruu ofii gaggeeffachuuf oomishachuun dirqama eega tahe, odeeyfannoo haala qilleensaa argachuuniis hammasuma takka dirqama taha. Eega oomishame ammaas bitii fii gurgurtaan waan feesisuuf odeeyfannoo magaalaa barabaaduun waan hafinsa hinqabne. Kanaan maddittiis qunnamtiin hawaasaa fedhii garagaraa waan ammattuuf odeeyfannoo dhihana walaansaa, kan barnootaa tii fii kan akka barbaachisu ni amanama. Hammasuma takka ammaas hariiroon ummataa taligaa siyaasaatiin ala tahuu waan hindandeenyeef odeeyfannoo siyaasaa heluun fedhii osoo hintahin dirqama sabummaa akka tahe shakkiin hinjiru. Haqa uumamahawaasummaa kana irratti hundaauudhaan hawaasni kamiyyuu taligaa odeeyfannoo kan mataa isaa qabaachaa akka ture shalaguun nidandayama. Daandii seenaa keeysa ifbooda deebinee yomilannu taligaan ittiin odeeyfannoo waliif gumaachaa turan bakkuma itti waqunamanitti wal odeeyfachuu irraa eegalee walitti qabamanii yaada waliif gumaachuuniis ifiifuu gaafasiif sabaahimaa bara saniiti ture. Lakkuma barri marmaa deemuuniis, lakkoosa ummataa qofa osoo hintahin, qaroomni teknooloojiitiis guddachaa dhufuudhaan taligaan odeeyfannootiis waltajjii gandaa irraa gama sab-qunnamtii biyyaatti guddachuun ittibaha adeemsa kanaati. Biyyaaleysummaa qofattiis osoo hin hornogamin arra taligaan odeeyfannoo tii fii shoorri media addunyaan guutuun ganda tokko taate hamma jeamtu takka irra gaheeti jirsa. Kana jechuun ammaas guddina qarooma roga kanaatii wajjiin, barbaachisummaan odeeyfannoo sadarkaa ittiin gargaaraminsaa bira taree hammuma nyaataa fii dhugaatii takka ulaagaa jiruu fii jireenyaa taheeti jira jechuun nifdandayama.
Eegasiifuu jaarraa odeeyfannoo kana keeysatti hanqinni odeeyfannoo dhibaayyuu akkam muduu dandaya? Gaafiin jettuus kauun nimala. Gaafii ulfaattuu taattullee deebisaan isii garuu laaftuudha. Maaliif yojeame, jaarraan keeysa jirru umrii odeeyfannoo eega tahe, odeeyfannoodhaan alatti ummata zabana kanaa tahuun waan hindandayamneefi. Dhugaadhaa, akka ummata naannoo tokkootti asoosamanii jiraachuun nimala taha. Akka qaama addunyaa tanaatti garuu dammaqaan hirmaatanii fedhii ofii guuttachuuniis tahe mirga ofii gonfatanii malaggaa dorgommii ardii tanaa fullahuun kan yaaddamuumiti. Akka waliigalaatti, sababa hedduu tarreeysuun dandayamullee, oromooniis akka sabaatti illima hiyyummaa tii fii maraammartoo siyaasaa keesaa bahuu hanqachuu isaatiif sababni tokko kanuma.
Ragaa hamma tokko eeruudhaafiis, dhugaadhaa, lolli bar dhibbee dabre keeysa oromootaa fii nafxanyoota jiddutti gaggeeyfame sun, jecha gabaabaadhaan, lola qawwee fii eeboo jiddutti adeemsifame tahullee, habashootni eega lola kana qaamaan injifatan booda duulli walfaannoommii qabu kan isaan oromoo irratti gaggeeysaa turanii fii ammallee ittifufaa jiran duula sammuu akka tahe beekkamaa dha. Kanaaniis akka sabni kun eenyumaa isaatiin walhinsimnee fii faffacaee hafu godhuudhaan oggolchuudha ture tarsiimoon isaanii guddoon. Amantiilleen osoo hinhafin gosaa fii naannoodhaan gargar dhilliyanii maqaa garagaraatiin yaamuudhaan wal afaan dachaasuudha ture tooftaan isaanii fokkattuun. Haalli kun akka isaan harkaa hinfashalleefiis malli tokko oromoon akka sabaahimaa hinqabaanne taasisuun qaama tarsiimoo tanaa hoggaa tahu, yo afaan isaaniitiin sab-qunnamtiileen wahii banamaniis afaan oromoo radiyoona cabsa hamma jean takkatti saba kana media irraa fageeysuudhaaf tattaafachaa akka turan yaadanoo yeroo gabaabduuti.
Silallettuu dubbiitu dubbii kaasaa, dhimma kana kaasuun keenya eega hin oolamin, afaan oromoo raadiyoona akka hincabsine hujiidhaan kan mirkanaawe br 1970 moota keessa eega raadiyoonni Mogadishu baname booda hoggaa tahu ololla moottummaa Somalia ololaan ittisuuf jecha nafxanyootni br 1974 keeysa raadiyoona Harar banuudhaaf dirqamuun isaanii ooluu baattullee, akka kutaallee oromiyaa kanneen biraa keeysatti hindhagayamne Laga hawaashii gaditti hornoguudhaan, ammaas tahu akka sabni wal hinsimne shira madhawuun isaanii hinoolamne. Warraqsa dargii boodaas tahu afaan oromootiin tamsaasa raadiyoonaa finfinnee irraa jalqabuudhaaf haalli isaan dirqisiisuus gama TV osoohintarkaanfatin hamma br 1991 akka ture hubannoo kaleeysaati. Achii asiis tahu Tv fii radiyoonaan wanni tamsau yolaalame ummataaf odeeyfannoo gumaachuuf osoohintahin, sab-qunnamtiilleen wayyaannee tun afaan oromootiin oromoo afanfaajjeeysuu irra matuma galeehuu osoo cufamanii irra caalaadha yojeame dogoggora nutti hinfakkaatu.
Kanumaan walqabatee imaammata mataa isaanii kan ittiin hundaawan qabaachuun isaanii osoo hindagatamini, sabaahimaalleen diidaa kanneen akka VOA damee afaan oromoo tii fii kkf qilleesa irra jiraatanillee gabaabina yeroo isaanii tii fii ammaa amma ukkaamsamaa jiraachuu isaanii caalaa biyya keeysatti agabaaftota gayaa bobbaasanii hojjachuu dhoowwamuu isaaniitiin hamma silaa tajaajiluu malan takka sossoohuu hanqachuu isaanii mootummaa USA dabalatee hawaasni addunyaa hundi ragaa bahaati jira. Radio fii Tvn asmaraatiis akkuma raadiyoona Mogadishu kan dur sanitti afaan oromoo dubbachuu irraa kan hafe, kan olola motummaa isaaniitiin muddame malee kan dantaa oromuutiif dhimmamu waan hintahiniif oromooniis isaan irraa waan eeggatu hinqabu. Hamma yeroo gabaatti sab-qunnamtiin akka kan oromootti maqaa dhawamu yojiraate sagalee bilisummaa oromoo, SBO dha. inniniis tahu tamsaasa halaa kan qulqullummaa dhaan hindhagayamnee fii ummata isaa irraa fagaachuu caalaa hammuma VOA takkallee biyya keeysaa gabaasuuf carraa kan hinqabne tahuu daran kan siyaasaa dhaaba tokkoo qofa leellisu taachaa, walaba tahee fedhii oromoo guututti nicalaqqisiisa jechuun hindandayamu. Tamsasini radio fii Tv kan community fii matayyaa tokko tokkoos adungaa halaalaa keeysa jiraachuun isaanii tattaaffii nama jajjabeeysitu hoggaa tahu ummata oromoo kan internatii dhiisiitii human tirikaatu hinqabne dhaqqabuu akka hindandeenye beekkamaadha.
Karaa biraatiin zabana globalizationii kana keeysatti hawaasni kamiyyuu odeeyfannoodhaan alatti addunyaa wajjiin tarkaanfachuu dhiisiitii, jiraachuuhuu akka hindandeenye jala murameeti jira. Sabni oromooniis qaamuma hawaasa addunyaa tahuu daran qabsoo hadhooytuu keeysatti argama. Qabsoo bilisummaa. Kanaafuu haala akkanaa keeysatti sab-qunnamtiin ciccimoon hedduun akka isa feesisu shalaguun eega dandayame, matuma galeehuu sabaahimaa dhabuun ammoo hangam takka akka isa miidhu hubachuun nama hindhibu. Haala danqaa fii abdii nama kutachiisu kana keeysatti ture gaa, karoorri Oromo media network, OMN, hundeeysuudhaa kan as bahe. Baqqattootni oromoo kanneen biyya ambaa keeysa jiraataniis maaliif? Akkamitti? Eenyuun? Osoo hinjain karoora milkaawaa kana dimshaashumaan ofitti fudhatee tii fii gumaata barbaachisu hunda arjoomee yeroo muraasa keeysatti akka hujii irra oolu wanni taasiseefiis ummata oromoo miloyoona 40 olitti shalagamu kana dhabsuu odeeyfannoo kan yeroo dheeraa keeysaa baasuudhaafi. Dhugumattuu warri karoora kana ulfaayee fii hawaasni oromoo kan ulfa kana deeysisees hundi isaaniituu galatni isaanii hoonga hinqabu yojenne yo itti xiqqaate malee itti hinbaayyatu.
Karoora milkaawa kanaan duuba eenyufaatu jira? Gaafiin jettu hamma ammaattiis tahu ifatti deeb’iuu baattullee Jawaar Mohamediis dabalatee Mohamed Ademo fii fakkaattota isaanii hamma okko akka turan nihimama. Yeroo gabaabaadhaa as maqoon gariin takka takkaan as babahuu eegaltulle jalqabuma irraahuu gaafa karoorri kun ifatti hujii irra oolu Mohamed Adamoo ogummaa isaatii wajjiin media kanaan ala tahuun isaa quurrama guddaa uumuun hindagatamu. keeysumattuu Jalqaba irraa kaasee galii maddisiisuu irratti shoora guddaa taphachuu dhaan kan beekkamu, xixalaa siyaasaa kan tahe, Jawaar Mohamed hoggaa tahu eeyba projectii kanaa irratti hooggana sabaahimaa kanaa irraa ala ofgodhee asbahuun isaa waan hin eeggamin tahullee gam tokkoon hujiin media ogummaa isaatiin ala waantaheef karaa kaaniin ammaas jahataniin oromoo guddaan hujii siyaasaa waan taheef projectii kana galmaan gahee, hujii fii hojjataa walitti kennee gama roga inni caalmayaan itti barbaachisutti deebiuufi jechuudhaan maqaa caalaa abdii guddaas horachuu dandayeeti ture. Akkaatuma kanaan hoogganni ol aanoon ummata duratti muudamanii irbuudhaan hujii kana ofitti fudhatan dura buaa boordii Dr Hamza Abdurazaaq irraa eegalee namoota hingoomne, warra ogummaa fiinxee qaban, namoota beekkamoo fii kabajamoo hedduu waan ammatuuf Jawaar alatti of hanbisuun isaa dhugumattuu tarkaanfii bilchalaan fudhatamte taatee akka deeggramte dhaamsa garagaraa kan guyyaa eeybaa san caqafame irraa hubachuun nidandayama.
Dandeeyytiin hooggana kanaa kan madaalamu raawii hujii sabaahimaa kanaatiin waan taheef yeroo gabaabaa jia saddeetii kana keeysatti baasa baasuun irraa eeggamuu baatullee, hariiroo hujii bareeddaa fii tasgabbii bulchiinsaa gaarii uumuu dadhabuun ofiifuu hanqina guddaadha yojenne dhugaa irraa nuhinfageeysu. Haala kanaan ammaas sabaahimaan kun laphaalapheeysa ummataa caqasee hujii milkooytuu mulisuu daran mudaammuddii caasaa isaa tan keeysaati kulkulchuu irratti xiyyeeffachuuf dirqamama malee tajaajjila ummataa kan isa irraa eeggamu irratti fuulleyfachuu hindandayu. Sabaahimaan kun jaarmaya qonyee hawaasaa irratti irkatee jiraatu waan taheef lakkuma tajaajilli isaa babalatuun galiin isaa dagaagdee umriin isaatiis akka dheeratu niamanama. Hammasuma takka ammaas lakkuma tajaajilli isaa kottoonfachaa dhufuun harkki isa tinisuus dadachaee umriin isaatiis gabaabbachaa akka deemu shakkii hinqabu.
Rakkinni media kana mudachaa jiru kun fuulleedhatti dura kan calaqqise tuuta editorialii keeysaan tahulle hanqina murna ogummaa kanaaf suduudaan kan ittigaafatamu koree bulchiinsaa waan taheef gamuma qaama dhimmi ilalu kanaa xiyyeeffachuun hinoolamu. Koreen bulchiinsaatiis tahu qaama isaa olii kan ola’antummaa dhaan ittigaafatama waliigagalaa baadhatu jalatti waan argamuuf ittigaafatamni maayyiidhaa kan jigu boordii daayreektarootaa irratti tahuun kan wal nama gaafachiisuu miti. Ibsa dureen boordii kanaa kan duraanii Pr Hamzaa Abdurazaaq walfaana baasan irraahiis kan hubatamu kanuma. ittigaafatama isaanii lakkisuun isaaniitiis sababuma kanaan akka ture nibeekkama. tarkaanfiin isaanii kuniis aalii OMN hunda jabo gaddisuu hin oolle. Ibsa Dr hamzaa tii fii quurrama hojjattootaa qofa osoohintahin, akka keeysa beektotni hedduun anaannachaa jiranitti ammoo sababa rakkina kanaatiin Pr Hamzaan angoo lakkisuu caalaa wanni daran nama gaddisiisu rakkina kanaan duubatti kan qubni itti laatamaa jiru Jawaar Mohamed tahuu isaati.
Akka ibsa isaanii irraa hubatamutti Dr Hamzaan ittigaafatama isaanii lakkisuuf kan dirqaman rakkina OMN mudate kana furuudhaaf tattaaffii walfaannoommii qabdu heedduu eega godhaniin booda tahuu isaati. Tattaaffiilleen hundinuu milkaawuu dhabuuniis akka Pr Hamzaan ibsanitti boordiin isaaniin hoogganamu leenca daadee hinqabne tahee waan argameefi. haalli caasaa OMN keeysatti mulatuu taligaa hooggnasa mootummaa wayyaanee kan jalaa ol ajajamaa hojjatu saniin walfakkaata warri jauus nijira. Dr Hamzaaniis taatu akkaataa itti miilli mataa ajaju eeruun isaanii haaluma kana cimsa. Walfakkaachuu qofa osoo hintahin taligaan akkanaa tun muuyxannoo mootummaa wayyaneeti warri jauus tokkoo fii lamaa miti. Inumaahuu harkki mootumma wayyaanee nukeeysa seenuu hin oolle jechuudhaan warri shakkii gara biraa keeysa galees hindhabamne. Shakkii malee garuu wanni ragaadhaan ifa tahe waan hinjirreef ammaaf kanumaan bira tarree ittibaha isaa eeguun dirqama taha. ”Dubbii baha hin dhoorkanii, galuma eeganii” jedhaa mii ree oromoon hoggaa maymaaku.
Tarkaanfii Pr Hamzaa Abdurazaaq fudhatan ilaalchsee achii as yaadni garagaraa garayyu irraa dhagayamaati jira. Rakkina mudate kana furuu waan hindandayiniif jecha angoo lakkisan kan jau irraa yojalqabne furuu akka hindandayin isaaniis hinhaale. Wanni laalamuu qabu ammoo sabababa dandayuu dhabaniif hoggaa tahu caasaan sun caasaa miilli mataa itti ajaju taachaa ibsuun isaatuu gayaadha nutti fakkaata. Jaarmaya seeraan hudaawee fii biyya olaantummaan seeraa itti sirane keeysatti miila mataa ajaju san irratti tarkaanfii fudhachuun akkamitti dadhabame gaafiin jettuus kauu hinoolle. Haatahuu malee bakka boordiin silaa kana hunda raawachuuf angoo guutuu qabdu leenca daadee hinqabne taatetti dureen kophaa isaanii wanni murteeysuu dandayan waan hinjirreef haala kanaan amaanaa ummataa baadhatanii taauun garamitti nama oofa? Jechuudhaan gaafii tana gaafiidhaan warri deebisuus hammasuma takka baayyeedha. Ittigaafatama ittiin hojjachuun dadhabame baadhatanii taauun of rakkisuu caalaa dantaa ummataatiis qancarsuu akka tahe hubatamuudha qaba. Haala kanaaf dargaggoota yeroo wajjiin tarkaanfachuu dandayan ofdura buusanii duubbee gaarii tahuun osoo dandayamuu hoogganoota hangafoota qabsoo oromoo kanneen jahatanii qabsoo daran daadarkaan umriirtiis osoo isaan qucaaccuu angoo irratti cichaa jiran akka fakkiitti warri maqaa dhahuus nijira. Kanaafuu ittigaafatama tokko ittiin hojjachuun eega dadhabame baadhatanii taauun bolola angoo ykn fedhii gurraa yotahe malee gamnumaa tahuu hindandayamu. Eegasiifuu tarkaanfiin Dr Hamzaan fudhatan sun tarkaanfii sirri tan amaanaa ummataa kabajuudhaan fudhatamte akka taate hubachuun nama hindhibu.
Dr Hamzaa jechuun hayyuu olaanaa, saniifuu profeserii harvard, kan ogummaa isaatiin aalii daran ambitilleen qooda olaanaa laateef, namoota qaqqaalii oromoon akka sabaatti abalufaa dhaan qaba jettee lakkaawwattu keeysaa tokko akka tahan kan shakku hinjiru. Yojiraatees kan sammuun isaa hanqina qabdu yotahe malee kan biraa tahuu hin dandayu. Pr Hamzaan jaarmaya xiqqaa akka OMN kana osoo hintahin gamna oromoon taligaa biyyaa tan boruutiif abdatu, sadarkaa biyyaa qofattiis osoo hin hornogamin hayyuu hawaasni addunyaatiis sadarkaa fiinxee qaroomaatiin irraa barachaa jiru taachaa university harvard eeruu caalaa ragaa biraa dhiheeysuun kan barbaachisu nutti hinfakkaatu. Fedhii ofiitiin ittigaafatama isaanii lakkisuu kanaaniis wanni godhan yojiraate, akkuma guyyaa irbuu seenan ”isinitti hinkijibu” jechuudhaan waadaa galanitti amaanaan ummataa maqaa isaatiin akka hin a’amne hawaasa isaan amanetti haqa himanii harka qulqulluu fii maqaa gaariidhaan keeysaa bahuu isaaniiti. Eekaa ”dubbii ambaa dandayan fayyisaniiti galalanii, dadhaban ammoo fayya irraa galanii” ja’an moo akkam?
Karaa biraatiiniis fedhii ofiitiin angoo lakkisuudhaan Dr. Hamzaan waanni garsiisan hujii isaanii kan university keeysatti waraqaa irratti Ameerikaanota barsiisaa jiran lafa irratti Oromoota barsiisuu isaaniiti. Akka sabaatti sirna gadaa irraa dhaaluu baannullee, rakkoollee siyaasaa kanneen gita bittaa habashaa akkeeysuudhaan keeysa galle keeysaa inni tokko angoo irratti cichuudhaan qabsoo ummataa balleeysanii baduudha. Xaxoo akkasii kukkutanii keeysaa bahuun ammaas dandeeytii guddaadha gaafata. Kanaafuu aadaa booddeysituu nurratti sirantee taligaa hawaasa keenyaa waliin waarte tana injifatee bahuudhaan Dr. Hamzaan wanni mirkaneeyse tan biraa dhugumattuu goota gootaa olii tahuu isaati. Kanaafuu hoogganoota qabsoo oromootiis dabalatee ittigaafatamtootni jaarmayoota hawaasaatiis tahe qondaaltotni sadarkaa garagaraa irratti argaman hundinuu tarkaanfii Dr. Hamzaan fudhatan tana irraa barnoota fudhachuu akka qaban miilanaan dhaamsa dabarfachuu barbaadna.
Mayyii irrattiis malaggaan ar’a OMN muddatte tun laaftuu faakkaatullee yo akka lamuu hindeebinetti wal’aanamuu baatte ammoo gufuun isiin awwaaltee dabartu kan xurree boruu keenyaa akka jabaa danqitu akka taate hubachuu nufeesisa. Wanni biraa haftu yo sabaahimaan kun fashale kan biraa hundeeysuuf hawaasa amansiisuun niulfaata. Dhaloota qubee mataan haabuluutii boruuf oromoon Jawaar hedduu fii Hamzaa hedduu qofa osoo hintahin kanneen dachaa meeqaantamitti isaan caalan hedduu horuu akka dandayu shakkiin hinjiru. Haala amma keeysa jirruun ammoo kan Jawaar caalaa amansiisuu dandayuu fii kan Hamzaa caalaa amanamuu dandayu harka irraa waan hinqabneef, OMN eewaluudhaaf ammaas tahu kubbaan eenyuyyuu caalaa miila isaa lamaanii jidduudha jirti jenneeti amanna. Keeysumattuu Jawaar hanguma kalee hundaawisa isaatiif shoora guddaa taphate takka arraas OMN eewaluudhaaf irra daddeebi’ee ittiyaaduutu isa irraa eeggama nutti fakkaata. Boordiin baananiis osoo ifii bakkatti argamanii koree biraa dhaabuun maaliif akka barbaachise nuuf galuu baatullee, koree dhaabne jechuu malee murtii haqaa takkaan as bahuun kan isii dhibe fakkaatan. Lakkuma isaa dhibaawaniin ammaas kufaatiin media kanaa as dhihaachaa akka deemu ammoo kan hubatan hinfakkaatan. Haqoo haq shiroo shi jechuun keenyaas kanaafi.