text:
Artisti Usumaayyoon jiruu fi jireenya isaa keessatti dalagaa aartiin inni uummata isaaf kaa‘ee darbe ammo artisti Usmaayyoo bara dhufaa darbu hunda akka yaadatamu isa taasisa.
Wallisaa Oromoo beekamaa fi jaallatamaan Usmaayyoo Muusaa baatii Amajjii 1967 abbaa isaa Muusaa fi haadha isaa Faaxumaa Abdullaahiirraa Baha Oromiyaa magaalaa Haroomaayyaatti dhalate. Artisti Usmaayyoon jiruu fi jireenyaan ennaa ummata isaa wajjin lafa irra ture gara laafinaa fi mararoo guddaa uumama Waaqni uume hundaaf qabaachuun beekama.
Artiisti Usmaayyoo Muusaa mararoo fi jaalala saba isaaf qabu irraa kanka‘e jiruu fi jireenya isaa QBOf dabarsee wareeguudhaan Hawwisoo Caffee Gadaa fi Baandii Gadaa Oromoo keessatti saboonummaa fi wallisummaan baroota dheeraaf tajaajilaa ture. Oromoon qaamaan isaani beekuu fi kanneen wallee isaa kaasetta irraa caqasan yeroo hunda imimmaantu isaan dursa, sababni isaas maaliif akka ta‘e kan beekaan Oromoota falma bilisummaa irra jiranii fi kanneen jiruu fi jireenyaan waanjoo gabrummaa mootummaa Habashaa jalatti kufanii jireenya hadhaawaa dirqiin dhamdhamsiiffachaa jiran qofatu beeka. Kanatti dabalee amalli artistiin kabajamaan kun weeyitii lafa irra turetti qabu, kokkofluun ,xabachuu fi kabajaan nama simachuunsaa yoom illee ija hiriyyootansaa fi Oromoota qaamaan isaan beekan jalaa hin badu.!!
Artisti Usumaayyoon Bara 1987 ega Abdii Mahammed (qophee), Kadir Sa’id, Adam Haarun, Abdii Abraahim, Halloo Daawwee fi artistoata biro waliinis wal bareen booda
fedhii jaalala muuziqaa tan isa keysa jirtu ifatti baasuuf Abdii Mahammed wajjiin hujii muuziqaa qindeyfate shakala xumuree albama tokkofaa isaa gitaara Ahis habbootan dabaalee mana muuziqaa JOLIY kan je’amutti gurgure. garuu kaasettiin isaa osoo magaalaarra hin ooliniif, sirni gitabittaa isappaa dargii qabsoo cunqurfamootaatiin bar bodaawe kufe. Kaasenni isaa saniis achumaan cilee bishaan buute tahee duraa hafe.
Bara 1991 eega dargiin Caphe booda waamicha Addi Bilisummaa Oromoo (ABO)n Artistoota Oromoo hundaaf godhe kabajuudhaan Artist Usmaayyoon artistoota baayyee wajjin kaayyoo bilisummaa irratti hundaawee akeeka siyaasaa kaallacha qabsoo ummata Oromoo (ABO) fudhatee hawwisoo caffee gadaa wajjin magaalaa dadar keysatti gurmaawee qabsoo itti fufe. yaadannoodhaaf seenaa hujii isaa tan gaafasi keysaa Bilisummaaf imimmaan ijatoo walmaraa
Obese sirraa hafuu nindadhabe garaa
Sidhabee hinjiraadhu biyyatoo Oromiyaa … Kan jedhamutu keessatti argama.
Sirbi Usmaayyoon sagalee isaa laayyoo alalaasaa ture, ummata Oromoo baayyee garaa roraasee qabsoof Kakaase. Bara 1992 erga mootummaan Ce’umsaa diigamteen boodas
Artis usmmaayyoon sirboota siyaasaa ummata Oromoo jajjabeessanii fi hamilee cimsan wallisaa ture.
Albama lammaffaa isaa nuyaamti kan jadhu bara 1995 magaalaa irra akuma oolchetti, bara 1996 keeysa shira Wayyaaneetiin sarbamee, qabamee hidhame. Waggaa saddet guutuus mana hidhaa Zuwaay keessatti jireenya hadhawaa dabarse.
Bara 2004 keysa akka mana hidhaa Zuwaayii gad lakkifamettis ji’um sanakeeysa albama 3ffaa “Hidhaa fi ajjeechaan hamilee nucabsu” mata duree jedhuun baase.Gochaan isaa kunis Artist Usumaayyoon yoomiyyuu qabsoo kana irraa boodatteetti akka hin deebine mirkaneesseef.
Artisti Usmaayyoo Muusaa abbaa ijoolee shanii ture. Haati warraa isaa gannoota saddetan Artist Usmaayyoon mana hidhaa mootummaa wayyaanee keessatti rakkachaa ture gidduutti ijoollee guddisuu fi abbaa ijoollee ishee ammoo mana hidhaa keessaa baasisuuf olii fi gad osoo fiigduu dadhabbii, miidhamaa fi roorroo ishee mudateen ijoollee ishee dirreetti facaaftee, abbaa warraa ishee mana hidhaatti dhiiftee addunyyaa kana irraa godaante.
Artisti Usumaayyoon roorroo fi dararama qaamaa fi qalbii irra ga’aa tureen mana hidhaa Zuway keessatti baatii Sadaasaa bara 2006addunyaa kana irraa du‘aan godaane.
Sirni awwalcha isaas magaalaa Ciroo bakka uummatni Oromoo hedduminaan irratti argamanii gadda isaanii haala xiiqii fi haluu baafannaa guddaa of keessaa qabuun raawatameera.
”Qabsaawaan ni kufaa, qabsoon itti fufa”
Source : http://gotoota-oromo.blogspot.ie/


c: text/html

text:
1. NAMA GUBACHAA JIRU YOO ARGINE MAAL HAA GOONU?
*
NAMNI MAALIIN GUBACHUU DANDAHAA?
-Bishaan bulluqeen.
-Sibiila hoe qabachuun
-Balaa Ibiddaan
-Humna elektirikaan
-Keemikaalotan ykn
-Dhohinsa balaa uumamaan tahuu ni dandaha.
Karaa kamiinuu haa tahu namni gubate gargaarsa jalqabaa yoo kan argatu tahe balaan irra gahu ni xiqqaataaf.
Nama gubate yoo argitan haala armaan gadii jiruun gargaaraa!!!!!
Bishaan bulluqe, sibiila hoe ykn balaa abiddaan gubate yoo tahe dafaatii haala isiniin hin gubneen bakka gubachaa jirurraa baasaatii kaahaa. Ibiddi akka irraa dhaame mirkaneeffadhaa , Bishaan qorraa waraabaa itti naqaa, uffatni isaa irratti bobahaa jira yoo tahe irraa baasaa, Harka,quba, miilaa ykn morma isaarra wantootni akka qubeelaa fi bareechituu garaa garaa yoo jiraatan irraa baasaa kaahaafi. Isaan kun yoo irra turan booda qaamni isaa yoo dhidhiitahe irra baasuun ni rakkisa. Osoo qubeelaan irra jiruu qubni yoo dhiitahe qubeelaan dhiigni akka gara qubaatti hin dabarre dhorkee tarii hamma qubni cituutti rakkina geessisuu nii dandaha. inni kaanis akkasuma.
Erga kana gootanii akka itti hin qorrinetti qabadhaatii dafaa gara mana yaalaa fudhadhaa. Namni gogaan qaama isaa gubate qorra hin dandamatu waan taheef akka itti hin qorrinetti qabadhaa.
KEMIKAALAAN YOO KAN GUBATE TAHE
Kemikaalli warshaalee adda addaa keessa jiru qaama namaa gubuu ni dandaha. kemikaalonni kunis tarii aciidii ykn immoo beezii tahuu malu. Kemikaalonni kun bifa dhangalahaa ykn immoo daakuu tahanii nama gubuu dandahu.
Yoo kemikaala dhangalahaa tahetu gube tahe bishaaniin baayisaa itti roobsaa yoo dandahame daqiiqaa 30 oliif bishaan itti roobsaa.
Yoo kemikaalli gube sun bifa daakuu qaba tahe jalqaba daakuu sana irraa haxaahaa erga irraa haxooftanii immoo akkuma isa dhangalaa saniitti bishhan itti roobsaa. Osoo daakuun kemikaalaa irra jiru yoo bishaan itti naqxan bulbulamee caalaatti akka gubatu godha.
Yeroo irraa haxooftanis tahe bishaan itti roobsitan ykn naqxan kemikaalichi qaama keessan akka hin tuqne of eeggadhaa isiniinis gubuu dandaha waan taheef.
Akka kana gootaniin osoo hin turiin dafaatii mana yaalaatti fudhadhaa
ELEKTIRIKII FI BAKAKKAAN KAN GUBATEEF
Isaan kun akka ibiddaa gogaa keenya madeessuun caalaaatti keessa qaama keenyaa miidhu fknf kanneen akka onnee, ujummoo dhiigaa fi kan kana fakkaatan. Kanaafuu gargaarsa caalaatti barbaadu .
Dafaatii ibsaa irraa gadhiisisaa. Akka irraa gadhiisistaniin lafaa haa ciisu. Lafa yoo ciise kaarentiin hammi tokko keessaa bahee gara lafaatti seena. You kan gubachaa jiru jiraate akkuma armaan olii san bishaan itti naquu hin dagatiinaa.
Osoo hin turiin mana yaalaa fudhadhaa. Gargaarsa ariifachiisaa barbaachisa waan taheef.
DHOHINSA BALAA UUMAMAAN KAN GUBATEEF
Dhohinsi balaa uumamaa ykn meeshaalee waraanaa gurguddoos tahuu ni dandaha. isaan kun qaama gubuun alatti balaa biro gurguddoo geessisuu ni dandahu. Fknf balaa kana jalaa bahuuf osoo fiiganii cabuu faa dabalata. Kanaaf haala armaan olii irratti dabalataan miidhama biros eeggachaa gara mana yaalaa fudhachuu qabna.
–
2. Foolii bobaa akkamittiin ittisuun dandahama?
?
Kabajamtoota hiriyyoota koo gaaffii kana namoota hedduutu na gaafate mee akka armaan gadiitti yaada koon siniif hira!!
Fooliin bobaa kan jaqabu naannoo umurii dargaggummaatti waan taheef yeroo baayee fooliin bobaa namoota baayee biratti akka mallattoo dargaggummaatti fudhatama. Garuu foolii babaa maaltu fidaa?
Qulqullina qaamaa
Yeroo dargaggummaa dafqi ni baayyata dafqi kun yeroo yerootti yoo hin dhiqamne baakteeriyoonni bobaa jala jiran haalaan walhoranii akka baayyatan taasisa. Baakteeriyoorni kun yoo baayyatan foolii bobaa keenyaa gara foolii namatti hin tolletti jijjiiru. Dafqi qaama keenya keessaa bahu foolii hin qabu qulqulluudha garuu qaama keenyarraa dhiquu yoo dhiisne yoo ture baakteriyaan foolii itti uuma jechuudha.
Egaa kanaafi namootnis foolii bobaa akka mallattoo dargaggummaatti kan fudhatan.
Fooliin bobaa sababa garbiraa hedduun dhufuus ni dandaha
Foolii bobaa balleessuuf mee waan armaan gadii fayyadamaa
1 qulqullina qaamaa eeggachuu
2 qaama erga dhiqattanii bobaa jala sirriitti hamma qoorutti uffata hin uffatiinaa
3 bobaan keessan qilleensa gahaa akka argatu godhaa uffata bobaa qullaa taasisu ykn immoo yeroo haalli mijatu hunda bobaa keessan qilleensi akka argatuuf kafana baafachuu
4 rifeensa bobaa jala jiru hin haadinaa. Waan hunduu sababa malee hin uumamne rifeensi bobaa jalaa foolii bobaa akka hirisu qorannoo baayyeen ni mirkaneessu.
Gorsa armaan gadii immoo dhukkubsattoota koo ittiin gargaaree ittii gammadanii dhufanii na galateeffatanii jiru isinis mee itti fayyadamaa ilaalaa
Bobaa keessan erga sirriitti dhiqattanii booda alcoholiittin irra deebihaatii dhiqaa. Alkoolii kana amma daqiiqaa 5{shanii} bobaa keessanirra tursaatii dhiqadhaa. Alkoolii kan argattan mana qorichaatiiti malee alkoolii isa dhugamu jechuu koo miti.
–
3. NAMA DHIIGAA JIRU YOO ARGINE DAFNEE MAAL GOCHUU QABNAA?
(how to control active bleeding) by Dr. KD
Dhiigni dhangalahuun rakkina qaama keenya keessaa madduun ykn immoo balaa alaa qaama keenya irra gahuun nama mudachuu ni dandaha. Sababa kamiinuu haa mudatu garuu dhiigni kamiyyuu yoo dafee hin dhaabanne yeroo xiqqoo keessatti lubuu dabarsuu ni dandaha.
Keessumaa dhiigni ujummoo dhiiga raabsu(artery) irraa dhiigu dhiibbaa onnee irra darbameen waan dhufuuf yeroo xiqqoo keessatti ajjeesuu ni dandaha. Inni kun yeroo dhiigus fagootti facahuu fi baayinaan dhangalahuun yeroo xiqqoo keessatti miidhamaa sana dadhabsiisa.
Nama dhiigaa jiru yoo argine gara mana yaalaa fudhachuun dura kanneen armaan gadii dafnee raawwachuu yoo dandeenye miidhaa qaama irra gahu hirisuu fi lubbuun tursuu ni dandeenya .
1. Miidhamaan dhiigaa jiru yoo meeshaan ittin waraaname ykn rukkutame keessaa hin buqqaane tahe, keessaa hin buqqaasiina. Yeroo keessaa buqqistan dabalee madeessa waan taheef osoo ogeessi fayyaa buqqiseef gaariidha. Keessuma wantootni qara qaban yeroo keessaa harkiftani dabalanii ni madeessu.garuu akka asiif achi sochoee hin miineef of eeggannoon qabaaa.
2. Huccuu argattaniin dafaatii bakka dhiigaa jiru qabaa. Achumaan akka hin dhiignetti hidhaa.
3. Biyyoo ykn wantoota xuraawaa biros dhiiga dhaabuuf itti hin fayyadamiina. Isaan kun jarmiilee dhukkuba fidan gara dhiigasaatti dabaluun booda madaan akka hin qoorree godhu. Dhukkuba adda addaas ni fidu. Fknf dhukkubni tetaanasii karaa kanaan nama qabuu dandaha.
4. Buusaan qaamaa wal darbeera yoo tahe ykn lafeen cabeera yoo tahe akkuma jiruun akka hin sochoonetti qabadhaa malee bakkatti deebisuu yoo yaaltan miidhaa dabalataa uumuu ni dandaha keessumaayyu narvii naannoo sana jiru miidhee guutummaatti hojiin ala gochuu dandaha. Lafeen cabe ykn buusaan waldarbe kan sirrattu mana yaalaatti ykn immoo ogeessa leenjii saa qabuun tahuu mala.
5. marimmaan ala bahee jira yoo tahe akkuma jiruttii hucuu itti uffisaatii garaatti ol maxxansaa hidhaa. yoo bakkatti deebisuu yaaltan gudunfamuu ykn miidhaamuu dandaha. kunis kan deebihu mana yaalaatti tahuu qaba.
6. Dhiigni dhabannaan qaamasaa bakka miidhame akka hin sossochoonetti qabadhaatii gara mana yaalaa fudhadhaa!!
7. Dhiignisaa hidhamee dhaabateera jettanii mana yaalaa deemuu hin turiinaa dhiigni bahe dafee yaala argachuu qaba.
KAN LAFEE CABSUUFI DHIIGA DHANGALAASU ISINIRRAA HAA QABU!!!
–
5. DHUKKUBOOTA WAL QUUNNAMTII QAAMA SAALAN DADDARBAN BY DR. KD
Dhukkubootni walquunnamtii qaama saalaan daddarban kan jennu dhukkuba yeroo walquunnamtii saalaa qaama nama dhukkubichaan faalame irraa gara isa fayyaatti daddarbani dha. Dhukkubootni kun baayee akkuma tahan sadarkaan daddarbuu isaaniis(virulence) garaagaraa qabu.
DHUKKUBOOTNI KUN EENYU FAADHA
Dhukkubootni kunneenis
Kan qaama saalaa madeessan
Dhitahuu qaama saalaafi mudaamuddii
Kan dhangalahaa qaama saalaa fidanii fi
Dhukkubbii qaama saalaa fidanidha
Isaan kun jajjaboo yoo tahan kanaan alattis dhukkubootni hedduun karaa quunnamtii saalaa daddarbanii garuu qaama keenya bakka biraa hubuu ni dandahu. Fakkeenyaaf HIV karaa quunnamtii qaama saalaa haa daddarbu malee kan hubu guutummaa qaama keenyaati.
Dhukkubootni kunneen jarmoota xixxiqqoo ijaan hin mulanneen daddarbu!!!!!!!
MALLATTOOLEEN ISAANII MAALI
Yeroo fincaahan qaama saalaa nama guba
Madaan qaama saalaarraa fi naannoo isaa yoo jiraate
Dhangalahaan qaama saalaa keessan keessa bahu kan dura beektanirraa adda yoo tahe, yoo baayyate ykn foolii yoo godhate akkasumas bifa yoo jijjiirrate
Dhukkubbiin garaa keessan gara gad aaanu yoo sinitti dhagahame(shamarraniif)
Naannoo qaama saalaatti ykn mudamuddiileen jiranitti yoo sin dhiitahe
Mallattooleen kanaafi kanatti dhihaatan mallattoolee dhukkubichaa tahuu malu.
MAAL GOCHUU QABNA
Namootni mallattoolee armaan olii ofirratti argitan ogeessa fayyaa mariisisuun qoricha gahaafi gorsa ogeessa yoo argattan bayeessa.
Akkamiin ofirraa ittisuun dandahama
Inni jalqabaa quunnamtii saalaarraa of eeguudha. Kun guutummaatti dhukkubicharra nu ittisus garuu quunnamtii saalaa dhiisuun yeroo murtaaheef malee murtoo isa dhumaa tahuu dhiisuu dandaha. Kanaaf mee filannoowwan kanneen dubbisaatii isa sin baasu filadhaa!!
Jaalallee waliif amanamanii jiraachuu. Kana yeroon jedhu jaalallee ykn haadha manaafi abbaa manaas tahuu dandeessu tokko qofaa qabaattanii waliif amanamtanii yoo jiraattan dhukkubichi karaa isinitti dhufu hinqabu. Dhukkubichi abbatu itti deema malee ofii namatti hin deemu.
Kun tahuu baannaan condomiitti fayyadamuun filannoo biraadha.
DHUKKUBICHI NI FAYYAA
Dhukkubni kun baayyinaan ni fayya. Kanaaf yeroon mana yaalaa deemuun barbaachisaadha. Garuu gaafa deemtan hiriyyaa keessan waliin osoo yaalamtan guutummaatti akka fayyitaniif isin gargaara. Garuu ofii yaalamtanii yoo hiriyyaan keessan hin yaalamiin hafte/fe deebihee deddeebihee sin qabachuu dandaha.
–
6. DHUKKUBA ASMII(ASTHMA) KANA BEEKTUU? (DR. KD)
Dhukkuba asmii kan jennu dhukkuba uujummoo qilleensaa kan gara gadii hubu yoo tahu dhukkubni kun kan uumamu yeroo ujummon qilleensaa kun dhiphatudha.
MALLATTOOLEEN DHUKKUBA KANAA
1- Hafuura kutuu ykn hargansuu cimaa
2- Qufaa
3- Yeroo hargansuu sagalee akka ulullee afuufan fakkaatu dhageessisuu yoo tahu mallattooleen kun sadeen yoo sinirratti mulatan dhukkuba asmii tahuu wan dandahuuf qorannoo dabalataaf gara mana yaalaa deemuun barbaachisaadha.
DHUKKUBNI KUN MAALIRRAA NAMA QABAA YKN MAALTU NAMATTI KAASAA?
ASMIIN NAMARRAA NAMATTI HIN DADDARBUGARUU SANYIIN CARRAAN DARBUUU NI JIRA!!!
Dhukkubni kun kan namatti dhufu YKN namatti ka’u;-
1- Faalama naannoo;- kannen akka awaara, aara fi kknf
2- Tamboo ykn sigaaraa xuuxuu
3- Wantoota allerjii namatti tahan;- kanneen akka urgooftuu garaagaraa,bugugii beeyladoota manaa, dibataa fi qorichoota.
4- Maatii ykn fira dhihoo keessaa yoo namni dhukkuba kanaan qabame jiraate carran dhukkuba kanaan hubamuu guddaadha.
5- Hojii humnaa ykn ispoortii;- ispoortiin fayyuma qaama keenyaaf gaariidha haa tahu malee yeroo ispoortii hojennu hargansuun ni dabala namootni dhukkuba kana qaban immoo ujummoon qilleensa isaanii waan dhiphateef dhukkubicha itti jabeessu ni dandaha.
6- Aarii ykn muddama guddaan ille dhukkuba kana cimsuu ni dandaha.
7- Dhukkuboota allerjii funyaan keessaa fi gogaa irraa;- namootni dhukkuba allargii qaama isaanii bakka garaagaraa irraa qaban carraan isaan dhukkuba kanaan qabamanii guddaadha. Kanaaf namootni dhukkuba akkasiin hubamtan wantota allerji iisinitti tahan irraa of qusachuun dhukkuba kanarraa of eeguun gaariidha.
8- Qorra
DHUKKUBA KANAAN YOO HUBAMNE MAAL GOCHUU QABNA?
1- Maal osoo hojettanii ykn maalirraa akka isin qabe adda baafachuu
2- Wanta inni irraa isin qabe ykn wantoota sinitti kaasan irraa guutummaatii of eeguu;- kanarraa of eeguu dandeenyaan dhukkuba kana mohachuun ni dandahama.
3- Qilleensa gahaa argachuu ykn boqonnaa fudhachuu
4- ogeessa bukkee deemuun qoricha dhukkuba kanaa fudhachuu qabdu.
–
7. DHUKKUBA GARAACHAA(GASTRITIS) KANA BEEKTUU LAATA? (DR. KD)
Dhukkuba garaachaa kan jennu maalii?
Dhukkubni garaachaa baqqaani(layer) keessa garaacha keenyaa yero madaahu ykn dormommaahu(irritation) mallattoolee mulatan dha.
Dhkkba kana maaltu nutti fiduu dandaha?
Infekshinii ; keessumaayyuu bakteriyaa h.pyloorii jedhamu namoota dhukkuba garaachaan qaban keessa harka 90 ol keessatti ni argama.
Qoricha garaagaraa ; keessumaayyuu qorichoota mataa bohoof, buusaa dhukkubbiif, dhukkubbii yeroo marsaa laguuf jennee fudhannu yoo irra deddeebbin kan fudhannu tahe. Kanaaf qorichoota kana gargaarsa ogeessotaan ala fayyadamuu irraa of haa qusannu. Qorichootni kuni afaan ingiliffaan non stroidal anti inflammatory drugs jedhamu. Fknf ibuprofen, asprin
Alkoolii; alkoolin gosa garaagaraa qabaatus keessma gosootni alckoolii naanno keenya keessatti hojetaman qabiyyen alkoolummaa isaanii guddaa waan taheef carran dhukkba kana fidu guddaadha.
Yaaddoo guddaa(stress)
Sigaaraa xuxuu
kemikaalota garaa garaa liqimsuu; osoo beekanii ykn osoo hin beekiin.
Akkasumas nyaata midheessitootni gosa garaagaraa itti baayatan nyaachuu fi kan biroollee ni iru.
Mallattooleen dhukkba garaachaa maal maali dha?
Namootni baayeen yeroo dheraaf mallatto malee turuu ni dandahu. Mallattooleen mulachuu kan jalqaban yeroo madaan ykn dirmammuun umamu dha. Mallattooleen armaan gadii yeroo isinirratti mulatan garuu dhibee garaachaa tahu malu.
Laphee keessan yo isin guba yoo tahe. Inni kun tarii yeroo nyaattan sinitti cimuu ykn immoo isiniif foyahu dandaha.
Garaan keessan garmalee kan guuteefi kan nyaattan yeroo dheeraa osoo hin sochoiin kan turu yoo isiniiti fakkaate
Ol deebisu ykn hoqqisiisus tahe miira hoqqisiisuu yo isin rakkisa tahe
Nyaata filatee yoo isin guba tahe.
Fedhii nyaataa hirachuu fi kan biroollee iraachuu malu.
Keessuma immoo mallattoolee kana qabaattanii itti dabalattan gar malee yoo sin dafqisiise, hancufni ykn hoqqisni keessan dhiiga yoo makate garaachi keessan baayee madaahee tahuu waan dandahuuf hatattaman mana yaalaa deemun barbaachisa. Karaa ittin namatti dhufu erga hubattanii maarree hamma isiniif dandahame irraa of eegun barbaachisaadha. Mallattoowwan armaan olitti eeraman yoo argitan immoo ogeessa fayyaa mariisisn barbaachisaadha.
*Dr. KIYYAA DAAWWITEE (KD)*
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- AFOOLA OROMOO KEESSAA: RAACHAA FI MARAATOONII: Tolasaa Raggaasaa - February 4, 2017
- YEROOKEE MALEE HINDU’IIN:BILBILAA HARKAA FI MIDHAA INNI QABU (Smart phone is killing you slowly):Dr.Yona. - February 4, 2017
- MAAL WAYYA - February 3, 2017

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bilbilli harkaa(mobile) jireenya keenya guyyaa guyyaa kessatti heddu barbachisaa ta’uurra kan ka’e yeroo amma kana daqiiqaa tokkoof of bira dhabuun namoota hedduuf ulfaataa akka ta’e hundi keenyaa beekna. Kanaaf ka Mata duree barreeffama kana ilaalee qofa namni natti dheekkamu hin dhabamu; maali bilbilli harkaa(mobile) immoo rakkoo maal qaba jechuudhaan. Marree dhugaan isinitti himuuf ka’e kana; kaampaaniwwan(warshaawwan) moobayila oomishan akka dhageessan hin barbaadan. Kaayyoon barreeffama kana hojii teknoolojii busheesuuf ykn ammoo isin sadaachisuuf miti.
Galatni teeknoolojii hin badin anuu barrefama tana isiin biraan gahuuf moobayiliin fayyadame; isinis hedduun keessan moobayiliidhaan barreffama kana dubbisaa jirtutti. Marree faayidaan moobayilii ifatti akka mul’atu kana miidhaan isaa waan hin mul’aneef ;isinis moobayiliin miidhaa maal qaba jettanii mormuuf yoo katan isinitti hin murteesu. Ergaan barreeffama kana moobayilii gonkumaa hin fayyadaminaa jechuuf osoo hin taane rakkoowwan itti fayyadama moobayiliitin wal-qabatan isiin beeksisuu fi of-eeggannoo godhamuu qaban isinitti himuufi. Itti fayyadama moobayiliitiin wal-qabatee rakkoon fayyaa fi du’an nama gahu jira. Akka ragaan qorannoo mul’isutti moobayiliin suuta(osoo nuti hin beekiin) karaa baay’eedhan du’a akka nutti fiduudha. karaalee kanneen keessaa muraasni kanneen armaan gadiiti:
1.Dhukkubbii mormaa fi dugdaa:
-saaynsiin akka jedhutti namni gadi jedhee moobayillii fayyadamu(wa dubbisuuf ykn barreessuuf) nama morma isa irratti meeshaa 12kg ulfaaltuu rarrafate/batuun wal-qixa. kun ammoo suuta suutan maashaa mormaa fi dugda osoo nutti hin beekkamne akka citan taasisa. Haala kanaan yeroo dheera booda dhukkubbi mormaa fi dugdaaf nu saaxila. Namoonni baay’een yeroo amma dhukkubbii dugdaan rakkachuurrati argamu. Kanaaf jechas yaalii hin barbaachisneef(operation) godhu.Dhukkubbii dugdaaf sababoonni baay’een jiraatanis kunis sababa akka ta’uu danda’u haa beeknu.
2.Jarmii dhukkuba fidaniif madda ta’uu danda’a
-Haala nama aja’ibuun qorannoon akka mul’isuutti moobayiliin namoota hedduu qulqullumaadha harka 18tiin mana fincaaniiti gadi. sababni isaas namni harka isaa yoo dhiqatuu, moobayilii dhiquu garuu hin danda’amu. Sila kana ta’eef yeroo garagaraati harka xuraawaan moobayilii tuttuquun keenya hin oolu.kun ammoo jarmiiwwan(baakteriyaan) deebisani dhukkuba nutti fidan akka irratti wal horan taasiisa.
Harkuma bilbila keenya tuttuqneen osoo hin dhiqatin nyaata sooranna.
3.Carraa kaansariin qabamuu keenya dabala
-Qorannoo godhameen guutumatti adda baasuun dadhabamus yeroo heddu moobayillii fayyadamuun kaansariiwwan sammuu,ijaa,dhiigaa,cidhaanii fi kaansarii xannacha hanchuufatiif akka nama saxilu qoratootni ni dubbatu.
4.Balaa Tiraafiikaa
-Kun wanta akka laayyootti ilaallamuu miti. Balaa tiraafiikaa qaqqabu 4 keessaa 1 konkolaachisaan yoguu bilbila tuttuqu/haasa’u akka ta’eedha ragaan kan mul’isu. Hanga har’aatti lubbuun meeqa sababa kanaan darbe laata?
5.Tamsaasni “WI-FI” sanyii dhiiraa midhuu danda’ – barreeffamni” journal fertility & sterility” jedhuun maxxanfame akka mul’isitti WI-FI yoguu fayyadamnu “electromagnetic radiation” kan jedhamuu tamsaasa kun ammoo sanyii dhiiraa lakkoofsan hir’isuun hanga carra dhala nama dhabsiisuu (maseenumma,infertility) geesisuu danda’a.
***Dabalataanis
>Dandeetii xiyyeeffannaa keenya ni hir’ata
>Hirriba dhabuuf sababa ta’a:-hirriba duraa yoo xiqaate sa’aatii lamaaf ilalaa yoo ture ta’e hirribni nu qabuu baachuu danda’a kun ammo sababa ifitti bilbilaa sammuu keenyarrati qabuun dhufa.
>Dhageettii gurraa hir’isa:-sagalee ol qabnee ‘head phone’ ykn ‘ear phone’ niidhan muuziqaa ni dhageeffana yoo ta’e.
>Ija midhuu (fuuldurati nu jaamsuu) danda’a:- yeroo dheeraadhaaf osoo adda hin kutin bilbila ilaaluun.
>Jireenya hawaasumaa midhuu:- nama waliin hariiroo hawaasumma akka hin qabanne nu taasisa.
>Araada nuti ta’uu
>Dhukkubbi harka :- yeroo baay’ee wa barressuu fi ‘scroll’gochurra kan ka’e.
MAAl WAYYAREE?
*Hanga danda’ameen yeroo bilila keenyarrati dabarsinu ya hir’isnu. Kana jechuunis dhimma barbadnu itti fayyadamnee lafa ka’uu fakkeenyaaf ‘facebook’ yoo fayyadamnu erga qabnu dabarsine; odeeffannoo barbaadnu ilaalee bahuun ni gaarii ta’a
.Bilbilaan yoo nama dubbisnus hasawa gaggababaa fi ergaa barbaachisu dabarsuurrati haa xiyyeeffannu.
*Bilbilaa yeroo dheeraaf hin ilaaliin:-daqiiqaa 20 yoo ilaaltee sekondii 20 ammoo waan birra fuldura kee jiru ilaali itti deebi’i. Kana yeroo yerootti gochuun gaariidha.
*Nama wajjiin jirta tanaan bilbila akka hiriyaati hin ilaaliin. Hariiroo hawaasummatiif si fayyadaa nama waliin hasa’i. Hiriyaa kee ‘facebook’ irratti itti haasoftu caalaa kan cinaa kee jirutti hasa’uutu bu’a qaba.
Keessatuu haati mana fi abbaan manaa yeroo waliif kennuu qabdu.
*Hirriba dura sa’atii dheeraadhaf(>2) bilbila hin ilaaliin, hirriba sin dhoowuu dandaati.
*Muuziqaa sagalee ol aanaadhan hin dhaggeefatin.
*Bilbila madda ibsa(chaarjii) irra gootanii gonkumaa nama hin dubbisinaa. Akkasuma ‘ear phone ykn headphone’ dhaan waa hin dhaggeeffatinaa. Akkas gochuun balaa hanga du’a namarran gaha. Namooni du’anis jiru.
*Yoo danda’ame bilbila kiisii keessa godhachuurra waan itti qabannu kan akka boorsaa keessa godhachuu osoo baranne.Akkas gochuun raadiyeeshinii bilbila irraa maddee qaama keenya miidhu xiqqeessa.
*Halkan yoo raftan bilbilli eegdan yoo hin qabaanne cufa ka’aa ykn ofirra fageesuun ka’a. Dammaqsituu(alarm) guutanii warri mataa dura ka’atan akkas gochurra of qusadhaa.
*Ijoollee daa’imaati gonkuma bilbila hin kennina. keessatuu umriin isaanii waggaa 3 gadi warra ta’anitti. Yeroon kun yeroo sammuun ijoollee itti guddatu waan ta’eef guddina sammuu isaanii dangessa. kanarra kan ka’e daa’imman rakkoo cimaadhaaf saxila’an ni jiru.
source:foodsandhealthylife.com
Galatooma!!!FAYYA TA’A
Dr.Yona.


text: The requested page "/tc/%22" could not be found.


text:
The following is a statement from the Oromo Liberation Front (OLF) in three languages: Afan Oromo, English and Amharic. For the Amharic version, please click here (pdf file).
Monday, May 5, 2014
Ibsa ABO/Statement of OLF: Tarkaanfiin Humnaa Yoomiyyuu Furmaata Rakkoo Siyaasaa Hin Tahu! | Military Response can never solve political questions
—————————–
Statement of the Oromo Liberation Front
Different Nationals under the Tigray People’s Liberation Front (TPLF) oppressive rule in Ethiopia have been protesting using different means. They have been exposed to tyrannical, oligarchy, nepotism, ethnic discrimination and destitution caused by blatant economic exploitation. The Oromo people, in particular, have been subjected to unbearable misery ever since the time of conquest. Every attempt to alleviate the burden of this subjugation has been dealt using violent military campaigns and all sorts of repressive measures. One of such measures is misrepresenting people’s demands, and use it to pit them against each other.
The peoples’ legitimate demand for their rights has been confronted by violent suppression; killings, tortures and other ways of repression by the TPLF regime. The current violent repressive measures against the Oromo protesters, in which tens of youth were killed and as many more are wounded by daylight campaign last week, are a vivid evidence of this.
As if unleashing of its massive military power against the peaceful demonstrators is not enough, the TPLF regime is conspiring to pit Tigrayan nationals living outside Tiray against the hosting people by secretly exclusively arming the former with Kalashnikov improvised with lenses imported from China for snipers. This is further evidence for the sinister motif the TPLF regime has for Ethiopia.
The OLF condemns such moves that target, not only the Oromo people, but all the peoples in Ethiopia – who are peacefully demanding their legitimate rights. We want to affirm to all the peoples in Ethiopia in general, and the Tigrayan people in particular, that our struggle never targets any particular people, but the tyrannical oligarchic system run by the TPLF, that subjugates all the peoples, including the Tigrayans. This position has been put forward from the inception of our organization that all the peoples in Ethiopia are friends of our struggle, and any national has the right to live and work in liberated Oromia. Hence, we call upon all the nationals not to heed to the defamation campaign that misrepresents our legitimate struggle, but to fully support and side with the Oromo people.
The guarantee for future co-existence is not perpetuating military subjugation, but mutually acknowledging and practically accepting the legitimate right of every people. We urge the Tigrayan nationals in Oromia to reject the move by the TPLF to exclusively arm them – which will eventually be used to pit them against the Oromo and other nationals. We forewarn that the TPLF is the sole culprit of any subsequent disaster that this move is poised to cause. We urge all sectors of the Oromo national, both at home and abroad, to intensify the struggle to get rid of the over century-old subjugation once and for all.
Victory to the Oromo People!
Oromo Liberation Front
May 5, 2014
Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo
Ummatootni Itoophiyaa bittaa Wayyaanee jalatti miidhaa ol aanaa irra gahu irraa yeroo gara garaatti bifa adda addaan mormii isaanii dhageessisaa turan. Bulchiinsa dimokraatawaa irra, abbaa-irrummaan nam-tokkee fi murna aangoo irra jiruu dagaagfamuun, wal qixxummaan ummatootaa haalamee, kan murna aangoo qabaatee jiruu dhugoomfamuun, saamicha daangaa darbeen hiyyummaan babal’atuun rakkoolee ummatoota Itophiyaa hudhanii qabanii fi jireenya gadadoof saaxilani dha. Ummatni Oromoo addatti gabrummaa jala erga galee gadadoo ilmi namaa baachuu hin dandeenye.en dhiphamaa as gahe.
Rakkoolee siyaasaa Itophiyaa keessatti mul’atan kanneen furuuf gaaffiin karaa nagaa godhamu gurra dhaga’u dhabuu irraa ummatoota obsa fixachiisee gara fincilaatti jijjiiramuu irraa lubbuu fi qabeenya galaafataa akka turee fi jiru dhokataa miti. Yaaliin ummatootni karaa nagaa mirga isaanii kabajsiifatuuf adeemsisan mootummaa Wayyaanee biratti fudhatama dhabee ajjeechaa, hidhaa fi dararaa adda addaan ummatoota caalaatti miidhuu fi dhiphisuun tarkaanfii sirna aangoo irra jiruun fudhatamaa jiru dha. Ammas taanaan kanaan alatti furmaatni biroo kan itti hin mul’atne tahuu, sochii nagaa barattoota, dargaggoota fi ummata Oromoo irratti tarkaanfiin fudhataa jiru haala hin mamsiisneen mirkaneessa.
Gaaffii barattootaa fi ummata Oromoo irraa karaa nagaa dhihaate nagaan deebisuu irra mootummaan Wayyaanee humna filatee guyyaa saafaa tarkaanfii fudhateen lammiilee Oromoo kudhanootaan lakkaa’aman ajjeesee kudhanootaan madeessuu fi qabeenya hedduu barbadeessuun haqa torbee dabre Oromiyaa bakkoota adda addaatti raawwatamee fi hundi argee fi dhaga’e dha.
Mootummaan Wayyaanee tarkaanfii gara-jabinaa fi faashistummaan fudhate kanaan hin quufne tarkaanfii caalaatti ummata wal ficcisiisuu fi walitti diinomsu fudhataa jiraachuun ammoo dhugaa kan biroo mul’atuu fi maalummaa mootummaa Wayyaanee caalaatti saaxiluu fi hubachiisu dha. Sirni murna aangoo dhuunfateen durfamu kun abdii kutannaa irraa sodaa isaaf waahela barbaacha dhalattoota Tigraay barnoota irra jiranii fi ummata keessaa hidhachiisuutti tarkaanfatuun, garamitti akka geessuu barbaadu hubachuu feesisa. Addatti ummata Tigraay keessaa kanneen dhiira tahan Finfinnee keessatti ganda gandaan Kalaashii (AKM- Sniper) Chaayinaa irraa bite mataa mataan hidhachiisaa jira. Gochaan kun balaa Itophiyaa keessatti Wayyanneen qopheessaa jiru sadarkaa biraatti ol tarkaanfachiisaa akka jiru agarsiisa.
Kana malees sirni Wayyaanee barattoota Oromoo Yuniversiitiilee adda addatti barnoota irra jiran barnoota dhiisanii akka deeman dhiibbaa ol aanaa irraan gahuutti dabalee, Yuniversiitiilee gara garaa keessaa kitaabota dhimma Oromoo qaban filee guuruudhaan dhabamsiisuu irratti argama. Tarkaanfiileen kanneenis tarkaanfiilee abdii kutannaa fi farrummaa tahuun hin falamsiisu.
ABOn tarkaanfiilee sirni Wayyaanee ilmaan Oromoo fi ummatoota biroo irratti fudhataa jiru haalaan balaaleffataa, tarkaanfiin kun ummata Oromoo qofa osoo hin taane ummata fayyaaleyyii fi kanneen mirga isaanii gaafatan hunda irratti kan xiyyeeffate tahuu yaadachiisa. Tarkaanfii fudhatame kanaan dhiiga ummata nagaa kamiyyuu dhangala’uufis kan itti gaafatamu sirnicha tahuu garanumaan beeksisaa, ummatootni hundis meeshaa waraanaa ummatoota adda filuun qoodamaa jiru kana akka balaaleffatan hubachiisa. Kanneen dhaloota Tigraay tahanii fi Oromiyaa keessa jiraatan, meeshaan mootummaan Wayyanee isaan hidhachiisaa jiru balaa biraa fi yakka biraaf isaan saaxiluu irra darbee, akka isaan hin fayyadne gorsaa, akka mootummaatti of irraa deebisan waamicha godha. Wabiin keessan ummata waliin jiraattan waliin nagaa qabaatuu fi mootummaa farra-ummataa kanaaf tajaajiluu dhaabuu qofa akka tahe yaadachiisa.
Mootummaan Wayyaanee yeroo fi haala amma geenyee jirru kanatti, rakkoo fi gaaffii haqaa ummatni Oromoo dhiheessa jiruuf deebii quubsaa kennuun alatti, tarkaanfiin humnaa kamiyyuu furmaata akka hin tahiin ABOn irra deebi’uun gadi jabeessee hubachiisa.
Qabsoo ABO fi Ummatni Oromoo godhaa jiran, mirga ofii deebifachuu fi sirna gabroomfataa of irraa darbachuuf tahuu ummatoota hundaaf carraa kanaan ifa goona. Qabsoon Bilisummaa Oromoof godhamu ummata kamuu irratti kan xiyyeeffate miti. Akka sagantaa siyaasaa ABO 1976 irratti jalqabumaa kaasee lafa taa’eetti, ummatootni Itophiyaa keessa jiran hundi fira qabsoo bilisummaa Oromoo ti. Oromiyaa bilisoomte keessattis heeraa fi seera biyyaa kan kabaju, ummata kamuu irraa kan dhalate, jiraaatuu fi hojjatuuf mirga qaba.
Kanaaf, ummatootni hundi olola sirna cunqursaa fallaa kanaa oofamuun dhaamotuu dhiisanii Qabsoo Bilisummaa Ummata Oromoo sirna cunqursaa waliin wal hudhee jiru kanaaf deggarsa guutuu akka kennan ABOn waamicha godhaaf.
Ummatni Oromoo gaaffii haqaa mirga isaa kabajchiifatuuf qabatee ka’e alaa fi keessaan murni hawaasa Oromoo hundi akka wal qabatee socho’u, waanjoo gabrummaa jaarraa tokkoo fi walakkaa irratti shamee jiru of irraa darbatuuf harka wal qabatee akka sochii isaa finiinsu waamicha isaa gadi jabeessee dabarsa.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 5, 2014
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Caamsaa 16/2014 Adaamaa
Har’a Adaamaa Keessatti Sabboontota Oromoo Waraana Wayyaaneen Ajjeefaman
- Milishuu Mallasaa- Bakki Dhaloota isaaa Amboodha,Hojiin isaa Daldalaadha. Akkasuma mucaan kuni waggaa 8 mana hidhaa ture bahe, waggaa sadii mana hidhaa Maa’ikelaawwiitti waggaa 5n ammoo Qaallittiitti hidhamee bahe.
- Bilisummaa Lammii-Bakka dhalooti isaa Aanaa Lumee bakka Ejeree jedhamtuudha.Barataa Rift Vaaliy Yuuniversitii koollejjii barataa Bisines Manajimentiidha. Yeroo darbee kan hidhamee baheedha. Namoota kana suuraa isaanii boruu dhaamna.
Kanneen jedhaman loltoota Wayyaanee kan Fedaraalaan qabamanii erga hidhaa seenaniin booda loltootaan ajjefamuu gabaasi amma Adaamaa irraa dhaqabe addeessa.
Mootumaan Wayyaanee rasaasaan reebee ajjeesuun isa gahuu didnaan magaalaa keessa deemee ilmaan Oromoo akka bineensaa adamsee ajjeesuu irratti argama. Kan nama dhibu guyyaa lama dura Adaamaa keessatti gaaffii mirgaa gaafachuudhaan barattootaa fi hojjetoota garagaraa nama 40 ol hidhuudhaan mana hidhaa keessatti dararamaa turan.
Kanneen keessaa Oromooti olitti maqaan dhahame keessatti argamu.Guyyaa har’aa kana mana hidhaa keessaa baasanii konkolaataan fuudhanii deemuun Oromoota lamaan kana lubbuu galaafatanii akka darban gabaasi Adaamaa ni addeessa. Guutummaa haala isaanii fi suuraan qabsaawota kanaa gara fuula duraa if ni ta’a.


text:
Tuesday, October 8, 2013
Godina Harargee Lixaa Aanaa Daaroo Labuu Keessatti Wal-gahiin Wayyaanee Diddaa Ummataan Fashale
Onkoloolessa 08,2013 Daaroo Labuu
Ololli sirni garboomfaa Wayyaanee daangaa kan hin qabne tahuun hubatamaa dha. Qondaaloti Wayyaaneen Godina Harargee lixaa aanaa Daaroo Labuu keessatti wal gahii uummata waameen uummatni diddaa sirnichaaf qabu muldhisuun walgahicha diduu fi salgalee mormii dhageessisuun fashalsuu gabaasi nu gahe addeessa. Haalli kun kan itti hammaatee fi rifaatuu keessa buuse ergamtooti Wayyaanee uummata aanaa kanaa araddaa rarddaan walitti waamuun ABO shororkeessaa dha wayita jechuu eegalan uummatni gamtaan isintu shororkeessaadha ABOn dhaaba haqaa fi roorroo saba isaaf falmaa godhu malee ummata isaa gurguree dantaa isa jala kan kaatu miti,kijiba aamata 21 nurraa dhaaba ammaan booda mirga barbaadna jechuun dabballoota wayyaanee qaanessee jira.
Wal gahiin ergamtoota Wayyaanee kun araddaalee jiran keessatti diddaa uummataan fashaluu gabaasi addeessa. Haaluma wal fakkaatuun aanaa kana keessatti barsiisotni gamaggama hojii waggaa irratti dabballoota Wayyaaneen isin seelii diinaati wayita jedhaman barsiisotni gamtaan diinni isin lukkee Wayyaaneeti jechuun bakka wal gahiitti dhiisanii akka deeman baramee jira. Walumaa galatti Golee Oromiyaa keessatti waan Oromoof malee Oromoo irratti diinummaa oofuun hidda qabaachuu hin qabu jechuun qeerroon aanaa Daaroo Labuu gabaasee jira.
=>qeerroo
Ololli sirni garboomfaa Wayyaanee daangaa kan hin qabne tahuun hubatamaa dha. Qondaaloti Wayyaaneen Godina Harargee lixaa aanaa Daaroo Labuu keessatti wal gahii uummata waameen uummatni diddaa sirnichaaf qabu muldhisuun walgahicha diduu fi salgalee mormii dhageessisuun fashalsuu gabaasi nu gahe addeessa. Haalli kun kan itti hammaatee fi rifaatuu keessa buuse ergamtooti Wayyaanee uummata aanaa kanaa araddaa rarddaan walitti waamuun ABO shororkeessaa dha wayita jechuu eegalan uummatni gamtaan isintu shororkeessaadha ABOn dhaaba haqaa fi roorroo saba isaaf falmaa godhu malee ummata isaa gurguree dantaa isa jala kan kaatu miti,kijiba aamata 21 nurraa dhaaba ammaan booda mirga barbaadna jechuun dabballoota wayyaanee qaanessee jira.
Wal gahiin ergamtoota Wayyaanee kun araddaalee jiran keessatti diddaa uummataan fashaluu gabaasi addeessa. Haaluma wal fakkaatuun aanaa kana keessatti barsiisotni gamaggama hojii waggaa irratti dabballoota Wayyaaneen isin seelii diinaati wayita jedhaman barsiisotni gamtaan diinni isin lukkee Wayyaaneeti jechuun bakka wal gahiitti dhiisanii akka deeman baramee jira. Walumaa galatti Golee Oromiyaa keessatti waan Oromoof malee Oromoo irratti diinummaa oofuun hidda qabaachuu hin qabu jechuun qeerroon aanaa Daaroo Labuu gabaasee jira.
=>qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Ameerikaa Kaabaa
Ameerikaa Kaabaan ardii adunya kessatti Hemisphere Kaabaa fi bayyinan immo Hemisphere Dhihaati argamtu dha. Kan dangeffamte immo kaaban Garba Arkitiikiin, bahaan immo Garbi Atilaantiik kaabaan, kibba-bahan Garba Karibiyaanii, kibba fi dhihaan immo Garbi Paasifiikii kaabaan, kibba-bahaan immo Ameerikaa Kibbaa. Ameerikaa Kaabaa fi Kibbaa kutaa lafa ismasii Panaamaa (Isthmus of Panama) jedhamuun walitti qabamu. Ameerikaa Kaabaan ballina lafa hanga 24,490,000 isquweer kiilomeetira (9,450,000 isq mi) yoo qabaatu kuni immo parsentii fuula addunyaa keessaa parsentii 4.8 qabata yookan immo parsentii fuula lafaa (bishaan malee) yoo ilaalan parsentii 16.4% qabata. Akka Onkoloolessa 2006tti ilallametti bayyinni ummatta ardii kanaa tilmaaman 514,600,000 cala. Ballina lafaatin addunyaa keessaa ardii sadaffa irratti argamtu yoo taatu kunis Eshiyaa (tokkoffa) fi Afrikaa (lammaffa)tti aanteti. Bayyina ummataan immo addunyaa keessaa ardii afurrafa irratti argamtu yoo taatu kunis Eshiyaa (tokkoffa), Afrikaa (lammaffa) fi Yuurooppi (sadaffa)tt aanteti. Ameerikaa Kaabaa fi Kibbaa walumma galatti Ameerikaas jedhamani waammamu. Ameerikaan Kaabaa Yunaayitid Isteetis fi Kanaadaa of keessaa qabdi.


text:
PAYDO 4 2016 Yesuusi Tumuppe Deˈidee?
PAYDO 4 2016 Minttettuwaa Awuppe Demmana Danddayay?
Yihoowa Markkata
—Eti Oonee?
Nuuni dumma dumma zariyaanne qaalaappe yiidaba gidikkokka, issi mala halchoy deˈiyo gishshau issippetettaa medhida. Ubbaappe aaruwan, Geeshsha Maxaafaa xaafissidanne ubbabaa medhida, Xoossaa Yihoowa bonchana koyoos. Nuuni Yesuus Kiristtoosa leemisuwaa kaallanau baaxetoos; Kiristtaane gidiyo gishshau keehi ufayttoos. Nuuni ubbay Geeshsha Maxaafaabaanne Xoossaa Kawotettaabaa asay erana mala maaddanau ubbatoo baaxetoos. Xoossaa Yihoowabaanne a Kawotettaabaa markkattiyo woykko asau yootiyo gishshau, Yihoowa Markkata geetettoos.
Nu sayttiyaa xomoosa. Geeshsha Maxaafaa nabbaba. Nubaanne nu ammanuwaabaa loyttada era.


text:
gocha guddaa gaddisiisaa saba kenya irratti yaroo adda addati gidiraafii acuccaa addaa garaa ilaalaa haraa ira genyerra .amas gochaan sukanisaa kun ittumma fufee jiraa .umatii kenyaa biyya kesaa akka ittijiraatu dhabe(sababaa siyaasaatiniis ta ee sababaa rakko dinagdee dhaan ) biyya ambaatii godaanaa jiraachuun isaa nibeekamaa .kana irran kan ka ee sabiii kenyaa baayyen biyya Soud Arabiyaatii gidirfamaafii acuccaa adda adda argaa jiru ,kana egaa motumaan wayyaaneedhaa daandii gudinaa wagaa 22 tti lakkofsisee mee yaa jamaa namumaa taa ee ilaaluuf kun dalga namatti hinta uu? baroota salgen darbaniif gudina dinagdee dhaan heduu biyya lakofsiiste ,ummatii ishee waan hojatan ituu hintaanee waan nyaatan dhabanii,hojachuuf ha aafutii bashananaaf ille bakka iyyaadamnee fi waa ee jaalalaa maallaqaafi jaalalaa amantaadhaan alla kabaja dhala namaaf kan tasumayyu dima kan hinqabaanee(biyya Arabaa) biyya dukkanaa kessattii burjujaahaa jiruu.kumaatamaan kanlakaawaamaan oboletoota kenyaa biyya dukana kanaaf hojatu manumaaf ergaa waa ee gudinna dinagdee biyichaa sirnii nutti xebaru kun ama afaan maalin nutti haasa aa laata ?maqaa hojaa(dalagaa)fakkesse sabaa kabaja qabu fudhee arabaa waa een dhala namaa isaa hindhibnee (iddo itti hinlaanne) tti latee ka ee ummatta kanaaf garuu egumsaa nagumaa tokko ille kan hingonee addunyaa irratii motummaa wayyanne duwaa dha.
Tuesday, November 12, 2013
Gocha Gaddisisaa
gocha guddaa gaddisiisaa saba kenya irratti yaroo adda addati gidiraafii acuccaa addaa garaa ilaalaa haraa ira genyerra .amas gochaan sukanisaa kun ittumma fufee jiraa .umatii kenyaa biyya kesaa akka ittijiraatu dhabe(sababaa siyaasaatiniis ta ee sababaa rakko dinagdee dhaan ) biyya ambaatii godaanaa jiraachuun isaa nibeekamaa .kana irran kan ka ee sabiii kenyaa baayyen biyya Soud Arabiyaatii gidirfamaafii acuccaa adda adda argaa jiru ,kana egaa motumaan wayyaaneedhaa daandii gudinaa wagaa 22 tti lakkofsisee mee yaa jamaa namumaa taa ee ilaaluuf kun dalga namatti hinta uu? baroota salgen darbaniif gudina dinagdee dhaan heduu biyya lakofsiiste ,ummatii ishee waan hojatan ituu hintaanee waan nyaatan dhabanii,hojachuuf ha aafutii bashananaaf ille bakka iyyaadamnee fi waa ee jaalalaa maallaqaafi jaalalaa amantaadhaan alla kabaja dhala namaaf kan tasumayyu dima kan hinqabaanee(biyya Arabaa) biyya dukkanaa kessattii burjujaahaa jiruu.kumaatamaan kanlakaawaamaan oboletoota kenyaa biyya dukana kanaaf hojatu manumaaf ergaa waa ee gudinna dinagdee biyichaa sirnii nutti xebaru kun ama afaan maalin nutti haasa aa laata ?maqaa hojaa(dalagaa)fakkesse sabaa kabaja qabu fudhee arabaa waa een dhala namaa isaa hindhibnee (iddo itti hinlaanne) tti latee ka ee ummatta kanaaf garuu egumsaa nagumaa tokko ille kan hingonee addunyaa irratii motummaa wayyanne duwaa dha.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tuesday, July 13, 2010
Aranya kaanda- Panthommidava roju
Kaani Maareechudu migataa mrugaala daggariki vellesariki, avi eeyana Raakshasudugaa kanipetti dikkulu patti paaripotunnaayi. Ade samayamlo Sitamma puvvulu koyyataaniki atugaa velutundi. Aavida karnakaarava vruksham yokka puvvulu kostunte, aavidaki abhimukhamgaa vacchi Maareechudu nilabaddaadu. Aa jinkani chusina Sitamma pongipoyi, "Raamaa! Lakshmanaa! Meeru mee aayudhamulu dharinchi gaba gabaa randi " annadi. RaamaLakshmanulu vacchaaka, Sitamma vaallatho, "Yedurugaa unna aa mrugaanni chusaraa. Yenta andamgaa undo. Srustilo ilaanti mrugaanni nenu ippativaraku chudaledu. Aa bangaaru rangu charmam, vendi chukkalu.." ani Sitamma aa mrugaanni gurinchi varninchabotundagaa, Lakshmanudu ilaa annaadu,
Sankamaanaha tu tam drustwaa Lakshmano Raamam abhraveet
Tat yeva yenam aham manye maareecham raakshasam mrugam
"Annayya, idi mrugam kaadu. Idi Maareechudu. Ee srustilo yekkadaa ituvanti Jinka ledu. Ilaa kaamarupaanni pondi, vetaki vacchina yendaro rajulani aakarshinchi, bhujinchaadu. Naa maata nammu. Idi khacchitamgaa Maareechudi maaya" annaadu.
Appudu Sitamma Lakshmanudini inka maatlaadavaddu annattu vaarinchi, "Aaryaputraa! Naa manasu ee mrugam haristundi. Naaku aadukovataaniki aa mrugaanni tecchivvandi. Chandrudu aranyaanni prakaasimpachesinattu, ontimeeda ratnaala laanti chukkalatho ee jinka aranyaanni prakaasimpachestundi. Manam kattukunna aasramamlo yennoo mrugaalu unnaayi. Vaatitho paatu ee jinka kudaa unte naaku yento santosham gaa untundi. Ahaa, yemi lakshmi swaroopam, yemi andam, yemi prakaasam. Meeru yelaagannaa sare, aa mrugaanni patti naaku ivvandi. Inka kontakaalamlo ee aranyavaasam poorti ayipoyi manam antahpuraaniki vellipotaamu. Appudu ee mrugaanni teesukuveladaamu. Ee mrugam bhavishyattulo antahpuraanni sobhimpachestundi.
Manam anthahpuraaniki vellagaane, Bharatudu ee mrugaanni chusi, Abbaa, yemi mrugam vadinaa antaadu. Attagaarlu chusi, Abbaa, yemi mrugam antaaru. Andukani meeru daanni jeevinchi undaganannaa pattukurandi, ledaa champi inaa teesukurandi. Meeru okavela daanni champi teesukuvaste, daani charmaanni oluchukuni, leta pacchagaddi meeda ee jinka charmaanni paruchukuni, daani meeda kurchunte yentabaaguntundo. Raamaa! Nenu strini kaavatam cheta, yedannaa korika kaligeppatiki bhaavam lo vaagrata yerpadutundi. Yelaagainaa naa korika terchavalasinde ani mankupattu pattinattu maatlaadinaa, ala maatlaadite yemi anukokande" annadi.
Appudu Raamudu Lakshmanudi vanka chusi, Lakshmana! Mee vadina ee 13 samvatsaraala aranyavaasamlo yemi adagaledu. Mottamodati saari ee jinkani adugutundi. Ee mrugam patla yenta vyaamohaanni penchukundo mee vadina maatallone spastamgaa ardham avutundi. Aame intagaa ee mrugaanni adugutundi ante, teesukuraanu ani nenu yelaa anagalanu. Andukani nenu aa mrugaanni pattukuni teesukuvastaanu. Okavela nenu daanni praanaalatho teesukuraalekapote, daani sareeraanni inaa teesukuvastaanu. Mee vadina cheppinattu ilaanti mrugaanni nenu yekkadaa chudaledu. Ilaantivi naaku telisi rende unnaayi. Okati Chandrudi meeda undi, idi bhoomi meeda undi (Deeni ardham entante, chandrudilo yetuvanti mrugam undadu. Alaage bhoomi meeda idi undante, ee rendu maaye ani ardham).
Okavela nuvvu cheppinattu aa mrugam Maareechudey ayite, nenu vaadini samharistaanu. Lakshmana! chaala jaagratta sumaa. Prati kshanamu nuvvu sankistune undaali. Nuvvu mariyu Jataayuvu Sitani jaagrattagaa kaapaadandi" ani cheppi Raamudu aa mrugaanni pattukovataaniki daani venakaala vellaadu.
Jinka rupamlo unna Maareechudu mundu parigedutunnaadu. Venakaala Raamudu parigedutunnaadu. Aa Maareechudu kanapadinatlu kanapadi, maayamavutu, mandalalo kalisipotu, atu itu parugulu teesaadu. Maareechudu Raamudiki okkokkasaari ikkade kanapadutunnaadu. Kaani Raamudu akkadiki vellesariki akkadekkado dooramgaa kanapadutaadu. Sare ani Raamudu akkadidaaka parugu teesesariki antardhaanam avutaadu. Alaa Raamudini parigettinchi, parigettinchi aa aranyamloki chaalaa dooramgaa teesukupoyaadu. Appudu inka Raamudu parigettaleka, alisipoyi, oka chettu kinda kurchunnaadu. Appudu dooramgaa, mrugaala mandalo chevulu atu itu tipputu aa mrugam malli kanapadindi. Ee mrugaanni pattukovataaniki ika parigettatam anavasaram ani Raamudu anukuni, oka traachupaamu laanti baanaanni kodandaaniki sandhinchi Brahma cheta nirmimpabadina Brahmastraanni abhimantrinchi, aa mrugam vaipu guri chusi baanaanni vidichipettaadu.
Aa Brahmastram nippulu kakkutu Maareechudi meeda padindi. Appudu aa Maareechudu Ramudi swaram tho gattigaa " Ha Sitaa! Ha Lakshmana!" ani arichaadu. Aanakatta pagili andulonunchi neeru bayatiki vaste yelaa untundo, alaa Maareechudi sareeram nundi netturu bayatiki pravahistundagaa bhoomi meeda tana nijaswaroopam tho padipoyaadu.
Aa drusyaanni chusina Raamudiki ventane Sitamma gurtuku vacchindi. Lakshmanudi maata gurtu vacchindi.
Sitaki yetuvanti upadravam raaledu kadaa ani bengapettukuni, akkadaunnatuvanti rendu mrugaalani samharinchi, vaati maamsaanni teesukuni gabagabaa aasramam vaipu bayaluderaadu. Antalo Maareechudu annatuvanti "Ha Sitaa! Ha Lakshmana!" ane keka Sitamma chevina padindi. Appudu Sitamma Lakshmanudini pilichi "Chudavayyaa, mee annagaru yedo upadravamlo unnaaru. " Ha Sitaa! Ha Lakshmana!" ani oka pedda keka vesaaru. Balishtamaina yeddunu simham laakkuni potunte, aa yeddu yelaa arustundo, ivaala mee annagaaru alaa arustunnaaru. Naaku chaalaa bengagaa undi. Nuvvu ventane bayaluderi aranyamloki vellu" ani annadi.
Appudu Lakshmanudu "Vadiinaa, nuvvu anavasaramgaa kangaaru padutunnaavu. Annayyaki ye pramaadamu raadu" ani annaadu.
Tana bharta pramaadam lo unnaademo anna bengatho unna Sitamma Lakshmanudi maatalaki aagrahinchi, ilaa annadi "Naaku ippudu ardham ayyindi nuvvu yenduku vacchaavo. Nuvvu mee annaki tammudivi kaadu. Nuvvu mee anna paalita parama satruvuvi. Anduke mee anna pramaadamlo unte nuvvu intha santoshamgaa kurchogalugutunnaavu. Nuvvu intakaalam Raamudi venakaala undataaniki karanam naa meeda neeku korika undatame. Anduke Raamudiki pramadam vaste nannu pondaalani venakaale vacchaavu. Nee mukhamlo oka goppa nammakam, haayi kanapadutunnaayi. Satruvu chetilo debbatinna Raamudi gontuvini inta haayigaa kurchunnaavu.
Ee kshanam kosame nuvvu 13 samvatsaraala nunchi nireekshistunnaavu. Mahaa paapi! Yenta droha buddhitho vacchaavuraa. Nuvvu Raamudini vidichipetti undaleka, Raamudiki seva cheyyataaniki vacchinavaadivi ayite, Raamudu aranyamlo Ha Sita! Ha Lakshmanaa! ani ariste, nuvvu inta haayigaa kurchogalavaa. Naatho kudaa cheppakundaa annagaarini kaapaadatam kosam parigettevaadivi. Bahusaa Bharatude ninnu pampaademo. Mee iddaru kalisi kutra chesaaru" annadi.
Tana rendu chetulatho Sitammaki anjali ghatinchi, Lakshmanudu ilaa annaadu "Devatalu, daanavulu, gandharvulu, yakshulu, kinnerulu, ee bramhaandam lo unna veerulanthaa oka pakka, maa annayya oka pakka unnaa, aayanani yevari nigrahinchaleru. Annayya praakramam ento naaku telusu. Vadinaa! Yevaro ariste nuvvu benga pettukuni maatlaadutunnaavu. Arichinadi maayaa Maareechudu. Annayya aravaledu. Naa maata nammu.
Na sass tasya swaro vyaktaam na kaschat api daivataha
Gandharva nagara prakhyaa maayaa tasya cha rakshasaha
Nenu yadaardham chebutunnaanu. Adi asalu maa annayya arupe kaadu. Maayaavi ayinavaadu nirminchina Gandharva nagaram yelaa untundo, alaa maa annayya kantham tho chanipoyemundu oka maayaavi arichaadu. Maa annayya kantham akkada poortigaa raaledu. Nannu dooramgaa pampite nuvvu pramaadam loki velataavu. Andukani nuvvu bengapettukoku. Nuvvu alaa chustu undu. Annayya kodandam pattukuni vacchestaadu. Aa maayaa mrugam charmam tho vastaadu. Annayya vellemundu vadinanu neeku appacheppi velutunnaanu. Prati kshanaanni sankistu nuvvu vadina pakkane undu annaadu. Nenu ippudu ninnu vadili velite, annayyaki icchina maata tappinavaadini avutaanu. Dharmam tappipotaanu ani niluchunnaanu tappa nenu anyabuddhi kaligina vaadii kaadu vadinaa. Nannu kshaminchu.
Annayya maata meeda nenu nilabadettu anugrahinchu. Ninnagaaka monna Khara Dushanulatho kalipi 14,000 mandi raakshasulani annayya champaadu. Annayya meeda raakshasulu pagabatti unnaaru. Anducheta yelaagainaa manaki upadravam tevaalani maayaa swaroopamlo ivaala pravartinchaaru. Naa maata nammu. Aa arupulu nammaku" annaadu.
Appudu Sitamma, "Naaku ardham ayyindiraa mahaa paapi! Kruraatmudaa! Nuvvu yenduku vacchaavo naaku teliyadu anukoku. Raamudu maraninchaadu annamaatani druvaparuchukovataaniki ikkada niluchunnaavu. Nannu pondataaniki nuvvu Raamudi venakaala vacchaavu. Ninnu Bharatude pampinchaadu. Mee iddaru kalisi kutra chesaaru. Kaani nuvvu oka vishayam telusuko. Indeevarasyaamudu ayina Raamudu padipoyaaka nenu ninnu kannetti kudaa chudanu. Nenu vellamannaa vellakundaa, Raamudu praanaapaayam lo unte nuvvu naa daggara nilabadi maatlaadutunnaavu kanuka, nee yedutane visham taagi ee sareeraanni vidichipettestaanu." annadi.
Appudu Lakshmanudu "Yenta pramaadam tecchaavu vadinaa ivaala. Nenu ikkada nilabadite nee praanaalu teesukuntaavu. Nenu vellipote neeku pramaadam vastundi" ani annaaka rendu chetulatho Sitamma paadaalanu pattukuni, " Vadinaa! Nuvvu ivaala oka saamaanyamaina stree maatlaadinattu maatlaadaavu. Nuvvu nannu inni maatalu annaavu. Kaani nenu maatram okkadaanikainaa javaabu cheppanu. Aa maatalaki yemi cheppukoni javaabu cheppanu. Nenu ninnu yennadu aa bhaavana tho chudaledu. Atuvanti nannu inni maatalu annaavu. Bharatudini kudaa kalipaavu. Yenni maatalu chebite nenu tirigi nee maataki javaabu cheppagalanu. Andukani nenu ye okka maataki javaabu cheppanu. Nuvu vadinavi. peddadaanivi, anataaniki neeku arhata undi. Kaani nannu inni maatalu ani duramgaa pampinchatam valana phalitaanni maatram nuvvu pondutaavu.
Vadinaa naatho anna maatalani nenu annayya tho cheppalenu kanuka, O vanadevatalaraa! Meeru naaku saakshyam ga undandi. Nenu ippudu vadinani vadili vellatamlo unna nyaayaanni vanadevatalu grahinchedaru gaaka. Vadinaa! Nenu Raamudi daggariki velutunnaanu. Ninnu ee vanadevatalu rakshinchaali ani korukuntunnaanu." ani vellipotu, venakki tirigi Sitamma paadaala vanka chusi sirassu vanchi namaskaristu, "Amma, nenu malli tirigocchi, maa annayya nee pakkana niluchunte, maa annayya paadaalaki, nee paadaalaki kalisi namaskarinche adrustam dorukutundaa" annaadu.
Appudu Sitamma, "Paapishti vaadaa,nuvvu inkaa vellakundaa niluchunte neeku dakkutaanu anukuntunnavemo. Naa paadamtho kudaa ninnu taakanu. Nuvvu vellakapote ippude visham taagutanu. Agnilo dukutaanu. Godaavarilo dukannaa, uri vesukuni ayinaa chanipotaanu. Kadulutaavaa kadalavaa" ani tana kadupu meeda baadukuni edchindi. Appudu Lakshmanudu Sitammaki pradakshinam chesi yedustu vellipoyaadu.
Appatidaakaa radham lo unna Raavanudu, Lakshmanudu kantiki kanapadanantha duraaniki vellaaka, aa radham nundi kindaku digi, kaamarupaanni daalchaadu. Mruduvaina kaashaaya vastraalani dharinchi, oka pilaka pettukuni, yagnyopaveetam vesukuni, yedama bhujaaniki kamandalaanni dharinchi, raasibhootamaina tejassu tho parivraajaka (saadhuvu) veshaanni dharinchi, aasramam vaipu vellaadu. Raavanaasurudu maaruvesham lo vastunnadu ani akkadunnatuvanti chetlu kanipetti kadalatam maanesi alaa nilabadipoyaayi.
Appatidaakaa chakkagaa veechina gaali Raavanudini chudagaane mandamgaa veechindi. Raavanudu tana yerrati kallatho chusesariki, appatidaakaa urakalu vesina Godaavari chappudu cheyyakundaa chaalaa nemmadigaa
Alaa aa Raavanudu Sitamma daggariki velli " Nuvvu pacchani pattucheera kattukuni, padmam vanti mukhamtho, padmamulavanti chetulatho, padmaala laanti paadaalatho unnaavu. Nuvvu bhoomi meeda yadhecchagaa tiragataaniki vacchina Ratidevivaa. Nee mukham yenta andamgaa undi. Nee kallu yenta andamgaa unnaayi" antu Sitammani kesamulanundi paadamula varaku ye avayavaanni vadalakundaa angaanga varnana chesaadu. Alaage, "chaalaa vegamgaa pravahistunna nadi odduna vidichinattu, nuvvu naa manassuni virichestunnaavu. Yaksha, Kinnera, Gandharvaadi sthrilalo nee vanti sthri ni nenu yekkadaa chudaledu. Inta andamaina daanivi ee aranyamlo yendukunnaavu. Ayyayyo idi chaalaa kruramrugaalu unde aranyam. Ikkada raakshasulu kaamarupulai tirugutuntaaru. Nuvvu tondaragaa ikkadanundi vellipo. Nuvvu manchi manchi nagaraallo, pattanaalalo undaali. Akkada undi sukhaalu anubhavinchaali. Nuvvu sreshtamaina maalikalu, haaraalu vesukovaali. Manchi battalu kattukovaali. Annititho paatu neeku manchi bharta undaali" annaadu. (Oka aadadaanni anubhavinchaalane buddhi tho aame daggariki vacchi, aame andaanni pogudutu, tanani taanu pogudukuntu, prema ane andamaina bhaavaanni addupettukuni maatlaade vaallalaagaa aanaadu Raavanudu maatlaadaadu. Appuu okkade Raavanudu. Ippudu yendaro).
Kaani Sitammatalli manassu Raamudi meedane undipovatam valana, Raavanudi neechapu maatalu aame sariggaa pattinchukoledu. Kaani intikocchina atidhiki yenta gouravamgaa pooja chestaaro, alaa aa bhikshuni rupamlo unna Raavanudiki aasanam icchi, kurchobettindi. Aayanaki arhya paadyamulu icchindi.
Sitaapaharanam dwaaraa tanani taanu champukovataaniki siddhapadutunna Raavanaasurudiki samastamaina atidhi pujalu Sitamma chestundi ani Vaalmiki maharshi annaaru.
Appudaa Sitamma " Naa peru Sita. Nenu Janaka mahaaraaju kuturini. Raamudi illaalini. Nenu Ikshwaaku vamsamlo puttina Raamudini pelli chesukunna taruvaata manushulu anubhavinche bhogaalu annitini anubhavinchaanu. (Sitamma tanani taanu jaganmaatagaa Raavanudiki parokshamgaa cheppindi). Kaikamma korika meraku 14 samvatsaraalu aranyavaasam cheyyataaniki Raamudu aranyaalaki vacchaadu. Aayana tammudu Lakshmanudu sarvakaalamula yandu maaku seva chestuntaadu.
Mama bharta mahaateja vayasaa pancha vimsakaha
Asthaa dasa hi varshaani mama janmaani ganyate
Aranyavaasaaniki vaccheppatiki naaku 18 samvatsaraalu. Raamudiki 25 samvatsaraalu, ani cheppi, "O brahmanudaa! nuvvu okkadivi ee aranyamlo yenduku tirugutunnaavu. Nee gotram yemiti, nuvvu yevaravu" ani adigindi.
Appudaa Raavanudu "Sita! Naa peru Raavanaasurudu. Nannu chuste devatalu, gandharvulu, andaru bhayapadipotaaru. Pattubatta kattukuni inta andamgaa unna nee swaroopaanni chusina daggara nunchi, yendaro bhaaryalu unnaa aa bhaaryalatho kreedinchinappudu naaku sukham kalagatam ledu. Andukani neekosam vacchaanu. Nuvvu naatho vaste, nunnu pattamahishini chestaanu. Nuvvu naa bhaaryavi ayite, 5000 mandi daaseelu ninnu sevistaaru. Samasta lokaalalo unna aiswaryaanni teesukocchi neeku icchestaanu" annaadu.
Raavanudi neechamaina maatalu vinna Sitamma "Raavanaa! Neeku teliyaka istam vacchinattu maatlaadutunnaavura. Mahaanubhaavdu, sarvalakshana sampannudu, dharmaatmudu, poornachandruni vanti mukhamu kaliginavaadu, simham laanti baahuvulu kaliginavaadu, madinchina yenugulaa nadavagaligina vaadu ayina naa bharta Raamachandrudini anusarinchi pravartistaane tappa, nee vanti dikkumaalina vaadu aiswaryam gurinchi maatlaadite vacchetuvanti sthrini kaadu.
Oka nakka simhaanni yelaa chudaledo, nuvvu nannu alaa chudalevu. Suryakaantini daggariki velli yelaa muttukolemo, nuvvu nannu alaa pondalevu. Nuvvu paamu koralu peekataaniki prayatnistunnaavu. Kantlo sudi tho nalaka teesukunevaadu yentha agnyaano, pedda raayini medaki chuttukuni samudraanni eedudaam anukunevaadu yenta agnyaano, surya chandrulani chetilo pattukuni intiki teesukuveladaamu anukunnavaadu yenta agnyaano, inupa konalunna soolam meeda naduddaam anukunnavaadu yenta agnyaano, nuvvu antha agnyaanivi. Sisaaniki bangaaraaniki, gandhapu neetiki buradaki, yenuguki pilliki, kaakiki garutmantudiki, neeti kaakiki nemaliki, hamsaki chinna pittaki yenta tedaa untundo, Raamudiki neeku antha tedaa undi" ani annadi.
Appudu Raavanudu " Nenu saakshaattu Kuberudi tammudini. Okaanokappudu Kuberudi meeda kopam vacchi yuddham chesi, aa Kubeudini Lankaa pattanam nunchi vellagottaanu. Aayana uttara dikkuki vellipoyaadu. Malli uttara dikkuki velli, maa annayyani chaavagotti, Pushpaka vimaanam tecchukunnaanu. Naaku kaani kopam vacchi, kanubommalani mudestey Indrudu devatalatho sahaa paaripotaadu. Dasaradhudi cheta vellagottabadi, raajyam leka, aranyaalalo tirugutunna aa Raamudini nammukunnaaventi. Naa daggara unna aiswaryaanni chusi naa bhaaryavi avvu. Nenu chitikina velitho chese yuddhaaniki Raamudu saripodu. Yemi cheppamantaavu nee adrustam. Naa kannu nee meeda padindi. Nannu nuvvu pondu" ani garvamgaa annaadu.
Appudu Sitamma "Kuberudi tammudini antaavu. Padimandi niladeesettu ilaa pravartinchataaniki neeku siggu veyyatam ledaa. Yendukuraa ee pravartana neeku. Paddaakaa Raamudu panikimaalina vaadu antunnaavu. Mari aayana lenappudu nannu teesukuvellaali ani prayatnistunnaavu. Raamudu vacchevaraku nilabadu chuddaamu" annadi.
Appudu aa Raavanudu tana sareeraani parvatam antha penchi, tana nijaswaroopaanni bayatapettaadu. Dhanurbaanaalatho, kundalaalatho merisipotunnaadu. Aakaasam nundi digi vacchina nallati mabbulaa unnaadu. Appudaayana "Naatho samaanamaina vaadu yekkaduntaadu. Ninnu ippudu yelaa teesukuveltaano chudu" ani apaaramaina kaamamtho kannu minnu kaanaka, bhayapadutunna Sitamma daggariki vacchi tana yedama chetitho Sitamma talli juttu gattigaa pattukuni, kudi chetini Sitamma todala kinda petti, aavidani paiki yettaadu. Paiki yetti aasramam bayatiki vacchaadu. Appativaraku yevariki kanapadakundaa adrusyamgaa unna aa bangaaru radham okkasaari pratyaksham ayyi bhoomi meedaki digindi.
Aada traachupaamu kottukuntunna Sitammani purushamaina maatalatho bhayapedutu, radham lo balavantamgaa tana todala meeda kurchobettukunnaadu. Appudaayana radhaanni bayaluderu anesariki, aa radham bayaluderindi. Aakaasa maargamlo velutunna aa radham nundi Sitamma "Raama, Raama, meeru yekkado aranyamlo dooramgaa undipoyaaru. Naa keka meeku yelaa vinapadutundi. Ee dushtudu nannu yettukupotunnaadu. Dharmam kosamani jeevitaanni, raajyaanni tyaagam chesina O Raamaa! nee bhaarya ni ivaala oka raakshasudu apaharistunnaadu. Ee vishayam meeku teliyadu kadaa. Lakshmanaa! Sarvakaalamula yandu Raamudini anusarinchi undetuvanti vaadaa, nannu Raavanaasurudu yettukupotunnaadu anna vishayam neeku teliyadu kadaa. Rakshinchandi, Rakshinchandi" ani peddagaa kekalu vestu Sitamma yedustundi. Alaage, "O mrugaala laaraa, O pakshullaraa, O parvataala laaraa, O bhoomi, O godaavari, mee andaru dayachesi vinandi. Nannu Raavanaasurudu apaharinchaadanna vaarta Raamudiki teliyacheyyandi" ani yedustu aa talli Raavanudi toda nunchi tappukovataniki prayatnistunte, 20 baahuvulatho aada traachuni nokkinattu nokki tana toda meeda kurchobettukunnaadu.
Alaa Raavanudu Sitamma tho vellipotunte, akkada chettu meeda kurchuni unna vruddhudaina jataayuvu kanapaddaadu. Appatiki aayanaki 60,000 samvatsaraalu. Appudaa Jataayuvu, "Dushtudaina O Raavana! Nuvvu cheyyakudani pani chestunnaavu. Ippatikainaa nee buddhi maarchuko. Raajyam lo paripaalinchabaduunna prajalaki dharmamlo kaani, ardham lo kaani, kaamam lo kaani yelaa pravartinchaali ani anumaanamoste, tama raaju yelaa pravartistaado chusi, vaallu alaage bratukutaaru. Raaje dharmam tappipote prajalukudaa dhramam tapputaaru. Panikimaalina vaaduki swargaaniki vellataaniki vimaanam icchinattu, neeku raajyam icchinavaadu yevaduraa. Ninnu raajuni chesina vaadu yevaduraa. Nenu vruddhudini. Naaku kavacham ledu. Radham ledu. Nuvvemo yuvakudivi. Kavacham kattukunnaavu. Chetilo dhanurbaanaalu unnaayi. Radham meeda unnaavu. Alaagani ninnu vidichipedtaanu anukunnaavaa. Naa praanaalu unnanthavaraku nuvvu Sitammani teesukuvellakundaa nigrahistaanu. Naa pourusha paraakramaalu ante yento chudduvu" ani pedda pedda rekkalu ooputu Raavanudi meedaki yuddhaaniki vellaadu.
Tana meedaki Jataayuvu yuddhaaniki vastunnaadani aagrahnchina Raavanudu, aayana meedaki konni vela baanamulani vesaadu. Aa baanaalu Jataayuvu vanti nindaa gucchukunnaa, aayana yana rekkalu vidilchi aa baanaalani kinda padesaadu. Taruvata aayana tana rekkalani allarustu, aa radhaanni kotti, Raavanudini tana mukkutho kummaadu. Aa debbalaki Raavanudi kodandam virigipoyi, baanaalu kinda padipoyaayi. Malli aa Jataayuvu tana rekkalatho kottesariki radham kinda padipoyindi. Appudaayana tana vaadi mukkutho aa radha saaradhi sirassuni kosesaadu. Tana kaalla gollatho aa radhaaniki unna pisaachaallanti gaadidalani samharinchaadu. Appudu Raavanudu Sitammatho kindapadipoyaadu. Alaa padipotu padipotu aa Raavanudu Sitammani yedama chankalo doorchi pattukunnaadu.
Idi chusina Jataayuvuki yekkada leni kopam vacchi Raavanudi 10 yedama chetulani tana mukkutho narikesaadu. Narakabadda 10 chetulatho sahaa Sitamma kindapadipoyindi. Raavanudiki malli aa 10 chetulu puttaayi. Appudaa Raavanudu oka pedda khadgaanni pattukuni tana meedaki vastunna Jataayuvu yokka rekkalani, kaallani narikesaadu. Appudu Jataayuvu ontinunchi nadi pravahinchinattu raktam pravahinchindi. Appudaa Jatayuvu aduputappi oka chettu daggara padipoyaadu. Tanakosam praanaalu arpinchataaniki siddhapadda aa Jataayuvuni chusina Sitamma parugu paruguna velli aa Jataayuvuni kougilinchukuni edchindi. Sitamma nagalanni kinda padipoyaayi. Juttanthaa virajimmukupoyindi. Atuvanti sthitilo yekadhaaragaa yedustunna Sitammani chusi Raavanudu "Jataayuvu kosam yedustaave, raa" ani Sitamma venaka Raavanudu paruguteesaadu. Appudu Sitamma Jataayuvuni vadili akkadunna latalani, chetlani kougilinchukunnadi.
Appudaa Raavanudu akkadiki velli, "chetlani, latalani kougilinchukuntaave, raa" ani, aavida juttu pattukuni venakki eedchesadu. Raavanudu Sitammani alaa nela meeda eedchukupotunte, suryudu, chandrudu chusi, siggutho meghaala chaatuki vellipote, prapanchaanni anthatini akaaranam gaa cheekati aavahinchindi. Satyalokamlo kurchunna Brahmagaaru ulikkipaddaaru. Appudaayana tana divya netram tho chusi "Orei, nuvvu chesina tapassuki chaavataaniki kaavalasinantha paapam ivaala mutakattukunnaavu raa" annaaru.
Raavanudu Sitamma juttu patti eedchukuni tecchi, tana todala meeda kurchobettukuni aakaasamloki yegiripoyaadu. Atu itu tannukuntunna Sitammani 20 chetulatho odisipattukunna Raavanudini chusi, rushulu ee kallatho ituvanti drusyaanni chudavalasi vacchindani baadhapaddaaru. Alaage, Raavana samhaaram avutundi ani santoshinchaaru.
Aakaasamlo vellipotunna Sitamma aabharanaalu kindapadipoyaayi. Aavida juttu vidipoyi challukupoyindi. Tilakam pakkaki tolagipoyindi. Alaa aakaasam lo vellipotunna Sitammaki oka parvata sikharam meeda 5 vaanaraalu kanapaddaayi. Vellu naa samaachaaraanni Raamudiki andachestaaru anukuni, taanu kattukunna vastram nundi oka khandaanni chimpi, andulo tanu dharinchina nagalanni mutakatti aa 5 vaanaramula madhyalo padettu vidichindi. Sitammani teesukupotunnaanu anna aanandamlo Raavanudu ee vishayaanni gamaninchaledu. Reppa veyyakundaa aa 5 vaanaraalu ee drusyaanni chusaayi.
1 comment:


text:
Raayyaa ittisa biyya fi seera-kabachiistuu (poolisii) tokko yokina ummanii sabaa bal’aa motummaa gaafa hundeefatu dhaabootaa tajajiila hundeefatu keessaa jachuunis hojjataa mootummaa sadarkaa ol’aanaa, bulchiisaa biyya, Mana Murtii, Mana Barumasaa, Wajjiraa Fayaa, Waajjira Bishanii Daandii, karaa fi kkf isaa keessa tokkodhaa. Motummaan tokko dhaabootaa asii olitti ibsaamaan fi kkf saababiin itti hundeesuu feedhii ummataa kan siyaasaa kan dingadee guutuuman guutuuti halaa tajajilaa keenuufii mirgootaa fi seera kabachiisuf faayyidaa ummataa faayyidaa kan walii kabachiisu fi amanamummaadhan kabachisufidhaa.
KAAYYOON MOOTUMMAA WAYYANEE OROMOO FI OROMIYAA BALEESUUDHAA ILAAMAN OROMOO RAAYYAA ITTISA BIYYA FI POOLISII OROMIYAA OROMOO FI OROMIYAA MALEE MOOTUMMAA WAYYANEE YOOKIIN TPLF TAJAJIILUU HIN QABADAN!
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 11/13/2016
Sadaasa 10, 2016 | Elias Jemal Ahmed Irraa*
Raayyaa ittisa biyya fi seera-kabachiistuu (poolisii) tokko yokina ummanii sabaa bal’aa motummaa gaafa hundeefatu dhaabootaa tajajiila hundeefatu keessaa jachuunis hojjataa mootummaa sadarkaa ol’aanaa, bulchiisaa biyya, Mana Murtii, Mana Barumasaa, Wajjiraa Fayaa, Waajjira Bishanii Daandii, karaa fi kkf isaa keessa tokkodhaa. Motummaan tokko dhaabootaa asii olitti ibsaamaan fi kkf saababiin itti hundeesuu feedhii ummataa kan siyaasaa kan dingadee guutuuman guutuuti halaa tajajilaa keenuufii mirgootaa fi seera kabachiisuf faayyidaa ummataa faayyidaa kan walii kabachiisu fi amanamummaadhan kabachisufidhaa.
Raayyaa ittisa biyya fi seera-kabachiistuu (poolisii) tokko yokina ummanii sabaa bal’aa motummaa gaafa hundeefatu dhaabootaa tajajiila hundeefatu keessaa jachuunis hojjataa mootummaa sadarkaa ol’aanaa, bulchiisaa biyya, Mana Murtii, Mana Barumasaa, Wajjiraa Fayaa, Waajjira Bishanii Daandii, karaa fi kkf isaa keessa tokkodhaa. Motummaan tokko dhaabootaa asii olitti ibsaamaan fi kkf saababiin itti hundeesuu feedhii ummataa kan siyaasaa kan dingadee guutuuman guutuuti halaa tajajilaa keenuufii mirgootaa fi seera kabachiisuf faayyidaa ummataa faayyidaa kan walii kabachiisu fi amanamummaadhan kabachisufidhaa.
Qaamolee motummaa asii olitti ibsaamaan keessaa raayyaa ittisa biyya fi seera-kabachiistuu (polisii) qaamolee gahee guddaa qabana fi ummataa fi biyyaf gahee tajajiila guddaa qabaniidhaa diraqamanii fi itti-gaafatamummaan itti keenamuu naganyaa ummataa naganyaa biyyaa fi dangaa biyyaa kabachiisu yamuu ta’uu tarkaafiiwaan ummataa irraatti fudhatamu irraa ittisuu fi ummataaf wabii ta’uudhaan guutuuman guutuuti kabachisudhaa. Itti-gaafatamummaa asii olitti ibsaamaan ba’uudhan raayyaa ittisa biyya fi poolisii waadaa jari galaan ana duraa kabajaa ummataa kotti fi kabajaa biyyaa kotti dursaa milkaa’in lubbuu fi kafaltii barbachiisaa ta’ee naraa egaamu hundaa nana kafala kannaafisa waqayyoo nahagargaruu jadhe waadaa galuudhaa. Umanis dirqaamaa fi itti-gaafatamummaa itti kenamee waadaa galee hubachuu fi kabajuun komii tokko malee galii waggaa isaa irraa hir’iisee raayyaa itti biyya fi poolisaa mindaa isaaf uffanaaf hidhaanaa isaaf tajajiila fayaa fi barumasaaf isaaf kan soorama bahe soorama baasa waan barbachiisaa ta’ee hundaaf gamachuudhan keenaf.
Bara mootummaa waayyanee yookaan TPLF mootummaa kan dhabatee raayyaa ittis biyya seera-kabachiistuu (poolisii) tajajiila ummata irraa kenamu jijiramani jirachuu battus hundeeffamanifi tajajiili yaroo yaroodhan dirqamanii keenamuuf akaakuu wadaa galuun jijiiram baay’ee itti godhaamee jiraa. Jalaqaba raayyaa ittisa biyya kan hundeeffamee akaakuu lamaan. Inii tokkoffaan sabaaf sablammoota wallin kan ta’uu qabu inii lamaaffaa saba biyya san keessaa jiru kan hirmachise ta’uu qaba wanti bara mootummaa waayyanee argaa jiruu hogantotin impaayeera wayyanee guutuuman guutuuti jalaa hanga guubaattii kan ajajamuufi kan buluu saba tigree qofan. Kunis kan ta’ee ajaja raayyaa ittisa biyya jaalaattii kan argaman ajajota waraana 61 keessa aangoo jeneraal hangaa kolonelatii ramadamanii hojjatan keessa dhalaatoota Tigree 57 dhalaatoota Aga’oo 3 dhalata saba Amaaraa tokko ta’uu isaa tti. Dhalata saba bal’aa ummata Oromoo kan bakka bu’uu tokko qoorichaaf keessa hin jiruu. Ummani oromoo bal’aa kun biyya tophiiyaa keessaatti abbaa biyyaa akka hin tanee ragaa agarsiisuudhaa, daabalatan kan ragaa nu ta’uu wayyaneen yookaan TPLFn raayyaa ittisa biyya fi seera-kabachiistuu (poolisii) kan hundeeffaamee wadaa fi dirgamanii isaa mootummaa waayyanee yookaan TPLF tajajiilu ummata oromoo sabaa bal’aa dhiitee angoo fi umrii mootummaa gabaroomasaa waayyanee dheereesuuf qofa. Kanara ka’udhaan ummatafis biyyaafis tajajiilaa faayidaa hin qabanee fi gocha hiika hin qabanee keessatti raayyaa ittisa biyya fi seera-kabachiistuu (poolisii) ummataaf gachaan fi wabii bakka ta’uu qaabuutti garaa jabenya cimaa fi haala sukaneesan ummata oromoo irraatti duulla sanyii dugugaa kan gageesaa jiru keessatuu Agaazii jachun kan bekamu hogantotin dhalaatoota saba tigiree qofan kan hoganamuu tarkaafi haala sukaneesa haala addunyaa irraa hin jiree hogansaa haarawa ajaja nama tokko irraa dhufu (command post) jachun waan addunyaa irraa hin jiree dabalatee goochii yakka dangaa darbee gageesaa jiru ragaa gudadha. Jibbaa ummata oromoo irraa qaban ummata karaa nagahan mirga isaa gafacha jiruuf ilalachii isaan qaban guutuuman guutuuti hamenyaa fi garaa jabenyaa akka ta’e goochaf ilalachii isaanii ragaadhaa. Ijjolleen oromoo raayyaa ittisa biyya fi seera-kabachiistuu (poolisaa) keessaatti hiirmaatan bekkanis ta’ee osoo hin bekin karaa adda addaattin fayidaan ummata oromoof biyya isaanif ofiif fayidaa godha jiran tokko hin jiruu. Kunis ummata ajjesuu biyya baalleesufi offa saphisudhaa. kanaaf ilamana oromoo raayyaa ittisa biyya fi poolisii oromiyaa keessa kan jiraatan !
Itti-gaafatamummaafi bakka bu’iinsi keessaan qomoo ummataa oromoo irraa dhalaatanif keessaa baataniif ta’uu qaba. Oromiyaa fi oromoo tajajiiludhaaf qofa, kan amo umani oromoo kan bekuudhaa. Umani kan beekule waaggota 25 darbaniif yaroo sukaneesa (command post) yokin ajaja nama tokkorraa dhufu ammaa dabalatee yaroo addaa addatti raayyaa ittisa biyya ta’e bu’aa ummata isaa kan egsiisu qabu irraa raayyaa ittisa biyya tokko irraa yaaka hin egamanee ummata keessaa baatan irraatti fudhachaa jirraatu ilaaman oromoo raayyaa ittisa biyya keessa jirraatan fi poolisii oromiyaa yaaka amma duraa fudhachaa tuurtanii ammasa itti jirraatu ,hojiin ammaa itti jirraatan aangoo impaayeer mootummaa wayyanee umarii isaa dheeresa jirraatu. Kaayyoon ilaaman oromoo raayyaa ittisa biyya fi poolisii oromiyaa kaayyoo umarii Abay Tsahayee fi fakatoota isaa garaan bulaa ka akka Abbaa Dullaa Gamadaa fi diina oromoo Mukataar Kadir, Asater Maamon dabalatee namoota binesoota dhiigaa ilaaman oromoo xuuxanii fi kan dhiiqatan kkf egaafi tiksuuti jirraatan.
Yaroo amma kan yaakkoota gurguddoo waaggota 25 gageefamaa tureefi kan amalee jiruu ilamaan oromoo gabruummaan nu gahaa jadhee bakka jiruu ka’e dhiira, dhaala, maangoddo, dargaggoo ijoollee osoo hin jadhin bakka jiruu ka’e falamachaa jiruufi impaayeera wayyanee yookiin TPLF boolla ga’uuf yaroo ga’ee kanti ilaaman Oromoo raayyaa ittisa biyya fi poolisii oromiyaa dogoggora kan duraa keessaa jirraatan keessaa baatanii ilaaman oromoo ajeesufi dararuu osoo hin tanee sammuu keessaaninfi kaayyoo keessan kan dhugaatti deebitanii ilaaman oromoofi oromiyaa tajajiiluudhaaf dirqama oromummaa yaroon itti baatan ammaadhaa.
Wayyanee yookiin TPLF jaalaatti kufanii mootummaa tortoree badaa jiruu tajajiilun isiin ga’uu qaba. Mootummaafi siyaasani hin darbaa, umanifi biyyii garuu yoomilee ni jirraattuu. Kanaaf kaayyoo badaa irraa jirraatan dhiisuun tajajiila keessan siirreesun ummata oromoo fi Oromiyaa cinnaa dhabaatan yaroon isaa ammaa. Kanaafuu ilaamana Oromoo raayyaa ittisa biyyafi poolisii Oromiyaa ummata keessanif oromiyaa malee mootummaa wayyanee yookiin impaayeera TPLF tajajiilufi gabroomufi akkan hin qabanee isiin hubachiisaa .INJIFANNOON KAN UMMATA OROMOO FI OROMIYAATTI !!
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Jiraattota Wallagga, Qellem Aanaa Anfilloo lafa irraa buqifamaa turan mirga qabeenyummaa isaanii falmachuu irraan namooti 80 ol hidhamanii jiraachuu Qeerroon godinichaa gabaasa. Kanneen keessaa namoonni addatti fincila ummataa qindeessitaniittu jedhamanii Adoolessa 10,2013 mana hidhaa naannoo Anfillootti hidhaman keessaa:-
3.Masarat Xintii-Aanaa Anfilloo ganda Dullii
4.Warquu Toliinaa-Aanaa Anfilloo ganda Dullii
5.Habtaamuu Tasfaayee-Aanaa Anfilloo ganda Dullii
6.Birhanu Dheeressaa-Aanaa Anfilloo ganda Dullii
7.Naadoo Dheeressaa-Aanaa Anfilloo ganda Dullii
8.Yoosef Sexxeny-Aanaa Anfilloo ganda Dullii
9.Abrahaam kabaa-Aanaa Anfilloo ganda Dullii
10.Jiraataa-Aanaa Anfilloo ganda Garjeedaa
12.Hirphaasaa-Aanaa Anfilloo ganda Ashii


text:
lørdag 13. juli 2013
VOA: Diplomaatii ol aanaan Tokkummaa Mootummootaa Obbo Ambaasaadder Birhaanuu Dinqaa du’aan boqotan
Dipilomaatii lammii Ethioiaa kan ta’an Ambasaddor Birhanuu Dinqaa Adoolessa saddeet NY keessatti du’aan boqotan. Ambasaddor Birhanuun Tokkummaa Mootummootaa keessatti taayitaa adda addaa irratti bobba’anii kan hojjetan, lammii Ethiopia yeroo duraaf itti aanaa muummicha barreessaa Tokkummaa Mootummootaa ta’uun hojjetan akkasumas Komiishina Dhugaa Haqaa fi Araaraa Kenyaaf illee jaarsa araaraa ta’uun hojjetaniiru.
Waahilota isaanii hojii, hiriyoota isaanii ijoollummaa fi michoonni isaanii biyya isaanii qofaa utuu hin taane Addunyaatu nama beekaa fi guddaa tokko dhabe jedhu.
Kanneen keessaa kan yeroo ammaa gadamoojja’anii jiran hiriyaa isaanii yeroo dheeraa Ambasaddor Mulugeta Ittafaa, Ambasaddor Birhaanee Dheeressaa, kan yeroo ammaa kan kenyatti argamu dhaaba koolu galtoota IOM keessaa kan hojjetan aadde Durree Nagaasaa fi dura taa’aa WAFDO duraanii fi kan duraan baankii addunyaaf hojjetaa turan Obbo Bulcha Dammaqsaa fi firoottan isaanii addunyaan nama guddaa dhabde jedhu.
- VOA
Waahilota isaanii hojii, hiriyoota isaanii ijoollummaa fi michoonni isaanii biyya isaanii qofaa utuu hin taane Addunyaatu nama beekaa fi guddaa tokko dhabe jedhu.
Kanneen keessaa kan yeroo ammaa gadamoojja’anii jiran hiriyaa isaanii yeroo dheeraa Ambasaddor Mulugeta Ittafaa, Ambasaddor Birhaanee Dheeressaa, kan yeroo ammaa kan kenyatti argamu dhaaba koolu galtoota IOM keessaa kan hojjetan aadde Durree Nagaasaa fi dura taa’aa WAFDO duraanii fi kan duraan baankii addunyaaf hojjetaa turan Obbo Bulcha Dammaqsaa fi firoottan isaanii addunyaan nama guddaa dhabde jedhu.
- VOA
Abonner på: Legg inn kommentarer (Atom)


text:
Saturday, 23 May 2015
OLF Statement: The Ethiopian sham election serves only the dictatorial government
The Ethiopian sham election serves only the dictatorial government
The Tigray dictatorial ruling class was built on excessive military power. The regime indulged the country into extreme poverty. The corruption of the ruling class was one of the main machinery that put the country into the highest level of economic inequalities where the few members of the ruling class became the richest and the majority of the citizens are unable to even earn their daily bread. This high level of inequality resulted into absolute poverty, migration and loss of lives of hundreds of thousands of people. Today hundreds of thousands of Ethiopian people are living in hunger and insecurity in their own country. Some are cherished in Sahara desert and Mediterranean Sea while they were trying to escape from unfair and abusive government.
For the last 24 years, since the Tigray ruling class came to power, the corruption, displacement of people and human rights abuses have increased with the tremendous speed. This misery darken the political space and eradicated people’s hope for democracy. The Ethiopian people have been denied political freedom and rights of expression of their opinions. In this current regime, it is a crime to have different political opinion rather than supporting the Tigray ruling class’s party. The Ethiopian regime recorded highest level of Human rights abuses, killings, and intimidations not only in African continent but also in the world.
The Tigray ruling class came to power with military force; it has built its dictatorial regime on military power and will continue to do so. One party dictatorship rule was the vision they had from the very beginning. They proved their vision within the last 24 years. In the future, they want to rule Ethiopia under one party dictatorship rule. The Tigray ruling class never listened to the Ethiopian people, nor willing to listen in the future. The responses to peoples’ questions were imprisonments, tortures and killings.
The main priority for the Tigray ruling class is to stay on power. One of the strategy they designed to stay on power is to carry out fake election every five years. The last four elections proved that the ruling class is the most dictatorial regime on the planet. This 5th election that will take place on May 24, 2015 is not different from the previous elections. This election will not make any change to the political system and democracy in the country but it is only to renew the power of the ruling class for the next 5 years. This election is not democratic and not expected to fulfil the interest of the Ethiopian people. The election board is established by the current ruling class; the so called participating political parties are not treated fairly; the members of the opposition parties are arrested, harassed and beaten; the election process do not follow the democratic principle. Therefore, one can easily to judge the outcome of such unfair and sham election.
The Ethiopian people was struggling for peace and democracy for several years. Among the people struggling for their rights the Oromo people was on the forefront. The Oromo people was struggling for many years and made huge sacrifices to regain their freedom and democracy. The Oromo people is not struggling to gain nominal seats in dictatorial government system but to become free from a century long political, economic and social domination. This objective cannot be achieved through participating in the election organised by the dictatorial ruling class.
Particularly to the Oromo youngsters and students, you have made significant sacrifices to move the Oromo struggle forward. In order to make your sacrifices yield a fruit, you must continue your struggle for freedom and democracy. Participating in this fake election means that you forget the sacrifices your brothers and sisters made. Participating in this election means that you’re building the power of your perpetrators. From many years’ experience, the OLF knows the plan and behaviour the Tigray ruling class. The OLF knows that this regime is not prepared to leave its position even if they lose the election, which is unlikely within the current election process.
Therefore, the OLF wants to inform the Ethiopian people in general and the Oromo people in particular, that this election stands only to serve the Tigray ruling class and to keep them in power for the next 5 years. This election does not fulfils the interest the Ethiopian people and do not lead to peace, stability and economic development of the country. The OLF wants to remind the Oromo and other people in Ethiopia that it should not mislead by this sham election.
Tuesday, 19 May 2015
Qabsoo Bilisummaa Oromoo Haala Gaanfa Aafrikaa Ammaa Keessatti: Akkamitti Rakkoolee Nu Muudatan Jalaa Ba’uu Dandeenya?
(OromoPress) – Ummata Oromoo bal’aa, HD ABO Jaal Daawud Ibsaa, Jaal Dhugaasaa Bakakkoo, Jaallan dirree lolaa jirtan, Qeerroo bilisummaa akkasumas firoottaniif deeggaroonni ummata Oromoo, dursee baga Guyyaa Gootota Oromoo kan 2015tiin sin gahen jedha. Guyyoota Oromoon ayyaaneeffatu/yaadatu keessa guuyyaan GGOn guyyaa guyyaawwan caaluuufi guyyaa kabaja olaaana qabu. Ummanni of kabajuufi mirga ofii barbaadu kamuu gootota isaas kabajee kaayyoo isaan eegalan galmaan ga’uun dirqama Oromummaati. Guuyyaa kana guyyaa olaanaafi kabajamaa kan godhe wareegama isa dhumaa, wareegama lubbuu kaffaluu gootota Oromooti. Lubbuu ofii caalaa keenaan olaanaafi kabjamaan namini nuufi ummata keenyaaf kennuu danda’u addunyaa kanarra hinjiru. Kanaaf gootota keenya niyaadanna; nimararfanna.
Otoon baay’ee hinturin matadureen irratti dubbadhu keessa galuun barbaada. Obsaan na dhaggeeffadhaa. Akkuma matadureen koo eeru, waa’ee Qabsoo Bilisummaa Oromoo Ammaantanaa Haala Gaanfa Afrikaa Ammaantanaa wajjin wal qabsiiseen irratti dubbadha. Haasaan kiyya gaaffilee armaan gadii tarraa’aniif deebilee amma danda’amu laachuu yaala.
- Oromoon yeroo amma maal keessa jira?
- Rakkoolee naannoo, idil-addunyaafi rakkoolee keessa isaa jiran keessaa umna jabaa ta’ee ba’uuf Oromoon maalfaa gochuu qabaata?
- Goonni Oromoo jaarraa 19ffaa gara duraa Madaqoon waa’ee ijaaramuufi kutannoon falmmachuu maal nu barsiisa?
- Haqa/dhugaa otoo qabinuu maaliif himachuu dhadhabine?
- Sababii gargaraan, walqooduu baalleessuun tokkummaa akkamitti cimsanna?
- Kaayyoowwan misoomaa hudumtuu galma ga’anii jiru.
- Diingideen Itoophiyaa kan biyya Aafrikaa kamuu caalaa shaffisaan guddachaa jira.
- Itoophiyaan biyya sirna dimokiraasii hordoftuufi filannoo geggeessuuf fuulduratti deemaa jirtu.
- Horii loobii (lobby fund) baasuun mirga Oromoof falmuu.
- Waa’ee siran cunqursaa ABT warra odeeffannoo doggoraa dabarsanirraati yaada sirreessu katabuun ibsa baasuu, oduu hojjechuu, saaxiluufi xalayaa barreessuu.
- Beekitonni Oromoo kan barreessuufi dubbachuu danda’an, barreessuu isaanii kitaabafi waraqaarratti daanga’uu hinqabu. Teekinoolojiin jijjiramee jira; marsaa ykn sararratti katabuu; Sabaahimalee biyya keessa jiraniirraatti ilaalcha barreessuuf gumaachuu. Waan Oromoo caalmaatti akka hubatamaa deemu godha. Lolli karaa odeeffannoo nuyi goonus lola karaa umnaa bilisummaaf godhamu cimisee deeggara.
- Walitti bu’iinis dhuunfaa hoggantoota muraasa jidduutti gaafa uumamu furuxanii (mufatanii) ba’uun waldiigurra keessuma taa’anii aadaa rakkoo furuu qabaachuu/horachuu. Namoonni lama dhuunfaan yoo waliigaluu dadhaban, wal-lola isaanii gandaafii amantiitti babal’isuun deeggartoota (tiifoozoo) barbaaduun qaaneessaadha; Oromummaa miidha. Hoggantoonnis yeroodhaa gara yerootti haala dhaaba xinxalanii, gilgaalanii, qaaccessanii rakkoon otoo hindhooyin dura rakkoo hambisuuf haala ragaan (data) deeggarameen hojii hojjechuu.
Yeroo amma kana ummanni Oromoo rakkoo guddaan inni keessa jiru rakkoo gabrummaa jireenya isaa gaaffii keessa galchee jiru keessa. Lafinni qotee bulaa Oromoo heekitaara miliyoonotaan umna qaweetiin irra fudhatame maqaaa invatmentiitiin abbootii qabeenyaa Habashaafi kan biyya alaatiif kennama jira. Qoteebulaan Oromoo, miliyoonotaan lakkaa’amu Oromiyaa mararratti qee’ee isaarraa maatiif waatii isaa wajjin buqqa’aa jira; barattoonni karaa nagaa seeran ala umnaan babal’acuu Finfinneetiin bara 2014 waggaa har’aa mormaa turan kumaatamaan har’ayuu hiidhaa keessa jiru, dhibbatamaan ajjeefamni, dhibbatamaan dararamaa jiru. Umnoonni loltuufi tikaa Agazii kan tarkaanfii suukaneessaa barattoota, qoteebulaa, hojjettoota fayyaa, daldaltootafi hojjettoota biroorratti fudhate ammas seeratti otoo hindhiyaatiin dhiigini nama keenya bilaashumatti dhangal’aa jira. Caalmatti, mirga sabaa keenyaaf kan dubbataaa jiru numa. Biloogaroonni fi gaazexeessitoonni Habashaa Zone9 warra jedhamaniif State Department dabalatee jarmiyaa addunyaa baay’etu falmaafi jira.
Garuu, dhibbatamaan ajjeefamnii kumaatamaan barattoota Oromoo hidhamaniif namoonni dhuunfaaf jaarmiyaaleen alaa dubbachaa jira yartuudha. Kuni kan nutti agarsiisu, tarii hojiin diplomaasiifi ijaarsi/gurmuun Oromoo laafaa ta’uusarra darbee waldhabbileen, walwaraansifi cichitummaan shorkessitoota gaanfa Afrikaatti waan baay’achaa jiruuf, mootummoonni Amerikaafi Awuroppaa waayyanee akka umna jeequmsaatti otoo hintaane akka umna nagaa eegidotaatti haal doggoraadhaan laalaa jiraachuudha. Yeroo amma jeequmsi gaanfa Afrikkaa biyyoota akka Summaaliyaa, Suudaan Kibbaafi Itoophiyummallee dabalatee deemaa jira. Jiddu-gala baa’aa keessas leelistummaan baay’achuun, biyyoonni baay’een biyya (state)diigamaa jiran ta’aa jiru. Tarsiimoon biyya alaa Ameerikaas ta’e kan, Awuroppaa, nagaa, dimokiraasfi kabajamuu mirga dhala namaa dura kan dhimmaniif tasggabbiin naannoo akka jiraatu. Biyyoonni lixaa haala kana keessatti, mootummaa Itoophiyaa akka qabsoo karaa nagaas ta’e hindhannoo akka hinkufine barbaadu.
Nuyi amma umna jabaa Lixaan filatamuu danda’u taanee hinargaminetti, Lixini warra umna qaban wajjin akkuma barame itti fufu. Haala jeeqama gurguddaa jiddugalessa ba’aa kan akka Siiriyaa, Yeeman, Ayiisis faana walbira qabamee yoo laalamu rakkoo Oromoo akk rakkoo xiqqaa xiyyafannoon hinbarbaachisneetti namoonni yaadan alarra nijuru. Rakkoon keenya guddaa ta’uu isaa umna taanee isaan kan amansiifachuu qabu nuyi. Abbaan iyyatu ollaan namaa birmata. Hatiyyuu ilma dhadhabaa hinjaallattu. Gaaffii guddaan warri biyya Lixaa qaban: “Oromoon umna yoo ta’ee as bahe, fedhii keenya nuu guutaa?” kan jedhu. Kaanf, deebii qubsaa kennuun afaaniin qofa otoo hintaane umnaanis gurmaa’uuni. Umna gudda jiru yoo moote yookiin dhadhabsiiste, sun fedhii siin firoomuu biyyoota Lixaa olkaasa.
Jaarmiyaalee addunyaafi naannoo (regional and international) kan akka Gamataa Aafrikaa (AU), Igaad, Mootumoota Walta’an (UN), mootumaa DC irree dabalatee Tigroonni malaan lixanii, seenanii fehdii ofii eegisuun gaaffiifi rakkoon Oromoo akka ukkamsamu taasisa jiru. Waa’ee Oromoo soba addunyaatti himuun Oromoon umna gadhee akka ta’e hololu. Kuni, immoo tarsiimoo adda addaafi akka itti alagaan waa’ee keenya yaadu garadabarsa. Kaayoon isaanii Oromoo addunyaarraa kutuun waa’een isaa akka hindhaga’mine gochuudha. Mootummaa ABT loobii ykn fedhii isaaf warra dubbatan doolaara miliyoona heedduu itti herreegee (baajaa baasee) kennee akka mootummaa dimokiraatawaa, misoomaafi mootummaa mirga dhala namaa eegutti bulchitoota Ameerikaa hanga Kongiresiitti sobee sobsifachaa jira. Fakkeenyaaf, dhiyoo kana Weendii Sheermaan, Isteet Dipartmentiitti Barreessituu Jalaa Dhimmoota Politikaa kan taate, Itoophiyaa deemuun filannoo Itoophiyaa bara kana ta’uuf deemu deeggarte, faarsitee dubbattee jirti. Odeeffannoon isheen argatte hundumtuu Mummucha Minsteera Aajaa Alaa Tweedroos Adnaahoomirraa dhufe. Weediin akkas jette:
Mootummaa Abbaairree mirgadhala namaa baay’eee dhiitaa jiru kana Weendii Sheermaan akkasitti faarsuun ishee doggora ta’uu isaa Jarmiyaaleen mirga dhala namaa muraasini Freedom House waliin walta’uun mormanii ibsa baasanii ture.
Gama biraan, dhabbileen Oromoo akka ijaaramanii akka barbaadan mirga Oromoof hinsochoone biyya keessatti uggurri seeraa: Labsii Farra Shorkeessummaa, Seera Dhabbilee Miti-Mootummaa, seera odeeffanno 2005 boodde ba’aniin sakkallamaa jiru. Ummanni Oromoo qabeenya akka hinhoranneefi diinagideen dhadhabaa akka ta’u, ABT halkanii guyyaa irratti hojjechaa as ga’e waggaa 24 darabaniif. Kanaaf, rakkoon diinagidee nuti qabinu rakkoo cimaa dabalataati.
Rakkoo ibsuurra baay’ee hinturu. Hundumti keenyayyuu rakkoo keenya nibeekina. Rakkoo furuurra rakkoo nutti himuu hojii godhatanii kana jiran jaarmiyaaleefi namtokkeeleen Oromoos heedduudha. Kuni dhabbachuu qaba. Oromoon furmaata barbaadu qaba. Rakkooleen jiran nan hinillaalatu jedhanii haaluun qabsoorraa baqachuun saba gudda miihda: haadhaafi obboleetti kee miidha, obbolessa keefi abbaa kee midha; firootafi matii kee midha; biyya miidha; Oromoiyaa miidha.
UMMANNI OROMOO AKKAMITTI UMANA TA’UU DANDA’A? Furmaatota 6.
I. Diinagideen ijaaramuu: Galii buusii buusisuurraa argachuu qofti gahaa miti. Ijaarsi daldalaa dhaabaafi qabsoof horii uumuu danda’au too’annaa dhabaa jalatti bakka baay’eetti ijaaramuun daldalarratti hojjechuu
a. Oromoon biyya ambaa jiru taaksii ykn qaraxa lammummaa kaffaluuf dirqama ofirra kaa’uu qaba akkuma ummanni bilisummaaf lolan kuun baay’een godhan.
b. Horii walitti buusuun investametii gara garaa keessa seenuun hojjechuu.
c. Jaarmiyaalee diinagidee kan akka Oromo Chamber of Commerce MNtti dhaabbatee sana akka fakkeenyatti fudhatanii aadaa diingideen of danda’uu babal’isuu.
d. Amma achi geenyutti gummachi akkuma duriitti itti fufuu qaba.
e. Namini iddoo qabatee jiru, Oromoo hojidhabeeyyii hojii barabaade harkisuu/arguufi qaba.
II. Jaarmiyaalee Hawaasaa (CSOs): akka haawaasa, akka dhabbilee mirgadhala namatti, akka falmitoota mirga Oromootti ijaaramuu. Wanti nama jajjabeessu karaa kana nijira: Hawaasa Oromoo USA, Haawaasa Oromoo Aawustraaliyaa. Gandummaa, naanummaa, amantummaafi ayyaanllallatummaan wantoota nu balleessan waan ta’aniif Oromummaa qofaan walitti haafiroominu/haaijaarminu. Murni tokko asii waa’ee Oromoo yoo mari’achuuf walga’u murni biraa immoo ykn foon waadduu (BBQ) ykn alatti nyaata bilchiissuun waldhadhabsiisuun aadaa gadheedha. Oromoon wantoota xixiqqoo darbaniif badan kan akka guyyaa dhaloota kabajuufaa akka kaayyoo jireenya isaanii godhanii jiraatan jiru. Kanarra ol goddachuu qabina.
III. Dippilomaasii / Hojiin Sabaahimaalee Afaan Oromoo, Ingilizii fii kaniin jaabatee itti fufu qaba.
IV. Kaayyoo Tokko Oromiyaa Takka: Moo’uu yoo barbaade ummanni Oromoo kaayyoo murnaa miliyoonota qabatee ka’ee waldiigurra, kaayyoo Oromiyaa bilisoomisuu jedhu tokko jala ta’ee hiriiree loluun, Oromoo umna lamuu hinmoo’atamine godha.
V. Odeeffannoon Umna: Odeeffannoo ummataa (banaa), odeeffannoo iccitii ta’e kkf namoota guuranii xiinxalan addatti dirqama itti kennuun hojjechiisuun murtee odeeffannoorratti hundaa’e akka dabarsinu nu taasisa. Yeroo hundumaa Oromoon odeeffannoon dursee argamuu qaba.
VI. Araara Sobaa: Mootummoonnifi hayyoonni Habashaa Oromoo waliin araara dhugaa hinbarbaadani; araarri yeroo ka’u, gooyyomisanii nama keenya umna dhabee hidhannoo akka hiikatu taasisuufi. Duuba deebinee galmee seenaa yoo laalle fakkeenyi akkasii baay’eedha. Otoo omaa ofharkaa hinqabaatin, kolnooffetaan karaa nagaa aangoo, horiifi maqaa gaarii namaa kennu lafa kanarratti argamee hinbeeku. Warri balleessaa kaleerraa baruu dadhaban ammas ibbidda jaraatin deebi’anii of gubuufi ummata Oromoo gubuuf gugguufaa jiru; Mammaakisa, “ Kana abiddatu na gube, kana oo? Abiddumatu na gube. Isa duraa agartee lammaffaa maaf of gubide jedhu” ergaa isaa hinhubatani.
Daawwannaan koo kanan armaan olitti tarreesse Oromoo umna gochuurratti gahee guddaa qabu jedheen amana.
Habashaan gootummaadha moo beekumsaan Oromoo caalteet nu koloneeffattee nu fixaa jirti?
Habashaan jaarraa 16ffaarraa hanga jaarraa 19ffaatti Minilikiin koloneeffatamuu Oromootti, Oromoon umna gaanfa Aafrikaa guddaa ture. Naannoo sana too’atee bulchaa akka ture seenaan nihima. Garuu, Oromoon kan cabe deeggarsa qawweefi raasasaa baay’ee mootonni Habashaa biyyoota Awurooppaarraa argataniin ture. Oromoon farda, gaachanaafi eeboon lolu, umna akka isaa otoo hintaane umna meesha waraan gurguddaa akka maaskeet, reemingtan, maachilaak jedhamiin walitti dhufe. Meeshaalee fagootti ajjeesuu dandeessisan. Lola aadaa Oromoo akka cabsuu hindadeenye waan beekaniif erga waraana Amhmed Giraanyirraa jalqabee, mootummaan Poorchuugaal irraa maaqaa kiristaanummaatiin mootota Habashaaf qawwee kenna turan. Amma immoo maqaa shororkeessummaan qawwee, taankii, ilaaltuu halkanii, saataliytii, drioonii, xiyyaara waraana, konkolaattota waraana, leenjii loltummaa kkf biyya akka Amerikaarraa fudhachaa jiru. Meeshaa nu caalaafi nudursanii argachuun isaa umni akka walgatu taasisee mootummoota Habashaa nurraatti rorrisiise jaarraa heedduuf. Furmaanni umana ta’uu inni guddaan meeshaaleee lolaa ammayyaa walitti qabachuurratti jara caluun hojjechuu qabina. Soodattonni Habashaa kumatti lakkaa’aman walitti ida’amee gootummaan isaanii kan walakkaa goota Oromoo tokkoo hinta’u. Sodaattonni kuni qaawee duuba taa’uun/dhokachuun gootota keenya meeshalee aadaa gadaanoon lolan baay’ee nu jalaa ajjeesani.
GOOTUMMAA MADAQOOFI WARAANA ISAARRAA MAAL BARANNA?
Sin keessa eenyutu waa’ee goota Oromoo Madaqoo beeka?
Sin keessa eenyutu waa’ee goota Oromoo Madaqoo beeka?
Madqaoon Goota Oromoo gootummaa addaa qabu ta’uu barreessaan Ingilizii Wiiliyaam Kornaweelis Haariis (1846) boqonaalee kitaabaa torba irratti barreessee nutti hima. Madaqoon bara 1840s keessa jiddugaleessa Oromiyaa keessa goota jiraate. Madaqoon 1840s keessaa ummata isaa akka sirna lolaa Sirna Gadaatti gurmeessuun hooggansa laacuufiin, waraana Abisiniyaa kan akaakayyuu Minilik Sahila Sillaseen hogganamu marroo baay’ee injifannoo cululuqaa galmeessuun goota Sahila Silasee qofti sodaatu otoo hintaane goota biyya Amaara marti sodaatu ture. Maqaan isaa yoo dhahamu qileetti dammaqanii badu ture, nidhokatu ykn qawwee fudhatan. Madaqoon iddoo lolaa Aangoololaa jedhamurratti loltoota mootii Sahila Sillasee wajjin falmaa walqabee (waraana banee) injifannoo gootummaa dangaa hinqabineen diina barbadeessaa akka ture Haariis bal’isee kataba. Madaqoon fincilaa ture (Madako the Rebel); madaqoon hogganaa cimaa ture; Madaqoon ummata isaatiin jaallatamaafi kabajamaa ture. Dubartoota gootota ta’anillee waraana keessatti hirmaachisee ture. Goota yeroo saa dura dhalatee yeroo saa dura darbe. Ilma isaa Carraa wajjin jaala waraana/qabsoo turan; waliin lolani; waliin du’ani.
“Madoko and his gallant sons were everywhere in the thickest of the fight. His shout, rising high over the storm, animated the faint-hearted, and his presence roused to new life and exertion the successful partisan … Madoko performed the most incredible act of valor …” (Harris p. 162).
Waraanni Sahila Silaasee gootumma jagna Oromoo kanaan shorokaa’ee dhokachaafi baqachaa ture kan dandamate gargaarsa qawwee maachlookifi maaskeet Inglizii Giiftii Viktooriyaarra argaachaa tureeni. Habashoonni, maadaafafi qaawwee kennameefillee akkatti dhokaasan hinbeekani Oromoo marsee isaan fixaa ture, garuu shaklaa dheeraa booddee qawwee dhukaasuu barani. Madaqoon akkmitti kufe?: shira aararaa buusantiin gooyyomisame, meeshaa ammayyaan lola baay’ee erga moo’atee booda kufuu danda’e.Gootummaa qofti hinga’u; meeshaa lolaa ammayyaa qabachuunifi irratti leenji’uun gootonni ittuu/caalatti akka milkaa’an taasia. Erga Madaqoon wareegamee booda, soodattonni mootii Sahila Silaasee duula haaloo ba’uu 86 ol ta’u Oromorratti wagga soddomaaf deemisani qaawweetti dhimmi ba’uuni ture. Duguuggaa sanyii qoomolee Oromoo Finfinnii, Ekkaa, Sirxee urfua Garmaama Tulluu Cuqqaalaa, Furiifi Inxoxxoo (Tuulluu Dalatti) gidduu jiran hunduma lafarraa fixani, ijoollee mukarra dhokatte in jjeesani, dubartootafi ijoollee garbrummatti qabatanii deemani, beeyladoota Oromoo kumatama hooffatani hatan, qee’eefi manneen, midhaan faca’ee ture nigubani. Eegaa motumoonni Habashaa hundumtuu Oromorratti tarsiimoon/sagantaan qaban kan Saahila Silaseefi kan Minilik wajjin walfakkaat, tokkuma. Mallas Zeeanwwinis isaan caala Oromoo yoo ficcisiise malee isanii gadii miti.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Oromoo!
1. Tuulamni aannoo Finfinnee jirtaniifi farda warri qabdan farda keessan dhiqaa meeshaa keessan tolfadhaa Finfinneetti yaa’aa. Sanbata Finfinneen garmaama farda keessaniifi dhiichisa lafoo qeerrotiin yaa haguugamtu.
2. Macci naannoo Shawaa dhihaa Ambootti farda kaasaa.
3. Leeqaan naqamtee Naqamteetti gulufi
4. Qeellam Gimbiifi Dambidoollotti wal geenya
5. Jimmaa, miilana qe’ee Abbaa jifaaritti wal yaa agarru.
6. Sikkooofi Mando fardaafi eeboo keetin dhaadachaa Asallaa, Roobee Walashaafi Shaashamanbeetti bahii eenyummaa kee itti argisiisi.
7. Ituufi Humbanni ciroofi Dirre Dhawaatti bagga jirtuu waliin bahii kan kana duraa caalaa Gootummaa kee calaqqisiisi.
8. Iluu Mattuufi Goreen sitti dhiyaachuu qabu
9.Ijoollee walloo kamiseetti walarguun miilana.
*Hubachiisa.Namni kamiyyuu iddoo jiru jirutti odoo hin taane bakka tokkotti walitti bahee humna tokkoon diina akka falmuuf jala bultiidhaa kaasee walitti deemuun dirqama oromummaati.
Humniifi maallaqni kanaaf hin taane bishaan yaa dhaqu.