text:
Abdii Boruutiin*
Haala qabsoon bilisummaa Oromoo (QBO) har’a keessa jiru fi waan hawaasota Oromoo keessatti mumul’atan tokko tokko yoon hubadhu, gaafiilee adda addaatu sammuu kiyya keessatti uumamu. Gaafiilee kana keessaa tokko tokko asitti dhiyeessuu dhaaf: 1) Uummatni Oromoo dhuguma gaafii tokko irratti walii galuu? Gaafiin uummata Oromoo dhuguma gaafii bilisummaa fi abbaabiyyummaa ti jedhanii hunduu kanatti amanuu? 2) Yoo kanatti amananii fi asirratti walii galan, bilisummaa fi abbaabiyyummaa dhaban sana akkamitti argachuu dandeenya jedhanii of gaafatuu? 3) Hunduu bilisummaa barbaaduu? 4) Bilisummaan barbaadan kuni hoo akkamitti dhufa jedhanii yaaduu? 5) QBO kana keessatti maaltu gahee guddaa taphata ykn qooda guddaa gumaacha jedhanii gaafii kaasuu?…. fi kan kana fakkaatanii dha..
Kaayyoo fi qabiyyeen barruu kiyyaa mirgi ykn gaafiin uummata Oromoo maal akka ta’e; uummanni Oromoo maal akka barbaadu; maal akka godhuu qabu fi QBOtiif maaltu barbaachisaa akka ta’e, uummata keenyaf barumsa (barnoota) kennuufii miti. Waayee kana isaan caalaa beekee isaanitti himuus miti. Haa ta’u malee, waanan hubadhe tokko tokko ibsuu dhaaf jedhee gaafiilee kana asitti kaase. Oromoon akka uummataattis ta’ee akka saba tokkootti erga gabrummaa Habashaa jalatti kufee kaasee hamma har’aatitti bar-dhibbee tokkoo ol gabrummaa jala/keessa akka jiru kan seenaan ragaa ta’u waan ta’eef, kun waan waliin nama mormisiisuu miti. Seenaa fi dhugaan kun yoo hubatame ammoo, uummatni Oromoo bilisummaa akka barbaadu ykn gaafiin isaa gaafii bilisummaa akka ta’e ifa ta’a jechuu dha.
Haa ta’u malee, asirratti gaafiin Oromoo gaafii bilisummaa ykn/fi abbaabiyyummaa otuu hin taane, gaafii diimookraasii ti; kanaaf yoo impaayarri Itoophiyaa diimookraatessamuu danda’e, mirgi uummata Oromoos eegamuu danda’a jedhanii warri yaada akkanaa qabani fi gaafii bilisummaatiin morman jiraachuu malu ykn danda’u yookaanis hin dhabamne. Yoon akkana jedhu ammoo diina ykn alagaa dha jechuu otuu hin taane, Oromoo ta’aniituu kan yaada akkanaa qaban hin dhabamne jechuu kiyya. Alagaa fi diinni, gaafiin Oromoo gaafii bilisummaa ti jedhanii akka hin amanne fi hin fudhanne waan nama mamsiisuu miti. Haa ta’u malee, warri gaafii bilisummaatti amananii fi warri gaafii diimookraasiitti amanan wanti waliin qaban jiraa? Gaafii kanaaf deebii gabaabaa kennuu dhaaf, akka ilaalcha kiyyaatitti jechuu kooti, eeyyen wanti waliin qaban jira jedheen yaada. Kunis diina amma nu bitaa jiru Wayyaanee faashistii kana ofirraa kuffisuu dha.
QBO kana keessatti waa lama hubachuu qabna: Inni tokko har’as akkuma dur gabrummaa jala/keessa jiraachuu keenya yoo ta’u, inni lammataa ammoo galii keenya kan barbaadnu dha. Galiin hawwamu ykn barbaadamu kun, bilisummaas haa ta’u, diimookraasiis dhugaas haa ta’u, wanta argachuuf itti deemnu dha. Gabrummaa har’a keessa jirru kana keessaa baanee gara galii sanatti deemuu qabna jechuu dha; nutu itti deema malee inni nutti hin dhufu. Dhugaa kanarratti hunduu waan walii galan natti fakkaata. Haa ta’u malee, deemsa kanarratti kan rakkoo uuman galii bira ga’uu barbaadan sana fi daandii ykn karaa ittiin deemanii galii hawwame ykn barbaadame sana bira ga’anii dha. Isaan kanatu waliigaltee irratti mormii fi rakkoo uumu. Wal shakkuun kan dhalatu fi wal amanuun kan dadhabamus asirratti jechuu dha.
Mee asirratti gaafii tokkon kaasa: Wal shakkuun ykn wal amanuu dadhabuun maalirraa dhufa ykn maalirraa madda? Namootni sababa adda addaatiin wal shakku ykn amantii walirraa dhabu ykn wal amanuu dadhabu. Fakkeenyaaf:
Tokkoffaa, yoo wal hin beekne, waan tokko waliin hojjechuu dhaaf wal sodaatu. Eenyu eenyu akka ta’e sirriitti waan hin beekneef ykn wal hin beekneef, fedhiin ykn kaayyoon waliin qaban tokko dhuguma kan walii ta’uu fi galiin isaas tokko ta’uu irratti mamiin jiraachuu danda’a. Mamiin yoo jiraate ammoo wal shakkuu fi wal amanuu dhabuun akka uumamu godha.
Lammaffaa, yoo namootni kanaan dura balleessa ykn dogoggora hojjetanii ykn dalaganii jiraatan, namoota akkanaa wajjin wal amananii waliin hojjechuu mamii keessa galcha. Asittis wal shakkuu fi wal amanuu dadhabuun akka uumaman taasisa jechuu dha.
Sadaffaa, dandeettii, beekumsa, muuxannoo fi kutannoon namootaa baay’ee murteessaa dha. Namoota waan kana hundaa hin qabne yookaanis hir’ina kanaa qaban wajjin (waliin) hojjetanii waan barbaadan tokko waliin argachuun gaafii keessa waan galuuf, asirrattis wal shakkuu fi wal amanuu dadhabuun ni uumamu.
Afraffaa, waayee ykn dhimma tokkoof garaa qulqullinaan yaaduu fi hojjechuu dha. Fedhii mataa ofii fi dhimma dhuunfaa dura dhimma walii tokkoof kan dursi kennamu yoo ta’e, wanti waliin barbaadan sun dafee argamuu danda’a. Namootni yoo waliin hojjetan, fedhii kana beekuun waan rakkisaa ta’uuf, asirrattis mamiin ykn shakkiin akka dhalatu godha. Yoo kuni dhalate ammoo, akka namootni wal hin amanne taasisa.
Egaa, akka fakkeenyaatitti kaasuu dhaaf malee, sababootni wal shakkuu ykn/fi wal amanuu dadhabuu uuman kan asitti kennaman kana qofaa miti. Gara QBOtti deebi’uu dhaaf, uumatni Oromoo hundi isaanii illee yoo ta’uu baatan harki caalaan bilisummaa fi abbaabiyyummaa dhaban deebisanii argachuu akka barbaadanin amana. Waan waliin barbaadan kana argachuu dhaaf wanti waliigaltee isaan dhoowwu fi akka wal shakkan; akka amantii walirraa dhaban kan godhu maaliree?? Sababootni kanaa olitti akka fakkeenyaatitti dhiyaatan kun QBO keessattis mul’achuu danda’uu? Deebii gaafiilee kanaa uummata Oromootiif akkasumas dubbistoota barruu kanaatiif dhiisee; garuu wal shakkuu fi wal amanuu dadhabuun eessanuu akka nu hin geenye waan tokko tokko jechuun barbaada.
Kanas barbaadnu, sanas barbaadnu, wanti nama hin mamsiifne fi dhugaan jiru, uummatni Oromoo har’a gabrummaa yoomiyyuu caalaa hamaa ta’e keessa akka jiru fi kana keessaa/jalaa’is dafee ba’uu akka qabu dha. Yoo kuni hin taane, uummata keenya irrattis ta’ee, biyya keenya Oromiyaa irratti badii guddaan hamma kana hin jedhamne fi daangaa hin qabne akka godhamu hubachuun barbaachisaa qofaa otuu hin taane, dirqama illee akka ta’e beekuu qabna. Kanaaf, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, karaa fedheen haa ta’u; tooftaa fi tarsiimoo fedheenis haa ta’u; gabrummaa hamaa kana keessaa ba’uu dhaaf, akkamitti Wayyaanee faashistii kana akka ofirraa buqqisuu dandeenyu yaaduu fi kanarrattis hojjechuun barbaachisaa ta’a.
Karaan dafee gabrummaa fi faashistummaa kana keessaa nu baasu yoo argame ammoo, kanarratti waliigalanii; wal gargaaranii; tumsa waliif ta’anii; humna jabeessanii; diina nama-nyaataa kana irratti qabsoo cimsuu dha malee, wal dura dhaabbachuu fi waliin mormaatuma yeroo fixuun umurii bittaa Wayyaanee dheeressa malee, uummata Oromootiif bu’aa takka illee hin qabu. Humni, beekumsi, dandeettii fi qabeenyi hundi qabsoo bilisummaa kanarra ooluu qabu malee, waliin mormanii waa hunda gara gara facaasuun qabsoo kana akka qancarse fi uummata keenya illee akka miidhe kanuma arginee dabarre fi argaas jirru waan ta’eef, kan dabre irraa barachuu qabna. Kan dabre irraa barachuu fi muuxannoo gaarii irraa argachuun ammoo, wanti gara fuulduratti hojjetamu akka fooyya’u godha.
Ilaalchi gara garaa kan fedhe haa jiraatu; galiin qabsoo kanaa akka fedhetti haa yaadamu; sagantaaleen jaarmayoota Oromoos waan fedhe haa jedhu; tooftaa fi tarsiimoon yaadamus waan fedhe haa ta’u; kuni hunduu akkuma jiranitti taa’anii; garuu dhugaan ifa ta’ee jiru fi kan mamii ykn shakkii hin qabne, uummatni Oromoo bilisummaa fi biyyi isaa Oromiyaan waan humnaan irraa fudhatamaniif; erga gabrummaa Habashaa jalatti kufee kaasee hamma har’aatitti qabsoo bilisummaa hadhaawaa godhaa kan jiru; bilisummaa fi abbaabiyyummaa dhabe sana deebisee argachuufi. Dhugaan kun firaafis ta’ee diina Oromootiif ifa ta’uu qaba. Kana jechuun ammoo kaayyoon qabsoo bilisummaa uummata keenyaa inni guddaan, gabaabumatti, bilisummaa fi abbaabiyyummaa isaa argachuu dha. Kaayyoon QBO inni guddaan erga kana ta’e ammoo, wanti asi fi achi nama jechisiisu hin jiru; kanaaf qabsaa’anii kan barbaadan sana argachuu dha.
Gaafii guddaan ka’uu qabu garuu, kaayyoon kun akkamitti galii hawwame sana ga’uu danda’a? kan jedhu dha. Deebiin gaafii kanaas salphaa miti; otuu salphaa ta’e, qaata bilisummaa barbaadnu argannee turre. Ani akkan ofii kiyyaa yaadutti, otuu kaayyoon QBO hundaafuu ifa ta’ee; kanarrattis waliigalamee, waliin mormuun, wal shakkuun, wal amanuu dadhabuun hin uumamu jedheen amana. Yoo wal shakkuu fi amantii walirraa dhabuun hin jiraanne fi waliigalteen jiraatee, tokkummaan humna cimaa uumu ofiif dhufuu danda’a. Uummatni tokkummaa qabu ammoo, humna cimaa uumuu waan danda’uuf, humni kunis waan barbaadan sana akka argatan taasisa. Qbsoo bilisummaa uummata ykn saba tokkoo keessatti dhiisii, jireenya dhuunfaa keessatti illee wal shakkuu fi wal amanuu dadhabuun rakkoo dhaaf hundee uuma. “Namni lafatti wal shakku ykn wal sodaatu muka tokko waliin hin koru yookaanis laga tokko waliin hin ce’u” jedhaa mitiiree Oromoon yoo makmaaku!
Waayee kana illee kaasuu hin barbaadne, garuu mee waan tokkon jechuun barbaada. Akkuma hawaasa keessatti dubbatamu fi dhaga’amus, QBO kana keessatti ilaalchi namootaa waan gara lamatti qoodame fakkaata. Ilaalcha Itoophiyaa diimookraatessuu fi Oromiyaa walaboomsuu (democratisation and decolonisation) kan jedhanii dha. Akka yaadaatitti, wanti namoonni ilaalcha adda addaa kana qaban kun waliin qaban maali yoo jedhame, Wayyaanee kuffisuu dha. Yoo Wayyaaneen kufte malee, ilaalchi lamaanuu hojiirra ooluu hin danda’an jechuu dha. Yoo dhugaan kuni amanamee hundaanuu fudhatame ammoo, maaliif dura diina walii kana kuffisuu dhaaf waliin hin hojjenne? Maaliif wal hin gargaarre? Maaliif diina dhiisanii waliin mormuu dhaan qabeenya, beekumsa dandeettii fi humna walii balleessu ykn dadhabsiisu? Asirratti gaafiilee baay’eetu ka’uu danda’u.
Otuu humni cimaa fi waraanni bilisummaa abdachiisaan jiraatee; injifannoo irratti injifannoo biraa fiduu dhaan Finfinnee seenee Wayyaanee achii buqqisee darbu jiraatee, Oromiyaan akka walaboomtu mamiin ykn shakkiin waan hin jirreef, yaadni kaayyoo adda addaa illee yoo jiraate, humni kaayyoo QBO galii booddee irraa hanbisu hin jiraatu. Humni cimaan ykn waraanni bilisummaa cimaa fi abdachiisaan yeroo ammaa waan hin jirreef, namootni yaada gadii buusanii, ol baasuu dhaan, ilaalcha gara garaa akka qabaatan godha jedheen yaada. Karaa adda addaa yaaduun kaayyoo QBO ganuu waan ta’u natti hin fakkaatu. Haa ta’u malee, qabsoo kana galii dhaan ga’uuf, eenyu dhuguma garaa qulqulluu dhaan akka yaadu fi kanaafis ciminaan hojjetu addaan baasanii beekuun baay’ee rakkisaa dha. Kana beekuu dadhabuun ammoo akka shakkiin uumamu godha jechuu dha.
Yaada impaayarittii diimookraatessuu jedhu keessatti wanti lama waan mul’atan fakkaatu. Gabaabumatti, tokko impaayaritti diimookraatessanii kana keessatti mirgi uummatoota hundaatuu akka eegamu fi kabajamu godhuu yoo ta’u, kuni ammoo baay’atee yoo baay’ate Afaan Ingiliziitiin “oromian autonomy” ykn “true killil federation” kan jedhaman akka mirkaana’u godha jechuu dha. Inni lammataa, yoo Wayyaaneen kufte booda haalli tolfamee, kana keessatti mirgi hiree murteeffannaa uummatootaa akka mirkaana’u taasisuu dha. Akka namootni tokko tokko jedhanitti kun qabsoon walabummaa Oromiyaa illee akka itti fufu haala tolchuu danda’a jedhanii yaadu. Warra kaayyoo isaanii walabummaa Oromiyaa galii booddee godhanii yaadan biratti kan shakkii uumus isuma kanaa olitti ibsame kana ta’uu danda’a jedheen yaada.
Yaadni fi ilaalchi gara garaa kun mul’achuun diinaaf (Wayyaanee dhaaf) haala gaarii uuma. QBO cimsanii galii hawwameen akka hin geenye; yookaanis isa kana dhiisanii yaada fi ilaalcha gara garaa kana irratti akka waliin mormani fi waldadhabsiisan godhuuf Wayyaaneen carraa kanatti fayyadamtee, qabsoo kana dadhabsiisuu dhaaf halkani fi guyyaa hojjechaa jirti. Qabsoo kana keessatti wal shakkuu fi amantii walirraa dhabuun ykn wal amanuu dadhabuun Wayyaanee dhaaf lotorii guddaa dha. Uummatni wal shakku fi wal hin amanne waliin deemee galii tokko ga’uu akka hin dandeenye Wayyaaneen sirriitti beekti; addaan hirtee walirratti duulchisuuf tooftaa kanatti dhimma baati. Namoota ishii dhaaf hojjetanis mooraa QBO kana keessa galchitee akka qabsoon kun laafu gooti jechuu dha.
Kanaaf, dhugaa dubbachuu dhaaf, yeroo ammaa QBO kana keessa eenyu garaa qulqulluu dhaan uummata Oromootiif akka yaadu fi hojjetu; eenyu qabsaa’aa dhugaa akka ta’e; eenyu dhimma dhuunfaa dura dhimma uummata keenyaatiif dursa akka kennu; eenyu eenyu amanuu akka danda’u; addaan baasanii beekuun baay’ee rakkisaa ta’aa jira jedheen yaada. Haala akkanaa kanatu wal shakkii uuma; wal shakkuun yoo jiraate, wal amanuunis hin danda’amu. Uummatni wal shakku fi wal hin amanne ammoo, wajjin hojjetee ykn waliin deemee galii tokko ga’uu hin danda’u.
Galatoomaa.
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


c: text/html

text:
Dorgommii atileetiksii kilaboota Oromiyaa Adaamaatti moohe,Ivory Coast gama Kubbaa miilaatiin Afrikaa tokkeessoo
Jireennii nama baaddiyaa inninuu ispoortii,akkuma taateefuu Afrikaa haga Awurooppaatti addunyaan ispoortii ittuma jirti.FIFA-Waldaan Federeshiinii kubbaa miilaa addunyaa waldaa kubbaa miilaa jaha biyya biyyaan jaaree qaba.Afrikaa CAF,Asia AFC,Awuroopaa UEFA,OFC,ta biyya haga guddaan garba keessa jiranii,USA fi ollootii isii CONCACAF fi CONMOBEL ta biyya South Amerikaa jedhaniiti.Biyyitii tuttun hagii tokko dorgommii isaanii fixatani hagaii tokko amma itti jira.
Gama kaanin akka waldaan kubbaa miilaa adduynaa FIFAn baasetti,Ivory Coast Gaanaa caaltee biyya Afrikaa ta Kubbaa miilaatiin jabduu jedhan taate.Ivory Coast biyya tapha kubbaa miilaa Afrikaa bara 2012tti Equatorial Guineatti taphataniif dabran keessaa tokko.
Dorgommii Atileetikisii kilaboota Oromiyaa ta torbaan tokkoof Baaleetti dorgomaa bahan magaalaa Adaamaatti waancaa lama argate.Gareeleen dorgommii tanaa dhfuu malan haga fedhanitti dhufuu baatanillee akka jecha obbo Neggaa Tujubaa itti gaafatamaan teknikia ka federeshiinii Kilabootii Oromiyaatti warrii dhufe akka dansaa taphatee gamamchuun gale.
Taatullee yoo hedduu dorgommii akkanaa tana kilabootuma naannoo Finfinneetti dhiyaatanitti dorgoma,maan jennaan akka obbo Neggaatti walqixxee irraa fayyadamuu dhabuun waan egeri irratti hojjachuu malan.
Mee qophii Ispoortii tana MP3 irraa caqasaa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Location: Horn of Africa; in what is today Ethiopia. Oromia is approximately located between 3 degree and 15 degree N latitude and 33 degree and 40 degree longitude. Size 375,000 Square Miles, or, 600,000 square kilometers; Larger than France, Italy, Switzerland, Belgium & the Netherlands combined. Population 40 million; 3rd. largest nationality in Africa; single largest nationality in East Africa.
WELCOME TO OROMONET
Gabcast! Gotoota Oromo Haa Yaadannu. #17 - Wallee.
Tuesday, October 27, 2009
Ibsa GABUO
Dhiheenya kana maqaa damee fi birkii Gumii Adda Bilisummaa Ummata Oromiyaatin “tokkummaa jaarmayoota Oromoo walaba ta’anii uumna” jechuudhan boobbaan godhamaa jiraachu isaa hubannee jirra. Boobbaa godhamu kana keessatti dhugaa dabe sirreesuf ibsi kuni barbaachisaa ta’e argamee jira.
Labsi Onkololeessa 19, 2009 qaama jarmayaa keenya ta’e Damee Toroonto irra darbe akka mirkaneessutti, namtokkeen dhaaba keessaa miseensummaan isaa rarraafametu bakka bu’aa murna GABUO ta’ee if dhiheese.
Namni kunis Obbo Ibsaa Nagawo ta’un isaa tuqamee jira. Gazexxesitooni raadiyoo Sagalee Adda Bilisumma Oromiyaa (SABO) nama kanaaf gaafii gochaafii turanis akkuma inni if dhiheessetti gammachuudhan simachuudhan alatti eenyummaa murna inni bakkan bu’a jedhu san dhaggeefatoota isaanitiif faaran hinibsine. Darbees, hooggana GABUO kan waan jarmayaa irra haasawuuf seera fi heeran mirga itti qabu qajeelchanii osoo beekanu, galii akeeka gaafi fi deebii isaanii guuttachuuf qofaa qormaata malee dimshaashumatti hoganummaa Obbo Ibsaan murna inni baanu irratti qabu fudhachuun isaanii haalan gazexxeesummaa isaanii gaafii keessa galcha jenna.
Gazexxeesitooni SABO, kara fuulduraa badii kana fakkaatu irraa if tiksuudhaf nam-tokkee dharaan maqaa GABUO dhahatee itti dhihaatu hunda osoo bakka bu’aa jaarmayaa ta’u isaa hinmirkaneefatin sagantaa raadiyoo isaanii irratti akka hinafeerre akkeekkachiifna. Badii akkana irra akka if qophanis ni abdana.
Armaa olitti akka tuqametti, akeekni ibsa kanaa, daba godhame kana sirreesudhaan dhugaa jirtu saba keenya hubachiisudhaf. Duraan dursee, GABUOn jarmayaa hookin garee tokkummaa uumuf murteeffatanii ammaan tana irratti hojjachaa jiran waliin hinjiru. Caalattuu ibsuudhaf, tokkummaa murna ABO-jijjiiramaatin si’ana qindaawa jiru keessa GABUOn qooda hirmaannaa hinqabu.
Jaarmayaan hookin murnii Oromoo kamuu waltti dhufee akeekka waliin hirmaatu irratti tokkummaa uumun waan eebbifamaadha. Walitti dhuufiinsa humnoota Oromoo irraa kan rifatu warren diina qabsoo bilisummaa Oromiyaa ta’an qofaa dha jenna. Tokkumman qabsaawotaa galii qabsoo bilisummaa Oromiyaatif murteessadha jedhee akka akeeka ol’aanatti dhaabni dureedhan sosso’u, GABUOn, tarkkaanfii sirna qabeessa kan gurmuu qabsaawotaa itichuuf fudhatamu mara gammachuudhan simata.
Ammaaf garuu GABUOn “tokkummaa” amma itti carraaqamaa jiru kana irraa waan if qusatuf sababa hedduu qaba. Dimshaashumaati adeemsa tokkummaa mul’atu irraa GABUOn quufa hinqabu. GABUOn akka ilaalcha isaatti akeeka tokkummaan humnoota bilisummaa Oromiyaa irratti bu’uraawu qabu akkasumas adeemsa fi akkaatan itti dhugoomuu danda’u irratti tilmaamsa tokko baasuf qophii dha. Tilmaamsa kanas GABUOn ummata keenya bal’aa waliin dhiheenyatti hirmaachuf waadaa seena.
Tokkummaan Humna!!!
Oromiyaan Ni Bilisoomti!!!
KHG-GABUO


text:
Projektiin madda ibsaa guddichi kan laga Abbaayaa Hariiroo Itiyoopiyaa fi Masriif madda shakkii ta’ee tureera.
Akkaataa itti fayyadama laga abbaayaa gama ilaaleen ejjennoo Masriin qabdu mul’inatti qeeqaa kan turanii fi jecha jajjabaa dubbataa kan turan muummichi ministeeraa Mallas Zeenaawwii har’a immoo jecha isaanii waan hojiitti hiikuu eegalan fakkaatu.
Projektichi hoteela sheraaton keessatti wayita ifa taasisamu ministeerri bishaanii fi energy obbo Alemayoo Tegenuu akka jedhanitti ijaarsi dhiyeenyatti eegalamu wayita xumuramu humna ibsaa mga watt 5200 maddisiisuu danda’a jechuu dhaan bal’inii isaa hagm akka ta’es ibsaniiru.
Ittisi bishaanii kun asii ol dheerinni isaa metera 145. Kan amma jiru kun bishaan xaanaa caalaa dachaa lama baachuu danda’a.
Ittisi kun erga ijaaramee booda haala ittiin bishaanni itti guutamu waggoota muraasa fudhata. Yeroo kanattis lagi Abay hanga tokko kan hir’atu si’a ta’u, ittisi kun erga guutee booda garuu iddoo isaa duraaniitti deebi’a.
Ittisi bishaanii sun Itiyooopia keessatti hojii jal’isii xixiqqoof oola jedhamee abdatamus, gama jal’isiin daran kan fayyadamtu Sudan. Masriinis hamma tokko itti gargaaramti. Gama keenyaan humna ibsaa ittiin maddisiisna.
Itiyoopiyaan yeroo ammaa humna ibsa mega watt 2000 maddisiisuu kan dandeessu si’a ta’u waggoota shanan itti aanan keessa kuma kudhaniin ga’uuf karoorfamee jira


text:
Ebla 23,2017 Wayyaaneen baajeta qabdu humna Waraanaaf kennuun kan hubamteef ol ka’uullee dadhabaa kan jirtu yoo ta’u, uummataan dirqamaan akka maallaqa buusu dirquun maqaa garaagaraan tarsiimoo saamichaa baafachuutti fuulleffatte. Qabataaman wantootni hawwaasa Oromoo ona garaagaraa keessatti argamaa jiru tarsiimoon saamichaa uummatarratti diriirfamuudha. Haaluma Lixa Oromiyaa Gimbii Ona Hoomaa keessatti uummata Oromoo walitti qabuun maallaqa Gamoo dhaabaa ittiin ijaarru buusaa jechuun ganamaa galgala uummata hiraarsaa jiran.
Uummannis gochaawwaan isaanii kana balaaleffachuun bakkeewwaan jaleen Wayyaanee fii Harreen TPLF OPDOn jirtu baqachaa jiraachuun himame.


text:
Addunyaan kora Tokkummaa Mootummootaatiif, New York,Amerikaa jirti.Kori kun 69essoo. Perzdaanti Obaamaan kora hardhaa irratti waan addunyaa rakkise hedduu maqaa dhahe. Waan jara biyya nagaa dhowwuu,waan jara waan ufi giddiin namatti fahuu,dhukkuba Ebolaa, hujii nukilera Iraan,daba Raashiyaan Ukrian irratti fidee fi waan hedduu.
Addunyaan waan hedduunn rakkachuutti jiraattullee akka jecha perzdaanti Obaamaatti addunyaan gamuma gamaan diqqaattu guddattu abdii horachaa deemuutti jriti miliyoona hedduutti hiyyma jalaa bahaa abdii horachaa deemuutti jira.
“Hardha feetu Amerikaam NY jiraadhu feetu mana akkoo tiyya ta Naayroobi irraa km dhibba hedduu fagaate jiraatu keessa jiraadhu fuluma feete jiraadhuu odeeffannoo laabreeii addunyaa gugurdo keessaa hin arganne harkaa qabda.Hardha akka dhukkuba irraa fayyifnu beenna,akka humna aduuti fi bubbeetiin elektiriki galfannu beenna.Yoo hedduu nama Amerikaatiin saatiin dhalachuu malan ta qaroomii guddate tana keessa jedhaan.”
Taatullee addunyaa mi’ooftuu tana waan hedduutti rakkisuutti jira.Yoo biyyootii humna qaban biyya didiqqoo caccarassan yoo abbootii irraa warra humna laafaa irra yaahan, ka namii abdi dhabee dukkanatti ila baasu akka addunyaatti waadaa galle kaan hin guunnee jedhe.
“Saatii nu eegatanitti yo hedduu addunyaa seeratti deebisuu dadhabne,yo namii wal obsu dadhabee humnaan wal bulchu,amantiin wal fixu,yoo namii abdii dhabee namii wal fixuuf walti baafatu haga silaa hojjachu malle hin hojjanne.Yo namii akka hori buuse wal qalu itti lakkisuu hin malle.Akka ijoolleen teenna addunyaa abdii qabdu keessatti dhalatan tolchuuf hojjachuu malle.”
Perzdaanti Obaamaan waaqii akka namii wal fixu fedhu hin jiru jedha.
“Wannii lammeessoo ta ani jabeessee jechuu fedhu ammoo addunyaan keessattuu hawaasii Musliimaa yaada jara akka Al-Qaayidaa fi ISIL ykn BOKO Haram fa jabeessee irraa fudhachuu diduu male.Yaada jara kana ka nama fixu,amantiin nama walti naqu guyyaa adiin irratti dinnee jennaan yaadii isaanii irraa jiga.”
Ergaa perezdanti Obaamaan daragaggoota Musliimaatii dabarse.
“Ummatii isan keessaa dhalattan ummata wallaala caala,barsumsaa fi dandeettii ufi guddifachuu jaalatu,nama fixuu fi wa balleessuu caala,ummata lubbu nama ulfeessuu keessaa dhalattan.Jarii kana jibbu tana keessaa isan baasu fedha. Tanaafuu amala keessa dansaa jabeeffadhaa.”
Perzdaanti Obaamaan waan ISIL irratti akkana jedha.
“ISIL laafifnee barbadeessuu malle.Jari kun jara haadhaa fi ilmee maatii gargar baase nama amantiin fixu.Taan ammoo lola amala nutti tahe ka addunyaa tana raasuutti jiru dhaabu.Biyyootii Arabaa akka namii isaanii dandeetii waaqii isaaniin kenne guddifatu tolchuu hojjachuuf qaban.”
Tana maleellee perzdanati Obaamaan Amerikaan karaa sodaa caala karaa abdii,ka jibba caala karaa jaalalaa filattee abduma tanaan caarraa 21esso kanallee seenne jedhee waan dhiba EBOLA dubbate.
“Yoo ani amma isan dura dhaabadhee dubbadhu kana Amerikaan doktorooraa fi sayintistoota isii dhibba hedduu waraanallee itti dabaltee dhiba Ebolaatiin wallaanuuf Afrikaatti erguutti jirti. Dhukkuba nama kuma hedduu qabachuuf deemu, ka jirenna namaa,jireenna biyyya diigee achii ammoo biyyoota addunyaa waliin gahuuf deema kanaan wallaanuuf addunyaan itti wal gargaaruu malte.
Haga dhukkubii kun namaan bahutti waaninnii fagoo jiru fakkaata.Taatullee tun rakkoo addunyaati.”Taatullee Amerikaan akka jecha perzdaanti Obaamaatti,biyyoota gara garba Paasifik jiran akkuma durii dura dursaa nagaa fi guddinna labsaa deemti.
Hagasittuu akka biyyooti rakkoo isaanii nagaan falatanii fi addunyaan seeraan bultuu namuu jabeenna waaqii isa keessatti uume guddifachaa addunyaan abdii qabdu qabaannu haa hojjannuu jedha.


text:
WASHINGTON, DC —
Gumiin walii galaa kan Tokkummaa mootummotaa biyyoota galmee dhittaa mirga namoomaa guddaa qaban miseensoota kaawunsilii mirga dhala namaa gochuuf filachu isaa gareeleen mirga dhala namaaf falman qeeqaa jiran.
Biyyoota kudha saddeet wixata darbe filataman keessaa 18 keessa harka sadii qofatu filamuuf uulaagaa guuta.
Tokk mootummotaatti Ambaasaaddarri yunaaytiid stetes Susan Rice akka jedhanti yunaaytiid stetes dhittaa mirga dhala namaa kan ilaaleen toora duraa irra dhaabattee kanneen dararamanii fi mootummoota addunyaa irratti gara jaboo fi hamoo ta’an jala jiraniif falmuu feeti.
Aayiivorii koost, Itiyoophiyaa Gaaboon keniyaa fi seeraaliyoon barcuuma Afrikaa banaa jiran shanan guutanii jiran.
Filatamuu Itiyoophiyaa kan ilaaleen Tokk mootummotaa keessatti/ bakka bu’a garee mirga dhala namaaf falmu Humnaan right watch..f bakka bu’a kan ta’an Filiipe Bolopiyoon ennaa dubbatan kun kan nama gaabbisisuu fi gaddisisuu dha jedhan.
Itiyoophiyaa kan ilaaleen wanni gaggeeffame filannoo ykn dorgommiidha kan jedhamu miti kan jedhaam oloopiyoon gareen warra Afrikaa haaluma baratamaa ta’een lakkofsii bakka butootaa dhiyesse wal fakkaataa dha.
Biyyonni akka Itiyoophiyaa galmee dhittaa mirga dhala namoomaa guddaa qaban filatamuun heeddu nama gaddisiisa jedhanii, Itiyoophiyaan filannoo dorgommii hin qabneen gammaduu mannaa haala itti galmee haala itti mirga dhala namaa kabajaa jirtu sakatta’uu qabdi jedhan.
keessumaa yaada ofii walaba ta’anii ibsachu kan ilaaleen humnootii ishee nagaa eegsisan itti gaafatamoo gochu qabdi jedhu.Garee mirga dhala namaaf falmu Human Rights watch irraa Filiip Bolopiyoon akka jedhanti
Mootummaan Itiyoophiyaa carraa kanaan tarkaanfii qabatamaa ykn hiika qabu fudhachu qaba.Fakkeenyaaf mirga yaada ofii walaba ta’anii ibsachuu fi mirga wal ga’u kabajuu qaba.
Miseensoonni haaraa seenan kun baatii Amajji fullee keenyaa jalqabee waggaa sadiif kan turan ta’uun ibsamee jira.


text:
Ummanni rakkatu malee gaafii hin kaasu, hin lolu, miidhamu malees hin iyyatu, hin fincilu. Ummata miidhamee gaafii kaase ammoo sobuu fi sossobuudhaan yknis waliin dhahuudhaan itti fakkeessanii bira darbuun hin danda’amu. Gaafii ummata fincilee humnaan ukkaamsanii hanbisuunis akkasuma hin danda’amu. Ukkaamsaan yoo badii dabalataa ida’e malee furmaatas ta’uu hin danda’u. ta’ees hin beeku.
Biyya hedduu keessatti, abbootiin irree hedduun ummata gaafii haqaa kaase, ummata mirga isaaf qabsaawe ukkaamsuuf yaalaniiru, hidhaniiru, ajjeesaniiru, dararaniiru. Biyya kam keessattuu garuu abbootin irree kun milkaawanii bara baraaf ummata gaafii kaase ukkaamsanii haangoo humnaan tikfachuuf abbalan sanirra hin turre. Ykn hin jiraanne.Yeroof waan humna qawweetiin gaafii ummataa ukkaamsanii hanbisan itti fakkaatee dhiittaa mirgaa sukanneessaa raawwatanis dhumarra ummataan injifatamaniiru. Baayyeen isaanii du’a badaniiru. Xumurri isaanii akka hin taane ta’eera. Akka humna qabna jedhanii namatti taphatanitti itti taphatameera. Haangoo bololaniif sanis dhabaniiru, qabeenya hangoo harkaa qaban fayyadamanii saamanii horatanis osoo hin nyaanne nyaatamaniiru. ykn dirqamanii isa biraaf laataniiru.
Namni Saadaam Huseen, Kolaneel Gaadaafii, chaarlas teelar, bin alii, Idaamiin daadaa fi abbootii irree Afrikaa du’a badan arge yakka hin dalagu. Qondaaloonni Wayyaanee har’a haangoo harkaa qabna jedhanii ummattoota impaayeera itiyoophiyaa keessumaa ammoo ummata Oromoo dararaa fi saamaa jiranis osoo qalbii qabaatanii bor beekoo ta’anii yakka amma Oromoorratti raawwachaa jiran kana hin raawwatan.
Qondaalonni Wayyaanee har’a haangoo harkaa qabana, maaltu maal nugodha jedhanii yakkoota lakkaawamanii hin dhumne ummattoota impaayeera itiyoophiyaa keessa jiranirratti keessumaa ammoo Oromoorratti raawwachaa jiru. Yakkoonni wayyaanootaan Oromoorratti waggoottan 25n darban hedduu ta’anis keessumaa baroota as dhihoo kana jechuunis waggoota 2n darban erga FXG gutummaa Oromiyaa keessatti dhooyee yakkoonni waraana sirnichaatin Oromoorratti raawwatan kan lakkaawwamanii dhumanii miti. Kan hidhame mana hidhaatti odoo dararamuu du’e, kan karaarratti akka saree waraana aga’aazitiin ajjeefame, kan bakka buuteen isaa dhabame, kan biyya abbaa isaa dhiisee godaane lammii Oromoo manni haalakkaawu. Keessumaa waraanni sirnichaa Aga’aaziin maqaa komaandi posti jedhamuun labsii yeroo muddamaa sababeeffatee Oromiyaatti bobbaafme yakki dalgaa turee fi jiru kan himamee dhumu akka hin taane hundumatuu quba qaba.
Kaleessa Kolooneeffattoonni Awuroopaa biyyoota kolaniin qabatan keessatti abbaa biyyaa gabrummaa dide ajjeessaa, hidhaa fi dararaa turaniiru. Qabsoon dhalattootaa itti jabaannaan, addunyaanis barri kolonii darbuu hubattee kolaneeffatummaa balaaleeffannaan dhiifama gaafanii haangoo abbaa biyyaatti dabarsanii dhisanii bahaniiru. Wayyaaneen garuu erga barri kolonii darbee jaarraa walkkaa booda Oromootti duultee kunoo Oromoon gabrummaa ishii jala jira.wayyaanoonni har’a jaarraa 21ffaa kana keessa yakka kolnofeeattoonni Awuroopaa jaarraa 19 keessa raawwataniin ol Oromoorratti raawwachaa jirti. Saamichi, hidhaa fi dararaan akkasumas ajjeechaan isaan har’a Oromoorratti raawachaa jiran gongumaa kan dorgomaa qabuu miti. Duguuginsa sanyiiti. Egaa Oromoon kana ofirraa dachaasuuf qabsoo walirraa hin cinne gaggeessaa jira.
Ummattoonni impaayeera itiyoophiyaa keessa jiran, keessumaa ummanni Oromoo rakkateet, miidhameet, dararameet fincila eegale, biyya isaa irratti akka lammii lammaffaatti ilaalamuu, qabeenya isaa saamamuutu isa dallansiise, of ittisuufis isa kaase. Amma rakkoon isa dallansiise, fincilaaf isa kaase kun furmaata argatuttis akka qabsoo gaggeessaa jiru irraayis duubatti hin deebine halli amma Oromiyaa keessatti muldhachaa jiru eenyufuu ragaadha. Achi qabaa fi as qabaa, ykn waliin dhahiinsa murna gabroonfattuu wayyaaneen raawwachaa jirus gongumaa fincila mirga abbaa biyyummaaf taasifamaa jiru kana karaarraa maqsuu hin danda’u.
Koloneeffattoonni Tigraayirraa Oromootti duulan kun bakka irraa dhufanitti dacha’uun dirqama. Bara baraan gateettii Oromoorraa sirbuuf mirgas, heyyamas hin qaban. Qabsoon gaggeeffamaa jirus kanumatti xumura gochuufii. Kun jabaatee itti fufuu qaba. kan kana jabeechee itti fufuudhaan, gabroonfattoota weeratoota Tigraay kanatti xumura godhu ammoo nama biraa odoo hin taane numa ummattoota gabrummaa jala jiruudha, keessumaa ammoo ummata Oromoo sirna kana jalatti miidhaa guddaan irra gahaa jiruudha. Akkuma Afrikaa kibbaatti ummanni fincilaan kolooneeffattoota harkaa biyya isaa deeffate, akkuma Sudaan kibbaa, Akkuma Eritiraa fi biyyoota bilisummaa isaanii qabsoon koloneeffattoota harkaa deeffatan isaan kaanii ummanni Oromoos dhiigaa fi lafee isaatiin biiyya isaa gabroonafttoota ilmaan Tigraay wayyaanee harkaa deeffachuun dubbii marii hin barbaachifnee dha.
FXG eegalle jabeessinee itti fufuu qabna. WBO gama dandeenyun utubuun dubbii fardiidha. Wayyaaneen holola adda addaatiin waliin dhooftee bara dheereffachuu hin qabdu.Walumaa galatti namni ani Oromoodha ofiin jennuu fi bilsummaaf qabsoofnu baadiyyaa- magaalaatti, baddaa gammoojjittii karaa danda’ame hundaan warra nu saamaa, nu ajjeesaa, fi nu hidhaa, qayee keenyaa sirbu kana ergamtoota isaanii miseensoota OPDO waliin harree ofirraa gatuun gabrummaatti xumura godhuu ta’uu hubannee harka wal haaqabannu. Akkuma addunyaarratti beekamu, akkuma nutis itti jirrutti qabsoo malee kan gabroonfataa kuffisu,bilsummaan nama gahu waan hin jirreef bakka jirrutti qabsoo keenya haa finiinsuun dhaamsa keenyaa.//
Xumura Abbootii irree!
Baarentuu Gadaa Irraa


text:
Chesliin akka diqqaatti asi hin geenne;Swan City 5-0,Everton 6-3,Tottenhma Hotspur 5-3 moote waluma irra buufattee qabxii hedduun gahette ka silaa ammaele taphii sadii ala jiruuf moote.
Goolii takkittii Eden Hazard Crystal Palace iratti galchetti akka Chelsiin Shampiyoonaa taatu tolche.
Eegii Joosee Moriinoo maanaajera Chelsii tahee asitti kilabiinm tun marroo afur Shaampiyoonaa taatee walumattuu haga dhiyootti marroo shan EPL moote.
Hazaardiin Chelsii moohachiise walumattuu tapha baranaatti goolii 19 galche.Diyaago Koostaa fi Joon Teerii faalleen warra gooli hedduu galcheef keessaa tokko.
Chesliin kilaboota EPL duddureeyyii keessaa ta duraatii kilabi tana nama Raashiya Roman Abrahomivichit bitate.
Manaajerii Chelsii Jose Moriino eegii ganna 11 duratti kilabii tana itti kennanii asitti kilabii tana durumatttin deemuutt jira.Chesliin ganna shani asitti kalee EPL moote.Torbaan sadiin duubatti ummata waliin taatee gammachu tana ulfeeffatti.
Gama kaaniin dorgommiin Laa Liigaa dhumachuuf torbaanuma sadeen tokkotti hafee Barselonan shaampiyoonaa La Liigaa tahuuf ariifattu Cordoba 8-0 Ufi duraa gorsitee dabarte.
Baarsaan haga daqiiqaa 40 duraa haga irraa eegan taphachu baattullee goolii qaraa Ivan Rikitik galchee jennaan namuu akka galii kinniisaa gooli Kordobaatti baafate baafate.
Luyis Suharez sadii galfate, Meesiin lama itti dabale,Gerardii fi Neymaar faan tokko-tokko irra buusanii ta Ritkin waliin saddeeti taateef.
Akkanuma Barsaan kilabii Cordoba ta ufiifuu La Liigaa keessaa bahuuf tirachaa deemuutti jirtu goolii 8 itti galchite gadi dhidhimsite.


text:
WASHINGTON DC —
Magaalaa kaayiroo fi kutaalee Masrii heddu keessatti walitti bu’iinsii hokkaraan guutamee babal’ataa jira.Kunis humnootiin nagaa eegsisan kan mootummaa deggertoota Muslim Brothehood kanneen mooraa lama kan kaayiroo keessatti walitti qabaman addaan facaasuuf yeroo bobba’anitti ture.
Mooraalee lameen Morsiin aangoo irraa eega buufamanii as deggertonni isaanii guyyaa 40 caalaaf keessa ta’anii mormii dhagesisaa jiran.Mooraa lameen keessaa xiqqicha kan jedhame isa yunivarsitii kaayiroo cina jiru humnootiin nagaa eegsisan akka salphaatti cabsanii seenuun itti milka’anii namoota hedduu hidhan.Kokolaataan Buldoozara jedhamuu waan namonni ijaarana mara diiguun daandii kan qulqulleessan yoo ta’u humnootiin nagaa eegsisan immoo dunkaana namootaa diiguun mormitootatti ibidda qabsiisan.
Mooraa guddicha isa masjiida cina jiru keessatti polisotaa fi waraanni biyyatti Gaaza himiimaansu gargaaramuun gara waltajjitti seenan. Mooraa sana keessatti ibiddi kan qabate yoo ta’u dumeessi gaaza himiimaansuu qilleensa naannoo guute. Hogganoonni sadarkaa olaanaa kan garee muslim brotherhood hidhamuun gabaasamee jira. Walitti bu’iinsii babal’ataa kan jiru ta’uus jedhu hogganaan yunivarsitii Al-Azhar sheik Ahmed Tayyeb namni hundumtuu hokkara akka dhaabu akkasumas hoggaooinni siyaasaa gad ta’anii dubbachuun akka walii galan gaafatan.
Dubbi himaan mootummaa ce’umsaa akka jedhantti hokkarri jiraatus akka karoora lafa ka’ameetti deemsi siyaasaa waan itti fufuuf kanneen siyaasa keessa jiran martiniuu itti hirmaadhaa jedhan.Garuu dubbi himaan Muslin Brothehood waraana masrii balaaleffachuun fixiinsa gageessaa jira, garuu mormii keenya itti fuufna jedhe. Mummichi ministeera Tarkii paarttiin isaanii garee Muslim Brotherhood waliin michooma waan qabuuf fixiinsa gaggeeeffame Tokkuummaa mootummotaa haa qoratu jedhan. Amerikaan gama isheen hookkara hiriirtota mormii sana irratti oofamu cimsitee balaaleffachuu dhaan maatii firoottan duraa du’anii fi madaa’aniif gadda itti dhaga’ame ibistee jirti.


text:
Dhaamsa Yeroo Hayyoota Deggersa Qeerroo Irraa Darbe
Onkololessa 29, 2017
Finfinnee.
Barbaachisumma Hiriiraafi Itti-fufiinsa Fincila Diddaa Gabrummaa
Irreecha 2017 as hirira gurguddaan yeroo kamiyyu caalaa itti fufee golee Oromiyaa hundaa gahee, motummaa gabroonfataa hundee irraa sochoose jira. Haa ta’u malee humnooti fi namooti tokko tokko hiriira kana jabeessaanii mormaa turan. Uummata Oromoo garuu qabsoo isaa irraa dhaabuu waan hin dandeenyeef, wayita ammaa kanallee qabsoo haala fi toftaa isaa jijjiirratee ittti fufee jira. Qabsoo kana akka gragaaruuf jecha, hojii garee itti fufiinsa FXG mormuu ifa baasuun barbaachisaadha jennee amannerra. Yaada Itti fuufiinsa kana mormuu qabxiillee armaan gadii kaasa:
1. ‘Hoggansi Haaraan kan OPDO gaaffi Oromo deebisuu waan danda’uuf yeroo haa kenninuuf’ yaada jedhu. Akka murni kun jedhutti itti fufiinsa qabsoo Oromoo kun, hiriirrii itti fufuun OPDO karaa isheen qalqabde gufachiisa, wayyaaneen hirirra bahamuu kanatti fayyadamtee jequmsa uumti; diinatuu keessa galee qabsoo karaa irraa maqsaa. Kanaaf hirirrii hin barbaachisu jedhu. Haa ta’u malee yaadai kun dogoggoraa.
a. Dhalooti OPDO uumaata Oromoo bilisa baasuuf ossoo hin taane, diina Oromiyaa keessaatii gad-dhabuu, akkasumas ABO dadhabsiisu waan ta’eef kaayyoo ishee ganamaa kana irraa maquu hin dandeessu.
b. OPDO ammaalee afaan mi’awaa fi afaan qabsoo haa dubbattu malee, qabatamaan jijjirama isheen fidde tokkolee waan hin jirreef, ishi amananii qabsoo laaffisuun ayaanlaallatumaa irraa darbee waan biraa ta’uu hindanda’u.
2. ‘Yoo qabsoo Kun Itti fufe Oromiyaan Labsii Yeroo Sardamaa ykn ‘State of Emergency’ jala waan galtuuf, qabsoo dadhabsisa. Kunis yaada sirrii miti:
a. Labsii Yeroo Sardama (LYS) kanaan dura ji’a dheeraaf Oromiyaatti labasame mootumaa Wayyaanee hedduu dadhabsiitee. Dinagdee biyyatti haalan dadhabe. Meeshaaleen biyaa alaatti ergamu (export) waan dhaabbateef, sharafi biya ala (foreign exchange) haalan xiqqaate. Galiin biyya keessaa haalan gad-bu’e. Investimentiin biyya alaa (Foreign Direct Investment) baayyee midhame. Mootummaan mindaa hojetaa kafaluu dadhabe. Kun jechuun mootummicha garmalee yeroo kamiyyuu caala dadhabe. Kanaf LYS qabsoo Oromootiif bu’aa qaba malee miidhaan isaa xiqqaadha.
b. LYS kanaan dura labsamee qabsoo keenya karaa biraas hedduu deggeree ture. Ilaachii ummanni adunyaa biyyattiif qabu heduu bade. Duraan ummati idil-adunyaa Itiyoophiya tasgabooftuufi karaa guddinaa irra akka jirtuutti ilaalaa turan. LYS booda garuu yaadi isaan jijjirameera. Yeroo dhiyootti dhaabi idil-adunyaa tokko itiyoophiyaa ‘Fragile State’ jedhee madaaluun isaa bekaamadha. Kun ammoo ammas ta’e gara fuulduraatti liqaafi hojii dipilomaasii biyyattiin gootu irratii dhiibba guddaa akka fidu beekamadha.
3. Yoo diina jabessinee dhiibuu dhiifnee innillee nu dhiisa (appeasement policy) yaada jedhu.
a. Akka seenaa keessatti beeknu, diinni kaayyoo isaa irraa kan deebi’u you offii dadhabee, ykn ammoo yoo kaayyoon isaa bakka gahe qofaa malee, you nuti fuula gaarii itti agarsiifne ykn itti laafne miti. Bara Lola Adunyaa Lammaffaa (WWII), yeroo Naazii Jarmaniin biyyoota ollaa weerarte, biyyooti akka Inglizii, Faranasayi fi Rashiyaa, ‘appeasement Policy’ fayyadamuun, yoo nuti Naazii Jarmanii loluu dhiifnee innis biyya keenya weeraruu ni dhaaba jedhanii waan yaadaaniif humnaa ofirraa deebisuu irraa of qusatani. Nazii Jarmaniin garuu amala isaani kana akka carraatti fudhachuun, isaaniin weraruutii cehee, biyyoota maqaan dhahamee hundumaa qabachuu arreede. Akkuma kana yoo diina itti laafne fuula fuula soda agarsiifne hanga dantaa isaa bakkaan gahatutti nu hin dhiisu. Kanaaf yaadi diina ‘appease’ gochuu ayyaanlaaltummaa malee hiika biraa hin qabu. Siyaasa bilchina hin qabneef doggogoraadha.
b. Osoo qabsoon Oromo Qeerroon hoganamu olaantummaa qabatee jiruu, diina sardaa jiruu, diina gidduutti walqoodinsa uumaa jiruu fi qabsoo kun kumaatama fi miliyoonota hiriirsaa jiruu, ‘appeasement policy’ hordofuu jechuun qabsoo kana lamsheesuu irraa kan hafe bu’a fidu tokkoyyu hin qabu. Qabsoon tokko yeroo inni injiffannoo irra jiru, boodatti deebisanii qabaneessuu jechuun toftaa qabsihca tarkanfachiisuu osoo hintaane, kan qabsoo doomsuuf qeerroo hamilee dhorkuudha.
4. ‘Itti fufiinsi hiriraa fi Qabsoo Ummata ficisiisudha’ yaada jedhu.
a. Murnii yaada kana hafarsuu waggaa tokko darbe keessatti ummataan yeroo isaa mijatutti ka’aa, asiin baha, achin bahaa jedhee akka waan qabsoo hogganuutti uummata kakaasaa turuun isaa ni beekama. Amma garuu gaafa Qeerroon qabsoo kana dhuunfatee, mataa isaatiin of hogganee, toftaa isaatiin deemu ammoo ‘hirirri ammaa kun nama ficisisudha’ jechuun hafarsaa jira. Qabsoon kamiyyu wareegama akka gaafatu fi keessuma ammoo Qabsoon Oromoo yeroo ammaa sadarkaa kana kan gahe wareegamaa jajjabduu godhee waan ta’eefi kan irraanfatanii ummata hamilee cabsuun moraa qabsoo Oromoo yoo xinnesse malee kan tinnisuu ta’ee hin mul’atu.
b. Yaadi kun dhugaa ta’e osoo hin taane, murni kana hafarsuu dogoggoraanis haa ta’uu, osoo beekuu, karaa irraa kan maqe waan ta’eff akka inni yaada sirritti deemi’uuf gorsuu barbaachisadha.
5. ‘Hiriira kan waame diina’
a. Namooti tokko tokko midiyaa addaddarratti mumulataniifi miseensoti dhaaba OPDO ganama galgala hiriira kana kan waame diina fi kontrobandidstoota jechuudhaan, qabsoo Qeerroon fi ummati Oromo godhaa jiru xuresesuuf akkasumas ilmaan Oromoo hidhuuf daraaruudhaaf sababa uummachuudhaf yaali godhanidha. Ummati keenya waggga darban kana diina miti kan kakaasee. Jaalalafi murannoo biyya isaatif qabuuf jecha lubbuusaa wareegaa jira. Kanaaf Hiriira kana diinatu waamee jechuun ummata keenya sirritti hubachuu dhabuu irraa kan madde fakkaata.
b. Diinatu waame jechuuf diinnatu itti fayyadamuu yaalee jechuun adda bahee jala muramuu qaba. Yeroo uummati keenya mirga isaatiif qabsaa’uu diinni keessa galee adeemsa qabsoo kanaa karaa isaa tolutti fayyadamuuf kanan duras yaalaa ture, ammas yaali gochuu ni dhiisa jennee hin ammanu. Shira diina kana irratti qabsaa’uun ammoo qamuma qabsoo keenya waan ta’eef shirri diinaa akka sabaabatti fudhatamee qabsoo ilmaan Oromoofi kan Qeerroo xurressuun eessanuu nama hin gahuu.
c. Yaada kana dhugeeffachuuf toftaan itti dhimma bahama jiru inni guddaan namoota nagaa isaanii magaala Oromiyaa keessatti gadi dhiisuun akkasumas namoota kana ammon akkuma salpaatti qabuun basaasa ‘diinni’ erge jechuun midiyaa irratti afarsuudhaan afaanfaajjii uumaa jiru. Yeroo ammaatti ‘basaastuu’ qabuun halaan salphaafi mijataa ta’ee argameera. Waggota 25n fi waggoota dheeraa darbaniif Oromootti basaastuu kumatamni ergamaa ture. Maaliifi basaasotni akkasii hin qabamne? Kunis qabsoo Oromo xureessuuf shira xaxame ta’uu isaa Oromoon gad-qabe beekuu qaba, walii himuu qaba, walbarsiisu qaba.
6. ‘OPDOn Tigree Lola Jirti’
a. Qaami hooggana OPDO ‘haaraa’ jedhamu kun, yeroo ammatti Oromof mirga isaa deebisuuf jecha, Adda Bilisummaa Ummata Tigraayin (TPLF) lolaa jira jedhee afaanfaajjii uumaa jira. Kana dhugeeffachuuf ammoo fakkessuuf afaan sabboonumaa miira Oromoo tuxuqu fi tasgebeesuu hedduu fayadamaa jira. Kunis sammuu fi ilaacha Oromoo jijjiruuf akkasumas akka Oromoon ‘dhaabi nuuf lolu waan argameef waan isaan jedhan yoo fudhannee nu wayya’ jedhee akka yaaduuf, akkasumas qabsoo irra akka deebi’uu yaadamee tooftaa fakkesso (camouflage) dha. OPDOn sirna TPLFin takkuma wali hin lolle. Tarii kan isheen walitti iyyaa jirtu warra wajjin saamaa turan, waan hatan waliin hirmaachuu irratti ta’uu danda’a.
b. Diinni inni guddaan akka ilaalcha OPDO tii ‘Kontrobaandistoota’. Kan uummta amansiisudhaaf heeduu dhama’aa jirti. Garuu kontrobaandiin dhukkuba irraan mula’tu ‘symptom’ malee rakkoo Oromo kan bu’uraa miti. Rakkon Oromoo inni bu’uraa sirna ijaarsa qaamii xiqqoon isa guddaa bulchuuti. Kuni hanga hundeen hin buqqannetti rakkoon Oromo furuun hin danda’amu. Kunimo qabsoon yoo finiinee motummaan jiru dhabamsisee qofaadha.
Kanaaf, nuti Haayyooti Deggersa Qeerroo, qabsoon kun afaanfaajjii amaa oofama jiru irraa hafee, bilchinaan akka itti fufu dhaamsa dabarsina. Qaamii amma biyya keessaa akka Oromoof mirga isaa eeguuf hojjedha jedhu kan qabsoo Oromoo dadhabsiisu malee mirga Oromoo isa dhugaa gonfachiisuu kan danda’uu waan hin taaneef, qabsoon Qeerron Bilisumman Oromoon hoogganu toftaa addaddaa fayyadamuun akka itti fufu qabu jabeessine dhaamsa keenya dabarsina.
Hayyoota Deggersa Qeerroo irraa
Finfiinnee
Onkoloolessa 29, 2017.


text:
OMN:Oduu Adol.15,2016 Imbaasiin Ameerikaa kana Itoophiyaatti argamu lammiileen Ameerikaa imala isaanii gara magaalaa Gondoritti taasisu irraa of qusacha akka qaban akeekkachise. Haalli...
OMN:Oduu Adol. 13,2016 Namoota biyyatti deebifamuuf qabaman kana keessaa, namoonni lubbuun darbanis jiraachuu baqqattoonni dubbatan. Nami biyyaa Jibuuti baqattummaan jiraatu obboo Hordofaa...
OMN:Oduu Adol.12,2016 Godina Harargee bahaa aanaa Qumbiitti poolisoonni Liyyuu Hayil guyyoota lamaan darban irraa jalqabee jiraattota irratti lola geggeessaa jiraniin laakkofsi namoota...
OMN:Oduu Adol. 12,2016 Jiraattoonni Godina Arsii aanaa Xiyyoo konkolaataa Xaa’oo fe’ee gara Godina Baalee deemu dhaabuudhaan nuuf qodamuu qaba jechuun mormii guddaa...
OMN:Oduu Adil.11,2016 Baqqattoota Oromoo dhibba shan gahan magaalaa Jibuutii keessaa dhiheenna kana qabamanii kan hidhaman yoo ta’u, isaan keessaa namoonni afur mana...
OMN;Oduu Adol.08,2016 Mootummaan Itoophiyaa jiraattoota godina Boranaa magaalaa Moyyaalee meeshaalee isaanii daldaluun ittin jireenyaa isaanii gaggefata jiran qarshii miliyoonaa afur olitti lakka’amu...
OMN:Oduu Adol. 04,2016 Bara 1987 booda, Israa’el Sadarkaa Mummee Ministeeraatti yoo Afrikaa daawattu kan duraatii jedhama. Netnaahuun Daawannaa Isaanii kana keessatti Keeniyaa,...
OMN:Oduu Adol.03,2016 Sudaanii Kibbaatti wolitti bu’iinsa gosoota Dinka fi Fertit jiddutti dhalateen namoonni 48 oli yooajjeefamanu, kumni 120 qe’eefi qabeenna isaaniirraa akka...
OMN:Oduu Wax. 27,2016 Obbo Dajanee Xaafaa Himatamtoota bakka bu’uun dhittaa Mirga namoomaa Mana Hidhaa sana keessatti isaan irratti raawatuufi, Maatiin dhaddacha isaan...
OMN:Oduu Wax.02,2016 Haaggantoonni Partii KFO mana hidhaa Qillinxootti hidhaman dhitamiinsasa mirga namooma isaan irras ta’ee saba keenya irra dhaqabaa jiru haalaan ulfaata...
OMN:Oduu Caamsaa 27,2016 Ijoolleen Itoophiyaa lixaa naannoo Gambeellaa keessaa yeroo darbe garee sudaan kibbaa gosa Murlee jedhamaniin uguramaan hanga ammaa bakka buuten...


text:
Daandilee Gurguddoo Finfinnee ka’ani gara kutaalee biyyaa adda addaa geessan keessaa tokko ka Finfinnee ka’ee Naqamte ga’u ta’uun beekamaa dha.
Daandiin kun yeroo dheeraa duraa kaasee Asfaaltii kan ture yoo ta’u, keessumaa ka Geedoo fi Naqamtee giddu jiru maqaa deebisanii suphuu jedhuun hojiin isaa eega jalqabame waggaa lama caalee jira.
Hojii kana jalqabuu dura akkuma baratame daandii biraa yeroof banuun otuu jiru, isuma jiru gam tokkoon suphaa gam kaaniin immo konkolaataan gamaa fi gamanaa dabaree wal bira akka darbu gochuun danqaa guddaa uumuu isaa imaltoonni iyyaataa jiran.
Rakkoo kana ilaalchisee Waajirri Abba-taayitaa Daandilee Itiyoophiyaa deebii kenneen kaampaaniin kana hojjacuuf kontraata fudhate kan Chaayinaa yeroon meeshaalee barbaachisan qophessue dadhabuu fi of-gidduutti rakkoo qabaachuu tu hojii sana boodatti hambise jedha.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggeffadhaa


text:
Addu Hagiirre Afiˈnanni Gede Assannohu Hiittoo Baxilleeti?
“Kaaliiqi [“Yihowa,” NW] Maganonsa ikkino manni baˈraaˈrinoho.”—FAR. 144:15.
FAARSO: 111, 109
1. Heeˈnoommo yanna baxxitinote yineemmohu mayiraati?
TINI heeˈneemmoti baxxitino yannaati. Qullaawu Maxaafira balanxe masaalloonni garinni, Yihowa “lowo manna . . . gosa baalatenni, gaˈre baalatenni, fiixu fiixunkunninna addi addi afoo coyiˈranno manni giddonni” gamba assanni no. Sette miliyoone saˈannoti tini “wolqaataame gosa” “hashshanna barra” Maganoho hagiirrunni soqqantanni no. (Aju. 7:9, 15; Isa. 60:22) Maganonna ammanate roduuwansa baxannohu kageeshshi manni konni albaanni heeˈre diegennino.
2. Maganuwiinni xeertiˈrino mannira hiittoo baxilli noonsa? (Hanafote noo misile lai.)
2 Qullaawu Maxaafi giddo yannankera Maganuwiinni xeertiˈrinohu umonsa calla baxanno manni heeˈrannotano masaalloonni. Soqqamaasinchu Phaawuloosi togo yee borreessino: “Goofimarchu barra . . . mannu umosi baxannoha, woxe baxannoha, . . . Maganunni roorse qiniitesi baxannoha ikkanno.” (2 Xim. 3:1-4) Umonsa baxanno manni leellishanno baxilli Kiristaanaho noonsa baxillinni baxxinoho. Umonsa baxanno manni afiˈneemmo yee hedino hagiirre diafiˈranno. Isinni togoo baxilli alamete aana umonsa baxanno manni batiˈrannonna alame ‘qarru’ woˈminota ikkitanno gede assino.
3. Konni birxichira maa ronseemmo? Mayira?
3 Phaawuloosi umonsa calla baxanno manni batiˈrannotanna tini Kiristaanaho qarra ikkitannonsata huwatino. Konni daafira isi, gara ikkinokki baxille leellishanno manniwiinni ‘xoonqeemmo’ gede amaalinonke. (2 Xim. 3:5) Ikkollana togoo manni ledo horo dixaandeemmo yine dianfeemmo. Ikkina alamete noo mannira noonsa hedowiinni xeertiˈranna baxillu Magano ikkinoha Yihowa hagiirsiisa dandiineemmohu hiittoonniiti? Konninni aanchine Magano hagiirsiisanno baxillinna 2 Ximootewoosi 3:2-4 aana kulloonni baxilli mereero noo badooshshe laˈneemmo. Togo assanke, addu baxille leellinshanni heeˈnoommoronna teˈee buuxiratenna addu hagiirre afiˈnanni gede assanno baxille leellisha dandiineemmo gara afate kaaˈlitannonke.
MAGANONSO UMOˈNE BAXXINANNI?
4. Uminkera quwa sainokki baxille leellisha soˈro diˈˈikkitino yineemmohu mayiraati?
4 Soqqamaasinchu Phaawuloosi ayyaanunni “mannu umonsa baxannoha . . . ikkanno” yee borreessino. Umonke baxa soˈroteni? Disoˈrote; quwa saˈnummokki ninkeneeto baxa bunshe diafidhino, qoleno togo assa hasiissannote. Yihowa kalaqinonkehu konni garinniiti. Yesuusi “Manna baala umikki gede assite baxi” yiino. (Maq. 12:31) Ninkeneeto baxa hoongummoro, wole manna baxa didandiineemmo. Qullaawu Maxaafi lede togo yaanno: “Minaannuwuno uminsa manninate baxxanno garinni, mininsa amuuwano baxa hasiissannonsa. Minaamasi baxannohu umosi baxannoho. . . . Mannimmasi itisannotanna towatannota ikkinnina, mannimmasi giwannohu horonta dino.” (Efe. 5:28, 29) Konni daafira uminkera quwa sainokki baxille leellisha soˈro diˈˈikkitino.
5. Quwa sae umonsa baxanno manna ma garinni xawisa dandiineemmo?
5 Layinki Ximootewoosi 3:2te aana kulloonni baxilli garu baxille diˈˈikkino. Phaawuloosi coyiˈrinohu quwa saˈe umonsa baxxannori daafiraati. Quwa sae umonsa baxanno manni hasiisannohunni aleenni uminsa daafira hedanno. (Roomu Sokka 12:3 nabbawi.) Woˈmanka wote heddannohu uminsara callaati. Insa wolu mannira diheddanno. Mite soˈro loosanno wote, soˈronsa ammana agurte wole manna busha assitanno. Mittu Qullaawu Maxaafi egennaami umonsa quwa sae baxanno manni “isiniitira shaqqadunna iibbadu fuutta lawannorichi giddo heeˈre, gobbaanni noorira uttasi calla leellishanno xoichi gedeeti” yiino. Togoohu uminsara calla hedanno mannira addu hagiirri dinonsa.
6. Magano baxxannori maa afidhanno?
6 Phaawuloosi goofimarchu barra mannaho heedhannota busha akatta kuli wote umo qummi assinohu umo baxate akataati; mitu Qullaawu Maxaafi egennaammi, Phaawuloosi umo baxate akata balaxe qummi assinohu mittu manchira busha akatta heedhannosihu umosi baxannohura ikkino daafiraati yite coyidhanno. Magano baxanno mannira kayinni dancha akatta heedhannonsa. Qullaawu Maxaafi Magano hagiirsiisanno baxilli hagiirru, salaamete, cincate, shaqqillu, danchummate, ammanate, joongillunna meessaneeto qeeˈlate ledo xaado afiˈrinota kulanno. (Gal. 5:22, 23) Faarsaasinchu “Kaaliiqi Yihowa Maganonsa ikkino manni baˈraaˈrinoho” yee borreessino. (Far. 144:15) Yihowa hagiirraamo Maganooti; konni daafira mannisino hagiirraamma ikka dandaanno. Qoleno Yihowa soqqamaasine umonsa calla baxannonna adha ikkinninna aa baxannokki manni gede ikkitukkinni wolootaho aatenni hagiidhitanno.—Soq. 20:35.
7. Uminkenni roorsine Magano banxeemmotanna teˈee afate hiikkuri xaˈmuwa kaaˈlitannonke?
7 Uminkenni roorsine Magano banxeemmotanna teˈee afa dandiineemmohu hiittoonniiti? Soqqaamaasinchu Phaawuloosi Filiphisiyusi Sokka 2:3, 4 te aana togo yee amaalinonke: “Umoˈne roorsidhine haafu adawarshinni mittore nafa assitinoonte. Hatteentenni wolu manni kiˈnenni roorinohu gede assitine hedde. Mittu mittunku woleho woyyannore hedo ikkinnina, umisira woyyannore calla laoonke.” Ninkeneeto togo yine xaˈma dandiineemmo: ‘Heeshshoˈya giddo tenne amaale harunsanni noommo? Maganu fajjo wonshate sharrameemmo? Songote giddonna soqqansho fuleemmo wote woloota kaaˈleemmo faro hasiˈreemmo?’ Yannankenna wolqanke woloota kaaˈlate horoonsiˈra, woˈmanka wote shota ikka hooggara dandiitanno. Tenne assate sharramanna meessi horo agura hasiissanno. Kayinni kalqete alame giddo baalunkunni Rooriidiha hagiirsiinsanni heeˈneemmota afanke lowo geeshsha tashshi assitannonke!
8. Mitoota Maganoho noonsa baxilli maa assitanno gede kakkayisinonsa?
8 Mitootu Yihowara albinni roore soqqamate yite lowo damooza afidhanno looso facci assite agurtino; togo assitinohu Magano baxxanno daafiraati. Hanni Ameerikaho heedhannota Eerika lawishsha laˈno. Ise akimitte ikkiturono, konni loosinni lowo deerra iillate sharrama agurte woˈma yanna suwisaancho ikkite minaannise ledo haammata gobbara soqqantino. Ise togo yitino: “Wole afoo coyiˈnanniwa soqqammanni afiˈnoommo woˈnaalshinna jaalla heeshshonke hagiirraame ikkitanno gede assitino. Xaano akimitte ikke loosa diaguroomma; ikkollana roore yannanna wolqaˈya horoonsiˈreemmahu manna ayyaanaamittetenni xagisanniitinna songote giddo mitore assanniiti; tini lowo geeshsha hagiirsissannoe.”
JIRO DUUˈNITINANNI HEEDHINOONNIHU IIMAATINSO UULLAATI?
9. Woxe baxa addu hagiirre afiˈnanni gede assitannokkihu mayiraati?
9 Phaawuloosi mannu “woxe baxannoha” ikkanno yee borreessino. Shiimu diri albaanni, Ayerilaandete heeˈranno suwisaanchi mittu manchira Maganunnire kulino. Hakkiinni manchu woxe wodhinanni borsi giddonni womaashsha fushshe rodooho leellishanni “Ane magani konneeti!” yee fenjeejje coyiˈrino. Batinyu manni konni manchi gede hedonsa fane coyiˈrannokkiha ikkirono, alamete aana woxenna woxunni hidhinannire baxanno manni woˈmino. Qullaawu Maxaafi kayinni togo yee qorowisiisinonke: “Woxe baxannohura woxu diˈˈikkannosi; durooˈmara hasiˈrannohu diduuwanno.” (Ros. 5:10) Woxe baxanno manni woˈmanka wote lexxa hasiˈranno ikkinninna ikkinoe diyaanno; tini qolte lowo qarra abbitannonsa.—1 Xim. 6:9, 10.
10. Qullaawu Maxaafi jirotenna buximate daafira mayyaanno?
10 Baalunkura woxu hasiisannonketi egennantinote. Mito geeshsha ikkirono woxu agarooshshe ikkannonke. (Ros. 7:12) Kayinni mittu manchi heeshshote hasiisannosiri calla heeˈrisiro hagiirraamo ikka dandaanno? Ee dandaanno! (Rosiisaancho 5:12 nabbawi.) Yaaqe beetti Aguuri “Hasiissanno sagale uyie; kayinnilla buxicho woy dureessa assitootie” yee huucciˈrino. Aguuri buxicho ikka giwinohu mayiraatiro huwata dandiineemmo. Isi tenne xawisanni buxicho ikka mooranno gede assitannota coyiˈrino; tini qolte Maganu suˈma xonsiissanno. Ikkina isi ‘dureessa assitootie’ yee huucciˈrinohu mayiraati? Isi “Duuwummoro ate haweemmo” yee borreessino. (Law. 30:8, 9) Atino Maganunni roorse jironsa addaxxanno manna afoottoha ikkara dandaanno.
11. Yesuusi woxu daafira mayyee amaalino?
11 Woxe baxxannori Magano hagiirsiisa didandiitanno. Yesuusi togo yiino: “Mittu manchi lamu Mootichira soqqama didandaanno. Woy mitto giwe mitto baxanno; woy mitto ayirrise mitto mishanno. Hattonni mittu manchi Maganohonna woxeho borojjicho ikka didandaanno.” Yesuusi tenne amaale amaalara albaanni togo yee coyiˈrino: “Daanillu qasannotera, bile ittannoteranna mooraanchu ume adhannotera tenne baattora jiro duuˈnitinoonte. Jiroˈne daanillunna bile kissannokkiwa, mooraanono unte eˈe moora dandiitannokkiwa gordoho duuˈne.”—Mat. 6:19, 20, 24.
12. Bikku heeshsho heeˈra Yihowara roore soqqammeemmo gede kaaˈlitannonkehu hiittoonniiti? Lawishsha kuli.
12 Batinyu roduuwi bikku heeshsho heeˈra hagiirraamma assitinonsatanna Yihowara albinni roore soqqamate yanna afidhanno gede kaaˈlitinonsata coyidhino. Lawishshaho, Ameerikaho heeˈrannohu Jaaki yinanni rodii minaamasi ledo suwisaancho ikke soqqama hasiˈrino daafira jawa minesinna dirijjitesi hirino. Isi togo yiino: “Minenkenna jajjanke hira shota diˈˈikkitinonke. Alba ani lowo diro loosunniwa iillannoe qarrinni kainohunni minira higeemmohu caaccaawanniiti. Woˈma yanna suwisaancho ikkitino minaamaˈya kayinni woˈmanka wote hagiirraamete. Konni daafira, ise ‘Anera baalunkunni roorino loosiisaanchi nooe!’ yitanno. Xa anino suwisaancho ikkoommo daafira lamunku loonseemmohu Yihowaraati.”
13. Woxeho noonke lao afa dandiineemmohu hiittoonniiti?
13 Woxeho noonke lao afate ninkeneeto aante noo xaˈmuwa xaˈma dandiineemmo: ‘Qullaawu Maxaafi woxu daafira kulannore ammaneemmo? Heeˈreemmo heeshsho tenne leellishshanno? Heeshshoˈya giddo balaxisiiseemmohu woxeho? Woxe Yihowanna mannu ledo nooe jaaloominni roorse laeemmo? Yihowa hasiisannoere wonshannoeta ammaneemmo?’ Yihowa iso hexxitannore horo dituganno.—Mat. 6:33.
YIHOWANSO MAALAAMITTETE HAGIIRRE HASIDHINANNI?
14. Hagiirsiisannonkere assa lainohunni hiittoo lao hasiissannonke?
14 Qullaawu Maxaafi giddo masaalloonninte gede yannankera mannu ‘qiniite baxannoha’ ikkino. Quwa saˈnummokki umonke baxanna woxu daafira heda soˈro ikkitinokkinte gede hagiirsiisannore assinanni boohaarano soˈro diˈˈikkitino. Yihowa ninkeneeto coqqonnammora woy hagiirsiisanno coyiwiinni umonke agambammora dihasiˈranno. Qullaawu Maxaafi “Hadhe, yaadittokkinni sagalekki ittanninna woyinekki agganni hagiidhi” yee jawaachishannonke.—Ros. 9:7.
15. ‘Qiniite baxxannore’ yitanno yaatto maa leellishshanno?
15 Layinki Ximootewoosi 3:4 kultannohu maalaamittete hagiirre calla shorranni Magano hawanno manni daafiraati. Qummeeshshu mannu “Maganunni roorse qiniitesi baxannoha” ikkannota kulanno; hatto yaa kayinni, insa mito geeshsha Magano baxanno yaa diˈˈikkino. Mittu egennaami togo yiino: “Kuni [qummeeshshi] kuni manni mito geeshsha Magano baxannota leellishannoha diˈˈikkino. Hatteentenni qummeeshshu togoo manni Magano horo baxannokkita leellishanno.” Tini hedo quwa saˈe maalaamittete coye baxxannorira qorowishsha ikkitannonsa! ‘Qiniite baxxannore’ yaanno xawishshi ‘tenne alame yortonni’ amadamino manna leellishanno.—Luq. 8:14.
16, 17. Yesuusi maalaamittete hagiirre lainohunni dancha lawishsha ikkinonkehu hiittoonniiti?
16 Yesuusira maalaamittete hagiirrira gara ikkitino lao noosi. Isi ‘adhanna adhamate jila’ hattono mitto ‘lowo jiliwa’ haˈrino. (Yoh. 2:1-10; Luq. 5:29) Sargenniwa woyine gooffuta maalaletenni waa woyinete soorrino. Wole yannara qole Yesuusi umonsa bokkeessitannori sagaletenni kainohunni mishshusi yannara, hedonsa biddi assidhanno gede kulinonsa.—Luq. 7:33-36.
17 Hatto yaa kayinni Yesuusi maalaamittete hagiirre shorranni heeˈrino yaa diˈˈikkino. Isi heeshshosi giddo Yihowa balaxisiisino, hattono manna kaaˈlate dandaamisire baala assino. Isi wolootu heeshsho afidhara yee qarru haqqi aana sutame qarrame reyino. Yesuusi harunsaanosi togo yiino: “Ane daafira mannu xoniˈneˈro, xiiwiˈneronna kaphunni suˈma huniˈnero tashshi yooˈne. Gordu gashshootira lowo waaga afidhinanni daafira tashshi yooˈne.”—Mat. 5:11, 12.
18. Maalaamittete hagiirrira noonke lao afate ninkeneeto hiikkuri xaˈmuwa xaˈma dandiineemmo?
18 Maalaamittete hagiirrira noonke lao hiittootero afa dandiineemmohu ma garinniiti? Ninkeneeto togo yine xaˈma dandiineemmo: ‘Gambooshshunna soqqanshotenni roore boohaarsha balaxisiiseemmo? Magano hagiirsiisate yee mito baxisannoe coye facci asse agureemmo? Mitto boohaarsha doodhammora albaanni tenne lainohunni Yihowa hedo afate woˈnaaleemmo?’ Yihowa giddonkenni banxeemmoha ikkiro, iso dadillisannota anfoommo coyiwiinni calla ikkikkinni iso dadillisara dandaanno yine hendeemmo coyiwiinni xeertiˈra hasiissannonke.—Maatewoosi 22:37, 38 nabbawi.
ADDU HAGIIRRE AFIˈNANNI DOOGO
19. Hagiirraamo ikkannohu hiittoo manchooti?
19 Mannu ooso Sheexaanu alame giddo 6,000 meddi yaanno diro qarrantanni keeshshitino; Sheexaanu alame baˈˈa yanna rakkino. Uullate aana quwa sae umonsanna woxe baxannohu, hattono maalaamittete hagiirre calla hasiˈranno manni woˈmino. Kuni manni afiˈranno coyi daafira calla hedanno, hattono uminsa hasatto calla wonshiˈra hasiˈranno. Togoo manni horonta hagiirraamma ikka didandaanno. Faarsaasinchu yiino garinni, hagiirraamo ikkannohu ‘Yaiqoobi Magani kaaˈlaanchosi ikkinohonna Maganosi Yihowa’ hexxanno manchooti.—Far. 146:5.
20. Magano baxakki hagiirraamo ikkatto gede assitinohehu hiittoonniiti?
20 Yihowa dagara Isira noonsa baxilli yannate kiiro lexxanni no; qoleno Yihowa magansiˈranno manni kiiro lexxitanni no. Tini qolte Maganu Mangiste gashshite nootanna muli yanna giddo mannu oosora dhagge ikkanno atoote abbitannota leellishshanno. Yihowa fajjo assanna iso hagiirsiisa geedannohanna addu hagiirre afiˈneemmo gede assitannonke. Yihowa baxxannori hegere geeshsha hagiirraamma ikkitanno! Aane noo birxichira quwa sae umonsa baxanno mannira noonsata mite busha akatta laˈneemmo, hattono Yihowa soqqamaanora noonsata dancha akatta ronseemmo.


text:
AANIIDI QOOLIHA COYI UMO | YIHOWA FARCIˈRAASINE HIITTOO MANNAATI?
Yihowa Farciˈraasine Mayite Ammantanno?
Yihowa Farciˈraasine ‘Qullaawa Borro baalanti Maganu ayyaani massagino manni borreessinotanna kaaˈlitannota ikkitinota’ ammantanno. (2 Ximootewosi 3:16) Kalaqaanchu daafira rosatenna hagiirraame heeshsho heeˈrate Qullaawa Maxaafa biddishsha assine horoonsiˈneemmo.
Qullaawu Maxaafi togo yaanno: “Suˈmikki Yihowa ikkinohu ati callu uulla woˈmate aana Aliidiha ikkoottota mannu afona.” (Faarso 83:18) Konni daafira, ninke Magano Yihowa calla magansiˈneemmo; qoleno Farciˈraasinesi ikkinoommo daafira gillete suˈmasi mannaho egensiinseemmo.—Isayyaasi 43:10-12.
Qoleno Kiristaana ikkinoommo daafira, “Maganu Beetti” * Yesuusi uullara dayinotanna Mesihicha woy Buuraminoha ikkinota ammanneemmo. (Yohaannisi 1:34, 41; 4:25, 26) Yesuusi reyihu gedensaanni, reyotenni kae iimira haˈrino. (1 Qorontoosi 15:3, 4) Hakkunni gedensaanni isi Maganu Mangiste Nugusa ikkino. (Ajuuja 11:15) Tini Mangiste umosi dandiinoho addu gashshooteeti; kuni gashshooti uulla gannate assanno. (Daanieeli 2:44) Qullaawu Maxaafi togo yaanno: “Jooguullu . . . uulla ragidhanno; keeru woˈmanno daafira lowo geeshsha tashshi yaannonsa.”—Faarso 37:11, 29.
“Insa Qullaawa Maxaafa nabbabbanno wote Maganu coyishiishanni noonsahu gede assite heddanno. Heeshshonsa giddo qarru tuncu yaannonsa yannara mala afiˈrate Maganu Qaale xiinxallitanno. . . . Insa Maganu Qaale heeshsho noohu gede assite laˈanno.”
Yihowa Farciˈraasine Qullaawu Maxaafi seeri yannankera heeˈranno mannirano kaaˈlannota ammantanno. (Isayyaasi 48:17, 18) Konni daafira konne seera seekkine harunsineemmo. Lawishshaho, Qullaawu Maxaafi surrenkenna bisonke batteessanno coyiwiinni xeertiˈneemmo gede qorowisiisannonke daafira sijaara diangeemmo woy jingilli assitanno xagga diadhineemmo. (2 Qorontoosi 7:1) Qoleno Qullaawu Maxaafi giddo assitinoonte yine bande kulloonni coyibba lawishshaho dimba, foorrenna moora gimbeemmo.—1 Qorontoosi 6:9-11.
^ GUFO 5 Yihowa xaaddote kalaqinohunna umihu Maganu kalaqo Yesuusa ikkino daafira Qullaawu Maxaafi iso “Maganunnihu mittu Beetti” yaanno.—Yohaannisi 3:18; Qolasiyaasi 1:13-15.


text:
Baqattoonni Oromoo dhibba tokkoo fi shantamni sodaa nageenyaaf sababaa jedhuun Yaman keessaa fuudhamanii torban darbe moraa Loyaaddee jedhamu kan Jabuutii keessa qubachuu isaanii torban darbe ibsamee ture. Kunis achuma Jabuutii keessa akka qubatan gochuun gargaaruuf akka ta’e baqattoonni Jabuutii irraa dubbatanii jiru. Garuu, sababaa hin beekamneen baqattonni kun boca ykn foormii adda addaa akka guutan ta’e gara biyya jalqaba irraa dheessanii turan Itiyoophiyaatti deebifamuuf jiru sodaan jedhu jira ture.
Yeroo ammaa garu mooraan yeroof baqattoonni keessa bufatanii turan Loyaaddeen duwwaa dha kan jedhan baqattoonni biroon, jarri biyyatti deebifamuu isaaniif shakkii hin qabnu jedhu. Kamiisa darbe jechuun Sadaasa 14 bara 2016 immoo baqattoonni Oromoo digdamni achuma Jabuutii lafa bidiruu imalaa itti koran irraa Kamisa qabamanii kokolaataan Jimaata darbee gara Dirree Dhawaatti ergaman jedhu baqattonni Jabuutii keessaa.
Angawoonni dhaaba godaantoota addunyaa kan Jabuutii keessaa tokko biyyatti deebifamuu baqattoota 150 sanaa kan dhugoomsan ta’uus hedduun isaanii odeefanno hin qabnu jedhan.S ambata, Sadaasa 26 bara 2016 baqattoonni Oromoo heddumminaan dirree xayyaaraa Jabuutiitti argamuu isaaniis kanneen dubbatan ni jiran.
Godaantootas ta’e godaantoota fedhii isaaniin ala biyya irraa dheessanti deebisuu seera addunyaatu dhorka.
Gabaasa Kutaa 1 ffaa dhaggeeffadhaa


text:
Kawa Kaˈaa Higinoˈne Coye Baxillunni Tirre
“Kiˈne kiˈneneewa sumuu yitine keere heedhe.”—MAQ. 9:50.
FAARSO: 39, 77
1, 2. Kalaqamu maxaafi giddo mannu mereero kalaqamara dandaannoha hiikkonne qarra kulloonni? Tenne afanke maaho kaaˈlitanno?
QULLAAWU MAXAAFI giddo kulloonnihu coyi kawa kaˈaa higinonsa manni dhagge daafira hedde egennootto? Hanni hanafote balla noota Kalaqamu maxaafita mite fooliishshuwa calla hedi. Qaayeeli Abeeli shiino (Kal. 4:3-8); Laamehi mittu wedellichu beetti ganinosi daafira iso shiino (Kal. 4:23); Abirihaamiranna (Abiraami) Looxira saada allaaltannori giwantino (Kal. 13:5-7); Aggaara Saara (Saarayi) mishshino; konnira Saara Abirihaamira hanqitino (Kal. 16:3-6); Ismaeeli manna baala giwanno, mannuno iso dibaxanno.—Kal. 16:12.
2 Qullaawu Maxaafi giddo coyi kawa kaˈaa higinonsa manni dhagge borreessinoonnihu mayiraati? Tenne assinoonnihu mittu korkaati, guuntete xeˈne noonsati mannu ooso salaametenni heeˈra hasiissannonsahu mayiraatiro huwattanno gedeeti. Qoleno, tenne assa dandiineemmo gara huwatate kaaˈlitannonke. Qullaawu Maxaafi giddo alba addanka heeˈrino mannira iillinonsa qarri daafira nabbawanke kaaˈlitannonke. Qoleno, kuni manni kawa kaˈaa higinonsa coye tirate sharramansa abbitino guma ronseemmo; tini qolte ninkerano heeshshonke giddo hattoori tuncu yaannonke yannara insa lawishsha harunsineemmo gara afate kaaˈlitankera dandiitanno. Tenne baala afanke, hattoori tuncu yaannonke yannara assa hasiissannonkerenna assa hasiissannonkekkire huwanteemmo gede kaaˈlitannonke.—Rom. 15:4.
3. Konni birxichira maa maa ronseemmo?
3 Konni birxichira, Yihowa soqqamaano kawa kaˈaanni higinonsa coye tira hasiissannonsahu mayiraatironna tenne assa dandiitannohu hiittoonniitiro ronseemmo. Qoleno, kawa kaˈaanni higinonsa coye tirate, hattono olliichinsanna Maganu Yihowa ledo dancha aante heedhannonsa gede assiˈrate kaaˈlitannonsata Qullaawa Borrota xintu seerubba laˈneemmo.
MAGANU SOQQAMAANO KAWA KAˈAA HIGINONSA COYE TIRA HASIISSANNONSAHU MAYIRAATI?
4. Alame woˈmate hiitti Sheexaanu hedo halaˈlitino? Tini maa abbitino?
4 Mannu ooso mereero kaˈanno gibbora xaˈmamannohu Sheexaaneho. Isi Edenete Kaashshu Basera mitu mittunku manchi umisinni danchanna busha ikkinore doodha dandaanno yee hettisino; hattono tenne assa hasiissannosihu hakkonne mancho umosiiti yee heewo kayisino. (Kal. 3:1-5) Sheexaanu hatto yee hettisasi daaffinori dahaawinoha diˈˈikkino. Alamete giddo danchanna busha ikkino coye doodhate qoosso noonke yee hedanno manni woˈmino; tini naaxxa, umo baxanna heewisama lexxitanno gede assitanno. Tini hedo qeeltasira wodhanno manchi, assineemmo coyi wolu mannira kaaˈlannohano gawajjannohano ikkiro meessi horo balaxisiisa hasiissanno yitannote Sheexaanu hedo ledo sumuu yiinohu gedeeti. Tini hedo gibbo kaˈanno gede assitanno. Qullaawu Maxaafi “hanqaaleessu manchi gibbo kayisanno; aaramanno manchi sao batisanno” yaannota qaaga hasiissannonke.—Law. 29:22.
5. Yesuusi mannu kawa kaˈaa higinonsa coye tiranno gede rosiisinohu hiittoonniiti?
5 Yesuusi kayinni mannu ledo keerunni heeˈrate, meessi horo agura hasiissannoha ikkiro nafa tenne assinanni gede rosiisino. Yesuusi Ilaalu Sibikate yannara mannu ledo coyi kawa kaˈaa higannonke wote maa assa hasiissannoro afate kaaˈlitannota dancha amaale uyino. Lawishshaho isi rosaanosi jooguulle, araarsitannore woy salaame kalaqannore, hanqisannore assitannokkire, kalaqamino qarra rakke tirtannorenna baarigaarransa baxxannore ikkitanno gede kulinonsa.—Mat. 5:5, 9, 22, 25, 44.
6, 7. (a) Coyi kawa kaˈaa higannonke yannara ranke tira hasiissannohu mayiraati? (b) Baalunku Yihowa manni insaneeto hiikkuri xaˈmuwa xaˈma hasiissannonsa?
6 Wolu manni ledo salaame kalanqeemmokkiha ikkiro, Maganoho soqqamate sharrammeemmo sharro lawishshaho, huuccattonke, gambooshshe haˈranke, soqqanshonkenna woluri magansiˈrate assineemmori waagu nookkiha ikkanno. (Maq. 11:25) Wolu manni sao gatona yineemmokkiha ikkiro Maganu jaala ikka didandiineemmo.—Luqaasi 11:4; Efesooni Sokka 4:32 nabbawi.
7 Mittu mittunku Kiristaanchi gatona yaate daafira woy wolu ledo noosi aante daafira isonooto seekke layiˈra hasiissannosi. Ammanate roduuwakki mulla gatona yaatto? Insa koffi assitinoheha ikkiro nafa ledonsa yanna sayisa baxisannohe? Yihowa, soqqamaanosi gatona yitannore ikkitara hasiˈranno. Tenne haja laˈinohunni tiiˈˈikki woyyeessiˈra hasiissannohe coyi noota kulihero tenne assate Yihowa kaaˈlahera huuccatto assiˈri. Iimi Anninke togoota shooshanqetenni huucciˈnanni huuccatto macciishshe dawaro qolanno.—1 Yoh. 5:14, 15.
KOFFI ASSINOHERE LASHSHI ASSITE SAˈˈATTO?
8, 9. Mannu koffi assannonke yannara maa assa hasiissannonke?
8 Mannu ooso baala guuntete xeˈne noonsare ikkitinohura, gale hose mittu manchi koffi assannonkere assara woy coyiˈrara dandaanno. Qoleno kuni gatannokki coyeeti. (Ros. 7:20; Mat. 18:7) Ikkina ati mannu koffi assannohe yannara maa assatto? Hanni aane noo woˈnaalsha hedi: Boode Yihowa Farciˈraasine gamba yitinowa mitte rodoo lame roduuwa daae yitu; insa giddo layinkiha ise daae yitinonsa gari dibaxisinosi. Lamunku roduuwi calluwinsa heedheenna koffi yiino rodii rodoo daae yitino gara kayise ise bushiisha hanafi. Kuˈu rodii kayinni ise qarrisannori heeˈreenna 40 diro woˈma Yihowara ammanante soqqantanni keeshshitinotanna ise hakko garinni daae yitinohu insa gawajjate hedde ikkinokkita xawise kulisi. Koffi yiino rodii shiima geeshsha hede kae, “Yoottori garaho” yee qoli. Insa hakkonne coye layinkita dikayissino.
9 Kuni woˈnaalshi maa leellishanno? Koffi assannori tuncu yaannohe yannara tenne lashshi assite saˈˈattohu woy iibbabbishattohu ateeti. Baxillaanchu manchi shiimmaadda sao diwe saˈˈanno. (Lawishsha 10:12; 1 Pheexiroosi 4:8 nabbawi.) Yihowa ‘koma amada agura ayirrinyu’ gede asse laˈˈanno. (Law. 19:11; Ros. 7:9) Konnira mittu manchi dancha ikkinokkiha woy ayirrinyu xeinoha lawannore assannohe yannara ateneeto togo yite xaˈmi: ‘Konne coye agure saˈˈa dandeemmo? Konne coye iibbabbisha hasiissannoe?’
10. (a) Mitte rodoo mannu ise daafira gara ikkinokkire coyiˈri yannara mayi macciishshaminose? (b) Ise salaamese baˈukki heedhanno gede kaaˈlitinoseti hiittenne Qullaawa Borro amaaleeti?
10 Mannu mishannonke wote tenne agure saˈˈa shota ikka hoogankera dandiitanno. Hanni Luusi yinanni suwisaanchora tuncu yiinosere laˈno. Mannu soqqanshosenna yannase horoonsidhanno doogo lainohunni gara ikkinokkire coyiˈrino. Tini Luusi hanqissinose; ikkirono ise gikki yiino roduuwa amaaˈlitu. Togo yitino: “Qullaawu Maxaafi aana xintantino amaale wolu manni hedora gara ikkitino lao heedhannoenna roorse Yihowa lao aana illachisheemma gede kaaˈlitinoe.” Luusi Maatewoosi 6:1-4 aana noo hedo nabbawase jawaachishshinose. (Qummeeshsha nabbawi.) Kuni qummeeshshi Yihowa hagiirsiisate mixiˈra hasiissannota huwattanno gede kaaˈlinose. Ise ledde togo yitino: “Asseemmari daafira wolu manni gara ikkinokkire coyiˈrirono Yihowa tashshi assate dandaamiere baala assanni noommata afaˈya hagiirsiissannoe.” Luusi tenne huwattu gedensaanni, mannu gara ikkinokkire coyiˈrannose yannara agurte saˈanno; tini ise hayyitte ikkitinota leellishshanno.
KOFFI ASSINOHERE AGURTE SAˈˈA QARRA IKKITANNOHE YANNARA
11, 12. (a) Mittu Kiristaanchi rodoosi koffi assinota huwatiro maa assa hasiissannosi? (b) Abirihaami kawa kaˈaa higino coye tirino doogonni maa ronseemmo? (Hanafote noo misile lai.)
11 “Ninke baalinke baalunku woˈmanka wote soˈneemmo.” (Yai. 3:2) Hanni mitto rodoo ati coyiˈroottori woy assoottori koffi assinosita huwatootto yino. Tenne yannara maa assa hasiissannohe? Yesuusi togo yiino: “Fushshaatekki Maganoho shiqishiˈratto yannara giwamoottoha rodookki qaagittoro, fushshaatekki hakko worte agurte hadhe balaxxe giwamootto rodiikki ledo araarami. Hatto assittohu gedensaanni dagge fushshaatekki Maganoho shiqishiˈri.” (Mat. 5:23, 24) Konnira Yesuusi amaale harunsite rodiikki ledo hasaawa hasiissannohe. Qoleno tenne assatto yannara mixokki maatiro deˈooti. Mixokki, koffi assinohe manchino soˈro loosinota kula ikkitukkinni loosootto soˈro ammante mereeroˈne keeru heeˈranno gede assate. Ammanate roduuwinke ledo keerunni heeˈra kaffi assine laˈneemmo coyeeti.
12 Konni birxichi hanafora Abirihaaminna rodiisi beetti Looxi mereero ale woroo higino coyi heeˈranno gede assannori kalaqaminota kultannota Qullaawu Maxaafi dhagge laˈnoommo; ikkollana kuri Maganu soqqamaano kalaqamino qarra salaametenni tirtino. Lamunkura saada noonsareeti; allaalasinensa giwantinohu saada allaaˈlitanno bayichinni kainohunni ikkara dandaanno. Abirihaami kaˈino gibbo qiissa hasiˈrinohura, Looxira isinna minisi manni heeˈrannoha dancha bayicho balaxe doodhanno gede kulinosi. (Kal. 13:1, 2, 5-9) Addaho, Abirihaami kaajja lawishsha ikkannonke! Isi umisi horo agure salaame hasiˈrino. Abirihaami konni garinni danchumma assinohura gate bainosiri nooni? Dino. Isiranna Looxira kuni coyi tuncu yiinsahunni shiima yanna gedensaanni Yihowa Abirihaamira lowo atoote aasira qaale eino. (Kal. 13:14-17) Maganu, soqqamaanosi isi seera harunsitannonna kawa kaˈaa higinonsa coye baxillunni tirate sharrantanno wote hegerera qarrantara wore diaguranno. [1]
13. Mittu gambooshshe qineessara doorroonni rodii koffi assannori tuncu yiisi yannara maa assino? Konni woˈnaalshinni maa ronseemmo?
13 Hanni yannankera ikkinoha mitto woˈnaalsha laˈno. Mittu jawa gambooshshe qineessara haarote dooramino rodii, wolu rodii fajjosinni konne looso kaaˈla dandaannoronna teˈee xaˈmate silke bilbili; tenne yannara silke bilbillisi rodii gara ikkinokkire coyiˈre silke cufi. Isira albihu gambooshshu qineessaanchi hanqisinositi giddosinni dibaˈino. Gambooshshe qineessara haarote dooramino rodii isi gara ikkinokkire coyiˈrinohura koffi diyiino; ikkirono tenne hajo lashshi asse diagurino. Isi mitte saate gedensaanni galagale hakkunni rodiira silke bilbili; alba isi ledo xaadde egentinokkitanna kalaqamino qarra mitteenni tira dandiitannota kulisi. Mitte lamala gedensaanni lamunku Mangistete Addaraashera xaaddu. Huuccatto assidhu gedensaanni mitte saate woˈma hasaabbu; tenne yannara koffi yiino rodii tuncu yiinosire hasaaphi. Gambooshshe qineessanno rodii koffi yiinohu coyiˈranna shaqqillunni macciishshihu gedensaanni, Qullaawa Borronni mite kaaˈlitanno hedo kulisi; hakkiinni lamunku sumuu yite babbaxxitino. Hatte yannanni kayise hakku rodii jawu gambooshshira kaaˈlanno; hattono gambooshshu qineessaanchi shaqqillunni hasaawisinohura lowo geeshsha galatannosi.
SONGOTE CIMEEYYERA KULA HASIISSANNOHE?
14, 15. (a) Maatewoosi 18:15-17 aana noo amaale harunsa hasiissannohu hiittoori tuncu yaannonke yannaraati? (b) Yesuusi hiikkonne sase coye qummi assino? Tenne assatto yannara dea hasiissannohekki coyi maati?
14 Duucha wote Kiristaanu mereero kawa kaˈaa higino coyi kalaqamanno yannara callootinsa tira dandiitanno; qoleno hatto assa hasiissannonsa. Ikkollana Yesuusi kalaqamino qarra songote kula hasiissanno yanna heedhara dandiitannota coyiˈrino. (Maatewoosi 18:15-17 nabbawi.) Koffi assino manchi rodoosino, naqaasheno, songono macciishshalla giwi? Tenne yannara, ‘ammaninokkihunna qaraxaasinchu gede assine agurranni.’ Xaa yannara tenne songotenni bohate yinanni. Tini, “sao” mulla kawa kaˈaa higino coye calla ikkitinokkita leellishshannote. Hatteentenni tini, (1) coyi kawa kaˈaa higinonsa mannooti lamunku tira dandiitanno saooti; (2) tira hoongiro kayinni bohamate geeshsha iillishshara dandiitanno saooti. Tini sao woxe looxa woy mannu suˈma huna ikkitara dandiitanno. Yesuusi qummi assinoha sasenka dirima harunsinannihu togoori ikkanno yannara callaati. Ikkollana, soorra, labbaahu labbaahu ledo woy meyaati meyaate ledo foora, kaada, kaphu maganna magansiˈra, woy wole togooha kabbaade cubbo songote cimeeyyera kula hasiissanno.
15 Yesuusi tenne amaale uyinohu sao loosino rodoo baxillunni kaaˈlinanni gedeeti. (Mat. 18:12-14) Umihunni, coyi kawa kaˈaa higinonsa roduuwi wolu manni karsamikkinni kalaqamino qarra tirate sharrama hasiissannonsa. Sao loosino mancho marro marro higge coyishshiisha hasiissannoheha ikkara dandaanno. Tenne assiteennano ammana giwiro, kuni coyi addanka ikkinota affino naqaashera woy assinori soˈro ikkinota buuxa dandaanno mannira kuli. Insa kaaˈlonni kalaqamino qarra tiˈrittoro isi “galagale rodookki ikkanno.” Tenne hajo songote cimeeyyera kula hasiissannohehu sao loosino rodoo kaaˈlate marro marro higge woˈnaalteenna tini qinaa hoogguro callaati.
16. Yesuusi uyino amaale harunsa kaaˈlitannotanna baxillunnita ikkitinota leellishannori maati?
16 Duucha wote coyi kawa kaˈaa higinonsa roduuwi Maatewoosi 18:15-17 aana kulloonniha sasenka dirima harunsitanno yanna shiimate. Tini lowo geeshsha hagiirsiissannote; korkaatuno duucha wote cubbo loosinohu maaro ea giwe songotenni bohama geeshsha iillikki kalaqamino qarra tirranni. Duucha yannara soˈro loosino rodii soˈrosi ammane adhe kalaqamino qarra biddi assanno. Koffi assinoonnisi rodii hakkonne coye layinkita galagale dikayisanno woy gatona yaanno. Ikkihano ikkiro, Yesuusi coyiˈrinori kawa kaˈaanni higino coye muddamme songote kula hasiissannokkita leellishanno. Songote cimeeyyera kula hasiissannohu aleenni kulliha lamenka dirima harunsini gedensaanninna kuni coyi noore ikkinota buunxiro callaati.
17. Wolu manni ledo keere kalanqeemmoha ikkiro mayi atoote afiˈneemmo?
17 Tini alame noo geeshsha mannu ooso guuntete xeˈne noonsare ikkitinohura wole manna koffi assansa digattanno. Rosaanchu Yaiqoobi togo yee borreessasi garankolla: “Arrawosi eemadhannohu isonoo qeeˈlinoho; guuta manchooti.” (Yai. 3:2) Kawa kaˈaa higino coye tirate ‘keere hasiˈranna hoodesi haˈra’ hasiissannonke. (Far. 34:14) Keere kalanqeemmore ikkinummoro ammanate roduuwinke ledo dancha aante heedhannonke; hattono songote mittimmara kaaˈlineemmo. (Far. 133:1-3) Baalunkunni roore “keere aanno Magani” ledo danchu fiixoomi heeˈrannonke. (Rom. 15:33) Kuri atoote afiˈrannohu kawa kaˈaa higino coye baxillunni tiranno mannaati.
^ [1] (gufo 12) Wole Maganu soqqamaanono lawishshaho, Yaiqoobi Eesawu ledo (Kal. 27:41-45; 33:1-11); Yooseefi roduuwisi ledo (Kal. 45:1-15) nna Gedewooni Efireemi manni ledo kawa kaˈaa higinonsa coye salaametenni tirtino. (Eje. 8:1-3) Atino Qullaawu Maxaafi giddo wole kawa kaˈaa higinonsare salaametenni tirino manni dhagge qaagattoha ikkara dandaanno.


text: Baratoonni Yunvarsiitii Afrikaa Kibbaa Witwatarsraand jedhamu han magaala Johanisbergi kessaa mormiin kaleessa godhan gara jeequmsaa jijjirrame: Poolisiin mormi bittinneesuudhaa gaazii nama imimmaanessu fi rasaasa laastikii dhukaasuu jalqabnaan barattoonnis dhagaa darbatan. Kaffaltii barumsaatin wal qrabatte Yunvaristoota 26 Afrikaan Kibbaa qabdu keessa 19 keessatti barattoonni mormii wal-fakkaatu geggeesaa turan. Barumsi kaffaltti malee (tola) akka ta'uu gaafii dhiheessa turanis, debil barbaadan hin arganne. Bulchiinsii fi qaamonni dhimmi kun laalatu marii hiikoo gochaa turan.


text:
Gootawaan weellistoota Oromoo hojiiwwan Qabsoo Bilisummaa Oromoo utubanii fi fuunduratti furgguggisan heedduu gumaachaa kan turan yoo tahu, yeroo ammaan kana qabsoo hadhooftuu ummati Oromoo keessa jiru fi Fincila Xumura Gabrummaa akka abidda saafaa Oromiyaa Kaabaa Kibbatti, Bahaa Lixatti boba’aa jiru kanaaf humna guddaa tahaa jiru.
Akkuma kanaan goototi weellistoota Oromoo Sa’ad Awwal wallee mata-duree ‘Gubee Lole’ jedhuun, akkasumas gootichi wellisaa Falmataa Kabbadaa wallee ‘Qeerrootu Galaa Baata’ jedhu hamilee Oromoo fi gootummaa abbootii keenyaa duraani bikkatti deebisuuf kakaasan dhiyeessanii jiru.


text:
Gorsaan tika-nagaa biyyoolessaa, Maayikil Fliin, hariiroo prezidaantii Raashiyaa, Vilaadmiir Puutiin waliin qaba dabalatee – waa’ee hariiroo isaanii, Prezidaantii Yunaayitid Isteets – Donaald Traampii fi itti-aanaa isaanii Maayik Peense dorgoggorsanii jiru – oduun jedhu eega babal’ataa dhufee taayitaa isaanii gad-lakkisan.
Gadaamojjii jeneraala waraanaa ka turan - Fliin taayitaa isaanii gad-lakkisuuf xalayaa galfatan keessatti, Prezidaant Donaald Traamp taayitaa qabachuu dura baatiilee turan keessatti waa’ee telefoona Ambaasaadara Raashiyaaf bilbilanii odeeffannoo guutuu hin ta’iin kennuu isaanii amananii jiran.
Prezidaantiin tokko taayitaa qabatee otuu baatii tokko hin guutiin aangawaan sadarkaa ol’aanaa akkanaa taayitaa gad-lakkisuun seenaa siyaasaa Ameerikaa keessatti ka jalqabaa ti.
Prezidaant Traamp, hatattamaan, gada-moojjii waraanaa ka biraa Kiit Keelog, akka eeggataa gorsaa naga-eegumsaa biyyoolessaa isaaniitti muudanii jiru.


text:
FAAYIDAA QULLUBBII ADII
Qote bulaan keenyaa oyruu isaa keessatti qoricha oomishee itti
fayyadamaa ture, ammas fayyadamaa jira yoo jenne maal soba
qabaree?
QULLUBBII ADII ADII (GARLIC)
Faayidaalee isaa keessaa muraasa
1. Dhukkuba qufaa (utaalloo), akkasumas dhukkuboota vayirasii fi
baakteriyaan dhufan nurraa ittisuuf.
2. Dhiibbaa akka ol hin kaane hir’isuuf
3. Carraa dhukkuboota onnee adda addaan qabamuu hir’isuuf
4. Fayyummaa lafee eeguu irratti gahee guddaa qaba.
5. Rifeensi mataa akka nurraa hin dhumne prootiina taasisu of
keessaa qaba.
6. Infekshinii gogaa irratti argaman daaknee yoo itti dibne hedduu
nu gargaara.
7. Allerjiwwan gargaraa nurraa ittisa
8. Qabiyyee qaamaa cholesterol jedhamu kan yeroo baayyatu
dhukkuba garaa garaaf nu saaxilu nu keessaa hir’isa.
Faayidaalee biroo illee ni qaba.


text:
Namni mata-duree barreeffama kanaa argu, qabiyyee barruu kanaa dubbisuu yoo baatellee, dhaamsi isaa maal ta’uu akka danda’u ni hubata jehdeen yaada. Haa ta’u malee, maaliif barruu gabaabaa kana waanan dhiyeesseef, qabxiilee tokko tokko kaasee ibsuun barbaada. Gara qabiyyee barreeffama kiyyaa otuu hin seeni dura, mee waan dhiyoo kana Sabboontota Oromootiin dubbatamaa ture fi mooraa Habashootaa keessatti waca uume tokko tokkon kaasa.
“Itoophiyaan diigamtu malee, Oromoon nagaa hin argatu. Itoophiyaan Oromummaa hin fudhanne fi hin kabajne diigamuu qabdi. Itoophiyaan caccabuu qabdi malee diimookraata’uu hin dandeessu….” fi k.k.f.


text:
(Oromedia, Gudar, 26 Sadaasa 2015) UUMMANNI OROMOO HIRMII(HARAAMUU) OROMIYAA GURGURTU, BARATTOOTA OROMOO AJJEESIFTUU FI MASTER PLANII Duguuginsa sanyii(genocide) nurratti mirkaneessite waliin hin jiraannuu jedhe.
Oduun nu gahe akka ibsutti, Sadaasa 25/2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa XUQUUR INCINNIItti FDG Ummatni fi Qeerroon dargaggootni Barattootni Oromoo Gaggeessaniin Bulchiinsii Aanaa XUUQUR INCINII namni maqaan isaa Dalasaa Dhimmaa fi Pooliisiin basaastuu wayyaanee taate tokko Irree uummataa fi irree dargaggoota Oromoon Tarkaanfiin ulfaataan irratti fudhatameera.
Ergamtooti kunneenis yeroo amma kana Du’aa fi Jireenya gidduutti kan argaman ta’uun ibsameera.
Yeroo amma kanatti Hospitaalli naannoo waan dadhabeef gara hospitaalota Magaalaa Finfinnee keessatti argamanitti akka fe’amee deemuun ifa ta’ee jira.
Dhaamsi kanuma waliin nu gahes, “Oromoo hirmii biyya gurgurtu, dhala kee ajjeesiftuu fi Oromiyaa dabarsitee gurgutuu waliin hin jiraatiin!”kan jedhuudha.


text:
Ebla 3,2017/ Godina Wallagga aanaa Kiiramuu ganda Burqaa Soorumaa mana barumsaa sad 1ffaa keessatti bitootessa 30 irraa eegalee barattoota mana barumsichaan fxg mootummaa abbaa hirree mormuu irratti hundaa’e haala ho’aan geggeeffamaa jiraachuusaa Qeerroon araddaa Burqaa Soorumaa ibsan.mana barumsaa kana keessatti fincila geggeeffamaa jiruun Ebla 3, 2017 wayita barattoonni fincila mormii eegalan humni
waraanaa mootummaa Wayyaanee magaalaa Kiiramuurraa gara sana deemuun barattoota addaan bittinsee erga deebi’ee maatii barattootaa ijoollee isaanii hubachuuf gara sanatti deeman qabachuudhaan fuudhuun gara waajjira poolisii aanaa Kiiramuutti akka deeman gabaafame.
Maatiin barattootaa qaama mootummaa kanaan qabamanii deeman keessaa muraasni obbo Muluu Tarrafaa, obbo Gammadaa waajjiraa,obbo kabaa dale, obbo getaachoo gammachuu, obbo abbabaa dhinsaa, obbo abbabaa namarraafi kanneen maqaansaanii ammaaf nun ga’iin hedduu akka ta’anvQeerroon kiiramuu gabaasan.


text:
Dr. Tasammaa Taa'aa jedhmu. Yunivarsitii Finfinfinnee kutaa Barnoota Seenaaa keessatti Barsiisummaa fi itti-gaafatamummaa sadarkaa adda addaan waggoota digdamii-lama eega tajaajilanii booda, Proofesarummaa guutuu Yuniversiticha irraa argatan.
Maatii Qonnaan bulaa irraa handaara magaala Naqamteetti kan argamtuu bakka Jaatoo jedhamutti ka dhalatan Professar Tesammaa Taa’aa, mana-barnootaa sadarkaa duraa fi lammataa achuma Naqamteetti xummuranii, ka yeroo sanatti “Dhaabbata Leenjii barsisootaa HARAAR” jedhamu seenanuun leenjifaman. Achii eebbifamanii, barsiisaa ta’uun waggoota sadiif hojjatan.
Sana booda, Yunivarsitii Finfinneetti deebi'anii barnoota seenaan digrii duraa fi ka lammataa eega fudhtanii booda, Doktoorummaa PHD-f immoo, as UNITED STATES keessa ka jiru, Yunivarsitii Michigaanitti baratan. Achii booda, gara biyyaatti deebi’anii, dhuma bara 1986 irraa eegalee haga ammaatti Yunivarsitii keessaa hojjetaa jiru.
Haadha-warraa fi ijoollee durbaa sadii fi dhiira tokko qabu, Professor Tasammaan. Ijoolleen duraa lamaan durboota lakkuu yoo ta'an barnoota Injiineriingiitiin Yuniversitii irraa eebbafamani hojjataa jiru. Kanneen booda, durbaa fi dhirri immoo, mana-barnootaa sadarkaa lammaffaa fi giddu galeessaa jiru. Professor Tasammaa, Jaallannee tu telefoonaan haasofsiise.


text:
Jaarmayaa Mootummootaatti Waajjirri Dhimma Baqataa UNHCR kan damee Keeniyaa akka jedhutti Keeniyaa Keessa baqattoota lammiin Itiyoophiyaa kuma 30 oltu jiru. Isaan keessaas hedduun isaanii ilmaan Oromooti. Baqattoonni kunis buufatawwan baqataa keeniyaa keessa jiran lamenii fi magaala guddoo Keeniyaa Naayiroobii keessa jiraatu. Warreen Naayiroobii keessa jiraatan jiruu moo’achuudhaaf hedduu carraaqu, kaan manneen nyaataa, kaan hojii humnaa, kaanis daldalatti bobba’anii kan jiran jiru.
Gabaasaaan VOA Naayiroobii Galmoo Daawit Baqataa Oromoo Ibsaa Bakaree jedhamu waliin turtii godheera. Ibsaan Baqataa Oromoo Naayiroobiitti geejjiba mootoraan kennee jiraatu yoo tahu, maatii isaatis galii hojii kanarraa argatuun bulfata. Hojii isaa irrattis saamichi fi rakkoon kaan akka isa qunnamu dubbata.


text:
Hawaasi Oromoo Biyya Ugaandaa Magaalaa Kaampaalaa Jiraatu, Sirna Guyyaa Yaadannoo Wareegamtoota Oromoo Gaggeeffate
Gabaasa: Abbaa Seenaa Hawaasni OROMOO magaalaa kaampaalaa jiraatu, Ebla 15, Guyyaa Yaadannoo Wareegamtoota/Gootota Oromoo walitti dhufuun kan gaggeeffate yennaa ta’uu, sirni guyyaa yaadannoo wareegamtoota Oromoo kun akka aadaa Oromootti eebba…
Guyyaa Yaadannoo Gootota Oromoo Bara 2016: Perth, Western Australia
“OROMOON KALEESSAS (DURIS) ARA’AS BORUS GOOTOTA HEDDU NI QABA” SABA HIMAALEE HUNDAAF Seenaa cululuqaa gootota keenyaa kan lubbuu iijijjiirra Hin qabne eenyummaa fi bilissumma Oromoo, akkasumatti ammo walabummaa Oromiyaatii jecha…
Guyyaa Gootota Oromoo 2016 Hawaasa Oromoo Ayerlaand Jiruun Kabajame
Waldaan hawaasa Oromoo kan biyya Ayerlaand guyyaa hara’a gaafa 01/05/2016 walitti dhufuun guyyaa gootota isaanii waliin kabajatani. Yeroo kanatti keesumaa har’a haala Oromiyaa fi ijoolleen ishee keessa jiran haala gaddisisaa…


text:
Ebla 7, 2014 (Advocacy For Oromia) — Jaal Kabadaa Buzunesh Gurraandhala 7, 1908 Oromiyaa giddu gala, Meettaa Roobii, araddaa Gorsaa keessatti dhalatan. Umuriin isaanii barnootaaf akka ga’eenis maatiin isaanii abbaa lafaa waan turaniif salphaatti barnoota argachuu danda’anii jiru. Jaal Kabbadaa Buzunesh bara jireenya isaanii keessatti beekumsaa fi dandeettii qabaniin sadarkaa hogganummaa garaa garaan keessatti gahee isaanii gumaachanii jiru. Kanneen keessaas ministeera humna ittisa biyyaa ta’uu sadarkaa olaanaatti waggoota afuriif tajaajilaniiru.
Haa ta’u maleeuu, sadarkaa olaanaatti muudamuun kun Jaal Kabbadaaf milkii hin turre. Jaal Kabbadaan, waan namni biraa akka laayyootti hin agarre, argaa ooluun isaanii immoo daran waan biraaf isaan kakaase. biyya cunqursaan keessatti hundee godhate keessatti qabsoodhaan malee hundee dhibdee san jigsuun akka hin danda’amen akak hubatan isaan gargaare. Sababa kanaan, sadarkaa olaanaatti hojjachuun kun ibidda bara baraan laboobaa jiraatu isaan keessatti qabsiise; isaan irraayis dhalootaa dhalootatti darbuu isaa itti fufe.
Jaal Kabbadaan aangoo mootummaan kenneefitti dhimma bahanii ummata isaanii hin mine. Bara san keessatti waan ta’ee hin beekne, aangoo mootummaa argatanitti dhimma bahanii ummata isaanii barsiisuuf kaka’an. cunqursaa fi dhiibbaa uummata oromoo irratti ga’aa jirus ifaan ifatti loluufis qabsaa’ota Oromoo akka isaanii barbaaduu eegalan. Akkanaanis ijoollee Oromoo faana gurmaa’anii qabsaa’uuf Ebila 23,1962 gara Maccaa fi Tuulamatti makaman. Erga WMT makamanii boodas hojiilee garaa garaa hojjachuu dhaan uummata keessatti dammaqiinsa guddaa uuman
Jaal Kabbadaa Buzunash, hojiilee boonsaa Waldaa Maccaa fi Tuulamaa keessatti dalagan keessaas mudde 14,1967 Dheeraa irratti osoo Loltuu dhaan hordofamanii uummata kumaatamatti lakkaa’amu fuulduratti ba’anii dhiibbaa uummata Oromoo irratti ga’aa jiru ifatti uummataaf ibsan.
Hojii boonsaa kana waan raawwataniifis, dhiibbaa guddaan irra ga’e; maatii isaanii irraa addaan ba’an. Akkasumas hoggantummaan isaanii ministeera ittisa biyyaa irratti qaban irraa aryataman. Yeroo dhiibbaan itti baayyachaa dhufus hiriyoota isaanii kanneen akka Jeneraal Taddesee Birruu,Jeneraal Daawwit Abdii,Dr Morgaa Firrisaa,Obbo Baqqalee Mokonnin,Obbo Dajanee Booji’aa,Obbo Daadhii Fayyisaa,Obbo Tasfaayee Digaagaa,Koloneel Maammoo Mazaamiir waliin mari’achuu dhaan bosona seenan.
Jaal kabbadaan yeroo hamtuu san keessatti waggoota ja’aaf qabsoo bosonaa erga taasisanii boodas Fulbaana 06,1976 diinaan marfamanii qabsoo guddaa taasisan. Qabsoo kana keessattis waraana 200 hin caalle qabatanii waraana kumaatamaan lakkaa’amu faana qabsoo olaanaa taasisan. Haata’uutii, humni isaanii human diinaatiin walgituu hin dandeneye. Haguma humni diinaa itti jabaachaa dhufe, humni isaanii daran xiqqaachaa dhufe. Kana booda hireen isaan qaban lama: harka kennachuu yookaan immoo otuu falmanii wareegamuu ta’e. Jaal Kabbadaan garuu, harka kennachuu hin filanne; harka laachuun uummata Oromoof salphina guddaa akka ta’e barsiisuuf jecha Fulbaana 18,1976 osoo harka diinaa hin seenin meeshaa qabatanii jiraniin lubbuu isaanii tokkitti uummata Oromoof aarsaa godhanii darban!
Source: Advocacy For Oromia


text:
Namtichi morkataa roorroo jedhamu kun ammaan dura otuu carraa biyya 3ffaa hin argatin dura biyya keenyaa magaalaa naironi akka ture kabn dubbatu odeeffannoon keenya yeroo sana keessattis hojiin inni hojjachaa ture yoomiyyuu kan dagatamuu qabu miti jechuudhan kan gabaafame yommuu ta'u barreeffamni kun irra deddeebi'uudhan kan inni barreessee shira akka morkataan ilmaan oromoo irratti hojjachaa ture gonkuma alagaadhanuu ilmaan oromoo irratti hojjatamee hin beeku erga jedhee booddee hojii farrummaa morkataa roorroo yeroo gabaabbinaan ibsu biyya keenya magalaa nairobi keessatti embassy ethoipia warra kenya keessa jiran wajjin hariiroo chimaa tolfachuudhan ilmaan oromoo warra fincila diddaa gabrummaa baqatanii biyya sana keessatti lubbuu isaanii jiraachisaa jiran keessaa kan alagaati gurgurate 1-henok moosisa
2-mohamed abbaa garoo
3-girmaa tolosa
4-bekele olanaa
5-muusaa adam
6-zaakir huseen fii nama 3 kan yeroof maqaan isaanii hin argamin irratti shira xaxee qarshii dhuma hin oollef jecha ilmaan oromoo gurguratee akka keeziin/case/isaa atattamaan gara biyya sadaffaa qaqqabuuf gochuudhan tarkaanfii inni oromoota warra lubbuu isaanii baraaruf biyyaa baqatan irratti shira akkasii erga hojjachaa turee booddee biyya 3ffaa argatee gara biyya norway erga deemee boodas haaluma kanaan walii galteen ilmaan oromoo kaayyoo tokko irratti akka waliin hin hundoofnef tattaaffii inni gochaa turee fii kan inni yeroo ammaa kanas hojjachaa jiru akka malee kan nu gaddisiise jechuudhan odeeffannoon keenya gabaasee jira.
Haaluma kanaan wal qabatee hojiin namichi kun hojjachaa ture kana duwwaa otuu hin ta'in bara 2008 fii 2009 keessa guyyaa kabajaa gootota oromoo yaadannoo qophaawe irratti olola amantii kaasudhaan yaada adda addaa dhiyeessee shakkii guddaa oromoota ayyana goototaa kana kabajuuf magalaa oslo keessatti wal gahan akka walitti muufatanii addaan bittinaawan godhee kan jiru yommuu ta'u amantii waaqeffataa fii amantiilee gara biraa walitti buusuf yoo tattaafateyyuu yeroo sanaaf akka hin milkaawin kan dubbatan warri ayyaanicha irratti argaman garuu sababa sana irraa kan ka'een jiraattota biyya norway keessa jiraatan hirphaa gaanfurree;tottoobaa,ilfinash qannoo fii oromoota amantiin isaanii waaqeffataa ta'e warra islama ta'an wajjin walitti buusuuf carraaqqii guddaa akka gochaa tures hubatamee jira.
Bara 2011 kabajaa ayyana irreechaa ykn irreessaa kan biyya norwayitti oromootan qophaawe irratti yaada inni kenne keessaa amantiin waaqeffataa jedhamu hin jiru,jiraachaas hin turre,jiraachuus hin danda'u kan jedhu dhiyeessee yaada kanaan oromoota hedduu walitti buusuf tattafachaa kan ture ilmaan oromoo meeqatam akka walitti dallanan godhee jira.namni kun hanqina dammaqinaa kan qabu yommuu ta'u garee isa deeggartu kan dhalootan biyya tokko ta'anii fii warra sheekanaa husseenitti amanan deeggartoota ijaarratee akka mormii guddaan ka'u godhee jira.
Egaa ilmaan oromoo ayyanicha irratti argaman yeroof yoo walitti muunnoon jiraateyyuu yeroo ammaa kana garuu waanti nama yaachisuu tokkollee akka hin jirre maddi odeeffannoo kun irra deddeebi'ee addeessee jira.haaluma kanaan kan wal fakkaatu addi bilisummaa oromoo biyya keessatti dargaggoota oromoo lafarraa ficcisiisaa jira jechuudhan facebook isaa irratti barreessaa akka turee fii waa'ee amantii irra deddeebi'ee barreessaa kan jiru namni kun amantiin kan abbaati biyya garuu waliin qabna jedhamee erga itti himamee boodallee hojii isaa irraa kan of qusachuun irra ture dhiisee cimee hojjachuu akka jalqabes qorannoo namota isa beekan irraa argame irraa hubachuun danda'amee jira.
Sana malees sarara paltalk irratti ummata oromoo warra gamtaa tokkummaa oromoo irratti wal mari'achuuf yeroo isaa gubee yaada wal jijjiirrachuutti jiru jidduu seenee seenaa amantootaa fii kutaan oromoo kudha tokko miti kutaa lama qofa jechuudhan yaada sana akka hirmaannan ilmaan oromoo hin milkoofnef yaada hin barbaachifne kan amantiilee oromoo kan waaqeffannaa,islma,chiritian,jechuudhan kaasee walitti diraa ture ammas haaluma sana irratti argama jechuudhan gabaafamee jira.
barreeffamni kun ammallee hin raawwanne fuula duraaf itti fufa..


text:
Wiiliyaam Ruutoo buclhoota Keenyaa rakkoo filannoo bara 2007 Keenyaa irratti dhalatte ka bulchootii filannoo irratti wal dhabanii,dubbiin gara gosaa deebitee namii hadhee wal balleessee irratti himatan keessaa tokko.
Rakkoo suniin nama 1,200 dhumatee kuma hedduutti baqate.Manii Murtii Yakka Addunyaa Qoratu, International Criminal Court (ICC) Wiiliyaam Ruutoo fi pirezidaantii biyya sunii,Uhuru Kenyaataa dabalee nama hedduu dubbii suniin himachaa bahe.
Uhuuruun dubbii sun akkuma itti bahettu yajalaa bahee amma ammoo Ruutoo fi gaazexeessaa Keenyaa Joshua Sang dubbii isaanii laalee nagaan gadi dhiise.
Akka abbaan seeraa dubbii sun laale jedhetti manii murtii waan jara suniin hiamtu irratti hina arginee jedhe.
Jarii himatan lamaanuu duruu balleessaa sun keessa akka hin jirre mormachaa bahe.
Dubbii isaanii ganna sadii turte.Akka jarii dubbii mure dabalee jedhetti abukaatoon ragaa quubasaa jara kanaan himatan hin dhiyeeffannae.