c: text/html

text: Gootowwan keenya Obbo Olbaanaa Leellisaa fi Obbo Dajanee Xaafaa dararaa waggaa 7 booda akkasitti walitti deebi’uu keessaniif gammanneerra. Injifannoo kun kan Qeeroo wareegama guddaa kanfalaniiti. Galata guddaa qabu.Haati Warraa Obbo Dajanee Xaafaa,Addee Asallafach Mulaatuu erga Abbaan Manaa ishii hidhamee booda wareegama kanfalteefi qabsoo abbaan manaa ishii irraa hidhame akka adda hincinneef aarsaa kanfalte ifa galaa dha.Abbaa manaa cimaa duuba dubartii cimtuutu jira isa jedhamu kan hojiin mirkaneessitedha.Kanaaf galatoomi jennaan.Qabsoon itti fufa!!Buli Qeerroo!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cell nucleus
.
Cell biology kessatti, nucleus (plural nuclei; Latin irra Template:''nucleus'' or Template:''nuculeus'', kernel) organelle membraneniin marfamee argamu yoo ta’u kan itti argamus eukaryotic cells bayye kessa. Nucleusiin genetic material DNA molecule irra midhafamani kan protein akka histone wajjin walitti xaxamani chromosome jedhamani ofii kessa qaba. Geneotni chromosome kessatti argaman nuclear genome celli kessatti argaman jalatti argamu. The function of the nucleus is to maintain the integrity of these genes and to control the activities of the cell by regulating gene expression.
Kuttalle nucleus bekkamo ta’an nuclear envelope fi nuclear lamina dha. Nuclear envelopen membrane daballata (membrane lama) kan organelleotta hunda ofii kessatti marsee, wantotta nucleus kessatti argaman kan cytoplasm irra gargar bassu dha. Nuclear laminan immo waan walitti xaxame yoo ta’u jabbena akkumma cytoskeleton celli kennu innillen nucleus kenna. Nuclear membranen moleculotta bayye waan hin dabarsineef (impermeable membrane waan ta’ef) demma moleculotta nucleus fi cytoplasma jiddu akka jirrattu urran nucleus (nuclear pore)n jirrachun barbachisaa. Urrotni kuni membreni lachu kessa waan dabranif akka dandii moleculotta diddiqo fi ionotta ta’e tajajilla gudda kenna. Demma moleculotta guggudo akka protein jirran geggesuf egganoon kan godhamu yoo ta’u, active transportiin carrier proteiniin geggefamu jirrachu qaba. Nuclear transportiin hojja cellif bayye barbachisaa dha, kunis sababa demman urra kessani godhamu “gene expression” fi “chromosomal maintenance”ii waan qarqaruf.
Waantotti cell kessatti argaman membren qabachu battanulle, kessi nucleus gossa tokko mitti. Nucleusiin wantotta diddiqo ‘subnuclear’ ta’an qaba, wantotti kun immo protein, moleculotta RNA fi kutta DNA garagara ta’e ofii kessa qabani. Kaneen kessa kan bekkama ta’e nucleolus dha, kunnis bayyinan ribosome midhagsu irratti tajajilla. Ergaa nucleolus kessatti midhafamani bodda, ribosomotni gara cytoplasmatti dhaqanni mRNA jijjiru.


text:
Kora Wayyaanee irraa maal hubanna?
Wayyaaneen tarii walgahii dheeraa fi nuffisiisaa akkasii teessee hin beektu. Yoo xiqqaate kora miilanaa kana guyyaa 50f taa’an. Kora isaanii kanaan maal akka murteessan fuulduratti kan ilaallu ta’us ammaaf qabxiileen armaan gadii kun waan qabatamaadha.
– Garee lamatti walqooduu isaanii: Aksuum vs Adwaa
Garee lamatti walqoode kanaan warri Adwaa olaantummaa mirkaneeffatanii jiru. Gareen kun Geetachoo Asaffaatiin hoogganama. Asumaan Abbaay Walduu fi Bayyanaa Mikiruu aangoo isaarraa kaafamanii jiru. Azeeb Masfin yeroo miseensummaan ishee ugguramee jira. Akka odeessi keessaa mul’isutti Azeeb Masfin miidiyaan dhiifama yoo gaafatte gara miseensummaatti akka deebitu gaafatamtee jirti. Kunis sirna dhabummaa isheen kora sanarratti agarsiiftee fi paartii sanaaf bitamuu diduu isheetti yoo gaabbitee dhiifama gaafatte akka ta’edha. Gama biraan Samooraa Yunuus yeroo dhihootti aangoo isaarraa kaafamee General Mashoo kan jedhamu, kan bahatti lubbuu ummata keenyaan taphataa jiruun bakka buufama. Samooraan kaafamuun olaantummaa warra Aksuum guutummaa guutuutti cabsa.
– Sabboonummaan Tigraay Hattootaan bakka buufame
Gareen Abbaay Walduu sabboonummaa Tigraay irratti qoosaa hin qaban ture. Namichi faayidaa Tigraay dabarsee kan hin kennine, malaammaltummaa fi hannaan qabeenya kan hin horanne, faayidaa siyaasaaf jecha araara Ertiraa waliin yaalamaa ture kan didedha. Abbaay Walduu garee Finfinnee taa’anii wal ijaaruun qabeenya biyyattii saaman, maqaa ummata Tigraayiin daldalan sana ifatti himataa ture. Ilaalcha isaa kanaan dargaggoota muraasa ofitti hawwatus, dadhabina hojii agarsiiseen akka malee tuffatame. Gama biraan namoonni olaantummaa argatan kun hattoota, yakkamtoota lubbuu ilmaan Oromoo galaafatan, qabeenya Oromoo akka malee saaman, ummata biyyattii akka malee jeeqan, Oromoo fi Sumaalee gidduutti lola hin dhaabbanne labsan, Oromoorratti lola dhaabbataa labsan yakkamtoota harka dhiigaa ti. Jaroonni kun olaantummaa argataa dhufuun fuuldurattis lubbuun ilmaan Oromoo garmalee galaafatamuuf deema, qabeenyi isaas akka malee saamamuuf jira, nageenyi saboota biyyattiis balaarra bu’a.
– Aangootti dhufuu Fitaalawarq Gabre’Igzaaber (aka Monjerino)
Fitaalawarq Monjeerinoo waggaa dheeraaf caasaa tikaa dhokaa Kaazanchiis irraa bobbaafamu hoogganaa turte. Caasaan kun ‘Mootummaa Kaazanchiis’ jedhama. Sababa maqaan kun Mallas Zeenaawwii caasaa tikaa hundarra odeeffannoo caasaa kanarra argatuun murtii kennaa waan tureefi. Booda keessa keessa Mallas ishee ari’e. Dubartiin kun ergasii gahee olaanaa qabaataa hin turre. Bara darbe Hayilemaariyaam Qindeessituu Ijaarsa Caasaa Diimokiraasii Magaalaa jedhee ishee muudee ture. Dunartiin kun akkamiin aangootti dhufte? Maal godhuuf deemti? kan jedhu fuulduratti ilaalla.
– Caasaan Tikaa olaantummaa gonfate
Caasaan tikaa olaantummaa gonfateera. Kana hunda duuba taa’ee kan oofaa fi qindeessaa ture Geetaachoo Asaffaa ti. Dabretsion caasaa tikaa kanaan aangoo isaa ol jabeeffatee Finfinneetii dhiibbaa akka uumu, Fitaalawarqi Maqalee teessee haala jiru akka to’attu, caasaan waraanaa tikaan akka jabaatu waan irratti waliigalamedha.
– Mul’anni Mallas Awwaalameera
Waggaa shan dura Azeeb Masfin dirree Xiyyaaraa Booleetti “Sireen kee duwwaa ta’e! Sireen kee ni one!” jettee boosse reeffa abbaa manaa ishee saanduqa reeffaa keessatti ilaaltee. Sana booda Samooraa Yunuusitti rarraatee, “Sireen isaa duwwaa ta’e!” jette. Samooraan faa sireen Mallas duwwaa hafus mul’anni isaa akka itti fufuuf heddu dhaama’an. Mul’anni kijibaa sun qabsoo Oromootiin karaatti hafe. Kora wayyaanee kanarratti ammoo mul’anni sun daran awwaalamuu mirkaneesse. Jarooattiin guyyaa 50f suuqatti ruuqamtee wal sukkuumaa turte sun mul’ata Tigraay jabduu ijaaruun haa hafuu ti lubbuun jiraachuuf iyyuu wabii hin qabdu. Geetaachoo Asaffaa gola taa’ee shira qindeessuu yoo ta’e malee kana booda shira isaa akka Mallas Zeenaawwiitti kan galmaan gahuuf waan jiru miti. Qabsoon Oromoo kana hin hayyamuuf.
– Maaltu Itti Aanaa?
Kana booda EPRDF walitti deebiti. Kora IHADEG baatii Bitootessaa as deemu kana taa’amuun wal sukkuumuun paartilee biraa ni gaggeeffama. Kora kanarratti OPDO, ANDM fi SNPDM hireen isaanii maal akka ta’u hin beekamu. Jijjiirama guddaan ni dhufa jedhamees waan eegamu miti. Sababni ammoo aadaan dimokiraasii jalqaba irraa kaasee dhabamuu fi gareen hattootaa kun olaantummaa gonfachuun EPRDF jijjiirama barbaadamuuf akka of qopheessaa hin jirre akeeka. Jijjiiramni dhugaa argamuuf ummanni Oromoo EPRDF diigee bilisummaa isaa gonfachuuf qabsoo jabeessuu qaba. Yeroo hundumaa qabsoon wabii injifannoo keenyaa akka ta’e dagachuu hin qabnu.


text:
Seenaa dhaalota ilma namaa keessatti, dhibeen sombaa, dhibeewwan biroo caalaa yeroo gababaa keessatti namoota kan ajjeessaa ture yoo ta’u,kunis; weerara du’a gurrachaa ( The epidemics of the Black Death) jeedhamuun beekama ture. Dhibeen sombaa waggaa 4000 dhaalota kiristoos dura biyoota akka Missiraa, Girriik, Roomifi Hinddii keessa jira ture. Jaarraa 17faa keessa biyaa Loondoonitti namoota shan keessaa nama tokko ajjeessaa ture. Jaarraa 20ffaa keessa uummatni biyya Amaarikaa dhibeentaan 80n sadarkaa umurii 20 gadii dhibee kanaan qabamaa kan turaan yoo ta’uu; dhibeen sombaa kun dhukkuba balaahamaa lubuu namaa gaalafataa turedha..
Ka’umsi dhibee sombaa, namaa jaarmii baakteeriyaa “maayikoo baaktri’aam Tuuborkulosis koompleeks” ( “ Mycobacterium tuberculosis, Mycobactrium Bovis or Mycobacterium africanum“)qaburraa gara nama fayyaatti dabra. Dhibeen kun qaama hunduumaa kan midhu yoo ta’eelee bal’inaan/heeduminaan/ kan mul’atu garuu, dhibee sombaa ujumoo qilleensa itti baafatan irratti. Dhibee sombaa ujummoo qilleensa hintaneef ( Non-respiratory forms of TB) baayinaan kan saaxilamaan dargaaggota bakka ummatni baayi’inaan keessa jiraataniifi qaamni dhibee of-irraa ittisuu isaanii gad –bu’aa ta’e irratti.
A.l.A Bara 1882, mikroo byoologistii Roobert Kooch namni jeedhamu jaarmii dhukkuba sombaa ( tubercle bacillus) kan argatee yoo ta’uu, tibbi isaas tibba dhukkubni sombaa biyya Awuroopaa keessatti nama torbaa keessaa nama tokko itti ajjeessaa turedha. Roobert Kooch (Heinrich Hermann Robert Koch) kan dhalatee a.l.A.muddee11, 1843 Clausthal, Germany yoo ta’uu; kan du’ees a.l.A.caamsaa 27,1910 tti. Haakmiin kun walumaa galatti qorannoon kan argatees jaarmii dhukkuba beeyladaan dhufuu ( Bacillus anthracis), dhukkuba sombaa( Tuberculosis Bacillus)fi dhukkuba kooleeraa ( Cholera Vibrio).si’a ta’u hojii isaa kanaafis a.l.A bara 1905 badhaassa Noobllii fiisiyooloojiifi wal’aansaa argateera.
Dhibeen Daaranyoo sombaa kun, rakkoo guddaa fayyaa Itiyoopiyaafi guutummaa biyyoota addunyaadha. Itiyoopiyaan dhibeen sombaa biyyoota baay’inaan keessatti argamaan biyyoota adduunyaa 22 keessaa ishee tokkodha.Akkasumas biyyoota 27 rakkoon dhibee sombaa qoricha waliin wal baree [ MDR] keessatti argamaan keessaas ishee tokkodha.A.l.A bara 2012 qofa, tilmaamaman uummati milliyoona 8.6 dhibee sombaan kan qabamaan yoo ta’uu; milliyooniin 1.3 immoo lubuun isaanii kan darbeedha.Kunniin du’an keessaas 320,000 namoota dhibee eedsiin qabamaniidha.
Daaranyoon sombaa dhibee daddarbaa, yeroo qufa’an qileensaa keessa nama dhukkuba kan qaburraa nama fayyaatti dabruudhaan faffacca’uufi babal’atuudha. Namni dhukkuba kanaan qabame, yoo waldhaansa fayyaa hin arganne, giddu-galeessaan waggatti namoota 10 hanga 15 faalluu ykn itti dabarsuu ni danda’aa.Dhukkubi kun too’annoo jala ooleera erga jeedhameellee tilmaamaan waggatti lubbuu namoota milliyoona 1.5 kan gaalafataa jiruu yoo ta’uu, lakkofsi kun suuta suutaan waggaa waggaan dabalaa deemaa jira. ( Madda: Dhaabbata Fayyaa Addunyaa). Dhukkubni daaranyoo sombaa, qaama hawaasaa kamiyyuu ni midhaa. Haata’u malee, dhibeen kun yoo sirriitti waldhaansa fayyaa argatan kan fayyuu danda’uudha.
-
Sadarkaalee Daaranyoo Sombaa
Daaranyoon Sombaa sadarkaa lama qaba.
1. Jalqabamee kan hinguddatiin( Latent Stage)
2.Sadarkaa dhukkubaa ykn dhibee ( Active stage)
1. Jalqabamee kan hinguddatin- sadarkaan kun haalli ittin ibsamu :
-
.Jaarmiin dhukkuba sombaa qaama keessa jiraachuusaa;
-
.Mallattoo dhukkubaa hinqabuu;
-
.Sadarkaa kanatti gara nama birotti hin daddarbuu;
-
.Sadarkaan daaranyoo sombaa kun gara dhibeetti akka hinceene yeroo tokko tokko qoricha ni fayyaadamuu.
Maallatoolee Dhibee daaranyoo sombaa
Yeroo dhibee, sadarkaa maallattowwan dhibee sombaa itti mul’aatan:
Qaakkee,(qufa’uu), Hirdhina qaammaa, Hirdhina feedhii nyaataa, Naaf-gubaa( layidaa), Warransa laphee.
Dhibbeen sombaa nama irraa namatti kan dabruufi karaan( tooftan) ittin tamsa’uus yeroo qufa’aan, haxxifatan, kolfan, weellisaniifi odeessanidha.
-
Qorannoo dhibee Sombaaa
Raajjii laphee,(X-ray), gorora maayikroskooppiin qorachuu ykn baakteeriyaa kana laaboraatorii keessatti guddisuudhan[ sputum culture], qorannoon dhugaa ( definitive Diagnosis) baakteeriyaa kanaa gorora, malaafi fakkii xiqqoo gurmuu lubbiyyoo qaamaa [ tissue biopsy] addaan baasuun nidanda’ama.
Haalawwan Dhiibbee daaranyoo sombaaf nama saaxilan – M. Tuberculosis
-
Waantota balaa kanaaf nama saaxilan
-
Namoota dhibee Eedsiin qabamaniifi kanneen vaayireesii Eedsiin faalamaan garuu mallattoon dhibee Eedsii irratti hinmul’attiin
-
Araaraa dhugaatii Alkooliifi kanneen qoricha saammuu nama adoochu, hidda dhiigaan fudhatan.
-
Tamboo xuxxuu ,dhukkuba shukkaraa, hanqina nyaataa
-
Haala diinagdeefi jireenyaa haawasummaa- guutumaan guututti dhibbee kana lafa irraa dhaabamsisuuf dhugaan nama dandeessisu hinjiru
-
jireenya gadaadoo( hiyyummaa) warra jiraataniifi uummata baay’inaan bakka tokkotti walitti qabamanii jiraataan (Over crowding fak. Mana hidhaafi mana kan hinqabine ) .
Waa’ee dhibee daaranyoo sombaa hamam beektuu?
-
Daaaranyoo sombaa jeechuun maali? Dhibeen daaranyoo sombaa, irraa caalaa somba miidhun beekma. Rifeensaafi qeensarraa kan hafee qaama keenyaa hunduummaa miidhuu danda’a.Ka’umsi dhibichaas baakteeriyaa Maayikiroo baakteeram Tuuber kiloosis jeedhama.
-
Tooftaa dhibeen kun ittiin dabruu
Namni dhibee kanaan qaabame yeroo qufa’uu,haxxifatuufi dubatu,nama fayyaatti darbarsuu danda’a. Baakiteeryan Kun sa’atii heedduuf qileensarra turuu kan danada’u waan ta’eef namooti dhukkuba kana qaban, yeroo hafuura baafatan ,baakteeriyan isaan keessa jiru gara namoota fayyaatti dabruu danda’a.
-
Maallattowwan dhibee daaranyoo sombaa maal fa’ii?
Qufaa torbaan2- 3fi sana ol yeroo namarra turu, Goroorri ykn yeroo qufa’anii akkifatan dabre dabree dhiigan kan walmaake yoo ta’e, waraansa laphee yoo qaban, naafi namaa ni guba yoo ta’eefi halkaan, yoo baayi’ee daafiqu ta’e
Hir’ina feedhii nyaataa, hir’ina ulfinaafi raakkoo hafuura baafachuu yoo qabbatan
-
Wal’aansi isaa maalii?
-
Namni tokko dhibee daaranyoo sombaan qabamuunsaa haakiman( qoorannoon ) erga mirkanaa’e; dawaa ajjajame seeraan fudhaachuu qaba. Qoricha kana fixuuf ji’a 6 hanga ji’a 8 fudhata. Giddutil miirri foyya’insaa yoo jiraatelleee qoricha hakiimiin ajeje sana guutumaan guututti fiixuun dirqaama. Qoricha kana addaan kuutuun dhibeen akka hammatuufi deebi’ee akka mul’atuu godha.
-
Dhibee kanarraa fayyuun ni danada’amaa?
Eeyeen! Dhibee daaranyoo sombaarraa sirriitti fayyuun nidanda’ama. Kuniis kan ta’uu danda’u dhukkubsataan dursee maallattoo dhibee kanaa beekudhaan gara buufata fayyaa ykn hoospitaala dhiyootti argaamu deemuudhaan wal’aansa argaachuu yoo danda’eedha. Qoricha ajajameefiis fiixuudhaan dhibee kanarraa fayyuun ni danda’ama. Qoricha addaan kutuuniifi sa’atii eganii fudhaachuu dhiisuun, daaranyoon sombaa qoricha waliin akka wal baru godha.Kana malees dhibee daaranyoo sombaa kun akka saalphaan hin fayyine godha.Kanaafuu; dhibee kanarraa fayyuuf, qoricha hakiimiin ajeje, siirriifi sirnaan, sa’atii fudhatamutti fudhachuu barbachiisa.
-
Tooftaleen dhibee kana ofirraa ittisan maali?
Yaa’insi qilleensaa mana jireenyaa gaa’aafi ifaa kan galchu ta’uu akka qabuufi fooddaa konkoolataafi manaa banuu barbaachisa.Haala kanas aadaa godhachuu barbaachisa.Namni dhibee kanaan shaakamuufi dhibee kanaan qabamee yeroo qufaa’u caarqqii qulqulluu ykn maaarabaan afaan isaa/ishee qabachuu, Yerooi konkoolataa geejibaan deeman fooddaa bannuun dhibee kana ittisuuf karaa siiriidha.
-
Qoricha addaan kutuun rakkoo maalii fidaa?
Dhukkubsattoonni baayi’ee ji’oota lamaaf erga fudhtan booda kan fayyaan waan itti fakkaatuuf qoricha kana addaan kutu.Haalli kun baakteeriyaan qaama isaanii keessaa jiru akka lammata wal-hooru godha. Kanaafuu, dhibeen kun turee bifa haaraatiin akka itti hammatu godha.Qorichawwan kanaan duraa fudhachaa turan dhibee kanarraa fayyisuuf humna dhabuu. Sababiinsaas baakteeriyaan kun qoricha waliin wal barreera. Kanaafuu; qoricha daaranyoo sombaa addaan kuutuun baalaa hammaa fida.Kana malees qorichi dhibee sombaa salphaan akka hin fayyisne godha.
Dhibee Daranyoo sombaa Qoricha Waliin wal-bare
Kaa’umsi dhibee sombaa, qoricha walin wal-bare “Multi drug Resistant Tuberculosis” (MDR) jedhama.Baakteeriyaan dhibee daaranyoo sombaa fiduu- Mycobactrium Tuberculosis: yeroo qoricha wal’aansaaf kennamu daandamachuu danda’uudha. Qorichawwaan Asiinoyziid (TB-Isoniazed) fi Riifampsiin (rifampcin) olaantummaan dhibee daaranyoo sombaa waldhaanuun ittisuuf kan keennamanidha. Haata’u malee, Qorichawwaan asiin olitti ibsaman, dhibee daaranyoo sombaa yeroo ittisuu ykn yeroo fayyisuu dadhaaban, dhibee qoricha waliin wal baruudhaan uumame jeedhama.Sababiin isaas annisan fayyisuu qorichawwanii waan laafeefidha.(mancca’eefidha.) Dhibamtoonni daaranyoo sombaa waldhaansa fayyaa isaanii sirriitti hordofuu qabu. Qoricha isaaniif ajjajamee sa’atii eganiifi seeran fudhaachuu qabu. Yeroo baayi’ee dhibamtoonni daaranyoo sombaa, qoricha isaniif ajjajame osoo fudhachaa jiranii utuu hinfixin itti foyya’uu ni danda’a.Yeroo kana natti foyya’eera jeechuudhaan qoricha isaaniif ajjajame addaan kutu.Addaan kutuunisaanii immoo dhibee daranyoo sombaa qoricha waliin wal bareef isaan saaxila.
Kanaan dura dhibee isaaniif qorichi fudhachaa turan, dhukkubicha waliin waan walbaruuf humna fayyisuu dhabamsiisa. Qorichis tasumaa dhibicha hinfayyisuu.
Ka’umsi dhibichaa gara biroon immoo, nama dhibee kanaan dhukkubsate waliin turuun/ wajjin jiraachuudhaan,darbuu danda’a. Ammaan dura qoricha daaranyoo sombaa fudhatanii namoota dhibee kanaan deebi’anii qabamaan yoo ta’e, dhibeen kun isaanirratti mul’ata.
Dawwaa
Walumaa galatti dhibamaan tokko qoricha ji’oota 24iif fudhaachuu qaba. Dhibee kanarraa fayyuuf yeroo dheeraa itti fudhataa. Dhibamtoonni waldhaansa hinjalqabin, dhibee kana dabarsuu ni danda’u. Namni dhibee kanaan qabame hanga lubbuun turutti tilmaamaan namoota 20tti dhibee daaranyoo sombaa qoricha waliin wal-baree dabarsuu danada’a.Daaranyoon sombaa qoricha waliin wal baree yoo HIV/Eedsiin itti dabalame, aniisaa dhibee ofrraa ittisan baayi’ee dadhabsiisa. Namoota Hiv/Eedsiin qama isaanii keessatti argamu, umuriin isaanii akka gabaabbatu godha. Haata’u malee, HIV/Eedsiin mataa isaan dhibee daaranyoo sombaa qoricha dandaamatuuf nama hin saaxiluu. Waldhaansi dhibee kanaa hospitaalota dhukkuba kana waldhaanuuf qophaa’aan keessatti tolaan (kaffaltii malee)ni keennama.
Dursanii dhibee kana ofirraa ittisuu
Dhukkubsattoonni erga qoricha jalqabanii booda goonkuma addaan kutuu hinqabaan.Qoricha isaanii akkaataa haakimiin ajejeefitti fudhaachuu qabu. Qoricha sa’aatiifi sirnaan yoo fudhatan nifayyama. Kanaafuu; qoricha seeraan fudhaachun dhukkuba kana akka ofirraa ittisutti lakkawwama.Waa’ee dhibee daaranyoo sombaafi dhibee qoricha waliin wal-baree haawasa barsiisuun barbaachisaadha. Hedduun isaanii hubannoo ga’aa hinqaban. Dhibee kana ilaalchisee barumsi hubannoo kennuun tooftaa tokkodha. Dhukkubsattoonni dhibee sombaa qoricha waliin wal-bareen qabaman namoota fayyaatti akka hindabarsineef yeroo murta’eef uummatatti makamuu hinqabaan.
Yaadachisaa!
Akkaataa bu’uura ragaa dhaabbata fayyaa addunyaatti biyyoota 27 dhibben kun bayi’inaan muldhatu keessaa Itiyoopyaan sadarkaa 5ffaarratti kan argaamtu yoo taatu; Waggaa waggaan namoota baayyinni isaanii 2,000 ol ta’an dhibee sombaa qoricha waliin wal-bareen qabaamu.
Haayiluu Dhugumaatiin ( MPH ) 0924111572


text:
Browsing Tag
Internet
Kompiitarri ni dadhaba, akkuma namaa hojiin yoo itti baay'ates saffisni hojii isaa ni hir'ata. Kanaafuu, hamma barbaachisaa ta’e erga itti faayyadamnee booda boqachiisuun barbaachisaadha. Kompiitara keenya karaalee adda addaan boqonnaa!-->!-->!-->…
Interneeta kompiitaraan yeroo fayyadamnutti Shortcut faayidaa gurguddoo qaban 13
Interneetii kompiitara irratti yoo fayyadamtan yeroo keessan qusachuuf shortcut armaan gadii tokko tokkoon akka tajaajila isaaniitti itti fayyadamuu ni dandeessu: 1. Akkuma beekamu fuula website tokkoo seenuuf yeroo search goonu!-->!-->!-->…
Interneetii yeroo fayyadamtan of eeggannoo barbaachisoo gochuu qabdan
Interneeta irratti tajaajilli isin argattan nageenya/fayyummaa gaarii qabaachuu dhiisuu danda'a. Sababa kanaan bilbilli/laptop, odeeffannoo, account garagaraa fi kkf keessan rakkoof saaxilamuu danda'a. Kanaafuu, yeroo inerneetii!-->…
VPN interneeta uggurame hojjachiisu Download gochuufi Hojjachiisuf
Ethiopia keessatti Qunnamtiin interneetaa irra deddeebin ugguramuu ni danda'a. Haa ta'uu malee maloota interneeta uggurame ittiin hojjachiisan faayyadamuun tajaajila nurraa kutame argachuu ni dandeenya. Garuu dursa irratti, osoo!-->…
VPN ilaalchisee wantoota beekamuu qabaniifi of eeggannoo taasifamuu qaban
VPN jechuun maal jechuudha? VPN (virtual private network) jechuun ujummoo dhuunfaa iccitaawaa kan uggura dhaabbilee tajaajila interneetii dhiyeessan (Internet service provider) jalaa nu baasee akka barbaannee fi bakka barbaanne nu!-->!-->!-->…


text:
Mootummaan Itiyoophiyaa naannoo Tigraay keessatti bakka Deddebit jedhamuu irratti meeshaa waraanaa fageenyaa irraa furguga’aniin haleellaa raawwateeraa jechuudhaan Komaandi Postiin mootummaa naannoo Tigraay ibsaa Roobii kaleessaa galgala baaseen beeksisee jira.
Gochii akkanaa sochii gargaarsaa namoomaa mijeesudhaaf jecha waligaltee dhukaasaa dhaabuu ji’oottan Afuran darbaniif ojii irraa olaa jiruu diigudhaaf yaadaa jiruuf malattoodhaa jedhee jiraa.
Gabasaan sagalee Amerikaa Mulugeetaa Atsibahaa Maqalee irraa dhimmaa kana irratii kan haasofsiisee Proofeeser Kindeyyaa Gebrehiwot yeroo amma Tigraay keessaa lolli akka hin jirree ibsanii, haalii tutuqinsaa akkanaa you itti fufa ta’e garuu deebiin barbaachisaa ta’ee kennamuu nimaalaa jechuun isaanii gabaasameeraa.
Himannaa Komaand Poostiin Tigraay base kana irratii Mootummaa irraa deebiin kennamee amma ammatii hin jiru.
Himannaa haanga’otaa naannoo Tigraay irraa mootummaa itiyoophiyaa irratti dhihachaa jiruuf kamisaa har’aa deebii kan kennan dubbi himtuun waajjira mummee ministeraa Itiyoophiyaa Billenee suyyum, himannan akkana marii nageenyaa gufachiisuudhaaf sababa ABUT ofii isaatti uumuudhaa jechuun isaanii baakameera.


text:
Shawaa Lixaa Aanaa Abunaa Gindabarat, Ganda Doggomaa Kibbiitti haleellaan qilleensarraa uummata nagaa irratti xiyyeeffate raawwatamuu jiraattonni himan.
Kaleessa haleellaan Diroonii kun raawwatamuun dura Helikoopterri waraanaa naannicha marsaa turuu kan himan maddeen odeeffannoo OMN, gara galgalaa Ganda Doggomaa Kibbii jedhamtutti yeroo lama haleellaan Diroonii raawwatamuu ibsan.
Haleellaa kanaan guutuutti uummanni nagaa miidhamuu, yoo xiqqaate lubbuun namoota 15 darbuu fi horiifi midhaan dabalatee qe’ee fi qabeenyi hawaasaa manca’uu ibsan.
Aanichatti torban Kamisa darbeerraa eegalee lolli guddaan waraana mootummaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo Gidduutti geggeeffamaa jiraachuu kan ibsan jiraattonni Aanaa Abunaa Gindabarat, battala haleellaan Diroonii kun raawwatametti garuu Ganda haleellaan kun irratti raawwatame keessa lolli akka hin turre himan.
Haleellaa raawwatameefi lola tibbanaa hordofee gandoota Doggomaa Kibbii fi Doggomaa Yagoot jedhaman keessaa, uummanni buqqa’ee bosonatti baqateera.
Waraanni mootummaa qe’ee keenyatti nufixaa jira, gama daangaa naannoo Amaaraatiinis Milishaa Faannoo nutti bobbaasaa jira kan jedhan jiraattonni Aanichaa, Oromoon marti hawaasa qe’eesaa irratti dhumaa jiru kanaaf sagalee akka ta’u gaafataniiru.
Bulchiinsi Abiy Ahimad kana duras Walloo, Wallaggaa fi Tigiraayitti irra deddeebiin haleellaa Diroonii raawwachuun lubbuu lammiilee nagaa fi qabeenya hawaasa hedduu balleessuun yakka waraanaa raawwataa turuun waan yaadatama.
Gama biroon lola jabaa tibbana Aanaalee Gindabaratiifi Abunaa Gindabaratitti geggeeffamaa jiruun walqabatee, Waraanni Bilisummaa Oromoo injifannoo guddaa Waraana mootummaa irratti gonfataa jiraachuu ibseera. Waraana mootummaa hedduu fixne jedhe WBOn.
Jiraattonni Aanaa Abunaa Gindabarat haala naannoo isaaniitti deemaa jiru ilaalchisuun OMN’f yaada kennanis, injifannoon Waraanni Bilisummaa Oromoo labsate qabatamaadha jedhu. Miidhaan jabaan waraana mootummaa mudataa jiraachuus mirkaneessan.
Lola kanaan qondaalli Olaanaan Waraana Biltsiginnaa maqaan isaanii yeroof adda hin baane Loltoota Waraana Bilisummaa Oromootiin haleelamuu kan ibsan maddeen waraanaa OMN, Qondaalli waraanaa rukutaman kun Helikoopterri ergameefii kaafamuu himan.
Jiraattonni naannoos Helikoopterri waraanaa naannichatti ergamuun qabatamaa ta’uu mirkaneessaniiru. Kana malees waraanni mootummaa lakkoofsaan guddaan dhumachuu quba qabna jedhan. Haleellaan Diroonii Aanaa Abunaa Gindabarat Ganda Doggomaa Kibbiitti raawwatames taatee kana hordofuun akka ta’e ibsameera.
Gindabaratii fi Abunaa Gindabarat dabalatee, Aanaalee Godina Shawaa Lixaa, Shawaa Kibba Lixaa fi Salaleetti itti fufiinsaan lolli deemaa jiraach uus odeeffanneerra.


text:
Xalayaa Afrikaa irraa: Hawaasa Armeeniyaa Itoophiyaa keessatti badanii hafan
Xalayaa walitti fufinsaan gaazexeessitoota Afrikaa irraa dhiyaatuuf Ismaa'el Eyinash waa'ee hawaasa duraan turanii yeroo ammaa garuu achi buuteen isaanii dhabamee barbaaduuf gara Itoophiyaatti imaleera.
Barbaachi koo Armeeniyaanota dhumaa Itoophiyaa keessatti hagan ani taasise Piyaassaarraa jalqabe. Piyaasaan ammoo magaalaa guddittii Finfinnee keessaa giddu-gala daldalaafi bakka umurii dheeraa qabudha.
Imala koo kanaan dura gara magaalattiitiin, waa'ee hawaasa Armeeniyaa dhabamaa dhufaniifi seenaa isaan qabaataa turan dhaga'een hedduun ajaa'ibsiifadhe.
Karaa Bataskaana Orotodoksiitiin Itoophiyaafi Armeeniyaa gidduu hidhata dheeraatu ture. Hariiroon ture sun ammoo sadarkaa walitti dhufeenya luboota mana amantaa sanaa qofaarratti kan hafe hin turre, hariiroo dippilomaasiifi daldalwwanii akka jiraatu taasiseera.
Jaarraa 19ffaa keessa, Armeeniyaanonni baayyeen mana murtii mootii Minilik II keessatti ga'ee murteessaa taphachaa turan.
Boodarra ammoo, jaarraa 20 ffaa keessa hawaasni Armeeniyaa biyya sana keessa qubatan kunneen dinagdeefi aadaa biyya keessatti ga'ee qabaachuutti ce'e.
Guyyaa tokko waaree booda, Bataskaan Ergama Qulqulluu Goorgisii Armeeniyaa miidhagaa bara 1930n keessa ijaarame alan dhaabbadheen ture.
Waan cufameeru fakkaata garuu itti jedheen "salaam" jedheen Amaariffaan dubbise.
Waardiyyaan umurii maanguddummaa keessa ta'e tokko fuulli isaa waan akka bitaa itti gale fakkaatu tokko gadi bahe. Anis naannoo sana akkan daawwachuun barbaadun itti ibseef.
Waardiyyichis nama Simoon jedhu makaa Armeeniyaa-Itoophiyaa ta'eefi abbaa imaanaa mana sanaa ta'e waamee fiduuf deeme.
Namni callisaafi kabajamaan tokko gadi ba'ee daawwattoota hedduu akka hin qabne natti hime.
Dhiibbaa Hayilesillaasee
Bataskaanichi darbee darbee qofa banama. Sababiin isaas lubuunni hin jiran; hawaasnis hedduu hin jiran. Kanumti jiraniyyu namoota 100 hin caalle yoo ta'an isaaniyyu warra dulloomoodha.
Bataskaanicha keessa, minjaalli miidhageefi hafaan bildiimmaa warra Peershiyaa hafamee jira.
Kun bu'uura hawaasaa bara mootummaa Hayilesillaasee lakkoofsi isaanii dabaluu jalqabedha. Mootichis akka Raas Tafariitti bakka mootii Itoophiyaa kan bara 1916 keessa ture ta'uun bara 1930 hanga 1974 ammoo mootii ta'eera.
Bulchiinsa mootichaa jalattis Itoophiyaan saffisaan ammayyoomuu jalqabdee waan turteef Armeeniyaanonni duuka buutota ta'an, biizinasii hojjetaniifi daldalan yeroo ce'umsaa kana keessatti gahee guddaa taphachaa turan.
Bara 1924 keessa, Raas Tafariin gadaamii Armeeniyaa Yerusaalem keessa jiru daawwatee ture. Yeroo daawwannaaf deeme sanattis daa'imman 40 sababa ajjeechaa jumlaa waraana Armeeniyaan Otomaan Turkii waliin taasifteen abbaafi haadha malee hafan arge.
Gidiraa isaan keessa jiranirraan kan ka'e, Paatiraarkii Armeeniyaa Yerusaalem gaafachuun gara Itoophiyaa fidee isaan guddisuuf gaafate.
Ijoolleen haadhaafi abbaa dhaban 40, ijoollee arabaa jedhamuun beekaman hundi isaanii muuziqaa baratanii baanii mootii Itoophiyaa hundeessan.
Lakkoofsi isaanii xiqqaa ta'us hawaasni Armeeniyaa Itoophiyaa ammayyoomsuu keessatti qooda ol-aanaa taphataniiru.
Nama Armeeniyaanii ta'e maqaan isaa Kevoork Nalbaandiyaa jedhamu kan faaruu alaabaa mootichaa qindeesseen gaggeeffamu.
Lakkoofsi hawaasa kanaa sadarkaa guddaarra kan ga'e bara 1960n keessa yeroo 1,200 qaqqaban ture.
Lakkoofsi isaanii xiqqaa ta'us Itoophiyaan akka ammayooftuuf ga'ee baayyee guddaa taphataniiru. Hojiiwwan addaa akka muuziqaa jazz Itoophiyaa uumuu, huccuu hodhuu, doktorummaa, biizinasiifi mana murtii mootichaa keessatti bal'inaan hirmaatu.
Mootichi aangoorraa bu'uu
Haata'u malee, hawaasni Armeeniyaa kun seenaa mootii biyyattii waliin waan walitti hidhateef, erga takkaa mootichi kufee booda hawaasni kun xiqqaachaa dhufeera.
Hayilesillaaseen bara 1974 Dargiidhaan aangoorraa fonqolchame. Dargiin Hayilesillaasee aangoorraa fonqolchuu qofa osoo hin taane kan warra Armeeniyaa dabalatee biizinasiifi qabeenya isaanii dhaaleera.
Baayyeen isaanii gara Ameerikaafi Awurooppaatti yeroo baqachaa dhufan lakkoofsi isaanii xiqqaachaa dhufeera.
Haata'u malee, muraasni kan hafan jiru. Gariin isaaniis namoota biyyaa waliin gaa'elaan wal keessa makamuun saba addaa aadaafi eenyummaa makaa Armeeniyaafi Itoophiyaa ta'e uuman.
Ammallee tajaajila amantaa addaatiif bataskaanaa keessatti ni argamu.
Kilabiin afoosha hawaasummaa Armeeniyaas ni jira. Kun ammoo mana nyaataa dhamdhama biyya isaanii yaadachiisu qaba.
Abbaa imaanaa bataskaanaa kan ta'an Simoon akka ani deemuu daawwachuufi dhamdhamuu qabu natti himeera.
Nyaata baayyee miyaawaa
Kibxata galgala ture, hiriyaa koofi ofii koon alatti, garee miseensa dubartoota Armeeniyaa-Itoophiyaa sadii qabu yeroo keessummaa mana nyaataa isaanii keessatti yeroo argan ni gammadan.
Hawaasichi akka durii akka hin taane amananiiru. Haata'u malee, kilabiin hawaasichaa garuu akka yaadatamuuf jecha isuma ganamaadha.
Galgala sana, nyaataafi dhugaatii akkaan miyaawaafi adda ta'e soorachaa waan tureef Itoophiyaa keessatti akka waanan seenaa Armeeniyaa dhamdhamaa tureetti natti dhaga'amaa ture.


text:
Manni murtii Federaalaa dhaddachi 19ffaan har’a waaree irratti himannaa fi ragaalee abbaan alangaa dhiyeesse mara xiinxaluu dhaan shakkamtoonni yakka hojjetaniiru jedhee ragaan dhiyeesse quubsaa miti jedhee shakkamtoonni walaba akka gad dhiisaman murteessee jira.
Himatamaa lammataa dhimma Befekadu Hailu gama ilaaleen garuu shororkeesumaa utuu hin taane jeeqama uummataa kan akka Masrii kakaasuuf waraqaa tamsaasuu isaa amane jechuu dhaan ofi irraa akka ittisu gaafate manni murtichaa.
Kana irraa kan hafe garuu bakka hin jiraannetti himatamtee kan jirtu Soliyaanaa shimalleisin dabalatee Naatinaa’el Feleke, Axinaafuu Birhaanee fi Abeel Waabellaa manni murtichaa walaba gad dhiisee jira.
KaNneen walaba gad dhiisamanii fi kanneen hidhaa keessa jiran har’uma akka gad dhiisaman manni murtichaa ajajee jira.
Kanneen walaba gad dhiisaman keessaa abbaan Natina’el obbo Feleqe Abera akkas jedhan.
Dhuguma guyyaa har’aa akka waanan lammaffaa dhaladhettan laka’a. baa’yiseen gammade. Sababiin isaas dhugaan isaa ba’eera. Abbootiin murtiis dubbataniiru. Ilma koo hamma guyyaa har’aatti yakka tokko iyyuu irratti hin agarre.
Ilma koo ani jaal’adhu, kabajuu fi ittiin boonu. Waggaa tokkoo fi walakkaa inni mana hidhaa ture keessatti dararaa fi rakkina ani arge dhalachuu koo na jibbisiise.Waanan jedhu hin qabu. Gammachuun koo dacha dha.
Abbaan Abeel Wabeellaas ilmi isaanii walaba gad dhiisamuu isaaf gammachuu guddaan akka itti dhaga’ame dubbataniiru. Ilmi koo yakka shororkeessummaa irratti bobba’uun hafee anaan illee ol jedhee hin ilaalu Haadha maleen rakkadhee qofaa koo guddifadhe jedhan.
Hanga galgala sa’aa 11tti ajaji mana murtii akka hiikamaniif darbu iyyuu abukaatoon isaanii obbo Ameha mekonin akka isaan hin hiikamin VOAf bilbilaan ibsaniiru.
Abbaan alangaa gocha shorokeessummaatiin himannaa irratti dhyeessee kan ture kanneeni interneetii irratti barreessanii fi gaazexeessonni 10 jiraachuun ni yaadatama. Baatilee haga tokko dura kanneen keessaa shan ajaja ministrii haqaatiin hidhaa dhaa gad dhiisamaniiru.


text: Ji’a dabre Boolla gadifagoo haarawa mana barumsaa sadarkaa tokkoffaa keenya Ziwayi keessa jiruuf qotameera.Fageenna meetira 72tti Bishaan baheera.Galatnni qaama tajaajia kiristaanaa Addunyaa qonna kana hayyameef haagayuutii kana booda Bishaan dhugaatii mukoota , biqiltuwwani obaasuu fi qulqulinnaaf ittihinfayyadamnu. Maqaa ijoollee 6500 Manneen Barnootaa Sheertiin, hojjettoota CSI fi keessanuu qindeessaa pirojektii naannichaa obboo Chuuchaa Goobaanaa nigalateeffanna.Fuula duraafillee dabalataan boolla gadifagoo sadi iddoowwan mana baruumsaa biroo keenyatti qotuuf ilaalaa jirra.


text:
MATA DUBBII
Kitaabi kunini waan gaafa Waaqi lafafi gubba uume hima. Ammalle aka nama uumanifi aka dabafi ch'ubbuuni lafa seente, gaargali lafa qabate, Waaqileeni nama fidu hima. Dubbini kitaaba kana keesa jirtu aka lama jirti:
1. Boqota 1—11 waan gaafa uumamatiifi waan d'alooti namaa gaafasi tahe hima: waan Adamufi Hawai, ka Kainifi Abeli, ka Nuhutiifi fach'aa bisaanitiifi Mana D'eera Babeli.
2. Boqoti 12—50 waan ababoota qara ta gosa Israeli hima. Ababooni worraa ka qara Abrahamu; inni Waaqa d'ugeefate saalfateefi akasiini gurra baafate. Isa gula waan ilma isaa Isaaqofi akhaakhu isaa Yakobo, ka maqaani d'ibiini Israelitiifi ilmaani isaa kud'ani lama, ta gochiti kud'ani lamaani Israeli iraa horte, himani. Dubbini jabduuni toko d'ibiini ta boqota kana keesa jirtu waan ilma Yakobo ka Yusufu jed'anitiifi aka Yakobofi ilmaani isaa worra isaani woliini godaanani lafa Misiri qubatani.
Kitaabi kunini ato waan nami duri tahe namati himele, wonti angafa jabduuni isa keesa jira waan Waaqi tolche. Oduuni isa keesati t'aafani jecha qara ka Waaqi waan ch'ufaani uumeeni iti keeyate, ammalle aka inni, anini haga jiru jireenna nama illakisu jed'e kakhateeni buufatti. Kitaaba kana keesa angafi Waaqa. Inni nama ch'ubbu tolchu qore wollaala iti mure gumi isaatini deeme qorqorate finna worraa qajeelcha. Kitaaba dullacha kana waan d'ugefacha worra Israelitiifi aka isi jabeesani badii d'owani keesaati t'aafani.
Boqota waan kitaaba kana keesa jira
1—2 Uumama lafafi gubbatiifi ka namaa.
3 Aka gaargalafi dabafi ch'ubbuuni lafa seente.
4—5 Waan bara Adamufi Nuhu jiddu keesati tahe.
6—10 Nuhufi fach'aa bisaani.
11.1-9 Mana D'eera Babeli.
11.10-32 D'aloota Shemutiifi ka Abramu.
12—35 Odu Abrahamutiifi Isaaqofi Yakobo.
36 D'aloota Esau.
37—45 Yusufufi oboleyaani isaa.
46—50 Waan gaafa gochiti Israeli lafa Misiri keesa jirtu.


text:
Angoolaan Afrikaan gama Kibbaatiin qubatti nama miliyoona 29ti keessa jiraata. Addunyaa keessatti gaarren akka barcumaa wal irra tataa’an,qilleensa urgaa’aa,bisaan calkii fi zayitiin badhaate.
Biyya tana ganna 38 caalaa Jose Eduardo Dos Santositti bulchaa bahe.Duruu ufumaan kaardii filannoo ufii buusa
Dos Santos amma jaarsa ganna 74ti.Ufumaan hujii irraa bu’ee hardha nama egerii pirezidaanti taha jedheef kaardii filannoo buuse.
Dos Saantos ganama saati sadiitti buufata filannoo mana barumsa sadarkaa tokkeessoo keessatti kaardii buusee abbaa filu file.
"Kunoo anin jara keenna gargaaruuf arma jiraa paartii teenna MPLA-f qabsaahuutti jiraa” jechaa gumii isa eeguutti jirtutti gadi bahe.
Namii kun ebelu fila jedhee afaan guutatee dubbachuu baatullee ministera ittisa waraanaa isaa Joao Lourenco filuutti jiraachuu hin oolu jedhan.
Akka amma jiru kanatti paartuma Dos Antos MPLA faatti ammallee Angoolaa bulchuuf deemaa fakkaata.
Biyyitii midhaaguma itti yaahan tun adoo qabdu hiyyoomte.Horiin isii kasaaree womaa hin bituuf,nama hedduutti hujii hin qamne.
Pirezidaantiin isii Dos Santos nama horii ummataa nyaatee fuce ijoolleen isaalleen horuma kana nyaattee afaaniti haqate dhaabbilee mootummaa hedduu bulchuutti jirti.
Namii Angoolaan ammoo huji dhabuu qofaa mitii waan namii silaa akka namaatti argachuu male hedduu hin qamne.
Namii akka Esperanca Francisco Domingos faatii warra jireennii garaa hammaate.
"Haga dhaladhee ufi argeeyyuu hardha bahee nama filadhe, faaydaa isiituu hin beeku. Hardha ammoo jijjiirama fedha,naminuu tanuma jechuutti jirallee.Barii hinuma dabraa nu ammoo achuma jirraa jireenna hin qamnu jetti.”
Adolof Macuanga nama ganna 65ti. Maatiin pirezidaantii badhaadhee quufaa bulaa biyyitii ammoo beelaan garaa hooqachaa bulti waan akkanaa hambisuuf yaanaa jedha.
"Ilmii isaa doolara 5,000 baasee Londonii saati bitate.Nu warrii lafaaf jedhee dhume maan taana? Waan taanuu hin qamnuu womaallee hin qamnuu jedha.”
Paartileen siyaasaa jahaan akka biyya tana itti bulchuu dandahan irratti waan hedduu wal dubatan.
Minsieteri ittisa waraanaa amma filamuu dandahaa jedhan kun ammoo jireenna biyya sunii wayyeessuuf waadaa gale.
Paartiin mormituu UNITA-n ammoo yoo filamte horii ummataa badii dhowwuuf kakatte.
Namii Angoolaan hedduun ammoo dubbii akkasitti hin laalu.Ganna hagana gahu keesatti bahanii filachuunuu milkii tokko jedha Joao Malungo namii ganna 52.
"Filannoo abdiin eegatan.Bahanii filachuunu waan tokko.”Akka bulchoootii jedhanitti nama Angoolaa bulchuuf filan boriiyyuu hin beekan.
Angoolaa tana durii Poortugaalitti bitee bara 1576 keessaa teessoo mootummaa isii Luhaandaa nyaapha irraa dhowwa jettee dallaa itti jaarte.


text:
Naannoo Benishaangul Gumuz, godina Kaamaashii aanaa Baloo Jaaganfooy keessatti midhaan oomishan waan baranallee yaaddoo qabnuuf hojii qonnaa hin hojjanne jedhu abbootiin qabeenyaa tokko tokko.
Tilmaamni midhaanii fi qabeenyaa yeroo oomishaatti jalaa manca'ee maallaqnii isaa waan nuu baafamneef hojii keenya irratti milkaa'uu nu dhorkeera jechuun VOAtti himan.
Bulchaan Godina Kaamaashii gama isaaniin rakkoon jiru kun hubatamee akka deebii argatuuf hojjataan jirra jedhan.
Kan dhimma kana harkaa qaba jedhame Komishinii Invastimantii Itoophiyaa gaafachuuf yaaliin godhame hin milkoofne jedha Naakoor Malkaa Ambo irraa.


text:
Addunyaa irratti namnii Miliyoona 14.7 vaayrasii koronaan qabamee kanneen 610,000 lubbuu ofii dhaban kanatti qorattonni talaalii argachuuf dorgommiin ta'u keessatti jijjiramnii akka jiru gabaafamee jira.
Talaaliin yaaliif hojii irra olaa jiran lama ta'u fi inni jalqabaa Yunivarsitii Oksford kan Briteen fi warshaalee dawaa omisha kan Briteenii fi Siwiidin biraa argaman.
Inni lammataa immo warshaa dawaalee omishu kan Chaayinaan kan argamee fi sadarkaa gaarii irra jiraachuu isaa barruun ze Laanseet jedhamu gabaasee jira.
Gama kaaniin warshaaleen dawaa oomishan kan Yunaaytid Isteets fi Jaramnii dawaa arguuf yaaliin gochaa jiran haala gaarii irra jiraachuu ibsanii jiru.


text:
Oromia: Dirmannaa Iyya Koyyee: Lafti Keenya Lafee Keenya: Hiriirri Nagaa Oromiyaa Har’as Itti Fufee Oole. #OromoProtests continues for the 3rd day. The Government of Oromia Reacts. March 8, 2019Posted by OromianEconomist in #OromoProtests, Uncategorized.
Tags: Iyya Koyyee, Lafti teenya lafee keenya, Qeerroo, say no to master plan 2, Social movement
trackback
Lafti keenya lafee keenya. Lafeen keenya ammoo alagaaf hin kennamu. Kooyyee Facceen Oromiyaa dha. Mootummaan Oromiyaa bulchuu qaba. #QeerrooPower
Hiriirri nagaa Oromiyaa keessatti magaalootaa fi bakka heddutti guyyaa sadaffaaf geggefamaa oolera. Kayyoo isaa yeroo gabaabaa waan guuttateef hiriirri kun yeroof har’a boodee akka dhaabatu ibsamee jira.
Bakkawwan hiriirri nagaa har’a itti geggeefamaa turan keessaa kan odeeffannoo qabnu:
Ambo, Adaabbaa, Aqaaqii, Awwadaay, Adaamaa, Asallaa, Ajjee, Asaboot, Baakkoo, Baalee Roobee, Baddeessaa, Baroodaa, Baatee (Walloo), Bishooftuu, Boolloo, Bulbulaa, Bule Horaa, Calanqoo (Meettaa), Ciroo, Cinaaksan, Dannab Guddoo, Dadar, Nagallee(Arsi) Diksiis, Dirree Incinnii, Dirree Dhawaa, Dhummuugaa, Doobbaa, Gobbaa, Gudar, Gimbi, Gindhiir, Galamsoo, Gololchaa, Gursum, Guumaa, Haramayaa, Adaree Biyyoo (Harar), Hanqooloo (Waabee), Harawacaa, Hirnaa, Holotaa, Jimma, Darbaa, Calalaqaa, Aana Fadis, dinshoo, Arsi Qarsaa, Beddellee, Bookee, Magaalaa Alii, Kooraa, Abootee, Gurawaa, Dubiluqi, Laaftoo Harwa, Gooroo Mootii, Ada’aa Bargaa/Mogor/Reejjii, Sandaafaa, Aanaa bookee, Borana Yabelloo, Harargee bahaa Jaarsoo Ejersa Gooroo, Kokkossaa (Arsi Lixxaa), Kofalee, Gindabarat, Kaachis, Langey, Miinoo(Qumbi), Saaris, Sabbataa, Shanan Dhuugoo, Machaara, Mi’essoo, Qaallittii, Qullubbii, Qilinxoo, Asandaaboo (Jimmaa), Soqaa, Walisoo, Walloo Kamisee, Shashaamannee, Sigimoo, Sibu Siree, Salaalee, Saddiqaa, (Fichee), Sulultaa, Universitii Jimmaa, Xuulloo, Watar
Laftii teenna lafee teenna!
Finfinneen Handhura teenna!
Cinaaqsan cinaacha teenna!
Mooyyalee Balbala teenna!
Dirree Dhawaan dirra teenna!
Ethiopia land protest enters second day, Oromia govt reacts, Africa News
ባለፉት ቀናት በኦሮሚያ ሲካሄድ የነበረው የተቃውሞ ሰልፍን የታለመለትን ግብ ስለመታ ለጊዜው ቆሟል። እነዚህ ሰልፎች በሞቶዎች የሚቆጠሩ ከተሞች ውስጥ ፍጹም ሰላማዊ በሆነ መልኩ የተካሄዱ ሲሆን ምንም አይነት ጉዳት በሰውም ሆነ ንብረት ላይ ሳይደርስ ተጠናቋል።
ምስጋና ለቄሮ፣ ለጸጥታ አካላት እና ለሰፊው ህዝብ !!
Comments»
Leave a Reply Cancel reply
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


text:
Naannoo Somaaleetii namootni kuma 50 oli buqqaafaman
Walitti buu'iinsa tibbana Naannoolee Oromiyaa fi Somaalee jirdduutti umamee tureen walqabatee, lakkoofsi namoota bakka jireenya isaanitii buqa'anii kuma 55 oli gaheera.
Dhalattoota Oromoo sababa walitti bu'iinsa tibbaatiin bakka jireenyaa isaanitii buqqaafamanis magaaloota Harari, Cinaaksan, Mii'essoo fi Baabiilee keessatti dahaataniiru.
Buqqaafamuu kanaaf sababa kan ta'e hiriira mormii magaaloota baha harargee keessatti kibxata darbe gaggeefame irratti jeequmsa uumameen namootni 18 du'uu isaanii akka ta'e dubbi himaan Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Addisu Araggaa Jimaata darbe BBCtti himanii turan.
Obbo Addisuun akka jedhanitti, hiriirri mormii kun bulchaan aanaa Gursum duraanii, miseensi poolisii kora bittinneessaa Oromiyaa tokkoo fi hojjetaan mootummaa isaan waliin ture tokko gursum irraa qabamanii harka Liyyuu poolisii naannoo somaaleetti reebamanii ajjeeffamuu isaaniitiin kan ka'e dha.
"Namoota du'an 18 keessaa 12 dhalattoota somaalee yoo ta'an namoonni 6 ammoo dhalattoota Oromoo," ta'uu himaniiru.
Namootni gama lamaaniinu lubbuun isaani darbe jeequmsa ka'e keessatti kan qooda hin qabne namoota nagaa ta'uu fi namoota ajjeechaa kana raawwatan to'atanii seerattii dhiyeessuuf hojiin eegalamuus dubbataniiru.
Rakkoon naannolee daangaa mootummoota naannoo lamaan gidduutti uumame bubbuleera.
Kunis humni addaa mootummaa naannoo somaalee, milishaan naannichaa fi miseensonni raayyaa waraanaa mootummaa Riippabliika Somaaliyaa daangaa Oromiyaa seenanii uummata nagaa irraatti haleellaa raawwachuu isaaniitiin kan eegaledha jedhan.
Miseensi raayyaa waraanaa Riippabliika Somaaliyaa tokko qabamee qaamolee nageenyaa naannoo Oromiyaa harka akka jirus Obbo Addisuun himaniiru.
Gorsaan pireezidantii nannoo Somaalee, Mohammed Bile garuu poolisii Oromiyaatu naannolee daangaa irratti lammilee nagaa Somaalee haleelaa jira jechuun himannaa mootummaa naannoo Oromiyaan irratti dhiyaate haalanii jiru.
Kanumaan wal-qabatee dhalattonni oromoo naannoo somaalee keessa jiran kumaatamaan lakkaa'aman naannicha gadi dhiisanii akka baahan godhamaa jira.
Hanga Kamisaatti dhalattoonni Oromoo kuma 20 ol naannicha gadi dhiisanii akka bahan godhamanii, magaalaa Harar, Baabbilee fi Cinaaksan akka qubatan taasifameera.
Haadha warraa fi daa'ima isaanii tokko waliin Jigjigaadhaa baqatanii magaala Baabbilee kan gahan Obbo Abdulhakim Mahammad Kaamil "ollaa waliin jiraachaa turre dabalatee poolisiin naannoo Somaalee uummata Oromoo magaala Jijjigaa keessa jiraatan dararaa jiru," jechuun BBCtti himaniiru.
"Wanta dhalli namaa namaratti hin yaadne nuratti yaadan, lubbuun teenya takkittin bahuusheetti rabbiif galata qabna" kan jedhan Obbo Abdulhakim qabeenya qaban mara dhiisanii baqachusaanii, reebichi fi ajjeechaan dhalattoota Oromoo magaala Jigjigaa keessa jiran irratti qaqqabaa jiru hammaataa ta'uusaa dubbatan.
Mootummaan naannoo Oromiyaa uummata qindeessuun namoota naannoo somaalee irraa buqqa'aniif deeggarsa barbaachisaa gochaa akka jiru fi warri achitti hafanis nagaan akka bahan mootummaa federaalaa fi qaamota dhimmi ilaallatu waliin hojjechaa akka jiran Obbo Addisuun himaniiru.
Dararaan Oromoota irra gahaa jiru naannoo somaalee qofatti osoo hin daangeffamiin, Somalelaand Magaalaa Hargeessaa keessattis Oromootni hedduun dararamaa jiraachu jiraataan magaalatti Kaalid Imaam bilbilaan nutti himee jira. Dhalattoonni Oromoo lama rasaasa poolisii irraa itti dhuka'ee ajjeefamuun isaaniis gabaafameera.
Rakkoon kun dhimma daangaa fi walitti bu'iinsa uummataalle akka hin taane, ka'uumsa walitti bu'iinsa kanaa fi walumaagalatti miidha gama naannoo Oromiyaatiin lubbuu namaa fi qabeenyarra gahe gareen qoratu hundaa'ee hojii eegaluu Obbo Addisuu Araggaa BBCtti himaniiru.
Haaluma waamicha deegarsaa mootummaa naannoo Oromiyaatiin Jimaata irraa kaasee taasifameen qarshiin miliyoona sadii oli walitti qabammusaa dubbi himaan MNO Obbo Addisu Aragaa ibsanii jiru.
Dr. Nagarii Leencoo, Ministirri dhimmoota Komunikeeshinii Mootummaa federaalaa gama isaanitiin, Mootummaa isaaniis mootummoota naannolee lamaanii fi jaarsolii biyyaa waliin ta'uun rakkoo kana furuuf hojjetaa akka jiru, madda rakkoo kanaa fi miidhaa walii galaan dhaqqabe qoratee yeroo dhiyootti ifa akka taasisu Jimaata darbe BBCtti himaniiru.


text:
Korreewwan
Article Index
Aangoo fi hojii Koreewwan Dhaabbii
ย Koreewwan Dhaabbii Caffee aangoofi hojii waliigalaa armaan gadii ni qabaatu.
1. Akkaataa labsii kana keewwata 45 tiin wixineewwan seeraa qajeelfamaniif qorachuundhaan yaada murtee โcaffeef ni dhiyeessu.
2. Akkaataa aangoo fi hojii koreewwan dhaabbitiin qaamolee motummaa ramadamaniif irratti hordoffii fi toโannaa ni taasisu.
3. Akka haalasaatti karaa adda addaatiin iyyannoowwan dhiyaataniif ni keessummeessu.
4. Naannoo kaayyoo hundeeffamaniifitti qoโannoo ni adeemsisu,seerota,imaammatawwan,tarsiimoowwanii fi sagantaaleen mootummaa Naannichaa hojiirra ooluusaanii ni hordofu.
5. Waltajjiiwwan quโannoo fi marii ni qopheessu;akkasumsa wal jijjiirraa muuxannoo ni taasisu.
6. Hojiilee isaanii koreewwan xixiqqaadhaan hiranii hojjachuu ni dandaโu


text:
Tuulamni Ijoollee sadii qaba.Isaanis Daaccii, Bachoo fi Jillee dha. Yeroo mara namooti hedduun gaafa maqaa Sooddoo jedhu dhagayan akka qomoo Guraageetti kan ilaalan hedduu dha. Sooddoon ijoollee sadii godhatee lafasaa maqaasaatiin moggaafatee irra jiraachaa ture. Sadan ijoollee sooddoo; Odituu, Ummee(Tum’e) fi Liiban jedhamu. Isaan kunniinidha kan har’a sadan sooddoo jedhamanii beekaman. Lafti Sooddoo naannoo Shawa kibba lixaa, Kibba laga Hawaas (Awaash)irraa hamma Arsiisi fi daangaa naannoo uummattoota kibbaa ga’a. Karaa kaabaa immoo Bachoofi Galaan, Kraaaa lixaa, Waliisoo wajjin wal daangessa.
Giddu galli siyaasaa fi amantii Odaa Nabee yoo ta’u,giddu galli heeraafi seera kan itti tumaniifi labsii labsan Odaa kallachaa jedhama. Aanoti Sooddoo ,Daacii , Walisoo, Tolee, bu’ii, Qarsa Maalimmaan fi Soddoo Daacii yemmuu ta’u karaa ba’aatiin Maqii dugdaa, karaa kibbaatiin, aanaa bu’iitiin daangeffama. Akkuma armaan olitti ibsuuf yaalle Sooddoon ilma daaccii yeroo ta’u, Daacciin Ilmaan sadii godhate sadan sana keessaa inni tokko Sooddoo dha. Isaan kaanimmoo Galaaniifi Aboo jedhamu.
Goototni ilmaan Oromoo lakkaa’amanii hindhuman. Isaan keessaa akka fakkeenyaatti Taddeesee Birruu, Abdiisaa Aagaa, Waaqoo Guutuu, Oliiqaa Dingilii fi kan kana fakkaatan yeroo mara kaafna. Egaa goototi kunniin, Ilmaan Oromoo fi lafa Oromiyaa naannoo adda addaarratti kan dhalatan ta’uun beekamaadha. Akkuma kana ilmaan Oromoo damee Tuulamaa warra sadan sooddoorraa goototi dhalatanis hedduudha.
Bara Xaaliyaaniin biyya keenya weerarte gootummaa olaanaa raawwatanii diina biyya weeraruu dhufe wajjin kokkee walqabanii gootummaa isaanii kan mirkaneessan ilmaan Oromoo baayi’ee maqaa dhahuun ni danda’ama.Abdiisaa Aagaa,Jeneraal Taaddasaa Birruu Oliiqaa Dingilfi isaan kaanis maqaa dhahuun ni danda’ama. Gootota Oromoo dame Tuulamaa ilmaan sadan Sooddoo keessaa hedduu maqaa dhayuun ni danda’ama. Duula Xaaliyaanii 1ffaa fi 2ffaa irratti kan hirmaateefi Duula Maqaleefi aduwaarratti gootummaa guddaa kan raawwatanii beekamtii guddaa argatan keessaa kan maqaansaa akka biyyoolessaatti waamamu Dajjaazimaachi Baalchaa Safoo (abbaa nafsoo) damee Tuulamaa ilma Oromoo hidda Sooddoo ta’uunsaa beekamaa dha.
Gootootni sadan Sooddoo heddumminaan haa jiraataniyyuu malee akka fakkeenyaatti goota jalqabaa kan ta’an Suuraa Goota Sooddoo, Baalchaa abbaa Safoo (Abbaa Nafsoo) kanatti Fayyadamneerra.
Dajjaazimaachi Baalchaan bulchaa naannoo Sidaamoo fi boodammoo Harar ta’uun tajaajilaa turaniiru. Xaliyaaniin lafa abbaa isaanii weeraruuf yeroo dhufe sana rukutuudhaan gootummaa guddaa raawwataniiru. Baalchaan Dajjaazimaachi Baalchaan Soorama ba’anii utuu jiranii Xaaliyaaniin deebitee biyyaa weerartee jennaan dulloomeera jedhanii utuu hin taa’in umrii waggaa 73ffaa isaatti,”… biyyi koo diinaan weeraramtee gabroomuu ishee taa’ee hin ilaalu jechuudhaan, xaaliyaaniitti duulanii utuu lolanii lubbuun isaanii dabarte.
Goototi ilmaan Oromoo Sooddoo isaan qofaas miti, Gootota lafti Sooddoo biqilchite keessaa gootummaa isaaniitiin kan beekaman Dajjaazimaachi Baqqalaa wayyaa Obsees isaan tokkodha. Gootummaa olaanaa raawwataniif maqaa isaaniitiin manni barumsaa finfinnee keessatti moggafamee yaadannoof jira. Gooti ilma Oromoo lafti Sooddoo biqilchite keessaa kan gootummaa isaaniitiin beekaman, Dajjaazimaachi G/maariyaam Gaarii Godaanadha.
Gootummaa isaanii kanaafis yaadannoo akka ta’uuf maqaa isaaniitiin magaalaa Finfinnee keessatti kan argamu manni barumsaa Lise G/Maariyaam jedhamu maqaa isaaniitiin moggaafame.Yeroo baayi’ee garuu maqaan abbaafi akkaakayyuu isaanii barreessitoota mootummoota dabraniin hin ibsamne.
Egaa kabajamtoota dubbistootaa! goototi sadan Sooddoo baayi’eedha.Kan akka Dajjaazimaaci Ganamee Badhaanee, Fituwararii Merdaasaa Gadaa,Fituwraarii Taddesee Gananame, Qenyi azmach Bayyanee Guddataa Awaash, akka akka fakkeenyaatti kaasuu dandeenya.
Sooddoon lafa abbaasaa Oromoorra kan jiraatuufi aadaasaa kabajee kunuunsee eeggatee hidda sanyii Oromoo Oromummasaatiin boonudha. Goototi armaan olitti maqaasaanii dhoofne kunniin egaa ofiifi saba isaaniirra darbanii lafa fagoo deemuudhaan akka Itiyoopiyaatti seenaan gootummaa isaan raawwatan kan irraanfatamu miti. Piresideentii Itiyoopiyaa lammaffaa duraanii ta’uun kan filamanii waggaa kudha lamaaf biyyattii kana bulchaa kan turan Dooktoraa kabajaa obbo Girmaa W/Giorgisis ilmaan Sadan sooddoo Oromoo keessaa isaan tokko dha.
Ilmaan Sooddoo gootummaa dirree waraana irratti raawwatan akkuma kaasnu karaa misoomaatiinis maqaan isaanii kan ka’u baayi’eedha. Isaan keessaa gootummaa misoomaatiin maqaan isaanii kan dhayamu Finfinnee keessatti Gamoo gurguddaa ijaaruun daldala adda addaa irratti hirmaatanii kan jiran fi misooma biyyattii saffisiisaa kan jiran hedduutu jiru.
Kana qofaas miti jaalala lammiisaaniitiif qaban agarsiisuuf Hospitaala “Haati maaliif duuti” jedhu fi dhalloti dhufu qaroomee biyya isaaf bu’aa ta’uu akka danda’uuf mana barumsaas kan ijaarame gootota misoomaa kaanaani. Warri sadan sooddoo akkuma Oromoota naannoo adda addaarra jiraatanii sirna gadaatiin bulaa turan.Yeroo ammaa kanas Odaa kallachaa isa laga Uraagoo qarqaratti argamu jalatti sirna gadaa isaanii gaggeeffatu.
Birihaanuu Margaa tiin


text:
LibreOffice 7.4 Help
In LibreOffice Calc you can give numbers any currency format. When you click the icon in the bar to format a number, the cell is given the default currency format set under .
Galmeelee LibreOffice Calc waljijjiiruun gara hubannoo dhoowwuutti, yoo galmeen LibreOffice Calc kee fayyadamaa kan dhangii maallaqaa adda ta'e fayyadamuun fe'ame geessuu danda'a.
LibreOffice Calc keessatti akka lakkoofsi ati akka "1,234.50 €" tti dhangeessitee turte ammayyuu biyya biraa keessatti Euru dhaan hafuu fi doolara akka hin taane qindeessuu dandeessa.
Dhangii maallaqaa qaaqakeessatti qindaa'inoota biyyaa lamaan(caancala filadhu) jijjiiruu dandeessa. Sanduuqa makaa keessatti qindaa'ina bu'uuraa mallattoo mallaqaaf, addaan baastota deesiimaalii fi kumaatiif filadhu. Sanduuqa tarree keessatti jijjiiramoota danda'aman dhangii durtii irraa afaaniif filachuu dandeessa.
Fakkeenyaaf, yoo afaan "Durtii" ta'ee kaa'amee fi qindaa'ina gitoo biyyaa jermanii fayyadamaa jiraatte, dhangiin maallaqaa "1.234,00 €" ta'a. Tuqaan fuuldura dijiitii kumaa yoo fayyadu qoodduun bakkeewwan deesiimaalii fuuldura fayyada. Yoo amma dhangii maallaqaa hirkataa "$ English (US)" sanduuqa tarreeirraa filatte, dhangii armaan gadii argatta:"$ 1.234,00". Akkuma argitutti, addaan baastotni sanuma ta'u. Mallatoo maallaqaa qofatu jijjiiramee ture, ta'us dhangiin bu'uuraa sirnasxaa akkauma qindaa'ina gitoo biyyaa sanuma ta'a.
Yoo,jalatti, man'eelee gara "English (US)" jijjiirte, qindaa'inni gitoo biyyaa afaan Ingilizii ni dabarsamee dhangiin maallaqaa durtii amma "$ 1,234.00" ta'a.


text:
Motummaan Ce’umsaa Oromiyaa Hatattamaan Ijaarramuu Qaba! October 7, 2020Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
trackback
Motummaan Ce’umsaa Oromiyaa Hatattamaan Ijaarramuu Qaba!
Dr. Tsegaye R Ararssa tiin
Motummaan Itiyoophiyaa Abiy Ahmadin hogganamu guyyaa kaleessaa (October 5, 2020) irraa jalqabee haangoo seera qabeessa kan biyyattii ittin bulchu dhabeet jira. Motummaan bulchiinsa Naannoo Oromiyaa kan harka Bilxiginnaa keessa tures, kaleessa irraa kaasee Oromiyaa bulchuuf haangoo seera-qabeessa ta’e hin qabu. Kanaaf, Oromiyaan motummaa ce’umsaa gad dhaabuu dhaan hanga filannoon godhamee bulchiinsi dimokraatawaa ta’e ijaarramutti, naannicha shiftoota Bilxiginnaa jalaa oolchuu dhaaf, nagaa fi tasgabbii uumuu dhaan, saba keenya bulchuu, lammilee keenya balaa irraa hambisuu, qabdi.
1. Motummaa ce’uumsaa kana eenyutu ijaaruu qaba? Eenyutu itti hirmaata?
Motummaa ce’umsaa ijaaruun walgayii haanga’oota hundaa walitti fidee kallattii motummaan ce’umsaa ittin ijaarramuun fi haala hojii isaa ittin raaw’atu irratti waliigaltee uumuu barbaada. Walgayiin kun qaamota adda addaatin waamamuu mala. Garuu Abbootin Gadaa Oromiyaa qaama siyaasaa kamuu dursanii, dhiimma kanarratti utuu mari’atanii, qaamota birootif waamicha godhaan gaarii natti fakkaata.
Qaamonni walgayii kana irratti hirmaachuu qaban:
a) Abbootii Gadaa
b) Jarmiyaalee siyaasaa Oromiyaa hunda (Bilxiginnaa hin dabalatu)
c) Qeerroo fi Qarree Oromoo
d) Qaamota miti motummaa Oromoo (NGOs)
e) Waldaawwan ogeessotaa oogummaa adda addaa fi waldaale hawaasaa adda addaa
f) Hogganoota waldaalee amantaa Naannoo Oromiyaa
g) kkf.
Qaamni siyaasaa hundi (Bilxiginnaan ala) akka itti hirmaatu godhuun barbaachisaa dha. (Bilxiginnaan paartii yakkaamtootaa waan ta’eef dhaabichi akka dhaabaatitti diiggamuu qaba. Miseensonnii isaanii akkuma gayee isaanititti seeratti dhiyaatanii itti gaafatamuu qabu. Rakkoo siyaasaa amma itti jiru kan uume isaan waan ta’anif, motummaa ce’umsaa rakkoo keenyaaf furmaata fida jedhamee ijaarramuuf deemu keessaa shoora qabaachuu hin danda’ani.
2) Motummaan Ce’uumsaa Maal dalaga? Hojiin isaa maali?Hojiin isaa…
a) nagaa fi tasgabbii uumuu;
b) hidhamtoota siyaasaa hunda hiiksisuu/hiikuu;
c) Oromiyaa fi Oromoota baraaruu [(securing Oromia)– daangaa kabachiisuu; saba keenyaa naannoo ollaa keessatti rakkatanii jiraatan (Fakk.Walloo, Wambaraa, kkf) deeggaruu dhaan diina jalaa baraaruu; lammiilee magaaloota adda addaa keessa jiraatan hiraarsa diinaa jalaa oolchuu; lammiilee Oromoo Finfinnee fi naannoo ishee jiranif eegumsa barbaachisu godhuu; kkf.]
d) tajaajilli adda addaa sivil servisii fi qaama adda addaa motummaatin keenamaan akka hin dhaabbanne, ykn haalan akka itti fufan, godhuu;
e) karoora ce’uumsaa lafa kaa’uu dhaan, yeeroo fi haala filannoon ittin gaggeeffamun baafachuu fi kanas raawwachuu; fi
f) kkf
…dabalata.
Abbotiin Gadaa qaama ce’umsaa uumamu kana keessaa, isaanuma wajjin mari’atanii, nama (ykn garee) hojii raawwachiisaa ta’ee dirqama fudhatu utuu muudani gaari natti fakkaata.
Oromoo fi Oromiyaa baraaruun akka danda’amu, Motummaan Ce’uumsaa Oromiya, Poolisii Oromiyaa, Humna Addaa Oromiyaa, qaama tikaa naannoo Oromiyaa, Milishaa Naannoo Oromiyaa, Qarree fi Qeerroo naannoo Oromiyaa guutuu, Foollee Oromoo, miseensota WBO, fi Oromoota Raayyaa Ittisa Biyyaa (RIB) keessa jiran hundaa wajjin walitti dhiyeenya fi qindoominaan yoo hojjate qofa dha.
3. Motummaan ce’umsaa kun hojii isaa seera akkamiitin raawwata?
Karoorri ce’umsaa motummaa kanaa kan ittin raawwatamu waliigaltee qaamooni mootummaa kana ijaaran gidduuti uumamuun ta’a. Walii galteen isaan lafa kaawwatan kan akka chaartaraa fakkaatu jiraachuu qaba. Walii galteen kun, hojii fi dirqama isaan gidduu jiru hirachuu irratti, seera haala adeemsaa isaanii ittin bulfatan, fi karoora filannoo dhufuuf lafa kaawwatan irratti kan xiyyeeffatu ta’a.
Hojiin jabaan motummaa ce’umsaa kanaa inni cimaan Oromiyaa diigumsa irraa fi oromoota balaa irraa baraaruu dha. Kanaaf seerri motummaan ce’umsaa haalan kabachiisuu qabu seera heera Naannoo Oromiyaa fi Seera heera federaalati.
Hojiin biraa motummaan ce’umsaa kun hojjatu tajaajila sivil servisii itti fufsiisuu waan ta’eef kanaaf ammoo seerri heera motummaa fi seeronni adda addaa tajaajila motummaa adda addaa irratti bahani lafa jiran hordofamuu qabu. Nagaa fi tasgabbii uumuu dhaafis seera idilee biyyattii fi naannoo Oromiyaa keessatti hojii irra jiran fayyadamuun barbaachisaa ta’a.
Motummaan Ce’umsaa kun akka milkaayee, Oromiyaa gara sirna dimokraasii dhugaatitti tarkaanfachiisu Oromoon hundi bakka jirutti dirqama lammummaa isaa bahuu qaba.
Na ofkalchaa!
(Barreffamni kun bal’inaan kan itti fufu ta’a).
Related article:
OGF Statement and Appeal to The International Community Requesting they support the Establishment of Oromia Transitional Caretaker Government


text:
Boruu Barraaqaatiin
Ummanni Amaaraa akkuma ummata Oromoo cunqursaa TPLF Wayyaanee jala jira jennee hubanna. Garuu ummanni hidhannoo hangas gahu mana manaa qabaachuu isaa baay’een keenya amma dura quba hin qabnu ture. Fincilli kun dhugaa kana ifatti nu agarsiise. Qawwee qabaachuu qofa osoo hin taane rasaasas akka callaa boqqoollootti kuuffatanii qabaachuu isaanii hubanne. Kun ammoo quba qabeenya dhaaba naannicha bulchu ANDMiin ala jedhamee hin yaadamu. Inumaa hidhannoo ummatichaa tiksanii yoonaan gahuu fi daranuu hidhachiisuu keessatti dhaabni miseensa mootummaa Wayyaanee tahuutti beekamu ANDM kun qooda murteessaa qaba jedhamee amanama. Kana malees warri ANDM yeroo ummanni qawwee guurratee gadi yaa’ee ‘zarraaf’ jedhu ummatatti qabanii yoo dhukaasan hin mul’anne. Ummata isaaniif hangam akka naasuu qaban dalagaadhaan nu agarsiisan.
Dhimma ANDM yeroo kaafnu dirqamatti OPDO keenya yaadanna. Yeroo ANDM ifaanis tahee harka lafa jalaatin ummata naannichaa hidhachiisu yookiis warra duraan hidhatee ture irraa hidhannoon akka hin hiikamne ittisu OPDOn Oromiyaa keessatti maal godhaa ture, jira? OPDOn faallaa kanaan ummata keenya kan duraanuu hidhannoo hin qabnee fi carraa ajaa’ibaatiin dabree dabree takka takka dhoksee qabu illee funyaan qabee irraa guursisee Wayyaaneetti galii godhe. Qawwee dhiisii meeshaalee waraanaa aadaa kan akka mancaa illee akka hin fayyadamne Baha Oromiyaa keessatti ifatti labsanii ummata irraa guuraa bahan. Akkuma beekamu saboota yookiis gosoota ollaa Oromiyaa tokko tokko waliin dabree dabree walitti bu’iinsi ni dhalata. Baha fi kaaba Oromiyaatiin kan akka Isaa fi Affaar waliin, Dhiha Oromiyaatiin kan akka saba Gumuz fi lammiilee saba Amaaraa Oromiyaa keessa qubatan waliin, Kibba Oromiyaatiin kan akka Garrii fi gosoota Somaalii biro waliin walitti bu’iinsi yeroon umamu hedduu dha. Yeroo akkasii ummanni keenya humna hidhatee gosoota biro irraa itti dhufu waan of irraa ittiin ittisu dhabee kumootaan ajjeefamaa yoona gahe. OPDOn kun illee itti dhagahamee saba keenya irratti hidhannoo qusachuu hin dandeenye. Hangamuu yoo diinaaf ergaman, yeroo sabni biraa qawwee hidhatee akka fedhe Oromoo ajjeesu Oromoon keenya maaliif hidhannoo dhabilee tahe jedhanii xiiqiidhaan of gaafachuun OPDO irratti mul’atee hin beeku.
Kan nama raaju guddaan, biyyattiin mootummaa giddu galaa tokko jalatti bulti jedhama. Garuu seerri dhimma hidhannoo ummataa naannoo irraa naannootti gargari. Naannoolee biyyattii keessaa akka Oromiyaa fi warra Kibbaatti kan hidhannoo dhabeessa tahe jira hin fakkaatu. Tigraay silas abbaa baraati, hidhataa dha. Affaar dur irraa qabee hidhannoo isaa hiikkatee hin beeku. Soomaaliinis akkasuma. Amaarri kunoo isa argaa jirru kana. Ummanni Benishangul Gumuz isa gaafa ka’e hidhatee dhufee Oromoo fixaa bahe, hidhataa dha. Gambeellaas agarree jirra, hidhatoo dha. Warra Kibbaas yoo tahe warri gara Gammoojjii qawwee ni qabani. Biyya heera takka jalatti bulti jedhamu keessatti ummanni keenya ija diinummaa addaatiin laalamaa jira.
Ummanni Oromoos tahee OPDOn fincila warra Gondar kana irraa waa hedduu baratu jedhamee irraa eegama. Hunda caalaa ilmaan Oromoo OPDO keessa jirtan kan Oromummaan isinitti dhagahamu dubbii kana xiinxalaa. Kana booda harka lafa jalaatiin ummata keessan hidhachiisuu irratti dirmannaa gahaa gochuu qabdani. Wanni naannoo Amaaraatti mul’atu kun akka dhala Oromootti xiiqii isin hin qabsiisu yoo taheef Oromummaan keessanuu shakkisiisaa taha. Ummanni keenyas yoo danda’ee hidhateef, ajaja kana booda mootummaa irraa itti dhuftu kan ‘hidhannoo kee hiikkadhu’ jettu of irraa diduu qaba. Qawwee harka jiruun of ittisuuf jecha qiyyaafachuu dha malee dabarsanii kennuuf hiixachuun fafa.
Oromoon dhugaa yoomuu hin haalamne tokko hubachuu qaba. Dur dur gaafa jalqaba harka Habashootaa jalatti kufnes qawwee dhabatu nu kuffise. Osoo onnee onnee caalu qabnuu qawwee dhabnee yartuudhaan salphannee biyya keenya dhabne. Abbootiin teenya Calanqoo, Aanolee, Shaggarii fi bakkoota birootti waraana Minilik qawwee hidhatee itti duule eeboo fi gaachana qofaan of irraa ittisuun itti jabaannaan rasaasaan dhumani. Meeshaa waraanaa baraneetiin caalamanii kufani. Minilik Nafxanyoota Oromiyaa keessatti katamaa katamaa tolfatee qubsiise qawwee hanga funyaaniitti hidhachiisee Oromoon lamuu ol jedhee akka hin fincille osoo ukkaamsuu bara isaa fixate. Hayla Sillaaseenis waraana Nafxanyaa Minilik Oromiyaa keessa qubsiise daranuu hidhannoo jabaadhaan gabbisee akka mataan Oromoo ol hin jenne lafatti eegaa bara isaa xumure.
Dargiin gaafa dhufu Nafxanyoota abbaa lafaa salphisee ummata gadiitiin wal qixxeesseen jira jedhee of haa odeessu malee ilmaan Nafxenyaa qubannaan Oromiyaa keessa jiran du’anii badanii qawwee isaanii hin hiikkanne. Bara Wayyaanees kunoo argaa jirra. Walumaa galatti Oromoon waggaa 130 duras qawwee dhabuun moohamee biyya isaa dhabe. Har’as waggaa 130 booda qawwee harkaa hin qabu. Har’a lammii Oromootiif qabeenyaan qabeenyaa caalu makiinaa moodeela baranee bitatanii asfaalitii miidhagaa irra xuruuruu miti. Viilaa abbaa gamoo lama sadii jaarratanii durooma himatanii fandalaluu miti. Kubbaaniyaa nagadaa balbala meeqaatama banatanii guyyaatti qarshii miliyoona lakkaawuu miti. Ka baadiyyaas yoo tahe loon dhibboota yookiin kumoota horatee na argaa jechuu miti. Oromoodhaaf har’a qabeenyaan qabeenyaa caalu qawwee dha. Qawwee takkittii ittiin of ittisan qabaachuutu qabeenyaa maqaa dhoofne kana mara caalti.
Eeyyee irran deebi’a. Waggaa 130 duras qawwee dhabaaf salphannee biyya keenya dhabne. Har’as waggaa 130 booda biyya keenya gaafas dhabne deeffachuuf qawwee harkaa hin qabnu. Nu waa lama dhabne. Tokkoon akka ummata guddaa hangana gahuutti dhaaba siyaasaa guddina ummatichaan gitu kan muratee gahaatti hidhatee sabaaf lolu hin qabnu. Yookiin akka warra Amaaraa faatti dhaaba qaama mootummaa ofiin jedhaatuma saba isaaf waardiyyaa dhaabbate akka ANDM hin qabnu. Akka Oromootti dhugaa kanaan kan xiiqiin sin qabne yoo jiraatteef mooji keeti!


text:
Gurraandhala 13, 2015 (Oromo Liberation Front) — Mootummaan Wayyaanee ummatoota irraan gama dinagdee, siyaasaa fi hawaasummaan miidhaa ol aanaa dhaqqabsiisaa jiru kufaatiin isaa kan hin hafne …Read More »
Dr. Nuuroo Daddafoo, Hayyuu Durummaan filaman
ADDA BILISUMMAA OROMOO Gaafa: Onkoloolessa 25, 2014 Date: 10/25/2014 No.: 007/2014 م قر Ibsa ABO Gumiin Sabaa Adda Bilisummaa Oromoo walgahii hatattamaa Onkoloolessa 25, 2014 …Read More »
“Jenraal Kamaal Galchuu ganda bira kutee warratti gad deebi’e”
Gaafiif debisaa sarara Paltalk OMMWSO Jeneraal Hayluu Gonfaa fii Obboo Dhaabaa Walin taasise 20141025Read More »
Nafxanyoota moofaas ta’ee haaraa wajjin hojjennee bilisummaa arganna jechuun garaagarummaa hin qabu, bu’aas hin fidu
Abdii Boruutiin Gara ogummaatiin yoo ilaalame, ani barumsa siyaasaa fi seenaa qabaachuu baadhullee, akkan adeemsa siyaasaa keessatti hubadhutti garuu, galii barbaadan tokko gahuuf tarsiimoolee fi …Read More »
“TVOMT; J.Kamaal Galchuu waan himuun nama qaanfachiisu dalage”
Addi Bilisummaa Oromoo ABO jijjiramaan beekamutti HD ta’ee kan ture G/Kamal Galchuu hatattammaan hooggansa HDummaa isaa irraa akka ari’ame beeksisuu.
OROMO LIBERATION FRONT Gaafa: Onkoloolessa/23/2014 Date: 10/23/2014 Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname. G/Kamal Galchuu eerga HD ABO jijjiramaa ta’ee hojii eegalee kaasee,sababaa …Read More »
Interview with B/General Kemal Gelchu On SBS Radio
Brigadier General Kemal Gelchu, Chairman of the Oromo Liberation Front (OLF) talks about the role and establishment of the Oromo Democratic Front (ODF) in Ethiopia …Read More »
Guyyaa gootota Oromoo Ilaalchisuun, Dhaamsa ABO Irraa Kenname.
Danbaliin Jijjirama ABO, Imaanaa Jaallan Keenya Wareegamniif Galmaan Gaha! Uummati Oromoo maraa fi qabsa’otiin adda bilisummaa Oromoo guyyaa gootota keenyaa kan yaadannu, imaanaa isaanii galmaan …Read More »
Kaayyoon dhaaba jijjiiramaa ABO YKN hooggana bergaader….
Qabsoo Ofirratti Amantaa fi Kan kaleessaa irraa Barannee, kan Boruuf Maal Gochuu Qabna jennee of gaafachuu! Dhaabni siyaasaa tokko tarsimoo fi galii gara garaa qabaachuun …Read More »
Maaliif kan dabre irraa hin baranne? (Kutaa lammaffaa)
Maaliif kan dabre irraa hin baranne? (Kutaa lammaffaa) Kutaa lammaffaa Mata duree kana jalatti isa kutaa duraa keessatti qabsaa’ota fi jaarmayoota siyaasaa Oromoo kan walaba ta’anii …Read More »


text:
Baraan baranaa kun jalqaba elektirikii irraa kahe.Nama dhumate malee 120 bollitii itti gadi cittellee du’aa fi jireenna isaa barbaaduutti jiran.Perzdaantiin Turkey Recep Tayyip Erdogati.
“Akka qara jedhanitti nama nama 238 balaa kanaan dhumate 80 madaahe,19 wallaananiinii hospitaalaa baasani ammallee name hedudun wallaanatee bahuutti jira.Namii akka malee miidhame hin jiru.”
Erdogan name biyya isaa balaan itti dhufee jennaan imaltu silaa dhaquuf deemu dhiisee gara lafa namii keessaa dhuamte dhaqee laale.
Warrii nama lubbuun hafe barbaaduutti jiru hardha ganama boollaa sun jalatti qilleensa afuufani akka namii hafuura baafachuu dandahuu tolchuutti jira.
Akka warrii lafa bulchu jedhutti yo boollti cilee albuudaa keessaa baasan tun tokkaate nama 787tti keessa ture.Nama 363 biyyee jalaa qotanii baasan.
Turkiitti laftii albuuda keessaa baasan yo hedduu akkanuma gadi cittee ibiddii elektiri ka kahe nama balleessaa.


text:
Akkuma beekamu nyaaphni karaa hedduun namairratti duulti. Kana keessaa tokko oduu. Yeroo ammaa kana oduun meeshaa qabsoo guddaa tahee jira. Oduun nama rukutuun gooluun, jeequun, kuffisuu. Kunis qabsoo karaa salphaati.
Nuti ammo kan gochuu qabnu; fira keenna fi nyaapha keenya sirritti addaan baasuu qabna. Fira keenna kan gaarii nuuf dubbatuuf sammuu keenna banaa goonee hubachuudha; wol dhageeffachuudha; woliin qabsotti bobba’uudha. Nyaaphonni keenna alagummaa isaanitiif waan ofii yakkan nutti maxxansuuf tattaafatan. Halkanii guyyaatti humna isaanii bobbaasanii odeessaa oolan; gochaa diinummaas fudhatan. Ofii gaarii of fakkeessuuf wama ofii yakkaniin nama wonjalan. Kanaaf yeroo nyaaphi kijiba nurratti odeessu rifachuu hin qabnu; mataa keenya jalaa cufaa gochuun jagnummaa keennaan injifachuu qabaanna. Alagaan abdii nu kutachiisuuf dhagaa fi muka nurratti darbata. Kana itti dammaqnee fashalsuu qabaanna. Kaayyoon isaa nu busheessee of mi’eessuudha amma fashalee uummanni hundi isa jibbe malee!!!!!!!!!!!!Jibbamee tufame!!! Uummata biratti isa osoo hin taane nutu jaalatama; nyaaphni homa barate dalagaa jira.
Kana hunda kan dalaguuf qabeenyaa uummataa saamee jiraachuuf. Soba diinni keenna odeessuammoo harkaa harkatti; fuulaa fuulatti fashalsuu qabaanna. Nyaaphni oduu piroppaagaandaa sobaa guddaa baneejira. Kana osoo addaan hinkunne karaa namoota ijaareetiin hafarsa. Yakkoota hedduu ofumaa hojjatee ittiin nama wanjala! Piroppaagaandaa sobaa namoota dhuunfaa sabboontota ta’ee; mormitoota hunda irratti bane! Kanaaf nullee iddoo kamittillee, yeroo kamillee, haala kamiinille fashalsuu qabaanna.
MAMMAAKSOTA OROMOO
- Dhugaan hin qallatti malee hin cittu!
- Aangoon isaanii hirriba muka gubbaati!
- Jabaataa oolii duuti waan hin hafne! (Bararaa oolii allaattii reeffi lafa!)
- Waa shan booda waa’ee/rakkoo shantu jira: 1.Hanga feete beelayii nyaadhu quuftee lubbuu si dhayaa. 2. Hanga feete; akka feete dubbadhu ni nuffamtaa; 3.Hanga feete gammadi gaafa tokko ni naataa; 4. Hanga feete ijaari moofee diigamaa; 5. Hanga feete jeraadhu ni duutaa!!!!
WOLALOODHAAN
Nyaaphni soba odeessaa
Oduun isaa karaa si balleessaa!
Galmi isaa dhokataa
Kan hubatu hubataa!!
Galma isaa dhokfatee eessa galaa
Hunduu itti baree amma isuma saaxilaa
Isatu fidee rakkoo fi balaa
Sabni guutuun kunoo isa maalalaa!!!!
Anillee isuma maalalee
Isumas heddu saaxilee!!
Kijiba nyaaphaa eennu fudhataa
Isumatu itti salphataa
Heddu sobanii afaan dadhabee
Dubbiin walfallessu afaan isaan qabee!
Wallaalanii waan jedhan
Qalamaan akka itti kataban
Hedduu hedduu of busheessan!!
Hojiinis bitaa itti galee
Sabni hunduu maalalee
Waa’ee guddinna odeessuu ofii beelaa
Aaddunyaa mara isaan maalalaa
Dhara rabbi itti haa buusu balaa!!!!
Gamteessaa Sabaa


text:
Murtii fi Kutannoolee Walgahii Gumii Sabaa 2ffaa ABO (Bitootessa18, 2020)
[SBO – Bitootessa 18,2020] Gumiin Sabaa Adda Bilisummaa Oromoo (GS-ABO) walgahii isaa 2ffaa Bitootessa 16 – 18, 2020 adeemsifate.
Walgahiin Gumii Sabaa ABO 2ffaa bu’aa-bahii Dhaabni Adda Bilisummaa Oromoo gaafa Hoogganni isaa ol’aanaan Finfinneetti deebi’ee as keessa dabree fi hojiilee Dhaabaa hojjetaman, naamusa hojii, rakkoolee caasaa fi hojiilee Dhaabaa olii hanga gadiittti bal’inaan gamaaggame.
Kana malees akkaataa qabeenyaa fi dinagdee Dhaabaa itti guddisuun danda’muu fi dhimma itti bahamu irratti haasa’ee sirnaa fi tarsiimoo madda galii Dhaaabaa balbal’isuun itti danda’amu akeeke. Akkasumas, adeemsa siyaasaa fi nageenya Itoophiyaa, keessaahuu, dhiibbaa siyaasaa fi dhiittaa mirga namoomaa mootummaan Itoophiyaa amma aangoo irra jiru waliigala ummatoota biyyattii, keessattuu ammoo Ummata Oromoo irraan gahaa jiru, haala miseensotaa fi hoogganoota ABO fi gaazexeessota mana hidhaa jiranii gadi fageenyaan irratti haasawuudhaan danqaalee Dhaabaa fi deggertoota isaa mudachaa jiran irra aanuuf falaa fi mala karaa nagaa karoorsee jira.
Gama biraan Filannoo waliigalaa Itoophiyaa bara 2020 as deemaa jiruu fi hariiroo Boordii Filannoo Biyyoolessaa haaraa diriirfame waliin jiru xiinxaluudhaan dhimma filannoo irratti xiyyeeffachuun barbaachisaa akka tahee fi hojiilee karaa kana fuulduratti ABO eeggatan adda baasuudhaan humna namaa fi qabeenya Dhaabichaa argamu harki guddaan dhimma filannoo kanaaf akka oolu murteesse.
Akkasumas, wixinee dhimmoota Imaammata Dhaabaa irratti marihatee maxxanfate. Dhimmoota Imaammataa kanneen keessaa warreen furtuu (key issues), gaaffii Ummataa belbeltuu rakkoolee siyaasaa, dinagdee fi hawaasummaa furuu irratti akeekkatan jedhee adda baafate, wixinee Manifestoo Filannoo (Election Manifesto), qophaawe irrattis marihatee tartiiba itti aanu lafa kaayyate.
Dhimmoota xiyyeeffannaan itti kennamee marii bal’aan irratti adeemsifame keessaa tokko tumsa qabsoo jaarmota Oromoo fi Paartiilee Sabaa fi sab-lammoota biroo waliin jalqabame kan ilaalu ture. Akka kanaan adeemsi Tumsa Dimokraasii Federaalummaa ijaaruu jalqabame jaarmota Oromoo tokkummaa fi sab-boonummaa Oromootti amanan wajjin daddaffiin xumura akka argatu qajeelche. Tumsi Dimokraasii Federaalummaa Sab-daneessaa jaarmota sabaa fi sab-lammoota biroo waliin ijaarames bakka amma gahe irraa fuul dura tarkaanfatee fiixaan akka bahu gama ABOn tattaaffiin barbaachisu hundi akka taasifamu walgahiin GS ABO lammaaffaan qaama Dhaabaa Hojii Raawwachiisu ajajee jira.
GS –ABO haala mootummaa fi paartii amma biyya bulchaa jiruus bal’inaan gamaaggamee jira. Addi Bilisummaa Oromoo gaaffiin ummata Oromoo fi saboota biroo ni deebifama abdii jedhuun qabsoo karaa nagaatti makamuun ni yaadatama. Haa tahu malee, mootummaan amma aangoo harkaa qabu waadaa ummatoota biyyattii fi hawaasa addunyaaf seene kan dirree dimookraasii bal’isuu, kabajaa mirgoota dhala namaa fi kan mirga hiree murteeffannaa seenee ture faallessuudhaan inumaahuu mirgoota Ummatootni qabsoo baroota dheeraan argatan dhiphisaa jira.
Mootummaan kun sochii fi gaaffiilee Ummatootaa ka’an ukkaamsuuf humnatti gargaaramee cal’isiisuuf tattaaffii inni godhu biyyattii raakkoo hamaa keessa galchuun alatti dhibdee siyaasaa biyya kanaa fura jennee hin amannu.
Mootummaan kun mirgoota namoomaa kan bu’uuraa, mirga ijaaramuu, bakkaa-bakkatti socho’uu, mirga walgahii Ummataa, jaarmayaa barbaadan deggeruu fi mormuu qaban ukkaamsaa jira. Maqaa ol’aantummaa seeraanis miidhaan ulfaataan Ummata irra gahaa jira. Ol’aantummaan seeraa hin jiru.
Kara biraas humnooti siyaasaa ilaalcha sirna mootota Itoophiyaa duraanii deebisuuf gaaffii Sabootaa fi Sab-lammootaa dura dhaabbachuudhaan shira dalagaa jiranis miidiyaa fi caasaa mootummaa gargaaramuun dinagdee biyyattii dhuunfachuun sirna Federaalummaa sab-daneessaa hanga tahefuu gaaffii Sabaa fi Sab-lammootaa deebisuuf diriirfame haquuf haala mijeeffachaa jiraachuun dhugaa qabatamaa lafa irra jiru dha.
Addi Bilisummaa Oromoo rakkoolee olitti tarrifaman kanneen jiraatanis waadaa qabsoo karaa nagaa fi dimokraasii murteeffaatee seene irratti cichee karaa nagaaa fi seeraa qabsoo isaa kan itti fufu tahuu irra deebi’ee mirkaneessa. Kanaafis rakkoo siyaasaa fi danqaa biyyi kun keessa seenee jiru furuudhaan gara filannoo bilisaa fi haqaatti deemuuf mootummaa fi qaamota dhimmi ilaalu hunda waliin marii siyaasaa jabeessuuf qophii tahuu isaa mirkaneessa.
Ummatni Oromoo biyya keessaa fi alaa qabsoo karaa nagaa itti jiramu jabeessuudhaan deggersa ABOf kennaa jiru dachaa taasisuun naamusaa fi cichoomina qabsoon karaa nagaa barbaadu jabeeffatee kaayyoo ABO milkeessuuf jabaatee akka hojjetu irra deebinee waamicha haaromsina. Kanatti dabalee beeektotaa fi Abbootiin qabeenyaa Oromoo qabsoo kana milkeessuu keessatti qooda murteessaa qabaachuu hubatanii hirmaannaa isaanii ol kaasuun dirqama seenaa fi lammummaa irra jiru akka bahatan ABO addatti waamicha isaa dabarsaaf.
ABOn dhaloota isaa irraa jalqabee mormiin inni qabu sirna cunqursaa irratti malee saba kam irratti iyyuu xiyyeeffatee hin beeku. Tahuus hin danda’u. Aadaa mootummootni Itoophiyaa Sabaa fi Sab-lammoota walitti buusuun qoqqoodanii bituuf qaban hubachuudhaan Sabaa fi Sab-lammootni biyyattii olola dharaa ABO fi Ummata Oromoo irratti oofamaa jiruun osoo hin dagamne hariiroo ijaaraa ABOn Ummata Oromoo fi Saboota biroo gidduutti jabeessuuf hojjataa jiru akka deggeran waamicha keenya dabarsina.
Wayta ammaa kana Oromiyaa keessatti hidhaa, dararaa, saamichaa fi buqqa’iinsa adeemsifamaa jiruu fi jireenya Ummata Oromoo dhabamsiisaa jiru akka dhaabbatu, akkasumas, ol’aantummaan seeraa kabajamee hoogganootni, miseensotaa fi deggertootni ABO jumlaan mana hidhaatti dararamaa jiran hatattaman akka gadi lakkifaman gaafanna.
Command Post hojii irra oolfamaa jiru haala ifaa fi bifa seera qabeessaan hojii irra oolaa hin jiru. Waraanni bifa haaraan Oromiyaa keessa qubsiifamaa jirus mirga siyaasaa Sabootaa waan dhiitaa jiruuf irra deebi’amee akka ilaalamu ABOn gaafata.
Akkasumas, Godinaalee 4-ran Wallaggaa, Godinoota Gujii lameenii fi Godina Booranaa irraa quunnamtiin bilbilaa fi internet erga kutamee ji’oota lakkoofsise hatattamaan akka gadi dhiifamu GS-ABO cimsee gaafata. Kun mirga tajaajila quunnamtii ummatni argatuuuf qabu kan faalleessuu fi jireenya isaa irraan dhiibbaa ulfaataa dhaqqabsiisaa jiru waan taheef, kana malees yeroon kun yeroo dhukkubni koroonaa vaayires jedhamu addunyaa mara keessatti hubama ol’aanaa geessisaa jiru keessatti Ummatni odeessa shaffisaa barbaadu akka hin arganne taasisaa jira waan taheef daddaffiin akka gadi lakkifamu gadi jabeessinee gaafanna.
Yeroo dhihoon asitti dhimmi Hidhaa Laga Abbayyaa biyyoota sadeen (Sudaan, Itoophiyaa fi Ijipti/Masir) gidduu wal-dhabbii dhalchee falammii ho’aan geggeeffamaa jira. Dhimmi kun dhimma biyyaa fi hunda ilaalu tahuun ifaa dha. Hidhaan waggoota saddeet dabraniif wal hubannoo biyyoota sadan gidduutti adeemsifamaa tureen xumura jala yeroo gahetti danqaan uumamuun maal irraa akka madde ifaa miti. Kun akka jirutti tahee, biyyi kun mirga Laga Abbayyaatti dhimma bahuu qabdu bifa kabajsiisuun haasaa karaa nagaan adeemsifamuun xumura akka argatu ABOn qooda irraa eegamu ni gumaacha.
Dhuma irratti hawaasni Addunyaa fi Jaarmotiin Idil-Addunyaa kabajamuu mirga dimokiraasii fi namoomaaf dhaabbatan marti ummata bal’aa bira dhaabbachuudhaan fiixa-bahiinsa ijaaramuu sirna dimokiraasii irratti gargaarsa irraa eegamu akka gumaachan ABOn jabeessee gaafata.
Injifannoo Ummata Bal’aaf!
Gumii Sabaa ABO
Bitootessa 18, 2020


text:
Barataa tokkotu yeroo hunda barsiifatee mana baruumsa deema. Yeroo hunda sababa adda adda dhiyeesin beekama. Guyya tokko yeroo inn mana baruumsa ga’uu barsiisan daree seene barsiisa ture. Innis dhufee balbala rurukutee . Barsisaniis, “har’a immoo maal taate sitti barfatee?”jedheen. Yaa barsiisa koo ani kubba milla baay’een jalladha. Gara ganamaa keessa abjuu koo keessa kubba milla ilaala ture. Osoo hin rawwatamiin hin ka’uu jedhee erga kubbaan milla rawwate yeroon damaquu natti barfatee” jedheen.
Egaa yeroo tokko tokko waan walitti hin dhufte sababa godhachuf yeroo yaalu, tokko amananumma keenya dhabamsiisa,
Lamaffaa isiin maal jettu? Yaaada keessaan nuuf barressa.


text:
Biyya koo kan waan hunda qabdu
Bunni kee, garbuun kee,maali kan atii dhabdu
Bosona uumaman kan akkas miidhagduu
Onnee koo fudhattee kan najalaa badduu
Jimmaa fi wallaga biyyaa buna qalaa
Shawaa keessan deema biyyaa dhadhaaf damma
Harageen fulla’a biyya jaalalaaf, jimaa
Balee fi Arsii koo biya calla maraa
Gujii fi Boorana albuuda uumamaa
Hundamaa ni qabna kamii isaarran taraa?
Qillensaa mijjaawaa baddaaf badda daree
Gommiijjinis jiraa kamtu dhabameeree?
Hundaa biqilchitee hundaa jiraachiftee
Dacheen OROMIYAA ebbuma buuf taate
Maddi: A.Fayyisa


text:
Mirgaanis Bitaanis deemtu fuulduratti sibaasa!
Umanni Oromoo garee waanyoo fii of tuultootaa jiddutti rakkachaa jira
ABO/WBO inviting you to a scheduled Zoom meeting. Topic: Hiree Oromoo fi Oromiyaa: Carraa fi Duudhaa. Time: Jul 21, 2022…
Jawaar Mohamed By writing this article, I understand that I am touching on one of the most closely guarded taboos,…
Innaalillahi wa’innaa ileeyhi raaji’uun Rabbiin Jaannataan sihaa qaniinisu goota Sabaa. Diinni uummata Oromoo bilxiginnaan Jaal Kamaaliin aj*jeesuu dadhabnaan "Ni ajjeesame"…
BBC Afaan Oromoo Waraanni bilisummaa Oromoo (WBO) kan mootummaan 'ABO-Shanee' jechuun paarlaamaan shororkeessummaan faraje, erga bulchiinsa Abiy Ahimad waliin wal…
Ibsa Ajaja olaanaa ABO-WBO Waltajjii hawaasni qopheessu irratti namooti dhuunfaa ejjennoo dhuunfaa isaanii haasaahanis, ejjennoo isaaniif kan gaafatama guutuu fudhatu…
WARREEN WAAN JOHAR MUHAMMED TUQAMEEF DHAABARRAA UFBAAFTEE JETTANII KEESSAN NA GAAFATTAN HUNDAAF DEEBISAA KIYYA. Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii…
Ibsa Dabalataa Kan ABO- Dhimma Alaabaa Ilaalchisee Waxabajjii 9, 2022 ABOn, xalayaa gaafa 06-06-2022 lakk.022/xly-abo/2022 gara Partii Kongiresii Federaalawaa Oromoo…
Addi bilisummaa Oromoo (ABO)’n xalaayaa waxabajjii 06, 2022 dura taa’aa Kongirasii Federaalistii Oromoo, Piroofeesar Mararaa Guddinaatiif barreesseen, Itti aanaa dura…


text:
Rakkoon amma mooraa Siyaasaa Oromoo jeeqaa jirtu waa lamarraa kaate. Karaa kiyyaan malee karaa keetiin tahuu hin qabdu jachuu, Kaayoo ofii bira dabranii kan garee birootti harkaa laachuudha. akkaan an arkaa jiruu fi hubadhutti ABO fi KFO dha. KFO keessaahiis maaliif akka tahe beekuu baadhuus kan irratti xiyyerfatamu Jawar qofa. Dubbiin tun ammoo waan murni Siyaasaa godhaa jiru malee dhimma Hawaasa bal’aatiimiti. amma deeggartoota keessa seentee jirti. dubbiin akkanaa gaafa deeggartoota murna Siyaasaa bira dabartee Hawaasa seente ni hammaattii beekhaa.
Falli gabaabaadha. tokkoffaa ABO’n ana malees Dhaabni Siyaasaa Oromoo kan biroo ni jiraa beekuu. beekuu qofa osoo hin tahin akkuma ABO’n deeggarsa guddaa Ummata Oromoo biraa qabutti, KFO’niis deeggarsa guddaa Oromoo biraa qabaachuu amanuudha. mirga akka tahees beekuun barbaachisaadha.
Lammaffaa KFO’n Dhaaba Kaayoo Siyaasaa mataa ofii qabu. Dhaaba Siyaasaa Oromoo kan biroorratti yaada kannuurraa of-qusachuu qaban. fakkeenyaaf Ummanni keenya kan Diyaasporaa waa’ee WBO irratti waa hedduu Jawar fi Obbo Baqqalaa gaafachaa turan. hubannoo dhabuurraa tahuu mala. garuu kun dogongora.
Waraanni Bilsummaa Oromootiis akkuma KFO’tti Dhaaba Kaayoo mataa ofii qabu. Jawar fi obbo Baqqalaan waan WBO deebisuu hin dandayan. Kan waa’ee WBO deebisuu dandayu hoggansa Dhaaba sanii qofa. Ummanni dogongora ykn hubannoo dhabuun gaafatullee yaada irratti kannuu osoo baatanii gaarii natti fakkaata. Sababni isaatiis namni keenya akka arkaa jirtan kanatti Diina caalaa ofiif wal-balaalefachaa jira. Qabsoon teenya hanga diinni nu miidhe daran madaa keessaa qabdi. Sadarkaa yoo walfaarsanillee wal-shakkanirra gayaa jirra. Kanaaf dhimma isa biraa achumatti yoo ja’an furmaata jedheetiin yaada.
Jamaal Ahmed
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Yoo Garaa Irraa Booyan Imimmaan Hin Dhibu
(Ibsa ABO – Sadaasa 01, 2019)
Muummichi Ministeeraa Itoophiyaa Dr. Abiy Ahmed waltajjiilee ilmaan Oromoo itti mariisisan adda addaa irratti waa’ee wareegama Jaal Laggasaa Wagii fi sanaan wal qabsiisee dursanii akka Mootumman EPRDF bobbaa waraanaa irratti gaggeessuuf deemu Hayyu–Duree ABO Jaal Daawud Ibsaatiif odeeffannoo dabarsuu isaanii deddeebisanii oggaa kaasan dhagahaa turre.
Akkasumas, yeroon isaan gumaacha maallaqa ABOf taasisan akka tures dubbachuu isaanii dhageenya. Kun dhugaa moo soba? Maaliifis dhimma kana irra deddeebi’anii kaasuun feesise? gaaffii jedhuuf deebisaa kennuun barbaachisummaan isaa waan nutti hin mul’anneef cal’isuu filannee turre. Haa tahu malee dubbiin kun deddeebi’ee ka’uu isaa dugda duubaan akeekni dhokataan jiru waan nutti mul’atuuf fi Ummatni keenyas haqa jiru dhagahuun waan isa gargaaruuf dhimma kana irratti dhugaa jirtu ifa gochuu filanne. Dubbichi akkana:
Muummeen Ministeeraa Itoophiyaa har’aa Dhaabbata INSA (Information Network Security
Agency) Itoophiyaa keessatti hojjechaa akka turan beekamaa dha. Wareegamuu Jaal Laggasaa
Wagii xiqqoo dursee namni caasaa Tikaa EPRDF keessa hojjechaa ture (kan ammatti maqaa
isaa dhawuun hin feesisne) tokko biyya Jarman irraa Hayyu–Duree ABO Jaal Daawud Ibsaatti
bilbiluudhaan namni Abiy Ahmed jedhamu kan odeeffannoolee wal–qunnamtii adda addaa
hordofuu, dhaggeeffachuu fi butuu …kkf. irratti hojjetu tokko akka Jaal Daawud dubbisuu
barbaadu itti hima. Jaal Daawudis tole jedhee qunnamtii kanaaf haala mijeessa. Akkaataa
kanaan Dr. Abiy (yeroo sanatti Jaal Daawud waliin eenyummaa walii kan wal hin beekne
tahamus) qilleensa irraan Jaal Daawud Ibsaa waliin qunnamtii godhee wal haasawuun isaa
waan jiraa ti. Haasawa sana keessatti Jaal Laggasaa Wagii ajjeesuuf akka hordoffiin
gaggeeffamaa jiru odeessaa fi yaada qabu Jaal Daawuditti himuun isaatis dhugaa dha.
Gumaacha maallaqaa ilaalchisee kan jedhame garuu wanti Dhaabni/ABOn beeku hin jiru.
Hayyu–Dureen (Jaal Daawud Ibsaa) akkuma odeeffannoo kana argateen Jaal Laggasaa Wagii
dubbisuudhaan akka tarkaanfii baraarsaa fi of eeggannoo fudhatu (hanga nannoo sana gadi
dhiisee deemuutti) ajaja itti kenne. Jaal Laggasaa Wagii gama ofitiin odeeffannoo loltummaa
(military intelligence) sadarkaa ofiitti qabus erga ibseen booda tarkaanfiilee baraarsaa fi of
eeggannoo barbaachisan kan fudhatu tahus, loltoota ajaja isaa jala jiran kan bakkoota adda
addaatti bobbaasee jiru marfama diinaa keessatti, naannichas diinaaf dhiisee bakka sana kan
gadi hin lakkisne tahuu isaa beeksisuudhaan murtii fudhate. Qunnamtii qilleensa irraatiin kuni
tahee osoo hedduu oolee hin bubbulin Jaal Laggasaa Wagii wareegame.
Wareegama Jaal Laggasaa Wagii ilaalchisuudhaan dubbii Muummicha Ministeeraa Itoophiyaa
Dr. Abiy Ahmed biraa deddeebi’ee ka’u ilaalchisee dhugaan jiru kanuma. Jaal Laggasaa Wagii
akkuma Jaallan hiriyoota, hordoftootaa fi angafoota isaa Gootowwan Qondaaltota WBO
hafaniitti Bilisummaa Saba Oromootiif jecha waggoota dheeraaf lolee, lolchiisee gootummaa
ol’aanaadhaan wareegama lubbuu baase. Dhugaa kana eenyu illee haaluus tahe dantaa siyaasaa
kamiifuu jallisee Ummata keenya ittiin burjaajessuu hin danda’u. Duulli waraanaa (Military
Operation) sadarkaa ol’aanaatti Mootummaa Itoophiyaa kan EPRDF–n hoogganamuun
qindeeffamee Jaal Laggasaa Wagii ajjeesuuf gaggeeffame sun bifa kamiin akka gaggeeffamee
fi eenyuun akka hoogganames tahe eenyufaan akka keessatti hirmaatan ammoo viidiyoo yeroo
sanatti mootummaan Itoophiyaa maqaa Iccitii Gammoojjii Sahaaraa jedhuun qindeessee
miidiyaa qabuun tamsaase irraa caalaatti hubachuun ni danda’ama.
Kana erga ifa goonee booda, Dr. Abiy gaafas Sab–boonummaa fi aantummaa Qabsoo
Bilisummaa Oromootiin Goota keenya Jaal Laggasa Wagii baraaruuf kan qooda isaanii
gumaachan yoo tahe seenaan sun har’a yeroo isaan aangoo fiixee kan Itoophiyaa bulchuu of
harkaa qabanitti hordoftootaa fi faan–dhahii Jaal Laggasaa Wagii irratti duula gaggeeffamaa jiru
wajjin bifa kamiin walitti araarfama ? hibboo jettu Ummataaf dhiisna.
Maayyii irratti, Gumaan Jaal Laggasaa Wagii Bilisummaa Saba keenyaa mirkaneessuu tahuu
hubachiisaa, Kabajamoo Muummicha Ministeeraa Itoophiyaa Dr. Abiy Ahmed wajjin waan
gaafa sana Ummata keenyaafis tahe biyyattii tanaaf waliin dalaguu dandeenyu turreen olitti
(yoo garaa irraa tahe) har’a yeroo isaan aangoo kana of harkaa qabanii fi Hoogganni ol’aanaan
ABOtis qaamaanuu isaan cinaa jiru kanatti waan nuti waliin hojjechuu dandeenyutu irra guddaa
dha jennee waan amannuuf isa irratti waliin haa hojjennu jenna. “Yoo garaa irraa booyan
imimmaan hin dhibu.” jedhu mitii ree?
Injifannoo Ummata Bal’aaf !
Adda Bilisummaa Oromoo
Sadaasa 01, 2019


text:
LibreOffice 7.4 Help
On the first page of the Chart Wizard you can choose a chart type.
Taattoon sharafaa gabaa xurree gatii banuu, gatii jalaa, gatii irraa, fi gatii cufaa ibsa. akkaasumas qabeentaan jiilfaannee ni agarsiisama.
Taattoo sharafaaf tartiibni deetaa walfaannee barbaachisaa dha. Deetaan akkaataa fakkeenya gabatee gadii keessatti agarsiifameen dirqama qindaa`uu qaba.
Gatiiwwan tarree bani, xiqqaa, guddaa, fi cufuu safartuu deetaa tokko bakka tokkotti taattoo keessaatti ijaaru. Gatiin sharafaa deetaa walfaannee tarreewwan hedduu safartuu deetaa ofkeessaa qaban irraa ijaaramu. Tarjaan qabeentaa jiilfaannee filannoo deetaa walfaannee lammataa ijaaru ofkeessatti qabata.
Addaba`aa filame irratti hundaa`uudhaan, tarjaalee hunda hin barbaadu.
Choose the Stock chart type on the first page of the Chart Wizard. Then select one of the four variants.
Based on low and high column the Type 1 shows the distance between bottom price (low) and top price (high) by a vertical line.
Based on low, high, and close column Type 1 shows an additional horizontal mark for the closing price.
Tarjaabani, xiqqaa, guddaa, fi cufi irratti hundaa`uudhaan akaakuun 2 taattoo aadaa "dungoo ulee" uuma.Akaakuun 2 tarjaa sarara gatii irraa fi jalaa gidduutti fakkasa, akkasumas rogafree kan gatii banuu fi cufuu gidduutti, taattoo mul`isu fuulduratti dabala. Osoo rogafree irratti cuqaaste odeeffannoo dabalataa kabala haalojii ni agarta. Gatiiwwan (gatiin banamu gatii cufamu irra ni xiqqaata) ol kaasuu fi gatiiwwan kuffiisuuf LibreOffice halluuwwan garaa garaa ni guuta.
Tarjaaqabeentaa, xiqqaa, guddaa, fi cufi irratti hundaa`uudhaan akaakuun taattoo 3 taattoo kan akka akaakuu 1, qabeentaa jiilfaanneef tarjaalee dabalataa waliin fakkasa.
Akaakuun 4 akaakuu taattoo 2 , tarjaalee deetaa qabeentaa, bani, xiqqaa, guddaa, fi cufi shan hunda irratti hundaa`uudhaan taattoo tarjaa waliin qabeentaa jiilfaanneef maka.
Safartuu qabeentaa jiilfaanneef tarii "safartuu" ni ta`a, siiiqqeen y lammataa akaakuu taattoo 3 fi akaakuu 4 keessa ni seena. Gatiin siiqqee gama harka mirgaanii fi siiqqeen qabeentaa immoo gama harka bitaan agarsiisamu.
To change the data series of a chart having its own data, choose Chart Data Table from the View menu or from the context menu of the chart in edit mode.
Gabatee taattoo deetaaa hundaa`e keessatti, deetaan walfannee yeroo hundaa tarjaalee keessatti qindaa`a.
For a new stock chart first use a column chart. Add the columns you need and enter your data in the order which is shown in the example, omitting any columns not required for the desired variant. Use Move Series Right to change the column order. Close the chart data table. Now use the Chart Type dialog to change to the stock chart variant.
Yoo taattoo sharafaa jalqaba argateeta ta`ee fi addaba'aa jijjiiruu barbaade, dura akaakuu taattoo gara taattoo tarjaati, tarjaalee dabali ykn haqi achii innuu addaba`aatti ni taasisama, akasumas itti aansuun gara akaakuu taattoo duubaatti taattoo sharafaa jijjiiri.
Maqaa deetaa walfaannee tarree keessatti hin barreessiin. Maqaa ga`ee olitti maqaa dirree keessatti barreessi.
Tartiibni tarreewwanii akaakuuwwan taattoo keessatti akkamitti akka qindaa`an murteessa. Tartiiba jijjiiruuf Tarree Gad Dhiibi gargaarami.
You can choose or alter a data range on the second page of the Chart Wizard or in the Data Range dialog. For fine tuning use the Data Series dialog.
Hammanga deetaa ifteessuuf kanneen armaan gadii keessaa tokko hojjedhu:
Sanduuqa barruu keessa hangii deetaa saagi.
Calc keessatti, fakkeenyi hammanga deetaa "$Sheet1.$B$3:$B$14" ta`a. hubachiisa wardii keessatti hammangaan deetaa tarii naannoo tkkoo ol irraa ijaaramuu ni danda`a, fakkeenyaaf "$Sheet1.A1:A5;$Sheet1.D1:D5" hammangaan deetaa dabalataan gataa`aa dha. Writer keessatti, fakkeenyi hammangaa deetaa "Table1.A1:E4" ni ta`a.
Caasimaa sirrii hin taane, LibreOffice barruu deemaa keessatti agarsiisa.
In Calc, click Select data range to minimize the dialog, then drag to select the data range. When you release the mouse, the data are entered. Click Select data range again to add a data range. In the input field of the minimized dialog, click after the entry and type a semicolon. Then drag to select the next range.
Deetaa walfaanneef terreewwan ykn tarjaalee keessaa filannoo tokko cuuqaasi.
Yoo odeeffannoon tarree keessaa "dungoo ulee" keessa haala walfakkaatuun argama ta`e, taattoon sharafaa deetaa kee "tarjaalee keessa" ta`a.
You can organize data series and edit the source for parts of single data series on the third page of the Chart Wizard or on the page Data Series in the Data Range dialog.
Bal`ina deetaa walfaannee keessaa gama qaaqa hark bitaan, taattoo sirrii deetaa walfaannee qindeessuu ni dandeessa. Taattoo sharafaan yoo xiqqaate deetaa walfaanne gatii ofkeessatti qabatu qaba. Qabeentaa jiilfaanneef deetaa walfaannee lammataa tarii ni qabaata.
Yoo gatii deetaa walfaannee tokkoo ol argate, tartiiba qabsiisuuf qabduulee xiyyaa UP fi Down gargaarami. Tartiibni qinda'innaa taattoo keessaa murteessa. Qabeentaa deetaa walfaanneef haala walfakkaatuun hojjedhu. Gatii fi qabeentaa deetaa walfaannee dhaamsssuu hin dandeessu.
Deetaa walfaannee haquuf, tarree keessaa deetaa walfaannee filuudhaanii fi Haqi cuqaasi.
Deetaa walfaannee dabaluuf, deetaa walfaannee jiran keessaa tokko fili akasumas Dabali cuqaasi. Galfata qullaa kan filame tokkoo gad, kan akaakuu walfakkaataa qabu ni argata. Yoo gatii deetaa walfaannee ykn qabeentaa deetaa walfaannee hin qabdu ta`e, walfaannee qaaqa Data Range keessaa diqama hammanga filuu qabda.
Qaaqa Data Ranges keessaa hammanga deetaa tokko tokkoo kutaalee deetaa walfaannee filame qindeessuu ykn jijjiiruu ni dandeessa.
Tarree gubbaa keessaa maqaa ga`ee kutaalee fi gatiiwwan ammee ilaaluu ni dandeessa. Ga`ee yeroo filtu, gatii sanduuqa barruu tarree gadii keessaa jijjiiruu ni dandeessa. Moggaasni ga`ee filame agarsiisa.
Qaaqa fi hammanga hantuutee waliin filamu gadeessuuf hammanga sanduuqa barruutti saagi ykn hammanga deetaa fili irratti cuqaasi.
Gatiiwwan Bani, Gatiiwwan Cufi, Gatiiwwan OL`aanaa, fi Gatiiwwan Xiqqaa tartiiba kamiyyuu keessaa fili.Ga`eewwan addaba'ootaf taattoo sharafaa filamaniif barbaade hammanga qofa ifteessi.
Waayoon moggaasa taree ykn tarjaa duraa ykn hangii addaa qaaqa Deetaa Walfaannee keessaatti qindeessite agarsiisa. Yoo taattoon kee moggaasa ofkeessatti hin qabatu ta`e, waayoon barruu kan akka "Tarree 1, Tarree 2, ...", ykn "Tarjaa A, Tarjaa B, ..." akkaataa lokkoofsa tarree ykn qubee tarjaa kan taattoo deetaatiin agarsiisi.
Waayoon gatii hangii irraa, kan qaaqa Range for Name keessatti saagame Data Range keessaatti guutamu agarsiisa.
Dirqalaalee bakkaa tokko fili.Yeroo taattoon xumuramu, baafata Dhangii gargaaramuun bakkoota biraa ifteessuu ni dandeessa.


text:
Kan baqattummaadhaan Yunaayitid Isteetis keessa jiraataa ture – gaazzexeessaan Saawudii Arabiyaa tokko, fuudha isaa egereef ragaa isa barbaachisu fudhachuuf jecha torban dabre gara Istaanbul deemee, Qoonsilaa Saawudii keessatti ajjeesamuu isaa – aangawoonni Turkii dubbatanii jiran.
Aangawoonni Saawudii garuu, oduun kun dhara – jechuun falmaa jiru. Waan fedheefuu gaazzexeessichi umuriin shantamii sagalii – Kamaal Kaashoogii haga ammaatti hin mul’anne.
Kan Kibxata dabre waajira Qonsilaa Saawudii dhaa alatti isa eegaa turte – kaadhimaan gaazzexeessichaa – Hatiis Chengiis, kaadhimaan ishee akkuma gamoo sana seenetti akka achi keessaa hin bahiin hafe dubbatti.


text:
WASHINGTON, DC
Ka yeroo dheeraaf mormiin mudate, plaaniin qindaa’aan magaalaa Finfinnee fi godinaa addaa Oromiyaa naannawa Finfinnee guutummaatti akka hafu murteesse – jechuudhaan, koreen gidduu-galeessaa Dhaabbata Dimookiraatawa Uummata Oromoo dheengadda ibsa baasee jira.
Murtiin paartichaa, mormii gara baatiilee lamaaf Oromiyaa keessatti geggeessamaa turee fi ajjeefamuu namoota dhibba tokkoo fi afurtamaa olii dhaqqabsiiseef hagam deebii ta’uu danda’a? Mormitoonni Oromiyaa keessaa fi miidiyaaleen mormicha tumsan ibsa hoogganni DhDUO baase kana akkamitti simate? Daayirektora Ol’aamaa Oromiyaa Miidiyaa Neetwoorkii fi xiinxalaa siyaasaa. Jawaar Mohaammadii fi kan yaaddoo nageenya isaaf jecha akka maqaan isaa raadiyooo irratti himamu hin fedhiin – Yunivarsitii Finfinneetti barataa seeraa, deebii gama isaanii nuuf kennanii jiran. Listen


text:
Oduu Gaddaa:
Qabiin ilmaan Oromoo qabe hadhooftuu burqee hin dhumne,madda laga bal’aa qabudha. gidduu kanas gadda cimaa tokkotu lootee dhuftee,keessa keenya ciincessite.
Dargaggoo Oromoo kan ta’e Dirriibii Nagaasaa Mul’ataa kanaan dura sababa oromummaa isaaf mana hidhaa ma’akalaawwii fi qalliitti bara 2011 irraa qabee hanga bara 2013tti namoota 69 wajjiin shakkii miseensummaa Addaa Bilisummaa Oromootin hidhamanii turan. mana hidhaa nyaaphaa keessatti dararrii fi reebichi guddaan isaa irraa waan gaheef dhukkubsatee mana yaala ciisa akka ture fi achis bahee dhukkubbii miidhama isaa kana irraa fayyu dadhabuun yeroo adda addatti mana yaalatti deddebi’un yaalamus wayyaa’u hin dandeenye. kunoo guyyaa kaleessaa kana osoo mana yaala Godina Shawaa lixaa aanaa caalliyaa magaalaa Geedootti yaalama jiru addunyaa kana irraa du’aan boqotee jira. sirnii awwalcha isaa guyyaa boru (11/12/2014) bakka dhaloota isaa Godina Shawaa Lixaa aanaa Caalliyaa naannoo Magalaa Geedootti akka ta’ees odeessi achii madde ni addeessa. Kanaaf Oromoon naannichatti argamtaan reeffa sabboonaa kanaa kabajaan akka gaggeessitaan maqaa Oromummaan isiin gaafanna!! Warri fagoorra jirrus kadhanna sammuu fi yaadannoo akka goonuuf gamanumaan dhaamuun fedhe!
Egaa Seenaa Jireenyaa Guutuu Dargaggoo keenya kanaa Yeroo gabaabduu keessatti isin biraan geenya! Dargaggoo Oromoo Dirriibii Nagaasaa Mul’ataa Oromummaa keen wareegamte,gumaa kee isa jirutu baasa,lubbuun kee jennata keessa nuuf haa boqattu!!
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…