text:
Caamsaa 6/2014 (TOI) – Lammiileen guyyaadha gara guyyaatti dabalaa kan dhufe burjaajessitoota miidiyaa hawaasaarraa of akka eeggatan Humni Waloo Tajaajila nageenya odeeffannoo biyyoolessaa fi Tajaajilli nageenya Faayinaansii akeekkachiisaniiru.
Lammiilee qaamolee eenyummaan isaanii hin beekamne hariiroo miidiyaa hawaasaarratti uumaan irraa of eeggannoo taasisuu akka qabaniis korichi yaadachiiseera.
Korichi ibsa Tajaajila Oduu Ityoophaayiitiif ergeen, Itoophiyaatti yeroo dhiyoo as miidiyaalee hawaasa fayyadamuun yakkoota waliin dha’uu raawwachuun danda’amuurra darbe lammiileen hedduun miidhaaf saaxilamaa jiru.
Yakkicha kan raawwataan namoota dhuunfaa biyyaa alaa jiraatan, viizaa tuuristiin gara biyyaa seenuun lamummaa biyyoota garagaaraa qabaniin ta’uu ibsichaan eerameera.
Lammiileen Itoophiyaa heddumminaan kan itti fayyadamaan miidiyalee hawaasa kanneen akka Feesbuukii, Imeelii, Waatisaappii, Teeleegraamii, Insaagiraamii, Imoo fi Vaayibarii hidhuu fi fira fakkaatanii dhiyaachuu yakkoota akka raawwatan hordoffii taasifamee beekamuun danda’ameera.
Qaamoleen yakka kana raawwataniis sanadoota sobaa dhaabbilee biyya keessaa fi alaatti argaman, sanadoota dhaabbilee faayinaansii fi Gumurukaa, mallattoo hoggantoota, waraqaa eenyummaa fayyadamuun yakka waliin dha’uu raawwataa jiraachuu ibsichaan eerameera.
Kanaanis lammiileen burjaajessitoota miidiyaa hawaasaarraa akka of eeggatan Humni Waloo akeekkachiiseera.


c: text/html

text:
Bineensi dhaluu hin dandeenye kami jedhanii osoo isin gaafatanii, hedduun keessan gaangee jettanii deebisaa kennitan taha. Gaangeen Fardaafi harree irraa dhalatti. Bineensonni biroo kan haala kanaan dhalatan heddu jiraachuu isaanii beeytuu? Bineensonni kunniin Hedduun isaanii garuu biyya keenyatti hin beekaman. Bineensi haala Kanaan dhalate kan Zoonkii jedhamutu jira. Zoonkiin sanyii harree manaa fi harree diidaa irraa kan uumamu yoo ta’u, maqaa isaatis jecha Afaan ingiliffaa kan Zeebraa fi Donkey jedhurraa qubee walitti fuudhuudhaan moggaasan. Barruu tana keessattis uumama haala Kanaan uumame kan biraa tokko laalla. Uumamni kun Liger jedhama. Liger uumama leenca kormaatii fi qeerransa dhaltuu irraa argamuudha. Akkuma Zoonkii san maqaa isaatis jechoota Lion fi Tiger jedhu walitti fiduudhaan, Liger jedhanii itti moggaasan.
Liger Sanyiiwwan Adurree bosona keessa jiraatan jidduu isa guddaa dha. Leencaa fi Qeerransi qubsuma garagaraa keessa waan jiraataniif, bosona keessatti uumama Liger kana argachuun hin danda’amu. Bineensa kana Paarkii qofa keessatti arganna. Gogaa isaa irraa rifeensa keelloo gara gurraachatti dhihaatu kan qabu yoo ta’u, dabalataan bifa haadhaa sarara barru gogaa irraa qaba. Warri dhiiraa ammoo akkuma leencaa morma isaanii irraa rifeensa guddaa areeda fakkaatu qabu. Haa ta’u malee kormaan hundi rifeensa kana hin qaban. Gariin isaanii akkuma dhaltuu rifeensa ofirraa hin qaban.
Qubsuma
Bara durii ardii eeshiyaa keessa Leencaa fi Qeerransi hedduminaan jiraataa turan. Kanaafuu Leenci Kormaan qubsuma qeerransaa keessa seenuudhaan walqunnamtii wal hormaataa raawwatuun salphaa ture. Amma garuu haalli kun jijjiiramee jira. Eeshiyaa keessatti lakkoofsi leencaa akkaan gad bu’uu irraa kan ka’e, paarkii keessatti qofa daangeffamee jira. Gama biraatiin Qeerransi ammoo bosona tuucha’aa keessa qofa jiraataa jira. Leenci ammoo bosona Eeshiyaa gad dhiisee godaanuudhaan gara Afriikaa dhufee jira. Kanaafuu carraan Liger bosona keessa jiraachuudhaa akkaan xiqqaadha. Waan kana ta’eef ammaan tana Liger kan argamu qubsuma namni qopheesseef qofa keessa ta’ee jira.
Haala jireenyaa
Leencaa fi Qeerransi bineensota dachii kana irra jiran keessaa bineensota rahmata hin qabne jedhamuudhaan beekaman. Liger garuu isaan lamaan irraa argamus amala isaanii kana hin dhaalle. Namoota isatti dhihaatanitti saffisaan itti dhihaatuu ykn maxaquu danda’a. Leencaa fi Qeerransi garuu ilma namaa wajjiin wal baruudhaaf yeroo dheeraa turu. Liger amala garagaraa haadhaa fi Abbaa isaa irraa dhaalee jira. Fakkeenyaaf Qeerransi bishaan ni jaalata. Akkasumas bishaan keessa daakuu ni danda’a. Faallaa kanaatiin ammoo leenci bishaan akkaan sodaata akkasumas ni jibba. Liger garuu waan heddu Abbaa irraa dhaalus bakka bishaanii kanatti haadhaan wal fakkaata. Dabalataan Liger akka Leencaa barooduu akkasumas akka qeerransaatti harquu kan danda’u yoo ta’u, baay’inaan garuu ni barooda.
Wal Hormaata
Liger wal horuu hin danda’u. Akka Harree fi Fardaa; Leencaa fi Qeerransi nagayaan waliin jiraachuu hin danda’an. Kanaafuu ilmi namaa bineesota kanniin eega paarkii keessatti walitti qabee itti cufeen booda, akka walqunnamtii wal hormaataa raawwatan taasisa. Uumamni kunniin lamaan wal qunnamtii wal hormaataa raawwatuudhaaf haga waggaa tokkoo waliin turuu qaban. Yeroo dheeraa kana keessatti wal lolaa, walitti bu’aa xumura irratti walitti dhihaatu. Eega wal qunnamtii raawwataniin booda, qeerransi rimaya san guyyoota 100f eega garatti qabattee ilmoolee lamaa haga afurii dhalti. Akkuma uumama adurree kaawwanii, Ligeris gaafa dhalatu ijaan hin argu. Haga ji’a jahaatis soorataa fi wantoota garagraatiif haadha isaa irratti irkata. Ligeroonni hedduun isaanii rakkoo waliin dhalatan ykn ammoo hanqina qaamaa waliin dhalatan, kanaafuu hedduun isaanii akkuma dhalataniin du’an.
Soorata
Sooratni uumama kanaa foon qofa. Hedduminaanis bineensota Qeerransi sooratu irratti xiyyeeffata. Dabalataan Arba Eeshiyaa xixiqqaallee adamsuudhaan ni soorata. Ligeroonni paarkii keessatti walitti qabaman guyyatti foon kiiloo 10 kan sooratan yoo ta’u, warri bosona keessa jiran lakkoofsaan muraasa ta’anis yeroo takkaan foon kiiloo 45 sooratuu ni danda’u.
Diina
Bineensi kun hedduminaan Paarkii keessatti waan argamuuf diina hedduu hin qabu. Kanneen bosona keessa jiraatanittis bineensi uggee itti dhihaatu hin jiru. Guddina qaamaa fi jabina waan qabaniif; akkuma leencaa fi qeerransaa bosona keessatti sodaa takka malee jiraatan. Haa ta’u malee Laaygaroonni muraasni bosona keessatti dhalatan kunniin sababa ilma namaatiin heddus bosona keessa turuu hin danda’an. Inni duraa naannoo eeshiyaatti namni bineensa kana ajjeesu akkuma warra leencaa fi qeerransa ajjeesuti sadarkaan guddaan waan isaaf kennamuuf, namuu isa ajjeesuuf carraaqa. Dabalataan ammoo bineensi kun hedduminaan waan hin argamneef, namoonni bineensa kana adamsanii paarkii keessatti galchuudhaan maallaqa kafalchiisaa nama daaw’achiisuu waan barbaadaniif, bosona keessa jiraachuun Ligeriif heddu rakkisaa dha.
Uumama kanarraa wanti addaa tokko ni jira. Dhiirri Liger irra deebi’e walqunnamtii wal hormaataa raawwatuudhaan ilmo bakka buusuu hin danda’u, Dhaltuun Liger garuu, Leenca wajji ykn ammoo Qeerransa waliin walqunnamtii raawwatuudhaan sanyii ofii bakka buusuu dandeetti. Gaangeen deebitee ilmoo dhaluu hin dandeettu. Dhaltuun Liger garuu carraa kana badhaafamtee jirti. Garuu liger kormaan sanyii isaa bakka buufatuu hin danda’u.
Qabxiilee ijoo Uumama kanaa
- Liger Sanyiilee Adurree dachii kanarra jiran keessa isa guddaa dha. Leencaa fi Qeerransa dachaa lamaan caaluu ni danda’a.
- Qaamni isaatis saffisaan guddata. Guyyaa tokkotti ulfaatina kiiloo walakkaa dabaluu danda’a. Akkuma saffisaan guddatutti umriin isaatis kan leencaa fi Qeerransaatin yoo walbira qabamu gabaabaadha.
- Liger hedduminaan Amala Leencaa kan dhaale yoo ta’u, bocni qaama isaatis kan Leencaatti dhihaata. Bifti qaama isaa irra jiru ammoo, kan Qeerransaatiin wal fakkaata.
- Dhaltuun Liger irra deebitee dhaluu kan dandeettu yoo taatu, kormaan garuu wal hormaata raawwatuu hin danda’u.
Qophii Abu Ibtisam

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sheer keessatti hojjechuu jechuun Omishaa angooxoo addunyaa keessaa isa guddaa ta’e keessatti hojjechuu jechuu fi induustirii saayinsii akkaataa angooxoo keessatti dursaan deemuu dha. Nuti Itiyoophiyaa keessatti seenaa dheeraa fi muuxannoo angooxoo omishuu kan qabnuu dha. Itiyoophiyaa keessatti hojjettoota gara 12,500 qabna. Dabalataanis sheeriif hojjechuu jechuun qaama garee hiriyaa ogeessota keenyaa, guddinaa fi dagaagina dhuunfaaf carraalee hedduu kan irraa argatanii dha. Safuu/sona fi amantiiwwan keessoo keenyaa: Uummata fedha qabeessa, miiltoo kabajamoo, gareewwan adda addaa fi tarsiimoowwan turmaata qabanii dha.
fedha qabeessa
Uummata
Nuti ciminaaf kutattoota, fi kichuu dhiyeessuu keenyaan kan boonu, jireenya uummattootaa keessatti qulqullinaa fi halluu fiduuf kutattoota kan taane dha. Nuti qajeeltummaa tilmaamna, mul'ata kan kabajnuu fi yeroo hunda waan jenne kan raawwannuu dha. Nuti dandeettii ogummaa dhuunfaa fi garee keenya ni guddisna.
Kabajamoo
miiltoo
Nuti maammiltoota, biqilchitoota fi hawaasawwan waliin gamtoominaan amanamoo dha; amanamtummaa fi iftoomina kan ijaaranne dha. Nutii isaan kanneen biroo kan keessummeessinu akkuma nuti ofii keenyaa tajaajilamuu barbaannutti; nuti waliin guddanna
garaa gara
gareewwan
Yaadni garaa garaa kan dhufu gareewwan garaa garaa irraa irraati: nuti hunda hammattoota, nuti gufuuwwan irraa kan barannu dha, fi milkaa'ina keenya kan waliin ayyaaneffanuu dha. Nuti saaxilamummaa kan agarsiisnu fi itti gaafatamummaa fi amanamummaan kan raawwannuu dha
Turmaata kan qabu
tarsiimoowwan
Nuti kaayyoowwan keenyaaf fedhii cimaa qabna, murtee kennuuf ragoolee irratti kan hundoofnu, yaada haaraa burqisiistota. Nuti tarsiimoo yeroo dheeraa fi murtee kennuu yeroo gabaabaa fuul duree uummata, hawaasawwan fi naannoo keenyaa ijaaruuf kan fayyadamnuu dha.


text:
Itiyoophiyaan walii galtee biyyoota dhooqa laga Abbayaa irra jiran waliin utuu walii hin galin hidha laga Abbayya irraa kan madde human ibsaa jalqabuu labsuu ishee waadaa sadarkaa addunyaa cabsuu dha jechuun Sudaan himatte.
Sudaan ijaarsa laga Abbayyaa fi bishaaniin guutuu gama ilaaleen tarkaanfii qofaa fudhatamu mara hin simattu jechuu dhaan dubbi himaan garee jaarsolii araaraa Omaar Kameel ibsa kaleessa galgala kennaniin beeksisaniiru. Tarkaanfiin Itiyoophiyaa waadaa sadarkaa addunyaatti seente cabsuu dha jedhaniiru.
Biyyoota dhooqa laga abbayyaa irra jiran keessaa Masriin ijaarsi hidha laga Abbayyaa ijaaramuu jalqabuu kurna tokko duraa qabee mormii cimaa dhageessisaa turte. Itiyoophiyaan human ibsaa maddisiisuu dilbata darbe jalqabde akkaan qeeqxee jirti.
Erga bara 2011 qabee mootummoonni sadan yeroo hedduu wal ga’anis walii galtee irra hin ga’in jiru.


text:
Addi Dimokraatawaa Oromoo jijjirama foyyeessuu Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffamaa jiru kan ilaleen jila mootummaa Itiyoophiyaa kan sadarkaa olaanaa waliin akka lakkoobsa Itiyoohiyaatti caamsaa 3 fi 4 bara 2010 mari’achuu isaa kaleessa ibsa baaseen beeksisee jira.
Walgahiin kun eessatti akka gaggeeffame garu ifa hin goone. Tarkaanfiin jijjiramaa fudhatamu kun akka babal’atu fi jajjabaatu akkasumas gad fageenya akka qabaatuuf gaafate.Knattis hirmaachuuf fedhii kan qabu fi kanaafis qophii ta’u jaarmayaan kun ibsa baase kana irratti beeksisee jira.
Addi Dimokraatawaa Oromoo kanas fiixaan baasuuf akkasumas marii jalqabame xumuura itti godhuuf jila sadarkaa olaanaa jaarmayichaa gara Itiyoophiyaatti kan ergu ta’u ibsa baaseen hubachisee jira.
Gama aaniin mootummaan Ripaablikii Demokraatawaa Fedeeraala Itiyoophiyaa har’a ibsa baaseen teessumii isaa biyya alaa kan ta’e adda Dimokraatawaa Oromoo waliin marii jalqabuu isaa beeksisee jira.
Angawoota jaarmayaa kanaa waliin duraanis mariin gaggeeffamee akka ture kan hubachiise ibsii mootummaa Itiyoophiyaa kun hogganni jaarmayicha guyyaa dhiyoo keessatti Finfinnee akka seenan hubachiise.
Yeroo kanattis mariin itti fuufa jedhamee kan eegamu ta’u hubachisee mootummaan gara fuula duraattis karaa nagaan kanneen biyya isaanii keessatti sochii siyaasaa jiruutti hirmaachuu barbaadan waliin mari’achuu fi walii galuuf qophii ta’u ibsii ba’e hubachisee jira.
Ibsii kun xumuura irratti paartiileen siyaasaa kanneen heera biyyatti fudhachuun karaa nagaa qabsaa’uuf barbaadan waliin dubbachuuf qophii ta’u ibsee haala kanaanis paartilee siyaasaa morkitoota ta’aniif waamicha dhiyeessuu isaa yaadachisee jira.


text:
Kibxata dabre kana Mana-maree Gola Naga-eegumsaa ka Tokkummaa Mootummootaatti dhaabbatoota nageenyaa fi jireenya namoomaaf barbaachisoo tahaniif karaa eegumsi godhamuu danda’u ilaalchisee marii geggeessame ture.
Marii irratti ka dubbatan Tokkummaa Mootummootaatti Ambaasdaddarri Yunaayitid Isteetis Liindaa Toomaas Griinfild humnoonni hidhatan beekaa yokaan ‘tahe jedhanii’ dhaabbatoota uummataaf tajaajila bu’uraa kennan irra miidhaa geessisu jedhan.
Kanaaf gochaalee akkasiif akka itti gaafataman waamicha dhiheessan.
Tokkummaa Mootummootaatti Ergama Itiyoophiyaaf itti-gaafatamaa dhaabbataa ka tahan – Ambaasaddar Taayyee Asqe Sillaasee keessumaa dhimma Tigiraay keessaa ilaalchisuun kan Griinfild dubbataniif deebii kennanii jiru.
Gabaasa Guutuu Caqasaa


text:
Pirezedaantiin Keeniyaa humni poolisii biyyattii haarawaan kumni kudhan haaraan lafaa akka filaman ajaja dabarsani. Uhuuruun kana ka dubbatan kaleessa Naayiroobii Imbakaasiitti yeroo humnoota poolisii biyyattii haarawa 1900 ol ebbisiisaniidha.
Keeniyaan garee warra shororkeessitootaa ka ta’e Alshaabaabiin haleellaa hedduun lammilee biyyattiirratti ka dhaqqabu yoo ta’u, pirezident Keeniyaattaan dubbii isaanii kaleessaatiinis Keeniyaa gocha Aalshabaabii fi kaan irra ishee eeguudhaaf lakkoofsa humna poolisii biyyattii olkaasuun murteessaa ta’uu dubbatanii jirani.
Rakkoo dhimma nageenyaa Keeniyaan qabdu ilaalchisuudhaan pirezidentiin Keeniyaa Uhuuruu Keeniyaattaa humnootni poolisii haarawaa 10,000 akka dafanii filamanii leenjii jalqaban ajaja dabarsani.
Kaleessa waaree booddee Naayiroobii buufata leenjii poolisoota Keeniyaa Imbaakaasiitti poolisoota haaraa 1976 yoo eebbisiisan dubbii dubbataniin Keenyaattaan, keessumaa rakkoo nageenyaa biyyattiin qabdu furuuf jecha qaama hoji raawwachiiftuu biyyattii ka ta’an poolisoota biyyattii lakkoofsa isaanii olkaasuu barbaachisaa ta’uu dubbatu. Poolisoonni eebbifaman 1976 waggaa dabre kaasanii leenjiirra ka turan yoo ta’an waggaa dhufu ji’a gurraandhalaattis poolisoota biroo kum-kudhan eebbisiisnee hojiif bobbaasuu akka dandeenyuuf leenjifamtoonni haaraan kum-kudhan dafanii akka filamann ajaja dabarseera jedhu pirezident Keenyaattaan.
Kana maleesimmoo biyyattiin waggaa dhufu filannoo biyyaalessaaf filattoota galmeessaa ka jirtu yoo taatu, poolisoonni filamuuf jedhaman kum-kurneen kunis filannoon kuni utuu hin jalqabin akka hojiif gahan himameera.
Qaamolee tajaajila hawaasaa jiraattota biyyattiif kennan keessaa humni poolisii biyyattii keessumaa karaa malaammaltummaa rakkoo akka qabu lammileen biyyattii hedduun yoo dubbatan, kana maleesimmoo dhaabbileen biyyattii mirgoota namummaaf dhaabbatan hedduun poolisiin Keeniyaa lammilee biyyattii irratti alii al gocha gara jabdummaa fi seeraan ala ta’e fudhataa jechuun himannaa hedduu dhiyeessu. Keessumaa saba himaan Aljaazeera Media Network gabaasa isaa waa’ee haala qabiinsa mirga ilma namaa poolisii keeniyaa ilaallatu ka bara 2015 tamsaaseen akka ifoomsettii, poolisoota biyyattii keessa ajjeechaaf ka qacaramanii hojjetan akka jiran saaxiluun isaa ni yaadatama.
Akka gabaasa yeroo saniittis bara 2014 keessa qofaa Magaala guddittii Naayiroobii keessatti lammmileen biyyattii 127 ta’an poolisiidhaan ajjeefamaniiru. Himannaa kanas mootummaan biyyattii yoosuu ka haale yoo ta’uu, humnoota poolisii haarawa hojii jalqabuuf jedhaniinis Keeniyaattaan malaammaltummaa fi gocha badaa kaanirraa of qusattanii akka saba keessan tajaajiltaniif bulchiinsi kiyya waan fedha keessanii isiniif guutuuf ni carraaqa jedhan.


text:
Finfinnee: Injinar Simmanyaw Baqqalaa rasaasaan du'uun mirkanaa'e
Hogganaan hidha haaromsaa guddicha Itoophiyaa Injinar Simmanyaw Baqqalaa addabaabayii Masqalaa magaalaa Finfinnee keessatti rasaasaan du'uun mirkanaa'e.
Injinarichi rasasaan du'uu isaanii poolisiin mirkaneessee jira.
Ofiif of ajjeesan moo namaan ajjeefaman kan jedhu garuu adda hin baane.
Reeffi isaanii magaalaa Finfinnee addabaabayii Masqalaatti konkolaataa isaanii keessatti kan argame yoo ta'u shuguxxiin konkolaataa keessatti waliin argamuu Komishinarri poolisii Federaalaa Jeneraal Zayinuu Jamaal himaniiru.
Poolisiin ganama irraa eegalee bifa saayinsawaa ta'een ragaalee garagaraa funaanee qorataa jiras jedhaniiru.
Bakka reeffi itti argametti kan argaman ogeessi kominikeeshinii mana maree hidha haaromsaa Obbo Hayiluu Abrahaam poolisiin qorannaa gaggeessaa jiraachuu himaniiru.
Konkolaata 'Land Cruiser' lakkoofsa gabatee ET A29722 qabu keessatti kan du'anii argaman.
Reeffi isaanii qorannoof gara hospitaalaa Qidduus Phaawuloos kan geeffame yoo ta'u kutaa qorannoo summii fi reeffaa keessatti qorannoon taasifamaafi jira.
Reeffa isaaniis komishinii poolisii federaala fi komishinii poolisii magaalaa Finfinneetu gara hospitaalaa geesse.
Dhaabni Adda Dimookiraatawaa Warraaqsa Ummatoota Itoophiyaa (ADWUI) ibsa du'a injinara hidha haaromsaa itti dhagahame ibseera.
Daawwannaaf gara Ameerikaa kan imalan Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahimad gadda itti dhagahame ibsuu, hogganaan waajjirasaanii Obbo Fitsum Araggaa ibsaniiru.
Namoonni hedduun wayita ammaa addabaabayii Masqalaatti walitti qabamanii gadda isaanii ibsataa jiru.
BBC'n guyyaa kaleessaa bilbilaan isaan dubbisee ture.
MM Abiy Ahimad "haala amma jiruun yoo itti fufe hidha haaromsaa wagga 10 keessattiyyuu hin xumurru" jechuu irratti yaada kennaniin "waan MM jedhan quba hin qabu, hojiin ijaarsa hidha haaromsaa garuu haala gaariirra jira" jedhanii ture.
Eebla bara 2011 wayita hojii ijaarsa hidha kanaa eegaluu kaasee hanga lubbuun isaanii darbuutti ijaarsaa kana hogganaa turan.
Osoo ijaarsi hidha haaromsaa hin eegaliin dura pirojektii Gilgal Gibee 3ffaa hogganaa turan.
Odeessa kana hordofnee isin biraan geenya.


text:
Amajjii 9,2022 jalqabee Amma Guraandhala 6, 2022 ti kaameruun keessatti gageessamaa kan turee taphii kubbaa miilaa Afrikaa Dilbata kaleessaa raawwateera. Biyyoottan 24 waancaa arggachudhaaf waliin falmaa turanii dhuma irratti Masri fi Seenegaal tapha xumuraa irratti waliin dorgomanii Seenegaal Yeroo Jalqabaatii fi waancaa Afrikaa mooteetti.
Yeroo 33ffaadhaaf tapha taasfamee kana irratti keessumaa taphaa xumuraa irratti xiinxalaa Spoortii beekamaa kan ta’e Eebisaa Nageessaa yaada nuuf qoodu qaba. Eebisaan Biyyaa Siwudin jiraata.
Biyyi taphicha moote Seenegaal waan isheedhaaf malu argattee ? moo’u qabdii turtee? Gaafii jedhuun eegalla.


text:
Finfinneefi qonnaan bultoota: Atakaaroo lafa qonnaan bultoota Finfinneerraa 'saamame' jedhamee
Lafti heektaara 46 magaalaa Finfinnee naannoo Jamootti Waldaa Aksiyoona Daldala Qindaawaa Finfinnee/FIT/ fi bulchiinsa magaalattii jidduutti falmii kaasee ture qonnaan bultootaaf deebi'uu bulchiinsi magaalattii himeera.
Lafichi qonnaan bultoonni gowoomfamanii kan saamaman ta'uu fi hordoffii tajaajilli odeeffannoo fi tikaa biyyaalessaa poolisii magaalaa Finfinnee waliin ta'uun taasiseen irra gahamuu eeree jira.
Bulchiinsi magaalaa Finfinnee bakka kantiibaan magaalattii injinar Takkalaa Uumaa jiranitti Wiixata lafa heektaraa 46 kana qonnaan bultootaaf deebisuu hime.
Qonnaan bultoonni lafa kana qonna magaalaatiin akka misoomsan bulchiinsi magaalattii deeggarsa barbaachisu akka taasisus injinar Taakkalaan dubbachuu bulchiinsi magaalattii beeksiseera.
Saamicha lafa kanaan himatamanii booda 'wanti na himachiisu waan hin turreefan gadi dhiifame' kan jedhan walitti qabaan boordii Waldaa Aksiyoona Daldala Qindaawaa Finfinnee/FIT/ fi ogeessi seeraa Obboo Lammii Taayyee garuu wanti "injinar Taakkalaan godhe diraamaadha" jedhan.
"Laftichi durumaanuu kan qonnaan bultootaa ture, maqaa 'Finfinnee Integrated Trade' jedhuun harkuma qonnaan bultootaa ture" jedhu Obbo Lammiin.
"Lafti nama biraa harka jiraatee, isaan qonnaan bulaaf deebisan hin jiru, oduun darbe sun kijiba," jedhu.
"Hanga manni murtii lafti kan keessan miti jedhee murtii duraan kenne jijjiirutti lafti kanuma keenya ta'ee jira" jechuun ammallee lafichi Waldaa Aksiyoona Daldala Qindaawaa Finfinnee/FIT/ harka jiraachuu himu.
Qonnaan bultoonni maal jedhu?
Obboo Tsaggaayee Diroo idoo jedhame kanaa lafa kaaree kuma 9 ta'u qabu. Waldaan duraan dhorka mana murtii itti baasee waan tureef lafa isaanii akka fedhanitti itti fayyadamaa akka hin turre dubbatu.
Guyyaa kaleessaa bulchiinsi magaalatti laficha waan deebiseefi jiruuf amma booda lafa isaanii itti dhimma bahuu eegaluu dubbatu.
"Kaleessarraa eeggallee kunoo qotachuu jalqabneerra" jedhan.
Lafti isaanii deebi'uufi kan nutti himan qonnaan bulaan biroo Obboo Gullilaat Tashoomaa 'waldaan lafa keenyarraa homaa hin qabu' jedhan.
"Duraan yoo qotte hin hidhamta turte, amma garuu qonnatti galleerra" kan jedhan Obboo Gullilaat "namni kiyya jedhu yoo jiraate haa dhufu" jedhan.
Qonnaan bultoonni lafti deebi'eef walumaagalatti lakkoofsaan 150 akka ta'an hoji gaggeessaan olaanaa kutaa bulchiinsa NIfaas Silk Laaftoo Obboo Fiqaaduu Kaasaahun BBC'tti himaniiru.
Qonnaan bultoonni bara 2009 irraa eegalee lafa isaanii akka itti hin fayyadamne dhorkamanii kan turan ta'uus dubbatu.
Dhorka mana murtii
Lafichi ammayyuu Waldaa Aksiyoona Daldala Qindaawaa Finfinnee/FIT/ harka jira jedhan kan falman walitti qabaan boordii waldichaa Obboo Lammiin, bulchiinsi magaalatti ajaja mana murtii diiguu akka hin dandeenye himu.
Bulchiinsi magaalattii garuu jalqabumaa akki waldaan kun itti ijaarame seeran ala akka ta'ee hima.
Lafichi qabiyyee waldaa sanaa ta'uu kan agarsiisu ragaan seera qabeessa ta'e tokkollee akka hin jirre dubbatu Obbo Fiqaaduun.
"Lafti kun kan waldaa kanaati kan jechisiisu xalayaan tokkitiin hin jirtu" jedhu.
Silaa Waldichi kara seera qabeessa akka aksiyoonaatti ijaaramee beekamtii qabaate, kartaan qabiyyeen sun kan isaa ta'uu agarsiisu jiraachuu mala jedhu.
Waldichi heeyyama daldalaa baafatee kan socho'aa ture lafa kanaan osoo hin ta'iin mana iddoo biraa jiruun akka ta'e himu Obboo Fiqaaduun.
"Lafa kanaan hayyamni kenname tokkollee hin jiru" jedhu.
Ajajni manni murtii amma dura dabarse dallaa waldichi lafa sanirratti ijaarsisee tureen kan wal qabatu kan jedhan Obboo Fiqaaduun manni murtii lafa duwwaa irratti dhorka baasuu hin danda'u jedhan.
Murteen darbe sun dogoggora ta'uu mana murtii waliin dubbannee wal hubachiisneerras jedhu.
Bulchiinsi magaalattii tiraaktara 5 fi paampii bishaanii 20 qonnaan bultootaaf dhiyeessee jiraachuu kan himan Obbo Fiqaaduun, qonnaan bultoonni kuduraa fi muduraalee gara garaa qonna magaalaa ammayyaan oomishanii ofiif maatii isaaniirra darbanii magaalattiif akka dhiyeessan hojii eegaluu BBC'tti himaniiru.


text:
Joo Baayidan poolisoonni haleellaa raawwatan seeraan yaa gaafataman jedhan
Kaadhimamaan paartii dimokiraat Joo Baayidan poolisoonni tibba darbe lammiilee gurraachota Ameerikaa ta’an lama rasaasaan ajjeesan seeraan akka gaafataman akeekkachiisan.
Namoonni lameen kunneen Jaakoob Blake fi Breonna Teeylar jedhamu.
Joo Baaydan, badii uumameef namni meeqa akka gaafatamu hin eerre, garuu erga sochiin walqixxummaa lammiilee bifa hiriira mormiin biyyattii keessatti jalqabee akka raawwatame eeraniiru.
Qondaalli gameessi kun sagantaa maallaqa walitti qabuu ji’a Hagayyaa kana keessa milkaa’inaan erga xumuranii booda haasaa taasisan keessattidha waa’ee dararaa poolisiin lammiileerraan ga’aa jiru xiyyeeffannaan kan kaasan.
‘’Sirni haqaa biyyattii of danda’ee hojiisaa akka hojjetu ni feena. Garuu poolisoonni kunneen yoo xiqqaate adabbiisaanii argachuu qabu’’ jedhan.
Dargaggeessa umrii waggaa 29 kan ta’e Jaakoob Bileek, hookkara tibba darbe gaafa Hagayya 23, 2020 Kenooshaa, Wiiskansiin keessatti ka’erratti duddasaa iddoo torba rasaasaan rukutamee du’e.
Ergasii garuu qondaala poolisii haleellaa sana raawwaterratti tarkaanfiin hin fudhatamne, qoratamaa jira yaadi jedhu Waajjira Haqaa Wiiskansiin fi US irraa dhagahamaa ture.
Bireonna Teeylar, shamarreen umrii waggaa 26 ammoo Bitootessa darbe gaafa 13, 2020, haala suukanneessaadhaan manashee Louisville, Kentaakii keessatti argamu keessa haala suukanneessaan ajjeefamte.
Poolisoota yakka kana raawwatan keessaa tokko hojiisaarraa ka’eera, lameen hafan ammoo wayita dhimmi isaanii qoratamaa jirutti hojii hooggansaarraa boqotanii jiru.
Joo Baayidan, nama torbee darbe hiriira deggertoota Tiraamp irratti dhukaasa banes akka seeraan gaafatamu akeekkachiisaniiru.
Namni kun akka miidiyaan US adda baasetti rogeessa ergama garee mormitootaa gama bitaa ('far-left) bakkaan ga’uuf deemudha.
Namni kun torbee darbe deggertoota Tiraampiif daandii Poortlaandi, Oreegoon irrati hiriira ba’an irratti haleellaa suukanneessaa raawwate.
Erga waggaa afur dura kaadhimamtuun duraanii paartii dimokiraat Hilarii Kilintan Kenooshaa, Wiiskaansiin daawwatanii qondaala dimokiraatotaa yeroo duraaf garas imalaniidha, Baayidan.
Daawwannaasaanii kanaan maatii namoota firri jalaa du'e ilaaluuf akka jiranis ibsameera.
Joo Baayidan akkaataa of-eeggannoon barnoota eegaluun danda’amurratti dubbatanii turan.
Bakka rakkoon hamaan tibba darbe mudate Wiiskaansiin, Pirezidaanti Tiraampis daawwataniiru, garuu maatii miidhamtootaa hin dubbisne.
Kanaan kan komatamaa jiran Tiraamp, dhimma namoota kunneenii seerri qabatee waan jiruuf keessa seenee hin jeequ jedhan.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Gingilchaa ol'aanaa qinddeessa.
Hammanga moggaafame fili, ykn hammangaa man'ee ulaagaalee itti fayyadamuu barbaaddee of keessaa qabu galchi.
Click the Shrink icon to reduce the dialog to the size of the input field. It is then easier to mark the required reference in the sheet. The icons then automatically convert to the Expand icon. Click it to restore the dialog to its original size.
Yeroo hantuuteedhaan barruu irratti cuqaastu qaaqni ofumaan xiqqaata. Akkuma ati qabduu hantuutee gad lakkiifteen, qaaqni bakkatti deebi'a akkasumas hangi wabii hantuutee waliin qindaa'e galmee keessatti godayyaa cuquliisaan shoolama.
Suntuuruu
Expand
Yommu deetaan gingilchamu qubee xixiqqaa fii qubee gguddaa addabaasa.
moggaasa tarjaa hammangaa man'ee tarree tkkoffaa dabalata.
sanduuqa filannoo fili,itti aansuun hammangaa man'ee iddoo firiiwwan gingilchaa itti agarsiistu fili. Akkasumas hammangawwan moggafaman tarree keesaa filuu ni dandeessa.
Hiika gingilchaa kessatti akka turbaawwan abbaalaa fayyadamtu eeyyama. Tarree himannoowwan idilee LibreOfficen gargaaru argachuuf, here cuqaasi.
Yoo sanduuqni Himannoowwan Idileefilatame, yoo sanduuqni tarree '=' EQUAL ykn ' ' UNEQUAL tin qindaa'e himannoowwan idilee fayyadamuu danddeessa.
Deetaa gingilchame keessaa bayyisuu tarreewwan tokkoffaa hin dabalatu.
Sanduuqa filannootti firiwwan gargalchi fili,itti aansuun hammangaa ga'umsaa bakka deetaa gingilchame itti agarsiisuu barbaaddee ifteessi.Yoo sanduuqni kun mirkaneeffame,hammangaan ga'umsaa hammangaa maddaatti kornyatee tura.Hammangaa maddaa Deetaa - Hangii hiikaa jalaa jiran akka hammangaa kuusaa deetaatti qindeessuu qabda. Kanatti fufuun,yeroo kamiyyuu gingilchaa qindaa'e akka armaan gaditti dabaldhiyeeffachuu dandeessa: hammangaa maddaa cuqaasi,irraan Deetaa - Hangii Haaromsi fili.
Irraantota sarjaa hammangaawwan wardii gara bal'ina duwwaa wardiitti garagalchi, achiin ulaagaa gingilchaaf tarree jala irraantota keessatti galchi. Deetaan dalga qindaa'an tarree keessatti yaayaa FI wajjin hoggayyuu walitti hidhamu, deetaan irraan gadee sarjaa keessatti hoggayyuu yaayaa YKN wajjin hoggayyuu walitti hidhamu.
Once you have created a filter matrix, select the sheet ranges to be filtered. Open the Advanced Filter dialog by choosing Data - More Filters - Advanced Filter, and define the filter conditions.
Then click OK, and you will see that only the rows from the original sheet whose contents have met the search criteria are still visible. All other rows are temporarily hidden and can be made to reappear with the Format - Rows - Show command.
Wardii tarreewwan baay'ee qabate fe'adhu. Galmee Turnover fayyadamaa jirra, garuu galmee biraa kamiyyuu salphaatti fayyadamuu dandeessa. Galmeen teessuma armaan gadii qaba:
Tarree 1 irraantota tarree wajjin(maqaalee dirree), gara tarree 20,fakkeenyaaf garagalchi. Haalleen gingilchaa kan tarreewan 21,22, fi kkf tti geessan ykn keessaa galchi.
Specify that only rows which either have the value January in the Month cells OR a value of under 160000 in the Standard cells will be displayed.
Choose Data - More Filters - Advanced Filter, and then select the range A20:E22. After you click OK, only the filtered rows will be displayed. The other rows will be hidden from view.


text:
Eebla 11/20149TOI) – Ayyaana guyyaa du’aa ka’uu Yaasuu Kiristoos bara kanaa karaa nagaan akka kabajamuuf qophiin ga’aan taasisfamuu Komishiiniin Poolisii Naannoo Uummatoota Kibba lixa Itoophiyaa beeksise.
Hogganaan damee ittisa yakkaa fi Tiraafikaa Komishinichaa gargaraa Komishiineer Balaayinee Baqqalee akka TOI tti himanitti, guyyaan du’aa ka’uu Yesuus kiristoos ayyaanoota hawaasni amantaa Kiristaanaa horduf bifa o’aan kabaju keessa isa tokkodha.
Naannichaatti godinalee jahanuutti humnoonni nageenyaa qindoominaan hojjechuun karaa nagaa kabajamee akka xumuramu qophiin gahaan taasifamuu himaniiru.
Sochiin konkolataa ayyaanicha waliin wal qabatee waan baay’atuuf balaan tiraafika akka hin mudanneef poolisoonni Tiraafikaa bobbafamuus himaniiru.
Hawaasnis naannoo isaatti waantoota rakkoo nageenyaa uumuu danda’an shakkisiisoo yoo arge humnoota nageenyaa naannoo isaa jiranitti eeruu kennuun akka deeggarsa taasisu gaafataniiru.
Gargaaraa Komishineera Balaahinee Baqqalaa akka himanitti yeroo ayyaana kana gabaa keessaatti maallaqa sobaan nama gowwoomsuu fi oomishalee gabaadha bitamanitti waantoota hin barbaachifne dabaluun kanneen gurguran jiraachuu waan malaniif ofeeggannoo gochuun barbaachisa ta’uus himaniiru.
Yeroo ayyaana yeroo baay’ee oomishaalee akka Dhadhaa, Barbaree fi Baaduutti waantoota hin barbaachifne dabaluun waan jiruuf hawaasni yeroo oomishaalee kanneen bitu ofeeggannoo cimaa gochuu akka qabu himaniiru.


text:
Ibsaa Jireenyaa-Lakk.4
Wanta kaatimaa (dhuma) namaa nama jalaa balleessan keessaa tokko WAAN GAARII AGARSIISANII WAAN BADAA DHOKSUUDHA. Fakkeenyaf, namtichi tokko waan gaarii hojjata. Ni salaata, ni azaanaa, hojii gaggaarii adda addaa hojjata. Namoonni hojii isaa kana ilaalun “Nama gaarii akkami!” jechuun dinqisiifatu. Garuu namtichi keessi isaa kan badeedha. Namoota irraa yommuu adda bahuu fi dhoksatti waan badaa adda addaa hojjata. Fakkeenyaf, filmii badaa ilaala, namni yoo isa hin argin hin salaatu, Rabbiin kophatti hin sodaatu. Namni kuni yoo hin tawbatin kaatima badaa irratti du’a. Hiriyyaan kiyya tokko akkana nan jedhe, “Dargaggeessi tokko ni azaana, hojii gaggaari hojjata. Garuu dhoksatti filmii wal qunnamti saalaa ilaala. Osoo inni kana ilaalu duuti itti dhufte.” Rabbiin kaatimaa badaa irraa nu haa tiksu. Kanaafu, keessaa fi dhoksaa keenya qulqulleessuf haa tattaafannu.
Yommuu tasgabbii dhabduu fi keessi kee jeeqamu, wantoota lama qoradhu. Isaaniis: Hojii badaa fi hojii gaarii. Akkamittii? 1.Hojii badaa hojjatte ilaali, qoradhu, yaadadhu. Ergasii gara Istighfaaraa fiigi. Hojiin badaan tasgabbii qalbii waan namarraa ari’uuf. 2. Hojii gaarii keessatti immoo wantoota lama qoradhu. 1ffaa-Hojii gaarii osoo hin hojjatin dhiiste ilaali. 2ffaa- hojiin gaariin ati hojjatte qulqullinna qabaachu isaa ilaali. Hojiin gaariin iklaasa yoo hin qabaatiin, sirnaa fi qalbeefannaan yoo hin hojjatamin, tasgabbii akka dhaban nama taasisa. Fakkenyaf, salaata haa fudhannu. Namtichi salaata yoo dhiise, tasgabbii dhaba, jireenyi isatti dhiphatti. Ammas, salaata sirnaan yoo hin salaatinii fi iklaasa hin qabaatin, tasgabbii guutuu hin argatu. Yommuu inni salaata waqtii isaa eegee sirnaan ykn kushu’aan saalatu fi iklaasa qabaatu, tasgabbii guutuu ni argata. Kanaafu, tasgabbii yoo dhabne takkaa hojii badaa keenya takkaa immoo hojii gaarii keenya haa qorannu.
“Namtichi fiixe qajeelinnaa irra hanga fedhe haa gahu, qajeelinni dhuma hin qabu. Qajeelcha tokko gubbaa qajeelcha biraatu jira. Ammas qajeelcha kana gubbaa qajeelcha biraatu jira. Namtichi akkuma taqwaan isaa dabaluun hidaayan (karaa sirriitti qajeelun) dabalamaaf. (Taqwaa jechuun wanta Rabbiin itti ajajee hojjachuu fi wanta Inni irraa dhoowwe dhiisun adabbii irraa of eegudha.) Taqwaan namtichaa yoo dabale qajeelinni isaas ni dabala. Akkuma taqwaa irraa qoonni wayi isa jala darbuun, qajeelinna irraas qoonni hanga sanii isa jala darba.” (Imaam ibn Al-Qayyiim) Fakkeenyaf, namtichi salaata sirnaan yoo salaate fi badii irraa of eege, suutuma suuta gara daandii sirriitti qajeelun isaaf dabalama. Tarkaanfi tarkaanfin wanti hundi isaaf ifa ta’a adeema.
Rakkoo irratti obsuu jechuun harka maratanii taa’u jechuu osoo hin ta’in, rakkoo nama muudateef furmaata barbaadu keessatti obsuudha. Fakkeenyaf, hojii yeroo dhaban, rakkoo kana irratti obsi yommuu jedhamu, harka maradhu taa’i jechuu miti. Kana irra, guyyaa guyyaan hojii barbaadachu keessatti obsi, hanga hojii argattu mala adda addaa karaa sirrii ta’een barbaadu hin dhiisin jechuudha.
Lubbuu (nafsee) ofii irratti too’anna argachuun tarkaanfi jalqabaa fiixe milkaa’innaatti nama geessudha. Lubbuu ofii irratti too’annaa argachuu jechuun wanta badaa irraa qabuu fi wanta gaarii fi sirrii ta’e hojjachuudha.
Namoonni qajeelcha fi beekumsa fudhachuu fi hordofuu irratti hundaa’e bakka saditti qoodamu.
1) Nama qajeelcha fi beekumsa Islaamaa fudhachuun hordofuu, namoota barsiisu fi namoonni isarraa fayyadaman.
2) Nama beekumsa kuusee ergasii namootati dabarse. Namoonni isarra fudhachuun isa caalaa hubatu, itti fayyadamu.
3) Nama beekumsa fi qajeelcha hin fudhanne.
Ramaddi kana mee hadiisa Nabiyyi (SAW) irraa fakkeenyan haa ilaallu. Rabbiin rooba dachii irratti ni roobsa. Dachiin tuni gar-tokkeen ishii bilchooftu bishaan fudhachuun kaloo, marga, midhaanii fi kkf magarsiti. Gar-tokken biraa immoo jabaattu fi tan bishaan of keessatti kuustudha. Marga, kaloo fi midhaan hin magarsitu (hin biqilchitu). Garuu namoonni bishaan ishii keessaa baasun itti fayyadamu, horii ofii obaasu. Gar-tokken sadaffaa immoo maseena bishaanis of keessatti hin kuusne, marga ykn midhaan hin marginee ykn hin biqilchineedha. Amma gara namoota haa dhufnu. Qalbiin ilma namaa akka gosoota lafaa armaan oli kana. Qajeelchi fi beekumsi Islaamaa akka bishaan samii irraa bu’uuti. Qalbiin qajeelcha fi beekumsa fudhattu, sirritti hubattu, hordoftu fi namoota barsiistu akka lafa bilchooftu bishaan fudhattuu fi biqiltoota gaarii magarsituuti (biqilchituuti). Namoonni biqiltoota kana irraa ni fayyadamu. Haaluma kanaan namni qajeelcha fi beekumsa fudhatu, hordofuu fi namoota barsiisu ofillee itti fayyadama, namoonni biroos irraa fayyadamu. Gosni 2ffaan immoo akka lafa jabaattu bishaan kuustuti, garuu marga hin baastu. Haaluma kanaan namni beekumsa kuufate garuu mataa ofitii sirritti hin hubanne namoonni biroo beekumsa isaa irraa waraabbachuun itti fayyadamu. Gosni sadaffaan immoo nama beekumsa fi qajeelcha Ergamaan Rabbii (SAW) ittiin ergaman hin fudhannedha. Fakkeenyi isaa akka lafa maseena bishaanis hin kuusne biqiltus hin magarsineedha. Kanaafu, gosa 1ffaa fi 2ffaa irraa ta’uu qabnaa malee gosa sadaffaa ta’uu hin qabnu. Madda: https://sunnah.com/muslim/43/16
OF TUULUN amala sheyxaanati of eeggadhu. Of-TUULU ykn BOONU jechuun haqa fudhachuu diduu fi namoota tuffachuudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala Nabii Aadamiif sujuuda kabaja akka sujuudan yommuu malaaykotaa fi sheyxaana ajaju, sheyxaanni of tuulun sujuudu dide. Maal jedhe of tuule? Akkana jedhe, “Anatu isarra (Aadamirra) caala; ana ibidda irraa uumte, isa immoo suphee irraa uumte.” (Suuratu Saad 38:76) Ergamaan Rabbii (SAW) Of-tuuluu maal akka ta’e haala kanaan ibsu: al-kibr (of-tuulu) jechuun haqa fudhachu didu, ija tuffiitin ilaalu fi namoota tufachuudha.” Sahiih Muslim 91 Mee amma of-tuulu sheyxaanaa haa ilaallu.(1) Rabbiin “sujuudi” jedhe yommuu isa ajaju, sujuuda diduu isaatiin ‘haqa fudhachuu dide ykn tuffatee jira’. (2) “Anatu isa caalaa, ana ibidda irraa uumte isa immoo suphee (makaa bishaani fi biyyee) irraa uumte” jechuu isaatiin nama tuffate jira. Kanaafu, namni kanniin lamaan qalbii isaa keessatti kuuse obboleessa sheyxaanaa ta’aa jechuudha.
AJAAAA’IBA!!! Hojii gaarii hojjachuuf yommuu kaatu, gufuun lama gurguddaan si fuundura dhaabbatu. Gufuuwwan sunniin maal akka ta’an beektu? Gufuuwwan sunniin:
(1). Yommuu ati hojii gaggaarii hojjachuuf kaatu, sheyxaanni “yeroon ganaadha, dheeraadha, umrii jaarsummaa yoo geette hojii gaarii baay’iste hojjatta, amma maaltu si mudde? qabeenyi kee ni hir’ata” jechuun gufuu jalqabaa si fuundura kaa’a. Sheyxaana didde gufuu kana yoo dabartee, gufuu lammataa si fuundura kaa’a.
(2)Gufuun kunis, hojii kee ajaa’ibsifachuun akka of tuultu si taasisa. Kuni immoo hojiin akka nama jalaa badu taasisa. Mee gufuu kanniin fakkeenyan haa ilaallu. Sadaqaa kennuuf kaane haa jennu. Gufuun jalqabaa sheyxaanni nu fuundura kaa’u, “Qabeenyi kee ni hir’ata, ni hiyyoomta fi kkf.” jechuun nutti hasaasa. Gufuu kana yoo darbinee fi sadaqaa kennine, gufuu lammataa nu fuundura kaa’a. Innis, “Hojii gaarii akkam bareedu fi hangam guddaa ta’e hojjatte! Eenyulle si hin caalu” jechuun sheyxaanni nutti hasaasa. Sababa kanaan akka of-tuullu fi hojii keenyan dhaadannu nu taasisa. Kuni immoo hojii gaarii balleessa. Furmaanni gufuu kanniin itti kaasan haala kanaan eerun ni danda’ama: 1) Sheyxaana Rabbitti maganfachuu 2) du’a yaadachuu 3) Hojiin badaan keenya baay’ee akka ta’etti fi hojiin gaariin keenya baay’ee xiqqaa akka ta’etti ilaalu 4. Hojiin gaariin hojjannu hundi tola (fadli) Rabbitiin akka ta’e beekun hojii gaarii ajaa’ibsifachuu irraa garagaluu. Osoo Inni fedhii fi dandeetti hojii gaarii hojjachuu nu keessatti uumu baate, silaa hojii gaarii wanta jedhamu hojjachu hin dandeenyu. 4) Namoota hojii gaarii nu caalaa hojjatan ilaalu. Ibn Mubaarak akkana jedhe, “Nuti fi sahaabonni wal bira yommuu qabamnu akka muka dheeraati fi biqiltoota xixiqoo muka jalatti guddatuuti. Sahaboonni akka mukkeen dhedheeroti. Nuti immoo akka biqiltoota xixiqoo mukkeen dhedheeroo kanniin jalatti guddataniiti.” Kana jechuun hojiin sahaabota fi keenya walitti hin dhufu. Hojiidhaan nu caalu. Akkasumas, sadarkaan isaanii guddaadha.


text:
//
Mootummaan Naannoo Oromiyaa sagalee ummata Naannichaan Fulbaana darbe bifa haaraan hundaa'e sadarkaa fedhiin misooma ummata naannichaa irra gaheen karaa walgituun gurmaa'ina isaa irra deebiin fooyyessuun hoggansa ergama kana fudhatee Galmoota Karoora Imala Badhaadhinaa qabame milkeessuu danda'u ramadee hojiitti seenuusaa Aadde Sa'adaan yaadachiisuun, Caffeen karooraafi baajata jalqaba waggaa irratti raggaase bu'uura godhachuun raawwii hojiiwwan mootummaa irratti hordoffiifi to'annoo karaa Koreewwan Dhaabbiisaa kan gaggeessu ta'uu ibsaniiru.
Kanaaf, raawwii hojii Kurmaana 1ffaa gamaaggamuun duratti hooggansa qaamolee mootummaafi manneen hojiif sirna hordoffiifi to'annoo ilaalchisee hubannoo uumuun barbaachisaa ta'ee waan argameef waltajjii hubannoo uumuu kana qopheessine jedhan.
Sirna Hordoffiifi To'annoo Caffeen raawwatu irratti Waltajjiin hubannoo uumuu hooggansa qaamolee mootummaafi sektaroota naannichaaf qophaa'e Magaalaa Adaamaatti gaggeeffamaa kan jiru yommuu ta'u, waltajjii kanatti aansuun Koreewwan Dhaabbii hundinuu waaree booda irraa eegalee borus itti fufuun sektaroota isaaniif itti waamaman waliin gamaaggama raawwii hojii Kurmaana 1ffaa kan gaggeessan ta'a.
Odeeffannoo Dabalataa Argachuuf:


text:
Hiriirri nagahaa Oromiyaa eddoo adda addaati maaster plaanii Finfinnee fi magaalota Oromiyaa naanoo ishii jiran qindheessa jedhame mormuudhan jalqabame ji'a afur fixe.
Mormii kanaan walqabatee lubbuun namoota baayyee darbuu, baayyeen madaahuu fi namoonni baayyeen hidhamuu dhaabonni mirga dhala namaati falmman beeksisaa turun hin yaadatama.
Oromoonni biyya alaa jiraatanis tibba kana hiriira deeggarsaatti jiran. Yunaaytid Isteets -Waashingtan Diisii, Miniisootaa, Siiyaatil- Jarman, Awustiraaliiyaa, Xaaliyaanii, Kaanaadaa fi bakka adda addaatti hiriiri godhameera. Hiirri kunis haala yeroo ammaa Oromiyaa keessa jiru mootumma biyya jiraatanii beeksiisuu fi dhimmichi akka dhageetti argatu godhuudhaafi jedhama.
Gama biraatiin mootumman Itoophiya jeequmsa Oromiyaatti ummamee sababnii hanqinaa bullchiinsa gaarii, hojii dhabdummaa fi humnoota biyyaa alaati jedha.


text:
Dhaabbatni Midrook Gold waggaa 20f iddoo albuuda Laga Dambii dhuufanchuun Albuuda warqii fi kanneen biree kan oomishaa ture yoo tahu, yeroo kana hunda ummata naannicha jiraatu irratti miidhaa guddaa gahaa ture. Mootummaan naannoo Oromiyaa wagga darbe keessa hayyamni kun akka hin haaromfamne dhoorkee kan ture tahus mootummaa Federaalaa dhiheenya kana hayyamni kampanii kanaa waggaa 10niif haaroomsuu isaa hordofuun ummanni naannichaa mormii godhaa jira.
Guyyaa hardhaa ummanni naannichaa poolii elektriikaa gara kaampaanii kanaa deemu kuffisuun akka ifaa hin arganne godhee jira.
Ministeerri Albuuda, Boba’aa fi Gaazii Uumamaa Warshaa Warqee Miidrook Laga Dambii hardha irraa kaasee yeroodhaaf dhaabbachuu isaa beeksise jechuun FBCn gabaase. Ministeerichatti daayrektarri dhimmoota koominikeeshinii obbo Baacaa Faajjii
“komii ummanni faalama naannoorraa ka’ee kaasaa ture xiyyeeffannaa keessa galchuun amma qorannaan gaggeeffamee ibsamutti dhaabbaticha ittisuun tarkaanfii sirriidha,ittifamuun eeyyamichaa gaaffii ummataatif deebiidha” jechuu isaa FBC’n gabaaseera.
Rufaida Women's Foundation Guyyaa har’aa Waxabajjii 19-10-2014 (June 26, 2022) barattoota Sagantaa (Diploama in Islamic…
Sheikh Jamaal Muusaa Jiloo jedhaman. Sheikh Jamaal bara 1955 A.L.I Godina Harargee Lixaa Aanaa Doobbaatti…
Dorgommiin Qur’aanaa Idil addunyaa yeroo jalqabaatiif jimaata irraa jalqabee Itiyoophiyatti geggeeffamaa jiru, sagantaan cuffinsaa guyyaa…
Biyyi teenya Itiyoophiyaan waggaa sadi dura, saatalaayitii takka gargaarsa mootummaa Chaaynaatiin gara hawaa erguun isii…
Yeroo ammaa kanatti buna dhuguun baramaadha. Dhugaatii haalaan jaalatamus taheera. Namni hundi buna dhuguu baatus…
Lola Raashiyaa fi Yukreen jiddutti geggeeffamaa jiru dabalatee walitti gaarrifannaan Iraanii fi Ameerikaa jiddutti yeroo…


text:
Naannoo Oromiyaa Gujii fi Geedi’oo waliin wal daangessu irra uummata jiraatan gidduutti walitti bu’iinsa uumameen lubbuun namaa darbuu fi qabeenyaan barbadaa’uu akkasumas uummanni qe’ee ofii irraa godaanuun gabaasamee jira.
Haala gamas jiru jiraattota fi angawoota naannoo lamaanii biraa deebii argannee jirra.
Lammiin Geedioo Gujii lixaa keessa jiraatan tokko haala uumame ennaa dubbatan haala suukaneessaa dhaan namoonni nu duraa du’aniiru jechuun himatan.
Dura taa’aan dhaaba dimokraasummaa uummata Geed’oo obbo Alastaa Mangashaa
akka jedhanitti tilmaama naannolee adda addaa irraa argataniin uummanni walakkaa miliyoonaa buqqa’ee kanneen 75 ta’u du’aniiru yoo jedhan bulchaan godina Gujii Lixaa Obbo Abarraa Buunoo immoo ragaa qabatamaa of harkaa qabnuun gam lachuu irraa uummata kuma 100 oltu buqqa’e kanneen 30 ta’an du’aniiru jedhan.


text:
Du’uu prezidaant Idriss Debii booda waraanni Chaad dilbata kaleessaa mootummaa haaraa moggaasee jira, hooggantoonni mormitootaa garuu fudhatama dhabsiisuu dhaan muudamni kun ajajuma dullacha isaan ni hafa jedhanii abdatanii ta’uu beeksisan.
Deebiin adda waraanaa lola ripxe loltootaan geggeessamu irratti baatii darbe du’uun hooggana isaanii kan waggoota 30 xumuraan kan ga’e yoo ta’u, biyyattii Afriikaa waaltaa kan jihaada naannoo sana keessaatti duuluu irratti warreen dhiyaa waliin michuu yeroo dheeraa taate keessatti rakkoo kakaasee jira.
Manni maree waraanaa ilma Debii Mahamat Idriss Debiin hoogganamu, erga abbaan isaanii du’anii booda aangoo kan qabate yoo ta’u, baatilee 18 keessatti filannoo geggeessuuf waadaa seene jira. Biyyattii koloneeffattee kan turte Ferensaay mana maree sanaaf deggersa qabdu ibsitee jirti, garuu mormitoonnii fi ripxe loltoonni aangoon sun ilmatti darbuu mormuu dhaan mootummaa fonqolchuu dha, waraanni aangoo jiru mootummaa siviliin hoogganamuuf gad dhiisuu qaba jedhan.


text:
Lammiin Jaappaan namoota sagal ajjeese yakkamaa ta’uusaa amane
Lammiin Jappaan namoota gama Tiwiitariin wal bare sagal ajjeesuu amanuunsaa biyyattii naasiseera.
Namni kunis “Ajjeesaa Tiwiitaraa” jechuun kan beekamu Takaahiroo Shiraayishii bara 2017’tti ture erga manasaatti reeffi namootaa argame booda kan to’atame.
Innis mana murtii magaalaa Tookiyootti argamutti himannaan “ hundi sirriidha” jedheera.
Abukaatoowwan garuu namoonni inni ajjeese fedhiisaaniitiin waan ta’eef adabbiirratti darbu akka xiqqaatuufi gaafataniiru.
Yakkamaa ta’ee yoo argame, Obbo Takaahiroon murtee du’aatu isa eeggatta, innis fannifamee ajjeefama.
Maaltu uumame?
Namoota ajjeefaman sagala keessaa saddeet dubartoota yoo ta’an, isaan keessaa tokko shamarree ganna 15’ti.
Dhiirri tokko immoo dargaggeessa ganna 20 yoo ta’u, Obbo Takaahiroo waliin achi buutee jaalalleesaa waan gaafateef ajjeefame jechuun miidiyaa Jappaan gabaaseera.
Namni ganna 29 kun namoota ajjeese kanneen ajjeechaasaaniirratti isaan gargaara jechuun itti hime akkasumas isaan waliin akka of ajjeesus itti himee ture.
Piroofaayiliinsaa Tiwiitarasaa “namoota rakkinna keessa jiran gargaaruu barbaada. Yeroo barbaadanitti ergaa naa ergaa,” jedha.
Ajjeechaa namoota kanneen erga dubartiin takka baddee poolisiin barbaacha jalqabetti ture kan ifa bahe – dubartiin badde sun namoota ajjeefaman keessaa ishee tokko.
Abukaatoon isaa namoonni ajjeefaman kunneen fedhiisaaniitiin waan ta’eef hidhaa akka xiqqaatuuf gaafataniiru.
Kanaaf hidhaansaas “ajjeechaa fedhiisaaniitiin” jedhuun akka xiqqaatuuf iyyataniiru. Kunis hidhaa ji’oota jahaa hamma waggoota torbaa ta’uu danda’a.
Obbo Takaahiroon garuu yaada abukaatoowwan isaa waliin walii hin galle. Innis fedhiisaaniitiin alatti isaan akka ajjeese miidiyaa biyyatiitti himeera.
Jappaan keessatti ajjeechaa jumlaa heddumaataa dhufeera. Jappaan keessatti namoonni baay’een of ajjeesuunis ni beekamti. Ta’us garuu erga tarkaanfiiwwan ajjechaa kanneen hambisuuf waggoota kudhan dura fudhatamuu jalqabanii as lakkoofsi ajjeechaa gad bu’eera.


text:
Waraanni Amerikaa yeroo torban tokko hin guunne keessatti si’a sadii hidhattoota al-shabaab kanneen Somaaliyaa keessaa irratti haleellaa gaggeessuu isaa beeksisee jira.
Haleellaan Kunis isa bara darbee irra dacha sadii dabaluu isaa aagarsiisa. Waaltaa ajaja Yunaaytid Isteetes kan Afrikaa ykn AFRICOM akka jedhutti haleellaa kan Robii darbe kutaa Jubaa isa gad aaanuu keessatti hidhattoota sadii ajjeese.
Haleellaa samii irraa gaggeeffame kun hidhattoota kanneen humnootii nageenyaa Somaaliyaa irratti haleellaa bana irratti kan qiyyaafate ta’u AFRICOM ibsee jira.Haleellaan samii irraa gaggeeffame hidhattoota lama kutaa shabalee isa gad aanu keessatti eega ajjeesee booda inni Robii darbee kun jalqabame.
Wiixata darbe Amerikaan haleellaa samii irraa kutaa kana ta’e bakka Dara Salam jedhutti gaggeessite hidhattoota 8 galaafate.
Kunis hidhattonni al-shabaab looltoota waraana biyooleessaa Somaaliyaa irratti haleellaan eega gaggeessanii booda.


text:
Dhaabbata mootummoota gantoomanitti komishineerii olaantuun mirgaa namoomaa Misheel Baachileet Waxabajii 18, 2022 godina Wallggaa lixaa anaa Gimbii bakka Tole jedhamuutti ajjeechaan namoottan nagaa irratti raawwate akka dafee qaama walaba ta’een qoratamuu mootummaa Itiyoophiyaa gaafataniiru.
Haleellaa rawwatame Kanaan namoonni gosa saba Amaaraa ta’an dhibaan lakkawaman ajjefamanii, Kuma Lamaa ol kan ta’an jereenyaa isaanii irraa buqa’aniiru kan jedhee ibisi Misheel Baachileti namootan miidhaan irraa gahee caalaan isaanii dubartootaaf ijoollewan akka ta’e beeksisee jiraa.
Ajeechaan Tolee ti taasifamee suukanneessaa akka ta’e kan ibsan Misheel Baachileet, namoottan midhaman fi maatiwwan isaanii dhugaa jiruu beekudhaaf mirgii isaanii eegamuuf akka qabu gaafatanii, warreen gochicaa raawwatan seeratti dhiheesuudhaan haqinii akka mirkanaa’uu qabu hubachisaniiru.
Haleellaa raawwatame sanaan namoonni lakoofsii isaanii addan bahee hin beekamne akka butaman kan beekisisee ibsii kun mootummaan tarkaanfii barbaachisadhaafi seeraa qabeessa ta’ee fudhatee namoottan butamanii fudhataman akka bilisoomsuu komishiineer Baashileet gaafachu isaani ibseera.


text:
Youtube irraa Vidiyoo download gochuuf Software filatamoo 3
Vidiyoo youtube akka feenetti daawwachuu ni dandeenya, garuu kallattiin akka barbaannetti buufachuu hin dandeenyu. Dirqama addatti sooftweerii nu tajaajilan kan biroo faayyadamuu qabna ykn online irratti marsaariitii vidiyoo download godhan gargaaramuu qabna.
Vidiyoo download gochuuf kan gargaaran Sooftweeronni hedduun ni jiru. Sooftweeronni kunneen baay’een isaanii bilisaan kan argaman yoo ta’u kanneen kafaltii barbaadaniis ni jiru.
Maxxansa kana keessatti Laptopi ykn Kompiitara irratti sooftweerota filatamoo youtube irraa vidiyoo buusuuf gargaaran 3 ilaalla. akkasuma akkaataa itti faayyadama isaanitiis ni ilaalla.
A. Internet Download Manager (IDM)
Sooftweeriin kun vidiyoo youtube irraa buusuuf baay’ee filatamaadha. Vidiyoo qofa miti, faayiloota gosa garaa garaatiis nuuf buusa. Haa ta’u malee sooftweerri kun bilisaan hin argamu. Akka oomisha sooftweerichaatti guyyaa 30 qofa bilisaan faayyadamuu dandeenya. Kanaafuu kafaltii inni gaafatu kafaluuf fedha yoo hin qabaanne guyyaa 30 faayyadamnee haquu ykn crack gochuun itti fufiinsaan faayyadamuu dandeenya. Crack gochuu jechuun osoo hin bitin akka waan binneetti faayyadamuu jechuudha.
IDM kompiitara keessan irratti fe’uuf:
- Jalqaba sooftweera IDM liinkii itti aanurraa buufadhaa https://www.internetdownloadmanager.com/
- Zip file isaa banuun extract godhaa
- Setup kan jettu tuqaa
- idman615 kan jedhu banaa
- Accept kan jettu filadhaa
- Installation process isaa hamma xumurutti next godhaa.
Akkamiin crack gochuun akka danda’amu Youtube irratti search gochuudhan argachuun ni danda’ama.
IDM faayyadamuun vidiyoo youtube irraa buufachuuf:
1. Youtube seenaa
2. Vidiyoo buufachuu barbaaddan search gochuun filadhaa
3. Vidiyoo buufachuu feetan sana play godhaa. Vidiyoo sana gara olii gama harka mirgaan ‘dowload video’ kan jedhu filadhaa.
4. Akka guddina vidiyochaa fi saffisa internetii irratti hunda’uun yeroo murtaa’e keessatti download isiniif ta’a.
5. Download godhee yoo xumuru isin beeksisa. Vidiyoo sanas folder kompiitaraa ‘Dowloads’ jedhu keessa isiniif kaa’a.
B. Free download manager(FDM)
FDM sooftweera vidiyoo youtube irraa buufachuuf gargaaru yoo ta’u daangaa malee bilisaan itti faayyadamuu ni dandeenya. Dabalees faayiloota torrent (.torrent) nuuf buusuu ni danda’a.
Sooftweera FDM marsaariitii http://www.freedownloadmanager.com irraa kallattiidhaan version barbaanne buufachuu ni dandeenya. Sooftweerri kun faayyadamnisaa IDM waliin wal fakkaataadha. Download ta’ee yoo xumuru akkuma IDM’tti install gochuu dandeenya, akkasumas vidiyoo buufachuuf youtube irraa vidiyoo barbaanne sana play yoo goonu fiixee gara bitaa irra ‘Dowload’ kan jedhu cuqaasuun buufachuu dandeenya. Yoo download ta’ee xumuramu nu beeksisa, folder ‘Dowloads’ jedhu keessaa vidiyocha argachuu dandeenya.
C. XiloSoft Youtube Downloader
Sooftweerri kun vidiyoo youtube irraa buusuu qofaaf kan tajaajilu yoo ta’u bilisaan argachuu dandeenya. Sooftweera kana interneetii irraa buufachuun tartiiba armaan olitti caqasne hordofuun install gochuu ni dandeessu. Liinkii isaa, http://www.xilisoft.com/download-youtube-video.html
Desktop keenyarratti ‘XiloSoft Youtube downloader’ kana shortcut kaawwachuu ni dandeessu yookiinis All program seenuun banachuu ni dandeessu.
Vidiyoo buufachuuf sooftweericha seenuun viidiyoo barbaaddan search gochuun play yoo gootan gara oliitin mallattooleen garaa garaa ni jiru. Isaan keessaa jalqaba irratti kan argamtu mallattoo xiyya asii gadi galagaltee jirtu (mallattoo download) cuqaasuun download gochuu ni dandeessu. vidiyochi download ta’ee yoo xumuramu isin beeksisa, vidiyoo baay’ee altokkotti buufachuus ni dandeessu.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Waayoo taattoo gulaaluuf:
Taattoocha irratti lama cuqaasi.
Handaarri fajajaan naannoo taattoochaatti mul'atee kabalaan baafatichaa amma ajajoota wantoota taattoocha keessaa gulaaluuf of keessaa qaba.
Dhangii - Waayoo fili yookiin waayoo irratti lama cuqaasi. Kuni qaaqicha Waayoo bana.
Fooyya'insa gochuuf caancalootaa jiran keessaa filiitii, achii TOLE cuqaasi.
Waayoocha filachuuf, dura taattoocha irratti lama cuqaasiitii(ejjattoo 1 ilaali), achii waayoocha irratti cuqaasi. Amma hantuutee fayyadamuudhaan waayoocha taattoocha keessaa siiqsuu ni dandeessa.


text:
Biyya Baraaruuf Daandii Nagaatti Deebi’uun Murteessaadha Haala Yeroo Irratti Ibsa Koree Hojiraawwachiiftuu Kongirasii Federaalawaa Oromoo…
Oduu
-
-
Oduu
Kongiresiin Federaalawaa Oromoo (KFO) Kora Sabaa 2ffaa Finfinnee, galma Hoteela Waabee Shabaleetti geggeeffatee jira.
Kongiresiin Federaalawaa Oromoo (KFO) Kora Sabaa 2ffaa Finfinnee, galma Hoteela Waabee Shabaleetti geggeeffatee jira. Har’a…
-
-
Walta’iinsi biyyoota Galaana Diimaa Itoophiyaa qollifate hangam yaaddessaadha? Biyyoonni nannoo adda addaatti kaayyoo garaa garaaf…
-
Lammiileen Naayijeeriyaa ‘biyya kana jiraachuu mannaa Yuukireeniif loluu wayya,’ jedhan. Baatii darbee wayita Raashiyaan weerara…
-
Lammiilee Mana Hidhaa Saudi Arabia Biyyatti Deebisuufi! Laammiilee Itiyoophiiyaa Sa’uudii Arabiyaa jiran deebisuuf hojii hojjetamaa…
-
Eebba Kitaaba “Dhaloota Sodaa Cabse” Eebba Kitaaba Seenaa Haacaaluu Hundeessaa (Dhaloota Sodaa Cabse) kan Hamzaa…
- 1
- 2


text:
SEENSA
…Amma Daakanii, amma Bukeessanii, ammuma tolchuun caariggi (benii) tolchuuf jedhama. Eeyyee dhugaadha caariggii (benii) tolchuufi caariggii (benii) sana namoota yeroo dheeraaf nyaataa wajjin wal dhabanii turan baay’eetu nyaatee beela ba’a. Egaa akkuma kana kitaabni “Nimoonaa!” jettu kun yoo ariifattee isin bira geese osoo ta’ee namoota dubbisuuf fedhii qabanif akka caariggichatti (beniichatti) beela baasuun ishee hin oollU turee. Garuu sababa adaaddan yeroo itti maxxansisuuf yadnerra baay’ee turtee waan isiin qaqabdef fedhii dubbisuu kessan kakasuu dadhabdii lata? Rabbitu beeka.
Sammuun harka dirqamsisee, harki quba dirqamsiisee, harki immoo quba hitee qalama bakka inni jiruu barbaadee qubootaan gaadi’ee qabee waraqaa adii irratti toora baasisuun eenyuuf salphaadha? Garuu namnii yeroo isaa godhatee mudannoowwan yaadatamuu qaban kan haala duraa duuba isaanii eegee akka dheebotaan dhugutti qodaa qulqulluutti calalalee kaa’u muraasa.
Hayyoota Oromoo duraan seenaa akka dheebottootni seenaa dhuganiif gaanitti waraabanii kaa’aniif galati keenya kuma-kuma jechaa, kanneen amma waraabaa jiraniif immoo fiixaan ba’umsa hawwaa, kanneen sichitti yaadaa jiraniif immoo warabbii ilbiisota ijaan hin argamne irraa of eegani qulqulluu akka waraaban Rabbi guddaan qaroo isaanii bane yaada isaanii Addunyaa guutuu wajjin godhe fakkeenyummaa isaanii immoo Oromoo durii haa godhu.
Lammii hin baratin nubarsiisan kabajnee kanneen barataa jiranif fakkeenya taanee nuti kanneen waraqaa fi qalma wal -simsiisuu dandeenyu seenaa fi Aadaa oromoo dhokatan barreessinee ifatti baafnuuf dhaamsi keenya dhaamsa haadha keessani haa ta’u.
BARREESSITOOTARRAA
* * * * * * * *
NIMOONAA
Haadha rakkoon dararamtee
Ilmashee abdattee
‘Nimoonaa’ Jette!
K U T A A – 1
JIREENYI MAALI?
Lubbuudhaan waan jiraniif ‘Jiraannerra’ jedhu namoonni tokko tokko, kaan immoo jireenya bareedaa kaan hin qabne jiraachaa ‘Nuuf qajeeluu dide jireenyi’ jedhu. Yaadi namaa tokko miti, lubbuun isaaniillee haa hafuu, foon isaanii utuu hin gammadin ‘Jiraannerra’ jedhu. “Garuu jireenyi maali?” jedhanii wal gaafachuun boodatti waan nama deebisu fakkaata. Tokko mataa isaa gadi qabee, utuu nama isa bira darbe hin hubatin, yoo arges eenyu akka ta’e utuu adda hin bafatiin biraa darbe yaada isaa isa akka tafkii cicciniinuu wajjin wal lolaa, araaramaa adeema. Akkuma kana ollaansaa kan gaafa torbanii yookaan gaafa torban lamaa isa argan rakkataan yaadnisaa namaa gadi godhee baay’ee arguu dandeenya. Garuu, maaliif jennee uumaa gaafachuun rakkoo dha. Kaan immoo nyaara isaa akka cancala sibiilaa, akka fo’aa funyootti hidhamee utuu hin hiikin bara dheeraa gudunfee adeema. Tokko tokko immoo quufaan isaa kan yoo irraa goran nama irraa hin gorre kan ‘Maalitti bu’u? Maal balleessu? Maal godhu?’ jechaa yaada boqonnaan guuteen kolfaa basha’aa adeema. Waaqayyo gaafa nama uume akkuma bifa gargar godhe,waan hundaan gargar godheera laataa?
Bona aduu danda’anii, ganna rooba, beela, qofaa ta’uu,dhabuufi k.k.f hunda danda’anii warra wal jaallatanii iddoo yaadan ga’aniif badhaasni seeraan qophaa’ee utuu laatameefii nama gammachiisa ture. Rakkina jaalalaa danda’anii kan mo’an yeroo hunda miti. ‘Jaalalli ni minya’a, garuu hin nyaatamu’ jedhama. Dhuguma qabsa’aan jaalalaa tokko hamma gaafa du’ee dhiigni isaa ujummoo dhiigaa isaa keessaa dhaabbatuutti waa’ee jaalalaa dhaabuu hin danda’u, yoo maraatellee maqaa nama jaallatee waamaa oolee, bula.
‘Maatii hiyyeessaa ta’anii akkas kan waliif galan, utuu xiqqoo kanarra caalu ta’ee attam nama gammachiisu?’ jedhu namoonni. Hiyyummaan isaani guyyaa tokko wal dhabiinsa isaan gidduutti uumee hin beeku. Waa’een hiyyummaa isaanii isaanumaan akka dhukkuba sammuu nyaataa itti ta’ee galgalaa fi ganama aad’chisa malee ormaa fi fira isaanii ajaa’ibee hin beeku. Isaanis nama biraa hirmaachisu hin barbaadan, hojiima isaanii ishee tuffatamtuu kanaan ijoollee isaanii daara baasaani barsiifatu.
“…Yoomuu namaa gadi hin taatan utuun lubbuun jiruu, yoon hin jirraannemoo silaas maal godhu? Ofii kootii jooreen, isin guddisa saroota koo,…” jedhu obbo Fedhasaan. Ollaansaanii mooraa daldaltootaa fi hojjettoota mootummaatiin erga dhuunfatamee bara baay’ee tureera. Eenyufaa akka ollaa isaanii ta’an beekuuf isaan guyyaa tokkollee yaalii hin goone. Namoonni tokko tokko ‘Maatii obbo Fedhasaa warra utuu hin qabaatin akka warra guddaa of godhan’ ittiin jedhu rakkina isaan callisiise hin beeekan waan ta’eef. Tokko tokko immoo ‘Yoomuma oljedhanii deemuu?’ jedhu. Obbo Fedhasaan ganama ganama akkuma hojjettootni mootummaa ba’an ba’a, sa’a laaqanaattis isaanuma faana gala. Karaa kana irratti ‘Eenyuutu isinitti dhufe?’ yoo jedhanii gaafatan garuu nama keessaa yaadatan hin qaban, ija isaaniitu arge maalee yaadaan achi hin jiran.
Manni baabura miidhaanii Sheek Abdullaahii baay’ee gaarii akka ta’e namoonni achitti midhaan daakkatan ni odeessu, namoonni warri naannoo sanaas itti dhiyoodha waan ta’eef ijoollee isaaniin ‘Obbo Fedhasaan itti isiniif haa naquu dafaa midhaan geessaa!’ jedhu. Ijoolleen baabura jaallatu osoo hin taane amala Obbo Fedhasaa jaallatu.
Obbo Fedhasaan ilkaan gadi baasanii hin kolfan,nyaarri isaanii hin hiikamu, ol jedhanii nama hin ilaalan, gara laafinni isaan qaban namoota argan duwwaatu dhugaa ba’a osoo hin taane warra ijoolleen isaanii biratti miidhaan daaktutu hima.
Sheek Abdullaahiin mana jala ta’anii miidhan erga safaranii booda, gara obbo Fedhasaatti dabarsu, obbo Fedhasaan waraqaa sheekiin erge erga ilaalanii, miidhaanicha fuudhanii toora qabsiisani darabee darabeen daakuu eegalu. Kan dura dhaqe duruma keessumsiifama. Inni booda dhaqe yoo darbuuf yaale obbo Fedhasaan afaaniin dubbachuurra ija isaanii isa akka barbadaa ibiddaa diimatu gara galchanii ilaalu, inni darabee darbuuf yaale sun qaaniidhaan gara boodaatti deebi’a, yoo deebi’u baate mataa jabaate ammoo midhaan ammaaranii ijatti facaasuun si’a tokkicha “Salphoon kun!” jedhanii achumaan callisu.
Sheek Abdullaahiin jireenya Obbo Fedhasaa fooyyessuuf waan hin godhin hin qaban. Har’as akkuma guyyaa biraa mari’achiisuu eegalan. “Kana durasoo mucaan na bira taa’ee haa baratu jennaan diddee. Fedhasaa amma immoo qooda namni biraan as taa’ee midhaan qullessee qarshii argatu, warri manaa kee yoo hojjette maal ta’a?” ittiin jedhan.
Obbo Fedhasaan ija lafaa ol kaasanii ija sheekii keessa ilaalaa “Wayya jettanii? Garuu warri hojjetaa jiran nutti hin gaddanii?” jedhan.Sheekiin xiqqoo erga yaadanii booda mataa raasaa “Maal jechuu keeti? Magaalaa kana keessa suuqii meeqatu wal bira jira abbaan lafa itti tolee bitata. Kan carraa isaanii gurguratanii galu malee jarri walitti gadduu ? Kunis akkuma kana” ittiin jedhan.
“Tole erga isin jettanii” jedhan obbo Fedhasaan.
Obbo Fedhasaa fi Sheekiin ammallee haasaa gargar utuu hin kutin Sheekiin “Ijoolleen hundumti immoo nagaadha mitii? Mana barumsaa isaanii hordofaa jiru.”jedhan.
“Nagaadha! waa’ee mucaa isa dhukkubsataa sanaa malee dhibeen tokko hin jiru Waaqayyoon haagalatu barata jiruu.” jedhan obbo Fedhasaan.
“Rabbii waan hojjeteef qoricha qaba calluma jedhaa guyyaasaa eegaa!” jedhan sheekiin.
Aadde Dammaniif midhaan qulleessuun haaraa waan hin taaneef meeshaa ishee barbaachisan qabattee erga argamtee torbee tokko fixxeetti. Dubartoonni achii hojjetaa turan erga aadde Dammaniin dhufanii asitti gabaan isaanii waan hir’ateef uuruu dhiibuu eegalaniiru. Warri midhaan fidatan obbo Fedhasaa waan beekaniif aadde Dammanii qulleessifatu. Obbo Fedhasaan garuu jireenya isaa fi jireenya isaani wal-bira qabee namoota achii midhaan qulleessan sanarraa gabaan hir’achuusaa baay’ee gadda “Maaliin ijoollee guddisuu?” jedha.
“Akkas wal gargaaranii hojjennaan waan namaa hin dabarreef hin qabu, tokko tokko ta’anii umaasaanii teessoo irratti komatu, ‘Maaliif namaa gadi nu godhe? maal itti baalleessine? Kaan immoo maal godhaniif’ jedhu. Ofii gaddanii Rabbiinis gaddisiisu.” Sheekiin aadde Dammanii gorsuutti ka’aniiru. Aadde Dammaniin gadi jedhanii taa’u. “Hundi keenyayyuu waan xiqqoo irraa kaane. Hojiin hin tuffatamu. Ani bara ijoollummaa kootii ixaana gurguraan ture, kana walitti qabadheen midhaan gurguruu eegale, achumaan darbeen kunoo Rabbiin haagalatuu sadarkaa kana ga’e. Ijoollee horadhee barsiifadhe, amma Waaqni na gargaare jiraachaan jira. Isinis har’a yoo hojii hin tuffattan ta’e waan sadarkaa kana caalu hin geenyee maaltu godha?” jedhan Sheekiin. Aadde Daammaniin xiqqoo erga yaada cabsatanii booda “Dhugaa qabdu, hojjennaan waan hin dabarreef hin qabu.” jedhanii hojii isaanii itti fufan.
Obbo Fedhasaa fi aadde Dammaniin waliin ba’u, waliin galu. Waa’ee mana ooluu hirraanfataniiru, ‘HOJII’ dha’annaa onnee isaaniiti. ‘Akka taane taanee ijoollee keenyaaf dabarsuutu nurraa eegama. Yoomuu taanaan ijoolleen koo ijoollee namaa gadi ta’uu hin qabdu. Daareen daara baasa, beela’een nyaachisa, ofii wallaalaa ta’een barsiifadha…Waaqayyoonis kanan kadhadhu wanta biraa miti. qarshii gadi naaf roobsi hin jedhu, dhagaa reebii cabsii qarshii naaf balaqqamsiisi hin jedhu, nama biraa harkaa gati nan argadhaa miti,humna naaf kenni, utuun ijoollee koof hin dabarsin lubbuu koo hin dabarsin, kun galfata kooti yaa Waaqayyo!, jedhee Waaqa isaatti himate obbo Fedhasaan.
* * * * * * * *


text:
Magaalaa Veenis
Magaalonni hundi waan ittiin beekkamanii fi kan magaalaa biraa irraa adda ittiin tahan qaban. Fakkeenyaaf Makkaa haa fudhannu. Makkaan Ka’baa qabdi. Ka’baan Makkaah keessa malee magaalaa biraa keessa hin jiru. Zamzama qabdi. Kunis adda isii taasisa. Gama birootiin Makkaan Qiiblaa Muslimni hundi itti garagalee salaatu. Kunis waan magaalaa biraa irraa adda isii godhu. Walumaa galatti magaalonni garagaraa wantoota garagaraa heddu kan kanneen biroo irraa isaan adda taasisu qaban. Barruu tanaan waa’ee magaalaa Ajaa’ibaa takka isinitti himuuf deemna. Waa’ee Magaalaa Veenis.
Veenis magaalaa biyya Itaalii keessatti argamtuudha. Tilmaamaan waggoota 1500 dura akka hundeeffamte seenaan hima. Magaalota addaatiifi haalaan daaw’ataman keessaa isii takka. Veenis maqaa hedduunis waamamti. City of Canals ykn magaalaa bo’oo, magaalaa Sololiituu, fi maqaawwan biroo hedduun waamamti.
Veenis magaalaa bishaan irratti jaaramteedha. Eddoola garagaraa 117 irratti bu’uureeffamte. Sababa kanaafis magaalaan tun bo’oo babal’aa bishaan keessa yaa’u 117 ol qabdi jechuudha. Bo’oon qube S fakkaatuu fi inni guddichi kan Graand Kaanal jedhamu, magaalatti bakka lamatti adda qoodee argama. Walumaa galatti magaalaan tun fiixee bishaaniirratti waan ijaaramteef waan bishaan irra deemaa jirtu fakkaatti.
Bo’oo heddu qabaachuun isii ammoo riqicha heddu akka qabaattu isii taasise. Veenis riqicha 417 qabdi. Kana keessaa 72 kan tahu riqicha dhuunfaati. Riqichi kunniin eddoola 177 magaalattiin qabdu wal qunnamsiisuuf tajaajilu. Riqichi magaalattii keessa jiru hundi, akka dooniin jalaan qaxxaamuruu dandayutti ol kaafamee jaarame.
Veenis yabala dhedheeraa kan Gondola jedhamu heddu qabdi. Gondola jechuun yabala meetira 11 dheeratu yoo tahu, haga kiiloograama 600 ulfaata. Gondolaan kunniin riqichoota bo’oowwan magaalattii jalaan akka hulluuquu dandayaniif jecha qal’ifamanii dalagaman. Namni magaalaa kana keessa jirus Gondolaa kanniin fayyadamuun bakkarraa bakkatti socho’a. Veenis keessatti Gondolaa qofaan deemuu dandeessu. Namni makiinaan magaalaa san keessa deemuu hin dnada’u. Dhoorkaadha. Namni makiinaan deemuu barbaade gara magaalaa sanii eega imalee booda makiinaa isaa Gaaraajii keessatti dhiisuu qaba.
Veenis keessatti ayyaanni Carnival of Veenis jedhamu ni jira. Guyyaa ayyaana kanaa namuu fuula isaa haguuguu ykn dhoksuu ni dandaya. Guyyaa kana namuu dizaayinii garagaraatiin Maskii uffatee bashannanuu mirga qaba. Garuu Guyyaan kanaan ala guyyaa biroo maaskii fuula dhoysu uffachuun dhoorgaadha. Seerri kun bara 1608tti labsame. Yeoro sanitti namni badii kana raawwate, hidhaa waggaa lamaatiin adabama yokaan ammoo gabaa keessatti garafama. Dabalataanis magaalaa qixxetti muka namoonni yakka nama qaanfachiisu dalagan irratti hidhamanitti guyyaa guutuu hidhama.
Lakkoofsi ummata magaalaa Veenis haalaan xiqqaachurratti argama. Waggoota shantama dabran keessatti lakkoofsi ummataa kuma 100 fi kuma 20 irraa gara kuma 60tti gad bu’eera. Bara 2030tti magaalattiin Ghost town yookaan ammoo magaalaa namni keessa jiraachuu hin dandeenye tahuuf deemti. Akka qorannoon mul’isutti magaalaan tun wagga waggaan milimeetira 2 bishaaniin liqimfamaa jirti. Kun ammoo bara 2030tti daandiiwwan magaalattii keessa jiran hundi bishaaniin liqimfamu. Kun ammoo namni magaalaa san dhiisee akka bahu dirqamsiisutti jira.
Qophii Abu Ibtisam


text:
Finfinnee Onkoloolessa 20/2014(TOI) Nageenyaa fi tokkummaa Itiyoophiyaa eegsisuuf itti gaafatamummaa lammiilee hundaa ta’uu abbootiin amantaa ibsan.
Walitti dhiyeenyi abbootii amantaa gidduu jiru waliigaltee biyyoolessaaf faayidaa olaanaa qabaachuun ibsameera.
Abboota amantaa TOI dubbise akka jedhanitti, uummanni waliin ta’uunii fi tokkummaa cimsuun ijaarsa biyyaaf waliin hojjechuu qabu.
Mana kiristiyaanaa ortodooksii tawaahidoo Itiyoophiyaatti abbootiin amantaa Malaaktsahaayi Baqqalaa Tasammaa akka jedhanitti, dhhaabileen amantaa nageenya biyyaa eeguu fi misooma dhugoomsuuf waliin hojjetaa jiru.
Dhaabbileen amantaa dimmoota biyyaarratti walitti dhufeenyaan hojjechuun isaanii waliigaltee biyyoolessaaf faayidaa olaanaa qaba jedhan.
Marii nageenyaa fi waldanda’uuilaalchisee mootummaan waltajjii mijeessuun walitti dhufeenya lammiilee gidduu jiru caalaatti cimsuuf hojjechuun irraa eegama jedhaniiru.
Nageenyi kan jalqabu ofirraa ta’uu ibsanii, nageenya biyyaa eegsisuuf tokkoo tokkoon lammii itti gaafatamummaa waan qabuuf ga’ee isaa ba’uu qaba jechuun waamicha dhiyeessaniiru.
‘’Biyyi kan guddattu yoo walgargaarre dha’’ kan jedhan immoo barsiisaa amantaa Isilaamaa kan ta’an sheeh Sayid Abdoo dha.
Misooma Itiyoophiyaa dhugoomsuuf uummannii fi mootummaan walittidhiyeenyaan hijjechuu akka qabu eeranii, ilaalcha dogoggoraa sirreessuun waliin biyya guddisuun barbaachisaa ta’uu ibsaniiru.
Abbaan amantaa mana kiristiyaana Makaanayesuusii Wangeelaawwii Itiyoophiyaa luba Kabbadaa Ababaaw gama isaaniin akka ibsanitti uummanni tokkummaa isaa eegee akka socho’uuf ga’een gaggeessitoota amantaa murteessaa dha.
Yeroo ammaa dhaabbilee amantaa gidduu walitti dhiyeenyii fi waldargaarsi jiru hawaasa gidduutti waliigaltee fiduu kan dandeessisu dha jechuun hubachiisaniiru.
Dhaloota naamusa gaarii qabu uumuuf hunduu ga’ee isaa akka ba’u abbootiin amantaa kun waamicha dhiyeesaniiru.


text:
Baankiiwwan Umrii Dheeraa qaban
Baankiin qaroomina ilma namaa keessatti qooda guddaa qaba. Daldaltoonni addunyaa jaarraawwan hedduuf Sirna kanatti fayyadamaa turaniiru. Baankiin Abbaa Baankiiwwan ammayyaa jedhamuun beekkamu kan “Baankoo Di Medikii” jedhamu biyya Itaalii keessatti bara 1397tti banamee, waggaa 97f eega tajaajilee booda bara 1494 cufame. Barruu tana keessatti baankiiwwan Umrii dheeraa qaban kan haga ammaa hojitti jiran isinii dhiheessina.
Coutts (Kuuts)
Baankiin Kuuts Bara 1692 magaalaa Landan biyya Inglaand keessatti hundeeffame. Baankiin kun Dameelee 28 achuma Inglaand keessaa kan qabu yoo tahu, haga ammaatis tajaajiluu iratti argama. Baankiin kun jalqabarratti nama faaya Dahabaa tolchu kan John Campbell (Joon Kaambeel) jedhamuun hundeeffame. Kaambeel bara 1712tti wayta du’u qabeenya isaa maatii isaattu dhaale. Maatiin isaatiis yeroo dheeraaf baankii kana eega too’atanii booda bara 1755tti intalti maatii kanaa takka nama Jams Kuuts jedhamutti heerumte. Waggaa shan booda isiinis ni duute. Haala kanaan qabeenyi hundi kan Jams Kuuts tahe. Baankichis gaafa sanirraa jalqabee maqaa Kuuts jedhamuun moggaafame. Baankiin Kuuts haga ammaatti waggaa 330f tajaajiluu irratti argama.
Barclays (Baarkilas)
Baankiin Baarkilas Bara 1690, London biyya Inglaand keessatti hundeeffame. Addunyaa guutuu keessaa dameelee 4,750 qaba. Baankiin kunis akkuma baankii Kuuts nama faaya warqii tolchuun eegalame. Barclays namoota lama kan John Frame fi Thomas Gould jedhamniin hundeeffame. Bara 1736tti namni James Barclay jedhamu intala hundeessaa baankichaa John Frame fuudhee qooddataa baankichaa tahe. Baankiin kunis Yeroo sanirraa kaasee Barclays jedhamee waamame. Baankii baarkilas haga ammaatti waggaa 332f tajaajilutti jira.
Metzler Bank
Baankiin Metzler Bara 1674 biyya Jarman magaalaa Fraankfart keessatti hundeeffame. Baankii kun dameelee 10 qaba. Dhaabbanni Metzler jedhamu kun jalqaba daldala uffataatiin eegalame. Waggoota muraasa booda gama daldala kitaabbanii jijjiirame. Bara 1760tti ammoo daldala meeshaalee irraa gara baankii jijjiirame. Baankii kun haga ammaatti waggaa 348f tajaajila kenutti jira.
C. Hoare and Co. (Sii Hoor and Kampanii)
Baankiin Siihoor and kampanii, Bara 1672 magaalaa London keessatti hundeeffame. Achuma Ingland keessaa dameelee lama qofa qaba. Baankiilee Inglaand keessatti argaman keessaa kan umriidhaan isatti qixxaayu hin jiru. Baankiin kun nama Sir Richard Hoor jedhamuun hundeeffame. Hanga ammaattis harkuma hortee isaa jalatti argama. Hundeessaan baankichaa dureeyyii yeroo sanii waliin tahuun tajaajila baankii kana jalqabe. Baankii yeroo duraatiif Cheekii fayyadame akka tahes ni himama. Baankiin kun hanga ammaatti waggaa 350 tajaajilee jira.
Sveriges Riksbank (Suweeriyes Riks Baank)
Baankii Suweeriyes Bara 1668, Biyya Iswiidin magaalaa Istokholm keessatti hundeeffame. Baankiin kun ammatti dame guddicha qofa qaba. Baankichi bara 1668titti nama Mootii Iswiidinitti aanee aangoo biyyatti lammaffaa qabu kan Riksdag jedhamuun hundeeffame. Baankiin kun mootichi dhimma mallaqaa keessa akka hin seenne dhoorkuuf yaadamee kan bu’uureeffameedha. Rakkoo maallaqaa jalqaba bara 2000 irratti addunyaa mudate hordofee Baankiin kun dameelee isaa hunda cufuun dame guddicha qofa hambise. Saantimootaa fi meeshaalee durii kan kuusaa keessaa qabu hunda namoota dhuunfatti gurgure. Ammaaf damee guddicha qofatti tajaajila kennaa kan jiru Suweeriyes Riksbank waggaa 354f tajaajilarra jira.
Brenberg Bank
Bara 1590, Jarman magaalaa Hamburg keessatti hundeeffame. Akka sadarkaa addunyaatti dameelee 13 qaba. Baankiin kun namoota daldala uffataa irratti hirmaatan kan Johan Brenberg fi soddaa isaa Johann Henrich Gosler jedhamaniin hundeeffame. Brenberg Bank gaafa hundeeffamerraa kaasee, maqaa fi loogoo hin jijjiiranne. Akkasumas hanga arraati maatima namoota lamaaniitiin dhuunfatamee waggaa 431f tajaajiluu irratti argama.
Banca Monte dei Paschi di Siena (BMPS) BAANKA MOONTEE DIPAASCHII DISIINAA
Baankiin BMPS Bara 1472, Biyya Itaalii magaalaa Siena keessatti hundeeffame. Itaalii keessaa dameelee 2,032 biyyoota alaa keessaa ammoo dameelee 41 qaba. BMPS ajaja mootummaa Rippabliika Siyenaatiin bara 1472 hundeeffame. Biyya Siyeenaa jedhamtu tun eega Itaaliin walitti ida’amtee boodas baankichi dameelee isaa heddummeessuun taajajila kennuu itti fufe. Lammiileedhaaf liqaa kennuudhaan akka dalagaa garagaraa irratti hirmaatan taasise. BMPS baankiilee gurguddoo biyyattiin qabdu keessaa isa tokko. Akka sadarkaa addunyaattis baankii umrii dheeraa qabuudha. Jalqaba bara 2000 irratti baankiin kunis rakkina mallaqaatiif saaxilamee ture. Kana hambisuudhaaf jecha mootummaan xaaliyaan mallaqa guddaa baankichaa kennuun akka hin cufamne taasise. BMPS barana waggaa 550ffaa isaarratti argama.
Qophii Abu Ibtisam


text:
Gabaasa Qeerroo Magaalaa Amboo Adoolessa 26,2014
Abbaan Alangaa Manni Murtii Waliigala Oromiyaa Ilmaan Oromoo Ambootti keessatti Wayyaaneedhan hidhamanii jiran irratti himata sobaa akka dhiyeessuu mootummaan abbaa irree Wayyaanee dirqama itti kenne. Yeroo ammaa kanattis ilmaan Oromoo Ambootti hidhamanii jiran keessa ilmaan Oromoo 52 irratti himanni soba dhihaate jiraachuu Qeerroon Ambo irraa gabaasa.
Guutummaa galmee himata Oromoota 52 waajjira mana murtii keessaa bahe kanatti akka itti aanutti dhihaata.
Amboo:- Abbaan Alangaa Manni Murtii Waliigala Oromiyaa Sabboontota Oromoo 52 Irratti Akka Murtii Sobaa Kennu Dirqami Kallattiin Wayyaanee Irraa Itti Kennamuu Qeerroon Gabaase
Gabaasa Qeerroo Magaalaa Amboo Adoolessa 26,2014


text:
Mudde, 7/2014(TOI) – Baahireenitti Ambaasaaddarri Itoophiyaa Ambaasaaddar Jamaal Bakar Ministira Ministeera Boba’aa Baahireen Sheek Mahaammad waliin mari’ataniiru.
Mariisaaniitiin dhimmoota biyyoota lameeniifi naannawaarratti mari’ataniiru jedhame.
Ambaasaaddar Jamaal haala nageenyaa, siyaasaa, dinagdeefi invastimantii Itoophiyaarratti Ministirichaaf ibsaaniiru.
Ministira Ministeera Boba’aa Baahireen Sheek Mahaammad ibsa taasifameefirratti Ambaasaaddar Jamaal galateeffataniiru.
Biyyisaanii Itoophiyaatti dameewwan albuuda sibiilaa, Koobaaltiifi Aluminiyeemiirratti hojjechuu akka barbaaddus himan.
Marii taasifameen hariiroo biyyoota lameeniifi naannawaarratti waliin hojjechuuf waliigaluusaanii ragaan Waajjira Dubbii Himaa Ministeera Dhimma Alaarraa argame ni mul’isa


text:
Ebla 24/2014 (TOI) – Ayyaanni Iid Al-faxiir waggaa 1443ffaa magaalaa Roobee, Shaashamannee fi Cirootti haala duudhaa amantii Islaamaa eegeen sagantaalee garaagaraan kabajamaa jira.
Duudhaa ji’a Ramadaanatiin jaalala, tokkummaa fi obbolummaa argame itti fufsiisaa nageenya keenyas eeggachuu qabna jedhan jiraattonni magaala Shaashamanne.
Ayyaannichi magaala Shaashamannee dabalatee, Aanaalee naannawa magaalarraa Istaadiyeemii guddicha Shaashamannetti haala hoo’aa ta’een kabajamaa jira.
Ayyaanni Iid Alfaxiir waggaa 1443ffaan Godina Harargee Lixaa Bulchiinsa Magaalaa Ciroottis bakka hordoftoonni Amantichaa argamanitti kabajamaa jira.
Akkasumas Ayyaanni Iid Alfaxiir waggaan 1443ffaan Magaalaa Roobee Istaadiyeemii Madda Walaabuutti bakka hordoftoonni amantichaa, hoggantoonni mootummaa fi abbootiin amantaa argamanitti haala hoo’aa ta’een kabajamaa jiraachuu OBN gabaasera.


text:
Jireenya Dhimma Baasuu
Jireenya Jiraachuu fi jireenya dhimma baasu jirachuun waa lama. Duuchadhumatti jirenya jiraachuun, maataan isaa iyyuu jireenya akka ta’e waanta mamsiisu hin qabu. Hata’u iyyuu malee daaqaan jireenya nuti jiraannu hiikaa fi gatii jireenya murteessa. Gatii fi hiikaa kana egaa dhimma baasaa jireenyichaa jenna. Jireenyi keenya jireenya irra darbee dhimma baasuu qaba. Dhimma hawaasa keenyaaf, dhimmaa maatii keenyaaf, akkasumas dhimmaa namoota naannoo keenya jiran maraaf. Sadarkaa duraatti garuu, waa’een dhimma baasuu kun jireenya dhuunfaa ofii irraa eegala. Namni dhuunfaatti ofii isaati jireenya dhimma baasu hin jiraanne, isa biraaf darbee wanta dhimma baasu hin qabu. Barreefama kana keessatti egaa mee waa’ee jireenya dhimmaa baasuu waliin ilaalla. Duuka buutoti Gooftaa Yesuus, araaraan jireeenya haaraa argatan qofa otuu hin taane, akka sagaleen Waaqayyoo dhugaa nuuf ba’utti jireenya dhimmaa baasuu qabaachuu fi horachuutti waamaman. Wangeela Maatiwoos 5:13-16 yeroo dubbifanu gooftaan Yesuus Kiristoos waa’ee warra isa duukaa bu’anii akkas jedha. “Isin soogidda biyya lafaati. Garuu soogiddi miyaa isaa yoo dhabe soogidummaan isaa akkamitti deebifamuu danda’aree? Gadi gatamee miilla namaatiin didhiitama malee waa tokkollee hin fayyadu.” Yesuus jireenya keenya sogiddeessuu sogiddan wal fakkeesse. Sogiddi maal akka ma’ii basu nu jalaa hin dhokatu. Sogiddi in mi’eessa akkasumas in soogiddeessa. Mi’eessuu isaatin nyaata afaan keenyatti tolee akka nyaannuuf nu gargaara. Soogideessuu isaatiin immo nyaati akka tortoree hin banneef maa’ii baasaa. Akkasumas namooti yeroo dheeraaf soogidda akka qorichaatti dhimma itti ba’aa turan. Ar’a waanta warshaatti hoomishamu keessaa kan maa’iidhuma kanaaf kan soogiddi itti hin makamne yaraadha. Gooftaan Yesuus egaa isin, duuka buutoti koo, soogidda biyya lafaati yeroo jedhu, maa’iin jireenya keessanii akka soogidda kanaati jechuu isaati. Amanaan soogidda biyya lafaati. Biyya lafaa kana kan mi’eessu, kan tortoruu oolchuu daaqaa jireenyaa ofii keessaa qaba. Waaqayyo araara isaan nuu keessa hafuura isaan jiraachuu waan fedheef, ijaa hafuura keenyaa waan nuuf baneef jireenyi keenya soogiddumaa kana horate. Akka kanaan kan gooftaan Yesuus jedhu, gochaa keenyaan, adeemsa keenyaan akkasumas haasaa keenyaan biyya lafaa kana mi’eessuu fi soogiddeessuutti waamamtan jechuu isaati. Jirenya Miyaa jiraachuun filanadha Jireenyaa maa’ii baasuu fi miyaa jiraachuun filanaadha. Nammii yoo filate, jireenyaa bushaa’aa akkasumas hadhaa’aa kan naannoo isaa hadheessuu fi summeessu jiraachuu danda’a. Amantoo gooftaa Yesuus garu jireenya miyaa kan biyya lafaa hadhaa’uu fi tortoru oolchu jiraachuutti waamane. Biyya lafaa kana kan hadheessuu sadarkaa duraatti jibbiinsaa fi hammina nama cubbamaati. Jibbiinsi, hammini, hinaaffaan garaa garaa fi albaadhummaan yoomi iyyu warra jireenya keenya adheessanii dha. Nammi cubuun irratti mo’ee gooftaa isaa ta’e, jireenyaa jibbaa, hamminaa, hinaaffaa, fi sassata garaa garaa jiraatu ofii isaatis nagaa hin qabu, biyya lafaafis nagaa kennuu hin danda’u. Kan Yesuusiin qabu nagaa, jaalala, gaaruummaa, garraamummaa fi obsaa qaba, isaan kanas biyyaa lafaaf hiruun biyya lafaa mi’eessa. Amnaan tookko egaa mi’eessuu isaa kanaan cuubbuun biyya lafaa tortoresee akka hin balleessineef dama’a. Jireenyi Amanaa tokkoo mi’eessuu fi soogiddeessu kana keessa ala ta’ee hin danda’u. Kanaa achii eenyuufuu dhimma hin baasu. Mi’eessuun itti makamuudhaani Sadarkaa Lammaffaatti yoo ilaalle mi’eessun yookan soogiddeessun kun kan ta’uu danda’u itti makamuudhani. Soogiddi achuma qodaa isaa keessa ta’ee mi’eessuu yookaan soogideessuu hin danda’u. Miyeesuuf isa miyeessuu male sanatti dabalamuu yookan makamuu qaba. Egaa jireenyi amanaa tokko kan inni sogiddumaa kana qabaatu, waanta fooyya’uu male, geddaramuu male, yookaan hakka hin banneef tikfamuu male hundumaatti hirmaachuun dhimmaa soogiddumaa isaa kana ba’a. Jireenya maatii keenyaa, jireenya hawaasa keenyaa, akkasumas dhimma biyya keenyaa qarqara dhaabannee hawwa duwwaan yookaan hiixannaadhaan geddaruu hin dandeenyu. Akkuma gooftaan keenya jireenyaa namootaa sadrakaa garaagaraa, of qusii tokko malee itti makamnee fayyinaa fidee fi gaariitti geddare, nus duuka buutoti isaa jireenya maatii keenyaa, obboloota keenyaa, hawaasa keenyaa darbees biyya keenyaa itti makamuun fedha Waaqayyoo namoota hundaaf mullisuu nu irraa eegama. Kana gochuu duwwan kan jireenyaa keenyaa akkasumas kan biraa miyeessuu fi tortoruu oolchinu. Jireenya Miyaan Dubbii Waaqayootti qabamuu irraati Egaa jireenya miyaa kana jiraachuuf hundumaa dura amanaan kamuu, isa miyaan jirenyaa keessaa burqu Waaqayyotti qabamuu qaba. Otuu jabaannee dubbii Waaqayyoon jireenya keenya hin sooriin, qalbiin keenya hin ijaaramin, guyyaa guyyaatti walqunamtiin nuti Waaqayyon wajjin qabnu gabbataa hin adeemin, jireenyaa soogiddummaa horachuun hin danda’amu. Jireenyaaa mi’aa isa gooftaan dubbatu kana horachuuf yeroo hundumaa kadhatti jabaachuu, Macaafa Qulqulluu dubbifachuu, hirmaannaa tokkummaa amantootaa jabeeffachuu, hundumaa oli immoo Waaqayyoof abboomamuu jireenya keenya keessatti dhugeefachuun barbaachisaadha. Otuu Waaqayyoof hin abboomamin, fehdaa isaa ga’aatti hin hubatin jireenya miyaa jiraachuun hin danda’amu. Soogiddummaa kan qabu ifa namootaati Yeroo jireenya miyaa kana jiraannu egaa nuti soogidda biyya lafaa duwwaa otuu hin taane, ifa biyya lafaati. Yeroo dubbii Yesuus itti fufnee dubifannu boqonnaa shan lakkobsa kudha afuri irratti “Isin ifa biyya lafaati…” yeroo jedhu jireenya keessanin, deddeebii keessaniin, gochaa keessaniin hassaa keessaniin kallattii dhugaa Waaqayyoo, kallattii jirenyaa agarsiiftu jedhuu isaati. Akkuma ifti dukana mo’achuun kallatti argisiisuu male, yookaan akkuma aduun ifa isheen umamaaf jireenyaa laattuu, duuka buutoti Kiristoos dukkanaa cubbuu hundmaa mo’achuun walii walii isaaniif akkasuma biyya lafaa isa keessa jiraataniif ifaa ta’uutti waamamne. Ifa ta’uun kun tarii salphaa hin ta’u. Kan ifa ta’uu male hundumtuu gubachuu male. Gubachuu malee ifuun hin jiru. Gubachuun keenya garuu boba’anii baduu akka hin taaneef hafuurri Waaqayyoo yeroodha yeroootti ayyaana Waaqayyoo nu gonfa. Isa kanan egaa kan Kiristiyaana tokkoo jireenya ifaa dhabbataa horatu. Mee kara keettan deebi’aa jireenyi kee mal fakkaata? Namni si mi’eefata moo si hadheefata lata? Jiraachuun kee maatii kee keessatti, hawaasa kee keessatti garaa garummaa uuma qaba lata? Obbolessa koo , obboleettii koo gooftaan Yesuus jireenyaa miyaa jiraachutti nuu waame. Walii keenyatti jireenyaa hadheessuu, yookaan jireenya walii keenyaa tortoresuu otuu hin taane jireenya wali walii keenyaa mi’eessu, tortorsa cubbuu wal oolchuu fi jireenyaa fi fayyina waliif ta’uutti nu waame. Egaa akka kanatti kan jireenya miyaa kan jiraannu. Jireenyaa miyaa kan jirachuun keenyas Waaqayyo akka ulfaatuu fi maqaan isaan gaarummaa hundumaa akka dubbatamuufi. Yesuus akkas jedha, “Namoonni hojii keessan isa gaarii arganii Abbaa keessan isa Waaqa irraaf ulfina akka kennaniif ifni keessam akkuma kanatti namoota duratti haa ifu. Lb. Dr. Gemechu Olana, barrefame


text:
Naannoo Sidaamaatti Jiraattotni magaalaa Hawaasaa Ganda Caffee keessa jiraatan 300 misoomaaf jedhamee lafti isaanii erga irraa fudhatamee waggaa sadii lakkoofsisus beenyaan kan hin kanfalamnerf ta’uu Addis Maaledaatti himaniiru.
Jiraattotni naannawichaa Addis Maaledaatti akka himanitti,Naannoo Sidaamaa magaalaa Hawaasaa Ganda Caffeetti namoota 300 irraa lafti qonnaa fi bakki mana jireenya ji’oota jalqabaa bara 2011 irraa eegalee ijaarsa daandii saffisaa Mojoo hanga Hawaasaaf jedhame karaa mana hojii abbaa taayitaa daandiiwwanii federaalaan tilmaamamuufis,kanfaltiin tilmaama lafichaa osoo hin kanfalamiiniif gara waggaa afuraffaatti cehaa jiraachuu dubbataniiru.
Mataa mataatti nama tokko tokkoof birrii kuma 200 fi isaa ol tilmaamni lafaa karaa abbaa taayitichaan tilmaamamuufi kan eeran jiraattonni kunneen bulchiinsa magaalaa Hawaasaa fi mootummaa naannoo Sidaamaaf irra deddeebiin gaaffii dhiheessaniiru.
Ta’us bajatni gadhiifamuu dhabuu hordofee akka harkifstee fi bajanni abbaa taayitaa daandiiwwanii federaalaa wayita ramadamutti akka kennanuufii isaanitti himamus hanga gabaasni kun qindaa’e Caamsaa 11 bara 2014’tti akka hin kanfalamnefii eeraniiru.
Jiraattotni naannawichaa itti dabaluunis lafa isaan jalaa fudhatamee irratti hanga ammaatti ijaarsi daandii bakki itti hin eegalamne akka jiruu fi misooma bu’uuraaf erga hin oollee lafichi akka deebi’uufiif gaafatanis suuta suutaan ijaarsa misooma bu’uuraaf akka oolu akka isaanitti himame ibsaniiru.
Abbaan taayitaa daandiiwwan federaalaa ijaarsa daandii saffisaa Mojoo hanga Hawaasaaf akka ta’u jedhamee lafti tilmaamame guutummaa guutuutti ijaarsaaf yoo hin oolle akka deebisuufi yookaan maallaqni tilmaamame akka kanfalaluufi Jiraattotni komii dhiheessan gaafataniiru.
Daayrektarri sabqunnantii uummataa abbaa taayitaa daandiiwwanii federaalaa Saamsoon Wandimuu gama isaaniitiin sababa ijaarsa daandiitiin komiileen tilmaama bakka mana jireenyaas ta’e,lafaa wayita aanaaleen ragaa qopheessuun mana hojii abbaa taayitichaaf ergan kanfaltiin kan kanfalamu ta’u eeranii,dhimma namoota komii dhiheeffatanii garuu hanga yeroo gaaffii kana gaafatamaniitti odeeffaannoo kan hin qabne ta’uu eeraniiru.
Komichaaf xiyyeeffannoon kennuun qaamolee dhimmi isaa ilaallatu waliin mari’achuun komiin dhihaate dhugaa yoo ta’e, Jiraattota lafti isaanii fudhatame waliin mari’achuun adeemsi kanfaltiin itti kanfalamu ni mijata jedhaniiru.
Hoggantichi dabalataanis Abbaan taayitichaaf hanqina bajataatiin naannolee Itoophiyaa garagaraatti akkuma namootni dhuunfaa kanfaltiin beenyaa lafaa osoo hin kanfalamiin jala harkifatu hunda,qaamoleen beenyaan lafaa ykn bakkaa kanfalamuufii hin qabne gaaffii fi komii dhiheessanii akka jiranis eeraniiru.
Qaama Piroojektii Daandii Mojoo hanga Hawaasaa kan ta’an daandiin kanfaltii saffisaa Mojoo hanga Baatuu sirni kanfaltiin itti raawwatamu guutameefi Fulbaana 10 bara 2014 tajaajilaaf banaa ta’uun isaa ni yaadatama.
Daandichi dheerina 92km kan qabu yoo ta’u,buufataaleen kanfaltii sadarkaa isaanii eeggatan Shan xumuramuun tajaajilaaf qophaa’aniiru.
Buufataaleen kanfaltii kunneenis buufataalee bahinsaa Mojoo,Qooqaa Bootee fi Baatuuti.
Hojiilee hojjetamaan keessaa buufataaleen kanfaltii Shanan, gamoo yaaliin itti gaggeeffamuu fi bakki cisicha hojjettootaa,gaarajii,teeknooloojiiwwan sakkatta’insa nageenya konkolaattota fi bakki kanfaltiin itti raawwatamu xumuramuun gara hojiitti galuun ni yaadatama.
አዲስ ማለዳ Caamsaa 13 2014 No 49


text:
Gaafa guyyaa Onkololeessa 22, 2014 ALI Fuulli Fesbuukiin hordoftoota 180,000 ol qabu tokkoo “#WBO Waraanni Bilisummaa Oromoo meeshaalee gurguddaa adda addaa mooyummaarraa booji'aa juraachuu ifoomse. ” jachuun Fakkiidha wal-qabsiisuun Afaan oromootiin maxxansee ture. Maxxansiin kuniis hanga baruun kun bahuutti yeroo 310 ol qoodameera.
Haata’u malee HaqCheck maxxansicha hubatee soba ta’uu isaa dhugoomseera.
Mootummaan Itoophiyaa Waraana Bilisumma Oromoo (Kan Shanee jadhamu) Adda Bilisumma Ummata Tigiraay waliin Gurmii shororkeesaa jachuun Eebla 1, 2021 ALF Ifa basee ture. Gurmiin lamaanis Hagayya 11 ALF akkan waliin hiojjatan ibsaniiru.
Loolli Bahaa Itoophiyaa keessa geffamaa jiru gara naannoo Amaaraafi Afaar erga bal’atee ABUT magaaloota Dassee fi Kombolcha too’achuu isaa ibsameera. Onkolooleessa 22 ALI moo WBO (Shanee) Magaalaa kamisee too’adhe jadheera.
Maxxansiin Fesbuukiin kun Haaluma kanaan barra’e.
Haata’u malee Suuraan maxxansiichaan walqabate kun Fesbuukii irratti Hagayya 30 jalqabee naana’aa kan ture. Innis Yaroo ABUT magaalaa Waldiyaa “qabadhee” jadhu ka maxxanfameedha.
Maxxansii suuraa kana irratti looltoota irratti dabaluun Photoshoopii dalaganii haaraa fakeesuun maxxanfamuu isaa HaqCheck hubateera.
Bakuuma Suuraa kana irratti qalama diimaan itti marsine yeroo hubannu suuraa kan bira irraa buqqisuun fakkii konkolaata looltoota qabate irratti rigamuun isaa bekkameera.
Kanaafuu Postiin kun WBO (shaneen) meeshaa motuummaa too’achuu isaa waan hin ibsineef HaqCheck Soba Jadhee ramadeera.


text:
Prezdaantiin Turkiyaa Rajab Xayyib Erdogaan, ibsa arba’aa arraa keennen, Finciltoonni Kurdi kan kaaba baha Suuriyaa keessatti maandheffatan hidhannoo kan hiikkatanii fi akkasumas godina lola irraa bilisa godhuuf karoorfame lakkisanii kan bahan yoo ta’e, Turkiyaan duula jalqabde kan goolabdu tahuu ibse. Kun tahuu dhabnaan garuu Humni Turkiyaa dhaabsiisu danda’u tokkolleen hin jiru jechuun akeekkachiise.
Prezdaant Erdogaan itti dabaluunis, dula kana dhabsiisuuf carraan jiru Finciltoonni Kurdi hanga galgala Arba’aa hardhaatti hidhannoo isaanii hiikkatanii, godina lola irraa bilisa godhuuf karoorfame lakkisanii bahuu qofa, yoo isaan kana godhan booda duulli jalqabame ni goolabama jedhe.
#Turkiyaa_Suuriyaa
Nuuralhudaa
Soora Qalbii Muslimaa


text:
Godinalee Oromiyaa garaa garaa keessatti har’a hiriirri mormii geggeessamuu isaa jiraattonni nuuf ibsanii jidran. Akkuma kanaan Godina Qelleem Wallaggaa, aanaa Hawwaa galaan, Godina shawaa lixaa aanaa Baakkoo Tiibbee, Horroo Goduruu magaalaa Shaambuu irraa namoota dubbisnee jirra.
Horroo Guduruu magaala shaambuu keessatti uummati konkolaataa sukkaara fe’atee magaalattii dhaa ba’aa ture dhaabsisuuf yaalii godheen lubbuun namaa baduun gabaasamee jira.
Gama biraan godina Horroo Guduruu wallaggaa magaalaa Shaambuu keessatti konkolaataan sukkaara fe’atee deemaa tokko magaalaa dhaa akka hin bane uummataan dhaabsisamuu isaa jiraattonni dubbatanii jrian.
Sukkaarri fe’ame kun kontorbaandii waan ta’eef ba’uu hin qabu jechuu dhaan dura dhaabbannaa uummati godheen humnoonni ittisa biyyaa dhukaasa bananiin lubbuun nama tokkoo darbuu jiraataan magaalaa shaambuu ibsanii jiran. Angawoonni godinattii garuu deebii kennuuf fedhii hin agarsiisne.


text:
Ibsa Walii galtee garee Koree Yeroo ABO tan Obboo Ibraahim Muummeetiin gad geeyfamtuu fii garee Shanee ABO ….laalchisee..Ibsaa fii gaafiif deebisaa Obboo Odaa Xaseetii fii obboo Ibraahim …Read More »
“Nuti arrallee Oromoodha, borullee Oromoodha, biyti teenyalleen Oromiyaadha”
Oromo TV Abraahim Mumummee D.T KY ABO fi Bakka Bu’a ULFO Abdii OsmaanRead More »
Ibraahim Mummee fi Samiyaa Usmaan hoggana Koree Yeroo irra raraafamani jiru.
Koreen Yeroo ABO kaayyoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo dandamachiisuf erga utubamee wagaa lama tahuuf deemaa jira. Adeemsa wagaa lamaa kana keessa koreen jaarmaya kana sadarkaa …Read More »


text:
Eebla 12/2014(TOI) – Itoophiyaanoonni biyya alaa jiraataan lammilee sababa waraanaan qe’ee isaanirra buqqa’aniif deeggarsa birrii miliyoona 17 taasisan.
Gurmaa’insi Itoophiyaanoota Ameerikaa Daalaas birrii miiliyoona 16 fi kuma 900 ol, Firaanikfartitti manni amantaa kiristaanaa Warra wangeelaa birrii kuma 561 ol, Waldaan idil addunyaa diyaaspoora Hadiyyaa birrii kuma 221 deeggarsa taasisaniiru.
Bakka buutoonni miseensoota diyaasporaas deeggarsa kana komishiinii hoggansa sodaa balaatti dabarsanii kennaniiru.Bakka butoonni kunneen akka himanitti gara fuula duraattis sirna galii walitti qabuu adda addaa qopheessuun lammilee buqqa’an gargaaru kan itti fufan ta’uu himaniiru.
Komishiinerri komishiinii hoggansa sodaa balaa Mitikkuu Kaasaa hojii lammileen Itoophiyaa diyaaspooraa ta’an lammilee rakkaatan gargaaruuf hojjechaa jiran dinqisiifachuun galateeffataniiru.Diyaaspooraan deeggarsa taasisa jiru kana gara fuula duraattis cimsee akka itti fufu gaafataniiru.


text:
Sagantaa Ifxaaraa galgala har’aa Imbaasichi qopheesse kana irratti miseensoonni koree furmaata barbaadduu hawaasa Muslimaa kan afeeraman yoo tahu, Ustaaz Injinar Badruu Huseen, Ustaaz Kaamil Shamsuu fii Keessummooni birootis Saganticharratti argamaniiru. Ustaaz Abubakar Ahmad umraadhaaf waan imaleef sagantaa Ifxaaraa kana irratti hin hirmaanne.
Sagantaa Afeerraa Ifxaaraa kana irratti Ustaaz Injinar Badruu Huseen koree furmaata barbaadduu hawaasa Muslimaa bakka bu’uun, Gaafiiwwan mirgaa hawaasni Muslimaa kaaseefi, tarkaanfii mootummaan Ameerikaa magaalaa Al-QUDSI ilaalchisee fudhate irratti yaada kennee jira.
Injinar Barduun “Nuti Muslimoonni Ityoophiyaa biyya teenya keessatti mirga guutuu barbaanna. Sochiin muummichi Ministeeraa Dr Abiy Ahmad jijjiiramaaf godhaa jiru, Hawaasa Muslimaatis kan hammate akka tahu Mootummaan Ameerikaa dhiibbaa akka irratti godhu gaafanna” jedhe. Dabalataanis dhimma Magaalaa AL-QUDS ilaalchisee; tarkaanfiin bulchiinsi Traamp fudhate kan Muslimoota Addunyaa guutuu dallansiise waan taheef, mootummaan Ameerikaa irra deebi’uun dhimma kana akka qoratu gaafatee jira.
Sagantaa Ifxaaraa kanarratti qondaaltota mootummaa, hayyoota adda addaatiifi hoggantoonni Majliisa mootummaa kan argaman tahuun beekameera.


text:
Bilbila keenya osoo namatti hin kennin dura waan beekuu qabnu
Iccitiin dhuunfaa keenyaa akka hin mul’anneef bilbila keenya osoo namatti hin kennin dura of eeggannoo barbaachisu taasisuun ni gorfama. keessaafuu yeroo ammaa kana nama bilbila keenya nu harkaa fuudhu hunda amanuu hin qabnu. sababni isaa Appiiwwan badii daqiiqaa lamaafi sadi hin caalle jiddutti bilbila keenya keessa awwaalamuu waan danda’aniifidha.
Aappiwwan badii bilbila keenya keessa seennan osoo mallattoo tokko nutti hin agarsiifne suuta suutan iccitii keenya baasanii namticha badii kana nurratti raawwatuuf kennuu danda’u. namni tokko bilbila keessan yoo too’ate balaa isin hin eegin akka tasaatti fiduu waan danda’uuf dursitanii ofirraa ittisuun barbaachisaadha.
Namoonni hedduun password’n isaanii jalaa hatamuu yeroo baay’ee ni dubbatu. Fkn, Facebook koo namni biraan seenee, waan hin taane najalaa maxxansee, suuraa hiriyaa koo waliin kaane akkas na jalaa godhee maal wayyaa.. fi kan kana fakkaatan muudannoo baay’een ni jiru. Rakkoon kun yeroo baay’ee bilbila keenya namatti laachuu irraan kan ka’een dhufa.
Akkuma olitti jenne namni yeroo tokko bilbila keenya qabannaan Aappii badii isa tajaajiluu dhoksaan bilbila keenya keessa awwaaluu danda’a. Bilbila keenya nuhitu itti faayyadamaa jiraa, Garuu bilbilli kun harka keenya taa’ee, gama tokkoon diina keenya tajaajila. kuni waan ajaa’ibaati.
Namni bilbila nu harkaa fuudhe tokko akkamiin passwordi ‘social media’ keenya beekuu danda’a?
Nama waliin jiraattan ta’uu danda’a ykn yeroo isin bilbila faayyadamtan kan isin cinaa taa’ee ilaalu ta’uu danda’a. namni kun Patterni bilbila keessanii yoo beeke, bilbila keessan harkaan qabannaan dafee gara ‘Google Chrome’ seena. achi booda email fi passwordi kan Facebook fi website adda addaa ittiin faayyadamaa turtan kan Chrome ‘save’ godhee qabate hunda baasee fudhachuu danda’a. Kanaaf akka carraa bilbila keessan yoo namatti laattan namni sun pattern keessan beeka taanaan password fi email keessan hunda galmeeffatee booda akka fedha isaa itti faayyadamuu danda’a.
Fakkenya: Ofii kessanii Bilbila keessan seenaa ilaalaa
- Chrome banaa
- Mallattoo more (…) tuqaati Setting isa jedhuu filadhaa
- Sana booda Password isa jedhu tuqaa. yeroo kanatti website kanan dura isin password galchitan hundi tarreedhan isinitti mul’atu.
- Amma website dhufan kessaa tokko filaa. Fkn, Facebook.
- Mallattoo ‘ijaa’ sana tuqaa passwordi save ta’e hunda ni agartu. (paasswordi save ta’e mul’isuun duratti pattern keessan isin gaafata). namni biraan pattern keessan beeku sun amma passwordi keessan kan save ta’e hunda arguu danda’a jechuudha.
Fakkenyaf: suuraa asii gadii ilaalaa. ‘Google Chrome’ kiyya Passwordi 150 ol save godhee kaaye, kana immoo anatu jaalatee save godhate. Garuu akka tasaa namni patterni bilbila kiyyaa beeke Passwordi 150 kana salphamatti fudhachuu danda’a jechuudha. ‘Google Chrome’ passwordi website adda addaa fedha keessaniin malee save hin godhu.
Kana qofa miti, Namootni gorsa laatanifi dhaabbileen Technology adda addaa mala ‘two-step verification’ jedhamu akka faayyadmnu nu gorsu, garuu malli kun nama bilbila keenya harkaan qabachuu danda’eefi pattern ittiin banu beeke jalaa guututti nu baraaruu hin danda’u.
Akkamiin ‘two-step verification’ darbuu danda’a?
Namni Patterni bilbila keessanii arge battala isin dhoksee bilbila isarraa account kessan banuuf yaala. Fkn, accountii kan Google ykn Facebook seenuf yaala. isin kana dura ‘two step verification’ irratti godhattanii jirtu yoo ta’e, yeroo sana ‘verification code’ bilbila keessanitti erga. bilbilichi keessan harka isaa jira waan taheef verification barbaadamu sana baasee itti galfata. achi booda SMS sana Delete godha. hanga gaafa isin bira geessaniitti akka fedha isaa itti faayyadamuu danda’a jechuudha.
Kanaaf akkuma passwordi keessan nama dhoksitan patterni kessanillee nama dhoksaa. Pattern bilbila keessanii nama dhoksuun yoo isin rakkise immoo: bilbila keessan osoo namatti hin kennin dura website fi Facebook seentanii jirtan hunda logout godhaa. keessaafuu chrome guututti qulqulleessaa. akkasumaas namni sun Fb keessan ‘forgot password’ gochuun ‘reset code’ bilbila keessanirratti dhufu argee bilbila kan biroo irraa seenuu waan danda’uuf, Appii ‘message’ bilbila keessaniitti furtuu godhadhaa.
Gorsa Gababaa:
- Bilbila keenya nama agarre hundatti kennuu dhiisuu.
- Pattern fi Passwordii yeroo yeroon jijjiirachuu, akkasumas jabaa (strong) godhachuu.
- Faayiloota yoo badan akka malee nu miidhuu danda’an kararraa maqsuu.
- Aappii murteessoo ta’an (Gmail, chrome, Gallery, Message, Facebook) fi kkf.. hundatti ‘App locker’ faayyadamuun Passwordii itti godhachuu.
- Siim kaardii jabeeffachuu, SMS nuuf ergamu hunda too’achuu.
- Bilbila keenya mana suphaa geessinee biraa fagaachuu dhiisuu ykn mana suphaa amannu qofaatti gargaaramuu.
- Bilbilli keenya amala addaa yoo nutti fide ‘Format’ gochuun akka haarayatti eegalchisuun itti faayyadamuu.


text:
Koronaavaayiras: Weewrarri Covid-19 namoonni biiliyoona walakkaa akka hiyyooman taasisuu danda’a
Weerarri koronaavaayirasii addunyaatti dhufe kun namoota walakkaa biiliyoonaa ta’an hiyyummaa keessatti akka galan taasisu danda’a.
Akeekkachifni kunis qorannoo Dhaabbatni Biyyoota Gamtoomanii weerarri kun diinagdee fi humna namaarratti fiduun qoratamee kan ifoomedha.
Kunis waggoota 30 keessatti hiyyuummaan guutuu addunyaatti yoo dabaluudha jedha gabaasichi.
Argannoon kunis walgahii torbee dhufu ministeerota Baankii Addunyaa, IMF fi G20 taasisuuf ta’an dursee ifa ta’e.
Qorannoon Dhaabbata Biyyoota Gamtoomani kunis ogeesota Kollejjii Kiingis Landanii fi Yuunivarsiitii Biyyaalessaa Awustiraaliyaadhaan (ANU) barreefame.
“Rakkinni diinagdeen fidu isa rakkinna fayyaa harka torbaan caaluu danda’a,” jedhe Kirostoofar Hooy ANU irraa.
Gabaasni guutuu addunyaatti lakkoofsi namootaa miiliyoonni 400-600 ta’an hiyyummaa keesssa galuu akka danda’an dabala jedha gareen UN kan bara 2030tti hiyyummaa balleessuuf irratti xiyyeefatee hojjatu.
“Argannoon keenna faayidaa safety net biyyoota guddataa jiran irratti saffisaan babal’isuun qabu akeeka - achiis oli – xiyyeeffannoo ol aanaa dhiibbaa COVID-19 biyyoota guddataa jiran irratti qabuu fi hawaasni addunyaa isa kana gargaaruuf waan godhuu qabu,” jedhen prof Andy Sumner Kollejjii Kiingis Landan irraa.
Yeroo weerarri kun dhaabatu guutuu addunyaatti namoonni biiliyoona 7.8 hiyyummaa keessatti kufu. Isa kana keessaas harka 40 kan ta’an hiyyeeyyii haaraa Eezhiyaa Bahaa fi Paasifik, tokko sadaffaa kan ta’an immoo biyyoota Sahaaraa gadii fi Eezhiyaa Kibbaati.
Jalqaba torbee kanaatti dhaabbileen addunyaa 100 liqiin biyyoonni guddatan fudhatan bara kana akka hin kaffalleef waamicha taasisaniiru. Kunis diinagdeesaanii gargaaruuf doolara biiliyoona 25 akka fayyadaman taasisa.
- SALPHAATTI ADDA BAASUUF: Mallattoowwan koronaavaayirasii maal fa'i?
- KORONAAVAAYIRASII: Gaaffilee keessaniif deebii
- MAAL GOCHUUN QABA: Walirraa fagaachuufi adda of baasanii turuu
- WANTOOTA SAGAL: Waa'ee koronaavaayiras nuti hin beekne
- QUBA QABDUU?: Wal-qunnamtii saalaa fi Koronaavaayiras