text:
Falmii Warra Ibiddaa
Waa’ee Guyyaa Qiyaama itti fufuun warri ibidda seenan falmii akkami akka adeemsisan muraasa isaanii haa ilaallu. Falmiin kuni falmii geeybii dhugaadhaan gara fuunduraatti dhufuudha. Sababni isaas, odeefannoo Rabbal aalamiina irraa dhufeedha. Geeybi jechuun wanta dhokataa namarraa fagoo ta’e yookiin ammatti ijaan kan hin argine yookiin sammuu fi qaamoleen miiraa bira gahu kan hin dandeenyedha. Haguuggin ilma namaa fi geeybi jidduu jiru wantoota afur keessaa tokko ykn hunda isaanitu ta’u danda’u. Haguuggin kunniinis: (1). Yeroo darbee fi kan dhufu, (2) fagaachu bakka, (3) dadhabbinna qaamolee miiraa fi (4) girdoon jiraachu. Wanti darbee fi gara fuunduraatti dhufu namaaf geeybidha.[1]Fakkeenyaf, seenan ummata darbee nuuf geeybidha (dhokataadha). Guyyaan Qiyaamas gara fuundurraatti waan dhufuuf yeroo ammaa kanatti geeybidha. Ammas, wanti tokko bakka fagoo yoo jiraate ykn girdoon wantichaa fi nama jiddu yoo jiraate, wanti suni geeybidha. Akkasumas, miiran bira gahuu kan hin dandeenya geeybidha. Fakkeenyaf, Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) miirri keenya Isa bira gahuu waan hin dandeenyef nuti Isa arguu hin dandeenyu. Garuu wanti Rabbiin irraa dhokataa ta’u tokkollee hin jiru. Wanta hundaa ni arga, ni beeka waan ta’eef.
Wanti ijaan arginu baay’ee xiqqoodha. Namni “Wanta hundaa ijaan argee mirkaneefachu qaba” jedhee mormuun haqa fudhachuu yoo dide, mataa ofii qofa miidha. Falmiin Guyyaa Qiyaamas wanta geeybi ta’eedha. Ammatti ijaan kan hin argine garuu gara fuunduraatti kan dhufuudha. Kuni shakkii hin qabu. Rabbiin waan hundaa beeku kitaaba Ergamaa Isaa (SAW) irratti buusun waa nutti beeksiseef. Wantoota geeybi kanniin mallatoodhaan ykn odeefannoo dhugaan beeku dandeenya.
Amma gara mata duree keenyatti haa deebinu. Rabbiin (azza wa jalla) ni jedha:
“[Guyyaa Qiyaamaa] hundii isaanitu Rabbiin fuunduratti bahu (mul’atu). Dadhabdoonni warra boonaniin ni jedhu, “Dhugumatti nuti hordoftoota keessan turre. Sila isin adabbii Rabbii irraa waan tokkoo nurraa deebisuu dandeessu?” [Isaan boonanis] ni jedhu, ‘Osoo Rabbiin nu qajeelche silaa nutis isin qajeelchinaa turre. [Har’a] obsinus obsuu baannus nurratti waluma qixa. Iddoon baqannaa tokkos nuuf hin jiru.’” Suuratu Ibraahim 14:21
Aayaa tana akka nuuf ibsu Sayyid Quxbitti gadi haa dhiisnu [2]:
Daangaa darbitoonni kijibsitoota ta’an, dadhabdoonni, isaan waliin sheyxaannni, ergasii warroonni amananii fi hojii gaarii hojjatan hundi isaanitu ni mul’atu. Dhugumatti, isaan yeroo hundaa Rabbitti ni mul’atu. Garuu yeroo kanatti haguuggi isaan haguugu, dhoksu fi eegu akka hin jirre ni hubatu. Isa fuunduratti mul’atan, haguuggin irraa ka’e, mariin jalqabame:
Warroonni dadhaboon warroota boonaniin akkana jedhu: “Dhugumatti nuti hordoftoota keessan turre.Sila isin adabbii Rabbii irraa waan tokkoo nurraa deebisuu dandeessu?”… dadhabdoonni isaanumatu dadhabdoota! Amala barbaachisa ilmaan namaa Rabbiin biratti kabajamaa isaan taasisu warroota gadi dhiisaniidha. Amalli isaan gadi dhiisan kunis amala bilisaan yaadu, amanuu fi filachuuti. Mataa ofii jallatoota fi of-tuultootaaf hordoftoota (gabroota) taasisan. Rabbii Tokkichaaf buluu dhiisanii daangaa darbitoota kanniinif akka gabraa bulan. Dadhabbiin kuni uzrii (sababa) hin ta’u. Dhugumatti yakka isaaniti. Rabbiin ilmi namaa dadhabaa akka ta’u hin fedhu. Akka eeggumsaa Isarraa barbaadanii fi gargaarsa argatan [gara Isaatti] namoota waama. Eenyullee jaallates jaallatu baates qooda bilisummaa namni ittiin kabajamuu akka dhaban Rabbiin hin barbaadu. Humni meeshaa hanga fedhe haa guddatu, nama bilisummaa fi kabaja ilma namaa qabaachu barbaadu gabra godhachuu hin danda’u. Guddate guddatu wanti humni kuni godhu qaama irratti aangoo argachuudha. Ni rakkisu, ni dararu, ni hidhu. Garuu hidda, ruuhi fi sammuu hidhuu, salphisuu hin danda’an. Namtichi ofiin hidhaa fi salphinnaaf yoo itti of kenne malee.
Eenyutu dadhabdoota kanniin amantiin, yaada fi adeemsan akka of-tuultoota (boontota) hordofan dirqisiisaa? Eenyutu dadhabdoota kanniin Rabbiin ala kan biraatiif akka bulan isaan taasisaa? Nafsee isaanii dadhabdu tan taate malee eenyullee isaan hin dirqisiisne. Isaan dadhabdoota kan ta’aniif daangaa darbitoota caalaa humna meeshaatin xiqqaa waan ta’anifii miti, yookiin beekkamtiin, qabeenyanii fi sadarkaan xiqqaa waan ta’anifii miti. Kuni dhiibban isaa xiqqaadha! Kunniin wanta gubbaa mul’atanii fi isaan dhabuun dadhabinna dhugaati jechuu miti. Kana irra, isaan dadhabdoota kan ta’aniif dadhabbinna ruuhi, qalbii fi sammuu isaanii keessa jiruudha.
Warroonni dadhaboon baay’eedha, oftuultonni immoo xiqqoodha. Akkamitti baay’een warra lakkoofsan xiqqoof gabra ta’u? Maaltu isaan gadi xiqqeessa? Wanti isaan gadi xiqqeessu ruuhin dadhabuu, himmaan (ol fageessanii yaadun) kufuu, miirri kabajaa xiqqaachu fi kabaja Rabbiin ilma namaatif kenne irraa bu’uudha.
Dhugumatti jallattoonni namoota baay’ee gabra godhachuu hin danda’an namoonni kunnin yoo fedhan malee.
Waltajjii aakhiraatti warroonni dadhabdoonni oftuultotaan akkana jedhu: “Dhugumatti nuti hordoftoota keessan turre. Sila isin adabbii Rabbii irraa waan tokkoo nurraa deebisuu dandeessu?” dhugumatti isin hordofuun kunoo gahuumsa laalessaa (badaa) kana geenye jirra…
Oftuultoonnis; “Osoo Rabbiin nu qajeelche silaa nutis isin qajeelchinaa turre.” Jechuun deebisuuf. Maaliif nu ajiifattu wanta wal fakkaatu dhandhamaa osoo jirru? Nuti mataa keenyan qajeelcha hordofuun isin jallinnatti hin dhiisne. Osoo Rabbiin nu qajeelche silaa qajeelchatti isin geessinaa turre akkuma yeroo jallanne san jallinnatti isin geessine.” Jecha sayyid addaan kutuun wanta itti dabaluun qaba.
Namoonni kunniin qajeelcha kan dhabaniif isaantu karaa jallinaa hordofe. Osoo gara Rabbii deebi’anii silaa Rabbiin isaan qajeelcha ture. Ragaan kanaa:
﴾قُلۡ إِنَّ ٱللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِيٓ إِلَيۡهِ مَنۡ أَنَابَ﴿
Jedhi “Dhugumatti, Rabbiin nama fedhe ni jallisa, nama [tawbaan gara Isaatti] deebi’e immoo gara Isaatti qajeelcha.” Suuratu ar-Ra’ad 13:27
Qajeelchi fi jallinni sababa qaba. Rabbiin beekumsa fi ogummaa Isaatin nama fedhe ni jallisa nama fedhe immoo ni qajeelcha. Garuu Rabbiin sababa tokko malee nama hin jallisu. Namtichi sababa nama jallisu yoo hojjate, Rabbiin jallinna keessatti isa dhiisa. Fakkeenyaf, sheyxaana hordofuun hojii badaa hojjachuu yoo itti fufe, namtichi ni jallata. Ragaan kanaa:
“Oduu nama Aayaata (mallatoole, keeyyattoota, barnoota, ragaa ifa bahaa) Keenya isaaf kenniinaan [Aayaata] irraa bahee ergasii sheyxaanni isa hordofee fi jallatoota irraa ta’ee isaaniif odeessi. Odoo feenee isaaniin (Aayaata keenyan) ol isa kaasnaa turre. Garuu inni gara dachiitti dabe, fedhii lubbuu isaas ni hordofe. Fakkeenyi isaa akka fakkii saree yoo ariite arraba baasuu, yoo dhiistes arraba baasuuti. Kuni fakkeenya ummata Aayaata keenya kijibsiisaniiti. Akka isaan xinxallaniif jecha seenaalee odeessi.” Suura Al-A’araaf (7):175-176
Kanaafu, wanti asirraa hubannu namtichi aakhiraa dhiise addunyaa tana jaallachuun yommuu fedhii lubbuu hordofu, sheyxaanni isa hordofee daandii haqaa irraa jallise. Namtichi gara Rabbii dhugaan waan hin deebineef, Rabbiin jallinna irratti isa dhiise. Osoo gara Isaa deebi’ee silaa ni qajeelcha ture. Namoonni jallatanii namoota biroo jallisaniis kanumaan wal fakkaatu.
Falmiin namoota jiddu erga xumurame booda, sheyxaanni akkana jechuun falma:
“Yeroo dhimmichi murteeffame sheyxaanni ni jedha, “Dhugumatti, Rabbiin waadaa dhugaa isiniif waadaa galee jira. Anis waadaa isiniif galee jira garuu isin gane. Ani aangoo wayituu isinirratti hin qabuu turee isin affeeru (waamu) malee. Isinis naaf awwaattan. Kanaafu, ana hin komatinaa ofuma (matama) keessan komadhaa. Ani isiniif birmataa mitii, isinis naaf birmatoo miti. Ani waan isin duraan [Rabbitti] na qindeessitan mormeera. Dhugumatti zaalimtootaf (miidhaa raawwatootaaf) adabbii laalessaatu isaaniif jira.” Suuratu Ibraahim 14:22
Warri jannataa jannata seenun warri ibiddaa ibidda seenun dhimmichi yommuu murteefame sheyxaanni ni jedha; “Dhugumatti, Rabbiin waadaa dhugaa isiniif waadaa galee jira.” Kana jechuun arraba Ergamtootaa irratti waadaa dhugaa isiniif galee jira. Nama Rabbiif bulee fi Ergamtoota hordofee nageenyi fi milkaa’inni (jannanni) akka jiru waadaa galee jira. Waadaan kunis waadaa dhugaati. “Anis waadaa isiniif galee jira garuu isin gane” waadaa kiyya isiniif hin guunne, nan diige. Akkuma Rabbiin jedhe:
“Isaaniif waadaa seena, isaan hawwisiisa. Sheyxaanni gowwomsaa malee isaaniif waadaa hin seenu.” (suuratu An-Nisaa 4:120)
(Wanti sheyxaanni waadaa namaaf seenu baay’eedha. Fakkeenyaf, addunyaa keessatti eenyulle isin hin moo’atuu Muslimtoota irratti duulaa. Amanti hordofuu yoo dhiistan guddinnaa fi qaroominna guddaa irra geessan. Addunyaa ni too’attu. Yeroo du’atti ykn jaarsumatti dhiyaatte ni tawbatta, amma maaltu si mudde?” fi kkf isaaniin jechuun waadaa gowwomsaa isaaniif seena.) Guyyaa Qiyaamaa dhimmichi yoo murteefame, sheyxaanni isaan gana. Ni jedha, “Ani aangoo wayituu isinirratti hin qabuu turee” Asitti aangoo (sulxaana) jechuun ragaadha. Gara wanta isin itti waamutti ragaa qabatamaa fi dhugaa hin qabu ture. Waadaa isiniif galaa tureef mirkaneefannaan dhugaa hin jiru. Ragaa tokko malee isin waame. Isinis waamicha kiyya ni awwaatan. “Kanaafu [har’a] ana hin komatinaa (hin ajiifatinaa) matama (ofuma) keessan komadhaa (ajiifadhaa).” Ragaa Ergamtoonni isinitti fidan faallessu fi soba ani isin itti waamaa ture waan hordoftaniif badiin (zanbiin) keessani. “Ani isiniif birmataa mitii isinis naaf birmatoo miti.” kana jechuun rakkoo amma keessa jirtan kanarraa isin baraaru fi gargaaru hin danda’u. Isinis na baraaru hin dandeessan. “Ani waan isin duraan [Rabbitti] na qindeessitan mormeera.” Rabbiin waliin na qindeessu keessan irraa ani bilisa. Ani Rabbiif shariika (hiriyyaa) miti. Naaf ajajamuun isin irra hin jiru ture. “Dhugumatti zaalimtootaf (miidhaa raawwatootaaf)” kana jechuun warra haqa irraa garagaluun soba hordofan, miidhaa raawwatanii fi sheyxaanaf tole jedhaniif “adabbii laalessaatu isaaniif jira.” [3][4]
Guduunfaa
✎Namni warroota jallattoota fi boontota hordofu boru adabbii badaatu isa dhaqqaba. Fakkeenyaf, misooma kaafirtootaa ilaalun namni Islaama gadi dhiise boru adabbii isa/ishii qunnamuuf itti gaafatamumma kan fudhatu isuma /ishima.
✎ Jallattoonni fi daangaa darbitoonni sammuu fi qalbii namaa irratti aangoo hin qaban.
✎Sheyxaanni ragaa qabatamaa ittiin nama jallisu hin qabu. Garuu wanta san namatti bareechisuun itti waama. Ergasii namoonni isaaf awwaatu. Fakkeenyaf, Rabbii gaditti wanta biraa gabbaruu ragaa maalii qabaa? Iyyasuus Gooftaa ta’uu ragaan qabatamaan jiraa? Gonkumaa ragaan dhugaa fi qabatamaan hin jiru. Kijiba namoonni uuman malee.
✎Sheyxaanni wanta badaa ykn faaydi hangas mara hin qabne nama hawwisisa. Ergasii badii hamatti nama geessa. Kanaafu, namni qaruuten sheyxaana hin hordofu.
✎Barruu tana irra deebi’ani dubbisuun daran akka namaaf galuu ta’a.
Kitaabban wabii:
[1] Zaahirul Nifaaqi wa khabaa’isul munaafiqiin fii taarikh-1/372, Abdurahmaan Hasan Madiniyy
[2]Al-Qiyaamatul Kubra-fuula 131-134…, by Umar Suleymaan Al-Ashqar
[3] Tafsiir ibn Kasiir- 4/489-490, Daaru Xaybaa
[4] Taysirul Kariimil Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani, Abdurahman bin Naasir Sa’diyyi-fuula 492, Daaru salaam


c: text/html

text:
Mannii murti Olaanaan Biyya Sudaan kibbaa lammii biyyatii kan mediyaa hawaasummaa irrati haanga’ootaa biyyatii qeeqxuu hidhaa ji’a 6 itti murteeseeraa.
Manii murtichaa Amiraa Alii Thoomas irratii kan murtoo dabarse ministeeraa odeeffanoo kutaa biyyatii Warrap Nyanagweek Kuol jrdhaman viidiyoo midiyaa hawaasaa irrati maxansiteen maqaa balleesiteetti jedheeti.
Kana malees nammii maqaa Mamaa Amiraa alii jedhamuun beekamtu kun nama maqaan isaanii badeeraa jedhame kanaaf qrshii pawondii Sudaan kibbaa miiliyoonaa 35 ykn Doolaaraa 87,000 ykn gara birrii miiliyoonaa 3 fi walakkaa akka kaffaltuu itti murtaa’eera.
Amiiraa Alii viidiyoo haanga’ootaa mootummaa fi namoottan bebeekamoo qeequ jechoota arrabsoo fayyadamuudhaan fuulaa Fees Buukii irratti maxansuudhaan kan beekamtu akka ta’e ibsameeraa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Agarsiisni (event) addunyaa irratti yeroo fi waqtii kamittuu, hamma kamiinuu qophaa’uu danda’a. Gaa’iilaa fi sagantaawwan maatii irraa kaasee hanga sirna kabaja ayyaana biyyoolessaatti taateewwan akkuma humna isaaniitiin qophii barbaaduun isaanii amanamaadha. Haa ta’u malee adunyaa irratti agarsiisonni maallaqaa fi humnaan baasiin guddaan itti bahe, akka yaaddametti milkaa’uu dhabuudhaan kisaaraa guddaadhaaf yoo saaxilaman irra deddeebiidhaan muldhata. Biyyuma keenyaa kana keessattuu sirnoonni kabaja ayyaanaa dhaabbatoonni waggaa 25, 50 fi 100ffaa ayyanteffachuuf baasiin guddaan itti bahee yoo fashalaa’an argineerra. Garuu qophiiwwan akkanaa kunniin maliif nama jalaa fashalaa’u? jennee; keessattuu haala qabatama Itoophiyaan keessa jirtu buuura godhachuun akka armaan gadiitti lafa keennee jirra.
1. Muxannoo Dhabuu ( Lack of Experience )
Qophiin agarsiisaa (event organizing) dogongoraa fi adeemsa dogongora sirreeffachuu (trial and error) keessa darbuun gara sagantaawwan gurguddoo qopheessuutti kan ce’uudha. Dhaabbatoonni heedduun hubannoo dhabuurraa kan ka’e, humnaa fi muxannoo dhaabbata tokkoo osoo addaan hin baafatin; nuuf dalagaa jedhanii affeerrii taasisu. Dhaabbatoonni fudhatanis qophii humnaa fi muuxannoo isaaniitiin ala ta’e milkeessuuf hanga danda’an tattaafatanis, sagantichi hanga eeggamee gadi jalaa ta’a. Sababa kanaan sagantaan maallaqni guddaa itti dhangalaafame kun karaa hin eeggamneen jalaa fashalaa’a jechuudha.
Biyyoota alaa keessatti jechama beekkamaa “The red devils are in the detail” jedhu tokkotu jira. Gara afaan Oromoo yoo fidnu “icciitiin cimaan kan jiru irra keessoodha” hiika jedhu qaba. Agarsiisni maallaqni guddaan itti dhangalaafamee fi qophiin guddaan itti taasifame tokko wantoota yoo ilaalan xixiqqoo fakkaatanii milkaa’ina sagantichaatiif immoo murteessoo ta’an irranfatamuudhaan, sagantichi yoo fashalaa’u arguun haarawaa miti. Hojii tokko irra deddeebiidhaan hojjachuun muuxannoo gahaa kan nama gonfachiisu yoo ta’u, gufuuwwan xixiqqoo qulqullina sagantaa gadi buusan kanniin irrattis gadi fageenyaan akka qophaa’an taasisa.
2. Hanqina Meeshaalee fi Dhiyeessii (Logistics Problem)
Agarsiisni akkuma guddinaa fi xiqqeenya isaaniitiin, meeshaalee fi waltajjii isaan madaalu qopheessuufii barbaachisa. Biyya keenyatti egzibiishinii fi agarsiisa qopheessuuf waltajjii (stage), sirna ibsaa (light system), sirna sagalee (sound system), fi k.k.f haala wal-hin madaalleen qopheessuun sagantaawwan namaa balleessuun baratamaadha. Kanaaf dhaabbanni tokko agarsiisa yookiin egzibiishinii qopheessuu yoo barbaade namoota hojjachiisuuf yaade sana qabxiiwwan armaan olitti tuqamaniin madaaluu qaba.
3. Haala Qilleensaa (Weather)
Haala hin yaaddamneen bokkaan tasa roobuu fi aduun humnaa ol ta’e bahuun keessummoota sagantaa irratti affeeraman yoo jeequ irra deddeebiidhaan muldhata. Qopheessitoonni agarsiisaa saganticha hurufa baldhaa yookiin galma cufaa keessatti qopheessuuf murteessuun dura, carraa lammaffaa (plan-B) haala qilleensaa yaada keessa galche qopheeffachuun barbaachisaadha. Sababni isaas haala hin yaaddanmeen qilleensi tasa osoo jijjiramee hatattamaan tarkaanfii barbaachisaa fudhachuufi.
4. Gabaa fi Beeksisa Dadhabaa ( Poor promotion and Marketing )
Agarsiisni tokko qophaa’uudhaan dura daawwattoonni isaa eenyu faa akka ta’an addaan baafachuuf qorannaa adeemsisuu qaba. Itti aansuudhaan bakka daawwattootaa of kaa’uun (audience point of view) akkamitti yoo beeksise namoota ergaa dabarsuufii barbaade (target group) sana argadha jedhanii yaaduun hojii lammaffaadha. Kana erga addaan baafatanii booda beeksisa sadarkaa isaa eeggate TV fi Raaddiyoo irratti akkasumas miidiyaalee hawaasaa garagaraa, barjaalee, waraqaa balali’aa fi karaa irratti beeksisuun ergaan qaama barbaadame bira gahuu isaa too’achuu barbaachisa. Agarsiisni daawwattootaan ala homaayyuu miti, milkaa’inni isaa immoo baay’ina daawwattootaa fi haala isaanii irratti hundaa’a.
5. Sodaawwan Jiran Furuu ( Risk Management )
Taateewwan agarsiisa irratti nu mudatan keessaa wantoonni hin eeggamin nama mudachuun baratamaadha. Baay’inni namaa hin eeggamne, balaawwan tasaa fi rakkoowwan fayyaa wajjiin wal-qabatan, akkasumas daawwattoonni baay’ina teessoo qophaa’ee faana wal-madaaluu dhabuu fi rakkoowwan kana fakkaatan furuuf, namoota muxannoo agarsiisa qopheessuu qaban filachuun barbaachisaadha. Keessattuu agarsiisa gurguddaa dhiyeessuun yoo barbaaddame, namoonni agarsiisa kana akka isiniif dhiyeessan filattan rakkoowaan sodaadhaaf furmaata ta’an kanneniin madaaluun barbaachisaadha.
6. Humna Namaa (Man Power)
Yeroo agarsiisni qophaa’utti humni namaa xiqqaachuun wantoota sagantaa fashaleessan keessaa isa tokkoodha. Tokkoon tokkoo hojiiwwanii fi iddoowwan humna namaa barbaadan hundarratti, humni namaa gahaan ramadamuu qaba. Ta’uu baannaan hojiin namoota muraasarratti dhiibbaa taasisuun itti ulfaachaa deema. Dhiibbaawwan kunniin immoo walirratti tuulamaa deemuun qulqullina agarsiisaa gadi buusu jechuudha. Qaamni agarsiisa qopheessuu fi akka qopheeffamuuf barbaadan lameenuu sagataa qopheessuun dura humna namaa gahaa fi eeggattootas qopheeffachuu isaanii yaada keessa galchuu qabu.
Walumaagalatti dhaabbatoonni sagantaan akka qophaa’uufiif maallaqa isaanii dhangalaasuun dura qorannaa gahaa adeemsisuu qabu. Dabalataanis qaama qophii akkanaa irratti muxannoo qabuuf hojicha dabarsitanii kennuu yoo barbaadan, dursanii qabxiilee jahan (6) armaan olitti tuqamaniin madaaluun barbaachisaadha.


text:
Infoormaatiksii
Infoormaatiksiin tooftaa saayinsaawaa fi qabatamaa ta'een shallagaa fi faayidaa isaa qorachuudha. Informaatiksiin haala tooftawaa ta'een danda'amummaa, caasaa, himannoo, fi adeemsa tooftawaa (ykn seermurtoo) kan odeeffannoo guuruu, hujeessuu, kuusuu, tamsaasuu, fi argachuuf bu'uura ta'e qorachuu dha; odeeffannoon kun kuufannoo kompitaraa keessatti haala laklameetin kan lakkaddaayee ykn haala jiinii fi caasaa pirootiniitin seeloota baayoloojikaawaa keessa kan jiru ta'uu danda'a. Saayintistiin kompitaraa tiyoorii shallagaa fi saxaxuu meeshaalee shallagaa irratti addayeeffata.


text:
Qooyyaba
Qooyyaba, artimeetiik ykn artimeetiiksi (jecha Giriik ἀpιθuός, aartimoos "lakkoofsa") damee herregaa kan dameewwan kaan hunda caala umurii dheeraa qabuu fi hunda caala bu'uura ta'edha. Dameen kun lakkoofsa qorachuu of keessatti qabata, keessaahuu amaloota hojii isaan gidduutti raawwatamuu - ida'uu, hirrisuu, baayyisuu, fi hiruu - qorachuu. Artimeetikiin tiyoorii lakkoofsaa keessatti kan bu'uraati, tiyoorin lakkoofsaa damee herregaa olaanaa keessaa akka tokkootti ilaallama, kunis aljebraa, ji'oomeetirii fi qaaccessuu wajjin jechuudha.


text:
Akka Dhaabbati baqataa UNHCR ka Keeniyaa jiru jedhutti biyya Keeniyaa keessa baqattoota lammii Itiyoophiyaa kuma 27 oltu jira. Dhiyeenya haala siyaasaa biyyattii keessatti mullataa jiruun lakkoofsi lammilee gara biyyoota ollaatti rakkoo siyaasaan baqatanii hirratanus ammas baqattoonni duraan Keeniyaan jiran ‘jiruma baqannaa’ duraaniitti jiru. Hedduun baqattoota kanaa warra ganna hedduuf jiraataniidha. Baqattoota Oromoo as Naayroobii jiraatan keessaa nami lama ka wagga saddeetiif jiruu baqaa jiraatan ‘ganna dheeraaf baqataa ta’uun akkam akka ta’e VOA’f himanii jiru. Isaanis ‘Baqataa taanee ganna hedduu jiraachuun
waan hedduu nu dhabsiise' jedhu. Dhaabbileen namoomaa silaa baqattoota gargaaran namoota akkas baqaan turan gargaaruullee malan jechaan komii kaanis himatu.
Dhimma Baqattoota Kanaa ka hordofu dhaabbati UNHCR waan egeree baqattoota ganna hedduuf baqaan jiraatan kanaa waan sadii dubbate. Inni duraa baqattootni kun haalli nageenya biyya isaanii yoo fooyya’e biyyatti akka ofirra deebi’an gochuu, lammee; carraa biyya sadaffaatti dabarfamuu isaaniif laachuu; kun garuu akka dhaabbatichi jedhetti carraa baayyee murtaa’aadha. Bara darbe kana qofaa baqattoota silaa carraa kana barbaadan miiliyoona 1.2 keessaa kuma shantamii shan callaatu argatee jedha.
Inni sadaffaan baqattootni biyya itti baqatan keessatti hawaasa isaan simate waliin xinnaatu karaa diinagdee akka hidhata godhatanii jireenya qajeelfatan gochuudha jedhe.
Kanaaf fuulduree aqattoota kanaa kana jedhanii murteessuun amma rakkisaa ta’uus hime.


text:
Barattoonni gara Yunivarsitii deemuun dura waliigaltee kan mallatteessan tahuu ibsame
Barattoonni haarawni bara kana Yunivarsitii seenanii fi buleeyyiin, gara Yunivarsitii deemuu dura Waajjira barnootaa aanaalee isaaniitti argamutti unka walii galtee qophaa’e, maatii isaanii waliin guuttuun eega irratti mallatteessanii fi chaappaan dhahame booda, kan qabatanii gara Yunivarsitiitti deeman tahuu Ministeerri saayinsii fi barnoota olaanoo beeksise.
Ministeerri saayinsii fi barnoota olaanoo waliigalteen barattoota fi maatiin barattoota mallatteessan kun barattoonni jeequmsa akka hin kaasne fi tasgabbiin akka barataan kan godhu tahu ibse.
Barattoonni buleeyyii fi haraawni bara kana Yunivarsitii seenan unka kana yoo harkaatti hin qabatin kan hin keesumeefamne tahus ibsame.


text:
Hojiin daandii guddinaati Kan hojjetu ni milkaa'a Gartuuf gamtaan wal utubee Bakka kaayyoosaati ga'a Dhibaa'ummaadhaan tuqame Qooda taa'ee nyaatu mataa Namni hojiif yeroo kennu Waan barbaadu irraa argataa - Lammiif biyyasaatiif jedhee Humna isaatiin cichee laata Gadadoo ofirraa fageessee Harka duuleen kolfaa nyaata Daldalaaf hojjaa dagaagsee Of godhee abbaa kalaqaa Namni hojiif yeroo qabu Humnasaa … Continue reading Hojiin Daandii Guddinaati
Category: Walaloo
Tokkumaan Hummna! Gaaddisa Odaa jala gadi teenyee Yoo wal-hubannee wal dhagenyee Yoo wal jalaa kaafne dhagaa Yoo waliif yaadne nagaa Tokkummaan wal qabannee Yoo walii wajjiin dhaabbanne Kattaan gaaraa yoo dhodho’e Cabbiin roobee yoo lola’e Buubbeen kaabaas haa bubbisu Nu hin sochoosu nu hin buqqisu! Gammchuu G. kan barreeffame
Qawween koo boraatiin koo Kan rasaasa liqimsu Yaada garaa koo keessaa Danda’ee naaf hin ibsu Rasaasa itti guuttadhee Gaafan banu cancala Biyyi'o gurra qabtee Fiigee lixa daggalaa Wal caccabsee gulufa Wanta qabu harcaasee Qawween nageenya hin fidu Nagaa dhahee mancaasee Allaattiin waaqarra kaattu Bineensi bosona kessaa Sagalee qawwee kootii Hin jaallatu ni dheessa Ati garuu … Continue reading Qubee Koo
Babarreedu Oromoo Utuu naaf hindhagayin Firrikoo gamaanaa fi gamaa Bakka rakkoo kiyyaatti Situ dursee argama Aantiidhaafi obbolaa koo Dursitee natti siqxa Caba koo naaf dhidhiibdee Dhiiga koo narraa dhiqxa Kaasuu keetti na fuutee Qabdee lafaa na kaasta Dugda keetti na baattee Bowwaa keessaa na baafta Gaafa guyyaaa gammaachuu Wajjiniin nyaannee kolfaa Gaafa guyyaa dhiphinaa Kan … Continue reading Sin Jaalladha Hiriyaa koo
Dugugaatii alkolii dhugee Ani hin qabu machii Gitiintiree achumaa Dhiitaa hin oolu dachii. Humna asii gadii horde Lafa qabsiisee luka Dhaabaacha hin oolu anoo Akka dhagaafi mukaa Ofii kiyyaas jijjiramee Akkaa ani jijjirreef biyya Sagalee hammeenya keetu Sammuu koo keessaa iyya Qootisa bulleeffame Akkan gadi dhidhiitu Achumarra na oofta Lafti dhiitee bariitu Gammachuu G. kan … Continue reading Hindeemu
Ji’a sadiif sitti tolee Yommuu hutee daraartu Waqtiin bonaa yoo ga’u Maaliif ofii hin baraartu? Ofiifuu gaaddisa hin taane Maaltu sitti baqata? Kanaaf namni si afrgu Buqqisee si darbata. Caakkaadhaafi buulloo GHaddisa shifiifi mixii Lafa kiyya irraa ka’i Qotuun koo sii’if miti. Ilbiisni umurii hin qqabnetu Jala kan kee daaddisa Bareedina bifaa malee Taatee hin … Continue reading Keelloo
Aaa... jette kaatee Na barsiftee qubee Harka kan koo qabde Na qabsiiftee kobbee Tokko lama jettee Natti himtee lakkoobsa Har'a akkamittan Olmaa kankee dhoksa Amala koo hin mijanne Jeeqaa dadhabsiisaa Hundaa naaf dandeesse Gorsaa, na barsiisaa Akkan nama ta'uuf Sammuu koo naa qarte Daandii koo dukkanoftu Bekumsaan ibsite. ....safuuu yaa barsiisaa.
Aadaa Oromoo keessaa ijoollee hurursuun aadaa gaarii qabnu keessaa tokkodha.Huruursuun Sossobuu ykn Afaan Ingiliziitiin “lull”kan jedhamu waliin caalaa wal gitu danda’a. “Hush” inni jedhamu kun “usi”ykn “callisi” kan nuti jennu waliin wal gita. Ingilizootis ijoollee haala nuti sossobnuun ykn huruursinuun huruursu waan ta’eef dhimma kana irratti aadaa walfakkaatu qabna jechuu dandeenya.Aadaan keenya kun utuu hin … Continue reading Ijoollee hurursuun
Baay’een na yaachisa Akkamiin gadi ciisa Jiruun nama tokko Maaliif na yaaddessa Waggaa meeqa jiraatu Biyyaa lafaat irra Yaaddoo an hin cabsadhu Mee kaasaa na irraa Boo’een hin cabsadhu Ba’ees hin boqadhu Ba’ii badiinaan jedha Maaliif hin baqadhu? Eessatti baqadha Eenyuttan baqadha Orma na in beekne Lubbuu koo maal nyaadha Maraachuun koo hin hafne Qullaa … Continue reading IMIMMAAN YAADAA
DURII FI HAR'A ..DUR Duumessa jaalalaatu Lafa keenya uwwisa Ijoolleetu gad-jedhee Maanguddoota dubbisa HAR'A... Jaalalli dhidhimee Jibbi guutee lafa! Safuun biyyaa ba'ee Fakkaateera fafa! .. .. DUR... Hunduu qixa qaba; Ormi dinqa hinlixu! Fo'aan dhugaan dhufe Ololaan hincitu! .. .. HAR'A... Sobatu shubbisa; Dhugaatu gad-jedhe! Gadheen dinqa bulee, Dubbata waan fedhe! Gammach G.


text:
Sirbituun Kirooshiyaa faaruu alaabaatti qoosse himatamte
Ayyaana simannaa pireezidaantii haaraa Kirooshiyaa irratti, sirbituun hojiishee dhiyeessite faaruu alaabaatti qooste jedhamuun himannaan irratti banameera.
Himannaan Joosipaa Lisaak irratti baname, ''itti yaaddeetu faaruu alaabaatti qooste,'' jedha.
Waldaan muuziqeessitoota biyyattii,''kuni bilisummaa aartiif waan kabaja hin kennine dha,'' jedhan.
Kirooshiyaatti faaruu alaabaaf kabaja kennuu diduun hidhaa waggaa tokkoon nama adabsiisa.
Sirbituun Joosippaa Lisaak umriishee 50 keessa badhaasawwan baay'ee mo'ateetti.
Baandii Jaazii waliin tahuun sirba, 'biyya keenya bareedduu,'' jedhu sirna simannaa pireezidaantii haaraa Kirooshiyaa irratti sirbite.
Isheen, faaruu alaabaa dur sagalee guddaa fi wal fakkaataa taheen sirbamu weedduu addaa itti kennite.
Himannaan irratti baname akkaataan itti sirbite,''waan hawaasaan fudhatama hin qabneefi seera Kirooshiyaa kan cabse dha,'' jedha.
Boskoo Zupaanooviik,'' akkaataa isheen itti sirbite biyya kan qaanesse gatii taheef dirqama lammummaa koo bahachuufan ishee himadha,'' jedhan.
Waldaa ogeessota muuziqaa fi gareen Kirooshiyaa Rookoordis aadaafi sonni uummata ni geggeeddaram jedhu.
Sirbituun ganna 70 dhimma kanarratti hin dubbadhu jedhan.


text:
Author
Wabi Fufa 2276 posts
Finfinnee, Eebila 18, 2013 (FBC) – Manni Barnootaa Ifa Boruu Dugda Daawwaa ijaarsi isaa xumurame. Godina Gujii Lixaa aanaa Dugda Daawaa ganda Burqaa Arbichootti Manni Barnoota Ifa…
Barri aangoo preezdaantichaa dheerachuun walqabatee Moqaadishootti walitti bu’insi eegale
Finfinnee, Eebila 18, 2013 (FBC) – Barri aangoo Preezdaantii Somaaliyaa Mahaammad Abdulaahi Mahaammad/Formaajoo/ dheerachuun walqabatee Moqaadishootti walitti bu’insi eegale.…
Kitaabni OROMOO FI FINFINNEE jedhu kan Darajjee Bahaaruu Margaatiin barreeffame har’a…
Finfinnee, Eebila 16, 2013 (FBC) – Kitaabni OROMOO FI FINFINNEE jedhu kan Darajjee Bahaaruu Margaatiin barreeffame guyyaa har'a eebbifameera. Kitaabni kun seenaa Oromoo, Sirna…
Galmee waldaalee mana jireenyaan mana kan barbaadaan kumni 12 fi 609 galmaa’uu ibsame
Finfinnee, Eebila 16, 2013 (FBC) – Guyyoota 25f gaggeeffamaa kan ture galmeen waldaalee mana jireenyaan mana kan barbaadaan kumni 12 fi 609 galmaa’uu Biiroon Bulchiinsaa fi Misooma…
Ambaasaaddar Nabiil Maahaad Ministira Raayyaa Ittisa Biyya Sudaan Kibbaa waliin mari’ate
Finfinnee, Eebila 16, 2013 (FBC) – Ambaasaaddar Nabiil Maahaad Ministira Raayyaa Ittisa Biyya Sudaan Kibbaa Anjaliinaa Teeniiy dhimmoota naannoo fi hariiroo biyyoota lamaanii irratti…
Kitaabnii eenyummaa seenaa Oromoo irratti xiyyeeffatuu Barreessaa Taaboor Waamiin barraa’e eebbifame
Finfinnee, Eebila 16, 2013 (FBC) – Kitaabnii eenyummaa seenaa Oromoo irratti xiyyeeffatuu Barreessaa Taaboor Waamiin barraa'e eebbifameera. Akka gabaasa OBNtti sirna eebba…
Ijaarsi Hidha Haaromsaa erga dhagaan bu’uuraa kaa’ame waggaa 10ffaa Israa’eelitti Kabajame
Finfinnee, Eebila 16, 2013 (FBC) – Ijaarsi Hidha Haaromsaa erga dhagaan bu’uuraa kaa’ame waggaa 10ffaa Israa’eelitti Kabajamuu Imbaasiin Ityoophiyaa Israa’eelitti argamuu beeksise.…
Boordichi Finfinneetti buufataalee filannoo 32 dabalataan bane
Boordichi Finfinneetti buufataalee filannoo 32 dabalataan bane Finfinnee, Eebila 16, 2013 (FBC) – Boordiin filannoo Biyyaalessaa Ityoophiyaan Finfinneetti buufataalee filannoo 32…
Waltajjiin marii naannoolee Kibbaa fi Baha Ityoophiyaa preezdaantoonni naannoolee irratti hirmaataan…
Finfinnee, Eebila 16, 2013 (FBC) – Qopheessummaa mana maree federeeshinni Waltajjiin marii naannoolee Kibbaa fi Baha Ityoophiyaa preezdaantoonni naannoolee irratti hirmaataan Finfinneetti…
Abbaan taayitichaa Piroojaktoota daandii 36 fi riqaalee 79 hojjechuuf karoorfate
Finfinnee, Eebila 16, 2013 (FBC) - Abbaan Taayitaa Daandiiwanii Oromiyaa piroojaktoota daandii 36 fi riqaalee 79 hojjechuuf karoorfateera. Piroojaktichi Birrii biliyoona 3.6n…


text:
Torbee kana Akka Addunyaatti Hoteelonni Addunyaa kanarra jiran wal dorgomanii Sadarkaa 5Star(Five Star) yookaan kanneen Akka Addunyaatti Keessumoota Ol’aanoo Simachuuf Humna qaban ykn Hoteelota Adda Duree jedhamanii kanneen Beekamtii Argatan 230,000 akka guutan Beekameera.kanneen keessaas Biyyittii kana keessatti Hoteelota ta’anii wal teessisan keessaa Hoteelonni Sadii qofti akka Addunyaatti Beekamtii “Five Star Hotel” jedhamu Goonfataniiru.Hoteelonni kun Sadeen Magaalaa Finfinnee keessatti argamu.kanneen Keessaas Albuuda Keenya Lafa keessaa Guuree Fixuuf kan deemu Hoteela Allaammuddiin kan waggoota hedduuf biyyittii kana keessatti qofaa nyaachaa ture Hoteela “Sheraton” tokko yoo ta’u abbootiin qabeenyaa Tigiree waliin gurmooftee kan Ijaarratte Hoteelli ” Redisson Blu Hotel” jedhamu Hoteelota Biyyittii kana keessaa Beekamtii “Five Star Hotel” jedhamu argatani dha!!
Hoteelli Sadaffaan Addunyaan Biyyittii kana keessaa beekamtii Laatteefii Goomattuu fi Hattuu kan gumgumsiisaa jiru, erga Hojii Jalqabee waggaa lama kan hin guunne Finfinnee Naannoo Kaasaanchisitti kan argamu Hoteela dhala Oromoo “Ilillii Internatishional Hotel” dha.Hoteelli kun abbaa qabeenyummaan isaa Lixa Oromiyaa Horroo Guduruu Wallaggaatti dhalatanii kan guddatan kan obbo Gamshuu Bayyanaa Booxxee yoo ta’u akka Maaneejera walii galaa(General Maneger)tti kan hoogganan Prooseefar Abdullaahii Baareentoo dha.Hoteela kana keessa Faranjoota Nyaata tolchan irraan kan hafe Gubbaa irraa hanga godaatti(hanga karra eegduutti) kan Dalagan Oromoota qofa dha.Beeksisni Hojii Hoteela kana keessatti ba’u hundumtuu dhuma irratti “Afaan Oromoo is Mandatory” jedha.Hoteela kana keessa seentee dalaguuf Afaan Oromoo Beekuun dirqama jechuu isaati!!!
Wanti baayyee nama dhibu Hoteelonni Biyya Ethiopia keessaa beekamtii Adda Duree(Five Star) jedhamu argatan Sadan keessaa Sheratonii fi Redisson Blu Maqaa Internationaalaa(Brand) yookaan maqaa Addunyaa kana keessatti Hoteelonni gurguddoo fi Beekamoo ta’an Baafatan kan Ofitti Moggaasan yoo ta’u Ilillii International Hotel garuu Maqaadhuma Afaan Oromoo ofitti moggaasuu dhaan waggaa lama osoo hin guutin Sadarkaa Five Star Goonfateera.Hoteelli kun Waan hunda kan of keessatti qabate yoo ta’u Mana Shaqaxaa irraa jalqabee hanga Baankiitti achi keessaa argachuu dandeessu.kanneen Keessaas “Ateetee Beuty Salon,Qeerroo Quality Photo fi Tokkummaa shop” kanneen jedhan Hoteela kana keessatti kanneen argamani dha.Maqaawwan Hoteela kana keessatti mogga’an Duudhaa Oromoo irratti kan xiyyeeffatan yoo ta’u Galmi Guddichi Hoteela kana keessatti Tajaajila Konfiraansii fi Walga’ii addunyaawaa ta’aniif oolu ” Geda Meeting Hall” jedhama.
Walumaa gala Hoteelota Addunyaa kana keessatti Beekamtii adda durummaa kan argatan muraasa keessaa tokko kan ta’e Ilillii International Hotel keessi isaas ta’e bakkeen isaa Eenyummaa Oromoo kan calaqisiisan yoo ta’u torbanitti Guyyaa gaafa Facaasaa,Kamisaa fi Sanbata Xiqqaa weellistoota Oromoo kanneen akka Dr Artist Alii Birraa Fi Qamar Yusufaatu Faranjii kana shubbisiisaa bula.Hoteela kana keessatti Konkolaataa daandiirra dhaabuun hin danda’amu Konkolaataafis bakki waan dalagameef Gamootti olbaastanii dhaabdu.kun immoo Xoobbiyaa keessatti mitii Afrika keessatti illee warra adda duree isa taasisa.
Waa’ee Ilillii Hotel Battalumatti Waan hunda jechuuf yaaluun kan hin danda’amne yoo ta’u dhalli Oromoo tokko Duwwaa irraa ka’ee dorgommii rakkisaa keessa darbee sadarkaa kanarra ga’uun isaa Oromoo hundaaf Gammachuu fi Hamilee Guddaa dha.Obbo Gamshuu Bayyanaa Booxxee Maatii Harka qalleessaa keessatti kan dhalatan yoo ta’u gargaartuu konkolaachisaa irraa jalqabanii yeroo ammaa kana kontiraaktaroota Biyyittii keessaa adda dureen beekamani dha.Kontiraaktara obbo Gamshuu(Gamshu Beyene Con PLC) kan hoogganu Dargaggoo Qalbeessaa Diimoo yoo ta’u hanga Shufeeraa fi qulqulleesituutti dhala Oromoo qofatu to’atee argama.Hoteela Ilillii fi Gamshu beyene constraction plc keessaa dargaggoonni hedduun of danda’anii kan ba’an yoo ta’u isaaniin kan bakka bu’es Oromoo qofa dha.sababni isaas “Afaan Oromoo is Mandatory” jetti dubbiin!! Torbee kana beekamtii Hoteelli kun argateen Artistonnii fi Gudguddaan nama keenyaa achii lafa dhiitaa jiru Smiley smile.
Waa’ee Hoteela kanaa kanan kaaseef beeksisa dalaguuf osoo hin taane waa akka irraa barannuufi.Bara jireenya kee keessatti nama ta’uuf carraaqi.dhagaattis mukattis bu’ii addunyaa waliin dorgomi.yoo siif milkaa’eef Lammii kee kan biroof daandii bani.naannoo kee hunda Lammii keetiin Haguugi.gaafas hirriba raftee bulta.kan kee jechuun kan lammii kee waan ta’eef naannoo kee Lammii keetiin yoo marsite ofii hirriba dhabanii waardiyyaa siif dhaabbachaa bulu keessumattuu Finfinneetti!! Alagaan sirkaa nyaattee gaafa kufaatii kee sitti kolfaa deemti Lammiin kee garuu Kufaatiin kee Kufaatii isaa waan ta’eef gaafa kufaatii kee si faana kufa.kanaafuu gaafa ati kuftu innis akka kufu waan beekuuf cimsee siif dalaga.haa rakkatu,namaa gadi haa ta’u Lammii kee ofitti aansi!!!


text:
Waxabajjii 11, 2013
– Haasawa walgahii Yaadannoo Jaarraa Abbaa Gadaa tan Altanta, USA irraatti dhihaate
Jawaar Muhammad
Bu’ureessitota qabsoo Oromoo kanneen tarree duraarratti maqaan isaanii dhawamu keessaa, tokko, Jaarraa Abbaa Gadaati. Wanni Jaarraan qabsoo tanaaf addatti gumaache maali? jennee yoo of gaafanne adeemsa dheeraa Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) jaaruuf godhame keessatti carraaqqii godhamteefi milkii argamteef shoora sadarkaa duraa tapahcuu isaati hubanna. Roorroo Oromoorra gahuuf joollumamaadhaan laalachuu isaatiin ganamaan qabsoof bobbahe; bara 1966 Asabootirraa Minishir bitatatee qabsaa’ota barbaadee dirree falmii Baaleetitti makamee lolee lolchiise. Qabsoodhaaf meshaafi leenjii lolaa garayyuun ammayyee taate qabaachuun akka barbaachisu waan hubateef gargaarsa barbaacha gama Somaaliyaa, boodas Bahar Diimaa ceehee Adan, Baagdaadifi Damaasqoo dhaqe. Achirraahis akeeka tokkooni qasaawoota leenji’amaniifi meeshaalee lolaa ammayyee tahan waliin deebi’uuf karaa bu’e. Akeekni sunis Qeeyroo Ganamaatiin Qabsoo Hidhannoo Eegaluudha. Wanni argame ammoo, milkii osoo hin tahin harka mootummaa Soomalee bu’anii hidhamuu tahe. Mudannoon hamtuun waggaa shaniitiis murannoo diina Oromoo qabsoo hidhannootin cabsuuf qabu isa keessatti hin laaffifne. Bara 1976-tti yeroo haalli Warraaysaa biyyattii jijjiiree hamilee qabsoo hidhannootiif jirtu laamshesse sanitti, sirni jiru hiddaan buqqa’u malee Oromoof furmaanni hin jiru jechuudhaan, qawwee lameen Elemoo Qilxuufaarraa gaafa lola Xirroo hafte bakka itti awwaalamanirraa baafatee daggalatti galee WBO humnaafi caasaadhaan ijaarutti seene. Jaarraan gaafa yeroo duraatiif Asabootitti Minishir bitaterraa eegalee hamma guyyaa du’aan addunyaarraa galetti goota dawaan cunqursaa qawweedha jedhee amanu ture; saba isaatinis hidhadhaa “ qarshiin jahaannam haa dhayxuu qawwee bitadhaa daggala seenaa” jedhee dawwaaqaati jiraate.
Akeekni barruu tanaa seenaa Jaarraa Abbaa Gadaa (Abdukariim Ibraahim Haamid) barreessuu miti. Gumaacha inni qabsoo Oromootif godhes guututti keessa deemuu hin hedu. Barruun tuni waa tokko qofarratti fuulleeffatti: Jaarraa Abbaa Gadaatiifi Qabsoo Hidhannoo bifa waliigalaatin mil’achuudhaan sababoota gootichi kuni maloota qabsoo keessaa kan hidhannootitti akka gamuufi ittiis cichu isa godhan maal akka tahan xiinxaluudha.
Kanatti aansinee sababoonni Jaarraa Abbaagadaa qabsoo hidhannoo akka fardeeyfatu goadhan maal fa’a akka ta’an xiinxaluuf yaalla. Sababoonni wahitti nama kaasan hedduudha. Kan wahitti akka cichan nama godhanis akkasuma. Akka hubannaa kiyyaatti waa afuriitu ilaalcha Jaarraan qabsoo hidhannootiif qabu qare. Afranis:
- Seenaa abbootii saa (seenaa warraa): seenaa qaccee irraa dhalateetifi kan Oromoo naannawa sanii tan inni joolummaarraa dhagayaa guddate
- Argaa-dhageettii gocha gootummaa ilmaan Oromoo kanneen diinni ‘shiftaa’ jedhuun kanneen akka Habiibifi Haamidoo faan nafxanyaarraan gayaa turanii
- Roorroo Oromorra geessu heeraafi sirna jiru keessaan furuuf yaalii godheerra waan hubate.
- Hirmaannaa sossoha Baalee keessatti godhe.
Sababoota afran kana armaan gaditti takka takkaan gabaabsinee haa laallu.
–For Full Speech Click Gulele Post


text:
Barattoni Yunibarsiitii Saayinsii fi Teeknolojii Adaamaa, Yunibarsiitichi murtee seeneetiin dabarseen akka mooraa gadi dhiifnee maatitti deebinu nu taasise jechuun komatan.
Yunversitiin Saayinsii fi Teeknolojii Adaamaa gama isaatiin baratooni sababoota garaagaraan yaroo silaa barachuu qaban waan addaan kutaa turaniif barumsa hunda baratanii qormaata walakaa waggaaf fudhachuu hin danda'an jedha.
Kanaaf akka barumsi seemisteera kana haqamee seemisteera itti aanu Ji'a Guraandhalaa 25 hanga 26 akka haaratti akka galmaahanii barumsa isaani itti fufan murtaahe jedhee jira. Gabaasaa Muktaar Jamaal Caqasaa


text:
Sabaa fi sablamonni Afaan ofiin barachuuf gaaffiin dhiyessaa turan bara bulchiinsa mootii Haaylee Sillasee duraa qabee akka ture kan ibsan, ministeerri barnootaa kan Itiyoophiyaa duraanii,Obbo Ibsaa Guutamaa, hojii irra akka ooluuf yeroo murteffameettis, kurfaa ykn kaarikulamiin qophaa’ee hojii irra oolee, Bulchiinsoota naannoo hundumaa keessatti wal fakkaataa ture jedhu.
Afaanneen adda addaan barsisuu eessatti jalqabuu ykn dhaabachu akka qabuus qajeelfamni ture tokko kan jedhan Obbo Ibsaa Guutamaa, Afaan inglizii sadarkaa adda addaatti jalqabsisuun kun, barattoota giddutti adda addummaa dandeetti guddaa fida jedhu.
Rakkoon dandeetti kun gama Afaan Ingliziin qofa ilaalmuu otoo hin taanee toorawwan barnootaa adunyaa walitti fiduun beekaman kanneen akka Herregaa fi Saayinsiitiinis ilaalamuu qaba, jedhu.
Gama kaaniin immo, as Yunaayitiid Isteets keessaa, kutaa Oromoon hedduminaan jiraatan Minisootaa ta'uu beekamaa dha . Kanneen biyya keessatti barnoota sadarkaa adda addaa xumuruun eebbifamanii, carraa garaa garaan Minnisoota keessa qubatan kun, hawaasa naanoo waliin,Afaan biyyaan walii galuuf dandeettiin qaban maal fakkaata? Gazexxessaa VOA duraanii Sa'iid Mohaammad Alii kan nu ibsee qaba.Gaaffii fi deebii lameen MP3 kutaa adda addaa tuquun dhaggeeffadhaa.
"Kurfaa ykn Kaarikulamiin Barnootaa Jalqaba ba’e, Afaan Ittiin Barsiisan kan ilaaleen Bulchiinsoota naannoo hundumaa keessatti wal fakkaataa ture"
- Jaallannee Gammadaa
Sabaa fi sablamonni Afaan ofiin barachuuf gaaffiin dhiyessaa turan bara bulchiinsa mootii Haaylee Sillasee duraa qabee akka ture kan ibsan, ministeerri barnootaa kan Itiyoophiyaa duraanii,Obbo Ibsaa Guutamaa, hojii irra akka ooluuf yeroo murteffameettis, kurfaa ykn kaarikulamiin qophaa’ee hojii irra oolee, Bulchiinsoota naannoo hundumaa keessatti wal fakkaataa ture jedhu.
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
-
-
25-11-2022
Hoggantoonnii Marii Araaraa Tigraay Deeman


text:
Adoolessa 25/2016 Bahaa Oromiyaa Guutummaa Fi Arsii Lixaa keessatti warraaqsi cimaan dhoowee jira. Dargaggoonni Oromoo aanaalee Arsii Lixaa- Dodola, Heeraroo, Adaabbaa, Garjedaa qabsoo bifa addaatiin finiinsan.
Daandiiwwan konkolaataa Arsii Lixaatti seensisan kallattii hundaan akka banamuu hin dandeenyetti cufuun uummanni mootummaan abbaa irree nu hin bulchu, dhaaba ergamtuu wayyaanee OPDO jalatti lammata deebinee hin bullu , waraanni Oromiyaa qabatee jiruu gadhiisee bahuu qaba, Ilmaan Oromoo Wareegamaniif, madeeffamanii, hidhamanii fi jiruuf biyyarra arii’amaa jiraniif Kan itti gaafatamu Mootummaa woyyaanee ti jechuun dhaadatan. Hidhamtootni Oromoo hundi haalduree tokko malee hiikamuu qabu jechuun warraaqsaa bifa adda ta’een finiinsa jiru.
Muuxannoon Kun bakka maratti babaldhatuu qaba. Sabni bakka maraa wolfaana ka’uu qaba!
Injifannoo !


text:
Barruun 'Gullallee post' akka hin gurguramne dhorkamee?
Dhaabbata maxxansaa fi beeksisaa Gadaa Gullallee jedhamuun kan qophaa'u barruun 'Gullallee Post' ji'a ja'a dura qabiyyee Afaan Oromootiin maxxansuu eegaluun yeroo ammaa maxxansa isaa jildii 10ffaarraan ga'eera.
Barruun kun yeroo ammaa magaalota Oromiyaa hedduu keessatti akka hin bitamnee fi hin dubbifamne dhowwamuu akkasumas ammoo namoonni barruu kana raabsan hidhamaa fi doorsifamaa jira jedhu qopheessitoonni barruu kanaa.
Gulaalaa Olaanaan barruu 'Gullallee Post' Obbo Lalisaa Indiriis, Godina Harargeefi magaalota akka Galaan, Naqamtee fi Iluu Abbaa Booraa keessatti barruun kun akka hin gurguramne dhorkameera jedhan.
Sababii gurguruun dhorkameef ammaaf hojii dhaabanii jiraachuu kan dubbatan Obbo Lalisaan, Abbaan Taayitaa Biroodkastii Itoophiyaa akka fala nuuf kaa'uuf iyyanneerra jedhu.
Rakkoon kan isaan mudate Abbaa Taayitaa Biroodkastiirraa akka hin taane kan himan Obbo Lalisaan abbaan taayitaa kun erga eyyama nuuf kennee beekamtii isaatiin hojjechaa jirra jedhan.
Hojjettoonni keenya garuu utuma iyyama kana qabatanii jiranii hojii dhorkamaa jiru jedhan.
''Dhimma kanarratti qaama nageenyaa yoo gaafannus ajaja gubbaarraa nutti kennameedha nuun jedhan. Mootummaa giddu galeessaarraa haasofsiifuuf yoo gaafannummoo namni nu dubbisuuf fedhii qabu hin jiru. Abbaa taayitaa biroodkastiirraammoo iyyama qabna. Gidduutti rakkannee jirra,'' jedhu.
Obbo Lalisaan kana haa jedhaniyyuu malee hoogganaan Biiroo Kominikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Geetaachoo Baalchaa ammoo qaamni rakkoo kanatu na mudatee jedhee nu gaafate hin jiru jedhan.
Rakkoon akkanaa kan nu mudachuu jalqabe maxxansa keenya isa sadaffaarra wayita geenyurraa kaaseeti kan jedhan Obbo Lalisaan ergasii hojjettoota keenyaa fi namoota barruu kana raabsan doorsisuu fi hidhuun addaan citee hin beeku jedhan.
Obbo Geetaachoon garuu mirga walabummaa pireesii eeguun ejjennoo mootummaa ta'uu eeranii gaazexeessaan karaa seera qabeessa ta'een hojiisaa hojjetu dhiibamaa akka hin jirre dubbatan.
Isa gaazexeessitoonni OMN fi ONN waltajjiiwwan mootummaa akka hin gabaasne dhorkamuu fi hidhaa fi doorsisi irraa ga'aa jiraachuu irratti gaafataman wayita deebisan,''Gaazexeessaan kan TV'f hojjetus ta'e kan gaazexaarratti barreessu mirga walaba ta'ee hojjechuu qaba. Yoo mirgisaa sarbame ammoo himachuu danda'a.'' jedhan qondaalli mootummaa kun.
Hayyama Abbaa Taayitaa Birooodkastiirraa argatanii fi sanada gibira mootummaa ittiin kaffalan namoonni barruu kana raabsan qabatanii deemanillee qaamoleen nageenyaa fi caasaaleen mootummaa godinaalee isaan doorsisuu akka hin dhiisne dubbatan Obbo Lalisaan.
''Calanqootti hojjettoonni keenya ja'a guyyaa afur hidhamanii gadi lakkifaman. Hawwii Guddinaattis akkasuma. Iluu Abbaa Booraattimmoo nama barruu keenya raabsaa ture hanga yoonaatti eessatti akkasaan hidhanii jiran baruu hin dandeenye. Naqamteettillee akkasuma intalli raabsitu tokko achi buuteenshee dhabameera.'' jedhu Obbo Lalisaan.
Barruun 'Gullallee Post' akka hin raabsamne wayita dhorkamu qaamoleen dhorkan kan akka sababaatti kaasan maali jennee isa gaafanneef Obbo Lalisaan wayita deebii kennan,''Gullallee post sagalee ABO'ti, sagalee KFOti, farra mootummaati nuun jedhu'' jedhan.
Yeroo ammaa iyyannaasaanii Abbaa Taayitaa Biroodkastiitti galfatanii deebii eegaa jiraachuu fi yeroof hojii dhaabanii akka jiranis dubbatan.
Barruun Afaan Oromoo 'Gullallee Post' jedhamu kun torban lamatti yeroo tokko ba'a.


text:
Marilyn Adamson’niin kan qophaa’e
Namoota baayyeedhaaf Vaayirasiin Koronaa(COVID-19) yaaddoo isa ol-aanaa ta’ee jira. Babal’inni isaas biyyoota haaraa biroo dabalachaa jira, du’a hedduus of jalatti qabatee jira.
Haata’u malee, dhiphina biroo jiran irra inni kun kan sodaachisaa siif ta’uu danda’a. Guyyaa hundumaa sababoota akka nuti dhiphannu godhaniin marfamnee jiraanna.
Kanneen kana fakkaatanis baayyeen isaanii ni mul’atu, isaanis - Shororkeessummaa, Jijiirama qilleensaa, Sanyummaa, Lola, Bulchiinsa badaa, Hiyyuma, Luulessa saalaa, Wal gabroomfachuu namaa, Balaa uumamaa, Galii dhuunfaa, Dhukkuba, Hoji-dhabummaa, Hariiroo yaaddoon guute, Araada gara-garaa fi kkf.
Warroota kana tarreessuun isaa baayyee ulfaata.
Kana booda, wantoota dhuunfaa keenyatti nu miidhaa jiran adda baafachuun waan danda’amu hin fakkaatu. Interneetiin lammii addunyaawaa nu godhee jira. Rakkinoota cimoo (guyyaa hundumaa fi daqiiqaa hundumaa) gola addunyaa keessa jiran adda baafannee beekna, Miidiyaan(oduun jiru) hundi sodaa keenya sooraa oolu, kunis gurra keenya sodaa keenya waliin gara wanta ta’aa jiruutti akka deebifnu godha.
Haata’u iyyuu malee, wanti nu dhiphisu yeroo baayyee waan dhuunfaa keenyaati. Wanta jireenya keenya keessatti ta’aa jirudha.
Miira liqimfamuu, kan taatee naannaa keenya jiru akka nuti geeddaruu hin dandeenye nutti himu sanatu nutti dhaga’ama. Rakkoo keessa akka galletu nutti dhaga’ama, humna dhabuunis itti dabalamee. Kunis sodaa wanta nurratti godhamee fi nutis harkaa ba’uu akka hin dandeenye yookiin geeddaruufis homaa gochuu akka hin dandeenyeeti.
Kana hundumaa keessatti nagaa shaakaluun(qabaachuun) ni danda’amaa? Eeyyee.
Barruun kun deebii sirrii fi amanamaa karaa itti baballina koronaa vaayirasii fi balaa dhiphina fidan hundumaa keessaa si baasu of keessatti qabatee jira.
Jalqaba irratti waa’ee qorichaa haasa’uun barbaachisaadha. Durumayyuu rakkina yaaddoo(yaadda’uu) yoo qabaattan, yaaddoon sunis gara dhiphachuutti yookiin gara of miidhuutti yoo si geesse hatattamaan wal’aansa fayyaa argachuuf ogeessa fayyaa argachuun si irra jira. Rakkinni keemikaalaa wal’aansa fayyaa barbaadu jiraachuu danda’a. Yeroo tokko tokko kan nuti hin yaadne ta’uu danda’a, hariiroon yookiin karaan sammuu keenya keessa jiran karaa haaraa ittiin yaadan uummachuu danda’u.
Akkuma dhukkubni sukkaaraa Insuliinii barbaadu, akkasuma qorichoonni akka nuti waan tokko sirriitti adda baafannee ilaallu, akka tasgabboofnus godhan ni jiru. Qorichi kunis namoota dhukkuba yaaddoo qaban baayyee gargaaruu danda’eera.
Haata’u malee tasgabbaa’uu fi wantoota sababeessanii ilaaluun qaama deebii(fayyina) keenyaa qofa dha. Faayidaa qaba garuu nagaa sirrii fiduu hin danda’u. Kunis akka nama miillisaa cabee ittiin adeemuu dadhabuuti. Ni fayyada(miillichi jira), Garuu ammallee miilluma cabaa qabaatu.
Koronaa Vaayirasiin biyya kee keessatti hir’achaa adeemuu isaa dhaga’uun waan nama gammachiisu dha, garuu yaaddoo fi gidiraa kan namatti fiduu danda’an wantootni hedduun jiru. Jireenyi gaaffiin guutuudha.
Kan si barbaachisu nagaa keessaa isa hin dhumne dha. Lafa rakkinni jiru hundatti kan laphee fi yaada kee boqochiisu.
Waggoota baayyeedhaaf akka nama jiraachuu Waaqaatti hin amanneetti gaafan jiraachaa ture, falaasama yeroo hunda amansiisaa ta’e nan barbaadan ture. Kan yeroo hunda haala kam keessatti iyyuu jireenya koo fi hojii koo naaf geggeessu. Namoota akka Saartiraa, Pilaatoo, Sooqiraaxis, Dostooyveskii, Niichee, Huum fi kkf qoradheera.
Kanin hubadhes falaasamni gahaa akka hin taane ture. Rakkoon koo hundi gateettiidhuma koo irratti walga’anii hafani.
Saayikoloojiinis (Barumsi Xiinsammuu) haala walfakkaatu qaba. Nama gargaaruu danda’a, garuu saayikoloojistootni hedduun haala naannaa keenya jiru ilaalcha addaan akka ilaallu gochuuf yaalu. Vaayirasii Koronaa ilaalcha biraan ilaaluun baayyee cima, keessumaayyuu yeroo namootni hedduun ittiin qabamanii fi baayyeen gara du’aatti adeeman.
Nagaa sirrii yeroon barbaaddachaa ture keessatti bakka hundumaas yeroon sakatta’etti, amantaa keessaa iyyuu argachuu hin dandeenyen ture. Ani seera waaqeffannaa, callisanii kadhachuu yookiin safartuu barumsa amantaa (doktirinii) barbaaddachaa hin turre. Isaan hundi yaada dabalataa ta’uu danda’u. Tapha sammuu kan yeroodhaaf rakkina nama irraanfachiisan fakkaatu. Callisaniidhuma wantoota gaggaarii yaaduu qofaa fi wanta qabatamaa kan of keessaa hin qabne dha.
Yeroo haalli cimaan nu quunnamutti rakkoon nuti dandamannu anaaf gala. Jireenyi takaallaa yookiin rakkoo gargaagaraa yeroo natti darbatu akkamitti akkan mo’achuu danda’u kan dhaabbataa ta’e baruun barbaada.
Namootni baayyeen akka saayinsiin Koronaa-Vaayirasiidhaaf qoricha yookiin karaa ittisaa qopheessu abdachaa jiru. Haata’u malee akkuma vaayirasichi adeemeen akkanni gara fuulduraatti nu wajjin jiraatu beekamaadha, bifa isaa geeddaratee waggoota baayyeedhaaf turuu danda’a. Saayinsiin wanta hunda hin beeku yookiin humna hundumaa hin qabu.
Utuudhuman nagaa dhaabbataa barbaaddachaa jiruun, naman jireenya ishee ajaa’ibsiifadhu tokko waliinan hiriyaa ta’e. Yeroo mara waa’ee Waaqayyoo dubbatti. Kunis akkan waa’ee jiraachuu Waaqayyoo itti yaadus nagodha ture.
Akkan waa’ee jiraachuu Waaqayyootti amanu kan na jalqabsiisan keessaa- irra deddeebi’anii gaafachuu fi qorachuu turan. Garuu akka hin amanneef sababoota ciccimmoo kaa’adheen isaan irratti hirkadheen ture. Filannoon inni dhumaas calluma jedhee akkuma gowwaa waan hin argamnetti amanachuu ture.
Barbaacha jabaa waan akka waggaa tokkoo fi walakkaa booda, ragaawwan waa’ee Waaqayyoo odeessan baayyachaa akkan hin didneefis jabaachaa dhufani. Akkan jiraachuu Waaqayyoo hubadhu kan na godhe saayinsii ture...lafti kun akkamitti akka isheen aduu irraa fagaattee bakka sirriitti argamtu, qabiyyee walxaxaa bishaanii, ijaarsa qaama namaa fi kkf.
Baayyinni dhugaa-saayinsaawaa jireenya lafa kana irratti jalqabsiisuu danda’a kan jedhu miira namaaf hin kennu. Waaqayyo akka inni gara jireenya koo dhufuu fi hariiroo anaa wajjin jaqabuuf nan gaafadhe.
Wanti an hubachaa dhufes dhuguma “Waaqayyotti nuyi kooluu in galla, inni humna keenya, inni rakkina keessatti gargaaraa ta’uun isaa beekameera.1 kan jedhu sirrii ta’uu isaati.
Jiraachuu Waaqayyoo baruu fi akkanni waa’ee keenya yaadu beekuun qofti jireenya keenya irratti dhiibbaa guddaa akka nuti nagaatti haala kam keessa iyyuu jiraannu nu godha. Kana ibsuufis.
Mee yaadaa, mucaan waggaa(umurii)-8 ta’e gaafa inni barataa gadheedhaan (rakkisaadhaan) qaaneffamu(sodaachifamu). Laaqanni isaa guyyaa hunda jalaa fuudhama. Mucaan inni rakkisaanis of irraa fageessisee akka itti qoosamu godhas ture. Mucichis barataa isa gadhee sanatti dubbachuuf ni yaala garuu akkasumaan humna isaa fixa. Of irraa fageessuuf yaaluu yoo jalqabes utuu hin ta’iniif hafe. Barsiisaa isaattis ni hime, innis xiqqoo tokko qofa gargaareen.
Garuu guyyaa tokko barataan hangafa isaanii ta’u (mucaa rakkisaa sana kan caalu) gadduudhaan wanta ta’aa jiru kana gidduu seenuudhaan guyyaan mucaan inni gadheen sun mucaa kana itti sodaachisaa ture akkanni dhume hubachiise. Mucaan inni doorsifame (sodaachifame) sunis nagaa argate. Mucaan inni gadheen sun achuma jira, garuu mucaan waggaa-8 sun amma of gadhiisuu(bashannanuu) ni danda’a sababni isaas qaamni isa caalu isa waan eeguuf ture.
Nus gargaarsa wal-fakkaataatu nutti hiixatamee jira. Waaqayyo rakkoo nu quunnamu hunda irra guddaa dha, Vaayirasii ajjeesu dabalatee. Isatu nu uume, nu kunuunsuunis fedha isaati, ni barbaadasi.
Dhiibbaa jireenyaa keessatti Yesus akkas jedha, “Isin warri itti dhamaatanii dadhabdan, ba'aanis kan isinitti ulfaatu hundinuu gara koo kottaa; ani boqonnaa isiniifan kenna”2
Kan akkas nuun jechaa jiru, Waaqa isa hawaa kana uume, kan Gaalaaksii Urjootaa fi Pilaaneetotaa uume, sanyii munyuuqaa fi iqiltootaa Biiliyoonaa olii akkasumas walitti hirkatanii jiraachuu uumama hundumaa fi jireenya namaas kan uumedha. “Wanti siif hin danda’amne tokko illee hin jiru”3. Gargaarsaaf gara isaa akka dhufnuuf inni nu afeera.
Yesus irra deddeebi’uudhaan Waaqayyoon akka “Abbaa” keenya isa Waaqa irraa isa nu jaallatuutti ibsaa tureera.
Abbaa gaariin ijoollee isaa ni eega, ni jiraachisa, ni barsiisa, ni kunuunsa akkasumas gatii ni baasaafi. Akka isaan jaallatus yeroo hunda mirkaneessaaf.
Maatii yookiin Abbaa sin jaallanne biratti yoo guddatte jechi “Abbaa” jedhu hamma kanatti hiika siif kennuu dhiisuu danda’a. Dhuguma dubbachuuf namootni baayyeen dhiphachuu(dhiphina) keessa kan isaan seenaniif sababa maatii isaanii yookiin haala guddina isaanii kan sodaa fi ofittti amanamummaa nama dhabsiisu keessatti waan guddataniifi dha. Atis gowwomsamuu, of irraa fageeffamuu fi barbaacha dhabuu shaakalteetta ta’a.
Shaakalli akkasii kun ilaalcha nuti addunyaa kanaaf qabnu nu jalaa geeddara, kan nuti ofiifis namoota biroodhaaf qabnus ni geeddara.Haata’u malee hariiroon nuti Waaqayyoo wajjin qabnu jireenya haaraa akka jalqabnu nu taasisa. Yesus jireenya kanaan lammaffaa dhalachuu jechuudhaan ibsa. Gaafa hariiroo isaa wajjin uumtu jireenyikee adda ta’a, ni haara’asi.
Sodaan tokko kan nuti vaayirasii koronaatiif(COVID-19) qabnu kophaa keenya akkamitti akka keessa darbinu dha. Yookiin immoo jabina miiraa fi qaamaa kan ittiin keessa dabarru dhabuu keenyadha. Ofii keenyaafis namoota jaallannuufis gochuu dadhabuu keenyadha. Kunis wantoota nu sodaachisan hundumaaf dhugaadha, “nan danda’aa laata?” gaaffiin jedhu har’as cimaadha.
Waaqayyo inni si uume waa’ee kee hundumasaa beeka: Dudduuba(seenaa) kee, wanta si mudate, wanta gaarii ati hojjette, abjuu ati ofiif qabdu (yookiin kan ati dhabde), yeroo miidhamakee, galma kee, hariiroo kee, wanta hundumaakee. Yesus “rifeensi mataa keessanii hundinuu iyyuu lakkaa’amaadha”4 jedhee akka dubbate, waa’ee wanta xiqqoo jireenya keenya keessatti ta’an hundumaafuu ni dhimmama.
“Yaa Waaqayyo, ati qortee na ilaalteetta, na beektas! Taa'uu koo fi ijaajjuu koo in beekta, fagoodhaas yaada koo in hubatta...karaa jireenya koo hundumaas keessa in beekta. Utuma dubbiin afaan kootii hin ba'in, isa ani jechuuf ture hundumaa ati dur illee beekte, yaa Waaqayyo!”5
Waa’ee kee hundumaa ni beeka. Hariiroo cimaa nuti biyya lafaa kana irratti qabaachuu dandeenyu kan nuti Waaqayyoo wajjin qabaannu dha, isa nu jaallatuu wajjin.
Waaqayyo akka nuti ofii keenya qofaan jiraannuuf yaadee nuun hin uumne. Waaqayyo akka nuti geggeeffama isaatiin jireenya gara-garaa keessa dabarru barbaada. Dukkana keessa joonja’uuf shakkiin jiraachuun nurra hin jiraatu.
Yesus akkas jedhe, “"Ani ifa biyya lafaa ti, namni ana duukaa bu'u ifa jireenyaa in qabaata malee, dukkana keessa hin adeemu”6
Hundi keenya waamamneerra, “Inni isiniif waan yaaduuf, yaaddoo keessan hundumaa Waaqayyotti gataatii dhiisaa!”7
Rakkoo nu mudatu mara, vaayirasii nu hubu dabalatee, kophaa keenya baachuu hin qabnu. Wanta barbaannu hunda isa gaafachuu ni dandeenya, inni immoo jaalala isaatii fi hubannaa isaatiin isa nuti kadhanne irratti deebii gahaa akka Abbaa mucaa isaa jaallatuutti nuuf in deebisa. Kana jechuun nuti haalonni cimoon nuun hin qaqqaban jechuu miti. Abbaa gaariin qorama, kufaatii fi mufannaa nurraa hin ittisu. Haata’u malee, hundumaa caalaa kan nu eeguu danda’uu fi barbaadu Waaqayyoon ta’uu isaa hubachuu qabna.
Waaqayyo yeroo inni kadhannaadhaaf deebisu si’a baayyee argeera, kanin lakkaa’uu danda’u caalaa. Wantin Waaqayyoon kadhadhee ammayyuu naaf hin deebines immoo ni jira. Garuu an beeka, Waaqayyo yaada isaa isa guddaa akkanni ilaaluu fi yeroo sirriitti dubbii isaa akkanni raawwatu, “Waaqayyo warra isa jaallatan karaa hundumaa gargaaree gara gaariitti isaan in geessa…”8
Yeroon jireenya koo keessatti murtoo guddaa murteessuuf ka’utti, Waaqayyo akkanni itti karaakoo naaf sirreessu ifatti argeera.
Gaafan yeella’ee waanan godhu dhabe keessatti, gara laafinaan natti dubbate. Ilaalcha koo naaf sirreesse, yeroon dubbii isaa keessa isa barbaaddadhetti ilaalcha isaa naaf kenne. Geggeessuun isaas miilla koo lafa kattaa irra naaf ijaajjise, laphee kootiifis nagaa laate.
Jaalalli Waaqayyoo yeroo inni sodaa(qaanii) koottii bilisa na baasee gara laafina an duraan namootaaf hin qabne akkan qabaadhu na godhu an argeera.
Waaqayyoo wajjin hariiroo qabaachuun egaa kana fakkaata, kunis namoota hundumaaf bilisaan kan kennamedha. Macaafni Qulqulluun Waaqayyoon akkasitti ibsa: Gorsaa dinqii, Abbaa barabaraa, Angafa nagaa, Danda’aa waan hundumaa. Kun hundumtuu eenyummaa isaati.
Yeroo kanatti kan nuti jala murree baruu qabnu, Waaqayyoo wajjin hariiroo jalqabuun rakkoo jireenyaa hambisa jechuu miti.
Jireenya koo keessatti yeroo mudamni an homaa gochuu(geeddaruu) hin dandeenye na mudate tureera. Ulfa ji’a afurii ta’ee, ulficha irratti rakkinni akka jiru natti himan. Waaqayyoon haalaan(sirreessee) waanan beekuuf dhumni isaa waan fedhe yoo ta’eyyuu isatti amanuu danda’eera. Mucaan gaafa dhalatu jireenya hin qabu(du’aa) ture.
Waaqayyoon amanadhee waanin tureef gadda guddaa keessan seene. Jibbi, aarii fi dhiphuun anaan hin mudanne.
Haata’u malee, miirri nama dhibu tokko natti dhagahamee ture. Mucaan keenya erga du’ee booda, sodaa Abbaan Warraa(manaa) koos na jalaa du’a jedhuun rakkachuun jalqabe. Waaqayyos akka inni sodaa kanatti naaf dubbatuuf nan kadhadhe. Akkamitti akkan ilaaluu qabu akkanni natti himuufis nan barbaade.
Waaqayyos dafee naaf deebise kutaa Macaafaa kanatti na erguun:
“Ati, "Yaa Waaqayyo, ati isa ani kooluu itti galuu dha" jetteetta; isa hundumaa gararraa jirus iddoo kooluu itti galtu godhatteetta.Wanti hamaan sitti hin bu'u, dha'ichis mana keetti hin dhi'aatu.”9
Waaqayyo nama kamiyyuu akkanni hin duune akkanni hin abdachiifne an beeka. Waanuma Waaqayyo nama abdachiisu waan hin taaneef. Yoodhuma ta’eyyuu Waaqayyoon iddoon itti kooluu galu godhadhee, kanin amanadhu, yoo abbaan manaakoo du’ellee Waaqayyo akka jireenyi koo badu hin godhu. Akkanni na mo’atu, na balleessu, na miidhu Waaqayyo hin taasisu. An nagaa nan ta’a.
“Wanti hamaan sitti hin bu'u…” Waaqayyo daangaa itti godha. Yoo nuti isatti amanne, haalota jiran keessa bifa addaatiin dabarra, nagaadhaan.
Yesus akka dubbate, “biyya lafaatti rakkina qabdu, garuu jabaadhaa! Ani biyya lafaa mo'eera" jedhe.”10
Kanaaf akkas gochuu qabna, “Gooftaan dhi'oo dha, dhi'ootti in dhufas. Waan hundumaatti, kadhataa fi himataan galataa wajjin wanti isin barbaachisu Waaqayyo duratti akka beekamu godhaa malee, waanuma tokkotti yaaddoo hin qabaatinaa! Nagaan Waaqayyoo inni hubannaa namaa hundumaa irra caalus, karaa Kristos Yesus garaa keessanii fi yaada keessan in eega.”11
Wanti kun nu jajjabeessuu Waaqayyoodhuma qofadhamoo? Lakkii. Dhugaa kanaa gadi jiran kan dandeettii fi humna Waaqayyoo ibsan ilaali.
Lafti nuti amma irra jiraannu kun sa’a tokko keessatti Maayila 1,000 naanna’a(Kilometira 1,600 sa’a tokkotti). Isuma keessaa nuti garuu qabbanoofnee jiraanna, ba’uuf dhi’uu aduu ilaallee bashannana.
Lafti kun aduuttis ni marsiti, saffisa Maayila 67,000 sa’a tokkootiin fiigaa. Saffisa guddaa kana keessatti iyyuu fageenya aduu irraa qabdu sirriitti eeggattee adeemti, ittis hin dhiyaattu, iraas hin fagaattu.
Waaqayyo akkuma waa’ee gaalaaksii biiliyoonaan lakkaa’amu kanaa beeku, waa’ee kees isa guddaaf isa xiqqoo hundumaa ni beeka. Si jaallatas.
Inni si jaallata, kunis sababa jaallatamuun siif yookiin anaaf ta’uuf(galuuf) miti, garuu isaaf jaallachuun uumama isaa waan ta’eefidha. Inni warra isa amanatan hundumaafis ni dhimma.
Waaqayyo akkas jedha “Egaa ani sii wajjin waanan jiruuf hin sodaatin! Ani Waaqayyo kee ti hin na'in! Ani sin jabeessa, ani sin gargaaras; irree qajeelummaa koo isa mirgaatiin ol sin qaba.”12
“Ati hin beeknee ree? Hin dhageenyeesii ree? Waaqayyo, gooftaa bara baraan jiraatuu dha, inni isa guutummaa biyya lafaa uumee dha; inni hin mudhuku, hin dadhabu, hubannaa isaas namni qoree bira hin ga'u;
Inni warra dadhabaniif humna in kenna, warra aangoo hin qabneefis jabina in kenna;
ijoollonni in dadhabu, in mudhukus, dargaggoonnis gufatanii in kufu;
Warri Waaqayyoon abdiidhaan eeggatan garuu humni isaanii in haareffama; akka joobiraas baalleedhaan ol in ka'u; in fiigu, garuu hin dadhaban, in adeemu, garuu hin mudhukan.13
Yesus akkas jedhe, “Nagaa isin biratti nan hambisa, nagaa koo isiniif nan kenna; ani akka biyyi lafaa kennuttan isiniif kenna miti, garaan keessan hin raafamin, hin sodaatinis!”14 Inni rakkoo nu mudatu gararraa jira.
Sodaa(dhiphina) Vaayirasii Koronaa(COVID-19) yookiin rakkoo jerjersiisaa biroof hiiki isaa Waaqayyo danda’aa akka ta’e hubachuu dha. Inni siif dhimma iddookee bu’ees irra sidabarsa. Waaqayyoon akkaataa kanaan beekuuf dursitee isaa wajjin hariiroo uumuu qabda.
Waaqayyoo wajjin yoo hariiroo uummachuu barbaadde, jaalala inni siif qabus yoo baruu barbaadde, barruun kun si gargaara. Waaqayyoon Dhuunfaatti Baruu
Miiljalee: (1) Far 46:1 (2) Mat 11:28 (3) Erm 32:17 (4) Luq 12:7 (5) Far 139:1-4 (6) Yoh 8:12 (7) 1Phex 5:7 (8) Rom 8:28 (9) Far 91:9,10 (10) Yoh 16:33 (11) Fil 4:4-7 (12) Isa 41:10 (13) Isa 40:28-31 (14) Yoh 14:27


text:
Addi bilisummaa ummata Tgiraay / TPLF naanno mootummaan Amaaraa keessatti tarkaanfii fudhateen qabeenyii Dirrii biilioona 79 .5 ti ykn Doolara Miiliyoonii 1.7 ti tilmaamamuu barbadaa’uun isaa himameera.
Hogganaan biiro karooraa fi misoomaa naannoo Amaaraa obbo Animuut Bellexe akka sagalee Amerikaatti himanitti , umnoonni Tgiraay haata’u jedhanii jarmiyaalee qabyyee waraanaa hin taane irratti badiinsa raawwataniiru.
Komishiiniin mirga namoomaa Itiyoophiyaa dhiheenya kana ibsa baase keessatti , Hiwehat nannoo Amaaraa keessatii bakkeewan umnaan qabate irraati badiinsa raawachuu isaa akka gabaase hin yaadatamaa.
Hoggantoonni ABUT himannaa mootummaan naanno Amaaraa dhiheesse kanaaf deebii kennuu baatanus , akka sarbiinsa mirga namoomaa hin raawwatnee fi qabeenyaa mancaasuu irratti akka hin hirmaanne kanaan dura dubbachuu isaanii gabaasni Aster Misgaanawu ibseera.


text:
Amajji,6/2014 – Ummanni keenya madda gootummaa keenyaati jedhan Qindeessaa Olaanaan Hojiilee Ijaarsa Raayyaa Ittisaa Biyyaa Jeneraal Baacaa Dabaleen.
Ummata waliin ta’uun garee shororkeessaa Finfinneen seena jechuun dhaadataa ture bakka weeraree turetti awwaaluun danda’amuu ibsaniiru.
Jeneraal Baacaan kana kan jedhan waltajjii marii miseensonni diyaaspooraa daa’imman Miseensota Raayyaa Ittisa Biyyaa waraanarratti miidhamaniif mana barnoota ijaarsisuuf taa’aa jiranirratti.
Waraanni Itoophiyaa qabsoo meeshaa waraanaa qofaan osoo hin taane dippiloomaasiifi dinagdeen kan furamu ta’uu waltajjicharratti kaasaniiru.
Itoophiyaanonni biyya keessaafi alaa Itoophiyaan hin diigamtu jechuun waraana diinota keessaafi alaan Itoophiyaarratti baname tokkummaan dhaabachuun injifachuu ibsaniiru.
Ummanni humna namaan, maallaqaaniifi gala qopheessuun raayyaa ittisa biyyaa cina dhaabbachuun garee shororkeessaa ABUT bakkeewwan weeraree turetti awwaaluu yaadachiisaniiru.
Diyaaspooraan adda dippiloomaasiifi dinagdeen hojii boonsaa hojjechaa jiraachuufi hojii kana cimsee itti fufuu akka qabu dhaamaniiru.
Raayyaan Ittisa Biyyaa waardiyaa biyyaa waan ta’eef deeggaruun barbaachisaa ta’uu kaasaniiru.


text:
Paartileen Wayyaane walgahi ta’ani hojii raawwachistu koree garagaraa filani jiran. Warri korree kanarrati dhaabbileen hirmaatani opdo,deheden,hewhat, beheden, partile 4 kanini fa`a jechudha. walgahin adeemsisan kun bu`a ykn jijjirama inni fide hin jiru. Erga Malassaan boqatee booda ,hoogganaa baafachu hin danadennee.TPLF kessatti walitti bu`insi ni ka`a jedhani waan sodaataniif akkuma jirutti itti fufsisufi yadani. Fkn ,paarti kibba Haayla mariyam,TPLF ,ihedenile ,behedenile akkasumatti itti fufani,wanni jijirani hin jiru. Jijirama fiduurraa akkuma jirtuutti ykn tasgabbi godhani itti fufufi yaadani.Haala amma laaluni waggaa 5 kana haaluma kanaani itti fufsiisuf kan yaadani.
TPLF kessatti rakkon akka hin ummaane kanneen akka warroota OPDO ijaarrani takka takkaan baasu egalan. Fkn kan akka Sulyeman Dadafo,gara Jibuuttiti ambaasaadara godhani ergani ,Abbaa Duulaale basu barabadani waan sodaatanifi degaraalle waan qabuuf hin sodaatani akkasumatti dhiibani hoji raawachisturra gara koree jiddu gallessaatti fidani,ambaasaadara jechuni xuurata bahe jechudha. Waan biraati miti Girmaa bara 2010 ambaasaadara godhani baasani jechudha. OPDO Kan dhiidhibaa turan isaan keessa hanga tokko kan olbahe mulatu ture-kan ajaa’iba ta’e Sufiyaan ture. Dingade kana turisisaa ture isa ture,kan nama aja’ibu Oromiyyaa kessatti beelli akka jiru mottumanis amane jira ,garu kan isaan hasawa turani waan biraati: fkn Tigraay irratti waay’e bulchinsaa fi industirin maa hin babaldhanne dha kan hasawaa turani. Amaarille haaluma sanini, garuu Oromoon maal irratti mari’aachisa turani waaye garaa baldhinna fi gaara dhipinna kan isaani mari’achisa turani, dhippinna jechun yoo ilaalu inni tokko anatu caalaa jedhani tufachudha. Waan biraati miti, Muktaaris ,Asteris akkuma fedhaniti ergatu,obbo Sufiyaanin baasudha kan nama aja’ibu.
Opdo’n kan mari’ata turte dhippumaan nuu rakisedha. OPDni filanno bara kana kessatti nama lama haaraa fidaniiru ,fkn obbo Lamma Magarsaa. Oromiyaa keessatti qofaa miti ,hewat keessatille fkn Getacho Assafaa kan jedhamu dabalame jira. Amma akka muldhatuti humni tikaa kuni ofi as gara angoo dhufu barabaadani fakkaataa sila dhoksani,silaa bakka hoji rawwachiftu ta’e kan hojjachu qabu ture. Biyyatti tana kan bulchaa ture humna tika kana jedhani hamat aa turani, garuu amma gara angoo waan dhufu barabaadan fakkaatani.
Haarka 90 kan fixaa jirani waye Oromoon maal hojataa jira, ABO’n eessa jiraa,ennuutu isaani hojjataa jira fi kan kana fakkaatu irratti kan isaan olani. Ummatatti fakkeesuf garuu dinagdeni hagana ol ka`e jecha kan soabani,amma garu ummanni kenna haga tokko uf baraa waan jiranifi of gafachu jalqabani jiru. Dargiin ummata fixaa ture sirni amma kunilee ummata kenya fixaa jirani. Amma garuu ummanni of baaru jalqabee,maal irra arganna gaafachu hubachu jalqabe,amma ummanni akka wanta birra itti hin kaanefi ajanda dhipumma itti kasani.Ummata kenya kanani jonjessa jiran,dhippumaadhaan.
Motummaa Wayyaanne fi jalee isaani ardii Oromiyaa irraa buqqisuuf qabsoo hidhanno gochuun dirqamaa.Malee yoo qabsoo hidhanno gochuu baanne waggaa shanan isaani eggachuun hoggantoota bakka waljijjiruun nu gabromfachuun isaani itti fufaa.Yeroo ammaa kana Master Plan Finfinne baasuudhaan dursani qabsoon fincilaa akka hin kaneeti nu dadhabsuuf hojii jalqabani jiru.Kanaafu Ummanni Oromoo yeroo amma irraa jalqabee fincila diddaa gabrumma wal irraa hin citnee gochuu qabnaa.
Walumaagalatti OPDO’n tooftaa jijjiratte Ummata Oromoo qabsoo siyyaassaa akka hin gonee gochuuf yaalaa jirti. Ummanni Oromoo bilissummaa kan argatuu dandahu qabsoo WBO wajjiin hiriruun qofa waan taheef,kallatti qabsoo keenya gara maraanu jabbeessu qabnaa. Keessattu qabsoo WBO wajjiin gonuu xiyyeefanno addaa keenufi qabnaa.
Oromia Shall Be Free.
Yunus Abdellah Ali


text:
Afeerraa Gati-jabeessa
(Mat 22:1-10) “15 Warra isaa wajjin maaddiitti taa’an keessaa tokko, kana yommuu dhaga’e Yesusiin, “Maaddii mootum¬maa Waaqayyootti kan dhi’aatu ay-yaantuu dha” jedhe*. 16Yesus garuu, “Namni tokko cidha guddaa isaa go-dhatee, namoota baay’ees waame. 17Yeroon nyaataa yommuu ga’e, ‘Am-ma kottaa hundinuu qophaa’eera’ je¬dhee warra waamaman haa yaadachii-suuf hojjetaa isaa itti erge. 18 Warri waamaman garuu hundumti isaanii, ‘Akka itti dhufnu hin qabnu’ jedhanii hojjetichatti dhimma garaa garaa hima-chuu jalqaban. Inni duraa, ‘Lafa biteen jira, dhaqee lafa kana ilaaluun anaaf ta’a, dhimman dhufuu dadhabeef itti anaaf himi!’ jedheen. 19Inni lammaf-faanis, ‘Qotiyyoo cimdii shan biteen jira, in qotuu fi hin qotanii isaanii ilaaluudhaaf kunoo, karaa irran jira, dhimman dhufuu dadhabeef itti anaaf himi!’ jedheen. 20Inni kaanis, ‘Dhi’oon niitii fuudhe, kanaafis qaqqabee hin dhufu’ jedheen. 21Hojjetichi galee kana gooftaa isaatti hime. Kana irratti ab-baan cidhichaa aaree hojjetaa isaatiin, ‘Ariifadhuu gara karaa gurguddaatii fi karaa qaxxaamuraa mandara keessaa dhaqiitii warra waan nyaatan hin qabneef warra bu’aan dhagna isaanii hir’ate, warra jaaman, warra naafatanis ol galchi!’ jedheen. 22 Yommus hojjetichi, ‘Yaa gooftaa, akka ati abboomtetti raawwatameera, garuu amma iyyuu id-doon jira!’ jedheen. 23Gooftichi immoo hojjetichaan, ‘Gara karaa gurguddaa biyya keessaatti, kelloota duubattis ba’iitii, manni koo hamma guututti ol haa galaniif nuffisiisi!’ jedhe. 24Ani isinittan hima’o, jarreen dura waama¬manii didan sana keessaa tokko illee maaddii koo irraa waa afaaniin hin qaban!”jedheen. Wangeela keessatti akka arginu, Yesuus barssisa isaa keessatti yeroo hundaa fakkenyatti dhimmaa ba’a. Haala yeroo sanaa keessatti, caalatti akka hubatamuuf, akkuma abbootiin keenya makmaassaa fi fakkeenyaa dubbatanii, Yesuus yeroo garaa garaa fakkeenyaan dubbata. Wangeela Lukaas boqonnaa kudhaa afur keessatti fakeenya cidaan qabee waa’ee affeerraa mootumaa waaqayyoo fi deebii namootaa ittiin qabee barsiiseedha. Akkuma abbaa cidaa ka nyaatamu fi dhugamu maaddii qopheessee firoota isaa fi ka beekuu mara cidaa isaatti afeeruu, Waaqayyoo hundumaa ofii isaa qopheesse namoota mootumaa isaatti waame. Akka fakkeenya kanaatti, abbaan cidaa wanta barbaachisu qopheessee yeroo inni firoota isaa, antee isaa fi olloota isaa waamutti hundi isaanii dhimmaa garaa garaa himachuun akka cidicha irratti argamuu hin dandeeny ibsatani. Hedduu nama gaddisisaa, keessaa iyyuu abbaa cidaa isa dadhabe. Kaan lafa bitee muddama keessa akka jiru, kaan immoo qotiyyoo linjisuuf, kaan immoo fuudhee misirrummaa akka hin fixnee himachuun akka cidaa kana irratti hin argammne ibsatani. Yeroo kana dhaga’e abbaan cidaa sun gaddee, hojjetoota isaa ergee ka hiyyeessolii karaa irra jiraatan, ka hawwaasi isaan gate maaddi kanatti waame. Faakeenya kana keessatti ka Yesuus barsiisuu barbaade, mootummaa Waaqayyootti kan waamaman hedduudha yoo ta’an iyyuu ka waamicha kana dhaga’anii dhufan yartuu akka ta’aniidha. Waaqayyoo fayyina ilmaan namootaaf ka barbaachisu karaa ilma isaa Yesuus Kiristoos dhala namaa hundaaf raawwateera. Isa raawwate kanatti immo harka isaa diriirsee nu waame. Hedduun keenya garuu, akkuma jara sana, waamicha kanaaf deebii akka hin laaneef waa hedduutu qalbii fi yeroo keenya dhuunfatee, waa hedduutti mudamuu irraa kan ka’e Waaqa kanaaf, akkasumas offii keenyaaf yeroo hin qabnnu. Yoo gadi fageenyatti ilaalle jarris ka dhi’eeffatan dhimmii garaa garaa kan yeroo isaanii fudhate hedduun isaa fiigichaa jireenyaa, isuma nuti hara’a keessa jiraannuudha. Waanti isaan himatan kunis jireenya namaaf ka hedduu barbaachisu, akka yaallootti ka ilaalamu miti. Muddamni kun garuu karaa tokko akka fakeenya kana irraa hubannutti ayyaana cidaa kana irraa isaan hanqisuun gammachuu cidaa kana irraa hirmaachuu isaan dhorke. Jireenya keenya keessa ar’a tarii wanta meeqatu jira laata ka eebba waaqayyoo nutti hirrisan, ka maatii keenyaaf akkasumas ofii keenyaafuu yeroo nu dhowwatan? Akkasumas, tarii hedduun keenya ar’a yeroo waa’ee Waldaa Kiristiyaanaa yookaan tokkummaa amantootaa haasofnu ka nuti guututti irratti argamuuf nuun tolle akkuma jaraa kanaa ka himannu hedduu qabnna ta’aa. Mitiree? Waldaan kirsitiyaanaa ka tokkummaa amantootaa irraa ijaaramtte, Dilbata Dilbata ka walgeessuf akkauma cidaa kanaa gochaa waaqayyo karaa Kirsitoos nuuf godhe ayyaaneffachuu, akkasumas sagalee Waaqayyoo ka jirnyaa, abdii fi nagaa walii wajjin hirmaachuu, ijaaramuu fi Waaqassuuf. Egaa kan eebba kana iirraa nu hambbisu dhimmi gaaraa garaa kun hammam gaarii ta’a laata? Hanga biyya lafaa kana keessa jiraanutti dhimmoti garaa garaa ka nu fiissan hedduudha, xumuras waanta hin qabu miti. Fedhi keenya, jirreenyi keenya hammuma geddaramaa fi guddachaa adeeme, fiigichi jireenyaa heddummataa, yeroo keenya saammataa adeema. Kanaaf jireenya keessatti yeroo tokko dhaabbannee of gaafachuun gaariidha. Jireenya maaliin jiraachaa jirra? Gammachhun koo akkami? Yeroo koo akkamittan dhimmaa itti ba’aa jira ? Eebba tokkummaa amantootaa, waamicha mmotummaa Waqayyoo irraa ka booddetti na harkisu maali ? Maaltu dursuu qaba ? Fakknyi ol jiru kun ara’a gaaffilee kana kan fakkaatan akka of gaafannu nu yaadachiisa. Lb. Dr. Gemechu Olana, barrefame


text:
Aadaa Oromoo keessttii geersrsi gosa afoola ta’ee yeroo adda adda tti saba keenya birattii beekkamaa fi jaallatamaadha. Hawaasni keenya miira isaa kan ittin kan itti ibsachaa turee fi ibsachaa jiru dha. Mirrii kennuun gammaachuu, gaddaa, goorummaa fi kunnen birooti.
Geerarsa yeroo bayyee kun fayyadamnuuf gootummaa farsuu fi onnee horchiisuuf yemmuu ta’u, dur irraa kaasee hawaasni Oromoo yeroo diina isaa loluuf deemuu fi erga hinjifatee deebi’e booda, yeroo adamoo deemamuu fi yeroo ajjesanii deebi’aan nama gootummaa rawwatee jajjabeessuf ni geerarama.
Namootattii onnee horsiisuuf, fakkeenyaf:-
Arfaasa qotaan malee
Birraa maal aramatu?
Qeerruumman kuusan malee
Fuunaan maal dabalatuu!! Jechuudhan dargaggonni osoo hin fuudhin dursa qabeenya horchuu akka qabaatan onne itti horu.


text:
Voice of Independent Oromia (VIO) News page - Fuula Oduu Sagalee Walabummaa Oromiyaa (SWO)
Marii Itti-aanaa Ajajaa WBO Konyaa Gujii Bahaa, Jaal Waaqomsaa Guutuu waliin taasifame: Waraanni Bilisummaa Oromoo Konyaa Gujii Bahaa keessa socho'u, tarkaanfilee lukkeelee diinaa fi qabeenya isaanii irratti kallaattiin fudhatu jabeessee itti-fufee jiraachuu.
Haala hidhamtoonni Oromoo yeroo ammaa kana manneen hidhaa Impaayera Itoophiyaa adda addaa keessatti hidhamanii jiran mudachaa jiran ilaalchisuun, marii Qeerroo Boonsaa Haayiluu, Miseensa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, kan yeroo dheeraaf manneen hidhaa Impaayerattii garaagaraa keessatti hidhamuun gidirfamaa turee dhiheenya kana baafate, waliin taasifame.
Tarkaanfiin qabeenya diinaa irratti, Konyaa Gujii Bahaa keessatti, WBO’n fudhatamu jabaatee itti-fufuun, qabeenyaaleen (midhaan) aangawoota MKII kanneen shiraa fi hannaan dhuunfataman danuun WBO’n to’atamuun uummataaf qoodamuu; addatti ammoo, kuusaan midhaanii Bulchaa Ona Liiban, Obbo Mohammad Nuuraa Areeroo, kan Magaalaa Nageellee Booranaa keessatti argamu, Kibxata Fuulbana 7, 2021 gubamuu.
Barattoonni Oromoo Yunvarsitii Amboo, Kaampaasii Hacaaluu Hundeessaa, Muummee Barnoota Lammummaa, eebbifamtoonni baranaa danuun, daafii qomee Artiist Hacaaluu Hundeessaa ofirraa qabuu fi dhahaan Gadaa irratti barreeffame uffataniif, Kibxata Fuulbana 7, 2021 har’aa tikoota MKII’n ukkaamfamuun hidhaatti darbamuu.
Konyaa Lixa Wallaggaa keessaa, Magaalaa Begii dabalatee, Onni Begii guutumatti, Jimaata Fuulbana 3, 2021 to’annoo WBO jala galfamuu. Lola PP (Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa) fi HIT (Humna Ittisaa Tigiraay) gidduutti adeemsifamaa jiruun wal-qabatee, Uummanni Oromoo Walloo rakkoo hedduu mudachaa jiraachuu.
Leenjii maqaa Gaachana Sirnaa jedhamuun, kutaalee Oromiyaa garaagaraa keessatti Uummanni Oromoo dirqamaan akka leenji’u taasifamaa jiruun wal-qabatee, Konyaa Harargee Bahaa, Ona Haramaayaa, Magaalaa Awadaay keessatti, Uummanni Oromoo ispoortii hin malle akka hojjetu dirqisiifamuun, gidirfama hamaa mudachaa jiraachuu.
Lola hidhattoota Naannoo Affaarii fi Naannoo Amaaraan Oromoo Walloo irratti guyyoottan sadeen darban bifa haarayaan banamee jiruun, Oromoonni Walloo sagal (9) Ona Harxummaa Fursee keessatti ajjeefamuu; kanneen baay’inaan sanaa ol ta’an ammoo madeeffamuu.
Hariiroo WBO fi Humna Ittisaa Tigiraay (HIT) gidduutti dhiheenya kana uumame ilaalchisuun marii Hayyuu fi Qabsaa’aa Oromoo gameessa Obbo Daani’eel Dafaa waliin taasifame.
Page 6 of 83