text:
Tarkaanfii Sukanneessaa Libiyaa keessatti fudhatame irratti Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 4/22/2015
Ebla 22, 2015 | Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo
Lammiilee mootummaa dirmatuu fi lammii dhaqqabuuf dhihooti hin qabne, rakkoo fi hiraara jalaa of baasuu fi abdii nuuf dabra jedhuun gammoojjii hamaa qaxxaamuree Libiyaa gahe irratti tarkaanfii sukaneessaa ISIS(Mootummaa Islaamaa) ofiin jedhuun lammiilee Saboota Iyophiyaa irratti fudhatame tarkaanfii namoomaa ala kan tahee fi dhala namaa kamuu irraa hin eegamne waan taheef ABO gadi jabeessee balaaleffata. Gochaan bineensummaa akkanaa ulaagaa kamiinuu fudhatama kan hin qabne tahuus dabalee hubachiisa. Tarkaanfii loogummaa amantii irratti hundaa’uun namoota harka qulleeyyii fi sivilii irratti fudhatame kanaan gadda itti dhaga’ame maatii lammiiwwan gaaga’amni irra gaheef ibsaa jajjabina hawwaaf. Loogummaa bifa kamuu ummataa fi lammiilee miidhu kamuu jabinaan kan dura dhaabbatu tahuus mirkaneessa. Hiree kanaanis hundee rakkoo lammiilee Itophiyaa balaaf saaxile kana hawaasni addunyaa akka hubatu yaadachiisuu fedha.
Empaayerri Itophiyaa empaayera bittaan abbaa irrummaa irratti dagaagee lammiileen mirga dhablee taasifamuun keessatti hiraarfaman, Biyya hacuuccaan siyaasaa fi dhiittaa mirga ummata fi ilma namaa hadhaawaa tahee keessatti gaggeeffamu tahuu irraa fi tarree biyyoota hiyyeeyyii keessaa bahuu dadhabuu irraa lammiileen dhibbeentaa 40 ol tahan hiyyummaa maayyiin keessatti dhama’aa jiraatan,
Empaayera saaminsaa fi malaammaltummaan keessatti saaree murni bicuu keessatti duroomee, wayyabni keessatti hagabee jiraatu, Empaayera ummatoota biyyattii keessaa kan miliyoonotaan lakkaa’aman har’ayyuu gargaarsa alagaan jiraatuuf dirqaman keessa jiraatan, Biyya bilisummaan ummatootaa fi matayyaa kabajamuu hanqatuu irraa barattootni, beektotni, gazexessotni, hogganootni jaarmayoota siyaasaa keessatti hidhaman, ajjeefamanii fi dararaman, Empaayera mirgi walaba tahanii bakka bu’aa ofii filatuun abjuu itti tahe, lammiileen kan hin beeknee fi hin feene filuuf itti dirqisiifaman, filannoo fakkeessiin hawwaasa addunyaa sobaa jiraatuun filmaata itti tahe, Empaayera mootummaan Heera ofiif raggaase cabsuu dhaan dhimma amantii keessa harka naqatee matootii amantii sirna abbaa irrummaaf amanamoo tahan amantoota irratti muudamanii fi kan mootummaan dhimma amantii keessa seenuu hin qabu jedhan ari’amanii fi hidhaman tahuu irraa lammiileen biyyaa kumoota dhibbaan keessaa baqatan taatee jirti.
Madda rakkoo empayera Itophiyaa kanneen hubatanii hanga furmaata itti hin goonetti lammiileen biyya isaanii dhiisanii furmaata mataa barbaacha baqatuun hin dhaabbatu. Namni biyya isaa irra biyya hin beekne hin filatu. Kabajaa lammummaas salphinaan kan jijjiiru, lammii fi ummata ofii irra alagaa filatnoo duraa godhatus hin jiru. Kan biyyaa fi ummata isaa irraa isa baqachiisu dhiibbaa siyaasaa irra gahuu, lafa isaa irraa ari’amuu fi hiyyummaa saaminsaa fi cunqursaa irraa madde dha. Biyya ofii irratti alagoomfamuu irraa baqattummaa filmaata godhata.
Har’a lammiileen Itophiyaa hedduu dhiibbaa mootummaan irraan gahuun jireenyi itti hadhaawuufi iggitii jireenyaa dhabuu irraa mootummaa Wayyaanee hadheeffatuu fi balaaleffatuun osuma beekanii du’atti adeemaa jiran. Itophiyaa keessa jiraachuu fi osoo baqatanii du’uun garaagarummaa dhabuu irra du’a filatan. Kana irraa lubbuu ofii kennanii Barahaa Saahil qaxxaamuranii kan Libiyaa seenan kumootaan lakkaa’aman. Galaana Diimaa cehuun Yaman keessatti lola gidduutti qabamanii kan hiraaraa jiran kumoota kudhanootaan lakkaa’amu. Kanneen malees kumoota hedduun kan lakkaa’aman biyyoota akka Afriikaa Kibbaa, Gidduu Gala Bahaa, Keenyaa, Sudaan, Somaalee fi biyyoota biroo keessatti jireenya salphinaa fi gadadoo keessatti argaman. Baqattootni hedduun kan dubbatuuf dhabuu irraa ukkaamame hafe malee bakkayyuutti guyyuu ajjeefamaa turan, ajjeefamaa akka jirani beekamaa dha.
Dhumiinsi suukanneessaa Ebla 19, 2015 garee ISIS jedhamuun lammiilee saboota Itophiyaa irratti gaheef gareen tarkanfii fudhate gaafatamaa isa duraa tahullee mootummaan Itophiyaas dhumiinsa lammiilee fayyaaleyyii irra gaheef gaafatama dha. Biyya isaanii keessa akka nagaan hin jiraanne taasisuun dhumiinsaaf kan saaxile mootummaa kana waan taheef.
Empaayera sirna abbaa irrummaan durfamtu, bulchiinsi gaarii keessa hin jirre, dimokraasiif masaanuu taate keessa kan jiraatuu barbaadu hin jiru. Kana irraa ti empaayera kana keessa jiraatuu irra baqattummaan kan filmaata lammiiwwanii tahe. Sirna nama nyaataa kanatti deebi’uu irra dhumuu filatuun baqattootaa ammo mootummaan Wayyaanee ummatoota biratti jibbamaa fi balaaleffatamaa tahuu ifatti mirkaneessa.
Kanaaf hanga empaayera Itoophiyaa keessatti jijjiiramni hundee hin argamnetti jireenya wayyaawaa hawwuudhaan osoo baqa yaa’anii gammoojjii Saahil keessatti dhabamuun, Galaana Diimaa fi Mediteraniian keessatti dhumuun, gartuu finxaaleyyiin ajjeefamuu fi gorra’amuun hafuu hin danda’u. Kan dhumiinsa lammiiwwanii fi baqa hambisu sirna empaayera Itophiyaa irratti of irroomsee jiru hundeen jijjiiruu danda’uu qofa tahuu ABO jabeessee hubachiisa.
Dhumiinsa lammiilee irra gahe kana mootummaan Wayyaanee ittiin siyaasaa fi diplomasiin daldalee umrii bittaa isaa dheereffatuuf itti gargaaramuu irra dabree hundee rakkoo lammiilee biyyaa baqachiisaa jirutti furmaata soqaan hin eegamu. Waan taheef ummatootni Itophiyaa walii galaa miidhaa irra gahaa jiru kana hubatuun furmaata itti barbaaduu irratti qabsaa’uun alatti filmaatni 2ffaa kan hin jirre tahuu ABO hubachiisa. Kana waliinis hawaasni addunyaa gargaarsi bifa gara garaa mootummaa abbaa irree kanaaf arjoomaa jiran lammiilee biyyaa miidhaa jiraachuu akka hubatan yaadachiisa. Furmaata kabeebsaan rakkoo Itophiyaa furuuf yaalii godhamu irratti yeroo fi qabeenya qisaasuu irra furmaata hundee argamsiisuuf ummatootaa Itophiyaa fi jaarmayoota bilisummaa fi dimokraasiif qabsaawaan waliin akka hojjatan ABO gaafata.
Mayii irratti ummatni Oromoo haalleen ulfaatoo fi wal xaxoo tahan qormaata jabaa saba tokkoo fi akka namaattis gaaddiisa yaaddoo uumaa jiranii fi nannoo keenyaa fi addunyaa kana irratti dorrobaa jiru kana hubatuun halleen adda addaan osoo hin butamne mirga isaa kabajchiisuuf qabsoo isaa kan wareegama kitilaan itti baasee gabbifatee asiin gahe bakkaan gahuuf galii isaa bilisummaa fi walabummaa qofa of fuulduratti ilaaluun harka wal qabatee akka socho’u ABO gadi jabeessee hubachiisa. Ummata fi ilma namaa kamiifuu kabajaa qabatuun bakka jiru hundatti jarmayaa isaa fi walii isaaf dirmatuun akka socho’u hubachiisa.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Ebla 22, 2015
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Wednesday, June 22, 2016
Waxabajjii 20-21/2016 Godina Bahaa Oromiyaa Harargee Bahaa fi Dhihaa Aanota Garaagaraa Keessatti Warraaqsii Biyyoolessaa Oromiyaa FXG Daran jabaachuun itti Fufee
Waxabajjii 20-21,2016 Godina Bahaa Oromiyaa Harargee Bahaa fi Dhihaa Aanota Garaagaraa Keessatti Warraaqsii Biyyoolessaa Oromiyaa FXG Daran jabaachuun itti Fufee, Waraani Agaazii Wayyaanee, Liyuu Hayilii fi Koraa Bittinneessaa jedhamanis Yakka Duguuginsa Sanyii Ilman Oromoo Irratti gaggeessa jiru.
Godinoota Harargee Bahaa aanota akka Dadar Magaalaa Qobboo, Gursuum, Magaalaa Calanqoo, Godina Harargee Lixaa aanaa Mi’eessoo, Magaalaa Mi’eessoo dabalatee Warraaqsii biyyoolessaa Oromiyaa FXGn, gootota barattoota Oromoo kutaa 12ffaan daran jachuun itti fufee jira. Goototni barattoiotni Oromoo Godinaalee bahaa Oromiyaa Addatti Godinotaa akka Harargee bahaa fi lixaa keessatti qorumsa kutaa 12ffaa seensa yuunibarsiitiif qophaa’aa jiraachuun keenya utuma beekamuu roorroo fi hiraarsa saba keenyaa fi nurra ga’aa jiruu obsuu waan dadhabneef warraaqsaa finiinsuun falmachaa barachaa warraaqsaa keenya irraa duubatti hin deebinu jechuun warraaqsaa finiinsu irratti argamu. Goototni Barattootni Oromoo fi Qeerroon Dargaggootni Oromoo erga Oromiyaan bulchiinsa waraanaa jala galfamtee addatti duulli itti fufiinsaan waraanaa Agaazii, Liyuuhayilii, Poolisii federaalaa fi kora bittinneessaa jedhamaniin uummata Oromoo irratti gaggeeffama jiraachuun godinoota Harargee lamaanii fi Oromiyaa bakkoota hedduutti lubbuun ilmaan Oromoo guyyuu ajjeefamaa fi ukkaanfamaa jiraachuun Qeerroo dargaggootaa, gootota barattoota fi uummata Oromoo boqonnaa kan dhorkee fi daranuu kan warraaqsaatti jabeessaa jiru dha.
Barattootni Oromoo Aanaa Dadar magaalaa Qobboo, Aanaa Gursum, Anaa Mi’eessoo Magaalaa Mi’eessoo warraaqsaa finiinsuun dura dhaabbachuun falmachaa jirachuun ibsamee jira.
Akkuma amaleeffatee loltoota agaazii bobbaasuun ilmaan Oromoo nagaa ajjeesuu itti fufuun Shaamarree Oromoo tokkoo kan hojii buna daandii irratti danfistee ittin of jiraachiftuu fi maatii ishee tajaajiltuu shammarree Oromoo Sabrina Abdallaa jedhamtuu Harargee bahaa magaalaa Calanqootti itti dhukaasuun, lubbuun ishee wareegame jira.
Thursday, June 16, 2016
FXG Fnfinnee keeysatti ka’a sodaa jedhuun humni waraana Wayyaanee gandoota magaalaa mara keessa hedduminaan bobba’ee jira.
Waxabajii 15,2016
Mootummaan abbaa irree Wayyaanee yeroo ammaa kana waan qabuu fi gadi dhiisu wallaalee jira.Qeeyroon magaala Finfinnee fi godina adda keeysatti waraqaa warraaqsaa facaasen diinni wraana isaa finfinnee keessa olii fi gadi kaachisaa jira.
FXG oromiyaa keeysatti wayita kana walgayii wayaanee diiguudhaan, daandii cufuudhaan magaalota fi baadiyaalee keeysatti waan jabaatee itti fufef wayyaaneen humna waraana qabdu kan ishee utubee jiru Oromiyaa keessatti bittimstee kan jirtu amma magaalaa guddicha Oromiya Finfinnee keeysatti FXG ka’a kan jedhu sodaattee waraana ishee har’a ganamanaan Finfinne keeysa bakka bakka qabsiisaa jirti keeysattuu nannoo Yuuniversitiiwwani waraanni marsee ka jiruudha.
Dabalataan Qeeyroon godinoota addaa oromiyaa keeysatti barruu warraaqsaa bittimfameen wal qabsiisee bakka Qeeyroon itti walgahu, uummanni Oromoo yoo walitti deeme bakka cidhaa fi bakka du’aatti FXG sodaadhaan wayyaneen uummata nagaa humna qabduun burjaajeessa kan jirtu bakka naannowan kanneenitti poolisii federaalaa ramaddee jirti. Qeeyroon dhaadannoo fi qabsoo isaa jabeessuun ija poolisii duratti FXG jabeeffateera.
Mootummaan abbaa irree Wayyaanee yeroo ammaa kana waan qabuu fi gadi dhiisu wallaalee jira.Qeeyroon magaala Finfinnee fi godina adda keeysatti waraqaa warraaqsaa facaasen diinni wraana isaa finfinnee keessa olii fi gadi kaachisaa jira.
FXG oromiyaa keeysatti wayita kana walgayii wayaanee diiguudhaan, daandii cufuudhaan magaalota fi baadiyaalee keeysatti waan jabaatee itti fufef wayyaaneen humna waraana qabdu kan ishee utubee jiru Oromiyaa keessatti bittimstee kan jirtu amma magaalaa guddicha Oromiya Finfinnee keeysatti FXG ka’a kan jedhu sodaattee waraana ishee har’a ganamanaan Finfinne keeysa bakka bakka qabsiisaa jirti keeysattuu nannoo Yuuniversitiiwwani waraanni marsee ka jiruudha.
Dabalataan Qeeyroon godinoota addaa oromiyaa keeysatti barruu warraaqsaa bittimfameen wal qabsiisee bakka Qeeyroon itti walgahu, uummanni Oromoo yoo walitti deeme bakka cidhaa fi bakka du’aatti FXG sodaadhaan wayyaneen uummata nagaa humna qabduun burjaajeessa kan jirtu bakka naannowan kanneenitti poolisii federaalaa ramaddee jirti. Qeeyroon dhaadannoo fi qabsoo isaa jabeessuun ija poolisii duratti FXG jabeeffateera.
Saturday, June 11, 2016
Itti Gaafataamaan Yunveresittii Rift-Valley Obbo Gololcha Baalii fi Dameen Barnootaa Abiyoot Nuguseen Ukkaanfaman.
Waxabajjii 10,2016 Diinii Yunveresittiichaa kan ta’e Gololcha Baalii fi itti gaafatamaan Damee Barnootaa fagoo Abyooti Nugussee humnoota tikkaa motummaa Woyyaaneetiin bakka hujii isaan irraa butaman akka fudhataman himamee jira. Itti Gaafatamtoon kuniin butamuu mallee hanga ammatti bakki geeffaman hin beekaminne .Barrissiisaa Caalchisaa Daamxxoo fi Abyyooti Nugussee kaleessa galgalaa ( wax.8 / 2016 ) Waajiraa isaniitii konkolataa gara garaatiin kan fudhataman yoo ta’u,
Obboo Gololcha Baalii ganama hardhaa waxabajii ( 9/2016) akkuma Waajiraa seeneeni faana seenanii akka butani deeman himamee jira. Obboo Gololcha Baalii Preesidaanti Baratootaa Oromoo Yunveresittii Finfinnee kan turee yoo ta’u yeroo hedduu deddebise hidhamaa turuun isaa niyaadatama.
Monday, June 6, 2016
Number of migrant bodies found on Libyan coast rises to 133 — Red Crescent
June 6, 2016 in Africa
TRIPOLI (The Jordan Times) — The bodies of 133 migrants have washed up on the shore at the western Libyan city of Zuwara in recent days, the Red Crescent said on Sunday.
Spokesman Al Khamis Al Bosaifi said about three-quarters of the migrants were women and there were at least five children. No documents were found with the bodies, which were partly decomposed, but they were mainly sub-Saharan Africans, he said.
A local security official said the migrants were thought to have set off from the nearby city of Sabratha, where a surge in boat departures led to hundreds of migrant deaths last week.
Migrants hoping to reach Italy from Libya pay hundreds of dollars to traffickers for a place in a boat. The vessels are often flimsy and ill-equipped for the journey across the Mediterranean.
The crossing is far more dangerous than that between Turkey and Greece, which was the busiest sea route until a deal to curb flows between the European Union and Turkey came into force in March.
So far this year more than 40,000 migrants have arrived in Italy after crossing the central Mediterranean, many fleeing poverty, repression and conflict in sub-Saharan Africa. More than 2,000 have died trying to make the crossing.
Saturday, June 4, 2016
Detainees beaten and forced to appear before court inadequately dressed in Ethiopia
(Amnesty International) — Authorities in Ethiopia should immediately stop the ill treatment of political opposition members and human rights defenders who were beaten in detention and then forced to appear before the court inadequately dressed, Amnesty International said today.
The 22 defendants, including political opposition leaders Gurmesa Ayano and Beqele Gerba, Deputy Chief of the Oromo Federalist Congress, were brought today before the court inadequately dressed. According to complaints lodged with the court by Beqele Gerba, some defendants were beaten while in detention, and prison officials confiscated all the defendant’s black suits, which they intended to wear to court. The rest of their clothes were taken by other prisoners.
“Aside from the beatings they suffered in detention, degrading the defendants by making them attend court in their underpants is a new low in the behavior of the prison authorities and a total outrage,” said Michelle Kagari, Amnesty International’s Deputy Director for Eastern Africa and the Great Lakes.
“The Ethiopian authorities and the Court cannot let this ill-treatment go unanswered. They must ensure a prompt credible investigations and that those responsible are held accountable.”
The 22 defendants were charged under the Anti-terrorism Proclamation law for organizing the November 2015 Oromia protest. On April 26, 2016 the court adjourned their hearing for May 11, 2016. However on May 11 the prison authorities failed to present the defendants in court. The defendants all wore black suits in mourning for those killed during the protests, which apparently caused the prison authorities to refuse to take them to court.
“Ethiopia’s long time muzzling of dissent has had a devastating effect on opposition members and human rights defenders who are completely prevented from exercising their right to freedom of expression and peaceful assembly,” said Kagari.
Beqele Gerba and the co-defendants in the case were arbitrarily arrested following the largely peaceful protests which began in November 2015 against the dispossession of land without adequate compensation in Ethiopia’s Oromo region.
In response to the protests, the authorities arbitrarily arrested thousands of people, and several hundreds of people participating in the protests have been unlawfully killed by the security services.
Thursday, June 2, 2016
Godina Kaaba Shaggar Saalaalee Aanaa Kuyyuu Magaalaa Gabra Gurraachaatti gaggeeffamee irratti Tarkaanfii Diinummaa Waraanni Agaazii fudhateen Sabboonaan Oromoo Obboo Toleeraa Ijaaraa Wareegamuu Qeerroon gabaase.
Waxabajjii 01/2016 Warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXG marsaa 5ffaa Caamsaa 30/2016 n guyyaa har’aa Uummatni Oromoo kumootaan lakka’aman dhaadannoo fi dheekkamsaa guddaa dhageesisuun sirni awaalcha isaa rawwate.
Guyyaa dheengaddaa Salaalee gabra Gurraachaatti Warraaqsii jabaan qabsiifamee gaggeeffamaa oluu gabaasuun keenya ni yaadatama. Warraaqsaa kana irratti tarkaanfiin diinummaa waraanni agaazii wayyaanee gaasii Summaa’a uummatarratti dhukaasuun fudhateen sabboonaan Oromoo Obboo Toleeraa Ijaaraa abbaan maatii ijoollee sadii kan qabu ukkanfamee Wareegamuun isaa uummata Oromoo Aanaa Kuyyuutti kan dhagaa’amee fi hedduu dheekkamsiisaa jiru yoo ta’uu guyyaa har’aa Sirni awwaalcha isaa Aanaa Kuyyuu Gabra gurrachaatti bifa adda ta’een bakka sabboontootni fi qeerroon dargaggootni Oromoo argamanitti uummata gara kuma 4000 olitti lakka’amuun kan gaggeeffame ta’uu madden keenya Gabra Gurraacha irraa gabaasan. Uummatni oromoos Toleeraa Ijaaraa Kaayyoorratti wareegamee kaayyoo Toleeraa Ijaaraa goonni Oromoo kun irratti wareegamees galmaan ni geenya, dhumnee dhabamna malee mootummaa gabromsaa jalatti deebinee hin bullu jechuun dhaadannoo guddaa dhageesisuun sirni awwaalcha isaa bifa adda ta’een gaggeeffamera. Waraabbii video fi suuraalee sirna gaggeessaa sabboonaa Oromoo kana irratti waraabame waan qabnuuf kan isin qaqqabsiifnu ta’uu ni hubachiifna!!
Wednesday, June 1, 2016
Caamsaa 31, 2016 Godina Lixaa Shaggar Aanaa Ada’aa Bargaatti Warraaqsii biyyoolessaa Oromiyaa FXG marsaa 5ffaan Gootota barattoota Oromoo M/B Sadarkaa 2ffaa fui Qophaa’inaa Incinniitiin guyyaa kaleessa irraa eegaluun finiinee itti fufe!!
Sochii warraaqsaa FXG marsaa 5ffaan kun daran jabaachuun goototni barattootni Oromoo Aanaa Adaa’aa Bargaa Magaalaa Incinnii fi M/B Incinnii keessatti qabsiisan Nuti Barattootni utuu torbee tokkoillee nagaan hin Baratiin baatii 6 guutuu mirga uummata keenya sarbameef gaaffii mirga abbaa biyyummaa fi kabajamuu mirgoota namummaa fi dimookiraasii dhiyyeeffachuun hanga har’aa deebiin tokko illee nuuf kennamuu dhabuu fi torbee tokko illee nagaan sirni baruu fi barsiisuu utuu nuuf hin kennamiin qormaata kutaa 12ffaa fi 10ffaa Oromiyaa keessatti barattoota Oromoof kennuun dabaa fi Shira ittin uummata Oromoo miidhuuf dalagamaa jiru waan ta’eef ni balaaleffanna jechuun hanga gaaffiin mirga abbaa biyyummaa deebii argatuu fi bilisummaan uummata keenyaa mirkanaa’utti warraaqsaa keenya isa xummuraaf gaggeessa jirruu irraa duubatti hin deebinu jechuun bifa haaraan warraaqsa dhoosuun diina wawwachisaa jiraachuun ibsatan.
Mootummaan abbaa irree Wayyaanee humna waraana isaa barattoota irratti bobbaasuun Barattootni Oromoo hedduun isaanii humna waraanaan qabamuun Magaalaa Incinnii irratti hidhamanii jiran keessa barattootni Oromoo 4 immoo humna waraanaan butamanii eessa buuteen isaanii kan hin beekamne ta’uun ibsame jira. Sochiin warraaqsaa FXG uummata Oromoo humna Waraanaan dhaabbachuu hin danda’u guyyaa ha’as Godinaalee Oromiyaa garaagaraa keessattis itti fufee jiraachuu Qeerroon gabaase.
Subscribe to: Posts (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Barreeffama seenaa mataa duree armaan olii kana keessatti, lolli Qotee bulaa gootota Jalduun geggefamu: biyya keenya irraatti morma keenya gad-cabsinee, sirna gita-bittotatiin salphanee jirachuu manna (irraa), du'a filachudhan, namonni murtawaan onnee fi murannoo qabanin Motummaa Dargii ammam rasaa akka turan kutallewaan darbe keessatti hanga tokko ibsuu yaaleera.
Dargiin (ibidda) lola Qotee bulaa Jalduu irratti bane humnaan dhaamsuu (dhaabuu) akka hindandeenyee amanudhan toftaa abbootiin isaa jeecha "Lafee Arbaa, waliin rukutanii cabsuu" jedhutti gargaramudhan, of-eeggannoo cimaan gadii fageenyan irraatti hojachudhan namoota heddu erga harka kennachsaniin booda, kanneen osoo harka hinkennatiin hafan irraatti namoonni harka kennatani gara qe'ee isanitti galan kun akka de'bi’anii duulan ijaranii gurmeesaniru.
Waraanni Dargii isaani fi hummata gurmesse of-funduura qabee duluuf qinda’aa fii qophaaha turera.
Adooleessa 27, 1978
Baatii Adolessaa keessa Dargii fi waranni isaa namota armaan dura waliin Dargii lolaa turani fi Dargitti nagaan harka kennatan hunda dabalatanii, gara Ofu fi Diggootti gadi duulaniiru.
Duulli Dargii kun gama sadiin tuure. Karaa Dirree, Karaa Ofuu, fi Karaa Diggoo ta'u isaati.
Humni isanii irraa calaan karaa (daandii) gara Diggootti nama geessun hiriiree waan ta'eef, Ulaan Rujjan falmii ta'uuf adeemu (jiru) kanaaf of-qopheesiteerti.
Lollii gama (roga) sadeninuu ganama keessa sa'a 8:00 AM banamee. Lola sa'aa jaha (6) booda ammas loltonni Dargii ummataa qabatanii dhufan waliin lola isaa marsaa calqabaa Ulaa Rujjan itti godhame kanaan rukutamanii duubatti debi’an.
Humna isanii walitti jabeessanii gama sadiin dhufuu dhisanii (jijjiranii), karuma tokkon karaa Ulaa Rujjan cabsanii darbuuf guyyaa lammataa dhufaan. Lollii kun lola ulfaataa ture. Ammas Dargiin waaroo salphinaa uffatee, reenfa isaa funaannatee gara dhufeetti deb'e. Lolli guyyaa lameenuu injifannoon xumuuramera.
Ofuu, Diggo, Dirree, Labuu, Konichaa, Qamaxee, Diggoo-Daadaa, Diggoo-Maccaa, Rujaan, Wiree fi nannowaan biroo ammaaf maqaa isanii yadachuu hindandeenyee, dirree bilisomte eerga tahatee bubbulte jirti.
Torban tokkoo booda, Obbo Mulataa Fayyiso fi Obbo Wagii Sattoo Diggoo irraa gara nannoo Qoftuu ( magalaa Jalduu irraa kilo-metra 10 irraatti kan argamitu fin nanno Qe’ee Obbo Mulataa Fayyiso ture), hidhannoo adda- addaa guttachuuf baddaa Qoftuu qubatan. ‘Geography’ nannichaa xiqqoo ibsuf: Diggon magalaa Jalduu irraa gara dhihaatti fageenyaan gara kilomeetra 40 (40km) yommu argamtu, Qoftun immo magalaa jalduu irraa kilometra 10 fagaattee kara boroo- bahaa ( North –East) irratti argamti.
Waraanni Dargii fi Ummatonni armaan duura gara Diggotti nutti duulan deba'ani gara mana isanitti osoo hingalin magala Jalduu keessa waan turanif, achii (qoftu) jirachuu keenya dhaga'udhan wal-gurani gara Qooftuutti dhufuu isanii Tulluu irraa jirru guubbaa teenyee Teleskophadhan agarre.
Osoo isaan lagaa Qooftuu hince'in laga kana irraatti dhukasni baname. Yeroon isaa ganna waan ta'eef lagdi kun gutee, galaanni isaa danbali’aa ture. Walitti ce'uuf homtuu hinyaadu ture. Kan mo'ees, kan mohatamees hin turre guyyaa sana. Hunda-iyyuu galgalli (dukkanni) addan baase.
Harka kennisisuu isa Marsaa lammataa
Hangga ammaatti lolli xixiqqaa fi gurguddaan magala fi baadiyyaa Oromiyaa keesaatti ta'a tureera. Hogantonni Dargii gama lola kanatin bu'an isaan argamsisan tokko- illee akka hinjirre hubataniiru.
Bu'aa kan argamisisee, toftaa karaa nagaantiin harkaa keennachisuu waan ta'eef gootonni lola kana irratti qooda guddaa qaban, namoota isaan waliin jiran waliin harka keenisisudhaan, ammas kanneen hafan akka harka isanii keennatan irraatti akka ciminaan hojjatan Jarsolii armaan duraa fi Jarsolii biroo dabalatani, lola dhabanii akka deba'ani nagaan galan gochuun, sagantaa qopheefatan dirirsaniiru.
Oromoota Dargii raasaa jiran kana, firoota fi Maatii isanii amansisuun yoo irratti hojjatan, bu'a fiduu akka danda'u hubachudhan, gad- fageenyan, namoota ummataa biratti dhageetti qabu jedhamaan hunda ramadaniru.
Gama Jarsolii biyyatiin toftaan Dargiin qopheesse milka'ee, namonni heeddun harka isanii keenataniiru.
Namoota marsaa isaa lammataa kana keessatti harka isanii keenatani gara Qe'ee isanitti de'ban keessa : Obbo Dirribaa Korjoo, Obbo Dirribsaa Damee, Obbo Raggasaa Bayyan, Obbo Tolasaa Raggasaa, Obbo Raggasa Gamaa, fi kan biroo yoo tahan, ilmi Obbo Mulataa Fayyisoo, Alamuu Mulataa fi Soddaan isanii Obbo Urgessaa Abbabaa, harka hinkenninu jedhani biyyaa badani (bahani), eessa-butanin isanii wallaallamera (dhabameera).
Harka keennachisuu isa marsaa lammtaa kanaan, Dargiin heedduu itti mlika'eera. Obbo Mulataa Fayyisoo, Wagii Sattoo, Raggasaa Fayyisaa, Tilinitii Fayyisaa (Obboleessa Raggasaa), Atomsaa Urgee, Guddisaa Itichaa, Baqqalaa Urgee, Faanaa Ayyanoo, Dirribsaa Wagii, Jaalataa Ababaa, Kaasaa Tafarii Urgessaa Amantee fi Mokonnon harka osoo hinkennin didaniru.
Dargiin namoota qubaan lakkawamaan nagaan harka kennachu didan (hafan) kana barbadeessuu akka qabu amanudhan humna qabu irraatti ummata Qotee bulaa Jalduu maraa kanneen Qawwee qaban hunda kumoota heeddun kan lakkawamaan garaa Diggootti gadii duulichisera. Telsekophidhan heeddumina isanii yoo ilaalamu bay’ee nama sodachisaa ture.
Ajjeefamuu Obbo Katamaa Bultum
Obbo Katamaa Bultum, nama Rorroo halagaaf sarmu hinturree. Obbo Katamaa Bultum, Goota hafee (mudoo) hinqabnee fi jirataa Digooti ture. Katamaa Bultum eenyuu-illee nama sodaatu miti!, Hawasni Diggoo isa jalatu, innis isaan jalata. Motummaa H/Sillase fiis ta'ee Dargiif mataa gad-cabsatee bulee hinbeekuu ture. Ummanni Diggoo, Obbo Katamaa Bultum akka hogganaa isanitti fudhataniru ture. Obbo Katamaa Bultum lola amma ammaatti magalaa fi baadiyyaa keessaatti godhamaa ture irraatti gotummaan goota lola ture dha.
Dargii fi Waraanni isaa dhufani, bakka nannoo Diggoo Maccaa jeedhamu qubataniru. Obbo Katamaa Bultum osoo lola kana irra nuwaliin jiiru dhoksadhaan Jarsoliin akka isa quunnamani harkaa keenachisuf amansisuu yaalan, innis akka harka kennachuf murteesse namuu hinbeeku (quba hinqabuu) ture.
Garuu, lola Dargii waliin godhamu irraatti qophawamaa osoo jiramuu, Katamaa Bultum jechi isaa, namoota hunda rifasise: Jarsolii hirriyyoota isaa maqaa dhawudhaan, Coqorsa fi Marga isaan guduunfanii itti ergaan, Kiisii isaa keessaa gadi guuree, “kun kan Diroo Birqiti” , “kun ammoo kan Bajiroo Yaddeesati”.....jechudhaan maqaa Jarsolii nannoo Coobii jiratan margaa isaanii waliin tarreese.
Akuman asin olitti ibsuuf yaale, gootni Oromoo Katamaa Bultum, nama eenyuu jalatti iyyuu buulee hinbeekine, haala kanaan akka inni harkaa kennatu fi kiyyoo Dargiin qopheseef keessa akka lixuu amansisaniiru. Murtiin isaa harka keenachuu waan ta'eef, akka dhaquu qabu hime. Obbo Mulataa Fayyisoo dabalatee namonni jiran hundi-iyyuu Obbo Katamaa Bultum dhaqee harka kennachun akka irraa hinjirre itti himan, gorsan.
Obbo Katamaa Bultum akkana jechun yaada isaa ibstate: “Jarsoliin Marga fi Coqorsa guuranii, kakatanii waan natti dhaamaniif, sammuu koo amansise wanaan jiruuf ….” , harka keennuu akka qabu ammas dabalee mirkaneesse. Obbo Mulataa Fayyisoo "Katamaa, hima didda malee, du'a hindidduu!, egaa nagaatti kana irraa (ammaan booda) wal-hinagarru” jedheen. Obbo Katamaan ilmaa isaa Dargaggoo Dhugumaa Katamaa waliin hidhannoo isanii gutuu waliin harka keenachuuf bakka nuti jirru irraa gara warra Dargiitti qajeelan (adeeman).
Bakka Waraanni Dargiin duulchise qabatee fi bakka nuti jirru, fageenya kilomeetra lamaa (2) tu’u tu nugidduu jiraa ture. Gamaa fi gamana teenyeetti wal-ilaalla. Katamaa Bultum kiyyoo gama Jarsolitiin Dargiin qopheeseefitti sororee itti lixe.
Katamaa akkuma achii ga'een ilmaa isaa waliin Qawwee irraa hiikanii, harka dubatti hidhanii, battalumatti ajjeesan. Alagaan kakattet nama ganti jechun kanuma!. Jarsoliin hoogantota Dargitiin gowwofamanii obbo Katamaa harka kennachsanis homaa gochuufi hindandeenye.
Gochan kun hundii yeroo raawwatamu, fageenya kilometra lama irraa Telesckopidhaan ni arginaa ture. Goonni Oromoo Katamaa Bultum bifa akkanatiin ilmaa isaa darggaggoo waggaa 25 Dhugumaa Katamaa, waliin ajjeesanii booll’a tokkotti galchanii biyyee irra gargalchan.
Gorsa gaafa sana Katamaan gorfamee fi de'bii inni deebise akka haphee ta'e sammuu kiyya keessatti maxanfamee jira.
Dargiin ajjeechaa Katamaa Bultumiin booda, humna isaa jabeessee, bakka nannoo Xaranxar jeedhamutti lola banuuf dhufe. Akkumaa barame ammas rukutamee gara dhufeetti deebi'uu dirqame. Lola kana irraatti waraanni Dargii funduraatti osoo hinbane, Oromoota marsaa funduura irraatti hirirsudhaan ofi duuba ta'ani namoota heedduu ficcisisaniiru. Oromonni, namonni akka Obbo Fufaa Bashudee faa lola kan irraatti du'aniiru.
Dargiin loola amma ammaatti godhe kana keessatti guyyaa tokko-illee osoo hinmo'iin baronni lakkwamaniiru. Kun ammoo isaniif salphina guddaa ta'eera.
Lola kanaan booda, Dargiin tofta ittin hogantoota waraana kanaa (Obbo Mulataa fi Obbo Wagii) ittin dhabamsisuu (galaafachuu) danda'u irraatti haala gadii fageenyaan kiyyoo qopheesuu eegale. Namni kam-iyyuu osoo quba hinqabaatin, bitamtoota qarshidhaan bitudhaan akka summidhan ajjeesan irraatti waligalaniiru, wixinee qophesuu irratti bobba’aniru.
Arfasaa Bara 1979: Summiin Hoggantoota warana keenyaf Qophawe
Hoggantoonni Dargii fulaaf-fulatti lolanii mo'achuu dadhabuu isaanii irraaa kan ka'een namoota akka Obbo Mulataa Fayyisoo fi Obbo Wagii Sattoo gama Summitiin dhabamsisuuf, nama Obbo Mulataa Fayyisoo biratti amanama ta'e argataniiru. Innis maqaan isaa nama Safaraa jedhamu. Safaraan jirataa Diggoo Daadaa yommu ta'u yeroo hedduu nuwaliin dabarsaa ture. Dargiin gara Diggootti yeroo duulu nuwaliin Dargii lolaa ture. Bara sana namonni lola Dargii waliin godhamu kan irratti hirmatan hundi isanii-iyyuu, "Sibilli fi Dhirrii Qulqqulluu wayya"jeecha jedhutti amanu ture.
Lola kana irratti guyyaa tokko rasasa Dargitiin kufuu dandeenya jedhamee waan amanamuuf, torbanitti ykn torban lamaatti Qoricha Heexoo(Kosoo) dhuguun akka dirqamatti fudhatameera. Namni Foon Jiidhaa nyatee warana dhaqee, rasasan yommu rukutame, foon mummuran inni liqimsee sun, karaa afaniin waan gadii debu'uuf, namnii Heexxoon (Tapeworm) garaa keessa jiirtu ammoo, yoo rasasiin garaa rukutte, kara rasasiin rukute sanaan Rammoon garaa keessa jiirtu, achiin waan ol' batuuf, kana of- irraa eeguuf, nannoo sanatti namni hundi-iyyuu kan itti gargaramnu, firii Haanquu fi Waggarti dha ture. Heexoo ykn Rammoo garaa namaa keessa jirtu kana, battalummatti kan balleessu, Benzila(Benzene or C6H6) dha. Benzila akka salphatti yeroo sana argachuun hindanda'mu ture. Darbee-darbee garuu magalaa Jalduutti nama ergachudhaan inuma argamaa ture.
Hoggantonni Dargii kan Jalduu fi magalaa Amboo jiran oddefannoo kana waan qabaniif Benzila Summii waliin makaa battalumaatti gubee nama ajjeesuu danda'u qophessaniiru. Nama dirqama kana fudhatee, hojii irraa olchuu danda'uus gantuu Safaraa argataniiru.
Safaraan mana jireenyaa mataa isaa qabatuu iyyuu, yeroo hedduu nuwaliin dabarsaa ture. Obbo Mulataa Fayyisoo tiin fira ykn gosa aanteeti waliin jedhu ture. Yeroo hedduu Benzila Obbo Mulataa dha bichisisera. Safaraan namoota nuwaliin jiran biratti amanama dha ture. Osoo nuwaliin jiiru, karaa kamin akka inni Jalduu dhaqee, Qarshidhaan bitamee, Summidhaan hoggantoota waraana Obbo Mulataa Fayyisoo fi Obbo Wagii Sattoo ajjeesee badhafamuuf akka qophawee, namni beeku tokko-illee hinjiiru ture.
Galgaala gaafa tokkoo, bakka hundi keenya jirrutti, bitamtichii kun Safaraan, bakka jireenya keenyaa dhufuun ergaa nuwaliin asawaa oleen booda Obbo Mulataa Fayyisoo fi Obbo Wagii Sattotiin "Benzila nama lamaaf ta'u nan qaba koottaa dhugaa jedheen." Wagii Satto fi Mulataa Fayyisoo summii Dargiin Benzila waliin makee qopheeseef dhuganii, gubatanii du'uuf, “ barii ganama dhufnee dhugnaa, manatti nu'eegi!” jeechun ganiticha Safaraa waliin beellama qabataniiru.
Mulataa Fayyisoo fi Wagii Sattoo Summii kanaan du'ani moo hafaniiru?
Kutaa 7ffaan itti fufa.


text:
Friday, October 18, 2013
Wayyaaneen Oromo ajjeesuun qabsoo ummata Oromo dhaabu hin dandeessu
Namni gaafa dhaalatee du'ee jeechaan dutti hin hafu jachu dha . Kunoo waggaa 22 keessatti Wayyaaneen Oromo meeqa akka ajjeefitee lakoofssi hin fixuu . hata'uu malee qabsoon ummata Oromo guyya guyyan jabaacha deema malee laafee hin beeku funduuratti sii yoo ta'ee hin laafuu . qabsoo irraa tti sabon tokko yoo oogdii lolaa irraa kufee warri hafee yaada isaa fixaan baassu jeedhanitti qabsoo itti fufuu malee yaadin Sabona isaa wajjiin kufee hin hafuu. Waayyaaneen Oromo ajjeessun qabsoo ummata Oromo dhaabu hin dandeessu . ajjeechan Oromottin yaada ofi fixaan hin baaftuu jeechan qabsoo ummata Oromo dhamssu hin dandeessu . ittu bulle turee jabaacha itti fufa malee . waan fokkissan maali yoo jeenee ?
Isaa Oromon hawwu hawwii isaa , isaa wajjiin gaafa ajjeeftee fokkisaadha. kuni yoomu hin ta'uu . qaaman nama ajjeeftti malee isaa namni yaadu Bilisummaa Oromo nama keessatti ajjeessun baay'ee rakkissadha . Diini nama ajjeessa malee isaa namni yaadu(bilisumma Oromo) nama keessatti ajjeessu hin danda'uu .isaa du'ee irraa isaa jiruu tti darbaa. diini ofaa dhagaa tti bu'ee ha ta'uu .Oromon haa bilisommuu
Isaa Oromon hawwu hawwii isaa , isaa wajjiin gaafa ajjeeftee fokkisaadha. kuni yoomu hin ta'uu . qaaman nama ajjeeftti malee isaa namni yaadu Bilisummaa Oromo nama keessatti ajjeessun baay'ee rakkissadha . Diini nama ajjeessa malee isaa namni yaadu(bilisumma Oromo) nama keessatti ajjeessu hin danda'uu .isaa du'ee irraa isaa jiruu tti darbaa. diini ofaa dhagaa tti bu'ee ha ta'uu .Oromon haa bilisommuu
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Mootummaan Wayyaanee artistoota oromoo kaleessa Muddee 15 irraa kaasee magaala Adaamaa keessa itti walgayii teesisuun guyyaa 10f marii jalqabsiise jiraachuun beekame. Akkuma beekamu mootumaan Wayyaanee ilmaan Oromoo sodaa irraa qabu keessattuu weellistoota Oromoo walitti qabuun isaa yaamicha qabsoo oromoof uummata kakaasu hojjechuun, waan uummata gurmeessuu fi onneessu weelluu garagaraan uummannii kan dammaqu, fi kanneen sochii uummataaf sababoota tahan jedhee waan yaaduuf weellistoota walumaa gala artistoota Oromoo walitti qabuudhaan yaada isaanii burjaajessuu, filannoofiis dursee yaadda’uudhaan gama isaaniin filannoo irratti waan amma irraa kaasee suphamuu qaban suphuudhaaf, akkasuma ofitti qabee of duukkaa hiriirsuuf haasaa fi marii bilisaatiin walgayii waamee gaggeessaa jira, akka gabaasni kun nu gahaa jirutti guyyaa har’aa Muddee 16,2014 jecha dirqamaan weellistootni hunduu raayyaadhaan ijaaramanii guddina biyyaaf gahee bahuun dirqama tahuu isaa gadi baasee dubbate, ergamtootni mootummaadhaan ergamanii marii kanaaf dhufan, mootummaan dirqama kana isin irraa eegaa jira jechuudhaan dubbii kan eegalan, tahus deebii fi gaaffiin walfaana artistoota walgayii kana irratti hirmaataa jiran irraa ka’aa oole, mootummaan kan durii caalmaatti ilmaan Oromoo ajjeesuu, hidhuu, barumsa irraa ariyuu, mirgi uumata Oromoo sarbamuun kan caale baree baranaati, bara filannoodhaaf of dhiyeessuu keessatti uummata Oromoo irraa ilaalcha gaarii tuu qabaatee ilmaan Oromoo mana hidhaa keessatti umurii isaanii hin fixan, mana hidhaa keessatti lubbuudhaan dararamani du’aaf saaxilamaa kan jiran, mirga uummataa eegsisuudhaaf gaaffii kaasan malee lubbuu namaa hin balleessine, kana qofa miti mootummaan Wayyaanee uummata oromoo lafa irraa utuu dhabamsiisee fedha isaati, gochi kun hunduu mul’inatti utuu beekamuu akkamiin marii kana nu fakkaattanii ergama mootummaa bahuudhaaf nutti kaastuu? Raayyadhaan ijaaramuun keenya mootumaadhaaf guddina isaati, kan ijaarame nuyiidha, kan guddatu mootummaa nu ajjeessa jiruudha, kanaa walii galuu hin dandeenyu walgayii dhiisnee deemna jechuudhaan jeequmsi artistootaa fi ergamoota mootummaa biraa ergamanii dhufan gidduutti tahee jira.
Boruus gaaffiin dhimma mootummaaf nu waamtan yoo tahe walii galuu hin dandeenyu dhimma aartii oromoo irratti aadaa fi afaan keenya guddiisuu irratti mariin yoo itti fufe walii galteedhaan walgayiin kun itti fufa kanaaf gaaffii dhimma raayyaadhaan ijaaramaa dirqama mootummaan gadi buuse bahaa kan jedhamuuf kun nuuf jecha imaanaa nyaachuuti, kanatti walii hin gallu jechuudhaan adda bahan, mariin kun boruus kan itti fufuudha. Gabaasa isaan walitti deebina!


text:
Obbo Shelfaan namoota tuuta kubba Maddaa Walaabuu (Seattle) bu’uuressan keessa tokko. Kana malees Federation Kubbaa milaa ka Oromo Sport Federation in North America (OSFNA) biyya alaatti namoota bu’uuressan keessatti namoota maqaan isaa hangafumman yaamamu keessatti aragama.
Saturday, December 13, 2014
Obbo Mohaammad Shelfaa Webo Aakhiraman
Muddee/December 9, 2014, mana yaala magaalaa Seattle(USA) keessatti bakka Obbaleeyyan, firroottan, waahillanii fi hawaasni Oromoo hedduminaan bira dhaabatanitti nagayaan boqote.
Obbo Mohaammad Abba isaa Shelfaa Webo fi Haadha isaa Amiinaa Kataroo irraa goodina Baalee koonyaa Gooro keessatti bara 1968tti dhalate. Akkuma umriin isaa mana barnootaa gayeen mana barnoota nannoo jirutti barnoota isaa eegalee hanga sadarkaa lammaffaatti barate, bara 1987 mana barnoota Baatutti fixate.
San booda bara mootumman Dargii ijoolle Oromoo adamisee kan dide ajjeesuu fi kaan lolaafi Ertreatti bobbaasu fi kaan hiraarsu keessatti lubbuu isaan baqatee biyya Kenya seene. Biyya Kenya keessatti baqattummaadhan waggaa lama eega jiraatee booda bara 1991 carraa biyya USA keessatti qubachuu argatee USA seenuun jiruu isaa jalqabe.
Obboleessi keenya Mohaammad (Shelfaa)n nama obbaleeysa isaa fi maatii isaa qofaan osoo hinta’in nama guyya tokko isa wajiin dabarse hundaan jaalatamaa waan tureef, nu hundaafuu sabrii fi imaana nuuf haakennu jachaa isaa ammoo jannataan haa qananeessu jannee rabbi kadhannaaf.
Obbo Shelfaan nama sabboona Oromoo qofa otuu hin tahiin nama biyya alaa kana keessatti Oromummaa gadi jabeessuuf nama ifaajjii hedduu godhaa turee dha. Yeroo waldayaaleen Oromoo jabaatani hin babal’atin keessatti namoota Oromummaa isaaniitiin boonan keessa nama fakkeenya ta’u tokko ture.
Obbo Shelfaan namoota tuuta kubba Maddaa Walaabuu (Seattle) bu’uuressan keessa tokko. Kana malees Federation Kubbaa milaa ka Oromo Sport Federation in North America (OSFNA) biyya alaatti namoota bu’uuressan keessatti namoota maqaan isaa hangafumman yaamamu keessatti aragama.
Obbo Shelfaan namoota tuuta kubba Maddaa Walaabuu (Seattle) bu’uuressan keessa tokko. Kana malees Federation Kubbaa milaa ka Oromo Sport Federation in North America (OSFNA) biyya alaatti namoota bu’uuressan keessatti namoota maqaan isaa hangafumman yaamamu keessatti aragama.
Obbo Shelfaan gama siyaasaatiinis miseensa ABO ta’e naannawa jirutti jireenya Dhaba ABO fi Oromummaa tikisuu fi jajjbaressu irratti nama yeroo dheeraaf qooda qabaacha ture. Obbo Shelfaan nama waa hunda hojjachuu danda’u fi gama artiinis nama qooda muli’ata ture. Fakkeenyaaf Diraamaa “Dararaa Maatii” jedhamu kan Obbo Amiin Jundii tiin barreeffame keessatti qooda sabboona Oromoo kan maqaa “Ibsa” jedhamuun taphatee, jaalala ummata Oromoo hedduu horate fi beekkamaa ture.
Obbo Shelfaan ummata keenya biyya keessa jiraniif gargaarsa namooma godhuufille NGO maqaa “Access for Success” kan web site isaawww.accessforsuccess.camp8.org jedhamu bu’ureessuun namoota lammii USA ta’an fuudhe mana barnootaa ijaaruuf biyya geesse tattaaffii guddaa nama godha tureefha. Obbo Shelfaan nama ummata isaa keessa fi saboota olaa Oromoo ta’an hunda biratiis Nama jaalatamu ture.
Qoonni Obbo Shalfaan Qabsoo Oromoo keessatti haala adda addaatiin laatees kan yeroo dheerafi seena ta’e jiraatuudha. Obbo Shelfaan akka dhuunfaatti Nama jaalala sabaa fi namaa qabu. Nama namni biratti rakkate hin boqonne, nama gammachuu fi gadda nama hundaa keessatti qooda fudhachuun beekkamee ture.
Ammas irra deebinee obbaleeyyan, firreenii, Hawaasa Oromoo Magaalaa Seattle jiran fi walumaa galatti kanneen isa beekan beekan hundaan rabbi sabrii fi imaana isiniif haa kennu janna.
Waahillan isaa fi Hawaasa Oromoo Magaalaa Seattle irraa
Maddi: http://athletdani2.blogspot.no/
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Yakkamtoonni har’aa kun; yakkamtoota kaleessa saba Oromoorratti yakka raawwatan maqaan yaamanii “Gochi isaan Oromoorratti dalagan sirrii ture” jechuun uummata Oromoo lammata madeessuudhaaf carraaqaa jiraachuun dhugaa hundi keenyaa quba qabnuu dha. Kana bira darbaniis sabboontonni Oromoo gocha isaanii kana balaaleeffachuu isaanitiin “Inumaawuu saba Oromoo jedhamu hin beeknu, biyyi isaas asii miti, lafti Oromoon har’a irra jirus kan Oromootii miti” jechaat jiru. Kun gar malee nama madeessa, nam dhukkubsa, tuffii dorgomaa hin qabnes!
Sichi Arrabsamana, Sichi Hidhamna, Sichi Ajjeefamana, Sichi Saamamna, Sichi Biyya Abbaa Keenya Haalamna!
Posted by Madda Walaabuu Press on 1/20/2014
Amajjii 20, 2014 | Gadaa.com | Baareentuu Gadaa irraa*
Tibba kana ilmaan nafxanyootaa biyyaa fi Alattii wal-tahanii duula olaantummaa isaanii calaqqisiisu, kan tuffii saba Oromootif qabana caalaatti argisiisu dalagaa jiraachuu kan quba hin qabne hin jiru. Leelliftoonni sirna gabrummaa kun waggoottan 100n darbaniif Oromoo xiqqeessanii ilaalu, tuffachuu, saamuu hidhanii dararuu fi ajjeessuurraa kan duubattii deebi’anii hin beekne tahanilleen; gochi tibba kana itti jiran garuu kan duuriitin adda. Kan adda isa godhummoo maqaa abbootii isaanii warreen harkaa-miila Oromoo ciran, abbootii isaanii warreen harma haadha teenyaa ciran faarsuu fi dhaadheessuu akkasumas ofii isaanitiifuu osoo carraa argatanii gocha wal-fakkaataa Oromoorratti dabaluuf fedhii kan qaban tahuu calaqqiisiisuu isaanii ti.
Yakkamtoonni har’aa kun; yakkamtoota kaleessa saba Oromoorratti yakka raawwatan maqaan yaamanii “Gochi isaan Oromoorratti dalagan sirrii ture” jechuun uummata Oromoo lammata madeessuudhaaf carraaqaa jiraachuun dhugaa hundi keenyaa quba qabnuu dha. Kana bira darbaniis sabboontonni Oromoo gocha isaanii kana balaaleeffachuu isaanitiin “Inumaawuu saba Oromoo jedhamu hin beeknu, biyyi isaas asii miti, lafti Oromoon har’a irra jirus kan Oromootii miti” jechaat jiru. Kun gar malee nama madeessa, nam dhukkubsa, tuffii dorgomaa hin qabnes!
Yakkamtoonni har’aa kun; yakkamtoota kaleessa saba Oromoorratti yakka raawwatan maqaan yaamanii “Gochi isaan Oromoorratti dalagan sirrii ture” jechuun uummata Oromoo lammata madeessuudhaaf carraaqaa jiraachuun dhugaa hundi keenyaa quba qabnuu dha. Kana bira darbaniis sabboontonni Oromoo gocha isaanii kana balaaleeffachuu isaanitiin “Inumaawuu saba Oromoo jedhamu hin beeknu, biyyi isaas asii miti, lafti Oromoon har’a irra jirus kan Oromootii miti” jechaat jiru. Kun gar malee nama madeessa, nam dhukkubsa, tuffii dorgomaa hin qabnes!
Gama mootummaa abbaa irree wayyaaneetiinis yakka Oromoorratti hojjeetamaa jiru yoo ilaalle; kan yeroo kamiyyuu caalaa sukanneesaa fi kan dorgomaa hin qabnee ta’aat jira. Yakkoota waggoottan 22n darban keessa Oromoorratti dalagame dhiifnee kanuma waggaa tokkoo as raawwatame yoo kaafnee ilaalle yakka dorgomaa hin qabnee dha. Yakki wayyaaneen Oromoorratti raawwachaa jiru yakka sanyii balleessu ti. Oggaa darbe keessa qofa lammiiwwan Oromoo kumootan lakkaawwaman balleessaa tokko malee dharaan yakkamanii hidhamuu, reebamanii qaamaa hirdhachuu, gariin ajjeefamuu, kan hafan ammoo biyya abbaa isaanirraa baqachiifamuu namni Oromoo tahee quba hin qabne hin jiru. Kan Gammoojjii fi Galaanatti dhume manni haalakkaawu! Kun hunduu tuffatamuu fi gadoottii ilaalamuurraa madda, maal fidaarraa madda! Akka walii galaatti yoo ilaalle yeroo ammaa kana uummanni Oromoo duula gam-lamaan itti baname keessa jira. Gama tokkoon ilmaan Nafaxanyootaa biyya abbaa isaarratti madaa kaleecha itti uuman irra deebi’anii waraananii madeechuuf itti duulaa fi itti dhaadachaa jiru. Gama biraan mootummaan abbaa irree wayyaaneen qabeenya Oromoo saamaa, dhalataa Oromoo hidhaa, dararaa fi ajjeesaa kaan biyyaa baqachiisaa jira. Gama hundaanuu duula qindaayeetu Oromoorratti gaggeeffamaa jira jechuun ni danda’ama!
Dhaadheessitoonni gabrummaa kun “Guyyaa dhalootaa fi du’a nugusa keenyaa kan Miniliki kabajuun mirga keenya, Oromoon kan mormuuf mirgas hamilees hin qabu, maaliif jennaan Oromoon saba biyya hin qabne, Oromoon saba godaanee dhufe waan taheef haasa’uu hin danda’u” jechaa akka jiran hundi keenyaa arginee dhageenyeerra. Akka dhaadannaa fi holoola jara kanaatti “Inumaawuu Oromoon yoo adabatee taahuu baate Itiyoophiyaa keessaa hari’ama, lafti amma Oromoon irra jiru kun lafa isaatii miti. Biyya Oromiyaa jedhamtus sabni Oromoo jedhamus naannoo kana hin turre, dhiheenya kana godaanee dhufee qubate” jechuun nu xiqqeessuu fi ijoo gadootiin nu ilaaluu barbaadu.
Gabronfattoonnii fi leelliftoonni garbrummaa kun seenaa dogoggoraa fi jal’aa kan kijiba irratti hundaa’e; kan abbootiin isaanii warri diina ummata Oromoo ta’an barreessan har’as achii as baasuun dhara kaleessaa dhugaa fakkeeffachuuf lallabaa jiru. Kanaaf ragaan tokko ammoo gaafii fi deebii namni Taklee yeshaawu jedhamu kan Jaarmiyaa Morash Waganee gaggeessu Raadiyoo hawaasa Itophiyaa Amerikaa keessa jiruuf kennee dha.
Namni kun “Oromoon biyya hin qabu godaaneet dhufe, kan amma irra jirus biyya isaatii miti. Yoo adabatee hin teenye hinumaawuu biyyaa hariina” jedheera. Akka Sabni Amaaraa fi kan Itiyoophiyaa jaalatu hundi Oromoorratti duuluufis waamicha dabarsuu isaa dhageenyeerra. Kun saba Oromootiif tuffiidha, tuffii bira darbees duula biyya isaarraa har’u irratti gaggeeffamaa jiru keessaa tokko tahuu ifatti agarsiisa. Duulli Teklee Yeshaawuu fi fakkaattoonni isaa saba Oromoorratti labsan kun duula akka salphaatti ilaalamee bira darbamuu miti. Kun ilaalcha ykn yaada nama tokkoot jedhamuus hin danda’amu. Warri Oromoo akka sabaatti hin jaallanne, gabrummaaf hawwan, Oromiyaa arguu hin feenee fi sirna gabrummaa leellisan hundi ilaalchaa fi ejjennoo kana akka qaban ifaa dha. Gaafii deebii nama kanaarraayis kan hubachuun danda’amu Ilmaan Nafxanyootaa hangam akka sammuu tortore baatanii har’as jaarraa 21ffaa kana keessa socho’an namatti argisiisa. Biyya keessattis haaluma wal fakkaatuun warreen yaada nama Taklee Yeshaawu jedhamu kan jaarmiyaa “Morash Waganee” gaggeessuu kana deeggaran hedduu dha. Akka fakkeenyaatti Hogganaan “Samaayaawii Paartii” namni Yiliqaal Tamasgeen jedhamu gaafii fi deebii Amajjii 13 bara 2014 Weebsitii “Ze Habashaa” jedhamuf kenneen “Guyyaa Minilik kabajuun, Minilikis dhaadheessuun sirrii dha, mirgas jedheera, Minilik harka mure, miila mure, harma mure jedhanii odeessunis dubbii dhugaa hin qabne afoola namoonnii siyaasaa Oromoo Odeessaa jiraniidha” jedhee nutti qooseera.
Yiliqaal Tamasgeen itti dabaluunis “Oduun kun kan dhaadheeffamaa jiru dhuguma minilik gocha kana raawwatee osoo hin taane Oromoota daladala siyaasaa irratti bobba’antu afarsa jira, kanarraa bu’aan argatanimmoo hin jiru” jechuun yakka Miniliki Oromoorratti dalage haaleera. Tuffii Oromoof qabu ifatti calaqiisiisera. Galaana uummataa warra godaannisa Minilik itti fideen mankaraaraa jiru gidduu ciisee kana dubbachuun isaa tuffii tuffii caalu dha. Kun yakka lammataa saba Oromoo fi cunqurfamtoota saboota Impaayeera Itiyoophiyaa keessa jiranirratti dalaguu dha.
Akka dhalataa Oromoo tokkootti ani; yaada hoogganaan jaarmiyaa “Morash waganee” Taklee Yeshaawuu biyya alaa taa’ee Raadiyoo Habashootaatiif kenne yaada hogganaan “Samaayaawii Paartii” Yilqaal Geetinnati Ze Habashaaf kenne, akkasumas gochaa sirbituun Habashaa Teediroos Kaasaahuunii fi leelliftoonni sirna gabrummaa biroo alaa fi biyya keessatti itti jiran yoon walitti qabee ilaalu duulli isaan Oromoorratti gaggeessaa jiran kan haalaan qindaayee dha. Duula tuffiirraa maddee, Duula Oromoo xiqqeessuu fi gadootti ilaalurraa maddee dha. Akka sabaatti tuffatamuun, gadootti ilaalamuun ammoo hedduu madeessa dha.
Gama wayyaaneetiinis hidhaan, ajjeechaa fi biyyaa baqachiisuun Oromoorratti raawwatu jabaatee itti fufuun, Saamichi qabeenya Oromoorratti gaggeeffamu daran cimaa deemuun kan namattii argisiisu duulli qindaahaa fi jabaan garoonfattootaa fi leellifttoota gabrummaatiin Oromoorratti gaggeeffamaa jiraachuu dha. Duula kana dhalataan Oromoo bakkayyuu jiru tokkummaan fundura dhaabbachuu qaba. qaba qofaa osoo hin taane biyya “Biyya abbaa kootiit” jedhu ennaa haalamaa jiruutti callisee taahuun ykn dhagahee dhiisuun yakkamtoota isa tuffatan, akka gadootti isa laalan kanaaf akka tumseetti of ilaaluu qaba. Kun ammoo aadaa Oromootii miti, aadaan Oromtichaa kan ganamaa diina isaa irree tokkoon dhaabbatee ittisuu dha. Aadaa irree tokkoon diinarratti bobba’uu sabni Oromoo qabu kana hojiirra haa’oolchinu. Haa xiiqoofanu, Bilisummaa keenyaaf haa kaanu! Irree tokkoon kahuu baannaan kan nu’eeggatu akkuma kaleessaa har’a, akkuma har’aa, bor-iftaan; leelliftoota gabrummaa fi wayyaanee abbaa irreetiin sichi tuffatamna, sichi saamamna, dararamna, ajjeefamna biyya abbaa keenyaas haalamna!
* Baareentuu Gadaa: gassogeda@gmail.com
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Barattoota Gondor Yuuniversitii Irraa Dismissal Ariyaman
Gabaasa Qeerroo Bilisummaa Muddee 07,2013
Baatii Sadaasaa 2013 keessa Yuuniversitii Goonder keessatti
barattooti Oromoo gaaffii mirgaa kaasuun ni yaadatama. Rakkoo fi gidiraa
uummata Oromoo akkasumas hidhaa fi ariisaan barattoota Oromoo irra
gahamaa jiru haa dhaabbatu jechuun gaaffii mirgaa barattooti Oromoo
kaasaniif deebiin mootummaa Wayyaanee irraa kenname ajjeechaa fi dhihdaa
ture,sababaa diddaa barattooti kaasaniif jecha barataa Oromoo tokko
ajjeessuun toorba ammo hidhaa hin beekamnetti ergamanii jiru.
Haalli kun jabbaachaa deemuu irraan walitti bu’iinsi barattoota
Oromoo fi kanneen mootummaa Wayyaaneen kaadhimamanii hojjetan jidduus
jiraataa ture. Ammoo gaaffii mirgaa ilmaan Oromoo kaasaniif deebiin itti
aanu kenname barattoota mooraa fi barnoota isaanii irraa arhiyuun
gaaffii mirgaa ukkaamsuuf yaalee jira.
Ammatti Muddee 5,2013 barattooti Yuuniversiticha irraa arihaman gabaasaan Qeerroo akka armaa gadiiti addeessa.
1) Barattoota 8 dismal barnoota irraa ariyanii jiru;
2) 2.Barattoota 9 waggaa lamaaf adaba itti kennanii mooraadhaa bahanii jiru;
3) 3.Barattoota 19 ammoo meeshaa caccabeef horii akka
baasan mallatteessisifamanii hanga horin isaa bakka buusanitti
barumsatti akka hin deebine tahee jira.
4) 4.Barattoota 150 ammoo akeekkachiisa itti
kennuudhaan mallatteessisanii mooraatti deebisanii jiru walumaa gala
galmee kanneen arihamanii akka armaa gadiitti dhiheessina.
Barattoota Waggaa Lama (2)Barnoota Irraa Ariyaman
Injifannoon Uummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!
Guutummaan lis kanaa:- Yuuniversitii Goonder Keessaa badii tokkoon malee barattoota arihaman


text:
Gootonni barattoota Oromoo dhaabbilee barnoota ol aanoo wal gahii mootummaan abbaa hirree waame Yuuniversiitiiwwan garaagaraa keessatti mormuun gaaffii mirgaa karaaa nagaa dhageessisaa jiran manneen hidhaatti ugguramaa jiru. Akka kanaan gootonni barattoota Oromoo Yuuniversiitii Amboo keessatti wal gahii dirqanii amansiisuu jedhu Wayyaaneen qopheesse mormuun gaaffiiwwan mirgaa garaagaraa dursu deebii argatuu qaba sababa jedhuun sagalee isaanii dhageessisaan Hagayya 22 bara 2014 galgala irraa eegalee mana hidhaa ykn kaampii leenjii poolisa Sanqalleetti guurramaa jiru. Akka gabaasa Qeerroo maadhee poolisa Federaalaa keessatti haga ammaa lakkoofsi barattoota buufta leenjii poolisii kana keessatti guurraman 230 ta’uu mirkaneessa.
Barattoota kaampii kana keessatti guurraman keessaa kanneen haalaan dararaan irraan gahamee fi FDG qindeesitan jedhanii sadarkaa guddaatti reebicha irraa gahamaa jiru keessaa gariin:-
2. Girmaa Caalaa, barataa seeraa waggaa 3ffaa
3. Haabtaamuu Geetaachoo, barataa injineeriingii waggaa 4ffaa.
4. Fufaa Galataa, barataa fayyaa waggaa 2ffaa.
5. Qaabataa Itichaa, barataa seeraa waggaa 2ffaa
6. Tesfaayee Guutuu, barataa fayyaa waggaa 3ffaa


text:
Maddi Oduu ABO,MOAn, Adelaide irraa akka gabaasetti, hawaasti Oromoo magaalaa Adelaide keessa jiraatan kunneen ayyaana FDG kana kan kabajatan Dilabata darbe, Sadaasa 15, 2009 walitti dhufuudhaan ture.
Ayyaana yaadannoo waggaa 4ffaa FDG Oromiyaa kanarratti hawaasa Oromoo Awustaraaliyaa Kibbaatti gaafatamaan damee jaarmayaa Jaal Kadir Ibrahim, Fincilli Diddaa Gabrummaa Sadaasa 9, 2005 bifa haaraan eegale sochii jaarraa 16ffaa keessa Oromoon daga isaa bilisoomsachuuf finiinsaa ture wajjin kan wal fakkaatu ibsee jira.
Dhalli Oromoo garbummaa didan marti, bakkayyuu irraa ka’anii faajjii jaallan kaleessaa qabsoo irratti wareegaman kaasuun hawwii biyya ofii irratti abbaa biyyaa ta’uu, bilisummaa, mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu bakkaan gahuu; gaaffiilee mirgi dhala namaa fi dimokraasii akka kabajamu gaafachuu isaaniis JaalKadir yaadachiisee jira
Amma illee qabsoo keenya fininsuun ilmaan Oromoo sababa Oromoo tahan qofaaf mana hidhaa keessatti gidiraa argaa jiran haal duree tokko malee akka hiikaman, namoota seeraan alatti ilmaan Oromoo hidhan, gidirsan, hiraarsanii fi ajjeessan murtii seeraaf akka dhiyaatan gaafachuun bakka jirru hundatti sochii FDG keenya jabeessuu qabna jedhee jira.
Ayyaana yaadannoo FDG kana irratti gaafatamaan Hawaasa Oromoo Awustaraaliyaa Kibbaa, Ob Ibiraahim M. Yuusuf, gama isaatiin dhaamsa dabarseen ummati Oromoo bakka jirutti tokkummaa isaa jabeeffatee gamtaan akka socho’u dhaamee jira. Miseensoti Hawaasa Oromoo Awustiraaliyaa Kibbaa gama isaaniitinis, ayyaana kana irratti FDG bifa bilchaataa ta’een daran jabeessuuf waan danda’an maraan kan hojjatan ta’uu hubachiisanii jiru.
Daa’imman Oromoos ayyaana FDG kana irratti faaruu Alaabaa oromoo dhiyeessanii hawaasa Oromoo dhiibbaa sirna garboonfattootaan biyyaafi saba isaanii irraa dhiibamanii, Australia magaalaa Adelaide keessa qubatan waliin ayyaana FDG waggaa 4ffaa yaadatanii oolaniira.
Bal’ina isaa toora marsaa isaanii http://ocasa2020.blogspot.com/ irraa illaaluu dandeessu.
==========MOA===========


text:
Thursday, November 21, 2013
Godaantota Biyyoota Ambaa Keessatti Balaa Mudataniif Kan Itti Gaafatamu Sirnuma Biyyan Bulcha Ofiin Jedhu Wayyaanee ti
Sadaasa 21, 2013 (oromoliberationfront.org) – Ilmaan Oromoo fi sabaa fi sablammoota biroo biyya keessatti hojjetatanii guddachuu dadhabuu irraa baruma baraan biyyoota ollaa fi fagootti godaanu. Kana keessatti lakkoofsi ilmaan Oromoo haalaan guddaa dha. Irra guddaan isaanii karaa seeraan alaatiin biyyoota ollaatti godaanu. Biyyoota ollaa irrattis dhiibbaa sirna Wayyaaneetiin nageenya dhowwatamanii fagaatanii deemuuf jecha balaawwan rifaasisaa adda addaa mudatu. Haala kanaan baqattoonni Oromoo fi saboota biroo Sudan, Somalia, Somali Land, Punt Land, Djibouti, Kenya, Suudaan Kibbaa, Yemen, Saudi Arabia, Dubai, Bahrain, Lebanon, Qatar, Masr, Libya fi Afriikaa Kibbaatti faa godaananii argaman kumoota dhibbootaan herregamu.
Godaantonni kun gariin isaanii rakkoo siyaasaatiif biyya jaalatan irraa baqatan. Gariinis biyya keessatti dalagatanii guddachuuf, of jiraachisanii fira ofiis gargaaruuf hiree dhowwatamanii, cunqursaa bifa adda addaan hiraafamanii carraa hojii wayyaa barbaachaaf jecha biyyaa bahan. Biyya isaanii keessatti nagadanii, qotatanii yookiis ogummaa qaban birootiin hojjetanii akka hin guddanne sirna aangoo irra jirutu gufuu itti tahe. Wayyaaneen ilmaan biyyaa siyaasaa mootummaa irraa walaba tahanii hojjetatanii buluu barbaadaniin dirqamatti miseensa paartii kootii taatan malee jedhee doorsisa. Warra kana dide sababa itti barbaadee carraa dalagaa itti cufa. Warra qotatu gatii xaahoo fi sanyii filatamaa dhowwata, yookiis garmalee gatii itti qaalessa. Warra nagadu eehama daldalaa irraa fudhatee qarshii kuma hangas kafaltu malee hin argattu ittiin jedha. Warra baankii irraa horii liqeeffatee daldalatti seenuu barbaaduun dura waraqaa miseensummaa paartii keenyaa fidi ittiin jedha. Haloonni akkasii kun ilmaan biyyaa biyya abbaa isaanii irratti hojjetanii guddachuu fi biyyas guddisuu mannaa hiyyuummaa fi cunqursaa jalaa baqachuuf qalbiin isaanii akka godaansa yaadu taasise. Lakkoofsi namoota Itoophiyaa irraa gara biyyoota adda addaatti godaananii kan biyyoota ollaa keenyaa kamiiyyuu caalaa kan guddatee argameef dhiibbaa mootummaa kana fakkaatu irraati yoo jedhame dhugaa irraa fagaachuu hin tahu.
Ilmaan biyyaa kun hanga lammii Itoophiyaa jedhamanitti, bakka gahan maratti nageenya isaanii hordofee mootummoota biyya itti godaanan sanii waliin tahee tika taasisuufiin kan irra ture, mootummaa aangoo siyaasaa Itoophiyaa harkaa qabu. Mootummaan Wayyaanee TPLF garuu, faallaa kanaan, baqattootni kun marti bakka gahan maratti balaa dhala namaatiif hin malle akka mudatan gochisuu keessaa qooda qabaate. Yeroo adda addaatti wayta ilmaan biyyaa biyya hojiif jecha itti godaanan keessatti ajjeefamanii daandii irratti gataman, dhiigni isaanii akka dhiiga sareetti dhangala’u, kun maaliif tahe jedhee wayta itti gaafate hin qabu. Shamarran hojjetanii guddachuuf jecha biyyoota Arabaa gara garaatti godaanan yeroo hedduu haala kanaan ajjeefamu. Yookiis salphina namummaa isaanii irra gahe obsuu dadhabanii darbii (building) gubbaa irraa of gadhiisanii du’u. Waggaa tokko dura intalli Oromoo Alam Dachaasaa jedhamtu daandii magaalaa Beeyruut keessatti warra biyyaatiin reebamtee yoo ajjeefamtu kan agarsiisu viidiyoon tokko you tube irratti gadhiifamee ture. Alam wayta ilmaan Arabaa gara jabeeyyiin namummaa ishii salphisanii uffata irraa baasanii qullaa lafa irra harkisanii itti taphatan, embaasiin Wayyaanee magaalaa sana keessa jiru akka dhaqqabuuf yoo waywaattu viidiyoo san irratti ni dhagahama ture. Kan nama raaju ammoo, bakki hammeenyi kana fakkaatu lammii Oromoo tana irratti raaw’atame, bakka embaasiin Wayyaanee argamu irraa fageenya meetiroota dhibba lamaan tokko hin caalle irratti ture. Sirni Wayyaanee dubbii tana irratti mootummaa biyya sanii waan gaafate hin qabu.
Dhihoo kana akkuma dhagahamaa jiru, godaantota Itoophiyaa irraa deemanii Saudi Arabia keessa turan irratti ammas tarkaanfiin farra dhala namummaa suukaneessaan torbaanotaaf walitti aansee raaw’atamaa jira. Kana keessatti yoo xiqqaate lubbuun godaantota sadii reebicha irra gaheen dabree jira. Poolisoonni Saudi dargaggoota biyya isaanii waliin tahuun lammiilee Itoophiyaa irraa achi godaanan reebuu, saamuu fi dhalaalee humnaan qabatanii gudeeduudhaan salphisan. Kunis oduu ololaa osoo hin taane qabatamaan viidiyootti warabamee interneeta irratti faca’ee jira. Kun hundi yemmuu tahu, sirni Wayyaanee kan lammiiwwan ajjeefamaa fi salphifamaa jiran biyya isaa irraa tahan afaan guutee yoo gochaa kana balaaleffatu hin dhagahamne.
Mootummoonni akka Indooneeshiyaa fi Filippiins kan lammiileen isaanii haala wal fakkaatuun Saudi keessaa ari’aman hoggasuma ibsa baasanii mootummaa Saudi balaaleffatan. Dirmannaa lammiilee biyya isaaniif qaban agarsiisan. Mootummaan wayyaanee garuu tarkaanfii fakkaataa fudhachuun haa turuutii, inumaa gochaa mootummaa Saudi kan deeggaru tahuu isaa ragaa ofirratti bahe. Salphina lammiilee biyya isaa irra gahee addunyaa gaddisiisee jiruuf gurra hin qabaanne. Isaaf kan gatii qabu investeroota Saudiitti lafa gurguratee akka dhunfaatti duroomuu dha malee kabajaa ilmaan biyyaaf quuqamee dubbachuu miti. Ilmaan biyyaa biyya ofii keessatti hojjetanii akka hin guddanne danqee, lafa isaan gadhiisanii godaanan warra achitti isaan ajjeesaa jirutti gurgurata, yoo fedhes tola kennaaf. Kun mallattoo sirna farra ummatoota bulchaan jira ofiin jedhuu akka tahe ifa galaa dha.
Balaan du’aa fi salphina wal fakkaataa biyyoota akka Suudaan, Yaman, Jabuutii, Soomaalii Laand, Puunt Laand, Keeniyaa fi kan kana fakkaatan keessatti yeroo dheeraa duraa qabee godaantota ilmaan biyyaa, keessumattuu dhalattoota Oromoo irra gahaa ture kan himamee dhumuu miti. Yeroo kun hundi tahu ammoo mootummaan Wayyaanee mootummoota biyya sanii waliin tahee godaantota kana rukuchiisuu, hiisisuu, biyyatti dabarsee zaliiluu irraa kan hafe lammiiwwan kiyyatu miidhame jedhee wayta dirmateef hin qabu.
Walumaa galatti balaa godaantota Oromoo fi sabaa fi sablammoota biroo biyya ambaa keessatti irra gahaa jiruuf kan itti gaafatamu mootummoota alagaa sana qofa osoo hin taane hangafummaatti sirna Wayyaanee mataa isaa ti. Sababa hedduuf itti gaafatama: Jalqaba dubbii, biyya keessaa dhiibee godaansisuu isaaf itti gaafatama. Lammaffaa, godaantonni kun bakka gahanitti mirgi isaanii akka eegamu irratti hojjechuu dhabuuf itti gaafatama. Sadaffaa, bakka itti godaananitti mirgi namummaa isaanii yoo salphifamu dafee sagalee dhageessisee tarkaanfii malu fudhachuu hanqatuu isaaf itti gaafatama.
Hunda caalaatti garuu akka isaan biyya ofii irratti hojjetanii hin guddanne tooftaadhaan dhiibee godaansisuutu yakka olaanaa dha. Lammiileen kun biyya isaanii gadhiisanii akka hin deemneef hiree hojii siyaasaa irraa walaba tahe aanjessuuniif qooda isaa ture. Lammiileen hundinuu naannoo naannoo isaanii keessatti mirga hojjetanii guddachuu kan dhiibbaa kamiyyuu irraa walaba tahe argachuu qabu ture. Wayyaaneen mirga abbaa biyyummaa isaanii san irraa fudhate. Fakkeenyaaf lammiileen Oromoo Oromiyaa keessatti leecalloo (resources) umamaa jirutti dhimma bahanii hojjetanii guddachu danda’u ture. Omisha bunaa, jimaa, midhaanii, albuudaa; horsiisa loonii, lukkuu, bushaalee, kotte duudaa; akkasumas tajaajila hawaasaa (civil service) caasaa mootummaa fi mit-mootummaa keessatti dhiibbaa siyaasaa tokkoon maleetti bobba’anii ofis tahee biyya isaanii guddisuu danda’u ture. Daldala irrattis akkasuma. Mootummaan Wayyaanee garuu hireelee kana mara lammiilee jalaa fudhatee godaansaaf isaan dhiibe. Maqaa investerummaatiin dabballootaa fi basaastota isaa maallaqa miiliyoonota fe’achiisee kaaba irraa bobbaasee Oromiyaa fi naannoolee biroo keessatti dalagaa lammiileen silaa dalagatanii ittiin jiraatan humna qawween jalaa fudhachiisa. Kan caalaatti nama suukanneessu ammoo, godaantota Saudii jiran irra guddaa mallaqatti gurguratuun kan achitti guuraa bahe Wayyaanee mataa isaa ti. Godaantonni haala kanaan biyyoota ambaa keessatti balaa lubbuu isaanii irra gahaa jiruuf kan itti gaafatamu qaama kamiinuu caalaatti Wayyaanee dha kan jennuufis kanumaafi.
Eega sababni rakkoo kanaa mootummaa Wayyaanee mataa isaa tahee, furmaanni rakkoo kanaas sirna Wayyaanee kan biyya ofii irratti hojjetanii guddachuu nama dhowwaa jiru kana irratti gamtaadhaan qabsaayuun mirga ofii kabajchiisuu qofa. Rakkoon godaantota kanaa gubbaan isaa yoo laalamu rakkoo dinagdeeti haa jedhamu malee, hundeen isaa inni guddaan dhiibbaa siyaasaa akka tahe beekamee furmaata siyaasaa argachuu qaba. Godaantonni Oromoo fi kan biroo biyyoota ollaa fi Baha Giddu Galeessaa keessatti hojii barbaachaaf bobba’anii ajjeefaman, reebaman, qaamaa hir’atan, hidhamanii fi humnaan qabamanii biyyatti deebifaman hundi wanni wal gaafachuu qabanis isa kana. Oromiyaa irratti gariin hojjetee yoo millionaire tahu, ani maaliifan hojjedhee bayyanachuu dadhabe? Maaliifan godaantummaaf saaxilamee salphifame? gaaffii jedhu of gaafatanii deebii isaa irras gahuun furmaata taha. Deebiin isaas ifaa dha. Kan biyya abbaa isaanii magartuu fi gabbattuu san irraa tooftaadhaan dhiibee isaan godaansisee ofii saamee ittiin sooromaa jiru dabballoota Wayyaanee ti. Kun homaa shakkii hin qabu. Haala kana jijjiiruuf biyya ofiitti deebi’anii qindaawanii qabsaayuun furmaata waa maraa taha!
Furmaata maayyiif qabsaawuun rakkoo fakkaataa deddeebi’ee biyyoota ambaa keessatti mul’atu kana irra aanuuf gargaara. Ummatni Oromoo ala jirus sagalee kanneen hiraarfamanii tahuun iyyachaafii qabsoo isaa finiinsuu qofaan rakkina kanatti xumura gochuun akka danda’amu hubatee socho’uun dirqama.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Infoo Deeskii ABO
Sadaasa 20, 2013
– Oromoliberationfront.org
You may read also:
–Full Text Document in Afaan Oromo
–Full Text Document in Amharic
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
tirsdag 4. mars 2014
Wayyaaneen Uummata Oromoo maqaan ABOn hiraarsuu irra darbee keessa Caasaa isaa goolaa jira.
Yeroo ammaa mootummaan wayyaanee gara itti goru dhabeetu jira gama hunda diddaan kautti waraana isaas ramadee diddaawwan qabatan dhaamsuuf yaalullee hin dandeenye,gara caasaa isaa shakkuutti geessee jira,namoota dur shakkaman hunda walitti qabuudhaan qorannaa irratti gaggeessaa,isaan kaan ammo bakka buuteen isaanii dhabamaatu jira,hojjetotas tae barattoota. Gabaasaa Qeerroo Shawaa Kibba Lixaa magaalaa Wallisoo irraa Bitootessa gaafa 01/2014 addeessuun magaalaa kana keessa kan jiraatan nama lama bakka buuteen isaanii dhabamee jira,akka gabaasaa Qeerrootti maqaa ABOtiin kan yakkamaniidha namootni lamaan kuni jireenyaa magaalama Wallisooti. Kanneen kunis
1. Tafarii Mokonnin-yuuniversitii Finfinnee irraa kan eebbifame garuu hojii dhabee kan jiru;
2. Girmaa Dhugaasaa-yuuniversitii Amboo irraa kan eebbifame yoo tahu namootni kun lamaan siyaasa ABOtiin tikoota wayyaaneen qabamanii ukkaamfamanii jiru,kunis olitti akkuma caqasne gaafa Bitootessa 01/2014 ti. Maatiidhaan akkasuma hiriyoottaniin hanga ammaatti hordofamanii kan dhabaman tahuu isaanii gabaafamee jira. Mootummaan Wayyaanee ammallee saba oromoo keessaa kan sabboonummaa qaban adamsaa jirti,abjuun hiika argachuuf dhiyaateera,diinni ilmaan oromoo hojii hojjetetti yeellauun isaa kan hin oolleedha,ammas jabaatee shira gurguddaa ilmaan oromoo irratti raawwachaa jiraatus kufaatiin isaa kan itti dhiyaate sochii yeroo ammaa gaggeeffamaa jiru,wal nyaatinsii fi walitti buiinsi caasaa isaanii gudduutti taaa jiru kuni mallattoo kufaatii wayyaanee tahuun isaa ibsa, diddaan yeroo ammaa wal qabatee kaaa jiru uummata oromoo fi barattoota oromoo jabeessaa fi onnachiisaa jira,ammallee qabsoonii fi diddaan itti fufa hin dhaabbatu!!!
1. Tafarii Mokonnin-yuuniversitii Finfinnee irraa kan eebbifame garuu hojii dhabee kan jiru;
2. Girmaa Dhugaasaa-yuuniversitii Amboo irraa kan eebbifame yoo tahu namootni kun lamaan siyaasa ABOtiin tikoota wayyaaneen qabamanii ukkaamfamanii jiru,kunis olitti akkuma caqasne gaafa Bitootessa 01/2014 ti. Maatiidhaan akkasuma hiriyoottaniin hanga ammaatti hordofamanii kan dhabaman tahuu isaanii gabaafamee jira. Mootummaan Wayyaanee ammallee saba oromoo keessaa kan sabboonummaa qaban adamsaa jirti,abjuun hiika argachuuf dhiyaateera,diinni ilmaan oromoo hojii hojjetetti yeellauun isaa kan hin oolleedha,ammas jabaatee shira gurguddaa ilmaan oromoo irratti raawwachaa jiraatus kufaatiin isaa kan itti dhiyaate sochii yeroo ammaa gaggeeffamaa jiru,wal nyaatinsii fi walitti buiinsi caasaa isaanii gudduutti taaa jiru kuni mallattoo kufaatii wayyaanee tahuun isaa ibsa, diddaan yeroo ammaa wal qabatee kaaa jiru uummata oromoo fi barattoota oromoo jabeessaa fi onnachiisaa jira,ammallee qabsoonii fi diddaan itti fufa hin dhaabbatu!!!
Abonner på: Legg inn kommentarer (Atom)


text:
Jechoota Afaan Oromoo, Jechoota Afaan Amaaraatiin Liqimfamutti jiran: Walhaa sirreessinuu
ABDIISAA BANCAA JAARRAAtiin: #Jechoota Ergifatamee Afaan Keenya Keessatti Lubbuu horachuun Jechoota mimmidhaagoo Afaan Oromoo bakka bu'uun keenya akka badan godhee, Jechootni kunneen Afaan Oromoo keessatti iddoo qabachaa jira. Kanumaaf, Ofirraa kaanee, Hiriyyaa, Maatii fi hunnda keenya haa sirreessinuu! Jechoo afaan Oromoo yeroo baayyee hin amaleeffatamneef akkasumas Yeroo ammaa Naannolee Oromiyaa heddu keessatti Hawaasni yeroo jechooota armaan gadii kana AFAAN OROMOOtiin walitti makee haasa'u hunduu ni beekna, Kana Balleessuuf akkasumas Qulqullinaafi Guddina Afaan Oromootiif Ofii keenyarraa kaanee walsirreessuu qabnaan DHAAMSA KEENYA.... Afaan oromoo afaan hirkate utuu hin taane of danda'ee kan dhaabatedha.Amalli guddina magaalaamoo yoomiyyuu afaan keenya jallisuu(akka itti maknu) nu gochuu qabu."MAAL BAASUUF DHAMA RAASUREE"?.Artiin hammuma guddataa jiru qulqullinni afaan...


text:
Tuesday, December 8, 2015
Mudde 8,2015 Guyyaa Har’aa FDG Itti Fufuun Magaalaa Waliisoo,Ada’aa Bargaa,Ejeree fi Geedoo Keessatti Jabaatee Itti Fuee Jira.
Mudde 8,2015 Guyyaa Har’aa FDG Itti Fufuun Magaalaa Waliisoo,Ada’aa Bargaa,Ejeree,Geedoo fi Shashammannee Keessatti Jabaatee Itti Fuee Jira.
Addatti Walisoo dirree waraanaa fakkaattee jirti. Manneen tajaajila kennan kan akka Hoteelaa,Suuqii fi dhiimmi daldalaa hundi dhaabatee waraani tikaa waayyaanee qawwee waaqatti olqabanii dhkaassaa jiru. Kan namatti tolu ummaann magaalichaa bartoota cinaa graa jira. Loltooti Wayyaanee dhukaasa bananiin meeshaa gurguddaa yeroo shanii ol dhukaasanii jiraachuu Qeeroon gabaasa.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Friday, August 22, 2014
“Too’anna Da’umsaaf Koriyaan Itophiyaa Gargaaruufi” – Oromoo waan tuqu qabaa laata?
Ibsaa Guutama irraa
Bara durii duriitii kaasee madaala uumaa, lafa, diinagdee fi kan dhimma itt bahanii eeguuf falli too’annaa da’umsaa shakalama ture. Sun madda qabeenyaa yaraa hirmachuu, fayyaa haadhaa fi ilmoo eeguu fi akka karoora fascistootaatt immoo qulqullummaa sanyii eeguuf gargaara jedhameetu. Jaalalli Oromoon ijoolleef qabu hammana hin jedhamu.
Oromoon yeroo hunda ijoollee guddifachuuf qophee turani. Warri Oromoo naannichaaf akka galma qaallota jara lixaa bakka ijoollee hin barbaadamne itt gatanii ture. Ijoollee godhatanii fi guddifatan gidduu sanyiin haa ta’uu ogooman fanfanuun hin turre. Taadhomni eebba Waaq karaa Ateetee dhufutt amanama. Dhabduun taadhomuuf Ateetee yoo kadhattu kan ilmoo argatan karaa see Waaqa faarfatu. Ilmoon dhalachuun gammachuu addaa warraaf yoo fidu dhabduuf mararfannoo argamsiisa. Dhabuu, salleessuu kkf karaa Uumaan baayyina namaa itt to’atu keessaa hamma tokko. Namooti yeroo ilmoo guddisuuf hin qophoofne saala lagatu turani. Humnaan taadhoma dhaabuun hin beekamu ture.
Si’ana sabi Oromoo dhukkuba daddarbu, busaa, balaa uumaa akka bubbee roobaa, beela, dhukkuba taraa fi kkfnin dorsifamaa jiraa. Oromo garri caalu, Uumaan ilmoo abbaa barbaadu kennee kan hin barbaanne waan dhowwatuuf eenyuu hojii saa keessa seenuu hin qabu jedhu. Garuu hawaasi ammayyaan dilormaan (lakkoofsi namaa) hammaa bahuun lafaa fi wanti ittiin jiraatan hanqachuu danda’a jedhanii yaadda’aa jiru. Kanaaf mala adda addaa ittiin da’umsa too’atan, akka laguu, qaama ofii dhaggeeffachuu fi danqaa adda addaatt dhimma bahuu yaada kennuu. Hindiin addunyaa keesssaa biyyoota dilorma gudaa qaban keessaa isa lammafaa ture. Imaammati maseensaa Indiraa Gaandii waca guddaa akka kaasee fi dhuma irrati kufaatii seef kaasaa tahuun ni yaadatama. Karaa biraa mmoo utuu mootummaan keessa hin seenin dilormaan biyyoota hedduu misanii gadi guddachuun 0% gad darbuu fi yartuu qofti “taadhoma bakka buusaa” kan jedhamu (dubartiin ilmoolee akka baayyinni dilormaa gadi hin buune qofa taasisu itt godhatan) keessa akka jirantu mullata. Hamma yoonaa imaammata warraa biyyoota misanii duuba madaala sanyii fi gitaa eeguuf dira’inni jiraachuu dhiisuu dhugaatt hin beekamu. Garuu kan Itophiyaaf mamii sirinyaa qabna.
Empayerri Itophiyaa bara hundaa to’annoo abba hirrootaa garajaboo jala akka turte beekamaa dha. Dilormaa kolonotaa garri caalaan Oromiyaa kan tahe gad cabsuuf mala hedduutt dhimma bahaniiru. Mootummaan amma jiru isaan irraa adda miti. Gochaa fi irra darbuun dilormaa Oromo yarsuuf mala adda addaa dhahe jira. Beekaa ajjeechaa seermalee fi lafarraa buqqisa qacceefixaa gad hin taanee hojii irra olchee. Ijoollee Oromoo loltummaan foo’ee yeroo lola saa garmalee, miinoo irraa oofuun ficcisiiseera. Oromoon dhaqanii dhumuuf kan guuraman fedha malee yk bu’aa bubuutuun sossobamanii ture. Naannaa beelli galett hedduun kan dhuman, yeroon dhaqabuufii dhabuuni. Oromoon magaalaa fi baadiyyaa qeyee saaniirraa buqqifaman biyyuma ofii keessatt kan qaban saamamanii karaarratt darbamuun bakka qubatan dhabanni. Bishaan saanii fi lafti saanii haddhaan faalamuun nagaa saanii fi kan horii saan irra hamaa geessiseera. Magaalaa mummitii Oromiyaa Finfinnee keessatt ulaagaan dorgomuu afaan Amaaraa beeku wan godheef ijoolleen Oromoo hojii argachuu hin dandeenye. Magaalaa muummittii keessatt waabarii ambaa waan hin argamsiifneef ijoollee Oromoo barumsatt saaqaa dhabsiiseera. Kurnan sadiyiif Oromoo akka nyaaphaa saa sadarkaa tokkoffaatt fudhachuun kan manca’uu yk sadarka saatt gadi buufamuu qabu jedhee fudhateera.
Oromoon badii irraa ooluu fi qabaa seermalee jalaa birmadoomuuf lolataa jiru. Kan qabatee gara saatiin olhaantummaa saa itt fufuuf lolataa. Kanaaf karoorri baafatu hundi gara sanatt kan geessuu tahuu akka qabu ifaa dha. Karoorri guddina dilormaa isaan wuxiname sanaan adda hin tahu. Karaan doofaa inni baayyina namaa gad cabsuuf baafate, ajjeechaa, qeyee buqqisa, hidhaa, biyyaa ariisaa fi guraaraan sangoomsi hin quufsineenii. Kanaaf guddina dandeettii saa ol kaafafatee lakkofsa Oromoo hamma danda’amutt quucarsuuf mootummoota alaa fi kubbaaniyyoota afeerrataa jira.
Oromiyaaan qabaa jala jirtii. Kan qabate hafee mootummaa ofii kennatanuu wan dhuunfaa fi warraa irratt amanuun rakkisaa dha. Mootummaa qabate hafee kan ofii kennatanuu dhimma dhuunfaa fi warraa kan akka too’annaa da’umsaa ta’ett e amanuun enyuufuurakkisaa dha. Yeroo sabichii roorroo ango qabeessaa, imaammata beekaa callisanii beela irra darbuu, AIDS, busaa fi dhibee biraan dorsifamaa jiru waa’ee too’annaa da’umsaa Oromiyaa dubbachuun gamnummaa miti, Sanatt dabalatee waraana isaan hin laalletti giddisiifamuun dilormaa saanii keessaa gara guddaa dhabaa jiru. Kooriyaan hamilata safuu tahe akkasii irratt tumsuufiin tolaa saa irra hamaa saatu caalaa. Bara mootii mootichaatii kaasee waajjirri karoofata warraa Shaggariin ture. Haadholii waa’ee fala akka laguu fi yeroo eeggachuu barsiisaa turani. Waa’ee danqaa fi farreenrimaa (contraceptives) biraas hubachiisaniiru. Kana irra darbee ogummaa alaa wanti barbaachiseef jira ta’aa. Karoori warraa Itoophiyaa hanga yoonaa dhimma itti hin bahin jiraatinnaa jedhamu fala maseensaa kan Koriyaan Kibbaa muuxannoo fi ogummaa itt qabu. Kanaaf hamaa haamilati kun fiduu dandahu sabboonoti dammaqanii hordofuu qabu. Dandeettii saa argannaan akka dargaggoo Oromoo keessaayyuu hidhamtoota 90% ol Oromoo tahan irratt hin shaakalle iggitiin hin jiru.
Oromoo murna taa’omaa keessa jiran deegaa haa tahuu badhaadhaa fedha abbaa irratt xiyyeefamee malee eenyuu surrii akka dhiqu itt dhiifamuu hin qabu. Kan Oromoon fedhu barumsa qajeelaa iyyaatii barbaachisaatt saaqaa baanuuf malee too’annaa dahumsaa miti. Addunyaa keessatt kan hubatamaa jiru akka warri baratee fi magaalawe lakoofsi ilmaan qabaatanii dangeeffama tahee dha. Maqaa warraa fi of tursuuf dharraan dudhaan ilmoof qaban amma hin mullatu. Gudddinni teeknooloojii hamma hin qabnee dubartii fi dhiira hojjetanii buluu carraaqaniif ilmoo qabaachuun baa’aa itt taha jira. Kanaaf qooda fudhannaa mootummaa malee dilormaan sadarkaa yaaddesutt 0% gad gara -0tt bu’aa jira. Kanaaf maseenummaa fafeessaa irra barumsa rogaa fi deettii du’a daa’imaa gadi buusuu irratt xiyyeeffachuun caalaa gumaachuu danda’a. Bulcha Itiyoophiyaa imaammata dilormaa irratt amanuun, waan walfakkaatuuf Hitilariin amanuu irra hin wayyuu. Kan beekamuu qabu akka bulchi Itophiyaa fedha Oromoo hin wakkalle. Gargaarsa argatu kamuu Oromoo qaamaa fi hamileen butuchuuf akka dhimma itt bahamu beekamuu qaba.
Waliigalatt deettiin guddina dilormaa Empayera Itophiyaa sadarkaa rifachiisaa hin geenye. Statistiksiin kenname madda amanamaa irraa argame yoo jenne biyyoota 233 keessaa kudha arfaffaa dha. Oromiyaan waan dilormaa gad cabsan akka balaa nama fi uumaan dhaqabsiisaniitt saaxilamtuu dha. Balaa caalaatt saaxiluun, dandeettii diigota akkasii ol kaasuufiin bulchi Itophiyaa fixaqaccee qaata oofaa jiru caalaaf jajjabeessuu ta’aa. Bakka moo’ummaan falmamaa jirutt gartokko goranii gargaaruun hangameessa kamiinuu qajeelaa hin ta’u. Oromo wayyabi kan fedhan filachuuf iyyaatiitt saaqaa hin qabani. Akka akeekaatti karoorri warraa akkaa,madala dilormaa eeguu qofaaf utuu hin ta’in nageenya dhalootaas waan gargaaruuf nammuu mormii hin qabu. Haa tahu malee kan dhimma itt bahan waan inni dhaqabsiisuu dandahu dursanii beekanii guddifachuuf fedhuu qabu. Sun jedhamus, halagaan Oromoof murteessuu hin dandahu. Kanaaf waliigalanii rimsama karoora warraa isaanii tahu keessa facaasuun qooda beekota Oromo, keessaayyuu cireessotaa fi qubqabsisotii Oromo walabaati. Mirga ilmoo namaaf kan falmanis dhimma kanaaf hiriirsuu dandahuun anjaa qaba. Naannaa karoora warraa mootummaa shaakalli badaan akka jiraachuu dandahu ummata dammaqsuu dha. Hamaa sabicha qabame irra marsaa jiruf kun hamaa dabalataati. Hundaafuu baraar haajennuu!!
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Symbiosis
The term symbiosis (Greekiin hiikan waliin jirachuu) kan ta'ee kunii kan tajajilamuu danda'uu gosaa waliin jirenya garagara organizimotta gosaa adda adda jidutti ta'uu ibsuuf. Yeroo tokko tokko kuniin waliin jirenya organizimonni lachuu irraa fayyadataman qofaa ibsuuf tajajilamuu danda'a, yeroo biraa immoo walumma galattii waliin jirenyaa bayee walitti maxanee kan akka maxxantumma (predation miti) ibsuuf tajajilamma. Haa ta'u malee namni tokko tokko hangaa predationii ibsuut itti tajajilama. [1]. Kunii immoo waliin jirenyaa organizimiin tokko organizimii biraa irraa yokan kessaa jiratuu ibsuuf yokan waliin jirenyaa organizimonii laman waliin dhabaanii itti fayyadaman ibsuuf tajajilama.
Garuu lamanuu kessatti symbiosisiin adunyaa lubuu qabatotta kessatti waan jiruu fi barbachisumman isaa kan namii yaduu danda'u olii. Organizimonii bayeen maxantuu kessaa ni qabu. Persentiin gudaan herbivore ta'aanii waliin jirenyaa lachuu fayadamanii gut fauna wajiin qabuu, kunis nyanni akkaa margaa... isaan kessatti akka dakamuu danda'u isaan dandessa, kunii immo nyataa fonii calaa dakuun nama dhibaa.
- ↑ * Surindar Paracer and Vernon Ahmadjian, "Symbiosis: An Introduction to Biological Associations" Oxford University Press. 2nd Ed. 2000. ISBN 0-19-511806-5


text:
Wednesday, October 30, 2013
Mootummaan Wayyaanee Walgahii Miseensota Isaaf Magaalaa Sulultaa Irratti Taasiseen Naannoo addaa Finfinnee fi Magaalaa Finfinnee Keessatti Afaan Hojii fi Barumsaa Afaan Amaaraa Qofa Akka Tahuu Qabu Beeksise.
Onkoloolessa 25 irraa kaasee godina addaa naannoo Finfinnee magaalaa Sulultaa irratti mootummaan wayyaanee guyyaa 5niif wal gayii miseensota isaa kanneen tahan hundaaf teesisee jira. Akka madda gabaasaa kanaatti kaayyoo wal gayii isaanii :
1. Ilmaan Oromoo sabboonummaa qabanii kan miseensa isaanii tahanii jiran irratti qorannoo irratti gaggeessaa fi gaggama hojii isaanii keessa seenuudhaan wal irratti kaasuudhaan isintu iccitii mootummaa dhaaba mormitootaaf kennaa jira,keessumaa ammo dhaaba Adda Bilisummaa Oromoof(ABO) haala mootummaa keenyaa gabaasaa kan godhu numa keessaa isini jettee miseensa isaanii keessaa kanneen sabboonummaa qaban irratti yakka kana banuudhaan hojii irraa ari’uuf murtoo irra akka jirantu gabaasaa Qeerroo aanaa kanaa irraa addeessa.
2. Gama biraan namoota sirnichaaf amanamoo jedhaman maraaf waraqaa eenyuummaa kan Federaalaa baasanii kennuu akka jalqaban beeksisuu ture.
3. Ddhimma afaan Oromoo irratti,naannoo addaa Finfinnee fi magaalaa Finfinnee keessatti afaan hojii fi barumsaa afaan Amaaraa qofa akka tahuuf iccitii dhaan mareen kun akka mariyatamaa jiruutti gabaasaaan addeessa.
4. Barataan Yuuniversitii fi koollejji kam irraayyuu eebbifame miseensa dhaaba keenyaa kan tahe hundi hojii barbaachisu ni argata ,garuu hanga miseensa keenya hin guunnetti hanga siyaasa keenya hin fudhannetti hojii kamiyyuu argachuu akka hin dandeenye hubattanii,ijoollota keessan dirqamaan akka miseensa guuchistan jedhanii wal gayii isaanii irratti murtoo dabarsitee jirti.
5. Ijaarsi 1/5nii jabaatee akka itti fufuuf kunis miseensa keenya adda baafachuuf waan nu gargaaruuf kana irratti miseensa keenya kan taatan guyyaa guyyaatti ijaaruudhaan,isa ijaarame ammo gabaasaa akka nuuf gootan dirqama dabarsina jechuudhan dhaamsa dabarsa turan.
6. Maayyii irratt yeroo fillannoo waan jala gaheef jecha uummata ofitti harksisuuf dhimma lafaa irratti kana booda lafti keessan hin gurguramu,isin irraa hin fuudhamu,xaa’oon hanga barbaaddan uummataaf ni kennama,dhimma qonnaaf waan barbaachisu mootummaa keenya isiniif guuta jedhanii miseensa isaatiin dhaamsi kun gara uummataatti akka darbuuf waadaa sobaa kana dabarsaa akka jirtu odeessaan madda gabaasichaa addeessa.
Qabxiiwwan 6n kunneen wal gayii mootummaan Wayyaanee aanaa kana irratti guyyaa 5niif miseensota isaa waliin gaggeessaa fi dhaamsa isaa dabarsaa tureedha.
=>qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)