text: 1Aaroona zaretu citati hagaappe kaallidi xaafettidaageeta. Aaroona naati Nadaaba, Abiiha, El77aazaranne Itaamaara. 2SHin Nadaabinne Abiihu na7a yelennan bantta aawaappe kase haiqqidosona. Hegaa gishshau, El77aazarinne Itaamaari qeese gididosona. 3Daawiti Aaroona zareta eta oosuwaadan oosuwaadan citan shaakkiis. El77aazara yaraappe Xaadooqinne Itaamaara yaraappe Abimeleki Daawita maaddidosona. 4El77aazara yarati tammanne usuppun citan shaahettin, Itaamaara yarati qassi hosppun citan shaahettidosona. El77aazara yaratu halaqati Itaamaara yaratu halaqatuppe dari beettido gishshau, hegaadan haniis. 5El77aazara yaratu giddooninne Itaamaara yaratu giddon Beeta Maqidasiyau halaqatinne Xoossaa oosuwau halaqati de7iyo gishshau, hageetinne hinkkootinne oosuwaa saaman shaakkidosona. 6El77aazara yaratinne Itaamaara yarati bantta kayan kayan saamaa kessidosona. Kessin Leewa zare gidiya Nataani7eela na7ai xaafee SHamaa7ee eta mazggafiis. Kawoinne a halaqati, qeesiyaa Xaadooqinne Abiyaataara na7ai Abimeleki, qeesetu yaratu halaqatinne Leewatu yaratu halaqati ubbati ha yohuwau markka. 7Ha asati saamaa kessin, koiro saamai Yihoyaariba gakkiis. Naa77anttoi Yadaaya gakkiis. 8Heezzanttoi Hariima gakkiis. Oiddanttoi Sa7oorima gakkiis. 9Ichchashanttoi Malkkiyaa gakkiis. Usuppunttoi Miyaamiina gakkiis. 10Laappunttoi Haqqooxa gakkiis. Hosppunttoi Abiiya gakkiis. 11Uddufunttoi Yaasa gakkiis. Tammanttoi SHakaaniyaa gakkiis. 12Tammanne isiininttoi Eliyaashiba gakkiis. Tammanne naa77anttoi Yaaqiima gakkiis. 13Tammanne heezzanttoi Huppa gakkiis. Tammanne oiddanttoi Yesheka7aaba gakkiis. 14Tammanne ichchashanttoi Bilgga gakkiis. Tammanne usuppunttoi Imeera gakkiis. 15Tammanne laappunttoi Heziira gakkiis. Tammanne hosppunttoi Happixeexa gakkiis. 16Tammanne uddufunttoi Pataahiyaa gakkiis. Laatamanttoi Yihezqqeela gakkiis. 17Laatamanne isiininttoi Yaakiina gakkiis. Laatamanne naa77anttoi Gamuula gakkiis. 18Laatamanne heezzanttoi Dalaaya gakkiis. Laatamanne oiddanttoi Ma7aaziyaa gakkiis. 19GODAI Israa7eela Xoossai eta maizza aawaa Aaroona baggaara azazidoogaadan, eti GODAA Beeta Maqidasiyaa gelidi, kayan kayan oottanau xaafettidosona. 20Leewa zaretu halaqati harati hagaappe kaallidi xaafettidaageeta. Yehidaayi SHabu7eela baggaara Amiraama zare. 21Yishee Rahaabiyaa zare. 22Yahaati SHalomiita baggaara Yixihaara zare. 23Yiriiyi, Amaaree, Yahaazi7eelinne Yiqami7aami Kebroona zare; eti bantta yeletaa maaran xaafettidosona. 24SHamiiri Mikiyaasa baggaara Uzzi7eela zare. 25Zakkaariyaasi Mikiyaasa ishaa Yishiyaa baggaara Uzzi7eela zare. 26Maahili, Mushinne Yaa7izee Maraara zareta. 27Yaa7iziyaa naati heezzati SHohaama, Zakkuuranne Iibira. 28Maahila naati naa77ati El77aazaranne Qiisha. El77aazarayyo attuma na7i baawa. 29Qiishayyo Yiraahima7eela giyo issi attuma na7ai de7ees. 30Mushayyo Maahila, Edeeranne Yiremoota geetettiya heezzu attuma naati de7oosona. Hageeti Leewa zaretu halaqata. 31Kase eta dabboti, Aaroona zare qeeseti oottidoogaadan, Leewa zaretu halaqatinne kaalotiya ishanttuppe issoi saamaa yeggees. Saamai kiyiyo wode Kawoi Daawiti, Xaadooqi, Abimeleki, qeesetu halaqatinne Leewatu halaqati markka.


c: text/html

text: 1Yesuusi ubbasaa xeelliiddi, dure asai ba miishshaa Beeta Maqidasiyan muxuwaataa yeggiyo saaxiniyan yeggiyoogaa be7iis. 2Issi daro hiyyeesa am77iyaa naa77u bakkannaa hegan yeggiyoogaa be7idi, 3“Taani intteyyo tumaa gais; ha hiyyeesa am77iyaa ubbaappe darissada yeggaasu. 4Aissi giikko, hageeti ubbai bantta palahida miishshaappe yeggidosona; shin a ba pacaappe bau de7iya aquwaa muleera imma aggaasu” yaagiis. 5Etappe issoi issoi Beeta Maqidasee lo77o shuchchaaninne Xoossaassi imettidaban lo77idaagaa haasayishin Yesuusi, 6“Ha intte be7iyo ubbai issi shuchchi attennan, ubbai qolettana wodee yaana” yaagiis. 7Yesuusi erissiyo ashkkarati, “Tamaarissiyaagoo, yaatin, hegee aude hananee? Hegee hanana wodiyaa erissiya malaatai aiba gidanee?” yaagidi a oichchidosona. 8Yesuusi, “Baloppite; naagettite; aissi giikko, daro asati ta sunttan, 'Taani Kiristtoosa; wodee matattiis' yaagiiddi, yaana. Eta kaallidi booppite. 9Olanne ooshsha siyiyo wode dagammoppite; aissi giikko, hegaa mala yohoi koiroora hanana bessees; shin hegee wurssettai gakkana matiis giyoogaa gidenna” yaagiis. 10He wode Yesuusi haasayiiddi, “Deree deriyaa bolli, kawotettai kawotettaa bolli denddana. 11Biittai wolqqappe qaaxxiyoogee, daro sohuwan koshai, wurssiya harggee yaana. Yashissiyaabainne gita malaatai saluwaappe yaana. 12“SHin ha ubbai hananaappe kase, eti inttena oiqqananne waissana; ta sunttaa gishshau, inttena Aihuda woosa keettaa asatuyyo aattidi immananne; qasho keettankka qashissana. Qassi inttena kawuwaa sinttinne deriyaa haariyaagaa sintti efaana. 13Hegee inttessi ta gishshau, eta sinttan markkattanau lo77o wode gidana. 14Hegaa gishshau, issibaa intte wozanan oiqqite; hegee aibee giikko, intte waatidi zaaruwaa immanaakko, koiroora hirggoppite giyoogaa. 15Aissi giikko, intte morkketuppe ooninne inttenaara eqettanaunne palamettanau danddayenna haasayaa minotettaanne aadhdhida eratettaa taani inttessi immana. 16Harai atto inttena yelidaageetikka, ishantti, dabboti, laggetikka, inttena aattidi immana. Intteppekka issuwaa issuwaa eti worana. 17Ta sunttaa gishshau, inttena ubbai ixxana; shin 18intte huuphiyaa binnaanaappe issoinne xayenna. 19Danddayan intte intte shemppuwaa ashshana. 20“SHin wotaaddaran Yerusalaamee diretti uttidaashin intte be7iyo wode, Yerusalaame xayoi matattidoogaa erana. 21He wode Yihudan de7iyaageeti deriyaakko baqatona; katama giddon de7iyaageeti katamaappe kiyona; gaxa biittan de7iyaageeti katamaa geloppona. 22Aissi giikko, Xoossaa maxaafatun xaafettidaagee ubbai polettanau, Xoossai halo kessiyo wodee hagaa. 23He wode shahaara maccaasatuyyoonne xanttiya maccaasatuyyo aayye7ana; aissi giikko, sa7aa bollan gita metoi yaana. Ha asaa bollankka iita hanqqoi yaana. 24Eti qara bisuwan qanxxettidi haiqqana; eti dere ubban omoodettana; Aihuda gidenna asai bantta wode polettana gakkanaashin, Yerusalaame katamaa yedhdhana. 25“Awa aifiyaaninne aginan xoolinttiyan malaatai beettana; sa7an de7iya issi issi dere asai abbainne beetai guummiyoogaa siyidi, hananabai etassi erettennan ixxin metootana. 26Asai sa7aa bolli yaanabaa ubbaa naagiiddi, yashshan daafurana; aissi giikko, saluwan de7iya wolqqati qaaxxana. 27He wode taani, Asa Na7ai, wolqqaaranne gita bonchchuwaara shaara giddoora yiishin, eti be7ana. 28Hegee hananau doommiyo wode, intte wozettiyo wodee matiyo gishshau, xoqqu giidi, pude xeellite” yaagiis. 29Yesuusi etassi hagaadan yaagidi, leemisuwaa yootiis; “Balasiyo giyo mittiyoonne hara mitta ubbaa akeekite. 30Eta haittai aacaa doommiyoogaa intte be7iyo wode, bonee matattidoogaa intte ereeta. 31Hegaadankka intte hegee haniyoogaa be7iyo wode, Xoossaa kawotettai gakkana matattidoogaa erana. 32“Taani intteyyo tumaa odais; ha ubbabai hanana gakkanaashin, ha wodiyaa asai haiqqiichchenna. 33Saloinne sa7ai aadhdhana; shin ta qaalai mulekka aadhdhenna. 34“SHin muussan, ushshan, mattooninne aqossi hirggiyooban intte wozanai balenna mala, qassi intte qoppennan he gallassai intte bolli yeennaadan, inttena naagite. 35Aissi giikko, he gallassai sa7a ubban de7iya asa ubbaa piriyaadan oiqqana. 36Simmi intte he yaanabaa ubbaappe attanaunne ta sinttan Asa Na7aa sinttan, eqqanau danddayana mala, ubba wode Xoossaa woosan minnite” yaagiis. 37Yesuusi gallassi gallassi Beeta Maqidasiyan tamaarissees; shin qammi qammi Dabira Zaite Deriyaa kiyidi aqees. 38Asa ubbai i tamaarissiyoogaa siyanau guuraara akko Beeta Maqidasiyaa yees.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Kunyoo, kuu yoo /kookeechamteech kule kēēchurtootiin kubo kaakaaseetaab keey, /kōōkiichoomnyēēch āk Yēyiin kubununēē Mokoryoontēēnyoo Yēēsu Kiriistō. 2Yēēsu :nyēē yēyēēch kuchameech :Yēyiin ām mooyēēnyii nkit kuuyu kiikoosēē keey inee. Kēēng'ērēkootiin kuuyu kiikēnēē keey kule +/mābākiitōrōōrēēch ānkiibuurtē keey Yēyiin. 3Mēēbērē wuu nyooto baateey nteenee kēēng'ērēkootiin mbo subak kubo nyāliluutēk choo kēēnyōōru, kuuyu kiinkētē kule yēyēēch :nyāliluutēchoo kēēmuytoochi ng'al. 4Yoo kēēmuytooy, kēētitirē. Yoo kēētitirē, kēēboontē kaamaang'taayeet 5ānkēēboorē kuuyu, /kikēēkōōnēēch chamateetaab Yēyiin yoo /kikēēng'oobēēnēēch Tāmirmiryēētaab Yēyiin. 6Yoo kimākiimuuchē keey, kume *:Kāārārookiintēēt ām bēsyēēt nyēē yemaat kubo acheek choo kimākēēchurtootiin. 7Matyaa kuchāmtooy keey :chii kume kubo chii nyēē karaam nto sinee imuuchē :chii kuchamta keey kume kubo chii nyēē sikēn. 8Nteenee kiiboorwēēch :Yēyiin kule chāmēēch, yoo kimēē :Kāārārookiintēēt kubo acheek, ānkoo kikēēchoolwookēnootiin. 9Kunyoo, kuu yoo /kookeechamteech kule kēēchurtootiin kuuyu kiwasta :Yēēsu korotiikyii, makooraraacheech sōō :Yēyiin nyēē tyaa kubununēē lekwenyii ku -mēēng'woonchēēch! 10Yoo kikēēwuuyē buunikaab Yēyiin, /kikiichoomnyēēch āk inee kubo meetaab lekwenyii. Kunyi, makooraraacheech sōō nyēē tyaa :Yēyiin kubununēē soboontaab lekwenyii! 11Mēēbērē chuutēchu baateey nteenee kēēng'ērēkootiin mbo ām wōlēē mii :Yēyiin subak kubununēē Mokoryoontēēnyoo Yēēsu Kiriistō nyoo kiichoomnyēēch āk Yēyiin. 12Kichōōnēē :ng'ōōkisto kōōrēēt chiito akeenke, ānkuyib :ng'ōōkisoo meet. Kunyi, kichōōnchi :meet biiko kuuyu kiikuchoolwookēn :tukul. 13Kimii :ng'ōōkisto kōōrēēt ku /mānāākēēkoon kiruutēkaab *Muusa. Nto kimāmii :kiruutēk nto -/mākiisōōtē kule kā-iri :chii kiruut. 14Nto meet, kiinaam :nyoo chiito kuchakee *Atam ākoy Muusa ānkoo mbo chēē mānāāchoolwookēn kuu wōloo kiyēytooy :Atam. Kerkeey :Atam nyoo ki mākuchō. 15Nteenee makerkeey rōōbēywoontēētaab Kiriistō āk :ng'ōōkistaab Atam. Āmwooyē kuu nyooto kuuyu yoo ākoo chiito akeenke :nyēē kiisākyi chuut tukul /keekenta /ānkiitiilchi meet, kicham sōō :Yēyiin nyēē tyaa biiko chēē chaang' ānkurōōbchi kiy kubununēē chamateetaab chiito akeenke, nto nyooto ku Yēēsu Kiriistō! 16Nto subak makerkeey :kiyēē rōōbu :Yēyiin āk kiyēē kiyib :ng'ōōkistaab chiichoo akeenke, kuuyu kiyey :ng'ōōkisoo akeenke /kiitiilchi biiko ng'aleek /ankiiruusta. Nteenee kiyey rōōbēywoontēētaab Yēyiin /keechamta biiko chēē chaang' kule churtootiin ānkoo kichoolwookēn miisin. 17Yoo kiimuuchē :ng'ōōkistaab chiito akeenke koonaamta biiko tukul meet, ii, ku tyaa soboonto nyēē mākunyōōr :biiko tukul choo rōōbchinē :Yēyiin churtaayeet ām chamateenyii nyēē wōō kubununēē chiito akeenke, nto nyooto ku Yēēsu Kiriistō! 18Kunyoo, kuu yoo kiyēyē :ng'ōōkistaab chiito akeenke /kiiruusta biiko tukul, kuyēyē :nkinee chiito akeenke nyēē churtaat /keechamta biiko tukul kule churtootiin ānkunyōōr soboonto. 19Yoo kitāyē :chiito akeenke kukāsyi Yēyiin, kuyey :yooto kuchoolwookēn :biiko chēē chaang'. Ām kēēlto nyēē wuu nyoo, yoo kikāsyinē :chiito akeenke Yēyiin, kuyey :yooto /keechamta biiko chēē chaang' kule churtootiin. 20Yoo /kikēēkōōnu kiruutēk, kuwōōyiit :choolwookātēētaab biiko. Nteenee yoo kāwōōyiit :choolwookātēēt, kutāsyinē keey :nkinee chamateetaab Yēyiin kuwōōyiitu miisin. 21Kuu yoo kiiluumē biich :ng'ōōkisto ānkuyibu meet, kōōluumē biich :chamateetaab Yēyiin ānkuyēyē /keechurta sikēēnyōōru *soboontaab kibchuulyo kubununēē Yēēsu Kiriistō Mokoryoontēēnyoo.


text:
Categories: Oromia Tags:
6 Responses to “VOA: Gaaffiif deebii Obbo Daniel Dissasaa, ABO/OLF”
-
Ergaan obbo Daan’eel dabarsaan baay’ee kan namatti tolu. Miidiyaan oromoos ta’e kanhabashaa QC OLF tiif haga ammaa sirriitti waltajjii utuu hinkenniifiin turuun isaanii kan nama gaddisisu dha. haata’u malee bilisummaa oromoof gartuuwwan OLF hunda caalaa “determination” fi “self confidence” kan qaban garee kana. Kana booda gareen Shanee garee QC wajjin hojjechuuf qopha’uu qaba. Gareen Kamal ABO dhugaa waan hintaaneef wajjin hojjechuun hindandaa’amu. Ergaa obbo daan’eel keessa kan natti tole har’a illee xiinsammuun oromota tokko tokkoo hinfayyine; “oromoon qophaa isaa qabsaa’uu hindanda’u yoo habashaa wajjin hidhate malee” jedhanii kan amanan ilaalcha gabraa kan qaban jiru isa jedhu dha. Kuni dhugaa dha. Konfideensiin nu keessatti uumamuu qaba. Habashaa irraa gargaarsa nu hinbarbaachisu. Cunqurfamtoota warra akka Afar somaalee sidaamaa waliin taanee gabrummaa fonqolchuu dandeenya.
-
Hello Obbo Dan’eel:
Yoo dandaa’ame shanee wajjin tokko ta’aa. Karoorri isin qabattanii jirtan baay’ee gaariidha.
-
yaadi obbo dani’el jedhan garridha garuu kanan durasi abaashaa wajjin qabsoofnee turee garuu hin milkoofnee amamoo sumalee afaarri kan kana fakkatanii wajjii yoo qabsoonee gaarriidha !
-
yanni obbo daniel disasa baay’e namatti tola sila hojitti nu jijirame baay’e gaaridha gatadaan gadaa bilisumma nuf hata’u
-
Baay’ee namati tola waa hundaa caala kun gaaridha jechuuf immoo dursa hojiti yaa hikatu
-
tokko tahaa,ilaalcha kessan kayyo tokko qofaan olcha.kutaan waali hin qodinaa.


text:
WBOn Tarkaanfii Itti Fufe
Oduu ABO, Fulbaana 29, 2012
Tarkaanfii WBOn Fulbaana 21, 2012 Godinaa Wallaggaa Bahaatti fudhateen Loltonnii Wayyaanee afurfii fi dabbaalleen sirnichaa tokkoo hojii ala taasifaman. Humni Addaa WBO Waraanaa Wayyane daangaa Oromiyaa fi ummata Guumuz Onaa Yaasoo fi Onaa Haroo limmuu gidduu qubachuun Ummatotaa kanneen walittii buusuun dhiigaa wal dhangalaasisaa turan utuu isaan irbaata mana nama maqaan isaa Geetachoowu Ababee jedhamuu nyaataa jiranii Boombii itti darbuun loltota afur batalumatti ajjeesee jira. Kanneen ajjeefamanis:
1. Indaalee Baayyanee,
2. Abbabee Alamaayyoo,
3. Ajajaa Kudhanii Tasfaaleen Garbee
4. Fiqaaduu Galataa fi
5. Itti-aanaa Bulchiinsa Ona Yaasoo kan ta’e Geetachoo Abbabeeti.
Kana malees humni addaa WBO basaasaa Wayyaanee Godina Wallaggaa Bahaa Onotaa garaagaraa fi Godina Lixaa Shawaa Amboo, Onotaa akka Gudar, Calliyaa (Geedoo), gidduu deddeebi’un waan ummaannii kessa jiruu fi sabbontota Oromoo Godina lameenii irra jiran hordofuun gabaasaa kan ture Geetachoo Adaanuu jedhamuu irrattii Onaa Diggaa Saasiggaattii Fulbaana 24, 2012 tarkaanfii maayii irratti fudhateera.
IUOf!!


text: 1Nto mii bēsyēēt ake, kuwo :Yēēsu subak tabantaab tōōliilēētaab Kalilaaya. Kiiruruukyi keey :biiko chēē chaang', kut kimāmii wōlēē kiimuuchē kōōnēētiisyēē. Kunyoo, kōōwut mwēēnkēēt ake. Kimii :biiko kēēyyoong'iis ām tabantaab tōōliilēēt, kōōnēētiis :Yēēsu ku kēēbuur mwēēng'. 2Kiineet biiko ng'aleek chēē chaang' ām tyoonkōōchook. 3Kōōnēētiisyē :Yēēsu kumwooyē kule, “King'eet :kāābātiintēēt ake kuyis nkoonuuk. 4Nto yu yisē nkoonuuchoo, kōōsuuchi :alake kēēltaab too. Nto tēē yoo kukwa :tāriitēk, ānkukwēchi keey. 5Kōōsuuchi :nkoonuuchoo alake kitaweet wōlēē kitewerer :teng'yaanteet. Yooto kubiityo :choo areet akeenke. 6Nteenee yu kāwokulay :asiista kubeel nkoonuuchoo kusisyo kuuyu kimāmii wōlēē kinērchinē :tiikiitēk. 7Kiisuuchi :nkoonuuchoo alake wōlēē miitē :kātook. Yooto kubiityo :kātoochoo ankookiich nkoonuuk kut kumanaayey āmit. 8Nto nkoonuuchoo alak, kōōsuuchi teng'eek chēē kāroomēch. Kibiityo :choo, kunēēryo ankuyey āmiik. Kiyey :alake āmiik chēē ng'ēri, kuyey alake chēē kāykāyēch, nto alak kuyey chēē choong'ēch.” 9Yu keewaany :Yēēsu kurār tyoonkōōchoonoo, kumwooy kule, “Nyoo yēbē yiit, kukas.” 10Kuboonto keey :Yēēsu ākoo rubiichoo ki taman āk āyēēng' ākoo rubiik alak, kuteebee :rubiichoo Yēēsu kumwoochi kiyēē kiibooru :tyoonkōōchoonoo. 11Kumwoochi :Yēēsu kule, “/Kookeekweyaak akweek ōnkēt kiyēē wunyaat kurubta keey wōlēē wuu :Bāytooyiisyēētaab Kaab Yēyiin. Nto chuut alak mākukāsēē ng'aleek tukul tyoonkōōchoy. 12Kuu yoo siraat kule, ‘Nto yoo kakasee koong', ēē, Nto yoo kāyēbchi yiit, ēē, Nto kikas :icheek ānkōōnkēt, ēē, nto kiikuweek ām miyootyēēng'waa, lēyyē, 13Kōōyēēchi :Yēēsu rubiichoo ānkumwoochi kule, “Ākoo mānōōnkēt kiyēē mwooyē :tyoonkōōchoonoo! Yoo mānōōnkēt, +mōōnkētēē nee, naas, tyoonkōōchook chuut tukul? 14“Okany āboorwook. /Kikiiwuuytēē ng'ālyoontēētaab Yēyiin kēbuswēēchoo /kikēēyisē. 15Wuu :biiko alake ākoo kēēltaab too. Yoo kakas ng'ālyoontēēt, mākuchō :Buunyoontēēt areet akeenke ankusaree ng'ālyoontoonoo. 16Wuu :biiko alake ākoo kitaweet. Yoo kāsē ng'ālyoontēēt, kutōrōōchē, ānkung'ērēkyinē. 17Nto kuuyu māchutitēē icheek :ng'ālyoontoonoo, mēēbērē bēēnnyēē bēsyōōs chēbo laat. Yoo /kākēēwēch /ānkēēwus, kuuyu chāmtooy ng'ālyoontēētaab Yēyiin, makubakaakta ng'ālyoontēēt. 18Wuu :biiko alake teng'eek chēē kibiitee :kātōōk. Kāsē ng'ālyoontēēt, 19nteenee, bēng'tēē tukuukaab kōōrooni. Chāmē bāytit miisin, ānkuboonto muchastaab tukuuk alak tukul. Ikiichē :tukuuchoo ng'ālyoontēētaab Yēyiin kumayey kiy. 20Wuu :biiko alake teng'eek chēē kāroomēch. Kāsē ng'ālyoontēēt ānkukiilchi. Ām bichuutēchu, mii :alake chēē yēyiisyēē ng'ālyoontēētaab Yēyiin kuyi keey kisich, kuyēyiisyēē :alake kuyi keey kukaykay, nto alak kuyēyiisyēē kuyi keey miisin.” 21Kutas taay :Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, “Māmii :chii nyēē tābē taariit, ānkōōkubuuyēē mōōntiit, nto kōōkoochi kurērēētaab kitiintiriit, nteenee /kiikoochinē taariit yēē itōrōōroot sukoolebkeey kōōto. 22Kunyoo, kiyēē wunyaat, mākutook. Nto kiyēē iyēēnoot, +/makeeng'aany. 23Yoo yēbē yiit :chii, kukas.” 24Kumwoochi :Yēēsu subak kule, “Māchē ōyēbē yiit, ānkōōrōōtootē kiyēē /kēēmwoowook. Yoo kōōkoochi biiko alak lēbkēēyyēētaab ng'ālyoontēētaab Yēyiin, mākukōōnook :Yēyiin lēbkēēyyēēt nyēē wuu nyooto, ānku mākutāswook ake. 25Nyoo yēyiisyēē kiyēē boonto, +/mākēētāsyi ake, nto nyoo māyēyiisyēē, +/mākiibootēē mbo kiyēē boonto.” 26Kitas taay :Yēēsu kumwoochi biiko tyoonkōōchēēt ake subak nyēē ibooru wōlēē wuu Bāytooyiisyēētaab Kaab Yēyiin. Kimwoochi kule, “Yisē :kāābātiintēēt nkoonuuk mbareen. 27Rwēē kwēēmooy, nto bēēt kukāsu. Kutēē yooto tukul kumii :kēbuswēēk kubiitōōs, āmēēnkētē :inee wōlēē biititooy. 28Teng'eek nkit chēē inēērē kēbuswēēk kut kuyey āmiik. Bārbāru :kēbuswēēchoo kurook ankuyey kiriintōōk. Nto mii yoo, kuyey mētēwook chēē ām lētuunoo kuyēchi āmiik. 29Nto yoo kāākururyo :nkoonuuchoo, kukēsiis :chiichoo, kuuyu kaakuyit :bēsyēētaab kēsiisyēēt.” 30Kumwoochi :Yēēsu bichoo subak kule, “+Māāwuuytēē nee Bāytooyiisyēētaab Kaab Yēyiin? Nto tyoonkōōchēēt nkōnō nyēē +māāboorunēē? 31“Ōyēbchi yiit, baa, tyoonkōōchooni. Miitē :kēbuswoontēēt ake nyēē /kēēkuurēē *aritaaliit. Mining' :kēbuswoontooni ām kēbuswēēk tukul choo /kēēchoontooy. 32Yoo kaakubiit, kunērē miisin kukeeytee āmiik alak tukul choo /kēēchoonē mbareen. Yēyē sokonaak chēē wōōyēch chēē tēēkyinē :tāriitēk kiyōōnchōōkwaa, kuuyu wunyē :sokonaachaa ānkuyēchinē wuurwēēt.” 33Ām tyoonkōōchook chēē wuu chuutēchu kiimuuch :Yēēsu kwoomchi biiko ng'ālyoontēētaab Yēyiin ām wōlēē kiimuuktooy :icheek kunamta mēt. 34Kimwoochinēē biiko choo kimā rubiikyii ng'aleek tyoonkōōchēēt. Nteenee, yoo kiboonto keey :inee rubiikyii nkit, kiimuuchē kōōboorchi ng'aleek tukul. 35Ām bēsyoonooto kāsolēny, yu kaakoowaany :Yēēsu kāānēētiisyēēnyii, kumwoochi rubiikyii kule, “Okany kyaay tōōliilēēt kebe biitooniin.” 36Kibeeta keey :rubiichoo Yēēsu kumii mwēēng', ankubakaakta biiko chuut kumiitē tabantaab tōōliilēēt. Kimii nkicheek :mwēēnkōōsyēk alake yooto. 37Kumiitē tōōliilēēt kwēēn kwooytōōs, kuchō :wusōōnēēt nyēē wōō ānkōōsimsiim mwēēnkēēt. Kiyey :wusōōnoonoo bēēko kusyōōlchi mwēēng' kut kitanyiy. 38Kimii :Yēēsu kāru ām mwēēng' lēt. Koong'eet :rubiikyii ānkumwoochi kule, “Kāānēētiintēēt! -Mēēkāsē :inyiing' kule kēēmiitē kēēbēku?” 39Kung'eet :Yēēsu ānkōōburyoong'to wusōōnēēt kusiis ānkumwoochi bēēko kutēēmoon. Yu kāmwooy kuu nyooto, kusiis :wusōōnēēt ānkutēēmoon :bēēko. 40Yu kasiis :wusōōnoonoo ānkutēēmoon :bēēchoo, kumwoochi :Yēēsu rubiikyii kule, “Ntēē kōōmuuyē nyēē tēē nyi? Ākoo -mōōkoosēēnoo keey?” 41Kiiywey :icheek Yēēsu miisin, ānkulē, “Chii nee :chiito nyi kāsyinē mbo :wusōōnēēt āk bēēko?”


text:
Jiituu Lammii; Unbarsiitii Finfinnee
Waxabajjii 13/2013
Dur, yoon daa’ima ture, ijoolleen dhiiraa arfaasaa laga, lafa ciraa deemanii gogorrii ykn. sololaa adamsu. Gogorrii ykn. sololaan kiyyoon qabanii galan “ ….alaa sagalee warraa ishee yoo dhageessee baduu yaaddi, nihuuqqatti.” Waan jedhamuuf hanga guyyaan qalmaa gahutti xaafii hammaaranii gurra isheetti naqu – Akka isheen sagalee dhugaa, qooqa fira ishee hindhageenyee gurra duuchanii, raatessanii haaduuf qopheessuudha akeekni isaa. Kun yaaddannoo ijoollummaati. Ittigala dubbii kanaa arguuf waliin haa turru!
Bitoottessa, 2003 murna guddina sabboonummaa Oromootti garmalee hinaafu tokkotu harka lafa jalaatiin walitti dhaamee, hasaasee dhoksaatti wal waamee, Finfinnee bakka ‘galma lotorii biyyoolessaa’ jedhamu keessatti sadoof wal gahe. Sadoon murna kanaa sabboonnummaa Oromoo dura dhaabbachuuf humna dabalataa horachuu akeekkatta. Akumma kanaan, sabboonummaa Oromoo yunbarsiitiifi dhaabbilee barnootaa heddu keessatti dagaagaa dhufe dura dhaabachuu dhimma dursaa godhatee barattoota dhalootaan Habashaa ta’an [ilmaan Amaaraafi Tigree] dhoksaatti walitti qabachuu karoorfate. Guyyaan gahee, namoonni dhoksaan waamaman qofa osoo hintaane warri hineegamnes wal gahee barii galmicha guute. Namoonni Prf. Masfin W/M fi Dr.Biraanuu Naggaa jedhaman mataa murna kanaa ta’uun fuulleetti yoo bahan, jaarmiyaaleen isaan oogganan [Ethiopian Human Rights Council -EHRCO, Ethiopian Economic Association – EEC] fi Profeesaroonni Olaantummaa Amaaraa leellisan harka lafa jalaan dubbii kana tumsu. Asirratti wanti hubatamuu qabu guyyichi guyyaa akeeka Oromomiyaa keessatti, Oromoorratti duuluuf qaban jabeeffatan waan ta’eef barattoota Oromoo dabalatee warri kibbaa biyyattiirraa dhufan waamicha kanatti akka hirmaatan hinbarbaadamu. Akka yaadan hintaane malee.
Pirof. Masfin W/M golgaa ‘academic freedom’ jedhutti dahachuun haasawa shira abbootiin isaanii uummatarratti hojjataa turan leellisu dhageessisuun ijoollee isaanii gochaa walfakkaatuuf kakaasu dhageessisuu eegalan. Adeemsa keessa, xiyyeeffannoon isaanii guddina Oromummaa Oromiyaa keessatti jabaachaa dhufe gufachiisuun olaantummaa Habashootaa deebisuu ta’uu akkaataan haasawa isaanii saaxiluu jalqabe. Takka haasa’anii gidduutti akka eegan, miira eegan dhabnaan waamichi isaanii akka yaadan waamicha dhoksaa ta’uu dhiisuu maman. Shakkii isaanii mirkaneeffachuuf jecha, “……namni Habashaa hintaane jiraa….?” Jechuun gaafatan. Galma guutuutu ittidheekkame. Jarri lamaanuu waan dubbatan wallaalanii ija keessa wal ilaalan. Duula dhoksaatti yaadaniin tasa afaan wal dhufuu hubatan. Ijibbaata dubbii, “…namni Itoophiyaawwii hintaanee hoo….?” Jedhan. Qaanuma isaanii golgachuuf malee ergaan gaaffilee laamaaniiyyuu walirraa fagoo hinturre. Kanaaf akka eegan nama “Itoophiyummaaf” eeboo mirmirsee geeraru, alaabaa isaanii jalatti kufee du’aaf hirbuu seenu; gowwaa akka harree ittife’atan…. argachuun rakkisaa ta’uu hubatan. Amma, barri akkasii darbee, hunduun kan ofii beekeera. Kiyyoon isaaniis deegamee – gogorrittiins miliqxeetti. Qooqa warra ishee, sagalee dhugaa dhagahuu jalqabdeetti. Gurri ija xaafiin duuchaan; sammuun kijibaan raatessan, mormi dagachiisanii haaduun eeggatan….. bilisomeera. Akka dur nama faaya isaa gatee moofaa ormaa aguuggatee ormaaf uggumu argachuun rakkisaa ta’uu qalbeeffatan. Lamaanuu miira qaaniitiin ija keessa wal ilaalan. ‘Harreen gaafa baasuu dhaqxeetu, gurra dhabdee galte!’ jedhama. Haata’uutii jarri kun abdii kutatanii dubbicha qadaadanii biraa hafu jechuumiti. Hinta’us. Dubbicha yeroo biraaf bulfannee gara yaadaa lammaaffaatti ceena.
Mootummaan wayyaanee Oromoo qalee, qalchiisee, gariin maatii guutuu mana waliin gubuun akka fiilmitti waraabee gola keessaa qabaachuu namuu beeka. Yeroo yaaddoon wayii ittidhagahamu fiilmii kana gola keessaa fuudhee daaraa irraa urgufee gara TV isaattiin figuunis waanuma barame. Dubbii nama raajjeffachiisus hinta’uu. Akeekni isaas dhokataa miti. Odeessa dhimma kana waliin godina Oromiyaa tokkorraa na qaqqabetu dubbii kana akkan kaasu na taasise. Maqaa godinichaa ammaaf na hingaafatiinaa – dubbichi garuu akkana. Tilmaamaan baatii sadi dura natti fakkaata. Akkuma barame fiilmicha suuqaa baasanii ittidabalanii, ittis daddabalchiisanii, boochiftuu garii barbaadanii gara TV isaaniittiin fiigan. Halkan tokko booyanii boochisuuf yaalan. Bubbultii keessa dubbichi akka eegan ta’uu didee harkatti qabbanoofnaan waan namni dhoksaatti jedhu dhokatanii funaanuu jalqaban. Jarri oduuf ergamanis suuqa suuqa seenanii waan namni fuulleetti (si’a kana namni aarii guddina fuullumatti dubbachuu jalqabeera.) jedhu ‘dhokatanii’ funaananii warra isaan ergeen geenyaan jarri rifaasuu adoodan jedhama. “Abbaan keenya bade…!” jechaa guca yaada ittiin walitti qabatan qopheessanii gara namoota harka isaanii jiranitti bobba’an. Gucichi gabaabumatti fiilmii sanarraa maal akka hubatan kan gaafatu ture. Deebiin isaan eeganis beekamaadha. Gucichi guutamee gaafa dhufu isa isaan dhokatanii dhaggeefataniin garaagarummaa wayiituu hinqabu. Harki 75 “….Nuffineeraa….! Hanga yoomiitti nu sobdu…!, Ofumaa nama qaltanii, ofumaa waraabdanii ofuma boossu….” Wanti hinjedhamiin hinturre. ‘Harreen gaafa baasuu dhaqxeetu, gurra dhabdee galte!’ isa jedhantu kana. Jarri qaanii isaanii walittis namattis hindubbanne. Achuma bobaa jala dhokfatan. Gogorrittiin kiyyoo kutatteetti. Qooqa warra ishee, sagalee dhugaa erga dhagahuu jalqabdee barri fagate. Warri kiyyo xaxan harka lamaan mataa haa qabatan! Warri kiyyoo diigee simbirrittii bilisa baasaa jiru na waliin - “Harmee, haadha gootota hedduu; Ammas diinni kee haa gaddu!” haa jedhaa.
Kabajamtoota dubbistoota barruu kanaa, amma gara waliigala dubbii kiyyaattan deebi’a. dhokataa Oromoo fi diina Oromoo gidduutti deemaa jirutu yaada armaan olii na yaadachiise. Diinni akka dhugaa dhageenyu ykn. dhugaa dubbannu hinfedhu. Yoo dhugaa dhageenye – dhugaa barra. Yoo dhugaa barre: diinummaa isaanii qalbeeffannee ofirraa fageessina. Kiyyoo isaanii akeekkanna. Diignee bilisa baana. Gaafas, “Kuni nuuf hinta’u!” jechuutu dhufa. Karaa isaan gamaa gamanattii nu qooduuf diriirfatantu cufama. Seenaatu jijjiirama. kuni isaaniif hanga du’aa ulfaata. Kanaaf bifa geeddaratanii, arraba jijjiirratanii halkanii guyyaa nurratti hojjatu. Akkuma gogorritti gurra duuchanii kiyyoo isaanii keessa nu tursuu hawwu. Ammuma yeroo barruu kana dubbiftanitti wanti ta’aa jiru hedduudha. Oromoon qe’ee isaarraa buqqa’a. Biyya Oromiyaa jedhamtu balleessuuf lafa Oromoo kukkutanii ollaatiif qoqqoodu. Magaalaa Oromiyaa keessaa Oromoon baqatee ormi akka dhuunfatu hojii bal’aatti jiru. (waan Finfinnef naannawaa isheetti hojjatamaa jiru qalbeeffadhaa!) Maqaa ‘qusannaa maatii’ jedhuun akka ilmoon hindhalanne, inni dhalatemmoo dhukkuba HIV/AIDSn dhumee – sanyiin saba kana akka badu harka lafa jalaatiin hojjatamaa jira. Oromoon barnoota ammaayyaa akka hinarganne bulchinsa barnootaa dabbaallee siyaasaatti kennuun barataafi barsiisaa goolu. Isa shira kana hubatee mormu adamsanii ajjeesuu, hidhuu, biyyaa hari’uu, qaqqobbii diinagdeetiin humna dhoowwuu; hariiroo hawaasaa keessaa moggaatti baasanii abdii kutachiisu. Warra faayidaaf bulu mooraa qabisoo Oromoo keessaa barbaaduun maallaqa guddaa dhangalaasanii qabsoo dura dhaabu….. duula hanga hinqabnetu geggeeffamaa jira.
Gama biraatiin, Oromoon kiyyoo bifa kamiiyyuu akeekkatee kallattii isaaf tolurratti erga fuulleffatee bubbuleera. Qaama faallaa akeeka isaa dhaabatu kamuu ofuulduraa darbachuuf bilchina gahaa horateera. Kuni qofti gahaa miti. Humna saba kanaa qindeessanii dammaqinsa jiru cimsanii manii diinaarratti qiyyaafachuutu murteessaadha. Kunimmoo atooma barbaada. Wal dhagahuu, fedhii sabaa dhugoomsuuf walii moo’amuu gaafata. Warra kiyyoo seenee baha dhabes hanga danda’ame gurri isaanii sagalee firaa akka dhagahu waan ormi ittinaqe keessaa urgufanii karaatti deebisuun ulaa diinaa cufachuuf tola. Warri dhugaa kana otoo beekanii faallaa akeeka sabaa hiriiruu filatan: bobbaa isaaniitu fuggisoodhaa – galgala hintolan. Ofiis niqaana’uu – diroon isaaniis dhufaa darbaa seenaa keessatti yeella’a. Kana ta’uurra -qalbiitti deebi’anii dhugaa wajjin araaramuun ulfina. Yoo akkanatti dubbatamu qoosaa fakkaata. Harkaan of yakkuu abbaatu of oolcha. Yookaniif ‘Hameessi Okolee dide Okkotee hindidu’ jedhumitii! Haadha gootota hedduu; Ammas diinni kee haa gaddu! Xumureera.


text:
WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Sadaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa | Hagayya 28, 2012
Dubbiftoota mandhee tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, mee nagaan obbolummaa fi Oromummaa haa dursu! Erga barreeffamni kun kutaan inni Lammaffaan isiniif dhiyaatee asii, oduun san dura waayee du’uu muumicha ministeerota Toopphiyaa, Mallas Zeenaa ususamaa ture, kunoo torban dabre keessa balaqqeessatti gadi-bayee jira. Du’a Mallas Zeenaa irratti ministeeronni waayee alaa kan biyyoota Oroppaa tokko tokkoo fi kan USA isa jajaniitoo samii dhaqqabsiisuun nuu dhiyeessanii jiru. Haatahu malee, hunduu fidhii biyyoota ofii (keessummaa warri Ameerikaa) irraa ka’anii ti. Mallas Zeenaa ergamtuu USA tahuun warra shororkeessituu jedhamaniin bakka isaanii bu’ee lolee, lolchiisee jira. Daangaa Biyya Somaalee humnaan cabsee galuun uummata obbolaa fi ollaa keenyaa Somaalota gorraasisee jira. Kana bira kutuun yeroo duraaf waraana USA kan meeshaa “drone missile” qabu,Toopphiyaa kibbaa, naannoo “Arbaa-Miinci” jedhamu qubachiisuun akka isaan achi irra ka’aniitoo Somaalota naannoo Maqadishoo rukutan taasisee jira. Kanaaf, Hillary Clinton fi Susan Rice faa yoo gadoodanii isaa booyan waan nama dhinqisiisuu miti.
Karaa biraatiin gaazexeessitoota fi namoota tokko tokkoon waayeen Mallas Zeenaa uummatota impaayerittii keessaa irratti raawwachaa ture ifa bayee jira. Kanneen keessaa tokkoo isaa callaan akka fakkeenyaatti isiniif dhiyeessa:
“S&D Euro MPs call for the release of human rights activists in Ethiopia
Aug 23, 2012
After the death of Ethiopian prime minister Meles Zenawi, S&D Group spokeswoman for foreign affairs Ana Gomes today made the following statement:
“Meles Zenawi was a dictator. His rhetoric on development, democracy and combatting terrorism only convinced those in the EU and the USA who wanted to be fooled. His words were clearly at odds with the cruel repression of his people and his actions in banning human rights and development organisations and jailing opposition members and journalists – Ethiopian and foreign.
“Two Swedish journalists are today still languishing in Meles Zenawi’s prisons, together with hundreds of brave Ethiopians who dared to work for freedom and democracy for their people, including Pen Prize winner Eskinder Nega.
“The EU must immediately demand the Ethiopian caretaker authorities ensure their prompt release. It must call for an immediate and inclusive dialogue involving all opposition parties – including the armed groups – to ensure a peaceful transition until democratic elections can be organised to determine the future of governance in Ethiopia.”
–S&D Euro
Eekaa, dhugaan awwaalamullee gadi-bawuun isaa hin hafuu, aaddeen, ee aaddeen aango-qabeeyyii warra Tokkummaa Oroppaa (“EU“) tahan keessaa takka taate, tan lammummaan nama Ispaanyaa taate tun, ifumatti baatee dhugaa jiru waan dubbatteef, onnee fi qalbii saboota fi uummatoota Toopphiyaa kanneen gabroomfamanii fi cinqurfaamanii keessa barabaraan jiraatti!
Gara warra biyyoota alaa irraa gara lammiiwwan Oromiyaatti yoo deebinu, akkanuma garagarummaa wayii agarra. Ammoo, Oromoota yaada ofii karaa mandheewwan Oromoo isaan addaddaatiin dhiyeessan keessaa, garri sonaan irra caalan silaa diinni ofiis gaafa du’e, garaan ofii gammadullee afaan namaatu nama didaa “baga du’e” hin jedhamuu, safuu fi safeeffata Oromootu nama dhoowwaa, ” gaddineef” jedhanii waa hin barreessine; yoo namoota akkaan bicuu wayii tahe malee. Kanaa achi Mallas Zeenaa waggaalee 20 guutuu uummataa fi saba Oromootti duulee, gandeen gubsiisee, bosonallee barbadeessisee, Oromiyaa manneen hidhaatti geeddaree, dhalawwan Oromoo gorraasisee, garafsiisee, waadee waxalchiisee, akka garraan irratti ajjeefamanii reeffa isaanii waraabessi nyaatu taasise jira. Oromoo lafa fi qeyee isaa irraa buqqisuun gaadduu fi saamtuu baargamaatti lafa Oromoo fi warra Gambellaa gurguratee argama.
Ollaawwan dur Oromoon nagaa fi nageenyaan walcinaa jiraatu, asii fi achiin hidhachiisee itti-kaasee, waan cubbuu fi yakka humni isaa dandayee mara irratti adeemsisee jira. Oromoo fi Oromiyaan Mallas Zeenaa akkuma Minilik faatti, akkuma Raas Daargee faatti yaadachaa jiraatu. Yaadannoon kun yaadannoo madaa fi yaadannoo godaannisaa waan taheef, akka gaaf tokkollee akkuma Aannolee faa, Calanqoo faa, Gullallee fi Gaara Suufii faa hin irraanfanne nu taasisa. Kanneen irraanfachuu dhiisuu keenyatu, nuti tokkoomnee waltokkoomsinee, karaa maraan hindhannee walhidhachiifnee akka kaayyoo keenya ishii ganamaa saniif, bilisummaa fi walabummaa keenyaaf harka walqabannee garum fuulduraatti tarkaanfannu nu taasisa.
Ee, booree dha; xiiqii dha! Booree fi xiiqii haadholii fi abbootiin keenya nutti dabasaniitoo dabranii sanii ti. Booree fi xiiqiin kun kan bara durii hafee, warra bara 1960 irraa kaasuun Oromiyaaf jecha lubbuu ofii kennanii ti. Maarree, akka gaaf tokkollee koloneeffatoota keenyaaf hin jilbeeffanne ekeraan: Elemoo Qilxuu fi Muldhis Abbaa-Gadaa, Waaqoo Guutuu fi Adam Saaddoo, Guutamaa Awaasii fi Nadhii Gammadaa, Taaddasaa Birruu fi Hayila-Maaram Gammadaa, Agaree Tulluu fi Zawugaa Booji’aa, Maammoo Mazammirii fi Baaroo Tumsaa, Sisaay Ibsaa fi Roobalee Turee, Saartuu fi Jaatanii faa sagalee olkaaftee nutti iyyachaa jirti! Kanaafi-kaa hamma Oromoon walaboomee Republikni Oromiyaa hin hundeeffamneetti kan gara duubaatti hin deebineefi! Kanaaf, jaarmoleen Oromoo yaada kanatti amanan cufti haalduree tokko malee, dafanii walgawuun waayee tokkummaa biyya gadaa irratti haasawuu qabu!
Itti-fufa —!
============== // ==============
Kutaa darban:
2. WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Lammaffaa
1. WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Tokkoffaa


text: 1Akaabi haiqqidoogaappe guyyiyan, Moo7aaba biittaa asai Israa7eela bolli denddiis. 2He wode Kawoi Akaaziyaasi Samaariyaa kataman bolla pooqiyaa baranddaappe kunddidi deshettiis. Hegaa gishshau asata, "Biite; biidi, taani ha deshettaappe paxanaakko, agganaakko, Eqiroona katamaa xoossaa Bi7eeli-Zeebula ane tau oichchite" yaagidi kiittiis. 3SHin GODAA kiitanchchai Tishbbiyaa Eelaasa hagaadan yaagiis; "Ba; pude baada, Samaariyaa kawoi kiittido asataara gaitta. Gaittada eta, 'Intte Eqiroona katamaa xoossaa Bi7eeli-Zeebula oichchanau biidoogee, Israa7eelan Xoossi xayiineeyye?' yaaga. 4Hegaa gishshau, GODAI hagaadan yaagees; 'Kawuwau, neeni haiqqanaappe attin, ha zin77ido hiixaappe denddakka' yaagees" yaagiis. Yaagin Eelaasi biidi, etayyo odiis. 5Kiittido asati kawuwaakko guyye simmin, i eta, "Aissi simmidetii?" yaagidi oichchiis. 6Oichchin eti ayyo hagaadan yaagidi zaaridosona, "Issi bitanee nunaara gaittanau yiidi, 'Inttena kiittida kawuwaakko simmidi biite. Biidi ayyo hagaadan yaagite; "GODAI nena, 'Eqiroona xoossaa Bi7eeli-Zeebula oishissanau neeni asaa kiittiyoogee, Israa7eelan Xoossi xayiineeyye? Hegaa gishshau, neeni haiqqanaappe attin, ha zin77ido hiixaappe denddakka' yaagees" yaagite' yaagiis" yaagidosona. 7Yaagin kawoi eta, "Inttenaara gaittanau yiidi, ha yohuwaa intteyyo yootida bitanee ai mala asee?" yaagidi oichchiis. 8Oichchin eti, "Mehiyaa ikisiyan dadettida kaabbaa maayidi, ba xeessan dafuwaa gixxees" yaagidi zaaridosona. Yaagin i, "Hegee Tishbbiyaa Eelaasa" yaagiis. 9Hegaappe guyyiyan, kawoi hamssaalaqaa a ishatamu olanchchatuura kiittiis. Kiittin halaqai keraa huuphiyan uttida Eelaasakko pude kiyidi, "Xoossaa asoo, kawoi nena, 'Duge wodhdha' yaagees" yaagiis. 10SHin Eelaasi hamssaalaqaayyo, "Taani Xoossaa asa gidikko, tamai saluwaappe wodhdhidi, nenanne ne ishatamatanne mo" yaagidi zaariis. Yaagin tamai saluwaappe wodhdhidi, hamssaalaqaanne a ishatamatanne miis. 11Qassi kawoi hara ishatamu olanchchatuura hara hamssaalaqaa Eelaasakko kiittiis. Kiittin hamssaalaqai Eelaasa, "Xoossaa asoo, kawoi nena, 'Eesuwan duge wodhdha' yaagees" yaagiis. 12Yaagin Eelaasi ayyo, "Taani Xoossaa asa gidikko, tamai saluwaappe wodhdhidi, nenanne ne ishatamatanne mo" yaagiis. Yaagin Xoossaa tamai saluwaappe wodhdhidi, hamssaalaqaanne a ishatamatanne miis. 13Qassikka kawoi ishatamu olanchchatuura hara heezzantto hamssaalaqaa kiittiis. Kiittin hamssaalaqai pude kiyidi, Eelaasa sinttan gulbbatidi, "Xoossaa asoo, hayyanaa, tananne tanaara de7iya ha ishatamu asata maara! Nu shemppuwaakka haiquwaappe ashsha! 14Tamai saluwaappe wodhdhidi, kase hamssaalaqata naa77aanne eta ishatamata ubbaanne miis. SHin ha77i tana maara!" yaagidi woossiis. 15GODAA kiitanchchai Eelaasayyo, "Yayyoppa! Aara duge wodhdha" yaagiis. Yaagin Eelaasi denddidi, aara kawuwaakko duge wodhdhiis. 16Wodhdhidi i kawuwaayyo, "GODAI nena hagaadan yaagees; 'Neeyyo oichchanau Israa7eelan Xoossi xayiinee, neeni Eqiroona xoossaa Bi7eeli-Zeebula oichchanau asaa kiittidoogee? Neeni hagaa oottido gishshau, haiqqana! Ne zin77ido hiixaappekka denddakka' yaagees" yaagiis. 17Eelaasi haasayido GODAA qaalaadankka Akaaziyaasi haiqqiis; Akaaziyaasayyo attuma na7i bainna gishshau, a ishai Yoraami a sohuwan kawotiis; hegee hanidoogee Yoosaafixa na7ai Yoraami Yihudan kawotido naa77antto laittaana. 18Akaaziyaasi hanido harabainne i oottidobai ubbai Israa7eela Kawotu Taarikiyaa Maxaafan xaafetti uttiis.


text: 1Maallado guuran sohuwaara qeese halaqati cimatuuranne higgiyaa tamaarissiyaageetuura yaa7aa asa ubbaara maqettidi, Yesuusa qachchidi efiidi, PHilaaxoosayyo aattidi immidosona. 2PHilaaxoosi a, “Neeni Aihudatu kawoo?” yaagidi oichchiis. Yesuusi zaaridi a, “Neenikka gaasa” yaagiis. 3Qeese halaqati Yesuusa daroban mootidosona. 4SHin PHilaaxoosi naa77anttuwaa Yesuusa, “Neeyyo zaariyoobi baawee? Eti ne bolli woqqa mootuwaa ehiyaakko be7ikkii?” yaagidi oichchiis. 5SHin Yesuusi harabaa zaarennan ixxin, PHilaaxoosi garamettiis. 6PHilaaxoosayyo Paasikaa Baalaa bonchchiyo gallassan asai koyiyo issi uraa qashuwaappe birshshiyo meezee de7ees. 7He wode issi Barbbaana giyo bitanee ooshshaa kessidi shemppo worida asatuura issippe qasho keettan de7ees. 8SHiiqida daro asai PHilaaxoosi kaseegaadankka oottana mala, ba qaalaa xoqqu oottidi, woosaa doommiis. 9PHilaaxoosi asaa zaaridi, “Taani intteyyo Aihudatu kawuwaa birshshiyoogaa koyeetii?” yaagidi oichchiis. 10Aissi giikko, qeese halaqati Yesuusa qanaatidi aatti immidoogaa PHilaaxoosi eriis. 11SHin qeese halaqati Yesuusa gishshaa Barbbaana birshshanaadan, he shiiqida asai PHilaaxoosa woossana mala, asaa maqqidosona. 12PHilaaxoosi zaaridi naa77anttuwaa, “Yaatin, ha Aihuda kawo intte giyoogaa waatoo?” yaagiis. 13Yaagin asai PHilaaxoosayyo naa77anttuwaa ba qaalaa xoqqu oottidi, “Masqqaliyaa bolli misimaariyan xishada a kaqqa” yaagiis. 14PHilaaxoosi asaa, “Aissi? I ai iitabaa oottidee?” yaagiis. SHin asai kaseegaappekka ba qaalaa xoqqu oottidi, “Masqqaliyaa bolli misimaariyan xishada a kaqqa” yaagiis. 15PHilaaxoosi asaa ufaissanau koyidi, Barbbaana asaayyo birshshiis; yaatidi lissuwan Yesuusa garafidi, masqqaliyaa bolli misimaariyan xishidi kaqqanau etau aattidi immiis. 16Hegaappe guyyiyan, wotaaddarati Yesuusa deriyaa haariyaagaa ooso keettaa ekki efiidi, hara wotaaddarata ubbaa issippe xeesidosona. 17Qassi zo7o afalaa a maizzidosona; agunttaa akiliiliyaa giigissidi, a huuphiyan wottidosona. 18Hegaappe guyyiyan a, “Aihudatu kawuwau saro de7ai” yaagiiddi, ayyo zigettaa doommidosona. 19A huuphiyaa shombboqo gatiman shocidosona; qassi a bolli cuchchidosona; gulbbatidi ayyo goinnidosona. 20A bolli qilliiccidoogaappe guyyiyan, zo7o afalaa appe qaari ekkidi, a afalaa a maizzidosona; maizzidi masqqaliyaa bolli misimaariyan xishidi, a kaqqanau ekki efiidosona. 21Eti biidi, Iskkinddiranne Rufoosa yelida aawaa, issi Simoona giyo Qareena biitta asi, gaxaappe katamaa yiyaagaara gaittidi, Yesuusa masqqaliyaa wolqqan toossidosona. 22Yaatidi Golggottaa giyoosaa Yesuusa efiidosona. “Golggottaa” giyoogee “Guuggiyaa Sohuwaa” giyoogaa. 23Karbbiyaa giyo xalee wolahettido woine eessaa Yesuusayyo uyanau immidosona; shin i uyennan ixxiis. 24Eti masqqaliyaa bolli misimaariyan xishidi, a kaqqidosona; qassi oona gakkanaakko eranau a afalaa shaakkidi, saamaa yeggidosona. 25Eti masqqaliyaa bolli misimaariyan xishidi a kaqqiyo wode, maallado heezzu saate. 26Eti, “Aihudatu kawuwaa” yaagidi a mootiyo xifatiyaa xaafi wottidosona. 27Yesuusaara naa77u panggata issuwaa appe ushachcha baggaara, qassi issuwaa appe haddirssa baggaara masqqaliyaa bolli misimaariyan xishidi kaqqidosona. 28Xoossaa maxaafai, “Iitabaa oottida asatuura i paidettiis” yaagiyoogee polettiis. 29Ogiyaara aadhdhiya asai Yesuusa karidi, ba huuphiyaa qaattiiddi cayiis; “A77a! Beeta Maqidasiyaa qolada heezzu gallassa giddon keexxiyaagoo, ne huuphiyaa ashsha; 30ane masqqaliyaa bollappe wodhdha” yaagiis. 31Hegaadankka qeese halaqati higgiyaa tamaarissiyaageetuura issippe Yesuusa bolli qilliiccidi, hagaadan yaagidosona; “Harata ashshiis; shin bana ashshanau danddayenna; 32nuuni be7idi ammanana mala, Kiristtoosi Israa7eela kawoi, ane masqqaliyaa bollappe ha77i wodhdho” yaagidosona. Qassi harai atto, aara masqqaliyaa bolli misimaariyan xishettidi kaqettidaageetikka a bolli qilliiccidosona. 33Usuppun saateppe doommidi, uddufun saate gakkanaassi, biitta ubbai xumiis. 34Uddufun saatiyan Yesuusi ba qaalaa xoqqu oottidi, “Elohee, Elohee, laamaa sabaqitaanii?” yaagiis. Hegaa giyoogee, “Ta Xoossau, ta Xoossau, tana aissi aggadii?” giyoogaa. 35Hegan eqqida asaappe issoi issoi hegaa siyidi, “Be7ite; Eelaasa xeesees” yaagiis. 36He asaappe issoi woxxidi, gombbilla mala ispponjjiyan caala woine eessaa kunttiis; hegaa shombboqo gatimaa xeeran wottidi, “Nanggite; Eelaasi masqqaliyaappe a wottanau yaanaakkonne ane be7oos” yaagiiddi Yesuusa doonaakko ushshanau shiishshiis. 37SHiishshin Yesuusi ba qaalaa xoqqu ootti waassidi, haiqqi bayiis. 38Beeta Maqidasiyan kaqettida magalashoi qommoppe duge gakkanaassi, naa77u kiyidi pooshetti wodhdhiis. 39Masqqaliyaappe sintta baggaara hegan eqqida issi mato halaqai, hegaa keenaa Yesuusi waassidi haiqqidoogaa be7ido wode, “Ha bitanee tumu Xoossaa Na7aa” yaagiis. 40Hegan haahuwan eqqidi xeelliya amarida maccaasati de7oosona; eta giddon Magddala giyo katamaappe yiida Mairaama, kaaluwaa Yaaqoobanne Yoosa aayyiyaa Mairaamanne Salooma de7oosona. 41He macca asati Yesuusi Galiilan de7iyo wode, a kaallidaageetanne a maaddidaageeta; qassi Yesuusaara issippe Yerusalaame biida hara daro macca asati hegan de7oosona. 42Sa7ai omarido wode, yaa7aa asan bonchchettida issi Yooseefa giyo bitanee, Xoossaa kawotettai yaanaagaa naagi uttidaagee, Armmaatiyaasa giyo katamaa asi yiis; he gallassai wonttetta Sambbataayyo giigettiyo gallassa gidido gishshau, Yooseefi xalidi PHilaaxoosakko biidi, Yesuusa ahaa ekkanau woossiis. 44PHilaaxoosi Yesuusi haiqqidoogaa siyido wode garamettiis; mato halaqaa xeesidi, “I haiqqoosappe gam77idee?” yaagidi oichchiis. 45PHilaaxoosi Yesuusi haiqqidoogaa mato halaqaappe siyidi, a ahaa Yooseefayyo imissiis. 46Yooseefi moogo afalaa shammiis; Yesuusa ahaa masqqaliyaappe wottidi, afalan xaaxidi, shuchchaa woocido asa moogiyo gonggoluwaa giddon a ahaa wottiis; qassi he gonggoluwaa doonan gita shuchchaa gonddorssidi wottiis. 47Magddala katamaappe yiida Mairaamanne Yoosa aayyiyaa Mairaama Yesuusa ahaa eti awan wottiyaakko be7oosona.


text: 1Taani PHauloosi, intte, “I nunaara de7iyo wode kauyyees” giyoogee, qassi, “Nuuppe haakkidi de7iyo wode nu bolli xalees” giyoogee, Kiristtoosa doshotettaa baggaaranne a ashkketettaa baggaara inttena woossais. 2Nuna ha sa7aa meeziyaadan de7oosona giidi qoppiya issi issi asatu bolli taani xalanaagaa erais; shin taani inttekko biyo wode intte tana xalissenna mala, inttena woossais. 3Aissi giikko, nuuni ha sa7an de7ikkokka, ha sa7aa asadan olettokko. 4Aissi giikko, nuuni olettiyo toorai ha sa7aagaa gidenna. SHin qatuwaa laalanau wolqqaara de7iya Xoossaa tooraa. 5Nuuni asa qofa xaissoos; qassi Xoossaa eratettaa bolli denddidi xubbiya otoro qofa ubbaa laaloos. He qofa ubbai Kiristtoosayyo azazettana mala omooddoos. 6Intte azazettiyoogaa polidoogaappe guyyiyan, azazettennan ixxiyoobaa ubbaa nuuni qaxxayanau giigettana. 7Intte sinttan de7iyaabaa xeellite; ooninne bana Kiristtoosabaa giidi qoppikko, hegaa gujji qoppo; Kiristtoosabaa i gididoogaadan, nuunikka qassi abaa. 8Aissi giikko, Godai nuuyyo immido nu alaafetettan taani keehi otorettiyaabaa gidikkokka, hegan yeellatikke; he nuuyyo immido alaafetettai inttena keexxanaassappe attin, qolanaassa gidenna. 9Taani ta dabddaabbiyan inttena yashissiya asa gidada beettanau koyikke. 10Aissi giikko, issi issi asai, “PHauloosa dabddaabbee deexonne wolqqaama; shin xeelliyo wode i daafuranchcha; a haasayaikka pattenna” yaagees. 11Hegaa mala asi nuuni haahuwan de7iiddi xaafiyo dabddaabbiyaaninne yaani inttenaara de7iiddi oottiyo oosuwan dummatetti bainnaagaa akeekana koshshees. 12Nuuni banttana nashshiya issi issi asatuura nuna paidanau woi likkissanau xalokko; shin eti banttana issoi issuwaara likkissiiddinne qassi banttana issoi issuwaara yiggi xeelliiddi, muleera eeyyidosona. 13SHin nuuni Xoossai nuuyyo essido zawaa giddon ceeqettiyoogaappe attin, he zawaappe pinnidi ceeqettokko; he zawai inttekkokka gakkees. 14Nuuni inttekko gakkibeennabaa milatidi, zawaa pinnokko; aissi giikko, nuuni Kiristtoosa wonggeliyaa mishiraachchuwaa yootiiddi, inttekko kase gakkida. 15Nuuni Xoossai essido zawaa pinnidi, hara asi oottido ooson ceeqettokko; shin intte ammanoi dicci dicci biyo wode, nuuni intte giddon oottiyo oosuwaa zawai kaseegaappe keehi aakki aakki baana giidi qoppoos. 16Nuuni wonggeliyaa mishiraachchuwaa intte de7iyoosaappe hini baggan yootana; qassi hara zawan oosettiichchida oosonkka ceeqettokko. 17SHin Xoossaa maxaafai, “Ceeqqiya urai ooninne Godan ceeqqo” yaagees. 18Aissi giikko, Godai nashshiyo uraappe attin, bana nashshiya urai nashettenna.


text:
Qabsoo, Tumsaa fi Karaa Bilisummaa
Ibsaa Guutamaa irraa
ABOn dhaaba malbulchaa warraaqaa fi amantalaa waggaa 37ti. Akeeki saa sirna kolonummaa hundee buqqisee Oromiyaa ofiinbultu gad dhaabuu dha. Sana bakkaan ammyyuu hin gahin malee, namoota waggoota digdamii torban kana dura of beekaniif jijii qabsoon ummata Oromoo ABOn hoogganamu argamsiise kan eenyuu hin abjonne. Sun tola hin argamne, lubbuu hedduutu itt kaffalame, qabeenya meeqatu barbadaawee, warra meeqatu faca’aee, caba hawaasomaa fi ayyaamii meeqatu uumame. Oromon ummata godinaa keessati baaqeen wayyaba thahe. Kanaaf bilisummaan saa nagaa, walqixummaa, gamtaa, fi tasgabiif naannaaf raggaasaa ta’a jedhamee abdatama. Sirni mootummaa ni jiga, dhalooti ni darba. Ummatii fi lafti irra jiraatan garuu barabaran walbiraa fi walitt ejjanii jiratu. Adeemsa seenaa keessa, darbee darbee nagaan waliin jiraachuu kan booressan murnooti fi abba tokkeen ni dhalatu.
Akkasitti murni empayera Itiyoophiyaa ijaaree fi dhaale Oromiyaa irra diriirfatee bara dhibbaa fi digdamaa ol kan barbadeessaanii jiru. Ummati walii diina miti. Haa tahu malee dibbee kolonii amma illee rukutamaa jiru callisanii ilaaluun isaan hin gaafachiisu jechuu miti. Gocha murnoota sanaan warra dhiigaa ta’anii jiru. Akka aadaa Afrikaati faloo bahanii, gumaa baasanii, ifati kan yakke aagii tufsiifatee araara buusuun jireenya hardhaaf haa tahu egeree ijoollee saaniif ni tola.
Utuu empayerri hin uumamin bulchi Itiyoophiyaa Tigraayii fi Amaraa gidduuti harka wal jijjiiraa ture. Biyyichi laga lagatt hiramee “nugusa nagastiin” olhantummaan darbaa dabarsaan mo’a. Uumama empayer duuba caasaa walfakkaatan diriirfame nugusichi Oromiyaa sududan karaa qondaalota muuduun bulcha ture. Sanaafis Oromiyaan kutaa adda addaati kukkutamte. Yeros sanaaf booqaan “zaranyaa” (sanyeessaa?) itt hin baane ture. Tigrooti amma jijjirama xinnoo fi to’annoo caalaan falcha/formulawalfakaataatt dhimma bahaniiru.
Oromiyaan deebitee walitt caasamte. Bulchaaf Tigirooti qajeelaa fi bilisa hin tahin malee kennata naannaan qondaalota ramadan. Ammaa saboota bira addaan beekuu abbaluun gurguddoo Habashaa hedduu, caalaan Tigreemiti dhaan “zaranyummaatt” fudhatame. Wayyaaneen fedha nama yeros jiru ilaaluun akka laaqama kan isaan duraatt hin deebine eenyummaa ummata kolonootaa baree jedhe.
Jarri kaan utuu dhuguma ummata bira akka Itiyoophiyoo fi walqixxeett fudhatu tahe Qubee keenya malee kan ofii qabaachuun cubbu maaf jedhu? Biyyaa ofii qabaachuu Oromo, Somaalee, Afar, Anyuwak, Wala’ittaa, Kafichoo, Sidamaa kkf maaliif raajeffatu? Kan mataa naannessaa jiru karoorfata Wayyaanee caalaa “zaranymmaa” garaa saanii keessa jiru mitii? Jarri kun oori’i saanii kun maalitt akka geessu beekuu? Jechi federeshina “zaranyaa fi gosaa” jedhu afaan Oromo tabu fi galtuu keessaa yoo bahus ni dhagahama. Wacabbarri federeshina “zaranyaa fi gosaa” jedhu kan dhufe erga sirni tokkeen Itiyophiyaa diigamee kolonootaaf angoon tokkoo tokkoo hiramee jedhamee kaaseetu. Sun xaxaa olhantummaa Habashaa hoodummaa baase. Sammuu saanii keessatt Habashaa fi jarri kaan seenyiin adda addati jechuu dha; akii Afriikaanotaa fi Afriikaamitoota? Sana malee yeroo ummata adda addaa kibbaa walirra goranii itt duudanii fi garboofatan qooqi akkasii afanii hin baane.
Sammuu akkasiitiin kan gurguddoon saanii roorroo abbooliin sanii Oromoo irratt raawwatan akka waan ta’uun irra ture fi kan hin gaabbamne godhanii kan fudhatan. Ammayyuu gaaddisa odaa utuu qabnu gaaddisa alaabaa keenya jalatt gumooftu jedhu. Harma muraa harka muraa, arrab muraa kaaba hanga kibbaati gahef hardhallee akka jannummaatt yoo ittiin dhaadatan Oromoon “Ishooyee!” jedhan hin dhibani. Sana ilaaluun kanneen tuffiin ummata keenya ilaalan akkasii haala duree malee waa waliin gona jechuun dabalanii of tuffachuu dha. Safuu dhas. Kan cunqurfamootaa tumsuu dandahan saboota seenaa kufaatii fi hacuuccaa walfakaataa jala jirani, demokratota addunyaa mirga ilmoo namaaf dhaabbatanii fi yoo jiraatan tarkaanfatoota Itiyoophiyaa ta’uu danda’u. Tarkaanfatota maqaa malee hanga yoonaa sirna empayeraa kan abboolii saanii addatt ilaalan as hin baane. Xiyyeeffannoon saanii qabeenya saa malee guraarama sirnichi namarraan gahu miti. Sanaaf malee gara laafina kan qabani fi kanneen bor hedan waliin Oromiyaa haa tahu biyya Habashaa bilisa baasanii demokratessuun nama hin dhibu ture.
Ummatoonni bulcha Habashaa jala jiraatan hundii bilisa tahanii hin beekan. Mootoli hundi quca namummaa bahaati dhimma bahuun goolaa moo’ani. Hariiroo isaanii fi mootota gidduu jiru akka hiree waaqaa murteeffameeti fudhatanii lubbuu dheeraa kadhataafii bahanii. Bilisummaan Itiyoophiyaa hedduu faarsamu sana. Kana mirkaneeffachuuf hedduu keessaa seenaa Amde Tsion, Teedros, Yohannis IV fi Minilik II ilaalaa. Joonjessaa irra marfameen gad haantummaa saatiin dhaadataa jiraate. Moototi saa yero saboota ollaa qabatan hamaa isa irratt shakalaa turan caalaatt qara baasanii itt bobba’ani. Hamma hardhaatt amala addaa kan agarsiise hin jiru. Oromoon hiree ofii ofiin murteeffachuu gaafachuu akka raajiitt kan fudhatan qofa. Isaaaniif Oromoon saba of dandahe, seenaa fi jireenya ofiin boonu miti. Isaanitt hirkatee akka barbaadanitt luugamanii oofuuf umamee. Rimsammi isaan sabootaa fi sabaawotaaf qaban haromsa cimaa barbaada. Seenaa godinichaa fi Addunyaa keessa debi’anii barachuu isaan barbaachisa. Oromoon, “Akka durii fi harka xuriitt hin hafan” jedha. Sana irra waa baratu laataa?
Kanaaf ummati Habashaa of baree bilsa of baasu malee hirree hacuucca fi duubatt harkiftuu tahee hafa. Ummatota bilisa, mirga walqixxummaa fi obbolummaa ilmoo nama, akkasumas olhantummaa seeraa fudhatan nagaan waliin yk wal cinaa jiraachuun hin dhibu. Ilmoon namaa wal irratt hirkatee jiraataa. Kan tokkoo hin qabne kan biraa qaba. Sirni dhalootaa kan jeeqamu yoo tokkoo gulummaa saa irra darbee hunda dhuunfachuu barbaadu. Sana ummati tole jedhee fudhatu hin jiru.
Kanneen walii tumsuun dandahamu olitt kaafnee jirra. Osoo demokratota dhugaa tahuu saanii hin mirkaneeffatin kan abbaa hirrummaan garaatt hafe waliin fiiguun dhadhaqii nama buusuu dandaha. Oromoon “Eenyutu si dhungannaan hidhii muxxeessita?” jedha. Hanga yoona hedduun ashkarummaaf malee nakkarumaaf Oromoo barbaadaa hin jiranii. Dogoggori abboolii keenyaa Goobana Daaccee kaasee jiru barumsa nuu ta’uu qaba. Isaan yeroo saaniitt jannaa fi gamnas turani. Waliinjiroos birmatuuf of duubaa qabu. Garuu haala yeroon gowwoomanii dagamanii diinaa tumsani. Kanaafi galtuu haafa fi hurraa isaan duuba dhufan hundaaf akka fakkeenyaati kan fudhataman. Jarri ammaa utuu hin dagamin of dagaa jiru. Waldhaaluma, birdhuu, sodaa, luynummaa fi raatessa booji’aatt riqachiisutu itt hammaata. Dogoggori Goobanaafaa sirriitt yoo quwatame akka irra hin deebi’amne gargaara.
Gurmuu guddifachuu waan ilaalutt hunda dura kanneen seenaa kufaatii fi kaasaaa wal fakii qabaniin walii galuun waan eegamu. Yoo waan itt nu shakkan qabaatan hojiin it agarsiisu yaaluu dha. Sanaan milkoofnaan kan cunqurfamoota dura dhaabbatu hin jiru. Sana boodaa demokratota yaada tarkaanfataa qaban mooraa cunqursaa keessa yoo jiraatan hawwachuun kan dandahamu. Kun namoota jireenya nagaa fi gammachuu hundaaf hawwan wayyaba tolcha. Waliin tahanii empayera cabsuun sirna yk sirnoota haaraa fi qajeelaa hundaaf akka fedha saati tolu ijaaruun ni salphataa. Sun hundu naannaa nageenya qabu uumuu carraa kennuuf malee Oromoon bilisoomuuf hirkoo barbaada jechuu miti. Sun qawwisa furtuu hamma yoonaa jalaa miliqaa turte tuquun irra haanama.
Akeeki ABO Repubilika Oromiyaa demokraatoftuu fi ofiin bultun gadi dhaabuu dha jenneerra. Kana bakkaan gahuuf qabsoo hidhannoo fi malbulchaa cunqursaa irratt kan gaggeessu ta’uun himameera. Akeekaa fi malli ABOn dhimma itt bahu yoo sana tahu murtoo inni dhumaa kan saba Oromootii. Sabichaa carraa mirga “hiree sabumaa ofii ofiin murteeffachuu”tt dhimma bahuun kan murteeffate ooffalchi ummataan (referendum) mirkaneessa. ABOn murtii ummataa gaaffii malee fudhata. Mirgi hiree murteeffanaa sabootaa yoomiyyuu kan hin sarbamne.
Sagantaa ABO hanga 1998, kutaa hariiroo sabgidduu jalatt, bakka dandahamutt saboota biraa waliin tokkummaa uumuuf akka hojjetu agarsiifameee ture. Sun akeeka malbulchaa keessatt osoo hin tahin yoo ofiin bulummaan argame kan tahu. “Ofiin bulummaa” fi “hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu”n addaa fi gargar kan bahan miti. Ofiin bulummaa kan filatu waan mirga hiree murteeffachuu qabuufi. Koloneeffataan dirqiin yk maalifaan mirga ummati bilisummaaf qaban fudhachiifama. Ummatich waan filatu irba oofalcha ummataa irratt godhuun mirkaneessa.
Hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu, ofiin bulummaa, ummata biraan tokkoomun sirna tokkoo keessa jiru. Qabsichi qabsoo hiree murteeffanaati. Murteen Republika ofiin bultu dhaabbachu yk Itiyoophiyaan walitt hafuun hobbaatii sanaati. Kanaaf gargar feca’amee hiree murteeffanaa abaluu, tokkeessoo abaluu, ofinbulummaa abaluu kan jedhamu hin jiru. Akkasiti dhiheessuun beekaa afanfajjii uumuu taha.
Midhaan tokkoo ni nyaatama, garri tokkoo dhiiga taha, garri biraa kosii taha. Sanaaf sirni sifaa sadii hin jedhamu. Kan sabicha ooffalcha ummataan geenyaan dirqama keenya raawwane jedhan yoo jiratan kaayyoo ABO hin calaqqisu. Ammumaa tokkott of dudhuun Oromoo fi halagaa biratt yaada lamaaniin taphachuu nu dadhabsiisa jedhanii ta’aa. Oromoon waan barbaadu hin beeku kan jedhamaa bahef kanuma fa’iifi. ABOn ummatichi irba saatiin waan murteeffate hanga hojiirra oolchutt biraa deebi’uu hin dandahu.
Egaa karaan seeraan ofiin bulummaa haa tahu Itiyoophiyaa akka jiruti tursuuti geessu dura murtee sabichaa jala darbuu qaba. Kaayyoo ABOn ganamaa ka’ee hordofu Republikii Oromiyaa demkratoftuu dhaabee iggiti itt gochuu dha. Sun ooffalcha ummataa gahee akka hin dhaabbanne agarsiisufii. Ummatichi kan filachuun irra jiru gorsuu fi isa duubas gara filatett masakuun qooda dhaabota malbulchaati. ABOn dhaaba isa ofiin bulummaaf nama kakaasuuf ganama murteeffate. Ooffalcha ummataa dura firrisanii saboota biraa waliin tokkummaa uumna jechuun “salaamaawii oneg” fashale nama yaadachiisaa. Inni ammaa kun sana irra adda yoo tahe sirriitt nama qaabachiisuu gaafata.
Empayera waliin hariiroo heera ABO adda tahe uummachaa, tarsiimoo ABO geeddaraa, dhaabota bilisummaa Oromoo hin fudhanneen walii tumsaa, ani ABO ofiin jechuun fakkeessa gowwomsaa karoorfame. ABO bule irraa adda bahuun mirgaa; isaan of himuun garuu madaa ummatichaatt qubaa kaa’uu akka hin taane itt yaaduu dha.
Qabsaawoti hedduun amma ABO tahu himatan hundi heera fi sagantaa ABO 1974 kaasee hanga 1998 fooyyeffamaa dhufe jala kaayyoo tokkichan waliin hiriiraa kan turani. Kaayyoon ABOn hordofu kan gootowwan meeqa itt wareegamanis sanuma. Mooraa bilisummaa keessa kan jiran kaayyoo ganamatt amanan hunda tokkoo kan gochuu dandahus sana. Sana duuba geeddarammi dhufe kan waloon himatan miti. Itt gala adda addaa qabatanii mirga Oromoof qabsoofna kan jedhan jiru. Daayi qabsaawaa hundaa tokkoo tahu hin qabu. Garuu maqaa ABOtt dhimma bahuuf bu’urri irra ka’amu heera hanga 1998 jiru ala hin ta’u. Murnooti jalqaba gargar bahaan, tokkoo mallato waan amma deemaa jiruu dursee arguuni. Murna sadan maqaa ABO dhahatan keessaa lamaan waliin yoo turan aangota heeraa keessaa kan geeddaranii fi foyyessan qabu. Fooyyeffati kun kan sadan waliin qabaataa turaniin walfallessa. Murni sadaffaan kan 1998 waliin foyyessaniin akka masakamu hima. Akeeki malbulchaa mamii malee Repbilik Oromiyaa ofiin bultu gaddhaabuu jedhu isaan biratt hafe jechuu dha. Maqichis isaaniin tola jechuu dha.
ABOn sababa hedduun tokkummaa saa qabatee deemu hin dandeenye. Kanaaf kan achi keessatt walitt qabaman murnaa fi abba tokkeen akka aarii saaniitt wal gumeessanii bahuun maqa fedhan moggaafatu turan. Kaayyoo ganama garuu hin gaddhiifne. Amma kan waliin deemuu dadhaban garuu tarsimicha jijjiiranii maqichas fudhatanii of baasuu yalaa jiru. Maqaan ganama waan baheef qaba. Ulaagaa sana guutu malee homtuu isa hin ta’u. Kanaaf akka jirutt dhiisuun kaayyoo seena qabeessa sanaa fi kanneen sanaaf wareegaman ulfeessuu taha. Maqaa wal harkatt qabuun ammas itt fufa taanaan deebi’anii xaxaa hamaa sanatt galuun hin oolu. Sanaaf gaaddisa halagaa wal dhaabuun akka hin deebine haa abdannuu.
Garagarummaan ilaalchaa amma amaname kun qabsoo walxaxaa baheef furmaata guddaa dha. Akka raajiitt ilaalamuun hafee qabsaawoti osoo hin daddaaqin bakka fedhi saanii jirutt ifatti gumaawuu qabu. Garee lamaan garagarummaa saanii baranii Oromummaan akka hariiroon tasa hin hincinnoofne qayyabannoo uumuu ni dandahu. Sagantaa gadjallaa waan tokkoo tokkoo itt qindeeffatan baafachuu kan isaan dhowwu hin jiru. Duratt kan rakkise garaagarummaa yaadaa ifatt himachuu dadhabuu dha. Yaada adda addaa qabaachuu fudhachuun gara demokrasii qabatamaatt tarkaanfii tokkoo. Dhaaboti Oromoo tokkeessoo hedduu keessaa kan ammaa tokkoo waan taheef ta’ina haaraa miti. Maqaa ABO dhahachuu saa qofatu adda isa godha.
Kaayyoo ganama kan itt cichamu adda tahuuf, saba biraa jibbuuf yk gaara sun dhiibutt nama geessuu fi wareegama inni gaafatu wallalamee mit. Garuu wareegama hamma yoonaa godhame bu’a qabeessa gochuuf malli sana qoofa waan taheefi. Kanneen qaawwaa adda addaatt dhimma bahuun tattaafannaa sabi kun gara eenyummaa saa badde argachuutt godhu hankaaksuuf yaalan jiru. Adeemsa saa keessa daddaaqinaa fi bitintruun jiraannan bakka hamilate hanqachuu irra tuffatamis jira. Uumamuun ABO didhaa sana hunda jala dhaabbatee sochii bilisummaa saba danboobaa fi naga jaallataa kanaa gara xumura boonsaa fi ulfina qabeessatt akka geessuufi.
ABOn kan herragamu humna qabaatee dhabeef, yaratee fi baayyateef miti; kaayyoo ummata saa ulfina gonfachiisutt cichuun hanga injjifannoott qabsoo itt fufaa gochuu dandahuuni. Dhaabota Oromo hedduutu mormituu seeraa tahanii Itiyoophiyaa demokratessuu dhama’aa jiru. Mootummaan akka isaan ol hin laalle qossa’aa bahe. Karaa biraammoo innis hamajaajii biroonis ABOn akka nagaaf tokkummaa hin arganne wanti hin goone hin jiru. Yoo barbaade heera Itiyoophiyaa fudhatee akka mormituutt haa hiriiru jedhu. Sun jechuun akkuma jara kaanii kottuu kolaafami jechuu dha. Maqchiis Itiyoopiyaa ofitt diru malee hin jiratu. Sanaan baduuf deema jechuu dha. Abdiin ummatichi bar tokkoo bilisomeen tarree saboota bilisaa dhaabbadha jedhus bishaan dhugaa. Hardha hanqina jaarmmaa cimaa fi hoogganoota caccisoo fi haala tolaa dhabuun sanaaf kaadhimachiiseenii taha. Gufuu yeroo xiqqoo kanaa jedhe qabsoon Oromoo dhugaa kun darabaa hin galuu. Hanqina dhalooti fi yeroon tokkoo qabu kan biraa itt guutee kaayyoo saba saa fiixaan baasuutu abdatama. Sun qabsoo hardha kutannoo fi dudhamaan jannooti Oromoo gaaraa fi sulula Oromiyaa keessatt Oofaa jiran irraa ni muldhata. ABOn oonee bu’uursota saa tahuun hafee ujuu sabichaa ta’eera.
Gidduu kana ifsooti bahaa jiru. Inni tokkoo Itiyoophiyaa demokratessuuf tarsimoo karoorfate labse. Inni lammaffaan tarsmoo addaaf maqaa ABOtt dhimma bahuu isa tokkoffaa kan balaaleffatu. Sadaffaan waan keessa hin jirreef balaaleffamati dabalamne jedhe kan komatu. Tuqaa haaraan inni jalqabaa dhiheeffate keessaa qabso harka hin dabarre gageessuu, dhaabota mormituu koloneeffataa walii haala duree malee tumsuu, empayera Itiyoophiyaa demokratessuuf hojjechuu kan jedhantu argama. Hooggansi saa eessa taahe akka gaggeesu hin himne. Iyya dabarsii Asmaraa lallabameen ni ka’a jedhamee yoo tahe wanti mamsiisu hedduu dha.
Birraan Arabaa akka ibidda saafaa Mallasaattis ni utala jedhamee yaadamee yoo tahe “guyyaan burquqaa” ballamame ni darbe. Mallas sanaan uttu hin ta’in badiisa biyyatt hojjetuun dira’inumaa ofiin of xaxee kufuun saa waan hin oolle. Dhaabi lammafaan kaayyoo ABO ganamaatti cichee akka jiru himuun, maqaan ABO dabaan dhimma itt bahamuu, manefestoo fi ifsa qabsoo harka hin dabarre baasuu isa tokkoffaa balaaleffate. Kanneen yaada bilisummaa hin jijjiirranne walitt dhufanii akka itt ABO jabeessuuf mari’atan haala hin mijjeessine; Inni sadaffaan ammayyuu gartokkoti dudhama agarsiisaa hin jiru. Waa’ee manefestoo, tumsaa fi qabsoo harka hin dabarree irratt ejjennoo saa himuu dhiisee maqaan koo maa dhahame qofaan ifsa dheekkamsaan as bahe. Garuu warraaqxota Oromoo fi “QC”fis waamicha waliin hojjechuu godheera.
Hunda irra kan eegamu ummata Oromoott dhugaa fi keessaan laalii ta’uudha. Tarsmoon duraa fi kan jijjirame waliin gitamee fi wal bira qabamee agarsiifamuu qaba. Inni haaraan isa durii irra anjaa qaba? Qabsoo bilisummaa irratt dhiibbaa malii qabata? Miseensotaa fi deggertoota ABO ija keessa ilaalanii waan geedarammi kun barbaachiseef it himuu dandahu? Kan deggeranis kan qabsaawanis ilalchi lama jiraachuu beekanii amananii sararaa isaanitt tolu filachuu qabu. Haa tahu malee ammas naannon irratt walii gamtoomuu dandahan jiru. Mallas sochii bilisummaa fi mormitoota Itiyoophiaa irratt cinqaarrii saa jabeessaa jiraa. Oromoon gooltuu jedhamee haleellaa jala waggaa digdamaa ol jiraate. Labsi saa dhiheenyaa gurra biyyoota alafi malee ofii seeraan bulee waan hin beekneef biyya keessaaf tumaan isa hin barbaachisu. Yaadisaa biyyoota alaa dogoggorsee akka isaan kanneen bulcha hamaa jala baqataniif jireenya tolaa hin kennine gochuufi. Bubbisa Wayyaaneeti garaglchuuf malbulchalafqu’o yeroo qayyabachuu yaaluutu malaa.
Dhimma Oromoo qofa ilaalu afaan halagaanis dabarsuun akka miti jedhanii kan barreessaa kana qeeqan jiru. Yeroo kaanimmoo baquleessaa jajanii kan dhiheessan isaanumaa. Akka amma jiruti barreessaan kun waan dhossu hin qabu hundi wajjiroota alaa keessa jira. Yaaliin godhamaa jiru akka sarettii “osoo beeknuu huuba wajjin nyachuu” keenya barsiifachuu dha. Daaya saba keenyaaf qabu eenyuunuu hin dhossu. Wanti maqaa ummataan goonuu fi jedhnu keessaan laalii yk ifaa tahuu qaba. Kan dhaggeeffatu, kan ilaalu fi kan hojjetu maaltu deemaa akka jiru beekee qeequu, yaadaan gabbisuu mormuu dandeessisuun demokratummaa dha. Garlamee fi dhokataa taanaan amanamummaa nama dhabsiisaa. Dubbisooti osoo yaada dhihaate sirriiti hin xiinxalin namicha barreessee fi mata duree qofa ilaaluun waa jechuutt fiigan jiru. Sunimmoo qeeqa jibbaan guutame cufa gadi baasuu dandaha. Nammi lama waabarii yaadaa adda addaa keessa ta’aniif qunnamtiin saanii hamajaajawaa ta’uu hin qabu.
Waanti biraa yeroon keenyaa manguddoon maalumaaf afaan banatu kan jedhu. Jara sanaan bakkaa fi yeroo tokkoo keessa jiraatu. Hamaa fi tolaa uumaa fi namaan dhufu walumaan dhandhamatu. Kanaaf manguddoonis jireenya kana keessa akka mirga fi dirqama qaban irraanfatamuu hin qabu. Sirna Gadaatt hundi akka hiriyaatt qooda qaba ture. Biyya kan bulchan, diina kan irraa ittisan kanneen sanaaf giidoo qabani. Gaheen manguddoo yaada fi gorsa kennuu dha. Brreessan kun hamma qaamaa fi sammuun saa sirriiti hojjetuti yero danuun qabsoo bilisummaa irra gahu callisee ilaaluu hin dandahu. Gab jedhii taa’i jefhamuu hin barsiifanne. Karaa namaa irra waan hin dhaabbanneefis gaddhiis hin jedhamu. Yaada saaf yoo tahe, dargaggoon, yada gidiraa keessa dabarre hedu fi wayyaa tahe, jaarraa walakaa duubati nu hin deebsine hin tahin malee hawaasi gammachuun simata. Ummati manguddoo irraa dhufeen utuu hin tahin wayyaa argadhe jedhee kan barreesicha galmee seenaatt darbata.
Xumuruuf ABOn erga dhaabbatee kan gumaachee fi wareegammi baase salphatt hin laalamu. Bilisummaan Oromoo naannaa sanaf neegeenya akka uumu mamiin hin jiru. Yoo booressituun hin jiraanne ummati ollaa nagaan jiraachuu akka anjaa qabu beeka. Murnooti isaan keessaa biqilan garuu miidhama olloota irraaan abbooliin saanii gaha gaabbisiisummaa saa hin fudhatani. Tuffii sabichaaf qabaniin kan kahe olhantummaan itt fufu abjootu. Nagaan jiraachuuf garuu akka dudhaatt gaabbanii aagii tufsiifachuun isaan irraa eegama. Yoo sana godhanii araara hin buufne garuu warra gumaa tahanii hafu. Kanaaf hammasitt isaaniin firoomun safuu taha. Isaan keessaa sanaaf abbaawummaa kan fudhatan yoo jiraatan hidhata uumuun ni dandahama. Kan walii tumsuun gaaffii hin qabne saboota koloneeffatamanii fi demokraatota addunyaati. Qabsoon bilisummaa mirga hiree ofii ofiin murteeffannaa sabicha beekamee, sagalee kennatuun waan murteeffatuun xumurama.
Walaba tahee of haa bulchu yk saboota biraan tokkummaa haa filatuu irba ooffalcha ummataa irrati kennuun mirkaneesa. Kan hanga sanaatt amanan adda ummachuu ni dandahu. Maqaan ABOs kan sagantaa saa hin geeddare birati hafutu akka. Barri of dhossuu hafee hundi ifa bahee jira. Qabsoon hunda irra akka humna saati gumaacha eega malee sanyii, saalaa fi bara dhalootaan nama hin faanfanu. Bu’aa ummataaf kan hojjetamu golgamuu hin qabu. Marii ummataa fi yaada qeeqaa jajjabeesuun keessaan laalummaa gaafata. Dhaaba malbulchaa warraaqaa irra sanatu eegama. Qayyabannoo akkaa keessaa fi alaan uumuun qabsoon Oromoo Oromummaan hidhate fi kutannoo fi dudhamaan kaayyoott ciche yeroo gabaabduu keessa Bilisummaa harkatt galfachuu ni danda’a.
Jaalbiyyooti kutatanii fi kaayyoo sabaaf dudhama qaban biyyaa saaniif utubaadha.
Qabsoon bilisummaa itt fufa ofiin buluun ni dhufa!
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
* Ibsaa Guutama | Gubirmans.com
Caamsaa 2011
Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo.
*** Yaada, qeeqaa fi arbsoo barruu kiyya “Bilisummaa irra Facisaa”f karaa garagaraa kennamaniif deebiisa akka ta’uuf; kanneen kara fedheen qooda fudhattan hundi galata hin dhabina.


text: 1Hegaa gishshau, Yisaaqi Yaaqooba xeesidi hagaadan anjjiisinne azaziis; "Kanaane biittaa macca naatuppe neeyyo machcho ekkoppa. 2Dendda! Denddada ne aayee aawaa Baatu7eelakko, Masphphexoomiyaa biitti ba; baada yaappe ne aayee ishaa Laabaana macca naatuppe issinno neeyyo machcho ekka. 3Ubbaa Danddayiya Xoossai nena anjjo; i nena yeletisso; neeni issi dere asa keena gakkanaassi nena corisso. 4Neeni ha77i betetettan uttido ha biittaa nebaa oottana mala neeyyoonne ne zerettaayyo Xoossai Abrahaama anjjuwaa immo" yaagiis. 5Yaagidi Yisaaqi Yaaqooba yeddiis; yeddin Yaaqoobi Masphphexoomiyaa biitti Laabaanakko biis. Laabaani Yaaqoobanne Eesawa yeliya aayee Ribiqi ishaanne Sooriyaa Baatu7eela na7aa. 6Yisaaqi Yaaqooba anjjidoogaa, yaappe machcho ekkanau Masphphexoomiyaa biitti a yeddidoogaa, qassi i Yaaqooba anjjido wode, "Kanaane maccaasa ekkoppa" yaagidi azazidoogaanne, 7Yaaqoobi ba aawaayyoonne ba aayeeyyoo azazettidi, Masphphexoomiyaa biitti biidoogaa Eesawi eriis. 8Eesawi hegan Kanaane biittaa maccaasi ba aawaa Yisaaqa ai keenaa iitiyaakko akeekiis. 9Hegaa gishshau Eesawi Abrahaama na7aa Isimaa7eelakko biidi, a na7iyo Maahilaato ba keettaayetu bolli gujjidi ekkiis. A Nabaayoota michchiyo. 10Yaaqoobi Berssaabehappe Kaaraane baanau denddiis. 11I issi sohuwaa gakkishin awai wullin, yan qammaa aqiis. He sohuwan de7iya shuchchatuppe issuwaa ekkidi, ba huuphiyan borkkotidi he sohuwan xiskkiis. 12I aimo aimottiis; he aimuwan gayye issoi biittan eqqin, ayyo xeerai saluwaa gakkiyoogan, Xoossaa kiitanchchati gi77ishiininne wodhdhishin be7iis; 13gayyiyaassi bolla xeeran GODAI eqqidi a, "Taani GODAA, ne aawaa Abrahaama Xoossaa, Yisaaqa Xoossaa. Ha neeni zin77ido biittaa neeyyoonne ne zerettaayyo immana; 14Ne zerettai sa7aa shafiyaadan darana; neeni arggoora, arshshoora, huuphessaaranne tohossaara de7iya sohota gakkanau aakkana; sa7aa bollan de7iya asai ubbai ne baggaaranne ne zerettaa baggaara anjjettana. 15Taani nenaara de7ais; neeni biyoosa ubban taani nena naagana; qassi taani nena ha biitti guyye zaarada ehaana; taani neeyyo oottana giidoogaa oottana gakkanaassi nena yeggikke" yaagiis. 16Yaaqoobi xiskkuwaappe beegottido wode, "GODAI tuma ha sohuwan de7ees; taani erabeikkeppe attin" yaagiis. 17I yayyidi, "Ha sohoi aiba yashshii! Ha sohoi Xoossaa keettappe attin, ainne harasaa gidenna; hagee saluwaa pengge" yaagiis. 18Wonttetta gallassi maallado guuran Yaaqoobi denddidi, ba borkkotido shuchchaa ekkidi, tuussadan essidi, Xoossaayyo dummayanau a bolli zaitiyaa tigiis. 19Yaaqoobi he sohuwaa Beeteele giidi xeesiis. SHin he katamai hegaappe kase Looza geetettees. 20Yaaqoobi hagaadan yaagidi shiiqettiis; "Ta aawaa soo taani saro simmana mala Xoossai tanaara gidikko, taani biyo ha buussan tana naagikkonne tau miyo qumanne maayiyo maayo immikko, GODAI ta Xoossaa gidana; 22taani tuussadan essido ha shuchchai Xoossaa keetta gidana. Neeni tau immiyoobaa ubbaappe tammaappe issuwaa taani neeyyo immana" yaagiis.


text:
Huu: - Arvan jiliin hicheeliin haalt Suulchiin honh tsanginlaa Angi tanhim, surguuli dayar Surleg saikhan tsanginlaa Ohin: - Aaviin huu, eejiin ohinii Itgel setgeleer tsanginlaa Ard tumen eh ornii maani Iveel hairaar tsanginlaa Hoyulaa: - Suulchiin honh Suulchiin honh Suuulchiin honh saikhan Anduudaa aa! Ahin devshih Amidraliin maani Anhnii honh Anhnii duudlaga shuu! Huu: - Arvan jiliin hicheeliin haalt Suulchiin honh tsanginlaa Aimag sum,hot dayar Surleg saikhan tsanginlaa Ohin: - Olon ulsiin galt teregnii Zutguur deeguur tsanginlaa Orchlon dahinii nuutsiig tanih Oyutnii shireen deer tsanginlaa Hoyulaa: - Suulchiin honh Suulchiin honh Suuulchiin honh saikhan Anduudaa aa! Ahin devshih Amidraliin maani Anhnii honh Anhnii duudlaga shuu! Huu: - Arvan jiliin hicheeliin haalt Suulchiin honh tsanginlaa Altai hangai, govi talaar Surleg saikhan tsanginlaa Ohin: - Hanginan uurseh argamag hulgin Hangal zon deer tsanginlaa Ondort orgoh tsamhgiin Gan suman deer tsanginlaa Hoyulaa: - Suulchiin honh Suulchiin honh Suuulchiin honh saikhan Anduudaa aa! Ahin devshih Amidraliin maani Anhnii honh Anhnii duudlaga shuu! Huu: - Arvan jiliin hicheeliin haalt Suulchiin honh tsanginlaa Ajil surlagiin talbar buhneer Surleg saikhan tsanginlaa Ohin: - Namiin uria evleliin Ilgeelt urialga deer tsanginlaa Nar shig tuyarah hodolmoriin Baatriin soyombo deer tsanginlaa Hoyulaa: - Suulchiin honh Suulchiin honh Suuulchiin honh saikhan Anduudaa aa! Ahin devshih Amidraliin maani Anhnii honh Anhnii duudlaga shuu! Back to HOME
Suulchiin Honh
(¯ã: ug: S.Nadmid Àÿ: aya: L.Galmandah)


text: 1Akanya keetasa taay nyuun kēēnāryēē ākēētē kamas koonēētuutēpō taay chēpō lōkōōyipō Kiriistō. Māmārēy keereera keeneetaak āwāliisyēērēē pāyiisyōōn choo mēētoorētēy kir, aku mārēy ātiirēē keey Iriin. 2Mēērookēē kēē-ōōchi keeneet chiich wōloo /kiipootiisāntooy piich ntā ku wōloo /kiikōnōōrtooy ēēruun, ngʼēētyoo meerat ntā ku kiirwook nyēpō ākōy. 3Aku, keetasa taay nyuun ākōō koonēētuut walak nēē chāmwēēch :Iriin. 4Nēē kiisip kisōwu :piich lēpooyinpō Kiriistō, akiikuchamcham kōōnunō nyēpō kipsēnkwēt, akiikunyōōru Toomirmiir nyoo Tiliil, akichamcham kāroominpō ngʼālyoontoo Iriin, akuuro wōloo lēē kaamuukaa kōōr nyoo rēēl, akuureer kutay Kiriistō, ku mēēmuukēē kuwāliisyēērēē rāyiityō kuureer, āmu nēē katay :pichoochēē Yēēsu, ku lēē yoo keereer kupārchi Wēēroo Iriin kimurtooyoon aku-ir /kēēmuul. 7Lēē :piipō Kiriistō par. Pēēruroot par nyoo rōōpēnchinii roop akuyi par choo toorētēy piich choo pālēy. 8Aku par nyoo kāpiityēērēē :katōōyi ākōō kērti ku puch akuumuukēy kutilchi :Iriin kiirwook akeepeela ma nkōō pērēētuu nyēpō lēt. 9Choorweeyiichuuch, mpō ntā kakungʼalaal kilēē nyēēnyi, kēēnkēt kilē ā-irēēkwaan ngʼal choo kāroomēēn, āmu /kiikēēsārwook man. 10Pō man :Iriin kutilchinii chiich kiirwook. Māruutyēērēē pāyiisyēēngʼwoongʼ ntā ku choomnyoot nyoo kyoongʼuuti inyeentee ātoorētēy piichiich ākootāsēy taay ātoorētēy pichoochēē. 11Kimārēēkwaan tōkōl ākiil keey ā-irēy kilēē nyoonēē ākōy pērēētuu nyēpō lēt taasiltee nkōō kiyoonēē āmoongʼuuy. 12Mākēēmārēēchaan ālēkuu sārātoon, aku kumārēy atuup piich choo rānēy Iriin kitya akumurtooy sikunyōōru kiyoo kiikuuyoomiis :Iriin. 13Kii nēē yoomiisēy :Iriin Apraam, ku kiisirpēnō keey inyeentee kilē irēy kiyoonēē, āmu kiimoomii :chiich nyoo kii ōōw kusiir inyeentee. 14Kiisirpēn kilē, "Āpēēruuriin inyōōru kuukōtiin chaa chaangʼ." 15Kiimurta :Apraam kikānyiisyēy, akinyōōru kiyoonēē /kiikiiyoomiisēy. 16Nēē sirpēnēy :piich, kukuurēy chiich nyoo ōōw kusiir akwaaneek, tākunyikisiit /akēēchāmchi ngʼaleekwaak. 17Āmu kiimārēy nyuun :Iriin kungʼuuti piich choo kiipēētiiy kunyōōruuy kiyoo kiiyoomiis kilē mēēmuukēy kuwala, kusirpēnō keey ngʼalēēchoochēē. 18Kunyuun, ki-ir :Iriin tukun ārēēny: kiiyoomiis akusirpēn. Ngʼuutuuy nyoonēē kilē māwālēy kiyoo kaakumwooru āmu mā ākōy kungʼuurnaan. Ki-ir kilēē nyoonēē kicheereech choo kiikēēmwērchi inyeentee akeenam kukaraam kiyoonēē kiimoongʼuuy. 19Chēērēēch :kiyoonēē kiimoongʼuuy kilēē angʼwa nyoo kiiloot nyēpō sopoon nyoo /kutiirēē keey, /akiikurāti Wōloo Tiliil Kitya mu Kōpō Iriin. 20Kiikuuntoroor :Yēēsu wōloonēē nyuun sikusoom Iriin kunyōōwēēch kaat ngʼōōkiichooch. Nkanyi kiikilēku :inyeentee Tisiinteenyoon nyoo Ōōw nyēpō ākōy kilēē Mēēlkisētēēki.


text: 1Nohe naatu, Seema, Kaamanne Yaafeeta yeletai hagaappe kaallidi xaafettidaagaa; bashshaa haattaappe guyyiyan, etau attuma naati yelettidosona. 2Yaafeeta attuma naati: Goomera, Maagooga, Maadaaya, Yaawaana, Tubaala, Meshekanne Tiiraasa. 3Goomera attuma naati: Ashkkanaaza, Riifaatanne Togarmma. 4Yaawaana attuma naati: Eliisha, Tarsseesa, Kitiimanne Rooda. 5Hageetuppe abbaa doonan de7iya asai ubbai ba biittan biittan, ba qaalan qaalan, ba yaran yaraaninne, ba kawotettan kawotettan shaahettidosona. 6Kaama attuma naati: Kuusha, Mixiraima, Puuxanne Kanaana. 7Kuusha attuma naati: Saaba, Hawiila, Saabita, Raa7imanne Sabttaka. Raa7ima attuma naati: Saabanne Dadaana. 8Kuushi Naamiruuda yeliis; Naamiruudi ha sa7an koiro wolqqaama olanchcha gidiis; 9GODAA sinttankka i wolqqaama shankkanchcha gidiis; "Naamiruudadan GODAA sinttan wolqqaama shankkanchcha gida" giyoogee hegaa gishshassa. 10A kawotettaayyo koiro katamati Sanaa7oore biittan de7iya Baabiloone, Ereeka, Akkaadanne Kalnna. 11I he biittaappe Asoore biidi, Nanawe, Rahobootanne Kaalaha keexxiis; qassi Nanaweppenne Kaalahappe gidduwan de7iya Reseena giyo gita katamaakka keexxiis. 13Mixiraimi Ludeta, Anaameta, Lahaabeta, Nafttuuheta, Patiroosata, Kaasiluuhetanne Pilisxxeema zareta yelida Kafttooreta yeliis. 15Kanaanee ba baira na7aa Sidoonanne Heeta yeliis; qassi Kanaanee Yaabuusata, Amooreta, Gerggeeseta, Hiiweta, Arqqeta, Siinata, Ariwaadeta, Xamaaretanne Hamaatata yeliis. Hegaappe guyyiyan, Kanaane zareti laalettin, 19Kanaane biittaa zawai Sidoonappe doommidi, Garaaraaranne Gaazaara kanttidi, Sadoomanne Gamoora, Adaamanne Xaboima biidi, Lashaa7an zawatees. 20Kaama attuma naati bantta yaran yaran, bantta qaalan qaalan, bantta biittan biittaaninne bantta kawotettan kawotettan xaafettidaageeti hageeta. 21Seemau naati yelettidosona; i Yaafeetayyo baira ishaanne Eboora naatu ubbaayyo maizza aawaa. 22Seema attuma naati: Elaama, Asoora, Arifaakisaada, Luudanne Araama. 23Araama attuma naati: Uuxa, Huula, Geteeranne Mesheka. 24Arifaakisaadi SHelaaha yeliis. SHelaahi Eboora yeliis. 25Eboorau naa77u attuma naati yelettidosona. Issuwaa sunttai Peeleega; aissi giikko, sa7an de7iya asai a wodiyan shaahettiis; a ishaa sunttai Yoqixaana. 26Yoqixaani naata yeliis. Etinne: Almmodaada, SHeleefa, Haxarmmaaweta, Yeraaha, 27Hadoraama, Uzaala, Diiqila, 28Oobaala, Abimaa7eela, Saaba, 29Ofiira, Hawiilanne Yobaaba. Hageeti ubbaikka Yoqixaana attuma naata. 30Eti de7ido heerai Meeshappe biidi arshsho baggaara de7iya deree dariyo biittan Safaara gakkees. 31Seema attuma naati bantta yaran yaran, bantta qaalan qaalan, bantta biittan biittaaninne bantta kawotettan kawotettan xaafettidaageeti hageeta. 32Hageeti bantta yaran yaraaninne bantta kawotettan kawotettan xaafettida Nohe attuma naatu zareta. Bashshaa haattaappe simmin, kawotettati hageetuppe sa7a ubbau laalettidosona.


text:
Duula Daa’imman Baqataa Oromoo Gubuu irratti Xiyyeeffate
Hagayyaa 7, 2012
Oromoon dhibedee cunqursitoota sirna Habashaa jalaa bakkoottan itti baqatu keessaa takka biyya ollaa isaatti argamtu tan yeroo ammaa SomaliLand ofiin jettuu fi ummanni naannoo Hargeisa jedhee waamuu dha. Garuu biyya Oromoon miidhaa isaarraa hafuura itti baafatuu fi tan hawaasni addunyaa ilaalchaa fi tika kennuuf osoo hin tahin, biyya Itophiyaa waliin wal tahuudhaan miidhaa adda addaa baqataa Oromoo irratti geggeessaa jirtu taateetu beekkamti.
Gochaalee gara-jabeenyaa kan ammaan dura bifa qindaawe kanaan geggeeffaman keessaa nama Oromoo kan lafoota qonnaatti kuulii hojjatanii jiraatan, yeroo kaffaltiirratti waldhabanfaa, summii nyaachisanii fixaniiru, kan rasaasaan rukutanii ajjeesan herrega hin qabu, kana malees kan akkaan nama laalessu warra/maatii tokko ilmaan isaanii lamaa waliin 2010 keessa mana (dasee) duubaan itti cufuudhaan gubanii fixaniiru. Oromoo arrabsuun, xiqqeessuu fi akka hawaasni Soomalii ija diinummaatiin ilaalu gochuun hojii dhaabbataa biyya tana keessatti geggeeffamaa turee fi jiruudha. Wanni ajaa’ibaa gochaa farra ilma-namaa taate tun yeroo hojjetamtu maqumaafillee inni badii hojjatu bakka seeraatti dhihaatee kan gaafatamu hin turre.
Warra gara mootummaa Itophiyaa irraa kana qindeessuu fi hojiirra oolchutti ramadaman keessaa inni mataan, nama Hussein Jamal Guuled jedhamu. Namni kun nama shanyii Soomalii Iisaq jedhamturraa dhalatee fi gosti isaa Ida-galee jedhamtuudha. Haa tahu malee bakki itti dhalatee fi barnoota itti barate magaalaa Harari. Kanaaf, Afaanota Somalii, kan Adaree fi Afaan Oromoo fi aadaa isaallee nama tolchee beekuudha. Jibbansaa fi tuffii Oromoo akkaan waan qabuu fi ulaagaa basaasummaa Wayyaaneen barbaaddu waan guutuuf, qaadhimamee Huursotti barnoonni basaasummaa kennameefii tooftaadhaan UNHCR-Hargeisa keessa akka hojjatuuf qaxarame. Dirqamni isaa guddaan fi kan duraa baqataan Oromoo achi jiru rakkoo dinaggeef malee kan siyaasaaf akka hin baqatin UNHCR fudhachiisuu, warri mootummaa SomaliLand kanarratti akka isaa tumsan amansiisuu, horii fi jireenyi baqataan jaarmaya UNHCR irraa argatu akka muramu ykn akka haal-duree wahiitiin kennamu taasisuufaa dha.
Kanatti milkaawee Oromoo danuu dirqiidhaan yeroo adda addaatti akka ukkaamfamanii dirqiidhaan biyyatti deebi’anii harka diinaa seensifaman, kaan ammoo achirraa akka lafa Jabuutiifatti baqatan akkasumas jireenyi irraa muramu taasiseera. Haala kana mormuudhaan yeroo adda addaa baqattoonni iyyata isaanii UNHCRtti kan dhiheeffatan tahuus namani ilaalcha kenneef hin turre, inumayyuu isa (Hussein) deeggaruudhaan waan inni itti dhiheessu hojiirra oolchaa turan, jiraniis. Sababii kanaan baqataan Hargeisa keessa waan jiraatuu dadhabeef, dhibbootaan kan lakkaawaman mooraa UNHCR durii “Social Welfair” jedhamtutti hiriira bahanii mormatan. Akka furmaataatti warri UNHCR “horii hanga tokko isinii kenninaa magaalaa seenaatii hojjatadhaa jiraadhaa” jechuudhaan nama hanga tokko magaalaa keessa facaasan. Hanga guyyaa ar’aatti dhimma warra hiriiraan mooraa UNHCR keessa jiraniis tahee kan magaalaa keessa facaafaman namani kaasee ilaale hin jiru. Ammaan ji’a kudhaniif miidhama cimaa keessa jiru. Lafa sanatti daa’imman 23 caalan aduu guyyaa, qorra halkaniitii fi ergarama jireenyaatiin dhumataniiru. Inumayyuu, bakka itti baqatanii hiriiraan jiran sanirraa kaasuudhaaf mana buldazoraan irratti diiguu, kaaniis magaalaa keessatti tumuu, xiqqeessuu fi ajjeesuu akkasumas dirqiidhaan butanii Itophiyatti darbatuun bifa cimaadhaan itti fufee jira.
Kan akkaan nama suukanneessu dhiheenya kana akkuma bara 2010 magaalaa Hargeissaa Ganda Daammii jedhamutti warra/maatii Abdii Mohammed Yuuyyaa fi jaartii isaa Farihaa Mohammed ilmaan isaanii Farhan Abdii (bara 4) fi Naafii Abdii (bara 1.5), manaa keessatti guban saniitti baranallee gaafa guyyaa 15/07/2012 daa’imman lama mana keessatti, magaalaa Hargeissaa Ganda Sheekh Madar ykn Hara Caat jedhamtutti gubaniiru. Gubaatii daa’immaniitin dura namtittiin Kadraa jedhamtu, maqaa abbaa isii ammaaf hin beekuun hin dendeyamin, Abbaa daa’imman kanaa kan tahe Abrurahman Korroosoo Kaayyoo (File No. 785-060C00582) waliin waldhabdee waan jirtuuf, naannoo sanii godaansisuudhaaf nama gargaarsifattee akka malee tumsiiftee/tumtee miidhaa gurguddoo irraan geesse turte. Inni miidhame bakka boolisaa dhaqee himatullee tarkaanfiin fudhatamte hin turre.
Guyyaa itti aanu jaartiin tuni, ilmaan abbootiin kuulii hojjetachuuf, nyaata nyaachisanii raffisanii biraa bobbahan, bututtutti gaaza raphuudhaan fooddaa manichaa bananii bututtuu sanatti ibidda tuqanii daa’immanii ciisaa jiru, guyyaa adiidhan guban. Daa’imman kunneen Milkoo Abdurahman, intala umriin isii waggaa jahaatii (6), fi gurbaa Abdiisaa Abdurahman kan umriin isaa waggaa sadihii (3) ti. Daa’imman lameenuu baqattootaan awwaalcha tokko keessatti awwaalaman.
Yeroo ammaa kana dhimma kanaan wal qabatee waa lamaatu deemaa jira. Karaa tokkoon jaartiin Kadraa jedhamtu tun sababii kanaan hidhamtee waan jirtuuf isii gad lakkisiisuuf jecha Basaasticha Hussein Jaamaa sanaa waliin haadhaa-abbaa daa’immanii biyya sadaffaa barbaadaniifii dhimma kana ukkaamsuudhaan Kadraa bilisa taasisuudha. Karaa biraatiin ammoo ammallee gosti isiidhaa, Iissa-Muusse, namni akka dhimma kana hin kaafne sodaachisoo fi roorrisuurratti bobbahanii jiru. Bobbaan tuniis daa’immanirratti kan fuulleffatte tahuu mallattooleen jiran ni mul’isu. Dhiheenyuma kana nama Abbaa Gadaa jedhamu ganduma sana keessatti bishaan summaawe (pesticide) akka daa’imman isaa dhuganiif hulaa isaa dura kaayaniifii isallee sodaachisanii amma baqatee mooraa UNHCR kanatti godaaneera.
Kanaaf, yaa Oromoo waan biraa yoo dadhabame walitti nuuf iyyaa, iyya dabarsaa. Addunyattillee nuuf iyyaa, haqa keenyaa fi haqa daa’imman keenyaaf ka’aa. Warra mootummaa biyya keessa jirruu kana nuu beeksisaa, jechuudhaan kan iyyataa jiran obbolewwan, ilmaanii fi aanaa keessan kan Somaliland/Hargeisa keessatti waadamaa jirani.
Haqaa fi mirgi keenya, akka badeen hin hafin,
Lammiileen teenyas nutti hin callisin.


text: Haayya kaa! Namootni dalagaa tana dalagaatii jirtan galatomaan jedha. Arstistoota teenna haabashaan fiddee yoo DC irrattii habashootaaf sirbisiiftu garaan nagubachaatii ture! ee kaa ammaan tana,maqaa Oromoo bareedaa tanaan(Foolleen) yoo wellistoota Oromoo fiddaanii uummata teenna naannoo Dc jiran bashanasiiftan, garaa habashootaa hedduu ni gubdan. Nuyii Oromootaaf garuu kabajaadha.Gara fuula durallee weellistoota bebbekamuu Oromiyaatii fiddani akka aartii teenna habashaan dominate goote san uummata biroo biratti akka beeksifttan abdiin qaba. ee kaa jabaadha jedha.


text:
Gabaasa Ayyaana Irreecha Bara 2012
Infoo Deeskii ABO | October 8, 2012
A. Seensa
Ayyaanni Irreechaa kan bara kanaa yeroo ummanni Oromoo mirga isaa deeffachuuf falmaa maayyii irratti argamutti waan kabajameef haamilee fi xiiqii guddaadhaan ayyaaneffatame. Ayyaanni irreechaa Fulbaana 30, 2012 Sadarkaa Oromiyaatti Hora Harsadiitti wayita kabajamee ooletti ilmaan Oromoo, keessayyuu qeerroon haamilee fi xiiqii muul’atee hin beekneen golee Oromiyaa mara irraa walitti dhufudhaan jala-bultii irraa eegalee magaalaa Bishooftuu sirbaa fi dhiichisaan dirrisiisaa turan. Sochii kanaanis deeggartoota fi jaallattoota QBO hunda mirqaansisaa oolan; diina immoo mataa gadi cabsanii dachii itti golgoleessan. Ayyaanni baranaa dargaggoon/Qeerroon/ Oromoo Bilisummaa saba isaa fi Walabummaa Oromiyaa deebifachuuf hangam qophii akka ta’e kan agarsiise ture. Hoggansa humna kana qindeessee Bilisummaa fi Walabummaa dhugoomsuuf oolchu daranuu jabeessuun immoo dhimma yeroon itti hin liqeeffamnee taha.
B. Qophii waliigalaa hanga gaafa guyyaa ayyaanaa
Qophii ayyaanichaa milkeessuuf kaka’uumsa uumameen ummanni Oromoo daangaa hanga daangaatti kaayyoo ayyana Irreechaa hubachuudhaan labsii Walabummaa fi Bilisummaatti hirmaateera. Ummanni Oromoo keessayyuu dargaggoon haamilee adda ta’een gurmaa’ee dhufuudhaan ayyanichatti hirmaatee gaaffiilee siyaasaa belbeltuu bifoota adda addaan dhageessisuu dandaéera. Sirboota QBO leellisan, WBO faarsan sodaa tokko malee dhageessisuudhaan ummanni Oromoo haamileen isaa akka jabaatu, sabboononni immoo qabsoon itti jiran firii kanarra gahuu isaatti gammadanii dhaloota haaraa irratti abdii guutuu akka gatan dandeessiseera.
C. Jala bultii ilaalchisee
Ayyaanni kun gahuuf guyyaan 4 yoo hafu, daandii magaala Bishooftuu seenu mara cufudhaan sakattaa eegale, mootummaan Wayyaanee. Hanga guyyaa ayyaanichaa sa’aa 11:00AM tti sakattaan itti fufe. Namoota Oromoo ta’an kanneen kitaabban Afaan Oromoo bibbitatanii harkaa qaban irraa fudhatan. Uffata aadaa namoonni bitatanii ykn kireeffatanii gara Bishooftuutti deemaa turanis irraa saaman. Kanneen CD/VCDlee sirboota aadaa Oromoo Finfinnee keessaa bitatanii gara Bushooftuutti qajeelaa turanis akkasuma itti bobbaánii maqaa sakattaatiin irraa saamaa turan, hidhattoonni Wayyaanee.
Gaafa ayyaanaaf guyyaan tokko hafu (Sanbata galgala) immoo, “Ayyaanni boru; har’a maaf dhuftan? Magaalaa jeeqaa buluuf dhuftan? Iddoon bulmaataa waan hin jirreef karaarra yoo deemaa bultan yoo ta’e qabnee isin hiina; kanaaf har’a deebi’aatii bor koottaa; Diddanii as keessa deddeemtu taanaan maqaa keessan galmeessina; rakkoon tokko uumamnaan jalqaba isin warra maqaa galmeeffanne kanatu hidhama…” fi kkf jechuun namoota hedduu Duukamii fi Mojorratti doorsisanii abdii kutachiisudhaan gara namoonni sun irraa dhufanitti dachaasaa turan.
Kun egaa lakkoofsa ummataa hir’isuuf toftaa fayyadamaa turan keessaa isa tokkoo dha. Namoonni haal-duree isaan kaa’an kana didanii fi kanneen galgala magaalaa keessa qilleensa fudhachaa turan funaanamanii galgaluma jala bultii san qbamanii hidhaman. Gariin isaanii bakka siree kireeffatanii fi iddoowwan haara-galfii garaa garaatii funaanamanii hidhaman. Hanga har’aattuu hidhaadhuma jiru. Namoonni hidhaman walumaagalatti gara namoota 150 olitti tilmaamamu. Kana keessaa maqaan namoota 26 adda bahee miidiyaalee fi dhaabota mirga namoomaaf ibsamuun ni yaadatama. Maqaa warra hafanii argachuufis yaaliin godhamaa jira.
Sanbata waaree booda irraa eegalee hanga gaafa ayyaanichaa bariitti barreeffamootni akeeka ayyaana Irreechaa ibsanii fi dhaadannoleen garaa garaa waraqaadhaan bittinsamaa turaniiru. Namoonni waraqaa kana osoo dubbisanii qabamanis lakkoofsaan hedduu akka ta’an odeeffannoon waajjira poolisii Bishooftuu keessaa argame mirkaneesseera.
D. Gaafa ayyaanichaa
Gaafa ayyaanaa ganama barii alaabaa fi dhaadannowwan malkaarraa (Hora Harsadii) fi daandiiwwan irratti fannifamanii bulan yoo argu diinni akka malee nahe. Hidhattoonni mootummaa namoota akka carraa ta’ee ganama barii sa’aa 7:00AM dura irreeffachuuf dursanii achitti argaman hundaan “isintu alaabaa ABO fannise” ittiin jechuun mana hidhaatti guuran. Gochaan Wayyaanee kun caalattuu kan isaan aarse dargaggoonni dursanii iddoo malkaa gahan, karra gadi seensa malkaa cufudhaan faaruu tokkommaa oo’isanii faarfachuu eegalan. Ummannis haamileedhaan itti daddabalamee hunduu harka walqabatee oo’isee faarfate. Kanuma keessa ergaa fi labsiin Bilisummaa fi Walabummaa lallabamuu eegale. Namuu daangaa hanga daangaatti harka walqabatee sagalee lafa sochoosuun Bilisummaa fi Walabummaa lallabate. Haalli kun daqiiqaa 15f kan ture yoo ta’u, dhumarratti dhiichisa armaan gadii kanaan gara malkaatti gadi bu’ame.
“Yaa saba koo wal abdannuu laata … ohoo …
Akkamiinii???
Akkasiinii…. Akka WBOn jedhe saniinii!”
“Teenyaa Oromiyaan teenyaa
Ni falmannaa hanga yomitti usnee teenyaa
Ni falmannaa biyyaa abbaa keenyaa
Teenyaa Oromiyaan teenyaa!”x2
Sirbi, dhiichisnii fi faaruun gurmuu dargaggootaa kun ummata achitti argame mara qalbii hawate. Xiiqii fi jagnummaa itti hore. Jaarsi waggaa 80 illee osoo hin hafin haamiledhaan dhiichisaa fi geeraraa gurmuu kanaatti makame. Bittinsudhaafis ta’ee reebuuf baayyinni gurmuu kanaa amma humna waraana Wayyaanetii ol ta’e. Hidhattoonni mootummaa haala kana akka dhaabsisuu hin dandeenye kan taasise sakoondii irraa gara sakoondiitti lakkoofsi gurmuu kanaa idaáa deemuu isaa ti. Sirbii fi dhiichifni qabsoo, akkasumas, labsiin bilisummaa dargaggootaan eegalame kun daqiiqaa muraasa keessatti kan guutuu hawaasa Oromoo Irreechaaf bahe sanii tahe.
Haalli kun humna hidhataa mootummaa yoo abdii kutachiisu ifatti muláteera. Tarkaanfii fudhachuuf hin onnanne. Malkaa irraa ol deebii irrattis gurmuun labsii kun gar malee baayyachuurraa kan ka’e bakkoota saditti qoodamee sirboota qabsoo oo’isee itti fufe. Tuuta gurmuu kanaatin ala dhiichisni/sirbi tuuta biraa hin turre. Ummanni keenya bilisummaa dheebote akkasitti guutummaan guututti gootummaadhaan Malkaa too’atee oole. Gurmuun dargaggootaa Bilisummaa fi Walabummaa labsuuf akkasitti qindaa’ee dhufe kun akeeka dhufeef akka gaaritti raawwachudhaan milkiidhaan wal eebbisee gargar deeme.
Tarkaanfiin mootummaas kan hammaate kana booda ture. Dargaggoota sochii labsii kanarra turan keessa keessaa adamsanii duukaa bu’udhaan kopha kophaatti magaalaa keessatti ukkaamsanii fuuchuutu itti fufe. Osoo hin turin garuu dargaggoonni Oromoo dhaamsa elektroonkii hatattamaan walii dabarsaniin tarkaanfii mootummaadhaan fudhatamaa jiru jalaa wal oolchuu dandaán. Namuutuu tooftaa gara garaatiin hidhattoota diinaa jalaa miliqee akka baafatuuf dhaamsi hatattamaan facaé sun dhugaatti kan dinqisiifatamuu fi sochii gara fuula duraa keessatti illee fakkeenya tahuu qabuu dha. Dargaggoonni Oromoo kumootatti lakkaayaman akkasitti tarkaanfii xiiqeffannaa Wayyaanee jalaa miliqanii bahuu fi wal baasuu dandaán.
E. Ayyaana Irreechaa baranaa irratti lakkoofsa ummataa gad xiqqeessuuf tarkaanfiilee diinaan fudhataman
Ayyanni Irreechaa bara 2012 kan sadarkaa Oromiyaatti Hora Harsadiitti Kabajamee oole kun kan waggoota 3,4,5 darbaniin wal cinaa qabamee yoo ilaalamu baayyinni uummataa hiráteera. Kunis sababni isaa akkuma olitti ibsame ummanni Oromoo kumoota dhibbatti lakkaayamu kallattii adda addaa irraa gara Hora Harsadiitti qajeelaa ture karaa irratti danqamee gara irraa dhufetti akka deebiú taasifamuu irraa ti. Haa tahu malee namoonni danqaa diinaa kana hundumaa irra aananii bakka ayyaanaa gahan haamileen isaanii, keessayyuu kan dargaggootaa kan yeroo kamiiyyuu caalaa dachaadhaan kan dabale tahuun isaa ayyaana baranaa adda taasisa.
Ayyaana Irreechaa baranaa irratti dhaamsonni fi barreeffamoonni dadammaqsaa ummata keessa balínaan faca’aa turuun kan isa yaaddesse sirni Wayyaanee, ayyaana kana bacancarsudhaan baayyina uummataa gadi xiqqeessuuf yaalii dandaámeef hundumaa taasiseera. Yaaliin ayyaana kana bacancarsuuf taasifame guddaan tokko, ayyaana Irreechaa duraan onoota Oromiyaa adda addaa keessatti guyyaa adda addaatti kabajamaa ture guyyuma tokkichatti deebisuu dha. Guyyaan filatames guyyuma gaafa Irreecha Hora Harsadii ti. Kana gochuudhaan ummannii jigee Hora Harsadiitti akka hin baanee fi qeyee qeyee isaatti akka hafu taasifame. Dabballonni Wayyaanee “Onootni hunduu ayyaana irreechaa sababeeffachudhaan iddoo turizimii beeksifachuu qaban …” sababa jedhuun waan guddina tuurizimii Oromiyaaf quuqaman of fakkeessuudhaan karaa bulchitoota Onootaa fi manguddootaatiin yeroo dheeraaf ololaa turan.
Jala bultii irraa qabee hanga guyyaa ayyaanichaatti ammoo, keellaalee sakattaa irratti tarkaanfiilee namoota qabanii hidhuu fi bakka irraa dhufanitti humnaan deebisuu tu fudhatame. Akka fakkeenyaatti tokko tokko maqaa dhawuuf:
1. Daandii Finfinnee-Bishooftuu irratti:
• Namootni 3 keellaa sakattaa Duukamitti alaabaan ABO tu kiisha keessan keessatti argame jedhamanii hidhaman.
• Namoonni 5,000 ol ta’an immoo haalli uffannaa keessanii sirrii miti; halluu alaabaa ABO qaba; konkolaataa keessatti ABO faarsaa dhuftanii fi kkf jedhamanii karaarraa deebifaman.
• Namoonni kuma kudhanootaa hanga kuma dhibbaatti lakkaa’aman immoo sababa sakattaatin karaa irratti danqamanii yeroon akka malee waan itti guyyaa’eef osoo bakka ayyaanaa hin gahin gara qeyeetti deebiúuf dirqaman.
2. Daandii Adaamaa-Bishooftuu irratti:
• Namoonni 300 ol ta’an tuuta tokkoon kan Shaashamannee irraa dhufan sakattaa karaa Adaamaa irratti huccuu halluu diimaa-magariisa-diimaa qabu uffatanii argamtan jedhamanii konkolaatuma dhufaniin gara irraa dhufanitti akka deebi’an dirqisiifaman. Isaan keessaa namootni kurnan tokko immoo battalumatti qabamanii hidhamann.
• Namoonni 4,000 ol ta’an konkolaataa keessatti ‘sirba ABO faarsu sirbaa akka dhuftan odeeffannoon isinuma keessaa waan nu dhaqqabeef dabruu hin dandeechan jedhamanii waraana wayyaanetin dirqamanii makiinotuma ittiin dhufaniin of duuba deebifaman. (Namoonni kunniin dargaggoota Naannoo Adaamaa, Baatuu, Assallaa fi Onoota Zoonii Baha Shawaa irraa dhufaniidha.)
• Akkuma daandii Finfinnee namoonni kuma kurnootaa hanga kuma dhibbaatti tilmaamaman immoo sababa sakattaatin karaa irratti danqamanii yeroon ayyaanaa waan itti dabreef osoo lafa garaa isaanii hin gahin gara qeyeetti deebiúuf dirqaman.
Kun egaa akeeka ayyaana irreechaa bara kanaa fashalsuu fi sunis yoo dadhabame lakkoofsa uummataa daran xiqqeessudhaaf tarkaanfii mootummaa Wayyaaneetiin fudhatame tahuu isaa ti. Akkasuu tahee garuu, ummatni ayyaana Irreechaa Hora Harsadii irratti argamee kan bara kaanaa gara Miliyoona 2.5 hanga 3tti tilmaamama.
Tarkaanfiin karaa irratti ummata danquu kun shira wayyaaneen itti yaaddee hojjatte waan ta’eef ummannis kana hubachudhaan danqaa kana hunda irra tarkaanfatee Waamicha dhiyaateef owwaateera. Kan qaamaan Hora Harsadiitti argame qofa osoo hin taane ummanni Oromoo mana mana isaatti dabarses qalbiidhaan waamicha qabsoo kana owwaataa akka oole shakkii hin qabu.
F. Xumura
Ayyaana Irreechaa irratti galiin diinni lafa kaayate hin milkoofne. Akeekni Bilisummaa fi Walabummaa labsachuuf ilmaan Oromoo lafa kaayyatan garuu hin gufanne, milkaa’eera. Kana booda, yoomis tahee eessattuu, dachii Oromiyaa irratti kaayyoon diinaa hoongawaa deema malee milkaawuuf hin jiru. Ummanni Oromoo ayyaana Irreechaa baranaa irratti seenaa hojjeteera jechuu tu dandaáma. Hora Harsadee irratti bilisummaa sabaa fi walabummaa biyya isaa Oromiyaa labsateera. Labsi bilisummaa fi walabummaa kun akka of duuba hin deebines waadaa waliif seenee irreeffatee gale. Kan hafu waadaa seena-qabeessa Hora Harsadiitti seename kana hojii irra oolchudhaan galii QBO dhugoomsuu dha.
Ilmaan Oromoos kana booda dabarsanii diinaaf wal kennuu irraa gaabbii itti dhagahame ibsachaa fi daandii sabummaa qajeelaatti deebiáa jiran. Har’a miseensonni OPDO diinni isaanii dhugaan eenyu akka tahe hubatuudhaan bal’inaan ilaalcha isaanii sirreeffatanii gara mooraa QBOtti luuccaa’aa jiru. Kun immoo ummata Oromoof injifannoo dacha dha! Milkiin qajeelte tun harka ummata Oromoo keessaa akka hin baane tikaa-tiksee ta’udhaan kan hafe fiixa baasuun dirqama mara keenyaa taha!
Injifannoo Ummata Oromoof!


text:
Fulbaana 08,2012 Ginniir
Godina Baalee aanaa Ginniir keessatti dargaggootni Oromoo walitti dhufuun dhimma qabsoo irratti marii jabaa taasisan.Ilmaan Oromoo Baalee keessatti QBOf wareegama qaqqaalii kaffalaa turuun isaanii fi itti jiraachuu yaadachuun akeeka Qabsaaota Oromoo galmaan geessisuuf wareegama barbaachisaa dargaggootni kaffaluu qabu jechuun marii gaggeessanii jiran.Dargaggootni aanaa kanaa ganda gandaa walitti qabamuun marii erga godhanii booda ibsa ejjennoo armaan gadii baafatanii jiru.Ibsawwan ejjennoo kun
1. Wareegama barbaachisaa kaffaluun gaaffii mirgaa gaafachuu irraa duuba hin deebinu
2. Seenaa gootota keenyaa Bilisummaa ilmaan oromoof wareegaman yaadachaa akeeka isaanii galmaan ni geenya
3. Oromiyaa mara keessatti sochii qeerroon itti jiru ni barsiifna
4. Humnaan,Dinagdeen,Beekumsaan QBO ni tumsina
5. Miseensota OPDO barsiisuu fi hubachiisuun ofitti dabaluun qabsoo bilisummaa Oromoo galmaan ni geenya
6. Saaminsa lafaa,albuudaa kan mootummaa garboomfataan raawwatamaa jiru dura ni dhaabbanna
7. QBO dirqama oromummaa tahe haala kam keessattuu ni baana
8. Hanga QBO galmaan gahutti wareegama barbaachisaa kaffallee waadaa ni tikfanna kanneen jedhan yoommuu tahu Qotee bulaa,daldalaa,Hojjettoota mara hammachuun gaaffii mirgaaf deebii argachuuf kutannaan akka hojjetan murtii irra gahanii jiru.