text:
Nikaah Buusu-Lakk.2
Dhugumatti nikaah buusun wanta akka salphaatti ilaallamu miti. Fakkeenyi isaa akka nama mana bareedaa ijaaree ergasii diiguti. Namoonni jaalala guddaan walitti dhufaniis wal ta’uu didanii yommuu addaan deeman mana maatii diigaa jiru. Ijoolleen ni bittinaa’u, miidhaa guddaa keessatti kufu. Kanaafu, namni nikaah buusu akka salphaatti ilaalun gara gocha kanaa tarkaanfachu hin qabu . Eeti, wali galtee fi furmaanni biraa yoo dhabame, nikaah buusun furmaata dhumaa ta’a. Garuu nikaah buusun duubaan itti gaafatamummaa guddaa fi seerota jira. Kanaafu, namni itti gaafamummaa fi seerota kanniin beekun adabbii jalaa baraaramu danda’a. In sha Allah kutaalee itti aanan keessatti waliin ilaalla. Kutaa darbe irraa itti fufuun sharxiwwan (ulaagaalee) nikaah buusu haa ilaallu.
Yaadachisaaf sharxiwwan nikaah buusun wal qabatan bakka sadiitti qoonne turre. Isaanis: ulaagalee nama nikaah buusun wal qabatan, ulaagaalee dubartii nikeenyi irraa buufamuun wal qabatanii fi ulaagaalee jecha nikaah ittiin buusaniin wal-qabataniidha. Kanniin keessaa sharxii tokkoffaa ilaalle turre.
2ffaa-ulaagaalee dubartii nikeenyi irraa buufamuun wal qabatan
Dubartiin hiikkamtu ulaagaalee armaan gadii guutuu qabdi:
1ffaa– Ishii fi abbaa manaa ishii jidduu hariiroon fuudhaa heerumaa jiraachu- tarii kuni karaa lamaan ta’uu danda’a. Tokkoffaa abbaan manaa ishii fuudhun mana tokko waliin jiraachu, lammaffaa- mana tokkotti osoo walitti hin dhufinii fi qunnamtii hin raawwatin inni nikaah hidhachuun ishiin yeroo muraasaaf warra bira turuudha. Haala lamaan kanniin keessatti nikaah waan hidhateef ishiin isaaf niitidha. Garuu yoo nikaah irraa buusu barbaade, dubartii mana tokko waliin jiraatanii fi dubartii hanga silaa walitti hin seenne wanti garagara godhu ni jira. Dubartiin nikaah erga hidhatanii ishiitti seenuu fi kophaa waliin ta’uun dura yoo hiikkamte, iddaa (yeroo turtii) lakkaawwachuun ishii irra hin jiru. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Yaa warra amantan! Yeroo dubartoota mu’minaa fuutanii sana booda osoo qunnamtii hin raawwatin isaan hiiktan, iddaan (yeroon turtii) isin isaan irratti lakkaawwattan isiniif hin jiru. Isaan qananiisaa, gadi dhiisuu bareedaas isaan gadi dhiisaa.” Suuratu Al-Ahzaab 33:49
2ffaa-Abbaan manaa dubartii hiiku barbaadu san akeekkaan ykn amalaan ykn niyyaan adda baasu qaba. Dubartii hiikkamtu akeekuun, amala ykn maqaa ishii ibsuunii fi niyyachuun yoo adda baase, nikaah buusun ishii irratti ni kufa. Fakkeenyaaf, dubartii maqaan ishii Zaynab jedhamtu qubaan itti akeekun, “Yaa Zaynab ati hiikkamte” yoo jedhe, nikaah buusun hojii irra oola. Kana jechuun Zaynab ni hiikkamti. Akkasumas, osoo ishitti hin akeekinii fi ishiin ala dubartii biraa yoo hin niyyatin, amala ishii ibsuun nikaah yoo buuse, ni hiikkamti.
3ffaa- Ulaagaalee Jecha dubbatamuun wal-qabatan
Hundemaa nikaah buusun dubbiin kan ibsamuudha. Tarii yeroo tokko tokko barreefamni ykn akeekkaan bakka dubbii bu’uu danda’a. Kanaafu, karaalee nikaah itti buusaniin bakka sadiitti qoodu dandeenya.
1ffaa-Jecha dubbachuun nikaah buusu
Jechi nikaah itti buusaniin takkaa jechaa ifaa takka immoo al-kinaayah ta’uu danda’a.
Jechi ifaa fi fuullee jecha yeroo dubbatan hiika nikaah buusu irraa hubatanii fi hiika biraatiif kan hin oolledha. Sababni isaas, yeroo baay’ee nikaah buusuf itti fayyadaman waan ta’eef. Fakkeenyaaf, “Ati nikeenyi sirraa buufame, ani nikaah sirraa buuse” fi kan biroo. Qur’aana keessatti kuni irra deddeebi’ame dubbatama. Namni jechoota armaan olii nikaah buusuf itti xiyyeefate, osoo beekuu fi fedhii isaatiin niiti isaatiin yoo jedhe, ishiin ni hiikkamti.
Al-Kinaayah jechuun jecha nikaah buusu qofaaf hin kaa’amnee fi hiika biraas qabaachu kan danda’uudha. Kana jechuun hiika nikaah buusus kan qabu hiika biraas kan qabuudha. Fakkeenyaf, abbaan manaa niiti isaatiin “Si hiike, gadi si lakkisee, ati gadi lakkifamte, gadi si dhiise, gadi furamte, addaan baane” jechuudha. Ammas akkana jechuu, “Yeroo turtii (iddaa) kee lakkaawadhu, gara warra keeti deebi’i, ati dhiifamte” fi kkf jechuu.
Jechoota armaan oliitiin nikaah buusun hojii irra ooluuf niyyaan dirqama. Sababni isaas, jechoonni kunniin nikaah buusun ala wanta biraas ta’uu danda’u. Nikaah buusuf niyyachuun (xiyyeefachuun) jechoota armaan olii yoo dubbate, niitin isaa ni hiikkamti. Garuu nikaah buusuf yoo hin niyyatin (hin xiyyeefatin), nikeenyi hin bu’u.
2ffaa-Barreefamaan Nikaah buusu
Yoo namtichi bakka fagoo jiraatee niiti isaa irraa nikaah akka buuse barreefamaan yoo beeksisee, nikaah buusun hojii irra ni oola yoo niyyate. Kana jechuun nikaah ishirraa buusutti niyyachuun, “Nikaah sirraa buuse” jedhee yoo barresseef, ishiin ni hiikkamti. Sababni isaas, barreefamni bakka dubbii bu’uun ergaa dabarsa. Garuu barreefama keessatti nikaah buusuf yoo hin niyyatin, nikeenyi hin bu’u. Tarii osoo barreessu dogongoruu danda’a ykn wanta biraa jechuu barbaade ta’a.
3ffaa-Akeekkaan nikaah buusu
Akka harka caalaa hayyootatti namni dubbachuu danda’u, akeekkaan nikaah buusun isaaf sirrii hin ta’u. Garuu namni dubbachuu fi barreessu hin dandeenye, akeekkan nikeenyi ni bu’a. Namni dubbachuu fi barreessu hin dandeenye, niiti isaatti akeekun akka nikaah irraa buuse yoo beeksise, ishiin ni hiikkamti.
Ulaagaalee nikaah buusu haala kanaan erga xumurre booda haalli nama nikaah buusu nu hafa. Namni haala kamiyyuu keessatti niiti isaatiin, “nikaah sirraa buuse” yoo jedheen, niitin isaa ni hiikkamtii? Kuni ibsa barbaachisa. Akkuma yeroo darbe jenne namni nikaah buusun sammuun fayyaa ta’uu qaba. Yeroo garii wantoonni of nama wallaalchisan ykn dirqiin wanta tokko akka hojjatan nama taasisan ni jiru. Mee haalota kanniin haa ilaallu:
➤Nikaah Buusu nama machaa’e (Xalaaqu-s-sukraan)
Namni machaa’e nama sadarkaa of wallaalu, wanta jedhu hin beekne fi erga of beeke booda wanta yeroo machii dubbate kan hin yaadanne gaheedha. Namni akkanaa osoo machaa’e jiruu nikaah yoo buuse, “niitin isa ni hiikkamti moo hin hiikkamtu?” gaafi jedhu ilaalchisee aalimman jidduu garaagarummaa ilaalchaatu jira. Aalimman gariin ni hiikkamti jedhu, aalimman gariin immoo hin hiikkamtu jedhan. Garuu kaayyoo shari’aa irratti hundaa’un ilaalchi madaala kaasu, “Niitin isaa hin hiikkamtu”. Sababni isaas, yeroo machaa’e sanitti inni wanta jedhu hin beeku. Khamriin (dhugaatin nama macheessu) dhoowwamuun dura Rabbiin aayaa tana buuse:
﴾ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَقۡرَبُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنتُمۡ سُكَٰرَىٰ حَتَّىٰ تَعۡلَمُواْ مَا تَقُولُونَ ﴿
“Yaa warra amantan! kan machooftan taatanii osoo jirtanuu hanga wanta dubbattan beektanitti gara salaataa hin dhiyaatinaa” Suuratu An-Nisaa 4:43
Yeroo machii namni wanta jedhuu waan hin beeknef gara salaatatti akka hin dhiyaanne dhoowwame. Sammuun isaa waan haguugameef wanta dubbatu hin beeku.
(Namni Muslimni khamriin haraama ta’uu beeku dhuguuf hin deemu. Kuni jireenya isaa balleessa. Namoota salphatanii fi kabaja dhaban keessaa ta’a. Garuu fedhii isaatiin ala dirqamaan yoo obaafame wanta jedhuuf hin qabamu.)
➤Nikaah Buusuu nama dallanee
Dallansu jechuun sammuun jeeqamuu fi yaadota madaalu dadhabuudha. Dallansuun bakka sadiitti qoodama:
1ffaan-dallansuu jalqabni isaa namatti dhufuu fi sammuun namaa kan itti hin jijjiramneedha. Haala kana keessatti namni wanta jedhuu fi yaadu ni beeka. Namni kuni wanta jedhuu waan beekuuf nikaah buusun isaa hojii irra oola. Haala kana keessatti niiti isaa yoo hiike, ishiin ni hiikkamti.
2ffaan-Dallansuun dhuma isaa gahuun balbala beekumsaa fi fedhii isarratti cufuudha. Wanta jedhuu fi fedhuu hin beeku. Haala kana keessatti nikaah buusun isaa hojii irra hin oolu. Dallansuu akkanaa keessatti akka maraataa ta’uun wanta jedhu fi hojjatu yoo hin beekin, niitin isaa hin hiikkamtu.
3ffaan-Nama dallansuun isaa sadarkaa lamaan armaan olii jidduu ta’eedha- dallansuun isaa jalqaba irra ni darba garuu dhuma gahuun akka maraataa hin ta’u. Namni kuni jeeqamuun tasgabbii fi gadi dhaabbanna dhaba. Garuu guutumaan guututti sammuun (aqliin) isaa irraa hin deemu. Kuni bakka garaagarummaan ilaalchaa jiruu fi qorannoo barbaachisuudha. Aalimman gariin haala kana keessatti nikaah buusun isaa hojii irra ni oola jedhu, gariin immoo hojii irra hin oolu jedhu. Kuni ijtihaada hayyootaaf (aalimmaniif) dhiifamudha.
(Kanaafu, namni dallansuu ofii too’achuuf carraaqu qaba. Jechoota nikaah buusuuf itti fayyadaman dubbachuu irraa of qusachuun isarra jira. Ta’uu baannan, dhimmichi dhimmi balaa guddaa qabuudha. Namni niiti isaatiin “Nikaah sirraa buuse” jennaan, yeroo turtii ishii yoo xumurte nyaapha (ajnabiyyah) isaaf taati. Kanaafu, dhimmi nikaah buusu wanta haala salphaan ilaalanii miti.)
➤Nikaah Buusuu nama taphatu
Namni baacoof ykn taphaaf niiti isaatiin, “nikaah sirraa buuse” yoo jedheen, harki caalaan aalimmanii nikaah buusun isaa hojii irra ni oola jedhu. Akka ragaatti hadiisa kana dhiyeessu; Abu Hureyraan akka gabaasetti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“ ثَلاَثٌ جِدُّهُنَّ جِدٌّ وَهَزْلُهُنَّ جِدٌّ النِّكَاحُ وَالطَّلاَقُ وَالرَّجْعَةُ ”
Wantoonni sadii ciminni isaani ciminna, taphni isaanii ciminna. Isaaniis: Fuudhaa heeruma, nikaah buusu fi dubartii erga hiikanii booda deebisu.” Sunan Abi Dawud 2194, Jaami` at-Tirmizi 1184, Sunan ibn Maajah 2039,
Yaanni biraa aalimman dhiyeessan: Baacoodhaan ykn taphaan nikeenyi hin bu’u osoo jedhame, silaa namni osoo beeku nikaah buusee, “Lakki ani taphaaf akkas jedhe” jechuun murtii Rabbii diiguuf deema. Kuni immoo wanta hin taanedha. Namni wantoota hadiisa armaan olii keessatti dubbatame dubbate, murtiin isarratti darba. Faallaa wanta jedhee irraa hin fudhatamu. Kunis dhimma qaama saalaa eegu fi kabajiisuufi.”
➤Nikaah Buusu nama Dirqiisifamee
Namni nikaah akka buusu dirqisiifame, harki caalaan aalimmanii nikaah buusun isaa hojii irra hin oolu jedhu. Sababni isaas, namni dirqisifamee filannoo fi fedhii hin qabu. Filannoo fi fedhii isaatiin ala wanta itti dirqisiifame hojjata. Filannoo fi fedhiin immoo hundee itti-gaafatamummaati. Yoo isaan lamaan hin jiraatin itti gaafatamummaan hin jiru. Namni qalbiin isaa iimaanan tasgabbooftee osoo jirtu, jecha kufrii akka dubbatu yoo dirqiisifame, inni hin kafaru. (Ilaali suuratu An-Nahl 16:106) Haaluma kanaan namni jecha nikaah buusu akka dubbatu yoo dirqisiifame niitin isaa hin hiikkamtu.
Hubachiisa: Dirqisiifamni armaan olii haqa malee yoo ta’eedha. Kana jechuun zaalimni (namni namoota cunqursaa fi daangaa darbu) yoo nama dirqisiisedha. Garuu haqaa fi seeraan akka niiti isaa hiiku yoo dirqiifame, nikaah buusun hojii irra oola. Fakkeenyaaf, namni, “Niiti tiyya waliin qunnamti hin raawwadhu” jedhee yoo kakatee fi jiiyni afur erga darbee booda ishiin yoo wal qunnamu dide, abbaan murtii (qaadin) akka ishii hiiku isa ni dirqisiisa. Yeroo kanatti nikaah buusun isaa kuni hojii irra oola.
Nikaah Buusu irratti Ragaa Gochuu
Nikaah yommuu buusan ragaa dhiyeessun wanta jaallatamuu fi jajjabeefamuudha. Garuu dirqamaa miti. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Yeroo beellama isaanii gahan haala gaariin isaan qabadhaa yookiin haala gaariin isaaniin addaan bahaa. Isin keessaa warra haqaa [nama] lamaa ragaa godhaa. [Warri ragaa baataniis] Rabbiif jedhaatii ragaa sirreessaa. Kuni kan namni Rabbii fi Guyyaa Aakhiraatti amanu ittiin gorfamuudha. Namni Rabbiin sodaatu, [Rabbis] karaa bahiinsaa isaaf godha.” Suuratu Ax-Xalaaq 65:2
Yeroo nikaah buusan namoota haqaa lama ragaa gochuun mirgi fi haqni isaanii akka hin sarbamne taasisa. Wal-mormii fi miidhaa baay’ee hanbisa.
Guduunfaa
➦Namni dubartii takka nikaah irraa buusu kan danda’u niiti isaa yoo taate fi niiti takkaa ol yoo qabaate tamiin akka taate yoo adda baasedha.
➦Namni filannoo fi fedhii isaatiin nikaah buusutti niyyachuun, niiti isaatiin, “Nikaah sirraa buuse” yoo jedhe, ishiin ni hiikkamti. Ergasii seerri isaan lamaan hordofuu qaban ni jira.
➦Namni nikaah buusuf niyyatee fi itti xiyyeefate jechoota nikaah buusu qofaaf itti hin fayyadamne yoo dubbatee, nikeenyi ni bu’a. Fkn, ani gadi si lakkise…
➦Nikaah buusun wanta salphaa miti. Kanaafu, namni garmalee of eeggachuu qaba.
Kitaabban Wabii
al-Fiqhul Waadih – Jiildi 2-fuula 105-106, Dr.Muhammad Bakr Ismaa’il
Sahih Fiqhu Sunnaah -Jiildi 3 -fuula 237-259, Abu Maalik


c: text/html

text:
Waxabajjii 23,2015
Uummati Oromoo addunyaarratti kan ittiin beekamu seera, toobaa,toobbana,Gadaa fi irreessa walumaagalatti aadaa boonsaa sabummaasaarra darbee ardii keenya Afirkaa kan boonsuu danda’u dha.
Bu’uuruma heera uumaa ganamaa ganamtee kanaan kan bulan Oromoonni Matakkal gaalessaa irreessa arfaasaa si’a darbee irreessataniin mootummaa naannoo Gomuziin yakkamanii mana murtii aanaa Dibaaxiitti erga deddeebi’aa turaniin booda Caamsaa 23,2015 manni murtii aanaa Dibaaxii walii galaan namoota kudha shan irratti murtii seeraa alaa irratti dabarse. Gochaan kun loogii mootummaan Gumuz TPLFn hoogganamu qoodinsaa fi loogii sanyummaatiin kanaan dura Afaan Oromoo naannichaa balleessuu fi Gumuzoomsuu,shinaashessuu geggeessaa kan ture ammammoo aadaa Oromoo balleessuu irratti hojmanee sabboontotiin Oromoota kun murtii garaagaraatiin mana hidhaa Gilgalbalas godina Matakkalitti guuree jira.
Kanaafis cunqursaa Oromoota naannoo kanaatiif uummata Oromoo bal’aaf deeggarsa siyaasaa jabeessinee gaafanna Namoota hidhaman 1 Abdiisaa Dhugumaa waggaa lamaa fi ji’a jaha qarshii kuma jaha wajjin 2 Kuusaa Toleeraa waggaa lamaa fi ji’a jaha qarshii kuma jaha wajjin 3 Goobanaa Baqqalaa waggaa lamaafii baatii jaha qarshii kuma jaha wajjin 4 Dabaloo Hiikaa waggaavlamaaf baati jahaa fi qarshii kumajaha wajjin 5 Ayyaanaa Gaashuu dabalatee jaarsolii biyyaa kudha lama qarshii kuma jaha nagaan adabuun ol iyyannoo akka hinfudhannes dhorkatamaniiru

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Masjidni Aliif kan magaalaa Finfinnee aanaa Laaftootti argamu diigame
Masjidni Aliif, magaalaa Finfinnee aanaa Laaftoo araddaa 01 Veroonikaa riil Isteet dubbatti argama. Sababa Kaartaa hin qabu fi ijaarsa seeraa alaa jedhuun guyyaa har’aa Masjidni kun qamoolee bulchiinsa aanichaa irraa ergamanii fi poolisootaan kan diigame tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Bulchiinsi magaalaa Finfinnee kanaan dura ‘manneen amantaa waraqaa hayyama lafaa hin qabne akka hin diigamne! Hanga kallattiin kaahamuu tarkaanfiin kamiyyuu akka irratti hin fudhatamne’ ajaja jedhu dabarsee ture. Ajaja kana jiddugala godhachuun hawaasni Muslimaa naannicha jiran ‘diigamu hin qabu’ jechuun falmatan, poolisootaan reebamuu Odeeyfannoon ni addeessa.
Dhimmichaan wal qabatee namoonni hedduunis hidhamuun beekameera.


text:
Appcc. Sistema de autocontrol. Pautas para su implantación en la producción culinaria.
date post24-May-2015
Category
Food
view457
download4
Embed Size (px)
description
Transcript of Appcc. Sistema de autocontrol. Pautas para su implantación en la producción culinaria.
- 1. Manuel MMiigguueell GGoonnzzlleezz MMaarrttnneezzSSIISSTTEEMMAA DDEE AAUUTTOOCCOONNTTRROOLL BBAASSAADDOOEENN EELL AAPPPPCCCCAAnnlliissiiss ddee PPeelliiggrrooss yy PPuunnttooss ddee CCoonnttrroollCCrrttiiccooss
2. IINNTTRROODDUUCCCCIINNSSee ttrraattaa ddee llaa aapplliiccaacciinn ddee uunn mmttooddoo ddeeaauuttooccoonnttrrooll qquuee:: GGaarraannttiiccee qquuee eell pprroodduuccttoo ffiinnaall nnoopprroodduuzzccaa eennffeerrmmeeddaadd aallgguunnaa eenn eellccoonnssuummiiddoorr.. 3. OOrrggeenneessLLoo aapplliicc llaa NNAASSAA ppoorr pprriimmeerraa vveezzhhaaccee 3300 aaooss,, ccoonn eell oobbjjeettiivvoo ddeeeevviittaarr pprroobblleemmaass aa llooss aassttrroonnaauuttaass eenneell eessppaacciioo..FFuuee llllaammaaddoo HHCCCCPP ((HHaazzaarrdd AAnnaallyyssiissaanndd CCrriittiiccaall CCoonnttrrooll PPooiinnttss))..PPoosstteerriioorrmmeennttee ffuuee aapplliiccaaddoo eennEEuurrooppaa.. 4. El Sistema ddee AAPPPPCCCC eess aaqquueellqquuee ppeerrmmiitteeiiddeennttiiffiiccaarr,,eevvaalluuaarryyprevencinccoonnttrroollaarrppeelliiggrrooss ssiiggnniiffiiccaattiivvooss ppaarraa llaaiinnooccuuiiddaadd ddee llooss aalliimmeennttooss.. 5. AANNTTEESS 6. AACCTTUUAALLMMEENNTTEEDe obligadocumplimiento enEspaa porRD 2207/1995 7. DDee qquu ssee ttrraattaa?? UUnn ssiisstteemmaa qquuee ppeerrmmiittee ccoonnttrroollaarr ttooddaassllaass ffaasseess ddee llaa mmaanniippuullaacciinn ddee aalliimmeennttooss..DDEESSDDEE LLAARREECCEEPPCCIINN DDEEMMAATTEERRIIAASSPPRRIIMMAASSSSEERRVVIICCIIOOALMACENAMIENTODISTRIBUCININTERNAPREELABORACIONESELABORACIONESCONSERVACINREGENERACINLIMPIEZA DEINSTALACIONESHHAASSTTAA DDEE CCOOMMIIDDAASS 8. LLaass eemmpprreessaass ttiieenneenn llaarreessppoonnssaabbiilliiddaadd,, ppoorr eessoo hhaayy qquuee::IIddeennttiiffiiccaarr llooss ppeelliiggrroossSSiisstteemmaa ddee aauuttooccoonnttrroollEEssttaabblleecceerr mmeeddiiddaass pprreevveennttiivvaassDDeetteerrmmiinnaarr mmeeddiiddaass ccoorrrreeccttoorraassppaarraa tteenneerr ccoonnddiicciioonneess ssaanniittaarriiaammeenntteeaacceeppttaabblleess.. 9. Para ddeessaarrrroollllaarr yy aapplliiccaarr eell ssiisstteemmaaAAPPPPCCCC ddeebbeemmooss:: CCuummpplliirr llaa nnoorrmmaattiivvaa vviiggeennttee.. AApplliiccaarr llaass bbuueennaass pprrccttiiccaass ddee hhiiggiieennee.. AApplliiccaarr eell pprrooggrraammaa ddee hhiiggiieenniizzaacciinn ((LL++DD)).. AApplliiccaarr eell pprrooggrraammaa ddee ddeessiinnsseeccttaacciinn yyddeessrraattiizzaacciinn ((DDDD)).. AApplliiccaarr uunn pprrooggrraammaa ddee ffoorrmmaacciinn ppaarraa ttooddoo eellppeerrssoonnaall ddeell eessttaabblleecciimmiieennttoo.. 10. EELL EEQQUUIIPPOO DDEE AAPPPPCCCCEEll ppeerrssoonnaall ddee ddiiffeerreenntteess rreeaass iinncclluuiiddooss pprrooppiieettaarriiooss yy ddiirreeccttiivvoossCon conocimientosde higienealimentaria y de losprincipios delAPPCC+ 11. LLOOSS SSIIEETTEE PPRRIINNCCIIPPIIOOSS DDEELLAAPPPPCCCC SSoonn eell cceennttrroo oo ppaarrttee bbssiiccaa ddeell AAPPPPCCCC CCooddeexx AAlliimmeennttaarriiuuss ((11999977)) 12. LLOOSS SSIIEETTEEPPRRIINNCCIIPPIIOOSS 13. EELLAABBOORRAACCIINN DDEE UUNN PPLLAANNDDEE AAPPPPCCCCLLaa eellaabboorraacciinn ddee uunnPPllaann ddee AAPPPPCCCCrreeqquuiieerree vvaarriiaass ttaarreeaass ddeessttiinnaaddaass aaaasseegguurraarr llaa ccoorrrreeccttaa aapplliiccaacciinn ddeellooss ssiieettee pprriinncciippiiooss.. 14. EEll PPllaann ddee AAPPPPCCCC eess uunn ddooccuummeennttoopprreeppaarraaddoo ddee ccoonnffoorrmmiiddaadd ccoonn llooss77 pprriinncciippiiooss ddeell SSiisstteemmaa ddee AAPPPPCCCC,,ddee mmaanneerraa qquuee ssuu ccuummpplliimmiieennttoo aasseegguurraa eellccoonnttrrooll ddee llooss ppeelliiggrrooss qquuee rreessuulltteennssiiggnniiffiiccaattiivvooss ppaarraa llaa iinnooccuuiiddaadd ddee lloossaalliimmeennttooss eenn eell sseeggmmeennttoo ddee llaa ccaaddeennaaaalliimmeennttaarriiaa ccoonnssiiddeerraaddoo.. 15. FFAASSEESS 16. PPrreerrrreeqquuiissiittooss oo PPCCHH PPllaann ddee ccoonnttrrooll ddee aagguuaass ((VVTTAA)) PPllaann ddee lliimmppiieezzaa yy ddeessiinnffeecccciinn ((VVTTAA)) PPllaann ddee ccoonnttrrooll ddee ppllaaggaass ((VVTTAA)) PPllaann ddee ffoorrmmaacciinn ddee mmaanniippuullaaddoorreess ddeeaalliimmeennttooss PPllaann ddee mmaanntteenniimmiieennttoo pprreevveennttiivvoo ((VVTTAA)) PPllaann ddee ccoonnttrrooll ddee pprroovveeeeddoorreess PPllaann ddee ttrraazzaabbiilliiddaadd PPllaann ddee ggeessttiinn ddee rreessiidduuooss 17. CCrreeaacciinn ddeell eeqquuiippoo ddee ttrraabbaajjooddee AAPPPPCCCC Independientemente ddee qquuee eelleessttaabblleecciimmiieennttoo tteennggaa aasseessoorraammiieennttoo ddeeuunnaa eemmpprreessaa eexxtteerrnnaa oo CCoonnssuuttoorraa hhaayyqquuee ccrreeaarr uunn ggrruuppoo oo EEqquuiippoo ddee TTrraabbaajjooddee AAPPPPCCCC mmuullttiiddiisscciipplliinnaarr((ddee ttooddooss llooss ddeeppaarrttaammeennttooss,, iinncclluuiiddaass llaa ddiirreecccciinn yy//oo llaapprrooppiieeddaadd))CCoonn uunn JJeeffee//aa ddee EEqquuiippoo oo RReessppoonnssaabbllee 18. EEll eessttaabblleecciimmiieennttoo ddeebbee ccoommuunniiccaarrqquuiinneess ssoonn llooss ccoommppoonneenntteess ddeell eeqquuiippooddee ttrraabbaajjoo ddee AAPPPPCCCC,, ccuull ddee eellllooss eess eellrreessppoonnssaabbllee yy qquu ccoonnoocciimmiieennttooss aappoorrttaaccaaddaa uunnoo ddee llooss ppaarrttiicciippaanntteess eenn eellddeessaarrrroolllloo yy eenn llaa aapplliiccaacciinn ddeell ssiisstteemmaa.. 19. DDeessccrriippcciinn ddee llaa aaccttiivviiddaadd yy eellpprroodduuccttoo Actividad/es realizadas ppoorr llaa eemmpprreessaa..Vamos a partir de una serie de 15 RReellaacciinn ddee pprroodduuccttooss..Fichas Tcnicas de platos fros y VVoolluummeenn ddee pprroodduucccciinn calientes.eessttiimmaaddoo ppoorr pprroodduuccttoo.. PPeerrssoonnaall ddeell 5 Primeros qquuee ssee ddiissppoonnee..platos (se pueden incluir DDeessccrriippcciinn ccoommpplleettaa entremeses)ddee llaass ccaarraacctteerrssttiiccaass ddee lloossaalliimmeennttooss qquuee ssee pprreeppaarraann 5 Segundosyy ffoorrmmaa ddee eellaabboorraacciinn::ccoocccciinn,, ffrriittuurraa,, sseerrvviicciioo 5 Postresccrruuddoo,, rreelllleennoo ddee ccaarrnnee,, eettcc..((FFIICCHHAASS TTCCNNIICCAASS)).. TTrraattaammiieennttooss (NOTA: qquuee dejar ssee aapplliiccaann en las fichas ppaarraa tcnicas eevviittaarr oo unddiissmmiinnuuiirr llaaccoonnttaammiinnaacciinn apartado yy//oo aalltteerraacciinn que se denomine ddee llooss NOTA aalliimmeennttooss:: deccaalloorr,, ffrroo,,ssaallmmuueerraa,, mmaarriinnaaddoo,, APPCC, que aahhuummaaddoo,, se cumplimentar eettcc..en sumomento) 20. Las condiciones de envasado yy aallmmaacceennaammiieennttoo.. LLaa dduurraacciinn ((vviiddaa ttiill)) ddeell pprroodduuccttoo.. IIddeennttiiffiiccaacciinn ddeell uussoo eessppeerraaddoo.. IInnddiiccaarr aa qquuiieenn ssee ddiirriiggeenn llooss aalliimmeennttooss qquuee eellaabboorraammooss,,ccoommoo ppoorr eejjeemmpplloo:: CCoommiiddaa ppaarraa lllleevvaarr.. SSeerrvviicciioo ddee ccoommiiddaass eenn eell pprrooppiioo eessttaabblleecciimmiieennttoo.. SSeerrvviicciioo aa oottrrooss eessttaabblleecciimmiieennttooss SSii eell eessttaabblleecciimmiieennttoo ssiirrvvee ccoommiiddaass aa ggrruuppooss vvuullnneerraabblleess oo ddeeaallttoo rriieessggoo ((aanncciiaannooss,, nniiooss,, eemmbbaarraazzaaddaass,, eennffeerrmmooss,, eettcc)).. 21. EEllaabboorraacciinn ddee ddiiaaggrraammaass ddeefflluujjoo UUnnaa vveezz ddeeffiinniiddooss llooss pprroodduuccttoossaalliimmeennttiicciiooss oobbjjeettoo ddeell SSiisstteemmaa ddeeAAPPPPCCCC,, hhaayy qquuee pprroocceeddeerr aa ddeessccrriibbiirrttooddaass yy ccaaddaa uunnaa ddee llaass eettaappaass ddeellpprroocceessoo pprroodduuccttiivvoo mmeeddiiaannttee uunnddiiaaggrraammaa ddee fflluujjooyy uunnaa ddeessccrriippcciinn aanneexxaa.. 22. Estos procesos ssee ppuueeddeenn rreessuummiirreenn llooss ssiigguuiieenntteess:: RREECCEEPPCCIINN DDEE MMAATTEERRIIAASS PPRRIIMMAASS.. AALLMMAACCEENNAAMMIIEENNTTOO YY CCOONNSSEERRVVAACCIINN ((bbooddeeggaa,, aallmmaaccnn,, rreeffrriiggeerraacciinn,, ccoonnggeellaacciinn,,)) MMAANNIIPPUULLAACCIINN YY PPRREEPPAARRAACCIINN DDEE MMAATTEERRIIAASS PPRRIIMMAASS ((eelliimmiinnaacciinn ddee ttiieerrrraa yy hhoojjaass,, ddeessccaammaaddoo,, eevviisscceerraaddoo,, rraacciioonnaammiieennttoo,,eettcc..)) EELLAABBOORRAACCIINN EENN CCAALLIIEENNTTEE:: PPRREEPPAARRAACCIINN PPRREEVVIIAA YY CCOOCCIINNAADDOO.. ((ffrriittoo,, hhoorrnnoo,, ccoocccciinn,, vvaappoorr,, ppllaanncchhaa,, eettcc)) EELLAABBOORRAACCIINN EENN FFRROO.. PPOOSSTT PPRREEPPAARRAADDOO,, EENNFFRRIIAAMMIIEENNTTOO OO MMAANNTTEENNIIMMIIEENNTTOO EENNCCAALLIIEENNTTEE.. VVEENNTTAA AALL PPUUBBLLIICCOO ((eemmppllaattaaddoo eenn SSaallaa)) CCOONNSSEERRVVAACCIINN ((ttuuppppeerr,, eennvvaassaaddoo aall vvaaccoo,, ccmmaarraa,, ccoonnggeellaacciinn eettcc..)) VVEENNTTAA AALL PPUUBBLLIICCOO ((eennvvaassaaddoo)) 23. DDiiaaggrraammaa ddee fflluujjooeess uunnaa rreepprreesseennttaacciinn eessqquueemmttiiccaa yyssiisstteemmaattiizzaaddaa ddee llaa sseeccuueenncciiaa ddee llaassddiiffeerreenntteess ffaasseess uu ooppeerraacciioonneess qquuee ssiigguueennllooss pprroodduuccttooss aalliimmeennttiicciiooss eenn ssuupprroodduucccciinn yy ccoommeerrcciiaalliizzaacciinn.. 24. Hay que eellaabboorraarr ttaannttooss ddiiaaggrraammaass ddeefflluujjoo ccoommoo sseeaann nneecceessaarriiooss:: uunnoo ppoorr ccaaddaapprroodduuccttoo.. CCaaddaa ddiiaaggrraammaa ddee fflluujjoo ddeebbeeaaccoommppaaaarrssee ddee uunnaa ddeessccrriippcciinnddeettaallllaaddaa ddee ttooddoo eell pprroocceessoo ddeepprroodduucccciinn ddeell pprroodduuccttoo,, eettaappaa aa eettaappaa.. 25. DDeebbeenn ccoonntteenneerr:: IInnggrreeddiieenntteess uuttiilliizzaaddooss yy ccaannttiiddaaddeess aaaaddiiddaass.. CCaarraacctteerrssttiiccaass ddee llooss pprroocceessooss tteeccnnoollggiiccooss uuttiilliizzaaddooss((tteemmppeerraattuurraass,, ppHH,, ttiieemmppoo,, eettcc..)).. DDeessccrriippcciinn ddee ssii ccaaddaa uunnaa ddee llaass eettaappaass eess mmaannuuaall oo eesstt mmuuyymmeeccaanniizzaaddaa yy,, eenn eessttee sseegguunnddoo ccaassoo,, ddeessccrriippcciinn ddeellffuunncciioonnaammiieennttoo ddee llaa mmaaqquuiinnaarriiaa ((qquu hhaaccee yy ccmmoo lloo hhaaccee)).. TTiieemmppoo ddee eessppeerraa eennttrree llaass ddiiffeerreenntteess eettaappaass ddeell pprroocceessoo.. TTeemmppeerraattuurraa ddee llooss pprroodduuccttooss dduurraannttee eell ttiieemmppoo ddee eessppeerraa.. SSiisstteemmttiiccaa ddee aallmmaacceennaajjee yy cciirrccuullaacciinn ddee llaass mmaatteerriiaass pprriimmeerraassyy//oo llooss pprroodduuccttooss eellaabboorraaddooss ddeennttrroo ddeell eessttaabblleecciimmiieennttoo.. PPaauuttaass eessppeecciiaalleess ddee ttrraabbaajjoo ddee llaa eemmpprreessaa qquuee ppuueeddaann sseerrssiiggnniiffiiccaattiivvaass ddeessddee eell ppuunnttoo ddee vviissttaa ssaanniittaarriioo.. 26. Tambin ddeebbee aaddjjuunnttaarrssee aall ddiiaaggrraammaa uunnppllaannoo oo ccrrooqquuiiss ccoonn iinnddiiccaacciinn ddeell cciirrccuuiittooqquuee ssiigguuee eell pprroodduuccttoo yy oottrrooss mmaatteerriiaalleess((eennvvaasseess,, eemmbbaallaajjeess,, eettcc..)),, ssii pprroocceeddee.. 27. AApplliiccaacciinn ddee llooss 77 PPrriinncciippiioossddee AAPPPPCCCCc Recordemos cuulleess ssoonn llooss 77 PPrriinncciippiiooss.. 28. 1111.... RRRReeeeaaaalllliiiizzzzaaaarrrr uuuunnnn AAAAnnnnlllliiiissssiiiissss ddddeeee PPPPeeeelllliiiiggggrrrroooossss SSee ttrraattaa ddee RREECCUUEERRDDAA!!iiddeennttiiffiiccaarr ((aa ppaarrttiirr ddee lloossddiiaaggrraammaass ddee fflluujjooss)) llooss ppeelliiggrrooss yy eevvaalluuaarrllooss rriieessggooss aassoocciiaaddooss PPEELLIIGGRROO::qquuee llooss aaccoommppaaaannEELLEEMMEENNTTOO FFSSIICCOO,, QQUUMMIICCOO OO BBIIOOLLGGIICCOO PPRREESSEENNTTEEeenn EENN ccaaddaa EELL AALLIIMMEENNTTOO ffaassee ddeell QQUUEE PPUUEEDDEE ssiisstteemmaa CCAAUUSSAARR ddeell EEFFEECCTTOOpprroodduuccttoo..AADDVVEERRSSOO AA LLAA SSAALLUUDD..RRIIEESSGGOO::PPRROOBBAABBIILLIIDDAADD DDEE EEFFEECCTTOO PPEERRJJUUDDIICCIIAALL AA PPoosstteerriioorrmmeennttee CCOONNSSEECCUUEENNCCIIAA hhaayy DDEE UUNN qquuee PPEELLIIGGRROOddeessccrriibbiirr llaassppoossiibblleess mmeeddiiddaass ddee ccoonnttrrooll ddee ccaaddaaREPASO DEL TEMA 1ppeelliiggrroo.. 29. EEjjeemmpplloo::EETTAAPPAA PPEELLIIGGRROORREECCEEPPCCIINN PPEESSCCAADDOO..aa)) CCoonnttaammiinnaacciinn bbiioollggiiccaa ppoorr aanniissaakkiisseenn ppeessccaaddoo sseerrvviiddoo ffrreessccoo..bb))CCoonnttaammiinnaacciinn mmiiccrroobbiioollggiiccaa ddeeeennvvaasseess,, vveehhccuulloo yy mmaanniippuullaaddoorreess.. 30. EETTAAPPAA PPEELLIIGGRROO MMEEDDIIDDAASS DDEECCOONNTTRROOLLRREECCEEPPCCIINNPPEESSCCAADDOOaa)) CCoonnttaammiinnaacciinnbbiioollggiiccaa ppoorr aanniissaakkiisseenn ppeessccaaddoo sseerrvviiddooffrreessccoo..bb)) CCoonnttaammiinnaacciinnmmiiccrroobbiioollggiiccaa ddeeeennvvaasseess,, vveehhccuullooss yymmaanniippuullaaddoorreess..aa)) CCoonnttrrooll ddee llaaddooccuummeennttaacciinn ddeeaaccoommppaaaammiieennttooccoommeerrcciiaall..aa)) CChheeqquueeoo vviissuuaall ddee llaammeerrccaannccaa..bb)) PPllaann ddee TTrraazzaabbiilliiddaadd..bb)) CChheeqquueeoo tteemmppeerraattuurraaiissootteerrmmoo. 31. EEjjeemmpplloo::EETTAAPPAA PPEELLIIGGRROOPPRREEPPAARRAACCIINN DDEEBBOOQQUUEERROONNEESS EENN VVIINNAAGGRREE.. aa))SSuuppeerrvviivveenncciiaa ddee ppaarrssiittooss ( AAnniissaakkiiss ))eenn ppeessccaaddoo sseerrvviiddoo ffrreessccoo..bb))CCoonnttaammiinnaacciinn mmiiccrroobbiioollggiiccaa ppoorrssuuppeerrffiicciieess,, ttiilleess,, mmaatteerriiaalleess,, aammbbiieenntteeyy mmaanniippuullaaddoorreess.. 32. EETTAAPPAA PPEELLIIGGRROO MMEEDDIIDDAASS DDEECCOONNTTRROOLLPPRREEPPAARRAACCIINN DDEEBBOOQQUUEERROONNEESS EENNVVIINNAAGGRREE..aa)) SSuuppeerrvviivveenncciiaa ddeeppaarrssiittooss (( AAnniissaakkiiss ))eenn ppeessccaaddoo sseerrvviiddooffrreessccoo..bb)) CCoonnttaammiinnaacciinnmmiiccrroobbiioollggiiccaa ppoorrssuuppeerrffiicciieess,, ttiilleess,,mmaatteerriiaalleess,, aammbbiieenntteeyy mmaanniippuullaaddoorreess..aa)) FFiijjaarr tteemmppeerraattuurraa yyttiieemmppoo ddeeccoonnggeellaacciinn..bb)) PPllaann ddee HHiiggiieenniizzaacciinn 33. 22..DDeetteerrmmiinnaarr llooss ppuunnttooss ccrrttiiccooss ddeeccoonnttrrooll ((PPCCCC)) PPuunnttoo ccrrttiiccoo ddee ccoonnttrrooll ccrrttiiccoo ((PPCCCC))eess llaa ffaassee ddeell pprroocceessoo eenn llaa qquuee ssee ppuueeddeeaapplliiccaarr uunn ccoonnttrrooll yy qquuee eess eesseenncciiaall ppaarraapprreevveenniirr oo eelliimmiinnaarr uunn ppeelliiggrroo rreellaacciioonnaaddooccoonn llaa iinnooccuuiiddaadd ddee llooss aalliimmeennttooss oo ppaarraarreedduucciirrlloo aa uunn nniivveell aacceeppttaabbllee.. 34. eq El equuiippoo ddeebbeerr ddeetteerrmmiinnaarr ssii ppuueeddeepprroodduucciirrssee eell ppeelliiggrroo eenn eessttaa ffaassee yy,, eennccaassoo aaffiirrmmaattiivvoo,, ssii eexxiisstteenn mmeeddiiddaass ddeeccoonnttrrooll.. SSii eell ppeelliiggrroo ppuueeddee ccoonnttrroollaarrsseeSSII oo NNOOaaddeeccuuaaddaammeennttee ((yy nnoo eess pprreeffeerriibblleerreeaalliizzaarr eessee ccoonnttrrooll eenn oottrraa ffaassee)) yy eesseesseenncciiaall ppaarraa llaa iinnooccuuiiddaadd ddee lloossaalliimmeennttooss,, eennttoonncceess eessttaa ffaassee eess uunn PPCCCCppaarraa ddiicchhoo ppeelliiggrroo.. 35. Si se iiddeennttiiffiiccaa uunnaa ffaassee eenn llaa qquuee eexxiisstteeuunn ppeelliiggrroo ppaarraa llaa iinnooccuuiiddaadd ddee lloossaalliimmeennttooss,, ppeerroo nnoo ppuueeddeenn eessttaabblleecceerrsseemmeeddiiddaass ddee ccoonnttrrooll aaddeeccuuaaddaass,, yyaa sseeaa eenneessaa ffaassee oo mmss aaddeellaannttee,, eell pprroodduuccttoo nnooeess aappttoo ppaarraa eell ccoonnssuummoo hhuummaannoo.. 36. CCOONNTTRROOLL PCCEETTAAPPAA PPEELLIIGGRROO MMEEDDIIDDAASS DDEEPPRREEPPAARRAACCIINNDDEEBBOOQQUUEERROONNEESSEENN VVIINNAAGGRREE..aa)) SSuuppeerrvviivveenncciiaaddee ppaarrssiittooss(( AAnniissaakkiiss )) eennppeessccaaddoosseerrvviiddoo ffrreessccoo..bb)) CCoonnttaammiinnaacciinnmmiiccrroobbiioollggiiccaappoorr ssuuppeerrffiicciieess,,ttiilleess,,mmaatteerriiaalleess,,aammbbiieennttee yymmaanniippuullaaddoorreess..aa)) FFiijjaarrtteemmppeerraattuurraa yyttiieemmppoo ddeeccoonnggeellaacciinn..bb)) PPllaann ddeeHHiiggiieenniizzaacciinnaa)) SSIIbb)) NNOO 37. 3333....EEEEssssttttaaaabbbblllleeeecccceeeerrrr lllloooossss llllmmmmiiiitttteeeessss ccccrrrrttttiiiiccccoooossssSSoonn llmmiitteess ddee ttoolleerraanncciiaa..SSee ttrraattaa ddee ddeetteerrmmiinnaarr,, ppaarraa ccaaddaaPPUUNNTTOO DDEE CCOONNTTRROOLL CCRRTTIICCOOllooss nniivveelleess yy ttoolleerraanncciiaass qquuee hhaayy qquueeoobbsseerrvvaarr ppaarraa aasseegguurraarr ssuu ccoonnttrrooll.. 38. LLOOSS LLMMIITTEESS CCRRTTIICCOOSSSSeerrnn ssiieemmpprree ccllaarrooss yy nnuunnccaa aammbbiigguuooss!! NNoo sseerrnn vvlliiddaass aaffiirrmmaacciioonneess TTrraattaammiieennttoo ttrrmmiiccoo aaddeeccuuaaddoo,, ssiinnoo qquuee sseeeessppeecciiffiiccaarr ttiieemmppoo yy tteemmppeerraattuurraa..EEjjeemmpplloo:: eenn aallmmaacceennaammiieennttoo ddee ccoommiiddaass pprreeppaarraaddaass88CC dduurraannttee 2244hh,, oo 44CC ppaarraa ttiieemmppoo ssuuppeerriioorr.. AAllmmaacceennaammiieennttoo ccoorrrreeccttoo,, ssiinnoo ccoonnddiicciioonneess ddeetteemmppeerraattuurraa,, aallmmaacceennaammiieennttoo,, ttiieemmppoo,, nniivveell ddeehhuummeeddaadd,, ppHH yy cclloorroo ddiissppoonniibbllee,, ppaarrmmeettrroosssseennssoorriiaalleess ccoommoo eell aassppeeccttoo yy llaa tteexxttuurraa.. EEjjeemmpplloo:: lluuggaarr sseeccoo.. 39. TTEEMMPPEERRAATTUURRAASS DDEE AALLMMAACCEENNAAMMIIEENNTTOODDEE PPRROODDUUCCTTOOSS AALLIIMMEENNTTIICCIIOOSS CCaarrnneess ffrreessccaass rreeffrriiggeerraaddaass ddee aanniimmaalleess ddoommssttiiccooss ddee llaa eessppeecciiee:: bboovviinnaa,,ppoorrcciinnaa,, oovviinnaa,, ccaapprriinnaa,, ssoollppeeddooss oo eeqquuiinnoo,, yy ccaazzaa mmaayyoorr


text:
Finfinnee, Onkololeessaa 10, 2013 (TOI) – Manni Maree magaalaa Finfinnee yaa’ii 8ffaa bara hojii 1ffaa galma Mana Maree Federeeshiniitti gaggeessa jira.
Yaa’ichi raawwii hojii kurmaana 1ffaa bara hojii 2013 bulchiinsa magaalichaa kan gamaaggamu ta’uu ibsameera.
Yaa’ii idilee galma Mana Maree Federeeshiniitti gaggeeffamu kanaan wixinee labsii Kutaa magaaloota Finfinnee deebisanii hundeessuu dabalatee kanneen biroo dhiyaaturratti mari’achuun murtoo ni dabarsa jedhamee eeggama.
Dabalataan muudamoota garaagaraa itti aantuun Kaantibaa magaalaa Finfinnee aadde Adaanach Abeebee dhiyeessan kan mirkaneessu ta’uu ragaan Waajjira Seekreetariyaat Preesii magaalicharraa argame ni agarsiisa.


text:
Kantiibaa magaalaa Amboo: 'Qaamolee nageenyaa keessaa kan to'annoo jala oolan jiru'
Kantiibaan magaalaa Amboo obbo Tafarraa Badhaadhaa rakkoo magaalittii keessatti mudatee tureen badii lubbuuf qaamolee sababa ta'an kamuu seeratti dhiyeessinaa jedhan.
Guyyoota lama darban magaalaalee Oromiyaa hiriirri mormii keessatti gaggeefamanii lubbuun namoota baayyee itti darbe keessaa magaalaan Amboo tokko.
Daandii konkolaataa cufuun mormii karaa nagaa gaggeefamaa ture dhukaasa qaamoleen nageenya mootummaa bananiin guyyoota lama keessatti maanguddoo magaalichatti kabajamoodha jedhaman dabalatee lubbuun namoota 6 darbuu maddeen hoospitaalaa BBC'tti himaniiru.
Maanguddoon magaalittii ganna 80 Obbo Morodaa Moossaa hiriira guyyaa lammataaf magaalittii keessatti gaggeefame wajjiin walqabatee qoricha bitachuuf bahanii guyyaa naannoo sa'aa torbaatti rasaasaan ajjeefamuu maatiin isaanii himaniiru.
''Abbaan koo qoricha kilinika pooliitii bitachuuf bahee tokko bitatee kan biraa ammo Hospitaala Ambootii bitachuuf bahee achii yeroo deebi'u naannoo qilxuu jedhamutti rasaasaan rukutamanii,'' jedha ilmisaanii Ulfinawaaq Morodaa.
Dudduuba mataa isaaniirra rukutamuufi Hospitaala Amboo erga gahanii booda lubbuun isaanii darbuus nutti hime.
''Rasaasa mataa isaanii lixe keessaa baasuun danda'amuus miidhaa irra gaherraa kan ka'e lubbuu isaanii oolchuun hin danda'mne.'' .
Abbaa hiyyeessaa turan
''Abbaa hiyyeessaa Oromoon akka doofaa ta'u kan hin barbaannee ture, nama ormaaf osoo jiraatuu wareegameedha.''
Jalala namaafi fooyya'uu namaaf qaban irraa kan ka'e ijoollee ormaa naannoo garaa garaarraa fidan 83 ta'an guddisanii milkii isaaniis arguu danda'aniiru nuun jedhe ilmi isaanii kun.
Afaan Oromoofi Oromuummaaf quuqama qaban irraa kan ka'e mana barnootaa oolmaa daa'immaniifi sadarkaa tokkoffaa ''Hundee Guddinaa'' jedhamu magaala Ambootti bananiiru.
Hedduun daa'imman kanaa kan maatii harka qalleeyyii waan ta'aniif bilisaan ykn kaffaltii xiqqaan akka baratan gochaa turaniis nuun jedhe.
Godina Qeellam Wallaggaa Aanaa Daalleettis mana barumsaa 'Morodaa Moossaa' jedhamu ganda baadiyyaa bakka dhalootaa isaniittis mana barnootaa sadarkaa tokkoffaa hundeessaniiru.
''Qaamolee badii kana geessisan seeeratti dhiyeessina''
Jiraattootni magaalaa Amboo dubbifne ajjeechaa kan raawwate Poolisiidha jechuun komataniiru.
''Yeroo Kanaan dura dubbiin kanarra hammaataa turettillee ummataaf of eeggataa turee, amma ummatatti dhukaasee ajjeesuutti gaddineerraa'' jechuun BBC'tti himaniiru.
Kantiibaan Magaalaa Amboo Obbo Tarrafaa Badhaadhaa guyyoota lamaan darban ''gonkumaa waan fudhatama hin qabneefi dogoggora ta'etu raawwatee'' jedhanii, ''namni lubbuu balleessee fi badii gaheef sababa ta'aniifi dubbicha babal'ise kamuu seeratti ni dhiyaataa jedhaniiru.
''Kan lubbuu baasee qaama barbaade haata'u, maqaa barbaade haa qabatu qaama nageenya hin barbaannee akka ta'e beekamuu qaba.''
Qaamoleen nageenyaa to'annoo jala oolaan jiraachuu kan himan Kantiibaa Taffarraan lakkoofsa isaanii fi badiin dalagan qulqullaa'ee qaama dhimmi ilaallatuun ifa ta'aa jedhan.


text:
Dubbi himaan dhimmootii alaa kan gamtaa Awrooppaa haala yeroo kan Itiyoophiyaa keessaa ilaalchisuun har’a ibsa baaanii jiran.
Hariiroon alaa kan gamtichaa ibsa kenne kanaan muummichi ministeeraa Haayilemaariyaam Dassaaleny aangoo gad dhiisuun Itiyoophiyaa keessaa wal amantaaf haalli sirriitti kana ta’a jedhu dhabamuuf sababaa akka ta’e ibsee, komee uummataaf deebii kennuuf jecha muummichi ministeerichaa kaka’umsa isaaniin kan dubbatan jijjiirammi gaariin guutummaan akka itti fufu gochuun mootummaa haaraa dhufaa jiruuf baay’ee barbaachisaa akka ta’e illee tuqeera ibsichi.
Itti dabaluu dhaanis rakkoo uumameef furmaata waaraa kennuuf ce’umsa nagaa fiduuf kan gargaaru angawoonni, mormitoonni, sabaa himaaleen, waldooleen siivilii fi walumaa gala qaammi dhimmi ilaallatu martinuu marii keessatti hirmaatu geggeessuu qofaa akka ta’e illee hubachiiseera.
Labsiin yeroo hatattamaa deebi’ee labsamuun, haala nagaan ce’umsa geggeessuu balaa irra kan buusu kan beeksise ibsi gamtichaa, labsichi hamma danda’ametti yeroo gabaabaaf akka ta’uu fi mirga namaa heera biyyattii irra taa’ee jiru kan hin dhiitne akkasumas gochaaleen hookkaraas akka ittisamu ta’uu akka qabu beeksiseera.
Dhuma irrattiis Michummaa keenya Itiyoophiyaa waliin qabnutti biyyattii keessatti nagaan waariinsa qabuu fi jijjjiiramni dimokraasii akka dhufu gochuuf lammiin martinuu waliin akka hojjetan ibsi gamtaa Awrooppaa kun cimsee yaadachiisa.


text:
Mariin Tokkummaa Adeemsa Duula Birmadummaa Keessatti Argame Badhaadhina Hundagaleessa Ityoophiyaaf Oolchuuf Dandeessisu Gaggeeffamuu Eegale
Hoggantoonni hojii mootummaa Federaalaa olaanoon haala waqtaawaa biyyarratti guyyaa mari’ata jiru.
Mootummaan dirqamaan kan itti seenee waraanaa birmadummaa boqonnaa jalqabaa injifannoo xumuruu hordofee, injifannoon hunda galeessaan argamee eeguun nageenyaa waaraa gara misoomaatti ceesisuurratti kan xiyyeeffatee mariin gaggeeffameera.
Injifannoo argamee hordoofee qormaatilee siyaasaan, diinagdee, namoomaa fi nageenyaa dhufuu danda’aan dandeettiin furuu fi sirnaan hogganuun xiyyeeffannoo walqixaa ni argatu jedhameera.
Tokkummaan biyyoolessaa adeemsa waraanaa birmaddummaa keessaatti argamee muuxannoo gurmaa’insaan hojjechuu, kayyoo tokkoof waloon hojjechuu, murannoo hirmaannaa hunda galeessaa hoggansaa, badhaadhinaa hunda galeessaa Ityoophiyaa bifa eeguuf danda’amuurratti hoggansi olaanaa gadi fageenyaan ni mari’atan eegama.
Marichi walitti fufuunsa guyyoota sadiif kan gaggeeffamu ta’uu ragaan Paartii Badhaadhinaarra argamee ni muul’dhisa. via FBC


text:
Mormii Mushrikootaa-Kutaa 4
Qur’aana ilaalchisee Mormii Mushrikoota-kutaa 2ffaa
Ammas Mushrikoonni kijiba biraa Nabiyyitti (SAW) maxxansan. Kijibni kunis, “Qur’aana kana Muhammadtu ofirraa fuudhe dubbate. Yookiin namoota durii irraa waraabe.” Kiristaanonni ammaas kijiba kana keessatti yommuu akkana jedhan isaan waliin hirmaatu: “Muhammad Qur’aana macaafa qulqulluu irraa garagalche.” Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jechuun Mushrikootaa, Kiristaanota fi garee biraatiif deebii deebisa:
“Jedhi ‘Samiwwanii fi dachii keessatti iccitii [hunda] Kan beekutu isa (Qur’aana) buuse.’ Dhugumatti Inni akkaan Araaramaa, rahmata godhaadha.” Suuratu Al-Furqaan 25:6
Nama Qur’aanni kuni kitaaba Kiristaanota fi Yahuudota irraa waraabame jedhuuf deebiin isaaf kennamu, “Samiwwanii fi dachii keessatti iccitii [hunda] Kan beekutu isa (Qur’aana) buuse.” ta’a. Qabiyyee deebii kana keessa jiru hubachuuf wanta Qur’aanni of keessatti qabate beekun nurra jira. Akkasumas, haala namoota jecha kijiba kana jedhanii fi iccitii isaanii Rabbiin qofti beeku hubachuu qabna. Wanta Qur’aanni of keessatti qabate ilaalun qorataa tokko gara wantoota armaan gaditti isa qajeelcha:
1ffaa-Tooftaan dubbii itti ibsuu Qur’aana keessatti dhufee fi kitaabban Qur’aana dura dhufan jidduu wal fakkeenyi hin jiru. Ijaarsi himaa fi jechoota Qur’aana keessa jiruu fi kitaabban darban keessa jiran wal hin fakkaatan. Kuni jechoonni Qur’aanaa kitaabban darban irraa kan hin waraabbamne ta’uu ifaan ifatti agarsiisa.
2ffaa-Dhimmoota amantii irraa wanti Qur’aana keessatti dhufe kan hiikni isaanii kitaabban darban kanneen akka Suhf Ibraahim fi Muusaa, Tawraat, Zabuur, Injiil fi kanneen biroo keessatti bu’e, dhimma amanti kana Kan buuse Tokkicha akka ta’e mirkaneessa. Innis Rabbiidha. Fakkeenyaf, waa’een tawhiida (Rabbiin tokkichoomsu) Qur’aana keessattis, kitaabban darban keessattis bu’ee jira. Osoo kitaabban kunniin jijjiramu ykn micciramuu fi baduu baatanii silaa dhugaa kana ifa baasu.
Garuu kitaabni amanti Kiristaanotaa fi Yahudoota harka jiru, kitaaba micciramee fi itti dabaluu fi irraa hir’isuun hundee sirrii irraa kan jijjirameedha. Kanaafu, hanga xiqqoo malee, wanti Qur’aana keessa jiruu fi wanti kitaabban isaanii keessa jiru guutumaan guututti walitti hin galu.
Hundeen sirriin Rabbiin olta’aan nabiyyoota darban irratti buuse kiristaanota fi yahudoota keessatti iccitii garmalee dhokfamu ta’ee jira. Amantiin Rabbiin namootaaf kaa’e tokkicha waan ta’eef, qabiyyeen ergaa Nabiyyoota Rabbiin irraa ergamanii walitti kan galan ta’uu qaba. Garuu kitaabban kunniin kan badanii fi iccitii keessaa iccitiii guddaa waan ta’aniif eenyullee hundee amantii sirrii ta’ee kitaabban kanniin irraa waraabu hin danda’u. Fakkeenyaf, Rabbiin Tokkichoomsun (tawhiinni) hundee amantiiti. Tawhiinni ergaa nabiyyoota hundaati. Kitaabban amma Kiristaanonni fi Yahuudonni harka qaban keessatti tawhiinni dhimma iccitii ta’ee fi kan badeedha. Garuu Qur’aana keessatti tawhiinni bal’innaan kan ibsameedha.
Kuni Qur’aana kan buuse Rabbii iccittii samiiwwanii fi dachii beeku akka ta’e agarsiisa. Qur’aanni kitaaba Kiristaanonni fi yahuudonni “Kuni Rabbiin irrayyi” jedhan irratti tiiksadha. Kana jechuun wanta dogongoraa fi sobaa kitaabban kanniin keessa jiru ni sirreessa. Miccirrama achi keessa jiru ifa baasa. Wanta achi keessaa bade ni mirkaneessa. Amanti guutuuf wanta barbaachisu itti dabala.
Kanaafu, Kiristaanota Qur’aanni macaafa qulqulluu irraa waraabbame jedhuuf deebiin sirriin ta’uu, Jedhi“Samiwwanii fi dachii keessatti iccitii [hunda] Kan beekutu isa (Qur’aana) buuse.’”
Qur’aanni iccitii isaan dhoksanii fi haaqan waan ifa baasuuf Rabbii iccitii hunda beeku irraa bu’e.
3ffaa-Qur’aana keessatti wanta buufamee keessaa dhimmoonni iccitii samiin wal qabatan kanneen akka pilaaneti, urjiilee fi dhimmoonni iccitii dachii kanneen akka namoota fi lubbuu qabeenyi birootin wal-qabatan dhufanii jira. Pilaanetotaa, urjiilee, dachii, namoota, lubbuu qabeenyi biroo ilaalchise wanti saayinsin yeroo ammaa irra gahee yeroo Qur’aanni bu’u sanitti iccitii samii fi dachii Rabbiin qofti beekudha. Kitaabban darban keessatti waa’een kanaa hin dhufne, namni yeroo sanitti beekus hin jiru. Dhugaan saayinsawaa Qur’aana keessa jiraachun, Qur’aana kan buuse Rabbii samii fi dachii keessatti iccitii beeku akka ta’e agarsiisa. Kanaafu, deebiin isaaniif maluu wanta barsiisa Rabbii olta’e keessatti dhufeedha: Jedhi “Samiwwanii fi dachii keessatti iccitii hunda Kan beekutu isa (Qur’aana) buuse.’
4ffaa-Mushrikoonni, “Kuni oduu durii namoota irraa waraabbameedha.” jedhan, isaan kijibdoota ta’uu sirritti beeku. Wanta jedhaniif ragaa hin qaban. Kan isaan kana jedhaniif hordoftoota isaanii dogongorsuu fi Qur’aana fi Nabiyyii hordofuu irraa isaan garagalchuufi. Deebiin sirriin haala isaanii kanaaf maluu kenname: Jedhii“Samiwwanii fi dachii keessatti iccitii hunda Kan beekutu isa (Qur’aana) buuse.”
Ragaa sobaa Ergamaa Rabbii irratti uumtaniif adabbii fi haloo Isaa irraa of eeggadhaa. Akeekachiisa kana booda yoo isaan araarama kadhatan, tawbatan, amananii fi Rasuula hordofan, Rabbiin araarama fi rahmata Isaatiin isaan kajeelchisa. Rabbiin olta’e ni jedha, “Dhugumatti Inni akkaan Araaramaa, rahmata godhaadha.” Kana jechuun Inni yeroo hundaa nama gara Isaatti deebi’ee araarama kadhatee fi karaa Isaa qabateef ni araarama, rahmata godha.[1]
Qur’aana ilaalchise dubbii kijibaa Mushrikoonni fi namoonni biroo jedhan daran ifatti baasa. Qur’aanni jecha namaati yoo jettan, wanta Qur’aana fakkaatu fidaa ykn boqonnaa kudhan ykn boqonnaa takkaayyu fidaa jechuun isaan affeera. Yoo fidu dadhaban Qur’aanni jecha namaa akka hin taane namni sammuu qabu haa mirkaneefatu. Affeerraa fi deebii kana mee keeyyattoota armaan gadi keessatti haa ilaallu:
“Inumaayyu isatu [Qur’aana] uume” jedhuu? Jedhi, “Yoo kan dhugaa dubbattan taatan, fakkaataa isaa suurah kudhan kanneen [isin biraa] uumaman fidaa. Rabbiin gaditti nama dandeessan [gargaarsaf] waamadhaa.” Yoo isiniif deebii hin kenniin, [Qur’aanni] beekumsa Rabbiitiin akka buufamee fi Isa malee haqaan gabbaramaan akka hin jirre beekaa. Kanaafu Muslimoota ni taatuu?” Suuratu Huud 11:13-14
“Inumaayyu isatu [Qur’aana] uume” jedhuu?” kana jechuun Mushrikoonni Makkaa ykn namoonni biroo akkana jedhu sila? “Muhammad Qur’aana ofuma irraa fuudhe dubbatee ‘kuni Rabbiin irraa bu’e’ jedha.” Deebiin namoota kanaaf kenname kana fakkaata:
Wanta jettan kana dhugaa kan dubbatan yoo taatan, suurawwan (boqonnaalee) kan of biraa isin uumtan kudhan, suurawwan Qur’aanaatin kan wal fakkaatan fidaa. “Qur’aanni jecha namaati” jechuu irratti dhugaa yoo taatan, suurawwan kudhan kan Qur’aana fakkaatan uumuuf Rabbiin ala nama dandeessan gargaarsaf waamadha.
Isinii fi Nabii Muhammad (SAW) jidduu dandeetti Afaan Arabiffaattiin garaagarummaan hin jiru. Da’waa isaa balleessuuf isin diinota fedhii guddaa qabaniidha. Yoo dhugaa dubbattan, suurawwan kudhan fidaa. [2]
“Yoo isiniif deebii hin kenniin” kana jechuun yoo suurawwan kudhan fiduu dadhaban, beekaa, isaan kanarraa dadhaboodha, Qur’aanni kuni beekumsa Isaa, wanta Inni ajajee fi dhoowwe of keessatti qabatee Rabbiin irraa kan bu’eedha.[3] Ammas, Rabbiin malee haqaan gabbaramaan akka hin jirre beekaa. “Kanaafu Muslimoota ni taatuu?” Kana jechuun ragaan erga isiniif dhiyaate booda Rabbiif ni ajajamtuu, Isa qofa ni gabbartuu?[4]
Mushrikoonni suurawwan Qur’aana fakkaatan kudhan yommuu fidu dadhaban, gara suurah takkaatti isaaniif hir’ifame. Ni jedha:
“Inumaayyu isatu [Qur’aana] uume” jedhuu? Jedhi, “Yoo kan dhugaa dubbattan taatan, fakkaataa isaa suurah takka fidaa. Rabbiin gaditti nama dandeessan [gargaarsaf] waamadhaa.” Suuratu Yuunus 10:38
Qur’aanni kuni Rabbiin irraa ta’uu yoo shakkitanii fi sobaan, “Muhammadtu ofirraa fuudhee dubbate” yoo jettan, isinis suurah akka Qur’aanaa takka fidaa. Namaa fi jinnii irraa gargaarsaaf nama dandeessan waamadhaa.
Ammas, Qur’aana keessatti bakka biraatti dubbii kana jabeessuf ni jedha:
“Waan Nuti gabricha keenya irratti buufne irraa shakkii keessa yoo taatan, suurah akka isaa tokko fidaa. Dhugaa kan dubbattan yoo taatan, Rabbiin ala ragoota (deeggartootaa fi gargaartota) keessan waamadhaa.”Suuratu Al-Baqarah 2:23
Mushrikoonni fi namoonni biroo suurah Qur’aana fakkaatu gonkumaa fiduu hin dandeenye. Kanaafu, affeerraa isaaniif dhiyaate hojjachuu erga dadhabanii, ilmi namaatii fi Jinnin wanta Qur’aana fakkaatu fiduu hin danda’anii jechuudha. Akkuma irranatti arginu, gargaarsaf nama dandeessan waamadhaa, ragoota waamadhaa jedha. Kanaafu, wanta akka Qur’aanaa fiduuf namoonni fi jinnooni osoo walitti qabamani, fiduu hin danda’an. Ni jedha:
Jedhi, “Osoo ilmi namaatii fi Jinnooni fakkaataa Qur’aanaa fiduu irratti walitti qabamanii, osoo gariin isaanii gariif gargaaraa ta’aniyyuu, fakkaataa isaa fidu hin danda’an.” Suuratu Al-Israa 17:88
Namoonni fi jinnooni hundi erga dadhabanii, Qur’aanni Rabbiin irraa bu’uun shakkii hin qabu jechuudha. Ni jedha:
“Qur’aanni kuni Rabbii gaditti kan sobaan uumamu hin taane. Garuu dhugoomsaa [kitaabota] isa dura turanitii fi addeessa kitaabati. Gooftaa aalama irraa ta’uun shakkiin isa keessa hin jiru.” Suuratu Yuunus 10:37
“Qur’aanni kuni Rabbii gaditti kan sobaan uumamu hin taane.” Kana jechuun namas ta’e, jinnis ta’e, Malaaykas ta’e eenyullee Rabbiin ala Qur’aana kana barreessun ykn ofirraa fuudhe dubbachuun ergasii “Kuni Rabbiin irraa bu’e” jechuu hin danda’u.[5]. Sababni isaas, uumamtoota keessaa eenyullee wanta akka Qur’aana fiduu hin danda’u. Qur’aanni wanta darbe, wanta ammaa fi wanta gara fuunduraatti dhufuu of keessaa qaba. Rabbii waan hundaa beekun ala eenyutu waan darbe, amma fi gara fuunduraatti dhufu hunda beekaa? Kanaafu, Qur’aanni kuni kalaama (dubbii) Rabbii olta’aa fakkaata hin qabneeti. Akka mushrikoonni jedhan dubbii nabii Muhammadi (SAW) miti. Ammas akka gareewwan biroo jedhan, dubbii Malaykaa Jibriili miti. Qur’aanni kuni dubbi ykn jecha nama kamiyyuu ta’uu hin danda’u.
“Garuu dhugoomsaa [kitaabota] isa dura turanitii” kana jechuun Rabbiin ala eenyullee Qur’aana kana ofirraa fuudhee dubbachuu ykn barreessu hin danda’u. Garuu Gooftaa aalamaa irraa kan bu’eedha. Dhugaa kana wanta agarsiisu keessaa tokko, kitaabban darban kan Rabbiin irraa bu’an akka Nabii Muhammad (SAW) ergamuu fi Qur’aanni isarratti buufamu beeksisanii fi gammachiisanii turan. Akkuma kitaabban sunniin (Tawraat, Injiil) beeksisan Qur’aannis ni bu’e. Ammas, Qur’aanni kitaabban darban kanniin keessatti wanta abbootin amanti jijjiran, micciranii fi dhoksan ifa baasa.[6]
“fi addeessa kitaabati.” Hayyoonni kanaaf hiika lamaa kennanii jiru. 1ffaa-Qur’aanni kitaabban darban ibsa. Wanta isaan keessatti haala wali-galaatin dhufe Qur’aanni takka takkaan ibsa. 2ffaa-Dirqamoota Rabbiin ummata Nabii Muhammad (SAW) irratti katabee fi wantoota haraama dhoowwe ibsa. Haraama fi halaala, murtiwwan amantii fi odeefannoo dhugaa addeessa (ibsa).[7]
“Gooftaa aalama irraa ta’uun shakkiin isa keessa hin jiru.” Asitti aalama jechuun Rabbiin ala wantoota jiran hunda jechuudha. Hiikni aaya: Qur’aanni kuni Rabbiin irraa bu’uun shakkiin keessa hin jiru. Qur’aanni jecha Rabbii olta’aati. Bakka biraattis ni jedha:
“Buufamuun Kitaabichaa (Qur’aanaa) Gooftaa aalama irraa ta’uun shakkiin isa keessa hin jiru.” Suuratu As-Sajdah 32:2
Qur’aanni Rabbii olta’aa irraa erga buufamee, “Akkamitti Nabiyyii (SAW) irratti buufame?” gaafii jedhuuf, dabalataan kitaaba “Akkaataa Qur’aanni itti buufamee fi Walitti Qabame” ilaalun ni danda’ama.
Kitaabban wabii:
[1] Ma’aarij tafakurri wa daqaa’iqu tadabburi 6/360-362
[2] Zaadul Masiir 645, Ma’aarij tafakurri wa daqaa’iqu tadabburi 10/334, Tafsiiru Sa’dii 435
[3] Tafsiiru Ibn Kasiir 4/438
[4] Xabarii 12/345
[5] Ma’aarij tafakurri wa daqaa’iqu tadabburi 10/119, Tafsiiru Qurxubii-10/503
[6] Ma’aarij tafakurri wa daqaa’iqu tadabburi 10/120, Tafsiiru Sa’dii 418
[7] Maddoota olii, Tafsiiru Qurxubii-10/503


text:
Ulaagaalee Laa İlaah İll-Allah-Kutaa 2
Kutaa darbe keessatti Tawhiida jechuun Gooftummaa, maqaalee fi sifaataa Rabbii fi ibaadaa keessatti Rabbiin Tokkichoomsudha jennee jirra. “Namni kaafirri gara Islaamaa seenu yoo barbaade tawhiinni wanta jalqabaa inni hojjachuu qabuudha. Tawhiinni karaa tokkicha namoonni amanti Islaamaa itti seenaniidha. Namni amantiin ykn duudhan isaa wanta fedhe haa ta’uu, Musliima ta’uuf jalqaba tawhiida qabachuu qaba. Ragaan kanaa, nabiyyoonni hundu waamichi isaanii jalqabaa gara tawhiidaati. Tawhiinni hundee amantiin irratti ijaarramuudha. Seerri amanti hundi tawhiida booda dhufa. Tawhiidaan alatti amanti irraa homtu sirrii hin ta’u. Namni tawhiida yoo hin qabaatin, salaanni, zakaan, soomni, hajjiin isaa fi kan biroo hundi sirrii hin ta’u.” Kana jechuun namni yoo Rabbiin hin tokkichoomsinii fi wanta Isaan ala jiran gabbaruu (waaqefachuu) yoo hin dhiisin, hojiin amanti inni hojjatu hundi isarraa hin fuudhamu. Ragaa kanaa (ilaali suuratu Az-Zumar 39:65) Kanaafu, namni milkaa’u fi adabbii jalaa nagaha bahuu barbaadu “Laa ilaah ill-Allah” beekuf tattaafachu qaba. Har’as itti fufuun jechi tuni nama fayyaduuf ulaagaa (sharxii) guuttamu qaban haa ilaallu.
Sharxii 3ffaa-Al-Qabuul (Fudhachuu)
Namni Laa ilaah illallah sirritti beekee fi yaqiina (mirkaneefannaa) erga qabaate booda qalbii fi arrabaan wanta Laa ilaah illallah agarsiistu hunda fudhachuu qaba. Wanti Laa ilaah illallah agarsiistu Rabbiin qofa gabbaruu fi wanta Isaan ala jiran gabbaruu dhiisudha. Namni Laa ilaah illallah dhugaa ta’uu osoo beekeyyuu jecha tana yoo fudhachuu dide, inni kaafira. Fudhachuu diduun kuni of tuuluu, waanyu fi sababoota adda addaa irraa kan madduudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Dhugumatti isaan yommuu, “Rabbiin malee dhugaan gabbaramaan hin jiru.” isaaniin jedhamu, of tuulaa turan. “Sila nuti walaleessaa maraataa ta’eef jennee gabbaramtoota keenya ni dhiifnaa?” jedhu.” Suuratu Al-Saaffaat 37:35-36
Kuni warra Rabbii gaditti waan biraa gabbaran gara fuunduraatti Jahaannamiin seenan ilaalchise dubbata. Yommuu “Rabbii tokkicha malee dhugaan gabbaramaan hin jiru. Kanaafu Isa qofa gabbaraa.” jedhaman, ajaja kana hin fudhatan. Kana irra, of tuulanii fudhachu didu.
Namni arrabaan Laa ilaah illallah jedhe wanta Laa ilaah illallah’n agarsiistu yoo hin fudhatin, jechi tuni homaa isa hin fayyaddu. Akka fakkeenyaatti, warra Laa ilaah illallah jedhanii qabrii gabbaran ilaalu dandeenya. Namoonni kunniin Laa ilaah illallah haa jedhanii malee qabrii gabbaruu hin dhiisan. Qabrii bira deemanii nama du’e kadhatu. Kanaafu, isaan hiika Laa ilaah illallah hin fudhannee jechuudha.
Sharxii 4ffaa: Masakamuu (Al-Inqiyaad)
Kuni wanta Laa ilaah illallah’n agarsiistu hojii irra oolchu fi itti buluudha. Masakamuu jechuun wanta ajajaman hojjachuu fi wanta irraa dhoowwaman dhiisudha. Namni yommuu farda masaku, fardi gara masakameetti deema. Nama isa masake didee gara biraa hin deemu. Kanaafu, fardii kuni masakamaadha jechuudha. Haaluma kanaan namni Laa ilaah illallah jedhee ragaa bahuus ajajoota Gooftaa isaatiif kan masakamu ta’uu qaba. Kuni hiika Islaamaati. Islaama jechuun “fedhii fi ajaja Rabbiitiif masakamuu fi Isa qofaaf gadi jechuudha.” Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Adabbiin isinitti dhufuun dura gara Gooftaa keessanii deebi’aa, Isaaf harka kennaa (ajajamaa, masakamaa).” Suuratu Az-Zumar 39:54
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa nama ajaja Isaatiif bulu akkana jechuun faarse:
“Namni toltuu osoo hojjatuu fuula isaa gara Rabbiitti kenne, dhugumatti qabannoo cimaa qabatee jira. Xumurri dhimmoota hundaa garuma Rabbiiti.” Suuratu Luqmaan 31:22
Wusqaa (qabannoo) jechuun wanta tokko qabachuuf caafi isaa irratti wanta akka geengoo godhamuudha. Jookin qabannoo qaba, baaldin qabannoo qaba. Akkasumas, wusqaan tushaa walakkaan isaa akka geengotti guduunfamee wanta tokko ittiin qaban ykn fannisan ta’uu danda’a.[1] Ingiliffaan jecha wusqaa jedhu “handhold” jechuun hiikan
Jecha wusqaa (qabannoo) jedhu haala ergifannaatin amanti, yaada fi humna ijaan hin mul’anne irraa wanta sirritti qabatan agarsiisuuf itti fayyadaman. Kanaafu, asitti qabannoon cimaan kuni Laa ilaah illallah dha. Kana booda hiikni aayah:
Namni dubbii fi hojii isaa kan bareechisuu fi sirnaan hojjatu ta’ee ibaadaa isaa Rabbiif qulqulleessee fi niyyaan isaa gara Gooftaa isaa ta’ee, qabannoo hundarra cimaa jaalalaa Rabbii fi Jannatatti isa geessu qabatee jira. Namni qabannoo cimaa kana qabate, qabannoon kuni ni cita jedhee hin sodaatu. Dhugumatti qabannoo kufaatii fi kirkiruu irraa nagaha ittiin ta’u qabatee jira.[2]
“fuula isaa gara Rabbiitti kenne” jechuun imala qormaataa isaa keessatti nama ajajoota Rabbii fi wantoota Inni dhoowweef filannoo ofiitiin masakamuudha.[3] Jecha biraatin, jaalala Isaatii fi mindaa Isa bira jiru kajeelun wanta Rabbiin itti ajaje hojjachuu fi wantoota Inni dhoowwe dhiisun Isaaf buluudha. “fuula isaa gara Rabbiitti kenne” yommuu jedhu Rabbiin ala gara wanta biraa kan hin mil’anne ta’uu agarsiisa. Kana jechuun hojii isaa hunda Rabbiif qofa godha. Rabbiin ala nama irraa mindaa, faaruu, na jaja, na argaa fi wanta biraa hin barbaadu. Hojii isaa guutuu Rabbiif qulqulleessa (ikhlaasan hojjata).
Namni Rabbiif hin masakamne (hin bulle) immoo adabbiin isaa akkami? Aayah armaan olii irraa itti aanse ni dubbata:
“Nama kafare, kufriin isaa si hin gaddisiisin. Deebiin isaanii garuma Keenya, ergasii wanta hojjata turan isaanitti himna. Dhugumatti, Rabbiin Beekaa wanta qoma keessa jiruuti. Yeroo xiqqoof isaan qananiisna ergasii gara azaaba (adabbii) cimaatti isaan dirqisiifna.” Suuratu Luqmaan 31:23-24
Nama Rabbitti amanuu dide, kufriin (amanuu diduun) isaa si hin gaddisiisin. Sababni isaas, Guyyaa Qiyaamaa deebiin isaanii garuma Keenya ta’a. Hojii fokkuu isaan addunyaa keessatti hojjataa turan isaanitti beeksifna. Ergasii jazaa isaanii isaaniif kafalla. Dhugumatti Rabbiin wanta qoma keessa jiru hunda beeka. Kan akka niyyaa, yaada gaarii fi badaa, kufrii namoonni qoma keessatti dhoksan hunda beeka.
Warroota amanuu didanii fi ajaja Keenyaaf buluu didan addunyaa keessatti yeroo xiqqoo isaan itti qanani’an ni tursiifna, wanta jaallatan isaaniif kennina. Ergasii Guyyaa Qiyaamaa adabbii cimaa dirqamaan akka seenan isaan taasifna. Adabbiin kunis ibidda Jahannami.[4]
Sharxii 5ffaa–As-Sidq (Dhugaa ta’uu)
Kana jechuun namni “Laa ilaah illallah” jedhee ragaa bahu, qalbiin isaa tan dhugoomsite ta’ee jechuu qaba. “Laa ilaah illallah” itti qalbiin osoo hin amaniin arraba qofaan yoo jedhe, inni munaafiqa kijibaa ta’a. “As-Sidq (dhugaa ta’uun)” faallaa “kijibaati”.
Namoonni baay’een namoota Laa ilaah illallah” jedhanii ragaa bahan dhagahanii jiru. Garuu namoonni kunniin dhugaadhaan jecha tana hin jedhan. Jecha tanatti hin amanan. Of eeguuf ykn faayda xiqqoo argachuuf qofa Laa ilaah illallah” jedhu. Isaan kuni munaafiqoota. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jechuun Qur’aana keessatti isaan ibse:
“Namoota keessaa nama, “Rabbii fi Guyyaa Aakhiraatti amanne.” jedhutu jira, garuu isaan warra amananii miti. Rabbii fi warra amanan gowwoomsuuf [carraaqu], hin beekanii malee isaan lubbuu ofii malee homaa hin gowwoomsan. Qalbii isaanii keessa dhukkubatu jira. Rabbiinis dhukkuba isaaniif dabale. Sababa kijibaa turaniif adabbii laalessaatu isaaniif jira.” Suuratu Al-Baqara 2:8-10
Namoota keessaa garee dhama’anii warra dhugaan amananii fi kaafirtoota jidduu deddeebi’antu jira. Isaan kuni munaafiqota arraba isaanitiin Rabbii fi Guyyaa Aakhirah (Qiyaamaa) dhugoomsine jedhaniidha. Garuu keessaan kijibdoota, qalbiidhaan hin amanne. Wallaalummaa isaanii irraa kan ka’e iimaana mul’isuu fi kufrii dhoksuun Rabbii fi warra amanan gowwoomsine jedhanii amanu. Garuu isaan mataa ofii malee eenyullee hin gowwoomsan. Sababni isaas, xumurri gowwoomsu isaan irratti deebi’a. Wallaalummaan isaanii daangaa darbuu irraa kan ka’e of gowwoomsaa akka jiran isaanitti hin dhagahamu. Qalbiin isaanii waan baddeef kuni isaanitti hin dhagahamu. Qalbii isaanii keessa dhukkuba shakkii fi fasaada (badiitu) jira. Ma’asiyaa (cubbuu) adabbiitti isaan geessuun qoramanii jiru. Rabbiin qalbii isaanii keessatti shakkii isaaniif dabale. Ammas sababa kijibaa fi nifaaqa isaanitiif adabbii laaleessaa nama rakkisuu fi dhukkubsutu isaaniif jira.[5]
Islaamatti amananii osoo hin ta’in Muslimoota ta’uun faayda argachuuf qofa namoonni Laa ilaah illallah jedhanii ragaa bahan, shahaadan (ragaa bahuun) isaanii kuni Rabbiin biratti fudhatama hin qabu. Aakhiratti mindaa wayitu hin argatan. Sababa kijibaniif adabbii laalessaa qunnamu.
Namni dhugaan qalbii isaatiin laa ilaah illallah tti amanuun laa ilaah illallah jedhe ibidda irraa baraarama. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
مَا مِنْ أَحَدٍ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ إِلاَّ حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ
“Eenyullee ‘Rabbiin malee haqaan gabbaramaan hin jiru, Muhammad Ergamaa Isaati’ jedhee dhugaadhaan qalbii isaa irraa ragaa bahu hin jiru Rabbiin ibidda irraa kan isa baraaru yoo ta’e malee.” Sahiih Al-Bukhaari-128
Kana jechuun namni kamiyyuu dhugaadhaan qalbii isaatiin itti amanuun “Rabbiin malee haqaan gabbaramaan hin jiru, Muhammad Ergamaa Isaati” jedhee ragaa bahe, Rabbiin ibidda irraa isa eega.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Tahriir wa tanwiir-3/29, Ma’aariju tafakkuri-11/740
[2] Tafsiiru muyassar-413, Tafsiiru Xabarii-18/569, Tafsiiru Tahriir wa tanwiir-21/177
[3] Ma’aariju tafakkuri-11/741
[4] Gabaabbinnaan tafsiiru xabarii-18/570, Tafsiiru muyassar-413
[5] Tafsiiru muyassar-fuula 3
Aqiidatu Tawhiid-fuula 49, Sheykh Saalih ibn Fawzaan
Commentary on the Forty Hadith of An-Nawawi-Vol.1, fuula -285-286


text:
Bulchiinsa naannoo Tigraay magaalaa Maqalee keessa kan jirumana barumsaa Maay Waynii keessa namoonni Tigraay bakka adda addaa keessaa godaanan kanneen kuma 7 caalan jiraachuu isaanii waltaasisaa godaantootaa kan ta’an Obbo Tasfaay Birhaanuu ibsanii jiru.
Godaantoota isaan jalqabaa kan abbaa warraa 751 mana barumsaa maqalee keessa jiru Qissaannet keessa lan jiran yoo ta’u namoota 3000 caalaan kan keessa jiran ta’u waltaasisaan godaantoota kanaa Obbo Haftoom Tsegaay ibsuu isaanii Aleem Fiseehaa gabaasee jira.


text:
Ibsa Ejjannoo Miseensota Konyaa ABO Victoria – Australia
Hagayya 25 bara 2019
Miseensotni ABO Konyaa Victoria – Australia walgahii idilee Hagayya 25 bara 2019 gaggeessannee jira. Walgahii idilee kana irrattis haala biyya keenyaa ilaalchisee marii bal’aa taasisne. Hirmaattotni walgahichaa ibsi ejjannoo kanaa gadii murteeffatan.
1. Jijjiiramni wareegama Qeerroo fi Qarreen biyya Ethiopia keessatti mul’atee jira haa jedhamu malee miidhaa saba keenya Oromoo fi saboota akka Oromoo irra geessisamee ture har’as bifa jijjiirratee itti fufee jira. Seeraan ala guuramanii hidhamuun, mooraa waraanaa keessatti tiksamuun, ajjeessamuun, qabeenya saamamuun fi dararamuu fi ariyatamuun saba keenya irraa hin dhaabbanne.
2. Sabni keenya daangaa Oromiyaa gara garaa keessaa dachee isaa irraa weerara humna waraanaan buqqisame biyya isaa keessatti godaantuu tahee beelaa fi dhukkubaan harcaasamaa jira.
3. Mirgootni xixiqqaan duraan saba keenya abadchiisaman kanneen akka aadaa fi afaan ofii guddisachuu, dagaagsachuu fi biyya ofii keessatti kan dalagaa, kan seeraa fi ogummaa tahuun maleef amma illee tumsii fi deeggarsi mootummaa irraa eegamu waakkatamee jira. Dabrees, dhiibbaa guddaan afaan Oromoo irratti karaa adda addaa bifa qindeeheen gaggeessamuutti jira.
4. Adeemsi karaa nagaa biyyattii keessatti abdatamee fi eegame akka silaa barbaadamutti of dura deemuun hafee caalaattuu deebisee jeequmsa dandamachuuf hin salphanne keessa biyyattii seensisaa akka jirutu nutti mul’ata.
5. Kanaaf, haala akkanaa keessaa bahuun akka danda’amuuf:
i. Hidhamtootni Oromoo mirga sabummaa isaaniif malu gaafatan qofaaf golee Oromiyaa keessaa guuramanii mooraa waraanaa fi manneen hidhaa gara garaa keessatti ugguramanii jiran haal-duree tokko malee gadi lakkisamuu qaban.
ii. Furmaata dhugaa fi waaraa argamsiisuuf sabni keenya dachee isaanii kan dhalootaan irra jiraataa turan, kan weeraraan buqqisaman, qe’ee irraa buqqa’anitti deebisamanii qubsiisamuu qaban.
iii. Afaan Oromoo sadarkaa biyyoolessaatti afaan hojii mootummaa, kan seeraa, bulchiinsaa, kan dalagaa, ogummaa fi barmootaa tahee beekmtii seeraa dafee argachuu qaba.
iv. Gaaffii ummataa karaa nagaa deebisuuf waadaan galame, gara afaan qawweetti deebi’uu isaa ni balaaleffanna; rakkooleen siyaasaa biyyattii marii siyaasaa fi adeemsa karaa nagaatiin hiikamuu qaban.
v. Dhaadannoon “yaada mo’ataa qofaan adeemuu” jedhamee dhaadheffamaa ture, gara afaan qawweetti deebi’aa jira. Adeemsichi akkuma duraan abdachiifame sanatti yaada mo’ataa qofaan masakamuu fi gaggeeffamuu qaba.
Walumaa galatti, mootummaan Ethiopia dhibdee siyaasaa biyyattii keessaa, keessattuu Oromiyaa keessaa humnaan furuuf jecha bakkoota adda addaa bulchiinsa humna waraanaa (Command Post) deebisee gadi dhaabuun miidhaa godaannisa seenaa dabre haaressaa jira. Dhumaatiin tarkaanfii kanaan geessisamaa jirus dhibdee wal xaxaa keessa biyyattii seensisaa jira. Kanaaf, furmaata karaa nagaa barbaaduu qofti dhibdee kana furuuf hundee dha.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Hagayya 25 bara 2019


text:
Dhuukkuba Sarre Maraataa
Raabiisiisiin Vaayirasiin kandadaarbuufidhukkuba faalama sammuuilmaan nammoota irraa fi bineensootadhiga ho'aa qabaan irra kan gessuu[1] Malattootnii jalqaba irrati argam ho'a qaamaa fi bakka itti quunameerati dhageeti hiddaa dha.[1] Mallattootnii itti annunn dhagaa'aaman sochilee nama jeeqan, gamachuu to'aachuuf rakkisuu soddaa bishaani,kutaalee qaamaa tokko tokko sochoosuu dadhabuu, bitaa galuu fioff walaaluudha.[1] Malatootnii erga mul'atan booda, Raabiisiin yeroo maraa du'a fiida.[1] Yerroon dhukkuubichaan qabamuu fi malatoolee ilaaluu giduu jirruu ji'aa tokkofi ji'a sadii gidduudha. Ta'ulee, yerron kuuni torbee tokkoo gaddi haama waggaa tokkoo caala garaagarumaa qabachuu danda'aa.[1] Dheerinii yeroo kan hundaa'uu yeroo vaayiirasichii gidduu galaa sirna narvii gahuuf itti fuudhatuu irrati.[2]
Sababaa fi Qooranaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Raabiisiin bineensoota birraa irraa gara ilman namaaniti darba. Raabiisiin kan namati darbuu, bineensii faalamee yeroo nama nyaatuu yookin taraaruu dha.[1] Gooroorii bineensa dhuukuubichaan qabamee yoo mukoos meembreenni binensa yookkin nama birraa wajjin wal quuname dhuukuubichii dadarbuu danda'a.[1] Raabiisiin nammoota qabattu yaroo baay'ee saree irra dhuufa.[1] Caalmaa 90% ira Raabiisiin biyyoolee sarooni Raabiisii qaban irrati umamuu saroota irraa dhuufa.[3] BiyooleeAmeerikkaa keesa,hiddi simbira haalkanibaay'inaan dhuukkuuba Raabiisii namattii fiduu, haami 5% gadi immoo saroota iraa dhufa. [1][3] Bineensooni akka hantuutaa jirran yeroo bay'ee dhuukuubichaan hin qabamanii.[3] Vaayirasiin Raabiisiigara samuuti kan bahuu narvoota peerifeeraaliihoordoofuuni dha. Dhuukuubichi kan qooratammuu danda'uu erga malatootnii isaa jelqaban booda dha.[1]
Ittiisaa fi Wal'aansa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
To'anaa bineensootaa fi sagantaaleen talaali balaa Raabiisii sababa sareedhaan dhuffuu biyoolee adugnaa bay'ee irraa hir'iseera.[1] Uumatoota balaa guddaa ira jiraaniif yammuu saaxiila hin bahiin talaalii kenuun ni goorfama. Namootnii balichaaf saaxiilamaan, namoota siimbira halkanii wajjin hoojatan fi namoota baka Raabiisiin baay'inaan argammuuti yeroo bay'ee dabarsanii dha.[1] Namoota raabiisiiti saaxilaman kessaa,talaalin Raabiisiifoo yeroo tokko tokko Raabiisii iimuunooguloobiiniiyoo malatooleen dhuukuubichaa mul'aachuu otto hinjalqabiin kenamee dhuukuubicha ittisuuf gargaaruu.[1] Baka maddaa daqiiqaa 15f saamunaa fi bishaaniin,ayoodiinii piirooviidoniiyookiin saamuunaa dhangala'aa tiin dhiqquun vaayiirasii ajeesuu nidanda'a. Akasuumas tamsaa'iina dhuukuubicha hambisuu danda'a. [1] Erga malatootnii mul'atan booda namoota muurraasatuu dhuukkuubiicha irraa haafee. Kuuniis wal'aansa guddaa kan piirootookoolii Miilwaa'uukkee jedhamuun beekamuuni dha.[4]
Talaallii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Talaaliin Raabiisii Talaaliiittiisa raabiisiif gargaaruu dha.[5] Kan buu'aa qabeesa ta'ee fi balaa kan hinqabnee muurasni jirruu. Ergaa namnii vaayiirasii Raabiisiin sababoota akka ciniinaa saretiin yookiin siibmira haalkaniitin saaxiilamuu fi erga saaxilameen bodda dhuukuubicha ittisuuf gargaara. Dandeettiin-dhibee- ittisuu kan hama-qooricha saddii boda argamuu ciimaa fi yerroo dheraa kan turu danda'uu dha. Yeroo bay'ee kan kenammuu gogaa yookiin irree irati limo waraaniidha. Erga saaxiilaamaan booda talaaliin yeroo- hunda kan fayadammuuimmuunoogiloobbuuliinii Raabiisii wajjiinnii. Namootnii balaa saaxiilamuu guddaa irra jiraatani, yeroo saaxiilamuuf dandaa'aniin duura talaalamuun issanii ni gorfama. Talaaliileen namoota fi bineensoota irrati nihoojettuu. Daandeetii- sarootnii dhibiicha ittisan ijjaruun dhibee namoota irra ittisuf mala bu'aa qabesa dha.[5]
Oof- eegannoo[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Namootnii miiliiyoonoota addunyaa keeseti talaalamani jirruu, kuusin tilmaamaman namoota millioyoona 250,000 ta'an ittusin isa ni tilmaamama.[5] offeganoon godhamuu dan'aan garee umrrrii hundumaaf ni jirruu. namootnii % 35 fi %45 gidduu jiran bakka limoon warraanamee irati yeroo muraasaaf dimachuu mul'issuu. Namootnii %5 fo %15 gidduu hoo'a qaamaa,dhukkuuba sammuu,dhuukuuba garraa qabaachuu ni danda'uu. Raabiisiin saaxilamuun boda balaan issan itti fayyadamuu wajjin walqabattee dhuffuu hin jirruu. Talaaliileen baay'een tiimeeroosaa of kesaa hin qabanni. Talaalileen tishuulee naarvoota irraa hojeetaman biyyoole muraasa kessati ni fayadammuu, bay'inaan Eshiyyaa, Ameeriikaa kibaa kessati haata'uu malee, bu'aan issani xiqaa fi rakkoo caalaa qabuu. Isaaniitii fayadamuun Buufataa Fayyaa Adhunyaatiin hin goorfamuu.[5]
Bara 2014 irraa jalqabee,gattin waligalaa Dollara Ameerikkaa 44 fi 78 gidduu baasa.[6] Ameerikkaa Kaabbaa kesatti sangantaan talaalii Raabisii tokko Dollara Ameerikkaa 750 baasa.[7]
Qoorannaa tamsaasa dhiibee[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Raabiisiin bara tokkoo kesatti nammota 26,000 hanga 55,000 adduugnaa mara keesattii ajjeesa.[1][8] Duunii 95%ira kan caaluu kan uumamuu EshiyaafiAfrikkaa keesa dha.[1] Raabiisiin biyoollee 150 ira caalan kessa ardii Antartiikaan alla arrdillee hunda keesatii argama.[1] Umatootni milliyoona 3 irra caalan nanoolee Raabiisiin itti argamuu keesa jiraatuu.[1] Awuuroopaa fi Awuustraliyyaa keesati, Raabiisiin haarka-caalaati siimbira haalkannii kesatii argama.[9] Nammootni odooloota xiixiiqoo irrati jirratan raabiisii goonkuumaa hin qabaannii.[10]
Waabbii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 1.17 "Rabies Fact Sheet N°99". World Health Organization. July 2013. Retrieved 28 February 2014.
- ↑ Cotran RS; Kumar V; Fausto N (2005). Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease (7th ed.). Elsevier/Saunders. p. 1375. ISBN 0-7216-0187-1.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Tintinalli, Judith E. (2010). Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli)). McGraw-Hill. pp. Chapter 152. ISBN 0-07-148480-9.
- ↑ Hemachudha T, Ugolini G, Wacharapluesadee S, Sungkarat W, Shuangshoti S, Laothamatas J (May 2013). "Human rabies: neuropathogenesis, diagnosis, and management.". Lancet neurology 12 (5): 498–513. PMID 23602163. doi:10.1016/s1474-4422(13)70038-3.
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 "Rabies vaccines: WHO position paper". Weekly epidemiological record 32 (85): 309–320. Aug 6, 2010.
- ↑ "Vaccine, Rabies". International Drug Price Indicator Guide. Retrieved 6 December 2015.[dead link]
- ↑ Shlim, David (June 30, 2015). "Perspectives: Intradermal Rabies Preexposure Immunization". Retrieved 6 December 2015.
- ↑ Lozano R, Naghavi M, Foreman K, Lim S, Shibuya K, Aboyans V, Abraham J, Adair T, Aggarwal R (Dec 15, 2012). "Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010.". Lancet 380 (9859): 2095–128. PMID 23245604. doi:10.1016/S0140-6736(12)61728-0.
- ↑ "Presence / absence of rabies in 2007". World Health Organization. 2007. Retrieved 1 March 2014.
- ↑ "Rabies-Free Countries and Political Units". CDC. Retrieved 1 March 2014.


text:
Uumamni qaajjibbuun wal fakkaatu kun Lobster jedhama. Biyyoota heddu keessatti soorataaf oola. Keessumattuu Jaarraa 18ffaa dura soorata hiyyeeyyiifi gabrootaa ture. Koloneeffattoonni jaarraa 18ffaa dura turanii fi mootonni aangoofi humna jabaa qaban, uumama kana gabroottanii fi warra hidhame qofa nyaachisaa turan. Walumaa galatti gabaroonni durii fi hidhamtoonni sooratni isaan nyaatan uumama kana ture. Yeroo sanitti gabroonni rakkoo takkaan malee uumama kana haga garaan isaanii quufutti sooratu. Har’a garuu yeroon jijjiiramee dubbiinis jijjiiramtee jirti. Sooranni uumama kanarraa hojjatamu hoteelota gurguddaa keessatti malee hin argamu. Namni soorata kana sooratus dureeyyii qofa. Nyaanni Lobster irraa qophaahu kan namni tokko sooratu $50-$70tti gurgurama.
Uumamni Loobistar jedhamuun beekamu kun bishaan keessa kan jiraatu yoo ta’u, sanyiiwan garagara 49 akka qabu beekkamee jira. Sanyii isaa kanarratti hundaa’ee guddinni isaatis garaagarummaa qaba. Inni xiqqaan seentimeetira 24 kan dheeratu yoo ta’u, guddaan ammoo haga meetira tokkoo dheerata. Ulfaatinni isaatis haga kilograama 20 ta’a. Loobistar garee gurguddaa lamatti qoodama. Clawed Lobster fi Spiny Lobster jedhamuun beekkamu. Clawed Lobster akkuma qaajjibbuu kottee cifaa jabaataa qabu mataa gubbaa qaba. Sanyiin kun bishaan diilallaawaa keessa jiraata. Spiny Lobster ammoo qaamni isaa Mantis Shrimp wajjiin wal fakkata. Akkuma Mantis shrimp anteenaa dheddheeraa mataa gubbaa qaba. Jireenyaafis bishaan oowwaa filata. Wanti harka ykn qeensa fakkaatu, kan mataa clawed Lobster irra jiru guddinni isaa wal qixaa miti. Inni tokko dheeraa yoo ta’u kuun ammoo gabaabaadha. Ykn ammoo tokko furdatee tokko qal’ata. Qeensa isaa kanas waan adamsu ittiin qabatuuf, eega qabeen boodas ittiin mummuruuf fayyadama.
Clawed Lobster eegee hin qabu. Spiny Lobster ammoo eegee dheeraa qaba. Eegeen isaa kunis gabaa irratti haalaan barbaadamaadha. Loobistar miila 10 qaba. Sababa miila isaa kanaafis bineensota akka Shrimp waliin garee tokko kessatti ramadama. Qaamni Loobistar guutuun isaa qola jabaan haguugamee argama. Qolli isaa kun hin guddatu. Kanaafuu qaamni Lobstar kan keessaa yoo gabbatu, qolli kun irraa caccabuu jalqaba. Yoo qolli kun irraa caccabe diinni itti heddummaata. Sababaa kanaaf hanga qolli biraa biqiluufitti dhokatee jiraata.
Loobistaroonni bishaan qilee keessa jiraatan ija hin qaban. Kanneen bishaan qilee hin taane keessa jiraatan garuu ija kompaawundii qabu. Haa ta’u malee ijji isaanii kun waan isaan dura jiru haalaan itti hin mul’isu. Wanti isaan arguu danda’an sosochii isaan duratti argamu qofa. Bakka ijaa kana miirri isaanii kan fuunfachuu haalaan jabaadha. Bineensa adamsamuufii diina itti dhufe miira kanaan adda baafatu. Loobistar hedduminaan foon soorata. Kanaafuu uumama bishaan keessa jiru, kanneen akka qurxummii fi raammolee soorata. Dabalataanis biqiltoota bishaan keessaatis ni soorata.
Diinni hamaan Loobistar ilma namaati. Biyyoota akka Awrooppaa, Ameerikaa fi Eeshiyaa keessatti foon uumama kanaa haalaan barbaadama. Bifti Lobstar magaala, akkasumas magariisa yoo ta’u, yeroo bishaan oowwaadhaan danfifamu garuu ni diimata. Sababaan ammoo, seeliiwwan bifa biraa qaban hundi isaanii yeroo du’an, diimaan garuu hin du’u. ilma namaatiin cinatti qurxummiin Codfish jedhamu, akkasumas Octopus uumama kana adamsee soorata.
Yeroo wal qunnamtiin wal hormaataa raawwatamu qolli dhaltuu irra jiru ni harca’a. Kanaafuu eega wal qunnamtii raawwatteen booda dhokachuun isiirratti dirqama. haga gaafa qolli isii jabaatutti hanqaaquu hin buustu. Gaafa qolli isii hundi seeraan itti deebi’ee fi yeroo barbaaddetti hanqaaquu buusti. Yeroo takkaanis hanqaaquu haga kuma kudhanii (10,000) buusuu dandeetti. hanqaaquu kanas dirreerratti dhiistee hin deemtu. garaa ofii jalatti maxxanfattee waliin sochooti. Haa ta’u malee ilmooleen hanqaaquu kana keessaa bahanii guddatanii dullooman kudhan hin caalan. Hedduun yeroma hanqaaquu kan nyaattaman yoo ta’u, gariin ammoo akkuma dhalataniin adamsamanii nyaatamu.
Lobster tokko guddatee, wal qunnamtii wal hormaataa raawwatuudhaaf waggaa torba guutuu qaba. Kunuunsi gahaan yoo godhameef, Lobstar hayyama Rabbiitiin waggaa 100 ol jiraatuu danda’a. Haa ta’u malee, hedduminaan waan kiyyeeffamee nyaatamuuf waggaa dheeraa jiraatuu hin danda’u.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
WASHINGTON, DC —
Qormaatni biyyoolessaa Itiyoophiyaa kan silaa barana kennamuuf ture ba’ee miidiyaalee hawaasummaan facaasamuu isaa irraa kan ka’e haqamuu isaa fi yeroon qoramaataa haaraan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Waxabajjii 27 haga 30 bara 2008 akka kennammu Ministarri barnootaa Itiyoophiyaa ibsa kenneen beeksisee jira.
Qormaatni sun akka baasamee facaasamu ka taasisame, mormii barattootaa baatiilee ja’aaf Oromiyaa keessatti geggeessameen wal-qabatee, barattoonni sirnaan barnootaa isaanii hordofuu fi qormaatichaaf qophii gahaa gochuuf yeroo fi deggersa gahaa waan hin argatiiniif kanneen jedhan geggeessitoonnii fi deggertoonni mormii Oromiyaa keessaa immoo, beellamni lammataa mootummaan kenne kun illee yeroo gahaa akka hin ta’in dubbachuun morman.
Kana kan ilaaleen Ministeera Barnootaa kan Federaala Itiyoophiyaatti Daayreektoreetii dhimmootii komunikeshinii keessatti bakka bu’aa Daayreekteeraa kan ta’an Obbo Ahmed-siraaj Misbah deebii kennaniin qorannoo Oromiyaan gaggeesseetu lafa qormaanni itti kennamuu qabuu fi turfamuu qabu murteesise jedhan. Guyyaan Qormaataa Waxabajji 27 hanga 30tti qabaamees gabaabina yeroo jiru irraa ta’uu isaa ibsanii ba’ii qormaata barattotaa yeroon gabaasanii barnoota bara dhufuu itti fufuuf haala dandeesisuun guyyaan kun murame jedhan. Soommana Ramadaan keessa hojii hojjachuun rakkisaa miti, garui Id Al Faxir guyyoota kana irra ollaan guyyaa tokkoon achii butuun ni jiraata jedhu.


text:
Halkaaniifi ganama addaan hinbeeku. Halkan isaaf bariidha; ganamni immoo isaaf guyyaadha. Halkan baha; halkan gala. ni fiiga; takka turu immoo ni sussuka. Barii waca sinbiraafi yaasa saree baha. Halkaan bobbaa bineensotaa gala. Fira hinqabu; rakkina garuu hindhabu. Ganama barii Gaara Cilaalootti ol lulluka. Gabaa hin ooluu yeroo achi gahe akka cabbii cabbaa’a. Qorri Gaara Cilaaloo bira gahanii mitii magaalaa Asallaa keessattuu nama kotteessa. Gaaddisaan kana hunda danda’a. Qorradhe; natti oo’e hinjedhu.
Gaaddisaan achuma magaalaa Asallaa ganda 02 keessatti dhalate. Ni dhalate jechuurraa jireenya gadadootti madaqe jechuu wayya. Abbaafi haadha isaa hinbeeku. Haatisaa aaddee Jiituun osoo mana sagada Ortodoksii Maariyaamii, kadhata kadhachuuf halkaan saa’atii 10 irratti maatiishee biraa kaatee osoo deemtuu Kashalabbeen dhugaatii dhugaa bulee karaa irra deemu tokkoon gudeedamte.
Guyyuma sana Gaaddisaan garaatti uumame. Jiituun halkan gaafa sanaatiifi guyyaa dhalootashii abaaraa, iyyasa na baraaraa dhageessisuuf yoo jettu irreen Kashalabbichaa afaan ishii cuqqaalee itti cimee harka kennatte. Innis fedhii isaa raawwatee gara dhufetti deebi’e. Jiituunis kukkufaa, takka immoo duddufaa dhiigashii of irraa haqattee akka maatiin irratti hinbeekneef mana sagadichaa geessee deebitee galte. Boodas, yeroo ulfi itti guddachaa deemu wayyaa bal’aa ulfa dhoksuu danda’u uffachuu jalqabde.
Tattaaffiin ulfa ishii dhoksuu garuu, ji’a shan caalaa milkaa’uu hindandeenye. Booda keessa haatiishii aaddee Caalchiseen irratti barte. “Yaa Rabbi maal natti fidde; biyya itti kabajamne keessatti nu qaanessite” jechuun abbaa manaashii obbo Qalbeessaatti himte. Qalbeessanis, kana yeroo dhagahu Jiituutti rukkuttaafi arrabsoo itti cimse. Gaaf itti caalsifate immoo Qawwee fudhatee ajjeechaaf ishii doorsisa. Haalashii mudate hunda tokko tokkoon itti himtullee namashii dhagahu dhabde. Kanumaan maatiishii dhiistee kophaatti mana kireeffattee jireechuu jalqabde.
Barumsashii kutaa 10’n geessees addaan kutte. Argattu nyaachaa, dhabduu immoo beela buluu jalqabde. Bakka baay’ee rakkatteetti immoo hiriyaashii waliin barachaa turan Boontuu rakkisuu hinoolle. Boontunis, garaa itti hinjabaattu. Maatiishii biraa buddeen tokko, lama, gaaf gaaf immoo mallaqa dibata akka ittiin bitattuuf kennameef irraa xiqqoo hir’istee kan Daabboo tokko bitu kennitiif. Jiituun, “Maal qaba osoon guyyaan dhaladhu sana garaa haadhakoo keessatti bishaan ta’ee hafee” jettee guyyaa dhalootashii abaarti. Ulfa garaatti baattee hojii humnaa hojjeechuu erga jalqabdee bubbultee jirti. Osoo haala kanaan oliifi gadi tattaafattuu guyyaan dhalachuu Gaaddisaa gahe. Jiituunis, gargaarsa Boontuufi haadha Boontuu aaddee Tolaashiin ciniinsuu guddaa booda Gaaddisaa dub goote. Hanga torban lama guuttutti gargaarsuma isaanitiin jiraatte. Maatiinshee bakkasheen jirtu lagatan. Dhala isaanii ta’uushii waakkatan. Gaaddisaan dhalatee ji’a tokko yeroo guutu, Jiituun suuta jettee dukkana uffattee, karaa mana sagada Maariyaamii geessu bakkasheen itti gudeedamteefi Gaaddisaan garaatti uumame sana, bakka Baahargamoon walitti tuuta’anii jiran sanatti gattee, ofii immoo biyya gadii dhiistee badde.
Gaaddisaan guyyaa sana irraa jalqabee harma haadhaa lagate. Aaddee Warqeen osoo mana sagadichaa deemtuu, Gaaddisaa wayyaa bututtuun maramee taa’u agartee naasuun, “Nan bade!” jettee lafaa ol kaafteee fudhattee gara mana ishiitti galte. Warqeen dhala waan hinqabneef akka dhalasheetti guddiste. Garuu qabeenya waan hinqabneef waan hunda seeraan guutuufii hindandeenye. Osoo inni guddatee hojiif hingahiin yeroo waggaa torba ta’u namoota ollaa waliin Gaara Cilaaloo deemee qoraan akka guuruuf ajajji. Innis Quncee mukaa quncisee qoraan guure walitti hidheuun jalatti dudduufaa mataa isaa irra buufatee, takka kufaa, takka immoo dafqa haqachaa Gaara Cilaaloo keessaa qoraan baatee manatti gala. Yeroo waggaa kudhan guutu kophaasaa dhaqee Gaara Cilaalootii qoraan guuruu jalqabe. Qoraan guurees gabaa magaalaa Asallaa geessee gurguruun Warqee fi ofiisaa jiraachisuu jalqabe. Galii qoraan gurguru irraa argatuun barruu fi qalamas bitatee barumsa jalqabe. Ganama barumsa isaa dhaqqabuuf jecha barraaqa Gaara Cilaaloo of funduratti ilaalaa qoraan guuruuf itti ol kaata. Gaarri Cilaaloos qorra isaa nama cabbeessu sanaan isa simata. Gaaf tokko tokko immoo yeroo barumsaa deebi’u guyyaa gabaa ba’aa baata. Gaara Cilaaloo irraa qoraan guuruun dhowwamnaan, jireenya moo’achuuf, barumsa isaa itti fufuuf muka soofee Mismaaraan walitti rukutee Duukkaana xiqqoo tokko tolfatee, fannoo itti godhatee, Koshooroo, Sigaaraa, kaardii Moobayilaafi Sooftii keessa busee garaasaa irratti baatee magaalaa Asallaa keessa asiifi achi naanneessuun gurguree Warqeefi of jiraachisuu, barumsasaas itti fufe. Barumsasaa yeroo hojii galuufi halkaan irriiba dhabee qayyabata. Barumsa isaatinis baay’ee cimaadha. Bara hundaa dareesaa keessaa tokkoffaa bahee badhaasa fudhata. Kanaanis mana barumsaafi barsiisota isaa biratti beekkamtiifi jaalala argate. Keessattuuu barsiisaan isaa Waaqumaan gaaf tokko osoo inni gabaa keessa deemee ba’aa baatuu argee seenaa isaa gaafatee waan bareef ni jajjabeessa. Barattoonni waa’ee isaa beekan baay’een isaanii, isa gargaaruuf yeroo mallaqa kennaniif, “Ani mallaqa keessan hinbarbaadu; humnaan qaba. Umurii kanaan ani hojjedhee argachuu dhiisii nama biraayyuu jiraachisuu nan danda’a. Deemaa warra akkakoo humnaafi dandeettii hinqabne isaan gargaaraa. Ana amma kan na barbaachisu gargaarsa mallaqaaa osoo hintaanee gargaarsa hamileeti” jechuun deebisa. Kuuwwan, “Gaaddisaan barataa cimaadha. Garuu, maal godha waa hinqabu hiyyeessa; haadhaafi abbaa hinqabu. Akka Harree abbaa hinqabnee namni barbaade ba’aa isa baachisa” jedhuun. Gaaddisaan garuu, “Baraafi Murxuuxee gad jedhanii jala darbu” jedhee obsa. Nan miidhame nan balaaleffatamees hinjedhu. Yeroo hunda hiriyaan isaa barruulee isaati. Nan boqadha hin jedhu. Galu qayyabannaa bahu hojiidha. “Sareen kan maal qabdu Udaan qabbaneeffatti” jedha. Sana korsiisee sana immoo buusa. Haala kanaan barumsa isaa barachaa hojii isaas itti fufe. Jireenyasaa keessatti guyyuma tokko rakkinaaf harka kennee hinbeeku. Gaaddisaan abdii kutachuu hinbeeku. Moo’uu malee moo’amuu hinjaallatu. Abjuun isaa hundi moo’udha. Mul’anni keessa isaatii burqu hundi abdiin kan guutameedha. Nama kaayyooti. Kaayyoof jiraata kaayyoof du’as. Booreef boora’a. Kaayyoof beela’u beela’e hinjedhu. Kaayyoof dheebotuus dheebodhee hinbeeku. Midhaan irra kaayyoo beela’a bishaan irras kaayyoo dheebota.
Barumsasaas jabaatee barachuun kunoo har’a Meedaliyaa Warqee fudhatee Yuunivarsitii Jimmaa irraa Ogummaa Fayyaatiin eebbifamee Hospitaala Adaamaa keessatti qacaramee hojjeta. Imaanaa itti kennames amanamummaan raawwata. Hundaaf garaa laafa. Kan dhukkubsatu waliin dhukkubsata. Kan dhukkubsatee isa biratti yaalame hundi akka firaatti deddeebi’anii isa gaafatu. “Harki Dr. Gaaddisaa dawaadha. Osoo inni daawaa biraa namaaf hinkenniin faarri namatti deebi’a” jedhuun. Kanaanis hojjettoota Hospitaalichaafi wal’aanamtoota hunda biratti kabajaafi jaalala guddaa qaba.
Siisay Rattaa Dhaabii tiin


text:
Waldaan Qulqullootaa Wiirtuu Adaamaa Imala Jireenyaa Adeemsise
Waldaan Qulqullootaa Wiirtuu Adaamaa Imala Jireenyaa Adeemsise
Yordaanos Gonfaafi
Warquu Baqqalaa (Wiirtuu Adaamaatti Kutaa Miidiyaa)
Imalli jireenyaa Waldaa Qulqullootaa wiirtuu Adaamaan qophaa’e Bitootessa 11 bara 2008, imaltoota kumaafi dhibba lama hirmaachisuun adeemsifameera. Imalichi gara Mana Kiristaanaa Qulqulluu Abuna Gabra Manfas Qiddus Girabbaa Jawweetti taasifame. Sagantaaleen imala jireenyaa hawwatoo ta’aniifi seera mana kiristaanaa eegan Faarfannaan, lallabni wangeelaa, gaaffiif deebiin dhimma yeroofi seenaa Mana Kiristaanaa irratti xiyyeeffatan, barsiisota hubannoo gahaa qabaniin deebiin itti kennameera.
Imalli jireenyaa waldaa qulqullootaan qophaa’u kun imaltootni waa’ee jiruu foonii qofa yaaduu osoo hin ta’in dhimma jireenya jireenya caaluu,waa’ee lubbuu isaanii akka yaadaniif imalichaan barumsa amantaafi suga Waaqayyoorraa akka argataniif yaadameeti. Imalli jireenyaa wiirtuu Adaamaan qophaa’e kunis dhimmoota kanneen qabachuun ka’uumsa isaa Mana Kiristaanaa Iyyasuus Magaalaa Adaamaatti argamu irraa taasifachuun adeemsifameera. Sagantichi eebba Abboottiin erga eegalamee faarfannaafi ergaa garagaraan booda barumsi wangeelaa D/n Daani’eel Kibratiin mata duree “KIRISTAANUMMAA ERGAMA QABU” jedhuun dhiyaateera. Barbaachisummaan barumsichaa kiristaanummaan nama kamuutuu hojiidhaan calaqqisuu akka qabu hubachiisuu yoo ta’u,kiristaanummaan hojii hin qabne kan du’e ta’uu hubachiisuudha. D/n Daani’eel Mana Kiristaanaa keessatti amantoonni tokko tokko maqaaf kiristaana jedhamurraan kan hafe hojii kiristaanaa tokko irraa eegaman akka kadhachuu, soomuu, sagaduu, arjoomuu, kennaa qabaniin tajaajilu, walumaagalatti waa’ee Mana Kiristaanaa raawwachaa akka hin jirre barsiisaniiru.
Kun immoo diinota Mana Kiristaanaa isaan keessaafi alaaf ummata kiristaanaa saaxiluun salphumatti akka amantaan gufatan taasisaa waan jiruuf,kiristaanni kamuu kennaa Waaqayyoon akka dandeetti isaatti kenneef gargaaramuun dhiiraafi dhalaa osoo hin jedhin carraa argateen waa’ee amantii yaaduu,barsiisuu, deegaruufi hojiilee biroon calaqisisuu qaba jedhaniiru. Kana ta’uu baannan amantii du’e waan ta’uuf Waaqayyoodhaan ni gaafatamna jedhaniiru. Kanaaf, kiristaanummaan akka carraafi barsiifataan osoo hin ta’in kiristaanummaa ergama qabu qabaachuun barbaachisaadha jedhan.
Sagantaa imala jireenyaa wiirtuu Adaamaan qophaa’e kana irratti gaaffileen waa’ee Kitaabolii dhalatoo (Awaldi) ,giloobilaayizeeshinii,seenaa Mana Kiristaanaa Itiyoophiyaa, Tahaadisoofi rakkoolee Mana Kiristaanaa yeroo duriifi ammaa jedhu waltajicharraa dhiyaachuun D/n Daani’eelfi Barsiisaa Yaaregaal Abagaaziin deebiin itti kennameera. Kitaabonni dhalatoon abboottii Mana Kiristaanaan kan qoratamuun adda bahanii beekaman yoo ta’u, bu’uurri isaanii Kitaaba Qulqulluu waan ta’eef bu’aan isaanii kan afuuraa qofa osoo hin ta’in beekumsa Addunyaa kanaaf fayyadan hedduu kan qaban ta’uu himaniiru. Kitaaba Qulqulluu irrattis iddoon macaafotni kunneen akka hin barbaachifne itti katabame hin jiru jedhaniiru. Seenaa Itiyoophiyaa keessatti Manni Kiristaanaa Ortoodoksii Tawaahidoo Itiyoophiyaa walabummaa biyya kanaaf, lakkoofsa baraa, afaan biyyaattiin, nagaa biyyattiif kadhachuun oolmaa guddaa akka qabaattu wantoota ishee taasisan keessaa muraasa jedhan.
Dhimma Tahaadisoofi dhiibbaa Mana Kiristaanaa irratti taasifamaniin wal-qabatee rakkoolee manni kiristaanaa keessaa darbaa dhufte waan ta’eef haaraa miti jedhan. Garaagarummaan jiru abboottiin keenya ciminaan hojii amantaa hojachuun injifatan. Dhaloonni har’aas barumsa amantaa cimee barachuu,kadhannaa taasisu, Mana Kiristaanaaf waardiyyaa ta’uun barbaachisaadha jedhaniiru.
Walitti qabaan Waldaa Qulqullootaa wiirtuu Adaamaa Barsiisaa Geetinnat hojiileen waldichi hojatu bal’aa ta’uu kaasuun ummatni kiristaanaa kamuu ogummaa qabuun hojii Mana Kiristaanaaf waldicha maddii akka dhaabbatu gaafataniiru.
Milkaa’ina imala jireenyaa taasifameefis qaamolee deeggaran galateefataniiru.Hojii ijaarsa Mana Kiristaanaa Giraabbaa Jawwee Abuna Gabra Manfas Qiddus deegaruuf Qarshii 27,462 walitti qabuun arjoomameera. Hirmaattonni imala kanaas saganticharraa hubannoo gaarii kan argatan ta’uu himuun gara fuulduraattis cimee akka itti fufu gaafataniiru. Jiraatonni naannoo sanaas sagantichi isaan biratti qophaa’uun miira jajjabinaa kan itti uume,oddeeffannoo Mana Kiristaanaa haaraa kan itti argannee, kiristaanummaa keenyaan akka boonnuufi mana kiristaanaa cimsinee akka eegganuuf kan nu kakaaseedha jedhaniiru.
GALATNI WAAQAYYOOF HAA TA’U!!!


text:
Kabajamtoota Jiraattotaa,
Tarkaanfilee COVID-19 (koronavirus) akka hintamsaaneef fudhannu isinii qoodna. Tarkaanfleen kun kanfudhatamaniif yayyaa jiraattota keenyaa fi fayyaa hojjettootaa eeguu fi.
- Hojjettooti qulqullinaa keenya kemikaala (antimicrobial) jedhaman gaargaaramuu dhaan bakkoota waloo hund ni qulqulleessu. Kunis qabannoo balbalaa fi isa handrails jedhamu dabalata ‘disinfect’ gochuu dha.
- Hanga isinii ibsinutti walga’ii Aeron iin qindaa’e hunda yeroodhaaf haqnee jirra.
- Yoo COVID-19 ilaalamtanii kan qabdan ta’uu isinii himame ykn nama isaan qabamee qaamaan quunnamtan ta’e maaloo Aeronf text godhaa: 612-326-3855 ykn email myhome@aeon.org.
- Dhukkuba ittisuuf jecha beeksisa naannawaa gamoo kanaa tti maxansineerra. Maaloo qajeelfamoota sana duukaa bu’aa. Yoo dhukkubsattan maaloo mana oolaa, harka keessan ammaa amma dhiqadhaa.
Yoo gaaffii qabaattan maaloo text 612-326-3855 n email myhome@aeon.org. n godha.
-Bulchiins Aeon


text:
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Guraandhala 17,2018
Wayyaaneen waggaa 27 uummata Oromoo ajjeesaa, dararaa, Lafarraa buqqaasaa, baqattuu taasisaa, Hidhaa, barnootarraa ari’aa hanga yoonaa jiraatte. Haa ta’u malee afaan Qawwee Wayyaanee jalatti uummanni diddaa garbummaa jabaa taasisaa tureen, dhommoqa impaayera biyyattii dhommoqa gala hinqabne dhommoqseera. Akka duutee jirtuuf, barbadooftee jirtu hubatuurraan sirni afaan qawweetti amantu Wayyaaneen YKN TPLF uummata Oromoo irratti kallattiin waraana labsitee waggoota hanga kana lafee ilmaan kitillayyoo caccabsitee burkuteessite. Har’a ilmaan Oromoo harka garboonfataa Wayyaaneen lubbuun darban lakkoofsaan itti bahuun kan nama rakkisuuf hidhamtoota kuma dhibbaan lakka’aman Oromummaa qofaa yakkamanii mana hiraarsaa wayyaaneetti gidiramaa jiru.
Qabsoon Oromoo hidhamtoota isaarraa balbala saaquu jalqabeera. Guutummaa hidhamtootasaa mana hiraarsaa baasuuf, qabsaa’ota haqaa qaaruu TPLF jalaa baasuufis qabsoo finiinsee jiru itti fufuu qaba. Qabsoo Oromoo dhaamsuuf Labsiin yeroo akka darbu kan murteessitee jirtu TPLF uummata Oromoo irratti daguuggaa guyyaa guyyaan gootu ittuu jabeessuuf akka akeekkatte hubataamaadha. Haa ta’uuyyuu malee, Qeerroon Bilisummaa Oromoo afaan Qawween Wayyaaneen, qabsoo isaa duubatti kan hin deebifne ta’uu martuu beeka. Uummata karaa nagaa mirga isaa falmataa jiru, uummata gaaffii abbaa biyyummaa karaa nagaa gaafataa jiru irratti waraana kallattii labsuun uummata badii gurguddaa fiduuf kan akeekkatan rakkoowwan rasaasa har’a qabaniin raawwataa jiraniif kan itti gaafataman ta’uu jala muree Qeerroon beeksisa.
Maayiirratti Afaan Qawween FXG Dhaabuun, Burqaa Laga Abbayyaa Cufuudha! Burqaa laga abbayyaa cufuun waan yaadamuuf yaadamee hinbeeknedha. Qabsoon FXG hanga Bisummaatti jabaatee akka itti fufu ammas Qeerroo Bilisummaa Oromoo beeksisa.
Injifannoon uummata Oromoo!
Gadaan gadaa xumura garbummaati!
Guraandhala 17,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Tokkummaan mootummootaa rakkoo namoomaa Itiyooopiyaa keessaaf gargaarsa doolaara miliyoona 65 kan gumaache yoo ta’u, kana keessaa miliyoonni 40 hojii gargaarsaa naannoo Tigraay keessaaf oola.
Lubbuun namaa fi beeladaaleen sababaa hongeen dhumaniiru, ijoolleen hanqina nyaat madaalamaan dararamaa jiru jechuu dhaan hoogganaan dhimmootii gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootummootaa Maark Lowcock ibsa har’a ennaa gargaarsa maallaqaa kana labsan beeksisaniiru.
Walitti bu’iinsa baatilee ja’a qabateen siiviiloota irra dhiibbaan ka’u itti fufee jira jedhan. Dubartoonnii fi durboonni hookkara quunnamtii saalaa suukaneessaaf saaxilamanii kanneen miliyoonaan laka’aman immoo tajaajila barbaachisu dhabuu keessumaa kanneen naannoo baadiyyaa jiran immoo qaruma hin argatan jedhan.
Kanneen Tigraay keessaa uummata miliyoona 4.5 dabalatee guutummaa Itiyoopiyaa keessaa uummanni miliyoonni 16 ol gargaarsa eeggataa jiran.


text:
Faayibrinoojiin
Faayibiriinin gosa pirootiinii yoo ta'u dalagaan isaas itituu dhiigaa (walitti qabama dhigaa kan yerro bayyee yoo namii dhiga'u ta'u - blood clot) keessatti dha. Pirootiinii kanatti polymerise ta'e pilaatileetiis wajjin walitti qabamudhan yoo namni madaa'e dhiigu akka dhigni walitti qabamu taasisa.
Faayibiriinin kuni kan midhafame kutaa isaa zymogen fibrinogen, kan pilaazma glycoprotein ta'e kan bishaaniin makamu danda'u kan tiruun midhafame of keessaa qaba. Ademsaa coagulation (walitti qabama dhigaa) kessatti zymogen prothrombin gara serine protease thrombinit jijjirama, kunis jijjirama faayibrinoojiin irraa gara faayibiriinitti godhamuf sababa ta'a. Achiin booda faayibiriinin gara lachuun walitti qabame akka dhiigni walitti qabamu godha, faayibiriininis kan walitti qabamu factor XIIIn.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
anuma kabbada


text:
Oromia (WBO): Irree fi Gaachanni Ummataa WBOn Diina galaafate August 4, 2016Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Africa, Injifannoo, Oduu Tarkaanfii WBO, Oromia, Oromo, Oromo News in Afaan Oromoo, WBO
add a comment
( SBO: Hagayya 03,2016) Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Godina Dhiha Oromiyaa keessa sossohu waraana wayyaanee ummata keenya hiraarsaa jiru irratti tarkaanfii fudhatu itti fufuun tibbanas injifannoo galmeessee jira.
Dhiha Oromiyaa keessa kan sossohu WBOn waraana wayyaanee ummata Oromoo nagaan mirga isaaf falmataa jiru shororkeessuuf konkolaataan bobbaafamaa ture Lixa Wallaggaa Anfilloo Muggii fi Gambeellaa gidduutti haleeluun kasaaraa guddaa irraan gahee jira.
Haaluma kanaan gootichi WBO Dhiha Oromiyaa Adoolessa 29,2016 barii lafaa sa’aa 4:00 irratti waraana wayyaanee konkolaataa 3n Anfilloo Muggi irraa gara Gambeellaatti deemaa ture bakka SS jedhamutti haxiidhaan haleeluun loltoota wayyaanee 8 battalatti oggaa ajjeesu, hedduu isaanii madeessuu Ajaji WBO Zoonii Qellem beeksiseera.
Lolli kun walakkaa sa’aatiif kan geggeeffame oggaa ta’u, madoon loltoota wayyaanee kun gara Gambeellaatti akka geeffamanis Ajaji WBO Zoonii Qellem dabalee hubachiiseera.
Waraanni wayyaanee haleelame kun humna dabalataa Gambeellaa irraa waammachuun sakattaa jedhee naannoo Anfilloo Garjeedaa fi gammoojjii Waabaa Eebbaa jedhamu keessatti ummata gidirsaa akka jirus hubachuun danda’ameera.
WBOn falmii mirga abbaa biyyummaa fi bilisummaaf ummatni Oromoo Warraaqsa Biyyaalessaa FXG finiinsaa jiru cinaatti, bilisummaa ummata Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa mirkaneessuuf qabsoo hadhooftuu taasisaa jiru daran jabeessuun godinoota Oromiyaa adda addaa keessatti tarkaanfilee waraanaa qubattuu wayyaanee fi farreenii fi gufuu QBO fi warraaqsichaa ta’an irratti fudhatu jabeessaa fi babal’isaa jiraachuu hojiin agarsiisaa jira.


text:
Dhaabii teknooloojii Amerikaa beekamaan waajjira isaa guddaa Cupertino California qabu,Apple komputera, mi’a elekitiroonikis baasa,hin karoorsa,hin guddisa,hin gurgurallee.
Mi’ii elektirooniksiin inni hojjatu: I phone, I pad, I pod,Apple Watch, Macintosh (komputra PC bara 1984bahe) Apple TV, I pad Mini, Keynote, Quick Time, Final Cut pro, Key Note (bara 2016 bahe) fi waan hedduu hojjatu.
Galiin Apple silaa bara 2016 keessa argachuuf kajeele $biliyoona 223.6 taatullee waan abdate harka %3.7 dhabe.Horin hujiin hojjachuuf qabate $miliyoona 60.3 keessaa %0.5 irraa hanqate.
Horii kana fulaatti deebifachuuf ammoo Apple horii itti gafatamaa isaa guddaa Tim Cook kennu harka dhibbaa keessaa %89.5 kenneef.
Tanumaaf Tim Cook horii silaa bara 2016 keessa argachuu male $miliyoona 10.28 keessaa $miliyoona $8.75 qofa argate.
Horiin kun mindaa isaa $miliyoona 3 fi horii badhaasaa fi gannuma gannaan mindaa irratti dabalaniif fa.
Apple, I phone silaa innii bara 2016 gurgurachuuf karoorfatetti akka dansaa gurguramuu dadhabe.
Apple nama sadii: Steve Jobs, Ronald Wayne, Steve Wozniak Ebla, 1, 1976 Kaalifoorniyaatti jalqbe. Galiin Apple bara 2016 argate $biliyoona 215.6 qofa.


text:
Filannoo prezidaantii yukreen keessaa ka marsaa duraa Dilbata kaleessaa Taatoo diraamaa Televiziyoonaan dhiyaatuu injifatee jira.
Volodymyr Zelenskiy sagalee kenname harka 30 kan injifate yoo ta’u siyaasa Yukreen keessaa harka duwwaatti hambisee jira.
Deggertoonni isaa nama umriin 41 kana filuun Demokraasiin namnii haaraan injifachuu akka danda’uu agarsiisu filuu feena jedhu.
Caasaan gorsitootaa fi namoota fedha isaaniin isaa hojjataa jiran maallaqaan kaan immoo bu’aa gara fuula duraatti argamuun hidhata qabu.
Prezidaantii biyyatti Petro Poroshenko dabalatee Qeeqxoonni akka jedhanti sagalee harka 16 hanga 19 argachuun marsaa lammataa kan Ebla 21 gaggeeffamuun injifanna jedhu.
Taatoon Draamaa TV suun/ marsaa lammataanis nan injiifadha jechuun yaada.


text:
Finfinnee,Onkololeessa,23,2013(TOI)- Koreen Dhaabbii Dhimma Baajataafi To’annoo Baasii Mootummaa Caffee Oromiyaa raawwii hojii manneen hojii shanii gamaaggamuusaa beeksise.
Koreen kun, gabaasa raawwii hojii Abbaa Taayitaa Galiiwwanii, Biiroo Maallaqaafi Walta’iinsa Diinagdee, Komiishinii Karooraafi Misooma Diinagdee,Ejensii Bittaafi Dhabamsiisa Qabeenyaa, Mana Hojii Odiitara Muummichaa Oromiyaa gamaaggamuun ciminaaleefi hanqinaalee jiran adda baasuun kallattii xiyyeeffannaa hojii itti aanuu kaa’eera.
Raawwii hojii Abbaa Taayitaa Galiiwwan Oromiyaa ilaalchisee, galiin diinagdee naannichi funaanu hanqina kan qabu ta’us, raawwiin jiru galii bara darbee waliin wal cinaa qabamee yommuu ilaalamu fooyyee qaba jedhame.
Gama biraan, hojiiwwan murtiifi odiitii karoorfaman keessaa hojiin murtii odiitii duraafi hojii beeksisa ‘VAT’hordofuun walqabatee jiru harcaatii guddaa kan qabuufi kuufama taaksii idileefi kuufama galii mana qopheessaa walitti qabuu irrattis hanqinni guddaan akka jiru koreen kun eereera.
Raawwii Biiroo Maallaqaafi Walta’iinsa Diinagdee ilaalchisees, herreegni bara 2012 yeroo isaa eeggatee cufamuun, karoorri tarsimaawaa imala badhaadhinaa waggaa 10fi 5 imaammataafi tarsiimoo mootummaafi haala qabatamaa mana hojichaa giddu galeessa godhachuun hanga caasaa gadiitti gadi bu’uun, piroojeektota dhaabbilee miti mootummaafi sagantaa fandiiwwan adda addaan hojjetaman hordofuun duubdeebii kennuu jalqabuun, uwwisa odiitii naannichaa dabaluun qisaasamaafi mancaatii qabeenya mootummaa xiqqeessuuf jalqabbiin jiru akka ciminaatti koree kanaan madaalameera.
Qophiin karoora piroojeektiiwwan bara 2013 harkifachuun, sadarkaa gadiitti piroojeektota mootummaan hojjetaman irratti hubannoon kan hin jirreefi baajanni piroojeektii (kaappitaalaa) yeroon gadi bu’uu dhabuufi tilmaama qabeenya baajata maddoota galii adda addaa irraa argamuu danda’u adda baasuun baajata waggaa sadarkaa Naannoo, Aanaaleefi Bulchiinsa Magaalotaa gidduutti qoodame dookumantii Labsii baajataa ta’ee akkaataa maxxansaaf tolutti qophaa’ee Caffeef ergamuu dhabuufi hanqina baajataa sababa godhachuun aanaaleefi magaalota hedduu biratti baajanni osoo hin labsamiin kan jiru ta’uu akka hanqinaatti korichi madaaleera.
Gabaasa raawwii hojii manneen hojii hafaniis bifuma walfakkaatuun qoratee kan jiru yommuu ta’u, gamaaggama manneen hojii hunda taasifame keessatti dhimmoonni akka ciminaatti ilaalaman hojii itti aanuuf galtee ta’anii, kanneen hanqina jedhaman immoo xiyyeeffannaa olaanaa argachuun irratti hojjetamuu akka qabu Dura Taa’aan Korichaa Obbo Yiilmaa Wayyeessaa ibsaniiru.
Caffee Oromiyaarraa odeeffanne.