text:
Tafsiira Suuratu Az-Zumar-Kutaa 4
Ibsa aayah suuratu az-Zumar lakkoofsa 7 keessatti dhimmoota shan garmalee ijoo fi barbaachisoo ta’an ni ilaalla.
“Yoo kafartan, dhugumatti Rabbiin isin irraa dureessa. Garuu gabroota Isaatiif kufrii hin jaallatu. Yoo galateefattan, isa isiniif jaallata. Ba’aa baadhattuun ba’aa biraa hin baadhattu. Ergasii deebiin keessan garuma Gooftaa keessaniiti. Innis wanta hojjataa turtan isinitti hima. Dhugumatti, Inni beekaa wanta qoma keessa jiruuti.” Suuratu Az-Zumar 39:7
As keessatti dhimmoota ciccimoo gatii guddaa qabanii fi adeemsa namaa qajeelchan shantu jira.
Dhimma 1ffaa– Jechi Rabbii olta’aa ni agarsiisa:
“Yoo kafartan, dhugumatti Rabbiin isin irraa dureessa.”
Namoonni baay’een “Gabbaramaan ibaadaa fi iimaana gabricha Isaa irraa faayda dhuunfaa argata” jechuun yaada sobaa yaadu. Kanaafu, yaada sobaa kana deemsisuuf Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa iimaanaa fi ibaadaa namootaa irraa dureessa akka ta’ee beeksisuun wanta barbaachisuudha. Suurah tana keessatti haala gabaaban namoota hunda akkana jechuun dubbisa: “Yoo kafartan, dhugumatti Rabbiin isin irraa dureessa.” Kana jechuun Yaa namoota Rabbii Gooftaa keessan ta’etti amanuun keessan, Isaaf ajajamuun, ibaadaa irraa wanta Inni jaallatuun itti dhiyaachuun keessan mootummaa Isaa keessatti homaa hin dabaluuf. Yoo amanuu diddan, sifaata (amaloota) Isaa mormitan, qananii Isaa isin irra jiru waakkattanii fi haala itti fufaa ta’een Isa faallessitan, dhugumatti isin mootummaa Isaa irraa homaa hin hir’istan. Beekaa! Rabbiin Zaataa fi Sifaata Isaatiif isin irraa dureessa.
Dhugaa kanaan wal qabatee, iimaanni nama amanee, ajajamuun nama ajajamee, jaalala Gooftaa isaa argachuuf ibaadaan namni hojjatu hundi faaydaa fi fooyya’iinsa nafsee isaatiif qofa. Sababni isaas, jireenyaa qormaataa hojii gaariin erga xumuree booda jireenya lammataa keessatti Gooftaa isaa biratti mindaa bareedaa fi gammachuu abadii (zalaalamii) argata.
Ammas dhugaa kanaan wal qabatee, kufriin nama kafaree, badiin nama badii hojjatu, daangaa darbuun nama daangaa darbuu hundi faallaa faaydaa fi fooyya’iinsa nafsee isaati fi of miidhudha. Sababni isaas, jireenya qormaataa hojii badaan erga xumuree booda jireenya lammataa keessatti, Gooftaa isaa biratti, adabbii haqummaa irratti hundaa’e adabama, gammachuu dhabuu fi rakkoo abadiitu isaaf jira.
Rabbiin akkamitti gabroota Isaa irraa dureessa hin taanee, wanta fedhee uumuu fi wanta fedhe hojjachuu irratti danda’aa ta’ee osoo jiruu?
Dhimmi 2ffaa: “Garuu gabroota Isaatiif kufrii hin jaallatu.”
Dhugumatti Rabbiin azza wa jalla zaataa fi sifaata Isaatiin guutumaan guututti guutuu kan ta’eedha. Sifaanni Isaa guutuu waan ta’aniif kufrii, badii, waakkachuu, zulmii (cunqursaa, miidhaa), daangaa darbuu fi amaloota hir’uu fi kufan biroo ni jibba.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilmaan namaa iddoo qormaataa erga kaa’ee dandeetti haqaa fi soba, kheeyri fi sharrii, guutuu fi hir’uu hubachuu isaaniif kennee fi filannoo wanta fedhan ittiin filatan isaan keessatti erga uumee, gabroonni Isaa kufriidhaan akka ibsaman hin jaallatu. Kana irra, isaaniif jibba.
Inumaa wanta kufrii gadii kan akka badii gurguddaa fi amaloota hanquu ni jibba. Kana ilaalchise suuratu Israa keessatti wanti dhufe ni agarsiisa. Amaloota gaggaarii itti ajajee fi badii gurguddaa irraa dhoowwee erga tarreessee booda dhumarratti akkana jechuun ibse:
“Suni hundi badiin isaa Gooftaa kee biratti jibbamaa ta’eera.” Suuratu Al-Isra 17:38
Rabbiin tabaaraka wa ta’aalaa badii hunda isaatu ni jibba. Garboonnis badii kanaan filannoo ofiitiin akka ibsaman hin jaallatu.
Dhimma 3ffaa- “Yoo galateefattan, isa isiniif jaallata.” Kana jechuun Rabbii olta’aa aangoon Isaa guddate, Isatti amanuun, Isaaf harka kennuun, gadi jechuun, ajajamuu fi wanta Inni jibbuu dhiisuun Isa yoo galateefattan, dhugumatti Inni kana isiniif jaallata.
Mataan shukrii (galata galchuu): Iimaana (Rabbii olta’aatti fi wantoota Inni beeksisetti amanuu), Rabbiif harka kennuu fi gadi jechuudha. Ergasii wanta Inni itti ajaje hojjachuu fi wanta Inni dhoowwe dhiisudha.
Akka lugaatti, hundeen hiika shukrii (galateefachuu)- tola kan namatti oolee hojii tokko hojjachuun ykn dhiisun wanta inni jaallatuun isaaf deebisuudha. Faarsu fi maqaa gaariin kaasun tarii galata keessa galuu danda’a. Garuu faarsu fi maqaa gaariin kaasuun wantoota bu’uuraa shukrii keessatti barbaadamu hunda of keessatti hin qabatu.
Dhimma 4ffaa: “Ba’aa baadhattuun ba’aa biraa hin baadhattu.” Qur’aana keessatti ibsi kana fakkaatu irra deddeebi’e dhufa. Suurah tana keessattis wanta dursee dhufe jabeessuu fi sirritti mirkaneessuuf ni dhufe. Kaayyoon kana irra deddeebi’uu fi jabeessuu yaada sobaa namoota baay’ee keessatti hidda qabate buqqisuu fi haaqufi. Yaanni kunis: “namoonni gaggaariin Gooftaa addunyaa hundaatti dhiyoo ta’an badii yakkamtootaa ni baadhatu. Haala kanaan adabbii jalaa nagaha ni bahu.” kan jedhuudha. Namoota sanyii Nabiyyootaa fi Ergamtootaa irraa ta’anii fi jaalala daangaa darbe jaallatan biratti yaanni sobaa kuni qooda guddaa qaba. Inuma yaanni kuni amantii dhiibbaa guddaa isaan irratti geessu ta’ee jira. Amantiin Kiristaanaa, “Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) cubbuu namootaa baadhata. Namoonni cubbuu hojjatan adabbii jalaa akka bahaniif nafsee ofii ajjeechaaf kenne.” Jedhu irratti dhaabbate.
Kuni dhara iblisaati. Ibliisni (sheyxaanni) mala kanatti fayyadamee namoonni cubbuu fi badiitti akka taranii fi keessatti hafan barbaada. “Iyyasuus cubbuu keenya nurraa baadhatee jira, nuuf jedhee fannifamee ajjeefame.” jedhanii waan yaadaniif cubbuu fedhanitti taru. Gooftaan ilma Isaa tokkicha erguun cubbuu namoota irraa akka baadhatuuf ajjeefame jechuun kijibaa guddaa Rabbii olta’aa irratti odeessu. Kijiba isaan uuman irraa Rabbiin qulqullaa’e olta’e (subhaanahu wa ta’aalaa).
Jecha Rabbii olta’aa “Ba’aa baadhattuun ba’aa biraa hin baadhattu.” jedhu irraa wanta armaan gadii ni hubanna: nafseen ba’aa baadhattu kan dhimmi ishii ba’aa (badii) ofii hojjatte baadhachuu ta’e, ba’aa nafseen biraa hojjattee hin baadhattu.
Akka lugaatti “wizr” jechuun ba’aa ulfaata dha. Ba’aa ulfaataa keessaa tokko meeshaa lolaati.
Zanbii (badiitti) lixuu fi cubbuu hojjachuun wanta namni baadhatu keessaa ba’aa ulfaatan waan wal fakkaatuuf, jecha “wizr” jedhu “zanbii (badii)” namni filannoon hojjatu ibsuuf itti fayyadaman.
Kana booda ibsi aayah: “Ba’aa baadhattuun ba’aa biraa hin baadhattu.” Kana jechuun nafseen badii hojjattu badii nafsee biraa hin baadhattu. Badii hojjatteen malee badii nama biraatiin hin qabamtu. Namni hundu wanta hojjateen qabama.
Kanarraa ka’uun, Rabbii Injifataa ta’e biratti badii irraa gaafatamuun itti gaafatamummaa dhuunfaati (personal responsibility). Shakkii hin qabu, kuni wanta haqummaan Rabbii barbaachisuudha. Akkasumas, sammuun nagahaa taatee fi safartuun sirriin barbaachisuudha.
(Mee itti haa xinxallinu! Namni yakka hojjatee mana murtiitti yommuu dhiyaatu, yakka isaa namni biraa baadhachuu danda’aa? Haqummaan, namni yakka hojjate adabamuudha. Kanaafu, Rabbii olta’aa biratti namni cubbuu hojjate hundi cubbuu hojjateen qabama, cubbuu nama biraa hin baadhatu. Haala kanaan, yaanni kiristaanota, “Iyyasuus cubbuu keenya baadhata” jedhu soba ta’u ni hubanna.)
Dhimma 5ffaa–“Ergasii deebiin keessan garuma Gooftaa keessaniiti. Innis wanta hojjataa turtan isinitti hima. Dhugumatti Inni beekaa wanta qoma keessa jiruuti.”
Kana jechuun jireenyi qormaataa isin qoramuun keessa dabartan tuni erga xumuramtee boodaa Guyyaa Kaafamaa (Qiyaamaa) keessa Aakhiraa fi Guyyaa Murtii qunnamuuf ni kaafamtu. Guyyaa Murtii deebiin keessan gara qorannoo fi murtii Gooftaa keessaniiti. Yommuu isin iddoo murtii Isaa keessatti walitti qabamtan, isin qorachuuf, murtii dabarsuu fi mindaa kafaluuf jireenya qormaataa keessatti wanta hojjataa turtan isinitti beeksisa.
Guyyaa Qiyaamaa Rabbiin hojii keessan irraa wanta qaamolee alaa irraa mul’atuun qofa waan isin qoratu isinitti hin fakkaatin. Kana irra, fedhii keessaniin wanta qalbii fi nafseen teessan hojjatteen isin qorata. Kan akka kufrii, niyyaa badaa, fedhii sharrii adeemsa namaa keessatti dhiibbaa fiduu, babal’innaa haqaa fi diinii Rabbii (Islaama) gargaaruu dhoowwu fi miidhuuf yaadan mala dhayuu, haqa fi jechi Rabbii olta’uu jibbuu fi kkf. Wanta qalbii fi nafseen hojjatte kanaan haqummaadhaan jazaa (adabbi) isiniif kafala. Faallaa kanaa immoo, namoota Rabbiin sodaatan, hojii gaggaarii baay’ee hojjatanii fi namoota ibaadaa miidhagsanii fi toltuu hojjatan, hojii Inni jaallatu qalbii fi nafseen isaanii hojjatteef mindaa guddaa kennaaf.[1]
Dhugumatti Inni beekaa wanta qoma keessa jiruuti” kana jechuun dhugumatti Rabbiin iccitii dhokataa nafsee fi wanta qomni dhoksitu hunda Kan beekudha.[2] Wanta namni qalbii isaa keessatti dhoksee fi kuuse hunda ni beeka. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa “Innis wanta hojjataa turtan isinitti hima.” erga jedhee booda “Dhugumatti Inni beekaa wanta qoma keessa jiruuti.” jedhee dubbachuun, qorannoon Guyyaa Qiyaamaa wanta qalbii keessa jiru irratti akka ta’u akeeka. Akkuma suurah biraa keessatti jedhe:
“Dhugumatti, Inni isa deebisuu irratti danda’aadha. Guyyaa iccitiiwwan qorataman” Suuratu Xaariq 86:8-9
Kana jechuun Rabbiin bishaan dadhabaa irraa nama uume du’aan booda isa deebisu irratti danda’aadha. Guyyaan namoota du’an deebisu kunis Guyyaa iccitiin namni dhokse hundi qoratamuu fi ifa bahuudha. Badaa fi gaariin addaan baafama. Ammas suurah biraa keessatti ni jedha:
“Sila hin beeku yeroo wanti qabriiwwan keessa jiru baafame, wanti qoma keessa jirus ifatti baafame?” Suuratu Al-Aadiyah:9-10
Qorannoo fi jazaaf yommuu Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa namoota du’an qabrii keessaa ol yaasu fi kheeyri ykn sharrii irraa wanti qoma keessatti dhokfame ifatti baafamu san, sila namni wanta isa eeggatu hin beekuu?[3]
Guyyaa Qiyaamaa qorannoo fi jazaan wanta qalbii keessa jiru irra naanna’a. Addunyaa keessatti immoo wanta hojii gubbaa mul’atu irra naanna’a. Kanaafi, Nabiyyiin (SAW) akkuma Muslimoota keessumeessu munaafiqotas keessumeessa. Sababni isaas, munaafiqonni Islaama agarsiifataa turan. Nutis namoota wanta hojii isaanii irraa mul’atuun isaan qoranna. Iccitiiwwan isaanii Rabbiif dhiifna. Aakhiratti immoo qorannoon wanta qalbii keessa jiru irratti ta’a.
Kanaafi, namni fayyummaa qaamaa isaa dura fayyummaa qalbii isaatti xiyyeefannoo kennuu qaba. Sababni isaas, fayyummaan qaamaa namootatti kan garagaluu fi mul’atuudha. Garuu fayyummaan qalbii namaa fi Gooftaa isaa jidduutti kan ta’uudha.[4]
Kitaabban wabii:
[1] Ma’aariju tafakkur wa daqaa’iq tadabbur-12/165-170
[2] Tafsiiru Muyassar-459
[3] Madda olii-600
[4] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 74, Ibn Useymiin


c: text/html

text:
Guyyaa Qiyaamaa Iyyasuus Namoota isa waaqeffatan ni morma
Shirkiin Aakhiratti Salphinna Guddaatti Nama geessa-Kutaa 4
Rabbii olta’aan alatti wanta biraa waaqefachuun shirkiidha. Shirkiin kuni salphinna guddaatti nama geessa. Namoonni Iyyasuus gooftadha jechuun waaqefatan shirkii hojjatanii jiru. Guyyaa Murtii Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) namoota isa waaqefatan ni morma. Qur’aana keessatti:
“(116)-Yeroo Rabbiin “Yaa Iisaa ilma Mariyam! Sila situ namootaan ‘Anaa fi haadha tiyya Rabbii gaditti gabbaramaa (gooftaa waaqefatamu) lama taasifadhaa’ jedhee?” jedhu [yaadadhu]. Innis ni jedha, “Ati Qulqulloofte! Ani wanta haqa naaf hin taane jechuun naaf hin ta’u. Yoo ani san kan jedhu ta’e, dhugumatti Ati beektee jirta. Wanta lubbuu kiyya keessa jiru ni beekta, ani waan nafsii Kee keessa jiru hin beeku. Dhugumatti Ati sirritti beekaa wantoota hin mul’anne hundaati. (117)-Waan Ati itti na ajajje, “Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessan ta’e gabbaraa” jechuu malee waan biraa isaaniin hin jenne. Hangan isaan keessa turetti isaan irratti ragaan ture. Erga ol na fuutee booda, Ati isaan irratti Tiiksaa turte. Ati waan hundaa irratti ragaadha. (118)-Yoo isaan adabde (azzabde), gabrootuma Keeti. Yoo isaaniif araaramtes, Ati Simatu Injifataa Ogeessa.” Suuratu Al-Maa’ida 5:116-118
Yommuu Rabbiin Guyyaa Qiyaamaa: Yaa Iisaa ilma Mariyam situ namootaan, ‘Anaa fi haadha tiyya Rabbiin alatti gabbaramaa (waaqefatamaa) lama godhadhaa jedhee?’ jedhu yaadadhu. Rabbiin waan hundaa beekadha. Mufassiroonni akka jedhanitti gaafi kana kan gaafatuuf sababa lamaafi:
1ffaa-Namoota Iisaan (Iyyasuus) gabbaramaadha (gooftaadha)” jedhan waqqasuuf; akkasumas, gaafin booda mormiin isaa isaan kijibsiisuu keessatti daangaa akka gahuufi. Kana jechuun kijiba isaanii daran ifatti baasufi.
2ffaa-Gaafi kanaan Iisaa booda ummanni isaa amanti akka jijjiranii fi wanta inni hin jenne akka jedhan isatti beeksiisuufi.[1]
Kiristaanonni Iyyasuus gooftadha jechuun isa kadhatu, ni faarsu, ni waaqefatu. Akkasumas, haadha isa Mariyam (Maariyaam), ni kadhatu, gadi jedhuuf, ni sagaduuf. Suuraa ishii beetakiristaanaa fi bakka adda addaatti maxxansani “haadha gooftaati” jechuun waaqefatu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Guyyaa Qiyaamaa namoota kanniin waqqasuu fi wanti isaan hojjatan badii garmalee guddaa akka ta’e ibsuuf, “Yaa Iisaa situ namootaan ‘Anaa fi haadha tiyya waaqefadhaa’ jedhee?” jechuun gaafata. Iisaanis ni jedha, “Ati Qulqulloofte!” Kana jechuun jecha fokkuu isaanii kana irraa fi wanta Siif hin malle irraa Ati qulqulloofte.[2] Kiristaanonni “Iyyasuus gooftadha, ilma gooftaati, Rabbiin sadaffaa sadeeniti (silaase), Mariyam haadha gooftaati” jechuun soba guddaa dubbatu. Iyyasuus (aleyh salaam) “Yaa Rabbii jechoota fokkuu kana hundarraa Ati qulqulloofte!” jedha.
Itti fufuun ni jedha: “Ani wanta haqa naaf hin taane jechuun naaf hin ta’u.” Kana jechuun namootaan “Anaa fi haadha tiyya waaqefadhaa” jechuun anaaf gonkumaa hin ta’u. Sababni isaas, ani gabricha uumameedha, haati tiyyas gabritti Keeti. Kanaafu, gabrichaa fi gabrittiin “Ani Gooftadha, [na waaqefadhaa]” jechuu danda’uu?[3]
“Yoo ani san kan jedhu ta’e, dhugumatti Ati beektee jirta.” Kana jechuun osoo ani “anaa fi haadha tiyyaa waaqefadha” namootaan jedhe, Ati ni beekta. Dhugumatti, wanti Sirraa dhokatu tokkollee hin jiru. Ani kana akka hin jennee fi itti isaan hin ajajne Ati ni beekta. “Wanta lubbuu kiyya keessa jiru ni beekta,” Yaa Rabbii! Wanta nafseen tiyya dhoksite Sirraa hin dhokatu. Wanta hin dubbatinii fi ifatti hin baasin kan nafsee tiyya keessa jiru sirritti beekta. Wanta dubbadhee fi ifatti baasee hoo? Osoo namootaan, “Anaa fi haadha tiyya waaqefadhaa” jedhee, Ati ni beektaa turte. Sababni isaas, wanta nafseen dhoksitee fi hin dubbatinu sirritti beekta. Wanta nafseen dubbatte hoo akkam ta’inna?
“ani waan nafsii Kee keessa jiru hin beeku.” Kana jechuun ani wanta Ati narraa dhoksitee fi natti hin beeksisin hin beeku. Sababni isaas, ani wanta Ati natti beeksifte qofa beeka. “Dhugumatti Ati sirritti beekaa wantoota hin mul’anne hundaati.” Kana jechuun dhugumatti Ati dhimmoota dhokatoo hunda beekta.[4]
Keeyyata armaan olii haala kanaan gabaabsu dandeenya: “Kuni yoo narraa bahe yaa Rabbii Ati ni beekta. Sababni isaas, homtu Sirraa hin dhokatu. Arraba kiyyaan “ana fi haadha tiyya waaqefadhaa” jechuun hin dubbanne, nafsee tiyya keessattis hin barbaanne, hin dhoksinees.”[5]
Ergasii wanta isaaniin jedhaa ture akkana jechuun ibsa: “Waan Ati itti na ajajje, ‘Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessan ta’e gabbaraa’ jechuu malee waan biraa isaaniin hin jenne.” Kana jechuun Yaa Rabbii! Wanta Ati akka namootatti geessu itti na ajajje malee wanta biraa isaaniin hin jenne. Wanti suni maalidhaa? Wanti suni, “Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessan ta’e gabbaraa” kan jedhuudha. Kuni wanta ani isaaniin jedheedha.
“Hangan isaan keessa turetti isaan irratti ragaan ture.” kana jechuun yeroo isaan keessa turetti hojii fi dubbii isaanii irratti ragaa bahaan ture. “Erga ol na fuutee booda, Ati isaan irratti Tiiksaa turte.” Kana jechuun erga gara samii ol na fuute booda, iccitii isaanii ni beekta, hojii isaanii ni argita. “Ati waan hundaa irratti ragaadha.” Wanta hundaa irratti beekumsaan, dhageetti fi argituun ragaa baata. Ati wanta hundaa ni beekta, ni dhageessa, ni argita. Dachii fi samii keessatti wanti Sirraa dhokatu tokkollee hin jiru.[6]
Kuni kan agarsiisu Iisaan (Iyyasuus) gara samii erga ol fuudhame booda jallinnaa fi kijiba namoonni uuman hin beeku. “ani hanga isaan keessa turetti hojii isaanii nan argaa ture. Tawhiida irra jiraachu ragaa nan bahaa ture. Erga ol na fuute booda ani haala isaanii hin beeku. Haala fi hojii isaanii kan beeku fi argu Yaa Rabbii Sihi.” Jechuun labsa. Iyyasuus (aleyh salaam) jallinna isaanii kan hin beekne erga ta’e, kadhaa isaanii hin dhagayuu jechuudha. Faaruu Kiristaanonni isa faarsan, kadhaa isa kadhatan, sagada isaaf sagadan hunda quba hin qabu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Nama Rabbiin ala wanta hanga Guyyaa Qiyaamaatti deebii isaaf hin deebisne kadhatu caalaa jallataan eenyu? Isaan (warri kadhataman) kadhaa isaanii irraa gaafilota (quba hin qaban). Yommuu namoonni walitti qabaman, isaaniif diinota ta’u, gabbarri (waaqefanna) isaaniis ni mormu.” Suuratu al-Ahqaaf 46:5-6
Nama Rabbiin alatti gabbaramtoota (wantoota waaqefataman) kadhaa isaa gonkumaa isaaf hin deebisnee kadhatu caalaa namni jallataa fi wallaalan hin jiru. Sababni isaas, wantoonni waaqefataman kunniin warra du’an ykn fagoo jiran ykn mukkeeni ykn dhagaalee fi kkf dha. Kadhaa namoota isaan waaqefatanii quba hin qaban (hin beekan, hin dhagayan). Yommuu namoonni Guyyaa Qiyaamaa qorannoo fi jazaaf walitti qabaman, wantoonni isaan waaqeffataa turan kunniin diinota isaanitti ta’u, gabbarri (waaqefannaa) isaanii ni mormu. Akkana jechuun mormu: “Akka nu gabbaran (waaqefatan) isaan hin ajajne. Akka isaan nu gabbaraa (waaqefataa) jiranis nuti hin beekne. Yaa Gooftaa keenya isaan irraa gara keetti qulqulloofne.”[7]
Guduunfaa
✐Kiristaanonni Iyyasuus gooftadha jechuun isa kadhatu, ni faarsu, ni sagaduuf. Haadha isaas Mariyamin ni kadhatu, ni sagaduuf. Haala kanaan, Rabbiin alatti Iyyasuusi fi haadha isaa waaqefatu. Gabbaramaa (Waaqefatamaa) lama godhatan.
✐Iyyasuus (aleyh salaam) namoonni akka isa ykn haadha isaa waaqefatan gonkumaa hin ajajne. Inumaa, kitaaba Kiristaanota keessatti, Iyyasuus, “Ani Waaqayyoo, na waaqefadhaa.” bakki jedhe gonkumaa hin jiru. Wanti Iyyasuus itti ajajaa ture: “Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessan ta’e gabbaraa” kan jedhuudha.
✐Guyyaa Murtii Iyyasuus namoota isa waaqefatan ni morma. Inumaa kitaaba Kiristaanota keessatti akkana jedha: “Guyyaa isa dhumaa sanatti namoonni baay’een, “Yaa gooftaa, yaa gooftaa, nuyi maqaa keetiin raajii dubbanneerra, maqaa keetiin hafuurota hamoota baafneerra, hojii aangoos maqaa keetiin baay’ee hojjanneerra mitii?” anaan jedhu. Ani immoo yeroo sanatti, “Matumaa ani isin beeku, isin yaa warra hamaa hojjettanii ija koo duraa badaa!” jechuun mul’innatti (ifatti) isaanitti hima.” Maatewos 7:22-23
✐Kuni wanta Qur’aana keessatti dhufeen walitti gala. Aayah armaan olii keessatti: “Yommuu namoonni walitti qabaman, isaaniif diinota ta’u, gabbarri (waaqefanna) isaaniis ni mormu.” Suuratu al-Ahqaaf 46:6
Keeyyatta armaan olii keessatti “isin yaa warraa hamaa hojjettanii” jedhu itti xinxallaa. Wanti hamaan kufrii fi shirkii caale ni jiraa? Rabbii olta’aa dhiisanii Iyyasuusin gooftaa jedhanii waaqefachuun shirkiidha. Kanaafu, kuni wanta hamaa ta’edha.
Dabalataan waa’ee Iyyasuusin waaqefachu ilaalchisee dubbisuuf as tuqaa: https://sammubani.com/category/yesuus-iyyasuus/#.YWcloRpBzIU
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Qurxubii-8/301 [2] Tafsiiru Sa’dii-276[3] Tafsiiru Xabarii-9/136[4] Tafsiiru Xabarii-9/136-137[5] Tafsiir ibn Kasiir-3/515[6] Tafsiiru Qur’aanil Kariim-Suuratu Maa’idah-2/550, Ibn Useymiin, Tafsiiru Muyassar-127, Tafsiiru Sa’dii-276[7] Tafsiiru Muyassar-502-503, Tafsiiru Xabari-21/117

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hojii Kee Itti Aanu
Gaffilee hojii keetii fi hojii-dhabdummaa irrattiif deeggarsa tokkoon-tokkoof bilisaa sarara interneetiinyookan bilbilaan argadhu. Hojii kee itti aanu akka argattuuf yookan dandeettiwwan haaraa akka barattuuf si gargaaruu dandeenya.
Hojiin kee itti aanu akkamitti akka hojjetu
Beellama qabachuuf 206-386-4636 irratti bilbili.
206-386-4636 irratti bilbili
Beellama saganteessuf si dubbisna.
Daqiiqaa 30-60 fii garee tuta wajiini walii qunnamiitu/waliagarituu.
Maaloo nuti gaaffilee waa'ee iyyatawwan hojii-dhabdummaa Qajeelcha Wabii Qacarrii (Employment Security Department) kutaa biyya Waashingtaniin duurfamanii iyyatamaniif deebii deebisuu akka hin dandeenye hubadhu.
Sagantaan kuni Sirna Mana Kitaabaa Kiing Kaawuntii (King County Library System), Manneen Kitaabaa Sno-Isle (Sno-Isle Libraries), Sagantaa Hojiilee Seattle (Seattle Jobs Initiative), Giddu-gala Anaa Dhufuu Puget Sound (Puget Sound Welcome Back Center), Riqicha Keenya Ijaaruu (Puget Sound Welcome Back Center) fi Giddu-gala Tajaajila Hawaasa Kooriyaa (Korean Community Service Center) waliin shariika ta'uudhan kennama.


text:
Sirba Haacaaluu Hundeessaa Maalan Jira Rekordi Cabse!
Ji’a Waxabajjii waggaa darbe bara 2015 A.L.A sirbi Haacaaluu Hundeessaa, Maalan Jira kan jedhu bifa ammayyaatin klippi dhan hojjetamuunsaa niyaadatama. Guyyaa har’a sirbi kun erga qilleensarra oole wagga tokko guuteera. Wagga tokko keessatti sirbi Afaan Oromoo namoota miliyoona olii kan daawwatame yeroo jalqabaaf sirba Haacaaluu Hundeessa dha. Yeroo Kanattii marsaa Youtube irratti sirbi Maalan Jira walumagalattii namoota miliyoona 2 oliitu daawwatee ittin bohaare.
Sirbi kun dinqisiifatoota fi taajjabdoota hedduun kan jaalatame yoo ta’u wagga dhuma tokko keessatti badhaasa DireTube Music Award kan argatees beekamera. Qopheessaa klippii Maalan Jira Obbo. Amansiisaa Ifaa badhaasa DireTube Music Award irratti akka dayirektariittis badhaafamee ture.
Maalree sirba Hacaaluu Hundeessaa waggaa tokkoffaasaa kabajuun guyyaa har’a sirba Maalan Jira isiin afeeru barbaanne. Daawwatoota fi hordoftoota marsariitii Xalayaa.com hundumtu keessan Sanbata gaari isiniin jechaa sirba Haacaaluu Hundeessa Maalan Jiraan bohaara!
Hora Bula!


text:
KGGDhDUO jalqabbii imala haaroomsa jijjiiramaa fi kallattii eegareerratti marii fi qorannoo baldhaa guyyoota kurnan darbaniif mari’ataa ture Ammajjii 29 Bara 2010 milkaawinaan xumuree jira.
Imala jijjiiramaan haaroomsaa ADWUI gaggeessee fi kallattii kaa’e bu’ura godhachuudhaan toora biyyattiin Gama siyaasa,diinagdee fi hawaasummaatiin irra jirtu gadi fageenyaan qorachuudhaan kallattii kaawwatee jira.
DhDUO nageenyiifii wajji jireenyi ummatoota biyya keenyaa karaa kamiinuu akka hin gufanneefii Duudhaan Jaalala wajji jireenyaafii nageenya labsuu ummata Oromoofii Dhaabaa Naannoo keenya hoogganaa jiruu karaa milkaawina qabuun akka itti fufuufii gufuuwwan duudhaa kana gufachiisuu malan kamuu akka sirratan hojjachuun dhimma murteessaa tahuu isaa xiyyeeffannoo addaan mari’ate KGGDhDUO.
Dhaabni keenyaa aadaa ummata dhaggeeffachuun hanqinoota mudataniifii akka sirratan akeekaman fudhachuun sirreessaa deemuun beekkama.
Aadaan dimokiraasummaafii ummatummaa dhaabaa kun harraas komiiwwan karaa kamiinuu ummata biraa ka’an dhaggeeffachuu,onneerraa dhiifama gaafachuuniifii tarkaanfii sirreeffamaa fudhachuun barbaachisaa tahuu isaas koreen kun ballinaan mari’achuun kallattii kaa’ee jira.
KGGDhDUO rakkooleen siyaas – diinagdee sirna Federaalaa balaarra buusuu danda’an karaa saayinsaawaa taheen adda baasuun furmaata hatattamaa kennuun fedhii ummataa guutuun dhimma murteessaafii hatattamaan raawwatamuu qabu akka ta’ees qoratee jira.
Fayyadamummaa diinagdee haqa qabeessa mirkaneessuufii hirmaannaa siyaasaa qixxeefii haqa qabeessa naamusa cimaan raawwachuun fedhii ummata Ballaa Oromoo guutuun dhimma yeroon kennamuufii miti.
Kabajniifii wajji jireenyi Obbolummaa Duudhaa hundee ummanni Oromoo ummatoota biyyattii waliin qabufii biyya ijaaruu keessatti ga’ee qabu akkuma kaleessaa cimsee akka itti fufuu qabuus koreen GG DhDUO gadifageenyaan mari’atee jira.
Waliiti dhufeenya dhaabbiilee miseensa ADWUI gidduu jiru karaa dimokiraatawa taheen cimsuun kaayyoo ummatummaa keenya milkeessuufii biyyi keenya rakkoorra akka hin buune hoojjechuun dhimma murteessaa akka tahees kallattii kaayee jira.
Gochoonni ofittummaafii kira sassaabdummaan sirna federaalaa keenya balaarra buusan,rakkoon bulchiinsa gaariin ummata komachiisanii dhaabbata isa hoogganurratti akka fincilu taasisan,angoo meenshaa ummata haqummaafii amanummaan itti tajaajilan gochuun hafee faayiddaa dhunfaaf oolfachuun,mirgi heera mootummaa lammiin bakka barbaade jiraachuu mulqamee ummatoonni kumaatamaan lakkaawaman qa’eefii qabeenya isaaniirraa buqqa’uun,maqaa invastimantiitiin qabeenya mootummaafii ummataa kan tahe lafa saamuun hiyyeessa hoongeessuun, nageenya ummata nagayaa booreessuufii yakkoonni hammaataan wal fakkaatu raawwatamaniifii raawwatamaa turan hirmaannaa ummataatiin hadheeffatanii irratti qabsaawuun heegaree biyya keenyaa balaarraa oolchuun dhimma ijoo xiyyeeffannoon addaa kennamuufii qabu akka tahees ballinaan irratti marihatamee jira.
Jeequmsa waggoota muraasa darban mudataniin lammiileen hedduun lubbuu isaanii dhabanii jiru,qabeenyi barbadaa’e,nagayaan bahanii nagayaan galuun lammiilee balaarra bu’ee jira, kanaaf rakkoon kun mudachuuf itti gaafatamummaa fudhatanii sirreessuun barbaachisaa akka tahe cimsanii irratti marihachuun kallattiin taa’ee jira.
Humnoonni sirna federaalaa keenya balaarra buusuun faayiddaa dhunfaafii garee milkeeffachuuf jecha lammiilee nagayaarra balaa buusaniifiii gocha suukanneessaa seenaa keessatti mudatee hin beekne dhaqqabsiisan seeraan akka gaafataman akkanumaas badiin wal fakkaataan akkanaa lamuu akka hin deebineefii olaantummaan seeraa akka mirkanaawu ummatoota biyya keenyaa hunda hirmaachisuun qabsoo ummataa finiinsuun bu’aa olaanaatti ceesisuun dirqama guddaa akka tahees KGGDhDUO kallattii kaayee jira.
Diinni keenya cimaan hiyyummaa akka taheefii diina hunda keenyaa kana ammo ummanni dhaabaafii mootummaan qindoominaan hoojjachuu akka qaban,dhaabniniis yaadoota hahaarawaafii jijjiirama ummata keenyaa mirkaneessan burqisiisuun hooggansa cimaa kennuun dhaaba keenyarraa akka eeggamuus walii galteerra gahamee jira.
Qabeenya maddisiisuu qofa otoo hin tahin qoqqoodinsi diinagdee haqa qabeessaa akka jiraatu gochuufii itti fayyadamni qabeenyaas qisaasamarraa bilisaafii sirna itti gaafatamummaatiin akka raawwatamu gochuun ummata hirmaachisuu qofa otoo hin tahin akka too’achuu qabuus kallattii kaayee jira.
Gochoota diinagdee quncursan keessattuu kanneen akka malaanmaltummaa,kootorobaandii,naanneessa maallaqaa seeraan alaatiifii xaxaawwan badii sirna gabaa gurgurataa gufachiisan cicciruun hojimaata iftoominaafii itti gaafatummaa qabu diriirsuun rifoormii sirna daldalaa si’eessuuf kallattiin taa’ee jira.
Qajeeltoowwan heera mootummaa otoo hin caccabin mirgi dimokiraasummaafii namummaa lammiilee akka kabajamu,lammiileen mirga heera mootummaatiin gonfatanitti fayyadamanii soda tokko malee bakka fedhan deemanii hoojjechuufii jiraachuu akkanumaas qabeenya horachuu akka mirkanaawu Rifoormiiwwan sirna haqaafii imaammatoota keenyarratti jijjiirama bu;uraa fiduu danda’an hoojjatamuu akka qaban irratti walii galamee jira
KGGDhDUO walitti dhufeenyi naannoolee gidduu jiru bu’ura heera mootummaatiin akka raawwatamuufii haala sirna heerri mootummaa ajajuun karaa guutuu taheen hojiirra oolee itti cimuu danda’urratti xiyyeeffannoo kannee marihatee jira.
Ummanni Oromoo Aadaafii duudhaa wal jaalalaa,wal kabajaafii wajji jireenyaa cimaa waan qabuuf akkuma kaleessaa duudhaa isaa kana hojiirra oolchuun aadaan wajji jireenyaafii wal danda’uu sabaafii sablammoota akkanumaas ummattoota biraatii waliin qabu cimsatee Sabaafii sablammoota Obbolaa isaa waliin qabsaawuu qaba.Badii badiin jibba jibbaan deebisuun furmaataami ummanni Oromoo aadaa akkasiis hin qabu kanaafuu rakkoowwan mudatan hundaafuu waldhaggeeffachuufii karaa seeraafii naamusaan qofa akka furaman gochuun injifannoo olaanaatti waan nama ceesisuuf gocha badii kamuurraa of qusachaafii karaa aadaaf duudhaa Oromummaa cimsuu danda’u qofa hordofuu akka qabuus irratti walii galamee jira.
Walitti dhufeenyi gaariifii Obbolummaan cimaan Ummata Naannoo Somaaleetii waliin qabnu cimee akka itti fufu sabni somaalee Itoophiyaa naannoo keenya keessa sochoowu kamuu alagummaan akka itti hin dhagahamne jaalalaan ofitti qabnee eeguun,Sabaafii sablammoonni naannoo keenya keessa jiran akkuma qajeeltoo sirna gadaa keenyaa hammannee jaalalaan wajji jiraachuu Oromummaan jaalala tahuu addunyaaf itti mullifnu cimee akka itti fufu ummanni naannoo keenyaa ga’ee olaanaa akka gumaachu KGGDhDUO waamicha dhiyeessee jira.
Akkuma adaa keenyaa Rakkoo kamuu mariin hiikuu malee ilaalchi dubbii karaa jeequmsaatiin hiikuuf deemuu kamuu akka hin mudanne fadhii hundaa mariin hiikuuf hojiin siyaasaa itti fufiinsa qabu hoojjatamuu akka qabu itti amanamee jira.
Biyyoonni harra addunyaarratti guddatanii lammiileen isaanii qananiifii sadoon akka jiraatan taasisan seenduubbeen isaanii yoo qoratamu komiifii diddaa ummata isaaniirraa isaan mudate,fincila dargaggoonni isaanirratti kaasan karaa dimookiraatawa taheen hiikuun misooma itti fufiinsa qabu mirkaneessuu dandahuu isaaniiti.
Kanaaf mufii komii Dargaggoon keenya qaban kamuu qalbiin dhaggeeffachaa rakkoo isaaniis furaa Qabsoo karaa nagayaafii dimokiraatawaa akka hordfan gochaa,biyya boru dhaallatan harra ijaarrachuu akka qaban barsiisaa aadaan dimokiraasii akka dagaagu hoojjetamuu akka qabuus irratti walii galamee jira.
Biyya Ifiifuu diinagdeen isii hin guddatin aadaan dimokiraasiis lafa hin qabatinitti rakkoo addunyaas tahaa kan jiru Ongee,Walitti bu’iinsa,Godaansa seeraan alaa ,Karoora maatiirratti yoo hin hojjanne gaaga’ama cimaa fiduu waan danda’uuf of eeggannoofii miira itti gaafatamummaa cimaan akka hoojjatamuu qabu ballinaan irratti marihatamee jira.
Lammiilee Oromoo
============================
Lammiilee keenya Naannoo Somaalee Itiyoophiyaarraa buqqa’an bakka qubannaa yeroorraa gara iddoo dhaabbiitti qubachiisuu,Rakkoo hoji dhabdummaa dargaggootaa hundeerraa furuun jireenyi isaanii akka fooyya’u hoojjachuu,rakkoo bulchiinsa gaarii hojimaataan sirreessuu,kenniinsa tajaajilaa ammayyeessuu,caasaalee manneen murtii,abbaa alangaa,poolisii sadarkaa aanaafii gandaa irra deebiin gurmeessuu,nagayaafii tasgabbiin jiraatee olaantummaan seeraa akka mirkanaawu hojiilee kamuu dura dhimmaxiyyeeffannoo kennee hoojjatu akka tahees irratti walii galamee jira.
Afaan Oromoo
=============
Afaan Oromoo Afaan Federaalaa akka tahu, Faayiddaan addaa Naannoon Oromiyaa Finfinneerraa qabdu karaa guutuu ta’een akka hojiirra ooluufii Daangaan Godinni addaa Oromiyaa Naannoo Finfinnee magaalaa Finfinnee waliin jiru akka hojitti jijjiiramu DhDUO cimsee qabsaawa.
DhDUO of cimsee waltajjiiwan yeroon gaafatan kamuu injifannoon akka bahatuuf Miseensoonni Mana maree ADWUI irratti hirmaatan 14 kanneen biraatiin akka bakka bu’an miseensoonni KGG DhDUO 4 ammoo hamma yaa’ii itti aanutti akka ugguramanfii miseensi koree giddu galeessaa tokko Of eeggannoon akka bira darbamu mirteessee jira.
Kabajamaa ummata Oromoo
=========================
Waanjoo gabrummaa baroota dheeraaf mataa gadi si qabachiise ofirraa fonqolchuuf wareegama seenaan bara baraan yaadatu kafaltee jirta,Wareegama hadhaawaafii obsa fixachiisaa sabaafii sabammoota biyyattii obbolaa kee tahan kanneen biraatii waliin kafalteen Itoophiyaa haaraa walqixxummaan,haqaani,dimokiraasiifii mirgoonni nama hundaa itti mirkanaaweefii badhaatuu taate ijaaruuf sirna si dandeessisu bu’ursitee jirta.
Abdiin injifannoowwan ati wareegamteen argaman dhufanillee Hojimaatoonniifii ilaalchoonni jalqabbii abdii heegaree mullate kana gufachiisuu danda’aniis mullachaa jiru kanaafuu gufuu guddina keetii tahan kanaas sirreessuuf qabsoo eegalte cimsitee itti fufuun dhimmi jiraachufii jiraachuu dhabuu kan keefii Sabaafii sablammoota Obbolaa keetiiti.
Cunqursaan gita bittaa hammam hammaataafii jijjiirama hunda galeessa gufachiisuu akka danda’u si caalaa seenaan kan raga bahu hin jiru.
Kanaafuu ammaas cunqursaan gita bittaan lammata biyya keenyatti akka hin deebineefii waanjoon gabrummaa burkutaawe awwaalaa akka ol hin kaane qabsoo eegalte cimsitee itti fufuu qabda.
Boqonnaa qabsoo seenaan yaadatu kamuu keessattuu al loogummaafii cunqursaa gita bittaatiif gonkumaa jilbiifachuu diddaaf Obbolaawwan ummattoota biyya keenyaa waliin wareegama kafalaa injifannoo gonfachaa akkuma turte hunda ammaas rakkoo bityyattii mudate aadaa boonsaa waltajjii dimokiraatawa,haqaafii dhugaa waldhageettiifii dimokiraatawa dhalee dhalloota keetii kan tahe kan sirna gadaatitti fayyadamtee akkuma seenaaf aadaa keetii sabaafii sablammoota guddifachaa hamma hammachiisa dabrees kabajaaf jaalala uumaa dhala namaaf qabduun beekkamtu dhiisii diina si waraanuuf sitti dhufee boojitellee dhiiga dibdee aantee kee godhachuun addunyaan raajii aadaa keetii himamee hin dhumne qabdutti fayyadamtee qabsoo hadhaawaa yeroon gaafatu kana ummatoota biyyattii jaalalaan hammattee waliin akka itti fuftuufii Heegaree biyya hunda keenyaaf taatuu eeguun jijjiirama roga maraa itti fufsiisuuf itti gaafatamummaa kee akka baatu KGGDhDUO waamicha dhiyeessa.
Kabajamtoota Dargaggoota Naannoo Oromiyaatiif
=====================================
Jjjiiramoonni akka naannoo keenyaattiis tahe biyyaatti barbaadamu hirmaannaa dargaggootaatiin alatti waan yaadamuu miti.kanaafuu DhDUO jijjiiramoonni hamma yoonaa akka naannoottiis tahe biyyaatti mullatan qabsoo hadhaawaafii hirmaannaa ballaa dargaggootaatiin kan dhufan jadheeti amana.
Dargaggoota roga maraan hirmaachisuufii fayyadamummaa isaanii sadarka sadarkaan mirkaneessaa deemuun injifannoowwan argaman sadarkaa olaanatti ceesisuuf mirga dargaggootaa kabajsiisuuf karaa gurmaaween sochoowuutu barbaachisa.
Dargaggoon keenyaas qabsoo taasisu kamuu karaa gurmaaween,saayinsaawaafii tasgabbiin,karaa dimokiraatawa taheefii jijjiiramoota jiran kunuunfachaa abdii heegaree biyyattii itti fufsiisuuf ga’ee adda durummaa akka bahatan Dhaabni keenya DhDUO waamicha dhiyeessa.
Kabajamtoota Hayyoota Oromootiif
==========================
Boqonnaa seenaa qabsoo ummanni Oromoo taasisaa ture hunda keessatti adda durummaan wareegamtanii jirtu. Ammaas Ummataafii dhaaba keessan DhDUO waliin tahuun yaada haaraa burqisiisuuniifii qorannoofii qo’annoon toora xiyyeeffannoo qabsichaa garsiisuun ga’ee keessan bahachuu qabdu.
Dhaabbanni keenya DhDUO hayyoota dhunfaaniis tahe karaa gurmaa’insa isaaniitiin beekkomsaafii dandeettii hooggansaa isaaniitti fayyadamuufii waliin hoojjachuuf hojii cimaa jalqabe karaa ijaarameefii qindaaween itti fufsiisuuf murteessee jira.
Haaluma Kanaan kabajamtoonni hayyoonni Oromoo jijjiirama jiru itti fufsiisuufii sadarkaa olaanaatti ceesisuu ga’ee olaanaa qabdaniifii eegaltan cimsitanii akka itti fuftan KGGDhDUO waamicha dhiyeessa.
Kabajamtoota hoojjattoota mootummaa Naannoo Oromiyaatiif
==============================================
Qabsoo Ummanni Oromoo taasiseeniifii naannoo ofii isaa hundeeffatee mullata isaa dhugoomsuufii rakkoo qabullee furachuuf caasaa mootummaa ballaa diriirsee jira.
Caasaan diriire rakkoo ummata keenyaa hiikuu kan danda’u hoojjataa mootummaa beekkomsaafii naamusa cimaa qabuun alatti waan yaadamuu miti.Kanaafuu hoojjetaan mootummaa naannoo keenyaa rakkoo fi daadarkaa cimaa,malaan maltummaa rakkoo bulchiinsa gaarii,kira sassaabdummaa,loogummaafii dhiibbaa mirga namoomaa caasaa mootummaa keessatti ummata keenyarra gahu furuuf halkanii guyyaa hoojjechuun itti gaafatamummaa keessan bahachuu qabdu.
Rakkoofii gadadoo ummata keenya hamilee cabse hundeerraa buqqisuun humna keessan cimsattanii imimmaan ummata keenyaa qoorsuu bira dabree guddinaafii badhaadhina ummata keenyaa dhugoomsuuf halkaniif guyyaa hoojjechuun itti gaafatamummaa keessan akka bahattan KGGDhDUO waamicha isinii dabarsa.
Kabajamtoota Qaamoolee Nageenyaa Naannoo Oromiyaatiif
==============================================
Naannoo keenyatti Nagayaafii Tasgabbii kabajsiisuuf keessattuu dargaggoota naannoo keenyaa waliin qindooftanii Kotorobaanditoota Qabeenya ummata keenyaa saamaa turan kokkeerra dhaabbachuun olaantummaan seeraa akka mirkanaawu,haleellaa karaa gurmaaween kira sassaabdoonni jijjiirama mullachaa jiru gufachiisuuf nurratti aggaaman ofirraa qolachuun adda durummaan wareegama seenaa Ummanni Oromoo bara baraan yaadatu kafalatanii jirtu. Hojii boonsaa hoojjettan kanaaniis abdiin heegaree Itoophiyaa haaraa akka itti fufu ga’ee keessan gumaachuun balaarraa nu oolchaa jirtu.
Gareen kira sassaabdootaa Angoo mootummaarra taa’anii hiyyeesa saamaafii boochisaa badhaadhuu barbaadan hamma hundeen isaanii ciccitee olaantummaan seeraa mirkanaawutti qabsoo eegaltan ummata hirmaachisuun naamusa olaanaan itti fufuu qabdu.
Naannoo keenyatti nagayaafii tasgabbiin mirkanaawee mirgi lammiilee akka kabajamuufii al seerummaan akka hin jiraanne amaanaa ummatummaa isinitti kenname ummata bira dhaabbachuun miira ummatummaatiin akka bahattan KGGDhDUO waamicha isiniif dhiyeessa.
Kabajamtoota Miseensoota DhDUO
=============================
Waanjoo gabrummaa barootaaf ummata keenya mataagadi qabachiisee ture fonqolchitee harrarra akka geenyu ga’ee bakka bu’ummaa hin qabne gumaachitee jirta.
Dhaabni cimaan miseensa cimaa malee laga hin cehu,DhDUO itti gaafatama seenaa itti kenname kana galmaan akka gahu akkuma kaleessaa harraas hirmaannaan adda durummaa keessan murteessaadha.
Qabsoo ummanni keenya sadarka sadarkaan gaggeessaa jiru keessatti hirmaachuufii hoogganuun rakkoo jiranillee hiikuuf itti gaafatamummaa olaanaa qabdu. Qabsoo yeroon gaafatu dura bu’uun kaayyoo dhaabaaf wareegamuun hojii irratti bubbaatan hundarratti adda duree tahuun gaaffii ummata keenyaa hatattamaan deebisaa dhaaba Itoophiyaa haaraa ijaaruu keessatti adda duree taheefii jijjiirama keessatti of haaroomsaa deemu ijaaruu keessatti ga’ee keessan bahachuu qabdu.
Kabajamtoota dhalattoota Oromoo Biyya alaa jiraattan.
=========================================
Imala jijjiiramaa ummata Oromoo keessatti karaa gurmaaweeniis tahe dhunfaan beekkomsaafii qabeenya qabdaniin ga’ee gama keessanii gumaachuuf ifaajjiin taasisaa turtan karaa rakkisaafii wal xaxaa akka ture DhDUO ni hubata.
Jjjiirama roga maraafii tokkummaa ummata keenyaatiif karaa beekkomsa keessanii karaa teeknooloojii,karaa muuxannoo qabdaniin,qabeenyaafii carraa qabdan hundaan akka hirmaattaniifii rakkoo ummata keenyaa waliin akka hiiknu haala mijjataa hunda akka mijjeessuuuf DhDUO ciminaan akka hoojjetu isiniif mirkaneessuu barbaada.
Haaluma Kanaan Dhalattoonni Oromoo biyya alaa jiraattan Faayiddaa ummata keenyaarratti Daangaafii garaa garummaa tokko alee akka waliin hoojjennu KGGDhDUO waamicha dhiyeessa.
Kabajamtoota Dhaabbiilee Obbolaa ADWUItiif
====================================
Dhaabni keenya ADWUI waanjoo gabrummaa ummatoota biyya keenyaarratti fe’ame fonqolchuun injifannoowwan abdachiisoo galmeessuu kan eegale rakkoo keessoo isaa sakatta’uuniifii furuudhaani.
Qorannoo tibbana sadarkaa ADWUItti gaggeeffameen walitti dhufeenyi badaan dhaabbiilee obbolaa giddutti uumamee boodarraas gara garee faayiddaa dhunfaa milkeeffachuuf fiiguutti cahee ture walitti dhufeenyi jaallummaa akka diigamaa deemu taasisee jira.
KGGDhDUOtiis dhimma kana gadifageenyaan qorachuun walitti dhufeenyi kamuu karaa seeraafii heera qofarratti hundaaween akka tahuufii dimokiraasummaa giddu galeessa godhachuu akka qabu kallattii kaayee jira.
Haaluma Kanaan dhaabbiileen obbolaa hunduu dhimmoota koreen hoji raawwachiiftuu ADWUI kana dura qoratee kallattii kaaye hunduu harcaatii tokko malee hojiirra oolchuu akka qaban KGGDhDUO waamicha dhiyeessa.
Kabajamtoota Paartiilee siyaasaa morkattootaa biyya keessaa fi alatti dhimmi Oromootiif qabsooftan hundaaf
==============================================
Biyya teenya hedduminarratti hundoofteef dhimmi dimokiraasii dhimmi murteessaa tahuun isaa beekkamaadha kanaafiis hojimaataafii adaa adda addummaa fedhiif yaadaa jiru kana karaa qixa taheen keessummeessuu danda’uutu nu barbaachisa.
Adaan karaa jeequmsaa dhiifnee waan hundaa mariin hiikuufii ittiin buluu akka dagaagu ga’een dhaabbiileen siyaasaa qaban olaanaadha. Yeroon kuniis yeroo bilchinni yaadaafii dubbii fageessanii karaa tasgabbii qabuun ilaaluu dhaabbiileen siyaasaa itti qoramaniidha kanaafuu walitti dhiyaannee waliin marihachuun aadaa siyaasa keenyaa akka fooyyeessinuufii carraa heegaree Ummata Oromoo milkeessuuf waliin akka hoojjannu Dhaabbanni keenya waamicha isinii dhiyeessee jira.
Dimokiraasiin ummattoota biyya keenyaatiif dhimmi murteessaa heegaree jiruuti.Dimokiraasii ijaaruuf hojimaanni waltajjii ilaafii ilaamee,akkanumaas aadaan wal dhaggeeffachuu paartiilee siyaasaa cimuu akka qabu DhDUO ni amana, kanaafiis akkaataadhuma heera mootummaatiin ummata keenyaaf filannoon dhiyaatee ummanni akka fedhii isaatti akka murteeffatuuf waadaan heera mootummaa paartiilee siyaasaaf galame akka hojiirra oolan,dimokiraasiin akka dagaagu DhDUO dhaabbiilee siyaasaa morkattootaa Dhimma Ummata Oromoorratti hoojjatan waliin walitti dhiyeenyaan akka hoojjetu gadi fageenyaan irratti marihatee kallattii kaawwatee jira.
Haaluma Kanaan Dhaabbiileen siyaasaa dhimmi Oromoorratti hoojjettan kanneen biyya keessaas tahe biyya alaa jiraattan addaaddummaan qabnu akkuma jirutti tahee faayiddaa waliinii ummataafii biyya keenyaarratti Dhaabbata keenya DhDUO waliin akka hoojjettan KGGDhDUO waamicha isiniif dhiyeessa.
Kabajamtoota,saboota,sablammootaafii Ummattoota biyya keenyaa hundaaf
==============================================
Saboonni sablammoonniifii Ummattoonni Itoophiyaa rakkoofii gammachuudhufaa darba hunda qoramanii waliin darbuu danda’anii jiru Rakkoo isaan mudatu hunda irkoo walii tahuun waliin qabsaawanii waliin wareegamanii jiru. Biyyi akka biyyaatti akka itti fuftu gochuun maletti seenaa addunyaarratti biyya seenaa ofii hoojjate qabdu akka taatu uumanii nu harkaan gahanii jiru.
Biyya abbootiin keenya itti wareegamanii nuun gahan tana tokkummaa isii eegnee itti fusiisuuf itti gaafatamummaa seenaati qabna. Itti gaafatamummaa kana akka bahannuufii walitti dhufeenya ummatummaa cimsuufii duudhaalee waliinii keenyaa dagaagsuuf muuxannoo gaarii dhaabni keenya eegale waliin taanee milkaawina isaaf akka tumsinu KGGDhDUO waamicha dabarsa.
KGGDhDUO
Ammajjii 29 Bara 2010
*******


text:
Duniyaa
Abdullaahi bin Mas’uud akki je’u:
“Ilmi namaa hundi ganama keeysummaatu adunyaaf hirribaa lafaa ka’a, qabeenyi isa bira jirus amaanaadha. Kheeysummaan gala qabdi, amaanan abbaatti deebiti.” Galti keeysummaa du’aan gama aakhiraa hoggaa tahu, amaanaan abbaatti deebitus qabeenya ati walitti qabdu warra Rabbiin qoodeefiitu nyaataa isaaniitu itti hafa.
kanaaf Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam. “Ilmi namaa qabeenya kiyya qabeenya kiyya jedha. Qabeenyi kee waan nyaattee dhume malee, waan uffattee daare malee, waan sadaqattee ol kaayatte malee ni hafee!” ja’an. Qabeenya kee kan hafu Rabbiitu beekha nama nyaatu.
Abdullaahi bin Abbaas akki je’u: “Rabbiin duniyaa tana bakka sadiitti adda qoode. Qooda takka warra amaneef, qooda takka munaafiqaaf, qooda takka kaafiraaf addaan hire. Warri amane qoodaa isaaniitiin galata aakhiraa bitatan, munaafiqoonni qooda isaaniitiin duniyuma dabaluuf rakkatan, Kaafiroonni qooda isaaniitiin qananii duniyaa qofa itti bitatan.”
Rabbiin ol tahe akki je’e:
“Duniyaan heddumeeyfachuun isin shaakalee jira. Hanga duutanii qabrii seentan.” Duniyaan shaakala guddaadha qabdi. Fatanaa guddoodha. Dalagatnii kheeyrii duniyaa fii aakhiraa itti bitachuun ammoo furmaata isiiti. Isiif jecha obboleeysi obboleeysa jibbuu, haadhaa fii abbaa muruu, jaarsaa fii jaartiin addaan yaa’anii ilmaan hadiyyoomsuun hin malle. Wannumaan duniyaa barbaadaniifuu ilmaan, haadhaa fii abbaa, firaa fii aanaa, miskinaa fii dhabaa ittin gargaaruuf tahuu qaba.


text:
Duuti Qurxummii kanaa ajaa’iba addaa qaba
Waa’ee qurxummii Blue whale amma dura isinii dhiheessinee turre. Qurxummiin kun haalaan guddaadha. Uumamaalee dachii tanarra jiran keessaa guddinaafi ulfaatinaan kan isaan qixxaayu hin jiru. duuba qurxummiin kun wayta bishaan keessatti du’u akkam taha? Bineensa kamtu refka isaa sooratee fixa? Barruu tana keessatti dhimma kanarratti qabxiilee ajaa’ibsiisoo muraasa isinii dhiheessina.
Qurxummiin blue whale (biluu weel) jedhamu Kilograama 50,000 hanga 150,000 ulfaata. Kana jechuun midhaan kuntaala 1,500 niin wal qixa jechu. Qurxummiin hangana ulfaatu kun wayta du’e refki isaa bishaan gubbatti hin rarra’u. yoo xiqqaate hanga meetira 1000 gadi fagaatee bishaan jala lixa. Bakki reefki isaa itti kufu haalaan dukkanaawaafi diilallaawaadha. Naannoo san lubbu qabeeyyii xixiqqoo muraasa qofatu jiraata. Qurxummiileefi uumamaaleen galaana keessa jiraatan hedduun isaanii naannoo sanitti hin dhihaatan.
Bara 1987tti Gareen saayintistootaa tokko maashina bishaan jala lixee deemuun osoo imalan raqa bineensa guddaa kana argan. Naannoon sun haalaan dukkanaawaa waan ta’eef uumamni hundi irraa baqata. Qorattoonni kunniin imala deemaniif dhiisanii bineensa kana qorachutti seenan. Qurxummii haag fiish jedhamuufi, bineensota biroo kan achi dura ilmi namaa argee hin beeyne qurxummii du’e kana biratti argan. Achi booda itti deddeebi’anii yeroo dheeraaf qorannoo itti fufan. Hagfish seentimeetira 50 dheerata. Blue whale ammoo meetira 25 dheerata. Kanaafuu qurxummiileen xixiqqoon kunniin qurxummii guddaa hangana gahu kana sooratanii fixuuf yeroo dheeraa isaan barbaachisa. Akka qorattoonni kun himanitti, qurxummiileen xixiqqoon kunniin guyyaa guyyaan foon kilograama 46-60 sooratan. Haala Kanaan guyyaa hunda yoo sooratan waggoota heddu booda foon isaa fixanii biraa deeman.
Eega qurxummiileen kunniin biraa deemanii booda uumamaalee xixiqqoo akka qaajjibbuu, cilalluu bishaanii fii ilbiisonni xixiqqoon itti yaa’anii waan Hagfish irraa hafe qulqulleessan. Kunis waggoota heddu fudhata. Qorattoonni kunniin ajaa’iba kana haalaan itti dhihaatanii yoo qoratan, cilalluu achi dura dachii tanarratti mul’atee hin beeyne kan Osteopeltidae (Ostiyoopeltaaydaay) jedhamu argan. Cilalluun kuniifi ilbiisonni biroo wal gargaaranii tishuuwwan xixiqqoofi, foon harca’ee hafe hunda sooratanii qulqulleessan. Eega waggoota hedduuf haala Kanaan sooratanii booda lafee qullaa dhiisanii rizqii biroo barbaadachuuf biraa deeman.
Achi booda baakteeriyaawwantu itti aana. Baakteeriyaaleen bishaan keessaa lafee qurxummii kanaa marsanii dhuka keessaa dhugan. Raammoleen xixiqqoon ijaan hin mul’annes waan lafeerratti hafe hunda xuuxatanii qullatti hambisan. Qorattoonni akka himanitti, lubbu qabeeyyii gosa 185 oltu qaama qurxummii kanaa soorata. Hubadhaa! Fakkeenyaaf gosoota lubbu qabeeyyii qurxummii kana sooratanii keessaa tokko qaajjibuudha yoo jenne, qaajjibbuu kumaatamatu qurxummii kana soorachuu dandaya. Haala Kanaan lubbu qabeeyyiin gosa 185 ol tahan qaama qurxummii kanaa bishaan keessaa dhabama godhan. Wanti hunda caalaa nama ajaa’ibu, mudannoon kun waggaa 50 hanga 100 keessatti raawwatama. Qurxummiin blue whale tokko yoo bishaan keessatti due, qaamni isaa nyaadhamee dhumuuf waggaa 50-100 fudhata jechu. Qorannoon kun ammas hin xumuramne. Bishaan keessa hangana gad fagaatanii qorannoo gaggeessuun haalaan ulfaataadha. Kanaaf saayintistoonni ammas qorannoo isaanii itti fufanii jiru.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
Neyimaar warra Biraaziliifi daldala kubbaa miilaa addunyaa biiliyoona jahaa
Oduun jijjiirraa taphattoota kubbaa miilaa yeroo Kilabiin Faransaayi Paariseen Jarman Neyimaariin galmee gabaa akka addunyaatti ture cabsuudhaan Ganna darbe Baarseloonaa irraa fudhatetti miidiyaalee addunyaa fuula jalqabaa qabatanii turan.
Kilabiin Faransaay kun yuroo mil. 222 (dol. mil. 260; paawundii mil. 200) kaffaluudhaan galmee Kanaan dura Maanchester Yunaayitid Paawul Pogbaadhaan Juuventuusirraa Hagayya 2016 paawundii Ml. 89m baasee bitee ture cabsan.
Kun gabaan kubbaa miilaa akka industirii addunyaa guddaa akka ta'e agarsiisa.
Akka ragaan FIFA, qaamni ispoortii addunyaa bulchu agrasiisutti, bara 2017 keessa akka addunyaatti jijjiirraawwan 15,291 gaggeeffamaniiru. Kunis baasii doolaara bil. 6 (paawundii bil. 4.58) ta'uudhaan galmee haaraa ta'eera.
Jijjiirraan akka addunyaatti jiru taphattoonni biyya tokko gara biyya biraatti kan geeffaman yommuu ta'u jijjiiraan biyya keessaa garuu kilabii tokkorraa gara kilbii biraa biyyuma kessatti taasifamuudha.
Kan guddinaan akka galmee haaraatti guddina agrsiise gabaan kubbaa miilaa ammaaf hanga yeroo jijjiirraa 2018 jalqabutti kanumaan itti fufa. Gabaan baranaas kan duraan ture dola. bil. 8 yommuu ta'u, kan bara 2016 irratti %25 dabaleera.
'Baasii Chaayinaa'
"Gabaan kubbaa miilaa akkas dabluuf waanota kanaaf sababa ta'an lamatu jiru," jedha Harii Filiipsi ogeessi maallaqa kubbaa miilaa gorsaan Poortilaandi Londonitti argamu.
"Inni jalqabaa gama Chaayinaatiin dabalaa dhufuufi kaffaltii jijjiirraa taphattootaaf baasuuf qophii ta'uu ishee yommuu ta'u, kan lammaffaa baasii guddaa Kilaboonni Pirimeraa Liigaa Ingliz baasanidha. Akka kana godhan kan isaan gargaaremmoo waliigaltee maallaqa guddaa itti argatan gabaa TV ta'uusaati. Dhimmoonni kun lamaan gabaa kubbaa miilaa addunyaa ol kaasaa jiru. "
Kilaboonni Chaaayinaa bara darbe baasii guddaa dol. mil. 451 jijjiirraa irratti baasaniiru. Kunis %168 dabalata agarsiiseera. Kun ammoo Inglizitti aansee baasii jijjiirraa taphatootaaf baasanii addunyaatti sanaffaa ishee taasisa. Inglizi, biyya kilaboonni taphattoota ciccimoo hanag dol. bil. 1.37 tiin taphattoota addunyaaf dhiyeessanidha. Sadarkaadhaan Jarman, Xaaliyaanfi Ispeeni tokko amma sadiitti sadarkaa qabataniiru.
Waggoot dhiyoo keessa Chaayinaa keessatti invastimentiin kubbaa miilaarratti gaggeeffamu guddaa dabalaa jira. Kunis Pireziidaantii biyyattii Jiin Piingiin deggeramuun karoora Chaayinaa biyyaa kubbaa miilaatiin beekamtuu taate gochuudhaan bara tokko Waancaa Addunyaa qopheessuufi mo'achuudhaaf yaadamedha.
Karaa ittiin hiyyummaa keessaa ba'aniidha
Kilaboonni Chaayinaan baasii baasuudhaan yoo xiqqate taphataa tokko Awurooppaarraa fiduudha. Garuu dirqama Awurooppaarraa ta'uu hin qabu.
Taphatoonni maqaa gaarii qaban Gara gabaa Eesiyaa Bahaa kana deeman baayyeen Ameerikaa Kaabaarraati. Ragaan FIFA akka agrsiisuttis taphattoonni Biraaziliifi Arjentiinaa akka addaunyaatti warra baayyee jijjiiramanidha.
"Dhimma hawaasi-dinagdeedha, kubbaan miilaa kara ittiin hiyyummaa keessaa ba'aniifi dargaggoonni maatii isaanii bal'aa maallaqaan ittiin gargaaranidha ," JedhaFiliip
Biyya alaatti erguuf taphattoota kennaa qaban horachuu qofa osoo hin taane, Biraazil, kan yeroo ammaa biyyoota 118 keessa taphatan, maallaqa isaan waliigala bara 2016 argamsiisan $594m ta'a.


text:
Oromo - OROMIFFA
Odeeffannoo kiraa manaa fi qabeenyaawwan Siyaatil keessa argachuuf haala haarawaa!
Wiirtuun Mana kireeffachuu Siyaatil maaliidha?
Magaalaan Siyaatil amma Siyaatil keessatti odeeffanno waa'ee kireeffachuu ilaalchisee namoota mana kireessanii fi kireeffattootaa gargaaruuf Toora Intarneetaa fi lakkoofsa bilbilaa qaba.
Odeeffannoo maali argama?
Toorri intarneetichaa haala adeemsa kireessatti itti galuu hanga bahuutti jiru ilaalchisee mirgawwan fi itti gaafatamummaa kireeffattootaa fi kan mana kireessanii lamaanu dhiyeessa. Akkasumas danbiiwwan Magaalaa, sadarkaalee manneenii isa gadaanaa, fi yoo ati ykn namni biraa ati beektu loogiin mana jireenyaa mudate maal gochu akka qabu ni ibsa. Waa'ee mana jireenyaa kee irratti nama tokko waliin haasa'u, gargaarsa argachuuf, ykn komii dhiyeefachuuf yoo barbaadde nuuf bilbilu dandeessa.
Turjumaanni yeroo hunda ni argama.
Barreeffammoota hiikaman:
Fuulli marsariitii kanaas galmeewwan waa'ee dambiiwwan kiraa, eeguumsa kireeffattootaa, seerawwan mana jireenyaa wal qiixaa, tajaajilawwan fi kanneen fayyadoo ta'an kan biraa ilaalchisuun odeeffannoo gaarii kan hiikaman qaba.
Siyaatil hunda hammannaa fi walqixxuummaatti amanti. Asitti baqqattoonnii fi koluu galtoonni ni simatamu.
Mindeessitoonni Magaalaas waa'ee sadarkaa lammii osoo hingaafannee haala garaa garummaa sadarkaa baqattummaa tokko malee jiraattoota hunda tajaajilu.
Mana jireenyaa gatii gaarii argachuu, itti galuuf, gargaarsa seeraatiif, fi qabeenyaawwan hawaasaa biraatiif gargaarsa argachuuf 2-1-1 ykn 1 (877) 211-9274 irratti bilbili ykn win211.org dawwadhu.
Eeggumsa Kireeeffataa Erga Deeggarsi Tursiisa Yeroo Xumuratmee Booda


text:
Qorannoon lammii Eertiraa Itoophiyaatti achi buuteen dhabame akka xumuramu ajajame
Waggoota lama dura namni Ermiyaas Takihee jedhamuufi dhalataa Eertiraa, lammiidhaan ammoo Siwiidin irra kan ta'e magaalaa Istookoolmirraa ka'ee Finfinnee galuun torban lama keessatti achi buuteen isaa dhabame ture.
Abbaan alangaa Itoophiyaas qorannoon dhimma Erimiyaas hanga danda'ametti saffisaan akka xumuramuuf ajaja kennuusaa Siwiidinitti abokaatoo Ermiyaas kan ta'an Obbo Musee Efireem BBC'tti himaniiru.
Abbaan alangaa waliigalaa qajeelfama kana kan dabarse, xalayaa Komishinii Poolisii Finfinneetti Komishinara Itti-aanaa Qorataa Yakkaafi Balaa Tiraafikaaf ergeen ture.
Xalayaa A L I Sadaasa 3/2012 barreeffame kanas BBC'n kan argate yoo tau, "Qorannoon kun galmaa'ee adeemsarratti kan jiru yoo ta'e, dhimmoota yakkaa adda addaa isaa ilaallatu waliin ta'uudhaan qorannoon jalqabame hanga danda'ametti saffisaan xumuramee namoonni yakka raawwatan haalli itti gaafataman raawwatamuu qaba," jedha xalayicchi.
Obbo Museen qajeelfamni abbaan alangaa Jimaata A L I 10/2012 akka isa ga'e himuun, kun ammoo akka abdii isaanitti hume dubbatu.
"Adeemsa hanga ammaatti deemneen seera biyyattii hordofnee deemaa turre. Haata'u malee, jijjiiramni kanaan booda argamu yoo hin jiraanne obsi keenya waan dhumeef Gamtaa Afrikaatti Komishinii Mirgoota Namoomaatti iyyannoo keenya dhiyeeffanna, jedhan.
Maatiifi abokaatonni Ermiyaas Takihee Poolisiin Itoophiyaa dhimma kanaaf xiyyeeffannaa kennuun garee qorattoota beekumsaafi muuxannoo qaban gurmeessuun qorannoo kana gadi fageenyaafi saffisaan akka gaggeessuuf qajeelfamni akka itti kennamu xalayaa A L I Onkoloolessa 2012 barreessaniin agarsiisaniiru.
Dhalataa Eertiraa lammiidhaan ammoo Siwiidiin kan ta'e Ermiyaas Tekihee eenyu?
Ermiyaas dhaloonni isaa Eertiraa yoo ta'u, lammummaan isaa ammoo Siwiidiniidha.
Ermiyaas kan Finfinnee gale A L I Ebla 26, 2010 yoo ta'u, A L I hanga Caamsaa 13, 2010'tti hoteela Ark kan Finfinneetti argamu keessa tureera.
A L I Caamsaa 13, 2010 halkan keessaa tilmaamaan naannoo saatii afurirratti namni Daahilaak (Efireem) jedhamu tokko erga waamee konkolaataan fudhatee deemeen booda achi buuteen isaa dhabamuu isaa maatiifi abokaatonni isaa beeksisuu isaanii xalayaan abbaan alangaa ni ibsa.
Dhimmicha qulqulleeffachuuf jechas gara hoteela inni keessa ture jedhame sanaa imaluun odeeffannoo hoteelicharraa argatan qabatanii, A L I Waxabajji 22, 2010 akka qorannoon isaaniif qulqullaa'uuf gara Komishinii Poolisii Finfinnee kutaa Qorannoo Yakkaa geeffachuu dubbatan.
Haa ta'u malees, ragaa isaanii kennatanii deebii'anillee hanga ammaa maalirra akka jiru akka hin beekneefi achi buuteen isaa dhabamuu isaa iyyannaa dhiyeeffataniin ibsuusaanii xalayaan abbaan alangaa ni ibsa.
Asmaraatti dhalatee kan guddate Ermiyaas nama gaa'ela qabu yoo ta'u, Siwiidin keessa waggoota 12 ol jiraateera.
Ermiyaas firoota isaa Itoophiyaa keessa jiraatan gaafachuuf karaadhma seeraa viizaa argachuun Siwiidiin irraa gara Itoophiyaa dhufuusaa ragaan maatiirraa agrame ni mull'isu. Kanaan duras gara Itoophiyaa dhufee akka beeku maatiin isaa BBC'tti himaniiru.


text:
Dhaabatta mootumoota gamtoomanitti manni maree nageenyaa hidha laga Abbayyaa ilaalchisee wal gahii dheengadda taasise dubbi himaan ministeera dhimma alaa Itiyoophiyaa qeeqqaniiru.
Ibsa midiyaaleedhaaf kenname irratti Ambaasadeer diinaa Muftii akka jedhanitti walgahiin manni maree nageenyaa dhimmaa lagga abbayya irratti yeroo sadaffaadhaaf taasise gaaffii biyyi Tuuniziyaa irraa dhiheesiteen Yemuu ta’u, prezidaantiin mana mareechaa Itiyoophiyaan, Masire fi Sudaan gamtaa Afrikaa jalatti marii isaanii akka itti fufan gaafachuu isaanii ibsaniiru.
Waldhabiinsa biyyoottan sadan gidduu jiru marii gamtaa Afrikaa jalatti taasifamuun hiikun ejjannoo Itiyoophiyaa akka ta’e kan dubbatan Ambaasadar Diinaan , waliigaltee dirqisiisaa waan jedhamuu Itiyoopiyaan Akka hin fudhanne ibsaniiru.
Ambaasadar Diinaan dabalanii akka jedhanitti dhimmoottan mana maree nageenyaa irratti ilaalamuu qaban warreen nageenyaa adduunyaatiif yaaddesaa ta’aniidha. Dhimmi biyoottan sadanii dhimmaa bishaaniti , dhimmaa misoomaati dhimma kana kan ajaandaa qabsiisftee Tuniziyaadha . Tuniziyaan ajaandichaa mana maree nageenyaatti dhiheesuun irra hin turre kan jedhan ambaasader Diinaa Muftii dhuma irratti dhimmchii sadarkaa Afrikaatti akka ilaalamuu murtaa’uun isaa garii ta’u isaa ibsaniiru.
Karaa biraatiin itti aanaa muummee ministeeraa fi ministeeraa dhimma alaa Demokiraatiik Repabilick Koongoo Kirstoofeer Utundulaa garaa Finfinneetti imaluudhaan, itti aanaa muumee ministeeraa fi ministeeraa dhimmaa alaa Itiyoophiyaa Demeqee Mekoninii wajjiin marii taasisuu isaanii gabaasin kenedii Abaatee qindeesse kun ibseeraa.
Demokraatiiki Repabliik Koongoon yeroo ammaa duraa teessuu gamta Afriikaa yemmuu taatu, marii biyyoottan sadan hidha laga Abbayyaa irratti taasisanus kan hoggantu ta’uun ishee hin beekama.


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis, Joo Baayiden, baajeta Tiriiliyoona lama kan ijaarsawwan akka daandiilee, riqichootaa, tajaajila bishaanii, eletirikii fi caasaalee buufataalee geejjibaaf oolfamu uummataaf ibsuuf jecha har’a gara kutaa Pensilvaaniyaa, magaalaa Pitsbergitti imalanii jiran.
Aangawaan bulchiisa Baayiden gameessi tokko kaleessa gaazzexeessotaaf akka ibsanitti, proojektiileen kun dheerina yeroo gara waggaa saddeetii keessatti hojjetamanii xumuraman.
Proojektoonni investimentii sadarkaa ol’aanaa kun, proojektoota nuti hojjechuu dhiisuu hin dandeenye, jedhan – aangawichi.
Prezidaant Baayideen, baajeta kana guutummaa isaa dilaala Korporeeshinoota irraa galuun baasuuf, kanaaf jecha dilaala Korporeeshinootaa dhibbantaa 21 irraa gara 28tti guddisuuf yaada dhiheessan.


text:
Lakkoofsi IMEI maali? Bilbila bade argachuuf nu gargaaraa?
Lakkoofsi IMEI (International Mobile Equipment Identity) jedhamu lakkoofsa addaa bilbila hundaan wal qabateedha. Lakkoosfi kun baay’inni isaa dijitii 15 yoo ta’u, yeroo ariifachiisaa keessatti baay’ee barbaachisaadha.
Lakkoofsi IMEI lakkoofsa MEID jedhamuunis ni beekama. Lakkoofsi IMEI ykn MEID wal fakkaataan hin jiru. kuni immoo bilbila badu/hatamu irra gahuuf mala dhumaa ta’ee jira.
Lakkoofsi addaa kun bilbila haaraa hundaaf muudameera. akkasumas SIM card waliin wal qabatee jira. Kanaafuu, yoo bilbila dual-SIM (kan siimii lama fudhatu) faayyadamta ta’e, bilbilli kee lakkoofsa IMEI lama qaba jechuudha.
Bilbilli kee yoo bade/hatame karaalee adda addaa gargaaramuun carraan bilbila sana argachuu ni jiraata. Fkn; kaampaanii bilbila kee oomishe yoo quunnamte si gargaaruu danda’u. akkasuma, poolisoota naannoo keetii yoo quunnamte si gargaaruu danda’u. kan si gargaaran immoo yoo ati lakkoofsa IMEI qabaattedha. Biyyoota gurguddatan tokko tokko keessatti website lakkoofsa IMEI report irratti godhamu ni jira.
Lakkoofsa IMEI qofaan bilbila na jalaa bade irra gahuun danda’aa?
Ati lakkkoofsa IMEI qofa beektef bilbila tokko irra gahuu hin dandeessu. Qaamota olitti jenne gargaarsa gaafachuu si barbaachisa. qaamonni kun si gargaaruf haal-duree adda addaa si gaafachuu danda’u. Fkn; Abbummaa bilbila sanaa nuuf mirkaneessi jechuu, akkasuma; maalif bilbila sana argachuu akka barbaaddes si gaafachuu danda’u. Sababni; dogoggora ati dalagdeef bilbilli kee si jalaa bade/hatame waan ta’eef yeroo siif kennuu hin barbaadan.
Garuu; poolisoonni yakki hamaan bilbila keetin wal qabatu yoo raawwatame bilbilaaf jecha osoo hin taane namicha yakka raawwate adamsuuf mala kana gargaaramuu danda’u. isaanis kana gochuuf lakkoofsa IMEI sihirraa fedhu.
Amma barbaachisummaa lakkoofsa IMEI hubanne fakkaata. sababa kanaafis ta’ee kan birootif yeroon itti si barbaachisu dhufuu danda’a. kanaafuu; har’uma beekii ol kaayadhuu siif dhaamna.
Qabxiilee sadi lakkoofsa addaa kana argachuuf nu gargaaran haa ilaalluu.
1. Lakkoofsa IMEI argachuuf koodii USSD fayyadamuu:
Karaan kun lakkoofsa IMEI argachuuf baay’ee salphaadha. Dursa gara *#06# bilbilta, lakkoofsi IMEI iskiriina irratti siif mul’ata. Bilbila tokko tokko irratti Lakkoofsi IMEI bakka Batter’n taa’u jalatti maxxanfamee argamuu danda’a. Garuu bilbiloonni ammaa baay’een duubaan banamuu waan hin dandeenyef karaan *#06# filatamaadha.
2. Lakkoofsa IMEI argachuuf ‘Setting’ keessa ilaaluu:
Kan bilbila Android argachuuf gara Settings > About Phone > Status > IMEI information. seenaa.
Fayyadamtootni IOS immoo gara Settings > Jeneral > About > IMEI. seenaa.
3. Yoo bilbilli bade akkamitti lakkoofsa IMEI argachuun danda’ama?
Lakkoofsi IMEI lakkoofsa serial wajjin saanduqa (kaartoonii) bilbilaa irratti maxxanfamee jira. bilbilli yoo bade/hatame, yeroo hunda saanduqa irraa argachuun ni danda’ama. Garuu; saanduqa ykn biilii goonkumaa argachuu yoo hin dandeenye furmaata dhumaa asii gadii gargaaramuudha.
Jalqaba Google Account (https://myaccount.google.com) seenta. Email fi password kan bilbila Android isa badeen tokko ta’e itti galchita. > security > Your Devices jalatti bilbila android kee ni argatta. Find a lost device tuqxa. Amma qubee ‘i’ yoo tuqxe maalummaa bilbila keetii IMEI waliin siif mul’isa.
Hubachiisa: karaa ‘Google Account’ kanaan bilbila dagatte tokko irra gahuu dandeessa ta’a. kuni immoo yoo bilbilli sun banaa ta’ee fi qunnamtii interniitaa qabaatedha. Garuu bilbila si jalaa hatame karaa kanaan irra gahuun waan laafaa miti. sababni; namni sun bilbilaa cufuu jira, GBS location cufuu jira, qunnamtii interniitaan adda kutuu jira. kanarra darbee Format gochuunis ni jira. bilbila gochi kun irratti raawwatame karaa kanaan bira gahuun ni ulfaata.
Garuu mala IMEI dhan ulfaataa miti. Ta’uus akkuma jalqabarratti jenne namni tokko IMEI qabaatef bilbilicha bira gayuu hin danda’u. Dirqama qaamota ol’aanoon hordofamuu barbaachisa. Dubbisuuf Galatoomaa.


text:
Godina Harargee Bahaa aanaa Gooroo Guutuutti dabballoonni mootummaa uummanni ilmaan isaa waraanaaf akka qopheessu dirqisiisaa jiru jedhame.
Waraanni kaabaa irra deebiin nutti banamuuf jira waan ta’eef dargaggoonni keessan Leenjiif qophaawuu qabu jechuun hawaasa dararaa jiraachuutu dhagayame.
Gama birootiin humnoonni mootummaa maqaa WBO wajjiin hidhata qabduutiin dargaggoota adamsaa jiru jedhame.
Lola Mootummaa Federaalaa fi humnoota TPLF giddutti adeemsifamaa tureen walqabatee Bara 2021 kessa kutaalee Oromiyaa garagaraa keessatti Mata duree Leenjii gaachana sirnaa jedhuun ummanni hiraarfamaa ture
Baha Oromiyaa aanootaa fi magaaloota akka Haramaayaa, Awwadaay, aanaalee Dirree Xiyyaaraa, Harar, Gooroo Guutuu fi kanneen hafan biroo keessatti Leenjii Gaachana sirnaa dargaggootaa fi maatii dargaggootaa fudhachiisuuf bulchitoonni magaalotaa fi aanotaa ummata dirqisisaa turan.
Amma immoo waraanni kaaba Itoophiyaa irra deebiin dhohuuf jennaan ijoollee keessan leenjiif fidaa jechaa jiruu jedhan jiraattonni.
Godina Harargee Bahaa aanaa Gooroo Guutuutti dabballoonni mootummaa waraanni kaabaa irra deebiin nutti banamuuf jira waan ta’eef dargaggoonni keessan Leenjiif qophaawuu qabu jechuun hawaasa dararaa jiruu jedhan.
Akka jiraattonni OMN’titi himanitti torbee kana dabballoonni aanichaa martuu araddoota aanichaa irra deemuun aanicha keessaa yoo xiqqaate nama dhibba shantu leenjii kanaaf barbaachisa jechaa jiran.
Dargaggoota keessan qopheessaa jechuun hawaasa walitti qabanii doorsisaa jiruu jedhu.
Araddaa Dirree Hincinnii lddoo Erer jedhamtutti daa’imman umuriin hin geenyellee barnootarra jiran hedduun humnoota kanneeniin fudhatamanii konkolaataan gara magaalaa aanaa fe’amaa jiraachuu himan.
Waraana marsaa jalqabaan ilmaan hedduun dirqamaan maatirraa guuramanii gara lolaa geeffaman osoo hin deebi’in hafuus kan yaadachiisan jiraattonni, hawaasni naannichaa dhimma kanaan walqabatee yaaddoo keessa jiraachuu ibsan.
Gama birootiin humnoonni tikaa mootummaa dargaggoota aanichaa maqaa Waraana Bilisummaa Oromoo wajjiin hidhata qabduutiin dararaa jiru jedhan jiraattonni.
Haalli hawaasni keessa jiru yaaddessaa tahuus himanii jiru.
Maatiin lola isaaf faayidaa homaatuu hin qabneef jecha ilmaan isaa akka hin kennine, dargaggoonnis akka kanaan duraa akka hin sobaamne, uummanni bal’aan gocha kana balaaleffachuu akka qabu dhaamanii jiru.


text:
Meeshaaleen ijaarsaa Obbo Gamshuu Bayyanaa birri Bil. 1.2 baasu balaaf saaxilame
Itoophiyaa keessatti hojiiwwan investimentii gurguddoo kanneen akka ijaarsa daandii fi ijaarsaa biroo hojjechuudhaan kan beekaman Obbo Gamshuu Bayyanaa qabeenyi isaanii birri biliyoona 1.2'tti tilmaamamu balaaf saaxilamu BBC'tti himan.
Godina Shawaa Kaabaa Naannawa Maarhaa Beetee jedhamuun beekamu, magaalaa Alam Katamaa keessatti meeshaalee ijaarsaaleen ijaarsa daandiif oolan gubachuu dubbatan.
Meeshaaleen gubachuu qofa osoo hin taane namoonni hojiif ramadamanillee manca'anii bakka garagaraatti dhokatanii jiru jedhan.
Dargaggoonni naannoo sanaa gurmaa'uun jalqaba dubbii kaasan kan jedhan Obbo Gamshuun boodarra humna nageenyaatii ol ta'uun maashinii ijaarsaa gubuu eegalan jedhan.
Naannawa Marhaa beetee magaalaa Alam Katamaa keessaa pirojektii ijaarsaa daandii lama hojjechiisaa jiraachuu kan dubbatan Obbo Gamshuun meeshaalee ijaarsaa maallaqa birrii biiliyoona 1.2tti tilmaamamurratti balaa qaqqabe jedhan.
Pirojektii Obbo Gamshuu
Biyya kana keessaa pirojektii gurguddaa lama qabaachuu kan himan Obbo Gamshuun naannoo Affaar, Somaalee, Amaaraa fi Tigraay keessatti hojjechaa jiraachuu dubbatan.
''Pirojektii keenya inni tokko Marraabeetee magaalaa Alam Katamaa iddoo Mahaal Meedaa jedhamutti argama. Inni yeroo ammaa dhibbeentaan 98 xumurameera. Pirojektiin daandii inni lammataa ammoo Alam Katamaa- Dogoloo kan jedhamu reef jalqabama.
Pirojektii guddaan kun amma harka 20rra jira. Nuti hojiima keenya utuu hojjennu kaleessa walumatti gurmaa'anii konkolaataa fi qabeenya hunda gubuutti ka'an.''
Namoonni gurmaa'anii dhufanii maashina keessan guban eenyu jennee gaaffii gaafanneef,''Ani akkan iyyaafadhetti dargaggeessuma naannoo namootuma biyya sanaatu walguuree dhufee meeshaa gubuu eegale.
Humnoota nageenyaa qolachuuf baay'ee yaalanii turan. Garuu humna isaaniitii ol ta'an. Warruma naannawa sanaatu guban, kan biraan eenyutu achi jira?'' jedhan.
Qabeenya hagamiitu bade?
Walii galatti pirojektoota lameen irra meeshaalee ijaarsaa gurgudoo hedduutu jiru kan jedhan Obbo Gamshuun ''kan gubatee fi kan irraa hafe adda baasnee beekuu baannus harki caalu akka gubate beekna'' jedhan.
''Pirojektii kanarra yoo xiqqaate namoota 1500 ta'antu hojjechaa jiru. Irra caalaan namootuma naannooti. Ogeeyyiin(injineroonni) 400 ol ta'an ammoo magaalaa Finfinneerraa deemanii hojjechaa jiru. Kanaaf kanumasaanii guban. Maaliif akka gubuun barbaachise naaf hin galu. Wallaalummaasaanii yoo ta'e pirojektichi isaan fayyada''
Hanga ammaatti lubbuu namaarra miidhaan ga'e hin jiru kan jedhan Obbo Gamshuun garuu hojjettooni faffaca'anii bakka garaagaraa dhokatanii jiru jedhan.
''Haala jiru tasagabbeessuuf humna mootummaa naannoo fi federaalaa waliin hojjechaa jiru. Namoota bakka bakkatti dhokatanii jiranis nageenyummaasanii mirkaneessuuf hojjechaa jiru. Warra baqatanis walitti qabaa jiru.Hanga ammaatti meeshaan gubachuun alatti namni du'e hin jiru'' jedhan.
Pirojektoonni daandii asfaaltii kunneen tokko kiilomeetira 85, kaanimmoo kiilomeetira 47 yoo ta'an walumaa galatti maallaaqa birrii biiliyoona 2.2 oliin socho'aa jiru.
''Ijaarsa pirojektii daandii kanaaf maashinoota gurguddoo hedduutu ramadamanii jiru. Doozara 140-150tu jiru. Badiin qaqqabe maallaqaan meeqa ta'a kan jedhuuf qorannoo barbaadullee qabeenya birrii biiliyoona 1.2tti tilmaamamutu balaa kanaaf saaxilame. Kan gubatee fi kan hafe hanga yoonaa adda hin baasne''
Haala rakkisaa yaaddoo nageenya qabu kan namuu walitti gurmaa'ee meeshaale ijaarsaa irraan miidhaa geessisan kana keessatti akkamiin hojii keessan itti fufuuf karoorfattan kan jedhuuf Obbo Gamshuun akkas jedhan:''Kontiraata waan qabnuuf kana bulchiinsa keenya waliin mari'anna. Haasofnee murteessina. Ammaaf kana jennee waan dubbannu hin qabnu. Mootummaa waliinis mari'annee waan murteessinu ta'a'' jedhan.
''Badii qaqqabe kana hambisuuf qaamni mootummaa hedduu na gargaaranii turan. Ammallee qaamni mootummaa baay'ee ifaajaa jiru. Qaama mootummaa nan galateeffadha. Badiin kan duraa ga'ee darbeera, gara fuulduraatti akka itti hin fufneef qaamni mootummaa irratti hojjechaa jira'' jedhan Obbo Gamshuun.
Badiin raawwatame kun eenyuun akka ta'ee fi seeraan to'atameeraa kan jedhuu adda baafachuuf qondaaltota Aanaa Marhaa Beetee biratti bilbilleerra.
Hoogganaan Waajjira Kominikeeshinii Aanaa Marhaa Beetee Obbo Balaay Laaqee dhimmicharratti odeeffannoo walitti qabachaa jiraachuu himanii odeeffannoo dabalataa argachuuf sa'aatii booda akka bilbilluuf nutti himan.


text:
Camsaa 20,2016 Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Guduruutti Sochii Warraaqsaa FXG Gootota Barattoota Oromoo M/B Kombolchaa sadarkaa 2ffaa fi qopha’inaan daran jabaatee itti fufe jira. Goototni barattootni Oromoo Aanaa guduruu Mana barumsaa qopha’inaa fi sadarkaa 2ffaa Gaaffii mirga abbaa biyyummaa gaafatneef deebiin nuuf haa kennamuu, sagalee keenya humni waraanaa ukkamsuu hin danda’u, baatii 6 guutuu waraanaan hiraarfamaa utuu jirruu utuu torbee tokkoof iyyuu barumsa takkaa hin argatiin akkamitti Qorumsaa fudhachuu dandeenya? Gaaffii mirga abbaa biyyummaaf deebiin nuuf kennamuu qaba, Oromoo hidhuun Ajjeesuu fi waraanaan hiraarsuun nurraa haa dhabbatu, waraanni biyya keenya gadhiisee gara mooraa waraanatti deebi’uu qaba jechuun mormii isaanii jabeessuun itti fufauun har’a ganama barii irraa eegaluun sagalee dhageesisuun waraana Wayyaanee waliin wal dura dhaabbatan. Waraanni agaaziii fi poolisiin kora bittinneessa jedhama barattoota Oromoo hiraarsuu itti fufee jira.
1 thought on “Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Guduruu Keessatti FXG M/B Kombolchaa Sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaan Daran Jabaatee Itti Fufe.”
-
Pingback: Oromia: #OromoProtests: Gabaasa Fincila Xumura Garbummaa (FXG) Oromiyaa 2016 (May) | OromianEconomist


text:
Hagayya 4,2016/Godina Arsii aanaa Roobee Diida’aa keessatti hojii basaasummaarratti bobba’anii hiriira sanbataarrattis ummata hirmaachuf sochii garagaraa godhaa jiru goolaa jiran yoo ta’uu maqaa basaasota Wayyaanee naannichatti bobba’anii jiranii keessaa:
1, Zowduu Rattaa bulchaa ganda
2, Fayyoo Qaadoo itti aanaa ganda 01
3,Keerroo saanii kantiibaa magaalaa Roobee
4,Jundii Kamaaloo milishaa gandaa
5, Geetuu Shagguu itti gaafatamaa misooma qonnaa fi bulchiinsa aanaa
6,Qaasoo Umar itti gaafatamaa dhimma nageenyaa aanaa
7,Sulxii manzaa itti gaafatamaa milishoota gandaa
8, Amaan IBraahim itti gaafatamaa milishoota duraanii
9, Jamaal Kadiir itti gaafatamaa dhaabaa OPDO
10,Sammaan Idiriis bulchaa ganda ataabaa Roobee
Namoonni Kanaan olii hundi yeroo ammaa Aanaa Roobee keessatti uummata keessa deemanii doorsisuu fi gooluu eegalanii jiru.


text:
Tafsiira Suuratu Az-Zumar-Kutaa 6
Erga Rabbii olta’aa fi wanta Isarraa dhufetti haala sirrii ta’een amananii booda toltu hojjachuu fi obsuun addunyaa fi Aakhiratti mindaa guddaa argamsiisa. Namni hundarra jireenya tana keessatti tasgabbii fi gammachuu qabu nama toltuu hojjatuu fi obsa qabuudha. Sababni isaas, toltuu hojjachuun toltuu fida. Tasgabbii fi gammachuun toltuu irraayyi miti ree? Obsi immoo hojii gaarii akka itti fufan, hojii badaa irraa akka of qabanii fi yeroo rakkoo akka hin dallanne humna namaaf ta’a. Mee har’a suuratu Az-Zumar irraa waa’ee toltuu hojjachuu fi obsaa haa ilaallu. Barreefamni mataan isaa waa’ee obsaa waan ta’ef yoo dheeratellee akka obsitan isin affeerra.
“Jedhi, “Yaa gabroottan Kiyya kanneen amantan! Gooftaa keessan sodaadhaa. Addunyaa tana keessatti warra toltuu hojjataniif toltuutu jira. Dachiin Rabbii bal’oodha. Warri obsan lakkoofsa malee mindaan isaanii isaaniif kennama.” Suuratu Az-Zumar 39:10
Jedhi, “Yaa gabroottan Kiyya kanneen amantan! Gooftaa keessan sodaadhaa…”
Kana jechuun: Yaa Rasuula ykn yaa nama namoota gara waan gaariitti qajeelchu fi gorsu! Mu’mintoota dhugaan amananiin akkaan jedhiin: Gooftaan keessan akkana jechuun isaan waama: “Yaa gabroottan Kiyya kanneen amantan! Gooftaa keessan sodaadhaa.” Kana jechuun Gooftaa keessan isin uume, isin too’atu, qananiisu fi dhimmoota keessan qindeessu sodaadhaa. Rabbiin sodaachu (taqwaa) jechuun wanta Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa itti ajaje hojjachuu fi wanta Inni dhoowwe irraa fagaachun azaaba (adabbii) Isaa irraa eeggumsa godhachuudha. Kanaafu, yaa warra amantan wanta itti ajajamtan hojjachuu fi wanta irraa dhoowwamtan dhiisun Rabbiin sodaadhaa.
“Addunyaa tana keessatti warra toltuu hojjataniif toltuutu jira.”
Ihsaan (toltu hojjachuun) Rabbiin gabbaruu keessattii fi gabroota Rabbiitti tola oolu of keessatti qabata. Rabbiin gabbaruu keessatti toltu hojjachuun hadiisa Nabiyyiitiin (SAW) ibsuu dandeenya: [Ihsaan] jechuun akka waan Isa argituutti Rabbiin gabbaruudha. Yoo Isa kan hin argine taateyyu, dhugumatti Inni si arga.” Sahiih Muslim 9
Namni akka waan Isa arguutti Gooftaa isaa yoo gabbaree, ibaadaa dhugaa Isa gabbara. Sababni isaas, akka waan Rabbiin arguutti Rabbiin gabbara. Kuni ibaadaa akka bareechisuu, qulqullinnaan hojjatuu fi ikhlaasa qabaatu isa taasisa.
Gabroota Rabbiitti tola oolun immoo qabeenyaan, qaaman, beekumsaan fi kkf nin ta’a. Fakkeenyaaf, nama rakkataa qabeenyaan yoo gargaarte, nama dadhabaa mi’a isaaf yoo baadhatte ykn baachifte fi kanneen biroo tola ooludha. Gabroota Rabbii keessaa namoonni jalqaba tola oolufi qaban, haadhaa abbaadha. Kanaafi Qur’aana keessatti, akkana jechuun ajaja:
“Gooftaan kee Isa malee homaa akka hin gabbarree fi haadhaa abbaatti tola ooluu murteesse” Suuratu Al-Israa 17:23
Gabroota Rabbiitti tola ooluun akaaku baay’ee qaba. Hayyoonni gariin akkana jechuun namootatti tola oolu ibsan: azaa (rakkisuu) dhiisu, waan gaarii baasuu fi fuula diriirsudha. Namoota rakkisuu irraa of qusachuun ihsaana (tola hojjachuudha). Sababni isaas, namni namoota rakkisuu hin dhiisne tola hin hojjanne. Waan gaarii baasun waan gaarii hojjachuudha. Fuula diriirsuun immoo namoota fuula guurun qunnamu osoo hin ta’in fuula ifaa fi bashaashatin isaan qunnamuudha.
Kanaafu, ihsaanni (toltu hojjachuun)- Rabbiin gabbaruu keessatti toltu hojjachuu fi gabroota Rabbiitti tola ooludha.[1] Kana booda ibsi: “Addunyaa tana keessatti warra toltuu hojjataniif toltuutu jira.” kana jechuun, namoonni Gooftaa isaanii gabbaruu fi Isaaf ajajamuun toltuu hojjatanii fi gabroota Rabbiitiif tola oolan, addunyaa fi Aakhiratti toltuutu isaaniif jira. Addunyaa keessatti toltuun isaaniif jiru, rizqii, tasgabbii, fayyaa, gargaarsa fi kkf. Aakhiratti immoo Jannata qananiin guuttamteedha.[2]
“Dachiin Rabbii bal’oodha.”
Makkaan keessatti Muslimoonni marsaa jalqabaa irratti hoggantoota mushrikoota Makkaatin hacuuccaan guddaan isaan irra gahaa ture. Tarii kufrii irratti isaan dirqisiisuu ykn amanti isaanii haala bilisaatin gaggeessu irraa ni dhoowwu. Kanaafu, Rabbiin azza wa jalla Nabiyyii fi mu’mintoonni gara bakka amanti isaanii sirnaa fi bilisaan itti gaggeessanitti akka godaanan ajaje. Kanaafi, akkana jedhe: “Dachiin Rabbii bal’oodha.” Kana jechuun dachiin Rabbii bal’oodha, kanaafu dachii keessatti bakka Gooftaa keessan itti gabbartanii fi amanti keessan itti gaggeessu dandeessanitti godaanaa.[3]
Namni bakka tokkotti amanti ofii gaggeessu yoo dadhabe bakka biraatti deemun amanti isaa gaggeessu danda’a. Karaa keessattii fi bakka itti deemutti rakkoon yoo isa qunnamee fi Rabbii olta’aaf jedhe obse, mindaa guddaa daangaa hin qabne akka argatu haa yaadatu. Kanaafi itti aanse akkana jedha: “Warri obsan lakkoofsa malee mindaan isaanii isaaniif kennama.”
Obsi gosoota sadii qaba:
1-Rabbiif ajajamu irratti obsuu
2-Rabbiin faallessuu irraa obsuu-hojii badaa hojjachuu irraa of qabuu
3-Murtii Rabbii irratti obsuu- kan akka balaa, rakkoo fi kkf irratti obsuu
Kanniin keessaa obsii hundaa caalu Rabbiif ajajamu irratti obsuudha. Itti aanse Rabbiin faallessu irraa obsu. San booda murtii Isaa irratti obsuu.
Rabbiif ajajamu irratti obsuu jechuun wanta Rabbiin olta’aan itti ajaje hojjachuu fi bakkaan gahuu itti fufuudha. Rabbiin faallessu irraa obsuu jechuun qalbiin, arrabaa fi qaaman hojii Rabbiin olta’aan dhoowwe hojjachuu irraa of qabuudha. Fakkeenyaf, kufrii, shirkii, nifaaqa hojii qalbiin wal qabatan waan ta’aniif irraa of qusachuu barbaachisa. Hojii badaa arrabaa fi qaamaniis irraa of eegu barbaachisa. Murtii Rabbii irratti obsuun immoo yommuu balaa fi rakkoon nama tuqu, dallanuu dhiisu fi wanta hin hayyamamne hojjachuu irraa fagaachudha.
Kanaafu, namoonni gosoota obsaa sadan kana qaban, Aakhiratti mindaan isaaniif kennamu daangaa hin qabu. Lakkoofsaa fi safara malee isaaniif kennama. Kuni hundi sadarkaa fi bakka sabriin (obsii) Rabbiin biratti qabu agarsiisa.[4]
“Jedhi, ‘Dhugumatti, ani amanti Isaaf qulqulleessuun Rabbiin akka gabbaru ajajame. Jalqaba Muslimootaas akka ta’u ajajame.’ Jedhi, ‘Gooftaa kiyya yoo faallesse, dhugumatti adabbii Guyyaa Guddaa nan sodaadha.’” Suuratu Az-Zumar 39:11-13
“Jedhi, ‘Dhugumatti, ani amanti Isaaf qulqulleessuun Rabbiin akka gabbaru ajajame.” Kana jechuun yaa Rasuula namootaan akkana jedhi: Rabbiin anaa fi namoota na hordofan ibaadaa Isa tokkichaaf qulqulleessutti ajaje.[5]
Ibaadan hiika lamaaf itti fayyadaman:
Hiikni 1ffaan: Rabbiif gadi jechuu fi of xiqqeessudha- kuni sochii gabrichaati.
Hiikni 2ffaan: wanta ittiin gabbaran- kuni hojii ibaadaati. Hiikni sheykhul Islaam ibn Taymiyah ibaadaaf kenne hiika kana irratti ta’a: “Ibaadaan dubbii fi hojiwwan keessaa fi alaa irraa wanta Rabbiin jaallatu fi itti gammaduu hundaaf maqaa wali galaati. Salaanni, zakaan, soomni, hajjiin, dhugaa dubbachuun… fi kkf ibaadaa irraayyi.”[6]
Mataan ibaadaa du’aayi dha. Ibaadaan Rabbii olta’aaf malee homaafu hin ta’u.
Amantii keessatti Rabbiif hojii qulqulleessu jechuun hojii amanti hunda shirkii, riyaa (na argaa) fi makaa isaan lamaanii irraa qulqulluu gochuudha. Akka lugaatti ni jedhama: Akhlasa shay’a-kana jechuun wanta tokko makoo irraa qulqullesse, dhinbiibee.
Hojiin namni hojjatu shirkii irraa kan qulqullaa’e fi dhinbibamee ta’uu qaba. Yoo shirkiin itti makame, hojii san ni balleessa. Hadiisa Qudsi Muslim gabaase keessatti Rabbiin azza wa jalla ni jedha:
أَنَا أَغْنَى الشُّرَكَاءِ عَنِ الشِّرْكِ مَنْ عَمِلَ عَمَلاً أَشْرَكَ فِيهِ مَعِي غَيْرِي تَرَكْتُهُ وَشِرْكَهُ “.”
“Ani sharikoota hunda caalaa shirkii irraa dureessa. Namni Anaan ala waan biraa Natti qindeessee hojii tokko hojjate, isaa fi shirkii isaa dhiise. ” Sahiih Muslim 2985
Kana jechuun, Anaan ala wanti jiru Na waliin hirmaachu irraa Ani Dureessa. (Ani Tokkicha hirmaannaa hin barbaannedha.) Namni hojii tokko Anaa fi kan biraatiif hojjate, hojii kana isarraa hin fuudhu. Kana irra, kan biraa kanaaf dhiisa. Wanti barbaadame, hojiin nama “na argaaf” hojjatuu baaxila (ni bada), mindaan keessa hin jiru. Sababa kanaanis nama dilii (cubbuu) hojjate ta’a.[*]
Diini-jechuun ajajamuu fi masakamuudha. Ni jedhama: “daana nafsahu” kana jechuun nafsee ofii gadi xiqqeesse, akka ajajamtu godhe. Jechi “diin” jedhu hiika jazaas ni qaba. Kana irraa kan ka’e Guyyaan Qiyaamaa “Yawmu diin” jedhame.[7] Guyyaa Murtii jazaa itti argatan.
“Jalqaba Muslimootaas akka ta’u ajajame.” Kana jechuun: Yaa Rasuula (Yaa Ergamaa) akkana isaaniin jedhi : ani gara Gooftaa isaanitti namoota kan waamuu fi qajeelchu waan ta’eef ani nama jalqabaa wanta itti ajaju hojjatuu fi nama jalqabaa Rabbiif harka kennuudha.[8]
Muslim jechuun wanta Rabbiin itti ajajee hojjachuu fi wanta Inni irraa dhoowwe dhiisun nama ajajamuu fi masakamuudha.[9]
Jedhi, ‘Gooftaa kiyya yoo faallesse, dhugumatti adabbii Guyyaa Guddaa nan sodaadha.’
Kana jechuun: Namootaan akkana jedhi yaa Rasuula: Rabbii kiyya faallessuun wantoota Isaa gadii yoo gabbare yookiin wanta hojjachuu qabu dhiisuun yoo Isa faallesse yookiin wanta dhiisu qabu hojjachuun yoo Isa faallesse, adabbii Guyyaa Guddaa du’aa fi kaafamu booda dhufun sodaadha. Guyyaan Guddaan kuni Guyyaa Qiyaamaati.[10] Ma’asiyaan (faallessuun) dhimma lamaan ta’a: Takkaa wanta itti ajajaman dhiisu takkaa immoo wanta irraa dhoowwaman hojjachuudha.[11] Guyyaan Qiyaamaa Guyyaa garmalee ulfaataa ta’e fi adabbiin itti cimu waan ta’eef Guyyaa Guddaadha. Namni Guyyaa Guddaa kana keessa nagaha kan itti ta’u, yoo wanta Rabbiin itti ajaje hojjatee fi wanta Inni irraa dhoowwe dhiisedha. Wanti guddaan Rabbiin olta’aan itti ajaje Isa qofa gabbaruudha. Wanti guddaan irraa dhoowwe immoo shirkiidha. Kanaafi, itti aanse ni jedha:
“Jedhi, ‘Amanti kiyya Isaaf qulqulleessuun Rabbuma qofa gabbara. Isaa gadiitti wanta feetan gabbaraa.’ Jedhi, “Dhugumatti kasaartonni kanneen ofii fi maatii isaanii Guyyaa Qiyaamaa kasaaraniidha. Dhugumatti! Suni isumatu kasaaraa ifa bahe.” Suuratu Az-Zumar 39:14-15
In sha Allah kutaa itti aanu keessatti ibsa aayah tanaa itti fufna…
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 112-113, Ibn Useymiin [2] Tafsiiru muyassar-459[3] Madda olii, ma’aariju tafakkuri-12/178[4] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 116-117, Ibn Useymiin, Tafsiiru Sa’dii-847[5] Tafsiiru Muyassar-460[6] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 121, Ibn Useymiin[7] Ma’aariju tafakkuri-12/182[8] Tafsiiru Sa’dii-847[9] Ma’aariju tafakkuri-12/182[10] Madda olii[11] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 129
[*] Islamweb.net, Shariih Sahiih Muslim 18/116, Imaamu Nawawi


text:
Seenaa Warra Duubatti Deebi’anii-1
Kutaalee darban keessatti sababoota Islaama erga qabatanii booda duubatti akka deebi’an nama taasisan ilaalle turre. Amma immoo kanumaan wal-qabatee seenaalee muraasa ni ilaalla.
Nama Jihaada Keessatti Qorame
Dargaggeessa tokkotu ture. Kitaaba Rabbii sirritti qomatti kan qabate (haffaze) ture. Waa’ee jihaadaa fi wanta Rabbiin warra shahiida ta’aniif qopheesse ni dhagaye. Nafseen isaa sadarkaa guddaa fi kabajaa warra shahiidaa kanaaf kennamu ni dharraate. Kanaafu, wanta addaa kana argachuuf ni murteesse. Gara Bosniyaa ni deeme. Akkuma achi gaheen akka isaaniin wal-qunnamu hiriyyoota isaatiin waadaa walii seenan. Garuu inni osoo isaanin wal hin qunnamin ni ture. Hiriyyoonni isaas oduun isaa waan addaan citeef ni sodaatan. Isa soquuf (barbaaduuf) ni deeman. Ergasii mana alkoolin (khamriin) itti gurguramu tokko keessatti isa argan.
Ammas mujaahinni tokko akkana jechuun natti hime: hiriyyaan waliin deemnu tokko shamarri takka bifa ishiitiin isa gowwoomsite, fooli urgaa’a ishiitiin isa ofitti harkiste. Otobusi keessa turre. Yommuu naannoo tokko geenye, hiriyyaan keenya kuni fi shamarri tuni nu jalaa dhokatan.
Asumaan, dargaggoota nan gorsa: akka sheyxaanaaf adamoo hin taane gara jihaada deemuun dura dhugaa jihaadaa fi fitnaa isa keessa jiru beeku qabu. Akka sheyxaanaaf adamoo hin taane:
- Hiriyyoota gaarii ta’an waliin malee gara jihaada akka hin deemne. Sababni isaas, namni adda deemu haala salphaan adaffama.
- Beekumsa shari’aa sirritti haa baratan
- Hanga danda’aniin iddoo fitnaa irraa haa fagaatan.
- Niyyaa isaanii keessatti ikhlaasa haa qabatan, Gooftaa isaanii waliin dhugaa haa ta’an.
Abiidullah Ibn Jahsh
Ibn Sa’d kitaaba isaa ‘Ax-Xabaqaat’ jedhu keessatti akkana jechuun oduu Abiidullah Ibn Jahsh dubbate: Muhammd ibn Umar nutti beeksise, Ismaa’il ibn Amr ibn Sa’iid ibn Aas irraa Abdullah ibn Amr ibn Zuheyr nutti hime: Umm habiibaan akkana jette: Abjuudhaan Abiidullah ibn Jahsh suuraa hundarra fokkuu ta’e irratti isa arge. Ergasii rifadhe akkana jedhe: “Rabbiin kakadhe haalli isaa jijjirame.” Abiidullah akkuma bariisifateen akkana jechuu jalqabe: Yaa umm Habiibah ani amantii keessa ilaale, nasaaraa caalaa amanti gaarii hin argine. Amanti nasaaraa kana hordofaa ture. Ergasii amanti Muhammad keessa nan seene. San booda gara nasaaraatti deebi’e.’ Anis nan jedhe: Rabbiin kakadhe, kheeyrin homaatu siif hin jiru. Abjuu waa’ee isaa ilaalchisee arge isatti hime. Garuu inni xiyeeffannoo itti hin kennine. Hanga du’uutti khamrii (alkooli) irratti gonbifame.”
Ibn Kasiir akkana jechuun itti dabale: Abiidullah Muslimoota tuffataa ture. Akkana isaaniin jechaani ture: nuti argine, isin immoo ni dhamaatan.
Rabbiin kakadhe! Namni tokko seenaa kanaan ni gadda. Namni akkanaa Islaama irraa duubatti ni deebi’a jedhe eenyullee hin eegne. Inumaa wanti adda isa taasisu: namtichi kuni karaa Rabbii keessatti wanta danda’u danda’e, yeroo warri iimaanaa xiqqaa ta’an keessatti amanee jira, azaa Qureeshota irraa isarra gahuurratti obse, maatii fi qabeenya isaa dhiisee amanti isaatiin baqachuuf gara Habashaa godaane. Inumaa dachii itti godaanetti du’e. Dhugumatti, oduu salphinnaa kana booda namni tokko ‘Amanti irratti gadi dhaabbadha, nan tura’ jedhee nafsee ofiitiif wabii hin ta’u… Muslimni amanti isaa irratti of eeggannoo gochuu qaba. Wanta namtichi kuni itti kufetti innis akka itti hin kufneef a’oo isaatiin ciniinee qabachuu qaba (amanti isaa sirratti qabachuu qaba). Ani yommuu Muslimni dhugaa oduu kana dhagayuu, akka dhama’uu fi kufuu irraa sodaachuun harka isaa qalbii isaa irra akka godhu mirkaneeffannaa jala muraa irra jira.
Namni tokko akkana jechuu danda’a: namtichi kuni maaliif munaafiqa hin taanee?’ Deebiin kanaa: Nifaaqni Madiinaatti malee hin mul’anne. Madiinaatti Islaamni ifatti bahe. Makkaan keessatti immoo fuggisoo kanaati. Muslimoonni baay’een fitnaa sodaachuun Islaama fi iimaana isaanii ni dhoksuu turan.
Yaa Rabb! Gabroota kee dadhabdoota ta’an kanniiniif rahmata godhi:
“Yaa warra amantan! Sodaa dhugaa Rabbiin sodaadhaa. Muslimoota taatanii malee hin du’inaa.” Suuratu Aali-Imraan 3:102
Daldalli Sababa
Dargaggeessi tokko warra amanti qabatanii fi jabeessaniif fakkeenya ture. Jum’aa fi jama’aa ni eegaa ture. Abbaa isaa hanqisaa ta’ee fi obboleeyyan isaa dhiistota ta’anitti ni qabsaa’e. Tooftaa da’awaa hundatti fayyadamuun isaan waliin carraaqe. Yommuu gorsi isaa faayda buusu dhiisu, amanti isaatiin baqachuun mana tokko keessa ni qubate, ba’aa qabeenya isaa ni baadhate. Fakkeenya itti hidhatan ni ta’e.
Gaafa tokko firri isaa tokko dhaabbata tokko akka waliin banan isaaf dhiyeesse. Innis kana irratti isaan wali gale. Hanga dhimmi isaa marsaa tokko irraa gara marsaa biraatti darbuutti haala isaa irratti itti fufe. Ergasii kaafirota faayda wayii waliin qabaniin wal barachuu jalqabe. Dhimmoota shari’aa garii irraa ija gadi qabate. Hanga iimaanni isaa yaratuu fi yaqiinni isaa dadhabutti akka nama qaroomee kan hojii isaa amantiin wal hin qabsiisne ta’ee isaan waliin mul’ate. Areeda isaa baay’ee ni haade, uffata isaa ni dheeresse. Hanga Islaama irraa maqaa malee homaa kan hin baadhanne gahuutti itti fufe. Yeroo fedhetti raka’aa muraasa salaata.
Guduunfaa
*Dhugumatti, Islaama irratti gadi dhaabbachuun ijjannoo fi jabeenya guddaadha. Seenaalee armaan olii keessatti wantoonni Islaama irraa duubatti deebi’uuf sababa ta’an gurguddaan afuri:
1ffaa– Alkoolii (khamrii), 2ffaa-Dubartii, 3ffaa-Shubhaat 4ffaa- Qabeenya
*Namtichi jalqabaa jihaadaf bahee achumaan alkoolitti kufe. Kan biraas jihaadaaf bahee dubartiin qoramee achumaan bade. Ganama wanta gaariif bahanii galgala badiitti kufan.
Kan sadaffaa immoo shubhaata. Shubhaata jechuun shakkii, dhugaa fi sobni walitti makamuudha. Abiidullah nama qabeenya ofii dhiisee godaanee fi amanti isaatiif wareega guddaa kafaleedha. Namni akkana Islaama irraa duubatti ni deebi’a jedhame hin yaaddamu. Garuu shubhaanni qalbii isaa keessa buute, amanti isaa jalaa balleessite. Dhugumatti, kuni wanta rifachiisa nama hollachiisudha. Kanaafu, yeroo hundaa “Yaa muqallibal-quluub sabbit qalbii alaa diinika (Yaa Kan qalbii gaggaragalchu hoo! Qalbii tiyya amantii Kee irratti gadi dhaabi)” haa jennu. Akkasumas:
“Gooftaa keenya erga nu qajeelchitee booda qalbii teenya dhugaa irraa hin jallisin. Si biraas rahmata nuuf kenni.Dhugumatti Ati akkaan Kennaadha.” Suuratu Aali-Imraan 3:8


text:
Bulchiinsa naannoo Oromiyaa godina Jimmaa magaalaa Asandaaboo keessatti miseensonni hawaasa muslimaa waldoolii amantii kirstaanaa kan Guutuu wangelaa fi Waldaa Qaala hiywot gubuun isaanii ibsame jira.
Waldootii fi qabeenyaa irratti hubaatiin dhaqqabu isaa namnii maqaa ofii dubbachu hinfene fi tajaajilaa Waldaa Kiristaana qaala hiywot ta'an tokko VOA tti himanii jiru.Magaalaan Asandaaboo magaalaa Jimma irraa gara bahaatti fageenya kilomeetira 50 irratti kan argamtu yoo ta'u sababiin dubbii kanaa Quraana tarsaasanii mana fincaanitti gatan kan jedhu ture jedhama.
Haala kanaanis Waldaan Kiristaanaa,uffannaan faarfatotaa,macaafni qulqulluun akka gubateelle dubbataniru.Waldaan Kirstaana guutu Wangeelaas akka gubate ibsameera.
Maddeen VOAf akka ibsanitti humnootiin nagaa eegsisan haala uumamee to'ataa kan jiran yoo ta'u miseensoota waldaa kiristaana Qaala hiywoot kan ta'an namnii torbaa fi namoota ijaarsa manaa irratti boba'an nageenya isaanitif jecha buufata Pooplisii magaalaa Jimmaatti kan geeffaman ta'u ibsameera.
Gama kaaniin ganda qotee bulaa Siibaa Carii keessa kan jiru Waldaan Kiristaana Qaalahiywot Gilgal gibee gubamuu isaa achii dheessuun kan Jimma keessatti argaman jiraataan naannoo nu'ibsaniiru.


text:
Jalqaba baatii Guraandhalaa kana keessaa Party Prosperity (PPn) ummata dirqisiisee Mootummaa Dr Abiy Ahmed akka deeggaraniif hiriira baasuun isaa ni yaadatama. Hiriirri kuni humna hidhateen golgamee nagaan geggeefame. Garuu warri dirqiidhan Mootummaa Dr Abiy hin deeggarru jedhanii diddaa agarsiisaa reebichaa fi ajjeechhan isaan mudate. Akka Fakkenyaatti Guraandhala 2, 2021 mootummaa Dr Abiy hin deeggarru warri jedhan Baha Harargee, Magaalaa Calanqoorraa dirqisiisamanii konkolataatti fe’amanii gara hiriiraa utuu deemanii konkolaataan garagalee lubbuun dargaggoo 45 galaafatame.
Kuni utuu jiruu, yeroo ammaa hiriira nagaa Lammileen Oromiyaa gochaa jiran ugguruuf carraaqqiin karaa humna hidhateen godhamaa jira. Guraandhala 5, 2021 irraa eegalee Lammilleen Oromiyaa deegarsa Mootummaa Ce’uumsaa Biyoolessaa Oromiya (MCBO); gaaffii hidhamtoota siyaasaa hiikuu fi ajjeechaa ummata sivilii irratti raawwatamaa jiru akka dhaabbatuuf hiriira Oromiyaa guutuutti gochaa jiru. Horriirota kana keessatti bakka hundaantti Qeerroo fi Qarree nagaadhani fi namusa ol’aanaadhan gaaffii mirga demokraasii gaafachaa jiru. Garuu, gartuun hidhatee PP reebichaa fi ajjechaan irra gahaa jira. Kana keessatti rasaasaan madeessuu, ajjeesuu, mana hidhaatti darbuu akkasumas dararaa adda addaa irraan gahuun mul’achaa jira. Akka odeeffannoo argachaa jirrutti Oromiyaa bakka adda adaatti namoota nagaarra balaa geessisanii jiru. Hanga amma akka odeeffannoo qabatamaa argannetti qaamni hidhate kuni namootni armaa gadiirratti balaa geessisee jira:
1. Obbo Diqqaa Dabbasoo (Dargaggoo) gaafa
Guraandhal 8, 2021 Nagallee Booranaa,
Yabellootti humna hidhateen ajjeefame.
2. Guraandhala 10, 2021 magaalaa Dirree
Dawaatti dargaggoon 3 (sadii) humnuma
hidhatee kanaan rasaasan rukuta manii
madaawan. Isaanis:
a. Dachaas Hassan,
b. Fu’ad Mahammad fi
c. Nasimaa Yaayyaa
3. Obbo Gadaa Gabbisaa, Offisera ABO kan ta’e, humna hidhateen Finfinnee keessatti leenjii irraa osoo galuu qabamee mana hidhaa Burayyuutti darbame. Utuu ummatni Lammillee Oromiyaa adda addaa kumaatamaan lakkaawaman, badii tokko malee sababa ilaalcha siyaasaattiin mana hidhaa mul’ataa fi dhoksaa keessatti dararamaa jiranii ammas kan biraa qabanii hidhaatti guuruun gara kamitti deemaa akka jiru eenyuufuu hubatamaa dha.
ABOn maatii, firoota, jaallan fi hiriyoota balaan kun irra gahe hundaaf jajjabina hawwa. Addattimmoo hiriira Nagaa irratti humna nageenyaa dhukaafamee lubbuu Da’immanii galaafatamaa jiru hedduu gaddina, ni balaaleffatna. Addunyaan Mirga namaaf addatti Da’immaniif dhaabbatu akka dhimma kana dhaabsisu gadi jabeessee gaafata.
Yeroo ammaa Itophiyaa keessatti sadarkaan mirga dhala namaa sarbuu bira darbee gara sanyii duguuguutti deemaa akka jiru Lamileen Oromiyaa, Sabootni cunqurfamoo fi akkasumas ummatni addunyaa hubatuu qabu. Qaamni biyyan bul- cha jedhee of waamu (PPn) filmaata fakkeessootiin mootummaa abbaa irree mirkaneeffachuuf yeroo carraaqaa jiru kana keessatti gaaga’amni ummata siviliirra gahaa jiruu fi gahuuf deemu hedduu yaaddessaa dha.
Oromiyaa bulchiinsi caccabee jiru keessattii lubbuu Lammileen Oromiyaa akka malee badaa jira. Qabeenyaan isaa barbadaawaa fi saamamaa jira. Lamileen Oromiyaa nagaa fi tasgabbii dhabame deebisanii ijaarrachuuf Mootummaa Ce’umsaa Biyyoolessa Oromiyaa (MCBO) akka dursaatti fudhatanii bu’uuressaa jiru. Kana dura dhaabbachuun balaa guddaa fi diigamsa guddaa biyya Ititiyoopiyaarratti akka fidu gartuun biyyan bulchaa jedhee of waamu hubatuu qaba. ABOn dimokraasii hunda hammate (all-inclusive democracy) ijaaruuf, maree ummatoota walitti dhiheessu fi haasawaa karaa nagaa (peaceful dialogue) akka ta’uuf tattaaffii gochaa jira.
Kanaafis, Lammileen Oromiyaa MCBO jabeeffachuu fi Sabootni cunqursfamoon kaanis naannoo isaanii tasgabbeessuu fi bulchiinsa diigamee jiru deebisanii ijaaruurratti akka fuulleffatan hubachiisuu fedha.
Injifannoo Ummata Bal’aaf!
Adda Bilisummaa Oromoo
Finfinnee
Guraandhala 11, 2021