text:
Qabsoon nuuti amma itti seennee jirru, eegee qeerransaa hin qabanii….isa jedhaniin tokko. Kana booda, Milkaa’uuf wareegamni nu gaafatu, yoo duubatti deebineef wareegama nu gaafatu gonkumaa hin caaluu. Bakka amma irra jirru irraa duubatti deebinaan, of awwaallee, awwaala keenya irratti diinni akka sirbuu hayyamuudha. Sochiin gama hundaa itti seenamee jiru gonkumaa laafachuu fi lafarrallee harkifachuu hin qabu. Diina afuura kutuu barbaachisa. Gama hundaan irratti hojjatanii diina mogolee buusuudhaa. Haalli ammaan tana keessa jirrun gonkumaa dagamuu hin qabnuu. Bilisummaa saba keenyaa fi walabummaa Oromiyaa barbaanna taanaan, kanarra hojjachuu nu barbaachisa.wal gargaarsaa fi wal tumsuun har’aa argaa jirru, gammachuun inni nu keessatti uumuu qabu, waan dur qabnuu deeffachuu keenyatti malee, waan haaraa of keessa dhaabaa akka jirrutti ta’uu hin qabu. Wareegamni baasaa jirrus, ulfaataa ta’uus, Ilmaan Oromoo Biyya Itoophiyaa jedhamtuu fi sirnoota Oromoo fixaniif iyyuu , waggoota 100 oliif lubbun baasaa turaniin wal bira qabnee wayita ilaalluu, waan hin malleef dhumuun isaanii nu gaddisiisuus, wareegamni kamiyyuu Oromiyaaf kan maluu ta’uutti boonnee, isa fulduraaf hiriira qabachuu akka qabnuutti amanuu qabnaa.
Sochiin har’aa kun, gootummaan har’aa kun, fiilmii holii wood akka hin taanee beekuun barbaachisaadhaa. Ykn kubbaa miilaa har’aa addunyaa irraa, guyyaa sirbinee galgala akka hin ciifnee qalbifachuu qabna. Oromoon kan of ilaaluu qabu, akka baayyina keenyaatti humna qabaachuu qabaachuu dandeenyu keessaa hangam milkeessinee? isa jedhuun of ilaaluu nu barbaachisa. Oromoon humna qabaachuu qabu keessaa dhibbeentaa 5 illee hin guuttatiin jirra. Sochiin amma argaa jirru kun isa kaleessaa irra wayyaadhaa kan jechisiisuu malee, Biyya keenya dhuunfachuuf nu dandeessisuu miti. Kana hubadhaa.
Tokko jennee lafaa ka’aa jirra. Humni kun nu ga’aa jennee kan itti dhaadannu miti. Humna amma qabna jennu irra, Oromoo ta’ee humna diinaa kan ta’eetu caalaa hubadhaa. Akka adeemsa qabsootti Ummata Qabsoo keessatti seensisaa fi hirmaachiisuu eegaluu keenya qofatti amanuu qabnaa. Ummatatu qabsootti siila’aa jira. Sochiin Qabsoo Oromoo amma irra jiru, Rooba bona keessaati. Hunda wal ga’ee hin roobu. Walitti fufiinsaanis hin roobu. Amma barbaadamees hin roobu. Roobee bu’aa tokkof hin ooltu. Lafuma qofa qabbaneessa malee. Rooba garaa nama hin geenyedha. kanaaf ammo sababaan yeroodhaa. Yerooma isaatu Roobaaf hin tolu. Halli amma keessa jirru kanumaan wal fakkaataa. Qabsoo isa jiruu fi jireenyaa, isa jiraachuu fi dhabamutti deemaa jirra. Gabaabaatti Qabsoon Oromoo kan ammaarra tarkaanfatee Rooba Gannaatti ce’uu feesisa. Roobi gannaa, abdii waa hundaati. abdii umama maraati. Yeroo jijjiree ifa fida. Jireenya namaaf tola. Addaan hin citu. Roobni gannaa bakakkaa fi gumgummi qaba. Lolaa jabaa qaba. Laga guuta. Qilleensa qulqulleessa. Qabbana bubbuluu qaba. Walumaa galatti ganni Roobaaf yeroo isaati. Roobni gannaa Tiifuu hin qabu. Tiifuun jiraannaan illee Rooana booda. Rooba gannaa ta’uutti ce’uuf kanarra hojjachuu nu barbaachisa.
Qabsoon Oromoo ni Tiifee malee, hin roobnee kanan jedheef kanaafii. Akka Rooba gannaa ta’uu qabnaa. Humni Oromoo Rooba Gannaati. Yeroo fi bakka illee jijjiruu danda’aa. Bu’aa qabeessadha. Umama hundaaf nagaa argamsiisa. Kanaaf kan nu eeggatu Bokkaa gannaa taanee, geeddarumsa ofiif fiduudhaa. Sabni keenya yeroo guututti waliin dhaabbatee jira jennee afaan guunnee yoo ittin dhaadannee, yeroon nu haftee kan lubbuu waliif laachuu waan taatuuf yeroo sana akka wal hin taajjabneef waan irra jirru akka dansaatti adda baafachuu qabnaa. murtiin Qeerroon keessa jiru, wareegama barbaachisu kafaluuf akkuma qophaa’ee jiru, Hojjataanis, Daldalaanis, beektoonnis kkf sadarkaa sanarra ga’uu qaban. Bakka hundaa sochii jiru wal fakkeessinaan gonkumaa diinni nu dura hin dhaabbattu. Gama biraan Ilmaan Oromoo irree diinaaf ta’an achi keessatti dhiifnee, Roobatti geeddaranee yoo jennee of gawwamsuudhaa. Sochii keenya har’aa ittiin boonnu kana sochii siyaasaa waan ta’eef waama xiqqootuu balleessuu danda’aa. Kana booda waan fedhe dhalatuu diinaaf qaawwaa uumuun barbaachisaa miti.
Akkuma nuuti har’aa Oromoon jabaatee jennuu kana, diinnis harkuma dachaan nu irratti hojjatee akka nu laaffisuu yaaluu beekuun barbaachisaadhaa. Yeroo hedduu bakka ga’uu qabduu osoo hin geenyee, ga’ee jettee yoo dhaadattee odeeffannoo diinaaf laattee diina ofirratti dammaqisita. Waan irraa of qusachuu qabnuu waa hedduutu jira. Mee fakkeenya tokko haa fudhannu. Har’aa OPDOn sochii Ummata Oromoo addatti qeerroo irraa sodaa qabaniin, laafachuu argaa jirra. Inumaa waan abbootiin gadaa jedhan hojii irra oolchuuf murachuu dubbachaa jiru. Haasaan Anga’oonni Oromiyaa dubbachaa jiranis nama hawwachuu danda’aa. tapha kana keessatti namoonni hedduun waan baayyee jechaa jiru. Ijoollee qacalummaan wareegamtee diina dirqisiisaa jirtu osoo hin faarsinee, Gootummaa dhaloota har’aa osoo hin dhaadhessinee, Lammaan Kana dubbatee gootaa jechuun sirriidhaa? OPDOn dirqamtee fedhii ummataa guutuu dandeessi. Adeemsi kun deemee deemee Ummata hawwachuuf kan wixinamee yoo taatee, boruu waan dubbannuu hin jiruu har’umaa hojii gama hundaa isaan dirqisiisee harka lachiisiisun ala dubbachuun bu’aa hin qabu. Bilisummaa Oromoon barbaadu, sagantaa siyaasaa OPDO gonkumaa hin deebisu waan ta’eef.
Sochiileen akkasii kun bubbulanii rakkoo uumanii ummata keenya adda facaasuu waan dana’aniif, humna qabaachuu malluu bira osoo hin geenyee, dubbiin xumura jirtii yoo jennee booda nu rakkiftii. Kaleessa gandummaan akka wal hiinee dubbachaa turre. Har’aa innu umamaan gandummaan akka chaappaa itti maxxantee waliin haa rakkatu malee, gandummaan haasaa ta’ee bira dabarree jirra. Kaleessa, sochii qabsoo gama tokkon qofaa dhaga’aa fi dhaga’aa turre, guutuu Oromiyaatti ce’aa jiraachuu argaa jirra. Adeemsa ammaan, Oromoo guutuu Oromiyaa keessa jiru qindeeffannee, dursinee galii barbaannuun ga’uu akka dandeenyu hubannee jirra. Gama naamusaanis sadarkaan irra jirru, sochii isa jabaatti ce’uuf haalli mijataa ta’uu qalbifannee jirra. Kan hundarra nama gammachiisuu dhalootaa fi saba du’aa hin sodaannee uumnee jirra. Gootummaa waggaa 40, 50, 100 dura raawwatamee dhageenyee , osoo gooti akkasii nu dhalatee ka jechaa turre, har’aa goota kumaatamaan uumnee jirra. Hojjataa mindaaf jedhee mirga isaa dabarsee kennuu kolaafnee, hagabuu buleen bilisummaan barbaada ka jedhuu argachaa jirra. Hidhaa fi ajjeechaan duubatti akka hin deebifnee guutummaatti mirkaneeffannee jirra.
Kun hundi akka humna walii galaa Oromoon qabaachuu malu keessaa, Qabsoon Oromoo Tiifuu irra jiraachuu ni ibsa. Amma waan gubbaattti tarrifnee kana walitti qabnee, qabsoo bifa hundaa gaafa gaggeessutti ceenee, Rooba gannaatti ce’uu nu argisiisa. Wayyaaneen yeroo ammaa gama hundaan humna keenya sababaa adda addaan adda ciruu kan barbaaddu kanaafii. Boruu humna haalaan jabaa nu barbaachisa. Hojiin wayyaaneen nu uumtuu salphaa hin taatu. Ummati keenya buqqa’uu heddumaachuu mala. Walitti bu’iinsi isheen uumtuus hedduummaachuu mala. Badiin isheen ofiin raawwattee nutti qabattu jiraachuu mala. Kanaaf waan isheen nu irratti uumtu hundaa dandamachuuf, Roobatti ce’uu qabna. Humna keenya qindeeffachuu qabnaa. Humna keenya facaasuuf yeroo gama hundaan rakkoo nutti uumtuu, gara dubbiin jirutti fiiguu osoo hin taanee, bakkuma jirrutti haala umamee cabsinee akka irra aanuu dandeenyu ummachuu nu barbaachisa.
Har’llee gama hundaan haa hojjannu. Irree Irreecha irratti arginee kana hojii guyyuu keessatti argisiisuuf hojjachuu nuu barbaachisa. Qoqqobbiin wayyaanee laaffisuuf gaggeeffamuu, hanga maatii wayyaaneetti gadi buufnee hojjachuu nu barbaachisa. Sochii dhorkuun qabeenyaa fi saamciha wayyaanee qofa irratti osoo hin taanee, Fiilmiilee fi Diraamaalee TV fi Waan adda addaan Ummata keenya balleessaa jiran illee ofirraa dhaabuu fi ummata keenya kanarraa fageessuu irratti hojjachuu qabnaa. Qubee tokko sirreessuun maaliif hin taanee, of kabachiisuutti ce’uu qabnaa. Kana jechuun dhimma dhuufaatti gadi bu’uu osoo hin taanee, waan Oromoo ta’aan hundaa lafa qabsiisuuf yaaluun eegalamuu qaba. Bilisummaa booda itti deebina waan jedhan hin jiru. Wayyaanee irriiba dhawwaa, humnaa isa dhumaaf of qopheessuu barbaachisa.waa hundaa irratti akka irreechaatti yoo sochoonee, Rooba taanee, Oromiyaa jiituu ummachuun keenya fagoo hin taatu. Dubbiin baayyateef……… kan hafee karaa keessaa haasofnaa jabaadhaa.
HORAA BULAA !!!


c: text/html

text:
Dajannee Sarbeessaa abbaa isaa obboo Sarbeessa Araddaa fi hadhaa isaa Aaddee Gaaddisee Durreessaa irraa bara 1998 Oromiyaa giddu galaa ganda Abebee Sillaasee fi Gichillaa keessati dhalatee guddate. Dajanneen umuriin isaa hanga barnootaaf ga’uti ganduma dhalate sana keessatti haadhaa fi abbaa isaa gargaaraa ture. Kana mless, ganda san keessatti taphaa ijoollummaa isaa hirriyita isaa walliin taphachaa dabarse.
Dajaneen akkuma umuriin isaa barnootaaf ga’een bara 2006 waggaa 8’ffaa isaatti gara mana barumsaa gandumaa inni keessati dhallatetti jalqabe. Yeroo sanatti imanaan maatii isaa “Beekaa nuuf ta’ii; harkaa nu qabi; hiyyumaa keessa nu baasi; beekaa lammiif ta’ii!” kan jedhu fudhatee barumsa isa aeegale. Akka imaanaa maatii fudhatee qabsoo barnoota isaa eegaleen kutaa 1’ffaa isaa ABC ….Fi123….jechuun eegalun kutaa 1-8 ti qabxii gaarii galmeesisuun itti fufe. Yeroo kana keessattis, Daree isaati fi akka waligalati 1’ffa ba’uun qabxii boonsaa galmeesisa ture.
Dandeettii fi Qarummaa
Dajanneen barnoota isaatin cimaa ture. Kana malees, ogummaa waa umuun illee nama gummachaa gaarii mana barumsaa isaa keessati rawwatee ture. Fakkeenyaaf, Dajaneen yeroo kutaa 6’ffa isaa baratu bara 2010tti kallaqoota kanneen akka moodela solarii kan bishaan ho’isuu danda’uu, maykiroskophii fi kitaabaa baratootaf akka yaadaanootti dubbisuuf mijjatu qopheessaa ture. Sababa kanaan dhumaa semistera 2’ffa irraati badhaasota gosaa ja’aa (6) nama badhaafame ture. Akka kanaan hangaa xummuraa sadarkaa 1’ffaa isaati badhaasota soddomii lama ol mana baruumsa irraa badhafaame.
Sababa kanaan, Dajaneen kabajaa fi jalaala mana barumsaa qabun qabxii olaana fi ga’uumsa qabun imanaa mana baruumsa fi mattii isaa fudhachuun gara kutaa 9’ffaa bara 2014tti gara mana baruumsa Baantu saddarka lamafaa fi qopha’inati barrachuu eegale. Achittis semistera 1’ffaa qabxii gaarii ta’ee galmeessun bakka bu’aa mana baruumsa Baantuu ta’uun fillamee gara Adaamaatti dorgomiif dhihaatte. Dajaneenis turtii Adaamaa kana torbe tokkof taasisen badhaasa cimiina isaa gonfate; yeroo debi’uu ergaa debi’ee bodaa immoo qabxii kutaa 9’ffa isaa kan walliigala 1117 Average waliigala 93.5 fiddun akka kutaattis ta’ee akka waliigallatis 1’ffaa ba’uun gara kutaa 10’ffaati bara 2015 darbe barnoota isaa haalaa ho’aan eegale.
Haala kanaan osoo barachaa jiruu dubbiin dhimma master pilani bara 2013 eegale falmii Dargaggoo Oromootiin dhorkamee bara kana 2015 ka’uun mormii barattoota Baantu sadarkaa 2’ffa fi qopha’inaa waliin ta’een sagalee isaanii dhageessisaa turan.
Gaafii Barattootaa
Gaaffiin isaanii dhimmii master pilaani nurra haa dhabbatu; lafa keenya irraa hin buqqanu; bara baraan maaliif hidhaan ajjeechan reebichii seerran allaa durrati gaggeefama? jedhaan. Otuu isaan karaa nagaan sagalee isaanii dhaggeesisanu sarroota wayyaanetiin raasasa akka akkayii qammadii xaxaxiisuu irraati roobsan; baratoota baay’een miidhamuun lubbuun isaanii dhaban; Dajaneenis guyyaa 4 Mudde 2015 lubbuun isaa dabarte.
Qabsa’aan ni kufa, Qabsoon itti fufa !
Injifannoon ummata Oromoof!.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dorgommii figiicha maaraatonii yeroo jalqabamuuf jedhetti mormii koo dhageesisuuf kanin yaale ta’us iji Kaameraa na hin arganne kan jedhu Atleet Fayisaa Lellisaa booda ergan fiigee xumuree boodaa fi tuta oduuf yeroon ibsa kenneetti, mormii Oromiyaa keessaa kan ilaaleen hoogganootaa fi uummata aaddunyaatti akkasumas sabaa himaa addunyaatti ibsuuf carroomeera jedha.
Carraan dhumaa naa hafee yeroon badhaasa Medaalaa fudhadhu ta’u eegaa ituun jiruu koreen Olompikii dhufanii waltajjii badhaasa irrattis mormii mul’ifttaa? jechaan na gaafatan. Anis eeyyeen jedheen deebise, jedha Atleet Fayisaan. Booda, naannoo bulinsa keenyaa ka Ganda Oloompiik jedhamutti nama natti erganii kanneen ammaan dura waltajjii badhaasaa irratti mormii qaban dhiyeessan adabamuu naaf himanii hegeree keef jedhiitii kana gochuu irraa of qusadhu naan jedhan. Anis ergan didaa ture booda dhuma irratti tole jedhe. Kanaaf jecha maliif Meedaala koo akka fudhatamu akkasumas hegeree koo maaliif akka rakkoon mudatu naa hin galu jedha Atleet Fayisaa Lellisaa.Ammaaf harkuma koo jira jechuun dubbate.
Gama kaaniin Atleet Fayisaaf deggersa maallaqaa funaanuuf gama fees buukiin carraaqqii ta’een Dolaarri kuma 90ni walitti qabamu beekame yoo ta’u gareen ogeessootaa nama sadii qabu Atleeticha gargaaruuf Riyoo seenuun ibsamee jira. Gabaasaa guutuu armaa gadiitti caqasaa.


text:
Yaa’ii Gamtaa Afrikaa 30fa tibbana Finfinneetti gaggeeffamaa ture cinatti gaggeessitootni biyyoota sadeenii (Itoophiyaa, Misiraafi Sudaan) walarguun dhimma Hidha Guddicha Haaromsa Itoophiuyaarratti marii’ataniiru. Kanaan duras ijaarsi hidha haaromsaa biyyoota yaa’a gadiirratti dhiibbaa qabaachuufi dhabuusaa qorannoon taasifamaa kan ture yoo ta’u, argannoon qorannichaa keessumaa Misiritti shakkii waan uumeef, yeroo xiqqoof waltajjiin mariisaanii addaan citeera.
Kanumaan walqabaatee hariiroon biyyoota sadeenii kessumaa kan Itoophiyaafi Misir akka laafu ta'ee ture. Haa ta’u malee, yaa’ii Gamtaa Afrikaa torban darbe Finfineetti gaggeeffamaa ture sababeeffachuun gaggeessitootni biyyoota sadeenii Hoteela Sharaatenitti walarguun kan marii’atan yoo ta’u, garaagarummaa ijaarsa hidhachaarratti qaban dhiphisuun waliigaltee cimaarra gahuu danda’aniiru. Kunimmoo hariiroon biyyoota sadeenii daran cimsuun obbolummaa lammiilee biyyoota sadeenii caalaatti kan cimsuudha. Biyyootni sadeenuu fayyadamummaa isaanii eeguufi eegsisuuf dhimma ijaarsa hidha haaromsaarratti akka qaama tokkootti hojjechuuf waliigaltee gahuu kan danda’an yoo ta’u, waliigalteesaanii hojiitti hiikuuf qajeelfama waliigaltee (Declaration of principles) Sudaan, Kaartumitti malleessan kan kabajan ta’uu yeroo lammaffaaf mirkaneessaniiru.
Biyyootni sadeen ijaarsa hidhichaa ilaalchisuun odeeffannoowwaniifi ragaalee barbaachisanirratti qorannoo taasisuuf kan irratti waliigalan yemmuu ta’u, ji’a tokko keessatti ragaalee jiran mara walitti qabuuf waliigalaniiru. Dhimmuma kana ilaachisuun Dubbii himaan Ministeera Haajaa Alaa Itoophiyaa Obbo Mallas Alam dhengadda EBCf akka ibsanitti, ijoon waliigaltee gaggeessitoota biyyoota sadeenii kan miilanaa ijaarsa hidha guddicha haaromsaarratti mariin gaggeeffamaa ture kan si’a tokkoon xumuramu osoo hintaane waltajjii marii walitti fufiinsa qabuun rakkoolee jiran maraa furuun murteessaa ta’uusaati. Waltajjiin marii ministirootaa gidduutti addaan citee ture itti fufuu akka qabuufi karaa nagaan gara furmaataatti deemuun barbaachisaa ta’uusaafi waliigalteerra gahuusaanii ibsu.
Dhiibbaa ijaarsi hidha guddicha qabuufi faayidaa hidhichi keessumaa biyyoota yaa’a gadiif kennuu danda’urratti qorannoon akka adeemsifamuuf koreen gaggeessitoota biyyoota sadeeniin hundeeffameera; ji’a tokko keessatti hojicha akka eegalaniifis ajajni kennamusaa dubbatu. Kana malees biyyootni sadeen gama bu’uuraalee misoomaatiinis waliin hojjechuuf waligalteerra ga'uusaaniifi baasiiwwan dhimma kanaaf barbaachisan walta’iinsaan aguuguuf xiyyeeffannaan kan hojjetan ta’uu mirkaneessaniiru.
Xiinxaltootni siyaasaa biyya keessa jiran garuu waliigaltee gaggeessitoota biyyoota sadeen gidduutti taasifame ija shakkiin kan ilaalaniidha. Kunis, ejjennoon hoggantoota olaanaa Misiraa yeroo yerootti kan jijjiiramu waan ta’eef, inni ammaa kun kan duraarraa garaagarummaa waan hinqabneef yeroo xiqqoo booda diigu, sodaa jedhu kaasu. Ji’uma darbe keessallee Misiri dhimma ijaarsa hidhichaarratti Baankiin Addunyaa dhimmicha akka ilaaluuf yaada dhiyeessaniyyuu gama Itoophiyaatiin fudhatama argachuu hindandeenye.
Walumaagalatti, ijaarsa hidha guddichaarratti walirraa fagaachuu malee akka qaama tokkootti walta’insaan waliin hojjechuuf murteessaniiru. Itoophiyaan garuu waliigaltee taasifame fudhachuun callisuu osoo hintaane itti fufiinsaan hojii dippilomaasii ciminaan hojjechuu akka qabdu ogeessotni siyaasaa ni gorsu.
Qindeessaan Takkaalliny Gabayyoo


text:
Aadaan ibsituu eenyummaa sabootaafi sablammootaa yoo ta’u, xiyyeeffannoo dhabuusaarraa kan ka’e laafaa, bifasaa gadhiisaafi ammayyummaan liqimfamaa jira. Gochaan kun ammoo dhaloota haaraa bor biyyattii dhaalan irratti miidhaa guddaa geessisa waan ta'eef agarsiisa garagaraa qopheessuun dadammaqsuun barbaachisaadha.
Dhimma kana ilaalchisuun Biiroon Aadaaf Tuurizmii Magaalaa Finfinnee tibbana sosochii garagraa taasisuun sabootniifi sablammiileen biyyattii magaalattii keessa jiraatan meeshaalee aadaa garagaraa agarsiisaafi gurgurtaaf akka dhiyeessan taasiseera.
Haaluma kanaan galma Egzibiishinii magaalaa Finfinneetti dhaabbileen garagraafi namootni dhuunfaa meehsaalee aadaafi kitaabota seenaa garagaraa agarsiisaafi gurgurtaaf kan dhiyeessan yoo ta’u, Giddugalli Aadaa Oromoos isa tokko ture.
Giddugalichi kuusaa meeshaalee aadaafi seenaa ilmaan Oromoo yoo ta’u, hojjettoonni mana hojichaas kitaabilee seenaafi meeshaalee aadaa garagaraa daawwattootaaf dhiyeessaniiru.
Shamarree Leensaa Tagany kitaabilee seenaa ibsan Oromoo garagaraa qabachuun gurgurtaafi agarsiisaaf kan dhiyeessite yoo ta’u, sochiin jalqabame kun aadaafi seenaa ofii baruuf akkasumas aadaan kitaaba dubbisuu akka gabbatuuf bu’uura kan buusu akka ta’e dubbatti.
Dhaloonni haaraan eenyummaafi aadaa isaa baruuf jecha kitaaba dubbisuu qaba kan jettu shamarreen kun, aadaan kun akka gabbatuuf sochiin bulchiinsa magaalaa Finfinneetiin eegalame jajjabeeffamuufi cimee itti fufuu qaba.
Kanaan dura Oromoon aadaa isaa gadi baasee calaqqisiisuu miti afaan isaatiin dubbachuuf saalfataa ture yeroo ammaa afaan isaatiin dubbachaafi aadaasaa dhokatee ture gadi baasuuf kitaabota aadaafi seenaa Oromoo ibsan hedduun barreeffamaniiru; barreeffamaas jiru. Seenaafi aadaa ofii sirriitti beekuuf ammoo kitaabolee kunneen dubbisuun dirqama ta'a.
Kaleessi seenaadha dagatamuu hinqabu kan jettu shamarree Leensaan, seenaa ija uummata Oromoo ta’e kana beekuuf of kennanii hojjechuun barbaachisaadha. Oromoon saba bal’aa aadaafi safuu boonsaa qabudha. Agarsiifni dhiyaates aadaa boonsaa Oromoon qabu akka beekamu taasisuu keessatti gahee olaanaa waan qabuuf cimee kan itti fufuu qabuudha.
Magalaan Finfinnee handhuura Oromiyaa taatus aadaafi safuun uummatichaa ammayyummaan liqimfamaa waan jiruuf jalqabbiin jiru cimuu qaba kan jedhan ammoo Leenjisaa Shubbisa Sirboota Aadaa Afaan Oromoo kan ta'e Obbo Addaamuu Gammachuuti.
Obbo Addaamuun, leenjisaa shubbisa sirboota aadaa ta’uun alatti meeshaalee aadaa Oromoo garagaraa agarsiisaaf qabatee dhiyaateera. Meeshaaleen aadaa Oromoo dhaloota haaraa biratti dagatamaa waan jiraniif xiyyeeffannoo argachuu akka qaban dubbata.
Oromiyaan bal’oo akkuma taate aadaa bal’aa akka garbaa gadi fagaatu qabdi kan jedhu leenjisaan kun, aadaan sabichaa dhaloota haaraan beekamtii akka qabaatan tattaaffiin eegalame kan jajjabaachuu qabuudha.
Meeshaaleen aadaa Godambaa Oromoo keessatti walitti qabamanii jiran keessaa walakkaan agarsiisaaf kan dhiyaatan yoo ta’u, boraatiin gogaa, boraatiin mukaa, fal’aanni marqaa, bodeefi uffannaan aadaafi seenaa Oromoo meeshaalee aadaa dhiyaatan keessaa isaan muraasa.
Dhaloonni ammaa waa’ee aadaaf safuusaa Oromoo sirriitti hinbeeku kan jedhu Obbo Addaamuun, agarsiisniifi gurgurtaan wiirtuu egzibiishinii Finfinneetti qophaa'e kun shoora ol’aanaa qaba. Agarsiisni meehsaalee aadaa Finfinnee kun yeroo saglaffaaf kan gaggeeffame yoo ta’u, naannoon Oromiyaa yeroo sadaffaaf agarsiisicharratti hirmaateera. Agarsiisni kun bifa kanaan itti fufuunsaa dhalootni haaraa keessumattuu magaalaa Finfinnee keessa jiraatu aadaafi safuu Oromoo haalaan akka beeku taasisuuf gargaara jedha.
Daa’imman Oromoo magaala Finfinnee keessa jiraatan kanaan dura dhiibbaa siyaasaa tureen aadaasaanii dagachaa akka turan kan hime Obbo Addaamuun, jalqaabbii amma jiruun haalli mijataa uumamaa waan jiruuf eenymmaa ofii baruun ni danda'ama.
Agarsiisa meehsaalee aadaa garagaraa yeroo saglaffaaf Magaalaa Finfinneetti qophaa'e irratti sabootniifi sablammootni hedduu kan hirmatan yoo ta’u, sochichi ammayyummaan aadaaf safuun sabootaafi sablammootaa akka hinliqimsine taasisuuf gargaara kan jedhan ammmoo Itti Gaafatamaa Biiroo Aadaaf Tuurizmii Magaalaa Finfinnee Obbo Gebretsaadiq Hagosidha.
Ayyaanichi waggaa waggaan yeroo manneen barnootaa boqonnaaf cufamanitti kan geggeeffamu ta'uu himanii, kunis barattootni abdii borii biyyattii ta’an dhaqanaii akka daawwataniif yaadameeti. Dhaloonni aadaaf seenaasaa hinbeekne eenyummaasaa beekuu hinbeeku. Barattoonnis seenaa manneen barnootaa keessatti yaadaan baratan qabatamaan akka arganiif agarsiisniifi gurgurtaan meeshaa dhiyaate jajabeessaadha jedhu.
Walumaagalatti, dhaloota haaraa eenyummaasaan boonu horachuuf aadaaf safuu akkasumas duudhaa ofii beekuun isa tokko yoo ta’u, aadaa ofii dhaloota dhufuuf dabarsuu dhabuun ammayummaan akka babal’atuufi eenyummaan ofii kaleessaa akka badu waan godhuuf hojii baraarsaa hojjechuun dirqama lammii hundaati.
Waasihuun Takleetiin


text:
Whale shark
whale shark, kan gossa Rhincodon typus ta'e, gossa shark yoo filter feeding nyattu kan dafe nyachu hin dandenne fi gossa qurxumi yerro dheraaf jirrachu danda'u dha. Gossi sharkii kun gossa qalamu nama gamachisu akkatta gossa tokkon midhafame argamu kan qabu yoo ta'u, kuni immo misensa genus Rhincodon , family, Rhincodontidae (1984n dura Rhinodontes jedhama ture), kan subclass Elasmobranchii fi class Chondrichthyes jalatti ramadamu dha. Sharkiin kuni gallana tropical fi ho'a akkasumas gallana bana kessa jirratta. Gossi kun wagga million 60 dura burqaan jedhame amanama.


text:
Yihoowa Dabbota Milata
“GODAI baayyo yayyiyaageetau ba xuuraa shaakkiyaagaa.”—MAZ. 25:14.
MAZAMURE: 27, 21
1-3. (a) Nuuni Xoossaa dabbo gidanaagaa ammanettana danddayiyoy aybissee? (b) Ha huuphe yohuwan nuuni ay beˈanee?
ABRAHAAMI Xoossaa dabbo gidiyoogaa Geeshsha Maxaafay heezzusan yootees. (2 Odi. 20:7; Isi. 41:8; Yaaq. 2:23) Geeshsha Maxaafay Xoossaa dabbo giidi yootiyoy ha ammanettida bitaniyaa xalla. Yaatin, Yihoowa dabbo gidana danddayida asi Abrahaama xalla giyoogee? CHii, Geeshsha Maxaafay nuuni ubbay Xoossaa dabbo gidana danddayiyoogaa yootees.
2 Yihoowa yayyiya, an ammaniyaanne ayyo mata dabbo gidida, ammanettida asata xeelliyaagan Xoossaa Qaalay darobaa yootees. (Mazamure 25:14 nabbaba.) Kiitettida PHawuloosi ‘shaaraadan nu matan yuuyi aadhidi markkattiya’ asatubaa yootiis. (Ibr. 12:1) He asati ubbay Xoossaa dabbo.
3 Geeshsha Maxaafay Yihoowayyo mata dabbo gidida heezzu asatubaa yootiyoobaa ane loytti beˈoos. Hegeetikka, (1) Mooˈaaba biitta asa gidida ammanettida yelaga amˈˈiyo Uruto, (2) Yihudaa loˈˈo kawuwaa Hizqqiyaasa, qassi (3) ba huuphiyaa kawushshiya, Yesuusa aayyiyo Mayraamo. Ha asati ubbay Xoossaa dabbo gidido hanotaappe ay tamaarana danddayiyoo?
AGGENNA SIIQUWAA BESSAASU
4, 5. Uruta kuuyana bessiyo deexobay aybee, qassi hegaa kuuyiyoogee keehi wayssiyoy aybisee? (Doomettan deˈiya misiliyaa xeella.)
4 Mooˈaaba dembban carkkoy eta maayuwaa yaanne haanne shochishin hemettiya heezzu amˈˈeta qoppa. He asati Naaˈoomo, i naatu machota Urutonne Orppo. Orppa etaara baydda, ba biitti Mooˈaabi simmanawu qofaa qachaasu. Naaˈooma qassi ba biitti Israaˈeela simmanawu murttaasu. Iira deˈiya Uruta keehi koshshiyaabaa kuuyana. A Mooˈaaba biittan deˈiya bantta soo asaakko simmiyoogaappe woy ba bollotee Naaˈoomiira Beetaliheema biyoogaappe issuwaa doorana danddayawusu.—Uru. 1:1-8, 14.
5 Uruta baassi koshshiyaabaa kunttiya so asay, i aayyiyaanne hara dabboti deˈiyo Mooˈaaba biitti baanawu qoppana danddayaasu shin. Mooˈaabi a yelettido biitta. A eriyoy he biittaa wogaa, qaalaanne asaa. Uruta hegaa malabaa Beetaliheemen demmanaagaa Naaˈooma qaalaa gelana danddayukku. Uruta Mooˈaaba biittan deˈanaadan a zoraasu. Naaˈooma ba naˈaa machiyaa keetta woy azina demmanaagaa siraasu. Uruta waataneeshsha? ‘Ba asaakkonne ba xoossatukko simmida’ Orppi hanotay Urutigaappe keehi dummatiyoogaa akeeka. (Uru. 1:9-15) Uruta ba asaakkonne eta xoossatukko simmanawu koyadee? CHii, koyabeykku.
6. (a) Uruta kuuyido loˈˈobay aybee? (b) Booˈeezi Uruta Yihoowa qefiyaa garssan shemppanawu koyidoogaa yootidoy aybissee?
6 Uruta Xoossaa Yihoowaabaa hayqqida ba azinaappe woy Naaˈoomippe erennan aggukku. Yihooway Mooˈaaba xoossatu mala gidenna. Uruta Yihoowa siiqananne ayyo goynnana bessiyoogaa erawusu. SHin era xallay gidenna. Uruta qofaa qachana bessees. A Yihoowa ba Xoossaa oottada dooraneeshsha? Uruta loˈˈobaa dooraasu. A Naaˈoomissi, “Ne asai ta asaa gidana; ne Xoossai ta Xoossaa gidana” yaagaasu. (Uru. 1:16) Uruta Naaˈoomo siiqaasu; shin keehi garamissiyaabay a Yihoowa siiqidoogaa. Qassi Booˈeezikka Uruta Yihoowa qefiyaa garssan shemppanawu koyido gishshawu o galatiis. (Uruto 2:12 nabbaba.) Hegee kafo maray ba aayee qefiyaa giddon baqati attiyoogaa nuuni hassayanaadan oottana danddayees. (Maz. 36:7; 91:1-4) Yihooway Urutiyyo baqati attiyo soho gidiis. I ammanuwaa gishshawu Yihooway o woytiis; qassi a kuuyidoban zilˈˈettiyo ayba gaasoynne baawa.
7. Bantta huuphiyaa Yihoowayyo geppanawu guyye giyaageeta aybi maaddana danddayii?
7 Daroti Yihoowaabaa eriyaaba gidikkokka, a baqati attiyoosa oottanawu koyokkona. Eti banttana geppanawunne xammaqettanawu guyye goosona. Ne huuphiyaa Yihoowayyo geppanawu guyye giyaaba gidikko, neeni hegaadan haniyoy aybissakko qoppa. Ubba asaassi goynniyo xoossati deˈoosona. (Yaas. 24:15) Tumu Xoossawu oottanawu dooriyoogee eratetta. Ne huuphiyaa Yihoowayyo geppiyoogee neeni a ammaniyoogaa bessiyo loˈˈo oge. Ay metoy gakkikkokka, neeni aggennan ayyo haggaazanaadan i nena maaddana. Xoossay Urutiyookka hegaadan oottiis.
IITA HANOTAN DICCIKKOKKA, “GODAA I BAXUUXIIS”
8. Hizqqiyaasi diccido hanotaa yoota.
8 Urutippe dumma hanotan, Hizqqiyaasi Yihoowaara maacettida zariyaappe yelettiis. SHin ubba Israaˈeelati he maachaadan deˈibookkona. Hizqqiyaasa aaway, Kawuwaa Akaazi hegaa mala asa. He iita bitanee Yihudaa kawotettay eeqawu goynnanaadan, ubba Yerusalaamen deˈiya Yihoowa beeta maqidasee tunanaadan oottiis. Hizqqiyaasi naatettan deˈishin, a ishanttuppe issota issota a aaway meqetti baynna hanotan woriis, ubba taman xuuggidi eeqawu yarshshiis!—2 Kaw. 16:2-4, 10-17; 2 Odi. 28:1-3.
9, 10. (a) Hizqqiyaasi yiillotiya asa gidana danddayiyoy aybissee? (b) Nuuni Xoossaa bolli yiillotana koshshennay aybissee? (c) Diccido hanotay nuuni loˈˈo woy iita asa gidanaadan oottees giidi qoppana koshshennay aybissee?
9 Hizqqiyaasi Xoossaa bolli hanqqettiyaanne yiillotiya asa gididi diccana danddayees shin. Aagaara gatti xeelliyo wode, guutta metoy gakkiyo issi issi asati Yihoowa bolli woy a dirijjitiyaa bolli ‘yiillotana’ danddayiyaabadan qoppana danddayoosona. (Lee. 19:3) Qassi harati eta soo asay oottido iitabaa gaasuwan eta deˈoy moorettidoogaa, geella bantta aawati oottido balabaa etikka zaarettidi oottiyoy hegaa gishshataassa giidi qoppana danddayoosona. (Hiz. 18:2, 3) SHin hegaa mala qofay tumee?
10 Hizqqiyaasa deˈoy hegee tuma gidennaagaa bessees! Ha iita alamiyan asaa bolli gakkiya metuwawu pulttoy Yihoowa gidenna gishshawu, a bolli yiillotiyo gaasoy baawa. (Iyy. 34:10) Aaway woy ayyiyaa bantta naati loˈˈobaa woy iitabaa oottanaadan tamaarissana danddayiyoogee tuma. (Lee. 22:6; Qol. 3:21) SHin hegee nu soo asaa hanotay nuuni loˈˈo woy iita gidanaadan oottees giyoogaa gidenna. Hegaappe dumma hanotan, nuuni loˈˈobaa woy iitabaa dooridi oottiyo maataa Yihooway nu ubbaassi immiis. (Zaa. 30:19) Hizqqiyaasi he imotaa waati goˈettidee?
11. Hizqqiyaasi Yihudaa loˈˈo kawotuppe issuwaa gidanaadan oottidabay aybee?
11 Hizqqiyaasi Yihudaa iita kawotuppe issuwaa naˈaa gidikkokka, i keehi suure naˈa gididi dicciis. (2 Kawotu 18:5, 6 nabbaba.) Ee, a aaway iita gidikkonne, i eta leemisuwaa kaallana danddayiyo loˈˈo asati deˈoosona. He wode, Isiyaasi, Mikiyaasinne Hooseˈi hananabaa yootoosona. Kawuwaa Hizqqiyaasi he ammanettida asati ayyaanaa kaaletuwan zoriyoobaanne yootiyoobaa akeekan siyiis. Hegaa gishshawu, i ba aaway oottido keehi iitabaa xayssiis. I beeta maqidasiyaa geeshshiis, asaa nagaray atto geetettanaadan oottiis, qassi biitta ubbaappe eeqa goynuwaa xayssiis. (2 Odi. 29:1-11, 18-24; 31:1) Guyyeppe, Asoore kawuwaa Sanaakireebi Yerusalaame xayssanawu yiido wode, Hizqqiyaasi xala gidiyoogaanne mino ammanoy deˈiyoogaa bessiis. I Xoossay ashshanaagaa ammanettiis; qassi haasayiyoobaaninne oottiyooban ba asaa minttettiis. (2 Odi. 32:7, 8) Takkidi, Hizqqiyaasi otorettido wode zoree imettin, ba huuphiyaa kawushshidi ba nagaraappe simmiis. (2 Odi. 32:24-26) Hizqqiyaasi diccido hanotay iita gidiyo gishshawu, iita asa gidibeenna. Ubba, i Yihoowa dabbo gidiis; qassi nuuni kaalliyo leemiso gidiis.
12. Hizqqiyaasaagaadan, ha wodiyan daroti waanidi Xoossaa dabbo gididonaa?
12 Nuuni deˈiyoy iitanne siiqoy baynna alamiyaana gidiyo gishshawu, daro naata eta aaway woy aayyiyaa siiqennaageenne naagennaagee garamissenna. (2 Xim. 3:1-5) Ha wodiyan, daro Kiristtaaneti iita hanotan diccikkokka, Yihoowayyo mata dabbo gididosona. So asay iita gidikkokka, Hizqqiyaasi iita asa gidibeennaagaadan, etikka iita gidibookkona. Nuuni koyidobaa dooridi oottiyo maataa immidi nuna Xoossay bonchiis; nuuni Hizqqiyaasaagaadan, Yihoowa baxuuxanawunne bonchanawu he imotaa goˈettiyoogee gita maata.
“TAANI GODAA AILLIYO”
13, 14. Mayraamissi imettida aawatettay hirggissana danddayiyoy aybissee, shin a Gabreelassi woygadee?
13 Hizqqiyaasi deˈido wodiyaappe daro layttay aadhi simmin, Naazireeten deˈiya, ashkke Ayhuda geelaˈiyaa Yihoowaara dumma dabbotaa medhaasu. Iyyo imettidaagaa mala aawatettay ay asassinne imetti erenna. A Xoossaayyo mexi issi Naˈa gididaagaa shahaarada yelananne dichana! Yihooway o hegaadan bonchidoy, siiqiyo gishshataassanne ammanettiyo gishshataassa gidana. SHin Mayraama hegaabaa siyido wode iyyo aybi siyettidee?
14 Nuuni Mayraamissi imettida gita maataa qoppidi, o qofissana danddayiya issi issibaa akeekennan aggana danddayoos. Xoossaa kiitanchay Gabreeli a attuma asaara gayttennan, maalaalissiya hanotan shahaaranaagaa yootiis. A waanada shahaaranaakko Gabreeli Mayraamintta so asawunne shoorotuyyo yootibeenna. Eti ay qoppana danddayiyoonaa? Mayraamo, o giigissida Yooseefabaykka qofissennan aggenna. A shahaara uttada, ayyo ammanettida asa gidiyoogaa waata ammanttanee? Qassi Ubbaappe Bolla Xoossaa Naˈaa dichiyoogeenne loohissiyoogee gita aawatetta! Gabreeli hegaa yootiyo wode Mayraamo qofissida ubbabaa erokko. SHin a, “Taani Godaa ailliyo; ne qaalaadan, taassi hano” yaagidoogaa eroos.—Luq. 1:26-38.
15. Mayraami ammanoy maalaalissiyaagaa gididoy aybissee?
15 Mayraami ammanoy maalaalissiyaagaa! Aylle gidida maccaasiyaa ba goday azazidobaa oottawusu. Mayraama Godaa Yihooway o naaganaagaanne maaddanaagaa ammanettaasu. I azaziyo ubbabaa a oottanawu koyaasu. Iyyo hegaa mala ammanoy waanidi deˈana danddayidee? Ammanoy yelettiyo wode demmiyooba gidenna. Hegee issi uri baaxetidi, qassi Xoossay anjjin demmiyooba. (Gal. 5:22; Eph. 2:8) Mayraama ba ammanoy minnanaadan baaxetidoogaa bessiyaabi deˈii? Ee, deˈees. A waata siyidaakkonne haasayidaakko akeeka.
16. Mayraama loytta siyiya asa gidiyoogaa bessiyaabay aybee?
16 Mayraama loytta siyawusu. Geeshsha Maxaafay nuuni ‘siyanawu eesotidi haasayanawu eesotenna mala’ zorees. (Yaaq. 1:19) Mayraama akeekan siyiya asee? Ee, Luqaasa Wonggeliyaa maxaafay, Mayraama ayyaanaabaa akeekan siyidoogaanne hegaa wodiyaa bazzada wotta dentta qoppidoogaa naaˈˈu sohuwan yootees. Yesuusi yelettido wode, henttanchati kiitanchaappe siyidobaa Mayraamiyyo yootidosona. Hegaappe 12 layttay aadhi simmin, naˈa gidida Yesuusi ayyaanaaban issi gitabaa yootiis. He naaˈˈu wodetunkka, Mayraama siyaasu, hassayaasu, qassi siyidobaa loytta qoppaasu.—Luqaasa 2:16-19, 49, 51 nabbaba.
17. Mayraama haasayidobaappe ibaa ay akeekiyoo?
17 Mayraama loytta haasayawusu. Mayraama yootido darobay Geeshsha Maxaafan xaafettibeenna. A haasayido adussa qofay Luqaasa 1:46-55n deˈees. Hegee Mayraama Geeshsha Maxaafaa qofaa loytta eriyoogaa qonccissees. A haasayidobay, hananabaa yootiya Sameela aayyiyaa Haanna woossiyo wode giidobaara issi mala. (1 Sam. 2:1-10) Issi issi asay yootiyoogaadan, a Geeshsha Maxaafaappe 20 gidiya qofaa yootaasu. Mayraama ooppenne gita gidida ba Dabbuwaa, Xoossaa Yihoowappe tamaarido alˈˈo tumaa haasayanawu koyiya asa gidiyoogee qoncce.
18. Nuuni Mayraamiigaadan ammaniyoogaa waati bessana danddayiyoo?
18 Mayraamiigaadan, issi issitoo Yihooway nuussi deexxiyaaba milatiya aawatettaa immana danddayees. Nuuni i leemisuwaa kaalliyoogan, nu huuphiyaa kawushshidi he aawatettaa ekkananne Yihooway nuna maaddanaagaa ammanettana danddayoos. Yihoowabaanne a halchuwaabaa akeekan siyiyoogan, ayyaanaabaa tumaa wotti dentti qoppiyoogan, qassi nuuni tamaaridobaa haratuyyo ufayssan yootiyoogan Mayraamiigaadan ammaniyoogaa bessana danddayoos.—Maz. 77:11, 12; Luq. 8:18; Roo. 10:15.
19. Mino ammanoy deˈiyo asatu leemisuwaa kaallikko, ay ammanettana danddayiyoo?
19 Abrahaamaagaadan, Uruta, Hizqqiyaasinne Mayraamakka Yihoowa dabbo gididoogee qoncce. Eta xalla gidennan, ‘shaaraadan yuuyi aadhidi markkattiya,’ ammanettida daro asati Xoossaa dabbo gididi deˈidosona. Nuuni ubbatoo etaagaadan ammaniyaageeta gidanawu amottoos. (Ibr. 6:11, 12) Nuuni hegaadan oottiyaabaa gidikko, merinawu Yihoowassi mata dabbo gididi deˈanaagaa ammanettana danddayoos!


text:
WASHINGTON DC —
Waltajjiin lammiiwwan alaa US keessa jiraatanii guyyoota lamaaf Washington DC keessatti geggeeffamuun xmururamee jira.
Ameericaan biyya goolu galtootaa ti. Mootummaa haaraa fi biyya yeroo ammaa illee kanneen hundeessan kanneen Awrooppaa, Afriikaa, giddu galeesa bahaa fi Laatiin Ameerikaa irra kanneen godaanan turan.
As Ameerikaa keessatti dhalatanii lammiiwwan Ameerikaa kan ta’an ykn immii maatiin isaanii lammiiwwan Itiyoopiyaa kan ta’aniif lammummaa dhuma Itiyoopiyaa qabatanii Ameerikaa keessa kanneen jiraatan hedduu dha. Walumaa gala walakkaa miliyoonaa ta’u jedhamee tilmaamama.
Lammiiwwan Itiyoopiyaa as Ameerikaa keessa jiraatan waggoota soddomman darban keessa guddina agarsiisuu isaanii Washington DCtti kan argamu waaltaan imaammata goolu galtummaa beeksisee jira.
Wixataa fi Kibxata Caamsaa 14 fi 15 waltajjii lammiiwwan alaa Ameerikaa keessa jiraatan kan addunyaa isa sadaffaa irratti milkaa’ina hedduu kanneen galeessisan beekkannaa sadarkaa addunyaa kanneen horatanii fi lammiwwan Itiyoopiyaa beekamoo, kan Ertraa fi hiddi dhalata Itiyoopiyaa argamaniiru.
Waltajjii lammiiwwan alaa Ameerikaa keessa jiraatan kan addunyaa kana kampaniilee spoonserii godhan keessaa VOAn tokko ture.


text:
US biyya tokkicha sagantaa nyaata addunyaa WFP deggeru ennaa ta’u waggaa darbe doolaara biliyoona lamaa ol gumaache.
Yeroo rakkinaa akkasiitti jedhan Dubbi himtuun WFP kan damee gaanfa Afriikaa Challiss McDonough jaarmoliin gargaarsaa kana kana duraa caalaa gargaarsa barbaadu.
Kutaa Sudaan kibbaa hanga tokko keessatti beelli akka jiru labsdameera. Gandeen fagoo uummati kummi 20 keessa jiraatu keessatti WFPn midhaan gargaarsaa inni qilleensa irraan gad buuse xiqqoo dha.
Gargaarsi akkasii kun ergamu malee xayyaaronni kun nyaata deedeebisuuf hin sosso’an taanaan uummatichi dhugumatti homaa hin qabu jedhan.
Isaanii fi balaa uumame gidduu waanti jiru gargaarsa midhaan nyaataa nuti geessinuuf qofa.
Balaa nuti jennu kun bajati US sagantaa gargaarsa sadarkaa addunyaa kan akka USAID irraa dhibba irraa harka 30 akka gad xiqqaatu gaafata.


text:
kitaabni hog-barruu Afaan Oromoo Mata dureen isaa “barii barraaqaa” jedhu maxxanfamuun gabaa irra oolee jira.
Kitaaba kuusaa walaloolee of keessaa qabu kana kan barreessan Obbo Faantaahun Taarrakeny.
Ijoollummaa kootii qabee fedhii fi kennaa waa barreessuu waanan qabuuf guddina Afan Oromoo yoo gumaache jechuunan Kitaaa koo duraa kana maxxanse jedhan Obbo Faantaahun.
Gara fuula duraattis kitaabota Afaan Oromoon baasuuf akeeka kan qaban obbo Faantaahun Uummati koo aadaa waa dubbisuu akka horatu dhaamsa koo ti jedhan. Gaaffii fi deebii MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
Oromia: Colleagues eulogize Ob. Bekele Mekonnen Wessenu as a great fighter for Oromo rights January 26, 2016Posted by OromianEconomist in Oromo.
Tags: Africa, Colleagues eulogize Ob. Bekele Mekonnen Wessenu as a great fighter for Oromo rights, Obbo Baqqalaa Mokonnon Wasanuu, Oromia, Oromo
trackback
Long-time activist for Oromo rights and a founding member of the Macha-Tulama Association Ob. Bekele Mekonnen Wessenu (1930-2016) passed away over the weekend in London (Jan. 24, 2016)
Colleagues eulogize Ob. Bekele Mekonnen Wessenu as a great fighter for Oromo rights
From Ob. Ibsaa Guutama (via Gubirmans.com)
Nagaa isa Dhumaa Baqqalaa Makonniniif Dhaamu
Baqqalaa Makonnin qaamaan nama bareedaa fulli ifaa yeroo hunda nama arguu gammaduu, arjaa fi of kennaa ture. Kun nama hin beekneef himuuf malee kan beekaniif kana caalaa tahuu saa waliin beekna. Miirri Baqqalaa, murannoo fi dudhammi kaayyoo saba saatiif qabu akkuma qaama hafee hin qabu. Baqqalaa Makonnin yeroo yaadannu ilama Warra Abbaafardaa tahu saa irra dabarree abba saa gooticha Oromoo, Makonnin Wasanuu fi qabsoo saba Oromoo yaadanna. Baqqalaan dardara haa turu malee abbooliima saa waliin Waldaa Maccaa fi Tuulama (WMT) ijaaruu fi wareegama guddaa baasuutt beekama. Baqqalaan dabaankufoota Oromoo Taddasaa Birruu, Maammoo Mazamirii, Sayifuu Tasammaa, Lammeessaa Boruu fi Abboolii WMT waliin gidiraa qabsoo hadhooftuu nama dhandhamate. Baqqalaan nama qaabannoo gaarii qabu, seenaa fi cunqurfama Oromoos tooraan kan yaadatu ture.
Baqqalaan bara Mootummaa Cehumsaa 1992 ummata ijaaruu fi dammaqsuutt qoodi inni fudhate dabbaloota ABO hundaan beekamaa dha. Akka ijoollee diinaan salphifamuu, kaayyoo ummata saa bakaan gahuuf qabsoo godhame keessatt hanga du’a saatt hin qollifanne. Roorroon diinaa sabboonota Oromoo lakkofsi hin beekamne biyyaa baaseera. Baqqalaan akka gaaf tokko biyya saa jaallatutt deebi’u abdii utuu hin kutatin qabsaawaa ture. Ummati Oromoo fi jaallawwan saa qabsoo, utuu mararfatanii dhukuba humnaa ol tahen raawwachuu saatiif manguddicha qabsoo bilisummaa saanii kana gaggeessaa jiru. Baqqalaan akkuma abbaa saa utuu diina jala hin kurkurin jannummaan obbaafate.
Jaalbiyyaan Oromoo, Baqqalaa Makonnin hardha hirree saa haa boraafatu malee fakkeenyi inni dhaloota ittaanuuf dhiisee darbe barabaraan yaadatama jiraata. Yeroo ijoolleen Oromoo kaatee lafa raasaa jirtu kanatt bakka qabsoon inni eegale geese utuu hin argin dadhabuun saa kan isa beeknu hunda dhukkuba garaa nutt tahee hafa. Haa tahu malee Baqqalaan hin dune ijoollee kana keessaan jiraataa. Baqqalaan kan warra saa qofa mitii, kan Oromiyaa hundaatii. Egaa Obboo Baqqalaa, utuu hin fedhin waldhabne, utuu nagaa walitt hin dhaamin deemtee, hin dhufta jennee karaa ilaaluunis hin hafe. Nagaatt egaa jaala koo. Firoota fi jaallewwan saa hundaan haa jabaannu jenna. Lubbuun saa qabanna haa ciistu.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; bilisummaa, walqixxummaa fi balchummaan kan lubbuun jiraniif; nagaa fi araarri sabichaa fi Ayyaana abbooliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Amajjii 2016
From Ob. Tesfaye Kenna
Birilleetu cabe, daadhiitu dhangala’e!
Gomboo kuusaa cuuphataa, yaa nama gaafa qaanii olkeewwata baaltetaa
Biqilaa dirree waajjuu, migira warra Salaalee
Oromticha Tuulamaa, Wasiila waarra Maccaa
Qabeenya isa Booranaaf, abdii dha Bareentummaaf
Hin sarmuu ilma gootaa, falmaa mirga dhalootaa
Bareeddicha akka cirri, mul’ataa tuuta keessaa
Sanyii fiixaa namaa, gooftaa amma maqaa gahu
Baqqalaa ilma Mokee nama waan himaniif qabu
Haftee hundeessota qabsoo, dhikima seenaa himu
Booqaa lammii keessaa, yaa guddicha akka Tulluu
Sibbiila gaafa xiiqii, abdii gaafa rakkinaa
Babal’aa damee odaa, gaaddisa qabsaayotaa
Buqqisaa akka ulee gajjaa, xoolagaa arcummee uulmaa
Guddisa Taaddee Birruu, yaa Wasanuuf akaakoo
Hin bannee akkam taanaree yaa abdii gaafa rakkoo
Warqii ibiddaan bahe, jabaa yaa sibila koo
Siqabaa man Tuulamaa, lakkaawwata lammii koo
Finceessisaa baalagee, jabaa diina hunkuru
Diina hunkuruuf malee, du’aaf jabaan hin jiruu
Baqqalaa nama lafee lammiirraa roorroo, dhoowwuuf, ojjate maaltu itti hafe
Goota roorroon hin moone, Baqqalaa ya qomoo koo
Maal raajii maaltu ta’e, buttuu maaltu sibute?
Kalee dheengadda mitii, miidiyaan keenya guddaan,
Hundeefama bu’uraa, calqaba hundee qabsoo,
Seenaa Maccaa-Tuulamaa, sagalee keetiin baasee,
Kan gurra keenyaan ga’e?
amma naaf galte dubbiin, wannattii qaanii hin beekne,
Kan gootaaf sodaa hin qabne, du’atu addaan nubaasee
Asirraa galli hin jiruu, kanuma dhumni namaa
Fooniin sidhabne malee, seenaan kee lammii boonse,
Tasallee hin dagatamuu, bara baraan himamaa
Fooniin sidhabne malee, seenaan kee lammii boonse,
Tasallee hin dagatamuu, bara barbaraan himamaa
Nagaatti
Tesfaye Kenna
Amajjii 24, 2016
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Wajjirri Kongirasii Feedaralawaa Oromoo (KFO) guyyaa hara’a humnoota mootummaatiin sakata’ameera. Humnoonni mootummaa wajjira KFO marsuudhaan erga miseenota isa reebanii booda, sakkata’a cimaa akka taasisan odeeffannoon Finfinnee irraa nugahe ni ibsa. Yeroo sakkata’aan sun adeemsifametti dura taa’aan KFO Dr. MararaaGuddinaa wajjira keessa akka hinturre beekameera.
Mootummaan Itoophiyaa Adda Bilisa Baasaa Uummata Tigraayiin (TPLF) durfamu KFOn qarshii biyya alaatii argameen mormii uummanni Oromoo taasisa jiru qindeeseera jedhani himachaa jiru. Kanaafis dhaabbata Oromoo bakka bu’ee karaa nagaa qabeessa ta’een qabsaa’a jiru KFOtiin yakkuudhaan uummanni Oromoo dhaabbata mormiitu bakka isa bu’u akka hinqabanneef hojjechaa jira.
KFO dadhabsiisuuf jecha mootummaan TPLF yeroo mormiin Maastar Pilaanii jalqabametti hoggantoota KFO kanneen ta’an Obbo Baqalaa Garbaa, Obbo Addisuu Bulaalla fi kanneen biroo qabuudhaan mana hidhaatti naqeera.Obbo Baqalaa Nagaa immoo akka mana isaaniitii gad hinbaanee fi hojii isaanii akka hin hojjenne erga godhamnii ji’a lamaa olta’uufi. Sababa mormii Oromoon gochaa jiruun KFOn akka malee mootummaa biyya bulchaa jiruun miidhameera. KFOn hiriira mormii Finfinneetti gaggeessuuf yeroo hedduu gaafatus mootummaan sababa gahaa hintaaneen isaan dhorkacha ture.
Mootuummaan TPLF yookiin wayyaanee mormiin Oromoo waan itti cimaa dhufeef waan qabee gadhiisu walaalaa jira. Ummata Oromoo ajjeessuu, hidhuu fi daraaruu itti fufee jira. Dhaabbilee uummata Oromoo bakka bu’anii socho’aa jiran to’annoo isaa jala galfachuuf socho’aa jira. Haata’u malee qabsoon Oromoo garuu akka itti fufetti jira. Ajjechaa, hidhaa fi reebicha uummata Oromoo mirgasaa kabajiifachuuf kutate ka’e duubatti kan deebisu hin fakkaatu.


text:
Camadaa Hundee:- Maastar Pilaanii Addis Ababaa Wayyaanee fi Icciitii Isa Duuba Jiru … Of Baraaruuf Tokkummaan Haa Kaanu!
Camadaa Hundee irraa* Weerara Minilikiin dura abbaa biyyaa kan turan ilmaan Oromiyaa naannoo finfinnee gosa Abbichuu, Eekkaa, Gullee fi Galaan kan jedhamuun beekamu ture. Bulchitootiin naannoo kana kan turaanii fi…
Camadaa Hundee:- Duguuggii sanyii Ruwandaa fi Czechoslovakia keessatti raawwatame, Oromiyaa keessatti raawatamuuf itti jiramuuf, jaarmiyaaleen siyaasaa Oromoo waanta hubachaa jiran hin fakkaatu ykn qaama rakkoo ta’uuf jiru
Camadaa Hundee irraa* Akkuma irra deddebi’amee beektotaa fi namoota gara garaan akeekame, haalli ummati Oromoo fi Oromiyaan keessa jirtu eddu yaadeessaa dha. Yeroo ammaa yaaddeessa irra darbee gara qabatamaatti cehuuf…
Camadaa Hundee:- Ummata Oromootu hooggantoota dhaabbilee siyaasaa akka tokkooman kadhachuu qabamoo, hooggantoota dhaabbilee siyaasaa Oromootu tokkummaaf ummata Oromoo kadhachuu qaba?
Camadaa Hundee irraa* — Kutaa lammaffaa Barreefama kiyya kutaa tokkoffaa keessatti dhimma waamaicha tokkummaa ilmaan Oromiyaa ilaalchisuun, waanuma natti muldhatee fi ittiin guungumaa deemu, maalifan yaada kiyya nama wajjin hin…
Camadaa Hundee:- Ummata Oromootu hooggantoota dhaabbilee siyaasaa akka tokkooman kadhachuu qabamoo, hooggantoota dhaabbilee siyaasaa Oromootu tokkummaaf ummata Oromoo kadhachuu qaba?
Camadaa Hundee irraa* Tokkummaan Oromoo hunda dursu akka qabuu fi daandiin qabsoo bilisummaa Oromoo galmaan gahuu danda’u tokkummaa Oromoo jabeessuu duwwaa akka ta’e beektotti Oromoo waggaa dheeraaf akeekkachiisaa asi gahanii…
“Mirgaa fi bilisummaa keenya amma argannutti garboonfatoota irratti ni qabsoofna, dadhabnu ilmaan itti guddifanna” Gen. waaqoo Guutu – “dhimmi Oromoo kana booda nafxanyootati bofa udduu lixxe taatee jirti. Harkisan itti cita, dhiisan itti lixa” hoogganaa Meccaa fi Tuulamaa
Camadaa Hundee irraa* Angafootiin hooganoota qabsoo Oromoo raaga isaan raagaa turan amma lubbuun jiraachuu baatanis, jechi isaanii dhugoomee jira. Oromoon alagaa irraa gaaffii tokko illee hin qabu. bilisummaa fi abbaan…
የሚኒልክን አረመኔያዊ ጭፍጨፋ የሚናስተዉሰዉ – የታሪክ እሥራኛ ለመሆን ሳይሆን፣ የዛሬዎቹን የሚኒልክ ሕልመኞችንም ለመቅበር ነዉ
በጨመዳ ሁንዴ* ታሪክ በጥሩም በመጥፎም ጎኑ ይነሳል። ሁለቱም የሚነሱበት ዋና ምክንያት በትናትነዉ ዘመን ወይም ታሪክ ለመኖር ሳይሆን በጎ ድርግቶችን አዘምነን መጥፎ ፍፃሜዎችን ዳግመኛ እንደይከሰቱ (እንደይመለሱ) አዲሱ ትዉልድ እንድማርበት ነዉ። በአጠቃላይ…
Siyaasa jibbiinsaa fi karaa cabeen haa yaasuu irra, ilaa fi ilaameetu nubaasa
Camadaa Hundee irraa* Siyaasa ammayyaa keessatti ilaa fi ilaameen bakka guddaa qaba. ilaa fi ilaameen garaagarummaa siyaasaa jiru bifa bilchinaa fi beekumsa qabuun waliif keessummeessuuf daandii guddinaa ti. Siyaasa ammayyaa…
Oromiyaa baldhoo qoqooduuf shira wayyaaneen itti turtee fi jirtu. Nutoo gochaa diinaa kana bifa kamiin hubachaa jirra?
Camadaa Hundee irraa* Wayyaaneetti mataa dhukubbii guddaa kan itti ta’ee jiru keessaa, baayyina ummata Oromoo fi baldhina dachee oromiyaa ti. Wayyabummaan oromiyaa fi ummata Oromoo xiqqeessuuf jecha eega aangoo qabattee…
Hooggannii QBO akka ofii yaadutti kan biraas akka yaadu tolchuu otoo hin taane, kan ofii yaadu namni biraas akka gabbisuu danda’u of amansiisuu qaba
Camadaa Hundee Irraa* Qabsoon yeroo hunda gabbachaa fi danboobaa deemuu qaba. kana gochuuf garuu hooggana jijjiramaa fi hooromsa qabsootti amanu horachuun murteessaa dha. hoogganni jijjiramaa fi haaromsa qabsootti hin amanne,…
Hokolee Diddu, Okkotee Hin Diddu!
Camadaa Hundee irraa*…
Hadhaa Qabsoon qabdu dhamdhamuu dadhabuudhaan, qabsoo keessaa of moggeessuun amaluma qabsoo ti
Camadaa Hundee irraa* Qabsoo nama eddu taatee wajjin jalqabuu fi waadaa ykn hirbuu tokko wajjin yeroo seentu, hunduu wal bira dhaabata. Garuu qabsoo hirbuu seenteef xumuruuf hunduu akka gaafa wajjin…
Qaama jabina keenyaan malee, qaama dadhabbina keenyaan tokkoomuu hin qabnu (As principle our unity should be defined by our strength rather than our weakness)
Camadaa Hundee irraa* Tokkummaan siyaasaa yeroo hunda fuunduratti tarkaanfachuuf kan akeekkate ta’uu qaba. Qabsoon bilisdummaaf deemsifamu sochii warraaqsaati. Warraaqsi ammoo yeroo hunda yaada haaraa fi muldhata qabsoo gara fuula duraatti…
Qasboon Bilisummaa Oromoo, Hooggana Tarsimoo fi Jijjirama Fudhatu Barbaada
Camadaa Hundee irraa* Qabsoon bilisummaa Oromoo yeroo gara yerootti guddachaa fi gabbachaa deemuun dirqama. Siyaasa keessatti yeroo hunda jijiramatu adeema. Dhaaba siyaasaa tokko keessatti jijjiramni tarsiimoo kan dhufu, bifa lamaan…
Qabsoo Ofirratti Amantaa fi Kan Kaleessaa Irraa Barannee, Kan Boruuf Maal Gochuu Qabna Jennee of Gaafachuu!
Camadaa Hundee irraa* Dhaabni siyaasaa tokko tarsimoo fi galii gara garaa qabaachuun waanuma jiru. Dhaabbileen siyaasaa yeroo tokkotti eddumatanii ijaaramuu ni malu. Karaa biraatiin ammoo dhaabni siyaasaa tokko yeroo tokkotti…


text:
Hoogganoonni Keeniyaa, Itiyoophiyaa fi Sudaan Kibbaa jalqaba baatii Bitootessa bara 2012 irra, Keeniyaa keessa bakka Lamuu jedhamtutti Buufata Afaan Galaanaa haaraa ijaaruuf walii-galtee mallatteessanii jiran. Ujummoo zayita boba’aa – Sudaan Kibbaa irraa gara Lamuutti diriirsuu illee of-keessaa qaba - walii-galteen kun.
Hariiroo kana gama dinagee fi polotikaan akka xiinxalan, kan gaafataman Hayyuun Falaasama Polotikaa – Dr. Alamaayyoo Birruu, Jarmanii irraa ibsa kennaniin, walii-galteen kun biyyoota sadeeniifuu bu’aa guddaa qabaata, jedhu. Zayita boba’aa Sudaan durii keessaa afur keessaa harka sadii kan fudhatte Sudaan Kibbaa karaa zayita ishee kana gara Addunyaa alaatti ergattu argannaan guyyaa guyyaatti gara barmeela walakkaa miliyoonaa gurgurachuu dandeessi.
Yoo ujummoon kun ijaarame, bu’aa Itiyoophiyaaf qabaatu ennaa ibsan immoo, walii-galtee kana keessatti yoo Ogaanden keessaa zayiti boba’aan baafame Itiyoophiyaa irraa gara buufata Galaanaa tolfamuuf deemu – Lamuutti akka ujummoon diriirsamu, adiidiin baaburaa fi geejjibaalee ka biroos akka tolfamu walii-galamee jira. Kun Itiyoophiyaaf dantaa guddaa argamsiisa, jedhan.
Akka jecha Dr. Alamaayyootti ka biyyoota mara caalaa dantaa argattu garuu Keeniyaa dha. Itiyoophiyaa fi Sudaan Kibbaa dhaa ala Taanzaaniyaa fi Ugaandaan illee buufata galaanaa Keniyaa keessaa tii ala kan itti gargaaraman waan hin qabneef, Keniyaan ulaa madda dinagdee biyyoota naannoo sanaa ta’uuf deemti.
“Keeniyaa, Itiyoophiyaa fi Sudaan Kibbaa akkanatti walitti-hidhachuun balaa illee ni qaba” jedhu, Dr. Alamaayyoon.
Guutummaa gaaffii fi deebii geggeessamee MP3 tuquun dhaggeeffadhaa


text:
Digiriin doktorummaa kabajaa argame kun kan Alii qofaa utuu hin taane, kan dargaggoo, maanguddoo fi uummata Sirba Alii jal'atu maraa ti jedha Angaftichi weellistoota Oromoo Dr. Alii Birraa.
Waxabajjii shan bara 2010 Yunivarsitiin Jimmaa wallisaa Oromoo angafticha Ali Birraaf digirii dooktorummaa ulfinaa kennee jira. Sirna eebba barattoota yunivarsitichaa irratti argamuudhaan ka badhaasa kabajaa kana kennan ministara eegumsa fayyaa Ethiopia Dr. Tewoodros Adihaanoom turan. Yunivarsitiin Jimmaa ammaan dura illee digirii dooktorummaa kabajaa kana namoota adda addaaf ka kennaa ture tahuu, prezidaantiin yunivarsitichaa, Dr. Kabaa Urgeessaa ibsanii jiru.
Wallisaa Alii Birraa nama gara waggoota shantamaaf sirbaa ture, aadaa Oromoo calaqqise, afaan Oromoo akka beekamu gochuutti gahee guddaa gumaache, akkasumas akka sabaa fi sab-lammoonni mirga argataniif walleellee isaan ergaa dabarsaniin nama wallisaa ture tahuu kan ibsan Dr. Kabaa Urgeessaa, Yunivarsitiin Jimmaa hojii guguddaa akkanaa Aliin hojjeteef beekkannaa kennuu waan barbaadeef bakka inni jiraatu Kanadaa, Torontootti bilbilee afeeree, sirna sana irratti akka argamu taasise, jedhan. Dr.Ali Birraas gama isaan, "kabajaa akkasiif nan afeerama, jedhee takkaa illee abjootee hin beeku. Abjuu tu naaf dhugoome. Artistoota dargaggoota guddataa jiraniif hamilee guddaa kenna." jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibse.
Aliin gama kaaniin dhibee “colon cancer” jedhamuun qabamuu isaa akkasumas qoroo ija dhabuu isaa dubbata. "Garuu, jaalalli ani muuziqaaf qabu amma illee how'aa dha. Otuun guutummaatti sirbuu irraa hin gadamoojjawiin dura, CD sirbaa tokko maxxansiisuuf itti yaadaan jira." jedha. Hojii muuziqaa irraa eega gada-moojjawee boodas, wallistoota dardara isa boodaan ka'aniif akka tajaajila gorsaa kennuu fedhuu fi isaan irraa illee baratuuf hawwii qabu dubbata, wallisaan angaftichi, Alii Birraa.


text:
Garee Mirga Dhala-namaaf falmu – Hiyuumaan Raayits Wachitti, directorri dhimma Tokkummaa Mootummootaa fi falmaa rakkoolee biyyootaa – Filipp Bolopiyoon, dhaabbatichi sadarkaa Addunyaa haga hookkarri Burundii to’annaa dhaa ala ba’utti dhimma kana taa’ee eeguu hin qabu – jedhu.
Gama biraatiin, Golli Naga-eegumsaa, ka Tokkummaan Mootummootaa, yeroo hookkarri Burundii dabalaa deemee fi haalli akka ajjeechaa duguuginsa sanyii bara 1994 Riwaandaa keessatti ka’ee ta’uutti deemuu mala – jedhamee sodaatametti, kaleessa, dhimma sana irratti mari’achuuf walga’ee ture. “Tokkummaan Mootummootaa, lammiwwan Burundii maratti mallattoo akeekkachiisa jabaa erguu qaba” – jedhu Mr. Bolopiyoon.
Gurmuuleen mirga dhala-namaa akka Barreessaan Muummichi, ka Tokkummaa Mootummootaa balaa hamaa Burundii keessatti dorrobaa jiru kana oolchuuf tarkaanfii hatattamaa fudhatan gaafataa jiran – ka jedhan Bolopiyoon, kunis jila addaa, ka Tokkummaa Mootummootaa Burundiif reguu fi haala itti humni Poolisii, ka sadarkaa Addunyaa gara Burundiitti, keessumaa gandeen hookkaraan baay’ee miidhamaniitti erguu faa akka of keessaa qabu dubbatan.
Ministarri Dhimma-alaa, ka Burundii immoo, Kaleessa, biyyi isaanii gara hookkara hamaatti akka deemaa hin jirretti dubbatan.
Kaleessa, Quunnamtii Konnferesii Viidiyootiin, magaalaa Bujumburaa irraa walga’ii Gola Naga-eegumsaa, ka Tokkummaa Mootummootaa sanaaf kan ibsa kennan – Aleen Nyaamaatiwee, “walumaa-galatti haalli jiru tasgabbaawaa dha. Lammiwwan nagaadhaan deddeemaa jiru” jedhan.
“Gandeen haga tokko keessatti qofa gochaan yakkaa raaw’atamaa jira” ka jedhan – Ministarri Dhimma-alaa Burundii kun, ka jilli Gamtaa Afrikaa hookkarri Burundii keessaa magaalaa Bujumburaa irra dabree babal’achuu isaa ibsuun yaadddoo isaanii dhageessisan hin simanne.
Jilichi Gamtaa Afrikaa sun, ibsa Gola Naga-eegumsaa ka Tokkummaa Mootummootaaf ibsa kennaniin, “hookkarichi hammaataa deemuunii fi dhiittaan mirga dhala-namaa jajjjabaan biyyattii keessatti raaw’atamuun, akka lammiwwan Burundii kuma dhibba lama ta’an gara Taanzaaniyaa, Riwaandaa, Ugaandaa fi Rippubilikii Dimookiraatawa Koongootti dheessan taasisee jiran – jedhan.
Akkasumas, jechawwan hookkaricha daranuu belbelsan, kan aangawoota Mootummootaan dubbatan ittiin jedhan ilaalchisuunis akekkachiisanii jiran - jilichi Gamtaa Afrikaa.
“Haala biyyattiin keessa dabartee irraa kan ka’e, jechoonni akkanaa ka fudhatama qaban miti” jedhu – Antoniyoon.


text:
Maganu Uyinonketa Muxxe Elto Naadattota Leellishi
“Coyiˈne kula dandiinannikkite mulla eltosira Maganu galatamo.” —2 QOR. 9:15.
FAARSO: 121, 63
1, 2. (a) ‘Coyiˈne kula dandiinannikkite Maganu mulla uyinonke elto’ widira kiiramannori maati? (b) Konni birxichira hiittee xaˈmuwara dawaro qollanni?
YIHOWA mitto Beettosi tenne uulla soyi yannara, taalle nookkita baxillu elto uyinonke! (Yoh. 3:16; 1 Yoh. 4:9, 10) Hawaariya Phaawuloosi tini elto ‘coyiˈne kula dandiinannikkita Maganu mulla uyinonke elto’ ikkitinota coyiˈrino. (2 Qor. 9:15) Isi hatto yee xawisinohu mayiraati?
2 Phaawuloosi, guuta Kiristoosi kakkalo Maganu uyinonketi dhaggete hexxo baalanti woˈmitannota buuxissanno taje ikkitinota afino. (2 Qorontoosi 1:20 nabbawi. [1]) Yesuusi kakkalonna Yihowa aannonke atooti baalunku ‘coyiˈne kula dandiinannikkite Maganu mulla uyinonke elto’ widira kiiramanno yaate. Addaho, hatti elto lowo geeshsha dhaggeeffantannita ikkitino daafira, mannu coyiˈranno qaalinni kulle dianfannite. Maganu tenne baxxitino elto uyinkena ninke maa assa hasiissannonke? Qoleno, tini elto Badheessa 23, 2016nni Roowete barra ayirrinsannihu Qaagooshshu Ayyaanira hiitte doogganni qixxaambeemmo gede kakkayissannonke?
MAGANUNNITA BAXXITINO ELTO
3, 4. (a) Mannu mitore aannohe wote mayi macciishshamannohe? (b) Baxxitino elto uyininkero, hatti heeshshonke soorritara dandiitannohu hiittoonniiti?
3 Mannu mitore aannohe wote, hagiidhattoti egennantinote. Ikkollana, mite elto heeshshonke giddo lowore soorritanno daafira roore baxxitinota ikkitara dandiitanno. Hanni lawishshaho, jaddo loosseenna reyote yoo yinoonnihe gede assite hedi. Hedeweelcho, mittu afoottokki manchi mannu mereerinni fule ate bayicho ani reyemmo yiihe. Kuni manchi ate daafira reyate kaino! Togoohu baxxino assooti mayi macciishshamannohe gede assannohe?
4 Togoohu baxillu assooti heeshshokki soorrite biddi assiˈrate kaˈˈatto gede assannoheti dihuluullissannote. Tini elto albinni roore shaqqadonna manna baxattoha ikkatto gede, hattono baddalinohehu heeˈriro gatona yaatto gede kakkayissahera dandiitanno. Hakkuyi gedensaanni heeshshokki diro baala, ate bayicho reyi manchira galatu nooheta leellishanno garinni heeˈratto.
5. Maganu uyinonketi wodote elto wole baalante eltonni roortannohu hiittoonniiti?
5 Ikkirono, Yihowa Kiristoosi widoonni uyinonke elto, aleenni lawishshaho kulli eltonni lowo geeshsha roortannote. (1 Phe. 3:18) Hatto yineemmohu mayiraati? Ninke baalunku cubbo ragiˈnoommo daafira, reyote yoo yinoonninkereeti. (Rom. 5:12) Yihowa, Yesuusi uullara daanno gedenna “baalunkura yee reyo qamasanno” gede baxillunni qixxaawo assino. (Ibi. 2:9) Yihowa aleenni lawishshaho kulli manchi assinorinni sainore assinonke; isi reyo hegerera hunate xinta ikkannore qixxeessino. (Isa. 25:7, 8; 1 Qor. 15:22, 26) Yesuusa ammanannota leellishannohu baalunku Maganu Mangiste hunda uullate aana salaametenninna hagiirrunni hegerera heeˈranno; woy buuraminoha ikkiro, iima hatte Mangistera moohanno. (Rom. 6:23; Aju. 5:9, 10) Yihowawiinni afiˈnoommoti tini elto abbitannonkehu wolu atooti hiikkonneeti?
6. (a) Yihowa eltonni afiˈneemmo atooti giddo ate roorenka quqquxannohehu hiikkonneeti? (b) Maganu uyinonke elto hiikkonne sase coye assineemmo gede kakkayissannonke?
6 Xibbu baalunkunni hura, uullanke gannatete soorramasenna reyino manni kaono Yihowa uyinonke elto widooti. (Isa. 33:24; 35:5, 6; Yoh. 5:28, 29) Ee, ‘coyiˈne kula dandiinannikki elto’ uyinonke daafira Yihowanna muxxe Beettosi banxeemmoti egennantinote. Ikkina, Maganu baxilli ma assineemmo gede kakkayisannonke? Hanni Maganu baxilli (1) Kiristoosi Yesuusi lawishsha seekkine harunsineemmo gede, (2) roduuwanke banxeemmota leellinsheemmo gedenna (3) baddaltinonkere godowinta gatona yineemmo gede kakkayisannonke gara laˈno.
“KIRISTOOSI BAXILLI XIXXIIWANNONKE”
7, 8. Kiristoosi baxille ma garinni laˈˈa hasiissannonke? Kuni baxilli ma assineemmo gede kakkayisannonke?
7 Umihunni, Kiristoosi Yesuusira ayirrinye abbanno garinni heeˈra hasiissannonke. Hawaariya Phaawuloosi, “Kiristoosi baxilli xixxiiwannonke” yee borreessino. (2 Qorontoosi 5:14, 15 nabbawi. [2]) Kiristoosihu baxxino baxilli xawe leellinkero, hakku baxilli iso banxeemmo gedenna ayirrinseemmo gede xixxiiwannonketa woy kakkayisannonketa Phaawuloosi huwatino. Surrenke Yihowa ninke daafira yee assinore baalankare seekkite huwatturonna wodaninkera baxillisi woˈmiro, heeshshonke woˈmatenni Kiristoosi Yesuusira heeˈrate hasatto heedhannonke. Togoo hasatto noonketa leellisha dandiineemmohu hiittoonniiti?
8 Yihowa baxxannori Kiristoosi lawishsha harunsitanno; yaano isi heeˈrino garinni heedhanno hattono haˈrumasi seekkite harunsitanno. (1 Phe. 2:21; 1 Yoh. 2:6) Hajajammeemmore ikkanke, Maganonna Kiristoosi banxeemmota leellishshanno. Yesuusi togo yiino: “Ane baxannohu hajajoˈya maahoyye yee adhannohonna harunsannoho. Ane baxannoha baalanka Anniˈya baxannosi; anino baxeemmosi hattono aneneeto leellisheemmosi.”—Yoh. 14:21; 1 Yoh. 5:3.
9. Maa assineemmo gede xixxiiwannori tuncu yaannonke?
9 Qaagooshshu Ayyaani woggara, heeshshonke gari hiittoohoro heda hasiissannonke. Ateneeto togo yite xaˈmi: ‘Kiristoosi Yesuusi lawishsha dancha gede harunsanni noommo doogga hiikkuriiti? Woyyeessiˈra hasiissannoe coyibba hiitteeti?’ Tenne alame ikkito harunsineemmo gede xixxiiwannonkeri barru baala tuncu yaannonke daafira, konni garinni ninkeneeto layiˈranke hasiissannote. (Rom. 12:2) Qoropha hoongummoro, tenne alame egennaamma woy maccaha ikkino mannanna ispoortete ejjeetto harunsineemmore ikkinammora dandiineemmo. (Qol. 2:8; 1 Yoh. 2:15-17) Togoo coyibba gargadha dandiineemmohu ma garinniiti?
10. Tenne Qaagooshshu Ayyaani woggara ninkeeneto mayine xaˈma dandiineemmo? Tini qolte maa assineemmo gede kakkayissannonke? (Hanafote noo misile lai.)
10 Qaagooshshu Ayyaani woggara, uddiˈneemmo uduunni, laˈneemmo filmenna macciishshineemmo muuziiqi, woy kompiyuterenke, mobayilenkenna taabileetenke giddo noo coyibba hiittootero hedate yanna gaaˈmanke danchate. Uddiˈratto uduunnire hedatto wote, ateneeto togo yite xaˈmi: ‘Konne uduunne uddiˈre Yesuusi noowa mareemmoha ikkoommero, saalfateemmo?’ (1 Ximootewosi 2:9, 10 nabbawi. [3]) ‘Konne uduunne uddiˈrummoro, mannu baalunku Kiristoosi Yesuusi harunsaancho ikkoommota huwatanno?’ Laˈneemmo filmenna macciishshineemmo muuziiqa lainohunnino ninkeneeto togoo xaˈmuwa xaˈma dandiineemmo. ‘Yesuusa ikkoommero tenne filme laˈˈanni woy konne muuziiqa macciishshanni boohaaranno? Yesuusira mobayileˈya woy taabileeteˈya argiseenna isi hakko noo coye lainoha ikkoommero saalfateemmo?’ Viidiyote godoˈle lainohunni ateneeto togo yite xaˈmi: ‘Tenne godoˈle togo baxoommohu mayiraatiro Yesuusira kuli yinoommeˈˈero, kula qarrissannoe?’ Yihowara noonke baxilli, waagisi baxi geeshshihano ikkiro Kiristoosi rosaanora hasiisannokki coyi baalunkunni xeertiˈneemmo gede kakkayisannonke. (Looso 19:19, 20) Heeshshonke Maganoho sayinse uyinummo wote, xaate uminkera ikkikkinni Kiristoosira heeˈneemmo yine qaale eˈnoommo. Hakko daafira, Kiristoosi faale seekkine harunsineemmokki gede ataawe ikkannonkeha aye coyeno baxa dihasiissannonke.—Mat. 5:29, 30; Fil. 4:8.
11. (a) Yihowaranna Yesuusira noonke baxilli sabbakate loosira kakkayisannonkehu ma garinniiti? (b) Baxillu songote giddo woloota kaaˈlineemmo gede kakkayisannonkehu hiittoonniiti?
11 Yesuusira noonke baxilli sabbakatenna manna rosaano assate looso diinaggaambe loonseemmo gedeno kakkayisannonke. (Mat. 28:19, 20; Luq. 4:43) Qaagooshshu Ayyaani woggara, 30 woy 50 saate soqqamme kaaˈlaano suwisaano ikkate faro afiˈneemmo. Atino pirogiraamekki biddi assidhe konni garinni soqqama dandaatto ikka? Mittu 84 diro ikkinosi rodii geedhino daafiranna xiwanni waadannosi daafira kaaˈlaancho suwisaancho ikke diafeemmo yee hedino. Ikkirono, qooxeessisira heedhanno suwisaano iso kaaˈlate buusantu. Insa tiraansipoorte qixxeessitu, hattono isira injaannoha soqqanshote qoqqowo doortu; hakko garinni kuni rodii 30 saate wonshiˈra dandiino. Atino Qaagooshshu Ayyaani woggara kaaˈlaancho suwisaancho ikke hagiidhanno gede kaaˈla dandaatto rodii woy rodoo songoˈne giddo heedha ikka? Hige baalunku kaaˈlaancho suwisaancho ikke afannokkiti egennantinote. Ikkollana, noonke yannanna wolqa albinni roorsine Yihowara galatu kakkalo shiqishiˈrate horoonsiˈra dandiineemmo. Konne assineemmoha ikkiro, Kiristoosi baxilli Phaawuloosi gede ninkeno xixxiiwannonketa leellinsheemmo. Maganu baxilli wolere maa assineemmo gede kakkayisannonke?
MIMMITO BAXANKE GIDDETE
12. Maganu baxilli ma assineemmo gede kakkayisannonke?
12 Layinkihunni, Maganu baxilli roduuwanke banxeemmota leellinsheemmo gede kakkayisannonke. Hawaariya Yohaannisi tenne huwatino. Isi togo yee borreessino: “Muxxe roduuwa, Maganu konni garinni baxinonke daafira, ninkeno mimmito baxanke giddete.” (1 Yoh. 4:7-11) Ee, Maganu baxankera hasiˈneemmoha ikkiro, roduuwanke baxa gidde ikkitinota huwata hasiissannonke. (1 Yoh. 3:16) Baxillenke leellisha dandiineemmohu hiitte doogganniiti?
13. Yesuusi manna baxate lawishsha ikkinonkehu hiittoonniiti?
13 Hanni Yesuusi lawishsha ikkinonke gara laˈno. Isi uullate aana soqqami yannara, hawaaxamino manna illacha tuge kaaˈlino. Bisu xeˈne noonsare lawishshaho laanshaabbinore, balloota, macca baˈinorenna danqoota hursino. (Mat. 11:4, 5) Yihudunniri ammaˈnote sooreeyye ‘rumamino mannaati’ yite qacce qolte agurtinoha ayyaanaamittetenni hudiˈrino manna Yesuusi hagiirrunni rosiisino. (Yoh. 7:49) Yesuusi togooha qohamino manna baxannota leellishino, qoleno insara soqqamate diinaggaawino.—Mat. 20:28.
14. Ammanate roduuwakki baxattota leellishate maa assa dandaatto?
14 Qaagooshshu Ayyaani wogga, songoˈne giddo noo roduuwi daafira hedde Yesuusi lawishsha harunsatto gede dancha faro fantannohe. Songoˈnera noo roduuwire hedatto wote, ati kaaˈlattora dandaatto roduuwi noota huwatattoti egennantinote. Miteekkite kaaˈlo hasiissannonsari geerru roduuwi heedhara dandiitanno. Kore muxxe roduuwa marte laˈˈa dandaatto ikka? Sagale massattonsara, mine marte mitore assite kaaˈlattonsara, gambooshshe makeenunni haadhe haˈrattonsara, woy ledokki soqqantanno gede koyisattonsara dandaatto? (Luq. 14:12; Luqaasi 14:13, 14 nabbawi. [4]) Maganu baxilli roduuwanke banxeemmota leellinsheemmo gede kakkayisankera maahoyye yino.
RODUUWANKE GATONA YAA
15. Maa huwata hasiissannonke?
15 Sayikkihunni, Yihowa baxilli roduuwanke gatona yineemmo gede kakkayisannonke. Umi manchire Addaami ooso ikkinoommo daafira, ninke baalunku cubbonna cubbu qoricha ikkitinota reyo ragiˈnoommo. Ninke giddo, “Wodo dihasiissannoe” yaa dandaannohu dino. Maganoho lowo geeshsha ammaname soqqamanno manchira nafa Kiristoositi wodote kakkalo hasiissannosi. Ninke mittu mittunku lowo cubbonke gatona yinoonninketa huwanto. Tenne huwata hasiissannonkehu mayiraati? Yesuusi coyiˈrino lawishshuwa giddo mittu tenne xaˈmora dawaro qolanno.
16, 17. (a) Nugusunna borojjichisi daafira kulannohu Yesuusi coyiˈrino lawishshi maa rosiisannonke? (b) Yesuusi coyiˈrino lawishsha hiincitto gedensaanni, maa assate murciˈrootto?
16 Yesuusi, mittu nugusi borojjichisira 10,000 taalaante, woy 60,000,000 diinaare ikkannoha lowo asale gatona yiinota coyiˈrino. Kageeshshi asale gatona yinisi borojjichi kayinni, wolu borojjichira 100 diinaare ikkannoha boode asale gatona yaa dihasiˈrino. Nugusu isi shaqqillunni asalesi gatona yiisi borojjichi togo ikke godowa kaajjinota afiti lowo geeshsha hanqino. Nugusu togo yiino: “Koo busha borojjicho, huucciˈrittoeta hakkoye baalanka asalekki facci asse agurummohe. Ani gatona yuummohente gede, atino jaalakki ikkino borojjichira gatona yaa dihasiissannohe?” (Mat. 18:32-35) Ee, woleteemmero hakku borojjichi nugusu mageeshshi asale gatona yiinosiro hede wolu borojjichi asale gatona yaa hasiissinosi. Hatteente gede, Yihowa baxillenna maaro hende maa assa hasiissannonke?
17 Qaagooshshu Ayyaani wogga, roduuwinke mereero koffi yinoommohu woy godowa baˈnoommohu nooronna teˈee layiˈrate faro fantannonke. Hattoori nooha ikkiro, tini wogga “gatona yaate qixxaawino” Magano Yihowa lawate maltinote. (Neh. 9:17; Far. 86:5) Yihowa lowo cubbonke gatona yaate assinore huwanteemmoha ikkiro, baddaltinonkere godowinta gatona yaate kaˈneemmo. Woloota banxeemmokkinna gatona yineemmokkiha ikkiro, Maganu baxillenna maaro afiˈra didandiineemmo. (Mat. 6:14, 15) Gatona yaanke iillitinonke gawajjo dhaabbannokkiha ikkirono, albillittete yannanke seekkitannonke.
18. Mitte rodoo wole rodoo xeˈne dandiitanno gede Maganu baxilli kaaˈlinosehu hiittoonniiti?
18 Roduuwinke xeˈne dandiine heeˈra shota ikka hooggankera dandiitanno. (Qolasiyaasi 3:13, 14; [5] Efesooni 4:32 nabbawi. [6]) Lawishshaho, Liili yinanniti mine assidhinokki rodoo, songonsara noota Kaarooli yinannita gunnitte rodoo kaaˈlitanni keeshshitino. [7] Liili Kaarooli makeenunni haadhe hadhannose, suuqe hadhe mitore hirtannose, hattono wole batinye doogganni kaaˈlitinose. Liili konne baala assitinoseha ikkirono, Kaarooli assinisire dinaaddannote; qolteno kaaˈlate qarrissannote. Ikkirono, Liili Kaaroolihu danchu akati aana illachishshino. Ise Kaarooli buuto xiwante reyitu geeshsha haammata diro kaaˈlitinose. Liili togo yitino: “Hakkoyeno ikkiro, Kaarooli reyotenni kaˈanno yanna quqquxame agadheemma. Ise guuta ikkiteenna laˈˈa hasiˈreemma.” Ee, Maganu baxilli roduuwanke dandiine heeˈneemmo gedenna guuntete xeˈne hegerera baˈanno yanna quqquxamme agadhineemmo gede kakkayisankera dandaanno.
19. ‘Coyiˈne kula dandiinannikkiti Maganu elto’ maa assatto gede kakkayissannohe?
19 Addaho, Yihowawiinni mulla afiˈnoommo elto ‘coyiˈne kula didandiinannite.’ Tenne muxxe elto horonta mulluri gede assine laˈnoonke. Hakko iso tenne Qaagooshshu Ayyaani woggara, Yihowanna Yesuusi assinonke coye baalanka dhagge assiˈne hiincino. Ee, insa baxilli Yesuusi lawishsha seekkine harunsineemmo gede, roduuwanke banxeemmota leellinsheemmo gedenna baddaltinonkere godowinta gatona yineemmo gede kakkayisonke.
^ [1] (gufo 2) 2 Qorontoosi 1:20: “Maganu uyino hexxo aye geeshshano lowota ikkituro, isi widoonni ‘eewanni’ ikkitino. Hakko daafira, ninke Maganoho ayirrinye uyineemmo gede isi widoonni Maganoho ‘Hamiiˈni’ yineemmo.”
^ [2] (gufo 7) 2 Qorontoosi 5:14, 15: “Mittu manchi baalunkura reyinota huwantoommo daafira, Kiristoosi baxilli xixxiiwannonke; korkaatuno baalunku balaxe reyino. Lubbote noori xaate uminsara heeˈra agurte insara yee reyinohuranna reyotenni kainohura heedhanno gede, isi baalunkura yee reyino.”
^ [3] (gufo 10) 1 Ximootewosi 2:9, 10: “Hattonni, meentu shurrubba amaxxe, worqetenni woy inqunni woy lowo woxinni hirranni uduunninni ikkikkinni bikkunninna wodanchatenni, gara ikkitino uddano uddiˈre insaneeto biifiso; hakkuno, Magano magansiˈneemmo yaanno meentira hasiisanno garinni, yaano danchu loosinni xuˈmo.”
^ [4] (gufo 14) Luqaasi 14:13, 14: “Hatteentenni jila jilatto wote buxane, laanshaabbinore, naaffinore, hattono balloota woshshi; insa anga qolte affannokki daafira hagiidhatto. Keeraanote kao yannara assoottorira anga qollannihe.”
^ [5] (gufo 18) Qolasiyaasi 3:13, 14: “Kuˈu koˈoye koffi assitinoonniha ikkiro nafa, mimmito dandaaˈnenna mimmito mulla gatona yaaˈne agurtinoonte. Yihowa mulla gatona yiinoˈnente gede, kiˈneno hatto asse. Konne duuchankano agurranna, baxille uddidhe; korkaatuno baxillu mittimmate guuta usuraasinchooti.”
^ [6] (gufo 18) Efesooni 4:32: “Kuˈu kuˈuyira shaqqadda ikke, mimmito godowinta mararre, hattono Maganu Kiristoosi widoonni mulla gatona yiinoˈnente gede kiˈneno mimmito mulla gatona yiiyye.”
^ [7] (gufo 18) Konni birxichi giddo mite suˈmuwa soorrinoonni.


text:
Barreessaan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa fi Jiraattonni magaalaalee Oromiyaa adda addaa akka jedhanitti hiriirri mormii har’a illee itti fufee oole.
Humnoonni mootummaa hiriiricha facaasuuf yokaan ukkaamsuuf tarkaanfii fudhataniin namoota kudhanii ol tu ajjeesame. Wallagga Lixaa, Qilxuu Kaarraa keessatti poolisiin loltuu federaalaa ajjeesuu isaa fi magaalaa xiqqoo Maqa-Najjoo jedhamtu keessatti immoo, barataan tokko ajjeesamuu isaa irraa humnoota federaalaa fi hiriirtota gidduutti walitti-bu’insa uumameen loltuun federaalaa tokko qonnaan-bulaan ajjeesamuu gabaasaa argannee jirra – jedhu – Obbo Beqqeleen. Jiraataan maagaalaa Najjoos haleelamuu “loltuu Agaazii” jedhe kana dubbatee jira.
Hararghee Bahaa, magaalaa Awadaay keessatti yoo xiqqaate namoonni afur ajjeesamuu, Shawaa Lixaa, Dandii keessatti namoonni sadii ajjeesamuu fi Dambi Doolloo keessatti namni tokko ajjeesamuu, jiraattonnii fi barreessichi Kongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran.
Shawaa Lixaa, aanaa Mettaa-Roobii keessatti hiriira Har’a geggeessame irratti hojjetoonni mootummaa, dura-taa’aan bulchiisaa fi kaabineen hiriirtotatti makamuudhaan, mormii karaa nagaa gegggeessamutti hirmaachuuf waadaa seenanii jiran, jedhu, jiraataan Mettaa Roobii fi Obbo Beqqeleen.
Gama biraatiin, Ministerii koominikeeshiinii Itoophiyaa, obbo Geetaachoo Reddaa, Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, kutaa Afaan Amhaaraaf gaaffii fi deebii kennaniin “waa’een Maaster Pilaanii waan hin galiiniif gaafachuuf hiriirri bahe, amma gab jedhee, garii gara barnootaatti deebi’anii jiran” jedhan. Kanneen qaawwaa kanatti fayyadamuun jeeqama guddaa kaasuu fi badii geessisuuf deeman tu jira, jedhu, Obbo Getaachoon.
Hiriira kanaan wal-qabatee haga mootummaan beekutti haga ammaatti namoota shan tu du’e illee jedhu.


text:
hi,
Qeerroo Jabadha!!!Hojiin amma xumuraamutii kessatu wan tofetaa fakkatuu hasa’uun garii hin fakkaatuu.
Ammalee;gufun agazii dha,
Tofetaa didaa nagaa kessaa; kara cufudhaa tokko kanaf ittii jabachuun garii fakkataa,hojjiinis dhabaachu qabaa, agaziiniis akka sodatu gochuun barbaachissadha kara qorqalebii fi kara adda addatiin, qunaamitii biyaa allaa yoo gotaan bayee off eganodhan ta’u qaba biyaa allaa woyaneedhaf iddoo oddu (info) ittii warabaatudha.
Offiin off bulechun badiyaa fi magallaa kessatii ciminana hojaataamu qabaa, polisiis kanuman jiru kessaa umaattaan kan filammee bakkaa ka’u dha, ajjaajjaa woyanee garaa polisiitii fi kan biraattii dhuffu kutuu dhaa, ajjaajjaa umaataa fudhaachu qaba hundinnuu.
galaatoomaa, “God be with you, civil disobedience wins!!!”


text:
Haaluma kanan wal qabatee rakkoon ummata oromoo kun maal irraa akka madde yommuu dubbatu barreeffamni kun ummatni oromoo biyyota ollaa keessatti baqattummaan akka rakkatanii fii barattootni oromoo biyya isaanii keessatti mana hidhaatti guuramaa jiraachuu isaanii waldaan falmitoota mirga dhala namaa fii waldaan gamtaa tokkummaa kan mirga dhala namaatif mormu tokkummaan europe gabasuun isaa kaasudhaan barreeffama dheeraa erga barreessee booddee maddi rakkoo kanaa mootummaa ethiopia kan amma biyya bulchaa jirtu gabrummaa dachaa ta'e ummata oromoo fii ummata biyya sanaa irraan gahaa akka jirus erga saaxilee booddee yaada kanaaf furmaata kennuun kan danda'amu maal akka ta'es barreeffama kana keessatti tuqamee jira.rakkoon ummata oromoo kun waajjira mootummaa addunyaa keessatti rakkoo amansiisaa ta'uu isaatif jedha barreeffamichi lammiilen oromoo namootni 5000 ol ta'an iyyannaa barreessudhaan gara waajjira tokkummaa mootummootatti dhiyeeffachuu danda'uu akka qabanii fii iyyannaaleen ammaan dura gara white housetti dhiyaatan hunda wajjin walitti dabalamanii murtii isa dhumaa kennuuf mootummaan addunyaa yaada kana gadi fageenya erga hubatee booddee rakkooleen kun haala kanaan yoo kan itti fufu ta'eef waggaa 10 dhufu keessatti ilmi namaa keessumatti lammiin oromoo dhibbentaa 99n akka biyya irraa manca'uu fii akka mana hidhaatti guurramee dhumu ta'a jechuudhan gabaafamee jira.
haaluma kanaan wal qabatee barreeffamni yeroo irraa yerootti ilmaan oromootin barreeffamee gara waajjira tokkummaa mootummootatti dhiyaate yoo kan madaalamu ta'eef dhibbentaa isaa beekamuu hin danda'u kan jedhan barreessan tokkummaa mootummootaa banck moon yaada kana irratti sa'aa tokko erga dubbatee booddee ture dubbii himaan wajjirichaa yaada kana barreessee gara mootummaa addunyaatti dhiyeessuf kan dirqama itti ta'e jedha barreeffamichi kun.
kanaaf yeroo ammaa kana waanti atattamaan barbaadamaa ta'e iyyannoo namoota 5000 yeroo gababaa keessatti gara waajjira tokkummaa mootummootaa akka qaqqabu kan jedhamu yommuu ta'u warri yaada kana barreessuu dandeessan iyyannaa keessan erga barreeffattanii booddee code/koodii/
ittiin ergamu ammoo gara keenyatti barreessudhaan argachuu akka dandeessan isin hubachiisuu barbaadna.koodin kun asirratti barreeffamuun hin barbaachisu waan ta'eef jecha iccitii jiru bittinneessa jechuun erga itti amannee booddee asirratti barreessuu irraa of qusannee jirra.kanaaf yaada dhiyaate fii carraa argame kantti gargaaramnee mootummaan abbaa hirree kun atattamaan akka biyya irraa manca'uuf tokku taanee yaada keenya tokkoomsudhaan iyyannaa keenya gara qaama dhimmi kun ilaallatuutti akka dhiyeeffannu jechuudhaan iyyannaa keenya gara keessan dabarfannee jirra.
Iyyannaa keessan erga barreeffattanii booddee koodii iyyannaan sun ittiin ergamu argachuuf karaa teessoo keenyaa asiin gadii kanaan nuuf barreessaa.
hawi123@hotmail.co
bkiilolee@yahoo.com
oromiyaa11@gmail.com
akkasumatti warri bilbiluu dandeessan ammoo lakkoofsi ittiin hojjannu 0033629208003 yommuu ta'u karaa biraatin face book kiilolee birraa inbox keessatti ergaa keessan barreeffachuu akka dandeessan isin beeksisuu barbaadna.
**Gadaan gadaa bilisummaati**
** Oromiyaan ni bilisoomti**


text:
Godina Shawaa Lixaa aanaa Gindabarat irraa jilli ka’e Oromoota sababaa walitti bu’iinsa daangaan buqqa’anii naannoo Adaamaa qubatan gargaarsa dhaqqabsisuuf imaltuu jalqaban yeroo ulaa sakata’aa Burraayyuu ga’an raayyaan waraana biyyaa uffata aadaa uffannee nu irraa baasee alaabaa Abba Gadaa nu harkaa ciruun nu doorsiisan jedhu.
Dhuma irratti jila sana keessa kan turan daldalaa beekamaa magaa Kaachis kan ta’n Obbo Takiluu Asaffaa hidhan jedhu.Sababaa Kanaan har’a magaalaa Kaachis keessatti barattonni hiriira mormii gaggeesuun beekamee jira. Bulchiinsii aanaa Gindabaratis nama kana hidhuu fi kan jilli nu irratti raawwatame jedhan ta’u hin malle jedha.Kanaafis Obbo Takiluu Asaffaa akka hiikaman gaafata.
Gam akaaniin Harargee Bahaa aanaa Baabbilee araddaa Al Shariif keessatti namoota Liyyuu Haayle ajjesee 4 sana booda galgala kanneen biroon lama Sheek Huseen fi Bisidimoo keessatti ajjefamuun ibsamee jira.
Gabaasa guutuu caqasaa


text:
Biraaziil Dipiloomaatii Veenzuweelaa olaanoo ari'atte
Biraaziil Dippiloomaatii olaanaa Veenzuweelaa ta'uun biyyittii keessa jiran Jeeraardoo Delgaadoo nama fudhatama hin qabne akka ta'an beeksifte.
Murtoon Biraazil kunis guyyoota dura Veenzuweelaatti ambaasaadara Biraaziil Ruuyi Peeriyeraa Kaarakaasii ari'atamuun isaanii erga dhagaahamee booda.
Mootummaan Biraaziil Pirezidaantii biyyaatti duraanii Deelmaa Ruuseefiin yakkaan himachuun isaa seera ala jechuun Veenzuweelaan ambaasadara Biraaziil Kaaraakaas jiru ariyachuu ibsiteetti.
Sanbata darbes hoogganaa eembaasii Kaanaada Kaarakaasitti argamu dhimma biyyaa keessa gale jechuun ariyatteetti.
Ministeerri haajaa alaa Kaanaadaas wixata darbe kaanaadaatti ambaasadarri Veenzuweelaa Baariyaantoos Feernaandeez biyyattii akka hin seenne dhorkuun haaloo baheera.
Hoogganaan eembaasii Veenzuweelaas kaanaadaa gadhiisanii akka bahan gaafatamaniiru.
Hariiroon Braaziilii fi Veenzuweelaa erga bara darbe pireezident Maayikil Tiimeer aangootti dhufanii fii pireezidentiin duraanii Deelmaa Ruuseef mana maree biyyattiin dhimma bajataan walqabateen aangoo irraa ari'amanii booda laafaa dhufeera.
Pireezident Nikolaas Maaduuroon himatamuu aadde Deelmaa Ruuseefiin 'fonqolcha mootummaa garee morkattoota Sooshaalistiin' raawwatame ittiin jedhaniiru.
Hoogganaan Mana maree Veenzuweelaa Deelsiiy Roodriigeez haasa'aa dilbata darbe taasisaniin 'hariiroon dipiloomaasii Braaziil waliin qaban hanga sirni heera biyyaatti sarbame bakkatti deebi'utti iddoo duriitti hin deebi'u' jehaniiru.
Braaziil gama isheen deemsi Veenzuweelaa kun 'abbaa irrummaa bulchiinsa Nikolaas Maaduuroo agarsiisa' jetteetti.
Kaanaada fi Biraaziil biyyoota obbo Maaduroorratti qeeqa kallatti kennanii dha.
Pireezidentiin mootummaa sooshaalistii kun mormiitoota hiraarsuu fi mirgoota namoomaa sarbuun qeeqamaa jiru.
Kaanaadaan qondaaltota gameeyyii Veenzuwelaarratti ji'oota muraasa dura qooqqobbii kahuun ishee ni yaadatama.


text:
Dargaggoonni Afrikaa dhiyoo kana marii hojjaa-uumuu fi teeknooloojii irratti xiyyeeffate New Yoorki Amerikaatti taa'aa turan.Dargaggoonni marii kana irratti argaman bayyinaan hidda dhalata Afrikaa dha haa ta’an malee kaan biyya alaa warra jiraatan.Kaan imoo mari tana iratti hirmaachuuf biyyaa isaaniiti dhufan. Han asuma, Ameerikaa fi biyoota Awrooppaatti dhalatanii amma hojii adda addaa Afrikaa keessatti hojjachaa jiranis jiru.
Mariin sambat-duraa darbe , Niiw yoorkitti ta’ame kun han xiyyeeffate hojii umuu fi daldala iratti mari'ate. Namoonni yaadaa haaraa maddisisanii yaada isaanii hojiirra oolchudhaan milkaa’an muuxannoo isaanii hiraniiru.
Toonii Aaluummeeluu biyyi isa Naayjeeriyaa dha, abbaa qabeenyaati . Qabeenya isaa garuu ijoollee isaa qofaa odoo hin ta’in dargaggoo qaroo ta’anii yaada haaraadhan dhufanin gahuudha. Dhaaba “Toonii Alumeluu Foundation" jedhamu dhaabera. Tooniin dargaggoota biyyoota Afrikaa adda adda irraa hojii fi teknooloojii haaraa qaban kuma kudhaniif $10,000 fi leenjii hojii daldalaa guutuu kaffalti malee kenna.
Maatiyaas Wandoosan immoo Ameerikaatti dhalatee guddate. Gaanaatti godaanee dhaaba hammayaa barumsa herregaa qorachuudhaa gargaaru tokko wajjin hojjata. “Umuma kiyyaan dandeetii fi fedhii hojii haara uumun qaba. Kanaafan yeroo fi waanan qabu kanarra olchee hojjachaa jira,” jedhe.
Ummata Afrikaa keessaa harki 63 dargaggoo oggaa 15 amma 24ti. Kana keessaa immoo hojii han qabu harkka 33 qofa. Ogeessonni waan kana qoratan, xiyyeeffanoon hojiiwwaan qonnaa, teknooloojii fi hojii uumuu irratti hoo godhame, dargaggooni kun humna ardii kanaaf ta’u danda’an jedha gabaasni Heenook Samaagzabeer.


text:
GUWUURSHA
“Lubbo” nna “Foole” Yitanno Qaalla Mayi Tiro Afidhino?
“LUBBO” nna “foole” yinanni qaalla macciishshatto wote mayi qulli yaannohe? Batinynyu manni lubbonna foolu yaa, giddonke nooreetinna illete leellannokkireeti, hattono reyannokkireeti yee ammananno. Qoleno kuni manni, mittu manchi reyanno wote lubbonna foolu maalunni baxxe reyikki hee'ranno yee hedanno. Togoo ammana lowo geeshsha hala'litinohura, batinynyu manni Qullaawu Maxaafi hatto yee rosiisannokkita afanno wote xagge assi'ranno. Ikkina, Maganu Qaali lubbonna foole maati yaanno?
QULLAAWU MAXAAFI “LUBBO” YAANNO QAALE HOROONSI'RINO GARA
Hanni balaxxe, lubbote yaa mayyaatero assaawi. Umo Qullaawa Maxaafa Ibirayisxetenna Girikete afiinni borreessinoonnita qaagittokki digatootto. Qullaawu Maxaafi borreessaano, lubbo yaanno qaalira Ibirayisxete afiinni nefeshi woyi Girikete afiinni pisihi yaanno qaale horoonsidhino. Kuni lamunku qaali Qullaawa Borro giddo 800 aleenni hige no; Haaro Alame Tirora lamenka qaale duuchchankawa “lubbo” yine tirroonni. Qullaawu Maxaafi, “lubbo” woyi “lubbuwa” yaano qaale horoonsi'rino gara buuxittoro, kuni qaali (1) manna, (2) saada, woyi (3) mannu woyi saadate heeshsho yaa ikkinota huwatatto. Tenne sase babbaxxitino tiro leellishshannota hanni mite mite xiqise la'no.
Manna. “Nohi yannara,…[baote] wayinni gatinohu shiima mannaati, insano sette [lubbuwaati].” (1 Pheexiroosi 3:20) Kowiichcho ‘lubbuwate’ yaanno qaali mannaho; insano Nohi, galtesi, sase oososinna minaamuwansaati. Wolaphpho 16:16 Isiraaeelete gosa menna gamba assidhano gara kultanno. Tini xiqise togo yitanno: “Mittu mittunku dunkaani'ne giddo noo lubbo kiironni…gamba assidhe.” Konni daafira, Isiraeele menna gamba assi'ra dandiitannohu minensa noo manni kiironniiti. “Lubbo” mancho umosi ikkitinota xawisannohu wolu Qullaawu Maxaafi lawishshi Kalaqo 46:18; Iyyaasu 11:11; Soqqamaanote Looso 27:37 (NW) nna Roomu Sokka 13:1 (NW) aana no.
Saada. Qullaawu Maxaafi kalaqonnire coyi'ranni togo yaanno: ‘Hakkiinnino Maganu togo yii: “Wayi heeshsho noonsa lubbuwa batise fushsho; buubbanno kalaqono baattote iimaanni buubbo.” Qoleno Maganu togo yii: “Uulla heeshsho noonsa lubbuwa sirchinsa garinni fushshito; hattono mini saada, baattote aana millissanno kalaqonna gaxigala sirchinsa garinni fushshito.” Hakkiinnino yiinonte gede ikki.’ (Kalaqo 1:20, 24) Tenne xiqise aana qulxu'me, mini saadanna gaxigalu mitteenni “lubbote” yaamamino. Qoleno Kalaqo 9:10; Zelewaawuyaani 11:46 nna Zehulqu 31:28 aana ceanna saada lubbote yaamantino.
Mannu heeshsho. Mito wote “lubbo” yaanno qaale mannu heeshsho kulate horoonsi'nanni. Yihowa Muse togo yiino: “Lubbokki hasidhanni noo mannooti baalunku reyitino.” (Wolaphpho 4:19) Muse diinna hasidhanni noohu maati? Insa hasidhanni noohu Muse heeshsho hunateeti. Hakkuyira albaanni Raaheeli Biiniyaami iltu wote, “lubbose fultino (togo yinoonnihu reyitino daafiraati).” (Kalaqo 35:16-19) Hakkawote Raaheeli heeshshose hooggino yaate. Qoleno Yesuusi yiinore lai: ‘Danchu allaalaanchi aneeti; danchu allaalaanchi ge'reewisira yee lubbosi sayise aanno.’ (Yohaannisi 10:11) Yesuusi mannu oosora yee lubbosi woyi heeshshosi sayise uyino. Tenne xiqissa aana “lubbo” yaanno qaali mannu heeshsho xawisannoho. Mannu heeshshono “lubbote” yinannita ledde buuxate, 1 Negesti 17:17-23; Maatewoosi 10:39 (NW); Yohaannisi 15:13 (NW) nna Soqqamaanote Looso 20:10 la''a dandaatto.
Maganu Qaale roore xiinxallitanni ha'rattoha ikkiro, “lubbo” “reyitannokkita” woyi “hegereta” ikkitinota kulanno bayichchi Qullaawu Maxaafi giddo mittowano nookkita buuxatto. Hatteentenni Qullaawa Borro, lubbo reyitannota xawissanno. (Hiziqeeli 18:4, 20) Konni daafira, Qullaawu Maxaafi reyino mancho “reyitino lubbo” yaanno.—Zelewaawuyaani 21:11.
“FOOLU” MAATIRO BADE AFA
Hanni aanchine Qullaawu Maxaafi “foole” yaanno qaale horoonsi'rino gara la'no. Mitu mannira “foolu” nna “lubbo” mitto labbannonsa. Tini kayinni digaraho. Qullaawu Maxaafi “foolu” nna “lubbo” babbaxxino coye ikkinota xawise kulanno. Babbaxxinore ikkinohu hiittoonniiti?
Qullaawu Maxaafi borreessaano “foole” yaanno qaale xawisate Ibirayisxete qaale ruwah woyi Girikete qaale pinemma yinanniha horoonsidhino. Qullaawa Borro tenne qaalla tiro buunxeemmo gede kaa'litannonke. Lawishshaho, Faarso 104:29 togo yitanno: “Ati [Yihowa] foolensa [ruwah] haadhe hoolittoro, insa reyitanno; bushshinsa giddorano higganno.” Qoleno Yaaqoobi 2:26 (NW), “foolu [pinemma] nookki mannimma reyitinota” ikkitinota xawissanno. Konni daafira, tenne xiqissa garinni “foolu,” mannimma reyitannokki gede assannoreeti yaate. Foolu nookki mannimma reyitinote yaate. Konni daafira, Qullaawu Maxaafi giddo ruwah yaanno qaale, “foole” yine calla ikkikkinni “wolqa,” woyi heeshshote wolqa yineno tirroonni. Lawishshaho, Nohi yannaha Baote Waa lainohunni Maganu togo yiino: “Maalinsa giddo heeshshote wolqa [ruwah] noonsare, iimira woroonni noo kalaqama baala gudate uullate aana lolaho abbammoraati.” (Kalaqo 6:17; 7:15, 22) Konni daafira, “foolu” illete leeltannokki wolqaati (woyi heeshshote tuuqooti); tini wolqa lubbote noo kalaqo reyitannokki gede assitanno.
Lubbonna foolu babbaxxinoreeti. Raadoone coyishiishate korreentete wolqa hasiissannonte gede, bisinke loosanno gedeno foolu hasiisanno. Konne lede buuxate, hanni mitte shiima raadoone lawishsha assine adhino. Hatte raadoonera kincho worte ka'e fanittoro, kinchu giddo noo wolqa raadoonete wolqa uyite coyidhanno gede assitanno. Kinchu nookkiha kayinni, hatte raadoone diloossanno. Raadoonete sokkeette korreentetewiinni bandanni woteno raadoone diloossanno. Hatteente gede, bisinke reyannokki gede woyi loosanno gede assitanno wolqa fooleho. Qoleno, korreentete wolqante gede, foolu dadillara ikko hagiidhara didandaanno, hattono mittoreno diassaawanno. Foolu biso diafi'rino. Faarsaanchu yiinte gede, foolu woyi heeshshote wolqa hoogguro, bisinke ‘reyanno hattono bushshu giddora higanno.’
Mekibibi 12:7 mannu reyore coyidhanni togo yitanno: “Bushshu dayinowa baattote giddora higanno; foolu kayinni uyinohuwa halaalaanchu Maganiwa higanno.” Foolu woyi heeshshote wolqa bisu giddonni fultanno wote, bisu reyanno; hakkiinnino dayinowa yaano baattote giddora higanno. Heeshshote wolqa kayinni dagginowa yaano Maganunniwa higganno. (Iyyoobi 34:14, 15; Faarso 36:9) Togo yaa kayinni heeshshote wolqa woyi foolu iimira ha'ranno yaa di''ikkino. Foolu Maganunniwa higanno yaa, mittu manchi reyi gedensaanni hakko manchita albillittete hexxo wossanannohu Magano Yihowaati yaate. Hakko manchi heeshsho Maganu anga keeshshitanno yaate gedeeti. Hakko manchi galagale lubbote hee'ranno gede foole woyi heeshshote wolqa qole aa dandaannohu Magano callaho.
Maganu “qaagooshshu waamma” giddo fooliishshidhe noorira baalaho foole qole aannonsata afa lowo geeshsha sheshifachchishshanno! (Yohaannisi 5:28, 29, NW) Kaote yannara, Yihowa reye noo mannira haaro biso kalaqihu gedensaanni foole woyi heeshshote wolqa oye reyotenni kayisanno. Kaote yanna manna lowo geeshsha hagiirsiissannota ikkitanno!
Qullaawu Maxaafi “lubbo” nna “foole” yitanno qaalla horoonsi'rino gara ledde buuxate, Reyineemmo Wote Hiikkineemmo? (Amaaru afoo) yitanno biroshere giddonna Qullaawa Borronni Korkaata Xawisa (Amaaru afoo) yinanni maxaafira qoola 375-384 aana xawishsha afi'ratto. Lamenta borro Yihowa Farci'raasine qixxeessitino.


text:
Seiyif Al-islaam,ilma Mohaammar Gadaafi ka duriiti.Gaafa mootummaa abbaa isaa jige isaa fi miilota mootummaa suni hedudu qabanii waluma jalaa balleessaa itti murutti jiran.
Nama kana balleesaa innii ganna afuriin duratti ummata hiriira bahee akka abbaan isaa, Mohaammar Gadaafii hujii irraa bu’u gaafate ficcisiise jedhe ijjeechaa itti mure.
Manii murtii kun bulchoota Liibiyaa jabana Gadaafii, itti gaafatamaa basaasa biyya sunii Abdullah al-Senoussi fi muummee minsitera isaanii ka durii Baghdadi al-Mahmoudi waliin nama saddeetti du’aan adabuuf balleessaa itti mure.
Taatullee Ilmii Gadaafii ijjeechaa itti muran Seif al-Islam kun harka jara balleessaa itti muree hin jiru.Liibiyaa amma milishoota hedduutit gama gamaan bulcha.Jarii kun ufiifuu wal dhaqaa hin qabuu nama balleessa itit muran kanallee jara balleesaa murtetti kennuu fi dhibaachuun mirkanaa miti.
Manii murtii addunyaa,ICC Seif al-Islam wanjala gugurdaa ilmaan namaatti hojjate jedhe hidhachuuf barbaadachaaa bahe.
Mootuammaan Liibiyaa bara 2011 keessaa hujii irraa buusanii.Eegii sunii asitti milishootii biyya sunii mootummaa gama gamaan wal irratti qabaa biyya bulchuutti jiran.
Perzdaantii Liibiyaa eegii mootummaa isaa hujii irraa bu'ee magaalaa Sirtee keessatti ijjeesan.


text:
KIRISTAANU HEESHSHORA
“Maganu Kaaˈlaanchoˈyaati”
Faarso 52-59, Daawitira lowohu buutote qarri tuncu yiisi yannara macciishshaminosire kultanno. Ikkirono, isi hattee qarru yannara Yihowa addaxxino. (Fa 54:4; 55:22) Qoleno Yihowa qaalisi daafira guwisino. (Fa 56:10) Ninkeno hattoo ammana heedhannonke gede sharrammanni heeˈnoommo? Magano hatto assine addaxxineemmo? Mitiinsannori tuncu yaannonke wote Qaalisi giddonni biddishsha afiˈrate woˈnaalleemmo? (La 2:6) Aante noo coyibba tuncu yituˈne yannara kaaˈlitinoˈne qummeeshshuwa hiikkuriiti?
hexxo mudhitini woy dadillitini wote
xiwantini yannara
mannu koffi assiˈne wote
dartu iilliˈne yannara