text:
kamal-haasan 20 hot a sexy imidž
BOLLYWOOD HOLLYWOOD Vytvorit' novú galériu
kamal-haasan
0 Ako
kamal-haasan
0 Ako
kamal-haasan
0 Ako
kamal-haasan
0 Ako
kamal-haasan
0 Ako
kamal-haasan
0 Ako
kamal-haasan
0 Ako
kamal-haasan
0 Ako
kamal-haasan
0 Ako
kamal-haasan
0 Ako
kamal-haasan
0 Ako
GDPR Compliance
kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan كمال_حسن kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan কমল_হাসান kamal-haasan kamal-haasan 卡馬爾哈森 kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan ಕಮಲ್_ಹಾಸನ್ kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Hassan_(pelakon) കമലഹാസൻ kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Hassan kamal-haasan kamal-haasan KaMaл_XacaH kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan கமல்ஹாசன் కమల్_హాసన్ kamal-haasan Kamal_Haasan KaMaл_XacaH کمل_ہاسن kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan


c: text/html

text:
Gurraandhala 16,2016 FXG godina Qellem Wallaggaa aanaa Jimmaa Horrootti jabaatee itti fufee. Qeerrroo fi kora bittinneessaa Wayyaanee gidduutti fincilli uumamee jiru torban kan lakkaawee jiruudha. Humnoonni badii mootummaa wayyaaneen of jala hiriirsuun uummata hiraarsaa jiran manneen amantaa shira walitti buusa amantaan xaxuu irraa darbee qabeenyaa uummataallee mancaasuutti kaate.
Yeroo ammaa magaalan Jimmaa Horroo fi baadiyaalee keessatti dhukaasni guyyaa guyyaadhaan uummatarratti dhuka’aa jira.
Itti gaafatamaan poolisii aanichaa Tasammaa Waariyoo waraana wayyaanee agaazii fi kora bittinneessaa waliin tahuudhaan miidhaa gaggeessaa jira.
Haaluma kanaan dargaggootni aanaa Jimmaa Horroo hedduun yeroo ammaa hidhamaa jiran. Kanneen torbee kana keessaa aanaa kana keessa qofa irraa hidhaman jajjabeewwanii fi Qeerroon aanichaa hedduu keessaa maqaa nama muraasaa
1. Lataa Wiirtuu
2. Shuumataa Danuu
3. Saamsoon Solomon
4. Miftawu Shoori
5. Maarii Ayyawuu –kan amma reebichi hamaan irratti raawwatee dhukkubsaa jirudha mana hidhaa keessatti
6. Bulii Abdataa
7. Abdulkariim Jamaal- yeroodhaa yerootti kan hidhamaa turee
8. Hasan Jamal-obboleessa Abdulkarim kan qabsoo keessatti yeroo dheeraa qooda fudhataa tureedha
9. Sanbataa Oljirraa-FXG uummata kakaase jechuun raga irratti bahee kan ture kanaan dura manni murtii garuu bilisa isa baaasee kan ture
10. Abbushee Tsaggaa
Namootni kun guyyaa kaleessaa asitti humna waraana wayyaaneen qabamanii dhabamaniiru. FXG aanaa kana keessatti daandiin kan cufamuu yoo tahu humni waraana ofii banaa bula sagaleen uummataa dhaga’amaa jira. uummannis sodaa of duubatti deebisee bilisummaa faarsaa jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aammajji 22,2017
Mormiin Oromiyaa keessatti ka’een wal qabatee barattoonni Yuunibarsiitoo hiirira mormii gaggeessitan jedhamuun Yunivarsiitooti Arbaa Minci kan kibba Itoophiyaa keessatti argamturraa barattoota danii hidhanii afur mana barnootaan ala gochuun isaanii ni yaadatama.Haa ta’uullee malee ammayyuu mirgi namoomaa nuu kabajamee kan jiraachaa hin jirree ol jennee ija keessa ilaaluuf qawween doorsifamuuf reebichi waan jutti danatuu haalli barachuu illee nutti ulfaatee jira.jechuun Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo ibsanii jiran.Adeemsi biyyattii keesatti qaroo uummata Oromoo barattoota Oromoorratti dalagamaa jiru akkaan nuffisiisaa saatii ta’e fincaan Tigireef jala deemtonnishee OPDOn kana booda nagaan baatee galuu akka hin qabnetti sochiin gama hundaan finiinuu qaba.


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis, Joo Baayiden, baajeta Tiriiliyoona lama kan ijaarsawwan akka daandiilee, riqichootaa, tajaajila bishaanii, eletirikii fi caasaalee buufataalee geejjibaaf oolfamu uummataaf ibsuuf jecha har’a gara kutaa Pensilvaaniyaa, magaalaa Pitsbergitti imalanii jiran.
Aangawaan bulchiisa Baayiden gameessi tokko kaleessa gaazzexeessotaaf akka ibsanitti, proojektiileen kun dheerina yeroo gara waggaa saddeetii keessatti hojjetamanii xumuraman.
Proojektoonni investimentii sadarkaa ol’aanaa kun, proojektoota nuti hojjechuu dhiisuu hin dandeenye, jedhan – aangawichi.
Prezidaant Baayideen, baajeta kana guutummaa isaa dilaala Korporeeshinoota irraa galuun baasuuf, kanaaf jecha dilaala Korporeeshinootaa dhibbantaa 21 irraa gara 28tti guddisuuf yaada dhiheessan.


text:
Madaalaa Melbarn keessatti Robii Adooleessa 5 bara 2020 kaasee daldallii akkaan barbaachisaa hin taane akka cufamuuf Awustraaliyaan ajaja kennitee jirti.
Kunis aangawoonni weerara vaayrasii Koronaa ittisuuf yaalii gochaa jiraniif yoo ta'u Wiixata har'a namoonni haaraa vaayrasii Koronaan qabaman 429 ta'u fi kanneen 13 ta'an kutaa Viktoriyaa keessatti du'u aangawoonni eegumsa fayyaa ibsanii jiru.
Magaalaan Melbarn Kutaan Viktoriyaa keessatti kan argamtu yoo ta'u daldallii irra hedduun akkasumas industriwwan waan akka fonii oomishan Jimaataa qabee hojiin isaanii kan daangeeffamuuf jiru ta'uun ibsamee jira.


text:
Hagayya 21, 2020, MOOSISAA AAGAA tiin
*Barreeffama jalqaba Ingliffaan “Ethiopia Insight” irratti Hagayya 21, 2020 maxxanfamee tureerra gara Afaan Oromootti kan hiikame.
**Lakkoofsi barru kana keessatti tuqaman hundi akka lakkoofsa adduunyaatti (ALA) dha.
Jechi Qeerroo jedhu kan dirree siyaasaa Oromootti as bahe jarmayaan dargaggoota/dardarran Oromoo maqaa “Qeerroo Bilisummaa Oromoo (QBO)”, gabaabaatti “Qeerroo” jedhuun Ebla 2011-tti gurmaawuun sirnaan erga hundeeffamee asi dha. Akkuma uumameen, Qeerroon marsarariitii (website) isaa kan jalqaba banachuun labsii hundeeffamaa (manifesto) isaas erga ifa taasisee booda finciloota walirraa hin cinne dhaabbilee barnootaa ol-aanoo keessatti qindeesse. Achirraa jalqabee fincilli barattoota Oromoo QBOtiin geggeeffamu utuu walirraa hin citiin takka ho’aa, takka qabbanaa’aa erga itti fufee booda finciloonni jajjaboo fi guutuu Oromiyaa waliin gahanii walitti fufiinsaan bara 2014 fi 2015 geggeeffaman ol-aantummaa Adda Bilisummaa Ummata Tigraay (ABUT) buqqisuu danda’eera.
Kaayyoon barruu kanaa haala hundeeffamaa fi sochii Qeerroo ibsuu fi dhimma Qeerroo irratti hubannoolee dogoggoroo bal’inaan faca’aa turan tokko-tokko sirreessuu dha. Keessattuu ta’u-malaa dogoggoraa bal’inaan faca’ee jiru kan “Qeerroon sochii akka-tasaa (spontaneous), kan caasaa hin qabne dha” jdhu sirreessuu dha. Kana malees, rogeessa (activist) duraanii fi yeroo ammaa hidhamaa siyaasaa kan ta’e Jawar Mahaammad sochii Qeerroo keessatti qoodaa inni qabu ibsuu dha.
Ani barreessaan barruu kanaa, bara 2009 irraa eegalee Sochii Barattoota Oromoo (SBO) fi finciloota Qeerroo marsariitii hedduurratti, keessattuu marsariitii Gadaa.com irratti yoo xiqqaate barruu saddeet maqaa masootiin (alias name) maxxansaa tureera. Sadaasa 12, 2009 waa’ee mormii bal’aa bara 2005; Sadaasa 11, 2010 waa’ee finciloota bara 2006 fi 2010 gidduutti geggeeffamanii; Sadaasa 19, 2011 cuunfaa tartiiba taateewwan fincila barattoota Oromoo kan Sadaasa 2010 hanga Sadaasa 2011 qindeessee gabaaseera. Akkasumas Sadaasa 7, 2014 cuunfaa babal’na Sochii Qeerroo kan Sadaasa 2013 hanga Sadaasa 2014 maxxanseera. Barruulee koo kanneen hafan ceesistuu (link) kanaan argachuu dandeessu.
Kana malees konfaransii lama irratti waa’ee Qeerroo qorannoo dhiheesseera: Konfaransii OSA kan wagga-waggaa (annual) kan bara 2019 irratti Lammii Beenyaa bakka koo bu’ee dhiheessee fi Sympooziyeemii Imaammata ABO magaalaa Finfinneetti Fulbaana 17, 2018 geggeeffame irratti dhiheesseera.
Qorannoowwan dhiyeessuu bira dabree Sochii Qeerroo tumsuu keessattillee dhuunfaadhaan hirmaataan ture. Qophii hundeeffamaa Qeerroof bara 2011 taasifamaa ture, moggaasa maqaa “Qeerroo” jedhu dabalatee itti dhiheenyaan quban qaba. Hundeeffama boodas sochii Qeerroon taasisaa ture walitti fufiinsaan quba qabaachifamaan ture. Dabalataanis ibsoota maqaa dhaaba kanaatiin bahan jala bu’ee hanga har’aatti afaan Ingiliffaatti hiikaan ture.
Armaan olitti tumsan Qeerroof gochaa ture kanan eereef, of dhaadhessuuf utuu hin tahiin, waa’ee Qeerroo gadi fageenyaan akkan beekuu fi maddaa fi ragaalee qabatamoo qabadhee akkan barreessaa jiru dubbiftoonni akka amantaa horataniif jedheeni. Kanarratti ergan kana jedhee booda, seenaa hundeeffama Qeerroo hanga hubannoo kootii akka armaan gadiittan dhiheessa. Xiyyeeffannoon koo dhimmootan armaan olitti tuttuqe duwwaarratti akka ta’uuf jecha, barruu kana keessatti qabxiilee uumamaa fi sochii Qeerroo irratti rarra’an suduudaan walqabatan duwwaan xiinxala.
Barruu kana keessatti, keessaa-baafamee yoo ibsameen alatti, jechi “Qeerroo” jedhu jaarmaya “Qeerroo Bilisummaa Oromoo (QBO)” jechuudha. Jecha “qeerroo” jedhutti yammuu dhimmi bahamu (qubeen “q” yoo xiqqaa tahe) nama dhuunfaa Oromoo dardara tahe jechuu dha. Kan Jechi QBO jedhu kunis jaarmaalee fakkeessuudhaaf maqaa Qeerroo jedhu fannifatanii nama burjaajessuuf bibixxilaman adda baasuuf gargaara.
Madda Hundeeffama Qeerroo
Bu’uura jaarmaa Qeerroo ibsuuf jalqaba akka ta’utti, barreeffama kiyya bara 2011 keessatti Sochiin Barattoota Oromoo fooyya’uun jijjiirama amalaa (qualitative change) argamsiisuudhaan, jaarmaa diddaa hawaasaa qindeessu maqaan isaa “Qeerroo” jedhamutti tarkaanfachuu ibseen ture. Dhimma kanarratti kanan barreesse keessaa kan qunxuramee fudhatame akka armaan gadiiti.
“Ebla 2011, Sochiin Barattoota Oromiyaa jijjiirama guddaa fide. Kun ammoo sochii dargaggoota Arabaa (Arab Spring) akka ka’umsaatti fakkeenya godhachuun, dargaggoonni Oromiyaa biyyoolessaa walitti dhufuun ijaarsa diddaa hawaasaa ”Sochii Dargaggoota Biyyoolessaa, Bilisummaa fi Dimookraasiif”, gabaabaatti yammuu himamu Qeerroo jedhamu qindeessan. Jechi “Qeerroo” jedhu hiikkaan isaa dargaggeessa hin fuudhiin jechuudha.”
Barruun kun kan maxxanfame Qeerroon Bilisummaa Oromoo Ebla 2011 sirnaan hundeeffamee baatii ja’aa booda. Maqaa Qeerrootiin yeroo san duratti jarmayni biraa hin turre. Maqaa Qeerroo Bilisummaa Oromootiin san duras tahe achiin boodas jaarmayni mooggaafame hin jiru. Qeerroon Bilisummaa Oromoo jaarmaya sochii hawaasaa kan qabsoo diddaa farra roorroo abbaa irree TPLF’n hoogganamu kan barattoonni dhaabbilee barnoota olaanoo barootaaf, addatti ammoo bara 1990’oota asitti taasisaa turan irraa kan dhalate dha.
Qorattoonni, dhaabbileen mirga namoomaa kanneen akka: ‘Amnesty International (AI)’ , ‘Human Right Watch (HRW)’, ‘Oromia Support Group (OSG)’ fi ‘Human Right League of the Horn of Africa (HRLHA)’ fi kanneen biroo dhimma Sochii Barattoota Oromoo dhiibbaa mootummaan geessisuun wal qabsiisanii gabaasaa turaniiru. Hiriirota mormii walitti fufiinsaan geggeeffamaa turan keessaa kanneen baayyee yaadataman hangi tokko: gubachuu bosona Baalee fi Boorana keessaa, teessoon mootummaa Oromiyaa Finfinnee irraa gara Adaamaatti godaansifamuu fi cufamuu Waldaa Maccaa fi Tuulamaa (WMT) mormuun kan bara 2002 – 2005 geggeeffamaa turani dha.


text:
Sagalee haqaa ukkumsuu fi qabsoo ummataa daandii irraa maqsuuf daba dalagamu ni balaaleffanna
Ajjeechaa Artist Haacaaluu Hundeessaa ilaalchisuudhaan ibsa ABO Waxabajjii 30/2020
Ajjeechaa rifaasisaa fi gaddisiisaakaleessa Waxabajjii 29 2020 galgala Artist Haacaaluu Hundeessaa irratti raawwatamee sagalee ulfaataadhaan balaaleffanna.Ajjeechaa kanaanis gadda ulfaataa nuti dhaga’ame ibsanna.Ajjeechaan gaddisiisaa kun sagalee haqaa qabsoo ummataa ukkaamsuu fi kallattii qabsoo jallisuuf shira dalagme ta’uu danda’a jenneettis shakkina. Mootummaan waa’ee ajjeechaa kanaairratti qormaata ga’aa ifaa fi amansiisaa( transparent and informative ) ta’ee atattamaan geggessee ummataaf ifa akka taasisuus jabeessinee gaafanna.
Artist Haacaaluu Hundeessaa sochii qabsoo dargaggoota Oromoo( Qeerroo)keessatti kanneen urjii ta’anii fiqooda olaanaa kennaa turan keessaa tokko ta’uun isaa dhugaa biyyi guutuun raga ba’uu danda’udha. Haacaaluun,artistii qofa osoo hin taanee dargaggoota qaroogama hundaanuuegeree saba keenyaaf abdii ta’an keessaa nama tokko ture .Yeroo kanatti Artist Haacaaluu Hundeessaa haala gaddisiisaa fi garaa nama gubu kanaan ija keenya duraa dhabuun onnee ummata keenyaa hangam akka madeessuu fi qalbii cabsuu hubachuun hin ulfaatu.
Gochaan hammeenyaan guutame kun lubbuu Artist Hacaaluu Hundeessaa qofa irratti kan aggaamame qofaa osoo hin taane ummata walitti buusuudhaan adeemsa qabsoo haqaa ummatoonni mirga isaanii kabachiisuudhaaf geggessaan kallattii dhabsiisuuf itti yaadamee kan raawwatame jennee amanna.kana waan ta’eefis ummanni gochaa kanaan miira aarii keessa seenee akka walitti hin buunee eeggannoon akka godhamu hundumaaf waamicha keenya dabarsina.
Wareegama lubbuu Artist Haacaaluu Hundeessaa itti dhabne kana qaamuma wareegama qabsoo bilisummaaf baasaa yoona geenye kan waliigalaa keessatti ilaallee dhaadannoo keenya dhaabbataa gumaan wareegamtoota keenyaa bilisummaadha jedhu sana hojiitti hiikuudhaan gumaa Haacaaluu fi kan gootota keenya hundaa bilisummaa saba cunqurfamaa mirkaneessuun baasuudhaaf murannoondhaan haa sochoonu,fageessinee haa ilaallu,guddifneettis haa itti yaadnu jenna.
ABO dhimmi kun atattamaan qoratamee kanneen gocha kana keessaa harka qaban hundi seeratti akka dhiyaatan cimsee gaafata. Yeroo hamtuukana keessatti jiraatonni magaalaa Finfinnee fi diploomaatonni sodaadhaan akka hin wararamnee fi nageenyi waliigalaa akka balaa irra hin buuneef waan hundi humnaan osoo hin taane sirnaanii fi naamusaan akkasumas ija seeraatiin hordofamee murtii fi furmaata akka argatuuf qaamonnii hawaasaas ta’ee qaamonni mootummaa hundi ga’ee isaanii afuura itti gaafatamuummaa olaanaadhaan bahachuu akka qaban yaadachiifna.
Caasaaleen humnoota nageenyaa magaalaa Finfinneetis miiraa ummataa ilaalcha keessa galchuudhaan haala dhalatu hunda miira tasgabaa’een akka hordofanii fi miidhaaummata irra ga’uu maluu xiqqeessuuf cimsanii akka hojjetan gaafanna. sochii godhan keessatti lammilee hundaaf kabaja namummaa fi tika barbaachisu kan loogii bifa kamuu irraa walaba ta’ee akka taasissanis yaamicha goona.
Maayii irratti lubbuu Artist Haacaaluu Hundeessaatiif jannata maatii firootaa fi hiriyyota isaatiif akkasumas ummata bal’aa Oromoo kan Haacaaluu of duraa dhabeef jajjabina hawwina.
IUOF
ABO


text:
Hidhaattoonni Adaa Bilisummaa Ummata Tigraay /HEWEHAT naannoo mootummaa Amaraa keessatti magaalaa Qobboo fi naannoo isheetti namoottan nagaa irratii haleellaa raawwataniin jiraattoni hedduun du’uu isaani raga baatota waabefachuudhaan maddii oduu AFP gabseera.
Akka namoonii ijaan argan AFP ti himanitti Fulbaana 9, 2021 ganda Gadamaayuu jedhamu, kan Qobboo iraa Kiiloomeetirii 7 fagaatu keessatti yemuu hidhatooni HEWAHAT meeshaa waraanaa Sakatta’uudhaaf mana irra deddeman mormiin ka’ee ture.
Jiraattonii lola waan kaassaniif gareen HEWEHAT boodatti deebi’uudhaanus guyyaa lammataa deebi’anii jiraattotaa irrati haleella raawwatanii namoonii heduun midhamaniiru.
Nammi naannoo sana irraa baqatee magaalaa Dassee gale tokko bakka tokkotti reenfa namoottan torbaa arguu isaa fi isana keessaa namoonii 4 maatii tokko akka ta’an AFP ti himuun isaa gabaasameeraa.
Dubbi himaan Mootummaa naanno Amaaraa Obbo Gizaachoo Muluneeh namoonii hedduun Hidhattoota HEWEHATin du’uu isaanii akka odeeffannoo qaban himanii lakkoofsaa namootan du’anii fi akkataa isaan iti du’an dhiheenyaatii ummataaf ibsinaa jechuun isaanii gabafameera.
Komoshiiniin mirga namoomaa Itiyoophiyaa dhumiinsaa Qobboo irratii gabaasaalee suukanneesaa ta’an argachaa jiraachu isaa akka ibse gabaasini AFP himeera.
HEWEHAT Kanaan dura ibsa kenneen himannaa akkanaa dhugaa akka hin taane ibsuudhaan haalaa turuu isaa gabaasin AFP yaadachiiseera.


text:
Sababootaa fi Furmaata Waliin Oduu Warra Fooyya’iinsa booda duubatti deebi’anii-Kutaa-1
Sababoota mata-dureen kuni akka filatamu taasisan
Mata duree kamiyyu irratti barreessun dura namni tokko hamma bu’aa barreefama isaatii fi haajaa ummanni wanta qalamni isaa barreesseef qabu beeku qaba. Mata-duree kana barreessuu fi filachuun sababoota baay’ee qaba. Isaan keessaa muraasni:
1-Waa’ee tabwaa fi seenaa warra tawbatanii ilaalchisee barreefamni baay’achuu. Akka waan fooyya’iinsa booda duubatti deebi’uun dhiibbaa wayiitu hin qabne fi namoonni achirraa fagoo ta’anitti ilaallamu gahuutti.
2-Sababoota fooyya’iinsa booda duubatti akka deebi’an nama taasisan beekuu dhabuu
3-Mata-duree kana ilaalchisee namoonni barreessan xiqqaa ta’uu. Namni barreesses wantoota armaan gadii irraa bilisa hin ta’u:
- Addatti haala kitaabatin kophaa hin baasne. Kana irra, kitaabota isaa irraa kitaaba tokko keessatti dubbata.
- Osoo faayda irraa hin fudhatin seenaa qofa dhiyeessuu
- Sababoota hawaasa kana keessatti hin argamne dubbachuu
- Osoo sababoota hin tuqin, ykn seenaa hin kaasin mata-duree kana ilaalchisee nama gorsa barreessetu jira. Kuni qorannoo kiyya keessaan natti mul’ate. Ta’uu baannan, tarii kitaabban ani irra hin geenye ykn qorannoo kiyya keessan isaan hin argine jiraachu danda’u. Yaa dubbisaa kabajamaa, ani kana si hin dhoksu, osoo nama mata-duree kana haala guutuun furmaataa itti barbaaduu fi ifaaje irraa na boqachisuu argadhee nan hawwa.
Balaaf Dammaqi
Nabiyyiin (SAW) kan wahyiin itti godhamu, hogganaan qajeelfamee, dilii irraa kan eeggame namoota hundaa caalaa Gooftaa isaa kan sodaatu, gara Isaati dhiyoo kan ta’e, inni kana waliinu fooyya’insa booda duubatti deebi’uu fi khaatimaa (xumura) badaa irratti du’uu ni sodaataa ture. Akkana jechuu ni baay’isaa ture:
يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ
“Yaa Kan qalbii gaggaragalchu hoo! Qalbii tiyya diinii Kee irratti gadi dhaabi.” Jaami’a At-Tirmizi
Haati manaa isaa Aa’ishaan (radiyallahu anha) du’aayi kana ajaa’ibsiifatte. Nabiyyinis (SAW) qalbiin namootaa qubbiin Rahmaan irraa qubbiin lamaan jidduu akka taatee fi akka fedhetti akka jijjiruu ishiitti beeksise. Shakkii hin qabu, Rasuulli (sallallahu aleyh wassallam) kanarraa kan sodaatu erga ta’e, nuti san caalaa sodaachu qabna. Dhugumatti, mu’minni yommuu oduu kana dhagayu ni sodaata, ni hollata. Kanaafu, qalbiin waa qabattu fi hubattu eessa jirtii?
Wanta ati beeku qabdu
Warri beekumsaa gariin kufuu (duubatti deebi’uu) irraa bakka fagoo akka jiranitti amanu. Akkasumas, dubbiin kuni kan itti dubbatamu qabuu awwaamaa fi namoota sassalphoo ykn namoota haarawa Islaama qabatanii fi umriin xiqqaa ta’anidha jechuun amanu. Namni kana amane balaa guddaa irra jira. Sheyxaanni akka isa too’atee fi hojii isaa badaa akka isaaf miidhagsee natti fakkaata. Hanga fedhe beekumsi isaa daangaa ol’aanaa irra haa gahuu, hubannaan isaa haa bal’atu, namni ani kufaati (Islaama irraa duubatti deebi’uu) irraa eeggamaadha jedhe odeesse, wanta Nabiyyiin tiikfamaan hin himanne himatee jira. Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Dhugumatti nama Rabbii fi Guyyaa Aakhiraa kajeeluf ammas Rabbiin baay’isee yaadatuuf Ergamaa Rabbii keessa hidhannaa (fakkeenya) gaariitu isiniif jira.” Suuratu Al-Ahzaab 33:21
Namoota duubatti ni deebi’an jedhe eenyullee hin yaanne duubatti akka deebi’an seenan nutti odeesse jira. Garuu qalbiin namootaa qubbiin Rahmaan keessaa qubbiin lama jidduu jirti, akka fedhetti jijjira.
Ibn Mas’uudi (radiyallahu anhu) nama itti xinxalluuf jecha hiikaa guddaa qabduu jedhe jira: “Nama du’eetti hidhadhu (fakkeenya godhadhu). Namoonni jiran fitnaa irraa waan hin amanamneef.” (Kana jechuun namoota haala gaarii irratti du’an fakkeenya godhachuun wanta isaan hojjatan hojjadhu. Sababni isaas, isaan haala gaarii irratti du’anii jiru. Namoonni lubbuun jiran immoo fitnaatti kufuu danda’u. Kanaafu, yommuu isaan fitnaatti kufan atis waliin kufuu dandeessa.)
Hiika Intikaasaa
Ni jedhama: intakasa sheyhu-kana jechuun wanti tokko garagalee. Ni jedhama: intakasal mariidu-kana jechuun dhukkubsataan erga fayyee booda dhukkubni isatti deebi’e.
Gabaabumatti intikaasa jechuun erga fooyya’anii booda haala duraanitti ykn haala badaatti deebi’uudha. Ingiliffaan: “Relapse” jedhama.
Erga fooyya’anii booda haala duraanitti ykn haala badaatti deebi’uun sababoota baay’ee qaba. Isaan keessaa mee haala armaan gadiitiin haa ilaallu:
Kutaa itti aanu keessatti ni ilaallaa hin fagaatinaa.
Min Akhbaaril Muntakisiina ma’al asbaabi wal ilaaji-fuula 11-14


text:
Sudaan gama kibbaa walabummaa ishee sambata darbe jechuun Adoolessa 9 bara 2011 alaabaa ishee fannisuun labsitee jirti.
Wal waraansa waggoota dheeraaf geggeeffamuun lubbuu uummata miliyoona lamaa caalaa galaafate sana booda Sudaan gama kibbaa rakkoo jabaatu amma iyyuu ishee eegaa jira. Uummanni ishee harka caalaan hiyyummaa keessa kan jiru yoo ta'u tajaajilli eegumsa fayyaa ga'aanis hin jiru.
Amma iyyuu taanaan Sudaan gama kaabaa waliin walitti bu'iinsa keessa jiru. Magaalaa galma mootummaa Sudaan gama kibbaa Juubaa irraa jarmayaa dhuunfaa "American Support for The African Prosperity" jedhamu irraa obbo Saahlee girmaa ibsa nuu kennan MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
Kutaan lallabaa Maqalee qarshii miliyoona saddeet ol walitti qabuu dhaani, meeshaalee adda addaa fi midhaan nyaataa bituu dhaan saabaa lola sanaan qe’ee ofii irraa buqa’anii manneen barnootaa garaa garaa keessa qubatanii kanneen jiraniif deggersa gochuu isaa itti gaafatamaan kutaa lallabaa Meqelee Melaake Birhaanaat G/Sillaasee Hishee ibsaniiru.
Kutaan lallabaa kun buqqaatonni kun Meqelee erga seenanii qabee, hawaasichi deggersa akka godhu barsiisuutti dabalee ofiis deggeraa jiraachuu Melaake Birhaanaat G/Sillaasee Hishee dubbataniiru. waldooliin kiristyaanaa Maqalee lammiiwwan bakka adda addaa qubatanii jiran gargaaraa akkasumas barumsa amantii barsiisaa jirti.
Kana males ayyaana Faasikaa buqqaatota kana waliin kabajuu isaanii illee ibsanii jiran. Abbootii amantii Waaldibbaa dhaa ari’amaniif qarshiin 120,000 herrega baankii isaaniitti akka galuuf ta’ee jira. kanneen dhibee ture kan akka sukkaaraa, dhiibbaa dhiigaa qaban wal’aanuuf illee bajata qarshii 150,000 waldattiin ramaduu ishee dubbataniiru.
Kutaan lallabaa Maqalee buqqaatotaaf meehsaalee bu’uuraa fi midhaan nyaataa dhiyeessuutti dabalee, hoogganoota amantii jireenya isaanii irraa buqqa’aniif kitaabota qulqulluu adda addaa fi uffannaa mana sagadaa ennaa dhaqan uffatan raabsuufii ishee illaa Melaake Birhaanaat G/Sillaasee Hishee ibsaniiru.
Harka isaanii duwwaa ba’an waan ta’eef yeroo mara kitaabota qulqulluu dubbisuu dhaan kadhannaa godhatu waan ta’eef isa males jiraachuu waan hin hin dandeenyeef deggersi kun godhameeraaf jedhan jechuu dhaan Alem Fissehaa Meqelee irraa gabaasee jira.


text:
Qaama miidhamtoota, Daa’imman, namoota Dhibee gara garaatiin miidhamanii fi dubartoota harka qaleeyyii ta’aniif tajaajila hawaasummaa adda addaa kennuuf yunivarsiitichi irratti karoorfachuudhaan hojjachaa jira.
Tajaajila Inshuuraansii Fayyaa hawaasaa , daa’imman maatii harka qaleeyyii ta’an fi dhibee HIV/AIDS waliin jiraatan hanga xumura yunivarsiitii barsiisuu, namoota Dhibee HIV/AIDS waliin jiraatan deegaruu fi Carraa barnootaa olaanaa kennuu dabalatee hojiwwan baldhaa ta’an hojjachaa jira.
Hojiiwwan gama Kanaan bara 2012 keessatti hojateen birri miliyoona 1 tti dhihatuu deegarsa tajaajila hawaasatiif olchuu danda’ameera.
Deegarasa maatii artiis Haacaaluu hundeesaatiif birri kuma dhibba shan yunivarsiitichi kan kenne yoo ta’u, hojjattoonni yunivarsitichaas birrii kuma dhibba tokkotti dhihaatu arjoomaniiru.
Kanaan alatti Giddugala Qorannoo Aadaa fi Aartii Oromoo Yaadannoo Haacaaluu Hundeessaatiin yunivarsiiticha keessatti mogaafameera.
Akkasumas tajaajila seeraa bilisaa namoota harka qalleeyyii mirga isaaniitiif mormuu hindandeenneef himata barreeffamaa qopheesuu hanga falmii dhadachaa abukaatoo ta’uudhaan mirgi akka kabajamuuf yunivarsiitichi hawaasa tajaajilaa jiraa. kanaanis namoonni heddu bu’aa mirga isaanii akka argatan taasisee jiraa.
Bara 2013 kana keessattis tajaajila hawaasummaatiif birriin 500,000 (Kuma dhibba shan), namoota harka qaleeyii humna isaaniitiin kanfalanii barnoota sadarkaa olaanaa barachuu hindandeennee 50 ta’aniif carraa barnootaa kennuu fi kunuunsaa fi eegumsa naannootiif birri miliyiina tokko ta’u ramadamuu isaa Daayirektoreetiin Qunnamtii Uummataa fi Kominikeeshiinii Yuunivarsiitii Naannoo Oromiyaa gabaaseera.


text:
Muumichi ministeera Itiyoophiyaa haarawaa fi ajajaan waraana walii galaa Dr. Abiy Ahimed generaalotaa fi angawoota waraana gameeyyii waliin mariin geggeessan kan dhiyeenya ministeerota isaanii waliin geggeessan waliin ka wal fakkaatu ture.
Minsiteerr ittisaa Mootummaa Maqaasaa ajajaawwan waraana duruu turan kan akka general Samooraa Yuunus, obbo Abbaa Duulaa Gammadaa fi kanneen biroon sirna kana irratti argamaniiru.
Raayyaan waraanaa loogii siyaasaa irraa kan qulqullaa’e, hoogganoonni yoo jijjiiramanis cimee kan dhaabate ta’uu akka qabu Dr. Abiy ibsaniiru.
H/Maariyaam ka’ee Abiy ennaa dhufu akan waraana ajaja fudhachuu danda’uuf itti fufu yoo ta’e madaqoo dha jechuu dha.
IHADEG hojii siyaasaa hojjechuu dadhabee dhibaa’umma ofiin yoo kufe, waraana hooggana uummati filate waliin itti fufu ta’uu qaba.
Waraana isa dhufu waliin dhufee darbu yoo ta’e kasaaraa dha.
Akkas ta’uu baannaan jeeqama keessa seenna kan jedhan muummichi minsiteera Abiy kunis akka waaltaa tokkotti waraana akka nama dhuunfaatti immoo tokkoon tokkoon keenya miidha jedhan.
Biyya kufte keessatti jeneraalli kabajaa qabu jiraachuu hin danda’u. biyyi kufe jeneraala kabaju hin qabu jedhaniiru. Biyya kufe kan jeneraala qabu irra, biyya cimaa ajajaa kudhanii qabu wayya jedhan muummichi minsiteeraa Ahmed.
Marii kana irratti dhimmootiin bal’inaan irratti mari’atame jiraachuu isaaniif qabiyyee akkamiis akka qaban gabaasi sabaa himaa mootummaa waan ibse hin qabu.


text:
Geerarsa
Geerarsi gosa afoolaa ta'ee jecha mana rukutu kan nama onnachiisuun jiruu fi jireenya, gaddaa fi gammachuu, obsaa fi hamilee kan ittiin ibsataniidha. Geerarsa yeroo baayyee warra dhiiraatu gootummaa agarsiisufi geerara. Jireenya ummata Oromoo keessatti ergaa dabarsuuf tajaajila. Oromoon gerarsaan goota isaa faarfatee dhaadata.[1]
Akaakuu Geerarsa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Geerarsa gosa lamatu jira. Innis geerarsa qondaalaa fi geerarsa gurgudduu jedhama. Geerarsi qondaalaa kan qondaalaan geeraramuudha. Qondaalaan nama duulee diina ofii ajjeesee kan mirgaan gale ykn bineensota bosona keessa jiraatan (leenca, gafarsa, arba, qeerransaa fi kkf) adamsee kan ajjeesedha. Isaan kun hawaasa keessa jiraatan biratti kabajaa fi ulfina qabu. Yeroo sirna ykn cidha tokkorratti sirbamu ykn geerarsi yeroo gahu isaantu dura geerara. Tartiiba mirga isaan ajjeesanii qabanii fi hawaasa sana biratti beekamaniin wal-duraa duuban geeraru. Yeroo geeraramu dura waaqa, dachee, midhaan, loon (saawwan) fi booka ykn daadhiitu faarfatama.
Geerarsa gurgudduu kan jedhamu nama duule hin ajjeefne ykn bineensa akka mirgaatti lakkaawu kan hin ajjeefneen geeraaramuudha. Isaan kun warra qondaalaa booda geeraru. Yeroo geeraranis hojii qabatanii jirani qonnaa fi waan kana fakkaatu irratti bobba’anirratti cimaa fi jabaa ta’uu isaanii ykn ammoo duulanii mirga dhabuu isaaniif gadda itti dhaga'ame, yaalii fi tattaaffii godhan, kanaafis ragaa qaban himachuun balasiin komachuun geeraru. Akkasumas jireenya isaanii keessatti karaa adda addaa dhiphuu fi roorroo isaan mudate haala adda addaan ibsatu.
Yeroo Qondaalli ykn gurgudduun geeraru, kanneen taa’anii dhaggeeffatan ishoo gurbaa jechuun jala cooqa ykn soosisa kan jedhamuun harkaa fuudhanii gargaaru. Kunis geeraraan sun akka afuura fudhatuu fi akka onnatuufi. Yookaan ammoo warra geerarsa beeku ykn qondaaltotaa fi gurgudduutu wal harkaa fuudhee dabareedhaan geeraru jechuudha.
Fakkeenya geerarsa
Birbirsa mootii mukaa Riqaa malee hinyaabani; Birboo mootii galaanaa Daakaan malee hince’ani; Abbaan ofii mootii dha Harmeen ofis giiftii dha Mirga malee hinwaamani. Kanaafuun boobe tume Kanaafan booye du’e.
Qumxaa machallaa godhe Balasiin abbaa godhee Waanuman yaade godhee Hodhemoo… nan barreesse? Tolchemoo… nan balleese?
Abbaa koo yaa abbaa koo Wayyaa kee kuula maru Natu kuula marsiise Maqaa kee duulli haabaru Natu duula barsiise. Qoteen baase maqaa kee Akka guuboo dinnichaa Hordeen dhaabe maqaa kee Akka muka birbirsaa.
Abba koo ani jedhu kuni Sooressa guutuu miti Hiyyeessa duutuus miti Gamna itti himatan miti Raatuu ifatan miti Hinqotata maasi isaa Hingorfata maatiisaa Hingodhata maayiisaa; Jaarsa dallaan waleensuu Isa didaa qajeelchu Yaa isa kan coome qalu Isa kan doofeef faluu.
Yoo ajjeesan mucaa ta’u Mucaa kurkuraa ta’u; Hundatu nama dhungata. Yoo dhaban budaa ta’u Budaa furgummaa ta’u; Hundatu nama tuffata. Ameessa maalan godhaa? Yeennaa borillee gu’e;
Si’achi maalfaan godhaa? Yeennaan borillee du’e. Moosisnaan korma ta’e Tumamnaan qotiyyoo ta’e Gurgurraan dhibba bite Gunfureen dhimma fixe. Si’achi maalan yaadaree? Bajjii qotachuu malee Qalbii horachuu malee Goodarree dhaabuu malee. Dhoobamee taa’u malee Dhoobee dibachuu malee Ulee qaldhoo qabachuu Biyya abbaa koo taphachu.
Gojjolaa nyaateettaaree? Yoo foon taskaaraa malee Gujii agarteettaaree? Gabaa Jimaataa malee Boora agarteettaaree? Sangaa magaala malee Dhiiga agarteettaaree? Dhiqaa fagaaraa malee! Akkam taanee akkas taane? Akkamiin akkas taane? Goommanaaf raafuu taane Dhala abbaa raatuu taane
Hunduu nutti xaphatte Muka nuugii taane kaa; Hunduu nu bobeeffatte Dhala luujii taane kaa Hunduu nu odeeffattee Akkam taanee akkas taanee? Moofa uffattuu taane Doofa of gattuu taane Fayyaa dhukubsatu taane
Beekaa wallaalaa taane Otoo qabnuu deegaa taane Akkam goonee taanuree? Kam goorree jalaa baanuree? Inni Abbaan koo guddise Kaballaan na kuffise Inni abbaa koo tii gadii. Hardha gaangeensaa sadii Gaangeen biyyaaf barcuma Ani hinyaabne takkumaa. Kaabbortaan raroo taatee Na geessee rakkoo taatee.
Fakkeenyaa Geerarsa gootaa
Goota goota caalu Seenaan yoo gilgaalu Goota biyyaaf kufu Seenaan bira hin lufu Oromoon sodaatee hin beekuu Yoo sodaachise malee Seenaan gootaa hindhumu Yoo obsinee itti dhiifne malee
Geessituu alaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Geerarsa
- Oromo oral literature
- Zelalem Abera''Digga saaqoo''


text:
Finfinnee, Fulbaana 6/2014(TOI)- Atileet Hayilee Gabresillaaseen Lammiilee naannoo Amaaraatti gocha badii garee shororkeessaa ABUT raawwateen qe’ee fi qabeenya isaaniirraa buqqaniif deeggarsa taasiseera.
Atileet Hayileen lammiilee naannoo Amahaaraatti qe’ee fi qabeenya isaaniirraa buqqa’aniif deegarsa nyaataa Birrii miiliyoona 2 fi kuma 500tti tilmaamamu taasisuu ibsame.
Deeggarsa kana magaalaa Kombolchaatti argamuun maqasaa fi maqaa dhaabbata Alam Internaashinaaliin lammilee buqqa’aniif deeggarsa taasiseera jedhame.
Dabalataanis guyyoota muraasa booda lammiilee gocha badii shororkeessaa ABUT raawwateen naannoo Affaarirraa buqqa’aniif deeggarsa kan taasisu ta’uu Atileet Hayileen ibseera.


text:
Tafsiira Suuratu Al-Ankabuut-Kutaa 13
Salaata Sirnaan Salaatun bu’aa maal fa’a qabaa?
Salaanni karaa gabrichi Gooftaa Isaatin wal qunnamuudha. Hariiron namni Rabbii isaa waliin qabu salaatan madaallama. Ifaa fi dhoksatti salaata irratti kan cimu, ikhlaasa fi sirnaan kan salaatu yoo ta’e, hariiroon inni Rabbii olta’aan waliin qabu akkasuma cimaadha. Namni hariiroo cimaa Rabbii olta’aa waliin yoo qabaate, shayxaanni karaa ittiin wanta fokkuutti isa harkisuu hin argatuu jechuudha. Kanaafu, bu’aawwan salaata keessaa tokko salaanni wanta fokkuu fi jibbamaa irraa nama dhoowwudha. Namni wanta fokkuu fi jibbamaa irraa yoo fagaate immoo jireenya keessatti gammachuu fi tasgabbiin jiraata. Akkasi miti ree? Namni kan jeeqamu fi gammachu itti dhabuuf wanta fokkuu fi jibbamaa yommuu hojjatuudha. Akkasi miti ree? Karaan salaata irratti itti ciman keessaa tokko Qur’aana hubannaan dubbisuu fi hordofuudha. Suuratu Al-Ankabuut irraa mee dhugaa armaan olii kana haa ilaallu:
“Kitaaba irraa wanta gara keetti buufame dubbisi, salaatas sirnaan salaati. Dhugumatti, salaanni fahshaa’a fi al-munkar irraa nama dhoowwa. Zikriin Rabbii hundarra guddaadha. Rabbiin wanta isin hojjattan ni beeka.” Suuratu Al-Ankabuut 29:45
Jechi Arabiffaa “utlu” jedhu hiika dubbisuu fi hordofuu qaba. Ni jedhama: talaa fulaanu fulaanan” kana jechuun ebalu ebaluun hordofe.[1] Kanaafu, “utlu maa unzila ileyka…” himni jedhu hiika lama qabaa jechuudha:
1ffaa- Jechoota Qur’aanaa dubbisuu.
2ffaa-Wanta Qur’aana keessa jiru hordofuudha. Kunis wanta Qur’aanni ajaju itti buluun, wanta inni dhoowwu irraa fagaachuun, wanta inni beeksise dhugoomsuu fi hiika isaa itti xinxalluun ta’a.[2]
“وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَۖ” Kana jechuun salaata haala guutuu ta’een salaati. Sababni isaas, wanta tokko qajeelchanii gadi dhaabu (iqaamata) jechuun qajeelaa jallinnaa fi hir’inni keessa hin jirre gochuudha.[3]
“Dhugumatti, salaanni al-fahshaa’a fi al-munkar irraa nama dhoowwa.” Al-Fahshaa’a jechuun wanta akka fokkuutti ilaallamu hundadha. Kan akka zinaa (sagaagalumma), hanna, khamrii (dhugaati nama macheessu) dhuguu, nafsee haqa malee ajjeesuu fi kkf. Al-Munkar immoo wanta kanaa gadi ta’ee fi, sammuu fi uumamni namaa jibbuudha. Gabaabumatti, al-fahshaa’a jechuun wanta fokkuu, al-munkar immoo wanta jibbamaadha.
Salaata arkaana fi shuruuxa isaa guutanii yeroo hundaa salaatu ittii fufuun wantoota fokkuu fi jibbamoo irraa nama dhoowwaa jechuudha. Sababni isaas, namni salaata qajeelche salaatu, arkaanaa fi shuruuxa salaataa guutu, qalbiin isaa ni ifti, iimaanni isaa ni dabala, kheeyri dharra’uun isaa ni jabaata, sharrii dharra’uun immoo ni xiqqaata ykn ni bada.
“Zikriin Rabbii hundarra guddaadha.” Kana jechuun salaata keessatti fi salaatan alatti zikriin Rabbii wanta hundarra guddaadha.[4] Akka lugaatti zikriin hiika lama qaba: 1ffaa-yaadachu (Ingliffaan: remember), 2ffaa-maqaa dhayuu ykn kaasu (Ingiliffaan: mention)
Kanaafu, zikriin Rabbii: qalbiin Isa yaadachuu, arrabaan maqaalee fi sifaata Isaa dubbachuu ykn Isa faarsu of keessatti hammata.
Yaadaa fi qalbiin Rabbiin yaadachuun, arrabaan Isa faarsun, wantoota fokkuu fi jibbamoo irraa nama dhoowwu keessatti bu’aa guddaa qaba. Keessumaayyu, zikriin (yaadachuu fi faarsun) kuni baay’ee fi halkanii guyyaa itti fufaa yoo ta’e,[bu’aan isaa guddaadha].[5] Namni salaata keessatti fi salaatan alatti Rabbii olta’aa yaadatu, gara badiitti hin tarkaanfatu.
“Rabbiin wanta isin hojjattan ni beeka.” Kana jechuun kheeyri fi sharrii irraa wanta isin hojjattan ni beeka. Ergasii kana irratti jazaa guutuu isiniif kafala.[6] Kanarraa kaayyoon barbaadame Rabbiin wanta nuti hojjannu akka beeku beeksisuuf miti. Kana irra, kana keessa hiika guddaatu jira. Innis: wanta shari’aa Isaa faallessuu hojjachuu fi wanta dhoowwe keessatti kufuu ykn ajaje dhiisu irraa akeekachiisuudha. Aayan tuni ajajoota Rabbii hojjachuutti kakaasuu fi Isa faallessuu irraa sodaachisu of keessatti qabatte.[7] Suurah biraa keessatti ni jedha:
“Rabbiin wanta nafsee teessan keessa jiru akka beeku beekaa, kanaafu Isa eeggadhaa (sodaadhaa).”
(አላህም በነፍሶቻችሁ ያለውን ነገር የሚያውቅ መኾኑን ዕወቁ፤ ተጠንቀቁትም፡፡)” (Suuratu Al-Baqara 2:235)
Tafsiira (Ibsa) “Rabbiin wanta isin hojjattan ni beeka.” jedhu ilaalchise Imaamu Xabarii ni jedha: Yaa namoota! Rabbiin daangaa salaataa eegu fi kana dhiisu irraa wanta salaata keessatti hojjattani fi dhimmoota keessan biroo ni beeka. Kana irratti jazaa isiniif kafala. Kanaafu, daangaalee (arkaanaa fi sharxiwwan) salaataa irraa waa gatuu ykn dhiisu irraa of eeggadhaa![8]
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 233, Ibn Useymiin
[2] Tafsiir Sa’dii-742
[3] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 235, Ibn Useymiin
[4][4] Tafsiir Muyassar-401, Tafsiir Sa’dii-742
[5] Ma’aariju Tafakkuri-15/275
[6] Tafsiir Sa’dii-742
[7] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 241, Ibn Useymiin
[8] Tafsiir Xabarii-18/417


text:
Baqattoonni Oromii Liibiyaa jiran haalli nageenya biyyattii rakkisaa waan ta’eef lafa itti baqannu dhabne rakkataa jirraa jedhan.
Magaala Guddoo biyyattii Tiriipoolii keessa Mana hidhaa baqattoonni keessatti uggaraman keessa ka jiran lammileen Oromoo kun, dhaabbatni baqataa baqattoota lammii biyya kaanii Tiriipoolii keessaa baasaa jiraachuu himanii nuun garuu gargaaruuf fedha hin qabaanne jechuun komatanii jiru.
UNHCR komii baqattootaa kanaaf deebii kenneeti jiraa; Galmoo Daawit dabalata isaa qopheesseera.


text:
Kan haaraa Chaayinaa keessaa ka’ee Vaayrasiin Koroonaa Jedhamu lubbuu namaa galaafataa jira. Vaayrasiin Koronaa beeleedaalee irraa gara namaatti kan dabree ta’uu kutaa yunaaytid Isteetes kan taate Jorgiyaa Atlaantaa keessatti waajiira eegumsa fayyaa Konyaaf itti gaafatamaa kutaa dhukkuboota daddabraa kan ta’an Dr. Sintaayehu Badhaanee ibsanii jiru.
Mallattoon namni Vayrasii Koronaan qabamee agarsiisu ho’i qaamaa namaa dabaluu, qufaa fi afuurri namaa ciccituu ykn afuura nama kutuu ta’uun ibsamee jira.
Vaayrasiin Koronaa yeroo dhukkubsataan haxxifatuu fi qufa’uu funyaanii fi afaan keessaa jiidhi qilleensa irratti faca’uu akkasumas waan dhukkubsataan qabee fi tuqe namni biraa yeroo tuqu kan daddabru ta’uu Dr. Sintaayoon ibsanii jiru.
Kana ittisuuf harka ofii bishaanii fi saamunaan akka gaariitti ituu hin dhiqatin qaama ofii tuttuquu ykn waa qabuu dhiisuu, nama dhukkubsate waliin walitti dhufeenya jiru dhaabuun barbaachisaa dha.
Namnii dhukkubsate immoo lafa hojii, mana barnootaa waluumaa gala lafa uummata waliin itti wal argu kam irraa iyyuu citee mana ofii keessa ooluu qaba.
Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa.


text:
Oromo TV: Oromiyaa Xiqqoo Guyyaa WBO fi marii hawaasaa fi kabaja Amaajjii
Related
Related Posts
- Amazing Oromo heroines: Aslii Oromiyaa fi Oromiyaa Mohammed haala yeroo irratti maal ja'an?
Amazing Oromo heroines: Aslii Oromiyaa fi Oromiyaa Mohammed haala yeroo irratti maal ja'an? Must listen…
- Haammeenya TPLF fi AMBO Guyyaa hardha
Haammeenya TPLF Amboo
- Oromo TV: Impaayera Toophiyaa fi Dr. Abiyyi - Marii Dr. Gulummaa Gammadaa Waliin taasifne
Oromo TV: Impaayera Toophiyaa fi Dr. Abiyyi - Marii Dr. Gulummaa Gammadaa Waliin taasifne Related…


text:
Manni hidhaa Maakalaawii ummataaf banaa ta’e
(BBC Afaan Oromoo) — Mootummaan Itoophiyaa mana hidhaa dararaan adda addaa lammiilee to’annoo jala oolan irratti raawwataa tureefi gidduu magaalaa Finfinnee keessatti argamu ummataaf banaa taasise.
Abbaan Alangaa Waliigalaa Birhaanu Tsaggaayefi Prezidaantiin Mana Murtii Waliigalaa Aadde Ma’aazaa Ashannaafi manni hidhaa Maa’ikalaawii ummataan akka daawwatamuf eegalsiisaniiru.
“Fakkiiwwan agarsiisaaf dhiyaatan biyyi keenya haala mirgi namootaa itti sarbamuu irraa gara mirgi namootaa itti kabajamutti darbuu keenya kan agarsiisu dha,” jedhan Aadde Ma’aazaa Ashannaafin.
“Waan lamaaf asitti argamne” kan jedhan abbaan alangaa waliigalaa Birhaanuu Tsaggaaye “inni tokko rifoormiiwaan gama damee haqaa keessa jiru agarsiisuufi” jedhan.
Maa’ikalaawwin iddoon mirgi namootaa itti sarbamaa ture cufamuusaa mirkaneessufis jedhan Obbo Birhaanun.
Sababni inni lammataa haala Maa’ikalaawii keessa turerraa barachun akkaataa seerri idil addunyaa fi heerri biyyattii jedhun qofa hojjechuuf waan nu gargaarufi jedhan.
“Maa’ikalaawwin gara god-hambaatti jijjiiramun gara fulduraatti biyya keenya keessatti namni to’annoo seeraa jala oolee mirgi isaa osoo hin sarbamin akkaataa seerri biyyattii ajajun akka qabamuf” ni hojjennas jechuun Obbo Birhaanuun dubbataniiru.
Adeemsi qorannaa kutaalee dukkanaa mana hidhichaa keessatti raawwatamaa ture miidhama qaamaa fi xinsammuu hidhamtootaafis sababa ta’eera.
Dararaan mana hidhaa kana keesaatti raawwatamaa ture hammaataa kan ta’ee fi hidhamtootni mana hidhaa kana keessatti lubbuun isaanii darbe akka jirus himamaa tureera.
Ji’i haqaa Hagayya 1 irraa eegalee kabajamaa jira.
Mana hidhaa Maakalaawii Pirezidaantiin Mana Murtii Waliigalaa Aadde Ma’aazaa Ashannaafi daawwataniiru.
Mannii hidhaa kuni ji’oota muraasa dura kan cufame yoo ta’e har’arraa eegalee guyyoota afurif ummataan daawwatama jedhamee eegama.
Barreeffamoota kutaalee mana hidhaa Maakalaawii gamoo Sharaatan jedhamun beekamu keessatti barreeffaman keessaa muraasa.


text:
Nov 20,2016
Humni hidhannoo guutuun mooraa barattootaaf hawwaasa biyyaatti keessa socho’u yeroo dararaa uummata Oromoorraa dhaqqabsiisaa jirutti sodaa tokko malee gootummaa guddaan hawwaasi Oromoo akkasuma barattonni bakkeewwan hedduutti diddaa garbummaa jabeessanii jiran
Haluma kanaa guyyaa kaleessaa barattoota sabboontota Ilmaan Oromoo sababa tokko malee Jimmaa Yuunibarsiitiirraa humna Command Post n qabamanii mana hiraarsaa galanii kan jiran yoo ta’u barattoonni karaa nagaa akka hiikamaniif gaafatan illee deebiin argame akka hiikamu hin dandeenye yoo ta’u,hanga barattoota qabdaniif ilmaan Oromoo hiraarsaa jirtan gadi lakkiftanitti jechuun dhaadannoof sagalee gurguddaan
Mooraa kitoo Furdisaa keessaa barattoonni sagalee dhageessisaa jiran Qeerroon barattoota Oromoo barruulee duula lagannaa barnotaa walii
keennaa jira.


text:
Mootumaan Wayyaanee guyyaa mooraan qabsoo bilisummaa Oromoo hundeedhaan gad jabaatee hitituu eegalerraa eegaltee uummata Oromoo afanffajjeessuu fi waliin dhooftee bara bittaa bulchiinsa ishii daran fardeeffachuuf yaaliin isheen hin taasisne hin jiru.Uummata oromoo bukkeettis fudhatama argachuuf jechas shiraa fi goyomsaa wayyaaneen hin goones hin jiru.
Diimokiraasii kijibaan lafa dannabsuun dhaloota qarame ofitti dammaksuudha.
Qalbeessaa Dhangi’aatin
Si’a tokko uummaticha maqaa amantiitiin daa’effattee gurmuushee daneeffachuun uummaticha gidduutti nagaa fi wal hunkuruu uumuudhaan bittaa bara saamicha ishee dheereffachuuf yaalii gooti.Karaa biraan ammoo kutaa ,gandaa fi naannoodhaan daa’effachuun uummata oromoo akka garboomsiffattee tohannoo saamichaa fi kijibaaf akka isheef tolutti nagaa uummatichaa faaluudhaan bittaa garbummaa ishee ittiin dheereffachaa jiraachaa turte.Karaa biraan ammoo uummatuma oromoo keessatti maallaqaan uummaticha walirratti ijaartee lukkee amanamaa uummaticha keessaa of jalatti bittaa maallaqaan goyoomsuudhaan ittiin uummaticha saaxilaa ,jiraachaa diinaa wayyaaneen ittiin uummata oromoo akka saaxiluuf isheef mijaa’utti leenjii maallaqaan of jalatti bittu kunneen uummaticha keessa oliif gadi naanna’anii uummaticha fakkaachuun kan dhiiga uummataa fi lafee uummatichaa caccabsanii nyaachaa jiraataniidha.Irra caalaatti lukkeeleen kunneen rakkoo uummata oromoof osoo hin jiraanne rakkoo maallaqaaf kan nagaa dhabanii fi uummatichaaf kan quuqaman of fakkeessuun iccitii uummatichaa tokko lamaan oliif gadi uummaticha keessa socho’uudhaan saaxiluun maallaqa isaanii ittiin daneeffachuun kan jiraataniidha.Gocha kanas sirni wayyaanee tooftaa inni ittiin maqaa diimokiraasii kijibaan uummaticha ittiin waliin dhahee bittaa garbummaa bara isaa uummata impaayera biyyattii irratti ittiin dheereffachaa ture keessaa adda dureen isaan kanadha(OPDO). Wayyaaneen egaa gocha diinummaa kana bara durii irraa kaasee kan inni ittiin uummata oromoo irratti fayyadamaa tureedha.Dhaloonni qubee lafaa ka’aa jiru garuu gocha hannaa fi kijiba mootummaa wayyaanee kana tolchee qorachuun bukkee waan ga’eef sirni wayyaanee dhaloota qubee balaaleffachuuf ijibaachuutti gadi taa’e.
Dhaloonni qaramee kan of ta’ee aadaa ,duudhaa fi seenaa mooraa qabsoo oromoo keessatti uummata isaa irratti raawwatamaa ture suufuudhaan qoratee sobaa fi kijiba wayyaanee adunyaatti erga mul’isuu eegalee wayyaanee naasuu fi kirkirffannaan ishee boquushee lafa ilaalchisee jira.Dhugaan dhaloota qubees sirna wayyaanee nagaa qaamaa ishee dhorkee bittaa saamichaa fi goyoomsaa ishee karaa ittiin dhaloota kana qabattu erga mala dhabdee ofumashiifuu nageenya dhorkamtee muddama keessa seentee jiraachuu eegalte.
Sirni wayyaanee kan hundeen bittaa garbummaa isaa afaan qawwee fi saamicha maallaqa uummata oromoo bilchaatee tolee kan gad dhaabbateef goyomsaa fi bittaa uummanni oromoo kaleessa tooftaalee garagaraa wayyaaneen ittiin uummaticha akka tohachuuf tolutti karaa warra seem biyyoota bakkee irraa humna qawwee fi gorsa fudhachuudhaan uummaticha ittiin gidirsaa tureedha.Gocha kijibaa fi tooftaa hannaaf tole kanammmoo dhaloonni qaramee lafaa biqilaa jiru kun kan suufee bira ga’e waan ta’eef wayyaaneen dhaloota kana karaa ittiin afanffajjeessu dhabuun diimokiraasii sobaan dhaloota kana goyomsuuf lafa dhiphisaa turee jira.Ammas tooftaa fi tarsiimoo isaa daqiiqaatii daqaaqaatti,sekoondii irraa gara sekoondiitti akka dhaloota ittiin garboomsuuf tolutti of jijjijjiiruusaarraa boodatti deebi’ee hin beeku.Tooftaan abbaa irrummaa isaa fi aangoon saamicha isaas erga dhaloota kanaan irratti baramerraa kaasee takkaa boqonnaa sammuus argachuu dhabuurraan dhaloota kana humna qawween bulchuufis yaalii wayyaaneen hin goone hin jiru. Tooftaa isaa bulee ka’ee jijjijjiruun dhaloota qubee goyoomsuuf ijibaachuusaas yoomiyyuu taanaan wayyaaneen hin dhaabneem.Sirni wayyaanee Garuu yaalii jabaa kan uummata oromoo ittiin lafarraa fixuuf gochaa ture keessatti hagam irra aanee beekaa jennee yoo wal gaafanne kun soba dhugaa irraa fagaateedha.Shiftummaan mootummaa abbaa irree wayyaanee kan inni ittiin beekamu keessaa arraba kukkuuluun akka waan uummata oromoof dhugaan of dhiphisaa jiruutti of dhaadhessuun beekama.Garuu uummata oromoof saboota cunqurfamoof guyyaa tokkollee oolmaa gaarii oolee hin beeku.Keessumaa Wayyaaneen osoo kan uummata oromoof gaddu ta’ee gaaffii dhugaan saboonni cunqurfamoo karaa nagaan gaafachaa jiraniif deebii quubsaa fi karaa seera qabeessaan gaaffii uummatichaa deebisa ture.Akkasumas osoo dhugaan kan uummata oromoof gaddu ta,ee hidhamtoota oromoo akkasumas beektota oromoo qaqqaalii mana hiraarsaa sirnichaa keessatti ol guuree badii tokko malee hin dararu ture.Addattimmoo mootummaa wayyaanee kan abbaa irrummaa isaa fi saamichaan biyya bulchaa jiraachuun isaa kan adda taasisu beektota oromoo hayyoota qaqqaalii #Dabbasaa_Guyyoo,fi artistootaaf qabsaa’ota qaqqaalii #Nadhii_Gammadaa, #Jireenyaa_Ayyaanaa faa badii tokko malee dhabama gochuun hojii falfalaa Budummaan wal fakkaatu irratti dalaguun as buutee isaanii awwaalee jira.
Dhaloonni kun ammoo kan gocha wayyaanee kana soqee saaxilee fi kan hundee jireenya ishee balleessuuf muratee boodatti hin deebineedha.Gootowwan qeerroon dhaloonni qubees Tooftaa fi kijiba diimokiraasii wayyaaneen ittiin uummaticha waliin dhahuun bittaa garbummaa ishee dheereffachaa turtes dhaloonni of ta’ee aadaa,seenaa fi duudhaa hawwaasichaa qoratee erga hubatees gocha diinummaa wayyaaneen kanaan dura uummata oromoo irratti raawwachaa turte saaxiluudhaan addunyaaf beeksisee nagaa fi tasgabbii kan dhorke waan ta’eef sirni nama nyaattuu wayyaanees gaaffii haqaa dhaloonni kun kaasaa jiraniif gara dabarsuudhaan haqaaquuf dirqamtee jirti.
Sirni nama nyaattuu wayyaanees dhaloonni qubee saamichaa fi kijiba ishee kana akka irratti baree saaxile waan hubatteef tooftaa fi tarsiimoo saamicha ishee karaa ittiin uummaticha kurkursitu bultee kaatee haa jijjiirtuyyuu dhaloota kana irra aanuu hin dandeenye.Nagaa fi tasgabbii kan durii caalaatti dhorkamuun muddama hamaa keessa seenuudhaan ofumasheen deebistee uummatichaa fi dhaloota qubee kana sossobuuf jala deemuuf filannoo daangaa hin qabne godhattee achii as baatee jirti.Caalmaattimmoo yeroo ammaa jala deemtonnii fi bitamtoonni sirna wayyaaneef dhadhaabbata ta’uun dhiiga ilmaan oromoo dhangalaasaa fi dhangalaasisaa turan diddaa jabaa kan walirraa hin cinne uummanni oromoo taasisaa jiruun rifaatuu hamaa keessa seenuudhaan uummata oromoo maqaa “haaromsa gadi fagoo hundeessinee turre keessatti fayyadamaa kan ta’e uummata oromooti” jechuun dhaadachuutti jiru.Sobni yoomuu dhugaa ta’ee hin beeku.Keessattu ergamtoonni OPDO f amanamoo ta,an kanneen akka lammaa magarsaa fi Addisuu araggaa holola kijibaa fi fakkeessii misoomaatiin uummaticha waliin hunkuruuf hidhatanii achii as ba’anii jiru.Jechi isaan ittiin uummata oromoo afanffajjeessuuf abjoochaa jiranis maqaa misooma sobaatiin arraba dhadhaa dibatanii uummata oromoo irratti bara bittaa garbummaa dabaluuf ijibaachuu irratti argamu.Uummanni oromoo kan isaaf ta’uuf hin taane tolchee beeka.Ajandaan ergamtoonni sirna wayyaanee qabatanii ittiin amma as ba’an kun keessumaa bitamtoonni OPDO akka waan uummata oromoof dhugaan dhaabbatanii of fakkeessuun uummaticha goyoomsuuf waliin dha’anii ammas uummaticha gidirsuu isaanii itti fufanii jiru.Murni OPDO kunneen yeroo ammaas maqaa misoomaa dhaadachuu malee dhimmi dhumaatii uummata oromoo itti dhaga’amaa hin jiru.Yeroo uummanni keenya daangaa isaa kaleessa dhiiga gootowwan oromoo qaqqaaliidhaan kaleessa sararame haalamuudhaan lafaa fi qabeenyaan isaa saamamaa jiru kanatti of fakkeessii misooma sobaa fi diimokiraasii kijibaan lafa dhiphisuun soba dhugaarraa fagaateedha.Uummanni oromoo yeroo ammaa rakkoo akkaan hammaataa ta’e keessa jira.Calmaattimmoo yeroo ammaa waraannii liyyuu poolisii Sumaalee kan uummata oromoof gara laafina tokko hin qabne humnaa fi aangoo murni wayyaanee kenneefitti dhimma bahuun uummata keenya daangaalee oromiyaarra jiraatan kaan miliyoonotaan ajjeesaa ,heedduu isaanimmoo kumaatama heedduudhaan lafaa fi qabeenyaa isaanii irraa booji’uudhaan biyyarraa godaansisaa jiru.Yeroo akkas uummanni oromoo lubbuudhaan dhumaa jiru kanatti maqaa misoomaatiin murni OPDOf amanamoo taa’an kijiba isaanii afuufaa oolu.Caalmmaattimmoo shammarran oromoo heedduun isaanii akka waraana poolisii somaaleedhaan gudeedamaa turan uummannii fi kanneen ijaan argaa jiran raga ba’u. waraana Liyyuu Ayiliitiin shammarran oromoo kumaatamaan lakka’aman waraana poolisii somaaleen kan gudeedamanii fi heedduun isaaniimmoo fedhiisaanii malee butamuun achi buuteen isaanii dhabamaa ture.Kun kanumaan osoo jiruu ilmaan oromoo haala akkaan nama rifaasisuun ajjeefamaa fi mana hidhaa sirna wayyaaneetti guuramuun kan durii caalaattiyyuu hammaatee jira.Mootummaan naannoo oromiyaa miidhaa uummata oromoof kan quuqamaa jiru of fakkeessee kan inni harka lafa jalaan uummata oromoo miidhaa jirutummoo caala. Egaa gochoonni diinummaa akkasii osoo uummanni oromoo filannoo hin godhatin dirqiin irratti raawwtamaa turan. Amallee kan durii caalaatti itti fufee jira.
Walumaa galatti Murni wayyaanee kun kan maqaaf biyyan bulcha jechuun uummata oromootti gurra duuchu hidhamtoota oromomoo karaa tokkoon mana hidhaatti dararaa karaa tokkoon maqaa of fakkeessii misoomaatiin uummata oromootti of kuuluuf kijibuuf, hidhamtooa muraasa baaseen of dhaadessuuf ijibbaata dhumaarra waan jiru fakkaata.Yeroo ammaa beektonni keenya hedduun kumoota dhibbootaan mana hiraarsaa sirna wayyaanee keessatti badii tokko malee dararaa ilma namaaf hin malle kan dhandhamaa jiru.Hidhamtoonni kunneen sababa dhugaan gaaffii abbaa biyyummaa uummata isaaniif gaafataniif duwwaaf ukkaamfaman.Gaaffii mirgaa gaafachuunis yakka isaanitti ta’ee murtii fi daangaa tokko malee mana hidhaa sirna wayyaanee keessatti reebichaa fi hidhaadhaan waxalamaa jiran.Mootummaan wayyaanees kanneen hidhamaa jiraniif kanneen dararamaa jiraniifis garaa laafuun hafee ittuu uummata oromoo irratti yakka duguuggaa sanyummaa labsaa jira.Sirni wayyaanee abbaa irrummaasaa caalmaatti kan inni mirkaneessaa jiruuf gaaffii uummataa gara dabarsuun haqaaqee gara jeequmsaatti deebisuu fi uummaticha irratti aangoo qabuun dhaadachuu isaati.Kun kanumaan osoo jirus yeroo ammaa poolisoonni liyyuu haayilii kan wayyaaneedhaan hidhachiifamanii uummata oromoo daangaarra jiran fixaa jiran osoo uummanni oromoo mootummaa isaaf falmu qaba ta’ee miidhaan hangana baayyatu uummata Oromoo irra hin ga’u ture.Mootummaan wayyaanee akka uummanni oromoo dhumaa jiru tolchee beeka hundasaaf kan haala mijeessee ajajaa tureef jirus isuma.Miidhaa fi ajjeechaa daangaalee oromiyaarratti raawwatamaa jiranis ijaan argaatuma oola.Garuu uummatichaaf daqiiqaa tokkooffillee gadduu hin dandeenye.Ittuu uummaticha irratti gibira humnaa olii fe’uu fi gabaa uummatichi itti fayyadamee jiraatu qaallessuudhaan jireenya uummatichaa gara hiyyummaatti gadi harkise.Keessumaa yeroo ammaa bittaan meeshaalee suuqiirraa akka uummanni oromoo hin jiraanneef kan sababa guddaa ta’aa jiran adda durummaan mi’i suuqqiirraa minyaa’uu isaati.Kanas mootummaan wayyaanee waraana humna uummatichaa ol ta’uu karaa maallaqaatiin kan inni uummaticharratti fe’ee ittiin uummaticha garboomsaa jiruudha.Egaa yakka hamaa hangana heeddummatu osoo uummanni oromoo argaa jiruu maqaan “Guddina misoomaa, Dimokiraasii haqaa” jedhan isa kami.
Uummanni oromoo dhumaatii hamaa keessa jira.Karaa tokkoon beelaan karaa tokkoon doorsisaa fi reebicha mootummaa wayyaaneetiin waxalamaa jiraata.Biyya abbaa isaa irratti kabajamuun hafee ittuu baqataa ta’ee jiraataa jira.Abbaan biyyummaasaa kabajamuun hafee caalmaattiyyuu akka baqataatti lakka’amuudhaan biyyaa fi lafa abbaa isaarra jiraata.Mootummaan naannoo oromiyaas gocha diinummaa uummata oromoorratti yeroo ammaa karaa garaa garaattiin raawwatamaa jiru yoo kan dhugaan uummatichaaf dhaabbate ta’e daddaffiidhaan rakkoo uummatichaaf furmaata barbaaduu qaba ture.Rakkoo uummatichaaf hatattamaan socho’ee deebii kan hin laanne taanaanis biyyittiin gara fuula duraatti gara yaaddootti adeemaa jirti.Hanga rakkoon uummataa furmaata hin argannettis ofumaa offakkeessii misooma sobaatiin gurra uummatatti duuchaa ooluun uummaticha diddaaf hammeessuudha.Hanga kabajamuun mirga abbaa biyyummaa uummata oromoo hin mirkanoofnetti maqaa misoomaa fi maqaa kijiba diimokiraasiitiin of dhaadhessuun caalmaatti warraaksa biyyaalessaa uummanni oromoo yeroo ammaa taasisaa jiru ittuu akka jabeessinu kan nu taasisuudha malee hoomtuu boodattillee akka nun deebisne jechuunis qeerroon godinaalee oromiyaa dhaammachaa jiru.
Labsiin yeroo kuddamaa halaaf seera biyyattii hineegne kan nurratti labsame har’a osoo hintaane bara 1992 bara ABO shira garaagaraan dhiibanii chaartera keessaa baasanidha. Kanaaf labsiin kun kan FXG dhaabu utuu hintaane, Mootora qabsoo ta’uun kan bobaa’aa jabaa ta’ee konkolaataa qabsoo keenya oofudha. Qabsoon keenya hanga Bilisummaatti. Maqaa Dimokiraasii kijibaa nutti adeemaa jirtuun filannoo miilanaa darbuuf kan karoorfatan tasumaa bakkaaf galma hanqatuusaa ammaan himuu feena.
Horaa Bulaa
Injifannoon Uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati!
Qalbeessaa Dhangi’aatin
Guraandhala 21,2018
Fibfinnee Oromiyaa


text:
Finfinnee, Fulbaana 3/2013 (TOI)- Jilli Mootummaa naannoo saboota,sablamoota fi uummatoota Kibbaa lammilee naannoo Affaritti sababaa garee shororkeessaa ABUT’n miidhaman gargaarsa taasisuuf Samaraa galan.
Itti aanaan Pireezdaantiin naannoo Kibbaa Obbo Ristuu Yirdaaw, hogganaan paartii badhaadhinaa naannoo kibbaa Obbo Xilaahuun Kabbadaa akkasumas hoggantoonni olaanoo naannichaa naannoo Afaar Magaalaa Samaraa galaniiru.
Jilichi gareen shororkeessaa ABUT waraanaa baneen naannoo Afaariitti lammiilee buqqa’aniif deeggarsa taasisuuf har’a naannichaa imaaluun himameera..
.


text:
Waraansa jalaa dheessanii Affaar mooraa baqataa Galiikoomaa keessa dahatanii kanneen turan namoota nagaa irratti TPLF tarkaanfii fudhate jedhameen kanneen du’an namoota 200 keessaa reeffi namoota 50 hanga yoonaa hin argamin jiraachuu mootummaa naannoo Affaaritti waajjirri dubartootaa fi daa’immanii beeksisee jira.
Aanaa Guleenaa naannoolee Keyaaloo Keloonnaa Gettaa irraa namoonni qe’ee irraa buqqa’an kuma soddomni keessa dahatanii kan jiran mooraan baqataa guyyaa ja’a dura halkan meeshaa gurugddaa TPLF irraa dhukaasame jedhameen namoonni kun du’uun ibsamee jira.
Ijoollee, dubartoonnii fi maanguddoonni haleellaa kanaaf saaxilaman jechuu dhaan itti gaafatamtuun waajjirichaa VOAf ibsaniiru. Kanneen lubbuu dhabanitti dabaluu dhaan namoonni miidhaan hamaa fi salphaan irra ga’e Dubbittii keessatti kanneen wal’aansa fayyaa argataa jiran heduu ta’uu illee ibsaniiru.
Itti aanaa komiishinerri mana sirreessaa naannoo Mohammed Ahimed, naannoo Yaalootti ka’e kan jedhan walitti bu’iinsi waraanaa gara naannolee Golee fi Awuraanaa Gubaatti babal’ate jedhan.
Mooraa baqataa Gaalikoomaa keessa kanneen jiran baqattoota 30,000 nyaachisuuf midhaan walitti qabame gubateera, buqqaatota irraanis dhiibbaa kaa’ee jira. Harmooliin ulfaa walitti bu’iinsa sana jalaa dheessaa turan karaatti da’anii jiru. Haleellaa waraanaa fi weerara raawwate kan ittiin jedhan TPLF qabeenyaa saamuu kan dubbatan komiishinerichi, keessumaa daa’immanii fi harmooliin miidhaa haleellaa sanaatiif kan saaxilaman ta’uu mirkaneessanii jiru.
Keessumaa magaalaa guddoo naannoo sanaa Semeraa irraa fageenya km 150 irratti kan argamu mooraan baqataa Gaalikoomaa amma iyyuu godinaa balaan keessatti raawwatamaa jiru kan ta’uu kan ibsan komiishinierichi, buqqaatota kana gara haala nageenya qabuutti ceesisuuf hojjetamaa jira jedhan.
Walitti bu’iinsi sun erga ka’ee jalqabee qubsumni bakka sagalitti qophaa’ee akka keessa qubatan ta’uu ragaan hooggana naannoo biraa ba’e ibsee jira. Dubbi himaan TPLF obbo Geetaachoo Reddaa fuula tweeter isaanii irratti ergaa dabarsan jedhameen xumura baatii Adoolessaa irra waraanni mootummaa Gaalikoomaa irratti haleellaa raawwatee akka ture ibsanii, kuusaa midhaanni keessa tuulamee ture humnoonni mootummaa gubuu isaa ibsanii jira.
Kan oduu Al Jazeeraan dhiyaate hiikee dhiyeesse maaybaasiin oduu Itiyoopiyaa immoo gareen TPLF naannoo Affaar keessatti ijoollee 103 dbalatee namoota qe’ee ofii irraa buqqa’anii mooraa keessa dahatanii turan ajjeese jechuun glaeessa gabaasee jira.


text:
Jalqaba irratti akeeki merkurii qorattoonni hawaa keessa akka socho’an taasise. San boodas namni yeroo jalqabaaf ji’a irra akka eggetu dandeessisee jira.
Katleen Kennedy intala obboleessa John Kennedy kan robert Kennedy ti. Milkaa’ina John kennedy akkas jechuun ibsan.
Dhimmi isaa maalan iraa argadha? oolmaa maalii soof oolu isa jedhu utuu hin taane, hojichi hojii ulfaataa waan ta’eef hojjetamuu qaba isa jedhu.
Namni ji’a irra akka deemu dandeessisuun ulfaataa dha. Kanaaf injineroota waan hin danda’amne akka danda’amu gochuu qabna jedhan qabna. Sana yoo goone qormaata keessa hin dabarre hin qabnu yaada jedhu sammuu lammiiwwan Ameerikaa keessa kaa’e.
Presidenti Kennedyn yeroo aangoo irra turanitti lammiiwwan America hidda dhalata Afriikaa baraoota isaan qabsoo mirga namaa itti finiinsan ture. Presidentichi ajjeefamuu isaanii baatilee haga tokko dua kongresiin US seeraawwan mirga namaa akka baasan dhiibbaa gochaa turan.
Gaaffiin fuula keenya dura jiru gaaffii namummaa ti. Gaaffiin kun akka barreeffama dheeraa kan ture si’a ta’u heera Ameerikaa irras taa’ee jira. Bu’uurri isaa lammiiwwan Ameerikaa mirgaa fi carraa qixxee ta’e haa argatan kan jedhu jedhan kennedyn.


text:
Hoogganaan garee mormituu ijoo kan Zaambiyaa Hakayindee Hichileemaa sagalee dhibba irraa harka 50% ol argachuu dhaan filannoo prezidaantummaa injifachuun labsame.
Komiishinni filannoo Zaambiyaa Wixata har’aa magaalaa galma mootummaa, Lusaakaa keessaa akka beeksisetti Hichileemaan sagalee miliyoona 2.8 yoo argatan prezidaant Edgaar Lunguu immoo sagalee miliyoona 1.8 argataniiru.
Kan umuriin waggaa 59 Hichileemaan nama daldalaa dureessaa fi hoogganaa paartii tokkummaa misoomoa biyyoolessaa dorgommii prezidaantummaa injifatan. Injifannoon isaanii dinagdee Zaambiyaa kufaa adeeme kan galii alaa biyyattii ijoo ta’e gatiin sibiila diimaa gad cabuu, sharafi biyyattii gad kufuu fi hoji dhabiinsi hammaachuu irraan kan ka’e ture.
Linduguun filannoon sun walabaa fi haqa hin turre jechuun sambata erga sagaleen marsaa duraa lakaa’ame ifa taasisamee booda fudhatama dhabsiisan. Deggertootaa fi miseensota paartii biyya bulchu irrattis hokkarri oofamaa ture jedhan. Haa ta’u malee humnoonni mootummaa Hichileemaan naannolee hedduu keessatti duula filannoo akka hin geggeessine ugguraa kan turan yoo ta’u, leellistoonni mirga namaa mootummaan hiriirri uummataa akka hin geggeessamne akkaan dhorkaa ture jechuun qeeqan.
Linuuguun filannoo bara 2016tiin Hichileemaa injifachuu dhaan marsaa lammataaf aangoo qabatan. Projektiiwwan caasaalee mootummaa isaanii
Bara bulchiinsa isaanii mootummaan hojii bu’uura misoomaa hedduu hojjete jechuun illee boonuun dubbatan.


text:
Prezidaantiin Yuaanyitid Isteetis, Joo Baayiden, baajeta Biliyoona tokkoo fi qabxii sagal ka mootummaan isaanii namoota fi daldalawwan xixiqqaa sababaa Vaayirasii Koronaatiin galiin isaanii miidame bayyanachiisuuf jecha remade, ka torban dabre mallatteessan ibsuuf jecha, har’a gara handaara magaalaa kutaa Filaadelfiyaatti imalanii jiran.
Ministarri Preesii, kan Waayit Haawus, Jen Psaakii, kaleessa ibsa kennaniin, baajetni bayyanachiisaa kun – daldalawwan sabxiqqaalee dabalatee, daldalawwan xixiqqaatti fuuleffachuun gargaaree, akka isaan hojjetoota isaanii otuu fayyaa isaanii balaaf hin saaxiliin hojii irra tursiisan ka taasisu tahuu dubbatan.
Itti-aantuu Prezidaantiin Kaamelaa Haarisii fi abbaan warraa isaanii – Daag Imoofis, har’a, kutaa Koloraadoo keessatti, eega kilinikii talaalii Koovid tokko daawwatanii booda, abboota qabeenyaa daldala xixiqqaa wajjiin walga’uudhaan, dhimma kana irratti mari’atanii jiran.


text:
Mudde 04,2015 Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Walisoo Damee Amboo Guyyaa Guutuu Waraana wayyaaneen Eegamaa olani galgala
kana FDG Sirna Faashistii Wayyaanee irratti kaachisuun mormii karoora master pilaanii Finfinnee fi Labsii Oromiyaa dura dhaabbachuun Gaaffii
mirga abbaa biyyummaa kaachisuun Falmachuutti seenan.
Goototni Barattootn Orpmoo Yuunibarsiitii Walisoo Damee Amboo halkan guutuu dhaadannoo Mootummaa Wayyaanee uummata keenya karaa nagaa fi Dimookiraasii gaaffii gaafachaa jirru ajjeesaa jiru seeratti dhiyaachuu qaba, karoorri master pilaanii finfinnee fi labsii Magaalota Oromiyaa haqamuu qaba, Gaaffii mirga Abbaa Biyyummaaf deebiin nuuf kennamuu qaba, mirgootni dimookiraasii fi namummaa nuuf
haa kabajamu jechuun Dhaadannoo guddaa dhageesisuun Warraaqsa FDG jabeessuun itti fufan. Mootummaan Wayyaanee humna Waraanaa Poolisii Federaalaa halkaniin barattootatti seensisuun dhaadannoo gaaffii mirgaa dhageesisaa jiran ukkamsuuf barattoota goolaa kan bulan ta’uun
ibsame jira. Barattootni Oromoo diddaa isaanii jabeessuun itti itti fufan haaluma Walfakkaatuun Halkan edaa mooraa Yuunibarsiitii Wallaggaa fi Walisoo keessatti FDG halkanumaan gaggeeffamaa kan bule ta’uun gabaafamera
Yuunibarsiitii Walisoo Damee Amboo Guyyaa Guutuu Waraana Wayyaaneen Eegamaa Erga olanii Halakn Edaa Irraa FDG Eegalan.
Mudde 04,2015 Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Walisoo Damee Amboo Guyyaa Guutuu Waraana wayyaaneen Eegamaa olani galgala


text:
Gadaan Maccaa waggoota dheeraaf adda cite ture tibbana Odaa Bisilitti yaa’iin walga’ee jira.
EebbaaGadaaMaccaa–
Kun eebba Gadaa Maccaa Odaa Bisilitti eebbifame;Gadaan Maccaa kunis seera lallabeera.
…Caffeen kun kan keenya!
…Kan dhiibu, haa dhiisu!….
Seenaa duubbee
Gadaan Maccaa gaafa 21/07/2017 Gadaan Maccaa Odaa Bisilitti godaane. Gadaan kun erga addaan citee yoo xinnate waggaa 150 ni ta’a. Jiddu gala jaarraa 17ffaa Macca Tuulama irra erga adda baheen booda Abbaa Gadaa Makkoo Billiin gaggeefamuun Oda Bisil dhaabbatte. Makkoo Billii odaa Bisilitti kan amma Tumaa Bakkoo Billi jedhamu, kan tumaale 63 of keessa qabu erga tumanii booda iddoo adda addaati tumalee kana dhangaalase. Odaawwan Makkoo Billii tumaale kan itti dhangalaase Odaa Dooggii Iluu Abba Boora, Odaa Hullee Jimma yoo ta’u Makko Billiin Tulluu Walalitti diinan ajeefame. Dr. Gammachuu Magarsaa qaccee Makko Billi akka ta’ee fi bokkuun Makko Billi harka isaa akka jiru natti himee jira. Mee sirritti qoradha. Akkan dhagetti Odaan Bulluqqi Odaa Bisilli irraa fincilaan bahe.
Gadaan maccaa Makko Billin boodas jira ture. Fakeenyaf Qeesin Kaatolikii Abba Diyaa Guduuruu fi Horro keessa yeroo dheera yeroo ture umman Maccaa Gadaan akka bulu, mootii akka filatu, Ripaabilika yeroo sanitti Faranjoota biratti xinnuma beekamu akka qabu barreese jira.
Gadaan Maccaa idiology amantii fi habashaa erga dhufee Abbaan Duulaa humnaan Abbaa Gadaa irraa gaafa fudhatu laafu jalqabe.
Amma haroomsa Gadaa Oromoo haaraa kanaan deebi’ee dhaabbachaa jira. Guyyaa 21/07/2017 Faajjin Gadaa Oromo ni dhaabbata. Mariin wiixinee seera Gadaa Maccaa ni mari’atama. Seerri kun birraa dhufu miseensaa gadaa ballii fudhachuu deemun ummataaf dhiyaata. Baallii wal harkaa fuudhun Gadaa Maccaa bara 2018 gaggeefama. Guyya har’aa bakka buutonni jila gadaa godinoota Oromo Maccaa 9 irra nama 35, akkasumas Odaalee gadaa shananirraa Abbotiin gadaa, hayyonni garagaraa fi ummannii naannoo irratti argamu. Akka Abbaan Gadaa himanitti Oromoo Maccaa hundaafu waraqaan enyummaa gadaa ni kennama.


text:
Tokkummaa mootummootaatti ambaasaadderittiin US walitti bu’iinsa Sudaan kibbaa kan waggoota afuriif mootummaa biyyattiittu itti gaafatama jechuu dhaan US lol asana dhaabuuf dhiibbaa gooti jedhan.
Yoo xiqqaate xiinxaltoota keessaa tokko jecha cimaa Nikki Haley dubbatan faarsanii jiran.
US aangoo cimaa kana dura itti hin fayyadamne yeroo ammaa hojii irra ooluu qabu qabdi jedhan itti aanaa directorri garee qabsaa’ota mirgaa kan fixiinsa raawwate qoratuu kan Enough Project jedhamuu Brian Adeba.
Waraana kana dhaabuuf kan nuti jennu yoo jiraate kanneen kana keessaa harka qaban gocha isaaniif daafoo isaa dandammachuu qabu kan jedhu.
Kunis uggura maallaqaa kanneen itti gaafataman irra kaa’uu, walitti bu’iinsa kana kakaasuu isaaniin gatii baasuu qabu jedhan Adeban.
Adebaan kana kan dubbatan sagantaa VOA South Sudan in Focas jedhuf ibsa kennaniin ture.
Mootummaan biyyattii duula waraanaa kan gara jabinaa mormitoota addaan caccabanii jiran irratti oofa jechuu dhaan Ambaasaaddor Haleyn dubbataniiru. Adda addummaan jiru kan gosaa waan ta’eef gareen lamaan fixiinsa siivilota irratti oofamuuf itti gaafatamuu qabu, garuu adda durummaan ajjeechaa gosa irratti hundaa’ee geggeessamuuf mootummaan itti gaafatamuu qaba jedhaniiru.


text:
Odeessa Amma Nugahe!
Walgahiin Guyyoota Lamaaf Waajjira Muummee ABO Gulalleetti Erga Taasifamee Booda, Ammaan Kana Itti Bahani Walgahichaa Mana Jireenyaa Qaamota Walgahii gaggeefatee Maganaanyaatti Medialeef Ibsi Kennamaara.
Akka odeessi amma nu dhaqqabe kun ifa godhutti yeroo ammaa kana Obbo Toleeraa Adabaa Miidiyaalee OBN, EBS, fi Faanaa irratti ibsa kennaa jiru. Miidiyaaleen biroos akka dhaqaa jirantuu himamaara.
Iddoon ibsi miidiyaaleef itti laatamaa jiru kun mana jireenyaa,
1. Obbo Ibsaa Nagawoo
2. Obbo Toleeraa Adabaa
3. Obbo Jabeessaa Gabbisaa
4. Obbo Atoomsaa Kumsaa
5. Obbo Qajeelaa Mardaasaati.
Akka maddi odeessa kanaa dabaluun nuuf ibsetti, walgaiin guyyoota lamaaf Waajjiratti gaggeefamaa ture, sababa sodaa nageenyaa jedhuuf Ibsi yeroo ammaatti akka mana jireenyaa isaaniitti gaggeeffamaa jira.
Glad to attend and give a speech to a peaceful rally at the Alberta Legislature attended by hundreds of people with the Oromo community — many of whom live in my riding of Edmonton Griesbach. #ethiopia #oromo #cdnpoli #canpoli #cpc @ Alberta Legislature Building


text:
Must Listen – Minilik-OPDO-ODP-PP vs ABO-WBO – VOICE OF SOCIAL MEDIA
Related Posts
- Must listen: Iyyaafata Seenaa Oromoo - Master Hasan Abdulqaadir
Must listen: Iyyaafata Seenaa Oromoo - Master Hasan Abdulqaadir
- ODP Airstrikes in Wallagga must Stop Immediately fi Sagalee Qeerroo, Amajjii 14, 2019
ODP Airstrikes in Wallagga must Stop Immediately fi Sagalee Qeerroo, Amajjii 14, 2019
- OPDO/PPn Kora PP Malee, Kora Sabaa ABO Waamuu Hin Dandeessu!
GMN- Bitootessa 2, 2021 Kora Sabaa ABO Gaggeessina jechuudhaan qaama aangoo fi gaafatama hin qabneen…


text:
Ethiopia: ሕገመንግስቱ አንቃጥ 56 “A: Sun nu hin sodaachisu, abbaan fedhe mootus dantaa keenya miti. Filanichi osoo hin eegalin waan fudhatama dhabeef!!
ሕገመንግስቱ አንቃጥ 56 “A political party, or a coalition of political parties that has the greatest number of seats in the House of Peoples’ Representatives shall form the Executive and lead it.” ይላል። ተጣምረው ብልጽግናን አፈር ኣበሏታል ብለን እንሀምታለን።
Kanammoo Abiyyumatu barbaada.
Kanaqofa miti Oromiyaa irrattis kan dorgomaniif kanaafi. Yoo walitti makamuun sagalee caalmaa dhaban WARRA BITAMUUN AMALA ITTI TA’E miseensota Caffee maallaqaan bitachuun sagalee 50+1 erga argatanii booda Murtii fedhe Caffee keessatti ni dabaesu. Sun nu hin sodaachisu, abbaan fedhe mootus dantaa keenya miti. Filanichi osoo hin eegalin waan fudhatama dhabeef.
Related