text:
Abshir Rakkoo Booda Toltii ni dhuftii
Jireenyi ilma namaa rakkoo fi toltu irraa kan uumamteedha. Yeroo hundaa rakkinnaan kan guuttamte mitii yeroo hundas toltuun kan guuttamte miti. Wal makaa kanaatu jireenyaf hiika kenna. Osoo hadhaan jiraatu baate silaa mi’aawan maal akka ta’ee hiika hin qabu türe. Wantoonni fuggisoon lamaan kunniin jireenya keessatti tarree adeemu. Guyyaa tokko mukaa’u fi gaddutu jira,guyyaa biraa immoo mirqaansu fi gammachutu jira. Ilmi nama rakkoo fi tola keessa darbee qaroominna ijaara. Osoo tola qofa keessa jiraate laamsho ta’a. Rakkoon immoo lafee fi sammuu isaa jabeessun gara fuunduraatti akka tarkaanfatu godha. Eeti amala ilma namaa ta’ee yeroo hundaa gammachuu fi tola jiraachu feena,rakkinnaa fi gadda ni jibbina,qoreen akka nu waraantu hin barbaannu. Gammachuu argachuuf dhagaan nuti hin fonqolchine hin jiru. Sadarkaan gammachuu keenya haala hojii keenya irratti hundaa’uun garagara.
Jireenya keenya keessatti rakkoo adda addaatu nu qunnama. Akka bubbeen cimaan muka raasutti rakkoo fi gaddiis keessa keenya raasu danda’u. Eessumman deema,garamitti baha jechuun ardii ofitti dhiphisuu dandeenya. Dukkanni rakkinaa fi gadadoo nu hagaguugu danda’a. Yeroo rakkina akka kanaa keessa seennu maal gochuu dandeenya?
1.Of qopheessi– loltuun waraanaf ka’ee qophii fi meeshaa malee gara dirree waraanaa ni deemaa? Gonkumaa hin deemu. Deemun dura sirritti of qopheessa. Haaluma kanaan jireenyi dirree waraanati fi dorgoommiti. Jireenya keenya moo’anne gammachuu argachuuf yeroo hundaa wal’aanso fi dorgommii adeemsifna. Wal’aansoo fi dorgommii keessa takkaa ni moo’anna,takkaa ni moo’atamna(ni dhabna). Yeroo moo’annu gammachuu keessa of tuulaa aardii keessa akka hin deemne fi yeroo moo’atamnu immoo gaddaa fi aariin akka of hin miine qophii nu barbaachisa. Hidhannaa cimaa hidhanne jireenyatti bobba’u qabna. Akkuma gammachuu argachuuf carraaqnu, rakkiinaa fi haalli xaxamaan nu qunnamuu akka danda’u of haa amansiisnu. Yoo akkana goone rakkoo yeroo umamuu nu hin rifachisu. Ni tasgabboofna.
Of qopheessu yoo jennu wanti hunduu Rabbirraa akka ta’ee beeku fi obsaaf abdii qabaachudha. Wanti gaariin hunduu Rabbiirraayyi. Kanaafu wanta Inni nu qananiisen(nu kenneef) of tuulun nuuf hin malu. Wanti badaan immoo sababa cubbuu/badii keenya irraa kan ka’ee Rabbiin kan nutti ergudha. Isaafis garmalee gadduun hin barbaachisu.
“Rakkoon tokkolle dachii irratti yookiin lubbuu keessan irratti hin buutu, Nuti ishii uumun duratti Kitaaba keessatti kan galmeeffamte yoo taatee malee.Dhugumatti kuni Rabbiin irratti laafaadha. Akka wanta isin jala darbee irratti hin gaddinee fi waan Rabbiin isiinif kenne irrattis garmalee hin gammadneef (Rabbiin kana godhe). Rabbiin nama boonaa fi dhaadataa hundaa hin jaallatu.” Suuraa Al-Hadiid 57:22-23
Kanaafu yeroo rakkoon nu qunnamuu garmalee gadduu akka hin qabne fi yommuu Rabbiin nu qananiisu immoo gammachuu keessa of tuulaa fi dhaadataa akka hin deemne,keeyyanni armaan olii nu akeekkachisti.
2.Wanta darbee irraanfachuuf carraaqi– wanti darbee gonkumaa duubatti hin deebi’u. Hancufni tufamee,aanan elmame fi dubbiin afaan baate gonkumaa dubatti hin deebi’an. Gaabbii fi aariin wanti jijjiramuu tokkollee hin jiru. Gaabbu fi aaru dhiisne osoo wanta amma jijjiruu dandeenyu irratti xiyyeefanne,ibiddi aarii fi gaabbi hangas mara nu hin gubu. Wanta darbeef aarun mee maal jijjira? Nama du’ee ni kaasaa? Biyyee bishaanin haramee duubatti ni deebisaa? Kan darbe darbee irraanfadhu. Barnoota irraa fudhu har’a jireenya gaarii ittiin ijaarrudha. Jireenyi gaariin ati jiraattu kaleessas miti borus miti,har’a. Kaleessa damma muuxataa yoo turte har’a immoo dabboo gogaa yoo nyaattu, hanga feete osoo gaabbite dammii muuxataa turte sun duubatti hin deebi’u. Kanaafu gaddaa fi gaabbin of hin ajjeessin. Karaa baniif haa aaru. Of keessatti ukkaamsun of hin rakkiisin. Mee addatti bahii wanta keessa keetti gungumu kanaan akkana jedhiin,”Wanti darbe darbee gonkumaa duubatti hin deebi’u. Maaliif na cinqitaa wanta hin mul’anneef,harkaan hin qabneef,arrabaan hin dhandhamneef? Aboo achii narraa deemi! Aboo achii gatii, ani kana waliin hin cinqamu. Jireenya funduraa kootif maaliif dhiiphadha osoo rizqiin(sooranni) harkaa Rabbii ta’ee jiru? Cinqii maalii?(Ya min cinqat?) dirqamni kiyya har’a sirriitti hojjadhe ooludhaa malee wanta boru kan ijaan hin mul’anne waliin cinqamuu miti. Cinqii maalii?(Ya min cinqat?) Rabbiin wanta hin jirre irraa na uumee ergasii da’imummaa kiyya irraa eegale hanga har’atti na kunuunse akkamitti borus na sooru dadhaba ree? Cinqii maalii? Aboo asii badii. Yoo hiyyummaa natta qabee Insha Allah hiyyummaa irratti obsee jaalalaa Rabbii fi mindaa guddaa argadha. Yoo na duroomse immoo Insha Allah karaa Isaa irratti baasun ammas jaalala Isaati fi mindaa guddaa argadha. Kanaafu maaltu na dhiphise ree boruu ijaan hin mul’annef,kaleessa darbeef? Cinqii maalii, asii badii! Dirqamni kiyyaa har’a hanga humna kooti hojjadhe jiraachudhaa malee boruuf yaadda’u miti. Jireenyi gaariin ani jiraachu danda’u har’aa fi har’a qofa. Kaleessi wanta fudhatu fudhate darbee,borus hin dhalanne. Kanaafu har’a nama gaarii ta’ee argamuudha. Kan darbee waliin gadduu fi aarun yeroo koo hin gubu,kan dhufu waliinis yaadda’uu fi dhiphachuun humna koo hin fixu.” Jedhiin. Akkan ofiin jechuun Oksijiini qabanaa’a fudhu, Karboondayioksayidi gubata of keessa baasi.
“Wanta darbeef booyu fi gadduun yeroo ammaa gubuudha.”
3.Dhagaa hin dandeenye fonqolchuuf hin carraaqin– yeroo gaddinuu fi dhiphannu dhagaan nuti hin fonqolchine hin jiru. Namni tokko yoo nu aarse gadoo baafachuuf jecha mala meeqa barbaanna! Mee takka haa yaannu gadoo baafachuun eenyufuyyu hin fayyanne miidhaa malee. Gadoo baafachuuf carraaqun miidhaa duraanii caalaa miidhaa biraa fida. Kanaafu nama sanii yoo dhiisne maaltu nurraa hir’ata?
“Namni Rabbii jedhe of gadi qabee Rabbiin sadarkaa isaa olkaasa.”
Achii dhiise gadoo baafachuu homaa si hin fayyadu aarii fi gadda caalu sitti dabaluu malee. Nama sanii araaramiif yookiin irra darbiif. Yoo dadhabde immoo mindaa guyyaa Qiyaama sababa inni sii miidhen argattu abdadhu. Kanarraa kan hafee dhagaa baadhachuu hin dandeenye hin fonqolchiin,gaddaa fi gadoo kuufachun of hin ajjeessin.
Nama yoo aarsitee yookiin miite hadhaan gaabbii sitti dhagahamuu danda’a. Dhiifama gaafadhu. Kaasa qarshii barbaannan kafaliif. Dhiifamas sii hin godhu qarshiis sirraa hin fudhu yoo siin jedhe isa gammachiisuf jecha dhagaa hin dandeenye hin fonqolchiin. Dhiifama yoo si gochuu dide qarshii yookiin wanta qabdurraa sadaqaa kenni. Rabbirraa araarama barbaadi. Saniin booda gaabbi fi gaddaan of hin ajjeesin; wanti takka darbee gonkumaa duubatti hin deebi’itu. Dagadhu. Gaddaa fi gaabbiin chaw nagahatti jedhiin.
Jireenya har’aa jiraadhu. Wanta badaa irraa of fageessun nama gaarii ta’uuf carraaqi. Asirraa kan hafe nama gammachisa jette dhagaa hin fonqolchiin. Namni wanta feete osoo gootefii tola itti oolte irraanfate guyyaa tokko diina sitti ta’a. Kanaafu Rabbiin gammachiisuf malee nama gammachiisuf hin jiraatin. Fedhiin nama hundaa garagara. Kanaafu haala wal fakkaatun sitti hin gammadan. Nama hundaa nan gammachiisa yoo jette fedhii nama hundaa tokkon tokkoon gaafatte yookin qoratte gammachisuun sirraa eeggama. Kana gochuuf immoo humna hin qabdu. Kanaafu dhagaa hin dandeenye maaliif fonqolchuuf carraaqxaa? Achii dhiisi fedhii namoota. wanta siin jedhaniif gurraa hin kenniin. Rabbii tokkicha xaaxaa hin baay’isne gammachisi. Fedhiin Rabbii salphaa fi faydaa ilma namaa qofaatif. Fedhiin namoota immoo xaxamaa fi dhuma kan hin qabnedha. Kanaafu wanta Rabbiin gammachisuu erga hojjatteen booda kan fedhe haa aaru, kan fedhe haa gammadu of hin dhiphisin. Ofitti amanamummaa qabaadhu. Namni osoo si gatelle Rabbiin akka si hin ganne beeki. Namoota gammachisuuf dhagaa hin dandeenye hin fonqolchiin.
4.Namoota si olii mitii kan si gadii ilaali– yeroo hundaa warri ebalu kana qaba,qabeenya haganaa qaban jechuun maaliif of dhiphisna? Namoota meeqatu daabboo gogaa fi bishaan dhabee du’aa jiru? Osoo wanta baay’ee Rabbiin nutti kenne jiru wanta hin qabne argachuuf maaliif of dhiphisna,maaliif qananii Rabbii gadi xiqqeessinaa? Abu Hureyran(RA) irraa akka gabaafametti Nabiyyana Muhammad(SAW) akkana jedhan:
انْظُرُوا إِلَى مَنْ هُوَ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَلاَ تَنْظُرُوا إِلَى مَنْ هُوَ فَوْقَكُمْ فَإِنَّهُ أَجْدَرُ أَنْ لاَ تَزْدَرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ ”
“Kan isinii gadii ilaala malee kan isinii olii hin ilaalinaa. Dhugumatti qananii Rabbiin isin irratti oole akka hin xiqqeessine santu isinii caalaa.” Jaami’i At-Tirmizi Book 37, Hadith 2703
Namni yeroo hundaa kan ofii olii yommuu ilaalu ‘Ani hiyyeessa homaa hin qabne.’jechuun qananii Rabbiin itti oole gadi xiqqeessa. Kan ofii olii ilaalun wanta hin arganneef halkanii guyyaa hirriba dhaba. Yeroo hundaa wanta hin qabne fi kan isaa hin taanef ni dharra’a,ni waanya. Kana irra osoo nama isaa gadii ilaale qananii Rabbii yeroo san beeka. “Nama meeqatu beelan dhumaa jira,nama meeqatu fayyaa dhabee, nama meeqatu ibidda boombii fi xiyyitiin gubataa jira. Ani kunoo mana hoo’a keessa jiraadha;fayyaa guutu qaba;nageenya fi tasgabbiin jiraadha. Kanaafu Alhamdulillah(Rabbii galanni haa galu) hin jedhu? ” jedhe of haa gafatu. Kan ofii olii ilaalanii booyu fi aarun bu’aa tokko hin fidu gadadoo fi waanyu malee.
Mee takka dhaabadhu namoota si gadi jiran yaadi. Ati fayyaa qabdaa mee warraa fayyaa dhaban ilaali. Wanta nyaatte dhugdu ni qabdaa warraa homaa hin qabne ilaali mee. Maaltu sitti hanqate ree,Rabbii galata hin galchituu? Duniyaa hanga feete yoo walitti qabde, fuute way qabriin seentaa,dhiistetumaan dabrataa. Kanaafu wanta zalaalamii si waliin hin turre waliin maaliif of dhiphistaa,maaliif haafoftaa? Wanta nyaattu fi dhugdu,uffattuu fi sadaqaa kennattu yoo argatte duniyaaf dhiphachuu achii dhiisi. Duniyaa walitti kuuste ittiin of tuuluf,beekkamaa ta’uuf hin yaadin. Wanta Rabbiin sii qananiseef galata galchii,nasiiba(quufaa) ta’ii argamii. Yoo akkana goote duniyaan garamii akka sitti yaatu hin beektu. Garuu yoo hafoofte fiixe duniyaa qabachu hin dandeessu,akka niiti sokkitee si jalaa dheessiti.
Kanaafu kan si olii ilaalun of hin dhiphisiin. Kan sii gadii ilaalun Rabbiif galata galchii.
5.Rabbiin qananiinii muraasa si qoruuf sirraa fudhatee caalaa si hambise jiraa galateefadhu- wanti baay’een nuu hafee osoo jiru wanta xiqqaa nurraa fudhatameef boonna,of dhiphisna. Wanti xiqqaan sunuu badii nurraa hanbisuuf ta’a laata. Rabbiin qabeenya guutuu osoo nurraa fudhatee wanta san caaluu nu hin hanbifne? Fayyaan mee maaliin wal qixxaata? Ija takkatti osoo qabeenya addunyaa keessa jiru guutun siif kennamee ni gurgurtaa? Gonkumaa hin gurgurtu,mitii ree? Hanga feete hiyyoomadhu kana hin gootu. Maarre maaliif qananiin baay’een akka nu hafee ilaalun galata Rabbii hin galchinee? Duniyaa takka dhufte deemtu waliin maaltu nu boochise ree? Achii dhiisi haa deemtu,guyyaa tokko ni deebiti.
Rabbiin sababa nuti nafsee teenye miinef qormaata nutti erga, irraa baranne gara İsaatti akka debinuuf. Qabeenya yoo dhabnu/kasaarru mee balleessa keenya haa ilaallu. Nama meeqa gowwomsinee qabeenya irraa fudhanne? Qabeenyi keenya ribaa(dhala) irraa qulqulluudha? Nama meeqa arraba keenyan miine? Nama meeqa zollomne/cunqursinee? Yoo kana yaadannu Rabbiin wanta baay’ee akka nuu dhiise,inuma akka nu hin xuqne ni yaadanna. Kana yoo jennu Rabbiin nu jaallate yookiin nu jibbee jira jechuu keenya miti. Rabbiin nama jaallatu addunyaa kanatti garmalee qora(fattana), gara Isaatti qulqullu ta’ee akka dhufuuf. Nama jibbu immoo badii isaa walitti kuusun guyyaa tokko qabaa hamaa isa qaba. Kanaafu yommuu qormaanni addunyaa tanaa nutti kufuu Rabbiin nu dammaqsuu akka barbaade yaadachuun gara Isaatti haa deebinu. Wanta dhabneef booyu osoo hin ta’iin balleessa keenya haa yaadannu. Saniin booda badii keenya amanuun Rabbirraa araarama haa barbaannu. Haala kanaan gaddaa fi dhiphinnaan chaw jennaan.
Akka A’ishaan(RA) gabaasanitti Nabiyyanaa Muhammad(SAW) akkana jedhu:
مَا مِنْ شَىْءٍ يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ حَتَّى الشَّوْكَةِ تُصِيبُهُ إِلاَّ كَتَبَ للَّهُ لَهُ بِهَا حَسَنَةً أَوْ حُطَّتْ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةٌ ” .
“Wanti tokkolle(haala balaatin) mu’iminatti(nama amanetti) hin bu’u qoreenu osoo isa waraanteyyu, Rabbiin [sababa saniin]waan gaarii isaa katabuufii yookiin cubbuun isaa irraa harcaafamuu(dhiqamuu) yoo ta’ee malee.” Sahih Muslim Kitaaba 45ffaa Boqonnaa 14 Lakk 2572 Jildii 6ffaa
Kanaafu abshiir yoo balaan sitti bu’ee mindaa gaarii Rabbirraa eegii malee garmalee hin dhiphatin,hin gaddiin. Bakka sanii waan san caalu Rabbiin bakka akka sii buusu abdadhu. Yookiin immoo kan kana hundaa caaluu cubbuu sirraa harcaase Rabbiin sii araaramudha. Araarama fi jaalala İsaa yoo argatte maal dhabde ree? Balaan balaa caaluu dallansuu Rabbii akka ta’ee ni beektaa mitiree? Dallansuu Isaa jalaa yoo baraaramte maal dhabderee? Duniyaan haa baddu boruu deebiti maaltu si gaddisisaa ree? Dhiisi wanta si darbeef hin booyin,hin gaddiin. Har’atti xiyyeefadhu. Waan gaarii hojjadhu ooli. Kanaatu gammachuu siif kenna.
6.Obsi yeroon booda dukkanni deeme ifni ni dhufaati– yoo bari’uuf ka’uu ni dukkanaa’aa miti ree? Rabbiin akkaaf akka marattu si qoraa, obsaan dabarsuuf qophaa’i. Kunii Sunnaa(karaa) Rabbiin godhe. Qormaata malee addunyaa irraa deemun hin jiru. Yoo akkana jedhu immoo hin rifatiin. Qoramuu waan dandeessuf of qopheessi,sabbata kee jabeefadhu siin jechaa jira.
“Dhugumatti Nuti wanta sodaa fi beela irraa ta’een, akkasumas waan qabeenya, lubbuu fi fuduraale irraa ta’e hirdhisuun isin mokkorra. Warra obsan gammachiisi.
Isaan warra yeroo balaan isaan tuqe ‘Dhugumatti nuti kan Rabbiiti, nuti gara Isaatti deebi’oodha.’ jedhaniidha.
Isaan warra faaruu fi tolli Gooftaa isaanii irraa ta’e isaan irra jiruudha. Isaan warra qajeelfamoodha.” Suuraa Al-Baqaraa 2:155-157
Kanaafu obsinee Rabbirraa araaraama,qajeelfama,waan toltu hin barbaannu ree? Wanta darbeef maaliif of dhiphisna. Qaawwa godhiif aarri si ukkaamsu si keessa haa bahu.
“Dhihootti habaabon ni habaaba,gaddii ni deema, gammachuun ni diriira.”
7.Gara Rabbii garagaluun aarii fi gaddaa kee qabbaneessi– namni hanga fedhe yoo Rabbitti kafaree yoo rakkoon isa tuqxu gara Rabbii fiiga. Badii hojjataa turee hin yaadatu, Rabbitti lallabaa. Firaawnu anii gooftaa keessan na gabbaraa jedhee osoo dhaadataa jiruu yommuu galaanatti taruu “Dhugumatti gabbaramaan Haqaa Isa(Rabbiin) malee kan biraa hin jirre, Kan ilmaan israa’iil amananitti amaneera.Ani Musliimota irraayi”jedhe Rabbitti iyyate. Suuraa Yuunus 10:90 Iyyannaa fi lallabbiin isaa maal isa fayyadaree? “Sila odoo duraan diddee balleessitoota irraa taate jirtuu amma amantaa? Har’a qaama keetiin (reeffa kee) akka namoota si boodaatiif mallattoo taatuf si bafna. Dhugumatti irra hedduun namoota mallattoo Keenya irraa dagatoodha. “ Suuraa Yunus 10: 91-92
Kanaafu firaawna irraa barnoota fudhachuun yeroon gara Rabbii haa deebinu. Dhiphinnii fi rakkinni hamaan osoo nu hin muudatiin Rabbii keenya yeroon haa beeknu.
“Yeroo lafichoo(toltuu) Rabbii kee beeki,yeroo Rakkinnaa si dhaqqaabaati.”
Fuggisoo armaan olii kan ta’ee Rabbiin barnoota cimaa biraa nu barsiisa.
“Zannuuniinis(Yuunusiniis) yaadadhu; yeroo inni dallanaa deeme fi Nuti homaa isarratti akka hin murteessine godhee yaade. Dukkana keessaa” Si malee dhugaan gabbaramaan hin jiru. Ati qulqulloofte. Dhugumatti ani miidhaa hojjataa irraa ta’een jira.” Jechuun lallabee.
Isaaf awwaanne cinqaa irraas isa baraarre. Akka kanatti mu’imintoota nagaha baafna(baraarra).” Suura Anbiyaa 21:87-88
Nabiyyanaa Yuunus(AS) yeroo ummanni isa ergaa isaa didu, dallanee isaan biraa ajaja Rabbii malee deemuf ka’e. Yommuu galanarra gahu qurxuummin guddaan isa liqimse. Dukkana sadii(garaa qurxummii,dukkana galaanati fi halkanii) keessa taa’ee Rabbitti lallabe. Rabbiin lallaba isaa awwaachuun cinqii kanarraa isa baraare. Sababni isaas Yuunus (AS) gabricha Isa gabbaru turee,yeroo toltu keessa Rabbii isaa beeke. Rabbiis yeroo Rakkinnaa isa dhaqqabe. Haalumaa kanaan mu’imintoota(warra amanani fi hojii gaarii dalagan) yeroo rakkoo dhaqqaba. Namni yeroo cinqii du’aayi Nabiyyanaa Yuunus(AS) haa jedhu.
Alhamdulillah waan toltuu hundaa gargaarsa Rabbiitin hojjanna. Dogongorri barrefama kana keessa yoo jiraate anaa fi sheyxaana irraayi. Rabbii fi Ergaamaan Isaa kanarraa bilisa. Yaa Rabbii dogongora keenya nuu araarami,warra dhiphatanii fi rakkina keessa jiran toltutti isaan baasi. Amiin. Yaada keessaniif sammubani@hotmail.com Hiikkaa keeyyatoota Qur’aanaa armaan olii “Hiika Qur’aana Kabajamaa Afaan Oromotiin,mana maxxansa Najaashi” fi “Sahih İnternational English Translation” irraa fudhataman.
Like www.facebook.com/jireenyabadhaatu


c: text/html

text:
Jireenya injifachuun, jireenya gammachuun guutamte jiraachuun waan salphaa miti; hedduun namaa saahuu hawwa garuu. Haala jireenya keenyaa, haaluma jirru keessatti jechuudhaa, malaan geggeeffanne taanaan jireenya woyyaa/gammachuu qabdu jiraachuun inuma danda’ama. Afaan biraatiin akkuma jireenya fooyya’iinsa qabdu jiraachuuf tattaafatuu qabnu gammachuun jiraachuunis wontuma hojjachuun, dafquun, tattaafachuun argamu, bira gayamu.
Qabeenyaan sooramuun dirqamaa miti; jireenya gammachu qabdu jiraachuuf.
Jireenya gammachuu qabdu, tan dukkanaafi abdii kutannaan ala taate, jiraachuuf qabxiilee asii gadii irratti hojjachuun barbaachisaadha. Kan biraa hinjiru jechuu kiyyaa miti.
- Hireefi carraa xixiqqoo guyyaa guyyatti uumamanitti fayyadamuu danda’uu.
- Namoonni biroo waa’ee koo maal yaadu, maal jedhuu irraa gabaabbachuu.
- Waan namoonni biroo argataaraniifi hojjataaran dhimma itti qabaachuu dhabuu.
- Ufirratti invest godhuu [barumsa, beekumsaanis ta’e waan birootiin].
- Oduu dhiisanii waan danda’amuufi hojjatamuu qabu hunda hojjachuu.
- Onnee guutuun hojjachuu.
- Hujii keessatti sababa tarressuu dhiisanii bu’aa argamsiisuu.
- Dogoggora hojjachuuf qophaayuu [itti yaadanii ta’uu qaba jechuu koo miti]
- Cinqaafi hiraarii kaleessaa dagachuu.
- Ufitti gadduufi ufiif gadduu dhiisuu.
- Murannoo cimaa qabaachuu.
- Waan itti amante argachuuf hedduu tattaafachuu.
- Obsa qabaachuu.
- Ati yaada keetiin funduratti adeemuu, osoo yaanni kee siin hinadeemin.
- Yaada poozetiif ta’e qabaachuu.
- Yeroo kee gara guddaa namoota gaggaarii wojjiin dabarsuu.
- Ufii keetiif dhaabbachuu.
- Namoota badii sirratti raawwataniif dhiifama godhuu danda’uu.
- Namoota gargaaruu.
- Imala keetti gammaduuf qalbii guutuun jiraachuu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
(Madda Oduu ABO/MOA/ Muddee 12, 2012)
Irree fi gaachanni ummata Oromoo WBOn qubattuu diidaa fi lukkeelee nyaaphaa irratti tarkaanfii fudhatu itti fufe. Akka kanaan humni addaa WBO Godina Baha Wallaggaa Ona Diiggaa Saasiggaa keessa sosso’u tarkaanfii Muddee 9, 2012 fudhateen basaasota ol aanoo fi jajjaboo diinaa 3 ajjeesee jira. Basaasoti diinaa:
1.Pheexros Negga, 2.Eliyaas Teklay, 3.Bayyane Aksum
Kanneen jedhaman kan ajjeefaman Ona Diiggaa Saasiggaa bakka Baloo Jaagafooyii jedhamutti. Ergamtootni diinaa kanneen kan naannoo kanatti bobba’aniif bakka humni addaa WBO irraa sosso’uu fi jiru qoratuuf oggaa tahu kanatti dabalees ummata Oromoo fi Gumuz wal lolchiisuuf shira xaxuuf akka tahe beekamee jira. Humni addaa WBO tarkaanfii kana fudhate ummatni Oromoo bakka jiru maratti karaa danda’ame hundaan deggersa isaan FDG akka cimsu yaadachiisee. Tarkaanfii diinaa fi lukkeelee diinaa irratti fudhatu kan itti fufu tahuu dhaamee jira.
IUOf!


text:
Dhaabbanni Qorannoo Samii Ameerikaa [NASA] xayyaara samii Oraayen jedhamu har’a sa’aa 7:05 akka nannoo baha Ameerikaatti gara samiitti erge. Bulchaan NASA, Chaarles Boolden, ‘har’a guyyaa jalqabaa isa gadaa Maarsiiti,’ jechuun dubbate. Akka Karoora NASA tti yaaliin amma eegalame kuni boqonnaa jalqabaa isa nama [astronaut] gara Plaaneetii Diimtuu [Maarsii] itti erguuti. Yaaliin amma NASAn itti jiru kuni milkaaye taanaan tankarfiin itti aanu nama gara Maarsiitti erguudha. Kuni ammo yeroo woggaa 20 hincaalle keessatti dhugooma jedhee amana NASAn.
Ammaafi Oraayen sa’aa afuriifi cinaaf samii keessa, lafa irraa km 5760 ol fagaattee, naannawaa turti. Yeroo Oraayen sa’aa 4 ½ samii keessa balaliitutti NASAn meeshaaleen too’annaa fi elektrooniksii, kompiyuutaroonni akamitti akka hojjatan, rakkoon maal akka irratti mul’atan qorata. Meshaaleen oo’a ittisan kan Oraayen keessan jiranis oo’a hanga digrii 4000 ta’u akkamitti akka dandamatanis ni ilaala, NASAn. Gama biroon deebi’anii gara lafaatti gadi bu’uun ilma namaaf hangam akka bala-qabeessa ta’es beekuun qaama qorannoo kanaati.
Oraayen gara lafaatti yoo deebitu galaana, qarqara Ameerkiaa gara dhihaa irraa km 960 fagaattee, irratti buuti. Humni Galaana Ameerikaa [navy] galaana irraa Oraayeniin fuudhee gara buufata Kenediitti kan geessu ta’uu gabaasoleen agarsiisu.


text:
Walaloo BAQQALAA GARBAA mana hidhaa Qilinxoo irraa erge August 16, 2017Posted by OromianEconomist in Baqqalaa Garbaa.
Tags: Africa, Because I am Oromo, Bekele Gerba, Ethiopia’s secret genocide, Free Bekele Gerba, Obbo Baqqalaa Garbaa, Obbo Baqqalaa Garbaa's peom from Qaalitti, ofc, Walaloo BAQQALAA GARBAA mana hidhaa Qilinxoo irraa
trackback
Walaloo BAQQALAA GARBAA mana hidhaa Qilinxoo irraa erge
Daandiin keenya qoreen guutee
Duugdi keenya ulee quuftee
Abdiin osoo hin dhalatin
Ifa hin argin
Nurkaa duute.
Haata’uyyuu malee ni deemnaa hin dhaabbannu
Miilli nu bututes nuti abdii hin kutannu
Biyya hawwa keenyaa
Hin hankaaknu hin geenya
Karaa dheeraa sana
Bu’aa ba’ii sana
Dheebotaa beela’aa
Kukkufnee kaka’aa
Imimmaan lolaasaa
Dhiiga dhangalaasaa
Dukkana kaleessaa qabsoodhaan ibsinee
Ifa boruu arguuf har’arra dhaabbannee
Kunoo ilaalaa jirra biiftuu ba’uuf jirtu
Urjiin bilisummaa yommuu calaqqiftu.
Comments»
- 1. Oromia: #OromoProtests:#OromoRevolution: Gabaasa Fincila Xumura Garbummaa (FXG) Oromiyaa 2017 (August) | OromianEconomist - September 1, 2017
-
[…] Walaloo BAQQALAA GARBAA mana hidhaa Qilinxoo irraa erge […]


text:
- 2) Fincilli baroota darbe keessa godhame gatii guddaa kafalchiise malee bu'aa hin argamsiifne jette. Wareegama qaalii kafaluun keenya dhugaadha. Injifannoo gurguddaa Oromo, Oromummaafi Oromiyaa awwaala Wayyaaneen qotteef keessaa baase addunyaatti futtaaseedha. Kan bira haa hafuuti namoonni akka keetiifi Lammaa Magarsaa gara fuulduraatti baafamanii afaan sabboonummaa onnatanii akka dubbatan kan godhe fincila ilmaan Oromooti. Osoo beektee galateeffachuu qabda malee xiqeessuuf yaaluun kee gantummaa kaleessaatti gadi deebi'uudha.
- 3) Baajatani mootummaa Oromiyaa biliyoona 56 yoo ta'u galiin gibira irraa argamu biliyoona 10 qofa jette. Kanaaf itti gaafatamaan OPDO fi mootummaa naannoo Oromiyaati malee daldalaa miti. Isintu aangoo isiniif kenname dabarsee federaala harka Tigree jiruuf laate. Daataa ati maxxansaa jirtuufi Caffee irratti dhihaaterraa akka agarrutti galiin Oromiyaa keessaa harki 80% ta'u mootummaa federaalaattin guuramaa jira. Mootummaa federaalaa galii isaa waliigalaa keessaa dhibbeentaa 60% ta'u Oromiyaa keessaa argata. Kana jechuun galiin Oromiyaa keessaa argamu baajata Oromiyaa bira dabree mootummaa federaalaafi naannolee biraa subsidize godhaa jira. Kanaafuu achi teessanii Oromiyaa saamsisaa hanqina bajataa nu mudate jechuun daldalaaa hiyyeessa saamuun haqaa miti. Diddaan eegales madaallii kamiinuu haqa qabeessa.
- 4) Mormii qodhamaa jiru warra qindeessan irratti tarkaanfii fudhanna jettee doorsisuu yaaltee jirta. Kun waan haaraa miti. Waanuma Fiqaaduu Tasammaa ( namichi si duraa bakka ati amma jirtu kana ture) fi Muktaar Kadiir jechaa turaniidha. Lammaa Magarsaa tibba darbe "dhiiga Oromoo jigsaa misoomni dhufu hin jiru' jedhee ture. Doorsisini ati ilmaan Oromoo ajjeechisuuf har'a goote kun haasaan Lammaa sun fakkeessaa ta'uufi OPDOn bakka ishii duriitti afaanin malee gochaan akka hin jijjiramin ragaa baha.
- 5) Mormii godhamaa jiru akkuma barattan alatti dhiibuu ( externalize) gochuu eegaltanii jirtin. Kan isin diidaa jiru daldalaa Oromiyaa keessaati. Qaamni hawaasaa kun kan yeroo dheeraaf isin obsee jaalates ta'ee sodaate isin cinaa dhabbachaa tureedha. Har'a gamnaanif jiruu isaatifi kan maatii isaa baraaruuf gibira humnaa olii hin kafalu jedhe. Nuti warri biyya alaa jirru sagalee ummata sanii taanee dabarsaa jirra. Eenyu haa dubbaturee? Hoggansi Oromoo biyya keessa jiru takkaa hidhaa qilintooxiin ykn mooraa OPDOtiin lugaamamee jira. Hogganni akka Dr Mararaafi Baqqalaa Garbaa dallaya Qilinxootin ugguramee jira. Kan akka keetiifi Lammaa Magarsaa foonaa Wayyaaneen jaarte kan OPDO jedhamtu keessatti osoo garaan beekuu kijiba hafarasa; haqa ummataa awwaaluuf battisa. Haala kana keessatti roorroo ummata keenyarra gahu bakka feenes jiraannu irraa dubbachuun, ummata keenya jajjabeessuun dirqama nurra jiruudha. Dirqama kana ammoo bahuu itti fufna.
- 7) Oromiyaa keessatti jijjirama fidaa jirraa jettan. Eeyyeen warra isin duraatiin yoo wal bira qabamu jijjirama xixiqqaa fiddanii jirtan. Kana ammoo osoo ala kana nutti wacamuu ifatti isin deeggarree jira. Dhimma daangaa irratti, dhimma lafa deebisiisuu iratti tarkaanfii sirrii isin fudhattan dhoksaa maletti jajnee jirra. Dhimma qubee irratti isin morminee gaafa isin karatti deebi'uuf waadaa galatan isin amannee ifatti isin galateeffanne. Ummanni Oromoo baldhaanis waan gaarii gaafa dubbattaniifi hojjattan badii keessan kaleessaa laalee galata isin dhoorganne. Bahee isin faarse. Siinqee jala hulluuqsisee dhibaayyuu isin unachiisee isin faarsa. Wantee qabsiisee farda yaabsiee isin onnachiise. Gaafa balleessitan ammoo dhoksaan maletti isin morma. Murtiifi imaammata miidhaa qabu Wayyaanerraa fuutanii gaafa gadi fiddan ammoo cichee isin dura dhaabbata.
- 8) Mormiin ka'aa jiru karoora xixiqqaa yeroo gabaabaa isin qabdan gufachiisuu mala. Garuu yoo gab jettanii xiinxaltan yeroo dheeraa ( long term) keessatti humna isiniif dabalaa daran isin aangessaa deema. Fakkeenyaaf kubbaniyyaaleen gurguddaan Oromiyaaf gibira akka kafalan godhuu feena jettan. Kuni tolaan akka hin taane anis atis beekta. Akeeka san galmaan gahuuf diddaan ummataa kun humna guddaa isiniif taha. Kanaafuu garbitti majii dhoksitu hin ta'inaa.
Monday, July 17, 2017
Siyaasaan Fakkeessuu Eessayyuu Nama hin Geessuu
Siyaasaan Fakkeessuu Eessayyuu Nama hin Geessuu
Dubbi-himaan mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Addisuu Araggaa Qixxeessaa barruu ganama kana maxxansaniin mormiin gibira irratti godhamaa jiru kan sababa hin qabneefi miiraan guutame, kan qabsoo Oromoos miidhuudha jedhan. Obbo Addisuufi qondaalota OPDOtin wanni jennuun;
1) Daldalaa hiyyeessaa kaapitalli isaa 20,000 gibira 40,000 yeroo irra tuultan diduun miiraan guutamuu osoo hin taane lubbuuf wixxifachuudha.
Gibira humnaa olii daldalaarraa buusaa;
Nama alaa sababsachuu dhiisaa
Ummata of cinaa hiriirsaa
Qabeenyaafi aangoo Oromiyaa deebisiisaa.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Komishiiniin Kooluu galtoota mootummoota Gamtoomaanii akkaata waliigaltee mootummaa Igipt wajjiin qabun dhiimma koluugaltummaa isaanii murteessuu osoo qabu Iyyaannoo isaanii jala haqaa akka jiru baqattoonni Oromoo Kaayiiroo jiran beeksiisaniiru.Ejeensii Mootummoota gamtoomanii kun miidhaa qoodinsa, jibbaa fi reebinsa sukkaneessaa mootummaa Itoophiyaatiin isaaniira gahee dhaga’uu akka hin barbaannee baqattoonni Oromoo beeksiisaniiru.
baqataan lammii oromoo Mu’aaz Mahammuud // akkaa BBC tti dubbateti yeroo darbee hadha manaa fi daa’immaa isaa ji’aa lamaa balaa dooniitiin gaalaana Medeterniyaanii irratti dhabee hojimaata Komishiiniichaatti akka gaddee dubbatanaiiru. dhiimmii isaanii yoo sirriitti kan ilaallamu ta’ee murtii dhaabbata Mootummoota gamtoomaanii akka eegaan himeera.
Baqqattoonni oromoo kaayiiroo gadiidhiisaanii karaa lubbuu isaaniif soodachisuun deemuuf kakka’umsa qabatanii osoo hin taane abdii kutachuun akka ta’ee obboo Mu’aaz Mahammud dubbateera.
Ji’a Ebla darbee Komishiniin Kuulugaltoota Garee Oromoo wajjiin hojjachuun garagarummaa jiruu akka furu beeksiise . Komishiniin Kooluu galtoota Mootummoota Gamtoomaanii Kaayiroo jiru gaaffii kuulugaltummaa isaanii baay’inaan waan jala haquuf baqattoonni Geetuu Ayyaanaa fi Asilii Nuuree jedhaman Abiddaa ofitti qabsiisuun akka du’aan ni yaadatama.
akka namoonni balaa doonii ebla 19 irraa hafanii jedhanitti lammiileen Itoophiyaa 150 wajjiira komishiniichaa fulduratti mormii isaanii dhaaggeechisaa erga turan booda kallatummaan imaltummaa jalqaban. komishiniiniich imala lubbuu isaaniif soodachisuu kanaaf akka isaan kakkasee firootanii fi hiriyyoonno balaa doonii kanarraa hafan beeksiisaniiru
Komishiniichi gama isaatiin, Adeemsi iyyaannoo isaanii calaaluu harkifataa akka ta’ee beeksiiseera. kun immoo Hanqinaa qabeenyaa waan jiruuf jechuun komii baqattoota kun sirrii akka hin taane himeera.
Dubbii himaan Komishiiniichaa Taariiq Argaazii gaaffii Koolugaltummaa nama hundaatuu jala haqamaa jechuun gutumaatti dhugaa mitii jedhaan
Hogganaan waldaa Kooluugaltoota Oromoo Kaayiiroo Abdoo Mohammaad komishiniichii dhimmaa kanarratti hojjachuuf waada galuus ammaas gaaffii baqattoota haqaa waan jiruuf sodaan jira jedhan
Baqatoonii dhiibbaa mootummaa Itoophiyaa jalaa dheessani biyyaa Misir keessaa yeroo ammaa jiraatan lakkoofisii isaanii kuma 10 ol akkaa ta’u dubbatama.


text:
Mannii murtii Olaanoo Federaalaa Gaaffii Mirga Wabii Obboo Baqqalaa Garbaa ilaaluf sababa adda addaan dhiyeessuun lafarra harkiisa tureera.
Itti-aanaa Hogganaan Paartii Kongiraas Federalaawa Oromoo Obboo Baqqalaa Garbaa yakki idilee ittin himataman mirga wabii kan dhoorkuu waan hin taaneef gaaffii mirga wabii dhiyeessan fudhatama dhabeera.
Abbaan Alaangaa Federaalaa Gaaffii mirga wabii obboo Baqqalaa Garbaa akka hin eyyamamne mana murtiichaa gaafachuun ni yaadatama.
Mannii Murtii Olaanoo Federaalaa beellama hedduu booda dhadacha gaafa guyyaa Kamisaa ta’een obboo Baqqalaa Garbaa mirga wabii dhorkateera.
Mannii murtichaa obboo Baqqalaa Garbaa mirga wabiin kan dhoorkateef mana hidhaati yoo gadi dhiifamanii jeequmsa kakasuu malu jechun akka ta’e himameera.
Obboo Baqqalaa Garbaa dabalatee namoonni baay’ee mana murtiitti argamanii adeemsa murtii hordofaa turan murtii kenname akka isaan gaddisisee himame
Obboo Baqqaalaa Garbaa mirgi Wabii erga dhoorkatamanii booda yaada kennaniin ”Dhugaan ni dubbatamti, Kana eegneen ture, Sirni haqaa ni hojjata jedhee xiqqoo abdadheen ture,Garuu har’a akkaan ani eegeetti hin deemne gara fulduraattiis yeroo muraasaaf ta’u mala” jedhan
Gara Dhadachaatti kan deddebi’aaniif sirni haqaa biyyaatti maal akka fakkatu ummata Itoophiyaatti mul’isuuf waan ta’eef akka isaaniif milka’ee Obboo Baqqalaa Garbaa himaniiru.
Obboo Baqqalaa Garbaa mirgi wabii erga dhoorkatamanii booda Onnee guutuun abbootii murtii mootummaa waayyaanneen “duruu dhadacha kanarraa haqaa hin eeguu , murtii kun baay’ee nan dinqisiisu, kanumaan eegaa ture” jedhan
Abbaan Alangaa Federaalaa Obboo Baqqalaa Garbaa dabalatee hoggantoota olaanoo Paartii Kongiraasi Federalaawa Oromoo biroo sababa mormii ummataa oromoo wajjiin walqabatee yakkaa shororkeesummaan himachuun kan yaadatamudha.
Mannii Murtii Olaanoo dhimmaa hidhamtoota Siyaasa Oromoo ilaala ture obboo Baqqaalaa Garbaa yakka idileen akka himataman murteessun ni yaadatamudha.
Mannii murtichaa Hidhamtoonni Siyaasa 16 immoo yakka shororkeessummaa ittiin himatamn akka ofirra ittisan murteessun shan bilisaan gaggeessee ture
Adeemsa Murtii gaaffii mirga wabii Obboo Baqqalaa Garbaa hordofuuf obboo Bulchaa Damaqsaa dabalatee namoonnii baay’een argamaniiru.
Sababa Dhadachi hidhamtootan guutame jedhun namoonni Adeemsicha hordofuuf dhaqaan dhadacha irratti akka hin hirmaanne dhoorkamaniiru
Mannii Murtii Federaalaa ragaalee ittisaa obboo Baqqalaa Garbaa fi hidhamtoota siyaasa 16n Hagayya 14 hanga 18 bara 2017 dhaggeeffachuuf akka beellame gabaafameera.
Obboo Baqqalaa Garbaa ragaa tikoonni mootummaa sobaan qindeessaniin badii tokko malee bara 2003 hidhaa waggaa shanii itti murteeffamee xumuranii akka bahaan ni yaadatama.
Manni Murtii Olaannoo Federaalaa Obboo Baqqalaa Garbaa mirga wabii dhoorkate.
Mannii murtii Olaanoo Federaalaa Gaaffii Mirga Wabii Obboo Baqqalaa Garbaa ilaaluf sababa adda addaan dhiyeessuun lafarra harkiisa tureera.


text:
Ejjennoo fi Murtii Walgahii Gumii Tokkummaa Waldoota Oromoo Addunyaa Isa 17ffaa
Walgahiin gumii silaa gumii hafuurraa
(conference) waggaa waggaatti godhamuu wal qabatee geggeeffama ture. Bara
kanatti garuu gumii hafuuraa Waxabajii, 5, 2012, Magaalaa Minniapolis USA tti
godhame irratti baayyinni bakka bu’oota waldaalee argaman lakkoofsa
barbaachisuun gadi waan tureef hin milkaa’in hafe.
Walgahiin Gumii kun addatti kan Sadaasa 12-13 bara 2012 magaalaa Las vegas itti waamame, walgahii kana irratti waldoota miseensa tahan keessaa lakkoofsi irra guddaan argamuun, mijuun guutee, bu’uura jireenya Kirstanummaa kan tahe sagalee Waaqayyoon gorfamnee, kadhataa fi gorsi sagalee Waaqayyoo irratti hundaa’e kennamee hafuura tokkummaan jalqabame.
Gumiin kun qabxiilee asiin gadii irratti waliif galuun ejjennoo fudhachuu isaa jaalala Gooftaan beeksisuu barbaada
1) Adeemsa hojii boordii tokkummaa keenyaa gabaasa nuuf dhihaate irratti mare balaa’ee erga goonee, hojiilee hojjetaman rakkoolee mudatan hunda erga hubannee booda, murtiileen hariiroo fi hidhata waldaa warra ELCA wajjin qabnuu fi ejjennoo keenya murtii seera gaa’elaa irratti fudhatan mormu irra deebinee ammas gad jabeessinee akka morminu gumiin sagalee guuttudhaan mirkaneesseera. Seerri ga’elaa akka sagalee Waaqayyoo abboomu, dhiiraa fi dubartii qofa gidduutti kan raawwatu malee hiika kan biraa akka hin qabaanne, yaadni dubbii Waaqayyoon mormu yoo jiraate waldaalee tokkummaa kana keessatti hammataman keessatti fudhatama akka hin qabaanne, fulduratti murtii keenya isadarbes[1] ta’e kan ammaa kana jijjiruuf mareetti akka hin dhihaannee sagalee tokkoon mormii tokko malee waliif galleerra.
2) Hariiroo fi hidhata hojii wangeelaa kan warra ELCA wajjiin karaa miseensotaa qabnu, murtii isaan waa’ee gaa’elaa irratti qaban akka morminu, isaanis akka sagalee Waaqayyootti raawwachuun akka irra jiru dhugaa wangeelaa ija jabinaan itti himaa, ejjennaa keenya qabannee sagalee Waaqayyoo isa dhugaa ija jabinaan itti dubbanna. Waan amantii keenya kanaan wal hin mormine irratti waliin hojjechaa, gara fuulduraatti amantoota keenya barsiifachaa of qopheessuun hidhatni kun gara hamaa kana caalutti utuu hin tarkaanfatin fala ittiin irraa baanu tattaaffii kanaan dura goone caalatti akka jabaannee irratti hojennu, walis jabeessinu irratti waliif galleerra.
3) Madda rakkoo wal dhabbii kanaa cufuu fi dhaloota itti aanutti wangeela qulqulluu dabarsuun kan danda’amu, waan irratti amanne irratti of danda’anii Waaqayyootti of kennuun sabni Waaqayyoo akka of danda’u, waldaaleen hirkannaa waldoota kaanii irra akka bilisooman yoo godhame duwwaa akka tahe itti amanna. Waldaaleen gaaddisa tajaajiulaa fi dhugaba’umsa isaanii danquu kamiinuu jalaa bahanii of danada’uuf murteeffatan akka jajjabaatan deggersa danada’mu hunda in goonaaf, waldaalee fuulduratti gara of danda’nii ofiin dhaabachuu irratti murtii godhan, kanaanis fakkeenya qajeelaa gaarii tahuuf tattaaffii godhan kdhannaan, hamileen, isa waan hundumaa caalu Waaqayyotti kennuun wal jajjabeessina.
4) Haalli fedhe yoo dhalate walii walii keenya gorfachuu wal deeffachuu, waliif obsuun tokkummaa keenya akka jabeeffannu, barbaachisummaan tokkummaa kan bakka bu’oota waldaalee hunda biratti itti amanamee boordii tokkummaa kana caalaatti jebeessuuf, kana caalaa waldoota hafanis hammannee mootummaa Waaqayyoo bablisuuf sagalee guutuudhaan waliif galleerra. Hirmaatotni mo’icha Waaqayyoo nuuf godhe kanaaf galata galachaniiru.
Qabxiileen armaan olitti tuqaman akka jalqabanii nagaan xumuraman, obsaan akka wal dhageenyu, akka wal dhageenyuu fi akka wal hubannu kan godhe Waaqayyoo ha ulfaatu.
Waldaalee miseensa tahanis tahe qaamni dhimma kana hubachuu barbaadan akka ejjennoo gumii tokkummaa kana beekaniif murtoon kun bakka bu’oota waldaaleetiif afaan Oromoo fi afaan Englishiin akka kennamu gumiin murteesseera.
Gumiin bakka bu’ootaa kun obbolootaa Gadaa darbaniif gumii tokkummaa kana geggessaa turanii, bara hojii isaanii xumuratan eebbisuun geggesseeera. Akkasumas namoota koree bulchiinsa boordii tahuun waggootii lamaan itti aananiif hojjetan namoota shan (5) jaalalaa fi marabbaadhaan filatee eebisuudhaan adaraa hojii Wangeelaa itti kenneera. Isaanis:
1) Luba DR Gammachuu Olaanaa Duraa taa’aa
2) Aadde Faantaayee Saarkaa I/a Dura taa’aa
3) Obbo Toleeraa Bayyanaa Barreessaa
4) Obbo Abraham Dinqaa Abbaa Dingdee
5) Luba Haroo Guyyoo Miseensa
Obbollotni kunis amanamummaan hojii Waaqayyoo akka hojjetan fudhatanii jiru.
Ulfinni Waaqa keenyaaf Waaqarratti ha tahuuf
Gumii
Tokkummaa Waldaalee Warra Wangeelaa Oromoo
Las Vega, Nevada, USA Sadaasa (Nov 13, 2012)
[1] Policy Statement on Identity, Scripture and Church Partnership, March 12, 2011, Minneapolis, Minnesota
2. ‘Here we stand’: the position statement of the Oromo Evangelical Lutheran Churches of the ELCA to the 2009 ELCA Church Wide Assembly on the Social Statement of human sexuality ( September, 2009)
3. The Portland resolution of the 15th UOEC council on the actions and future direction of the Oromo Churches in their relationship with the ELCA (July 28, 2009)


text:
Yeroo darban keessa dhibeewwan qalbii tuttuuquf yaalle turre. Muraasa isaani maqaa dhoofne turre. Qalbiin yeroo hundaa karaa adda addaatin dhukkubsatti. Garuu qaamni yeroo hundaa kan dhibamu osoo hin ta’in yeroo muraasa. Namni dhibee qalbiitin du’ee dhumni/ga’uumsi isaa nama sodaachisa akkuma kutaa 1ffaa keessatti jenne. Namni dhibee qaamatin du’ee yoo qalbiin isaa qulqulluu taate malkaa’inna ol’aanaa galmaan gaha. Aalimoonni tokko tokko akkana jedhu,”Dhibeen qalbii azaaba(adabbii) Rabbiiti, dhibeen qaamaa immoo rahmata Rabbiiti.” Sababni isaas dhibeen qaama cubbuu namarraa haaqa, dhibeen qalbii immoo cubbuu/badii namatti dabala. Qalbiin namticha yoo dhibamte namtichi cubbuu irratti cubbuu biraa hojjata. Kanaafu qalbii teenya qulqulleessuf carraaqun bu’uura milkaa’inna fi gammachuu jiruu fi jireenya keenyati. Read more
Qalbii ofii qulqulleessun maaliif barbaachise? Dhukkubni dhukkaba caalu dhukkuba qalbii akka ta’ee sirritti hubanne jirraa sila? Baay’een keenya qalbii teenya irraanfanne jirra. Xurii adda addaa irraa ishii qulqulleessu dhiisne addunyaa qofa jala fiigaa jirra. Galaana duniyaa tana jala lixne jirra. Gaafi qalbii ofii qulqulleessun maaliif barbaachise kan jedhutti yoo deebi’u, qalbii ofii qulqulleessun furtuu milkaa’innaati,tuqaa ka’uumsa jijjiramaati. Namni xurii akka munifiqummaa, of tuuluu, jibbaa, waanyoo, fi kkf irraa of qulqlulleessuf carraaqu dhugumatti ni milkaa’a. Read more
Gaa’ila duraa gufuu kaasu mata duree jedhu jalatti wantoota baay’ee waliin mari’achuun keenya ni yaadatama. Wantoota baay’ee akka baranne abdiin qaba. Warroonni fuutanii fi hin fuune qophiile kana dubbisuun jireenya keessan foyyeefachuuf akka carraaqa jirtan abdiin qaba. Hanga ammaa mata duree “gaa’ila duraa gufuu kaasu” jedhu jalatti seeronni mari’ataa turre kitaaba “20 Rules and Tools for a Great Marriage” jedhamurree fudhatamaniidha. Wantoonni kitaaba kanarraa fuudhannu haala armaan gadiitin xumuramu. Read more
1.Dogongora ofii yommuu amantuu
Dubartiin takka seenaa ofii akkanatti ibsiti
Seenan kiyya ifaadha. Dogongora kiyya irraa akka barattaniif isinitti hima. Gaa’illi koo gamtoominna anaa fi abbaa mana jidduu kiyyaatin haala gammachuutin jalqabame. Dureessa hin turre, garuu wanta qabnutti kan gammannu turre. Intala garmalee jaalannu takka qabnaa turre. Marsaa jalqabaa gaa’ila keenya intala teenya raffisnee, salaatu,Rabbiin faarsu fi Qur’aana qara’aa turre. Read more


text:
Dubbicha yoon gadi qabee ilaaluu hinaaffaa fakkaatti - Hiwi Elona to Beekan Guluma
Obbolaakoo Beekan Guluma Erena
Maal Nu Jalaa Taate?
Hiwi Elona ~ Caam/2017
------------------------
#Beekan koo
Akka dhuunfaa kootti namoota ani garmalees hin faarsine, kan garmalees hin qeeqne keessaa ati nama tokko. Akkuma tasaa barreeffama kee waa'ee Dr. Salamoon Ungaasheefi Dar. Jawaar Muhaammad jidduutti waldorgommii mataa keetii katabdeen arge. Xiyyeeffannaafi adeemsa barreeffama kee hubachuudhaaf garuu yeroo natti hin fudhanne.
Ilaagaa obbolaakoo, ani akka kootti kanuman siin jedha;
1. Barreeffamni kee namoota lameenuu kan qixa sirriitiin ilaale sitti fakkaate malee guutumaan guututti kan loogidhaan guutameedha ( it's completely biased). Irra deddeebitee akka Uummanni Jawaar irratti shakkii horatuuf kan barreesiteedha malee dhimma biraa tokkos waan qabu hin fakkaatu. Fuulleffannaan kan kees eddoo Jawaar irra jiru irraa maqsuu irratti kan xiyyeeffateedha. Akka kootti kuni waan ta'uu qabu jedhee hin amanu. Namni nama lama wal dorgomsiisudhaag murteesse tokko ilaalcha isaa akka irraa muldhatu kanatti loogidhaan guutun irraa hin eegamu ~ this is Proffessionally Unethical!
2. Jawaar dargaggeessa, ariifataadha, ijoolledha, Dr. Salamoon immoo nama Obboo Haylee Fidaa faa waliin hidhamee waan heddu arge jette. Kun haa ta'u, garuu ati kan jara lameen ija kanaan madaaltu Umriin kee meeqa?! Ati akkamiin umrii kanaan bilchina nama guddaa horattee Jawaarin ijoollee gootee kaan beekaaf hayyuu gootee lafa keeche? Kunis ilaalcha gaarii miti. Ilaa obbolaakoo, namni mataa arrii hundi biyyaaf hin ta'u. Tarii muuxannoofi bilchinni siyaasaa fayyaduutu mala malee haala qabatama nuufii adduunyaan irra jirturratti namni barbaadamus, yaadni barbaadamus dargaggeessa ta'uutu mala jettee yaaduu dhabuun kee nama gaddisiisa. Dhalootni kiyyaaf kee warra zamana Dargii hidhaa turaniin hogganamuu qabna, jararratti irkachuu qabna, isaantu nu caala jettee ka'umsa ( premises) qabachuun kee dogongora guddaadha. We are a new generation who requires fresh mentalities and perspectives ~ kana naaf beeki!
3. Dr. Salamoon hayyuudha, nama saayinsii uumamaatiin riikardii Afrikaa cabse jettee barreessiteerta. Asuma biratti immoo Jawaar nama BA, MA qofa qabu kan waan tokko hin khalaqini jette? Argitee Beekan koo, as biratti akka tuffii si godhe, osoodhuma barataa PhDtu taatee akkamitti of ilaaludhaaf yaalaa akka jirtu sitti mul'ataa? Obbolaakoo, Dr. Salamoon khalaqa sana hunda argachuun isaa wanta guddaadha. Baguma nama akkanaa qabaanne. Garuu wana tokko na jalaa hin irraanfatin ~ There shall never ever be a creativity that's more than reinstalling a hidden societal political potential!!! Osoo waan feete gootee dhaloota humnaafi dandeettii guddaa qabu tokko kakaasanii mirga isaatiif akka falmatuuf aangessuu caalaa wanti guddaan ni jira jedhee hin amanu. Hoggansi waan tokko khalaquu qofa osoo hin taane namoota dandeettii khalaqaa qabaniif haala mijataa uumudha, namoonni akkasii akka baay'atan irratti hojjachuudha! Be Ware of Leadership Concept!
4. Jawaar miidiyaa OMN dhuunfateet beekkumtii horatee wan barbaadu hunda godhaa jira jette. Obbolaakoo, Oromoon bar gowwaa miti, eenyun amanuu akka qabu, maalif amanuu akka qabu uummata sirritti beekuu. Oromoon abalu haasa'eef hin amanu abalu gara haasaa'uun dhabeera jedhee hin jibbu. Yeroonis yeroo akkasiitii miti. Abbaan barbaade miidiyaa ofii banachaa jira ~ atoo Banatteerta moti? Maaf Jawaarin ta'uu dadhabde?! Maaf akka waan Uummanni wallaalummaadhaan isa jala ceceeyee gootee barreesita?! This is so shame!!!
5. Dr. Solomoon mootummaa Ameerikaattu qacaree hojjachiisa, Jawaar immoo maallaqa uummataa nyaata jette, maal jechuu ta'inna laata? Dhiiroo eessa akka jirtu beektee garuu? Bar Ameerikaan biyya eenyumtuu akka barbaadetti hojjatee jireenya qananii keessatti itti jiraatuu. Akkamiin nama sabaaf hojjatu tokko ija xinneessaatiin akka waan qabeenya uummataa nyaateetti qeeqxa? Moo yoo OMN hin hojjanne Jawaar hojjatee argatuu hin danda'u?! Thats Silly to think! Wanti kuni jechaafuu ni ulfaata beekan koo, dhuguman siin jedha! Waan jennu laallachuun boruufis nu fayyada natti fakkaata.
6. Jawaar Daayrektarummaa OMN gadi haa lakkisuu jette, dhaabbatichis nama siyaasaa osoo hin ta'in nama gaazexeessummaatiin haa hogganamuu jette, Good! Garuu namni ati akka dhaabbaticha akka hogganuuf eeraa jirtu ofuma mataa kee way ta'aa laata?! Dubbicha yoon gadi qabee ilaaluu hinaaffaa fakkaatti jedheeni! Yoon dogongores na ofkolchi. Garuu ati OMN dhaabbata qabsoo siyaasa Oromoo gaggeessu akka ta'e ni irraanfattemoo??!! Tana anumtuu sittan hima, Jawaar boodas namni OMN hogganu nama hubannaa siyaasa cimaa qabu ta'uu qaba! Yoo san hin ta'in STVOn biyya jira, eenyumtuu eddoo jiruu daawwachuu ni danda'a!
7. Dhimma nama yaada hin taane siif kenneef Block godhuu irratti kaaste yoon dubbisu baay'en kofle. Maalif akka ta'e beektaa??!! Namootuma Dhimma uummataa irratti osoo haasa'an nama yaada isaan itti hin amanne Block godhantu na ajaa'iba, abbaa fedhe maaf hin taane!!! That's shame ~ Dhimma Oromoorratti osoo ganamaaf galgala haasoftu Oromoo Block gochuuf aangoo dhugaa ( moral right) hin qabdu! Ani tarkaanfii akkanaa kana boru gaafa biyya bulchi siin jedhan mana hidhaatti darbuudhaan adda qabee hin ilaalu. Kufaatiin namoota ati jajuudhaaf yaaltuu tokko tokkos isa kana, namni guddaan waan xiqqaadhan hin bareedu. Ati dhaloota qubeeti, waan xiqqaa dhaloota mooferraa dhaaltee namaan hin sodaachisin. After all, you are One, and we have a lot! Ati tokko, nuti garuu danuu qabna!
Walumaagalatti hamma danda'ame hundaan barreeffama kee ijaafi roga sirrii ( Positive Wise) ilaaluuf yaalii godhus adeemsi kee hundi Loogidhaan kan guutame ta'een argadhe. Ilaa Beekan, akka kitaaba heddu barreesiten dhaga'e, obsa kee baay'en dinqisiifadha. Garuu kitaaba hedduu barreessiteerta jechuun akka ammaa kanatti oluma kaatee nama Uummanni akka qaroo ija ofiitti ilaalutti qeequudhaaf si dandeessisa natti hin fakkaatu. Tarii kiraaba shantama ati barreessiterra kitaaba tokkittii namni bira tokko barreesse caalutu mala, kan murteessu qabiyyeedha malee lakkoofsa miti. Akkuma ati jette yeroo tokko tokko namaan tarti, otoo barataa Lugaa taatee jirtu nama siyaasaa ta'uudhaaf wixxifachuun kallattii hin taanerra si buusa. Kan harka siif dhaye hundaaf harka hin dhayin, kan ofitti si maxxansee si faarsuu dide hunda diina hin see'in. Tarii atumti mee dhaabbadhuu of ilaali, yeroo tokko waa darbachuun dura al lamaa sadi hancufa liqimsuutu barbaachisa. Tarii sitti fakkaatee namoota lameen kana wal bira qabdee, kan walitti dhufuu hin qabne walitti fidde malee Uummanni Oromoo dhimma kana irraa jala ishee sirriitti beeka, eenyutu maalin deemaa jira, maal hojjachaa jira, maal bu'aa buusaa jira isa jedhu sirriitti beeka. Kanaafuu, dhimma nama hundaaf ifa ta'e kana dhiistee akkuma dur san ogummaa keetiin osoo waan dandeechu saba keef gumaachitee an fedhiif hawwii kooti. Ofduraafis cimina kee jabeeffattee, dogongora kan kee irraa barachaa osoo of qaraa adeemtee boruuf namoota uummata keenya fayyaduu danda'an keessaa tokko ni taata jedheen abdadha. Akka dhuunfaa koottis sin jaaladha, sin kabaja, dubbii arroofte ( arri'ooftee, tan arrii baafte) jala deemtee of hin arri'eessiniin amaanaa kooti!
Kabaja Waliin
#HiwiElona


text:
ប្រេត bravo Dhuftan! តួអក្សរ Akeki Aarsaa Haaraa oduu gammachisaa អេ fayyina hundumaaf ស្មៅដែលមិនអាចថ្លែងបាន, ពួកគេបាន ELA gooftaa keenya Yesu Kristos, labsuu បានផ្ដល់ឱ្យ. ផ្ញើនិង irratti barrulee, បញ្ចើចបញ្ចើ, ជ្រើសរើស Macaafa Qulqulluu, akkasumas barnoota addaa addaa នេះ sagalee Fi faakiin utubame maxxansuuf yaadaa អាគុយម៉ង់. Maxxansiin នៅពេលដែលផ្ទុយនឹង jaalalatti, ajjajamuutiif tajajila aarsaatti ផ្ទុយ dhiyessitan Waaqayyof, ឈ្មោះអគ្គ jaalala Waaqayyootti tajajiltan fiixaan baasuf ចអគ្គ ta'u ni abdanna. ឡើង addaa addaa dirree … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Jalqaba Jecha Mana jedhu kana Yoo kana irraa Mata ilaalle fudhannee រយៈពេល: ម៉ាណា jechuun Kan namni, horiin, yookiin ដែលជាកន្លែងដែល keessa jiraatu jenne fudhachuu ni dandeenya. ចិត្ត Yeru Jecha Jedu Kantti Kulkullumma Jechi Jedu Dblme, akkuma beekamu hikaan isaa ni jijjirama. ម៉ាណា qulqulummaa jechunis wanti qulqulluun tokko kan keessa ka'amu yookin keessa jiraatu jechuudha. Manny qulqullummaa គុណ immoo itty យ abbummaan kan gaafatummaa o េចអគ្គ ta'e Waaqayyo waliin … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Waaqayyo ISAAA ធម្មតា biyya garbumma keessa irre Jaba មិនត្រូវបានជំរុញ. jira មូលដ្ឋាន Amma. សាបាអេ waliin ta'un អេ eegaa ture. jira eegaa Amma. សាបា isaa irra immo amanamumma shoo. Sabni អេ amaname Waaqayyoof ចអគ្គ hojjetu-ចអគ្គ waaqesu. Mare: Bara jreenya keetti geggessan Waaqayyo SIIF godhe Mahal fakkataa? Geggessa ច្រើនទៀត garummma Jetta Innī siif godhe kanaf SII irra eegamuu Maal? មី itty YAADII: Waaqayyo inni Jaalala ta'e Waaqayyo … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Nmuni Amntitti Kbmni រ V Jirane, Waldaa maaliif Waldaa Kirstiyanaa ហ៊ិន dhaqtaan អង្គការសហប្រជាជាតិ maaliif Kristiyanaa baqaatu jedhan yeroo gafatamani: "ក្រុមហ៊ុន Wal-falesuutu bayyata", « qabuu Gaatii ហ៊ិន "។ " Achitti ផ្តល់ហិរញ្ញវត្ថុអគ្គ argamu utuu ហ៊ិន dhaqiin tilmamuun ni dada'ama "jedhu. Yesu inni Nuti លោក Seena Luuqaas bareese fakkatu ហ៊ីន keessatti Waan arginu namooni jedhan KANAN Wal. ខ្ញុំ inni hojjechuuf deemu salphati ហ៊ិន tilmamuu. Nmuni Jumbo សាណា, "Waaqayyo namoota gaarii hojjetan ni jaallata" jedhani yaaduu … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Wa'ee ijooleewaan កេនយ៉ា namooni biroon ខ្ញុំ bayye beeku ni danda'u. ប៉សឺឡែនវ៉ាលីន Nmuni Isani, waliin hojjetan, eenyuma isaani Amma ta'e beeku namaa birattis himu ni danda'u. Eenyuma isaani siriitti កាដ-fi himu fagesaani beeku Hin danda'an garuu. Nutu siriitti isaan beeka. Nmuni Byyan Wa'i ក្រុមហ៊ុន ASUS Amma Ta'i បាគូអន្ដរជាតិ. Beekums Isaan garuu miti កាដ-phage. Dhugaa guutuu ចេញ beekan. gaarii ឈ្មោះ Kanafu, ciimaa barsiisa, humni ជប៉ុន mul'ate ittin នេះ, អង្គការសហប្រជាជាតិ … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Biyya ស្ងប់ស្ងាត់ biyya ជញ្ជាំង keessa miti.mp3 ស្ងប់ស្ងាត់ 15Isa hamaattii ចអគ្គ ISAAA eegduuf បុរស, biyya បន្ថយ keessaa ចអគ្គ ISAAA baaftuuf ស៊ីហ៊ីន kadhadhu. 16Akkuma ស្ងប់ស្ងាត់ biyya ជាការងាយស្រួលហ៊ីន Ta'in, isaanis កិច្ចប្រជុំស្ងប់ស្ងាត់ biyya. 17Dubbiin kee បាន dhugaa DHA, dhugichaan isaan qulqulleessi. 18អគ្គ ATI biyya lafaatti ergite, Anis akkasuma biyya lafaatti ISAAA ergeera. [ចង់មានន័យយ៉ាងណា. 17:15-18] Duuka buutooni ព្រះយេស៊ូវ Kristos (Kristi'yaanoon) namoota បន្ថយការ biyya keessa wamamani dhiifamu … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Jaalalii ឌូរ៉ា Waan hunduma ចអគ្គ ta'e Macaafini Qulqulluun dhuga nuuf ba'a. Jaalalii eenyuma Waaqayyo iyyu ibsuu caafata qulqullu'aa keessatti ចអគ្គ "jaalala Waaqayyo ខ្ញុំ ta'eef, jaallatin namni ហ៊ិន, Waaqayyoon ចេញ beekne " (1 ចង់មានន័យយ៉ាងណា. 4:8) caafameera jedhame. ក្រុមហ៊ុន Wal-dhabdeen Waan jaalala dhorkan ykn ittisan keessa អេ jalqaba អង្គការតម្លាភាព. Haa iyyu ta'u បុរស, ក្រុមហ៊ុន Wal-dhabdeen ខ្ញុំ dhokkfamu fesisne ហ៊ិន, jireenya keessatti ហ៊ិននេះ hafne dhuga jireenya. cimaan Dubbin inni Wal-dhabdeen dhibamu អេ osoo … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Dhuga-baatuun Waan argee ឈ្មោះ dhaga'e fi Himu DHA. ខ្ញុំមិន argee យ dhaga'e namaa komana dhoksuu hundmiti កេនយ៉ា ni. Namni Waan ឈ្មោះ miidhu tokko arge himu dhiise badisa ga'uf itty gafatama qaba. Namni Waan tokko gaarii arge មាន gaarii immo dhoksu ឈ្មោះបន្ថែមខាងចុងឈ្មោះ hirmachu DHA ឈ្មោះហ៊ីន barbane. Mare: Qoricha ឈ្មោះ dhukufate tokko fayyisu Yoo bekte maal goota? យើងមិន Lata imino Sanafe Jala dhoksita? Namni … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Magarsa ចាប់ផ្តើម – ដើម្បីឈានទៅដល់លោក Koo ហ៊ិន Irranfatu – Lencaa.mp3 Magarsa Baqala ttin Leenca qaraniyo angafa តើនរណាជា Yesu mootii nagaa saaroon mootii gudda Lalisa Daawitii Mootota keessa hida អគ្គ kee បានហ៊ីន Kan akkikee Ati ulfeefamii jiru-lafa ulfaadhu waaqaa Amma Ille Ulfaadhu baraan Bara បុរស, ulfadhu ប៉ុន្តែ Ille /4 1. ហ៊ិន sagadinuu waaqota ormaaf, (Mootii gudda ulfinni kee បាន) ហ៊ិន sagadinuu Kan du'aniif, (Mootii gudda ulfinni kee បាន) ស្រុក Kan SII … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Gooftichi Dhuguma Du'aa Ka'eera Luqaas 24:13-35 Lafa Nuti Abdi kutanetti-កំហុស roomine Nuti addemnu-Waaqayyo Nuti mul'ata. Humna fayyisu អេ Nuti agarsiisa. លោកអាប់ឌីលោក keenya haaressa. យ kayyo geedara Akkeka កេនយ៉ា. Mare: Gafa Abdi kutanna kee បាន Waaqayyo sflf ga'e beeka? មី dhugaa nuuf ba'i. មី itty YAADII: Malif Guftan Yeru Dhume Irratti, ខ្ញុំ dhumate irratti mul'ata mul'ata? Muti Rifai បាន Immo, មួយ irratti yeroo dhumate mul'ata? Moo lachanu ta'u danda'aa? SEENSA: … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
ទំនុកតម្កើងនាមជាអ្នកហ៊ិន Jiru, Ka'eera! Luqaas 24:1-9 Nuti Yesu អេ du'a ka'ee អេ jiraataa argaane. Isatu jireenya nuuf ta'e. Yeroo du'a ka'u Goofta itty yaadanu kanatti attamitti Yesu inni jiraataan jireenya ចអគ្គ nuuf ta'e waliin xixalla. Mare: Utuu Yesu dhimma kee បាន keessa ហ៊ីន gaalle ta'e maaltu ta'a ture? Guyya har'a kana akkata ព្រះយេស៊ូមានព្រះ jireenya kee បាន itty geedare, akkata inni itty Abdi ដែល moofa'e itty haareesse dhugaa … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
វាគឺជាការពិតជាអំពី grace.mp3Dubbin អេ Dubbi Ayyaana អង្គការតម្លាភាពរ៉ូម 4:13-25 Dubartiin tokko Waan kiitabaa amanti ishe irra dubistuu tokko galuuf dinan namicha geggessa amanti ishe ta'e bira dhaqixe waa'ee Waan isheen dubbisa jirtu ចអគ្គ ibsuuf gaafate. Namichi immo "Ani qubee ហ៊ីន beeku. Garuu Yoo លមជ្ឈមណ្ឌល dubbifite dhugaa inni agarsiisu naan hubadha "ittin jedhe. « Ati ឃើញ Ille បាញ់ beekne ហ៊ិន, attamitti dhugaa inni agarsiisu hubachuu dandessa?"បោះ … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
វាគឺអំពីយើង too.mp3 Kristos Waaqayyotti នូ Araarsuuf Dhipate 1 Phexros 3:18-22 Yeroon ឬ yeroo Waldaan Kristiyaana waa'ee dhiphina goofta កេនយ៉ា Yesu itty yaadu សេដ្ឋកិច្ច. Haala kana keessatti gaafiin Nuti នៃ gaafachuu malu keessa inni tokko, "Yesu maaliif dhiphae? ... maaliif Yesu dhiphachuuf បុរស?"កាន់ jedhu DHA. Sagaleen Waaqayyo gaafii kanaf Debbie ga'aa nuuf សណ្តែកដី creamy. Mare: ឈ្មោះ biraaf Jecha gatii bafte beekta? Namn អ្នកចំអិន hidhamu សំណាង, … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Tesfaye អ្នកស្រី Ayano tiin Yesu oolmaa namoota baayee irra ចអគ្គ qabuu beekamaadha. isaa oolmaa Garuu បានបញ្ជូនចូលទៅក្នុង deebifnuuf ការប្រកួតនេះ? Yesu ចអគ្គ jedhe warri Ani irra oolmaa qabu, Warri jaallatan sagalee លោក Koo hojii irra oolchu jedhe (1Yoh.5:2-5). kee បាន waaqayyoo Kanaaf humna ចាប់អារម្មណ៍, beekumsa ចាប់អារម្មណ៍, lubbuu ចាប់អារម្មណ៍, នាំយក qabeenya, dhaloota នាំយក jaalladhu jedhe (Mat.22:37). Warri Yesusiin jaallatan lubbuu isanii ta'e, qabeenya, SAMSA Balgasanii នេះ, humna isanii kenuuf dubbatti ហ៊ីន jedhan. Kanaaf … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
Tesfaye អ្នកស្រី Ayano tiin Namni Ilmicha ganu Abbacha waliin firooma ហ៊ីន qabu. 1Yoh.2:22-23 eenyuu Ilmichi? ព្រះយេស៊ូវ Kristos. Hoo Abbichi? Waaqayyo Abbaa ព្រះយេស៊ូវ, កើតដោយ keenyas! Eegaa នេះ Warri ព្រះយេស៊ូវ gooftaa Ta'u isatti amanu obboloota ព្រះយេស៊ូវ jechuudha? Warri Eeyyee gooftaa Yesuustti អសន្តិសុខ obboleewwan Yesusii DHA. Akkamitti obboleewwan ta'un danda'amaa? មី (Yohannis 1:12-13) dubbifanu haa. Warri ព្រះយេស៊ូវ gooftaa isatti Ta'u, ilma Waaqayyo ta'u isaatti amanan abboon ijoollee Waaqayyo ta'un isaanii ni … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→
វាមិនមែនជាអំពី us.mp3 Wiirtun Waaqayyo បុរសនូ Miti 2 Qorontos 4:1-6 ខ្ញុំ gaarii yeroo nuuf ta'u, ចនបានរុញច្រាន dham yaadne Wayan ដែលវាគឺជារបស់ខ្ញុំ Ana tokko yeroo nuuf rawwamata, laata សប្តាហ៍ attamitti? ខ្ញុំ namni ក្លាយជាអាចប្រើបាន yaadee itty, itty dhama'e tokko yeroo guutuuf baatu immo attamitti dhiima SANA hubanaa? Madii gaaruumma hunduma Waaqayyo. ISA គ្រោង Wann gaariin hundinu nuuf ចអគ្គឆ្នាំ sagaleen Waaqayyo កម្លាំង barsiisa. Mare : Waaqayyon amanachuu, … Dubbie ត្រូវបានជំរុញដើម្បី fufa | អានបន្ត→


text:
Naannoo Oromiyaatti mormiin gabaa lagachuu erga xummurame booda manneen daldalaa fi tajaajilli geejiba akka jalqabame himameera.
Manneen Daldalaa samasamanii fi konkolattoonni gabaateen isaanii mormii laguu gabaa wajjiin walqabatee irra hiikame garuu gara tajaajilaatti deebi’uu akka hin dandeenye himameera.
Qondaltoonni Mootummaa naannoo Oromiyaa namni kamuu karaa nagaatiin mormuu waan danda’uuf manneen daladalaa saamsuu fi konkolattoota irra gabaate hiikuun sirri akka hin taane beeksisaniiru.
Magaaloota tokko tokko keessatti immoo namoonni gara hojii isaaniitti deebi’uuf wayita yaalan eenyuu isin ajajee cuftan jechun hojii akka hin jalqabne dhoorkama akka jiran jirattoonni dubbataniiru
Kabinoonni fi qondaltoonni manneen daladala samsamee fi gabaate konkolaata hiikan deebisuuf malanmaltummaa gaafachaa akka jiraniis himameera.
Manneen daldalaa isaanii saamsame deebisanii banisifachuu, Konkolattoota Bajaajii sababa laguu gabaan buufata pooliisii fi wajjiira gandoota keessatti walitti qaban gadhiisifachuun tajaajila jalqabuuf maallaqaa kaffaluu fi akeekkachisaa kennamuuf mallatteessuun halduree akka ta’e himameera.
Magaloota tokko tokko keessatti immoo daladaltoota Gabaa lagaachuu guutuu Oromiyaa xumurame irratti hirmaatan baay’een akka hidhaman himameera.
Sababni ittin hidhamaniis karaa nagaatiin laguu gabaa qofa irratti waan hirmaataniif eenyuutu isin ajajee cufatan, amma immoo eenyuu banaa isiniin jennan bantan jechun darara akka jiran jirattoonni dubbataniiru.
Kabinoonni ergamtoota mootummaa waayyaannee daladaltoota Oromoo sababa adda addaa dhiyeessuun dararuu kan hin dhaabne yoo ta’e, gara tarkaniiffii biraatti akka ce’aan jirattoonni beeksisaniiru.
Hogganaan Biiroo dhimmoota komunikeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Addisuu Araggaa namni kamuu karaa nagaatiin mormii fi gaaffii mootummaa irra qabu ibsachuuf mirga waan qabuuf mana daladalaa saamsuu fi konkolaata irra gabaate hiikuun dogoggoora akka ta’e Sagalee Amerikaa sagantaa Afaan Oromootti himun isaanii ni yaadatama.
Naannoo Oromiyaatti Mormii Laguu Gabaa wajjiin walqabatee Manneen daldalaa Saamsamanii fi Konkolattoonni Gabateen irra hiikame gara hojiitti deebi’uu akka hin dandeenye himame.
Naannoo Oromiyaatti mormiin gabaa lagachuu erga xummurame booda manneen daldalaa fi tajaajilli geejiba akka jalqabame himameera.


text:
Jaalachuun, jaalalaan qabamuun hundi adeemsa jireenyaa ilma namaati. Jaalanna, waan barbaannu harkatti galfachuuf tattaafanna. Dhumarratti hangi tokko itti milkoofna. Kan jaalatu hundi wan jaalatu akka salphatti hinargatu. Kan dhabu, harka qullaa galuuf dirqamus heddu. Kan isii/isa jaalatu akka salphatti harkatti galfatu baay’ee xiqqaadha.
Hedduun keenya eenyuun akka jaalanneefi maalif akka jaalanne bareechinee beekna. Dubbiin isii sijaalatte akkamitti beekta, hubattaadha. Yeroo heddu dogogorri, kessattuu nuti worri dhiiraa, uumnu guddaan intala nuuf seeqatte, nutti hidhii banatte hunda najaalatte, nabarbaadde jechutu nuuf salphata. Dhugumatti nama wojjiin kolfanii taphachuun mallattoo jaalalaati malee bifa kamiinuu agarsiisa jibbaa ta’uu hindanda’u. Dubbiin qajeelatti beekuu qabnu, daangaa ce’uu irraa ufittisuuf jechuudhaa, seequun suni dhugumatti maal agarsiisti? Intalti takka seequu qofaan ergaa jaalalaan qabamuu isii bifa hinmamsiisneen dabarsitii?
Gaafiin kunniin gara intalti takka jaalalaan qabamuu ykn nama tokko irraa fedhii qabaachuu isii mallattoo maal maal fa’aan agarsiisti jedhutti nugeessa. Nuti worri dhiiraa yeroo heddu mallattoo shamarran agarsiisan hedduu woliin dhoofna. Rakkoon dhiiraa guddaan, akka hayyoota qorasammuutti, mallattoo dubartoonni agarsiisan dubbisuu dadhabuu ykn karaa dogoggora ta’etti hiikuudha. Yeroo heddu waan isaan agarsiisan, ergaa isaan dabrsan dhiisnee waan ufii arguufi dhagayuu feenutti hiikkanna. Kuni rakkoo uuma. Addaan nama baasa…wolirraa baqatutti nama geessa.
Waa’ee kolfa, taphaafi seequu biratti mallattoolee ciccimoon biroo dabalataan mul’achuu qabani dubartiin takka sijaalachuufi fedhii sirraa qabachuu isii guutummatti mirkaneeffachuuf. Qabxiilee 8tan kanniin dubartii takka irraa arginaan siif kufuu isii beeki. Funduratti ijjachuun, tankaarfii barbaachisu fudhachuun sirraa eegama. Cal’isuun, osoo mallattoolee kanniin argitu usuun ykn obsuun akka isiin si eegdee dadhabdee, hifattee, obsa fixattee sibaqattu taasisa. Kuni akka ta’uuf hinhayyamin.
1. Daftee, harkarratti, bilbila, SMS, chat kee deebifti. Ergaa kee deebisuun wolqabatee tasa wonti ‘busy’ ture jedhu tokko hinjiru. Faallaan kan godhuu dadhabuu maal akka ta’e beektu…fedhii namarraa dhabuudha. ergaan ‘busy’ jedhu sitti heddummaannaan hedduu nama cinqutti jiraachuu kee beekii adeemsa kee sirreeffadhu.
2. Bakka ati jirtuu daftee hindeemtu. Lafuma ati halkan guutuu dhabataa bultetti isiis itti bariiti. Ammas bakka ati dhaqxu dhaquu jaalatti, hawwiti. Dirqamtee deemtus, demuu isii jibbaa, gaddaa, ufitti aaraa, osoo miilli isii duubatti isii harkisu funduratti sossooti.
3. Bakka ati jirtutti nidhiphatti. Qajeelatti dhimmoota jaalalaa irratti gadi fageenyaan siwojjiin haasayuuf rakkatti; niqaanfatti.
4. Waan ati gootu hunda gochuufi sifakkaachuu barbaaddi. Kuni namatti hintoluu?
5. Carraa argame hundatti fayyadamtee situquu yaalti, kajeelti. Isiin isaan biroo irra harka, ceekuufi dudda kee tutuquuf gamtu waa qabdi. Mallattoo kanniin akka salphatti bira hindarbin. Fedhiin kees gama san jira taanaan atis harka deebisi.
6. Nama kolfisiista, nama ajaa’ibsiista siin jetti, irra deddeebi’aa. Wonti ati jettu hundi guutummatti fudhatama; abbaa raajiifi diraamaa maqaan jedhus siif laatama. Hiriyyoota kee yeroo dheeraa irraa dhaadhessaa akkanaa takkaa hindhageenye ta’a. Amma nama kee argatteerta…kan sidhaadhessu…hamilee kee kaasu. Asumaan, dubartoonni nama nama kolfisiisu, taphachiisu akka hedduu jaalatan beektu. Mitii?
7. Waa’ee waa’ee kee odeeffannoo waytaawaa qabdi. Hanga sadarkaa eenyutu waa’ee koo guyyatti itti gabaasa jettu tokkotti waa’ee kee beekti; duukaa buuti. Kunis si hinraajin! Kan isiin yaaddu hundi waa’ema keeti waan ta’eef.
8. Gama ‘social’ miidiyaatiin sijala buuti. Waan ati gadi lakkiftu cufa like, share, comment gooti. Waa’ee kee irras hedduu sigaggaafatti.


text:
Gaa’ila Duraa Gufuu kaasu lakk. 4
Gaa’ila duraa gufuu kaasu mata duree jedhu jalatti wantoota baay’ee waliin mari’achuun keenya ni yaadatama. Wantoota baay’ee akka baranne abdiin qaba. Warroonni fuutanii fi hin fuune qophiile kana dubbisuun jireenya keessan foyyeefachuuf akka carraaqa jirtan abdiin qaba. Hanga ammaa mata duree “gaa’ila duraa gufuu kaasu” jedhu jalatti seeronni mari’ataa turre kitaaba “20 Rules and Tools for a Great Marriage” jedhamurree fudhatamaniidha. Wantoonni kitaaba kanarraa fuudhannu haala armaan gadiitin xumuramu. Read more


text:
WAASHINGITAN, DIISII (VOA Afaan Oromoo) — Tilmaamni galii guyyaa dabalamee gibirri nuti baafnu nutti hammaate jechuu dhaan daldaltoonni godinaalee Oromiyaa adda addaa keessa mormii gabaa lagachuu geggeessaa turan itti fufanii jiraachuu jiraattonni nuuf ibsaa turan. Mormiin isaanii ka biroon hoogganoonni siyaasaa kanneen akka obbo Baqqalaa Garbaa fi Dr. Mararaa nuuf haa hiikaman kan jedhu ta’uu illee dubbataniiru.
Gaaffiin gibirri akka xiqqaatuuf dhiyeessine amma iyyuu deebii hin arganne jechuu dhaan mormiin kun Oromiyaa bakka tokko tokkotti itti fufee jira.
Akkuma kanaan godina Shawaa lixaa magaalaa Amboo keessa daldaltoonni jiran torban darbe guutummaa isaa manneen daldalaa cufanii bajaajjii dabalatee geejjibi socho’aa kan hin turre ta’uu dubbatu.
Bulchiinsi magaalaa Amboo kanaaf sababaa ta’an kan ittiin jedhe abbootii qabeenyaa to’annaa jala oolchuu isaa jiraataadhumti kun ibsanii namoota kana wabiin gad dhiisisuuf maallaqa guddaa gaafataman jedhan.
komee uummataa kana bakka haalli laguu gabaa fi hidhaan daldaltootaa itti raawwatame jedhe magaalaa Ambootti bilbiluu dhaan kutaa ittisa yakkaa irraa Comandor Mengistu nama jedhaman kana dura haasofsiisnee waan turreef gara isaaniitti bilbillus deebii quubsaa hin arganne. bilbile.
Qaama mootummaa biraa deebii argchuuf kaleessaa qabee yaalaa turre. Kan dhimma galii guyyaa fi gibiraa ilaalchisuun deebii nuu kennaa turan itti gaaftama biroo kominikeeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Addisuu Araggaatti deddeebi’ee bilbilee haala yeroo ammaa naannolee adda addaa keessatti uumame odeeffannoo argachuuf yaalus bilbilli isaanii hin ka’u.
Itti aanaa isaanii kan ta’an Obbo Workuu Caalaatin bilbile. Yaalii hanga tokko booda bilbila isaanii kaasanii haala jiru ergan ibseefii booda mootummaa biraa deebii argachuu barbaaduu koo ibseefii, dhimm isaa poolisiif abbaa taayitaa galii ilaallata waan ta’eef kallattiin isaaniin quunnami naan jedhan. bilbilan irratti argachuu danda’u deebisee yoon bilbile naa kennuuf waadaa naa seenan. Akkuma kanaan bilbila isaanii irra deddeebi’ee bilbilus argachuu hin dandeenye.
Dhaggeeffattoota keenyaa komii uummati dhiyeessu kanaaf deebii gama mootummaa hordofnee akkuma argannetti dhiyeessina.
Babaredaan Africa oromo Kuush Sololloo Caqaassaa


text:
Kolombiyaa keessatti, dhaabbatni riphxee-loltootaa Markisistii duraanii – FARC – qabsoo hidhannoo dhiisuudhaan, maqaa haarawa baafachuudhaan akka paartii siyaasaa Siiviliitti ka qabsoo itti fufu tahuu beeksisee jira.
Gurmuun kun, miseensota dhibba sagal tahan wajjiin walga’ii torban tokkoof turu eega geggeeffatee booda, sagalee wayyabaa guddaadhaan daandii qabsoo isaa fuul-duraa kana murteeffate – jedhama.
Tahus garuu, gurmuun waggoota shantamaa ol biyyattii keessatti qabsoo geggeessaa ture, bara dabre, mootummaa biyyattii waliin araara mallatteessuu isaa dura, bifa warraaqsummaa qabsoo isaa kan qabatee turu tahuu beeksisee ture.


text:
Oromia: Knoweldge and Society: Mammaaksa Oromoo March 4, 2017Posted by OromianEconomist in 10 best Youtube videos, 25 killer Websites that make you cleverer, Afaan Oromoo, African Literature, Black History, Chiekh Anta Diop, Culture, Cushtic, Indigenous People, Kemetic Ancient African Culture, Khemetic Africa's culture, Oromia, Oromiyaa, Oromo, Oromo Art, Oromo Literature, Oromo Wisdom, Uncategorized.
Tags: Afaan Oromoo, Africa, African Studies, Ancient Egyptian, Ateetee (Siiqqee Institution), Black History, Chiekh Anta Diop, Kemetic Ancient African Culture, Language and Development, Mammaaksa Oromoo, Meroetic Oromo, Muscians and the Performance Of Oromo Nationalism, Oral Oromo literature, Oromia, Oromian Voices, Oromo, Oromo Artists, Oromo culture, Oromo Identity, Oromo music, Oromo Nation, Oromo people, Oromo Proverbs, Oromo Proverbs (Mammaaksa Oromoo), Philosophy and Knowledge, Qubee Afaan Oromo, Safuu: the Oromo moral value and doctrine, The Goddess of Fecundity, The Making of African Philosophy: Converting Knowledge to Wisdom in Traditional Oromo (African) Society
trackback
True Knowledge is wisdom. The Oromo value wisdom to the highest degree: ‘Rather than to be kissed by foolish man, I prefer to slapped by a wise man.’ How is true knowledge acquired? The Oromo proverbs answers: By inference, by study, through suffering, by moulding another person, by heart. ‘ One who does not understand an inference will never understand the thing as it is.. … But the great school of knowledge is experience, long life and old age. … The Oromo proverb offers no definition of knowledge; they are not interested so much in nature of knowledge as the type of knowledge they propose as a model for man-in-society, and it is clearly a knowledge obtained through experience through proximity to the object, as ‘the calf is known by the enclosure to have become a bull.’ See Claud Summer, Ph.D., Dr.h.c (1995), Oromo Wisdom Literature, Volume I , Proverbs Collection and Analysis.
Makmaaksa Oromoo (Oromo proverbs):
Abba hin qabdu akaakyuuf boochi
Abbaa iyyu malee ollaan namaa hin birmatu
Abbaan damma nyaateef ilma hafaan hin mi’aawu
Abbaatu of mara jedhe bofti hantuuta liqimsee
Abjuun bara beelaa buddeena abjoota
Addaggeen hamma lafa irra ejjettu nama irra ejjetti
Afaan dubbii bare bulluqa alanfata
Afaan gaariin afaa gaarii caala
Afaanii bahee gooftaa namaa ta’a
Akka madaa qubaa, yaadni garaa guba
Akka abalun sirbaan boquu nama jallisa
Akkuma cabannitti okkolu
Akukkuun yeroo argate dhakaa cabsa
Alanfadhuuti gara fira keetti garagalii liqimsi
ama of komatu namni hin komatu
Amartiin namaa hin taane quba namaa hin uriin
Ana haa nyaatuun beela hin baasu
Ani hin hanbifne, ati hin qalbifne
arrabni lafee hin qabdu lafee nama cabsiti
Asiin dhihoon karaa nama busha
“Aseennaa natu dide, kennaa warratu dide otoo nabutanii maal ta’a laata”,jette intalli haftuun
Badduun fira ishee yoo hamattee, baddubaatuun niiti ishee hamatti
Bakkka oolan irra bakka bulan wayya
Bakka kufte osoo hin taane, bakka mucucaatte bari
Balaliitee balaliite allaattiin lafa hin hanqattu
Bara bofti nama nyaate lootuun nama kajeelti!!
Bara dhibee bishaan muka namatti yaaba
Bara fuggisoo harreen gara mana, sareen gara margaa
Barri gangalata fardaati
Beekaan namaa afaan cufata malee hulaa hin cufatu
Biddeena nama quubsu eelee irratti beeku
Billaachi otoo ofii hin uffatiin dhakaatti uffisti
Bishaan gu’a gahe nama hin nyaatiin, namni du’a gahe si hin abaariin
Bishaan maaltu goosa jennaan waan achi keessa jiru gaafadhu jedhe
Bishingaan otoo gubattuu kofalti
Boru hin beekneen qad-bukoon ishee lama
Boftii fi raachi hanga ganni darbutti wal faana jiraattu
Bulbuluma bulbuli hangan dhugu anuu beeka
Buna lubbuuf xaaxa’u warri naa tolii kadhatu
Cabsituun tulluu amaaraatiin giraancee jetti
Citaan tokko luqqaasaniif manni hin dhimmisu
Dabeessa uleen (jirmi) shani
Daddaftee na dhungateef dhirsa naa hin taatu jette sanyoon
Dawaa ofii beekan namaa kudhaamu
Deegan malee waqayyo hin beekani
dhalli namaa otoo nyaattu diida laalti
Dhirsi hamaan maaf hin nyaatiin jedha niitii dhaan
Dhirsaa fi niitiin muka tokko irraa muramu
Dugda hin dhungatan, hunda hin dubbatani
Durbaa fi jiboota garaa gogaa lenjisu
Iyyuuf bakkeen naguma, dhiisuuf laphee na guba
Dhuufuun waliin mari’atanii dhuufan hin ajooftu
Diimina haaduun nyaatani,diimaa arrabaan nyaatu
Dinnichi bakka gobbitetti hordaa cabsiti
Doqnaa fi garbuu sukkuumanii nyaatu
Du’aan dhuufaa jennaan kan bokoke dhiisaa jedhe
Dubbii baha hin dhorkani galma malee
Dubbii jaarsaa ganama didanii galgala itti deebi’ani
Duulli biyya wajjinii godaansa
Eeboo darbatanii jinfuu hin qabatani
Edda waraabessi darbee sareen dutti
Fagaatan malee mi’aa biyyaa hin beekani
Farda kophaa fiiguu fi nama kophaa himatu hin amaniin
Firri gara firaa jennaan kal’een gara loonii jette
Foon lafa jira allaatti samii irraa wal lolti
foon lakkayi jennaan rajijjin tokko jedhe
fokkisaan nama qabata malee nama hin kadhatu
Fuula na tolchi beekumsi ollaa irraa argamaa jette intalli
Gaangeen abbaan kee eenyu jennaan eessumni koo farda jette
Gaangoonn haada kutte jennaan oftti jabeessite jedhani
Gabaan fira dhaba malee nama dhabinsa hin iyyitu
Galaanni bakka bulu hin beekne dhakaa gangalchee deema
Gaalli yoom bade jennaan, gaafa morma dheeratu bade
Gama sanaa garbuun biile (asheete) jennan warra sodaanne malee yoom argaa dhabne jedhe jaldeessi
Gamna gowomsuun jibba dabalachuu dha
Ganaman bahani waaqa jalaahin bahani
Gara barii ni dukkanaa’a
Garaa dhiibuu irra miila dhiibuu wayya
Garbittii lubbuuf walii gadi kaattu, warri qophinaafi se’u
Jaalalli allaatti gara raqaatti nama geessa
Gaashatti dhuufuun daalattii dha
Gogaa duugduun yoo dadhabdu saree arisaa kaati
Gola waaqayyoo itti nama hidhe lookoo malee ijaajju
Goomattuuf goommanni hin margu
Goondaan walqabattee laga ceeti
Gowwaa wajjin hin haasa’iin bakka maleetti sitti odeessa, karaa jaldeesaa hin hordofiin halayyaa nama geessa
Gowwaan ballessaa isaa irraa barat, gamni balleessaa gowwaa irraa barata
Gowwaan bishaan keessa ijaajjee dheebota
Gowwaan gaafa deege nagada
Gubattee hin agarre ibiddatti gamti
Guulaa hin bitiin jiilaa biti
Gowwaa kofalchiisanii, ilkee lakawu
Gowwaa fi bishaan gara itti jallisan deemu
Haadha gabaabduu ijoolleen hiriyaa seeti
haadha laalii intala fuudhi
Haadha yoo garaa beekan ilmoo jalaa qabani
Halagaa ilkaan adii, halangaan isaa sadi
Hanqaaquu keessa huuba barbaada
Haati ballaa (suuloo) ya bakkalcha koo jetti
Haa hafuun biyya abbaa ofiitti nama hanbisa
Haati hattuun intala hin amantu
Haati hattuun intala hin amantu
Haati kee bareeddi jennaan, karaa kana dhufti eegi jedhe
Habbuuqqaa guddinaaf hin quufani
Hagu dhiba jette sareen foksoo nyaatte
Hagu dhiba jette sareen foksoo nyaattee
Halagaa gaafa kolfaa fira gaafa golfaa
Hantuunni hadha ishee jalatti gumbii uruu bartii
Harka namaatiin ibidda qabaa hin sodaatani
Harki dabaruu wal dhiqxi
Harkaan Gudunfanii, Ilkaaniin Hiikkaa Dhaqu
Harree ganama badee, galgala kur-kuriin hin argitu
Harree hin qabnu, waraabessa wajjin wal hin lollu
Kan harree hin qabne farda tuffata
Harreen nyaattu na nyaadhu malee bishaan ol hin yaa’u jette waraabessaan
Harreen yoo alaaktu malee yoo dhuuftu hin beektu
Hidda malee xannachi hin dhiigu
Hidda mukaa lolaan baaseetu, hidda dubbii farshoo (jimaa)n baase
Hidhaa yoo tolcha, gadi garagalchanii baatu
hin guddattuu jennaan baratu dhumee jedhe
Hiriyaa malee dhaqanii gaggeessaa malee galu
hiyyeessaf hin qalani kan qalame nyaata
Hoodhu jennaan diddeetu lafa keenyaan hatte
Hoolaan abbaa abdatte, diboo duuba bulchiti
Hoolaan gaafa morma kutan samii(waaqa) arkiti
Ija laafettiin durbaa obboleessaf dhalti
Ijoollee bara quufaa munneen ibidda afuufa
Ijoollee hamtuun yoo nyaataaf waaman ergaaf na waamu jettee diddi
Ijoolleen abaa ishee dabeessa hin seetu
Ijoolleen quufne hin jett, garaatu na dhukube jetti malee
Ijoolleen quufne hin jettu beerri fayyaa bulle hin jettu
Ijoolleen niitii fuute gaafa quuftu galchiti
Ijoollee qananii fi farshoo qomocoraa warratu leellisa
Ijoollee soressaa dhungachuun gabbarsuu fakkaatti
Ilkaan waraabessaa lafee irratti sodaatu
Ilmi akkoon guddiftu dudda duubaan laga ce’a
Intalli bareedduun koomee milaatiin beekamti
Intallii haati jajju hin heerumtu
Itti hirkisaan kabaa hin ta’u
Ittiin bulinnaa sareen udaan namaa nyaatti
Jaamaan boru ijji keen ni banamti jennaan, edana akkamitin arka jedhe
Jaarsi dhukuba qofaa hin aaduu, waan achisutu garaa jira
Jaarsii fi qalqalloon guutuu malee hin dhaabatu
Jabbiin hootu hin mar’attu
Jaalalli jaldeessa yeroo fixeensaa garaa jalatti, yeroo bokkaa dugda irratti nama baatti
Jaalala keessa adurreen ilmoo nyaatti
Jaalalli allaatti gara raqaatti nama geessa
Jarjaraan re’ee hin horu
Jarjaraan waraabessaa gaafa ciniina
Jibicha korma ta’u elmaa irratti beeku
Jiraa ajjeesuun jalaa callisuu dha
Kadhatanii galanii weddisaa hin daakani
Kan abbaan gaafa cabse halagaan gatii cabsa
Kan abbaan quba kaa’e oromi(namni, halagaan) dhumdhuma kaa’a
Kan afaanii bahee fi kan muccaa bahehin deebi’u
Kan bishaaan nyaate hoomacha qabata
Kan citaa qabaa tokko namaa hin kennine mana bal’isii gorsiti
Kan dandeessu dhaan jennaan gowwaan galee nitii dhaane Adaamiin ollaa hagamsaa jiru bara baraan boo’aa jiraata
Kan gabaa dhagahe gowwaan galee niitii dhokse
Kan hanna bare dooluutu sosso’a
Kan hordaa natti fiiges, kan haaduun natti kaates bagan arge jette saani du’uuf edda fayyitee booda
Kan humnaan lafaa hin kaane yaadaan Sudaanitti nagada
Kan ilkaan dhalchu kormi hin dhalchu
Kan namni nama arabsi irr, kan abbaan of arabsutu caala
kan qabuuf dabali jennaan harreen laga geesse fincoofte
Kan of jaju hin dogoggoru
Kan quufe ni utaala, kan utaale ni caba
Kan tolu fidi jennaan, sidaama biyya fide
Kan tuffatantu nama caala, kan jibbanitu nama dhaala
Kan tuta wajjin hin nyaanne hantuuta wajjin nyaatti
Kan waaqni namaa kaa’e cululleen hin fudhattu
Karaa foolii nun hin jedhani jette wacwacoon
Karaan baheef maqaan bahe hin deebi’u
Karaan sobaan darban, deebi’iitti nama dhiba
Karaa dheeraa milatu gabaabsa, dubbii dheeraa jaarsatu gabaabsa
Karaa fi halagaatu gargar nama baasa
Keessummaan waan dhubbattu dhabde mucaa kee harma guusi jetti
Keessummaan lolaa dha abbaatu dabarfata
Keessa marqaa boojjitootu beeka
Kijiba baranaa manna dhugaa bara egeree wayya
Kokkolfaa haati goota hin seetu
Kormi biyya isaatti bookkisu biyya namaatti ni mar’ata
Kursii irra taa’anii muka hin hamatani
Lafa rukuchuun yartuu ofiin qixxeessuu dha
Lafa sooriin du’e baataatu garmaama
Lafaa fuudhuutti ukaa nama bu’a
Lafti abdatan sanyii nyaatee namni abdatan lammii nyaate
Laga marqaa jennaan ijoolleen fal’aanaan yaate
Lama na hin suufani jette jaartiin qullubbii hattee
Leenci maal nyaata jennaan, liqeeffatte jedhe, maal kanfala jennaan, eenyu isa gaafata jedhe
Lilmoon qaawwaa ishee hin agartu, qaawwaa namaa duuchiti
Lukkuun(hindaaqqoon) haatee haateealbee ittiin qalan baafti
Maa hin nyaatiin jedha dhirsi hamaan
Maal haa baasuuf dhama raasu
Mammaaksi tokko tokko dubbii fida tokko tokko dubbii fida
Mana haadha koon dhaqa jettee goraa bira hin darbiin
Mana karaa irra kessumaatu itti baayyata
Manni Abbaan Gube Iyya Hin Qabu
Maraataa fi sareen mana ofii hin wallalani
Maraatuun jecha beektu, waan jettu garuu hin beektu
Marqaa afuufuun sossobanii liqimsuufi
Marqaan distii badaa miti, irri ni bukata, jalli ni gubata
Marxoon otoo fiiganii hidhatan otuma fiiganii nama irraa bu’a
Mataa hiyyaassaatti haaduu baru
Midhaan eeguun baalatti hafe
Mucaa keetiin qabii mucaa koo naa qabi jettehaati mucaa
Muka jabana qabu reejjiitti dhibaafatu
Morkii dhaaf haaduu liqimsu
Nama foon beeku sombaan hin sobani
Namni akka fardaa nyaatu, gaafa akka namaa nyaate rakkata
Namni beela’e waan quufu hin se’u
Namni dhadhaa afaan kaa’an, dhakaa afaan nama kaa’a
Namni gaafa irrechaa duude, sirba irreechaa sirbaa hafa
Namni guyyaa bofa arge halkan teepha dheessa
Namni hudduu kooban galannii isaa dhuufuu dha
Namni mana tokko ijaaru citaa wal hin saamu
Namni nama arabsu nama hin faarsu
Namni badaan bakka itti badutti mari’ata
Namni gabaabaan otoo kabaja hin argatiin du’a
Namni qotiyyoo hin qabne qacceen qalqala guutuu dha
Nama kokkolfaa nama miidhuu fi bokkaan aduu baasaa roobu tokko
Niitiin dhirsaaf kafana
Niitiin marii malee fuudhan marii malee baati
Niitiin afaan kaa’aami’eeffatte yoo kabaluuf jedhan afaan banti
Nitaati jennaan harree qalle, hin tatuu jennaan harree ganne, qoricha jennaan isuma iyyuu dhaqnee dhabne
Obboleessa laga gamaa mannaa gogaa dugduu(faaqqii) ollaa ofii wayya
Obsaan aannan goromsaa dhuga
Obsan malee hn warroomani
Ofii badanii namaa hin malani
Of jajjuun saree qarriffaan udaani
Ofi iyyuu ni duuti maaliif of huuti
Ofii jedhii na dhugi jedhe dhadhaan
Okolee diddu okkotee hin diddu
Ollaa araban jira akkamittin guddadha jette gurri
Ollaan akkam bultee beeka, akkatti bule abbaatu beeka
Ollaafi garaan nama hin diddiin
Ollaa fi kateen nama xiqqeessiti
Ol hin liqeessiin horii keetu badaa, gadi hin asaasiin hasa’aa keetu bushaa’a
Otoo beeknuu huuba wajjin jette sareen
Otoo garaan tarsa’e jiruu, darsa tarsa’eef boossi
Otoo farda hin bitiin dirree bite
Otoo fi eegeen gara boodaati
Otoo garaan dudda duuba jiraate, qiletti nama darbata
Otoo sireen nama hin dadhabiin tafkii fi tukaaniin nama dadhabdi
Qaalluun kan ishee hin beektu kan namaa xibaarti
Qaban qabaa hin guunnee gad-lakkisan bakkee guutti
Qabbanaa’u harkaan gubnaan fal’aanan
Qabanootuharkaa, hoo’itu fal’aanaan
Qabeenyi fixeensa ganamaati
Qalloo keessi sibiila
Qalladhu illee ani obboleessa eebooti jette lilmoon
qaaqeen yoo mataan ishee marge bade jetti
Qarri lama wal hin waraanu
Qeesiinwaaqayyoo itti dheekkam, daawwitii gurgurtee harree bitatte
Qoonqoon darbu, maqaa hin dabarre nama irra kaa’a
Qoonqoon bilchina eeggattee, qabbana dadhabde
Qorichaofii beekan namaa kudhaamu
Qotee bulaa doofaan, miila kee dhiqadhu jennaa, maalan dhiqadha borus nan qota jedhe
Qurcii dhaan aboottadhu jennaan, qophoofneerra jedhe
Raadni harree keessa ooltedhuufuu barattee galti
Sa’a bonni ajjeese ganni maqaa fuudhe
Saddetin heerume jarjarrsaa akka baranaa hin agarre jette jaartiin, salgaffaa irratti waraabessi bunnaan
Salphoo soqolatte soqolaa gargaaru
Saree soroobduun afaan isheef bukoo ykn. dudda isheef falaxaa hin dhabdu
Sabni namatti jiguu irra gaarri (tulluun) namatti jiguu wayya
Sareen duttu nama hin ciniintu
Sanyii ibiddaa daaraatu nama guba
Sareen warra nyaattuuf dutti
Seenaa bar dhibbaa baruuf bardhibba jiraachuun dirqama miti
Shanis elmamu kudhanis, kan koo qiraaciitti jette adurreen
Sirbituu aggaammii beeku
Sii uggum yaa gollobaa, anaafoo goommani ni dorroba inni gurr’uu soddomaa jette jaartiin horii ishee gollobaan fixnaan
Sodaa abjuu hriba malee hin bulani
Soogidda ofiif jettu mi’aayi kanaachi dhakaa taata
Sombaaf aalbee hin barbaadani
Suphee dhooftuun fayyaa gorgurtee, cabaatti nyaatti
Taa’anii fannisanii dhaabatanii fuudhuun nama dhiba
Takkaa dhuufuun namummaa dh, lammmeessuun harrummaadha
Tikseen dhiyootti dhiifte fagootti barbaacha deemti
Tiksee haaraan horii irraa silmii buqqisaa oolti
Tokko cabe jedhe maraataan dhakaa gabaatti darbatee
tokko kophee dhabeetu booha, tokko immoo miila dhabee booha
Tufani hin arraabani
Udaan lafatti jibban funyaan nama tuqa
Ulee bofa itti ajjeesan alumatti gatu
Ulee fi dubbiin gabaabduu wayya
Ulfinaa fi marcuma abbaatu of jala baata
Waa’een garbaa daakuu fi bishaani
Waan ergisaa galu fokkisa
Waan jiilaniin kakatu
Waan kocaan kaa’e allaattiin hin argu
Waan namaa kaballaa malee hin quufani
Waan samii bu’e dacheen baachuu hin dadhabu
Waan uffattu hin qabdu haguuggatee bobbaa teessi
Waan warri waarii hasa’aan, Ijoolen waaree odeesiti
Wadalli harree nitii isaa irraa waraabessa hin dhowwu
Wal-fakkaattiin wal barbaaddi
Wali galan, alaa galan
Wallaalaan waan beeku dubbata, beekaan waan dubbatu beeka
Waaqaaf safuu jette hindaaqqoon bishaan liqimsitee
Warra gowwaa sareen torba
Waraabessi bakka takkaa nyaatetti sagal deddeebi’a
Waraabessi biyya hin beekne dhaqee gogaa naa afaa jedhe
Waraabessi waan halkan hojjete beekee guyyaa dhokata
Yaa marqaa si afuufuun si liqimsuufi
Yoo ala dhiisan mana seenan, yoo mana dhiisan eessa seenan
Yoo boora’e malee hin taliilu
Yoo ejjennaa tolan darbatanii haleelu
Yoo iyyan malee hin dhalchanii jedhe korbeesi hoolaa kan re’eetiin
Yoo suuta ejjetan qoreen suuta nama waraanti
yoo dhaqna of jaalatan fuula dhiqatu
Yoo namaa oogan eelee jalatti namaa marqu
yoo ta’eef miinjee naa taata jette intalli
Mammaaksota Dubartootaa Oromoo
1. Heeruma dharraanee(hawwinee) heerumnaan rarraane (rakkannee)
2. Asuu oolle jette tan heerumaaf muddamte”
3. Takkattii qayyannee taduraa hanqannee ykn takkaa qayyannee lukaa gubanne
4. Bakka dhiiganii hin fiigan.
5. Kana muranii kamiin fincaayan jette haati manaa inni ofirraa mura jennaan.
6. Kaanittuu abbaa argadhu jette haati intalaan.
7. Intalti ariifattuun haadha ciniinsuubarsiifti
8. Akka beekutti dhalaa(dahaa) nadhiisaa jette intalti harka namaa diddu
9. Sirbaaf bayanii morma hin dhofatan jettee intalti waa hin saalfannee.
10. Akka ebaluutti sirbaan morma nama jallifti jette intalti qalbii qabdu.
11. Mucaa deenna malee mucaa hin geennu jette intalti of tuffatte.
12. Wol akkeessee ollaan marqa balleesse jette intalti ofiin bultun .
13. Akka aadaa teennaa gaara gubbaa baanee teenna jedhe harmi dubartootaa.
14. Ati baldi ta dhiirsa ka’imaa jette intalti abbaan manaa isii jaarsaa.
(Baldu : ashuu,qoosuu,taphachuu, busheesuu)
15. Har’allee moo jette haati ijoolleen beelofne (shoomofne) jennaan isiin bakka cidhaatii quuftee waan galteef
16. Ani ufiif hin jennee, mucaan keessan ka hangafaa sun fuudha hin geennee? jette intalti mucaa kajeelte.
17. Soddaa fi dayma hin duudhatan.
18. Osoo dhukubsataan jiru, fayyaalessi du’a.
19. Ana bakki na dhukubu asii mitii maraafuu bakkuma gooftaan kiyya jedhe san kooba jette bookeen.
20. Makkitu malee makkaa hin hajjan
(Makkitu : naamaaf mijooftu/mijaa’u)
21. Akka dida’aa fi akka didanaatti na galchi
22. Daalun xaraan kaanu tara.
Qopheessan : Abdii Boriiti
Source: http://opride.com/hamba/?p=231
Related:


text:
Waraanii Liyuu Polisi daangaa Somaaleeti dhufee olloota Booranaa godina Guji keessa jiran lolee nama shan fixee nama 10 dhiyaatu mammadeesse. Waraanii kun jaarsa biyyaatii fi hidhataa gandaallee fuudhee godina ufiitti dabarfate ganna ganan shanii fi ganna torba itti mure.
Akka jiraattotii jedhanitti waraanii kun qaraa gaalaa fi loon olloota Booranaa hadheesaa fi qoraatti keessaa fudhate eegee abbaa horii irraa bade barbaadachuu deemu,jaarsa biyyaa Kanaa Diidaatii fi milishaa Abbaaqoree Duubaa seera malee qabee godina Godeetti dabarsee balleessaa itti mure hidhaa ganna shaniiti fi ganna torbaa itti mure.
Jarii kun duruu daarii Oromiyaa seenee ollootaa hadheessaa fi qoratti keessatti nama ijjeessee mootummaan naannoolleen dhufee mirkansee jedhan.
Achii ammoo lafa ollootii Booranaa qubatan Daalunta,Qaxxee arba Boruu, Malkaa Buruuri Dhungoo fi Odaa Diimaa achitti nama afur fixxe.
Akka jiraattotii jedhanitti waraanii Liyuu Poolisi kun hidhannoo fi warayaa waranaa Soomalee qaba.
Godina Gujiitti bulchaan aanaa Gumii Eldalloo,obboo Saafayii Bariisoo akkan jedha.
“Dhufanii nananoo teennatti nama ijjeesanii.Haga ammaa namii keenna haga shanii du’eera.Mekkelaakeyaalleen jidduu seenee jira.Kanaa Duubaa gaala isaa jalaa fuudhanii barbaadahuu deemee jennana hidhanii.Akka innii gadi lakkifamu gaafannee gadi dhiisuu hin dandeennee.Warrii godinaatii fi warrii Mekkelaakkeyaalleen gadi dhiisaa jedhee didan.”
Akka jecha obboo Saafayiitti namii madaahe haga ammaati sagal madaahee hospitalaa Nageellee Booranaatti akimachuutti jiran.
Mootummaan naannoo lamaanii wal gaafatee laftii nagaa taate jedha obboo Saafayiin taatullee warrii nu dubbisne waraanii Liyuu Poolisi ammallee daangaa Oromiyaa gama Booranaatii fi Gujiitiin humna itti guurrachuutti jiraa jedhan.


text:
Pooliisiin Xaaliyaanii baqattoota Itoophiyaa fi Ertiraa kuma tokko ol magaala room gama tokkorra jiraacha turan humnan akka gadhisiise baqqattoonni himaniiru
Baqqattoonni biyyoota lamanii gamoo irra jiraacha turaniirra pooliisiin biyyaatti humnan erga akka gadhisan dirqamsiise booda daandii magaala Room irra jiraachuuf dirqamaniiru.
Yaa ta’u malee,Pooliisiin biyyaatti ammaas baqattoota kanniin daandii irra humnan kaasuuf tarkaniiffii fudhateen walitti akka bu’an gabaafameera.
Tarkaniiffii Pooliisiin biyyaatti fudhateen baqattoonni biyyoota lamanii baay’een midhamaniiru
Pooliisiin gama irra jiraacha turan akka gadhisaanii dursee akkeekachiisa akka hin laanneef baqqattoonni himaniiru.
Kana malees gamoo irra jiraatan erga gadi dhisaanii booda mana jireenya yeroof keessa jiraatan akka hin qophoofneef baqattoonni himaniiru
Baqattoonni carraa biraa waan hin qabneef yeroof daandii guddaa magaala Roomirra jiraachuu akka jalqaban gabaafameera.
Pooliisiin akkeekachisa malee mana jireenyaa isaanii keessa sababa gamoon kan nama dhuunfaatti jedhu humnan akka bahan gochuu Dargaggoon lamii Itoophiyaa tokko ESAT himeera.
Lammiileen Afriikaa garaa Liibiyaatiin galaana qaxxamuruun gara Ardii Awurooppaatti wayita ce’aan xaaliyaanii jalqabaraatti kan argatan.
Waggoota sadeenii fi Arfan darban keessa lammiileen Afriikaa baay’een gara Aworooppaatti baqachuuf wayita yaalan galaana keessatti dhidhimuun lubbuu isaanii dhabaniiru.
Kan lubbuun hafaniis akka yaadan biyyoonni Awurooppaa karaa nagaan isaan simachaa waan jireef rakkoo biroof saaxilamaniiru
Dhimmi baqattoonni Itoophiyaa fi Ertiraa magaala Roomiitti gamoo irra jiraacha turan humnan akka gadi dhisaan taasifamnii yeroo ammaa daandiirra jiraatan adda akka ta’e himameera.
Lammiileen kunniin eyyama jireenyaa kan hin qabnee ta’uus,walfudhanii ijoollee horachuun waggoota kudhanii ol biyyaatti keessa akka jiraatan himaniiru.
Walitti bu’iinsa Pooliisii fi baqqattoota biyyoota lamanii gudduu tureen lammiileen Itoophiyaa fi Ertiraa miidhaan irra gahe hospitaalatti waldhanamaa jiru.
Tarkaniiffii Pooliisiin biyyaatti fudhate kun seeraa addunyaa baay’ee kan diigu jechuun qamooleen adda adda balaleeffataniiru.
Imbaasiin Itoophiyaa xaaliyaanii jiru balaa lammiilee biyyaatti irra gahe ilaalchisee hanga ammatti deebiin kenne hin jiru
Baqattoonni Itoophiyaa fi Ertiraa kuma tokko ol Pooliisii Xaaliyaanii wajjiin akka walitti bu’an gabaafameera
Pooliisiin Xaaliyaanii baqattoota Itoophiyaa fi Ertiraa kuma tokko ol magaala room gama tokkorra jiraacha turan humnan akka gadhisiise baqqattoonni himaniiru


text:
Hojjadhee naaf hindabru jedhaa cinqamtuu?Barnoonnis naaf hinta’u jedhaa jeeqamtuu? Namoonni dalagaanis ta’ee barnootaan milkaayan sanyii ‘jiinii’ addaa qabu jettanii amantuu? Irra deddeebi’aa yaadaa. Maaliif milkaayuu dadhabeef osoo obsa hin fixatin fala barbaadaa.
Namoonni diinagdee, barnootaafi jireenyaan milkaawan uumamaan kaanniin biroon addaa miti. Wonti adda isaan godhu jira, garuu. Amala isaaniiti. Namoonni kunniin amala addaa qabu. Hedduun isaanii ulaagaalee 8 asii gaditti tarreeffamaniin hoogganamu. Isaan jala masakamu. Nutis amala kanniin dhaaluuf carraquu qabna, milkii brbaanna taanaan.
Isinis yaalaa. Wonti hinmilkoofneef…haalli keessa jirtan hingeeddaramneef tokko hinjiru.
- Wonti sagantaan ala hojjatamu hinjiru
Namoonni hojii sona qabeessa, boonsaa hojjatan maal akka hojjataniifi yoom akka hojjatan dursanii beeku. Karooraa qabu, isa jalas masakamu. Halkan yaadaa bulanii…hirribaa olka’anii wonta hojjatamuun milkiin guddaan hinargamu. Jireenya keenya haakaroorfannu…akka dirree milkiitti baanu.
2 Hujiifi bakki hujii isaaniis qindoomina qaba
Worri jireenya keessatti milkaayan waan ufii kaayan hindagatu…barbaadanii argachuun yeroo itti hinfudhatu. Kanniin qindoomina hinqamne waan barbaadan hinargatan…kanaafi san barbaachatti yeroo heddu galaafatan. Yerotti dhimma bahuun bu’uura milkaayinaati. Anshaaggaan tasa dalagaa keenna keessarri maandheffachuu, jireenya keenya keessatti mana ijaarachuu hinqabu.
3 Dhimmoota murteessaf dursa laatu
Isa jalqaban osoo hinrawwanne kan biraatti hintankaarfatan. Kanniin baay’ee barbaachisaa ta’aniif dursa laatan- worri milkii. Namoonnni heddu waan jalqaban jiddutti kutanii yaadaafi ijanis gara biraatti ce’an. Namoonni milkii gurguddaa galmeessisan aadaa akkasii hinheddummeessan. Kan qabde geessiin nidursaa…san booda kan biraa itti aansaa.
4. Waan hojjatan irratti hedduu xiyyeeffatu
Heduun keenna altokkotti waan heddu raawwachuu kan dandeennu ufseena. Namoota tokko tokkoof kuni dhugaa ta’uu nidanda’a. Isaanumaafuu yeroo tokkotti waa heddu irratti bobba’uun akka yoo wan tokko qofa dhiibaniitti itti hinmilkaayan. Waan tokko irratti xiyyeefachuun waan hojjataaran gadi fageenyaan hubachuufi dhimmicha guutummaatti too’annaa jala galfachuu nama dandeessisa. Qalbii guutuun waan hojjatan duukaa bu’uun milkiif haalaan barbachisa.
5. Wonti hojjataaran akkamitti akka daran fooyya’uu qabu irratti yaadu
Tasa waan hojjatanitti hinquufan. Gahe, kanarra hinfooya’u hinjedhan. Daran bareechuuf dadhaban; sahuu akkamitti fooyyeessa yaada jedhuun qabaman. Karaan daran waan hojjadhaaru kana ittiin fooyyessuu danda’u jiraa laata jedhanii ufgaafatan. Yoomuu waan hojjatan kan ittiin daran fooyyessan heddutu jira.
6. Daqiiqaa 60 – 90 wolitti dhaabanii hojjatu. San booda boqannaa fudhatu
Namni maashinaa miti. Qamaafi samuun boqonnaa barbaada…hara galfannaa gaafata. Namoonni milkii gurguddaa addunyaa kana irratti galmeessisan hedduun sa’aa 1 irraa hanga 1 1/2 wolitti dhaabanii hojjatu. San booda daqiiqaa murtaayeef hara galfatu. Yeroo boqonnaatti sammuun hara galfata…qaamnis anniisaa dabalataa argata.
7. Email, facebookfi bilbilaatti karooraan dhimma bahu
Gadaa intarneetii kana hedduun keenya emailfi facebook dubbisuufi deebisuun yeroo heddu galaafanna. Bilbilas sagantaan ala dhimmma itti baana. Namoonni milkii kana hingodhan; waa cufa karooraan geggeeffatan. Guyyatti si’a 3 email, facebookfi SMS dhimma bahu : ganama, waareefi waaree booda. Guyyaa guutuu irra ooluun isaaniif hintahu. Wolumaa galatti waan yeroo isaanii gubu ykn yeroo dheeraa irraa fudhatu addaan baasanii beekuudhaan ufirraa hir’isu.
- Waan isaan jeequ ufirraa hir’isan
Nama waa hojjatu waa heddu kan jeequ. Kanniin keessaa bilbilli, balballi qu’amuufi xalyan email banamuun. Namoonni milkii goonfatan dhimmoota hujii irraa isanii jeequ irraa fagaatan…kanniin xiyyeeffannaa isanii hatan hundatti balbala cufan. Hojjatanii milkii kan argatan, yoo waan nama jeeqan irraa fagaatan. Haalli mijaawaan hojii nama dandeessisu uumamuu qaba.


text:
Hidhamtootni Ilmaan Oromoo mooraa Liinjii Waraanaa Wayyaanee kanneen akka Xoollaayi, Awaash Arbaa fi Bakkoota garaa garaatti hidhamuun hiraarfamaa turan gadhiifamuun gabaafame
Guraandhala 5,2017 Hidhamtootni Ilmaan Oromoo mooraa Liinjii Waraanaa Wayyaanee kanneen akka Xoollaayi, Awaash Arbaa fi Bakkoota Garaa Garaatti hidhamuun hiraarkanneenfamaa turan wayyaaneen waan qabdee gadhiiftuu dhabuun maqaa leenjii haaromsaa gooneef jettuun hidhamtoota Oromoo muraasa kan gadhiiftee jirtu ta’uun ibsamera. Ilmaan Oromoo hiraarsa diinaa hamaa meessa turtan baga nagaan baatanii maatii fi hiriyoota keessanitti makamtan.
Ilma Ilma Namaa waraanaan dirqisiisanii Qabanii hidhuun dararaa hammeenyaa fi gara jabeenyaan guutame irratti fudhacha, Dirqisiisaanii_Siyaasaa abbaa irree dirqamaan fudhachiisuuf yaaluun eenyummaa namummaa isaanii iyyuu caalaatti gaaffii jala galchuudha, roorroo fi garbummaan ulfaataan kans Caalee hin jiru, anatu siibeekaadha, waan ani jedhee fudhattuu malee hin jiraattuu jechuudha, humna waraanaa fi qawwee dura qabuun haala ulfaata akkasii keessa turuun Qeerroowwan dargaggootni Oromoo, Docterootni fi beektootni barsiisootni Oromoo, goototni barattootni Oromoo fi qonnaan bultootni Oromoo haala ulfaataa akkasii keessatti mooraa waraana Wayyaanee garaagaraa Xollaay, Awwaash Arbaa, fi bakkoota garaagaraatti hidhamuun dararama turan hangi tokkoo hiikamuun ibsame jira.
Mootummaan Wayyaanee maqaa mana hidhaa isaan keessa turan keessatti leenjii haaromsaan kenneefi jedhuu dahoofi olola godhatee warraaqsaa FXG dura dhaabbatuuf haa dhama’u malee kun gaaffii mirgaa fi dimookiraasii gaafatamaa jiruuf deebii hin ta’u. uummaatni Oromoo , dargaggootni Oromoo fi goototni Qeerroon barattootni Oromoo kabajamuu mirga abbaa biyyummaa isaaniif falmachuu irraa duubatti akka hin deebine gadi jabeessuun wayyaanee hubachiisan. Gabaasaa dhimma kana ilaallatu baldhinaan ni dhiyeessina.
Advertisements