text:
Sirna adeemsa walii galtee nageenyaa Sudaan Kibbaa hanga yoonatti jiran keessaa kan akka isa ammaa gara hojiitti hiikuutti kan siqe waan jiru hin fakkaatu.
Kan Finfninneetti argamu hoteela Sheraaton keessatti kan geggeessame sirna walii galtee mallatteessuu irratti kanneen argaman martinuu isuma kana calaqqisan.
Araar taa’aa gameessi garee mormitootaa Tabaan Dangaay walii galtee sana hojiitti hiikuuf fuula duratti tarkaanfachuuf qophee dha jedhan.
Sadaasi bultiin sadii uummata Republikii Sudaan kibbaaf guyyaa seena qabeessa ta’uu ni amanna. Kun walii galtee nageenyaa nuti mallatteessine hojiitti hiikuuf tarkaanfii baay’ee barbaachisaa dha. Guyyoota lama dura Kanaan booda hojii nuti kana booda hojjennu galmee of keessaa qabu mallatteessuu keenya ni yaadattu.
Walakkeessa baatii kanaa jiloonni SPLMA gara Juubaatti kan imalu ta’uu beeksisuun fedha. Jaallee Maaykil/ministeera odeeffannoo/ jechuu isaanii ti simannaa sanaaf haa qophaa’an. Yeroo bakka sana turrutti tajaajila kennamu maraafis akkasuma jedhan.
Ministrtii odeeffannoof araar taa’aa gama mootummaa ijoo kan ta’an Maaykil Maakuwi-luweez adeemsi sun Juubaatti akka itti fufu abdii qaban ibsaniiru.
Kun Finfinneetti kan geggeessinu wal ga’ii isa dhumaa ta’a jedheen abdadha. Sababiin isaas kana booda adeemsa walii galtee nageenyaa hojiitti hiikuu gara Sudaan Kibbaatti geessaa jirra waan ta’eef. Yeroo kanattis IGAD hojii gaarii inni hojjeteef galateeffachuu feena jedhan.
Akka walii galtee har’a mallatteeffametti waardiyyaalee prezidaantii fi itti aanaa prezidaantii gamtaa murna waraana fi tajaajila naga eegumsa biyyoolessaa dabalatee loltoonni kuma shan ta’an Juba keessa buufachuuf jiru. Mootummaa fi mormitoota keessaa kan walitti dhufe humni poolisii kummi sadiis jiraachuuf jira. Akka walii galtee sanaatti yeroo mootummaa ce’umsaa dura inni jedhu baatii Muddee 28 dhufu xumurama. Muddee 15 fi Amajjii 15 yeroo jiru gidduutti immoo mootummaa ce’umsaa tokkummaa biyyoolessaatu hundeessama.


c: text/html

text:
Pigment
Pigmentiin waan qalamu ifaa isaa irratti (amh) antsabaraqu jijjiru dha, kunis waan qalamu fillaxe xuxuuf. Dalagaan kunii immo fluorescence, phosphorescence, fi gossa biraa luminescence, kan waantichinu ifaa ofii kessa basuu irra gargari jirra. Waantonni bayeen fillanodhan wavelength ifaa hanga ta'ee xuxuu. Waantonni ilmen nama fillate fi midhasite akka pigmentiit fayyadamtu ammalaa adda ta'ee kan akka waan biraa qalamu jijjiru danda'an isaan dandesisuu qabu. Pigmentiin kuniis humna yokan jabenya tinting gudda kan waantotta isaan guilarmo qalayyadamatu yfiin olmaan kkantolaq delhaatu masqii fantol kan qalamu jijjiranii calluu qabachu qabu. Akkasumas temprature kara hundan argamu kessatti, akkata solid kessatti ofii danda'ee jirrachuu qabachu danda'a.
Dalagaa industry fi akkasumas arts yokan barnotta fakki kessatti, ofii danda'u fi osoo hin jijjiramiin argamuun amalla (property) bayye barbadamu dha. Pigmentiin jijjiraman yokan kan permanent hin tanee fugitive jedhamanii bekamuu. Fugitive pigments kan jedhaman kuni akkumaa yeroon darbuun yokan yoo ifaan walit dhufaan ni baduu, isaan tokko tokko immo akkanumatti gurata'u.
Pigments kan fayyadaman dibba, qallamu, plastik, uffataa, cosmetics, nyatta fi waanen biraa qallamu dibuuf. Pigmentonni bayeen midhafama industry fi visual arts kessatti tajajilaman colourant gogogga yoo ta'anii, isaanis kan yeroo bayye dakamani akka duqetit argamanii dha. Duqetonni kunii waan qo'anoof tajajilamuu (vehicle yokan matrix) kan qalamu hin qabne kessatti naqama.
Garagarumaan yeroo bayee immo pigmentotta jidutti ni godhama, kunis kan vehicle kessatti hin makamne, fi dye kan fesashi yokan immo vehicle kessatti makama ta'ee dha. Colorantiin tokko pigmentille qallamulle (dye) ta'uu ni danda'a kuniis vehicle tajajilamee irratti hunda'udhan. Akkataa tokko tokkot, pigmentiin qallamu (dye) irra akkataa Jabba-ummu qallamu (dye) makama fi sodaa sibilla (metallic) wajiin ta'uu irra umamuu ni danda'a.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Manni-maree Bakka-bu’ootaa Itiyoophiyaa, har’a walga’ii hatattamaa geggeesseen, wixinee seeraa waa’ee MAARII raggaasisee jira.
Labsiin maarii sun, namoota gochaalee yakkaa adda addaatti hirmaatan, gochaa isaaniitiis itti-gaafatama itti murame haquudhaan, akka uummatatti dabalamanii misooma biyyattii keessatti qooda isaanii gumaachan carraa kennuuf ka bahe tahuun isaas ibsamee jira.
Kana malees, mirga siyaasaa isaanii hojiin agarsiisuuf jedcha sochii gochuu isaanii irraa kan ka’e, mootummaan nu yakkuu mala – jechuudhaan kanneen biyyaa bahanii, biyyoota alaa adda addaa keessa jiraatan - lammiwwan biyyattii, akka maariin godhameefii gara biyya isaaniitti deebi’an haala miijessuuf akka tahe tu ibsame. Dirree siyaasaa babal’isuu fi walii-galtee biyyoolessaa uumuuf akka tahe illee dubbatamee jira.
Labsiin kun, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Hagayya 30, bara 2010 dura, kanneen yakkawwan armaa olitti ibsaman raaw’atan – jedhamuun barbaadamaa jiran, kanneen qoratamaa jiranii fi kanneen mana murtiitiin balleessaan itti murame – namoota dhuunfaafis tahe gurmuuleef MAARII gochuuf jira.
Hagayya 30, bara 2010 yoo dabre garuu, kan MAARII sana hin kennine tahuu – Mana-mareeetti, hoogganaan Koree Dhaabbataa Dhimmoota Seeraa – Obbo Pheexiroos Walde-senbet beeksisanii jiran.


text:
WAAN WAYYAANEEN OROMOO GOOTE OROMOON YOOMUU HIN HIRRAANFATU
Berhanu Hundee, Gurraandhala 23, 2018
GALMEE SEENAARRAA XIQQOO QUNXURUUF:
- WALIIGALA: Waggoota diigdamii torba guutuu lafee ilmaan Oromoo caccabsaa, dhiiga ilmaan Oromoo dhangalaasaa, Sabboontota meeqa mana hidhaatti naqaa fi dararaa, ajjeesaa as geese. Ammas kun hin dhaabbanne;
- Lammiilee Oromoo jumlaadhaan ajjeestee bakkee tokkotti-bool’a tokkotti awaalte lafeen isaanii achi keessaa guuramaa ture;
- Haadha reeffa mucaa ishiirra teessee booyaa jirtu qabdee mararfannoo tokko malee dararte;
- Ayyaana Irreechaarratti uummata keenya jumlaadhaan xixxe;
- Mana Oromoo tokkoo keessaa reeffi nama sadii akka bahu gootee, haadha fi abbaa qullaatti hanbiste;
- Uummta nagaadhaan mormii mirgaa godhaa jiruu rasaasaan fixxe;
- Mana hidhaatti ibidda qabsiistee lammiilee keenya fixuuf yaalte;
- Shiftoota Somaalee hidhachiistee daangaa keenyarratti lammiilee keenya ficisiiste;
- Uummata Oromoo miliyoona ta’u lafarraa buqqisiistee rakkoo, beela fi gadadoodhaaf akka saaxilaman goote;
- Calanqoo bakka seenaatti, seenaa biraa dabaltee madaa Oromoo tuqxe;
- Ammas kunoo irradeebitee labsii muddamaa baasuudhaan sanyii saba keenyaa duguuguuf karoorfattee jirti;
- Qabeenya Oromiyaa saamtee soormaa yeroo jirtutti uummatni keenya garuu jireenya namaa gadii keessa jiraata;
- Dachee fi naannoon Oromiyaa summii waarshaalee keessaa bahaniin badaa jiru; egereen keenya gaaga’ama guddaa keessa seenee jira
Egaa, biyyattii Itoophiyaa jedhamtu tana keessatti kan akka Oromoo miidhame hin jiru yoo jedhame dhugaarraa fagaachuu hin ta’u. Uummattootni biyyattii sanaa yeroon isaan Oromoof mirmatanis hin jiru. Nuti garuu isaanis bilisoomsuuf qabsaa’uu qabna jennee ganamaa galgala haasofna. Kan eenyu ittidu’utti eenyu bilisummaa argachuuf deemaa? Mana eenyu ijaarutti eenyu ittigaluuf deemaa? Qabeenya eenyu tiksutti eenyu abbaa itti ta’uuf deemaa?….
Maarree, jara kana waliin biyya takka ijaarrachuutu madaa keenyas fayyisee, furmaata xumuraa nuuf fida moo erga itti wareegamuun hin oollee ABBAABIYYUMMAA keenya mirkaneeffachuuf hiree keenyas ofuma keenyaaf, ofuma keenyaan murteeffachuu qabnaa? Oromoo cimsii ittyaadi! Of gaafadhu, waan hojjettu fi waan qabsooftuuf beeki!! Kayyoo fi galiikee sirreeffadhu. Dogongora seenaa hin hojjetin!!!


text:
Gowwaan tokko tokko ammas kan dubbiin hin galiniif Oromootu biyya bulchaa jedha
Badhaadhinna waliin fuldurri kenya namni 450 ol dhumuudha
Ijoollee tennaa baqaan biyya yaman keessatti lubbuun isaanii darban warra jannataa haa godhu maatiifi firoottan isaaniif jajjabina hawwa
Jibbaminsi Abiy ahmad addunyaa irratti jibbamuu qofaa miti ijoollee qacalee kenyas nu jalaa fudhataa jira.
Dr Milkeessaa Miidhaga
OMN: Gabaasa Addaa Ajjeechaa Suukanneessaa Biyya Yamanitti Baqattoota irratti raawwatame
Abiy nama kolfaatu MM tahe. Ajaa’iba isaa dubbachuun na hifachiise:)
“Guyyaatti namuu barruu fuula tokko —waan arge, waan dhagaye, oolmaa keessa oolu yoo barreesse waggaatti fuula 365 taha. Akkasitti waggaatti kitaaba tokko barreessuu danda’a” jedhe.
Tole egaa: biyya keessaa baay’ee tahuu baatus biyya alaa kanatti namuu yaadannoo (diary) guyyaa hunda waa irratti barreessu qaba. Hundinuu kitaabatti jijjiirtanii akka maxxansitan MM Abiy waamicha isiniif dhiheessee jira. Hiikkaan kitaabaa Abiy biratti kana. Akkuma daabbootti ganamuu kitaabni kumaatama omishamuu qaba akka ergaa Abiyyitti.
Kitaaba godhee maxxansus waanuma haasawaa oolu kanuma argattu; sammuu biraa keessaa yoo bahe malee. Kitaabni abbaa fakkaata. Yoo beekan barreese beekkumsa irraa argatta. Yoo wallaalaan barreesse doofummaa keessaa argatta.
Abiy garuu waggaa 1 keessatti kitaaba 2 afaan 2n barreesse jedhama. Kuni kan tahuu dandayu hojii biraa dhiisee isuma barreessaa jira. Yookaan namatu barreesseef. Lakki yeroo ni qaba kan jettu sababa tarreessi. An garuu kitaaba waan argan guyyaatti fuula 1 barreessan hin dubbisu. Kan saayintistootni qorannaa umrii guutuu itti dabarsanii kitaaba qopheessanuu dubbisee waliin gahuu hin danda’u.
Oduu Waraana Tigraay fi Sudaan Update
Waraanni Tigraay, TPLF waraana koloneel Abiyyi Ahmadiifi shaabiyaa 640 ajjeesee 2,100 ol madeessuun meeshaalee garaa garaa barbaadessuu ibse. Bakkeewwan Abbiy Addii, Timbeenii fi Raamaa keessatti waraanni RIB baayyeen dhumatee jira. Sudaanis karaa magaalaa Qalabat jedhamee beekamuun meeshaa gara daangaatti dhiyaachaa fi seenaa ture tohachuu beeksiste.
Kan Cundhuuraa gaduma
Qeerroo Intelligence Group
Related


text:
Gara: Jaarmolee, Hawaasota, Waldoota Amantaa, Waldaalee Dubartootaa , Dargaggoo Oromoo, fi Ummata Oromoo ardiilee adunyaa mara irraa fi Oromiyaa keessa jiraattan hundaa
Nagaa Oromummaa bakka jirtan maratti isinii dhaamna!
Gaaffiilee haqaa ummatni tokko bilisummaa, dimokrasii, walqixxummaa, tasgabbii, fi nagaa akka dhugoomaniif gaafatu silaa imaammata siyaasaa fi bulchiinsa mootummaa biyya sanaa tahee ittiin hojjetama. Haa tahu malee, impaayeera Habashaa kan biyya Xoophiyaa jedhamee beekame keessatti gaafilee haqaa (justice) kanneen sabni Oromoo gaafate, mootummoti Xoophiyaa dhufanii darban jallisudhaan (haqaaqudhaan) akka diiggaa biyyaatti fi farra tokkummaatti fudhatuun, duullii qaamaa fi qalbii osoo wali irraa hin citin baroota dheeraaf ummata Oromoo irratti gaggeeffamaa jira.
Yeroo ammaa, humni angoo mootummaa Xoophiyaa dhaalee jiru, shororkaa fi rorroo rogaalee danuu qaban Oromiyaa golee mara keessatti deemsisaa jira. Fakkenyaaf, hogganoota jaarmolee Oromoo fi Oromoota qaroo mana hidhatti guuruu fi ajjeesuu, walumaa gala ummata Oromo irratti aangoo qabu hundaan duula sanyii daguuggaa gaggeessaa jira.
Kun maaliif deemsifama; duula sanyii daguuggaa kana irraa akkamitti Saba Oromoo baraaruu dandeenya? jedhnee wal marihachuun dhimma belbeltuu wanna taateef, mata-duree “Beekumsa hidhachuudhaan Oromoo fi Oromiyaa roorroo diinaa irraa haa baraarru!” jedhuun yaa’
ii tokko qopheessineerra. Yaa‘iin kun gaafa Hagayya 15, 2020, sa’aa 14:00 – 18:00 (akka lakkoofsa Berlin) kallattiin karaa “Stream Yard” Mediyaalee Oromoo gara garaa irratti tamsa’a. Lakkofsi yeroo Berlin 14:00 (2:00 PM) = Washington DC (8:00 AM), Melbourne VIC (22:00/10:00 PM), Johannesburg (14:00 /2:00 PM), East Africa (15:00 / 3:00 PM, Dubai (16:00 / 4:00 PM). Sagantaa yaa`ii ergaa kanaa jalatti qabsisuun isinii ergudhaan kabajaan isiin afeerra.
Injifannoon Ummata Oromoof!
Oromiyaan Ni Bilisoomti!
Koree qindeessituu sagantaa yaa’ii


text:
CAFFEE - (Fulbaana 15,2014): Caffeen Oromiyaa, Obbo Indaashaw Birhaanuu I/G/Waajjira Caffee ta'anii akka tajaajilaniif muudama dhiyaate raggaaseera. Odeeffannoo Dabalataa Argachuuf: Teelegraama: Https://t.me/CaffeeOromiaGutuu isaa Dubbisuuf
__//__ Koree Dhaabbii Dhimma Misooma Baadiyyaa 1. Obbo Diriirsaa Waaqumaa - Walitti Qabaa Koree 2. Aadde Caaltuu Tufaa - I/A/Koree Misooma Baadiyyaa 3. Aadde Addis Mitikkuu -Miseensa Koree 4. Obbo Ahimad Abdulqaadiir .. Miseensa Koree 5...Gutuu isaa Dubbisuuf
__//__ Koree Dhaabbii Dhimma Misooma Baadiyyaa 1. Obbo Diriirsaa Waaqumaa - Walitti Qabaa Koree 2. Aadde Caaltuu Tufaa - I/A/Koree Misooma Baadiyyaa 3. Aadde Addis Mitikkuu -Miseensa Koree 4. Obbo Ahimad Abdulqaadiir .. Miseensa Koree 5...Gutuu isaa Dubbisuuf
__//__ 1. Obbo Awwal Abdii Abdoo - I/A/Pireezidaantii MNO 2. Obbo Fiqaaduu Tasammaa - Caffeetti Bakka Bu'aa Mootummaa 3. Dr. Girmaa Amantee - Sad. I/A/Pir. Qind. Kil. Horataalee Moot. 4. Aadde Maskaram Dabbabaa -...Gutuu isaa Dubbisuuf
Caffeen kabajamaan kun guyyaa har’aa Af-Yaa’ii Caffee Mootummaa Naannoo Oromiyaa ta’ee akkan tajaajilu ergama naa kennuusaatiif ummata Oromoo aadaafi seenaa boonsaa qabu kanaafi sabaafi sablammoota naannoo keenya keessa jiraatan biroo...Gutuu isaa Dubbisuuf
CAFFEE - (Fulbaana 15,2014): Caffeen Oromiyaa, Aadde Sa'aadaa Abdurrahmaan Afyaa'ii Caffee Oromiyaa ta'anii Caffee Bara Hojii 6ffaa akka gaggeessaniif filateera. Itti aansuunis, Obbo Eeliyaas Ummataa I/A/Afyaa'ii Caffee Bara Hojii 6ffaa ta'uun...Gutuu isaa Dubbisuuf
Office Opening hour
Monday - Friday: Morning: 08:30am - 12:30 pm Afternoon: 01:30 pm - 05:30 pm
CALL US: Tel: +251-113-72-62-18
Fax: +251-113- 71-48-04
P.O. Box:21383 - 1000


text:
Waa'ee Caffee
Seenaa Caffee Oromiyaa
Ka’umsa
Ummanni oromoo uummattoota Itoophiyaa keessaa jiraatan keessaa tokko yoo ta’u yeroo dheeraatiif sirna bulchiinsaa dimokraaatawaa ta’e sirna Gadaatiin ofiin of bulchaa ture.
Haata’u malee,weerara sirna Nafxanyaa booda aangoon siyaasaafi dinagdee harka isaa keessa waan hin turreef aadaa,seenaafi afaaan isaa irratti dhibbaa dhaqqabaa ture.
Waan kana ta’eeefis,ummaticha,saba,sablammootaafi ummattoota Itoophiyaa biro wajjin ta’uun waanjooo gabrummaa isarratti fe’ame kana ofirraa kuffisuuf qabsoo hadhaawaa,wareegama guddaa gaafateefi yeroo dheeraa fudhate gaggeessuun mirga ofiin of bulchuu chaartarii yeroo ce’umsaa bara 1983 mirkanaa’een gonfate.Manni marii bakka bu’ootaa chaartarii kanaan hundaayes hundeeffama mootummaa naannolee ilaalchisee labsii tume.
Mootummaan Naannoon Oromiyaa, Naannolee sagal keessaa tokko ta’ee Heera Mootummaa Naannichaa Mootummaa biyyattii Labsii Lak. 1/1987 keewwata 46(1)n hundeeffameera. Heera Mootummaa Naannichaa bara 1987 bakka bu’oota uummataan filatamaniin ragga’e keewwata 46(1) irratti “Qaamni Mootummaa Naannichaa inni seera baasu, qaama abbaa taayitaan ol’aanaa Caffee Naannichaa akka ta’e ni ibsa.
Haata’u malee, akkaataa keewwata 56(2)”Pireezdaantichi caffee Naannichaafi Koree Hojii Raawwachiiftuu bakka bu’a;dura taa’ummaanis ni gaggeesa”.waan jedhuuf,pireezdaantiin mootummaa Naannichaa qaama seera baaftuufi qaama raawwachiiftuu gaggeessaa waan tureef gama aangoo Mootummaatiin keessattuu rakinni walmakiinsa aangoo Mootummaa, keessattuu aangoofi hojiin qaama raawwachiiftuu jidduu jiraachuunsaa hojii irratti rakkoo waan uumeef isa akka ifa ta’uutti fooyyessuun dirqama ta’ee argameera.
Waan kana ta’eefis, rakkinoota walmakiinsa aangoo Mootummaa hundeeffama Caffeerraa kaasee muddatan qorachuun,Caffeen (qaamni seera baaftuu) Mootummaa naannoo Oromiyaa Yaa’ii Ariifachiisaa bara 1994 gaggeesseen akkaataadhuma heera Mootummaa Naannoo Oromiyaa Fooyya’een bahe,Labsii lak.46/1994,Keewwata 46n aangoofi hojii qaamolee Mootummaa,kan qaama seera baaftuufi seera raawwachiiftuu ifatti adda baasun irra deebiidhaan bifa haarawaan akka ijaaraman taasiseera.
Qaamoleen kunis:
A.Caffee (qaama seera baaftuu),
B.Qaama raawwachiiftuufi,
C.Mana Murtii (qaama seera hiiktuu) dha
Qaamni seera baaftuu Mootummaa Naannoo Oromiyaa Caffeen hoggansa mataa ofii akka qabaatu Afyaa’iin filamee gurmaawina,waajjira,human namaafi baajataa qabatee yeroo duraatiif of danda’ee akka hogganamu kan taasifame yeroo kana keessattii.
Maqaa Caffee jedhu kunis,Heerota Naannichi baase isaan duraanii keessatti ,Afaan Ingiliizitiin ‘coucil’ jedhamee kaa’amee kan ture Labsii lak 46/1994 Keewwata 46 irratti Afaan Ingiliziitiin “Caffee” jedhamee akkuma Paarlaamoonni biyyoota tokko tokko maqaa dhuunfaa ittiin waamaman qaban maqaaa Caffee jedhu,qaamni seera baaftuu Naannichaa qofti ittiin waamamu ta’eera.


text:
Naannoo bulchiinsa Affaar keessaati kan argamuu buufataa baqattootaa Galiikoomaa jedhamuu irrati balaa qaqqabeen namoonii midhaan irra gahe 40 ol ta’an hospitaalaa magaala Dubtii keessatti walladhanamaa jiru.
Gabaasaan Raadiyoo sagalee Amerikaa Masifin Arragee kan haasofsiise Hojii geggeessaan Hopitaalaa dubtii Doktoor Mehaamad Yasuuf akka jedhaniitii Adoolessa 28/2013 haleellaa rawwatame Kanaan daa’iman, dubartooni fi jaarsoliin midhamaniiru.
Afaan Yaa’iin mana maree Mootummaa naannoo affaar adde Amiinaa Seekoon gama isaaniitiin akka jedhanti ijoollewan 107, haadholeen 89 fi maan guddoonii 44 balaa Kanaan du’aniiru.
Nannoo affaaritti har’aa jalqabee Guyyootan 3f labsiin gaddaa labsameeraa.
Haleellaa gareen adda bilisumaa sab Tigiraay akka raawwate himamee Kanaan, ganda baadiyyaa kalawwaa keessaa lola baqatanii mooraa baqattootaatii dhessuu isaanii kan VOAti himan abbaan maatii tokko akka jedhanti balaa mooraa baqatootaa irra gahee Kanaan lubbuu mucaa isaan fi haadha warraa isaanii dhabuu isaanii dubbatniiru.
Gandoottan Yaaloo, Kelloo fi Gataa jedhaman irraa lola baqatanii namoottaa moraa baqattotaa Gaalikoomaa keessa qubatan 30,000 keessaa namoonii 200 balaa haleellaa Kanaan du’uun isaanii gabasameera.
Dubbi himaan Adda bilisummaa saba Tigraay Geetachewu Raddaa fuulaa Tiwuutarii isaanii irratti ergaa dabarsaniiruu jedhameen haleellaa Affaar keessaatti mooraa baqattootaa fi kuusa midhaan gargaarsaa irratii kan raawatee loltootaa mootummaa warra baqachaa turan malee dhaabaa isaanii akka hin taane himaniiru.
Komishiiniin mirga namoomaa Itiyoophiyaa dhimmichaa qorachaa akk jiru ibsuun isaa beekameera.


text:
Qaxxaamura (LibreOffice Math Gaheenya)
Hantuute malee LibreOffice Math to'achuu ni dandeessu.
Kallattiin Foormulaa Saaga Jira
Foormulaa galmee barruu keessatti saagu yoo barbaadde, akkasumas sirritti barreessu yoo beekta taate, akka armaan gaditti itti fufuu dandeessa:
-
Barruu kee keessatti foormula barreessi
-
Foormulaa fili
-
Ajaja Saagu - Wanta - Foormulaa fili.
Foddaa fayyadamuun Foormulaa saaga jira
-
Yoo walqunnama LibreOffice Math foormulaa gulaaluf itti fayyadamu barbaadde, Ajaja Saagu - Wanta - Foormulaa barruu filaamen ala filadhu.
-
Foddaa Ajaja keessatti qareen sii eega akkasumas foormula barreessu ni dandeessa.
-
You can compose formulas using the Elements pane. Open it with the menu View - Elements if it is not already open.
-
If the Elements pane is open, use F6 to switch from the Commands window to the Elements pane and back.


text:
“Bakka Dhugaan Hin Jirree, Araaras Ta’ee Wanti Biraa Hin Jiru!” Dr.Gammachuu Magarsaa
Koree araaraa fi nageenyaa jedhu keessatti utuu Ani hinbeekin maqaakoo barreessan jedhu Dr. #Gammachuu_magarsaa! Kana uummatni naaf haa beeku jedhaniiru!
Yeroo Abiy fi Lammaan aangootti dhufan himaa turre. Warri amma hidhamanis, warri hidhaa jiranis gamtaan nutti duulaa turan. Waanti naamusa hin qabne; qajeelfama hin qabne akkana nama godha. Ammas waan deemaa jiru hubachuu, beekuu fi ogoomuun gaarii dha. Kan darbe irra kan dhufu caala.
===================
“Dereje Begi har’a ganama ajaja Taye Dendea fi Komishiner Araarsaa Mardaasaatiin Dura #Sabbata irraa gara waajjira Komishiinii Poolisii Oromiyaa Finfinnee argamutti erga geessan boodaa galgala kana Gara #Galaanitti dabarsanii jiru !
Dhiiroo Manni murtii haa bahu jedhee nama murteesse akkanatti akka shaqaxaa itti taphaachuun maal jedhama ?
#Tayyeen worri TPLF sana na godhe , Kana na godhe jedhaa bahe Amma kan #Getachew_Asseffaa nurratti raawwate caalaa nama gochaa jira.”


text:
Godina Shawaa Bahaatti kan argamtuu magaalaa Adaamaa Keessatti dubartootni baay’een jireenya isaani kan gaggessan karaa adda addan ta’uus, baay’een isaani daldaala xixxiqqoo irratti bobba’udhani. Taa’umsi magaala kanaa dhiyeenya magaala finfinneetti qabduu irraan kan ka’e guyyaa tokkotti namootni baay’een gara magaalaa kanaa ni dhufu. Daldaalli magaalaa kana keessaa baay’ee ho’adha. Kanaaf dubaartoonni magaalaa kanaas jireenyi isaani daldaala irraatti kan hunda’e dha.
Aadde Masarat Kumsaa Maatii ishee wajjin badiiyyaa irraa gara maagala kanaa erga dhuftee bubbultee jirti. Isheenis itti gaafattamtuu Garee wal- gargaarsaa kan magaala Adaamaa keessatti argamuu ta’uun hojjachaa jirti. Isheeni fi maatiin ishee baadiyyaa irraa kan gara magaalaa dhufaan yommuu ta’u, jijjirama barbaachaf jecha mucaa ji’a saddeetii qabachuun akka gara magaala Adaamaa kanatti godaanan dubbatti.
Yeroo sanatti hojii waan hin qabneef haalli jireenya isaanii baay’ee rakkiisaa ture. Abban manaa ishee hojii humnaa hojjachuun galii xiqqoo argataa ture. Galiin kun immoo nyaata isaaniif illee ga’a akka hin turre dubbatti. Isheen hojii waan hin qabneef mana teessee daa’ima guddisuun qofa hojii kan biraa hin qabdu turte.
“Garee walgargaarsaa keessatti gurmoofnee qusannoo saantima 50 qusachuun jalqabne. Qusanno kana akka jalqabnuu fi akkaata daldaala ittin jalqabnuu lenjii arganne jira. Nutis lenjiicha hojiitti hiikudhaan jijjirama qabatamaa dhufe arginee jira.” Akka Adde Masarat jettutti deegarsii adda adda gama mootummaanis ta’e dhaabbata dhuunfaa biroo gargaarsa isaani yoo itti fufan jijjiramni kun gara fuulduraattis sadarkaa guddaarra ga’uu akka danda’u dubbatti.
Aadde Tsiggee Tashoomaas jirattuu magaalaa Adaamaa fi miseensa wal gargaarsaa yemmuu taatu, ijoollee 3 fi abbaa manaa ishee wajjiin hojii daldaalaa irraatti bobbaatee jiraatti. Addee Tsiggeen osoo hin gurmaa’iin dura Warshaa boloqqee keessaa mindaa xiqqaan hojjachaa kan turtee yemmu ta’u, abbaan manaa ishees hojii humnaa dalagaa ture. Galiin isaani kun nyaataf, ijoollee barsiissufis ta’e jireenya haawassummaa kan akka Afooshaa fi uqubii kaffaluuf rakkisaa ture.
Amma erga namoota 12 ta’udhaan gurmaa’anii gara hojiitti seenanii haala gaarii irra jiru. Dubartoota kunneen gurmessudhaan leenjii adda addaa kennuun gara hojiitti akka seenanif gargaarssi kan ta’eefi mootummaa fi miti mootummaa irraati. Fakkenyaaf, Qalahiwoot lenjii wa’ee daldaalaa kennuun, qamnii mootummaa immoo bakka hojii kennuun gargaaranii jiru.
Addee Tsiggee fi namootni ishee wajjiin gurmaa’an qusannoo isaani osoo addaan hin kutin qusachuudhaan har’a jireenya foyya’aa jirachuu jalqabaniiru. Haata’umalee har’as gama wabii nyaatatiin, nyaata madaalawwaa argachuun rakkisaa akka ta’e dha. Nannoo sanatti waanumaa argataan nyaachuu irraan kan hafe filannoodhan nyaachuun ykn nyaanni madaalawwan maal akka ta’e ille namootni beekan muraasa.
Gara biraan dubartoonni amma illee osoo hin gurmaa’in jireenya rakkisaa keessa jiraniif qamnii dhimmi ilaalu gurmeessanii mootummaa immoo bakka hojii bilisaan akka kennuuf Aadde Tsiggeen ni gaafatti.
Miseensi garee wal gargarsaa kun akka jettutti rakkoowwan dubartoota mudatan akka bay’ee ta’an dubbachuun, keessattuu warren hir’ina qaamaa qabaniif ilaalchi taasifame hin jiru. Akka aadde Hawaa Sharafaa jettutti qaama hir’uu ta’uu isheef gargaarsa argachuu qabdu hir’inaa qamaa waan qabduuf osoo hin argatiin hafuu ishee dubatti. Isheen huccuu aadaa hojjachuun jireenya ishee kan gaggesituu yoo ta’u, osoo gargaarsa maallaqaa liqiin argattee kaapitaala ishee guddisuun galii ishees fooyyessuu akka dandeessu dubbatti. Ammaa garuu qamaa hir’uu ta’uu ishee qofaaf osoo hojjachuu dandeessu ilaalchii uumatichaa garrii waan hin taanef hawaasichaa wajjin hojjachuudhaa baaattus qofaa ishee jireenya ishee gaggessa jirti. Dabalataan namootni gurma’aniis ta’ee qamnii isaan gurmeessu namoota hir’ina qaamaa qaban akka isaan waliin hojjataniif eyyamamoo miti. Kanaafuu namoonnii akkasi kun abdii kutachuun mana taa’u fi jireenya isaaniif maallaqa kadhachuun gaggessaa jiru. Yoo gargaarsa barbaachisaa argataan namootni kunneen akka hojjachuu danda’anii fi of- jijjiruu danda’aan beekamaadha.
Akkasumas gareen wal gargaarsaa kun walitti kurfa’udhaan mana baruumsaa banataani jiru. Akka dura buutuun mana baruumsicha aadde Sannaay Tayyee jettetti dubbartooni kunnen osoo hin gurmaa’in dura galii tokko illee kan hinqabnee fi rakkoo cimaa keessa warra turaniidha. Yeroo jalqabaaf qusannoo santimaa kudhaniin kan jalqaban yemmoo ta’u, adeemsa keessaa rakkoo hawaasa keessaa jirachaa jiran furuuf karoorfatan. Nannoo isaanitti manni baruumsaa olmaa da’imanii kan maati harka qalleyiif ta’u akka hin jirre ilaaludhaan, mana baruumsaa oolmaa da’imanii banan. Kanaanis daa’imman nannoo sanaa baasi xiqqaa fi warren hiyyeesa hiyyesa ta’an bilisaan barsiisuu jalqaban.
Bakka haara kanatti mana kiraa keessa waan jiraniif, kiraan manaa immoo yeroo gara yerootti dabalaa deema. Kun immoo kaffaltii barnoota maatii irraatti akka dabalamu taasisa. Maatiin immoo kaffaltii guddaa kaffaluu waan hin dandeenyeef ykn harka qalleeyyii waan ta’aniif ijoolleen isaanii akka mana oolan taasisu. Kanaafuu rakkoo kana furuuf qaamnii mootummaa lafa manni baruumsaa irraatti ijaaramuu bilisaan yoo kenneef , isaan gargaarsa tola oltotaa irraa gargaarsa gaafachuun akka mana baruumsaa ijaaru danda’an dubbatti.
Walumaagalatti akkuma seena keyyata armaan olii irraa hubachuun danda’amutti gareen walgargaarsa guddina hawaasa walitti fufiinsaan hiyyummaa hir’isuu fi dubartoota harka qalleyyi bay’een hiyyuma keessa of baasuf karaa akka ta’eedha. Akkaa Garee walgargaarsa biyyoollessatti, bulchiinsa nannoo isaani waliin ta’uun hojii gaggarri heddu hojjachuun danda’ameera. Haata’umalee gareen walgargaarsaa kun dhabiinsa moodelii irran kan ka’ee seera waltawaa qabachuu dhabuun isaani rakkoodha. Kun immoo rakkowaan adda adda garicha irratti fida, fkn liqaa bankii irraa fudhachuuf, lafa karaa seera qabeessa ta’een argachuuf, fi tajaajiltoota uumataa adda adda argachuuf humni isaani ni hir’ata.
Kanafuu Gareen walgargaarsa Itoophiyaa keessa jiran akkamitti hubannoo fi guddina fulduraa isaaniif fi walqixxuummaa dubartootaa , hirmaannaa isaani, murtee kennu, karaa dimokirasittin fayyadamumma isaani, galii, hawassumma fi aadaa jireenya isaani guddisu danda’u?


text:
Miidiyu ogeessanna Sidaamu Sharramaancho ikkinohu Habte Yaiqoowihu galtinosi xissonni Wodiidi Afrikira tenne alamenni baxxinonketi qaangannite. Reeshshu techo hashsha Addisaawa Boole iillanno yine agarranni. Boolenni ga’a soodo hogowame Hawaasa Horophollu Xawira 2:30-3:30 dirranno yine agarranni.
Soodihunni 3:30-5:30 geeshsha bareedu geegiisso amanyoote wonshini gedensoonni madaarshisi Hawaasa Mishiinete Mooggara gumulamanno.
Konni daafira, kaameella afi’rinohu 2:00 Hawaasa Horophillu xawo shiqe dukkisara, motorra afi’rinohu Daaku laga shiqe dukkisara, lekkaanchu Industurete Paarke qarqarinni kayse dukkisara sokka sayinseemmo.
“Habte geegiissineemmo; Sidaamu dagara baatino waagano dihambeemmo; ajuujasino gutammeemmo!”
#Qaagishsha
: maaske foxxoodha, gadacho ikkitinota egensiinseemmo!
Related


text:
Liqaan Itoophiyaa Saffisaan Tullamee Gaara Guddaa Ta’aa Jira
(First published in English on Dinagddee.com blog as Ethiopia’s Rapidly Inflating Debt Mountain, January 3, 2020)
Qaasim Amaanoo (Gullallee Postiif Afaan Oromootii akka hiikeetti)
***
Mudde 2019 ALA qofa keessa liqiin Itoophiyaa hanga doolara Ameerikaa Biliyoona 9 tiin dabalee jira. Dhaabbileen liqii garagaraa, dhaabbanii maallaqa Addunyaa (International Monetary Fund, IMF) fi Baankiin Addunyaa (World Bank) tokkoon tokkoon isaanii hanga doolaara biliyoona sadii akka liqeessan mirkaneessanii jiru. Abba liqaasuuf waada galee maqaa otto hin dhayiin MM Abiyyi Ahmad tiwitariin kan hibssaan wabeefachuun, VOAn liqiin biroo kan doolaara biliyoona sadii ta`u biraa jiraachuu ibseera. Keesuma liqiin karaa Dhaabbata Maallaqa Addunyaatiin kuni, nama bay’ee rifachiiseera; waan aja’ibaa tawu isatuu dubbatama, kara kamiinuu yoo ilaalamee kun tasuma tawu waan danda’uu hin turee jedhama jira.
Tokkoffa, Dhaabbanni Maallaqa Addunyaa mataan isaa, Itoophiyaan biyya liqiidhaan rakkoo olaanaa keessatti argamtuu fi yaaddoo guddaa qabdu keessatti ramadamtee akka jirtu, gabaasa IMF lakk. 18/354 dhiyeesseen mirkaneessee jira. Of eeggannoon kun kan kenname waggaa tokkoon dura, yeroon liqiin alaa biyyattii doolara biliyoona lama sadarkaa amma irra gahe kanaa gadi tureedha. San booda garuu rakkichi caala yaaddessaa ta`aa dhufee jira.
Lammaffa, Dhaabbanni Maallaqa Addunyaa hanga liqii biyyoota miseensa ta`aniif kennamu kan ittiin murteessuu seera beekama qaba. Kuni Kootaa Sistam (Qota System) jedhamee bekkama. Akkaataa kootaa kanaan yoo ilaallamu, liqaan doolara biliyoona sadii Itoophiyaaf keenamee kuni, kootaa isiif haayyamame arka torba caala (700%).
Dhaabbileen liqii adda addaa Itoophiyaa hiyyeettii idaa alaatiin rakkoo keessa jirtu tanaaf akka liqii kennaniif maaltu kakaase? Hundaa olitti, mootummaan Itoophiyaa onnee guutuudhaan liqii biyya alaa fudhachuu maaliif itti cichee?
Barreefama koo kana keessatti gaaffileewwan yaadeesoota kanaaf deebii kennuun yaala. Bareeffama kana bakka lamattan hira. Kutaa tokkofaa keessati, ragaalee adda addaa qindeesseen dhiyeesa. Kan gochuudhaan dugaa jiruu hibseen achumaan kuta itti haanuuf ammo kara mijeesa. Kuta lammataa keesatii xiyeeffanna kan ta’uu, ilaalcha mootummaan Itoophiyaa idaa alaatiif qabuu fi maaliif rakkoo liqiin fidu osoo gadi fageenyaan otto hin xinxaliin liqitti akka galu hibsuun yaala.
Liqeessitoonni eenyuun fa`a?
Akka ragaan Baankii Addunyaa irraa argame ibsutti, Itoophiyaan dhuma bara 2018 ALA liqaa biyyoota garagaraa walumaagalatti doolara biiliyoona 28 ofirraa qabdi. Liqii kana keessaa 97% kan waggaa dheeraa turuu fi Mootummaan Wabiin Qabeegnya Sabaattiin (MWQS) kan liqenfatedha.
Keessuma kan nama yaachisuu, liqiin Itoophiyaadhaaf alarraa kennamu kunniin kan yeroo dheeraatti kanfalamuu fi qabeenyi ummataa wabummaadhaan itti galmeeffameedha. Liqii yeroo dheeraa jechuun kan waggaa 30 hanga 50 jiddutti kanfalamu yommuu ta`u, mootummaan liqii kana fudhate kanfalamuu fi kanfalamuu dhabuu isaatiif dhimma hin qabaatu. Wabummaa ummataatiin kan liqeeffatame yommuu jedhamu, ummanni Itoophiyaa dhaloota amma jiru kana ta`us (ta`uus dhiisuu danda`a) yeroo turtiin liqiin itti kenname dhumate dirqamatti ni kaffala jechuudha. Kana ta`uu baannaan liqeessitoonni qabeenya akka wabiitti qabatamee liqeeffame ni fudhatu jechuudha. Aanga`oonni Itoophiyaa qabeenya akkamii fa`a qabsiisanii akka liqeefata jiran wanti beekkamu hin jiru.
Qaamolee liqii kennan karaa baankii addunyaatiin qabeenya isaanii kan galmeessisan yommuu ta`u, biyyoota galii olaanaa fi giddu-galeessa qabaniif karaa Baankii Ijaarsaa fi Misooma Addunyaa (International Bank for Reconstruction and Development, IBRD); biyyoota galii gadi aanaa qabaniif immoo karaa Waldaa Misooma Addunyaa (International Development Association (IDA) Liqiin 40% wabummaa qabeenya ummataatiin Itoophiyaadhaaf kennamu karaa Waldaa Misooma Addunyaa (IDA) kanaan ta`uu isaati.
Akka Baankiin Addunyaa jedhutti biyyoota hiyyeeyyii ta`aniif liqii karaa Waldaa Misooma Addunyaa (IDA) kanaan kennuun faaydaalee akka dhala gadi aanaan kennuu; kafaltii irratti haala yeroo mijeessuu fi turtii liqiin itti dhumatu dheeraa ta`uu fa`a ni kaa`a. Haalli kun qaamolee imaammata bocanii fi aanga`oota biyyoota guddataa jiranii dogongorsuudhaan, Waldaan Misooma Addunyaa kun akka waan biyyoota hiyyeeyyii deeggaruudhaaf dhaabbatetti yommuu amanamu ni mul`ata.
Haasaa Ministeerri Muummeen Abiyyi dhiyeenya kana taasisan irratti “Dhaabbata Maallaqa Addunyaa irraa liqeeffachuu jechuun, akka waan haadha ofii irrraa liqeeffachuuti” jedhanii dubbatan yoon dhagahu baayyee gaddee. Liqiin karaa lallaafaa ykn karaa salphaa “soft loans” ta`een biyyoota adda addaa iraa kennamu kun dhugumatti liqii salphaa osoo hin taane, hoogantoota siyaasaa kanneen biyyoota hiyyeeyyii akka deeggarsaatti ilaalan kan dogongorseedha.
Liqiin akkanaa kun maqaa deeggarsaatiin kan kennamuudha. Kanaafuu qaamni imaammata baasuu fi hawaasni bal`aanis deeggarsa tolaan kennamee fi liqii qaama adda addaa irraa liqeeffatamu adda baasanii beekuu hin dandeenye. Yommuu liqii doolaara biiliyoonotaan laakka`amu Dhaabbata Maallaqa Addunyaa fi Baankii Addunyaatiin kennamu, ummatni deeggarsa see`ee ergaa baga gammaddanii fi miira addaatiin simatee gammadu dhagayu baayyeen rifadha.
Waan lama hubachuun barbaachisaadha. Tokkoffaa, irratti kaayyoon guddaan dhaabbilee liqii kanniinii akkuma Baankiiwwan kanneen biroo bu`aa abbootii Aksiyoonaa isaaniitiif kan hojjetu ta`uu isaa beekkamuu qaba. Namoonni baayyeen dhaabbileen liqii kunniin dureeyyota biyyoota guddataniitiin hundeeffamanii karaa Baankii Addunyaa fi kanneen biroo waliin Aksiyoona bitachuun liqii kennaa akka jiran amanuu hin dandeenye. Liqiin haala kanaan kennamu mijataa fi bu`a-qabeessa yommuu ta`u, liqiin biyyoota lama giddutti gaggeeffamu immoo bulchuuf baayyee rakkisaadha, baasii saatuu guddata!
Lammaffaa, liqiin bifa salphaa ta`een kennamuun kun akka liqeeffattoonni idaa liqaaf fi dhalasaa waliin kafalamu ta`uun isaa dagatanii haala mijataa, turtii yeroo liqii fi kanneen biroo qofa ilaalanii baayyinnaan liqeeffatan kan hawwate ta`uu isaa hubatamuu qaba. Fakeenyaaf, liqiin doolara biiliyoona tokko dhala 4% waggaa 30’maaf kenname, hamma maallaqaa wal-fakkaataa dhala 6% waggaa 15`niin kennamee caalaa olka`aadha.
Liqiin turtii waggaa dheeraa kun liqeeffattoota caalaa liqeessitoota kan fayyaduudha. Sababni isaatis liqeessitootni dhalaa fi haadhoos argachuuf wabii qabu. Maallaqni bu`aa malee tuulamee akka baankii hin teenne; haammi bittaa maallaqaa jijjiiramee rakkoof akka isaan hin saaxillee fi bu`aa caalu argachuudhaaf qaamoleen liqeessan kunniin tooftaa liqii kanatti fayyadamu.
Liqiin wabummaa qabeenya ummataatiin biyyootaa fi dhaabbilee liqii dhuunfaa irraa liqeeffataman doolara biiliyoona 16 ta`u Chaaynaa irraa akka ta`e ni himama. Akka dhaabbanni China Africa Research Initiative kan Yuunivarsiitii Ameerikaa Joohns Hopkins jedhamu keessatti argamu gabaasetti, Itoophiyaan Chaaynaa irraa bara 2000 hanga Bitoteessa 2019 ALA giddutti liqii doolaara biliyoona 12.1 liqeenfatee.
Rakkoon liqaa kunii, yero yeroon ammam badaa jira?
Liqiin Itoophiyaa kan bara 2018 maal akka fakkaatu gabatee armaan olii irratti ilaallee jirra. Amma immoo haala jijjiirama liqii biyyattii kana bara 2010 hanga 2018 irratti xiyyeeffannee ilaalla. Bara 2010 ttii idaan Itoophiyaa irra jiru doolaara biiliyoona sadii ture. Bara 2018 tti doolaara biiliyoona 28 irra gahe. Waggaa saddeet keessatti dacha afuriin dabale jechuudha.
Kun immoo idaan biyyattii bara 2010 hanga 2018 giddutti waggaatti 20% dabalaa jiraachuu isaa argisiisa. Liqiin Itoophiyaan bara 2018 fi 2019 giddutti maddeen garagaraa irraa biiliyoonotaan guuraa turte yommuu timaamamu, idaan biyyattii gara doolaara biiliyoona 37 tti akka olka`u gochuun waggaatti 32% dabalaa kan deemuudha.
Liqii dhiyeenya kana itti dabalaa dhufeen durattiyyuu Itoophiyaan idaa guddaa waliin rakkataa turtee jirti. Bara 2010 fi 2018 gidduutti idaan dhalarraa kanfalamu qofti harka sagal, kan haadhoo irraa kanfalamu immoo harka kudha lama yommuu ta`u, idaan waliigala haadhoo fi dhalarraa kanfalamu harka 11 oliin dabalee jira.
Liqiin alaa kan ittiin sirraa`uu danda`u hamma liqeeffatamuu fi dandeettii al-ergii biyyattiin qabdurratti hundaa`uudhaan. Haalli liqii fi al-ergii Itoophiyaa wal-simuu hin dandeenye. Liqiin alarraa argamu Investmentiiwwan baasii malee bu`aa hin qabne; pirojektiiwwan gurguddoo maallaqni guddaan itti bahuudhaan faaydaa malee qisaasa`u kanneen akka Paarkiiwwan Induustirii fi kan biroo irratti kan dhumataniidha. Walumaa galatti bara 2010 fi 2018 giddutti al-ergii fi alaa-galchiin Itoophiyaa walsimuu dhabuudhaan kufaatiin daldalaa harka lamaa fi walakkaadhaan muudatee.
Itoophiyaan biyyoota Afrikaa biroo waliin yoo madaalamtu
Yeroo baayyee rakkoo Itoophiyaan liqaa alaatiin qabdu irratii yoon namoota faana hasa’u, deebiin ani argachaa ture “rakkoon Itoophiyaa kan biyyoota Afrikaa biroo iraa hagas mara addaa miti” kan jedhuudha. Nama akkanatti rakkoo guddaa isa muudataa jiru osoo arguu onneedhaan falmu yoon argu nan hinaafa. Dhugaa jiru yommuu ilaallu garuu Itoophiyaan biyyoota Afrikaa kanneen biroo caalaa miidhaa keessa kan jirtu ta`uudha.
Giraafii kuni, al-argii wagga meeqaatiin idaa biyaa alaa of iraa baassuun danda’aamuu akka dandaaniin Itoophiyaan fi biyoota Afriika isaa kaan wal bukee keenyee ilala. Bara 2010 irratii xiyeeffachuun yoo calqabnee, bara sana Sahaaraan gadii, al-ergii waggaa tokko gadiitiin (75% ykn ji’a sagal) idaa of irra baasuu danda’uu turee. Itoophiyaan ammoo al-ergii wagga tokkof walaka (ji’a kudha sadeet) ol itti fudhata turee. Wagga torba booda, bara 2017 ALA, kan biyoota Afiriika madee dabalee, al-ergii wagga tokkoof walakatti (144%) ol siqee (bakka Itoophiyaan turtetii). Kan Itoopphiya ni manca’ee, al-ergii wagga afurii tii guddatee (399%).
al-ergii irraa bara 2010tti galii 75% kan argatan yommuu ta`u, turtii waggaa tokkoo fi walakkaa irratti immoo 144% argachuu danda`anii jiru. Kan Itoophiyaa yommuu ilaallu kanaan addaadha. Bara 2010 tti Itoophiyaan galii Al-ergii irraa argattu guutumatti liqii alaa kafaluuf kan oolchiteedha. Liqii ofirraa fixuudhaaf Al-ergii waggaa tokkoo fi walakkaa itti fudhata. Galiin Itoophiyaan al-ergii irraa argattu, liqii biroo kanfaluun hafee, baasii meeshaalee alaa galchuuf bahan kafaluu hin dandeenye (gabatee 2).
Kunis liqiin deddeebi`ee fudhatamaa jiru garaagarummaa galii al-ergii irraa argamuu fi baasii alaa-gachiif bahu hir`isuu qofaaf kan oolaa jiru ta`uu isaati. Kana jechuun Itoophiyaan liqii waggoota hedduuf fudhataa kan jirtu yommuu ta`u, yoo tarkaanfiin addaa taasifameen alatti biyyattiin idaa hamaa keessa kan galtu ta`uu isaa argisiisa.
Akkuma giraafii kanarraa ilaaluun danda`amu reeshoo baasii liqiif ooluu fi hamma al-ergii kan Itoophiyaa fi Sahaaraa gara gadii yoo wal-madaalchifnu, bara 2010tti reeshoon kafaltii liqii fi hammi al-ergii kan Itoophiyaa 4% ta`uun fooyyee kan argisiise yommuu ta`u, kan Sahaaraa gadii immoo 5% ture. Sanaan booda garuu kan Itoophiyaa gara 6% tii yoodabaluu, kan Sahaaraa gadii immoo gara 4% tti hir`ate.
Waggoota muraasa gidduutti garaagarummaan biyyoota kanneenii bal`achuun bara 2017tti reeshoon tajaajila liqii fi galii al-ergii Itoophiyaa 21% tti guddatee , kan Sahaaraa gadii immoo 12% qofarra gahee.
Liqii biyya keessaa
Barreeffamni koo liqii alaa irratti fuulleffate. Kuni ammo rakkina liqii harka walakkaa dhuwwa hibsa; mootummaan Itoophiyaa Baankii biyya keessaa irraayis baayyinaan liqeeffataa jira waan ta’eef! Akka Dhaabbanni Maallaqa Addunyaa gabaasetti, liqaan, kan biyyaa fi kan alaa yoo walitii ida’aamee, gallii diinagdee Itoophiyaa (GDP) bara 2018 keessaa 61% ta’aa. Kana keessa liqiin biyya alaa 54%, kan hafe immoo baankiiwwan biyya keessaa irraa kan liqeeffatameedha. Balaa liqiin alaa qabu ibsinee turre. Liqiin biyya keessaas rakkoma wal-fakkaatuu qaba.
Dhimma Investimentii irraa yommuu kaanu, Investimentiin qabeenya muraasa qabnu irratti kan gaggeeffamuu fi carraa baasii dabaluus ta`ee bu`aa buusuu kan qabuudha. Mootummaan Itoophiyaa yommu bay’inaan baankota jiran irra liqeenfatuu, dhaabbilee dhuunfaa achii dhidhiibee ykn cara dhorkee saama akka jiruu beekamuu qabaa. Dhaabbileen dhuunfaa Itoophiyaa waggoota keessatti miidhamaa deemuudhaan humnaa dhabaa kan dhufan sababa malee miti.
Dhaabbilee dhuunfaa hoja alaa taasifamuun isaanii kunii, dinagdee biyyaa irratti dhiibbaa mataa isaa qaba. Rakkinii isa tasumayuu kan manca’ee ammoo, mootuumaan waara dhaabilee dhuunfa qoqobuu isa duwa otto hin taanee, isa ofii liqeenfatee sana amoo hoja irra oolchee, homisha gabaatii dhiyeesuu dadhabuu saatii. Kanaafuu, investimentiin biyyattii bu`aa kan hin buufne ta`uu isaatiin gumaachi inni oomisha al-ergiifis ta`ee faaydaa biyya keessaatiif taasise hin dandeenyee.
Osoo liqiin kun dhaabbilee dhuunfaatiif kennama ta`ee, dhumarratti baankiif deebi`ee abbootiin qabeenyaa biroo liqeeffachuun akka itti fayyadaman ta`a tureeyyu. Dhaabbileen dhuunfaa kunniin immoo pirojektoota baayyee barbaachisoo ta`an irratti xiyyeeffachuun hojidhabdoota miiliyoonotaan laakka`amniif carraa hojii ummuun akkasumas oomisha dabaluudhaan gabaaf oolchanii qaala`iinsa hir`isanii humna al-ergii dabaluu danda`u.
Baayyee kan nama sodaachisu
Liqiin Itoophiyaa irra jirtu akka gaara Volkaanoo dhooyuuf kan qophaa`eedha. Biyyoonni baayyeen kan reeshoon guddina diinagdee (GDP) isaanii fi liqiin qaban kan Itoophiyaatii ol ta`an ni jiru. Kan Itoophiyaa kan adda taasisu fi sodaachiisu garuu, ammuma liqaa biyaa alaa bara baraan dabalaa deemuu, humni hoomiishaa fi al-ergii sanan madaalee guudhachaa deemuun hafee, tasumayyuu xiqaachaa deemuu saatii.
*****
Barreefama kuni as gawutii (kuta tokkofaa), rakkina liqaa Itoophiya ammam akka gawuu gadi fageenyaan ilaaleera. Kutaa itti aanuu (kuta lammafaa) keesaatii ammo kan irratti xiyeefannu, yaada hidhama fi xaxama, motumaan Itoophiya itti rakkatee, dirqamaan fi itti fufiinsaan liqeefata jiruu irraatii ta’aa.


text:
Miseensonni Koree hidhaarraa hiikaman, lammiilee naannoo Somaaleerraa buqqifaman Ziyaaran
Koreen Furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa dhiheenya hidhaa irraa bahan lammiilee Oromoo naannoo Soomalee irraa buqa’uun kolleejjii Rift valley kan magaalaa Finfinneetti argamutti qubsiifaman Ziyaaran.
Namoonni Ziyaaraa kana irratti argaman Ustaaz Ahmaddiin Jabal, Ustaaz Ahmad Musxafaa, Ustaaz Muhammad Abaata, obboleessa keenya Khaliid Ibraahim akkasumas Sheikh Amiin Ibroo, Ustaaz Rayyaa Abbaa Maccaa fi namoonni birootis kan ziyaaraa kanarratti hirmaatan tahuun beekameera.
Koreewwan kanan dura hidhaa irraa bahaniis lammiilee keenya kan Kolleejjii Riftvaalii qubsiifaman deeggarsa adda addaa qabatuun kan Ziyaaranii turan tahuun ni yaadatama.


text:
Lola Tigraay: Gamtaan Afrikaa jiddu galee araara akka buusu naannoon Tigraay gaafate
Pireezidantiin naannoo Tigraay Dabratsiyoon Gabramikaa’el Gamtaan Afrikaa lola naannichaa fi mootummaa federaalaa jidduu galee araara akka buusu gaafatan.
(bbcafaanoromoo)–Dabratsiyoon Gabra Mikaa’eel (PhD) xalayaa dura taa’aa Gamtaa Afrikaa Siriil Ramafoosaaf erganiin ”rakkoo siyaasaaf waraanni furmaata ta’a jedhee hin amanu,” jedhan.
”Gamtaan Afrikaa dhaabbilee siyaasaa fi kanneen hiree qaban biroos gara marii hunda hammataatti fiduun biyya wal-waraansa (civil war) irraa baraaruuf gaafatama qaba,” jedhan.
Lola dhaabanii mari’achuun gaarii akka ta’ee fi mootummaan isaanii fedha qabaachuu Dabratsiyoon Dilbata Rooyitarsitti himaniiru.
Hanga anga’oonni federaalaa mari’achuuf waliigalaniitti garuu naannichi of ittisuu itti fufa jechuun Dabratsiyoon dubbataniiru.
Xalayaa Jimaata Sadaasa 06 barraa’e kanaan, ”yeroo gabaabaa keessatti rakkoo biyyattii liqimsaa jiruuf fala mariirratti hundaa’e fiduuf gahee keessan ni baatu abdii jedhu qaba,” jedhan Dr Dabratsiyoon.
”MM Abiyyiifi deeggartootni isaanii rakkoo biyyi fi naannichi keessa jiruuf gaafatamoo ta’uu isaanii mootummootni Afrikaa fi dhaabbileen kaan haa beekanis” jedhaniiru.
Lolli kun gara wal-waraansaatti guddatee nageenya biyyoota ollaallee jeequu mala sodaan jedhu yeroo gara yeroo dabalaa jira.
Kana ka’umsa godhachuunis hogganoonni biyyoota addunyaa gara garaa waraanni akka dhaabbatuu fi rakkoon jiru mariin akka furamu dhiibbaa gochuutti jiru.
Miseensonni Koongirasii Ameerikaa kanneen dhiyootti yaaddoo isaanii ibsatan keessaati.
Miseensonni koongirasii torba ibsa Jimaata darbe baasaniin haala Itoophiyaa keessa jiruun yaadda’uu himanii, lolli kun biyyattii nagaa dhabsiisuu fi lammiilee nagaa gaaga’uu mala jedhan.
Kanaafis lolli dhaabbate gara marii biyyaalessaatti akka deemamu waamicha dhiyeessan.
Haa ta’u malee gama mootummaa federaalaatiin gara mariitti deebi’uuf fedhiin waan jiru hin fakkaatu. MM Abiy ergaa Dilbata Afaan Ingiliziin hawaasa idil addunyaaf dabarsaniin, mootummaan tarkaanfii waraanaa eegale fiixaan ni baasa jedhan. Tarkaanfiin mootummaan fudhataa jiru nagaa waaraa buusuun olaantummaa heeraa kabachiisuuf sochii taasifamu akka ta’ee fi ‘yakka raawwatanii gaafatamuu dhabuun akka hafu akkasumas humnoota biyyattii fi naannicha jeeqan xumura itti gochuuf akka ta’es himaniiru. Amma duras “qaamoleen yakkamtootaa maqaa araaraa fi taa’anii wal marii’achuutiin olaantummaa seeraa jalaa bahuu hin danda’ani” jedhanii turan. Wantoonni haaraan jiran maali? Ajaja MM Abiy Ahimadiin loltooti raayyaa ittisa biyyaa fi humni addaa naannoo Amaaraa humna addaa fi milishaa naannoo Tigraay waliin waraana erga eegalanii guyyooti shan darbanii jiru.
Dhaabbati Biyyoota Gamtoomanii (UN) akka jedhutti ammatti yoo xiqqaate bakkeewwan adda addaa saddeetitti humnoota federaalaa fi naannoo Tigraay jidduutti lolli adeemaa jira. Namoonni miliyoona sagal ta’an lola kanaan balaa qe’ee isaaniirraa buqqa’uuf saaxilamuu malu kan jedhe UN, Tigraay karaa maraanuu karri itti cufamee, qunnamtiinis irraa citee waan jiruuf deeggarsa akki itti qaqqabsiisan hin jiru jedheera. Lola kanaan lakkoofsi namoota du’anii hedduu ta’uu fi haleellaan qilleensarraan raawwatamaa jirus dabalaa jiraachuu gabaasaaleen jiru.
Lola gama Lixa Tigraayiin guyyoota darban taasifameen raayyaan ittisa biyyaa injifannoo goonfachaa jiraachuu, direektarri indoktirineeshinii Raayyaa Ittisaa meejar jeneraal Mohaammad Tasammaa Dilbata miidiyaalee biyya keessaaf himaniiru.
Akka isaan jedhanitti raayyaan ittisaa lola kanaan bakkeewwan daangaa naannoo Tigraay keessa jiran akka Maayidallii, Daanshaa, Baa’akar, Lugdii, Qaraaqir akkasumas Aanaa Tsagadee fi naannoo Daanshaa kan jiru buufata xiyyaaraa Humaraa guutummaatti to’annoo jala oolcheera.
Lolli kun cimee kan itti fufu ta’uullee meejar jeneraal Mohaammad himaniiru.
Naannoon Tigraay maal jedhe?
Miseensi koree hoji raawwachiiftuu TPLF Obbo Geetaachoo Raddaa TV ‘Dimtsii Wayyaanee’ jedhamurratti dhiyaachuun akka dubbatanitti, Lixa Tigraayiin lolli jabaan adeemaa jiraachuu himaniiru.
Gama Afaar akkasumas gama Raayyaatiinis mootummaan federaalaa loltoota bakka biraa turan sochoosuun, lola banuuf qophiirra jiraachuu Obbo Geetaachoon dubbataniiru.
Dhimma raayyaan ittisa biyyaa Lixa Tigraayitti bakkeewwan adda addaa to’annoo jala oolchuu ilaalchisee, waanti jedhame dhugaa akka hin taane akeekanii jiru.
Mootummaan kutaalee Tigraay gara garaa keessatti haleellaa qilleensaa gochaa turuu kan himan Obbo Geetaachoon, guyyaa kaleessaa [Dilbata Sadaasa 09, 2020] xiyyaarri waraanaa tokko naannoo Maqaleetti humna naannichaan rukutamtee kufuu himaniiru.
Naannichi buufatawwan xiyyaaraa xiyyaaronni waraanaa kun irraa ka’an osoo hin hafin haleeluu akka danda’us Obbo Geetaachoon dubbataniiru.
Raayyaan Ittisa biyyaa xiyyaarri waraanaa rukutamee kufe hin jiru, humni qilleensaa ammallee bakkeewwan filataman haleelaa jira jechuun dubbii kanaan soba jedheera.


text:
OROMUMMAA FI DARGAGGOOTA OROMOO
Professor Asafa Jaalataa (Yuniveersitii Tenessii irraa)
Waa hunda dura Waldaan Dargaggoota Oromiyaa Mineesotaa (the Oromia Youth Association of Minnesota) har’a asiitti na afeeruu isaaf baayyeen galatoomfadhaa. Dargaggooti Oromoo kan Oromummaa qaban abdii egeree Oromiyaa ti. Har’a dargaggooti akka keesanii, kan Oromummaan dhaabatan, Oromiyaa mara keesatti ficila diddaa gabrummaa fi sochii bilisummaa finiinisaa jiru. Barattooti Oromoo Oromiyaa keesaatti bara 2000 lama irraa qabanii haraka quulaa, diina qawwee hidhate dura dhaabbataanii mirga ummata Oromoo falmaa jiru. Keessumaa immoo yeroo ammaa nyaphaa fi Oromoota galtuu ta’an Goobanoota aara galfii dhowwachaa jiru. Baraa 2005 irraa kasaani dhaadannoo “Gadaan gadaa bilisummaa ti” jeedhu qabatanii waldhaanssoo finiinsaa jiru. Barattooti Oromoo fi sab-boontoti biraan reebamaa, hidhamaa, ajeefamaa wareegama kafalauun dhiga isaaniin seena Oromoo bareessaa akka jiran ifaa dha. Murnoota hawaasa Oromoo hafaniifis fakkeenya gaarii taa’aa jiru.
Ijjolleen Oromoo kan bilisummaa saba isaaniif dhaabatan warra Oromummaa qaban qoofa akka ta’es wal nama hin gaafachiisu. Namooti Oromoodha ofin jeedhan, Oromummaa hin qabne biyya keessaa fi ala jiran tokko tokko meesha motummaa Tigree ta’uun ummata Oromoo fi Adda Bilisummaa Oromoo irratti duulaa jiru. Kaan immoo aadaa kachachalaa, akkasumas dantaa mataa isaniif dhama’u. Kanafu waa’ee Oromummaa fi sab-bonummaa akka gaaritti baruun dirqama dargaggoota Oromoo irra jiru dha. Amma Ijjoo dubbii afur irrattin hasa’uu barbaadada.
Isaanis tokkoffaan uummata Oromoo kan ilaalu, lamafaan Oromummaan maal akka ta’e, sadaffaan Oromummaa fi sab-bonummaan Oromoo hidhata isaan qaban, afrafaan dirqama dargaggoota Oromoo irra jiru kan ilaalu dha. Dura mee waayee ummata Oromoo, jarraa baayyeedhaaf akkaataa issaan itti dinoota ofirraa dhoowwaa turanii fi issaan jaarraa kuudha sagal gara boodaatti humnoota Habashootaa kan faranjiin gargarameen caabe haa ilaallu.
Ummata Oromoo fi Oromiyaa
Ummati Oromoo akka saba tokkootti sirna gadaa jalati of ijaaree waggooti dhibba baayyeef diinoota isaa of irraa dhowwee walabummaan jiraachaa ture. Yeero sana Oromiyaa akka biyaatti ijare. Oromiyaan kan dhalate sirna poolitikaa gadaa jalatti ture. Booda yeero sirni gadaa iddo bayyeetti caacabuun, iddo tokko tokkotti sirni mootii dhalate humni pololitikaa Oromoo laafuu caalqabe. Keessumaa jaaraa kudha sagal keessa sirni mootii Oromiyaa keessaa iddo bayyeeti biqilan sirna gadaa baayyee laffisan. Jaarraa kudha sagal keessa sirni Kaappitaalismii Awurooppaa irraa gara Afrikaatti babalacha ture. Kun Habashootaaf caaraa isaan duraan qabaachaa hin turre kenneef.
Habashooti waggoota dheeraaf humna Oromoo dura dhaabbachuu hin dandeenye qawee, loltootaa fi gorsa faranji irraa argataniin Oromoo dura dhabbatan. Matootii gosaa fi qondaalota Oromoo kan akka Gobanaa Daanciifaa malaan ofitti qabatan. Akka kanaan gara waggaa shantamaa olii Oromoo irratti duulani, Oromiyaa cabsanii biyya Abisiiniyaa kan booda Ethiopia jedhanitti dabalatan. Waggoota shantamman kana keessa Oromoonni miliyoona shanii ol akka dhumaan seenaatu ragaa baha.
Oromiyaa , biyaa Oromoo, diigani bakka baayyeetti qoodanii maqaa adda addaa keenaniif. Shawaa, Haraghee, Wallo, Wallagga, Sidamoo, Arsii, Ilu Abbaboor, Kafaa xaqlaayi gizaati kan jedhuu fi kkf jedhanii moggaasan. Oromoota kaan immoo Gojjaamii fi Tigraayitti kutan. Seenaa, aadaa fi Afaan Oromoo baleessanii ummata tokko iddo adda adaatti hiranii wal lolchiisuu wal jibbisiisuu imaammata godhatan. Har’a illee Oromooti imaammata Habashootaa kanan afaan faajja’an baayyeetu jiru. Yaadaa fi ilaalcha hamaa akkasii amma Oromummaa fi sab-bonummaan bishaatee ijja goodhatutti guutummaatti ballessuun hin salphatu.
Oromooti iddo baayyeeti sirna Habashootaa didanii fincilaa turan. Lolli Rayyaa fi Azabo, Afran Qalloo, Shaggar, Baalee f Arsii, Sibuu, Guduru fi kan biraa fakeenya fudhachuutu danda’ama. Keessumaa lolli Baalee bara jaatamoota keessa turee fi dhalachuun Waldaa Macaa-Tuulama biqiluu sab-bonummaa Oromoof gudina Oromummaaf kara saaqaan. Waldaan Muuziqaa Arfaan Qal’oo kan Dirree Dadhawaatti baruma jaatamoota keessa dhalate gabbina Oromummaaf sab-bonummaf qooda guudda gumaachan. Sochii bara baayyeef iddo adda adaatti deemaa turetu bara torbaatamoota keessa dhalchuu Addi Bilisummaa Oromoof haala aanjesse. Addi Bilisummaa Oromoos karaa ykn boochoo Oromummaaf sab-bonummaan ittiin guddatu babalise.
Egaa warra seenaa kana hin beekne, warra Oromummaa fi sabbonummaa hin qabne dha kan Adda Bilisummaa Oromoo jibbu. Olola hamaa halkanfii fi guyyaa irratti oofu. Jaarmootiin politikaa Oromoo walaba ta’an , kan tokko irraa hafe, hundinuu ABO keessaa bahan. Oromummaa, sab-bonumma fi tokkummaa Oromoo cimsuuf jaarmootiin Oromoo agoobara ULFO jedhamu jalatti of ijaranii jiru. Garuu, jabina isaanii hojiin mul’isuu hin dandeenye. Kanaaf ABOs ana malee isa jedhu dhiisee, jaarmooti Oromoo biraas ABO jibbuu fi abaruu dhiisanii tokkummaa Oromoo jabeessuun diinoota irratti babba’uun dirqama ta’a. Jaarmayaa tokko qofa qabaachuun akkuma abbaa irree (dictatorship) baballisuu danda’u, jaarmootii baayyee qabaachun tokkummaa Oromoo laaffisuu danda’a. Oromoo hunduu kana baree politikaa keenya madala (balance), haqaa, walqixxummaaf dimookrasii irratti ijaruu qabna. Oromummaa, sab-bonummaa, tokkumma fi dimokrasiin hundee poolitika Oromoo ta’uu qaba. Bilisummaan daandi kanaan malee hin dhufu.
Oromummaan Maal?
Oromummaan akka ilaalcha seenaa, aadaa, poolitikaa fi sab-bonummaa Oromootti daandi bilisummaa saaqa. Daandiin bilisummaa kun wanta Oromoon marti wal wajiin qaban irratti ijarama. Oromummaan akka ilaalcha sab-boonummaatti Oromoo humna poolitika taasisuun bilisummaa namummaa (human liberation) goonfachiisuu danad’a jedhamee amanama. Akkasumas akka ummati Oromoo waayee ofi baratee, ummatoota biraa wajjin of madaalee, wanta irra hir’ate guuttatee mirga isaaf garaa guutuun lolatu isa kakaasa.
Oromummaan seenaa, aadaa fi kara bilisumaa Oromoo ti. Kanaafuu seenaa Oromoo isa diinni awwaale mul’isuun, aadaa isaa tuffatame deebisee ijaruun, namummaa Oromoo dhitamee bilisoomisuun, Oromummaa dha. Oromummaan ilaalcha ittiin motummaa fi dhaabbattoota (“institution”) koloneeffattoota Habashaa Oromiyaa keessaa ittin buqqisani dha. Akkasumas ilmaan Oromoo dubartii dhiira, beekaa fi wallaalaa, soreesaa fi deegaa utu hin jeedhin, qomoo fi gosaan laga utuu hin lakaa’in, sirna Oromoo kan gadaa fi “dimokiraasii” haqaan akka ijaaran karaa bana.
Kana gochuuf ummatummaa Oromoo isaa iddo baayyeetti caacabe deebisee ijaara. Poolitikaa Oromoo keessatti gandaa fi laga laka’uun, nyaaphaf meeshaa ta’uun, ummata biraatti of jijjiiruu yaaluun gadi aantummaa ta’uu mulisa. Oromooti wanta akaanaa beekaas ta’e, utuu hin beekin hojjetan waldhaansoo bilisumaaf godhamutti guufu dha. Keessumaa warri poolitika keessa jiran cubbu akkasi irraa of eeggachun dirqama Oromummaa ti.
Orommummaan dhiiga, gandummaa fi laga irratti hin ijaaramu. Kanaafuu biyyummaa, seenaa, aadaa, afaan, bilisummaa fi feedha ummata Oromoo hundaa irratti hunda’aa. Kun hunduu kan ta’uu danda’u yoo Oromoon aka ummata tokkootti of ijaaree jaarmayaa cimaa fi bishaataan geggeefame qofa. Jaarmaa bishaataf cimaan akeeka (policy) ummati Oromoo irratti walii galan baasee ummata irratti hojjeechisa. Jarmoota Oromoo keessaa kana itti dhihoo kan jiru Adda Bilisummaa Oromoo ti.
Ha ta’u malee innis hir’ina tokko tokko qabu irraa kan ka’e bilisummaan Oromoo amma hara’atti bubbule. Wanta hir’ate baruun, waldhaansoo qajeelchuun, dirqama daraggoota Oromoo ti. Tokkummaa Oromoo jabeessuf jaarmootiin Oromoo ULFO keessa jiranis jaarmaa maqaa irra gara jarmaa bishaata fi ciimaatti dafani of geeddaruu qaban. Kana gochuuf Oromummaaf sab-bonummaa hundeefachuu qabu. Addi Bilisummaa Oromoos rakkoo keessa darbeef keessa jiru qoratee, hubatee, dafee of fooyeesuu qaba. Ammaa kaasee akka mootummatti hojjechuu danda’uu qaba.
Oromummaa fi Sab-bonummaa Oromoo
Oromummaan hundee namummaa Oromoo ti. Oromoon akkuma ummata biraa aadaa, seenaa fi afaan ofii qaba. Akkuma ummata kaani aadaa, seena fi afaan isaa eeggachuu fi guddifachuu fedha. Akkasumas ulifina ykn kabajaa isa tikfachuu barbaada. Kana hunda goochuuf yoookis argachuuf beekumsa bilisaa (liberation knowledge) fi jaramayaa Oromoo walaba qabaachuun dirqama. Jaarmayaa walabi kun immoo kan diina cininee madeessuu danda’u ta’uu qaba. Kan hojjidhaan waldhaanssoo Oromoo gara fuula duuratti tarkanfachiisu ta’uu qaba.
Beekumsa iddo lamatti hiruu dandeenya. Tokkoffaan beekumsa ittin nama of wallaalchisan fi gowomsan ittiin bitani dha. Lamaffan beekumsa dhuugaa irratti hunda’ee dha. Beekumsa bilisa malee Oromummaan daagaaguu hin danda’u. Beekumsi bilisa ta’e Oromoon akka ummataatti kaleessa eessa akka ture, hara’a maal keessa akka jiru, bor eessa akka ga’uu danda’u xiinxalee haqaan mulisa. Beekumsi dhuuga ummati Oromoo mootumma gadaa tokoo jalaati aka bula turee, aka gadaan hundee adaa Oromoo fi seena Oromoo ta’ee, aka Oromiyaan iti dhalatee, wayee ilalicha (Oromo world views), wayee “philosophy,” wayee hundee amanti Oromoo siriti nama barsisa. Utu wayee dubbi cicima kana hin barin Oromummaaf sabbonummaa guutu qabachun hin danda’amu.
Aksumas aka mootumman Habashoota faranjoota wajin wali galani ummata Oromooti roorisa turanif, hara’aalee aka iti jiran nuhubachisa. Kana hundumma xinxalani barun Oromummaaf sabbonumma nukeesati dagagasa. Tofta fi tarsimo bishinan walabummaf aka loolanu nugargara; bilisummaa booda Oromiyaa akkami aka ijaru kara nu saqa. Jireenyi halaga jalaa bulu rakisaf xiiphina aka ta’ee nuf mirkaneesa. Biyaa qabachun, bilisummaaf dimookrasi qabachun jireenya guutuf gamachu ta’u nu yadachisa.
Beekumsi bilisa akka Oromooti of tuffachuu jalaa bahani ummatoota biraas fakkaachuus dhiisan gargara. Oromoon ummatoota biraa gadi aka hin taane hubachisa. Ummati Oromoo ummatoota Habashaa fi faranjootaa gadi illee akka hin tane nu barsiisa. Seenaan, aadaa fi amantii Oromoo kan Habashootaa fi kan faranjootaa gadi akka hin tane nuu dhugoomsa. Oromoo Oromummaa guutuu qabu akka nama tokkotti akka of kabaju, ummata isaa ija ulfinaan akka ilaalu nuti mul’isa. Oromummaan dhuugaa jechuun kana ta’usaa nu yaadachisa. “Barchuma ulfinaa abbaatu of jala baata” isa Oromoon jedhu maal akka ta’e nuuf ibsa.
Oromooti Oromummaa hin qabne garuu kabaja ofiifis hin qaban, ummata isaniifis hin qaban. Ummata biraa fakkachuuf halkani guuyaa kaatu. Qarshif jedhanii meeshaa diinaa ta’urraa dubatti hin deebi’an. Kanaaf Oromoon Oromummaa hin qabne biyyaafis ummataafis gatii hin qaban. Kaleessa Oromooti akkasii Amharaa fi Sumalooti ummata Oromoo irrati bobaasaa turan. Har’ a immoo Tigreen maqaa OPDO jedhuun Oromoo keessaa namoota garaaf bulan ijaarrattee kanuma dalagaa jirti. Oromooti akkasi buddeena, horii jedhanii diinaaf ergamuu ykn muuudamuu bira hin darban. Jarri akkasii akka Oromummaan guudachaa, waldhaansoon cimaa adeemun guuyyaan halkan itti ta’a. Boodi isaaniis salphina, badiisa fi rakkina.
Oromoota beekumsa bilisa qabantu Waldaa Macaa-Tuulama bara jaatamoota keessa, bara torbatamaa keessa immoo ABO ijaare. Jaaramayaan bilisa Oromoo aadaan, afaan, seenaan Oromoo awwala keessaa ba’ee akka dagaagu goodha. Namummaa Oromoo isa tufatame deebisee ijaara. Waayee abbaa biyummaa ummata Oromoo barsiisa. Hawaassa Oromoo isa nyaaphi garagar digee garaa fi dudga goodhe akka isan ummata tokko ta’an barisisee, deebisee ijaara. Yoo Oromooti garagar faca’an caalatti akka isaan garbummaaf saaxilaman itti agarsiisa. Seenaa ofii beekuun, afaan ofii dubbachuun, aadaa ofii guuddisuun, tokkummaa ofii namummaa ofii jabeessuun maal akka ta’e ummata Oromoo keessatti hojiin agarsiisa.
Daandii Waldaa Macaa-Tuulama fi Addi Bilisummaa Oromoo baasaniin Afaan Oromoo qubeen bareefamuu calqabe, seenaaf aadaan Oromoo awwalcha keessaa ba’an guddachuu jalqaban, Oromoon baayeen of baranii waayee Oromiyaa fi abba biyumma isanii beekan falmachu jalqaban. Har’a bilisummaa Oromoo dhugoomsuuf barattooti Oromoo waldhaansoo hadha’aa gochaa jiru.
Oromoota lakkbsaan baayyee hin taaneetu Waldaa Macaa-Tuulama fi Adda Bilisummaa Oromoo ijaare. Baayeen issani lubbuu isanii ummata Oromoo bilisoomsuuf dabarsanii keennan. Kan hafan amma illee wadhaansoo hadhawaa kana biyaa keessaa fi alatti itti fuufanii jiru. Jagnoota Oromoo kumaana laka’amantu waldhaansoo bilisummaa Oromoo irratti wareegame. Kanaaf Dargaggooti Oromoo gaheen keenya maal jedhani of gafatanii deebi hatatamaa ofumaan itti keenuun dirqama seenaa isaan irra jiru dha.
Xuumura
Oromummaa f sab-bonummaa qabaachuun fedhii ummata Oromoo eeguun mul’ata. Fedhiin ummata Oromoo maalfa’ii? 1) Nyapha jalaa ummata Oromoo baasuuf of ijaaruu, qabsaa’uu. 2) Tokkumma ummata Oromoo ijaaru, tiksuu. 3) Safuu, namummaa fi kabaja ummata Oromoo tiksuu. 4) Oromiyaa bilisoomsuuf karaa danda’ameen halkanii fi guuyyaa hojjechuu. 4) Ummata Oromoo iddo hundatti dammaqsuu, ijaaru fi akka inni haqa isaf falmatu kakaasuu. 5) Gadaan Oromoo akka inni bifa haaraan ijaaramu gochuu. 6) Waldhaansoon Oromoo walqixxumamaa fi dimookrasii dhugaa irratti akka ammaa kaasee ijaramu carraquu. 7) Rakkina Oromoota gidduu jiru ifatti irratti mari’achuun karaa dhugaan hikuu. 8) Beekumsa bilisa horachun beekumsa cunqursaa hundeen buqqisuu. 9)Afaan, seena fi aadaa Oromoo xiinxaluu, beekuu fi guudisu. 10) ABO fi ULFO karaa maraan gargaaruu.
Fedhi ummata Oromoo dhugoomsuuf, dargaggooti Oromoo of ijaaruuf waldhaansoo ummata isaniif baayee hojjechuutu irraa eegama. Halkani guuyaa barumisatti jabachuun, waayee Oromoo fi biyaa lafaa barachuun dirqama dargaggoota Oromoo ti. Nama waa beekutu biyaaf bu’aa baayee buusuu danda’a. Garuu, barumis Oromummaa fi sab-bonummaa hin qbane oofittummadha. Namootiin tokko tokko maqaaf baratanii har’a meeshaa Tigree ta’an warra Oromummaaf sab-bonummaan sammuu isaani keessa hin jirre dha. Dargaggooti Oromoo yaada yaraa kana akka qomoo, laga, fi amantiin Oromoo hiruu irraa of eeggachuun barbaachisaa dha. Har’a yaadoota salphaa akkasiin kan macha’aan baayeetu jira. Warra akkasii ifatti dura dhaabbachuun dirqama seenaa ti.
Dargaggooti Oromoo jagnooti kuma kumaan laka’aman lubbu isaanii keennuun Oromummaa fi sab-bonummaa akka ijaaran hubachuu qabu. Fakkeenyaaf, jagnoota Oromoo warra akka Haile Mariam Gamada, Mamo Mazamir, Elemo Qilxu, Magarsa Bari, Baro Tumsa, Mohe Abdo, Demise Techane, Nadhi Gamada, Sanbato Lubo, Gamachis/Zakkaariyaas Mulata, Gutama Hawas, Saartu Yusouf, Ibsitu Marga, Aradoola Abdalla, Juukii Bareento, Mohamed Aman, Dr. Temesgen, Lama Warqee, Dagaga Baissa, Ebissaa Adunya, Kasahun Habte, Yoseph A. Batii, Hunduma Kaba, Balcha Tola, Musxafa Idris, Waqo Tola, Terefe Qumbi, Gudisa Anissa, Shamsi Shambo, Zara Shek Bakiri, Sofiya Mohammed, Jaraa Uddessa, Roba Hanale, Bulti Gurmessa, Alamu Kiisii, Mammee Qasim, Kadir Adam, Hassan Rashid, Surur Ismael, Zahari Ali, Chalala Bekele, Tesfaye Nega, Yegazu Edea, Kumala Mirkana, Tesfaye hundessa, Habib Kadir Gobana, Lamessa Boru, Jirenya Ayana, Badhasa Dilgassa fi kan hafan Oromummaaf sab-bonumma dagagasuuf jagnummaan qabsa’anii wareegama seena qabeessa wareegaman.
Egaa dargaggooti Oromoo dhalooti ammaa akeeka isaan wareegamaniif bakkaan gahuuf qabsaa’uun dirqama seenaatu irra jira. Maqaa jagnoota Oromoo hunda asii irratti barreesuuf iddoon hin ga’u. Warra kana fakeenyan kaase. Dhiiga jagnoota kummootaatu har’a Oromummaa fi sab-bonummaan akka lalisu godhe. Oromummaa fi sab-boonummaa bara 1991 keessa ummata Oromoo bira ga’e. Jagnootii baayeetu itti wareegame, hidhame. Tolatti hin argamne. Sammuu Oromoo isa Habashooti laaqan, lasheessan, fi doomisan deebisanii ijaarun salpha hin ture. Har’a illee hojjin kun hin dhumanne. ABOn kana hunda wan hojjeteef uutuba waldhaanssoo Oromoo ta’eera.
Oromoo bilisa baasuf, ABOn dhadhabbii issa baree of fooyeesun dirqama. Dhadhabisa ofii beekee dafee of hin sireesiu taanaan ummata Oromoo bilisa baasuu hin danda’u. Ummati Oromoo marti dhaaba kana ciimisuun, waldhaansoon sireesuun dirqama. Dhaabi kun kan Oromoo maraa ti malee kan namoota geegeessanii qofaa miti. Waldhaansoo keesatti hirmachuun, sirna dimookraasiif seeraan buluun, geeggeessitooti ABO akka Isaayasiif akka Malas ta’urraa ammaa kaafnee dhoowuu qabna. Isaan kabjna, isaan jallanna, garuu akka isan hawa ummata Oromoo maraa irrati hojjeetan mirkaneesun kan keenya.
Seera gadaaf dimookiraasii afaanumaf akka Habashootaa duubbatan hin barbaannu. Amma irraa kaafnee gorsuu fi eeguu qabna. Wanti jennu hunduu hojiin mul’achuu qaba. Seerri hundee Oromummaaf sab-bonumaa ta’uu qaba. Gati seera beekuuf, Oromoon “Seerri ilmoo irra nama marara” jedha. Waldhaansoo keesatti hirmachuun wanta sirrii hin tane qajeelchaa adeemuu qabna. Waldhaansoo ala teenyee komi baayisuun gatii hin qabau. Kana dargagooti Oromoo akka gaaritti hubachuu qabu.
Bilisummaan Oromoo abjuu jagnoota Oromoo har’a dhugoomaa jira. Iti dhihaachaa jirra. Ijoolleen Oromoo baayeen kana hoji irra olshaa jiru. Kaan qawwee qabatee, kaan harka quula dhaabbatee waldhaansoo fininsaa jiru. Ummata dammaqee, of bare, of ijaare du’a hin sodanne kan qabsoo iraa deebisu ykn dhoowuu hin jiru. Motummaan Tigree iyyuu kan beeka. Dargaggooti Oromoo dirqama guuddaa isin irra jiru hubachuudhan ka’uu qabdu. “Kan kunoo jedhan kunnooti hin jedhin hin hafan” jedhama mitii ree! Bilisummaan Oromoo dhiyaachaa jirti, akka isheen daftee argamtuuf halkani guuyaya hojjechutu nu iirraa eegama.
Dargagoota Oromoo Waldaa Dargaggoota Oromiyaa Minnesota keessatti ijramtaniif kan hin ijaramin, har’a as kan jirtan Waaqayyo ija irraa isin haa hambisu! Guddadhaa mul’adhaa. Sochi barattoota Oromoo Oromiyaa keessaa karaa dandeesan hundaan gargaruun dirqama keessan. Waldaa keessan asitti cimsaa waldaan dargaggoota Oromoo adunyaa akka ijaartaniif waamicha isiniif godha.
Galatoomaa!


text:
Uumaa gaditti ABO’n madda nagaati!
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
====================
Addi bilisummaa Oromoo, dhaaba uummataa amala uummata isaa Oromummaa haqaa fi fedhii uummata isaa irratti qiyyaafatee uummata Oromoo keessaa bu’uuramedha. Akkuma abbootni keenya Oromoon nagaa jaallatan, dhaaba nagaa jaallatuuf dhaaba nagaa manca’e bakkatti deebisee abdii uummata isaa haareessuu fi haamilee saboota cunqurfamoo impaayera Xoophiyaa jalatti cabe jabeessuuf qabsootti jirudha. Boquu Oromoo ol qabee, biyyattii keessatti kabaja Oromoof malu argamsiisuuf qabsoo gochaa ture irraa duubatti hinjedhu. Qaama nagaa uummataa barbadeessuun uummata gadadoo keessatti hanbisuuf, uummata saamuudhaan nageenya uummataa hunkuruuf hojjetu dura dhaabbataa akkuma ture, itti fufee qabsoo isaan ABO’n uummatni nagaan isaa akka dhugoomuuf hojjeta.
Eegala isaa irraa qabee hanga har’aatti qaamolee uummata ajjeesan dura dhaabbachuu, qaamolee uummata saaman irratti qabsaa’uudhaan dhaaba ofiif utuu hintaane dhaaba uummata isaaf jiraatu ta’uu namuu beeka. ABO’n dhaaba bilisummaa, nagaa, dimokiraasii fi mirga yaada lammiilee kabachiisuuf qabsaa’u, dhaaba hundaan olitti of kenninsaan uummataaf dhaabbatudha.
Eenyuun dursee, eenyuun olitti uummata jiraachisuu barbaachisaa ta’uu fi nageenyi uummataa waan dursi laatamuufii qabu ta’uu kan amanu ABO’n waan hundaan olitti nagaa uummata deebisuu fi uummata jiraachisuu irratti dhaaba warraqudha.
ABO’n uummata utuu qabuu, uummatni ABO utuu qabuu yaaddoon hinjiru kan jennuuf, dhaaba uummata isaa Oromoo keessaa dhalate, dhaaba uummata isaaf qabsaa’uu fi dhaaba roorroo uummata isaa irraa kutuuf qabsoo irra jiru ta’uu namuu beeka, isa kanaaf uummatni Oromoo ABO osoo qabuu mogoleef abdii hindhabu. Mogoleen uummata Oromoo dhaaba isaa ABO dha, waaqaaf rabbii gaditti abdiin uummatichaa ABO dha.
Qabeenya Oromoo saamamanii jiraniif, sarbamiinsa mirga namoomaa uummata irra gahaa jiran hundeen dhabamsiisuuf abdii nuti Oromoon qabnu ABO ta’uu namuu beeka. Gaaddisa ABO jalatti nagaan argama, gaaddisa ABO jalatti Bilisummaa arganna. Kanaaf ABO jabeessuun nu barbaachise. ABO’n dhaaba of jiraachisuu irra uummata isaa Oromoo jiraachisuuf qabsaa’udha. Kanas lubbuu isaa mararfannoo tokko malee uummataaf laatee agarsiisaa ture agarsisaas jira. Dhaaba of irra uummata jaallatu kana tiksuufis uummatni of kenniinsaan socho’aa ture. Dhaaba isaa of keessa dhokfatee waggoota dheeraa jiraachifateera. Kana malees uummatni aarsaa feesisu kaffalee ABO dhoksataa yoona gaheera. ABO Oromoo jiraachisa, Oromoo ammoo Waaqa waliin ABO tiksa.
Kan namnis waaqnis beeku dhaabni uummataa ABO’n, utuu Oromoon jiruu hinlaafu hindadhabus. Humni isaa fi mogoleen ABO Waaqa gaditti uummata isaa Oromoodha. Gaafa rakkoos gaafa gammachuus gaaddisni ABO’n jala jiraatu Oromoodha, Oromoonis ABO gaaddisa isaa taasifatee ABO jalatti qilleensa nagaa habbuuqata.
Walii gala uumaa gaditti ABO’n Oromoo fi saboota Cunqurfamoo impaayera Xoophiyaatiif madda nagaati. Warreen ABO balleessuu, ABO dhabamsiisuu barbaadan qaamolee nagaa uummataa hinfeenee, kanneen uummatni akka nagaa argatu hinbarbaanne ta’uu hubatamaadha. ABO keessa nagaatu jira. Nagaa keessa ammo guddina biyyaa jira, nagaa keessa bilisummaa jira. Kanaaf ABO’n madda nagaati jenna.
Injifannoon uummata Oromoof
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Amajji 2,2020


text:
Poolisiin ajjeechaa shamarree Haayimaanot Badhaadhaaf warra shakkaman afur to’achuu beeksis
(BBC Afaan Oromoo) — Komishiiniin Poolisii Magaalaa Finfinnee shakkamtoota afur ajjeechaa shamarree Haayimaanot Badhaadhaa kan Kolleejjii Fayyaa Hospitaala Xuqur Anbassaatti digrii lammaaffaa barataa turte keessaa harka qaban jedhe to’annaa jala oolchuu beeksiise.
Shamrree kun Kollejjii Fayyaa Hospitaala Xiqur Anbassaatti digrii lammaaffaa barataa kan turte yoo ta’u, guyyaa Wiixata, Caamsaa 25, 2020, hojii qorannootiif laaboraatoorii keessa turte keessatti ajjeefamte.
Poolisiin magaalaa Finfinnee ibsa galgala kana fuula feesbuukii isaarratti maxxanseen akka beeksiiseetti, namoota yakka ajjeechaa shamarraa kanarratti raawwatan irratti xiyyeeffannaan qorannoo gaggeessuun seeratti dhiyeessuuf hojjataa jiraachuu himeera.
Haaluma kanaanis namoonni ajjeechaa kanaan shakkaman afur to’annoo jala oolfamusaaniis ibseera.
Shabarree Haayomaanot guyyaa Wiixataatti mooraa hospitaalichaa keessatti laaboraatorii gamoo bulchiinsaarratti argamu keessatti qorannoo gaggeessaa bakka turteetti ajjeefamuushee Komishiniin Poolisii kun beeksiise.
Haata’u malee, erga haala sukkaneessaa ta’een qaamashee irra bakka garaa garaa meeshaa qara qabuun waraanamteen booda guyyaa Kibxataa Caamsaa 26, 2020 sa’aatii 11 irratti reeffi ishee kutaa keessatti argamuu ibseera.
Bilbilli harkaafi meeshaaleen gara biraa shamarree kanaas fudhatamuu qorannoon bira gahamuufi namoonni yakka kanaan shakkaman afran to’ataman irratti qorannoon cimee itti fufuus ibsichi dabalee himeera.
Shamarree kun digrii ishee jalqabaa Yunvarsitii Teeppii irraa qabxii olaanaadhaan erga eebbifamteen booda yunivarsitichuma keessatti barsiisaa kan turte yoo ta’u, barnoota digrii lammaffaa isheetiif gara Koolleejjii Saayinsii Fayyaa Xiqur Anbassaa galuun barnoota ishee hordoffaa osoo jirtu yakki kun irratti raawwatame.
Yakka shamarree kanarratti raawwatame qorachuun ummataaf ifa kan taasisuu ta’u kan hime Komishiniin kun, maatiifi hiriyoota isheetiifs jajabina hawweera.
Ajjeechaa Suukanneessaa Haadha Ilmaan Afurii irratti Ona Laaloo Assaabii keessatti Raawwatame | RSWO


text:
Shafa’aa
Ergamaan Rabbii (ﷺ) akkana jedhe
“Guyyaa qiyaamaa ani dursaa ilmaan Aadam tahee kaafama. Namni jalqaba qabriin banamtuuf ana. Namni jalqaba jaarsummaa (Mangudummaaa) ummata kootiif deemus, namni jalqaba jaarsummaan isaa qeebalamtus ana dha.” Jedhe.
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَنَا سَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَنْشَقُّ عَنْهُ الْقَبْرُ وَأَوَّلُ شَافِعٍ وَأَوَّلُ مُشَفَّعٍ
(Sahiih Muslim, 2278)
Guyyaa Qiyaamaa guyyaa namuu “…. nafsii…. nafsii…lubbuu too na baasi… lubbuu too na baasi…” jedhaa lubbuu ofiitiif qofa booyu sana Ergamaan Rabbii Nabi Muhammad (ﷺ) garuu
“Ummatii! Ummatii! Ummata koo! Ummata koo!” jechuun ummata isaaniitif booyu. Ummata isaaniitiif Jaarsummaa shafa’aa Rabbii guddayyaa fuuldura dhaabbatu.
Rabbiin warra guyyaa qiyaamaa Shafa’aa Rasuula Rabbii (ﷺ) argatu nu haa taasisu!


text:
Labsiin magaalalee kun naannoo sana keessatti ittiin ka’umsa mormii keessaa tokko ta’uun ni yaadatama. Keeyattoonni kun kan haqamaniif miidhaa waan qaaataniif utuu hin taane uumata biraa gaaffii waan dhaqqabsiiseef ta’uu dubbi himaan naannochaa Feqaaduu Tesammaa VOAf ibsaniiru.
Waggaa kana kan geggeessame waggaa hojii caffee Oromiyaa waggaa tokkoffaa fi wal ga’ii lammffaa irratti labsiin raggaasisame mormii naannoo kana keessatti ka’eef ittiin ka’umsa keessaa tokko.
Utuma hin raggaasisamin gaaffii kan kaasise labsiin magaalaalee Oromiyaa kun komee master plaanii waliin wal qabatee mormii dhiiga dhangalaasise dhaqqabsiise.
Labsiin sun kan ba’e magaalaa Finfinnee fi master magaalaalee addaa Oromiyaa hojii irra oolchuuf akka ta’e lammiiwwan gaaffii kaasan itti amanu.
Caffeen Oromiyaa torbee wal ga’ii geggeesseen labsii kana keessaa sadii haqee jira. Kanaaf sababaan hubannoon hanqachuu fi hawaasicha biratti shakkii dhaqqabsiisuu isaa ta’uu itti gaafatamaan waajjira dhimmootii kominikeeshinii Oromiyaa obbo obbo Fiqaaduu Tasammaa VOAf ibsaniiru.
Akkuma mastar plaanichaa uummatichi hamma hin barbaannetti, kan faayidaa qabu ta’us fedhii uummatichaa kan guutuu fi misoomaaf kan yaadame ta’us, uummati hin barbaanne taanaan dhaabachuu qaba jechuun murtii irra akkuma ga’e, dhimma kana irratt ejjennoo akkasii fudhachuun hin danda’amu. Uummataaf ibsanii labsii kan baase caffee waan ta’eef dhimmoota shakkii uuman irratti adeemsa seeraa bifa eegeen dhiyaatee marii bal’aan erga irratti geggeessamee booda gaaffii uummataa deebisuun barbaachisaa ta’ee waan argameef kanaaf deebii kenneera.
Kanaafis deebii ennaa kennu, akkam iyyuu gaarii haa ta’u waan uummatichi hin simanne hojii irra oolchuun sirrii waan hin taaneef gaaffii uummataaf kabajaa qabaachuun barbaachisaa dha.
Keeyata haqame keessaa tokko walitti makamuu magaalaalee kan ilaallate ta’uu obbo Fiqaaduun fakkeenya tuquun ibsaniiru.
Keeyati haqame ka biroon jedhan obbo Fiqaaduun magaalaaleen ennaa walitti makaman maqaa itti moggaafamu ilaallata. Dhimma kana irrattis maqaa jijjiiruun seenaa fi aadaa naannolee balleessa qeeqi jedhu dhiyaatee jira.
Caffeen Oromiyaa Labsii Bulchiisa Magaalotaa Keessaa Keeyyatoota 3 Haquu Isaa Beeksise. Mormitoonni Garuu Kun Ga’aa Miti, Jedhu
Labsii Bulchiinsa magaalaalee Oromiyaa caffeen yokaan Manni-maree naannawichaa keeyyatawwan sadii jechuun, waa’ee magaalaalee walitti-dabaluu, waa’ee maqaa jijjiiruu fi waa’ee magaalaaleen Oromiyaa guguddoon “Regio-politan” jedhaman, galii isaanii Mootummaa Federaalaaf galchuu fi baajeta mootummaa federaalaa argachuu keessaa haqee, akka haaraatti raggaasise kana, paartiileen momitootaa maal jedhu?
Itti-aanaqa dura-taa’aa Kongiresa Federaalawa Oromoo Obbo Mulaatuu Gammachuu, Finfinnee irraa deebii kennaniiru.


text:
Oromo News 04/20/2021
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Deparmantiin mana fayyaa Iowa akka gabaasetti sababa Covid-19 namni haarawa 5 du’uu gabaase, namni haarawa qabame ammo 550 yoo tau Woodbury County keessati namni haarawa qabame 16 dha.
Jiraattonni Iowa parsanti 40% ta’an talaali corona virus akka fudhachuu hin feene himan. Lakkoofsi kunis torbaan darbee irraa dabalee jira, irra guddini isaa northwest Iowa keessati.
Counties dhan keessati talaali corona virus kana kan fudhatuu yoo kan hin jiraatinni kan waradaan kan kuffisu ta’a.
Durbuaan mana fayyaa Siouxland akka jedhetti Woodbury County torbaan kana taalali corona virus gaafatani jiru jedhan. Umriin isaani 16 fi sanii olta’an parsantiin 30% guutumaan guututi taalali corona virus akka fudhatan himan.
Siouxland District Health akka ibsetti talaali corona virus gudichaa torbaan dhufu April 27th kan kennamu bakka Siouxland Expo Center tti namni yeroo dalagaa isaatinille ala fudhachuu barbaadde akka dandau himan.
Nebraska administered torbaan darbe keessa talaali corona virus jiraattota 135,000 kan akka kennee jiru gabaase.
Jiraattoni Nebraska umrii 16 fi sanii ol ta’an parsantiin 36% talaali corona virus guutumatti fudhatani jiru.
State akka gabaasetti waloogalatti namni haarawa qabame 500 yoo tau 168 ammoo kan hospitaala yaalama jiruudha.
Iowa tti, namni 215 hospitaala kan yaalama jiruudha, namni daarzana olii hospitaala Sioux City lama keessati kan yaalama jiruudha.
Akka gabaasa midhaani torbaan kanaati akka karoora wagga kanaati boqqoolo paranri 4% tau addaan fafageesun dhaabani jiru.
USDA’S akka gabaasetti torbaan darbe baayinni midhan dhaabudhaf haalawa mijaawa ture jedhe.
Boqqolloon harka lama saddafaa lafa keessa waan jiruuf Qonnaan bultoonni harka isaani irrati gudinna mulisani jiru.
Sioux City Council galii arti kan wagga walitti guru sochoosuf sagalee guutun kan kenname ArtSplach kara magaala qixxeeti sochau jiru.
Qophiinis guyyaa ayyaana hojattootaf torbaa dhuma irrati September 2nd fi hanga 5th tti qabanii jiru.


text:
kamal-haasan 20 տաք եւ sexy պատկերը
Բոլիվուդի HOLLYWOOD ստեղծել նոր պատկերասրահը
kamal-haasan
0 նման
kamal-haasan
0 նման
kamal-haasan
0 նման
kamal-haasan
0 նման
kamal-haasan
0 նման
kamal-haasan
0 նման
kamal-haasan
0 նման
kamal-haasan
0 նման
kamal-haasan
0 նման
kamal-haasan
0 նման
kamal-haasan
0 նման
GDPR Compliance
kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan كمال_حسن kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan কমল_হাসান kamal-haasan kamal-haasan 卡馬爾哈森 kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan ಕಮಲ್_ಹಾಸನ್ kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Hassan_(pelakon) കമലഹാസൻ kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Hassan kamal-haasan kamal-haasan KaMaл_XacaH kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan கமல்ஹாசன் కమల్_హాసన్ kamal-haasan Kamal_Haasan KaMaл_XacaH کمل_ہاسن kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan


text:
Ethiopia PM asks protesters for time to make changes-Daily Mail
(dailymail)—Ethiopia’s new Prime Minister Abiy Ahmed paid a visit to a hotbed of anti-government protests Wednesday, asking residents for patience as he works to bring change to the country.
Abiy is the first prime minister in modern Ethiopian history to come from the country’s largest ethnicity the Oromo, which took to the streets in late 2015 protesting the country’s one-party government.
Those protests continued for months, leading to hundreds of deaths and tens of thousands of arrests in an unprecedented challenge to the 27-year rule of the Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF).
Just over a week after his inauguration, Abiy addressed a crowd of thousands gathered in a stadium in Ambo, a town in the Oromo federal region Oromia that is a hotbed of protests and strikes.
“We are now on the path of change and love,” Abiy told a mostly Oromo crowd that police struggled to keep from the bandstand where he was speaking.
“We want to work hand-in-hand with you. What we say and what we do must match,” he added.
Abiy was chosen to succeed Hailemariam Desalegn announced in February that he would step down in a surprise move that analysts believe was partially driven by his inability to quell the anti-government sentiment.
A 10-month state of emergency imposed in October 2016 halted the worst of the protests, which were joined by the Amhara ethnic group, but unrest still broke out sporadically.
Ethiopia is once again under a state of emergency declared after Hailemariam’s resignation, but many people are hopeful Abiy, a 42-year-old former minister of science and technology, can move the EPRDF away from its authoritarian past.
In his speech, Abiy referred to the Qeerroo, young Oromo men who led the at-times violent protests and enforced strikes in Oromia, as the “shield of the Oromo people”.
“I ask you to give us time … to take organised action,” he said.
የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አህመድ በኦሮሚያ ክልል ደረጃ በአምቦ ከተማ አቀባበል ተደረገላቸው፡፡
በስነ- ስርዓቱ ላይ የአምቦ ከተማና ምዕራብ ሸዋ ዞን ነዋሪዎች የፌደራልና የኦሮሚያ ክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎች ተገኝተዋል፡፡
#Ambo -the delegation led by PM #AbiyAhmed, that included Workneh Gebeyehu, Minister of Foreign Affairs, & Deputy PM Demeke Mekonnen, observed a minute of silence to those killed during the 3 years #OromoProtest, with Lemma Megerssa saying he has “eternal respect for the martyrs” pic.twitter.com/kWuK8P9R38
— Addis Standard (@addisstandard) April 11, 2018
Earlier, Lemma Megerssa, pres. of the Oromia region, said: “Har’a akka kanaan duraan ibidda dhaamsuuf osoo hintaane, misiraachoo labsuu dhufne”.
Rough translation: “Today, we didn’t come to put out a fire like before, but to light up hope.”
Afaan Oromoo text & pic @addisu_arega pic.twitter.com/W6TjCjFPsh
— Addis Standard (@addisstandard) April 11, 2018
These pictures posted on Facebook by the BBC Afaan Oromoo program show a gathering of the people from #Ambo and its environs who came out dressed in their traditional dresses (and men on horseback) to attend the speech being delivered by PM #AbiyAhmed. pic.twitter.com/QmpeB2fvaS
— Addis Standard (@addisstandard) April 11, 2018
Haasaa Mummichi Minstra FDRI kab. Dr. Abiy guyyaa har’aa Magaalaa Ambootti taasisan (Kutaa 1ffaa)
Sirna Simannaa Kabajamoo Dr. Abiy Ahimad Muummicha Ministeera Mootummaa Rippaablika Dimokraatawaa Federaalaa Itoophiyaa Ilaalchisee
Haasaa Kabajamoo Obbo Lammaa Magarsaa Pireezidantii Mootummaa Naannoo Oromiyaatin Taasifame
Ebla 3/2010
Amboo
Kabajamoo Dr. Abiy Ahimad
Muummicha Ministeera Mootummaa Rippaablika Dimokraatawaa Federaalaa Itoophiyaa,
Kabajamtoota Hoggantoota Ol’aanoo Federaalaa fi Naannoo,
Kabajamtoota Ummata Magaalaa Amboo fi Naannoo Ishee Sirna Kanaratti Argamtan
Hunda dura, guyyaa seenaa qabeessa kana guyyaa ummanni Oromoo fi Dhaabbanni keenya, Dhaabbanni Dimokraatawaa Ummata Oromoo ergama ittigaafatamummaa biyya hogganuu hiree itti argatee fi seenaa biyya keenyaa nuusa jaarraa keessatti Muumicha Ministeera keenya sirna simannaa irratti argamee haasaa taasisuuf carraa argachuu kootiif gamachuun natti dhaga’amu dangaa hin qabu.
Itti aansuudhaan, Kabajamoo Dr. Abiy Ahimad Dura Taa’aa Adda Waqqaaqsa Dimokraatawaa Ummattoota Itoophiyaa fi Muummicha Ministeera biyya keenyaa ta’uun filatamuun injifannoo saba Oromoo fi saboota, sablamootaa fi ummattoota Itoophiyaa hundaa waan ta’eef, ummata Oromoo, saboota, sablammootaa fi uummattoota Naannoo fi Itoophiyaa hundaan baga gammaddan jechuun barbaada.
Kabajamoo Dr.Abiy Ahimad Muummicha Ministeera Mootummaa Rippaablika Dimokraatawaa Federaalaa Itoophiyaa baga gara Naannoo keenya Oromiyaa, magaalaa seena qabeetti Ambootti nagaan dhuftan jechuun barbaada.
Kabajamtoota Hirmaattoota Sirna Kanaa
Dhaabbanni keenya, Dhaabbanni Dimokraatawaa Ummata Oromoo, bu’aa qabsoo bara dheeraa Ummatni Oromoo jaarraa tokkoof taasiseen kan dhalte, ummata Oromoo keessatti kan guddatee fi bu’aa cululuqaa ta’ee galmeessisaa jiru ta’uun isaa ifa galaadha.
Kanaanis, dhaabbanni keenya akkuma hundaa’een sirna abbaa irree Darguu akka barbaaduuf gahee isaa tapha’uun barbadaa’uu sirnichaa booda, waggootan 27 dabranitti Oromiyaa keessatti injifannoon gama siyaasaa, dinagdee, hawaasummaa fi nageenyaatin akka galmaa’u gahee hogganummaa isaa taphateera.
Bu’aa argame kanarraayyis ummatni Oromoo fi sabaa fi sablammoonni naannoo keenyaa dhandhamataa jiru. Kanaanis, dhaabanni keenyaa yeroodha gara yerootti ummata Oromoo bal’aa biratti fudhatama argataa fi guddataa dhufuu danda’eera.
Haa ta’u malee, imaammata sirnoonni dabran hordofaa turaniin biyyi keenya boodatti kan hafte, waraana, hiyyummaa fi gadadoo kan saaxilamte waan turteef, rakkoolee kanneen keessaa yeroo gabaabaa keessatti furuun rakkiisaa akka ta’u eenyuyyuu kan haaluu miti.
Kanarraa ka’uudhaan, fedhii hawasaa dabalaa fi guddachaa deemuu guutuu dhabuun, rakkoon bulchiinsa gaarii hundeerraa hiikuu dhabuun, malaammaltummaan dagaaguu fi fayyadamummaa haqa qabeessa mirkanneessuu irratti rakkoon waan tureef ummanni keenya dhaaba fi mootummaa isaa irratti mufii fi komii qabu waggoottan sadeen dabre ifatti ibsee jira.
Kabajamtoota Hirmaattoota Sirna Kanaa
Dhaabbanni keenya, Dhaabbanni Dimokraatawaa Ummata Oromoos mufii fi komii ummata bal’aa irraa ka’aa jiran kanneen karaa bilchina qabuun xiinxaluudhaan tarkaanffii adda addaa fudhataa tureera.
Kanaanis, dhaaba fedhii fi gaaffii ummata Oromoo deebisuu fi imaanaa ummataa baachuu akkaa danda’uuf of-haaromsuun dhaabbata kallacha ummataa ta’ee akka ba’uuf xaarii fi ifaajjjiin taasifame akka laayyootti kan ilaalamuu miti.
Har’a dhaabbanni keenya, Dh.D.U.On dhaaba mootummaa Naannichaa hogganu qofaa osoo hin taane, dhaaba AWDUI fi biyya gaggeessuuf ga’uumsa horateen yeroo gabaabaa keessatti fudhatamaa fi beekamtii ol’aanaa saboota, sablammootaa fi ummattoota Itoophiyaa irraa argachuu danda’eera.
Yeroo ammaa kanatti, kaabaa hanga kibbaa, bahaa hanga lixaatti nageenyi bu’ee jira. Hawaasin fuula isaa hojii isaa idileetti deebifatee jira. Dhaabbileen siyaasaa morkattootaallee osoo hin hafin, abdii isaa dhaabaa keenya akka ta’e ibsuurratti argamu.
Walumaa galatti, dhaabbanni keenya, AWDUI fi biyya gaggeessuuf hireen argame kun, gama tokkoon ummanni Oromoo gaaffii yeroo dheeraa gaggeessummaa biyyaa nuuf haa kennamu jedhu kan deebii itti argate yoo ta’u, gama biraatiin amantaan saboonni, sablammoonni fi ummattoonni biyya keenyaa Dh.D.U.On biyya gaggeessuuf ga’uumsa akka qabu ifatti mirkaneessee jira.
Kabajamoo Keessummaa Kabajaa,
Kabajamtoota Hirmaattoota Sirna Kanaa,
Masaraan Daalattii (Arat Kilo) Oromoorraa fagaatee ture, aangoon biyyichaa Oromoof dugda gara-glfatee ture, kan kalee kuunnoo jechaa turre har’a, qabsoo Ummata Oromoo fi qabsoo saboonni, sablammoonni fi ummattoonni biyya keenyaa taasisaniin nu harkatti galee jira.
Imaanaa fi ittigaafatamummaan saboonni, sablammoonni fi ummattoonni Itoophiyaa nutti laatan kun baayyee ulfaataa fi halkanii guyyaa kan irriiba nama dhoowu akka ta’e hubachuun barbaachisaadha.
Gama tokkoon, biyya keenya irratti fayyadamummaa wal-qixxummaan haqaa akka mirkanaa’u gochuun, gama biraatin immoo, guddina dinagdee fiduun jiruuf jireenya lammii biyya keenyaa fooyyeessun hojii manaa guddaa fuul dura keenya dhaabbatee jiruudha.
Seenaan biyyoota addunyaa kanaa akka dhugoomsutti, tumsaa fi deeggarsa lammiilee biyyaatin alatti namni tokko masaraa galuudhaan biyyi badhaaadhee fi guddate hin jiru. Mootummaan Imaammataa fi tarsimoo misoomaa baasuu ni danda’a. Garuu, kan hojiirra oolchu lammii biyyaa hundaati.
Waan kana ta’eef, dhimmi biyya keenyaa kan hunda keenyaa waan ta’eef ummatni Oromoo, saboonni, sablammoonni fi ummattoonni biyya keenyaa akkasumas dhimmi biyya keenyaa kan nu ilaallata jedhan hundi Muummicha Ministeera keenya fi dhaaba keenya cinaa dhaabbachuun deeggarsa barbaachsu hunda akka taasistan dhaamsa koo dabarsuun barbaada.
Ummanni Oromoos akkuma aadaa fi duudhaa isaa Sirna Gadaatin gonfate ummattoota Naannoo keenya keessa jiraatani fi ollaa keenya jiran waliin nagaa, tokkummaa fi jaalalaan wal-wajjiin jiraachudhaan jijjiirama bu’uuraa gama misoomaa, dimokraasii fi nageenyaatin akka dhufuuf mootummaa cinaa dhaabbachuun tumsa isini irraa eegamu akka taasisu waamicha koon dabarsa.
Mootummaa Naannoo keenyaa Dh.D.U.On hogganamus, nageenyi naannoo fi biyya keenyaa iddootti akka deebi’uu, rakkoon bulchiinsa gaarii akka hiikkatuu fi ol’aantummaan seeraa akka kabajamu waan irraa eegamu hunda akka bahu carraa kanaan irra deebi’ee waadaa isini galuun barbaada.
Dhumarratti, irra deebi’ee baga gammaddan, baga gammadne jechaa, Kabajamoo Dr.Abiy Ahimad Muummichi Ministeera biyya keenya ummata sirna simannaa kanarratti argamaniif haasaa akka taasisan kabaja guddaan nan affeera.
Injifannoon Ummata Oromoo fi Ummattoota Biyya Keenyaatiif!!
Kabajin Bara Baraa Wareegamtoota Qabsoo Keenyaatiif!!
Galatoomaa‼


text:
Abbaan Gadaa Kuraa Jaarsoo: Booranni kutaa hinqabu aadaa tokkoon bula Aabbaa Gadaa tokkoon bula
Torban darbe irraa eegale Abbaan Gadaa Booranaa Kuraa Jaarsoo gara Keeniyaatti ce'uun ummata waliin mari'achaa turan.
Nuyi qara gara Keeniyaa kan dhufneef waan aadaa jilaati. Eebba qe'ee jedhani. Eebba qe'ee digaluu, maxxaarrii, jaarsa Jiloo Fallaanaa eebbisuu dhufne. Jaarsi kuni Saah qubata.
Booranni kutaa hin qabu gadaa tokkoon bula, aadaa tokkoon bula. Kan Boorana Keenyaa jirutu Itoophiyaa keessa jira. Gosa garan jirtu, Booranni hinjira gabbarti ni jirti.
Booranni kaawuntii Marsabit, Isiyoloo hanga Xaanaa Riivar hin qubata. Borana arma jiruufillee Abbaan Gadaa anuma. Boorana kan duuba fula inni jiru nagaa fuudha jedhee qe'ee eebbise irraa bahee jennaano gara Naayiroobii dhufe.
Abbaan Gadaa Booranaa duraan Keenyaa hin dhufan ture. Wanti hin dhufneefi seerri aadaa kan nama daangessullee jira. Seera Daawwee jedhani.
Seera Daawwee
Seerri daawwee kuni, hayyuun yaa'aa kan waan jilaa, waan gooroo hojjetu imaltuuf yoo garan dhufu Booranni guddaa waan ta'eef jilti duuba dabarti, jilatti hin galu. Gooroon duuba dabarti, dadhabnaan itti daangessan.
Seerri sunimmoo dhihoo kana Gadaa dabre Gadaa Guyyoo Gobbaa seerri suun kaasan.
Abbaa Gadaan qar dhufuu hin danda'u amma seerri Daawwee sun ka'e jennaan gara cufa dhaquu danda'a. Kanaaf dhufne.
Booranni daangaa hinqabu
Isiyolootti gosa walitti qabnee dubbanne. Wanti nuti dubbanne waan tokkummaa gosa kanaati waan nagaa gosa kanaati waan aadaa gosa kanaallee dubbanne.
Walitti hidhadhaa tokko ta'a jenne. Nagaan marra bisaan waliin sooradhaa, waliin tikfadhaa waliin qotadhaa, bocadhaa itti dhaamanne.
Aadaa dagatame
Ummanni Oromoo ummata aadaa qabu. Sirna Gadaatin bula. Warri kuni akkuma warri gadaa kan aadaa tolchu gam dirree Liiban jiru, warri gam kan jira aadaarraa fagoo jira. Aadaa kanallee dagatee jira.
Aadaa kanallee dagatee jira. Aadaa kana dagate irra caalaan gara amantii jijjiiramee jira. Aadaa abbaatu jabeeffata. Dhaloonni aadaa hin qabne tisse, garboota taha.
Yoo afaan kankee hinjirre, yoo aadaan kankee hinjirre eenyummaan kankee hin beekamtu garboota taate aadaa nam biraa uffatta.
Kanaaf aadaa kan kee kan kaleessaa hindidinaa jabeessaa waan jedhaa achiillee dubbanne Isiwollootti.
Taanaa Riivar Kaawuntii
Oromoon Xaanaa Riivar jirtullee Oromoo Booranaati. Jaarrolee isaanii waamne nagaa fuune. Aadaa gosa kanaallee walitti dhaamanne, wal barsiisne.
Ammaa achi seerri daawwee hinjiru. Aadaa keenya walirraa haa barannu waliin jenne. Haa tokko taanu, haa walitti dhihaannu waliin jenne.
Jaarroleen quba walqabaattee kan gam Keeniyaa jirtu kan arma jirtu haa walgarruuti bara baraan warri dhufe nu argu nulleenimmoo bara baraan warra dhufne garru akka aadaa tan barsiisnu warrilleen aadaa kan qabatu duuba waan kan dubbannee waliigalle.
Aadaa guddisuuf gahee qaamota biraa
Seerri mootummaatu kan aadaatti bu'u hinjiru. Mootummaalleen aadaa gosota cufaa ni ulfeessa. Haa taatu aadaan kuni akka hin banne aadaan Islaamaallee kitaaba qabdi aadaan keenya kan dhalootaa afaanii afaaniin abbootiirraa gara dhalootaatti walitti dabarsan malee barreeffamaan hinjirtu.
Aadaan keenyi kuni akka hinbanne silaa kitaabni qophaa'e barruun jiraattee dhalootaa gara dhalootaatti darbuu malti. Kana tolchuu malani.
Marii Raayilaa waliin
Warra Abbaa Lafaa pirezidantii Keeniyaa Uhuruu dubbisuu barbaanne garuu isa dubbisuufi qommii hin arganne. yeroollee hinqabnu kanaaf Raayiluma dubbifne.
Raayilaa argannee duuba waan nagaa biyyaa Itoophiyaafi Keeniyaan tokko, misooma waliini qabdi, nageenya waliini qabdi, waan biyya kanaallee guddoo itti dhaamanne.
Booranni kutaa hinqabu kan Itoophiyaa jirutu armaallee jira aadaa tokkoon bula Aabbaa Gadaa tokkoon bula. Abbaa Gadaan kama Dirree Liiban jiru sani.
Boorannimmoo Keeniyaa keessa hanga ardaa Saaku, hanga ardaa Waasoo, hanga Sololoo, hanga Mooyyale, hanga Xaanaa Riivar cufaallee jiraata.
Boorankallee nuuf jabeessi. Oromoo arma keessa qubattellee quba nu qabaadhaa, nu jabeessaa jennee tanuma wal dubbanne.