text:
Gaaffiif deebii jaal Goollicha Dhengee fi Gaazixeessaa Dhaabasaa Waaqjiraa waliin godhame; kan barreeffamatti jijjiire Qalbeessaa barruDhangi’aa ti.
“…. uummatni Oromoo nam 50 miti nam miliyoona 50, namni 50 nama miliyoona 50 bakka hinbu’u. Abbootiin gadaa namni 5 hincaalle, koree toknikaa jedhanii nama 71 ijaaranii, isaan keeessayyuu calalanii nama 30 tti galchanii, hogganni Keenya hogganni ABO WBO uummata Oromoof abbootii gadaaf laadheera jechuun nama 30 hireesaa murteessa jedheetii? Oromoon mari’achiifameeraa? Akka rifirandamiitti WBO’n jiraachuu qabamoo dhabamuu qaba jedhee Oromoon mari’achiifameeraa? Namoosi muraasi uummata Oromoo bakka hinbu’ani..” jedha.
Gaazixeessaa: Hayyee jaal Goollicha Dhengee ajajaa waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaa toorarratti argamtee gaaffif deebii si waliin gochuu ayyamuukeetiif galatoomi.
Jaa Goollicha: Isinis gaaffiif deebii naa gootaniif galatoomaan jedha.
Gaazixeessaa: Egaa akkuma beekamu yeroo ammaa kana wal dhabdee mootummaa fi mootummaa gidduu jiruun kan walqabate waraana bilisummaa Oromoo gara biyyaatti deebisuuf gareen abbootii gadaa fi ogeessota adda adda of keessaa qabu bobba’ee jira. Haala kanarratti maanni yaadi keessan?
Jaal Goollicha: Yaadni keenna akkuma hubatamu gareen abbootii Gadaa fii koree teknika jechuudhanii araara adda bilisummaa Oromoo fi mootummaa gidduutti buusuuf socho’an. Garee kana dheengadda naannoo Yaaballootti dhufanii nam sadii Jaawar Mohaammad fi namootni biroon lama isaan waliin turani, “waraanni bilisummaa Oromoo asitti simatama, asitti walitti qabama, asitti galmaa’ee fudhannee gara biyyaatti galla” jechuudhaan, naannoo Yaaballootti argamanii.
Egaa haa ta’uutii; tokkoffaa waraanni bilisummaa Oromoo abdii gaachana uummata Oromootii. Kaninni qabsaa’aa tureef bilisummaa uummata Oromoo fi walabummaa uummata Oromoo mikaneessuudhaafi kan qabsoo godhaa turee. Egaa kana keessatti rakkoo waraana bilisummaa Oromoo fi mootummaa Xoophiyaa jidduu akka laayyootti kan ilaalamu miti.
Gama keenyaan yoo laallu rakkoon kunii rakkoo jaarraa tokkoof walakkaa turee. Rakkoo guddaa kana akka rakkoo gandaatti gadi buusanii akka rakkoo Oromoo fo Oromoo gidduuttii akkasuma akka rakkoo hoggana ABO fi OPDO gidduutti gadi xiqqeessanii ilaaluuudhaan value qabu argatuu dhorkuudhaan araaruma sadarkaa gandaa tokkotti gadxiqqeessanii ilaaluun hinmalle. WBO’n galuu qaba jedhanii dunkaana dhaabuun maaliif baanee maal argannee gallaa? Wanti kaleessa manaa baaneef maltu nuu guutame? Akka uummata Oromootti maaltu argame? Maaltu guutame? Kanaafii; araarri gaarii ta’ee tokkoffaa mootummaan walii galtee kaleessa Eertiraatti waliigalame wanti hojiitti hiikame hin jiru, tokkolleen waan hiikka argate, hinqabu. Fkn: koree araaraa sanaaf waraqaa fuula lama qabu kan qabxii 10 qabu itti barreessinee turre; akka Zoonii Kibbaatti. Mootummaan kuni araara fakkeessaa gamtokkoon araara jedhaa, gamkaaniin ammoo wanti araara fakkaatu mul’achuutti hinjiru. Tooftaa siyyaasaaf tapha siyyaasaa mootummaan nurrat taphataa jira.
Gaazixeessaa: Waan kanaaf raga maalii qabdu ‘araara fakkeessaati’ yogguu jettan?
Jaal Goollicha: Guyyaa koree Teknikaa dhufe abbootii gadaa waliin jedhan sanaa waraanni mootummaa magaalaa Yaaballoo dacha meeqaan dhuunfate koree kana waliin dhufee. Haala akkasii keessatti akkamitti wal haasa’u wal haadsa’uumoo wal loluutti deemnaa? Humna hidhate waliin dhufanii eenyu dhaqee wal haasa’a? warra mootummaan marfamee jiruun, warra humna addaatiin marfamee jiruun akkamitti wal haasa’u? dhugaan jirummoo wanta kale manaa baaneef dhiisiitii; wanti mootummaaf ABO’n Asmaraatti wal haasa’aniyyuu qabsoo karaa nagaa gochuuf kan ABO’n finfinnee galeef wanti hiika argate hinjiru jechuudha.
Mootummaan illee waan walii galle, waan addaa walii mallatteessine hinqabnu jechaa jira. Miidiyaatti bahee, facebook tti bahee jechaa jira. Kanaafii gam keenyaan nagaa Gamkeenyaan nagaa nii jaallanna, nagaa yoo jaallannummoo araarichi ka nagaa ta’uu qaba. Nutii bardheeraaf waldhuksaa turre, bar dheeraadhaaf wal waraanaa turre qaamni bardheeraaf wal lolaa ture walitti dhufuufii qabxiileen tokko tokko kan amantaa ijaaran jiraachuu qabu. Nuuf mootummaa gidduu amantaan jiraa? Wanta kaleessaarraa maaltu geddarame? Nuuf mootummaa gidduutti nagaa buusuuf mallattoo maaltu mul’ate? Kanaafii nuti waraanni bilisummaa Oromoo ka jechaa jirru haalduree lafkeeyaanne sun nuuf haa guutumu. Utuu ajjeefamaa jirruu, utuu lolamaa jirruuutuu humni diinaa bakka kallee hingahin gahee nurratti jigee qubsiifamaa jiruu, maqaa araaraa dahoo godhachuun lafa kaleessa hingahin gahaa jiruu araarri akkanatti hinta’u.
Araarri kabaj qabu, araarri value qabu, sadarkaa kamittuu amansiisaa ta’e ka waraana bilisummaa Oromoo hinbabsine, kan mootummaa hinbaabsine, kanneen walab ta’an, kanneen dantaa fi bu’aa adda addaa mootummaarraa hinqabneen warren akkanaa araar kanaaf gaari ka jedhu qabxii adda addaa ibsineetiin jirra. Qaamotni ammo araar kanaaf deeman hedduun isaanii; isaanumaaf adda bilisummaa gidduutti araarri bu’uu qabudha. Warren kaleessa miidiyaa of harkaa qabaniin, qabsoo bilisummaa Oromoo xinneessuu, quucarsuu, hir’isuu, xiqqeessuu fi injifannoo cululuqaa addaa addaa qabsaa’ota bilisummaa Oromoon dhawata dhawataan argaman haaluudhaan injifannoo qabsoo bilisummaa Oromoon mirkanaawaa jiru divert godhanii iddoo biraatti jallisuun ka dhuunfaa godhatanii butatuuf fedhii addaa addaa qabaniin warra fedhii siyyaasa mataa ofii qaban kanneen activist jechuudhaan of waamanii kanneen ABO balleessuurratti hojjetaa turan har’ammoo jaarsa araaraa yogguu jedhan nuun akkamitti nutti dhagaa’ama?
Uummata keenya maaltu itti dhagaa’amaa? Kana qofaa miti; warren kaleessa mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo diiguudhaan yakkoota addaa addaa raawwatan, WBO miidhaa turan, qabsoo miidhaa turan kanneen qabsoo bilisummaa Oromoo duuba deebisaa turan, har’ammoo mootummaan Xoophiyaa badhaasa kenneefii itti gaafatama nageenya Oromiyaa fi kanneen kana fakkaataan muuduudhaan; shira itti yaadee mootummaan kun araarri kun akka galma hingeenye kan godhe gamtokkoon araara ha jedhu malee waan mootummaan kun gochaa jiru kan araara kana itti fufsiisu miti.
Gaazixeessaa: Araarri amma deemaa jiru kun araara sirrii fi qajeelaa miti yaada jedhu qabduu?
Jaal Goollicha Dhengee: Dhugaa dubbachuufii mootummaan kuni boojuu qabbanaawaa nu booji’uu barbaada, akka addi bilisummaa Oromoo fi waraanni bilisummaa Oromootuu amma hinjirretti haasa’aa, akkasuma halduree nuti keewwanne utuu nuun guutiin araaramuu dhiisiitii walitti dhufnee haasa’uu hindandeenyu jechuun barbaada.
Gaazixeessaa: yoo ilaaltuu namootni gala jiru jedhamaa jira isa kanarratti maal jettu?
Jaal Goollicha: Jaal kiyya mootummaan kun mootummuma uummatni keenya beeku mootummuma nuti beeknu; mootummaan kun mootumma umuriisaa guutuu kijibee jiraatu, fiilmii sobaa fiilmii dharaa, miidhakfatee namoota mandar keessaa Qawwee dulloomaa caccabaa moortarii, qawwee samana Hayila Sillaaseefaa walitti funaanee namootuma dadhabduu mandar keessaa walitti qabatee namootni hanganaa waamicha abbootii gadaa awwaate jedhee ittiin wacabaraa jira. Fiilmiin kun hundee hinqabu; namoota isaan agarsiisanillee namoota umuriidhaan baay’ee guddatanidha. Yookiin namoota qabsoo bilisummaa Oromoo keessa dur turan malee; namoota dhadhabduu hanqina siyyaasaa qaban yoo ta’e malee waraanni bilisummaa Oromoo wanti galchu hinjiru, waanarganne hinqabnu. Kun ammo danqaa kan ta’e mootummaa Xoophiyaati.
Dhugaa dubbachuudhaaf adda bilisummaa Oromoo fi mootummaa akkasuma Oromoo fi mootummaa gidduu rakkoo bardheer ture. Addi bilisummaa Oromoo kallacha ta’ee qabsoo uummata Oromoo gaggeessee diddaa finiinse kanaafii waldiddaa fi waldhabbii keenya waldhabbii akk laayyootti ilaalamu, labbi labbiin ilaalanii akka fedhanitti godhan utuu hintaane waan yeroon kennameefii, hayyootni adda addaa irratti hirmaatanii uummatni namootni bebbeekamoon garagaraa irratti hirmaatanii ballinaan rakkoon kun gadifaginaan rakkoo furan waan ta’eef ulfinni kennameefi yeroon fudhatamee maaltu ta’uu qaba jedhanii xiinxalanii gadi qabanii ol qabanii ilaalanii malee waan bultii 20 bultii 30 keessatti ta’u maal hanga kana gabaa dhaqnee Boqqolloo bitachuu moo gurgurachuu dhaqne.
Maal jennee galla? Maal arganne? Kaleessa maal jenne? Har’a maaltu mul’ate? Qaallittii galuuf gallaa? Makaalaawwii galuuf gallaa? Nutu araara jedhe malee mootummaan araara kana hinfudhanne? Yoo mootummaan araara hundee qabu nii fudhata ta’e araara nii barbaanna. Malee akka ammaa kanaan kan boojuu qabbanaawaa booji’amnu miti.
Gaazixeessa: Gama kaaniin ammaa namootni tokko tokko gaafa haasa’an mootummaan ammaa mootummaa Oromooti, mootummaa Oromoo waraanuun sirrii miti jedhu kanarratti maal jettaa?
Jaal Goollicha: jaal kiyyaa nuti kaleessa yeroo manaa baanee kaanee, akkuma sagantaa siyyaasaaf heera keenyaatti deemna. Mootummaan kun mootummaa Oromootii jedhu warren siyyaasaaf deeman kanneen hubannaa siyyaasa hinqabne ammo Abiyyiin argateeraa, Lammaan argateeraa, Ayyaantuun Magarsaan muudameera jedhu kuni ilaalcha dadhabinaa warra dammaqiinsa siyyaasaa hinqabneeti. Mootummaan kunii wanti geddarame hinjiru, namatu barcumarrattii wal jijjiire. Immammanni mootummaa, idooloojiin mootummaan kun ammayyuu mootummaa EPRDF. Mootummaan EPRDF isuma kaleessaati maaltu geddarame? Constitution heerri biyya sanaa geddarameeraa? Sagantaan siyyaasaa geddarameeraa? Maaltu geddarame? Abiyyii ilaallaa? Kaleessa Abiyyii dhabnee baanee? Abiyyiin namtokkoo bar. Mootummaadha gaaffiin keenya mootummaa Xoophiyaa gaafataa turre. Abiyyii dhiisii yoo Goollichi Dhengee muummicha biyyattii ta’eyyuu gaaffiin uummata Oromoo deebii hinargannen jedha.
Gaazixeessaa: Mee jaal waaniin qulqulleeffadhu jira. ABO’n mootummaa waliin wal;ii galteerra gahee biyyatti galeera. Walii galtee kana mormitu jechuudhamoo maalinnii?
Jaal Goollicha Dhengee: Addi bilisummaa Oromoo ammayyuu wantanni dubbachuutti jiru sirriidha. Akka ABO fi mootummaan walii galuun qabsoo karaa nagaa gochuutti jiru karaa addaa addaa dhagaa’aa jirra, haa ta’uutii mootummaan waan kaleessa adda bilisummaa Oromoo waliin irratti walii galan guutee argamaa hinjiru. Maaliifii? Nuti bakgaaffiin uummaa keenyaa deebii argataa hinjirre, bak sirni kun gaaffii deebisaa hinjirretti haqa qabna qabsoo keenya defend godhuun mirga keenya, uummata keenya defend godhuun mirga keenya. Kanaafi dubbichi dubbii akkasumatti hogganni akkas jedhe, akkas jedhee odoo hintaanee bu’uuraa ka gaafattu jira: akkamitti, eessatti, eenyutti?
Gaaffilee kun sadarkaa hoggana kanaan wal gaafannee wal mari’annee, irratti wal mari’annu ture, mootummaan kun hogganaa fi qabsoo hidhannoo addaan muree jira. Qabsoo hidhannoo fi hogganni jiru wal dubbachuu hindandeenye, walitti dhufuu hindandeenye. Wal mari’achuu hindandeenye, wal gorfachuu hindandeenye kanaaf nuti akkanumaan lafaa kaanee galuu hindandeenyu. Hololatu jira, mooraa qabsoo hidhannoo irratti mootummaa hololaa jira. Quunnmtii keenyallee kutee jira. Wanti akkasii lafa hinaanjofnetti galli hinjiru.
Gaazixeessa: Yoo mootummaan abbootii gadaa dhaga’uu didan isiniin jedhe maal gootu?
Jaal Goollicha: Uummatni Oromoo nam 50 miti nam miliyoona 50, namni 50 nama miliyoona 50 bakka hinbu’u. Abbootiin gadaa namni 5 hincaalle, koree toknikaa jedhanii nama 71 ijaaranii, isaan keeessayyuu calalanii nama 30 tti galchanii, hogganni Keenya hogganni ABO WBO uummata Oromoof abbootii gadaaf laadheera jechuun nama 30 hireesaa murteessa jedheetii? Oromoon mari’achiifameeraa? Akka rifirandamiitti WBO’n jiraachuu qabamoo dhabamuu qaba jedhee Oromoon mari’achiifameeraa? Namoosi muraasi uummata Oromoo bakka hinbu’ani.
Gaazixeessaa: koreen dhufan Jaawar Mohaammad si quunnamaniiruu?
Jaal Goollicha: Anaan nan quunnamne.
Barruutti kan jijjiiree Qalbeessaa Dhangi’aati.


c: text/html

text:
Leenconni barattoonni keenya sababa saamicha lafa Oromoo finfinneef Oromiyaa bakkoota baay’etti godhamaa jiru ilaachisee gufachiisuf qabsoo dhoosun finiinsaa turan amma gammoojjii ho’aa Affaaritti geeffamuun bakka,firriif lammiin hin birmanneefitti akkanattiin akka ilmoo abbaa haadha hin qabneetti rifeensa mataasaanii irraa haadun dhaanichaan gidirfamaa jiraachun dhagahame !
Hubadhaa ! Kun waan garaa nama nyaatu, xiiqii nama qabsiisudha.
Isaan numalee, nuti isaan malee hin qabnu waan dandeessan godhaa !

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baatii torbaaf koolejii poolisii Tigraay keessati leenjisamaa kan turan komaandoon addaa naannoo sanaa marsaa lammataaf kaleessa ennaa eebbifamanii jiran.
Komaandoon eebbifame kun rakkoo biyya keessaaf alaa Tigraayi irratti aggaamamu ilaalchisee durse fashaleessu irratti itti gaafatamni dachaan isinitti kennameera jedhan. Tigraayiin jilbeenfachiisuuf yaalii godhamu dura dhaabbachuu qabdu jechuu dhaa kan sirna sana irratti argaman prezidaantiin naannoo Tigraay Dr. Debretsiyo Gebremikaa’el dubbataniiru.
Mootummaan federaalaa uummati Tigraay akka beela’u gochuuf gara awwaannisa goree hojjetaa jira jechuu dhaan prezidaantiin mootummaa naannoo sanaa Dr. Debretsiyoon G/Mikaa’el himatanii jiran. Ijoolleen barattoota Tigraay kaanittii addad baafamanii maaskii akka hin arganne ta’eera jedhan.
Ministriin qonaa federaalaa gama isaan Tigraay akka beela’uuf akka nuti hin hojjenne beekamaa dha jechuu dhaan awwaannisa ittisuu gama ilaaleen hanga guyyaa har’aatti naannoo Tigraay gargaaraa jirra jedhee jira.


text:
Read More »
Qabsoo Bilisummaa Dhaloota Dhalootatti Darbaa Dhufe, Ammaas Dhaloota Qubeen Galma Gaha.
Ilmaan Oromiyaa roga hunda irraa sirna garboonfattuu wajjin falmaa jabeessanii itti fufanii jiru. falmaan kun dhalootaa dhalootatti darbaa yeroo ammaa fiixee xumura garbummaa gahee jira. …Read More »
#OromoProtests Akakii Oromo public Rally confidently. Keep up Akakii.
Grand #OromoProtests at Haramaya University
Magaalaa #Dodolaa Manguddoo umrii 70 Rasaasaan Rukutame
Grand #OromoProtests Holota
Grand #OromoProtests full scale Military massacre underway in Naqamte, East Walaga
#OromoProtests. Dhaamsa Arsii lixaa irraa
#OromoProtests. “Dhaamsa Arsii lixaa irraa Namootni armaan gaditti taayitaafi bilbilli isaanii maqaa waliin tarraa’e kunniin, abbootii aangoo Godina Arsii Lixaa yemmuu ta’an, mormii godhamaa jiru …Read More »


text:
'Kara deemaan anaaf addunyaa gammachuu kooti' - Daani'eel Gammadaa
Aartii uumamaan na keessa jirutu akkan gara jireenya taatoo ''Kara Deemaa'' jedhu kanatti galu na taasise jedhe dargaggoo Daani'eel Gammadaa.
Kara deemaan imala irra ture. Barii ka'ee Finfinnee irraa gara Wallagga Lixaa aanaa Gullisootti osoo imalaa jiruu BBC'n dubbise.
Kara Deemaan maqaa taatoo ittiin beekamu yoo tahu maqaan isaa sirriin Daani'el Gammadaa Oljirraati. Fayyaa maraate, waan barbaade dubbataa deemu, yaada isaa bilisaan ibsatudha. Jireenyi Kara Deemaa kana.
Dargaggoo Daani'el Gammadaa fiilmota fiilmota akka '' Dukkana Ifa Marse'' fi ''Eeloo'' jedhaman barreessee daarikteraa fi taatoo tahuunis keessatti hirmaateera.
Fiilmii biraa ''Killiya Cabde'' jettus hojjechuun xumuree sababa weerara koroonaan osoo hin eebbifamiin turuu BBCtti hime.
Tibbana ammoo kitaaba ''Na Dhukkuba'' jedhu maxxansee gabaaf oolchaa jira. Dabalataan Oromiyaa kutaalee adda addaa keessatti haadholii fi namoota harka qalleeyyii tahan gaafachuun beekama.
Imalli inni hanga namoota kanneen bira gahutti taasisu jireenya Kara Deemaati. Rakkoo arge aartiin dubbataa, akka maraatuutti yaada isaa bilisaan ibsachaa imala.
Haadha hiyyeessatti mana ijaaruun uffatas daara baasaniiru. Hojiima kanaaf osoo imalaa jiruuti BBC'nis kan dubbise.
''Kara Deemaan anaaf adunyaa gammachuukoti''
Jireenya akkasii kana jiraachuuf yookaan taatoo kanaan beekamuu maaliif filatte jedhee BBC'n gaafannaan deebii inni kenne, ''Kara Deemaan anaaf adunyaa gammachuukoti'' jedhe.
Namni fayyaan akkuma biyya tokko keessa bilisummaan jiraachuuf mirga qabu Kara deemaanis mirga jiraachuu fi waan barbaade dubbachuu qaba jedhee waanan amaneef jireenya kana jiraachuu filadhe.
Waan nama fayyaa taatee dubbattee ibsachuuf rakkattu yokaan sodaattu akka maraatuutti himachuu dandeessa jedhen kanatti gale jedhe.
''Kara deemaan adunyaa Gammachuukooti. Waan dubbatu itti yaadee waan dubbatuuf dhugaa keessasa jiru karaa sana bakkee baafata. Aartiin kuulee dubbata. Bifa maratu fakkatus keessi isaa fayyaadha. Waan dubbachuu barbaadu dubbachuufidha.''
Sodaan dhugaa keessa namaa jiru dhoksa waan taheef yoo akka maraatuu taate waan sodaattu hin qabdus jedhe.
Gaafan jalqabu gurbaa mucayyoo jaalatee haadha biratti itti himuu sodaatetu akkasiin maraatuu tahee itti naanna'ee yaada isaa ibsat...
Sayyoo keessaa baanee sayyoo darbannaaree
Qabdoo keetiif yaanee Aayyoo keetti baanee
Egaa wal dhabnaaree…
Walakka bidiruu jalli bishaanumaa
Yoo darbatte loosii, yoon darbadhe loosaa
Wal argaan hin jiruu malli imimanuma ..
Yoo na yaadde boohi
Yoon si yaade boo'aa…..
Ol oofe gad oofee jabbii kutachiisee
Balbalan si waamee boroon sitti hasasen qalbii si dhabsiise
Qalbii dhabuu mannaa manatti ol deebitee harmeeketti himattee
Matake filatte na wajjin galuu wayyaa…jedheeti kara deemaan maraatuu fakkaatee dubbatee dhugaa keessa isaa ibsata.
Daani'eel Gammadaa fiilmii ''Dukkana Ifa Marse'' jedhu bara 2008 keessa osoo barataa yuunvarsiitii Madda Walaabuu tahee jiruu barreessun ofumaa daariktera tahee hojjetee gabaarra oolche.
Fiilmicha keessatti maraatuu taheeti kan hojjete. Barreessaa Yaasoo Kabbabaa osoo fiilmii isaa ilaaluu maaliif taatoo kanaan hin beekamtu jedhee na gorsinaan gara jireenya Kara Deemaa kanatti gale jedhe.
Maraatuu ta'e wayita hojjetu waan isa mudate yoo himu; "namootan beekutu na baqate, ogeessi kameras maraatuu tokko dhufe jedhe na baqatee ture" jedha.
"Amala kiyya tahaa dhufe. Aartiin jireenya. Amalli kun na mo'uu qofa osoo hin taane mataa irra na bahe.''
"Kara deemaa gaafan tahee deemu rakkina uummataan arga. Kanaaf gara hojichaatti gala."
Gargaarsa namoota harka qalleeyyii
Dargaggoo Daani'eel jireenya isaa Kara Deemaa jedhuun rakkoo uummatni keessa jiru ilaaluun dubbataa adeema.
Haadholii hiyyeessaa bira deemuunis uffataa fi waan garaagaraan deeggarsa gochaafi akka ture hima.
''Ani nama gargaaruu, gaafan qabun jalqabe miti. Waanan xinnoo qabu irraan ijoollummaanuu namaaf kennuu jaaladha."
"Kan qabu namni darbatu doqna hin jedhamu isa jedhamu sanadha. Barataa yuunvarsitii yeroon ture Dilbatarra karaatti baheen waan qabuun namoota rakkatoof uffatas kennaa ture.''
Bara kanas namoota maallaqaan gargaaruu danda'an biyya keessaa fi alaas hirmaachisuun Wallagga Bahaa aanaa Diggaatti haadha hiyyeessaa tokkoof mana ijaaraniiru.
Dubartiin aanaa Diggaa gargaaraman rakkoo fayyaa akka qaban hima Daani'eel. Uffataa fi meeshaa mana keessaa guutaniifii akka deebi'n hima.
''Gaafa deemnu homaayyuu hin qabdu. Mana ishee keessa meeshaan tokkoyyuu hin jiru ture,'' jedha.
Erga isaan mana ijaaraniifii booda akka horsiisanii jireenya isaanii jijjiiraa deemaniif hoolotaa fi lukkuu akka bitaniifi hime. Amma jireenyi isaanii baay'ee fooyya'eera."
''Warra du'an keessaa na baastanii warra jiraatootti na dabaltan' nu jedhan jedhe.
Dabalataan gara Shaashamanneetti imaluunis maatii sababa siyaasaan manni jalaa gubate barbaaduun gargaarsa akka godhaniif hime.
Qabeenyi isaanii hoolotaaf horii dabalatee manuma waliin akka jalaa gubate natti himan jedhe. Kana irraa kan ka'e haati warraa sammuu dhukkubsataa turuu BBCtti hime.
Humna ittiin qorqoorroo bitu dhabeen muka jala bakka jiraatanitti uffata daaraa baasuu hime. Ammayyuu bakkee jiraatu waan taheef namoota deeggaruu barbaadaan jiran jedhe.
Kana malees yeroo BBC'n dubbise Wallagga Lixaa aanaa Gullisootti maatii manni jalaa gubate dhaqee dubbiseera.
Tokkoon waan qabuun gargaaruu, gama biraan ammoo haala keessa jiran uummatatti himee akka gargaaran gochuufan deeme jedhe.
Daani'eel rakkoo hamaa maatiin kun keessa jiran himuun yoon nama isaan gargaaru dhabelle maatiiko rakkisuu taha malee akkasitti akka hin dhiisne murteessen deebi'e jedhe.


text:
“Wareega koo siif nan baasa.” Faar. 65:14
Dn. Baacaa Nagaasaa
Jalqabni dubbichaas akkami yoo jedhan! Abbaan ishee Qulqulluu Iyyaaqeemii fi haati ishee Qulqulleettii Haannaa jedhamu ture. Isaan kun akka sagalee Kitaaba Qulqulluutti, akka sirna abbootaatti, akka seera oriitiitti, ajajaa fi abboommii Waaqayyoo eeguudhaan kan jiraatan, Waaqayyoo fuuldurattis qajeelota kan turani dha. Haa ta’u malee, jarreen kun firii gadameessaa(garaa) kan ta’e dhala ykn daa’ima hin qaban ture.
Guyyaan har’aa guyyaa ayyaanota haadha keenya Qulqulleettii Dubroo Maariyaamii 33’n keessaa Ayyaana isa tokko dha. Guyyaan kunis guyyaa isheen Mana Qulqullummaa itti galtedha.
Ijoolleen Waaqayyoo Iyyaaqeemii fi Haannaan qabeenya qabu, garuu dhala hin qabani; Qajeelummaa ykn Qulqullummaa qabu. Garuu dhala hin qabani; amantii qabu, garuu dhala hin qabani…….. Waan nama ajaa’ibu garuu dhala dhabuu isaaniitiin guyyaa tokkollee wal lolanii hin beekan, wal mufachiisanii hin beekan, Waaqayyo gaddisiisanii hin beekan, Waaqayyoottis gumgumanii hin beekan.
Amma namoonni hedduun dhala hin qabani. Dhala waan dhabaniif galgalaa fi ganama jireenyi isaanii ni jeeqama, gaa’ela isaanii abaaru/sookka’u, bultii isaanii diigu, Waaqayyo ganu,……. Kaan isaani immoo dhala qabu; garuu nageenya hin qabani, jaalala hin qabani, walii galtee hin qabani, gammachuu fi boqonnaa hin qabani.
Iyyaaqeemii fi Haannaan garuu, akkas hin turre. Dhala dhabne jedhanii wal hin jeeqne, gaa’ela isaaniis hin abaarre, bultii isaaniis hin diigne, Waaqayyos hin ganne/ hin haalle. Abdiidhaan guyyaa tokko eegaa turan malee. Guyyaa dhala itti argatan! Waaqayyo hundumaa gochuu akka danda’u amanuudhaanis akka Inni dhala isaanii kennuuf yaada tokkoon gara Isaatti boo’aa turan. Yeroo hunda gara mana Waaqayyootti deemuudhaanis kadhachaa turan.
Kadhannaan isaan imimmaan waliin gara Waaqayyootti dhiyeessan kunis wareega kan of keessaa qabu yoo ta’u, wareegichis “Yoo ati dhala nuuf laatte nuti immoo deebifnee siif kennina” kan jedhu ture. Waaqayyos kadhannaa fi wareega isaanii isa qajeelaa kana dhaga’ee, bara boodaatti haadhasaa kan taatu mucaa Qulqullooftuu kan cubbuun Addaamii fi Hewaan irra hin jirre kenneef. Mucattiin kunis yeroodhaaf Iyyaaqeemii fi Haannaadhaaf kan keennamte yoo taateyyuu xumurrishee garuu sanyii Addaam hundaaf kan kennamte dha. Isheenis haadha keenya haadha Waaqayyoo Giiftii keenya Qulqulleettii Dubroo Maariyaamii dha. Waaqa Ishee nuuf kenneef galanni haa ta’u. Ameen!
Egaa Haannaan kadhannaan ishee dhaga’amee hagayya gaafa guyyaa torbaa mucaa kana Ulfooftee caamsaa gaafa guyyaa tokkoo deesse.
Akka bartee ykn amaleeffannaa Ibirootaatti mucaan ykn daa’imni tokko harma hodhuu kan dhiiftu dhalattee waggaa sadii booda waan ta’eef, mucaan kunis ykn Giiftiin keenyas barteedhuma kanaan hanga waggaa sadiitti ykn hanga harma hodhuu dhiiftutti mana abbaa fi haadha ishee jiraatte.
Waggaa sadii booda garuu, akkuma faarfatichi Daawiit “Kanan guyyaa rakkina kootti dubbadhe, isa hidhiiwwan koo dubbatan, wareega koos siifan baasa” jedhe, Iyyaaqeemii fi Haannaanis wareega isaanii sana baasuuf, isa Waaqayyo irraa fudhatan deebisanii Waaqayyoof kennuuf, mucaa kana fuudhanii gara Mana Qulqullummaatti imalan.
Akka achi ga’aniinis luba yeroo sanaa kan ta’e Zakkaariyaasitti wareega isaanii kennatan. Lubichis wareegni kun haaraa waan itti ta’eef, haalli jireenya mucaa kanaa kan gara fuulduraas waan isa yaachiseef ykn uffanni ishee, nyaanni ishee, dhugaatiinshee waan isa yaaddesseef bilbila(dawalii) mana amantichaa bilbiluudhaan namoota yaafatee “Waa’een nyaata ishee naaf haa dubbatamu” jedhee osoo inni dubbataa jiru, Ergamaan Waaqayyoo Faanu’eeliin leemata warqii fi xoofoo warqiitiin nyaataa fi dhugaatii samii fidee dhufee ishee sooree ykn nyaachisee itti agarsiise. Zakkaariyaasis yeroo kana argu, ” erga dhimmi nyaata isheetii furmaata argateewoo haa teessu” jedhee gara Mana Qulqullummaatti seensise.
Isheenis waggoota kudha lamaaf soorata samii soorachaa, faarfannaa Ergamootaa dhaggeeffachaa, Mana Qulqullummaa keessa jirraatte. Manni Qulqullummaa Mana Qulqullummaa keessa seente. Mucattiin ofuma isheetiiyyuu Mana Qulqullummaa turte. Sanuu Mana Qulqullummaa ishee dhugaa. Garuu, gadi of qabinsaan ykn kasoominaan Mana Qulqullummaa isa kakuu moofaa keessa jiraatte.
Ilaalaa; Mucattiin kun umurii ishee waggaa sadiitti haadhaa fi abbaa ishee irraa adda baatee Mana Qulqullumma keessa taa’uuf carroomte. Ijoollee Waaqayyoo; Waaqayyo yeroo gara isaatti nama waamu umurii, bifa, qabeenya, eenyummaa, sanyii, aangoo, beekumsa hin ilaalu. Mana Isaa keessa akka jiraannuuf kan nu waame hanga dhumaatti mana Isaa keessa nu haa tursu.
Walumaa galatti
- Amantiidhaan kan kadhannu hunda Waaqayyo akka nuuf kennu.
- Waan wareegne kamuu gaabbii tokko malee baasuu akka qabnu. Keessumattuu, waan guyyaa rakkinaa kenyaatti waadaa galle, osoo hin mamiin Waaqayyoof raawwachuu.
- Waaqayyo nama kamiinuu gara Isaatti waamuuf ulaagaan Inni barbaadu laphee cabaa qofa ta’uu Isaa.
- Jireenyi Waaqayyoo wajjinii milkaa’ina kan qabu ta’uu Isaa hubannee kennaa gonkaa kan ta’e Waaqayyoof dabarsinee of laachuudhaan Isa wajjin jiraachuu akka qabnu dha.
Kadhannaan, eebbi ishee akkasumas arjummaan Ilma ishee hunduma keenya irra haa bulu. Ameen!!!


text:
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Adooleessa 05/2019
Qabsoo Bilisummaa Oromoo aarsaa qaalii uummaanni oromoo irree tokkuummaattin irraatti kaffaalaa turee garaa dabaarsuuf murnoonni ijaaramanii faayidaa dhuunfaa fi aangoo tikfachuuf deemaan gara dabaarsuuf tattaaffii diinoonni keenya gochaa jiraan Qeerroon Bilisummaa Oromoo ilaaluun Taajjabbii fi obsaan biraa darbaa turree. kana biraas darbuun diinina yeroo garaagaraatti itti kennaa turree. Humnoonni badii oromoo abjootaan garuu irraa deeddebiin gochaa farraa uummaata oromoo gargaar qooduu fi egeree oromoo dukkaneessu hojjaachuu itti fufaanii jiru.
qaamni yeroo ammaa kana biyyaattin bulchaa jedhuus rakkiina kana ol tahuu nurratti hojjaataa jiraa. kanaas qaamni
kun akka irraa deebi’uuf irraa deeddebiine Qeerroon akeekkachiisaa turree. haa tahuutii garuu mootummiichi yeroo kanaas oromoo gargaar qooduuf hiriiroo oromoo diigaan ,diinoota oromoo tokkomsuu, uummaata oromoo awwaaluuf kutaatan qopheessaa jiruu. _kuniis Waraana Bilisummaa Oromoo /WBO/ uummatasaaf aarsaa kaffaaluuf bahee irraatti holoola oofuun maqaa hin beekne itti moggaasuun Shiftaa fi shanee balaaleeffannaa jechuun hiriira diigumsaa waamaa fi qopheessaa jiruu. iddoo tokko tokkootti ammoo uummaataan dirqiidhaan bahaa jechuun dirqisiisaa jiruu. kanuumaa bahuu diddaan jechuun uummaata keenya hidhaa hiraarsaa fi saamaa jiruu. Qeerroon Bilisummaa Oromoodhaa gochaan isaanii kun faashistummaa tahuu itti himuun yeroo danuu akekkachiisaa fi diniinaa turee.
ammaas Qeerroon irraa deebidhaan akeekkachiisaa fi diniina xumuraa qaamoota hiriira kana mootummaa faashistii waliin tahuun qindeessaan, tumsaan, gaggeesanii fi bahaaniif dabaarsiina.
Qabxiin hiriirri kuni akka fudhaatama hin qabnee agaarsiisu.
1/ Osoo uummaanni Oromoo rogaa hundaan rakkootti jiruu, keessatuu naannoon akka gujii bahaa ,gujii dhihaa ,kibbaa fi dhihaa oromiyaatti uummatni rakkachaa jiruu, sagaalee sagaalee birmaana ummatni keenya hin argatiin, qaama biyyaa bulchuuf ykn aangoo mootummaa harkaa qabuf hiriiraa bahuun , rakkoo uummataa keenya ilaalu dhisnee , dibbee qaama biyyaa bulchuuf reebuun qeerroo bilisummaa oromoo fi WBO biratti , buqqee dudaatti bishaan naquudha!!
2/ Waraanni Bilisummaa Oromoo , Qeerroo kaleessaa harka duwwaa dhagaadhan rasaasa duraa dhaabbataa turaan irraa kan ijaaramee, roorroon itti hammannaan kanneen Qawwee kaasaan waan tahaaniif obbolaa keenya ykn Qaama keenya hin balaaleeffannu. bakkaa isaani bu’uun wareegamaa of qopheessina,ni tumsiina ni deeggaarra.
3/ Shirrii maqaa hiriira balaaleffaannaa shanee fi WBO jedhuun as deemaa jiru kun Holoola diigumsaa waan taheef qaama tokkuummaa oromoo sharafuu xiqqeessuun dhiibbaa keessa fi alaan dhufu deemu kamiyyuu ni balaaleeffannaa.
4/Mootummaa ilmaan oromoo kallaatti maraan duguugaa jiruu,Gujii lamaan keessatti maatiiwwaan kumaa shantamaa ol qe’ee irraa buqqasuun, mana isaan keessatti ibdaan gubuu,qabeenya isaan kan mana fi alaa ibdaan barbadeessuu fi maccaansuu, kumaatamaan hidhaa osoo jiruu,dubaartoota ulfaa ciniinsuutti jirtuu ajjeessuu, balaaleeffaachuu dhisnee , WBO falmaattoota haqaa yeroo balaaleeffannuu qophxeesinuu hin qabnu.
5/Yeroo itti Oromoo fi oromiyaan marfamaa waraana ,siyaasaa fi dinaagdee keessa galteetti,keessattuu, bakka warri aangoon harkaa bultee fi harkaa jirtu of harkaatti deebisuu fi turfachuuf wal nyaaachaa jiran keessatti ,Waraana bilisummaa oromoo ykn WBO ,kallachaa qabsoo oromoo ABO dhaaba keenya wajjiin dhabbii tokkoo qabachuun WBO humna humna caaluu gochuuf Gurmuu qabsoo hidhannoo jabeeffanna male WBO hin balaaleeffanu!!
6/ Walumaa galaatti mootummaan Itoophiyaa shiraa xaxuun uummaata oromoo hiree isaa dukkaneessuuf yaalii inni taasisaa jiruu kamiyyuu Qeerroon bilisummaa oromoo kan darbee caalaa akka wareegamaa dacha dachaadhan duraa dhaabbannuu tahuu isiin beeksiisna.
========/////=====\\\\\=========
Dhumaa irraatti dhaamsi nutii qaamoota dhuunfaniis tahee gareen ijaaramaan: mootummaa faashistii waliin tahuun gochaa badii kana kanneen dalaagaa jirtaanii,
hataattamaan gochaa kana duraa gootaniif ifaan ifaatti dhiifaama gaafattanii akka uummataa fi qabsoo sabaa keessatti ykn daandii qabsoo haqaa geejjibuu irraatti akka of sirreesitaan. ykn immoo harka keessaan sassaabbattanii ykn waa’ee qabsoo oromoo bobbocuu ykn bocoluu dhisuun akka teessan, duula fi amnoota sakata’aa mootummaan WBO fi miseensoota ABO irraatti isiin bobbaasu kamiyyuu irraa akka bilisaa taataan ykn immoo akka mootummaa kana waliin yakkaa ummataa keenya irraatti raawwachuu dhiistaan kabajaan isiin gaafanna.
Namoonni rakkoon oromoo walii galaa itti dhagahamuu dhabun,mootummaa Micciramaa kan wajjiin aannaan garaa walii taataan, WBO fi Qeerroo Bilisummaa oromoo wajjiin ammoo ibdaa fi ciddii akka tanuu hubbadha.Hangaa kaayyoon uummatichaa galmaa gahuutti kanneen akeekaa fi fedhii jaarmiyaa keenya dura dhaabbattaan bakka kaasuu qabna.wareegamaa qeerroo fi qaarree bilisummaa oromoo gaalii fi firii itti gochuuf WBO jabeessuun moonaa qabsoo gabbisuu fi diinoota qabsoo xiqqeessuun dhiigaa fi lafee keenyaan oromiyaa ijaaru dirqamaa keenya!!!!!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa
injifannoon Uummaata Oromoof
Adooleessa 05/2019
Oromiyaa
finfinnee


text:
[SQ- Guraandhala 8/2021]
Harargee lixaa Mi’eessootti Hiriirri sirna abbaa irree pp balaaleffatu kan tumsa MCBOf godhamu barattootaa fi hawaasa naannichaan gaggeeffamaa jira.
Hiriira kana irratti lammiileen Oromiyaa kan qooda fudhatan yoo tahu hidhamtoonni siyaasaa nuuf haa hiikaman , MCBO nuuf haa hundaayu , filannoo dura nageenyi lammiilee mirkanaayuu akka qabu dhaadannoolee hiriirichaati.
Hidhamtoonni siyaasaa lagannaa nyaataa irra jiranis tahe kanneen manni murtii bilisa baasee poolisiin hidhee dararu hatattamaan akka hiikamanii fi qaamota olaantummaa mana murtii tuffatan irrattis akka tarkaanfiin fudhatamu gaafataa sagalee isaanii dhageesisaa jiru


text:
Walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa gama kaabaa keessaa mootummaan Itiyoophiyaas ta’e TPLF karaa nagaan akka furaniif paartiileena mormiituu sadii gaaftanii jiru.
Tuuta oduuf har’a ibsa kan kennan, Paartiin Tokkummaa Guutuummaa Itiyoophiyaa, Paartiin Waraaqsaa kan Uummata Itiyoophiyaa fi Paartiin Innaat mariin nageenyaa gaggeeffamu keessatti qaamoota ka biroo kan akka paartilee mormituu dabalachuu qaba.
Paartileen siyaasaa sadeen Finfinnee fi Oromiyaa giddutti daangaa bulchiinsaa tolfamee kan ilaaleen mormii jabaa kan qaban ta’u ibsuun kun hirmaannaa uummataan ala tolfamee jedhu.
Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad akka jedhanti deemsii daangaa tolchuu kun xumuramuun, falmii daangaa bulchiinsaa kan magaalaa Fifinnee fi naannoo Oromiyaa gidduuf amaafis ta’e gara fuula duraaf furmaata.


text:
[Argala Stotram] ᐈ Lyrics In English With PDF
Argala Stotram Lyrics In English asyashree argalaa stotra mamtrasya vishhnuh RRishhih। anushhtupchamdah। shree mahaalakshheerdevataa। mamtroditaa devyobeejam।navaarno mamtra shaktih। shree saptashatee mamtrastatvam shree jagadamdaa preetyarthe saptashatee pathaam gatvena jape viniyogah॥ Dhyaanamom bandhooka kusumaabhaasaam pancamundaadhivaasineem।sphuraccandrakalaaratna mukutaam mundamaalineem॥trinetraam rakta vasanaam peenonnata ghatastaneem।pustakam caakshhamaalaam ca varam caabhayakam kramaat॥dadhateem samsmarennityamuttaraamnaayamaanitaam। Athavaa yaa candee madhukaitabhaadi daityadalanee yaa maahishhonmoolineeyaa dhoomrekshhana candamundamathanee yaa … Read more


text:
Maqaalee Rabbii Keessaa Muraasa-Kutaa 2ffaa
Ilmaan namaa jireenya isaanii keessatti wantoota lama garmalee barbaadu. Isaaniis: gaddi jireenya keessaa akka hir’atu fi sodaan akka isaan irraa deemudha. Gaddaa fi sodaa jireenya keessaa hir’isanii nageenyaa fi gammachuu argachuuf jecha bakki isaan hin seenne hin jiru. Haa ta’uu malee, bakki baay’een isaan seenan bakka gaddaa fi sodaa isaanitti dabaluudha. Fakkeenyaf, namoonni maallaqa argachuuf garmalee hojjatu. Maallaqa baay’ee erga argatanii booda yommuu maallaqa irraa waa hir’atu ni gaddu. Yommuu maallaqni dabalu immoo akka isaan jalaa hin hatamnee fi hin banne garmalee sodaatu. Haala kanaan jireenya gaddaa fi sodaa jiraatu. Kanaafu, furmaanni kanaa maali ree? Furmaanni kanaa Rabbii olta’atti amanuu fi Isaaf buluudha. Nama Rabbitti amanee fi Isatti bule, Rabbiin gaddaa fi sodaa akka irraa kaasu waadaa galee jira. Akkana jedha:
“Lakki! Namni hojii gaarii osoo dalaguu fuula isaa Rabbiif kenne, mindaan isaa Gooftaa isaa bira isaaf jira. Sodaan isaan irra hin jiru, isaan hin gaddaniis.” suuratu Al-Baqara 2:112
Kiristaanonni fi yaahudoonni nama kiristaana ykn yahuudaa ta’e malee Jannata kan seenu hin jiru jechuun odeessan. Rabbiin oduun isaanii kuni sobaa fi raga kan hin qabne akka ta’e ni mirkaneesse. Lakki, dubbiin akka isin jettanii miti. Kana irra namni Jannata seenu nama hojii gaggaarii osoo hojjatu fuula Isaa Rabbiif kenneedha. Kana jechuun hojii isaa qulqulleessun qalbii isaatiin nama gara Rabbii garagalee fi qajeeledha.[1] Namoonni Rabbitti dhugaan amananii fi hojii gaggaarii hojjatan, mindaan isaanii Rabbiin bira isaaniif jira. Wanta darbeef hin gaddan, wanta dhufuufis hin sodaatan. Haala kanaan jireenya nageenya fi gammachuu jiraatu. Kanaafu, Rabbitti amanuu fi hojii gaarii hojjachuun bu’uura gammachuu fi milkaa’innaati. Karaalee Rabbitti shakkii tokko malee amanuu (yaqiina) itti jabeessinuu keessa tokko maqaalee fi sifaata Isaa qo’achuu fi itti xinxalluudha. Mee ammas, kutaa darbee irra itti fufuun maqaalee Rabbii olta’e muraasa isaanii haa ilaallu.
- Al-Khaaliq (Uumaa)
Wantoota hundaa kan uumee Rabbii tokkicha. Wantoonni naannoo keenyatti arginu hundi gara Khaaliqaa (Uumaa) akeeku. “Ani mataa kootin of uumuu hin danda’u. Uumaa na uumetu jira.” jechuun gara Gooftaa isaanii akeeku. Dachii fi samiin akkanumatti of argamsiisu ykn uumu hin danda’an. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“[Rabbiin] samiiwwan utubaa argitaniin malee uume. Akka [dachiin] isiniin hin socheenef gaarreen gadi dhaabbatoo dachii keessa kaa’e (gadi dhaabe). Lubbuu qabeenyi hunda irraa ishii (dachii) keessa facaase. Bishaanis samii irraa buufnee biqiltoota gosoota gaggaarii hunda ishii keessatti magarsine.Kuni uumama Rabbiiti. Kanneen Isaa gadi jiran wanta isaan uuman mee natti agarsiisaa. Dhugumatti, miidha hojjattoonni jallinna ifa galaa keessa jiru.” Suuratu Luqmaan 31:10-11
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa samiwwan torba garmalee gurguddatan, furdatanii fi bal’atan utubaa malee uume. Utubaa mul’atu hin qaban. Osoo qabaatanii silaa utubaan kuni ni mul’ata. Samiwwan kunniin dandeetti Rabbii qofaan iddoo isaanitti qabaman.[2] Samii hangana guddattu Rabbiin malee eenyutu uumuu fi qabuu danda’aa? Kuni Rabbiin jiraachu fi Tokkicha fakkaataa hin qabne ta’uu ragaa agarsiisudha.
“Sila gara samii gubbaa isaanii jirtu, kan uraa (qaawwa) homaatuu hin qabne akkamitti akka ijaarree fi miidhagsine hin ilaallee?” Suuratu Qaaf 50:6
Hubannoo: Akkaatan Rabbiin subhaanahu wa ta’aala waa uumuu fi namni wanta tokko itti uumuu gonkumaa wal hin fakkaatan. Rabbiin wanta tokko uumuu yoo barbaade, “ta’i” jedhaan. Ergasii yoosu ta’ee argama. Garuu ilmaan namaa wanta tokko hojjachuu yoo barbaadan dafqa itti xuruuratu, meeshaa adda addaa fayyadamu, itti dadhabu. Rabbiin immoo kana hundarraa qulqulluudha. Meeshaa wanta jedhamu hin fayyadamu, wanti dadhabbi jedhamuus Isa hin tuqu. Kanaafu, Rabbiin olta’aan wantoota hundaa haala adda ta’een uuma. Kanaafi, irra deddeebinee aaya tana yaadachu qabna.
“Wanti Isa fakkaatu tokkollee hin jiru. Inni dhagahaa, argaadha.” Suuratu Shuura 42:11
Hojii Rabbii hojii namootatiin wal fakkeessu hin qabnu.
“Uumamni keessanii fi kaafamni keessan akka nafsee (lubbuu) takkatti malee homaayyu miti. Dhugumatti Rabbiin dhagahaa, argaadha.” Suuratu Luqmaan 31:28
Namoota dhaloota jalqabaa irraa kaase hanga dhaloota dhumaatti uumuu fi kaasun Rabbiin biratti akka lubbuu takkatti uumu fi kaasuti. Sababni isaas, Rabbiin wantoota hunda irratti danda’aadha, wanti Isa dadhabsiisu tokkollee hin jiru. Dabalataan hojiin Isaa hojii ilma namaatin wal hin fakkaatu.
- Al-Qadiir (Danda’aa)
Rabbiin subhaanahu wa ta’aala wanta hunda irratti danda’aadha. Wanta tokko hojjachuu yoo fedhe, fedhii Isaa wanti jalaa kuffisu hin jiru. Dandeettin Isaa dandeetti uumamtootatiin wal hin fakkaatu. Gariin uumamtootaa wanta tokko hojjachuu irratti dandeetti qabu, garuu wanta biraa irratti dandeetti dhabuu danda’u. Garuu Rabbiin olta’aan wantoota hundaa irratti danda’aadha. Dandeettin isaanii gufuwwan baay’een kan marfameedha. Garuu dandeetti Rabbii fuundura gufuun dhaabbatu tokkollee hin jiru. Mee Qur’aana irraa aayaataa (keeyyatoota) muraasa gara dandeetti Rabbii akeekan haa ilaallu:
Aaya tanaa ilaalchise ibn Kasiir ni jedha: “Rabbiin olta’aan iccitiwwaan hundaa, sammuu keessatti wanta dhokatee hundaa fi wanta ifa bahaa hunda akka beeku gabroottan Isaatti beeksisa. Wanta dhokataan gonkumaa Isarraa hin dhokatu. Beekumsi Isaa haala, battala fi yeroo hunda keessatti isaan kan marseedha. Akkasumas, beekumsi Isaa wantoota samii fi dachii keessa jiran kan marseedha. Wanti hanga firii xaafi gahuu ykn isaa gadi jiru dachii fi galaana keessatti Rabbiin irraa hin dhokatu. Inni “wanta hundaa irratti Danda’aadha”. Kana jechuun dandeettin Isa wantoota kana hunda keessa ni lixa. (Rabbiin wantoota hundaa beeku irratti danda’aadha.)
Kuni gabroottan Isaa akka Isa sodaataniif labsii Isarra ta’eedha. Wanta Inni dhoowwe fi isaanirraa [arguu] jibbu akka itti hin tarree isaaniif beeksisa. Sababni isaas, Inni dhimmoota isaanii hunda kan beekudha. Adabbii isaanii ariifachiisu irratti danda’aadha. Nama tursiisu yoo tursiise, yeroo kennaaf. Ergasii qabaa cimaa jalaa miliquu hin dandeenye qaba. Kanaafi, itti aanse akkana jedhe,
يَوۡمَ تَجِدُ كُلُّ نَفۡسٖ مَّا عَمِلَتۡ مِنۡ خَيۡرٖ مُّحۡضَرٗا وَمَا عَمِلَتۡ مِن سُوٓءٖ تَوَدُّ لَوۡ أَنَّ بَيۡنَهَا وَبَيۡنَهُۥٓ أَمَدَۢا بَعِيدٗاۗ
“Guyyaa lubbuun hundi toltuu irraa waan hojjatte fi hamtuu irraa waan hojjatte [ishii fuunduratti] dhiyaatee argitu [yaadadhu]; jidduu isheeti fi jidduu isaa (hamtuu) fageenyi dheeraan osoo jiraate jaallatti.” Suuratu Aali-Imraan 3:30
Kana jechuun Guyyaa Qiyaamaa nama hunda fuunduratti wanti gaarii fi badaa hojjate hundi ni dhiyeefama. Namni waan gaarii hojjatee dabarse ni gammada. Kan waan badaa hojjatee dabarsee immoo dallansuu fi gaabbin isaaf ta’a. Osoo isaa fi wanta badaa hojjate jidduu fageenyi dheeran jiraate hawwa.[3]
Kuni du’aan booda deebifamuu (kaafamu) ragaa Rabbiin dhiyeessudha. Rabbiin irratti du’aan booda namoota kaasun wanta ulfaatu miti. Samii fi dachii guddinni fi bal’inni isaanii garmalee guddatu Kan uumee akkamitti du’aa kaasu dadhabaa? Wanta guddaa hojjatu kan danda’u, wanta xiqqaa hojjachuun akkamitti Isa dhibaa? Namni sirritti hin xinxalline “Lakki, wanta guddaa tokko hojjatee, wanta xiqqaa biraa dadhabu danda’a” jedhee akka hin yaannef, “Inni waan hundaa irratti Danda’aadha” jechuun keeyyata (aaya) armaan olii xumure. Kanaafu, Rabbiin wanta hundaa hojjachuu fi uumuu irratti danda’aa ta’e, namoota du’an guyyaa Qiyaamaa kaasun Isa hin dhibuu jechuudha.
Hubannoo: Rabbiin waan hundaa irratti danda’aa akka ta’ee barree fi amanne jirra. Dandeettin Isaa dandeetti uumamtootaatin gonkumaa wal hin fakkaatu. Dandeettin Isaa guutuu fi wantoota jiran hundaan kan wal qabatuudha. Gargaarsa wayitu hin barbaadu. Garuu dandeettiin ilma namaa daangefamaa, hir’inna kan qabuu fi gargaarsa alaa kan barbaadudha.
Rabbiin wantoota hunda irratti danda’aa akka ta’e yoo beekne, Isarratti akka hirkannuu fi Isaan ala wanta biraa akka hin sodaanne nu taasisa. Sababni isaas, sammuu namaa kan harkaa qabuu fi akka fedhetti dhimmoota jijjiruu Kan danda’u Isa malee hin jiru. Nu nyaachisuu fi obaasu, wanta gaarii nuuf fiduu fi wanta badaa nurraa deebisu Kan danda’u Rabbiin malee hin jiru. Kana beeku fi hojii irra oolchun goota nama taasisa. Akkasumas, Rabbiin akka sodaannu nu taasisa. Yommuu badii hojjachuuf yaannu, Rabbiin badii saniif yoosu nu qabuu fi adabuu akka danda’u yoo beekne, badii hojjachuu irraa duubatti deebina.
Guduunfaa
✓Gaddii fi sodaan kan deemu dhugaan Rabbitti amanuu fi hojii gaggaarii dalaguuni.
¶Rabbiin subhaanahu wa ta’aala wantoota hundaa kan uumee fi too’atuudha.
✓Wantoonni addunyaa keessatti arginu hundi, “Ani akkanumatti of argamsiisu yookiin of uumuu hin danda’u. Uumaa na uumetu jira.” jechuun gara Uumaa isaanii akeeku.
✓Akkaatan Rabbiin subhaanahu wa ta’aala waa itti uumu akkaataa uumamtoonni waa itti uuman irraa addaa fi kan wal hin fakkaannedha.
¶Rabbiin wantoota hundaa irratti Danda’aadha.
✓Dandeettin Isaa guutuu ta’u kan agarsiisu keessaa tokko samii fi dachii uumuu, samii utubaa malee dhaabudha. ✓Samii garmalee guddattu tana uumuu fi utubaa malee dhaabun Rabbiin wantoota hundaa irratti Danda’aa akka ta’e agarsiisa.
✓Kanaafu, Rabbiin namoota du’an du’aa kaasu irratti Danda’aadha jechuudha.
Kitaabban Wabii
[1],[2]- Taysiral Kariimil Rahmaani fii tafsiiri kalaamil Mannaani- Abdurrahman Sa’diyy-fuula 56 fi 760
[3] Tafsiir ibn Kasiir- jiildi 2 fuula 31
In The Company of God- Shekh Salman Al-Awdaa


text:
Baarentuu Gadaa Irraa
Shororkeessaan eenyu? isa akkamiititu shororkeessadha? Isa
walqixxummaaf falmu, isa mirga saba isaaf qabsaawu, isa
dimookiraasii dhugaaf dubbatu moo isa biyya namaa weeraree mirga
uummamaa fi dimookirsii namaa sarbee saamicha gaggeessu dha? isa
dhugaaf dhaabbate moo abbaa irree waraana amma funyaanitti hidhate
bobbaasee maaf mirga keessan gaafattan jedhee nama fixuudha? Eenyu
shororkeessan? Isa ajjeechaan haa dhaabbatu jedhee dhugaaf falmu moo
? Isa barataa, barsiisaa, daa’amaa guddaa, jaarsaa jaartii
karaarratti rashanuudha? Eenyu shororkeessaan isa mirga abbaa
biyyummaa isaaf falmu moo? Isa sisaamu malee jedhee ajjeechaa
raawwatuudha? Kami shororkeessaan?
Gaafiin kun gaafii wal xaxaa fi wal nama mormisiisuu miti, nama gorora
liqimsee mitii daa’imti sabiyyiin kan deebiftuudha. Eeyyee gaafii ifaa
fi eenyuuyyuu salphaatti deebisuu danda’uudha. Shororkeessaan isa
uummata biyya isaa irratti bahaa gala dhorku, murna ykn mootummaa
fedhii uummataa malee humnaan aangoo qabatee isin bulchu malee
jedhuudha, Shororkeessaan isa uummata mirga isaaf falmu ajjeesudha.
Gooleessaan isa qabeenya uummataa afaan qawween irra dhaabbatee saamuu
fi saamsisuudha. Shorkeessaan isa xiqqaa guddaa, dhiiraa dubartii
waraana itti bobbaasee karaarratti ajjeesisuudha, Shorkeessaan isa
mirga namaa uukkaamsee nama fixuu fi hidhee dararuudha. Shorkeessaan
isa mirga uumaaa fi dimookiraasii namaa uukkaamsuudha. Hiikni
shorkeessaa inni beeknuu fi addunyaan irratti walii galu kana. Murnas
ta’e mootummaa yakkoota akkanaa saboota irratti rawwatu
shororkeessadha. Kanaaf uummanni Oromoos Wayyaaneedhaan
shororkeessituudha jedha, kanaaf irrattis qabsaawaa ture, qabsaawaas
jira. Wayyaaneen murna uummata Oromoo irratti yakka shororkaa
raawwachaa turteedha.
Wayyaaneen shorkeessituudha. Wayyaaneen murna humnaan aangoo qabattee,
aango kanarra turuuf ammoo shororkaa raawwachaa jirtuudha. Saboota
biyyattii addatti ammoo uummata Oromoo mirga isaaf falamatu irratti
yakka raawwachaa turte. Jumlaan ajjeesaa, hidhaa fi dararaa turte,
ittis jirti. Wayyaaneen saamaa jiraachuuf jecha yakki uummata Oromoo
irratti hin raawwatin hin jiru.
Uummanni Oromoo guyyaa Wayyaaneen aangoo shiraa fi afaan qawweetiin
qabatteerraa kaasee akkuma dura dhaabbateetti jira, murna saamichaaf
aangoo humanaa fi shiraan qabattee ta’uu waan dursee hubateef
kaleessaa amma har’aatti kunoo falmii walirraa hin cinne irratti
gaggeessaa jira. FXG dabalatee ilmaan isaa qabsaawoonni/qeerroon
qabsoo xumura gabrummaa irratti gaggeessaa jiru. wareegama kaffalmaa
tureeniis kunoo uummanni Oromoo injifannoolee cucculuqoo gonfateera.
Murni mootummaa ofiin jettu Wayyaaneen FXG fi qabsoo hidhannoo
uummanni Oromoo dhaaba isaa ABO fi ilmaan isaa qeerroo waliin irratti
gaggeessu kana dhaamsuuf yaaliin hin taasisiin hin jiru. Ilmaan
Oromoo sabboontoota saba isaaniif quuqaman kumootaan hidhaa, kanneen
mirga abbaa biyyummaa Oromoof qabsaawan, ajjeesaa fi dararaa turtee
jirti. Kanneen eessa buteen isaanii dhabames danuudha. Walumaa
galatti haa milkaawuu baatuuf malee wayyaaneen humnaan qabsoo uummanni
Oromoo mirga abbaa biyyummaa isaaf taasisu ukkaamsuuf yaaltee jirti.
Haa ta’uutii Uummanni Oromoo addatti ammoo sabboontonni qabsaawoonni
qaroon sabaa; mirga Oromoon uumamaan qabuuf falmaa turan , ammas
falmaa isaanii caalatti cimsanii falmaa jiru malee akka Wayyaaneen
kajeelte qabsoo isaanii hin dhaabne. Maqa balleessiin
shororkeessitoota jechuun gaggeessaa turtee fi hidhaa ajjeechaanis
duubatti isaan hin deebifne. Saba Oromoo aamamaa jiru, saba Oromoo
mirgi isaa cabee dhiitamaa jiruuf caalaatti falmaa jiru.
Wayyaaneen dargaggoota qeerroo, qabsaaoota Oromoo mirga saba isaaniif
qabsaawaa turanii fi jiraniin shororkeessitoota jechaa turteetti,
hedduus kanaan yakkitee ajjeeftee jirti, mana murtii ishii kan
fakkeessiittis dhiheessitee du’aa amma humrii guutuu itti murteessaa
turtee jirti. Kanneen eessa buuteen isaanii dhabame, kanneen biyyaa
baqachifamanis akkasuma lakkoofsa hin qaban. Har’a garuu uummanni
Oromoo of ittisuurraa gama haleellatti cehee jira. Qabsoo mirga abbaa
biyyummaa gaggeessaa jiruun Wayyaanee shororkeessaa jira. Kunoo osoo
hin jaalatin dirqamtee holola sodaarra madde hololaa jirti.
Dhiphattees akuma argaa fi dhagahaa jirru kanneen hartee hidhaa turte
gadi dhiisaa jirti. FXG uummanni Oromoo waggoota hedduuf gaggeessaa
ture, qabsoon ABO /qeerroon finiinaa ture firiin muldhacha jira.
Eeyyee uummanni Oromoo wayyaaneen holola sobaa fi sossobaa adda adda
gaggeessitus didee fincila itti fufeera. Kunoo lagannaa gabaa, uggura
geejjibaa, hojii dhaabuu gaggeessuun sirnicha caalatti dhiphisaa jira.
Wayyaaneen ofii shororkeessituu taatee uummata Oromootiin addatti
ilmaan isaatin Shororkeessaa jechaa turte har’a saaxilmatee qaana’aa
jirti. Salphachaa jirti, qabsoon Oromoo qullaa isii dhaabaa jira.
Miseensonni dhaaba goleessituu tanaas kanneen OPDO ta’uun tajaajilaa
jiran dabalatee yeroon itti addabaabaayi dhugaatti dhihaatanii kan
harka isaanii argatan fagoo miti. Shakkii malee qabsoon keenya cimee
itti fufnaan dhidhimni Wayyaanee hin oolu.
Akkuma hunduu beekuu fi quba qabuu murni gooleessituun tun fakkeessiif
yeroo ammaa kana hidhamtoota hike, tarkaanfii akkanaa fi akkasii
fudhachaan jira jechaa jirti.Jaalattee osoo hin ta’in dirqamtee ilmaan
sabootaa addatti sabboontoota Oromoo dharaan yakkitee manneen
hidhaatti waggootaaf guuraa turte jaalattee osoo hin taane
dhiphattee hiikaa jirti. Murni gooleessituun tun osoo du’aa jirtuu
maqaaf jira jechuuf namoota dirqamtee hiikaa jirtu kana yoo unka
qopheessitee nuti shororkeessitoota turre, ammaan achi itti hin
deebinu jedhaatii mootumma kiyyaaf mallatteessaa jechaa jirti. Haa
ta’uutiii gama kanaaniis hin milkoofne. hidhamtoonni hunduu
shorkeessaan kan mirga uummattootaa sarbee, sabbooontoota hidhaa fi
ajjeesaa, dararaa fi saamicha gaggeessaa jiru jechuun harkatti
busheessaniiru. Qaanessaniiru. Caalaatti akka dhiphattu taasisaniiru.
jaalttee osoo hin ta’in dirqamtee hidhamtoota muraasa ta’anis hiikuu
itti fuftee jirti. Kun ammoo Oromoof injifannoodha, kun ABOf
injifannoodha, kun qeerroo bilisumaa Oromoof innifannoodha.
Amma mootummaan faashistiin,murni Shororkeessituun waggoota 26n
darbaniif uummata Oromoo goolaa turte dhumafii jira. Guyyaan itti
dhidhimtu dhihaachaa jira. Dhaabni sabboontoota haqaaf qabsaawaniin
shorkeessitoota jechaa turte sobduu ta’uun, shorkeessaan ishii ta’uun
addunyaaf ifa ta’eera. Kun ammoo kufaatii ishii saffisiisaa jira.
Guyyaa kufaatii ishii kana caalaatti saffisiisuu fi dhiheesuuf ammoo
qabsoo itti jirru qabsoo roga maraa, FXG ABO/qeerroon durfamu gama
maraanuu akka cimu waan nurraa eegamu bahachuu qabna. Amma murni
shorkeessituun tun gateettii ummata keenyarraa butuutti qabsoon keenya
caalaatti cimuu qab.


text:
SHEYXAANA IRRAA OF TIIKSUF
Sheyxaanni diina ifa baha ilma namaa jallisuuf murate ka’eedha. Sheyxaana jechuun maal jechuudhaa? Jinnii jechuun hoo?
Afaan Arabiffaatin jechi “Sheyxaana” jedhu jecha walii galaa fincilaa oftuulaa hundaaf ta’uudha. Walumaagalatti jechi kuni jiraata murtaa’a tokkoof kan itti fayyadamaniidha. Sababni isaas, sheyxaanni Gooftaa isaatti waan fincilee fi of tuulef. Sheyxaanni rahmata Rabbii irraa abdii kute jira. Sababa kanaaf, Rabbiin ibliis jechuun isa waame. Jechi kuni jecha Alabasa fi ublis jedhanirraa dhufeedha. Alabasa jechuun wanti gaariin kan isa keessa hin jirre. Ublis jechuun immoo abdii kutuu fi baduudha. [1] Read more


text:
Yeroo lama kan koo taate
Yeroo tokko namichi tokko gosoota warqii qubeellaa, amartii mormaa qabu hunda walitti qabuun, baqsuun Fannoo hojjate. Haa ta’u garuu ogummaa harka isaatiin kan hojjate Fannoon warqii sun akkuma salphaatti jalaa bade. Samii ba’ee lafa seenes barbaadu garuu argachuu hin dandeenye. Gaddee abdii erga kuteen booda gara mana nama biraa deemuun mana isaatti fannifamee arge. Sana booda qabeenya kiyya waan ta’eef naaf deebisuu qabda jechuun gatii isaa gaafate. Gatiin isaa guddaa ture. Hojii jalqaba harka isaa waan ta’eef dirqama bituu qaba. Kanaafuu haadha manaa isaafis ta’ee nama kamittuu akka hin gurgurre kadhatee waadaa galfatee deeme. Sana booda gadi of deebisun hojjataa guyyaa ta’e, biyya hin beekne deemun, waan qabu hundaa gurguruun, hojii harka isaa kan taate Fannoo Warqii sana bite. Gaggaragalchee dhungachaa fudhatee gara manaatti yeroo galus “yaa Fannoon-nana yeroo lama kan koo taate, jalqaba sin tolche, lammaffas sin bite.” jedhe jedhama.
Nutis Kiristoosiif akkasii dha. Jalqaba irratti harka Isaa Qulqulluudhaan, bifaa fi fakkeenya isaatiin nu uume. Boodaas cubbuudhaan gara addunyaatti badnee yeroo turretti, nuuf jecha gadi of deebisuun du’a salphinaa du’uun dhiiga isaatiin nu bite. Lubbuu Isaa dabarsee of kennuun harka daabiloosii nu baafate. Kanaafuu yeroo lama kan Isaa kan Waaqayyoo taane. Jaalalli nuuf qabus dachaa dachaa dha. Isa kana kan hubate meeqaa keenya akka taane garuu manni haa lakkaa’u. Oolmaa isaa kana yaadannee akka jiraannu Waaqayyo nu haa gargaaru. Ameen!
Madda:- Veenisiyaa


text:
Kan yeroo ammaa aangoo irra jiran Ripaablikaantichi Doonaald Tramp waggoota arfan itti aananiif biyyattii hoogganuu itti fufuu ykn mormituun isaanii Dimokraatichi itti aanaa prezidaantiin duraanii Joo Baayideniin bakka buufamu isa jedhu murteessuuf uummati Ameerikaa ba’ii filannoo kutaalee filannoon cimaan keessatti geggeessame eegaa jiran.
Hanga yoonaa Tramps ta’e Baayiden sagalee gurmuu filattoota prezidaantii kutaalee USn bakka fuufamanii kan electoral college jedhamuu 538 keessaa kan barbaachisu sagalee 270 kan argate hin jiru.


text:
Hegeree Oromiyaatiin
Duulaa Amerkaan “daa’ish yk Motummaa khulafaa slaama” irratti gadgeysaa jurtu Irraa Motummonni Arabaa Shan walliin qooda fudhachuu fulbana 22/2014 Presdentiin Amerkaa Obaamaan ibsanii jiru. Warreen akka angsafatti duula kanarraa qooda fudhachaa jiran keysaa Sa,udii Arabiyaan sadarkaa duraatti mil,aataa jirti.
Sa’udiin duula warra Isalaama “Sunnii ” Amerkaa waliin taatee irratti hojjachuuf (waraanuuf) ni dirqamte warreen ja’an hedduudha. Sababni isaas Dhaabbanni Daa,ish ja,amuun beekkamuu kuni guutuu daangaa gara kaaba Iraaq fii Sa,udii dhunffatee waan jiruuf wayta haalaa mijjeyfate Sa,udii weraruu hin olu ka ja,uu shakkii guddaa qabaachuu isitiin alatti , ummanni isii harki guddaan Dinaggeyiin ” Daa,ish ” cinaa dhaabbachaa waan jiraniif ja,an keysa beytonni haalaa Sa,udii fii Ummata Isii.
Gara biraan warri Sa’udiin deggaraman “Iraaq fii Suriyaa , Lubnaan ” keysatti dadhabaa dhufuun isaanii dura dhaabbattota Sa’udii fii warra dhihaa tiif karaa saaqaa dhufee kuni hedduu Motummaa Sa’udii gar malee yaaddeysaa jira. Ammallee Mormitonni Shii’aa Huusii Ja’amuun bekkaman Magaalaa Mummitti Yaman San’aa dhunffatanii waan jiraniif haalli Sa’udiin yero ammaa keysatti argamtu firaafii diinallee hin gammachiisu jechaa jiru Hayyoonni Siyaasaa , warreen “Huussii” kunnen guutuu Yeman gaafa dhunffatanitti “Naanno khamiis Musheet , Jiizaan , Najraan ” Lafa Yamaniirraa Sa’udiin humnaan fudhatte , deffachuu qabna jechaa waan jiraniif , Ammallee hojjattota biyyota alaarraa Sa’udii hujjif dhufan keysaa warra akka Ethiopia fii Oromo ,Somaalee ” Huussii ” waliin hidhata qaban jechuun dharaan yakkitee reebaa waan jirtuuf , waggaa dhufuu haalli Sa’udii akkam tahaa laata ? Kan ja’utuu keysa beytota haala Sa’udii Arabiyaa yaaddeysaa jira.
Akkuma yaadatamuu dhinenya kana Sa’udiin waggaa 84ffaa isii kabajachaa jiraachuun isii ni yaadatama. Waggaa 85ffaa hoo haala akkamiin kabajachuuf teysi gaaffii arifachiisaa kana Debisaa isaa yeroof bira tarkaanfachaa , Rakko biyyota Ollaa Isii Iraaq , Suriyaa , Yeman Irraan daangaa isiitti qaxxaamuraa jiru kana akkamiin dura dhaabbachuu dandeyuf teysi.? ” Waggaan dhufuu nama Eegaa jiruuf boru ganama tahuu dandeyaa ” ja’amitii ree Manguddon Oromo wayta makmaaku.!!!
Xiinxalaa Siyaasaa Arabaa , Barreysaa fii Gaazexeysaa Obbo Gammadaa Sute . Fuulbana 25/2014 Kaayroo
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Muummichi ministeeraa Dr Abiy Ahmad ayyaana Iid Alfixrii bara 1439tiif dhaamsa baga ittiin isin gahee kaleessa galgala dabarseen, “kutaa biyyattii adda addaa keessatti humnoonni jijjiiramahin barbaanne jeequmsa kaasuuf tattaafii godhaa akka jiranii fi humnoonni kun hin milkoofneef malee hawaasni muslimaa sababa amantaan akka mootummaa waliin walitti bu’u fedhii kan qaban tahuu ni beekna” jedhe. Dr Abiy ibsa isaa kana irratti “Mootummaan immoo gaafii hawaasni muslimaa qabuuf ummata waliin mari’aate rakkoo jiru hiikuudhaaf qophii tahuu hubatuun, hawaasni muslimaa humnoota kanaaf carraa keennu hin qabu” jedhe.
Dabalatanis jeequmsa dhiheenya kana naannoo kibbaa iddoo adda addaatti muldhataa jiru ilaalchisee torbee dhufu keessa gara naannoo Kibbaa imaluun ummata waliin kan mari’atu tahuus ibse.


text:
Akkaataa Laa İlaah İllallah Hojii irra oolchan-1
Yaa ummata koo! Gooftaan keenya Gooftaa tokkicha. Samii torban, dachii fi wantoota isaan keessa jiran hunda kan uume Isa qofa. Kana uumuu keessatti Rabbii tokkicha waliin kan hirmaate ni jiraa? Abadan (gonkumaa) hin jiru. Sababni isaas, Rabbiin alatti wantoonni jiran hundi uumamtoota Isaati. Kana jechuun Isatu uume. Uumamtoonni uumamuun dura kan hin jirre turan. Wanti duraan hin jirre waa hojjachuu danda’aa? Kanaafu, Rabbii Tokkichatu uumamtoota hunda dhabama irraa argamsiise.
Uumamtoota kan uume Rabbii ol’aanu, Tokkicha Fakkaataa hin qabne erga ta’e, uumamtoonni eenyuuf gadi jechuu, of xiqqeessu fi buluu qabuu? Mee naaf himi! Uumamtoota biroo akka isaanii dadhaboo ta’an, wanta hunda too’achuu hin dandeenyeef gadi jechuu fi of xiqqeessuun isaan irraa ni bareedaa? Kanaafu, isaaniif kabajaa fi jabeenya wanti ta’uu Rabbii isaan uumeef, qananiisuuf, aangoo fi too’annaa guutuu addunyaa guutuu keessatti qabuuf gadi jechuu fi buluudha. Kanaan ala wanta isaan hin fayyannee fi hin miineef gadi jechuun, of xiqqeessuun salphinna guddaadha, gadi aantummaadha. Mee ilaali, siidaa, taabotaa fi sibiila hin dhageenyee fi hin argineef gadi jechuu fi kadhachuu maal jettaan? Nama du’e, nabiyyii namarraa fagoo ta’ee fi uumamtoota biraa hin dhageenye, haala namaa hin beekne kadhachuu maal jettaan? Kuni salphinnaa mitii? Sammuun nagaha, eeyyeen kuni salphinna, xiqqeenya jechuun deebisa. Kanaafu, Kan gadi jechuufi, kadhachuu fi garmalee ol guddisuu qaban Rabbii waa hundaa dhagayu, beeku, arguu fi too’atudha.
Dubbii armaan olii kana ibsuuf jechi gabaaban itti fayyadamnu: Laa ilaah illallah dha. Kana jechuun Dhugaan gabbaramaan Rabbiin malee hin jiru. Yommuu ibsa biraatin ibsinu: Kan gadi jedhaniif, of xiqqeessaniif, jaalala daangaa ol’aanaa irra gahee jaallatan, garmalee ol-guddisan, waa hundaa irraa kajeelan, gadi of xiqqeessanii kadhatan Rabbii guddaa malee hin jiru. Jecha gabaaban, ibaadaan Rabbiif malee hin ta’u.
Tawhiinni ibaadaa hundaa Rabbiif qulqulleessuudha, shirkiin immoo ibaadaa kana irraa wanta tokko Rabbiin ala kan biraatiif gochuudha
Maalummaa ibaadaa fi gosoota isaa erga beekne booda, tawhiidu uluuhiyyah jechuun gosoota ibaadaa hundaan Rabbii olta’aa tokkichoomsu fi wantoota Isaan ala jiran hundarraa ibaadaa dhabamsiisuudha. Faallaan kanaa, gosoota ibaadaa irraa hojii tokko Rabbiin ala wanta biraatiif gochuudha. Kuni Rabbii olta’aatti qindeessu (shirkiidha).
Ibaadaa irraa wanta tokko Rabbiin ala wanta biraatiif gochuun hin hayyamamu. Namni ibaadaa irraa hojii tokko Isaan ala wanta biraatiif godhe, uluuhiyyah (ibaadaa) keessatti Rabbiif shariika (hirmaataa) godhee jira. Ibaadaa irraa hojii tokko Rabbiin ala wanta biraatiif gochuun akka ibaadaa hunda wanta saniif gochuuti. Laa ilaah illaallah’n gosoota ibaadaa hunda wantoota Rabbiin ala jiran irraa dhabamsiisti, gosoota ibaadaa hunda Rabbii tokkicha shariika hin qabneef ni raggaasisti (mirkaneessiti).
Amantiin Islaamaa Rabbii tokkichaaf harka kennuu, Isa tokkichaaf gadi of qabuu fi gosoota ibaadaa hundaan Isaan ala homtu akka hin gabbaramneedha.
Amanti qulqulleessu (Ikhlaasu diin) jechuun gosoota ibaadaa hunda Rabbii tokkicha shariika hin qabneef gochuudha. Kunis, wanta ilmi namaa hojjachuu hin dandeenye irratti Rabbiin malee homtu kadhatamu hin qabu, Isarraa malee birmannaan barbaadamu hin qabu. Rabbiif malee qalmii hin ta’u. Isa malee kan sodaatamu, abdatamu hin jiru. Dhimmoota hunda keessatti Isarratti malee hirkachuun hin jiru. Ibaadaan hundi Rabbii olta’aa qofaafi. Ibaadaa irraa homtu Malaykaa dhiyeefameef, Nabiyyi ergameef, ykn isaan lamaaniin ala uumama kamifiyyuu hin malu. Kuni mataan isaa tawhiida uluuhiyyah Islaamni irratti hundeefamee fi Muslimni kaafira irraa ittiin adda bahuudha. Hiika shahaadaa “Laa ilaah illallah”ti.
Akkuma yeroo darbe jennee Laa ilaah illallah’n arrabaan qofa kan ta’u miti. Kana irra, namni warra Laa ilaah illallah keessaa ta’uu barbaade, hiika jecha tanaa beekuu, amanuu, ragaa bahuu fi hojii irra oolchuun isarraa eeggama.
Yeroo ammaa namoonni baay’een laa ilaah illallah jedhan hiika jecha tanaa hin beekan. Tawhiidaa fi shirkii addaan hin baasan. Rabbiin ala wanta biraa kadhachuun ykn irratti hirkachuun ykn itti maganfachuun ykn wanta saniif wareegu fi silatii seenuun shirkii jechaa laa ilaah illallah diigu fi balleessu ta’uu hin beekan. Akkasumas, shari’aa Rabbiitiin ala seera biraa hordofuu fi ittiin murteessuun shirkii ta’uu hin beekan. (Dimookraasin isaan leellisan shirkii akka ta’e hin beekan. In sha Allah gara fuunduraatti dimokraasin akkamitti shirkii akka ta’e bal’innaan ni ilaalla.)
Yaa gabricha Rabbii tawhiidaa fi shirkii irraa wanta isa faallessuu fi diigu barachuuf itti futi. Kuni dirqamoota jalqabaa keessaa tokko. Hanga tawhiida jechi laa ilaah illallah agarsiistu fi wanta dhabamsiistu fi mirkaneessitu beektutti malee Islaama beekuu hin dandeessu.
In sha Allah kuni ulfaataa miti. Rabbiin gargaarsifadhu, hin dadhabin.
Tawhiinni Rabbii tokkicha gabbaruu yoo ta’u, shirkiin immoo Rabbiin ala wanta biraa gabbaruudha.
Fakkeenyaaf: salaanni ibaadadha. Rabbii qofaaf salaatun tawhiida. Rabbiin ala wanta biraatiif salaatun shirkiidha.
Muwahhid (Namni Rabbiin Tokkichoomsu) nama Rabbii tokkichaaf qofa salaatudha. Namni Rabbii fi wanta biraatiif salaate mushrika ta’a. Gosoonni ibaadaa biroos akkanuma.
Namni Rabbiin ala wanta biraatiif yoo salaate ykn ruku’a bu’e ykn sujuude, Rabbiin gabbaruu keessatti Isaan ala wanta biraa hirmaachisee jira. Haaluma kanaan, itti dhiyaachuuf jecha namni Rabbiin ala wanta biraatiif wareege (qalma qalee), ykn Rabbiin ala wanta biraa kadhate (du’aayi godhe), Rabbiin gabbaruu keessatti Isaan ala wanta biraa hirmaachisee jira.
Kana yoo beekne, hundee amantii Muslimaa fi kaafira, Islaamaa fi kufrii addaan baasu ni beeknaa jechuudha.
Dhimmoota baay’ee barbaachisoo beekkamu qaban:
Kanniin beekun nurraa eeggama:
- Rabbiif hojii qulqulleessuun ibaada tokko qofa keessatti osoo hin ta’in ibaadaa hunda keessatti ni barbaachisa.
- Tawhiinni sirrii hin ta’u hanga ibaadaan hundi Rabbiif ta’utti malee
- Shirkiin ibaadaa tokko Rabbiin ala wanta biraatiif gochuun ni argama, osoo ibaadaa hafan keessatti shirkii hojjachuu baateyyu.
- Ibaadaa malaykaaf ykn nabiyyiif ykn jinniif ykn sheyxaanaaf ykn dhagaaf ykn mukaaf ykn sheykhaaf ykn abbaa murtiif gochuu keessa garaagarummaan hin jiru. Kuni hundi isaanitu shirkiidha. Namni malaykaa, nabiyyoota, saalihoota gabbaree fi namni sanama, jinni, aduu, ji’a gabbare wal qixa. Kunniin hundi isaanitu mushrikoota.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Namni qunnamti Gooftaa Isaa abdatu, hojii gaarii haa hojjatu, Gooftaa isa gabbaruu keessattis eenyullee hin qindeessin.” Suuratu Al-Kahf 18:110
Asitti “eenyullee” yommuu jedhu, Rabbiin ala wantoota jiran hunda gabbaruu akka hin qabne agarsiisa. Ammas ni jedha:
“Rabbiin gabbaraa, homaa Isatti hin qindeessinaa.” Suuratu An-Nisaa 4:36
Akkuma yeroo darbe jenne laa ilaah illallah’tti amanuun dhimmoota sadiin galma gaha: Rabbiin malee gabbaru hin qabnu, homaa Isatti qindeessu hin qabnu, wantoota Isaa gaditti gabbaraman hundatti amanuu diduu, mormuu fi irraa fagaachu. Kunnin sadan amanuun, dubbii fi hojiin ta’u.
Dhimmoota lamaan kana akkamitti galmaan geenyaa: Rabbiin malee homaa gabbaruu hin qabnuu, Homaa Isatti hin qindeessinu?
Ibaadaa hundaan Rabbii olta’aa malee homaa gabbaruu hin qabnu. Rabbiin qofa yoo gabbaree fi wanta biraa gabbaruu yoo dhiisne, nuti mawahhiduun (warra Rabbiin tokkichoomsan), Laa ilaah illallah’tti amanan taana. Yoo Rabbiin gabbarree fi wanta biraas gabbarre, mushrikootaa laa ilaah illallah’tti hin amanne taana.
Amma akkamitti tawhiida hojii irra akka oolchinuu fi shirkii irraa qulqulloofnu beekuuf himoota armaan olii keessatti jecha “gabbaruu” jedhu gosoota ibaadaa kutaa darbe keessatti tarreessineen bakka haa buusnu.
Salaata:
Fakkeenyaaf saganni ibaadadha.
*Tawhiinni– Rabbiif malee homaafu hin sagannu, Isaan ala wanta biraatiif hin sagannu. Rabbii Tokkichaaf sagaduu
Rabbii qofaaf yoo sagannee fi wanta biraatiif sagadu yoo dhiisne, nuti warra Rabbiin tokkichoomsan, laa ilaah illallah’tti amanan taana.
*Rabbiif yoo sagannee fi Isaan ala wanta biraatifis yoo saganne, mushrikoota warra laa ilaah illallah’tti hin amanne taana.Kanaafu, Rabbiin alatti wanta biraatif sagaduu hin qabnu (Isatti homaa hin qindeessinu)
Du’aayi:
Du’aayin ibaadaadha.
*Tawhiinni – wanta Rabbiin malee namni dandeetti irratti hin qabne argachuuf Rabbiin irraa malee homaayyu kadhachuu dhiisudha. Rabbii Tokkicha kadhachuu
Rabbiin qofa yoo kadhannee fi wanta biraa kadhachuu yoo dhiisne, nuti warra Rabbiin tokkichoomsan, laa ilaah illallah’tti amanan taana.
* Wanta Rabbiin malee namni dandeetti irratti hin qabne argachuuf yoo Rabbiin kadhannee fi Isaan ala wanta biraatis kadhannee, mushrikoota warra laa ilaah illallah’tti hin amanne taana. Wanta Rabbiin malee namni dandeetti irratti hin qabne nama irraa kadhachuun mushrika nama taasisa. Fakkeenyaf, nama du’e kadhachuun mushrika nama taasisa. Kanaafu, Rabbii gadiitti wanta biraa hin kadhannu (Isatti homaa qindeessu hin qabnu.)
Ibaadawwan biroos haala kanaan ilaalu dandeenya.
Guduunfaa
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Rabbii gaditti wanta si hin fayyannee fi si hin miine hin kadhatin. Yoo akkas goote, dhugumatti yoosan ati zaalimoota keessaa taata.” Suuratu Yuunus 10:106
Sanamas ta’i, nama du’es ta’i, wanta si hin fayyannee fi hin miine kamiyyuu Rabbii olta’aa gaditti hin kadhatin. “Yoo akkas goote” kana jechuun yoo wanta si hin fayyannee fi hin miine kadhatte, warroota nafsee ofii miidhanii fi balleessan keessaa taata. Sababni isaas, Rabbii olta’aa gaditti wanta nama hin fayyannee fi hin miine kadhachuun shirkii waan ta’eef, kasaaraa guddaa fi azaaba (adabbii) cimaatti nama geessa.
Kitaaba wabii:
al-Jaami’ul Mufiid liduruusi ta’allumi tawhiidi-fuula 118-124


text:
Mootummaan marii hunda hirmaachise akka taasisu dhiibbaa hawaasni addunyaa godhu laaffisuuf ajjeechaawwan bakka garaagaraatti raawwatamaa jiran WBOtti qabataa jiraachuu hin oolu jedhu hayyoonni.
Ministirri muummee Abiy Ahmad immoo karaa fuula tiwiitarii isaanii ergaa barreessaniin godina Qeellem Wallaggaatti hidhattoonni lammilee nagaa irratti ajjeechaa raawwatan jedhan.
Bakka amma ajjeechaan itti raawwatame jedhame humnoonni mootummaa to’atanii akka jiran ajjeechaa sana dura mootummaan guyyoota dursee beeksisee ture.
Waraanni Bilisummaa Oromoo immoo mootummaan namoota nagaa ofumaa fixaa diraamaa siyaasaa hojjataa jira jedhe irra deddeebiin himata.
Godina Qeellem Wallaggaatti hidhattoonni lammiilee nagayaa irratti ajjeechaa raawwachuu ministirri muummee Abiy Ahimadtu dursee marsaalee hawaasaa isaanii irratti barreesse.
Odoo miidiyaaleen tokkolleen dhimma ajjeechaa jedhamee hin gabaasin ministirri muummichaa fuula facebook isaanii irratti haala amma duran hin baramneen barreessuun gaaffii namoota hedduuti.
Ministirri Mmuummee Abiy Ahmad ajjeechaa kana kan raawwatan hidhattoota WBO qaamolee nageenyaa jalaa baqataniidha jedhan.
Ministirri tajaajila kominikeeshinii mootummaa doktar Laggasaa Tulluu immoo ajjeechaa sana guyyoota muraasa dursuun ibsa miidiyaaleef kennaniin bakka amma haleellaan itti raawwatame jedhame humnoonni mootummaa to’achuu miidiyaatti himanii turan.
Doktar Laggasaan aanaaleen godinaalee Qeellem Wallaggaa, Wallagga Lixaa fi Horroo Guduruu marti tarkaanfii qindaa’aa humnoonni mootummaa fudhataniin guutuutti harka mootummaatti galuu dubbataniiti turan.
WBOn immoo mootummaan namoota nagayaa ofumaa fixaa diraamaa siyaasaa hojjetaa jira jedhe irra deddeebiin himata.
Yeroo tibba darbe naannawaa Gimbii ganda Tolee jedhamutti haleellaan raawwatame loltoota mootummaatu bakkas ture jedhe WBOn.
Waraanni Bilisummaa Oromoo ajjeechaa namoota nagaa irratti raawwatee bu’aan siyaasaas ta’e kan loltummaa inni argatu akka hin jirres addeesseera.
WBOn akka jedhutti mootummaan galtee siyaasaaf jecha qulqulloota fixaa jira.
WBOn inumaa haleellaa namoota nagaa irratti humnoota mootummaa Bilxiginnaan raawwatamu uummata irraa qoluuf qabsootti jiraachuu ibsa ajjeechaa Toleetti raawwatame hordofee baaseen ibseera.
Xinxaaltonni haala Itoophiyaa keessa deemaa jiru hordofan immoo mootummaan erga guutuutti to’adhe jedhee badii gaheef akkamiin deebisee WBO gaafatamaa taasisa jechuun gaafatu.
Kana malees ajjeechaan kun ajjeechaa qindaa’aa mootummaan maqaa Waraana Bilisummaa Oromoo sadarkaa addunyaatti balleessuuf raawwatu ta’uu mala jechuun shakkii isaanii dubbatu.
Mootummaan TPLF waliin malee WBO waliin hin maryadhu jechuu yaadachiisu hayyoonni yaada nuuf kennan.
Hawaasni addunyaa WBO dabalatee mariin hunda hirmaachise akka taasifamu mootummaa Itoophiyaa irraan dhiibbaa geessisaa jiraachuu eeranii, mootummaan immoo kana hin fedhuu jedhu.
Mootummaan dhiibbaa hawaasa addunyaa kana laaffisuuf qaamolee namoota nagaa ajjeesan waliin marii hin taa’u jechuuf diraamaa kanatti akka jiru dubbatu.
Maqaa Waraana Bilisummaa Oromoo balleessuuf mootummaan duula maqaballeessii qindaa’aatti akka jirus ibsu.
Kana gidduutti lubbuun qulqullootaa shira mootummaan gaaga’amaa jiraa jedhu.
Komiishiniin Mirgoota Namoomaa Itoophiyaa immoo haleellaan haaraan raawwatamuu quba qabaachuufi dhimmicha qulqulleessaa akka jiru hime.
Namoonni kun ajjeefamuu malee miidhaa dhaqqabee fi odeeffannoo dabalataa hin arganne jechuun komishinarri komishinichaa Doktar Daani’eel Baqqalaa himaniiru.


text:
Yukreen gama kibbaa keessatti wal waraansii hamaan gaggeeffamaa kan jiru ta’u kan ibsee ministriin Ittisaa kan Briteen, konyaa Eneergodaar lafa warshaa nukleeraa yukreen kan Raashaan to’ataa jiru zaproojiyaa cinatti argamuus haleellaan kun ni dabalataa jedhee jira.
Warshaa Nukleeraa kana yeroo ammaa hayyonni Tokkummaa Mootummootaa qorataa fi ilaalaa jiru.Gareen hayyoota Nukleeraa kan Tokkummaa Mootummootaa nageenya warshaa Sanaa ilaaluuf hojii marsaa duraa kan xumuuran yoo ta’u, kanas kamiisa kaleessaa warshaa Zaproojiyaa keessa jiru daawwachhun ture.Yeroo isaan hojii isaanii kana gaggeessaa jiranti, wal waraansii Raashaa fi Yukreen gidduu waraansii belbeelaa ture.Garu Jimaata har’as hojii isaanii itti fuufanii jiru.
Prezidaantiin Yukreen Volodmiir Zelenskii kamiisa kaleeaa galgala haasawaa dhageesisaniin, ergamnii hayyoota tokkuummaa mootummootaa kun akka milkaa’uuf Yukreen waan barbaachisu mara gootee jirti.Garu weeraratoonni imalli hayyootaa kan akkaan barbaachisaa ta’e duubatti akka deebi’uu fi bu’as kan hin qabne gochuuf yaaluun isaanii gaarii miti jedhan.
Gochi akkasii kun ittifamuu qaba kan jedhan daayreekteerri walii galaa kan dhaabata humna Atomikii addunyaa Rafa’eel Groosii garee to’annaa fi qorannaa gaggeessu kan hayyoota 14 qabu hogganuun iddoo sanatti argamu.
Oduu gabaastootaaf Kamiisa kaleessaa akka ibsanti, Awuroopaa keessatti warshaa Nukleeraa guddicha ta’e kana keessa turree akka ilaaluuf dhaabbatii keenya mijeessee jira jedhan.Waa’een warshaa Nukleera kanaa na yaadeessa, yaadda’uun kookunis itti fuufa jedhan.


text:
Ebla 29,2015 Amboo
Sabboontichi ilmi Oromoo Magarsaa Mashashaa Ayyaanaan, magaala Amboo keessaatti hojii fayyaa (nursing) kan hojjetu yeroo ta’u gaafa Ebla 22,2015 dhimma hojii dhuunfaaf naannoo Boolee deemee osoo jiruu ganama sa’aa 7:00WD irratti qaamni tika Wayyaanee magaalaa Amboo irraa eegalanii jala bu’uun Finfinnee erga gahanii ukkaamsuu isaanii Qeerroon magaala Amboo irraa gabaasee jira.
Qaamni tika Wayyaanee hordofiin isa faana bu’aa tures maqaan isaa Mekonnin Gamma nama jedhmamu yeroo ta’u namni kun waggoota mursaaf darban irraa kaasee barattoota Yuuniversitii Amboo fi Wallagga irratti ramadamee dargaggoota Oromoo hedduu kan qabsiisaa ture ta’uun beekamaa dha. Kana malees namni Mekonnin jedhamu basaasi Wayyaanee kun uummata Amboo biratti maqaa Bulguu jedhamuun akka beekamu uumataafis ta’e barattootaaf ifaadha.
Haaluma kanaan sabboontichi Oromoo Magarsaa Mashashaa Ayyaanaa hanga ammaatti bakka buuteen isaa dhabamee jiraachuun hoggansi Qeerroo Amboo irraa addeessa.


text:
Galii siyaasaa isa kamtu Oromoof wayya?
Berhanu Hundeetiin
Dhimmi akka mata-dureetti dhiyaate fi gaafiin itti aanee ka’e kun baay’ee ulfaataa fi deebiin isaas mormisiisaa akka ta’u waan shakkii qabu natti hin fakkaatu. Haa ta’u malee, galii isa kamtu uummata Oromootiif kan wayyu akka ta’u kan murteessan dhimmoota baay’eetu jiru.Waan ta’eef, dhimmi kun kan gabaabumatti asitti ibsamuu danda’uu miti. Wanti guddaan kan waliin nama mormisiisu fi waliigaltee nama dhoowwuu malu, gaafiin uummata/saba Oromoo akkamitti akka hiikamu ykn ibsamu irratti dha. Dabalataan immoo, biyyi Itoophiyaa jedhamtu tun akkamitti akka uumamtee fi amalli ishiin qabdu maala akka ta’e hiika fi ibsa kennamurratti waliinmormiin jiraachuu danda’uu dha.
Namootni fi jaarmayootni tokko tokko yoo dubbatan, Itoophiyaan Impaayara waan taateef; impaayarri takka immoo diimookraata’uu waan hin dandeenyeef, sirni ishii kun diigamee; hiree ofii ofiin murteeffachuun uummattootaa/sabootaa mirkanaa’ee; hanga mootummaa birmadummaa dhaabbachuu danda’anitti deemamuu qaba jedhu. Warri biroo immoo, lakkii biyyattiin tun yoo diimookraatofte isa kana keessatti gaafiin sabootaa/uummattootaa deebii argachuu waan danda’uuf, mootummaa birmadummaa ijaarrachuun, biyyattii tana gara garatti hiruun hin barbaachisu jedhu.
Waayee seenaa warra seenaa barreessaniif yookaanis warra ogummaa seenaa qabaniif dhiisnee, garuu waan tokko tokko kan ragaa ta’uu danda’an yoo laalle, Itoophiyaan akkamitti akka ijaaramte fi amalli isiin qabdu ifaa ifatti kan mul’isan, biyyattiin tun Impaayara akka taatee dha. Yoo akkana jedhame immoo, biyyattii tana keessatti diimookraasiin uumamee; gaafiin uummattootaa/sabootaa deebii argachuu waan hin dandeenyeef, hireen biyyattii tanaa murtii uummattootaatiin/sabootaatiin mirkanaa’uu qaba kan jedhutti nama geessa jechuu dha.
Haa ta’u malee, uummatni Oromoo bal’aan hiree ofii ofiin/ofiif murteeffachuu filatullee, murtii godhamuuf deemu kana keessatti uummatni keenya Oromiyaa walaba taate fi mootummaa birmadummaa dhaabbachuuf murteessa jedhanii yaaduun ykn beekuun amma nama rakkisa. Karaa biraatiin immoo, dhimmi diimookraasii yoo dubbatamu, gaafiin uummata keenyaa gaafii diimookraasii ti yoo jedhamu, akka waan Oromoon diimookraasii hin beekneetti laalamuu hin qabu. Diimookraasiin bu’ura Sirna Gadaa fi Aadaa uummata Oromoo waan ta’eef jechuu kooti.
Gara dhimma ijoo fi gaafii mata-duree barreeffama kanaarratti ka’etti yoo deebinu, “Galii siyaasaa isa kamtu Oromoof wayya?” kan jedhu kun murtii uummataa waan ta’uuf, isa kana uummata Oromoo bal’aaf dhiisuun barbaada. Waan isaaf wayyu kan murteeffatu uummatichuma waan ta’uuf jechuu dha. Dhugaa haa dubbatnu yoo jenne, biyya ofii kana walaba taate takka ijaaramtee arguu kan hin barbaadne waan jiru natti hin fakkaatu. Haa ta’u malee, isa kana argachuuf wareegama ulfaataa akka nama gaafatu fi haalotni jiran immoo baay’ee walxaxaa akka ta’an hubachuun barbaachisaa dha. Asirratti wareegamni Itoophiyaa diimookraatessuuf kaffalame fi kaffalamuuf deemus kan walabummaaf kaffalamuu gad hin ta’u jedhanii warri morman jiraachuu akka malan nan amana. Haa ta’u malee, Addunyaa kanarratti wanti hin danda’amne jiraachuu baatus, biyya walaba taate ijaarrachuuf haalota amma jiran keessatti baay’ee ulfaataa akka ta’u waan dhara hin taane dha.
Oromiyaa walaboomte arguun hawwii Oromoota harka caalanii ta’ullee, sirni Federaalisimii inni dhugaa ta’e mirkanaa’ee; Federeeshiniin dhugaas kan Naannooleerratti hundaaye yoo ijaarame, Oromoof gaarii ta’a malee wanti isa miidhu jiraachuu hin danda’u jedheen amana. Asirratti wanti ifa ta’uu fi jala sararamuu qabu, injifannoolee Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) hanga hara’atti argamsiise akkuma jiranitti ta’anii; isa kanatti dabalamee jechuu dha. Federaalisimiin ykn Federeeshiniin dhugaa ta’u kun Abbaabiyyummaa Oromoo kan mirkaneessu, jechuun Oromoon biyya abbaa isaa keessatti abbaa qayee, abbaa lafaa fi abbaa qabeenyaa isaa ta’ee; dhiibba alagaatii ala ofiin ofbulchuu fi akka isaf malutti Itoophiyaas saboota biroo waliin bulchuu yoo danda’e, kun Oromoof filannoo (option) badaa miti jechuun barbaade.
Federeeshinii akkantti ijaaramu kana keessatti, Itoophiyaan akka haaraatti ijaaramtu immoo, kan Oromoo akka alagaatti laaltu fi kan Oromoof hin quuqamne Haadha Biddeenaa osoo hin taane, Oromoofis ta’ee uummattoota hundaafuu Haadha dhugaa kan taatu yoo ijaaramte qofaa dha. Federeeshinii haal-duree kana hinguutne yoo ta’e garuu, filmaatni uummatni Oromoo qabu isa tokko qofaa ta’a. Innis biyya ofii walaba taate, biyya Gadaa “Repaabiliika Diimookraatawaa Oromiyaa – Gadaa Republic of Oromia” ijaarrachuun dirqama ta’a jechuu dha. Kana booda Itoophiyaa uummatani Oromoo keessatti dararamu, beelaa fi gadadoof saaxilamu, ajjeefamu, gad-aantummaan jiraatu, alagaan nyaatee quufee lammiin Oromoo beelawu,…. jiraachuu hin dandeessu. Kun firaafis ta’ee diinaaf hundaafuu ifa ta’uu qaba.
Waayeen sirna Federaalisimii yoo ka’u, sirni akkanaa kun bifa adda addaa qabaachuu waan danda’uuf, gaafiin Federaalisimii akkamii ta’uu qaba? jedhu ka’uu mala. Ogummaa Polotikaa qabaachuu baadhullee, ani akkan ofii kiyyaa yaadutti, akka ilaalcha kiyyaatitti, Federeeshiniin naanooleerratti hundaa’e sababaalee adda addaatiin biyyattii tanaaf gaarii dha jedheen amana. Isa kana fudhachuu warri hin barbaadne akka jiran beekamullee; jaalatanis jibbanis, fudhatanis dhiisanis, Federeeshiniin akkanaa uummattoota, saboota fi sab-lammoota biyyattii tanaa harka caalaniif fudhatamaa akka ta’u amanuun barbaachisaa dha.
Kan biraa, wanta dhimma kana wajjin walfakkaatu tokko, barreeffama gabaabduu takka Afaan Ingiliziitiin Face Book irratti maxxanseen ture. Barreeffama sana keessatti, humnoota siyaasaa yeroo ammaa Itoophiyaa keessa jiran, akka kaayyoo isaan ibsataniitti fi/ykn galii isaan hawwaniitti, garee (group) shanitti hiree ibsuu yaaleen ture. Isaanis gabaabumatti akka armaan gadii ti:
- Bitaa Fagoo (far left) Gareen kun jaarmayoota bilisa-baastota ta’ani fi hiree murteeffannaa sabootaa/uummattootaa mirkaneessuuf warra qabsaa’an;
- Bitaa Jiddugalaa (middle left) Warrii garee kana keessa galan, sirni Federaalisimii dhugaa yoo ijaarame fi Federeeshiniin dhugaa yoo mirkanaa’e, gaafiin uummattootaa deebii argachii ni danda’a warra jedhanii dha;
- Jiddugalaa (middle) Isaan kun humnoota amma biyyattii tana bulchaa jirra jedhani fi sirna amma jiru Federaalisimii sobaa kana akkuma jirutti ittifufsiisuu warra babaadanii dha
- Mirga Jiddugalaa (middle right) Isaan kun humnoota tarii sirna Federaalisimiitti amanan garuu Federeeshinii naannooleerratti hundaaye hin fudhannee dha
- Mirga Fagoo (far right) Isaan kun warra sirna durii dulloomaa san deebisanii ijaaruu barbaadanii dha.
Egaa, humnoota gara garaa kan kaayyoos ta’ee galii waliin deemuu hindandeenye qabatanii jiran kana, walitti fidanii kaayyoo ykn/fi galii waloo tokkorratti akka waliif galan taasisuun baay’ee ulfaataa ta’a jedheen yaada. Osoo akka yaada kiyyaa ta’ee, akka haala amma jiru fi rakkoolee biyyatti sana keessa jiraniif furmaatni waloo (common solution) Federeeshinii amma naannooleerratti hundaa’ee ijaaramee jiru kana gara Federeeshinii isa dhugaa ta’etti jijjiranii biyyattii tanas diigamuurraa oolchuutu silaa fala ture. Yoon akkana jedhu, kun filannoo uummattootaa/sabootaa ta’uu qaba jechuu kiyya osoo hin taane, kaayyoo akkanaatu silaa hundaafuu waan jiddugalaa tokkoo ta’uu mala jechuu kooti. Filannoo uummattootaa/sabootaa laalchisee garuu waa hundaa murteessuu kana qabu uummata bal’aa dha. Murtiis ta’ee injifannoon xumuraa kan uummata bal’aa akka ta’u shakkiin hin jiru.
Ulfaadhaa.


text:
Foyya'iinsii guddaan biyyoota lameen keessatti argamuus weerarri vaayrasii koroonaa kutaa sana keessatti xumuura irra ga'u irraa fagoo jira jechuun jaarmayaan Fayyaa Addunyaa beeksisee jira.
Dhimmi kun falmaa yeroo dheeraa waan gaafatuuf jecha biyyonni haala qabatamaa biyya isaanii keessaa irraa ka'uun waan barbaachisu mara tattaafachuu akka qaban hubachiisee jira.
Chaayinaan namnii took vaayrasichaan amma du'u fi 48 haaraa vaayrasich koronaan qabamuu ibsite jirti. Garu biyya keessa warra ture miti jette.
Koriyaan kibbaa namnii 145 haaraa vaayrasichaannqabamuu ibsitee jirti.


text:
Kongireesiin Amerikaa yoo hedduu akka bajata mootummaa itti fayyadaman irratti akka malee wal falama.
Edallee paartii Rippaabilikaanii fi Demokiraati mataa wal nyaachaa bulanii wal dhabanii gargar galan.
Mootummaan Amerikaa bajata irratti walii galuu baannaan akka oduu gara garaa argannetti guyyaatti doolara biliyoona 1 fi miliyoona 500 kasaara.
Paartiin mootummaa Amerikaa bulchitu lachuu akka bajatii itti bahuu male irratti karoora ufi qaban.Bajatii Senetiin Amerikaa amma irratti wal falmuutti jiru kun ka bara 2018ti.Doolara Tiriliyoona 4 fi biliyoona dhibba tokkooti.
Bajata tana Pirezidaanti Tiraampitti Bitootessa 16,2017 keessaa akkuma filatameen bajata 2018 jedhee kongireesii Amerikaatti dhiyeeffate.Kana fudhachuu fi fudhachuu dhabuu irratti wal falmuutti jiran.Barii bajata mootummaa Amerikaa 2017 edana dhumata.
Manii marii Amerikaa haga guddaan paartii Rippaabilikaan harka jiru kalee galgala bajata tana irratti walii galee dabarse.
Amma ammoo Senetiin irratti walii galuuf paartiin Demokiraatilleen eeyee jechuu malte.
Senetiin ammallee walii hin galle.Amma fala lama qaban.Ykn bajata haga ji’a tokkoo qofa mootummaan ittiin hojjatu eeyyamanii hagasitti mari’achuu tahuu baannaan biirolee mootummaa haga tokko irraa horii qabanii hojjachaa mari’achuu.
Paartiin lachuu akka horii kana ittiin hojjachuu malan irratti karoora ufii qaban. Waan horiin itti hin bahu jedhan keessaa tokko sagantaa DACA.Sagantaa ijoollee diqqeennaan maatii waliin Amerikaa dhufanii Amerikaatti guddataniiti.
Warra seera malee Amerikaa dhufe jedhan miliyona hedduu keessaa tokko jarii sagantaa Deferred Action for Childhood Arrivals (DACA) jala nama kuma 800 tahutti jira.
Tiraampi ijoollee fi maatii isaanii asii achi sagantaa DACA jalatti hin gargaarru jedha.Jarii kun hagii guddaan biyya olloota Amerikaatii malee nama biyya hedduutti keessa jira.Demokiraati ammoo akkuma baqataa dhibii jarii kunilleen gargaarsa argachumalee jedha.
Waan dhibii falamaa tahe keessaa tokko wabii fayyaa ijoolleeti.Mootummaan Amerikaa bara 2013 keessallee akkanuma bajata irratti walii galuu didee dadhabee guyyaa 16 mootummaan cufame hojjatootallee irraa mindaan guyyaa 16f ture.
Gaafa mootummaan cufame sunitti dhaabii qorannoo Amerikaa horiin hojjatun dhaba,paarkiin biyyoolessaa hin cufamte gibirii mootummaan namaa deebisu hin tura,horiin abbootiin waraana Amerikaa mootummaan irraa eegatan dafee hin dhufuuf waan hedduu.
Mootummaan Amerikaa bara 1976 asitti marroo 18 cufame ta amma eegatan tun taanaan 19 taate jechuu.Woma taateefuu edana woma tahetti taha.


text:
Birkii Burqaa Kaleessaa
Aduufi dadhabbiin afuura nafuutee,, na laaffiftee jennaan gaaddisatti gore. Kan olsiinii hin qabne yaa mana uumamaa,, yoo jala bulanii olaanis yaa jamaa,, adaa nama nuffuu hin qabuum matumaa,, jedhee itti goreen taa’ee gaaddisasaa,,, dugdaakoo adeemsaaf hojiin na butuche, itti hirkifadheen afuura fudhadhe,, akkan bakkee jiruu achumaan dagadhee,, dadhabbiikoo jala mugaatiin dahattee,, nafuutee sokkite suuta nasossobdee.
Jireenya injifachuuf carraaquun dirqama,, anis bariin ka’een akka ilma namaa,, qoodakoo barbaachaaf roora’ee raafama,, kan hireen naaf qoodde hanga humnakootii,, ifaajee coradhee qabadhee harkatti,, anaa galuuf deemuu na qabde karaatti,, yaannikoo isheen hamtuun yoom haftee manatti??
Anaa aara galfiif muka jala taa’uu,, abjuumoo BIRZAAZA waansaallee hin beeku,, nafudhatee sokke anoo of hin beekuu… Geessee na dhiheessee waltajjii isaatti,, of qeeqi naan jedhe nutoo si beeknaatii,, utuu hin hambisin waa’ee gochaakeetii,, maaliif nukomatta ofiikeen of miitee,, yaadatu naguba jettee na hamattee,, maqaakoo hadheessuu hin wayyuu yoo dhiiftee ??
Jedhee na doorsisee nattillee bookkisee,, murtii natti kennee of eegi yoo feete,, siif wayyaa sii achi yoo hamiikoo dhiifte,, dinnaan kana caalaan si hidda jabeessee,, jechuun na doorsisee baasee nageggeesse. Mixiinis qoodashee barbaaddachuu qabdi,, ciiniintee baattattee ilkaan irraa qabdi,, bakka manasheetii lixuudhaaf boollashee,, yaroo as adeemtu anaaf karaa dhabdee,, galaa ilkaanirraa qabdu lafakeessee,, nacineeti egaa gugda qarxam gootee,, yoonni dammaquudha batee ala bullaa ??
Nan jette fakkaataa dubbiinkun dhuguma,, ciiniintee nakaaftee yaada kankoo keessaa,, manasheetti galuuf falmachuun dirqama,, karaa ittiin gahuuf yaroon achii ka’u,, aduun qaariteetti galuudhaaf manatti,, dachaa qabatteetti isheenis maaf teessi,, fiixee tulluu WALAL Akka waan dhungattuu,, morma irra keesseetti yarottiin mil’adhu.anis achii ka’een qabadhe karaakoo,, yaadakoo kamachaa isadhaam diinnikoo.


text:
Kutaa tokkoffaa
Berhanu Hundee
Mootummootni Habashaa dhufaa dabran hundi isaaniituu waan waloo tokko qabu. Innis oftuuluu, tuffii baay’isuu, aadaa diimookraasii dhabuu, haqa awwaaluu, humnaa fi qawweetti amanuudhaan warra isaaniin morman hundaa lafarraa dhabamsiisuu yaaluu dha. Karaa nagaatiin marii godhanii rakkoo hiikuuf fedhiis ta’ee aadaa hin qaban. Sababa kanaaf biyyi Itoophiyaa jedhamtu tun rakkoolee hidda baasanii, bar-dhibbee tokkoo fi wal’akkaa turan kanaaf furmaatnii dhabamee; rakkooleen kuni immoo yeroorraa gara yerootti walxaxaa fi ulfaataa ta’aa as gahan. Rakkoon tokko yoo hin hiikamne rakkoo biraa waan uumuuf, akkasumatti rakkooleen bifa adda addaa baa’yachaa deemu jechuu dha.
Rakkoon tokko karaa nagaatiin furamuu yoo hin dandeenye immoo, filannoon biraa waan hin jirreef gara humnaatti jechuun qabsoo hidhannootti nama geessuun dirqama ta’a. Kanaaf bilisa baastotni Eertiraa, Tigraayi fi Oromoo dabalatee kan saba biroos qabsoo hidhannoo keessa seenuuf dirqaman. Akkuma armaan olitti ibsame, mootummootni Habashaa tuffii guddaa waan qabaniif hundi isaaniituu akkuma bookkisanitti osoo hin injifatin booddeen isaanii salphina ta’e. Yeroo mootummaa Hayila Sillaasee warri haqaaf jedhanii qawwee qabatanii bosonatti galan “Shiftaa” jedhamanii, irratti duulamaa ture. Yeroo Darguu (mootummaa Mangistuu H/Maariyaam) immoo warra bilisummaa saba isaaniitiif jedhanii qabsoo hidhannootti galaniin wanbadee (ወንበዴ), qixiranyaa (ቅጥረኛ), sargogabbi (ሰርጎገብ) fi kkf ittimoggaasanii waraana irratti labsaa turanis booda garuu kan injifatame isuma mootummicha ta’e.
Ergan dura-dubbii gabaabaa kana jedhe booda, gara dhimma mata duree barreeffama kanaatti deebi’uudhaaf, Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n kan ijaarame waanuma karaa nagaatiin furmaatni dhabameef, qabsoo hidhannoo gaggeessuuf ABOn dirqamee, WBO ijaaree hogganaas ture. Egaa dubbii gabaabsuuf, WBOn gaafiin uummata Oromoo deebii akka argatuuf jedhee bosona filatee qabsoo hadhooftuu gaggeessaa ture fi jiras malee, akka mootummaas ta’ee namootni tokko tokko maqaa xureessuuf jecha “Shiftaa Shanee” jedhaniitii miti. Gaafiin uummata Oromoo immoo gaafii haqaa waan ta’eef, WBOnis haqaaf lolaa jira malee uummata Oromoos ta’ee uummata biroo miidhuuf akka hin taane nan amana. Ijoolleen har’a shiftaa jedhamtee arrabsamtuu fi waraanni irratti labsame kun warruma kaleess sochii qeerroo keessatti hirmaachaa turan akka ta’an himama.
Akkuma yaadatamu, Wayyaaneen yeroo tokko tokko WBO dhabamsiisee jira; WBO kan jedhamu hin jiru jechaa; yeroo tokko tokko immoo ofuma isaaniitiif ragaa bahuudhaan WBOn akkas ta’e, akkas godhe jedhanii dubbachaa turan. Mootummaan Abiyyi Ahmadiin durfamus, WBO Shiftaa Shanee kana yeroo gabaabaa keessatti lafarraa duguugnee balleessina jechaa dhaadachuu erga calqabnii wagga laamaaf deema. Ammuma yeroo dhiyoo kanallee akka dhagahamaa turetti, Shiftoota Shanee barbadeessinee jirra; kan hafan yoo jiraatan tarii namoota muraasa ta’uu malu waan jedhuu dha. Wanti kun dhugaa ykn soba ta’uu isaatiif ragaan yoo jiraachuullee baate, dhugaan tokko garuu lafa kanarraa hin dhabamu. Innis WBOn haa xinnaatu haa baay’atu malee hanga gaafiin Oromoo deebii hin argatinitti dhalooto tokkorraa kan biraatti dabra malee gonkumaa dhabamuu waan danda’u natti hin fakkaatu.
WBOn hoo lolee injifatee uummata Oromoo bilisoomsuu ni danda’aa?
Gaafiin kun gaafii bu’uraa fi kan hedduu wal nama mormisiisu akka ta’e waan haalamuu miti. Haa ta’u malee, WBOn akka yeroo Wayyaanotaa fi Shaabiyaa sana lolee, lafa qabachaa deemee, Finfinnee seenee mootummaa kan fonqolchuun bilisummaa argamsiisuun ulfaataa yookaanis sirumaa waanuma hin danda’amne ta’uu mala. Haalli har’a jiru fi kan yeroo Wayyaanotaa ture sun garaagarummaa guddaa akka qabu waan dhara hin taanee dha. Kana biratti immoo qabsoon Oromoo keessumaayuu qabsoon hidhannoo Oromoo kan Oromoorratti qofaa hirkattee fi karaa hundaan daangofte waan ta’eef, dhiibbaa hanga kana hin jedhamnetu irra jira. Haalli biyyattii tanaas ta’ee kan Addunyaallee qabsoo hidannoo Oromootiif mijataa miti.
Haa ta’u malee, bilisummaa Oromoo argamsiisuuf WBOn lolee lafa qabatee fi Finfinnee seenuun qofti akka filmaata tokkoo qofaatti laalamuu hin qabu. Qabsoon hidhannoo yoo jabaate, karaalee adda addaatiin dhiibbaa gochuudhaan furmaata xumuraatti nama geessuu ni danda’a jedheen yaada. Lolanii lafa qabachuu dadhabuun akka kufaatiitti ykn dadhabbiitti laalamuu hin qabu. Waayee kana Habashootni yeroo baay’ee kaasanii qabsoo hidhannoo keenyaa qeeqaa, tuffachaa fi waan adda addaa jechaa turan ammallee ittuma jiru. ABOn waggoota 40 ol qabsaa’ee lafa takkallee bilisa hin baasne jechaa injifannoolee QBO argamsiiselle, kan nuti ittiin boonuu qabnu, gadi xiqqeessaa turan/jirus. Waan QBOn nuuf argamsiise garuu numatu beeka. Dhiibbaan WBOn qabus walfakkaataa dha. Kana barreeffama kutaa itti aanu keessatti laalla.
– ittifufa –
Hanag walitti deebinutti nagaan turaa.


text:
Muddee 08,2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa Calliyaa Magaalaa Geedootti Har’a Warraaqsii FDG Ummata Oromoo Magaalaa Geedoo, Qonnaan Bultoota Calliyaa, fi Gootota Qeerroon Barattoota M/B Geedoo sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa fi Manneen Barnootaa sadarka 1ffaa dabalatee Warraaqsii Cimaa Magaalaa Geedoo irratti gaggeeffama jira. Ummatni Oromoo Qonnaan Bultootni Oromoo Aanaa Calliyaa GeedooGandoota Baadiyaa garaagaraa dabalatee ,Gootota Barattoota Oromoo M/B Geedoo, Sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’ina fi mannee Barnoota Baadiyyaa utuu hin Hafiin hiriirri mormii guddaan Magaalaa Geedoo keessatti gaggeeffama jira. Daandiin Konkolaataa Gara Godina hOrroo guduruutti Geessuu fi Daandiin Konkolaataa Gara Wallagga Lixaatti dabarsuu Cufamee jira. Warraaqsii kun Kan Uummatni kumoota hedduun Lakka’aman irratti argaman fi Humni Waraana Wayyaanee Magaalaa Geedoo irra jiru to’achuu kan hin dandeenye ta’uun hubatamera. Uummatni Mootummaa nu ajjeesaa jiru jalatti hin bullu jechuun Warraaqsaa mormii guddaa gaggeessa jiru. Uummatni fi Qeerroon dargaggootni Barattootni Oromoo FDG fininsuun Gaaffii mirga Biyyummaa fi Karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsiin Magaaloota Oromiyaa Caffeen Naannoo Oromiyaa Murteesse Atattamaan Haqamuu qaba jechuun Warraaqsaa Finiinsuun Magaalaa Geedoo keessatti uummata Magaalaa fi Naannoo baadiyaa cufa dabalachuun Hiriira Mormii guddaa gaggeessa jiru. Dhaadannoowwan armaan gadii itti fufinsaan dhageesisan.
-Master Pilaaniin irratti wareegamaa jirru haqamuu qaba.
-Wayyaanee OPDO’n Nu hin bulchitu, ABO’n abdii uummata Oromooti,
-ABO’n Mirga dimookiraasii fi namummaa ni kabachiisa, ABO’n biyya hin gurguru
-Mootummaa Dhukaasee nu ajjeesaa jiru jalatti hin bullu, mootummaan EPRDF/TPLF/OPDO’n bakka nu hin buutu, mootummaan uummata isaa ajjeesuu addunyaa irra hin jiru.
-Nuti bilisummaa barbaadna, Mirgii Dimookiraasii fi Namommaa Nuuf Haa Kaabajamu,
-Ilmaan Oromoo Oromummaan Yakkamuun Hidhaman hatattamaan Haa hiikaman.
-Mootummaan Yakka Duguginsa sanyii ummata Oromoo irratti rawwacha jiru seeratti haa dhiyaatu
-Labsiin Magaalota Oromiyaa Caffeen Murteesse haqamuu qaba.
– Lafti Keenya Lafee keenya lafee keenya murree hin Kennu.
– Gaaffiin keenya gaaffii mirgaa mirga abbaa biyyummaa, kan bilisummaa fi dimookiraasiiti,
Gaaffii uummataa Oromoo karaa nagaa fi Dimookiraasii Adeemaa jiruuf fallaa sopchii kana Mootummaan Wayyaanee humna waraanaa bobbaasuun Sochii Ummata to’achuuf humna waraanaa Gara Geedootti guura jiru.
Haaluma Walfakkaatuun Magaalaa Baabbichaa keessatti Goototni Qeerroon barattootni Oromoo m/b Baabbichaa sadarkaa 2ffaa Baabbichaas Guuyyaa har’aas itti fufani jiru.Uummatni Oromoo fi Dargaggootni Qeerroon Barattootni Oromoo gamtaa isaanii jabeessuun waraana wayyaanee dura
uddee 08/2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa Calliyaa Magaalaa Geedootti Har’a Warraaqsii FDG Ummata Oromoo Magaalaa Geedoo, Qonnaan Bultootan Bifa Adda Ta’een Itti Fufe.
Muddee 08,2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa Calliyaa Magaalaa Geedootti Har’a Warraaqsii FDG Ummata Oromoo Magaalaa Geedoo, Qonnaan Bultoota Calliyaa, fi Gootota Qeerroon Barattoota M/B Geedoo sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa fi Manneen Barnootaa sadarka 1ffaa dabalatee Warraaqsii Cimaa Magaalaa Geedoo irratti gaggeeffama jira. Ummatni Oromoo Qonnaan Bultootni Oromoo Aanaa Calliyaa GeedooGandoota Baadiyaa garaagaraa dabalatee ,Gootota Barattoota Oromoo M/B Geedoo, Sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’ina fi mannee Barnoota Baadiyyaa utuu hin Hafiin hiriirri mormii guddaan Magaalaa Geedoo keessatti gaggeeffama jira. Daandiin Konkolaataa Gara Godina hOrroo guduruutti Geessuu fi Daandiin Konkolaataa Gara Wallagga Lixaatti dabarsuu Cufamee jira. Warraaqsii kun Kan Uummatni kumoota hedduun Lakka’aman irratti argaman fi Humni Waraana Wayyaanee Magaalaa Geedoo irra jiru to’achuu kan hin dandeenye ta’uun hubatamera. Uummatni Mootummaa nu ajjeesaa jiru jalatti hin bullu jechuun Warraaqsaa mormii guddaa gaggeessa jiru. Uummatni fi Qeerroon dargaggootni Barattootni Oromoo FDG fininsuun Gaaffii mirga Biyyummaa fi Karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsiin Magaaloota Oromiyaa Caffeen Naannoo Oromiyaa Murteesse Atattamaan Haqamuu qaba jechuun Warraaqsaa Finiinsuun Magaalaa Geedoo keessatti uummata Magaalaa fi Naannoo baadiyaa cufa dabalachuun Hiriira Mormii guddaa gaggeessa jiru. Dhaadannoowwan armaan gadii itti fufinsaan dhageesisan.


text:
Monthly Archives: May 2016
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Caamsaa 31, 2016
Aside
Barattooti Oromoo hedduun baatii 4 oliif osoo qormaata tokko irra hin jiraatiin Ma’ikalaawwii keessatti dararaa irra gahamaa jira,kanneen keessaa hammi tokko.
Aside
Barattooti Oromoo hedduun baatii 4 oliif osoo qormaata tokko irra hin jiraatiin Ma’ikalaawwii keessatti dararaa irra gahamaa jira,kanneen keessaa hammi tokko.
- SHALLOO NAGAASA. ………..ELECTRICAL ENGINEERING WAGGAA 4FFAA
- KISUU TULLUU ………..ELECTRICAL ENGINEERING WAGGAA 4FFAA
- GADAA GAMMAACHUU….ELECTRICAL ENGINEERING WAGGAA 4FFAA
- WAYYEECHA TAMMIRUU … CIVIL ENGINEERING WAGGAA 3FFAA
- YOOHANIS FURGAASA………MECHANICAL ENGINEERING WAGGAA 3FFAA
- BOORANAA ABARRAA …MECHANICAL ENGINEERING WAGGAA 3FFAA
- ZAWUUDUU NUGUSEE…..AGRO-ECONOMICS WAGGAA 3FFAA
- IYOOB MUL’ISAA………..ENGINEERING WAGGAA 1FFAA
- WASAANUU ……….ELECTRICAL ENGINEERING WAGGAA 3FFA
- MOOTUMMAA KIFLEE ..CIVIL ENGINEERING WAGGA 2FFAA
Sochii Fincila Xumura Gabrummaa dhaabuuf kan Taankiin dadhabe,” Ye Selaam Hayil” bakkaan gahuu hin danda’u.
Aside
Leelloo Sabaa Irraa
Fincilli Xumura Gabrummaa Oromiyaa mara keessatti akka abida bonaa belbelaa jiru, mootummaa wayyaanee fi sirna gabarummaa Impaayera Ixoophiyaa hundee irraa raasee rifatuu hamaa keessaa galchee akka jiru, ummata Oromoo fi amba biratti ifatti beekameetu jira. Ummatni Oromoo, yeroo kamuu caalaatti, ammaan tana, gootummaa seenaa qabsoo ummattoota addunyaa keessatti argamee hin beekne garsiisuun, mirga akka seera: Waaqaatti, uumaatti, addunyaatti fi seenaan qabu deebifatee abbaa biyya isaa Oromiyaa fi abbaa qabeenyaa Oromiyaa ta’uuf falmaa hadhooytuu geggeessaa jira. Falmaa haqaa fi seeraa ummatni Oromoo geggeessaa jiru kana dhabamsiisuuf, waraana hanga funyaaniitti hidhate fi sirnichaaf guddoo amanamaa ta’e ummata Oromoo irratti yoo babbaase iyyuu, mootummaan Wayyaanee fincila Xumura Gabrummaa ummata Oromoo cabsuun qabsoo bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa jaarraa tokko oliif deemaa jiru, amina inni gara galma isaatti godhaa jiru irraa dhaabuu hin dandeenye. Fincila ummata Oromoo dhaabuuf, ololli daangaa hin qabne irratti oofamu illee, akkasumas, gorsitooti fi leenjistooti biyya ambaa doolora miliyoona hedduun bitamanii irratti yoo duulchifaman illee, mootummaan Wayyaanee, Warraaqsa Xumura Gabrummaa golee Oromiyaa mara keessatti deemaa jiru injifachuu hin dandeenye. Sochii Fincila Xumura Gabrummaa Taankiin hin dandeenye
Godina Booranaa Malgaalaa Yaabelloo Keessatti FXG Gootota Oromoo Qeerroon Itti Fufee Jira.
Aside
Fincilli Xumura Garbummaa Baha Wallaggaa Waamaa Hagaloo Mana Barumsaa Qophaa’ina Naqamteetti Eegalame
Aside
Caamsaa 30,2016
Baha Wallaggaa magaalaa Moxee keessatti FXG haala ho’aa ta’een Qeerroon sagalee dhageessisaa Jira,sochii warraaqsaa eegalame hanga
fiixaan baasnutti duuba hin deebinu sagaleen hedhu gurmuu barattootaagidduudhaa dhaga’amaa ture haala sochii warraaqsaa itti fuufsiisuuf duubatti akka hin deebine walii galan,Akkuma qorumsarraa dhorkamanii bahaniin sirba qabsoo gobiin lafa dhiitaa jiru
Har’a Caamsaa 30,2016 Shaggar Kaabaa Aanaa Qimbibitti FXG Itti Fufee Barattooti Oromoo Magaala Keessa Dhadatnoo Dhageessisaa Jiru.
Aside
Godina Harargee Bahaa Aanna Malka Bal’oo Mana Barumsaa Sadarkaa 2ffa fi Qophina Keessatti FXG Itti Fufe.
Aside
“Itti Afuufi Qeerroo” Wallee Haaraa Artist Eebbisaa Malkaa Caamsaa 30,2016
Aside


text:
Jordaan ilmi mootii Hamzaa mootummaa jigsuuf hojjate jechuun himatte
Ilma mootii Jordaan duraanii kan ta'e Hamzaa bin Huseen dureewwan gosaa mootummaa irratti kakaasaa ture jechuun, Itti aanaan Ministira Mummee biyyattii himatan.
Ilmi mootii Hamzaan mootummaa jigsuuf ''dhaabbilee biyya alaa'' waliin hojjataa ture jedhan Aymaan Saafaadi.
Haata'u malee Hamzaan isaan dura warraabbii viidiyoowwan lama BBCtti erguun mana keessatti to'atamee akka jiru himee ture.
Himannaa irratti ka'u waakkachuun aanga'oota Jordaan malaammaltummaa fi gahumsa dhabiinsaaf himata.
Gorsaa duraanii Mootii Abdallaah fi miseensa maatii moototaa tokko dabalatee, namoonni 16 nageenya biyyattii yaaddoorra busaniiru jedhamuun Sambata to'annoo jala oolfaman.
Ilmi mootii Hamzaan viidiyoo waraabee ergeen akka jedheetti, manaa bahuu ykn namootatti dubbachuu akka hindandeenye itti himameera.
Tarkaanfiin kunis dowwannaa ilmi mootichaa dureewwan gosaa wajjin taasiseen hordofee kan raawwatame fakkaata.
Haatii Hamzaa, Giiftii Nuur kan Ameerikaatti dhalatte, miidhamtoota ''maqa-balleessii hamoo'' ta'aniif kadhannaa taasisaan jira jetti.
Ilmi mootii kun maaliin himatame?
Mr Saafaadiin deebii viidiyoo Sanbataatiif kennaniin, Hamzaan viidiyootti fayyadamuun dhugaa jirtu faalleessuufi akka gaddamuuf gochuuf jechuusaanii ejansiin oduu biyyattii 'Petra' gabaase.
Itti aanaan MM biyyattii kun miidiyaatti akka himaniitti, Hamzaan qaamolee biyya alaa waliin ta'uun biyyattii diiguuf hojjataa turuufi yeroo muraasaaf hordoffiin irratti taasifamaa ture jedhan.
Kana malees dureewwan gosaa mootummaarratti kakaasuuf gaafataa ture jedhan.
Garuu ammoo karoorri isaa 'fashalaa'eera' jechuu MM eeruun maddi odichaa gabaaseera.
Saafaadiin itti fufuun namni tajaajila nageenyaa biyya alaatti hidhata qabu tokko, haadha warraa Hamzaa kan taate intala mootii Basmah, Jordaan keessaa baasuuf gaaffii dhiyeesseef jechuun himatan.
Tajaajila nageenyaa jedhan kana garuu, adda hin baasne.
Mr Saafaadiin akka jedhanitti, qondaltoonni mootummaas tarkaanfii fudhachurra Hamzaan akka gocha isaa dhaabuuf yaalii taasisaniiru, Garuu inni yaada kanaaf deebii gaarii hinkennine jedhan. Ammas mariin sun gaggeeffamaa jira jedhan.
Masrii, Tarkiifi Saawud Arabiyaa dabalatee, biyyoonni naannichaa tarkaanfii fudhatameef Mootii Abdallaah deeggaruu himan.
Biyyi tarkaanfii garee Islaamik Isteet (IS) irratti fudhatamuun michuu Jordaan taate Ameerikaan, mootichi michuu murteessaa kan deeggarsa ishee guutuu qabu jetteenii jirti.
UKnis akkasuma mooticha deeggartee jirti. Ministirri Jiddugalaa fi Kaaba Afriikaa UK Jamsi Kileverliin ''Mootiin Jordaan michuu UK baayyee kabajameedha'' jedhan.
Kana duuba maaltu jira?
Muddamni maatiiwwan moototaa jidduutti mullachuu erga eegalee bubbuleera jechuun gaazexeessituun lammii Jordaan Raanaa Sweis BBCtti himte.
''Mootiin duraanii baayyee fudhatamaa turan. Innis abbaasaa Mootii Huseeniin baayyee kan walfakkaatan yoo ta'u, dureewwan gosaa birattis baayyee fudhatamaa turan,'' jettee jirti.
Ilmi mootii Joordaan Hamzaa bin Huseen 'mana keessatti hidhaa jala jira'
Tarkaanfii qeeqxoota irratti fudhatamuu eegaleen, ilmi mootii Joordaan mana keessatti hidhaa jala akka jiru dubbateera.