text:
Jaal Guutamaa Hawaas magaan dhaloota isaa Jamaal Roobalee ti. Gooti Oromoo kun bara 1945 keessa abbaa isaa obbo Roobalee Daadhii fi haadha isaa aadde Gaashoo Tofoo irraa Oromiyaa Kibba bahaa kutaa Arsii, Konyaa aa Guuguu, aanaa Gololchaa, Araddaa Ashuttee ganda Haaroo jedhamutti dhalate. Umuriin isaa barnootaaf akka ga’eenis mana barnootaa Gololchaa seenuun kutaa 1 ffaa hanga 4ffaatt kan barate yoo ta’u, kutaa 5ffaa hanga 12ffaatti ammoo gara Finfinnee dhaquun mana barumsaa Addis Katamaa (Li’ul Mokonnin jedhamutti baratee xumure. Akk barnoota isaa xumureenis waaijira “Bunnaa Boordii” jedhamu keessaan hojii jalgabe. Waajjira kanas birkii Finfinnee fi Diillaatti aragmu keessa yeroo muraasaaf hojjete ramadamte. Wajjirra kana keessatti bulchaa aanota garaa garaa, keessattuu bara 1975 hanga 1977 tti naannoo Arbaa Guuguutti ramadamuun bulchaa aanaa Gololchaa tahee hojjateera. Maayyii irratti bara 1978-1979 ti konyaa Arbaa Guuguutti gaafatamaa dhimma ummata (Hizbi Dirijjit) ta’ee hoijete. Haa ta’uyyuu malee mootummaan Dargii sochii qabsoo bilisummaa Oromoo waliin hidhatan qaba jechuun ba uu fi galuu isaa waan hordofuu abeef, waajira kana gad lakkisuun gara hojii isaa jalgabaatti deebi ee hojjechuu jalgabe.
Jaal Guutamaan yeroo naannoo kana keessa hujii mootummaa kana hojjataa turetti miseensa ABC waan tureef, achuma keessa hujii dhaabaallee (ABO) lafa jalaan hojjataa ture. Kuni illee, Maadhee dhaabaa lafa jalan ijaaruu fi miseensonni dhaabaa karaa saniin gaaratti bahan dabarsuu irratti hoijataa ture Miseensonni quba qabeennaa fi gajeelfama isaatiin karaa naannoo inni hoijatu keessa qaxxaamuranii gaaratti bahan keessaa akka fakkiitti yoo tudhanne ayyu Duree ABO yeroo sanii J/Bariisoo Waabee (Magarsaa Bari), Kinfa-Mikaa el Hindheessaa, Ahmad Bunaa (Goota Bobbaas), Baaroo Tumsaa, Abbaas Biyyaa Roobaa fi kan kana fakkaatantu keessatti argamu. Miseensonni gaafa san akka hiriyyaatti isaan walbeekanii fi waliin mana barumsaa irra turan, kanneen amma lubbuun jiran Obbo Ahmad Huseen, Maammee Adii, obbo Huseen Aadam fi obbo Jayluu Abobakar faa rraa seenaa duubbee isa caalatti qorachuu fi baruun ni dandayama.
Hojii qabsoo ka inni lafa jalaan hoijataa fi hojjachiisaa ture waan diinaan jalaa saaxmeefis maayii irratti innilleen. diina jalaa baafatee gaara seenuu fi guutuu guutuutti hojii qabsoo irratti hirmaachuun dirqama itti taye. Akka kanaan bara 1979 keessa naannoma Arbaa-guuguu, Gololcha kanatti dirretti bahe. Qabsoon hidhannoo yoosuma sanuu naannoo sanitti eegalamee waan jiruuf, rakkina tokko malee Waraana Bilisummaa Oromoo ka naannoo sanitt ramadamee bobba aa jirutti makamuu dandaye Obbo Guutamaan eega jaallan saa dura gaara jiranitti makamee dirqma qabsoo ka dhalootaan Oromoo tayuu isaan irra jiruu fi gama dhaaba isaan hoji sadarkaa gara garaatti itti keennamu mara amanamummaa fi gaafatamummaa guutuun hojjataa ture. Obbo Guutamaan yeroo sanaa kaasee hanga gaafa wareegameetti gaafatama dhaabaa ka gara garaa irra ture. Gaafatamni kunillee Bara 1979 irraa kaasee haga 1984-tti miseensa koree Godina Kibba-Bahaa ture. Yeroo sanitti Godina Kibba-Bahaa ka jedhamu: aalee Diida aa, Baalee fi kutaa Harargee keessaa ammoo Ona(Aana) Daaroo-Labuu ka dabalatuu fi of keessaa qabu jechuu dha. Yeroo kana koree keessatti gaafatamni isaa gaafatamaa hojii hawaasummaati fi Kibba- Bara 1983 Jila miseensota ABO Godinoota Bahaa Bahaa irraa yaamamee fi hogganoota ABO ka wareegaman bakka buusuuf kutaa Harargee, Laga Raammis, bakka raaree Aadam Boruu jedhamutti taa’e irratti miseensa koree maatii fi jaallan isaa irraa jidduu ABO (member of centeral committee of OLF) tayee filame.
Bara 1984 keessa baruman itti aanu walgahii Koree Jidduu 2ffaa kutaa Harargee, Aanaa Daaroo Labuu, bakka Sakattee Billiqaa jedhamutti taa e irratti gaafa Waajjirri Siyaasaa ABO (OLF Political Bureau) jalgabaaf ijaaramutti miseensa Waajiira Siyaasaa member of Political Bureau) tayee filame. Achumaan mataa Damee Hawaasummaa ABO tayuun ramadame. Bara 1989 yeroo Korri ABO 2ffaan kutaa Harargee, naanoo Laga Gobelleetti godhamuuf qophii irra jirutti miseensa Koree Qindeessituu Kora Sabaa ABO tayee gaafatamummaa Itti-aanaa fi diinaggee koree kanaa fudhatuun ramadamee hojjate Kora irratti ammoo, marroo lammaaffaaf miseensa Koree Jidduu fi Waajjira Siyaasaa tayee filame. Achumaan mataa Damee Diinaggee ABO tayuun ramadame. Bara 1991 yeroo mootummaa cehumsaa keessa ABOn seene, hirmaata hujii ka hoogganni dhaabaa yeroo san hojii mootummaa fi dhaabaa walitti qindeeffatuuf godhate irratti miseensa mana marii (member of parliamen) fi gaafatamaa Godina Kibbaa tayee ramadame Bara 1992 yeroo ootummaa Cehumsaa keessaa ABOn bahetti gaafatamuma kanaan dirree qabsoo Zoonii Kibba Bahaa, kutaa Baalee, naannoo Gadabii fi Dalloo Bunaatti deebi’ee maroo lammaffaaf gaara seene akkuma beekamus yeroo sanatti waraanni Wayyaanee fi Sha’abiyaa human isaani walitti qindeeffachuun waraana.
Aadda Bilisummaa Oromoo dhabamsi isuuf lolaa guddaa yeroo isaan itti banan ture. Eblia 12 bara 1994 ttis kultaadhuma kana aanaa Dalloo Mannaa, naannoo Laga Dayyuu, bishaan Haxiballaa jedhamu irratti Waraanni Wayyaanee fi Sha’abiyaa kun lola guddaa WBC irratti bana niin lola hadhawaa guyyaa sad’iif ta’e keessatti akka gootaa lolee lolchiisaa erga tureen booda Ebila l4 naannoo Barraaq bakka Dhukkee jedhamutti lola irratti tayeen diinaan marfamee harka koo diinatti hin kennu jechuun boonbii ofitti dhoosanii jaallan isaa arfan yer waliin turan waliin wareegaman. Isaan keessaa namni ba’ee fi qabamellee hin turre.
Lafa gammoojjii kan akka malee howuu fi bishaan hin qabne keessatti lola sana jalaa Jaal Guutamaa milkisanii baasuuf araanni guddaanii fi kan karaa beekan itti bobbafamanii wareegamni guddaan itti ba’ellee madaala humnaan garuu milkaa uu hindandeenye ture. Miseensonni ABO yeroos obbo Guutamaa Hawaas wali in turan keessaa hang tokko; obbo Wayyeessaa (Qaasim Mohammad Korboo) jedlama Dhaloonni jaala kanaa kutaa naannoo Roobee, bakka Kabiira ture. Jaalli, obbo Qondaala waliin wareegame kun miseensa buleessaa fi dhaabaa ka yeroo gara garaa gaafatama ulfaataa huji siyaasaa, dinagdee, qunnamtii fi kkfra yeroo gara garaatti fudhatee hojjataa ture yoo tayu, yeroo saniif ka obbo Guutamaa biratti ramadameef. nama kara fi biyyallee qajeellotti beekuu fi jaala baraarsuu dandaya jedhamee akka itti gaafatamaatti itti dabalamee dha Qabsooftuu biroon ka Jaal Guutamaa waliin wareegamte aadde Qananii jedha Dhaloonn isii kuta Shawaati Dubartoota qabsoo Oromoo keessaa da fudhatan keessaa dubartii akkaan murannoo fi hubannoota qabsoo qabdu yoo taatu, yeroo rakkisaa ka bara 1992-4 keessa duulli ayyaanee WBO-tti hammaate keessatti gara kuteennaan sodaa fi bir aa tokko malee lafoota rakkisoo diinni marsee nu eeggatu keessatti hulluuxee garaacha diinaa seenuun WBO ta jiraachisaa turteedha. Kan sadaffaa obbo Tasfahun kan naannoo dhiha Oromia Wallaggatti dhalatee fi arfaffaan Galataa kan iedhamuu fi dhalootan Baale ta’aniidha
Miseensonni kun miseensota ni gabu keessaa. miseensota buuleyyii, jajjaboo fi qabsoo irra jiramu irratti urjii tayanii maan geegessaa turan tayuu isaanii osoo hin kaasin bira dabarru hin dandeennu. Lolli obbo Guutamaan keessatti wareegame kun, lola guddaa fi hadhaawaa hiriyyaa hin qabne ture. Guyyaan 3 guutuu waraanni miillaa ka lakkoysa guddaan itti duulce wal marroo yoo murni tokko dadhabu, kaan isaan irratti wal dabarsaa isaaniin lolaa ture, ture. Wara qilleessaa ammoo xiyyaaraan nyaataa fi bishaan, hidhaannoo fi madoo isaa guuraafii ture. Lola san keessatt milkii fi in jifannoon kan WBO ture, Miseensota akka obbo Guutamaa qaqqaaliin haga okko WBO irraa haa wareegaman malee diina irra hoong ahe guddaadha. Gama diinaatii araanni lola atti WBOn ajjeefamee fi madeeffame malce ka akkanumatti gaara keeessatti faca’ee hafee bineensaa fi allaattiin reeffa saa nyaatte, ka hidhannoo isaa ummatni Oromoo bosona keessatti irraa guurate nama 60 ol ni taya. Ka rasaasa WBOn mate lakkooysi isaa haga hin qabu. Humni guddaan isaan irratti duule Sun yeroo achii galutti birgeediin tokko ka nama 10,000 of keessaa qabu sababa kanaan guututti kan irraa diigame ture. Namni naannoo fi lola san keessa hin turin hat enna ola kanaa kanarraa hubachuu fi baru ni dandaya jechuudha.
Jaal Guutamaa Hawaas, naannoon inni yeroo duraatii qabsotti gadi bahee fi keessa hojjachaa tur naannoma ufi keessatti dhalate waan tayeef bara 1979-85 tti sababaa fi maqaa isaatiin warraa fi maatii ka keessaa dhalate dabalat ummanni Oromoo ka naannoo anii fi hiriyyoonni Isaa ee osoo hin hafin diinaan ajjeefamanii lafarmaa Amaar duguugamaa turan. Obboleessa isaa Muhaammad Roobalee Daadhii bara 1980 keessa Magalaa Abboomsa keessatti diinni ajjeese, akkasuma Obbolectti isaa Lukku Roobalee Bara 1982 ji’a Ramadaanaa keessa eddoo Dande jedhamuttu bakka looniin godaantet ganama manaa fudhanii kaampi waraanaa Haroo Kambeelaa jedhamutti guyyaa guutuu qaamaa fi qalbi in dararaa erga oolan booda naannawa manaa deebisuun rasaasaan tumanii biraa deeman Namoonni gaheeyyiin, maanguddoonni dhiiraa fi dubartii, dargaggoonni fi shamaran bakka tokko walitti qabamanii rasaasaan ajjeefamaa, mana keessatti ibiddaan gubaman fi bakkoota gara garaatti ajjeefamuun awwaalallee dhabuun bineessaa fi allaatiin nyaatc toora nama 500 oliiti.
Qabeenni mana keessa gubamee hori in baroota kana keessa diinaan saamame miliyoonaan lakkawama. Sanyii lafarraa duguuginsa ilma namaa ka naannoo sanitti di inni magaa J/Guutamaa fi ABOn ummata keenna irra geese barruu gabaabduu fuula tokkoo lamaatiin himaanii fixuun hin dandayamu. Gochaan kun ka yeroo fi qorannaa dheeraa barbaadu waan tayeef hayyoon Cromoo seenaa qoratanii fi barreessan dhimma kana qoratanii dhugaa jiru sabaaf akka baasanii carraa kanaan gaafanna.
Jaal Guutamaa Hawaas, haga yeroo dheeraa falmaa qabsoo bili summaa Oromoo keessa ture keessatti, hujii inni hojjataa ture, huji boonsaa fi seena qabaassa, ka namni tokkollee hammeennaa fi ir’oomina irra himuu hin dandeenne tayuu isaattu ture. Eennummaa fi amaloota mataa fi hujiif ka jaalli kun addatti qabu keessaa haga tokkollee tayu akka itti aanu kanatti ragumaaf dhiheessina. Jaal Guutamaan nama umma guddaa qabu waan tayeef, hawwiin isaan saba Oromootiif qabu tarrisanii fixuun namatti ulfaata. Ummataa fi ilmaan Oromoo ka miseensota dhaabaa tayan mara ija tokkoon ilaala, akka tokkotti yaadaafilleedha. Obbo Guutamaan nama mooyxannoo hojii yeroo dheeraaf qabu waan tayeef hujii fi gaafatama itti kenname sirnaa fi qulqulluminaan hoijeta Obbo Guutamaan, amalaa fi mooyxannoo hooggana tokko irraa eegamu guuttatee nama qabu. Nama waan ufii isaatii hin goone, miseensaa fi hooggana biraatiin godhi jedhuu miti. Sirna talifaa waan beekuuf, nama hujii fi miseensota hoogganullee sirnaan hoogganuu fi toohatee bulchuuhdha.
Jaal Guutamaan homa mara keessatti ifaadha. Nama sodaatee (zigaalee) gora, dadhabbii, akkasuma shira jiruu fi….kkfn miseensota, anootaa fi abbuma fedhe irratti yoo argu osoo jalaa hin dhoksin ifatti itti nama itti himu. Jaalli kun, nama ufii sirnaa fi seeraan bulee namni biraallee akka sirnaa fi seeraan bulu nama jaalatu. Namni sinnaa fi seeraan hin bulle isa biratti gatii fi bakka hin qabu Jaal Guutamaan, barsiisaadha. Haga dhaaba keessa turetti, ka inni ittiin beekamu barsiisummaani. Hogganoota ABO ka miseensotaa fi ummata orolmoo dhihaatanii barsiisuu fi guddisuu jaalatanii fi barsiisaa turan keessaa nama hangafaatii fi hiriyyaa hin qabne. Hojii fi barsiisuu irraa ar’a xiqqoo isii na dhukkuba” jedhee hin boqatu. Miseensonni inni barsiisee mooyxannoo hujii sadarkaa garagaraa itti hore herregayyuu hin qaban. Jaal Guutamaan qulquillummaa jaalata. Qulqullummaa qaamaa, hoji naannoo fi…kkfn mara. Yeroo hunda ka inni namootaan irratti waldhabulleen kanuma. obbo Guutamaan masluufummaa, dan ta-dhablummaa, maal of golummaa nadhibummaa ayyaan-laallattummaa walumaa galatti amaloota farra warraqsaa hin jaallatu; itti duulaa ture. Namni inni jaallatu nama amaloota warraagsaa qabu qofa.
Jaal Guutamaan murataa fi na man waan takka murteeffate inraa of duuba hin deebineedha. Umurii maanguddummaatiin osoo dhukkubsatuu wareegni inni qabsoo Oromoo irratti baasellee kanaan walqabata. “Ani umrii kanaan ammaa achi lama hin tayu, Oromiyaa fi WBO gaaratti dhiisee baqat diinaatiif jecha biyyaa hin bahu asummattin wareegama osoo jedhuu wareegamee kufe. Yeroo mootummaa Cehumsaa keessaa bahamutti akkuma jaallan hogganoota ABO ka hafani osoo hiree alatti bahuu qabuu fi dandayanii dhiisuun marroo lammataatiif gaaratti deebi an Jaal Guutamaan, sobaa fi kijiba hin beeku: nama sobullee hin jaallatu. Namni kijibuu jaala isaatii miti. Haga feete had hooytuu fi jibbamtullee dhugama dubbachuu jaallata. Jaal Guutamaan goota; bakka laalee rraa jechaa fi gochaanillee sodaaf jecha of duubatti irraa hin deebi’u.
Jaal Guutamaan bashaasha. ama booharee nama booharsuudha. Yeroo akkas miseensa isaan addaan filatan hin jiru. Miseensota dhaabaa guddaa fi xiqqaa mara akka abbaa, obboleessaa, ilmaa fi hiriyyaatti taphata. Namni inni irraa qoorrifatu hin jiru. yeroo fi bakka hojiitti ammoo taphaa fi cooraan hin beeku. Isa biratti wanti martuu bakkuma isaa qaba.
Jaal Guutamaan hoggana qofaa osoo hin taane, ilmaan Oromoo ka qabsoo keessatti hirmaatan maraaf akka abbaa fi hadhatti yaaduu fiin kunuunsaa ture. Ilmaan Oromoo mataa qaqqabee kada are daara baasuu, ka xuraawe nafa irraa. dhiqunu fi rifeensa irraa haaduu ykn filuufii, ka beelye nyaachisee obaasuun akka abbaa fi haadhatti tajaajiluu ture Dirreen qabsoo, dirree gammachuuti malee dirree gaddaatii mitii maalif of gadi qabdan? Gammadaa taphadhaa” hamilee isaanii ol kaasuun jajjabeessaa ture. Ummata Oromoo, ummata ormoolee haaluma kanaan horataa ture. Yeroo mara dhimma mataa isaatiif osoo hin taane sababa miseensotaa fi ummata kanaatiin hogganootaa fi gondaalota dhaabaa maraan wal lolaa jiraachaa ture. Haalaa fi qabaan gaariin ka inni miseensotaa fi ummata keennaaf godhaa ture, hogganoota dhaabaa ka wali in jiru mara biratti dinqisiifannaa guddaa kan uumsiseef ture. Jaal Guutamaa Hawaas abbaa intala tokkoo ture. Intalti isaanii Aadde Biiftuu Guutamaa jedhamti. Aadde Biiftuun yeroo ammaa kana biyya Awustraliyaa keessa jiraatti.
Qabsa’aan ni kufa, qabsoon itti fufa!
Madda: kitaaba Goota Oromiyaa


c: text/html

text:
BOQONNAA KUDHA AFUR
Maatiin Kee Gammachuu Qabachuu ni Dandaʼa
1, 2. Yihowaan maatiiwwan maal akka qabaatan barbaada?
GAAʼELA isa jalqabaa kan hundeesse Yihowaa dha. Kitaabni Qulqulluun, Yihowaan dubartii ishii jalqabaa uumee ‘namichatti akka geesse’ dubbata. Addaamis baayʼee waan gammadeef, “Isheen kun lafeen ishee lafee koo keessaa, foon ishees foon koo irraa fuudhame” jedhee dubbateera. (Uumama 2:22, 23) Kun Yihowaan namoonni gaaʼela qaban akka gammadan akka barbaadu nu hubachiisa.
2 Kan nama gaddisiisu garuu, namoonni baayʼeen maatiin isaanii matumaa gammachuu qabaatee hin beeku. Haa taʼu malee, Kitaabni Qulqulluun qajeelfama miseensota maatii hundaaf taʼuu fi maatichi milkaaʼina akka qabaatu, akkasumas waliin taʼuu isaaniitti gammadoo akka taʼan isaan gargaaru qabateera.—Luqaas 11:28.
WANTA WAAQAYYO ABBOOTII MANAA IRRAA EEGU
3, 4. (a) Abbaan manaa haadha manaa isaa akkamitti qabuu qaba? (b) Abbaan manaa fi haati manaa dhiifama waliif gochuun isaanii barbaachiisaa kan taʼe maaliifi?
3 Kitaabni Qulqulluun, abbaan manaa gaariin haadha manaa isaa jaalalaa fi kabajaan qabuu akka qabu dubbata. Efesoon 5:25-29 dubbisi. Abbaan manaa yeroo hunda haadha manaa isaa jaalalaan qabuu qaba. Kana malees eegumsa gochuu fi ishii kunuunsuu qaba; akkasumas wanta ishii miidhu gochuu hin qabu.
4 Haa taʼu malee, abbaan manaa yeroo haati manaa isaa dogoggortu maal gochuu qaba? Abbootiin manaa, “Haadhotii manaa keessan jaallachuu keessan itti fufaa; akka malees isaanitti hin dheekkaminaa” jedhamanii gorfamaniiru. (Qolosaayis 3:19) Isinis dogoggora akka hojjettan yaadadha. Waaqayyo dhiifama akka isiniif godhu yoo barbaadan, isinis haadhotii manaa keessaniif dhiifama gochuu qabdu. (Maatewos 6:12, 14, 15) Abbaan manaa fi haati manaa dhiifama walii gochuuf fedhii qabaachuun isaanii, gaaʼelli isaanii gammachuu akka qabaatu isaan gargaara.
5. Abbaan manaa haadha manaa isaa kabajuu kan qabu maaliifi?
5 Yihowaan abbaan manaa haadha manaa isaa akka kabaju isa irraa eega. Abbaan manaa, wanta haadha manaa isaatiif barbaachisu irratti sirriitti yaaduu qaba. Kun dhimma xiyyeeffannaa guddaan kennamuufii qabu dha. Abbaan manaa haadha manaa isaa sirriitti hin qabu yoo taʼe, Yihowaanis kadhannaa isaa dhagaʼuu dhiisuu dandaʼa. (1 Pheexiros 3:7) Wanti namoonni Yihowaa duratti iddoo guddaa akka qabaatan godhu, isa jaallachuu isaanii ti. Inni dhiiraa fi dubartii wal hin caalchisu.
6. Abbaan manaa fi haati manaa “foon tokko dha” yeroo jedhamu maal jechuu dha?
6 Yesuus waaʼee abbaa manaa fi haadha manaa yeroo dubbatu, “sana booda foon tokko dha malee lama miti” jedheera. (Maatewos 19:6) Amanamoo waliif taʼuu qabu; akkasumas amanamummaa waliif qaban matumaa hirʼisuu hin qaban. (Fakkeenya 5:15-21; Ibroota 13:4) Abbootiin manaas taʼan haadhotiin manaa, haala ofittummaa irraa walaba taʼeen fedhii saalaa hiriyaa gaaʼelaa isaanii guutuu qabu. (1 Qorontos 7:3-5) Abbaan manaa yaada, “namni qaama isaa jibbu hin jiru; kanaa mannaa . . . ni soora, akkasumas ni kunuunsa” jedhu yaadachuu qaba. Kanaaf, haadha manaa isaa jaallachuu fi bakka guddaa kennuufii qaba. Haati manaa hunda caalaa abbaan manaa ishii gaarii akka ishiidhaaf taʼuu fi akka ishii jaallatu barbaaddi.—Efesoon 5:29.
WANTA WAAQAYYO HAADHOTII MANAA IRRAA EEGU
7. Maatiin, mataan kan isa barbaachisu maaliifi?
7 Maatiin kam iyyuu tokkummaadhaan hojjechuu akka dandaʼuuf mataa, jechuunis nama maaticha geggeessu barbaada. Kitaabni Qulqulluun 1 Qorontos 11:3 irratti, “Mataan dhiira hundumaa Kiristoos, mataan dubartiis dhiira, mataan Kiristoos immoo Waaqayyo [dha]” jedha.
8. Haati manaa abbaa manaa ishiitiif kabaja guddaa kennuu kan dandeessu akkamitti?
8 Abbaan manaa kam iyyuu dogoggora ni hojjeta. Taʼus, haati manaa murtoo abbaan manaa ishii godhu yeroo deggertuu fi fedhii ishiitiin isaa wajjin wal taʼiinsaan yommuu hojjetu guutummaan maatichaa ni fayyadama. (1 Pheexiros 3:1-6) Kitaabni Qulqulluun, “Haati manaa abbaa manaa ishiitiif kabaja guddaa kennuu qabdi” jedha. (Efesoon 5:33) Abbaan manaa ishii amantii ishii kan hin hordofne yoo taʼe hoo? Haala akkasii keessattis kabaja guddaa isaaf kennuu qabdi. Kitaabni Qulqulluun akkana jedha: “Isin haadhotiin manaas, dubbichaaf kan hin ajajamne yoo jiraatan, dubbii malee amala keessan isa gaariidhaan akka moʼamaniif abbootii manaa keessaniif bitamaa; kan moʼamanis amala keessan isa qulqulluu fi ulfina guddaa isin argisiistan yommuu ilaalanitti dha.” (1 Pheexiros 3:1, 2) Haati manaa fakkeenya gaarii yoo taate, abbaan manaa ishii akka ishii hubatuu fi amantii ishii akka kabaju gochuu dandaʼa.
9. (a) Haati manaa abbaa manaa ishii wajjin walii galuun yoo ishii rakkise maal gochuu qabdi? (b) Gorsi Tiitoo 2:4, 5 irratti haadhotii manaatiif kenname maali dha?
9 Haati manaa abbaa manaa ishii wajjin walii galuun yoo ishii rakkise maal gochuu dandeessi? Karaa kabaja qabuun yaada ishii ibsuu qabdi. Fakkeenyaaf, Saaraan wanta Abrahaam itti hin gammadne dubbattee turte; haa taʼu malee Yihowaan, “Waanuma Saaraan sitti himtu dhagaʼi!” isaan jedheera. (Uumama 21:9-12) Abbaan manaa Kiristiyaana taʼe carraan murtoo Kitaaba Qulqulluu wajjin wal faallessu itti godhu dhiphaa dha; kanaaf, haati manaa isaa isa deggeruu qabdi. (Hojii Ergamootaa 5:29; Efesoon 5:24) Haati manaa gaariin maatii ishii ni kunuunsiti. (Tiitoo 2:4, 5 dubbisi.) Abbaan manaa ishii fi ijoolleen ishii isaaniif jettee hammam jabaattee akka hojjettu yommuu argan caalaatti ishii jaallatu, akkasumas ishii kabaju.—Fakkeenya 31:10, 28.
10. Kitaabni Qulqulluun gargar baʼuu fi wal hiikuu ilaalchisee maal jedha?
10 Yeroo tokko tokko hiriyoonni gaaʼelaa gargar baʼuuf ykn wal hiikuuf dafanii murteessu. Haa taʼu malee, Kitaabni Qulqulluun, “haati manaa abbaa manaa ishii irraa gargar hin baʼin,” akkasumas “abbaan manaas haadha manaa isaa hin dhiisin” jedha. (1 Qorontos 7:10, 11) Rakkinni humnaa ol taʼe yeroo isaan mudatu hiriyoonni gaaʼelaa gargar baʼu taʼa; kun garuu murtoo akka laayyootti ilaalamu miti. Wal hiikuu ilaalchisee hoo maal jechuutu dandaʼama? Kitaabni Qulqulluun wal hiikuuf sababii gaʼaa kan taʼu, abbaan manaa ykn haati manaa nama kan biraa wajjin saalqunnamtii yoo raawwatan qofa akka taʼe ibsa.—Maatewos 19:9.
WANTA WAAQAYYO WARRA IRRAA EEGU
11. Wanti ijoolleen hunda caalaa barbaadan maali dha?
11 Warri, hamma isiniif dandaʼametti ijoollee keessanii wajjin yeroo dabarsuuf yaalaa. Ijoolleen keessan akka isaanii wajjin taatan barbaadu; hunda caalaa immoo waaʼee Yihowaa akka isaan barsiistan barbaadu.—Keessa Deebii 6:4-9.
12. Warri, ijoollee isaaniitiif eegumsa gochuuf maal gochuu qabu?
12 Addunyaa Seexanaa keessatti hammeenyi caalaatti baayʼachaa waan jiruuf, namoonni ijoollee keenya miidhuu, darbees fedhii saalaa isaaniitiif itti fayyadamuu barbaadan jiru taʼa. Maatiiwwan tokko tokko waaʼee dhimma kanaa dubbachuun isaanitti ulfaata. Haa taʼu malee warri, waaʼee namoota akkanaa fi akkamitti isaan irraa of eeguu akka dandaʼan ijoollee isaanii barsiisuu qabu. Warri ijoollee keessaniif eegumsa gochuu qabdu. *—1 Pheexiros 5:8.
13. Warri ijoollee isaanii barsiisuu kan qaban akkamitti?
13 Warri, ijoolleen isaanii amala gaarii akka qabaatan barsiisuuf itti gaafatamummaa qabu. Ijoollee keessan barsiisu kan dandeessan akkamitti? Ijoolleen keessan leenjiin isaan barbaachisa; taʼus, gara jabinaan isaan adabuu hin qabdan. (Ermiyaas 30:11) Kanaaf, yeroo aartanii jirtanitti matumaa ijoollee keessan hin adabinaa. Dubbiin keessan ‘akka billaa nama waraanuu’ akka taʼuu fi akka isaan miidhu hin barbaaddan. (Fakkeenya 12:18) Ijoolleen keessan ajajamuu kan qaban maalif akka taʼe akka hubatan gargaaraa.—Efesoon 6:4; Ibroota 12:9-11; Ibsa Dabalataa 30 ilaali.
WANTA WAAQAYYO IJOOLLEE IRRAA EEGU
14, 15. Ijoolleen warra isaaniitiif ajajamuu kan qaban maaliifi?
14 Yesuus yeroo hunda, yeroo rakkisaa taʼetti illee Abbaa isaatiif ajajameera. (Luqaas 22:42; Yohaannis 8:28, 29) Yihowaan, ijoolleenis warra isaaniitiif akka ajajaman isaan irraa eega.—Efesoon 6:1-3.
15 Ijoolle, warra keessaniif ajajamuun ulfaata akka taʼe yeroo isinitti dhagaʼamu illee, yommuu ajajamtan Yihowaa fi warri keessan akka isinitti gammadan yaadadhaa. *—Fakkeenya 1:8; 6:20; 23:22-25.
16. (a) Seexanni, dargaggoonni wanta gadhee akka raawwatan isaan qoruuf kan yaalu akkamitti? (b) Hiriyoota Yihowaa jaallatan filachuun barbaachisaa kan taʼe maaliifi?
16 Diyaabilos, wanta sirrii hin taane akka raawwattan isin qoruuf, hiriyoota keessanitti ykn dargaggoota kaanitti fayyadamuu dandaʼa. Inni dhiibbaa akkanaa moʼuun baayʼee ulfaataa taʼuu akka dandaʼu beeka. Fakkeenyaaf, intalli Yaaqoob Dhineen hiriyoota Yihowaa hin jaallanne qabdi turte. Kun immoo, ishii irrattis taʼe maatii ishii irratti rakkina guddaa geessiseera. (Uumama 34:1, 2) Hiriyoonni kee Yihowaa kan hin jaallanne yoo taʼan, wanta Yihowaan jibbu raawwachuuf akka qoramtu gochuu dandaʼu; kun immoo siin, maatii kee fi Waaqayyoon baayʼee gaddisiisuu dandaʼa. (Fakkeenya 17:21, 25) Hiriyoota Yihowaa jaallatan qabaachuun kee baayʼee barbaachisaa kan taʼe kanaafi dha.—1 Qorontos 15:33.
MAATIIN KEE GAMMACHUU QABACHUU NI DANDAʼA
17. Miseensonni maatii hundi itti gaafatamummaa akkamii qabu?
17 Miseensonni maatii qajeelfama Waaqayyoo hordofuudhaan, walitti buʼiinsaa fi rakkina baayʼee hambisuu dandaʼu. Kanaaf, abbaa manaa yoo taate haadha manaa kee jaalladhu, akkasumas jaalalaan ishii qabi. Haadha manaa yoo taate immoo, abbaa manaa kee kabaji, isaafis bitami; akkasumas fakkeenya haadha manaa ishii Fakkeenya 31:10-31 irratti ibsamtee hordofi. Warra yoo taatan, ijoolleen keessan Yihowaa akka jaallatan barsiisaa. (Fakkeenya 22:6) Abbaa yoo taatan, maatii keessan “haala gaariidhaan” geggeessaa. (1 Ximotewos 3:4, 5; 5:8) Ijoollee yoo taatan, warra keessaniif ajajamaa. (Qolosaayis 3:20) Miseensonni maatii hundi dogoggora akka raawwatan yaadadhaa; kanaaf gad of qabaa; akkasumas dhiifama wal gaafadhaa. Eeyyee, Kitaabni Qulqulluun qajeelfama Yihowaa miseensota maatii hundaaf taʼu qabateera.
^ KEY. 12 Ijoollee keetiif eegumsa gochuu ilaalchisee odeeffannoo dabalataa argachuuf, kitaaba Barsiisaa Guddicharraa Baradhu jedhamuu fi Dhugaa Baatota Yihowaatiin qophaaʼe boqonnaa 32 ilaali.
^ KEY. 15 Mucaan tokko warri isaa wanta seera Waaqayyoo wajjin wal hin simne akka godhu yoo isa gaafatan ajajamuu hin qabu.—Hojii Ergamootaa 5:29.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Abukaatoo: Manni Murtii Fedeeraala Itiyoophiyaa Har’atti Himatamtoota Beellame yeroo isaan achi gahan cufaadha Abbaan Alangaas Hin Jiru
WASHINGTON,DC —(AfaanOromoo) — Abbaan alangaa addaa federaalaa miseensota bulchiisa ol aanaa kan paartii Kongiresa Federaalawaa Oromoo, obbo Gurmeessaa Ayyaanoo, obbo Dajanee Xaafaa, obbo Addisuu Bullaalaa fi obbo Baqqalaa Garbaa dabalatee himatamtoota 22 irratti jala murtii kennuuf bellamnii hara’tti kenne ture ammas hin milkaa’iin hafee jira.
Abukaatoleen himatamtootaa akka ibsanti har’a waaree booda mana murtii sadarkaa olaanaa Fedeeraalaa isa Lidataa jiru yeroo ga’an dhaddachii cufaa akka ture dubbatan. Abbotiin mutiis ta’e abbaan alangaa hunduu hin jiran.Sana booda iyyaafannaa keessa bellamnii yeroo sadaffaaf jijjiramee Adooleessa 6 bara 2009ti qabamuu dhageenye jedhan.
Maatiin hidhamtootaa fi himatamtoonni kannen biroo har’a mana hidhaa Qilinxoo irraa dhaddachatti diyaatan abukaatootaaf akka ibsanti himatamtoonni 22 har’a daddacha duratti dhiyaachuu akka hin dandeenye kaleessaa fi har’a manni murtii Qilinxoo itti himee jira.
Manni murtii bellama kana yeroo sadaffaaf jijjiruuf sababan kenne hin xumuriin jirra ka jedhu yoo ta’u mana murtii Qilinxootu bellamnii akka jijjiramu godhe kan jedhu dhaga’uu isaanii abukaattonni dubbatanii jiran.Maraafuu dhaddacha irratti ituu hin dhiyaatiin bellama jijjiruun dogoggoora ta’u abbaan murtii nutti himan jedhu abukaatoonni.


text:
Mp3 Free Download
Search Mp3
Ustaz Raayyaa Abbaa Maccaa Afaan Oromoo V 28 New 2016
Free download Ustaz Raayyaa Abbaa Maccaa Afaan Oromoo V 28 New 2016 mp3 for free
Raayyaa Abbaa Maccaa | Afaan Oromo NEW 2017 Vol. 29
Source: youtube
Raayyaa Abbaa Maccaa fi Nashida Afaan Oromoo
Source: youtube
Ustaaz Raayyaa Abbaa Maccaa ~ Afaan Oromo V. 22
Source: youtube
Ustaz raayyaa Abbaa maccaa vol.29 nashiidaa haarawa 2017
Source: youtube
Ustaaz Raayyaa Abbaa Maccaa ~ Afaan Oromo V. 27 ᴴᴰ NEW 2014 !!!!
Source: youtube
Ustaaz Raayyaa Abbaa Maccaa ~ Afaan Oromo V. 15
Source: youtube
Oduu gammachiisaa Raayyaa abbaa maccaa vol 29 ustaz kenya raayyaa abbaa maccaa low
Source: youtube
Ustaaz Raayyaa Abbaa Maccaa - Afaan Oromo V. 24
Source: youtube
Ustaz Raayyaa Abbaa Maccaa ~ Amharic V. 3
Source: youtube
Ustaaz Raayyaa Abbaa Maccaa ~ Afaan Oromo V. 25 NEW
Source: youtube
Raayyaa Abbaa Maccaa Afaan Oromoo and Amharic Nashida
Source: youtube
Raayyaa Abbaa Maccaa | Afaan Oromo NEW 2016 Vol. 28
Source: youtube
Raayyaa Abbaa Maccaa at Oromo tv part 1
Source: youtube
Ustaaz Raayyaa Abbaa Maccaa ~ Afaan Oromo V. 18
Source: youtube
Ustaaz Raayyaa Abbaa Maccaa ~ Afaan Oromo V. 20
Source: youtube
Raayyaa Abbaa Maccaa - Afaan Oromo NEW 2015 Vol.27 Full
Source: youtube
Raayyaa Abbaa Maccaa NEW 2014 Afaan Oromoo V. 26
Source: youtube
Ustaz Raayyaa Abbaa Maccaa 18
Source: youtube
Raayyaa Abbaamacca 17 ||| AFAAN OROMO MENZUMA || OROMO ISLAMIC POAM.
Source: youtube
USTAZ Raayyaa Abbaa Maccaa vol 27
Source: youtube


text:
Abdulbasit Kedir irra
Facebook: Najiib Zannun
(Isinitti dheeratuus barruun kun yeroo keessan irraa daqiiqaa 10 wareegaa hanga xumuraa obsa oromummaatiin dubbisaa.)
Ashamaa! Isin haa gahu nageenyi koo kan onnee oromummaa, oromootakoo addunyaa irra jirtan maraaf, nageeyni badhaadhaa?
Hiriyaa kiyya tokkoo waliin kaleessa osuma haasooynuu, waan hirriiba na dhoorkitu takka na yaadachiise. Inniis maali yoo jattan waa’ee Wellisaa keenya jaalatamaa, kabajamaa, sabboonaa, oromticha hayyuu kumni sagalee isaatiin fayyu, waa’ee artisti keenya #FALMATAA_RORROO‘ti. Jalqabarratti na yaadachiisuu isaatiif hiriyaan kiyya kun galata qaba; galatoomi! Jechaanii, mee isin hoo oromoonni wellisaan keenya kun yeroo ammaa tana maal irra akka jiru quba qabdanii?
Waa’ee wellisaa keenyaa artistii FALMATAA ROORROO itti yoon deebi’u garuu eessa jalqabee eessatti akkaan goolabu hin beeku, garuu keessi kiyya akkaan ol baasee dubbadhu na dirqe. Maaliif jannaan waa’een artistii keenyaa kun garaa na nyaattee, onnee na tuuyxee akkaan mariif gara keessan dhufu na dirqisiise waan taheef. Eegaa, ani waan na dhibe mara oromootaan gahadhee, ilmaan saba kootii waliin mari’achuu amalaafiin qabaa mitiree? “Mari’atanii malee maraatanii hin bulan” tan oromoon tiyya jattu saniin gurraa qaba. Dhugaadha! Namni mari’atu rakkoon inni furuu hin dandeenye akka hin jirre niin beeka. Jecha kanaas yeroo hedduu gochaan mirkaneessinee jirra.
Waa’ee Falmataa Roorrootiis miirri natti dhagayamu kun nama dhiiga oromoo qabu maratti akka daran dhagayamu waanin hin shakkineef, maaliifiin oromoota kootiin hin geenye jadheen akkuma amalaa kiyyaa san gara keessan imale. Imalees karatti hin hafne, eega kaleessa waa’ee Falmataa hiriyaan kiyya na yaadachiiseerraa osoon cinaachoo itilleerra, mataa koo boraatiirra hin kaayin daandii barruu irra imalaa bulee kunoo amma isin bira gahe. Isin ammoo akka kiyyaatti halkan guutuu hirriiba malee imaluullee baattan, daqiiqaa 10 sa’aa teessan irraa wareegdanii hanga xumura barruu tanaatti akka na waliin imaltan kabajaa oromummaatiin isin gaafadha.
Maqan isaa kan dhalootaa Mahammad Muussaa Roobaati, maqaan ittiin beekkamu ammoo Falmataa Roorroo’ti.
Falmataan, Baha oromiyaa, ona Ituu, aanaa Mi’eessoo, anannoo ganda sheek hassan bakka jadhamutti dhalate. Akkuma nama kamiitti fayyaa guutuun dhalatuus garuu jireenya joollummaa mi’aawaa hiriyaa waliin burraaqanii kolachuu, wal arihaa taphachuu, beeylada bobbaasanii galchuu, dhoqqee laaqanii, biyyee booratanii oliif gad utaalaa akka barbaadanitti dabarsuu san guututti milkaa’uu waan hin danda’iniif, jireenya mi’aawaa san jalqabu malee carraa itti fufuu hin arganne. Balaa akka tasaa isa mudatteen qaroon ija isaa dhabe. Agartuun ija isaa tan hamileefi gammachuun lafaa ka’een san hanga xumuraatti waliin imaltee, harmee oromiyaa daawwachiiftee, suga gammachuu kan fooddaa ijaatiin seenee surrii sooru san hanga dhumaatti akka ifiin hadhaadhiyyu tan hayyamtuuf hin taane. Yeroo silaa mil’uun qarayyoo waan laalte maraaf hiikkaa addaa kennuu dandeessutti ijji isa maqaaf kukkurfoo akka goobanaa gubbaarra tatteessu dhiifteefi unrii joollumaatiin duuyda galte. Gaafasii jalqabee Falmataan ija keeysaa malee tan gubbaa humaa daawwachiisuu hin dandeenye. Matagalee qaanqee ifa addunyaa irraa soomansiifte. Ifa bareedaa biiftuu guyyaa, magariisa lafa gannaafi addeenya lafa bonaa, calaqisa ifa urjiifi balaqqeesa ifa ji’a guutumatti akka helefii hin argine waakkaatteef. Qaroon ija isaa ifa ardii addunyaa kana irraa soomantuullee akka ija gubbaa ammoo abdiin isaa hin dukkanooyne. Guyyaa keessaa miidhaa addaatiin qaroo dhabe ja’ee harka maratee hin teenye. Ijji namaa guddoon tan gubbaarra tetteeysu tana qofa osoo hin tahin ijji guddoon ayliifi qalbii tan ija keessaa jannuun san taachaa hubate. Ija halkaniifi guyyaa, ifaafi dukkana keessaas calaqqisa abdii fuulduraa gartu. Yoo ijji keessaa hin jiraanne ammoo tan gubbaa tun firii xaafii fagotti agartullee gatiin qabdu.
Akkuma beekkamu namoonni baayyeen yeroo hir’inni qaamaa isaan mudatu gumaachi isaan laachuu ni dandeenya ja’anii yaadan waan jalaa fashalaa’uuf irkattummaaf akka saaxilaman beekkamaa dha. Keessaafuu namoota irkattummaaf saaxilaman hedduu keessaa harki caalu warra qaroon ija isaanii dhaamte akka tahees beekkamaadha. Sababniis akkuma ifni ija isaanii dukkanaa’e, akkuma calaqqisni ifa addunyaa cillim itti tahetti, miiraafi abdiin keessoo isaaniitiis akka waan walumaan liph jatteetti, taligaa isaanii duwwatti harkaa deebisuun akka nama jireenyaaf hin barbaachifneetti akka if herreganiifi abdi dhablee tahanii hafan isaan taasisa.
Falmataa Roorroo garuu namoota akkasii irraa uumamni keessa isaatiis tahee amalli isaa adda. Nama falmataafi shira ardii addunyaa kanaaf harka hin kennine, nama gufuu kallattii takkaan itti dhufteef hin jilbiibbannee dha. Ciminuma keessoo isaatifi qara hablee sammuu isaa kanaatu hojiilee gaarii namni cal’isullee if himtu tana akka hojjatu isa taasise. Namoonni akka isaa kan hir’ina qaamaa qaban, keessattuu hir’ina qaroo qaban kan hojii seena qabeessaafi saba boonsiftu hojjatan waajibiri. Inumaatuu biyyoota hamileefi diinagdeen lafa qabatte tan akka afrikkaa keessatti dhiisii, biyyoota badhaadhan jattee dhaadheessinu, qaroomaan samii dheeyxe jannee odeessinu san keessattu qaro dhabeeyyiin hojii boonsaafi seena qabeessa hojjatan qubaan lakkaa’aman. Falmataa Roorrootiis qaro dhabdoota hojii boonsaafi fakkeenyummaa taatu hojjatan kanneen idil addunyaarra jiran muraasa keessaa isa tokko akka tahe hojii isaatu ragaa bahaaf.
Falmataan umrii ija isaa itti dhabe irraa qaroon koo eega jaamte ani gatiin qabu ja’ee morma cabsee, miila wal qixxeeysee diriirfatee, irkattummaaf haala mijjeeyfatee hin teenye. Inumaatuu qaroo dhabuun isaa xiyyeeffannaa surrii yeroo ijji jirtu waan bitaa mirgaan agartu maratti qalbii bittinneeysitee, hamuuna dila nama dura facaasuun waan qabataniifi dhiisan nama wallaalchiftu san irraa bilisoomsite. Kun ammoo yaada sammuu kallattii takkatti akka deebifatu haala mijjeessiteef. Ijji ragaa godhatu kaadnaan gurri isaa itti gaafatama guddaa fudhate. Wanni helefii dhagaye takka jalan dabartu. Waan dhagaye san agartuu keessaa waahelfatee, ija qalbii saniin dabaalee galmee kuusaa sammuu keessatti dhaabbiin galmeessuu horate. Kuniis dandeettii yaadachuu qofa osoon taane humna waa kalaquutiis isa horachiisuun hin oolle. Kalaqni sammuu isaa kuniis waan dhagayees akkeessuufi fakkeessuu jalqabsiise. Dhawaatuma gara unrii dargaggeessummaa ol hiiqaa deemuun if keessatti guunguumuufi gururi’uu jalqabe. Adeemsuma keessa wanni keessa isaatii guunguumu kun ulfa dandeettii aartii tahuu yoo hubatu hojii gaarii sabaa gumaachuuf ciniinnatee amna isaa jalqabe.
Amniti isaa daandii aartii irraan gara galma muziiqaatti isa imalchiiftee kallattiin abaada kutaa sirbaa isa dhaabde. Haaluma kanaan Falmataan ulfa sammuu cimimfatee dahuuf kutaa dahuumsa aartii bara 1982’ti ol seene. Ifni ardii addunyaa kun isa ganuus inni ammoo gara ardii biraa imalee addunyaa aartiitti baqatee, dirree kalaqaan guutame keessa jiraachuu jalqabe. Addunyaa aartii seenee waggaa afur booda hojii isaa jalqabaa hobba’e. Albama isaa kan jalqabaa bara 1986 maxxansuun gurra ummata isaatiin gahe. Achirraa jalqabee osoo dadhabne, hifadhe hin ja’in aartii, afaaniifi seenaa saba isaa guddisuuf kufee ka’aa as gahe. Addunyaa aartii keessattiis waan baayyee hojjatee, arraas hojjachaa jira. Wellisaa Falmataa Roorroo dhugumatti akkuma maqaa isaa qabsaawaa biiblee aartiitiin roorroo alagaa falmatu akka tahe ana caalaa hojiin isaa dhawwaayxee dubbatti. Dhiiga dhala oromoo tahee kan Falmataa hin beeyne ni jira ja’ee hin tilmaamu. Yoo jiraatees dhageyaa didaa qofa.
Akkuma beekkamu artiin meeshaa amna xurree guddina aadaa, seenaa, afaaniifi eenyummaa ofii ittiin saffisan, riqicha gola hambaa dhaloota dhufuttiin dabarsan, xiyya qaraa qabsoo ittiin finiinsan, funyoo jabaa tokkumaa ilmaa abbaa ittiin haqaaran, rasaasa finiinaa adeemsa diina ittiin laamsheeysan, onnachiiftuu onnee luuynaa ittiin mirqaansaniifi tooftaa cimaa wal bashannansiisaa, wal boharsaa ittiiniis wal barsiisan akka tahe wal nama hin mormisiisu. Haaluma kanaan wellisaa Falmataaniis dandeeytii addaa rabbiin badhaase kanatti daangaa fi sodaa tokko malee fayyadamuun biyya keessa taa’ee gumaata artii qofa osoo hin taane, sochii qabsoo oromootiis ittiin wajiijaa turee, arraas itti jira. Warraaqsa sochii diddaa gabrummaa keessatti nama shoora guddaa taphateefi arraas taphachaa jiruudha.
Falmataan dandeettii sagalee uluulloo alalaasaan laphee nama seentuufi tan yeroo miidhaa roorroo alagaa himtu akka leencaa bookkiftu saniin sirbuu qofa osoon taane, walaloo jecha dachaatiin badhaate, tan kulkula madaa sabaa hooysituufi bakka nyanyaatte gaaffii takka malee hooyxuuf barreessuuniis kennaa addaa. Kana qofaa miti! Falmataan, dandeettii yadaloo marartoon isii garaa nama raaftee, onnee nama sossooftu qindeessuutiiniis daaddaa hin qabu. Haaluma kanaan welliftoota qaqqacalee akka imee badheeysaatti amma lafaa biqilaa jiraniifi welliftoota lafa buleeyyiifiis walaloofi yadaloo addaa gumaachaafi kan tureefi arraas itti jiru tahuu anaa mitii artistoota keenya kan gumaataa hojii isaatiin garba aartii daakaa jiran rageeyfadhee yoon bira dabre naaf salphata.
Wellisaa Falmataa Roorroo artistoota keenya lafa buleeyyii keessatti kan ramadamu yoo tahu, hojii muziiqaa baayyee hojjatee jura. Wanni hojii isaa adda godhu keessaa muraasni; sirboonni isaa marti ergaa ijoo, dhaamsa humna qabeessaafi kan dhugaa hilate tahuu daran, jechoota dachaatiifi fakkoomaan guutamuu keessa ammaas badhaadhinni jechootaa afaan keenyaa kan ittiin mirkanaa’u tahuu isaati. Qabiyyeen sirboota Falmee guutumatti jachuun ni danda’ama, sirboota warraaqsaafi finiinsaa fincila diddaa gabrummaa akka tahe namni hin beekne kan jiru hin sehu.
Mee sirboota isaa danuu keessaa muraasa isin haa yaadachiisuu:
- Sa’aa mashensanii sanga dhalchii sanii,
Haqa abbaa qabu kan dirree taa’u
shiraan ukkaamsani..”
- “Dameen harka kiyaa shani qaba barko,
Qubaa shani malee harki kiyya tokko..”
- “Burqaan quufaa ganni,
Eblaafi haagayyaa,
Hanga’ee mandii’ee
Abdachiisee biyyaa….”
- Bobbaan saa nu keessaa gaagurri maqale…
- Kan itti na dhaamte lafeen ababootaa..
- “Hirira nageeyaa kan qabne dhukaasaa,
Deebiin gaafii isaanii maaf taate rasaasaa…”
Sirboota isaa keessaa muraasaan isin yaadachiise malee Falmataa Roorroo walleeleen isaa akkuma afaan keenyaa garba. Garuu aartiitu aartii teenya, aartii oromoo tahe malee silaa aartii saba biraa taatee, Falmataaniis wellisaa saba biraa tahee arra qabeenyaafi beekkamtiiniis sadarkaa kam irra akka jiru tilmaamuun waan nama rakkisu natti hin fakkaatu. Mee bakka biraa tan fagoo hin deeminaati warruma habashaa kan beeknu kana yoo fudhanne wellisaan afaan habashaatiin sirbu kan akkuma isaa qaro dhablee tahe ‘Yirdaw Xeenaa’ kan jadhamu arra qabeenyaaniis tahee beekkamtiin sadarkaa tam irra jira? Biyyoota alaa Amerikaa, Kaanadaafi Awrooppaa jidduu meeqarra naannawee konsartii muziiqaa dhiheessaa jira? Yirdaaw akka Falmataa Roorrootti albama kurnootaan hin baafne, albama tokko qofaani kan inni arra sadarkaa kanarra gahe. Duuba nuti maaltu habashaa gad nu godhe? Oromoon maaliin habaashaa gad jirra? Abbaan ifiif if dhawe ifin dandamu akka ja’an sanii, yoo ifumaaf if gad qabne malee nuti eenyurrallee caalla. Afaaniin idil adduunyaa haa caalluu malee garuu hojiin walumarratti laalla. Waan ifii godhuu qabnuuf nama biraatti quba irbinee sigaalla. Kun ammoo amala oromummaa akka hin taane nu hundi numa beeyna. Dhugatti yoo amalli kiyya jachuu kun nurraa hafee amalli keenya jadhu nu keessatti unkuramaa deeme waan hin danda’amnellee akka danda’amtu taasisuun nuuf salphaadha.
Dhuguma rabbii aartistoonni keenya Falmataa qofa osoo hin taane guutumattuu maalirra akka jiran waan waliif himnuu miti. Guyyaa arra albama isaanii gurguranii galgala kiishni isaanii duwwaadha. Maaliifi laata? Nuutu qabeenya hin qabne moo? Waliif quuqama hin qabne moo? Beekkomsa hin qabne moo? Aartiifi aartistoota keenyaaf kabajaafi jaalala hin qabne moo? ….. Ani akka yaada dhunfaa kiyyaatti yoon laalu, nuti kana hunda hin dhabne, dacha dachaan qabnaahu. Garuu nuti walin qabne. Waliif hin dirmanne. Waliif hin dhimmamne. Waliif if qabuu hin beekne. Aartii waan ja’an tanaas gatiifi sadarkaa isii hin beeknu.
Artistoonni keenya hundinuu bu’aa sabaa malee aartii irraa faaydaan argatan, kaaseta gurguratanii qabeenya guddaa milkaa’uu dhiisii, aartii irraa suldii takka akka hin arganne ifa galeessa. Irra caalaan artistoota keenyaa keessattuu warri biyya keessaa takkaa hin sossoohin marti harka qalleeyyii dha. Aartii kana jiraachisuuf sangaa gurguranii, qabeenya isaanii itti dhangalaasanii harka duwwaa kiisha kaayatanii galuun aartistoota keenyaa amaleeffannaa yeroo dheeraa akka tahe beekkamaa dha.
Sa haa jannuuti! Artiin keenya kun bideena bideena nyaatu malee bideena bideena dhalu tahuu maaliif dhabe? Maaliif akka faanaddootti waan bilchoo baasuu malee bilchoo baasee bilchoo dachaa galchuu dadhabe? Artii keenya kanaatu masheenaa laata? Lakkii nattin fakkaattu. Garuu hundaafuu waaniin beekurraa silaa deebiisaa guutuu tahuhllee hin baddinii walakkaa hubannoof rushii taatu silaa waan dhabuu, garuu arraa miti, fuulduraaf isiniif beellame. …. (dubbisa keessan ammoo itti fufaa)
Sabni biraa wanni nu caalaniin, Aartii isaanii gargaaranii, aartistoonni isaaniitiis akka if gargaaran godhuu beekan. Nuti ammoo baabbuu! Yookaa isaan hin gargaarru, yookaa akka if gargaaran hin goonu. Gaafuma isaan dhukkubsanii afaan qabrii gahan qofa dhoortoof xiqqo wacuu, san booda eega isaan ganda aadam biyyeetti imalan booda footoo isaanii internet irraan oriyuu beekna. Dhugaa yoo janne bu’ura irraa sabni akka oromoo aadaa wal gargaarsaa tahee, tooftaa akka itti if gargaaran taasisuutiis taatu baayyee qabu addunyaa irra waan jiru hin sehu. Dhiifama naaf godhaa! Kana hoggaan ja’u garuu tan dur waliin wal madaalchisee miti. Jiddutti duunee ka’uu keenyaas dagadhee miti. Eega duunee kaane irraa jalqabee jechuu kiyya malee. Nuti duunee goottan keenyaan du’arraa kaanee amma babayyanachaa jirra. Qaabeenyi bu’ura keenyaa ammoo irra caalaan akkuma du’anitti achumaan hafan natti fakkaata. Gama biraatiin jijjiiramoota xixiqqaa dhiheenya kana mul’achaa jirufi waliif dirmachuu amma biqilaa jirtu tanaas dagadhee akka hin taane naaf hubadhaa. Garuu ammallee gahaa miti jachuu kiyya malee. Akka baayyina keenyaa waliin yoo madaalle arba hantuuta dhale fakkaanna.
Dhiifama jidduun galaana dubbiitu laga biraatti naan kutee gara ijoo teenyaatti haa deebinu. Sirboota artisti Falmataa Roorroo dhugatti akka maleen jaaladha. Sirboota isa mara niin dhageeffadha. Yeroon dhageeffadhu ammoo keessi koo kan duraanuu nageya hin qabne, daranuu dhabee na shoorarkaawa. Sammuun tiyya waan baayyee na yaaddullee, taaytaa itti dhabuu kiyyatti daran gaddeen keessa kootitti ukkaamsee adabsaa ture. Garuu ukkamsuun san ibidda daaraa keessatti dibame tahee yeroo garii mukulkulli keessa koo na mudhursa. Keessattuu sirbi isaa tokko yeroon dhageeffadhu mara garaa na roorasee, garba imimmaanii boolla agartuu tootii guutee, daangaa nyaara kootii na marsa. Sirbi kun hawwiifi fedhii keessa isaa kan ittiin calaqqifatee dha. Sirbi kun yadaloo bucbuccee namatti kaaftu saniin akkuma rabbiin guyyaa tokko ija isaa baneefii harmee oromiyaa agarsiisu itti kadhateedha. Walaloon sirbichaa hangi tokko akkana jatti:
“Adunyaa tanarraa
Waaq taniin si kadhee,
Osoon lubbuun jiruu
Ija too banadhee ,
Harmee oromiyaa guy tokko daawadhee,
Du’u sheenaan qabu, shenaan qabuu,
Hawiitoo guyyaa san guttadhee…
Sirratti dhaladhe sirratti ababee,
Osoon ifin barin qarayyoo to dhabe,
Si dawachuun gaabbee….”
=>Guutuu sirba kanaa link kanaan argachuu dandeessan:
Uuffff….! Garaatu nama bada. Imimmaan osoo hin beekkamne ija nama mara. Haadha isa deesse osoo arkuuf hin hawwin Oromiyaa caalchisee arkuuf hawwee rabbii isaatti iyyate. Abbaa isaa arguuf hin alaan’alle. Ilmaan gudeeda isaa mul’achuuf hin boonye. Oromiyaa nuti kan ijaan arku kunuu badhaatuu jannee badhaadhina diinni irratti goobaa jiru cal’ifnee faarsuu malee gatii dhugaa hin kanniniif, tan osoo garruu amajaajoonni alagaa cinaachaafi dirra isii qoqoraa jiru tan guyyaa tokko ‘chaas..’ irraa hin ja’in tana, Falmataan garuu keessa taa’ee dheebuu isii qaba. Kanaaf guyyuma tokkoof garsiisee ajjeessuus akka sheenaa hin qabne rabbii isaatti himate. Laata nuti warri eega dhalanne argaa jirru kun harmee teenya haadha gootootaa, haadha hayyootaa, arjaa diinaafuu kennaa hin waakkanne, harmee gara laafeetti, Oromiyaa tanaaf hangam gatii laanne? Deebii isinumaafiin dhiisa. (Waa’ee Falmataa haa itti fufnu)
Namni fayyaa guutuu qabu yoo rakkinni addaa mudate malee hojii biraallee carraaqatu waan ilmaan isaatiin bulchu waan dhabu.. Falmataa Roorroo garuu carraa kana hin milkooyne. Hojii boonsaa gara aartiitiin gumaache tanaahuu cimina isaatiin quuqama afaan, aadaa, seenaafi dhimmama saba isaatiif qabu irraa ka’uun hojjate malee fakkaattonni isaa kan irree irkattuumaatiin haleelamaa, dhoortoof bahanii ija namaatiin waxalamaa jiran mistikum akka tahe ni beeyna. Inni ammoo hojii seenaa hojjatee galata nu biraa qaba. Ani oromoon qaba, ani saba kootiin qaba jechaa jira. “Lakkii nun qabaatin” jannaaniiree? Kana jachuun ammoo beeyladaa qoritti waan nyaatu dura kaayan, kan irraa nyaatee duwwifnaan miilaan keessa ajjatee cabsu nu fakkeesa.
“Dubartii bakka sagal wanni qabataniif bakkuma takkaafi” ja’anii mitiiree abboottiin yoo maakmaakan. Bakki takkittiin eessa naan hin ji’inaa malee, aniis kana mara waa malee odeeysee mataa isin hin wareersine. Dilana oduun mataa isin naanneessuun kiyyaas waanuma takkaafi. Takkitti ammoo waa’ee gargaarsa Artistii keenya Falmataa Roorrooti.
Artisti Falmataa Roorroo qaroo ija isaa tan joollummaa irraa dhabe ogeeyyoonni wal’aansa ijaa kan biyya keessaa gara biyya Jarman (Germany) yoo geeffame carraa fayyuu akka qabu himaniifi jiraachuu dhageenyee jirra. Wellisaan keenya ammoo maallaqa biyya Jarman wal’aansaaf ittiin dhaqu dhiisi kan haajaaf Harar ittiin dhaquuhu hin qabu. Mee dhugumatti haa waliin jannuu welisaan keenya kun hawwii oromiyaa arguutiif osoo waywaatuu, osoo carraa fayyuu qabuu, osoo saba bal’aa arjaa kanaas qabuu, maallaqa dhabuu qofaan wal’aansa hanqatee addunyaa tanarra yoo gale sheenaan nurraa ni baatii? Tan wal’aansaa haa haftuu mee namni guyyaa tokko eessa jira ja’ee iyyaafate jiraa?
Yaa oromoo waa qabaachuu qofa osoo hin taane nama wal qabutti tun silaa hojii nama tokkooti. Mee daqiiquma tokkoof ija teessan guduunfadhaa waan umrii guutuu qaroo dhabuun taate tilmaamaa? Osoo carraa fayyuu danda’uu qabuu waa harkaa dhabaaf akkuma guyyaan itti dukkanaa’etti yoo kute namattin dhaga’amuu? Kan nama fayyisu rabbumaa ilmi namaa ni sababsata. Yoo dhaqee fayyuu dadhabellee jala muree sabree taa’a. Garuu amma akkamitti qalbiin isaa tasgabbooyti mee? Yaa oroomoo, lammii tiyya duraanuu numaatu waliif qoricha, numaatu waliifiis riqichaa mitiiree? Jibriin wal gargaartee arba hiiti, ja’an abboottiin keenya. Xiqqaafi guddaan keenyaa dhiiraaf dhalaan akkuma hooda keenyaa ammaan duraatti wellisaa keenya jaalatamaa, sabboonaa, qabsaawaa #Falmataa_Roorroo cinaa haa dhaabbannuu. Isiniin qaba jachaa jiraa, siif jirra haa jannuun. Kun dirqama walitti laachuu osoo hin taane waamicha oromumaati!
Eega du’aanii wal biraa godaanan fuula dhibba waliif barreessanii, imimmaan waliif toohaa, hidhii waliif xuuxxachuu irra osoo lubbuun jiranii fuula kudhan waliif barreessanii sheenaa fixachuutu caala tan jattuutu akkaan isinitti dheereessu na dirqisiise. Isinitti dheerreessuu kiyyaaf ammoo dhiifama furdaa akka naaf gootan isin gaafachaa;
Xumura irratti, Artist Falmataa waan biraa godhuuf dadhabnullee yaadannee kallattiin haala inni keessa jiru afaan isaarraa hubachuuf, jajjabeessuuf, bal’inaan odeeffannoo isaa arkachuuf,
Lakkoofsa bilbilaa: (+251911855292) kanaan bilbilaaf.
====Galatoomaa!!====
HUBACHIISA:
■ Namni akka sabboontoota joollee teenya tan Wellisa Abrahim Adam, Qabsaawaa Daakaa fi kkf website gofundme irratti bananii deeggarsa guuraafi turanitti Wellisaa Falmataafiis kan banu argame kabaajafi galanni keenya dachaa dha.
“WELLISAA FALMATAA ROORROO,
RABBIIN HAA BANUUF QAROO!!” (kun dhaadannoo kooti)
===========
#Saphaloo/ Abdulbasit Kedir
Sadaasa 5, 2015


text:
Manii Marii Ministeroota Itoophiyaa faaydaa addaa Oromiyaan Finfinnee irraa argattu jedhee irratti wixinee baasee labse
(VOA Afaan Oromoo) — Akkuma kanatti Finfinneen Oromiyaatti akkuma durii Finfinnee jedhaniin. Sadarakaa addunyaatti,ardiittii,akka biyyoolessaatti,akka mootummaa federaalaatii fi bulchiinsa magaalaatti ammoo Addis Ababa jedhanii yaaman.
Fifinneetti Afaan Oromoo afaan hujii tahanii hojjatan.Labsii manii marii laaluuf deemu tana nama hedduutti irratti mari’achuuf taa’a.
Yaadii ammaa bahe kun waan seera bulmaata mootummaa Federaala Itoophiyaa bara 1987 bahe keessa jiru.
Seerii gaafasii lakkoofsa 49 keeyyata 5 keessatti faaydaa addaa Oromiyaan Fifninnee keessaa qabdu eeganifii keessaa keessoo isii ammoo seeraan mirkansaniif jedha.
Seera wixinee kana baasuuf marroo hedduu carraaqanii hojjachaa bahan jedha gabaasii misnisteooraa mootummaa kun.
Faaydaan Oromiyaan Finfinnee keessaa qabdu kun faaydaa ummataa dhibii,Oromoo hin tahin Fifninnee keessa jiraatu gama tokkolleenuu jalaa hin tuquu.
Isumaa karaa qajeelaan akka waliin jiraatanii faaydaa waliin qabanillee jabeeffatan tolchaaf jedha gabaasii kun.
Faaydaa addaa Oromiyaan Finfinnee keessaa argatti jedhan keessaa tokko bulchiinsii Fifninnee maatii ijoolleen isaanii afaan Oromootiin afaan baqaffataniif, Finfinnee keessatti mana barumsaa Afaan Oromoo barsiifachuu fedhan mana barumsa sadarkaa tokkeessoo qopheessaaf.
Akka Oromoon afaan ufiitiin tajaajila aadaa,aartii fi tajaajila gara garaa argatu tolchuuf afaan Oromoo Finfinneetti afaan hujii tahan.
Wantii eennummaa Oromoo mullisaa Finfinnee keessa dhadhaabuulleen waan wixinee labsan keessatti bahe keessaa tokko.
Akkuma kanaan waan seenaa fi eennummaa Oromoo keessatti beekan Finfinnee keesssatti dhaabuuf deeman.
Karaa,waljajjii,ollootaa fi maqaa fulaa hedduu akkuma durii Oromoon yaammatuunitti jijjiiramuu qaban jedha Wixinee kun.
Maqaan Finfinnee jedhuu fi Addisa Ababa jedhu seera duratti walqixxee ulfinna qaba.
Bulchiinsii Finfinnee bajetuma ufiitiina qonnaan bulaa Oromootii fi hawaasa qabayaa seera qabdu dhaabeefii akka faaydaa irraa argatan tolchaa jedha.
Qonnaa bulaa Oromoo qahee isaa irraa buqqahellee akka innii mirga handhuraa ufii ka dhabe argatu tolchuuf waajjira dhimmi sun laaluufitti jaarama.
Warra duraan buqqa’ee waan isaaf male hin argatanillee qoratee waan qajeelachanifitti jiraa jedha wixinineen kun.
Marii seera wixinee hedduu baafte tana keesatti paartii OPDO,bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa,bulchiinsa naannoo Finfinneetii fi bulchoota mootummaa federaalaa hedduutti qooda keessaa qaba.
Wixinee tana irratti mari’atanii seeratti jijjiiruuf ammoo nama heddutti irratti mari’achuuf deema.
Mootummaan Federalaa rakkoolee naannoo Oromiyaatii fi Amaaraa hiriira nama baafate faluuf jedhee rakkoo isa keessa jirtu falee,gaafii ummataa deebisaa jedhee hojjachaa bahee jedha.
Taatullee labsiin wixinee amma baate tun waan hiriira kanaatiif bahuu fi dhibaachuu isii wantii gabaasii koree ministerooraa kun jedhe hin jirtu.
ESAT Radio A Discussion on Addis Ababa 27 June 2017


text:
Qaalluu Kuusaa irraa
Qaroominni warra Gibxii qaroomina warra Kuush miti warri jedhan jaarraa 21ffaa keessas hinuma mumullatu. Yaadni Qaroominni warra Gibxii kan Afrikaa mitii, kan Warra Giriiki jedhan warra ilaalcha Awurooppaa calaqqisan ta’uun beekamaadha. Faranjoonni kaleesaa qaroomina Afrikaa haalanii, Afrikaan doofaa, Abaaramoo, Amantii kan hin qabne jechaa turan. Waan Abaaramaniif, gurracha’anii Afaan isaanituu kan warra Semeetikii irraa adda ta’ee jechaa turan. Garuu Qaroominni Kuush kan eenyuu dursuu fi biyyi kaanuu Kuush irraa fudhachuu ibsa.
Gibxiin mataa ishii, hanag Giriikoonni, Roomaawwii fi Araboonni weerraranii qabamanitti ilmaan kuush turan. Farahoonni Gibxii kuushota turan, Sanyii Ameen Ra ilma Kuush (Haam) turan. Qaroominni isaanin kan Kuush ture. Qubee Amma Addunyaan itti fayyadamuu hundeen isaa kan Kuush. Kuush irra warri Feenqaa fi Giriikonni Fudhatan. Giriiki irraa warri Laatinii fudhatan, (Room/Xaaliyaan) faransaa Spanyi fi Prtugaal Laatinoo jedhamu. Isaan irraa Ingilizoonni fudhatan. Warra Giriiki irraa Rashaan irree fudhate. kana hundaaf Bu’ur qubee warra Kuush Gosa “Kemet” jedhamaniiti.
Akka BBC Dubartii Zeenab Badaawiitii qophaayyee, sagantaa isaa waayee Afrikaa irratti ibseetti Piraamidiin Nuubiyaa keessa jiru, Piraamidii isa Shinaar jiruuf Angafa ta’ee fii warrumtuu Nuubiyaa gadi bu’an akka tolchan himee ture. Siidaa Aksuutti dhaabbatee jiru kan Fakkaatuu otoo hin dhaabattiin Gibxii keessa ciisee jera.
Wan hundaafuu Akkan kan jedhuu kan na kakaasee, OMN irratti gaaffii fii deebii Prof. Mahaammad Hasan Husmaan Ukkumee waliin godhe keessatti waan dubbatameeture tokko.
Innis gaaffiin “Qaroominni Gibxii keessaa sun kan Warra Kuush ture jedhama” isa jedhuuf, Profeesorri keenya deebii ennaa keennu “Qaroominni Gibxii kan kuush jechuun hasoosama (fiction) haaraa uumuudha” jedhee gad jebeessee dubbachuu isaati. Yaadni kun immo kan warra Eurocentiric ta’uu mul’ata.
Yeroo Ammaa Raadio-Carbon: umamee waan hunduma ennaa saaxilutti pirofeessar akkas jechuu isaa na gaddisiisera. Radiyoo Kaarbooniyyuu kan Uumee nama lammii Afrikaati.
Waan hundaa fuu mee ragaalee warreen baayyee dhiheessan keessaa kan namoota xiqqoo qunxuree as irra isinii kaayee. kan ilaalatii yaada mataa keessanii kennaa.
“Modern research is leading us to Khufu, the belief that culture was spread in Egypt from the south, especially from Meroe. The country was first ruled over by contemporary kings, who were at war with each other. At last the common difficulties in harnessing the Nile united them under Menes 5500 years BC. For a thousand years the capital remained at Memphis. This was the old kingdom, the period of the pyramid builders …
“2400 to 2000 B.C. was the beginning of the, Middle Kingdom. This period is represented by the rise of Thebes, with its magnificent temples and its introduction of mysteries. Anew deity Amen-Ra, god of Thebes presides. It had been thought that Amen was not one of the gods of Egypte until this 11th Dynasty, but when the pyramids of the 5th and 6th Dynasties were opened Amen was there. The Pharaohs claimed to be literal and lineally descended from Amen-Ra. This was implicitly believed by their subjects …
“Let us seek to trace who Amen-Ra was. He was originally the god of Ethiopia. Amen-Ra was Cush, the son of Ham from whom the Cushites sprang. He was not one of the oldes deities of Egypt because he was precceeded by gods of the ages of Noah (Saturn) and Ham …
“About the time of the rise of Thebes his name from his worldwide conquests must have been entered into the cycle of gods: for Africans deified their dead kings. Undoubetedly descendants of the great Cush sat upon the throne of Egypt. This is why his name and form appear in the 11th Dynasty and its line of kings assumed his name …
“His became the predominant shrine of Egypt and its enrichment became the chief object of the Pharaohs. Amen or Cush was recognized by Egypt as its chief god. … The ancients looked upon Zeus, Apollo and Osiris as persons. Amen-Ra was the Zeus of Greece that was why they said the gods banqueted with the Ethiopians. He was the Jupiter of Rome. Zeus was king of kings because he was chief ruler in Ethiopia and over the lesser kings in his wide domains stretching from India to farther Norway …
“Horus, Apollo, Belus and Nimrod his son, were recognized and worshiped by all Cushite colonies. In the sculptures the Negro types of Africa are the Assistants at the festivals in Amen’s honor. He, himself, was of the same ancestry. In the later chapters of the Egyptian ritual his name is in the language of the Negroes of Punt.” (Wonderful Ethiopians of the Ancient Cushite Empire, p. 78-79)
Akka kanaa olitti xuqametti, guddinni aadaa gara Gibxiitti kan babal’ate kibba irraa ol ture, caalattuu Meerowwe irraayyi ture. Biyya jalqaba mootidhaan (Abbaa gadaatiin) bulaa turtee. Yeroo sanatti wal lolaa turan. Yoo xiqqaate Meenas jalatti dhaloota Kirstoos dura 5500 keessa laga Abbayyaa (Nile) walitti hidhata qabu turan. Waggaa kumaatamaaf magaalli guddittiin isaanii Memfis turte. Bara bulchiinsa moofaa jedhama, akkasumas ennaa Piraamidiin ijaaramaa ture sana kan jedhu yaada hammatee jira.
Yaadni kana cimsu itti aansee akkas jedha. Dhaloota kiristoos dura bara 2400 fi 2000 jidduu kan ture, yeroo bulchiinsi jeddu galeessi jalqabame jedhama. Kunis guddina magaalaa Tebees ennaa jedhamuun beekama. Akkasumas galma manneen amantii itti beekamuu jalqaban ta’uunis himama. Yeroo namni Ameen-Raa abbaa Gadaa (mootiin) haaran Tebees hogganaa tures jedhama. Hanga hortee 11ffaatti Ameen- Gibxi keessatti Waaqa warra Gibxii ta’uun isaa, sagaleen/ weeduun wayiituu hin turre, garuu yeroo Piraamidiin hortee 5ffaa fi 6ffaa banamaa turetti Ameen Ra achuma ture jedhama. Mootiin Fara’oon jedhamu illee, qaccee (sanyyii) Ameen Raa ta’uu fii qaroo ta’uu isaa himata. Kana ta’uu isaa immoo warri isaan mo’anii of jala galachan hundi ni amanu ykn dubbatu turan.
Qormaanni itti fufiinasaan deemee waayee Ameen Ra ibsuu tokko immoo akkas jedha. Yeroo waayyee gudiina Tebees dubbatamu, akkasumas addunyaa inni weeraree of jala galchetti hidhateen maqaan isaa marsaa waaqefatamtootaa keessa gale. Warri Afrikaa immoo miitii isaanii kan du’e ta’utti amanu. Waanti shakkii hin qabne tokko , dhalata kushii isa guddaa fii kursii mootii warra Gibxii irra kan taa’e ture. Kunis kan agarsiisu, maqaa isaa fi qaccee mootii 11ffaa kan tureen maqaa tokko ta’uu issaati.
Akka Qorattoonii jala bu’anii hurdofanii qoratanitti Ameen Ra kuni Sanyii Kuush ta’ee baayyee cimaa fi loltuu yoo ta’u, biyya weeraree qabatee fii jabinni isaa fagootti dhagahamuun, biyyoonni baayyeen itti waaqefachaa turan. Akka kanaan mootii fara’oonaa birattiis warra Gibxii birattis waaqefataamaa dura taa’atti ilaalama ture. Dur-duri Zehus, Appolloni fi Osiris akka namaattii ilaalamu. Ameen Ran Giriik keessatti Zahus jedhama, sababni isaas maleekonni Tophiyaa (Kush) keessatti kabaja guddaa qabu waan turaniif. Innis Roomaa keessatti akka Juupitar ture. Zahus mootii moototaa ture, sababni isaas hooganaa duraa bulchinsa Itophiyaa (Kush) fi olaanaa mootota isaa gadii addunya irra diriiranii fi Hindii irraa hanga Noorweeyitti jiran hundaaf ture. Akkasumas, ragaaleen isa olii cimsan immoo akkas jedhu. Hoorus, Appoolloo, Beeluus fi Nimoruud warra jedhaman ilmaan Ameen Ra turan. Biyya kolonii Kushotaa turan hundatti fudhatama aragachuu fi itti waaqeffataatuu turan. Ayyaana irreeffannaa Ameen Ra irratti Gurraalen Afrikaas bakka bu’ummaan argamanii kabaja isaa agarsiisaa turan. Inni mataan isaa qaccee isaanii ta’uu mul’isa. Kutaa Seenaa warra Gibxii boodaa keessatti Sirna kabajaa keessatti maqaan isaa Afaan gurraalee Punti keessatti ibsame.
Barreessan biraa immoo akkas jedha, waayeye qaroomina Sanyii Kuushotaa.
“Egypt and Babylon, Mizaraim and Nimrod, both descendants of Ham, led the way and acted as the pioneers of mankind in the various untrodden fields of art, science and literature. Alphabetical writings, astronomy, History, chronology, architecture, plastic art, sculpture, navigation, agriculture and textile industries seem to have had their origin in One or the other these countries” (Rawlinson’s Ancient Monarchies, vol. I)
Hundeen ishhii dhala Afrikaa, Lammii Ameerikaa Addee Dursillaa Dunjee Hawuston Akkas jetti.
Afrikaa keessatti, Itoophiyaa (Kush) Warra Egipti, warra Liibiyaa, warra Kana’aan, warra Feenqaa hundi isaanii hortee Haam. Isaan immoo bifa gurraalee ykn magaallanii fii warra qaroomina keenya jalqabaati. Warra siidaawwan yaadannoo goodaa Shinaar fii sulula laga Abbayyaa keessatti Meerowwee irraa hanga Meemfisitti ijaaran. Kibba Arabiyaattiis, siidawwan mimmidhagaa dhaaban. Akkasumas Itti waamamoo siidawwan yaadannoo (qubbii) kibba Saaybeeriyaa fi Ameerikaa keessa Sulula Misisipii keessa Meeksikoo irraa hanga Beeruttii jiru hundaa dhaabame hundaaf ta’u. Suuraan/fakkiin isaanii fi siidawwan dhaabatan kun sagalee dhabeeyyii, garuu Mootota Kuush/ Itophiyaa durii kan Ardii lafa kanaa gurguddaa sadii aguugan keessa calaqisa jette.
“In Africa the Ethiopian, the Egyptian, The Libyans, the Canaanites’ and Phoenicians were all descendants of Ham. They were a black or dark colored race and the pioneers of our civilization. They were emphatically the monument builders on the plains of Shinar and the valley of the Nile from Meroe to Memphis. In southern Arab they erected wonderful edifices. They were responsible for the monuments that dot southern Siberia and in America along the valley of the Mississippi down to Mexico and in Peru. Their images and monuments stand as ‘voiceless nesses.’ This was the ancient Cushite Empire of Ethiopia that covered three worlds …
“In the oldest recorded traditions, Cushite colonies were established in the Valley of Nile, Barabra and Chalada. These beginning must have been not later than 7000 or 8000 BC or perhaps earlier. They brought to development astronomy and the other science, which have come down to us.” (Wonderful Ethiopians of the Ancient Cushite Empire, Ch. I., p. 17-21)
Warri Giriikii immoo Akkas jechuun ragaa dabalataa nuuf dhiheessu.
“The Greeks looked to old Ethiopia and called the upper Nile the common cradle of mankind. Toward the rich luxuriance of this region they look for the ‘Garden of Eden.’ From these people of the upper Nile arose the oldest tradition and rites and from them sprang the first colonies and arts of antiquity. The Greeks also said that Egyptian derived their civilization and religion from Ethiopia …
“Ethiopians were the first men that ever lived, the only truly autochthonous race and the first to institute the warship of the God and the rites of sacrifice. The highly developed Merodic inscription are not forwarded in Egypt north of the first cataract or in Nubia south of Soba.”
Herodotus (bk.II, p.29) Says that Meroe was a great city and metropolis, most of its buildings were of hard stone. (Meroe-Crowfot pp. 6,30)
Warri kaan immoo, Akkas jechuun qaroomina Kuush ibsu.
The Cyclopedia of Biblical Literature says, “There is every reason to conclude that the separate colonies of priest craft spread from Meroe into Egypt; and the primeval monuments in Ethiopia strongly confirm the native traditions, reported by Diodorus Siculus, that the worship of Zeus-Anumon originated in Meroe, also the worship of Osiris. Herodotus called Ethiopia ‘Wise men occupying the upper Nile, Men of long life, whose manners and customs pertain to the golden age.’ In those primitive days, the central seat of Ethiopia was not the Meroe of our day, which is very ancient but a kingdom that preceded it by many ages, that was Called Meru. Lenormant spoke of the first men of the ancient world as ‘Men of Meru.’
“Diodrus Siculus said that the Chaldeans were a body of learned men resembling the priests of Egypt (both of the same race). Their whole time was spent in philosophic meditation. The learning of the Chaldeans was a family tradition. The scriptures speak of them as ‘wise men of the east.’ The son was taught by the father. These Chaldeans were the same as the priestly race that ruled Egypt for many ages as priests and kings.As Chayas or Casdim they were the superior ruling caste of all Ethiopian colonies.”
Jechoota waayyee qaroomina Kuush (Itophiyaa) ibsu kun hoo akkamitti ilaalama? Kunis Hasoosama jechaadha.
“There had been a rich literature in ancient Ethiopia, which endured until the time of Christ. There are now in existence more than two thousand Ethiopian manuscripts. The early Christian missionaries who entered Ethiopia considered it a duty to destroy all the ancient pagan
literature …
“Kemetic alphabet of Ancient Egypt/Kemet and the Upper Nile Valley of Ancient Africa. The Greek alphabet, the script of English today, is based on the Kemetic alphabet of Ancient Egypt/Kemet and the Upper Nile Valley of Ancient Africa. Ancient Egyptians called their words MDW NTR, or ‘Metu Neter,’ which means divine speech. The Greeks called it, ‘hieroglyphics’ – a Greek word. The etymology of hieroglyphics is sacred (hieros) carvings (glyph) …
“… The ancient Cushite empire of Ethiopians, that covered three continents and held unbroken way for three thousand years. … Old Ethiopia, where as Herodotus said, ‘the gods delighted to banquet with the pious inhabitants.’ The land and the ancient race. The ‘Old Race’ … That Petric found in Egypt of distinct and unique culture, who were the people of the earlier and superior civilization of the first dynasties.”
Dursillaa Dunjee Howustan Akkas jetti. Jaarraa 20ffaa gara jalqabaa keessa kan barreesite kunoo ilaalaa.
“In Africa the Ethiopian, the Egyptian, the Libyans, the Canaanits and Phoenicians were all descendants of Ham. They were a black or dark colored race and the pioneers of our civilization. They were emphatically the monument builders on the plains of Shinar and the valley of the Nile from Meroe to Memphis. In southern Arab they erected wonderful edifices. They were responsible for the monuments that dot southern Siberia and in America along the valley of the Mississippi down to Mexico and in Peru. Their images and monuments stand as ‘voicelessnesses.’ This was the ancient Cushite Empire of Ethiopia that covered three worlds.” (Wonderful Ethiopians of the Ancient Cushite Empire, Ch. I, page 17-21)


text:
Kutaa – 6ffaa
5.3 Iftummaa/Banaa, Iccitii fi Hamilee Guddaa
Iccitiin, gowwomsaa fi lafa jalaan shiruun qabsoo karaa nagaa godhamuuf rakkoo dha. Basaasotaa fi tikni mootummaa waan karoorfame akka hin barre godhuun hin danda’amu. Sochii karaa nagaa godhamuu iccitaawaa taasisuun sodaa irraa kan maddu tahee sodaas kan cimsuu dha. Kun ammoo namoota silaa sochii diddaa irraa qooda fudhatan xiqqeessa, hafuura diddaas ni qabanneessa. Sochii godhamu iccitaawaa taasisuun namooti akka wal shakkan, wal balaaleeffatan, abalu lukkee diinaati jedhanii akka wal baqatan godha. Sochii sana iccitaawaa taasisuun akka qabsoon karaa nagaa hin geggeeffamne taasisa. Karooraa fi yaada qaban dhoksaa tokko malee ifa taasisuun sochiin sun akka jabaatu godhutti gumaacha. Rakkinichi baayyee wal xaxaa dha. Kanaaf sadarkaa tokkotti iccitii isaa eeguun ni barbaachisa. Namooti beekumsa qaban basaasi akka irratti hin barretti haala Abbaa irree fi tarkaanfii fudhatamuu qaban gad faginaan xiinxaluu qaban.
Waraqaa dhoksaan lafa jala facaatu qopheessuu fi baayyisuu, radio biyya keessaa seeraan ala dabrutti dhimma bahuu fi odeeffannoo tarkaanfii Abbaan irree fudhatu walitti qabun bifa dhokataa fi iccitaawaan tahuu qaba.
Sadarkaa qabso karaa nagaa godhamu hundaa irratti hamilee jabaa qabaachuu fi hordofuun barbaachisaa dha. Sodaa of irraa balleessuu fi naamusa barbaachisu eeguun guddisee barbaachisaa dha. Jijjirama fiduu dhaaf lakkoobsi namaa baayyee tahun barbaachisaa dha. Lakkoobisa namaa baayyee argamsiisuuf ammoo warri irratti hirmaatan hamilee jabaa qabaachuutu irraa eegama.
5.4 Hariiroo Aangoo Bakkaa Geeddaruu
Diddaan siyaasaa haala qabsoo guyyuu jijjiiramu keessatti adeemsifama. Tarkaanfiin fudhatamu tokko kan fallaasaa fudhatamuun jijjiirama. Waanti dhaabbatan hin jiru. Hariiroon aangoo shaffisaan geeddarama. Kun kan dhugoomu miidhaa fi hacuccaan jiraatu illee warri diddaa godhan qabsoo isaanii karaa nagaa osoo wal irraa hin kutne yoo itti fufanii dha.
Garaagarummaan aangoo gartuulee lamaan wal morman gidduu jiru, isa qabsoo hidhannoo caalaatti, wal irraa fagaataa, dhuma irratti itti baha siyaasaa bal’aa fi haaraa maddisisuu danda’a. Garaagarummaa kana irraa kan ka’e, tarkaanfiileen fincilotaan fudhatamu itti baha isaan yeroo sanatti hin yaadin as baasuu danda’a. Kun ammoo gama tokko jabeessuu, kaan laaffisuu ni mala.
Gamni qabsoo karaa nagaa godhu, tarkaanfii fudhatuun humna mormituu isaa laaffisuu ykn jabeessuu irratti dhiibbaa guddaa godhuu danda’a. Fakkeenyaaf mormitooti muratoo fi kutatoon, gochaa bineessummaa Abbaa irreef yoo jilbeeffachuu didan, waraana isaa fi ummata keessatti deggersa dhabsiisa, sadarkaa tokkotti ammoo sadarkaa waraanni itti fincilu gahuu danda’a. Sochiin mormitooti godhan bal’atee akka hawaasi addunyaa Abbaa irree balaaleffatu fi abaaru taasisa. Diddaa siyaasaa ogummaa, naamusaa fi itti fufiinsaan yoo gaggeessan ummatni duraan Abbaa irree deggeru ykn moggaa dhaabbatu, akka baayyinaan qabsoo irraa hirmaatan godha, Abbaa irree deggersa ummataa akka dhabu taasisa.
5.5 Jijjiirraa Fiduuf Mala Afur
Qabsoon karaa nagaa godhamu jijjiirraa karaa afuriin maddisiisuu danda’a. Malli inni duraa yeroo baayyee kan hin taane tahu illee garuu tahee jira. Finciltoota muratoo fi jagna kan miidhaan gosa fedhe iyyuu akeeka isaani irraa hin tochoofne tahuu gareen isaaniin morman yeroo argan kaayyoon finciltootaa haqa jechuun gadduufii jalqabanii booda irratti isaan cinaa hiriiruu ni malan. Malli kun amansiifachuu jedhama. Malli kun dabree dabree kan mul’atu tahu illee mormii garii hiikuu dhaaf yeroo itti hin danda’amne tahu ni jira.
Yeroo baayyee kan tahu, qabsoon karaa nagaa gaggeeffamu haala mormii fi hawaasa geeddaree akka gareen faallaa dhaabbatu akka fedhe hin hojjanne taasisa. Jijjiirraa akkasii argamsiisuutu mallota sadan hafan: ofitti fudhachuu (accommodation), karaa nagaan dirqisiisuu (nonviolent coercion) fi diigamuu (disintegration) fida. Isaan kana keessaa isa kamtu dhalataa kan murteessu garuu hammam akka aangoon gara dimokraatootaati akka galuu dha.
Yoo kaayyoon qabatani ka’an kan bu’uraa hin taane, gaaffiin mormitooti qabatanii ka’an kan sodaachisu waan hin taaneef, aangoo irratti gaaffiin ka’ee haga tokko kan jijjiirame yoo tahe, mormii sun walii galtee uumuu dhaan furamuu danda’a. Haala akkasiin mormii furuun ofitti fuudhachuu (accommodation) isa jedhan taha. Fincilli hojii dhaabuu yeroo baayyee bifa kanaan xumurama. Gamni lachuu akeeka isaanii irraa haga tokko waan argataniif walii galtee irra gahamee araaraan qadaadama. Mootummaan fincilli bifa kanaan xumuramuu ni fedha. Sababni isaa wal diddaa dhalate waan furee, mootummaa haqaa isa fakkeessuun maqaa isaa hawaasa addunyaa biratti waan tolchuuf. Yeroo mala ofitti fudhachuu (accommodation) kanaan mormii furuuf yaalan of eeggannoo cimaa godhuu feesisa. Qabsoon Abbaa Irruummaa buusuuf godhamu mala kanaan hin gaggeeffamu waan taheef.
Qabsoon karaa nagaa mala amansiisuu ykn ofitti fudhachuu caalaatti humna qabeessa tahuu danda’a. Ummatni tumsa dhorkachuu fi diddaa agarsiisuun haala siyaasaa fi hawaasaa geeddaruu danda’a. Keessaafuu aangoo Abbaan irree dinagdee, hawaasaa fi politikaa irratti qabu ni geeddara. Humni waraanaa fi tikaa mootummaan qabu mormitoota hacuucu akka duraanitti ajaja fudhachuu dhiisuu amanamummaan isaa shakkisiisaa tahuu mala. Humni waraana fincilootaaf looguu jalqaba. Bulchitootaa fi abbootiin irree akeeka isaani ganamaatti cichan illee humni ittin hojii irra oolchan jalaa haxaawamee dhabamuu mala. Malli kun karaa nagaan dirqisiisuu (nonviolent coercion) isa jenne sana taha.
Karaa nagaan dirqisiisuun kun haala tokko tokko keessatti kana caalaa bal’atee deemuu danda’a. Mootummaan sun aangoo ajajee waa hojjachiisuu guutummaatti dhabee caasaan inni diriirfate caccabe unkutaawa. Finciltooti diddaan agarsiisanii fi tumsi dhorkatan bakka gahee, Abbaan irree isaan irratti aangoo tohannoo qabu guutummaatti dhaba. Birokraasin isaa ajajamuufii dida. Humni waraanaa fi poolisii irratti fincilu. Deggertoota isaa kan turanii fi ummatni nu hogganuf mirga seeraa beekuufii didu. Duraan gargaarsi godhanii fi abbomamaa kan turan ni dhabama. Kun egaa mala jijjiramaa isa afuraffaa diigamuu (disintegration) sana taha. Humni Abbaa Irruummaa qabu soofamee waan dhumeef harka kennuu duwwaatu isa hafa. Akka kanatti mootummaan sun kufee caccaba.
Tarsiimoo qabsoo bilisummaa yeroo diriirsan maloota afuran sana sammutti qabachuu feesisa. Yeroo garii akka tasaatti hojjatu. Haata’u malee, isaan keessaa eegganoon yoo mala tokko ykn lama filan, qabsoo jijjiirraaf godhamu keessatti tarsiimoo kaan wajjin wal gargaaranii ija argamsiisuu danda’u. Mala tokko ykn baayyee filachun haala danuu irratti hunda’a. Isaan keessa tokko hariiroo aangoo, haalaa fi akeeka qabsoo karaa nagaa mootummaa fi mormitoota gidduu jiruu dha.
5.6 Dimokraasii Argamsiisuuf Qooda Diddaa Siyaasaa
Karaa nagaa qabsoo godhuun siyaasaa hawaasa tokko dimokraateessuuf karaa hedduu gumaacha.
Karaa nagaan qabsoo godhuun dimokraatessuu irratti fafa qabaachuu danda’a. Warri diddaa siyaasaa kana hogganan ummatni akka isaan hordofu dhiibbaa godhuu danda’u malee humna waraanaa fi polisii waan of harkaa hin qabneef kan isaanii ajajamu didu hidhuu fi ykn ajjeessuuf hin danda’an. Haala akkasii keessatti gartuun tokko ka’ee abbaa irree tahuu danda’a jechuu dha. Dimokraasiin hawwame hafee abbaa irree bakka bu’uu danda’a jechu dha.
Diddaan siyaasaa dimokraateessu dhaaf qooda guddaa taphachuu danda’a. Kunis, qabsoon karaa nagaa gaggeeffamu ummatni mala addaan fincilee bilisummaa isaa akka gonfatuu fi tikfatu isa dandeessisa. Haala akkasii keessatti kan abbaa irree tahuuf abjootu bakka hin argatu. Gadi kanatti qooda qabsoon karaa nagaa godhamu dimokraatessuu keessatti qabu tarrifna.
• Qabsoo karaa nagaa godhamu irraa muxannoo argamuun ummatni of irratti amantii horatee tarkaanfii fi sodaachisa mootummaan fudhatu dura dhaabbachuu danda’a.
• Qabsoon karaa nagaa godhamu ummatni tooftaa tumsa dhorkachuu fi finciluutti dhimma bahee hacuuccaa mootummaan mirga dimokraasii ukkamsuun ummata tohachuu barbaadu dura akka dhaabbatan gargaara.
• Ukkamsaa fi cunqursaan mootummaa osoo jiruu qabsoon karaa nagaa godhamu ummatni mirga dimokraasii kan akka haasa’uu, barreessuu, ijaaramuu fi walgahii gaggeeffachuu hojii irra oolfatu isa dandeesisa.
• Qabsoon karaa nagaa godhamu akka gartuulee walabni, dhaabbati hawaasaa bilisa tahe akka jabaatu, haaraan akka dhalatu godhuu irratti gargaara. Isaan kun dimokraasii dhugoomsuuf hedduu barbaachisa. Sababni isaa ummatni ijaaramee humna horatee isa abbaa irraa tahuuf abjootu hongeessa.
• Qabsoon karaa nagaa godhamu humna waraanaa fi polisii mootummaa abbaa irree dura akka dhaabbatu isa dandeesisa.
• Qabsoon karaa nagaa godhamu, warri bulchiinsa harkaa qaban akka garaa hacuucanii bulchuutti akka hin tarkaanfannee ummataaf malaa fi tooftaa kenna. Kun ammoo dantaa dimokraasiif barbaachisa.
5.7 Qabsoon Karaa Nagaa Walxaxaa dha
Akka armaa olitti lafa kaa’ametti qabsoon karaa nagaa gaggeeffamu tarkaanfii hawaasaa wal xaxaa, mala hedduu kan hordofu, jijjirama gosa adda adda kan fiduu danda’uu fi naamusa addaa kan gaafatu tahuu dha. Diddaan siyaasaa injifannon xumuramee abbaa irree buqqisuu danda’uuf qophii gahaa fi karoora of eeggannon karoorfame gaafata. Warri qabsoo kana irraa hirmaatan dursanii maal akka isaan irraa eegamu beekuu qaban. Dinagdeen barbaachisu argamuu qaba. Warri sirritti xiinxalan akkaataa qabsoon karaa nagaa galii isaa rukutuu danda’u irratti hojjachuu qabu. Amma dhimma fardii- karoora tarsimoo- baafachu kan jedhutti fuula deebifana.
—Itti fufa —-
Kutoota darban:
- Barreeffama Gene Sharp: ‘Abbaa Irrummaa Irraa Gama Dimokraasii’ – Kutaa 1ffaa
- Barreeffama Gene Sharp: ‘Abbaa Irrummaa Irraa Gama Dimokraasii’ – Kutaa 2ffaa
- FDG Irratti Barreeffama Gene Sharp: ‘Abbaa Irrummaa Irraa Gama Dimokraasii’ – Kutaa 3ffaa
- Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) Irratti Barreeffama Gene Sharp: ‘Abbaa Irrumaa Irraa …’ – Kutaa 4ffaa
- Fincila Diddaa Gabrummaa Irratti Barreeffama Gene Sharp: ” Abbaa Irrummaa Irraa…” – Kutaa 5ffaa


text:
Ibsa Dabalataa
1 YIHOWAA
Maqaan Waaqayyoo Yihowaa dha; hiikni isaas “Akka Taʼu Godha” jechuu dha. Yihowaan Waaqa hundumaa dandaʼuu fi wantoota hunda uume dha. Wanta murteesse kam iyyuu raawwachuuf humna qaba.
Afaan Ibrootaatiin maqaan Waaqayyoo qubee afuriin kan barreeffamaa ture siʼa taʼu, qubeewwan kunneen qubee YHWH ykn JHVH jedhaniin bakka buufamu. Maqaan Waaqayyoo Kitaaba Qulqulluu afaan Ibrootaa isa jalqabaa keessatti gara siʼa 7,000 argama. Namoonni addunyaa mara irra jiran maqaa Yihowaa akkaataa adda addaa, afaan isaaniitiin balʼinaan beekamuun waamu.
2 KITAABNI QULQULLUUN ‘GEGGEESSAA HAFUURA WAAQAYYOOTIIN BARREEFFAME’
Abbaan barroo Kitaaba Qulqulluu Waaqayyo taʼus, akka barreessaniif namootatti fayyadameera. Kun hogganaa barreessituun isaa xalayaa akka barreessituuf ishiitti himuu wajjin wal fakkaata. Waaqayyo barreessitoonni Kitaaba Qulqulluu yaada isaa akka galmeessan isaan geggeessuuf hafuura qulqulluutti fayyadameera. Hafuurri Waaqayyoo karaa adda addaatiin isaan geggeesseera; fakkeenyaaf, wanta mulʼata ykn abjuudhaan argan akka barreessan godheera.
3 DHUGAAWWAN BUʼUURAA
Barsiisawwan Kitaaba Qulqulluu dhugaa buʼuuraa ibsani dha. Fakkeenyaaf, dhugaan buʼuuraa “hiriyummaa gadheen amala gaarii mancaasa” jedhu, hiriyoonni keenya karaa gaariidhaanis taʼe karaa gadhee taʼeen dhiibbaa akka nu irratti godhan nu barsiisa. (1 Qorontos 15:33) Akkasumas dhugaan buʼuuraa “namni waanuma facaase sana haammata” jedhu, miidhaa gochi keenya nu irraan geessisu jalaa miliquu akka hin dandeenye nu barsiisa.
4 RAAJII
Ergaa Waaqayyo biraa dhufu dha. Ergaa fedha Waaqayyoo ibsu, barumsa naamusaa, ajaja ykn murtoo Waaqayyoo taʼuu dandaʼa. Kana malees ergaa wanta gara fuulduraatti taʼu ibsu taʼuu dandaʼa. Raajiiwwan Kitaaba Qulqulluu keessa jiran hedduun isaanii raawwatamaniiru.
5 RAAJIIWWAN MASIIHICHA ILAALCHISEE DUBBATAMAN
Raajiiwwan Kitaaba Qulqulluu Masiihicha ilaalchisee dubbataman hedduun kan raawwataman Yesuus irratti dha. Saanduqa “ Raajiiwwan Masiihicha Ilaalchisee Dubbataman” jedhu ilaali.
▸ Boq. 2, key. 17, miiljalee.
6 KAAYYOO YIHOWAAN LAFAAF QABU
Yihowaan, lafti jannata namoonni isa jaallatan keessa jiraatan akka taatuuf uume. Kaayyoon isaa kun amma iyyuu hin jijjiiramne. Dhiheenyatti, Waaqayyo hammeenya balleessee namoonni isa jaallatan bara baraaf akka jiraatan godha.
7 SEEXANAA FI DIYAABILOS
Seexanni, maleekaa Waaqayyo irratti jalqaba fincila kaase dha. Yihowaa waan mormeef Seexana jedhameera; hiikni isaas “Mormituu” jechuu dha. Diyaabilos jedhamees kan waamame siʼa taʼu, hiikni isaa “maqaa balleessituu” jechuu dha. Maqaan kun kan isaaf kenname waaʼee Waaqayyoo soba waan dubbatuu fi namoota waan gowwoomsuufi dha.
8 MALEEKOTA
Yihowaan maleekota kan uume lafa uumuu isaa yeroo dheeraa dura dha. Isaan samii irra akka jiraataniif uumaman. Maleekota miliyoona dhibbaa ol taʼantu jira. (Daaniʼel 7:
9 CUBBUU
Miirri, yaadnii fi gochi Yihowaa fi fedha isaa wajjin wal faallessu kam iyyuu cubbuu dha. Cubbuun hariiroo Waaqayyoo wajjin qabnu waan nu jalaa mancaasuuf, Waaqayyo seeraa fi dhugaawwan buʼuuraa taʼe jennee cubbuu hojjechuu irraa akka of qusannu nu gargaaran nuu kenneera. Jalqaba irratti, Yihowaan wanta hunda mudaa kan hin qabne godhee kan uume taʼus, Addaamii fi Hewwaan Yihowaadhaaf ajajamuu yommuu didanitti, cubbuu hojjetan, akkasumas mudaa kan qaban taʼan. Achiis dulloomanii duʼan; nutis Addaam irraa cubbuu waan dhaalleef dulloomnee duuna.
10 ARMAAGEDOON
Waraana, Waaqayyo addunyaa Seexanaa fi hammeenya hunda ittiin balleessu dha.
11 MOOTUMMAA WAAQAYYOO
Mootummaan Waaqayyoo, bulchiinsa Yihowaan samii irratti hundeesse dha. Yesuus Kiristoos Mootii Mootummaa kanaa taʼee bulchaa jira. Gara fuulduraatti Yihowaan hammeenya hunda balleessuuf Mootummaa kanatti fayyadama. Achiis Mootummaan Waaqayyoo lafa kana bulcha.
12 YESUUS KIRISTOOS
Waaqayyo wantoota hunda dura Yesuusiin uume. Yihowaan Yesuusiin gara lafaatti erguudhaan ilmaan namootaa hundaaf akka duʼu godheera. Yesuus erga ajjeefamee booda Yihowaan duʼaa isa kaaseera. Yeroo ammaatti Mootii Mootummaa Waaqayyoo taʼee samii irratti bulchaa jira.
13 RAAJII WAGGAA TORBA SIʼA 70 ILAALCHISEE DUBBATAME
Kitaabni Qulqulluun yeroo Masiihichi itti mulʼatu ilaalchisee raajii dubbateera. Kun kan taʼu dhuma waggaa torba siʼa 69tti siʼa taʼu, kunis Dh.K.D. bara 455tti jalqabee Dh.K.B. bara 29tti xumurame.
Yeroon kun Dh.K.B. bara 29tti akka xumurame akkamitti beekuu dandeenya? Raajichi waaʼee waggaa torba siʼa torbaa fi waggaa torba siʼa 62 dubbata. Akka walii galaatti waggaa 7 siʼa 69 jechuu dha; kun immoo waggaa 483 fida. Yeroon kun Dh.K.D. bara 455 yommuu Nahimiyaan gara Yerusaalem dhaqee magaalattii deebisee ijaaruu eegaletti jalqabe. (Daaniʼel 9:
Raajiidhumti kun waaʼee waggoota kan biraa torbaa ni dubbata. Yeroo kana keessatti, jechuunis Dh.K.B. bara 33tti Masiihichi ni ajjeefama; Dh.K.B. bara 36 jalqabee immoo misiraachoon Mootummaa Waaqayyoo Yihudootaaf qofa utuu hin taʼin, guutummaa saboota lafa irraatiif ni lallabama.
14 SILLAASEE
—BARUMSA SOBAA
Kitaabni Qulqulluun, Yihowaan Uumaa akka taʼee fi wantoota kaan hunda dura Yesuusiin akka uume barsiisa. (Qolosaayis 1:15, 16) Yesuus Waaqa Hundumaa Dandaʼu miti. Inni Waaqayyoo wajjin qixxee akka taʼes matumaa dubbatee hin beeku. Kana irra darbees, ‘Abbaan ana irra ni caala’ jedheera. (Yohaannis 14:28; 1 Qorontos 15:28) Dhaabbileen amantii tokko tokko garuu Abbaa, Ilmaa fi hafuurri qulqulluu sadan isaanii waaqa tokkicha, jechuunis Sillaasee akka taʼan barsiisu. Haa taʼu malee, jechi “Sillaasee” jedhu Kitaaba Qulqulluu keessatti hin argamu. Kun barumsa sobaa ti.
Hafuurri qulqulluun humna Waaqayyoo hojii irra jiruu fi ijaan hin mulʼanne, kan inni fedhii isaa raawwachuuf itti fayyadamu dha. Qaama mataa isaa kan qabu miti. Fakkeenyaaf, Kiristiyaanonni jaarraa jalqabaa, ‘hafuura qulqulluudhaan guutamanii’ turan; Yihowaanis, “Ani hafuura koo foon kan uffate hunda irratti nan dhangalaasa” jedhee ture.
15 FANNOO
Kiristiyaanonni dhugaan Waaqayyoon waaqeffachuuf fannootti hin fayyadaman. Maaliif?
Fannoon amantii sobaa keessatti waggoota dheeraadhaaf faayidaa irra oolaa tureera. Bara duriitti uumama waaqeffachuu fi duudhaawwan wal hormaataa namoonni Waaqayyoon hin beekne raawwatan keessatti faayidaa irra oolaa tureera. Yesuus duʼee waggoottan 300 jalqaba turan keessatti, Kiristiyaanonni waaqeffannaa isaanii irratti fannootti hin fayyadaman turan. Yeroo booda, Qosxanxinoos inni Mootii Moototaa warra Roomaa taʼe fannoon mallattoo Kiristiyaanummaa akka taʼu godhe. Mallattoon kun yaalii Kiristiyaanummaa babalʼisuuf godhame irratti faayidaa irra oole. Haa taʼu malee fannoon, Yesuus Kiristoosii wajjin walitti dhufeenya tokko iyyuu hin qabu. Kitaabni Ingiliffaa New Catholic Encyclopedia jedhamu, “Fannoon utuu Kiristiyaanummaan hin hundeeffamin dura, akkasumas aadaawwan Kiristiyaanummaan ala taʼan keessa kan ture dha” jedheera.
Yesuus kan duʼe fannoo irratti miti. Jechi afaan Giriikii “fannoo” jedhamee hiikame, “muka solooloo,” “falaxaa” ykn “muka” jechuu dha. Kitaabni Qulqulluu Ingiliffaa The Companion Bible jedhamu, “[Kakuu Haaraa] afaan Giriikiitiin barreeffame keessatti wanti mukoonni lama faayidaa irra akka oolan argisiisu hin jiru” jedheera. Yesuus kan duʼe muka solooloo irratti dha.
Yihowaan waaqeffannaa keenya irratti fakkii ykn mallattootti akka fayyadamnu hin barbaadu.
—Baʼuu 20: 4, 5; 1 Qorontos 10:14.
16 AYYAANA YAADANNOO
Yesuus barattoonni isaa Ayyaana Yaadannoo duʼa isaa akka kabajan ajajeera. Kana kan godhan waggaa waggaadhaan Niisaan 14, jechuunis guyyaa Israaʼeloonni Ayyaana Faasikaa itti kabajaa turanitti dha. Maxinoo fi wayiniin foon Yesuusii fi dhiiga isaa bakka buʼu, namoota Ayyaana Yaadannoo irratti argaman duratti naanneffama. Namoonni Yesuusii wajjin samii irratti bulchan maxinicha ni nyaatu, wayinichas ni dhugu. Namoonni abdii bara baraaf lafa irra jiraachuu qaban immoo, Ayyaana Yaadannoo irratti kabajaan kan argaman taʼus maxinicha hin nyaatan, wayinichas hin dhugan.
17 LUBBUU
Jechi afaan Ibrootaa fi Giriikii “lubbuu” jedhamee hiikame (1) nama, (2) bineensa ykn (3) jireenya namaa ykn bineensaa argisiisuuf hojii irra ooleera. Mee fakkeenya tokko tokko ilaali:
Nama. “Bara Noh . . . namoonni muraasni, jechuunis lubbuun saddeet bishaan irraa [oolaniiru].” (1 Pheexiros 3:
20) As irratti jechi “lubbuu” jedhu namoota, jechuunis Nohii fi haadha manaa isaa, ilmaan isaanii sadanii fi haadhotii manaa isaanii argisiisa.
Bineensa. ‘Namni tolaan lubbuu horii isaatiif ni ooʼa.’
—Fakkeenya 12:10, hiika bara 1899.
Jireenya namaa ykn bineensaa. Yihowaan Museedhaan, “Warri lubbuu kee balleessuu barbaadaa turan hundinuu amma duʼaniiru” jedhee ture. (Baʼuu 4:
19) Yesuus yommuu lafa irra turetti, “Tikseen gaariin ana, tikseen gaariin lubbuu isaa hoolotaaf in kenna” jedhee ture. —Yohaannis 10:11.
Kana malees, namni tokko ‘lubbuu guutuudhaan’ wanta tokko raawwate jechuun, wanta sana fedhii fi dandeettii isaa hundumaan raawwate jechuu dha. (Maatewos 22:37; Keessa Deebii 6:5, hiika bara 1899) Jechi lubbuu jedhu nama duʼaa jiru ykn duʼe argisiisuufis hojii irra ooleera.
—Iyoob 33:22.
18 HAFUURA
Jechoonni afaan Ibrootaa fi afaan Giriikii “hafuura” jedhamanii hiikaman hiika adda addaa qabaachuu dandaʼu. Haa taʼu malee, yeroo hunda wantoota ija namootaatiin hin mulʼanne, kanneen akka qilleensaa ykn hafuura namoonnii fi bineensonni baafatanii argisiisuuf itti hojjetama. Kana malees jechoonni kun qaamota hafuuraa fi hafuura qulqulluu isa humna Waaqayyoo hojii irra jiru taʼe argisiisuu dandaʼa. Kitaabni Qulqulluun, namni tokko erga duʼee booda kutaan qaama isaa jiraachuu ishii itti fuftu jirti jedhee hin barsiisu.
19 GAHAANNAM
Gahaannam maqaa sulula Yerusaalemitti dhihoo kosiin itti gubamaa fi balleeffamaa tureef kenname dha. Bara Yesuusitti bineensonni ykn namoonni utuma lubbuudhaan jiranii sulula kana keessatti dhiphifamaa ykn gubamaa akka turan ragaan ibsu hin jiru. Kanaaf, Gahaannam bakka ijaan hin mulʼannee fi namoonni duʼan itti dhiphifaman ykn bara baraaf itti gubatan kan argisiisu miti. Yesuus waaʼee namoota Gahaannam keessatti darbatamanii yommuu dubbatu, guutummaatti akka balleeffaman dubbachuu isaa ture.
20 KADHANNAA GOOFTAA
Kun kadhannaa Yesuus bartoonni isaa akkamitti akka kadhatan yommuu barsiisetti isaanitti hime dha. Kadhannaa Yaa Abbaa Keenyaa ykn kadhannaa fakkeenyaa jedhamees ni beekama. Fakkeenyaaf, Yesuus akkana jennee akka kadhannu nu barsiiseera:
“Maqaan kee haa qulqullaaʼu”
Yihowaan maqaa isaa soba hundumaa irraa akka qulqulleessu kadhanna.Kunis kan samii irra jiraatanis taʼan kan lafa irra jiraatan hundi maqaa isaatiif ulfina akka kennanii fi akka kabajaniifi dha.
“Mootummaan kee haa dhufu”
Bulchiinsi Waaqayyoo addunyaa Seexanaa isa hamaa taʼe balleessee, lafa kana akka bulchuu fi jannata akka godhu kadhanna.
‘Fedhiin kee lafa irratti haa taʼu’
Kaayyoon Waaqayyo lafaaf qabu akka raawwatamu, jechuunis akkuma Yihowaan namoonni yeroo uumamanitti yaadee ture, namoonni ajajamoon mudaa hin qabne Jannata keessa bara baraaf jiraachuu akka dandaʼan kadhanna.
21 FURII
Yihowaan cubbuu fi duʼa jalaa ilmaan namootaa bilisa baasuuf furii qopheesseera. Furiin gatii jireenya mudaa hin qabnee fi Addaam dhabe deebisanii bituuf, akkasumas hariiroo namootaa fi Yihowaa isa mancaʼe suphuuf barbaachisu dha. Waaqayyo namoota cubbuu dhaalan hundaaf akka duʼuuf Yesuusiin gara lafaatti erge. Yesuus duʼuun isaa ilmaan namootaa hundi mudaa kan hin qabne akka taʼanii fi jireenya bara baraa akka qabaatan carraa isaaniif baneera.
22 BARRI 1914 IDDOO GUDDAA QABA KAN JENNU MAALIIFI?
Raajiin Daaniʼel boqonnaa 4 irra jiru, Waaqayyo bara 1914tti Mootummaa isaa akka hundeesse nu barsiisa.
Raajii: Yihowaan Nebukadnezaar Mootichi waaʼee muka guddaa murame tokkoo abjuu raajii of keessaa qabu akka argu godhe. Abjuu sana keessatti, gufuun mukichaa akka hin latneef hidhaa sibiilaa fi sibiila diimaatiin ‘bara torbaaf’ hidhame. Sana booda mukichi deebiʼee guddata.
Hiika raajiin kun nuuf qabu: Mukichi bulchiinsa Waaqayyoo bakka buʼa. Yihowaan waggoota hedduudhaaf saba Israaʼel bulchuuf Mootota Yerusaalem keessa jiranitti fayyadamaa tureera. (1 Seenaa 29:23) Haa taʼu malee mootonni kun amanamoo utuu hin taʼin waan hafaniif, bulchiinsi isaanii akka dhaabatu godhame. Yerusaalem Dh.K.D. bara 607tti balleeffamte. “Barri torba” kan jalqabe yeroo kanatti ture. (2 Mootota 25:
Dheerina ‘bara torbaa’: “Barri torba” waggoota 2,520f ture. Dh.K.D. bara 607 irraa eegallee waggoota 2,520 yoo lakkoofne, bara 1914 bira geenya. Yeroon kun yeroo Yihowaan Yesuusiin, jechuunis Masiihicha, samii irratti Mootii Mootummaa Waaqayyoo godhee itti muude dha.
Waggoota 2,520 akkamitti arganna? Kitaabni Qulqulluun barri sadii fi walakkaan, guyyaa 1,260 wajjin qixxee akka taʼe dubbata. (Mulʼata 12:
23 MIKAAʼEL
—HOGGANAA MALEEKOTAA
Kitaabni Qulqulluun waaʼee hogganaa maleekotaa tokkoo qofa kan dubbatu siʼa taʼu, maqaan isaas Mikaaʼel jedhama.
Mikaaʼel Geggeessaa maleekota Waaqayyoo amanamoo taʼanii ti. Mulʼanni 12:7, ‘Mikaaʼelii fi maleekonni isaa jawwee sanaa fi maleekota isaa irratti waraana akka banan’ dubbata. Kitaabni Mulʼataa, Yesuus Geggeessaa raayyaa Waaqayyoo akka taʼe waan ibsuuf, Mikaaʼel maqaa Yesuus ittiin waamamu kan biraa ti.
24 GUYYOOTA DHUMAA
Jechi kun Mootummaan Waaqayyoo addunyaa Seexanaa balleessuu isaa dura, yeroo itti taʼeewwan guguddaan lafa irratti raawwataman argisiisa. Jechoonni kanaa wajjin wal fakkaatan, kanneen akka “dhuma sirna kanaa” fi ‘argama Ilma namaa’ jedhan raajii Kitaaba Qulqulluu keessatti yeroo kana argisiisuuf hojii irra oolaniiru. (Maatewos 24:
25 DUʼAA KAʼUU
Waaqayyo nama duʼe tokko yeroo gara jireenyaatti deebisu haalli kun duʼaa kaʼuu jedhama. Kitaaba Qulqulluu keessatti seenaan duʼaa kaʼuu sagal galmeeffameera. Eliyaas, Elsaaʼi, Yesuus, Pheexirosii fi Phaawulos namoota duʼaa kaasaniiru. Dinqiiwwan kunneen raawwatamuu kan dandaʼan humna Waaqayyootiin qofa dha. Yihowaan lafa kana irratti, ‘qajeelotas taʼe jalʼoota’ duʼaa kaasuuf waadaa galeera. (Hojii Ergamootaa 24:15) Kitaabni Qulqulluun namoonni jireenya samiitiif duʼaa kaafamanis akka jiran ni dubbata. Kun kan raawwatamu warri Waaqayyo isaan filate ykn dibe duʼaa kaʼanii Yesuusii wajjin samii irra jiraachuu yommuu jalqabanitti dha.
26 GOCHA HAFUUROTA HAMOO IRRATTI HIRMAACHUU
Gocha hafuurota hamoo irratti hirmaachuun, gocha gadhee kallattiidhaan ykn karaa namootaa, fakkeenyaaf karaa namoota warra jinniiwwaniin qabaman fayyisna jedhanii, karaa eker dubbistuu ykn warra hooda dubbatanii hafuurota hamoo qunnamuuf yaaluu dha. Namoonni gocha hafuurota hamoo irratti kan hirmaatan, barumsa sobaa hafuurri nama duʼee duʼa booda jiraachuu isaa itti fufa, akkasumas hafuura humna guddaa qabu taʼa jedhu waan amananiifi dha. Kana malees jinniiwwan namoonni Waaqayyoof akka hin ajajamneef dhibbaa isaan irratti gochuuf yaalu. Gochawwan hafuurota hamoo irratti hirmaachuun, urjii lakkaaʼuu, hooda dubbachuu, gargaarsa jinniitiin wantoota tokko tokko hojjechuu, qoricha namatti gochuu fi dawweessuu dabalata. Kitaabonni, barruuleen, wantoonni urjii lakkaaʼuuf gargaaran, fiilmiiwwanii fi sirboonni hedduun jinniiwwan, gochi hafuurota hamoo, akkasumas wantoonni humna addaa qaban miidhaa kan hin qabnee fi gammachiisaa akka fakkaatan godhu. Duudhaawwan sirna awwaalchaa, kanneen akka warra duʼaniif aarsaa dhiheessuu, awwaalcha booda afeerraa qopheessuu, taskaara baasuu, sirna haati manaa ykn abbaan manaa yeroo duʼanitti raawwatamuu fi sirna reeffa eegaa buluunis jinniiwwanii wajjin walitti dhufeenya qaba. Namoonni yeroo baayʼee humna jinniiwwaniitti gargaaramuuf yommuu yaalan qoricha sammuu namaa hadoochu fudhatu.
27 OL AANTUMMAA YIHOWAA
Yihowaan, Waaqa Hundumaa Dandaʼuu fi uumama cufa uume dha. (Mulʼata 15:3) Wantoonni hundi kan isaa ti, akkasumas uumama isaa hunda bulchuuf ol aantummaa fi aangoo guutuu qaba kan jennu kanaafi dha. (Faarfannaa 24:1; Isaayaas 40:21-
28 ULFA BAASUU
Ulfa baasuun taʼe jedhanii mucaa gadameessa keessa jiru ajjeesuu jechuu dha. Wanta balaadhaan ykn uumamaan qaama namaa keessatti taʼu miti. Yeroo garaatti hafee kaasee, mucichi kutaa qaama haadhaa utuu hin taʼin, qaama mataa isaa dandaʼe dha.
29 DHIIGA FUDHACHUU
Kun mala yaalii fayyaa dhiigni guutuun ykn kutaaleen dhiigaa guguddaa arfan nama kan biraa irraa ykn kuusaa keessaa fuudhamee isa kaaniif itti kennamu dha. Kutaaleen dhiigaa guguddaa arfan pilaazmaa, seelii dhiiga diimaa, seelii dhiiga adii fi pilaatileetii dha.
30 ADABA
Kitaaba Qulqulluu keessatti jechi “adaba” jedhu adaba qofa kan argisiisu miti. Yommuu adabamnu qajeelfama, barumsaa fi sirreeffama arganna. Yihowaan yeroo adabu dubbii namoota miidhu dubbatee ykn gocha gara jabinaa isaan irratti raawwatee hin beeku. (Fakkeenya 4:
31 JINNIIWWAN
Qaamota ijaan hin mulʼannee fi uumamawwan hafuuraa hamoo humna namootaa ol taʼe qabani dha. Jinniiwwan maleekota hamoo taʼani dha. Waaqayyoof ajajamuu diduudhaan diinota isaa yommuu of godhanitti hamoota taʼan. (Uumama 6:2; Yihudaa 6) Maleekonni kun fincila Seexanni Yihowaa irratti kaase deggeran.


text:
Baga Nagaan dhuftan! Welcome! Herzlich Willkommen!
Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii irra
gara
• Hawaasa Oromoo (Oromo community)
• Jaarmoolee Siyaasaa Oromoo (Oromo political Organizations)
• Dhaabbilee Mirga namummaa (Oromo human rights advocacies)
• Waladaa warra Wangeela Oromoo Biyyaa Jarmanii
• Oromtitti Farnkfurtii, akkasumas Firoottan Oromoo Biyyaa Jarmanii fi Awroppaa kessatti argamtan maraaf
Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii (TBOJ)
1ffaa. Maddi fi hundeen cunquursaa kann sirna gabroomfataa (Koloneffataa) Abashaa ta’u isa hubachuudhaan;
2ffaa. Gabroomfata Empaayeera Itophiyaa didu fi bilisummaa ummata Oromootiif hawaasaa Oromoo haaraa ijaaruf;
3ffaa.Warraaqsi ummata deggare akka fixaan ba’u , utubuu fi kessatti qooda fudhachuun barbaachisa ta’u isa amanu dhaan
4ffaa.Ummatni kenya bilisummaa gonfachuuf qabsoo hadhooftu hidhannoo fi karaa maraan adeemsuun barbaachisa kan ta’eef wal’aansoon akkasi dirqama fi mirga ilmaan Oromoo ta’u beekudhan;
5ffaa. Wal barsiifnee wal irra baruun dhaamsaa fi dirqama warraaqsi Oromoo nu dabarse hojii irra olchuuf;
6ffaa. Oromoon hundi bakka jiran maratti wal ijaarani wal jajjabessuun warraaqsa bilisummaa Oromotiif bu’a cimaa ta’u isa hubachudhaan;
7ffaa. Yaadaa fi gurmuu Oromoo qindessine jajjabeesuuf kan bu’ureffame ta’u yaadachiisa, yeroo amma Ummatni Oromoo yeroo kamiyuu caala hidhamaa, ajjeefamaa qe’ee isa irra buqqifamaa fi biyya abba isa irra ari‘yatama jira
TBOJn Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) waggoota darbani kessa guutumman hirmaachudhaan kaayyoo isa ijaarameettin yoo madaalame hojii boonsa hojjetee jira.
Karaa kan biraan immo sababa rakkinni Jaarmiyaa QBO tokkumman kan hoggana ture ABO kessa umameen wolitti qabame dhibba gurguddaa kan nu mudate ture ta’u waan dhoksine darbinu miti.
Haata’u malee TBOJn ammas bu’a bayii hunda kessa injifannon darbee humni isa cimse ijaarame kan jiru yeemu ta’u, kaayyoo isa durii eeggachuudhan QBO finnisuuf yeroo kamiyyu caala qophii ta’u isaa ibsudhaan ergaa gaafa 17.09.2012ttin barrefameen waamichi isini dabarsukenya ni yaadattu.
Haluma kanan, Hawaasni Oromoo fi Jaarmooleen siyaasaa nu qunnama jiran gudda galateffachaa, ammas:
1. Tokkumma humna ta’u amanudhaan;
2. Hawaasni Oromoo fi Jaarmooleen Siyaasaa yaada adda addaa qaban diina tokko( Woyyaanne/sirna Koloneffata Abashaa) irratti akka xiyeffataniif akkasumas woligalanii yoo hojjetan male addaan bahani dina moo’uun kan hin danda’amne waan ta’eef qabsoon waloo itti haa fuufnu jechaa, Waamicha kana irra debinee isinii dhiheesina.
Kanaafu, TBOJn mana Ummata Oromoo fi deggartoota QBO ta’u isaa isinii mirkaneessina, dhimma Ummata Kenya ilaalu hunda irrattis akka nu wajjin hojjettan kabajaan isin gaafanna.
Bilisummaa Ummata Oromoof!
KHG- TBOJ irra
www.tboj.de
khg@tboj.de
khg.tboj@yahoo.com
Websites Links Associated with Oromia and the Oromo People
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities


text:
(Qeerroo.org – Onkoloolessa 23, 2013 Finfinnee) – Gaaffiin mirgaa barattoota Oromoon finiinaa ture jabaachuun itti fufee jira. Gaaffiileen mirgaa kan bilisummaa barattoota Oromoo Godina Gujii mana Barumsaa haranfaamaa fi magaala Garjii keessatti finiinuu eegale. Mootummaan wayyaanee duula saamichaa gaggeessaa jiru nurraa haa dhaabu, ilmaan Oromoo bilisummaa barbaadna, Saaminsi warqee gaggeeffamaa jiru haa dhaabbatu jechuun gamtaan fincila diddaa garbummaa gaggeessuu irratti argamu. Gaaffii wal fakkaataan aanaa Bulee Horaa keessatti finiinuun ibsaan, bishaan guutummaatti tajaajilawwan hawaasaa kanneen jedhaman uummataaf guutumuu qabu jechuun gaaffii mirgaa finiinsaa jiran. Biyya Oromiyaa keessaa maddi ibsaa elektrikii alatti osoo gurguramuu nuyi dukkana keessa hin teenyu jechuun gaaffii finiinsaa jiran. Haalli kunis jabaachuun mootummaan wayyaanee dura dhaabbachuuf humna dafee dhaqqabaa geessuun uummata doorsisaa jira. Ilmaan Oromoo fi barattootni hedduunis mana hidhaatti guuramuu irratti argamu.
Posted: Onkoloolessa/October 24, 2013 · Finfinne Tribune | Gadaa.com | Comments
Gadaa.com delivers information on Oromia and the Horn of African region: top news stories and analyses, politics, and culture, arts & entertainment, and more.


text:
Daily Archives: June 6, 2017
Barataa Medicine Waggaa 6ffaa Yuunibarsiitii Jimmaa fi Barreessaa Kitaaba ‘’Hidhaa Moo Hidhannoo?’’ jedhu kan barreesse barataa Falmataa Bayeechaa Hundee Adamoo Waraana TPLF Jalaa Miliquun Biyyaa Bahe.
Waxabajjii 6/2017 Barataa Medicine Waggaa 6ffaa Yuunibarsiitii Jimmaa fi Barreessaa Kitaaba ‘’Hidhaa Moo Hidhannoo?’’ jedhu kan barreesse barataa Falmataa Bayeechaa Hundee yeroo dheeraaf humnoota tikaa fi Waraana komaandii Poostii wayyaaneetiin ajjeechaaf barbaadamaa kan ture afaan Diinaa jalaa miliqee bahee jiraachuu madden Qeerroo gabaasan. Barataa Falmataa Bayeechaa Hundee Gamtaa Barattoota Oromoo GBO bu’uuressuu fi hanga hoogganuutti illee gahee guddaa nama qabudha.
Sabboontota dargaggoota Qeerroo Oromoo Sochii Warraaqsaa Biyyoolessaa Oromiyaa Ebla 11/2014 irraa eegaluun bifa qindaa’een qabsiisan keessa nama tokko ta’uun beekamaadha. Continue reading


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
Ika Cheppaka Tappadugaa Ani Anukoni Vacchaa Eevela Chebite Nuvvemantaavo Teliyadugaa Are Eppatikappudilaa Aaha, Ipude Modalani Anukovalaa Sarele Vintaa Mallii Maro Kotta Kathalaa Inkaa Em Cheppande, Monneppudo Vinnatte Nuvvedolaa Unnaavante Vadileddaamle Ivvaale Ee Poote Telcheddaam Kaaniile Siddhamgaane Unnaale Taditadi Pedavula Talatala Merupulu Tagilina Talapulu Vilavilalaadelaa Navvite Elaa Podigaa Vidigaa Madigaa Godugaapaalaa Tamarinilaa Kila Kila Sadi Kavvistundo Kasirindo Gurtinchedelaa Manasemando Vinalevaa Sarigaa Naalaa Nuvvai Niluvellaa Nuvve Ay Gamaniste Naalaage Gallantai Potaave Poniile Kshaminchey Pechiilendukule Chaalle Ennaallii Dobuuchii, Raajii Padadaamle Chakkaa Eduruga Dorikite Kadalavu Medalavu Ulakavu Palakavu Nilabadi Choostaave Enta Sepilaa Apuduu Ipuduu Epuduu Kottagaa Unde Endukilaa Nee Tikamaka Choostuu Samayamaagaalaa Nee Kosamalaa Pharavaalede Nuvu Levaa Jatagaa Aakaasamlo Egarestaanantaavaa Nannee Maalokamlo Munchestanantaavaa Nee Valle Idanta Nanne Nee Venta Daari Tapinchi Tipinchi Vadilestava Ontariga Ika Cheppaka Tappadugaa Ani Anukoni Vacchaa Eevela Chebite Nuvvemantaavo Teliyadugaa Are Eppatikappudilaa Aaha, Ipude Modalani Anukovalaa Sarele Vintaa Mallii Maro Kotta Kathalaa Inkaa Em Cheppande, Monneppudo Vinnatte Nuvvedolaa Unnaavante Vadileddaamle Ivvaale Ee Poote Telcheddaam Kaaniile Siddhamgaane UnnaaleTweet