text:
Barruu Qulqullu
Barruu Qulqulluun maal inni?
Barruu Qulqulluun Dubbii Waaqayyoo ti. Macaafota kan biraa irraa adda kan isa godhu Qulqulluu dubbii Waaqayyoo ta’uu isaa ti. Barruu Qulqulluun kana malee barruulee kan biraa irraa adda kan isa godhu waan danuutu jira,
- Akkuma armaan olitti argine Isa Qulqulluu dubbii Waaqayyoo ta’uu isaa ti. Waaqayyoo karaa adda addaa saba isaatti dubbaachaa ture. Raajonni dubbii Waaqayyo biraa fudhatanii dubbachaa turan, isa dubbatan kanas barreeffamaan tursaniiruu.
-Barruu Qulqulluun waa’ee Waaqayyoo dubbata, baruullee kan biroon waa’ee waan kan biraa malee waa’ee Waaqayyoo hin dubbatan. Waa’ee Waaqayyoo baruu yoo barbaanne Barruu Qulqulluu keessa duwwaatti dubbifnee arganna. kanaaf Barruu Qulqulluun dubbii Waaqayyoo ti jechuu dha. kana jechuunis dubbii Hafuuraa ti jechuu dha.
- Namoota addaan barreeffame, kana jechuunis Barruu Qulqulluun Qulqulloota namoota Waaqayyootu Hafuura Qulqulluudhaan geggeeffamee bareessee jechuudha. (2 Ximoote 3:16,2pheexi 1:20)
Qulqullootni namoonni Waaqayyoo kun akkuma dubbii Waaqayyoo biraa argatanii Hafuura Qulqulluudhaan geggeeffamanii dubbachaa turan akkuma kana immoo Hafuura Qulqulluudhaan geggeeffamanii barreessan. Hafuurri Qulqulluun karaadhuma lamaaniin iyyuu isaan geggeesseera. Ermiyaas 1:9 “ilaa dubbii koo afaan kee keessa ka’ee “jedha Ermiyaasiin.Kanaaf raajonni dubbii Waaqayyoo dhaga’anii isuma dhaga’an sana immoo yeroo Waaqayyo akka isaan barreessaniif isaan abboomu immoo barreessuu danda’an jechuu dha.
- Afaan baayyeetti hiikameera; Barruu Qulqulluun yeroo jalqabaatiif afaan sadi’iin barreeffame, isaanis; Afaan Ibirootaa (Hebrew), Afaan Grikii (Greek), Afaan Aramaayikii (Aramaic) ti.
-Yeroo sanaa jalqabee afaanoota hedduutti hikameera. Hanga ammaattis hikamaadhuma jira. Yeroo ammaa kana akka tilmaamamutti gara afaan 2,287 tti hiikameera. Kun waggaa saddeeti dura kan tilmaamameedha. Baruulee kan biraan Barruu Qulqulluu bira yeroo qabamu amma kana kan afaan garaagaraatti hiikame hin jiru.
- Barruu Qulqulluun namoota Waaqayyoof bitamaniin afaan isa kan biraattis hiikame. Warri afaan adda addaatti hiikan akkuma warra jalqaba barreessee namoota Waaqayyoof bulan Waaqayyootti kan amananiidha malee namoota akkasumaanii miti. Kanaaf Barruu Qulqulluun dubbii Waaqayyoo ti.
- Barruu Qulqulluun umuuriidhaan barullee kan biraa irra baayyee kan tureedha. Yoo xiqaate waggoota 4000 gara booddeetti achi deebi’a. Garuu amma ammaatti hin dulloomne amma ammaattis haaraa dha. Barri itti hin darbu. Baruullee kan biraan umurii kana lakkaa’uu hin dandeenye.kun Barruu Qulqulluun dubbii Waaqayyoo ta’uu isaa nu hubachiisa.
- Gaaffii keenyaaf deebii ga’aa keessaa arganna.
Fkn; – eessaan dhufe?
-maaliifan as jira?
-eessan dhaqa? Kan jedhu hundumaaf deebii of keessaa qaba.
- Ergaan Barruu Qulqulluu kana keessa jiru wal hin faallessu. Barruu Qulqulluun baruullee 66 of keessaa qaba, Baruulleen kun hundinuu waggaa 1450 K.D- 95K.B gidduutti barreffaman kana jechuun waggoota 1600 keessatti barreeffaman, naannoftuu dhalootaa 60 ta’uu danda’a (60 ganerations), namoonni barreessan kunis gara namoota afurtamaa (40) ta’u, sadarkaa jireenya isaaniitiin adda-adda, fkn; mootota, iyyeessota, beektota, qurxummi qabduu, ogeessota keessaas turan.
-Iddoo jireenya isaaninis adda-adda, aadaa fi amala addaas qabu turan, yeroodhaanis adda- adda; kaan yeroo waraanaatti kaan yeroo nagaatti barreessan biyyoota adda addaa keessattis barreeffaman namoonni barreessan kun lafa itti wal argan hin qaban. Hata’u malee ergaan isaan of keessaa qaban wali hin faallessu, ergaa giddu galeessa tokko qabu baruulleen 66 kun, kunis jaalala Waaqayyoo ilmaan namootaa fayyisuudhaaf qabu of keessaa qabu jechuudha.
- Barruu Qulqulluun afaan garaagaraatti hiikamee namoota baayyee bira ga’eera. Ammuma afaan garaagaraatti hiikame namoota hedduu bira ga’eera jechuudha.
- Barruu Qulqulluun baruullee kan biraa caalaa ari’atameera, garuu amma har’aatti hin banne ari’atama baayyee keessa darbee jiraatee as ga’e, Yeroo baayyee gubameera, awwaalameera, ukkamfameera. Mootummaa Roomaa (Qeesaar Neeroo) jalqabee amma ammaatti ari’atameera. Har’a iyyuu biyyoota koomnizimii geggeessan keessatti ari’atamaa jira garuu amma ammaatti hin balleeffamne. Kun dubbii Waaqayyoo ta’uu isaa nu hubachiisa.
- Barruu Qulqulluun barsiisa of keessaa qabuun adda; Raajii dha, Baruulee kan biraan sagalee raajii of keessaa hin qaban. Raajii jechuun waan si’achi ta’uuf jiru jechuu dha, kanaaf Barruu Qulqulluun waan kanaan dura ta’ee darbe akkasumaas waan si’achi gara fuula duraatti ta’uuf jirus of keessaa qaba, kanaaf sagalee raajii ti jechuudha.
- Namni inni hin ilaallanne hin jiru. nama guddaa, ijoollee, dhiira, dubartii, jaarsa. beekaa, qotee bulaa, hojjetaa mootummaa, gurraacha, adii, iyyeessa, sooressa, utuu hin jedhiin ergaa hunduma kanaaf ta’u of keessaa qaba jechuu dha. Kanaaf dubbii Waaqayyoo ti jechuudha.
Barruu Qulqulluun iddoo gurguddaa lamatti hirama
Barruu Qulqulluun kutaa gurguddaa lamatti qoodama: 1. Kakuu Moofaa
2.Kakuu Haaraa
Kakuu Moofaan; Hojii Waaqayyo saba isaa wajjin Kiristoos fuula dura hojjechaa ture nama barsiisa.
Kakuu Haaraan; Dhalachuu Gooftaa keenya Yesuus kiristoosii jalqabee waa’ee jireenya isaa, hojii ergama isaatii, fayyisuu isaa, warra dhukkubsataniif dhiifama cubbuu gochuu isaa, fannoo irratti du’uu isaa, du’aa ka’uu isaa, gara Waaqaatti ol ba’uu isaa, waa’ee debi’ee dhufa isaa of keessaa qaba. Akkasumas, hojiin fayyisuu isaatiifi dhiifamuu cubbuu inni gochaa ture karaa warra isaa duukaa bu’anii isa irraa barachaa turan karaa ergamoota itti fufuu isaa dubbata.
-Warri isa duukaa bu’anii isa irraa barachaa turan warri inni ergamoota godhee isaan erge dinqii gurguddaa isaan hojjetan, hojii ergamootaa fi ergaa ergamootaa keessatti barreeffamee argina jechuudha. Yoo anatti amantan ana caalaa iyyuu gochuu in dandeessuu akkuma inni jedhee ture ergamoonni isaa dinqii gurguddaa gochaa turan. (Yohaannis 14:12)
– Walumaa galatti egaa kakuu haaraan waggoota 50 gidduutti barreeffame. kunis Kiristoos booddee waggaa 50-100 gidduutti ture.
Barruu Qulqulluu qorachuu
Barruu Qulqulluu maaliif qoranna?
- Barruu Qulqulluun karaa nuyi ittiin walitti dhufeenyaa Waaqayyoo wajjin qabaachuu dandeenyu keessaa isa tokko. Namni karaa dubbii Waaqayyoo fi karaa kadhannaa Waaqayyoo wajjin wal-arguu danda’a. Yeroo Barruu Qulqulluu dubbifannu Waaqayyoo wajjin karaa dubbii isaati wal-argina, isaa wajjin duddubbachuu keenya jechuu dha.
-Barruu Qulqulluu qorachuun karaa nuti eenyummaa Waaqayyoo ittiin beekuu dandeenyu keessaa isa tokko. Maal akka inni fakkaatu, barsiisa isaa, gorsa isaa, akeeka isaa, abdii isaaf guddummaa isaa nu hubachiisa.
-Barruu Qulqulluu qorachuun Waaqayyootti nama hidha jechuu dha.
- Barruu Qulqulluun waa’ee jireenya barabaraa nu barsiisa. (Yoha 5:39-40, 6:63)
-Waa’ee Yesuus Kiristoos isa jireenya barabaraa ta’ee beekuudhaaf Barruu Qulqulluu qorachuu nu barbaachisa. (Hojii Erg.17:2-3)
- Barruu Qulqulluun hundee raajii hundumaa ti. Barruu Qulqulluu hin qorannu taanaan waan ergaa raajii isa dageenyu ittiin adda baafannu hin qabnu. Ergaan raajii ergaa Barruu Qulqulluukeessa jiruu wajjin walii hin galle raajii dhugaa miti. Raajiin inni kam iyyuu hundee isa ta’ee ergaa Barruu Qulqulluu keessa jiruu wajjin walii-hin galu taanaan rajii dhugaa miti, barsisi kanaa wajjin walii hin galu taanaan dhugaa miti. Kanaaf Barruu Qulqulluu qorachuun raajii isa dhugaa ta’eef isa dhugaa hin ta’in akkasumas barsiisa isa dhugaa fi isa dhugaa hin ta’in adda baafannee hubachuudhaaf nu gargaara. Yeroo baayyee namaoonni walalchifaman warra hundee isa ta’ee Barruu Qulqulluu sirriitti hin qorannee dha. kanaaf Barruu Qulqulluu keenya sirriitti gadi Fageessinee qorachuun nu barbaachisa.
- Barruu Qulqulluun hundee tajaajila keenyaa ti.
-Dubbii Waaqayyoo hin qorannu taanaan waan ittiin tajaajillu hin qabnu. Waaqayyo Musee Yeroo waamee ulee tokko itti kennee isa erge, (Ba’uu 4:2-3)
-uleen nuti ittiin saba Waaqayyoo tajaajiluu waanti kan biraan hin jiru dubbii Waaqayyoo ti malee. (Iyyaas 1:9, Fakke. 4:20-21, Ermiyaas 15:16, Yoha 6:63,1Pheex 2:2)
-Namni nan tajaajila jedhu tokko dubbii Waaqayyoo duraandursee nyaachuu isa barbaachisa. Ermi 1:9, Hizqi 2:8-3:3-4, Mul.Yoha 10:8-10)
- Barruu Qulqulluu qorachuun karaa nuti ittiin jireenya Hafuuraa keenyaatti ittiin guddanuu dha. Ittiin jireenya Hafuuraatti guddachuudhaaf (1Phex. 2:2-3)
Nyaata Hafuuraa ti. Namni akkuma buddeena malee jiraachuu hin dandeenye, dubbiin Waaqayyoos jireenya Hafuuraa keenyatti ittiin gudachuudhaaf nu barbaachisa. Mucaan dhalate tokko xinnumaa isaatti aannan dhuguu isa barbaachisa. Akkasumas erga nama ga’aa ta’ees nyaataa ciccimaa nyaachuu itti fufa. Namni hafuuratti dhalachuu isaatii jalqabee amma nama ga’aa ta’utti nyaati dubbii Waaqayyoo isa barbaachisa jechuu dha. Yeroo baayyee namoonni jireenya hafuuraatti gudachuun barbaadaa naaf kadhaa jedhu, kun gaariidha garuu dubbii Waaqayyoos sirriitti nyaachuun barbaachisaa dha.yoo kana ta’uudhaa baate jireenyi hafuuraa kachachalaa ta’a. (Maate 4:4,1pheexi 2:1-2,1Qoro 3:1-2,2ximo 3:14-17, 2Pheexi 3:18, Erm 15:16)
- Ittiin diina keenya isa ta’e Seexana of irraa loluudhaaf. Dubbiin Waaqayyoo meeshaa lola Hafuuraa keessaa isa tokko. Gooftaan keenya Yesuus Kiristoos gaafaa Seexanni isa Qore dubbii Waaqayyootiin of irraa isa ifate. (Maate 4:1-11, Efesoon 6:17)
Nus dubbii Waaqayyoo qorannee kutaa Barruu Qulqulluu keessaa yaada keenyatti yeroo qabannuu, qoramsa gara yaada jireenya keenyaa dufu ittiin of irraa loluudhaaf dubbiin Waaqayyoo nu barbaachisa jechuudha.
- Dubbii Waaqayyoo ofii keenyaa akka gaariitti hubannee dhaloota dhuftutti dabarsuudhaaf; (keessadeebii 6:6-7,)
- Qajeelfama jireenya keenyaa ti. Barruu Qulqulluun hudee qajeelfama waldaa Kiristiiyaanaati.
Waldaan Kiristiyaanaa Hundeen amantii isheetii fi hundeen qajeelfama isheetii Barruu Qulqullu dha. (Fakkeenya 7:1-5, Iyaasuu 1:6-9, Faarsaa 119:105,130, Keessadeebii 6:6-9). Akkuma kana jiireenyaa dhuunfaa keenyaa keessattis dubbiin Waaqayyoo nu qajeelchuudhaaf humna qaba. Guyyaadhaa gara guyyaatti dubbiin Waaqayyoo qajeelfama jireenyaa kan nuti ittiin qajeelfamnuudha.
- Namoota warra kaan ittin gorsuudhaaf. Dubbii Waaqayyoo ofii keenyaa hin beeknuu yoo taane warra kaan waan ittin gorsinu hin qabnu. (Qola 3:16)
- Ittiin cubbuu irraa of eeggachuuf, qulqullaa’uudhaaf (Faar 119:11; Yoha.17:17)
- Obsaa fi jajjabina fi abdii akka argannuuf, nu barsiisuufis nu gargaara waan ta’eef (Roma 15:4)
- Amala attamii qabaachuun akka nuuf ta’u beekuudhaaf nu gargaara (1Ximo 3:14-15)
Akkaataa ittiin Barruu Qulqulluu qoratan
Barruu Qulqulluu qorachuu jalqabuu keenya fuula dura attamittiin qorachuun akka nuuf ta’u
hubachuun baayyee barbaachisaa dha. Barruu Qulqulluu dhuunfaa keenyattis ta’e gurmuudhaan qorachuun jira. Barruu Qulqulluu akka baruulee kan biraa qorannutti
qorachuu hin dandeenyu. Barruu Qulqulluun dubbii hafuuraa ti. Dhoksaa oogummaa Waaqayyoo of keessaa qaba (Keessadeebii 29:29). Kanaaf akkuma argine calluma jennee banannee dubbisuun gaarii miti.
Kanaaf duraandursinee itti yaaduun kan nu barbaachisu;
- Waaqayyoon duraan dursinee Kadhachuu dha; Hafuurri Qulqulluun dhoksaa isa keessa
Jiru ija hafuuraa keenyaa banee akka nuuf ibsuuf kadhachuun baayyee barbaachisaa dha.
(Yona 5:39, H. Erga 8:29-36, Luqa 24:45)
-Hafuurri Qulqulluun inni warra akka isaan Barruu Qulqulluu barreessaniif isaan geggeessaa ture Yeroo nuti Barruu Qulqulluu keenya qorannuu dhoksaa dubbicha keessa jiru akka nuti gadi fageessinee hubannuu nu geggeessa. kanaaf yeroo hundumaa Barruu Qulqulluu keenya qorachuu jalqabuu fuula dura geggeessaa Hafuura Qulqulluu kadhachuun baayyee nu barbaachisa.
- Garaa keenya qopheessuu dha; Barruu Qulqulluun dubbii Waaqayyoo isa humanna hojjetu of Keessaa qabuudha waan ta’eef duraan dursinee garaa keenyaa qopheessuutu nu barbaa- chisa. Dubbicha fudhachuudhaaf of qopheessuu jechuudha. H. Erga 17:11 “dubbicha fudha- huudhaaf qophaa’anii” jedha (Hibiroota 4:12). Waaqayyoo waan hundumaa irraa garaa keenya barbaada.
- Eessaa akka jalqabnu murteeffachuu; kun waanta baayyee barbaachisaa dha. Barruu
Qulqulluu qorachuu utuu hin jalqabini eessaa akka jalqabnu beekuun gaariidha. Calluuma
jennee lafuma barbaannee jalqabuun toraa nu jalaa dhaba. Lafa geenyes beekuuu nu rakkisa.
kanaaf tooraan duukaa buunee qorachuu yoo barbaannee eessa jalqabuun akka nuuf ta’u yoo beekne baayyee barbaachisaa dha. Yeroo jalqabaatiif yeroo Barruu Qulqulluu keenya qorachuu jalqabnu jalqabumaa Kaafnee qorachuu itti fufuu in dandeenya. Garuu, baayyee inni filatamaan kakuu haaraa irraa yoo jalqabne gaariidha. Akkasumas baruullee warra gaggabaaboo ta’an irraa eegaluun baayyee fila tamaa dha. fakkeenyaaf; Ergaa Yaa’iqoob, Titoo,1pheex, ykn 1yohaannis irraa yoo jalqabne gaariidha.
- kutaa irraa jalqabnu sana duubbisuu; Kutaa dubbifnu sana sirriitti hiikkachuudhaaf gaaffii
tokko tokko gaafachuun barbaachisaa dha. kunis gaaffileen nuti gaafannu;
a. Eenyutu barreesse?
b. Eenyuuf barreeffame?
c.Eessatti barreeffame, inni barreessu kun eessa utuu jiruu barreesse? haala attamii keessa utuu jiruu barreesse? warri inni barreessuuf kun immoo eessa jiru? haala
akkamii keessa jiru?
d.Yoom barreeffame?
e. Maaliif barreeffame?
f. Ergaa maalii of keessaa qaba jireenya koo tiif (life application)
Gaaffiillee kana yeroo gaafattu deebbii battalaa argachuu dhiisuu dandeessa. Hata’u malee kutaa sanaa fi barruu (macaafa sana guutummaa isaa) irra deddeebitee dubbisuudhaan akkasumas waa’ee barruu sanaa ilaalchisee ibsa namoonni kan biraan barreessan baruullee tokko tokko dubbisuudhaan darbee immoo kuusaa jechootaa ilaaluudhaan waa’ee kutaa sanaa ykn barruu sanaa seenaa isaaf ibsa isaa argachuu dandeessa jechuu dha.
Barreessitoonni Barruu Qulqulluu barreessan ergaa Waaqayyo biraa fudhatan sana namootaa yeroo sanaatti dubbatan akkasumas adaa fi haala yeroo isaanii keessa taa’anii barreessan.Isaan ykn namoonni yeroo sana turan nuyi warra har’a dubbifannu caalaa akka gaariitti hubachuu danda’u.Sababiin isaas ergichi yeroo sanaa fi adaa isaan keessa jiran keessatti barreeffame sababii ta’eef.Fakkeenyaaf,Magaalaan chikkaagoo attamittiin akka isheen hundoofte eenyufaa akka iddoo kanatti mana isa jalqabaa akka ijaaran kan sirriitti beeku nu caalaa warra yeroo sana turanii dha.Isaan irraa yoo dhageenye malee,ykn waa’ee yeroo sanaa waan barreeffamee kaa’amee yoo dubbifne malee sirriitti hubachuun baayyee nu rakkisa.
Macaafonni Barruu Qulqulluu keessa jiran seenaa keessatti barreeffaman qabu. Kanaaf Barruu Qulqulluu hubachuudhaaf ykn hiikaa guutuu argachuudhaaf duraandursinee ergaan sun jalqaba kan barreeffameef jireenya namoota sanaa qorachuutu ta’a. Akka kanatti hiikaa yeroo sana ture yeroo argannu amma yeroo keenyaaf ergaa inni qabu akka gaariitti hubachuu dandeenya.
Adeemsa nuti seenaa qorachuudhaaf
gara booddee deebinee goonu
↓
Achi ——————————————————————→ as
Yeroo sana ←—————————————————————— Yeroo ammaa
↑
Ergaa nuti amma seenaa yeroo sana
ture irraa argannu
Nuyii kan jiraachaa jirru amma yeroo kana. Kanaaf yeroo hundumaa yeroo Barruu Qulqulluu qorannu achi gara booddee deebinee wa’ee seenaa yeroo sanaa qorachhuudhaan yeroo amma keessa jirruu wajjin walitti fidnee ergaa isaa hubachuu dandeenya. fakkeenyaaf 1Qoronx.11:4-15, isa jiru ilaalla. Dubartiin(obboleettonni)waldaa Kiristiyaanaa keessatti mataa ishee irratti maal uffachuu akka isheen qabdu dubbata? Maaliifis akkas jedhame sitti fakkaata? Kiristiyaanonni muraasi kutaa kana caqasuudhaan har’as dubartoonni Waldaa kiristiyaanaa yeroo ol-seenan rifeensa mataa isaanii aguuggachuu qabu jedhu.Garuu kun hiikaa yeroo sana inni saba sanaaf qabuu dha.Kana jechuunis yeroo sana magaalaa sana(qoronxos)kan jiraatan adaa akkasii qabu turan(dubartiin refeensa mataa ishee aguuggachuu qabdi ture).Dubartiin utuu rifeensa mataa ishee hin aguuggatin yoo adeemte bakkee magaalaa keessatti yoo argamte dubartii gad-dhiisii(sagaagaltuu) akka taatetti ilaalamti.kanaaf dubartoonni wangeela dhaga’uudhaan lubummaa argataniin rifeensa mataa isaanii utuu hin aguuggatin adeemuu waan jalqabaniif kun mormii kaasee ture.Kana hanbisuudhaaf ergamtichi Phaawuloos rakkoo kana hanbisuudhaaf gorsa kana utuu inni kennuu argina.Kanaaf ergaa kana irraa har’aaf kan nuuf ta’u ergaa attamii irraa argachuu dandeenya?Dubartiin yoo rifeensa mataa ishee hin aguuggatiin adeemte akka dubartii gad-dhiisiitti ykn akka sagaagaltuutti ilaalamtii? Gaaffii jedhutti nu geessa. Har’a rifeensa mataa aguuggachuu fi dhiisuun dubartootaa waan nu argisiisuu hin qabu. Irra caalaa kutaa kana irraa ulfinaa Waaqayyoof waan hin taane irraa dhiirotaa fi dubartoota kan guffachisu irraa of eeggachuun akka nu irra jiru hubachuu dandeenya.
5ffaa. Barruu Qulqulluu amantiidhaan hubadhu
“—isaan warra amantiidhaan dhaga’anitti waan hin dabalaminiif dubbichi dhaga’ame sun isaan hin gargaarree”( Ibi 4:2).Barruu Qulqulluun kan namoonni Waaqayyoo Hafuura Qulqulluudhaan geggeeffamanii barreessan dubbii Waaqayyoo isa jiraataa dha.kanaaf jiraataa dha humana hojjetu of keessaa qaba.(2Phex.1:21,Ibi.4:12,Erm.23:29,Isaa.55:10-11).Dubbii Waaqayyoo akka barruullee kan biraa kan namoonni kan biraan barreessanitti ilaaluun nuuf hin ta’u.Barruu Qulqulluu akka dubbii Waaqayyoof jiraataa ta’ee akka inni hojjechuu danda’u amannee kan qorannu yoo taane humna isaa fi danda’ummaa isaa jireenya keenya keessatti mi’eeffachaa adeemna.Tarkaanfiin amantii kun immoo dubbicha dhageenyee gochuu keenyaan kan mul’atu ta’a.Dubbicha dhageenyee raawwachuudhaaf qophaa’uu keenya inni argu Waaqayyoo dhoksaa dubbii isaatii bane dubbii isaa keessaa dinqii nutti argisiisuudhaaf yeroo hundumaa qophaa’aa dha(Faar. 119:18,130). Dhugaa nutti argisiisuudhaaf gara dhugaattis kan nu geessu barsiisaan keenya Hafuurri Qulqulluun hiiktuu Barruu Qulqulluu isa dhugaa dha(1Qoro.2:10-14,13-14). Akka Maate.21:22 irratti ibsametti waanta amantiidhaan kadhanne Waaqayyo biraa in fudhanna kanaaf Hafuurri Qulqulluun amantiidhaan dubbii isaa akka nuuf ibsuuf yeroo gaafannu nuuf ibsuudhaaf yeroo hundaa qophaa’aa dha. (Yoha.14:25-26).
6ffaa.Barruu Qulqulluu shif-argaa (Microscope) seeraa fi wangeelaatiin qoradhu!
Barruu Qulqulluu keessa bayyee ifanii kan mul’atan barumsa hundee qaban lama argina.Isaan kunis;seeraa fi Wangeela.Seerri cubbuu keenya nutti mul’isuudhaaf Wangeelli immoo fayyina keenya nutti mul’isa.Seerri rakkina keenya nutti mul’isa,fayyinas akka nu barbaachisus nutti hima.Akkasuma immoo sababii cubbuu keenyaaf waan nurra ga’u nutti argisiisa.Wangeelli gara du’aatti isa nugeessu dhukkuba cubbuuf fayyinna akka qabnu kan nutti himu sagalee misiraachoo ti.Wangeelli Gooftaa keenya Yesuus Kiristoosiin fayyina isa nuuf ta’e kan nuuf mirkaneessu dha (Gala. 3: 19-29). Kanaaf Kutaa Barruu Qulqulluu keessaa kutaa qorannu kamiin iyyuu seeraa fi wangeela ta’uu isaa sirriitti ilaallee qorachuun gaarii dha. Kana yeroo goonuu gaaffilee kanatti fufanii jiran kaafnee kutaa sana gaafachuudhaan ta’a.
- Kutaa kana keessatti kan caqafame jireenya koo keessa dhokatee ykn mul’inatti qalbii koo jijjiradhee akkan irraa deebi’uuf kan Hafuurri Qulqulluun na akeekkachisuu cubbuun isa kam (maaltu jira?).
- Kutaa kana keessa kakuun Waaqayyoo naaf galu maal?
- Sagalee abdachiifame kana dhaaluudhaaf maal gochuun akka naaf ta’u na akeekkachisa?
Kutaa murta’e tokko keessaa inni kam seera inni kam immoo Wangeela akka ta’e adda adda baasanii hubachuun salphaa ta’uu dhiisuu in danda’a, ykn immoo kutaalee dubbifnu hundinuu seera ykn wangeela jedhanii adda baasuun hojii keenya ta’uu dhiisuu danda’a. Garuu kana isa gochuu danda’u Hafuura Qulqulluudhaaf garaa keenya bannee yoo dubbifne inni dubbii isaatiin waa’ee cubbuu keenyaaf nuu cepha’uudhaan karaa eebbaa fi fayyinaa nu argisiisuudhaaf amanamaa fi qajeelaa dha.
Tuqaalee armaan olitti ilaallee kana akka armaan gad jirutti qaphxiilee kudhan kan ta’aniin gudunfuu yaalla. Isaan kana akka tartiiba isaaniitti hubachuuf duukaa buunee ittiin fayyadamuun baayyee nu gargaara.
- Kutichaa wajjiin dudubbadhu, irra deddeebi’ii dubbisi, kutichuma gaaffii gaafadhu, gaaffiikeefis deebii argachuudhaaf carraaqi.
- Kutaan sun maal jedha? Waliigalli ergaa kutaa sanaa maal akka ta’ee hubachuu yaali.
- Ergaan kutaan sun qabu inni jalqabaa maal? Ergaa inni namootaa warra jalqabaa barreeffameefiif qabu maal akka ta’e qoradhuu.
- Hiikaalee kan biraa ilaali. Fakkeenyaaf hiikaa afaan oromo isa haaraa ykn afaan kan biraatii kan barreeffaman hiikaalee Barruu Qulqulluu ilaali.
- Kutaa sanaa wajjin kan walitti hidhaman kutaalee Barruu Qulqulluu kan biraa caqasii ilaali. Yeroo Baayyee kun fuula kutaan sun itti argamu jala isaa ykn gara moggaatti argina. Itti dabalees galmeen luqisii Barruu Qulqulluu(concordance)akka gaariitti nu gargaaruu danda’a.
- Kutaan sun bifa barreeffaamaa isa kamiin akka barreeffame hubadhu, (walaloo? fakkeenyaa? seenaa? raajii dha?)
- Kutaa sana keessatti kan argaman jechoonni hiiktuu ta’an isaan kam? isaan kamtu irra deddeebi’ame? Hiikaan isaan kanaas maal akka ta’e hubadhu.
- Beektonni Barruu Qulqulluu warri kan biraan waa’ee kutaa sanaa ibsa isaan kennan (Commentary) akka jiru ilaali. Kutaa sana irraa ergaan ati hubatte isaanii wajjin tokkummaa inni qabu fi garaagarummaa isaa hubadhu.
- Yaada kutaa sanaa jecha gaggabaabaadhaan tooraan barreessi.
- Baruumsa jireenyakeef achii keessaa argatte gabaabsii barreessi, dubbisi, yaadaan qabi, itti yaadi hojiitti hiiki (itti jiraadhu). Dhugaa gochuudhaaf dhugaattis jiraachuun galma qorannaa Barruu Qulqulluu waan ta’eef.
Fakkeenyota Qorannaa Barruu Qulqulluu
Qorannaa 1ffaa
Kutaa Qorannichaa– Yohaannis 4:7-27
Akeki qorannoo kanaa– Gooftaan keenya Yesuus Kiristoos boqonnaa barabaraa kan kennu jireenya hiika hin qabneef hiika kan kennu ta’uu isaa hubachuuf.
Gaaffilee irratti mari’atamu
1.Gooftaan dubartii kanaan bishaan anaaf kenni kan inni jedheef maaliif sitti fakkaata?
Dubartiin kun gaaffii isaa kan isheen dinqisiifatteef maaliif sitti fakkaata?
2. “———–Bishaan yeroo hundumaa jiraatu siif kennaa ture” jecha jedhu dubartiin kun akkamitti hubatte sitti fakkaata?
-Akka yaada isheetti bishaan jireenyaa argachuudhaaf Gooftaa kan barbaachisu maal?
3. Gooftaan kan inni dubbaatuuf kan isheen yaaddu “bishaanni jireenyaa” garaagarummaan isaa maal akka ta’e ibseef?
-Garaagarummaa isaa erga ibsee booda bishaan kana yeroo hundumaa naaf kenni kan isheen jetteef sababiin isaa maaliif sitti fakkaata?
- Waa’ee gaa’ela ishee dubbii inni dubbate keessatti dubartii kana kan dinqisiifachiise maal ture?
- Gooftaan waa’ee waaqeffannaa dhugaa isa ta’ee dubartii kana kan inni hubachiise maal?
- Dubartiin kun hundumaa nutti himaa jettee kan isheen eegdu eenyuu dha?
Jireenya ofii madaaluu
# Gooftaa Yesuusitti amanuun kee boqonnaa barabaraa akka siif kenne in hubattaa?
#Gooftaadhaaf jireenyi kee kun hiika kan hin qabne ta’uu isaa hubadhu
#Gooftaan eenyummaa isaa akka ati hubattuuf karaa adda addaa akka sitti dubbachuu danda’u hubadhu
#Waanti dhokataan tokko illee hin jiru. Kanaaf isa jalaa dhokattee waan tokko illee gochuu hin yaalin. Irra caalaa waan si rakkisu qabadhuutii isa fuula duratti dhiyaadhu gaaffii keef deebii siif kenna.
Qorannaa 2ffaa
Kutaa qorannichaa; – Maate 6:24-34
Akeeki qorannaa kanaa; Ijoolleen Waaqayyoo duraandursanii Mootummaa Waaqayyoo barbaaddachuu akka qaban akkasuma immoo akka warra abdii hin qabneett dhiphachuu akka hin qabne hubatuu.
Qorannaa 9ffaa
K. Deebii 4:1-40
1. Isiraa’eloonni abboommii Waaqayyoo hundumaa akka eeganiif sababii maaliitu kennameef? (Lako. 1-8) sagalee kakuu Waaqayyoo karaa akkamii akka eegan abboomaman? Lakko.9-14
2.Museen barsiisa ija waaqayyoolii ormaa waaqeffachuun fudu barsiise keessatti waa’ee amala Waaqayyoo maal hubatta? (Lakko.15-40
3.Isiraa’el saba kan biraa irra adda akkamitti ta’a? Lakko.32-40
4.Ati Waaqayyoof Hafuura akkamiitiin abboomamta?
5.Ati kakuu isa haaraa yoo eeguudhaa baatte maaltu si irra ga’a?
6.—-“Sagalee duwwaa malee bifa tokko illee akka hin argin” sagaleen jedhu Waaqeffannaa keef hundee aakkamii siif kaa’aa? (12-15)
Lakko. 3 ‘Ba’aal phe’oor (tulluu phe’oor) Lakko. 25:1-5
Lakko. 24 Waaqayyo Waaqa inaafaadha mirga isaaf ulfina isaa in eega.
Qorannaa 10ffaa
K. Deebii 4: 41-49; 5:1-33
=>Seensa; -Museen ergaa isaa isa jalqabaa keessatti seenaa saba Isiraa’el isa darbee yeroo yaadachiisu, Lammaffaa irratti immoo Isiraa’el kakuu Waaqayyo kenne akka eegu abboome (Kees.4:44-26:19).
1. Museen kakuu isaa utuu keessa hin deebi’in maal ta’ee ture (4:41-49)?
2. Waaqayyo kakuu isaa eenyuuf kenne? Yoom? Haala akkamiin (5:1-5)
3. Abboommiin kurnan kutaa isa kamtu jireenya namaa ilaallata? (Lakko.6-21)
4. A) Musee B) Sabni Isiraa’el waan gaara siinaa gubbaa irratti waan ta’e akkamitti fudhatan? Maaliif? (22-23)
5. Namni sanbata akka eeguuf sababii haaraan waan kennameef maal yaadatta? (Lakko. 15 Ba’u 20:11 wal bukkee qabii ilaali)
6. Ati kakuu Haaraan dhaabbachuu isaa fi kennamuu isaa akkamitti A) hundee B/akkamitti ibsita?
Lakko.21 Mana hiriyaa keetii maasii isaa—hin hawwin, Sabni Isiraa’el yeroo dhiyoottilaficha waan dhaaluuf yaadni kun itti dabalame, Ba’uu 20:17 wal bukkee qabi)
Qorannaa 11ffaa
Keessadeebii 6
1.Ati abboommiin inni guddaan akka inni raawwatamuuf maal goota? (Lakko.1-9)
2. Waaqayyoo Isiraa’eliif barakata addaa (eebba)maal kenneef? (Lakko.10-15)
3. Namni Waaqayyoon irraanfachuu kan inni danda’u haala akkamii irratti yeroo argamuudha? (Lakko. 11-12)
4. Isiraa’el filannoo akkamii qaba ture? (Lakko. 13-19), siifoo?
5. Ijoollee kee maal barsiisuu qabda? (Lakko.20-25) akkaataa akkamiitiin?
6. Boqonnaan kun waa’ee amala Waaqayyoo maal ibsa?
Ibsa: -Lakko.8, Ati akka milikkitaatti harka kee irratti isa hidhadhu! Fariisonni abboommi isaa fidalaan malee akeeka Hafuuraa isaan hin raawwanne. Maate.23:5
-Lakko.13, Ati isa duwwaa Waaqeffadhu, Maate. 4:10
-Lakko. 14-15, Waaqayyo Waaqa inaafaa dha.
-lakko. Maasaa, Ba’uu 17:1-7
-lakko. 25, qajeelummaatti nuuf in lakka’ama. Waaqayyo qajeelaadha waan ta’eef sabni isaa abboommi isaa eeguudhaan qajeelummaan isaa isaaniin in mul’ata.
Qorannaa 12ffaa
Kutaa Qorannaa kanaa; Keessadeebii 7
=>Seensa; – Museen boqonnaa kana keessatti Isiraa’el saba kan birraa irraa adda akka ta’e ibsuudhaan, sabni sun saba warra kana’aanii wajjin akka hidhata hin qabaanne isaan akeekkachiisa.
1.Isiraa’eloonni saba warra kana’aanii wajjin hidhata akkamii akka qabaatu heyyamameef? maaliif? (Lakko. 1-6)
2. Waaqayyo saba Isiraa’eliin akkamiitti ilaala? (6-11)
3. Waaqayyo akkamitti siin si ilaala? Isaaf amanamuun kee ammam?
4. Isiraa’el yeroo Waaqayyoof inni aboomamu eebba inni argatu caqasi (12-16)
5.Sabni Isiraa’el saba amma kana baayyatu akkamittiin mo’achuu danda’a? haala akkamiitiin? (Lakko.17-26)
6. Akka yaada kakuu haaraatti eebba akkamii fudhatta? Diinota kees haala akkamiitiin mo’atta?
-lakko.1, saba kana torbban, ilma kana’an, Sanyii Kaam turan (Uuma. 10:6,15-18)
-Lakko.5, Kanaaf ati iddoo aarsaa isaanii diigi——(faakkeenyaa Asheeraa Waaqa tolfmaa Waaqa dhalaa kan taate caccabsi)
-Lakko.7, Waaqayyo kan inni isin fo’ateef lakkoobsaan waan warra kaan caaltaniif miti! Jaalalli Waaqayyoo fi jalallii isaa kan inni irra dhaabatu waan birraa irra miti waan ta’eef galataan fudhachuutu nta’a.2Ximo.1:9)
-Lakko. 20, –Soonsa isaanitti erga (akka isaan boqonnaa dhaban isaan godha!) soonsa jedhamee kan hiikame hiikii isaa afaan Ibirootaan beekamaa yoo ta’uudhaa baate iyyuu jechii kun kan inni argisiisu mo’ichi Waaqayyo duwwaadhaan akka inni argamuudha. Iyaasuu 24:12
Qorannaa 13ffaa
Jireenya Hojiidhaan mul’atu
Kutaa qoranichaa: Yaa’iqob 1:22-27
Akeeka qorannaa kanaa; Kiristiyaanummaan dubbii duwwaadhaan kan mul’atu utuu hin ta’in jireenya hojiidhaan mul’atu akka ta’e hubachuuf
Gaaffilee mare;
- Ergamtichi Yaa’iqoob nama akka dubbiichaatti hin jiraanne maalitti fakkeessa? Dubbii
Waaqayyoo maaliif of-ilaallitti fakkeessa?
- …“Warra dubbicha hojii irra oolchan ta’aa “dubbii jedhu akkamitti hubatte?
- Lakkoobsa 25 ‘dubbicha dhaga’ee hojii irra kan oolchu gochaa isaatti gammaduuf jira jechuun isaa maal jechuu isaa ti?
- Harraba isaa namni hin luugammanne jechuun maal jechuu dha?
- Kiristiyaanummaa dhugaan jireenyaan kan mul’atu akka ta’ee ammam hubateetta?
- Jireenya kee keessatti jireenya nama kan biraa irraan kan ka’e gufattee beekta yoo ta’e yokis immoo jireenya nama kan biraa ilaaltee Gooftaa argiteetta yoo ta’e mana(gurmuu) kanaaf dhugaa ba’i!
Qorannaa 14ffaa
Yeroo ati Gooftaadhaaf jiraattu inni immoo siif jiraata
Kutaa Qoranichaa; Dani’eel 6:1-5
Akeeka qorannoo kanaa; Amantoonni iddoo itti gaafatamummaa fudhatanii kaa’aman hundumaatti kan isaan jiraataniif inni duraa Gooftaadhaaf akka ta’e hubachuuf.
Gaaffilee mare;
- Daani’eeliin itti gaafatamummaa guddaadhaan waanti isa ga’e maal ture?
- Daani’eeliin itti gaafatamummaa itti kennametti amanamaa ta’ee akka inni argamu kan isa dandeessise maal ture?
- Amanaan tokko yeroo cubbuudhaan mormuu jalqabu namoota naannoo isaa jiraataniin biraa rakkoon isa quunnamuu danda’u maal?
- Amanaan tokko itti gaafatamummaa itti kenname irratti amanamummaan yeroo itti hir’atu rakkoon isa irra ga’u maal?
- Qajeelummaadhaan jiraachuu kee irraan kan ka’e mormiin sirra ga’ee beekaa? Yoo jiraate akkamittiin keessa akka dabarte mana kanaaf ibsi!
- Har’a jireenyi kee mormitoota sababa kan dhabsiisuu dhaa?
Qorannaa 15ffaa
Hundee Jireenya ija naqatuu
Kutaa Qorannoo kanaa: Yohaannis 15:1-11
Akeeka Qorannoo kanaa; Amanaan tokko jireenya ija qabu qabaachuudhaaf walitti dhufeenya kiristoosii wajjin qabu eeggachuun akka isa barbaachisu hubachuuf
Gaaffilee maree;
- Gooftaan Yesuus walitti dhufeenya isaa fi amantoota gidduu jiru akkamitti ibse?
- Anatti qabamaa jiraadhaa jecha jedhu akkamitti hubatte?
- Lakkoobsa 7-11 dubbisuudhaan Kiristoosiin jireenyi gammachisuu danda’u waan akkamii akka ta’e dubbadhu!
- Kiristoosii wajjin walitti-dhufeenya qabaachuu irraan kan ka’e eebba argamuu danda’u caqasi!
- Jireenya ija gaarii naqatu qabaachuudhaaf hundeen isaa maali jette yaadda?
- Har’a jireenya ija qabeessa jiraachuudhaaf ammam qophoofteetta?
Qorannaa 16ffaa
Jireenya fooyya’aa
Kutaa Qorannoo kanaa; 1Pheexiroos 2:1-8
Akeeka qorannoo kanaa; Gooftaatti amanee namni fayye hundinuu dubbii isaa qorachuu fi jireenyi isaa guddachuun akka irra jiraatu hubachuuf
Gaaffilee maree
- Amanaan tokko Gooftaa Yesuus duukaa bu’uudhaaf yeroo murteeffatu maal maalfa’I irraa adda ba’uu qaba jettee yaadda?
- Ergamtichi Pheexiroos Jireenya amanaa tokkoo mucaa reefuu dhalatutti maaliif fakkeesse? Jecha isaa kana irraa gara Gooftaa warra dhufan amantoota haaraadhaaf eegumsi godhamuufii qabu maal jettee yaadda?
- Amanaan tokko yeroo dubbii Waaqayyoo qoratu bu’aa inni jireenya isaaf kennu maal?
- Lakkoo 5 fi 6 irratti akka mul’atetti guddachuudhaaf ga’een amanaa tokkoo maal? Atoo gama kanaan ga’ee kee ba’aa jirtaa?
- Amanaan tokko jireenya Hafuuraa isaatti akka hin guddanne kan godhu gufuun yokiis rakkooleen maalfaa’I jettee yaadda?
- Har’a jireenya haaraa (jireenya Kiristiyaanummaa keetti) akka gaariitti guddachuudhaaf ammam carraaqaa jirta?
Qorannoo 17ffaa
Akeeka waamamuu keenyaa
Kutaa qorannoo kanaa; Efeesoon 5:1-14
Akeeka qorannoo kanaa; Akeeki fayyuu keenyaa inni guddaan Gooftaa gammachiisuudhaan jiraachuu akka ta’e fi amantoonni qajeelummaatti jiraachuun akka irra jiraatu hubachuuf
Gaaffilee mare
- Lakko. 1-2 irratti yaada ibsame irraa deddeebiin amanaa tokkoo maal fakkaachuu akka qabu hubatte? Har’a ati mataakee (ofii kee) akka dubbii Waaqayyootti geggeessaa jirtaa?
- Amanaan tokko gochuun irra hin jiraatu jedhamee lakkoo 3 irratti kan ibsaman maalfaa akka ta’an caqasi!
- Jireenyi mucaa Waaqayyo jaallatu maal faakkaata?
- Ergamtichi Phaawuloos Lakkoo 8 irratti ifaa fi dukkana jechoota jedhaman kan inni fayyadame maal argisiisuudhaaf jedhee ti? Jireenya kee keessatti har’a jabaatee kan jiru isa kam? Ifamoo dukkana?
- Amanaan tokko hojii dukkanaa akkamitti ifa baasa! Yookiin akkamitti ifata?
- Har’a ati jireenya qajeelummaatti jiraachuudhaan biyya lafaa akeekachiisaa jirta immoo hojii dukkanaa jiraachuudhaan warra dukana keessa jiraatanii wajjin wal-fakkaachaa jiraachaa jirta?
Qorannaa 18ffaa
Dubbii isaatti jiraachuudhaan Kan Gooftaa ta’uu keenya mul’ifna
Kutaa qorannoo kanaa; Yoha 8:31-34
Akeeka qorannoo kanaa; Bartuu(duuka-buutuu) Gooftaa inni dhugaan Gooftaa isaa irraa isa barateetti jiraachuu duwwaadhaan kan beekamu akka ta’e hubachuuf
Gaaffilee maree:
- Gooftaan Yesuus akeekkachiisa kana eenyuudhaaf kenne? (Lakko 31 irra ilaali!) Atoo isa Gooftaa irraa barteetti jiraachuudhaaf amam fedha qabda?
- Amanaa tokko bartuu (duuka buutuu) kan isa jechisiisu maal jettee yaadda? Har’awoo ati jireenya keen abboommii kanaaf akkamitti deebii laachaa jirta?
- Dhugaan hurrii isin baasa yeroo jedhu maal jechuu isaa ti? Akka dubbii isaatti jiraachuu dadhabuu irraan kan ka’e waantonni sirratti mo’an jiruu?
- Namni karaa dubbii Gooftaa luba kan inni ba’u maalfa’I irraa ti?
- Duukabuutonni isaa Gooftaadhaaf deebii isaan deebisan isa inni dubbatee wajjin walitti dhufeenya maalii qaba? Walitti dhufeenya hin qabu yoo ta’e garaagarummaa isaa ibsi!
- Cubbuu kan hojjetu garbicha cubbuu ti yeroo jedhu maal jechuu akka ta’e ibsi!
- Atoo mana Gooftaa keessa jiraachaa utuu ati hin jaallatin waanti si baaji’e sirratti mo’e jiraa? Kana irraa luba ba’uudhaaf maal gochuun akka sirra jiraatu hubatteettaa?
Qorannaa 19ffaa
Gaa’ela bu’a qabeessa
Kutaa qorannoo kanaa; Efesoon 5:21-33
Akeeka Qorannoo kanaa; Abbaa manaa fi haati manaa gaa’ela keessatti itti gaafatamummaa qaban raawwachuudhaan Waaqayyoo fi gaa’ela isaaniif amanamummaa qaban akka mul’isan jajjabeessuuf.
Gaaffilee mare;
- Ergamtichi walitti dhufeenya abbaa manaaf haadha manaa gidduu jiru maalitti fakkeessee dhiyeessa? Yaada kana irraa waa’ee gaa’elaa maal barta?
- Hati manaa abbaa manaaf ulfina ha laattu ykn ha sodaattu yaada jedhu akkamitti hubatta? Jechi kun aangoodhaan bulchuu abbaa manaa argisiisa jettee yaadda?
- Lakkoobsa 28 irratti yaada caqafame akkamitti hubatta? Jireenya kee kessattis hidhata gaa’elaa keef dursa laachuun in mul’ataa?
- Lakkoobsa 31 irratti namni abbaa isaa haadha isaa in dhiisa yeroo jedhu maal jechuu isaa ti? Jecha kana irraa gaa’ela irratti iddoo isa guddaa qabachuun kan irra jiraatu eenyufa’I jetta?
- Walitti dhufeenya abbaa manaaf hadha manaa gidduu jiru kan balleessu maalfa’I jettee yaadda? Yaada kee mana kanaaf hiri!
- Har’a gaa’ela kee keessatti abboommiin Gooftaa raawwatama argateeraa (hojii irra ooleeraa?) yoo hojii irra hin oollee rakkoon isaa maal jettee yaadda?
Qorannaa 20ffaa
Ijoolleen kennaa Waaqayyoo ti
Kutaa Qorannaa kanaa; Efesoon 6:1-4, Umama 25:27-28,27:1-17
Akeeka Qorannaa kanaa: Walitti dhufeenyi ijoollotaa fi maatii gidduu jiru bu’a qabeessa yoo hin taane maatii digamuu akka danda’uu fi maatiinis ijoollota jaalala wal-qixxee ta’een guddisuu akka qaban hubachiisuuf
Gaaffilee mare;
- Efesoon 6:1-4 irratti yaada caqafamee irraa ka’uudhaan itti gaafatamummaa maatiin qabu caqasi
- Yisiyaaqi Esaawuun caalaatti kan inni jaallatuuf maaliif ture sitti fakkaata? (Uumama 25:28) yaada kana irraatti hundaa’uudhaan walitti dhufeenyi maatii fi ijoollota gidduu jiru maal fakkaachuu qaba jettee yaadda?
- Maatiin ijoollota isaanii gidduutti looggii (wal caalmaa) yoroo uuman rakkoon uumamuu danda’u maalfa’i?
- Maatiin yeroo isaan isa tokko isa kan biraa irra caalchisanii jaallatan isa akka gadiitti ialalame irratti dhiibaan maalii uumamuu akka danda’u irratti yaada kee manaaf ibsi!
- Har’a ati maatii keef jaalala madalawaa ykn wal-qixxee qabdaa?
- Sababii looggii(wal-caalchisuu) irraan kan ka’e rakkoo si mudate ykn waan ta’ee argite yoo qabaatte mana kanaaf ibsi!
Qorannaa 21ffaa
Qoraanni muki tokkichi hin boba’u
Kutaa qorannoo kanaa; 1Qoronxos 12:12-26
Akeeka qorannoo kanaa; Kiristoositti amananii warri fayyan qaama Kiristoos waan ta’aniif akka dhagna tokkootti walii isaanii harka wal qabachuudhaan wal gargaaruun akka irra jiraatu hubachuuf.
Gaaffilee qorannoo kanaa;
- Ergamtichi Phaawuloos kutaa kana keessatti amantoota maalitti fakkeessa? Jecha isaa kana irraa inni tokko isa kaaniif itti gaafatama inni qabu akkamitti hubatte?
- Lakkoobsa 15 fi 16 irra yaada jiru akkamitti hubatte? Yaada kana irraa itti gaafatamni amantoota mana Waaqayyoo keessa jiran hundumaa amam jettee yaadda?
- Tokkummaan qulqullootaa Waldaa Kiristiyaanaa keessatti yeroo jabaatu waanti gaggaariin argamuu danda’u maalfaa akka ta’e caqasi. Gama keen har’a tokkummaa kana cimsuuf eeguuf hirmaannaan ati qabdu ammam?
- Lakkoobsa 17 yaada ibsame irraa Kennawwan ayyaanaa Waldaa Kiristiyaanaa jiran ammam barbaachisoodha jetta? Kennawwan ayyaanaa kana wal-qixxeetti ilaaltaa?
- Namni iddoo Waaqayyo isa kaa’e yeroo taa’uu fi kennaa qabuun yeroo tajaajilu bu’aan inni buusu maal?
- Qorannaa kana irraa waa’ee barbaachisummaa tokkummaa amantootaa ammam hubatte?
Qorannaa 22ffaa
Kiristiyaanni dhugaan eenyuummaa dhugaa qaba
Kutaa qorannoo kanaa; Galaatiyaa 6: 1-10
Akeeka qorannaa kanaa; Amantoonni walitti dhufeenya walii isaanii gidduutti qaban keessatti waan godhan hundumaa inaaffaa guutuu fi jaalalaan gochuu akka qaban hubachuuf
Gaaffilee mare;
- Ergamittichi nama rakkoo ta’ee keessa jiru tokko bifa maaliitiin gargaaruun akka nurra jiru dubbata?
- Nama rakkina keessa jiru hafuura garraamummaatiin itti dhiyaachuun maaliif barbaachise? Atoo bifa kanaan nama itti dhiyaattee gargaarte qabdaa?
- Ati ofii keetii immoo akka hin qoramne of eeggadhu yeroo jedhu maal jechuu isaa ti? Namni nama kan biraa gargaaruu yaalu maal irraa of eeggachuu qaba?
- Inni tokko ba’aa isa kan biraa ha baatu yeroo jedhu maal jechuu isaa ti? Atoo rakkoollee adda addaa keessa warra jiran gargaaruudhaaf amam qophoofteetta?
- Lakkoobsa 3 irratti yaada caqafame akkamitti hubatta? Har’a jireenya kee keessa wal fakkeessuun jiraa?
- Namni isuma facaase sana haama yeroo jedhu maal jechuu isaa ti? Yaada kana irraa waa’ee itti gaafatamummaa amam hubatta?
- Har’a ati isa kan biraa gargaaruudhaaf qophoofteettaa?
Qorannaa 23ffaa
Hojii gaarii Kiristoos itti gammadu
Kutaa qorannaa kanaa; Efesoon 6:5-9,2Teseloonqee 3:6-13
Akeeka qorannaa kanaa; Hojjetonni Kiristiyaanonnis ta’e warri hojjechiifatan hojii isaaniitiin Gooftaa akka tajaajilan amananii of-irraa bu’anii jabaatanii akka hojjetan amanamummaadhaan deddeebi’uudhaan kiristoosiif ulfina warra kennan akka ta’an hubachuuf.
Gaaffilee mare;
- Akka Efesoon 6 irratti arginutti Kiristiyaana warri ta’an hojjetoonni iddoo hojii isaanitti akkam ta’uu qabu jettee yaadda?
- Of-argisiisuudhaaf utuu hin ta’in akka waan Gooftaadhaaf abboomaman yaadachuudhaan fedhaa fi jaalalaan akka hojjettan kan inni jedhuuf maaliif?
- Itti gaafatamtoonni warri lafa hojii tii hojjechiisan akkamitti hojjechiisuu qabu?
- Akka 2Teseloonqee 3tti Ergamittichi Phaawuloos amantoota Teseloonqeetiin ofii keenya fakkeenya isiniif taane malee jedhee Lakkoobsa 9 irratti kan inni dubbatuu waa’ee maalii ilaalchisee ti!
- Ergamtichi Phaawuloos hojii hiikanii adeemuun seera akka hin taane irra deddeebi’ee hubachiisa, yaada kana akkamitti hubatte?
- Kutaa kana irraa kabaja hijii hojjechuun qabu fi amanaan tokko hojii isaatiin Gooftaa ulfeessuu akka danda’u hubateettaa? Kana irraa ka’uudhaan ati ga’ee maaliin qaba jettee yaadda?
Qorannaa 24ffaa
Waan gootan hundumaa Gooftaadhaaf jedhaa tii godhaa!
Kutaa qorannaa kanaa; Qolaasaayis 3: 18-25,4:1
Akeeka qorannaa kanaa; Namoonni walitti dhufeenya qaban keessatti yeroo hundumaa Gooftaa yaadachuudhaan of eeggannaadhaan akka godhan hubachuuf
Gaaffilee mare;
- Ergamaan kun kutaa kana keessatti waanti inni hubachiisuu barbaade waa’ee maaliti?
- Abbaan manaa fi haati manaa gaa’ela isaanii keessatti itti gaafatamummaan isaan raawwachuu qaban maal maalfa’i? Gaa’ela keessatti itti gaafatama ofii raawwachuun bu’aa maalii kenna?
- Lakkoobsa 21 irratti yaada ibsame akkamitti hubatta?
- Namni iddoo itti gaafatama qabutti Gooftaadhaaf jedhee amanamummaadhaan yeroo jiraatu bu’aan inni kennu maal?
- Lakkoobsa 23_25tti yaada jiru akkamitti hubatta?
- Qolaasaayis 4:1 irra yaadi jiru kan ibsu waa’ee maalii ti?
- Har’a ati maatii kee keessattis ha ta’u iddoo hojii keetti waan gootu hundumaa amanamummaadhaan raawwachaa jirtaa?


c: text/html

text:
Denver,coloradon magaalaalee US keessaa kan akkaan guddataa jiru keessaa ti. Lkoobsi namoota mana jireenyaatiin alaa ta’an heddumminaan keessa jiraatan enaa taatu kanneen kuma 5800 ol ta’an qubusuma ykn daandii irra jiraatu. Kunis kan beekame bara 2014 keessa halkan tokkotti lakkoobsa geggeessameen ture.
Manni buna itti gururaan tokko garuu ijoollee dargaggoota mana jireenyaatiin ala ta’an leenjisuu dhaan jireenya haaraa akka jalqabaniif carraa kenneef.
Odu gabaastuun VOA Paula Vargas hojjettoota mana bunaa “Purple Door Coffee shop” jedhamu kanaa keessaa tokko haasofsiistee jirti. Hojii kana argachuun attamiin jireenya isaa akka jijjiire dubbata.
Kevin Persons nuusa jireenya isaa mana jireenyaatiin ala jiraate. Har’a garuu mana bunaa espresso kana keessaa kan hojjetu si’a ta’u mana jireenyaa argateera.Mana jireenyaa iyyuu qabaattee yeroo kana hojii argachuun rakkisaa dha. Yoo mana jireenyaa hin qabaanne ta’u garuu innumaa iyyuu cimaa ta’a jehe.
Ergamni mana bunaa “Purple door” jedhamu kanaa tajaajill isaa buna dhiyeessuu dhaan oli. Abbootiin qabeenyaa mana bunaa kanaa jireenya namootaa jijjiiru barbaadan. Waggaa lama dura dargaggoota sadii hanga arfrii waggaatti mindeessu turan.
Qubsuma kanakka “Urban Peak” jedhamu bakka Kevin jiraataa waliin wal ta’uu dhaan namoota mindeessuuf gaafatan.Kan qubsuma Urban Peak hoogganan Kim Easton michummaan hojjechuun hawaasaaf baay’ee barbaachisaa dha jedhu.
Namni tokko dhipina yaadaaf qalbii hamaa kan daraggoonni kun yeroo dheeraaf keessa jiraatan keessa yoo jiraatu, akkasumas jiraachuuf yeroo mara ennaa qabsaa’u, carraa hojii ykn attamiin jireenya isaa akka geggeessu, attamiin maallaqa akka qabuu danda’u, nyaata attamiin akka bilcheessu, attamiin kiraa isaanii yeroon baasuun akka irra jiraatuuf kun martinuu maliif akka barbaachisu illee nama irraa baratu hin qabu jedhan.
Mana bunaa Purple Door jedhamuuf gargaartuu hundeessituu kan ta’an Madison chandler fi michuun isaanii torbanitti guyyaa tokko hojjettoota waliin wal argu.
Mata dureelee shantama ta’an fayummaa sammuu, maallaqa, qulqullinaa fi maamiltoota keessummeessa qabee mari’achuu dhaan qajeelfama jireenyaa kennuufii akkasumas hojjettoonni isaanii jireenya isa darbe boodatti akka dhiisan yaada isaan gargaaru waliin mari’atu. Kanneen keessaa jedhan Madison:
Namni keenya inni jalqabaa sagantaa nuti qopheessine keessaa eebbifame mana konkolaataa suphan keessaa hojjeta. Waggaa tokko oliif hojjeteera.Kevin muuxanoo haaraa barachuu isaaf galateeffatee jira. Sagantaan kun carraa inni kana dura hin arganne naa kenne jedha.
Kan isaan fedhan nu jijjiiruu miti. Ofii keenya akka of jijjiirru fedhu. Kaayyoo akka qabaannuu fi galma qabatamaa ta’e akka qabaannu jedhan.
Badhaasi inni guddaan namni tokko eenyummaa isaatti amanuu ennaa jalqabuu fi ofii isaanii jireenya hawwaa turanitti ennaa milkaa’an ykn argachuu akka qaban amanuu ennaa jalqaban arguu dha jedhanKan baatii kana umuriin isaa waggaa 25 guutu Kevin daandii iraa ka’anii mana keessa jiraachuun ofii isaaf badhaasa guddaan kana caale hin jiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jiraattonni Naqamteefi Shaambuu yaaddoo nageenyaa guddaa keessa jirra jedhu
Kaleessa magaalaa Naqamtee kessatti haleellaa raayyaan ittisa biyyaa raawwateen lubbuun nama tokkoo yoo darbu dargaggeessi tokko ammoo miidhamee hospitaala galuu jiraattonni BBC'tti himaniiru.
Wanti kun wayita raawwatu ijaanan arge kan jedhan jiraataan magaalattii tokko osoo naannoo buufata konkolaataatti karaa deemaa jiruu humni raayyaa ittisa biyyaa dhufee jedhan.
Yeroo isaan konkolaataadhaan dhufan namootni arganii baqannaan anis akkuma nama tokkootti baqadheen manuma banaa argannetti galle jedhan jiraataan kun.
''Konkolaataa irraa utaalanii bu'uun bitaa fi mirga ilaalanii hoteelotatti ol seenanii rasaasa dhukaasan. Mucaan diimaan tokko yerosuma du'e.
"Tokko ammoo miila rukutanii madaa'e. Isaan achumatti dhiisanii sokkani."
Sanaan booda ijoolleen naannicha jirtu namticha isa du'e FSR irra kaa'anii isa madaa'e ammoo motora irra kaa'anii gara hospitaalaatti fudhatanii sokkuu isaanii ijakoonan arge,'' jedhan jiraataan BBCtti himan.
Jiraataan kun ''wanti hundumtuu dukkana, hundumtuu ni sodaata . Namni hundinu yeroo humna waraanaa argu akkuma bokkaatti baqata,'' jedhan.
Hospitaala riifaraalaa Naqamteetti ogeessa fayyaa kan ta'an Dr. Daamxoo Gaarradoo namni tokko ajjeefamuufi tokko rasaasaan dhahamee hospitaala galuu nuuf mirkaneessaniiru.
Namni tokko eenyummaan isaa kan hin baramne rasaasaan laphee isaa irra rukutamee kan du'e yoo tahu namni Zalaalam jedhamu biraan ammoo sarbaa miila isaa mirgaa irra rukutamee hospitaala jira jedhan Dr Daamxoon.
Magaalicha keessa haala waliigalaa jiruu fi lubbuu namaa tibbana darbe ilaalchisee hoggansa magaalichaa argachuf yaallus milkaa'uu hin dandeenye.
Jiraattotni Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Magaala Shaambuu tokko tokkos kaleessa humni waraanaa dhukaasni waan banamuuf mana keessan gadhiisaa bahaa jedhamuun bakka garaagaraatti akka baqatan BBCtti himan.
Jiraataan maqaan isaa akka dhahamu hin feene tokko jiraattotni naannoo dirree Jaanmeedaa bakka waraanni buufate jiraatan doorsifamuun mana isaanii dhiisanii kaan magaaluma keessa naannoo Jaarba Safar jedhamutti mana namootaatti baqatanii akka bulan BBCtti himan.
Namni tokko namoota 17 simachuun mana isaa akka bulche BBCtti himuun adaadaan koo naannicha jiraataa turte illee ana bira dhuftee bultee jedhe.
Waraanni ABO magaala keessa jiraachuu waan beeknu hin qabnu arginees hin beeknu kan jedhan jiraataan kun keessumaa dargaggeessi karaarratti argamnaan ni reebama, ni hidhamu jedhan.
''Paartii ABO jedhamu deeggartaniittu, karaa agarsiiftaniittu jedhaniima nu dararu,'' jiru jedhan.
Jiraataan kun barnootnis tahe tajaajilootni biroo magaalicha keessa akka hin turre dubbatan.
Jiraataan magaalichaa biraan ammoo hoggansa mootummaa waliin waliin taanee simannaa ABO irratti erga hirmaannee amma immoo deebinee akka yakkamaatti barbaadamaa jirra jedhe.
Namni BBCtti dubbate kun hidhaaf waan nu barbaadaniif maatiikoo dhiiseen baqadhee jira jedhee, jiraattotni magaalichaa hedduunis kaan gara baadiyaatti kaan ammoo magaaluma keessa gara fira isaaniitti baqataa jiru jedhan.
Jiraataan kun namoota biroo waliin baqatanii bakkee keessa akka jiranidha BBCtti kan himan.
Warri mana isaanii keessa jiran ammoo waan barbaade haa dhufu jedhanii taa'aniima eeggataa jiru jedhan.
Bulchaan Godina Horroo Guduruu Obbo Ayyalee Dheekamaa humni waraanaa godina isaanii keessa socho'aa jiru ol'aantummaa seeraa kabachiisuuf socho'a malee jiraattota irra miidhaa dhaqqabsiisuuf miti jedhan.
ABO deeggartu jedhamuun namootni hidhamaa jiru kan jedhu ilaalchisee odeeffannoo hin qabu jechuun Obbo Ayyaleen dhimmicha qulqulleessuun qaba jedhan.
Namootni dubbisne konkolaachistoota waajjiraalee mootummaa dabalatee kaanis ABO deeggartu jedhamuun hidhamuu dubbatan.
Obbo Ayyaleen garuu namni kan to'atamu deeggarsa ABO waliin wal qabatee osoo hin taane yoo ol'aantummaa seeraa cabse qofaa dha jedhanii, haalicha adda baafachuun qaba jedhan.
Jiraattota waraanni banama jedhanii mana isaanii gadhiisanii bahaa turan jedhu ilaalchisee odeffannootu ture jechuun Obbo Ayyaleen poolisii erginee akka tasgabbiin uumamu taasifameera jedhan.
Humni waraanaa naannoo jireenya isaanii buufatee akka jirus himaniiru. Dabalataan bosonaa nutti dhukaafame jechuun humni waraanaa dhukaasaa akka ture dubbataniiru.
Humni waraanaa nama daandiitti bahe ni reeba ni hidha kan jedhu ilaalchisee odeeffannoo akkasii hin qabnu jechuun BBCtti himan.
Rakkoo nageenyaa Lixa Oromiyaa keessa jiru tasgabbeessuuf mootummaan humna waraanaa tibbana bakkeewwan adda addattii bobbaaseera.


text:
Kongirasii Federaalawaa Oromoo: Dubartoota filannoo dhufuuf nan qopheessa
Dubartoonni sochiifi qabsoon walumaagalatti akka Oromootti taasisan guddaadha. Keesumaa akka KFO'tti immoo carraan reebamuu, dararamuufi mana hidhaatti darbamuu bal'aadha jedhu, barreessituun Liigii dubartootaa KFO Adde DureettiI Taddasaa.
Tibba filannoon dhufuttille hirmaannaa dubartootaa 'kan dhiirotaa olitti dha' gahee isaanii akka baane garuu danqaa garaagaraati irra gahaa ture jedhu Aadde Dureettiin. ''Gochaa isaanii kanaaf immoo ummanni Oromoo beekamtii ni kennaafii,'' jedhan.
Yeroo ammaa kanatti akka waliigalaatti hirmaannaa dubartootaa KFO keessatti 300-400 irraa gara 2,000 olitti guddateera jedhan.
Haatahu malee, dubartoonni hooggansa paartichaatti ol dhufan badaa hin jiranii jedhu, ''sababiinsaa immoo dararaaf saaxiluu mannaa iddoo dhuma jiranitti akka gumaachaniif gochaa turre,'' jedhu. Kanaaf ammaaf caasaa paartichaa waligalaa keessatti dubartoota ja'atu jira jedhan.
Caasaan ligii dubartootaa hundeeffama KFO booda kan dhaabbate yoo tahu baroota darban keessa qabsoo harka lafa jalaan hojjechuun alatti laafaa ture jedhu.
Gara fuulduraatti garuu hirmaannaa dubartootaa cimsuuf hojjechaa jirra jedhan.
Kaayyoon Liigii Dubartootaa KFO lamadha jedhu Aadde Dureettiin, inni jalqabaa hirmaannaa dubartootaa siyaasa keessatti dabaluu yoo tahu, inni lammataa immoo mirgi dubartootaa gamaa garaagaraan jiru akka kabajamu hojjechuudha jedhan.
''Dubartiin qabsoo ishee akka cimsituufi gad-aantummaan otoo itti dhagahamiin, hin danda'u otoo hin jedhiin dhiiraan qixxee akka hirmaattuuf hojjennaa kana ammoo leenjii garaagaraa kennuurraa jalqabna,'' jedhu.
Filannoo dhufu kanaafis dubartoota leenjisuudhaan lakkoofsaan akkuma dhiirotaatti akka hirmaataniif qopheessaa jirra jedhan.
Dilbata ar'aa guyyaa dubartoota addunyaa irrattis kaayyoodhuma liigichaa irratti mari'achuuf waajira KFO mummeetti sagantaa qopheessineerra jedhu Aadde Dureettiin.
Kunis, ''Liigiin Dubartootaa KFO hanga yoonaa akkamitti deemaa ture, kana boodas dubartoota Oromoo akkamiin hirmaachisuun danda'ama kan jedhu,'' irratti sagantaa qophaa'edha jedhan.


text:
Gaachanni Sirnaa biltsiginnaa aangoo irratti tiksuuf hundeeffame jedhan Doktar Milkeessaa Miidhagaa.
Barsiisaan Saayinsii Siyaasaa Doktar Milkeessaa Miidhagaa Gaachanni Sirnaa meeshaa hawaasa baldhaa Oromiyaa ittiin sakaalanii ukkaamsanii qabuuf murna aangoo irra jiruuf ijaarameedha jedhan.
Doktar Milkeessaa Miidhagaa Sirna Gadaa Deebisuu Moo Biltsiginnaa Aangoo irratti Tiksuu? mata duree jedhuun Xiinxala bal’aa Addis Standard irratti barreessaniin, Kaayyoon Gaachana Sirnaa mootummaa naannnoo Oromiyaatiin ijaaramee, Biltsiginnaa aangoo irratti tiksuufi jedhan.
Mootummaan naannoo Oromiyaa waraana Oromiyaa keessatti gaggeeffamaa jiru irra aanuuf caasaalee nageenyaa haaraa Waajjira Milishaa fi Gaachana Sirnaa hundeessuun ummanni qaama mootummaan lolu dirqamaan bobba’ee akka lolu taasisaa jiraachuu barruun Doktar Milkeessaa Miidhagaa eeree jira.
Caasaaleen nageenyaa haaraan mootummaa naannoo Oromiyaatiin ijaaraman kun Waajjira Milishaa kan labsii lakk. 242/2014 fi Gaachana Sirnaa labsii lakk. 245/2014 bahe yoo ta’u Bitooteessa 13/2014 ALItti raggaasifame.
Labsii Gaachana Sirnaa keewwata 7 jalatti waa’ee kaayyoo sirnichaa yoo ibsu “Ummata Naannichaa qindeessuudhaan Oromiyaa nagaafi tasgabbii qabdu ijaaruun fayyadamummaa ummataa mirkaneessuu” akka jedhu Dokatar Milkeessaa Miidhagaa eerani jiru.
Haa ta’u malee Biiroo Bulchiinsaafi Nageenyaa Oromiyaatti, gorsaan dhimma nageenyaa Koloneel Abbabaa Garasuu ibsa Hagayyaa bara 2013 ALItti kennaniin, “kaayyoon leenjii Gaachana Sirnaa humna nageenyaa dabalataa hawaasa keessaa ijaaruu akkasuma sirna ofumasaatiif dhaabeef gaachana akka ta’uuf kan ijaarameedha” jechuun ibsuu yaadachiise.
Hogganaan Biiroo Dhimmoota Kominikeeshiinii Oromiyaa duraanii Obbo Getaachoo Baalchaa yaada BBC Afaan Oromoof kennaniin “Sirni uummanni ofii isaatiin ijaarrate, hirmaannaafi abbummaa uummatichaatiin eegamuutu irra jiraata” jechuun barbaachisummaa gurmaa’insaa fi leenjii Gaachana Sirnaa kan addeesse barruun kun, Uummanni “sirna ofumasaatiif dhaabeef gaachana akka ta’uuf” jechuun sirna mootummaa Biltsiginnaa aangoo irratti tiksuu yoo ta’e malee hiika biraa hin qabu jedha.
Kanaaf kaayyoon Gaachana Sirnaa meeshaa hawaasa baldhaa Oromiyaa ittiin takaalanii ukkaamsanii qabuun murna aangoo irra jiru tiksuuf ijaarameedha jechuun Doktar Milkeessaa Miidhagaa ibsani jiru.
Mootummaan Biltsiginnaa Gaachana Sirnaa labsiin deeggaruun kan ijaareef hawaasa baldhaa jireenya isaaf dhama’ee bulu maqaa nageenyaatiin ijaaruun garee waraanuu barbaadan kan akka WBO ittiin waraanuuf, hundaa ol ammoo sirna bulchiinsa Biltsiginnaa aangoo irratti tiksuuf jedhan barsiisaan Saayinsii Siyaasaa Doktar Milkeessaa Miidhagaa.
Addatti ammoo “qaama dhimmi ilaalu waliin ta’uun sakatta’insa ni taasisu” kan jedhu haala yeroo dhihoo asitti Oromiyaa keessatti waraanni mootummaa sakatta’insa Waraana Bilisummaa Oromoo irratti taasisuun kan walqabatedha kan jedhan hayyuun siyaasaa doktar Milkeessaan, Ragaaleen lixa Horro Guduruu, kibba Gujii fi giddu-gala Oromiyaa irraa maddan akka agarsiisanitti hawaasa leenjii loltummaa hin qabne maqaa Gaachana Sirnaa jedhuun walitti qabuun “WBO sakatta’uu qabdu” jechuun dirqiin of-fuuldura oofuun bosona keessa oofaa jiraachuu waraana mootummaati” jedhan.
Nagaa fi tasgabbiin Oromiyaa keessatti kan dhabameef, sababa guddaan walitti bu’insa loltoota Mootummaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo gidduutti waggoottan afran darbaniif ta’aa jiruuti kan jedhu barruun Doktar Milkeessaa Miidhagaa, “maddi rakkoo kanaa ammoo cufamuu qabsoo karaa nagaa, ukkaamfamuu dirree dimokraasiifi mirga namoomaati” jechuun eerani jiru.
Namni umriin isaa wagga 17 olii fi 56 gadi ta’e gurmaa’insa Gaachana Sirnaa keessatti hirmaachuun dirqama jechuun kan eeru xiinxalli hayyuu siyaasaa kun namni umrii 17 -56 gidduu jiru mirga waan itti hin amanne diduu, bilisummaa yaada isaa ittin tarkaanfachiisu hin qabu jechuudha jedhan
Oromiyaa keessatti sirna mootummaa paartii tokkotu lafa qabataa jira, Namni hunduu ijaaramee paartii biyya bulchaa jiru kana aangoo irratti tiksuuf wareegama kaffala jechuudha.
Naannoon Oromiyaa, naannolee kaan dursuun lammiilee umriin isaanii gahe hunda leenjisuun sirna Biltsiginnaa akka deeggaran, sirnichaafis akka lolan, wereegama lubbuus akka kaffalan gochaa jira jechuu barruu isaanii goolaban.


text:
Odeeyfanoo Dabalata Aana Sawweena irraa
Feb 22/2017 #RDH
Guyyaa hardhaa Lola bakka Qilisaa jedhamut gegeeyfamet Ilmaan Oromoo Poolisoota liyyuu Haylii Somaale 7 Ajeeysaniiru .
Ilmaan Oromoo Guyyaa hardhaa liyyuu haylii Poolisii 2 irraa Xiyitii 600 oli Akka irraa hiikatan maddeen keenya dubifne nuf himaniiru .
Akka maddeen keenya bakka qabsoo irraa nuf himanit Yeroo amma Reenfa ilmaan Oromoo 12 arganiiru . kan biras kan reenfi hin argamin hedduun kan jiruuf ummani Reenfa ilmaan keenya harka Woroota Ogaaden jiru fuudhachu qabna jechuun ammas wol dura dhaabata akka jiran bekkameerra.
Gamma biraatin Ilmaan Oromoo 14 madawaniiru . yeroo ammat madoon keenya Aanaa sawweena Ganda Haxaawwii Maybaasi Hadaa irraa gamma buufata Fayyaa Aanaa Sawweenat fe’amaniiru .
Ilmaan Oromoo Wereegaman keeysa kan maqaan nu dhaqabe
1/ Nuuri Umar (Abba Cafii )
2/ Kiyaar Abdullahii
3/ Huseen Ibroo
4/ Shekh Abdii Abdullahi Tanbiyuu
Ummanii Oromoo Lola gubbat argame laakofsaan 100 kan hin caalef Rasaasa gahas kan hin qabneef jari ammo gamma mootummaatin deegarsa cimaa wanta qabaniif Meeshaf Rasaasa gaha harka kan qabaniif Ummanii Oromoo bakka huundan jiru akka dirmatuuf Qabsaa’on waamicha dhiheeysaniiru .
Qabsaa’on akka jedhanit nut kan jiru haala akkan suukaneeysa keeysadha Rasaasas fixaneera humnii diina nut jabaata jira nut kan Daanga irrat dhumaa jiruf ummata Oromoofidha kanaaf ummani Oromoo huundu gahee issaa bahachuudha qaba jechuun dhaamsa isaani Raadiyoo Daandii Haqat himaniiru .
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Amerikaan pirezidaantii wal dorgomsiifachuutti jirti.Joe Bidne, itti aanaan Obaamaa ka durii fi Donaldi Tiraampitti wal dorgomuutti jira. Tiraampi marroo lammeessoo Amerikaa bulchuuf dorgoma.
Akka gbaasii dhaaba filannoo qoratu YouGov,nama kuma kurnya hedduu qoratee jedhetti warrii Awurooppaa gama Dhiyaa Tiraampi caala akka Biden dorgommii Bitootessa 3 tana moo’u fedha.
Jara kana Biriteyin, Faransaay, Jermenii,Ispeen,Xalyaana, Denmaarkii fi Siwidiin keessaa wa gaafaan.Warrii Denmaarki harkii 80 Biden deeggara harkii 6 ammoo Tiraampi deeggara.
Xaliyaanaatti namii harka 20 akka paartiin Tiraampi, Rippaabilikaan dorgommii tana mootu fedha harka 58 akka Biden moohatu fedha.
Biriteyin, biyya jaala Amerikaa guddootti namii harka 61 akka Biden moo’u fedha namii harka 13 ammoo akka Tiraampi moo’u fedha.
Warrii Faransaay harkii 64 akka Biden moo’u fedha harka 14 Tiraampi deeggare.
Jermenitti nama harka 71 akka paartiin Demokiraati mootu fedha.Harkii 11 ammoo akka Tiraampi moohu fedha.Warrii Berlin hedduun akka White House keessaa jijjiiramii dhufu feena jedhee VOAtti hime.
"Bidenitti filama jedhee herrega tun ammo jireenna kiyya tuquu baattullee isa fedha jedha, Lukas Andereck, yoo waan jiraa VOAtti hime.
Paarsitti namii hagii tokko Joe Boden paarti Demokiraatii keessaa dorogmuutti jiru kanaayyuu hin beennu jedha.
“Adoo Tiraampi moohamee fedha taatullee moohamun isaa mirkanaa miti maan jennaan nama hedduu qaba.Anin Biden guddoo hin beeku jetti jiraattuun Paaris,Sophie Chiles.
Pierre Le Goff hojjataa mootummaati,yaadi isaalleen sunuma.
Ani Biden pirezidaantii tahuu dandahuu isaatuu hin beeku. Taatullee bulchaan dansaan dhufee jennaan hariyummaa dansaa biyya teenna waliin qabaatan jedhe herrega jedhee VOAtti hime.
Warri Barseloonaa,Ispeen filannoo Amerikaa abdiin eegatan.
“Lola daldalaa Tiraampi Chaayinaa,Awurooppaa,Eezhiyaa cufa waliin qabaate yaayyuu argine,”jedhee Sergie namii maqaa abbaa himachuu hin fedhin ka Barseloonaa dubate.
Awurooppaa gama Bahaati Tiraampi deeggarsa guddaa qaba.
Bara 2019 akka gabaasa PEW baasetti ummatii Poolishii harkii 50 oli yaada dansaa Tiraampiif qaba.Isatti achitti nagaa biyya suni eeguuf waraana Amerikaa hedduu ergeef.Warrii Kosovoolleen Tiraampi hin jaalata.
Pristina fi Belgrade araarfsuu guddoo carraaqe jedhanii faarsan.Warrii akka Tiraampi Koronaa irraa fayu hawweef namii aka Naim Murseli faatii warra Kosoovooti.
Warrii Albaaiyaa faatii ka Amerikaa guddoo faarsu keessaa ka Tiraampi faarsulleen hinuma jira.
Warrii Awurooppaa waan filannoon pirezidaantummaa Amerikaa Sadaasaa 3 dhuftuun gurruma qeessee ufi irratti caqasuutti jira.


text:
Qurxummii Elektiriikaan nama gubu
Takaffur- Electric Eel
Arraan tana nuti hundi Smartphone fayyadamna. Meeshaa elektrooniksii heddu mana qabna. Meeshaaleen elektrooniksii hammayyaa irra hedduun baatriidhaan hojjatu. Osoo baatriin jiraachuu baatee, telefoonni amma barruu tana irraa dubbisaa jirtan kun hin jiraatu. Baatriin kun eessaa dhufe? Namni jalqaba baatrii hojjate eenyu? Maal irraa laalee hojjate? Gaafiin kun hundi deebisaa barbaada. Akka qorattoonni seenaa himanitti, baatriin jalqabaa dhaloota Nabi Iisaa (AS) dura biyya iiraaq keessatti hojjatame. Garuu baatriin kun biyya iiraaq keessaa bahee hawaasa addunyaa hin dhaqqabne. Gama birootiin namni jalqaba teeknoolojii baatrii amma nuti fayyadamaa jirruu kana argate Alessandro Volta jedhama.
Bara kudha sagal torbaatamoota keessa, Saayintistiin Carl Linnaeus Jedhamu qurxummii ajaa’ibaa tokko bishaan keessatti arge. Achi booda waahee qurxummii kanaa hayyoota yeroo san turaniif odeesse. Saayintistiin Alessandro Volta jedhamu kunis argannoo Carl Linnaeus kanarratti hundaayee qurxummii kanarratti qorannoo guddaa jalqabe. Qurxummiin kun yoo harkaan tuqan akka elektriikaa nama buta. Qaama nama hollachiisa. Maali uumamni akkanaa jedhee qorannoo eegale. Qorannoo yeroo dheeraa booda bara 1800 tti qurxummii kanaa irraa laallatee baatrii jalqabaa addunyaaf gumaache. Teknoolojii qurxummii kanarraa laallamee hojjatameen nuti hundi kunoo telefoona hammayyaa fayyadamaa jirra. Qurxummiin kuni maali? Uumama akkamiiti. Baaruu tana keessatti waa’ee qurxummii kanaa bal’inaan ilaalla.
Maqaan uumama kanaa Elektiriik iil (Electric Eel) jedhama. Maqama isaa irraa yoo kaanu elektiriika akka nuuf kennuu danda’u tilmaamuu dandeenya. Biyya Jaapaan keessatti haalli isaa mijaawaa ta’uus baatu, Anniisaa Elektrikaa kan ampuuliiwwan xixiqqoo ibsuu danda’u uumama kanarraa argachuudhaaf yaaliin godhamee jira. Elektiriik iil Sanyii Qurxummiiti. Qaamni isaa dheeraa ujummoo fakkaatu yoo tahu, Ulfaatinni qaama isaa haga kilograama 20 ni ta’a. inni gurguddaan haga meetira 2 fi walakkaa dheerata. qaama hagana dheeratu keessaa parsantii 80 kan ta’u, qaama anniisaa Elektiriikaa maddisiisuu danda’uun guutamee jira. Qaama isaa keessaa seeliiwwan xixiqqoo baatrii fakkaatan qaba. Akkuma nuti raadiyoo dhaggeeffachuuf baatrii (dhagaa) tarree galchinee itti galchinu, seeliiwwan uumama kanaas qaama isaa dheeraa san keessa walirraan tarree galanii argamu. Seeliiwwan akka baatrii jiran kunniinis gogaadhaan haguugamanii jiran. Halluun gogaa isaa gurraacha, magaalaa, parpilii fi magariisa. Garaa jalaan ammoo bifa keelloo fi burtukaanaatti dhihaatu qaba. Ijji isaa xixiqqoo yoo taatu, waa guuttattee hin argitu. Kanaafuu Qurxummiin kun waa adamsuufi diina ofirraa ittisuufis, karantii qaama isaa irraa bahu kana fayyadama. Karantii san bishaan keessa gad dhiisuun naannoo isaa too’ataa deema.
Uumamni kun laggeen biyyoota Ameerikaa kibbaa keessatti argama. Hedduminaanis laggeen Amaazonii fi Orinookoo keessatti argama. Qurxummiin kun lafa dudubni baay’atu jaalata. Nannoon dhoqqee heddummaatu hedduu mijjaawaaf. Ajaa’ibni uumama kanaa humna anniisaa elektirikii maddisiisuu isaati. Annisaan kun guddaa waan ta’eef ilma namaatis ta’e uumama biraa miidhuu ni danda’a. Walumaa galatti Annisaa maddisiisu kana, soorata ittiin adamsuudhaaf akkasumas, diina ofirraa ittiin ittisuudhaaf fayyadama. Annisaan qurxummiin kun maddisiisu volteejii xiqqaa fi volteejii guddaa qaba. Volteejiin xiqqaan naannoo isaa ittiin toohachuuf yoo ta’u, guddaan ammoo waan nyaatamu yoo argate ittiin ajjeesuuf tajaajila irra oola. Kanaafuu akkuma durarratti dubbanne, qurxummiin kun ijji isaa laaftuu waan taateef yeroo hunda anniisaa maddisiisaa deema jechuudha.
Qurximmiin kun yeroo dheeraaf bishaan jala lixee turuu hin danda’u. daqiiqaa 10 kudhaniin bishaan gubbatti ol bahee qilleensa fudhataa gad deebi’a. Haa ta’u malee yeroon inni qilleensa fudhachuuf gara gubbaa bahu sakandii muraasa qofa. Haga limsuu ijaa hin guunne keessatti ol bahee gad deebi’a. Yeroo san keessatti Oksijiinii daqiiqaa kudhaniif ta’u qabatee bishaan keessatti gad deebi’a. Subhaanallaah. Kun hundi dandeettii Rabbiiti.
Elektiriik iil uumama kopha kophaa jiraatu (Solitary Animal jedhama). Haa ta’u malee yeroo waa adamsuu barbaadanii fi wanti adamsamu guddaa ta’e ammoo wal waamu. Sababni isaa, Waan san ajjeesuudhaaf humna elektrikii guddaa waan isaan barbaachisuuf, wal gargaaranii anniisaa guddaa facaasanii gamtaan ajjeesu.
Uumamni kun waan adamsu yoo argate saffisaan anniisaa elektiriikaa maddisiisa. Anniisaan elektiriikaa kun waan adamsamu san irratti hundaawa. Yoo wanti adamsamu ilbiisa xiqqaa tahe, Anniisaa xiqqaa maddisiisee ajjeesa. Yoo qurxummiifi bineensota gurguddaa adamsuu fedhe ammo, anniisaa elektriikaa guddaa maddisiisa jechuudha. Sanyiin uumama kanaa gariin anniisaa ilma namaa ajjeesuu danda’u maddisiisuu danda’a. Hedduminaan uumamni kun Qurxummiilee xixiqqoo fi hoosiftoota xixiqqoo bishaan keessa galan ajjeesee soorata. Ilmooleen xixiqqoon Elektirik iil anniisaa gahaa bineensota biraa ittiin ajjeesan waan hin qabneef, hanqaaquu fi raammolee akkaan xixiqqoo ta’an adamasanii sooratu.
Uumamni hundi sanyii ofii haala gargaraatiin bakka buufata. Gama birootiin seera ittiin jiraatu kan mataa isaa qaba. Wal hormaataaf dhaltuu fi dhiirri wal tuquun isaan biratti barbaachisaa miti. Dhiirri yoo sanyii qopheesse, goojjoo ijaaree dhaltuu afeera. Goojjoo isaa kanas hancufa ofiitiin ijaara. Dhaltuunis goojjoo kana eega seentee booda, hanqaaquu haga 17000 hanqaaqxi. Kana booda dhiirri sanyii isaa hanqaaquu kanarratti dhangalaasa. Hanqaaquu kanniin keessaa hedduun isaa uumama biraatiin nyaattama. Kan hafe ammoo fedha Rabbiitiin hanqaaquu keessaa bahee jireenya haarawa jalqaba.
Qophii: Abuu Ibtisaam
Barruu tana hagam takka hubattee jirta. Qormaata kanaan of madaali


text:
Wednesday, March 16, 2016
Gaaffii qaba!
Loltoonni Agaazii ammalle goloota Oromiyaa gara garaa keessa socho’uun Oromoo ajjeesaa, dubartii gudeedaa, qabeenna saamuufi uummata mana hidhaatti gursisaa jiran. Namni karaa Agaaziitti argasiisaa jiru OPDO-Oromoo Goobane. Agaaziin boru Oromiyaa keessaa ni baati. Oromoon nama isa ajjeesiseefi saamsise tolchee beeka waan ta’eef, hardhaafi borulle maal gochuu irra jiraata?
Gubbaarraa mootummaan Woyyaanee miidiyaa sobaa isaatiifi paarlamaa fakkeessi keessa taa’ee, yeroo tokko “namoota muraasatti jeeqaa jira, gaaffiin kun gaaffii namoota hedduu miti..” jedha. Yeroo biraa ammoo, humnoota badiitiifi farreen nageenyatti uummata kaasee…” jedha. Yeroo muddame ammoo, “uummata kana uummata seexanatti nutti banee, xonqaawoota Oromoottu gadi nutti bane…” jedha. Amma ammoo afaan damma dibatanee “rakkina nutti qaba, dongorree jirra, uummanni sirriidha…” jedhee dubbii woliin dhaha. Akkuma lukkuun, “yoo nyaadhee fixuu dadhabee, fixee firfirsuu hin dadhabuu” jette jedhanitti, Woyyaaneen kufuu isii bartee biyya balleessaa, uummata fixaafi hidhaa akkasuma qabeenna saamaa jirti. Uummatalle dhiifama gaafachaa ajjeechaa, hidhaafi saamichi qabeennaa guutuu Oromiyaa keessatti itti fufee jira waan taa’eef, Uummanni Oromoo taa’ee dhumuurra maal gochuu irra jiraata?
Woyyaaneen yoo lakkosfa Uummata Itoophiyaa gabaastu, uummata Oromoo wal’akkaan gadi buustee himti. Baay’inni uummata Oromoo kun kaleessaafi hardhalle diinotaaf sodaa guddaadha. Gochi woyyaaneen uummata Oromoo irratti amma raawwachaa jirtu, gocha laakkofsa Oromoo gadi buusuu yookiin duguuggaa sanyii ilmaan Oromoo irratti raawwataa jirti. Ani garuu kan gaaffii natti ta’e, lubbuu Oromoo kan horii taasisee, kan isaanii maaltuu kana namaa taasisee?
“Lola worraa Mooyyeen lonkolaattee” jedha mammaaksi Oromoo. Mee dhugumatti, yeroo Oromoon amma guutuu biyyaa keessaa kutatee ka’e kanatti, qabeenniifi karri Oromoo kanneen akka dhagaa, ibiddi, eeboon, shimalli, looyyaan, xiyyi, gobaan, dullaan, qawwee fi kkf yeroo tokkotti, guyyaa tokkotti, saatii tokkotti guutuu Oromiyaa keessaa lafaa ka’anii Oromoo woliin osoo akka mooyyeen lola worraatiif konkolaattee jedhan sanitti konkolaatanee, Oromoon amma diinni itti roorrisu kun hin kabajamuu laati?
“Qamisiin masqalaaf hin kaa’atamne haa ciccittu” akkuma mammaaksi jedhutti, qabeenni bilisummaa Oromootiif hin oolle kan ormaa akka ta’efi firri qabsoo bilisummaa oromootiif hin birmanne ormuu isaa meeqa keennatti hubateera?
“Qeeramsa eegee hin qabanu, qaban gadi hin dhiisanu” akkuma mammaaksi jedhu, qabsoo bilisummaa Oromoo amma finiinaa jirtu kana yoo laaffisane, dhumaatii Miniliki Oromoo fixe caalaa Woyyaaneen Oromoo fixuuf akka jirtu, beekaa Oromoo keessaa guuranii ija jaamsanii Oromoo daarsuuf, akkasuma laaqii yookiin dhoqqee garbummaa keessaa hin bahamne Woyyaaneen Oromoof bukeessaa akka jirtu meeqa keenyatti hubateera…?
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Investimentii magariisa,koolu galtummaa, dhimmi nageenyaa fi dhiyeessiin talaallii qixxee hin taane ajandaa ijoo kan hoogganoota Afriikaa kanneen kamisa har’aa gumii guyyoota lamaa kan hoogganoota gamtaa Awrooppaa fi gamtaa Afriikaa Brasels keessatti argamanii ti.
Lammiiwwan Awrooppaa dhibba irraa harki 70% yoo xiqqaate talaallii vaayiresii koronaa doosii tokko kan fudhatan yoo ta’u, Afriikaa keessaa immoo dhibba irraa harka 16% qofaatu fudhate. Wal caalmaan kun ajandaa gumii sanaa isa ijoo keessaa ti.
Talaallii gumaachuun waan tokko, garuu uummatti tallaalamuu isaa mirkaneessuun immoo ka biroo dha, kanaaf haqi jiraachuun arjoomuu caala.
Jijjiirama sirnaa, doktorota, nersoota, hospitaalotaa fi meeshaalee wall’aansa fayyaa qabee, hanga hayyoota saayinsii, taknooloojii fi qorannaatti argachuu danda’uuf karaan jiraachuu gaafata. Dhuma irrattis dandeettii waa oomishuu haaraa gaafata jechuu dhaan Awrooppaatti komishinerri fayyummaa fi qulqullina nyaataa Stella Kyriakiides jalqaba torban kana beeksisaniiru.
Gamtaan Awrooppaa investmetnii Afriikaa keessaa guddisuuf karoorsee jira. Gumiin gamtaa Afriikaa fi gamtaa Awrooppaa siyaasaa fi dinagdee ardii amaanii cimsuuf carraa ijoo dha.
Koolu galtumma akkaataan itti qabamu illee ajendaa Awrooppaa isa duraa ta’uu daayirikterri waaltaa qorannaa Ka Naayiroobii HORN Internaashinaal jedhamuu Hassan Khanneenjee dubbataniiru. Nageenyi Afriikaa keessaas gumii kana irratti ka’uuf jira. Wal waraansa Itiyoophiyaa kaabaa, koolu galtummaa Maalii, Moozaamiik, ripaablikii Afriikaa waaltaa, Naayijeeriyaa fi Somaaliyaa keessaa illee ni dabalata. Fonqolcha mootummaa waraanaaan geggeessamu ilaalchisee ka jirus qaama marii Sanaa ta’uuf jira.


text:
Siiraa (Seenaa Nabii Muhammad (SAW))-Seensa
Kitaaba Siiraa jiildi 1ffaa buusuf liinki kana tuqaa: https://sammubani.files.wordpress.com/2021/12/ilmaan-namaatiif-qajeelfama-seenaa-nabiyyii-kabajamaa.pdf
Dhugumatti Faaruun hundi kan Rabbiiti. Isa ni faarsina, ni gargaarsifanna, araarama Isa kadhanna. Sharriwwan nafsee teenyaa fi hamtuwwan hojiiwwan keenyaa irraa Rabbiin eeggamna. Nama Rabbiin qajeelche kan isa jallisu hin jiru. Nama Rabbiin jallinna keessatti dhiise kan isa qajeelchu hin jiru. Rabbii Tokkicha shariika hin qabne malee dhugaan gabbaramaan akka hin jirre ragaa nan baha. Akkasumas, Muhammad gabrichaa fi Ergamaa Isaa ta’uu ragaa nan baha.
“Yaa warra amantan! Sodaa dhugaa Rabbiin sodaadhaa. Muslimoota taatanii malee hin du’inaa.” Suuratu Aali-Imraan 3:102
Qajeelcha [fi seenaa] nabiyyi barachuun Muslimoota hundaaf dhimma garmalee barbaachisaa ta’eedha. Kaayyoolee baay’ee galmaan gaha. Isaan keessaa ijoon: Namummaa Ergamaa Rabbii (SAW), hojiwwan isaa, dubbiwwan isaa fi wantoota inni mirkaneesse beekun Isatti hidhachuu. Muslimni akka nabiyyi (SAW) jaallatu taasisu. Nuti yeroo Nabiyyiin Qureeshotatti daaw’a godhuu bira hin jirru. Kanaafu, akkamitti osoo isa hin beekin isa jaallachuu dandeenyaa? Kanaafu, karaan tokkichi nabiyyi (SAW) itti jaallatanii fi hordofan seenaa isaa (siiraa) barachuudha.
Seenaa Nabiyyii barachuu fi qo’achuu keessa, Nabiyyiin abbaa manaa akkami, hogganaa akkamii, bulchaa akkamii, barsiisaa akkamii, abbaa murtii akkamii, daa’i akkami, Zaahida akkamii akka ture beekna. Haala fi eenyummaa keenya osoo adda hin baasin hundi keenyayu seena Nabiyyii qo’achuu irraa faaydaa guddaa arganna. Daa’in (namni gara Islaamatti namoota waamu) maloota, marsaalee daaw’aa, marsaalee hundaaf karaa sirrii hordofuu qabu seenaa Nabiyyii (SAW) keessatti ni argata. Seenaa kanarraa wanti daa’in fayyadamu: namootaan akkamitti akka wal qunnamuu fi Islaamatti waamu, Nabiyyiin (SAW) jecha Rabbii oltaasisuuf humna guddaa akka baase itti dhagahamu, gufuwwanii fi rakkoolee isa qunname akkamitti akka too’ate, rakkoolee cimaa fi fitnaa fuundura dhaabbanni sirriin maal akka ta’e ni barata.
Barsiisaan-manatti ykn mana barnootatti ijoollee barsiisus seenaa Nabiyyii (SAW) keessatti nabiyyiin dhaloota hawaasa Musliima seenaa guddaa hojjatan akkamitt akka barsiise fi guddise ni barata. Dhaloonni jalqabaa harka nabiyyii irratti baratanii fi guddatan dhaloota hundarra gaarii ta’anii fi seenaa eenyullee hin hojjatin hojjatanii kan darbaniidha. Bahaa dhiya addunyaa keessatti adli (haqummaa) babal’isan.
Hogganaan waraanaas seenaa Nabiyyii keessatti (SAW) sirna jabaa wal qabate, tooftaa garmalee gadi fagoo fi cimaa ta’e, loltuu fi ummata karaa adda addaatin hogganu ni argata. Nabiyyiin (SAW) akkamitti haqaan akka hojjatu, ummata muslimaa tokko godhe fi hawaasa keessatti namoota gadhee akka munaafiqota waliin akkamitti akka jiraate ni barata.
Ammas aalimman (hayyoonni), Qur’aana hubachuuf seenaa nabiyyii (siiraa) qo’achuu qabu. Sababni isaas, seenaan Nabiyyii wanta Qur’aana keessa jiru hojiin agarsiisa, sababa aayan itti buute ibsa, aayata baay’ee ifa godha. Kanaafu, kuni hundi Qur’aana hubachuu, murtiwwanii fi barnoota isa keessaa baasuu irratti isaan gargaara.
Ammas, daldalaan siiraa irraa kaayyoo daldalaa, karaa fi sirna itti daldalan barata. Namoonni rakkoolee fi qormaata adda addaan qoramaniis obsaa fi gadi dhaabbannaa guddaa sadarkaa ol’aanaa baratu. Karaa daaw’a Islaamaa keessatti jabeenyi isaanii ni jabaata, Rabbiin irratti hirkachuun isaanii ni guddata, xumurri gaariin warroota taqwaa qabaniif akka ta’e ni mirkaneefatu.
Ummanni siiraa keessatti adaba (naamusa) ol’aanaa, amaloota faarfamoo, amantii qulqulluu, ibaadaa sirrii, qulqullinna qalbii, karaa Rabbii keessatti qabsoo jaallachuu, karaa Isaa keessatti shahiidummaa (wareegamaa) barbaadu fi kan biroo baratu. Kanaafi, Ali bin Husseen (Rahimahullahu) akkana jedha: “Akkuma Qur’aana irraa suurah (boqonnaa) barannu duula Nabiyyis (SAW) barachaa turre.” Ammas, Ismaa’il bin Muhammad bin Sa’d bin Abi Waqqaas akkana jedha: “Abbaan kiyya duulaa Ergamaa Rabbii (SAW) nu barsiisaa fi nutti lakkaa’a ture. Akkanas jedha: tuni hambaa abbooti keessaniiti, kanaafu yaadannoo ishii hin gatinaa.” (Bidaayata wa nihaaya-2/242-Ibn Kasiir)
Siiraa nabiyyii barachuun ummata barsiisu fi motummaa ijaaru keessatti karaa Islaama fi Muslimoota ittiin jabeessan beekuuf hayyoota, hoggantoota fi abboota murtii ni gargaara. Guddinnaa fi kufaatiif wantoota sababa ta’an baru. Nabiyyiin akkamitti hawaasa Musliima akka ijaaranii fi tokko taasisan, mushrikoota fi kaafirotatti akkamitti akka duulee, Makkah gara Madiinah Hijraa (godaansa) tooftaa sirrii akkamitti akka baase ni barata. Kuni hundi diinatti akkamitti akka duulanii fi akkamitti diina jalaa akka bahan nama barsiisa. Siiraa keessaa barnoota himame hin dhumneetu jira.
Gabaabumatti ummata Muslima kanaaf dachii keessatti haala mijeessun, injifannoo fi jabeenyi isaaniif deebi’uu kan danda’uu qajeelcha Nabiyyii (SAW) yoo hordofaniidha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Jedhi, “Rabbiif ajajamaa, Ergamaafis ajajamaa. Yoo garagaltan, isarra wanta baachifame qofatu jira, isin irras wanta baachifamtantu jira. Yoo isaaf ajajamtan, ni qajeeltu. Ergamaa irra itti geessu ifa ta’e malee homtu hin jiru.” Suuratu An-Nuur 24:54
Kana jechuun wanta Rabbiin subhaanahu wa ta’aala itti isin ajaju hojjadhaa, wanta Inni irraa isin dhoowwu irraa fagaadhaa. Akkasumas, wanta Ergamaan Rabbii (SAW) itti isin ajaju hojjadhaa, wanta inni irraa dhoowwu irraa fagaadhaa. Kana keessa qooda guddaa fi gammachuuf milkaa’inna keessantu jira. Garuu Rabbii fi Ergamaa Isaatiif ajajamuu yoo diddanii fi irraa garagaltan, “isarra wanta baachifame qofatu jira.” Kana jechuun itti gaafatamummaa fi dirqamni Ergamaa irra kaa’ame ergaa Rabbii ummatatti geessu qofa. “isin irras wanta baachifamtantu jira” kana jechuun ergaa kana fudhachuu, ulfeessu (ol-guddisuu) fi akka inni ajajuutti hojjachuudha. (Tafsiir ibn Kasiir 5/560)
“Yoo isaaf ajajamtan, ni qajeeltu.” Kana jechuun Ergamaa Rabbiif yoo ajajamtan hojii fi dubbiin gara daandii qajeelatti ni qajeeltu. Isaaf ajajamu malee karaan biraa qajeelinnatti isin geesu hin jiru. Kanaan alatti qajeelinna argachuun waan hin danda’ameedha. “Ergamaa irra itti geessu ifa ta’e malee homtu hin jiru.” Kana jechuun itti gaafatamummaan Ergamaa Rabbii irra jiru haala ifa ta’een ummatatti ergaa Rabbii (Subhaanahu wa ta’aalaa) geessudha.
Aayanni armaani olii milkaa’inni nabiyyi (SAW) hordofuu keessa akka jiru ifa gooti. Muslimoonni guddinna, badhaadhinnaa fi tasgabbii galmaan gahuuf yoo dharra’an aayanni armaan gadi lamaan ulaagaalee muraasaa isaan guutuu qaban dubbatu.
“Isin keessaa kanneen amananii fi hojii gaggaarii hojjatan, akkuma warroota isaan dura darban bakka buuse dachii keessatti bakka isaan buusuu, amanti isaaniif jaallatte isaaniif mijeessu fi sodaa isaanii booda nageenyatti isaaniif jijjiruu Rabbiin waadaa galee jira. Isaan Ana gabbaru, homaa Natti hin shaarrakan (hin qindeessan). Sana booda namoonni kafaran, warri suni isaanumatu finciltoota. Akka rahmanni isiniif godhamuuf salaata sirnaan salaataa, zakaas kennaa, Ergamaafis ajajamaa.” Suuratu An-Nuur 24:55-56
“amanti isaaniif jaallatte isaaniif mijeessu” jechuun Islaama isaaniif jaallate amanti hundaa ol gochuu fi ifa baasudha. Ergamaan Rabbii fi sahaabonni isaa ulaagaalee dachii keessatti jabeenyaa fi humna argachuu guutanii jiru. Ulaagaaleen kunniin: haala sirrii ta’een amananii jiru, gosoota hojii gaggaarii kamiyyuu hojjatan, jireenya isaanii guutuu keessatti Rabbiin qofa gabbaran, gosa shirkii kamiyyuu itti duulanii jiru.
Yommuu isaan ulaagaalee kanniin guutan, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Nabiyyii fi sahaabota dura akkuma Fira’awna balleessuun banii Israa’il dachii keessatti bakka buuse, Nabiyyii fi hordoftoota isaas, dachii keessatti bakka buuse jira. Magaalaa Makkaa harka Mushrikootati buusun Nabiyyi irratti moosise. Nabiyyi booda sahaabonni biyyoota adda addaa banuun Islaama babal’isan. Yeroo jalqabaaf Islaamni Makkaan keessatti yommuu labsamu Muslimoonni lakkoofsan baay’ee xiqqoo waan ta’aniif sodaa guddaa keessa turan. Rabbiin sodaa kana isaan irraa oofun nageenya isaaniif kenne. Yommuu isaan ulaagaalee isaan irraa barbaadamu guutan, Rabbiin waadaa Isaa ni guuteef. Haaluma kanaan, hanga Qiyaamatti namoota ulaagaalee kanniin guutan, Rabbiin waadaa kana ni guutaaf.
Muslimoonni yeroo ammaa saboota addunyaa hogganuu irraa wanti duubatti isaan hanbise, ergaa Rabbii isaanii waan dagatanii fi bakka isaatii waan gadi buusaniifi. Beekumsaa fi hojiidhaan akka horofaa saamunaa ta’an. Dadhabbinni iimaanaa, gogiinsi ruuhi, jigiinsi yaadaa, dhiphinni nafsee, jeeqamuun sammuu fi kufaatin amalaa (akhlaaqaa) Muslimoota muudate kuni sababa bakki duwwaan Qur’aana kabajamaa, qajeelcha nabiyyii, Kalifoota qajeelfamanii fi ummata jidduutti uumameeni.
Gabaabumatti kallattii jireenyaa kamiiniyyuu Nabiiyyiin (SAW) fakkeenya hundarra gaarii (best role model) namaaf ta’u. Jecha keenyarra jechi Qur’aanaa kana caalaa ibsa:
“Dhugumatti nama Rabbii fi Guyyaa Aakhiraa kajeeluf ammas Rabbiin baay’isee yaadatuuf Ergamaa Rabbii keessa hidhannaa (fakkeenya) gaariitu isiniif jira.” Suuratu Al-Ahzaab 33:21
Ergamaa Rabbii (SAW) tti hidhachuuf seenaa isaanii (siiraa) beekun garmalee barbaachisaadha. Umriin ijoollummaa nabiyyii, ijoolleef fakkeenya gaarii ta’a. Umriin dargaggummaas dargaggootaaf fakkeenya gaaridha. Marsaalee umrii kamirrayyuu namoota jiraniif fakkeenya gaariidha. Siiraan Nabiyyii (SAW) Arabiffaan baay’ee barreefame jira. Ingiliffaa fi Afaanota addunyaa birootinis barreefame jira. Garuu gara afaan keenyaatti yommuu dhufnu siiraan Afaan Oromootiin haa barraa’u malee dubbistootaaf wanta barbaadamu kennuufi hin danda’u. Kuni isaan ajiifachuu fi ifaaje isaanii tufachuufi miti. Barreesitoonni siiraa Afaan Oromootin barreessan hanga danda’an ifaajani jiru. Jazaakumullahu kheyran jennaan. In sha Allah wanta hanqatee itti guutuu fi barnoota siiraa irraa baratamu kutaa kutaan qoodun hanga danda’ame seenaa warqii kana kitaabban beekkamo fudhatama argatan irraa ni dhiyeessina. Seenaa kana bakka afuritti qoonne ilaalla.
1ffaa- Nabiyyin ergamuun dura jaarraa 6ffaa keessa haala addunyaa (Zamana Wallaalumma (Jaahiliyyah))
2ffaa- Dhaloota Nabiyyii dura wantoota adeemsifaman
3ffaa- Dhaloota booda: Daa’imummaa irraa hanga Nabiyummaatti
4ffaa- Nabiyummaa irraa hanga du’aatti
Laa hawla walaa quwwata illaa billah
Kitaaba wabii seensi kuni irraa fudhatame
As-Siiratu Nabawiyyati–fuula 5-9, Alii Muhammad Sallaabi [Arabic]
Noble Life of The Prophet [English]


text:
Kana malees/Gazexxesootaa fi kanneen marsariitii irratti barreessa kan zoon 9 jedhaman yaada isaanii walaba ta’anii ibsuu yaalanii hidhamuun/ akkasumas miseensoota samaayaawii paartii irratti/ reebichaa fi hidhaa gaggeeffame mormina jedhan.
Mootummaan gosa irratti hundaa’ee kan Itiyoophiyaa gocha raawwataa jiruun/ biyyatti balaa irra buuse jedhu.Hirmaatoota Hiriira kanaa keessaa tokko akkas jedhu.
Mootummaan Itiyoophiyaa kanneen bakka adda addaatti yakka rawwatan seera duratti akka dhiyeessuuf gaafatanii jiru. Iyyata Hiriirtoota kanaa ba’anii kan fuudhat verneel Trim/ ministrii dantaa alaa Amerikaa keessatti itti gaafatamtuu Deeskii Itiyoophiyaa turan.
Nutis Itiyoophiyaa dhaa reefuu gallee. Haala uumamee fi lubbuu namaa badeef gaddineerra jedhanii/ isiin giddutti marii fi obsii akka jiraatu jajjabeesina jedhan. Dhuma irrattis gaaffii dhiyeeffatan kutaa dhimmi ilaaluutti nan dhiyeessa jedhanii jiran.


text:
Gimbii Chaayinaa Guddicha (The Great wall of China)
Dhaabbata barumsa aadaafi saayinsii mootummoota gamtoomanii (UNESCO)dhaan kan galmaa’an dinqisiisoo adduunyaa torban gidduudhaa tokko kan ta’e gimbii guddicha Chaayinaadha.Gimbiin guddichi Chaayinaa kan ijaarame, dhaloota Kiristoos dura waggaa 220 (220 B.C) jalqabamee xummuuruuf baroota dheeraa fudhate. Dheerinni gimbii kanaa walumaa galatti,k.m.21,196 si’a ta’u kan ijaarames Chaayinaa bahaa irraa hamma Chaayinaa dhihaatti kan diriiredha.
Innis kutaa biyya Chaayinaa bahaa Daandiingi jedhamurraa ka’ee hamma kutaa biyya Chaayinaa dhihaa Loopileeki jedhamutti kan diriiredha.Gimbiin Chaayinaa guddichi kun hambaa adduunyaa ta’ee UNESCO dhaan kan galmaa’e walga’ii mootummoota gamtoomanii adduunyaa a.l.A.bara 1987geggeeffame irrattidha.Gimbichi dhagaa,suphee,mukaafi biyyoo jabaa irraa ijaarame.
Kaayyoon gimbiin Chaayinaa guddichi kun itti ijaarame,daangaa Chaayinaa weerartoota alaa irraa of eeguufidha.Keessumaa Mongoolota weerartoota karaa kaabaan yeroo baayi’ee miidhaa irraan gahan irraa of eeguuf yaadameeti
Kaayyoon gara biraa gimbii kanaa, biyya Chaayinaa keessaa meeshota gadi bahaniifi ol seenan to’achuuf yaadameeti. Gimbiin kun buufata loltootaafi qooxii to’annoo qaba.
.


text:
(Ijoo Dubbii ABO – Hagayya 26, 2018)
======================================
(SBO/VOL – HAGAYYA 26, 2018) – Adoolessa 08, 2018 Hayyu-Duree ABO Jaal Daawud Ibsaa fi Muummicha Ministeerotaa Itoophiyaa Dr. Abiy Ahmed gidduutti yeroo jalqabaaf haasaan nagaa kan rakkoo siyaasaa mootummaa Itoophiyaa fi Saba Oromoo gidduu jiruuf furmaata karaa nagaa argamsiisuu akeeka godhate taasifamuun ni yaadatama. Tarkaanfiin seena-qabeessi sunis abdii fi gammachuu guddaa ummata keenyatti hore. Haasaan jalqabaa Muummicha Ministeerotaa Itoophiyaa waliin taasifamee guyyoota afur booda Addi Bilisummaa Oromoo kaka’iinsa mataa isaatiin labsii dhukaasa dhaabuu ifatti labsee abdii fi gammachuun ummata keenyatti bule kun akka fiixaan bahuuf fedhii fi kutannoo ol’aanaa qabaachuu isaa hojiidhaan mirkaneesse. Labsii Dhukaasa Dhaabuu kan haasaa jalqabame milkeessuuf labsame kana keessattis Irree fi Gaachana ummata keenyaa kan tahe Waraanni Bilisummaa Oromoo diina lolaaf isatti deemu of irraa faccisuu irraa kan hafe humnoota mootummaa Itoophiyaa irratti tarkaanfii waraanaa akka hin fudhanne ifatti ajajni fi qajeelfamni dabreefi.
Labsii sanaan booda Waraanni Bilisummaa Oromoo ajajaa fi qajeelfama Dhaaba isaa irraa dabreef takkaa faallessee hin beeku. Haa tahu malee gama mootummaa Itoophiyaatiin hanga har’aattuu tarkaanfiin fakkaataan fudhatamee ifatti labsame hin mul’atne. Akka kanaanis sochii walitti bu’iinsaaf karaa banu kan loltootni mootummaa Itoophiyaa bakkoota adda addaatti taasisanii fi tarkaanfii of ittisuu Waraanni Bilisummaa Oromoo fudhatuun dabree dabree lolli mudachuu fi gama lachuutiin wareegamni adda addaa mudachuun guutummaatti hin dhaabbanne.
Akka kanaanis dhihoo kana (Hagayya 22, 2018) Dhiha Oromiyaa Godina Qellem Wallaggaa keessatti (Jimmaa Horroo fi Qellem gidduu bakka Nakuuraa jedhamtutti) Waraana Bilisummaa Oromoo fi loltoota mootummaa Itoophiyaa gidduutti lola mudateen gama lachuu irra miidhaan gahee jira. Lolli kunii fi miidhaan isaan wal qabatee gahes mudachuun irra hin turre. Lola mudate kanaaf sababaan maal akka tahee fi haalli hin barbaachisne kun akka itti hin fufne gama lachuutiin irratti dubbatamaa jira. ABOn erga mootummaa Itoophiyaa waliin haasaan jalqabamee kaasee lolli itti fufuu fi lubbuun namaa dabruu akka hin feesisne irra deddeebi’ee himaa ture. Ammas sanuma gadi jabeessee hima.
Lola olitti ibsame kana irratti kan gama keenyaan nu irraa wareegame miseensa Waraana Bilisummaa Oromoo Jaal Mo’ataa Tarreessaa ilaalchisee ABOn gadda isaa ibsaa maatii isaatiif jajjabina hawwa. Itti dabaluudhaanis kanneen geggeessaa fi awwaalcha Goota keenyaa kana bareechan guddisee galateeffata.
Ammas sochiin gara lolaatti nu geessu kamuu dhaabbatee waltahiinsa keenya hojiitti hiikuuf sochii jalqabne garaa qulqulluudhaan itti fufnee wal amantii keenya jabeeffachaa akka deemnu jabeessinee mootummaa Itoophiyaa gaafanna. Kanuma waliin faallaa waltahiinsa keenyaa kan tahe ololli diigaan gama DhDUO fi hoogganoota isaa gariidhaan bifa haaraadhaan finiinaa jiraachuun ummata keenya mufachiisaa fi shakkii itti bulchaa kan jiru tahuu hubachiisuu feena. Karaa keenyaan ololoota kanneeniif deebisaan kennamaa hin jiru. Gama DhDUOtiinis of keessa ilaaluudhaan tarkaanfileen sirreessaa akka fudhataman gaafanna.
Maqaa tikaa fi ol’aantummaa seeraa kabajsiisuutiin, akkasumas sababoota adda addaa uumuudhaan dargaggoota keenya (Qeerroo) gidduutti garaagarummaan akka uumamuuf sochiin taasifamu adeemsa araaraa kana gufachiisuuf shira xaxamu waan taheef, qaamni kamuu adeemsa hin barbaachisne akkanaa irraa dhaabbachuu qaba jennee amanna. Ummatni keenyas araarri kun akka hin gufanneef gama isaatiin sochii hunda keenyaa dammaqiinsaan akka tohatu yaadachiisna.


text:
Biyyootii gaanfa Afriikaa kan hongee hamaan dha’ame garaaruuf jecha Yunaayitid States gargaarsa itti dabalaa miliyoona 17 gumaachitee jirti. sunis somalia bakka uummanni kuma kunaan laka’amuu fi beelaa fi dhukkubaan dhumeef kan oolu doolaara miliyoona 12 dabalata.
Ministrittiin dantaa alaa US Hillary Kiliinten kaleessa as Washington keessatti haasaa dhageessisanniin beela kanaaf deebii kennuun rakkoo yeroo ammaa mul’ataa jiru irra dabuu qaba. Yeroo beelli kun lammata deebi’ee akka hin mudanne gochuu.
Uummata Miliyoona lamaa ol ta’antu bakka hongeen dha’e Somalia irraa qe’ee ofii dhiisanii gara Moraa Moqadishoo cina jirutti baqatan.
Beeladaaleen dhumuun, midhaan qotame maasii irratti goguu fi beelli seenaa gaanfa Afriikaa keessattti bal’inaan kan argamaa turee dha jedhan Hillary Kiliinton kurna laka’atee kan deddeebi’u beela kanatti duuluuf harka keenya hiixachuun murteessaa dha jedhaniiru.
Yunited States biyyootii qonnaan bultoota isaanii gargaaran cina dhaabbachuuf cicha qabdi. Arjoomtonnis akkasuma akka godhan Kiliinten waamicha dabarsanii kun ta’uu baannaan garuu gaanfa Afriikaa keessatti rakkoo ka birootu addunyaa eeggachuu mala jedhan
Hiilarii Kiliinten Gargaarsi Kennamu Rakkoo Fuula Duraa Ittisuu Qaba Jedhan
Biyyootii gaanfa Afriikaa kan hongee hamaan dha’ame garaaruuf jecha Yunaayitid States gargaarsa itti dabalaa miliyoona 17 gumaachitee jirti. sunis somalia bakka uummanni kuma kunaan laka’amuu fi beelaa fi dhukkubaan dhumeef kan oolu doolaara miliyoona 12 dabalata.


text:
WASHINGTON, DC—
Godiina Arsii Lixaa magaalaa Abaaroo keessatti Wiixta Guraandhala 08 bara 2016 hiriirrii mormii gaggeeffame nagaan xumuramuu isaa jiraattonni dubbatanii jiru. Hiriiraa fi mufannaa uummataa kan kakaase nama tokko qabanii hidhuuf yaalii polisoonni godhan ta’uu dubbatu.
Godiina Gujii aanaa Gaaroo Doolaa magaalaa Har-Qalloo keessatti mormiin uummataa wiixata kaleessaa gaggeeffame reebichaa fi hidhaa Federaalaan xumuramuu jiraattonni ibsanii jiru. Barsisaan akka hiikamuuf hiriirtonni gaafatan Eliyaas Gambeelaa garuu gara magaalaa Nagalleetti ergamuu isaa itti gaafatamaan waajiira nageenyaa kan aanaa Goroo Dolaa Obbo Abarraa Cuwwee ibsanii jiru. Sababaan kennanis jeeqama qindeessaa ka jedhu. Namni biraa reebamees ta’e hidhame garuu tokko hin jiru jedhu.
Godina Gujii aanaa Sabbaa Boruu magaalaa Darmee keessatti uummanni hiriiree mormii dhageesisuu isaa kan dubbatn jiraatonni nagaan xumuramuu dubbatu. Bulchaan aanaa sabbaa Boruu Xennoo Makkoo akka jedhantti hiriira kana gaggeessuuf gaaffiin dhiyaatee fi ehamni kenname jiraachuu baatuus barattoota dubbisnee walii galtee irra geenyeerra jedhan. Godina Shawaa kibba Lixa aanaa Walisoo magaalaa Walisoo keessatti har’a ganama naannoo sa’aa sadii irratti kooleejii ogumaa fi tekinikaa Walisoo keessatti boombiin dho’e kutaa barnootaa tokko gubuu isaa akkasumas barattoonni manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa kaleessaa fi dheengadda Hiriira ba’uu dhaan mormii dhageessisuu isaanii.


text:
Ittii Gaafatamtu Waajjiraa
Addee Zahara Muhammad itiigaafaatmtuu Waajjira Abbaa Alangaa Godina Jimmaa Yommuu Taa’an Barumsa seeraa Digrii Jalqabaatiin (LL.B) Yunivarsitii Maqalee irraa bara 2003 erga eebbifamanii bara 2004 irraa kaasee abbaa alangaa fi hoggansa ta’un haawaasa Godina Jimmaa amanamummaadhaan tajaajilaa argamu. WAAGJ HasBlog Facebook-f
Abbaa Ademsaa Garee Yakkoota Malaammaltummaa fi Gibiraa
Abbaa Ademsaa Garee Galmeessaa Ragaalee fi Sanadaa
Abbaa Ademsaa Garee Yakkoota Adda addaa. (BB)
Abbaa Ademsaa Garee Haariiroo Hawasaaa (BB)
Abbaa ademsaa Garee Humna Namaa
Abbaa Alangaa
Abbaa Alangaa
Abbaa Alangaa
Abbaa Alangaa


text:
Zinaa(Sagaagalummaa)-Daandii Badii
Zinaa (sagaagalummaa) jechuun nama tokko waliin osoo seeran wal hin fuudhin wal qunnamti saala waliin raawwachuu jechuudha. Zinaa bakka lamatti qoonne ilaalu dandeenya. Tokko dubartii fi dhiirri hin heerumne/ hin fuune wal jiddutti raawwachu afaan ingiliffaatin ‘Fornication’ isa jedhamu yoo ta’u kan lammataa immoo dubartiin heerumte fi dhiirri fuudhe wal jiddutti seeran ala raawwachu yookiin lamaan keessaa tokko kan hin fuune/heerumne kan fuudhe/heerumte waliin sagaagallummaa raawwatamuudha. Kunis afaan ingiliffaatin Adultery jedhama. Zinaan gosa kamiyyuu fi karaa kaminuu raawwatamu jibbamaa fi fokkuudha. Fokkinnaa irraa kan ka’e Rabbiin akka itti hin dhiyaanne nu akeekachisa. Read more


text:
Raashiyaan bara 2016 filannoo prezidaantummaa gaggeeffamee keessatti iccitii galmeelee dhaabbatoota siyaasa Amerikaa karaa marsaa intarneetiin hataa turte jechuun koreen tika nagaa kan mana marii bakka bu’ootaa har’a xumuruu isaa prezidaant Traamp ragaa qabatamaan jechuuf faarsan.
Murtiin kun garu duula na filadhaa prezidaant Traamp gaggeessaa turan waliin wal hin qabsiifne.Traamp murtii labsamee kan simatan yoo ta’u Demookraatonni garu qeeqa jabaa dhiyeessan.Koreen Ripaablikaanotaan gaggeeffamu kun deemsa qorannaa jabaa gargaaramuun Amerikaaf falmuu hin dandeenye jedhan.
Traamp Twitter irratti akka barreessanti koreen kun qorannaa gad fageenya qabu kan baatii 14 fudhatee sana booda duula Traamp fi dhiibbaa Raashiyaan geesiifte jedhame sana gidduu hidhatii jiraachuu isaa ragaan agarsiisu akka hin jirre murteesse jedhan.
Hoggantuun Demokraatoota mana marii bakka bu’ootaa Naansii Paloosii akka jedhanti murtiin Ripaablikaanootaa kun qorannaa Raashiyaa irratti gaggeeffamu danqee akkasumas fi gidduu seene jedhan.


text:
Walitti-dhukaasa LMKII gidduutti banameen loltoonni 3 galaafatamuu
Walitti-dhukaasa Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa, kanneen dhiigaa fi quuqama Oromummaa qabanii fi garee sirnicha tiksuuf dhaabbatan ykn mootummaa isaan bobbaaseef amanamoo ta’an gidduutti, Konyaa Baha Wallaggaa, Ona Guutoo Giddaa, Magaalaa Ukkee keessatti geggeeffameen miseensonni loltoota MKII sadii galaafatamuu.
Hawaasa Oromoo kanneen baatii darbe keessa Konyaa Baha Wallaggaa, Onoota kanneen akka: Guutoo Giddaa, Giddaa Kiiramuu fi Amuruu keessaa hidhattoota Naannoo Amaaraa Faannoo jedhamaniin qe'ee ofii irraa buqqifamuun, Magaalaa Ukkee keessa buufatanii jiran irratti torbee darbe LMKIIn banameen, Oromoonni sadii battala lubbuun darbuu, kanneen kudhanitti tilmaamaman ammoo madeeffamuutti mufachuun, gaaffiin loltoota kanneen keessaa gariin kaasan cookkoo galfamuun isaa, walitti-deeffannoo qawwee fi taatee kanaaf sababa ta'uu.


text:
Atleet Itiyoophiyaa Letesenibet Gideey figiicha dubartootaa kan fageenya meetra kuma 10 irratti qabxii haaraa daqiiqaa 29 fi seekondii 1.03 galmeessitee jirti.
Guyyaa lama dura fiigiicha fageenya wal fakkaataan atleet siifan Hassan qabxii haaraa galmeesuun ishee ni yaadatama.Galmee haaraa Siifan galmeessitee turte sana latasanbat immoo sekoondii 5.79 foyyeesitee.
Atleetiin kan biraa Tsigee Gabra salaamaa jedhamtu Latasanbatitti aanuun lammafaa yoo taatuu 30:06.01.
Kunis dorgommii Olompikaa Tokiyoo keessatti gaggeeffamuuf jiruuf qophii biyya Neezerlaan keessatti gaggeeffamaa jiru ta’uun beekamee jira.


text:
Ibsi hara ministrii ittisaa itiyoopiyaan kenname wal dhibdeen mootummaa fi IWEHAT gidduu jiru erga jalqabamee booda isa jalqabaa ti. Ibsa kana kan kennan itti aanaa waraana walii gala jeneral Biraanuu Juulaa Kibxata galgalaa qabee waan uumame tuuta oduuf ibsaniiru.
Hanga kibxata galgala sa’a 4tti biyyi keenya sochii idilee keessa oolte. Galgala sa’a afur irratti raayyaan waraana biyyaa keenya kan murna gama kaabaa haleellaa hin eegamnetu irra ga’e. weerara kana kan raawwate humna alaa miti. Ykn immoo hidhatee shiftaa ta’e kan mootummaa lolu miti.
Qaamuma mootummaa keenyaa kan ta’e mootummaa naannoo Tigraay, raayyaan ittisa biyyaa isa eegaa kan jiruuf waraanichi mootummaa koo ti kan ittiin jedhu uummatis mootummaa koo ti kan itiiin jedhu keessa kanneen jiran humnoota finxaaleyyii murtaa’oon of ijaaraa erga turanii booda adda addummaa siyaasaa ni hiiku jedhamee utuu eegamaa jiru waggoota 20n darbaniif uummata Tigraay fi maootummaa naannoo dabalatee waraana eegaa ture irratti haleellaa raawwate.
Gama biaan naannoo Tigraay keessa kan ture meeshaa waraanaa mara to’annaa jala oolchinee jirra jechuu dhaan itti aanaa prezidaantiin mootummaa naannoo Tigray Dr. Debretsiyoon G/mikaa’il ibsaniiru. Itti dablauu dhaanis karaa nagaa barbaanna, garuu waraanni barbaachisnaan weerara nutti dhufu dura dhaabachuu dandeenya jedhan.
Naannoo magaalaa Meqeleetti mootummaan federaalaa xayyaaraan haleellaa raawwate jechuu dhaan mootummaan naannoo sanaa beeksisee jira. Mootummaan naannoo Tigraay galgala kana ibsa baaseen xayyaara mootummaa federaalaan ergametu haleellaa raawwate jedhee jira. Kunis sirni amma jiru farra uummataa ta’uu kan mul’isu jedhee haleellaa sanaan miidhaan dhaqqabe garuu hin ibsamne.
Gama kaaniin ajajaan humna qilleensaa Itiyoophiyaa Jeneraal Yilmaa Dheereessa gaafatamanii amma hojii sadarkaa olaanaa irra waan jirruuf mirkaniin laannuu hin jiru jedhanii jiran.
Sagaleen xayyaara waraanaa guddaan naannoo sa’a sagalii magaalaa Meqelee keessaa dhaga’amuu Mulugeta Atsbahaa gabaaseera.
Xiinxaltoonni siyaasaa, tarkaanfin Abiy naannoo Tigraay waliin walitti bu’iinsa yeroo dheeraa dhaqqabsiisuu mala yaaddoo jedhu qabaachuu isaan. Dhaaba rakkoo naannoo addunyaa keessaa qoratu ICGtti xiinxala dhimmi Itiyoopiyaa kan ta’an Will Davison app ergaa dabarsuun VOAf ibsaniiru.


text:
Ajjeechaan Dargaggoota Oromoo irratti raawwatamu itti-fufe
Ajjeechaan Ilmaan Oromoo irratti LMKII’n raawwatamu akka-malee jabaatee itti-fufuun, Barsiisaa Moosisaa Lammaa jedhamu dabalatee, dargaggoonni Oromoo sadii, guyyaa kaleessaa Ona Gindabarat keessatti ajjeefamuun reeffi isaanii bakkeetti gatamuu. Kanaan alattis, torban kana keessa Oromoonni baay’inaan sagal (9) ta’an Ona Gindabat keessatti ajjeefamuu.
Odeessa wal-fakkaatuun, Dargaggoonni Oromoo Kadir Muusxafaa fi Amiin Huseen jedhaman, dhalattoota Konyaa Baalee kan ta’an, Ilaalcha WBO qabdu jedhamuun, Konyaa Gujii Bahaa Ona Qarcaa keessatti hidhamanii gidirfamaa erga turanii booda, guyyoota lamaan kana mana hidhaa keessaa baafamuun LMKII’n ajjeefamuu.
Dargaggoota Oromoo dirqisiisuun waraanaaf bobbaasuun itti-fufe jiraachuu
Uummatni Oromoo Walloo bittaa fi gurgurtaaf Wiixata kaleessaa (Hagayya 16, 2021) gara Magaalaa Baateetti bobba’an danuun dhaanamuun, meeshaan aadaa isaan qabatanii deemanis harkaa guuramuun gara mana hidhaatti guuramaa oolan.
Gama biraatiin ammoo, wal-waraansa Mootummaa Naannoo Amaaraa fi Mootummaa Naannoo Tigiraay (ABUT) gidduutti adeemsifamaa jiru irratti, Dargaggoonni Oromoo Walloo gara humna Naannoo Amaaraa goranii waraanichatti akka seenaniif, darbees, Uummanni Oromoo Walloo Waraanaa Bilisummaa Oromoo of keessaa akka baasuuf, sossobbii fi doorsisni bifa garaagaraan adeemsifamu itti-fufee jiraachuu.
Uummanni Oromoo galma qabsoo isaa kan Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Saba Oromoof dhugoomsuuf taasifamu irratti fuuleffachuun, waan danda’u maraan WBO gargaaruu fi hidhachiisuun, ofiis hidhachuun, impaayera kolonii afaan qawween ijaaramte diigee walabummaa biyya isaa Oromiyaa mirkaneessuun bilisummaa ofii isaa gonfachuu fi Mootummaa Birmaduu Oromoo fi Oromiyaa gad-dhaabbachuuf irree tokkoon qabsaa’uun akkaan barbaachisaa ta’uu dhaammanna.