text:
Ummanni Oromoo Akkuma Saba Addunyaarra jiru Kamiituu Mirga of Ittisuu Qaba.
Baarentuu Gadaa Irraa
Murni weerartuun Tigraayirraa ummata Oromoottu duultee ummata Oromoo gabroonfattee saamaa turtee fi jirtu wayyaaneen waggoottan 25n darbaniif waan ishiidhaa danda’ame hundaa ummata Oromoo fi saboota akka Oromoo cunqursaa jala jiranirratti raawwatteetti. Bara bittaa fi saamichaa kana keessa hidhaa dabalatee,dararaan,ajjeechaan,saamichii
fi Oromoo qayee fi qabeenmyarraa godaansisuun hojii ijoo murna tanaa ture. ammas itti jirti Wayyaaneen kan ofii ajjeeftu, hiitu, darartuu fi saamtu caalaa, ergamtoota saboota adda addaarraa garaan sossobuun ofitti qabde, bor hin beeknee hedduu leenjiftee, hidhachiiftee ummata Oromootti bobbaasaa turtee jirti, bobbaasaas jirti. Akkuma beekamu gama lixa Oromiyaan saba Gumzirraa ergamtoota walitti qabuun meeshaa waraanaa hidhachiiftee ummata Oromoo naannichaa rukuchiisaa turteetti. Kaabaa fi kaaba baha Oromiyaatiin ammoo Amaaraa fi Afaarirraa haaluma walfakkaatuun ergamtoota, garaaf bultoota sassaabdee, leenjiftee, hidhachiiftee ummata Oromoo walloo fi Karrayyuurratti duulchisaa turte. Ammalleen hin dhaabbanne.
Murni shiraaf ijaaramtee, shiraan guddattee, shiraan amma har’aa geeche tun kaayyoon ishii ijoon yoo dandeeche saba Oromoo quucarsuun bara baraaf mataa gadi qabatee akka tole jedhee gabrummaa keeessa jiraatu waan ta’eef yakka ofii waraana ajjeechaa namaaf qofa leenji’e kan dhalattoota Tigraay qofarraa filame kan Tigrootaan ajjajamu Aga’aazii bobbaasuun ummata Oromoo fixaa jirtu cinaatti saboota ollaa Oromoo jiraataa turan fuunduraafis jiratan, saboota bara rakkoo fi gammachuu waliin dabarsan, kan hadhaa gabrummaa waliin dhandhaman keessaa ergamtoota walitti qabdee leenjiftee Oromootti bobbaasun yakka danuu hojjechaa turte, hojjechaas jirt. Akkuma hunduu quba qabutti dhiheenyuma kana gama baha Oromiyaa fi kibba baha Oromiyaatti akkuma kanaan dura barte waraana waggoota hedduuf qallaba safartee, leenjiftee, hidhachiisaa turte, kan saba Sumaaleerraa garaaf bultoota walitti qabdee leenjifte waraana Liyyuu Hayil ykn liyyuu Poolisi jedhamu Oromootti bobbaaftee Ummata Oromoo naannoo bahaa fi kibba bahaa jiru goolaa jirti, ykn rukuchiisaa jirti.
Akkuma hunduu quba qabu waraanni ajjeechaa mi’eeffate Aga’aaziin kan dhalattoota ilmaan Tigraayirraa ijaaramee wayyaanootumaan ajajamuu fi waggoota 25n darbaniif ummata Oromoo goolaa turee fi jiru yeroo ammaa kana ammoo maqaa labsii yeroo muddamaatiin gutuu Oromiyaa keessatti goolii uumaa jira. Ni saama, ni ajjeesa, ni hidha, ni darara, dubartoota humnaan qabee gudeeda. Murni Wayyaanee yakka Aga’aaziin dalagaa turee fi jiruun quufuu dadhabde akkuma yeroo ammaa kana muldhachaa jiruu fi ummanni Oromoo quba qabutti waraana liyyuu Poolisi/ykn Hayil jedhamu kan Sumaaloota keessaa garaaf bultoota filuun qaadimattee leenjifteen haaluma walfakkaatuun ummata Oromoorratti hidhaa, ajjeechaa, ukkaamsanii essa buutee dhabamsiisuu, ibiddaan mana keessa sa’aa- nama gubuu, dubartoota humnaan gudeedsiisuu, qabeenya Oromoo saamuu fi qayeerraa Oromoo har’aanii Sumaaloota irra qubachiisuu raawwachaa jirti. Kun roorroodha, roorroo dachaadha! Tuffii guddaadha. Maal fida jedhanii namatti roorrisuudha.
Gadootti nama ilaaluudha!
Wayyaaneen diina ummata Oromoo innikkaadha, diina innikaa ta’uu ishiif ammoo raga yoo lakkaawuun barbaachise.. tokko .. lama jedhanii yakkoota waggoota 25n darbaniif raawwachaa turaniif jiran tarreessutu danda’ama. Wayyaaneen yakki waggoottan 25n darbaniif itti turte hanqannaan kunoo ammas karaa gara jabinaa fi hammeenyummaa ishii caalaatti argisiisuu fi saaxiluun duula ballaa bitaa fi mirgaan ummata Oromoorratti karaa ergamtoota ishii gaggeessaa jirti.
Hara’a ummanni Oromoo mootummaa wayyaanee keessaa nama isaaf dubbatu hin qabu, kan maqaa Oromootin sirna wayyaanee keessa jiru kan isa saamsisu, kan isa ajjeechisiisu, kan isa dararsiisuu fi lafa abbaa isaarraa akka buqqaafamuuuf irratti hojjetu kan akka OPDOti. OPDOn hojiin ishiin itti jirtu caalaattuu akka diinni Oromoo biyya dhablee taasiisu gargaaraa jirti. Kan Oromoo diina dura fiiguun qawwee hikkachiisaa jiru OPDOdha. OPDOn diina innikaa Oromoo wayyaanee waliin taatee daba seenaan hin daganne Oromoorratti raawwachaa jirti.
Sirna sana keessaa lakkii kan ummata Oroomoorratti raawwachaa jiru kun sirrii miti kan jedhu hin jiru. Amma Oromoon wal malee Homaa hin qabu. Yoo waliif mirmate malees sirna abbaa irree fi saamichaa wayyaanee jalaa bahuun ulaafaatadha. san keessaa kan Ummanni Oromoo biyya keessas alas jiru dhugaa akkasii dhugaa wal malee qabaachuu dhabuu kana caalaatti hubachuu feesisa. Amma duulli gara hundaa kan Oromoo biyya dhabsiisuu fi ummata Oromoo yoo danda’an xiqqeessuuf hojjetamaa jiru kun dhaabbachuu qaba. Wanti argaa jirru, maastar pilaaniin Oromiyaa iddoo lamatti kutuu fi handhura Oromoo Finfinnee teessoo halagaa taasisu; dhiiga ilmaan Oromootiin harkaa fashallaan wayyaaneen gama Sumaaleetiin warra biyya urjii 5ni,Sumaalee guddittii lafa Oromoo amma Awaashitti kutee fudhatee ijaaruuf tattaafachaa turee fi qabsoo Oromootin kufee ture Wayyaaneen deebiftee ijaaruu fi hidhachiisuun haloo Oromoorraa qabduun kunoo bahaa fi kibba bahaan Oromootti duulchisaa jirti. Haata’uutii garuu gooticha ummanni Oromoo naannichaa weertoota sumaalee warra liyyuu hayil jedhaman kana akkuma kanaan dura godhaa ture ofirraa rukutee deebisaa jira. Fuunduraafis uammanni Oromoo wayyaanees ta’e ergamtoota isaanii warra liyyuu hayil jedhamanis ta’e Aga’aazii isa goolaa jiru karaa hundaanuu ofirraa ittisee biyya abbaa isaa dhuunfachuun kan jabaatee itti fufu malee kan dhaabbatuu miti. Akka jabaatee itti fufuuf ammoo Oromoon bakkayyuu jiru qabsoo isaa finiinsee itti fufuun dirqama lammumaati!
Diinni akkauma argaa jirru gama tokkoon nu dadhabnaan, gama biraan nu yaalaa jira. Nugabroonfatee bara bittaa dheereeffachuuf si’achis yakkoota hedduu ofiifis karaa ergamtoota isaas nurratti raawwachuu danda’a. Dhalataan Oromoo martuu kana beeknee yeroo maraa dammaqiinsaan wal ijaarree bakka jirrutti of ittisuuf socho’uun dirqamaa fi dubbii fardiidha. Diina gamaa-gamasii nutti bobba’ee jiru sodaa fi mamii tokko malee akka dhufaatii isaatii irree tokkoon ofirraa ittisuu qabna. Ittisaas jirra, garuu caalaatti cimee diinoota keenyatti xumura gochuu qabna. Bara baraan gabroonfattoonnii fi ergamtoonnii isaanii nurartti roorrisuu hin qaban. Kanaafuu irreen keenya, gamtaan qabsaawoota bilisummaa haa cimu. Afaan tokkoon, irree tokkoon diinarratti haa qiyyaafannu.


c: text/html

text:
GAAFII 7
Saalqunnamtii Akkan Raawwadhu Dhiibbaan yoo Ana Irratti Godhame Maalan Godha?
UTUU SI TAʼEE MAAL GOOTA?
Mee haala kana yaadi: Lalisee fi Naaʼol erga wal baranii reefuu jiʼa lama taʼus, yeroo dheeraadhaaf waan wal beekan ishiitti fakkaata. Yeroo hunda ergaa walii ergu, bilbilaan saʼaatii dheeraadhaaf haasaʼu, akkasumas hanga yaada walii beekuutti illee gaʼaniiru! Haa taʼu malee Naaʼol hariiroon isaanii haasaa irra kan darbe akka taʼu barbaade.
Jiʼoottan lamaan darbanitti Naaʼolii fi Laliseen harka wal qabachuu fi wal dhungachuu irra darbanii wanta kan biraa hin goone. Laliseen kana irra darbitee deemuu hin barbaaddu. Taʼus Naaʼoliin dhabuu hin feetu. Bareedduu fi warra kaan irraa adda akka taate akka ishiitti dhagaʼamu kan godhu isa qofa dha. ‘Kana malees anii fi Naaʼol wal jaallanneerra . . . ’ ofiin jetti.
Walitti dhufeenya jaalalaa jalqabuuf umuriin kee gaʼeera yoo taʼe, haalli akka Lalisee utuu si mudatee maal goota?
TAKKA YAADI!
Seera uumamaa kan akka harkisa lafaa yoo cabsite miidhaan akka si irra gaʼu beekamaa dha. Seera naamusaa isa, “Halalummaa irraa fagaadhaa” jedhu yoo cabsites miidhaan si irra gaʼuun isaa hin oolu. —1 Tasalonqee 4:3.
Ajaja kana cabsuun miidhaa akkamii geessisa? Kitaabni Qulqulluun, “Namni halalummaa raawwachuu amaleeffate . . . qaama isaa irratti cubbuu hojjeta” jedha. (1 Qorontos 6:18) Kun dhugaa dhaa?
Qorattoonni, dargaggoonni gocha kana raawwatan hedduun miidhaawwan armaan gadii keessaa tokko ykn isaa ol akka isaan irra gaʼe dubbatu.
GADDA. Dargaggoonni gaaʼela dura saalqunnamtii raawwatan hedduun sana booda akka gaabban dubbataniiru.
SHAKKII. Saalqunnamtii erga raawwatanii booda lamaan isaanii iyyuu, ‘Nama kan biraa wajjin saalqunnamtii raawwateeraa ykn raawwatteettii laata?’ jedhanii yaadu.
YAADDOO. Shamarran hedduun dhiira isaan eegu malee dhiira isaanitti fayyadamu hin barbaadan. Dhiironni hedduun immoo shamarree tokko irraa wanta barbaadan erga argatanii booda shamarreen sun baayʼee isaan hin hawwattu.
Dhugaa jiru: Gaaʼela dura saalqunnamtii kan raawwattu yoo taʼe wanta gatii guddaa qabu balleessuudhaan of salphista. (Roomaa 1:24) Qaama kee akka waan gatii guddaa qabuutti ilaaluu qabda!
Kanaaf cimina ‘halalummaa irraa fagaachuuf’ si dandeessisu akka qabdu argisiisi. (1 Tasalonqee 4:3) Gaaf tokko yommuu gaaʼela godhattu saalqunnamtii raawwachuu dandeessa. Yaaddoo fi gaabbii gaaʼela dura saalqunnamtii raawwachuun yeroo baayʼee geessisu irraa walaba taʼuudhaan gammachuu guutuu argachuu dandeessa. —Fakkeenya 7:22, 23; 1 Qorontos 7:3.
Maal Sitti Fakkaata?
Namni dhugumaan si jaallatu, wanta qaamaa fi miira kee miidhu si irratti ni raawwataa?
Namni dhugumaan siif yaadu wanta hariiroo Waaqayyoo wajjin qabdu balaadhaaf saaxilu akka raawwattu si gaafataa?—Ibroota 13:4.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Empaayeraa Dimokraatessuu Ilaalchisee ergaa gulaalaa Imaammata ADO
Addi Demokratawaa Oromoo, ADO, ummanni Oromoo biyya isaa irratti abbaa, qabeenya isaa irratti abboomaa, jireennya isaa irratti murteessaa ta’ee, sabaa fi saboota biyyattii hunda waliin sirna mootummaa Federaalaa dhugaa, kan dimokiraasii, haqaan bulmaatnii fi wal qixxummaan keessatti dagaagan uumuu akeekkatee socho’a. Kana fiixaan baasuufis Ethiopan dimokiratoftee fedireshenii sabdaneessaatti jijjiiramuun dirqii ta’uu isaatti amana.
Yaadni kun yaada qajeelaa fi eebbifamaa ta’uu waakkachuu yeroo dadhaban akkaataa hujiitti hikamuu danda’amuu isaa irratti namoonni mamii kaasan ni jiru. Hundeen mamii kanaa tokko gaaffii empaayerri akkamitti dimokraatawa jedhuu irraa madda. Read More
Maalummaa Mirga Hiree Ofii Ofiin Murteeffannaa fi Mirga Hiree Murteeffannaa irratti Ejjennaa ADO
Yaadni Hiree Ofii Ofiin Murteeffachuu jedhu, sabni tokko akka sabaatti egeree jireenya isaa karaa siyaasaa, diinagdee fi hawaasummaa akka isaa ta’utti utubachuudhaaf mirga inni qabu agarsiisa. Mirgi Hiree Murteeffannaa hojiitti yeroo hiikamu, mootummaa ofii qofaatti dhaabbachuu irraa ka’ee amma saba biraa wajjin guutummaatti wol makanii jiraachuu filachuutti deemuu danda’a. Hiika mirga Hiree Murteeffannaa keessatti iddoo guddaa kan qabu “yaadichi yeroo hojiitti hiikamu xumurri isaa maalii?” kan jedhu osoo hin ta’iin, sabi tokko jireenya isaaf ta’u murteeffachuuf filmaata adda addaa qabaachuu isaati.
Read More
Tokkummaa Itoophiyaa ilaalchissee Ergaa Gulaalaa Imaammata ADO
Waggoota jaatamman darbanii kaasee amma ammaatti falmii siyaasaa Impaayera Itoophiyaa keessatti geggeffamaa jiruuf hundeen “Tokkummaa” Itoophiyaa kan ilaalu akka ta’ee hubatamaa dha. Dhimmi “tokkummaa” Itoophiyaa ilaalu hundee falmii siyaasa biyyiittii keessatti adeemsifamaa turee fi har’as adeemsifamaa jiruu akka ta’e hubachuun, maalummaa Itoophiyaa agarsiisuu irra darbee rakkoowwan siyaasaa, hawaasummaa fi diinagdee biyyaatii xaxanii jiraniif furmaata hundee qabu barabaaduudhaaf, akkasumas egeree ummattoota biyyattii keessa jiraatanii fi haariiroo waliin qaban bu’ura harayaa irraatti ijaarudhaaf gargaara.
Read More
Qabsoo karaa nagaa filachuun, mala qabsoo yeroon gaafatuuti!
Lolli, wal dhabbiin, mormii fi bortaan walitti bu’uun jireenya ilma namaa keessatti kan ture garafuulduraa illee kanuma jiraatuu dha. Haalli kun sadarkaa jireenya nam tokkee irraa kaasee hanga sadarkaalee maatii, gurmuu, sabaa fi motummoolee gidduutti mul’achaa turan fuuldura ille hinuma jiraatu. Lollii fi wal dhabbiin kun tokko tokko ifatti mul’atu; kaan ammo dhoksaa fi garaa keessatti osoo walnyaatanii, yeroo eeggatanii gadi bahu. Hundee fi madda wal dhabbii sababoota ta’an keessa kan akka sirna gita bittaa fi bitamaa gidduu , addaa addummaa kaayyoo , aangoo fi bu’aa, ilaalchaa xalilawaa fi itti gala akeekaa sirritti walhubachuu dhabuu irraa shakkii keessa galuun sababoota gurguddaa keessaa haga tokko. Waldhabdeen ykn lolli kunis gariin haasaa nagaan, gariin ammoo afan qawween furmaata argatu.
Read More
Itoophiyaa akka Federeshinaatti caaseffammuu ilaalchisee Ergaa Gulaa Imaammata ADO
Addi Demokratawaa Oromoo(ADO) ummanni Oromoo biyya isaa irratti abbaa, qabeenya isaa irratti abboomaa, jireennya isaa irratti murteessaa ta’ee saboota biyyattii hundaa waliin sirna mootummaa Federaalaa dhugaa, kan dimokiraasii, haqaan bulmaataa, fi wal qixxummaan keessatti dagaagu uumuu akeekkatee socho’a.
Ejjannaan kunis tarkaanfii bara 1991 booddee Itoophiyaa gara federeshina sabootaatti caasessuudhaaf fudhatame ka’umsa godhachuu dhaani. Tarkaanfii qajeelaa kana keessatti ashaaraan ABO fi qabsaa’ota Oromoo kan warra hangafaa har’as akka aduu ganamaatti keessaa hanga’a. Kana irratti dabalees gaafa akka ammaa kana kan maqaa fi fakkeessaa ta’uun hafee dhugaan federeshina sab-daneessaatti itiopiyaan ijaaramtu empaayerummaan biyyattii akka raawwatu qabsa’ota Oromoo keessaa kanneen maman ni xiqqaatu.
Read More
Ergaa Gulaalaa ejjennaa imaammata ADO – May 29
Yeroo ammaa kanatti haalli siyaasaa Ethiopia keessatti mul’atu, baayyee wal xaxaa, yaaddeessaa fi xumurri isaa maal ta’uu akka malullee tilmaamuun kan nama rakkisu ta’aa jira.
Addi Dimokiraatawaa Oromoo (ADOn) akka dhaaba siyaasaa rakkoowwan uummata Oromoos ta’ee kan biroo waggoota dheeraadhaaf turaniif furmaata waaraa argamsiisuudhaaf dhaabbate tokkootti waan biyya sana keessatti adeemaa jiru dhiyeenyaan hordofa.
Har’a biyya Ethiopia keessatti kanneen gaaffii mirgaa gaafatan, gaaffii mirgaa gaafachuu isaanii qofaan qamaa fi qalbiin bakka jiran hundaatti dararamaa jiru, itti dabalees mirgi, bilisaan yaada ofii ibsachuu, amantii barbaadan akka barbaadanitti hordofuu, mirgi dubbisuu fi barreessuu, mirgi qooda fudhannaa dhaabbii siyaasaa uggaramee jira. Itti dabalees maqaa misoomaa fi dhaabota misoomaa babal’isuun ummanni qee isaa irraa buqqawee jireenya gadadoo fi rakkoo hamaa keessa akka jiraatu taasifamaa jira. Faallaa isaan ammoo qoondaalotni Mootummichaa fi kanneen sirnicha lalisan ammoo aangoo arkaa qabaniin duroomaa fi badhaadhaa jiraatan. Kunis balaa guddaan biyya sanarratti gonboobee akka jiraatu taasise.
Read More
Dhalootaa fi Imala Adda Dimokraatawaa Oromoo
Dhaggeesffattoota keenyaa Dhalootaa fi Imala Adda Dimokraatawaa Oromoo mata duree jedhu jalatti qopheen nuti fudhannee dhihaanne, Bu’ureeffama Adda Dimokraatawaa Oromoo fi deemsa isaa fuula duraa irratti hubannaaf qophee dhihaatee dha.
Akkuma beekamu Addi Dimokiraatawaa Oromoo maqaa amma qabu kana qabatee osoo as hin ba’inii fi waltajjii Marii Oromoon beekamaa turetti, ganna tokko darbe kana keessa qorannaa fi maree bal’aa taasisaa ture. Qorannaa fi mare isaa kanaanis Qabsoon bilisummaa Oromoo baroota dheeraaf deemaa turee ABO dhalche , waggoota afurtaman darban keessatti wareega heedduu baasee, bu’aa hin tuffatamni argamsiisellee rakkoo keessaan qabamee gaadi’amee of dura tarkaanfachuu dadhabuu ta’ee arge.
ABO dhibee keessaan qabamee, waldhabee, gargar qoqqoodamee, rakkoo keessa isaa nagaan furachuu hanqachuun ammoo;
Read More
Kaayyoon Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO)
Kaayyoon Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO) ummatni Oromo bittaa halagaa jalaa bayee, biyya ofii irratti abbaa biyyummaa isaa deebifatee, mirga guutuu qabaatee ofiin of bulchaa, mootummaa biyyoolessaa Itiyoophiyaa keessatti ammoo uummattoota biyyittii kan fedhii fi hawwii sirna diimookiraasii jalatti buluu qaban hunda waliin ta’uudhaan mootummaa Federaalaa kan sirna diimookirasii dhugaatiin gaggeeffamu ijaaruudha. Isa kana dhugoomsuunis Oromoon akka saba guddaa hundee biyyittii ta’e tokkootti aangoo polotikaa isa fakkaatu akka qabaatu taasisuudhaaf qabsaawuudha. Kana jechuun biyyi/lafti Oromiyaa handhuura biyyittii, qabeenyi Oromiyaaa utubaa diinagdee biyyittii, sabni Oromoo immoo madaaluma kamiinuu uummata guddaa waan ta’eef dhimmi Oromoo ilaalu sabaaf sab-lammoota biyya sanaa hunda karaa gara garaatiin kan ilaalu ta’uu isaa hubannaa keessa galchuudhaan qabsoo sirna diimookiraasii dhugaa biyya sana keessatti diriirsuudhaaf taasifamaa jiru keessatti Oromoon akka saba guddaa tokkootti gayee guddina isaa wajjin wal madaalu akka taphatu taasisuu jechuudha.
Read More


text:
Imaltoota Emaahus (Luq 24:13-35)
Tolchaa Kebbebewun
Gooftaan keenya Iyyesuus Kiristoos guyyaa du’aa ka’e sanatti duuka bu’oota Isaa keessaa Luqaas fi Qalawoopha kan jedhaman, Iyyerusaaleem irraa gara Emaahus deeman turan. Emaahus Iyyerusaaleem irraa boqannaa 60 fagaata ture. Jarris waan yeroo sana ta’e waa’ee Gooftaa Iyyesuus Kiristoos kan ta’e hunda haasawaa deemu turan. Yeroo kana Gooftaan keenya qorichi keenya Iyyesuus Kiristoos isaan waliin adeema ture; ijji laphee isaanii garuu akka Isaa hin hubanne ittifamee ture. Innis “Otoo dadhabbiin deemaa jirtanuu kan haasoftan kun maali?” jedhee isaan gaafate. Isaaniis “Kan Iyyerusaaleemitti ta’e kana kan hin beekne ati biyya kanaaf keessumaa dhaa?” jedhaniin. Innis “Maali inni” jedheen. Isaanis deebisanii “Waa’ee Iyyesuus isa Naazireet kan Waaqayyoo fi namoota biratti angoo-qabeessa turee warri Lubootaafi angafootaa garuu dabarsanii du’aaf Isa kennan nuti garuu Isiraa’eeliin kan furu Isa jenne abdana ture; ammas kuni ega ta’ee har’i guyyaa sadaffaadha. Kana malees warra gara keenyaa keessaa dubartoonni ganama iddoo awwaalichaa dhaqanii raajii akka argan ni dubbatu, foon Isaas achi akka hin jirre akka du’aa ka’es ni dubbatu. Warra nuwaliin jiran keessaas dhaqanii akkuma dubartootni jedhan ka’uu Isaa akka baran dubbatu, nu’i garuu hin argine” jedhaniin. Gooftaaniis deebisee “Isin kan hin hubanne fi onneen/lapheen keessan kan hin amanne! Kiristoos kana hundumaa dhiphatee booda gara ulfina Isaa ni gala mitii?” jechuudhaan kitaabota Muusee fi Raajota keessatti waa’ee Kiristoos kan barreefaman hikee itti hime. Bakka deeman Eemaahus yeroo gahanis waan Inni fagoo deemu waan isaanitti fakkaateef aduun dhi’aa akka jirtu itti himuun akka isaan waliin bulu kadhatan. Innis isaan waliin gara mana isaanii seenee/lixee isaanuma waliinis taa’ee nyaata eebbisee yeroo kennuuf ijji laphee isaanii banamee Isa ta’uusaas baran. Innis isaan biraa ni dhabame. Isaan garuu isa Gooftaan amma gubbaa irraa humna argattanitti Iyyeruusaalemii hin ba’iinaa jedhe yaadachuun yeruma san gara Iyyerusaaleemitti deebi’an. Nutihoo imaltoota Eemaahus kana irraa maal baranna?
Dhugaa Bahuu
Imaltoonni kuni karaa yeroo deeman waa’ee Gooftaa keenya qoricha keenya Iyyesuus Kiristoos, dinqii fi raajii Inni hojjete, namoonni warri luboota Faarisotaa akkamitti akka Isa fannisanii ajjeesan, akka awwaallame, du’aas akka ka’e haasawaa fi wal-jajjabeessaa, mari’achaas deeman turan. Yeroo sana namoonni Gooftaa Iyyesuus Kiristoosiin waaqa dha jedhanii fudhatan hundi akka doorsifaman, miidhaman ykn ajjeeffaman ta’ee ture. Kunis luboota fi angafoota Faarisotaatiin kan labsame ture. Imaltoonni kun garuu sodaa fi qaanii tokko malee waa’ee Isaa haasa’u turan. Yeroo Gooftaan keenya qorichi keenya Iyyesuus Kiristoos nama karaa deemu fakkaatee isaanitti makamu illee eenyummaa Isaa otoo hin beekiin ykn warra isaan miidhuu danda’aniifi mitii isaa otoo adda hin baafatiin wanta beekanii fi wanta dhugaa ta’e dubbataa turan.
Akkasuma nutis waa’ee fannoo fi du’aa ka’uu Goftaa keenyaa, waa’ee amantaa keenyaa, waa’ee Mana Kiristaanaa keenyaa, sodaa fi qaanii tokko malee dhugaa bahuu akka qabnu irraa barachuu qabna. Imaltoonni kuni waa’ee Gooftaa keenyaa waan haasawaa fi xiinxalaa deemaniif Gooftaa isaanii simachuu danda’aniiru. Otoo akkas hintaane ta’ee carraa Gooftaa simachuu hin argatan turan. Dabalataanis, imaltoota kanarraa wanti barannu amantaa keenyaaf dhimmamuu akka qabnuu dha. Waa’ee fannoo fi du’aa ka’uu Gooftaa wallaaluun imalaa sanaa isaaniif hin fudhatamu ture. Kanaafis “Wanta Iyyerusaaleemitti ta’e kana kan hin beekne ati keessummaadhaa?” jedhan. Kanaaf nutis akka Kiristaana tokkootti wanta Mana Kiristaanaa keessatti raawwatamu irratti keessummaa ta’uun nurraa hin eegamu, ga’ee keenya bahuutu nurraa eegama malee. Yeroo dadhabbii keessa jirru ykn yeroo qorumsa adda addaa keessa galle illee amantaa keenya dagachuu akka hin qabne nu hubachiisa.
Dhiibbaa namarra gahuu kamiyyu sodaachuun, qaaniidhaaf ykn faayidaa adda addaatiif jedhanii dhugaa dubbachuu dhabuun sirrii akka hin taane imaltoonni kun nubarsiisuu. Kunis dhugaa wanta ta’e ifa baasuun Waaqayyo fuulduratti kabaja guddaa akka nuuf argamsiisu Goftaan yeroo dubbatu “kan namoota fuulduratti dhugaa naaf bahe anis fuula Abbaa Koo Isa samii durattin dhugaa bahaaf, kan namoota fuulduratti ana gane garuu anis isa nan gana” jedhee dubbateera, Maat 10:32.
Abdii Keenya Waaqayyo Qofa Irratti Gochuu
Imaltootni kuni abdiin isaanii Gooftaa Iyyesuus Kiristoos qofa ta’uu isaa raga bahaniiru. Faayidaa adunyaa kanaa irra fayyina Gooftaa biraa argatan abdii godhatanii hanga Gooftaan fannifamutti akkasumas hanga du’aa ka’uu Isaatti turan. Dadhabbii fi hir’ina isaanii kan guutu Gooftaa ta’uu isaa otoo hin dagatin akkasumas otoo abdii hin kutin jiraachuu danda’aniiru. Gooftaan yeroo “Isin kan hin hubanne fi onneen/lapheen keessan kan hin amanne!” jedhuun dadhabbina isaanii fudhachuudhaan akka irra caalaa barumsaa fi amantii argatan onnee/laphee isaanii qopheessan. “Yaa Gooftaa akka waan baay’ee nutti himtu nu waliin gali” jedhanii kadhatan. Nutis abdiin keenya Isa qofa ta’uu amannee dadhabbina fi hir’ina amantii nuti qabnu akka Inni nuuf guutu onnee/laphee keenya banuudhaan barumsa Mana Kiristaanaa keenyaa dhaga’uu akkasumas Gooftaa keenya gara onnee/laphee keenyaatti galchuutuu nurraa eegama.
Keessummaa Simachuu
Imaltootni kuni akkuma Abraham abbaa isaanii keessumaa simachuutti ni gammadu turan. Kanaaf eenyummaa Isaa otoo hin bariin Gooftaadhaan nuwaliin galtu malee jedhanii kadhatan. Qulqulluu Phaawuloos keessummaa simachuun akka nurraa eegamu yeroo nutti himu “Keessummaa simachuu hin dagatinaa namoonni tokko tokko otoo hin beekiin Ergamoota Waaqayyoo illee simataniiru” nuun jedha, Ibr 13:1-2. Luqaas fi Qalayoophaanis ( ቀለዮጳ)otoo hin beekiin Gooftaa keenya qoricha keenya Iyyesuus Kiristoosiin mana isaaniitti simachuu danda’anii jiru. Nutis keessummaa kabajuufi simachuu, abbootii keenya kabajuun akka nurraa eegamu nubarsiisa.
Waaqayyo kan Hir’ate Akka Nuuf Guutu Amanuu
Gooftaan erga isaan waliin gale booda amantii fi hojii isaanii ilaale. Abdiin isaanii Gooftaa qofa ta’uu isaa, sodaa fi qaanii tokko malee kan isaaf ragaa bahan ta’uu isaanii, dhugaa ijaan argan fi kan gurraan dhaga’an malee soba kan hin dubbane ta’uu isaanii, waa’een fannifamuu, du’uu fi du’aa ka’uun Gooftaa isaan biratti iddoo guddaa akka qabu fi amantaa isaaniitiif iddoo guddaa akka qaban ega ilaalee booda Gooftaan mana isaanitti waliin galuuf eeyyama isaa ta’e. Nyaatas eebbisee kenneefii ija isaanii bane, akka Gooftaa arganis taasise. Egaa, imaltoonni kuni eebba kana hunda kan argatan Waaqayyoo hir’ina isaani akka guutu amantaa waan qabaniif dha. Kanaaf, nutis nyaata bara baraa kan ta’e Foon fi Dhiiga Gooftaa keenya Iyyesuus Kiristoosiin fayyina bara baraa akka argannu sodaa fi qaanii tokko malee dhugaan raga bahuu, abdii keenya Gooftaa qofa gochuu, walharkaa fuudhinsa (ትዉፊት) amantaa fi seera Mana Kiristaanaa keenyaa kabajuu akkasumas hir’ina keenya kan guutu Gooftaa akka ta’e amantaa qabaachuun nurraa eegama.
Akkuma imaltoonni yeruma sana hatattamaan gara Iyyerusaaleemitti deebi’an, nutis yeroo otoo hin fudhatin hatattamaan gara Mana Kiristaanaa deebinee akka jiraannu Gooftaan nu haagargaaru. Ameen!
Gargaarsi Waaqayyoo nurraa hinfagaatiin!


text:
FOOLIISHSHO SASE
Maganu Mannu Oosora Hedinori Maati?
1. Maganu mannu oosora hedinori maati?
MAGANU mannu oosora hedinori danchareeti. Isi umi labbaahanna meyaata yaano Addaaminna Heewani kalaqinohu biifado kaashshu basera heeˈraraati. Maganu hedinohu insa ooso iltanno gede, uulla gudisse gannate assitanno gedenna saada towaattanno gedeeti.—Kalaqama 1:28; 2:8, 9, 15; Jeefote Hedo 6 lai.
2. (a) Maganu hedinore wonshannota mayinni anfeemmo? (b) Qullaawu Maxaafi hegerera heeˈrate daafira mayyaanno?
2 Ninke gannatete heeˈneemmo yanna daggannoha lawannohe? Yihowa togo yiino: “Ani ikkanno yoommori ikkanno; anino hedoommore asseemmo.” (Isayaasi 46:9-11; 55:11) Ee, Yihowa hedinore wonshanno; tenne hoolannosihu dino. Isi uulla kalaqinohu dimullaati. Isi uulla ‘kalaqinohu fano heedhara diˈˈikkino.’ (Isayaasi 45:18) Maganu mannu uulla woˈmate aana heeˈrara hasiˈranno. Isi uullate aana hiittoo manni heeˈrara hasiˈranno? Qoleno mageeshshi geeshsha heeˈrara hasiˈranno? Qullaawu Maxaafi togo yaanno: “Keeraano [woy, hajajantannori] baatto ragidhanno; ise aanano hegerera heedhanno.”—Faarso 37:29; Yohaannisi Ajuuja 21:3, 4.
3. Mannu xiwamannotanna reyannota hendeemmo wote, mayine xaˈminammora dandiineemmo?
3 Ikkollana, xaa yannara mannu xiwamanno hattono reyanno. Duuchawa mannu olamanno; qoleno mimmito shaanno. Maganu mannu togo ikkara hedinokkita huwata dandiineemmo. Ikkina togoori ikkanni noohu mayiraati? Tenne kulannonkehu Qullaawa Maxaafa callaho.
MAGANU BAARIGAARA
4, 5. (a) Edenete kaashshu basera hamashshu widoonni Heewani coyishiishinohu ayeti? (b) Ammanamino manchi mooraancho ikkara dandaannohu hiittoonniiti?
4 Qullaawu Maxaafi Maganoho ‘Daawuloosi woy Sheexaane’ yinanni baarigaari noosita kulannonke. Sheexaanu Edenete kaashshu basera hamashshu widoonni Heewani coyishiishino. (Yohaannisi Ajuuja 12:9; Kalaqama 3:1) Isi hamashshu coyiˈranni nooha lawise coyiˈrino.—Jeefote Hedo 7 lai.
5 Ikkina Maganu Sheexaane Daawuloosi asse kalaqinohu nooni? Dino! Maganu Addaamiranna Heewanira uulla qixxeessi wote iima noohu mittu sokkaasinchi, soorrame Daawuloosi ikkino. (Iyyoobi 38:4, 7) Kuni hiitto ikke ikkanno? Tenne huwatate, hanni mittu ammanamino manchi soorrame mooraancho ikkanno gara hedi. Kuni manchi ilami wote mooraancho diˈˈikkino. Ikkirono, manni jajja woy woxe halchanna yora hanafanno. Isi woˈmanka wote tenne hedanno wote, busha yortosi lexxitanni hadhanno. Hakkiinni, injo afiˈranno wote, halchino coye mooranno. Konni garinni mooraancho ikkanno.—Yaiqoobi 1:13-15 nabbawi; Jeefote Hedo 8 lai.
6. Mittu sokkaasinchi Maganu baarigaara ikkinohu ma garinniiti?
6 Kuni sokkaasinchino hatto ikkino. Yihowa Addaaminna Heewani kalaqi gedensaanni, insa ile ilame ‘baatto woˈmanno’ gede kulinonsa. (Kalaqama 1:27, 28) Hakku sokkaasinchi, ‘Kuni baalunku manni Yihowa agure ane magansiˈra dandaanno!’ yee hedinoha ikkara dandaanno. Woˈmanka wote tenne hedi kiiro, Yihowaha ikkinore roore halchanni haˈri. Hakku sokkaasinchi mannu iso magansiˈrara hasiˈrino. Hakko daafira Heewanira kapho coyiˈre ise soˈrisiisino. (Kalaqama 3:1-5 nabbawi.) Konni garinni, isi Sheexaane Daawuloosi, Maganu baarigaara ikkino.
7. (a) Addaaminna Heewani reyinohu mayiraati? (b) Ninke geedhineemmohunna reyineemmohu mayiraati?
7 Addaaminna Heewani Maganoho hajajama agure, hoolloonni haqqicho guma itino. (Kalaqama 2:17; 3:6) Insa Yihowa baddalino daafira, Yihowa balaxe coyiˈrinonte gede, gedensaanni hige lamunku reyino. (Kalaqama 3:17-19) Addaaminna Heewani oosono cubbaataamma ikkitino daafira, insano reyitanno. (Roomu Sokka 5:12 nabbawi.) Insano cubbaataamma ikkitino gara huwatate, hanni mitto lawishsha laˈno. Hanni hiinxidhino mixashshora gannoonni buddeena hedi. Hattee mixashshora gannoonni buddeeni hiinxa woy muso adhe kaˈˈanno. Addaami Maganoho hajajama hooginohura cubbaataamo ikkino. Ninke baalunku Addaami ooso ikkinoommo daafira, isi gede ninkeno cubbaataammaho woy “muso” noonkereeti. Baalunku geedhineemmohunna reyineemmohu cubbaataamma ikkinoommo daafiraati.—Roomu Sokka 3:23; Jeefote Hedo 9 lai.
8, 9. (a) Sheexaanu Addaaminna Heewani mayyee hedara hasiˈrino? (b) Yihowa finqiltinore bayichonko shiinokkihu mayiraati?
8 Sheexaanu Addaaminna Heewani Maganoho hajajama giwanno gede xixxiiwi wote, insa Yihowara finqilanno gede assino. Isi, Addaaminna Heewani Yihowa kaphaanchoho, hattono danchare hoˈlannoho busha gashshaanchooti yite heddara hasiˈrino. Sheexaanu, ‘Mannu ooso assitannore Maganu kula dihasiissannosi; qoleno Addaaminna Heewani danchanna busha ikkinore uminsa afa dandaanno’ yiinohu gedeeti. Tennera Yihowa ma assiyya? Isi finqiltinore bayichonko shee finqille huna dihoogino. Ikkina hatto assa Sheexaanu kaphaancho ikkinota anfanni gede assitannoni? Deeˈni, diassitanno.
9 Hakko daafira, Yihowa finqiltinore bayichonko dishiino. Isi mannu ooso insaneeto gashshitanno gede yanna uyinonsa. Tenne assasi Sheexaanu kaphaancho ikkinotanna mannaho woyyannore afinohu Yihowa ikkinota buunxanni gede assitanno. Fooliishsho 11te, tenne hajore lende ronseemmo. Kayinni Addaaminna Heewani ikkito daafira mayyaatto? Insa Sheexaanu yiinore ammante Maganoho hajajama giwansa garaho? Addaamiranna Heewanira noonsare baalankare uyinonsahu Yihowaati. Isi insara guuta heeshsho, heedhannota biifado qaenna hagiirsiisanno looso uyinonsa. Sheexaanu kayinni insara horo danchare asse diegenninonsa. Ati insa ikkoottoro ma assatto?
10. Mittu mittunku manchi maa doodha dandaanno?
10 Ninke mittu mittunkuno doodhineemmori no; doodhineemmo coyi heeshsho afiˈneemmo woy hoongeemmo gede assara dandaanno. Yihowa Gashshaanchonke assiˈne isira hajajama doodhanna Sheexaanu kaphaancho ikkinota buuxisa dandiineemmo. Woy Sheexaanu gashshaanchonke ikkara doodha dandiineemmo. (Faarso 73:28; Lawishsha 27:11 nabbawi.) Alamete aana Maganoho hajajamanno manni shiimaholla. Isinni, tenne alame gashshaanchi Magano diˈˈikkino. Magano ikka hoogina ayetiyya?
ALAME GASHSHE NOOHU AYETI?
11, 12. (a) Sheexaanu Yesuusira eemmohe yee coyiˈrinori maa huwanteemmo gede assannonke? (b) Sheexaanu alamete gashshaancho ikkinota kultanno qummeeshshuwa hiikkuriiti?
11 Yesuusi alame gashshinohu ayetiro afino. Mitte hige Sheexaanu isira “alamete gashshooti ayirrinye baala [leellishinosi].” Hakkiinni Yesuusira togo yiino: “Anera kumbuulittoero [woy, magansiˈrittoero] konne baala eemmohe.” (Maatewoosi 4:8, 9; Luqaasi 4:5, 6) Hanni konne coye hedi: Hakku gashshooti baalu Sheexaanunniha ikka hoogoommero, isi Yesuusira eemmohe yaa dandaannoni? Didandaanno. Baalunku gashshooti Sheexaanunniho.
12 ‘Sheexaanu alamete gashshaancho hiitto ikke ikkanno? Kalqete alame kalaqinohu Woˈmanka Dandaanno Magano Yihowa diˈˈikkino?’ yite hedattoha ikkara dandaanno. (Yohaannisi Ajuuja 4:11) Ee, Kalaqaanchu Yihowaati; ikkirono Yesuusi, Sheexaanu “tenne alame [gashshaancho]” ikkinota xawise coyiˈrino. (Yohaannisi 12:31; 14:30; 16:11) Soqqamaasinchu Phaawuloosi, Sheexaanu Daawuloosi ‘tenne gobba [woy alame] magano’ ikkinota coyiˈrino. (2 Qorontoosi 4:3, 4) Soqqamaasinchu Yohaannisino “tini gobba gudisante bushunni amadantino” yee borreessino.—1 Yohaannisi 5:19.
SHEEXAANU ALAME BAˈANNOHU HIITTOONNIITI?
13. Haaro alame hasiissannonkehu mayiraati?
13 Tini alame roore bushshanni hadhanni no. Olu, mussinnu, doganna finqille woˈmitino. Mannu ooso aye geeshshano sharranturo, konne baalanka qarra hoolte diaffanno. Maganu kayinni muli yannara tenne busha alame Armagedooni olinni hunanno; hakkiinni keeraanchimma woˈmitinota haaro alame abbanno.—Yohaannisi Ajuuja 16:14-16; Jeefote Hedo 10 lai.
14. Maganu Mangistesira moote ikkara doorinohu ayeti? Qullaawu Maxaafi Yesuusire mayyee masaalino?
14 Yihowa iimi Mangistesira Moote ikkanno gede Yesuusi Kiristoosi doorino. Qullaawu Maxaafi lowo kumi diri albaanni, Yesuusi “Keeru Roorricha” ikke gashshannotanna gashshootisira gumulo heedhannokkita masaalino. (Isayaasi 9:6, 7) Yesuusi rosaanosi gashshootisi daafira huuccidhanno gede rosiisanni togo yiino: “Gashshootikki dayo, hedoottori gordoho ikkinonte gede, baattote aanano ikko.” (Maatewoosi 6:10) Fooliishsho 8te, Maganu Mangiste uullate gashshoote hunte bayichonsa amaddanno gara ronseemmo. (Daanieeli 2:44 nabbawi.) Maganu Mangiste konne assituhu gedensaanni uulla gannate assitanno.—Jeefote Hedo 11 lai.
HAARO ALAME GAMBISSINO!
15. “Haaro baatto” yiniti maati?
15 Qullaawu Maxaafi togo yee hexxo aanno: “Ninke kayinni uyinonke hexxo garinni keeraanchimma heedhannoha haaro gordonna haaro baatto agadhineemmo.” (2 Pheexiroosi 3:13; Isayaasi 65:17) Mito wote Qullaawu Maxaafi “baatto” woy “uulla” yaannohu uullate aana heeˈranno manna kulateeti. (1 Duduwo 16:31) Konni daafira, “haaro baatto” yiniti, Maganoho hajajamannohonna isi maassiˈrino mannaati.
16. Maganu haaro alamera heeˈranno mannira hiittee kaajja elto aanno? Tenne elto afiˈrate maa assa hasiissannonke?
16 Yesuusi, Maganu abbannotera haaro alamera heeˈranno manni “hegere heeshsho” afiˈrannota coyiˈrino. (Maarqoosi 10:30) Tenne elto afiˈrate maa assa hasiissannonke? Tenne afate Yohaannisi 3:16 nna 17:3 nabbawi. Xa kayinni hanni Qullaawu Maxaafi uulla Gannate ikkitanno wote heeshsho hiittoota ikkitanno yaannoro laˈno.
17, 18. Albillitte uullate aana keeru woˈmannotanna teense heeˈneemmota mayinni anfeemmo?
17 Bunshe, olu, jaddonna finqille diheedhanno. Bushu manni uullate aaninni coˈo yee goofanno. (Faarso 37:10, 11) Maganu “baattote qacce geeshsha nooha ola uurrisanno.” (Faarso 46:9; Isayaasi 2:4) Uullate aana Magano baxannohunna isira hajajamanno manni woˈmanno. Qoleno, gawalo nookki salaame heedhanno.—Faarso 72:7.
18 Yihowa manni teese heeˈranno. Hunda Israeele Maganoho hajajantanno wote, isi agarannonsa daafira yaaddukki heedhanno. (Leewaawoota 25:18, 19) Gannatete heeˈneemmo wote, waajjineemmohu woy waajjishannonkeri diheeˈranno. Woˈmanka wote beˈe yinummokki teense heeˈneemmo!—Isayaasi 32:18; Mikiyaasi 4:4 nabbawi.
19. Maganu abbannote haaro alamera sagale woˈmitannota huluullammeemmokkihu mayiraati?
19 Sagale woˈmitanno. “Baatto gide laashshito; ilaallate aana jajju woˈmo.” (Faarso 72:16) “Maganu [Yihowa] maassiˈrannonke daafira, baatto gide laashshitanno.”—Faarso 67:6.
20. Uulla gannate ikkitannota mayinni anfeemmo?
20 Uulla gudisante gannate ikkitanno. Mannaho biifadu mininna danchu gati heeˈrannonsa. (Isayaasi 65:21-24; Yohaannisi Ajuuja 11:18 nabbawi.) Uulla gudisidhe hunda Edenete kaashshu base gede biifado ikkitanno. Yihowa hasiisannonkere baalankare aannonke. Qullaawu Maxaafi isi daafira togo yaanno: “Ikkannonsa geeshshire aattonsa; woˈmunku halcho wonshatto.”—Faarso 145:16.
21. Mannunna saadate mereero salaame heedhannota leellishannori maati?
21 Mannunna saadate mereero salaame heedhanno. Saada woy gobba moyichi manna digawajjanno. Qaaqquullu, xaa yannara lowo geeshsha waajjinanni moyichi mule nafa godoˈliro ikkannori dino.—Isayaasi 11:6-9; 65:25 nabbawi.
22. Yesuusi xiwantinore ma assanno?
22 Xiwanu diheeˈranno. Yesuusi uullate aana noo waro, lowo manna hursino. (Maatewoosi 9:35; Maarqoosi 1:40-42; Yohaannisi 5:5-9) Kayinni isi Maganu Mangiste Moote ikkino daafira albillitte woˈmanka hursanno. Hakkawote “‘Dhiwamoommo’ yaannoha dianfanni.”—Isayaasi 33:24; 35:5, 6.
23. Maganu reyitinore ma assanno?
23 Reyitinori kaˈanno. Maganu lowo miliyoone ikkannoha reyino manna kayisara hexxo uyino. Isi “cubbaataammanna keeraano reyotenni kayisanno.”—Yohaannisi 5:28, 29 nabbawi; Soqqamaasinete Looso 24:15.
24. Gannatete heeˈnanni heeshsho hiittoota labbannohe?
24 Ninke baalunku mitte doodha hasiissannonke. Yihoware rosanna isira soqqama doodha, woy iso agurre uminke hasatto harunsa dandiineemmo. Yihowara soqqama doodhineemmoha ikkiro, albillitte kaajja heeshsho heeˈneemmo. Hanni Yesuusi Kiristoosirenna isi Maganu hedinoha dhaggete coye wonshanno gara lende ronso.


text:
Manaivi Asaiva Nakaichuvai Neeram Tamil A Jokes 178
Anuppiyavar Musthapaa Singappoor Kaasiyum Maasiyum Peesik Kondirunthaarkal
Kaasi Okkum Pothu Un Manaivi Mukatthai Paartthirukkiyaa- Maasi oree Oru Murai Paartthirukkeen
Kaasi eppadi Irunthichu- Maasi kolai Veriyoda Paartthaa Kaasi Okkumpothu Een Kovappaddaanga- Maasi jaaliyaa Otthukkiddu Irukkumpothu Thideelnu Kathavai Thiranthu Ullee Nulainjuddaa En Manaivi Kaasi adappaavi Appuram- Maasi appuram Enna Un Manaivi Thuniya Vaari Suruddikiddu Odiddaa! 13 2010 5 00 Asaiva Nakaichuvai Neeram
2
0


text:
Archive | February 6, 2017
#Qeerroo, Oduu Adda Addaa – Guraandhala 6, 2017
Qoophiin #Gaaddisa_Dhugaa Qilleensarratti Deebi’uu Isaaf Gammachuu Guddaa Nutti Dhagaahame, Median Qabsoo Bilisummaa Oromoo Guddaachuu fi Babbaldhachuun Guddina Qabsoo bilisummaa Oromoo kan Argisiisuudha. Kun Bu’aa Gootota Wareegamtoota Ilmaan Oromoo qaalii fi Injifannoo Boonsaa dhiiga ilmaan Oromoon ititaa jiru waan ta’eef ilmaan Oromoo hundii of eeggannoo fi naamusaan kunuunfachuun dirqama dhaloota qubeeti!! Via Seenessaa Qeerroo Mootummaan faashistoota TPLF […]


text:
Baarentuu Gadaa Irraa
Wayyaaneen waggoottan 25n darbaniif waliin dhahaa, kan ishii morme hidhaa, dararaa, ajjeesaa fi saamaa as geechee jirti. Haata’uutii gochi yakkaa ummata Oromoorratti keessumaa sabboontoota Oromoo irratti raawwachaa turtee fi jirtu kun akka ishiin yaaddeetti qabsoo ummanni Oromoo mirga isaaf taasisaa jiru; FXG gama kamiinuu dhaabuu hin dandeenye. Dhaabuu hin danda’usii. Keessumaa haali waggoottan 2n darbanii as impaayeera ityoophiyaa murna tanaan bulaa jirtu keessa jiru dhugaa kana ifatti eenyufuu mirkaneessaa jira.
Hidhattoonnii fi basaastoonni sirnichaa ajjeechaa hidhaa fi dararaa sukanneessaa saba Oromoorratti raawwachaa jiranis sochiin ummanni Oromoo mirga abbaa biyyummaa isaa deeffachuuf taasisaa jiru ittuu finiinaa jira malee akka wayyaaneen yaadde hin qabnoofne, ykn hin dhaabbanne. FXG fi qabsoon hidhannoo yeroo ammaa kana gutummaa Oromiyaa keessatti diina dhiphisaa jira. Akka ummanni Oromoo yeroo dhihoo keessatti mirga isaa humnaan mulqame humnaan deeffatus mallattooleen ifatti muldhatan danuudha. Diinni Oromoo waggoota 25n darbaniif goolaa turte Wayyaaneen yeroo ammaa kana dhiphuu fi sodaa guddaa keessa jirti. Sochii ummanni Oromoo taasisaa jiruunis baaragdee yakkoota hedduu wal duraa duuban ummata Oromoorratti keessumaa sabboontoota ilmaan Oromoo qaroo ta’anirratti raawwachaa jirti.
Akkauma muldhachaa fi dhagahamaa jiru murni gabroonfattuun tun dhiibbaa qabsoon Oromoo irraan gahee fi gahaa jiru kana tarii yoon jala hulluuqe jettee toftaan moofaan yeroo ammaa kana itti jirtu holola fokkisaa fi fakkeessii gaggeessuu, ajjeechaa hammeessuu dha. Haata’uutii yakki ishiin raawwachaa turtee fi jirtu ittuu fincila Oromoo hammeessaa deemaa jira malee gongumaa dhaabuu hin dandeenye. Kanarraa ka’uunis jireenyi ishee hammaachaa deemaa jira malee tasgabbii argattee bulchaa hin jirtu. Kun firii qabsoo Oromooti.
Yeroo ammaa kana Wayyaaneen ergamtoota ishii miseensoota OPDO kanneen garaaf bulanii fi waggoottan 25n darbaniif murna tana dura deemuun ummata Oromoo ficisiisaa fi saamsisaa turanii fi jiran kanneen akka Lammaa Magarsaa, Bakar shaalee, Abbaa Duulaa Gammadaa ykn Minaasee Walda Gorgis, Dagifee Bulaa, Hiruut Birraasaa, Warqinaa Gabyyoo, Dammallaash Gabramikaa’eel, Birahaanuu Hayiluu…Abdulaaziiz Mahaammad fi ergamtoota biroo garaaf jiraatan bobbaaftee afan faajjii uumuu bira dabartee soba barte afuufaa jirti. Oromoo ajjeestee, darartee, saamtee akka waan gadditeefii fakkeessaaf ergamtoota ummanni jibbee xireeffatee gate kana bobbaaftee holola fudhatama hin qabne gaggeessaa jirti.Oromoon garuu Wayyaanees kan ishiin bobbaafatte ergamtoota miseensoota OPDO xurii qayee Oromootii dhiqamanii baduu qaban ta’uutti amanee fincila isa agaggeessaa jira.
Dabballoonni OPDO erganmoonni Wayyaanee kunneen waggoota 25n darbaniif ummata Oromoo darasaa turuu isaanitirra yeroo ammaa kana gareen wal qoodanii gara magaaloota Oromiyaa adda addaa bobba’uun ilmaan Oromoo xiqqaatulleen osoo sirnicha keessa jiranuu quuqamni itti dhagahamu kan baratanii waan hojjetan dhabuurraa dirqamanii bulchiinsa sirnichaa keessa civil servant ta’un tajaajilaa turan yeroo ammaa kana mirgi Oromoo dhiibamuu fi dhiitamu, keessumaawuu babballina M.Pilaanii finfinneetiin wal qabatee sagalee mormii, gaafii kaasuu isaanitiin maqaa malaammaltuummaa fi bulchiinsa gaarii jedhuun sobaan yakkanii hojiirraa hariyaa, hidhaattis guuraa jiru.
Keessumaa ilmaan Oromoo magaalota daangaa Finfinnee jiran kanneen akka Buraayyuu, Sulultaa, Sabbataa, Laga Xaafoo, Galaan, Dukam, Adaamaafi Shashimannee keessatti hojjechaa turan “isintu ummata nurratti kakaase” jechuun haloo itti qabatanii magaalaa tokkotti ergamtoota miseensoota OPDO farra ummata Oromoo ta’an 30 gahan bobbaasuun maqaa malaammaltummaa fi bulchiinsa gaaritiin daragaggoota Oromoo quuqama saba isaanii qaban hojiirraa hariyaa, kaaniis hidhaatti guuraa jiru.
Keesssumaa ergamtoonni Wayyaanee Birhanuu Hayilu fi Ittafaa Tolaa jedhaman kanneen Wayyaanee waggoota 25n darbaniif tajaajilaa turan ammas adda duree ta’uun ummata Oromoo goolaa akka jiran raga bahaa jiru ni muldhisa. Jirreen kunii fi waayiloonni isaanii kalattii hundaanuu bobba’uun yeroo amma kana ergama Wayyaaneerraa fudhatan hojiirra olchuuf ummata Oromoo goolaa jiru. Duula ballaa ummata Oromoorratti gaggeessaa jiru.
Wanti baayyee nama ajaa’ibu gama tokkoon ergamtichi Wayyaanee maqaaf pireezidaantii naannoo Oromiyaa jedhamu Lammaa Magarsaa afaan mi’eeffatee akka waan miidhaan ummata Oromoorra gahaa turee fi jiru isa dhukkubseetti ennaa of dhiiheessu gama biraan waayiloota isaa kanneen akka Dammallaash Gabramikaa’eel komishanarii polisii Oromiyaa ta’uun kan biyya fixaa ture, Ittafaa Tolaa hogganaa waajjira nageenyaa Oromiyaa hogganaa ta’uun waggoota 25n darbaniif ilmaan Oromoo dharaan yakkee goolaa ture bobbaasuun Wayyaanee gammachiisuuf Oromoo goolaa jiraachuu isaati. Ergamaan kun yoo dubbatu akka nama wanti Oromoorra gahaa turee fi jiru haaraa itti ta’ee fi quba hin qabneetti. Garuu Lammaa Magarsaa ofuma isaatii fi nama kaabinee wayyaanee hogganaa polisii Oromiyaa tureedha. Biroolee akka dhimma nageenyaas ajajaa fi yeroo achi jirutti nama sabboontoota Oromoo fixaa tureedha. Yayyii goggaa holaa uffatteen isa kana!
Haasaan har’a Lammaa Magarsaa afaan mi’eeffatee haasawaa jiru akka summii dammaan makaa ta’e Oromoon kamuu ni hubata, ni beeka. Hojiin isaas bara bittaa Wayyaanee dheereessuuf akka carraaquu ta’e eenyfuu ifaa dha. Tarii yoo kan isa hin beekne jiraateef ammoo namani Lammaa Magarsaa jedhamus ta’ee waayiloonni isaa dabballoonni OPDO ergamtoota Wayyaanee ummata Oromoo fixaa turanii fi jiranii dha malee akka waltajjiirraa haasawa jiran quuqamtootaa fi aantummaa Oromoo warra qabuu miti. Kalees har’as tajaajiltoota wayyaaneeti. warruma Rakkoo ummata Oromoorra gahaa tureefis itti gaafatamoodha. Kanarraa ka’uun namoonni muraafni beekaas haa ta’u osoo hin beekin “Lammaa Magarsaa akkas jedhe, akkana jedhe” jettanii akka waan yakkamtichi kun sabboonummaa qabutti afarsitan Osoo dhiiga Oromootti qoosuu baattanii dansaadha.!
Lammaas t’ee ergamtoonni biroon nama yakka wayyaaneen ummata Oromoorratti raawwachaa turtee fi jirtu hin beekne fakkaatanii of muldhisuuf yaalanis Oromoon tolcheet isaan beeka. Yoo dadhabuu baatan dansaadha! Keessumaa Lammaa Magarsaa har’a akka waan roorroon ummata Oromoorra gahe isa gaddisiisee fakkaatee dubbataa fi muldhachaa jiru kun osoo Pireezidaantii hin ta’in duras hojii raawwachiiftuu OPDO ergamtuu Wayyaanee ta’ee nama tajaajilaa ture waan ta’eef yoo dhuguma quuqmni itti dhagahame waggaa 25n guutuu issa dhaqe, kan darbe dhiifne hara’a yoo ummanni Oromoo Aga’aazii, komaandi postii fi liyyuu hayilii waraana jedhamuun dhumataa jiru maaf dhiisaa hin jenne..? kkkkkkkkkkqqiqiiqiqiq” …. Bineensi biyya hin beekne dhaqee …..” yoo jedhamee mammaakamu dhageenye malee akka Lammaa Magarsaafaa bineensa biyya bineensummaan isaa ifatti beekamutti Ittillee naaf afaa yoo jedhu hin dhageenye! Kkkkkkkkkkkkqkqkqkqkq…. …..kanaafuu hololli amma innis ta’ee waayiloonni isaa itti jiran yoo ofuma gowwoomsuu ta’e malee Oromoo kam birattuu fudhatama hin qabu. Qabsoo bilisummaa Oromoo ABOn finiinaa jirus sakondiifilleen hin gufachiisus.Gufachiisuus hin danda’u. Kan nurraa eegamu holola diinaatiif gurra kennuu dhiifnee bakka jirrutti qabsoo keenya finiinsuu qofaadha!


text:
(Sagalee Bilisummaa Oromoo – Caamsaa 30,2015)
Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Zoonii Kibba Oromiyaa keessa sossohu haleellaa humna diinaa irratti fudhatu jabeessee itti fufuun Caamsaa 30,2015tti bari’u magaalaa Moyyalee ganda 02 keessatti kan argamu mooraa Gumrukaa bakka waraanni wayyaanee maadheffatee jiru haleeluun yo xiqqaate loltoota diinaa 17 ol hojiin ala gochuu Ajaji WBO Zoonii Kibbaa beeksiseera.
Tarkaanfii kanaan loltootni wayyaanee 7 oggaa ajjeefaman, 10 ol ammoo madoo taasifamuu Ajaji WBO Zoonii Kibbaa ifa godheera.
Meeshaaleen adda addaas diina irraa fudhatamuun dantaa QBOf akka oolfaman hubachuun danda’ameera.
Waraanni faashistii mootummaa wayyaanee akkuma amala isaa tarkaanfii WBOn irratti fudhataa jirutti aare ummata meesha maleeyyiitti roorrisuu fi daangaa biyya ollaa cabsee seenuun maqaa WBOn ummata nagaa ajjeesaa fi goolaa jira.
Haaluma kanaan loltootni wayyaanee barii kana daangaa Keenyaa cabsanii seenuun ollaa ummata Soomarre jedhamutti maanguddoo tokko akka ajjeesan gabaafameera.
WBOn Zoonii Kibbaa Caamsaa 24,2015 magaalaa Moyyalee keessatti mooraa poolisii federaa wayyaanee irratti tarkaanfii fudhateen 5 ol hojiin ala akka godhee fi guyyuma kana Ona Miyoo ganda Goomoo fi magaalaa Iddii Lolaa keessatti haleellaa geggeesseen hidhattoota diinaa 9 ol hojiin ala gochuun isaa kan yaadatamuu dha.


text:
One Response to “Siin Eega Jaala Koo, Kan Hidhaa Jirtuu” – Wallee Haaraa Gaaddoo Shamsaddiin
-
Jimma May 30, 2015 at 5:13 pm #
Sirba kana hundu akkuma fedhetti hikkata. Jabaadhu ati nuf. Jechaaf malee Amerikaanu hidhaa qabdi. Esayyu hindhaqu. Qabsoo Oromoo hubannu ammalle waraana gargaaru dhisani xalayaa ennaa walitti barresan arga. Kuni jabinna miti. Walaalummaadha. Ummatni guddaa kuni paartii adda adda qabaachu danda’a. Ta’us, harkii caalu waraana bukke dhaabachun dirqiidha. Galata rabbi caasan seeran hin ijaaramin malee kaleessa irra amma wayya. Namni ummata kessa jiru xiqqaatu hawaasa ijaaru danda’a. Amma alaala taa’e dubadhu ummata kessa gale ummatni fedhi haga qabaatetti hinrakkisu caasa ijaarun ykn kan ijaarame irra caala jabeessun dhugaa dubabchuf. Garu ummata isaatu sammu “clan”dhaan waan jiraatuf nama rakkisa. Ammala ilma namaa “deal” gochun salphaa miti. Kaan si jajabessa-kaan si arabsa-kaan waan ati hojjattu tufata ykn hin jibba kkf jira. Kana akkanaa hojii ofii hojjachaa obsaan hojjatu malee “100 percent” qabsoo qofaa jennaan kufaati fida-maati ofii midhutu dhufa. Namootni qaxaramani hojii motummaa ta’e kaan hojjacha jiran hojjii bakka adda adda dhaqani ummata sochoosu hinrakkatu. “Mobility” isaani “check” ta’eera. Dubbi gabaabsuuf-waggaadhuma kana kessatti haga fedhin ummataa jiraatttetti caasan seeran ijaaramu qaba. Fudhatu ji’a sadii ykn afuridha. Amansiisun namoota hawaasa kessa amma jiraatanii ta’a. Dhaamsa dabarsiinus anis amma danda’u ummata kessa jiraachaa gahe buusun qaba-“late september” kaase ummatatti galu karaa fedhenu kufaatin hinjiru. Akkam goonetu ummata keenya kan magaala xiqoo kaase haga magaala gudda jiratani hirmachiisna?. Gaafi heddu of kessaa qaba. Akkaataa hojjii irra olchitu. Goosooti paarti hinqabne homma hin rakkatani. Gosa tokko kessatti partii sadi bakka jiru male: /Shanee-QC-ODF/. As deebinu-Kamaal, Nuroofi Oromo First argina. Kan paartii adda addaa qabani nama rakkisa malee goosti kaan nama hinrakkisu. Fedhin ummataa bakka hundatti haga jiraattetti ji’a afur/shan kessatti ijaarun hinuma danda’ama.


text:
Archive | May 25, 2017
Koloneel Aliyyee Cirrii haala gaarirra jira
RSWO – Caamsaa 25, 2017 – Voice of Independent Oromia radio
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Caamsaa 25, 2017
Qophii Qaanqee Show Caamsaa 24, 2017 Gaafi fi deebi Obbo Jamaal ibrahim waliin
Yaadannoo lola gaara Woshaa waggaa 40ffaa. Bara 1976 waggaa 40 dura ji’a Ramadaanaa guyyaa 10 bu’uuresitoota dargii kessaa koreeni oli aantuuni colonel lamaa fi aangawaa biraa dabaltee miseensota dargii oli’aanoo 3 fi waardiyyota isaanii sochii baddaa Baalee yeroo gabaabaa keessatti akka balleessani dhaadachuuni ergama fudhatani, isaani keessaa tokko shuguxiin tokko isaani gaya jechuuni akka dhaadate […]


text:
Topics (310)
-
Sirna Gadaa sirna ittiin bulmataa Oromoo ti. Gadaan jaarmayaa umurii fi dhalootan ijaarame yoo ta'u sirna bulchiinsaa diimokiraatawaadha. Gadaan si... Read more
-
Yoo ta’eef miinjee naa taata jette intalli
-
Yoo namaa oogan eelee jalatti namaa marqu@Adugna 1 year agoYoo namaa oogan eelee jalatti namaa marqu
-
Yoo dhaqna of jaalatan fuula dhiqatu@Adugna 1 year agoYoo dhaqna of jaalatan fuula dhiqatu
-
Yoo suuta ejjetan qoreen suuta nama waraanti
-
Yoo iyyan malee hin dhalchanii jedhe korbeesi hoolaa kan re’eetiin
-
Yoo ejjennaa tolan darbatanii haleelu@Adugna 1 year agoYoo ejjennaa tolan darbatanii haleelu
-
Yoo boora’e malee hin taliilu@Adugna 1 year agoYoo boora’e malee hin taliilu
-
Yoo ala dhiisan mana seenan, yoo mana dhiisan eessa seenan
Explanations (311)
-
@Adugna 11 months ago
Abbabaa Biqilaa gaafa Hagayya 7, 1932 maatii Oromoo gosa Abbichuu ta'anirraa dhalate; iddoon dhalootasa araddaa Jaatoo jedhamtu kan Mandiidarraa km 25 fagaate argamtuti. Guyyaan dhalootasaa kun guyyaa Maraatoonii Olompiikii Loos Aanjeles ture. Abbabaan ijoollumaatti tiksee ture. Abbabaan boodarra eegduu mootichaa ta'uudhaan maatii isaa gargaaruu waan barbaadeef gara Finfinnee dhaqe. Finfinneettis jalqaba eegduu dhuunfaa ta'uudhaan maatii warra sanyii mootii eeguu jalqabe. Abbabaan atileetii Olompiikii maraatoonidhaan si'a lama mo'ee yoo ta'u irra caala kan ittiin addunyaarratti beekkamu bara 1960 tti Olompiikii Gannaa luka duwwaa kaachudhaan medaaliyaa warqii argachuu isaatini.
Abbabaan garee Olompiikii Itoophiyaatti kan makame dhumarratti yeroo xiyyarri gara Room deemuu ka'uuf jedhutti. Abbabaan garee kanatti kan makame Waamii Birraatu kan taba kubbaa miilaa odoo tabatuu miidhame bakka bu'uudhaani. Meejer Onni Niskanen Abbabaa Biqilaa fi Abbabaa Waaqjiraa maraatoonii akka isaan fiigan godhe. Adidaas, ispoonsariin Olompiikii Gannaa 1960, qophee muraasa qofa qaba ture yeroo Abbabaan qophee itti ta'u filachuu dhaqu; sababa kanaaf qophee itti hin taanet kennameef, kanaafuu itti fayyadamuu hin dandeenye. Fiigichi odoo hin jalqabin sa'a lamaan tokko dura, Abbabaan akkuma yeroo leenjii godhu lukaan kaachuuf murteesse. Leenjisaan isaa Niskanen waa'ee morkattoota isa wajjin fiiganii itti himee akeekkachiisaa ture; kana keessaa tokko lammii Morookoo Raadi Bin Abdiselaam kan lakkoofsa 26 uffatu ture. Sababa hin beekkamneen garu, Raadiin fiigicha dura uffata maraatoonii gurraacha kan lakkoofsa qabu hin arganne ture, kanaafuu uffata yeroo tiraakirraa fi dirreerra fiigu uffatu kan lakkoofsisaa 185 ta'u uffate.
Fiigichi gara galgalaa godhame kun jalqabnisaa fi dhumnisaa aarchii Konistaantiin kan Koloosiyeemii fuuldura jiru ture. Yeroo fiigichaa kana Abbabaan lakkoofsa Raadii 26 barbaaduuf jecha atileetota baayyee bira darbee fiige. Yeroo km20 ta'u, Abbabaa fi Raadiin(kan lakkoofsa 185 uffate) atileetota fiigaa jiran isaan kaanirraa faagaatanii addatti bahan. Abbabaan nama lakkoofsa 26 uffatee barbaaduf jecha gara fuuldura ittuma fufe; Raadiin isa bukee fiigaa namicha jiru ta'uu hin barre. Jarri lamaan amma 500m ga'anitti wajjin fiigaa turan; meetira 500 booda, Abbabaan furguffamee bahee xumure. Abbabaan sa'aatii riikardii ta'e 2:15:16.2 galmeessuun moo'ate. Moo'icha kanaanis, Abbabaan nama gurraacha Aafrikaa medaaliyaa warqii Olompiikirratti argate kan jalqabaa ta'ee galmaa'e. Abbabaan Raadii sekendii 25n dursee fixe. Fiigicha booda, Abbabaan yeroo maaliif akka luka duwwaa kaate yoo gaafatamu "addunyaan marti biyyikoo Itoophiyaan yeroo hunda kutaannoo fi gootummaan akka moo'attu akka baran gochuufi" jedhee deebise.
Ji'a Mudde 1960, yeroo Hayila Sillaaseen Biraazil daawwachaa jiruu, humni eegdota mootichaa jeneraal Mangistuu Niwaayin geggeeffamun fonqolcha mootummaa geggeessan. Ilma Hayila Sillaasee angafa Asfa Wasan mootii godhanii muudan. Sababa kanaan lollii Finfinnee walakkaatti geggeefame, dhuka'aan masaraa mootichaa keessatti dhuka'ee namoonni mootichatti dhiyeenya qaban baayyeen du'an. Abbabaan fonqolcha kana keessatti hirmaachuu baatus, yeroo gabaabadhaaf hidhamee mana hidhaa ture. Eegdonni mootichaa kan lubbuun hafan hundisaanii hin bittineeffaman. Gaazexaan tokko akka ibsetti: "Abbabaan lubbuunsaa kan hafteef sababa madaaliyaa warqii sanaafi".
Bara 1961, Abbabaan maraatoonii biyya Giriik, Jaappaan, fi koshissa Chekosilovaakiyaatti fiigee hundumaa moo'ate. Abbabaan Maraatoonii Boosten kan 1963 irratti fiigee 5ffaa ta'ee xumire - Abbabaan fiigicha maraatoonii fiige odoo hin moo'atin kan xumure kana qofa. Abbabaan gara biyyaatti deebi'ee dorgommii kamirrattuu odoo hin hirmaatin ture amma 1964 tti ture. Bara 1964 Finfinneetti dorgomee, sa'a 2:23:14 xumure. Olomppikki Gannaa Tookiyoo kan 1964 jalqabuu guyyaa 40 dura, Abbaana naannoo Finfinneetti odoo shaakalliirra jiruu, dhukkubbiin itti dhaga'amuu jalqabe. Dhukkubbiin maalirraa akka dhufe hin barre ture. Odoo dhukkubbii kana moo'uf yaaluu of wallaalee gaggabee kufe. Battalumatti gara man yaalaatti yoo geeffamu dhukkuba appendesaayitis ta'uun barame. Abbaabaadhaafis yaalin baqaqsanii hodhuu godhameefi. Kanan yeroo gabaabaa booda odoo dhibee isaarraa bayyanachaa jiruuyyuu hoospitaalichuma keessatti alkan alkan fiigicha salphaa jalqabe.
Abbabaa Biqilaa gara Tookiyoo deeme, garuu hin dorgoma jedhamee hin yaaddamne. Fiigicharrattis ni hirmaate. Abbabaan tooftaadhuma bara 1960 itti fayyadametti fayyadame: hanga kiilomeetira 20tti wal fuuldurarra jiran wajjin fiiguu, achii booda suuta suuta saffisa dabaluu ture. Kiilomeetira 15 yeroo ga'an, kan isa wajjin ture lammii Oostiriyaa Roon Kilarak fi lammii Aayerlaandi Jiim Hoogaan qofa ture. Kiilomeetira 20 booda, Hogan qofatu isaan dorgoma ture, kiilomeetira 30 bodda, Abbabaan Hoogaanin sekendii 40 yoo dursu lammii Jaappaan kan sadaffaarra jiru Kokichi Tsuburaya daqiiqaa lamaan dursa ture. Istaadiyeemii kobaa seene yoo seenu ummanni 70,000 sagalee guddaadhaan hiyyanii isa simatan. Dorgommichaas sa'aatii riikardii Olompiikii ta'een 2:12:11:2 moo'ate, kunis daqiiqaa 4, sekendii 8n atileetii lammaffaa ba'e lammii Biriiten Basil Heatley dursa. Kokichi Tsuburaya sadaffaadhaan xumure. Abbabaan seenaa Olompiikii keessatti nama maraatoonii si'a lama moo'ate kan jalqabaati. Erga fixee booda Abbabaan daawwattoota ajaa'ibsiise: nama hin dadhabiin fakkaata, sochii qaama diddiriirsuu jalqabe. Boodarra yoo dubbatus itti fufee kiilomeetira 10 fiiguu nan danda'a ture jedheera. Abbabaan yeroo biyyatti deebi'u akka gootaatti simannaan godhameefi. Mootichis ol isa guddisee, konkolaataa mataasaa, Voolswaagan Biitil adii kenneefi.
1968tti, Abbabaa fi Maammoo waldee fiigicha jalqaban (Abbabaaf lakkoofsa 1 kennameef). Yeroo kana garuu Abbabaan erga kiilomeetira 17 fiigee booda sababa miidhama jilbasaa mirgaarra ga'een addaan kutee ba'e. Akka Bud Greenspan's Favorite Stories, dookimenterii Olompiikii, jedhutti, Abbabaan figicha jalqabuuf guyyaa muraasa dura odoo fiiguu lafee xiqqoo miilasaa cabse. Kan yeroo dheeraa wajjin fiigaa turee fi hiriyaansaa Maammoo Waldee yeroo madaaliyaa warqii nyaatu taa'ee ilaale. Maammoo Waldee booda akka jedhetti, Abbabaan odoo hin miidhamne ta'ee medaaliyaa warqii hin nyaata ture. Bara 1969, yeroo jeequmsa ummatta finfinnee keessa turetti, Abbabaan odoo Volsiwaagan Biitilisaa hoofuu barattootaa hiriira nagaa bahanirraan qaba jedhee odoo yaalu konkolaatansaa karaarraa gortee boolla keessa buute, isas achi keessatti ciniintee qabdee ba'uu dhowwite. Erga konkolaataa keessaa baafamee booda harkaa fi miilasaa sochoosuu hin daddhabe. Biyya Ingilaandi Hospitaala Istook Mandeviil keessatti baqaqsanii yaalun godhameefi. Achii booda fooyya'ee harkasaa sochoosu yoo danda'u millisaa garuu akkasummatti socho'uu didee hafe. Nisaksen Abbabaan akka inni dorgommii aarcherii kan atileetota wiilcheeriin deemanii akka dorgomu amansiise, Abbabaanis maraatoonii Olompiikii isa dhufu wiilcheeridhaanan moo'adha jedhee qoosa ture.
Abbabaan akka keessummaa addaatti Olompiikii Gannaa 1972 kan Muuniikitti geggeffamerratti haffeerrame; achitti namni biyyasaa Maammoo Waldeen yeroo inni carraa Abbabaadhaan qixxaachuuf qabu fashaleesse arge. Maammoon lammii Ameriikaa Firaank Shorter fi lammii Beeljiyeem Karel Lismont tti aanee sadaffaa ba'e. Shorter erga madaaliyaa fudhatee booda, gara Abbabaa deemee harkasaa qabachuun kabajasaa ibse. Gaafa Onkoloolessa 25, 1973 Abbabaa Biqilaa Finfinneetti umurii waggaa 41 tti du'e; sababiin du'asaas dhiigni sammuu keessatti dhangala'uudhan kan dhufee fi balaa konkolaataa wagga afur dura irra ga'een kan ka'e ture. Abbabaan haadha manaa fi ijoolleesaa afur dhiisee du'e. Awwaalcha isaarratti ummata 75,000 ta'utu argame. Imperer Hayila Sillaaseenis guyyaa boo'ichaa biyyoolessaa goota kanaaf labsani. Gaazexoonni Aafrikaa hundi maqaasaa jajuudhaan atileetota isaaniif kaka'umsa akka ta'u dubbatan; atileetonni kun kaansaani ergasii madaaliyaa warqii nyaatani. Abbabaan reeffisaa Finfinneetti Bataskaana Qul. Yooseefitti awwaalame. Erga inni due'ee wagga shan booda, Fiigdota Karaa Niwuu Yoork kabajasaaf jecha badhaasa waggaa waggaan geggeeffamu hundeesse - Badhaasa Abbabaa Biqilaa badhaasni jedhamu kun namoota fiigicha dheeraaf gumaacha addaa godhaniif kennama. Istaadiyeemiin Finfinee jiru tokko kabaja isaaf jecha maqaa isaatin moggaafame. Manni barumsaa Ameerikaan Kominiitii Iskuul kan Finfinnee jiru jiminaaziyeemii tokko bara 1960n gara dhumaa keessa maqaa isaan moggaase. Hagayya 2005, gargaarsa Dhaabbata Ifa Abdii fi deeggartoota isaa Isaabeel fi Deev Welaandiin, manni barumsaa Oromoo Yaayya Abbabaa Biqilaa Mana Barumsaa Sadarakaa Tokoffaa jedhamu yaaddannoo isaaf ummata Madiidaatiin dhaabbate. Manni barumsaa kun araddaa Jaatoorraa meetira mana dhibbatti lakkaa'amu fagaata.
Wabii: Seenaa Abbabaa Biqilaa
-
Bara durii namticha Joobiraa jedhamu tokkotu ture. Namichi kun baay’ee gaarummaa qaba. Ilma namaa qofaa osoo hin ta’in bineensa daggalaallee ni mararfata. Cubbuu waan jedhan takka hin beeku. Namtichi kun gaaf tokko imala dhaquuf ganamaan manaa bahee,osoo karaa deemuu iyya namaa dhaga’e. Namtichi “maaloo naaf bahaa” jedha. Joobiraan asiif achi laalus sagalee malee namicha iyyu arguu hin dandeenye. Maddii tokkotti siglaan boqoonqa tokko arge. Namichis kan iyyu boqoonqicha keessaa ta’uu hubatee, waan godhu wallaaluun gaddaa ofirra taa’e.
Takka turee mala argachuun tushaa dheeraa foo’ee boqoonqichatti yoo gadhiise namichi tushichatti rarra’ee bahuu akka danda’u hubate. Yeroo gabaabaa keessattis tushaa dheeraa foo’ee, fiixee tokko qabee fiixee tokko boolichatti gadhiise. Tushicha harkisee yeroo baasu kan tushicha qabatee bahe leenca ture. Leencichis Joobiraa galateeffatee deeme. Namichi garuu inuma iyya.
Joobiraanis,yeroo lammataaf tushicha gadi deebise. Garuu kan tushicha qabatee bahe namticha osoo hin ta’in jawwee ture. Jawwichis Joobira galateeffatee deeme. Namtichi ammas iyyasaa itti fufe. Joobiraanis yeroo sadaffaaf tushicha boqoonqichatti gadi deebise. Yeroo kana namtichi tushicha qabatee bahe. Innis Joobira galateeffatee gammadaa gara qe’ee isaa qajeele. Joobiraan ammoo waaqa galateeffataa imalasaa dhaqe.
Yeroo dheeraa booda Bonni hamaan bu’ee, sababa Bonichaan Joobiraa jalaa loon dhumanii hiyyummaan harka qabatte. Ilmaan isaa beelaafi dheebuun dararamteef, nyaata barbaacha adamoof osoo deemuu leencaafi jawween gaafas inni boolla keessaa baase itti dhufan. Isaanis huqqina Joobiraa arganii “Maal taate?” jedhaniin. Innis sababa Bonaatin hiyyoomuu isaa itti hime. Isaanis baay’ee gaddanii “Gargaarsa siif goonaa boru ganama nutti deebi’i!” jedhaniin. Joobiraan ganama barraaqaan gara leencichaafi jawwichaa deeme. Yeroo deemu leenchi lafa fagoorraa loon saamee qopheesseefiira. Jawwichi ammoo daaba qalqala tokko qopheesseef. Joobiraan daabasaa baattatee loonsaa ooffatee gale. Maatiin isaas gammachuudhan simatan.
Waa bubbulee Joobiraan daaba isaaf bittuu barbaacha gara gabaa utuu qajeeluu, karaa irratti namicha gaafsana leencaafi jawwee waliin boollaa baase sanatti dhufe. Nagaa hoo’aa erga wal-gaafatanii booda Joobiraan sababa Bonaatiin hiyyoomee akka tureefi leenciifi jawween hiyyyummaa keessaa akka isa baasan himeefii, bittuu barbaacha gabaa deemaa akka jirus itti hime. Namtichi ammoo “Bittuu anatu sii fida. Waan isaa anatti dhiisi,” jedheen. Joobiraanis “Bor ganamaan sin eega.” jedhee ofirra deebi’ee gale.
Namtichi garuu qabeenya Joobiraan argatetti akka malee waan inaaffeef, qabeenya san irraa saamuu yaade. Kanaaf jechas masluuftota gurguddoo afur magaalaa keessaa fudhatee ganamaan gara mana Joobiraa deeme. Yeroo isaan achi ga’an Joobiraan reefu hirriibaa ka’a. Erga harka walfuudhanii booda “Daabicha fidi.” jedhaniin. Joobiraanis waa bittaaf dhufan se’ee daabicha gaafa gadi baasu, namtichi haqaaqee isa qabnaan, masluuftotnimmoo tuushaadhaan harkasaa lameenuu dudduubatti hidhan.
Sanaan booda namtichi sun “Qabeenyi kun cufti keetii miti; leencaafi jawwee qabeenya kana siif kennan saniinis kan wal barte sababa kiyyatti. kanaaf, daaba kanas ta’ee loon kana natu fudhachuu qaba” jedhee itti dheekkame. Joobiraan harkaafi miila hidhamee waan jiruuf,waa takka dubbachuufi warraaquu hin dandeenye.
Jarri looniifi daabasaa fudhachuun akkuma qe’ee Joobiraarraa xiqqoo siqaniin, leenciifi jawween sun itti dhufan. Jawwichi jara shananuu hiddee ajjeese. Leenci ammoo cicciree isaan nyaate. Boodarras looniifi daabni Joobiriif deebi’e jedhama.
Wabii: Seenaa aadaa Oromoo
-
Sirna Gadaa sirna ittiin bulmataa Oromoo ti. Gadaan jaarmayaa umurii fi dhalootan ijaarame yoo ta'u sirna bulchiinsaa diimokiraatawaadha. Gadaan sirna ittiin siyaasni, dinagdeenii fi hawaasummaan ummata Oromoo ittiin murteeffamu, kan miseensi sabichaa mirgaa fi dirqama isaa beekee ittiin walii galuu fi tokkummaan ittiin waliin jiraatudha. Sirni Gadaa diimookraatawaa ta’uu isaa beektoonni seenaa fi saayinsii hawaasaa hedduun mirkaneessanii jiru.
Sadarkaa Gadaa
Akkaataa waggaa dhalootaatiin gurmuu ykn murni ilmaan kormaa tartiibaan keessa dabran sadarkaa Gadaa jedhama. Sadarkaan Gadaa tokko waggaa saddeet qaba. Waggaa saddeet saddeettan kanaan namni Oromoo hamma gaafa dulloomee du'utti hawaasa keessatti bakkaafi qoodama dalagaa qabaata. Sadarkaaleen Gadaa ilmaan kormaa keessa dabran bakka gariitti amala addaa yoo qabaatanillee waliigalatti akka armaa gadiitti keenya.
- Dabballooma (waggaa 0-8)
-
Gaammoma (waggaa 9- 16)
-
Dargaggooma (waggaa 17- 24)
-
Kuusoma (waggaa 25- 32)
-
Raaboma (waggaa 33 - 40)
-
Gadooma (waggaa 41- 48)
-
Yubooma (waggaa 49- 56)
Dabballee (Ganna 0-8)
Dabballeen sadarkaan daa’immaaniiti, da'imman umurii 0-8 qaban Dabballee jedhamu. Riifeensi mataa mucaa sadarkaa Dabballee hin haadamu, guduruu guddifata. Akkasumas Dabballeen maqaa kan argatu yeroo sadarkaa kana huluuqe, amma sanatti maqaa manaatin waamama (fakk. Jaldeessoo, Qamalee kkf.). Warri isaanii horii aannanii kan hin qabaane yoo ta’an gosatu annan kennaf. Wa’ee safuu bu’uuraa baratu, fkn kan akka gadhee fi gaarii, firaa fi diina addaan baasuu baratu. Galgala galgala himtee (myth), tabahiibboo fi seenaa akaakayuu fi abbaabileetuu itti himama.
Ittimakoo (Gaammee Didiqqaa) (Ganna 8-16)
Mucaa sadarkaa Dabballeerraa rifeensi mataa haadamee, firri waamamee ayyaani guddaan godhamme, kennaan goromsa tokkoo (Gubbisa) erga godhameefii booda gara Sadarkaa Gadaa Ittimakootti (Gaammee Didiqqaa) ce’a. Kana jechaan Hammachiifamee maqaan baafama. Guyyaa hammachiisaa kanaa eegalee maqaa kanaan beekama. Ijooleen Sadarkaa Ittimakoo seenan bara afur booda gaammee haaddatanii, Roggee filatanii, jabii tiksuu, bishaan daakuu, farada gulufuu, sirba sirbuu fi geerarsa geeraruu baratu. Hidda saynii yoo xinaate amma mana kudhatokkoo beekuu qabu. Hojii tiiksaa, qonnaa fi adamoo, morkii ispoortii akkasumas warri durbaa hojjii jirbii fo’uu baratu. Wa’ee siyaasa (mirgaa fi dirqamaa, seeraa) fi hawaasummaa baratu.
Ayyaana ijoolee ykn guyyaa kabaja ijoolee (ayyaana taaboree), obbolaa fi hiriyaa ofii wajjin ayyaaneffatu. Guyyaa taaboree ijooleen bixxillee nyataa, farsoo dhugaa, sirbaa gammachuudhan dabarsu. Yeroo gaammee haadattanu goromsi tokko dhuunfaatti nikeenamaaf. Karaa uumatiin waggaa 16tti ijoolen areeda fi guntuta baasu, sagaleen isaanii ni jijjiirama. Haaluma kanaan qoodni fi itti-gaafatumman isaanis ni jijjirama jechaadha.
Foollee (Gaammee Guguddaa) (Ganna 16-24)
Gaammee Didiqqaan Ukkee ykn Unkee jala ba'uudhan gara sadarkaa Foolleetti ce'u. Godoon Ukee ida ijaaramee booda isa keessatti haati gurbichaa waan barbaachisaa ta’an hundaa (fkn Coqorsa kichuu miila isaa irratti hirreeffachuu, bixxillee sagal caccabsuudhan itittuu fi aannan itti dhibaasuudhaan) erga qopheessitee booda hiriyoonni isaa bakka argamanitti eebiftee sirni ayyaanaa sirbaan calqabama. Sirbuma kana keessa gurbichi godoo cabsee karaa boroo keessaan baha. Sana booda ijoolleen maaliif godoo keenya keessa bahe jedhanii dhaanuuf itti fiigu. Innis arreedee ykn dhaadachuudhan harkaa baha, ukee cabsee bahe jedhama. Ijoollummaa keessaa bahe jechuudha. Ciisa ijoolleetii baheetu mana jala buluu eegala. Ayyaani ukee kun yeroo gannaa rawwatama. Namni ukkee bahe birraa masqalarratti Giifatoo sirbee horii fudhata. Achumaan Foollee sirbuu itti fufa.
Dardaroonni sadarkaa Gadaa Foollee keessa jiran adamoo adamsuu (bineensi akka horii hin nyaane ittisuu) akkasumas barumsa waraanaa fi ispoortii kkf. baratu, biyya irra deemudhaan sirbaa, foolisaa sabaan wal baru.
Yeroo buttaan qalamu foolleetu korma kuffisee qaba. Cinaacha korma buttaa akkuma jirutti foolleetu fudhata. Foolleen foon buttaa akka leencaattii wal harkatti ciree nyaata. Yoo sirni buttaa jalate (seera irraa gore) foolleen korma hin kuffisu, foonis hin nyaadhu jechuuf mirga qaba (fkn namichi buttaa qaluu fedhe nama seera cabsee yoo ta’e). Foollee malee immoo buttaan hin qalamu. Foolleen seera malee nama hin sodaatu, waan jedhuu fedhe, saalfii tokko malee sirbaan ibsa. Foollisaa, yoo fedhe abbaa Gadaa ni faarsa (seera tolchuu irrati jabaa yoo ta’e) ykn ni abaara (seera yoo cabse). Dhiisi jedhama malee hin adabamu.
Sadarkaa Gadaa Foollee keessati dargagoon siritti biyyas walis baru (hiriyumaadhan wajjin deemu). Booranatti, jalqabaaf koree hayyuu hiriyaa jedhamu namoota jaha kan of keessaa qabu ofuma isaaniitii filatu. Akkuma sadarkaa Gadaa Ittimakkootii Foolee gidduutis walmorkiin jiru kanuma qaamaa (ispoorti fi dandeetti adamoo kkf.) qofaadha. Yeroo isaanii isa irra caalaa waan wajjin dabarsaniif sirriiti wal beeku. Dur Foolleen yeroo ajjeesu hin gaafatamu, du’us gumaa seeraan hin qabu jedhama.
Qondaala (Kuusaa) (Ganna 24-32)
Dursee galmi (masari) guddaan gosa gosatti erga ijaaramee booda hayyoota (koree) Gadaa sadarkaa kanaa hoogganuutu filatama. Alaabaa mallattoo Kuusaa (diimaa adii) kan ta’e erga dhaabatanii booda sirba Xunnee (kan umurii isaanii) fi sirba ce’umsaa Mokkee jedhamu sirbu. Abbootiin ijoolee kanaa (sadarkaa Gadaa Yuuba 3ffaa keesa kan jiranu), bakka faajjiin isaanii itti dhabatte irraa jalqabuudhan sirba Mokkeetiin haadha manaa ofii (haadha ijoolee kuusaa) faarsaa gara bosonaa deemanii damee muka mi’eessaa kan baala qabu muratanii qabatanii deebi’u. Baala mi’eesaa karraatii suuqu. Haadhotiin ammoo bishaan aannaniin makaniii gabatee guutuu dhiyyeesu. Abbootiin ijoolee bishaan aannanii kanaan rifeensa mataa ijoolee ofii laaffisanii irraa erga haadanii booda morma irraati callee godhuuf.
Kanati aansee saan eelmamtu tokko jabbii ishii waliin badhaasa kan godhameef fudhatee hiriyyoota ofii wajjin torban lamaaf bakka tokkooti ulma galu. Haadhoonni isaanii achitti Galaa aannan fiduuf. Garuu ijoolleedhaan wal hin arganu. Galaa yeroo kennanu maqaa ilma ofii otoo hin ta'in maqaa gosaa ofiitti waamuu. Torban lama booda wayyaa aadaa ufatanii Liichoo bokkuu xiqqoon itti hidhamee qabatanii galama ulmaa keessaa bahu. Horii badhaasaan fudhatan sana horii warra ofiitti dabalatu. Kana booda ulmaa bahe jedhama. Ayyaani kun boorana keessati Ayyaana Godiyyaa jedhama. Jarreen kun Foollee sirbaa horii sanbi kennuuf qalachaa nyaachaa, bineensaa fi diina adamsaa bara saddeetif wal-faana turu.
Raabaa (Raabaa Doorii) (Ganna 32-40)
Ce’umsi sadarkaa Gadaa Kuusaa iraa gara sadarkaa Gadaa Raabaatti godhamu hangas sirna guddaa hin qabu. Hayyoonni warri sadarkaa Gadaa kuusaa keessatti filataman kan du’anii fi kan dadhaboo ta’an bakka buufatamu malee akkuma jiruti itti-fufuu. Warri sadarkaa Raabaa hoogganan kun Aduulaa Raabaa jedhamuudhan beekamu Ittigaaffatumaan isaanii ini duraa waraana hoogganuu yoo ta’u yeroo nagaa immoo aadaa, seeraa fi Seenaa adda addaa baratu. Torban tokkoof jaarsolii isaan gorsan (barsiisan) wajjin ardaa-jilaatti ulma galu. Yeroo kana nama biraa waliin dubbachuun dhoowadha. Yeroo ulmaa fixanii bahan hiriyyoon isaansii damee muka daannisaa badhaasudhaan sirbaa siimatu. Isaanis kanaaf galata galfachaa daanisa sana irra dhaabatanii waliin sirbaa sirnichi xumuurama.
Sadarkaa Raabaa keessati niitii fuudhuu fi qabeenya dhuunfaa godhachuu nama irra eegama. Miseensi Aduulaa Raabaa ta’e tokkoo fuudhuu akkasumas qabeenya dhabee yoo dhabe horii shan kan kottee afuriin adeemu qabaachuu isaan irra jira. Kana guutuu baanan umrii isaa guutuu Raabaa ta’eet hafa (Gadoomuu hin danda’u jechaadha). Namni akkanaa Qolee ykn Cufattee jedhama. Cufatteen nama waan waamuu fi waan yaasu hin qabaanee dha. Cufateen hin gadoomu malee waan yakka miti (namn ofii ta’uu dadhabe biyyaafis hin ta’u jedhameetti). Sadarkan Gadaa Raabaa waggoota sadeet idda xumuurre booda Raabaa Doorii jedhama. Warra hayyuu fi Abbootii Gadaa aangoo irra jiran irraa sirriiti muuxannoo argachuu akka danda’anu walumatti waggoota 13 sadarkaa Raabaa fi Raabaa Doori keessa turu. Sana booda ni Gadoomu.
Waggaa 40tti namni tokkoo waan hundaanuu ni bilchaata (muuxxannoo fi beekumsa gahaa ni argata), kanaafuu biyya bulchuu fi ittigaafatumaa fudhachuu ni danda’a jedheeti Oromoon amana.
Gadoomaa (Luba) (Ganna 40-48)
Sadarkaa hoogganaa siyaasaa fi amantii itt ta’amu. Sadarkaan kun sirna bulchiinsa Gadaa keessatti sadarkaa murteesssaadha. Warri aangoo qabachuuf carraa qaban warra sadarkaa kuusaa, Raabaa fi Raabaa Doorii keessatti dandeetii adda addaa agarsiisudhaan morkii hedduu keessa injiffannoon darban ta’u.
Yuuba 1ffaa amma 4ffaa
Jarreen kun warra umurii 48 amma 80 keessa jiranidha. Yuubni warra aangoo gadi-dhiisee sadarkaa adda addaa keessa jiru. Ittigaafatumaan isaanis, keessatuu yuubni 1ffaan akka gorsituu, seera hiiktuu fi seera murtuu ta’uun hojjata. Yuubni 4ffaan (Booranatti) immoo sadarkaa Raabaa Doorii (ijoolee ofii) wajjin seera tumuu irratti qooda qabu. Akkasumas ijooleen isaanii dorgommii (morkii) irratti injifatanii akka filatman ni gargaaru. Kana malees yuubni gosaa keessatti wa’ee araaraa fi misoomaa ilaalchisee tajaajjila guddaa biyyaaf kenna. Seerri, aadaani fi safuun akka hin badne kan to’aatu yuuba sadarkaa adda addaa keessa jiranu. Tuulama keessati Yuubni warra Ayyaantuu (Qaalluu) wajjin iccitiidhan miseensota Gadaa filanii sabatti dhiyeesu. Tuulamni jaarsolee kana Guula jedheetti waama.
Gadamoojjii (Ganna 80-88)
Namni sadarkaa Gadamoojjii seenu umuriin isaa waggaa saddeetama tahee, nama sadarkaa gadaa darban kurnanuu seeran huluuqe tahuu qaba. Ijoolen Gadamoojjii aangoo qabatanii biyyaa bulchaa kan jiranidha. Umurii isaanii keessatti yeroo sadiif Gadaa ofii aangoo irrattii arguu warra danda’an jechuudha, kana jechaan:
1. Bara dhalatan, sadarka Daballee (umurii 0-8) keessa yeroo turan ykn bara abbootiin isaanii biyya bulchaa turan
2. Waggoota afurtama booda, ofii isaanitii yeroo Abbootii Gadaa ta’an (aangoo qabatani)
3. Waggoota saddeettama booda yeroo ijooleen isaanii aangoo fudhatanii biyya bulchaa turan, paartiin keessa jiranu, fkn Meelbaan wayita sadaffaaf naanna’ee yeroo dhufu jechaadha.
Ce’umsa irratti sirni godhamu ni jira, sirni kun sirna Qumbii wal irraa fudhachuu jedhama, sirna ce’uumsaa ti. Sirna kana irratti xinnaa guddaa otoo hin jedhamin sabni hundaa argamuu ni danda’a. Seenan gootota kanaa ni himama, warri biyyaa waan jabaa hojjatan akka gootaati ni faarfamuu, ni kabajamuu, isaanis ni dhaadatu. Sana booda amma lubuun jiranutti ittigaafatumaa hin qabani, sabn jara kana amma lubbuun jiranitti ni kunuunsa, ni qananiinsa.
Gogeessa Gadaa
Gadaan gogeessa (garee) shan kan qabu yoo ta'u isaanis shanan Gadaa Oromoo jedhamu. Gareewwan kun ganna sadeet sadeetiin aangoo wal harkaa fuudhu. Shanan Gadaa Oromoo kun bakka adda addaatti maqaa adda addaatiin beekkamuu (gabatee ilaali).
Boorana
-
Meelba / Harmufaa
Muudana / Roobalee
Kiilolee / Birmajii
Biifolee / Muldhata
Michilee / Duuloo
Macca-Tuulama
-
Birmajii
Michilee / Muudana
Duuloo / Halchiisa
Meelbaa / Hambissaa
Roobalee
Arsii
-
Birmajii
Roobalee
Bahara
Horata
Bultuma
Gujii
-
Harmufa
Roobalee
Muudana
Halchiisa
Dhalana
Ituu-Humbannaa
-
Horata
-
Dibbaaqa
-
Dibbeessa
-
Fadata
-
Daraara
Ilmi Oromoo kamiyyuu, guyyaa itti dhalatee eegalee gogeessa shanan Gadaa keessaa tokko keessatti haammatama. Duraan dursee kan inni hammatamu, shanan Gadaa keessaa miseensa isa gaafa inni dhalatu aangoorra jirutini, kunis gogeessa abbaa isaa keessati jechuudha.
Duula Bilisummaa Sirna Gadaa Jalatti
Keessumatti, bara 1270 (bara ka'umsa Yukuno Amlaak) irraa eegalee hanga dhumaa jaarraa 15ffaatti Oromoon dhiibbaa fi roorroo humnoota Kiristaana fi Islaamaa jala akka ture ragooleen niibsu. Roorroo kana ittisuurratti gootota fi hayyoota hedduutu wareegame, kanarraan kan ka'e sabni Oromoo walakaansaa manaa fi biyya abbaa ofii gadi-lakkisee waan qabu fudhatee gara kibbaa fi bahaatti godaane. Achiittis dhiibaan ittuma fufe. Kana booda Oromoon gara waggaa dhibba tokkootif roorroo kana ofirraa ittisuuf mala dhahaa ture, keessumaa bara Gadaa Gadawwoo Galgaloo 1470n keessa haala karaa lolaattin biyyaa ofii falmanii deebifachuuf akka toluutti of ijaaruun barbaachisaa akka ta’e amanee, hawaasa umuriin ijaaree, akka umurii isaatti dirqama itti kenne. Gadaan inni jalqabaa akka haarati waan ijaarameef "Gadaa mala haaraa baase ykn Gadaa mala-baase" jedhamee hayyootan moggaafamee, meedhicha hidhate. Maqaan Gadaa kanaa seenaa keessatti Gadaa Melbaa (Gadaa mala-baase kan jedhurraa dhufe) jedhamee beekkama.
Bara Gadaa Melbaa (bara 1522-1530)
Gadaan Melbaa Oromoodhaf Gadaa isa jalqabaa miti; isa durayyuu ganna kuma caaluuf Oromoon Gadaan bulaa akka ture ragaan nijira. Gadaan Melbaa garuu uummata bara saddeet saddeettin qoodee namoota waggaa 8 olii fi 80 gad jiraniitti dirqama adda addaa kenne. Bara Gadaa kanaa Oromoon jalqabaaf Abbaa Duulattiin of ijaaree, akka kana duraa yeroodhuma ormi ittidhufu ofirraa ittisuu qofaa dhisee biyya ofii deebifachuuf jecha lafa diinnonnisaa (Habashoonni) irraa fudhatan dhaqee loluu jalqabe. Waraani Oromoo bara sanaa akka waraana qaroomeetti hiriiree loluu eegale. Gadaan Melbaa Baale deebifachuuf yeroo lolu mooticha Habashaa Faasil jedhamu ajjeese. Gadaan kun lola irratti cimaa akka ture Abbaan Baahireefaa raggaa bahee jira.
Bara Gadaa Muudana (bara 1531-1538)
Melbaatti aanee kan Gadaa fudhate Muudana. Bara Muudana kana seera jajjabaa lama tumatan.
1. Lubni hundi akkuma aangoo qabateen akka duulu
2. Lubni hundi osoo lafa dabalee hin bilisoomsiin meedhacha akka hin hidhaanne kan jedhan ture.
Baalli kan Melba weeraruu jalqabe Muudannii dhufatee hamma qarqara laga Awaashitti irra qubatan. Barri Gadaa Muudanaa kun bara Muusliimonni Imaam Ahimadiin geggeefamanii kiristaanootaan waraanaa turani. Waraana diinoonni isaa lamaan godhaa jiran kana Oromoon faana bu’aa ture. Daareel Baates namichi jedhamu kana barreessee ture. Waan waaqni diinoota isaa lamaan wal waraansiseef, Gadaa kana waaqatu mirga muude jechuudhan Gadaa Muudanaa jedhee moggaase. Gadaa Muudanaatu dura laga Waabee ce’ee lafa qabate jedhe Abbaan Baahire.
Bara Gadaa Kiilolee (bara 1539-1546)
Muudanarraa Gadaa kan fudhate Kiiloleedha. Kiiloleen duula bal’isee Dawaaroo rukutuu jalqabe. Yeroo gabaaba keessati handhuura Dawaaroo gahe. Galaawudoos mooti Habashaa waana isaa kan nama Adaal Mabraq jedhamuun hoogganamu Dawarrootti bara 1545tti erge. Waraanni Adaal Mabraq harka Oromootti baqe, inniniis lbaqatee laga Awaash ce’e. Dawaaroo kan jedhamu Arsii har’aatt akeekuun ni dandayama. Galaawudoos Islaamoota mohuu dandahullee Oromoo biyaa isaaf lolu moohuu hindandeenye.
Muudanatti aanee kan baalii fudhate Gadaa kiilolee ti. Bara Gadaa Kiilolee keessa Habashoonni gargaarsa warra Poorchugaalin, Imaam Ahimadiin bara 1543 waan ajjeesaniif qalbii tokkoon Oromorratti xiyyeefatanii meeshaa ammayyaa fi human waraanaa Awuroopparraa argataniin gargaaramuudhan Oromoo irratti duulani. Mootichi Habashaa Galaawudoos Imaam Ahimadiin erga ajjeese booda, waraana guddaa nama Adaal Mabiiraq jedhanuun hoogganamu gara Oromootti bobbaase. Gadaan Kiilolee waraana Habashaa fi Faranjii meeshaa hammayyaa akka madfii hidhate kana bara 1545 ofirraa rukutee, ajajaa waraanaa ari'ee laga Awwash ceesise. Waraani habashaa hedduun harka Gadaa Kiiloleetti baqee dhume jedhe Abbaan Baahire. Humnoota Habashaa fi Faranjii meeshaa hammayyaatti gargaaramanu waan mo’eef, Gadaa dhugaa lole, kan Lole jedhamee seenaa keessati yaadatama. Jechi "kan lole" jedhu kun bara dheerina keesa "Kiilolee" jedhamuun beekkama.
Bara Gadaa Biifolee (Bar 1547-1554)
Barri Gadaa Biifolee bara mootiin Habashaa lola warra Islaamaa waliin qabu moo'atee humna isaa mara gara Oromoo qofaatti xiyyeefate ture. Mootichi Habashaa Galaawdos, Adal Mabiraq moo’amuu dhaga’ee humna isaa walitti gurmeesee waraana Porchugaal wajjin Oromoo irratti bara 1548 duula guddaa saaqe. Gadaan Biifolee diina itti dhufe qolee, rukuutee moo’uudhan ofirraa deebise. Lafa bal’aa dabalee qabachuu dadhabus, humana guddaa kana falmee moo’ee ofirraa deebisuu waan danda’eef, waanti hojjate akka gootumaa guddaati fudhatameefii maqaa Bif-oole jedhamu akka argatu ta’e. Bif-oole jechuun odoo hin dabaliin, odoo hin hirrisin akkuma jirutti, bifuma duraan jiruun eegee dabarse jechuu dha. Jechi "Bif-oole" jedhu kun bara dheeraa keessa Biifolee jedhame. Gadaan Biifolee dangaa Oromoo eegee, dirqama ofii raawwatee aangoo Gadaa Michilleetti dabarse.
Bara Gadaa Michillee (Bara 1554-1562)
Miidhaan warra Abashaa fi Islaamaa karaa lamaan jabaatee waan dhufeef Gadaan Michillee seerota sadii baasee labsuudhan hojjaa irra oolchee ture, isaanis:
1. Namni diina hinajjeefne akka hinfuune, akka rifeensa mataasaa hin aaddanne
2. Namni ganna 8 oli fi 80 gadii lola keessatti qooda akka fudhatu
3. Waraanni Fardaan lolu hedduun leenjifamee akka bobba’u seera jedhu, kun immoo iddoo fagoo deemee akka lolu isa taasise.
Fardaa fi gaachanaan jabaatee loluu kan jalqabe Gadaa Michilleetti. Michillee waraana Galawudos, Hamalmaaliin hogganamu waraanee moo’e, Faxagariin (Ererii fi Karrayyu) guutuummaatti harka Oromooti galche. Itti dabalees hooggani Islaamaa Amir Nuur mooticha Habashaa Galawudosiin waraanee moo’ee (ajjeesee), gammadee ayyaaneffachaa otoo jiru Michille Harariin qabate. Amir Nuur oduu kana dhaga’ee otoo inni gara Haraaritti deebi’uutti jiruu Michille bakka Tulluu Haazaaloo jedhamutti haxxee hidhatee rukute. Lola kana irratti Oromoon hedduun dhumullee waraanni Amir Nuur moo’amee harka Michilleetti baqee raawwate. Abbaan Baahire akka barreesetti Gadaan 5ffaan Missillee jedhamu biyya waraanee moo’atee idda balleesee booda loon ofii fudhatee itti gale jedha. Oromoon durii biyya waraanee waan barbaade erga godhee booda gara dhufetti deebi’aa jechuu isaattii. Seenaa Oromoo keessatti kan akka Gadaa Michillee diinota, warra habashaa (kan Porchugaalin gargaarame) akkasumas Afaar (kan Turkiin gargaarame) haleelee dangaa bal’aa bilisoomse hinjiru. Michillee jechuun, bineensa bara caamsaan hammaatee yeroo haroon qooru bakka bishaan ture keessa bahu, bineensa gurraatti hanga saree xiqoo geessu, kan waraanni hin seenne, kan nama hin soodaanne, kan nama duukaa kaattee nama ciniintu, bineensa hamtuudha. Gadaan Michillee farda luka afur qabu yaabatee gaachanaan waraana of irraa qolatee waan bakka yaade ga‘eef Gadaa Michillee jedhamee moggaafame.
Gadaa Harmufaa fi Gadaa Hambisaa (Bar 1563-1570)
Gadaan Michillee dangaa bal’aa waan bilisoomseef dangaa bal’aa kana Gadaa tokkoon hoogganuun rakkisaa waan ta’eef Gadaan duraan Boorana fi Baarentuu irraa ijaaramee hooggana tokkoon walfaana socho’aa ture bakka lamatti qooduun dirqama ta’e.
Baarentuu Gadaa Harmufaa akkasumas Boorani Gadaa Hambisaatiin akka hoogganaman godhame. Harmufni Bageemidir rukutee gosati moggaasee of jala galche, Hambisaan immo duula guddaa mooticha habashaa Minaas Oromoo irratti bobbaase jabinaan falmee, balaa dhufu danda’u hambise. Hambisni akka Harmufaa lafa bal’aa dabalee qabachuu baatuus, kan ture akka jirutti eegee dabarsuu waan danda’eef, Gadaa Harmufaa wajjin meedhicha hidhatanii baali dabarsanii Gadaa Roobaleetti kennan.
Bara Gadaa Roobalee (Bara 1571-1578)
Gadaan kun Roobalee Baarentuu fi Roobalee Booranaati. Roobaleen lachuu wal gargaarudhaan Bagamdir fi Wallootti duula guddaa bananii (keessatuu Roobalee inni Booranaa Amaaroota hallayyaa fi holqatti naquudhan) dangaa biyyaa ballisuu danda’anii turan. Wa’ee Gadaa Roobalee Abbaan Baahire akkas jedha, waggaa saddeet booda kan bakka Harmuufaa qabate Roobaleen ilma Gadaa Muudanaati, isa kan Shawaa balleessee Gojjaamin rukutee, nama aangoo cimaa qabu Azmaachi Zari Yohannis ajjeese jedhe.
Bara Gadaa Birmajii (Bara 1579-1586)
Gadaan kun Birmajii Baarentuu fi Birmajii Booranaa ti. Gadaan Birmajii Baarentuu habashaa Kaabaa akka malee muddee qabuudhan, Dambiyaa rukutee Abooli fi Baahera Nagaash yeroo ajjeesu, Gadaan Birmajii inni Booranaa maqaa Maccaa fi Tuulamaatiin ijaaramee Amaaroota bakka hundaatii ari’ee, lafa fardi isaa seenuu danda’u hundaa qabate. Amaarris gaaratti, hallayyaatti, holqatti galtee dhokatte. “Utuu gaarrii, hallayyaa fi holqi hin jiru ta’ee namni hafu hin jiru jedhe” barreessaan habashootaa Alaqaa Atsimeen.
Bara Gadaa Muul’ataa (Bara 1587-1594)
Gadaan kun Muul’ataa Baarentuu fi Muul’ataa Booranaa ti. Bara Gadaa Muul’ataa kana Walloo hedduu hinduulle. Yeroo lama qofaa Gondoritti duulee deebi’ee qubate jedhama. Muul’ataa Maccaa fi Tuulamaa garuu duulasaa itti fufee. Bifa lolaa geeddaree Amaara karaa irratti gaadee ajjeesuu jalqabe. Gaara gidduu fi saqa dhiphoo ta’an gidduutti eegee ajjeesaa, murataa ture. Bakka farda isaaf mijaa’u mara Goojjaami fi Gondor keessa gulufee, qabatee, basha’ee achi taa’e.
Barreesan yeroo sanaa Abbaa Baahire akka jedhetti, biyyi Gadaa Booranaa jalatti bule, kan hafe tokkollee hin jiru jedhe. Muul’anni baalii Gadaa Duulootti dabarsee kenne. Haala kanaan Abbootin Gadaa injiffannoo erga argatanii booda sabni Oromoo hanga sirni Nafxanyaa jaarraa 19ffaa keessa ka’uutti jaarraa lamaa ol tasgabbaa’ee Gadaa isaa kabajataa nagaadhan jiraataa ture.
Sirni Nafxanyaa kan jalqabe, Amaari Oromoo waraanuu dadhabnaan araarfachuu calqabe. Walitti makamuu (wal fuudhudhaan) uummameen kan ka’e Oromoonni Gondarii fi Goojjam keessa jiraatanu Afaani fi Amantaa ofii irraanfachuudhaan kan Amaaraa fudhatan jedhama.
Wabii: Saba Oromoo fi Sirna Gadaa
-
-
-
-
-
-
-
Comments (19)
-
@Adugna 8 months ago
-
-
-
Thanks for sharing Mergia! can you please post Negadras's biography if you get the chance?
-
-
-
-
-
-
@Adugna 10 months ago
Popular topics
የአድዋን ጦርነት የመሩት ዋና ዋና የሁለቱም አገራት የጦር አበጋዞች እነማን ናቸው?
ኢትዮጵያ በአለም ቅርስነት ያስመዘገበቻቸው ኃብቶቿ እነማን ናቸው?
የመጀመርያዉ ኢትዮጵያዊ ፓይለት (አዉሮፕላን አብራሪ) ማን ይባላሉ?
ደርግ ሁለተኛው የኢትዮጵያ ፓትርያርክ አቡነ ቴዎፍሎስ ላይ ያቀረበባቸውና ለስቅላታቸው እንደምክንያት የተሰነ...
ሽፈራው ወይም ሽፈሬ ተክል (Moringa Oleifera)
የመጀመሪያው የሽከላ መጫዎቻ በኢትዮጵያ (Gramophone)
ያለፉት የኢትዮጵያ ነገስታት ማዕረግ ለምን "ዘእምነገደ ይሁዳ..." የሚለውን ተቀጽላ ያዘ?
የጋምቤላ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት አጠቃላይ መረጃ
የመጀመሪያው የቀዳማዊ ኃይለስላሴ ኦፊሴላዊ የአሜሪካን ጉብኝት (State visit) ምን ይመስል ነበር?
አቡነ ጴጥሮስ በኢጣልያኖች በአደባባይ ሲገደሉ ሂደቱ እና በዕለቱ የታዩት ክስተቶች ምን ይመስሉ ነበር?
ጄነራል ተፈሪ በንቲ ከደርግ የተሰናበቱበት እና ኮሎኔል መንግስቱ ስልጣን ያጠናከሩበት ሂደት ምን ይመስል ነ...


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
kuzhaloodhum kannanukkuk kuyil paadum paattuk kaetkudhaa kukkoo kukkoo kukkoo en kuraloadu machchaan ungak kuzhaloasa poatti poadudhaa kukkoo kukkoo kukkoo ilaiyoadu poovum thalaiyaattum paaru ilaiyoadu poovum kaayum thalaiyaattum paaru paaru (kuzhaloodhum) malakkaaththu veesurapoadhu malligappoo paadaadhaa mazhamaegham koodurapoadhu vanna mayil aadaadhaa vandhaachchu chiththiradhaan poayaachchu niththiradhaan poovaana ponnukkuththaan maamaa nee thaedhi sollu medhuvaagath thoodhu sollip paadattumaa velakkaeththum pozhudhaanaa ilanenju padum paadu kaelaiyyaa (kuzhaloodhum) kannaa un vaaliba nenja en paattu usuppuradhaa karkandu sakkaraiyellaam ippaththaan kasakkuradhaa en maeni thaenarumbu en paattu poonkarumbu machchaan naan ???? ???? unakkachchu enakaachchu sarijoadi naanaachchu kaelaiyyaa (kuzhaloodhum)Tweet


text:
Yihowaa Akka Jaallannu Akkamitti Argisiisuu Dandeenya?
“Inni duraan dursee waan nu jaallateef, nuyis kottaa in jaallannaa!”—1 YOH. 4:19.
FAARFANNAA: 6, 138
1, 2. Yohaannis ergamaan akka ibsetti, Waaqayyo akka isa jaallannu kan nu barsiise akkamitti?
KARAA gaariin abbaan tokko ijoollee isaa barsiisuu itti dandaʼu fakkeenya taʼuudhaan akka taʼe ni amanama. Yohannis ergamaan, “[Waaqayyo] duraan dursee waan nu jaallateef, nuyis kottaa in jaallannaa!” jedhee barreesseera. (1 Yoh. 4:19) Kanaafuu, Yihowaan akka abbaatti jaalala nutti argisiisuudhaan akka isa jaallannu fakkeenya guddaa nuu taʼeera.
2 Waaqayyo ‘duraan dursee akka nu jaallate’ kan argisiise akkamitti? Phaawulos ergamaan, “Waaqayyo garuu, utuma nuyi cubbamoota taanee jirruu, Kristos nuuf duʼuu isaatiin hammam akka nu jaallate in argisiisa” jedheera. (Rom. 5:8) Yihowaan, aarsaa guddaa nuuf kaffaluudhaan, jechuunis namoota amananiif Ilma isaa tokkicha furii godhee kennuudhaan jaalala jechuun maal jechuu akka taʼe argisiiseera. Jaalalli kennuudhaan, gocha ofittummaa irraa walaba taʼe raawwachuudhaan ykn aarsaa kaffaluudhaan argisiifama. Arjummaan Waaqayyoo jaalala isaa irraa akka fayyadamnuu fi nutis jaalala isaaf qabnu akka argisiisnu nu dandeessiseera.—1 Yoh. 4:10.
3, 4. Jaalala Waaqayyoof qabnu akkamitti argisiisuu qabna?
3 Jaalalli amala Yihowaa isa hunda caalu dha; kanaafuu, Yesus ajajni inni guddaan isa armaan gadii taʼuu isaa kan dubbate maaliif akka taʼe hubachuu dandeenya. Akkana jedheera: “Atis Waaqayyo kee goofticha garaa kee guutuudhaan, jireenya kee guutuudhaan, yaada kee guutuudhaan, humna kee guutuudhaanis jaallachuutu siif taʼa!” (Mar. 12:30) Wanta Yesus dubbate irraa hubachuun akka dandaʼamutti, Waaqayyoon garaadhaa jaallachuu qabna. Yihowaan garaa hirametti hin gammadu. Haa taʼu malee, Waaqayyoon jaallachuun, jireenya guutuu, yaada guutuu fi humna guutuudhaan isa jaallachuu kan dabalatu dha. Waaqayyoon dhuguma jaallachuu jechuun miira jaalalaa qabaachuu qofa miti. Jaalalli nuti Waaqayyoof qabnu garaadhaa kan madde qofa utuu hin taʼin, dandeettii hafuuraas taʼe dandeettii qaamaatti fayyadamuus kan dabalatu taʼuu qaba. Miikiyaas raajichi akka jedhetti Yihowaan kana nu irraa barbaada.—Miikiyaas 6:8 dubbisi.
4 Abbaa keenya isa samii dhugumaan akka jaallannu argisiisuu kan dandeenyu akkamitti? Utuu of hin qusatin isa jaallachuu qabna. Akkuma Yesus jedhe dandeettii qaamaa, miiraa fi hafuuraa keenyatti guutummaatti fayyadamuu qabna. Mata duree darbe irratti, karaawwan Yihowaan ijoollee isaatiif jaalala guddaa akka qabu itti argisiise afur ilaalleerra. Amma immoo jaalala Yihowaadhaaf qabnu karaa isa duratti fudhatama qabuun argisiisuu fi guddifachuu kan dandeenyu akkamitti akka taʼe haa ilaallu.
WANTOOTA YIHOWAAN NUU KENNUUF GALATEEFFACHUU
5. Wantoota Yihowaan nuu godheef jaalalaan kakaanee maal gochuu dandeenya?
5 Kennaan yeroo siif kennamu maal goota? Tarii karaa taʼe tokkoon dinqisiifannaa qabdu ni argisiista taʼa. Akkasumas, kennaa sanaaf bakka guddaa waan kennituuf akka gaariitti itti fayyadamta taʼa. Yaaqoob bartichi, “Kennaan gaariin hundinuu, kennaan guutuun hundinuus abbaa ifaa biraa ol waaqa gubbaadhaa in dhufa; abbaa ifaa bira gegeddaramuun, yookiis gaaddisi gara galuun iyyuu hin jiru” jedheera. (Yaq. 1:17) Yihowaan utuu wal irraa hin kutin wanta jiraachuu fi gammachuu argachuuf nu barbaachisu nuu kenna. Kun nutis akka isa jaallannu nu hin kakaasuu?
6. Israaʼeloonni eebba Yihowaa argachuu isaanii itti fufuuf maal gochuu qabu turan?
6 Israaʼeloonni waggoota hedduudhaaf eegumsa Yihowaa kan argatan siʼa taʼu, innis karaa hafuuraas taʼe karaa foonii baayʼee isaan eebbiseera. (Kes. 4:7, 8) Eebbawwan kana argachuu isaanii itti fufuuf garuu, Seera Waaqayyoo isa yeroo hunda oomisha isaanii keessaa “angafa midhaanii isa caalaa” aarsaa godhanii dhiheessuu dabalatuuf ajajamuu qabu turan. (Bau. 23:19) Israaʼeloonni kana gochuudhaan jaalalaa fi eebba Yihowaatiif iddoo guddaa akka kennan argisiisu turan.—Keessa Deebii 8:7-11 dubbisi.
7. “Qabeenya” keenyatti fayyadamnee jaalala Yihowaadhaaf qabnu argisiisuu kan dandeenyu akkamitti?
7 Nutis yeroo harʼaatti aarsaa dhiheessuun kan nu hin barbaachisne taʼus, “qabeenya” keenyaan ulfina isaaf kennuudhaan Waaqayyoon akka jaallannu argisiisuun keenya sirrii dha. (Fak. 3:9) Karaawwan kana gochuu itti dandeenyu tokko tokko kam faʼi? Karaan inni tokko, hojii Mootummichaa naannoo keenyattis taʼe addunyaa maratti raawwatamu deggeruuf qabeenya keenyatti fayyadamuu akka taʼe ifa dha. Qabeenyi qabnu hammam iyyuu yoo taʼe kun karaa gaarii jaalala Yihowaadhaaf qabnu itti argisiisnu dha. (2 Qor. 8:12) Haa taʼu malee, karaawwan kan biraan jaalala Yihowaadhaaf qabnu itti argisiisnu jiru.
8, 9. Waadaa Yihowaan galetti amanamuun jaalala isaaf qabnuu wajjin kan wal qabatu akkamitti? Fakkeenyaan ibsi.
8 Gorsa Yesus duuka buutonni isaa waaʼee nyaataa fi uffata isaanii akka hin yaaddofne, kanaa mannaa Mootummicha dursuu isaanii akka itti fufan isaan gorse yaadadhaa. Yesus, Abbaan keenya Yihowaan wanta nu barbaachisu akka beeku dubbateera. (Mat. 6:31-33) Jaalallii fi amantiin waan wal qabataniif, amantiin waadaa kana irratti qabnu hammam Yihowaa akka jaallannu argisiisa. Nama amantii irratti hin qabne tokkoof jaalala dhugaa qabaachuu hin dandeenyu. (Far. 143:8, NW) Kanaafuu akkana jennee of gaafachuu dandeenya: ‘Galmi ani hordofuu fi akkaataan jireenyaa koo dhugumaan Yihowaa akkan jaalladhu kan argisiisu dhaa? Wantin guyyaa guyyaadhaan godhu Yihowaan wanta na barbaachisu naaf guutuuf dandeettii akka qabu akkan amanu kan argisiisu dhaa?’
9 Obboleessi Maayik jedhamu tokko, jaalalaa fi amanannaa akkasii akka qabu argisiiseera. Yeroo dargaggeessa turetti, biyya alaa deemuudhaan Waaqayyoon tajaajiluuf fedhii qaba ture. Maayik fuudhee ijoollee lama kan godhate taʼus, fedhiin isaa kun jalaa hin hirʼanne. Maayikii fi maatiin isaa barreeffamootaa fi gabaasawwan waaʼee iddoo caalaatti gargaarsi barbaachisu deemanii tajaajiluu ibsan erga dubbisanii booda, jireenya isaanii salphisuuf murteessan. Achiis mana isaanii gurguruudhaan mana xinnoo tokkotti galan. Maayik hojii isaa hirʼisuuf murteesse. Maatiin sun biyya biraa kan deeman siʼa taʼu, waggaa lama erga tajaajilanii booda Maayik akkana jedheera: “Wanti Yesus Maatewos 6:33 irratti dubbate dhugaa taʼuu isaa jireenya keenya keessatti argineerra.”
WANTA YIHOWAAN ISIN BARSIISU IRRATTI XIINXALAA
10. Fakkeenya Daawit Mootichaa irraa hubachuun akka dandaʼamutti, dhugaa waaʼee Yihowaa ibsu irratti xiinxaluun faayidaa akkamii qaba?
10 Gara waggoota 3,000 dura Daawit Mootichi wanta samii irratti argeen garaan isaa tuqamee ture. “Bantiiwwan waaqaa ulfina Waaqayyoo himaa jiru, wanti bantii waaqaa jalaan mulʼatus hojii harka isaa in labsa” jedhee barreesseera. Achiis, Seera Waaqayyoo dinqisiifachuudhaan akkana jedheera: “Seerri Waaqayyoo guutuu dha, lubbuu namatti in deebisa; wanti seerri Waaqayyoo dhugaa baʼu amanamaa dha, inni wallaalota iyyuu beektota in godha.” Dinqisiifannaadhaan xiinxaluun isaa buʼaa akkamii argamsiise? Daawit itti fufuudhaan: “Yaa Waaqayyo kattaa koo fi furii ko, wanti ani si duratti afaan kootiin dubbadhu, garaa koottis yaadu fudhatamaa anaaf haa taʼu!” jedheera. Kana irraa ifatti hubachuun akka dandaʼamutti, Daawitii fi Waaqa isaa gidduu walitti dhufeenya cimaatu jira ture.—Far. 19:1, 7, 14.
11. Jaalalli Waaqayyoof qabnu beekumsa hafuuraa hedduu yeroo harʼaatti argannetti fayyadamnee maal akka goonu nu kakaasuu qaba? (Fakkii jalqaba irra jiru ilaali.)
11 Yeroo harʼaatti, waaʼee uumamawwan Yihowaa fi akkaataa kaayyoon isaa itti raawwatamu irratti beekumsa hedduu argachuu keenyatti eebbifamneerra. Addunyaan kun barumsa ol aanaa barachuu jajjabeessa. Taʼus, muuxannoo namoota hedduu irraa akka hubannutti, wantoota kana hordofuun yeroo baayʼee amantii fi jaalala Waaqayyoof qabnu nu dhabsiisa. Macaafni Qulqulluun garuu, beekumsa akka jaallannu qofa utuu hin taʼin ogummaa fi hubannaas akka qabaannu nu jajjabeessa. Kana jechuun ofii keenyas taʼe warra kaan gargaaruu akka dandeenyutti, beekumsa Waaqayyo nuu kenne akkamitti hojii irra akka oolchinu barachuu jechuu dha. (Fak. 4:5-7) “Waaqayyo, namni hundinuu akka fayyu, dhugaa beekuu biras akka gaʼu in fedha.” (1 Xim. 2:4) Namoota hundumaatti misiraachoo Mootummichaa yeroo himnuu fi kaayyoo guddaa Waaqayyo ilmaan namootaatiif qabu akka hubatan yeroo isaan gargaarru jaalala Yihowaadhaaf qabnu argisiisna.—Faarfannaa 66:16, 17 dubbisi.
12. Shamarreen tokko dinqisiifannaa qophii hafuuraa Yihowaan godheef qabdu kan argisiiste akkamitti?
12 Dargaggoonni illee taanaan, qophiiwwan hafuuraa inni godhe dinqisiifachuudhaan jaalala Yihowaadhaaf qaban argisiisuu dandaʼu. Shaanan yeroo umuriin ishee waggaa 11 ture obboleettii ishee waggaa 10 taatee wajjin Walgaʼii Koonyaa mata dureen isaa “Waaqayyoof Buluu” jedhu irratti warra isaanii wajjin argamanii akka turan dubbatteetti. Sagantaa walgaʼichaa tokko irratti dargaggoonni warra kaan irraa adda baʼanii akka taaʼan gaafataman. Shaanan hamma tokko sodaattus, wanta jedhame gooteetti. Achiis, kitaabni Gaaffiiwwan Dargaggootaa Fi Deebiiwwan Hojii Irra Ooluu Dandaʼan (Amaariffa) jedhamu dargaggoota hundaaf akka kennaatti yeroo kennamu baayʼee gammadde. Kun taʼuun isaa waaʼee Yihowaa maaltu akka isheetti dhagaʼamu godhe? “Yihowaan kan naaf dhugoomee fi dhuunfaatti baayʼee akka na jaallatu kanan hubadhe yeroo kanatti ture” jetteetti. Shaanan itti dabaluudhaan, “Waaqa keenya isa guddaa kan taʼe Yihowaan kennaa gaarii hirʼina hin qabne akkasii tola nuuf kennuu isaatti baayʼee gammanna” jetteetti.
GORSAA FI ADABA WAAQAYYOO FUDHADHAA
13, 14. Ilaalchi nuti gorsa Yihowaatiif qabnu jaalala isaaf qabnu ilaalchisee maal argisiisa?
13 Macaafni Qulqulluun, “Abbaan ilma isaa isa jaallatu akkuma adabu, Waaqayyo nama jaallatu in adaba” jedha. (Fak. 3:12) Yeroo adabamnu maaltu nutti dhagaʼamuu qaba? Phaawulos, adabni “kan nama gaddisiisu malee, kan nama gammachiisu hin fakkaatu” jechuudhaan dhugaa isaa dubbateera. Phaawulos yeroo kana jedhutti adabni barbaachisaa akka hin taane ykn faayidaa akka hin qabne dubbachaa hin turre; itti fufuudhaan, “Booddee garuu warra itti baraniif ija in godhata; iji sunis kan nagaa fi kan qajeelinaa in taʼa” jedheera. (Ibr. 12:11) Yihowaa ni jaallanna yoo taʼe, gorsi isaa akka nu hin barbaachisne nutti dhagaʼamuu ykn nu aarsuu hin qabu. Gorsa fudhachuun namoota tokko tokkotti ulfaachuu dandaʼa taʼa. Gama kanaan jaalalli Waaqayyoof qabnu nu gargaaruu dandaʼa.
14 Bara Miilkiyaasitti Yihudoonni hedduun gorsa Waaqayyootiif dinqisiifannaa hin qaban turan. Seera aarsaa dhiheessuu ilaalchisee kenname kan beekan taʼus, dantaa kan hin qabne waan taʼaniif Yihowaanis gorsa cimaa isaaniif kenneera. (Miilkiyaas 1:12, 13 dubbisi.) Dhimmi isaa hammam ulfaataa ture? Yihowaan maal akka jedhe hubadhaa: “Ani immoo abaarsa isin irratti nan erga, eebba keessanis abaarsatti nan geddara; sababii isin ulfina anaaf kennuudhaaf itti yaaduu dhiiftaniif, dhuguma ani ammuma iyyuu abaareera.” (Mil. 2:1, 2) Dhuguma iyyuu, irra deddeebiʼanii ykn taʼe jedhanii gorsa Yihowaa fudhachuu diduun miidhaa geessisa.
15. Yeroo harʼaatti, ilaalcha baramaa addunyaa kana keessa jiru kam irraa of eeggachuu qabna?
15 Yeroo harʼaa, dhaloota ofittoo taʼe kana keessatti gorsaa fi adaba fudhachuun haa hafuutii waaʼee isaa dubbachuun illee salphaa miti. Namoonni gorsa ykn adaba kan fudhatan fakkaatan illee kana kan godhan gammachuudhaan miti. Kiristiyaanonni garuu, ‘fakkeenya jireenya bara isa darbu kanaa duukaa akka hin buune’ gorfamaniiru. ‘Jaalala Waaqayyoo’ hubachuu fi hojii irra oolchuu qabna. (Rom. 12:2) Yihowaan jaarmiyaa isaatti fayyadamuudhaan, walitti dhufeenya saala faallaa wajjin qabnu, hiriyummaa fi bashannana dabalatee akkaataa jireenyaa keenya irratti yeroo isaatti gorsa nuuf kenna. Qajeelfama akkasii gammachuudhaan fudhachuu fi hojii irra oolchuudhaan, galateeffannaa qabnu ibsuu, akkasumas garaadhaa dhugumaan Yihowaa akka jaallannu argisiisuu dandeenya.—Yoh. 14:31; Rom. 6:17.
EEGUMSAA FI FAYYINA ARGACHUUF YIHOWAATTI AMANAMAA
16, 17. (a) Murtoo yeroo goonu fedha Yihowaa tilmaama keessa galchuu kan qabnu maaliifi? (b) Israaʼeloonni Yihowaadhaaf jaalala akka hin qabnee fi isatti akka hin amanamne kan argisiisan akkamitti?
16 Ijoollee xixinnoon balaan tokko yeroo isaan mudatu dafanii gara warra isaaniitti fiigu. Guddachaa yeroo adeeman garuu ofitti amanamuu, akkasumas ofii isaaniitiin murtoo gochuu jalqabu. Kun guddachaa akka jiran kan argisiisu dha. Haa taʼu malee, ijoolleen warra isaanii wajjin walitti dhufeenya gaarii qaban murtoo gochuu isaanii dura yaadaa fi gorsa warra isaanii gaafatu. Karaa hafuuraas haalli isaa kanaa wajjin wal fakkaata. Yihowaan ‘fedha akka qabaannuu fi akka hojjennuuf’ hafuura isaa nuuf kenna. Haa taʼu malee, fedha isaa xiyyeeffannaa keessa utuu hin galchin murtoo gochuun isa irratti amantii akka hin qabnee fi jaalala akka isaaf hin qabne argisiisa.—Filp. 2:13.
17 Bara Saamuʼelitti yeroo tokko Israaʼeloonni warra Filisxeemiin moʼamanii turan. Sabni Waaqayyoo gargaarsii fi eegumsi baayʼee isaan barbaachisee ture. Maal godhan ree? “Kottaa, nu gidduutti argamee harka diinota keenyaa akka nu oolchuuf sanduuqa kakuu Waaqayyoo Shiiloodhaa as in fidnaa!” waliin jedhan. Buʼaan isaa maal ture? “Ajjeechaan guddaan waan tureef, loltoota Israaʼel keessaa lafoo kuma soddomatu dhume. Saanduqni kakuu Waaqayyoo in boojiʼame.” (1 Sam. 4:2-4, 10, 11) Israaʼeloonni saanduqa kakuu fudhachuun isaanii gargaarsa Yihowaa waan barbaadan fakkeessuu dandaʼa taʼa. Dhugaan isaa garuu, qajeelfama Yihowaa akka isaan hin barbaanne argisiisa; yaada mataa isaanii kan hordofan siʼa taʼu, kun immoo rakkina guddaa geessiseera.—Fakkeenya 14:12 dubbisi.
18. Yihowaa irraa gargaarsa argachuu ilaalchisee maaltu nutti dhagaʼamuu qaba?
18 Faarfatichi akka armaan gadii jechuudhaan ilaalcha sirrii akka qabu argisiiseera: “Waaqayyoon abdiidhaan eeggadhu! Anoo deebiʼee gargaarsa isa biraa anaaf dhufuuf, Waaqayyo koo taʼuu isaatiifis isa jajachuufan jira! Lubbuun koo ana keessatti gadditee dhiphatteetti, kanaafis ani . . . sin yaadadha.” (Far. 42:5, 6) Kun Yihowaadhaaf jaalala guddaa akka qabu kan argisiisu dha. Ati hoo Abbaa kee isa samii akka jaallattuu fi isa irratti amanannaa akka qabdu ni argisiistaa? Deebiin kee eeyyee kan jedhu yoo taʼe illee, wanta Macaafni Qulqulluun nutti himu irratti hundaaʼuudhaan amantii isa irratti qabdu guddifachuu dandeessa. Akkana jedha: “Garaa kee guutuu Waaqayyoon amanadhu, hubannaa ofii keetiitti hin hirkatin! Karaa kee hundumaatti isa yaadi, innis daandii kee siif in qajeelcha.”—Fak. 3:5, 6.
19. Jaalala Yihowaadhaaf qabdu argisiisuuf karaa kamiin carraaqqii gochuu barbaadda?
19 Yihowaan dursee nu jaallachuudhaan akkamitti isa jaallachuu akka qabnu nutti argisiiseera. Yeroo hundumaa fakkeenya isaa kana haa yaadannu. ‘Garaa keenya guutuudhaan, jireenya keenya guutuudhaan, yaada keenya guutuudhaan, humna keenya guutuudhaanis akka isa jaallannu’ argisiisuu keenya itti haa fufnu.—Mar. 12:30.