text:
1Ta ishatoo, taani Israa7eela asaayyo ta kumetta wozanaappe amottiyoogeenne Xoossaa woossiyoogee eti attanaassa; 2aissi giikko, eti Xoossau oottanau keehi koyiyoogaa taani markkattais; shin eti Xoossau oottanau keehi koyiyo koshshai tumu eratettaappe gidenna. 3Aissi giikko, Xoossai asaa xillissiyo ogiyaa eti erennan, bantta huuphe xillotettaa essanau koyidosona; qassi bantta huuphen Xoossai asaa xillissiyo ogiyau haarettibookkona. 4Aissi giikko, ammanida ubbai xillanaadan, Kiristtoosi higgiyau wolqqaa xaissiis. 5Asi higgiyau azazettidi xilliyoobau Muusee, “Higgee azaziyoogaa oottiya ooninne he higgiyan paxa de7ana” yaagidi xaafiis; 6shin ammanuwan xilliyoobau geetettidaagee hagaa; “Ne wozanan, 'Ooni saluwaa pude baanee?' yaagoppa. Hegee Kiristtoosa duge wottanaassa; 7woikko,'Duge sa7aa garssi wodhdhanai oonee?' gooppa. Hegee Kiristtoosa haiquwaappe denttanaassa. 8SHin i giyoogee hagaa; 'Xoossaa qaalai ne mataana; ne doonaaninne ne wozanan de7ees' geetettiis” yaagees. Hegeekka nuuni intteyyo yootiyo ammanuwaa qaalaa. 9Neeni, “Yesuusi Godaa” gaada ne doonan markkattikko, qassi Xoossai haiquwaappe a denttidoogaa ne wozanan ammanikko, neeni attana. 10Aissi giikko, asi ba wozanan ammanidi xillees; ba doonankka markkattidi attees. 11Xoossaa maxaafai, “Aani ammaniya ooninne yeellatenna” yaagees. 12Aihuda asaanne Aihuda gidenna asaa giddon dummatetti baawa. Issi Xoossai ubbaa Godaa; i bana xeesiya ubbatuyyo daro keha. 13Aissi giikko, Xoossaa maxaafai, “Godaa sunttaa xeesiya ooninne attana” yaagees. 14Yaatin, eti a ammanibeennaageeta gidikko, waatidi a xeesanau danddayiyoonaa? Qassi qaalaa siyibeennaageeti waani ammananau danddayiyoonaa? Qaalaa yootiyaabi xayikko, eti waani siyanau danddayiyoonaa? 15Qassi qaalaa yootiyaageeti kiitettennan aggikko, kiitai waanidi odettanau danddayii? Aissi giikko, Xoossaa maxaafai, “Ufaissiya mishiraachchuwaa yootiyaageetu tohoti aiba lo77iyoonaa!” yaagees. 16SHin eti ubbai wonggeliyau azazettibookkona; aissi giikko Isiyaasi, “Ta Godau, nuuni markkattidoogaa ooni ammanidee?” yaagiis. 17Simmi asi qaalaa siyidi ammanees; qassi issi urai Kiristtoosa qaalaa yootin siyees. 18SHin eti qaalaa siyibeennaagee tumee gaada taani oichchais. Tuma eti siyidosona; Xoossaa maxaafai, “Eta haasayaa cenggurssai sa7a ubban laalettiis; eta qaalaikka sa7aa gaxaa gakkiis” yaagees. 19SHin Israa7eela asati eribookkonaayye gaada taani oichchais. Muusee kase, “Taani inttena asa gidenna asatun mishissana; qassi eeyya asatun taani inttena hanqqetissana” yaagiis. 20Qassi Isiyaasi daro xalidi, “Tana koyibeennaageetuyyo beettaas; tana oichchibeennaageetuyyookka qonccaas” yaagees. 21SHin Israa7eelatubaa i haasayiiddi, “Gallassaa ubbaa azazettennaageetuyyoonne tabaa ixxiyaageetuyyo ta kushiyaa miccaas” yaagees.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
Magaalaa Barliin keessatti, kokolaataa fe’umsaa guddaan hatamee Wiixata Muddee 19 bara 2016 galgala lafa gabaa ayyaanaa tokko cabsee lixuun lubbuu nama 12 gaalaafatee kanneen 50 ta’an madeesse.
Shakkamaan qabame lammii Paakistaan kan Jarmanii keessatti dahannaa siyaasaa gaafataa jira, jedhame balaa sana keessaa harka hin qabu jechuun falmee jira.
Abbaan alangaa kan Fadaraalaa Piitar Fraank tuuta oduuf wiixata har’a akka ibsaniti dhimma kana akka haleellaa beekaa gaggeeffameetti ilaalla jedhan. Chaansilarittiin Jarmanii Angelaa Markal fi aangawoonni biroon lafa gabaa balaan kun itti dhaqqabe har’a daw’atanii jiru.Kabajaa namoota ajjefamaniif jecha lafti gabaa kun har’a cufamee jira. Barlin keessatti eegumsii jabaachuunis ibsamee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Somaaliyaan waggootii dheeraaf wal waraansaa fi hokkaraan raafamaa kan turte ta’uus/ waggaa kana keessa rakkoo guddaan biyyatti qunname/ mootummaa dhuma keessaa ka’e.
Wal dhabdeen siyaasaa uumamee kun immoo jijjirama biyyatti keessatti argame danqaa jira jdhan Gabaasaa Gabe Joselow Erge.
Danqaan siyaasaa somaaliyaa keessaa baatii kana keessa sagalee kennameen xumura argate. Akka sagalee kennameetti sagalee sagalee mormii 153 fi deggersa 80n muummichi ministeeraa Abdiweli Sheikh Ahmed aangoo irraa kaafaman. Kunis kan ta’e president Hassan Sheikh Mohamud jijjiirraa kaabinee gochuu isaanii irraan kan ka’e wal dhibdee uumameen ture.Waggaa tokko keessatti muummichi ministeeraa ennaa filatamu Mr. Ahmed nama lammataa ti.
Xiinxalaa siyaasa Somalia kan ta’an Abdiwahab Sheikh Abdisamad akka jedhanitti falmiin siyaasaa hoogganoota gosoota adda addaa irraa ta’an gidduutti ka’e kan dhuunfaa ti.
Baatii Sadaasaa keessa Konfrensiin dhimma Somalia irratti mar’iate utuu hin ga’in dura jilli tokkummaa mootummootaa Nicholas Kay akka jedhanitti sabatiinsi siyaasaa dhabamuun hegeree Somaliaa balaa irra buusuu mala.
Lammiiwwan Sudan kibbaa soda keessa jiru. Uummatichi irra jireessi walitti bu’iinsi waggaa tokkoof ture ni dhaabata abdii jedhu hin qaban. Hoogganoota siyaasaa kanneen biyyattiin waraanaan bututte bilisummaa ishee kan egeree wayyaawaan biyyattiif fide jedhanii abdatan gonfattee waggaa sadii booda gara wal waraansaatti isaan deebisani-tti hedduu aaranii jiran.
Kanneen abdii xiqqoo qaban keessaa tokko mnisteera dhimma boba’aa duraanii Laul Deng. Garee dhuunfaa kan dhimmootii imaammata hawaasummaa qoratuuf directora ennaa ta’an dhiyeenyas gareelee siyaasaa sadii, paartii biyya bulchu SPLM Tanzania keessatti walitti fide. Mr. Deng marii araaraa Itiyoopiyaa keessatti geggeessamaa jirutti dabaluu dhaan kun fooya’ina gaarii jedhan. Haa ta’u malee of qusannaa dhaan dubbatan.
Walii galteen nageenyaa yeroo afur tolfamee fi uggurri US fi gamtaa Awrooppaan kaa’ame lola sana dhaabsisuu hin dandeenye. Walitti bu’iinsi sun uummata kuma kurnaan laka’amu galaafatee kanneen miliyoona 1.5 ol ta’an immoo qe’ee ofii irraa godaansise. Sabaa himaaleen qiyyaafati kennanis gad deemaa adeeme, jaarmoliin gargaarsaas walitti bu’iinsi Sudan kibbaa keessaa wal waraansa dagatame ka biroo ta’uuf deema jechuun akeekkachiisan.


text:
1Nuuni Efesoona cimatappe shaakettida mela Qoose bida. Wonttetha gallas Rooda gakkidi yaappe Phaxara bida. 2Siroofinqe pinniya markkabe demmidi iyan gelidi baanaw denddida. 3Nuuni Qoophiroosa be7anaw dandda7iya soo yidi, Qoophiroosa haddirssa bagga aggidi Sooriya bida. Markkabey ba caanaa yan wothanaw koyida gisho Xiroosa bida. 4Yan ammaniyaa asata demmidi enttara laappun gallas uttida. Phawuloosi Yerusalaame boonna mela entti iyaw Ayyaanan odidosona. 5Nuuni enttara uttiya wodey wurin keyidi bida. Entti ubbay bantta maccasataranne bantta naytara issife katamaappe kare kessidi nuna moyzidosona. Nuuni abbaa doonan gulbbatidi Xoossaa woossida. 6Hessafe guye, woli sarothidi nu markkabiyan gelida; entti bantta soo simmidosona. 7Nuuni abbaa ogiya onggidi, Xiroosappe Phexelemaysa gakkida. Yan ammaniyaa asata sarothidi, entta matan issi gallas pee7ida. 8Wonttetha gallas keyidi, Qisaariya bida. Sabaakiya Filphoosa soo gakkidi iya matan uttida. I Yerusalaamen kase doorettida laappunatappe issuwa. 9Filphoosas nabe gidida oyddu geela7o nayti de7oosona. 10Nuuni unddenna gallas yan uttidi de7ishin Agaboosa giya nabey Yihudappe Qisaariya yis. 11Nuukko yidi Phawuloosa saqqiya ekkidi ba kushiyanne ba tohuwa qachchidi, "Geeshsha Ayyaanay ha saqqiya godaa, Yerusalaamen Ayhudeti hayssada qachchidi, Ayhude gidonna asaas aathidi immana yaagees" yaagis. 12Nuuni hessa si7ida wode nunne yan de7iya asati Phawuloosi Yerusalaame boonna mela woossida. 13Shin Phawuloosi zaaridi, "Hintte hayssada yeekkishe ays ta wozanaa shugiseeti? Taani, Godaa Yesuusa sunthaa gisho qashetetha xalaala gidonnashin Yerusalaamen hayqqanawukka giigettas" yaagis. 14Nu zoriya I ekkonna ixxin, "Godaa sheney hano" yaagidi si77i gida. 15Yan guutha wode gam77idaappe guye giigettidi Yerusalaame baanaw keyida. 16Qisaariyan de7iya ammaniyaa asatappe guuthati nuura bidosona. Entti nuuni shemppanasuwa Minaasona giya Qoophiroosa addiya soo efidosona. Minaasoni koyro ammanida asaappe issuwa. 17Nuuni Yerusalaame gakkida wode ammaniyaa asati nuna ufayssan mokkidosona. 18Wonttetha gallas Phawuloosinne nuuni Yayqoobara gahettanaw bida. Woosa keethaa cimati ubbatikka yan de7oosona. 19Phawuloosi entta sarothidaappe guye Ayhude gidonna asaa giddon ba baggara Xoossay oothidabaa ubbaa enttaw odis. 20Entti hessa si7ida wode Xoossaa galatidi Phawuloosakko hayssada yaagidosona: "Nu ishaw, Ayhudeta giddon aappun mukulati Xoossaa ammanidaakko ne be7aasa; entti ubbayka higgiya minthi naagoosona. 21Neeni Ayhude gidonnayssata biittan de7iya Ayhude ubbay bantta nayta qaxxaronna mela, Ayhudeta wogaa kaallonna melanne Muse higgiya ixxana mela neeni tamaarsseyssa Yerusalaamen de7iya Ayhudeti si7idosona. 22Yaatin aybi lo77o? Neeni yidayssa daroti si7ana. 23"Hessa gisho, nuuni new odeyssa si7a; gasoy de7iya oyddu asati nu matan de7oosona. 24Entta ekkada enttara geeya; qassi entti bantta huu7iya meedettana mela enttaw miishe imma. Entti kase nebaa si7idayssi tuma gidonnayssanne neeni ne huu7enkka higge naagiya asi gideyssa ubbay erana. 25"Shin ammanida Ayhude gidonna asata gidikko, entti eeqas yarshshettidabaa moonna mela, suuthu uyonna mela, bawuta moonna melanne laymatonna mela, nuuni oda qachchidi, enttaw dabddaabbe xaafida" yaagidosona. 26Hessafe guye, Phawuloosi wonttetha gallas asata ekkidi, enttara geeyis. I bantta geeya gallasay awude polettiyakko erisanawunne bantta yarshshuwa awude yarshshaneekko erisanaw Xoossa Keethi gelis. 27Laappun gallasay wurana hanishin, Iisiyappe yida Ayhudeti Xoossa Keethan Phawuloosa be7idi, asa ubbaa denthethidi Phawuloosa oykkidosona. 28"Isra7eele asaw, nuna maaddite; ha uray, nu deriya, nu higgiyanne ha Xoossa Keetha ixxana mela asa ubbaa tamaarssees. Hessika gidonna ixxin Ayhude gidonnayssata Xoossa Keethi gelssidi, ha geeshsha bessaa tunisis" yaagidi waassidosona. 29Entti hessa giday kase Efesoona Xirofimoosa Phawuloosara kataman be7ida gisho ha77i Phawuloosi Xoossa keethi iya ekki gelidabaa enttaw daanis. 30Katama ubbay buqettis; asa ubbay shiiqidi Phawuloosa oykkidi Xoossa Keethafe kare goochchidosona. Xoossa Keethaa penggeti ellesidi gorddettidosona. 31Asay Phawuloosa wodhana hanishin, "Yerusalaame katamay kumethi buqettis" giya oday Roome shaalaqaakko gakkis. 32Shaalaqay wotaaddaretanne mato halaqata ekkidi woxxishe yis. Asay shaalaqaanne wotaaddareta be7ida wode Phawuloosa wadhdheyssa aggaagidosona. 33He wode shaalaqay shiiqidi, Phawuloosa oykkidi, nam77u santhalaatan qashettana mela kiittis. Yaatidi, I ooneekkonne ay oothidaakko asaa oychchis. 34Asaappe baggay issibaa gidi waassiya wode harati harabaa gidi waasses. Waasoy darida gisho shaalaqay tumaa shaakkanw dandda7ettonna ixxin, wotaaddareti Phawuloosa bantta de7iyaso efana mela kiittis. 35Phawuloosi yedhdhi keyaa dethaa gakkiya wode asaa sugethaa gisho wotaaddareti iya tookkidosona. 36Daro asay, "I hayqqo!" yaagidi waassishe kaalloosona. 37Wotaaddareti Phawuloosa bantta de7iyasuwa gelssana hanishin, Phawuloosi shaalaqaakko, "Taani new issibaa odo?" yaagis. I Phawuloosakko, "Neeni Girike doona eray? 38Neeni hayssafe sinthe buqethi medhdhidi shemppo wodhida oyddu mukulu asata ekkidi bazzo gelida Gibxxe uraa gidikkii?" yaagis. 39Shin Phawuloosi, "Taani, Kilqiyan de7iya erettida Terseese kataman yelettida Ayhude asi. Hayyana tana odisarkkii?" yaagis. 40Shaalaqay iyaakko, "Oda" yaagin Phawuloosi dethaa bolla eqqidi, asay si77i gaana mela ba kushiyan mallis. Asay si77i gin Ibraysxe doonan hayssada yaagis:
Copyright
Learn More


text:
BADHAASA QUBEE
Via: Gammadaa Olaanaa
–
#Share gochuun Ogeessota hirmaachuu barbaadan hundumaaf nuuf geesisaa
Marsariitii armaan gadii fayyadamaa galma’aa
http://qubeegeneration.org/…/galmee-badhaasa-qubeequbee-aw…/
http://gibetube.com/qubee-award/
Gosoota Badhaasa dhiyaatan irratti of galmeessaa
1. Filmii
Barreessaa filmii Cimaa (Best Story Writer)
Daayirekteera filmii Cimaa (Best Director)
Taatoota Cimoo (Best Actor/Actress)
Taatee Durbartii Cimtuu (Best Actress)
Ogeessa kaameeraa Cimaa (Best Cinematographer)
2. Wallee
Wallisaa/weelliftuu Cimtuu (Best Recording Artist)
Albaama muuziqaa Bareedaa (Best Music Album)
Qindeessaa Muuziqaa Cimaa (Best Composer)
Viidiyoo Wallee Bareedaa (Best Music Video)
Daayirekteera Viidiyoo Wallee Cimaa (Best Director of Music Video)
3. Diraamaa
Diraamaa Dheeraa Bareeda (Best Serial Drama)
Daayirekteera Diraamaa Cimaa (Best Director)
Taatoota Cimoo (Best Actor/Actress)
Taatoota Fillannoo Ummataa (People’s Choice Actor/Actress)
Ogeessa Kaameeraa Cimaa (Best Cinematographer)
4. Barreesitoota
Barreessaa/tuu Asoosama Dheeraa Cimaa (Best Novel Writer)
Barreessaa/tuu Kuusaa Walaloo Cimaa (Best Poem Writer)
Barreessaa/tuu Kitaaba Seenaa (Best History Writer)
Barreessaa/tuu walaloo Wallee (Best Music Lyric Writer)
Ogeessa Hiika Afaanii fi Kitaabaa (Best Oromo Translator)
5. Gaazexeessaa
Gaazexessaa Raadiyoo Cimaa (Best Radio Journalist)
Gaazexessaa TV Cimaa (Best TV Journalist)
6. Shubbistoota
Keerogiraafarii Cimaa (Best Choreographer)
Shubbistoota Garee Ciccimoo (Best Group Dancers )
7. Ogeessa Fakkii
Ogeessa Fakkii Cimaa (Best Painter)
Ogeessa Bobocaa Cimaa (Best Sculpture)
8. Ogeessa Suuraa
Gaazexeessa Suuraa Cimaa (Best photojournalist)
Ogeessa Suuraa Midiyaa Hawaasaa (Best Online Photographer)
Gosa badhaasa armaan oliitti tarreefamaan kana jalatti namootni badhaasaaf dorgomuu barbaadan hanga 15/06/2016 tti karaa Fuula Facebook keenyaa Rabador Art Promotion toora keessan hojii ittin dorgomuu barbaaddan tokko qofaa galfachuun badhaasaf of qopheessuu dandeesu. Ogeesota Midiyaa hawaasaa hin qabneef ammoo namootni argitaan hundi itti himuufi gargaaruu hin dagatiinaa!!
Gosa Badhaasa fi akkata filmaataa irratti #Comment gochuu hin dagatiina akkasumaas kan jalqabaa waan taheef hundumaas badhaasuu akka hin dandeenye hubadhaa!!
–
Gaaffii Dabalataaf karaa Lakkoofsa Bilbilaa keenya 0910 87 88 05
Email: gemedaolana@gmail.com nu qunnamuu dandeessu
–
–
Gammadaa Olaanaa
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- FAYYISAA LEELLISAA, ILMA OROMOO KUTANNOO QABUUFI SABASAAF QUUQAMUDHA-Yaazoo Kabbabaa Hordofaatiin - January 17, 2017
- JAALALLI DHUGAAN KANAA?Dubartoota Gammachiisuuf Dhiirri Wantoota armaan gadii kana gochuu qaba jedha Obbo Gammadaa Olaanaa-Xiinxalaa, dubbisaa, waliif daddabarsaa!! - January 16, 2017
- JAALALLI DHUGAAN ISA KAMI?-AMALA moo FUULA waliin jiraatta?-Lati Hirpa Hunde - January 16, 2017


text:
Nutoo Diina qabnaa,maaliif diina walitti taana?
(Lola Ulee)
–
Hayyee,yaa Dhaloota qubee,hubattuu waan hundaa:xiinxaltuu waan guddaa!..akkam jirtan! Mee har’ammoo mata-duree barsiiftuu taati kanan jedhe ‘#Lola_ulee ‘ isiniif qabadhee dhufeera,na duukaa bu’aa!
.
Akkuma hundi keenya beeknu Oromoon gaafa dinni itti dhufu,bara rasaasnii fi qawween hin jirrettuu moo’achuu malee hin moo’amu! Baroota kana keessas kan ittiin lolu ulee,eeboo,gaachanaa fi xiyyaanidha!
Ana garuu kan gaaffii natti ta’u yeroo hedduummoo sabni keenya bakkeewwan tokko tokkotti hanqina barnootaa dhabuu fi ilaalchi tokkummaa Oromoo qabu gad aanaa ta’uu irraan kan ka’e ‘lola ulee’ gaafa jedhamu yeroo gandaaf lagaan,cakkaaf dhagaan,karaaf gaaraan wal qoodee wal hunkurutu mul’ata!… qabatamaadhaanis Kanan dhiyootti arge muraasa ta’us wanti kun aadaa ta’ullee miidhaasaatu akka baay’ate
natti mul’ata!…Turtiikoo yeroo murasaa godina addaa naannawa Finfinnee Aanota #Sulultaa_Muloo shawaa lixaa keessaammoo Meettaa Roobii bakkeewwan muraasatti,shawaa kibba lixaa keessaa walisotti fi naannawashee…shawaa kaabaa mara keessatti wanti kun hedduumminaan jira!Lolli ulee kun kan mul’atu:
*Tibba masqalaa
*Yeroo #Taabonni bahee galuu fi yeroowaan tokko tokko waqtiidhaan mul’atu!…kana keessatti lola uleef dandeettii qaban mul’isuuf jecha Oromoon gandoota Aanaa tokkoo bakkeewwan adda addaatii dhufan wal
qooduudhaan wal lolanii yerok itti lubbuun darbullee ni jira,yeroo itti nam i akka malee miidhamee kan lubbuu ta’us ni jira!…garuu maaliif????…Nuti hunduu Oromoodhaa maaliif walitti garagallee wal nyaannaree? Otoo beeknee walirra lolla,aadaa kanas waluif dabarsuuf otoo wal hin rukutiin taphannee,wal barsiifnee,wal jaalannee gargar bahuun ni danda’ama!.lola ulee baruun bareeda,aadaa gaariidhas:gaafa diinni dhufe ittiin ofirraa ittisu!…Ijoollee keenyas barsiifnee dhaalchisuunis badhaadha,kana keessatti garuu wal reebuu,ati ganda ebeluuti,,atimmoo achii dhufte jedhanii gandaan otoo wal hin qoodiinii fi wal hin reebiin tokkummaadhaan Oromummaa keenyaan qofaa bashannannee boharree yoo manatti galle namatti tola!….
.
Dubbii hin dheeressuutii Lola ulee wal barsiisaa,daa’imas dhaalchisaa…garuu wal barsiisuun walitti garagallee wal madeessuuf otoo hin taane walirra lollee diina keebya gombisuuf akka ta’u isin
gorsuun barbaade!…Diina keessan biyyoo nyaachisaa,waliin keessan martuu wal jaaladhaa,wal kunuunfadhaa,wal jabeeffadhaa,tokkoomaa!…Oromummaa keessaniin qofaa wal ilaalaa
jechuun barbaade!…..
.
Nutoo diina qabnaa maaliif diina walitti taanaree qomoowwankoo????….
.
Kanas kan nu hubachiisuu fi akka wanti kun liqimfamu godhu #Barumsadha baradhaa,Ijoollee fi daa’imman keenya,ollaa keenya,fira keenya maraan akka baratanii sammuu isaanii fi biyya isaanii jijjiiran,akkasumas
eenyummaa isaaniif hubannoo qaban akka cimsatan gargaaraa! Barumsi meeshaa waraanaa addunyaa kana jijjiirudhaatii,hundi keenya haa barannu,haa barsiifnuun dhaamsakooti!
–
Horaa bulaa!
Bilisummaa Kumaati
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- FAYYISAA LEELLISAA, ILMA OROMOO KUTANNOO QABUUFI SABASAAF QUUQAMUDHA-Yaazoo Kabbabaa Hordofaatiin - January 17, 2017
- JAALALLI DHUGAAN KANAA?Dubartoota Gammachiisuuf Dhiirri Wantoota armaan gadii kana gochuu qaba jedha Obbo Gammadaa Olaanaa-Xiinxalaa, dubbisaa, waliif daddabarsaa!! - January 16, 2017
- JAALALLI DHUGAAN ISA KAMI?-AMALA moo FUULA waliin jiraatta?-Lati Hirpa Hunde - January 16, 2017


text:
Filannoo Ameerikaa kan guyyaa har’aa geggeessamuuf lammiiwwan biyyattii sagalee kennaanii jiru. Kanneen keessaa garee lamaan jechuun Repaablikaanii fi demokraatotaaf kanneen sagalee kennan lammiiwwan Ameerikaa yaada isaanii nuuf hiranii jiran.
Adeemsa filannoo kana asuma Washington DC ganda Shaaw jedhutti kanneen argaman keessaa kaadhimamtoota lamaan utuu hin taane kan dorgommii kana itti hin milkaa’in hafan senator Sandersiin kaardii isaanii irratti kanneen barreeffatan illee turan.
Maatii tokko keessaa abbaan warraa fi haati warraa paartii adda addaa deggeran keessaa kan har’aaf keessummaa godhanne qabna.
Waggootii 23f walakkaa dhaaf qondaala humna galaanaa US ka turanii fi barnoota “Chemistry” kan qaban obbo Amaanuel Bayyanaa Badhaasoo Taampaa Filooridaa irraa ti. Paartii Repaablikaanii irraa ta’an iyyuu barana sagalee koo demokraatotaafan kenna jedhu.


text:
Mootummaan naannoo Oromiyaa fedhii fi faayidaa ummataa gama hundaan mirkaneessudhaaf tarsiimowwan misoomaa fi ijaarsa sirna dimokraasii hojiitti hiikaa tureen milkaa’inni argame olaanaa akka ta’e beekamaadha kan jedhe ibsichi, keessumaa egeree biyyaa dhugoomsuu keessatti qooda ol'aanaa kan qaban dargaggoonni hirmaannaa fi fayyadamummaan isaanii mirkanaa’ee, rakkooleen siyaasaa, hawaasummaa fi diinagdee qaban hirmaannaa dammaqaa isaan taasisaniin deebii argatee, ijaarsa biyyaa keessatti gahee adda durummaa isaanii akka ba'an gochuudhaaf tattaaffiin godhamaa ture firii godhachuu eegaleera jedheera.
Mootummaan Naannoo Oromiyaa, carrawwan hojii jiran sakatta’uudhaan dargaggoonni hojiitti akka baobba’an haala mijaawaa uumaa tureen dargaggoonni baay’een jireenya ofii mo'achuu bira darbanii gara abbaa qabeenyummaatti cee'uu danda’aniiru.
Hirmaannaa fi fayyadamummaan dargaggoota naannichaa daran cimee hiyyummaa fi boodatti hafummaan hundeerraa akka diigamu taasisuudhaaf humnii fi beekumsi dargaggootaa murteessaa akka ta’es amantaan mootummaa olaanaadha jedheera mootummaan naannichaa ibsa isaatin.
Haa ta’u malee carraa guddina diinagdee keenyaa kan ta’e baay’inni dargaggootaa carraa hojii uumammaa ture waliin kan wal simu hin turre.
Kanarraa ka’ees hoji dhabdummaan rakkoo hammaataa dargaggootaa akka ta’e mootummaan ni amana. Haaromsi gadi fageenyaa gaggeessaa dhufes rakkoon hoji dhabdummaa dargaggootaa rakkoo deebii hatattamaa argachuu qabu aka ta’e kallattii agarsiiseera.
Mootummaan bu’aawwan qorannaa fi haaromsa gadi fageenyaa irraa argaman qindeessudhan deebii qubsaa laachudhaaf qophaa’ummaa qabu irra deebi'ee ibsuu barbaada jedheera ibsi laatame.
Bara kanas karoora mootummaan sadarkaa olaanaatti xiyyeeffannaan qopheesse keessaa tokko carraa hojii dargaggootaa bal’inaan uumudhaan hirmaannaa fi fayyadamummaa isaanii sadarkaa hundaan guddisuudha.
Haala qabatamaa naanoo Oromiyaa keessa jiruun bara kana hoji dhabdoota miliyoona 1.3 ta’an hojiitti galchuudhaaf karoorfamee hojjetamaa jira.
Carraawwan hojii uumaman kanaanis dargaggoonni dhaabbilee barnoota olaanoo fi barnoota leenjii teekikaa fi ogummaa naannichaarraa eebbifamaniif xiiyyeeffannaa addaatiin carraa kana irraa fayyadamoo akka ta'an nitaasifama jedhameera.
Karoora qabame keessatti dameewwan hojii maanifaakchariingii fi qonnaa xiyyeeffannaa olaanaa akka argatan murtaa’eeera. Kana malees dameewwan akka albuudaa, misooma beeladaa fi qurxummii, daldalaa fi tajaajilaas kallattiidhaan fayyadamummaa dargaggootaa akka mirkaneessanii fi xiyyeeffannaan kan irratti hojjetamu akka ta'an ibsichi addeessera.
Dabalataanis Proojektoonni gurguddoon dargaggootaa abbaa qabeenyaa ta’an uumuurratti xiyyeeffatan bocamanii hojiirra kan oolan ta’a.
Sagantaa kana fiixan baasudhaaf mootummaan iddoowwan oomishaa, gurgurtaa fi agarsiisaa qopheessudhaan, bu’uraalee misoomaa diriirsuu fi leenjii dandeettii raawwii dargaggootaa cimsu kennu fi walitti hidhamiinsa gabaa bal’aa uumudhaaf qophii barbaachisaa akka taasisees himameera.
Kana dhugoomsuun akka danda’amus, maallaqa madda garaagaraa irraa walitti qindeessudhaan carraawwan hojii bal’inaan uumudhaaf qophii xumureera.
Haaluma kanaanis mootumman naannoo Oromiyaa rakkoo hoji dhabdummaa dargaggootaa xiyyeffanna addaatiin furuudhaaf maallqa Birrii biliyooana 6.6 ramaduudhaan carraa hojii bal’inaan uumuuf xiyyeffaan akka hojjetamu mootummaan naannoo Oromiyaa murtessera jedha ibsi laatame.
Waan ta’eefis dargaggoonni naannichaa carraawwan hojii isaaniif uumamee duguuganii akka fayyadaman, misomaa fi guddina naannoo isaanitiif hirmaannaa hunda galeessa taasisaa fuulduratti tarkaanfachuun akka irraa eegamus eerameera.
Qaamoleen mootummaa sadarkaan jiran, jaarmiyaaleen hawaasaa, abbootiin qabeenyaa fi dhaabbileen barnoota olaanoo naannoo keessatti argaman carraa hojii dargaggootaa bal’inaan uumudhaaf sosochii eegalame keesatti qooda isaanirraa eegamu bahachuudhaaf yeroo kamuu caalaa kutannoo cimaadhaan socho’uu qabu.
Ummatnis karoorri addaa fayyadamummaa dargaggootaa mirkaneesudhaf diriire kun sirnaan hojiitti akka hiikamu tumsa barbaachsiaa akka taasisu mootummaan waamicha dabarseera.
Mooootummaan naannoo Oromiyaa rakkoo hoji dhabdumma dargaggootaa humna guutudhaan hiikudhaaf kutannoo fi qophaa'ummaa akka qabus ibsichi kaasera.


text:
Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa H/Maariyaam Dessaaleny mootummaa Ertraa kan akeekkachhiisa har’a miseensota mana maree bakka bu’oota Uummataaf ibsa kennaniin ture.
Mootummaan Ertraa holloota isaa keessumaa Jibuutii fi Ertraa jeequu irratti hojjetaa jira jechuun yakkan.
Kanas rakkoolee isaa biyya keessatti uumaman kan alaa dhufe fakkeessee itti fayyadamaa jira jedhan
Muummichi minsiteerichaa akka jedhanitti mootummaan Ertraa imaammataa isaa kana battala jijjiira jedhamee hin eegamu. Imaammati isaa kun immoo akkuma itti fufaa adeemeen mootummaan isaanii tarkaanfii fudhachuu danda’a jechuun akeekkachiisan.
Uummati Itiyoopiyaas ta’e kan Ertraa kan isaan bu’aa argatan nageenya irraa ti. Kanaaf nageenyi nuyiif kan duraas isa dhumaatis. Haa ta’u malee mootummaan Ertraa imaammata amma qabatee jiruun itti fufee Itiyoopiyaaf biyyoota hollaa kanneen biroo jeequuf kan jiru tarsiimoo isaa hin jijjiiru taanaan dirqisiisamne haalli ittiin tarkaanfii fudhannu ni uumamuu mala jedhan.
Mootummaan Itiyoopiyaa nagaa barbaaduun isaa akkuma eegametti ta’ee garuu yeroo mara haala hollaan nagaa jeequ jiru keessatti of eeggannoo godhachuun waan nu irra jiraatuuf yeroon isaa ennaa ga’u mootummaa Itiyoopiyaatti beeksisnee tarkaanfii barbaachisu haalli ittiin fudhannu ni jiraata jedhan.
Tokkukmmaan mootummootaa uggurri inni mootummaa Ertraa irra kaa’e guutummaatti hojii irra akka oolu kan fedhan ta’uu muummichi ministeerichaa beeksisaniiru. Obbo H/Maariyaam kana dura yaadawwan kennaniin dubbii tuqachuu mootummaa Ertraan geggeessamuuf mootummaan isaanii tarkaanfii fudhachuu kan itti fufu ta’uu ibsan. Ibsi isaanii har’aa kun imaammata mootummaa Itiyoopiyaa kana jijjiiruuf dhiisuu isaa waanti beekame hin jiru.


text:
Godina Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Guduruu magaalaa Kombolchaa keessatti torban darbe barataa Qormaata Modeelii fudhachuuf moraa mana barumsaa seene tokko qabamuun kan ka’e reebichaa fi dararaan hammaataa jira jedhu barattonni. Sana booda immoo Ibsaan magaalaa Kombolchaa keessaa dhabamuu isaatiin reebichi daran hammaatuu dubbatu. Barattonnii fi jiraattonni akka haamaatti reebamuun midhaman wal’ansa dabalataaf gara Finfinnee fi iddoo biraatti ergamuun ibsamee jira.
Gama kaaniin Godina wallaggaa bahaa aanaa Kiiramuu magaalaa Haroo keessatti barattonni mana barumsaa sadarkaa lammffaa fi qophaa’inaa Dilbata dheengaddaa galgala hiriiranii mormii yeroo dhageesisanitti miseensoonni kabinee dhukaasuun barataa kutaa saddeetii kan ta’ ee fi umriin 15 kan ta’e barataa Yohaannis Baa’isaa Qanaatee ajjeesuu isaanii barattoni ibsanii jiru. Reeffii barataa kanaa qorannaaf gara Hospitaala Giddaa Ayyaanaatti ergamee jalqaba barattotatu waraanee ajjesse jechuun ragaa eega kennanii booda mormii uummataa uumameen yeroo lammataaf reeffi kun ergamee rasaasaan ajjefame ragaan jedhu argamuu ibsanii jiru.
Yeroo ammaa humnii mootummaa magaalaa Haroo seenee magaalattiin muddama keessa akka jirtu ibsamee jira.


text:
1Hiza, shaarada nu yuushuwan darida hayssa mela markkatti nu matan de7iya gisho nuna dhubbiya ubbaanne oykkidi haariya nagaraa diggidi, nu sinthan de7iya gaadde wothaa genccan woxxoos. 2Nu ammanuwas oge dooyidayssanne nu wurssetha poluwakko nuna gathiya Yesuusa bolla nu ayfiyaa wothoos. Yesuusi wodeppe de7iya ufayssaa gisho masqaliya waaya dandda7idi, yeella hayquwa kadhidi, Xoossaafe ushachcha baggan uttis. 3Hiza, hintte doccidi ufayssi qanxonna mela nagaranchchota ixuwa dandda7ida Yesuusa qoppite. 4Nagarara de7iya baaxiyan buroo suuthu gussana gakkanaw eqettibeekketa. 5Xoossay ba qaalan, ba naytada hinttena zoridayssa dogideta. "Ta na7aw, Xoossaa seera leqqofa; i nena seeriya wode ufayssi qanxofa. 6Goday ba dosiya uraa seeres; qassi ba na7ada ekkiya ubbaa garaafees" yaagees. 7Xoossay hinttena ba naytada seeriya wode genccite; Aaway seeronna na7i oonee? 8Xoossay ba nayta ubbaa seeres; hintte seerettonna ixxiko tuma iya nayta gidonnashin balakko nayta. 9Qassi nuna yelida nu aawati nuna seerosona; nukka enttana bonchchoos. Yaatin, nuuni nu ayyaana Aawas waanidi aathi haarettoko? 10Hiza, nu aawati banttaw lo77o daanida mela guutha wodes nuna seeridosona. Shin Xoossay nu go77aas, nu iya geeshshatethan shaakettana mela seeres. 11Nuuni seerettiya wode yiloyeesippe attin ufayssenna. Shin guyeppe seeretethaa meezetida asaas seeray, saroy kumida xillotethaa ayfe ayfisees. 12Hiza, hintte arggaacida qesiyanne hintte daaburida gulbbata minthite. 13Wobbey paxana melappe attin aathi meqqonna mela hintte tohuwas suure oge giigisite. 14Asa ubbaara saro daanawunne geeshshatethan daanaw minnite; geeshshatethi baynna oonikka Godaa be7anaw dandda7enna. 15Hinttefe ooddeskka Xoossaa aadho keehatethay pacconnaada, qassi camo ayfe ayfidi daro asaa tunisiyanne dhayssiya zerethada gidonna mela naagettite. 16Hintte giddon laymatiya asi woykko issi toho miya kathas ba bayratethaa toochchidi bayzida Eesawe mela asi doonna mela naagettite. 17Guyeppe Eesawey he anjjuwaa ekkanaw koyida wode digettidayssa ereeta. I he anjjuwaa afuthan minnidi koykkoka, demmanaw dandda7ibeenna; I nagaraappe simmanaw qaada demmibeenna. 18Hintte kushen boshettiya Siina deriyakko, eexiya tamaakko, dhumaakko, caaganaakko, gotiyakko, 19moyziya waasuwako woykko qaalay si7ettiya bessaako yibeekketa. He qaala si7ida asay hara guzha qaala si7onna mela woossidosona. 20Ays giikko, "Hari attoshin, do7i he deriya bochchiko, shuchchan cadettidi hayqo" yaagida kiitaa entti tookkanaw dandda7ibookkona. 21He haniyabay daro daganthiyaba gidida gisho Musey, "Taani yashshan kokkoras" yaagis. 22Shin hintte Xiyoone Deriyakko, de7o Xoossay de7iya Yerusalaame katamaakko, issife shiiqidi ufayttiya daro mukulu kiitanchchotakko saluwa yideta. 23Entta sunthay salon xaafettida woosa keethaa bayra naytakko, asa ubbaa pirddiya Xoossaakko, polo gidida xillo asaa ayyaanatakko yideta. 24Ooratha caaquwas giddo gididi sigethiya Yesuusakko, Aabela suuthaafe aadhdhiyabaa odiya wurxettida suuthaakko yideta. 25Hinttew odiya uraa qaala ixxas goonna mela naagettite. Kaseyssati sa7an gididi odida kiitaa si7onna ixxidi attiboonnabaa gidikko yaatin, salon gididi odiya qaala nuuni ixxas giikko waanidi attanee? 26He wode iya qaalay sa7a qaathis. Shin ha77i taani, "Sa7a xalaala gidonnashin issi toho zaarada saluwakka qaathana" yaagis. 27"Issi toho zaarada" giya qaalay qaaxxonnobay minnidi daana mela qaaxxiya medhettidabati dhayanayssa bessees. 28Nuuni qaaxxanaw dandda7onna kawotethaa ekkiya gisho Xoossaa galatoos; Xoossaa ufayssiya ogen bonchchoninne yashshatethan iya goynnos. 29Hiza, nu Xoossay tuma xuuggiya tama.
Copyright
Learn More


text:
Oduu kanaaf ittiin ka’umsa kan ta’an obbo Mollaa Asgedom ibsa isaanii kan Ytube irraa argameen Mootummaa waliin hojjetaa turre jedhu.
Nuti jedhan obbo Mollaan qabsoo hidhannoo geggeessaa turre. Maqaa sochii keenya sochii dimokraasummaa uummata Tigraagyn ijaaramnee yeroo yerootti haalawwan jiran gamaaggamaa ennaa adeemnu, hiika kan hin qabaannee ta’uu isaaf haala mootummaa shabiyaas gad fageenyaan gamaaggamnee duraan qabsoo biyyaaf ta’a jedhu jalqabnee turre. Adeemsa keessa garuu mootummaa waliin wal arguu dhaan marii bal’aa geggeessaa yeroo dheeraaf waliin hojjetaa turre. Loltuu shaabiyaa nu mudatu of duraa haxaa’aa akkuma argamu namoonni dadhabanii as ga’aniiru jedhan.
dura taa’ummaa Profesor Birhaanuu Neggaan sochiiwwan hidhannoo afur wal ta’uu dhaan qabsoo haara jalqabamuu isaa ibsamee guyyoota xiqqoo itti aanu tti -anaan isaanii obbo MOllaa Asgedom Ertraa gad dhiisanii Itiyoopiaa seenan.
Mudannoo lama ka torbanii ta’ee jira.
Waahilli keenya Solomon Kifle professor Birhaanuun jiranitti bilbilee ture. Dhimma Mollaa Asgedom ilaalchisee ibsa baasuuf qophaa’aa jiraachuu isaanii fi ibsa sana booda yoo inni dubbise filachuu isaanii ibsaniifii jiru.
Naannoo ka biroo bakka dura taa’aan sochii waliinii kan uummata Tigray jiran obbo Mekonnen Tesfaye jiranitti bilbiluu dhaan garuu ibsa kennaniifii jiru.
Hoogganaan keessan gara Itiyoopopyaatti deebi’uuf sababaan maali isa jedhuuf deebiin isaaii isaan jechuunis obbo Mollaa Asgedom fi namoonni xiqqoon isaan waliin deeman, fedha ofii isaanii guuttachuuf kanneen bulan malee sochii keenya sochii dimokraasummaa uummata Tigragy kan bakka bu’an miti jedhanii itti aansuu dhaan:
Obbo Mollaan dura taa’aa sochii keenya sochii dimokraasummaa uummata Tigraay ture. Dhaaba keenya gamaaggamni dadhabinni fi gaaffileen akkasumas jijjiiramni bulchiinsaa waan tureef aangoo irraa bu’uu isaa waan hubateef humnootii xiqqoo qabatee gara sudaanitti baqate jedhan.
Marsariitiin mootummaa Itiyoopiyaa deggeru kan Aiga Forum jedhu kaleessa kan ba’e ibsa gamtaa humnootii farra shororkaa poolisii Federaalaa fi Tajaajila nageenyaa fi ragaa biyyoolessaa irratti obbo Mollaa Asgedom mootummaa Itiyoopiyaa waliin iciictii dhaan hojjetaa akka turee fi ergaa isaa raawwatee akka deebi’e ibsee jira.
Obbo Mollaan Ertraa keessa kanneen jiran mormitoota mootummaa Itiyoopiyaa basaasaa turan jechuu dhaa gaaffii jedhuuf obbo Mekonnen Tesfayee deebii kennaniin:
Kun nu gurguruuf waan inni godhe malee dhaabichi wal ta’iinsaan kan hojjetu gubbaa dhaa hamma gajjallaatti bulchiinsi jiru kan wal beeku fi fedhii qabsoo kan qabu dha.
Dhaabi keenya fuula duratti tarkaanfachuu fedha. Kanaaf jijjiiama bulchiinsatu barbaachisa waan jedhameef deeme. Amma garuu mootummaa Woyane waliin taanee hojjetaa turre kan jedhu kijibaa fi dadhabina isaa dhoksuuf kan dubbatame ta’uu mirkaneessuun fedha. Namoonni inni fudhatee adeemes akka hafarfamaa utuu hin taane hedduu xiqqoo dha jedhan.
Sochiin keenya sochii dimokraasummaa uummata Tigraagy ibsa baaseen immoo dhaabi keenya namoonni akkasii qabsoo keessaa gananii ba’uun nu jabeessa, rakkoo keessa jiru qulqulleessa malee nu hin gufachiisu jedhan.
Qabsoon keenya sirna farra uummataa dhabamsiisee bilisummaa dhaan ga’uu dha jedhaniiru. Tajaajila nageenyaa fi ragaa biyyoolessaa fi gamtaa farra shororkaa kan poolisii federaalaa biraa ibsi ba’e jedhamu kun waa’ee obbo Mollaa Asgedoomi fi ergama isaanii Ertraa bal’inaan ibsee jira. Akkas jedha.
Waggoota dheeraa dhaaf gargaarsa mootummaa Ertraatiin ijaarmaa kan ture humnootiin badhii dhaqqabsiisn tajaajilli nageenyaaf ragaa humnootii kana keessa kanneen turan lammiiwwan biyya ofii jaal’atan waliin hariiroo dhoksaa uummachuu dhaan hojii qindoominaan hojjetameen humnoonni waraanaa hidhannoo guutuu waliin Fulbaana 1 bara 2008 gara biyya ofiitti deebi’uu isaa gamtaan farra shorokaa Itiyoopiyaa beeksiseera jedha.
Humnootii badii mootummaan Ertraa ijare keessa kanneen turan lammiiwwan itiyoopiyaa biyya ofii jal’atan waliin hariiroon eegale waggaa tokkoo ol ennaa ta’u gara tokkoon misooma saffisaa biyyattiin keenya irra jirtu dhiibbaa inni irra kaa’e, gama biraan immoo ajendaa mootummaan Ertraa misooma biyya keenyaa gufachiisuuf qabu waan hubataniif karaa kamiinuu meeshaa ergaa badiisaa kanaa hin taanu amantii jedhu kan qaban hoogganooti garee Sanaa tajaajila nageenyaa fi ragaa biyyoolessaa waliin hariiroo dhoksaa uummachuu dhaan gama adda addaan ergama badiisaa kan mootummaa ergraa fi humnootii shorokessota ka biroo fahsaleessuuf hojjetaa turan jedha ibsi kun.
Akkuma kanaan yeroo dhiyoo mootummaan Ertraa fi dhaabi shororkeessaa farra Itiyoopiyaa Ginbot 7 jedhamu walii galtee qopheeffatan irratti dura taa’aa sochii keenya sochii dimokraasummaa uummata Tigragy fi itti aanaa dura taa’aa Ginbot 7 kan ture Mollaa Asgedom ergaa mootummaa biyaa kennameefiin michoota isaa biyya jaal’atan kanneen biroo amansiisee ijaaruu dhaan ergaa badiisa Shaabiyaa fashaleessaa adeemsa jiru mara akka mootummaan barbaadutti geggeessaa erga turanii booda dirqama isaanii haala boonsaa ta’een xumurani hidhannoon isaanii akkuma jirutti gara biyya isaaniitti deebi’aniiru jedha ibsi ba’e kun. Guyyaa borii immoo ibsa sochii baraarsa biyyaa kan professor Birhaanuu Neggaan hoogganamu kennu hordofuu yaaalla jechuu dhaan Solomoon Kifle gabaaseera.


text:
Moggaasa Maqaa: Oromiyaa
Magaalaa Guddoo: Finfinnee
Teessuma Lafaa
Teessuma: Kutaa Baha, giddugaleessaa fi Lixaa Itiyoophiyaa 3024’20’ ka. hanga 10’23’26’ ka. fi 3407’37’ ba. irraa hanga 42058.51. bahaatii.
Argamsa: Itiyoophiyaa
Bal’inaa: Iskuweer kiilomeetira 363, 136 km2(Bal’inaa lafaa waliigalaa Itiyoophiyaa keessaa %34.3 qabata)
Olka’iinsa lafaa: Qixa dirra galaanarraa meetira 500m – 4377m
Daangaalee lafaa: KM 5700; daangaa Addunyaa Km 600, daangaa biyyoolessaafi KM 5100
Haala Qilleensaa:
Baddaa
Badda-daree
Gammoojjii
Qabeenya Uumamaa:
Qabeenya bishaanii hedduu
Lafa qonnaa bal’aa
Albuuda sibiilaa fi sibiilalaa
Warqii
TaantaalamiiOromiyaa Maxxansa 4 Lak. 4 2004 5 Fuula
Bosonaa hedduu
Bineeladotaafi bineensota bosonaa akaakulee adda addaa hedduu qabdi.
UUMMATA
Baay’ina Uummataa: 30,307,699
Dhiira: 15,264,086
Dubartii: 15,043,613
Afaan hojii: Afaan Oromoo
CAASAA Ergamtootaa MOOTUMMAA wayyaneetiin qaxaraman
Qaama seera Tumu: Caffee/ Paarlaamaa Mootummaa Naannoo
Qaama Raawwachiistuu: Sadarkaa afuritti kan hundeeffame dha
Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa fi Mana Marii Bulchiinsa Naannoo
Bulchiinsa Godinaa – Godinaalee 18
Mana Marii Aanaafi Bulchiinsa Aanaa – Aanaalee 304
Mana Marii Gandootafi Bulchiinsa Gandaa
-Gandoota qonnaan bulaa 6343
-Gandoota magaalaa 369
Qaama Seera Hiiku:
• Mana Murtii Waliigalaa
• Mana Murtii olaanaa
• Mana Murtii Aanaa
• Manneen Murtii Hawaasummaa
Paartiilee siyaasaa: Sirna paartilee hedduu
• Dhaabbata Dimookiraatawaa Uummata Oromoo
(Naannicha hogganaa kan jiru)
• Koongiraasii Biyyooleessa Uummata Oromoo
• Paartii Qindoominaa Tokkummaafi Dimokiraasiif
• Warraaqsa Federaalistii Dimokiraassummaa Oromoo
• Paartii Sirna Gadaa
Dinagdee
• Harki Caalaan Qonnarratti kan hundaa’e
Qonni humna namaa hedduu kan qabateefi GDP/Guddina dinagdee naannichaaf qooda guddaa kangumaachu dha.
Oomishawwan dame Qonnaa Gurguddaa: dheedhii, midhaan agadaa, buna, shaayii, midhaan zayitaa, kuduraa, muduraa, jirbii, shonkoora, mi’eessitu, gogaafi kal’ee, beeyladaa, abaaboo……
Industiriiwwan Gurguddaa: Waarshaalee nyaataa, dhugaatii, huccuu, gogaa, keemikaala, waarshaalee sibiilaa, simintoofi kkf
Oomishaalee gabaa alaatti ergaman gurguddoo: – Buna, abaaboo, jimaa, warqii, oomisha gogaa, horii dhaabbataa, foon, midhaan zayiytaa…
Maallaqa Naannichatti ittiin daldalamu: Birrii
Hojiilee Invastimentii: Bara 2002/2003
• Kaappitaala galmaa’ee: Birrii billiyona 249
• Pirojeektiiwwan eeyyamaman: 14,380
• Bay’ina dureeyyota Biyya keessaa: 866
• Kaappitaala: Birrii miliyoona: 101,125
• Bay’ina dureeyyota Biyya alaa: 1,604
• Kaappitaala: Birrii miliyoona 94,983
Carraa hojii Uumamuu (wayita guutummaatti hojiin jalqabamu) namoota 1,953,563Oromiyaa
Kan dhaabbata qacaraman: 684,643
Kan yeroof qacaraman: 1,268,920
Carraalee Investimantii Gurguddaa:
Qonnaafi hojiilee qonnaa waliin walqabatan Agiroo-Industirii, Industirii, Hoteelaafi Turizimii
Riilisteetii, Barnoota, Fayyaa, Daldala, Geejjiba……
Oromiyaa keessatti hojii investimentiif haalawwan mijaawaa jiran:-
Bu’uuraalee misoomaa haala gaariin diriirfaman
Humna oomishaa naamusa hojiifi fedhii hojii qabu
Qabeenya uumamaa bal’aa kan akka lafaa, bisaan …
Uummata haala gaariin nama simatu
Tooftaa nageenya invastimantii eeguu amansiisaafi abdachiisaa
Bu’uuraalee Misoomaafi Tajaajiltoota
Geejjiba
Daandii qilleensaa: Daandiin qilleensaa Itiyoophiyaa magaalawwan naannichaa gurguddootti tajaajila ni kenna.
Baabura: Daandiin Baabura Itiyoo-Jibuutii Oromiyaa qaxxaamura
Daandii Konkolaataa:
Daandii yeroo maraa 13,033.53km
Daandii Aaspaaltii 2653.88km
Daandii Cirrachaa 8503.7km
Daandii Hawaasaa 25,300km
Daandii baadiyaa 8702.65km
Telekoominikeeshinii: (Ergaa wayyanee tamsaasan)
Tajaajila bilbila idilee, bilbila shiboo malee, tajaajila bilbila mobaay¬ilii, tajaajila bilbilakafaltiin, gandoota baadiyyaatiif tajaajila kominikeeshiinii WILL, tajaajila maltiimiidiyaa, tajaajila toora intarneetti birood- baandii, tajaajila toora intarneetii diyaal-aappii, waradaa neettii, iskuul neettiifi tajaajila agiriineettii.
Dhaabbilee Sab- quunnamtii Afaan Naannichaatiin/AFAAN OROMOO/ hojjetan
• Televizhiinii Oromiyaa
• Raadiyoonii Oromiyaa,
• Raadiyoonii Itiyoophiyaa (Sagantaa Afaan Oromoo),
• Raadiyoonii Faanaa (sagantaa Afaan Oromoo),
• Oromiyaa FM (yeroo dhiyoo keessa kan hojii eegalu)
Maxxansaalee:- “Kallacha Oromiyaa”, “Bariisaa”, fi “Oromiyaa” gaazexaa torbaniin maxxanfamu
Hawwattoota Turizimii Oromiyaa
Kan Uumamaa
Haroowwan: bishooftuu , Hora Arsadii, Horaa, kiiloolee, Cuqqaalaa, Kurruuftuu, Babbogayaa, Wancii, Dandii, Dambal, Abiyaataa, Shaallaa, Laangaanoo.
Bosona uumamaa gurguddoo: Mannaagashaa Suubbaa, Cillimoo Gajjii , Dodola Adaabbaa
Tulluuwwan: Asaboot, Diimtuu, Cilaaloo
Paarkiiwwan: Paarkii Awaash, Paarkii Gaarrewwan Baalee,
Paarkii Abiyaata- Shaallaa.
Risoortii: Risoortii Langaanoo, Risoortii Soodaree, Risoortii Hora wal¬isoo, Risoortii Hora Amboo, Hurka Bokkuu, Hora gara gadii .
Iddoowwan Seenaa
Iddoowwan waaqeffannaa: Dabralibaanos, Asaboot, cuqqaalaa (zuquala), Tulluu Guddoo, Maaraamii Adaadii
Iddoowwan hambaa: Awaash Malkaa Qunxure, Boca Dhakaa, Magaalaa Haaraar, Dhakaa Laga odaa.
Masaraawwan: Abbaajifaar, Kumsaa Morodaa
Goda-hambaawwan: Muuziyeemii Jimmaa, Muuziyeemii Wallaga, Muuziyeemii, Muuziyeemii Ejeree (Addis Alem)
Holqawwan: Soof Umar, Achaaraa, Ayinagee.
Haala Waliigalaa
Mootummaan Naannoo Oromiyaa Bulchiinsa Naannolee bara 1984, labsii lak. 7/1992tiin hundeeffaman keessaa isa tokko dha. Bal’inni dachee Oromiyaa km2 363,314.9 dha. Naannoon Oromiyaa bal’ina dachee Itoophiyaa waliigalaa keessaa %34.3 dha.
Naannoon Oromiyaa Tiigiraay malee Naannolee Itoophiyaa hunda waliin wal daangeessa. Oromiyaan haala teessuma lafaatiin akaaku¬lee sadiitti qoodamti. Isaaniis, baddaa fi gammoojjii lixaa, baddaa fi gammoojjii bahaa fi sulula.
Waluumaagalatti olka’iinsi dachee Oromiyaa qixa dirra galaanarraa meetira 500 –meetira 4,377 gidduutti argama.
Teessuma lafaa
Naannoon Oromiyaa teessuma dachee gosoota adda addaa baay’ee qabdi. Naannichi tulluuwwaniin kan marfamte, lafa diriiraa, boqoqqee¬wwan, sululawwan, dirreewwan babal’aa fi akkasumas Tulluu Diimtuu sadarkaa qixa galaanarraa meetira 4377kan dheeratu naannichatti argamuu. Lafa naannichaa keessaa %49 kan ta’uu qixa galaanarraa meetira 1,500 oliitti kan argamuu baddaa yoo ta’uu. Gammoojjii fi sulullii immoo lafa naannichaa keessaa % 51 qabataniiru.
Haala qilleensaa
Haalli qilleensa Oromiyaa sababa garaagarummaa ol ka’insa lafaatiin, kallattii laatiitiyudii, marsaa fi dhiibbaa qillensaa akkasumas dhiyeenya galaanarraa kan ka’ee haalawwan qillensaa gara ga¬raa qaba. Walumaagalatti gammoojjiin bahaa %30 ta’uu qillensaa gogaa qaba.
Baddaawwan xixiqqaan giddu-galeessaa fi lixa Oromiyaa %35 ol taa’an qillensaa roobaafi hoo’aa tirooppikaalii yommu qabaatan baddaawwan gurguddoon immoo haala qillensaa bulluqaa fi rooba Oromiyaa Maxxansa 4 Lak. 4 2004 11 Fuula
tirooppikaalaafi qillensaa gogaa qabu. Giddu-galeessi hoo’insa wag¬gaa naannoo Oromiyaa 19.30c yoo ta’uu gammoojjiitti immoo giddu¬galeessaan 300c ol ta’a. Oromiyaan waggaattii rooba gannaa cimaa fi rooba arfaasaa xiqqaa argatti. Facaattiin giddu-galeessaa rooba waggaa iddoodhaa iddootti garaagarummaa kan qabuu yoo ta’uu baddaawwan kallattii hundaan hir’achaa deema(mm 400 gadi).
Uummata
Naannoolee Itoophiyaa keessaa bay’ina uummataa fi bal’inaa dacheettiin Oromiyaan 1ffaa dha. Ragaan Biiroo Maallaqaafi Misoo¬ma Diinagdee Naannoo Oromiyaa irraa argamee akka mul’isutti baay’inni uummata Naannoo Oromiyaa 30,307,699 dha. Kana kees¬saa 3,951,678 kan magaala jiraatuu yoo ta’uu dhiirri 2,000,386fi dhalaa 1,951,292 dha. Uummata baadiyaa jiraatuu 26,356,021 keessaa dhiirri 13,263,699 yoo ta’uu 13,092,322 dhala dha. Uum¬mata Oromiyaa keessaa harkii caaluu baadiyyaa jiraata.Diinagdeen Naannoo Oromiyaa harkii caaluu qonnaa irraattii kan hunda’ee dha.
Uummata Naannoo Oomiyaa
Oromiyaa saboota, sab-lammootaa fi uummatoota garaagaraatu waliigalteedhaan keessa jiraata.
Amantiiwwan
Oromiyaan Naannoo Amantaawwan hedduun keessatti argamtuu fi amantootni garaagaraa wal jaalaa fi walkabajuun tokkummaan keessa jiraatani dha.
Hordoftootni Muslimaa, Ortodoksii, proteestaantii, kaatoolikii, amantiin karaa aadaatiin Waaqa ittiin galateeffatan kan akka Waaqeeffannaa ni argamuu.
Amantawwan Musliimaa fi Kiristaana duraa kan turee yoo ta’uu Waaqeeffannaan sirna amantii Uumaa/Waaqa/tokkicha qofatti amanuudha.Oromiyaa Maxxansa
Afaan
Afaan Oromoo Afaan warra Kushatik keessatti ramadama. Naan¬noo Oromiyaa keessaattii afaan hojii Afaan Oromoo ti. Kana malees, afaan oromoo Afaanota Itoophiyyaa keessatti baay’inaan dubbata-man shan keessaa isa tokko dha.
Afaan Oromoo Afaanbarnootaa ta’uun mana barnoota sdarkaa tok¬koffaa hanga yuunivarsiitiiwwaniitti Diploomaa, Digirii jalqaba fi Di¬girii lamafaatiin kennamaa jira.
Maxxansootni, tiyaatiriiwwan, fiilmiiwwanii fi TVfi Raadiyoon Afaan Oromootiin dagaaganii jiru.


text:
1Hegaappe guyyiyan, Moo7aabatinne Amoonati qassi etaara issippe Ma7uunati Yoosaafixa bolli woraajjidosona. 2Yaatin, amarida asati yiidi Yoosaafixayyo, "Maxine Abbaappe hefinttaara de7iya Sooriyaappe daro olanchchati nena olanau yiidosona. Be7a, eti Haxaaxooni-Taamaaran de7oosona" yaagidi yootidosona. (Haxaaxooni-Taamaari Enggaadayyo harantto sunttaa.) 3Yaatin, Yoosaafixi yayyidi, GODAA oichchanau ba qofaa qachchiis; qachchidi Yihudaa biittan ubban xoomaa awaajjiis. 4Awaajjin Yihudaa asai ubbai GODAAPPE maaduwaa koyanau issippe shiiqiis; eti GODAAPPE maaduwaa koyanau Yihudaa katamatu ubbaappe yiidosona. 5Yin Yoosaafixi Yihudaanne Yerusalaame yaa7aa giddon, GODAA Beeta Maqidasiyan de7iya Ooratta Dabaabaa sinttan eqqiis. 6Eqqidi hagaadan yaagiis, "Abeet GODAU, nu aawatu Xoossau, saluwan de7iya Xoossai nena! Sa7an de7iya kawotettata ubbaa haariyaagee nena! Gitatettainne wolqqai ne kushiyan de7iyo gishshau, nenaara eqettanau danddayidabi baawa. 7Abeet nu Xoossau, kase ha biittan de7iyaageeta ne asaa Israa7eela sinttaappe yedettada, ne siiquwaa Abrahaama zerettatuyyo merinau immidai nena! 8Eti ha biittan de7idosona; eti hagan ne sunttaayyo Beeta Maqidasiyaa keexxidi, 9'Nu bolli iitabai, woi olai, woi boshai, woikko koshai yiyaakko, nuuni ne sunttai de7iyo ha Beeta Maqidasiyaa sinttaaninne ne sinttan eqqidi, nu metuwan neekko waassana. Neeni nu waasuwaa siyada, nuna ashshana' yaagidosona. 10"Ha77ikka Amoonati, Moo7aabatinne Eedoomati nu bolli woraajjidosona. Beni nu aawati Gibxxeppe kiyido wode, neeni eta he biittata gelennaadan diggadasa; hegaa gishshau, nu aawati he biittatun yuuyidi aadhdhidosonappe attin, eta xaissibookkona. 11Nuuni oottidobau eti nuuyyo zaaridobaa be7a. Neeni nuuyyo immido laata biittaappe eti nuna yedettanau yiidosona. 12Abeet nu Xoossau, neeni eta bolli pirddikkii? Aissi giikko, nuna olanau yiida ha daro olanchchatuura olettanau nuuyyo wolqqi baawa. Nuuni oottanabaakka erokko; shin nu aifeti nena xeelloosona" yaagiis. 13Yihudaa asai ubbai bantta yiira naatuura, bantta maccaasatuuranne bantta naatuura issippe gididi, GODAA sinttan eqqidosona. 14Hegaappe guyyiyan, Zakkaariyaasa na7ai Yahaazi7eeli yaa7aa giddon eqqidaashin, GODAA Ayyaanai a bolli wodhdhiis. Zakkaariyaasi Banaaya na7aa; Banaayi Yi7i7eela na7aa; Yi7i7eeli Mataaniyaa na7aa; Mataanee Leewa zarenne Asaafa yara. 15GODAA Ayyaanai Yahaazi7eela bolli wodhdhin, hagaadan yaagiis; "Kawuwau Yoosaafixaa, Yihudaaninne Yerusalaamen de7iya asau, ubbaikka siyite! GODAI inttena hagaadan yaagees; 'Ha daro olanchchatu gaasuwan yayyoppitenne dagammoppite. Aissi giikko, olai Xoossaagaappe attin, intteegaa gidenna. 16Intte wontto eta bolli kiyite. Kiyidi Xiixa giyo pudettan Yiru7eela Bazzuwan de7iya zanggaaraa wurssettan intte eta demmana. 17Ha olaa olettiyaageeti inttena gidekketa. Intte sohuwaa sohuwaa oiqqi eqqidi, GODAI inttena ashshiyoogaa be7eeta' yaagees. Yihudaa asau, Yerusalaame asau, yayyoppitenne dagammoppite! Etaara olettanau wontto kiyite. GODAI inttenaara gidana" yaagiis. 18Yoosaafixi som77uwaa sa7aa gattidi goinniis; hegaadankka, Yihudaa asai ubbainne Yerusalaamen de7iya asai ubbai GODAA sinttan kunddidi, GODAAYYO goinnidosona. 19Qahaata yaraappenne Qoraaha yaraappe amarida Leewati eqqidi, bantta qaalaa xoqqu oottidi, GODAA Israa7eela Xoossaa galatidosona. 20Eti maallado guuran denddidi, Taqo7a Bazzuwaa baanau kiyidosona; eti kiyido wode Yoosaafixi denddi eqqidi, "Yihudaaninne Yerusalaamen de7iya asau, taani giyoogaa siyite. GODAN, intte Xoossan, ammanettite; intte minnana. Qassi hananabaa yootiyaageetun ammanettite; yoho ubbi intteyyo injjetana" yaagiis. 21Yoosaafixi asaara zorettidoogaappe guyyiyan, mazamuriyaa yexxiyaageetanne GODAA galatiyaageeta sunttiis. Sunttin eti ba7aala gallassa maayuwaa maayidi, olanchchatu sinttaara kanttiiddi, "GODAA galatite! Aggenna a siiqoi merinaagaa" yaagi yaagidi yexxanaadan azaziis. 22Eti mazamuriyaa yexxiyoogaanne galatiyoogaa doommido wode, Yihudaa olanau yiida Amoonatu bolli, Moo7aabatu bollinne Eedoomatu bolli GODAI shabbirssaa yeddiis. 23Yeddin Amoonatinne Moo7aabati Eedoomatu bolli denddidi, eta muleera xaissidosona. Eti Eedoomata xaissidoogaappe guyyiyan, bantta giddon issoi issuwaa xaissidosona. 24Yihudaa asai bazzuwan de7iya wochchiyo sohuwaa yiido wode, bantta morkketi de7iyo sohuwaa xeellidosona; xeellidi eta ahai biittan zin77idaagaa be7idosona. Etappe issi asinne kessi ekkidi bibeenna. 25Hegaappe guyyiyan, Yoosaafixinne a asai omooduwaa ekkanau biidi, daro meheta, shinqqeta, ola miishshata, maayotanne hara al77o miishshata demmidosona. SHin omoodo ubbabaa tookki efaanau danddayibookkona. Omooddidobai keehippe daro gidido gishshau, hegaa shiishshanau heezzu gallassaa ekkiis. 26Hegaappe guyyiyan, eti oiddantto gallassi Beraaka Wombbaa giyoosan shiiqidosona; shiiqidi he sohuwan GODAA galatidosona. Hegaa gishshau, eti he sohuwaa Galataa Wombbaa yaagidi sunttidosona. 27Hegaappe guyyiyan, Yihudaa asai ubbainne Yerusalaame asai ubbai, Yoosaafixi kaalettin, ufaissan Yerusalaame simmiis. 28Eti Yerusalaame gakkidi, diittaara, maazinqqiyaaranne xurumbbaara GODAA Beeta Maqidasiyaa gelidosona. 29Israa7eela morkketa GODAI olidoogaa biittan de7iya kawotettati ubbai siyido wode, eti Xoossaayyo yayyidosona. 30Yaatidi Xoossai Yoosaafixayyo ubba baggaara shemppuwaa immido gishshau, a kawotettai sarotettaa demmiis. 31Yoosaafixi Yihudan kawotiyo wode, a laittai hasttamanne ichchasha; i Yerusalaamen laatamanne ichchashu laitta kawotiis. A aayyiyaa SHiiliha na7iyo Azuubo geetettausu. 32Yoosaafixi ba aawaa Asa ogiyan hemettiis; i he ogiyaappe sher77i gibeenna; GODAA sinttan i suurebaa oottiis. 33Gidikkonne, goinniyo xoqqa sohota xaissibeenna; asai biron ba kumetta wozanaappe ba maizza aawatu Xoossaakko simmibeenna. 34Yoosaafixi hanido harabai, koiroppe wurssettaa gakkanaassi Israa7eela Kawotu Taarikiyaa Maxaafan, Hanaana Na7aa Yeehu Taarikiyaa giddon xaafetti uttiis. 35Issi wode, Yihudaa Kawoi Yoosaafixi iitabaa oottida Israa7eela Kawuwaa Akaaziyaasaara issippetettaa oottiis. 36Yaatidi Yoosaafixi aara zal77iyo gita markkabeta medhdhanau maayiis. Maayidi he markkabeta Eexiyooni-Gaabira kataman merissidosona. 37Hegaappe guyyiyan, Mareeshappe yiida Dodaawa na7ai El77eezari, "Neeni Akaaziyaasaara issippetettaa oottido gishshau, neeni oottido oosuwaa GODAI xaissana" yaagidi, Yoosaafixa bolli hananabaa yootiis. Hegaa gishshau, markkabeti meqqidosona; eti awanne baanau danddayibookkona.
Copyright
Learn More


text:
WASHINGTON,DC —
Maratoonii Husten Tekasas Amerikaatti maqaa Chevron marathon
jedhaniin moggaasan ta atileetotii Itoophiyaa moohan tun ta baranaa waliin 42essoo.
Yoo kalee Ammajii 19,jalqaban nama kuma hedduutti dorgommii karaatti baafate.Haga guddaan atileetota Itoophiyaa leenjisaa Hajjii Adilo leenjsieetti moohate.
Hajii Adiloo,leenjsiaa Toleeraa Dinqaa fi leensjistootii Itoophiyaa hedduun akkanuma atileetota Itoophiyaa leenjsiaa addunyaa irratti moohachiisuun beekaman.
Maratoonii km 42 ta dhiiraa keessaa tokkeesoson Bazuu Warquuti 2:7:32 fixate tokkeessoo, Geetachoo Garbaati 2:07:54 fixee lammeessoo, atileetiin Meksikoo Jose Antonio Uribeti ammoo saatii 2:07:54 fixee sadeessoo bahe.
Maratoonii dubraa ammooAbbebechi Beqqelee tokkeessoo,Meskerem Aseffaa lammeessoo,Galatee Burqaa sadeessoo,Biruktayit Dagafaa abreessoo fi Makiddaa Haajii shaneessoo taate.
Gama kaaniin ammoo dorgommii Guutuu Oromiyaa
Naqamtee dorgomaa bahan haga guddaan kilabii Adaamaatti moohe.
Dorgommii NFL,National Foota Ball League
,dorgommii gareeleen Amerikaa 32 AFC fi NFC jedhanii fulaa lamatti bahani taphatan.Haga ganna tokko taphachaa bahan.AFC keessaa Denver, NFC keessaa ammoo Seattle waancaa walti hafa.
Dorgommii NFL,dorgommii kubbaa miilaa Amerikaa harkaa fi miilalleen walqixxee taphtaniitii baranaa killbii Seattle Seahawks fi ta Denver Broncosti waancaa,Superbowl jedhanii walti hafee,gurrandhalaa 2,bara 2014tti waancaa taphata.
Winter Olympic,
Olompikii Russiaa ji’a dhufu keessaa magaalaa Sochitti jalqaban biyya 88 fi atileetooti 2,500 walti dhufee dorgomaa, Itoophiyaan barana kana nama isii fulaa bu’ee dorgomuuf hin arganne.
Dorgommii EPL,English Premiere League
keessaa ammoo tapha kaleetti,Ammajii 19, Tottenham Swansea 3-1,Chelsea Man United 3-1 moote.Ta La Liga eegii jalqabanii turban 20essoo kalee qofa goolii 10tti gale.
Ta Seriea A, Xaliyaanaallee eegii jalqabnaii torbana 20esso keessa jiranii ta Juventus Roma 4-3 moote waliin goolii 20tti gale.
Liigii 1,
ta Farsnasaayiiti eegi jalqabani akkanuma torbaan 20 jala jirani kilabii Parsi St.Geraminitti dura jiraa,As Monaakootti itti aanaa,sadeessoon ammoo Lille.


text:
1Nto mii yoo, kumwoochi :Akiriiba Bāwulō kule, "/Kāākēēyootuung' iyeet keey." Ām yooto, kōōtōrōōr Bāwulō āwut, ānkumwooy kule, 2"Bāytooyiintēēt Akiriiba, ang'erechaat ra āyyoong'ēē taayeeng'uung' āmwooyē ng'aleek chēē āyēētēē keey kurubta keey āk ng'al alak tukul choo mwooyē :Yuutayeek kurubta keey āk anii. 3Karaam mbo, kuuyu inkētē :inyiing' nyēē karaam ātēbuutēkaab Yuutayeek āk mbo kiyēē kēēchuunchuunnyēē. Kunyoo, ii, boontēēt, āsooyiing' kule imuyte ānkiiyēbchi yiit kiyēē āmiitē wāāmwooyē. 4"Inkēt :Yuutayeek tukul wōlēē kyāānērtooy ām kōōrēēnyuu wōlēē /kikēēsikyoo āk mbo ām Yēērusālēēm. 5Kiikōōnkētoo ām bēsyōōsyēk chēē chaang' ānkōōmuuchē mbo kōōboor, yoo chāmē, kule kyāābooyē Farisaayeek choo kikōrōōmēch miisin ām riibsēētaab kiruutēk. 6Neennyi /kākiiyyoong'tēēnoo kōōk /kiikuumwoo, kuuyu āboontēē mooyēēt kiyēē kikuurtoochi :Yēyiin mbo kuuko. 7Kumii :Yuutayeek tukul kuyēyē yiisyēētaab Yēyiin bēēt āk kwēēmooy, kuboontēē mooyēēt kukas kule makuyeyakay kuu yoo /kikēēkuurtoochinē. Boontēēt nyēē wōō, ng'ālyoontooni /kēēboontēē mooyēēt nyēē kayey :Yuutayeek kōōyyoong'tēēnoo kōōk. 8Kunyoo, ātēēbē kule ām nee yu simōōyēnchinē :akweek kule ing'ēētēē :Yēyiin meet chii nyēē kaakume? 9"Kyaachamte :nkanii kule asyeem kēēlto ake tukul nyēē kiimuuchāktōōs akwiil Yēēsu nyēbo Naasareet. 10Kyaayey kuu nyooto ām Yēērusālēēm. Ām kāāmuukēywēēk chēē kikōōno :bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch, kyāānāmootē biikaab Yēēsu wōlēē wōō ānkāākērtooy kō. Nto yēē /kābākiitiilchi kule /keebakach, ku anii akeenke nyēē kyāāyib āwut barak āchāmchiintōōsii. 11Kyāāwēēsyētootēē kooriikaab saayeet chēē chaang' āng'woonchinootē biiko ānkāāsyēēmē ākērchi koong' kutayee keey ng'aleekaab Yēēsu. Kyāākōrōmiitu miisin kut ā-āchinē mbo kiriinkōōsyēk chēbo saang' wāāwusē alak chēē kimii wōlooto. 12"Nto mii bēsyēēt ake ām booniinēk chēē wuu chooto, kyāāmiitē āwēētii Tamaasko. Kikiikukōōno :bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch kāāmuukēywēēk kule anam bichu. 13Nto ku makuriik kuyit āsiiswēkaab bēēt, ii, mokoryoontēēt, ku tāāmiitē kēēltaab too āwēētii, kuchōōnēē :lēbkēēyyēēt barak nyēē kiilēkēchēēchē kusiir asiista. Kiikweny yooto kyāāmiitē āk chōōrōōnuutēkyuu. 14Kikiiryaakte keey tukul, nto mii yoo akas :anii /kēēkuuru ām kuutiinyuu kule, 'Sāwulō, wē, Sāwulō, 'kēē-āmchoo nee? Nto yu 'kēēlityi keey ng'ot, yoo imiitē iwēēkyoo keey kuu nyooto.' 15"Yooto, ateeb kule, 'Inyiing' ng'oo, ōō, mokoryoontēēt?' /Kēēkētwoo kule, 'Anii Yēēsu, nyooto imiitē ibārē. 16Kunyi, ng'eet. Kāābooruung' keey saakweying' iyēku motwooriintēēnyuu ankiimwaaytaate kiyēē 'keekas kurubta keey āk anii āk mbo kiyēē +māābooruung'. 17+Māāriibiing' yoo 'kēēnyōōru nyalilta ām wōlēē mii :biikuuk āk mbo ām wōlēē mii :choo ma Yuutayeek. Āmiitē wāāyooktiing' 18ing'aanyaate mētēwookwaa 'ānkiiwēēkunēē wōlēē mii :mēēnānēēt kukwa wōlēē mii :lēbkēēyyēēt ankung'eetee :rātiisyēētaab Kibrōkōsyoontēēt kukwa wōlēē mii :Yēyiin. Yoo keekaaseenaa keey :bichoo, +māānyōōchi kaat ānkāāsātyi kōōbuur āk choo kyāātiliil.' " 19Kitas taay :Bāwulō kumwooy kule, "Kunyoo, ii, bāytooyiintēēt Akiriiba, manaatay :anii āyēnchi ng'oong'uutyoonoo kichōōnēē barak. 20Kyāā-āmchi kurook biiko chēē kimii Tamaasko kule kuwēēkiis ām choolwookātēēng'waa ankucham Yēyiin ānkōōboorunēē yēyuutēk kule kiikuweek. Nto yityo, chāā-āmchi nkicheek chēbo Yēērusālēēm āk chēbo Yuuteeya kumukuul āk mbo nkicheek choo kima Yuutayeek. 21Ng'ālyoontoonooto nyēē kiyey Yuutayeechu kunama āmiitē biiwuutaab Kōōtaab Yēyiin ankusyeem kule kubakachaa. 22Nteenee, kiyēētyēēchinoonwoo :Yēyiin ākoy ku ra. Kunyoo, āmiitē raat ku kāāyyoony yuutēyu ā-āmchinē lōkōōywēchu biiko chēē minkēēch āk chēē wōōyēch. Mēēbērē āmiitē āmwooyē chēē kaatasee kusiir choo kimwooyē :ng'ālooltooyik āk Muusa kule makuyeyakay 23kule makunyalil :Kāārārookiintēēt anku inee nyēē mākuyēk nyēbo taayta /kiing'eetee meet kōōboor lēbkēēyyēēt kurubta keey āk kaararaacheet ām wōlēē mii :Yuutayeek āk mbo choo ma Yuutayeek." 24Yu kāmwooy :Bāwulō ng'aleechaa, kunam kuut Fēēstō ānkulē, "Kāākubunuung' mēt, wē, Bāwulō! Kaakuyeyiing' :sumanaanaang'uung' kooraan :mētit." 25Kukētyi :Bāwulō kule, "Fēēstō, boontēēt nyēē wōō, mānāābunwoo :mēt mbo kisich. Kiyēē āmiitē āmwooyē ku kiy nyēē yemaat anku bo manta. 26Inkētē mbo :nkinee bāytooyiintēēt kubooyiit man ng'aleechaa. Kunyoo, āmuuchē mbo āmwoochi nkinee nyēē māmii muyātēēt. Ānkētē mbo kule māmii :kiy mbo akeenke ām ng'aleechu nyēē -mēēnkētē :bāytooyiintēēt, kuuyu mēēbērē kiyēyāksēē :ng'aleechu wōlēē kiwunyaat." 27Ām yooto subak kuteeb :Bāwulō kule, "Bāytooyiintēēt Akiriiba, iyēnchiintōōsii :inyiing' āk ng'aleekaab ng'ālooltooyik? Ābērē iyēnchiintōōsii." 28Kukētyi :Akiriiba kule, "Lēēkit iweechaa āyēku chiitaab Kiriistō." 29Kuwālchi :Bāwulō kule, "Lēēkit, ēē, nto lōō, āsooyē Yēyiin kule māyēk inyiing' baateey :nyēē kaweek, nteenee chii ake tukul nyēē mii kuyēbchinē yiit kiyēē āmwooyē sookerkeyiitu anii, nteenee baateey kēētēērchiinē kubo nyōrōōrōōnichu." 30Kiiyyo :Akiriiba āk Fēēliis āk Bēērnikē ākoo mbo nkicheek choo kikiibuur tukul. 31Kiba saang', nto yu kimii kwoomē lōkōōy ām wōlooto, kumwoochiin kule, "Ntēē māmii :chiichi kuyēyē ng'al chēē yēmāktōōs /keebakach, nto mbo kule /keekerta kō." 32Ām yooto, kumwoochi :Akiriiba Fēēstō kule, "Nto kāmānāāmwooy :chiichi kule /bākiiyyoong'tēē taayeetaab Kayisaar, nto /kaakiityaakta."
Copyright
Learn More


text:
Har’a mana maree bakka bu’oota uummataatti kan argaman muummichi ministeeraa H/Mariyaam Dessaaleny miseensota biraa kan dhiyaatan gaaffilee adda addaaf deebii kennaniiru.
Weerara Afriikaa dhiyaa keessatti ka’eef addunyaa yaaddessaa jiru dhibee Ebola ilaalchisee gaaffiin dhiyaateef kanneen keessaa ti.
Itiyoopiyaan sadarkaa Afriikaatti qooda akkamii qabaachuu akka yaaddu kan gaafatan miseensa mana marii dhuunfaa tokkicha kan ta’an Dr. Ashebir W/Giorgis turan.
Muummichi ministeerichaas deebii kennaniin lammiiwwan Itiyoopiyaa fedha ofiin hojjetan bobbaasuuf irratti hojjetamaa jira jedhan.
Itiyoopiyaan biyya Afriikaa keessaa biyya guddoo tokko, baay’ina lakkoobsa uummataatiin sadarkaa lammataa irra biyya jirtu waan taateef gama kanaan obbolootaa fi obboleettota keenya Afriikaa gargaaruuf qooda gama keenyaa ba’uu qabna.
Ogeessota humna ittisaa keenya keessa jiranis haa ta’u ogeessonni keenya kan eegumsa fayyaa keenyaa fedha ofiin akka hirmaatanii fi wal ta’iinsa sadarkaa addunyaa akka agarsiisan gochuuf hojjetamaa jira. Kunis of eeggannoo guddaa dhaan hojjetamuun kan irra jiru ta’uu hubannee jirra jedhaniiru.
Kana gochuu dhaanis sadarkaa Afriikaatti sochiin qindaa’e akka jiraatu Itiyoopiyaan qooda gama isee ba’uu jalqabdeetti jedhan muummichi ministeerichaa.
Lammiiwwan Itiyoopiyaa fedha ofiin hojjetan haala kamii fi bifa akkamiin bobbaasuuf akka karoorfame garuu ibsa bal’aa hin kennine. Sochii biyya keessatti godhamaa jira jedhan garuu ibsaniiru.
Akkuma kanaan itti aanaa muummicha mnisteeraa Demeqee Mokonneniin kan hoogganamu koreen sadarkaa biyyaa hundeeffamuu isaas ibsanii jiran. Ebolan dhukkuba qofaa utuu hin taane dhimma nageenyaatis kan jedhan obbo H/mariyaam hojiin jalqabaa biyya keessatti hojjetamu hubannoo uumuu dha jedhan.
Gama biraatiin immoo muummicha ministeerichaaf gaaffiin dhiyaate ka biroon mana murtii yakka qoratu kan sadarkaa addunyaa kan ilaale ture.
Presidentiin Kenya Uhuru Kenyaattaa dhiyeenya mana murtichaa duratti dhiyaachuu ilaalchisee gaaffii dhiyaateef muummichi ministeerichaa manni murtiichaa kan sadarkaa addunyaa kun hoogganoota Afriikaa adamsa jedhan.
Waaltaan kun Afriikaa keessa dhiittaan mirga namaa akka hin jiraanne kan jedhu yaada gaarii, ilaalcha gaarii fi tarkaanfii gaarii fuula isaa dura kaa’uu dhaan garuu dhaabbata hagguuggii fuulatti kaayyatee hoogganoota Afriikaa adamsu ta’ee jira jedhan.


text:
1Yesuusi ebin aaraa gutta bi dabbeena'oyich gettiqqi bi ciichitoyee gub, ara xaa'oochee tiyiqqi dojoonaa Yeerichi qaaroon getonoyich bara katameena'ooch hammiye. 2Yowannisi cuyee kexooch beebee Kiristoosichi shuunoon waayahe; ebich bi dabbeena'oochee ikkikkeena'on Yesuus waan wochaa daachiihe. 3Wocheetina'oo bi waan hammiqqi, " 'Woyemmone' getteeti Kiristoosi neenashi, oohee baroon quyabona?" iqqi echaheete. 4Yesuusi wochiqqi ishichiye:- "Hamiree ittoshi waamona ittoshi waayaton, ittoshi aafoona ittoshi ciinnitonoo Yowannisich getote! 5Aaf doogeena'o ciinnii beetina'one; baata yesheena'oo sha'aa beetina'one; qeddee shaddee biiyoona biiyatina'oo wodii beetina'one; ulleena'oo waayaa beetina'one; qititina'oo wodii beetina'one; girachina'oyichoo Yeerichi mishiraachee qaaro gettee beetone. 6Ta shuunoo biich xugo tunataani asho bulli diireetone" iye. 7Yowannis waanee wocheetina'o wottaqqi boonoshi hammii beetee, Yesuusi Yowannisichi mooyon dofee asheena'oyich getooch giyiye; boonoshichoo ishichiye:- "Amoon beegga barahooch hammiyotine? Yongoona koho shuuroomon shuurii beeti ashoon beegga hammiyotinashi 8oohee amoon beegga hammiyotine? De'a tahoon tahati uroon beegga hammiyotina? De'a tahoon tahati asho taateena'ochi kexoochiye bi beeto. 9Oohee amoon beegga hammiyotine? Keemachoniya? Eeha, ittoshich gettoye; keemacho bulliyee beshoon beegganiye ittoshi hammito. 10" 'Yeeriyoo "Ne gommon qaxxemmi ta wocheyachon neyee shiichiree daachiiyemmo taane" itone' getee kooreeto ebine. 11Ibaroon ittoshich gettoye; shawee toommooch shiijatina'ochi daggoochee Aacona Afaallachi Yowannisiyee beshi asho danataanoone; tunaballi shimaaji taatittineechaa bulliyee desho tunato biyee beshemmone. 12Aacona Afaallachi Yowannisichi yemeenoochee tiijiqqi hanaach beddaahee boggachina'o giidachi koyoona shimaaji taatittineen kochitina'one; biin bogga tiyitina'one. 13Keemachina'onaa Muusichi calloona Yowannisichi yemeenooch beddaahee keemoon keemmii beeheete. 14Illa boonoshi gettiton de'oyich ittoshi shuni gaata, ara 'Woyemmone' getteeti Eliyaasi, ebiyoche! Yowannisine. 15Illa waayaa beeti waajacho waayabe. 16"Tunaballi hini yemeenooch beeti asheena'on amoona shaahiiyehote? Gabiyee godooch kotaa beeti bushiisheena'oniye boonoshi shaahii beeto; boonoshinaa boonoshina ceegeebee, 17'Emiree shumburoon ittoshich huggahone; tunatee ittoshi duubaachotine; muushanee shooshoon shooshahone; tunatee ittoshi eefataachotine' ii beeti bushiishoomina'one. 18Yowannisi maataanoon, uyaanoon bi waatee, boonoshi 'Hini yinnachone!' iyeete. 19Ashi bushoo ta maabee, uchaabee ta waatee, boonoshi 'Hini maayoonaa uyoonochi buujoone; wotta gabiyee guudeena'onaa axaaxachina'onochi shunachone' iyeete. Tunatee Yeerichi ariyoo tata shuunoona arichatone" iye. 20Arooba Yesuusi meeti gaakkachi shuunoon bi bekkiiti katamee asheena'o axaaxee gommoochee Yeer waan wottoon boonoshi qajitoyich, oogichii boonoshin ittibatahe; boonoshichoo ishichiye:- 21"Hini Kuraaji Katameexi asheena'ote! Ittoshich woowo! Wotta hini Betashayidi Katameexi asheena'ote! Ittoshich woowo! Ittoshich ta bekkiiti gaakkachi shuunoon Xiroosi Katameexi asheena'onaa Sidooni Katameexi asheena'onoyich ta bekkiito gaata, ebiyee aaf muushanee qoraddoon taharee, axaaxee gommoochee Yeer waan wotteshina'one. 22Tunaballi ittoshich gettoye; nallaa gallooba ittoshiyee Xiroosinaa Sidooninochi Katameexi asheena'onoyich gaawiye. 23Hini Qifirinaahi Katameexi asheena'ote! Shimaayooch beddaahee ciixato ittoshine; Yeeri ittoshin kindiiree qititina'o kiceeti hoonooch dupemmone. Ittoshich ta bekkiiti gaakkachi shuunoon Sodoomi asheena'oyich ta bekkiito gaata, hanaach beddaahee ara katamoo beeyeshone. 24Tunaballi ittoshich gettoye; nallaa gallooba ittoshiyee Sodoomi asheena'oyich gaawiye" iye. 25Arooba Yesuusi ishichiye:- "Shawoonaa shimaayoonochi Doono tunati ta nihoocho! Ebin ariyachina'onaa shalligachina'ona ariyaachemmoyich ne aachitoyich, tuusheena'oyichoo ne bekkiitoyich neen gallatahoye. 26Ibaroone, ta nihoocho! Ebin tuniyoyich gaawati ne daaggo tunatone" iye. 27Wotta Yesuusi asheena'oyich "Ta nihoo bulli mooyon taach immitone; nihoo Yeeriyee damba Yeerichi Bushoo taan arii beeto aalloone; Yeerichi Bushoo tayee damba, wotta Yeerichi Bushoo ta biich bekkiiya ta daaggiti ashoyee damba, nihoo Yeerin arii beeto aalloone. 28"Hini maraatatina'onaa shaago maggatina'onote! Ta waan wobote! Tawoo ittoshin kashiiyemmo taane. 29Tawoo ga'i de'oonaa ta qelloon giishii beetona ta tunatoyich, ta waanjeen shaagote! Ta waaneenoo doyibote! Arooba ittoshi taanna kashemmo ittoshine. 30Ittoshi toommooch ta haxxemmi waanjee ga'i de'eene; ittoshich ta shaaggiiyemmi shaageyoo ketteene" iye.
Copyright
Learn More


text:
WASHINGTON,DC —
Central Africa Republic(CAR)ganna kudhan keessatti mootummaa sadii argite amantii irratti akkana wal hadhan
Biyyiti Afrikaa gama jidduu, CAR
(Central Africa Republic) tun biyya yoo hedduu siyaasaa miilaa lafaa fuudhe,ta namii Kiristaanaa fi Musliima jedhee irratti wal hadhu.
Lolii kun gamuma gamaan farqachaa deemuutti jira.Itti gaafatamaan guddaan Tokkummaa Mootummootaa, Baankii Moon nagaa biyya tanaa humna waraanaatiin eeguuf,loltuu humna qabdu 12,000 itti erguu fedha.
Hujiin waraana kanaa akka Baankii Moon jedhetti tokko, nama nagaa waranaa jidduu baasuu,mootummaa humna jabeessuu,warrra nama hadhu irraa qawwee hiikuu fi akka namii gargaarsa argatu tolchuu fa.
Rakkoon tun akka Baankii Moonitti rakkoo fala jabaafi ariifataa argachu malte.“ Jeequsmii mare mare dhufee haaloo wal fuusisu kun, ariifatee dhaabachuu male. Tokkummaan Mootummootaa akka CAR
rakkoo akka malee hamtuu keessaa baatee ufi dandeetu fedha”
CAR,
amma waraana Waldaa Afrikaa 6,000-tti ka Faransaa 2,000-tti dabalmaee eeguutti jira.Waldaan Awurooppaalleen waraanaa 1,000 ergaa jedhee waadaa gale.
Biyyitii tun akka lakkoosa bara 2012 bahetti ummatii isi haga miliyoona shanitti dhiyaataa,teessoon isii Bangui, Afrikaa gama jidduutiin qubatti.
Biyya tana durii Faransaayitti bitaa bahee bara 1960 bilisoomtee afaan isiilleen Faransaayii fi Sangoo.Bara 2003 jalqabdee haga 2013tti mootummaa sadii argite. Perzdaantiin ammaa Samba –Panzati.
Afrikaan haga ammaatti dubartii sadiitti perzdaantii itti tahe.Ta CAR
ta ammaa Joyce Baandaati ta Laaybeeriyaa Ellen Johanson, ta Malawi ammoo Joyece Baandaati.Jari sadeenu bara biyyiti isaanii rakkoo hamtuu keessa buute bulchaa tahe.


text:
M I L K I I J I R E E NY A A
–
Akkamiin?!..Oromoo gosa kana lafa hinbuusiin!!!
–
Wantoota akka laayyotti harka namaatti hinkufne keessaa inni tokko injifannoo ykn milkii jireenyaa argachuudha. Hedduun namaa milkaayuu nihawwa; kan dhugatti milkaayu garuu waa xiqoodha. Milkiin namoota garagaraaf hiikkaa adda addaa qabdi. Milkiin irraa haasayutti jiru isa diinagdeen badhaadhuu ykn beekumsaan hayyoomuu ykn dandeettii addaan beekkamuu ta’uu nimala. Daandii qabannuufi gosa milkii filannutu addaaddummaa uuma malee hawwiin milkiif qabnu hundas ta’uu baatu hedduu keenya wolnufakkeessa.
Wanti nuti akka milkiitti keennu hedduu cimaa kan bira hingayamne fakkaata. Tarii sii yaaduufi namoota sidhagayutti yaanni kee aabjuu ykn fixeensa ganamaa fakkaatee mul’achuun nimala. Jalqaba irra yaanni kee aabjuudhuma guyyaa fakkaatee sitti ykn waahiloota keetti mul’achuun isaa sihinajaa’ibin. Yeroo heddu diinni keenya fagoodhaa hindhfu: shakkiin ati ufirraa qabdu duubatti siharkisa, yaadni namootaa aabjuu kee akka gattu sitaasisa. kan muratee waan yaade hunda gara hujiiti hiikkateef wanti yaade hundi yeroo hangamuu fudhatu waanuma danda’amuufi bira gayamuudha. Wanti hundi keenya qajeelatti hubachuu qabnu garuu, milkiin jireenyaa hujii, obsa, dadhabbii, bu’ibayiifi woreegama heddu gaafata.
Imala jireenyaa injifannoon gegegessuuf wanti godhamuu ykn tankaarfiin fudhatamuu qaban danuudha. Hundi altokkotti akka hindanda’amne nihubattu. Milkaayina barbaanna taanaan qabxiilee irratti hojjachuu ykn aadeffachuu qabnu keessaa ijoo tarreesseerra. Kamiif dursi laatamuu qaba? Isa kan murteessu isinuma; haala jiruufi jireenya keessanii kan beeku isinuma waan ta’eef. Qabxiileen akka asii gadiitti dhihaatu. Irratti hojachuufi jireenya keessan ittiin fooyyeffachuun dirqama keessan.
1. Hiriyyummaan namoota wojjiin qabdu kaayyoo kee wojjiin hindeemu yoo ta’e xumura itti laatuu irraa duubatti hinjedhin. Gobbutti makamtee deemuu irraa ufqusadhu.
2. Milkaayina hawwita taanaan onnee waa uggitu qabaachutu sirraa eeggama.Waan cufa sodaattee harkaafi miila hidhattee jiraachuu nidandeetta. Milkaayinni garuu sodaatanii waan hunda irraa hidhamanii taa’uu bira hinjirtu.
3. Waan waadaa seentu irra waan hujiin mul’istu caalchisuuf yaali.
4. Kufaatii simudatuu maluuf namatti quba qabuu dhiisii itti gafatamummaa fudhu.
5. Kufaatii adeemsa keessatti siqunnamuu malutti hinqaanfatin. Kan osoo hinkufin bakka guddaa gaye ykn tabba baye hinjiru.
6. Namoota kaayyoofi dandeettii kee gaafii keessa galchan sirreessuuf hindhama’in. Adeemsa keessa wanti hundi ifa ni ta’aaf.
7. Namoota dandeettii kee shakkanitti seeqadhu.
8. Bakka woyiitti gargaarsaafi gorsa namootaa akka sibarbaachisu hubadhu ykn fudhadhu. Namni tokko waan cufa akka dansatti beekuun inuma hinyaadamne.
9. Woldorgommii kabaji ykn ulfeessi.
10. Kufaatii namootaa arguu irra injifannoo isaaniif hawwi.
11. Milkaayina argamsiisteef namoota irraa galata argachuu ykn barbaaduu hujii hingodhatin ykn kabajaa argachuuf hincinqamin.
12. Ganama hunda dura hirribaa ka’uu aadeffadhu. Culullee ganamaan kaatetu ija fuudha.
13. Gatii ufiif kenni; yeroodhuma namoonni akka nama bu’aa hinqabneetti silaakkayanis.
14. Waa’ee namootaa osoo hintaane yaadota gurguddoo irraa haasayuu heddummeessi.
15. Maallaqa kee hanga saantimootaatti too’achuuf yaali.
16. Karoora baafatte galmaan gayuu irratti cichi; hangamuu dadhabsiisaafi obsa fixachiisaa yoo ta’e.
17. Waa xiqqoos taatu, yeroo injifannoon ykn milkiin argamte itti gammadi.
18. Gara jalqabaatti faaydaa argattu irra waan faaydaa argamsiisu irratti maallqa, yeroofi beekkumsa kee dhangalaasi.
19. Jijjiiramaaf saahuu ufqopheessi.
20. Maallaqni waa hunda dursuu akka hinqabne quba qabaadhu.
21. Yeroo tokko tokko waan keessi kee sitti himus dhagayi.
22. Bakka heddutti ufhinciccirin. Kallattii dandeettiifi fedhii itti qabdu irratti fuulleffadhu.
23. Yaanni kee inni jlaqabaa tarii isa hunda caalu ta’uu dhabuu akka malu qalbisi. Isa caalu barbaaduu hujii kee keessaa tokko taasisi.
24. Hariiroofi jireenya hawaasummaa hanga tokko woreegi. Hoy hoyiin gammachuu yeroo malee milkii isa waaree hinargamsiisu.
Yaadadhaa, wanti akka salphatti argamu hinjiru; kessumaayyuu aabjuu ufii guuttachuun waan laafaa miti. Osoo salphaa ta’ee aabjuuyyuu hinta’u. Waan dhugumatti hawwinu bira gayuun hujiifi dadhabbii ykn woreegama guddaa gaafata. Kana jechuun ammoo yeroo hunda dhagaa baqaqsuu qabna jechuus miti. Waan hunda caalaa kasaaraan akka taa’aniituma aabjachuu hinjiru. Worri taa’aarru, diriirfannee, daaraa dhadhahannee haa kaanuu.
Maddi, waan dubbisnerraa!
Beekan Gulummaa


text:
Seera tumtoonni Yunaaytid Isteetes kannen sodaa shoroorkeessummaan Afrikaa keessatti uume kaleessa ilaalaa turan Amerikaan dhittaa mirga namoomaa hogganoonni kutaa Sanaa geesisanii fi bulchiinsa gaariin dhabamuu utuu hin hubatin hafuu maltii yaaddoo jedhu akka qaban ibsanii jiran.
Dhimmootii Afrikaaf ministeera itti aantuu kan ta’an Lindaa Thomas Greenfield garee senetaroota kan koreen hariiroo alaa walgahiif waame kanaaf akka ibsantti biyyootiin kutaa sana keessa jiran waan guddaaf saaxilamanii kan jiran yoo ta’u adda addummaa dandeettii qaban irratti dubbatamuu qabu qaban.
Itti fufanis gareeleen shoroorkeessotaa maallaqa kennuun namoota waraananiif akka funaannatan ibsan. Gareelee kana dura dhaabachuuf mootummonni qabeenya qaban mara gargaaramuun carraa barnootaa fi ooguma adda addaa akka argatan gochuu qabu jedhan.
Yunaytid Isteetes biyyonni kana akka hojjatan gochuuf gargaaruu irratti kan qiyyaafatte ta’uus jedhu miseensii koree kanaa Senator Ben Cardin garuu yunaaytid Isteets biyyonni gama farra shoroorkeessummaan michoota ta’an keessatti hogganoonni dhiittaa mirga namoomaa akka gesisaniif ykn bulchiinsi gaariin akka dhabamuuf carraa kennuu hin qabdu jechuun yaaddoo qaban ibsan.
Fakkeenyaaf itiyophiyaa keessatti filannoo paarlaamaa gaggeessanii hogganaan mormituu tokko hin filamne akkasumas humnootiin nageenyaa hiriirtoota keessaa dhiba hedduu ajjesan.
Akkasumas Chaad, Somaaliyaa, Naayjeriyaa fi Keniyaa keessatti haalli wal fakkaataan akk jiru ibsamee jira.


text:
WASHINGTON,DC —
Korii IGAD 25essoo Finfinneetti taa'e akka mootummaa fi warrii mootummaa suniin wal hadhu qalbuma nagaatiin mari'tee fala barbaadu fedha
Waldaan kun eegii Suudan Kibbaatti namii waraanaa walti baafatee asitti akkana fala barbaaduuf faana jira. Mariin Finfinneette 25eessoolleen woma biyya tana rakkoo baasaniin irratti mari’ate.
Waan IGAD hajaje keessaa tokkoo akka laftii Suudan Kibbaa,biyyaa handhura lafaa taate ta akka eela zayitii faan eegumsa argattu,nama nagaa waranaa jidudu baasanii ka rakkate gargaaran,akka namilleen ila nyaaphaatiin wal hin laallee fi qalbuma nagaatiin wal mari’atu fa.
Tanaaf akka waraanii nagaa eegu ka PDF
jedhamu achitti ergamu hajaje.Itti gaafatamaan marii araaraa Suudan Kibbaa Siyyum Mesfiiniiti.
"Haga biyyiti qopheefootee ya ergine jettutti eeguu hin malle.Waraanii Tokkummaa Mootummootaa waan cufa qopheeffatee waraana erguuf ji’a 6-9 tura.Nu ta akkasii hin feenu.Hujii bu’aa qabdu,ariifttuu feena.”
IGAD, akka mootummaa Suudanii fi waraanii mootummaa kanaan wal hadhuutti jiru rakkoo isaanii garaa ballatee mari’atu,wayiif jedhee wa walii dhiisu,nama nagaa waraana jidduu baasu,ka rakkate gargaaree ufillee ila nyaaphaatiin wal hin ilaalle fedha.
Biyyiti waraana nagaa eeguu kana erguuf deemtu Keenyaa,Itoophiyaa,Riwaandaa fi ta Burundi mirkana.Jibuutii irrallee woma eegatan.
Dubbii bulchootii Suudan Kibbaa irratti wal dhabanitti warana isaanii lamatti baasee namuu gara gosa ufii bahee lolaa walti rakkate.
Waraani waldaan Afrikaa gama Bahaa Suudan Kibbaatti erguuf deemu kun lafa eegee qalbii namallee qabbaneessa.
Taatullee yoo qaraa Waldaa Afrikaatii fi Tokkummaa Mootummootaa irraa eeyyama argate hujii tana jalqaba.Akkas taanaan horii waraanaa kanaa bahullee addunyaatti baasaaf.


text:
KUDHAAMA SEENAA I fi II (Kitaaba Obbo Leellisaa Aadaa) tiin-Kitaaba seenaa Kuush, Afriikaa, Duudhaa Waaqeffannaa Oromooofi Aadaa Mara qabatee ba’e.
–
Kitaabni Seenaa, Oromoo, Kuush, Afrikaa kan jedhu, Barreessaa Leellisaa A.Bantiin kan katabame yoo ta’uu qorannoo bal’aa kan irratti godhameedha.
–
Barreessan Kun kanaan durasa kitaabaa KUDHAAMA SEENAA jedhuun, seenaa, aadaa, duudhaa fi amantii Oromoo durdurii fii kan ammaa kan of keessatti ammate, bara 2013 ummata isaaf dhiheessee dinqisiifannaa argateera. Keessuu Ilmaan Oromoo kolleejji fi yunbaristii garagaraa keessa jiran qorannoo bal’aa deemsisuuf akka bu’ura isaaniif tahe karaa adda addaa beeksisaa turaN. Fakkeenyaf aadaa ilaalchisaa, Sirna Gumaa (baasuu, dubbachuu fi gumaa laachuu,), Guddifachaa, Moggaasaa, garaagarummaa guddifachaa fi moggaasa, Ayyaanoota gurguddoo Oromoon kabaju, Aadaa lola Fardaa, qabsoo ummanni Oromoo jaarraa tokko oliif deemsise KKF of keessaa qaba ture.
Kitaabnni Seenaa inni lammaffaa kun, madda dhaloota Oromoo eessa irraa garamitti akka dagaagaa deeme kan agarsiisu tahee, akkuma maddi isaa Afrikaa keessaaa sanyii kuush tahe, qaroomina kuush durii, amma illee akka harkaa qabu kan ibsu, fakkeenyaf DHAHAA Oromoo, kan astiroonomin walitti hidhate,, Jechootaa warra kuush durii kan amma illee of harkaa qabaachuu isaa agarsiisaa. Akkasumas maqootiin mootota Kuush/Itoophiyaa Durdurii keessa maqaan Oromootaa akka jiru.
fakkeenyaaf Amanaa, Amansiisaa, Amantee, Tutamoosis, Marawwaa, Kandaake, Baasee, Kuusaa kan jedhaman faa akka jiranii fi Siidawwan Merowwee/Meroe fi Nuubiyaa keessa maagaalota durduurii garagaraa keessatti aragaman irraa kan garagalfame tu’uu agarsiisa.
Qaroominni addunyaa kana ainni jalqabaa Kuushota akka ta’e kan agarsiisu ragaalee baayyeen dhihaatera, Isaan keessaa tokko, qubee jalqabaa kan tolche kuushota Keessaa warra kKemet/ kamat jedhaman yoo ta’u isaan irraa warri Feenqaa fudhachuu achii Giriikitti achii Laatiniitti cehuu kan agarsiisu ragaan qabatamaan kitaaba kana keessatti dhihaatee jira.
Bineensotaa madaksuu fi midhaan naannoo ofitti madaksuun kuushotaan keessaahuu Oromootan ta’uu isaa yoo agarsiisu, fakkeenyaf sangaan jalqabaaf akka Oromoon madaqse FAO mirkaneessee jira. Akkaataa Itophiyaan ammaa kun itti uumamte, Seenaa asoosam Warra gibxii “Giiftii Saabaa fii Solomoon” ilaachisee, “Fitiha nagastii fi kibira nagaastii” itti uuman.
Akkaataa, itti maqaan Oromoo Oraam/Horo irraa kaasee jijjiramaa as gahe, akkaataa itti maqaan lafa Oromoo jijjiramaa dhufe hunda kan ibsu kitaabni lammataa qopheeyee jira. Kudhaama jechuun , jecha Oromoo durdirii yoo tahu, hiikni isaa Kitaaba, Kuusaa, qoricha/Daawaa jechuu akka tahes, asumaan hubadhaa.
Kanaaf kitaaba Kudhaama Seenaa lammaffaa kana akka dubbiftanii firaaf illee kenna kennitanii itti gammaddaan afeerraa keenya. Kitaabni seenaa kun akka isin hin baane ammumaan itti yaadaa.
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- JAALALLI DHUGAAN KANAA?Dubartoota Gammachiisuuf Dhiirri Wantoota armaan gadii kana gochuu qaba jedha Obbo Gammadaa Olaanaa-Xiinxalaa, dubbisaa, waliif daddabarsaa!! - January 16, 2017
- JAALALLI DHUGAAN ISA KAMI?-AMALA moo FUULA waliin jiraatta?-Lati Hirpa Hunde - January 16, 2017
- DUBBISUUN DIRQAMA:XUMURA ABBOOTII IRREE:Gaafii Ummataa waliin Dhahanii Bira Darbuuf Yaaluun Essanuu Nama Hin Gahu!Baarentuu Gadaa Irraa/// - January 16, 2017


text:
Hoogganoonni paartii mormituu, mootummaan biyyattii mormitoota irratti tarkaanfiin gitaa olii fudhatu yoo itti fufe, biyyattii addaan-facaasuu mala, jechuuhaan akeekkachiisan. Dubbi-himaan Koongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Xuruneh Gamtaa, har’a Raadiyoo Sgalee Ameeirkaaf ibsa kennaniin, mootummaan biyyattii haalawwan biyyoota akka Somaaliyaa, Yemenii fi Syria irraa barnoota argatee, rakkoo kanaaf furmaata nagaa barbaaduu qaba, jedhan.
Gama biraatiin, jiraattonnii fi mormitoonni hiriirawwan guutummaa Oromiyaa keessatti geggeessaman irratti namoonni hedduun du’uu, madaa’uu fi hidhamuu dubbataa jiru. Har’a, magaalaa Finfinnee keessaa kan ani haasofsiise, hiriira Sanbata dabre magaalaa Finfinnee keessatti geggeessame irratti namoonni hedduun reebamuu hidhamuu dubbatu.


text:
Wallistoota Oromoo: Hojiin Artii Callaqee Jireenya Uummataati
Sirboonni Oromoo Yuutuubii fi sabaa-himaalee hawaasummaa adda addaatiin tamsaasaman yeroo dhihootii as kanneen mormii Oromiyaa keessatti geggeessamaa jiru deggeran hedduu of keessaa qaban. Wallistoonni walleelee mormicha deggeran bifa adda addaatiin of ibsaa jiran.
As naannawa Waashington Diisii keessatti immoo, qophiin sirbaa addaa tokko Sanbata dhufa, gaafata Bitootessa 19tti karoorfamee jira. Galiin agarsiisa kana irraa argamu, sababaa mormii Oromiyaa keessaan wal-qabatee haleellaa humnoonnni mootummaa raaw’ataniin kanneen madaawanii fi gargaarsa hin qabne gargaaruuf kan oolfamu ta’uu wallistoonni qophii kanatti hirmaatan ibsanii jiran.
Hojii isaanii fi qophii Sanbata dhufu dhihaatu kana ilaalchisnee, wallistoota qooda fudhatan keessaa Haacaaluu Hundeessaa fi Abdii Nuurasaa dubbisnee jirra. Waa’ee walleelee isaanii fi waa’ee walleelee mormii oromiyaa keessaa deggeruun ba’anii illee ni dubbatu – wallistoonni lameen.


text:
Jibuutiin biyya diqqoo Garba Diimaa jala qubattu.Ummatii isiilleen akka henna bara 2014 diqquma miliyoona saddeeti caala.
Eegii bara 1977 keessaa Faransay jalaa bilisoomtee asitti, Jibuutiin Guulee waliin nama lamatti isii bulche.
Filannoo pirezidaantummaa amma itti jiranillee nama shanitti paartii mormituu keessaa walti hafe. Taatullee waan Guulee moohan hin fakkaatan.
Guuleen bara 1999 asittuu biyya diqoo addunyaan wal hanqatee jiraattu tana bulchuutti jira.
Filannoo baranaa,2016 itti deebihee hin dorgomuu jedhullee kunoo itti deebihee ammallee bulchuuf deema.
Paartileen mormituu ka jiran ammoo filannoo tun seera filannoo hin guunne jechumatti jiran.
Jibuutiin biyya teessumma lafaa dansaa irra jirti jedhanii biyytii akka US,Faransaaii fi Jappaan faatii teessoo waraanaa itti jaarratan Chaaynaalleen itti jaarradhaa jettee Muddee dabarte keessa labsatte.


text:
1Olinne ooshshi intte giddo auppe yii? Eti yiidosai intte bollaa giddon olettiya intte ufaittanau gita amuwaa amottiyoogaappe gidennee? 2Intte amotteeta; shin demmekketa; hegaa gishshau woreeta. Mintti koyeeta; shin demmanau danddayekketa; hegaa gishshau, ooyetteetanne oletteeta. SHin Xoossaa woossenna gishshau, intte koyiyoobaa demmekketa. 3Xoossaa intte woossiyo wode, intte amuwaa polanau woosseeta; qassi intte qofai iita gidiyo gishshau demmekketa. 4Simmi shaaramuxiyaageetoo, ha sa7aara dabbotiyoogee Xoossaayyo ixo gidiyoogaa erekketii? Aissi giikko, ha sa7aara dabbotana koyiyai ooninne Xoossaara morkkettees. 5Woi Xoossaa maxaafai, “Xoossai nunan wottido Ayyaanai wolqqaama amuwaa amottees” giyoogaa intteyyo coo giyoobaa milatii? 6SHin Xoossai aaro kehatettaa aattidi immees. Hegaa gishshau, Xoossaa maxaafai, “Xoossai otorettiyaageeta ixxees; shin banttana kaushshiyaageetuyyo aaro kehatettaa immees” yaagees. 7Hegaa gishshau, intte Xoossau haarettite. Yaatidi xalahe halaqaa teqqite; i intteppe baqatana. 8Xoossaakko shiiqite; ikka inttekko shiiqana. Inttenoo nagaranchchatoo, intte kushiyaa meecettite. Naa77u qofai de7iyoogeetoo, intte wozanaa geeshshite. 9Tuggatite; kayottitenne yeekkite. Intte miichchaa yeehuwau laammite; intte ufaissaakka kayyuwau laammite. 10Godaa sinttan intte huuphiyaa toochchite; qassi i inttena xoqqu xoqqu oottana. 11Ta ishatoo, issoi issuwaa zigiroppite. Ba ishaa zigiriyaageenne a bolli pirddiyaagee higgiyaa zigireesinne higgiyaa bolli pirddees. Neeni higgiyaa bolli pirddikko, higgiyaa bolli pirddiyaagaa gidaasappe attin, higgiyau azazettiyaagaa gidakka. 12Higgiyaa immiyaageenne pirddiyaagee Xoossaa xalaala; i ashshanaunne xaissanau danddayees; shin ne shooruwaa bolli pirddiyaagee neeni oonee? 13Inttenoo, “Nuuni hachchi woi wontto he katamaa baana; biidi hegan laitta uttana; zal77ananne qassi miishsha worissana” giyaageetoo, be7ite. 14Wontto intte de7oi ai hananaakkonne erekketa; guutta wodiyau intte beettidi, guyyeppe xayiya cuwa mala. 15Hegaa aggidi, “Godai giikko, nuuni de7ana; hagaa woi hegaa oottana” gaanau bessees. 16SHin intte ha77i intte gitatettan ceeqqeeta; hegaa mala ceeqo ubbai iita. 17Hegaa gishshau, lo77obaa oottanau eriiddi oottenna urau hegee nagara.
Copyright
Learn More


text:
WASHINGTON, DC —
Gareeleen hidhatan galma gabaa kenyaa irratti haleellaa erga oofanii as hr’aan guyyaa shanaffaa dha. Dubartootaa fi ijoollee dabalatee sivilota 60 ol ta’an yoo ajjeefaman kanneen 200 ta’an immoo madaa’aniiru.
Hidhata al-Qaida kan ta’e al-Shabab haleellaa sanaaf itti gaafatama fudhachuu dhaan weerara waraana kenyaatiin Somalia keessatti ta’een ajjeefamuu musliimotaa ijaa ba’uufi jedhee jira.
asgiida Jumia kan Nairobi jiru irraa hayyuu Islaamummaa kan ta’an Abdullahi Galkayo akka jedhanitti karoorri shrororkeessotaa kun amantii waliin wal hin argu jedhan.
Islaamummaan maal akka ta’e beektaa? Islaamummaan amantii nagaa ti. Maqaa dhumti Islaama jedhu iyyuu nagaa jechuu dha. Ilbiisa illee ajjeesuun si irra hin jiru. Yoo nama ajjeefte guutummaa addunyaa ajjeeftee jedha amantiin Islaamaa jedhan.
Kaayyoon shororkeessotaa uummata Keenyaa addaan qooduuf yoo ta’e jedhan Galkayon itti hin milkoofne.
Gama biraatiin imoo lammiiwwan Ameerikaa hidhi dhalata Somalia kanneen kutaa Minnesota keessa jiaatan al shabaabiif namoota fuluun yaaddoo yeroo dheeraa qabee jiruu jedhan.
Gareen lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Somalia Ka Joog jedhamu tuuta oduuf Minneapolis keessatti ibsa kenneen haleellaa gareen shororkeessota al shabab galma gabaa Nirobi irratti raawwate namoota balleessaa hin qabaanne galaafate balaaleffatee jira.
Akka gabaasa jiruutti kanneen haleellaa geessisan hagi tokko Minnesota irraa ta’uu ibsa garuu hin mirkanaa’in jira.
Akka angawoonni US jedhanitti garuu erga bara 2007 qabee lammiiwwan Ameerikaa hiddha dhalata Somalia ta’an kanneen 20-40 ta’an gama Somaliatti imaluu dhaan al shababitti makamanii kaan isaanii achitti du’an.
Hoogganaan garee Ka Joog Mohamed Farah akka jedhanitti lammiiwwan Somalia kanneen Minnesota fi naannoo addunyaa jiraatan irra jireessi shororkeessummaa hin deggeran.
Hawaasi martinuu ofii namoota gaarii hin taane of keessaa qabu. knaaf ilaalchi lammiiwwan Somalia gaarii ta’an kanneen guutummaa keessa jiraataniif jiru akka hin banne mirkaneeffachuu qabna.
Waaltaa lammiiwwan Somalia kan Minneapolis keessa jiruuf directora kan ta’an Abdirizak Bihi akka jedhanitti ilmi obboleessa isaanii Burhan Hassan bara 2008 keessa masgiida naannoo jiru keessaa al Shabaabiin filatame.
Gareen kun lammiiwwan Somalia kanneen hawaasa US keessatti tuffatamne jedhanii yaadan irratti fuuleffate. Bihin akka jedhanitti erga ilmi obboleessa isaanii garee sanatti makamee booda maatiin isaa balaa al Shabab dhaqqabsiisaa jiru angawootatti beeksisaniiru.
Erga sanaa qabee daraggoonni naannoo sanaa faallaa shororkeessummaa akka dhaabbataniif tattaaffiin godhamaa jiru milkaa’ee jira. Ilmi obboleessa Bihi kan bara 2009 Somalia keessatti ajjeefame garuu carraa kana hin arganne.


text:
1Amarida wodiyaappe guyyiyan, Gibxxe kawuwaa eessaa tigiyaageenne oittaa uukkiyaagee bantta godaa Gibxxe kawuwaa naaqqidosona. 2Kawoi eessaa tigiyaageetu halaqaayyoonne oittaa uukkiyaageetu halaqaayyo naa77aayyookka keehi hanqqettiis. 3Hanqqettidi Yooseefi qashettido qasho keettan, naagiyaageetu halaqaa son eta wottiis. 4Naagiyaageetu halaqai eta Yooseefau sheedhdhiis; i etau oottees. Eti qasho keettan amarida wodiyaa uttidosona. 5Gibxxe kawuwaayyo eessaa tigiyaageenne oittaa uukkiyaagee, qasho keettan de7iya naa77aikka, issi qammi dumma dumma aimuwaa aimottidosona. Qassi aimotuyyo huuphiyan huuphiyan eta birshshettai de7ees. 6Yooseefi maallado etakko gelido wode, azzani uttidaageeta be7iis. 7Hegaa gishshau ba godaa son banaara qasho keettan de7iya kawuwaa oosanchchata, "Hachchi intte som77oi aibissi xumidee?" yaagidi oichchiis. 8Oichchin eti a, "Nuuni naa77ai aimo aimottida; shin nuuyyo birshshiyaabi xayiis" yaagidosona. Yaagin Yooseefi eta, "Aimo birshshettai Xoossaabaa gidenneeyye? Intte aimuwaa taayyo yootite" yaagiis. 9Yaagin eessaa tigiyaageetu halaqai ba aimuwaa Yooseefayyo hagaadan yaagidi yootiis; "Taani ta aimuwan issi woiniyaa turaa ta sinttan be7aas. 10Qassi he woiniyaa turaayyo heezzu tashee de7ees. I maraa yelidi, ciishshaa ciyyidi, wurccuwaa wurcciis; wurccoinne teeriis. 11Kawuwaa wanccai ta kushiyan de7ees; taani woiniyaa teeraa ekkada, kawuwaa wanccan gum77ada, he wanccaa a kushiyan wottaas" yaagiis. 12Yaagin Yooseefi, "Hegaa birshshettai hagaa; heezzu tasheti heezzu gallassata. 13Heezzu gallassatu giddon kawoi nena denttana; denttidi i nena kase ne sunttatettau zaarana; kase neeni eessaa tigiyo wode oottidoogaadan, neeni kawuwaa wanccaa a kushiyan wottana. 14SHin neeyyo sa7ai kehido wode tana dogoppa; taayyo keha; tabaa kawuwaayyo yootada, ha qasho keettaappe tana kesissa; 15aissi giikko, tana Ibraawetu biittaappe gubaayidi ehiidosona; harai atto hagankka tana qashissiyaabaa ainne oottabeikke" yaagiis. 16Oittaa uukkiyaageetu halaqai Yooseefi aimuwaa loitti birshshidoogaa be7ido wode Yooseefa, "Taanikka aimo aimottaas; ta huuphiyan heezzu samppa oittai de7ees; 17bolla bagga samppan Gibxxe kawuwaayyo uukettida ubba qommo oittai de7ees. SHin kafoi hegaa ta huuphiyan de7iya samppaappe mees" yaagiis. 18Yaagin Yooseefi, "Hegaa birshshettai hagaa; heezzu samppati heezzu gallassata. 19Heezzu gallassatu giddon kawoi nena denttana; denttidi ne qooriyaa muucissidi mittan kaqissana; ne ashuwaanne kafoi maana" yaagiis. 20Heezzantta gallassan Gibxxe kawoi ba yelettido gallassi ba oosanchchatu ubbaayyo gibiraa giigissiis. Eessaa tigiyaageetu halaqaanne oittaa uukkiyaageetu halaqaa denttidi, ba oosanchchatu gidduwan essiis. 21Eessaa tigiyaageetu halaqaa a sunttatettau zaarin, i kawuwaa kushiyan wanccaa wottiis. 22SHin kawoi oittaa uukkiyaageetu halaqaa eta aimuwaa birshshettaa Yooseefi yootidoogaadankka kaqissiis. 23SHin eessaa tigiyaageetu halaqai Yooseefa hassayibeenna; dogi aggiis.
Copyright
Learn More


text:
Qaraa, biyya 50 caalutti jalqabe,eegee 16 walti hafe ,sun keessaa amma lamatti waancaaf waliin taphata.Taphii dorgommii kubbaa miilaa Afrikaa,28tessoon dhumachuutti jiraa,bori Zaambiyaa fi Ayvoorii Koosti(Côte d'Ivoire) waliin taphatan.
Zaambiyaan,ta ganna 19n duratti taphattootii kubbaa miilaa isii 23 xuyyuurii lafaan dhahee fixe taan amma asi gahuun gammachuu guddoo.Jarii kun silaa moohatee waancaa sun oli fuudhee,dhungatee wal irra marse jechuun biyya tanatti namii imimmaan haqachaa jara dhumate qaabachaa jiraata.Taatullee Ivory Coast moohachuun dubbii akkanumatti dhuftuu miti
KootiDivoor ammo biyya duruu waancaa Afrikaa argattee ammallee lammeeffachuuf itti jirtu.
Zaambiyaan gareen,Chipolopoln tun asi gahuuf;Equatorila Guinea 1-0 qaariftee,Suudan ammoo 3-0 lafaan dhooftee,Gaanaa 1-0 ufi jalaa buuftee asi geette.
KootiDivoor ykn Ivory Coast ammoo;Equatorial Guinea 3-0 lafa buuftee,Angoolaa 2-0 callisiiftee,Maalii 1-0 itti galchitee bira dabarte.
Gareen KootiDivoor(Elephants) tun ammallee taphattoota biyya alaatii fidatte hedduu waan qabduuf sodaatan.Rasaasnii Zaambiyaa woma Gaanaa,(Black stars) godhe kaan goonaan wannii jarii Arba Ivory Coast lafaan hin dhoofneef hin jirtu.Arbii,Ayivoorii Koosti ammoo dhufuma dhufee kubbaa gooli jalaan gahatee jennaan waan innii godhu abbaa beekutti beeka.
Woma taateefuu gareen KootiDivoorii fi Zaambiyaa,arbaa fi rasaasii bori taphatan.
Qophii Ispoortii ta tana mee MP3 tana irraa caqasaa.