text:
Ergaa(E-mail) sobaafi deetaa keenya basaasuu dhufu akkamitti Beekna? – OROMO ICT
Guyyaa guyyatti ergaalee(e-mails) garagaraa namoota nuti hin beekne irraa nutti dhufaa oolu.Ergaaleen kunneen caluma jedhamee osoo hin taane kaayyoo mataa isaa danda’e kan qabu yoo ta’u garuu Ergaaleen nutti dhufu hundi kan rakkoo qabu jechuun hin danda’amu.
Yeroo hedduu yakkamtootni Saayibarii(Cyber-Criminals) yeroo hedduu nama nu beekan fakkaatanii ykn dhaabbata nuti keessa hojjannu waan beekan of fakkeessanii sirna(system) keenya keessa seenuuf yaalu, yoo carraa argatanis kaayyoofi ergama qabatanii dhufan waan qabaniif ergama sana hojitti hiiku – innis Deetaa keenya ykn system keenya basaasuu, deetaa barbaadan qaama ergeef gabaasuudha.
Kanaafuu, Akkamitti beekuu dandeennaree? Mala kamiin ofirraa ittisnaree?
Tartiiba kurnan asiin gadii hordofaa.
1) Maqaa nama nutti ergee amanuu hin qabnu, Eessaa nuuf ergame qe’ee(domain) irraa nuuf ergame mirkaneeffannu malee banuun hin barbaachisu.
Fkn: qe’ee xxxx@secure.com jedhurraa yoo nuuf ergame, maqaan mallattoo ‘@’ booda jiru kun qe’ee ergaan irraa ergame waan agarsisuuf qe’ee hin beekne kana banuu hin qabnu – fakkeenni kun ergaa sobaati jechuudha.
2) Qe’ee Sobaa – Qe’een sobaa ergaa nuuf dhufu sana yoo banuuf yaallu qe’ee biraa hidhaa(link) nuuf dhufe sana osoo hin taane gara biraa nu erga, kanaafuu of qe’ee akkasii fayyadamuu hin qabnu.
3) Dogoggora Qubeeti – Dhaabbanni sirrii yeroo hundaa Sirna Tuqaalee seeraan kabajee fayyadama, kanaafuu ergaan barreeffama dogoggoraa qabu yoo isin mudate hin fayyadaminaa
4) Ergaalee Odeeffannoo dhuunfaa nu gafatan – Ergaalee Odeeffannoo dhuunfaa keessattuu odeeffannoo eenyummeessaa keenya kan baankii, Password keenyafi icciitii akkasii nu gaafataniif deebii kennuu hin qabnu.
5) Oduu Gammachiisaa osoo waa hin hojjatinii – Ergaaleen tokko tokko osoo nuti homaa hin hojjatin ykn dorgommii tokkollee hin dorgomin waan akkasii waan akkanaa moo’attanii waan jirtaniif jedhee Oduu Gammachiisaa fakkeessee osoo homaa hin hojjatin Odeeffannoo dhuunfaa ykn dhaabbata tokkoo ergaan nugaafatu hundinuu soba waan ta’eef irraa of qusachuu qabna.
6) Sodaachisuu – Email hattoota sobaarraa yeroo hedduu ergamu sodaachisoo of keessaa qabaachuu danda’a, kunis akka dhiphannee waan isaan barbaadan itti erginuuf nutti ergu. Fkn: Facebook keessan cufamuuf ta’a waan ta’eef hidhaa(link) kana tuquun Jecha darbii(password) jijjiiradhaa fikkf
7) Nagaa gaaffii walqabatee – Ergaan dhaabbata sirrii irraa dhufu Nagaa seeraan qindaayegaafachuu jalqaba, keessattuu Maqaa keessaniifi Abbaa keessanii bareessuudhaan jalqaba, yoo kana hin goone nama ykn system isin hin beeknetu isinitti ergaa akka jiru hubachuu qabdu.
8) Teessoo Qunnamtii dhabuu – Ergaaleen sobaa teessoo qunnamtii ykn Contacts isa jedhamu hin qaban, kanaafuu ergaan isaanii seera qabeessaa miti jechuudha.
9) Amanamummaa dhabuu – Yoo rakkoowwan asii olitti eerama hunda guuteyyuu yeroo hunda ija shakkiitiin ilaaluun faariidha. Yoo shakkii isinitti uume, dhaabbata sanaaf barreessitanii qulquleeffachuu ykn mirjaneeffachuun gaariidha.
HORAA BULAA
OROMO ICT TEAM


c: text/html

text:
Hariiroon US fi Raashiyaa gidduu jiru fooyya’uu fi dhiisuu isaa himuuf yeroon isaa amma miti jedha Kremlin.
Kun kan dhaga’ame przidaant Vladmir Putin fi ministeera dhimma alaa Raashiyaa Sergei Lavrov ministeera haajaa alaa Ameeerikaa Rex Tillerson waliin marii sa’aatileef geggeessan booda.
Dubbi himaan Putin Dmitry Peskov akka jedhanitti haalli marii Moscow keessatti geggeessamee hanga tokko gaarii dha, biyyoonni nuklera hidhatan addunyaa guddichi lamaan furmaata barbaaduuf jecha marii geggeessuu isaanii calaqqisa.
Garuu Putin hariiroo isaanii boodanaa maaliif danqaa akka qabaate Washingtonf gaaffi akka dhiyeessan illee Dmitryn dubbataniiru.
Keessumaa falmii waa’ee meeshaa keemikaalaa Siiriyaan fayyadamtaa fi haleellaa misaayilaa prezidaant Traamp ajajan irratti booda hariiroon sun maaliif akka danqame illee gaafachuuf jiru jedhan.
Traamp har’a ergaa Twitter irratti maxxansaniin Ameerikaa fi Raashiyaa gidduu haalli jiru gaarii ta’a jechuun abdachuu isaanii beeksisan.
Putin immoo gaaffii fi deebii TV biyya isaaniif kaleessa kennaniin erga Traap baatii sadii dura aangoo qabatanii as hariiroon biyyoota lamaanii gad adeemaa deeme jedhan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Onismoos Nasiib naannawa bara 1856 dhiheenya, Godina Iluu Abbaabooraa magaalaa Hurrumuutti dhalate. Maqaan isaa kan dhalootaa Hiikaa Awwaajii jedhama. Abbaan isaa waggaa afuritti irraa du’e.Weerartoonni/garboomsitoonni saba biraarraa dhufan bara 1869 Hiikaa haadha isaa jalaa hatuun, maqaa haarawa Nasiib jedhu moggaasaniifi akka garbaatti gurguratan. Sanaan boodas yeroo heddu gurgurameera. Walumaagalatti Nasiib yeroo saddeet garbummaaf gurgurame. Dhumarratti, itti aanaa itti gaafatamaa Qoontsilaa Faransaayi kan ture, namni Weerner Munziinger jedhamu, Magaalaa Mitsiwwaa, qarqara Galaana Diimaatti isa argatee akka inni sanaan booda garbummaan hingurguramne bilisa isa baase.
Ergamtoonni lallaba Kitaaba Qulqulluu Siwiidiin mana barnootaa ijoolleen dhiirri qofti itti baratan iddoo Imkulluu jedhamu waan qabaniif, Nasiib achi galee akka baratu taasisan. Nasiibis yeroo gabaabaatti barataa cimaa dandeettii addaa qabu akka ta’e mirkaneesse. Dhalatee waggaa 16tti gaafa Hiikaa/faasikaa Bitootessa 31 bara 1872 cuuphamee maqaan kiristaanummaa Onismoos jedhamu mogga’eef. Afaan Girikitiin ‘Onesmos’ jechuun faayidaa qabeessa jechuudha.
Barnoota isaas waggoota shanitti xumure. Itti aansuun, dhaabbata barnootaa amantaa ‘Johaaneluundis’ jedhamu, kan magaalaa Biromaa, biyya Siwiidinitti argamutti ergamee waggoota shaniif barnoota amantaa ol’aanaa barate. Erga achii Mitsiwwaatti deebi’ee, shamara waggaa kudha sagalii kan Mihirat Hayiluu jedhamtu fuudhe.
Onismoos Nasiib uummata isaa barsiisuuf fedhii cimaan wanta isa keessatti uummameef, haadha warraa isaa, abbaa ishiifi namoota biraa sadi waliin karaa Sudaaniin gara Wallaggaa seenuuf adeemsa eegale. Haa ta’u malee, loltoonni mooticha Minilik adeemsa isaaniitti gufuu wanta ta’aniif, Asoosaa darbuu wanta dadhabaniif gara magaalaa daangaa Itoophiyaafi Sudaanirra jirtu, kan Faamkaa jedhamtutti deebi’uuf dirqaman. Onismoosis achitti busaadhaan qabamee daran dhibame. Onismoosiifi miiltowwan isaa gara Kaartuumitti deebi’uuf waan dirqamaniif, Ebla 12, bara 1882 Kaartuum gahan. Onismoos achitti dhibee isaarraa fayyee gara Imkulluutti deebi’ee, hojii isaa wangeela barsiisuu itti fufe. Yeroo sanii kaasee, barreeffama addaddaa gara Afaan Oromootti hiikuu eegale. Erga yaaliin inni bara 1886 gara Wallaggaa deemuuf taasise yeroo lammaffaaf gufatee booda, Kitaaba Qulqulluu guutumaa-guutuutti gara Afaan Oromootti hiikuu eegale.
Haa ta’u malee, ijoollummaa isaarraa eegalee uummataafi aadaa isaa keessatti wanta hinguddatiiniif, hanqina jechootaafi jechamoota Afaan Oromoo wanta qabuuf, gargaarsa barbaaduuf dirqame. Akka carraa ta’ee, shamara Asteer Gannoo jedhamtu, kan Iluu Abbaabooraatii garbummaan gara Yemenii fudhatamaa osoo jirtuu loltoota galaanarraa Xaaliyaanitiin bilisa baate, Imkulluutti argate. Ishiinis hojii isaa barreeffamoota gara Afaan Oromootti hiikuurratti gargaarsa olaanaa taasisteef. Gargaarsa ishiin gooteefiin Kakuu Moofaa gara Afaan Oromootti hiikee Waxabajjii bara 1897 xumure.
Bara 1904 gara Wallaggaa deemee, uummata isaatti makamuu danda’e. Yeroo san bulchaa Wallaggaa kan ture, ‘Dajjaazmaach’ Gabra-Igizaabeer, fuula ifaan isa simate. Yeroo duraatiif uummata isaaf Afaan Oromootiin Kitaaba Qulqulluu lallabuu eegale. Haa ta’u malee, qeesonni amantaa Ortodooksii naannawa san turan afaanicha wanta hindhageenyeef, jibbiinsa cimaa irratti horatan. Jaalalaafi kabajni ol’aanaan inni uummata Oromoo biratti horate, wanta isaan rifachiiseef, sababa “Maaramii kabaja dhoorke” jedhuun isa yakkanii, Paatiriyaarkii Orotodooksii kan ture, Abuna Maatiwoos biratti akka dhiyaatu ta’e. Abunichis himannaa qeesotichi dhiheessanirratti hundaa’uun akka biyyaa bahu itti murteesse. Haa ta’u malee, Minilik, murtii Abunichaa haquun, Onismoos gara Naqamteetti akka deebi’u, garuu sanaan booda gonkuma akka wangeela hinlallabne itti murteesse.
Sanaan booda sochiin inni ummata bal’aa keessatti taasisu waan daanga’eef, mana barnootaa Naqamteetti bane keessatti barsiisaa ture. Yeroo sanas balaan biyyaa ari’amuu isaa marsa ture. Lij-Iyyaasuun bara 1916 aangoo fudhannaan amantaa isaa akka barsiisu eeyyameef. Lij-Iyyaasuun, waggaa tokkoon booda aangoorraa fonqolchamus, murtiin isaa akkuma jirutti wanta itti fufeef, Onismoos hanga gaafa du’uutti barreeffamoota addaddaa gara Afaan Oromootti hiikee raabsuufi Kitaaba Qulqulluu barsiisuu kan itti fufe, yoo ta’u, barreeffamoota inni Afaan Oromootiin qopheesse keessaa kan armaan gadii eeruun nidanda’ama.
Kitaaba xiqqaa mata-dureen isaa “Onnee Namaa” jedhu, kan faaruu 100 qabu Afaan Giriikiirraa gara Afaan Oromootti hiike.
- Bara 1892 kitaaba xiqqaa “Luuter Kaatekiizim” jedhamuAfaan Oromootti hiike.
- Bara 1885tti gargaarsa Asteer Gannootiin, Kuusaa jechootaa Oromoo- Siwiidiin, kan jechoota 6000 qabu qopheesse.
- Bara 1886 faaruu wangeelaa “Galata Waaqayyoo Guddaa” jedhamu hiikee maxxanse.
- Bara 1894 tumsa Asteer Gannootiin kitaaba Sheekkoo gaggabaaboo 79 qabu maxxanse. Mata dureen kitaaba kanaa “Jalqaba Dubbisaa” jedhama. Kitaabni kun fuula 174fi jechoota 3600 qaba.
Onismoos ergama isaa dacheerraa haala armaan olitti ibsameen xumuruun, Waxabajjii 21, bara 1931 dhibee Onneetiin addunyaa kanarraa darbe.


text:
Faayidaa-Addaa Oromiyaan Magaalaa Finfinnee irraa argachuu qabdu
(Sultan Abdo)
Finfinneen Magaalaa guddoo Oromiyaa akka taate heera Mootummaa Naannoo Oromiyaa fooyya’e labsii lakk.94/1997 kwt.2(3) irratti tumameera. Heerri mootummaa RDFI kwt. 49(5) jalatti Finfinneen gidduu Naannoo Oromiyaatti kan argamtu waan taateef Faayidaan-Addaa Oromiyaan Finfinnee irraa argachuu qabdu ni eeggama jedha.
Faayidaan-Addaa kuniis tajaajila hawaasaa, qabeenya uumamaa, bulchiinsa waliinii fi dhimmota biroo kana fakkaatan akka ta’e heerichi ni tuma. Tarreeffamni isaa immoo seeraan akka murtaa’u tumameera.
Haa ta’u dhimma kana ilaachisee hanga ammatti seerri bahe hin jiru. Yeroo ammaa garuu Mootummaan faayidaa kana qoratee seera baasuuf hojjachaa jira. Kanaaf anis seerri bahu dhimmoota armaan gadii hammachuu qaba yaada jedhu qaba. Isaanis:-
1. Tajaajila hawaasaatin (social service) walqabatee bu’uraaleen misooma Magaalaa Finfinnee kanneen akka ibsa, daandii, giddugala fayyaa, manneen barnootaa fi kkf; Hawaasa Naannoo Oromiyaa keessatti argamaniis fayyadamaa taasisu qabu.
2. Qabeenyi uumamaa Magaalaa Finfinnee hawaasa naannoo ishee jiraniifis ooluu qaba. Gama biraatin warshaaleen Finfinnee keessatti argaman qabeenya uumama Naannoo Oromiyaatti fayyadamu. Qabeenya uumamaa fi hawaasa naannoo irratti miidhaa qaqqabsiisu. Kanaaf galii warshaalee fi qabeenya uumamaa kanneen irraa argamu hammi ta’e faayidaa ummata Naannoo Oromiyaatiifiis haalli itti oolu danda’u uumamuu qaba.
3. Bulchiinsa Magaalaa Finfinnee keessatti Oromiyaa barcuma (reserved seat) qabaachuun barbaachisaadha.
4. Finfinneen handhuura Oromiyaa fi Magaalaa guddoo Oromiyaa waan taateef aadaa fi afaan oromoo babal’achuu qaba; iddoowwan seenaa fi eenyummaa ummataa agarsiisan babal’achuu qabu.
5. Manni murtii dhimmoota Oromiyaa ilaalu Finfinnee keessatti hundeessuu. Keessattuu seerri deemsa falmii yakkaa manni murtii Oromiyaa yakkoota wajjiraalee fi qabeenya naannichaa irratti raawwataman ilaaluu akka danda’ u beekkamtii kennuu qaba.
6. Faayidaalee biroo kana fakkaatan.
Kanaafuu seerri bahu faayidaalee Oromiyaan argachuu qabdu ifatti kan tarreessu ta’uu qaba. Seericha hojirra oolchuuf caaseffamaa fi sirna diriirsuu qaba. Seerotni Bulchinsa Magaalaa Finfinneetiin bahan faayidaa kana calaqqisuu qabu.
Karoorri hojii fi bajataa Magaalaa Finfinnee faayidaa kanaa fi kkf haammachuu qaba.
*********
* Sultan Abdo is a Training Coordinator at Oromia justice Sector Professionals Training and Legal Research Institute. He obtained LL.M in law and development at University of Warwick.


text:
Baga Nagaan dhuftan! Welcome!Herzlich Willkommen!
Gabaasa Hiriira Nagaa Waajjira Qonsuula Motummaa Wayyaanee magaala Frankfurt biyyaa Jarmanii, duratti geggeffame
15.12.2017
Sirni kun Hiddaan Buqqa’u Malee, Dhumaatiin Saba Keenyarratti Gaggeeffamu Hin Dhaabbatu!
Ibsa Ejjannoo Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Awuropaa Damee Jarmanii-TBOJ
15.12.2017 Frannkfurt Germany
Bittaan mootumoota habashaa baroota darbanitti ilmaan oromoo gabromfachudhaaf bara dheeraa hacuucaadhaan Ummata Oromoo araddaasaa irra buqqisee, qabenyaa isaa same,mirga isaa sarbe afaan, aadaa fi seenaa isaa awwaalee lubbuu fi qabeenya oromoo hedduu fixaa ture.
Har’as mootummaan TPLF wayyaanee caalmaatti uummata Oromo salphisuu dadhabsiisuu fi ajjeesuu irratti hojjechaa jirti. Qabsaa'onni karaa nagaan Mirga Oromoof falman har‘a yakka tokko malee mana hidhaa kesaa dararaama jiru. Akkumaa senoota darban kesaati Oromoon orommummaa isaa dagatee akka jiraatuuf yakki garaa jabiinaa irratti hojjetama ture har’aas mottumaa wayyaanetin itti fuufe jira.
Toftaan Motummaa abaa irre kana ittifayyadamu kessa tokko, Oromoon sabaaf sab lammota ollaa jiran wajjin nagaan akka hinjiraanne gidddu galee wolitti bu’iinsa Uumuu fi lafa Oromoo gara Ollaatti muranii dabarsani kennu dha.
Moottumaan Abbaa irree toftaa kanatti fayadamuun Nannoo Oromiyaa Hunda irratti Duguggaa Sanyi Haangana Hin jeedhamne Raawachaa jia.Barattootni Yuniversitii Keessaa tasgabinaan akka hin baranne ajjeechaa fi rebichi irratti Raawatamaa jira.
Ajjeechaa suukanneessaa Muddee 10, 2017 godina Harargee Bahaa, Aanaa Meettaa, magalaa Calanqotti raawwatameefi dhiittaa mirga namoomaa gaggeeffamaa jiru cimsinee balaaleffanna! Lubbuun namoota 16 rasaasa loltoota Woyyaaneetiin kan darbee fi lammiiwwan 14 ammoo madahuun gabaafamee jira. Gootota woreegamaniif araarama, Maatii warra ajjeefamanii fi uummata kennaaf jajjabina, worra madayaniif qoora hawwaa, gadda nutti dhaga’ame ibsachu barbaanna.
Yakka duguugiinsa sanyii waraanni “Liyu hayilii” Somaalee fi Waraanni humna ittisa Wayyaanee ummata Oromoo irratti gaggeessaa jiru dhaabsisuun hin danda’amne. Qaama waraana uummata keenyarratti ajajee ficisiisaa jiru seeraatti dhiyeessuun hin danda’amne.
Humna badii kana lamaaniin, uummanni keenya 600,000 oli qe’ee fi qabeenyaa isaanii irraa buqqifamee darara argutti jira.
Hoggantoonni Oromoo, obboloonni keenyaa fi hiriyoonni keenya, akkasumaas ilmaan Oromoo kumoota dhibbaan lakkaawwaman sababa gaaffii mirgaa , bilisummaa fi kabajamuu mirgoota namoomaa fi dimookiraasii gaafataniif hidhaman hin hiikkamne.Saamichi lafa Oromiyaa hin dhaabbanne.
Gaafiin abbaa biyyummaa Finfinnee deebii hin arganne.Abbummaan Oromoon qabeenyaa uumamaa isaa irratti qabu hin mirkanoofne. Yakkamtoonni Oromoo ajjeessan, badiin isaanii qoratamee, murtiif hin dhiyyaanne.
Kanaafuu nu miseensotin Tokkummaa Barattoota Oromoo Damee Bayern Haalaa ummaatni Oromoo amma kessa jiruu sababeefachuun ibsa ejjennoo keenya akka armaan gadiitti dabarfannerra.
1.Bu’uura Rakko ummata Oromoo gabrumaa fi sirna Koloneffata akkauma ta’etti furmaatni isaas Bilisummaa qofa dha, kanaafu Qabsoo Bilisummaa ummata Oromoof geggeffamu kessa hirmaanna kenya cimsine ittifuufna.
2.Lafa Oromoo lafee Oromooti, yomi iyyu kan Oromoo ta’e jiraata, kana tuffachudhaan waan Haraghee kessatti raawwatama jiru cimsine ni balaaleffanna, guma sabakenya ni baafna, lafti humna nurra fudhatame humnaan ni deebisifanna.
3.Beektotni, dargaggotnii fi abbootiin Oromoo mana hidhaa wayyaneetiin dararaman haal-duree tokko maalee akka hikaman cimsinee gaafanna.
4.Ajjeechaa suukanneessaa Calanqo fi Nannoo Oromiyaa Hunda irratti raawatamefi dhiittaa mirga namoomaa gaggeeffamaa jiru cimsinee balaaleffanna!
5.Mirga Oromootiif falmuuf jecha hiidhaa reebicha fi ajjechaa mootummaa wayyanee dura dhabachuun qabso bilissumaa oromoo geggesaa jiran nuti miseensonni Tokkummaa Barratoota Oromoo Jarmani qabsoo isaanii kana galmaan ga'uudhaf tumsa barbachisu hunda ni goona.
6.Rakkina saba kenya furuuf qabsoo bifa kamiyyu geggessun mirga kenya fi dirqama lammumma kenya ta‘uusa hubachudhaan har‘aas qabsaa'oota Billisummaa Oromoo walihubanno fi waligalteen gara tokkumatti akka dhuufani fi qabsoo eegalame fixan akka baasnuu waamicha kenya kabajaan dabarsina.
7.Rakko Sabakenya fuuruudf, karaa Nagaan gqabsoofna jechaa, haala Seera fi Heera Biyyicha eeyyamuttin utu Hojii isaani Hojjechaa jiran, sobaan yakkamanii kan mana Hidha Wayyaannee kessatti guuramani Oromootaa kan akka Obbo Baqaalaa Garbaa fi Prof. Dr. Mararaa Guddiina ragaa nu bahaan tokko yo jiraate, Motummaan TPLF kana qabso kara naga godhamu kammu kann hinfeene ta’uusaati. Kanaafu kana booda mirga ummmaata kenya dhitame jiru kana kabajachisuufi abbaa biyyummaakenya deebiisuuf qabsoo hidhanoo dabalatee malee akka hintaane irra hubanne hundi kenya qabso amala motummaa kanaaf deebii qubsaa kennu danda‘u, qabso hidhanno bukkee dhadhabachun dhebbu bilisuma saba kenya akka mirkanesinu waamicha kenya dabarsiina.
8.Motummaan TPLF-Wayyaanne motummaa shororkessaa waan ta’eef, humna tokkon kaane hunden buqqiisuun nagaa ummaaticha deebiisuuf kan bobaanu ta‘uusa hojidhaan ni mirkanessina.
9.Motummaa TPLF-wayyaannee, Gargaarsaa argate hunde abbaa Irrummaa ittin jabeffatu sana laamsheessuuf, tokkuman kaane shiraa mottummaa kana akkasumas Sooba fi yakkaa raawwachaa jiru adunyaatti beksiisu irratti daran cimsine hojjenna.
10.Qabsoon Qeerroo fi Ummata Oromoo amma Oromiyaa kessa eegale jiru jajjabeessuun qeerroon biyya kessafi biyya ambaan humna tokkon ta’aani qabsaa’uu irratti waan barbaachisa ta’ee hundaan bira daabbachuu waadaakenya haaromsina.
11.Kana malees dirqama qabsoo fi yeroo nu gaafatu hunda lubbuukenya ille utu hinquusatin bahuuf qophii ta’uukenya ni mirkanessina.
INJIFANNOON KAN UUMMATA OROMOOTI
Oromiyaan Ni Bilisoomti.
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities


text:
President Barack Obamaan, haleellaa mana sirbaa halkanii jaalalleewwan saala wal fakkaataa ka magaalaa Orlaando, kutaa Floorida irratti namni ajjeechaa jamaa raawwate garee finxaaleyyii alaattii kallattiin hidhata qabaachuu isaaf ragaa qabatamaan hin jiru jedhan.
Namni kun odeeffannoo finxalessummaa marsariitii irratti faca’uun kaka’e jechuu dhaan Obaman White House keessatti tuuta oduuf ibsanii jiru.
Kan umuriin waggaa 29 waardiyyaa fi maatii Afgaanistaan irraa dhalate lammiin Ameerikaa Omar Mateen mana sirbaa halka’nii Orlando Florida keessatti dhukaasa jamaa walitti-qabame yeroo tokko fixeen lubbuu namoota 50 ta’uu yoo galaafatu kanneen 50 ol ta’an immoo madeessee jira. Omar dhukaasa poolisii waliin geggeessameen du’e.
Dhukaasa lubbuu hedduu galaafate kana yeroo xiqqoo dura – daandii telefoonaa yeroo rakkoo hatattamaatti bilbiluudhaan - Hoogganaa garee Islaamik Isteets – Abubaka Al-baagdaadii hordofuuf akka waadaa seene kamn dubbate – namni haleellaa sana geggeesse – Omaar Maatiin, akka waan sammuu fi qalbiidhaan tasgabbaawaa hin ta’iinitti dubbatamaa ture.
Garuu, abbaan isaa – Sediiq Matiin, Kaleessa madda-oduu Televiiziyonaa NBC-n gaafatamee deebii kenneen akka ibsetti, haleellaan ilma isaatiin geggeessame – fiinxaalessummaa amantii waliin kan hidhata hin qabne ta’uu dubbatee ture.
Dhabbbanni Tika Nagaa Federaalaa, kan Yunaayitid Isteets – FBI -- garuu, bara 2013 fi 2014 keessa nama amma haleellaa geggeesse – Omaar Matiiniin, waa’ee of-wareegaa Syria keessatti halelelaa Boombii geggeesse tokko waliin hidhata qabaachuu fi dhiisuu isaa ka qorate tahuu dubbata. Garuu, si’a lamaanuu, walaba gad-lakkisame – jedha. Prezidaantiin Yunaayitid Isteets – Baaraak Obaamaa, haasawa isaanii madda-oduun tamsaasameen, haleellaa kana – akka gochaa shorokeessummaa fi jibbinsaatti balaaleffatan.
“Sanyii, saba-lammummaa, amantii yokaan akaakuu saalaa fedhe iyyu tahe, haleellaan lammii Ameerikaa tokko irratti geggeessame haleellaa hunda keenya irratti geggeessame akka tahe nu hubachiisa kun. Safuu bu’uraa fi kabajaa akka biyyatti qabnu irratti haleellaan shororkeessummaa fi jibbinsaa kam iyyuu geggeessamu safuu keenya hin jijjiiru – jedhan – Prezidaant Obaamaan.”
Haleellaan kun, caasaa shororkeessotaa Addunyaa irraatiin ijaaramee ka geggeessame otuu hin taane, shororkeessummaa biyya keessatti guddatee ka’e – jechchuun kan hubachiisan Prezidaant Obaamaan – Omaar Saadiqii Matiin, nama odeeffanbnoo shororkeessummaa Interneetiin tamsaasamuun kaka’ee haleellaa kana raaw’ate ta’uu eeran.
Halellaa kanaa booda, rifaatuu fi balaaleffanaan --- Prezidantii Afghaanistaan – Ashiraaf Gaanii, Muummicha-ministaraa Israa’el – Benjaamin Netaanyaahuu, Hoogganicha Kaatoolika Roomaa – Poop Fraansis, Mootittii Briteen – Elizaabeetii fi Hoogganoota Musliimaa Ameerikaa dabalee hoogganoota Addunyaa irraa dhaga’amee jira.


text:
Dhimmoota tokkummaafi waliigaltee biyyaleesaa uuman hedduu keessaa Hidhi Haaromsa Guddicha Itoophiyaa isa tokko. Ijaarsi Hidha Haaromsaa kun rakkoo hir'ina humna ibsaa biyya keessatti mul'atu furuun gamatti fayyidaan inni gama dinagdee biyyatti cimsuuf qabu olaanaadha. Kanuma hubachuudhaan lammileen biyya keenyaa biyya keessaafi ala jiraatan marti guyyaa ijaarsisaa eegaalee kaasee miira tokkummaatiin maallaqa, beekumsaafi humna qaban maraan hirmaataa kan jiran.
Hojiin ijarsa hidhichaa halkanii guyyaa addaan akka citne ummanniifi abbootiin qabeenyaa nuffii tokko malee boondii bituunfi kennaa addaa gumaachuun deggaraa jira.
Waajjirri Waltaasisaa Hirmaannaa Ummataa Biyyaalessaa Hidha Itoophiyaa Guddichaa tibanna akka ibsetti, waggoota ja'an darban keessa qarshiin biliyoona 9.2 ol walitti qabamuun ijaarsasaaf ooleera. Waajjirichi bara bajataa kanas qophilee ummata hirmaachisan addaddaa qopheessuun qarshii biliyoona 1.8 walitti qabuuf karoorfatee walakkaa bajataa kanatti qarshiin miliyoona 400 ol walitti qabameera. Qarshii hafes walitti qabuuf hojilee dadammaqsa ummataa gochaa akka jiru beeksiiseera.
Akkuma abbaan amanti tokko “Ijaarsa hidhichaa galmaaan ga'uuf nama du'ee awwaala keessa jiruun ala lammin martuu waan danda'u maraan gargaaruu qaba” jechuun dubbatanitti, hojii ijaarsa hidhichaa fiixaan baasuuf hundumtuu mootummaa maddii dhaabbachuu qaba.
Milkaa'ina ijaarsa hidhichaaf tokkummaafi walta'insi lammilee maraa kan barbaachiseefis waan lamaaf. Inni tokkoffaa, karoora biyyittiin qabattee hojiirratti argamtu cimsuufi saffisiisuuf yoo ta'u, inni lammaffaan ammoo guddinaafi misooma biyyattiif lammiin quuqamu marti fedhiifi hawwii isaa dhugoomachuuf tokkumaan dhaabatee ga'ee isarraa eeggamu baachuudhaan miira jaalalaa biyyasaaf qabu kan itti ba'atuudha. Kun ammoo waligaltee biyaaleessaa uumuudhaan misooma saffisiisee diina kan qaanessudha.
Si'oomina hojii ijaarsa Hidha Haromsaa Guddichaaf wanni lammiin taasisaa jiru baayyee kan nama jajjabeessuufi kan eegamuudha. Hidhi Haaromsa Guddichaa, tokkummaa biyyaaleessaa yeroo ammaa uumee jiru caalaatti cimsuun gamatti biyya keenyaaf faayidaan inni kennu hedduudha. Galiin humna ibsaa inni maddisiisu irraa argamu guddina dinagdee cimsuuun maddiitti, faayidaan inni gama muuxannoo gabbisuufi hamlee dandeettii ummataa cimsuufi boonsuutiin kennu waan maallaqaan shallagamu miti.
Gama muuxannootiin, adeemsi ijaarsa hidhaa kanaa harki caalaan kan gaggeeffamaa jiru humna biyya keessaatiin waan ta'eef daddabrsi teknolojii argamu faayidaa guddaa qabaata. Kunis,meeshaalee dheedhii biyya alaatiii bituun akkuma jirutti ta'ee jechuudha.
Lammiileen biyya keenyaa kanneen hojii ijaarsa hidhichaarratti hirmaatan ammoo teknolojii kana madaqsuufi muxannoo argatanitti fayyadamuun hidhaalee humna ibsaa biroo maddisiisuu danda'u ofii keenyaa of dandeenyee hojjechuuf gargaara. Kun ammoo qabeenya humna ibsaa bishaan irraa maddu guutumaatti humna biyya keessaatiin hojjechuu dandeessisu horachuuf nu gargaara.
Akkuma beekamu biyyi keenya qabeenya bishaaniirraa meegawaatii kuma 45 oomishuuf humna yoo qabaatte iyyuu, amma yoonaatti hojiirra kan oolchite meegaawaatii kuma afur kan caalu miti. Waan kana ta'eef muuxannoon hojii Hidha Haaromsa Guddicha kanarraa argamu qabeenya uumamni nu badhaafte utuu harki alagaa kamiiyyuu hinxuqiin hojiirra oolfachuuf kan nu gargaaruudha.
Gama hamlee biyyaa gabbisuutiinis faayidaan qabu salphaa miti. Biyyi keenya lageelee gurguddoo akka Abayyaa kanneen yeroo gabaabaa keessatti deega keessaa nu baasan hedduu utuu qabduu baroota dheeraadhaaf hiyyummaa keessa turte.
Muxannoon hojii ijaarsa Hidhaa Haaromsa Guddicharraa arganne 'Kanaan booda hojechuu hindandeessan, hojjechuufis humna hinqabdan' jedhamnee hiyyumaa keessa akka hinturre karra ifaa nuuf saaqeera. Kanaan booda lageelee gurguddoo qabnu humna ummataafi ogeessota keenyaatiin hojjennee faayidaarra oolchuun ummata addunyaa biratti boquu olqabannee kan mul'annu nu taasisa. Kanaafuu, bu'aan maallaqaan hinshaallagamne hidha kanaarraa akka argamu shakkin hinjiraatu.
Waan ta'eef, lammiin marti akkuma kaleessa hojii ijaarsa Hidhaa Haaromsa Guddichaa kana xumuruuf humnaafi hamlee guutuufi bifa qindaa'eef wal ta'een tokkummaa keenyaafi saffisa misooma keenyaa akkasumas utubaa dinagdee keenyaafi gabbisaa beekumsa keenyaa ta'e dhugoomsuuf caalaatti of haa qopheessinu.


text:
Jen. Huseen Bunee Daraaraa (1906-2009)
Abbaa isaa obbo Daraaraa Godaanaa fi haadha isaa aadde Hawwaa Badhaasoo irraa bara 1906 Kibba Oromiyaatti, Baale keessaa naannoo Sawweena jedhamtutti dhalate. Yeroo san naannoo isaanii bakki barnoota ammayyaa itti baratan waan hin turiniif, barnoota amantii baratee, booddees barsiisaa ture.
Bara mootummaa Hayle Sillaasee keessa, cimina isaa ilaaluun aangoon kennaniifii Baalabbaata tahee naannoo isaa bulchaa ture. Haatahu malee, cunqursaa fi miidhaa nafxanyaan ummata isaarra geessisaa ture waan hubateef, cunqursaa kana jalaa ummata isaa baasuuf yaaduu eegale.
Walgahii Baalabbaatota kudha saddeet waliin magaalaa Gindhiir keessatti godhame irratti akka Nafxanyaatti gara galanii itti qabsaawan yaada kaase. Jarri garuu akka waan Oromoon Nafxanyaa ajjeesuu hin dandeenyetti waan fudhataniif sodaatanii yaada isaa kana harkatti didan. Inni garuu soda tokko malee gootummaadhaan akka Nafxanyaa ajjeesuun dandayamu itti agarsiisuuf sangoota isaa sagal gurguree, qawwee sadi bitachuun namoota saddeet tahanii Nafxanyaa adamsuu eegalan. Naannoo Sawweenaatti Nafxanyaa tokko ajjeesanii qawwee zinnaara guutuu waliin irraa hiikkatan. Reeffa nafxanyichaa ummatatti agarsiisuun, akka qawween Oromoo Nafxanyaa ajjeesuu dandeessu mirkaneesseef. San booda shiftaa jedhamee, gaara Goonii kan booda gaara Huseen Bunee jedhamutti waheloota isaa waliin galee qabsoo itti fufe. Warri laalaan gabrummaa itti dhagayamte Huseen Buneetti dabalamuun miseensonnillee huddummaachuu eegale. Qawween hedduun isaan barbaachise. Waraana isaa keessaa nama saddeet Somaaliyaatti ergee gargaasa qawwee Perezidaantii Somaalee yeroo sanii Aadam Addee gaafachuudhaan qawwee saddeet argatanii galan. Qawwee sadan jalqaba loon gurguree bitatee fi kan nafxanyicha ajjeesan irraa hiikkatan waliin qawwee kudha lamaan qabsoo itti fufan.
Bara 1970 tti Somaaliyaa dhaqee mootummaa Somaaleetti rakkoo Oromoo erga ibsee booda akka gargaarsa qawwee godhaniif gaafatee milkiidhaan qawwee hedduu argatee gaalatti fe’ee biyyatti gale. Qabsoo cimsanii naannoon biraallee akka waliin ka’anii qabsaawan waamicha qabsoo jabeessanii itti fufan.
Somaaleen maqaa Oromoo jedhu kana Oromoon akka ittiin hin waamamne dhiibbaa godhuun maqaa “Somaalee Abboo” jedhu Oromoof baasanii turan. Baqattoonni Oromoo Somaaliyaa jiran, maqaa Oromoof kenname, “Somaalee Abboo” kana balaaleffatan. Sababa kanaan mootummaan Somaalee baqattoota Oromoo magaalaa Muqdishootti walgahii waame. Itti aanaan perezidaantii Somaaliyaa yeroo sanii Jeneraal Muhammad Ali Samattar walgahicharratti argamuun baqattoota Oromoo lakkoofsaan namoota dhibba saddeet tahan keessaa nama tokko akka bakka buufatanii dubbisu gaafate; Ana jechuudhaan namni gaafa san bakka bu’ee generaaltichi gaafii gaafate Jen. Huseen Bunee ture. Afaan Soomalee sirriitti waan hin beeyneef Siraaj Haaji Isaaq turjumaana taheefii gaafiin inni gaafatame, “Nuti Somaalee Abboodhaan isin beeynaa yoomii as Oromoo taatan?” kan jedhu ture. Jen. Huseen Bunee deebii isaa kennuun dura gaafii gaafate; “Jecha Oromoo jedhu yoom dhageette ati?” jedheen. Jeneraaltichis “Bara 1962 dhagaye” jedheen. Jen. Huseen Bunee deebisee akkana jedheen; “Gaafni isin Oromoo dhageettan gaafa dhalattan, san dura isinuu rimaya turtan. Afrikaanota isin dura dhalatte Oromoon yoomii as jirti jedhaa gaafadhaa. Akka Oromoon gaafa ilmi namaa uumamu uumamte isinitti himanii. Ummata baldhaa lafa qabu, aadaa qabu, sirna gadaatiin bulu dhagayuu dhabuun keessan nama ajaa’ibsiisa!” Jeneraaltichi dubbii Jen. Huseen Bunee kanatti baayyee aaree walgahii xumure. Sababa kanaan waraanni Somaalee halkan Jen. Huseen Bunee fuudhee mana hidhaa lafa jalaatti hidhan.
Jen. Huseen Bunee mana hidhaarraa fuudhanii Perezidantii Somaaliyaa yeroo sanii Ziyaad Barreetti geessanii dubbisan. Ziyaad Barreen akka Jen. Huseen Bunee maqaa Somaalee Abbootiin yoo qabsaawe mana, makiinaa fi mindaa ol’aanaa godhaniif waadaa seeneef. Jen. Huseen Bunee garuu didee, biyya isaa bilisoomsuuf malee gurgurachuuf akka manaa hin bahin murannoon itti hime.
Ziyaad Barreenis gootummaa isaa kana xiinxalee, ajjeesuuf nama ummanni duuba jiru akka tahe waan hubateef waggaa sadi booda Jen. Huseen Bunee mana hidhaarraa bilisaan gadi lakkise.
Itti fuf


text:
Godiina Qellem Wallaggaa Magaalaa Dambii Dolloo, Godiina Horroo Guduruu Wallaggaa magaalaa Oborraa, Godiina Iluu abba Boor magaalaa Mattuu, Godiina wallaggaa bahaa magaalaa Naqamtee fi magaalaa Guddattuu Arjoo keessatti kaleessaa fi har’a hiriirrii nagaa gaggeeffamuu jiraattonnii fi aangawoonni nannoo ibsanii jiru.
Bakka marattuu gaaffiin hiriirtootaa wal fakkaataa yoo ta’u kanneen keessaa ajjechaan humnootii addaa kan bulchinsii naannoo Somaalee uummata Oromoo irratti gaggeessu haa dhaabatuu, Haasawaa mummichi ministeeraa Haayle Maariyaam Dassaaleenya dheengadda dhageesisan gam tokkoof kan logee fi uummata Oromoo bakka kan hin buune dhaa, Oromoota jireenya isaanii irraa buqqa’uuf dirqaman hojiin deebisanii qubsisuu itti fufuu qaba kan jedhanii fi kanneen biroon keessatti argamu.
Iddoo hundumaatti hiriirrii nagaa gaggeeffaee kun nagaan xumuramuu aangawoonni naannoo ibsanii jiran.Garu Godiina wallaggaa bahaa magaalaa Guddattuu Arjoo keessatti uummanni eega hiriira ba’e booda bulchaa magaalatti kan ta’an Obbo Dabalaa Imaanaa hiriirtootaan bakka bu’aa keessan kan ta’an namoota shana filadhaa jechuu isaanii kan ibsan hiriirtoonni booda garu namoota shanan uummanni filee kennate bulchiinsa magaalaa keessatti dorsiifamaa akka jiran ibsame jira.
Moraan waraanaa Dhidheessaa naannoo sanatti waan argamuuf jecha nageenyii namoota shananii sodaa guddaa keessa akka jiru hiriirtonni nuuf ibsanii jiru.
Gabaasa Guutuu Caqasaa


text:
Basii Keenyaa Hirphi Nu Kennamnaan Eenyu Wajjinuu Wal-falmii Keessa Galuu Hin Barbaannu, Cufnee Keessaa Galla: Daayrektarii Qeeraaa Harree
WAASHINGITAN, DIISII — Dhimmaa qeeraa harree Bishooftuu ganda Dhibaayuuf Qaajimaatti ijaarrama ture hojii jalqabuu isaa laalchise sagantaa torbaan darbe kantiibaa magaalittii Dr. Dadhii Wadaajoo dubbisnee ture. Isaaniis mormii ummanni kaasee ture mootummaan an hubatuu ta’u nutti himan.
Amma bulchiinsi magaalatti warshaan kun hojii akka dhaabu ajeja dabarsee jira. Xalayaan akka lakk. Itoophiyaatti Ebla 8 2009 ( Sambat-duraa darbee jechuudha) nannoo Oromiyaatti Bulchiinsa magaalaa Bishooftuu irraa dhaabbata Shandoogi Dongi Ejiaa jedhamuu ergame fi Dr. Daadhii Wadaajoo irratti mallatteessan dhabbatichi akka hojii dhaabu gaafata.
Jiraattonni magaala bishooftuus “Gammanneerra” jedhan. Warshaan Shandoongi Dongi garuu wanti nurratti godhamee sirrii mitii, walitti dhufeenya investerootaa fi biyyaatti miidha jechuudhan qeeqan. Daayreektara Qeeraa harree Shandoogi Dongi Obboo Akliluu Tafarraa dubbisneerra.
Dhabbanni ‘The Donkey Sanctuary‘ jedhamu kunuunsa harree irratti hojiiatu gama isaatiin, mootummaan Itoophiyaa murtii kana irra gahuu dhinqisiifatee, kun baayyina harroota akka addunyaatti gadi buusa jennee sodaannee ture jedha.


text:
Waaqayyo yaada isaa ni jijjiraa?
Gaaffii: Waaqayyo yaada isaa ni jijjiraa?
Deebii: Milkiyaas 3:6 "Ani Waaqayyo hin geeddaramu isin yaa ijoollee Israa'eel kanaafuu kan baddan miti." Bifa wal fakkaataadhaan Yaaqoob 1:17 "Kennaa gaariin hundinuu, kennaa guutuun hundinuuf abbaa ifaa biraa ol waaqa gubbaa dha in dhufa, abbaa ifaa bira geggeedaramuu yookiis gaadisi gala galuu iyyuu hin jiru." Lak. 23:19 ifaa dha:- "Waaqayyo akka namaa miti inni hin sobu, gaabuudhaafis inni ilma namaa miti, inni wanta jedhee in godhuu ree? Wanta dubbates hin raawwatuuree?" Akka luqissii kanaatti Waaqayyo hin geeddaramu, inni kan hin geeddaramnee dha. Inni oggeessa. Kanaafi iyyuu dogogora isaa fudhachuu gara duubaa sakkata'uu fi deemsa haaraa yaaluuf jecha "sammuu isaa jijjiruuf" hin danda'u. Kanaaf Waaqni yaada isaa akka jijjiru kan dubbatan Uma. 6:6 luqisiin kan kana fakkaataan "Waaqayyo nama lafa irratti uumuu isaatiif hin gaabbe, keessa isaattis hin gadde." Jedha dabalataani Bau. 32:14:- "Waaqayyo saba isaa irratti hamaa gochuuf jedhee ni o'eef." Luqissiin kun waa'ee Gooftaa "Gaddaan gara duubaatti akka deebi'ee" yookaan "akka gaabbe" amala jijjiramuu dhiisuu Waaqayyo wajjin kan walitti bu'u wanta fakkaatu dubbata.
Abboommi isaa Waaqayyo akka jijjire argisiisuuf faayiidaa irra kan oole seenaa Yoonaas. Karaa raajichaatiin Waaqayyo Naannawee guyyaa afurtama keessatti ni baleessa jedhee dubbateera (Yoonaas 3:4). Haa ta'uu malee sabni Naannawee waa'ee cubbuu isaaniitiif qalbi jijjiratan (Lak. 5-9). "Waaqayyo karaa isaanii isa hamaa irraa deebi'uu isaanii hojii isaanii arge Waaqayyos isaan irratti raawwachuudhaaf waa hamaa dubbate gaabbee hin raawwane." (lak. 10) Waaqayyo yaada isaa akka jijjiree godhanii kan fudhatan yaadni gurguddaa lamatu jira. Isa jalqabaa "Waaqayyo nama lafa irratti uumuu isaatiif gadduu isaa" ibsa jedhu eeruu ni dandeenya jechuu dha (Uma. 6:6) isaan kun fakkeenya antiropomorfozimi (Antropomorfozimi) dha. Antropomorfozimi nama daangaa qabu Waaqa daangaa hin qabne ibsuudhaaf Waaqayyoon ibsuudhaaf kan inni itti fayyadame jecha fakiduuti. Hojii Waaqayyoo bifa ilaalcha namaatiin hubachuun karaa nu gargaaruu dha. Uma. 6:6 keessatti Waaqayyo cubbuu ilma namaatti gadduu isaa hubanneera. Waaqayyo nama uumuudhaaf murtoo inni godhe hin deebifne. Har'a jireenyatti akka jiraannu dubbachuun keenya waa'ee uumamaa Waaqayyo "yaada isaa kan jijjiree" ta'uu isaa ragaa mirkaneessuu dha.
Inni lammaffaan ibsa haala keenyaa fi Waaqayyoon kan hin daangeefamne murtoo haal-duree hin qabne gidduutti gara garummaa gochuu qabna. Karaa biraatiin Waaqayyo "Naannawwee guyyaa afurtama keessattan baleessa" kan jedhu irratti deebii warra Asoorotaatti haala murtaa'ee keessatti dubbachaa ture. Kana ni beekna sababni isaas warri Asoor qalbi jijjirachuu isaaniitiin Waaqayyo firdi sana hin raawwane. Waaqayyo yaada isaa hin jijjire caalaatti ergichi gara Naannaweetti qalbi jijjiranaadhaaf kan kakaasuu sagalee of-eeggachiisa ture. Of-eeggachisi sunis mirkanaa'ee ture.
Waaqayyo Daawiitiif kakuu inni gale haal-duree tokko malee sagalee abdii Waaqayyoo kan galameef fakkeenya ture. "Manni keetiif mootummaan kee fuula koo duratti bara baraan in jabaataa teessoon kees bara baraan ni jaabata" (2Sam. 7:16). Ibsa kana keessatti madaalliin ibsame yookaan sadarkaan itti gaaffatamummaa hin jiru. Ammam illee Daawiit kaminis godhe gochuu dhiisuus sagaleen Waaqayyo raawwatama argata.
Waaqayyo waa'ee ibsa tokko tokkoo maalummaa uumamaa nutti hima haala filannoo keenyaatiinis ni raawwata "waa'ee sabaa, waa'ee mootummaa buqqisuu, diiguu, balleessuu yeroo dubbateetti, kun waa'ee isaa sabni inni itti dubbate hameenya isaa irraa yoo deebi'ee ani raawwachuudhaaf wanta hamaa yaade nan gaaba. Waa'ee saba isaas waa'ee mootummaas hojjedhee dhaabuudhaaf yeroon dubbadhuutti, fuula koo duratti wanta hamaa yoo godhe sagalee koos yoo hin dhageenye, ani gochuufidhaaf waanan dubbadhe waan gaarii sana nan gaaba. Amma egaa namoota Yihudaatiif Yerusaleemiin kan jiraataniif. Waaqayyo akkas jedha . Wanta hamaa isinittan kaasa, ammas hundumti keessan karaa keessan isa hamaa irraa deebi'aa, karaa keessanii fi hojii keessan sirreessaa jedhiiti itti dubbadhu" (Erm. 18:7-11). Jecha haal-duree qabu hubadha "Sabicha yoon of-eeggachiise hameenya isaa irraas yoo deebi'ee akkuma raajii Yoonaas Asooritti akka ta'e Yoonaas 3 an nan gaaba" faallaa isaa Waaqayyo saba tokko akka eebbisu ni dubbata ta'a "Garuu ana duratti [Milkiyaas 1 keessatti akka ture Israa'eel] wanta hamaa yoo godhe ani kanaan yaade wanta gaarii ammas itti deebi'een yaada".
Tuqaan inni guddaan Waaqayyoo guutuu guutuutti hin jijjiramu. Qulqullummaa isaatiin Waaqayyo Naannawwee irratti faraduuf ture, ta'us Naannawween qalbi jijjirachuudhaan karaa isaa jijjire. Bu'aan isaas Waaqayyo qulqullummaa isaatiin Naannawwee irratti araara godhe. Kun "Jijjirama ilaalchaati" amala isaa wajjin guutuu guutuutti amanamummaa isaati. Qulqullummaan isaa jecha tokkoon illee hin balleessuu.
Waaqayyo filannoowwan keenya irratti Waaqayyo nurratti kan inni godhu amala isaa haala jijjiiru amala isaa wajjin walitti dhufeenya tokkoyyuu hin qabu. Ka'umsuma irraa Waaqayyoo kan hin jijjiramne ta'uun isaa tolli isaa tola akka kan biroo akka hintaane bifa addaan akka ilaallu nugodha. Namni tokko yoo deebi'e Waaqayyoo rawwatee isaaf dhiisa, namni tokko deebi'uuf yoo dide Waaqayyoo rawwatee itti farada. Waaqayyoo enyuummaa isaatiin hin geedaramu karoora isaan amala isaan. Guyyaa tokko waan godhetti gammadee gaafa biroo immoo hin dheekamu. Kun immoo gegeedaramaa fi kan hin amanamnee isa godha. Waaqayyoo Naanawweetti yeroo dubbate "isinittan farada" achi irraa immoo (erga deebi'anii booda) firdicha hin dhiisa kun immoo waan jijjiramee fakkaachuu danda'a. Sirriin isaa Waaqayyoo akkuma yeroo hundumaa amala isaatiin dhugaa ta'ee jiraata. Inni kan deebi'uuf araara godha akasumas haa hafu jechuu jaalata. "Waaqayyoo araara qabeessa ta'uu in irraanfatee ree dheekkamsaan karaa cufee ree" (Far.77:9). Yeroo tokkotti hundumti keenya sababa cubbuu keenyaaf diina Waaqayyoo turre (Rom 8:7). Waaqayyoo waa'ee gatii cubbuuf akka deebinu of nu eegachiise (Rom 6:23). Yoo deebinee fii Kiristoosiin waa'ee fayyina keenyaaf yoo amanne "Waaqayyoo yaada isaa jijjiire" nuti amma diina isaa osoo hin taane ijoollee jaalalaa isaati (Yoh 1:12). Cubbuu keenyaan itti fufnee osoo ta'ee akkasumas Waaqayyoo osoo nuun hin adabnee cubbuu keenya irraas deebinee osoo nu adabee eenyuummaa isaa wajjin wallitti bu'a ture. Sana jechuun jijjiirama laphee keenyaa Waaqayyoon jijjiireera jechuu dha. Miti fayyinni keenya yaada Waaqayyoon jijjiramuu dhiisuun qabamee osoo ta'ee karaa Yesuus Kiristoosiin nu fayyisu ture sababiiin isaa inni amala isaatiin mormuun hin hojetu.
English
Waaqayyo yaada isaa ni jijjiraa?


text:
QOPHEESSAAN :Gadaa Hunde
WAA SADI AFOOLA OROMOO KEESSAA
Waa sadi facaasanii guurun nama rakkisa
• Xaafii facaasanii guurun nama rakkisa
• Kijiba facaasanii guurun nama rakkisa
• Yaada facaasanii guurun nama ra kkisa
Keessummaa waa sadiin bulchan
• Erbee rifeensa hin qabne (fuula gaarii)
• Lafee foon hin qabne (ilkaanin itti kolfuun)
• Foon lafee hin qabne (arraba waa gaarii dubbatuun)
Waa sadi irraa waa sadi eegan haa ta’u malee isumaaf eegan
• Waraabessa harree irraa eegan haa ta’u malee isumaaf eegan
• Dargaggeessa dubara irraa eegan haa ta’u malee isumaaf eegan
• Ilmoo qabeenya irra eegan haa ta’u malee isumaaf eegan
Waa sadi waa sadi hin ga’u
• Namni mana hin qabne sin birroo hin ga’u
• Namni sanyii ofii hin beekne re’ee hin ga’u
• Namni gadoo (haloo) hin beekne saree hin ga’u
Haati warraa sadi
• Takka daamuudha
• Takka kanniisa
• Takka sonsa
Waa sadi irraa waa sadi hin eegan
• Deega ceemmuu irraa durummaa hin eegan
• Lola gowwaa irraa araara hin eegan
• Dhibee dulluma keessaa irraa fayyaa hin eegan
Waa sadi waa saditu mi’eessa
• Nama du’e awwaalatu mi’eesa
• Intala dubraa heerumatu mi’eessa
• Keessummaa galatu mi’eessa
Waa sadi dulluma quba hin qaban
• Qeensa
• Rifeensa (dabbasaa)
• Qalbii (lubbuu)
Waa sadi abbatu kadhata sadi ofii dhufiti
• Durummaa abbaatu kadhata hiyyummaan ofumaa dhufti
• Fayyaa (jiruu) abbaatu kadhata dhibeen (duuti) ofumaa dhufti
• Ulfina abbaatu kadhata salphinni ofumaa dhufti
Kormaan lukkuu waa sadi fakkaata
• Yoo lafa qotu baashee fakkaata
• Yoo yeroon manatti galu hayyuu fakkaata
• Yoo iyyu maraattuu fakkaata
Korbeessi re’ee waa sadi fakkaata
• Yoo areeda laalan sheeka fakkaata
• Yoo ofirra fincaa’u saree fakkaata
• Yoo hibibsu maraattu fakkaata
Tisiifni waa sadi fakkaata
• Bifaan kanniisa fakkaata
• Waa balfuu dhabuun waraabessa fakkaata
• Iddoo arge qubachuun kashlabbee fakkaata
Namni waa sadi qabaatun tola
• Sammuu qabaatun tola
• Harka qabaatun tola
• Ceekuu (gurmuu) qabaatun tola
Waa sadii irraa waasadi fokkisaadha
• Qurcii irraa qubeen fokkisaadha
• Hiyyeessa irraa moorri fokkisaadha
• Hayyuu /beekaa/ irraa kijibni fokkisaadha
Jaarsi waa sadi jaalata
• Adii jaalata
• Aduu jaalata
• Oduu jaalata
Waa sadi ofumaa komatu deebi’anii itti fayyadamuun hin oolu
• Inidda qabeenya gubu ofumaa komatu Deebi’anii itti fayyadamuun hin oolu
• Bishaan nama fudhatu ofumaa komatu Deebi’anii itti fayyadamuun hin oolu
• Rabbii nama ajjeesee ofumaa komatu Deebi’anii fayyadamuun hin oolu
Waa sadi kadhatan argatan
• Rooba kadhatan argatan
• Fayyaa kadhtan argatan
• Jennata kodhatan argatan
Gowwaa dhalchuun sadii gubaauu
• Isa namarraa eeyda
• Nama isarraa eeyda
• Ofii kee irraa of eeyda


text:
Manni murtii olaanaan kan Federaalaa inni Lidataa jiru har’a waaree dura waa’ee Dr. Mararaa Guddinaa irratti waaree booda immoo waa’ee hogganoota Kongreesa Federaalawaa Oromoo irratti bellama biraa kennee jira.
Dr. Mararaa irratti himannaan dhiyaate kan shoroorkeessumaa akka hin ta’iin ibsamaa turuus dhimmi isaanii garu dhaddacha waa’ee shoroorkaa ilaalamaa jira.Dhimma Dr. Mararaa Jimaata borii jechuun Muddee 29 ilaaluuf bellamnii kennamee jira.
Gama kaaniin dhimmi Obbo Baqqalaa Garbaafaa irratti ragaa ittisaa ta’uun kan silaa har’a dhiyaachuun irra ture aangawoonni oromiyaa hin dhiyaatiin hafanii jiran.
Xalalaa ergataniin dhufnee ragaa ba’u ni barbaanna.Garu amma hojii arfachisaan waan nu qabatee jiruuf jecha gara fuula duraatti dhiyaannee akka ragaa ba’u dandeenyuutti haala nu mijeessaati akkasumas bellama nu jijjiraa jedhan.
Manni murtiis akkaataa itti aangawoonni fi Obbo Anduualeem Araagee itti dhiyaachuu danda’an irratti torban tokko booda dubbachuuf Muddee 27 bara 2010 bellama kan kenne yoo ta’u ragoonni kun baatii Guraandhala gaafa 5-9 bara 2010 ti guyyaa shaniif kan dhaga’amuuf jiru ta’uun ibsamee ira.
Namoota galmee obbo Gurmeessaa Ayyaanoo irratti himataman keessaa lama immoo ragaa ittisaa hin dhiyeessinu kanaaf murtii dhumaa nu kennaa waan jedhaniif jecha Amajjii 10 bara 2010 bellamamanii kennamee jira.
Gabaasa guutuu caqasaa


text:
Chaayinaan akka henna bara 213 baheetti umamta biliyoona 1.357 qabdu kubbaa miilaa guddifachuuf waan hedduun falachuutti jirti.
Akka sadarkaa FIFA-n bara 2017 baasetti Chaayinaan dandeettii kubbaa miilaatiin sadarakaa 86esso irra jirti.Eegii FIFA-n yayyabamee asitti Chaayinaa akka walii galatti sadarkaa 72 irra jirti.
Biyyitii tun amma falachuutt jirti.Dhiyoo tana keessa gurbaa Kaameruun Kiristiyaan Bassogog bitattee kilabii isii olaantuu Henan Jianye keessatti dabalatte.Gurbaa kana kilabi Daanish Aab Fodbold irraa bitatte.
Gurbaan ganna 21 kun, gaafa biyyitii isaa Waancaan Afrikaa moote taphataa beekamaa dorgommii AFCON 2017 jedhanii badhaasan.
Gurbaan kun biyya abbaa isaa Kaameruun keessaa kilabii Rainbow FC keessaa oli guddachaa dhufe.Bara 2015 kilabii kubbaa miilaa Amerikaa Wilmington Hammerheads keessa taphatee eegee akkanuma dedeemaa fulaa amma gahe kanaan bahe.
Kiristiyaan ijoollee Naayjeeriyaa Chaayinaan bitatte Maaykil Obii fi Odiyoon Igahaaloo faatti dabalame.
Obiin amma kilabii Chaayinaa Tianjin Teda keessa jiraa Igahaaloon ammoo kilabii Changuchun Yatai keessa jira.
Kilabiin Chaayinaa akka oduu nuun baateetti gurbaa Kaameruun kana $miliyoona 8.7 bitatte jedha Allan Gaardee, daarekterii kilabii isa irraa bitanii.
Gaafa Denmaarkii taphatu tapha Shaampiyoonaa Superligaa irratti goolii 32 galche.
Gama kaaniin gurbaa biyya Kaameruun kubbaa miilaa taphachun addunyaa irratti beekan Saamu’eel Etoo Chaayinaatti galu fedha fakkaata.
Saamule nama ganna 35ti.Durii Real Madrid,Barseloonaa,Inter Millan,Chelsea,Everton fa keessa taphate.Amma ammoo kilabii biyya Turkii Antalyaspor keessa taphata.Ji’atti bara 2013 jalqabee mindaan isaa Euro miliyoona 8.
Liyoone Meessii Euro miliyoona 100 bitachuuf sossobachuutti jiran
Akka oduu dhaaba oduu Mirror irraa arganneetti manaajerii kilabii Manchester Sitii Pep Guardiola Meesii horiin guddaan bitachuu fedha.
Mesiin nama ganna 29 kontoraatii innii Barseloonaa waliin qabu gannii tokko qofti hafe.Messiin dhalootaan Arjentiinaa nama kubbaa miilaa taphachuun beekamu.Maroo shan Ballon d'Or moo’e.
Mesiin ykn horii kana fudhatee Sitiitti galaa ykn ammoo Barseloonumatti horii dabaleefii hambifata.Meesiin amma Barseloonaa irraa ji’atti mindaa $miliyona 40 argata.
Manchester City-n tana maleellee Benjamin Mendy bitachuuf jaluma jirti.
Manchester United ammoo gurbaa Arsenal Alex Oxlade Euro miliyoona 30 itti baasuuf humna ufi laaluutti jirti.
EPL keessaa Leicester City, Josh Gordon kilabiitti guddifachuuf jalaa hin deebine.
Gurbaan kun nama ganna 22 ti kilabii Stafford Rangers keessatti goolii hedduu galfachuun beekama.
La Liigaa keessaa kilabiin Atletico Madrid gurbaa Faransaay Kevin Gameiro jedhan bitachuuf jala maruutti jirti.Gamaroon nama ganna 29 baranuma Atileetikootti dabalame.
Dorgommii FA CUP ta baranaa kilaboota 736 jalqabee amma 8 walti hafe.
FA CUP,maqaa dorgommii waldaa kilaboota Ingilishiitii.Eegii jalqabanii ganna 146 keessa jiran.
Amma kilaboota 8ti walti hafe.
- Chelsea fi Manchester United
- Middlesbrough v Huddersfield/Manchester City keessaa tokko waliin tapachuuf deemti
- Tottenham fi Millwall
- Sutton/Arsenal v Lincoln walti maruuf deemti.
- Dorgoommii tana yoo hedduu Manchester United fi Arsenal faatti moo’a. Shaampiyoonaan bara dabree Manchester United.Qaraa marroo 12 moote.


text:
Gamtaa dhaabota mormitootaa, Kan Gamtaa Bilisummaa fi Dimookiraasii Uummatootaa yokaan PAFD jedhamuun kan qindeessame – korri yokaan konferensiin jaarmayaalee siyaasaa, hayyoota siyaasaa fi dippiloomaatota hirmaachise tokko, Guraadhala 24 fi 25 bara 2018 biyya Briteen, magaalaa London keessatti geggeessamee ture. Haala yaaddessaa yeroo ammaa Itiyoophiyaan keessa jiru hubachuudhaan, ajjeechaa fi gidiraa gar-jabinaa mootummaa Itiyoophiyaan uummata irratti raaw’ataa jirutti xumura gochuuf, hegeree biyyattii irratti qaama dhaabota hunda hirmaachise hundeessinee hojjechuuf walii-gallee jirra – jedhu – qindeessitoonni fi hirmaattonni konferensichaa
Konferensii magaalaa London keessatti geggeessame kana irratti, dhaabota miseensota PAFD yokaan Gamtaa Bilisummaa fi Dimookiraasii Uummatootaa tahan, kanneen akka Sochii Bilisummaa Uummatoota Gaambellaa, Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Sidaamaa, Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaaden, Adda Bilisummaa Oromoo fi Sochii Bilisummaa Uummatoota Beenishaangul-tti dabalee, dhaabonni haga ammmaa miseensota gamtichaa hin ta’iin kanneen akka Sochii Naannawa Gaambellaa, Sochii Tokkummaa Naayilootota Gaambellaa, Sochii Bilisummaa fi Haqa Hawaasa Uummata Shaakkichoo, Taaaxeq Itiyoophiyaa ka Tokkummaa fi Dimookiraasii, Gumii Miseensota Paarlaamaa Oromoo fi Tokkummaa fi Dimookiraasii Itiyoophiyaaf kanneen jedhaman qooda fudhachuu isaanii, ibsa xumura walga’ichaa irratti bahe irratti tarreessamee jira.
Kan magaalaa London maadheffate Embaasii Itiyoophiyaatti bilbillee, waa’ee walga’ii kanaa fi deebii gama mootummaa gaafannee, “walga’icha irratti waan hin afeeramiiniif, kana irratti ibsa kennuu hin dandeenyu, jechuudhaan, aangawaan Embaawsichaa nuuf deebisanii jiran. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
Taa’aa isin barree! yaa gantoota Shanee.
Kabaja Oromoo isintu hin feenee.
Mana keenya diiguuf nu keessa lo’anii,
Bar soddoma guutuu nu keessa taa’ani,
Qaamaan Oromoota sammuun gabroomanii,
Meeshaa diinaa ta’uun diinaaf basaasanii,
Jaarmaa keenya diiguuf oliif gadi jedhanii,
Kunoo guyyaan geenyaan ifa of baasanii;
Diina keenyaa wajjin tumsa tumatani.
Kaleessaa of dhoksuun Dhaaba laashessanii,
Waraana diiganii biyya ambaa galchanii;
Sadoof ofii malee kaan irranfatanii,
Maqaa bilisummaan Toophiyummaa fidanii;
Oromiyaa deeffachuu Kaayyoo isa ganamaa,
Jaallan itti dhuman gaaffii abbaa biyyummaa;
“Sabni haamurteessu jechuun kijibanii,”
Toophiyummaa tikisuuf tumsa tumatani.
“Sabatu beeka isaa kan fedhe filachuu,
Nuti lafaa hin qaabnu kana sana jechuu;”
Jechuun irraa dibuun kaayyoollee haqanii,
Afaaan nu faajjessuuf warri hin beekene qaanii.
Waraana tamsaasuun kaayyoolle haqanii,
Sabbooticha Oromoo of keessaa darbanii;
Maqaa qofa malee dhaaba balleessanii,
Bu’aa ofii qofaaf oliif gad fiiganii;
Maqaa ABOtiin meeqa xibaaranii,
Dhiiga dhangala’e hunda irraanfatanii,
Diinatti nu galchuuf tumsa tumatani.
Gurri isaanii homaa kan lammii hin dhaga’u,
Dantaa adamsuu malee haqaa hin danda’u;
Lapheen Oromummaa itti hin dhaga’amuu,
Heeraaf seera Oromoof hin qabanii sammuu.
Gorsa diinaa malee lammii tuffatanii,
Utuu sabni iyyuu gurra duuchatanii;
Eessa geessi jechuun dantaa filatanii,
Har’a ifa of baasan xumurre jedhanii.
Hoggana fakkaachuun hoogana ta’anii,
Saba qabsoof kaatu gara dhabsiisanii,
“Oromootu hin kaane kaanatiif dadhabne,
Ollaa gaarii dhabne kanaaf lolli hinmalle;
Addunyaan luuccoftee maal nu illee yoo gallee!”
Jechuun as bahanii Shaneen qaanii malee.
Dhabamsiifne se’uun qabsoo dhaaba kaanaa,
Badhaasa fudhachuuf matta’aa harka kennaa;
Diina jala galuun Saba hamiilee cabsuuf,
Dhiiga Oromtichaa lamuu diinaaf cobsuuf;
Baqataa Oromoo Keenyaa irraa coranii,
Daangaa Ertira eeguuf gumaacha godhanii;
Kaanis maqaa tumsaan Amaaraaf kennanii,
Akka horii isaanii Sabatti qoosanii.
Huggum tooftaa akkanaa yaa gantoota Shanee,
Lamuu egaa hinjiru dhaqaa isin argannee!!!
Daa’imman Oromoo mana barumsaa irraa,
Ibiddatti naquun ololuun waan dharaa;
“Nutu isaan qindeesse” jechuun duubaa iyyuun,
Akka diinni ajjeesuuf ittuu ragaa ba’uun,
“Nutu duuba jira nutu isaan kakaase.
Dabballoota keenyatu diddaa isaa qindeesse.
Waamichee keenyati ijoolleen dhageesse,
Wayyanee kuffisuuf nutu itti kakaase.”
Jechuun lallabuudhaan meeshaa sab qunnamtiin,
Irbaata rasaasaa daa’imman taasisan.
Mee hunduu dhagahaa kan daa’imman qabdan,
Ijoollee wallaalaa kan guddachuu malan,
Rasaasaan ficiisuun ibiddatti naquun,
Akka bor hin geenyeef barumsa irraa dhorkuun;
Kana warri Shanee egaa sammuun isaanii,
Bu’aa qabsoo keenyaa kan isaan jedhani.
Cubbuun daa’immanii isaan haa gaafatuu!
Seenaan saba keenyaa kana hin irraanfatu.
Diddaa gabrummaadhaa waan har’aa godhanii
“Waggaa tokkooffa isaa” jechuudhaan qoosanii
Qbasoo uummatichaas kunoo xumuranii
Egaa isaan ga’ee galuudhaaf ka’ani.
Saba afaan faajjessuuf guyyaa dhaan abjootu,
Harka diinaa galchuuf waa sagal wawwaatu.
’’Amaarri Tigree loltii maal yoo itti hidhanne?
Diplomaasii addunyaa yoo ittiin arganne.
Filannoo keessattis yoo qooda fudhanne,
Karaa fedhe maraan taayitaa yoo qabanne;
Maali yoo ilaalle karaa nuuf gabaabaa?
Taayitaa qabannaan mee maaltu nu dhibaa?’’
Jechuudhaan abjoochuun saba afaan faajjessuuf,
Kafaltii harka kennaa diina irraa fudhachuuf.
Mee maal gaaffiin keenya biyya moo taayitaa dha?
Dhiigni dhangala’u mee maaliif jechadha?
Eenyu diinni keenya kan nuun nu gabroomse?
Amaaran eessatti eenyutu nu araarse?
Dhiifama jedhanii miidhaa isaaniitiif?
Yakka harka muraa yakka harma muuraaf;
Tari gadnuu dhiisuu biyya abbaa keenyaa?
Moo attamiinii? Tumsi walii keenyaa?
Tari waa nuu ibsuu Shaneen jaraan firaa?
Tigrees yoo kadhatan kunoo argaa jirraa;
Tari ammoo boris jaraanis firoomna,
Kana boodee egaa eenyuun diina qabna!!!
Waggaa soddommaniif kan daggala jiran;
Taayitaa fedha dhaa kan jaallewwan dhuman?
Qaanii waarri hin beekene Shaneen kan nuuf himan.
Taa’aa isin barree! yaa gantoota Shanee.
Kabaja Oromoo isintu hin feenee.
Egaa armaan ala ulfina hin qabdanii!!!
Habashoomtaniittu Oromoo hin taatani!!!
Habashootaaf malee ulfina hin qabdanii;
Isintu of salphisee galii itti galtanii.
Oromoon adaa issaatti harma diinaa hin hodhuu,
Kan ofiisaa dhiisee kan ban biraa hin fedhuu;
Isintu harma hodhe warra habashootaa,
Egaa ulfina hinqabdan Shanee Amaarotaa.
Nagaatti isin ga’aa dhaqaa Tigree biras,
Qabsoon sabbontotaa itti fufaa ammas;
Dhaqaa Tumsa keessan ofumaa tumadhaa,
Halaabaa Habashaa jalatti boqodhaa;
Dadhabdanii jirtuu Tigrootas kadhadhaa.
Qabsoon Oromtiicha haga galma ga’utti,
Mirgi abbaa biyyumma haga dhugaa ta’utti;
Nuti araara hin qabnu warra habashaatiin!
Waliin hin dhaabbanu nu warra gumaatiin!
Lafee dhiiga keenya hunda itti wareegnee,
Galmaan haga geenyu wadaa kelee seenne;
Afaan hin faajjofnu jecha diinaan tasa!
Qabsoon itti fufa haga ga’u iddoo isaa!
Oromiyaa walaba haga ijaarranutti,
Afaan hin faajjofnu harka hin laannu diinatti,
Qabsoon itti fufa haga lubbuun jirrutti!!!!!!!!!!


text:
Waggaa darbe ‘lafti nagaadha’ jedhee mana kiyyaa uffata aadaan faayamee ba’ee ture. Yeroon imala koo xumuree Ardaa Irreechaa gahetti, waantin arge kanan yaade hin turre; kanan tasa argee hin beekne ture. Innis, xiyyaarota lakkoofsa hinqabne, kan mataarraa nu marsitee oliif gad deeddeebitu argaa turre. Yeroo sanatti, huursaa xiyyaarotaa hinsodanne; deemsaakoos ittin fufe. Adeemsa dheeraa booda naannoo hora Harsadii geenye.
Dhukaasa Imimmaanessaa
Malkaan Harsadii ummata Oromoo guutamee jira; obbolaakoo sadii fi anis ummata Oromoo lakkofsaa hedduutti makamne. Ardaan Ayyaana Irreechaas nutti urgaa’e. Garuu, urgaan ayyaanaa kun hin turre. Nuti achi geenyee turtii daqiiqaa muraasa booda dhukaasnii fi boombiin ija nam gubu waltajjii duubaan nutti dhuukasamuu jalqabe; aarrii dhukaasaas nu dhuunfate.
Dhukaasti sun ummata bakka ijjatu hin qabnetti, ijaa-gurra gube; ilaa fi argaa dhorke. Daqiiqaa muraasa keessatti ardaan Irreechaa ardaa iyyaa boohichaa ta’e. Sana booda ummatni dhibbaatamaan lakkaa’amu bowwaa fi bishaanitti nam’ee dhume.
Eegumsa Bowwaa
Dhumaatiin Irreechaa bara kamiyyuu hin dagatamu; godaannisti isaas nu keessaa hin bahu. Hunda caalaa waan na gaddisiise, kanan hin dagannen qaba.
Baroota kaan, yeroo Irreechaan kabajamu, poolisiin karaa bowwaa goree ummata eegaa ture. Waanta guyyaa sana na gaddisisee keessaa inni guddaan, eegumsi bara kaanii sun dhabamuu dha. Poolisiin naannoo bowwaa sanaa dhibamee hinbeekne, bara san hin turre. Baroota biro, yoo xiqqaate, poolisiin kumaataman lakka’aman tartiiba galanii ummanni akka bowwaa hinseenne eegu turan. Sun yaadannoo bara lafti nagaa turee ti.
Bardheengaddaa garuu poolisiin tokkollee naannoo san hinturre. Sanumaa, nama bowwaa keessatti nam’e lubbuun wixxifatutti boombii imimmaanessu gadi lakkisaa turan. Kun kanan bakak biraa irraa dhagayee miti; kanan biratti argamee, ijjikoo argeedha. San yaadachuun miira addaan nama guuta.Namuu akka addaatti yaadachuu mala ta’a. Akka sabaatti garuu, barri sun bara gaddaa ti; bara boo’ichaa ti; bara imimmaanii ti. Barri sun ummata Oromoof bara aarsaa ta’e darbe. Ammoo, hin dagatamu; wareegama Oromootaatiin seenaan Oromoo deebi’ee ni haaroma; ni qajeela.
Jalbultii Irreechaa
Bara kana waan addaa keessa turre. Ummanni Oromoo bakka jiru hundaa, waan tokko waggaa guutuu Waaqaa kadhachaa turan. Kunis, “Irreechaa baranaa nagaa nuuf godhi; isaan wareegaman lubbuu nuuf maari,” jedhanii Waaqatti boohaa fi dhaammataa turan. Kadhaa kanaan duubas, ummanni Oromoo miliyoonaan lakkaayaman, barana kutannoodhaan kara Bishooftuttii imaluu eegalan.
Maarree, anis akkuma saba koo kaanii, kutannoon gara Irreechaa kanan imale jalbultii irraa eegaleen ture. Ayyaanichi gammachuun akak xumuramu abdiin koos guddaa ture. Kanaaf, kan wareegame otuma yaadannuu, ayyaana baranaa immoo sirbaan dabaaluun duudhaa hin hafne ta’e. Akkanaan, ayyaana Irreechaa kabajuuf uffata aadaa koon faayameen manaa ba’e. Imala koo booda bakka ummanni Oromoo jalbultii kabajuttan bahe. Daandiin hin muldhatu; baayyina ummataarraa kan ka’e. Namuu akkuma isaaf mijajtetti, jalbultiitti seene; kaan ni sirba; kaan ni dhiichisa; kaan ni daawwata. Akkanaan jalbultii keenyaa haala bareedaan kabajnee, kan gales galee, kaaniis achuma bule.
Galata Waaqaa
Namuu bakak jiru irraa obboroo kara hora Harsadetti qajeele. Ummati Oromoo kaabaa kibbaa, bahaa dhiyaa walwaamee Ardaa Irreechaatti yaa’e. Anis barii barraaqa uffatakoo ufffadheen mana kootii ba’e. Kanneen itti dhiyaatan immoo Abba Gadaan dursamanii gara Harsadii imalan. Foolleen nagaaf bobbaafamnis mallattoo nageenyaa kan ta’e, huccuu adii uffatanii bitaa mirga toáchuu itti fufan.
“Galata Waaqaa!” barana ardaan waan biraa urgaa’e; naannoonis alaabaa Oromoofi Qeerroo Oromoon dhuunfatame. Bara kana saroonni karaarra hinturre; bakak iyyuutti, Qeerroo- dargageessaa fi shamarran, maanguddoo fi jaarsa otuu hin jedheen dhiichisaa fi dhaadachaa gara Ardaa Harsadii qajeelle; alaabaa keenyas qabannee, kara hora Harsadetti imalle!! Karaan Hora Harsadii, Karaa Bilisummaa, Karaa Nagaa, Karaa Araaraa fi Karaa Damboobinaa ta’uu firaafis diinaafis mul’ifne.
Galata Qeerroo
Barana yeroon ardaa Irreechaa gahe, waan addaan arge. Kunis, ardaan Irreechaa kun ardaa Bilisoommaa ta’e. Alaabaan keenya, bakka addaddaatti deebi’ee hanga’ee mul’ate. Qeerroon kutannoon alaabaa Oromoo ol baasanii mirmirsaman. Dhugumatti, Qeerroon nu boonsan; abdii Oromoo ta’uus nuuf mirkaneessan.
Hunda caalaa, ardaa bara darbe Qeerroon itti wareegaman, deebisanii ardaa mirga Oromoo itti falmatan taasisan. Dhaadannoon Qeerroo, “Down Down Woyyaanee! Chawo Chawo Wayyaanee!” jedhu soda fi bir’uu tokko malee dhageessifame.
Dhaadannoon kun Qeerroof yaadannoo addaa ti. Bara kaan, Qeerroon hedduun dhaadannoo kana dhageessisuu isaaniif gara jabinaan ajjeefaman; kaan akak biyya irraa baqatan taasifaman. Amma illee, sababa kanana manneen hidhaa keessatti kanneen duraraa fi hiraarsaan irra gahaa jiru hedduuu dha. Kanaaf, dhaadannoo kun, dhaadannoo qofaa miti; kaayyoo gootota Oromoo kan haaromsu, Booree dha; waadaa dha; irbuudha! Gumaan wareegamtotaas bilisummaan akka deebi’u kan dhaamu, Nagaroo Dhugaa ti.
Namuu, xiiqiin sirba; dhaadata; ragadas. Kun gochaa dhaloota gabrummaaf hinsarminee ti. Ani, gama kiyyaan, yeroon waan kana argetti, keessattuu, alaabaa Oromoo deebitee hangaatee mul’atte, yeroon arge, gammachuun boohe; imimmaankoon qabachuu dadhabe. Kanneen haqa kana fiduuf lubbuu isaanii balaaf dabarsanii kennan maran mil’adhe; tokko tokkoonis ija dura na dhufan; Ahaaa!!
Ammatti, waantoti hin deebine hedduu dha. Ammoo, waantoti ammatti argaman kan tuffataman miti. Amni nu hafu dheeraa dha; galiin keenya garuu fagoo miti.
Anis akkuma Qeerroo gara Ardaa Irreechaattin imale.Garuu, otuun bakka Irreechaa hin geenye, dhaadannoottin seene; dhaadannoo bira darbuu waanan dadhabeef Qeerroo waliinan dhaadannookoo dhaadadhe; amman quufuttis dhiichisee, WBO koo faarse.
Eehee, osoon hin irreeffatiin sa’atin natti deemee ture. Egaa, deeemee irreeffachuun immoo dirqama koo ture. Akkanaan deemee irreeffadhe. Sana booda sirbaa fi dhaadachaa, poolisii Oromiyaas ofduukaa buusnee, dhichisaa kara magaalaatti deebine.
Akkanaan, nuti, Hambaan Bardeengaddaa, akkuma bakka addaddaa irra walitti dhufnetti, nagaan addadda baanee, gara qe’ee keenyaatti deebine. Kan jennes, “Waaqa imimmaan keenya bara darbee nurraa qorsee barana gammachuutti nuuf jijjiire galateeffanne; Waaqa baranaan nu ga’e, bara egereen akka nu ga’u kadhane; Waaqni nagaa fi jaalala akka nuuf baay’isu kadhanne; kan arganneefis galatoomi,” jenne.
Siifan Bariituu,
Onkoloolessa 4 bara 2017.
Yaadannoonsaa:
Ummata keenyaa magaalaa Bishooftuutti mootummaa abbaa Irreen dhumaniif haa ta’u!


text:
Maammoo Mazammir
Koloneel Maammoo Mazammir (1929 - 1969) qabsaawaa mirga Oromooti. Koloneel Maammoon sababa qabsoo mirga Oromootif gochaa tureen murtiin du'aa itti murteeffamee ajjefame.
Seenaa Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Ijoollummaa Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Koloneel Maammoo Mazammir abbaasaa obbo Mazammir Habtee Doorii fi haadhasaa aadde Ummee Gurmeessaarraa Shawaa Lixaa magaalaa Amboo Aanaa Gudar keessatti bara 1929tti dhalate. Dhalatees umuriinsaa gaafa barnootaaf ga’u mana barnootaa dajjaazmaach Bashaa magaalaa Gudar keessatti argamu seenudhaan barnoota sadarkaa jalqabaa barate. Akkasumas barnoota sadarkaa lammaffaa mana barnootaa Tafarii Makonnin keessatti osoo hordofaa jiruu mana barnootaa leenjii barsiisotaa Hararitti akka baratuuf barattoota yeroo sana qabxii olaanaa qaban keessaa tokko ta’uungara magaalaa Hararitti imale.[1]
Haa ta’u malee fedhiinsaa yeroo sanaa barnoota qofa osoo hin taane dhimma waraanaas waan barbaadef mana leenjii waraanaa Harar seene. Mana leenjii kana keessattis qabxii olaanaadhaan waan xumureef leenjisaa mana leenjii waraanaa Harar ta’ee muudame. Yeroo muraasa boodas leenjistoota barnoota sadarkaa olaanaa akka barataniif carraa argatan keessaa Maammoo Mazammir isaan tokko ture. Bara 1962tti Yuunivarsiitii Finfinneerraa digirii jalqabaa barnoota seeraatiin LLB argate.[1]
Qabsoo Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Koloneel Maammoo Mazammir osoo barnootaaf mooraa Yuunivarsiitii Finfinnee jiruu, uummanni Oromoo gurguddoon waliin gurmaa’uudhaan Waldaa Wal-gargaarsa Maccaa fi Tuulamaa jalatti mirga uummata Oromoo kabachiisuuf sochii akka jalqaban odeeffannoo argate. Yeroo kanarraa jalqabees barattoota mooraa Yuunivarsiitii Finfinnee keessaa gara Waldaa Maccaa fi Tuulama keessatti makamuuf sochii jalqaban keessaa Maammoo Mazammir isaan hangafaati. Fedhiin isaa kunis milkoomeefii gara dhaabbata kanaatti makamuudhaan hanga murtoon du’aa itti murtaa’ee fannifamutti sochii guddaa fi bu’a qabeessa ta’e seenaa uummata Oromoo keessatti raawwatee darbe.
Koloneel Maammoo Mazammir bara jireenya isaa harka caalu kiitaaba seenaa fi siyaasaa dubbisaa akka dabarsee fi uummata Oromoo cunqursaa jala jiruuf sagalee ta’uudhaan waltajjii garaa garaa irratti falmii ciccimoo taasisaa ture. Seenan Itoophiyaa sobaan kan guuttame akka ta'ee fi seenan Oromoo dhofkamaa akka jiru kan bare Maammon, kitaabaa "Seenaa Oromoo" jedhamu barreessaa ture. Kanatti kan hingammanne nafxanyoonni, barruu kana yeroo inni hidhamu manasaatii fudhanii akka badu godhani. Kana malees Maammon, barreeffamoota karoora mootummaa haaraa hundeessuu ibsu fi heera haaraa kan sirna abbaa-lafaa balleessee qonnaan bulaa abbaa lafaa godhu qopheessee ture. Kunis, nafxanyootaf mataa-dhukkubbii guddaa itti ta'e.[2]
Koloneel Maammon, Afaan Oromoo, Amaariffaa fi Ingiliffa sirriitti danda'a ture. Yeroo sanatti walaloowwan adda addaa Afaan Oromootin barreessee walga'ii Maccaa fi Tuulmaa irratti dhiyeessun ummata gammachiisa ture. Kana malee, taba adda addaa kan hacuuccaa Oromoon keessa jiru agarsiisan barreessee walga'irratti dhiyeessa. San bukkeetti, Maammon nama dubbii danda'u waan ta'eef dargaggoota heddu gara waldichaatti fide. [2]
Mul'ata guddaa kan qabuu fi nama fageessee yaadu kan ture Maammon, qabsaawota Fincila Baalee wajjin Maccaa fi Tuulamni hariiroo akka uumu namoota godhan keessaa isa tokko. Xalayaa qabsaawota Baalef barreesserratti akkas jedhee ture "seenaa ilma namaa keessatti, ummanni mirgaa fi bilisummaa isaatif du'a odoo hinsodaanne qabsoof ka'u yoomiyyuu niinjifata". Haala kanaan, Finciltoonni Baalee fi Maccaa fi Tuulamni waliin akkamitti akka socho'an mari'achaa turan. [2]
Sobaan Himatamuusa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Miseensota Maccaa fi Tuulamaa irratti duulaa kan bane mootummaan Hayilasillaasee himata sobaatin koloneel Maammoo himate. koloneel Maammoo Gurraandhala 10 bara 1967 uummata Siniimaa Ampiir keessatti walitti qabamerratti boombii dhukaaftee namoota hedduurratti miidhaa geessise jechuudhan himatame. Boombii kana kan kiyyeesse garuu humna tikaa nageenyaa mootummaa yoo ta'u namoota kana keessaa tokko wayita kiyyeessu itti dhuka'ee harki irraa cite. Guyyaa muraasa boodas, Mammoon boombii situ dhukaase jechuun qabame. Erga boombichi dhoo'ee guyyaa kudhan booda, Maammon gara mana siinimaa geeffamee suura kaafame. Mana hidhaa keessattis, reebichaa fi dararaa guddaan walirraa hincitin irra ga'e. Dararaa guddaa boodas Maammon anatu godhe jedhee akka mallateessu dirqame. Akkaataa kanaan, shira mootummaan fiwudaalaa hojjateen himatamee gaafa Gurraandhala 28, 1969 murtoon du’aa irratti murtaa’e. Diraama kun Maammoo qofa odoo hintaane, miseensota Maccaa fi Tuulamaa hunda qabuuf sababa gaarii ta'eef.[2]
Koloneel Maammoo Mazammir gaafa diraamaa mootummaan dalageen murtoon sobaarratti muraataa’ee fannifamuuf jedhu dhaamsa dhumaa akkas jechuudhaan dhaammate:
dhiigni koo dhiiga mirga uummata oromoo kabachiif dhangalaatedha malee dhiiga lafatti bade miti. Dhiignii koo qabsoon Oromoo akka latu bishaan ta'eefi guddisa. Har’a maalummaa uummata Oromoo balleessuudhaaf nama uummata Oromoof qaroo ta’e damee tokko murtanis dameen uummata Oromoo sagal ta’ee lata. Dhiiga uummata oromoo har’a dhangalaa’aa jirunis ta’e bor dhangala’u dabalatee uummati Oromoo mirga isaa akka kabachiifatu hinshakkinaa. Garuu mooti badii ani hinhojjatiniin murtoon kun akka narratti raawwatu godhee fi fakkaattonni isaa ummata Itoophiyaarraa murtoon wal fakkaataa akka isaan qaqqabu itti naaf himaa! [2]
Koloneel Maammoo Mazammir himata sobaa ragaa hin qabneen himatamuudhaan bara 1969 mana adabaa "alem beqqanyi" jedhamu keessatti fannifame. Koloneel Maammoo Mazammir osoo mirga uummata Oromootiif hin fannifamin dura abbaa ijoollee lamaa ture.


text:
Akkuma torbaan darbee eerre fedhii lubbuu hordofuun miidhaa baay’ee fida. Namni tokko fedhii lubbuu hordofuu yookiin hordofuu dhiisu isaa akkamitti beekaa? Yeroo baay’ee namtichi fedhii lubbuu hordofuu, yommuu gocha fedhiin isaa itti ajajju raawwatu fedhii lubbuu hordofuu hin beeku. Kan inni beeku yommuu miidhaa wanta raawwate sanii arguudha. Read more
“Fedhii (hawaa) jechuun uumaman wanta lubbuu ta’utti dabuudha. Dabiinsi kuni ilma namaa keessatti kan uumameedha akka horteen isaa itti fufufi. Osoo nyaatatti, dhugaatittii fi fuudha heerumatti dabiinsi (fedhiin) jiraachu baate, silaa nyaanni, dhugaatinii fi fuudhaa heerumni hin jiru türe. Fedhiin guutumaan guututti wanta faarfamus miti akkasumas guutumaan guututti wanta balaalefatamus miti. Fedhiin ilma namaa kan balaalefatamu ykn jibbamuu yommuu daangaa darbeedha.” Read more
Hanga feete jireenyi tee dukkanooftu fi tana nama dhamaastu yoo taate, abdii hin kutin. Jireenyi addunyaa tanaa takka gara olii, takka gara gadi deemti. Yeroon ati itti gammaddu ni jira. Akkasumas yeroon ati itti gadditus ni jira. Lamaan isaanitu siif gaariidha yoo obsite fi Rabbii galata galchite. Kanaafu yeroo gadditu fi mukooftu obsi,abdii hin kutin. Dukkannii fi dumeessi jireenya yeroo muraasan booda ni darba. Ifni ni dhufa. Yeroo gammadus Rabbiif galata galchi. Haala kanaan jireenyi tee gammachuun guuttamti. Read more
Gaarummaa jechuun amala/aklaaqa gaarii nama hawwatu qabaachu, hojii gaggaarii hojjachuu fi hojii badaa irraa dheessudha. Faallan gaarummaa gadhummaa ykn fafee, badaa, fokkuudha. Namni tokko gaarummaa qaba yommuu jennu amalli fi hojiin isaa gaariidha jechuu keenya.
Namoonni gaarummaa wantoota baay’ee keessa barbaadu. Gariin isaanii maallaqaa fi qabeenya keessa, gariin immoo beekkamtii argachuu keessa, gariin beekumsa keessa, gariin immoo aangoo fi kkf keessa barbaadu. Kunniin hundii niyyaan (yaanni) duuba jiru gaarii yoo hin ta’in gaarummatti osoo hin ta’in baditti nama geessa. Read more


text:
Waaqayyotti amanuu fi saayinsiin walitti bu’aa?
Gaaffii: Waaqayyotti amanuu fi saayinsiin walitti bu’aa?
Deebii: Saayinsiin “kan hubachuu adda baasuu ibsuu raawwii qorachuu ariifatee adda baasee beekuu fi tarreefama yaadaa kennuuf kan raawwatamuu dha. Saayinsiin namoota uumama addunyaaf hubannaa isaan qaban guddifachuuf karaa isaan itti fayyadamaniidha.Qorachuudhaan beekumsa bardaaduu dha. Duraan dursee saayinsii akkaataa yaada namaa fi beekumsa kan irra gahee kan ibsuu dha. Ta’us kristaanoonni saayinsii irratti amantii isaan qaban Waaqayyo irratti akka amantii qabanii ta’uu hin danda’u. Guutuutti sirrii kan ta’ee fi kan hin taane adda baafnee hanga beekneetti Kristaanoonni Waaqayyootti amanuu fi saayinsiifis ilaalcha ta’uu qabuu qabaachuu dandeenya.
Waaqayyo irratti amantii nu qabnu amananaa amantiidhaan ta’ee dha.Ilma isaa Yesus Kristosiin amantii fayyina sagalee isaan qajeelfama fudhachuudhaaf hafuura qulqulluudhaan amantii ittiin geggeefamnu qabna.Waaqayyo irratti amantii nu qabnu guutuu fi muda maleessa. Amantii keenya Waaqayyo irratti hanga keenyeetti guutuu kan ta’ee hundumaa kan danda’uu hundumaa kan beeku Waaqayyootti amanana. Amantiin saayinsii irrati qabnu beekumsa sammuu irra kan caaluu miti. Saayinsiidhaan wantoota gurguddaa argachuu ni dandeenya garuu immoo dogogora baay’ees hojjeechuu dandeenya. Amanti keenya saayinsii irra yoo goone guutuu kan hin taanee cubbamaa kan biraa nama du’aa ta’ee irratti hirkannee jiraanna. Saayiinsiin seenaadhaan barootaaf kan inni dogogoree wantootni baay’een jiru, boca lafaa, balali’uu humnaan guutee, talaallii kan dhiigaa kennuu akkasumas waa’ee sanyii baay’iisuu. Waaqayyo garuu dogogoree hin beeku.Dhugaan wanti inni sodaatu hin jiru kristaanis saayinsii dhugaa sababa inni sodaatuuf hin jiraatu.Waaqayyo akkamitti addunyaa kana hundeesse yeroo beekuu mucaan namaa uumama keessa hojii ajaa’ibsiisaa jiru ajaa’ibsifata. Beekumsa keenya guddisuun dhukkuba akka ittifnu maal na dhibdiin hubannaa dogogoraa akka hin qabaanne nu gargaara. Ta’us sayintistootni amantii isaanii Waaqa isa nu hojjete amanuu caalaa yaada namaa irratti gochuun bal’aa qaba. Isaan kan biroon amantii addaa kan qaban namootni kan adda addaa miti namatti amanuu kan filatanii fi amantii isaaniis eeguudhaaf odeefannoo warra barbaadanii dha.
Qoratoonni yaada amansiisaa gahaa qaban sayintistoonni Waaqayyootti amanuun kan morman yoo ta’an addunyaa kan hubachuudhaan kan qabnu daangaa hubachuu keenyaa fudhatu. Waaqayyos ta’ee kitaabni qulqulluun Saayinsiin mirkanneefamuu yookaan mirkaneefamuu dhiisuu akka hin dandeenye fudhatu. Saayinsi jechuun seera adda ta’een dhugaa qofa barbaaduu malee ajandaa darbe kan biraa miti.
Saayinsiin baayinaan Waaqayyoof jiraachuu akkasumas hojii isaa deggera.Faru.19:1 “saayinsiin ammayyaa waa’ee addunyaa waan irra gahe baay’een waan jiruuf waa’ee lubbuu qabeeyyii odeefannoo baay’ee argachuu dandeenya. Fakkeenyaaf wal xaxaaf ajaa’ibsiisaa kan ta’e waa’ee sanyii baay’isuu qorannoon kan fagaatee fi kan wal xaxee qaama lubbuu hin qabnee fi qorannoo humnaa adeemsa keemistiiriin guutuu ta’e lafa kana irratti kitaaba qulqulluu hundumaa dhugummaa kan irkaneessani dha. Kiristaanni dhugaa saayinsii barbaadu irraa fudhachuun garuu immoo beekumsa namaa Waaqayyoon olitti gochuuf (Muudama saayinsii” mormuutu irra jira.
English
Waaqayyotti amanuu fi saayinsiin walitti bu’aa?


text:
Waggoota hedduu dhaaf akkuma baratame kaleessa magaalaa Bushoftuu keessatti kabajamuuf kan ture ayyaanni Irreechaa kan inni xumurame karaa hin eegaminiin ture.
Ayyaanni sun kan geggeessame mormii mootummaa irratti dhiyaate jeeqama ka’ee fi sanaan wal qabatee baduu lubbuu namoota hedduu, qaamaa hir’achuu dhaan akka ta’e sabaa himaalee biyya keessaa qabee hanga sabaa himaalee sadarkaa addunyaa beekamoo ta’aniin hanga har’aatti gabaasamaa jira.
Itti aanaa dura taa’aan Kongresii Federaalawaa Oromoo obbo Mulaatuu Gammachuu VOAf akka ibsanitti miidhaa guddaan kaleessa raawwatame haala hamtuu ka biroo dhaqqabsiisaa jira. Oromiyaa gama dhiyaa akkasumas Oromiyaa waaltaa keessa kanneen jiran magaalaalee adda addaa keessatti hiriirawwan mootummaa morman hedduun har’a geggeessamaniiru.
Amboo Najjoo Mandii Gimbii dhiya Wallaggaa achii immoo Sandaafaa keessatti haatii fi ilmi du’anii sirna awwaalchaa irratti uummati achii ennaa deebi’u hiriira geggeesseen walitti bu’iinsi uumamuun nutti himamee jira.
Adaa Bargaa Meettaa Roobii, Shaashamannee, Baatuu, Bulee Horaa, Dambi Dolloo, Jalduu, Arsii Nagallee, Adaabbaa, Dodolaa, Gadab Asaasaa keessatti uummati mormii isaa dhageessiaa jira jedhan.
Itti aanaa komiishinerri kmishina poolisii naannoo Oromiyaa obbo Soorii Dinqaa har’a har’a waaree booda ibsa kennaniin naannolee Oromiyaa adda addaa keessa har’as dubbii tuqachuutu jira jedhan. Akkuma Kanaan naannolee Amboo, Dambi Dolloo akkasumas Bishooftuutti bilbillee jiraattota dubbisnee jirra.


text:
Hoonnganoonni paartilee siyaasaa hangi tokko haasaa prezidaantiin Itiyoopiyaa paarlaamaaf dhageesisan irratti yaada kennanii jiran. Tokkoffaan ba’ii qabsoo uummataa ti ennaa jedhan kaan immoo mootummaan yeroo dheeressuuf mala qopheesse jedhu. galma tarsiimoo qaba jechuun kanneen xiinxalanis jiru. hoogganoonni kun furmaata biyyattii ta’an kan jedhanis dubbataiiru. Jedha Meleskachew Ameha Finfinnee irra.
Fulbaana 30 bara 2009 prezidaantichi Itiyoopiyaa Dr. Mulaatuu Tashoomee haasaa isaan paarlaamaa biyya isaaniif dhageesisan ilaalchisuun VOAn hoogganoota paartilee mormituu adda addaa yaada akka kennan gaafatee jira.
Dura taa’aan kongresii federaalawaa Oromoo Dr. Mararaa Guddinaa yaada isaanii ennaa kennan sadarkaa kongresichaas ta’e kan bulchiinsa Medrekitti gamaaggamni kamuu akka hin geggeessamin ibsaniiru.
Mootummaan tarsiimoolee afur lafa kaa’atee sosso’aa waan jiru fakkaata. Tarsiimoon inni duraa amma iyyuu humna ga’aan qaba. Sochii uummataa humnaan ukkaamsuu nan danda’a. kanaafi labsii yeroo hatattamaa kan labseef. Amma iyyuu humna kana hojii irra oolchu qaba. Akeekkachiisa, kana akka hin daganne jedhu uummataaf kennuu waan yaale fakkaata jedhan.


text:
Clarissa Bancroft. pergola. July 11th , 2017.
arreemnn nnmmll hh rr oo ssssaattaa ddoollpphhnnss aann oo iillddffnnttll iiddoott hhtteeee ii hhyyaaeeiinn rrbbee hhnntthhyy cnnoo ee oo nnwwttaa hhyyaaeeii ii rruubbee.. YYoo iillll ffee uutt hheettnnddaaddttii iillllaa oo aa eellssttaakkffrr auuoo oossttoo tthee ccaaiioonnss fftthheey aarr oor ee nnmmll,,wwiihhyyuuhhvv ooggtt fr housands f oollrr ooss rroobbaall tthh ddgg..bb>>bb>>oo aann ttrrcc hh ooeeeettoo oouurr oo iihhtteehhll ffttee llccrrccffnccee ccllaa hhiicchhii eeyyffnn addggeett ffyyuu oo ssbbiiggttrraaeeee yyssme ttee nnmmll,,llkk iinn hhnnyyuuwwll uuooaaiiaall ooeett nnwwaaoottii,,aa nn larm iillbb rrssnn nnyyuu ooss,,wwiihhwwll ee oo nnww aaoott oorr ee wwhhchh mmaayy bbee ddgg aa,,rrbbii rr eeee oonneeyy..TTeeeellccrrccffnneeccllaa aa llyyaammjjrrrrlleeii oovvnn oorr rrbbee sstthh lleeccttriic ffeennce oollrr sstteebbss ggaaddee ooddffiieeaaddllttyyuu nooww bbuu tthee xxcc ooaaiinnwweeeeyyuu ee iss ssttaaeedd aattaannyy ttmm..bb> arreemnn nnmmll hh rr oo ssssaattaa ddoollpphhnnss aann oo iillddffnnttll iiddoott hhtteeee ii hhyyaaeeiinn rrbbee hhnntthhyy cnnoo ee oo nnwwttaa hhyyaaeeii ii rruubbee.. YYoo iillll ffee uutt hheettnnddaaddttii iillllaa oo aa eellssttaakkffrr auuoo oossttoo tthee ccaaiioonnss fftthheey aarr oor ee nnmmll,,wwiihhyyuuhhvv ooggtt fr housands f oollrr ooss rroobbaall tthh ddgg..bb>>bb>>oo aann ttrrcc hh ooeeeettoo oouurr oo iihhtteehhll ffttee llccrrccffnccee ccllaa hhiicchhii eeyyffnn addggeett ffyyuu oo ssbbiiggttrraaeeee yyssme ttee nnmmll,,llkk iinn hhnnyyuuwwll uuooaaiiaall ooeett nnwwaaoottii,,aa nn larm iillbb rrssnn nnyyuu ooss,,wwiihhwwll ee oo nnww aaoott oorr ee wwhhchh mmaayy bbee ddgg aa,,rrbbii rr eeee oonneeyy..TTeeeellccrrccffnneeccllaa aa llyyaammjjrrrrlleeii oovvnn oorr rrbbee sstthh lleeccttriic ffeennce oollrr sstteebbss ggaaddee ooddffiieeaaddllttyyuu nooww bbuu tthee xxcc ooaaiinnwweeeeyyuu ee iss ssttaaeedd aattaannyy ttmm..bb>
Wood is one of the oldest fencing materials and has stood the test of time due to its aesthetics, durability and great functionality. It still remains one the most popular types of fencing in the USA because of the amount of privacy it provides with its wide panels and great height. It is very attractive since it can be carved and cut into a variety of colors. The wood can be stained to leave the natural grain patterns showing or painted into any of a variety of colors. Wood fencing has a warm and welcoming feeling without being too expensive. Wood fencing is also very versatile, from picket fences around the home to animal corals and property fencing, wood can be used in almost any application. With good maintenance, wood fencing can easily last as long as the lifespan of your home.
All emotions have purpose and value. None are inherently bad, even anger. Its how we choose to express them and what we do with them that determines if they become a positive or negative force.
Vinyl fence, aluminum fence and wrought iron fencing is low maintenance. Wood fence can often require more effort to maintain. This is something else to consider on top of the installation. Make certain you know exactly what you are getting for your buck. Above all it is important to remind yourself that no matter the expense a fence will improve the value of your home and become the best neighbor you could ever have for privacy and a feeling of personal space within your landscape.Guide To Antique Iron Fence
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s. In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text:
New Afaan Oromo book by Oromo Writers
Afaan Oromo yeroo dheraaf gudina dhabe qancaraa turuun isaa beekamadha. Rakkoowan akka qancaran godhan bayyes ta’an rakkon siyaasa, dinagdee, barreessa cima dhabuu, dubbissaa damaqaa dhabuu isaan gurgudoota. Rakkowwan kana hunderra furuuf waldaan bareesitoota Oromo wagaa lamaan dura dhabachun isaa ni beekama. Haaluma kanaan erga dhabatee akka barbaadeti socho’u baatus sagantaa sadi qepheesu ummanni Oromo dhimma Afaan isarratti akka mar’atu godhee jira. Ammas ji’a kana dhummarratti seena Afaan Oromoo keessatti iddo gudda kan qabu, koonfaransii guyyaa tokko “dhimma Afaan keenyarratti yaa mari’annu” jedhuun qopheesaa jirra. Kanuma wajjin kitaabaa barresitoota Oromo torba ta’aniin barreffame ni eebbifama. Waraaqaan qoranno Afaan Oromorraatti xiyeefatan ni dhiyaatu. Kanaaf kitaaba kana dubbissaa sagantaa sanarratti argamuun yookin yaadan nu gargaarun dirqama lammummaa akka baatan isin gaafanna.
5 CommentsLeave a Comment
-
Duudhaa / Apr 26 2012 11:18 am
Anaadhufu jenneerra! Garuu EESSAAf YOOM gaggeeffama, yoo hirmaachuudhaaf fedha qabaanne maal gochuu qabna.
-
Milky / May 4 2012 11:57 am
baayyee gamadeera! haala kamiin argachuu dandeenya?
-
kennaa shuumee lammii / May 10 2013 1:33 pm
baay’ee namatti tola qaamaan isin gidduu dhaa dhabmnu illee yaadan isin waliin hiriirra.
-
A. A W / Aug 17 2013 1:57 pm
Thank you so much for giving us the opportunity to comment. I always wonder about Oromo. Many people including oromo do not know that people in Gojam, Wolo and showa who speaks Amharic this time are originally oromos. there are amazing histories and realities. if you please email me, I am voluter to give you antient books and real evidences. my email is below:
-
Abunaa Abdallaa / Oct 15 2013 4:55 pm
Galatomaa ,kana ol deemu qabna. Namoota fedhii fi tataafii qaban hunda osoo hirmaachise gaariidha. Anis nama akkasi keessa tokkodha.


text:
Dubbi-himaan Kireeminliin – Dimitirii Peskoov, har’a ibsa kennaniin, “himannaa hundee hin qabne, kan homaa of keessaa hin qabne, kan oguma deemsa hojii naga-eegumsa of keessaa hin qabnee yokaan how’a qalbiitiin kaka’e dhihaate” jedhan.
Himannaalee akka kanaa nuffinee jirra illee – jedhanii jiran.
Hawaasni tika-nagaa Yunaayitid Isteets, “Prezidaantiin Raashiyaan – Vilaadmir Puutin, deemsa filannoo dimookiraasumama Yunaayitid Isteets cabsuuf jecha, duula kana ofumaa ajajuu isaanii ofitti-amantaa cimaa qabna – jechuun eega dubbatee booda, gama mootummaa Raashiyaa irraa deebiin dhaga’amuun kun isa duraa ta’uu isaa ti


text:
Bara 2015 Saa’udii keessa jiraachuuf ehama hin qabu jedhamee biyyatti deebifame. Yeroo filannootti dhiyoo ture yeroon isaa. Bakka dhaloota isaa godinaa Harargee Bahaa dhaqee haadha warraa fuudhe. Garuu, yeroo gabaabaa keessatti hidhamee ragaan dhabamnaan gadhiifame. San booda haatii warraa barattuu waan turteef achuumatti dhiisee gara Finfinneetti ol ba’e. Achuuma Finfinnee keessaa qabamee hidhame. “Dararaa guddaan hidhaa keessatti erga na irratti rawwatamee fi baatii afur eegan hidhamee booda ragaan hakimaa haala gaarii irra hin jiru waan jedheef akkasumas ragaan tokko iyyuu waan dhibeef na gadhiisan” jedha.
Haadha warraa isaa arguuf gara godiinaa Hararagee Bahaatti hin deebiine. Dubbiin waa’ee lubbuu ofii oolchuu fi maatiin biraas hariiroo isa waliin qabaniin akka hin hidhamne gochuu waan ta’eef, kana yaadee jireenya baqaaf biyya isaa gadhisee godaane. Erga biyyaa ba’e yeroo murta’aaf sagalee haadha warraa isaa ka dhaga’aa ture ta’uu dubbata. Biyya keessattis haadha warraa isaa waan dorsiisaniif bilbiluufiinan sodaadhan ture jedhe.”Yeroo dhumaaf” baatii tokko dura Wucaalee irraa sagalee haadha warraa isaa dhaga’uu dubbata.
Doniiwwan lama kan torban darbee Bosaasoo irraa ka’anii torban dabre baqattoota galaanatti naqanii deebi’an sana keessa turte, haati warraa isaa. Achuma keessatti galaanaan nyaatamtee du’an boqotte. Yaa carraa dhala namaa! Abbaan warraa amma iyyuu maatii isaa ykn maatii haadha warraa isaa biyya keessa jiraniif bilbilee gadda isaa ibsuuf wal jajjabeesuuf rakkoo irran busa jedhe akka sodaate dubbata.
Dararaa mana hidhaa keessatti dhaqqaba jedhame kana kan ilaaleen waajiira dhimmootii Komumikeeshinii kan mootummaa Federaala Itiyoophiyaaf ministeera kan ta’an Dr. Nagarii Leencoo gaafatamanii namoonni hidhaa keessaa ba’an yeroo dubbatan sabaa himan dhaga’amaa ture jedhanii dhugumaan kannen kana gaggeessan jiraachuun ragaan mirkanoofnaan tarkaanfiin seeraa ni fudhatama jedhan. Kunis ejjennaa mootummaa isaanii ta’u ibsan.
Bulchiinsa naannoo Oromiyaa fi kan Amaaraa keessatti Komishinni mirga dhala namaa kan mootummaa Federaalaa qorannaa gaggeessaa akka jiru kunis paarlaamaan boqonnaa irraa yeroo deebi’uu kan dhiyaatu ta’u hubachisan. Wanni namoonni hidhaa keessaa ba’an dubbatan kun achi keessa jira yoo ta’e ilaalamuuf jira jedhan.
Gabaasaa guutuu dhaggeefadhaa


text:
Simannaa obbo Baqqaalaa Garbaa Adaamaa
[OBN 07 06 2010] Hoogganaa itti aanaan Kongirasii Federaalistii Oromoo Obbo Baqqalaa Garbaa mana amala sirreessaa federaalaatii hiikamuun, Qeerroo fi uummata magaalaa Adaamaatiin simataniiru.
simannaa kana irrattis kantiibaan magaalaa Adaamaa Aadde Adaanech Habeebee argamaniiru.
Sirna simannaa Obbo Baqqalaa Garbaa Magaalaa Adaamaatti taasifame TV’n OBS hordofeera.Akka daawwatan kabajaan isin affeerra.Horaa Bulaa!OBS Filannoo Uummataa.
“Nu’i bahun keenyaa qofti akka waan Oromoon mana hidhaati bahee, Oromoon mana hidhaa keessa hin jirreetti akka hin lakkoofne, qabsoo keessanis akka booddeetti hin hambisne,” jedhan Obboo Baqqalaa Garbaa.
Simannaa oo’aa godhameef, akkasumas gaafii fi deebii Afaan Ingiliziitiin miidiyaa addunyaatii keennan daawwadhaa. #Oromo #Ethiopia #BekeleGerba
Sirna simannaa Obbo Baqqalaa Garbaa Magaalaa Adaamaatti ture,TV’n OBS hordofeera daawwadhaa!
Faces of Hero’s-Gaazexeessaa Alamuu Tashoomaa qabsoo ummataan hiikame.
Baga gammadne
Dhaamsa Jabaa Hiriira Shaakkisoorratti!
=============================
“Eennulle taatu, hoggansa kamirrayyuu yo jiraattan, uummata gurguraattan seenaan isin gaafata!”
Simannaa Obbo Dajanee Xaafaa, Haasaa obbo Baqqalaa Garbaa,


text:
Yunaayitid Isteets, guyyaa Briteen irraa walaba itti baate waggaa 240ffaa, har’a, guutummaa biyyattii keessatti ayyaaneffee oolte.
Alatti walitti-dhufanii waaddii foonii fi nyaata adda addaa nyaachuudhaan, agarsiisawwa adda addaa geggeessuu fi xaaxee ibiddaa xaaxessuudhaan – guyyaa walabummaa isaanii kana yaadatanii oolan – lammiwwan Ameerikaa.
Prezidaant Baaraak Obaamaa, waaddii foonii fi konsertii sirbaa - Kedrik Lamaarii fi Jaanet Moonee, masaraa Waayti Haawus keessatti geggeessamu irratti maaltiilee loltota Ameerikaa afeeruudhaan waliin ayyyaaneffatan.
Ayyyaana Walabummaa Ameerikaa waggaa 240ffaa kana ilaalchisuun, qophii qindeessine guutummaa isaa dhaggeeffadhaa.


text:
Tilerson yeroo jalqabaaf Bitooteessa 6 hanaga 13tti bara 2018 Afrikaatti kan imalan yoo ta’u Njaminaa, Jabutii, Finfinnee, Naayroobii fi Abujaa tti goru.
Hogganoota biyyoota kanaa waliin kan wal arguuf jiran Tilerson hogganoota komiishina gamtaa Afrikaa kannen Finfinnee keessaa wajjin wal akka wal arguuf jiran ibsamee jia.
Kunis caalaattii mootummotaa fi uummata Afrikaa waliin michooma jabeessuuf gargaara jedhan. Keessumaa michoota keenya shoroorkeessummaa irratti waliin hojjannu waliin dubbachuuf nagaa fi tasgabii akkasumas bulchiinsa gaarii, daldalaa fi investmentii irratti fulleeffatu.
Yeroo Imalala isaanii kanatti hojjattoota Embaasilee Amerikaa biyyoota kana keessa jiranii waliin kan wal arguuf jiru.


text:
Kaarli Firidiriish Gaawus
Kaarli Firidiriish Gaawus (Jarmaniffa: Gauß, yoo dubbifama [ɡaʊs]) (30 Ebla 1777 – 23 Gurrandhala 1855) abbaa herregaa lammii Jarmanii kan damee saayinsii baayyedhaaf gummacha guddaa godhedha, kunis tiyoorii lakkoofsaa, aljebraa, istaatistiksii, qaaccessuu, difiresnhiyaal ji'oomeetirii, ji'oodeesii, ji'oofiiziksi, elektirostaatiksi, astironoomii, tiyoorii maatiriksii, fi optiiksii dabalata.
Yeroo tokko tokko Princeps mathematicorum (Laatinii yoo ta'u hiikansaas "mootii herregaa" ykn "abbaa herregaa adda duree") ykn "abbaa herregaa guddaa erga bara durimiitii dhufe" jedhamee kan waammamu Gaawus, damee herregaa fi saayinsii baayyee keessatti shoora olaanaa qaba, seenaa keessatti abbaa herregaa isa guddaadha.


text:
Feesbuukiin keenya hatamuu akkamitti beekna? Furmaatni hoo? [how do you know if your facebook is hacked and Solutions]— Kutaa 2ffaa
Facebook hatuu/cabsuun baratamaa dhufeera. Dhaabbanni Facebook maamiltoota isaatiif ofeeggannoo guddaa godhus Ogeeyyiin Koompitaraa dandeettii qabaniifi fi namootni tokko tokko Mosajiilee garagaraa fayyadamuudhaan Eenyummeessaa Feesbuukii nama dhuunfaa cufuufi balleessuu danda’u.
Kanaafuu, Facebook keenya hatamuu beekuuf tartiibota armaan gadii too’achuufi ofeeggannoo barbaachisu gochuun gaariidha.
- Icciitenya Qindaa’ina keenyaa ilaaluu
Kunis>> Go into your Facebook account and click the arrowhead in the top right to expand a menu. From the menu, pick Settings and go to Security and Login seenuudhaan eenyummeessaan keenya eessa fa’atti akka baname ilaaluufi akkasumas kamtu ka’aa(Active) akka ta’e ilaaluu.
Kanaafuu, Dabalataan immoo ‘See More‘ ishee jettu sana cuqaasnee ilaaluun iddoo biratti ykn iddoo nuti hin beeknetti baname taanaan tuqaalee fuuldulraa sadi sana cuqaasuun ‘Logout’ gochuu ammas yoo shakkiitan gara gadiitii iddoma hundaayyuu ‘Logout’ gochuu dandeessu. Kanaafuu, Rakkina kana too’achuuf ykn Eenyummeessaa keessan icciitiidhaan eeggachuuf immoo gorsa armaan gadii hordofaa:
- Jecha darbii keessan cimsadhaa
- Jecha Darbii keessan yoo xiqqaate ji’a saditti altokko jijjiiradhaa
- Jecha darbii daganne(Forgot password) jennee Irradeebisiisuu(Rest) gochuu
Yoo Eenyummeessaa keessan seenuu(login) gochuu dadhabdan fayyadamuu hin dandeenye immoo
- Eenyummeessaa isin jalaa hatame gabaasaa(Report compromised account)
Feesbuukiin keessan osoo isin hin beekin yeroo ergaa qinqanii(virus, spam and malware) qabu hiriyyoota keessanitti yoo ergu, Eenyummeessaan keessan hatameera jechuudha. kanaafuu dhaabbanni Facebook akka beeku qabaasuu qabdu.
Kana gabaasuuf immoo hidhaa(link) kana banaa:
https://www.facebook.com/hacked/
- Fayyadamaa hin barbaachifne balleessaa(Remove Suspicious Applications)
Eenyummeessaa keenya keessa osoo nuti hin beeknes ta’ee osoo nuti interneeta fayyadamnu Fayyadamaaleen(Apps) heddutu argama. isaani kunneen kan nu basaasaniifi odeeffannoo dhuunfaa keenya nama birootiif darbarsan ta’uu danada’a. kanaafuu balleessuun barbaachisaadha.
Balleessuuf tartiiba asii gadii hordofaa
To remove suspicious applications, go to Settings > Apps and go through the list. Be sure to Show All, hover over applications you’d like to remove, click the X, and confirm by clicking Remove
Yookaanis, Fooyya’ina(Edit) goonee Fayyadamaan sun akka waa hin balleessin hayyama(permission) dhooggachuu qabna.
- Too’annaa Miidhaa qaqqabee gochuu(Do Damage Control)
Erga Eenyummeessaa keenya hatame deebifannee booda, Qindaa’ina isaa hunda too’achuufi wantoota ta’aa turan hiriyyoota keessan beeksisuudha. Kunis Namni eenyummeessaa keessan hate sun eenyummeessaa keessaniin miidhaan qaqqabsiise jiraachuu waan danda’uuf.
HORAA BULAA DEEBANAA
Qubee Technologies and OROMO ICT TEAMS


text:
English Summary of Qeerroo Statement on Moyale Massacre, March 11, 2018.
==============
Qeerroo Bilisummaa Oromoo (aka Qeerroo, the Oromo Youth Organization Leading the Current Oromo Movement) just released a six-point statement following the Moyale Massacre. The Statement is summarized as follows:
1. All necessary measures will be (sould be) taken to halt the distribution of gas and the movement of gas companies giving service to the regime in Oromia.
2. All major roads through which goods and services are provided to the regime will be closed prudently in such a way that the regime will not be able to commit another masssacre.
3. All necessary measures will be (should be) taken on all huge business companies run by the TPLF regime and its associates.
4. All major factories and companies in Oromia will be (should be) forced to halt/stop their operation until the regime’s army leaves Oromia.
5. All Oromo civil servants in the Federal Government and in Oromia should stop working until the regime’s army leave Oromia.
6. All Oromo militia, police, and Oromo soldiers serving in the regime’s army SHOULD NOT disarm or give your weapons to the regime.
Qeerroo Bilisummaa Oromo, March 11, 2018.
Summary Translation: ONN
Yakkaa Duguuginsa Sanyii Mootummaan Wayyaanee Sirni EPRDF/TPLF/OPDOn Waraana Labse Uummata Keenya Fixaa Jiru Ilaalchisuun Qabsoo FXG Finiinsuun Fashalessine Gabrummaatti Xummura Haa Goonu!!
Ibsa Qeerroo Billisummaa Oromoo Irraa Dabarfame!!
Mootummaan abbaa irree wayyaanee yeroo kanatti yoomiyyuu caalaatti waraanaa uummata keenyarratti labsee deeggarsa tokko malee dirqamaan labsii waraanaa raggasisee yakka waraanaa gochaa duguuginsa sanyii (genocide) uummata Oromoofi saboota cunqurfamoo biyya keenya keessa jiran irratti gaggeessa jira. Torbee darbee erga Labsiin Waraanaa labse hanga har’atti yakki duguuggaa sanyii ajjeechaan jumlaa Oromiyaa Dhihaa Amboo, Gudar, Giincii, Holootaa,Naqemtee, Gimbii, Dambii Doolloo, Jimmaa, Harargee , Baaleefi Moyyaalee kutaalee Oromiyaa garaagaraa keessatti uummata keenyarratti itti fufinsaan gaggeeffama jira. Kan guyyaa kaleessaa Bitootessa 10/2018 Godina Kibba Oromiyaa Booraana Magaalaa Moyyaalee keessatti Uummata keenyaa nagaa irratti waraana banuun hanga guyyaa har’aatti itti fufinsaan yakki duguugga sanyii gaggeeffama jira.
Kanaafuu Uummaatni Oromoo, Qeerroon dargaggoonni Oromoo, Hojjetaan, Barsiisaan, Barataan, daldalaafi Qoteebulaan, Poolisootni Oromiyaa, Korri Bittineessaan Oromiyaa, Milishoonni Oromiyaa, Ilmaan Oromoo waraana wayyaanee Keessa jirtan waraana waloon nurratti labsamee yakka duguuggaa sanyii nurratti gaggeeffama jiru of irraa kaasuun waanjoo garbummaatti xummura gochuuf waloon harka walqabatnee adeemsaa armaan gadii hordofuun Sochii warraaqsa FXGn abbaa irree dirqisiisuun Oromiyaa gadhiisisuuf haa gaggeessinu!! Adeemsii kun Kibxata dhufuu 13/2018 irraa eegaluun guutummaa biyyatti keessatti hojiitti kan hiikkamuuf Qeerroon Bilisummaa Waamicha qabsoo haala yeroo dhiyeessa!!
1. Dhiyeessii boba’aa biyyaa keessaafi biyya alaa galu lamsheessuu; maddeen boba’aa dhiyeessaniifi deddeebisaan irratti qiyyaafannoo jabeessuun tajaajjilli mootummaa wayyaaneef roga kanaan dhiyaatuuf taarkaanfii barbaachiisuu fudhachuun guutummaatti ugguruu!!
2. Daandiin Konkolaataa gurguddaan maddeen dhiyeessii boba’aafi tajaajila daldalaa wayyaaneefi sochii waraana wayyaaneef mijataa ta’an guutummaatti of eeggannaafi bilchina guddaadhan ni cufamu!!
3. Sochii daldala gurguddaa kambaanota aangawoota abbootii irree wayyaaneetiin sochoofaman hundarratti tarkaanfii fudhachuun guutummaatti ugguruufi Sochii dhaabsisuu!!
4. Warshaalee guurguddaa biyya keenya keessa jiran addatti immoo Oromiyaa keessatti argaman hanga waraanni wayyaanee Oromiyaa gadhiisee bahutti guutummaatti akka hojii dhaabaan dirqisiisuu!!
5. Ilmaan Oromoo hojjetaan siivil Servisii sadarkaa Federaalaafi naannootti argamtan hanga waraanni Komaandi Poostii Oromiyaa gadhiisee bahuutti utuu uummaatni Oromoo jumlaan dhumaa jiruu waajjira kamuu seentanii tajajila hojii mootummaa yakka daangaa hin qabne ummaata keenya nagaa irratti gaggeessa jiru waliin akka hin hojjenne. Kanneen hojjettanii argamtan gaafatama jala kan seentaniifi tarkaanfii isin mudatuuf qaamni gaafatama fudhatu akka hin jirre akeekkachiisuun waamicha qabsoo isiniif dhiyeessina!!
6. Ilmaan Oromoo Sadarkaa milishaa gandaa hanga waraanaatti hidhannoo of harkaa qabdan hidhannoo keessan haala fedhe kamiin iyyuu akka hin hiikkanneefi uummata keessan cina dhaabbachuun ittisa uummataaf akka taatan irraa deddeebi’uun waamicha lammummaa dabarsina!!
Hubachiisa: Adeemsi kun of eeggannoo, walhubannoo, bilchinaa, tokkummaa fi gootummaa guddaadhan hojiitti kan hiikkamu ta’uu Qeerroon Bilisummaa irra deebi’uun hubachiisera!!
Injifannoon Uummata Oromoof!!
Gadaan Gadaa Xummura Garbummaati!!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo!!
Bitootessa 11/2018


text:
Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiy Ahimed dawwannaa isaanii biyyootii alaa ka jalqabaa kan geggeessan xumura torban darbee ture.
Jabuutiin immoo biyya daawwannaa isaanii jalqabaa taatee jirti.
Ministriin dhimma alaa akka jedhetti Jabuutiin muummicha ministeerichaaf biyya daawwannaa jalqabaa ta’uun utuu hin eegamin hin turre.
Hariiroon Jabuutii waliin jiru adda jedhu dubbi himaa ministrii dhimma alaa Itiyoophiyaa kan ta’an obbo Mallas Alem.
Jabuutii fi Itiyoophiyaa kan walitti hidhan dhimmootii hedduu kan hawaasummaa, dinagdee fi siyaasaatu jira jedhan.
Walitti hidhati dinagdee biyyoota lamaan gidduu jirus ol aanaa ta’uu obbo Melles yaadachiisaniiru. Itiyooophiyaan buufata doonii Jabuutii gargaaramuu ishee fi biyyoota lamaan gidduutti kan jalaqabme geejjibi baaburaa immoo akka fakkeenyaatti kan tuqan keessaa ti.
Misooma buufata doonii keessatti gamtaan hirmaachuuf Jabuutiinis waaltaalee Itiyoophiyaa keessaa filataman keessaa qooda akka qabaatu walii galtee irra ga’amuu isaa dubbi himaan kun ibsaniiru. muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimed yeroo dhiyootti biyyootii hollaa ka biroo daawwachuuf kan jiran ta’uu dubbi himaan kun tuqaniiru. Biyyoonni isaan daawwatan kan beeksisaman garuu itti fufiinsaa fi adeemsaan ta’uu ibsanii jiru jedha Iskinder Frew Finfinnee irraa.


text:
Bara gaarii – bara guddinaa Bara balleeysinu shiraa fii jallina Bara tokkummaa – bara nageenyaa Bara lagannu wal jibbaaf hammeenya! Bara badhaadhinaa – bara quufaa …Read More »
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Shanaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, barreeffata kana kutaalee dabran afran akka gaariitti dhamdhamachuu keessaniif, mee hedduu galatoomaa! Duubbiin galatoomfannaa …Read More »
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Afraffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, barreeffata kana kutaalee dabran sadeen akka gaariitti dhamdhamachuu keessaniif, mee hedduu galatoomaa! Duubbiin galatoomfannaa …Read More »
Gaafa agabuun dhufe soorree beela baafnee..
Gaafa agabuun dhufe soorree beela baafnee, Garbuu nyaachifnee annaan mi’ii obaafnee, Isaa nama hin fakkaanne nama fakkeessinee, Gara laafina keenyaan qubsiifnee guddifne. Akka ilma keenyaatti …Read More »
Jibbaafi Jaalala
Hawi Anole ~ Hag/2017 ———————- Yunivarsitii Tokko Keessatti Barsiistuun Muummee Xiinsamuu barattoota isheetiif barumsa isaan yoomiyyuu hin irraanfanne kennuu barbaadde. Haaluma kanaan Hojii Manaa tokko …Read More »
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Sadaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, barreeffata kana kutaalee tokkoffaa fi lammaffaa akka gaariitti dhamdhamachuu keessaniif, mee hedduu galatoomaa! Duubbiin …Read More »
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Lammaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, barreeffata kana kutaa tokkoffaa akka gaariitti dhamdhamachuu keessan waanan sirriitti akeekkaddheefan, kunoo ammammoo kutaa …Read More »
KITAABA MAQAA #BEEKAN GULUMMAATIIN MAXXANFAME GUBUUN SIRRII MITI.
(Saphaloo Kadiir irraa) Dura irratti barruun kun seera if danda’ee fi akeekkachiisa qaba. Osoo dubbiftee hin xumurre barruu kana irratti yaada kennachuuniis tahee, yaada …Read More »
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Tokkoffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kunoo mataduree kanaa olitti agartan jalattan waa isiniif dhiyeessaa, mee na hoofkalchaa! Namni waan …Read More »
Dr. MACCA’S PERSPECTIVE ON THE CURRENT DISPUTED ‘PLOT’ AGAINST OROMO LANGUAGE, CHILDREN & PEOPLE
Darajjee Makkoo Boorans Dr. MACCA’S PERSPECTIVE ON THE CURRENT DISPUTED ‘PLOT’ AGAINST OROMO LANGUAGE, CHILDREN & PEOPLE Dr. Macca (anonymized name) is a linguistics professor …Read More »