text:
Vaaranam Aayiram PhotosMay 12, 2009
Vaaranam Aayiram Photos
Posted in : Gallery, Movie Gallery
Tags: Surya Sameera Stills, Vaaranam Aayiram, Vaaranam Aayiram Images, Vaaranam Aayiram Photo Gallery, Vaaranam Aayiram Photo Shoot, Vaaranam Aayiram Photos, Vaaranam Aayiram Shooting Photos, Vaaranam Aayiram Stills, Vaaranam Aayiram Surya Images, Vaaranam Aayiram Surya Photo Gallery, Vaaranam Aayiram Surya Photos, Vaaranam Aayiram Surya Sameera Photos, Vaaranam Aayiram Surya Stills, Vaaranam Aayiram Wallpapers


c: text/html

text:
Camadaa Hundee irraa*
Wayyaaneetti mataa dhukubbii guddaa kan itti ta’ee jiru keessaa, baayyina ummata Oromoo fi baldhina dachee oromiyaa ti. Wayyabummaan oromiyaa fi ummata Oromoo xiqqeessuuf jecha eega aangoo qabattee kaastee shira dhuma hin qabne oromiyaa keessatti dalagdee jirti. Haata’uuti garuu shirri TPLF kun akka isheen barbaadetti dhugoomufii tasa hin dandeenye. Qorqalbii oromiyaan baldhoodhaa fi ummati Oromoo biyyatti keessa wayyaba jedhu balleessuuf jecha heeraa fi seera ofii tumatte dahoo godhachuudhaan ummta Oromoo irratti daba dhiifama hin qabne irratti hojattee jirti. Shira wayyaaneen hojataa turtee fi ammas itti jirtu amma tokko kaasanii ilaaluun eddu gaarii dha.
Shirri wayyaaneen inni guddaa fi angafti ummata Oromoo hooggana dhabsiisuu dha. ummati Oromoo kabajamaa fi guddaan kun hooggana argannaan akka murna bicuuf ajajamaa fi saamamaa yeroo hunda hin jiraanne sirnaan beeku. Kanaaf jecha adda durummaan fedhaa fi hawwii ummata Oromoo kan hoogganu dhaaba siyaasaa beekamaa fi namoota qoroo ta’an ummata Oromoo dhabsiisuun toftaa TPLF isa duraati. Kana dhugoomsuuf yeroo dheeraaf itti dhama’aa kan turte kallacha ummata Oromoo kan ta’e ABO dhabamsiisuu ykn dadhabsiiuu kan jedhu tarsiimoo guddaa qabdi. ABO sammuu ummta Oromoo keessaa haquun akka laayyotti akka hin danda’amne sirnaan waanta beekaniif jecha dhaaba kana dadhabsiisuu kan jedhu toftaa gara garaatti dhimma bahan jiru.
Dhugaa dubbachuuf ABO ummata Oromoo biratti abdii fi mallattoo eenyummaa Oromoo ta’e tasa dhabamsiiuu ykn maqaa balleessuun karaa diinaatin akka hin danda’amne TPLF sirnaan hubattee jirti. Haata’uu garuu dhaaba kana diinni kan dadhabsiise irra kan ofii isaatiin of tolchetu dadhabbii guddaa itti ta’e. hoogganni ABO yeroo gara yerootti shiraa fi toftaa diinaa yaada keessa galchuun, rakkoo keessa isaa bilchinaan fala itti kennaa deemuu dadhabuun isaa, diinaaf karaa bane jira. hoogganni dursee waanta hunda xiinxalee fala yoo itti kennuu dadhabe, diinni dursee dhimma itti baha. Kan yeroo dheeraa argaa turree fi argaa jirrus kanuma. Kanaaf dadhabbina keessa dhaaba keenyaa (ABO) diina komachuu irra dadhabbina mataa keenyaa jennee of amansiisuu qabna.
Dubbiin ABOn akkamitti haala diinaaf mijatu keessa isaatti dhalche kan jedhu ammaaf turfachuun, gochaan TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuuf dhama’aa turteef garuu gumaacha kennee jira. TPLF jaalatus jibbitus sammuu Oromoo keessa ABO haquu tasa hin dandeenye. Garuu dadhabbina mataa keenyaa fi yeroon rakkoo qabsoo keessatti numudate fala itti kennaa deemuu dhabuun keenya diinaaf karaa saaqee jira. kanaaf wayyaaneen dadhabbina keenyatti dhimma bahuudhaan toftaa Oromoo hooggana dhabsiisuu jedhu amma tokko itti gargaaramtee jirti. TPLF soda guddaa kan irraa qabu ABO waan ta’eef akka rakkoo keessa isaan xaxamee yeroo dheeraa turu gochuu keessatti qooda guddaa qabdi. Garuu rakkoo ABO keessatti yeroo dheeraaf tureef maddi isaa tasa wayyaanee miti. Maddi isaa rakkoolee dhaaba mudatan bilchinaa fi beekumsaan dursanii hubachuun fala itti kennuu dadhabuu keenya ta’a. kanaaf ammoo qooda guddaa kan qaban hoogganoota ABO kan turanii fi kan ammas itti jiran ta’a. sanas ta’ee kanas hawwii fi toftaa diinni keenya barbaaduuf gumaacha guddaa taasifnee jirra. Ammas taanaan kan irraa baratamuu qabuu fi bilchinaan keessa dhaaba keenyaa ilaallee, xiinxallee, haala siyaasa addunyaa fi naannoo barree, kan kaleessaa fi kan egeree sirnaan qorannee, dadhabinnaa fi jabina keessa dhaaba keenyaa irra dibaa tokko malee adda baafannee, ilaa fi ilaameedhaan rakkoo harkaaa nuqabdutti fala ni soqna yoo ta’e, ammas haalli mijataa dha. yaadaan diina keenya caallee argamuu qabna. Waanta diinni keenya yaadu dursinee beekuun barbaachisaa dha. kana ni raawwanna taanaan shiraa fi toftaa TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuuf dhamaatu yeroo gabaabaa keessatti irra aanna.
TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuuf kan ABO irratti xiyyeefatte akkuma jirutti ta’ee, dhaabbilee siyaasaa ABOn ala jiranis xiyyeefannnaadhuma wal fakkaatee kenniteefii jirti. Dhaabbilee maqaa Oromootiin socho’an hunda isaanii hooggana cimaa dhabsiisuu keessatti duula guddaa irratti raawwattee jirti. Kan maalaqaan keessaa bitachuu dandeesse sirnaan dhimma itti baatee jirti. Kan maalaqaa fi fayidaa gara garaan hin gowwoomne ammoo maqaa shororkeessaa jedhuun mana dhidhaatti naqxee jirti. Kaan dhoksaan ajjeestee jirti. Kuun akka baqatee biyyaa bahu taasistee jirti. Dhaabbilee siyaasaa Oromoo kamuu keessatti hoogganni qaroo fi eenyummaa saba isaa hubatu akka hin biqille of eeggannoon irratti hojattee jirti. Waggoota 22n darban kana hojiin guddaa TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuu dha.
Toftaan TPLF Oromoo hooggana dhabsiiuu jedhu kun, dhaabbilee maqaa siyaasaan socho’an duwwaa otoo hin taane, dhaabbilee hawaasaa Oromoo (civic society) gara garaa keessattis kanuma raawwachaa turte. Waldaa barsiisota, barattootaa, daldaaltotaa, hafooshaa, beektotaa Oromoo fi caasaalee dhimma Oromootti dhiheenya qaban hunda keessatti hoogganni cimaan akka hin maddine roga hundaan itti hojachaa as geesse. Dhaabilee hawaasaa Oromoo kan biyya keessa jiran duwwaa otoo hin taane, kan biyya ambaa keessatti ijaaraman illee bifuma kanaan hooggana muldhata qabu dhabsiisuu keessatti gahee guddaa taphachaa jirti.
Ammas TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuuf dhaabbilee siyaasaa fi hawaasaa Oromoo gara garaa keessatti duwwaa otoo hin taane, kan ofiif ijaarrattee fi akka projeetii mataa isheetti kan dhimma itti bahaa jirtu OPDOs imaamatuma kanaan masakaa jirti. OPDO keessatti dhalataan Oromoo dhimma Oromoof quuqama qabu akka hin biqille dursitee keessatti hojattee jirti. Akkuma ta’an ta’anii namootiin dhaaba OPDO kana keessatti biqilan yoo jiraatan yeroodhaan bakkaa kaasu. Ilmaan Oromoo quuqama sabaa qaban battalumatti bakkaa ka’u. OPDO keessatti tasgabbiin akka hin argamneef hoogganni dhaabbataa akka hin jiraanne godhu. Yoo attam baayyate OPDO keessatti namni tokko waggaa shan (5) walitti aansee bakka hooganaa tokkoo tura. Sana booda maqaa gara garaan akka bakka gadi dhiisu taasifama.
Kan biraa OPDO keessatti namootiin sababaan yaadanii fi waa hubatan akka bakka argatan hin eeyyamamu. Yeroo hunda namoota Oromoo biratti kabajaa fi hulfina hin qabne, akka bakka olaanaa argatan godhama. Sababni isaa namootiin ummata biratti fudhatama hin qabnee fi eenyummaa isaaniitiif dantaa hin qabne (identity crisis) ummata irraa qoollifachuun TPLFf amanamoo ta’u. ajajaa fi fedhii TPLFf malee, Oromoof quuqama hin qaban. Kun ta’uun isaa TPLFf ilaalcha warraaqsaa ti. Ilaalchi warraaqsaa OPDO keessatti akka dagaagu barbaadamuu fi dagaagsaa jiran, ilaalcha Oromoo jibbisiisee TPLF jaalachiisuu ti. Ilaalcha Oromoo saamsisee TPLF duroomsuu ti. Ilaalcha gadaantummaa ti. Kanaaf TPLF namoota akkanaaf bakka guddaa qabdi. OPDO keessatti haalli yeroo ammaa jirus kanuma. Kun ta’uun isaa ammoo Oromoo hooggana dhabsiisuuf imaamata TPLF duruma harkaa qabduu dha.
TPLF Oromoon akka hooggana qaroo hin qabaanne kan taasiftuuf wayyabummaan Oromoo akka Oromoon of irratti hin beekneef. Akkuma amma argaa jirru, parlamaa TPLF keessatti sagaleen 180n kan Oromoo ta’ee otoo jiruu, sagalee TPLF kan 32 ta’e akka barbaadetti waanta barbaade Oromoo irratti murteessa. Sirna kamuu keessatti muldhatee hin beeku. Sagaleen 180n yeroo sagalee 32n ajajamu ammam namoota of walaaloo fi saba keessaa bahan dagatan namatti muldhisa. Parlamaa TPLF keessatti kan amma OPDO sagalee qabu hin jiru. Garuu kan akka OPDO sirna TPLF keessatti waanta tokko illee murteessuu hin dandeenye OPDO dha. OPDOn ammuma saba Hararii, Beenshangul fi somalee illee dhimma naannoo isaa irratti waa murteessuu hin danda’u. Harariin mooraa dallaa tokko keessa jirtu, yeroo oromiyaa irraa gandoota kornootan lakka’aman irraa fudhatan, yeroo Somaleen oromiyaa irraa humnaan ganda fudhattu, yeroo Beenshagul Oromoo irraa ganda duwwaa otoo hin taane, aanaa irraa guuratuu fi ajjeesu, OPDOn afuura raafuu baafachuu hin dandeessu. Kun hundi akka ta’uti kan tolche TPLF. Kanaaf TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuuf halkanii fi guyyaa hojachaa turte amma tokko itti milka’aa jirti.
Kana hunda TPLF kan raawwatuuf aangoo siyaasaa, dinagdee fi tikaa ummati Oromoo na barbaachisa jedhee akka hin yaannee fi hin gaafanneef. Aangoo murteessoo kana irraa Oromoo moggeessuun TPLFf hojii guddaa dha. bittaa sirna bicuu itti fufsiisuuf TPLFf haalli kun murteessaa dha. kanaaf Oromoo hooggana dhabsiisuun bara bittaa TPLF kan dheeressuu dha.
Yeroo ammaa kana TPLF gara sadarkaa lamataatti ceetee jirti. Wayyabummaa Oromoo karaa humna namaan dadhabsiisuu fi oromomaan dagatee jira jedhanii waanta yaadaniif amma gara dachee oromiyaa qoqoduutti cehanii jiru. Oromiyaan dachee baldhoodha ilaalchi jedhu adeemsa keessa akka dadhabuuf amma yoonaa kan itti hojachaa turan, yeroo ammaa gara gulantaa guddaatti ceesisanii jiru. Yeroo ammaa oromiyaa handhuura dhabamsiisuu fi oromiyaa bakka lamatti qooduuf hojii guddaa raawwachaa jiru. Oromiyaa eerga finfinnee maleeyyee taasisanii booda amma garuu, oromiyaa bahaa fi lixatti kutuuf karoora baafatanii sochii duraa jalqabanii jiru. Yeroo gabaabaa keessatti oromiyaa giddu galeessaa balleessuuf hojii guddaa fi karoora bara dheeraa baafatanii itti jiru.
Giddu galeessi qaama oromiyaa miti kan jedhu sammuu namaa keessatti uumuuf jecha shira ammeenyaan guutame dalagaa jiru. Akka karoora bara dheeraa TPLF dhoksaan qopheessee jirutti, giddu galeessa oromiyaa keessatti saba gara garaa irraa dhufee fi dhalataa naannoo isaanii qubachiisuuf karoora fixatanii jiru. Finfinnee irraa amma kilo meetira 100ti naannoo federaalaa jala akka galuu fi adeemsa keessa qubataan dhaloota naannoo kan ta’e, Oromoon akka buqa’u taasisuuf karoorfatanii jiru. Akka karoora isaaniitti waggaa 50 dhufu naannoon Amaaraa karaa Manzee jiru Adaamaa qabatee akka Finfinneetti dhaabbatu, naannoon kibbaa ammoo waliso qabatee akka finfinneetti dhaabbatu karoorfatanii jiru. Haaluma kanaan Oromoon giddu galeessaa dhaloota tokko booda ni bada jedhanii yaadanii jiru. Karoorri waggaa 5 dura oromiyaa irraa kutanii godina addaa naannoo finfinnee jedhaa turan yeroo ammaa kana guutummaatti gara federaalaatti akka galuu fi finfinnee irraa amma KM 100 magaalonni jiran maqaa guddinaa fi invesimeentii jedhuun akka adeemsa keessa fedaraala jalatti bulan karooraan itti deemaa jiru. Magaalaa Jimmaa, Adaamaa, baatuu fi Mojoon akka federaala jala galan ammumaa kaasanii irratti hojachaa jiru.
Kana hunda TPLF kan raawwachaa jiru, Oromoo hooggana dhabsiisuun kan itti milkahee dha. ummata Oromoo fi oromiyaa dadhabsiisuu keessatti sirnooti nafxanyaa fi TPLF tumsa tokkoon hojachaa jiru. Kanaaf Oromoon haalli keessa jirru eddu suukaneessaa dha. dubbiin dubbii boruuf jedhan miti. Haalli harkaa nuqabu, haalaan jajabduu dha. atakaaroo fi siyaasa booddessaa keessaa baanee egeree keenyaaf kan ta’u yaaduun murteessaa dha. kan boru hojannu boruuf bulfannee kan ardhaa irratti xiyyeeffachuu qabna. Abjuu fi miiraan dhiibamnee wal dhiibuu keessaa baahuu qabna. Haalli amma keessa jirru yeroo Bilisummaa, Walabummaa, Birmadummaa, dimokraasummaa, itiyoophummaa jennee atakaroo wal qabnu natti hin fakkaatu. Yeroon isaa yeroo akka sabaatti dhabamuuf deemnu waan ta’eef dhimma oromummaa irratti waliin hojachuu, tumsa waliif ta’uu, kan kaleessaa irraa barannee kan boruuf waliin hojachuu, ilaa fi ilaameen wal dhagahuu qabnuu dha. mooraa qabsoo Oromoo tasgabbeessuuf hoogganni jiru bilchinaan yaaduu gaafata. Siyaasa “karaa cabeen haa yaasa” jedhu keessaa bahuun yeroon isaa amma natti fakkaata. Atakaaroon siyaasaa, mooraa qabsoo Oromoo keessaa qabbanaahuu qaba. haalli keessa jirru murnaaf, naannoof, gosaaf, ………… yeroo itti yaadnee maqaa qabsootiin kakannu natti hin fakkaatu. Hundee eenyummaa keenyaatti dadhabbina keenya irraa kan madde haala suukanneessaatu as deemaa jira.
Haala fuundura keenya jiru ija banannee ilaaluun dirqamaa fi imaanaa hunda keenyarra jiru. Seenaa darbe walitti kaasaa isaan wal qoccoluun haala amma irra jirru kanaaf fala miti. Haala amma irra jirruuf fala kan ta’u, haala kaleessa keessa turre (jabinaanis ta’ee dadhabbinaan) bilchinaan xiinxallee haala amma numudateef bifa fala ta’uun kaahuu qabna. Yoo kana hin goone diinni keenya nucaala fagoo deemee jira. diinni keenya nurratti humna baayyifachaa jira. yeroo diinni nurratti humna isaa baayyisaa jiru kana keessatti mooraan qabsoo Oromoo ammoo, haala diinni dhalchaa jiru caaluu qaba. roga hundaan tokkummaa fi eenyummaa saba keenyaa jabeeffachaa deemuun hunda dursuu qaba.
Ololaaf jecha dhugaa harkaa nuqabdu walitti himuu irra wal dhokasaa, wal mooksaa, fakkeessaa, inijannoo lafarra hin jirre waliif labsaa, waan hin jirre dubbachaa, amilee hin jirreen wal sosobaa deemuun waanta tokko illee bu’aa hin qabu. hadhahus haqa lafa jiru walitti himuu fi wal barsiifachaa deemuun bilchina. Yoo dhugaa walitti himne malee dhugaa hargachuu tasa hin dandeenyu. Dhibeen keenya waanta biraa ta’ee otoo jiruu fayyaalessa fakkaannee deemuun ammam akka numiidhee jiru kan darbe irraa barachuun beekumsa.
Akka amma argaa jirrutti, nama lamas ta’anii sadiis ykn dhibbaa fi kumas ta’anii dhaaba siyaasaa dhaabbachuun, olala walirratti oofuun, marsaa intarneetaa dhuma hin qabne banachuun, raadiyoo maqaa gara garaa qabu garuu kan rakkoo qabsoo Oromoof fala tokko illee hin akeekne baayyifachuun, maqaa gara garaatiin qabsoo Oromoo moggaafachuu……. Kkf yeroo ammaa kennaa teknologii ta’ee jira. Kun baayyachuun ammeenya miti. Garuu fafa kan ta’ee jiru hundi isaaniituu haqa lafarra jiru wal akeekuu irra, haqa aguuguu irratti xiyyeefachuu isaanii ti. Haala kana keessaa bahuun murteessaa dha. haalli kun uumamuun isaa humna mooraa qabsoo keenyaa akka malee dadhabsiisee jira. diinaaf ammoo madda jireenyaa ta’ee jira. fafi kana caalu hin jiru. Diinni keenya akka dhaadannooti kan qabatee jiruu fi nutis gargaaraa jirru “Oromoon tasa tokko ta’uu hin danda’u, akka salphaatti walirraa fageessuun ni danda’ama” jecha jedhu dhugoomsaa jirra. Kun haqa lafa jiruu dha. tarii namootiin ykn gareen tokko tokko haqa lafa jiru kana fudhachuuf ni rakkatu ta’a. ykn rakkoo kana kan dhalche “ebelu, garee akkanaati, duri jennee turre, otoo ebelu jiraachuu baatee, ……” jedhanii quba namatti qabuu malu. Garuu abbaan rakkoo kanaa hunda keenya. Ani qulqulluudha kan jedhu tarii rakkoolee dhalataniif madda guddaa ta’ee argamuu mala. Kanaaf rakkoon kun kan hunda keenyaa eega ta’ee falli mana hunda keenyaa jira. falli isaa ammoo haqa lafa jiru kana of amansiisuu dha. rakkoon jiraachuu fi qaama rakkoo kanaa ta’uu keenya hundi keenya of amansiisuu dandeenyaan, falli mana keenya hundaa waanta burquuf yeroo gabaabaa keessatti qabsoo keenya furgaasuu dandeenya. Fala rakkoo nama dhuunfaa ykn garee biraa irraa kana eegnu ykn abbaa rakkoo nama dhuunfaa ykn garee tokko goonee kan hubannu yoo ta’e, ammas dammaqaa hin jirru.
Dhuma irratti shira diinaa irra aanuu fi egeree saba keenyaa karaa sorooroo irra buusuuf falli nuti qabnu haqa lafa jiru ija banannee ilaaluu dha. haqa lafa jiru hubachuu dandeenyaan fala argachuuf salphaa dha. jabina qabnu akkuma jirutti ta’ee xiyyeeffannaan keenya dadhabbina yeroo ammaa harkaa nuqabu sirnaan hubachuu qabna. Uumama namaa ta’ee akka salphaatti dadhabina qaban fudhachuun nama rakkisa. Kun dhimma nama dhuunfaa miti. Dhimma sabaa ti. Dhimmi sabaa dhimma dhuunfaa oli. Akka sabaatti rakkoo keenya ilaaluun guddina siyaasaa ti. Dhimmi dhuunfaa fi garee dhimma sabaa keessatti olaantummaa ni qabaata taanaan, yoom iyyuu rakkoo keenya hiikkachuu hin dandeenyu. Sababni isaa dhimmi sabaa dursa argachuu irra dhimma nama dhuunfaa fi gareetu dursa argata. Dhimma dhuunfaa fi garee ammoo tokko kan biraa mo’achuun dhugoomsuuf tattafatama. Kun qabsoo Oromoof kufaatii yoo dhalchaa deeme malee tasa fala hin ta’u. kanaaf dhimma garee fi dhuunfaa keessaa baanee dhimma sabaa aanfachuun baayyee murteessaa dha. ummata Oromoo birattis kabajaa fi ulfina kan argannu yoo dhimma garee fi dhuunfaa keessaa baanee dhimma sabaa anfannee dha. dhimma sabaa kan hunda keenyaa yoo taasifanne, hundi keenya injifataa dha. kan injifatamu ilaalcha diinaa fi diina duwwaa dha. dhimma dhuunfaa fi garee yoo anfannee, maqaa qabsoon kakachaa deemna yoo ta’e, hundi keenya injifatamoo dha. kana gareenis ta’ee dhuunfaan beekuu qabna.
Haala amma mooraa qabsoo Oromoo keessatti uumamee jiru kana yeroo gabaabaa keessatti gara injifannoo fi ciminaatti geeddaruuf falli nuti qabnu ilaa fi ilaameedhaan fuundura walitti dubbachuuf wal danda’uu dha. wal danda’uun bifa sadaiin raawwachuu ni dandeenya jedheen yaada. Tokkoffaan ilaalchaa fi galii siyaasaa tokko dhaabbileen, garee fi namni dhuunfaan qabu alduree tokko malee bifa ifa ta’een walitti baquu dha. inni lamataa ammoo ilaalcha siyaasaa gara garaa qabaatanii galii tokkoof dhaabbileen, garee fi namni dhuunfaan socho’aa jiru adda waloo (front) uummachuu dha. inni sadaffaan galii siyaasaa tokko qabaachuu baatanis diina waloo irratti ijjannoo fi murtee tokko qaamotiin qabaatan, tumsa waloo uummachuu dha. kana gochuun yeroo dheeraa fi alduree gara garaan wal takaalee diinaaf yeroo kennuun barbaachisaa miti. Ammuma yeroo fudhachaa deemu diinaaf humna ta’ee nuuf ammo qaama dadhabbinaa uumaa deema. Kana gochuuf murannoo fi bilchina akkasuma beekumsa siyaasaa nu gaafata. Yoo diina ta’e malee Oromoon haala kana mormuu fi maaliif gootan jedhu tasa hin jiru. Dhaamsii fi fedhiin Oromoo yeroo hunda tokkummaa dha. tokkummaa diina keenya nurraa haphisu. Tokkummaa mooraa qabsoo Oromoo daandii injifannoo qabsiisu ta’uu qaba.
* Camadaa Hundee: camadaa@gmail.com

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Okany kēēriib keey, sukunyōōr :chii ake tukul kiyoo tākukuurtoowēēch :Yēyiin kule +makeebe kanyii bākiimuuny tukul. 2Kookeekas lōkōōywēk chēē kāroomēch kuu yooto kikāsē :bichooto. Mānāāyēētyēēchi :lōkōōywēchoo bichoo kuuyu mānāākōōyēnchi ng'aleechaata kikāsē. 3Kēēbēētii :acheek kaab Yēyiin choo kiikoosēē keey inee bākiimuuny tukul. Wuu yoo kimwooyē :inee kule, “Kyāāmwoochi bichoo ng'ālyoo nyēē ng'waa miisin. Kyāālēēnchi, ‘Mākoy kukwa kanyuu bākiimuuny :tukul.’ ” Kimwoowu :Yēyiin ng'aleechu ānkoo kichōboot :kāāmuung'ooto kuchakee keewaany :inee kuyey kōōrēēt. 4Ām siruutēk, mii :yēē mwooyē kurubta keey ākoo bēsyēētaab tisab kule, “Ām bēsyēētaab tisab kōōmuuny :Yēyiin, kuuyu kikiikoowaany yiisyēēnyii.” 5Nto subak kuu yoo kātākēēmwooyē: “Mākoy kukwa bākiimuuny :tukul.” 6Mānāābākōōmuuny āk Yēyiin :biiko choo kibo taay choo kikas lōkōōywēk chēē kāroomēch, kuuyu mānāākōōyēnchi lōkōōywēchooto. Nteenee mii :alake chēē /kēēchāmchinē bākōōmuuny āk Yēyiin. 7Kiikusātyi :Yēyiin bichu bēsyēēt bākōōmuuny āk inee nto bēsyoonooto ku raat. King'āloolē :Yēyiin kubununēē *:Tāwuti kukaakukeeyta :kēnyiisyēk chēē chaang' kuchakee katay :bichoo bākōōmuuny āk Yēyiin. Kimwooy ng'aleechu /kātākēēmwoowook kule, “Yoo kookas ra kiyēē āmwoowook -mooyaam mētēwoy.” 8Nto kikiiyiitita :Yooswaa biiko wōloo kibākōōmuunyēē āk Yēyiin, nto mēēbērē king'āloolēē :Yēyiin bēsyēēt ake subak nyēbo kāāmuung'to. 9Kunyi, tākumii :bēsyoonoo bo kāāmuung'to kubo biikaab Yēyiin. 10Chiito nyoo imuunyē āk Yēyiin ku kiikōōmuunyēē :nkinee yiisyōōnuutēk kuu yoo kiimuunyēē :Yēyiin yiisyōōnuutēkyii. 11Okany nanyuun keeyey kuu wōlēē kiimuuktooy sikēēnyōōru kāāmuung'taab Yēyiin ameechabaayta :chii ake tukul kurub kōchōōng'nātēētaab chuut. 12Boonto kāāmuukēywēēk :kiyēē mwooyē :Yēyiin ānkuyēyiisyē ākookoy. Ng'atiib :ng'ālyoontoonoo bo Yēyiin miisin kubiir rōōtwo nyoo litaat :wook tukwaay. Chutitooy :ng'ālyoontoonoo ākoy koowēēt āriit, ānkōōbooru tēērchinooyēētaab kiyēē māchē :mooyēēt āk kiyēē māchē :Tāmirmiryēēt. Iboorchinē biiko yoo karaam nto ku miyaat :kiyēē māchē :icheek kuyey āk kāāsōōtēywēēkwaa. 13Māmiitē :kiy nyēē imuuchē :chii kuwunyee Yēyiin. Ng'aanyaat :chii ake tukul ānkumiitē kibchuraat ām taayeetaab Yēyiin nyoo makootiilweech ng'aleek. 14Okany nanyuun kēēkiilchi ng'aleechaa kiiyēnchinē, kuuyu kēēboontē *Bēēliintēētaab kōrōsēēk nyēē Wōō nyēē kiikuwo Barak wōloo mii :Yēyiin. Nyooto ku Yēēsu Lekwetaab Yēyiin. 15Riirēē :Bēēliintoonoo wōō bo kōrōsēēk kuskuusyēēnyoo, kuuyu /kikeetyem inee ām keel ake tukul kuu nkacheek ānkoo mēēbērē kikiikuchoolwookēn. 16Kunyi, okany keebe nyēē -mākēēmuytōōsii keeyit wōloo bāytooy :Yēyiin sukuyēētyēēchēēch ām kiisayta ākoo chamateenyii yoo kēēmāchē /kēēyēētyēēchēēch.


text: 1Kitas taay :Yēēsu kumwoochi kāāntōōyiichoochēē pō Yāwuutik kilē, "Āmwoorwook man kilē chiich nyoo loongʼēy karwa kumāpuntēērō koopoor nyēpō :kēēchiir, ku chōōriin :chiichoonēē. 2Chiich nyoo puntoorēē koopoor ku māsōwoontoo kēēchiirēchoochēē. 3Yootinii :riipiintoo koopoor māsōwoontoonoonēē. Tēērēy :kēēchiirēchoochēē kuutii māsōwoontoonoonēē paani kākuur keecha aka tōkōl nkōō kaarineenyiin, akiraangʼ kēēchiirēchoochēē kupa saangʼ. 4Paani kaakuraangʼ kēēchiirēk kupa saangʼ, kuuntōrōōrchi sukutuup :kēēchiirēk inyeentee, āmu nkēt kuutiinyiin. 5Mātuupēy :kēēchiirēchoochēē chiich aka. Mwārēy āmu mēēnkēt kuutii chiichoonēē." 6Kiimwoochiinō :Yēēsu Parisaayichoochēē ngʼālyoontoonoonēē kārkēēyin, kimaakisōwu nyuun kiyoo kiimwoorēy :Yēēsu. 7Kuureer kumwoochi :Yēēsu kilē, "Āmwoorwook man kilē aneen koopoor nyēpō kēēchiirēk. 8Kii chōōr :piich tōkōl choo kiisip kuuntōrōōruunēēnoon. Kipa kukuur kēēchiirēchoochēē kimaakutēērchi :kēēchiirēchoochēē. 9Aneen koopoor. Piich choo kāpunuunēēnoon, /kēēsāruuy. Pēētii akeetaar akurōōtu. 10Nēē chōōnēy :chōōriin kumārēy kuchōōrsyō, kupāriisyō akuululuuk tukun. Kyoochōōn sikunyōōru :piich sopoon nyēpō man. 11Aneen māsōwoon nyēpō man. Chāmēy :māsōwoon nyēpō man kimeerta kēēchiirēchiich. 12Chiich nyoo /kiikusir kiraangʼ kēēchiir kumā chaachiich kēēchiirēk. Ku nee ro nyuun :chiichoonēē suuyoon kuchōōnēy wōli mii kēēchiirēk, kumētō kēēchiirēk akuurip. Kunam nyuun :suuyoon kēēchiirēk akuusareet. 13Ripēy :chiichoonēē āmu chiich nyoo /kiikusir kiraangʼ kēēchiir kipaat. Māmārēy kusōwu akipō :kēēchiirēchoochēē. 14Aneen māsōwoon nyēpō man āchāmēy ameerta kēēchiirēchuuch. Nkētoon :Paapaan, ākoonkēt :aneen inyeentee. Kilēē nyoonēē nyuun, ānkēt :aneen kēēchiirēchuuch akuunkētān :kēēchiirēchuuch. 16Mii :kēēchiirēchuuch walak choo moomii piriiruuni. Mārēy āwookuur. Tēērēy kuutiinyuun akutuupkaan sipākutuuyō nkōō kēēchiirēk chuuchō walak kilēku piriir ākoongʼo nyoo roongʼēy :māsowoon ākoongʼo. 17Chāmoon :Apoo āmu kyaacham aneen ama si nēē ityō areer ānyōōru sāpoontanyuun. 18Moomii :chiich nyoo āpēēnoon sāpoontanyuun. Kaachamta keey aneentee ama. Ātingʼēy kaamuuka ātētō sāpoontanyuun ākootingʼēy kaamuuka areer ānyōōru sāpoontaanyuun. Ngʼālyoontoonyēēnyi nyi kiimwoorwoon :Apoonyuun a-ir." 19Kii nēē mwa :Yēēsu ngʼalēēchu, kuureer ku-ir :ngʼalēēchu kāāntōōy chēpō Yāwuutik kuchuunchuunyo. 20Kiimwoorēy :pichoochēē chaa chaangʼ kilē, "Tingʼēy :chiichi toomirmiir nyaa ra! Woosootēēn chiichi! Āmu nee saateera ngʼalēēpō :chiichi?" 21Kilē :walak, "Mēēmuukēy :chiich nyoo tingʼēy toomirmiir nyaa ra kungʼalaal kilēē chiichi. Muuktooy ānō :toomirmiir nyaa ra ku-ir chiich nyoo kiikoroot kimararta?" 22Kiika-it :pērēētuus choo /kiikiitiliilēē Kōpō Iriin nkōō Chēērusālēēm. 23Kii pērēētuus choochēē choo kārtitēēn, kiimii :Yēēsu kumānēē Kōpō Iriin yoo /kiikukuurēē Sōpōōtwoo Sōlōmōōn. 24Kuururuuchi keey :kāāntōōy chēpō Yāwuutik Yēēsu akuteep kilē, "Nēē inyēēn Meesaaya, imwoorwēēch man." 25Kuwālchi :Yēēsu pichoochēē kilē, "Nku kyoomwoorwook āmoorānēy. Kiyoo ā-iraa nkōō kaamuukaa Apoonyuun kungʼuutuuy kilē aneen ngʼoo. 26Maaranaan āmu maakwaan kēēchiirēchuuch. 27Ānkēt kēēchiirēchuuch, nēē ākuur :aneen kutēērēy kuutiinyuun akutuupkaan lēt. 28Ātēnii akwaaneek sopoon nyēpō ākōy. Māmēērsōōt amoomii :chiich nyoo sārēēnoon. 29Tōrōōr :Apoonyuun nyoo kiikōōnān tukun tōkōl kusiir chiich aka tōkōl. Moomii nyuun :chiich nyoo muukēy kusara inyeentee. 30Aneen ākoongʼo nkōō Paapa." 31Kuureer kukwar :kāāntōōyiichoochēē pō Yāwuutik korin kimar kuwiira Yēēsu. 32Kumwoochi :Yēēsu pichoochēē kilē, "Kyaaroot :akwaan tukun chaa chaangʼ choo kāroomēēn choo kyaa-ir :aneen nkōō kaamuukaa Apoo. Kir nee nkōō tukuuchoochēē kyaa-ir :aneen nyoo ka-iraak kutaamar awiireenaan korin?" 33Kuwālchi :pichoochēē kilē, "Mākumārēēchaan keewiirin akipō tukuuchoochēē kāroomēēn kii-ir inyēēn. Kuwiiriin āmu ingʼāloolēē Iriin nyaa ra. Inyēēn kimukuul mēt kipaat, akiimwoorēy kilē ikarkeey nkōō Iriin." 34Kuwālchi :Yēēsu pichoochēē kilē, "Mwoorēy nee :Iriin nkōō siruut choo mwoorēy kilē, 'Kyaamwaa kilē ālēēkwaan aneen.' 35Kiinkēt kilē pō man :siruut chēpō Iriin ākōy. Kiimwa :Iriin kilē piich choo kiikiikunam ngʼālyoonteenyiin ku karkeey nkōō inyeentee. 36Kiilēwēnān :Paapaan akuuyookwoon āchō ngʼwēny. Ku moomuuktooy ānō amwa kilē akarkeey nkōō Iriin, nēē kaamwaa kilē aneen Wēēroo Iriin? 37Nēē maa-ir :aneen tukuuchu mārēy Apoonyuun a-ir, ku maaranaan. 38Ntā nēē koo koo-iraa pāyiisyeenyiin, acham naas pāyiisyōōnoonēē mpō nēē moochāmēy ngʼaleechuuch, soosōwuu kilē mii :Apoo nkōō aneen ākoomii :aneen nkōō :inyeentee." 39Kuureer kuutyam kāāntōōyiichoochēē kunam Yēēsu, kichiwita ēēruunēkwaak. 40Kuwēēchi keey :Yēēsu kutilta ēēmpō Choortan kiwō wōloo kiicham kuupootiisāniisyēērēē :Chowaana, akutēpchi keey wōloonēē. 41Kii nēē mii :Yēēsu wōloonēē, kupkoonchi :piich chaa chaangʼ. Kiimwoorēy :pichoochēē kilē, "Kiimā-irēy :Chowaana ngʼal chēpō kwōngʼuut, akiimwa nyuun ngʼal chēpō man akipō chiichi." 42Kuuran :piich chaa chaangʼ Yēēsu nkōō wōloonēē.


text: 1Hegaappe guyyiyan, Kawoi Daawiti shiiqida asau ubbau hagaadan yaagiis; "Xoossai dooridoi ta na7aa Solomona; i yelaganne oosuwaayyookka lammachcha. Ha keexettana keettai asa keetta gidennan GODAA Xoossaa Beeta Maqidasiyaa gidiyo gishshau, oosoi gita. 2Taani taayyo de7iya wolqqaa keenaa ta Xoossaa Beeta Maqidasiyaayyo worqqan oosettanabau worqqaa, biran oosettanabau biraa, nahaasiyan oosettanabau nahaasiyaa, biratan oosettanabau birataanne mittan oosettanabau mittaa giigissa wottaas. Qassi maragidiyaa, ibinabaradiyaa, dumma dumma meraara de7iya alleeqo shuchchata, al77o shuchchatanne inqqota giigissa wottaas. 3Ta Xoossaa Beeta Maqidasiyaa taani keehippe siiqiyo gishshau, taani ta Xoossaa Beeta Maqidasiyaayyo giigissidoogaappe haraa taayyo buzo de7iya worqqaappenne biraappe geeshsha Beeta Maqidasiyaayyo immaas. 4Beeta Maqidasiyaa godaa maizzanau xeetu sha7u kilo giraame deexxiya geeshsha worqqaanne naa77u xeetanne oitamu sha7u kilo giraame deexxiya geeshsha biraa immaas. 5Kushe hiillati oottana ooso ubbaassi, worqqan oosettanabau worqqaa, biran oosettanabau biraa, immaas. Yaatin, intteppe hachchi ba sheniyan GODAAYYO kehidi immanai oonee?" yaagiis. 6Yaagin Israa7eela keettaa asatu halaqati, zaretu halaqati, shaalaqati, mato halaqatinne kawo oosanchchatu halaqati bantta sheniyan banttau de7iyaabaa immidosona. 7Eti Xoossaa Beeta Maqidasiyaa oosuwaayyo issi xeetanne laappun tammu sha7u kilo giraame deexxiya worqqaa, heezzu xeetanne oitamu sha7u kilo giraame deexxiya biraa, usuppun xeetanne laatamu sha7u kilo giraame deexxiya nahaasiyaa birataanne heezzu miiloonenne oiddu xeetu sha7u kilo giraame deexxiya birataa immidosona. 8Al77o shuchchai de7iyo asai ubbai buquraa naagiya Leewaa Gershshoona yara gidiya Yihi7eela baggaara GODAA Beeta Maqidasiyaa buquraa minjjiyo keettau immiis. 9Asai ba sheniyan ba kumetta wozanan GODAAYYO immido gishshau ufaittiis; Kawoi Daawitikka keehippe ufaittiis. 10Hegaa gishshau, Daawiti yaa7aa ubbaa sinttan hagaadan yaagidi, GODAA galatiis; "Abeet GODAU, nu aawaa Israa7eela Xoossau, neeni merinaappe merinau galatetta. 11Abeet GODAU, saluwaaninne sa7an de7iya ubbabai nebaa! Gitatettai, wolqqai, bonchchoi, xoonoinne anggai nebaa! Abeet GODAU, maatai nebaa; neeni ubbaappe bollanne huuphe. 12Duretainne bonchchoi neeppe yees; neeni ubbabaa haaraasa. Wolqqainne minotai ne kushiyaana; neeni asaa ubbaa gitayanaunne minttanau danddayaasa. 13Ha77ikka nu Xoossau, nuuni nena galatoos; ne bonchcho sunttaakka sabboos. 14"Nuuni hagaa keenabaa immanau taanne ta asainne oonee? Aissi giikko, ubbabai neeppe yees; nuuni ne kushiyaappe ekkidobaa neeyyo zaaretti immida. 15Kase nu aawatu ubbaadan nuunikka ne sinttan betenne imatta. Ha sa7aa bollan nu de7o laittai kuwaadan aadhdhiyaagaa; nuuni haiqoppe attanau danddayokko. 16Abeet GODAU, nu Xoossau, ne geeshsha sunttau nuuni Beeta Maqidasiyaa keexxanau shiishshido ubbai ne kushiyaappe yiidabaa; hagee ubbai nebaa. 17"Ta Xoossau, neeni wozanaa paacciyoogaanne suuretettaa dosiyoogaa taani erais. Taani ta wozanaa suuretettan ta sheniyan hagaa ubbaa immaas. Ha sohuwan de7iya ne asaikka neeyyo ba sheniyan ufaissan immidoogaa taani be7aas. 18Abeet GODAU, nu maizza aawatu Abrahaama, Yisaaqanne Israa7eela Xoossau, ne asaa wozanan ha gita siiquwaa merinau naaga; eta wozanaakka neekko shiishsha. 19Ne wogaa, ne azazuwaanne ne higgiyaa naaganaadaaninne taani halchchada giigissa wottidoban Beeta Maqidasiyaa i keexxanaadan ta na7aa Solomonau kumetta wozanaa imma" yaagidi galatiis. 20Hegaappe guyyiyan, Daawiti yaa7au ubbau, "GODAA intte Xoossaa galatite" yaagiis. Yaagin yaa7ai ubbai GODAA bantta aawatu Xoossaa galatidosona. Galatidi GODAAYYO gufannidi goinnidosonanne kawuwaayyookka lichchi giidi gufannidosona. 21Wonttetta gallassi asai GODAAYYO yarshshuwaa yarshshiis. Qassi xuuggiyo yarshshuwaakka GODAAYYO yarshshiis; issi sha7u korimata, issi sha7u dorssa orggeta, issi sha7u dorssa marata, ushshaa yarshshuwaanne daro yarshshota yarshshiis. 22Asai he gallassi GODAA sinttan keehippe ufaittiiddi, miisinne uyiis. Yaatidi asai Kawuwaa Daawita na7aa Solomona naa77anttuwaa zaitiyaa tiyidi, a kawotettan minttiis. Xaadooqakka qeese gidanaadan GODAA sinttan tiyiis. 23Hegaappe guyyiyan, Solomoni ba aawaa Daawita sohuwan GODAA kawotaa araatan uttiis. Au ubbabai haniis; Israa7eela ubbaikka ayyo azazettiis. 24Halaqati ubbai, mino asatinne Kawuwaa Daawita naati Kawuwaa Solomonau azazettanau qaalaa gelidosona. 25GODAI Solomona Israa7eela asaa ubbaa sinttan xoqqu xoqqu oottiis; appe kase Israa7eela kawotuyyo imettibeenna bonchchuwaa Solomonayyo immiis. 26Isseya na7ai Daawiti Israa7eela ubbaa bolli kawotiis. 27Daawiti Israa7eela bolli oitamu laitta kawotiis; Kebroonan i laappun laitta kawotiis; Yerusalaamen hasttamanne heezzu laitta kawotiis. 28Daawiti daro laittaa de7idi, duretidi, bonchchettidi, lo77o cimidi haiqqiis. A sohuwan a na7ai Solomoni kawotiis. 29Daawiti koiroppe doommidi wurssettaa gakkanaashin oottidobai, Hananabaa Yootiya Sameela Taarikiyaa Maxaafan, Hananabaa Yootiya Naataana Taarikiyaa Maxaafaaninne Hananabaa Yootiya Gaada Taarikiyaa Maxaafan xaafetti uttiis. 30I waati haaridaakkonne i waanida wolqqaama asakko, i hanidobai, Israa7eela asainne heeran de7iya kawotettati ubbai hanidobai he maxaafatun xaafetti uttiis.


text: 1Bazzoinne mela biittai ufaittana; bazzoi ufaissaa poocu giiddi, ciishshaa ciyyana. 2I keehippe ciyyana; poocu giidi ufaissan yexxana. Liibaanoosa bonchchoinne Qarmmeloosanne Saaroona gitatettai imettana; eti GODAA bonchchuwaanne nu Xoossaa gitatettaa be7ana. 3Daafurida kushetanne arggaacida gulbbataa minttettite. 4Wozanan yashshai de7iyoogeeta, "Minnite! Yayyoppite! Be7ite, intte Xoossai haluwaa kessanaunne ba xoossatettan eta qaxxayanau yaana; yiidi i inttena ashshana" yaagite. 5He wode, qooqetu aifee dooyettana; tulletu haittaikka siyana. 6Wobbeti genessadan guppana; duudetikka ufaissan yexxana; bazzon haattai melosan pulttoi xuuqqana. 7Xuuggiya shafee dagattida haatta gidana; mela biittai haattaa pulttana; worakanati allaxxiyoosan maatai shombboqoinne ceeccai mokkana. 8Yan aaho ogee de7ana; ikka Geeshshatettaa Ogiyaa geetettana. Geeshsha gidennaageeti he ogiyaara kanttokkona. SHin i geeshshatussa gidana; iita eeyyati an simerettokkona. 9Yan gaammoi de7enna; yashshiya do7atikka hegaara kanttokkona; yaanikka beettokkona; shin wozettidaageetu xallai hemettana. 10GODAI wozidoogeeti simmana; simmidi yexxiiddi, Xiyoone yaana; merinaa ufaissai eta huuphiyan wodhdhana. Eti ufaissaanne hashshu giyoobaa demmana; azzanoinne oolee wora baqatana.


text: 1Solomoni GODAA Beeta Maqidasiyaa oosuwaa ubbaa polidoogaappe guyyiyan, a aawai Daawiti GODAAYYO dummayi wottido biraa, worqqaanne hara miishshata ubbaa ehiidi, Xoossaa Beeta Maqidasiyaa buquraa minjjiyoosan wottiis. 2Hegaappe guyyiyan, Kawoi Solomoni GODAA Maachchaa Taabootaa Daawita Katamaappe, Xiyooneppe ehanaadan Israa7eela cimata, zaretu ubbaa halaqatanne Israa7eela keettaa asata kaalettiyaageeta Yerusalaame katamaa shiishshiis. 3Israa7eela asai ubbai laappuntta aginan, Daase Baalai bonchchettiyo wode, kawuwaakko shiiqiis. 4Israa7eela cimati ubbai gakkin, Leewati Taabootaa denttidosona. 5Leewatinne qeeseti Taabootaa, Xoossaa Dunkkaaniyaanne Dunkkaaniyaa giddon de7iya geeshsha miishshata ubbaa tookkidi ehiidosona. 6Kawoi Solomoninne aara issippe de7iya Israa7eela yaa7ai kumettai Taabootaa sinttan shiiqidi, qoodanau danddayettenna, cora dorssaanne mehiyaa yarshshidosona. 7Hegaappe guyyiyan, qeeseti GODAA Maachchaa Taabootaa Beeta Maqidasiyaayyo giddo geeshsha qol77uwaa, Ubbaappe Aadhdhiya Geeshsha Sohuwaa giyo sohuwaa ehiidi, kiruubetu misiletu qefetuppe garssa baggaara wottidosona. 8Micetti uttida kiruubetu qefeti Taabootaanne Taabootaa tookkiyo kasota kammidosona. 9Kasoti keehippe adussa gidiyo gishshau, eta xeerai Ubbaappe Aadhdhiya Geeshsha Sohuwaa sinttan de7iya Geeshsha Sohuwan beettanau danddayees; shin Geeshsha Sohuwaappe kareera beettenna. Eti hachchi gakkanaashin, he sohuwan de7oosona. 10Israa7eela asai Gibxxe biittaappe kiyido wode, GODAI etaara maachchaa maacettido Siinaa Deriyan Muusee wottido naa77u masettida shuchchatuppe attin, Taabootaa giddon harabi aibinne baawa. 11He sohuwan de7iya qeeseti ubbati bantta oottiyo sohuwan sohuwan shaahettennan, issippe banttana GODAASSI dummayi wottidosona. Mazamuriyaa yexxiya Leewati ubbati, Asaafi, Hemaaninne Yidutuuni, eta naatinne eta dabboti liinuwaa giyo maayuwaa maayidosona. He maayuwaa maayidi, daalata, diittatanne maazinqqeta oiqqidi, yarshshiyoosaappe arshsho baggaara eqqidosona; xeetanne laatamu qeeseti xurumbbata punnanau etaara issippe eqqidosona. Eti ubbai xurumbbata punniiddi, daalata qaattiiddi, diittata diixxiiddinne hara kaa7iyo miishshatun kaa7iiddi, "GODAI keha! Aggenna a siiqoi merinaagaa" yaagidi GODAA sabbidosona. Qeeseti Beeta Maqidasiyaappe kiyiyo wode, shaarai GODAA Beeta Maqidasiyaa kumiis; he shaaraa gaasuwan qeeseti bantta oosuwaa oottanau danddayibookkona; aissi giikko, GODAA bonchchoi Xoossaa Beeta Maqidasiyaa kumi uttiis.


text:
WAO: Itti Ba’insa Qophee Araaraa fi Tokkummaa
-
- Published in Horn of Africa News
There was a problem loading image 'images/stories/oaaforum_thumb_medium260_243.jpg'
There was a problem loading image 'images/stories/oaaforum_thumb_medium260_243.jpg'
Waldaan Artistoota Oromoo fi Waldaan Manguddota Oromoo Minnesota; jarmayaalee hawaasa kan akka Waldaa Qorannoo Oromoo (OSA), Waldaa Dargagoota Oromiyaa (OYA), Waldaa Dargagoota Oromoo Idlee Addunyaa (IOYA), Waldaa Musilimoota Oromoo, Waldaa Kirstiyaana Oromoo, Waldaa Waqeefata Oromoo fi Gumii Lammiwaan Oromoo Amarikaa (OACC) wajjin walta`uun walgahii ummata Adoolessa (July) 16, 2011 gaggeeffatee jira.
Walgahiin kun Mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti nagaa fi araara buusuu fi akkasumas ABO tokkoomsuuf deemsa araaraa maanguddoota Oromoon deemaa ture tumsuuf itti fufiinsa qophee waldaan Artistoota Oromooti.


text:
SEENAA UUMAMA MAALLIMAA
Leellisaa Aadaa
SEENSA
Alagaan daba nu irratti hojjate keessaa Sirna Gadaa, Qaalluu, Aadaa
Oromoo , Duudhaa keenya, Seeraa fi Safuu Waaqeffannaa, waan qabnu
hundaa, maqaa jibbamaa fi fokkisaa itti moggaasan. Ummanni keenya waan
qabu hundaaf gatii akka hin kennine, ulfina dhoowwame, akka itti
qaanawu gochaa turan. Yeroo ammaas eenyumaa keenyatti akka qaanofnu
toftaa bifa adda addaatiin halkanii guyyaa nurratti hojjachaa jiru.
Dhugeeffannaa keenya balleessanii kan isaanii nu fudhachiisuf waggaa
dhibbaa ol tattaafataniiru. Galata Waaqayyoo fi ulfina manguddoota
Oromoof haa ta’uu, raacita aadaa keenyaa fi dhugeeffannaa Waaqeffannaa
nuuf dabarsaniiru. Kanaaf Aadaa keenya dhugeeffannaa (amantii ) keenya
dhabamsiisuu hin dandeenye.
Waltajjii Oromootaa keessattii fi bakka sirni Gadaa amma illee
hojjataa jirutti uummanni keenya Kallachaa fi Caaccuu, Bokkuu fi
Siiqqee otoo itti hin qaanayiin otoo hin dhoksiin ifatti baatanii
Waaqayyoon araarfachuuf waggaa waggaan bakka araarfannaa deemu.
Kallachaa fi Caaccuu qabatanii ilmaan isaanii ittiin kaadhimatu.
Maseena isaanitti ilmoo ittiin guddifatu. Gosa wal ajjeese ittiin
araarfatu, harkatti qabatanii waadaa/kakuu ittiin walii seenu.
Ayyaantuu fi Qaalluu isaaniif kabajaa guddaa kennu, waan isaan jedhan
dhagahu, karaa isaanii waan dogoggoraan dabe sirreeffatu.
SEENAA MAALLIMAA
Akka abaabilee, akaakilee, akaakayyuu fi abbootii keenya irraa
darbaa-dabarsiin dhageenyetti, akka warri beektonni barreeffamaan nuuf
dabarsanitti, akka warri keenya nutti himaa nu guddisanitti, seenan
Maallimaa, Kallachaa fi Caaccuun akkas fakkaata.
Ilmaan Booranaa keessaa, Walaabu Gurraacha dhalche, Gurraachi immoo
Odaa dhalche, Odaan Tuulama dhalche,Tuulamni Daaccii dhalche, Daacciin
immoo Sooddo dhalche, abbootin kun immoo, ilmaan biraa qabaatan illee,
amma ani kanan barreessaa jiru kun hidda dhalootaan Maallima ti.
Sooddo ilmaan sadii qaba. Odituu, Tum’ee fi Liiban jedhamu.
Odituun ilmaan shan qaba. Siibaa, Abbaadhoo, Idooroo, Soolee fi
Maallima jedhamu.
Maallimni ilmaan sadii qaba. Waayyu, Oborraa fi Gurraa jedhamu.
Maallimni Ayyaantuu ta’uu kan danda’e seenaa kanaa gaditti ibsamee
jiru kanaani jedhama. Innis:-
Bari tokko Waaqni roobuu dide. Hongeen/gadadoon ilmaan namaa,
bineensa, margaa fi muka hunda balleesse. Ennaa kana manguddoonni
Oromoo mala barbaaduuf walitti yaa’anii mariyatan. Furmaata
argachuufis gara waa beekaa ykn raagduu dhaquu akka qabatan irratti
walii galan. Maal yoo goone Waaqni nutti araarama? jedhanii gaafatan.
Raagdichis/Raajichis akkas jedheen, “Yoo nama tolchaaf qaltan
Waaqayyoon imimmaan keessan ilaalee, kadhaa keessan dhaggeeffatee,
fedhii keessan isinii guuta” jedheen.
Rakkoo kana irra aanudhaafis Oromoonni ammas walitti yaa’anii erga
mariyatanii booda, hixaa buusuu irratti walii galan. Abbaa hixaan itti
fuute qaluuf jecha.
Hixaan tolchaaf baasaniis Odituu ( Abbaa Siibaa) irratti fuute.
Odituunis tolchaaf qalama jechuudha. Ykn Odituu fi haati warraa isaa
(haadha Siibatin) yoo walii galanii ilmaan qaban keessaa tokko yoo
kennan Odituun hin qalamu jechaadha.
Ilmaan isaanii keessaa isa kam qalmaaf kenninaa irratti abbaan Siibaa
fi haati Siibaa yoo walii galuu baatan ykn dhimmi biraan kan walii
galtee isaan dhoowwu yoo mudate ykn haati Siibaa ilmaan ishii yoo
dhorkatte, Odituun qalamuu isaati. Odituun immoo mana lama (dubartii
lama) qaba ture.
Manguddoonni warri jaatanii raagotaan himamee bakkaan gahuuf
filataman, Odituu waamanii, akkas jedhaniin. “Odituu, haati Maallimaa
tokkichuma qabdii, sana homtuu irraa hin kajeelu; haati Siibaa garuu
dhiira afur qabdii kana keessaa tokko siif haa kennitu, gara ishii
dhaqiitii waan ta’e hunda ibsiifii, kanaachi situ qalama” jedhaniin.
Odituunis rifaatudhaan hollatee, callisee otuma lafa ilaaluu imimmaan
ofirra lolaase. Yeroo gabaabduu eega callisee booda, “koottaa yaa fira
koo gara mana haadha Siibaa dhaqnee, kan haati Siibaa kennituu anis
nan kenna” jedhee dura qajeele. Jaarsoliinis wal qabatanii gara mana
haadha Siibaa dhaqan. Haati Siibaas jara gara mana ishiitti dhufaa
jiran fagootti agartee, balbala ishii irra dhaabattee eegde.
I Haati Siibaa Ilmaan ishii kennuu diduu
Haati Siibaa akkuma jaarsoliin itti dhihaataniin gubanii/qarmammeettii
balbalaa lamaan qabattee dhaabachuun akkas jetteen. “Isin manguddoonni
ulfoon maaliif dhaamsa tokko malee mana koo dhuftan? Silaafuu nagaaf
akka hin taane qalbiin koo na beekera, farra maalii baattanii mana
koo dhuftan?” jetteen.
Manguddoonnis hojii haadha Siibaatti otoo hin aariin, dhugaa qabaachuu
ishiis beekaniifii obsumaan akkas jedhani. “Mee yaa obboleettii keenya
waan hundaafuu ol nu seensis” jedhanii kadhatan. Ishiinis
gubanii/qarmammeettii balbalaa gad-dhiifteefii ol seensifte.
Ilmaan haadha Siibaa arfanuu; Siibaa, Abbaadhoo, Idooroo fi Soolen
haadha isaanii wajjin mana turan. Manguddoonnis eega ol seenanii waan
dhufaniif hunda haadha Siibaatti himan. Abbaan Siibaas “kan ati
kennite anaafis nita’a” jedheen.
Haati Siibaas waan jaarsoleen jedhaniin eega dhaggeeffattee booda,
“mee egaa ilmaan kiyya yeroo tokko gara diinqatti fudhee ija isaanii
keessa ilaalee tokko isinii kenna” jetteen. Jaarsoliinis “tole,
dhaqii ilaalii kan qalbiin kee kennuu feete kenni” jedhaniin.
Haati Siibas ilmaan ishii qabattee diinqa seente. Ija isaanii keessa
ilaaltee kan kennitu walii wallaalte. Akkas jette, “Yaa ilmaan koo,
isin keessaa kamiin kenna laataa?” jette.
“Soolee yaa ballaa koo, bakkalcha koo si hin kennu.
Idooroo yaa nafa-laafatta sirriiqaa koo si illee hin kennu.
Abbaadhoo yaa albaadhecha koo, lugna koo siinis hin kennu.
Siibaa yaa waa butaa koo, butee fiigaa koo siinis hin kennu” jetteen.
Deebiftee hunda isaanii ija keessa ilaaltee, hunda isaanii dhungatte,
hirqitee booche.
“Ilmaan koo isin kaman kenna?” jette. Imimmaanin fuulaa dhiqatte, Ofii
boochee ilmaan ishiis boochifte.
Sana booda, garaa kuteettiin haati Siibaa, karaa diinqaa mana hurtee,
duuban bahuun ijoollee ishii hunda qabattee jalaa badde.
Manguddoowwan gara hagaa turan, sagalee haadha Siibaa dhabnaan, ishii
fi ijoollee waamanii, kan jalaa deebisu/howwaatu dhaban.
Akka aadaa Oromootti, dhiirri gaafa rakoo qale ykn niitii duraa
fuudhee jalqabee diinqa/gola dubartii hin seenu , Safuudha. Otoo hin
fuudhinis diinqa haadha ofii malee kan nama biraatuu hin seenu
dhiirti. Kanaafuu, manguddoonni diinqa seenanii ilaaluu waan
hoodeffataniif manaa bahanii, karaa alaa manduubee nannawanii yoo
ilaalanii waaman, karaa ishiin cabsitee, ijoollee ishii yaafattee
sokkite argan.
Haadha Siibaa fi ilmaan ishii barbaadanii dhaban. Itti fufee waan
gochuu qabanis wal mariyatanii, eega walii galanii booda, mana niitii
quxisuu fi mana haadha Maallimaa dhaqan.
II Haati Maallimaa biyyaaf haa tolu jettee ilma ishii tokkicha
wareegamaaf kennite
Haati Maallimaa, yoo halaalattii manguddootaa gara mana ishiitti
deeman argitu, gara balbala manaatti fiigdee, dhaabattee eegde. Yeroo
Manguddoonni bira gahan “anatti haadhufu, eenyu isin maanguddoonni
Waaqni eebbise, kan mana koo mana quxisuu dhuftan?” jettee, fuula
ishii akka biiftuu ibsitee, gammachuun simattee, mana ishiitti ol
seensifte.
Haati Maallimaa itti fufuun, “ maal isin manguddoonni faana milkii,
Ayyaantuwwan maal dhageessanii mana koo, mana haadha tokkichaa
dhuftan?” jetteen. Itti aansunis “maal isinii marqu?, maal isin
obaasu?,waanti nyaatan fi dhugan alaa mana guutudhaa!” jetteen.
Manguddoowwanis nyaata fi dhugaatii dura rakkina isaan argatee fi gara
mana ishii dhaqaniif itti himan. Dabalanii waan haati Siibaa dhirsa
ishii Odituu irratti raawwatte itti himan. Achumaan haati Maallimaas
akkas jetteen “amma tokkicha koo Maallima barbaaddu jechuu dhaa?”
jetteen. Manguddoowwanis, “eeyyeen yoo fedhii kee taate, yookaan
dhirsi kee Odituun (Abbaan Siibaa) qalamuu isaatii” jedhaniin.
Haati Maallimaas akkas jetteen, “ Egaa yoo isin na eebbiftan, abbaan
Siibaa Odituun lubbuun jiraatee, bakka Maallimaa ilmoo biraa Odituu
irraa Waaqayyoon akka naaf kennu naaf kadhattan, an immoo niitii
quxisuudha, angafoomaa naaf kennaa. Abbaa Siibaa immoo, rakoo
angafoomaa anatti haa qalu, Yoon ilmoo dhabe, ilmaan masaanuu kootii
sana akka natti hin guddifne, fira biraa irraa akka naaf guddisuu haa
ta’u” jetteen.
Itti fufuun, “Ilma koo tokkicha koo!, Maallima!, Waaqni abbaa keetii,
Ateeten haadha keetii si biraa hin hafiin. Deemi ilma koo, bakka si
geessan dhaqi. Waan abbaan kee siin jedhe hin didiin. Of duuba hin
mil’atiin. Waaqni koo siif jira” jettee, ilma ishii dhungattee, harka
qabdee “kunoo akka Waaqni isinitti agarsiise godhaa” jettee, tokkicha
ilma ishii kenniteef.
Manguddoonni fi abbaan Siibaa, Maallima mucaa kurkuraa kan mataan
guduruu, kan waggaa saddeeti hin guutin, gara lagaatti gad-qajeelchan.
Laga gayanii Odaa irreechaa/irreessaa jala qubatan. hixaana aarsanii,
buna qalanii, booyanii/boowanii, Waaqayyo araara kadhatan.
Akkas jedhan “ Kunoo yaa Waaqayyo ilma keenya qalmaaf sii
dhiheessinee, nuu araarami. Bokkaa nagaa nuu roobi. Nagaa nuu kenni,
balleessa keenya nuu dhisi, sa’aa namatti, uumama keetti nuu araaram,
humbaaaaa!” jedhanii, boowanii/booyanii araara Waaqaa kadhatan.
Odituun, Maallima qaluuf ija isaa hidhee, ciibsee, yoo hablee isaa
morma Maallimaatti aggaammatu, obomboleettin(bubbee hamaa) kaatee
lafti hurriin cufame, namni wal arguu dadhabe. Kana keessa Hoolaan,
Kallachaa fi Caaccuun Waaqayyo irraa gadi ergaman. Odituun itti fufuun
kan qalaa jiru ilma isaa sehee, hoolaa morma buuse/mure.
Yeroo dhiigni hoolaa qalamee lafa tuqu, bubbee fi obomboleetiin
qabbanaaye. Hurriinis gara roobaatti jijjiiramee bokkaan roobe.
Maallima irraa hidhaa ija isaa hiikaniif. Yeroo ijji Maallimaa banamu,
namoonni achi jiran hundi ija Maallimaa baachuu dadhabanii kukkufan.
Yeruma sana, manguddoowwan, Maallimni ayyaantuu ta’uu isaa hubatanii,
dafanii ija isaa qaban.
Akkas jedhaniin “Ija doomi !. Ayyaana qaroomi!” jedhanii eebbisan.
Yeroo ija isaa irraa banan, namni hundinuu nagaa ta’ee roobni qofa
itti fufe.
III Jaarsolin fi Abbaan Siibaa Milkiin gara manaatti deebi’uu
Kallachaa fi Caaccuu argatan sana immoo, Kallacha Maallimni baatee,
Caaccuu Odituun baatee, faaruu Waaqayyoo faarsaa manguddoota waliin
gara mana haadha Maallimaatti qajeelan. Haati Maallimaas fagotti jara
mana ishiitti deemu agartee itti fiigun mucaa ishii Maallima
dhungattee , Caaccuu immoo, dhirsa ishii Odituu harkaa fuutee qoma
ishii irra keewwattee, ililchaa keessummoota ishii waliin gara mana
ishiitti galte.
Mooraa/moonaa haadha Maallimaa ennaa seenan, Odituun karra/bitimaa
irratti “Rakoo” angafummaa haadha Maallimaatii qale.
Haati Maallimaa seerri angafummaa guutameefii haadha warraa Odituu
angafaa taate. Haati Maallimaa ni eebbifamte. Haati Maallimaas
dabalataan kan Caaccuu baattu Ayyaantuu taate. Ollaan hundi itti
yaa’anii, Waaqaaf galatoo galchaniif.
Haati Siibaa fi ijoolleen ishiis gammachuu kana keessa bakka itti
dhokatanii dhufan.
Abbaan Siibaa, haati Siibaa fi obbolaan Maallimaa hafan hundi, haadha
Maallimaa fi Maallimaaf ulfina kennan. Haadha Maallimaas akka niitii
angafaatti beekaniif. Haati Siibaas gammachuun angafummaa haadha
Maallimaaf eebbiftee dabarsiteef. Haati Siibas akka niitii quxusuutti
biyya hundaan beekamtee, eebba quxisuuf kennamu argatte. Hongee fi
gadadoon biyya irraa godaane. Biyyi quufaa, gabbina fi badhaatuu
taate.
Bara sana irraa qabee hamma ammaatti Maallimni fi horteen isaa
ayyaantummaan jiraatan.
Bara sana irraa kaasee hamma ammaatti Caaccuu kana kan muuduu fi
baatu, karaa dhirsa ishiitiin kan angafa dubartii taate malee,
dubartiin hundumti hin baatan, hin muudanis. Maallimni bara sana irraa
kaasee ayyaantuu ta’ee, kan abaare cubbisaa, kan eebbise badhaasaa fi
barsiisaa ta’ee as gahe.
Maallimni inni angaftichaa bara isaa yoo roobni hammaatee namaa fi
loonif toluu dide, Maallimni fi haadha isaa ta’anii, eega haadha
warraa fuudhee immoo, niitii isaa Caaccuu baachisee inni immoo
kallacha baatee, hawaasa naannoo isaa waliin bahanii Waaqayyo akka
leekkee roobuu fi yeroonis akka caamu kadhatee dhageessifata.
IV Kallachii fi Caaccuun miya aadaa Oromoo fi kabajamaa ta’uu isaanii
Gosa Oromoo hundumaa keessatti Kallachaa fi Caaccuu baachuuf kan
mirga qabu warra angafa gosa isaaniti malee, dhiirri Oromoo hundumti
abbaa Kallachaa, dubartiin Oromoo hundumti haadha Caaccuu miti.
Ennaa sana irraa kaasee hamma ammaatti, horteen Maallimaa, dhiiraa-
dubartii ijoolleen daa’imni illee akka ayyaantuu ta’anitti hubatama.
Warri Maallimaa hundi Indaanqoo/lukkuu, talbaa fi daagussaa kkf ni
lagatu. hin nyaatan.
Warra Qaalluu hin dhaqan. Daa’ima (ilmoo) isaanii warra Qaallutti hin
hammachiisan. Ofumaa hammatu malee.
Gosa Maallimaa yoo gosti biraa ajjeese gumaa hin nyaatan, biyyaa baafatu malee.
Akka Qaalluu galma qobaatti hin ijaarratan. Manuma gosa Maallimaa
tokko ijaarratu. Yoo kan keessuummaa illee ta’e, manuma namaa
jiraatee, imaltuu illee godaanee, karaa illee yoo bule, iddoo ykn
bakki Maallimni jiru sun akka galma Waaqayyootti ilaalama.
V Hariiro fi garaagarummaa warra Maallimaa fi warra Qaalluu
Warri Maallimaa akka warra Qaalluu hin dalagan, warra dalagaas hin
dhaqan, bakka Maallimni jiru eebbi hin dhabamu.
Warri Maallimaa Qaalluu hin jibban, hojii Qaalluu keessa hin seenan,
Qaalluu waliin atakaroo hin seenan, Warri Qaallus akkanuma, Hojii
Maallimaa keessa hin seenan.
Akka tasaa Maallimni mana Qaalluu yoo dhaqe/dhaqxe, “jarana, Maallima
taatanii isinuu ayyaantudha deemaa mana keessanitti galaa” jedhani.
warri Qaalluu otoo ayyaanni hin bu’iin nama Maallima ta’ee isaan
keessatti argame ulfinaan of irraa gaggeessu. Akkasitti Qaalluunii fi
Maallimni Ulfina Waaqaa, ulfina aadaa fi ulfina Oromummaa walii kennu.
Gosa Maallimaa dura hin eebbisan, hoofkaltii gaafatan malee. Maallima
dura hin dubbatan, Maallimtichi/Maallimtittiin yoo hoofkaltii
kennaniif malee. Malkaa lagaa gosa Maallimaa dura hin cehan. Hofkaltii
maallimaa yoo argatan malee.
Namni karaa deemu yoo malkaa qarqaratti nama biraa kan loon bishaan
obaasu, kan bishaan waraabdu, yookin daa’imman malkaa qarqara xabatan
yoo argan. “Yaa firaa, Maallimni yoo isin keessa jiraate, yaa Maallima
nu hoofkalchi” jedhanii gaafatu. Maallimnis yoo achi jiraate,
“hoofkali, hoofkali, hoofkali, nagaan galaa, nagaan gali” jedhaan.
Maallima karaa hin muran/hin qaxxaamuran, Maallima afoo hin bahan, yoo
karaa walqaxxaamuru bira gahanii nama halaalatti argan, hamma namni
sun ani maallima mitii deemi jedhuunitti dhaabbatanii eegu.
Gosti Maallimaa waa tokko nama kadhatee hin dhabu. Yoo dubartii warri
ishii heerumaaf kennuu didan, warri gurbaa, Maallima qabatanii dhaqu.
Maallimni mana namaa dhaqee waan kadhate hin dhoowwatan. Yoo namni wal
ajjeese, warri namni jalaa du’e sun gumaa nyaachuu didan, araaras yoo
didan, Maallima qabatanii itti dhaqu. Maallima dura hin dhaabbatan,
dubbii Maallimni keessa jiru milkiin nitola. Kallachi hin hoofkala.
Egaa bara sana irraa kaasee hamma ammaatti ilmaan Maallimaa biyya
Oromoo keessa faca’anii dhala Oromoo hundaaf rooba ykn caama akka
argatan, quufa fi nagaan Oromoota jidduu akka jiraatu Waaqayyoon
kadhatuufi. Garuu bara Dargii irraa kaasee bakka tokko tokotti aadaan
kun laaffataa dhufe.
As irratti mee waa’ee gara jalqaba seenaa Maallimaatti yoo deebinu,
waan “Ija doomii Ayyaana qaroomi” jedhamee sana xiqqoo ifa gochuuf.
Tarii sodaa kana irraa ka’amee seera isa Maallima hin qaxxaamuran
jedhamu faa tumanii laata? Isa yeroo inni ija hidhamee ture irraa
hiikan sana, namni ija isaa dura dhaabbachuu dadhabee kukkufe sana
sodaatanii waan kana tumanii laata? kan jedhu gaaffii qormaata
barbaachisu ta’a.
Sanaa asittis hortee Maallimaa keessatti mucaan baayyee ayyantuu ta’e
ija qaroometu dhalate jedhu; jaarsoleen argaa dhageettiin seenaa
mucichaa nutti dabarsan.
Gurbaan jedhamu kunis mucaa xiqqaa jabbilee tiksu ture. Waaree dura
jabbilee tiksu sana gara manaatti dachaasee yeroo ol seenu, haati isaa
dhihana (nyaata) abbaa isaatiif ta’u foon kichilaa/kochisaa turte.
Achumaan muccichis dharra’ee “harmee, waan kana, mee naaf kenni?”
jedheen. Haatis dhoowwachuu feetee, “deemi asii! raammodha. Siif hin
kennu” jetteen. Mucaanis afaanumatti dhufee “egaa akkuma jette siif
haa ta’u” jedhee deeme. Haatis hojii ishii itti fuftee foonicha
kichiltee fixuun waan barbaachisu hunda (dhadhaa fi mi’eessituu) itti
gootee xaabee/ waciititti naqxee, qadaaddee hanga abbaan warra ishii
dhufutti eegutti jette.
Yeroo dhirsi waareef loon dachaasee dhufu, nyaata qopheesiteef sana
dhiheessiteef. Ennaa, fuuluma dhirsaa duratti qadaada xaabee irraa
bantu, waantichi raammoo ta’ee argame. Haati mucichaa baayyee rifattee
gara duubatti dheessite. Ennaa kana abbaan warraa dubbiin galeefii,
akkas jedhee haadha warraa isaa gaafate. “Mucaan farroon sun argee
turee?” jedheen. Achuman haatis eeyyee jette, waan mucaan jedheen
hunda itti himte. Achumaan abbaan xaabee/waciiti sana cufee mucichaan
koottu mee jedhee waame. Mucichis ennaa dhufu abbaan akkas jedheen.
“Ulee harkaa qabdu, jabbiin tiksitu kana, xaabee kanatti qabiitii
doomi jedhiin” jedheen. Mucichis waan abbaan jedheen hunda raawwatee,
yeroo xaabee qadaadamte sana banan waantichi foon ta’ee argame. Abbaan
hin nyaatee, haatii hin didde. Mucaaf immoo laachun dhoowwaa waan
tureef, kanuma akkasii foon biraa irraa haati mucichaa qopheessitee
kenniteef.
Egaa haati hin beektu turte malee, abbaan garuu mucaan akka ayyaantuu
ta’e waan adda addaa irraa hubatee hordofaa ture. Wantoonni akkasii
yeroo adda addaa mudachaa akka turan abbootin keenya ni dubbatu turan.
VI Ayyaantumaan Maallimaa mirkanaayu fi Kallachii fi Caaccuun akka
kana Oromoo mara ta’u Caffee Gadaatin murtaayyuu
Bara ayyaantummaan Maallimaa uumame sana irraa kaasee, Kallachii fi
Caaccuun Waaqaa bu’anii booda, akkuma Bokkuu sana Gadaan Oromoo
Caffeen irratti haasawanii, gosti Oromoo hundumtuu, Kallachaa fi
Caaccuu tokko-tokko akka qabaatan mirga kennaniif. Eegasii qabee
Oromoon hundumtuu gosa gosaan Kallachaa fi Caaccuu qabu.
Kallachaa fi Caaccuun hundumtuu bifuma Kallacha fi Caaccuu Waaqa irraa
Maallimatti ergame sana fakkeeffamee ogeessan tolfamee eebbaan gosa
gosatti hirame. Irra Caalan gosni Oromoo Kallacha harkatti baatu,
Caaccuu qomatti/gateetitti fannifatu.
Bakka tokko tokotti ammoo addatti hidhatanii akka sirna Gadaatti
eenyummaa isaanii ittiin beeksisu. Bakka tokko tokkotti ammoo warri
amantii halagaan hacuucaman ni dhofkatu. Gaafa barbaachisaa ta’e qofa
Kallachas, Caaccus gadi baasanii muldhatanii muudu.
Hundeen Maallimtootaa Sooddo ta’uun beekamadha. Bakki horteen
Maallimaa baayyinaan keessa jiraatan keessaa Sooddo bakka guddaa qaba.
Bakkeen, Ona(aanaa) Maallimaa fi Qarsaa, Maallimaa fi Qondaaltittii
jedhamanis asuma bakka Sooddo jedhamee beekamu kana keessatti argama.
Kanaafuu Sooddon handhuuraa Maallimaati jedhamee beekama.
Horteen ykn Ilmaan Maallimaa Bacho, Ada`aa Aabbu, Galaan, Jiillee,
Jidda, Waliso fi naannoo isaa keessa heddumminaan jiraatu. Akkasumas
Macca bahaa (Jibaati fi Macca) gara moggaa Tuulamaa keessa baayyinaan
jiru.
Karaa biraa Oromiyaa hundumaa keessa akka jiran oduun argaa dhageettii
nu hubachiisa.
Fakkeenyaf Boorana kibbaa keessatti akkuma gosa Odituu keessaa
Maallimni ayyaantuu ta’e. Booranatis Qaallun/Ayyaantun gosa Odituu
keessaa akka ta’e dubbatu warri dhalootan Boorana kibbaa ta’an.
Maallimtoonni baayyeen bakka jiranitti waan isaan irraa eegamu hunda
otoo hin jallisin, otoo hin hir’isin jaatanichaan jiraatu. Warri tokko
tokko ammoo seera uumameef ala beenyaa ykn matta’aa itti nyaatanii
cubbamaa jiru.
Yeroo ammaa bakka tokko tokkotti ilmaan Maallimaatin “Roobsituu fi
Caamsituu” jedhanii waamu. Keessaahuu bara Dargii irraa kaasee haga
tokko hojii warra Maallimaa jeeqanii turan. Warri” Koministii” turan
yaada “Namni wal qixa! amantiin kamuu meeshaa cunqursaati!” jechuun
ilaalchi Maallimaa fi Qaalluuf qaban badaa ture. Hawaasa tokko tokko
birattis laaffataa deeme.
VII Babal’ina Maallimaa Oromiyaa keessatti
Maallimummaan Sooddo irraa akkaataa gara Macca bahaatti babal’atee fi
enyummaa isaanii isinii ibsuu yaala.
Maallimni Macca keessaa seenaadhuma sana, isuma Maallimni Sooddo
keessa jiru himatu ykn lakkaawwatu. Maallimni Macca bahaa (Liiban
Sadeen) keessa jiru. Ykn naannoo Walisoo fi Amboo jiran jechuu dha.
Akkaatan dhufaatii isaanii akkasi. Sooddo fi Waliso waluma
bukkee/cinaa jiraatu. Wal fuudhu, walitti heerumsiisu. Haaluma kanaan
yeroo ammaa wal makanii jiru. Wal keessa gudaananii waliitti
makamuunis jira.
Akka abbootin keenya dubbatanitti, ayyaantummaan kan achii dhufe sirna
fuudhaa fi heerumaatin ture jedhu.
Nama maqaan isaa amma dagatame tokko ”Shanaan Waayyuu” keessaa nama
sanyii Maallimaa ta’ee beekamutu gosa sanaa kan ta’etu Sooddo keessa
ture. Innis dubara geechuu/geessuu lama manaa qaba ture. Namichi kun
baayyee sodaatamaa fi ayyaan qabeessa ture. Intalli isaa ishiin
angafti nama afuura ayyaanatiin guutamte turte. Maqaan ishii Siree
jedhamti. Rifeensi mataa ishii fi harmi ishii baayyee dheeraa ture
jedhu. Harmi ishii calliseetuma dheerate jedhama. Namuu ishii sodaata
ture jedhu. Otoo kanan jiruu achuma namnumti gosa Sooddoo tokko
keessaa fuudhaaf ishii angafaa kana kadhachuu dhaqe. Seera kadhaannaa
dubraa isinuu beektuu (yeroo biraa bal’inaan isinii dhiheessina).
Yeroo warri kadhaa dhufan ala karra dura taa’anii waayee dubara
kadhatamtuu dubbatan sana, dubarri immoo mooraa keessa taa’anii
dhaggeefatu turan. Dhokatanii jechaadha. Abbaan isaanii immoo, namicha
kadhaa dhufe sanaan “sitti hin heerumsiisu” jedhee dhoowwate. Yeroo
kana namichi inni ilma isaatiif kadhaa dhufe sun akkas jedheen. “Ana
dhoowwattee eenyutti kennita?, Dooyyoo Abbaa Boor moo Dasee Abbaa
Bullootti kennita seete?” jedheen. Jarri kun immoo, lameenuu ilmaan
Walisooti. Lameenuu abbaa duulaa naannoo sanaatti, maqaa qabu.
Ennaa kana abbaan dubaraa akkas jedhe “eeyyee isaanumattin kennadha”
jedhe. Jarri lamaan ammasiin adda bahan.
Dubarri lamaan mooraa keessa teessee dhaggeefachaa turte, lameenuu
hiddii isaanii guurratanii gara Maccaatti deeman. Ishiin angafti
Dooyyoo Abbaa Boora gaafachaa ,Ishiin quxusuun immoo, Dasee Abbaa
Bulloo gaafachaa deeman. Ishiin quxisuun dursitee Dasee Abbaa Bulloo
argattee “Haseennaa” itti seente. Ishiin hangaftis bira dabartee
deemuun Dooyyoo Abbaa Boor, isuma argattee yeroo gaafattu, manni isaa
isuma kana jedheen innis. Ol seentee hiddii fudhattee dhaqxe sana
golatti naqxee, utubaa manaa qabatte. Sirna aseennaa hunda guuti
jetteen, “dirqii keetii rakoo qali” jetteen. Innis waan dirqama aadaa
fi duudhaa ta’eef “rakoo” itti qalee niitii godhate.
Akka jaarsoliin himanitti, Sireen ennaa dhuftu bineensi daggalaa
leencii fi qeerransi waliin dhufte jedhu. Ayyaana “Nabii” fi Ayyaana
dubartii “Haayyoo baar” jedhamu kan baayyee kabajan ofirraa qabdi.
Bineesota ishii waliin dhufan yeroo waamtu ennuma sana dhufan jedhama
, “ Daalfaa Bosonaa “ jettee waamti. Waan ishiin dhaammatte hunda
Waaqayyoon dhagaheefi bineensota sana ergaaf jedhu.
Ishinis akkuma dhufteen ilma tokkicha deesse. Maqaan isaa Nagawoo
jedhama. Namni kunis adda qabeessa, bakka lolaa hundatti injifataa,
bakka xabaa hundatti mo’ataa oola ture. Sireen, garuu tokkicha sana
caala dawuu hin dandeenye.
Karaa biraa immoo , odduun jaarsolee kan ibsu Dooyyu durumaanuu
sirnaan kan fuudhe haadhawarraa qaba jedhama. Garuu hin deenye, eega
Sireen dhuftee deesse boodaa ishiin duraas ijjoollee baayyee horte
jedhama. Kan biraa immoo, Afoolli jiru Sireen dhirsa ishiitiin
(Dooyyoo Abbaa Boorin) fuudhi jetteen. Inni diduu jennaan, “fuudhi
siin jedhe fuudhi ilmi koo obbolaa qabaachuu qabaa yoo didde Daalfaa
Bosonaa sitti waamaa” jetteen. Innis tole jedhee fuudhe. Haati warraa
lammataa ijoollee baayyee horteef jedhma.
Ilmi Siree immoo, goota ta’uu irraa kan ka’ee diina baayyee horate.
Achumaan gaafa tokko bakka tokkotti namaan wal dhabee obbolaa shan
ta’anii itti bahan. Innis Fardaan gulufee jalaa gale. Achumaan jarri
sun hordofanii dhufan, Sireen ala turtee fagootti ilaalaa waan turteef
hordofanii dhufuu isaanii hubatte. Ennaa kana “maali maal barbaaddu?”
jetteen haati Nagawoo Sireen. Achumaan jarrisi “ har`a harma kee jala
seenee, bor garuu isa argannaa! wal agarra” jedhanii of duuba
deebi’an. Ennaa kana haati Nagawoo immoo, “Isin egaa shan (5) taatanii
tokkicha kootti dhaammatanii. An immoo Daalfaa Bosonaa fi Saayyee
Warabittin dhaammadhe” jetteen. (Saayyee Warab jechuun allaattii dha.
Daalfaa Bosonaa immoo Leenca fi Qeerransa sana.)
Hin turree yeroodhuma gabaabaa keessatti jara sana keessaa Leenci nama
sadii ajjeesee nyaatte. Waan leenca irraa hafe immoo allaatiin
funaantee nyaatte, jedhan. Booda isaan hafan lamaan dhaqanii, Siree
dhiifama gaafatanii, ishiinis “aagii” gooteefii itti tuftee eebbiftee
gaggeessite. Gosti sun nagaan jiraatanii horanii amma illee gosti sun
seenaa sana dubbatu.
Kan biraa immoo Sireen ayyaana dubartii “Hayyoo baar” ayyaaneffatti
ture, alatti Biiftuu/aduu ganamaa keessatti waan hunduu qophaayyee,
hoolan qalamtee, Meendhichi harkatti kaayamee, otuma alaa xabatanuu
Cululleen dhuftee meendhicha harka irraa butatte.
Achumaan Sireenis “waan koo deebisi, waan koo deebisi siin jedhee”
jettee quba itti qabde. Ennuma sana culullittiin fuuluma isaanii
duratti kufte. Meedhacha harkaa fuutee “deemi” jettee quba itti qabde,
culullittiinis barartee deemte jedhan. Egaa waan raajii hunda hojjetti
jedhani.
Karaa bosonni naannoo sanaa dhumee fagaate dabre- dabree
huuxxiwwan/daggala tu jira. Kanaaf leenci sun hin jiru. Qeerransi
garuu ambaan sanaa amma illee ni jira. Nama hin xuqu, hoolaa fi re’ee
hin xuqu, antuutumaa fi bineensotuma daggala keessa jiraatan adamsa.
Adaamii keessatti dhala. Guyyaa namattuu hin mullatu, Gara galgalaa
namuma qeheetti mullata, Galma aadaa qehee namaa jiru faa dhaqee
balbalatti rigatee, mana jala gangalatee, midhaan irra gangalatee
deema. Antuutaa fi xuqaa adamsee nyaata. Yeroo barbaade gara
bosonaatti badee turee deebi’a. Kun egaa hamma ammaatti jira
jechuudha.
Karaa biraa warri Maallima akka ammachiisaa hin qabne gara oliitti
ibseen ture. Manumatti abbaan ilmoof maqaa baasa (moggaasa/ dhangiya
illee. )
Akka kanaan yeroo tokko dubartii warra maallimaa tokko warra
ammachiisatiin (Qaalluun) fira dhiigaa turte. Warri ishii, warra
Qaalluu Maaram Jijoo Gabataatin hammachiisaa waliin qabu turan.
Ishiinis garaatti baattee dahumsi ishii ennaa dhihaatu, mana warra
ishiitti deebitee, achitti ilma deesse. Achumaan otoo dhirsaan hin
mariyatin mucaa warra maallimaaf deessee turte sana warra Maaram Jijoo
Gabataa kana geessite. Guyyaan isaa guyyaa fardii ayyaana isaanii waan
tureef, jamaa manni hanqatee dallaa ala taa’a ture. Dubartiin sunis
fagoo irraa waan dhaqxeef mooraa/moonaa seenuu hanqattee dallaa ala
turte. Achumaan ayyaanni namichaa yeroo dhihaatu/bu’u, dursee kan
waame dubartii sana ture. Innis akkas jedhe, “yee, yee, yee, yaa nama
haqa namaatin qehee koo, kellaa koo seente dhagahi” jedheen. Ishiin
immoo, waan hin beekneef callifte, deebisee jechuma sana jedhe.
Ishinis hinuma callifte. Sadaffaa irratti, “yaa dubartii dhagaa
sabbata kee irraa qabdu” jedheen. Jamaan hundinuu sabbata ofii qabatan
dhagaa of irraa dhaban. Achumaan ishiin warra maallima sabbata ishii
irraa mismaara tokkottii hiitee turte argite malee dhagaa waan
fakkaatu of irraa dhabde. Achumaan yaaduma ishiitin “kanaa laata
“jette. Ayyaanni mana keessaa “eeyyee isumatu nuuf dhagaadha”
jedheen. Itti fufee “ol seen mucaan keessummaa keenya, bakka kabajaa
qaba, ammachiisuu hin dandeenyu. isaan nu caalu” jedheen. Ishiinis
mucaa fudhattee ol seentee bakka teessuma waltajjii fi golgaa isaa
ala teessee waan qophaaye hunda soorattee galte.
Ishinis waan ta’e hunda akkuma jirutti firoottan ishiitti himtee,
mucaadhaf maqaa manumatti baasaniif.
Kan biraa immoo awwaalli Siree hanga ammaa bakka burqaa/madda/ laga
Soolee jedhamu mataa dura, bakki isaa bosona ture amma irraa haphatee
jira.
Bakki kun baayyee kabajama. Namni hin yaabbatu. Naannoo isaa qotu
malee. Yeroo hongeen hammaatu yeroo tokko tokko hawaasni naannoo sana
jiru dhaqanii “Waaqa Siree rooba nuu roobsi” jedhu. Achitti Waaqa
kadhatu. Waaqayyoos hinuma dhagahaaf.
VII Akkaataa dhimma bahiinsa dandeettii Maallimummaa
Adduunyaa kana irratti namni yeroo dhalatu mirga guutuu uumaa irraa
kennameef, akka fedhan ta’uu, eenyuyyuu nama irraa hin mulqine fi eenyuyyuu
namaaf hin kennine kan uumaan gonfamee dha. Garuu addunyaan amma keessa
jirru, kan baayyee rakkiftuu fi ba’aa jireenyaa qobaa ofiitti akka
fedhanitti keessa bahuu hin dandeenye qabdi.
Karaa biraa immoo akkuma baayinni ummataa lafa kana irra jiraatu
baayyachaa deemuu fi fedhiin dhuunfaa namootaa dabalaa deeme. Kanaaf
rakkina addunyaan qabduu fi fedhii dhuunfaa rakkoo uuman sana
salphisuuf seera waliin jireenyaa waliigaltee hawaasichaan tolfachuu
jalqaban.
Seeronni kun immoo, mirgoota dhuunfaa akka fedhan ta’uu sana hanqisa
ykn uggura. Kun immoo dirqama ummatichi ykn hawaasichi jaalatus jibbus
waliin baafate waan ta’eef, olaantummaan seeraa kabajamuun dirqama
ta’a.
Seera gamtaan waliin jireenyaa cululuqaa ummanni Oromoo ittiin
jiraataa ture sana hanga ammaatti addunyaan kan bira hin geenye
seerota sirni Gadaa tume sana agarra.
Sirni Gadaa waan hin tumin hin qabu. Umama Waaqayyoo hundaaf akkaataa
ittiin jireenya fi itti fayyadama isaa hunda tume.
Gara ijoo dubbii kaanfnetti yoo deebinu, Maallimummaa Waaqatu uumee
hojii isaatin akka hawaasicha tajaajilu taasise.
Akkuma hawaasni Maallimni keessatti dhalate baayyachaa deeme,
fedhiin namootas babal’achaa dhufe. Adeemsa/sochii kana wal
simsiisuuf, fayyadama dandeettii namootaa fi fayyadamtootaaf tajaajila
madaalawaa ta’e akka argataniif Gadaan seera tumeef. Akka kanaan
Maallimni tajaajila hawaasichaa kennuuf ykn jaatanii raawwatuuf
hawaasicha irraa gumaata akka argatu taasifame.
Gumaanni Maallimaaf kennamus, Irreessa/irreecha, Dhangalaasaa fi
muuda jedhama.
Irreessa jechaan marga jiidha ykn baala mukaa lalisaa isaa kan akka
anfaaraa, urgeessaa, ulmaa kkf ta’a.
Dhangalaasan immoo, Midhaan akka garbuu, qamadii fi wkf
(garuu garbuutu filatama) marga jiidhaa waliin mana maallimaa geessanii
qodaa gingilchaatti yeroo naqan guutee afaan irraan dhangala’a.
Waan hundaafuu jaatanichi eebbifamaa kan ta’u otoo tola tajaajilee filatama.
Muudan immoo, dhadhaa loonii ta’ee nama Waaqa namaaf kadhatu (akka
roobu ykn caamu) sanaaf mataa isaa irra kaayuf. Kun immoo waan hunda
caalaa eebbifamaa, kan ayyaantuu hundaaf eebbifameedha. Kun kan warri
Gadaa bulchinsa keessa jiran illee itti dhimma bahaniidha. Kan
waliigalli hawaasa Oromoo hundi itti dhimma bahaa jiraniidha.
Warri kana bira taranii/dabranii dandeettii sanaan badhaadhuf kenna
dabraa nama gaafatanii fi beekkumsa isaanii sanaan nama miidhuuf itti
fayyadaman hundi abaaramoodha. Kana hunda bira taranii gosa sana
keessaa immo warri roobsu fi caamsuu daldala godhatanii ittiin
nyaatanii nama miidhaa turan ni jiru. Karaa biraa immoo, gochaa
Waaqatti matta’aa fi beenyaa nyaachun dhorkaadha. Kanaaf, ummanni nu
dhiisaa jedhee kadhatee dadhabe. Nama miidhuu baayyisan.
Ummanni immoo, dhiisaa jedhee kadhatee dadhabnaan, achumaan waaqa itti
waaman, muuuuuuuuu jedhaniin. Yeroo gannaa rooba keessa, hawaasni
naannoo bahee mana itti quncise. Achumaan warri sun gara Jimmaatti
baqatanii lafas achii argatanii jiraachaa jiru. Achittis hin tolleef,
ijoollee isaanii irra rakkinaa ijaa, gurraa fi afaaniitu mudata.
Kun kan ta’eef umama ganama Maallimni ittiin dhalate waan dabsaniif,
waadaa Uumaf qaban dhiisanii matta’aa waan nyaatanif. Kun egaa ammuma
umirii keenya keessatti waan ta’eedha
Egaa gabaabatti kana fakkaata. Caalatti immoo baldhinaan gara
fuulduraa qorannoo baldhaan akka irratti godhamuu abdiin qaba..
Wabii barreeffama kanaa
1. Jaarsolee fi warra koo irraa kanan dhagahe,
2. Kitaaba “Seenaa hidda latiinsa Oromoo Sooddoo” jedhu kan Araarsoo
Badhaasotiin barreeffame,
3. Barruu “Mandiisuu” jedhu irratti Maallima ilaalchisee kan Obbo
Lubee Birruun barreeffame.


text: 1GODAA qaalai Amiitaaya na7aa Yoonaasakko hagaadan yaagiiddi yiis; 2"Dendda! Denddada he gita katamaa Nanawe ba; baada he katamaa asaa iitatettai ta sintti gakkido gishshau, etayyo markkatta" yaagiis. 3SHin Yoonaasi GODAA sinttaappe baqatidi, Tarsseesa giyo biitti baanau denddiis; i Yoophphe katamaa wodhdhidi, Tarsseesi biya markkabiyaa demmiis. GODAA sinttaappe baqatidi, etaara Tarsseesi baanau miishshaa qanxxidi, markkabiyan geliis. 4SHin markkabee biishin, GODAI abbaa bolli wolqqaama carkkuwaa denttiis; denttin abbaa beetai keehi darido gishshau, markkabee me77ana haniis. 5Yaatin, markkabiyaa laaggiyaageeti yayyidi, ubbaikka bantta xoossaakko xoossaakko waassidosona. Qassi markkabee kauyyana mala, a giddon de7iya caanaa denttidi, abban olidosona. SHin Yoonaasi markkabiyaayyo giddo kifiliyaa gelidi, yan zin77idi, xiskkuwaa kairiis. 6Markkabiyaa halaqai akko biidi, "Aissi xiskkadii? Dendda, denddada ne xoossaa woossa! Ooni erii, i ba lo77o aifiyan xeellidi, nuna ashshanaakkonne" yaagiis. 7Markkabiyaa laaggiyaageeti issoi issuwau hagaadan yaagidosona; "Haayite; ha iitabai nuna o gaasuwan gakkidaakko eranau saamaa yeggoos" yaagidosona. Yaagidi saamaa yeggin, saamai Yoonaasa bollan wodhdhiis. 8Wodhdhin eti Yoonaasa hagaadan yaagidi oichchidosona; "Ha iitabai o gaasuwan nu bolli gakkidaakko, ane nuussi yoota. Ne oosoi aibee? Auppe yaadii? Ne biittai awee? Neeni o zaree?" yaagidosona. 9Yaagin Yoonaasi zaaridi, hagaadan yaagiis; "Taani Ibraawe asa; abbaanne biittaa medhdhida GODAAYYO, saluwaa Xoossaayyo goinnais" yaagiis. 10Yaagin GODAA sinttappe i baqatiyoogaa i etau yootidobaappe asati erido gishshau yayyidosona. Yayyidi a, "Laa aiba palabaa oottadii?" yaagidosona. 11Qassi abbaa beetai kaseegaappe haa darido gishshau, asati Yoonaasa, "Nuuyyo abbai woppana mala, nena nuuni waatinoo?" yaagidi oichchidosona. 12Oichchin i etau, "Ha wolqqaama beetai intte bollan denddidoogee ta gaasuwaana gidiyoogaa taani erais. Hegaa gishshau, tana denttidi, abban olite. Yaatikko, abbai intteyyo woppu gaana" yaagiis. 13SHin markkabiyaa laaggiyaageeti markkabiyaa guyye abbaa dooni kessanau wolqqappe shaaridosona; gidikkonne, abbaa beetai keehippe darido gishshau, kessanau danddayibookkona. 14Hegaa gishshau, eti hagaadan yaagidi, GODAAKKO waassidosona; "Abeet GODAU, ha bitaniyaa shemppuwaa gishshau, neeni nuna xaissennaadaaninne ha geeshsha suuttaa acuwaakka neeni nuuppe achchennaadan, nuuni nena minttidi woossoos. Aissi giikko, GODAU, neeni ne koyiyoogaadan oottadasa" yaagidosona. 15Hegaappe guyyiyan, Yoonaasa denttidi, abban olidosona; olin abbaa beetai woppu giis. 16Yaatin, asati GODAASSI keehi yayyidosona; GODAASSI yarshshuwaa yarshshidosona; shiiquwaakka shiiqqidosona. 17Yoonaasa mittana mala, issi gita moliyaa GODAI giigissiis; giigissin he moliyaa uluwan Yoonaasi heezzu gallassaanne heezzu qammaa de7iis.


text:
Doowwii Haasaa Adddaa ROP Hololoota Araaraa Afarfamaa Jiranirratti Ummata Hubachiisuuf
Oromo Press | July 27, 2012
Ibisa:
Raadiyoon Oromo Press (ROP), doowwii haasaa addaa isiniif qabaattee dhiyattee jirti. Doowwiin haasaa kuni yeroo ammaatti araara Pirofeessar Efireem Isaaqiin geggeeffamuuf jira jedhamee daayaasporaa Kaaba Ameerikaa keessatti hololamaa jirurratti xiinxala gadifagoofi walabaa dhiyeessa. Araarri (mediation) fi Dantaaf-dubbatachuun (negotiation) Sochiiwwan Biyyoollessa Oromoofi motummaa abbaa-irree Itoophiyaa jidduutti ammatti maaliif barbaachise? Haala umni mormitootafi wayyaanee walhinginne keessatti, araarri barbaachisayyuu? Mallas dhibamee yalamaa (ykn du’ee) haala jiru keessattiifi sirni isaa sochii Musilimotaafi fincila gootowwan Qeerroo Oromiyaatiin raafamaa yeroo jiru keessatti araaraf yeroon kun maaliif filatame yeroo kanirra? Waayyanee wajjin araaramuun mooraa qabsoo bilisummaa nijabeessa moo nilaaffisa? Aadaan Oromoo warra-harkaa wajjin araaramurratti maal jedha? Hololli araaraa uummata afanfaajjessuu, ratessuufi qooqqoodurratti gaheelee maalfaa qaba? Muuxannoo Aafrikaa Kibbaarraa mootummaa abbaa irree umna bicuu wajjin dubbachuurraatti maal barachuu dandeenya? Dowwiin haasaa kun gaaffiiwwan kanneen irratti xiinxalaafi ilaalcha dhiyeessa.
— Read More on Oromo Press


text: 1Yaatin, nuuni woyganee? Xoossaa aadho keehatethay darana mela nagaran minnidi de7ino? 2Akkay, nuuni nagaras hayqqidabaa gidikko, yaatin, nuuni hizappe waanidi nagaran daane? 3Nu ubbay Kiristtoos Yesuusara issifanaw xammaqettida wode iya hayquwan iyara issifanaw xammaqettidayssa erekketiyye? 4Nu xammaqettida wode Kiristtoosara hayqqidanne moogettida. Kiristtoosi Xoossaa Aawa bonchcho wolqqan hayqoppe denddidayssa mela nukka ooratha de7on daana. 5Nu iya hayquwan iyara issino gidikko, hessadakka, iya dendduwan iyara issino gidana. 6Nu hizappe nagaras aylle gidonna melanne nu nagaranchcho asatethaa wolqqay dhayana mela nu cima asatethay Kiristtoosara kaqettidayssa eroos. 7Issi asi Kiristtoosan hayqqidabaa gidikko, I nagara wolqqafe la77a keyis. 8Nuuni Kiristtoosara hayqqiko, iyara de7on daanayssa ammanoos. 9Kiristtoosi hayqoppe denddida gisho zaari I hayqqonnayssanne hayqoy sinthafe iya haaronnayssa nu eroos. 10I hayqqida wode nagaras issi toho wurssethi gakkanaw hayqqis, shin ha77i de7on Xoossaas de7ees. 11Hessadakka, hintte nagaras hayqqidi, Godaa Kiristtoos Yesuusa baggara Xoossaas de7on de7eyssa qoppite. 12Hessa gisho, hinttee, hintte asatethaa amuwaas kiitettonna mela hayqqiya hintte asatethaa nagari haaroppo. 13Qassi hintte asatethaa nagara oothanaw geellatetha miishe oothidi immofite. Shin hintte hayqoppe denddidi, de7on de7iya asada hintte asatethaa Xoossaas immite. Qassi hintte kumetha asatethaa xillo ooso oothanaw Xoossaas aathi immite. 14Hintte Xoossaa aadho keehatethaa garssan de7eetappe attin higgefe garssan de7onna gisho nagari hinttena haaranaw bessenna. 15Yaatin, nu woyganee? Higgefe garssan gidonnashin Xoossaa aadho keehatethaa garssan de7iya gisho nagara oothaneeyye? Akkay! 16Hintte issi asas kiitettanaw hinttena aylle oothidi immiya wode he hintte kiitetteyssas aylle gideyssa ereeta. Hessadakka, hintte nagaras kiitettiko, hinttew hayqo ehiya nagaraas aylle gideeta. Woykko hintte Xoossas kiitettiko xillotethi ehiya Xoossaas aylle gideeta. 17Kase hintte nagaras aylle, shin ha77i hintte ekkida tuma timirttiyas kumetha wozanappe kiitettida gisho Xoossaas galati gido. 18Hintte nagara aylletethaa qashoppe bilettidi xillotetha aylle gidideta. 19Hinttee hintte qofan daaburanchcho gidiya gisho taani ooddeskka geliya ogen odays. Kase hinttee, hintte asatethaa tunanne iitabaa oothanaw aylle oothidi immidayssa mela ha77i hintte asatethaa geeshshi gidana mela xillotetha aylle oothidi immite. 20Hintte nagaras ayllettidi de7iya wode xillotethas haaretteketa. 21Hinttena ha77i yeellayaa beni hintte iita oosuwappe ay maade demmidetii? He oosota wurssethay hayqo. 22Shin hintte nagara aylletethaa qashoppe bilettidi, Xoossaas aylle gidideta. Hessi hinttena geeshshi oothidi merinaa de7uwakko kaalethees. 23Nagara gatey hayqo. Shin Xoossay, nu Godaa Kiristtoos Yesuusa baggara immiya imotay merinaa de7o.


text: 1Nuuni PHauloosi, Sillaasinne Ximootiyoosi, Tasalonqqe woosa keettan de7iya asaayyo ha dabddaabbiyaa xaafoos. He woosa keettai Xoossaa nu Aawaabaanne Godaa Yesuus Kiristtoosabaa. 2Xoossaa nu Aawaappenne Godaa Yesuus Kiristtoosappe, aaro kehatettainne sarotettai intteyyo gido. 3Nu ishatoo, intte ammanoi keehi dicciyo gishshaunne, intte issoi issuwaa siiqiyo siiqoi dariyo gishshau, nuuni intteyyo bessiyaadan, Xoossaa ubba wode galatanau bessees. 4Hegaa gishshau, inttena yedetainne waaye ubbai gakkinkka intte gencciyoogaanne ammaniyoogaa nuuni nu huuphen Xoossaa woosa keettaayyo yootiiddi, intteban ceeqettoos. 5Intte waayettiyo Xoossaa kawotettaayyo bessiyaageeta gididi qoodettana mala, Xoossai pirddiyo xillo pirddau hagee malaata. 6Xoossai tumu pirddaa pirddana. Godai Yesuusi ba wolqqaama kiitanchchatuura tamaa lacuwaa giddon saluwaappe yiyo wode, Xoossai inttena waissiyaageetu bolli waayiyaa ehaana. Qassi waayettiya inttenanne nuna shemppissana. 8Qassi Xoossai bana erennaageetanne nu Godaa Yesuus Kiristtoosa wonggeliyaa mishiraachchuwaayyo azazettennaageeta qaxxayana. 9He gallassi, i ba geeshshatu ubban bonchchettanaunne qassi bana ammaniya ubbatun sabettanau yiyo wode, eti Godaa sinttappenne a wolqqaa bonchchuwaappe shaahettidi, merinaa bashshan qaxxayettana. Nuuni intteyyo yootido kiitaa intte ammanido gishshau, intte a bonchchiyaageetu giddooninne sabbiyaageetu giddon de7ana. 11Nuuni intteyyo ubba wode Xoossaa woossiyoogee hegaassa. Nu Xoossai xeesido de7uwau inttena bessiyaageeta giidi qoodanaadan, nuuni a woossoos; intte lo77obaa amottiyoogaanne intte ammanuwaa oosuwaa i ba wolqqan polo. 12Hegan nu Xoossaa aaro kehatettaaninne qassi nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aaro kehatettan, Godaa Yesuusa sunttaa intte bonchchana; inttenakka i bonchchana.


text:
Amajjin tokko guyyaan WBO fii bara harawni bifa seena qabeessa ta'een QBO kan ABO'n gaggeefamu keessatti bakka guddaa kan qabuu fi bara baraan Oromiyaa fi Oromoota biyya ambaa keeysa faca'anii jiraataniin guyyaan kun ayyaaneefatamaa akka as gahe hundii keenya waan beeynudha.Ayyaan Guyyaa WBO Kana kan adda isa godhuu guyyaa waraanni bilisummaa Oromoo fii nuti qabsaawonni Oromoo bifa seenaa qabun mirgaa fi Oromummaa keenya gonfachiisuudhaaf bifa harawaan QBO itti fufuu fii falama abbaa biyyummaa Oromoof jabaannee qabsaa'uuf guyyaa waadaa keenyaa itti haaromsinu ta'udha.
Amajii tokko guyyaa ayyaana WBO Miseensoonni ABO, Miseensoonni Caayaa ABO fi Deeggartoonni Ilmaan Oromoo Kutaan Kaanaadaa( Canada) bifa qindaawaa yeroo biraatin adda taheen ayyana kana kabajjatan. Kutaan keenya qophii ayyaana WBO kanaas karaa qunamtti amayyaa (paltalk) tti dhiimma bahudhaan Ummata oromoo adunyaa mara keessa jiruu fi WBO illee bakka jirutti akka dhagahan taasifamee jira.
Guyyaa WBO ilaalchiisee D/T Kutaa J/Yeddii Abdushkur ayyaana WBO maaliif akka kabajanuu fii seenaa ayyana kanaa ilaalchiisee ibsa bal'aa eega kennan booda, konyaaleen keenya kan Kutaa Kaanadaa walduraa dubaan bifa oowwaa taheen baharraa dhihattii hamma segantaan keenyee xummuuramutti itti fufee. Ayyaana WBO akka midhaguu kan taasiisan walistoota Oromoo babeekamoon qooda guddaa irraa fudhachaa turan.
Hogana ol'aanaa irraa miseens SH. GS ABO J/Tamaam Yusuuf itti gaffatamaan dame Beeysiisaa fii Aadaa kan tahan haala ayyana WBO ilaalchiisee ibsa bal'aa fii gahaa tahe miseensota ABO fii Ummata Oromoof keenanni jiru. Miseensonni ABO fii Ummanii Oromoo Ibsa J/Tamaam keenee irraa hedduu gammaduu iraan kan ka'ee gammachuu isaani bifa adda taheen calaqiisaa turan.
Nutti miseensooni ABO fii deegartoni ABO kan kutaa Kaanaadaa keessa jiraanuu Amajjii,01,2009 Guyyaa Ayyaana WBO kabajanne Ayyaana kana irratti murtii armaan gadii kana dabarfanee jira.
1. Nutti miseensooni ABO fii deegartooni ABO QBO kan dhaabaa ABOn gageeffamuu ciinaa dhaabanee kan dur caalaa dirqama keenyee bahuuf qoophii tahuu keenya sagalee tokkoon mirkaneesina.
2. WBO waan barbaachiisaa taheen ciinaa dhaabatuuf kan durii caalaa qooda fudhannaa keenya olkaasnee hojjachuuf murteefenne.
3. Nutti miseensooni ABO naamusa fii kabajaa dhaabaa fii hogannoota keenyaaf qabnu hujiin agarsiisuuf murteeffanne.
4. Dirqama qaama olii irra nutti gad dabru hunda bakkaan gahuuf kan dur caalaa hojjannee argamuuf murteeffanne.
5. Dhimma diinaggee project million tokko argamsiisuuf dhaabni keenya lafa kaaye yeroo ja'ame keeysatti xumuruuf murteeffanne.
GGB!
IUOf!
Koree Kutaa Kaanaadaa


text: 1Yesuusi usuppun gallassappe guyyiyan, banaara PHeexiroosa, Yaaqoobanne, Yaaqooba ishaa Yohaannisa ekkidi, eta xalaalaa gita deriyaa huuphiyaa kessiis. 2Qassi eti xeellishin, eta sinttan laamettiis; a som77oi awa aifiyaadan poo7iis; a maayoikka poo7uwaadan booxxiis. 3Muuseenne Eelaasi Yesuusaara haasayishin, ha heezzu erissiyo ashkkarati be7idosona. 4PHeexiroosi Yesuusa, “Ta Godau, nuuni hagan de7iyoogee nuussi lo77o; neeni dosikko, nuuni hagan heezzu zamppata issuwaa neessi, issuwaa Muusessi, issuwaa Eelaasassi zamppayana” yaagiis. 5I haasayishin, poo7iya shaarai yinne eta gentti aggiis; genttin shaaraappe, “Hagee taani siiqiyo tana ufaissiya ta Na7aa; i giyoogaa siyite” giya qaalai yiis. 6Erissiyo ashkkarati he qaalaa siyido wode, daro yayyidi, gufanni wodhdhidosona. 7Yesuusi etakko yiidi, eta bochchiis; bochchidi, “Denddite; yayyoppite” yaagiis. 8Eti xoqqu giidi xeelliyo wode, Yesuusa xalaalaappe attin, hara asa oonanne be7ibookkona. 9Eti deriyaappe wodhdhishin, Yesuusi eta, “Taani Asa Na7ai, haiquwaappe denddana gakkanaassi, ha intte be7idoogaa ooyyoonne odoppite” yaagidi azaziis. 10Erissiyo ashkkarati Yesuusa, “Yaatin, higgiyaa tamaarissiyaageeti aissi, 'Eelaasi kasetidi yaanau bessees' giyoonaa?” yaagidi oichchidosona. 11Oichchin i zaaridi yaagiis; “Eelaasi kaseti yiidi, ubbabaa giigissana. 12SHin taani intteyyo odais; Eelaasi hagaappe kase yiichchiis. Yin asai a ba koyidobaa ubbaa oottidoogaappe attin eribeenna; hegaadankka, qassi tana, Asa Na7aa, asai waissana” yaagiis. 13Erissiyo ashkkarati he wode banttau Yesuusi Xammaqiya Yohaannisabaa odiyoogaa akeekidosona. 14Eti daro asaakko yiido wode, issi bitanee Yesuusakko yiidi, a sinttan gulbbatidi, 15“Ta Godau, ta na7aa kaarettai oiqqin, i daro wode taman, qassi daro wode haattan kunddiyo gishshau, i keehi sahettees; a pattarkkii. 16Ne erissiyo ashkkaratukkokka a ehaas; shin pattanau danddayibookkona” yaagiis. 17Yesuusi zaaridi eta, “Ammanenna ha wodiyaa geella asau! Taani inttenaara aude gakkanaassi de7anee? Qassi inttebaa aude gakkanaassi danddayanee? Na7aa taakko haa ekki yiite” yaagiis. 18Yesuusi xalahiyaa, “Appe kiya” giidi azazin, xalahee na7aappe kiyi aggiis; sohuwaarakka na7ai paxi bayiis. 19Hegaappe guyyiyan, erissiyo ashkkarati banttarkka Yesuusakko yiidi, “Nuuni xalahiyaa kessanau aissi danddayibookkonii?” yaagidosona. 20Yaagin Yesuusi eta yaagiis; “Hegee intte ammanoi guuxxido gishshataassa; taani intteyyo tumaa odais; intteyyo sanaafici giyo qii mittee aifee keena ammanoi de7iyaakko, intte ha deriyaa, 'Hagaappe yaa shiiqa' yaagiyaakko i shiiqana; intte ai oottanaukka danddayana. 21SHin hagaa malaa woosappenne xoomappe harabai kessanau danddayenna” yaagiis. 22Erissiyo ashkkarati Galiilan, issippe shiiqi uttidaashin, Yesuusi eta, “Tana, Asa Na7aa, asi asau aattidi immana. 23Asai tana worana; worin taani heezzantto gallassi haiquwaappe denddana” yaagiis. Erissiyo ashkkarati daro qarettidosona. 24Yesuusinne erissiyo ashkkarati Qifirinaahooma katamaa yiido wode, Beeta Maqidasiyaassi giiraa ekkiyaageeti PHeexiroosakko yiidi, “Inttena tamaarissiyaagee Beeta Maqidasiyaa giiraa giirennee?” yaagidosona. 25I zaaridi, “Giirees” yaagiis. PHeexiroosi soo gelido wode, Yesuusi kasetidi a, “Simoonaa, ne qofai aibee? Ha sa7aa kawoti qaraxaa woi giiraa ooppe ekkiyoonaa? Bantta biittaa asaappe ekkiyoonaayye woi hara biitta asaappe ekkiyoonaa?” yaagiis. 26Yaagin PHeexiroosi, “Hara biitta asaappe ekkoosona” yaagiis. Yesuusi PHeexiroosa, “Yaatikko, biittaa asai giiranau bessenna. 27SHin nuuni ha asata hanqqetissanau koyokko; neeni abbaa baada aani piriyaa yegga; yaatada koiro kiyiya moliyaa oiqqada, a doonaa pooqqiyo wode, giirau gidiya miishshaa neeni demmana. Hegaa ekkada, ta giiraanne ne giiraa etau qanxxa” yaagiis.


text: 1GODAA qaalai, hagaadan yaagiiddi, taakko yiis; 2"Neeni machcho ekkoppa; maccaa attumaakka ha sohuwan yeloppa. 3Ha sohuwan yelettida macca naatinne attuma naati, eta yelida aayetinne aawati hananabaa taani GODAI neeyyo hagaa odais. 4Eti hanttaara harggiyan haiqqana; etayyo yeekettenna, woikko eti moogettokkona; eta ahai biittaa bollan pito mala gidana. Eti bisuwaaninne koshan wurana; eta ashoi saluwaa kafotuyyoonne sa7aa do7atuyyo quma gidana" yaagiis. 5GODAI taayyo hagaadan yaagiis; "Yeeho keettaa geloppa; yeekkanau woikko qarettanau booppa. Aissi giikko, taani GODAI ha asaa bollappe ta sarotettaa, aggenna ta siiquwaanne ta maarotaa diggaichchaas. 6Gitatikka guuttatikka ha biittan haiqqana; eti moogettokkona. Ai asinne etau yeekkenna; ai asinne etau qaacenna woikko huuphe meedissidi kayyottenna. 7Yeekkiya asau haatta ushuwaa efiidi, qumaa aara issippe miidinne uyidi, kayyuwaa balettiyaabi issoinne de7enna. Harai atto aayyiyaa woikko aawai haiqqido uraakka balettiyaabi baawa. 8"Gibirai de7iyo keettaakka geloppa; maanaunne uyanau etaara issippe uttoppa. 9Taani Ubbaappe Wolqqaama GODAI, Israa7eela Xoossai hagaa odais. Be7a, taani ufaissaanne ililssaa cenggurssaa, machcho bullachchiyaagaanne bullashettiyaari cenggurssaa ha sohuwaappe diggana. Hegaa asai ba laittan ba aifiyan be7ana. 10"Neeni ha qaalaa ubbaa ha asaayyo odiyo wode, eti nena, 'GODAI aissi hagaa mala gita iitabaa nu bolli awaajjidee? Nuuni ai mooridoo? GODAAYYO, nu Xoossaayyo, nuuni oottido nagari aibee?' yaagana. 11He wode neeni etayyo yaaga; '"Taani GODAI hagaa oottidoogee kase intte aawati tana aggido gishshaassa, eti hara xoossata kaallido gishshaassa, etau oottidonne goinnido gishshaassa, tana aggidonne ta higgiyaa naagennan ixxido gishshaassanne 12intte kase intte aawatuppekka aadhdhi iitido gishshaassa. Be7ite, intte huuphiyan huuphiyan intte iita wozanaa muumetettaa kaallideta; taayyo azazettennan ixxideta. 13Hegaa gishshau, taani inttena ha biittaappe denttada, intte woikko intte aawati erenna biitti olana. Yan intte hara xoossatussi gallassinne qammi goinnana. Taani mulekka intteyyo qarettikke" yaagees' yaaga" yaagiis. 14GODAI hagaadan yaagees; "'Israa7eela asaa Gibxxe biittaappe kessida GODAI ero' yaagidi caaqqiyoogaa asai aggidi, 'Israa7eela asaa huuphessa bagga biittaappenne eta i laalido biittatu ubbaappe zaaridi ehiida GODAI ero' yaagidi caaqqana gallassai yaana. Aissi giikko, taani eta kase eta aawatussi immido buzo biittaa zaarada ehaana" yaagees. 16GODAI hagaadan yaagees; "Be7ite, taani moliyaa oiqqiya daro asatussi kiittais; eti eta oiqqana. Hegaappe guyyiyan, taani daro shankkanchchatussi kiittana; shankkanchchati dere ubbaappe, kera ubbaappenne shuchchaa kooppotuppe eta shankkatidi kessana. 17Aissi giikko, taani eta ogiyaa ubbaa be7ais. Eti taappe qosettibookkona; eta nagaraikka ta aifiyaappe geemmibeenna. 18Taani eta iitatettaanne eta nagaraa gishshaa etau naa77u kushiyaa zaarana. Aissi giikko, eti bantta ixettida eeqatun, he aha milatiyaageetun ta biittaa tunissidosonanne bantta sheneyiya misiletun ta laataa kunttidosona" yaagees. 19Abeet GODAU, ta wolqqau, ta wolqqaama miixau, metuwaa gallassan taani baqata attiyo sohuwau, kawotettati sa7aa gaxaappe neekko yaana. Yiidi hagaadan yaagana; "Nu aawati pattennanne maaddenna worddo xoossatu xalaalaa laattidosona. 20Woni asi bau xoossata medhdhanau danddayiiyye? Danddayenna! I medhdhiyaakkokka eti tumu xoossata gidokkona!" yaagana. 21GODAI hagaadan yaagees; "Hegaa gishshau, taani eta erissana. Issiton ta wolqqaanne ta minotettaa eta erissana; yaatobare eti ta sunttai GODAA gidiyoogaa erana" yaagees.


text:
Afaan Oromoo
Dhala namaa bineensotaa fi uumama lubbu qabeeyyii kanneen biroo irraa waan adda baasan keessaa inni tokkoo fi guddaan afaan ykn jecha ittiin dubbatee waliif galu qabaachuu isaati. Kanas Waaqatu eebbisee ittiin uume. Bineensonnis jecha akka ilmaan namaatti ittiin dubbatan yoo hin qabaannellee, sagalee ittiin waliif galanii fi walhubatan niqaban.
Afaan Oromoos, qooqa Waaqayyo ummata Oromoof kennee ittiin uume, damee afaanota warra Kuush keessaa isa guddaa fi bal’aa ta’uu seenaan barreeffamaa turan ni addeessan. Haa ta’u malee afaan ummata guddaan dubbatamu kun afaan hojii fi barreeffamaa akka hin taaneef sirnoota bulchiisa biyyattiin ugguramee bara dheeraaf afaan dubbii qofa ta’ee akka turuuf gaadi qabamee ture. Sababa kanaaf Afaan Oromoo aadaa fi amantii Oromoo waliin walitti hidhatee akka hinguddanne, hin mul’annee fi akka tuffatmu godhamuun roorroon daangaa hinqabne irra gahe.
Galanni guddaan Waaqaa fi sabboontota Oromoo kanneen afaan kun afaan hojii akka ta’uuf itti wareegamaniif haa ta’u malee har’a gaadii keessa turerraa furamee, qubee barreeffamaa isaaf ta’u argatee afaan hojii fi barreeffamaa ta’ee jira. Bara 1991 irraa eegalee barruuleen, kitaabotaa fi gaazexoota hedduutu afaan kanaan bahaa turan. Ummanni afaan isaan barreessuu fi dubbisuu hawwaa tures dheebuu kana bahuuf dirmannaa cimaa godhe. Akka yeroo sana jalqabetti hojiin isaa osoo itti fufeera ta’ee silaa yeroo ammaatti kitaabotaa fi barruuleewwan dhibbootaan lakkaawanitu bahuun irra ture. Garuu dhibbaan lakkaawuun hafee tokkoo isaa ijaan arguuf iyyuu ”simbirroo masqalaa” nutti ta’aa jira. Sababni isaa maali? Alagaa moo ofi komanna yoo jedhame deebiin isaa lamaanuu ni ta’a. Dhiibbaan karaa sirnaa fi bulchiinsa alagaa akkuma jirutti ta’ee, nutis waan keenya guddifachuuf qooda nurraa eegamu bahuu dhabuun wal komachuun keenya waan hin oolle,
Komii kanaaf sababoota hedduu waliif tarreessuun ni danda’ama. Garuu kun furmaata miti. Waanti godhamuu qabu isa dabre qaabannee isa dhufuuf waa qiyyaafachuu waan qabnuuf fuula dura guddinaa fi dagaagina afaan kanaaf har’a maal gumaachuu dandeenya? Tokko tokkoo keenya irraa maaltu eegama? kan jedhu ofi gaafachuu fi deebii isaas ofumaa barbaaduu qabna.
Akka akeeka GWAtti afaan kanaaf waanti gumaachuu yaallu, afaan kun hog-barruu fi barreeffamaan akka guddatuuf marii fi qorannoof yaada dhiheessuu, akkasumas waltajjii marii qopheessuudha. Gama biraan jechoota Oromoon bar dur itti fayyadamaa ture, kan dagataman ykn yeroo ammaa hiika isaa hin beekne kan maqaa lafaa, gosaa fi namaa ta’anii fi hiika isaa hin beekne galmeessuu fi hiikota isaanii barbaaduu, kana malees Galma warra Qaalluu, Qe’e warra Abbaa Gadaa fi warra ayyaantuu adda addaa biratti jechoota dubbataman, wallee wallifaman, faaruu faarfamanii fi sirboota yeroo gara garaatti sirbaman sirriitti qalbeeffachuun jechoota achi keessa jiran osoo safuu fi laguu isaanii hin cabsiin hiikaa fi dhaamsa ykn barumsa isaa hubachuun barruu adda addaaf akka tahu gochuudha. Akkasumas Abbootiin keenya akka har’aa barumsaa fi quunnamtii jabaneen osoo hin qaroomiin Mammaaksa, Sheekkoo, Oduu durii, Hiphoo fi wkf keessaan dhaamsa ykn barumsa isaan nuuf dabarsan qorachuu fi hojii ammayyaaf gumaacha akka kennuuf hayyoonni afaanii akka irratti hojjetan kakaasuu fi jajjabeessuu, dhaloonni har’aa ammoo dhaloota eger-boriif waan dhaalchifnu itti yaaduu akka qabnu hamilee fi yaada waliif kennuudha.
Waan kana fuula dura hayyoota Afaan Oromoo waliin qindeeffachuun sagantaa marii fi barnootaa akkaataa namoonni qooda irraa fudhatanii fi barumsa walirraa argatan qindeessuuf tattaafanna. Kanaafis Waaqayyo nu haa gargaaru !
Afaan Oromo


text:
WASHINGTON,DC— Atileetotii Itoophiyaa Kedir Fiqaaduu,Saida Kedir, Koronii Jaliilaa, Amaanee Goobanaa Himaanaa Margaa,fi Hiwot Ayyaaloo dorgommi Sadaasaa11,2012 Beeruti, Istaanbuli fi Ispeenitti dorgoman moohatanii maqaa ufiiti fi biyya isaanii addunyaatti beessifatan.
Akka jecha leenjisaa atileetota Itoophiyaa Obboo Gammadoo Daddafootti maratoonii Beeruti Kadir Fiqaaduutti,2:12:57 moohate,gama dubraatii ammoo Sahaadaa Kadir 2:35:08,moohate.Ta Istaanbul ammoo Koronii Jaliilaatti 2:28:05tti galee tokkeessoo ,Amaanee Goobanaa 2:28:38galee lammeessoo tahe.Gama dorgommii fiigicha qaxxaamuraatiin ammoo Himaanaa Margaatti tokkeessoo bahee Hiywot Ayyaalootti gama dubraatiitokkeessoo tahee moohate.
Dorgommiin Beeruti tun dorgommii jajjabduu bokkaa fi bubbee keessaa fiigan ta dadhabbii guddoo qabdu.
Gama kubbaa miilaalleen gareen Itoophiyaa diqqaattullee mataa oli qabachaa kahuutti jirti.Akka jecha obboo Mokonnin Kuruu,damee teknikaa Federeshiinii Kubbaa Miilaatii nutti himetti Fedireeshiinii Kubbaa Miilaa Addunyaa,FIFA fi Konfedereshiiniin Kubbaa Miilaa Afrikaa(CAF) sadarkaa Itoophiyaan kubbaa miilaatii qabdu ya oli siissaniif.Kun akka obboo Mokonninitti waan guddoo.
FIFA fi CAF gabaasa kana ji’uma ji’aan baasan akka jecha obboo Mokonninitti jabeenna gareen kubbaa miilaa Itoophiyaa agarsiifachuutti jirtutti akkana oli kaasaa dhufe.
“Madaaliin tapha qofa irrattiin miti kan geggeeffamu…wantii guddaan gareen keennaa maal agarsiisee maal mullisee ..jedhanii akka ulaagaaleetti mullisu.”


text:
BREAKING NEWS(Oromedia, 24 Hagayya 2013) Manni hidhaa Qaallittii fi Hospitaalli Minilik reeffa ilmaan Oromoo waggaa waggaan oomishuu isaanii itti fufanii jiru.
Oduun Finfinnee keessaa nu dhaqqabe akka hubachiisutti, mootummaan Wayyaanee hidhamaa harka isaa jiru ajjeessee hospitaala Minilikitti darbuun reeffa illee akka hin arganneef maatii mankaraarsaa jiran.
Akka oduun arganne ibsutti guyyaa har’aa Hospitaalli Miniliki reeffa gooticha Oromoo, Enginara Tasfahuun Camadaa, maatiitti dabarsee kennuu diduun imimmaan ilmaan Oromoo akka dachaa dachaan dhangala’u taasisee jira.
Yeroo ammaa kanatti illee Oromoon hedduun reeffa Tasfahuun fudhachuuf Hospitaal miniliik fuulduratti walgahan illee haga ammaatti reeffi hin kennamiifiin akka jiru beekamee jira.
Akka oduu nu dhaqqabe kanaatti Tasfahuun kan ajjeefame Jimaata darbe galgala yookaan halkan, 23/08/2013, yoo ta’u, ganama isaa reeffi isaa gara Hospitaala Minilikitti darbame.
MaatiinTasfahuun garuu Roobii darbe, 21/08/2013 dhaqanii ijaan arganii jiran. Yeroo sanatti wal’aansa dhabee rakkachaa akka jiru ibsatee akka ture kan ibsan firoottan isaa, haalli yeroo sanaa garuu kan du’aaf isa ga’u akka hin turre shakkii tokko malee dubbatu.
Kana duras wal’aansa dhabee akka iyyachaa ture kan yaadachiisan kanneen Tasfahuun fa’aa waliin mana hidhaa keessa turan akka ibsanitti, Tasfahuun wagga lamaaf nama irraa adda bahee qobaatti hidhamuun hiraarfamaa akka ture dabalanii addeessanii jiru. Yeroo sanattis mana murtiitti otuu hin hafiin iyyatee deebii kan kennuuf dhabamuu isaa illee hiroyyooti isaa ragaa bahu.
Haata’uutii, Sambata kaleessaa obboleettiin isaa yeroo isa gaafachuuf Qaallittii deemtetti, guyyaa guutuu otuu itti hin himiin erga achi ishii oolchanii booda ‘hospitaala deemee jira, achi dhaqii gaafadhu,’ akka ittiin jedhan namooti ijaan argan nuuf ibsanii jiru.
Yeroo odeeffannoo kana walitti qindeessaa jirru keessatti ergaan karaa marsaa walqunnamtii nu dhaaqqabe akka ibsutti, Oromoon yeroo lubbuun jirus yeroo du’us gidiraa walfakkaataan akka irra gahu kan ibsuu dha.
“Nama jiraatti dhabne, du’aa isaa ill argachuuf hin milkoofne,” kan jedhe, namni maqaa isaa ibsachuu hin feene tokko, “reeffa nama keenyaa argachuufis qabalee irraa hayyama argachuun dirqama nutti ta’ee jira,” jechuun gidiraan ilmaan Oromoo irra gahaa jiru saaxilee jira.
Tasfahuun Camadaa fi Masfin Abbabaa bara 2007 biyya Keenyaa keessaa qabamanii gara Itoophiyaatti erga geeffamanii booda hidhaa fi hiraarsaa olaanaa keessa turuun isaanii kan yaadatamuu dha.
Hiraarsaa bara dheeraa booda bara 2008 himannaan sobaa itti banameen murtiin hidhaa umurii guutuu itti darbee akka jiru illee kan beekamuu dha.
Tasfahuun erga murtiin umurii guutii irratti darbee boodas akka maatii isaa waliin wal hin argine, akka wal’aansa fayyaa hin arganne, akka qobaatti hidhamu godhamee akka ture kanneen itti dhiyeenyaan dhimma isaa hordofan nuuf ibsanii jiru.
Mootummaan Wayyaanee kanaan duras bara 2005 fi bara 2006 keessa barattoota Oromoo kan akka Alamaayyoo Garbaa, Gaaddisaa Hirphasaa fi sabboontota Oromoo hedduu mana hidhaa keessatti ajjeessuun yakka olaanaa Oromoota irratti raawwachuun kan beekamuudha.


text: 1Kawoi Sedeqiyaasi Malkkiyaa na7aa Paashihuuranne Ma7iseeya na7aa qeesiyaa Xafaaniyaa ha oishaa oichchana mala, Ermmaasakko kiittiis. Eti, "Baabiloone Kawoi Naabukadanaxoori ba olanchchatuura ha katamaa yuuyi aadhdhidi dooddido gishshau, ane nuussi GODAA oichcha. Ooni erii, GODAI beniigaadan, maalaalissiya oosuwaa nu gishshau oottidi, a guyye zaaranaakkonne" yaagidosona. GODAAPPE Ermmaasassi yiida qaalai hagaa. 3Ermmaasi etayyo zaaridi, hagaadan yaagiis; "Biidi Sedeqiyaasassi yaagite; 4'GODAI Israa7eela Xoossai hagaadan yaagees; "Neeni Baabiloone kawuwaaranne gimbbiyaappe kareera ne katamaa dooddiya a olanchchatuura olettiyo, ne kushiyan de7iya ola miishshaa taani guyye zaarana. Qassi eta ubbaakka ha katamau giddo gelissana. 5Taani ta huuphen yeddido kushiyan, wolqqaama qesiyan, yiilluwan, hanqquwaaninne gita teegan nena olana. 6Taani ha kataman de7iyaageeta, asaakka mehiyaakka shocana. Eti iita boshan wurana. 7Hegaappe guyyiyan, Yihudaa Kawuwaa Sedeqiyaasa, a oosanchchatanne boshaappe, bisuwaappenne koshaappe palahida, ha katamaa asaa ubbaa, Baabiloone Kawuwaa Naabukadanaxoorayyoonne eta woranau koyiya morkketuyyo taani GODAI aattada immana. I eta qara bisuwan siifana. I etau qarettenna, woikko saalidi aggenna, woikko maarenna" yaagees' yaagite" yaagiis. 8GODAI Ermmaasa, "Gujjadakka asaayyo hagaadan yaagada yoota; 'GODAI hagaadan yaagees; "Be7ite, taani intte sinttan de7uwaa ogiyaanne haiquwaa ogiyaa wottaas. 9Ha katamaa giddon takkiya asi ooninne bisuwan, koshan woikko boshan haiqqana. SHin katamaappe kiyidi biidi, katamaa dooddidi oiqqida Baabiloonetussi ba kushiyaa immiya asi ooninne paxa attana; he urai ba shemppo xalaalaa ashshana. 10Aissi giikko, taani ha katamaassi kehanau gidennan iitanau ta qofaa qachchaas. Taani Baabiloone kawuwaassi a aattada immana; ikka ha katamaa taman xuuggana. Taani GODAI hagaa odaas" yaagees' yaaga. 11"Qassikka Yihudaa kawuwaa keettaa asaayyo hagaadan yaaga; 'GODAA qaalaa siyite! 12Inttenoo, Daawita zaretoo, GODAI inttena hagaadan yaagees; "Wonttin wonttin suure pirddite; bonqqettidaageeta huqqunniyaageetu kushiyaappe ashshite. Hinna xayikko, intte iita oosuwaa gaasuwan ta hanqqoi tamadan eexxi kiyana; ooninne a toissenna" yaagees' yaaga" yaagiis. 13GODAI hagaadan yaagees; "Nenoo, Yerusalaamee, neeni dembban de7iya zaalladan, dilbbaappe pude xoqqu gaada beettaasa; shin taani nenaara olettana. Neeni, 'Ooninne ta bolli xalenna woikko ta de7iyoosaa gelenna' yaagaasa; 14shin taani GODAI nena ne oosuwaadan qaxxayana. Taani ne kawo keettan tamaa oittana; oittin ne yuushuwan de7iyaabaa ubbaa mi xaissana" yaagees.


text: 1Ta ishatoo, taani siiqiyoogeetoo, laamotiyoogeetoo, tana ufaissiyaageetoo, tana gitayiyaageetoo, ta dabbotoo, simmi Godan intte minni eqqanau bessees. 2Ewodeenne Sinxxiikee, intte naa77aikka issi qofan michchidan, Godan de7anaadan, taani inttena zorais. 3Qassi tanaara oottiya ammanettidaagoo, neeni ha maccaasata maaddanaadan, taani nena woossais; aissi giikko, eti tanaaranne eta sunttai Xoossaa de7o maxaafan xaafettido Qaleminxxoosaara qassi tanaara issippe oottiya haratu ubbaara wonggeliyaa ubbasaa gattanau daafuridosona. 4Godaara intte de7iyo de7uwan ubba wode ufaittite; taani hagaa gujjadakka gais; ufaittite. 5Asai ubbai intte ashkketettaa ero; Godai matan yaana. 6Xoossaa intte woossiyo woosa ubban a keehi galatiiddi, inttena koshshiyaabaa ubbau woossiteppe attin, issibaukka hirggoppite. 7Qassi asa eratettaa ubbaappe aadhdhiya Xoossaa sarotettai intte wozanaanne intte qofaa Godaa Yesuus Kiristtoosa baggaara naagana. 8Wurssettan, ta ishatoo, intte wozanan lo77obaanne galatissiyaabaa qoppite; tuma gidiyaabaa ubbaa, bonchchissiyaabaa ubbaa, mooro gidennabaa ubbaa, geeshshabaa ubbaa, siiqobaa ubbaa, lo77o haasaya gidiyaabaa ubbaa qoppite. 9Intte taappe tamaaridoogaa, ekkidoogaa, siyidoogaanne be7idoogaa ubbaa oottite; qassi nuuyyo sarotettaa immiya Xoossai inttenaara issippe gidana. 10SHin daro wodiyaappe guyyiyan, ha77i intte tabaa naa77anttuwaa qoppanau doommido gishshau, taani Godan keehi ufaittais; taayyo qoppanau intteyyo injjetennan ixxidoogaappe attin, tau qofaa qoppeeta. 11Taani hagaa tana metido gishshau giikke; aissi giikko, tau de7iyaabai taayyo gidana giyoogaa taani tamaaraas. 12Taani metootidi de7iyoobi aibakko erais; qassi duretidi de7iyoobikka aibakko erais; awan gidinkka aude gidinkka, taani kaluwaanne namisaa qassi pacaanne palahaa tamaaraas. 13Kiristtoosi tau immido wolqqan, ubbabaa oottanau taani danddayais. 14Gidikkokka, intte ta metuwaa tanaara metootidi daro loittideta; 15Piliphphisiyuusa asau, wonggeliyaa mishiraachchoi koiro intte giddon odettiis; shin taani maqidooniyaappe kiyido wode, tana intte woosa keettappe attin, harai maaddibeennaagaa intte intte huuphen ereeta; qassi immiyoobankka ekkiyoobankka intteppe attin, harai tana maaddibeenna. 16Aissi giikko, tana metoi oiqqido wode, harai atto taani Tasalonqqen de7ishinkka tana zaari zaaridi maaddideta. 17Taani inttebaa bolli harabai gujettanaagaa koyiyoogaappe attin, woito xalaalaa ekkanau koyikke. 18SHin taani intte immidoogaa ubbaa ekkaas; qassi tau palahidi gidiyaagee de7ees. Intte kiittido ubbabaa Eppafiroditoosappe ekkaas; koshshiya ubbai tau de7ees. Intte tau kiittido imoi Xoossaayyo sawuwaa tonggu giyaanne i dosiyo, a ufaissiya yarshsho mala. 19Qassi ta Xoossai ba bonchcho duretettaa daruwan Kiristtoos Yesuusa baggaara inttena koshshiyaabaa ubbaa intteyyo immana. 20Nu Xoossaayyoonne nu Aawaayyo merinaappe merinaa gakkanaassi bonchchoi gido. Amin77i. 21Kiristtoos Yesuusabaa gidiya geeshsha ubbata saro giite. Tanaara hagan de7iya ishantti inttena saro goosona. 22Hagan de7iya geeshsha ubbati, ubbaappekka aattidi Kawuwaa Qeesaara keettan de7iyaageeti inttena saro goosona. 23Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aaro kehatettai inttenaara gido.