c: text/html

text:
More Annotations
Page introuvable - ladepeche.fr
Are you over 18 and want to see adult content?
Favourite Annotations
Small Business Loans & Business Funding - Fora Financial
Are you over 18 and want to see adult content?
Pomocnik Bankowy - Konto w banku angielskim
Are you over 18 and want to see adult content?
WordPress Support and Maintenance Services - wewpyou
Are you over 18 and want to see adult content?
A complete backup of https://1000rehe.de
Are you over 18 and want to see adult content?
A complete backup of https://babaa.es
Are you over 18 and want to see adult content?
Dad Whats 4 Dinner - One dads attempt to make ordinary everyday food extraordinary
Are you over 18 and want to see adult content?
Unblockable Residential IPs & Data Center Proxies - GeoSurf
Are you over 18 and want to see adult content?
Top Private Boarding, Day School & Golf Academy in Scotland
Are you over 18 and want to see adult content?
KMess, MSN - Live Messenger for Linux - Home
Are you over 18 and want to see adult content?
Text
ODEEFFANNOO HAARAAMataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi OLIIQAA DINGIL GOOTA BADDAA SAYYOO Oliiqaa Dingil Bookaa Oromiyaa Lixaa ,naannawa Qeellem; dhaloota jahan Sayyoo warra Laalooti.bakki dhaloota isaa Qeellam Wallaggaa Yaamaaloogii Walal , ganda Gurraattii Walal bakka Deentaa Garee jedhamuudha. barri dhaloota isaa sirritti beekkamuu baatus SEENAA GOOTA OROMOO MAGARSAA BARI Seenaa Goota Oromoo Magarsaa Bari. obbo Magarsaa Bari bara 1942 abbaa isaa obbo Barii Tufaa fi haadha isaa aadde Caaltuu Tufaa (magaan abbaa fi haadhaa moggoo dha ykn wal obbo dahe) irraa Kutaa Arsii koonyaa Cilaaloo ona (aanaa) Leemmuu fi Bilbiloo (Boqqojjii ganda Leemmuu jadhamutti dhalate. Maatiin Obbo Magarsaa qonnaan bultoota sirna ODUU AMMEE:WAAJJIRRI MUUMMEE ABO GULLALLEE HUMNA Waajjirri Muummee ABO Gullallee Humna Waraanaatiin Marfameera. Akka odeessi Gullallee bahe addeessutti, guyyaa har'aa Hagayya 1,2020 ganama keessa saa'atii 8:00 am irraa eegalee yeroo HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Waajjira seenanitti humni waraanaa waajjira keessaa fi alaan marsee hookkara kaasaa jira. Hokara kaasaa jiraniinis, Jaal Daawud Ibsaa Waajjira keessaa gara alaatti gadi bahanii DAMEE HORTEE OROMOO! DAMEE HORTEE OROMOO!Ilmaan oromoo damee lama(2)1- Boorana2-BareentuuBooranni Ilmaan 12 dhaleIsaanis1-Wallagga2-Callabba3-Goree4-Goofaa5-Sidaamoo6-Arii7-Dacee8-Garrii9-Guraa10-Giriirraa11-Naayroobii fi12-GujiiBareentuun Ilmaan 5dhale1. Xummuungaa2-Murawwaa3-Karrayyuu4-Hunbanna5-Qal’ooXummuungaan Ilmaan 3 dhale1-Arsii2-Asoosaa3 SEENA GOOTICHA OROMOO GARASUU DHUKI Seenaa Geresu Dhuki Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan HEERRI MOOTUMMAA FEDERAALAA ITIYOOPHIYAA WAA’EE LABSII Mootummaan labsii yeroo ariifachiisaa labse Manni Maree Ministirootaa har’a walga'ii ariifachiisaa taa'en har'aa kaasee labsii yeroo ariifachiisaa hojiirra oolu labseera. Manni marichaa akkaataa heera mootummaa federaalaa keewwata 93n, heera, nageenyaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf labsii yeroo ariifachiisaa labsuusaa ibseera. Labsiin yeroo ariifachiisaa bara darbe Fulbaana
SEENA UMMATA OROMOOSeenaa Ummata Oromoo Gababbinaan Oromoon saba Afrikaa keessa jiraatu, kan Itoophiyaa keessaa fi haga xiqqoo immoo ummata Keeniyaa fi Somaaliyaa keessatti argamu dha. Sabni Oromoo saba Itoophiyaa keessatti baay'ina ummataan tokkoffaa irra jiru. Akka Qo'annoo bara 1994 (akka dhaha Giriigooriyaanitti) baay'nni ummata Oromoo dhibbantaa ummata Itoophiyaa 32.1% qabata. ODUU AMMEE/BREAKING NEWS: GODINA GUJII KEESSAATTI FDG Oduu Ammee/Breaking News Ummatni oromoo godina gujii keessatti argamu kana booda mootummaa faashistii wayyaaneen bitamuun nu haa gayu jechuun falli dhumaa qabnu FDG-finiinsuun bilisummaa ykn du’a jechuun mootummaa wayyaanee irratti fincila kaleessa galgalarraa kaasee guutummaa godina gujii keessatti qabsiiseen wayyaanotaan kokkee wal-qabee harkaa wal qabuu
ODEEFFANNOO HAARAAMataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi OLIIQAA DINGIL GOOTA BADDAA SAYYOO Oliiqaa Dingil Bookaa Oromiyaa Lixaa ,naannawa Qeellem; dhaloota jahan Sayyoo warra Laalooti.bakki dhaloota isaa Qeellam Wallaggaa Yaamaaloogii Walal , ganda Gurraattii Walal bakka Deentaa Garee jedhamuudha. barri dhaloota isaa sirritti beekkamuu baatus SEENAA GOOTA OROMOO MAGARSAA BARI Seenaa Goota Oromoo Magarsaa Bari. obbo Magarsaa Bari bara 1942 abbaa isaa obbo Barii Tufaa fi haadha isaa aadde Caaltuu Tufaa (magaan abbaa fi haadhaa moggoo dha ykn wal obbo dahe) irraa Kutaa Arsii koonyaa Cilaaloo ona (aanaa) Leemmuu fi Bilbiloo (Boqqojjii ganda Leemmuu jadhamutti dhalate. Maatiin Obbo Magarsaa qonnaan bultoota sirna ODUU AMMEE:WAAJJIRRI MUUMMEE ABO GULLALLEE HUMNA Waajjirri Muummee ABO Gullallee Humna Waraanaatiin Marfameera. Akka odeessi Gullallee bahe addeessutti, guyyaa har'aa Hagayya 1,2020 ganama keessa saa'atii 8:00 am irraa eegalee yeroo HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Waajjira seenanitti humni waraanaa waajjira keessaa fi alaan marsee hookkara kaasaa jira. Hokara kaasaa jiraniinis, Jaal Daawud Ibsaa Waajjira keessaa gara alaatti gadi bahanii DAMEE HORTEE OROMOO! DAMEE HORTEE OROMOO!Ilmaan oromoo damee lama(2)1- Boorana2-BareentuuBooranni Ilmaan 12 dhaleIsaanis1-Wallagga2-Callabba3-Goree4-Goofaa5-Sidaamoo6-Arii7-Dacee8-Garrii9-Guraa10-Giriirraa11-Naayroobii fi12-GujiiBareentuun Ilmaan 5dhale1. Xummuungaa2-Murawwaa3-Karrayyuu4-Hunbanna5-Qal’ooXummuungaan Ilmaan 3 dhale1-Arsii2-Asoosaa3 SEENA GOOTICHA OROMOO GARASUU DHUKI Seenaa Geresu Dhuki Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan HEERRI MOOTUMMAA FEDERAALAA ITIYOOPHIYAA WAA’EE LABSII Mootummaan labsii yeroo ariifachiisaa labse Manni Maree Ministirootaa har’a walga'ii ariifachiisaa taa'en har'aa kaasee labsii yeroo ariifachiisaa hojiirra oolu labseera. Manni marichaa akkaataa heera mootummaa federaalaa keewwata 93n, heera, nageenyaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf labsii yeroo ariifachiisaa labsuusaa ibseera. Labsiin yeroo ariifachiisaa bara darbe Fulbaana
SEENA UMMATA OROMOOSeenaa Ummata Oromoo Gababbinaan Oromoon saba Afrikaa keessa jiraatu, kan Itoophiyaa keessaa fi haga xiqqoo immoo ummata Keeniyaa fi Somaaliyaa keessatti argamu dha. Sabni Oromoo saba Itoophiyaa keessatti baay'ina ummataan tokkoffaa irra jiru. Akka Qo'annoo bara 1994 (akka dhaha Giriigooriyaanitti) baay'nni ummata Oromoo dhibbantaa ummata Itoophiyaa 32.1% qabata. ODUU AMMEE/BREAKING NEWS: GODINA GUJII KEESSAATTI FDG Oduu Ammee/Breaking News Ummatni oromoo godina gujii keessatti argamu kana booda mootummaa faashistii wayyaaneen bitamuun nu haa gayu jechuun falli dhumaa qabnu FDG-finiinsuun bilisummaa ykn du’a jechuun mootummaa wayyaanee irratti fincila kaleessa galgalarraa kaasee guutummaa godina gujii keessatti qabsiiseen wayyaanotaan kokkee wal-qabee harkaa wal qabuu IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi
RABIRA NEWSRabira News. March 30, 2020. March 30, 2020. Bonsa. Dubartiin kanaan dura Hospitaala Qiddus Pheexiroositti Vaayirsiin koronaa irratti argame jedhamte bilisa taate. Dubartiin kun yeroo jalqabaa Hospitaala Qiddus Pheexiroositti namoota dhibee sirna argansuu cimaa qaban waliin wal’aanamaa kan turte yoo taatu, qorannoo laabiraatoorii
jalqabaatiinSEENAA GOOTA OROMOO MAGARSAA BARI Seenaa Goota Oromoo Magarsaa Bari. obbo Magarsaa Bari bara 1942 abbaa isaa obbo Barii Tufaa fi haadha isaa aadde Caaltuu Tufaa (magaan abbaa fi haadhaa moggoo dha ykn wal obbo dahe) irraa Kutaa Arsii koonyaa Cilaaloo ona (aanaa) Leemmuu fi Bilbiloo (Boqqojjii ganda Leemmuu jadhamutti dhalate. Maatiin Obbo Magarsaa qonnaan bultoota sirna SEENAA UUMMATA OROMOO Mataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa?
FEBRUARY 2019February 2019. February 20, 2019. Bonsa. Jaal Marroo Dirribaa ajajaa WBO godina lixaa ti. Jaalli kun jiruu fi jireenya dhuunfaaf takkaa yeroo kennee hin beeku; gaaffii ummata Oromoof akka deebiin argamuuf qabsootti jira. February 18, 2019. August 20, 2020 Bonsa. MORE THAN 50 OROMO STUDENTS ARRESTED BY ETHIOPIA’S TPLF The following is a statement from the Human Rights League of the Horn of Africa (HRLHA). Ethiopia: The Endless Violence against Oromo
Nationals ContinuesMAGAALAA ASALLAATTI MANNEEN BARUMSAA DHUUNFAA AFAAN OROMOO (Gaazexaa Bariisaa) Waajjirri Barnoota Bulchiinsa Magaalaa Asallaa manneen barumsaa dhuunfaa bara 2012tti Afaan Oromootiin barsiisuu hin dandeenyerratti tarkaanfiin heyyama hojii irra kaasuu akka fudhatamu himame. Hoogganaan waajjirichaa Obbo Tasfaayee Haabtee akka jedhanitti magaalaa Asallaatti manneen barnoota dhuunfaa sadarkaa 1fa 23 keessaa 11, oolmaa daa'immanii 31 DIRAAMAA AFAAN OROMOO Ilkee kutaa 20ffaa Ilkee kutaa 21ffaa ILKEE Kutaa 22ffaa ILKEE Kutaa 23ffaa ILKEE Kutaa 24ffaa ILKEE Kutaa 26ffaa ILKEE Kutaa 27ffaa ILKEE
KutaaBBC: OBBO BAQQALAA GARBAAN WABIIN GADI LAKKIFAMUUF Qoodi kana waliin Facebook Baqqalaa Garbaa wabiin gadi dhiifamuufi Manni Murtii Waliigalaa Federaalaa dhaddachi afraffaa, dura taa'aa itti aanaa dhaaba mormituu Kongirasii Federaalistii Oromoo obbo Baqqalaa Garbaan wabiin akka gadi lakkifaman murteesse. Obbo Baqqalaan mirga wabii qarshii kuma 30'tiin, mana hidhaati bahani dhimma isaanii ala taa'aanii akka hordofaniif murtaa'uu isaa ODUU:MUUMMICHI MINISTEERA ITIIYOOPHIYAA OBBOO Muummen ministiraa Haaylamaariyaam Dassaalany taayitaa gadhiisuuf xalayaa galfatan. Muummen ministiraa ibsa laataniin sababiin taayitaa gadhiisuu isaanii yeroo hedduu tajaajiluu isaanii ta’uu ibsanii dirree siyaasaa biyyattii bal’isuuf akka ta’es eeraniiru. Rakkoo tasgabbaa’uu dhabuu fi siyaasa biyyattii akka hiikamu, ummanni naannoleerraa buqqa’uun akka dhaabbatu, barbadaa’uun
ODEEFFANNOO HAARAAMataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi OLIIQAA DINGIL GOOTA BADDAA SAYYOO Oliiqaa Dingil Bookaa Oromiyaa Lixaa ,naannawa Qeellem; dhaloota jahan Sayyoo warra Laalooti.bakki dhaloota isaa Qeellam Wallaggaa Yaamaaloogii Walal , ganda Gurraattii Walal bakka Deentaa Garee jedhamuudha. barri dhaloota isaa sirritti beekkamuu baatus SEENAA GOOTA OROMOO MAGARSAA BARI Seenaa Goota Oromoo Magarsaa Bari. obbo Magarsaa Bari bara 1942 abbaa isaa obbo Barii Tufaa fi haadha isaa aadde Caaltuu Tufaa (magaan abbaa fi haadhaa moggoo dha ykn wal obbo dahe) irraa Kutaa Arsii koonyaa Cilaaloo ona (aanaa) Leemmuu fi Bilbiloo (Boqqojjii ganda Leemmuu jadhamutti dhalate. Maatiin Obbo Magarsaa qonnaan bultoota sirna ODUU AMMEE:WAAJJIRRI MUUMMEE ABO GULLALLEE HUMNA Waajjirri Muummee ABO Gullallee Humna Waraanaatiin Marfameera. Akka odeessi Gullallee bahe addeessutti, guyyaa har'aa Hagayya 1,2020 ganama keessa saa'atii 8:00 am irraa eegalee yeroo HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Waajjira seenanitti humni waraanaa waajjira keessaa fi alaan marsee hookkara kaasaa jira. Hokara kaasaa jiraniinis, Jaal Daawud Ibsaa Waajjira keessaa gara alaatti gadi bahanii DAMEE HORTEE OROMOO! DAMEE HORTEE OROMOO!Ilmaan oromoo damee lama(2)1- Boorana2-BareentuuBooranni Ilmaan 12 dhaleIsaanis1-Wallagga2-Callabba3-Goree4-Goofaa5-Sidaamoo6-Arii7-Dacee8-Garrii9-Guraa10-Giriirraa11-Naayroobii fi12-GujiiBareentuun Ilmaan 5dhale1. Xummuungaa2-Murawwaa3-Karrayyuu4-Hunbanna5-Qal’ooXummuungaan Ilmaan 3 dhale1-Arsii2-Asoosaa3 SEENA GOOTICHA OROMOO GARASUU DHUKI Seenaa Geresu Dhuki Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan HEERRI MOOTUMMAA FEDERAALAA ITIYOOPHIYAA WAA’EE LABSII Mootummaan labsii yeroo ariifachiisaa labse Manni Maree Ministirootaa har’a walga'ii ariifachiisaa taa'en har'aa kaasee labsii yeroo ariifachiisaa hojiirra oolu labseera. Manni marichaa akkaataa heera mootummaa federaalaa keewwata 93n, heera, nageenyaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf labsii yeroo ariifachiisaa labsuusaa ibseera. Labsiin yeroo ariifachiisaa bara darbe Fulbaana
SEENA UMMATA OROMOOSeenaa Ummata Oromoo Gababbinaan Oromoon saba Afrikaa keessa jiraatu, kan Itoophiyaa keessaa fi haga xiqqoo immoo ummata Keeniyaa fi Somaaliyaa keessatti argamu dha. Sabni Oromoo saba Itoophiyaa keessatti baay'ina ummataan tokkoffaa irra jiru. Akka Qo'annoo bara 1994 (akka dhaha Giriigooriyaanitti) baay'nni ummata Oromoo dhibbantaa ummata Itoophiyaa 32.1% qabata. ODUU AMMEE/BREAKING NEWS: GODINA GUJII KEESSAATTI FDG Oduu Ammee/Breaking News Ummatni oromoo godina gujii keessatti argamu kana booda mootummaa faashistii wayyaaneen bitamuun nu haa gayu jechuun falli dhumaa qabnu FDG-finiinsuun bilisummaa ykn du’a jechuun mootummaa wayyaanee irratti fincila kaleessa galgalarraa kaasee guutummaa godina gujii keessatti qabsiiseen wayyaanotaan kokkee wal-qabee harkaa wal qabuu
ODEEFFANNOO HAARAAMataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi OLIIQAA DINGIL GOOTA BADDAA SAYYOO Oliiqaa Dingil Bookaa Oromiyaa Lixaa ,naannawa Qeellem; dhaloota jahan Sayyoo warra Laalooti.bakki dhaloota isaa Qeellam Wallaggaa Yaamaaloogii Walal , ganda Gurraattii Walal bakka Deentaa Garee jedhamuudha. barri dhaloota isaa sirritti beekkamuu baatus SEENAA GOOTA OROMOO MAGARSAA BARI Seenaa Goota Oromoo Magarsaa Bari. obbo Magarsaa Bari bara 1942 abbaa isaa obbo Barii Tufaa fi haadha isaa aadde Caaltuu Tufaa (magaan abbaa fi haadhaa moggoo dha ykn wal obbo dahe) irraa Kutaa Arsii koonyaa Cilaaloo ona (aanaa) Leemmuu fi Bilbiloo (Boqqojjii ganda Leemmuu jadhamutti dhalate. Maatiin Obbo Magarsaa qonnaan bultoota sirna ODUU AMMEE:WAAJJIRRI MUUMMEE ABO GULLALLEE HUMNA Waajjirri Muummee ABO Gullallee Humna Waraanaatiin Marfameera. Akka odeessi Gullallee bahe addeessutti, guyyaa har'aa Hagayya 1,2020 ganama keessa saa'atii 8:00 am irraa eegalee yeroo HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Waajjira seenanitti humni waraanaa waajjira keessaa fi alaan marsee hookkara kaasaa jira. Hokara kaasaa jiraniinis, Jaal Daawud Ibsaa Waajjira keessaa gara alaatti gadi bahanii DAMEE HORTEE OROMOO! DAMEE HORTEE OROMOO!Ilmaan oromoo damee lama(2)1- Boorana2-BareentuuBooranni Ilmaan 12 dhaleIsaanis1-Wallagga2-Callabba3-Goree4-Goofaa5-Sidaamoo6-Arii7-Dacee8-Garrii9-Guraa10-Giriirraa11-Naayroobii fi12-GujiiBareentuun Ilmaan 5dhale1. Xummuungaa2-Murawwaa3-Karrayyuu4-Hunbanna5-Qal’ooXummuungaan Ilmaan 3 dhale1-Arsii2-Asoosaa3 SEENA GOOTICHA OROMOO GARASUU DHUKI Seenaa Geresu Dhuki Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan HEERRI MOOTUMMAA FEDERAALAA ITIYOOPHIYAA WAA’EE LABSII Mootummaan labsii yeroo ariifachiisaa labse Manni Maree Ministirootaa har’a walga'ii ariifachiisaa taa'en har'aa kaasee labsii yeroo ariifachiisaa hojiirra oolu labseera. Manni marichaa akkaataa heera mootummaa federaalaa keewwata 93n, heera, nageenyaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf labsii yeroo ariifachiisaa labsuusaa ibseera. Labsiin yeroo ariifachiisaa bara darbe Fulbaana
SEENA UMMATA OROMOOSeenaa Ummata Oromoo Gababbinaan Oromoon saba Afrikaa keessa jiraatu, kan Itoophiyaa keessaa fi haga xiqqoo immoo ummata Keeniyaa fi Somaaliyaa keessatti argamu dha. Sabni Oromoo saba Itoophiyaa keessatti baay'ina ummataan tokkoffaa irra jiru. Akka Qo'annoo bara 1994 (akka dhaha Giriigooriyaanitti) baay'nni ummata Oromoo dhibbantaa ummata Itoophiyaa 32.1% qabata. ODUU AMMEE/BREAKING NEWS: GODINA GUJII KEESSAATTI FDG Oduu Ammee/Breaking News Ummatni oromoo godina gujii keessatti argamu kana booda mootummaa faashistii wayyaaneen bitamuun nu haa gayu jechuun falli dhumaa qabnu FDG-finiinsuun bilisummaa ykn du’a jechuun mootummaa wayyaanee irratti fincila kaleessa galgalarraa kaasee guutummaa godina gujii keessatti qabsiiseen wayyaanotaan kokkee wal-qabee harkaa wal qabuu IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi
RABIRA NEWSRabira News. March 30, 2020. March 30, 2020. Bonsa. Dubartiin kanaan dura Hospitaala Qiddus Pheexiroositti Vaayirsiin koronaa irratti argame jedhamte bilisa taate. Dubartiin kun yeroo jalqabaa Hospitaala Qiddus Pheexiroositti namoota dhibee sirna argansuu cimaa qaban waliin wal’aanamaa kan turte yoo taatu, qorannoo laabiraatoorii
jalqabaatiinSEENAA GOOTA OROMOO MAGARSAA BARI Seenaa Goota Oromoo Magarsaa Bari. obbo Magarsaa Bari bara 1942 abbaa isaa obbo Barii Tufaa fi haadha isaa aadde Caaltuu Tufaa (magaan abbaa fi haadhaa moggoo dha ykn wal obbo dahe) irraa Kutaa Arsii koonyaa Cilaaloo ona (aanaa) Leemmuu fi Bilbiloo (Boqqojjii ganda Leemmuu jadhamutti dhalate. Maatiin Obbo Magarsaa qonnaan bultoota sirna SEENAA UUMMATA OROMOO Mataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa?
FEBRUARY 2019February 2019. February 20, 2019. Bonsa. Jaal Marroo Dirribaa ajajaa WBO godina lixaa ti. Jaalli kun jiruu fi jireenya dhuunfaaf takkaa yeroo kennee hin beeku; gaaffii ummata Oromoof akka deebiin argamuuf qabsootti jira. February 18, 2019. August 20, 2020 Bonsa. MORE THAN 50 OROMO STUDENTS ARRESTED BY ETHIOPIA’S TPLF The following is a statement from the Human Rights League of the Horn of Africa (HRLHA). Ethiopia: The Endless Violence against Oromo
Nationals ContinuesMAGAALAA ASALLAATTI MANNEEN BARUMSAA DHUUNFAA AFAAN OROMOO (Gaazexaa Bariisaa) Waajjirri Barnoota Bulchiinsa Magaalaa Asallaa manneen barumsaa dhuunfaa bara 2012tti Afaan Oromootiin barsiisuu hin dandeenyerratti tarkaanfiin heyyama hojii irra kaasuu akka fudhatamu himame. Hoogganaan waajjirichaa Obbo Tasfaayee Haabtee akka jedhanitti magaalaa Asallaatti manneen barnoota dhuunfaa sadarkaa 1fa 23 keessaa 11, oolmaa daa'immanii 31 DIRAAMAA AFAAN OROMOO Ilkee kutaa 20ffaa Ilkee kutaa 21ffaa ILKEE Kutaa 22ffaa ILKEE Kutaa 23ffaa ILKEE Kutaa 24ffaa ILKEE Kutaa 26ffaa ILKEE Kutaa 27ffaa ILKEE
KutaaBBC: OBBO BAQQALAA GARBAAN WABIIN GADI LAKKIFAMUUF Qoodi kana waliin Facebook Baqqalaa Garbaa wabiin gadi dhiifamuufi Manni Murtii Waliigalaa Federaalaa dhaddachi afraffaa, dura taa'aa itti aanaa dhaaba mormituu Kongirasii Federaalistii Oromoo obbo Baqqalaa Garbaan wabiin akka gadi lakkifaman murteesse. Obbo Baqqalaan mirga wabii qarshii kuma 30'tiin, mana hidhaati bahani dhimma isaanii ala taa'aanii akka hordofaniif murtaa'uu isaa ODUU:MUUMMICHI MINISTEERA ITIIYOOPHIYAA OBBOO Muummen ministiraa Haaylamaariyaam Dassaalany taayitaa gadhiisuuf xalayaa galfatan. Muummen ministiraa ibsa laataniin sababiin taayitaa gadhiisuu isaanii yeroo hedduu tajaajiluu isaanii ta’uu ibsanii dirree siyaasaa biyyattii bal’isuuf akka ta’es eeraniiru. Rakkoo tasgabbaa’uu dhabuu fi siyaasa biyyattii akka hiikamu, ummanni naannoleerraa buqqa’uun akka dhaabbatu, barbadaa’uun
RABIRA NEWSFilannoo Itoophiyaa 2021: ABOn yeroo lammaffaaf siyaasa Itoophiyaa keessaa ‘dhiibamaa’ jiraa. November 8, 2020. Bonsa.
ODEEFFANNOO HAARAAMataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi OLIIQAA DINGIL GOOTA BADDAA SAYYOO Oliiqaa Dingil Bookaa Oromiyaa Lixaa ,naannawa Qeellem; dhaloota jahan Sayyoo warra Laalooti.bakki dhaloota isaa Qeellam Wallaggaa Yaamaaloogii Walal , ganda Gurraattii Walal bakka Deentaa Garee jedhamuudha. barri dhaloota isaa sirritti beekkamuu baatus ODUU AMMEE:WAAJJIRRI MUUMMEE ABO GULLALLEE HUMNA Waajjirri Muummee ABO Gullallee Humna Waraanaatiin Marfameera. Akka odeessi Gullallee bahe addeessutti, guyyaa har'aa Hagayya 1,2020 ganama keessa saa'atii 8:00 am irraa eegalee yeroo HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Waajjira seenanitti humni waraanaa waajjira keessaa fi alaan marsee hookkara kaasaa jira. Hokara kaasaa jiraniinis, Jaal Daawud Ibsaa Waajjira keessaa gara alaatti gadi bahanii SEENA GOOTICHA OROMOO GARASUU DHUKI Seenaa Geresu Dhuki Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan HEERRI MOOTUMMAA FEDERAALAA ITIYOOPHIYAA WAA’EE LABSII Mootummaan labsii yeroo ariifachiisaa labse Manni Maree Ministirootaa har’a walga'ii ariifachiisaa taa'en har'aa kaasee labsii yeroo ariifachiisaa hojiirra oolu labseera. Manni marichaa akkaataa heera mootummaa federaalaa keewwata 93n, heera, nageenyaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf labsii yeroo ariifachiisaa labsuusaa ibseera. Labsiin yeroo ariifachiisaa bara darbe Fulbaana
RABIRA NEWSFilannoo Itoophiyaa 2021: ABOn yeroo lammaffaaf siyaasa Itoophiyaa keessaa ‘dhiibamaa’ jiraa. November 8, 2020. Bonsa.
ODEEFFANNOO HAARAAMataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi OLIIQAA DINGIL GOOTA BADDAA SAYYOO Oliiqaa Dingil Bookaa Oromiyaa Lixaa ,naannawa Qeellem; dhaloota jahan Sayyoo warra Laalooti.bakki dhaloota isaa Qeellam Wallaggaa Yaamaaloogii Walal , ganda Gurraattii Walal bakka Deentaa Garee jedhamuudha. barri dhaloota isaa sirritti beekkamuu baatus ODUU AMMEE:WAAJJIRRI MUUMMEE ABO GULLALLEE HUMNA Waajjirri Muummee ABO Gullallee Humna Waraanaatiin Marfameera. Akka odeessi Gullallee bahe addeessutti, guyyaa har'aa Hagayya 1,2020 ganama keessa saa'atii 8:00 am irraa eegalee yeroo HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Waajjira seenanitti humni waraanaa waajjira keessaa fi alaan marsee hookkara kaasaa jira. Hokara kaasaa jiraniinis, Jaal Daawud Ibsaa Waajjira keessaa gara alaatti gadi bahanii SEENA GOOTICHA OROMOO GARASUU DHUKI Seenaa Geresu Dhuki Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan HEERRI MOOTUMMAA FEDERAALAA ITIYOOPHIYAA WAA’EE LABSII Mootummaan labsii yeroo ariifachiisaa labse Manni Maree Ministirootaa har’a walga'ii ariifachiisaa taa'en har'aa kaasee labsii yeroo ariifachiisaa hojiirra oolu labseera. Manni marichaa akkaataa heera mootummaa federaalaa keewwata 93n, heera, nageenyaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf labsii yeroo ariifachiisaa labsuusaa ibseera. Labsiin yeroo ariifachiisaa bara darbe Fulbaana SEENAA GOOTICHA OROMOO KOLONEEL ABDISAA AAGAA Koloneel Abdiisaa Aagaa Oromiyaa Dhihaa,Wallagga Najjotti bara1919 kessatti dhalate. Bara 1925tti mana barumsaa Abbaa Gabra-Maaram seenee afaan Amaariffaa dubbachuu, dubbisuu fi barreessuu barate. Bara 1927, mana barumsa misiyoonii Najjoo seenee Afaan Ingiliffaa barate. Yeroo umuriinsaa 12, Abbaan Abdiisaa obboleessa isaa ajjeessee mana hidhaa
gale.
SEENA UMMATA OROMOOSeenaa Ummata Oromoo Gababbinaan Oromoon saba Afrikaa keessa jiraatu, kan Itoophiyaa keessaa fi haga xiqqoo immoo ummata Keeniyaa fi Somaaliyaa keessatti argamu dha. Sabni Oromoo saba Itoophiyaa keessatti baay'ina ummataan tokkoffaa irra jiru. Akka Qo'annoo bara 1994 (akka dhaha Giriigooriyaanitti) baay'nni ummata Oromoo dhibbantaa ummata Itoophiyaa 32.1% qabata. ODUU AMMEE/BREAKING NEWS: GODINA GUJII KEESSAATTI FDG Oduu Ammee/Breaking News Ummatni oromoo godina gujii keessatti argamu kana booda mootummaa faashistii wayyaaneen bitamuun nu haa gayu jechuun falli dhumaa qabnu FDG-finiinsuun bilisummaa ykn du’a jechuun mootummaa wayyaanee irratti fincila kaleessa galgalarraa kaasee guutummaa godina gujii keessatti qabsiiseen wayyaanotaan kokkee wal-qabee harkaa wal qabuu 𝐒𝐄𝐄𝐍𝐀𝐀 𝐇𝐀𝐀𝐂𝐀𝐀𝐋𝐔𝐔 𝐇𝐔𝐍𝐃𝐄𝐄𝐒𝐒𝐀𝐀 𝐁𝐎𝐍𝐒𝐀𝐀 Waan hunda of-eggannoodhaan akkan raawwadhu na taasise.”. Abbaan isaa har’as karaa ilmi isaanii filatetti hin amanne Daandiin isaa barumsa akka ta’u yaalaniis hin taane. Isaaniis innis yaada hin kaasne Gammachuu hin qabani jechuummoo miti. Sirba weellisaa hangafaa Wasanuu Diidoo, Jabbilootakoo, gaafa sirbe guddaa gammadani. CORONAVIRUS: ANTI-PARASITIC DRUG IVERMECTIN KILLS COVID-19 Coronavirus: Anti-parasitic drug Ivermectin kills COVID-19 in lab within 48 hours An anti-parasitic drug available throughout the world has been found to kill COVID-19 in the lab within 48 hours. Credit: Getty Images An anti-parasitic drug available throughout the world has been found to kill COVID-19 in the lab within 48 hours. A Monash University-led study has SEENAA GOOTA OROMOO MAGARSAA BARI Seenaa Goota Oromoo Magarsaa Bari. obbo Magarsaa Bari bara 1942 abbaa isaa obbo Barii Tufaa fi haadha isaa aadde Caaltuu Tufaa (magaan abbaa fi haadhaa moggoo dha ykn wal obbo dahe) irraa Kutaa Arsii koonyaa Cilaaloo ona (aanaa) Leemmuu fi Bilbiloo (Boqqojjii ganda Leemmuu jadhamutti dhalate. Maatiin Obbo Magarsaa qonnaan bultoota sirna SEENAA UUMMATA OROMOO Mataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? ITOOPHIYAAN MURTEE LIIGIIN ARABAA HIDHA ABBAYYAARRATTI Ligii Arabaa Yaa'ii Liigii Arabaa kaleessa biyya Masrii magaalaa Kaayiroo taasifame irratti ture murteen Masrii deeggaru kan darbeMinistirri Haajaa alaa Itoophiyaa murtee Manni Maree Seera raawwachiftuu Liigii Arabaa Bitootessa 5, 2020 dabarse mormuun ibsa har'a baaseen, Itoophiyaan waan murtaa'e 'guutummaa guutuutti' hin fudhattu jedheera. ODUU AMMEE/BREAKING NEWS: GODINA GUJII KEESSAATTI FDG Oduu Ammee/Breaking News Ummatni oromoo godina gujii keessatti argamu kana booda mootummaa faashistii wayyaaneen bitamuun nu haa gayu jechuun falli dhumaa qabnu FDG-finiinsuun bilisummaa ykn du’a jechuun mootummaa wayyaanee irratti fincila kaleessa galgalarraa kaasee guutummaa godina gujii keessatti qabsiiseen wayyaanotaan kokkee wal-qabee harkaa wal qabuu DIRAAMAA AFAAN OROMOO Ilkee kutaa 20ffaa Ilkee kutaa 21ffaa ILKEE Kutaa 22ffaa ILKEE Kutaa 23ffaa ILKEE Kutaa 24ffaa ILKEE Kutaa 26ffaa ILKEE Kutaa 27ffaa ILKEE
KutaaJAAL DAAWUD IBSAA:FEDHII FI FAAYIDAA OROMOO KABACHIISUUF Hayyu dureen ABO fi miseensi Gaaddisa Hoggansa Oromoo Jaal Daawud Ibsaan baga Irreecha wareegamaan argame geessan jedhaniiru. Irreechi nagayaan akka xumuramu ummata Oromoo fi saboota kaanifis waamicha dhiyeessaniiru. Federaaliizimii sabdaneessa kabaje mirkaneessuu keessatti bara chaartara duraa eegalee ABOn ga'ee olaanaa qaba ture
jedhaniiru.JAAL MARROO DIRRIBAA AJAJAA WBO GODINA LIXAA TI. JAALLI Jaal Marroo Dirribaa ajajaa WBO godina lixaa ti. Jaalli kun jiruu fi jireenya dhuunfaaf takkaa yeroo kennee hin beeku; gaaffii ummata Oromoof akka deebiin argamuuf qabsootti jira. Qabsoo kana keessa erga seenee Gadaa lamaa ol ta’eera. Dhimma yeroo ammaa ABO fi mootummaa Itoophiyaa gidduu jiru irratti gaazexessaa Dhaabasaa Waaqjiraa waliin gaaffii fi deebii addaa godheera. ITOOPHIYAAN HIDHA LAGA ABBAYYAA IJAARAA JIRTUTTI BISHAAN OMN TV Itoophiyaan Hidha laga Abbayyaa ijaaraa jirtutti bishaan akka hinguunne ishii dhorku mallatteessite. OMN:Oduu Muddee 29,2015 Itiyoophiyaan, hanga ogeesoti dhiibbaa Hidhi laga abbayyaa biyoota yaa’a lagichaa gara gadii irraan dhaqabsiisu qoratanii dhiheesanitti hidha laga abbayyaa ijaaraa jirtutti akka bishaan hinguunneef itti walii galuun ishee himame.
RABIRA NEWSFilannoo Itoophiyaa 2021: ABOn yeroo lammaffaaf siyaasa Itoophiyaa keessaa ‘dhiibamaa’ jiraa. November 8, 2020. Bonsa.
ODEEFFANNOO HAARAAMataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi OLIIQAA DINGIL GOOTA BADDAA SAYYOO Oliiqaa Dingil Bookaa Oromiyaa Lixaa ,naannawa Qeellem; dhaloota jahan Sayyoo warra Laalooti.bakki dhaloota isaa Qeellam Wallaggaa Yaamaaloogii Walal , ganda Gurraattii Walal bakka Deentaa Garee jedhamuudha. barri dhaloota isaa sirritti beekkamuu baatus ODUU AMMEE:WAAJJIRRI MUUMMEE ABO GULLALLEE HUMNA Waajjirri Muummee ABO Gullallee Humna Waraanaatiin Marfameera. Akka odeessi Gullallee bahe addeessutti, guyyaa har'aa Hagayya 1,2020 ganama keessa saa'atii 8:00 am irraa eegalee yeroo HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Waajjira seenanitti humni waraanaa waajjira keessaa fi alaan marsee hookkara kaasaa jira. Hokara kaasaa jiraniinis, Jaal Daawud Ibsaa Waajjira keessaa gara alaatti gadi bahanii DAMEE HORTEE OROMOO! DAMEE HORTEE OROMOO!Ilmaan oromoo damee lama(2)1- Boorana2-BareentuuBooranni Ilmaan 12 dhaleIsaanis1-Wallagga2-Callabba3-Goree4-Goofaa5-Sidaamoo6-Arii7-Dacee8-Garrii9-Guraa10-Giriirraa11-Naayroobii fi12-GujiiBareentuun Ilmaan 5dhale1. Xummuungaa2-Murawwaa3-Karrayyuu4-Hunbanna5-Qal’ooXummuungaan Ilmaan 3 dhale1-Arsii2-Asoosaa3 SEENA GOOTICHA OROMOO GARASUU DHUKI Seenaa Geresu Dhuki Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan HEERRI MOOTUMMAA FEDERAALAA ITIYOOPHIYAA WAA’EE LABSII Mootummaan labsii yeroo ariifachiisaa labse Manni Maree Ministirootaa har’a walga'ii ariifachiisaa taa'en har'aa kaasee labsii yeroo ariifachiisaa hojiirra oolu labseera. Manni marichaa akkaataa heera mootummaa federaalaa keewwata 93n, heera, nageenyaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf labsii yeroo ariifachiisaa labsuusaa ibseera. Labsiin yeroo ariifachiisaa bara darbe Fulbaana
SEENA UMMATA OROMOOSeenaa Ummata Oromoo Gababbinaan Oromoon saba Afrikaa keessa jiraatu, kan Itoophiyaa keessaa fi haga xiqqoo immoo ummata Keeniyaa fi Somaaliyaa keessatti argamu dha. Sabni Oromoo saba Itoophiyaa keessatti baay'ina ummataan tokkoffaa irra jiru. Akka Qo'annoo bara 1994 (akka dhaha Giriigooriyaanitti) baay'nni ummata Oromoo dhibbantaa ummata Itoophiyaa 32.1% qabata. ODUU AMMEE/BREAKING NEWS: GODINA GUJII KEESSAATTI FDG Oduu Ammee/Breaking News Ummatni oromoo godina gujii keessatti argamu kana booda mootummaa faashistii wayyaaneen bitamuun nu haa gayu jechuun falli dhumaa qabnu FDG-finiinsuun bilisummaa ykn du’a jechuun mootummaa wayyaanee irratti fincila kaleessa galgalarraa kaasee guutummaa godina gujii keessatti qabsiiseen wayyaanotaan kokkee wal-qabee harkaa wal qabuu
RABIRA NEWSFilannoo Itoophiyaa 2021: ABOn yeroo lammaffaaf siyaasa Itoophiyaa keessaa ‘dhiibamaa’ jiraa. November 8, 2020. Bonsa.
ODEEFFANNOO HAARAAMataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi OLIIQAA DINGIL GOOTA BADDAA SAYYOO Oliiqaa Dingil Bookaa Oromiyaa Lixaa ,naannawa Qeellem; dhaloota jahan Sayyoo warra Laalooti.bakki dhaloota isaa Qeellam Wallaggaa Yaamaaloogii Walal , ganda Gurraattii Walal bakka Deentaa Garee jedhamuudha. barri dhaloota isaa sirritti beekkamuu baatus ODUU AMMEE:WAAJJIRRI MUUMMEE ABO GULLALLEE HUMNA Waajjirri Muummee ABO Gullallee Humna Waraanaatiin Marfameera. Akka odeessi Gullallee bahe addeessutti, guyyaa har'aa Hagayya 1,2020 ganama keessa saa'atii 8:00 am irraa eegalee yeroo HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Waajjira seenanitti humni waraanaa waajjira keessaa fi alaan marsee hookkara kaasaa jira. Hokara kaasaa jiraniinis, Jaal Daawud Ibsaa Waajjira keessaa gara alaatti gadi bahanii DAMEE HORTEE OROMOO! DAMEE HORTEE OROMOO!Ilmaan oromoo damee lama(2)1- Boorana2-BareentuuBooranni Ilmaan 12 dhaleIsaanis1-Wallagga2-Callabba3-Goree4-Goofaa5-Sidaamoo6-Arii7-Dacee8-Garrii9-Guraa10-Giriirraa11-Naayroobii fi12-GujiiBareentuun Ilmaan 5dhale1. Xummuungaa2-Murawwaa3-Karrayyuu4-Hunbanna5-Qal’ooXummuungaan Ilmaan 3 dhale1-Arsii2-Asoosaa3 SEENA GOOTICHA OROMOO GARASUU DHUKI Seenaa Geresu Dhuki Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan HEERRI MOOTUMMAA FEDERAALAA ITIYOOPHIYAA WAA’EE LABSII Mootummaan labsii yeroo ariifachiisaa labse Manni Maree Ministirootaa har’a walga'ii ariifachiisaa taa'en har'aa kaasee labsii yeroo ariifachiisaa hojiirra oolu labseera. Manni marichaa akkaataa heera mootummaa federaalaa keewwata 93n, heera, nageenyaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf labsii yeroo ariifachiisaa labsuusaa ibseera. Labsiin yeroo ariifachiisaa bara darbe Fulbaana
SEENA UMMATA OROMOOSeenaa Ummata Oromoo Gababbinaan Oromoon saba Afrikaa keessa jiraatu, kan Itoophiyaa keessaa fi haga xiqqoo immoo ummata Keeniyaa fi Somaaliyaa keessatti argamu dha. Sabni Oromoo saba Itoophiyaa keessatti baay'ina ummataan tokkoffaa irra jiru. Akka Qo'annoo bara 1994 (akka dhaha Giriigooriyaanitti) baay'nni ummata Oromoo dhibbantaa ummata Itoophiyaa 32.1% qabata. ODUU AMMEE/BREAKING NEWS: GODINA GUJII KEESSAATTI FDG Oduu Ammee/Breaking News Ummatni oromoo godina gujii keessatti argamu kana booda mootummaa faashistii wayyaaneen bitamuun nu haa gayu jechuun falli dhumaa qabnu FDG-finiinsuun bilisummaa ykn du’a jechuun mootummaa wayyaanee irratti fincila kaleessa galgalarraa kaasee guutummaa godina gujii keessatti qabsiiseen wayyaanotaan kokkee wal-qabee harkaa wal qabuu IBSA KONGIREESII FEDERAALAWAA OROMOO (KFO) IRRAA KENNAME Rakkina Siyaasaa Mudateef Furmaatis Sanuma Siyaasa Ta’uu QabaIbsa Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) Irraa Kenname Lubbuu namootaa galafatee qabeenya baayyee mancaasee, keesumaa lubbuu Qeerroo kumataman lakkawaman itti wareegame jijjiramni biyya keenya keessatti dhufee ture kiyyoo keessa erga gale oolee buleera. Agartuun keenya utuu arguu duutii, hidhaan, godaansi, reebichi SEENAA UUMMATA OROMOO Mataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa?
RABIRA NEWSInsitituyutiin fayyaa hawaasaa Itoophiyaa saatii 24 darbeetti namoota 87'f qorannooCOVID-19 (vaayirasii koronaa) laabiratoriin taasisera.Kana keessaas namoonni 3 vaayirasii koronaan akka qabamanii jiran mirkana'era. Haaluma kanaan haga ammaatti Itoophiyaatti namoota sadan amma vaayirasichaan qabamuun mirkana'e dabalatee kanneen vaayirasii koronaan qabaman 19 gahaniru. SEENAA GOOTA OROMOO MAGARSAA BARI Seenaa Goota Oromoo Magarsaa Bari. obbo Magarsaa Bari bara 1942 abbaa isaa obbo Barii Tufaa fi haadha isaa aadde Caaltuu Tufaa (magaan abbaa fi haadhaa moggoo dha ykn wal obbo dahe) irraa Kutaa Arsii koonyaa Cilaaloo ona (aanaa) Leemmuu fi Bilbiloo (Boqqojjii ganda Leemmuu jadhamutti dhalate. Maatiin Obbo Magarsaa qonnaan bultoota sirna SEENAA OROMOO GULLALLEE Seenaan Oromoo Gullallee akkuma seenaa Oromoota kaanii nama gaddisiisa, nama boochisa, haaridhaan ilkaan nama ciniinnachiisee, xiiqii garaa nama kaayee, booree baafachuuf, jechuun biyya ofii deebisanii harkatti galfachuuf nama kakkaasa. Kanaafuu, nama boochisas nama boonsisasi! Raasaa kana (jidduu kana) namoonni keenya tokko tokko waayee dhuma kanaa irratti yaada ciccimaa fi በሀገራችን በኮሮና ቫይረስ በሽታ (የኮቪድ-19) ምክንያት ህይወታቸው ያለፈ … በሀገራችን በኮሮና ቫይረስ በሽታ (የኮቪድ-19) ምክንያት ህይወታቸው ያለፈ የመጀመሪያው ሰው ተገኘ:: የጤና ሚኒስቴር የኮሮና በሽታ (ኮቪድ-19) በቻይና ውሃን ከተማ ከተቀሰቀሰበት ግዜ አንስቶ ወደ DIRAAMAA AFAAN OROMOO Ilkee kutaa 20ffaa Ilkee kutaa 21ffaa ILKEE Kutaa 22ffaa ILKEE Kutaa 23ffaa ILKEE Kutaa 24ffaa ILKEE Kutaa 26ffaa ILKEE Kutaa 27ffaa ILKEE
KutaaBBC: OBBO BAQQALAA GARBAAN WABIIN GADI LAKKIFAMUUF Qoodi kana waliin Facebook Baqqalaa Garbaa wabiin gadi dhiifamuufi Manni Murtii Waliigalaa Federaalaa dhaddachi afraffaa, dura taa'aa itti aanaa dhaaba mormituu Kongirasii Federaalistii Oromoo obbo Baqqalaa Garbaan wabiin akka gadi lakkifaman murteesse. Obbo Baqqalaan mirga wabii qarshii kuma 30'tiin, mana hidhaati bahani dhimma isaanii ala taa'aanii akka hordofaniif murtaa'uu isaa DOOKTAR MARARAA GUDDINAAN HIMANNAA SHORORKEESSUMMAA Dooktar Mararaa Guddinaan himannaa shororkeessummaa isaanirratti baname ofirraa ittisuuf barreeffama fuula 11 dhiyeeffatan. Himannaa ittisaa isaaniis kan dhiyeeffatan, Mana Murtii Olaanaa Federaalaa dhaddacha yakkaa ramaddii 19ffaarratti Ittisa dhiyeeffataniinis himannaan isaanii Dooktar Birihaanuu Naggaa fi kan obbo Jawaar Mahaammad faana ilaallamuu hin qabu; dura FINCILA XUMURA GARBUMMAA EENYUUN QOPHEESSE KAN JEDHUUFI Mormiin Oromiyaa keessatti yeroodha gara yerootti adeemsiffama turuun isaa beekamadha. Mormii kana immoo baayee isaa kan ogaanuu Qeerroofi ummata oromoo ta'u isaa wal nama hin gaaffachisu. Haa tahuu malee biyyoota Diyaaspoora keessa naatu Fininsaa jiraa, naatu oganaa jira kan jedhuus midiyaa hawaasa irraatti adeemsiffama ture. Kanaas haa ta'u saanas kaayyoon
RABIRA NEWSFilannoo Itoophiyaa 2021: ABOn yeroo lammaffaaf siyaasa Itoophiyaa keessaa ‘dhiibamaa’ jiraa. November 8, 2020. Bonsa.
ODEEFFANNOO HAARAAMataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? OLIIQAA DINGIL GOOTA BADDAA SAYYOO Oliiqaa Dingil Bookaa Oromiyaa Lixaa ,naannawa Qeellem; dhaloota jahan Sayyoo warra Laalooti.bakki dhaloota isaa Qeellam Wallaggaa Yaamaaloogii Walal , ganda Gurraattii Walal bakka Deentaa Garee jedhamuudha. barri dhaloota isaa sirritti beekkamuu baatus ODUU AMMEE:WAAJJIRRI MUUMMEE ABO GULLALLEE HUMNA Waajjirri Muummee ABO Gullallee Humna Waraanaatiin Marfameera. Akka odeessi Gullallee bahe addeessutti, guyyaa har'aa Hagayya 1,2020 ganama keessa saa'atii 8:00 am irraa eegalee yeroo HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Waajjira seenanitti humni waraanaa waajjira keessaa fi alaan marsee hookkara kaasaa jira. Hokara kaasaa jiraniinis, Jaal Daawud Ibsaa Waajjira keessaa gara alaatti gadi bahanii SEENA GOOTICHA OROMOO GARASUU DHUKI Seenaa Geresu Dhuki Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan DAMEE HORTEE OROMOO! DAMEE HORTEE OROMOO!Ilmaan oromoo damee lama(2)1- Boorana2-BareentuuBooranni Ilmaan 12 dhaleIsaanis1-Wallagga2-Callabba3-Goree4-Goofaa5-Sidaamoo6-Arii7-Dacee8-Garrii9-Guraa10-Giriirraa11-Naayroobii fi12-GujiiBareentuun Ilmaan 5dhale1. Xummuungaa2-Murawwaa3-Karrayyuu4-Hunbanna5-Qal’ooXummuungaan Ilmaan 3 dhale1-Arsii2-Asoosaa3 HEERRI MOOTUMMAA FEDERAALAA ITIYOOPHIYAA WAA’EE LABSII Mootummaan labsii yeroo ariifachiisaa labse Manni Maree Ministirootaa har’a walga'ii ariifachiisaa taa'en har'aa kaasee labsii yeroo ariifachiisaa hojiirra oolu labseera. Manni marichaa akkaataa heera mootummaa federaalaa keewwata 93n, heera, nageenyaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf labsii yeroo ariifachiisaa labsuusaa ibseera. Labsiin yeroo ariifachiisaa bara darbe Fulbaana
SEENA UMMATA OROMOOSeenaa Ummata Oromoo Gababbinaan Oromoon saba Afrikaa keessa jiraatu, kan Itoophiyaa keessaa fi haga xiqqoo immoo ummata Keeniyaa fi Somaaliyaa keessatti argamu dha. Sabni Oromoo saba Itoophiyaa keessatti baay'ina ummataan tokkoffaa irra jiru. Akka Qo'annoo bara 1994 (akka dhaha Giriigooriyaanitti) baay'nni ummata Oromoo dhibbantaa ummata Itoophiyaa 32.1% qabata. ODUU AMMEE/BREAKING NEWS: GODINA GUJII KEESSAATTI FDG Oduu Ammee/Breaking News Ummatni oromoo godina gujii keessatti argamu kana booda mootummaa faashistii wayyaaneen bitamuun nu haa gayu jechuun falli dhumaa qabnu FDG-finiinsuun bilisummaa ykn du’a jechuun mootummaa wayyaanee irratti fincila kaleessa galgalarraa kaasee guutummaa godina gujii keessatti qabsiiseen wayyaanotaan kokkee wal-qabee harkaa wal qabuu KAAYYOON ABO MAALII? Seensa Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) jaarmayaa siyaasaa kiyyoo kolonii Habashoota jalaa bilisa bahuuf qabsoo bilisummaa ummatni Oromoo gaggeessu hogganuuf sabbontootaan bara 1973 keessa ijaaramee dha. ABO ijaaramuun hawwi ummata Oromoo jaarraa tokkoo kan qabsoo cimaa fi waaltaawe qabaachuu dhugoomse. Akeekn ABO maal? Akeeki hundee QBO mirga hiree murteeffannaa
RABIRA NEWSFilannoo Itoophiyaa 2021: ABOn yeroo lammaffaaf siyaasa Itoophiyaa keessaa ‘dhiibamaa’ jiraa. November 8, 2020. Bonsa.
ODEEFFANNOO HAARAAMataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? OLIIQAA DINGIL GOOTA BADDAA SAYYOO Oliiqaa Dingil Bookaa Oromiyaa Lixaa ,naannawa Qeellem; dhaloota jahan Sayyoo warra Laalooti.bakki dhaloota isaa Qeellam Wallaggaa Yaamaaloogii Walal , ganda Gurraattii Walal bakka Deentaa Garee jedhamuudha. barri dhaloota isaa sirritti beekkamuu baatus ODUU AMMEE:WAAJJIRRI MUUMMEE ABO GULLALLEE HUMNA Waajjirri Muummee ABO Gullallee Humna Waraanaatiin Marfameera. Akka odeessi Gullallee bahe addeessutti, guyyaa har'aa Hagayya 1,2020 ganama keessa saa'atii 8:00 am irraa eegalee yeroo HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Waajjira seenanitti humni waraanaa waajjira keessaa fi alaan marsee hookkara kaasaa jira. Hokara kaasaa jiraniinis, Jaal Daawud Ibsaa Waajjira keessaa gara alaatti gadi bahanii SEENA GOOTICHA OROMOO GARASUU DHUKI Seenaa Geresu Dhuki Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan DAMEE HORTEE OROMOO! DAMEE HORTEE OROMOO!Ilmaan oromoo damee lama(2)1- Boorana2-BareentuuBooranni Ilmaan 12 dhaleIsaanis1-Wallagga2-Callabba3-Goree4-Goofaa5-Sidaamoo6-Arii7-Dacee8-Garrii9-Guraa10-Giriirraa11-Naayroobii fi12-GujiiBareentuun Ilmaan 5dhale1. Xummuungaa2-Murawwaa3-Karrayyuu4-Hunbanna5-Qal’ooXummuungaan Ilmaan 3 dhale1-Arsii2-Asoosaa3 HEERRI MOOTUMMAA FEDERAALAA ITIYOOPHIYAA WAA’EE LABSII Mootummaan labsii yeroo ariifachiisaa labse Manni Maree Ministirootaa har’a walga'ii ariifachiisaa taa'en har'aa kaasee labsii yeroo ariifachiisaa hojiirra oolu labseera. Manni marichaa akkaataa heera mootummaa federaalaa keewwata 93n, heera, nageenyaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf labsii yeroo ariifachiisaa labsuusaa ibseera. Labsiin yeroo ariifachiisaa bara darbe Fulbaana
SEENA UMMATA OROMOOSeenaa Ummata Oromoo Gababbinaan Oromoon saba Afrikaa keessa jiraatu, kan Itoophiyaa keessaa fi haga xiqqoo immoo ummata Keeniyaa fi Somaaliyaa keessatti argamu dha. Sabni Oromoo saba Itoophiyaa keessatti baay'ina ummataan tokkoffaa irra jiru. Akka Qo'annoo bara 1994 (akka dhaha Giriigooriyaanitti) baay'nni ummata Oromoo dhibbantaa ummata Itoophiyaa 32.1% qabata. ODUU AMMEE/BREAKING NEWS: GODINA GUJII KEESSAATTI FDG Oduu Ammee/Breaking News Ummatni oromoo godina gujii keessatti argamu kana booda mootummaa faashistii wayyaaneen bitamuun nu haa gayu jechuun falli dhumaa qabnu FDG-finiinsuun bilisummaa ykn du’a jechuun mootummaa wayyaanee irratti fincila kaleessa galgalarraa kaasee guutummaa godina gujii keessatti qabsiiseen wayyaanotaan kokkee wal-qabee harkaa wal qabuu KAAYYOON ABO MAALII? Seensa Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) jaarmayaa siyaasaa kiyyoo kolonii Habashoota jalaa bilisa bahuuf qabsoo bilisummaa ummatni Oromoo gaggeessu hogganuuf sabbontootaan bara 1973 keessa ijaaramee dha. ABO ijaaramuun hawwi ummata Oromoo jaarraa tokkoo kan qabsoo cimaa fi waaltaawe qabaachuu dhugoomse. Akeekn ABO maal? Akeeki hundee QBO mirga hiree murteeffannaa SEENAA UUMMATA OROMOO Mataa Dureewwaan Oduu. Akeeka kaayyoo Diinaa, Gantoota fi Shira Alagaatin ABO Hin Diigamu March 16, 2021; Obbo Qajeelaa Mardaasaa: ABOn sababa waldhabdee keessootiin qophii filannoo waan hin taasisneef yeroon kaadhimtootaa dhiyeessu akka dheeratuuf gaaffii dhiyeessera jedhan Hoogganaan sab-qunnamtii ABO February 25, 2021; Tarii carraan bara Chaartarii sun ammas mudachuu malaa? SEENAA GOOTA OROMOO MAGARSAA BARI Seenaa Goota Oromoo Magarsaa Bari. obbo Magarsaa Bari bara 1942 abbaa isaa obbo Barii Tufaa fi haadha isaa aadde Caaltuu Tufaa (magaan abbaa fi haadhaa moggoo dha ykn wal obbo dahe) irraa Kutaa Arsii koonyaa Cilaaloo ona (aanaa) Leemmuu fi Bilbiloo (Boqqojjii ganda Leemmuu jadhamutti dhalate. Maatiin Obbo Magarsaa qonnaan bultoota sirna
RABIRA NEWSInsitituyutiin fayyaa hawaasaa Itoophiyaa saatii 24 darbeetti namoota 87'f qorannooCOVID-19 (vaayirasii koronaa) laabiratoriin taasisera.Kana keessaas namoonni 3 vaayirasii koronaan akka qabamanii jiran mirkana'era. Haaluma kanaan haga ammaatti Itoophiyaatti namoota sadan amma vaayirasichaan qabamuun mirkana'e dabalatee kanneen vaayirasii koronaan qabaman 19 gahaniru. BY: QULQULLU EJO: QUBEEN AFAAN OROMOO JIJJIRUUN QULQULLINA By Qulqullu Ejo: QUBEE AFAAN OROMOO Biiroon Barnootaa Oromiyaafi Namoonni kitaabicha qopheessan "Tartiibni Qubee hinjijjiirramne, mala baruuf barsiisuutu" jijjiirame jechuun jijjiiramuu tartiiba Qubee haalanii jiru! Nu warra qeeqa dhiyeesses "hubannoo dhabiinsa" jechuun nukomatanii jiru! Gaaridha! Erga hinjijjiiramnee eessatti barreessan? SEENAA GOOTICHA OROMOO KOLONEEL ABDISAA AAGAA Koloneel Abdiisaa Aagaa Oromiyaa Dhihaa,Wallagga Najjotti bara1919 kessatti dhalate. Bara 1925tti mana barumsaa Abbaa Gabra-Maaram seenee afaan Amaariffaa dubbachuu, dubbisuu fi barreessuu barate. Bara 1927, mana barumsa misiyoonii Najjoo seenee Afaan Ingiliffaa barate. Yeroo umuriinsaa 12, Abbaan Abdiisaa obboleessa isaa ajjeessee mana hidhaa
gale.
FEBRUARY 20195 posts published by Bonsa during February 2019. Jaal Marroo Dirribaa ajajaa WBO godina lixaa ti. Jaalli kun jiruu fi jireenya dhuunfaaf takkaa yeroo kennee hin beeku; gaaffii ummata Oromoof akka deebiin argamuuf qabsootti jira. KAAYYOON ABO MAALII? Seensa Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) jaarmayaa siyaasaa kiyyoo kolonii Habashoota jalaa bilisa bahuuf qabsoo bilisummaa ummatni Oromoo gaggeessu hogganuuf sabbontootaan bara 1973 keessa ijaaramee dha. ABO ijaaramuun hawwi ummata Oromoo jaarraa tokkoo kan qabsoo cimaa fi waaltaawe qabaachuu dhugoomse. Akeekn ABO maal? Akeeki hundee QBO mirga hiree murteeffannaa
RABIRA NEWSLive. •. Oromo Voice Radio (broadcast) 6 May 2015. Dhaggeeffatoota keenya kabajamo, Kun qophii keenya Caamsaa 6, bara 2015 ti. Har’a Tibbanaa fi Mala Jireenyaa qabna. Tibbanaa har’aa keessatti Dassuu Duulaa waaée Filannoo Itoophiyaa irratti qophii xiyyeefate qaba.
ODUU GADDISIISAALammiillee Itiyoophiyaa Libiyaa keessa buutamuun ebela 19/2015 ISIS jedhamuun ajeefamaan. Gareen Motummaa Islaamaa Iraaqii fi Suriyaa " Daa'ish " jedhee of mogaasuun Libiyaa kessatti hordoftoota amantaa kiristaana Bataskaana Itiphiyaati jechuun namota 30 ti shallagamaan Daa'ishii Albeen qaluun hojii isaa vidiyoodhaan waraabee gadi dhiisuun isaa gabaafamee jira. GODINA SHAWAA LIXA MAGAALAA AMBOOTI MORMIIN CIMAAN #Magaalaa Ambootti Mormiin Cimaa gaggeeffamaa jira!! Mormiin kunis waggaa Sadan har'aa Oromoota Amboo mirga biyya Aabbaa isaanii kabachisuuf jecha odoo karaa nagaa falmanii garajabinaan loltoota Agaaziitiin Daandii magaalaa Amboo irratti ajjeefaman 78 yaadachuuf kan akeekamee fi ajjeechaa itti fufee jirus balaaleeffachudhaaf kan saganteeffamedha.Mormiin kunis
OBSAAN OROMIYAA
obsaan
* Oduu* Seena Uummata Oromoo * Odeeffaannoo Oromiyaa * Korona vayirisii: Lammii Jaappaan sadiifi lammi Itiiyoophiyaa tokkootu biyyitti keessatti qabame. DHASMAA ARTIST CAALAA BULTUMEE UUMMATA OROMOO HUNDAAF By Bonsa on May 31,
2018
| Leave a commentDhimma: Ajjeefamuu ilma oromoo MOHAMMAD SAID kan dhiyeenya Africa kibbaa Magaalaa Johanisburg keessatti ta’erratti battalaan(dafee) ibsa kennuu dhiisuu kiyyaaf UUMMATA OROMOO Onnee kiyyarraan dhiifama gaafadha. Ani Caalaan Bultumee humnaaf dandeettin qabuun saba kiyyaaf quuqamuu, akkasuma karaa naaf mijateen qabsoo Oromoo Qeerroof Qarree Oromootin deemaa jiru keessatti hirmaachaa turuu kiyya saba Oromootif himuun barbaachisaa natti hin fakkaatu. DHUGAAN KAN WAAQATI. Dhugaan hin dhokattu, dhugaan Bakkalcha ganamaati dukkana duuban angaatee mul’atti kanaaf Oromoon “dhugaan ilmoo waaqati” jedha. haata’u malee olola maqa balleessii narratti ololameen duratti, Africa kibbaa johanisburg keessatti hariiron ani ilmaan Oromoo wajjin qabu hariiroo ykn walitti dhufeenya lammummaarra kan darbeefii hidhata obbolummaa jechuuf kan nama dandeessisu ta’uu namootin ani wajjin ture ragaadha. Bifuma walfakkaatun dargaggoo MOHAMMAD SAID nama ana wajjin rakkoo tokkollee hin qabnee fi hanga walbarannetti jibba wayiituu hin qabne ta’uu ibsuun barbaada. Erga walitti dhufeenya horanneeyis kabajaaf jaalala obbolummaa fi afuura sabboonummaa malee hammeenya walii hin qabnu. Garuu ilma namaatif guyyaan hundi guyyaa gaarii miti. Anas hiriyaa kiyya MOMMAHAD SAIDis guyyaa hamtuutu numudate guyyaa abaaramtu. Guyyaa lubbuu qaalii yakka malee galafatte, guyyaa maqaa kiyya uummata koo biratti xureessuf yaalii goote. guyyaa lubbuun osoon jiruun saban akka agartuu ija kiyyaatti jaaladhu uummata oromoo jalaa nadhoksite, guyyaa balaafamtuudha. Guyyaa sana jechan jireenyakoo keessatti hin irraaffanne jecha yeroo hunda onnee koo madeessun MOHAMMAD irraa dhagahe, innis akka Mohammad maatii isaa yaadee fi galuuf qophaa’ee jiru akkasuma biyya itti dhalatee guddate Oromiyaa arguuf yaadaa jiruudha. Keessattuu jechi kun erga inni lubbuun darbee akka malee natti dhagahamaa jira. haala jiruuf jireenya Africa kibbaatti dabarses waan muraasa nataphachiise. HAALA GUYYAA GAAFASII Guyyaa gaafasii ani hiriyoota kiyya nama lama(2) wajiinan mana kiyya ture, Caalaa Carcarii fi Okaash nama jedhamu wajjin. Halkan keessaa sa’a 12:00 AM yoota’u dargaggoo MOHAMMAD SAID fi Leencoon natti bilbilanii “eessa jirta” jedhanii nagaafatan anis akkan mana jiru himeef, kanumaan dhufaa jirra jedhanii erga mana kiyya bira ga’anii gadi ba’i deemnee irbaata nyaannaa” naan jedhan lafti halkan ta’ullee anis waanan isaan amanuuf ijoollee 2n mana kiyyatti dhiisee konkolaatuma isaan ittiin dhufaniin bakka MELVILLE jedhamtu deemna jedhanii sadi taane achi geenye. Yeroo bakka Hotel olseennu namootni wallolaa jiru, kan wallolaa jiran nama MAAMMUSH jedhamuu fi nama HIYILAND jedhaman turan. Kanumaan gaardiin(warri hotel keessaa nagaa kabachiisan) nama Hayilaandi jedhamu qabanii alatti baasan, yeroo sanitti Mohammad gadi bahee daqiiqaa murtaa’ef isa wajjin alarra dhaabbatanii dubbachaa turan aniif Leencoon nyaata nuuf dhiyaatef Mohammad eegaa turre, haasan inni harkaa qabus dubbii lolaa hin fakkaatu, Hayilaandi achumatti nudhiisee deeme yoo irbaata nyaannee raawwannu namni Maammush jedhamu dubartoota fira isaa wajjin osoo achi jiruu dargaggootni Oromoo 2kan biroo: 1. Fayisaal sibaab fi 2. Kahlid ijoollen jedhaman dabalamanii dhufan ergasii jechootni walitti bu’insaaf sababa ta’uu danda’an jidduu isaanitii daddarbatamuu eegale. Yeroon ijoollee wajjin deemneen ka’aa haa galluu jedhuun Maammush namni jedhamu yoo barbaadde ati galuu dandeessa naan jedhe sagalee oriisatiin(dheekkamsaatin) nuti walbeekna, nuti naannoo tokkotti galla nuti waliin hojjanna, anatu konkoolaataa kiyyaan isaan geggeessuu danda’a ati ka’ii gali” naan jedhe.biyyi biyya ormaati laftis halkani ,ijoollenis akka naannoo MEIFER jedhamtutti galan natti himan… Anas haalli jiru nadhibee jennaan kophaa kiyya galuuf dirqame. Deemee galeen mana kiyya bule. HAALA DHOKACHUU KIYYAA: Lafti bari’ee yoon ganama dhimmaaf magaalaa PRETORIA jedhamtu deemuf ka’u ijoollen natti bilbilanii ati galgala eessa turte MOHAMMAD ajjeefameera naan jedhan.anis akka maleen rifadhe nan gadde, bakkan manaa ba’eef dhiisee yoon gara manaatti dee’ibu ammas bilbilli namoota adda addaatin anatti bilbilame, ….ajjeefamuuf barbaadamaa jirta boolla sibaasu seeni naan jechuu eegalan, kaanimmoo har’a hinooltu jechuun nadoorsisuu itti fufan, sababni isaa naaf galuu baatus yeroof lubbuu kiyyya oolchee dhimman ajjeefamuu barbaadamuuf kana baruuf akkuman manaa ba’een lammii biyya sanii naman duraan beeku tokko bira deemee dhimma kana itti himee mana isaa seene innis erga mana isaa nadhoksee booda odeeffannoo magaalaa irraa dhaga’u shakkee nageenya mataa isaatif jecha bilbila harkaa(mobile) kiyya narraa fuudhee RIFEENSA mataa kiyyaas akkan aaddadhu(ciradhu) nagodhe Anis guyyaa gaafasiitii jalqabee fedhii kiyya malee hidhamaa ta’ee kallattiin ittiin nama kamiyyuu qunnamun dhabe. Namtichi mataan isaa yeroof dawoo naaf haa kennu malee yakka odeeffamaa jirutti shakkii waan horateef osoo natti hin dubbatin hanga gaafa dhugaa jirtu hubatuutti ija shakkiin na’ilaalaa ture. Dhugaan hin dhokattu akkuma namootni adda addaa muraasni na’ajjeesuf nabarbaadan kaanimmoo dhugaa jirtu dubbachuu jalqaban, kanumaan namtichi alagaan sunillee haqa jirtu erga hubatee bilbila kiyya naaf deebisee akkan dafee lafa sanii miilla kiyyya fageeffadhu natti hime. Anis kunoo ergan karaan ittiin haqa kiyya oromootti himadhu argadhee barreeffama kanaan gadi bahe. OROMOON NAAF HAA HUBATU Ani artist . Caalaa Bultumee nama hin ajjeefne ajjeefamuu dargaggeessa Oromoo MOMAMMAD SAID keessayis harka hin qabu. ANIS MAATIN QABA FIROOTA ADDATTI NAMARARSIIFATANII FI NAJAALATAN NAN QABA. Harmeen MOHAMMAD SAID akkuma harmee kiyyaa guyyaa gala mucaa ishii eegdi ta’a. kuni gadda ilma namaa kamiyyuu Onnee madeessudha. Ani yakka kana hin raawwanne malee,waaqni harka nan dabarsinii DABDEEN akka kanaa yoo natti gale dhugaa jiru himeen saba kiyyatti baqadha(dheessa). Ana kan Gumaa nabitus, kan yoon du’e gumaa kiyya nyaatus akkasuma yoon arka alagaatin miidhamellee kan gumaa koo baasu saba kiyya Oromoodha. HANGA SABNI OROMOO GALAANA ta’ee jirutti ani QURXUMMII dha. Yoomillee uummata kiyya uummatan akka agartuu ija kiyyaatti jaaladhu kanarraa adda bahee jiraachuu hin danda’u. irra deeb’een isinitti himadha yaa oromoo yaa qomoo koo qomoo qaafa rakkoo, ani osoon harka kiyya qulqulluu jiruu lafumaa ka’ee yakkeera GUMAA NABITAA jechuu hin danda’u. yoon jedhellee aadaa keenya keessa hin jiru yakka hin raawwannes itti gaafatama fudhachuun mataan isaatuu DABDEEDHA waan ta’eef. Kanumaan wantin gabaabsee isin hubachiifadhu ani CAALAA BULTUMEE lafan itti dhaladhe Oromiyaa JALDU irraa eegalee umurii koo daa’imummaatin barnoota koo fi hojii dhuunfaa kiyyaa dhiisee, bu’aa ba’ii qabsoo uummata kiyyaa keessatti aarsan danda’u kaffaluu malee fedhii fi sadoo dhuunfaa kiyyaatif ilma Oromoo ajjeesuu mitii guyyaan jechaan nama kiyya gaddisiise yoo jiraate dhiifaman isin gaafadha. Dhumarratti namootni muraasni hubannoo malee miiran guutamtanii suura kiyya baattanii nabalaaleffatanii fi miidiyaa adda adda irratti maqaa kiyya uummata koo biratti gurraachessuuf yaalii gootan ija uummata oromoo fuulduratti onnee kiyyarraa dhiifama isiniif godheen jira. Lubbuun obboleessa keenya MOHAMMAD nagaan haa boqottu, jechuun gadda kiyya yoon ibsadhu, maatif firoota isaatif jajjabina Rabbi haa kennuuf. Sabni oromoo Oromoo guddaan kun dhugaaf haqa kiyya akkuma naaf hubateen ana ARTIST CAALAA BULTUMEE dinqisiifannaaf, marartee akkasuma jaalalaaf kabajaa naaf qabdaniin hangan lubbuun lafa kanarra jirutti akka nawaliin jirtan abdiin qaba. HOOFKALTII: Yaada kiyya yoon bifa barreeffama armaan olii kanaan ibsadhu yaada dogoggoraaf jechoota safuu cabsanitti yoon dhimma bahee jiraadhe nahoofkalchaa isiniin jechuun fedha. Fuulduratti uummata kiyya kaabaf kibbaa, bahaaf Lixaa kanan isin arguuf hawwaa jiru carraa meediyaa biraatin akka ijaan wal arginu abdiin qaba. Xumureera .GALATOOMAA! ARTIST CAALAA BULTUMEE irraa.
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*
Posted in: Oduu ,
UncategorizedITOOPHIYAAN MURTEE LIIGIIN ARABAA HIDHA ABBAYYAARRATTI DABARSE GUUTUMMAAN GUUTUUTTI HIN FUDHU JETTE By Bonsa on March 6,
2020
| Leave a comment
Ligii ArabaaYaa’ii Liigii Arabaa kaleessa biyya Masrii magaalaa Kaayiroo taasifame irratti ture murteen Masrii deeggaru kan darbe Ministirri Haajaa alaa Itoophiyaa murtee Manni Maree Seera raawwachiftuu Liigii Arabaa Bitootessa 5, 2020 dabarse mormuun ibsa har’a baaseen, Itoophiyaan waan murtaa’e ‘guutummaa guutuutti’ hin fudhattu jedheera. Masriin adeemsa waliigaltee itti- fayyadama Hidha guddicha Abbayyaa irratti deggarsa miseensota Liigii Arabaa argachuuf jecha yaada dhiyeessite Sudaan mormuun ishee ni yaadatama. Haa ta’u malee, miseensota liigichaa hafaniin sagalee caalmaan darbeera. Itoophiyaan ammoo murtee kana ‘guutummaa guutuutti’ hin fudhattu kan jedhee ibsi kun, murteen kuni haala qabatamaa marii hidhicharratti taasifame osoo xiyyeeffannaa keessa hin galchiin duchaadhumaan kan murtaa’edha jedheera. Itti dabaluunis, ejjannoo Sudaan murtii Liigii Arabaa kana fudhachuu diduu isheetiif baay’ee akka dinqisiifatu ibseera. Kanaanis, Sudaan irra deebiin sagalee haqaa ta’uushee kan mirkaneessiteefi ejjannoon ishee kunis furmaata hundaaf haala wal qixaan hojjatu barbaachuf kan deeggaru ta’us ibseera. Liigichis akka dhaabbata walitti qabaa biyyoota walabaatti dhugaa fi wal qixxummaa bakka bu’iinsa fedhee biyyoota dhimmicha keessatti hirmaatan xiyyeeffannaa keessa galchuutu irraa eegama tures jedheera
ibsi kun.Sanada Masriin hidhaa Abbayyaa mormuun Liigii Arabaaf galchite Sudaan
mormite‘Dhimmi marii Hidhaa Abbayyaa rakkoo godhannaan Tiraamp Sisiif
bilbilan’Haa ta’u malee, faallaa kanaan yoo raawwatu, amanamummaa fi dandeettii nageenya, tasgabbii fi walta’iinsa addunyaa gaaffii keessa kan galchuudha jedheera. Itoophiyaa ammoo akkuma kana dura waltajjiiwwan mootummootaa irratti dubbataa turte ammaas ”fedhii dhalootashee kan ammaafi kan egeree guutuuf bishaan Abbayyaatti fayyadamuuf mirga qabdi” jechuun jala muruun ibsichi kaa’eera. Lagni Abbayyaa kan daangaa qaxxaamuru ta’us Itoophiyaa qajeelfamawwan bishaanicha haala walqixaafi haala fudhatamaa ta’een akkasumas miidhaa cimaa haala hin qaqqabsiisneefi waliigalteen itti fayyadamu ni kabajjis jedheera. Ammas marii ifaafi walitti fufaan fala hunda fayyadu irra gahuf ammas carraan jiraachuu isaa Itoophiyaan ni amanti jedheeras. Kana malees, Itoophiyaa qajeelfamawwan Waliigaltee (DoP) dursa bishaan guutuuufi ijaarsa hidhichaaf bu’uura ta’eef ni cimsitee ni kabajji
jedheera.Qajeelfamichi waliigaltichaas osuma hojiin ijaarsa hidhichaa gaggeefamaa jiruu marsaa jalqabaa bishaan akka guutamuuf hayyama.
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*Posted in: Uncategorized IBSA ADDA BILISUMMAA OROMOO(ABO) HAALA YEROO IRRATTI. By Bonsa on March 4,
2020
| Leave a comment
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*Posted in: Uncategorized NAMNI BIYYAAF QABSA’UU WAAN GANDUMMA HIN LEELLISU. DHAABBILLEES TA’E MOOTUMMAAN. KAN LEELLISUU YOO JIRAATE DINNI ISUMAA. By Bonsa on February
14, 2020
| Leave a commentNamni biyyaaf qabsa’uu waan gandumma hin leellisu. Dhaabbillees
ta’e MootummaaOromoo ta’uun keenya tokko nu godha naannofi Gandaan wal qooduun keenya garuu jabeenya keenya lafisaa Naannoo fi amantaan kan akka wal qoqoodnu taassisuu fi akkasumas Oromoon sammuun isaa naannoo fi amantaan wal-qoodinsa kana keessatti kan hirmaatuu fi babalisu martu, farra qabsoo uummata oromoo fi diinan kan waliif galeedhaa.Oromoon haara cunqurfamuu ilamaan Oromoof garaan isaa kan gubatu, akkassumas wareegamuu ilmaan Oromoo fi gatii obbolloonni keenya, abbootiin keenya darban baasan kan yaada isaa keessaa qabu, tokko wal qoodinsa kana irratti samuun isaa boqonnaa hin qabu.Keessumatuu Oromummaan naannoodhaan wal-qoodinsa keessa hin jiru. Oromummaan dhiigani malee, Oromummaan bakkaan hin daangeffamu. Oromoon Aarsii, Baalee, Booranaa, Harar, Shawaa, Jimmaa, Illuu waltumsee ykn gamtaadhaan mirga Oromoof falmuutu irraa eegama. Naannoon wal qoodinsa keessa garuu waan dhokate tokkotu jira. Oromoon, keessatuu oromooni biyya keessas tahe, biyya ambaa keessa jiraatu yommuu wal qooduu, waanti dursi itti kennamu, lamii Oromummaa osoo hin taane, bakkatu iddoo olaanaa fudhata jechuudha. .Ani oromoodha, jechuun keenya lamii keenya ibsuu ni danda’a. Ani horroodha, Aarsiidha, Baaleedha, Shawaadha, Walagaa lixxaati, himni jedhu eenyummaa keenya hin ibsu.Namni sammuun isaa dhugumaan Oromummaatti amanu kanaan of hin ibsu. Namooni akkasitti wal qoodinsa kanatti hirkatanii fi kan ittiin tokkummaa saba bal’aa Oromoo diiguuf dhaabbataniidha. Keessumatuu, lammiin Amhaaraa, biyya Oromoo keessatti dhalatan, afaanicha akka gaariitti dubbatanii fi barreessan ani bakka akkasiiti isa jedhuun of-ibsuuf kan filataan tahuu isaa argina. Yoo wa’een Oromummaa ka’u garuu kan dursee mataan dhukkubsatu isaan akkasiiti. Kanaaf nun kan tokko nu taassisuu, Oromummaa keenya malee naannoon miti.Toftaan kanneen lammiin Oromoo hin taane itti fayyadamanis ta’ee, diinni Oromoo itti fayyadamu, akka Oromoon wal qooduuf kan gummaacha godhan carraa kanatti fayyadamuuni.Akkasumas, yeroo tokko namoota tokko tokkoo biraati Maqaa Oromoon socho’uunifi naannoo Oromiyaa himaachun kan socho’aantu jira. Isaan kun dubnii isaani Oromoo keessa isaani dinaa akka ta’aan wal namaa hin gaafachisu. Harras egaa mee Oromoo kan ta’ee martuu mee dhaabatee of haa illaalu. Tokkummaan keenya humna, Walii galteen Oromoo gidduu akka hin jiraanneef bakkaan akka wal qoodnu kanneen kana keessatti hirmaatanii fi kan kan babalisan kaayyoo diinaa galamaan gahuu fi Oromummaa awwaaluuf kanneen qooda fudhataniidha. Namni yaada kana keessa jirus harra illaalcha isaa haa sirreeffatu. Kanaaf isa kana irratti damaqnee tokkummaa keenya haa ijaaru. Wallaalaa keenya haa gorfannuu, warra illaalcha akkasii qaban jijjiirama akka fidaniif haa barsisnu.Dhumaarraatti namoota Oromoo ta’aanii dantaa dhunfaaf jechaa Uumataa addaan facaasanif mirgaa uummataa keenya dhibaanif waamichi nuti goonu yaada isaani jijjiirachuun of akka ilaalanifi mirgaa uummata isaani akka
kabajichisaanidha.
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*Posted in: Uncategorized -PIROFESAR MARARAA GUDDINAA: ADWUI’N PAARTIILEE WAGGOOTA 27 GURMEESSE QABATEE ITTI FUFUU WAYITA DADHABU, GAMA BIRAATIINIMMOO FUDHATE ITTU FUFUU YAALAA JIRA By Bonsa on January 2,
2020
| Leave a commentADWUI’n paartiilee waggoota 27 gurmeesse qabatee itti fufuu wayita dadhabu, gama biraatiinimmoo fudhate ittu fufuu yaalaa jira -Pirofesar Mararaa Guddinaa . Ani eenyuyyuu haa filatamu garuu mootummaa tokkummaa biyyaalessaa otoo ta’e filatamaa dha. Callisee dhibbantaa 50 argadhera biyya nan gaggeessa jechuun gatii hin qabu. •Ammas irra deebi’een dubbadha biyyattiiniifi ummatni walii galuu yoo dhabaniifi haasaan siyaasaa yoo jijjiramuu baate Itoophiyaan rakkoo kana keessaa hin baatu.
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*Posted in: Uncategorized “SANGAA ABBAAN GAAFA CABSE ORMI IJA JAAMSA” KAN KEENYA
NUMATU BAREECHATA.By Bonsa on December
12, 2019
| Leave a comment
(Dh.P.I/Bariisaa)Badhaasa noobeelii nageenyaa Ministirri Muummee Itoophiyaa Dr Abiyyii Ahimed argatan sababeeffachuun sirni simannaa gootaa taasifameefiira. Sirni simannaa kun Buufata Xiyyaara Idil Addunyaa Booleetti kan taasifame yoo ta’u Oromoon Abbaa Daalee, Abbaa Booraa, Abbaa Bulloo kallattii afraniin babahanii anaa dhufu jedhaniiru. “Sangaa abbaan gaafa cabse ormi ija jaamsa” makmaaksa jedhamu jalaa of baraaruuf simannaan goota kanaaf taasifamurratti argamuuf qonnaan bultoonni farda fe’atanii adeemsa sa’aa dheeraan booda Booleetti argamanii dhiichisaa gammachuu hayyuusaanii qooddataniiru. Sirnichis guluffii fardaafi sirba aadaan dabaalamuun gammachuun Itoophiyaanotaa kan irratti calaqqise yoo ta’u,seenaa Itoophiyaa keessatti badhaasa noobeelii isa jalqabaa ta’ee galmaa’eera. Itoophiyaan kanaan dura badhaasa akkanaa argattee kan hin beekne yoo taatu injifannoo Ministirri Muummee Itoophiyaa agarsiisaniin badhaasichi argamuunsaa namni hundi bahee akka isaan simatu
taasiseera.Hirmaattonni sirnichaa dubbisne tokko tokko akka kaasanittis injifannichi kan Dr Abiyyii qofa osoo hin taane kan sabaaf sablammiilee maraa ta’uusaan simannichi sirrii ta’uu himaniiru. Badhaafamuusaaniif sababa guddaa kan ta’e hariiroo Itiyoo Eertiraa waggoota 30 oliif cufamee ture yeroo gabaabaa aangoo argatan keessatti furuusaaniin ta’uu koreen Noobeelii nageenyaa kennu ibseera. Yeroo ammaattis yeroo gabaabaa aangoo argatan kana keessatti injifannoo akkasii galmeessisuunsaanii aanga’oota biyyoota biroof fakkeenya gaarii irraa baratamu ta’ee tajaajila. Ministirri Muummee Dr Abiyyii akkuma buufata xiyyaara Idil Addunyaa Boolee gahaniin ibsa miidiyaaf laataniin, Itoophiyaan durii kaastee muusliimaafis kiristaanaafis dachee haadha taatedha. Kuni ta’us hamaan dhaloota nyaatu biyyattii keessa waan guuteef isa kana dhabamsiisuun nageenya waaraa qabatamaan mirkaneessuuf hunduu tumsuu qaba jedhaniiru. Simannaa hawaasni magaalaa Finfinnee akkasumas kutaalee biyyattii gara garaa keessatti godhameefiif galteeffataniiru. Injifannichi kan Itoophiyaanotaa waan ta’eef hunduu nageenyasaa eeggachaa mootummaa wajjin dhaabachuu qaba jedhaniiru. Milkaa’ina argame kana keessattis shoora Pirezdaantiin Eritriyaa Isaayyaas Afawarqii taphatan ol’aanaa dha kan jedhan Dr Abiyyii, badhaasichi isaaniinis kan bakka bu’u ta’uu eeraniiru. Sirna simannichaarratti qondaaltonni mootummaa ol’aanoofi kutaaleen hawaasaa gara garaa argamaniiru. Waasihun Takileetiin Suurri Daanyee Abarraatiin
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*Posted in: Uncategorized ISAAYYAAS HORDOFAA: “ITOOPHIYAAN BIYYA BARREESSAA SEENAA DABSU FAARSITU KAN DHUGAAF DHAABBATE HIRAARSITU TURTE” – By Bonsa on November 9,
2019
| Leave a comment
Sirni darbe sirnacunqursaa ta’uusaatiin barreessitoonni seenaa dabsan jajjabeeffamaa kanneen seenaa dhugaa katabaa turan ajjeefamaafi dhiitamaa turuu Barreessaafi Gaazexeessaa Isaayyaas Hordofaa ni dubbata. Dhiibbaa gama kanaan barreessitoota seenaa dhugaarratti qaqqabaa tureen hedduun ajjeefamuu kaanimmoo biyyarraa baafamaa turuusaaniis ni
kaasa.Giddugala Aartiifi Aadaa Looreet Tsaggaayee Gabramadiin, Yunivarsiitii Ambootti banamerratti Barreessaa Isaayyaas Hordofaa ibsa Gaazexaa Bariisaaf addatti kenneen akka jedhetti, sirni darbe keessa barreessitoota seenaa dhugaa barreessaniin olitti kijibdootaaf kan
bakka kennu ture.Haaluma kanaan barreessitoonni walqixxummaa sabaaf sablammii of duubatti dhiisanii seenaa jallisanii barreessaa turuu eeree, barreesitooni dhugaaf dhaabatan haala dukkanaa’aa kana keessa taa’anii seenaa dhugaa katabuuf carraaqqii taasisaa turuu ibsa. Dhiibbaa gama kanaan barreessitootarratti qaqqabu jalaa miliquufis ergaa barbaachisaa afoolaan dhalootaaf dabarsaa turuu kan kaasu barreessaan kun, akkasumas, kitaaboonni seenaafi hogbarruu adda addaa sirnoota darban keessa hayyota Oromoon katabaman hedduunsaanii afaan Amaaraan ta’uu yaadata.
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*
Posted in: OduuIBSA EJJENNO WALOO: JAARMIYAALEEN SIYAASA OROMOO (JSO) EJJENNOO WALOO ARMAAN GADII IRRA GAHANII JIRU. KUN INJIFANNOO GUDDAA DHA. By Bonsa on October 29,
2019
| Leave a comment
Nutii JaarmiyaaleenSiyaasa Oromoo (JSO) jijjiirama siyaas-dinagdee yeroo ammaa naannoo fi biyya keenya keessatti dhufe irratti yeroo dheeraa fudhannee marii bal’aa geggeessineerra. Qaama hawwaasaa Oromoo adda addaa marisisuun, haala siyaasaa, nageenyaa, dinagidee fi hawaasummaa Oromiyaa, Itoophiyaa fi naannoo gaanfa Afrikaa gaddifagenyaan xiinxalleerra. Mariifi xinxala goone keessatti gaaffi qabsoo Oromoo irratti garaagarummaa bali’aa akka hin qabne hubanneerra. Hanqinni guddaa moora qabsoo Oromoo keessa waggoota dheeraaf ture wal-hubannoofi wal-dhaggeettiin JSO gidduutti dhabamuu ta’uu isaa adda baafanneera. Carraa jijjiiramaa ammaan kana argametti fayyadamuudhaan hanqinoota nu gidduu jiran furuun moora qabsoo Oromoo jabeessuun gaaffii ummatni Oromoo baroota dheeraaf gaafachaa ture, itti qabsaa’aa fi wareegama qaalii itti baasaa ture deebisuuf haala nu danddeesisu adda baasneerra. Kanaafis dhimmoota bu’uuraa Ejjennoo Waloo irratti waaliin qabaachuu qabnu adda baasnee irrattis waliigallee jirra. Dhimmoota bu’uraa Ejjennoo Waloo irratti qabanne kun gaaffii saba Oromoo kan waggoota dheeraaf gaaftamaa turee deebisuuf hedduu ni gargaaru jennee amanna. Ejjennoo Waloo irratti waliigalle kun qabsoo Oromoo sadarkaa olaanaatti ceesisa jennee amanna. Akkasumas mirga sabaa fi sablammoota biroo naannoo Oromiyaa keessa jiraataniifi kan biyyattii keessa jiran hunda kan tiksufi waliinjireenyaa obbolummaa isaan saba keenyaa waliin qaban kan cimsudha jennee amanna. Kana malees, Ejjennoo Waloo Jaarmiyaaleen Siyaasaa Oromoo (JSO) irratti waliif-galan adda baafachuu nu jidduu fi saba Oromoo jiddutti miirri walhubannoo, waldeeggaruufi wal-utubuu, akkasumas dantaa fi fedhii Oromoo bu’uuraa irratti waliin dhaabbachuufi waliin-qabsaa’uu uumuudhaan itti baha qabsoo Oromoo milkeessuuf haalaan kan gargaaruufi kan aangessu ta’uu irratti
waliigalleerra.Nuti JSO qabsoo Oromoo bifa qindaa’eefi tarsimowaa ta’een geggeessuudhaaf uummata Oromoo gidduutti tokkummaan cimaafi waaraan akka mirkannaa’uuf, akkasumas akka dhaabbilee siyaasaa saba tokkoof qabsaa’uutti nu jidduutti miirri walhubannaafi obbolummaa itti fufinsaan akka jiraatuufi cimuuf, darbees dantaa Oromoo bu’uuraa irratti waliin dhaabbachuufi hojjachuudhaan qabsoo birmadummaa Oromoo galmaan gahuun daran barbaachisaa ta’a. Waliigalatti waltumsiifi qindoominni qabsoo JSO gidduutu umuudhaan galma gahiinsa kaayyoo qabsoo ummata Oromootiif murteessaa ta’uu hubachuudhaan ibsa ejjennoo waloo armaan gadii baafanneerra. II. DHIMMOOTA EJJENNOO WALOO Keewwata 1: Tokkummaa Oromoo Oromoon saba tokko. Saba guddaa seenaa, aadaa, afaan fi egeree ofiif tokkummaan qabsaa’eefi gatii qaalii itti baasaa har’a as gahedha. Iccitiin humnoota cunqursaa jalatti kufuu Oromoo tokkummaan isaa waan cabeef. Ammas iccitiin qabsoon isaa firii argamsiisuu jalqabuun tokkummaan dhaabbatee qabsaa’uu isaati. Keessattuu, waggoota dhiyoo asitti tokkummaan isaa jabaatee sadarkaa hundee hin sochoone irratti ijaaramuu irra gaheera. Daangaa hanga daangaatti miraa fi sagalee tokkoon mirgafi dantaa isaaf qabsaa’ee irra aanuu danda’eera. Nuti JSO tokkummaa Oromootti sirriitti amanna. Dhimmaa tokkummaa Oromoo irratti ejjennoo cimaa walfakkatuu qabna. Tokkummaafi dantaa Oromootiif dhaabbachuu, cimsuufi tiksuun dirqama lammii fi dhaabbilee Oromoo hunda ti. Waan kana ta’eef: 1.1. Tokkummaa Oromoo ijaaruu, tiksuufi daran cimsuudhaaf waliin taanee xiyyeeffannaan ni hojjanna. Dhimma Tokkummaa Oromoo irratti qaamolee hawaasa Oromoo kamiinuu waliin ni hojjanna. Keessayyuu haayyota, abbootii gadaa, jaarsolii biyyaa, qeerroo fi qarree, akkasumas mootummaa fi mit-mootummaa Oromoo waliin akkaataa Tokkummaa Oromoo cimu irratti hadheeffannee ni hojjanna. 1.2. Aggaammii Tokkummaa Oromoo irratti kallattii kamiinuu dhufuuf obsa tokko illee hin qabaannu; waloodhaan taanee dura dhabbachuudhaan
ni qolanna.Kewwata 2: Qeerroof Qarree Qeerroofi Qarreen humna Oromoo isa guddaa dha. Jijjiirama amma dhufe kana akka dhufuuf aarsaa ol’aanaa kanfaleera. Kanas fiduu kan danda’e Tokkummaa ofii fi Tokkummaa Oromoo eegee waan qabsaa’eef. Qeerroofi Qarreen of duraaf illee humna jijjiiramaafi abdii egeree Oromoo jennee amanna. Tokkummaa Qeerroofi Qarree tiksuuf dirqama Oromoo hundaa ta’uu qaba. Tokkummaa Qeerroofi Qarree tiksuun Tokkummaa Oromoo tiksuu akka ta’es hubatamuu qaba. Nuti JSO sochii fi gochaa Tokkummaa Qeerroofi Qarree miidhan kamirraa iyyuu of qoqqobuu qabna. Qaamolee Qeerroofi Qarree tokkummaa dhabsiisuufi maqaa balleessuuf yaalan kamuu waliin dura dhaabbannee irraa ni faccisna. 2.1. Qeerroofi Qarreen jijjiirama ammaa dhufe kana tiksuufis ta’e nagaafi tasgabbiin waaraafi dimookraasiin eegalame lafa akka qabatu, akkasumas dinagdee keessattis shoora isaa akka taphatu ni
jajjabeesina.2.2. Egereen ummata Oromoo Qeerroofi Qarree waan ta’eef tokkummaa Oromoo tiksuu keessatti gaheen isaa guddaadha. Kanaafu ejjennoo waloo JSO kanaafi safuufi laguu JSO hubatee akka hojiirraa olchu hubannoo akka argatu ni hojjenna. 2.3. Qeerroofi Qarreen hundee tokkummaa Oromoofi abdii egeree Oromoo waan ta’eef qaama Oromoo diiguuf hojjetan kamiifuu akka hin saaxilamne of-eeggannoo cimaa ni goona. Haala yeroos hubatee akka socho’uufi muuxannoo akka argatan gahee keenya ni baana. 2.4. Qeerroofi Qarreen jijjiirama ammaa jiru ittichuufis ta’e sirna dimookraasii lafa qabachissuuf heeraafi seera biyyattii kabajuufi akkasumas kabachiisuuf akka hojjetuuf naamusa, dandeettifi hubannoo isaanii cimsuu irratti ni hojjenna. 2.5. Qeerroofi Qarreen miseensa dhaaba siyaasaa kamiyyuu yoo ta’an iyyuu tokkumma qeerroofi qarree tiksuun tokkummaa Oromoo eeguufi egeree Oromoo galmaan gahuuf gaachana akka ta’an hubachisuun garagarummaa dhaaba siyaasaatiin okkorafi wal-qoodinsa akka hin uumne hubannoo isaanii cimisuu irratti ni hojjenna. Keewwata 3: Sabboonummaa Oromo 3.1. Sabboonummaan Oromoo seenaa, aadaa, sirna Gadaa fi Afaan Oromoo irratti ijaarame. Qabsoo fi egeree waliinii Oromootiifis humna guddaadha. Kanaaf seenaa Oromoo qorachuu fi beksisuun, aadaafi Afaan Oromoo dagagsuufi misoomsuun, sirna Gadaa kunuunsuufi ol baasanii mul’isuun Sabboonummaa Oromoo cimsuu ta’uu hubachuudhaan gahee keenya ni baana. Sabboonummaan Oromoo mirgaafi walqixxummaa sabootaafi sablamootaa biroo ni kabaja; akka wal-simus ni hojjenna. Sabootaafi sab-lammoota sabboonummaa Oromoo kabajan waliinis hariiroon obbolummaa akka cimuu ni hojjenna. 3.2. Bu’uurri tokkummaa Oromoo sabboonummaa Oromooti. Sabboonummaa Oromoo eeguun tokkummaa Oromoo ijaaruuf, tiksuufi kunuunsuu ta’uu ni amanna. Sabboonummaa Oromoo, Oromoo fi Oromiyaa ijaaruuf humna bakka bu’iinsa hin qabnedha. Kanaafis Sabboonummaa Oromoo akka dagaaguuf ni hojjanna. Sabboonummaa Oromoo diiguuf yookin laaffisuuf aggaammii godhamu kamuu waliin qolachuuf ni
hojjanna.Keewwata 4: Waa’ee Ce’umsaa fi Jijjiirama Jijjiiramni siyaas-dinagdee ammaan kana akka biyyatti dhufe bu’aa qabsoo ummata biyyattiti. Qabsoo kana keessatti ummatni Oromoo qooda olaanaa taphateera jechuun ni danda’ama; arsaa guddaas kaffaleera. Oromoon golee kam-jiru hundi gumaacha taasiseera. Kanaaf jijjiiramichi gumaacha hundaan kan dhufe ta’uu ni fudhanna. Gareen yookin qaamni tokko yookin muraasni qofaatti galata itti fudhatu miti. Kana waan
ta’eef:4.1. Jijjiiramichi gummaacha Oromoofi sabootaafi sab-lammoota biyyattii hundan, faayidaa ummata biyyattii hundaaf kan dhufe jennee amanna. Saba Oromootiifis ta’e sabootaafi sab-lammoota cunqurfamaa turan hundaaf carraa argamee hin beekne, carraa gaarii qabatee kan dhufe waan ta’eef jijjiiramicha milkeessuufi itichuun gahee hunda
keenyaa ti.4.2. Jijjiiramni kun haalaa fi sababa kamiinuu duubatti sigigaachuu yookin deebi’uu hin qabu. Jijjiiramichi duubatti deebi’uu jechuun bu’aan qabsoo ilmaan Oromoo duubatti akka deebi’eefi carraan saba keenyaaf uumame akka fashalatti fudhachuu qabna. Kana ammoo haalaa kamiinuu hayyamuu hin qabnu. Kanaaf jijjiiramicha ceesisuun dirqama hunda keenyaa ti. Kana dhugoomsuuf ammoo mootummaa fi paartii biyya geggeessuu waliin dhaabbannee ciminaan ni hojjanna. Mootummaanis qaamni hundi akka qooda fudhatan gochuu qaba. Jijjiirama kana ceesisuuf Mootummaan Naannoo Oromiyaafi dhaabbiilee siyaasaa Oromoo hundi wal tumsanii waliin mari’achaafi walhubachaa deemuu qabu. 4.3. Jijjiiramni kun ce’uufi itituu kan danda’u bifa dhaabbatummaa (institutionalized) yoo qabaateefi uummata keenya gara dakaa jiru bira yoo gahe dha. Jijjiiramichi akka lafa qabatu, darbees akka ce’uuf humna tokko taanee waliin dhaabbannee ni hojjanna. Hojii mootummaan gama kanaan hojjatus ni deggarra. Keessaayyuu jijjiiramichi caasaa mootummaa hundaa bira akka gahu, keessattuu gara caasaa dakaatti akka bu’uu ni deggarra. Uummannis jijjiiramicha lafa qabsiisuuf itti fufiinsaan akka deggaru gama keenyaan waan nurraa eegamu ni baana. Keewwata 5: Nagaa, Tasgabbii fi Ol’aantummaa Seeraa Ce’umsa kana milkeessuufis ta’ee jijjiiramicha haala waaraa ta’een dhugoomsuuf nagaa fi tasgabbiin sadarkaa naannoofi biyyaatti jiraachuun isaa dhimma murteessaa ta’a. Hojii nagaa buusuufi ol’aantummaa seeraa kabajuufi kabachiisuu dhimma dursa argachuu qabu ta’uu ni hubanna. Bu’ura kanaan: 5.1. Qe’een Oromoo nagaan oolee nagaan akka bulu; uummanni Oromoo hundi nagana bahee akka galuuf qaamolee dhimmi ilaallatu hundaa waliin
ni hojjanna.5.2. Nuti JSOs sochii siyaasaa taasisnu keessatti ol’aantummaa seera kabajnee socho’uuf dirqama akka qabnu ni hubanna. Bakka ol’aantummaan seeraa cabee argamettis itti gaafatamummaan akka mirkannaa’uuf ni tumsina. 5.3. Sochii mootummaan nagaa buusuufi ol’aantummaa seeraa kabachiisuuf taasisus ni deeggara. Olaantummaa seeraa kabachiisuufi nageenya ummataa mirkaneessuu irratti qaamni humnatti gargaaramuufi meeshaa waraanaa hidhachuuf mirga qabu mootummaa qofa akka tae ni amanna. Lammiileen meeshaa waraanaa hidhachuu kan qaban karaa seerri biyyattii hayyamuun qofa ta’uu akka qabus ni hubanna. Daldala kontirobaandii fi daddabarsa meeshaa waraanaa naannoo keenya keessattiis ta’e biyyatti keessatti geggeeffamu cimsinee ni balaalleffana; ittisuufis gahee keenya ni baana. 5.4. Qaamoleen mootummaa keessattuu qaamoleen nageenyaa fi seeraa, hojii isaan hojjattan daangaa seeraan taa’e keessatti akka ta’uu qabu ni hubachiifna. Bakka daangaan seeraa qaama kamiinuu irra tarametti mootumman itti gafatamummaa akka qabu ni hubachiisna. Maqaa olaantummaa seeraa kabachiisuu jedhu dawoo godhachuun dhiibbaan mirga namoomaafi dhiibbaan dhaabbiilee siyaasaa kamirrattiyyu akka hin geenye ni qabsoofna. 5.5. Ce’umsa kana milkeessuun qaamolee mootummaa bilisa ta’an ijaaruu gaafata. Wabiin mirga namoomaa fi sirna dimookiraasiis qaamolee cimoo fi bilisa ta’an ijaaruudha. Mootummaan caasaan nageenyaa fi seeraa siyaasa irraa bilisa ta’anii akka ijaaramaniifi gartumalessummaan akka hojjatan dandeettii isaanii cimsuu qaba. Kana malees qaamooleen mootummaa hundi tajaajila hawaasaaf kennan hundi babsiifi loogii malee seeraa, sirnaafi hojimaata jiru qofa irratti hundaa’uun tajaajila kennuu qabuu. Gama kanaan hojii hojjatamu cimee akka itti fufu ni deggarra. Keewwata 6: Ol’aantummaa Heeraa 6.1. Heerri seera ol’aanaa biyya tokkooti. Maddi aangoo mootummaa Heera biyyatti akka ta’ee fi sochiin mootummaas daangaa aangoo Heericha keessatti taa’en qofa akka ta’u ni amanna. Jijjiiramni amma taasifamaa jirus tumaalee Heerichaa karaa kabajeen geggeeffamuu akka qabu ni hubanna. Nuti JSO olaantummaa Heera biyyattii guutummaatti ni fudhanna; ni kabajna. 6.2. Tumaaleen Heericha fooyya’u qaban yoo jiraatan deemsa Heerichaa fi seeraan tumame eeggatee akka fooyya’uu danda’anis ni amanna. Kunis karaa ol’aantummaa Heerichaa kabajeefi marii qaamolee siyaasaafi hirtaa qaban hundaa fi hirmaannaa uummata bal’aatiin qofa
ta’uu qaba.6.3. Kanaan alatti gochaa Ol’aantummaa Heerichaa cabsuuf godhamu kamuu fudhatama hin qabaatu; duras ni dhaabbanna. 6.4. Kanneen Heericha humnaan diiguuf, karaa mul’ataafi hin mul’anneen socho’an, nuti JSO waliin taanee dura ni dhaabbanna. Qaamoolee Heericha irratti amantaa walfakkaataa qabanii waliinis hojjachuuf qophiidha. Keewwata 7: Sirna Federaalizimiifi Dimookiraasii 7.1. Itoophiyaan biyya sabaafi sab-lammii hedduuti. Sabaafi sab-lammiin biyyattii eenyummaa isaaniifi walqixxummaaf qabsaa’aa turaniiru. Itoophiyaan rakkoo keessa kan kuftee turte sirna sirrii mirga sabaafi sab-lammii kabachiisu danda’u tolfachuufi hojiirra oolchuu dadhabuudhaan akka ta’e ni hubanna. Kana irraa kan ka’e sirni federaaliizimii sabdaneessa (multinational federalism) Itoophiyaaf kan filannoo biraa hin qabnedha jennee ni amanna. Sirni federaalizimii biyyattiin itti ijaaramte kun bu’aa qabsoo ummata Oromooti jennees ni amamnna. Sirni federaalizimii dimookiraasii malee bu’aa akka hin buufnes sirriitti hubanna. 7.2. Sirna federaalizimii biyyatti keessatti sadarkaa federaalaatti sabootaafi sab-lammoota biroo waliin biyya bulchuu (shared rule) fi sadarkaa naannootti immo ofiin of bulchuun bu’ura sirnichaati jenne amanna. Bu’ura kanaan aangoon sadarkaa mootummaa federaalaatti bu’ura baayyina ummataatiin qoodamu qaba; kunis akka mirkaanaa’u qindoominaan ni hojjenna. 7.3. Sirni federalizimii sabdaneessa ta’e, sirna dimookiraasiin deggaramee, qabatamaan akka dhugoomufi hojiirra ooluuf waliin taanee ni hojjanna. Qaamolee amantaa walfakkaataa qabanii waliinis ni
hojjanna.7.4. Wabiin Itoophiyaa sirna dimookiraasii ijaaruu dha. Itoophiyaa sirnni dimookiraasii birmadummaan uummataa fi walabummaa lammiilee itti mirkannaa’e ijaaruun dirqama ta’a. Sirna dimookiraasii ijaaruuf ammoo dirree dimookiraasii bal’isuun, jaarmiyaalee siyaasaa walabumman akka socho’an haala mijeessuun, ol’aantummaa seeraaf bitamuu fi mirga lammiilee kabajuufi kabachiisuun dimmoota murteessoo ta’an keessaa isaan muraasa. Kanaaf ammoo mootummaa fi paartiin biyya bulchu qooda adda duree ni qabaatu. 7.5. Uummanni mootummaa ofiin filateen akka bulu, mootummaa ijaarrates to’achuu akka danda’uuf, filannoo ifaa, bilisaa fi haqa qabeessa ta’e geggeessuu tarkaanfii jalqabbii fudhatamuu qaban ta’uu ni beekama. Sagalee uummataa kabajuufi aangoo karaa nagaatiin walitti dabarsuudhaan dimookiraasii shaakaluu eegaluun hedduu murteessaa
ta’a.7.6. Murtii uummataa kabajuufi aangoon inni dhumaa kan uummataa ta’uu amananii fudhachuu fi itti hojjachuun dirqama ta’a. Qaamolee mootummaa fi miti-mootummaa ciccimoo sirna dimookiraasiif utubaa ta’an ijaaruu hedduu murteessaa ta’a. 7.7. Dimookraasiin Itoophiyaaf, Itoophiyaanis dimookiraasiidhaaf haaraa ta’uu danda’a. Sabni Oromoo garuu duudhaa fi sirna dimookraasiitiif haaraa miti. Sirni Gadaa Oromoo duudhaa dimookiraasii irratti kan ijaarame ta’uu addunyaanuu erga fudhatee bubbuleera. Duudhaalee sirni Gadaa ijaarsa sirna dimookraasii Itoophiyaa kanaa keessatti itti dhimma bahuun aadaa dimookiraasii saffisaan dagaagsuuf gumaacha cimaa akka qabu ni amanna. 7.8. Duudhaa Gadaan qabu uummata Oromoo akka itti dhimma bahatu, darbees Itoophiyaa ijaaruu keessatti gumaacha akka inni godhuuf ni hojjanna. Nuti JSO illee hariiroofi waldorgommii geggeessinu keessatti duudhaa Gadaatti dhimma bahuun barbaachisaa akka ta’e ni hubanna. Keewwata 8: Bilisummaa Qaamolee Seeraafi dhaabbiilee dimookrasii] 8.1. Manni murtii cimaa fi bilisa ta’e bu’uura dimookiraasiifi wabii bilisummaafi mirga lammiileeti. Qaamoleen nageenyaa fi seeraa loogii siyaasaa irraa bilisa ta’an qabaachuun sirna dimookiraasii gadidhaabuuf hedduu barbaachisoo dha. 8.2. Qaamoleen dimookirsaasii kan akka Boordii Filannoo, Koomishiinii Mirga Nammoomaa fi kan biroon illee cimuu qabu. 8.3. Manneen murtii, qaamolee seeraa fi nageenyaa, fi qaamolee dimookiraasii bilisa ta’an ijaaruufi cimsuun ce’umsa fi imala gara dimookiraasiitti taasifamuu tumsuu akka ta’e ni hubatna. Qaamolee kana bu’ura cimaa irratti ijaaruuf xiyyeefannoo kennee hojjachuun dirqama mootummaati jenne amanna. Nutis JSO dhimma kana irratti qooda nurraa eegamu bahuf qophiidha. 8.4. Nuti JSOs qaamolee kanaafi aangoo isaaniitiif beekamtii guutuu kennuun dandeettii cimsachaa akka deemaniif deggarsa barbaachisu ni
taasifna.8.5. Ijaarsa sirna dimookraasii keessatti qoodni miidyaalee bilisaa murteessaadha. Miidiyaaleen dhuunfaafi miidiyaaleen ummataa (public media) yeroo ammaa kana haqaafi al-loogummaatiin hojjecha akka hin jirre ni hubbanna. Adeemsi kun ijaarsa dimookraasiifi sirna federaalizimii sabdaneessaa biyyattiin ijaaruu yaaltuuf balaa guddaadha jennee amanna. Kanaaf miidiyaaleen walabaa ta’anii loogii malee ummata hunda walqixxee tajaajilaniifi itti gaafatamummaa qaban akka ijaaraman waltumsinee ni hojjenna. 8.6. Mediyaaleen ummataa qabeenya uummataa waan ta’aniif dhaabbilee siyaasaa hundumaa wal-qixaafi al-loogiitiin tajaajiluu akka qaban ni amanna, kunis akka mirkanaa’u ni hojjenna. Keewwata 9: Oromoo Gama Hundaan Aangessuu 9.1. Uummanni Oromoo bara dheeraaf dirree siyaasaa irraa maqfamee, dinagde fi hawaasummaa biyyattii irraa akka hin fayyadamne moggaatti qabamee uummata ture dha. Qabsoo taasiseen gama siyaasaatiin bu’aa akka laayyootti hin ilaalamne argatee jira. Hanga gaaffiin isaa guutummaatti deebi’utti qabsoo isaa itti fufuu qaba. Qabsoon inni godhu garuu siyaasa qofaatti daanga’uu hin qabu. Gaaffiin siyaasaa guutummaatti deebi’uu kan danda’u, Oromoon gama hundaanuu yoo aangeffamedha. Oromoo dinagdee fi haawaasummaadhaan aangessaa deemuu irratti waliin taanee xiyyeeffannoon ni hojjenna. 9.2. Ummatni keenya bal’inaan hiyyummaa keessa jiraata. Kan jiraatus baadiyyaa keessa hojii qonnaa fi horsiisaatiin. Hojii kanaan kan biraan haa hafuu oomisha nyaataan isa gahuu danda’u illee oomishachuu hin dandeenye. Kanuma omishatuufis gabaa fi gatii madaalawaa argachaa hin jiru. Ijoolleen Oromoo barattes hojii argachaa hin jirtu. Qeerroon mirga saba isaaf qabsaa’uuf karaatti ba’e ammallee hanga barbaadamu hojiitti hin galle, karaadhuma irra jira. Naannoo keenya keessatti hojii-dhabummaan haala yaadeessa akka ta’e ni hubbanna. Rakkoo kana furuuf mootummaan cinatti tumsa JSO fi qaamolee hawaasaa biroo hunda akka barbaadu itti amanna. 9.3. Hojii dhabdummaatiin walqabatee rakkoon cimaa jiru dhimma aadaa hojii ummata keenyaa keesumaayyuu dargaggoota keenyaati. Hojii xixiqqaa hojjechuu irraa kaasee carraa hojii jiru hunda daguuganii itti fayyadamuu irratti hanqinni hawaasa keenya bira jira. Hojii tuffachuun bal’inaan ni mul’ata. Kanaaf aadaa hojii hawaasa keenyaa, keesumaayyuu dargaggoota keenyaa guddisuufi dagaagsuu irratti nuti JSO tumsa nurraa eegamu hunda ni goona. 9.4. Oromon baadiyyaa keessa iyyummaan jiraachuu isa irraan kan ka’e humna siyaasaa fi dinagdee cimaa ta’uu osoo hin danda’in yeroo dheeraaf tureera. Waan kana ta’eef ummata keenya gama dinagdeefi hawaasummaan aangessuun dhimma yeroon itti hin kennamnedha. Nuti JSO Oromoon dhuunfaanis ta’ee gurmaa’ee sochii dinagdeefi hawaasummaa keessa akka galu, jabaatee akka hojjatu, waan nurraa barbaachisu
hundaa ni goona.9.5. Mootummaan uummata keenya sochii dinagdee fi hawaasummaa bal’aa keessa galchuuf haala mijeessuuf, carraa hojii bal’inaan magaalaafi baadiyyaatti uumuuf hojii hojjatu keessatti deggarsa barbaachisu ni
taasifna.9.6. Imaammata investimentiifi magaalaa (urbanization) irratti hanqinoota jiran waliin ilaallee akka fooyya’an ni hojjena. Investimentiin naannoo Oromiyaa keessatti godhamu haala fayyadamummaa hawaasa qe’ee mirkaaneessuun akkasumas eegumsa haala naannoo haala hin miineen akka geggeeffamu waltumsinee ni hojjenna. Investimentii geggeeffamu keessatti qonnaan bulaa Oromoo qabiyyee isaa qabatee akka hirmaatu ejjennoo tokkoon ni hojjena. 9.7. Investimentii biyya keessaafi alaa harkisuuf dhimmooti hudhaa ta’an kanneen akka bu’aa-ba’ii biirookrasii, faaynaansii ykn hojimaata bankiifi sirna gibraa (taxation system) akka fooyya’an wal deggarree ni hojjenna. Akkasumas babal’ina investimentii harkisuuf ol’aantummaa seeraa fi nageenyi amansiisaafi waaraa murteessaa waan ta’eef nageenya waaraafi haala miija’aa umuuf tumsaan ni dhaabbanna, ni hojjenna. Keewwata 10: Aadaa fi Afaan Oromo 10.1. Sabboonummaan Oromoo ibsituu eenyummaa isaa kan ta’an aadaa fi Afaan isaa jaallachuu irraa madda. Aadaa fi Afaan isaa tursiifachuufis bara hedduu qabsaa’e. Biyya kana keessatti haqummaan Afaanii jiraachuun dirqama. Kanaafis haqummaan afaanii biyyattii keessatti akka mirkanaa’u qindoominaan ni hojjenna. 10.2. Afaan Oromoo heeraanis gochaanis safartuu kamiinuu afaan hojii mootummaa fi afaan hariiroo hawaasummaa ta’uu wanti isa hanqisu akka hin jirre ni hubanna. Waan ta’eef Afaan Oromoo afaan hojii mootummaa federaalaa akka ta’u hadheeffannee waliin hojjanna. 10.3. Manneen hojii mootummaa federaalaa, dhaabbileen miti-mootummaafi dhuunfaa, magaalotaafi baadiyyaa Oromiyaa keessatti ummata keenyaaf Afaan Oromootiin tajaajila akka kennan taasisuuf ni hojjanna. Kun heeraanis gochaanis hojiirra ooluu qaba jennee amanna. 10.4. Oromoota naannoo Oromiyaa ala naannoolee biraa keesssa jiraatan afaan isaaniifi aadaa isaanii akka dagaagsatan, mirgi afaan isaaniitiin barachuu akka kabajamuuf wal tumsinee hojjenna. 10.5. Sabaafi sab-lammiin biroon Oromiyaa keessa jiraatan Afaan Oromoo fedhanii akka barataniifi itti dhimma bahan ni jajjabeessina. Naannoleefi sabaafi sablammiileen biroon ilaalcha gaarii Afaanichaaf akka qabaataniif irratti ni hojjanna. 10.6. Midiyaaleen Afaan Oromoo akka babal’atan ni tumsina. Kanneen ammaan kana Afaan Oromootti hin fayyadamne illee akka itti dhimma bahan ni jajjabeessina. Akka biyyaattis midiyaaleen hundi haqummaa afaanii sabaafi sab-lammoota akka eegan ni qabsoofna. Ogbarruu, Artiifi filmiin Oromoo akka dagaaguufi guddatu ni jajjabeesina. 10.7. Mootummaa fi qaamoleen barnootaa aadaa fi Afaan Oromoo guddisuuf xiyyeeffannaan akka hojjatan dhiibbaa ni goona; ni tumsinas. Keewwata 11: Lafa fi Daangaa Oromiyaa 11.1. Oromoof lafti isaa lafee isaati. Lafti guddinaafi dagaagina Oromoof qabeenya bu’uraafi murteessaadha. Bu’urri qabsoon Oromoo gaaffiiwwan abbaa biyyumma fi abbaa lafaa isaa ta’uun kan walqabatanidha. Sochiidhuma jijjiiramaa amma dhufe kana illee yoo ilaalle dhimmi dhiyeenyaan Oromoo daangaa hanga daangaatti sochoose saamicha lafaa isa mudatedha jechuun ni danda’ama. Kanaaf nuti JSO dhimma lafaa fi daangaa Oromoo kabachiisuu irratti ejjennoocimaan waliin hanga dhumaatti dhabbanna. 11.2. Saamichi lafaafi qubsummaa seeraa alaa lafa Oromoo irratti bifa adda addaatiin bal’inaan adeemsfamu kutannoon dura ni dhaabana. Daangaa Oromiyaa tokkummaan dhaabbanne ni kabachiisna. Uummatni naannoo dangaa irra jiraatan nagaa fi obbolummaan akka waliin jiraatan ni hojjenna. Qaamolee fi uummatoota biroo waliin dangaa irratti walittibu’iinsi yoo umame karaa nagaa furuuf ni hojjanna. Bifa kamiinu babal’ina seeraan ala daangaafi lafa Oromoo irratti geggeeffamu gonkummaa fudhatama kan hin qabne ta’uu isaa cimsinee
akeekkachiisna.11.3. Investimentiifi misoomni qaama kamiinuufi bifa kamiinuu naannoo Oromiyaatti geggeeffamu ummata Oromoo kan hirmaachise, abbaa lafummaa Oromoo kan mirkaneesseefi nageenyaa qabeenya umamaa naannoofi hawaasummaa kan mirkaneesse akka ta’u tokkummaan ni hojjenna. 11.4. Sababa babbal’ina magaalotaafi investimentiitiin kanaan dura ummata qabiyyee isaanii irraa buqqa’aniif kaffaltiin beenyaa kaffalame madaalawaa akka hin taane ni amanna. Ummatni sababa kanaan buqqaa’anis maatii isaanii waliin bittinnaa’anii jireenya gadadoo keessa jiru. Kanaaf lammiileen sababa kanaan miidhaman bifa amansiisaa ta’een akka deebi’anii jireenya isaan jaarataniif ni hojjanna. Gara fuulduraas imaammanni misoomaa, guddina magaalaafi fayyadama lafaa hirmannaa, fayyadamummaa qonnaan bulaa jiddu galeessa godhate akka ta’u ni qabsoofna. 11.5. Finfinneen Magaalaa gudditti Oromiyaafi teessoo mootummaa Itoophiyaati. Kana raggaasisuuf tokkummaan dhaabbannee ni hojjenna. 11.6. Saamicha lafaafi babal’ina seeraan alaa magaala Finfinneefi naannoo isheetti geggeeffamu ejjennoo tokkoon dura ni dhaabbana. 11.7. Qubsuma seeraan alaa Finfinneefi naannoo isheetti akkasumas naannoo Oromiyaa keessatti bifa qindaa’een geggeeffamuu dura ni dhaabbanna. Dhimma kana dhaabbisuuf mootummaan tarkaanfii seeraa akka fudhatuuf akka sirreessuuf dhiibbaafi deggarsa barbaachisu hundaa ni taasifna. Caasaa mootummaafi qaama biroo gochaa seeraan alaa kana keessaa harka qaban irratti tarkaanfii seeraan itti gaafatamummaa mirkanneessuu akka fudhatamuuf ni hojjanna. Keewwata 12: Hariiroo Sabaafi Sab-lammootaa 12.1. Oromiyaa keessa sabaafi sablammii hedduutu jiraata. Qubsumni Oromoos sabaafi sab-lammii biroon waliin kan wal dangeessudha. Oromoon miliyoona hedduun lakkaawwamus naannoolee sabaafi sab-lammii addaa addaa keessa jiraata. Dantaan Oromoo kan kabajamu, dantaan sabaafi sablammoota biroos kan kabajamu mirgaa walii waliif beekanii nagaan, walkabajaafi walhubannaan waliin jiraachuudhaan akka ta’e ni hubanna; ni hubachiisna. 12.2. Ummata Oromoo naannoolee biroo yookin sabaafi sab-lammii biroo keessa jiratan mirgi isaanii guutummaatti kabajamee akka jiraatan tokkummaan waliin hojjeena. Qe’eefi qabeenya isaaniirraa akka hin buqqaaneefis ni hojjanna. Ummatni qe’ee isaaniirraa buqqa’anis gara qe’ee isaaniitti akka deebi’an wal tumsinee hojjenna. 12.3. Sabaa fi sablammootni biroo naannoo keenyaa keessa jiraatanis mirgi isaanii guutmmaan kabajamee uummata Oromoo waliin walkabajuudhaan akka jiraataniif ni hojjanna. Lammiileen kun qe’eefi qabeenya isaniirraa akka hin buqqaaneef ni hojjanna. 12.4. Uummanni Oromoo sabaafi sablammii biroo waliin hariiroo obbolummaa qabaatee nagaafi bilisummaadhaan akka jiraatu qaamolee dhimmi ilaalu hundaa waliin ni hojjanna. Keewwata 13. Dhimmoota gaanfa Afriikaafi ummata Oromoo 13.1. Biyyootiin Gaanfa Afriikaa hiyyummaa, lolaafi gogiinsaan gaaga’amaa ta’uun kan beekamu yoo ta’u hariiroon biyyoota kana gidduu jirus wal shakkii, walitti bu’iinsaafi wal-muddiin kan guutamedha. Daangaa idil-addunyaan gidduu isaanii jiraatullee hariiroon qubsummaa uummatootaa daangaa ce’u bal’inaan jira. Kunis sababa wal shakkiifi walitti bu’iinsa naannoo kanaa ta’ee jira. Kana irraa kan ka’e nageenyifi tasgabbiin biyyaa tokkoo nageenyaafi tasgabbii biyya olla irratti hiika guddaa ni qabaata. Kanaaf rakkooleen biyyoota Gaanfa Afriikaa wal xaxaafi walitti hidhamaa waan ta’eef furmaata wal fakkaatu akka barbaaduufi wal tumsuun hojjetamuu akka qabu ni amannaa. Kanaaf nagaafi tasgabiin biyyoota Gaanfa Afriikaafi obbolummaan sabaafi sablammoota Gaanfa Afriikaa keessaa akka cimuufi nagaan waaraa akka bu’u wal tumsinee hojjenna. 13.2 Nageenyiifi tasgabbiin Itoophiyaa akka waliigalaattiifi nageenyiifi tasgabbiin Oromiyaa nageenyaafi tasgabbii biyyoota Gaanfa Afriikaa waliin walitti hidhamiinsa cimaa waan qabuuf hariiroo keenyaafi imaalli keenya dhimma kana yaada keessa akka galchu ni goona. Egereen ummattoota Gaanfa Afriikaa akka waliigalaatti egeree ummata Oromoo waliin kan walitti hidhate waan ta’eef ummata Oromoofii ummattootaafi biyyoota Gaanfa Afriikaaa gidduutti hariiroo obbolummaafi wal hubannoo akka umaamu waliin hojjenna. Keewwata 14: Waltajjii Idilee JSO, Haayyotaafi Qaamoolee Hawaasaa
/Civic Society/Haala yeroo xinxaluun hubbannoo walfakkaatu qabaachuuf kan fayyadu waltajjii idilee kan hoggantootti dhaabbiilee siyaasaa, haayyotni/beektotni Oromoofi qaamoleen hawaasaa adda addaa (civic society) fi namooti beekamoo itti hirmaatan hundeeffachuun barbaachisaa ta’uu itti amanna. 14.1. Haala yeroofi jijjiirama yeroo irraa gara yerootti umamu xinxaluun eegeree Oromoo akeekuuf, jijjiirama ammaa eegalame itti fufsiisuu fi itichuuf, tokkummaa ummata Oromoo tiksuuf waltajjiin idlee jaarmiyaalee siyaasaa Oromoofi haayyota Oromoofi dhaabbiilee hawaasaa/civic society/ dhaabbiin qabaachuun murteessaadha. Waltajjii idlee kun ji’a tokkotti yeroo tokko ni geggeeffama. 14.2. Waltajjii idilee kun qorannoowwan dhimma siyaasa, dinagdee, hawaasaaummaa Oromoofi gamaggama haala yeroo biyyaattiif naannoo Oromiyaa irratti kan xiyyeeffatu ta’a. KEEWWATA 15: Hundeeffama Gola Marii Hogganotaa Jaarmayaalee Siyaasaa
OromooJijjiirama amma eegale kana wal bira dhaabbanne ceesisuun qabsoo haqa Oromoofi ummata Oromootiif faayidaa guddaa qaba. Yeroo murteessaa kana keessatti qabsoo Oromoo milkeessuuf akkasumas Ejjennoo Waloo kana hojiirra oolchuuf, JSO gidduutti ilaafi ilaamee uumuuf, hanqinootaafi doggoggora umaman sirreessuuf, akkasumas haala qabatamaa yeroo waliin gamaggamuufi wal-hubachiisuuf qaama olaanaa hundeessuun barbaachisaa ta’ee argameera. Bu’ura kanaan: 15.1. Gola Marii Hoggansa Jaarmiyaale Siyaasa Oromoo (Oromo Leadership Council) hundeeffachuuf waliigalleerra. 15.2. Gola Marii Hoggansa Jaarmiyaale Siyaasa Oromoo (Oromo Leadership Council) kun waltajjii idilee hoggantoota olaanaa dhaabaa (hayyu dureewwan) irratti hirmaatan ta’a. 15.3 Hundeeffamaafi Hojimaata Gola Marii kanaa ilaalchisee Gola Marichaa dambii of danda’e ni qopheeffata.
45.756690
4.868168
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*
Posted in: OduuJAAL DAAWUD IBSAA:FEDHII FI FAAYIDAA OROMOO KABACHIISUUF WALIIN TARKAANFACHUUN MURTEESSADHA JEDHAN . By Bonsa on October 3,
2019
| Leave a commentHayyu dureen ABO fi miseensi Gaaddisa Hoggansa Oromoo Jaal Daawud Ibsaan baga Irreecha wareegamaan argame geessan jedhaniiru. Irreechi nagayaan akka xumuramu ummata Oromoo fi saboota kaanifis waamicha dhiyeessaniiru. Federaaliizimii sabdaneessa kabaje mirkaneessuu keessatti bara chaartara duraa eegalee ABOn ga’ee olaanaa qaba ture jedhaniiru. Bulchiinsi naannoo amma biyyattiirratti hojiirra oolaa jiruu fi biyyattiin sirna federaaliizimii fooyya’aa akka hordoftu ummata kaan waliin qabsaa’aa turreerra jedhan. Federaaliizimiin akka hin laafne waloon hojjechuun jaarmiyaalee Oromoo qofaaf kan dhiisamu osoo hin taane, saboonni kaanis nu waliin hojjechuu qabuun dhaaman. Federaaliizimii diiguuf carraaqun, biyyattii bittinsuu fi balleessudha; amma kan nurraa eegamu fedhii Oromoos kabachiisnee fedhii saboota kaaniis eegsisuudha jedhaniiru. Oromoon fedhii fi mirgi isaa galma akka ga’uuf qabsoo baroota dheeraa gaggeessera, kana ammoo nuti wal gufachiisuun dura dhaabbachuu
hin qabnu jedhan.Walta’iinsi ammaa kun galma akka ga’u ummannilee nu cinaa dhaabbachuu qabnaan waamicha dhiyeessaniiru. Boqannaa qabsoo kanarratti waldhageettiin, wal ijaaruun socho’uun jaarmiyaalee siyaasatiif murteessadhas jedhaniiru.
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*Posted in: Uncategorized SEENAA OROMOO GULLALLEE By Bonsa on September
8, 2019
|
Leave a commentSeenaan Oromoo Gullallee akkuma seenaa Oromoota kaanii nama gaddisiisa, nama boochisa, haaridhaan ilkaan nama ciniinnachiisee, xiiqii garaa nama kaayee, booree baafachuuf, jechuun biyya ofii deebisanii harkatti galfachuuf nama kakkaasa. Kanaafuu, nama boochisas
nama boonsisasi!Raasaa kana (jidduu kana) namoonni keenya tokko tokko waayee dhuma kanaa irratti yaada ciccimaa fi barreeffama (material) kana irratti argatan nuu dabarsaniiti jiru. Keessumaayyuu barreeffamni karaa Dr. Makuraa Bulchaa argame gammachiisaa dha. Waraqata isaa kana otoo namoonni yeroo qaban gara afaan Oromootti hiikanii, akkuma inni jedhe karaa beektaniin warra biyyaatii ergamee hedduu gaarii dha. Har’a ijoolleen Oromoo kan miliyoonaan lakkaawamantu dheebuu barreeffatoota afaan keenyaan bayanii qabu. Amma ennaa warraaqaa jiran kana immoo kan akkanaa, kan namni oggaa warri Minilik biyya keenya gubu, nama keenya gorra’u, dachee barbadeessee loonillee gadoochuu wajjin deemee, argee barreesse kana argata! niitoo dubbisan baay’ee isaan gargaara. Waan hundaafuu, akkuma obboleessi keenya kun jedhe, nuti “lamenting” guddifnee jirraa, mee kana dhiifnee karaa biyyaas karaa alaas warraaqnee, uummata keenya isa itti duulamaa jiru maddii ijaajjineetoo, haa sochoonu! Nuti hunduu akka kanaan duraatti qabsoo bilisummaa saba keenyaa adeemsisuu akka hin dandeenye, daran beekuu qabna. Addunyaa geeddaramte tana keessatti nutis geeddaramuu qabna. Akkuma Dr. Asaffaa Jaalataa sirriitti kaaye, “the politics of common sense”-n bilisummaa keenya gonfachuu hin dandeenyu. Dammaqiinsa sabaa, Oromummaa, kan ammaa caala gabbifnee, tokkummaa ijaarsota keenya isa bu’ureeffame (ULFO) sirriitti cimsineetoo, qabsoo sirriitti ijaaramee qindeeffame adeemsisuun dirqama. Dirqama kana tahu waan karaan biraa hin jirreefi. Hunduu akkanumatti harqoota koloneeffattootaa caccabsee of irraa ! darbate. Nutis harqoota kononeeffattoota Abas haa akkanumtti hurreessinee darbachuu qabna. Yoo akka kanaa olitti ibsame goone qofa, jara meeshaa waraanaa isa ammayyaa hidhatee nuttu duule, hammas ittuma fufee nutti duulaa jiru kana, kan of irraa faccisuu dandeenyu. Seenaan Shaggar-Finfinnee seenaa Oromoota isa marsanii jiran, keessumaayyuu seenaa Oromoo Gullallee wajjin walqabata. Oromoonni Shaggar marsanii jiran: Gullallee, Eekkaa, Galaan, Sulutaa fi Meettaa Aabbuu ti. Kana keessa Gullallee fi Eekkaan Shaggar keessas jiraatuyyu, jechuun akka biyya lammiin tokko irra jiruutti. Hammas isaan lafa irraa duguuganee fuxuun, koloneeffattoota keenyyaa hin taane, akka gurmee fi namtokkeettis Shaggar keessa ni jiraatu. Oromoon Gullallee akkamitti waraana Minilik dura akka dhaabatee, of irraa ittisee, boodas humna qawwee ibiddaatiin akka moyamee, boodas Shaggar keessaa akka itti buqqifame, kanaa gaditti gabaabinaan addeef! fama. Oromoon Shaggar-Finfinnee irraa buqqifamee hari’amuun (ethnic cleansing) kan jalqabamee har’aa mitii waggaa dhibba dura. Inni har’aa kun yoo roorriftuuwwan Abashaatii fiixan baye, isa lammaffaa taha. Ammas taanan kan jalqabame, erga warri Wayyaanee “raroo keessan xaxaddhaatii nurraa bayaa!”, warra OPDO-tiin jedhaniiyyii miti.
REPORT THIS ADOromoon keenya kan dubbiin hin galleef, “Shaggar keenya babaldhate” jedheetoo, warra Abashaa wajjin burraaqa. Ammoo inni dubbiin ganamumaan galeef, akka jagnicha Oromoo isa durii, akka Abbishee Garbaa quba ofii nyaataa jira. Akkuma Shaggar babaldhaachaa deemu qeyeen Oromoota naannoo kanaa buqqaa’aa deema. Dhuguma Londonis, Barliinis, Kaayiroonis, Waashingitan Diisiis … ganda qotee bulaa buqqiseeti babaldhate. Ammoo inni kun seeraan beekamee, namoonni buqqifamanis gaafatamanii, wanni hedduu kennameefiti. Dabaleesoo, kan buqqa’us kan bakka is! a buqqa’ee qubatus uummatuma tokko. Keenya garuu, kan buqqa’u gan da Oromoo ti; kan dhufee achi qubatu warra Abashaa ti. Gandi Oromoo tokko oggaa buqqa’u, aadaa fi seenaa Oromootu wajjin buqqa’a. Silaa Shaggar dalgamalee, ol hin ijaaramu, manni dhoqqee Buraayyuu irraa kaasee Aqaaqii Basaqaa gayee jira. Kun immoo baatii baatiin Oromoo naannoo kanaa irratti raawwatamaa jira. Gullalleen fi Eekkaan buqqifama durattii irraa hafee, kunoo amma ijuma keenya duratti buqqifamaa jira. Kanas Oromoonni kun tole jedhanii hin fudhanne. Gara waggaa torbaatii kaasee ofi irraa faccisaati jiru. Ammoo kan isaan dhagawu, kan isanii birmatu, kan waayee kanaa illee addunyaa dhageessiseef hin jiru. Uummanni kun waldaa gandaatiin ijaaramee, yaa’ii ofii irratti murtii dabarsee, mana marii Shaggar dura dhaabatee jira. Garuu, manni marii Shaggar kunis foolisii itti duulchisee isaan buqqiseeti jira. Kuni Oromoota Naannoo Buraayyuu (Gullallee), naannoo Garjii (Eekkaa), naannoo Boolee fi Laaftoo (Gullallee! ) fa irratti raawwatamee jira. Ammallee ittima fufeetoo jira. Kun cufti yommuu tahu, warri OPDO isaan hin gargaarre. Ilaa gandeen kun kan turan gariin hammas kan jiran “Bulchiinsa Shaggar” jala otoo hin tayin, Oromiyaa jala. Oromiyaan warra OPDO immoo, Oromiyaa uummata ofiitii dhaabattu otoo hin taane, Oromiyaa kophee koloneeffattootaa fi maxxantoota isaanii jala jirtuu ti. Warri Amaaraa Shaggar yeroo duraa karaa mara hammaa kiilomeetira 50-tti babaldhisuuf, kan karoora baafatan jabana Darguu ti. Karaa hundaa kiilomeetira 50 jechuun: karaa Salaalee magaalaa Caancoo fi Sulultaa dabree hamma laga Dubar-itti, karaa Amboo hamma Ijeree (“Addis Alam”)-tti, karaa Walisoo hamma Tajiitti, karaa Sooddooo hamma Malkaa Qunxureetti, karaa Adaamaa hamma Bishooftuutti, karaa Abbichuu hamma Bakeetti. Kuni sagantaa isanii isa duraati malee, booda babaldhisani! i “mootummaa naannoo Addis Ababa” jedhaniitoo, Shaggar-Finfinnee& nbsp;biyya Amaaraa isa Manjee (Manz) wajjin walqabsiisuufi. Ammaa egaa, oftuultonni Amaaraa isa bara Darguu galmee keessaa baasanii Wayyaaneetti kennaa jiru. Mallasis warra Amaaraa ofitti harkisuuf, dabalees fedhii warra isaatii eeguuf, kana haaromsee itti ka’e. Mee gama biraatti otoo hin ceyin, kan kanaan dura basee tokko keessaan kanaa gaditti waa isiin dhiyeessa. Kanan ammaaf isiinii dhiyeessu, walaloota uummata Oromoo kanan naannoo Tuulamaa fi Maccaa (“Shawaa”) irraa walitti qabee, boodas san keessaa waan tokko tokko baase keessaan lamaan isaanii duwwaa isiniif dhiiyeessa. Kunis (“On Some Oromo Historical Poems; Tamene Bitima, in: PAIDEUMA 29, 1983, pp. 317-325” keessaa yoo tahu, inni Dr. Makuraa dhan dhiyaate jechuun, “No more Standing on Entotto” jedhumu kanuma keessaa fuudhame. Barreeffanni (article) kun ke! essaa fuudhame, kitaaba biraa keessatti bawuuf mana maxxansaa jiraatii, waan booda argattaniif mee
xiqqoo naa obsaa.
REPORT THIS ADAmmoo akkuman kanaa olitti jedhe, wanni kun yoo afaan Oromootinis baye, ijoolleen Oromoo biyya jiran waan dhimma ittiin bawuu dandayaniif, afaanota lachanuu mee kunoo: a) Inxooxxoo dhaabatanii caffee gallaaluun hafe Finfinnee loon geessanii hora obaasuun hafe. Tulluu Daalattiirratti yaa’iin Gullallee hafe.
Gafarsatti dabraniiqoraan cabsuunis hafe.
Hurufa Boobiirrattijabbilee yaasuun hafe. Bara jarri dhufanii loon teenyas indhumanii. Idda Mashashaan dhufee birmadummaanis hafe. No more standing on Intotto, to look down at the pasture below, No more taking cattle to Finfinnee, to water at the mineral spring. No more gathering on Tulluu Daalattii, where the Gullallee assembly
used to meet.No more going beyond Gafarsa, to chop firewood. No more taking calves, to the meadow of Hurufa Boombii. The year the enemy came, our cattle were consumed. Since Mashasha came, freedom has vanished. Walaloon sun kana yoo tahu, miiljaleewwan (footnotes) hedduu of jalaa qaba. Isaan keessayyis isaan haala ammatii nu gargaaran mee haa ilaallu. Kanas akkuma oggaa san afaan Ingiliziitiin barreeffamettan isiinii dhiyeessa. Afaan Oromootiin immoo waa isinii dabaluun kiyya
hin oolle.1) Tulluu Daalattii is a hill in Finfinnee, where later Menilek’s “Talaqu-Betamengist”(— mana mootummaa isa amma Mallas keessa jiraatu, isa Araat Kiiloo jechuu dha) was built. The hill was a place where the general assembly of Gullallee took place within the “gadaa” system. ! 2) Hurufa Boombii was a meadow (the later “jan-med”) w hich the Gullallee people used as a grazing area for their cattle. Boombbii = beetle. Waan boombiin dhoqqee loonii barbaachaaf, achitti baay’attuuf, hurufa boombii jedhaniini. 3) Jarri meens those people, but in this verse it means the nafxanyaas, i.e. Menilek’s generals and soldiers who occupied the Oromo, Sidaama, Guraagee, Hadiyyaa, Walaayitaa etc. territories in the last quarter of the 19th century. 4) Dajjac Mashasha Seifu was Menilek’s general (his brother’s son). He led the first expedition against the small Oromo state (Muslem in faith) of Darraa, between Abbay (the Blue Nile) and the kingdom of Shawa in 1875, but was defeated by the Darraa army led by Hasanu Waday. Later, Darraa was defeated by another expedition. Mashasha suppressed the Gullallee uprising of 1878. Ka’iisa Gullallee kan illee boodan isinii ibisa. Goota gaggabaa kan jedha! mu Hasanuu Waday, Abbaa Kuraaraa jedhameetoo, maqaa farda isaatiin beekama. Erga warraanni Minilik isa moye, “harka koo diinatti hin kennu, farda koo diinni hin yaabbatu” jedhee farda isa ajjeesee, ofis ajjeesee, seenaa Oromoo kan gara isaatiin jiru dhiigaan ofiitiin
barreessee dabre.
REPORT THIS ADb) Cufaakoo cufaakoo
cufaa jalan bulaa.Yaa leenca Gullallee dur sumayyuu abdannee.
Tufaakoo TufaakooTufaa yaalmaa Munaa. My barricade, my barricade I live under your protection. The shield of Gullallee, the sustainer of our hope. My barricade, my barricade, Tufaa, the son of Munaa. 1) Tufaa Munaa was the leader of Gullallee who fo! ught against Menilek. Tufaa Munaa baay’ee b eekamaa dha. Har’ayyuu maqaan isaa kaafemee ittiin dhiichifama, ittiin geerrarama. Gafarsi bakki Shaggar bishaan boombaa irraa argatu har’as uummata keenyaan Gafarsa Tufaa Munaa jedhameeti beekama. Barruu armaan olii kana keessatti waayee Oromoota naannoo Shaggar-Finfinnee turanii fi ammas jiraniin kaase. Daangaa dira Shaggar irraa fi gariin isaan Shaggar keessas kan jiran: Gullallee, Eekkaa, Meettaa Aabbuu fi Sululta. Xiqqoo irraa hiiqanii immoo Meettaa Hoolotaa, Meettaa Roobii, Bachoo fi Galaani. Warri kun hunduu! ilmaan Oromoo Tuulamaa ti. Ilmaan Tuulamaa warri hafani immoo: Jirruu , Abbichuu, Jidda, Darraa, Jaarso, Yaayyaa, Oborraa, Muloo, Ada’a Liiban, Ada’a Waayyuu, Ada’a Bargaa, Gombichuu, Sooddo fa’i. Salaale maqaa biyyaa ti malee, maqaa gosaa miti warri jedhan jiru. Ta’us Salaale farfamticha keessa Oborraa, Yaayyaa fi Jaarso faatu jira. Oromoon “ilmaan Tuulama ti”. “ilmaan Maccaa ti” oggaa jedhu, ilmaan ilmaan Tuulamaa, ilmaan ilmaan Maccaas walitti qabeeti. Isa irraa maddan jechuu dha malee, abbaa qofaa miti. Tuulama keessa hangafni Galaani. Tuulamni caffee Tuulma guutuu, Odaa Nabee qaba. Odaa Nabee Shaggar-Finfinnee irraa gara bahaatti kiilomeetira 40 irratti argama. Naannoo lafa eebbaa naannoo magaalaa Bishooftuu, magaalattii Duukam irraa gara fuula Bachootti xiqqoo hiiqee jira. Akka durii seera tumameen biyya hin bulchu malee, ammas abbaan bokkuu ni jira.
REPORT THIS ADUummata Oromoo isa naannoo Tuulamaa fi Maccaa kanatti warri Abashaa kan duuluu jalqaban bara akaakayyuu Minilik bara mooticha Saahila Sillaasee (1813-1847) dura. Ammoo kan meeshaa waraanaa isa ammayyaa Biyya Faranjii, Oroppaa, irraa argate isa ture. Amaarri naannoo Manjee (Manz) farda Oromoo dura dhaabachuu daddhabee lafa fardi Oromoo fi eeboon Oromoo hin qaqqabne, lafa gaara gubbaa kan hallayyaan marfamee jirutti baqatee, bara dheeraa achi ture. Biyya obbolaa isaatii Goojjam, Gondorii fi Amaaraa-Saayinti naannoo Manjee wajjin daangaa hin qabu ture. Ammas hin qabu. Jidduu naannoo Manjee fi Biyya Amaaraa isa kaanii Oromoota Darraa fi Boorana Wallootu jira. Biyyi hallayyaa kun, Manjeen tokkummaa hin qabu ture. Booda baalabbaanni isaanii tokko tokko wal isaan taasuuf yaalani. Boodas abbaan Saahila Sillaasee tokko isaan godhee yeroo duraaf mootii ofiin jedhee Oromootti duuluu jalqabe.! Ta’us Oromoo mowuu hin dandeenye. Jabana Saahila Sillaasee imaltoonni fi misiyoononni Faranjii naannoo Manjee, Shawaa seenu jalqabani. Innis meeshaa waraanaa isaan irraa argateen Oromootti duuluu isa abbaan isaa jalqabee, daddhabe itti fufe. Ammaa egaa jarri Manjee qawwee argannaan “jagnoomanii”, Tuulamaa bira dabraniyyuu Oromoo Karrayyuu, Oromoo Arsii, uummata Guraagee, fi Oromoo Maccaa naannoo Jalduu faatti duuluu egalani. Yommuu Gondor dhaqan Oromoo Darraa fi Boorana Wallootii gabbara biyya keessa dabruu kan dur baasan, amma didani. Faranjonni Ankoobar, ganda teessoo Saahila Sillaasee irraa gara Gondor ennaa deeman, abbaa biyyaa Boorana Walloo, Adaraa Billee-tii akka horii kellaa baasanii dabraniiyyu kitaabameetoo jira. Egaa, akka mangoddoon Oromoo himanitti Amaarri Manjee inni duratti “gooroo koranii yaa Abbichuu! Yaa Abbichuu!”, yoo jedhan wareeree qaalaatti oldacha! ‘u”, qawwee Faranjii argannaan jabaatee Oromootti duuluu itti fufe. Tahus Oromoon yoom isaanii bosoqqee tahe, akka dhagaa itti jabaate malee! Keessumaayyuu Darraa, Salaale, Abbichuu fi Galaan bara dheeraa Amaara Manjee of irraa ittisaa turani. Akka Oromoon jedhu, “ulee cabe furatu keessa seenaa”, ta’eeti malee otoo isaanis akka durii, Oromoon biraas akka durii tokkummaa ofii eeganii, jarri qawwee argatus akkana taya hin ture. Naannoo Tuulamaa fi Maccaatti keessumaa Jidda, Abbichuu, Jirruu fi Galaanitti “Galaan oggaa torba Abbichuu moye. Abbichuunimmoo oggaa kudha torba Sidaama moye” jedhama. Isaan ulee cabe, jechuun Oromoo gosa gosaan wali-hire argatanii itti duulalni, mowuullee jalqabani. Goobana Daaccee gosa ofiitiin waldhabe argatanii, dursanii Abbichuu akkasitti isaan ollachiisaa turetti duulanii humna qawweetiin qabatani.
REPORT THIS ADAmma gara isa kaanefiitti, gara Shaggar-Finfinneetti haa deebinu. Dur Shagg! ar jedhamee kan beekamuuyyu, naannoo gaara Hococaa (kan Shaggar karaa lixaatiin daangessu) fi gaara Erer, gooroo Sulultaa (Inxooxxoo irraa kaasee kan hamma Marfataatti jiru) fi tulluu Furii jidduu jiru. Finfinneen immoo Shaggar keessaa naannoo xiqqoo Horri Finfinnee jiru. Naannoo amma “Filwuha”, “Masqal Addababay”, “Biherawi”, fi Istaadiyooma jedhamu. Shaggar guutuu kan ture Oromoo Gullallee ti. Ammoo Gullalleen karaa tokko tokko keessumaa karaa fuula Amboo, Koloboo (“Mannaaggashaa”) dabree gadii hiiqee, Bacho Badiittiin walqabata. Dabalees karaa fuula Walloo Oromoo Eekkaatu ture (jirasi). Laga Qabbanaa (isa embaasiin Biritaaniyaa fi Rusiyaa bira jiru) irraa jalqabee bakka har’a Amaarri “Yekka” jedhuu fi Kotobee, Garjii gara kaabaa dabree, Kaarra Halloo qaari’ee Sandaa fi Laga Daadhii-tiin ceyee hamma magaalaa Bakkeetti jira. Dabalees Gullalleetti karaa bahaa fi kibbaa kan aanu Galaani; karaa kaabaa Sululta; karaa lixaa Meettaa Aaabbuu fi Bachoo Badii ti. ! Gosni Oromoo kun cufti jechuun: Meettaan, Sululti, Eekkaan, Galaan fi Gullalleen loon isaa hora Finfinnee obaafata.Yoo xiqqaate waggaatti yeroo tokko, yookaan immoo yeroo lama, Birraa fi Harfaasaa loon isaa hora geeffata. Abbaan horaa nama yaa’iin Gullallee file, lammii Gullallee ti. Abbaan horaa akka namni dabaree isaa eeggatee obaafatu godha. Saanis, namnis walitti hin bu’u jechuu dha. Kana kan taasisu immoo seera gadaa ti. Bishaan lafa keessaa burqu kun kan namaa fi kan sa’aa jedhameeti, bakka lamatti qoodama. Kan horiin dhugu hora. Kunis akaakuu hedduutti qoodama: caancoo, boolee, boojjii faa. Kan namni dhugu immoo amboo jedhama. Kan namni dhiqatu garuu, finfina jedhama. Jechayyaan finfinnee jedhamu isa kana irraayyi baye. Ammoo finfinneen finfina (“xabala”) namni dhiqatu callaa otoo hin taane, finfina laf a keessaa burqee ol utaalu. Isa afaan Xaaliyaanitiin fontana, afaan Ingiliziitiin fountain jedhamutti dhiyaata. Hiikkoon isaa inni guutuun: a) a fountain of hot mineral water b) a place which has
several springs.Horri fi finfinni Shaggar kan naannoo biraa caala namaa fi horiif qoricha jedhamaayyu. Finfinni kun dhiqannaan dhibeef qoricha. Dhugnaan immoo dhibee garaa keessaa baasa. Har’a illee finfina Shaggar, kan Soodaree fi kan Walisoo yoo dhiqatan akka nama dhadhaa dibateetti nama
cululuqsa jedhma.Naannoon Shaggar lafti isaa jidhaa dha. Shaggar irraa kaasee hamma Bishooftuutti gaarran dheddheeroo akka Hococa, Erer, Furii, Daalota, Cuqqaalaa faatu jira. Kana malees tulluuwwan baay’een asisi, achis faffacaynii argamu. Naannoo kun malkaawwanii fi laggeenis danuu qaba. Araddaa irreechaa baay’eetu ture. Gariin har’! as ni jiru. Shaggar “lafa horaa, lafa tolaa” jedhamaayyu. Lafa tolaa jechuun lafa gaarran isaa koranii, laggeen isa bu’anii, malkaawwan isaa dhaqanii yoo Waaqa guddicha, “gurraacha garaa gurraachaa, tokkicha maqaa dhibbaa” kadhatan namaaf dhagayama jedhama. Dabaleesoo galmoota eebbaa hedduutu naannoo kanatti argamaayyu. Kana keessa kan har’umaa jiru, galmi Haadha Abbayyii asuma gaara Hococaa jala, magaalaa Daalattii (“Alam Gana”) har’aa irraa xiqqoo siqee argama. Erga koloneeffattoonni Abashaa biyya keenya qabatanii immoo bakka dur ayyaanni Oromoo itti kabajamu, taabota isaanitu dhaabate. Bakka ayyaana keenyaa, bakka aadaa keenyaa, bakka seera keenyaa, bakka afaan keenyaa kan isaanitu bu’e jechuu dha. Ginni bittuu Abashaa kun kan dur abbootii isaanii jalaa milqee hafetti, amma ka’aa jiru. Akka uummanni keenya jedhutti jarri “safuu Waaqaa” hin beekne kun karaa hund! aa saba keenyatti duulaa jiru. Sagantaan isaan saba keenyaaf qaban isa har’a Shaggar-Finfinneetti aggaamame duwwaa miti. biyya teenya, Oromiyaa cicciratanii fudhatanii, kaanis cicciranii abbaa fe’aniif kennaati jiru. Magaalaawwan Oromiyaa isaan gurguddoo kan akka Jimmaa, Asallaa, Gobbaa, Adaamaa, Bishooftuu, Mattuu, Shashamannee faa akka Dirree Dhawaa teenyaa gochuufi. Kuni kan dhaabatu qabsoo saba keenyaa kan sirriitti ijaaramee, sirriittis qindaawe duwwaani. Kanan amma isiniif dhiyeessu immoo, qabsoo diddaa uummata Oromoo isa kan Gullallee keessaa hamma tokko duwwaa dha. Uummanni Oromoo erga harqoota koloneeffattoota Abashaa jala seenee, yoo sadarkaa biyyaatti walqabachuu baatellee, kan dammaqiins! i fi humni isaa isaaf hayyaame deemseeti jira. Ammoo akkaan garri caalu hin barreeffamne. Innin har’a isinii dhiyeessu kun yoo gabaabaa ta’eyyuu, irraayyi waa
baranna jedheetani.
REPORT THIS ADKA’IISA OROMO GULLALLEE ISA BARA 1878 Oromoon Gullallee bara dheeraa waraanaa mootummaa Abashaa of irraa faccisaa ture. Isa xixxiqaa yoo dhiifne yeroo lama, waraana isatti duule of irraa deebisee jira. Ammoo dubbiin meeshaa waraanaa isa ammayyaa irratti kan hundaaye, waan tayeef, waraana isa sadaffaa
irratti moyame.Sana dura Goobana Daccee Minilik wajjin dhaabatee, erga Oromoo Abbichuu, Jirruu fi Galaan faa cabse, Oromoota Tuulamaa fi Maccaatti jaarsa ergee, akka Minilik dura hin! dhaabanne gochuuf yaale. Kan inni jedhus: nuti fi warri Sidaamaa bara dheeraa wallollee, wal-madeessinee jirra. Isaan amma qawwee argatanii nuti garuu, homaa of harkaa hin qabnu. Nutumtuu gosa gosaan wallolaa jirra. Kanaa mannaa koottaa nuti tokkummaa Oromoo dhaabaneeti, isaan wajjinis nagaan fi walqixxummaan jiraannaa! Ammoo durreewwan Oromoo baay’een tokkummaa Oromoo inni kaase, yoo jaalatan illee isa Amaara wajjin taana jedhu hin jaalanne. Isas amanuu hin dandeenye. Booda Oromoonni “yoo tokkummaa Oromoo feete kophaa kee koottu! Diina harkiftee nutti hin dhufini. Yoo isaan wajjin dhuftee, isaan jala nu galchuu barbaadde, nuti si dura dhaabanna.”, jedhaniini. Innis gorsa isaanii hin dhageenye; isaanis dhaamsa isaa hin fudhanne. Warri Minilik in dhufu, Oromoon immoo of irraa deebisa. Kuni waggaa baay’ee fudhate. Minilik inni Oromoo Abbichuu bara 1868 keessa qabate, Oromiyaa guutuu qabachuuf waggaa 31 irraa fudhate. Kunis inni dhumaa Oromoo Booranaa isa bara 1899
qabatame.Waraanni Minilik inni yeroo lama Oromoo Gullalleetin moyame, isa sadaffaa irratti akkaan hidhatee itti dhufe. Gullalleen waraanaa dhufaa jiru dhageyee, yaa’ii waame. Yaa’iin kun waltajjii Shaggar bakka yaa’iin isaanii durattumaa itti tahu, Tulluu Daalattii irratti. Bakki kun iddoo booda Minilik masaraa itti ijaarratee, “masaraa guddicha” jedhen, bakka amma Mallas Zenaa jiraatu. Yaa’iin seena-qabeessi kun guyyaa guutuu walmariyachaa oolee, booda sagalee tokkoon waraarana Minilik dura dhaabachuuf murtee dabarse. Murtee yaa’ii kanaa E. Cerulli: The folk-Literature of the Galla of Southern Abssinia: Cambridge, 1922, keessatti barreeffamee jira. Oromoon Gullallee yaa’ii kana irratti:
Koottu DhufeAkka ati dhuftee toltuun biyyattaa dhufu Nagaan warrattaa dhudhu
—-
Tume seera
Muree seeeraSeerri seera Gullalleeti Seerri seera Tuulamaati Seerri seera abbootii Oromooti
—Luugama fardarraan baasin Meendhacha harkarraan baasin
—Jedhee kutannoo cimtuudhan waraana warra Abashaa isa meeshaa Oroppaa hidhatee, warra Oroppaatinis leenjifame dura dhaabate. Boodas akka uummanni keenya jedutti “qawwee ibiddaatin” gubatee, mo’muu danadaye.Yeroon kun bara 1875 keessa. Loltuu Minilik Oromoon Gullallee akka mana manaan hiratee, sooru abboomame. Lultuun kun mindaa hin qabuu, mindaan isaa qutee bulaa Oromoo taye. Gaangota isaatii okaa kan haamu, miila isaa kan dhiqu ijoollee fi dub! artii Oromoo ti. Dabalees daakee, tolchee kan isaan sooru dubartii Oromoo ti. Kana keessaa warra “dabaloo”n isaanii dhume illee kan itti uffisu Oromoo dha. Jarri qawwee warra Faranjii irraa maqaa kiristaanatiin kennameef malee, biyya Amaaratii wanni qabatanii dhufan hin turre. Oromoota Gullallee humna qawweetiin jilbeeffachiisan waan amanuu hin dandeenyeef, guyyaa guyyaa qawwee gateettii ofiitti rarraafatanii oolu. Halkan halkan immoo of bira kaayaniiti rafu. Yoo allaattiin bar jettellee waan Oromoon utaalee isaan qabatu itti fakkaata. Haalli kun gara waggaa lama fudhate. Wiirtuu Shaggar keessaa garri amma “Filwuha”, “Biherawi”, “Masqal Addababy”, Istadiyooma, Dhaaba Sangaa faa jedhamu yeroo gannaa ni dhoqqaawa. Kanaafuu, warri Gullallee ganna ganna gara naannoo baddaatti darabaa galu. Waxabajjii deemanii gara dhuma Fulba! anaa darabaa dhaa deebi’u. Darabaa jechuun immoo yeroof ganna horii ho offatanii bakka biraatti galuu dha. Mala kana har’umaa illee Oromoonni baay’een, fakkeenyaaf Oromoon Bachoo faa dhimma ittiin
bayaa jiru.Ganna oggaa abbootiin warraa kan Oromoota Gullallee darabaa dhaqan, loltuun Amaaraa dubartoota isaanii dirqisiisnii wajjin ciisu. Dubartoonnis otuma garaan isaanii gubatuu, silaawoo qawween isaan doorsisuu wajjin rafu. “Wajjin ciifnu diina, dinnu du’a” jettee dubartiin Gullallee bara durii jedhama. Kana dubartiin walitti himtee, ganda gandaan akkuma walbeektutti waliin mariyatte. Yoo abbootii warraa isaanitti himan, dhiironni haaranii Amaara qawwee boraafatee ciisuun wallolanii, galaafatamu jedhneeti sodaatani. Booda itti himnaa irratti walii galaniitoo, haarii dhan itti himani. “Abbaa warraa lama qabna moo?”, jedhanii warra dhiiraa booree garaa kaayani. Silaa yaa’iin dhoowwamee jiraa, dhiironni gurmuu gurmuun wa! lgayanii mariyachuun qabsoo haddhooftuu gochuuf, walii galani. Dubbiin turte: nutoo meeshaa waraanaa hin qabnuu, akkamitti diina qawweetti rasaasa naqatee, nu jidduu taa’uun qabsaawuu dandeenyaa ti. Mariyatanii mala tokko irra gayani. Kunis guyyaa murame tokkotti, halkan dukkanaayee oggaa waarii jala gaye, warri manneen isaanii tulluu fi koobii bira jiru, daamotii (ibsaa) qabsiisanii gadi bawuu dha. Ennaa kana Oromoon Gullallee mana manaa gadi bayee, “uu uu qabi, dhayi! Uu uu qabi, dhayi! —“, jedhee iyyuu dha. Warri akkana godhus dukkanaa fi muka dayeeffachuu qaba. Gullalleen akkuma waliigaletti sagantaa isaa hojii irra ooleche. Yoona loltuun Amaaraa wareeree, utaalee, kaan ofumaan Oromoo se’ee, walitti dhukaasuun walgalaafate. Kaan immoo shootalaa fi bakara Gullallee isa dukkana gaachana godhatee haleelutti dirmee, kaan hallayyaatti nam’ee dhume. Loltuu xiqq! ootu kana irraa hafee, oduuf Ankoobar, Minilik bira gaye. Minilik gara ji’a sagalii itti qopphaayee, waraana cimaa ilma obboleessa isaatiin, Dajjaach Mashashaa Seefuu-tiin durfame, Oromoo Gullalleetti, bara 1878 keessa duulchise. Oromoon Gullallees qopphaayee, akka nama tokkoo tayee dura gore. Karaa onnee Oromoon yoo caale malee, Amaaraa gadii miti. Karaa qopphiis sirriitti of ijaaree jira. Ammoo Oromoon meeshaa waraanaa: eeboo, shootala, wantaa, furrisa, ablee, billaa faa malee, kan ammayyaa waa tokkollee hin qabu. Warri Amaaraa akkuma Oromoo ofii lilmoo faa malee hin tolchine. Garuu, Oromoon “nu warra kiristaanaa fixuufi” jedhee, warra Faranjii irraa meehsaa jabanaa guurratee, ogeessa waraana Faranjitiinis leenjifamee jira. Oromoon Gullallee akkuma Oromoo Arsii, Oromoo Harargee faa biyya ofii fi bilisummaa ofiitii ka’ee, diina itti dhufe dura dhaabate. Dacheen Gullallee, Shaggar gubattee guyyaa guutuu lolanii, Oromoon akka okaatti hamamee, kan hafe harka kenne. San booda Minilik kun isa hanqatee, ammas haloo bawuuf, Oromoo Gullallee jiddugaleessa Shaggar keessa jiraatu, isaantu kana sade jedhee, kan dhumaatii irraa hafe buqqise. Gullalleen wiirtuu Shaggar, naannoo Hora Finfinnee faa jiru, mana manaan faffaca’ee, gara obbolaa isaa gara naannoo Oromoota birootti baqate. Kaan Meettaa, Sooddo, Bacho, Ada’a Bargaa, Waliso, Kuttaaye faatti baqatee, boodas isaanin moggaafamee hafe. Waggaa kudhan booda (1887-1888) oggaa Minilik Inxooxxoo irraa gadi bu’ee, Shaggar magaalmataa impaayara isaa taasifatu, Oromoon Gullallee inni naannoo amma “Arat-Kilo”, “Siddis-Kilo”, “Lidata”, Markaatoo, Kasaanchis, Piyaassaa (Birbirsa) faa jiru, buqqifamee waraana Minilikiin oofamee, Arsii naannoo Asallaa
qubachiifame.Warri kana irraa hafes, akkuma Shaggar! babaldhachaa deemu, innis buqqifamaa deeme. Tahus Oromoo Gullall ee lafa irraa duguuganii fixuun daddhabamee, har’as Shaggar keessa fi naannoo isaas numa jira. Kan biraa hafee, ijuma keenya duratti: Boolee, Garjii, Bulbula, Laaftoo, Makkannisa, Kaarra Qoree, Buraayyuu, Askoo, Shoogalee, Qaallittii faa irraa qeyeen isaa buqqa’ee jirra. Oromoon Gullallee hamileen isaa cimaa waan tayeef, har’uma illee akkuma Oromoota Warjii faa Shaggar keessatti aadaa fi afaan isaa gadi hin dhiifne. Walaloo dhan, sirba dhiichisaatiin, kan geerrarsaatiin, kan naannetiin — roorroo isa irratti hojjatamee fi ammas hojjatamaa jiru ibsata. Mee kana keessaa lamaan isaanii callaan isinii dhiyeessa: a) Booleen dur qamadii magarsaa Amma roopphalaat irra marsaa! Irra marsee, irra marsee gadi bu’ee Saani abbaa qabu du’ee! Dur caffee Boolee fardatu keessaa imimsa. Hurufa isaa kormatu keessaa bookkisa. Obruu isaa garbuu fi qamadiitu keessaa lalisa. Booda Gullalleen buqqifamee, dirreen balali’aa (xayyaaraa) ijaarame. Gullalleen kun garaa isaa gubeeti kan kana sirbu. “Saani abbaa qabu du’ee” kan jedhu, horiin waan dheedan dhabanii dhumuu isaanii hubachiisa. Biyyi abbaa qabu fudhatame, jechuus ni taha.
REPORT THIS ADb) Boolee yaa bishaan Boolee Roopphilaan harra dirree oolee Boru Jimmaan gaddabraa Barri hamaan kun in dabraa Gattaa’ii, gattaa’itii dhayi sarbaa! Gullallees tayee, Oromoon naannoo Tuulamaa fi Maccaa, akkuma Oromoota naannolee biroo, erga “nafxanyaan biyya dhufe, bara hamaatu dhufe” jedheetu amana. Barri hamaan kanaa olitti walaloo warra Gullallee keessatti ka’e kunis, bara hamaa, bara roorroo, uummata keenyatti koloneeffattoonni Abashaa fidani jechuu dha.
XUMURTOOKanaa olitti ka’iifni Oromoo Gullallee fi diddaan qabsoo isaanii, gabaabin isinii dhiyeeffamee jira. Malaa fi tooftaa isaan diina isaaniitti ka’aniinis agarreetoo jirra. Uummata kutatee ka’e wanni isa duubatti deebisu hin jiru. Qabsoo diddaa kana keessatti qoonni dubartoonni Oromoo Gullallee qaban daran nama gammachiisa. Kan nama boonsisusi. Har’as dubartoonni keenya didha (booree) garaa nu kaayanii, nu kakaasuu qabu. Siiqqee ofii qabatanii oggaa isaan ka’anii, biyya kaasan dhiyaachaa jira. Roorriftoonni Abashaa uummata keenya ba’aa inni baatee deemuu hin dandenye, itti fe’aa jiru. Dachee teenya Shaggar-Finfinnee, handhuura biyya keenyaa irraayyi duguuganii nu haxaawuuf deemaa jiru. Shaggar – Finfinnee, nuuf asxaa biyyummaa keenyaa ti. Wiirtii aadaa fi taliiga keenyaa ti. Ayaa abbootii fi haadhotii Oromoo ti. Akka uummata Falastiinaa biyya keenya irraa nu buqqisaa jiru. Akka saba Falastiinaatti akka lollu nu gochaas jiru. “Ka’aa! Oromoo maal taatanii teessu!”, nuun jechaati jiru. Kana kan nuun jedhu sagalee isaanii otoo hin taane, gocha isaanii ti. Nuti daangaa nama hin dabarre. Haqa namaa tokkollee hin tuqne. Tokkollee hin tuqnusi. Oromiyaa boruu, ishii bilisoomte keessatti immoo haqni fi mirgi ilmoo namaa guutuutti akka eegamu, agoobarri ijaarsota keenyaa, ULFO sirriitti kaaye jira. Nuti caalatti ijaaramnee, kan ijaaramnes ija arsota keenya caalatti cimsinee, achumaanis tokko goone, tokkummaa ijaarsota keenyaa fi kan saba keenyaa akka utubaa sibiilaatti jabeessinee, ibidda qabsoo isa qabsiifame kana akka sirriitti boba’u gochuu dha. Kana gaafa goone, eenyuyyuu qabsoo bilisummaa saba keenyaa dura dhaabachuu hin dandayu.
09.12.2003
Taammanaa Bitimaa
Barliin irraa
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*Posted in: Uncategorized MAGAALAA ASALLAATTI MANNEEN BARUMSAA DHUUNFAA AFAAN OROMOO BARSIISUU HIN DANDEENYERRATTI TARKAANFIIN FUDHATAMUUFI By Bonsa on August 26,
2019
| Leave a comment
(Gaazexaa Bariisaa)Waajjirri Barnoota Bulchiinsa Magaalaa Asallaa manneen barumsaa dhuunfaa bara 2012tti Afaan Oromootiin barsiisuu hin dandeenyerratti tarkaanfiin heyyama hojii irra kaasuu akka fudhatamu himame. Hoogganaan waajjirichaa Obbo Tasfaayee Haabtee akka jedhanitti magaalaa Asallaatti manneen barnoota dhuunfaa sadarkaa 1fa 23 keessaa 11, oolmaa daa’immanii 31 keessaa 19, sadarkaan 2fa afur Afaan Oromoon kan barsiisan yoo ta’u, kanneen hafan hin kennanu. Manneen barnoota dhuunfaa sababa adda addaa dhiheessuun Afaan Oromoo barsiisuu dhiisan bara barnootaa 2012tti marii bal’aa waliin gaggeeffamee xumurameera jedhaniiru. Kanaafuu bara barnootaa ittaanuttu manneen barnoota magaalicha keessa jiran hundattuu barnoonni Afaan Oromootiiniis akka kennamu qophiin xumuramuusaa himanii, manneen barnoota kana hojirra hin oolchine uummatni eeruu akka kennu dhaamaniiru. Manneen barnoota kana hojirra oolchuu diduun itti fufuu barbaadan waajjirri barnoota magaalichaa qaama dhimmi ilaalu waliin qindaa’uun tarkaanfii eeyyama hojii irraa fuudhuu fulbaana irraa kan hojirra oolu ta’uu dubbataniiru. Dabalataanis qulqullina barnootaa waliin wal qabatee manneen barnoota torbaaf of eeggannoon kan kennameef yoo ta’u manni barnoota tokkommoo guutummaatti cufameera jechuun kan gabaase Waajjira Kominikeeshinii Magaalaa Asallaadha.
SHARE THIS:* Click to share on Twitter (Opens in new window) * Click to share on Facebook (Opens in new window)
*Posted in: Uncategorized
POSTS NAVIGATION
← OlderSURRAALLEE ADDA ADDAA MATAA DUREEWWAAN IJOO
*Dhasmaa Artist Caalaa Bultumee Uummata Oromoo Hundaaf
*“Mormii Mataa Abbaa Hin Baane Citee Haa Badu” Faayyisaa Leellisa eenyuun Abdaate Mormi Fincilaa Xumura Garbummaa Uummata Oromoo
Addunyaaf Agarsise?
*
Hello world!
*Masrii Keessatti Iyyati Baqattummaaf Fudhatama Dhabaa Jira:
Baqattoota Oromoo
*Namni Biyyaaf Qabsa'uu Waan Gandumma Hin leellisu. Dhaabbillees Ta'e Mootummaan. Kan leellisuu yoo jiraate dinni isumaa.
*Isaayyaas Hordofaa: “Itoophiyaan biyya barreessaa seenaa dabsu faarsitu kan dhugaaf dhaabbate hiraarsitu turte” -
*Sabboonummaafi Oromummaa
*Murtii kijibaan waggaa 18 mana Hidhaa Maa'ikalawwiifi Qaalliitti keessatti hidhamaani Kan turaan Obboo Sanyii Bakkalchaa Gadi dhifamaan
*Masrii Keessatti Iyyati Baqattummaaf Fudhatama Dhabaa Jira:
Baqattoota Oromoo
*sagantaa of Beeksisuu
JI’OOTA WAGGAA
March 2020
M
T
W
T
F
S
S
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
Feb
YAADOOTABonsa on Mootummaan naannoo Oromiyaa
ob…Raabbiirraa on Seenaa Gababaa Obboo
Xilahuun…Addisu on Seenaa Gababaa Obboo Xilahuun… MATAA DUREEWWAAN HAARA * Itoophiyaan murtee Liigiin Arabaa hidha Abbayyaarratti dabarse guutummaan guutuutti hin fudhu jette * IBSA ADDA BILISUMMAA OROMOO(ABO) haala yeroo irratti. * Namni Biyyaaf Qabsa’uu Waan Gandumma Hin leellisu. Dhaabbillees Ta’e Mootummaan. Kan leellisuu yoo jiraate dinni isumaa. * -Pirofesar Mararaa Guddinaa: ADWUI’n paartiilee waggoota 27 gurmeesse qabatee itti fufuu wayita dadhabu, gama biraatiinimmoo fudhate ittu fufuu yaalaa jira * “Sangaa abbaan gaafa cabse ormi ija jaamsa” Kan keenya
Numatu Bareechata.* Isaayyaas Hordofaa: “Itoophiyaan biyya barreessaa seenaa dabsu faarsitu kan dhugaaf dhaabbate hiraarsitu turte” – * Ibsa Ejjenno Waloo: Jaarmiyaaleen Siyaasa Oromoo (JSO) ejjennoo waloo armaan gadii irra gahanii jiru. Kun injifannoo guddaa dha. * Jaal Daawud Ibsaa:Fedhii fi faayidaa Oromoo kabachiisuuf waliin tarkaanfachuun murteessadha jedhan . * Seenaa Oromoo Gullallee * Magaalaa Asallaatti manneen barumsaa dhuunfaa Afaan Oromoo barsiisuu hin dandeenyerratti tarkaanfiin fudhatamuufi KABAJAA WAGGAA LAMMAAFFAA
Video Playerhttps://youtu.be/bXnXHH3LTMQ
00:00
00:00
55:13Use Up/Down Arrow keys to increase or decrease volume.
BONSA18
HIKAA
SelectLanguageAfrikaansAlbanianAmharicArabicArmenianAzerbaijaniBasqueBelarusianBengaliBosnianBulgarianCatalanCebuanoChichewaChinese
(Simplified)Chinese(Traditional)CorsicanCroatianCzechDanishDutchEsperantoEstonianFilipinoFinnishFrenchFrisianGalicianGeorgianGermanGreekGujaratiHaitian CreoleHausaHawaiianHebrewHindiHmongHungarianIcelandicIgboIndonesianIrishItalianJapaneseJavaneseKannadaKazakhKhmerKinyarwandaKoreanKurdish (Kurmanji)KyrgyzLaoLatinLatvianLithuanianLuxembourgishMacedonianMalagasyMalayMalayalamMalteseMaoriMarathiMongolianMyanmar (Burmese)NepaliNorwegianOdia (Oriya)PashtoPersianPolishPortuguesePunjabiRomanianRussianSamoanScots GaelicSerbianSesothoShonaSindhiSinhalaSlovakSlovenianSomaliSpanishSundaneseSwahiliSwedishTajikTamilTatarTeluguThaiTurkishTurkmenUkrainianUrduUyghurUzbekVietnameseWelshXhosaYiddishYorubaZuluPowered
by Translate
BLOGROLL
* Discuss 0
* Get Inspired 0
* Get Mobile 0
* Get Polling 0
* Get Support 0
* Great Reads 0* Learn WordPress.com 0
* Oduu 0
* Theme Showcase 0* WordPress.com News 0 DHIMMOOTA BAASHANNAANA Dhimmoota Baashannaana Select Category Oduu (19) Uncategorized (325) A WordPress.com Website
.
Post to
Cancel
* Follow
*
* Obsaan Oromiyaa
* Customize
* Follow
* Sign up
* Log in* Report this content * Manage subscriptions
* Collapse this bar
ORIGINAL TEXTContribute a better translation -------------------------
Details
Copyright © 2022 ArchiveBay.com. All rights reserved. Terms of Use | Privacy Policy | DMCA | 2021 | Feedback | Advertising | RSS 2.0

robotstxt: allowed

filter: keep