text:
GUCA QABSOO OROMOO IRRAA
Peresdaantiin mootummaa naannoo oromiyaa namni Lammaa Magarsaa jedhamu baatii kana guutuu maal hojjechaa akka jiran hundi keenyayyuu ni beekna .daandiin qabsoo isaan qabatanii adeemaa jiranis uummata oromoof ifaaf ifatti mul’ataadha.Of kuuluu fi of mul’isuun isaaniimmoo uummata oromoo bukkeetti maal fakkaataa jira isa jedhuuf dubbiin kun dubbii jabduudha.Ifaajiin peresdaandaantiin mootummaa naannoo oromiyaa yeroo ammaa uummata oromoof waan qabsa’aa jiru of fakkeessuun jechoota kukkuulee dubbachuudhaan uummata oromoo hundaa oliif gadi dha’aa jira.Dubbiin lammaan magarsaa amma deemaa jiruuf dubbii qoosaa fakkaata malee waan qoosaa miti.Jechoonni lammaan magarsaa yeroo ammaa waltajjiirra taa’ee dhaadachaaa jiru uummata oromoo heedduu gidduutti wal falmii uumsisaa jira.Haa ta’uutii lammaan magarsaa warruma kaleessa harka lafa jalaan akka waan uummata oromoof qabsa’anii of fakkeessanii uummata oromootti boolla qotaa turanii Wajjin adda miti dubbiin kun.Karaa tokko dubbiin lammaa magarsaa yeroo jechoota dammaan makaman dubbatu uummata oromoo bukkeetti waan jaallatamaa jiru itti fakkaata.karaa tokkommoo dubbiin inii lafa jalaan uummata oromoo irratti raawwachaa jiru dhiibbaa garboonffattoonni kaleessa uummata oromoo irratti raawwachaa jiraaniin alatti hoomaayyuu jijjiirama tokkoyyuu hin qabu. Peresdaantiin mootummaa naannoo oromiyaa lammaan magarsaa yeroo ammaan kana adeemsa inni deemaa jiruuf dhugaa dubbachuuf taanaan gaaffii uummanni oromoo mirga abbaa biyyummaa isaa gonfachuuf gaafachaa jirutti bishaan facaasee uummaticha gidduutti holola dharaa facaasuudhaan bara bittaa isaa uummata oromoo irratti dheereffachuuf ifaajii gochaa jira.Gaaffii uummata oromoo awwaalee faajjii kijibaan uummata oromo afanffajjeessuuf shira xaxaa jira.Murni aangoo afaan qawwee fi aanggoo humnaan bixxilamte opdon yoomiyyuu uummata oromoo bakka hin buutu.Lammaan magarsaa nama dhugaan uummata oromoof qabsa’aa jiruudhaa?jennee tokkoon tokkoon keenya yoo sammuu keenya keessatti of gaafanne kun soba. Peresdaanttiin mootummaa naannoo oromiyaa obbo lammaa magarsaa haasaan isaanii yeroo ammaa irra caalaan isaa dhimma oromummaa fi sabboonummaati malee dhimma rakkoo uummata oromoo furuu irratti kan xiyyeeffatu miti.Karaa biraanimmoo dubbiin isaanii of fakkeessiidhaan uummaticha sobuudhaan yaada uummatichaa hatanii ittiin garboomsuuf sochii gochaa jiru. Bitamtoonni mootummaa abbaa irree wayyaanee kaleessas guyyaa mooraan qabsoo bilisummaa oromoo hundeedhaan ititee daran jabaachuudhaan shira isaanii addaan bittimsaa tures yeroo hundeen aangoo isaanii arkatti fashaluuf yaalu holola dharaa qindeeffatanii uummata oromoo gidduutti bittimsuudhaan mooraa qabsoo bilisummaa oromoo kan gootowwan qeerroo bilisummaa oromootiin durfamu addatti mmoo kutannoo fi cichoominaan kan dirree falmaa irratti argamu ABO irratti shira gandummaa fi lagaa gadhiisuudhaan uummata oromoo gidduutti afanffajjii uumaa turaniiru.
….
Har’as diinonni mootummaa wayyaanee fi gantoonni kanneen garaaf jecha uummata isaaniitti diina ta’an wayyaaneedhaaf dugugguuruu dugdaa ta’uudhaan uummata isaanii irratti ba’aa garbumaa dheeressuuf kanneen halkanii guyyaa dhama’aa jiran hin dhabamani.Gantoonni kuunneen yeroo baayyee kan isaan ittiin beekaman keessaa of kuuluu fi jechoota minya’aa ta’an uummata oromoo irratti gad lakkisuudhaan uummaticha bukkeetti of fakkeessiidhaan fudhatamuuf caraaqii gochuudhaan beekamu.Uummanni oromoo yeroo ammaa kanneen dhugaan isaaf qabsa’anii fi kanneen hin qabsoofne adda baasee beeka.Diinaa fi fira isaas sirriitti hubatee beeka.Kanarra darbees uummanni oromoo akkuma kaleessaa shiraa fi holola diinotaan kan addaan tokkummaan isaa bittinaa’uudhaa jennee yoo yaanne kun soba dhugaa irraa fagaateedha.Mootummaan wayyaanee kanneen isaaf gugguufanii bulaniif oolmaa garii oolaafii akkuma ture kanneen sabboontota ta’anii fi mirga abbaa biyyummaa isaaniif falman ammo qileetti gadi guuruudhaan biyyee itti deebisuun amala isaati. Sabboonummaan lammaa magarsaas kanaan alatti adda miti.Lammaan magarsaas osoo dhugaan kan sabaaf dhaabbate ta’ee oduu fi arrabaan ofin kuulu ture.Addattimmoo hojiin isaa idilee yeroo ammaa miidiyaa wayyaanee kanneen isaaf dhaabbatan dhuunfachuudhaan arraba dhadhaa dibatee fokkorsuudhaan lafa cabsaa jira.Fokkorsuun immoo uummata oromoof bu’aa tokkoyyuu hin buusne.Uummanni oromoo yeroo ammaa osoo beelaa fi hidhaan gidirfamaa jiruu akkasumas qe’ee dhaloota kan abbaa isaa osoo saamamaa jiru lammaan magarsaammoo of fakkeessiidhaan uummata oromoo irratti kijibaan lafa dhiphisuun qabsa’aa yookiin immoo sabboonummaa hin jedhamu.
.
Namni tokko afaan oromoodhaan akka gaariitti odeesseef yookin afaan oromoodhaan jecha baareedaa dubbateef sabboonaa hin jedhamu .Uuummanni oromoo biyya dhaloota isaa keessatti akka waan biyya bakkeedhaa dhufee keessa jiraachaa jiruutti biyya dhalootasaa keessa jiraataaa yeroo jirutti faajjii hololaan uummata oromootti gurra duuchuun gaaffii uummanni oromoo guyyaa biyya abbaa biyyummaa isaa dhaberraa kaasee gaafachaa jiruuf deebii ta,uu hin danda.u.Oromummaa fi sabboonummaan tokko ta,uu hin danda’u.Garaagarummaan isaanii hanga lafaaf waaqa gidduuti.sabboonummaan hololaa sabboonummaa hojii yookiin sabboonummaa rakkoo uummataaf furmaata kennuu ta,uu hin danda,u.Gaaffiin uummata oromoo gaaffii dheebuu bilisummaa ti.Rakkoon uummata oromoo rakkoo biyya abbaa biyyummaa isaa diinaan sarbamee jiru deeffachuuf gaaffii gaafachaa jiruudha malee rakkoon keenya rakkoo afaaniin rakkoo uummataaf deebii kennan miti.Peresdaantiin mootummaa naannoo oromiyaa lammaan magarsaa yoo dhugaan kan dubbannu ta,e gaaffii uummata oromoof waan deebii kennaa jiru fakkaatee garuu sobaan rakkoo uummataa karsoosee fixaa jira.Garuu hojiidhaan kan zeeroodhaan baayyateedha.Kanaaf sabboonummaan dhugaan sabaaf hojjechuu,dhugaan saba ofii keessatti qulqullummaan argamanii wareegama dhufuuf dursanii of kennuuf carraaquudha.Kana malees Sabboonummaan Oromummaan jiraachuun alatti kan nama keessatti umamuudha. Sabboonummaan isa amma namoota bayyeen fokkorsuu fi of fakkeessiin ittin of ibsatan kanaa miti. Dhiigaan OROMOO ta’anii, Oromummaa qabaatanii jennaan sabboonaa nama jechisiisaa jedhanii kan of mullisuuf yaaluu barbaadanis danuutu jira . Sabboonummaan kanaan hin ibsamu.Sabboonummaa jechuun Rasaasa diina dhahuuf qophaa’ee jechuudha. Sabboonummaan wareegama barbaachisu baasuuf of qopheessuudha. Sabboonummaan isa hin dammaqee dura ka’ee saba isaaf dhaabbachuuf hamilee fi dirqama guutuun kisa saba isaaf of kennee wareegamuuf qophaa’uudha..Sabboonummaan Oromummaa ofiin boonuudha. Oromummaa irraa diina ittisuuf dhaabbachuudha. Kan ittin of of kuulan yookiin kan ittiin dhaatan miti. wareegama bifa kamiitu kafaluuf of qopheessuudha. Namni sadarkaan sabummaa isaa sabboonummaa irra ga’ee, waa’ee saba Sanaa waan itti himanuu, waa’een siyaasaa itti himanuu hin jiru. ofiin beeka. Maal akka barbaachisuu fi irraa eegamu ni beeka. Kanaaf sabboonummaatti osoo hin ceenee, wareegamatti of laachuuf yoo jarjaran qabsoo keessaa dheessuu fi deebi’anii diinaa fi afarsitu ta’uutti gadi deebi’an. Sabboonummaa jechuun waan OROMOO dubbisanii waltajjii dhiphisuun of ibsuu miti. sabboonummaan amalaa fi adeemsa mataa isaa qaba. sabboonummaan waan nu keessa jiruun ibsama osoo hin taanee , waan nuuti hojjannuun, waan nuuti ummata keenyaaf kafaluuf qophoofneen madaalama. Uffata aadaa uffachuun, afaan akka dansaatti dubbachuun, kkf Oromummaa ni mirkaneessan. Sabboonummaa garuu mirkaneessuu hin danda’an. Sabboonummaan Uffata aadaa uffachuu, Afaanii fi aadaa ofiin jiraachuu, Qabeenyaa ofii jiraachuu fi qabaachuu ibsuu qofaa osoo hin taanee, tikisuu waardiyyaa ta’uu, lubbullee kennutti hidhata.waan ittiin Boonan jiraachisuu, lubbu itti horuu faa’aa hammata. Hololli affaaniin odeeffamu hojiitti hiikamuun isaa nama rakkisa.Wayyaaneen kaleessas har’as jireenya uummata oromoo waan jibbituuf karaa ittiin uummaticha lafarraa dhabamsiiftu soqxee baasaa bulti malee gara laafina tokko uummat oromoof hin qabdu.Holollii lammaa magarsaas holola dharraa fi holola ittiin qabsoo uummatichaa afanffajjeesuuf as ba’eedha.Sirni wayyaanee qabsoon oromoo yeroo ammaa galma ga’iinsa isaarra ga’uuf akka jedhu waan hubateef guyyaa guyyaatti karaa ittiin sammuu uummatichaa adoochu baafacha bula. Uummanni oromoo garuu hanga galma ga’iinsa isaa fi bilisummaa waloo gonffatutti yoomillee holola jaleewwan opdo fi bitamtoota sirna wayyaaneef jilbeenffatee hin beeku.
.
Fuulduraafis daqiiqaa tokkoofillee sirna wayyaaneef hin bulu. Peresdaantiin mootummaa naannoo oromiyaa kan ta’e lammaan magarsaa abjuu inni amma qabatee ittiin uummata oromoo garboomsuuf dhufe kun karaa ittiin uummaticha irratti garbummaa achi butataniidha malee uummatichaaf yaaduu miti. Lammaan magarsaa osoo kan dhugaan uummata oromoof quuqamu ta’e maaliif uummanni oromoo beelaaf dheebuun dararama.Maaliif beekaan oromoo mana hiraarssaa keessatti gidiraa dhala namaaf hin malle argaa jira.Dhugaa dubbachuuf yoo ta’e uummanni oromoo biyya keessa jiru yeroo ammaa harki caalaan rakkoo beelaa fi mana jireenyaa keessa jiraatu dhabee bakkee keessa kan jiraachaa jiru meeqatu jira. Kana malees beekaan oromoo biyya keessa taa’ee beekumsa isaan uummatasaa tajaajilaa hin jiru.Yeoo uummanni keenya dhumaa jiruu fi biyya abbaa isaarraa godaansifamaa jirutti of kuulanii uummaticha irratti ba’aa garbummaa dheeressuuf ferexuun soba dhugaarraa fagaateedha.
Uummanni oromoo baayyinni isaa miliyoona 50 olitti lakka’amu ta’ee osoo jiruu saba bicuun hoogganamee biyya abbaasaarraa ari’amee saamamaa fi hidhamuun kan durii caalaatti hammaachaa jira.Haadhi qeerroo oromoo deessee ofii agabuushee bultee dhala ishee nyaachistee erga sadarkaa barumsaan geessisteen booda gara mana barnootaatti ergitee rasaasaan of jalatti argaa jirti.Osoo itti hin yaadiin dhala ishee rakkattee gudifattee bor na deggera jettee kan abjoottu of bukkeetii dhabaa jirti.Qeerroo fi qarreen oromoo biyya abbaa isaanii kanneen irratti dhalatanii guddatan irra akka argan yookiin akka qabeenyaa isaaniitti irra jiraachuun hafee ajjeefamaa fi gudeedamaa akkasumas rakkoo hangana hin jedhamnetu irraan geessifamaa jira.Barataan oromoo tokko baratee akka hiriyyaa isaa ga’uun hafee barumsarraa butamee achi buuteen isaa dhabamaa jira.Kaayyoo isaaf mana isaatii gadi ba’ee rasaasaan waadamaa jira.Rakkoon uummata oromoo lakkaa’amee ittin ba’amu.Uummanni oromoo biyya abbaa isaa erga dhaberraa kaasee caalmaattiyyuu ajjeefamuu fi biyya abbaa isaarraa godaansifamuun itti jabaataa jira. Gochi diinummaa kan duriii caalaatti yeroo uummata oromoo irratti jabaataa jiruu fi uummanni oromoo yeroo biyyaa fi qabeenyaasaa saamamee ala bulaa jirutti maqaa sabboonummaan of kuuluun hin fakkaatu.Diinni uummata oromoo bakkeedhaa dhufe miti.Numa keessa teessee nuu wajjin jiraachaa nu nyaatti.Kaanimmoo faayidaa dhuufaaf bitamuudhaan diinaaf dhadhaabbata ta’anii lammii isaaniirra alagaa caalchifachuun uummata isaaniitti kanneen garagalanii nyaachaa jiran danuudha.Kanneen gocha diinummaa alagaa waliin ta’anii uummata isaanii irratti raawwachaa jiran kunneen guyyaa tokko garuu fuula yakka seenaa uummata oromoo duratti ba’anii akka itti gaafataman wal nama hin shakkisiisu.Diinni maal nugodhe kan diinaaf dibbee ta’etu nu galaafachaa jira’ooti.Kaleessa diinni iccitii oromoo hin beeku.Garuu kanneen diinaaf bitamantu kofa uummata isaanii saaqee alagaa mana seensise.Gochi kun ammas bifa yeroo yerootti haa jijjiirratu malee hin dhaabbanne.Ittuma jira.Kanneen gocha diinummaa kana uummata oromoo irratti raawwachaa jiran keessaas fakkeenya yoo fudhanne warra maqaaf uummata oromoof dhaabbanne jechuun as deebi’anii uummatichatti garagaluun diina waliin hiriiranii uummatichatti bineensa ta’anii kanneen nyaachaa jiraniidha.Isaan keessaa tokkos maqaaf kan bixxilamtee maqaa oromoon daldaalaa jirtu murna OPDO fi jala deemtota isaaniiti.
.
Shiftoonni tigiraay irraa uummata oromoo lafarraa fixuudhaaf dhufan gaafa biyya oromiyaa seenan uffata qumxaa fi bishaan harakatti qabatanii biyya badhaatuu fi biyya qabbanaa oromiyaa jiituu seenan.Erga seenaniis adduyaa haaraa keessa akka seenanii fi jannata lafarraa keessa akka dhufan ofirratti arguu eegalan.Dhangaa uummata oromoo tokko lamaan dhandhamuu erga eegalaniin booda biyya oromiyaa keessaa eenyuyyuu osoo dhufee nun baasu jechuun ittuu dhaadachuu eegalan.Lafaa fi qabeenyaa uummata oromoo akka kan isaaniitti ilaaluuudhaan saamuu fi saamsisuu irrattis xiyyeeffannoo gochuu jalqaban.Malaan fayyadamanii uummata oromoo gidduutti holola dharaa facaasuudhaan uummata akka dammaatti wal dhandhamatee jiraachaa jiru gidduutti daawwaa tokkummaa diigu gidduutti facaasuudhaan uummatichas wal nyaachisuu eegalan.Addattimmoo shiftummaa fi saamtuu ta’uun isaanii kan ittiin beekaman keessaa qabeenyaa uummata oromoo akka kan saanii godhataniitti ilaaluudhaan uummatichaaf kabaja dhabuu isaaniiti. Shiraa fi faajjii kijibaa da’oo godhachuun uummata oromoo lagaa fi gandaan wal nyaachisanii bara bittaa isaanii uummaticha irratti dheereffachuun har’a ga’anii jiru. Kan diina alaa qe’ee oromootti guuree galchisiises kanneen uummata oromoo fakkaachuun diinatti uummaticha kanneen gurguraa jiraniidha. Deemsa keessas biyya oromoo dhuunffachuudhaan anatu isiniif beeka,anatu isiniif murteessa,anatu isin bulcha jechuudhaan uummaticha irratti lafa cabsuu eegalan.Kana boodas biyya oromiyaa haguuganii humna qawwee fi aangoo isaaniitti fayyadamuun taayitaa qabatani.Erga taayitaa dhuunffataniin boodas uummaticha akka sareetti tuffachuudhaan akka garaa isaaniitti uummatichatti xabachuu eegalan.Biyya oromiyaa akka kansaaniitti ilaaluudhaan uummata oromoo akka diinaa fi akka baqataa ilaaluudhaan ajjeessuu,hidhuu fi biyya abbaa isaarraa hara’anii qabeenyaa isaa jalaa dhuunffachuu itti fufan.Kan baayyee nama jibbisiisu keessaammoo uummatuma oromoo keessatti diina uumuudhaan waliisaa irratti diina ijaaranii iccitii uummatichaa argachuu isaaniiti. Haaluma kanaanis uummaticha erga garaa baraniin yeroo ammaa biyyicha keessa ferexuudhaan uummata oromootti akka garaasaanii xabachaa jiru.Alagaan uummata oromoo miidheeraa jennee yoo wal gaafanne alagaan hoomaayyuu nun goone.Kan alagaaf bitamee alagaaf utubaa ta’ee lammiisaa nyaachaa jirutu abbaa badiiti.Walumaa galatti rakkoo uummanni oromoo yeroo ammaa keessa jiru rakkoo akkaan jabaa fi yaaddoodha.Uummanni oromoo gaaffii karaa nagaan gaafachaa jiruuf karaa nagaan deebiin deebifamuufiin hafee caalmaatti biyyaa fi biyyee isaa irratti ajjeefamuun kan durii caalaatti jabaatee itti fufee jira.Lafaa fi qabeenyaan uummata oromoo bakka isaa gad lakkisee jira.Saamichi lafaa fi uummata qabeenyaa isaa irraa booji’uun godaansisuun kan durii olitti jabaatee itti fufee jira.Diinni biyya bakkeedhaa dhuftee sanyiin manzee biyya oromoorratti duulaa jirti,qabeenyaa oromoo saamaa jirti.Kanaaf dubbii fardiin kana booda uummanni oromoo kan yoomiiyyuu caalaa kutannoo fi cichoominaan akkuma kanaan duraaatti fxg fardeessuudhaan jabeessee diina biyya isaa saamaa jirtu biyya ikaasee abbaa biyyummaa isaa mirkaneeffachuun kankoof kankeessaniin dhaamsa kooti.
Horaa bulaa deebanaa.
Injifannoo uummata oromoof
gadaan gadaa bilisummaati.
GUCA QABSOO OROMOO IRRAA


c: text/html

text:
Abbaan Alangee Federaalaa himannaa, miidiyaalee teessoo isaanii biyya alaa ta’ee jiru; ESAT fi OMN, akkasumaas himannaan Dr. Birhaanuu Naggaa fii Obboo Jaawar Mahammad irratti bane ture akka adda citu gaafatee jiraachuun guyyaa har’aa miidiyaalee biyyattiin gabaafameera.
Obboo Birhaanuu Wandimmaagany Abbaa Alangee Federaalaatti daayreekteerri daayreektarri hordoffii yakkoota biyyaa alaa akka himannaan miidiyaa ESAt, OMN, Obboo Jawar Mahammad fii Dr. Birhaanuu Naggaa addaan cituun isaanii murtaa’ee jiru ibsaniiru.
Abbaan Alangee Federaalaa himannaan isaanii akka addaa citu xalayaa Mana Murtii Federaalaa Olaanaa dhaddacha 19ffaaf barreessee, manni murtiis gaafii Abbaa Alangee gaafatan guutumaan guututti fudhachuun isaanii barameera.
Himannaan galmee Dr. Maraaraa Guddinaa jalatti banamee ture kan Miidiyaalee lamaa fii Obboo Jaawar Mahammad fii Dr. Birhaanuu Naggaa addaan cituu miidiyaaleen biyyatti guyyaa har’aa gabaasanii jiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Galaana Somaaliyaa irratti butinsi dooniilee deebi’ee dhufaa jira – jechuun akeekkachiisan – to’attoonni saaminsa galaana irraa.
Shiftoonni yokaan Saamtonni galaana irraa, sa’atiilee 48 keessatti dooniilee lama butuudhaan gara naannoo “Lafa Dahannaa Saamtotaa” jedhamutti eega geessanii booda akeekkachiisni kun dhaga’ame.
Saamtonni galaana Somaaliyaa irraa kun, doonii Hindii tokko eega butanii sa’atiilee xiqqoo dhaa booda, kaleessa doonii Paakistaan tokko ka butanii fudhatan – jedhama.
Bulchaan magaalaa Hobooyoo, ka giddu-gala Somaaliyaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti, dooniin Hindii sun hojjetoota isaa 11 waliin ganda EL HUR jedhamutti dhihootti hidhamtee jirti. Dooniin Paakistaan, ka “Salaamaa tokko” jedhamtus garuma sanatti qajeelfamte. Hojjetoonni keessa jiran meeqa akka ta’an hin beekamne.


text:
Hogganoota sadarkaa olaanaa Kongreesa Federaalawaa Oromoo (KFO) keessaa tokko kan ta’an Obbo Baqqalaa Garbaaf ragaa ittisaa ta’uun har’a dhiyaachuu kan irra ture aangawoonni Oromiyaa arfan hin dhiyaatin hafan. Sababaan kennanis walgahii koree hojii rawwachiiftu ADWUI waliin waa’een mana murtii duratti dhiyaachuu kun wal irra waan bu’eef muddamasa sagantaa qaban irraa ta’uun ibsamee jira.
Kanas kan beeksiisan abukaatoon Obbo Baqqalaa Garbaa Obbo Abduljabaar Heseen Jimaata borii dhiyaachuuf aangawoonni carraaqqii danda’ame mara akka godhan ta’u baannaan garu walgahii gaggeefamaa jiru sana booda ituu ta’e yaada jedhu akka qaban ibsanii jiru jedhu.Kunis dhiyaachuu jibba ykn dhiibaa’iina irraa akka hin ta’iin naa ibsanii jiru jedhan Obbo Abduljabaar.
Ragaa Obbo Baqqalaa ka biraa kan ta’e Andu'aalam Araagee yeroo ammaa mana hidhaa Qaallitti keessa kan jiru yoo ta’u manni hidhaa ituu hin dhiyeessiin hafe. Kanaafis sababaan maal akka ta’e manni murtii polisoota gaafannaan Andu'aalam nama adaba jabaa jala jiru waan ta’eef dhiyeessuuf rakkisaa dha kanaaf ajajajii haaraan bulchiinsa mana hidhaaf haa ergamuu jedhan. Manni murtiis akka dhiyaatuuf ajaja dabalataa kennee jira.
Waa’een fayyaa Obbo Baqqalaa kan ilaaleen gaaffiin barreefamaan mana murtiif kan galee ta’uus bor murtii kennuuf akka jiru manni murtii beeksisee jira.
Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa.


text:
Obboleettii teenyaa fi gootittiin Oromoo Kunuuzaa Saaniyyoo Alhada/Dilbata/ dhufu gara bakka dhaloota isii Magaalaa Booketti ni deebiti.Kunuuzaan barattuu cimtuu barnoota isiitiin adda duree turte yoo taatu, bara 2015 keessa Qabsoo Bilisummaa Oromotti makamuuf of kennitee WBO barbaaddee dirree qabsoo galte. Onneen isiin qabdu isii booji’ee dubartummaa isiitiifillee odoo hin sodaatin ejjennuma mataa ofiitiin barbaaddee qabsotti galte.
Amma kunoo Bilisummaa Qeerroon Oromoo fidee fi jijjiirama Mootummaan haaromsaa fideen waraana bilisummaa Oromoo wajjiin Ertiraa irraa biyyatti galtee Alhada dhufu maatii fi firoottan isii laaluuf qe’ee dhaloota isii Aanaa Bookee ni dhufti.Kanaafuu Qeerroon, hoggansi mootummaa fi ummanni Aanaa Bookee fi Magaalaa Bookee hundi keessan baatanii simannaa gootaan malu akka gootaniif cimsinee isin gaafanna.
Jabaa ofii abbumaatu jabeeffata!
Horaa Bulaa


text:
Haalli magaalaa Finfinnee keessatti guyyaa har’aa uumamee ture nagayaan kan hiikame tahuun beekame. Waajjirri muummicha ministeeraa ibsa baaseen, guyyaa har’aa miseensonni Makkalaakayaa iddoo adda addaa irraa walitti dhufan gara masaraa mootummaa dhaquun gaaffii mirgaa kan dhiheessan tahuu beeksise. Muummichi ministeeraa Dr Abiy Ahmad fi Itti aanaan muummicha ministeeraa Obbo Dammaqe Makonnin miseensota Makkalaakayaa kanneen waliin bal’inaan kan mari’atan tahuu gabaafame.
Gaafiin miseensonni waraanaa kaasan dirqama akka biyyaatitti isaanitti kenname waliin kan walqabate ta’uu ibsi waajjira muummicha ministeeraa irraa bahe ni addeessa. Mootummaan gaafii miseensota Makkalaakayaa kana akka gaafii lammiiwwan biyyattitti kan ilaaluu fi deebisaa gahaa kennuudhaaf kan carraaqu tahuu beeksise.


text:
Browsing Category
Waajabila Faanaa
Shamarree Ityoophiyaa umurii 19 dandeettii kalaqaan dinqisiifannaa olaanaa argatte
Finfinnee, Onkololeessa 2,2011(FBC)-Shamarree Ityoophiyaa umurii 19 Beetleheem Dassee laabraatoorii Sheebaa vaalii jedhamu keessatti hojii hojjetteen dinqisiifannaa isheef qabu CNN gabaase.…
Dubartii bilbila abbaa manaa ishee eeyyama malee ilaalun hidhaan adabamte
Finfinnee, Fulbaana 30,2011(FBC)-Araba Emmeretota Gamtoomaniitti dubartiin takka bilbila abbaa manaa ishee eeyyama malee ilaalun hidhamuu ibsame. Manni Murtii biyyattii himata abbaa manaa…
Daddabarsaan qoricha sammuu nama adoochu waggoota 2f barbaadame viidiyoorratti argame
Finfinnee, Fulbaana 29,2011(FBC)- Daddabarsaan qoricha sammuu nama adoochu waggoota lamaaf poolisiidhan barbaadamaa ture viidiyoorratti muul'ateera. Daddabarsaan qoricha sammuu…
Biyyi keenya dimokiraasif haaraa miti- Abbaa Gadaa Tuulamaa Goobanaa Hoolaa
Finfinnee, Fulbaana 25,2011(FBC)-Ityoophiyaan jaarraa dheeraa dura addunyaaf sirna dimokiraasii arjoomuu ishee Abbaan Gadaa Tuulamaa Goobanaa Hoolaa ibsaniiru. Bu’uurri sirna dimokiraasii…
Irreecha
Finfinnee, Fulbaana 15,2011(FBC)- Irreecha; irree Oromoo. Ummanni Oromoo saboota baha Afrikaatti argaman keessa isa tokkodha. Ummanni kun akkuma saboota biroo baroota dheeraa…
Yaa’ii DhMG, muummee ministiraa fi haadha gaarii
Finfinnee, Fulbaana 15,2011(FBC)- Muummeen ministiraa Niiw Zilaand; Jaakiindaa Ardeern daa'ima isaanii baatii 3 qabatanii yaa'ii Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniirratti(DhMG) hirmaachaa…
Siidan dheeran addunyaa Hinditti ijaaramaa jira
Finfinnee, Qaammee 1,2010(FBC)-Siidan dheerinaan addunyaa irratti dorgomaa hin qabne Hinditti ijaaramaa jira. Siidaan meetira 182 dheeratu kun xumuramaa jiraachuu odeeffannoon ni mul’isa.…
Hattuu kophee miila mirgaa qofa hate
Finfinnee, Hagayya 29,2010(FBC)- Ameerikaa kutaa bulchiinsa Varjiiniyaatti hattuun suuqii cabsuun kophee miila mirgaa qofa hate bahe jedha odeeffannoon. Hattichi maalif akka kophee miila…
Biiran addaa dhukkubsatoota kaansariif oolu Cheekitti oomishame
Finfinnee, Hagayya 28,2010(FBC)- Rippaabilika Cheekitti biiran dhukkubsatoota kaansariif oolu oomishamuu beeksifame. Biiricha dhaabbata teesson isaa Cheek magaala Paargaa ta’e tokkotu…
Manneen gandaa seeraan ala qabaman adda baafamaa jiru- Iniinar Taakkalaa
Finfinnee, Hagayya 26,2010(FBC)-Manneen gandaa seeraan ala qabaman adda baafamanii harka qalleeyyidhaaf ni dabarfamu jjedhan itti aanaan kantiibaa magaalaa Finfinnee Injiinar Taakkalaa…


text:
Itoophiyaan labsii yeroo atattamaa ji'a jaahaa guyyaa kalessaatii qabee hojii irra oolu labsite.
Manni maree ministirootaa lubbuu namaa fi qabeenya irratti badii gahaa jiru irratti gadi fageenyan erga mari'atee booda, ijjannoo kanarra gahuu isaa muummich ministiraa biyyattii Obboo Haylamaariyaam Dasaalanyi ibsaa harra gaazexeessotaaf kenne irratti dubbateera.
Obboo Haylamaariyaam dabaluudhaniis, komaandi poostiin labsii yeroo atattaamaa kana hoogganus waajjira muummee ministirii jalatti dhaabbachuu isaa fi balliini qabiyyee labsiichaa fun-duratti ifa han godhamu ta'uu beeksiiseera.


text:
Qophii: Abuu Bilaal Huseen
Kaatalooniyaan naannoo Kaaba baha Ispeenitti argamtu yoo taatu, jiraattonni isii ammoo Ummata Kaatalaan jedhamu. Nannoo isaaniitiin “Paisos Catalans” yookaan ammoo Biyya Kaatalaan jechuun yaamu. Baayi’inni ummata Kaatalaan miiliyoona 7.5 yoo tahu, Kuni ammoo Baayi’ina ummata Ispeen Miliyoona 46.56 keessaa dhibbeentaa 15 jechuudha. Magaalaa guddoo Kaatalooniyaa Baarseloonaa keessa qofa ummata miiliyoona tokko fi 600,000 ol ta’utu jiraata.
Ummatni Kaatalaan Seenaa, Aadaa fi Afaan ummata Ispeen kanneen biroo irraa adda ta’e qabu. Fakkeenyaaf afaan Ummata Ispeen “Spanish” yoo tahu, kan ummata Kaatalaan ammoo “Afaan Kaatalaan” jedhama.
Kaatalooniyaan jarraa 16ffaa keessa humnaan gara Ispeenitti osoo hin makamin waggaa 250 dura, yookaan ammoo jaarraa 12ffaa keessa, naannoo daangaa mataa ofii qabaachuun beekamtu turte.
Seenaa fi eenyummaan ummata Kaatalaan kun gaaffii walabummaa isaanii keessatti,yeroo hundaa qabxii isa jalqabaa ta’eeti argama.
Seenaa Ispeen keessatti gaaffii bilisummaa Kaataluuniyaa qabaneessuuf jecha, yeroo adda addaatti Naannichaaf Bulchiinsi taayitaa guddaa(greater Autonomy) qabu kennamaafi ture.
Haata’u malee, bara 1939-1975 yeroo mootummaan abbaa irree Fransiskoo Fraankoo humna waraanaatiin Ispeen bulchaa turetti, bulchiinsa Kaatalaan diiguun Aadaa fi Afaan Kaatalaan akkasumas, mallattoo eenyummaa isaanii hunda uggure. Maatiin daa’imman isaaniitiif maqaa Spanish akka moggaasan dirqisiisaa ture. yeroo kana keessa ummata Ispeen kanneen naannoo hundaa caalaa cunqursaan Kaatalooniyaatti hamaa akka ture himama.
Bara 1975 erga mootummaan Fransiskoo Fraankoo kufee booda, naannoon Kaatalooniyaatiif Bulchiinsi taayitaa guddaa qabu heera biyyattitiin kennameef. Kanuma hordofuun naannichi guddina diinagdee cimaa galmeessisuu jalqabe. Kaampaniilee huccuu, elektrooniksii, warshaalee nyaataa fi Keemikaalaa heddu hammachuudhaan, kutaalee biyyatti 17 hedduu caalaa waliigala diinagdee biyaattiitiif utubaa taate. yeroo dhihoo asitti ammoo turiizimii fi kennaa tajaajilaatiin sadarkaa ol’aanaa irra jirti.
walumaa galatti Diinagdee Ispeen keessatti dhibbeentaa 20 ol qabachuudhaan naannoo badhaate ta’uu dandeesse.
Erga bara 2008 Ispeen rakkina diinagdee addunyaa muudateen garmalee miidhamtee asitti, ummanni kaatalaan humna qabeenya naannoo isaaniitiin onnachuudhaan, maqaa biyya Ispeen jedhuun rakkoo naannolee biraa baadhachuu mannaa, biyya walabaa uumachuu wayya gaafiin jedhuu jabaataa dhufe. yeroo kana Kaatalooniyaan maallaqaa Mootummaa jiddugalaa irraa argattu irra caalaa, kan naannichi m.ootummaa Ispeen gargaaru dachaa hedduun guddataa dhufe.
Haaluma kanaan gaafiin walubumma kaatalooniyaa falmii yeroo dheeraa booda October 1/2017 rifarandamii mootummaan naannichaa qopheesseen, ummatni Kaatalaan harki irra caalu Ispeen irraa fottoquu filate. Mootummaan Ispeen ammoo kaatalaan gonkumaa hinfottoqtu jechuun dura dhaabbate. Jum’aa dabre paarlaamaan bulchiinsa Kaatalaan sagalee ol’aanaa ta’een Ispeen irraa walaba bayuu labse.
Muummichi ministeera Ispeen Maariyaano Rahoy seeneetii biyyatti walgahii hatattamaa erga yaamee booda, taayitaan Bulchiinsa Kaatalooniyaa diiguu isa dandeessisu kennameef. Mr Rahoy gama isatiin osoo oolee hin bulin guyyaa kaleessa Paarlaama fi buulchiinsa naannichaa diiguu isaa labse. Akkasumas Pirazadaantii kaatalooniya dabalatee itti aanaa isaatii fi hoogganaa poolisii naannichaa taayitaa irraa ari’uun, bulchiinsa Kaatalaan kallattiin mootummaa jiddugalaa jalitti, itti aantuun muummicha ministeera Ispeen Ms Soraya Saez De Santamariya akka hooggantu muudamte.
Pirezidaantiin Kaatalaan Karles Puigdemontii gama isaatiin akka jedhetti, gochi Maadriid fudhatama kan hinqabne; Kanaafuu ummanni Kaatalaan tasgabbaayuun murtii isaa irratti cichuu qaba jedhe.
Abbaan alangaa Mootummaa Ispeen Pirezadaantii kaatalooniyaa dabalatee qondaaltota naannichaa hedduu irratti himata biyya ganuufi ajajamuu diduu jedhuun himatee jira. Mootummaan Ispeen Pirezidaant Karles Puigdemontii fi qondaltoonni bulchiinsa isaa yeroo ammaa biyya Beeljiyeem keessa jiran, gara maadriid deebi’an mana murtiitti akka dhiyaatan gaafate Akkasumas mootummaan Ispeen Pirazadaantichi hayyamamaa ta’ee gara biyyaatti yoo kan deebi’u ta’e filannoo fuulduratti yaadame irratti akka hirmaatuuf kan hayyamamuuf ta’uu beeksise.
Mr Puigdemonti waamicha mootummaa Ispeen kanaaf deebii kenneen, qabsoo walubummaa ispeen irraa ufduubbatti kan hindeebine ta’uu ibsuudhaan, wabiin yoo isaaf kenname gara Maadriid kan deemu tahuu hime.
Fottoquun naannichaa yoo kan milkaayu ta’e, haala kaataloniyaan keessa jirtu ilaalchisee yaadni ka’aa jiru baay’een isaa walfakkaata.
Xiinxaltoonni siyaasaa; yeroo dheeraan booda Kaatalooniyaan biyya walabaa taatee itti fufuudhaaf dandeetti gayaa qabdi; kanaaf immoo biyyoonni heddu kanneen gama hundaanuu kaatalaan hin geenne, Gamtaa Awurooppaa keessa jiraachuu akka ragaatti lafa kaayu. Haata’u malee beektonni siyaasaa kunniin, yeroon ce’umsaa ulfaataa ta’e kan naannicha eeggatu ta’ullee walfaanaa kaasu. kanaafis kaampaaniileen 1,600 ol rifarandamii geggeeffame hordofuun, baatii lamaan dabran keessa naannicha irraa gara Maadriiditti godaanuun yeroodhaaf kan naannicha miidhu tahuu ibsu.
Amma dheebuun bilisummaa ummata Kaatalaan gara xumuraatti kan dhiyaate fakkaata. Kaataluuniyaan biyya walabaa taatee itti fufti moo mootummaan Ispeen akkuma dhaadate humnaan kaatalooniya of jalatti bulchaan gaafii yeerooti.
Comments
Loading...


text:
Makiinaan socho’uudhaaf gaaza barbaada. yeroo dhihoo asitti ammoo, makiinaawwan humna elektriikaatiin hojjatanis oomishamutti jiru. garuu rakkoon makiinaa elektriikaa baatrii isaati. Baatriin Makiinaa Elektriikaa Deep Cycle Battery jedhama. Baatrii chaarjii qusatu jechu afaan namaa galuun. garuu baatriin kun rakkoo tokko qaba. yoo chaarjii fixate guutuudhaaf hedduu tura. osoo makiinaa elektriikaan deemu kana qabaattanii karatti chaarjiin isinirraa dhumee ammoo, bakki itti chaarji godhan akka laayyotti hin argamu. kanaafuu chaarjii humna guddaa qabu ka sa’aa dheeraa turuufi, ka dafee chaarjii guututu barbaachisa. makiinaan elektriikaa ka yeroo ammaa oomishamee magaalaarra jiru, yeroo tokko chaarjii guutachuudhaaf sa’aa tokkoo ol turuu danda’a. baatriin Toyotan hojjachutti jiru kun Solid State Battery jedhama. daqiiqaa muraasa keessatti chaarjii kan guuttatu hogguu tahu, sa’aa dheeraas turuu akka dandahu tilmaamama. yoo karoorri Toyota kun milkaawe, Konkolaataan gaazaan deemu faaydaa dhabuu dandaha shakkii jedhutu jira. mee wajjuma arguuf deemna. yoo Rabbiin umrii nu kaaye.
Namni gariin mataa Makiinaa Soolaarii godhee humna Aduutiin chaarjii godhata. garuu kunis faaydaa guddaa hin qabu. biyyoota heddutti Aduun mataa gubbaa osoo hin taane, gama cinaatti dabdi. kaafuu Paanaaloonni soolaarii mataa gubbaa jiran ifa aduu gahaa hin argatan. gama birootiin duumessaafi hurriinis rakkoo birooti. yoo baatriin jabaan chaarjii yeroo dheeraa tursiisuufi, yeroo gabaabduu keessatti chaarjii guuttatu hojjatame malee, makiinaa gaazaan deemu irraa bahuun abjuu tahuutu mala.
Buufata humna elektriikaa itti waraabbatan


text:
Qubsuma Ardaa Badhaasaa
Ardaan Badhaasaa godina Booranaa aanaa Areeroo ardaa Haroo Diimtuu keessaatti argama. Ardaan kun magaalaa guddittii godina Booranaa Yaa’a Balloo irraa gara bahaatti fageenya km 95 irratti argama. Aanaa Areeroo irraa gara dhihaatti km shan irraatti argama.
Ardaa badhaasaa jechi jedhu badhaadhina jecha jedhu irraa dhufe. Jiltii Ardaa kanatti jilatamtu jila badhaadhinaa, nageenyaafi misooma barbaaduu ti; jila jiru jireenya amansiisaa jiraachisuu ti; jila nagaa Booranaa ti; jila nagaa Oromoo ti. Jilti kun kan nageenyaa, misoomaafi badhaadhinaa waan taateef ardaa kanaan badhaasa jedhanii kan moggaasaniif.
DOORII
Dooriin Sadarkaa Gadaa seenuuf waan qophoofteef Gadaan warraa Gadaaa uumaafi uumamnii badhaadhee, Gadaa waaqnii itti nama badhaasu taasisuuf kadhaa waaqaa ardaa badhaasaa kanatti geggeeffama.
Aadaa Ummata Oromoo keessaa hangafti, Aadaa Sirna Gadaa Oromootii.Gama biraatiinis Ummata Oromoo Booranaa biratti hangafummaan Uumamamalee, walcaalmaa Umriiniimiti. Angafummaan nama wal hincalchisu.
Garuu, bakka taa’umsaa irraatti, eebbaa irraatti, dura dubbaachuu irratti, carraa namaa kenna malee olaantummaa hin agarsiisuu. Waaqni waandura isaan uumeef qabaa, isaan dura haa dubattan jedhameeti malee, hiikaa biraa hinqabu.
Yaa’ii Doorii koree hayyuu jaha(6) ofkeessaa qabuun bula. Jarreenkun olaanaafi gadaanaa odoo hinta’in walqixummaatti walkabaju.
Wal’ajajuun hinjiruu.Murteen muramu heddumminaan (majority rule) ykn wal amansiisuun murama.
Jarreen jahan kunniin gosalamaan (Sabboofi Goonaa) keessaa sadii- sadii tahani filamuun qindoomuu.Ummanni Oromoo Booranaa yeroo jilaa qofa osoo hinta’iin qubsumaan walhangafu.
Qubsumnii hangafti mirgaa gara bitaattii deema.Hangaftii mirgaan yooqubatu, maandhaan/quxisuun bitaan qubata.
Qubsumnii Ardaa jilaa badhaasaa kan butte dhaabuu akkaataa aadaatiin mirgaa gara bitaattii hangaftittiin Adulaa yaa’aa kanaatiin lama-lamaan gosa hedduu ofjalatti qabatee qubata.
Yaa’a waliin qubatu kana hangaftii yaa’aa Arbooraa waan taheef, yaa’ii arboora kan luba kanaa gosa Digaluu waan ta’eef, gosa Maxxaarrii of jalattii qabatee, Abbaa Korma Buttaa dabalatee mirgaan qubata.
Moonaa loonii walitti tolfatu/qabuu. Itti’aansuun adulaan hawaxxuu, Adulaa karraayyuu waliin gosa biraallee dabalatee,moggaa ollaa Arbooraatti aanuun lamaffaarrattii qubatu.
Gama bitaatiin immoo Jiilleen warri gamoojjii adulaa konituufi adulaa Dambituu gosa, biraa dabalatee waliin qubatu.
Garuu qubsumnii kunniin gargar hinfagaatu aadaaf jecha xiqquma wal’angafaan qubatani malee.
Qubsuma Ardaa Badhaasaa
Yaa’i kun maaliif akkanatti qubata gaaffii jedhuuf Abbaan Gadaa damee hawaxxuu Adii Jaldeessaa hoggaa deebisan; “yaa’ii erga jila buttee kana fixateen booda waraana gara gara keeyyata ykn gara gara godaana, akka amma fulaa/eddoo sadii (3) qubanne kana fulaa sadii garaa gara godaanna, yaa’a sadan kana moggaa adulaa fiixee, yaa’a arbooraa taatee kophaa godaanti.
Moggaan adulaa Hawaxxuu; yaa’a Hawaxxuu taatee kophaa godaanti.
Moggaan Adulaa konituu, yaa’a koonituu taatee kophaa godaanti.
Abbaan Gadaa Arbooraa Abbaa Gadaa fiixee lubaa ta’a.
Abbootii Gadaa Hawaxxuufi Konituu lamaanuu Abba Gadaa kontomaa tahan” naanjedhe.Kanaaf yaa’a sadeeniifi Gadaa Sadeen asirraa jalqabu.Kan Oromoon yoo eebbifatu “GadaanSadeennagaa, Yaa’ii nagaa” jedhan amma’ asii jalqabama.Qubsumnii kunniin akka gogeessaatti gargar ta’uu ni danda’a.Garuu kan qubsuma Doorii kuraa jaarsoo akkana fakkaata.
1. Ijaarsa Galmaa
Galmi mana Aadaa guddaa ijaaramee jila keessatti tolfatan/gaggeeffataniidha.Ardaa jilaa badhaasaatti galmii jaaramu lamadha.Galma lamaan keesaa tokkoo Kan Abba Gadaa fiixeettii.Kaan immoo kan galma Butteeti ykn galma Abbaa Kormaa jedhama.
Galma buttee guyyuma ardaa badhaasaa qubatan jaaramee Afaan goodama.Wanni galmi buttee guyyumasana afaan goodamuuf galgaluma kana butteen waan keessa dhaabbatuuf xumuuramuu qaba.Guyyaa godaannaa dongorani/dhaabanii qubatan dhiirtii dongoraa gad-horfitee yoojettu, nadheen ollaa suniifi kan jila kanaaf olloota qe’ee irraa dhufan hunduu itti bahee ijaara.Galgala gulantaa keessa kaa’u.
Halkan sa’aatii loon elmanitti yaa’i buttee keessa dhaaba.Buttee gulantaan duuba miil-jalootti dhiheessuun qotiitti hidhu.
Doorii kuraa jaarsoo yoo galma jaaraa jirtu.
Figure 1.Yoo Galmaa Dongoruutti jiran.
Figure 2.Yoo Galma Jaaraa jiran
Figure 3.Yoo Galma Afaan Goodan.
Galma fiixee:-Galmi kun guyyuma Ardaa Badhaasaa qubatan dongorannii dongoraa dhiirti gad-dhooftee yoojettu nadheen ijaartii. Ijaarsi’isaa guyyaa kudhan fudhata.Wanni guyyaa kudhan jaaraniif Sirbaa Aadaa waliin deemsisuun guyyaa xumuura isaa waliin fixan.Kanaaf guyyaa kurneessoo afaan goodamuu qaba.
Dhuma guyyaa sirbi lafa dhawee/xumuramee yoojedhu, Jaarsa Mana Galmaa manaatti galchan.Akkaataan ijaarsa galmaa kunniin Gadaa-Gadaatti garaagarummaa qaba. Garuu kan asirratti barraa’ee taa’u kunniin ijaarsa galma kanaa, Gadaa 71ffaa ykn Doorii kuraa jaarsoo qofadha.
Jaarsa mana galmaa callisanii hinfidan. Ollaa yaa’a kanaan alatti jaarsa duraan mataa buufate ykn Gadamoojjii ta’e filanii gosa Sadi(3) irraa filanii akka isaan kun jila kana Obbaasanii turtii jilaa dhibaayyuu akka isa galma keessa bulanii’oolan tolfatu. Wannii jaarsa mataa buufate qofa tolchaniif/godhaniif; Jaarsii mataa buufate cubbuufi yakka adda addaarraa bilisa waan ta’eef jila kana qulqullummaan akka gagessuuf filatama.
Jaarsi Mataa Buufate umurii dheeraa waaan qabuuf waan aadaa jilaa gadifageenyaan beekuuf jila kana jaarsa gorsaa tahanii akka qajeelchaniif barbaadamu.
Jila buttee keessatti jaarsa mana galmaa gosa sadi keesaa filachuun akka jila kana gaggeessaniif ni filatamu. Isaaniis:-
1. Maliyyuu
2. Digaluufi
3. Karrayyuudha.
Warroota ykn Jaarroota mana Galmaa akkaatuma Ummanni Oromoo hangaftittiin waan cufaa tolfattu, innis wal hangafaa. Jaarsii gosa maliyyuu hangafa yoo ta’uu, kan Digaluu itti aana, maandhaan/quxisuun karraayyuudha.
Akka jecha hayyootaatti jilarratti yoo bakka bu’aan gosa tokkoo jilarraa hafe, gosusuma biraarraa bakka buusuun, namuma gosa biraarraa gosa hafe kana bakka buusan gostikee maal jedhanii yoo gaafatan, kan inni himatu gosa isaa odoo hinta’in, gosa bakka bu’e sana himata. Fkn:-Maliyyu hafnaan gosti Dambituu yoo bakka bu’e, bakka bu’aan kun gosa isaa yoo gaafatan Dambitu osoo hinta’in Maliyyuu himata.
Jaarsa mana galmaa guyyaa dhuma Sirba Saddeettanii (8) tanii (Guyyaa Ruddii) galgala galma afaan goodan (xumuuruun) loon galchaatti wayta loon manatti galtu keessa galmatti galchan.Yeroo galchan muuda aadaa dhawachaa/sirbaa/ galchan.Ollaan akkuma jirutti bahee muuda Sirbaa Galma Abba Gadaa olseenan.
Warri Jaarrootaa warruma waliin sirbaa galma seenu.Achumaan galmatti hafuu.Guyyaa Sanaa jalqabee halkan cufaa hanga jiltii obbaatutti galma keessa bulaa, guyyaa’immoo moonaa dhibaayyuu keessa dhibaayyuu waliin oola.
Fakkeenyaaf muudnii gosa heddutu jira. Isaan keessaa:-
Muuda——————————— Oo hoo hidda muunnaa
Muudii aadaa qabaa ————— haa hoo hiddaa muunnaa
Waan muudaniin qabaa———— haa hoo hiddaa muunnaa
Didhaan takka baatee————– haa hoo hiddaa muunnaa
Takkaa dubbiin taate ————– haa hoo hiddaa muunnaa
Fooyee godaanee ———————hoo hoo lemmoo
Didhaan takka baatee—————-lemmoo
Takka duubaan teetee————— lemmoo
Daamara sabboo ——————– lemmoo
Mootii fulleellee———————- lemmoo
Marmaaraa gooroo—————— lemmoo
Jiltii baatii baatee——————– lemmoo
Abraasaa godaantee—————– lemmoo
Abraasaa gadoomaa—————– lemmoo
Gadaa turtiin muudaa————– lemmoo
Gadaan guutuu soqaa————– lemmoo
Yaa’ii naannoo soqaa —— lemmoo
Soqolee oblatee —– lemmoo
Soqoo dachaan lamaa ——-lemmoo
Kophee kaltuun lamaalemmoo
Harkaa laduun lama ——–lemmoo
Qa’ ee Gaangeen lamaa lemmoo
Karra guddaanlamaa lemmoo
Adda ganyaan lamaa lemmoo
Morma buuran lamaa – lemmoo
Hariirticha gaafaa karaan kee liiban- lemmoo
Liibee tiyyaa faarsaa lemmoo
Laduun harrootaa lemmoo
Muuda aadaa qabaa — lemmoo
Oolee didhaa qabaa lemmoo
Didhaan takka baatee lemmoo
Takka duuban teettee – lemmoo
Nama muuda oolelemmoo
Didhaan jilba geette – lemmoo
Didhaan ilmaan geettee — lemmoo
Muuda nuuraan foo’ii lemmoo
Nuurtuu dallansiisii — —- lemmoo
Tiittii roqomsiisi — lemmoo
Tiittee koolii dhibbaa lemmoo
Tiittii dubbiin dhibbaa lemmoo
Dhibba kee hin herrennee -lemmoo
Waan jilaa hinherreennee lemmoo
Jiltii baatii baatee lemmoo
Muuda2ffaa
Gadaan gadoo —————————— midhaafate goodaa
Bokkuu koonnoo————————————midhaafate goodaa
Koonnoo bonaan raasee jaaloo——————-hoo odituun dagaagaa kuraa
Gadaan gadoo—————————————-midhaaffatte goodaa
Furmaatii roobinnaa jaaloo————————-hoo odituun dagaagaa kuraa
Gadaan gadoo—————————————–midhaafatee goodaa
Bokkuu waarsoo ————————————–midhaafate goodaa
Waareen ganna misaa jaaloo————————odituun dagaagaa kuraa
Gadaan gadoo —————————————midhaafate goodaa
Bokkuu waarsoo —————————————hoo hoo
Tabonaa furmaata jaaloo——————————hoo Odituun dagaagaa kuraa
Gadaan gadoo ——————————————midhaafate goodaa
Bokkuu waarsoo —————————————-hoo hoo
Roobee lolaasinaa jaaloo——————————–hoo odituun dagaaga kuraa
Akkaataa kanaan muuda dhawachaa jaarsa mana galmaa olnaqu.
Jaarsa Mana Galmaa yoo galchan
Jaarroota Sadeen (3) n kana ni nyaachisuu, aannaniifi foon ollaan hunduu kennaaf.Ganamaafi Galgala dubartootnii aannaan okoleen qabatanii dhufaniin ciicoo warraaf qophoofteetti naqan. Yeroo naqaan akkas jedhuu “hoo siigumaachaa”jedhu.Jaarsi mana galmaa akkas jedhee deebisaaf “bonaa ganna gumaachi!” jedhee eebbisa.
Jaarsa mana galmaa hin albaasan jedhan aannaan quubsuun.Hojiin guddoon jaarrota kanaa jillii kunniin akka hin dogoggoramne niqajeelchu, nigorsuu.Jaarroleen kunniin aadaafi tartiibaa jilaa waan beekaniif Abbaan Gadaa waan jilaa gaafata.Kitaaba Aab Jaatanii Diidaa Haaromsa Aadaafi Seenaa Booranaa jedhu keessaatti akkana jedha.
Abbaan Gadaa “Jaali Abbaa Jiloo, jiltii maalti as’aanaa?” jedheeti gaafata.Jaarsii immoo, “roobaafi nagayaa, obbaatii jilaatii” jedheeti tartiiba jilaa itti hima.Kana duuba akkuma itti himaniin Abbaan Gadaa waan jilaa hojjachuu jalqaba.Haaluma kanaan hanga jila keessaa bahanitti waliin jiraachaa Abbaan Gadaa waan beekullee aadaaf jecha jaarsaan qajeelfama.
Kun immoo adoo beeknuu yaada nama biraa darachuu/dabalachuu/fi jaarsaa eddoo kennuu qofaamiti, namnii hayyuu-makalaa kan yuuba keessaa gooroo godaanee akka aadaa baratu dhageessisuu ykn barsiisuu namatti agarsiisa.
Jaarsi mana galmaa akkuma beekamu guyyaa galma jaaran irraa ba’anii duuba aadaa isaanii uyyisaan/uwwisaan galmatti galchan.Jaarsa isa angafaa uwwisnii isaa wayaa lama,kan itti aanuu akkuma isaa wayaa lama argatee, inni maandhichii (quxisuun) wayaa tokkoon galmatti gala. Jaarsi mana galmaa waan jila dhufeef hanga guyyaa dhibaayyuu keessa jiranitti galma keessatti siree jaaraniifii gara dhibaayyuu malee mana nama biraa hinseenu.
Kun kan ta’eef idanaan ykn horiin isaan qalan bifa kaattoon yaa’a keessa dhiheessaniif. Garuu jaarsi mana galmaa kun akka kan yaa’ a Arboora shanachaa hayyuutiin qooddachuuf adulaan kontomaa lamaan yaa’a keessaa tokko qofa waan ta’eef, yaa’a isaanii fulaa/bakka sadiitti (3) tti qooduun akka kunuunsa jaarsa mana galmaatiif toltu taasisu.
Fkf mi’a isaan ittiin soratan kan akka kubbaayyaa shaayyii, buduunuu bunaa, qorii nyaataafi ciicoo kan hinhafne dhiheessaniif. Aadaaf jedhanii odoo aannan jiruu horii qalaniif aannanciicoo guutan malee,nama cufa/ mara waliin soratu.Garuu ciicoo aananniin gumaachaniif cufaa foon kutanii keessa buusanii waliin galchan.
Dhibaayyuu doorii waliin moonaa dhibbaayyuutii bahuun,dhibaayyuu waliin dhibaafachaa oolu.Moonaa dhibaayyuutti, dhibaayyuu qajeelcha.Yoo dhibaayyuun xumuramte jaarrota tana horii qalaniifii nyaachisanii quubsan.Horiin jaarsa mana galmatti qalan Kun idana jedhamu akka kaattootti namuu qalaaf. Foon idanaa kana nyaatanii quufanii ganama ka’anii eebbifatanii, kanyeroo jalqabaa Ororoon galchan, amma immoo waraanaan gara warra isaanii galchan.
2. Dulacha Saamphuphaa
Dullachi saamphuphaa guyyaa Ardaa badhaasaa qubatan galgala guyyaa gula/hundaqalama.Yaa’a doorii keessaa akka kaattoottinama tokkoon kenamee karra Abba Gadaa fiixee duratti qalama. Dulacha saaphuphaa akka hulluuqootti waan ilaalamuuf jalqaba jilaa isa qalan.
Sababni dulacha saaphuphaa qalaniif “wallaallii akka saaphuphaa mataa namaa keessa jiru kan namni homaa arguu hindandeenye cufa nama keessaa ba’ee, warri jilaa waan beeku akka qabatan, waan isaan agarsiisan akka argan, waan itti himan akka baratanifi dhagahaaniif jedhanii waan amananiif jila kana duratti dulacha kana qalu.
Dullachi saaphuphaa kun aadaaf dulacha haa jedhamu malee, raada ykn jibicha ta’uu nidanda’a.Yaa’ii bahee akkaataa hangaftittii isaatiin hariirratee/eebbifatee, waaqa ofii kadhatee qalata.
Dulachi Saamphuphaa foon isaa yoo qalamu mana Abbaa Gadaatiin hingalani, gara mana bokkuutti galaniinii achiitti dhaabbatanii nyaatan.Maaliif foon sa’a kanaa mana abbaa kennee dhiisee mana bokkuutti gala gaaffii jedhuuf, jila kanaaf akka Aadaatti Abbaan jilaa bokkuudha, kanaaf bokkuun mana isaatti dhaabee uummataan gololchan.Hanga foon hundii manatti galutti namuu bakkuma sana taa’ee eega.
Akka agartan kanatti dulacha saaphuphaa jalqaba jila ardaa buttee, guyyaa (saafaa) loon keessa galchan buttumee moonaa loonii durattii hariirratanii qalatan.
Madda:-Bonayyaa Diidoo (Unpublished Paper); Biiroo Aadaa fi Turizimii Oromiyaa


text:
Abstract:
Qorannoon kun kan irratti adeemsifamee adeemsa sirna raawwii araara gondooroo danuu kan hawaasa Oromoo Gujii Aanaa Oddoo Shaakkisoo bakka walitti bu’insi cimaan uumame keessatti kan adeemsifamedha. Isaanis hawaasa Gujiifi Gujii gidduuttii kan uumame akka iddattoottis fudhachuun qoratichi qorannoo isaa gaggeesseera.Innis akkaataa sirni raawwii sun ittiin adeemsifamu, gosa araaraa kanaaf wantoota raawwiif barbaachisan yookiin keesstti mul’atan addaan baasuun kan ibsamandha. Sirna araaraa keessatti kanneen hirmaatan akka Aanaa Oddo Shaakkisootti jaarsolee, hayyootaa, abbootiin gadaafi beerota ciccimoo kanaan dura sirna araara adda addarratti kanneen hirmaatandha. Qorataan kun adeemsa raawwii sirna araaraa aadaa hawaasa Oromoo Gujii ka’umsaa godhaachuudhaan qorannoo kana adeemsiisuuf murteesse jira. Qorannoo kana keessatti gaaffiilee qoratichi deebii kennuuf, ka’e keessaa muraasni: Xiinxala raawwii sirni araaraa gondooroo kana maal akka fakkaatu,sirna araaraa kana eenyufaatu raawwachiisa,sirna araaraa kana keessatti wantoonni ittii fayyadaman fakkoommiiwwan maal fa’a akka qabaniifi yoomeessi sirna kanaa maal fa’a akka fakkaataniif deebii barbaaduufdha. Akkasumas, kaayyoolee qorannoo, keessaa immoo meeshaalee aadaafi nyaanni aadaa sirna araaraa kana irratti gargaaran maal irraa akka qophaa’aniifi faayidaa maaliif akka oolan, akkasumas, bu’aan sirna araaraa kana irraa argamu maal fa’aa akka ta’an addeessuuf kaayyeefateera. Ragaawwaniifi odeeffannoota odeef-keenitoota irraa walitti qabaman boqonnaa arfaffaa keessatti hiikni erga itti kennamee booda xiinxalamanii argannoofi yaadni furmaataa maal akka ta’e ibseera. Kunis, xiinxalli raawwii sirna araaraa Gondooroo danuu keessatti taasifamuu kun adeemsa mataa isaa akka qabuufi jaarsoleen, hayyoonni, abbootiin gadaafi beerri ciccimoon erga seera gaaddisaa baafatanii booda dhimma dubbii walduraa duubaan nama isaanitti dheeseerraa/baqaterraa qoruun fudhatanii akkata itti raawwatamuu hordofuun hubateera. Karaabiraatiin, sirna araaraa aadaa hawaasa Oromoo Gujii biratti kanneen qooda fudhatan saala lamaanuu akka ta’an qoratichi mirkaneeffateera. Dhuma irratti; Yaadolee armaan gadii akka furmaataatti kaa’eera. Kunis, adeemsa raawwii sirna araaraa hawaasa Oromoo Gujii keessatti jaarsoleen, hayyoonniifi beerronni ciccimoon namoota waaldhaban,waldanan,…kkf irratti haaluma aadaan hawaasichaa ajajuun ykn sirni gadaa murteeffateen raawwachuun nageenyaafi tasgabbii isaanii eeggachuuf waan godhamuuf, kun immoo haaluma kanaan itti fufuu akka qabu gochuun barbaachisaa akka ta’eefi akka walii galaatti immoo aadaan hawaasa Oromoo Gujii kun aadaa kabajamaafi beekamaa jijjiirama guddaa fidaa akka tureefi yeroo ammaa immoo rakkoon tokko tokko darbee darbee waan mul’atu waan ta’eef, hawaasichi bifuma kanaan dura raawwachuun dhabamsiise odoo hindagatiin dhimma itti bahuun dhaloota boriif kaa’uun akka irraa eeggamuu yaadota furmaataa qoratichi lafa kaa’edha.


text:
>gnl|ti|1798433044 name:1104572534148 mate:1798433045 TTACGGCTGCAGTTAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTTGGAGT GTATAAATCATATAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTTGGAGTGTATAAATC ATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGAGTGTATAAATCATAAAAA TAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTAGTGGACTACATAAATCATAAAAATAAATAT TTCATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGAGTGTATAAATCATATAAATAGATATTTCATAA AGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTAGTGGACTACATAAATCATAAAAATAAATATTTCATAAAGAATAA GTAAAAGTGGTTTAGTTTAGTGGACTACATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAG TGGTTTAGTTTACTGGAGTGTATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTA GTTTTGGAGTGTATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTTGGAG TGTATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGAGTGTATAA ATCATATAAATAGATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGACTACATAAATCATAT AAATAGATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGACTACATAAATCATATAAATAGA TATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTAGTGGACTACATAAATCATAAAAATAAATATTTTA TAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTAGTGGACTACATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAA TAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGAGTGTATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAA AAGTGGTTTAGTTTACTGGACTACATAAATCATAAAAAATAATATTTATAGATAGTAAAGTGTTTAGTTT ACTGGAGTGTATAATCATAAAAAATAAATATTTTTATAAAGAATAAGTTAAAGTGG
>gnl|ti|1798441672 name:1105170312142 mate:1798441671 GTTTACTAATCATAGTGTATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTT TACTGGAGTGTATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTAGTGGA CTACATAAATCATAAAAATAAATATTTCATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGAGTGTATA AATCATATAAATAGATATTTCATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTAGTGGACTACATAAATCATA AAAATAAATATTTCATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTAGTGGACTACATAAATCATAAAAATAA ATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGAGTGTATAAATCATAAAAATAAATATTTT ATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTTGGAGTGTATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAAT AAGTAAAAGTGGTTTAGTTTTGGAGTGTATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAG TGGTTTAGTTTACTGGAGTGTATAAATCATATAAATAGATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTA GTTTACTGGACTACATAAATCATATAAATAGATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACT GGACTACATAAATCATATAAATAGATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTAGTGGACTAC ATAAATCATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTAGTGGACTACATAAATC ATAAAAATAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGAGTGTATAAATCATAAAAA TAAATATTTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGACTACATAAATCATAAAAATAAATAT TTTATAAAGAATAAGTAAAAGTGGTTTAGTTTACTGGAGTGTATAAATCATAAAAATAAATATTTTAAAA AGAATAAGTAAAA


text:
Hogganoonni paartii mormituu kan Koongreesa Federaala Oromoo dabalatee galmee tokko irra ka jiran himatamtoonni 22 har’a mana murtii olaanaa Federaalaa isa Lidataa jiru dhaddacha 4ffaa duratti dhiyaatanii jiru.Kunis jala murtii kennuuf ture.
Garu ragaan barreeffamaa fi sagalee dhiyaatan heddummaachuu isaa irraa kan ka’e hunda waliin ga’uun hin danda’amne jechuun manni mutii bellama dabalataa kennee jira.Kunis guyyaa 23 booda walitti deebina kan jedhu ture.Bellamnii qabame kun isa dhumaa akka ta’uuf ni yaalla jedha manni murtii.
Ragaan abba alangaa wal qixxaatee dhiyaachuu hin dandeenye jechuun manni murtii yaada dhiyessuun bellamnni jijjiramaa turuun isaa ni yaadatama.


text:
Ella Naamah desk, 2018-08-21 03:51:08. Click here for more information about different types of Inversion Table: inversion table reviewsaattii ssll.. .aattii ssll.. .e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..Victoria Beckham, also known as Posh Spice, has made the news several times this year. Not because of her husband's amazing talents or her singing career, but rather because of her feet. This Spice Girl has a very serious dilemma. Should she correct her bunions or should she continue to wear sexy shoes and deal with the pain?
Jyotsna Nitika desk, 2018-08-20 23:35:12. The player hits the ball in front of him.When he hits the ball at eye level, the main joint involved in the shoulder.The sooner the ball is touched after the rebound, the more the elbow joint is solicited.
Sela Anamarija desk, 2018-08-21 01:45:09. Some people feel that stress is a fact of life, and that stress relief is a luxury that they cannot afford. However, chronic, unmanaged stress is detrimental to your health, your work performance and your relationships. It can weaken your immune system, trigger depression, zap your energy, promote unwanted weight gain and interfere with sleep quality. In short, stress is something we all have, and that we all need to find a way to release if we want to be productive, happy and healthy.
Henny Meena desk, 2018-08-21 05:57:08. My wedding was two weeks after my best friends, and two other friends got married weeks after I did. But, each of our reception centerpieces was unique, and I think thats what made our weddings stand out. My best friend really loves candles, so her centerpieces were composed of varying levels of pillar candles, floating candles, and tea light candles. My other friend is a big reader, so she had stacks of old books and autumn leaves on her tables. My other friend is a dental hygienist, and she had inscribed toothbrushes on each table. I personally had chocolates and origami flowers as my centerpieces (though it took days to make the flowers with help from my sister and mother).
Corina Marisol desk, 2018-08-21 02:47:19. Enabled with latest technology- Technical helpdesk services providing companies are backed with latest version of technology, tools and techniques used to ensure improved performance of the computer or any other electronic devices used by employees and customers. You dont have to spend money on purchasing any type of software application.
Rashmi Jameela desk, 2018-08-21 04:55:49. Now that you are armed with the information you need to identify the types, as well as the styles of antique desks for sale, you will be able to find a beautiful addition to your collection for your home.There's a lot of bias out there against messy desks. If you're not neat and organized, your coworkers might make assumptions about your capabilities-and even worse, your boss might criticize you for it. But is it really that bad to have a messy desk? And is being organized really as good as we all think? Here are five reasons why a messy desk might be a positive thing.
Amala Eunice desk, 2018-08-21 00:41:26. 3. Flip the napkin over and make the same size fold this time from the bottom portion of the napkin and fold away from you.
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s. In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text:
Finfinnee, Onkololeessa 2,2011(FBC)- Dhaabbanni Emmireetota Arabaa Gamtooman; DP Woorld buufata Barbaraa misoomsufi.
Buufatichi misoomun Ityoophiyaadhaf carraa buufataaleetti fayyadamuu kan babal’isu ta’uu preezdaantiin Soomaaliilaand Muusaa Bihi Abdii himaniiru.
Kun ammoo naannoo baha Afrikaa diinagdeedhan walitti hidhuuf ga’ee olaanaa qabaata jedhaniiru.
Sagantaan koontiraata hojii jalqabbii buufatichaa kaleessa ifoomera.
Buufanni Barbaraa Finfinnee qofaaf osoo hin taane, Kaartuumifis faayidaa olaanaa kan qabu ta’uu preezdaantichi eeraniiru.
Ityoophiyaan buufata Jibuutiitti olaantummaadhan fayyadamaa jiraattus, buufata Sudaan, Eertiraa fi Barbaraatti fayyadamuuf hojjechaa jirti.
Dhagaan bu’uuraa misooma marsaa jalqabaa buufatichaa kaleessa kaa’ameera.
Ijaarsii fi haaromsi kunis waggaatti akka xumuramu kan ibsame.
Hojiin kunis tajaajila buufatichaa %50n kan guddisudha.
Baasin misooma buufatichaa hin eeramne.
Haata’uutii bu’uuraalee misooma geejibaa buufatichaa Ityoophiyaadhan qunnamsiisudhaaf Doolaarri miiliyoonni 100 qabamuun eerameera.
Ityoophiyaan ga’ee buufatichaa keessaa %19, DP Woorld %51, Soomaaliilaand ammoo %30 qabu.
Comments
Loading...


text:
Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Abiy Ahimedii fi prezidaantiin bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Lammaa Magarsaa Sambata darbe gara magaalaa Dambi Dollootti imalanii turan. marii hawaasaa geggeessame irratti kanneen hirmaatanis dubbisnee jirra.
Yunversiitii Dambi Doollootti argamuu dhaan sirna eebba sana kanneen hordofan akkasumas kanneen Yunivarsitii Dambi Dolloo keessatti marii hawaasaa irratti argaman nuuf ibsanii jiran. Godinni Qellem Wallaggaa naannoo rakkoo hedduun keessa jiru hidhaa fi dararaan kan keessatti hammaate nageenyi ishee kan boora’e jechuun dubbatan jiraattonni magaalattii. Muummichi ministeerichaa fi prezidaant Lammaan akka isaan qiyyaafata itti kennan kan barbaannu eegumsa naanoo fi akkasumas misooma naannoo keenyaa akka ta’u iyyanneera jedhan.


text:
Posted: Onkoloolessa/October 15, 2014 · Finfinne Tribune | Gadaa.com |
SOCHIIN OROMOO BARA 2014 WAAN NU AKEEKU QABA!
HUMNA TA’UUF BAKKAYYUTTI HAA HOJJANNU!
SEENAA Y.G(2005)*
Sochiin Oromoo, Fincila Diddaa Gabrummaa Bara 2014 Biyya keessatti gaggeeffamen wal-qabatee gaggeeffame, Sochii Oromoon taasisuu dada’u keessaa hangam ta’a jedhanii tilmaamu irra, waan inni nu akeeku irraa barachuutu dansaadha jedhee mata duree kana filadhe malee, falmaa Diddaa Gabrummaa waggaa 100 olii hanqisuuf akka hin taane, naaf hubattu jedheen amana. Seenaa Qabsoo Oromoo Jalqabaa hanga Bilisummaatti jiru yeroon itti katabnuu fi seenaaf keenyu ni dhufa. Hojii guddaan, yeroo sana asi butuuf hojjachuudha. Sochii itti jirru kana yeroo hundaa madaaluun dansaadha. Madaalliin kun gama lamaan ta’uu danda’a.
1. Humna qabaachuu qabnu ykn baayyina keenyaan, beekumsa keenyaan, dandeettii lammiilee keenyaan, kkfn wal-gitaa? 2. Humna diinaa nu dura dhaabbatee jiruun. Gama kanaan yennaa ilaalluu, tarii waa hedduu nu akeeku danda’a. hangam hojjachuun akka nu irraa eegamuus nu akeeka. Sochiin jiru garuu rakkoo fi danqaalee keessa ofi illee dabalatee jiru keessa taree kan hojjatame waan ta’eef, waan nu akeeku qaba. Odoo yaadaa fi qalbiin keenya gama tokko jiraatee woo? jennee akka of gaafannus nu akeeka … humna Boonsaa hojii iccittii bobaa diinaa jala taa’anii ykn bakka biraas taa’anii hojjatan, Hojiin qofaa akka irra aannu kan nu mirkaneessan qabaachuu keenyas nu akeeka. Kun dhugumatti kan itti boonnuudha. Seenaa kanas yeroon itti faarsinu ni dhufa. Amma garuu yeroo isaa miti. Hojjachuu, falmuu, xiiqeffachuu, gumaa ba’uuf halkanii guyyaa hojjachuu qofaatu furmaata ta’uu nu akeeka. Qabsaa’oonni kaleessa haqa Ummata isaaniif manaa ba’an, duuchaamatti diinaan olitti isaan abaaruun illee sabummaa irraa ka’amee akka akka hin taane nu akeeka. Ijoollee dhalootaan qaroo ta’an, ABO dhaga’uu irra taranii ijaan arganii hin beekne wareegama Boonsaa akkasii Bilisummaaf kafalaa jiraniin, “Bilisummaa Ummata keenyaa nuutiyyuu ijaan arguu dhiisuu dandeenya” jedhenii miidiyaa of harkaa qabaniin tamsaasuun sirri akka hin taane nu akeeka. Sochiin Oromoo Bara 2014 waan nu akeeku qabaan waa hedduudha. “Haasaa 1,000,000 irra, gocha 1 tu Bilisummaatti dhihoodha” kanan jedheef kanaafi.
Kutaa 2ffaatti deebina.
BARA 2014 SOCHIILEE HOJII CAALAAF NU KAKAASUU DANDA’AN :
- Fincila Diddaa Gabrummaa Barattootaa fi Dargaggootaa Biyya keessaa,
- Hawaasa Oromoo Biyya keessaa ijoollee cinaa hiriiruu,
- Hawaasa Oromoo Biyya alaa deeggarsaa fi ajjeechaa morme hiriira qindoome gaggeessuu,
- Qabsaa’oonni Ilaalchaan tokko ta’an ABO jabaa gadi dhaabuuf murteessu,
- Midiyaalee walabaa (Intarneetaanis) dhimma Ummata isaanii irratti hojjataa jiran,
- Dhaabbileen, Waldaaleen gargaarsaa fi Amantii dhimma Oromoo irratti hiriiruu eegaluu,
- Baqattootaaf birmannaa taaisfame,
- Aadaa, Seenaa fi Oromiyaa beeksisuuf sochiilee taasifaman,
- Ayyaana Irreechaa 2014 irratti Sochii Biyya keessaa fi alatti gaggeeffame,
3. Fincila Diddaa Gabrummaa 2014 fi Hawaasa Oromoo Biyya alaa,
Qindoominni Hiriira Deeggarsaa fi miidhaa Ummata keenya addatti ijoollee irra ga’ee addunyaatti beeksiisu irratti hojjatame, Nama boonsa. Humna qabaachuu qabnu keessaa amma tokkon ykn wareegama nuuti baasu qabnu keessaa ka’umsaaf kan ta’uun, dhimmi keenya sadarkaa Senaatarooraatti akka irratti mari’atamu taasifnee jirra. Biyyoonni fi dhaabbileen edila addunyaa adda addaa ajandaa akka taasifatan taasifnee jirra. Sochiin taasifame kun waa hedduu nu akeekee jira. Lammiileen Oromoo Biyya alaa dhimma Ummata isaanii addunyaatti beeksisuuf carraan qaban bal’aadha. Ummati Biyya keessaa sirna guyyaa saafaa Taankiin Nama irra deemu, Gogaa Namaa quncisee nama adabu keessa jiraatanii wareegama baasaa jiranii, Bilisummaa isaan wareegamaniif nuufis qorichaa maaltu nu irraa eegama? jedahnii sochiin eegalan itti fufu qaban. Haala ijoolleen falmaa keessatti gaggeessaa jiranii fi haala Biyya alaa Kanaanis of madaaluu barbaachisa.
Dhimma Ummata keenyaa irratti wal bira dhaabbachuu danda’u irra tarree, waliin Asfaaltii irra teenye beelaan of adabnee aantummaa Ummata keenyaa mirkaneessinee jirra. Jireenya Biyya alaa Ulfaataa sana keessatti yeroo ofiillee wareeganii Ummata ofiif dubbachuun waan salphaa akka hin taane beekamaa. Jiraachuun ammoo waan hundaa dursa waan ta’eef. Kanas ta’uu yaadaa fi gaaffii ummata ofii akka fedhanitti bakka dhiheessuun danda’amutti hangam hojjannee? jennee akka of gaafannu kan nu akeeku tokko sochii 2014 kanadha. Biyya alaa kana keessatti akka yaada ofii ka’anii hiriira ba’uun ykn waan yaadan gaggeeffachuun rakko. Akka sochii 2014 kanaa garuu qindeeffannaan waggaa guutuu sagalee Ummata keenyaa eessattu dhageesisuun akka danda’amu nu akeeka. Yeroo Ajjeefamuu fi hidhamuu Ummata keenyaa qofaa odoo hin taanee,yeroo hundaa miidhaa ummata keenya irra ga’u dhageesisuu akkamiin dandeenya? jedhanii mari’achuu fi hojiitti hiikuun fardiidha.
Qabsoo jechuun Miseensa dhaabaa irratti qofaa kan gatamu osoo hin taanee, Hawaasa Biyya keessaa fi alaa kan ilaallatu ta’uu qabatamaatti arginee jirra. Kana caalaatti akka dhaabaattis, akka Kominiitittis, akka Waldaalee Amantiittis, Akka waldaalee Gargaarsaattis, kkf wal gargaaruun, waliin dhaabbachuun hangam dhageetti akka namatti horu hubanneerra. Kana irra dhaabbatanii akeekkachuun kan nama qalbii qabuuti. Isaan asittis waan qindoomiinaan deemaa jiran argaa jirra. Faranjiinis warra takkaa ho’anii deebi’anii qabbanaa’an jettee, gaafa nuuti iyyannee isin dhageenye jechaa amma nuuti deebinee iyyannutti akka nu hin eegne fi, jarri kun dhugaa qabu jettee kaka’umsa isaanii irraa ajandaa isaanii hanga taasisanitti hojjachuuf, dabareen hiriirrii fi sochiin adda addaa akka taasifamu danda’u waan baranneef itti fufun barbaachisaadha.
“Wal dhaggeeffachuu fi waliif birmachuun aadaa keenya keessatti jiru, garuu nu harkaa bade nutti deebi’uuf nu suufachaa jiru kanaaf balbala bananii simachuun hedduu nu gargaara. Waan adda itti ta’anii beekanii, waan irratti waliif galan irratti hojjachuun, Dimokiraasiin nuuf aadaa dha isa jennuu nu dhugeessa. Yeroo gaddaa fi rakkoo adda ba’uu mannaa, yeroo gammachuu adda faca’uu wayya. Gammachuu waloo keessaa yoo dhabanillee dhuunfaatti nama biraa hin hafu. Gaddi garuu Ummata waliin yoo ta’e Nama jabeessa. Yoo qophaa ta’an garuu Nama cabsa.” Kun falaasama Oromooti. Barumsi hammayyaa nu fuutee baddee kan dagatame. Kanaaf Hawaasi Biyya alaa Sochiin taasisu humnoota alaattis iyyachuuf, Ummata Biyya keessaaf hamilee ta’utti amannee, yoo xiqqaate waan Ummata Biyya keessaa Boonsu irratti hojjachuun baroodha. Diinaa Ummata keenya miidhaa Ulfaataa irraan ga’aa jiru irratti hojjachaa, waan keessa ofii tolfachaa deemuun murteessaadha. Qindoominni socii Hawaasa Oromoo Biyya alaa kana caalaa jabaatee dhageetti Ummata keenyaa akka ol kaasee addunyaa irra nu dhaabu hin shakku.
4. Mooraa Qabsoo Oromoo Irroomsuu:-
Barri 2014 Seenaa Qabsoo Oromoo keessatti waan ittin ibsamu hedduu. Waan hundi yeroo isaa malee akka hin taanee, Maanguddoonni Oromoo barnooti hammayyaa hin booressine gadi jabeessanii dubbatu. Dhugumatti miidhaan Ummata irra ga’u jabaataa wayita deemu fi waan nuuti keessa jirru ilaallee waa hedduu dubbachuu malla. Waa hedduus hawwina ta’a. Waanuma halkan tokkotti waa hundaa jijjiirru nutti fakkaatee, waan fagoo nu hin tarkaanfachiifne keessa seennee Maraammartoo siyaasaan kufana ta’a. Waan ana qofaaf dubbiin galte goonee Xiinxala hedduus tarrifna ta’a. Addunyaan, amma Miidiyaama yeroos keessa teenya dubbannu yk amma waraqaa irratti katabaa jirru geessi jennee waan boruu deebi’ee mataa gadi nu qabsiisuu haasa’uus dandeenya kkf.
Kun hundi yeroo isaa malee yoo ta’ee isuma akka har’a teenye of taajjabaa jirru hordofsiisa. Har’a dhalli Oromoo bakka jirutti of ilaalaa jira jedheen amana. Dhugaan eessa akka jirus caalaatti adda baafachaa jira. Dirree siyaasaa keessatti of ilaaluun hedduu barbaachisaadha. Odoo hin hojjannee fi hin falmannee Bilisummaan hin jiru. Kan hojjatee fi dhama’u Bilisummaa yoo gaafate irraa bareeda. Kan wareegama waa maraa baasuu Bilisummaan maa fagaattee? jedhee yoo komate irraa bareeda. Kan Umurii guutuu xiinxalaaf taa’e garuu, guyyuu yoo komataa olee bulu qaama irra na hin yaa’u. Ummati keenya kana adda baafachuun dansaadha. Adeemsi Siyaasaa Mana Ijaaramu tokkon fakkeeffama malee, yeroo inni jaraamee dhumuun wal bira hin qabamu. Mana tokko hundee isaa ijaaruu kaasee, waan mana isa taasisuu fi jabiina qabu ilaalanii siyaasaaf fakkeenya taasifachuun ni danda’ama. Garuu hundee isaa torban tokkotti, gidaara isaa, achi kkf herreeganii waggaatti yk baatii ammanaatti jedhamee herreegamu, Adeemsa qabsoo fi siyaasaa akkasiin lafa keewwachuun rakkoodha. Akkasitti yaaduun hedduu nu dhamaaseera. Firiin muka tokko yeroo isaa malee akka bilchaatu hawwinee, hundee isaatii yoo murree kan yaadine ni argannaa? ykn firiin sun haa bilchaatu jennee Bishaan guyyaa guutuu itti guurreef, xaa’oo humnaa olii itti dhangalaasneef bilchaachuu firii Sanaa ni ariifachiifnaa?
Amma yeroon isaa ga’ee ABO jabaa gadi dhaabuu irra ga’ameera. Kun Ummataaf Abdii ol aanaadha. Itti baha isaa argachuuf ammallee yeroo nu gaafata. Kun haala keessa jirru irrattis hundaa’a. kana irra waan jabaas dhaga’uu dandeenya. Waan keessa dabarree nuuf barnoota guddaadha. Humni akkasitti yaadu yeroo keessa dhufa. Dhawaataan argama. Calalamee kan akka sibiilaa jabaatu hanga argamutti, yeroo gaafata. Warri Addunyaan nu harka jirti jedhan Biyya waggaa 40 booda dhuunfachuu barbaadaniif, itti duulanii dhaloota yaada isaanii qabu keessatti dhalchaa fi guddisaa jiran. Yeroo guddatan iskoolaar shippii barnootaa jedhanii ofitti fudhatanii barsiisanii akka Biyya bulchu taasisanii waan fedhan hojjatan fkn …
Biyyi Iskotilaand jedhamtu waggaa 300 booda Biritaaniyaa jalaa ba’uuf hiree murteeffannaaf dhihaattee waan ishee mudate agarree jirra. Isaan tarii waggaa amma kana sabboonummaa isaanii Ummata keessa tursuu yaalaa turan ta’a. Ingiliziin garuu dubbiin garamitti akka deemu waan beektuf, karaa waan kana danqitu irratti hojjachaa turte. Addatti Dingdee gama hundaa jiru tu’atanii dhiibbaa har’aa kana raawwatan. Kanaaf waan hin yaadamne arguu dandeenye. Warri dhibee wal fakkaataa qabanis keessaan waa hedduu dalagan. Addunyaa akkasii keessa jirra .(shira kana hawwuu ykn bilisummaa dhabuu jaraa deeggaru koo miti) shirri akkasiis nu irratti raawwatamu mala. Nuutis akkas fageessinee yaaduun dansaadha. Mooraan Qabsoo YK Qabsaa’oonni walitti dhufuu qofaa irratti hojjachuun ga’aa natti hin fakkaatu. Hegaree keenya ijaaruu irrattis gorsaa fi yaada laachufiitu dansaadha. Waan har’a arginu fi nu miidhe kana dhaloota itti aanu keessatti akka hin umamneetti akkamiin gadi isaan dhaabnaa jedhanii yaaduun bilchina. Biyyoonni hedduun sagantaan siyaasa isaanii waggaa 20-25ttii akkas goona jedhanii akeekkatu. Yoo kun yaadamuu jalqabee waan har’aa irratti wal qabuun dhibee Nagaan waliin tarkaanfachuutu eegalama jedheen yaada.
Waan har’a irra geenye jirru tuffachuun, qeeqa akka baallee indaaqqoo salphatuun saaduun,kkf eessaanu nu hin ga’an. Halgaa gammachiisuu danda’a. miidhama Ummata keenyatti jabeessuus danda’a. ABO jabaa nuuti hawwinu Ummataaf kan labsu, Nama Jabaadha. Qabsaa’oota jabaadha. Hojii jabaadha. Wareegama jabaadha. Keessa tikifachuudha. Waan hundaa hojiin irra aanuu keenyadha. Diina irraa keessaa fi alaan of irraa ittisuu yoo dandeenyedha. Rakkoon kaleessaa nutti hin deebitu jennee warra yaada kana dhugeessaa jiran waan maraan yoo waliin dhaabbanneedha. Kun haqa. Kun hundi odoo hin taanee yk gochuuf odoo hin murannee hawwuun hawwuumadha. ABOn Jabaachuun Ummati jabaachuudha. Qabsoo walii galaa Ummati keenya itti jiruufis hundeedha. Hundee qabsoo keenyaa jabeeffachaa, sochii Bara 2014 bifa gara garaan itti fufuun murteessaadha.
Gama kaaniin, fedhii Ummata ofii ialaallatanii dantaa ofii nama hollachiiftu of keessaa baasanii, Qabsoo Ummata ofii tarkaanfachiisuun, kakuu jaallanii dhugeessuu ta’aa jedheen yaada. Gaddaa fi miidhaa keessa taa’aanii dantaa dhuunfaa dhaggeeffachuun sirri natti hin fakkaatu. Waan hunda dura wareegama Biyya keessaaf bakka laachuutu gaariidha. Siyaasa addunyaa keessatti, saba tokko keessaa miti, Biyyumti bara baraaf diina wal taasifate hin jiru. yoo barbaachisees, wal irraa fagaachuun keenya lola addunyaatu itti jirtuun tokko miti. taa’aanii yoo yaadan iyyu, kun akkamiin ta’ee? jedhanii kan nama gaabbisiisuudha. Ilaalchuma tokkotu bakka lama dhaabbate. Yeroo ammanaa fudhachuu isaattuu gaabbuu qabna. Yoo bara baraaf wal lolu ykn wal jibbuu ta’es, wayyaanee faa’a waliin malee, obbolaan lama … hin tolu.
Mooraa Qabsoo walii galaa keessatti tasgabbii Uumanii waliin socha’uun murteessaadha. Kana Umuuf, sochii bara 2014 caalaa akka taasifnu hin shakku. Hundumtu waan ummata kanaaf tolu qofa irratti odoo hojjatee fi waan nu booressu irraa odoo dhaabbatee, Tokkomuun ykn Gamtoomuun Oromoo waggoota nu hin eegsiisu ta’a. Halagaan sadarkaa dantaa isaaf jedhee wal dhabee nu miidhaa jira. Kufaatii keenya irratti mana waloo ijaarrachuuf yaadan. Nuuti ammoo lola isa dhumaan wal dhamaafna. Kana dhaabnaan karaan eegalame milkiin akka xumurru hin shakku.
5. Miidiyaalee dhimma Oromoo irratti hojjataa jiranilaalchisee:-
Kutaa 3ffaan itti fufa
HORAA BULAA!
* SEENAA Y.G(2005): burqaa430@gmail.com


text:
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 11,2017
Finfinnee Oromiyaa
Barattoota keenya dararuun, barataa keenya ajjeesuun akkuma itti fufetti jira. Uummatni Oromoo humna Waraanaa Wayyaaneen weeraramee jira. Weerara kanaan ardaan Oromoo barbadaa’uutti jira. Uummata Oromoo lafasaa irratti waraana itti banuun lafarraa buqqaasuu irratti kan argamu humni garboonfataa TPLF ilmaan Oromoo mooraawwan Yuunibarsiitii keessaa dhabama gochuuf kallattiin waraana irratti banee jiraachuun ifaadha. Har’a barataa Oromoo mooraawwan Yuunibarsiitii Oromiyaa keessaa irratti waraana Agaazii ramaduun barattoota shororkaa, reebaa, Hidhaa kan jiru Wayyaaneen, Barataa Oromoo fi saboota Cunqurfamoo impaayera biyyatti Naannoo Oromiyaan alaa irratti ilmaan isaa duulchisuun ajjeesisaa jira.
Addatti mooraa Yuunibarsiitii Addagiraat keessatti, gochi mootummaa Wayyaaneen kallattiin barattoota Oromoof Saboota cunqurfamoo impaayera biyyattii irratti raawwataa jiru kan nama dararu ta’uu himna. Gochi Uummata Oromoo irratti Oromummaa isaa qofaaf hidhaaf ajjechaa cinatti lafarraa buqqaasuuf barnootarraa dhaabuun raawwatamaa jiru kan balaaleffatamu ta’uu gadjabeessinee himuu feena. Addunyaa barnootaan fagaataa jiru keessatti, barnootarraa afaan qawween barataa Oromoo ari’uun, akka hinbaranneef mooraa barnootaa keessaa barataa Qawween ari’anii baasuun yakkoota addunyaarratti raawwatee hinbeekne Wayyaaneen raawwachaa jiraachuu hubachiisa.
Uummata barnoota dhowwachuu jechuun uummata sana lafarraa dhabamsiisuun tokko akka ta’e eenyu duraa dhokataa miti. Yakka kana haguuggachuuf akka waan barataan ofiin mooraa barnootaa lakkiseetti lallabaataa jiraachuun wayyaanee badii ishee dhoksachuuf kan watawataa jirtu taatullee ragaawwan qabataamaa suuraan deggaraman of harkaa qabaachuun keenya akka ishiin saaxilamtu nii taasisa. Har’a Mooraawwan Yuunibarsiitii Oromiyaa barataan Oromoo mooraa barnootaa ba’ee humna waraanaa Wayyaaneen guutamee jira.
Akkasuma humni waraanaa Wayyaaneef Barattoonni ilmaan Tigiree uummatatti guddachaa jiran waliin ta’uun barataa Oromoo mooraa Yuunibarsiitii Addagiraat keessatti ajjeesaa kan jiran yoo ta’u yakka kana addunyaan akka nuu dhaga’uuf irra deddeebiin uummata keenyatti sagalee akka nuu taatan nii dhaammanna.Uummanni keenya taankii keenya. Humna taankiif, snapper, Qawwee meeshaawwan waraanaa gurguddaan daguuginsa sanyii nurratti raawwataa jiru addunyaan utuu dhageessuu callisuun hinfeesisu.
Waan ta’eef Uummanni Keenya nuffii malee uummata keenya miliyoona walakkaan ardaa dhabaa jiruuf sagalee ta’uufiin dirqama Oromummaan isinirraa barbaadudha. Nuti biyya keenya keessatti, dararamuun, ajjeefamuun, dhiitamuun, hidhamuun utuu dabaree nutti wal jijjiiruu; dhiyeenya lafa keenyaaf qabeenya keenya dhabaa kumaan lakkaa’amnee du’uurra jirra. Kanaaf callisuun furmataa akka hintaane hubatee, qaamni Oromoof falmu kamuu alaaf keessaa uummata keenyaaf akka dirmatu dhaamna. Sirna bulchiinsa Wayyaanee ammaa kan uummata keenya goleessaa jiru ta’uu qaamni kamuu hubatuu qaba. Uummata keenya daangarraaf dirmmannaan akkasuma barataan Oromoof isa duriin olitti amma barbaachisa
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 11,2017
Finfinnee Oromiyaa


text:
Nama dhukkuba Sombaan qabame irratti qorannaa arifachisaa kan daqiiqaa 100 qofa fudhatu gaggeessuun mala dhukkubichi jiraachu fi jiraachu dhaba isaa baruun itti danda’amu kan argate tahuu Jaarmayaa Fayyaa Adunyaa(WHO)n beeksisee jira.
Jarmayaa kana irraa Mario Raviglione akka jedhanti,qorannaan haaraan kun argamuun namoota dhukkuba sombaa irra dawaan fayyuu dadhaban kanneen miliyoona heddu ta’aniif abdii waggoota darban 20 ykn 30 keessatti hin argamiin kenna.
WHO keessatti kutaa dhukkuba somabaa irrati hojjatuuf ka qindeessaa ta’an Dr.Karin Weyer akka dubbataniitti, biyyonni Afrikaa hangi tokko meeshaa haaraa kanaan qorannoo gaggeessu jalqabanii jiru.Biyya dhukkubi HIV/AIDS itti hammaatu kan akka Afrikaa kibbaa keessatti, namonni dafanii dhukkuba sombaan qabamuu isaanii baranii dawaa fudhachuu waan jalqabaniif, lakkofsii namoota du’anii gad cabuu danda’ee jira jedhu, Dr.Weyer
Karoorri jiru meeshaan kun biyyoota kan biroo kan akka Lesootoo, Itiyoophiyaa, Swazilaand fi Ugaandaa akka hedduminaan dhaqqabu gochuu dha.
Meeshaa haaraan kun dhuma irratti, biyyoota adunyaa dhukkuba sombaan akka hamaatti midhaman 27 keessatti raabsamuuf jira.
Gama kaaniin immoo talaaliin farra dhukkuba Busaa haaraa kan dhukkubichi Tiruu namaa otuu hin seeniin dura ittisuu danda’u hojjachuuf, gamtaan tokko carraaqaa jira.Jaarmayaan fayyaa adunyaa akka tilmaameetti bara 2008 keessa, adunyaa irratti namoonni miliyoona 200 fi miliyoona 47 dhukkuba Busaan kan qabaman yoo ta’u Afrikaa keessatti immoo dhukkuba kanaan seekondii 45 keessatti daa’ima tokkoo tu du’a.
Bokee ykn Biinniin dhukkuba Busaa daddabrsituu yeroo nama hidditu, dhukkuba kana hidda dhiigaa namaa namaatti naquun sana booda dhukkubichi tiruu lixa.Akka Tiruu hin seenne ittisuun danda’amnaan, dhukkubichi lafa itti wal horuu dhabee dhukkuba ta’uu hin danda’u, kanaaf iddoon itti ittifamuu qabu ituu tiruu hin seeniin dura ta’uu qaba jedhu hayyonni saayinsii.
Tallaalii haaraa hojjatame kun dargagoota Afrikaa kanneen biyyoota Afrikaa Uffee Sahaaraa gadii keessa jiran kuma 16 irratti yaalamee, dhibba irraa harka 50 bu'aa quubsaa argamsiisee jira.Biyyoota Afrikaa kanneen Uffee Saharaa gadii, sababaa dhukkuba Busaan dinagdeen isaanii laamsha’eef talaaliin haaraan kun dhukkuba kana dursee ittisuun, lubbuun namoota 900 silaa waggaa waggaatti dhumuu male tajaajiila fayyaa fi dinagdee akka argatu gargaara jedha akeeki jiru..
Tallaaliin dhukkuba Busaa ittisuuf kennamu kun,akkuma talaaliwwan ka biroo da’immaniif erga dhalatanii booda kennamanitti kennamuufiif jira.
MP3 tuquun guutummaa gabaasaa kanaa dhaggefadhaa.


text:
Posted by: Boonaa Dagaa March 12, 2014
,osoo afaan qabnuu dubbachuu dadhabnee
,,,osoo aadaa qabnuu kan ormaa hordofnee,
seenaas hedduu qabnaa kan hin dagatamne,
miidiyaa alagaan keenya qoqqoobamnee,
jaarraa tokko oliif qawweef miidiyaadhaan waa hedduu reebamne,
waltajjii diinaatiin seena dhablee taanee
Addunyaatti himamne.
SEENAA hedduu qabnaa kan himamee hindhumne,
aadaa keenya boonsaa kan yoomu hin duune,,,,,
SIRNA DIIMOKRAASII kaleessa Addunyaan qaroomaan nuuf TUME,
nuuf haarawaa mitii OBBO-ROO GANAMAA WAAQNI ITTIIN NU UUME,
osoo kana qabnuu luugamaan hidhamnee,
MIIDIYAA dhabuudhaan dukkanatti hafne. Keenyaan faallaa taanee namatti mul’annee,
xurree diinnii saaqee irra imaluudhaaf dhiittaadhaan dirqamne.
Nutis kunoo amma mataa ol qabannee
tarree hawaasa addunyaa keessaatti hirmaannee,
Miidiyaa waaltessaa oromoo dhaabbanne
sabaa himaa jabaa
dhuunfaan YAYYABANNEE,
hundi ilmaan oromoo gammachuun guutamne,
lammiileen biyyarraa biyyatti facaane,
tamsaasa wal qixa guutuu addunyaatiin kunoo tokko taane,,, Hayyuun keenya ka’ee dhaamsa waliif dhaamee,
beekaanis bikkayyuu lallabee wal yaamee,
miidiyaa nuudhaabuuf YAA’II gamtaa uume,
Inni abbaa qabeenyaas lammiidhaaf arjoomee
,kunoo akkasittiin humnaafii beekumsi walitti gamtoomee,
yaroo gabaabduutti waltajjii tokkummaa oromoo dhugoome. Kunoo nuufis guyyaan gammachuu nuu dhufee,
dubbachuu dandeenyaa afaan keenya guunnee,
karaa miidiyaadhaa kunoobilisoomnee.,,
EENYUMMAAN OROMOO maal akka fakkaatuu,
seenaan awwaalame
akka ifa baatu,
biyyaaf biyyeen keenya maal akka fakkaattu,,
tamsaasuudhaaf jirraa ADDUNYAA MARATTUU,
sagalee qaradhaa qophaa’aa martinuu
,dhageettii halagaa haa barbadeessinuu,,
keenya wal fakkaannee keenya haa leellifnuu,
beekumsaa diinagdeen tumsa haa roobsinu,,,,, GUYYAANSAA DHUMEERAA AFAAN ALAGAATIIN, AFAAN ALAGAATIIF KAN NUTI WEELLIFNU(2),
keenya gonofamnee kan ormaa gonfamnee, osoo hayyuu qabnuu doofaa alagaatiin hammeenya gorfamnee, seenaa goota oromoo baruuf mirga dhabnee,, dabeessa HABASHAA faarsuuf ajajamne. Alagaan sobamuun yaroonsaatu dhumee, Beektota keenyatu afaan nutti UUME, jechaa gammachuudhaan lammiin biyya keessaa oduu waliif dhaame. Xumureera Galatooma * Birkii Burqaa Kaleessaa.”


text:
Onk 10,2016 Poolisiin federaalaa kan torbee lama dura hidhata ABO qabda; ummata mormiif baherratti tasumaayyu hin dhukaastu jedhamee shakkiidhaan torbee lamaaf hidhamee bahe kan maqaansaa Tolaa Tarrafaa jedhamu mana hidhaatii erga baheen booda torbee darbe keessa gaafa
kibxataa naannoo Maqiitti otuu ummatarra harkasaa qabatuu gartuu leellistoota Wayyaanee kan ta’an Agaazotaan ajjeefameera. Poolisiin
kun kan ajjeefame kibxata naannoo saatii Shanii booda yoo tahu innis erga agaazotarratti dhukaasaa jiraachuunsaa irratti baramee booda dha. Poolisii Tolaan kaleessa naannoo bakka dhalootasaa Wallagga Bahaa Giddaa Ayyaanaatti, magaalaa Ayyaanaa ganda 01 waldaa Masarata Kiristoositti awwaalameera. Sirna awwaalcha Tolaarrattis ummati alaabaa Oromoon bahee dhadannoon ta’eera polisoonni akka seera keenyatti owwaallanna jennaan uummanni dide owwaallatee galeera haala jabaata keessa cimani dhabbatani dargaggooni keenya dhadannoo gaggeessaniru.
Poolisii Fedaraalaa Kan Ta’e Tolaa Tarrafaa Kan Jedhamu Waraana Agaazii Irratti Dhukasa Baneen Wareegame.
Onk 10,2016 Poolisiin federaalaa kan torbee lama dura hidhata ABO qabda; ummata mormiif baherratti tasumaayyu hin dhukaastu jedhamee shakkiidhaan torbee lamaaf hidhamee bahe kan maqaansaa Tolaa Tarrafaa jedhamu mana hidhaatii erga baheen booda torbee darbe keessa gaafa


text:
Baarentuu Gadaa Irraa
Wayyaaneen waggoottan 25n darbaniif waliin dhahaa, kan ishii morme hidhaa, dararaa, ajjeesaa fi saamaa as geechee jirti. Haata’uutii gochi yakkaa ummata Oromoorratti keessumaa sabboontoota Oromoo irratti raawwachaa turtee fi jirtu kun akka ishiin yaaddeetti qabsoo ummanni Oromoo mirga isaaf taasisaa jiru; FXG gama kamiinuu dhaabuu hin dandeenye. Dhaabuu hin danda’usii. Keessumaa haali waggoottan 2n darbanii as impaayeera ityoophiyaa murna tanaan bulaa jirtu keessa jiru dhugaa kana ifatti eenyufuu mirkaneessaa jira.
Hidhattoonnii fi basaastoonni sirnichaa ajjeechaa hidhaa fi dararaa sukanneessaa saba Oromoorratti raawwachaa jiranis sochiin ummanni Oromoo mirga abbaa biyyummaa isaa deeffachuuf taasisaa jiru ittuu finiinaa jira malee akka wayyaaneen yaadde hin qabnoofne, ykn hin dhaabbanne. FXG fi qabsoon hidhannoo yeroo ammaa kana gutummaa Oromiyaa keessatti diina dhiphisaa jira. Akka ummanni Oromoo yeroo dhihoo keessatti mirga isaa humnaan mulqame humnaan deeffatus mallattooleen ifatti muldhatan danuudha. Diinni Oromoo waggoota 25n darbaniif goolaa turte Wayyaaneen yeroo ammaa kana dhiphuu fi sodaa guddaa keessa jirti. Sochii ummanni Oromoo taasisaa jiruunis baaragdee yakkoota hedduu wal duraa duuban ummata Oromoorratti keessumaa sabboontoota ilmaan Oromoo qaroo ta’anirratti raawwachaa jirti.
Akkauma muldhachaa fi dhagahamaa jiru murni gabroonfattuun tun dhiibbaa qabsoon Oromoo irraan gahee fi gahaa jiru kana tarii yoon jala hulluuqe jettee toftaan moofaan yeroo ammaa kana itti jirtu holola fokkisaa fi fakkeessii gaggeessuu, ajjeechaa hammeessuu dha. Haata’uutii yakki ishiin raawwachaa turtee fi jirtu ittuu fincila Oromoo hammeessaa deemaa jira malee gongumaa dhaabuu hin dandeenye. Kanarraa ka’uunis jireenyi ishee hammaachaa deemaa jira malee tasgabbii argattee bulchaa hin jirtu. Kun firii qabsoo Oromooti.
Yeroo ammaa kana Wayyaaneen ergamtoota ishii miseensoota OPDO kanneen garaaf bulanii fi waggoottan 25n darbaniif murna tana dura deemuun ummata Oromoo ficisiisaa fi saamsisaa turanii fi jiran kanneen akka Lammaa Magarsaa, Bakar shaalee, Abbaa Duulaa Gammadaa ykn Minaasee Walda Gorgis, Dagifee Bulaa, Hiruut Birraasaa, Warqinaa Gabyyoo, Dammallaash Gabramikaa’eel, Birahaanuu Hayiluu…Abdulaaziiz Mahaammad fi ergamtoota biroo garaaf jiraatan bobbaaftee afan faajjii uumuu bira dabartee soba barte afuufaa jirti. Oromoo ajjeestee, darartee, saamtee akka waan gadditeefii fakkeessaaf ergamtoota ummanni jibbee xireeffatee gate kana bobbaaftee holola fudhatama hin qabne gaggeessaa jirti.Oromoon garuu Wayyaanees kan ishiin bobbaafatte ergamtoota miseensoota OPDO xurii qayee Oromootii dhiqamanii baduu qaban ta’uutti amanee fincila isa agaggeessaa jira.
Dabballoonni OPDO erganmoonni Wayyaanee kunneen waggoota 25n darbaniif ummata Oromoo darasaa turuu isaanitirra yeroo ammaa kana gareen wal qoodanii gara magaaloota Oromiyaa adda addaa bobba’uun ilmaan Oromoo xiqqaatulleen osoo sirnicha keessa jiranuu quuqamni itti dhagahamu kan baratanii waan hojjetan dhabuurraa dirqamanii bulchiinsa sirnichaa keessa civil servant ta’un tajaajilaa turan yeroo ammaa kana mirgi Oromoo dhiibamuu fi dhiitamu, keessumaawuu babballina M.Pilaanii finfinneetiin wal qabatee sagalee mormii, gaafii kaasuu isaanitiin maqaa malaammaltuummaa fi bulchiinsa gaarii jedhuun sobaan yakkanii hojiirraa hariyaa, hidhaattis guuraa jiru.
Keessumaa ilmaan Oromoo magaalota daangaa Finfinnee jiran kanneen akka Buraayyuu, Sulultaa, Sabbataa, Laga Xaafoo, Galaan, Dukam, Adaamaafi Shashimannee keessatti hojjechaa turan “isintu ummata nurratti kakaase” jechuun haloo itti qabatanii magaalaa tokkotti ergamtoota miseensoota OPDO farra ummata Oromoo ta’an 30 gahan bobbaasuun maqaa malaammaltummaa fi bulchiinsa gaaritiin daragaggoota Oromoo quuqama saba isaanii qaban hojiirraa hariyaa, kaaniis hidhaatti guuraa jiru.
Keesssumaa ergamtoonni Wayyaanee Birhanuu Hayilu fi Ittafaa Tolaa jedhaman kanneen Wayyaanee waggoota 25n darbaniif tajaajilaa turan ammas adda duree ta’uun ummata Oromoo goolaa akka jiran raga bahaa jiru ni muldhisa. Jirreen kunii fi waayiloonni isaanii kalattii hundaanuu bobba’uun yeroo amma kana ergama Wayyaaneerraa fudhatan hojiirra olchuuf ummata Oromoo goolaa jiru. Duula ballaa ummata Oromoorratti gaggeessaa jiru.
Wanti baayyee nama ajaa’ibu gama tokkoon ergamtichi Wayyaanee maqaaf pireezidaantii naannoo Oromiyaa jedhamu Lammaa Magarsaa afaan mi’eeffatee akka waan miidhaan ummata Oromoorra gahaa turee fi jiru isa dhukkubseetti ennaa of dhiiheessu gama biraan waayiloota isaa kanneen akka Dammallaash Gabramikaa’eel komishanarii polisii Oromiyaa ta’uun kan biyya fixaa ture, Ittafaa Tolaa hogganaa waajjira nageenyaa Oromiyaa hogganaa ta’uun waggoota 25n darbaniif ilmaan Oromoo dharaan yakkee goolaa ture bobbaasuun Wayyaanee gammachiisuuf Oromoo goolaa jiraachuu isaati. Ergamaan kun yoo dubbatu akka nama wanti Oromoorra gahaa turee fi jiru haaraa itti ta’ee fi quba hin qabneetti. Garuu Lammaa Magarsaa ofuma isaatii fi nama kaabinee wayyaanee hogganaa polisii Oromiyaa tureedha. Biroolee akka dhimma nageenyaas ajajaa fi yeroo achi jirutti nama sabboontoota Oromoo fixaa tureedha. Yayyii goggaa holaa uffatteen isa kana!
Haasaan har’a Lammaa Magarsaa afaan mi’eeffatee haasawaa jiru akka summii dammaan makaa ta’e Oromoon kamuu ni hubata, ni beeka. Hojiin isaas bara bittaa Wayyaanee dheereessuuf akka carraaquu ta’e eenyfuu ifaa dha. Tarii yoo kan isa hin beekne jiraateef ammoo namani Lammaa Magarsaa jedhamus ta’ee waayiloonni isaa dabballoonni OPDO ergamtoota Wayyaanee ummata Oromoo fixaa turanii fi jiranii dha malee akka waltajjiirraa haasawa jiran quuqamtootaa fi aantummaa Oromoo warra qabuu miti. Kalees har’as tajaajiltoota wayyaaneeti. warruma Rakkoo ummata Oromoorra gahaa tureefis itti gaafatamoodha. Kanarraa ka’uun namoonni muraafni beekaas haa ta’u osoo hin beekin “Lammaa Magarsaa akkas jedhe, akkana jedhe” jettanii akka waan yakkamtichi kun sabboonummaa qabutti afarsitan Osoo dhiiga Oromootti qoosuu baattanii dansaadha.!
Lammaas t’ee ergamtoonni biroon nama yakka wayyaaneen ummata Oromoorratti raawwachaa turtee fi jirtu hin beekne fakkaatanii of muldhisuuf yaalanis Oromoon tolcheet isaan beeka. Yoo dadhabuu baatan dansaadha! Keessumaa Lammaa Magarsaa har’a akka waan roorroon ummata Oromoorra gahe isa gaddisiisee fakkaatee dubbataa fi muldhachaa jiru kun osoo Pireezidaantii hin ta’in duras hojii raawwachiiftuu OPDO ergamtuu Wayyaanee ta’ee nama tajaajilaa ture waan ta’eef yoo dhuguma quuqmni itti dhagahame waggaa 25n guutuu issa dhaqe, kan darbe dhiifne hara’a yoo ummanni Oromoo Aga’aazii, komaandi postii fi liyyuu hayilii waraana jedhamuun dhumataa jiru maaf dhiisaa hin jenne..? kkkkkkkkkkqqiqiiqiqiq” …. Bineensi biyya hin beekne dhaqee …..” yoo jedhamee mammaakamu dhageenye malee akka Lammaa Magarsaafaa bineensa biyya bineensummaan isaa ifatti beekamutti Ittillee naaf afaa yoo jedhu hin dhageenye! Kkkkkkkkkkkkqkqkqkqkq…. …..kanaafuu hololli amma innis ta’ee waayiloonni isaa itti jiran yoo ofuma gowwoomsuu ta’e malee Oromoo kam birattuu fudhatama hin qabu. Qabsoo bilisummaa Oromoo ABOn finiinaa jirus sakondiifilleen hin gufachiisus.Gufachiisuus hin danda’u. Kan nurraa eegamu holola diinaatiif gurra kennuu dhiifnee bakka jirrutti qabsoo keenya finiinsuu qofaadha!


text:
IOM,Dhaabi nama rakkoon ykn jireenna wayyaahaa barbaada biyya bahe ka adudnyaa gargaaru.Muddeen 18 guyyaa rakko jara kana biyya baafte qaabachuu fi irratti mari'atanii addunyaatti himaniif.Guyyaa kana baruma baraan ulfeessan.
Akka gabaasa IOM (International Organization for Migration)barana baasetti barii 2014 bara rakkoon baqataatti jabaatte.
IOM akka addunyaan warra seera malee biyyaa nama baasee ufi ammo horii jalaa argachuuf dharaan biyyaa nama baasu
Bara 2000 jalqabee nama 40,000 ka biyya ufiiti biyya ormaatti yaahuuf jedhee tti karaatti dhumate.Namii 5000 tahu adoo garba,bonaa fi gammoojjii keessa qaxxaamuree baqa yaahuu dhumate.
Namii harka 66 caalu garba Mediteraniyaan keessatti dhume.Namii 3000 akka IOMtti bidiruu warrii seera malee fa’ee Awurooppaatti isan geessa jedhee bisaan irraan yaahutti garaan galee fixe.
Siiriyaa,Paalestaayinii fi gaafa Afrikaati keessumattuu nama Eeritiraa waraana hamaa, dabaa fi hiyyuma biyya isaa baqatutti bisaan keessatti dhumat.
Akka itti gaafatamaan damee qorannoo IOM, Frank Laczkoo VOAtti himetti warra seera malee bidiruutti fahee nama geessu hori guddaa argate.
"Yaadii hagii tokko warrii seeraan malee biyyaa nama baasu kun garanaa garsillee doolara miliyoona hedduu argatee quufaa gamanaan rakkoon hin jirtu jedha.”
Nama akkana biyyee bahe bisaan keessatti rakkatu durii Xaliyaanaatti gargaara. Sagatanaan Xaliyaanii nama kuma hedduu afaan balaatii baasuun Mare Nostrum.
Sagatnaan kun amma ya hujii dhaaee Waldaan Awurooppaan namii garba yaabbatee du’aa fi jireenna jidduuu yaahee biyya Oromaatti yaahuun gargaaru Triton jedhan.Haga sagatnaan Xaliyaanaa gahuu baatullee jara kana hinuma gargaara.
Waan hedudutti biyyaa nama baasa;jireenna wayyaa’aa barbaada,siyaasaa, Eboolaa, Jijjiirama qilleensaatii fi waan hedduu. Biyyiti akkana nami keessaa baqatu;Siiriyaa,,Iraaqi,Liibiyaa,DRC,Suudan Kibbaati.
Rakkoo tanaan nama miliyoona 232 baqaaf addunyaa keessa facahe. Akka Lackzotti tun nama addunya akeessaa harka sadii.
"Ganna 20-30n dabaranitti harkii sadeen baqate kun hin jijjiiramne. Addunyaa keessaa waggaa diqqaa keessatti nama miliyoon ahedduutti baqate.Ka baqate kun Awurooppaa, Amerikaa Kaabaatii fi Awustiraaliyaa hujii fi jireenna dansaa barbaada itti yaa’a.
Namii biyya ufiiti yaahee biyya ormaatti jireenna wayyaahaa barbaada yaahu yoo silaan seeraan tohatan biyya keessaa bahee fi itti deemullee faaydaa qaba.
Namii biyya abahe bara 2014 keessa akkuma addunyaattuu doolara biliyoona 435 biyya keessaa yaa'etti ergee maatii fi biyyallee garaare.