text:
Posted: Bitootessa/March 2, 2014 ·
Maraammartoon siyaasaa akaaku hedduu qabaachuu mala. kan irratti walii galuun danda’amu, shira diinni Maraammartoo keessa nu galchee kasaaraa siyaasaa keenya ol kaasuuf itti fayyadamu ta’uu fi dhiisuu adda baafachuu irratti dha. Maraammartoon kun wayyaaneen qofaa odoo hin taanee, humnoota alaa fi Biyyoota ollaan kan gaggeeffaman ni jiru. Ajandaa namaa uumanii nama tilmaaman. Qalbii namaa gara barbaadanitti naanneeffatan. Hammeenya ofii hojjatan ittiin dagachiisu barbaadan. Badii ofii ittiin dhokfatan. Humna saba tokko ittiin ilaalan . waa hedduu itti fayyadaman. Inni hangafaa garuu, mata duree isaan umamniin alatti Ummati tokko ykn gareen tokko yk namni tokko Ajandaa mataa isaa akka hin qabaanne taasisuudha. tarkaanfii ykn mormii kamiyyuu gaggeessuun dura kana adda baafachuun faayidaa guddaa qaba.
Akka walii galaatti, wayyaaneen Maraammartoon siyaasaa Ummatootaaf keesse, Sirna Fedaraalizimii kijibaati. Maraammartoo kanaan har’allee of wallaalee kan wayyaaneef ragaa ba’ee, Ummata isaa miidhaa jiru hedduu. Sooressa akka ta’an yk maqaa kubbaaniyaa fi dhaabbilee gara garaan Ilmaan Oromoo Biyya keessaa bakka meeqa dhaabdee, sheerii seeneef wayyaanee jiraachisu filmaata isaa ykn mormii itti kaasuu irraa kan of qusatee taa’ee jiru manni haa lakaa’u. kun Maraammartoo siyaasaa keessaati. Biyyoonni madda Dimokiraasii ofiin jedhanii addunyaa tu’atan hundumtu shira kanatti itti fayyadaman. Walii gala maraammartoo siyaasaa uumuun shiraa fi toftaa Abbootii irree umurii dheeraffannaaf gaggeessaniidha.
Maraammartoo siyaasaa keessa bifa adda addaatu jira jennee jirra. Maraammartoo siyaasaa, yeroo dheeraa fi gabaabaa jedhee dinni namaa kaa’uutu jira. Kan yeroo gabaabaa jedhamu, siyaasa yeroo kan isaa tursiifachuuf kan gaggeeffamu yennaa ta’u, inni lammaffaa, Maraammartoo siyaasaa dhalootaan nama keessatti hojjatee Ummata tokko akka walii galaatti naaffisuudha. Naaffisuu irra dabree waaqaa gaditti isaaniin eeggachaa jiraachiisuudha.
- Maraammartoo siyaasaa yeroo gabaabaa :-
Maraammartoon kun Ummata tokko siyaasa ofiin xaxanii tursuuf waan inni barbaadu tokko uumaniifii achi keessa odoo gangalatuu yk dhimma waan Sanaa odoo bara baraan dubbatuu fi haasa’uu , dhimma ofii raawwachuudha.
- Inni lammaffaan, dhaloota akkaataa itti of dhabsiisan, yk ummata tokko gama diinagdee yk gama hundaan boruu akka hin kaaneef, waan eenyummaa isaa ittiin dagatuu fi achi galagalee of hin gaafanneef , Maraammartoo siyaasaa keessa seensisu.
Maraammartoo siyaasaa keessatti wanni har’a jedhamee raawwatamu hin jiru. humni haala kanagaggeessu qorannoon kan deeggaramuudha. Diinni keenya wayyaaneen, waa tokko raawwachuun dura, dantaa ishee yeroo gabaabaa fi dheeraa jettee gamaaggamteeti malee, calliftee waa tokko hojii irra hin oolchitu. Waan Oromoo irrattii gaggeessan hundumaa sagantaa fi toftaa adda addaan gargaaramanii nu irratti hojjatan. Waggaa tokko booda waan nu irratti raawwatuu barbaadaniif, har’a bitamtoota bifa adda addaa nu keessaa kaadhimatan karaa barbaadan irra leenjisan. Har’a inumaa ijoollee akka keenya dubbattuu fi aadaa, qooqa, seenaa , gadaa nu caalaa lallaban qopheeffatanii jiran. Jarri kun maraammartoo siyaasaa warren nu irratti taphataniidha. Fakkeenyaaf, Maraammartoo siyaasaa akkasiin kan burkutaayee tokko , Qinijiti.
Maraammartoon siyaasaa akkasiis jira. Dhaabbilee siyaasaa adda addaa akka baayyatan taasifama. Isa keessaan namoota Afaan Oromoo beekan galfatan. Isa booda dhaabbileen siyaasaa kun akka wal dura dhaabbatan taasisan. Akka waliif hin galleef, Maraammartoo siyaasaa Ilaalcha sirnoota dabraniin warra mo’aman taasisan. Kunis GADAA jedhee kan lallabu garuu, adeemsa gadaa hojiin kan hin argisifne baayyisan. Humna barbaadan keessatti seer-dhablummaan akka babal’atu taasisan. Walumaa galatti aadaa miniilikii fi Tewudiroos faa’aa nu keessa kaa’aniin akka masakamnu nu taasisan.kana jechuunammo, akka of dhabnuu fi Angoof wal galaafannu nu dhaaban jechuu.
Kana malees, maqaa siyaasaanis haa ta’uu kan biroon, gurmaa’aa , ijaaramaa jedhan. Gurmuu kana keessaan ofittummaa dagaagsan. Kaayyoof dhiifnee ofittummaaf akka fiignuuf aadaa isaanii nu keessaan dubbatu nu fudhachiisan. Haala kanaan nu joonjeessaa jiraatan. Maraammartoon siyaasaa wayyaanee inni hangafaa nu irratti hojjataa jirtu, waan jirru akka nutti fakkaatu taasisuudha. Gadaan , seenaan, aadaan kkf kan haasa’aman malee, kan hojiidhaan hin argamne taasisuudha. “Isa Biyya keessa jiruun, gaaffii nuuti gaafannuuf deebiin, sirba jaalalaa sirbuu qofaadha. Isa Biyya alaa jiruuf ammo, nu mormaa jiraadhaa garuu qawwee hin kaasiinaa” jedhu. Kana jechuun, akka walii galaatti jecha tokkon kaa’uu dandeenya. “MINIILIKIIN YKN TEWUDIROOSIIN MORMAA, garuu SIIDAA ISAANII KUNUUNSAAN” tokko.
Boruu Mormii amma Biyya keessatti ilmaan Oromoo kaasaa jiran caalaa waan saboota biroon walitti nu buusan nu kaa’uu danda’an. Kana jechuun diinni kaleessa nu miidheef keessa keenyatti gubannaa hin qabnuu jechuu miti. Waan nuuti odoo itti hin qophaa’iin, waan goonuu fi dhiifnu adda hin baafatiin, keessa keenya hin cimsatiin, irratti hin hojjatiin gaggeessinu, tarii bifa adda addaan nu miidhuu danda’a. waan yeroof tarkaanfiin ykn mormii ummataa irratti gaggeessanii of irraa dhaaban ni jiru. waan akka miniiliik kan ilaallatu fi qabxiilee kanneen biroo ilaallatan qophii isaan barbaachisa. Hundeetii buqqisuu malee bara baraan dhagaa itti darbachaa jiraachuun furmaata hinta’u. kun add baafannee irratti hojjachuu qabna.
Maraammartoon siyaasaa kan biroo mee haa ilaallu. Bara meeqaaf TOKKUMMAA UMMATA KEENYAAhawwaa jiraanne ? tokkummaan garuu hawwiin hin dhufu. Tokkummaan waan tokkummaa jedhaniif ofii guutanii argamuun dhufa. Tokkummaa keenya kan har’a duubatti harkisaa jiru, diina qofaa miti. Nuutis qooda mataa keenyaa akka gaaritti keessaa qabna. Tokkummaa keenya kan diige, GANDUMMAA FI AMANTII akka namaatti dhiheessuu yaalla. Gandummaa sanaaf garuu sababaan nu mataa keenyadha. tokkummaa keenyaaf gufuun Gandummaa fi Amantiin gumaacha yoo taasisan malee, bu’ura ta’uu hin danda’an. Kana dhugeessuuf, yaada TOKKUMMAA jedhu kanaaf dhalli Oromoo hundi hiikkaa maalii akka kennu beekuun barbaachisaadha. tokkummaa kana akka salphaatti ilaallee ykn madda isaa beeku dhabuu irraa Maraammartoo keessa jiraanneerra.
Tokkummaan sadarkaa Ummataatti odoo ol hin guddatiin, jalqaba abbaa tokkummaa gaafatu keessatti ulaagaan tokkummaa guutamuu qaba. Gandummaa fi Amantiin wal qooduu kan nama yaachisiisuu maalii ? jedhanii deebii odoo hin argatiiniif, tokkummaa sirbaa fi harka wal qabatanii weellisuu qofaan waan mirkanaa’uu miti. Kun arrabsoo miti. Tokkummaa keenyaaf , sirbi odoo ani hin dhalatiin sirbamee, har’a illee dhalooti jiru dhaggeeffatee irra deebi’ee ija imimmaanii cobsaa sirbaa jira. Maaliif ?????maaf furmaata dhabe ?bara sana tokkummaa dhabuun waan nu miidhee irraa barannee, kan har’aa maaf qajeelchuu dadhabne ? deebiin isaa gabaabaa fi ifadha. Waan dura hojjatamuu qabutu hanqate. Kun dhala Oromoo sadarkaa dhuunfaa kaasee ilaallatuudha. Waan hundeetii buqqisuun nu irra jiru dhiifnee , damee isaa qofaa ciruun ni dhaabbata kan jenne hundi, har’allee nu miidhaa jira. Nama aarii irra hin dabarre nu taasiseera.
Beektoonni keenya waggaa amma kanaaf rakkoo keenya kanaaf furmaata argachuu ykn furmaata ta’uu dhabuu isaanitti dhalooti har’aa gadduu nan dhaga’a. yaadaa fi fedhii kiyya odoo itti hin daballee, waan Maanguddoon warra Tuulamaa, Bokko Cittuun gaafa deebitee ayyaaneffatamuu eegale kan naan jedhani (waggaa 18n har’aa) fi Maanguddoon Walloo(kamisee) waggaa 20 dura isaanis abbootii isaanii irraa hubatan haa kaasu. Yaada isaa walii galaan dhiheessa.kana dura waan hubachuun nu irra jiru, Tokkummaa siyaasaa, tokkummaa ummataa , tokkummaa ilaalchaa , tokkummaa waa hedduu akka jiru hubachuu qofaa odoo hin taane, tokkummaa isa kami akka barbaannu adda baafachuu dhabuu fi adda baafannee irratti hojjachuun murteessaa ta’uudha. Kana waliin qabatamaan TOKKUMMAA isa kamtu bara keessa jirru waliin mirkanaa’uu danda’a ? tokkummaa nuuti barbaannu dizaayiniin isaa isa akkamiiti ? tokkummaa Ilaalchaa siyaasaa ilamaan Oromoo, hiddi dhaloota keenyaa tokko ta’uu isaa, isa kam ? kam irratti hojjanna ? haala amma keessa jirruun , tokkummaan kun dhufe malee jennee harka marannee teenya moo, kan yaadaan walii gale muratee diina dura dhaabbatee , wareegama baasee injifannoo argamsiisee waan barbaannu gara feenutti qajeelchuutu nu gabaabbata ? isa jedhullee ilaalun baroodha. Gama kanaan ka’umsi keenya kana irratti hundaa’ee ? kun gaaffii birooti. haasaa Maanguddootaatti haa deebi’u….
Bara sana maanguddoota waliin kan mari’adhee fi miidiyaa irratti dabarsuu dhorkamnee, tokkummaa Ummata Oromoo deebisuuf , jiruu fi jireenyi umama OROMOO dursa deebi’uu qabaa , Tokkummaan dhugaa Bilisummaa booda kan dhufuudha. Amma kan yaadaan walii gale muratee diina Oromoo ukkaamsaa jiru irratti bobba’uu qabaa. Wareegamaan waltajii ummannu irratti , dhimma tokkummaa kaasee dandeenya. dhalli Oromoo bakka maraa jiru kanatti amanee irratti hojjachuu qabaa kan jedhuu fi haasaan hafe sirnichaaf yaaddoo ta’uu irraati.kan nama gaddisiisu, gaaffii fi deebii kana akka hin dabarre kan dhorkan, Ilmaanuma Oromoo wayyaaneef yaadda’aniitii. Biyya keessa wayitan jiru kanan taajjabee fi Biyya alaa ba’ee kanan argees, Maanguddoonni kan dubbatan dhugeessu . Akkas jedhan…
“ Tokkummaa ummachuun waan salphaa miti. waan waggoota gabrummaa keessa nu irratti fe’aman of irraa buusuuti. Ykn bara Bilisummaa keessa waan tokkummaa keenyaaf hundee ta’ee nu keessaa haqanii, bara gabrummaa keessa waan nu keessa naqan of keessaa baasuu ulfaataa jedhan. Gandummaa fi Amantiin, madda rakkoo tokkummaa keenyaa miti. Maddi rakkoo tokkummaa keenyaa hunda keenya keessa jira. Innis Oromoo ofiin jechuu malee Oromoo ta’anii argamuu dhabuudha. Oromoo jechuun ulaagaa mataa ishee qabdi. Oromoo ta’uun dhiiga irra ni dabra. Dhiigaan Oromoo ta’ee qaamnii fi qalbiin isaa kan halagaan yoo ijaarame, akkamiin Oromummaan dhaabbatee tokkummaf hojjata. Aadaan keessa jiru waliin jiraachuu hin hayyamu. Maddi rakkoo tokkummaa keenyaa of dhabuu keenyadha. Maddi rakkoo tokkummaa keenyaa , sirna gadaa Faarfachaa ykn sadarkaa barnootaa keenyaa ittiin guddifachaa, waan gadaa keessa jiruun jiraachuu dhabuu ykn hojiin argisiisu dhabuudha. Sirna gadaan bulaa turre jechaa, Angoof jedhanii imaanaa Ummataa dagatuudha. Ummata tokko dhiisii nama lama giddutti tokkummaan jiraachuuf , aadaan keessa isaanii jiru murteessaadha. Aadaa akka hantuutaa fi adurree isaan taasisuun jiraatu taanaan akkamiin tokko ta’u ?
Maddi rakkoo tokkummaa Ummata Oromoo , umama keenyatti deebi’uu dadhabuudha. Maddi rakkoo tokkummaa keenyaa aadaa diinaa dhaaluu keenyadha. Maddi tokkummaa ummata keenyaa, Oromummaa isa dhugaan jiraachuu dhabuudha. Maddi rakkoo tokkummaa keenyaa, OFITTUMMAAdiinni bara miniiliik nu cabsee kaasee nu keessa kaa’ameedha. Gandummaa fi Amantiin yaadutti kan nama geessu, Ofittummaadha. Ofittummaan aadaa keenya keessa hin jiru. kana dura of keessaa dhabasiisuutu karaadha.
Akka waliigalaatti, tokkummaa keenyaaf dhibdeen, diinni dantaa isaaf ykn jooraa akka jiraannuf aadaa keenya nu harkaa gate deeffachuu ykn akka dhuunfaattu ittiin buluu dadhabuu keenyadha.kana irra dabree , aadaa isaanii dhaallee Ummata Sirna gadaa fakkeenya addunyaa jennee ittiin dhaadannu waltajjiif qofaa itti fayyadamuu keenyadha.
Furmaati Tokkummaa keenyaa, hundee keenyatti deebi’uudha. Akka habashaa yaadaa fi of tuulaa, ilkaaniin walitti kolfuun keessa keenyatti mana ijaarratee odoo jiruu, gonkumaa tokkummaan hin yaadamu . tokkummaa nuuti barbaannu, odoo qotee bulaa ykn Ummata keenya baadiyyaa keessaatti deebisuuf yaallee , yeroo nu jalaa hin fudhatu. Eenyummaa isaanitti dhihoo jiran. Rakkoon magaalaa kan of jalaa bade keessa jiraatutu madda kanaati. Qaroominni Faranjootaa irra jireessi ofittummaattii nama oofa. Jireenyi isaanis ofittummaatti nama geessa. Kana irra kan dabre, eenyummaa ofiin kan boonnu odoo hin taanee, waraqaa isaan nu laataniin akka of tuullee gubbaa sanatti akka of rarraafnu nu taasisu.
Jireenya hawaasummaa keessatti jireenya gamtummaa kan hin beekne, akkamiin tokkummaa fiduu danda’a ? umamni isaa kan harkaa bade waan halagaan keessa kaa’een joonja’u akkamiin tokkummaa dhugoomsuu danda’a? kanaaf kana hanga har’aa faarfatame milkaa’uu dide. Kana deebisuuf hundee isaatii irratti hojjachuu ykn itti amananii ofiin eegaluu barbaada.madda rakkoo qoratanii wanni hundeetii dhabamsiisuu qaban, tokko isa kana. Irra irra isaa suphinee furmaata hin finnu. Diinni guyyuu maraammartoo hedduu nu qopheessa. Kana waliin wajaguun furmaata hin ta’u. furmaata kan ta’u, waan diinni nu keessa gadi dhaabe, sadarkaa dhuunfaa eegalee of keessaa buqqisuu eegaluudhaa.” Jedhan. Hangam akka isiiniif liqifamu hin beeku. jacha isaanii kana mee fakkenyya Biyyoota har’a qabsoo keessa jiraniin haa mirkaneessu.
==Masrii / Gibtsi, maaliif qabsoon isaanii karaa yaadan deemuu didee, kasaaraatti isaan oofaa jira ? kan irra keessa mul’ataa jiru, dubbii Amantii fi waan biraa fakkaachuu danda’a, garuu walii galtee maaltu isaan dhawwee ? Biyya addunyaa irraa seenaa guddaa qabduu fi waamamtu, maaf yaadaan walii galu illee dadhaban ? yeroo waggaa 2 dura sochii eegalan, tokkummaa qabaachaa turan booda irra maa dhaban ? namoonni qoratan akka jedhanitti, Ummati Gibtsi yaadi isaa seenaa isaan wal haa qabatu malee, seenaan isaa hojiin mul’ataa waan hin jirreef, bakka hedduu isaan dhaabee wal falmiin dhiiga dhangalaasisaa jiraa jedhu.
Warrii dhihaa fi dantaa isaaniif warri isaan barbaadan, hangam bifa gara garaan isaan seenanii eenyummaa isaanii ittiin boonan jalaa dhabamsiisan ? hammaayyoomuu fakkeessanii qalbii isaanii hirkattoota isaanii taasisanii har’a akka wal galaafatan taasisan ? kan jedhan heedduudha. Kanaaf akka aadaa isaanitti wal dhaggeeffachuun dhibee seenaa gaddisiisaa wal irratti raawwatu kan jedhan jiru. addatti qaroomiina mataa isaa keessa ofittummaan waan jiruuf beektoonni isaanis kanaan taakaalamanii wal afarfachaa jiru. Nuuti Gibtsoota seenaa qabnu ofiin jedhu malee, warra seenaa sanaan bulan miti . kanaaf ijoolleen abbaa tokko wal fixu. Maraammartoon siyaasaa waggoota dheeraaf isaan odoo hin qalbifatiin irratti hojjatamaa ture, har’a seenaa gaddisiisaa kanaaf isaan afeeru isaanuu dubbachuu eegalaniiru.
==somaaliyaa biyya addunyaa irraa Ummata qooqa tokko dubbatuu fi Amantii tokko qabu jedhamanii faarfamu. Kun garuu har’a hin jiru. inumaa kan nama gaddisiisu, humnoonni Addunyaa keenyaa jedhaman gama tokkon Ummata kana faarsaa, gama biraan Ummata addunyaa keenya irraa adda ta’an kana sirna fedaraalizimiin akka bulan taasisuu isaaniiti. Lammiileen somaaliyaa kunis kana fudhachuun isaanii maaliif akka isaan gargaaru hin beeku. akka fakkeenyaatti , Oromoo , Oromiyaa keessatti sirna Fedaraalizimiin Bulchuu jechuudha. Akkam nama sodaachisaa ? waan maraafuu lammiileen somaaliyaa rakkoo keessa jiran kanaaf sababaan maalii ? sadrkaa tokkoffaatti humnoota alaati. Humnoota alaatu maraammartoo siyaasaa ittin kufanii fi dantaa isaanii itti kabachiifatan umaniif. Bor ammo itti seenanii waan har’a hin jirreen adda qoodanii, akka kooriyaa kibbaa fi kaabaa godhan.
Lammiileen Somaaliyaa yaada addunyaan ittin isaan faarsuun haa boonan malee, ittiin jiraachaa hin jiran. Warri har’a Biyya bulchaa jiran irra jireessi isaanii , Aadaa warra dhihaan warra masakameedha. Beekumsi isaanii furmaata isaanii akka hin taanees, waan irratti wal ta’aa jiraniin madaalaman. Waan maraafuu hundee isaanii gadhiisanii jiran. Maraammartoo qophaa’eefiin xaxamanii jiran. Nuuti Ummata Amantii tokko fi qooqa tokko dubbatuudha jedhanii waltajjii irratti haa dubbatan malee, aadaan keessa isaanii keessaa isaan sochoosu kan kaleessaa miti. Kan boora’eedha. Abagaazootaan akka sana wal fixuun isaanis, waan ittiin of waaman kanaan jiraachuu dhabuu irraa madda. Kanaaf saba adda addaatti wal bulchuuf taa’an. Kana jechuun tokkummaa isaan itti dhaadatan sun haasaa isaa ykn seenaa isaa malee , har’a qabatamaan isaan keessa akka hin jirreedha. Kun ammo rakkoo keessaa ba’uu hin dandeenye keessa galcheenii jira jechuu dadeenya. Furmaati kanaa takkaa dhaabbatanii keessa isaanii ilaaluu ture. garuu hin taane.
===Sudaan kibbaa , Bilisummaa waggaa lamaa booda, waan jiru hundi dacheetti makamee dhiigni dhangala’aa jira. Sabaabaan dhiiga wal dhangalaasuu kanaaf waa hedduun tarrifamaa jira. Garuu ka’umsa Bilisummaa irraa yoo kaane, Bilisummaan sudaan Kibbaa Maraammartoon Siyaasaa kan uumeedha. Keessattu dantaa warra dhihaaf jedhamee , akka Uffataatti lammiilee sudaan kibbaatti kaa’an. Kana jechuun Bilisummaa isaanii mormuu miti. Bilisummaan kun garuu, warri abbaa dhimmaa yeroo yaadanitti odoo hin taanee, ajandaa warra kaaniif daddaffiin kana taasifameeddha. Abbootiin bIyyaa waan kanaaf qophii akka hin turre kan raga ta’u waggoota 2n kana akkaataa itti deemaa turanii fi waggaa lama booda rakkoo seenuu isaaniiti.
Maddi rakkoo har’aa, warrii Bilisummaaf dhaabbatan rakkoo keessa isaanii hundee isaatii buqqisanii waliin dhaabbachuu hanqachuu irraa , dubbiin irra dibaan gaggeffamu har’a isaan miidhaa jira. Qabsaa’oonni isaanii bilisummaa jedhanii dubbachuu malee, ykn qawwee baadhachuu malee, Bilisummaa booda maal taana ? akkamitti bulla ? dhimma alaa fi keessaa akkamiin ilaalla ? humna namaa hangamii qabnaa ? boba’aa qabaanneef qofaa Biyya ta’uu dandeenyaa ? rakkoon keessa keenyaa maalii ? dhuguma aadaa ummata keenyaan jirraa ? wal galaafachuu fi abbaa irrummaa sudaan gudditti irraa dhaalleen wal bulchuu dandeenyaa ? kkf waan itti yaadan ykn qophaa’an hin fakkaatu. Kaan gochuu baannaan waan hundi humnaa ol taa’aa dhufee, rakkoo har’aa dhalcha. Rakkoon kun ammo akka salphaatti kan hiikamuu miti. Amma isaan rakkoo keessa isaanii, rakkoo sudaan gudditti fi rakkoo warri dhihaa akkasumas,Biyyoota ollaa irra bulchaniin unkuramaa jirti. Furmaati kanaa, ofitti deebi’uudha. Hiixachuu irra amma xinneenya ofii yaadanii, adeemsa hirkattummaa keessaa ba’anii dandii xaliila’aa, maraammartoo siyaasaa keessaa bilisa ta’e baafachuudha.
Ummata ofiin boba’aa qabdaa abdadhu jechuu qofaa odoo hin taanee, hannaa fi saamicha aadaa isaa hin taane keessaa baasanii , waan qabutti sirnaan akka itti fayyadamu barsiisuu hanqachuu irraa har’a dhiiga dhangalaasuun dirqii taate.adeemsa kana keessaan of ilaalaa turaa . kutaa 3ffaa keessatti ammo , maraammartoo wal fakkaataa akkasii keessaa of hin baafnu taanaan waan nu eeggatuun akeeka. Hundeen barruu koo kanaa, “Miniilikiin dorsifamuun kan adhaabbatu, Siidaa fi afuura miniiliik OROMIYAA keessaa buqqisuu qofaatu furmaataa” kan jedhu ta’uu hin dagatiinaa !!!!!!!!!!HORAA BULAA !
Kutaa 3ffaan itti fufa.


c: text/html

text:
madhi vijayawada.nenu eluru cr reddy eng clgg lo 1st b.tech chaduvutunnanu. naku oka akka peru latha.chala andhamga vuntundhi.tanu b.tech 2nd year tanu bhimavaram SRKR ENG CLG. mem daily service chestam vjw.naku adavalla sallu cheekadam ante chala ishtam.ada valla sanka nakutu swet nakadam ante pichi.naku ada valla sanka lo puku pi ventrukalu vunte mood vastundhi. memidharam college topers. so amma vallu maa idhariki oka room separate chesaru. chinnapati nundi akka nenu kalise padukuntam. akka ante naku chala ishtam.akka nenu daily lip kiss pettukunevallam daily.ma akka nijam ga heroine la vuntundhi. 36 28 34 sizes. akka sallu ante naku pichi chala peddaga vuntayi. na story antante akka pukuni nenu daily pachadi chesevadini ala ante
ooka sari akka andharu padukunnaka night 12:30 a time ki akka na trimmer tho sanka lo shve chesukuntundhi. a sound ki naku melakuva vachi chuste akka jacket teesi vundhi.ante akka kobbaribondallanti pedda pedda sallu dharshanam ayayi.chala tella ga vunnay.niples matram brown colour lo vunnay. chudagane naku mathi poyindhi alagina akka sallu cheekali ani pinchindhi.akka chankallo ventrukalu geekkunnaka panty teesindhi akka puku pi oka chinna adave penchindhi.ala puku pi athulu geekkuntundhi. akka pedda pedda sallu lotina boddu puku chudagane naa modda 90 lechindhi. akkani dhengali anipinchindhikani adigite amantundho ani bayam vesindhi.tarvata akka dress vesukuni vachi padukundhi.nenu akka pi chey vesi padukunna.next day mamuluga lechi akkani vuhinchukuni HP kottukunna. aroju nundi akkani chusinapudalla akka puku salle gurtuvachevi. ala oka 15 days tarvata ma intlo vallu vuru vellaru akka nene vunnam.akka nenu chaduvukundhamani adhuredhuruga kurchunnam. akka chadhuvukuntundhi,nenu akka salla vipe chustunna.okka sariga akka antra ala chustunav andhi.nenu dhiryam chesi akka anna.cheppara andhi.nee sallu okka sari nokkuta anna.akka champuta pichi pichi veshalu vesavante andhi.nenu plz pl ani bratimalada.oppukole nenu kopamincha akka rey nenu nee akka ni ra ala nokkadam tappu ra andhi.nenu akka ite anna.akka sare ra andhi. nenu velli akka pita pakkaki jaripi jacket pine sallni nokkutunna akkaabba antundhi.niples vellatho naluputunna.akka abba antundhi.nenu akka plz akka jacket teeyave anna akka vaddu ra adhi plz anna. sare ani akka jacket teeesindhi black bra vundhi adhi kuda teey anna .sare ani teesindhi akka pedda pedda sallu aha amunnayi korukku thinalanipinchindhi.akka an adhura kurchumdhi nenu venaka nundi na 2 chetulu petti nokkutunna.niples nalipestunna akka abba hm antundhi.akkaki mood vastundhi.akka sankalo ventrukalu baga vunnay chemata baga patti smell vastunnay naku mood perigipoyindhi.akka monnega sankalo geekunnav apude intila perigayenti anna.nuvvepudu chusav ra andhi.monna night na trimmer tho geekuntunte chusa anna.mottam chusava andhi.ha chusa anna.vedhava andhi.em anna.thappuakadha ala akkani chudocha andhi.sare ani akka 2 chetulu piki lepa akka sankalo na nalukatho naka.akka rey chi chemata ra andhi.nenu ha a nee samkaa lo chemate kavali anna.ha andhi.bale taste anna.intha andham ga vunnavente anna.ventane akka na mokanni dhaggaraku lakkuni lip kiss pettindhi.ala 15 min lips cheeki akka salla dhaggaraki vachi okati notlo pettukuni cheekutu inkoti chetto naluputunna.akka chetho na thala nimurutu ha hmm cheekara inka cheeku thiney antundhi. al oka ganta cheekaka akka ninnu dhengu tane anna.akka rey nenu ni akka anukunnava pellanni anukunnava andhi.akka ite em anna.sare ra ani akka langa teesi nude ga bed pi padukundhi.nenu okka sariga akka pi dhuki, akka 2 kallu adam chesi puku pi akka malli chinna pati adivi penchindhi.athulu pakkaki jaripi puku vidadheesa akka puku thadi ga avo rasalu karutu manchi suvasana vastundhi.naa naluka akka puku lo petta bale vundhi akka puku rasam mundhu a juice kuda panikiradhu antha atste akka pedda pedda sallu lotina boddu puku chudagane naa modda 90 lechindhi. akkani dhengali anipinchindhikani adigite amantundho dhengali anipinchindhikani adigite amantundho ani bayam vesindhi.tarvata akka dress vesukuni vachi padukundhi.nenu akka pi chey vesi padukunna.next day mamuluga lechi akkani vuhinchukuni HP kottukunna. aroju nundi akkani chusinapudalla akka puku salle gurtuvachevi. ala oka 15 days tarvata ma intlo vallu vuru vellaru akka nene vunnam.akka nenu chaduvukundhamani adhuredhuruga kurchunnam. akka chadhuvukuntundhi,nenu akka salla vipe chustunna.okka sariga akka antra ala chustunav andhi.nenu dhiryam chesi akka anna.cheppara andhi.nee sallu okka sari nokkuta anna.akka champuta pichi pichi veshalu vesavante andhi.nenu plz pl ani bratimalada.oppukole nenu kopamincha akka rey nenu nee akka ni ra ala nokkadam tappu ra andhi.nenu akka ite anna.akka sare ra andhi. nenu velli akka pita pakkaki jaripi jacket pine sallni nokkutunna akkaabba antundhi.niples vellatho naluputunna.akka abba antundhi.nenu akka plz akka jacket teeyave anna akka vaddu ra adhi plz anna. sare ani akka jacket teeesindhi black bra vundhi adhi kuda teey anna .sare ani teesindhi akka pedda pedda sallu aha amunnayi korukku thinalanipinchindhi.akka an adhura kurchumdhi nenu venaka nundi na 2 chetulu petti nokkutunna.niples nalipestunna akka abba hm antundhi.akkaki mood vastundhi.akka sankalo ventrukalu baga vunnay chemata baga patti smell vastunnay naku mood perigipoyindhi.akka monnega sankalo geekunnav apude intila perigayenti anna.nuvvepudu chusav ra andhi.monna night na trimmer tho geekuntunte chusa anna.mottam chusava andhi.ha chusa anna.vedhava andhi.em anna.thappuakadha ala akkani chudocha andhi.sare ani akka 2 chetulu piki lepa akka sankalo na nalukatho naka.akka rey chi chemata ra andhi.nenu ha a nee samkaa lo chemate kavali anna.ha andhi.bale taste anna.intha andham ga vunnavente anna.ventane akka na mokanni dhaggaraku lakkuni lip kiss pettindhi.ala 15 min lips cheeki akka salla dhaggaraki vachi okati notlo pettukuni cheekutu inkoti chetto naluputunna.akka chetho na thala nimurutu ha hmm cheekara inka cheeku thiney antundhi. al oka ganta cheekaka akka ninnu dhengu tane anna.akka rey nenu ni akka anukunnava pellanni anukunnava andhi.akka ite em anna.sare ra ani akka langa teesi nude ga bed pi padukundhi.nenu okka sariga akka pi dhuki, akka 2 kallu adam chesi puku pi akka malli chinna pati adivi penchindhi.athulu pakkaki jaripi puku vidadheesa akka puku thadi ga avo rasalu karutu manchi suvasana vastundhi.naa naluka akka puku lo petta bale vundhi akka puku rasam mundhu a juice kuda panikiradhu antha atste.ala puku nakutunte akka 2 min lo naa notlo rasam karchindhi.mottam thagesi akka sallu kasepu cheeki akka puku lo na modda petti dhenga.dhengepudu akka expressions matram marchipolenu ala a roju akka puku guddani 12 sarlu dhenga.akka gudda dhengina mulana akka nadavaleka poyindhi.a roju nundi akka nenu daily dhengukuntune vunnam.okasari kadupu vachindhi amma vallaki telikunda hospital ki vellam doctor thittindhi.mem pattinchukola.alge dhengukuntune vunnam. ala akka puku ni 4 years dhengi pachadi chesa..akka same heroine madhavilatha la vuntundhi.idharu same twins.naku maa akkani dhengepudu madhavi lathani dhengutunna feel kaligedhi. ipudu akka job vachi bangloor lo vundhi akka vachinapudu dhenutu vundevadini.naa akka ante naku pranam.I LOVE YOU AKKA.this is my real experiwnce.how is it?
akkaki marriage ayaka kuda dhenga tarvata chepta

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dubbi himaan paatii tokkummaa duraanii Obbo Habtaamuu Ayyaalew maqaa qorannaatiin dararaan irratt raawwate rakkoo fayyummaa kan amma keessa jiraniif na saaxile jedhu. yaada isaanii ibsuu ennaa eegalan lammii Itiyoophiyaa isa kamiifuu hidhaan mallattoo lammii dammaqaa ta’ee ti jedhan.
Yeroo dheeraa qabee keessumaa IHADEG aangoo erga qabatee mallattoon nama mirga isaa gaafatu tokkoo hidhamuu, ari’atamuu fi ajjeefamuu dha jedhan.
Anis MAEKELAAWWii-tti ergan hidhamee qabee baay’ee suukaneessaa kan ta’e hanga har’aatti qaam akoos yaada sammuu koos kan na madeesse yakka guddaatu na irratti raawwate jedhan.
Dararaa na irratti raawwate kaan immoo safuu lammummaa kootu na daangessa waan ta’eef hin dubbadhu jechuu dhaan kanneen dararaan irratti raawwate itti hammaatee lubbuun isaanii darbe illee jiru jedhan.
Sirni kun darb iyyuu dararaa isaan raawwatan seenaa keessatti ka’ee yaadatamaa jiraata jedheen yaada jedhan obbo Habtaamuu Ayyaalew.


text:
Bitootessa 2,2017
Mooraan Waraanaa Guddaan Wayyaaneen Qabdu Asoosaa Mooraa Yuunibarsiitii Cina Jiraachuun Barataan Haala Ulfaataan Akka Dararamuuf Dandii Ta’e Jedhu Barattoonni mooraan waraanaa guddaan Yuniibarsiitii Asoosaa bira kan inni jiru, akkasumas manni kennameefi kankeessa jiraatinis jiru, waraanni alattis keessatti argaman kun ijoollee shamarranii sodaachisuudhaan gocha akka saalqunnamtii seeraan alaa yeroo raawwatantu jira. Gama biraatiin ijoolleen oromoo achitti argaman dhiphina keessa jiraatu, galgala sa’atii sadiitti waraanni mooraa seena, barataan 3:00 tti olseenuu hindanda’u, 5 booda immoo sababa malee mooraa keessa deemuun dhorkaadha.
Manni fincaanii dormi barataa irraa siqee ijaaramee jira, fknf yoo sa’atii amma jedhametti dhaqxe waaraana sana irraa gaaffii akka eessaa deemta?, maalhojjechuu deemta? sa’atii kana maa deemta? fi ulee sanaan dhahamuufi dhiitamuunillee nijira, kun anaanis namudatee argeera.Haalli kunimmoo jireenya egeree keenyaaf sodaachisaadha.Walii gala jireenyi barataa Oromoo moorichaa kana fakkaata
Yuunibarsiitii Jimmaa Keessatti Leenjii Barsiisotaa Akkasuma Barattootaa Kennamuu Qaba Jechuun Dhaga’ame Mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa keessatti Leenjiin “Haaromsa gadi fagoo” jedhu jalqabuuf kan jiru yoo ta’u,barsiisotaaf bor irraa jalqabee kan itti fufu akkasuma barattootaaf illee kennamuu akka qabu murna bicuu Wayyaanee jalee Ishee OPDOn dhaadachaa jiraachuun himame. Haala ulfaata Uummanno keenya keessa jiru kanarti saatii diinaan wajjin yaada wal jijjiirru kan hin qabne ta’uu Qeerroo Moorichaa ifa godha.Walga’ii qaama mootummaan waamamu kam irraayyu hafuun akkasuma walgaayii diinaa irrati akka hin hirmaanne wal hubannoon barbaachisaa ta’uu dirqama Qeerroo moorichaati.


text:
Baaddimmee Lafa Dhagaaf Lubuun 100,000
Kan Ta´eetu Yoo Du´ee Garuu Lubuun Oromoo Milliyyonaan Lakkaawwamuu Yoo Du´uu Moo Maal Ta´uu Akka Qabuu Moo Tilmaamuun nama hin dhibuu.
Walumaagalatti hojiin Mootummaa Ethiopia (TPLF) fi kaayyoon jara kanaa maal akka ta´ee hundii keenya jalaa bada jedhee hin yaauu. Akka carraa ta´ee Qabeenyii Oromoo samamee dhumuu dedeeti malee halkaniifii guyyaa otuu itti hin irra hin boqatiin saamaafii lafa irraa duguugaa turaniidha. Akkasumas moo barataa Oromoo, beekaa Oromo, qotee bulaa Oromo, Hayyuu Oromo, jaarsaaf jaartii uttuu hin jedhiin dargagoofii daa´iima otuu hin jedhiin , dhiiraafii dubara otuu hin jedhiin ajjeesaa, hidhaa, gara dabarsaa, biyyaa baassaa fi mana hidhaati guuraa fi fixaa turan ammas irra jiru.
Egaa asi irrati waan hedduu kaasuun barbaachisaadha.
1. Lafa dhagaa ta´ee fi duwwaa dhufuus hafus kan nama hin fayyaneefi Baaddimmeefi Shirooron jedhamuu akkasuma Zalanbassa lubuun kuma dhibbaa tokko (100,00) ol itti du´ee.
2. Oromoo kana moo ofii isaaniittin (TPLF) amma danda´an keessa ajjeesanii , hidhanii fi gara dabarsuudhaan amma dadhabanii dhiisuus waan hin dandeenyeef diina biraa Omishuudhaan lafa irraa ficcisiisaa jiru.
3. Gaafa Somaleen Liyyuu Poolisiin Oromia yeroo adda addaa weeraraa jirtuu Calisaniituma ilaala turan.
4. Gaafa Oromia ofi irraa qolachuu socho´aa ture akka Oromoon hin sochoonee doowwaa turan
5. Gargaarsaafii lola Somaleen Oromia irrati godhaa turtee Loltoonni federaala akka keessa jiran beekamaa ture.
6. Lola kana keessa Somaleen Moqadishoo illee irrati hirmaachaa ture.
7. Lola Kana keessa Shanan Somalee kan Jedhan hundaa lola kana akka deegaraa turaniidha.
8. Loala kana Jibuutiin illee Somalee kana akka deegaraa turteedhaa.
9. Ammas kun otuu kanaan jiruu mootummaa wayyaanee karaa Benishaangul Oromo dhihaa irrati lola baninsuudhaaf Meeshaa waraanaa Konkolaata Bottee tokko guutuu otuu ergaa jirtuu harka irra qabamee.
10. Afaar irraanis lolaa Oromia irrati kaasisuudhaaf tataafii meeqaaf meeqa hojachaa jirti…
11. Hayyoota Oromoo boruuf yaaduu danda´aan tilmaama ajjeechaa gochaa jira.
Kanaaf egaa Ummanni Oromoo hundii gochii Mootummaa Wayyaanee kana hubachuun SI DINNEE JIRRAA, DOWN DOWN WAYYAANEE JIECHAA jira.
Kana qofa mitti Wayyaaneen erga miila lamaan dhaabachuu jalqabidee kaasitee ilaalicha samuu jijiirachuu, barachuu, fi balidhisanii yaaduu isaan keessati horamee hin beekuu. Sababiin issa moo umama isaanii irraa kaassee, jireenya isaanii irraa kaasse, gudinna isaanii irraa kassee kan itti jiraachaa turan dhagaa keessati kan itti qabissa´aa turan dhagaa waan ta´eef amma fedheyyuu barataniis jijiirama fiduu hin dan´anii. Kan yaadanii meshaa waraanatiin ajjeesanii gara dabarsanii akkasumas hidhanii bituu barbaaduu. Amma kanaan booda itti milka´uu jechuun hin danda´amuu.
Qabxiin armaan olitii lafa ka´amee kaassuun barbachisaa hin ta´uu sababiin isaa moo: gochii wayyaneen Oromia dadhabisiisuuf gochaa jirtuu beekamaa waan ta´eef.
Garuu asi irrati kan bayyee nama gaddisiisuu gaafa Badimaaniifi Zalambassan sun weeraramitee jirti jedhanii lola kaasaa turan sana irrati kan irrati adda adurummaadhaan du´aa ture lammii Oromo ture.
Daangaa biyyatti eegisuu maqaa jedhuun lubuun namoota amma sanaa fi qabeenyii amma sanaa daaraa ta´ee ture.
Hardha moo Somaleen daanigaa Oromia cabistee Oromia weeraruu qofa mitti, dubartoota oromoo gudeeduudhaan, Qabeenyaa Oromo saamuudhaan, maneen barumisaa Oromoo gubuudhaa, hospitaala Oromoo gubuudhaan kana hundaa gaafa Oromo irrati raawwachaa turan sana Mootummaan Federaalaafi wayyanonni harka lafa jalaatiin somalitota diigaraa tura.
Si´ach hardhaas ta´ee borus Oromoon diina isaa addaan baafatee beekuu qaba. Ummata addaa, Afaan , Amantaa fi kkf wajjin qabinna jettanii diina nu irrati umurii hin dheerasiinaa. Namoonni wa´ee Somalee beekan ragaa bahuu ni dandeenya. Somaleen hardhas ta´ee boru Oromoo akka firaati ilaaltee hin beekituu. Oromoon moo ummata kanaa otuu gad xiqqatuu jala kaachuufi salphachuu hin qabu amma fedheeyyuu Amanitaa walfakkaata qabaataniyyuu. Isaan amanitaa wal fakkaata qabinna , addaa wal fakkaata qabinna mee haa kabajinnu jedhanii?
Otuu beekanii waan biraa hafee Kushii ta´uu qofaan kabaja Oromoo qabu ture. Somaleen Ummata oromoo taatuu dhiisiitii kan ofiifuu hin taaneedha. Da´imaa wagaa 7- 12 lubuu ibda itti qabisiisani ajjeesuu jechuun maal jechaadhaa? Kanaaf waan hin taate maqaa dhahanii wal fakkeessuun si´achii fudhatama hin qabu. Somalee mitti Oromon itti addaa tokko qabu fi Afaan tokko qabuyyuu seera issa egaa wal kabajuu qaba malee tokko gad xiqqeesse tokko ol kaassee jiraachuu hin danda´uu afaan tokko fi addaa tokko qabaateedhaaf.
Kanaafuu yeroo ammaa kana diinni Oromoo TPLF fi Somale bira darbee Oromoo dhumma keessayyuu haricca´ee bahee, beekamee, addaa bahee, kan Saba kana tokkoomissufii huminneesuu dhalachaa jira. Maqaa Oromootiin nagaduufii diina umurii dheeresuun afee jira. Oromoos yoo ta´ee diina si bira jiru ofi irrati ilaalii malee lammii kee issa waa hojjachaa jiru dadhabisiisuuf hirba hin dhabiin hin dhama´iin.
Nadhani


text:
肺Nagaan Dhuftan! Akeki Aarsaa Kakuu Haaraa oduu gammachisaa isa fayyina nama hundumaaf ta’e, gooftaa keenya Yesus Kristosそうでないでしょう, labsuu DHA. Diree仮名irratti barrulee, lallaba, qorannaa Macaafa Qulqulluu, akkasumas barnoota addaa addaa sagalee Fiありfaakiin utubame maxxansuuf yaadaa qabna. ときに,顧客がjaalalattiだろMaxxansiin, ajjajamuutiif tajajilaアッカrsaatti Waaqayyof dhiyessitan, NAMAsのアッカjaalala Waaqayyootti tajajiltan fiixaan baasufアッカta'u abdanna. アップaddaa addaa dirree … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
ユ問題としてJalqaba Jechaマナjedhu duree irraa fudhannee ilaalleなど: Mana jechuun kan namni, horiin, yookiin meeshaan keessa jiraatu jenne fudhachuu ni dandeenya. Yeroo Jechaマナjedhu kanatti qulqullummaa jechi jedhu dabalame, akkuma beekamu hikaan ISAAAについてはjijjiramaです. マナqulqulummaa jechunis Wanti列jiraatu jechuudhaに列にyookin ka'amu国民のハゼqulqulluun. MANNI qulqullummaaくんimmoo ITTI gaafatummaa Fiのabbummaan館Waaqayyo Oアッカta'e waliin … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
ISAAA biyya garbumma keessa IRRE jabanバサ熟約7 Waaqayyo. AmmasベースJIRA. サバwaliin互いにeegaaトゥーレta'un. 女神eegaa Jiraという. ISAAA IRRA amanamumma barbada約7 IMMO. Sabni ISA amaname hojjetu-アッカアッカWaaqayyoof qesu. MAREE: コンチネンタルjreenya keetti geggessan Waaqayyo siif godhe MAAL fakkataa? Geggessa fi garummma inni siif godhe kanaf kan sii irra eegamuu maal jetta? EEC ITTI YAADII: Waaqayyo INNI Jaalala ta'e Waaqayyo … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
Namooni amantiitti qabamaniホアヒンjiraane, maaliif Waldaa Kirstiyanaaホアヒンdhaqtaan ykn maaliif Waldaa Kristiyanaa baqaatu jedhan yeroo gafatamani: "ウォルマートfalesuutu bayyata", "Gaatiiホアヒンqabuu." "Achitti MAALアッカホアヒンちょうどargamu dhaqiin tilmamuunはdada'ama" jedhuです. イエスINNI nutiシーナLuuqaas bareese keessatti arginuはnamooni右jedhan WALホアヒンfakkatuを借りて. ナンINNI hojjechuuf deemu salphatiホアヒンtilmamuu. Namooni非常に大陸, 'Waaqayyo namoota gaarii hojjetan NI jaallata' jedhani yaaduu … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
Wa'ee ijooleewaan keenya namooni biroon妄想bayye beeku NI danda'u. Namooni isaani waliin baratan, waliin hojjetan, eenyuma isaaniどちらta'e beeku Namaa birattis項目はdanda'uアール. Eenyuma isaani siriitti fagesaani beeku GAD-FiありHIMU garuuホアヒンdanda'an. Nutu siriitti Beeka Isaan. Namooni bayyen the'ee Yesusどちらta'e beeku. Beekums isaani精神前年Fago通産省. Dhugaa guutuu hin beekan. Kanafu nama gaarii, barsiisaのciimaa, humni日本このittin mul'ate, 国連 … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
Biyya便利keessa biyya便利miti.mp3 garuu aattiiアッカ15Isa isaan eegduufリーすることはできません, biyya便利keessaaアッカisaan baaftuufませホアヒンkadhadhu. 16阿仁Akkuma biyya lafaaホアヒンta'in, isaanis kan biyya lafaa miti. 17Dubbiin kee dhugaa dha, dhugichaan isaan qulqulleessi. 18Akka ati biyya lafaatti na ergite, アニスakkasuma biyya lafaatti Isaan ergeera. [洋. 17:15-18] Duuka buutooni Yesuクリストス (Kristi'yaanoon) biyyaを落ち着かnamoota keessa wamamani dhiifamu … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
ナン硬Jaalaliiサービス安家ta'e Macaafini Qulqulluun dhuga nuuf ba'a. Jaalalii eenyuma Waaqayyo iyyu安家ibsuu caafata qulqullu'aa keessatti "Waaqayyo jaalalaナンta'eef, namni価格jaallatin, Waaqayyoonホアヒンbeekne " (1 洋. 4:8) jedhame caafameera. Wal-dhabdeen waan jaalala dhorkan ykn ittisan keessa isa jalqaba ti. HAA ta'u iyyu男性, wal-dhabdeen waan dhokkfamu hin fesisne, jireenya keessattiそれホアヒンhafne dhuga jireenya. Dubbin INNI cimaan WAL-dhabdeen dhibamu ISA osoo … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
Dhuga-Fiありbaatuunママナンargee dhaga'eアイテムDHA. ママナンナンargee Fiありdhaga'e Namaa dhoksuu ndmiti keenyaはkomanaです. 平和ナン取香のARGEアイテムdhiise badisa ga'uf Chitti gafatama qaba下Idhuの柔軟. 平和ナンgaarii取香のARGE下では非常に柔軟gaarii dhoksu IMMO hirmachu Namaa柔軟ホアヒンbarbane DHA. MAREE: Qoricha nama dhukufate tokko fayyisu yoo bekte maal goota? NAMAのsanafはラタdhoksita IMMO食べられる? Namni … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
Magarsa Baqala – ホアヒンIrranfatu市民権クー – Lencaa.mp3 Magarsa Baqala ttin Leenca qaraniyo angafa nagaa yaa Yesus mootii Lalisa saaroon mootii gudda hida Daawitii Mootota keessa kan akka kee hin jiru akkikee Ati ulfeefamii waaqaa-lafa ulfaadhu amma illee Ulfaadhu male bara baraan, illeeを維持ulfadhu /4 1. Hin sagadinuu waaqota ormaaf, (Mootii gudda ulfinni kee) Hin sagadinuu kan du’aniif, (Mootii gudda ulfinni kee) 地区館SII … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
Gooftichi DhugumaドゥアKa'eera Luqaas 24:13-35 Lafa-gafaナット教授ナット教授アブディkutanetti roomine addemnu-Waaqayyoナット教授mul'ata. Humna fayyisu ISA脊髄agarsiisa. アブディkeenya haaressa. Akkeka FI kayyo keenya geedara. MAREE: アブディGAFA kutannaはWaaqayyo sflf ga'e beekaを受け取る? ミーdhugaa nuuf ba'i. EEC ITTI YAADII: Maaliif Gooftan yeroo dhume irratti, アブディdhumate irratti mul'ata mul'ata? Nuti arifate IMMO, isatu yeroo dhumate irratti mul'ata? 武lachanu ta'u danda'aa? SEENSA: … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
ホアヒン汁として革新, Ka'eera! Luqaas 24:1-9 NutiイエスISA ISA Du'a ka'ee jiraataa argaane. Isatu jireenya nuuf ta'e. Yeroo du'a nuuf ta'e waliin xixalla反対しながらka'u Goofta itti yaadanu kanatti attamitti Yesus INNI jiraataan jireenya. MAREE: Utuu Yesus dhimma箕keessa価格gaalle ta'e maaltu ta'aトゥーレ? Guyya har'a akkataイエスjireenya箕カナitti geedare, akkata INNI ITTIアブディたmoofa'e ITTI haareesse dhugaa … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
それはgrace.mp3Dubbin ISA Dubbi Ayyaana TI ROMについて本当にです 4:13-25 Dubartiin tokko waan kiitabaa amanti ishe irra dubistuu tokko galuuf dinan namicha geggessa amanti ishe ta’e bira dhaqixe waa’ee waan isheen dubbisa jirtu akka ibsuuf gaafate. Namichi IMMO "阿仁qubeeホアヒンbeeku. ユGaruu ATIのAAF dubbifite dhugaa INNI agarsiisuナンはbadha "ittin jedheです. “Ati eega qubee ille hin beekne, attamitti dhugaa INNI agarsiisu hubachuu dandessa?「スロー … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
それは私たちのtoo.mp3 Kristos WaaqayyottiのNu Araarsuuf Dhipateです 1 Phexros 3:18-22 Yeroonどちらyeroo Waldaan Kristiyaana the'ee dhiphina goofta keenya Yesus Chitti yaadu DHA. INNI場合gaafachuuトアムバイタ語keessaのHaala鶏keessatti gaafiin Nuti, "Yesus maaliif dhiphae? Yesus maaliif dhiphachuuf男性...?"Jedhuは,指定されています. Sagaleen Waaqayyo gaafii bimli debbi ga'aa nuufケンナ. MAREE: ナマbiraaf Jecha gatii bafte beekta? 平和ATI gatii bafte hidhamu下, … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
Tesfaye綾乃tiin Yesus oolmaa namoota baayee IRRAアッカqabuu beekamaadha. Garuu oolmaa ISAAAは,deebifnuufに入った? 安家Yesus jedheウォリーANI oolmaaはイルラ増, NAウォリーjaallatan sagaleeはhojiiイルラoolchu jedheキャスト (1Yoh.5:2-5). Qayyoo Kanaafはキーンを受信しないために, キーンbeekumsa, キーンlubbuu, 鋭いqabeenya, dhalootaるjaalladhu jedhe (Mat.22:37). ウォリーYesusiin jaallatan lubbuu isanii ta'e, qabeenya, beekumsa isanii, あなたはisanii kenuuf dubbattiホアヒンjedhanです. Kanaaf … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
平和Ilmicha ganu Abbacha waliin firoomaホアヒンqabu下Tesfaye綾乃tiin. 1Yoh.2:22-23 Ilmichi eenyuu? イエスKristos. Abbichiホー? Waaqayyo Abbaa Yesus, Abbaa keenyas! 今EegaaウォリーYesus gooftaa ta'u isatti amanu obboloota Yesus jechuudha? Eeyyeeウォリーgooftaa Yesuustti amanan obboleewwan Yesusii DHA. Akkamitti obboleewwan ta'un danda'amaa? ミー (Yohannis 1:12-13) HAA dubbifanu. ウォリーYesus gooftaa ta'u isatti, ilma Waaqayyo ta’u isaatti amanan abboon ijoollee Waaqayyo ta’un isaanii ni … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→
それはus.mp3 Wiirtun WaaqayyoマリーのNu Mitiの話ではない 2 Qorontos 4:1-6 ナンgaarii yeroo nuuf ta'u, ナン脊髄Chitti Chitti yaadnee dhamane特攻yeroo nuuf rawwamatamu, attamitti Simana DOWLOAD? ワーンnamni biraan itti yaadee, Chitti dhama'e特攻yeroo guutuuf baatu IMMO attamitti非常にdhiimaはbanaaです.? Madii gaaruummaサービスWaaqayyo. ニサiraa gaariinナンはndinu nuuf安家ta'u sagaleen Waaqayyo nuu barsiisaです.. MAREE : Waaqayyon amanachuu, … Dubbisu ITTI fufaa | 続きを読む→


text:
Jarmayaan gargaarsa daa’immanii kan tokkummaa motummootaa lakkoobsi namoota mooraa Dolo Ado kan Itiyoopiyaa keessaa sadarkaa yaaddessaa irra jira jedhe. UNHCR akka jedhetti sababaan du’a kanaa inni ijoon gifiraa fi beela irraan kan ka’e miidhaa hanqinni nyaataa fideen ta’uu kan shakku ta’uu beeksise.
mooraa Dollo Adoo kan Itiyoopiyaa jiru keessa baqattoota Somalia kanneen 118,000 ol ta’antu jiraata. Baqattoota kana keessaa kanneen kuma 78 ta’an hongee fi beela jalaa baqatanii Dollo Ado kan ga’an waggaa kana ture.
Dubbi himaan UNHCR Adrian Edwards akka jedhanitti xiinxala geggeessameen mooraa Dollo Addo keessa jiru afur keessaa tokko keessatti lakkoobsi Namoota du’anii hedduu ol ka’e.


text:
Sirboota Afaan Oromoo baay’inaan YouTube irratti daaw’ataman kurnan
Walleewwan Afaan Oromoo isaan haaraa reef bahanii fi kanneen durii hedduun isaanii YouTube irratti fe’amanii jiru. Walleewwan Afaan Oromoo hanga ammatti YouTube irratti fe’amanii jiran keessa baay’ina olaanaadhaan hanga ammaatti kan daaww’ataman kurnan kanneen armaan gadii kanneen.
10. Galaanaa Gaaromsaa – Amala kee
Walleen kun oomisha istuudiyoo raayyaa yoo tahu, hanga ammaatti si’a 954,467 ol daawwatamuudhaan sadarkaa 10ffaa qabatee jira.
9. Saaliyaa Saamii fi Kadiir Martuu – As Koottu
Sirbi Saaliyaa fi Kadiir kun sirboota YouTube irratti baayinaan ilaalaman keessa tokko yoo tahu, hanga amma kana qofatti yeroo 1,008,964 ol ilaalamee jira.
8. Yaaneet Dinquu fi Habtaamuu Lamuu – Naaf si foon
Walleen kun shaggooyyeedha. Habtaamuu fi Yaanet waljalaa qabuudhaan akka ajaa’ibaatti kan sirbaniidha. Innis youtube irratti nama 1,012,156 oliin daawwatamee jira.
7. Hirphaa Gaanfuree – Madda Gammachuu
Akkuma hedduun keessan beektan, walleen waallisaa jaalatamaa kanaa namoonni hedduun ni jaalatu. YouTube irrattis hanga an amma maxxansa kana barreessaa jiruutti, yeroo 1,092,937 ol daawatamee jira.
6. Farhaan Baddeessaa – Shagagii
Walleen Farhaan kun hanga ammaatti yeroo 1,123,377 ol youtube irratti daawwatamee jira. Wallee baay,ee midhaagaa fi jaalatamaa taheedha.
5. Saaliyaa Saamii – Raayyaa
Artist Saaliyaan Wallee kana hojjachuuf bara 2015tti qaamaan gara Oromoota warra raayyaa imaltee turte. Qaamaan achi dhaquun ishiis hordoftoota ishee biratti jaalatamumma guddoo gonfachiiseera. Walleen kunis hanga si’a 1,131,145 ol daawwatamuudhaan sadarkaa 5ffaa qabateera.
4. Leencoo Abdushakur Naa haayyami
Sirbi kun yeroo 1,274,269 ol daawwatamuudhaan sadarkaa 4ffaa qabatee jira. Video isaa kanaan booharaa.
3. Yaanet Dinquu fi Shukrii Jamaal – Sin yaada
Sirbi yaanet fi shukriin waltahanii bara 2014tti sirban kun, sirba Bayee jaalatamaa fi dhageefatoota heddu horateedha. Hanga ammaatti yeroo 2,151,109 ol ilaalamee jira.
2. Shukrii Jamaal – An sumaafan malee
Wallee sadarkaa 2ffaa qabatee jiru, Wallee Shukrii “an sumaafan malee” jedhuudha. Video sirba kanaa kan nama fi shubbisni isaa baayee kan nama booji’uudha. Kana irratti immoo sagaleen kiilolee Shukriis akka dammaa mi’oofti. Hanga ammaatti yeroo 2,190,875 ol daawwatamuudhaan sadarkaa 2ffaa qabateera.
1. Haacaaluu Hundeessaa – Maalan jira?
Sirbi kun badhaasa “best music video award” kan bara 2015 kan injifate yoo tahu; hanga ammaatti yeroo 3,551,329 ol ilaalamee jira. Sirba kana keessatti ergaawwan ciccimoon sabaaf tahan hedduun keessatti dabarfamanii jiru.


text:
WASHINGTON,DC —
Jermeniin nama baruma baraana Afrikaa keessaa baqatuu falii dhahuuf mala keessaa tokko akka Afrikaatti namii hedduun hujii argatu tolchuu.
Karoorii “Merkel Plan” jedhanii maqaa Chaansilerii Angela Merkliiti.Karoorii isii akka dureeyyiin addunyaa akka dansaa Afrikaa keessatti hujii hojjatanii akka namii biyyuma keessatti hujii argatu tolchuu.
Jermeniin balchooma ufiitiif jettee Afrikaa guddisuuf faluutti hin jirtu nama jireenna barbaada Afrikaa gara Awurooppaa baqatu miila gadi dhaabuufii jetti Chaansileeriin Jermenii, Angela Merkel.
Nama Afirkaa baqa yaahuf fala barbaaduu baannaan Afrikaa keessaa nama miliyoona 100 baqachuuf yaa’a jedha minsiterii haajaa alaa Jermenii, Gerdi Muuler.
Chaansileeriin Jermenii akka investerootii biyya alaa doolara miliyona 335 Afrikaatti baasanii hujii namii faaydaa irraa argatu hojjatan tolchuuf faluutti jirti.
Tana tolchuuf ammoo kora biyyootii guddachuutti jiran 20n (G20) Adoolessa dhufu keessa Jermenitti taa’u irratti bulchoota biyya 19 yaamtee mari’achiisuuf kurfoo jirti Jermeniin.
Biyyitii Afrkkaa afaran Jermeniin amma qalbi keessaa qabdu;Ayvorii Koosti, Morookoo,Tuniiziyaa fi Riwaandaa tatullee bulchoota biyya Afirkaa ta dhibiilleen wal dubbachuu feeti.
Insitiyuutii haajaa alaa Afrikaa Kibbaatti itti gaafatamaan sagantaa hariyummaa Dinagdee,Taahitaa Bertelsmaan Jermeniin biyya durii bitaa baate taan jireenna isaaniifii maqaa ufiillee gargaaran wayyeessuu feeti.
“Jermeniin waan qabdu hedduu kennite.Akkii isiin Waraana Addunyaa II duubatti biyya industirin guddatte taatee mullatteelleen waan nama jajjabeessaati.Afrikaallen karaa industirii kanaan guddattuun barbadachuutti jirti.Jermeniin ammoo gamanaan biyyoota tattana guddisuu feeti.”
Afrikoon,dhaaba Jermeni jiru ka mala biyyoota Gammoojjii Afrikaatii gadi jiran jireessuuf fala dhahu.
Akka gabaasa dhaaba kanaatti Jermeniin halkanii fi guyyaa karaa Afrikaan guddisan barbaaduutti jirti.Kiristoof kanensigser Waldaa Daldala Afrikaa-Jermenii ka Berlin jirutti itti gaafatmaa olaanaa.Akka jecha isaatti Jermeniin dhaabbilee 600 tahan Afrikaa keessaa qabdi.
Ammallee hedduutti itti dabalamuuf deema. Namii ardii tanaa gobbachaa deemuutti jiraa carraan dianagdeelleen akkanuma keessatti guddata.
“Malii guddinna dinagdee Afrikaa Jermeniin ittiin jirtu kun Afrikaan ardii qooda siyaasaatii fi qooda dinagdee guddinna isii keessaa qabdu.Tanaafuu Jermeniin hariyummaa jabduu ardii tana waliin jabeeffachuu malte.Ta dhibiin ammoo Afrikaa ardii dinageee keessatti guddifachuuf carraa irra argachuu dandahan.”
Miseensotii G20; Arjentiinaa, Awustiraaliyaa, Biraazil,Kanadaa, Chaayinaa, Biraazil, Faransaay,Jermenii,Indiyaa,Xaliyaana,Indoneezhiyaa,Kooriyaa Kibbaa, Mekiskoo,Raashiyaa,Sawudii Arebiyaa,Afrikaa Kibbaa,Turkii,UK,USA fi Waldaa Awurooppaa.
Korii biyyoota addunyaa ka guddatanii G20 Adoolessa 7-8 keessa Hamburgi, Jermenitti taa’ee rakkoo akka akkaa irratti mari’ata


text:
Bulchiinsa Hospitaalootaa sirressuun tajaajiila qulqullina qabu uummataaf kennuuf, qabeenya xiqqaa jiru sirriitti itti fayyadamuuf, akkasumas Hospitaalonni akka of danda’ani of bulchan gochuuf gargaara, jedhu Itti-aanaa Prezidaantii Bulchinsaa fi Misoomaa Yunivarsitii kanaa ka ta’an obbo Kooraa Tushunee ibsanii jiru.
Yunivarsitiin Jimmaa gama barnoota wal’ansa fayyaan leenjii kennuun biyyatti keessatti iddoo olaanaa kan qabu ta’uu obbo Kooraa Xushunee ibsanii jiru.
Yunivarsitiin kun yeroodhaa yerootti gosa barnootaa haaraa banee, leenjii kennuu kan itti fufe ta’uu kan ibsan obbo Kooraan, barana immoo biyyattii keessa kan hin turre akkuma Afrikaattuu haala kanaan kan hin turiin leenjii gama Bulchiinsa Tajaajiila Fayyaa fi Hospitaalaan (Hospital and Health care Adminisration) barattoota 22 digrii Mastersiin yeroo duraaf eebbisisuu isaa dubbatan. Sagantaa kanas, Ministara Eegumsa Fayyaa Federaalaa Itiyoophiyaa fi Ameerikaa keessa jiru 'Yale University' akkasumas, kan waajiira Finfinnee keessa qabu, jarmayaa “Clinton Health Access Initiative”(CHAI) jedhamu waliin gaggeessaa ka jiran ta’uu Obbo Kooraan ibsanii,tajaajiila fayyaa kennuu keessatti rakkoo tokko ka ta’e, dadhabbii gama hojii hogganaa fi bulchinsaan jiru furuuf leenjiin kun ka gargaaru ta’uu ibsan..
Wal’ansa fayyaa addunyaa irratti yeroo yerootti haaraa argamaa jiru akka barattoonni hubatan gochuuf, gama internettiin, fakkeenyaaf Amerikaa kutaa Meerilaand keessa kan jiru Yunivarsitii 'Johns Hopkins, irraa barnoota tamsaasamu barattonni Yunivarsitii Jimmaa akka hordofan taasisama jechuun, Itti-aanaa prezidaantiin Bulchinsaa fi Misoomaa Yunivarsitii Jimmaa, obbo Kooraa Xushunee VOAf ibsanii jiru.


text:
OBBO JUNEEDDIIN SAADDOO GARA UUMMATA ISAATTI DEEBI’UUF FEEDHII FI CARRAA QABAA?
Posted: Bitootessa/March 11, 2014 · Finfinne Tribune |
Abdii Boruutiin*
Dhiyoo kana mata duree “Ob. Juneeddii Saaddoo Eenyu?” jedhuun gabaasa Obboo Ahmad Saayyootiin TVOMT irratti dhiyaate daawwadhee ykn dhaggeeffadheen ture. Yaadolee namootni dhimma kanarratti barreessanis ta’e kan bakkee adda addaatti dubbatamanis argee fi dhagyee jira. Yaadolee waliin mormantu wal bukkee waan deemaa jiran nattt fakkaata. Kanaaf, anis yaadan dhimma kanarratti qabu ibsuuf jedhee barreeffama gabaabaa kana dhiyeessuu barbaade.
Duraan dursee, dhimma kanarratti hunduu waan isaanitti mula’tu ibsuu fi yaada fi ilaalcha qabanis dhiyeessuuf mirga qabu. Haa ta’u malee, ani dhimma kana karaa lamaanan ilaala. Yeroo ammaa dhiyaachuun isaatis gaarummaas ta’ee badummaas qaba jedheen yaada. Akka waliigalaatti yoo ilaalame garuu, waan Obboo Ahmad dhiyeesse waanuma dhugaarratti hundaaye fi beekamus waan ta’eef, badii dalagame irraa barachuuf gorsa ta’a jedheen amana malee, waan akka ololaatti dhiyaate natti hin fakkaatu. Waanuma ta’eefuu, mee waayee kana karaa lamaan akkan ilaalu ibsuun yaala.
Akka hubannoo, yaada fi ilaalcha kiyyaatti, Obboo Ahmad waanuma addunyaa kanarratti ta’e fi kan seenaan ragaa ta’uu danda’u fakkeenyota gara garaatiin dhiyeessee; seena saba Oromoo keessattis waan ta’e fi ta’aas jiru waan ibseef, warri uummata isaaniirratti waan badaa dalagani fi dalagaa jiranis; akkasumas dalaguuf deemanis seenaa kanarraa akka baratan waan taasisuuf jecha gabaasni kun dhiyaate malee, waan ololarratti hundaaye natti hin fakkaatu. Kun ilaalcha dhuunfaa kiyyaa ti. Obboo Ahmadis ittisuufii miti. Kun karaa tokko, karaa ani dubbii kana ittin ilaaluu fi hubadhu dha. Karaa biraatiin yoon ilaalu garuu, dhimmi kun dhimma dhugaarratti hundaaye ta’ullee; Obboo Juneeddiinis waan badaa uummata Oromoorratti dalagullee; kanaafis ittigaafatama qabaatullee; yeroo gabaasni kun itti dhiyaate (timing) yeroo gaarii natti hin fakkaatu. Xinnoo waan muddamaan dhiyaate dha jedheen yaada. Maaliif yeroon kun yeroo gaarii hin taane? Muddamaan dhiyaate yoon jedhu hoo maal jechuu kooti? Gaafiilee kanaaf deebii gabaabaa kennuun yaala.
Innumtuu (Obboo Juneeddiin) sababaalee adda addaatiin, fakkeenyaaf qaaneffachuudhaan yookaanis waan itti amanee hojjechaa ture sanarratti hanga lubbuun isaa dabartutti irratti cichuudhaan of dhoksuu waan maluuf, gadi bayee dubbachuuf tarii fedhii qabaachuu baatus, otuu gabaasni kun uummataaf hin dhiyaatin dura Obboo Juneeddii ofitti dhiyeessanii wajjin dubbachuun ykn haasa’uun tooftaa gaarii ture jedheen yaada. Kun silaa karaa lamaan carraa bana ture. Tokkoffaa, Obboo Jundeeddiin gadi bayee waan ta’e hundaa uummata isaatti ibsuu fi achumaanis dhiifama gaafatee, xinnaatullee boqonnaa sammuu akka argatu carraa isaaf bana ture. Lammaffaa ammoo, innumtuu (Juneeddiin) waayee kana dubbachuuf fedhii kan qabaatu yoo ta’e, mootummaa Wayyaanee keessatti nama bakkee guddaa (taayitaa olaanaa) qabaachaa ture waan ta’eef (badii inni uummata Oromoorratti dalage akkuma jirutti ta’ee jechuu kooti) waan diinni godhaa ture fi jiru akka saaxilu fi hawaasota addunyaatti akka himu malaan ittifayyadamuun ni danda’ama ture.
Dhimma kana karaa biraatiinis yoon ilaalu ammoo, wallaalaa ofii gorfachuun; jallaa ofii qajeelfachuun; beekees ta’ee otuu hin beekiin, kan uummata keenyarratti badii dalage fi dalagaa jirus balaaleffachuu fi abaaruun barbaachisaa ta’ullee, yeroo ammaa yeroo tokkummaan Oromoo abdii namatti horachiisaa jiru kanatti, obsa dhabnee waan tokkotti muddamuun gamnummaa natti hin fakkaatu. Mee fakkeenyaaf haa jennuu, otuu Habashootni namticha kana (Juneeddii) ofitti qabanii dhimma ofiitiif itti fayyadamanii, hangam aararratti aara ofitti daballa? Nama uummata isaarratti balleessa hanga kana hin jedhamne dalage/dalagde seenaanuu isa/ishii hin hirraanfatu. Innuu otuu du’ee biyyee keessa hin seenin du’ee jira. Kan du’aan addunyaarraa boqate wayya. Kan jiruudhaan du’e nama du’a lama du’e dha. Kun waan wal nama mormisiisuu mit. Kanaaf, dhimma kana itti muddamuun yeroon isaa yeroo murteessaa natti hin fakkaatu jedha.
Amma garuu, akka natti mul’atutti, namtich kun karaa adda addaatiin waan of salphiseef; kanarratti dabalamee ammoo, erga inni baqatee Ameerikaa seene kanatti dafanii waayee kanaan isa simachuun, fedhiillee yoo qabaate, namtichi kun gadi bayee Wayyaanees waan saaxilu fi ofiifillee badii dalagetti amanee uummata Oromoo dhiifama waan gaafatu natti hin fakkaatu. Namtichi kun du’a lama du’ee jira; salphina hangana hin jedhemane keessa jira. Kan isaaf wayyu silaa, kan dabre dabree, yoo kutannoo fi hamilee qabaate, gadi bayee, akka aadaa hawaasa hammayyaa keessa jirutti, waan dalagamee dabreef uummata isaa dhiifama gaafachuu dha. Kana godhuunuu silaa gootummaa (jagnummaa) dha. Seenaa xuraaye sana hanga tokko xurii irraa dhiquu ta’a jedheen yaada. Gaafii guddaan garuu, Obboo Juneeddiin gara uummata irraa dhalateetti deebi’uudhaaf carraa kanatti fayyadamuu danda’a moo akkuma seenaa isaa xureesseetti dhuma lubbuu isaa eeggatee addunyaa kanarraa boqota laata? kan jedhu ta’a.
Gara dhimmichaatti deebi’uu fi cuunfuudhaaf, waan Obboo Ahmad Saayyoo dhiyeesse, akka ilaalcha kiyyaatti, kan barumsa ta’uu qabu dha. Biyya keessattis ta’ee biyya alaatti, warri dhimma saba ofii dhiisanii; fedhii ofii guuttachuuf alagaa fi diina jala deemanii; uummata ofii miidhan, booddeen isaanii salphina fi badii akka ta’u hubachuu qabu. Karaa kanaan yoo ilaalame, gabaasni kun qeeqamuu hin qabu. Gabaasni kun dhugaa uummata keenyatti himamuu qabu dhas. Warrumti diina tajaajilaa jiranillee, beekaniis ta’ee otuu hin beekin, kan balleessa hojjechaa jiran, dhugaa kana hubatanii barumsa irraa argachuuf isaan gargaara jedheen yaada, amanas. Namni seenaa badaa hojjete, yoomiyyuu maqaa badaadhaan yaamama; du’ullee abaaramaa jiraata; kan waan gaarii saba isaatiif dalage ammoo, du’ullee saba issa biratti jaalala fi kabaja guddaa argachaa; maqaa gaariidhaan yaamama. Yoomiyyuu seenaan isa hin dagatu. Dhumarratti, gaafii tokko kaaseen, barreeffama kiyya xumura. Seenaa impaayara Itoophiyaa tana keessatti, ilmaan Oromoo alagaa fi diina tajaajilaa, uummata ofii midhaa, boodarra garuu salphatanii hafuun ykn akkuma salphatanitti du’aan addunyaa kanarraa boqachuun; sana boodas seenaa badaadhaan yaamamuun eenyurratti dhaabbatina laata?
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Diinagdee Diinagdee
Guddinni diinagdee Ityoophiyaa akka itti fufu dhaabbatichi ibse.
Galiin Tuuriizimiirraa Argamuu Dabaluus Labsiin Kan Deeggaramee Miti.
Manni Maree Ministirootaa Baajata Dabalataa Birrii Biiliyoona 14 Raggaase.
Daandiin Xiyyaaraa Itoophiyaa Gitasaa Kan Zaambiyyaa Waliin Hojjachuuf Waliigale.Diinagdee...
Bizinasii Bizinasii
Agarsiisni abaaboo, fudraa fi mudraa idil addunyaa Finfinneetti taa'amuufi
Daandin Qilleensa Ityoophiyaa Daandii Qilleensa Zaambiyaa %45 dhuunfachuufi
Itiyoophiyaatti erga dandeettiin bituu qarshii akka hir'atu taasifamee Qaala'iinsa Jireenya Dabaleera.
Daangooten gabaa Ityoophiyaa keessatti bu’a qabeessa ta’eera.Bizinaii...
Saayinsii fi Teknoolojii Saayinsii fi Teknoolojii
Chaayinaatti teeknoolojiin fuula dubbisu galmee gaa’elaaf faayidaarra oolaa jira.
Bara 2018'tti bilbilli tokko tokko 'WhatsApp' Nama hin Fayyadamsiisan
Appil saffisa bilbila 'iPhone' moodeelota durii xiqqeessuu isaaf dhiifama gaafate.
Waan 'Google' waa'ee keenya beeku akkamiin balleessuu dandeenyaa?saayinsii Fi Teknoloojii...
Ispoortii Itiyoophiyaa Ispoortii Itiyoophiyaa
Ispoortii Adunyaa Ispoortii Adunyaa
Leenjisaan Maanchister Siiti Pep Gardiyoolaa leenjisaa cimaa baati Fulbaan Premier league Inglaand ta’un filataman.


text:
Yaa’ii Gamtaa Afrikaa Finfinneetti taa’ee, kaleessa xumurame irratti han hirmaate, gareen Yunaaytid Isteets dhimmoota adda addaa irratti gaazexesitootaf ibsa kenneera. Gaafiwwaan dhihaatef keessaa tokko mormii fi jeequmsa Oromiyaa keessa ji’a sadi’if deema jiru kan ilaallate ture. Dura teechuun USAID fi hoggantuun garichaa Addee Geel Ismiiz hala Oromiyaa kessa laalchisee qama mootummaa, akkasumas Oromoota wajjin walarginee hasahuu isaani dubbatte.
Mootumaan Itoophiiyaa yeeroo biyyattiin rakkoo siyaasaa keessa seente hunda hiriira nagaa warra bahan irrattii dhukaasa banuun fillannoo bara 2005 dabalatee kan baratame. Ammas hiriirtota nagaa Oromiyaa iratti kun rawwatamuu isaatin walqabatee gaafiin han dhihaateef Ministirii Dhimma-alaa Yunaaytid Isteetsitti itti aantuun ministeera , ka dhimmoota Afrikaa, Lindaa Toomaas Griinfiild “Motumman Itiyphiiyaa tarkkanffin fudhatee dogoggora ta’uu amaneera,” jette.
Gama biraatin mormii fi walitti bu’iinsa Oromiyaa keesaatiif sababni rakkina bulchiinsa gaaridhan walqabate ta’u qondaaltonni Dhaabbata Demookraatawaa Ummata Oromoo dubbatan. Murti kanarras han gahamee marii Dh.D.U.O haala oromiyaa kessa qorachuuf taasiserratti ta’uu isaa Itti aantuu dura-butuun dhabichaa fi Kaabinee Itoophiyaatti,sadarkaa itti aanaa-ministiraatti qindeesituun dhimma bulchiinsa gaarii, Aadde Asteer Maamoo televisiyoona Itiyoophiyaaf ibsitee jirti.
Murtiin, kan Addee Asteer irra gahamee jette kun garuu waan kana dura waayee mormii Oromiyaa keessa laachisee qondaaltoonni Mootumaa biyyatti jechaa turaniin wal hin fakkaanne. Paartiileen mormituu biyyattius mormiin kun baay’ina roorroo irraa ka dhufee jechaa turan.
Marii fi qorannoo godhamee kanarratti dura-ta’aan DH.D.U.O fi Pireesdaantiin naannoo Oromiyaa, Muktar Kadir hin mullane. Isa bakka bu’uun kan midiiyaadhaaf ibsa kennes itti aanaa isaa Obbo Isheetuu Dessee ta’uu Iskindir Fireew Finfinneerraa gabaaseera.


text:
DURAANDURSA
Jalatamoo fi kabajamoo warra barreefata kana duukaa-buutanii jirtan, mee waan hundumaa duran nagaa fi nageenya isiniif hawwa! Barreeffama kana kutaa sadaffaa, ilaa akkana jedheen xumureeyyu: “Mee WAAQNI gurraachi garaa gurraachaa, leemmooon garaa taliilaa warra abbaa tokkeessoo kana jalaa aadaa Oromoo faas, aadaa uummatoota impaayerittii tanaas haa oolchu! Kutaa kanatti aane dhufu keessatti, waayee “qaroomina Amaaraa” isa Dr. G. Hayilee Muslimoota fi Oromootu balleesse jedhu san faa ilaalla. Kana asuma irratti dhaabuun bullaa, isin marti mee nagaan naa bubbulaa!” Eekaa, erga marti keessan nagaan naa bubbultanii ani amma nagumaanan isa jedhamee ture kana itti isinii fufaa, isinis yeroo keessan barreeffama kiyyatti mee hin qusatinaa!
SEENSA
Dursee qaroomina jechuun maal maal faa akka tahe, mee wajjumaan haa ilaallu! Kanaafis qabxiiwwan afur kanaa gaditti kennamaniiti jiru:
1. “civilization – a society in an advanced state of social development (e.g., with complex legal and political and religious organizations); “the people slowly progressed from barbarism to civilization.”
2. “civilization – the social process whereby societies achieve an advanced stage of development and organization.”
3. “civilization – a particular society at a particular time and place; “early Mayan civilization.”
4. “civilization – the quality of excellence in thought and manners and taste; “a man of intellectual refinement”; “he is remembered for his generosity and civilization.”*
Qabxiiwwan armaa olitti keennaman keessaa mee Dr. G. Hayilee kan: Oromoon yookaan Walaayitaan, Sidaamaan yookaan Hadiyyaan, Kafichoon yookaan Somaaleen faa hin qabne, garuu uummanni isaa Amaarri callaan kan qabu nutti haa himu! Maarree, “waraabessi biyya isa hin beekne dhaqee itillee naa hafaa jedhe!“, kan jedhamutu mammaaksota Oromoo keessatti argama. Dhugaa dubbii yoo tahe, yaannumti muummiyyeewwanii (illiitotaa) fi gita-bittee Amaaraa kunuu, jechuun inni isaan nuu fi uummatoota Kibbaa maraan, dabraniituu Misira irraa kan hafe uummatoota Afrikaa guutuun: “nu malee, isin qaroomina wayiituu hin qabdan” jedhan kun , yaada isaanii kan isaan irraa madde, yaada orjinaalee otoo hin taanee, kan warra Faranjii irraa ergifatame. Isaan akkuma waan hedduu asii fi achii bubbutachuun ergifatan sana, isa kanas Faranjoota Oroppaa-Ameerikaa irraa ergifachuun nus, saboota Afrikaa teenyaas: xixiqqeessu, tuffatu, arrabsu, sanyumaa fokkisaa tahe nutti agarsiisu. Koloneeffatoota Oroppaa sanatu: “Misira irraa kan hafe Afrikaan marti qaroomina maleessa” jedha. Ee, isaan Afrikaa teenya “qaroomsuuf dhufaniitoo” qabeenya fi leecalloo Afrikaa kan akka: sabbuu (“gold“), diggaa (“diamond“), sibiila (“iron“), sibiilboora (“copper“), meeta/ meetii (“silver“) faa saammachuun biyyoota ofii misoomsanii teeknolojii fi saayinsiin sokkuu dandayani. Kunis leecalloo fi qabeenya Afrikaa qofa otoo hin taane, kan Ameerikaa Laatinii irraa sammatanis dabalata.
As-irratti, karaa kanaan koloneeffatoota Oroppaa fi koloneeffatoota Habashaa walbira qabuuniyyuu “dogoggora” jechuutu dandayama. Akkamitti namni fardaa fi harree walbira qaba? Yoo xiqqaate koloneeffatoonni Oroppaa Afrikaaf wanneen tokko tokko dhiisanii deemaniiru. Isaan “keenyaa” kun mee maaluma faa nuu fidani? Maaluma faa nuuf dhiisani? Sagalee tokkoon uummanni Oromoo jarreen kana irraa kan argate gadadoo fi beela; dhumiinsa sa’aa-namaati. Mee yaadaddhaa! Seenaa keenya keessatti Oromoon: “bara loon dhuman“, jedhee kan waamu sun, bara 1889-1892 keessa dhibee sa’aa-namaa kan isaan wajjin dhufeen dura loon dhumanii, booda namni dhume. “Namni dhume” jechuun kiyya nama isa dirreewwan waraanaa: Calanqootti, Aannoleetti, Salaale-Darraatti, Gullallee Shaggaritti, Galaanitti, Ada’atti, Meettaa Aabbuutti, Sooddotti, Bachotti, Walisotti, Kuttaayetti, Cabootti, Noonnootti, Gaamoo Jibaatitti , Jimma Raareetti, Daannootti, Limmutti, Guumaa fi Leeqaa Hordaa faatti qawwee ibiddaatiin gubatee dhume sana jechuu kiyyaa miti. Dhibee sa’aa-namaa kan isaan hordofuun dhufe sanitu akka beekaan seenaa, namni Afran Walisoo Baqqalaa Bantii Beellamoo Roggee bara 1998 keessa natti himetti: “Biyya Oromoo onse“. Dhibeen: fanxoo, cobxoo fi qurcummaa faa akka isaan waliin Biyya Gadaa seene, ani gamnoota: Jahan Bachoo, Sadeen Sooddoo, Kurnan Gullallee, Afran Walisoo, Ja’an Ammayyaa fi Torban Kuttaayee irraan dhagayaa guddaddhe. Isaantu barachiisota (pirofeesaroota) kiyya ture. Dabreetuu Oromoon keenya: “bineensi hamaan kan abbaa-rusii jedhamu Sidaama wajjin dhufe” jedha. Dabaleesoo: “idda Sidaamni dhufeeyyi biyyi bade. Erga Sidaamni dhufee kormi sa’a koruu dide. Lafti miilli Sidaamaa irra ijjate miidhaan baasuu dide“, waan jedhan qabu Oromoonni Tuulamaa fi Macca Bahaa. Mammaaksota isaanii beekamoo san keessattis: “yaa Waaq kan tolu fidi jennaan Sidaama fiddee?“, kan jedhamutu argama. “Waan tolu, waan nagaa fi gaarii fidi jennee si kadhannaan ati waan hamaa fi badaa nutti fidde“, jechuu isaanii akka tahe akeekkachuun rakkisaa miti! Isaan akka biraatti of haa beekan malee, uummanni keenya gocha isaanii fi muuxannoo ofii irraa ka’uun akka kanaa faatti warra Dr. G. Hayilee kana beeka. Boosettiin: “qayya kiyya! Meerre qayyi kiyya?” jennaan, “kan si hin beekne bira dhaqii waayee qayya-keetii odeeffaddhu, jedheen abbaan manaashii“, jedha mammaaksi Oromoo keenyaa!
Kanaa olitti koloneeffatoonni Oroppaallee “waan tokko tokko Afrikaaf dhiisanii deeman” jedheen ture. Biyyoota isaaniis qabeenya Afrikaa fi qabeenya Ameerikaa Laatinii irraa saammataniin, akka misoomfatan ibseetan ture. Nafxanyoonni Amaaraa kana lamaanuu hin goone. Isaan erga meeshaa-waraanaa kan ammayyaa fi leenjiftoota-waraanaa isa humnoota Oroppaa oggaa sanii: Biritaaniyaa Guddoo, Faransaa, Ixaaliyaa fi Rusiyaa irraa argataniin Oromiyaa fi Biyyoota Kibbaa qabatanii, lafa uummata irraa sarbatanii uummata gabbaarii godhatanii, kaan akka hoolotaatti gabaa baasanii gurguratanii, siree irra ciisanii aannan, dammaa fi buna Oromoo dhuguu malee, cooma dilbii Oromoo murachuu malee, biddeena xaafii-maanyaa kan Oromoo dhudhawuu malee, wanni isaan hojjatan hin turre. Jarreen akkamalee dhibaawoon kun qabeenya uummata Oromoo irraa saammatan akkuma awaannisaa nyaatanii gattaa’uun of-keessaa baasuu (a–g–) malee, akka warra Oroppaa isa saammatan sana gara biyya ofii geessanii, biyya isaanii ijaaruun uummata ofiitii waa hin buufne. Kana kan godhu mee nama qaroomee, nama hojii jaalatuu, nama fageessee yaaduu fi nama dhibaawummaa aadaa ofii hin taasifannee! Mee waan kana akka sirriitti nuu addeessuufan, as irratti fakkeenyota sadan tokko kennee dabra.
QAAMADUBBII
a) Dur bara mootolii isaantu gara Oromiyaa dhufa malee, Oromoonni biyya isaanii, Habashiyaa (Biyya Amaaraas, Biyya Tigrees) dhaqan hin turre. Maal barbaada dhaqu-ree? Booda keessa loltuuwwan miseensota Waraana Toopphiyaa turanii fi barsiisonni tokko tokko waan achitti ramadamaniif dhaquuf dirqamani. Oromoonni wanneen lammiiwwan isaanii kun erga gara biyya ofiitti deebiyanii, odeessan amanuu daddhabani. Silaa Oromoon ni soba jedhee wali hin ilaaluu: “jarri kun Biyya Sidaamaa irraayyi soba baratanii dhufanii-laa“, jedhaniitoo walgaafachuutti ka’ani. Jireenya uummanni Amaaraa kabajamaan kun keessatti argamuu fi kan nafxanyoota Oromiyaa keessaa waan lafaa fi waaqa (samii) tahee itti-muldhateef, Oromoonni dhalawwan ofii sana irratti ciicannoo agarsiisani.
Fakkeenyotan jedhe keessaa tokko kan nama Gudar, ee Gudar Gabaa Jaafaroo jaalatamaa biyyaa sana irraa argame. Oromtichi seenaa kana natti hime amma Oroppaa Lixaa keessa nama jiraatu. Obboleessa isaa isa hangafatu, barsiisaa tahuun Biyya Amaaraa keessaa naannoo Dr. G. Hayilee, Manjee-tti (“Manz“-tti) ramadame. Booda carraa dansaa isatti qabee obboleessi keenya kun Biyya Tokkummaa Sobiyeet irraa, iskoolarshiippii argate. Obboleessa isaatin otoo “nagaatti” hin jedhin, otoo eebba hangafaas hin argatin maal godhee Biyy Faranjii dhaqaree? Akka bilbiltoon (shilkiin) hin dubbifneef, akka warri Manjee jedhanitti wanni akkanaa kun, “hojiin sheexanaa” bakka obboleessi isaa itti-ramadame hin jiru. Amma inni kan takkaa biyyaa bayee hin beekne, biyya ofii irraa bayee habisee (“visa“) wayiituu malee, Biyya Amaaraa, Manjee magaalattii bichuu takka dhaqe.** Bulee, bariitu isaa obboleessi isaa waan hojii deemee achi ooluuf: “gabaa bayiitii kanaan waan feete bitaddhuutii, bilcheeffaddhuu dhiyaana-kee nyaaddhu!“, jedhee horoo itti-kennee gara mana barumsaatti qajeele. Inni hirriba isaa quufee, gara guyyaa saafaa gabaa baye. Buupphaa bitatee galee waaddachuuf, dhaaba indaanqoo dhaqee abbaa buupphaa sanaatti maallaqa baasee kenne. “Hin fuddhu” jedhee namni sun harkatti dide. Horoo biyya biraati akka hin jennee, asittis namni akkuma Gabaa Jaafarootti qarshii Toopphiyaa sanaan dhimma-baya. Afaaniin walii hin gallee akka hin jennee, yoo loqoddaa warra Manjee wallaaluun “baqloo” jechuuf “ba’ilooh” jechuu baatellee Afaan Amaaraa, waan manneen burumsaa Gudarii fi Amboo keessaa bitateef, ni dubbata. Namni keenyaa sun: “yaa Gudar-koo, yaa Ambo-koo, yaa Shaggar-koo” jedhee biyya abbaa ofii waamuun isaa hin oolle. Nama lamaa-sadii kanneen lukkuu fi killee gurguran gaggaafatee harkatti didamnaan, gara mana obboleessa isaatti deebiyee, agabuu isaa oole mucichi keenya, ilmi Oromoo!
Hojii booda obboleessi isaa gara manaatti deebiye. “Yaa haadhoo-koo maal qoppheeffattee nyaatte?“, jechuun isa gaafate. “Lakkii, anoo homaa hin nyaannee! Inqaaquu bitachuuf gabaa bayeen horii na harkaa fudhachuu didani.” “Mee yaa Waaq, ati qarshiidhuma itti-kennite moo?” “Maarree, malan itti-kennaree!” “Dhiifama balleessi kan kootii! Dura soogidda bitteetu booda isa inqaaquu-dhaan geeddaratta. Kana sitti himuun irraanfaddhee maloo qoonqoon na jalaa si ajjeesse-kaa!” Muuxannoon obboleessa keenyaa kun kan nutti agarsiisu, warri naannoo Manjee kun, ee warri Amaaruma keessayyuu gosa: Minilik, Raas Daargee, Raas Walada-Gabreeli fi Dr.G. Hayilee faa bara Dargii keessallee sirna maallaqaa keessa otoo hin taane, sirna meeshaa-meeshaan geeddaruu(“barter”) keessa akka jirani. Bataskaanni naannoo sanatti argamnaan isuma callaatu jalqabaa fi dhuma qaroominaati jechaa dha, warra abbaa-dhuunfaa qaroominaa kanaaf!
b) Faakkeenyi inni lammaffaan kun immoo waayee jireenya uummata Amaaraa kan naannoo Goojjam hamma tokko kan agarsiisu. Isa kana kanan dhagaye dirbantii (“metropolis“) Shaggar-itti, bara 1996 keessa. Tan isa kana natti himte aayyoo Oromoo takka. Ishiin nama naannoo Afran Walisooti. Bara Dargii san keessa ilmi ishii hojiif magaalaa Baahir Daaritti waan ramadameef, ishiin ilma ishii kana gaafachuuf gara Goojjam deemte. Ilmi ishii sun waan hojiif jecha baadiyaa keessa deddeemaa tureef, ishiin yommuu baay’ee isa waliin deddeemuun jireenya baadiyaa isaanii agartee turte. Amma as irratti maqaa ishiis, maqaa ilma ishiis kaasuun barbaachisaa hin tahu. Aayyoon teenya kabajamtuu fi beektuun sun magaalaawwanii fi magaalattiiwwan naannoo Afran Walisoo keessa tan jiraattu otoo hin taane, baadiyaa keessa jiraatti. Shaggarittis ishii kanan argeeyyuu, ilma ishii sana gaafachuu waan dhufteefi. Ani dur otoon biyya kiyya, dachee Abbaa Gadaa fi dachee Haadha Siiqqee irraa hin bayin Biyya Amaara Gondor, Manjee, Amaaraa Sayintii fi Goojjam deddeemeen ture. Hatuhu malee, ani magaalaawwan isaanii malee, baadiyaa isaanii hin agarre; isa konkolaataan konkolaatee keessa dabru yoo tahe malee. Amma dubartiin Oromoo sun jireenya baadiyaa Oromoo fi kan baadiyaa Amaaraa ennaa ishiin walbira qabdee natti himtu, anumaa (kan seenaa isaanii, afaan isaanii, waayee amantii isaanii, sanyii isaanii faa isaanuma irraa “baraddhe“) amanuutu na dhibe. “Edaa ani jireenya uummata isaanii, isa biyya isaanii keessa jiraatuu sana hin beekuu?”, jedheen of-gaafaddhe. Dhugaa dha; duris jireenyi qutee-bulaa isaanii akka kan qotee-bulaa Oromootii gadii tahe nan beeka. Ammoo, akkanatti jireenya hedduu duubatti hafaa keessa akka uummanni Amaaraa kabajamaan kun jiraatu, beektuu Oromoo sana irraayyin hedduu baraddhe.
Ilaamee, ishiin akkanatti natti himteeyyuu: “Yaa ilmakoo akkamitti namni otoo uffata ofii hin miiccatin biyyee of-fakkeessee gabaa ba’a? Qopphii cidhaa faa irratti argama? Maal saamunaan yoo dhabame andoodeen jiraa mitii? Keenya namni surree bolaalee uffatee deemaa, isaan garuu ammallee qumxaa gonnoffee sana hidhatanii deemu.” Naan jette. “Yaa ilmoo koo mee na dhiisi ani sitti himee hin fixuu! Cilfaallee mee hin qabanii!” “Aayyoo maal jechuu keessani, maaliin itti-nyaata (waxii) baafatu-ree?” “Biddeenuma dhiyaate keessaa tokkoosaa fuudhanii qubaa fi barruutti maratanii distii keessaa waxii baafatu. Yoo kun isaan rakkisemmoo waanuma itti-waxan sana, yoo hoo’aa ta’e bututtuun qabanii keessaa biddeena irratti naqu.”
As irratti dubartiin Oromoo sun uummata Amaaraa irraa jibbas, tuffiis hin qabdu. Ammoo, warri nafxanyaa jireenya akkanaa keessaa bayanii qawwee baaddhatanii, mataa uummata Oromoo, uummata Kafichoo, uummata Sidaamaa, uummata Hadiyyaa, uummata Walaayitaa, uummata Gimiraa fi uummata Moochaa faa irra taa’anii: dafqa, imimmaanii fi dhiiga isaanii xuuxxachaa akka as gayan dubbiin kun nutti agarsiisa. Otoo akka awaannisaatti isa nyaatan san achumatti a–g– baatanii, waa isa irraa gara biyya ofiitti erguun akkuma koloneeffatoota Oroppaa faa godhanii, uummanni isaanii kun gadadoo fi beelaan harca’aa, Toopphiyaan isaanii tunillee fakkeenyaa fi asxaa beelaa taatee addunyaa irratti hin muldhattuuyyu. Kunoo, kana irraa barachuun obbolaan isaanii ginni bittee-Tigraayi fi illiitonni isaanii qabeenyaa fi leecalloo Oromiyaa akka hamaatti sammachuun, otoo muknii fi kursiinillee hin hafin, ol-guurratanii biyya ofii sirriitti ijaarrachaa jiru. Gita-bittee Amaaraa isa akka daanawoo fi bacoo, shilmii fi dhulaandhulaa of-taasise kana, warra Wayyaanee wajjin karaa kanaan walbira qabuun hin dandayamu. Yoo xiqqaate Wayyaanonni dhibaawoo fi hojii lafarra-harkisoo miti.
c) Mee asirratti waayee hojii lafarra-harkisuu nafxanyootaa fi miseensota birokiraasii isaanii kan akka gaariitti nutti muldhisu, tokkon isiniif kaasa. Ani barreeffata tokko kan Afaan Amaaratiin oggaan baqattuu tahee, ee mootummaa Amaara Habashaa isa Dr. G. Hayileen ittiin-boonu jalaa lubbuu tiyya takkittii tana oolchuuf Sudaanitti baqaddhee, Kaartum jiru waraqaa irratti facaasee ture. Matadureen isaa: “Falamaa Lafaa Waggaa 30 ture– (30 Amat Yaqoyya Yamareet Kirikkir)” kan jedhamuuyyu. Kitaabee “Tokkummaa Barattoota Toopphiyaa Oroppaa keessaa – ESUE“, tan “Tiglaachin” jedhamtu keessatti bayee ture. Barreeffanni sun gidiraa fi roorroo nafxanyoonni uummata Oromoo irratti adeemsisaa turan hamma tokko ibsa.*** Ani otuman biyyaa hin bayinin: “jechi Amaaraa inni “naga” jedhu, jecha Oromoo isa “boru” jedhuuf hiikkoo hin tahu“, jechuun qoosaa ture. “Naga“-n isaanii kun dhuma hin qabu. Beellama mana-murtii isaanii sanatu “naga” jedhamee, waggaa 30 fudhate. Waggaan 30 kun ennaan ani waan sana barreesse malee, ergan ani barreessee asii waggaa lama dabalachuun waggaa 32 guutee jira.
Kan waggaa 32 guutuu uummata ofiitiin wakkiilamee, bantiiwwan nafxanyootaa dura dhaabachuun, falamaa sana adeemsise ekeraan isaa dhaadhii haa dhugduutii abbaa kiyya, Bitimaa Soondhessaa Kowalee-ti. Amma erga geeddaramni impaayerittii keessatti tahee asiin, bara 1992 keessa biyya kiyya lubbuu tiyya sanitti deebiye. Abbaa kiyya waayee kanaa gaafannaan otoo Dargiin dhufee waayee lafaa hin labsin, waggaa tokko dura akka moyate natti hime. Dubbii kun otoo Xaaliyaaniin biyya keenya hin qabatin, jechuun bara 1935 keessa jalqabamee ture. Lafti sun “Lafa Abbaadhoo Warra Gurree” kan jedhamu, erga waraanni Afran Walisoo qawwee ibiddaatiin moyamee, lafa Oromoo nafxanyoonni dhibbayyaa 70 sarbatanii, dhibbayyaa 30 Oromoof hafe san keessatti kan ramadamu. “Lafti kun idda Birqii Assee yaa’ii Afran Walisoo keessa dhaabatee, bulbulii lafti abbaan dhabduu koottaa yaa Waliso lafa naa tumaa” jedhee, “yaa’in Arfan Walisoos waliigalteen isaa tumee eebbisee kenneefii keenya malee, kan eenyutuu hin turre“, jedhu Oromoonni Abbaadhoo Warra Gurree. “Gurree Birqii jireenya-saa guutuu Oromoof laffa’aa waan jiraateef, dulluma isaa keessa Arfan Walisoo waan feetu himaddhu, eebbifnee si badhaafnaa isaan jedheef, inni kana himate. Walisoo isatti kolfaa nuti waan guddaa nu gaafatta jennee otoo si eegnuu ati ishii kana nu gaafattee jedhee tumee kenneefi. Haatahu malee, hamma miilli Sidaamaa biyya Walee Walisoorra hin ijjatinitti namni Warra Gurree Birqiitii lafa qote hin turre. Lafti akkuma durii kan walee (kan gamtaa) ture“, jedhu gamnoonni fi jagnoonni Afran Walisoo isaan lammii Abbaadhoo keessaa Warra Gurree Birqii tahanis, isaan hin taanes.
Maayessa warri Dajjaach Gaarradoo Waldee (Gaarradaw) isuma hafe sanayyuu dhuunfachuuf dhufnaan, Abbaadhoon uummata Qaqaldhii wajjin yaa’ee ofirraa deebise. Gaarradoo Waldee kun, Amaara keessaa nama Manjee yoo tahu, itti aanaa Goobana Daaccee tahuun nama waraana Oromoo Afran Walisoo ollachiisaa sana cabse keessatti kan argamu.**** Egaa, humnaan daddhabnaan Shaggar mana-murtii isaanii sanitti warra Oromoo kana himachuun dhiyeeffatani. Lafti kun wantaa (gaashaa) jaha. Kan abbaa tokkoo qofa otoo hin taane, kan warra Gurree Birqii fi kan Abbaadhoo warra biroo, dabalees kan Oromoota biroo kan gosaaniyyuu Afran Walisoo hin taane fayiiti. Laftichi lafa gamtaati jechaa dha. Yoo xiqqaate qeyee abbootii warraa gara 100-tu lafa kanarra jiraata. Naannoon kun hedduu gobbuu waan taheef, nama danuutu irratti argama. Biyyi yaa’ee akka akaakayyuun kiyya, Soondhessaa Kowalee Kishiiroo Gurree, Shaggaritti marmaaree falmuuf filate. Waggaa tokko booda akaakayyuun kiyya nama waggaa 65 tayee, duulee akka uummanni keenya jedhutti, “Maqaleetti hafe“.
Garuu, lammiin Dr. G. Hayilee, mootichi isaanii Hayila-Sillaaseen akka akaakayyuu kiyyaa Maqaleetti hin hafnee, akka abbaa kiyyaas Shaggaritti hafuun booda bosona hin seennee, firoottanii fi raroo isaa haratee akka Oromoon jedhutti: “biyya ofii qarriffaa diinaa keessatti dhiisee” Biyya Ingiliziitti baqate. Nafxanyoonni dugda uummata keenyaa akka dugda baataa fardaatti madeessan sun, “waraabessi kan halkan nama godhe waan beekuuf, guyyaa nama dheensaa“, otoo Oromoon waa tokkollee isaaniin hin jedhin gara biyya ofiitti deebiyani. Oromoon biyya ofirraa gara itti-dheensu hin qabuu, aadaa isaa keessatti biyyi ofii irratti du’ama malee, irraa hin dheenfamuu, bosona Oromiyaa seenuun Xaaliyaanii dhaabii dhoowwe. Waggaa shan guutuu Gaara Hococaa (kan Finfinneen karaa Lixaatiin jala jirtu) irraa hamma Laga Gibeetti, Laga Abbayyaa irraa hamma Biyya Guraagee fi karaa Sooddotiin hamma daangaa Oromoo Arsii, Laaqii Dambal (“Ziwaay“) faatti kan magaalaawwan irraa hafe, Garasuu Dhukii jala ture. Biyyi Oromoo inni Shaggar irraa gara Kaabaas Oromticha Abbichuu, Abbabaa Aragaay Baccaree jala ture.
Akka uummanni Oromoo jedhutti: “Qeerransi Dhukii lafa Oromoos, Biyya Oromoos deebisee ture“. Naannoo kana otoo Minilik hin qabatin wanni “gabbaarummaa” yookaan “cisanyummaa” jedhamu hin turre. Dacheen Waaqni eebbisee Oromoof kenne sun kan abbaa lafaa waayii otoo hin taane, kan gamtaatiyyu. Sirni ittiin-bulus Sirna Gadaa raajeffatamaa fi isa bantii dimokiraasii addunyaa sana ture. Waggaa shanan sana keessa, “jabana Qeerransa Dhukii” namni namaaf qotu hin turre. Eekaa, ginni-bittee Habashaa inni takkaa miila isaa lamaanin dhaabatee hin beekne, inni seenaa isaa keessatti Oromoonis loluuf, Muslimootaanis loluuf gara humnoota Oroppaatti fiigu sun, loltoota fi jeneraalota Biritaaniyaa Guddoo kanneen akka Jeneraal Wingeet fayiin marfamee Shaggaritti deebiye. Silaa ginni-bittee Amaaraa fi sobni obbolaa lakkuu-tii, biyya Oromoon bilisa baafate kana: “anatu Xaaliyaanii hariyee bilisoomse“, jechuun soba gabaa keessaa addunyaatti odeeffate. *****
Amma nafxanyoonni tokko tokkoon deebiyuun mataa uummata Oromoo fi uummatoota Kibbaa irra qupphanani. Bara 1942 keessa warri nafxanyaa lafa kanaa olitti jedhame sana irraa midhaan uummataa hirachuuf, yeroo garbuun baddaa Qaqaldhii Walisoo galfamu, baatii Muddee keessa magaalaa Walisoo fi magaalaa Tullu Boolloo irraa foolisoota isaanii of-duukaa buusanii itti-dhufani. Yeroo kana labsiin mootummaan Hayila-Sillee inni Oromoon: “qawwee manneen foolisiitti haa deebisu” jedhu sun hin jalqabamnee, Oromoon qawwee Xaaliyaanii irraa boojiyate sana tuullaan qabaa: “jarana asii deemaa! Waggaa shan ennaa nuti Xaaliyaaniin lollu isin eessa turtaniiyyu? Lafti duris keenya; hardhas keenyumaa nagaan bakka dhuftanitti, boongoo (waasshaa) keessan mandarootatti (magaalaawwanitti) dacha’aa” jedheeni. Booda lolli ka’ee gara lachuu irraa namni du’ee, isaan baqatanii deemani. Oromoo irraa nama lamatu gaaf sana galaafatame. Tokko jaarsa waggaa 75 obboleessa akaakayyuu kiyya isa hangafa ture. Gochi jaarsicha Oromoo kun jagnummaa Oromoo kan akka mishootti nutti agarsiisu. Warri kaan waggaa shan waan caakkaa turaniif, akka faannootti, akka riphxee-loltuutti gadi-ciisanii dhukaasu. Dhaabaa Kowalee Kishiiroo garuu, akka dargageessaatti olii-gadi u’utaalaa, eeboo isaa mirmirsaa: “maal abbaa keessaniif diina jalaa gacciiftu? Oljedhaatii haleelaa malee, maa maqaa Oromoo balleessitu?“, otoo jedhuuyyu xiyyiitiin nafxanyaa tan barartu isa galaafatte.******
Sanaa achi nafxanyoonni qawween Oromoo daddhabnaan silaa manni-murtii dhuunfaa isaaniiti, Finfinnee Shaggar bawuun fayila Abbaadhoo Warra Gurreetti banani. Uummanni yaa’ee sagalee tokkoon abbaa kiyya, isa ennasumaa abukaatoo ture, akka Shaggaritti marmaaree biyyaaf falmu filate. Dubbiin kun fuuldura Hayila-Sillaasettuu ennaa lama dhiyaatee: “qulqullaawee haa-dhiyaatu – taxaartoo yiqrab” jechuun gadi deebiye. Yeroo sadaffaa bara 1973 keessa dubbiin sun mooticha-motolii fuulduratti, jechuun Dhaddacha Gonfoo-tti (“yazufaan ciloot“) dhiyaatee, Oromoonni Abbaadhoo Warra Gurree moyatani.
Fakkeenyi lafaa inni kanaa olitti isiniif dhiyaate kun, akkamitti warri Dr. G. Hayilee “qaroomina” isaanii kanaan uummata Oromoo akka gidirsaa as dhaqqaban nutti agarsiisa. Maali qaroominni Amaaraa inni Dr. G. Hayilee Oromoo fi Muslimootatu balleesse, nuun jedhu sun isa kanas ni dabalataa? Hojii jaalachuu, lafarra harkisuu dhiisuu, hisataa (“hard-working“) tahuu, dhibaawummaa jibbuu faas Oromoo fi Muslimootatu isaan jalaa balleessee? Dr. G. Hayilee fi jaalleewwan isaa akka itti-hojjatamu, akka hojiin kamiyyuu hin tuffatamne, akka hojiin kamiyyuu lafarra hin harkifamne, gara biyya obbolaa isaanii gara Maqalee dhaquun otoo baratanii wayyaafi. Yommuun kana jedhu, ani warra Wayyaanee jaaladdhee, yookaan isaan faarsufii miti. Warra Wayyaanees tahee, ginni-bittee Amaaraa akkuma humna qawweetiin mataa uummata keenyaa irra of-kaayan, humna qawweetiin mataa isaa irraa kaafamu. Waaqaa gaditti lafaa olitti eenyumtuu Oromiyaa teenya humnaan qabatee, uummata Oromoo gaccabsee bituu gonkumaa hin dandayu.
Amma gara wiirtuu dubbii Dr. G. Hayilee sanatti yoo deebine, mee maaluma-laa qaroominni Amaaraa kan inni Oromoo fi Muslimootatu barbadeesse nuun jedhu kun? Innii fi illiitonni isaanii kaan, amma gara seenaa waggalee 400 fi 500-ii faatti deebiyuun kan uummata Oromoo fi Muslimoota Toopphiyaa kabajamoo irratti waraana banan, Toopphiyaa isaanii tana ijaaru fi moo diiguufi? Jarri kun uummata Oromoo isa walakkaa uummatoota Toopphiyaa kan barana lakkoofsaan kitila 92 (92 000 000) tahee, jechuun kitila 46 (46 000 000) fi sana irratti uummattoota Toopphiyaa kana keessaa, Muslimoota dhibbayyaa 50 (“50%“) fi dabreeyyuu, uummatoota Kibbaa maratti summii tuttufuun maal akka isaanii fiduufi? “Yaa qotiyyoo gowwaa, marga malee hin agarre bowwaa!“, jedha Oromoon waan akkanaa-tiin. Mee amma kutaan kun akka nutti hin dheeranneef, asuma irratti haa dhaabnu! Kutaa kanatti aanee dhufu keessatti, erga muummiyyeewwan Amaaraa duula hamaa fi jibbisiisaa: uummata Oromoo fi Muslimoota Gaafa Afrikaa irratti bananii seenaa Oromoos, seenaa Muslimoota keenyaas bardhibbee 16-ffaa fi bara Ahimad Giraanyi duraa irraa kaasuun dhugaa fi dhugoo irratti hundeeffamuun ibsamaatii, mee hammasitti nagaa fi nageenyi qeyee keessan irraa hin dhabamini!
========== Hubachiisota Miiljalee ==========
* “Thesaurus Legend: Synonyms Related Words Antonyms; Based on WordNet 3.0, Farlex clipart collection. © 2003-2012 Princeton University, Farlex Inc.”
** Habisee (“visa“) = hayyama biyya seennaa (HaBiSee).
*** “30 Amat Yaqoyya Yamareet Kirikkir, Tiglaachin, Quxir 1, Maskaram – Xiqimt 1965“, fuulee 15-18. Barri kun akka lakkoofsa warra Gi’iizii-tti.
**** Dajjaach Gaarradoo Waldee kun itti-aantoota Amaaraa kan Raas Goobana Dachee keessaa isa tokko. Inni Amaara dursee Oromoo Afran Walisoo bite yoo tahu, abbaa haadha Raas Masfin Silashii-ti. Ilmi isaa Dajjaach Tassammaa Gaarradoo fi intalti isaa Weezaroo Askaalaa Gaarradoo (haati Raas Masfin) hamma mootichi-Mootolii qabsoo uummatootatiin gombifamee, lafti kan qonnaan-bulaa tahutti biyya Afran Walisootti abbootii/ haadholii lafaa isaan olaanoo keessatti argamuuyyu. Tan Oromoota himchuun karra warra Amaaraa irra dhaabaa jiraatte, Askaalaa Gaarradoo tana. Erga Gaarroadoon du’e lafti sun kan Tasammaa mitii qooda ishii tahe. Yommuu dubbiin sun Hayila-Sillaasee fuulduratti dhuyaatu namoota mirgaa fi bitaa mootichaa dhaabatanii waa itti-himan keessaa, (akka isaan jedhanitti “yammitachuu“), inni tokko Raas Masfin Silashii isa Oromoon “bulguu-lafaa” jecdhuun sana ture. As irratti mammaaksi warra Amaaraa inni: “abbaatuu daanyaa lijuu qammaanyaa – abbaan abbaa-murtii ilmimmoo gaadduu” jedhamu sun hojiirra oolee, ture jechaa dha.
***** Waayee Garsuu Dhukii fi jangoota Oromoo hedduu kanneen bara Xaaliyaanii, waggaalee shan guutuu bosona Oromiyaa manneen ofii taasifatanii turan, waraqaan kora Waldaa Qorannoo Oromoo (WQO – OSA) isa bara 2005 magaalaa Atlaantaa, USA irratti dhiyeessee ture, amma karuma mandheewwan Oromoo gadi-baasuuf irratti hojjachaan jira. Matadureen barreeffama sanaa: “GARASU the Tiger: Oromo Poems During the Italian Occupation – 1936-1941” kan jedhamu. Hayaa, oggaa Oromoonni biyya abbaa-haadhaa ofiitiif jecha, dhiiga ofii dhangalaasaa turan miseensonni Gita-bittee Habashaa Biyya Ingilizii fi Biyya Falastinaa, magaalaa Yarusaalem tan ennaa sana kolonii Ingilizii jala turte keessa bashannanaa turani. Gariin kan akka Raas Hayiluu (ilma-ilmaa kan mootii warra Goojjam) fi Raas Siyyum (ilma-ilmaa kan mootii warra Tigree) faa gantuu biyya isaanii, baandota turani. Keessumaa Raas Hayiluun kun Garasu “harkasaa qabeetan fida” jechuun faashistoota Xaaliyaanitii waadaa waan galeef, qeerransa Dhukii maal qabaa mitii, gandeeni fi midhaan oobruu keessaa Oromiyaa Waltajjii irraa barbadeessaa ture. Seenaa isaa keessatti Oromoon warruma Habashaa kana qofa biyya ofii irraa ittisaa hin turre. Warra Misiraa (ijjibtii) kan Osmaanota Turkiitiin deeggaraman (Oromoonni Barentuu), mootummaa Sinnaar/ Sudaan (Oromoonni Macca Lixaa – Jootee Tulluu faa) fi faashistoota Mosolonii fi Giraaziyaanii dura dhaabachuun seenaa boonsisaa galmeessanii jiru.
****** Jedchi Afaan Amaaraa inni “xiyyiit” jedhamu kan Afaan Oromoo irraa ergifatame. Kunis jecha Oromoo isa “xiyya” jedhamu irraa madde. Xiyya – xiyyiitii, billaa – billiitii faa jenneetoo itti-fufuu dandeenya. Jechi isa “rasaasa” jedhamu immoo nuti Afaan Arbabaa irraayyi ergifanne.
Kutaalee dabran dubbisuuf mee as tuqaa:
– MINILIKOOTA BARDHIBBEE 21-FFAA: Kutaa Duraa
– MINILIKOOTA BARDHIBBEE 21-FFAA: Kutaa Lammaffaa
– MINILIKOOTA BARDHIBBEE 21-FFAA: Kutaa Sadaffaa


text:
Qananiisaa Beqqelee Martoonii Londoniitti Moohaa Faaraa,gurbaa dhalootaan Somaalee ka Biritishi Fiigu kaan caalee Moohate.
Dorgommii Bupa North Great Run
jedhan tana baruma baraan Fulbaana keessa wal dorgomanii barana nama kuma 56 irratti wal dorgome.Kana keessaa hagii tokko atileetota addunyaa bebeekamoo.
Qananiisaa gurbaa Somaalee ka biyya kana sekondii tokkoon caalee moo’e.Moohaan lammeessoo Hayilee G/Sillaasee ammoo
Ta dubraa keessaa intaltii Keneyaa Priscah Jepetoo tokkeessoo,Meseret Deffaar lammeessoo,Xurunesh Dibaabaa ammoo sadeessoo taate.
Gama kaaniin ammoo namii atileetota Itoophiyaa dorgommii biyya keessaatii fi biyya alaatii dorgoman ta akka Abbebee Biqilaa fi Maammoo Waldee fa leenjisaa bahe,aabba Soraa Jaarsoo dhiyoo tana Finfinneetti lubbuu dhabe.
Abba Soraa Jaarsoo durii barsiisaa yuniversity Finfinnee damee SIDIST KILOti. Dhiba akka akkaa himachaa bahe guyyaa dheengaddaa ganna 76tti Finfinneetti lubbuu dhabe.
Aabba Soraa Jaarsoo bara ispoortii Kubur Zebenyaa jedhan keessatti atileetota Itoophiyaa metrii 1000,1500,maratoonii fi dorgommii Olompikiitii leenjisaa bahe.
“Abbebee Biqilaa nama akkam jennaan nama jabaa morkaan ispoortii hojjatu,” jedhe.
Gama kaaniin ammoo dorgommi Kubbaa miilaa addunyaa ganna dhufu Braziltti tapatan ta biyyiti 32 addunyaa keessaa filataman haga ammaatti biyya 10ti filatame
Floyd MayWeather,namicha Amerikaa dorgommii boskiin addunyaatti beekkamu kaan dorgommii guyyaa dheengaddaatiin namicha meksiko tokko moo’ee doolara miliyoona 41 fi kuma 500 badhaafame.
Qophii Ispoortii tana caqasaa


text:
Mootummaan Libya fi hoogganoonni ripxe loltoota gareeleen isaanii ni injifatu jechuun of amantaan dubbatu. Dudduuba isaanii garuu yaaddoo guddaa kan walitti bu’iinsi torbanneen saddeetii balaa hamaa dhaqqabsiisuu mala jedhutu jira.
Humnootiin mootummaa magaalaa ripxe loltootaa gaa dhiyaa Misrata fi
Ajdabiya marsanii jiru.
Kan torban lama dura Britain keessatti mootummaa isaanii ganan mnisteerri haajaa alaa fi hoogganaan tika nageenya biyyaa Libya duraanii Moussa Koussa BBC waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin biyyattiin jeequmsa sanyii somalia keessatti argamaa jiru keessa seenuu malti jechuun akeekkachiisan.
Ripxe loltoonni garuu kaka’umsa Koussa gaaffii keessa galchuu dhaan yaada isaanii fudhatama dhabsiisan. Walitti bu’insi sunis wal waraansatti hin deemu jedhan.
MP3 tuquun dhaggeeffadha.


text:
April 23, 2014in Oduu/News
KORA MISEENSOTA ABO KUTAA KAANAADAA
Korri Miseensota ABO Kutaa Kaanaadaa akkuma aadaatti eebba maanguddoon baname.
D/T Konyaa Mul`is A/Gadaa J/Nuuraddin Adam Ykn Falmaa Sabaa irmaatota koraan baga nagaan dhuftan je chuun simateera.Itti aansuun MGS -ABO J/Rooraas A/Goobaa kora kana akka sirnaan bananiif D/T-n Konyaa Mul`is A/Gadaa Afeeraniin J/Rooraas kora sirnaan banan. Itti aansuun sagantaa Sirna kabajaa Guyyaa yaadannoo Goototaa bakka ummatni Oromoo magaalaa Toroontoo heedduminnaan argamanitti Faaruun Goototaa faarfatamuun haala bareedaa fi seena qabeessa ta`een kabajameera.Sirnuma kabjaa kanarratti hawwisoon Toroontoo sirbootaa aadaa Oromoon ummata gammachiisaniiru. wallisaan Oromoo beekamaa fi jaallatamaan J/ Callaa Carcar irratti argamuun ummata Oromoo galgala guutuu bashannansiisaniiru.
Sirna kabjaa Yaadannoo Goototaa tti aansuun Daarikteriin Boordii Dhimma Mirga dhala namaa/HRLHA/ Obbo Gaaromaa Waaqasaa haala miidhaa fi dararama ummata Oromoo iirra gaa`aa jiru ilaalchisee, keessattuu yeroo ammaa kana Mootummaan Wayyyanee/TPLF/ miidhaa biyya keessaatti Ummata Oromoo qee fi qabeenya isaarraa buqisaa jiruu fi ummatni Oromoo biyya alaatti/Baqqattummaa keessattis/ miidhaa karaa biyya itti baqatan keessaa mootummaa n biyya sanaa Wayyaaneen wal ta`uun adamsamanii ajjeefamuu fi ukkaanfamanii gara biyya irraa baqataniitti deebisuun ajjeesuu f i ukkaamsanii dhabsiisuun miidhaan addaa addaa Oromoorra akka ga`aa jiru bal`inaan ibsaniiru.
Ibsa Ejjetnoo Kora Miseensota ABO Kutaa Kanadaa:- Ebla 18.20 2014 KORA MISEENSOTA ABO KUTAA KAANAADAA
Ibsa Hawaasa Oromoo Torontoo:-E bla 20 2014IBSA EJJENNOO HAWAASA OROMOO MAGAALAA TOROONTOO.docx


text:
Jaarmayaan Baqattootaa ka Tokkummaa Mootummootaa, waggoota kurna tokko keessatti baqattoonni heddumminaan gara Awurooppaatti yaa’uu ilaalchisee ibsa baaseen, boyyoonni Awurooppaa gara laafinaa fi haqaan akka deebii kennan gaafatee jira. Kanneen irra hedduun isaanii Siiriyaa irraa ta’an godaantonni kuma dhibba lama ta’an, Awurooppaatti cehanii dahata siyaasaa gaafachuuf imala bala’amaatti seena, jedha, jaarmaayichi Addunyaa. Kana ilaalchisuudhaan ka Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf gaaffii fi deebii kennan, abbaan-murtii Itiyoophiyaa duraanii, ogeessi seeraa fi falmaan mirga dhala-namaa, Obbo Tashaalee Abarraa biyyoonni gama Lixaa, waa’ee baqattoota biyyoota Giddu-galeessa Bahaa irraa itti yaa’an keessummeessuu irratti haala rakkisaa lama gidduutti ka danqamanii jiran ta’uu dubbatu.
Gama tokkoon, baqattoonni gara Awurooppaatti yaa’an kun ilaalchi isaan biyyoota gama Lixaa irratti qabanii fi karoorri isaan itti gara sanatti imalaniif mirkanaawaa miti. Kanneen biyyoota gana dhihaa irratti jibbinsa qaban, yokaan garee fiinxaaleyyii Islaamaa irraa ergaman keessa jiraachuu malan. Kanaaf, nageenya biyyoota kanaaf yaaddessaa dha.
Gam biraan immoo, rakkoo biyyoota gama Lixaa keessatti uumamee fi fiinxaaleyyii Islaamaa, akka ISIS faa, amma uumaman kana ka jalqaba hidhachiisee mootummoota biyyootaa irratti jabeesse Ameerikaa fi biyyota gama Lixaa akka Ingilizii fayi. Isaanuma ti ammo, deebi’ee diina biyyoota gama Lixaa ta’e. Wal-waraansa kana keessatti kan miidhame uummata fayyaalessa. Uummata jireenya isaa irraa buqqa’e kana qubachiisuu tu irraa eegama, jedhanii, biyoonni gama Lixaa kun kana lamaan gidduutti akka danqamanii jiran dubbatan.