text:
Sadaasa 30,2015 Goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Harammayyaa Warraaqsaa FDG dhoosuun gaaffii Mirga Abbaa biyyummaa dhiyeeffachuun karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsii Magaalota Oromiyaa mormuun Warraaqsa Finiinsuun Waraana Wayyaanee Waliin Waldura dhaabbatan.
Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Harammayyaa FDG golee Oromiyaa dhihaa keessatti finiinaa jiru daran jabeessuuf har’a ganama barii irraa eegaluun gaaffii Mirga Abbaa biyyummaa fi Mormii master Pilaanii Finfinnee fi labsii magaalota Oromiyaa Mormuun FDG bifa jabaa ta’ee fi qindaa’een Iyyannoo gaaffii mirga Abbaa biyyummaa Oromoo gaafatuufi duula duguuginsa sanyii maqaa master Pilaanii Finfinnee fi Magaaloota Oromiyaan wal qabateen Mootummaan abbaa irree Wayyaanee uummata Oromoo qe’ee fi qabeenyaa dhabsiisuuf karoorfatee Oromoo
lafarra duguuga jiru irrattimormii guddaa dhiyeeffachuun .
Iyyannoo gaaffii waliigala rakkoo haala yeroo uummata Oromoo mudatee jiruu irratti qindeeffachuun gaaffiilee 11 kan of irra qabuu aangawoota bulchiinsa Yuunibarsiitii Haramayyaatti kennuuf sochii gochaa akkuma jiranitti Waraanni Wayyaanee Mooraa Yuunibarsiitii Harammayyaa marsee eegaa jiru mooraa cabsee seenuun brattoota irratti dhukaasa banuun dirree waraanaa fakkeesse jira. Goototni barattootni Oromoo afaan qawween gaaffiin mirga abbaa biyyummaa karaa nagaa dhiyeeffachaa jirruu hin ukkanfamuu, hidhaa, du’aa fi waraanaan roorrifamuu hin sodaanuu jechuun FDG itti fufuun waraanaa Wayyaanee waliin yeroo amma kanatti wal jala dhaabbachuun falmii guddaatu gaggeeffamaa jira, aangawoonni mootummaa bulchiinsii yuunibarsiitii Harammayyaa gaaffii barattoota irraa fuudhuu diduun waraanaa itti bobbaasuun waraana guddaa mooraa Yuunibarsiitiitti seensiisuun Yuunibarsiitiin Harammayyaa dirree waraanatti waan jirjjiramtee jirtuuf Barattootni Oromoo mooraa gadi gadhiisuun gara uummataatti bahaa jiraachuun ibsame, yeroo amma kana warraaqsii haalan jabaatee waan itti fufee jiruuf Qeerroon gabaasa irraa jalaan ni dhiheessa.


c: text/html

text:
Mudde 19,2015 Sochii warraaqsaa Biyyaalessaa Oromiyaa gaggeeffamaa jiru keessatti ga’ee qabduu jedhamuun ilmaan Oromoo kan Hayyootni Jaalaalaa fi Kabaja uummata Oromoo qaban keessatti argaman humna waraanaan ukkanfamuun dararaa ulfaataa keessa jiraachuun gabaafame. Haala kanaan beektootni barsiisotni Oromoo fi uummatni Oromoo Oromummaan yakkamanii Magaalaa Geedoo keessa Ukkanfaman:
1. Barasiisaa Deebisaa Bayyanaa Tolasaa , Hayyuu Oromoo Uummata Oromoo miliyoonotaan jaalatamu,Sabboonaa Oromoo nama bara afaan Oromoo dubbachuun akka yakkatti lakka’amu nama yeroo jalqabaaf Qubee afaan Oromoo Uummata Oromoo Calliyaa fi naannoo ishee barsiisuun seenaa guddaa uummata Oromoo keessatti qabuu fi Barsiisaa Afaan Oromoo fi Paartii mormituu KFO bakka bu’uun Mana mare Bakka Bu’oota uummataaf Aanaa Midaa Qanyii irratti yeroo filmaata darbe irratti kan dorgomee, Aanaa Midaa Qanyii irratti guyyaa Safaa Wayyaanee harka 100%n Injifatee boddarra Mootummaan abbaa irree humna waraana agaaziitti fayyadamuun sagalee uummataa kan irra garagalchatee ofii mo’adhe jechuun labsate, Barsiisaa Deebisaa Bayyanaa jalatamaa fi Kabajamaan hayyuu Oromoo Ogeessa Afaanii fi Barsiisaa Qubee afaan Oromoo Abbaa maatii 8ti kan ta’ee guyyaa kaleessa humna Waraanaan ukkaanfame.
2. Barsiisaa Kabbadee Camadaa , sabboonaa Oromoo dorgomaa paartii KFO Aanaa Calliyaa Mana Maree Naannoo Caffee Oromiyaaf filmaata darbe irratti dorgomee sagalee guddaan kan injifate, mootummaan Wayyaanee sagalee uummataa humnaan garagalchachuun ofii mo’uu kan labsatee yoo ta’a’uu Sabboonaa Oromoo barsiisaa Kabbadee Camadaa balleessa tokko malee Oromummaa isaan yakkamee ukkanfamee eessa buuteen isaanii kan hin beekamne ta’uun gabaafamera. Kana Malees ilmaan Oromoo nagaan Gaaffii Mirgaa karaa nagaa gaaffachuun yakkamanii hidhaman Magaalaa Geedoo keessa namootni 40 ukkaanfamuun hidhamuun gabaafamera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
UEFA
Union of European Football Associations, kan yerro bayye maqqa yoo gababa UEFA jedhamun bekkamu (pronounced Template:IPA (you-AY-fuh) or Template:IPA (oo-Ay-fuh) or Template:IPA) kuni bulchaa fi kutta ilalla kubba milla (football (soccer)) Europeiit. Kampaniin kuni kutta taphaa kubba milla Yuurooppi hunda ilallu yoo ta'u, kan qofaa osoo hin ta'in taphaa Europe biyya biraa wajjin ademsistu, tapha clubi, besse mo'achuf kenamu qabata, ademsa tapha fi mirgaa "media"n tapha kessatti qabdu bulchaa. Bulchotni tapha kubba milla Eshiyaa kessatti argaman bayyen isaani Asian Football Confederation osoo hin ta'in UEFA jalatti argamu. Biyyotni kuni immo Isiraa'el, Saayippires, Armeeniyaa, Ji'oorjiyaa, Tarkii, Kaazaakistaan, Raashiyaa fi Azarbaajan, haa ta'u malle Isiraa'el fi Kaazaakistaan miseensotta AFC turaan. Saayippires kutta kubaa milla Europe jalatti qodamu fillate malee, carra Yuurooppi, Eshiyaa fi Afrikaa taphachu qabu ture.
UEFAn qoqqodama FIFA ja'een kan ardii ja'atti argaman kessa guddicha dha. Confederation hunda calla jabbena qabenya fi adunya kessatti taphaa dhibaa gochuun tokkoffa dha. Taphattotti adunya guggudon bayyen "European league" kessa taphatu, kanaaf sababi tokko wa'ee leagotni guggudon Europe kessatti argaman England, Firaansi, Xaaliyaanii, Ispeen fi Germany waan qarshii bayye taphattotaf keenanif. Biyyotni guggudonis UEFA kessatti argamu. Bakka bana ta'e 32 kan 2006 FIFA World Cup kessa, 14 buduni kubba milla UEFA jalatti argamanif kan kenname yoo ta'u, FIFA World Ranking irratti biyyotta gubba 20 kessa 16 miseensotta UEFAt.
UEFA kan itti hundeffame June 15, 1954 yoo ta'u, kan itti hundeffames anna Basel jedhamtu kan Switzerland kessatti argamtu kessatti. UEFAn kan dhabatte ergaa mariin French, Italian fi Belgian FA jidutti godhame booda. "Headquarters"iin isaa Paris kessa hanga bara 1959 kan ture yoo ta'u, achiin bodda UEFAn gara Bernit godanne. Henri Delaunayn General Secretary tokkoffa yoo ta'u Ebbe Schwartz immo peresdantii tokkoffa ture. Kuttan bulcha UEFA hanga bara 1995it Nyon, Switzerland kessa ture. Miseensotti UEFA biyyotta 25 turaan, amma garuu 53 dha. Isaanis gadii bu'i ilalli. UEFA presidantin amma Michael Platini dha.
UEFAn akka bulchaa biyyotta walitti qabamanit, European Commission wajjin wal-dhabii qaba turee. Waggotta 1990 jiraan kessatti UEFAn waan mirgaa television fi akkasumas Bosman ruling (wali-daldallu) irra kan ka'e serra Europe wajjin dhaquf jijjirama gudda gochu qabdi ture.


text:
Baatii Sadaasa torban isa arfaffaa keessa lammiwwan Amerikaa guyyaa galata galfannaa ayaaneessu. Kunis waggoota kuma hedduu dura midhaan facaafatanii galfachuu isaaniif hawaasa qonnaan bulaa biratti ayyaana galateeffannaa aadaan baramee ta’uus, lammiwwan Awuroopaa yeroo duraaf lafa yeroo ammaa Amerikaa Kaaba bahaa jdhamee waamamuu keessa qubachuu isaanii fi muuxannoo isaanii isa jalqabaa ayyaanni kun calaqqiisa.
Maatiin biyya Inglizii irraa doniin Amerikaa dhaqqaban kun amantii ofii kan qabanii fi amantii Angliikaan kan waldaa kristaanaa biyya Inglizii mootummaatti hidhata qabu irraa guutuummaatti adda ba’uu fedhu.Kunis miidhaa irra ga’e kan ka’e ture.Kanaaf Fuulbaana bara 1620 namnii 102 fi hojjattoota donii Meey Flaawer jedhamtuun 30 waliin gara Ardii Amerikaatti godaanan.
Jarreen kun wanni hojjatana mootummaa biyya Inglizii biraa deggeersa akka hin qabne waan beekaniif jecha, akkasumas hogganaa muudamee waan hin qabneef akka qubattotaatti ofii isaaniin of bulchaa turan.Kanaaf jecha doniin Meey Flaawar jedhamtu ituu hin qubatiin dura, galmee qubattoota giddutti walii galteen akka jiraatu labsuu qopheeffatan.
Kunis murtiin sagalee kennamu irratti akka hundaa’uu kan jedhu yoo ta’u kunis Amerikaa Kaabaa keessatti yaalii Deemookraasiif ta’e isa jalqabaa ta’e jira.Kunis imaltoota dhiiraa ga’eessa ta’an fi donii sana irra turan kanneen walakkaa caalantu mallatteesse.Sana booda bulchiinsa sagalee harka caaluu ta’uun raggaasifamee.
Namoota isaan jalqabaa gara Amerikaatti godaanan kana keessaa 53 qofaatu baatii qorraa darbee ija aduu argee.Baatii Bonaa seenee sana keessa oomiisha gaarii qabaatan.Hammatanii gaafa galfatan jechuun bara 2021 keessa warrii lubbuun hafan kun walitti qabamanii galateeffatan.
Ayyaaneeffannaa kana irratti hawaasa akka isaan lubbuu dheerataniif nyaata kennanii attamitti mana ijaarrachuu akka danda’an isaan barsiisan uummata Wamppaniaf jedhaman 90 waliin ayyaaneeffatan.
Ayyaaneeffannaan kunis guyyaa sadiif kan ture yoo ta’u, godaantonni Inglizii fi kanneen abbaa biyyaa turan giddutti nagaan yeroo gaarii qabaatan.Kan yeroo sana nyaataniis kudraa fi muduraa fi allaattiwwan gosa adda addaa ture.
Ayyaanni galateeffannaa ykn Thanks giving har’a kabajamuu isa jaarraa 19ffaa irratti hundeeffame.Bara wal waraansa sivilootaa kan Yunaaytid Isteetes ifatti akka ayyaaneeffatamuu kan labsamee yoo ta’u kunis, tokkummaa biyyatti jajjabeesuuf ture, Indaanqoo Turkii Jkan edhamtuus ayyaana kana irratti nyaachuun kan beekamuu yoo ta;u, guddaa waan ta’ee akkasumas gatiin isaa guddaa ta’u dhabuun isaan, maatii guutuun akka walitti qabamee nyaatu dandeesisee jira.
Ayyaanni kun jaarraa hedduuf kabajuun kan itti fufee yoo ta’u, ayyanni kun yeroo jalqabaaf qubattoota biyya Inglizii fi namoota yeroo Jalqabaaf Amerikaa keessa turan giddutti ayyaaneeffannaa duraa gaggeessun sun, namoota aadaa garaa garaa qaban giddutti nagaa,akkasumas walabummaa amantii fi badhaadhiina jiraachuu isaaf mallattoo ta’e jir.
Kanas Amerikaan lammiwwan ishee akkasumas kanneen addunyaa irraa gara Amerikaa haaraa dhufaniif gochuu itti fuuftii jechuun gulaalaan har;a yaada isaa xumuree jira.


text:
Caamsaa 26,2016, Godina Arsii bahaa aanaa Seeruu gammoojjii Elelle jedhamtu keessatti WBO fi ABOn seene shakkii jedhurraa kan kaate mootummaan wayyaanee ummata tumuufiimanneen namaa seenanii sakkatta`aa jiraachun dhagayame,waggoottan darban keessattis naannoo kanatti ummata qabdee ajjeesaa fi qaamaa hir`ataa gootee ABOtuu ummata akkas godhe jettee dubbachaa turuun isii ni yaadatama, bifuma wal fakkaatun aanaa collee naannoo Maanya jedhamutti ummata doorsisaa fii reebaa jiraachun dhagahame,Shaashamannee, Asaasa Dodolaa, Qoree keessatti namni galgala saa`atii afur dabarsee deemun dhoorkaa ta`uun himamame`Godina Shagar bahaa magaalaa adaamaa yuuniversiitii Adaamaatti waraqaan waamichaa fxg qeerroofii ummata magaalaa adaamatiif jedhu faca`ee magaalan adaamaa waraana qofa taatee jirti.
1 thought on “Waraanni Agaazii Wayyaanee Godina Arsii Bahaa Aanaa Seeruu Keessaaa Uummata Nagaa Manneen Sakata’uun Goolaa Jira.”
-
Pingback: Oromia: #OromoProtests: Gabaasa Fincila Xumura Garbummaa (FXG) Oromiyaa 2016 (May) | OromianEconomist


text:
Imala qabsoo bilisummaaf godhamu keessatti bu’aa fi ba’ii hedduutu nama mudata .kana jechuun galii tokko yoo qabatan illee adeemsa ykn tobtaa irratti wal dhabuu …Read More »
Oromoon karaa nagaatiin qabsaayee bilisummaa argachuu hin danda’u
Abdii Boruutiin Mirga namummaa kabajjiisuufis ta’ee bilisummaa dhaban deebisanii argachuuf qabsoon karaa nagaatiin godhamu filannoo (option) gaarii akka ta’u kun dhugaa waliigalaa ti. Haa …Read More »
OPDOn Tigraay keessatti Bixxilamuu Yaadachiisuun kun Qaama Dhaadannoo ‘LIKK ENASGEBACHUHALEN’ Dhihoo Kanaa ti
Boruu Barraaqaa irraa OPDOn gaafa bixxilamtee qabee seenaan isiin himataa baate ‘Kaaba Shawaa aanaa Darraa keessatti jaaramne’ kan jedhu ture. Haa tahu malee qondaalonni hangafni …Read More »
Birrooleen maal taate?
Sabni Oromoo maal barbaada?
Abdii Boruutiin Ummanni keenya amma maal barbaada? 1-Dhaaba waa fiduu malee dhaaba seena fi hawwii itti himuu miti 2-Dhaaba waa godhu malee ka’aa jedhee kaasee …Read More »
Qabsoon Bilisummaa Oromoo garamitti deemaa jirti?
Abdii Boruutiin Erga uummatni Oromoo gabrummaa Habashoota jalatti kufee kaasee hanga har’aatti qabsoon bilisummaa saba Oromoo bu’aa bayii meeqa keessa dabree akka har’a gaye seenaatu …Read More »
Nafxanyoota moofaas ta’ee haaraa wajjin hojjennee bilisummaa arganna jechuun garaagarummaa hin qabu, bu’aas hin fidu
Abdii Boruutiin Gara ogummaatiin yoo ilaalame, ani barumsa siyaasaa fi seenaa qabaachuu baadhullee, akkan adeemsa siyaasaa keessatti hubadhutti garuu, galii barbaadan tokko gahuuf tarsiimoolee fi …Read More »
Xalayaa seenaa dhugaa ibsu moo kan Oromummaa diiguuf qophaaye dha?
Abdii Boruutiin Mata duree kanaan barreeffama kana akkan dhiyeessu kan na taasise, akka tasaa xalayaa Afaan Amaaraatiin barreessame tokko argee dubbisuu kiyya dha. …Read More »
Shirri Habashootni nurratti xaxan yoomuma nuuf gala laata?
Habashootni, tokkummaa ilmaan Oromoo laaffisuuf, qabsoo bilisummaa saba Oromoo dadhabsiisuuf yoo danda’an sirumaa dhabamsiisuuf halkanii guyyaa shira nurrtti hojjechaa akka turani fi jiran seenaatu ragaa …Read More »
Manni hidhaa tokko yoo diigame malee deebi’anii keessatti hidhamuun hin hafu
Abdii Boruutiin Dubbiin akka mata dureetti dhiyaate kun hiikni isaa mormisiisaa ta’uu mala. Maaliif yoo jedhame, manni hidhaa amma jiru tokko yoo …Read More »


text:
Waxabajjii 01, 2020
Abbaa Urjii tiin:
Gabrummaan (Colonialism) sirna biiyti ykn sabni tokko, burqaa diinaggee tiif, biyya ykn saba biraa ittiin dhunfatu ykn aangoo isaa irratti diriirfatu. Hayyoonni seenaa gabrummaa gosa afuritti qoodu. Afran keessaa tokko Gabrummaa Qubattuu (Settler Colonialism) ja’ama.
Gosa gabrummaa tanaaf maddi guddaan diinaggee dha. Xiyyeeffannoon gabrummaa tanaa, hawaasa jiru ukkaamsuuf ykn laficharraa duguuganii kan ifii tiin bakka buusuuf, ummata hedduu keessa ykn irra qubsiisuu dha. Amna gabroomsuu tana keessatti, gabroomsaan hawaasa gabroomse-rratti amantii fii aadaa isaa dhiiba. Haala kanaa fiis, amantii fii aadaa warra gabroomsee salphisee kan isaa itti dhaadheeysuun, kan qaban balfanii, kan isaa akka jaalatanii fii fudhatan godha.Duulli mootummoonni Habashaa baroota dheeraaf ummata Oromoo-rratti godhan, kan adeemsi isaa bara 1887-tti Minilikiin goolabame, gosa Gabrummaa Qubattuu ti. Kaayoo gabrummaa tanaa tan olitti ibsamte galiin gayuuf, Minilik duula baroota hedduuf itti godheen, Oromoota miliyoona shanii ol gate ja’ama. Herregni kuni baayyina cinaa lammii tan gaafasiitti shalagama.
Minilik akka naannoolee dhunfata jala oolfateen waraana isaa malees, hawaasa Amaaraa kumaatama hidhachiisee, Nafxanyummaan lammii keessa qubachiisee, akka mirriitummaan nafaqaman godhe. Haala kanaa fiis, kan murtii isaa rincicu, waraanaa fii Nafxanyoota isaatti nyaara guuru ajjeesuu fii karaarratti fannisuun “ይህን አይተህ ተገዛ” (kana arkii bitamii) karoora godhate. Akkasiin , ummata Oromoo-rratti ol-aantummaa horuu gaafa hubate, “ሰውን መግደል ክልክል ነው: ጋላም ቢሆን::” (Nama ajjeesuun dhoorkamaa dha. Oromoos tahu.) labse.San booda, Sirna Gadaa kan ummanni Oromoo baroota kumaatamaaf nagayaan ittiin wal bulchaa turan heeraan ugguree, sirna bulchiinsa Shiftaa tiin bakka buusee, godinaarraa hamma araddaatti Nafxanyoota irratti muude. Mana heeraa kan afaan Amaaraa taasise.
Kanarratti, ummanni afaan, aadaa fii hooda isaanii balfanii, Oromummaan caalaa akka adda bahaniif amantii Kiristaanaa afaanii fii aadaa isaa tiin haqaaree Kirstaanummaa Ammaarummaan hagoogee, afaan Oromoo fii Oromummaatti ablee qarate.Karoorri afaan Oromoo fii Oromummaa dhabamsiisuu kan Minilikiin jalqabame Hayle Sillaaseen itti fufamee, sabni Oromoo iddoo kudha tokkotti adda kukkutamee, maqaaleen adda-addaa moggaafamee fii, loqoda malees qomummaan wal wallaalee hanga duuyda walitti galu takkaan gayame. Akkasiin, walakkaa bara shantamootaa, gaafaan ani dhaladhetti, ummanni biyyaa hangi Amaarawuu dide Islaamawee, lammiin Amaaraa fii Islaamatti adda qoodame. Gaafana, afaan, aadaa fii seenaan Amaaraa, waliigalatti, Amaarummaan Xoophiyummaa tahee inni kaan alagoome. Mana barnootatti daree takkarraa tan itti aantutti tarkaanfachuuf qormaata afaan Amaaraa dabruun dirqama godhame.
Hujii mootummaatti mindaawuuf afaan Amaaraa beekuu biratti maqaa Amaaraa qabaachuun barbaachise tahe. Akkanaan, Oromoon, kan Amaarawuu hin jaalannelleen, hiree ilmaanii tolchuuf jecha, joollee isaa tiif maqaa Amaara moggaasuu dirqame.Dargiin kan bara 87 lola Calaqoo booda aangoo qabatees, karooricha Amaarummaa maqaa Xoophiyaa tiin hagoogamte cimsuuf, joolleen Oromoo odoo sadarkaa barnootaa hin gayinuu, daa’imummaan akka afaanii fii aadaa Amaaraa tiin ababan godhuu-rratti hojjachuu jalqabe. San malees karoora “መሠረተ ትምህርት” (bu’ura barnootaa) tiin haawwanii fii manguddoo afaan Amaaraa barsiisuu-rratti xiyyeeffate. Akkasiin, waggaa 97 lola Calaqoo booda, bara 1984-itti bu’ura Oromummaa kan tahe afaan Oromoo, “afaan du’uuf deemu” jechuun du’a itti murteeysee, jechoota isaa keessaa hamma tokkoo seenaaf harchif irraa kaayuuf koree itti dhaabbate. Haa tahu malee, Dargiin akka hawwetti odoo ajjeechaa afaan Oromoo fii Oromummaa bakkaan hin gayin, tan isaa geeysee, Caamsaa 19, bara 1991 boqote. Duuti Dargii tan dirmannaa qabsoo ummanni Oromoo gabrummaa jalaa bahuuf godhaa jiruun arkamte, afaan Oromoo fii Oromummatti lubbuu gootee, Oromiyaa waliin dooyaarratti baafte. Garuu, Wayyaaneen tan sab-boonummaa Tigree-rratti bu’uramte, hawwii biyyattii baroota dhibbaaf bulchuuf horte keessatti, afaan Oromoo, Oromummaa fii Oromiyaa sab-boonotaan adda dhoorkuuf ijibbaata cimaa goote.
Namichaa tu sharrii karatti arkee, “eeysatti deemta?” je’ee gaafate. Sharrii niis, “nama itti na erganittiin deema, ” namichaan jette. Namichi, “san booda hoo?” je’een. Sharriin gaaffiin ajaa’iba itti taatee, “abbaa na ergatettiin deebi’a khaa!” jetteen ja’an. Akkasii tii, dimshaashatti, sharriin Wayyaaneen sab-boonummaa Oromoorratti xiyyeeffatte, Oromoota bahaa-dhihaa fii kaabaa-kibbaan wal barsiisee, kakaasee, onnachiisee, Ebla 2018, goorannoo isiitti galche.Gaama biraa tiin, baroottan 29-n dabran Oromummaa dagaagsuu malees, afaan, aadaa fii seenaa Amaaraa ykn Amaarummaa Xoophiyummaan hagoogamte-rraa hijaaba fuudhe saaxileesse.
Yoona, saboonni biyyatti afaan ofii dubbachuu bira dabranii maqaa Amaaraa maganfachutti seenan. Warri garii tiis seenaa isaanii qoratanii Amaarummaa dirqiin irratti fe’amteen adda if baasanii maalummaa isaanii falmachuu jalqaban. Kuni lakkooysa Amaaraa kan kijibaan xiillawe buukkoo godhe.Haala kana keeysatti, OPDO-n gara-laafina ummata Oromoo tiin yaroof aangorratti dhiifamte, irra turuuf, hortee nafxanyootaa waliin Oromummaa-rratti duula bante. Horteen nafxanyootaa bu’aa dhaban deeffachuuf yaaduun nama hin dinqu. Dinqisiisaan OPDO-n kaleessa bordoo Wayyaanee turte, yakka ummatarratti hojjatte dagattee, haaluma fedheenuu, aangorra jiraachuuf hawwuu dha.
Gantuun, silaa, afaan Oromoo, Oromummaa fii Oromiyaa dhabamsiisuu irraa if duuba hin deebitu. Garuu, ifuma rakkiti malee, arra afaan Oromoo, Oromummaa fii Oromiyaan sadarkaaa if duuba hin deebinerra jiran. Haala kanaan gayuurrattiis, odoo isiin diinaa waliin dura dhaabbatanuu, kumaatamaa tu wareegameef. Arra baayyinni ummata Oromoo kan diinni bicuun baroota dhibbaa oliif adda qoqqoode, hawwii diinaa injifatee, tokkoomee as bahee jira.
Kana odoo fagoo hin deemne seenaa Irreecha bara 2019-rraa hubachuun ni dandayama. Si’ana baayyinni ummata Oromoo, gatiinsa Miniliki fii ajjeechaa warra isa boodaa irraa hafee, herrega ummata adunya kan ammaa keessatti gulataa guddaa horee jira.Yoona, ji’a Caamsaa tan bara 2020 tana, baayyinni ummata adunyaa biliyoonaa 7.8-tti herregama. Herreyni kuni kan saboota 7115-I ti. Saboota kana keeysaa 30 qofaa tu ummata adunyaa keessaa baayyina 60% dhunfata. Warra kana keeysaa tokko saba Oromoo ti. Arra lakkooysi ummata Oromoo kan biyya Xoophiyaa fii Keenyaa jiran walitti miliyoona 60-ii oli.
Baayyinni kuni tarrifama saboota adunyaa kan baayyina lammii tiin saba Oromoo sadarkaa 22faa –rratti ramada. Ummata baayyinni hanga Oromoo gayu keessaa kan biyya mataa isaa hin qabne hin jiran. Xoophiyaan horteen nafxanyaa fii Abiyyi imimmaan kijibaa, kan fedha aangoo, dhangalaasaniif Oromiyaan alatti hin jiraattu. Oromiyaan, ammoo, jiraachuuf Xoophiyaa hin barbaaddu. Soogidda ifii ji’ii mi’aawi!


text:
Haleellaa qilleensa irraan Somaaliyaa keessatti raawwatameenn loltuu al shabaab beekamaa galaafachuu waaltaan ajaja waraana Afriikaa kan US fi mootummaan Somaaliyaa beeksisanii jiru.
Angawoonni tika nagaa Somaaliyaa kanneen eenyummaan isaanii akka hin beekamne gaafatan, Ali Mohamed Hussein bulchaa al shabab kan Moqaadishoo keessaa yoo ta’u misensota isaa beekamoo waa’ee garee Sanaa falman keessaa tokko.
Kan maqaa Ali Jabal jedhamuun beekamu Hussein Moqaadishoo keessatti beekamaa ennaa ta’u daldaltoota magaalattii keessaa maallaqa akka baasaniif dirqisiisaa ture.
Ministeerri odeeffannoo Somaaliyaa Abdurahaman Omara Osman VOA sagantaa Afaan Somaaleef akka ibsanitti prezidaant Mohamed Abudullaahi Mohamed duulli Torto-roow cinatti geggeessame sun michoota sadarkaa addunyaa waliin akka geggeessamu kan eeyaman


text:
Tafsiira Suuratu Al-Ankabuut-Kutaa 13
Salaata Sirnaan Salaatun bu’aa maal fa’a qabaa?
Salaanni karaa gabrichi Gooftaa Isaatin wal qunnamuudha. Hariiron namni Rabbii isaa waliin qabu salaatan madaallama. Ifaa fi dhoksatti salaata irratti kan cimu, ikhlaasa fi sirnaan kan salaatu yoo ta’e, hariiroon inni Rabbii olta’aan waliin qabu akkasuma cimaadha. Namni hariiroo cimaa Rabbii olta’aa waliin yoo qabaate, shayxaanni karaa ittiin wanta fokkuutti isa harkisuu hin argatuu jechuudha. Kanaafu, bu’aawwan salaata keessaa tokko salaanni wanta fokkuu fi jibbamaa irraa nama dhoowwudha. Namni wanta fokkuu fi jibbamaa irraa yoo fagaate immoo jireenya keessatti gammachuu fi tasgabbiin jiraata. Akkasi miti ree? Namni kan jeeqamu fi gammachu itti dhabuuf wanta fokkuu fi jibbamaa yommuu hojjatuudha. Akkasi miti ree? Karaan salaata irratti itti ciman keessaa tokko Qur’aana hubannaan dubbisuu fi hordofuudha. Suuratu Al-Ankabuut irraa mee dhugaa armaan olii kana haa ilaallu:
“Kitaaba irraa wanta gara keetti buufame dubbisi, salaatas sirnaan salaati. Dhugumatti, salaanni fahshaa’a fi al-munkar irraa nama dhoowwa. Zikriin Rabbii hundarra guddaadha. Rabbiin wanta isin hojjattan ni beeka.” Suuratu Al-Ankabuut 29:45
Jechi Arabiffaa “utlu” jedhu hiika dubbisuu fi hordofuu qaba. Ni jedhama: talaa fulaanu fulaanan” kana jechuun ebalu ebaluun hordofe.[1] Kanaafu, “utlu maa unzila ileyka…” himni jedhu hiika lama qabaa jechuudha:
1ffaa- Jechoota Qur’aanaa dubbisuu.
2ffaa-Wanta Qur’aana keessa jiru hordofuudha. Kunis wanta Qur’aanni ajaju itti buluun, wanta inni dhoowwu irraa fagaachuun, wanta inni beeksise dhugoomsuu fi hiika isaa itti xinxalluun ta’a.[2]
“وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَۖ” Kana jechuun salaata haala guutuu ta’een salaati. Sababni isaas, wanta tokko qajeelchanii gadi dhaabu (iqaamata) jechuun qajeelaa jallinnaa fi hir’inni keessa hin jirre gochuudha.[3]
“Dhugumatti, salaanni al-fahshaa’a fi al-munkar irraa nama dhoowwa.” Al-Fahshaa’a jechuun wanta akka fokkuutti ilaallamu hundadha. Kan akka zinaa (sagaagalumma), hanna, khamrii (dhugaati nama macheessu) dhuguu, nafsee haqa malee ajjeesuu fi kkf. Al-Munkar immoo wanta kanaa gadi ta’ee fi, sammuu fi uumamni namaa jibbuudha. Gabaabumatti, al-fahshaa’a jechuun wanta fokkuu, al-munkar immoo wanta jibbamaadha.
Salaata arkaana fi shuruuxa isaa guutanii yeroo hundaa salaatu ittii fufuun wantoota fokkuu fi jibbamoo irraa nama dhoowwaa jechuudha. Sababni isaas, namni salaata qajeelche salaatu, arkaanaa fi shuruuxa salaataa guutu, qalbiin isaa ni ifti, iimaanni isaa ni dabala, kheeyri dharra’uun isaa ni jabaata, sharrii dharra’uun immoo ni xiqqaata ykn ni bada.
“Zikriin Rabbii hundarra guddaadha.” Kana jechuun salaata keessatti fi salaatan alatti zikriin Rabbii wanta hundarra guddaadha.[4] Akka lugaatti zikriin hiika lama qaba: 1ffaa-yaadachu (Ingliffaan: remember), 2ffaa-maqaa dhayuu ykn kaasu (Ingiliffaan: mention)
Kanaafu, zikriin Rabbii: qalbiin Isa yaadachuu, arrabaan maqaalee fi sifaata Isaa dubbachuu ykn Isa faarsu of keessatti hammata.
Yaadaa fi qalbiin Rabbiin yaadachuun, arrabaan Isa faarsun, wantoota fokkuu fi jibbamoo irraa nama dhoowwu keessatti bu’aa guddaa qaba. Keessumaayyu, zikriin (yaadachuu fi faarsun) kuni baay’ee fi halkanii guyyaa itti fufaa yoo ta’e,[bu’aan isaa guddaadha].[5] Namni salaata keessatti fi salaatan alatti Rabbii olta’aa yaadatu, gara badiitti hin tarkaanfatu.
“Rabbiin wanta isin hojjattan ni beeka.” Kana jechuun kheeyri fi sharrii irraa wanta isin hojjattan ni beeka. Ergasii kana irratti jazaa guutuu isiniif kafala.[6] Kanarraa kaayyoon barbaadame Rabbiin wanta nuti hojjannu akka beeku beeksisuuf miti. Kana irra, kana keessa hiika guddaatu jira. Innis: wanta shari’aa Isaa faallessuu hojjachuu fi wanta dhoowwe keessatti kufuu ykn ajaje dhiisu irraa akeekachiisuudha. Aayan tuni ajajoota Rabbii hojjachuutti kakaasuu fi Isa faallessuu irraa sodaachisu of keessatti qabatte.[7] Suurah biraa keessatti ni jedha:
“Rabbiin wanta nafsee teessan keessa jiru akka beeku beekaa, kanaafu Isa eeggadhaa (sodaadhaa).”
(አላህም በነፍሶቻችሁ ያለውን ነገር የሚያውቅ መኾኑን ዕወቁ፤ ተጠንቀቁትም፡፡)” (Suuratu Al-Baqara 2:235)
Tafsiira (Ibsa) “Rabbiin wanta isin hojjattan ni beeka.” jedhu ilaalchise Imaamu Xabarii ni jedha: Yaa namoota! Rabbiin daangaa salaataa eegu fi kana dhiisu irraa wanta salaata keessatti hojjattani fi dhimmoota keessan biroo ni beeka. Kana irratti jazaa isiniif kafala. Kanaafu, daangaalee (arkaanaa fi sharxiwwan) salaataa irraa waa gatuu ykn dhiisu irraa of eeggadhaa![8]
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 233, Ibn Useymiin
[2] Tafsiir Sa’dii-742
[3] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 235, Ibn Useymiin
[4][4] Tafsiir Muyassar-401, Tafsiir Sa’dii-742
[5] Ma’aariju Tafakkuri-15/275
[6] Tafsiir Sa’dii-742
[7] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 241, Ibn Useymiin
[8] Tafsiir Xabarii-18/417


text:
Gaazexeessaa ONN Biqilaa Amanuu fi Dargaggoo Dachaasaa Wiirtuu humna tika PPn qabaman.
[SQ-Sadaasa 20/2021]
Sadaasa 18/2021 Magaalaa Finfinneetti, Gaazexeessaa TV ONN kan ta’e Biqilaa Amanuu Abbaashooma fi Dargaggoo Dachaasaa Wiirtuu Mosiisaa fi namoonni biroon 10 olta’an humna tika PPn qabamuun magaalaa Sabbatatti hidhamani kan jiran yoo ta’u.
Guyyaa lamaf nyaatafi uffata kan hin argane ta’u Madden Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo nuuf himan.
Dargaggoo Dachaasaa Wiirtuu bara bulchiinsa EPRDF yeroo dheeraaf manneen hidha akka Makelaawwii, Qilinxoo ,Qalitti fi Baatutti dararaama kan ture yoo ta’u Gaazexessa Biqila Amanuus sirna Bilxigginnaan yeroo sadii olhidhame kan ba’edha.
Bilxigginnaan maqaa labsii yeroo ariifachiisa jedhun magaalaa Finfinnee keessatti ilmaan Oromoo adamsamanii hidha kan jiranidha.

Jaatoo Warra Leeqaa, Burqaa Horroo and 189 others
38 shares
Like
Comment
Share


text:
AQIIDATUL OROMIYYAAH
SHEEKH AHMAD WATARII FII AQIIDAA ISAA
Sheekh Ahmad Usmaan Muhammad Al-Oromii (Oromticha akka jechuuti)
Garuu Sheekh Ahmad Watar Jechuun beekkama. Watar bakka Inni itti dhalate hoggaa taatu, Harargee bahaa Oromiyaa keessatti ganda argamtu tahuu Isiiti.
Barri dhaloota Isaa Xaaliyaan biyya seentee amata 3 keessatti. Xaaliyaan kan biyya kolonii Isii jalatti galchite bara 1936 a.l.f.
Sheekh Ahmad Watar daa’imummaa Isaarraa eegalee Barnoota Islaamaa barachuu fii barsiisutti jiruu Isaa dabarse. Inni Sheekha Ulamaa’oota hedduuti. Hararge, Jimmaa, Arsii, Iluu Abbaa booraa fii naannoo adda addaarraa barattoonni beekkumsa Islaamaa dheebuu bahuu fedhan gama Isaa dhufanii galaana beekkumsaa kan inni walitti qabaterraa waraabbataa turan. Ammallee itti jiran.
Sheekh Ahmad Watar Barnoota Islaamaa waan tahe gosa hin barsiisne hin qaban. Beekkumsa Hadiisa Rasuulaa s.a.w keessatti fakkaataan Isaa hin jiru jechuun Ulamaa’oonni ragaa bahaniifii jiran. Fiqhi barsiisutti hoggaa seene Faqiiha honga hin qabne. Seera Afaan Arabaa (Nahwii, Sarfii fii Balaaghaa) hoggaa barsiisu Seerluuga Afaan Arabaa qofaan nama eebbifame fakkata. Usuulul Fiqhi hoggaa barsiisu Isii qofa kan baratee Isiin honga gahe tahuu hubbatta. Tafsiira hoggaa Barsiisu Mufassira fakkaataa hin qabne akka tahe Ulamaa’oonni irratti baratan ragaa bahan.
Amata 44 oliif barsiisuudhaan beektoota hedduu uumuu dandahee jira. Sheekh Ahmad Watar amata Afurtamii Afuran dabarte keessatti ganama Salaata Subhii irraa hanga Asrii ykn Maghriibaa barsiisun dabarsa. Boqonnaa wanni je’amu hin jiru. Tuutti barattootaa takka barattee hoggaa irraa baate tan biraatu itti aansa, tuutti tun hoggaa baate tan birooti itti aana. Haala kanaan hanga galgalaa barsiisuun dabarsan. Haalli kun Ulamaa’oota biyya teenyaa irra hedduu biratti waan baratame. Haala kanaan amantii Islaamaa bareedduu beekkumsaan asiin gahan Rabbiin Jannataan Isaan haa badhaasu.
Sheekh Ahmad Watar Jollummaarraa barnoota barachuun beekkumsa hangana hin je’amne argatanii jiran.
Sheekh Isaak an duraa Sheekh Muhammad Ahmad Abdullaahi kan jedhamarratti amata 10 oli barate. Kitaaboota Fiqhii jalaa hanga honga Isiitti irra daddeebi’ee Sheekha Isaa kanarratti baratee jira.
Sheekh Muusaa Addeellee jechuun Sheekha Seera Afaan Arabaa barsiisuun beekkamu biratti amata 10 dabarsan. Kitaaba Afaan Arabaatti ijjatuu jalaa hanga honga Isii baratanii jiran.
Sheekkootiin Inni waggaa dheeraaf irra deemee irraa barataa ture hedduudha. Hunda biraa Ijaazaa barsiisummaa akka aadaa Ulamaa’ootaatti fudhatee jira. Sheekkootiin Inni Ijaazaa barsiisuuf irraa argate hedduudha. Sheekh Abdullaahi Tuqoo, Sheekh Aadam Tuulaa, Sheekh Aadam Walloo (kan Makka jiraatu. Sharhii Nasa’ii barreeysuun adunyaa kan ajaa’ibsiise.), Dr. Jeeylaan Kadiir fii heddudha. Ballinaan hubachuuf Kitaaba Sheekh Ahmad Watar “إتحاف القاري بأسانيد أحمد الوتري ”  > dubbisaa.
Kitaaba kana keessatti Sheekh Ahmad Watar Sheekkootii Irraa baraterraa Muraasa ni ibsa. Kitaabni bali’naan Sanada isaa walitti dhaabbataa tahe hanga Abbaa kitaaba barreeyseetti akkasuma hanga Rasuulaa s.a.w gahutti ni ibsa.
Fakkeenyaaf Sahiiha Muslim Sheekh Aadam Tuulaa, Sheekh Abuu Abdurhmaan Al-Madanii, Sheekh Aadam Walloo fii warra biraarraan siif odeeysa je’ee hanga dhumaa oofa, Sheekh Adama Tuulaa ammo Sheekh Ebalu irraa jechuun oofee Rasuula s.a.w biraan gaha. Jidduu Sheekh Ahmad Watarii fii Imaam Muslim binu Al-Hajjaaj nama 23 jira. Hunda Isaanii bara itti du’an, seenaa Isaanii guutuu himuudhaan oofan. Sheekh Ahmad Watarii fii Nabiyyii Rabbii s.a.w jidduu nama 27 jirra.
Haala kanaan Kitaaba Islaama keessatti beekkamu hunda oofee ebaluurraa, eebaluun ebalurraa, jechuun abbaa kitaabaatti geysa.
Muhaddisni beekkamaan kun Umrii Isaa guutuu Ilmii akkatti haala kanaan baratee barsiisuun dabarsee as gahe. Harargee Bahaa Oromiyaa ganda Watar keeysaa beekkumsa fakkaataan Isaa zamana kanatti bakka takkatti hin argamne facaasaa ture, ammallee facaasaa jira.
Harargee, Jimmaa, Arsii, Iluu Abbaa booraatti Sheekni beekkamaan Ilmiin itti amanan kan Sheekh Ahmad Watar bira hin dabrin akka waan hin jirreeti.
Sheekkootii Inni barsiise lakkaawanii fixuun hin dandahamu Amata 44 oliif nama kumaa meeqaatamaan lakkaawamu barsiisaa jiran.
Sheekh Ahmad Watar beekkumsaa Isaa tan honga geysee fii dandeetti yaadachuu Isaa ibsuuf mee fakkeenya tokko isinitti haa garsiisu.
Seenaa tana darsoota Isaa irraa gurra kiyyaan dhagaye. Gaafa tokko Shekkootii gurguddoo Osoo barsiisaa jiranii tokko “Hadiisarraa Isaan gaafate. Hadiisni akkanaa kan sanadin Isaa eebaluu fii ebaluu kan Sunana Abuu dawuud keessa jiru da’iifa moo sahiiha?” jechuun gaafate. Sheekh Ahmad Watar deebii Isaa deebisun duratti “Hadiisni ati jettu kunii fii sanadni ati jettu kun Abuu Dawuud keessa hin jiru.” Jechuun deebiseef. Sunana Abuu dawuud keessa Hadiisa 5200 olitu jira.
Mee laali! Kitaaba Hadiisa 40 qabu haffazuu dadhabnee jirra. Inni hadiisa Sunana Abuu Dawuud keessa jiruu fii hin jirre addaan babaasee beeka. Allaahu Akbar!
Sheekh Ahmad Watar Kitaaba Ulamaa’iin Islaamaa katabde hunda kan Imaamu Shaafi’ii, Imaamu Abuu haniifaa, Imaamu Ahmad, Imaamu Maalik, Imaamu Bukhaarii, Imaam Muslim, Imaam Ibnu Khuzeeymaa, Imaam Daara Quxnii, Imaam Beeyhaqii, Imaam Nawawii, Imaam Ibnu Teeymiyyaa, Imaam Ibnu Kasiir, Imaam Ibnul Qayyim, Imaam Ibnu Abdul Bar, Imamu Zahabii, Sheekh AbdulQaadir Jeeylaanii, Sheekh Muhammad binu Abdulwahhaab fii Kitaabuma Islaamaa kan beekkamaa tahe hunda baratuu qofa osoo hin taane sanadaan hanga nama barreeysee hidhaa qaba. Ebelurraa ebalu naaf odeeysee jechaa nama 20, 30, 10, eega lakkaawe booda abbaa kitaabaa bira gaha.
Ilmiin Haala kanaan as geeyse! Aqiidaan Islaamaa haala kanaan eeggamte.
Dr. Jeeylaan Kitaaba Sheekh Ahmad Watar irratti dursituu barreeyseen “Sheekh Ahmad Watar irra beekaa Ulamaa’ii teenyaati jechuun” ragaa baheefii jira.
Sheekh Aadam Walloo kan Sunana Nasa’ii Ibsa itti godhee adunyaa Islaamaa ajaa’ibsiise. Sheekh Ahmad Watar waliin qunnamtii Makkaatti godheen beekkumsa Isaanii eega wal dura qabatan booda Kitaaban Ani Sanadaan Odeeysu hunda akka narraa odeeysitu Ijaazaa si kenne jechuun beekkumsa Sheekh Ahmad Watariif ragaa bahee jira.
Sheekh Ahmad Watar yoo argan nama beekkumsa qabu hin fakkatu, namuma nagayaa Islaamaa tokko seeta. If hin guddisu, hin boonu, Adunyaarraa dantaa hin qabu. Adunyaa quba hin qabu, Akhiiraa Isaatiif carraaqatuu qofa dalagaan Isaa.
Sheekh Ahmad Watar Aqiidaan Isaa maal fakkaatti kan je’u Kitaaboota Inni barsiisurraa beeku dandeenya. Anis kutaa itti aanu keeysatti Aqiidaa Sheekh Ahmad Watar kitaaboota Inni barsiisurraa gabaabsee dhiheeysuuf nin yaala.
Sheekhni Bahar Beekkumsaa tahe Oromiyaa Hararghee Bahaa Watar jira. Footoo Isaallee nama kaasee Aalima kanaan wal nu barsiisu dhabuun keenya nama gaddisiisa.
Rabbiin dalagaa Isaanii irraa haa qeebalu. Eenyuu bakka Isaanii bu’uuf arra qophiitti jira yoo jenne deebiin hin jiru.
Ahbaash haala kanaan Ulamaa’ii teenya yoo nuti baruu baanne Filoosoofaroota Isaanii akka Ulamaa’ii godhanii nu daguuf yaaluun Isaanii hin oolu.
Ulamaa’ii akkanaa qabnaa maal dhabnee Ahbaash jala deemna?
Rabbiin nagayaan walitti nu haa deebisu.
Nagayaa fii Rahmanni Nabiyyii irratti haa jiraatu.
Allaahu Akbar!!!


text:
Daldalaa fi Sochiin namootaa karaa Galabat kan Sudaan naannoo El Gedaref kutaa Al Qadarif fi Ityoophiyaa magaalaa Metema godina giddu galeessa Gonder gidduu jiru har'a deebi'ee eegaluu angawoonni biyya keessaa mirkaneessaniiru. Bulchaan Olaanaa godina Gondoor Lixaa Bisex Warqe VOAf akka ibsaniitti konkolaachiftoonni konkolaataa fe’umsaa Sudaan har’a ganama daangaa qaxxaamuranii Metemmaa seenuu eegalaniiru.
Daldala biyyoota lamaaniitiif daangaa ce’uun murteessaa dha jedhaniiru. Miidiyaaleen Sudaan kaleessa akka gabaasanitti, Kaartuum tarkaanfiiwwan ofitti amantaa ijaaruu Itiyoophiyaan fudhatte wabeeffachuun daandii daangaa Itiyoophiyaa waliin jiru deebisanii banuu beeksiseera jechuun Asteer Misgaanaaw gabaasteetti.


text:
Script 1
[Waraabbii kana oomisha suur sagalee keenya keessatti itti fayyadamna. Kunis annisaa gaarii kan qabu,hawwataa fi ergaa guutuu kan dabarsu akka ta'uu feena.]
Ogeessa taatoo seenessaa sagalee sirrii argachuuf maaliif filannoo jalqabaa akka taane beektuu?
Jalqabuuf seenessawwan qulqullina ol'aanaa qabanii fi garee to'annoo keenyaan calalaman qofa isiniif dhiheessina. Dabalataan galaanni artiistota seenessa sagalee keenyaa filannoowwan kumaatamaan afaanota,akkaataa fi gatii isin gituun isiniif dhiheessu. hundaa olitti pirojeektiin ykn sagantaan keenya wabii gara ga'iinsaa qaba. tajaajila keenyatti yoo gamnmadoo ta'uudhaa baattan gareen bulchiinsa qophii keenyaa gidduu seenuun qarshii keessan isiniif deebisa. [Tokko tokkoo jechootaan booda gidduutti xiqqoo dhaabaa] gaaffiin gaafatame hin jiru.
Dhimma maamila keenyaaf dursa laanna. kanaafuu yeroo hunda gareen keenya isin gargaaruutti gammadoodha. Yeroo nufaana turtanitti muuxannoon argattan itti fufiinsa kan qabu,sirnawaa(pirofeeshinaala) akka ta'u ni mirkaneeffanna. [asitti xiqqoo dhaabaa] sana booda bashannanaa.
Script 2
[Waraabbiin kun duula barbaacha gabaa suur sagalee(marketing campaign) niif itti gargaaramna. Kanaafuu gootummaa, hawwachiisaa fi kan soorgoo qabu akka ta'u feena.]
Addunyaa seenessa sagalee argachuun baay'ee cimu keessatti. Addunyaa hojiin taatoo seenessa sagalee qaalii ta'ee fi mijataa hin taane keessatti warraaqsa taatoo sagalee kana eegaluuf murteessine!
Deemsichi yeroo kamillee salphaa ta'ee hin beeku. ta'us yeroo kamiyyuu caalaa cimoodha nuti.
Dhawatuma dhawataan induustirii taatoo seenessa sagalee kana dijitaala gochuun mana keessanitti isiniif dhiheessineerra. Ergama kana keessatti isin hirmaachisneerra. kanaafuu abjuu kana dhugoomsuu kana keessatti qooda keessan akka ba'attan cimsinee isin irrraa eegna.
Duuba ilaaluun hin jiru.
Gara hojii kanaa ni dhufne,Addunyaas ni jijjiirre bakka amma jirrus geenyeerra [Yeroo xiqqoof dhaabaa] itti fufuuf.
Industirii taatoo seenessa sagalee harka keessan galchaa jirra.


text:
Ummata keenya amantaan gargar foohanii ajjeesuun hedduu na sukanneesse..
Artist Dr. Ali Birra Gochaalee suukanneessaa baqattoonni Keenya yeroo ammaa mudachaa jiruu laalchiseRead More »
Hangaatuu.com ISISiin hagoogamte
ISIS: marsaa (hangaatuu.com) gaazeexeessaa Abdusamaal Suuteen taligamtu qoqqotee seenuun akeekkachiisaa gubbatti maxxanse..Read More »
Lagafto Studio: Gochaalee suukanneessaa baqattoonni Oromoo yeroo ammaa mudachaa jiran laalchise jiraattoonnii Oromoo biyya Kanaada magaalaa Torontoo gadda isaanii akkatti ibsu
Haala fokkotaa ilmaan Oromoo biyya Su’uudii magaalaa Riyaad walirratti oofaa jiran..
Someone Finally Explained How ISIS Was Created, and it Will Make You Question Everything ..
KUTAA 2ffaa SAGANTAA KEESSUMAA WA’EE LOLA ANNIYAA DAWADHAA SHOW MORE
Baqqalaa Nagaa: Mootummaan kun ifiifuu harka isaatiin of ajjeesaa jira
https://youtu.be/nX2XzA9oHnwRead More »
Kabajaa Guyyaa Gootota Oromoo Magaalaa Torontoo Ebla 11, 2015 kutaa 1ffaa
New Dirama Afaan Oromoo (Sin Dabrin)
Aartii Afaan Oromoo Guddisuuf gummaacha keenya haa baanu!!! Yaada qofa kannachuun guddina Aartiitiif humaa hin godhu. Tanaaf gahee gama keenyaa bakka jirruu bahaachuun dirqama lammummaa …Read More »


text:
Naannoo Affaar godina afur naannoo Fentii Rasuu walitti bu’iinsa waraanaa adda bilisummaa Uummata Tigraay waliin geggeessamaa jira jedhame torban tokko kan darbe yoo ta’u, hanga ammaatti aanaalee ja’a keessaa namoonni kummi 75 qe’ee irraa buqqa’uu itti gaafatamaan waajjira ittisa balaa fi wabii nyaataa naannoo sanaa Mehammed Huseen VOAf ibsaniiru.
Lakkoobsi buqqaatotaa ibsamuu irraan kan hafe naannoo walitti bu’iinsi keessa jiru keessa namoonni jiraatan haala akkamii keessa akka jiran waan beekame dhabamuun kan isa yaaddessu ta’uu waajjirichi beeksisee jira.
Balaa uumamaa irra deddeebi’uun harki namaa fi uumaan fide gragaarsa namoomaa irraan dhiibbaa geessisuu itti gaafatamaan kun hin dhoksine.
Humna naannoo sanaatiin rakkoo sanaaf furmaata kennuun akka hin danda’amne, komiishina hooggana soda balaa federaalaaf ibsuu isaanii kan beeksisan itti gaafatamaan kun deggersa itti dabalaa argataa jiraachuu tuqaniiru. Buqqaatotaaf itti gaafatama nyaata dhiyeessuu kan qabu mootummaa dha kan jedhan obbo Mehaammed, naannoo isaaniitti kan argaman jaarmoliin gargaarsaa kan sadarkaa addunyaa hojii gargaars namoomaa irratti akka hirmaatan yaaliin godhamaa jiraachuu ibsaniiru.
Rakkoon sun itti fufee battala jijjiiruun hin danda’amu taanaan, uummanni walakkaa miliyoonaa caalu kan naannoo sanaa rakkoo gargaarsa namoomaa keessatti kufa yaaddoon jedhu jidraachuu obbo Mohammed ibsaniiru.
Dubbi himaan adda bilisummaa uummata Tigraay Geetaachoo Redaa AFPf akka ibsanitti, naannoo Oromiyaa irraa kanneen dhufaniif hidhattoota Oromiyaa naannoo Affaar turan irra haleellaan hangi tokko raawwatamuu amananiiru.
Bulchaan naannoo Affaar Awwal Arbaa namoonni hangi tokko weerarri sun kan nu irratti raawwatameef sababaan waraana nananoo Oromiyaa irraa dhufe simachuu keenyaan jedhanii amanu, kun garuu dogoggora, dhugaan isaa nuyiin humnootii Itiyoopiyaa irraa adda baasuuf yaadamee kan raawwatee dha jechuu isaanii AFPn ibsuun isaa ni yaadatama.


text:
Aaadaan nabiikeenyaa s.a.w. ramadaana keessaa ibaadaa Rabbii gosa adda addaa irraa guddisuudha.
Jibriil halkan Ramadaanaa hundaawu nabitti dhufeeti qura'ana wajji qara'an,Nabiin yogguu jibriil itti dhufe qilleensa bubbisurra keyritti daddafa.
Nabiin s.a.w. irra arjaa namaati,yeroon haalaan arjoomu ramadaana keessa.
Nabiin keenya s.a.w. Ramadaana keessa sadaqaa heddummeessa, Rakkataa gargaarsa godha, qaraatii qur'aanaa baay'isa, Akkasuma salaata,zikrii (faaruu rabbi) I'itikaafa (teessuma masgiidaa) kan heddummeesu tahe.


text:
Gaafa dubbiin hin tolin ijoolleetti qahee nama dheeta baanan taan tahuu hin ooltu. Southampton goolii 6 itti galchan goolii qaraa isiitti daqiiqaa 6essoo irratti ufiitti galchite.
Daqiiqaa 12 irratti ammoo Sergio Augeerotti biruma ejjee waraannateenii keessa buufate.
David Silva ammoo daqiiquma 6 qofa jalaa miila dhaabatetti goolii Rahem sterling istaadiyoomii gama mirgaatti itti kenne itti mikikkile.
Daqiiqaa 45essoo irratti ammoo Rahem Sterling goolii gama itti kennan miila mirgichaan qabbaneeffatetti bitaachaan itti cuqqaalate.
Daqiiqaa 67esso irralletti tokko itti dabalatee,Sterling abbaa goolii lamaa tahe.
Adoo taphii dhumachuuf sekondiin liliphiftu Aerlingtoniin tapha kana irratti kubbaa sadii nama goolii galchu dura buuse kaan kukuruphachaa dhufe kubbaa Leroy Sane dura buuse.Innilleen daqiiqaa 91essoo irratti goolii keessa buuseef.
Manchester Sitiin akkanuma tolchaa,daqiiqaa 90 caalaa gibirsiiftee lafaan qottee goolii jaha itti galchite.


text:
Jannani Eessa Jirtii?
Itti Haa Fufnu
Akkuma Nabiyyii (SAW) irraa mirkanaa’etti Jannani samii torbanii ol jirti. Nabiyyiin (sallallahu aleyh wassallam) akkana jedhan: “Yommuu Rabbiin kadhattan, Firdawsa Isa kadhaa. Sababni isaas, inni (Firdaws) ol’aanaa Jannataati, isa irraa laggeen Jannataa burqu, gubbaa isa Arshii Rahmaantu jira.” Sahiih Al-Bukhaari 2790 Kuni Jannanii samiiwwanii ol akka jirtu agarsiisa.[1]
Bismillah. Alhamdulillah. Rabbii jireenya lama uumee ergasii jireenya tokkoffaa iddoo qormaataa, jireenya lammataa immoo iddoo jazaa taasiseef galanni haa galu. Addunyaan tuni iddoo qormaataa fi hojiiti. Aakhiraan immoo iddoo jazaati fi turtiiti. Addunyaan tuni iddoo qormaataa fi hojii waan taatef yeroo muraasaf turti. Akhiraan immoo gahuumsa namaa waan taateef yeroo hundaa turti. Namni iddoo qormaataa osoo jiruu wanta isarraa barbaadame hojjate, iddoo jazaatti badhaasa guddaa fi qananii abadii argata. Namni iddoo qormaatatti wanta isarraa barbaadame hojjachuu dhiise immoo badhaasa dhabuun dararaa abadiitif of saaxila.
Itti Haa Fufnu
Iisaan gara Samii Ol-Fuudhamuu
Dabalata Dubbisi
Akkuma beekamu Iisaan (nageenyi isarratti haa jiraatuu) gara ilmaan Israa’el nabiyyii ta’uun ergame. Garuu Yahuudonni Iisaa wantoota adda addaatin maqaa xureessu fi yakkuu turan. Dhumarratti isa ajjeesuf shira (tooftaa) baasan. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jechuun dubbata:


text:
SAAMICHA ALBUUDA OROMIYAA
Sharafa Itoophiyaan biyya alaatirraa argattu keessaa 20% kan ta’u albuuda alatti gurguramu irraa dhufa. Bara 2012ttii ( waggota 5 dura) gurgurtaan albuudaa doolara miliyoona 618 ( 618,000,000) argamsiise. Bara 2024 ammo doolara biliyoona 1.5 argamsiisa jedhamee tilmaamama. Albuuda alatti gurgurame doolara fidu kun 100% Warqii akka tahe agarsiisa gabaasni ministeera albuudaafi bishaanii.
Hojii warqii baasuufi biyya alaatti erguu kana keessaa shoora guddaa kan qabu kubbaniyyaa MIDROC qabenyummaa isaa kan Alaamuddiin taheedha. MIDROC iddoolee albuuda Warqiitiin beekkaman gurguddoo kan akkaa Laga Dambii, Adoolaafi Matakkal faa harkaa qaba.
Lafti albuuda Warqii Laga Dambii Itoophiyaa keessatti isa hunda irra guddaati. Alaamuddiin bara 1997 ALA wayyaanee irraa doolara miliyoona 172 bitatee kontiraata waggaa 20 mallatteessifate. Gaafasii kaasii waggaatti warqii toonii 4.5 baafachuun galii doolara Ameerikaa 165,000,000 ( birrii Itoophiyaatti biliyoona 4 ol) argachaa jira. Waggaa tokko keessatti baasii lafa Warqii ittiin bite deebise jechuu dha. Waggoota diigdamman dabre yoo xinnaate doolara biliyoona 3.5 ol ( birri biliyoona 85 kan caalu) Laga Dambii qofa irraa argateera. Maallaqni kun eessa dhaqaa ture? Marii tibbana ministeera albuudaa waliin godhame irratti bakka bu’aan MIDROC akka jedhetti kubbaaniyiichi erga albuuda san fudhatee ‘misooma ummata naannoo Shaakkisootiif” birrii 74,373,988.73 ( doolara miliyoona 3 gadi).Kuni dhugaadha jennee osoo fudhanneehuu, kana jechuun warqii lafa isaatirraa bahu irraa maallaqa argame irraa 1% gaditu faaydaa ummata naannoof gahe jechuudha. Midroc karaa kam hojjate? Mana barumsaa meeqa hojjate? Bufata fayyaa kam hojjate? Oromoota meeqa qacare?
Tooftaalee Mallasaan qabeenya Oromiyaa itti saame keessa tokko kubbaniyyaaleen gurguddaan gaafa darguu harka mootummaa turan, ‘qabeenya ummata Itoophiyaa cufaa’ waan ta’aniif Federaalaan buluu qaban jedhe. Bifa kanaan kubbaniyyaalee Oromiyaa keessa jiran cufa erga too’annaa mootummaa naannoo jalaa baafatee booda maqa piraayvetaayzeeshinitiin mootummaan Federaalaa gurgurate. Kanaafuu doolaarri maliyoona 172 kan albuudin Laga Dambii MIDROC’tti gurgurameen sun kaaznaa Federaalaa gale. San booda hoo?
Heerrii mootummaa Itoophiyaa keewwanni 98(3) gibiraafi rooyalitii albuuda gurguddaa mootummaa federaalaafi naannootu addaan hirata jedha. Labsiin galii albuudaa Lak 23/1996 ammoo gibirri galii albuudaa 35% yoo tahu rooyalitiin ammoo 8% taha jedha. Dabalataanis qabeenya kubbaaniyyaa sanii keessaa 5% jalqabumarraahuu kan mootummaa tahaa jechuudha.
Maarree akka bu’uraalee heeraafi seeraa armaan olitti gibira, rooyalitiifi MIDROC argatu irraa mootummaan Naannoo Oromiyaafi kan Federaalaa hirachuu qaban. Akka seera kanaatiin qoodini Federaalaafi Naannoo hammami akka ta’uu qabu ifatti wanti beeksifame hin jiru. Wanni ifatti dubbatamu yoo jiraate hamma ammaatti Oromiyaan kaffaltii rooyaalitii qofa irraa waa xiqqo akka argattuudha. Jechuunis 8% san keessaa waa xiqqo qicaniif. Kan hafe Alaamuddiinifi mootummaa Federalaatu fudhata. Saamichi Laga Dambii hanqatee achuma ollaa sanitti lafti albuudaa Saakaroos MIDROC fudhatee jira. Lafti kun kuusaa Warqii meetrik toonii 20 ol akka qabutti kan shallagamu yoo tahu doolara Miliyoona 556 argamsiisa jedhamee tilmaamama.
Egaa akkuma armaan olitti agarsiisuuf yaalametti albunnii Oromoofi Oromiyaa kubbaniyyaalee akka MIDROC fi Wayyaanoota maqaa mootummaa Federaalaa dahataniin saamamaa ture ammas itti jira. Kun asirratti dhaabbatuu qaba. Kan ta’uu qabu:
1. Koontiraanni MIDROC Laga Dambii irraa qabu barana dhumatee (expire) jira. Haarayoomfamuu hin qabu. Yoo kan haaroyoomfamu taate bifa haarayaan waliigalteen ummata jiddu galeessa godhate qophaayee ta’uu qaba. Kana gochuuf abbummaan qabeenya kanaa kan ummataafi kubbaniyyaa albuuda san baasu waloon ta’uu qaba ( shared ownership). Qabeenya san keessaa dhibbeentaan hammi tokko ( fakkeenyaaf 40%) ummataa naannootiif kaayamee sheerii bitachuun fayyadamtoota akka tahan gochuu feesisa. Akkasumas galii mootummaan federaalaafi naannoo argatan irraa dhibbeentaa ifatti murtaayee lafa kaayamu misoomaafi eeggumsa naannoo aanaaleefi godinoota albuudni keessatti argamuutiif ooluu qaba. MIDROC haaldureelee kana kan fudhatuu yoo ta’e qofa hayyamni haaromfamuufi qaba. Yoo dide dhiisee haa deemu. Takkaa kubbaniyyaa biraa kan haldureelee kana fudhatu itti arguudha, ykn ammoo kubbaaniyyaa aksiyoonaa biroo dhaabuun hojii itti fufsiisuun ni danda’ama.
2. Kontiraanni Sakaaroo ammas waggoota muraasatu hafaaf. MIDROC albuuda Sakaaroo akkuma qabatetti itti fufuu yoo barbaade waggoota hafan keessattii
– Oromiyaan galii isheen malu akka heera mootummaa irra kaayameetti galii gibiraa, rooyalityfi abbummaa ( ownership) irraa argachuu qabdi
– Ummmanni gidinaafi aaanalee albuudni kun itti argamuu mirgi abbummaa kabajamuufi qaba.
3. Mootummaan Oromiyaa kessatu uummata naannoo Laga Dambii ykn Sakaroo jiraatufi waligalaan ammoo Oromoota hunda qoda fudhachiise furmaannii asi olitti tuqame akka galmaan gahu hojjachu qaba.
Dimshaashumatti albuuda rabbi Oromoof kenne osoo sabni kun biraa hagabuu alagaan irraa duroomuun asirratti dhaabbachuu qaba. Mootummaan naannoo Oromiyaa yoo mirgaafi dantaan ummanni qabeenya uumamaa irraa qabu kana eegsisuuf murnoofi saffisaan socho’uu qaba. Hunda caalaa garuu dantaa isaatif waardiyyaan ummatichuma. Kanaaf ummanni keenya falmaa isaa cimsuu qaba. Keessattu yeroo kontiraannii Laga Dambii dhumee Alaamuddiin karchallee Arabaa jiru kun hiree guddaa waan ta’eef nu hin darbinin jedha.


text:
Partiin biyyaa bulchaa jiru ODPn torban dabre anga'oota isaa sadarkaa ganda qabee hanga naannootti jiraniif wayitaa leenjii kenna turetti waadaa boridii filannootti mallatesse cabsee jechuun ABOn himatee jira.Leenjii kenname keessatti maqaa ABO xuressee jira jechuun komeen jedhuutu dhiyaatee.
ODPn gama isattin leenjii maqa baleessii ABO of-keessaa qabu hin laanne jedhee jira. Badii gama ABOn gaggeeffama ittiin jedhan sana callifnee ilaallee bira darbuu malee komeen dhiyaate sirrii miti jechuun ODPn Raadiyoo Sagalee Amerikaattif ibsera.
Gabaasa Tsahaay Daamxoo Caqasaa


text:
Haalli fayyaa Obbo Gadaa Gabbisaa sadarkaa yaaddessaarra jira jedhame.
Haalli fayyaa qondaala Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Gadaa Gabbisaa sadarkaa yaaddessaarra jiraachuu maatiin himan.
Maatiin isaanii OMNtti akka himanitti, obbo Gadaa Gabbisaa dhukkuba Tiruu (Hepatitis B) jedhamuun qabamuu isaanii ragaan laaboraatorii mul’iseeti jira.
Qondaalli ABO kun erga hidhamanii waggaa tokkoo ol ta’uu kan himan maatiin, dhibee akka kanaa kana dura isaan iratti arginee hin beeknu jedhan.
Dhukkuba kanaan qabamuu qorannoo laaboraatooriitiin erga mirkanaa’ee booda, hoospitaala ciisanii akka yaalaman ogeessi fayyaa itti himuu ibsan.
Poolisiin garuu kana gochuuf akka dide maatiin obbo Gadaa Gabbisaa kan dubbatan.
Obbo Gadaa Gabbisaa erga gara mana hidhaa Buraayyuu aanaa 3ffaatti deebifamanii dhibeen itti cimee haala yaaddessaa irra jiru jedhame.
Maatiin erga ijaan isaan arganii torban caaluus himameeti jira.
Dhimmi fayyaa qondaalota ABO hidhaa jiranii irra deddeebiin dubbatamaa jira.
Hanga ammaa mootummaan dhimma kanaan komatamu waan jedhe hin qabu.


text:
Guraandhala 25/2016
Waamicha Eenyummaa Ummata Oromoo Magaalaa Jimmaa Hundaaf!
Waamichi Ulfina, Irraa Hafuutu Salphina!!
Akkuma beekamu sochiin FXG ummatni Oromoo mootummaa abbaa irree wayyaanee irratti gaggeessaa jiru baatii afur lakkoofsiseera. Sochii ummatni Oromoo gaggeessaa jiruunis barri olaantummaa murna yartuu gabaabbachuutti, aduun bilisummaa ummata balaaf bahuutti dhiyaachaa jira. Akkuma Oromiyaa kutaawwan biroo sochiin FXG gidduu kana Godina Jimmaa aanota tokko tokkotti eegalamee jira. Mootummaan wayyaanees sochii ummatni keenya gaggeessaa jirutti rifachuudhaan waan qabuu fi gadi dhiisu wallaaluudhaan yeroo ammaa kana raafama guddaa keessa galee jira. Haaluma kanaan Godina Jimmaattis mormii guddaan muudachuu dandaa jechuun mootummaan wayyaanee sochii ummatichaa danquu fi karaa miidiyaa dharaan ittiin hololuuf akka tolutti guyyaa boruu jechuunis Guraandhala 26, 2016 (Jimaata) ummata Magaalaa Jimmaa walgahii ariifachiisaa jechuun Galma Gibeetti waamee jira. Kanaafuu, ummatni Oromoo magaalicha keessa jirtan walgahii mootummaan gabroomfataa wayyaanee umrii isaa ittiin dheereffachuuf waame kana mormiitti akka jijjiirtan waamicha eenyummaa isiniif dhiyeessina.
Yeroo haraa Oromoo fi Oromiyaarratti mootummaan wayyaanee waraana ilmaan Oromoo xiqqaa fi guddaa, dhiiraa fi dhalaa, jaarsaa fi jaartii, dubartii ulfa osoo hin jedhin dhiiga dhangalaasaa, lafee caccabsaa, madoo fi qaama hiruu taasisaa kanneen hafan mana hidhaatti guuraa jira. Kanaaf, ummatni Oromoo Jimmaa yeroo Oromoorratti waraanni labsamee jirutti sababni diina waliin teessanii dhimma Oromoo fi Oromiyaarratti mariattaniif hin jiru. Diinni Oromoo isiniifis boru diinuma, Oromoodhumatu isiniif dhiiga! Waliif haa birmannu!
Ummatni Oromoo Godina Jimmaa sirna nama nyaataa wayyaanee irraa miidhaa yoo taeen ala faayidaa argate tokkollee akka hin qabne hubadhaa! Oromoon kan dhiiga dhangalaasaa jiruuf biyya ofiirratti hiree ofiin of bulchuu murteeffachuuf, qabeenya ofiirratti abbaa qabiyyummaa eenyummaa tikfachuuf, biyya ofiirratti abbaa biyyummaa gonfachuuf malee daangaa namaa dhiibuuf ykn qabeenya namaa saamuuf ykn immoo mirga namaatti buuuf akka hin taane hubadhaa! Kanaafuu, irra deddeebiuudhaan isinis biyya ofiirratti abbaa biyyaa tauuf, hiree ofii ofiin murteeffachuuf waamicha eenyummaa ummatni Oromoo isin waamaa jirurratti argamuudhaan diinarratti sagalee keessan akka dhageessistan jechuuf isin beeksifna! DIINATTI WAAROO SALPHINAA AKKA UFFISTAN NI ABDANNA!!
Dubbiin baayatteef harreetti hin fean akkuma jedhamu sana, haala Oromiyaa fi Oromoon keessa jiru gurraa ni qabdu, ijaanis ni argitu! Gumaacha eenyummaa keessan bahaan waamicha keenya!!
Waamichi Ulfina, Waamichaa Irraa Oolutu Salphina!!
Gadaan Gadaa Bilisummaa!!
Injifannoon Ummata Oromootiif!!
Qeerroo Dargaggoota Oromoo Magaalaa Jimmaa Irraa


text:
Teewdiroos Tashoomee: Lubbuun Dr. Abiyyi aartiitti dhiyoo jirti
Loltuus, qote bulaas, dafqaan bulaas turan. Barreessaa akka ta'an namni beeku garuu waan jiru hin fakkaatu. Tewodiroos Tashoomeetu beekaa?
Akka Teewdiroos jedhutti yoo ta'e fiilmii ''Qazqaazzaa Walaafin'' jedhamu alatti hojii isaa hunda keessa ga'een Dr. Abiy keessa jira. Waan kana ballisnee yoo ilaalle, barreessaa Abiyyi "Abay Wayiis Veegaas", "Fiqir Siferdi", "Qeyyi Siteti"fi fiilmota Tewodiroos biroo saddet keessatti karaa hin beekamneen yaada gumaachuun isaa hin hafne.
Waanti kun erga beekamtii argatanii toora barreeffamaattis waamsisuuf kan ta'e jedhee hojjetamedha?
Hojiin waa kalaquu ykn hog-barruun isaa attamiin ilaalama? "Soosti Maa'izen" keessatti isaan meeqa hojjetan?
Kan hubachuuf akka nu dandeessisuuf, abbaa qabeenyaa mana fiilmii Siniimaa Sabaastoopool kan ta'an Obbo Tewodiroos Tashoomee waliin turtii taasifneerra.
Ministira Muummee Fiilmii Barreessu?
Ministira fiilmii eebbisiisu nu mudateera ta'uu danda'a. Ministira Muummee fiilmii barreessu garuu...? Ani beekaa! Yaadumti isaayyu welefeendee wa'iidha.
Abiy Ahmad osoo dursaa biyyaa hin ta'iin dura ykn gala 4kiiloo dura nama fiilmii barreessa isa duraa ta'uu danda'a malee maqaa biraan kitaabota barressuun garuu ministira muummee jalqabaa miti.
Ministirri Muummee duraanii Mallas Zeenaawwii, kitaaba "Miku'iku'aay Zeyfileyelu Mahitso" asoosama jedhamu maqaa qalamaa Tasfaayee Yehulaasheet jedhuun akka barreessan ni dubbatama. Maqaan kitaaba kanaa hiikni isaa "karra rurukkatamuun irraa hin dhaabbanne" akka jechuuti. Kitaaba biraa "Gennatiinaa" jedhamus ni hamatama.
Abiy Ahmad ammoo maqaa "Dirahaaz" jedhuun "Hirkaabi naa Menber" akkasumas "Seteetee" kanneen jedhan akka gumaachan erga odeeffamuun eegale bubbuleera.
‹‹Dirahaaz›› kan jedhu yoo xiqqate gabaajee maqaa isaafi kan haadha warraa isaa ta'uu akka malu shakkuun ni dand'ama. Qubeewwan hafan kan ijoollee isaanii kan bakka bu'an ta'uu maluu lata? Tewodiroos kanarratti waan tokkoyyu jechuu hin barbaadu. Kan walbaran Jimmarrraa eegalee haa ta'u Aggaaroorraa, mana barumsaarraa haa ta'u erga guddatanii waan akeekee beeku hin qabu, jechuun "gaaffiin kun naa haa darbu" jedheera.
Hojiin ogummaa isaanii durarraa eegalanii akka gamagamamu ni dubbatu. "Hojiiwwan koo keessa Abiyyi jira; hojiiwwan Abiyyi keessa ani jira."
Qola kitaaba Barreessaa Abiyyirra yaadni Tewodiroos kana mirkaneessu jira.
"Seteeteen" kitaaba Abiyyi kan biroodha. Seenaa nama Jimma keessa turee "Kadiir Seteetee" jedhamuuti.
Bara mirgi dubbachuu hin turre keessatti Adabaabaayii Jimmaa irratti jabinaan kan dubbatan turan jedhu. Kanarraan kan ka'e aanga'oonni hedduun akka darara irraan ga'aa turaniifi dhumarratti lafa dhoksaa tokko geessanii akka namicha sana ajjeesan Tewodiroos Tashoomee sagantaa raadiyoo "Ye derraa chaawota" jedhamurratti dubbatee ture.
Kanaaf, Doktor Abiyyi maqaa nama fincilaa kanaan maaliif kitaaba barreessee? Maaliif maqaa Dirihaaz jedhuun maxxansiisan? Kanneen jedhan yoo gaafachuu jalqabne deebii caalaa gaaffiiwwan biroo nutti kaasa.
‹‹Kadiir Seteetee qabsaa'aa bilisummaa waan tureef kitaaba isaaniitiif filatan akka natti fakkaatutti," jedha Tewodiroos.
Dr. Abiyyi kitaaba nu dhoksan qabuu?
Tewodiroos Tashoomeef, Dr. Abiyyi Ahmad nama alkaniifi guyyaa dubbisu qofaa miti. Nama gaggeessummaaf dibame nama qajeelaa qofaas miti. Waan hedduudha.
Hundaan ol garuu, "lubbuun isaa ogummaatti dhiyoodha" jedha. Kanaafidhas, "Isa waliin saatii tokko dabarsuun waggaa tokkoof mana barumsaa galuu waliin kan walqixa ta'uuf" jechuun ragaa ba'aaf.
Gaaffii hojii ogummaa biroo yoo qabaateef kan BBC'n gaafate Tewodiroos hojiiwwan namoonni hin beene akka qabu hin dhoksine.
‹‹Soosti Maahizan›› keessatti garuu ga'een Dr. Abiyyi %50 akka qabatu dubbata. Mata-dureen isaafi wixineen jalqabaa kan isaa akka ta'e itti dabalee "dhimmoota siyaasaa fiilmicha keessa jiran isatuu itti dabale,›› jedha.
"Namoonni baayyeen hojii kan isaa akka ani maqaakootiin baafadhetti na qeequ. Kanan maqaa isaa heeruu hin barbaanneef akka maqaan isaa dha'amu waan hin barbaanneef. Ta'us garuu aniifi inni karaa walii galuun isa galateeffadheera.
Fiilmichi yeroo xumuramu tarree namoota galateeffatamanii keessaa "obboleessakoo Abiyyi" kan jedhu Ministira Muummichaa ammaa kana bakka bu'a.
"Soosti Maa'izan" erga siniimaa keessaa ba'ee baayyee tureera. Amma garuu gara siniimaatti deebisuuf qophiin taasifamaa jira. Maaliif yoo jedhame, "Namoonni baayyeen akkan deebisee agarsiisu na gaafataa jiru. Nutis qophaa'aa jirra," jedha Tewodiroos.
Isaan boodahoo? Namoonni arguudhaaf ariifataa jiru. Lakkoofsi namoota ilaalanii torban darbe keessa dachaan dabaleera.
Erga yaanni kun ka'ee namoonni walakkaa miliyoonaatti siqan marsariitiirraa daawwataniiru. Isaan kana keessaa garri caalan fiilmii kana keessaa Dr. Abiy keessaa qaba jechuu dhaga'anii daawwachuuf murteessan. Daawwattoonni fiilmii kanaas, erga daawwatanii jalatti yaada naaf kennaniiru.
"Ministirri Muummichaas akka fiilmichi isaaniif ilaalamu fedhuun isaanii hin dhoksine. Namoonni Soosti Ma'izan hin ilaaliin akka ilaaltan carraa kanaan isin nan gorsa, " jedhan afeerraa hirbaataa qondaaltota Eertiraa dhufan waliin qabaatan irratti.
‹‹…Hin dubbatiin jedheen ofuma kunoo gadi baase››
Fiilmicha barreessuu isaanii akkaataa Dr. Abiyyi ittiin ibsan kaayyoofi mullata duraan qabu turan akka qorannu nu taasisa.
Afeerraa hirbaataa jila Ertiraarraa dhufaniif taasisanirratti kan irra deddeebiin dubbatan waa'ee obbolummaadha. Isayyu miira si'ataa ta'een. Yeroo dubbatani maratti arka reebuun hamileen kennamaafii ture kan hin dagatamnedha.
"Anumti hanga ta'e kanan keessatti qooda fudhadhe fiilmiin Soosti Maahizan ergaawwan darbasu keessaa inni tokko uummattoonni Eertiraafi Itoophiyaa yeroo rakkinaatti akka walgargaaranidha. Bara rakkinaatti jaalalli isaan waliif qaban maal akka ta'e agarsiisa."
Waggoota dheeraaf icciitii qabatanii turan yeroo ifa gochuufi dhiisuu yaadanitti qalbiin isaanii akka hirame irratti beeksisaa akkas jedhan, " Yeroo dheeraadhaaf Teediidhaan hin dubbatiin jedhee kunoo ofumakoo gadi baaseekaa."
Fiilmiin Soost Maa'aazan erga barraa'ee waggaan torba darbeera. Yowwis Dr. Abiyyi miseensa mana maree bakka bu'oota uummataa turan.
Akka Teewdiroos jedhutti, Dr. Abiyyi dursaa biyyaa akka ta'an dura dursanii beeku ture ''dursaa biyyaa ta'uuf qophaa'aa akka ture nan beeka.''
Maqaan isaanii akka hin dhahamne gaafachuunisaaniis kanumaaf ta'uu mala. Suura ka'uufis fedha qabaachaa akka hin ture miidiyaaleef himuun isaaniis ni yaadatama.
Teewdiroos hiriyyaan isaa Dr. Abiyyi Ahimad dursaa biyyaa akka ta'u beekus ''yoom akka ta'un hin beeku turee'' jedha.
Tooftaa barruu Dr. Abiyyi
Oogummaa barruu filmii keessatti wanti guddaan daawwattoota jaalalaan bituu danda'uuf dandeettii barreessichi ergaa dabarsuu barbaaduu bifa adda ta'een dabarsuuti.
Dr. Abiyyi hiree Itoophiyaafi Eertiraa yeroo ni ta'a jedhamee hin yaadamne keessatti baraan fuulduratti furguggifaamanii ilaaluu danda'aniiru.
Teewdiroos Tashoomee barreefama isa jalqabaa wayita itti agarsiisu, haalli itti Itoophiyaafi Eertiraan walitti dhufan taatummaa faalla waliin ta'uu hin qabu jedhuun lameen waliin bu'aa bayii keessa wayita darban mul'isuu qaba jedhanii barreefamicha jijjiiraniiru.
Barreefama sirreessan keessatti lammileen Itoophiyaa fi Eertiraa obbolaa akka ta'aniifi masaanummaan hiree isaanii akka hin taane mul'iisuuf yaalaniiru.
Fiilmichi wantoota baayyee jajaman qabaatus rakkoolee fiilmonni Itoophiyaa qaban ni qooddata jedhu ogeeyyiin fiilmii.
Ta'uus fiilmichi kutaalee addunyaarra naanna'ee goonfamaa jira.
Afrikaa Kibbaatti, badhaasa''Afrikaan Muuvii Awaard'' jedhamu inumaayyuu gosa sadiin mo'ateera. Feestivaala fiilmii Paanafrikaan irrattis waancaa tokko mo'ateera. Ruwaandaattis badhaasa ''Beest oodiyeens Awaard'' argateera.
Yuutiyuub irratti namoonni fimii sana bohaa akka daawwatan yaada isaanii barreessaa jaalachuu isaanii ibsaniiru.
Qeeqota fiilmii kana irratti ogeeyyii filmiirraa ka'aa jiruuf itti gaafatamummaa kan fudhatan barreessaa filmichaa ta'uu jedhamee Teewdiroos gaafatamee, ''kun rakkoo Daayireektaraa malee kan barreessichaa miti, anatu qeeqa sanaaf itti gaafatamummaa'' fudhata jedheera.


text:
Qindeessitonni RSAf akka ibsanti, hawaasnii sivilii fi paartileen siyaasaa marii guutuu biyyaa gaggeeffamuuf karoorfame keessatti, qooda qabaatan ilaalchisee gad fageenyaan mari’achuuf ta’u ibsan.
Kaawunsiliin kun lameen baatii Waxabajjii dabree ture dhimmootii yeroo kan biyyatti irratti walii wajjiin hojjachuuf kan walii mallatteessan.Itiyophiyaan komiishiina marii guutuu biyyaa waggaa kana keessa kan hundeessite yoo ta’u kunis kanneen biyya keessaa irratti hirmaachuun falmii jiran mara irratti dubbachuuf carraa banuuf yaadamee tu.


text:
Ajajaa Al-Shabaab duraanii Muktaar Robow Alii akka mana keessaa hin baanee dhorkamuun koo filannoo biyyatti kibba dhiyaa keessatti hirmaadhee akka an waajiira hin qabanneefi jedhee jira.
Maqaa Abu Mansuur jedhamuun kan beekaman namnii kun, itti aanaa hogganaa Al- shabaab kan turan yoo ta’u bara 2017 garee al-shabaab keessaa ba’e.Mootummaan somaaliyaa ganee ba’u isaa kana jalqaba kan faarsee yoo ta’u, booda garu, filannoo prezidaantummaa bara 2018 gaggeeffameetti akka hin hirmaanneef hidhe.
Magaala Moqadishoo keessatti manaa akka hin baaneef erga bara 2018 kaasee hidhamee kan jiru Abu Mansuur RSA akka ibseetti, mana keessatti hidhamuun koo siyaasa irraa madde jedhee jira.
Farmaajoon marsaa lammataaf filamuu hin fedhu kan jedhu Abu Mansuur lmmiwwan somaaliyaa iddoo hunda jirtan Farmaajoof sagalee tokko illee hin kenninaa jedhee jira


text:
Afrikaa Kibbaa keessatti gurmuuleen baqattootaa, sababaa “miidhaa jibbinsa lammii alaa tu nu irratti geggeessamaa jira, jedhaniin baatii dabre irraa jalqabanii waajiraalee Tokkummaa Mootummootaa achi jiru dura buufachuudhaan, akka biyya aka gara biyya sadaffaatti isaan dabarsan kadhataa jiran.
Namoonni Burundii , Koongoo, Maalaawii fi Ruwaandaa irraa gara sanatti baqatan kun, biyyoota isaaniitti deebi’uun akka nagegeenya isaaniitti balaa tahee fi biyya itti baqatan – Afrikaa Kibbaa keessatti immoo akka hin simatamiin dubbatu. Irra jireessi baaqattoota kanaa, kanneen waraansa dheessuudhaan Ripublikii Dimookiraatawaa Koongoo irraa gar sana deemani.
Jibbinsa lammii alaa Afrikaa Kibbaa keessa jiru irraa kan ka’e manneen jireenyaa fi manneen daldalaa isaanii samamuun, dhuunfaatti haleellaan irratti geggeessamuun akka dabalaa deeme dubbatu.
Hookkaraa fi ajjeechaa dabalatee gochaaleen jibbbinsa lammii alaa irratti hundaa’e bara 2008 irraa jalqabee Afrikaa Kibbaa keessatti daran hammataa dhufe.
Baqattoonni irra jireessi biyya sadaffaatti dabarfamuuf carraan jiru baay’ee xiqqaa dha. Dhaabnii baqattootaa kan Tokkummaa Mootummooraa(UNHCR) akka jedhutti guutummaa addunyaa irratti baqattoonni biyya itti baqatan irraa sababaa adda taheen biyya sadaffaatti dabarfamaniin qubsiifamuuf carraa argatan dhibba irraa harka tokko qofa.


text:
Mana barumsaa Sher Sadarkaa 1ffaa Adami Tulutti argamuuf Daayireektara Mana Barumsaa barbaanna.
Dandeettii walqunnamtii fi gurmaa’insaa, garee tokko bulchuu fi kakaasuu dandeesiissu cimna qabdaa? Daayireektarri Mana Barumsaa Sadarkaa Tokkoffaatti manneen barnootaa dhuunfaa yookiin mootummaa keessatti yoo xiqqaate muuxannoo hojii waggaa 3 kan qabu barbaanna. Wanti nuti akka daayireektaraa tokkootti irra caalaa isin gaafannu kutannoo, kalaqaa, fi ilaalcha gaarii, dandeettii barattoota gurguddoo keenyaa banu dha!
Bakka hojii keenya kan nu deeggaraa jiru karaa marsariitii Ethiojobs’n iyyadhaa.


text:
1- Qunnamtii saalaa godhuu guyyaa soomanaa, kun soomana balleessaa,garuu guyyaa isaa kanhafee soomana itti fufuu qabaa,guyyaa kana qadaa kafaluu qaba,adaba kaffaaraa guddotu isarraa barbaachisaa,-isiinis gabra tokko bilisoomsuudha,yoo hinargatin ji'a lama walitti dhaabee soomanuudha,yoo hindandayin miskiina jahaatama.
2-Nyaachuu fii dhuguu beekaadhaa kan irraanfiin hintahin, soomanni isaa nibada, guyyaa san hanga hafe soomanaan turuun dirqamaa, qadaa guyyaa fure sanii kafaluu qaba, gaabbuu, sheenawuufii towbachuu isa barbaachisa.
3-Bishaan hormaataa dhangalaasuu,osoo dammaqaa jiruu.Kan hirriibaan hintahin.Qaama saalaa harkaan uf tuttuquun,jaarsaaf jaartiin walqaqqabuun,waldhungachuufi walhammachuun tahuu Bishaan hormaataa dhangalaasuu. Kunis Adabuma akka nama beekaa nyaataa fi dhugaatiin fureettu isarra jira.
4-Limmoo nyaataa godhachuu,tan isiin nyaataafi dhugaatirraa duroomuu danda'an.
5-Limmoo dhiigaa godhachuu,dhiga nama biro karaa limmootiin ufitti naquu.
6-Dhiiyni baatiitii fi kan ulmaa namatti dhufuu.
7-Namni soomanaa dhiiga ufirraa baasuu.
Fakkeenyaaf koobaan, hidda muruun, limmoon nama dhukkubsate gargaaruuf ufirraa waraabuun fi kkf dhiiga ufirraa baasuun soomana nifura. Nabiin s.a.w. akki jedhe ''kankoobee fi kan koobbates soomana furan''abudawudii fi nasa'I odeesse,albaaniin sahiiha jedheen.
Hubachiisa-Ammoo dhiiyni ufumaan namarraa yaau kan akka funuunaa fi ilkee buqqaasanii dhiiydee soomana hinfuru. koobas mitii ittis hinfakkaatu.
8-Beekaa ufhaqqisiisuu.
hadiisatti ''Namni soomanaa yoo haqqisaan dirqiin isatti dhufte homaa isarratti hinjiran,ammo namni ufhaqqisiise qadaa haakafaluu''warreen sunanaattu odeesse albaaniin sahiiha jedheen.


text:
Hayyooti fayyaa daa’imaanii akka jedhanitti, daa’imni dhalatanii hanga ji’a ja’aatti harma haadhaa malee nyaati gara biraa akka isaan hin barbaachisne gorsu.
Kun dhugaa saayinsii fayyaadhaan mirkanaa’edha:-
Harmi haadhaa wanta guddinaa fi jabina daa’imaaf barbaachisu mara of keessa qaba. Nyaanni gara biraa daa’imaaf gaarii ta’e hin jiru.Harma hoosisuun kan caalu hin jiru.
Harma hoosisuun daa’imman irraa dhukkuboota hedduu ittisa. Daa’imni dhukkubsattu tokko yoo sirriiti harma haadhasaa hodha ta’e dhukkuba sana dandamachuu isa gargaara (fayyummaa) akka argatu isa gargaara) Daa’imaan harma haadhaa hodhan daa’ima nyaata kan biraa sooratan caalaa fayyaan isaanii amansiisaadha.
Harmi haadhaa yeroo hundaa qulqulluudha. Daa’imman harma haadhaa utuu hin hodhin nyaata garabiraa nyaatan, nyaata nyaatan sana keessa jarmooti fayyaa isaanii huban hedduu jiraachuu danda’u. Harmi haadha garuu, kanarraa bilisa.
Akka qorannoon mul’isutti daa’imman ji’oota jalqabaa ja’an keessatti aannan harma haadhaarraa argatan qofa soorachuun guddina sammu fi guutummaa qaama isaaniif albuudaa isaan gargaaru argachuu danda’u.
Hanga ji’a ja’aatti daa’imman aannan harma haadhaa yoo kan sooratan ta’an, ciminaa fi guddina qaamaa akkasumas dhukkuba dandamachuuf isaan gargaara.
Akka amantaa namoota hedduutti daa’imman haara dhalataniif guyyoota jalqabaa muraasaf aannan kennuufiin gaarii akka hin taane dubbatu. Isaan kan jedhan bishaan sukkaaran akka kennamuuf haasa’u. Barsiifati kun sirrii miti.Fayyaa daa’ima sanaa waan hubuuf.
Lammiiwwan keenya baay’een beekumsa dhabuun kana godhu. Garuu ogeessonni fayyaa fi beektonni fayyaa daa’immanii akka jedhanitti, daa’imni akkuma dhalateen sa’atiiwwaan jalqabaa keesaatti harma haadhaa argachuu akka qaban sirriitti mirkaneessaniiru. Bishaan sukkaaraa fayyaa daa’imman keessanii miidha. Kanaaf harma haadha qofa kennaafi. Kunis karaa baay’ee barbaachisaa fi nyaata fayyummaa daa’immaniif murteessa ta’ee dha.
Akkasumas, haati, aannan ga’aa fi qulqullina gaarii qabu daa’ima ishee sooruuf, ofii isheetiif nyaata ga’aa ta’e soorachuu qabdi. Nyaata harmashee mirgisu (harmi ishee aannan ga’aa akka godhatuuf nyaata barbaachisaa) argachuu qabdi.
Yaadadhu! Daa’imni dhalatee hanga ji’a ja’aatti harma haadhaa qofa hodhuu qaba. Hanga ji’a ja’aatti harma haadhaa irratti nyaati gara biraan hin barbaachisu.
Deggersa Maallaqaa USAID irraa argameen dhaabbata Mersiikoorpisitiin ispoonsara kan ta’e.


text:
Galiin barruu kanaa waan TPLF ammaantana umataratti hojjachaa jirtu erga cincileen booda mala ykn yaada toftaa fi tarsimoo isii umri ittin deerefachuf lafa kaayyatee debisani isumaratti dhimma bahun kufaati isii ittin shafisan gumaachu dha.
Hujin motumaan TPLF ammaantana umataratti hojjachaa jirtu galiin (goal) isaa fincila gara garaa itti ka’ee kana dhamsu dha. Kana taasisuf jacha TPLF hojji adda addaa hojjachaa jirti. Karaaratti nama ajjesuni fi namoota kumaatamin hidhun fincila karaarraa (street protests) dhaabu dadhabnaan labsa yaroo hatattamaa baati jahaf labsun akka hujji amma dhura bifaan ciqqaa (smaller scale) fi dhooysaan hojjachaa turtee amma dirree baatee bifa ykn hala ballaadhan hojjachuf akka anjaa’uf dha. Ka’umsa fincila bara 2015 duraa fi san boodale hamma labsi hatattamaa hin labsamin TPLF namottan hittu lakkofasaan akka labsaan booda hitee ykn hidhaa fi hikaa jirtu hin gahuu. Namoottan kuma dhibbaan tilmaamaman hidhun ammalee fincila irraa dhaabu waan hin jireef kaneen hitee hikudhaa kaneen biro hidhuun fincila naraa dhaabaa tarsimoo ja’uun dhiheenya kana hidhamtoota kuma 9000 ol gadhisun isii ni yaadatama. Hojii isii kan tarsimoo kanaratti hundaaween hojjachaa jirtu kana yoo laallee TPLF itti hongaawaa jirti malee ittin hin milkaawaa hin jirtu.
Erga hidhamtoonni gadhisaman booda gaaffin umataa hin jijjiramu. Hidhamtoonni akki itti hidhaman bifa ragaan malee caluma ja’aan umata walitti gurun waan taheef hidhamtonni kan fincilatti hirmaatan fi kan hin hirmaannee dha. Fincilatti kaneen hirmaatan (Finciltoota) wanni isaan fincilsisee dararaa fi midhaa wagaa dheeraaf motuummaa kanaan saba isaani ratti gageeffamaa jiru waan hubatanif waan taheef hanga dararaa fi midhaan san hin hafinitti sobaa fi oloolli TPLF finciluraa isaan hin deebisu. Finciltootni yoo TPLF mirga haqaa kan akka angoon kan umataa hubatee angoraa bu’uudhaan angoo namoota umatni filateetti kanu yoo taheen malee qabsoo isaani iraa of booda hin deebi’an. Waan TPLF immoo mirga haqaa umataaf hin kanitu taateef murni kun fincila bifa addaatin kaasun isaa waan hin ollee. Finciltooni wanni tokko fincila marsaa kanaraa baratan yoo jiratee karaan ittin fincilanii TPLF firaa kuffisu dandayan karaa heeddu tahu issaati. Bittaa fi gurgurtaa lagachu fi teessuma TPLF humnaan nama walitti qabduratti dubachu baachun akka fakeenyaati kan kaayamu.
Murni lameesaa moo erga fincilaraa qooda fudhachu baachun hidhaa fi dararaa kan issaniraa hin olchinee tahee yoo fincilatti dabalaman irra wayaa jachu murteefachun isaanii hin olu. Murni kun bifa qabsoo fi dadhabbi motumaa kan duraan hin beeynee hidhaan booda hidhamtoota birootiraa waan baruf jacha caraan fi hamileen saba saanitif seenaa dalaguu isaani heeddu ni ida’aa. Itti anun kan jiru barnoota TPLF hidhamtootaaf keenti dha.
Barnotni ykn leenjiin TPLF hidhamtootaaf keenitee bu’aan isaa fincila hin dhaabu. Yaroo ammaantanaa umatni biyasani cufaatu media TPLF dhisee Dish dhima bahudhaan oloola Wayaanee akka hifatee waan mulisaa jirufi manarra deemani Dish namaraa guraa turan. Kun wani mulisu umatni biya sani waan TPLF jattu hundumaa akka sobaa ololaa fi afanfaajif jattu waan hubateefi tahu isaati. Kanaafu barnootni hidhamtootaf kennamee kan TPLF soba dhugaa fakkeesitee ykn dhugumaahu yoo taheelee hidhamtoota biratti fudhatam qabaachu hin dandayu. Soba TPLFn kan wagaa 25 booda sobamaa jiru yoo jiraatee Wayaanee kan umatni soba kiya amanaa jattee yaaduun of sobdu malee umataa miti. Kana ragaa kan tahu Wayaaneen ammallee waan akka dabbaloota isii media isittif dhiheessun akka sobani fi “badi hidhamtoonni baleessanif dhifama gaafatani gadhisaman” jachun soba itti fufaa jiraachu isiti. Hidhamtoonni akka soba isii irraa hin fudhanee kan garsisu photon hidhamtootni T-shirt isiin qoopheessitee itti kanitee kan silaa “Irra Hin Deebi’amu!” ja’uu jijjirun akka “Irra Deebi’ama!” ja’uu tasisun uffachu isaani Facebook ratti jira. Kanatti annun immoo hidhamtoota sodaachisu dha.
“Bishaan mataa ga’ee miila hin hanqatu” jatti Oromoon. The Near Miss Theory kessatti warri qormaata sammuu akka ibsanitti yaroo ilmi namaa tokko waan sodaatu tookkoo yoo isaratt gayee fi akka duraan sodaatee sanitti kan hin midhamnee tahu gaafa baratee sodaan ciqaachaa deema ykn ni dhabama ja’uu. Kanaafu yaroon ammaantana yaroo hidhaa fi dararaan ummata gabrumaa badhachu dadhabee ja’ee ka’ee of booda deebsu waan hin taaneef tarsimoon hidhamtoota sodaachisuf TPLF fudhatee akka warra hidhaa baqachaa turan fulduraa hin baqanee sodaa iraa kaasa malee fincila hin lafisu. Hidhamtoonni yaroo hidhaa galannillee akka gootaatti waan hawaasa kessatti kabajaan simatamutti jiranif hidhaa sodaan hafee sabaaf hidhamun waan ittin boonamu tahati dhufaa. Kanaafu tarsimoon TPLF kan namoota hedduminaan hidhu dhaan leenjisuu ja’uu fincila dhaamssurra fulduraaf akka babalatu tasisa.
“Ififu ni duti maaf of hutii” Oromoon jatu hubachudhan hogganotni qabsoo tersimoo TPLFn kufinsa isii waan armaan gadittin shafisun ni dandayan.
- Karaa hidhamtoota gadhifamanin caasaa qabsoo harayaa jaarun fincila marsaa biraa qindeesu
- Karaa hidhamtoota gadhifamanin akkaataa mana hidhaa keessatti itti turan erga baran booda nama leengisani bifa mana hidhaa kessatti hidhamtootni fulduraatin caasaan qabsoo ittin jaaramu mala basu. Kun wanni tahuf hidhamtoonni mana hidhaa kessatti leenjii fi dararaan booda yaroo dheeraa waan qabani fi bakka tokko kessatti waan nama heeddu tahani galanif caasaa jaaruf ni anjaawa. Yoo kana hunda keessa bassaasota kan keessu tahee basaasootni mana hidhaan alli jiran waan ciqaatanif qabsoon biyya keesaa finciluf ni anjaawa.
- Karaa hidhamtoota gadhifamaniin caasaa motumaa kan man leenjii waraan erga baran booda akka manni waraanaa san ittin barbadaa’u ykn midhaan irratti tahu sagantaa baafachu.
- Marsaa kana miseensoonni OPDO fi hojjattonni TPLF heddun waan hidhamanif qabsoo Oromoof jacha karaa isaanitin miseensoota OPDO fi kaneen ammaantana motumaa walin hojjachaa jiranin caasaa dirirfachudhaan akka harka lafa jalaatin kufinsa TPLF shafisan taasisu.
- Namoota kumaatama mana leenjii waraanaatti hidhu dhaan economy ykn dinagdee biyya osoo hin minee waan yaroo dheeraaf biyya hogaanun hin dandayamneef baajatni TPLF fi economy ykn dinagdeen isii midhamaa waan deemuf karaa midhaan dinagdeen isiiratt jabaatu bafachu.


text:
Prezidaantiin Afriikaa Kibbaa duraanii Jaakoob Zuumaa, Wixata kaleessaa garee qoranna dhimma malaammaltummaa mootummaa isaanii kan bara 2009-2018 geggeeffamu duratti dhiyaachuu dhabuu isaaniif adabi hidhaa kan isaan eeggatu ta’uun ibsamee jira.
Kan qorannaa sana hoogganan itti aanaa hoogganaa abbaa murtii Raymond Zondo akka jedhanitti Zuumaan argamuu dhabuu isaaniif sababi sirrii ta’e hin jiru. Bara 2021 kessa Zuumaan garee qorannaa kana duratti dhiyaachuu ennaa dhaban yeroo lammataa ta’uu isaa ti.
Abukaatoleen Zuumaa kaleessa xalayaa erganiin akka jedhanitti maanguddoon waggaa 78 prezidaantichi duraanii qorannaa sana irrati akka hirmaatan waamichi dhiyaachuun madaalawaa miti, kanaaf hin dhiyaanne jedhan. Gareen of irraa ittisaa kun dhaabbati oduu Rooyiters yaada akka kennuuf gaaffii dhiyeesse fudhatama dhabsiise.
Zondoon itti dabaluu dhaan amalli Zuumaan agarsiisan kanneen biroon ajaja mana murtii akka morman kakaasuu danda’a kanaaf manni murtii heera biyyattii dhimmi kun attamiin itti fufuu akka danda’u murteessuu qaba jedhan.


text:
Abbaan qabeenyaa Kilabii Chelsii Viizaan UK 'boodatti jalaa' arkifate
Abbaan qabeenyaa Kilabii Chelsii Viizaan UK boodatti jalaa arkifate.
Dureessi Raashiyaa kun tapha Waancaa FA kilabiin isaa Chelsiin Maanchester Yunaayitidiin Wenbileeyi irratti 1-0 mo'ate irratti argamuu hin dandeenye.
Namoonni abbaa qabeenyaa ganna 51 ta'e kanatti dhiyaatan akka jedhanitii, yeroo inni viisaa UK haareffachuurra jirutti ture kan duraan barame caalaa yeroo akka fudhatu kan itti himame.
Waa'ee viisaa kanaa gaafatamanii Ministirri Nageenyaa Been Walaas: "Nuti yeroo baayyee dhimmoota dhuunfaarratti yaada hin kenninu."
Waajirri Abiraamooviich dhimmi dhuunfaa miidiyaarratti hin haasa'u jedheera.
Gabaasni akka jedhutti viizaan invastaraa isaa torban sadii dura yeroon isaa darbe.
Boodatti arkifachuun viizaa kun yeroo rakkoon hariiroo dippilomaasii biyyoota lamaanii (UKfi Raashiyaa) gidduutti dhimmi basaasaa duraanii Raashiiyaa Sergee Iskiriippaaliin UK summiin miidhamuu jiru keessa mudate.
Akka gabaasaan BBC Daani'eel Istaanfoordi jedhutti, Abiraamoovich osoo namni tokko gidduu hin seeniin Raashiyaarraa biizinasii isaa deemsifataa ture, jechuun Pirezedaanti Vilaadmir Putiinitti dhiyeenya akka qabus dubbata.
Garuu irra arkifachuun viizaasaa haaromfachuun kun karaa kamiinuu dhimma rakkoo dippomaasii biyyoota lamaanii waliin walqabataa kan jedhu ifatti waanti beekame hin jiru.
Abraamoovich qabeenya bara 1990n keessa zayita boba'aafi gaazii uumamaarraa erga horatee booda bara 2003 keessa abbaa qabeenyaa Kilabii Cheelsii ta'e.
Akka tarreeffama dureessota 'the Sunday Times' kaa'etti sadarkaa 13ffaarra kan jiru yommuu ta'u qabeenya inni qabus paawondii Biliyoona 9.3 ta'a.
Erga Kilabii Chelsii bitatee, gara UK dhufee yeroo baayyee taphoota daawwachaa ture.
Abraamoovich eenyu?
Dureessa Raashiyaa ganna 51
- Bara 1990n dura osoo zayitaafi gaazii uumamaarraa qabeenya hin horatiin dura, meeshaa ijoolleen ittiin taphattu daldala ture
- Abraamoovich dureessa duraanii Boriis Berezoviikii kan michuu Pirezedaantii yeroo sanaa Boriis Yelsiinitti baayyee dhiyaata ture jedhama
- Qeeqxonni akka jedhanitti abbootiin qabeenyaa kun lamaan hidhannoo maatii abbootii aangoo waliin qabaniin kubaaniyoota mootummaa ijoo ta'an gatii gabaa jiruun gaditti argatan jedhu
- Abraamoovich akka bulchaa kutaa Raashiyaa Chukotkaa jedhamu ture
- Pirezedaantii Raashiyaa kan ammaa Vilaadmir Putiin waliin hariiroo akka qabanis ni beekama


text:
Bulchiinsi Tramp lakkoobsa baqattoota Yunaayitid Isteetisiin seenanii waggaa bajataa bara 2021tti gara 15,000tti gad cabsuu kunis har’a Onkoloolessa tokko akka jalqabu kan fedhan ta’uu beeksisee jira. Lakkoobsi kun erga prezidaant Doonaald Tramp bara 2017 keessa aangootti dhufanii as waggaa waggaatti kan gad cabaa jiru bakka bu’a.
Bara 2020 keessa bulchiinsichi lakkooba kana 18,000, ta’uu kan beeksise yoo ta’u, sababaa weerara vaayiresii koronaan kan ka’e sagantaan kun dhaabbachuu dura baqattoota 10,892 biyya ishee akka seenan eeyamtee jirti. Sagantaan baqattootaa kan jabanaa kun bara 1980 keessa kongiresii dhaan raggaasisame.
Ennaa bulchiinsa Baaraak Obaamaa baqattoota 70,000 85,000 tu ameerikaa akka seenan eeyamamaa ture.
Baqattoota Ameerikaa keessa qubachiisuun himannaan kan irratti baname prezidaantiin tajaajila immigration fi baqattootaa kan Luteraan Krish Vignaaraajaah akka jedhanitti lakkoobsa baqattootaa murteessuun kun naamusa itti gaafatama keenyaa kan akka biyyaatti dhaabanneef gatuu dha jedhan.


text:
Anaaf hiriyyaan koo isaan dhugaa isaan gaafa ani injifadhe suuraa na wojjiin ka’an osoo hin taane isaan gaafa ani dorgommiif qophaa’uuf dhama’u mala naaf himan saniidha.
2 Anaaf injifannoon Koo namoota Osoo na kuffisuuf yaalan kufan gargaaree kaasee maalummaa dhala namaa isaan barsiisuudha
3 ulfa keetuu yoo argan akka dahuu dandeettu namoonni hin amanne baayyeedha
4 Anaaf sodaan koo godaannisa jechaa fi gocha namaa osoo hin taane godaannisa seenaati
5 Nama seenaan ajjeese seerri bilisa baasu hin jiru
Kitaabicha keessa Kan fudhatame
Eebbi: Guyyaa 27/7/2014
Bakki: Magaalaa Kokkossaatti
Odeeffannoo Dabalataaf


text:
Khora sabaa Jechuun maal jechuudha?
Akka heeraafii seera ABO dhatti khora sabaa jechuun akkuma maqaa isaa khora sabni oromoo hundii kheeysatti if arkujechuudha eega qaamni QBO gaggeeysu sadarkaa jiru hundarraa walitti dhufeen booda khora khanarratti Rakkoo jirtuf furmaata khennee qabsoodhaaf kharoora lafakhaaya. Garuu khorri amma yaamame khun akkas nifakkaata oromoon hundi qooda irraa fudhachuuf taa’aa? Yoo oromoon hundi qooda irraa hinfudhanne akkamitti khorasabaa jennee yaamna?
Moo Injifannoo waggoota Afurtaman dabran oromota khutaa biraatifii amantii gargaraa ABO kheysa yaasuu irrati arkamte Labsachuufi? bakka oromonni hundi jiranitti rakkina kheeysa dhaaba ABO hiikhanii humna takkaan dhuguma qabsoo Finiinsufi kan khorri yaamame?? Lakki akkasiimi dubbiin osoo akkas godhuu feene maalif bara afrtama qabsoon nutti fudhatti? Nuti khakhuu Jaallan kheenya warreen lubbuun jiraniifii waregamaniis wajjiin seenne hanga galmaan geenyuu hafuura hin baafannu jechuun qabsotti makhamne. ABO abbaan fedhees haa hundeeysuu san rakkoo teenyaamiti garuu ABO dhunfachuu qofa khayoonteenya! San bara 2013 fi 2014 sadarkaa dhumaa irra geenye gutumaanguututti ABO kheenya taasifanneeti jirra. Arra ABON tan bara 1976 kheeysa jaarraan hooganu tan %99 islaama turte saniimiti jechuudha. Dhugumatti qabsoo dhaaba khana qulqulleesuuf goone qofaamiti sababaa qabsootiin warreen alaa nutti dabalamuu fedhanifi dabalaman if irraa eeynee kan osoo hinbeekamin seenaniis osoo hidda hin hidhatin darbaa guutuguututti gubbaarra hanga jalaatti alaafii kheeysaan dhunfannee asgeenyeera Dhiiga jaallan kheenya lafa hinballeeysine amaanaa hin nyaanne jechuudha. Waan jechaa jiran fakkati malif yoo jettan akkuma yaanni khun ibsutti qabsoon godhamaa turte yaadannoo yeroo dhihoo irraa yoo khaane bara 2013 yeroo dubbataa dhaabaa Yahya Jamaal /Boruu Barraaqaa arihan sababaan tokkolleen hinturre Shira dur lafaa qaban waan hintahin. akkasumatti Tokkichaa achi kheeysatti hafe khan lafee laagaa danqarte itti tahee shira isaanii hunda dandaheetuma wajjiin tirachaa baroota soddomman dabran khan ture Itti aanaa HD Obboo Bultum Biyyootiis dabareen geeysee bara 2014 ifkeeysaa baasan sababni isaan yeroo san khennaniif Itti Aanaa HD lama godhanne ja’anii ummata oromoo guutuu sobanii laaftumatti bira khutan amma dubbiin tolteef gafii oromoon gaafattu deebisuuf qophiidha ja’anii gama khora yaamuuti seenan maliif jennaan aangoo guutuu guututti oromoota hunda firraa fageeysanii dhuunfatan halaaleyfachuuf khora sabaa yaamuun dirqama waantaheefi natti fakkata. Haatahuuti khorasabaa yaamame khanarratti eentu filamuuf taa’a? Tun gaafi qabdii bakka HD,IAN, Ajajaan WBO walii galaatifi Itti gaafatamaan haajaa alaa Dameen Siyaasaa hundi harka isaanii jirtutti eentu filamaan rerrega fakkaatiimire. garuu dubbiin tan duriin gargari arraantana maalif yoochattan yoo HDn filamees namni biraa khan naannoo HD filamuus ABOn tan Warra khutaa tokko taatee oromoodhaaf ifa tahuufteeysi gaafiin guddoon tan ilmaan oromoo khutaalee hafan hundaati kheeysattu tan oromoota baha oromiyatiifii khibba baha oromiyaati khan alaafii mana namafii sa’a itti dhabe khan qe’een itti daaroyte bineensi gaaraalleen itti biyaa godaaneeti. Amma hireen tan Ilmaan Bareentooti eega warri shiraa khan oromoo addaan guuru iduudhaa baheen booda maal akka sababsachuuf taa’an eeyna durii warra sammuun habashaattu addaan nufooye nu hasaasee nubasaasee walitti nunaqee hayyoota kheenya akka harka kheenyaan ajjeefnu nugodhaa ture. Yeroon itti badii dabarteef dhiifama waliif godhanii gama qabsoo dur eegalaniiti tokkumman deebi’an yaaminsa onnee irra buqqa’e waliif godhuun yeroon amma jenna.
Akkuma duraanuu qabsoo hidhannoo tan arrantana khutaan tokko itti abbaa tahee ifiin yaametana uumtanii eega waraana khumotaan lakkaawamu horattaniin booda khabajaa oromummatiif warra sammuun habashaa khan aangoo malee oromummaa hin beeyne ifitti simattanii akka isaan qooda lammummaa isaanii bahan gochuudhaaf yaaltanii garuu isingananii qabsoo isin uumtanii dahannoo taataniif hayjak godhanii harka daaraa hare isin godhan san akkan taane if eegannoo guddoo godhuu qabdan jenna. Gama biraatiin seenaa saaminsa Jaarmayaatiifii tan qabsoo ifiin yaamuuf warri sammuun habashaa godhan tan bara 1976 irraa eegallee waantoota tahan hanga tokko kheeysattuu namoota hoganoota qabsoo khanneen shiraan dhimaman khan akka Buruysoo,Guutama Hawaas,Mul’is Gadaa,Araarsoo Wadaay, Nadhii Gammadafa hogganoota waraana khannen akkamitti akka shirri isaan nyaate isiniif dhiheeysuuf teenya. Hangasittu ija teeysan banadhaa gurra kheesan haxaawadhaati warra sammuun habashaa irraa if eega maliif jennaan akkuma waliin beeynutti warri shiraa afoshaafii Masgiidaas tahee mana sagadaa medialee hunda tohaachuuf akkuma jaarmaya qabsoo saamanii ifiin yaamansan godhuuf akka saree maraatteeti batachaa waan jiraniif hulaa teeysan itti xirqim godhaati qabsoo teenya tan waloo eegalaan dhaamsa kheenya.


text:
Sababaa faca'iinsa vaayrasii koronaan kan ka'e Walii galaan haala itti Suudaan keessatti gargaarasa dhala namaa itti raabsamaa ture jijjiruuf dirqamuu isaa mootummaan biyyattii fi jaarmayoonni Tokkummaa Mootummotaa beeksisanii jiru.
Sudaan keessatti kooviid-19 dhukkuba jedhamuun kan qabaman namoota 10 kanneen du'an immoo 2 ta'u dhaabbatti fayyaa addunyaa mirkaneessee jira.
Suudaan keessa baqattoota jiran Miliyoona sadii dabalatee waluumaa galauummanni Miliyoona 9.2 gargaarsa dhala namaa eeggataa jira


text:
Har’a Muddee 13/2015 Godinaalee Oromiyaa keessaa kan itti fufee oole
1. Godina shaggar lixaa –Amboo, Gudar, Baakkoo, Gincii, Gindabarat, Jalduu, Skukutee, Xiqur Incinnii keessatti itti fufee oolee jira.
Ona Jalduu fi Gindoo keessatti FDG mootummaa wayyaanee bakkaa raasee jira. Meeshaaleen waraanaa lafa irraa fi qilleensarras dabalatee gara onoota kanaatti humna dabalataaf guuraa oolan, uummanni ona kanatti kaleessaaa kaasee hanga har’aatti diddaa isaa ittti fufee jiru lakkoofsa guddaadha, namni mana isaatti hafe hin jiru waraana Wayyaanee marsaa lamaa oliif magaala keessaa baasanii jiru, hanga bilisummaa fi walabummaatti diddaan uummataa hin dhaabbatu
2. Godina Shaggar kaabaatti- kuyyuu, Gabra Gurraachaa, Muka Xurii, Salaale keessatti diddaan daandii cufuudhaan kan wal irraa hin cinnee guyyaa guyyaatti haaromsuudhaan itti fufaa jiru. Humnoota waraana Wayyaanee Agaazii fi poolisoonni oromiyaa onoota kanneen keessaa ariyanii yeroo ammaa daandiin cufamee akka jiru odeessaan ibsee jira
3. Iluu Abbaa Booraa- Buree, Mattuu, fi kkf keessatti walgayiin OPDOn waamtee uummata gowomsuuf gaaffii uummataa yeroo kanaa miliyoona 40 oliin farreen nageenya jechuun dhaadattu walgayii ishee fesheleessuun uummanni deggeroota keenya ofiin jettus dhiitee bahuun qaanesse gara diddaatti seenee jira.
4. Godina Qellem wallaggaa- Jimmaa Horroo, Sayyoo, Dambi Doolloo, Anfilloo, Gidaamii fi Begii keessatti FDG barattootaan itti fufee jira. ona Jimmaa Horroo keessatti dhukaasni darbee darbee uummata irratti tahaa jira, qonnaan bulaa fi barattootni qabamaa jiru. Daandin konkolaata darbee darbee cufamaa jira.
5. Wallagga Lixaa-Najjoo, Manasibuu, Gimbii, Mandii, Ganjiitti diddaan hin dhaabbanne itti fufeetu jira.
6. Dhaabbilee barnootaa yuuniversitiilee adda addaa keessatti sochiin nyaata lagachuu, hucuu gaddaa uffachuun diddaa isaanii har’a diddaa isaani mul’isaa oolanii jiru
Har’a Muddee 13/2015 Godinaalee Oromiyaa Keessaa Kan Itti Fufee Oole.
Har’a Muddee 13/2015 Godinaalee Oromiyaa keessaa kan itti fufee oole


text:
Akkaawuntiiwwan fi fuulawwan Feesbuukii maqaa artiist Leencoo Gammachuutiin banaman!
Akkaawuntiiwwan fi fuulawwan Feesbuukii maqaa artiist Leencoo Gammachuutiin banaman!
Fuulawwan fi akkawwuntiiwwan Feesbuukii sobaa maqaa Artiist Leencoo Gammachuutiin banaman odeeffannoowwan garagaraa maxxansaa akka jiran hubanneerra.
Keessattu fuulli Feesbuukii maqaafii suuraa artiistichaa fayyadamuun banamefii hordoftoota Kuma 83 ol qabu yeroo yeroon odeeffannoowwan garagaraa qooda.
Fayyadamtootni Feesbuukii heddus maxxansawwan qoodaman irratti yaada kennu, deebisaniis hordoftoota isaaniif qoodu.
Haa ta’u malee fuulli Feesbuukii suuraansaa maxxanfame kun kan isaa akka hintaane artiist Leencoo Gammachuu Itoophiyaa Cheekif mirkaneessera.
Akkaawuntii Feesbuukii tokko qofa akka qabufii akkaawuntiin isaa inni sirriis https://www.facebook.com/lencho.gemechu.58 akka ta’e himeera.
Akkaawuntiiwwanfii fuulawwan miidiyaa hawaasaa sirrii hordofuun odeeffannoowwan sobaafii dogongoraaf akka hin saaxilamneef of eggannoo yaa taasifnu.
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
- ADMIN
Daandiin Ethio-Kenya Kan Torban Tokkoon Dura WBOn Cufate Ammallee Hin Banamne
[SQ Gurraandhala 10/2022 ]
Torban darbe jechuunis, Amajjii 29/2022 irraa kaasee Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaa Cibraan Gumaa Baas Tuulaa Surroo Buttaan Gadab Dibbee Dhugoo Godina Gujii Lixaa Ona Bulee Horaa Ganda Liphituutti daandii guddaa (highway) Ethio-Kenya wal qunnamsiisu guutummaa guutuutti to'annaa isaa jala galcheera.
Sochiiwwan geejjibaa hundi; kan Keeniyaa gara Xoophiyaa akkasumas, Xoophiyaa gara Keeniyaatti taasifamu kamuu WBOdhaan to'atamaa fi sakatta'amaa akka jiru maddeen keenya gabaasan.
WBOn Haa Waaru!


text:
Dhakaa bu’uuraa haqaan kaa’ame haqanii balleessuun waan hin malleedha.
Ebla 4/2019 Sabbataa
Murna dulloomee shiraan haaromee qabsoo oromoo jallisuuf deemu kaayyoon jaallan wareegamanii isaan hin dhiisu.
Ji’a bitootessaa gaafa 21 gamoo kaliisaa finfinneetti argamu keessatti Obbo Galaasaan HD Hayyu Duree ABO ofiin jechuun akka qopheesse ni yaadatama. ABOn ummatni beeku tokkicha isa Jaal #Daawud_Ibsaatiin durfanu kan waraana fi deeggartoota hedduu qabuudba.
Kun immoo ayyaan laallattuu fi fakkaattuu sagaagaltoota siyaasa waan hinaafsiseef carraa argatan hundatti ABO diiguuf ijibbaataa jiru. ABOn bara dhaaba tahe as bahee kaasee dadhabsiisuu yoo dandahan immoo balleessuuf shirri xaxamaa ture hedduudha. Yeroo ammaa kanas haalli itti deemamaa jiru kanuma. OPDOn erga ABO araaraan dahattee diiguuf saganteeffattee bubbuleera.
Innis maqaa koree araaraa jedhuun waraana hiikkachiisuu deeggartoota adamsuu fi waajjiraalee dhaabichaa cufuu erga hojii duraa godhattee bubbulteetti. Haa tahuu garuu kanaan milkaahuu waan hin dandeenyeef amma iimmoo jaarmiyaalee ABOrraa fofoxxuqan qabattee ummata oromoo burjaajeessuu akka filannootti qabttee deemaa jirtu walgahii Obbo galaasaan maqaa hayyi durummaa ABOtiin magaalaa sabbataatti taa’amuuf deemu kanarra baruun salphaadha.
Gochaa farrummaa duula diinummaa ABOrratti geggeeffamaa jiruu fi geggeeffamuuf deemu qeerroo,qarree fi ummatni keenya magaalaa sabbataa fi naannoo ishee akka shira kana fashalauun dirqama keessan tahe hubattanii walgahii kana fashaleessuuf dhiibbaa gochuun dandeessan hunda akka gootan jabeessinee dhaammanna!
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaa!
Injifannoon Ummata Oromoof!
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Baatii Amajjii keessa Wixata isa sadaffaa lammiiwwan Ameerikaa guyyaa yaadannoo Dr. Maartiin Luuter Kiing ayyaaneffatu.. Dr. King kutaa Alabaamaa kibbaa irraa yoo ta’an lallabaa wangeelaa waldaa Baabtistii fi hoogganaa loogii sanyii Yunaayitid Isteetis keessaa akkaan morman turan. Amajjii 15 silaa waggaa isaanii 93ffaa kabaju turan
Kutaalee Yunaayitid Isteetis tokko tokko keessatti sirna Appaartaayidii mul’ataa ture jijjiiruuf kan yaadan lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Afriikaa irratti haleellaan ennaa raawwatametti Dr.King sochii mirga namaa mormii hookkaraan alaa geggeessanii jiran.
Fakkeenya Mahaitama Gaandii hordofuu dhaan, Dr. King qajeelfama mormitoota mirga namaaf falman ittiin geggeessaman ja’a lafa kaa’an. Kunis tajaajilaawwan kennaman hanga tokkotti fayyadamuu diduu, daandii irra taa’uu, hiriira nagaa fi gochalee diddaa uummataa hookkaraan ala geggeessaman ka biroo turan. Kitaaba isaanii kan “Stride Toward Freedom” Jedhu keessatti tarreessaniiru.
Inni duraa kan inni ibsu, hookkaraan ala mormii dhageessisuun uummata ija jabeeyyii dhaaf mala jireenyaa fi hammina dura ittiin dhaabatani.
Inni lammataa, hookkaraan ala mormii dhageessisuun michummaa fi walii galtee argachuu akkasumas hammina dura dhaabachuu akka ta’e ibsa.
Inni itti aanu, mormiin hookkaraan alaa, loogii injifta malee namoota miti. Namoonni hammina dalagan hamoota utuu hin taane, isaanuu miidhamtoota ta’uu isaaniitti amana.
Qajeelfamni arfaffaan dararaan nama barsiisee jijjiirama fida, ijaa ba’uun utuu hin jiraatin dararaa simachuu ka jedhu of keessaa qaba.
Akka qajeelfama isa shanaffaatti mormiin hookkaraan alaa jibba irra jaalala filata.
Qajeelfamni ja’afaan immoo uumamni gara murtii haqaa akka goru mul’isa. Dr. King du’uu isaaii yeroo torban hin guunne dura, ni injifanna. Sababiin isaas samiin murtii haqaa ol fagoo ta’us, garuu gara haqi jirutti gad hin jedha jedhan.
Dr. King fi sochiin mirga namaa milkaa’inni isaanii inni guddaan kan argame bara 1964 keessa yoo ta’u, kunis seerri mirga namaa kan loogiin bakkaawwan uummataa akkasumas loogiin dalagaatti mindeeffamuuf sanyii, bifa gogaa, amantii, saalaa fi bakka irraa dhufanii ilaalchisee ture dhorku draggaasisame. Dr. King Ebla 4 bara 1968 ennaa itti dhukaafamuun ajjeefaman ga’eessa umurii waggaa 39 turan.
Yaadannoon isaanii garuu ni jiraata. Kurna tokko keessatti, seerawwan loogii sanyiif baabsan ni haqaman. Kanaaf har’a loogiin sanyii seeraan adabsiisa. Jireenyi Dr. Maartiin Luuter King of ilaalee jecha ofii isaaniin gamaaggamamuu danda’a. Madaalliin nama tokkoo inni dhumaa, yeroo itti tolu bakka inni dhaabate utuu hin taane, yeroo rakkinaa fi falmisiisaa bakka inni dhaabateen ilaalama jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
Paartii siyaasaa naannoo Tigraay keessa sosso’aa turan keessaa tokko kan ta’e dura taa’aa ARENA kan turan obbo Abrahaa Dastaa torban darbe to’annaa jala oolanii jiran.
Abukaatoon obbo Abrahaa obbo Tesfalem Berihee akka jedhanitti obbo Abrahaan sambata darbe mana murtiitti dhiyaataniiru. Dhimma isaan itti himatamaniifis ibsameera jedhan. Himannaan sunis sabaa himaalee irratti ergaa daddarbuun wal qabachuutti dabalee, meeshaa seeraan alaa qabachuun shakkamanii to’annaa jala ooluutu itti himame jedhan.
Abukaatoon isaanii obbo Tesfaleem akka jedhanitti obbo Abrahaan guyyaa to’annaa jala oolan, hidhamtoota kanneen biroottii waan adda ta’e, miidhaan irra kan hin geenye ta’uu dubbataniiru.
Haala kana keessaa harka kan hin qabaanne jedhaman obboleessi isaanii quxisuun illee waliin hidhamuun isaanii kan isaan yaaddesse ta’uu ibsaniiru. Dhimma isaa qulqulleessuufis yeroon itti dabalaa gaafatamuun ibsameera jechuun Habtaamuu Siyyuum gabaaseera.


text:
Biraazil guyyaan kun hin dhufaa jettee hin eenne.Keessumattuu yoo biyyaa fi biyyee isii irratti dorgommii Waancaa Addunyaa bara hagam itti qophahaa baate kanatti. Taatullee Biraazil tapha Jermenii waliin taphattu irratti Neeymaar, fi Thigo Silvaa dhabuun isii nama hedduuyyuu akkuma du’aa yaaddessaa bahe.
Qabbana sodaatanii bisaan bu’uu hin dhiisanii baanananii,ta sodaatanilleen hin oollee Jermeniin biyya nugusa kubbaa miilaa jedhaniin,Biraazila daqiiqaa 18 keesatti goolii shanitit itti guurtee awwaara itti qotte.Yoma taphii jalqabeeyyuu Jermeniin Biraazikl kubbaa ilaan arguu dhoorte fakkaatti. Kubbaa walumatti kennaa,Biraazil joorsani jajaanjessan.
Goolii qaraa taphataa Jermenii Mulleritti daqiiqaa 11 irratti keessa buufate, Kholsi daqiiqaa 23eessootti itti dabale,Kroos daqiiquma tokko qofa jalaa hafee innilleen tokko irra buusee sadii galte.Kroos daqiiquma lamaa qofa jalaa hafee ammallee tanaan lammeeffachoo jedhee daqiiqaa 26essoo irratti goolii lammeessoo galfate.Khediraalleen eennutti dhaba gala re’e jedhe fakkaataa gamaa buruurrachaa dhufee daqiiqaa 29eesso keessatti gooli tokkoo galfatee daqiiqaa 29 keesatti Jermeniin goolii shan neettii Biraazilitti guurte.
Boqonnaan duuba ammoo Schürrle daqiiqaa 10 keesatti gooli lama galfate,ta qaraa daqiiqaa 69esso irratti ta lammeessoo ammoo daqiiqaa 79essoo irratti galte.Taphataan Chelsea kun boqonnaan duubatti jijjiiranii seene.Biraazililleen tokkollee taatu dhaba hin gallee daqiiqaa 90essoo irratti taphtaan isii Oscar daqiiqaa 90eessoo irratti goolii tokkoo galcheef.
Yoo Jermeniin biyyumaa fi biyyee Biraazil keesatti biyya nugusa kubbaa jedhaniin taan akkana saree itti qaltu kana gumiin kuma hedduu ta Biraazil deeggarttii istaadiyoomii Estadio Mineirao baafatte taan kaan harqee boohaa,kaan ammoo harka maratee miila diriirfatee hirkatee taaha,kaan harkatti afaanit goge,kaan cuqii cuquriilleen afaanii hin baatu ufuma iluma ququlba.
Ka TV laaluu fi dirree taphaa keessaa jiruu waan jedhu dhabee gumiin balloon caqalli jettee maalayatti taphataan beekamaan Biraazil,ka cinaachii caphee wasaasaan fuudhanii dirree taphaatii galchan,Neymar.Fuluma ciisuutti ykn taahutt waan innii tahu tahu garaan numa arga.Thaigo Silvaa ka seera taphaa balleesse jedhanii adabanillee sunuma.
Biraazil akkana fuula addunyaa duratti dhaanamuu tana ganna 39 keesstti argitee hin beettu.Abdiin isiin istaadiyoomii isii Maracanaatti waancaa addunyaa Sanbata dhufu taphachuuf qabaatte barana hin taaneef.
Biraazil bara1920 keessa dorgommii Copa America irratti Uraagaayin moohmate.Biraazil ganna 12 asitti akkana biyyaa fi biyyee isiitti moohamtee hin beettu.
Biraazil,biyyitii kubbaa miilaa akka waan ilmee dhaltee jaalattu akkana moohamuun leenjisaa Isii Scholarif dhiisi dhaloota dhufullee garaa hin badu.
Adoo tana jennuu bara 1954 West Germany Australi’a 6-1 garaftee baaftee asitti akkana dorgommii waancaa addunyaa ta biyyitii 4 walti hafte irratti goolii heddun akkana wal moohanii hin beekan.
Woma taateefuu bara tokko moo’anii bara tokko mooganii,Biraazil waan asiin duratti moo’ate mi’eeffachaa ta baranaa ammoo hadheeffachaa jiraatti.
Jermeniin ammoo tana waliin marroo afreessoof waluma faana waancaa addunyaatii dabartee gammachuun waancaa Awurooppaatiin galuuf kurfoo jirti.Itti aantee Arjentiinaa ykn Nezeralaandisi waliin taphatti.
Dorgommii Waancaa kubbaa miilaa addunyaa bara 2014 Snabata itti yaanu kana dhumattii haga ammaatti goolii 167tti gale,borii Arjentiinaa fi Nezerlaanditti waliin taphata.
Warrii moohatee lafa dhiitaa qiliixamaa dorgommii itti aanutti dabraa warrii moohame ka akka Biraazil faan ammoo mataa buusaa,eegee luuxxessaa gara itti galanitti galana.Woma taateefuu kun moohuuf moohamuun amala ispoortiiti.