text:
Halkan gara sa’aa torbaa keessa akka sa’aatii naannaa sanii gaafa Sadaasa 20 bara 2020 haleella rookkettii magaalota Bahir Dar fi Gondar irratti gaggeeffame.
Jiraattonni naannaa sanii akka himanitti haleellaa sadi Magaala Bahir Dar iratti yoo raawwatamu kan Gondar baayinni isaa hinbeekkamne.
Haleellan rookkeettii kuni yeroo lammessof yoo ta’u kan miilana cimaaf miidhaa dhaqqabsuutu himamaa. Gama mediyaa mootummaa N Amaaratiin miidhaa isaa xiqqeessanii himu.
Torbee kana keessa Magaalan Maqalee boombidhaan tumamuun ishii niyaadatama.


c: text/html

text:
Gareen ogeessota dhimmi mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa angawoonni Naayijeeriyaa faaarfataa musliima dargaggeessa wallee arrabsoo qabu wellies jechuun du’a itti murteessan akka gad dhiisan waamicha dabarsee jira
Yaayyaa Shariif Amiinuu kutaa Kaanoo gama kaabaatii kan dhufe wellisaa muuziqaa wangeelaa fi miseensa Suufii Tijaaniyaa ta’uu isaa komiishina walabummaa kan Ameerikaan beeksisamee jira. Weellisaan umuriin waggaa 22 app Watsap irratti garee Tijaniyaa kan Muslim brotherhood (Ibrahim Niasse) keessaa Imaama tokko akka malee ol ol qabee faarsuu dhaan nabi Mohammediin caalsisee galateeffate jedha gabaasi komiishina walabummaa amantii sadarkaa addunyaa kan Yunaayitid Isteetis.
Ogeessonni dhimma mirga namaa addaa kan tokkummaa mootummootaa akka jedhanitti namoonni siyaasaa naannoo Sanaa akka inni ajjeefamuuf erga gaafatanii Bitootessa 4 booda mana maatii Shariif Amiinuu guban.
Ogeessonni kun akka jedhanitti dhimmi Shariif Amiinii adeemsa mana murtiin qabamuu dhiisuun kan isaan yaaddesse ta’uu ibsuu dhaan bakka namni hin arginetti hidhamuu isaaf yakka ilaalchi isaa jalqabaa irratti abukaatoo argachuu dhabu isaa itti dabaluun ibsanii jiran. Hayyuu tokkummaa mootummootaa keessaa tokko kan ta’anii fi dame
aadaaf barreessituu gabaasa addaa kan ta’an Kariimaa Benoonee gama isaaniin hojii aartii ilaalchisee wallee interneetii irratti maxxansuu isaan adabi du’aa itti muramuun seera mirga namaa kan sadarkaa addunyaa akkasumas heera Naayijeeriyaa kan cabsuu dha jedhan.
Hayyonni kun murtiin Shariif Amiinuu irratti murame akka haqamu akkasumas angawoonni Naayijeeriyaa ennaa inni ol iyyannaa dhiyaaffatu nageenya isaa akkasumas adeemsa seeraa jiruuf wabiin akka jiraatu waamicha dabarsaniiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gaazexaa Bariisaa
Dhaha (hennaa) jechuun guyyoota baatii keessatti argaman ykn faana buutuu Gadaa Oromoo jechuudha. Oromoon yoo bara lakkaa’u akka biyyoota biroo Aduu dhiitee bariitu qofarratti hundaa’a utuu hintaane sochii ji’aa (baatii)fi Urjii irraattillee kan hundaa’eedha.
Kunis dhaha Urjii ykn ‘Guided by stars’ jedhama. Akka kalaandarii Oromootti ji’a ykn baatii tokko kan jedhamu guyyoota 29fi walakkaa of keessaa qaba. Guyyaan walakkaa jedhamu eessaa ba’e? jettanii gaafachuu dandeessu. Oromoon callisee Aduu baatee seentuun guyyaa tokko hinjedhu.
Hayyoonni dhimma kanarratti qorannoo adeemsisanis yeroo tokko tokko guyyaan dheeratee halkan waan gabaabbatuuf yeroo mara guyyaafi halkan akka tokko hintaane bira ga’uudhaan yaada warra Aduu baatee seentuun guyyaa tokko jedhanii fashaleessaniiru.
Oromoon garuu kana utuu qorattoonni hinqoratin durayyuu waan beekuuf Aduu dhiitee bariituun guyyaa tokko jedhee hinlakkaa’u.
Oromoon ji’a ilaaluudhaan guyyaa murteessa. Akka hayyootni Oromoo jedhanitti, ji’i gaafa baatu keessa isheetti sararaa geengoo ykn marfata qabdi. Hayyoota jechuun warra ji’a ilaalanii teessuma guyyaa murteessan jechuudha. Ji’a kan ilaalan meeshaadhaan osoo hintaane kennaa Waaqni ganama kenneefitti fayyadamuuni ykn ijasaanii qofaan ilaaluuni. Hayyootni kunneen Sirna Gadaa keessattis ta’e ummata Oromoo biratti kabajaafi iddoo guddaa qabu.
Ji’i tokko baatee gaafa goobantu dhuma rratti sararri geengoo (marfati) ji’a kana keessaa mul’atu guutuu 29fi walakkaadha. Sararri geengoo ji’a kana keessaa mul’attu tokkoonshee naannoftee gaafa walquunnamtu guyyaa tokko jedhamti.
Ji’i kun garuu jalqaba gaafa baatu walakkaa qofaatu ba’a. Kanaaf sararri dhuma irratti ji’a tokko keessaa mul’atu 29fi walakkaa ta’a. Kanaafuu akka lakkoofsa Oromootti ji’i tokko guyyoota 29fi walakkaa qaba jechuudha.
Akka kalaandarii addunyaatti ji’i Onkoloolessaa (October) kan murtoofte miti. Fkn bara 2012 guyyaa 29n dhume. Bara 2013 hanga 2015tti ammoo guyyoota 28n dhume.
Bara 2016 ammoo deebi’ee guyyoota 29n dhume. Ji’i Onkoloolessaa (October) jedhamu kun guyyoota 28 qabaachuun haa beekamu malee waggaa afuritti si’a tokko guyyaa 29 ta’a. Habashaanis kalaandarii addunyaa wajjin walqixxeessuuf ji’a 13fa (Qaam’ee) kan jedhamtu waggaa afuritti si’a tokko kan guyyoota shan turte guyyoota ja’a taati.
Kanaaf sababa yoo gaafattan kaalaandariin addunyaas ta’e habashaa deebii quufsaa isiniif hinkennu. Kalaandariin Oromoo garuu kanaaf sababa quubsaa qaba. Akka kalaandarii Oromootti ji’i tokko guyyoota 29fi walakkaa haaqabaatu malee waggaa afuritti si’a tokko ji’i Onkoloolessaa guyyoota soddomaan dhuma.
Guyyaa kana akkuma Ji’aa, Urjiiwwan Oromoon guyyaa murteessuufitti itti dhimma ba’u kunneen Lamii, Buusan, Bakkalcha, Algaajimaa, Arba, Gaadduufi Wallaa jedhaman torban osoo sararasaanii irra naanna’anii waggaa afuritti si’a tokko sararri isaanii walargee guyyaa kana walirra oolu.
Baatiin urjiiwwan walirra oolan baatii itti ji’i Onkoloolessaa baatuudha. Yeroo kana ji’i kanaan dura jalqaba walakkaa taatee baatu guutuu taatee jalqabdi. Kanaaf dhumarratti sararri geengoo ji’a kana keessaa mul’atu guutuu soddoma taati. Guyyaan ji’a kana keessa lakkaa’amus soddoma ta’a.
Akka Sirna Gadaatti guyyaan kun guyyaa itti Abbaan Gadaa aangoo qabatee jiru bara hojiisaa itti walakkeeffatuudha. Guyyaa kanas hojiileen Abbaan Gadaa waggoota afran darban keessa raawwate sakatta’amee wantoonni sirrachuu qaban waggoota afran dhufanitti akka sirrataniif yeroo itti gabaasni Abbaa Gadaatiif dhiyaatu jedhamee beekama.
Akkuma kanaa olitti ibsame kalaandarii Oromoo keessatti guyyootni ji’a tokko keessatti argaman walitti ida’amanii ji’oota waggaa tokko keessatti mul’atan 12n yoo baay’atan guyyoota 354 ta’u. Kalaandariin addunyaa garuu guyyootni waggaa tokko keessa jiran 365 jedha.
Dhimma kanarratti kalaandariin Oromoo sababa quufsaa ta’e dhiyeessuudhaan kansaa sirrii ta’uu mirkaneessa malee guyyoota waggaa kalaandarii Habashaa waliin walqixxeessuuf ji’a dabalataa ykn Qaam’ee uumee waan hinjirre hindalagu. Sababni Oromoon dhimma kanarratti dhiyeessu maali laata? Akka kalaandarii Oromootti guyyaan barri haaraan itti waljijjiiru yoomi?
Akka kalaandarii Oromootti guyyootni waggaa tokko keessa jiran 354dha. Kalaandariin addunyaa ammoo guyyootni waggaa tokko keessa jiran 365 jedha. Kamtu sirrii akka ta’e mirkaneeffachuuf dhufaatii kalaandarii addunyaan kun ittiin bultu (Gregorian Calendar) haa ilaallu.
Kalaandariin Girigooriyaa bara 1582 nama ‘Pop Gregory XIII’ jedhamuun dalagame. Isa dura addunyaan kalaanderii Roomaa ‘Julian Calendar’ jedhamuun fayyadamaa turte. Kalaanderiin warra Roomaa kun waggaa tokkotti sekondii 10.3 boodatti hafaa ture jechuudhaan sababa ‘Pop Gregory’ dhiyeesse irratti walmormii guddaa uumullee addunyaan kalaandarii haala teessuma biyyoota addunyaa hunda giddugaleeffate kalaandarii Girgooriyaa fudhachuuf dirqamte.
Gaafa kalaandariin Girgooriyaa hojiirra oole akka warra Juliyaanitti Onkoloolessa (October) 4 bara 1582 ture. Kalaandariin Girgooriyaa garuu kanaan dura guyyaan duubatti hafe jira jedhee waan amanuuf guyyoota 11 itti ida’ee Onkoloolessa (October) 15 bara 1582 jedhee jalqabe.
Dhimma kana irratti Faransaay, Ispeeniifi Poorchugaal yeroodhaaf mormii dhiyeessanii fudhachuu baatanis kalaandarii mataasaanii waan hinqabneef waggoota muraasa booda fudhataniiru.
Warri Roomaa garuu hanga har’aatti garaagarummaan guyyoota 11 waan gidduutti uumameef kalaandariin Girigooriyaa guyyoota 11 hateera jedhanii falmu.
Fakkeenyaaf Turki yoo fudhanne kalaandariin Girgooriyaa kun guyyoota 11 seeraan ala itti dabaleera jettee osoo falmituu dhuma irratti kalaandarii dhuunfaa ishee waan hinqabneef Amajjii (January) 01 bara 1927 fudhachuu dandeesseetti.
Oromoonis hanga har’aatti kalaandariifi eenyummaan isaa hin ukkaamamne osoo ta’ee akkuma biyyoota kanaa kalaandariin Girigooriyaa guyyoota 11 hateera jedhee warra dubbatu ture.
Sababnisaas kalaandariin Girigooriyaa waggaa keessa guyyoota 365tu jira jechaa jira. Kalaandariin Oromoo garuu waggaa tokko keessa guyyoota 354tu jira jechaa jira. Akka kalaandarii Oromoofi Girigooriyaatti waggaa tokko keessa garaagarummaa guyyoota 11tu jira. Haata’u malee ‘Pop Gregory’ gaafa kalaandarii kana uume biyyootni addunyaarra jiran kalaandarii mataasaanii akka hin uumne hindaangessine.
Kalaandarii inni uume kun kan biyyoota hunda giddugaleeffateedha jedhe malee kan biyyoota hunda sirriitti bakka bu’uudha hinjenne. Kanaaf kalaandariin Oromoo sababa quubsaa waan qabuuf akka teessuma lafa Oromiyaatti guyyootni waggaa tokko keessa jiran 354dha jedhee yoo dhiyeeffate namni lakkii 365dha jedhee isa mormu hinjiru.
Habashootni ji’i tokko guyyoota 30 qaba jedhanii waan amananiif waggaa tokko keessa guyyoota 360tu jira jechuu ni danda’u turan. Garuu raga waan hinqabneefi lakkoofsa akkasumas haalli lakkoofsasaanii maalirratti akka hundaa’e waan hinbeekneef gara kan addunyaatti siqsiisuun dirqama ta’e.
Kanaafis ji’a 13fa uumuudhaan guyyaa shan itti dabalanii kan addunyaa waliin walqixxeessan. Kun ammoo kalaandariin Habashaa soba irratti kan hundaa’e ta’uu agarsiisa. Fakkeenya biroo yoo kaafne biyyootni biroon guyyaa dhaloota Kiristoos Mudde (December) 25 jechuudhaan bara haaraa simatu.
Walumaagalatti yeroo kalaandariin Juliyaa cufamee Girgooriyaan banamu guyyootni 11 itti dabalame sun biyyoota baay’ee biratti rakkoo uumee jira. Kalaandarii Oromoos kan mudate kanumaadha malee kalaandariin Oromoo dhugaarratti kan hundaa’eedha.
Dhimmi keenya inni ijoon Oromoon guyyaa kamiin bara haaraa simata isa jedhuudha. Oromoon akka dhahaasaatti waa’ee bara haaraa waan beeku hinqabu. Oromoon kan beeku bara haaraa osoo hintaane Gadaa haaraadha.
Oromoo biratti bara haaraa ykn Gadaa haaraa kan jedhamu gaafa Abbaan Gadaa aangoorra jiru Abbaa Gadaa isa ittaanuuf aangoo dabarsuudha. Guyyaa kana wanti hundumtuu ni haareffama. Kanaaf Gadaa haaraa ykn bara haaraa jedhama.
Intala ykn ilma Oromoo tokkoon bara kam dhalatte jettee hingaafattu. Gadaa kam dhalatte jettee gaafatta malee. Isheen ykn innis Gadaa abaluun dhaladhe jettee/ jedhee siif deebisa. Oromoo biratti wanti sirna Gadaatiin ala ta’ee bara haaraa jedhu hinjiru.
Bara haaraa ykn Gadaa Haaraa kan jedhamu gaafa Oromoon aangoo waliif dabarsuudha. Bara lakkkaa’uu kan barbaachisu yoo ta’e ammoo Oromoon bara 6414 keessa kan jiru yoo ta’u, bara haaraa kan simatu ammoo ji’a Muddee fixee Amajjii gara jalqabaatti.
Akka dhahaa Oromootti waggaan tokko baatiiwwan 12 qaba. guyyootni ji’a keessa jiran hundinuu maqaa, hiikaafi milkii mataasaanii qabu.
Isaanis 1.Innika, 2.Soonsa, 3.Alkaajima, 4.Arba, 5. Walqaa, 6. Basaa duraa, 7. Basaa boodaa, 8.Carraa, 9. Dureettii, 10. Dullattii duraa, 11. Dullattii boodaa, 12. Salbaana duraa, 13. Salbaana jidduu, 14. Salbaana boodaa, 15.Gardaaduma, 16. Waata, 17.Ruuruma, 18. Lumaasaa, 19, Gidaadaa, 20. Ruuda, 21. Areerii duraa, 22. Areerii boodaa, 23. Aduulaa duraa, 24. Aduula boodaa, 25.Garba duraa, 26. Garba jidduu, 27. Garba boodaafi 28. Bitaa jedhamu.
Guyyootni torban keessatti argamanis hiikaafi milkii mataa isaanii qabu. Isaanis Wiixata- guyyaa ekeraa, Kibxata -guyyaa biqilaa, Roobii- guyyaa cagginoo, Kamisa- guyyaa ateetee, Jimaata- jimuu dhiigaa, sambata- Dhaabaa lakkuufi Dilbata- Dhaabaa lakkuu jedhamuun beekamu.
Walumaagalatti aadaa ummatni Oromoo ittiin beekamu keessaa kan daran nama ajaa’ibsiisu lakkoofsa guyyaafi kan waggaa ofiisaa qabaachuusaati odeeffannoon websaayitii afaan oromo dot komirraa arganne.
Natsaannat Taaddasaatiin
Gaazexaa Bariisaa


text:
Marroon leenjii ji’a shaniitiin daa’imman karaa irraa waliti qabanii ergan waraani akka gaaritti keeysummeesaafi jira jedhe. Kaabinochis kalee nama tokkoon akkamiti joollee leenjii ji’a jahaatin waraana muuxannoo qabuti ergee ficisiisa jedhee aarun dhagaye. Kanaaf warri waraanni marroo booji’ame innis rukutame jettan bishaan dhugaa. Warri bilbbili isaa akkamiin hojjate jettaniis bilbbili isaa out ofnetwork hojjata. Nama callisee taa’u ittidhaquun sirrii miti. Poolisii addaa oromiyaa jefhanii oromoon fixuu dura dhaabbanna. Haasawaan hiikuu qabu malee qawween nama keenya mitii re’ee teenyahu dhawuun hintahu. Oromoo lama walitti kaasanii walficisiisuun haadhaabbatu.
Poolisoonni ‘Humna Addaa Oromiyaa’ jedhamuun bobba’an danuun WBOtti harka kennachaa jiraachuu | RSWO
Wow Hararagee bira qoosaan oromummaa hin jiru.
Abbaa qabeenya tokkootu waajira adda bilisummaa oromootiif mana guutuu kennee dirree dhawaa


text:
Browsing Tag
iphone
Bilbila siif bilbalamu osoo harkaan Mobaayila hin tuqin kaasuf sababootni si barbaachisan hedduun jiraachuu danda'u. Fakkeenyaf; Yeroo harki kee lameen hojii qabee jiru, Yeroo konkolaataa ykn saayikila oofaa jirtu, yeroo Tapha taphachuuf!-->…
Waa’ee Vaayirasii bilbilaa hangam beektu?
Qiinqanii (virus) jechuun koodii kompiitaraa ykn kan progiraamaa yemmuu ta'u, yeroo hedduu kan uumamu namoota ogummaa kompiitaraa gad fageenyan qabaniin hojjatama. Vaayirasiin gosoota hedduutu jira. isaan keessaa: Spyware virus, Malware!-->…
Mana suphaa mobaayilaa banachuuf meeshaalee barbaachisan 14
Addunyaa yeroo ammaa keessatti Mobaayilli harkaa Technology ariitin guddataa jiruudha. akkuma biyya keenyatti yoo ilaalle faayyadamtoonni mobaayila harkaa Mill. 44.5 darbee jira. kun immoo akka biyya keenyattiis ta'ee, akka addunyaatti!-->…
Barnoota Telegram kutaa 8ffaa – waa’ee Bot baradhu
Telegram irratti Bot faayyadamuun Appii playsore fi website kamirraayyuu jiru buufachuu fi suuraa barreeffama qabu irraa barreeffama isaa qofa karaan ittiin fudhachuu dandeenyu. 1. Bot Appii barbaadne ittiin buufannu Appii update!-->!-->!-->!-->!-->…
Dhaabbanni Apple doolaara 288,500 Garee hacker’ootaf kenne
Dhaabbanni Technology beekamaan Addunyaa kanaa Apple kan bilbilootaa fi Kompiitaroota gosa Apple oomishuun beekamu garee hatuxxeewwanii namoota shan of keessaa qabuuf doolaara 288,500 kenne. Dhaabbanni Apple doolaara USA 288,500 kana!-->!-->!-->…
Barnoota Telegram kutaa 7ffaa – waa’ee Bot bardhu
Bot telegramaa faayyadamuun jecha kamiiyyuu gara afaanota addunyaa irra jiranitti hiikuu akka itti dandeenyu fi odeeffannoo dhibee koroonaa biyya keessaa ittiin argannu. Barannoo kana keessatti bot lamaa fi faayyadama isaanii kan!-->!-->!-->…
Barnoota Telegram kutaa 6ffaa – waa’ee Bot baradhu
Barntoota Telegram kutaa 6ffaa kana keessatti kan ilaallu; Bot Youtube irraa vidiyoo buusuBot vidiyoo sagaleetti jijjiiree nuuf buusuAkkasuma Bot Facebook irraa vidiyoo ittiin buufachuu dandeenyu Akkuma beekamu Data faayyadamuun!-->!-->!-->!-->!-->…
Seenaa dhufaatii Facebook bara 2003 irraa kaasee
Facebook kan eegale dargaggeessa maqaan isaa Mark Zuckerberg jedhamuuni. Mark Zuckerberg daa'imummaa isaarraa kaasee nama barnoota kompiitaraa gosa programming barateedha. Namni kun kaka’umsa abbaan isaa itti horeen dandeettiin isaa!-->!-->!-->…
Pattern ykn Password’n mobaayilaa akkamiin hojjata?
Akkuma beeknu pattern mobaayila keenyaa tuqaalee sagal jiran walqunnamsiisuudhaan uumama. Yeroo kanatti yoo xiqqaate tuqaaleen afur walqunnamuu qabu, akkasumas tuqaa tokko al lama irra deebiin filachuu hin dandeenyu. Pattern'n itti!-->!-->!-->…
Dargaggoo lamaan Google kalaqan
Google amma nuti fayyadamnu kun jalqaba dargaggoota lamaan kan hundeeffamedha. Dargaggoonni kunneen kaadhimamtoota barnoota PhD kan ta'an maqaan isaanii Larry Page fi Sergey Brin jedhamu. Akkamiin gara hojii kanaatti dhufan? !-->!-->!-->!-->!-->…


text:
কমল_হাসান 20 গরম এবং সেক্সি ইমেজ
বলিউড হলিউড নতুন গ্যালারি তৈরি
কমল_হাসান
0 মত
কমল_হাসান
0 মত
কমল_হাসান
0 মত
কমল_হাসান
0 মত
কমল_হাসান
0 মত
কমল_হাসান
0 মত
কমল_হাসান
0 মত
কমল_হাসান
0 মত
কমল_হাসান
0 মত
কমল_হাসান
0 মত
কমল_হাসান
0 মত
GDPR Compliance
kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan كمال_حسن kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan কমল_হাসান kamal-haasan kamal-haasan 卡馬爾哈森 kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan ಕಮಲ್_ಹಾಸನ್ kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Hassan_(pelakon) കമലഹാസൻ kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Hassan kamal-haasan kamal-haasan KaMaл_XacaH kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan கமல்ஹாசன் కమల్_హాసన్ kamal-haasan Kamal_Haasan KaMaл_XacaH کمل_ہاسن kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan


text:
Lammiilee Chaayinaa kan hojii albuuda baasuurratti bobba’an uummata oromoo qee’ee fi qabeenya isaaniirraa buqqisuun qotee bultoota oromoo hiyyummatti hambise to’annoo isaa jala oolche. Namoonni kunis fayyummaa guutuu kan qaban ta’uu WBO Ajajaa Walii Galaa Beeksise.
Maxxansi kun akka qoosaatti waan ilaalamu miti. Waanti hubatuu qabamu keessaa
Waraanni Bilisummaa Oromoo weerara Oromoo irratti humnoota keessaaf alaan taasifamaa jiru Ittisa jira.
Akka Aadaa fi seera waraana Bilisummaa Oromoo tokkootti qabeenya kee tikfachuuf waamichi ykn deeggarsa faranjii irraa eegamu akka hin jiraanne kan agarsiisu yoo ta’u qabeenya biyya abbaakee ofii kee deeffattee dhiigaan tikfatuun Aadaa keenya waan ta’eef abdii faranjii irraa eegamu kan hin jirreefi waantonni waraanni bilisummaa oromoo taasisu seera idil- Addunyaa eeggate ta’uu quba qabaadhaa.
Lammiilee Chaayinaa Afriikaa irratti madda gabrummaa ta’uun afriikaa hiyyoomsuuf mootummoota Abbootii irree meeshalee deeggarsa waraanaa fi leenjii basaasummaa leenjisuun Lammiilee afriikaa hedduu jiru.
Oromiyaa irratti waraanni bilisummaa oromoo eenyuufiyyuu eeyyama hin laatu.


text:
Dhuma torban dabree irra, dooniin galaana Meditiraaniyaan keessa dhaabataa turte, godaantonni gitaa ol itti fe’amuu irraa kan ka’e bishaaniin liqimsamuu ishee fi namoonni dhibbaan lakkaawaman dhumuu isaanii, kanneen balaa kana irraa hafan dubbisuun gabaasnee ture.
Kanneen balaa suukanneessaa kara hafuuf carroomanii gara handaara galanaa Girikitti baafaman keessaa dargaggoo Joorj Burqaa haala imala sanaa fi sadarkaa ofii amma irra jiru Raadiyoo Sagalee Ameeikaaf ibsee jira.
Galaanicha keessaa baafamanii eega to’annaa poolisii Girik jala galanii booda, kaleessa, Ebla 19 bara 2016 irraa kaasee akka gad-dhiifamanii harka UNHCR galan taasisamuu isaa ibsee jira. Garuu, waraqaan buufata poolisii irraa kennameef, baatii tokko keessatti akka biyyattii gad-lakkisanii bahuu qaban kan hubachiisu tahuu dubbata. Kanaafis rakkoo bay’ee yaaddeessaa ta’e keessa jirra, jedha.
Galaana Mediterranyaan kan Liibyaa fi xaaliyaanii gidduu jiru keessatti doonii nyaatamte keessa kanneen turan namoota 500 dhuman gabaasa jedhu, Jaarmayaan Waa’ee Baqattootaa ka Tokkummaa Mootummotaa, UNHCR, har’a mirkaneessee jira. Balaan kun Ebla 8 dhaqaabuu isaa tu gabaasame.
Kanneen lubbuun hafan maqaa dha’uun UNHCR har’a akka gabaasetti bidiruun imaltoota irra turan gara doonii guddaa ka booda liqimfame sanatti dabarsuuf yaalaa turte. Dooniin daldalaa namoota 41 ta’an baraaree Sanbata darbe gara Grikiitti geessuu illee UNHCR beeksisee jira. Balaan kun eega rakkoon baqattootaa Awrooppaa keessaa jalqabee as isa hamaa hundaa olii ta’uu mala.
Gaaffii fi deebii guutuu Joorj Burqaa waliin geggeessame guutummaa dhaggeeffadhaa.


text:
Ibsa Qeerroo Amboo irraa!
19 Ebla 2019
Haala qabatamaa amma biyya Keenya keessa jiruun wal qabsiifnee haalonni amma deemaa jiran ammas akka duraanii wareegama hin malleef nu deemsisuuf jira. Kanaan wal qabatee gaaffiin Uummata Oromoo gaaffiin Afaanii, Gaaffiin Abbaa Biyyummaa, Gaaffiin Daangaa Oromiyaa, Gaaffii namoota achi buuteen isaanii dhabamee, Gaaffii yaakkamtoota Seeratti dhiheesduu fi kkf isoo warawaan hin deebi’iin ammas gaaffii Uummata Oromoo cinatti dhiisuun mirqaana Aangoon uummata Keenya hardhas afaanfanjeessuun Lubbuun ilmaan Oromoo itti wareegaman qoosaatti qabamuuf yaalamaa Jira.
Haaluma kanaan Guyyaa Dilbata dhufu magaalaa Amboo keessatti Pirezedaantiin Mootummaa Naannoo Amaaraa Dr Ambaachoo magaalaa Keenya ni seenu jedhamee jira. Kanaan wal qabatee nu ilmaan Oromoo Gama Walloo jiran gochaa bulchiinsi mootummaa Naannoo Amaaraa raawwateen ilmaan Oromoo Walloo keessa jiraatan Duula Liyyuu Hayilii Naannichaa fi Milishoota Naannichaan duulli daangaa babaldhifannaa fi duguugonsi ilmaan Oromoo Walloo jiran irratti raawwachaa turuun ni yaadatama.
Keessummoonni dhufan kun tuffii Uummata Oromoof qaban ifatti kan Muldhisaa jiraaniifi Araarri Uummata Walloo waliin isoo hin godhamiin maqaa diipiloomaasiin gara Magaalaa keenyaa dhufuun ammas Uummata Oromoo madaa isaa itti kakaasuuf kan yaadame ta’uu sin beeksifna. Nu nagaa feena sabni kamuu wal qixxummaan jaalalan uummata Oromoo kabajee mirgaaf dirqama isaa baree jiraachuu akka qabu fi namni kamuu jibba saboota kamuu kan hin qabne yoo ta’u, garuu haala amma jiruun Torbanoota darban keessa Uummata Walloo duguuguuf yaalamuun ni yaadatama.
Kanaaf qaamonni magaalaa Keenya afaaniin ol kaasuun nagada siyaasaaf oliif gadi yaatan kabaja Oromummaan gaaffii Keenya kan ilmaan Kumaatama itti dhabne nuu deebisaa. Maqaa Amboon bara kana qofa keessummoonni garaagaraa dhufan iyyuu magaalaa Keenya akkuma durii gaaffii uummanni Keenya Jaarraa hedduuf hin deebine waan hojiitti hiikamee hin agarreef xuxxuqaa fi tuffii Uummata Oromoo akka dhiiftan kabajaan isin gaafanna.
Sagalee Qeerroo Amboo
HAQA QABNA NI FALMANNA
DHUGAA QABNA NI INJIFANNA


text:
OMN: Oduu Amma Nu Gahe (LIVE) Sad 24, 2017
Ciroo
“G/h/l/maagala ciroo keessatti arrallee daa,ima dawa itti keennuun da,imman dukkubsatani hospitaala ciro jirachun beekkame jira garuu waan nama gammachiisu qeerron magaala ciroo tarkaanfi fudhatteen namonni lama tohannaa jala olani jiran yeroo amma kana. Dhala takka fi dhira tokkotu qabamee wajjira areda senaane.Warrota poliyo ja ani ilman nama summii itti kennaa jiruudha Warren qabaman akka oggeeyisa fayyaa tokko gafadheetti dawaan kun kiniini teyitaanosif kenama nan ja ee inni.
Waan ogeessonni fayyaa ja’anii fii rakkoo daa’imman irra geese jiraatuus namayyuu faana bu’aa. Ani is waan dabalataa argadhu isiniin gaya.
This morning Agazi soldiers opened fire in Moyale town injuring several people. Many of those injured are in critical condition and taken to hospitals in Moyale-Kenya.


text:
Godinaalee oromiyaa garaagaraa keessatti aadaan maqaa kabajaa moggaasuu jiraatullee oromoo Jimmaa biratti garuu baay'inaan mul'ata, maqaan…
Oromo News
Barattoonni ‘ugguramuun’ dhugaadhamoo diraamaa dha?
Barattoonni Yuuniversitii Dambi Doolloo qaama hin beekamneen butamaniiru oduun jedhu erga dhagahamee odeeffannoon gama hundaan jiru…
Jeneraal Birhaanuu Juulaa: ”Bilbillii fi interneetiin cufamuun oppireeshinii gaggeessinuuf nu fayyadeera”
Lixa fi Kibba Oromiyaatti erga ji'a tokkoo as waraanni mootummaa hidhattoota shiftaa jedhee waamu dhabamsiisuuf tarkaanfii…
Aadaa Oromoo: Yeroo gaa’elaatti Oromoon milkii akkamii ilaallata?
Biqila ilaallachuun aadaa fudhaafi heeruma Oromoo Maccaa biratti irra caalaa beekamudha. Yeroo naqannaatti ilmaafi intalli tokko…
Wayita intarneetiin badu maaltu ta’a?
Wayita hiriirri mormii, hokkorri filannoon wal qabatuufi rakkoon adda addaa mudatu biyyoonni tokko tokko intarneetii balleessu.…
Nama haadha keessan ajjeese osoo argitanii maal jettuun?
Dargaggoonni lama namoota halleellaa boombiitiin haadha isaanii jalaa ajjeessuun hidhamaniin mana hidhaatti wal arganii dhiifama taasisaniif.
Sammuun namaa qaruuraa saamsamee ergame keesstti daangaa US fi Kaanaadaatti qabame
Qondaaltonni gumuruuka Ameerikaa sakatta'insa addaa taasisaniin konkolaataa ergaa deddeebisu keessatti qaruuraa saamsame keessatti sammuu namaa qabaniiru.
Obboleewwan lameen sababa waraanaatiin gargara bahanii turan waggoota 47 booda wal argan
Obboleewwaan lammii Kaamboodiyaa lamaan kunneen yeroo dhumaatiif bara 1973 ture kan wal argan.
Sa’ud Arabiyaan garee kubbaa miillaa dubartootaa hundeessuuf
Tarkaanfiin kun fooyya'iinsa jireenya hawaasummaa biyyattii keessatti gaggeeffamaa jiru keessaa tokko. Dubartoonni isteediyoomii seenuu akka danda'an…
Dubartoonni Afrikaa Kibbaa HIV qaban dhala akka hin godhanne taasifamuun saaxilame
Dubartoonni Afrikaa Kibbaa dhiiga isaanii keessatti HIV'n argamu hayyama isaanii malee gadameessi isaanii akka guduunfame qorannoodhaan…


text:
Bishaan ho’aan ,bishaan qoora caal daafe gara cabbitti jijjirama
Meeshan baay’ee cimaan qaama namaa kan argamuu arraba keessatti.
Gondaan sa’atii 12 keessatti kan boqottu daqiiqa saddet qofa.
Qabiyyeen chokoleeti keessaa jiru saree ajjeesuu danda’a.
Qillensa keessa keeti uukkamsitee qabuu dhanof-ajjeesu hin dandeessu.
Ciqilee kee arraba keen tuquu hin dandeessu.
Booyyeen gara samii ilaaluu hin danda’u
111,111,111 × 111,111,111 = 12,345,678,987,654321
Nyaanni yoo ture hin alloofne,” dammaa qofa.
Bineensota keessa kan tasumma iyyuu utaalu hin dandeenye “ Arba “ qofa.
“ Headphone” sa’atii tokkoof yeroo fayyadamnu guyya keenya keessatti baakteriyaa dacha 700 dabala.
Waantota dinqisiisoo!
Bishaan ho’aan ,bishaan qoora caal daafe gara cabbitti jijjirama


text:
Caamsaa 24,2017/ Godina Arsii Lixaa Aanaa Gadab Asaasaatti Gareen Ispoortii Bulchiinsa magaalaa Asaasaa Shaampiyoonaa liigii kilaboota Oromiyaa ta’uun gara liigii biyyoolessaatti darbee jira.kanumaan wal qabatee Qeerroon Dargaggoonni Oromoo Daandii Magaalattii guutudhaan NI MOONA TOKKUMMAAN NI MOONA YOOMUMAA NIMOONA TOKKUMMAN ENSHUSHEEN DAANGAA OROMOO LIXXU IRRA IJJATTEE MORMA ISHEEN KUTTUU jechaa ooluu maddeen keenya magaalaa Asaasaa irraa gabaasanii jiru.
Godina Baalee Magaalaa Gindhiir keessatti Barsiiftotaaf lafa mana jireenyaa itti ijaaratan kenninaaf jettee OPDOn ummata walitti qabdee waa’ee Ayyaana Caamsaa 20 odeessaa ooluu fi barsiiftonnis manneen barumsaa barsiisan barattoota barsiisan wajjiin Manneen barumsaa hunda keessatti ayyaana Caamsaa 20 akka kabajuu qaban kasbinoonni kun akeekkachiisuus maddeen Oduu Qeerroo Gindhiir Gabaasanii jiru
Godina Harargee Bahaatti Bulchiinsi Magaalaa Haramaayaa Ayyaana Caamsaa 20 irratti Namoonni hirmaata akka ganda gandaan adda baafamanii hirmaatan koree Addaa ijaaruun gandootarra bobbaase.Koreen ijaarame kunis namoota ayyaanicharratti hirmaatan calalaa jiraachuu maddeen keenya Haromaayarraa gabaasanii jiru
Godina Baalee Magaalaa Gindhiir keessatti Koonfiransii Liigii Dubartootaa jechuun itti gaafatamtuun waajjira Ijaarsa Dhaabaa Aadde Laamiyaa Abdulqaadir Dubartoota walitti qabdee Dubartoonni hunduu Abbaa Manaa isaanii fi Ujoollee isaanii kaayyoo Adda Bilisummaa Oromoo qabatanii deemuu akka hin qabneefi Gaaffii qaban kamuu mootummaan deebisuuf qophiidha kanaafuu maatii keessan toowachuu qabdu jechuun Dubartootatti warwaataa jiraachuu maddeen Oduu Qeerroo gabaasanii jiru
Godina Harargee Bahaa Magaalaa Harar keessatti Hojjattoonni fi Kaabinoonni Magaalaa Hararii fi Naannoo ishee haala Ayyaanni Caamsaa 20 itti kabajamuu qabuu irratti marii gaggeesaa jiraachuu maddeen Oduu Qeerroo Harargee Bahaa gabaasanii jiru Maricha kan gaggeessaa jirus Bulchaa Bulchiinsa Gidina Harargee Bahaa Obbo Malaakuu Faantaa ta’uunis dhagayamee jira


text:
Gadaa keessaa dabballeewwan boruu Abbaa Gadaa biyya gaggeessan ta’uuf fedhan duulaan na filaadhaa jedhanii dorgomanii kaadhimamu. Waggaa saddeetitti al takka kan gaggeeffamu sirni kun sanbata darbe godina boornaatti gaggeeffamee dabballeen Halakee Maallicha Halakee Bukunee warra boruu isa gorsuuf kaadhimame nama jaha duuka muudameera.
Jaatanii Diidaa qorataan seenaa fi sirna Gadaa Oromoo sirni kun waantota gurguddaa of keessaa akka qabu dubbatu. Aab Jaataniin ‘Goodiyyaa’n sirna ijoollee gara ‘Kuusaa’tti ceesisu ta’uu himan. Yoo kanas ‘Gaammee’ keessaa bahanii ‘Kuusa’ ta’an. ‘Aduulaa’n jahan (warri Abbaa Gadaa duuka filamus) waan keessaa lallabamuuf kanaaf sirna ‘Goodiyyaa’ kana keessatti waanti lama raawwatama jedhu dabalanii.
Ganna saddeet saddeetiinis sirni nama Abbaa Gadaa ta’u filuu kun gaggeeffama. Sirni kun utuu hin gaggeeffamin duras gosaa fi ollaatti warri ilmi isaanii hojii kanaaf akka kaadhimamu fedhan ‘Baannattoo’ (duula mucaa koo naaf filaa) jedhuun ollaa, gosaa fi nama naannootti bahu. Sana booda dorgommiin gaggeeffamee ‘Argattee’n labsama. Argatteen (eenyu akka injifate) kun erga barameen boodas bultii torban sadii duuba ‘Goodiyyaa’ fi warra ‘Aduulaa’ ta’u jahan labsu jechuudha.
Erga eenyu akka filame baramee booda dabballeewwan kun mataa aaddatanii sana booda gara sadarkaa Kuusaa ta’uutti cehu. Ijoollee kanas warri ‘Argaa Dhaggeettii’ waan safuufii aadaa isaan barsiisaa guddisaa jedhu ogeessi seenaa Oromoo Aab Jaatanii Diidaa. Abbaa Gadummaa kanaaf dorgommiin akka jirus himanii dabballeewwan kun dorgommii kanaaf gulantaa guutuu qaban jira jedhu. Dursa warri filatamuu fedhu dabballummaa kaasee aadaa duuka deemee barachuudha qaba, darbees sirni gaggeessaa filachuu kun (gosa) tokkorra hin taa’u walirra maruu qaba kanaaf warri waan kana gaafatu warra dabareen hin geenye ta’uullee qabu. Gama biraan ammas abbaan ykn abaabileen mucaa dorgomu kanaa yoo Abbaa Gadaa ta’ee ture bara sana ‘Abbaan Gadaa’ fira isaa sun maal waanti gaariin hojjete ka jedhus ilaalcha keessa seena.
Dabballeewwan kunis marsaa Gadaa isaanii keessaa yoo sirni kun dhaqqabu, baannattoo jedhanii duulaan ollaarraa, haga gosaa fi lammiitti maatiin himaniifii dhumarratti Gadaa isaanii ka marsaan irra jiru bakka bu’uu danda’uu jedhu Aab Jaataniin.
“Duulli na filadhaa (Baannattoo) n kun amma bakka naannoo ummatni itti naannawu, fulaa ummati aadaa jiru, ka Raabaa, ka Gadaa, ka Laduu, ka Qaalluu cufatti dhufaniiti ‘galata naa fuudha, galata gooroo narraa fuudhaa, gooroon narraa turee narra marsaa’ jedhanii maatiin ijoollee gaafachuu danda’an.” Jaatanii Diidaa; Qorataa Seenaa fi Gadaa Oromoo.
‘Aragattee’ sanbata darbe gaggeeffameenis Halakee Maallicha Halakee Bukunee warra boruu isa gorsuuf kaadhimame nama jaha duuka Abbaa Gadaa 74ffaa ta’uuf muudamee jira. Aaba Jaataniin Halakee Maallichaa sagalee harka dhibbeentaa guutuu argatee injifachuu himanii, argachuu isaafis, Abbaan isaa utuu ‘carraa Abbaa Gadummaa isaaf barbaadaa jiruu du’uu, marsaan gaaggeessa Gadaa irraa turuu fi hojii kanaan dura sanyii isaa keessaa warri Abbaa
Gadaa turan abaabileen isaa hojjetan gulantaa warri isa filate ilaalee naatoo kenneefii dha jedhan.
Kana boodas warri filame kun gama aadaan warri argaa dhageettii, jaarroleen, hayyuun, akkasumas hawaasni naannoo ijoollee dabballee kana barnoota aadaa, safuu fi kaan haga yeroon isaan gaggeessuu isaanii dhaqqabutti barsiisa. Amma amma Gumiin Gaayoo namni abbaa Gadaa ta’u barnoota barawaas haa baratuu waan jedhuuf ijoolleen kun barnoota idilees ni baratu. Akka Obbo jaataniin jedhanitti dabballeen abbaa gadummaaf kaadhimame nageenyi isaa hawaasaan akka eegamu, fulaa walitti bu’iinsi jiru akka hin dhaqnellee himu. Garuu jedhu Aab jaataniin abbaan Gadaa nama dhugaaf dhaabbate waan ta’eef dhugaatu isa eegaa male nami akkasitti ramadame boorana keessaa isa eegu hin jiruu jedhu. Amma Gadaan Booranaa harka kura Jaarsoo jira, isaanis Abbaa Gadaa 71 ffaa yoo tahan Halakee maallichaan malee Abbootiin Gadaa lama duraa duubaan filamanii jiru.
“Waggaa 8ttan har’aa 73’ffaatu filamee darbee jira, wagga 16’n harraa ammoo 72’ffaatu filamee darbee jira.” Jaatanii Diidaa; Qorataa Seenaa fi Gadaa Oromoo
Obbo Jaataniin sababa Abbaan Gadaa ijoollummaa kaasee filamuufis ibsaniiru. Inni duraa namni saba gaggeessu filamee hojiiitti yoo seenu hojii ummatarratti akka hin barre dursee akka of qopheessu gargaaraa jedhan. Lammee ammoo rakkoon hanqina gaggeessaa akka hin mudanneefis waanti kun falaa jedhan.
“Booranni haga 2040tti gaggeessaa isaa filatee lafaa qaba. Filannoo dhufu ka Itiyoophiyaa akka biyyatti waan ta’u hin beeknu, nuti garuu gama sanaan karaa Sirna Gadaa rakkina hin qabnu” Jaatanii Diidaa; Qorataa Seenaa fi Gadaa Oromoo
Dr. Taaddesee Bariisoo; Ogeessi fi Barsiisaan Antiroopooloojii Yuuniversitii Finfinneeti sirni akka ‘Goodiyyaa’ kun ijoollee dhalattu gaggeessummaa boriif bocuuf bakka guddaa qaba jedhan.
Halakee Maallichaa fi warri isa duuka taaytaaf muuddamanis eebba hawaasa fi qaalluu rraa eebba fudhatanii akeeka waamamaniifitti seenu.


text:
Baakkon karaa irraa egalee hangaa bakka waajirri ABO banamuutti dhiichisaa achiin nugahee.
Abbaan Duulaa bara Mallasaan Kumaa darbe san Jeneraalummaa gatee Obboo ta’uun Pirezidaantii Oromiyaa ta’e. Koloneel Abiy illee ofirraa fuudhanii diinqa kaahuun Ministeera Muummee ta’an: Girmaa Woldagoorgis illee mato’alaqummaa isaanii ofirraa darbuun masaraa seenan. Jaal Gammachuu Ayyanaa’s erga gara QBOtti dabalamee koloneelummaa san lagachuu isaa nutti himee ture. Jarreen kunoo aangoo wattaadarummaa san gatanii moo fudhataniitu gara Bilchiinsa Oromiyaatti kan olbaafaman?
Akkatti isaan waamnu otuu ifatti nutti himanii hin badu.
Yaadannoo Fulbaana 14 fi WBO-
Gaaffii fi dubbii gabaabaa waliin goone keessatti ERGAA JABDUU dabarse: “kan darbe irra kan dhufu caala,” jedha.
Abdii isaas guddaa dha:”Qawween WBO ummata Oromoo ti; Qawween ummata Oromoo immoo WBO dha.”
Mugii Ilaali qeerroo WBO n hin hiikkatu
Dhugaa jiru aggeefadhu! Amma warri wacaa turte rakkoon eenyu bira akka jiru adda baasadhu!
Walii galtee mootummaafi ABO Gumii shanee.
Jawar Mohammed akkana jedha.
Baalee:Dalloo Mannaatti jilli ABO bifa adda ta’een simatame. Sirna simannaa kanarratti dursaan jilichaa Jaal Jabeessaa Gabbisaa haasaa taasisaniin dhaamsa ABO dabarsanii – https://t.co/fOJhjlj5IG pic.twitter.com/DiKw7NFwTc
— Kichuu (@kichuu24) October 30, 2018


text:
Ajajaan waraana ABO Shanee Zoonii Kibbaa Jaal Goollicha Dheengee waamiicha Mootummaan dhiyeessee fudhachuun gara Itiyoophiyaatti galanbilissumaadhaan socho’aa jiraachuun isaanii ibsame.
Mootummaadhaaf harka isaanii kan kennanajajaan ABO Shanee Godina kibbaa Jaal Goollicha Dheengee karaa nagaa socho’aa jiraachuu isaanii qondaalttonni mootummaa naannoo Oromiyaa Addis Maaladaaf ibsan.
Ajajaan ABO shanee harka isaanii kennan garee ABUT mana maree bakka bu’oota ummataanShorokeessaa jedhamee waliin socho’aa kan ture ta’uus amma haala nagaadhaan simannaantaasiifameefii ummata isaanii fayyaduuf hojjechaa jiraachuudha qondaalttonni naannichaa kan dubbatan.
Jaal Goollicha Dheengee GareeABO Shanee irraa adda ba’anii mootummaaf harka isaanii akka keennaniifii walitti dhuufeenya kanaan dura garee shororkeessaa ABUT waliin qabaniin rakkoon tokko iyyuittu isaan hinmudatin bilisummaadhaan socho’aa jiraachuu isaanii iddoowwan tokko tokkottis dawwaannaa taasisaa jiraachuu isaanii Obbo Geetaachoo Baalchaa Itti gaafatamaan Biiroo Dhimmoota Kominikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Addis Maaladaatti himaniiru.
Itti gaafatamtichii itti dabalaniis humnoota hidhattoota ABO Shanee garee shororkeessaa ABUT tti makaman Mootummaan karaa nagaa akka simatuun kan beeksisan yammu ta’u Jaal Goollicha Dheengee gara biyya isaattidebi’aaraeergii biyya isaattidebi’eimmo qabsoo nagaa isa barbaachisu geggesuu danda’a jedhaniiru.
Addis Maaladaan itti gaafatamtichi irraa kan hubattee Jaal Goollicha amma mille garee ABUT haleellaageessisu waliin kan ture ta’us karaa nagaa nan socho’aajedhee mootummaadhaaf harka isaanii kankennaniin ta’u isaaniitiin gaaffiin akaakuu kami iyyuisaaniitti ka’u akka hinqabnnefi qabsoo nagaa itti fufuu kan danda’an ta’u isaatii/
Wayita kana Jaal Goollicha harka isaanii kennuudhaaf kan murteessuun walii galtee ABO Shanee garee ABUT mootummaa federaalaa tiinshororkrssittumaatiin ibsame waliin jalqabee fudhachuu dhabuudhaan kanaan booda Ummanni Oromoo bosonataa’u hin qabuu murteejedhu murtessudhaan akka ta’e ta’u obbo Getaachoon kan ibsan.
Gareen mootummaa federaalaatiinshororkkessitumaadhaan ibsame jalqaba biyya jeequu yammu jalqabuu garewwan akka isa gargaaran adda baafateekessaa gareen ABO Shanee isa ol’aanaa ture jachuudhaan kan ibsan itti gaafatamaan kun garee kana irraa adda bahuun Jaal Goollolchaa humna aleellaagare ABUT ni laaffiisa jachuudhaan yaada isaanii ka’aniiru.
Getaachoon itti dabalaniis garee kana irraa adda bahuun ajajaa ABO Shanee laafiinsa waraanaa Itiyoophiyaa irratti mula’atuufshorakan qabu ta’e dhiibbaa aalaabiyyattirra jiru hiri’isuu danda’a jechuudhaaniidha yaadasaanii kan ka’an.
Itti gaafatamttichii itti dabalaniis gareen ABUT kutaa biyyatti kaabaatti aleellaa yammu raawatuu gareen ABO Shanee shora guddaa qabatee turu isaa kaasaniigariichii kanaan booda gara qabsoo nagaatti debi’u akka danda’u dubbataniiru.
Harka kennuun Jaal Goolliicha karaa Mootummaa gaaffii qabsiichiiboosoonaa gara galmaattihaa galu jedhuu jiru kandebisuduulabirmadummaa eegsisuu biyyatti karaa kaabaa jiruuf xiyyeeffannaa kenninee tumsuu akka danddenyu kan gar gaaruudhajechuudhaa itti gaafatamttichii dabalaniis dubbataniiru.
Ajajaan ABO Shanee Godina kibbaa Jaal Goollicha Dheengee wayita kana garee kana irraa adda ba’uun isaanii waraannibiyyattikessattigaggefamaa jiru sirri ta’u dhabuu isaa amanuudhaan jechuudhaan ragaa kan ba’an Getaachoon Murtii isaan fudhataniisjajjabeesaniru.
Namnnii waan seeraan dhawwammee tokko raawatuukamuu seeraan gaafatamtuu jala darbuu kan danda’u akkaataa seeradhiifamaatiin akka ta’e kan ibsan Miseensii abbaa alangaa waliigalaa federaalaa tokko dhimma Jaal Goollolcha Dheengee irratti dubbachuuf yeroo dheeraa akka barbaaduuibsaniibaallama yoo nukeenaniis akkaataa baallama isaaniitiin amma gaazeexaankuunmaxxansaaf geessetti deebii nuukeennu hin danddenye
አዲስ ማለዳ 15 Fulbaana 2014 No 14


text:
ONN: Seenaa Aanoolee; Tarkaanfii WBO
Via Biqilaa Biyyaa
#Oduu INJIFANNOO#
WBO ZOONII lixaa.
Ebla/28/04/2019/
baga GAMMANNE BAGA GAMMADDAN deeggarton WBO hundi.
WBO Zoonii lixaa Ganama har’aa Lola cimaa. sa’aa 12:00 Eegale Hanga Sa’aa ammati WbO fi humna gooleessitu Wayyaane Gidduutti Adeemsiffame Magaaloon oromiyaa jaha 6 Too’annoo AjAjAA WbO ZOONII lixaa harka Jaal Marroo jala seenaniiruu.
meeshaan G urguddaa baay’een harka WbO jala galeera.
kaampii Waraana command post magaaloota jaha 6 daaraa taateetti .
lollii akkuma.itti f ufetti jira. Gootichi Waraana bilisummaa Oromoo Hanga oromiyaa bilisomtuti Tarkkaanfii diina irratti fudhatu kani duubati deebi’u miti.
Hanga caasaan OPDO fi wayyaane diigame baduti Tarkkaanfii WBO kan duubati deebisu tokkollee Akka hin jirree beekamadha.
injifannoon kan Ummata OROMOOTI.


text:
Hajjii fi Sirna qalmaa
Hajjiin Arkaana islaamaa shanan keessaa tokko. Namni Muslima tahe, osoo qabeenyaa fi fayyaa qabu hajjii hajjuu yoo dide, amalli oftuuluu isa keessa jiraa jechuudha. Muslimni sirnoota hajjii raawwatu immoo Gooftaa isaatiif of gadi qabaa jiraa jechuudha. Kanarraa kan ka’e, Rabbitti dhiyaata; jaalala Isaa argata. Rabbiin Qur’aana keessatti akkana jedha:
(وَلِكُلِّ أُمَّةࣲ جَعَلۡنَا مَنسَكࣰا لِّیَذۡكُرُوا۟ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِیمَةِ ٱلۡأَنۡعَـٰمِۗ فَإِلَـٰهُكُمۡ إِلَـٰهࣱ وَ ٰحِدࣱ فَلَهُۥۤ أَسۡلِمُوا۟ۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُخۡبِتِینَ)
Akka wanta Rabbiin isaaniif kenne (beellada qalamu) irratti maqaa isaa dhayaniif ummata hundaafuu sirna qalmaa goone. Gabbaramaan keessan Gabbaramaa tokkicha, kanaafuu isaaf harka kennaa. Warra isaaf of gadi qaban gammachiisi.” Suuratu Al-Hajj 22:34
Sirnoonni hajjii Rabbiif of gadi qabuu fi Isatti dhiyaachuuf carraa namaaf kennuu waliin, nafseen namaa akka qulqullooftuuf gahee ol’aanaa taphata.
Wanta Rabbiin itti ajaje hojjachuun Isaaf of gadi qabuudha. Kanaafu, warra isaaf of gadi qaban mindaa guddaa akka qaban ibsuun Rabbiin gamanumaa isaan gammachiise.
Namni oftuulu immoo Gooftaa isaa irraa fagaachu waliin dallansuu fi adabbii isaatiif saaxilama.


text:
Lammiileen Ertiraa Mootummaa biyyattii mormuudhaan hiriira bayan
Guyyaa kaleessa magaalaa guddoo Ertiraa kaan taate Asmaraa keessatti, moootummaa biyyattii mormuudhaan hiriirri kan geggeeffame tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.Sababni hiriira kanaa H mootummaan Ertiraa Hooggana mana barnoota Islaamaa beekkama tokko erga hidhee booda akka ta’e hubachuun danda’eemeera.
Maanguddoo waggaa 93 kan ta’e Haaji Muusaa Mahammad Nuur mana barnootaa Diyaa jedhamuu kan magaalaa Asmaraa keessatti argamu hooggaanaa yoo ta’u, mootummaan dhimmi mana barnoota kana keessaa harka akka hingalfanne moormuudhaan hidhamuun isaa beekkameera.
Ajajni mootummaa Ertiraa kun ijoolleen shamarranii hijaaba akka hin uffanne fi akkansumas ijoollee dhiiraatiin walitti makamanii akka baratan jedha.
Kanuma hordofuun barattoonni Haaji Muusaan akka gadi lakkifaman gaafachuudhaan hiriira kan bahan yoo tahu, ummanni magaalattis itti makamuudhaan gara Masaraa Mootummaa Eritiraatti qajeelan. Haata’u malee humnoonni tika biyyatti dhukaasa banuudhaan hiriira kana kan bittinneessan akka ta’e gabaasaaleen adda addaa ni mul’isu.
Imbaasiin Ameerikaa Asmaratti argamu ibsa baaseen, guyyaa kaleessaa hiriira mormii geeggeffameen walqabatee dhukaasni akka ture mirkaneessuudhaan, lammiileen Ameerikaa biyyattii keessa jiran of eeggannoo akka godhan akeekkachiise.
Ertiraa keessatti hiriira mootummaa deeggaruun alatti hiriirri mormii kan hin hayyamamne ta’u gabaasni arganne ni mul’isa.


text:
Miseensa WBO kan ture gootichi Oromoo J. Roobsan (Zalaalam Gannatii) Waxabajjii 12/2018 magaalaa Mandii, Manasibuutti Waraanaa Faashistii Wayyaanee Uummata Oromoo hiraarsaa jirtu utuu haleeluu kuffisee wareegame gaggeessaa gootummaa Ummata Oromoo irraa argate. Gaggeessaa gooticha kanaa irrattis Qeerroo fi Qarreen Oromoo dhaadannoo akeekaa fi galii QBO ibsu akkasumas dhaabni haqaaf Ummata Oromoof qabsaa’u ABO ta’uu hubachiisu hedduu dhageessisuun gaggeessaa J. Roobsan dhaadannoo fi Warraaqsa guddaan akka raawwatu taasisamuu maddi SQ Mandii irraa gabaaseera.
Kanumaan walqabatee Warraaqsi itti fufinsaan Najjoofi Mandii Keessatti finiinaa jira. Dhaadannoolee dhageessifamanis;-
1. ABO’n dhaaba dhugaa fi haqaa uummata Oromoof qabsaa’uudha.
2. WBO’n gaachana Uummata Oromooti.
3. ABO’n abbaa Biyyaati.
4. Qabsaa’aan yoo du’e qabsoon itti fufa
5. Hanga bilisummaan Oromoo fi Walabummaan Oromiyaa mirkanaa’utti qasoon keenya itti fufa.
6. Gumaa jaal Roobsan afaan qawween ni deeffanna kan jedhuu fi kkf dha.
Qabsa’aan ni kufa Qabsoon itti fufa!!
Garboomsaan ni kufa!! kan jedhu ture.


text:
Abdii Boruutiin
Dubbisttotni barruu kiyyaa, yoo mata duree kana argan rifachuu yookaanis Abdii Boruu maal maal jedhaa?! Maal jechuu barbaade? jedhanii gaafiilee kana kaasuu malu jedheen yaada. Wantin har’a dhiyeessu garuu akka mata dureen jedhutti waan badaa miti; hin yaadda’inaa! Inni asitti dubbistootaaf dhiyaatus akka yeroo biraa waayee siyaasaa (polotikaa) miti. Mee har’a waan biraa, waan dubbistoota xinnoo kofalchiisuu danda’un dhiyeessa. Sababni ani barruu (tapha) gabaabaa kana dhiyeesseef, Dilbata (Sanbata Guddaa) dabre kana, Adoolessa 14, Raadiyoonii Hawaasa Oromoo Melbourne, http://www.3zzz.com.au/ qophii dargaggoo – sagantaa dargaggootaa fi shamarranii, sagantaa ajaa’ibaa “sheekko sheekkoo” jedhurratti, waayee namoota gowwaa afurii Aaddee Ayyaantuu Mahaammadiin dhiyaate tokko dhagayuu kiyya dha. Tapha kana ijoollummaa kiyyarraa kaaseen beeka. Haa ta’u malee, naannoo Oromiyaa bakkee ani itti dhaladhee guddadhetti kan jedhamus ykn haasa’amus, kanuma wajjin kan walfakkaatu ta’ee; garuu kan ani beeku (another version) xinnoo ni dheerata. Bakkee itti walirraa goru fi garaagarummaa qabus jira. Inni ani beeku akka armaan gadii ti.
Dubartoota lama kan obboleettii ta’an turan; takka gowwaa kan biraa gamna. Isaan lamaanuu dhiira lama (partners) argatu. Dhiirota lamaan kana keessaa’iys inni tokko gamna yoo ta’u, kan biraa ammoo gowwaa dha. Inni gamnichi intala gamna, gowwichis intala gowwaa fuudhu; walitti heerumu jechuu dha. Yeroo kana hunduu mana ba’anii, mana kophaa kophaa ofii qabatu. Otuma akkanatti jiraatanuu, intalli gowwittiin ulfooftee mucaa tokko deessi. Amma namtich gowwichi (dhirsi intala gowwittii) gara mana warra gamnootaa deemee, obboleettii niitii isaatti gammachuu kana hima. Yeroo kana intalli gamnittiin akkana jettiin, “Baga gammaddan, baga ilma argattan, ilma loon isiniif eegu (tkisu) argattanii, amma akka ka’ee bobba’u godhaa” jettee itti qoosti.
Gowwichis amma manatti deebi’ee, niitii isaatiin akkana jedha, “Hayyoon ilma loon isiniif eegu ykn tiksu argattanii; akka inni bobba’u godhaa jettee; ka’ii waan nyaatamu kenniif mucaan haa bobba’uu”jedhaan. Kana dhageenyaan niitii gowwittiin mucaa fuuldura buddeena (biddeena) gootee, “nyaadhutii ni bobbaataa!” jettiin mucaa dhaan. Mucaa sabiyyiin amma dhalate biddeena nyaachuu waan hin dandeenyeef, ajaja kana otuu hojii dhaan hin agarsiisin hafa. Ammas namtich gowwichi (abbaan mucaa) ka’ee warra gamnoota bira deemee, akkana jedhaan, “Ayyaaoo, mucaan waan kennameef nyaachuu dide” jedhaan. Yeroo kana gamnittiin ammas qoosaa dhaan “Bobba’uu diduuf nyaachuu dida; harka isaa eegee sa’aatti hidhaatii akka loon wajjin bobba’u godhaa” jettiin. Gowwichi kana dhaga’ee, gara mana isaatti deebi’ee, niitii isaa gowwaa dhaan “Erga nyaachuu dide, bobba’uu diduufii; harka isaa eegee sa’aatti hidhaa jette; ka’i akkas goonaa” jedheenii mucaa fuudhanii eegee sa’aatti hidhanii akka inni bobba’u godhan.
Galgala yeroo loon galan, saanis mucaa asii fi achi daddarbaa oolee qaama isaa kukkutee, harka mucaa tokko qofaa fidee gala (akka itti hidametti jechuu dha). Amma dhirsii fi niitii gowwaan (warri mucaa)“uu’uu, uu’uu,…” jechaa iyyuu fi booyuu jalqabu. Achumaanis yeroo kana isaan lamaanuu wal qabatanii, iyyaa fi booyaa, gara mana warra gamnootaa deemu. Yeroo achi ga’anii badii kana isaanitti odeessan, niitii gamnittiin (obboleettiin gowwittii fi adaadaan mucaa) akamalee rifachuu fi gadduu dhaan“Baddanii badaa yaa warra badoo!!” jechaa ishiinis iyyuu fi booyuu jalqabdi. Amma akka dur qoosaaf otuu hin taane, rifaatuu dhaan kana dubbatte.
Gowwootnis (dhirsaa fi niitii gowwaan) “Aayyoon baddanii badaa nuun jettee, gara mana keenyaatitti deebinee, galaa qopheeffannee badnaa!” waliin jedhu. Gara manaattis deebi’anii, galaa qopheeffatu. Galaan isaan qopheeffatan bassoo dha. Erga qophii xumurani, ka’anii baduuf deemu. Bakka itti badan garuu hin beekani. Otuma karaa dheeraa deemaa jiranuu, amma beelli isaanitti dhaga’ama. Waan bassoo kana ittiin tolfatan bishaan barbaaduu jalqabu. Akka tasaa ta’ee garba tokko bira ga’u. Bishaan arganne, asumatti bassoo keenya tolfannee nyaanna jedhanii taa’u; achumaanis boqonnaa fudhachuufi. Amma bassoo sana qunxuranii, qunxuranii bishaanitti darbuu jalqabu. Akkana godhaatuma galaa harkaa qaban hundaa fixan. Waan godhan dhabnaan, namtichi niitii isaatiin “Ka’ii bishaan keessa lixii, bassoo keenya nuuf fidi” jedhaan.
Niitiinis bishaan (garba) keessa lixxee achumatti hafte. “Akkasii edaa!! Na dhokattee nyaachuufi!” jedhee aaree dhagaa (dhakaa) guddaa fuudhee bishaan keessatti darba; niitii isaa dhawuufi. Kunis hin oolle; niitii mataa ishii dhayee buruqsa (madeessa). Yeroo kana dhiigni ol dhufee bishaan baddaatti mul’ata.“Akkasii, siriidhaa barbarree itti gooteeti kophaa nyaattii?!” jedhee aaraan bishaan (garba) keessatti utaala. Bakkee’uma niitiin isaa haftetti innis hafa. Hundi isaaniituu mucaas galaafatanii ofiifis badanii hafan jedhama. Kanaaf, “baddanii badaa yaa warra badoo” jedhamee akka taphaatti haasa’amas.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Haala lolli babal’ifannaa daangaa fi duguuggaa sanyii, Poolisoota Humna Addaa Naannoo Amaaraa kanneen Raayyaa Ittisaa Impaayera Itoophiyaa fi Loltoota Mootummaa Eertiraan deggeramaniin Oromoo Walloo irratti torbee darbe (Bitootessa 19, 2021) irraa qabuun bifa addaan geggeeffamaa ture ittiin eegalee, adeemsifame; haala Uummanni Oromoo ittiin ofirraa qolatee fi miidhaa gam-lachuun qaqqabe. – Oromticha Walloo
Lolli duguuggaa sanyii fi babal’ifannaa daangaa Milishoota Naannoo Amaaraan, kutaalee Oromiyaa garaagaraa keessatti, Uummata Oromoo irratti geggeeffamu jabaatee itti-fufuun, lola guyyaa kaleessaa, Oromoota Konyaa Matakkal keessa jiraatan irratti bifa haarayaan banameen, Ona Dibaax, Ganda Sirban jedhamu keessatti, mannii fi qabeenyi Oromoo danuun gubamuu. – Oromticha Matakkal


text:
Qondaalli Mootummaa Dargii tokko Yakka Waraanaatiin Mana Murtii Neezarlaanditti himatame.
Guyyaa kaleessa namni qondala mootummaa Dargii ture kan Isheetuu Alamuu jedhamu, Abbaa Alangaa Mootummaa Neezarlaandiitiin himatamee, mana murtii Zeheeg kan dhiyaate tahuu gabaasni arganne nimul’isa.
Mr Isheetuu Alamuu waggaa 40 dura qondaala mootummaa dargii ta’uun yeroo Kutaa Goojjaam keessa hojjataa turetti, hidhamtoota siyaasaa dararuu fi ajjeechaa Goolii Diimaatiin himatame. Isheetuu Alamuu jecha mana murtiitiif kenneen akka jedhetti, Miseensa Dargii turuu isaa amanuudhaan “ajjeechaa Goolii Diimaa mootummaan dargii adeemsisaa tureef, maatii miidhamtootaafii ummata Itoophiyaa hunda dhiifama gaaffadha” jedhe. Haata’u malee himata amma narratti dhiyaate kana ani hinraawwanne, yeroo jedhametti iddo sana hinturre jechuun” waakkate.
Himannaa mootummaan Neezarlaandi qondaala dargii duraanii kanarratti baneefi, namoonni yeroo san lubbuun hafanii fi maatiin miidhamtootaa biyyoota adda addaa irraa Zeheegitti argamuun Ragaa bayaniiru. Namoota ragaa bayan keessa Namni ajjechaa san irra hafe kan Worquu Daammanaa Yifruu jedhamu, Ragaa mana murtichaatiif kenneen, August 1978 A.L.A.namoota akka ajjeefaman itti murtaaye osoo loltoonni dhufanii ajjeechaa hinraawwatiniin dura, mana hidhaa keessaa maqaa kan yaamaa ture Mr Isheetuu Alamuu akka ta’eefi, hiriyyootni isaa guyyaa san maqaan yaamame achumatti ajjeeffamanii bakka tokkotti kan awwaalaman ta’uu ibse.
Mr Isheetuu Alamuu eega dargiin badee booda gara Neezarlaanditti baqatuun lammummaa biyyatti kan argate yoo tahu, yeroo ammaa nama umrii 63 akka ta’e gabaasni kun ni mul’isa.
Mootummaan Dargii Koloneel Mangistuu Haylamariyamiin durfamaa ture, ajjechaa Goolii Diimaa jedhamuun, barattoota yunivarsiitii, hayyoota, daldaltoota fi namoota siyaasaa walumaa galatti lammiilee biyyattii 150,000 ol kan ajjeesse tahuu ragaaleen adda addaa ni mul’isu.
_


text:
Kirstaanonni guutummaa addunyaa irra jiran guyyaa dhaloota Gooftaa Yesuus kabajuuf qopha'aa jiru.Ayyaanni kunis Dilbata fuullee keenyaa kabajamuuf jira.
Ayyaana kana ilaalchisuun Prezidaantiin Tokkummaa Waldoota Kirstaanaa Oromoo Addunyaa Luba Dr. Gammachuu olaanaa dhaamsa dabarsaniin, yeroo ayyaana kanas ta'e waggaa haaraa seenuuf jirru 2012 keessatti waaqayyo uummata keenya gidduutti hafuura jaalalaa, tokkummaa nagaa fi wal tumsuu akka jajjabessuuf hawwii koo ti jedhan.
Kana malees namoota hidhaa, beela, dhukkubaa fi rakkina adda addaa keessa jiran yaadachuu fi gargaaruun barbaachisaa ta'u Luba Dr. Gammachuun hubachisaniiru.
Guutummaa gaaffii fi deebii kanaa MP3 tuquun dhaggeeffadha.


text:
አብይ አህመድ በኦሮሞ ሕዝብ የነጻነት ትግል ጥላቻ ታንጾ ያደገ ሰዉ ነዉ::
አብይ አህመድ ከመሰረቱ የኦሮሞ ሕዝብ የነጻነት ትግልና የኦሮምያ እድገት ጠላት መሆኑ ገና በ15 ዓመት በ16 ዓመቱ የፖለቲካ አመለካከት ልዩነቶችን እንኳን ጠንቅቆ ሳያዉቅ ከተወለደበት የኦሮሞ ሕብረተሰብና ኦሮምያ ዉጪ ሌሎች የኢትዮጵያን አካባቢዎች እንኳን ረግጦ ሳያዉቅ በወቅቱ በአብዛኛዉ የኦሮሞ ሕዝብ ዘንድ ከፍተኛ ተወዳጅነት በነበረዉ ኦነግ ይመራ በነበረዉ የኦሮሞ ሕዝብ የነጻነት ትግል ለነበረዉ ጥላቻ ብቻ በሕወሃት የበላይነት ታንጾ የመጣዉን ኢሕአዲግን የተቀላቀለ የኦሮሞ ሕዝብ እድገት ነቀርሳ ነዉ።
አሁንም ይኸንኑ ጥላቻዉን በተግባር እያረጋገጠ መሆኑ በሁሉም የኦሮምያ ተወላጆችና ኦሮሞዎች መታወቅ አለበት።
አብይ አህመድ ትግርኛን ተምሮ ለመናገር እንደሚሞክረዉ ሁሉ የኦሮምኛ ቋንቋን ከመናገር ባሻገር ምንም የኦሮምያና የኦሮሞነት ወገንተኝነት የማይታይበት ብቻ ሳይሆን ልክ እንደ አብዛኞቹ ቀኝ አክራሪ የሚኒልካዉያን ርዝራዥች መርዘኛ ጥላቻ ያለዉ አስመሳይ ነዉ።
በነገራችን ላይ አምባገነኑ ኢሳያስ አፈወርቂም በሕይወት ዘመኑ የኦሮሞ ሕዝብ የነጻነት ትግልን ከመቃወም ባሻገርም በተግባርም የወጋና እየወጋም ያለ ሌላኛዉ ድዉይ ጠላት መሆኑ መታወቅ አለበት።
OPDO keessaa namni dubbiin galteef Addisuu qofa. Addisuun qondaala OPDO kan aangoo sadarkaa ol aanaa irra jiruudha. Ta’us garuu akka Taayyee faa gita aangoo irra jiruutiif yaadda’ee Oromoo fi hayyoota Oromoo irratti gadi bahee hin dhaadatu. Addisuun warra wayyaanee kan likkii isin galchina oso jedhanii likkii galanii dhabaman san irraa waan barate fakkaata. Obbo Addisuun akka obbo Taayyee faa arraba dheereessee waan bor ummata duratti isa fannisiisu hin dubbatu. Addisuun akka jara kaanii Miidiyaa irratti bahee hayyootaa fi qabsaa’ota Oromoo arrabsuu irratti hin xiyyeeffatu.
Haa xinnaatuus haa guddatus misooma naannicha keessatti hojjataman irratti xiyyeeffatee barreessa. Hanga ammatti jecha nama madeessu dubbatee hin beeku. Jarri hafan garuu Shimallis irraa eegalee hamma gandatti jechaan ummata madeessanii jiru. Kan akka Fiqaaduu Tasammaa faa “ABO balleessuuf Oromoon baduu qaba jechuun duguuggaa sanyii ummata irratti labsanii jiru. Hayyoota Oromoo arrabaan xiqqeessuudhaan Oromoo hamilee caphsanii jiru. Gaafa bari’e garuu arrabsee bultoota kana carraan Abbaay Tshaayyee mudate akka isaan mudatu shakkii hin qabu. Obbo Addisuun garuu jecha waa’ee Aanolee dubbatee ummata mufachiise san illee miidiyaa irratti bahee ” yaa ummata koo dogoggoreen jiraa dhiifama naaf godhaa jechuun ifatti dhiifama gaafatee ture. Oromoonis dhiifama godheefii jira. Namichi qarooxeedha. Kanaafuu akka dhi’etti hin hafuu beekanii afaan ofii qabachuun gaariidha.
Related


text:
Oromoon qormaanni saa dabrees ammas hegeeres inni guddan Tokkumaa waliin waliitti hidhata.
Warri Minilik ADP hadheessanii abaaraa fi salphisaa oolu. Akkasuu tahee ADPiin harka wayyaa jalaa qofaan osoo hin taane harka wayaa alaan (ifatti) finxaaleyyii isaanii waliin hojjeta. Inumaa qondaalota ADP fi ABN addaan foo’aanii beekuun amma rakkisaa tahee jira. Kana OPDOnuu ni beeyti.
Gaaffiilee!
– Kaayyoon ADP fi finxaaleyyii isaanii tokkoomsee OPDO fi sabboontota Oromoo walitti diinomse maali?
– ADP fi finxaaleyyiin jaraa naannoo isaaniirra dabree guutuu biyyaatti abbaa tahuuf yoo wal tahan sabboontonni Oromoo Oromiyaan alatti nama dhiibuuf osoo hin taane ‘Oromiyaa irratti Oromoon dhugumaan abbaa tahuu qaba’ jedhaniif qofa maaliif OPDOdhaan ajjeefamu, hidhamu?
– ADPiin yoo finxaaleyyii isaa ijaaree (qawwee raabsuufii dabalatee) of duuba hiriirsu OPDOn Oromoota qaqqaalii ishiidhaafuu abdii tahan hidhuu fi ajjeesuu bira dabartee maqaa jibbaa ”ONEG SHANE” jedhu itti maxxansuun maaliif Oromootti xannacha hin fayyine itti taate?
Gaaffiileen hadhooftuun kun deebiilee hadhooftuu barbaadu.
HUB: ‘Warra gamaatiin ADP yoo jette warra gamanaatiin maaliif ODP jechuu diddee OPDO jetta’ jedhee kan na gaafatu yoo jiraateef deebiin kunooti:
Nama bifaa fi amala isaa laalanii maqaa isa fakkaatuun waamu.
Balfa ofirraa dhiqus akan ofitti laaqus abbaa dha.
Oromia Qeerroo Media
By Yaya Beshir
Oromoon qormaanni saa dabrees ammas hegeeres inni guddan Tokkumaa waliin waliitti hidhata.
Tokkumaa kessaa nageenyi, dimookrasin, guddinii, misoomni fi waliin jireenyi jira. Tokkumaa jechun wan tokko dhugnaa tokko nyannaa tokko uffaanaa takka dubbaanaa yeroo tokko rafnee yeroo takka haa kanuu miti. Qalbii qulquullun Dantaa Waaloo irraatti wal utuubun waliin dhabbachudha. Nuti diini keenya enyuu? Essaa jira yoo jenne walttajji tokkoraa teenye, inni tokko diinni keenya Nafxaanyaa jedha, inni kun Tramp jedha, kun AlSisi jedha fi kkf hedduu jira. Essaa jira yoo jettes dinni Waaloo keenya kun Iran kessa jira jedha, kun Iraq jedha.
Kuun ammo Iraq Iraq kessa jirti wan tahef lachuuti jedha. Hubaadhu yeroon hagana dhagaa bu’uura kahaame ta’u miti haali heddun osuuma nuti kanan wal gangaalchinu jijjiiramaa deema kananis ofiis butuutne wal butuchu ala homaa hin fidne hin fidnus. Marata tokkotu jaarsi tokko Yaa gurbaa koo maaltu sii marache jennan? Yaa abba koo wanti naa marache qoorii takka kessati nyaata qopheessen dhiqaanne qoorii san kessa waliin bakka takka nyaanna jedhen Oromuuma tana dadhaabe saantu naa marache jedhe.
Oromoon obboolessa satiifu Hinaafa bareeche hinaafu yeroo warri isaa jibban ykn keyrii saba kana argaa fi dhageetti jibbaan otuu kana fatti hinaafne waliin tokko tanee hegeeren Oromoo, Oromiyaa fi biyyaa kanaleen bu’uura hin sochoonne irraati Dhabbata. Ormii kun bagaa tokko tahan haa jabaatan nutis tokkumaa nuu barbaachisa achi kessa nageenya, dimookrasi fi guddinaa ittifufiinsa qabu hammaarachu dandeenya wan tahef. Kanan alaa digrii 360 miti 720 fignuullee xumuurri keenya Zero Sum Game tahun saa gaffii hin barbaachisu. Yaada dhunfa kooti.
Related


text:
Duraan duursinee nagayaa fi fayyaa ummata Oromoo maraaf hawwina.
Akkuma beekkamu baqattoonni Oromoo biyya Masrii jiraatan dhiibbaa UNHCR baqataa Oromoo irratti godhaa jirtuun akka malee miidhamaa jirra. UNHCR-Egypt himata baqattummaa (case) Oromoof xiyyeefannaa dhorkachuu isaarraa nuti baqattoonni Oromoo biyya Masrii Bitootessa 27, bara 2016 irraa eegalee dubartootaa fi daa’imman dabalatee, dhibamaa fi fayyaa odoo hin jenne guutummaatti balbala UNHCR dura erga qubannee amma torbaan tokko geenyee jirra. Hanga ammaatti aduu fi qorra osoo hinja’in gara-kutannaadhaan balbala san duratti gallee jirra tahu illee, iyyata keenyaaf kan gurra gahaa kennaa jiru hin argamne.
Wanni daranuu nama gaddisiisu ammoo, yeroo ummanni Oromoo biyya keessatti mootummaa Itoophiyaatiin rakkoon ulfaataan irra gahaa jiru kanatti UNHCR damee Masrii dhimma baqattummaa Oromoof xiyyeefannaa waakkachuudhaan baqataa Oromoo hedduu kuffisaa jiraachuu isaa ti. Ji’oota shanan dabran kana wayta biyya keessatti tarkaanfiin hammeenyaa Oromoo irratti jabaatu, UNHCR Kaayiroo xiyyeeffannoo duraan nuu kennaa turteyyuu nurraa hir’isuun isii waan haalaan gaddisiisaa ti. Gaaffii mirga baqattummaa hanga ammaatti gaafachaa jirruuf deebii quufsaa nuuf hin laanne, inumaa baqataa keenya garmalee kuffisaa jirani. Nutis hanga gaaffiin keenya deebii haqaa hargatutti as irraa hin gallu jechuun hulaa waajjirichaa duratti qubannee aduuu guyyaa fi qorra halkaniitiin miidhamaa jirra.
Akkuma beekkamu jireenyi baqataa ulfaataa dha. Baqattoota Oromoo biyya Masrii keessaa muraasni gargaarsa qabaatullee, irra caalaan baqataa lubbuu ofii jiraachisuuf jecha hojii olmaya guyyaa kafaltii xiqqashoodhaan kan jiraatuudha. Amma wayta dhiibbaan mirga baqattummaa isaa irratti hammaatu kana ammoo, hojii olmaya guyyaa kan ittiin of jiraachisu san dhaabee hulaa UNHCR duratti waan galee falmachaa jiruuf galii ittiin of jiraachisu hin qabu. Kanaanis rakkoo nyaataa hamaaf saaxilamee argama.
Kanaafuu lammiif lammiitu hirkoo dha waan taheef hawaasni keenya biyyoota adda addaa jirtan gagaarsa bifa lamaa akka nuu gootan kabajaa Oromummaatiin isin gaafanna:
1. Gargaarsa dinaggee hatattamaa – Hawaasa keenya baqataa dirree irratti galee qoonqoodhaan miidhamaa jiruuf akka daftanii nuu dirmattan.
2. Xalayaa dhiibbaa gootu hatattamaa nuu barreessuu – Waldayoonni Oromoo biyyoota adda adddaa, jaarmayooleen Oromoo adda addaa kanneen akka OSA dabalatee, akkasumas, qaamonni maqaa Oromootiin jaaramtan kamuu xalayaa iyyannaa hatattamaa gara waajjira UNHCR-Egypt fi kan walii galaa Jenevaatti argamutti nuu barreessuudhaan akka dhiibbaa irratti nuu gootan kabajaan isin gaafanna.
Kanneen gargaarsa dinagdeetiin nu dhaqqabuuf qophooftan biyyoota adda addaatti bakka bu’oota dhimma kana irratti nu gargaaran maqaa fi teessoo isaanii dhihootti isin beeysifna.
Galanni keessan bilisummaa dha.
Namni walqabu rakkoo hinqabu ; nus wal malee waa hin qabnu.
Koree Qindeessituu Gargaarsaa,
Kaayiroo, Masrii


text:
Alaabaan sirna Gadaa halluu (bifa) fi hiikaa mataasaa qaba. Halluun alaabichaas tartiibaan Gurraacha, Diimaa fi Adiidha.
Hiikawwan buufata halluu alaabaa
A. Hiikni buufata halluu #Gurraacha: Olaantummaa Waaqati. Oromoon Waaqni gurraacha jedheeti amana. Huurriin bokkaa qabu guraacha, qaroon ijaa, illi (agartuun) gurraacha. Gurraachi kabajaaf angafummaa, badhaadhummaafi waan hedduu of keessaa qaba.
B. Hiikni buufata halluu #diimaa: Ga’anii, bilchaatanii, guutanii argamuufi gootummaadhaan mirga lammiitiif wareegamuu bakka bu’a. Waanti hedduun yeroosaa eeggatee
ga’uufi ija guutuu isaa agarsiisa.
C. Hiikni buufata halluu #adii: Xumuramuu yookiin raawwachuu agarsiisa. Hurriin rooba hinqabne adiidha. Dabbasaan (rifeensi) nama dulloomee harriin adiidha, daaraan adiidha, lafee gogaan adiidha. Kanaaf adiin mallattoo raawwachuu ykn xumuramuuti.
Oromoon marti hiikawwan halluufi asxaa alaabaa isaa beekuun jaalala olaanaadhaan kunuunsee yoonaan ga’eera. Dhaloota dhufutti dabarsuufis hiika isaa beekuurra darbee wareegama itti kanfalame yaadachuun seenaa isaas dhalootaaf dabrsuu qaba jenna.
HORAA BULAA DEEBANAA


text:
Antiraaksii
Antiraaksiin dhibee hamaa yoo ta'u kan inni dhufus baakteeriyaa Baasiles Antiraasis (Bacillus anthracis) jedhamuuni. Gosti dhibee kanaa baayyen isaa kan nama ajjeesu yoo ta'u dhibeen kun bineesotaa fi nama qaba. Yeroo ammaa dhukkuba kanaaf talaalliin kan jiru yoo ta'u erga dhibeen isaa nama qabeeyis antiibaayootiiksiidhaan yaalun gosa dhibee kanaa muraasarratti amma tokko ni hojjata.
Akkuma miseensota jenasii Baasiles, Baasiles Antiraasisiin indoospoorii(gabaabumatti ispooriis ni jedhama) mugaa yoo uumuu kunis haala qilleensaa hamaa keessa waggaa kudhanii hanga jaarraa tokkoo jiraachuu danda'a. Ispooriiwwan kun ardii addunyaa hundumarratti argamu, Antaarkitiikaa dabalatee. Ispooriiwwan kun yeroo qillensa wajjiniin ykn nyaata wajjiniin qaama keessa seenan ykn madaa qaamaa irra yoo qubatan, battalumatti mugaatii isaanii keessaa dammaquun saffisaan wal horuu jalqabu.
Antiraaksiin baayyinaan bineensota biqiltuu nyaatan kan manaa fi kan bosonaa qaba; kunis yeroo marga dheedan ykn yeroo afuura baafatan ispoorii kana yeroo liqimsani. Irra caalaa dhiibeen bineensota biqiltuu nyaatan kan qabu nyaata wajjin liqimsuuni. Bineensonni foon nyaatan ammoo irra caalaa bineensota dhibee kanaan qabaman nyaachudhaan qabamu. Bineensonni dhibee kanaan qabaman dhukkuba kana namatti dabarsuu danda'u; kunis foon bineensa dhukkubsatee kanaa nyaachun ykn qaaman wal-tuquun (fkn dhiigni faallame yoo madaa tuqe) ta'uu danda'a.
Antiraaksiin qajeeltodhumaan dhukkubsataa tokkorraa kan biraatti hin darbu; karaa ispoorii qofa namatti darba. Ispooriiwwan kun uffataa fi qopheedhan iddoo tokkoo gara biraatti geeffamuu danda'a. Reeffi bineensota dhibee kanaan du'anii madda ispoorii ta'uu danda'a. Jabina ispooriwwan kun qabaanii fi oomishuun salphaa waan ta'eef, akka meeshaa waraanaatti itti fayyadamuuf baayyee mijataa dha. Antraaksii akka meeshaa waraanaatti fayyadamuun kun yoo xiqqaate biyyoota shaaniin hojjatameera: Yunaayitid Kingidem, Jaappaan, USA, Raashiyaa fi Iraaq. Akkasumas biyyoota biraa baayyedhaan yaallame.
Hanga jaarraa 20ffatti wagga waggaadhan adunyaarratti antiraaksiin namoota fi bineensota hanga kuma dhibba tokkoo ol ajjeesse. Saayintistiin Firaansi Luuwii Paaster talaallii antiraaksii bara 1881tti yeroo jalqabaatif hojjate. Jaarraa tokkoo oliif talaalli bineensotaa, bobbaa bineensotaa qulleessuu, fi sagantaa antiraaksii balleessuu kan Ameerikaa Kaabaa, Awustireliyaa, Niwuu Ziilaandi, Raashiyaa, Yuurooppi, fi kutaa Afrikaa fi Eshiyaa keessatti geggeeffameen, dhukkubni antiraaksii bineensot manaa irratti mul'atu baayyee xiqqaadha (waggaatti baayyee muraasatu gabaafamea). Antiraaksiin keessumaayyuu saree fi adurree irratti baayyee hin mullatu, fakkeenyaaf bara 2001tti USA keessatti tokko qofatu galmaa'e.
Dhibeen antiraaksii bineensota foon nyaatanii fi raqa qulqulleessan (scavengers) hin qabu; yoma foon bineensa dhibee kanaan qabamee nyaataniyyuu hin qabaman. Dhukkubni kun bineensota daggalaa biratti yeroo yeroodhan deeddeebi'eet ka'a. Dhibeen kun biyyoota mana yaalaa namaa fi kan horii baayye hin qabne keessatti baayyata. Jaarraa 21ffaattillee, antiraaksiin biyyoota hin guddatin keessatti rakkoo guddaa ta'ee argama. Fakkeenyaaf biyya Filippiinsi keessatti foon bineensa dhibee kanaan du'ee nyaachuun bara 2010tti namoonni 400 ol yoo dhukkubsatan yoo xiqqaate namoonni 2 akka du'an gabaafameera.
Ispoorin Baasiles Antiraasis biyyee keessa jiraata. Yeroo dheeraa jiraachuu waan danda'uuf, ispoorin antiraaksii addunyaa guutuu keessa jira keessaahuu iddoowwan awwaalaa bineensota dhukkuba kanaan du'aniitti argama. Iddoo awwaalaa tuttuqamerraan kan ka'e erga dhukkubsataan du'ee waggaa 70 booda dhibeen kun reeffarraa nama qabu danda'eera.
Mallattoo Dhibee Kanaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Somba[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Miidhaan sirna argansuu jalqaba waan akka qufaa(utaalloo) fakkaatee guyyaa muraasa kan turu yoo ta'u, itti aansee dhibee nimooniyaa(pneumonia) fi miidhaa sirna argansuu guddaatu dhufa. Dhibeen kun nama ajjeessuun isaa 92% yoo ta'u, yoo yaaliin akkuma dhibeen kun jalqabeen kennameef garuu gara 45% gadi bu'a. Dhibee antiraaksii sombaa dhibee sirna argansuu isa kaanirraa dafanii adda baasun dhibeen kun dafee yaalii akka argatu gochuuf waan tajaajiluuf baayyee barbaachisaadha. Malli ittiin kana addaan baasanis kalaqamee jira. Dhibeen kun cimee deemnaan, ammuma fe'eyyuu yoo yaalii argate, carraan nama ajjeesuu isaa 97%.
Dhibeen nama qabee kan amma nama ajjeessutti ga'uu yoo ispoorii(spore) naannoo 10,000-20,000 qilleensaan wajjin (yeroo hafuura baafatan) yoo gara qaamaa seene. Akkuma dhibee kaanii, carraan ittiin dhibeen kanaan qabaman nama tokkoorra nama biraatti gargar yoo ta'u, namoonni tokko tokko salphaatti saaxilamu; ragaan barreeffame ta'e kan giddu-galeessatti ispoorii meeqatu nama saaxila jedhu hin jiru. Antiraaksiin argansuun nama qabu kun dhibee warraa wuul footuu ykn warra wayyaa dulloomee gatame funaantuu jedhameet beekkama. Hojiiwwan kun bineensota dhibee kaan qabmaniif waan nama saaxiluuf warri hojii kana hojjatan salphaatti dhibee kanaaf saaxilamu. Hojiiwwan kanaaf nama saaxilan keessaa kan biraa gaanfaa bineensotaa kolbaa hojjachuuf caccabsuu, rifeensaa bineensotaa kan ittiin buruushii hojjatan tuttuquu, fi gogaa bineensotaa ti. Gogaan bineensaa kan dhibee kanaan du'an irraa kan dhufe ta'uu ykn ispooriin ittin godhamee lafa kan kaawwame ta'uun hin beekkamu. Malli kun dhibee kana akka meeshaa baayolojiikaawaa itti fayyadamuuf gargaara.
Garaachaa fi marrimaan[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Antraaksin garaachaa fi marrimaanii nama kan qabu foon dhibee kanaan qabame nyaachun dhufa; mallattoon isaas dhukkubbii garaachaa fi marrimaanii, dhiiga hoqqisuu, albaatii hamaa, garaa gubaa marrimaanii fi nyaata jibbuu dha. Marrimaan, afaanii fi qoonqoon yeroo baayyee hin madaa'a. Erga baakteeriyaan kun garaa keessa faffaca'ee booda, itti aansun gara dhiigaatti darbee qaama keessa faffaca'a, summiis oomishuu ittuma fufa. Antiraaksin garaachaa fi marrimaanii yaallamuu kan danda'u yoo ta'u yaaliin dafee jalqabuu fi turuu isaarratti hunda'ee, carraa nama ajjeesuu 25%-60% ta'u qaba. Gosti antiraaksi kanaa bayyee xiqqaadha.
Kan Gogaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Antiraaksiin goaa namarratti madaa kan uumu yoo ta'u gidduun madaa kanaa hin gurraacha'a. Gurrachi madaa kanaa baayyee nama hin dhukkubu. Antiraaksiin gogaa kan inni ummamu bakka ispoorin itti gogaa namaa keessa seenetti yoo ta'u kunis erga seenee guyyaa 2 hanga 5tti jalqaba. Akka madaa kaanii odoo hin ta'in, madaan antiraaksii gogaa nama hin dhukkubu.
Antiraaksiin gogaa kan uummamu erga ispoorin Baasiles Antiraasis(Bacillus anthracis) gogaa namaa kessaa karaa madaatin seenee booda. Gosti antiraaksii kun baayyinaan kan nama qabu yoo bineensota dhibee kanaan qabame/du'e tuqanii.
Antiraaksiin goaa yoo yaalii argate yeroo baayyee nama hin ajjeesu, sababiinsaas miidhaan isaa gogaa irratti kan murtaa'e waan ta'eefi. Kunimmoo dhibeen kun qaama keessoo akka hin miine godha. Yoo yaalii argachuu baate, carraan nama ajjeesuu isaa 20% ta'a.
Ka'umsa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Baakteeriyaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Baasiles Antiraasisiin bifa ulee fakkaatu kan qabu baakteeriyaa eroobiikii (aerobic bacterium) ti; guddinii isaa naannoo maayikiroomeetirii 1 amma 9 ta'a. Baakteeriyaan kun dhibee akka inni fidu kan beekkame bara 1876 Rooberti Kookin ture. Rooberti Kook kana kan argate dhiiga sa'a dhibee kanaan qabamtee fudhatee, baakteeriyaa kana erga adda baasee booda hantuuta keessa kaa'e. Baakteeriyaan kun akka indoospooritti biyyee keessa taa'a, haala kanaan waggaa kurna baayyee turuu danda'a. Bineensonni biqiltuu nyaatan, yeroo marga dheedan ykn baala nyaatan qabamu, keessaahuu yeroo biqiltoota jabaataa, kan gubuu, fi qara qabu yeroo dheedan: sababiinsaas biqiltoonni akkasii madaa garaachaa fi/ykn marrimaanii uumuu waan danda'aniif, baakteeriyaan kun salphaatti karaa madaa kana tishuu keessa seenuu danda'a. Erga liqimfamee ykn madaarra bu'ee booda, baakteeriyaan kun saaxilamaa kana keessatti wal horuu jalqaba, dhukkubsataa qabame sanas guyyoota ykn torban muraasa keessatti ajjeesa. Insoospooronni bakka itti tishuu keessa seenan sanatti biqiluun sana booda karaa dhiigatiin gara liimfatiiksiitti faffaca'u, achittis wal horu.
Baakteeriyaan kun summii lama kan eksoo-tooksiin(exo-toxins) jedhamuu fi leetaal tooksiin (lethal toxin) jedhaman kan oomishuu yoo ta'u kan nama ajjeessuus summii kana. Doktoroonni du'a dhibee kanaan dhufe adda baasuf tokkoffaa tasa kan dhufe ta'uusaa, fi lammaffaa ammoo dhiiga gurraacha hin itinne kan qaama keessaa karaa uraa adda addaa yaa'un tilmaamuu danda'u. Erga dhukkubsataan du'ee booda, yeroo daqiiqaa muraasa hanga sa'a gabaabaa keessatti, baakteeriyaan antiraaksii baakteeriyaan an'eroobiikiin moo'amuudhaan ni balleessa. Haa ta'u malee, baakteeriyaan antiraaksii kan dhiiga wajiin qaama keessaa ba'e ispoorii jabaataa uumuu danda'a. Baakteeriyaan tokkoo ispoorii tokko uuma. Maaltuu baakteeriyaa antiraaksii ispoorii akka uumu akka godhu amma ammaatti wanti beekkame hin jiru, garuu ooksijiinitti saaxilamuunii fi nyaata dhabuun shoora akka tabatu ni tilmaamama. Ispooriin, tokkicha uummamnaan balleessuuf baayyee ulfaataadha.
Bineeldonni biqiltuu nyaatan (yeroo tokko tokko namoonnis) dhibee kanaan karaa argansuun kan qabaman akka kanatti: ispooronni qilleensa wajjin erga liqimfanii booda, qilleensaan hooffamuudhaan sombaa keessa alviyoolaa seenuu. Ispooronni somba keessaa seelota qulleessituun (scavenger cells - macrophages) fuudhamuudhaan karaa veeseloota xixiqqoo (small vessels - lymphatics) keessa hooffamudhaan gara liimfi noodii (lymph nodes) geeffamu. Miidhaan ispooronnii fi baasiilaayi qomarraan ga'u mallattoon dhibee qomma keenyarratti akka nutti dhaga'amu fi hafuura baafachuun akka ulfaatu godha. Erga liimfi noodii seenanii booda, ispooronni biqiluudhan gara baakteeriyaatti jijjiiramu, achiis saffisaan wal horuu jalqabu. Wal hormaata kanaan seelota qulleessituu dhoosuun baakteeriyaa baayyeen dhiiga keessa seenee gara qaama hundaatti akka faffaca'u godhu. Erga dhiiga keessa seenaanii booda, baakteeriyoonni baasilaayi kun pirootiinota sadi'i kan letha factor, edema factor, fi protective antigen jedhaman gadi lakkisa. Pirootiinonni sadanuu mataa isaanitti summii kan hin qabne yoo ta'u, walitti makamni isaanii garuu namaaf summii hamaa ta'a. Protective antigenin warreen lamaan hafan wajjin walitti makamuun summii lethal toxin fi edema toxin jedhamu uuma. Summiwwan kun miidhaa tishuu, dhangala'uu dhiigaa, fi du'a fidu. Yoo antiibaayotiiksiin turee kennameef, antiibaayotiiksiin baakteeriyaa kana yoo ajjeesee fixeyyuu, summii kanaan dhukubsataan sun ni du'a. Sababiinsaas summiin baakteeriyaa baasilaayiin uummame kun baayyina nama ajjeesuu danda'uun dhiiga keessatti waan hafuufi.
Ammeenyi dhibee antiraaksii amala baakteeriyaa kanaa lamarratti hunda'aa: (i) poly-D-glutamic acid capsule, kan baakteeriya kana faagoosaayitoosisii(phagocytosis) neutrophils dhukkubsataa irraa dhowwu, fi (ii) tripartite protein toxin, kan summii antiraaksii (anthrax toxin) jedhamu dha. Summiin antiraaksii makaa pirootiinota sadi'iitti: (i) protective antigen (PA), (ii) edema factor (EF), fi (iii) lethal factor (LF). PA fi LFn lethal toxin uumu, PA fi EF ammoo edema toxin uumu. Summiin lethal toxin du'aa yoo fidu, edema toxin ammoo dhiita'a tishuu/qaamaa fida.
Seeloota keessa seenuuf, endema fi lethal factor pirootiinii biraa kan baasiles antiraasis oomishu kan protective antigen jedhamutti fayyadamu. Protective antigen qabduu seelotaarratti argamu gosa lamatti of maxxansu. Inzaayiimii seelotaa kan pirooti'eez jedhamu PA bakka lamatti cabsa: PA20 fi PA63 tti. PA20n marsaa summeessuu keessaa bahee waan seelota ala turutti jijjiiraama. PA63n garuu sana booda caccabaa PA63 kan biraa ja'a wajjin oligomerize gochuun prepore uuma; kunis bifa geengoo qaba. Erga bifa kana erga godhatee booda, EF ykn LF sadi'i wajjin walitti qabachuun resistant complex uuma. Itti aanuun karaa rissepteroota seelootaatin endocytosis geggeeffama, karaa kanaan summiin kun seelota keessa seenuun keessoo seelotaa argata. Naannoon asidaawaa kan endosome keessaa kun heptamer akka LF ykn/fi EF cystosolitti gadi lakkisu godha. Akkamitti akka summiin kun seelota ajjeesu garuu sirriitti hin beekkamu.
Saaxilamuu[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Namoonni baayyeen dhibee kanatti karaa ittiin saaxilaman keessaa inni guddaan iddoo hojiitti bineeldota dhukkubstan ykn bu'aa bineeldota dhukkubsatanii (gogaa, foon, fi rifeensa(wool)) tti saxilamuudhaani. Hojjattoonni bineeldota du'anii fi bu'aa bineeldotaa kanaaf saaxilaman balaa dhibee kanaa guddaa keessa seenu, keessahuu biyyoota dhibeen kun baayyatu keessatti. Horiin yeroo goodatti bayee marga dheedu, bineensota daggalaa wajjin walitti makamuu waan danda'aniif, dhibeen antiraaksii darbee darbee karaa kana ni dhufa. Hojjattoonni baayyeen rifeensa uffata ta'urra (wool) fi gogaarra hojjatan ispoorii antiraaksii xiqqoodhaaf ni saaxilamu, garuu saaxilamni akkasii kun baayyensaa dhibee antiraaksii fiduuf ga'aa miti. Ittisni qaamaa saaxilama xixiqqaa akkasii kana ofirraa dhowwuu danda'a jedhamee yaaddama. Namoonni kun yeroo qabaman gosa dhibee kanaa kan antiraaksii gogaa jedhamuun qabamu. Seena dheeraa keessatti, antiraaksiin qilleensa wajjin seenu inni hamaan Woolsorters' disease jedhama, sababni isaas iddoo hojiitti namoota wool foo'an waan qabuufi. Yeroo amma, dhibeen karaa kana dhufu bineensonni dhibee kanaan qabaman waan hin jirreef baayyee xiqqaadha. Fakkeenyaaf, biyya USA keessatti dhibeen karaa kanaan nama qabe, yeroo dhumaaf bara 1976 yoo ta'u, kunis wool biyya Paakistaanii dhuferraa kan aka'e ture.
Ittisuu[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Talaallii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Talaalliin antiraaksii kan loonii fi namootaaf kennamu seenaa qorichaa keessatti iddoo guddaa qaba, argannoo Luuwii Paaster horiirratti godhe kan jaarraa 19ffaadhaa hanga oomisha ammayyaa (Bio Thrax) jaarraa 20ffaa keessa loltoota Ameerikaa waraanaa baayoloojikaawaarraa dhowwuuf ooletti dabalatee. Talaalliin antiraaksii kan namootaa Tokkummaa Sooviyeet keessatti bara 1930n keessa yoo hojjatamu, USA fi UK keessatti ammoo bara 1950n keessa hojjatame. Kan yeroo ammaa TNQ(FDA) USAn fudhatame fayyadamaa jirru bara 1960n keessa oomishame.
Yeroo ammaa, talaalliin antiraaksii kan namaa gosa acellular(USA) fi live spore(Raashiyaa) kennama. Talaalliin amma kennaman hundi mallattoo murtaawaa fi waliigalaa dhibee (madaa, qaamni hoo'uu, gogaan qaamaa diimachuu) agarsiisa; namoota naannoo 1% ta'an ammoo miidhaa jabaan irra ga'uu danda'aa.
Yaaluu[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Antiraaksin namarraa namatti qajeeltodhaan hin darbu, garuu uffannii fi qaamni namaa ispoorii antiraaksin faallamuu danda'a. Faallama kana balleessuuf, saamunaa farra jarmii fi bishaanin sirriitti miccuu barbaachisa. Bishaan faallame qulqulleessuuf farra jarmiitin yaaluu barbaachisa. Meeshaalee biraa qulqulleessuuf, meeshaa sana daqiiqaa 30 ol danfisuu/affeeluu barbaachisa. Kilooriniin yaalun ispoorii balleessurratti bayyee bu'aa kan hin qabne yoo ta'u formaldehyden fayyadamuun garuu bu'aa qaba. Uffata faallame gubuunis mala biraa ittin ispoorota balleessani. Erga ispoorin mala kanaan balleessinee booda, nama dhibee kana qabu namoota biraarraa adda qooduun barbaachisaa miti.
Antiibaayotiiksii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Antiibayotiiksiidhaan dafanii yaaluun baayyee murteessaa dha - yaaliin yoo turee jalqabe carraa fayyisuu isaa baayyee xiqqeessa.
Yaaliin dhibee antiraaksii fi dhibee baakteeriyaan dhufan kan biraa antiibayotiiksii akka fluoroquinolones (like ciprofloxacin), doxycycline, erythromycin, vancomycin, or penicillin doozii baayyee liqimsuu fi waraannachuu barbaada. TNQ kan mirkaneeffaman ciprofloxacin, doxycycline, fi penicillin dabalata.
Antiraaksi qilleensa wajjin somba seenuuf, dafanii antiibayotiiksii prophylaxis yaalun du'aa oolchuuf baayyee murteessaa dha.
Caamsaa 2009tti, Human Genome Sciences eeyyama Biologic License Application qorichaasaa haaradhaaf galchate, qorichi kun raxibacumab kan jedhamu yoo ta'u antiraaksii qilleensa wajjin seenuf yaaluuf tajaajila. Yoo dhukkubsataan antiraaksiin du'e, reeffa sana kobaatti adda baasanii kaa'un jarmiin antiraaksii akka hin baballanne dhowwa. Reeffa awwaaluun ispoorii antiraaksii hin ajjeesu.
Waggaa as dhihoo keessa, qoricha antiraaksii haaraa oomishuuf yaaliin adda addaa godhaama jira, garuu qorich duraan jiruyyuu yoo yaaliin yeroodhaan kennamuu jalqabe dhibee kanarraa ni fayyisa.
Monoclonal antibodies[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Mudde 14, 2012tti, TNQ USA raxibacumab antiraaksii qilleensaan seenuu yaaluu akka limmoodhaan kennamu eeyyame. Raxibacumab antiibodii monoclonial kan summii Baasiles Antiraasisiin uummamu sana halaksiisa. Summiin kun tishuurratti miidhama hin fayyinee fi du'a fida. Antiibodii monoclonial kun pirootiinii antiibodii namaa fakkaatu yoo ta'u qaamota alaa nama keessa seenan kan akka baakteeriyaa fi vaayiresii barbaadanii balleessa.
Seenaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Jechichuma[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Maqaan antiraaksii jedhu kan dhufe jecha Giriik anthrax[άvθpaE] irraa yoo ta'u jechi kun maqaa 'dhagaa cilee' (coal) ture. Maqaan kun kan kennameefis miidhaa dhibeen kun gogaa qaamarraan ga'uu bifa gurraachaa waan qabuu fi. Dhibeen kun kan qoratamee argame bara 1876 Rooberti Kookin ture.
Argamargama[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Doktoriin lammii Jarmanii Rooberti Kook baakteeriyaa dhibee antiraaksii fidu yeroo jalqabaatiif bara 1875 Wolsztynitti argate. Argannoon isaa kan jaarraa 19ffaa gara dhumaa keessaa kun, dhibeen lubbu qabeeyyii ijaan hin mullanne (microbe) xixiqqoodhaan akka dhufu hubachiise. Yaalii (experiment) gurguddaa hojjateen, Rooberti Kook marsaa jireenyaa fi mala ittiin antiraaksiin darbu adda baasee argate. Yaaliin isaa kun antiraaksii hubachuuf qofa odoo hin taane, dhibeen lubbu qabeeyyii ijaan hin mullanne (microbe) akka dhufu hubachiisu keessatti ga'ee guddaa qaba; sana dura dhibeen karaa ittiin dhufu hin beekkamu ture. Kook ittuma fufuudhaan akkataa dhibeewwan biraa ittiin darban qorate. Kanaafis, Badhaasaa Noobelii kan bara 1905 baakteeriyaa tuberkiloosis (dhukkuba somba) fidu waan argateef badhaafame.
Talaallii Jalqabaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Caamsaa 1881tti, Luuwii Paaster yaalii uummataaf banaa ta'e kan yaadaa talaallii agarsiisu geggeesse. Paaster garee lamaan hoolota 25, re'ee tokko, fi saawwan muraasa qopheesse. Horii garee tokko keessa jiraniif talaalliin Paaster qopheesse garaa garummaa guyyaa kudha shan gidduutti si'a lama kennameef, garee kan lammataatii garuu talaallin wayiituu hin kennamneef. Erga talaalliin jalqabaa kennamee guyyaa soddoma booda, gareen lamaanuu baakteeriyaa antiraaksii lubbuu qabu waraannaman. Horiin garee talaallii hin fudhatin keessa turan hundi yoo dua'an, horiin garee talaallii fudhatan keessa jiran tokkollee hin duune.
Talaalliin antiraaksii kan namaa bara 1954 gadi lakkifame. Talaalliin kun kan seelii hin qabne dha, kan Paaster horiidhaaf fayyadame seelii lubbuu qabu ture. Talaalliin seelii hin qabne irra fooyya'aan bara 1970tti bahe.
Kanas Ilaali[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Meeshaa ittii antiraaksii qoranii argan
- Talaallii Antiraaksii
- Summii antiraaksii
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Liinkii Alaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Wikimedia Commons on Antiraaksii
- Anthrax, Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Template:CDCDiseaseInfo
- US EPA National Homeland Security Research Center Publications
- CDC - Anthrax - NIOSH Workplace Safety and Health Topic
- Template:ECDC
- Louis Pasteur and the Anthrax Vaccine
- Agent Fact Sheet: Anthrax, Center for Biosecurity
- "Anthrax". CDC Division of Bacterial and Mycotic Diseases. Retrieved 17 June 2005.
- Bioterrorism Category A Agents – Information Resources
- "Bacillus anthracis and anthrax". Todar's Online Textbook of Bacteriology (University of Wisconsin-Madison Department of Bacteriology). Archived from the original on 19 June 2005. Retrieved 17 June 2005.
- "Focus on anthrax". Nature.com. Archived from the original on 12 July 2005. Retrieved 17 June 2005.
- 2008 Ivins Court Documents and DOJ Report[dead link] in convenient form.
- Bacillus anthracis genomes and related information at PATRIC, a Bioinformatics Resource Center funded by NIAID
- 3D electron microscopy structures of Anthrax toxin proteins at the EM Data Bank(EMDB)
- Timeline resources and general review of anthrax in a security context at Biosecurity Commons, a wiki database


text:
dhaakunali, dhakunali, dhaakunali meaning in english
धाकुनली का अंग्रेजी में अर्थ
Transliteration : dhaakunaliiOther spellings : dhaakunali, dhakunali, dhaakunali
Meanings in english :
junior
Meaning of dhaakunali, dhakunali, dhaakunali in marathi
Recent Marathi English Meaningdhaakhat, dhakhatdhaata, dhatdhaati, dhati, dhaatidhaatenmothen, dhatenmothendhaad, dhaddhaakad, dhakaddhaakadapan, dhakadapandhaadane, dhadanedhaada, dhaddhaadi, dhadi, dhaadidhaadidhadak, dhadidhadak, dhaadidhadakdhaane, dhanedhaataksheyo, dhataksheyodhaatamaat, dhatamatdhaati, dhati, dhaatidhaatu, dhatudhaaturvaadi, dhaturvadi, dhaaturvaadidhaaturvaad, dhaturvaddhaatuvaadi, dhatuvadi, dhaatuvaadidhaatra, dhatr


text:
Artist/Journalist Urgeessaa (Urjii) Isheetuu eennuu?
Related
Related Posts
- Shocking News: Artist Daadhii Galaan ajjeefame
Shocking News: Artist Daadhii Galaan ajjeefame. Qaamni gochaa kana raawwate eenyummaan isaa yeroof baramuu baatus…
- ONN: Gaaffii fi Deebii Artist Gammachiis Bayyanaa Waliin Godhame
ONN: Gaaffii fi Deebii Artist Gammachiis Bayyanaa Waliin Godhame
- 2018 OSA Distinguished Service Award went to Artist Elemo Ali
2018 OSA Distinguished Service Award went to Artist Elemo Ali Washington, DC August 4, 2018…


text:
Injifannoo Uummata Oromoof!
“ Gaangeen haada kutte jennaan ifittuu gabaabsite” IBSA MISEENSOOTA ABO KUTAA DHIHA USA
ABOn dhaamsa gootota keenyaati tiksun dirqama dhalootaati fi seenaati. Addi Bilisummaa Oromoo kan jaarameefi abbaa humnnaa fi qabeenya qabu irratti hirkatani namattis walittis roorrisuf miti. ABOn kan jaaramee dhugaa barbaaduf kitima tahuu fi humna dhabaa fi degaa irroomsani rorroo jalaa baasufi. Dhaabni keenya gaafa ijaaramu naamuusaa fi sansakkaani isaa heddu ol ka’aadha, hodaa fi safuu qaba. Waanti Bitootessa 14 fi 15,2021 maqaa hoggana ABO dhahachuun Korri shiraa fi seeraan ala waajjira ABO Gulaletti gantootaa fi tikoota PPn godhamuu yeroo dhageenyu heddu gaddine, ofittilee qaanfanne.
ABOn ilma dhugaa Oromof dhalate, qarominaa fi qanxoomina hayyoota Oromoti. Rakkoo Oromoos, furmaata Oromoos ABO kessatti argina. ABOn kaleessas, har’as, boruus tokkuma. ABO jiraachisuf takkaa hayyama hin gaafnnu, kumaa fi kitilaa irratti kitimamneeti dhigaan jiraachifne, har’as dhigaan tikfanna.
Korri Sabaa qaama ol’aanaa dhabaa kan hundi kessatti of argu, kan hundi bakka buufaamu, kanaaf hundi murti achi irraa itti dabarte fudhachuun dirqamaa. Maqaa kana akka maletti itti gargaaramani busheessun tuffi waldaalee (institutions) Oromoof qaban agarsisun yoo hawwame malee yakka.
Nutis miseensonni ABO kutaa dhiha USA Ibsa ABOn baase deeggaruun gochaa seeraan ala maqaa Kora Sabaatin waajjira muummee ABOtti murni miseensoota duraani namoota shan of keessaa qabuu fi naamusaa fi kaayyoo dhaabaati ala waan jiraniif Koreen Naamusaa fi Too’annoon murtoo laatamee irratti hunda’uu dhaan hoggansi ABO guutumaatti hojiirraa rarraasee waan jiruuf seerumaa ittin walgahii waaman hin qaban jennee fudhanna. Heeraa fi Seera ABOn ala murna sirna nafxanyaa leellisan jala galuun yaalii diigumsaa ABO irratti aggaamame balaaleffachuun ibsa ejjennoo akka armaan gadiin baafneerraa.
1. Maqaa hoggana dhahuun korri demsifame warri jedheni gantootaa fi tikoota PP waan ta’aniif Korri geggeffame hin jiru, bekamtiin kennamufis hin jiru.
2. Mumichi minsteera yeroon itti dabartee humnaan aangoo irratti cichee fi paartin PP isaan hogganamu dhimma ABO kessaa harka isaani haa baasaaniif gad fageessine hubachiisuu barnaadna.
3. Caasaan, miseensonni fi deeggartoonni ABO akka walii galaatti hawwaasni keenya burjaajjii akeeka Kaayyoo diinaaf gantoota fi shira alagaatin ABO diiguuf hojjeetamaa jiru akkuma kaleessaa dura dhaabbachuun dhaaba isaa ABO akka tikfatuuf waamicha keenya dhiyeessina.
4. Gantuu fi dinni yeroo yerootti ABO irratti yoo kaate illee akkuma yeroo darbeetti Kaayyoon ABO qabsaawoota bilisummaan eegamaa, qabsoon bilisummaa diina waliin taasifama jiru itti fufaa, gochaa gantootaas dura dhaabbachaa qabsoo bilisummaa Oromoo irbuu gootowwan Shinniiggaa bilisummaan gahuuf murannoon ni qabsoofna.
5. Jaallan hidhuu fi gidirsuun tattaaffiin aangoo irra turuuf godhame ilaalchise dirreen walaba tahee filmaata biyooleessaaf akka hin qophoofne ifatti argaa jirra. Kun osoo kanaan deemaa jiruu maallaqaan namoota hamma tokko bitanii ABO irratti hujii diiggaa hojjachuun akka itti hin milkoofne guututti amanu qofa osoo hin tahiin akkuma duraanii akka irratti qabsoofnu mirkaneessina. Akkuma TPLFn toftaan ABO dhabamsiisuuf godhaa turte kessaa baane ammas bakka bu’ooni PP waan godhaa jiran kana keessaa akka baanu shakkiin hin jiru.
6. Dhaabni keenyaa haala rakkoo fi hamtuu hidhaa, ajjeechaa fi adamsuu paartiin Bilxiginnaa miseensotaa, hooggantootaa fi qondaalota ABO fi walumaa galatti sabboontota Oromoo irratti raawwatamaa jiru murannoon dura dhaabachuun akeeka Qabsoo Bilisummaa Oromoo galmaan gahuuf wareegamaa baafamu cichominaan hoggansa Hayyuu Duree keenya Jaal Daawud Ibsaan durfamuu waliin hiriirree hanga bilisummaa uummata Oromoo milka’uutti qabsoon keenya itti fufa.
Waluma galatti deeggartoonni QBO gocha farrummaa PPn saboonummaa Oromoo fi Oromiyaa diigudhaaf gochaa jirtu yeroo kamiyyu caala irbuu keenya haaromfachuu dhaan tokkummaa jaarmiyaa keenya jabeessuun harka walqabannee dura haa dhaabannu.
Miseensoota ABO Kutaa Dhiha USA
Bitootessa 16,2021


text:
Afriikaa keessaa lakkoobsi namoota dhukkubsatanii hospitaala seenanii akkaan heddummaataa ennaa adeemee fi ardittiin hanqina oxygen fi siree ishee mudatee jiru kanatti torbanitti kanneen vaayiresii koronaan du’an dhibba irraa harka 43 ga’uun galmeessamee jira.
Adoolessa 11 lakkoobsi namoota du’anii kan torban darbee 4384 irraa, gara 6273tti ol guddate. Torbanneen darban keessa lakkoobsi namoota du’anii dhibba irraa harki 83 Namiibiyaa, Afriikaa kibbaa, Tuniisiyaa, Ugaandaa fi Zimbaabween keessaa ti. Vaayiresiin koronaa torbanneen walitti aanan saddeetiif kan ol ka’e yoo ta’u, Adoolessa 13 bara 2021 namoonni miliyoonni 6 qabamaniiru. Afriikaan baatilee darban keessa namoonni itti dabalaa miliyoonni tokko vaayiresii kanaan qabamuu galmeessitee jirti. Kunis lakkoobsi hagasii yeroo gabaabaa keessatti galmeessame. COVID-19 ardittiin akka kana dura argitee hin beeknetti heddummaataa adeemuu jarmayaan fayyaa addunyaa gabaaseera.


text:
Haroo Limmuu
Aanaan Haroo Limmuu aanoolee Godina Wallagga Bahaa keessatti argaman keessaa ishee tokko dha. Aanaan Haroo Limmuu maqaa kana kan moggafatte yeroo jalqabaa aanaa Limmuu jalatti hundooftee bulaa turtee haala kana irraa ka'uun yeroo amma kana immoo bara 1998 of danda'uu dhaan maqaa kana argatteetti cittee jirti. Aanaan Haroo Limmuu Godina Wallagga Bahaa irraa kallatti dhihaatti argamti. A/H/L/ kallatti bahaan aanaa Limmuu, kallattii lixaan naannoo Beneshanguul Gumuz, kibbaan aanaa Eebantuun dangeffamtee argamti. Aanaattiin horsiisa beeyladootaa fi akkasumaas kunuunsa bineensota bosonaan ni beekanti. Kana qofa osoo hin taane haalli qillensa ishee jireenyaaf mijataa, namoonni gurguddoo, gootonni kanneen akka Abdiisaa faa achuma kessatti argamu.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]


text:
Hawi Olani Kesesa Irraa
Yeroon ammaa kun yaroo kam caalmaattii yaro oromon hundii gad dhaabbatee itti yaadu qabu dha jadheen yaada .Maaliif yoo jannee,gochaan sukanisisaa Wayyaaneen ilmaan oromo irrattii raawwachaa jirtu daran ittuma cimaa dhufuun isaa hundaa kenyaaf ifaa waan ta’eef.
Yero baayye gaaffii tokkotu mataa kessa na dadaddebi’a .gaaffii haanga yomitti nutii ummattii ballaan kun ummatta yartudhaan nuttii qosaamaa fi nutii rorrifamaa jiraatnaa ?haanga yomitiis Wayyaaneen Ummatta kenyaa cunqursaa fi gidirsaa itti fuftii?hanga yomitii lammiin oromodhaa mirga umamaan qabu sarbamee biyya isaa irratti akka lammi lammaffaatii ilaalamaa ,acuuccaa fi ajjechaa soda dhaan biyya ambaa gara garaatti baqatee jiraataa ? Gaafiin kun gaafii oromoota heddu ta’aa jadheen amana.
Nuti oromootnii mirgii keenyaa dhitamee ,bilisummaan keenyaa sarbamne jiraachuu ergii jalqabnee baayyee bubbule jira .Ata’u iyyu malee waggoota kanneen kessa fincilli diddaa gabrummaas taasifamaa ture ,kanaafis abbotiinif obbolewan keenya hedduun itti dhiganiru itti hidhamaniru itti du’aniru ammas hidhamaa ,gidirfamaa fi ajjefamaa jiru .Kessumaa baratootnii Oromo hojii bonsa isaan raawwachaa jiran yoom iyyu seenaan kan isaan hindaganne dha .
Kessumaa waggoota digdamootaa asii ergii Wayyaaneen angoo qabatee booda immo,kallatti dhaan sagnii oromo lafa irraa fixudhaaf kaayyoo jalqabaa godhatee waan dhufee hanga fakkaatuttii ilmaan Oromo kaan lafa isaani irra qotee bultoota buqqisu dhaan isaaf maatii isaa belaa fi dhukkubaaf saxilaman gochudhaan ajjesaa jiru .Kaan ammo baratoota barumsa irra sababa ga’a male ari’u yoo inni gaaffi mirgaa gaafatee ammo mana hidhaatti darbachu fi ajjesu itii fuftee jirtii .Hojjataa mottummaas yoo deggaraa wayyaanee ta’e male sababa qubsaa hintaaneen hojii irra ari’u ,hidhu fi ajjesudhaan sanyii kenyaa lafa irra dugugaa jirtii.Gamtaan Oromootaa Murteessaa dha


text:
Adeemsi seera tumaa sirna Gadaa keessatti seeraafi dambii mataa isaa qaba. Sirna gadaa Oromoo keessatti adeemsi seera tumaa adeemsa hirmaannaa uummata baldhaatti kan amanuufi kan ittiin raawwatudha. Akka seera Gadaatti namni kamiyyuu kan umuriinsaa eyyamu hunuu adeemsa seera tumaa irratti argamuuf mirga qofa osoo hin taane, dirqama sabummaas qaba. Adeemsa seera tumaa kanarrattis namni hunduu … Continue reading Adeemsa Seera Tumaa
Biyyaa papua New Guinea, Afaanota 820Biyyaa Indooneziya, Afaan 742Biyyaa Nijeeriyaa, Afaan 516Biyyaa Indiyaa Afaan 427Biyyaa Ameerikaa, Afaan 311Biyyaa Meksikoo,Afaan 297Biyyaa Kaameruun, Afaan 280Biyyaa Awusteraliya, Afaan 275Biyyaa Chaayinaa, Afaan 241Biyyaa Kongoo, Afaan 216Biyya Biraazil , Afaan 200Biyyaa Philipinsii, Afaan 180Biyya Maleziyaa , Afaan 147Biyyaa Kanadaa, Afaan 145Biyyaa sudaan, Afaan 134
Koroonaa vaayiraasii mata nu yaabuu feeti. Of eguu ni dandeenya sodaa hin barbaachisuu.Ittisa koroonaadhaf gorsaa oggeessa haa dhageenyu. Yeroon kun ni dabartii hin dabarrtuu hin se'iina.Wareegama qaalii hacuccaa bara hedduu.Qilleensarraa hin dhufne tolaatis as hin geenye.Salphoon seenaa hin beekne koroonaa vaayiraasii,Har'aa dhiiraa nut taati. Utumaa dhaga'anii gorsa ogeessa fayyaa.Innoo gurraachaa hin miidhu jedhani walitti qoosuu.Waaqayyoo nu … Continue reading Koroonan Ulfina hinbeektu
Tokkumaan Hummna! Gaaddisa Odaa jala gadi teenyee Yoo wal-hubannee wal dhagenyee Yoo wal jalaa kaafne dhagaa Yoo waliif yaadne nagaa Tokkummaan wal qabannee Yoo walii wajjiin dhaabbanne Kattaan gaaraa yoo dhodho’e Cabbiin roobee yoo lola’e Buubbeen kaabaas haa bubbisu Nu hin sochoosu nu hin buqqisu! Gammchuu G. kan barreeffame
Qawween koo boraatiin koo Kan rasaasa liqimsu Yaada garaa koo keessaa Danda’ee naaf hin ibsu Rasaasa itti guuttadhee Gaafan banu cancala Biyyi'o gurra qabtee Fiigee lixa daggalaa Wal caccabsee gulufa Wanta qabu harcaasee Qawween nageenya hin fidu Nagaa dhahee mancaasee Allaattiin waaqarra kaattu Bineensi bosona kessaa Sagalee qawwee kootii Hin jaallatu ni dheessa Ati garuu … Continue reading Qubee Koo
Babarreedu Oromoo Utuu naaf hindhagayin Firrikoo gamaanaa fi gamaa Bakka rakkoo kiyyaatti Situ dursee argama Aantiidhaafi obbolaa koo Dursitee natti siqxa Caba koo naaf dhidhiibdee Dhiiga koo narraa dhiqxa Kaasuu keetti na fuutee Qabdee lafaa na kaasta Dugda keetti na baattee Bowwaa keessaa na baafta Gaafa guyyaaa gammaachuu Wajjiniin nyaannee kolfaa Gaafa guyyaa dhiphinaa Kan … Continue reading Sin Jaalladha Hiriyaa koo
Dugugaatii alkolii dhugee Ani hin qabu machii Gitiintiree achumaa Dhiitaa hin oolu dachii. Humna asii gadii horde Lafa qabsiisee luka Dhaabaacha hin oolu anoo Akka dhagaafi mukaa Ofii kiyyaas jijjiramee Akkaa ani jijjirreef biyya Sagalee hammeenya keetu Sammuu koo keessaa iyya Qootisa bulleeffame Akkan gadi dhidhiitu Achumarra na oofta Lafti dhiitee bariitu Gammachuu G. kan … Continue reading Hindeemu
Ji’a sadiif sitti tolee Yommuu hutee daraartu Waqtiin bonaa yoo ga’u Maaliif ofii hin baraartu? Ofiifuu gaaddisa hin taane Maaltu sitti baqata? Kanaaf namni si afrgu Buqqisee si darbata. Caakkaadhaafi buulloo GHaddisa shifiifi mixii Lafa kiyya irraa ka’i Qotuun koo sii’if miti. Ilbiisni umurii hin qqabnetu Jala kan kee daaddisa Bareedina bifaa malee Taatee hin … Continue reading Keelloo
Kan wal kajeelu Afaan hin qajeelu Akaayin bara beela firaan adda nama baafti Jaalachaa oolaniis intala haadhaa hin fuudhan Harka goowwaatin boolla jawwee safaru. Haadhaatu du'e jedhani ilmoo bofaa wajjiin bo'icha hin ta'an -abaarsi goowwaa eeboon qixa
Aaa... jette kaatee Na barsiftee qubee Harka kan koo qabde Na qabsiiftee kobbee Tokko lama jettee Natti himtee lakkoobsa Har'a akkamittan Olmaa kankee dhoksa Amala koo hin mijanne Jeeqaa dadhabsiisaa Hundaa naaf dandeesse Gorsaa, na barsiisaa Akkan nama ta'uuf Sammuu koo naa qarte Daandii koo dukkanoftu Bekumsaan ibsite. ....safuuu yaa barsiisaa.