text:
Oromoon damee kushii kessatti ramadama. Kush uummattoota bahaa Afrikaa kessaa, Afaan Kush kan dubatanidha.Kanaf Ormoon kushidha. Horoofi Oromon , hidda latiinsa Ormoo kessatti kan jalqabaati. Hiddi dhalootaa kun Horoo kaasee Raayyaa bira gaha. Ilmaan Rayyaa lamaan Maccafi Tuulamadha.Ragaalee hedduu hiddi Oromoo kush ta’u ibsan keessaa kittaabni qulqulluu isa tokko.Kitaabni qulqullun yeroo jalqabaatif Afaan Hiibruutiin bareefame.Sana booda gara Afan lammataatti yeero jijjiiramu, jeechi kush jedhu iddoo heedduutti barreffamee ture.Ummatni kush Gibtsii (Misira) duriirraa gara kibbaan naanoo Sudaan ammaarra, uummata qubatedha.Uummata qaroominaan sadarkaa olaanaa qabu ture. Qaroominni uummata kush adunyarratti qaroomina adda dure ture.
Maqaan kush jedhamu kan Itiyoophummaatti jijjiirame, yeroo kitaabni qulqulluun Afaan Hibrurraa gara Afaan Giriikiitti jijjiiramedha.Kitaabni qulqulluun, yeroo lammataa Afaan Giriikiiraa gara Afaan Gi’iiziitti jijjiiramu, guutumaa guututti kush Itiyoophyumaatti jijjiirame. Itiyoophiyaan ammoo Afrikaa kaabaa bahatti biyya Seem,Kush,Niloo Saharaafi, Omotikootaa taatee argamte.
Soochii Afrikaa kaaba bahaa
Afrikaa kaaba bahaatti gaaga’ama heddutu ta’aa ture. Kunniin kessaa Pershiyaanoonni,Otomaan Turkii, Araboonni,Roomaanoti weerartoota adda dure turan. Itoophiyaa keessattis Giraanyi Mohaamadiinis dabalatee, falmiitu ture.Falmiin kunis Kiristaanummaa, Musliimummaafi sirna Gadaa jidduuti kan adeemsifamaa turedha.
Hiddi Oromoo Raayyaa Oromummaasaatin, isaan kunniinii wajjin wal falmee, of ta’ee jiraate. Falmii kanaan Oromoon bakka sadiitti qoodame.Tokko Muslima,tokkommoo Kirstaana garri kaan ammoo aadaa ofi qabatanii sirna Gadaatiin of bulchuu jalqaban.
Oromoon Rayyaa Oromoota yeroo kana kessa dabranii of ta’anii hanga ammaatti Afrikaa kaabaa bahaa jiraataa jiranidha.Hiddi Oromticha Haroorraa ka’ee,Oromoo – Booranaa,Walaabuu jedhee Raayyaatti gala.Raayyaan ammoo goosota gurguddoo lamaan Maccaafi Tulamaa qaba. Maccaafi Tuulamaan ilmaan Raayyaati.
Qubsumaafi Hidda latiinsa Oromoo kaaba bahaa Afrika.
Qubsumniifi hiddi latiinsa Oromoo kaaba bahaarraa yoo ka’uu Raayyaan dursaadha.Seenaa irratti maqaan Raayyaa akka deddeebi’ee ka’uutti, Rayyaan adda dureedha.Rayyaan saboota ollaa isarra qubatan wallin,haariiroo haawaasumaafi diinagdee ciimaa qaba.Goosota Oromoo Itiyoophiyaa kaaba bahaarra qubatan keessaa iddoo olaanaa kan qabu Raayyaadha. Rayyaa kessatti ammoo maqaan olkaafamee himamu; Doobbaa, Marawwaa,Igayyifi Oflaa jedhamanidha Kanarraa ka’udhaan Oromotaa Afrikaa kaabaa bahaarra qubatan, damee gurguddoo lamaan qodaman ilaalun ni danda’ama.
1ffa. Waajirati maqaa jedhamuun kan beekaman Diddaa, Marawwaa, Ijuujjifi Oflaalidha.
2ffa. Asaboofi Qobboo kan jedhaman goosa lamaan kan qoodaman Oroomoo Raayyaati.
Oromon Raayyaa idoo qubsuma amma jiru kana erga jiraachuu jalqabee baroota hedduu dabarseera. Ragaan kanaaf erramuu ammoo seenaa sanda Abbaa amantaa Gadla Marqooriwoosi baresseedha.“ The Azabo “Galla” Oromo used to celebrate a Gada ceremony in the 14th century” jedhee barreeseera.
Hiikni isaatis;“ Oromoon Azaboo jaraa 14ffaa keessa, sirna Gadaa kabajaa ture” jechuudha.
Inni lamataa, Oromoon Raayyaa bakka amma jiraatu kessatti bara heddu waan dabarseef, ollootasaa kan ta’an saboota, Agawoo,Tigiraayifi Amaaraa wallin haariiroo haawaasummaa hedduu qaba.
Waan kana ta’eef hambaa aadaa ofiifi kan olloota isaarraa fudhatee jechoota saba lamarraa fudhatameen kan moogafaman; Ambaa Alaage kan jedhamu isa tokko. Iddon kun kan argamu kibba Waajjiraatitti yemmuu ta’uu, Tigirooti, Indartaa akka mana adabaatti( hidhatti) kan itti fayadamanidha.
Kan biraa ka’umsi isaanii kan Afaan Oromoo ta’e, iddoowwan akka Addee Gudom, Waajjirat, Makkoonee, Kooromee (Korom), Ashangee,Qiliishaa (Alaamaaxaa),Booran Haarraabee,Carcar, Dayyuu,Warra-Abayyaa,Gadaraa,Kuyyuu,Xummuugaa,Coobii,Caffaa,Gaattiraa,Haraallee, Gololoochee,Jaroota-gamaa,Ja’an-Jarootaa,Arangamaa (Haramgam) Baabboo Kormaa, Amayyaa, Gandoo -Mayyuu, Araaduu, Gura- warqee, Machaaree, Kukkuftuu, Nugusaa Gaale, Waajjaa, Cooree,Qaajima ,Qobboo, Roobit, Haaraafi kkf idoo Ooromoon Raayyaa qubate kanatti kan mogaafamanidha.Jeehoota Afaan Oromoti (kittaba seena oromo Jara 16ffa fula 292.maxxansa 1996. Maxxansa 1998 ful.286)
Karaa garabiraatiin burqaansaanii aadaafi Afaan Oromoo ta’ee, naannoo saboota Amaaraafi Tigiraayitti baldhinaan kan dhaga’amu,sirbiifi weedduun akka geerarsaa gootaafi gootummaa Afaan Oromootiin yeroo faarsan akkas jedhu
“…Haayi ! haayi !haayi !
Korma gaafa lolaa!
Hayi! hayi ! korma gaafoo !
Korma gaafoo! korma gaafoo! Korma gaafa lolaa ! korma gaafa lolaa…”jedhu.Kun Afaan Oromoodha.
Kaaba Itoophiyaa kan qubataan Oromon Raayyaa, kibba kan qubate Oroomoota Arsiifi karaa bahaa Marawwaan Raayyaa wajjinis ta’ee Ituu wajjin kan walitti hidhata qabu ta’uusaa ragooleen tokko tokko ni muldhisu.Marawwaan Raayyaaf hangafadha kan jedhan akka ibsanitti, eebbarratti Raayyaa dursee dhiyeessa.Akkasumas angoon Raayyaa keessatti kennamu kamillee eebbaan kan xummuuru Marawwaadha.Jechuudhaan ragaa dhiheessu.(Kitaaba seenaa Oromoo hanga jaarraa 16ffaa fuula 288 maxxansa 1998)
Hidda latii Raayyaa
Oromoo
Boorana
Samatoo
Gurachaa
Nagawoo
Odaa
Walaabu
Rayyaa
Maccaa ______________ Tuulama
“Oromoon ka’umsa maraatti Afaan kushi bahaatirraa burqee, uummata Afaan Kushii dubatudha” (Seen Oromoo hanga jara 16ffa fula 20.maxxansa 1996)
“Kitaabni qulqulun bara 1962 maxxanfame galmee jechootaa irratti, jecha Itiyoophiya jedhu, Kush jedha.
Kanaaf Itiyoophiya jechun kush. Kush jechun Itiyoophiyaadha. Maqaan kun uummatis biyyis kan ittiin waamatudha ” ( kitaaba seenaa uumata Oromoo hanga jaraa 16ffafula 20.maxxansa1996)
“ uumati kush Afan gara garaa dubbachuu kan jalqabe wagooota 3500 – wagoota 2000 jidutti.
“ …Uumati Oromoo kan burqe kushi bahaa Afrikaarraa bara 8000 dura uumata jiraataa turedha. Kannaf Oromoon essaahuu kan hin dhufine, achuma jiraacha kan ture ta’u ibsa.”( Kitaaba S. u. O. h. jara 16ffa fulaa 23. maxxansa 1996)
Uumati kush durii, yeroo ammaa sababa afaan garaa garaa dubbatanif adda adda qoodameera. Itiyophiyaa kessatti qoofa Kushi duriirraa afaanoon burqan digdamii sadii dubbatamu.
Isaanis:
1. Oromoo
2. Sidaamaa
3. Burjjii
4. Affaar
5. Soomaalee
6. Kambaataa
7. Geede’oo
8. Saahoo
9. Koonsoo
10. Qimaant
11. Himtaang
12. Awung
13. Hadiyyaa
14. Baraareet
15. Busee
16. Erbooree
17. Daasanchi
18. Gawaadii
19. Garoobaz
20. Tsamayi
21. Waarazi
22. Baayisoo
23. Gidooloo
“Afaanoonni maatii kush wan waliin qooddatan Aadaafi jeechoota kushi duriirraa dhaalan eerun bekkama.” Jedhu qorattonni seena( jara 16ffa .maxxansa 1996, ful.24,maxxansa 1998 ful.20)
F.K. Oromoon Afaan soomaalee waliin jechoota % 35–40 waliin qabu jedhamee tilmaamama.Koonsoon Afan Oromoo wallin %50 qooddatu.Egaa kun soochiin uummata kush essaa gara eessatti akka ture nu mirkaneessa.
Kabajamtoota dubbistoota keenyaa hardhaaf kanan dubbiserraa kan isinii qopheesse kanuma.Yeroo gara biraammoo mataduree gara biraan isin dubbisiisa.Waan dubbistaniif Galatooma.Dubbisuun beekumsa namaa dabala !
Masqaluu Baalchaa tiin!


c: text/html

text:
Soba Shirkii-Kutaa 5.2
Wantoonni Rabbii gaditti gabbaraman uumamtoota uumu hin danda’an–kutaa 2
Kutaa darbe keessatti Rabbii guddaa olta’een alatti wantoonni namoonni waaqeffatan uumamtoota uumuu akka hin dandeenye ragaalee sammuuti fi ragaa kitaabatin mirkaneessine jirra. Ammas itti fufuun wantuma darbe jabeessina.
Jedhi, “Wantoota Rabbii gaditti kadhattan argitanii? Dachii irraa wanta isaan uuman mee natti agarsiisaa. Yookiin samiwwan keessatti hirmaannaa qabuu? Dhugaa kan dubbattan yoo taatan, kana dura kitaaba [bu’e] yookiin beekumsa irraa haftee wayii naaf fidaa?” Suuratu Al-Ahqaaf 46:4
Namoota Rabbiin alatti wantoota biraa waaqeffataniin akkana jedhi: Yaa namoota! Wantoota Rabbiin alatti waaqefattan sanniin itti xinxallitanii? Dachii irraa wanta uuman mee natti agarsiisaa? Galaana, gaarreen, lubbu-qabeenyi uumanii jiruu? Mee naaf himaa, wantoonni isin waaqefattan dachii irraa waa uumanii sababa kanaan isaan waaqefattanii? Ragaan isaan gabbaruu (waaqeffachuu) isiniif ni jiraa? Ragaan Gooftaa kiyya gabbaruu fi Isa tokkichoomsu, “Inni dachii kan uumee fi hundee tokko malee kan jalqabeedha.” Ragaan keessan hoo maalii?
Yookiin yaa namoota! Wantoonni isin gabbartan samii torban keessatti Rabbiin waliin qooda qabuu? Sababa kanaan isaan gabbaruun isiniif ragaa ta’aa? Ragaan biraa Gooftaa kiyya qofa gabbaruu, “Inni samii uumuu keessatti kan Isa waliin qooda fudhatu (shariika) hin qabu, adda Ofii uume.”[1]
Wantoonni isaan gabbaran dachii irraas homaa hin uumne, samii keessattis hirmaannaa (qooda) hin qaban. Haala kanaan ragaan sammuu, wantoota kanniin waaqefachuun soba akka ta’e mirkaneessa. Kanaafu, Rabbiin alatti wanta biraa gabbaruun (waaqefachuun) soba, ragaa sammuutin kan hin deeggaramneedha.
Mee amma ragaa kitaabatin haa ilaallu: “Dhugaa kan dubbattan yoo taatan, kana dura kitaaba [bu’e] yookiin beekumsa irraa haftee wayii naaf fidaa?” Kana jechuun [wanta odeessitan keessatti dhugaa kan dubbattan yoo taatan], Qur’aana dura kitaaba Rabbiin irraa bu’ee fi [osoo homaa hin jijjiramin ture], isa keessa oduu sobaa keessan mirkaneessu jiru yookiin Rabbiin Isaan ala uumamtoota Isaa gabbaru (waaqefachuu) akka hayyame keessa jiru fidaa. Kitaaba kana irraa keeyyata takkatti oduu keessan mirkaneessu yoo hin fidin, haftee beekumsaa Ergamtoota irraa dhaalame fidaa.[2]
Jechoota gabaaban hiikni hima armaan olii: Wantoota waaqefattan ilaalchise wanta odeessitan keessatti dhugaa kan dubbattan yoo taatan, kitaaba gara shirkiitti waamu yookiin hambaa beekumsaa Ergamtoota darban irraa dhaalame fidaa.
Akkuma beekkamu, Ergamtoota irraa Ergamaa tokkorraallee ragaa kana agarsiisu fiduu hin danda’an. Kana irra, jala murree mirkaneefannaa guutuun Ergamtoonni hundi gara Gooftaa isaanii tokkichoomsutti waamaa turan, shirkii irraa ni dhoowwan. Kuni beekumsa keessaa wanta hundarra guddaa isaanirraa akka hambaatti hafuu fi dhaalamuudha. Ergamaan hundi ummata isaatiin akkana jechaa ture: “Rabbiin qofa gabbaraa, Isaan ala gabbaramaan biraa isiniif hin jiru.”
Kanaafu beeki! Shirkii isaanii keessatti falmiin warroota Rabbiin ala wanta biraa waaqeffatanii ragaa qabatamaa irratti kan hundaa’e miti. Yaada sobaa, ilaalcha kufaa fi sammuu bade qofa irratti hirkatu.
Wanti falmiin isaanii sirrii akka hin taane sitti agarsiisu, haala, beekumsaa fi hojii isaanii qorachuu, haala namoota umrii isaanii guutuu wanta sobaa gabbaruun fixan ilaaludha. Addunyaatti ykn Aakhiratti isaan fayyadee?[3]
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Dhagayaa! Samiiwwan keessa kan jiruu fi dachii keessa kan jiru kan Rabbiiti. Warroonni Rabbii gadiitti wantoota biraa kadhatan, dhugaadhaan shariikota (wantoota Rabbiin alatti waaqeffatan) hin hordofan. Isaan zanni malee homaa hin hordofan. Isaan kijiba qofa odeessu.” Suuratu Yuunus 10:66 (Asitti zanniin-yaada kufaa fi beekumsa dogongoraati. Ingiliffaan: “assumption” jechuun hiikan.)
Namoonni Rabbiin alatti wantoota biraa waaqeffatan ragaa qabatamaa wanti waaqeffatan sirrii ta’uu agarsiisu hin qaban. Garuu yaada kufaa fi beekumsa dogongoraa hordofu.
Guduunfaa
☞Wantoonni Rabbii olta’aan alatti waaqeffataman dachii irraa wanta uuman hin qaban. Samii keessattis qooda hin qaban. Kanaafu, ragaa sammuutiin isaan waaqeffachuun soba.
☞Qur’aana dura kitaaba Rabbiin irraa bu’ee fi osoo hin jijjiramin ture keessatti, “Rabbiin ala wanta biraa gabbarun (waaqeffachuun) hayyamamaadha.” himni jedhu gonkumaa hin jiru. Ammas, haftee beekumsaa Ergamtoota irraa dhaalame keessatti “Rabbiin alatti wanta biraa gabbaruun (waaqefachun) ni danda’ama” himni jedhu gonkumaa hin jiru.
☞Kanaafu, namoonni Rabbii olta’aan alatti wanta biraa waaqeffatan ragaa shirkii isaanii ittiin mirkaneessan hin qaban. Isaan yaada sobaa, ilaalcha kufaa fi sammuu bade qofa irratti hirkatu.
☞ “Isaan zanni malee homaa hin hordofan. Isaan kijiba qofa odeessu.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Xabarii-21/112
[2] Ma’aariju tafakkuri wa daqaa’iq tadabburi-13/156
[3] Tafsiiru Sa’dii-919

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Haala qabatamaa Itiyoophiyaa keessaa fi akkaataa itti sabaa himaan gabaasaa turan kan xiinxalee Konfraansiin tokko dhiyeenya kana Finfinnee keessatti gaggeeffamee jira.
Abbaa taaytaa Broodkaastii Itiyoophiyaaf Daayreekteera ka ta’an Obbo Zar’aay Asgeedom sabaa himaa biyyatti keessaa hanga tokkoon waan ta’u hin mallee gabaastan, kaaniin gonkumaa gabaasuu dhiiftanii calliftan kanneen biroon immoo hanga gabaafamuu qabu hin gabaafne jechuun qeeqan.
Sabaa himaa qeeqnii irratti dhiyaate keessaa tokko OBN ture. Kunis waa’ee walitti daangaa Oromiyaa fi bulchiinsa naannoo Somaalee, waa’ee walitti bu’iinsa Bunnoo Baddallee akkasumas walleen Haacaaluu Hundeessaa kallattiin galama Milliniyamii keessaa uummataaf darbuu hin qabu ka jedhu irratti fulleeffate.
Gama kaaniin qeeqnii kun kan irratti dhiyaataa ture oduu gabaastoonni OBN gara walgahii kanaatti hin afeeramne.Booda garuu gaaffii dhiyaateen waamamanii akka seenan ta'e.
Qeeqii dhiyaataa ture Ija Heeraa fi Seera biyyattiin attamiin ilaalama?Maraafu gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Maanguddoo baankii saamee, kennaa 'Chirstmas' gochuun daandiirra bittimse
Maanguddoon Koloraadoo baankii saamee karaatti bahee erga maallaqa saame bittimsee fixee kara deemtotaan 'Merry Christmas' jechuun hawwii isaa ibseera.
Maanguddoon adiin areedaa ofirraa qabu guyyyaa wiixataa sa'aa laaqanaatti Baankii Koloraadoo Ispiriingitti argamu 'Academy Bank' jedhamu saamee,achiis ajaa'iba dalage warri ijaan argan miidiyaaleetti himaniiru.
''Baankicha saamee, achiis gadi bahee maallaqicha samiitti ol bittimse'' jechuun namni taatee kana ijaan arge miidiyaa 11 news jedhamutti dubbataniiru.
''Maallaqa saamanii boorsaatti naqatanii bahan erga bittimsanii booda,'Merry Chirstmas! jechuun iyyaa turan'' jedhame.
Namni kun maallaqa saame erga bittimse booda naannoo mana daldala bunaa IStaarbaaks takka olii gad erga naanna'anii booda, fuullee isaa taa'uun hanga Poolisiin dhufee isaan to'atutti eegaa turan.
Miira ayyaaneffannaatiin namootni daandii kanarraa sosso'aa turan, maallaqa maanguddoon kun bittimsan walitti qabanii baankii saamametti deebisanii galchuun isaanii ammoo ajaa'iba biraa ta'eera.
Poolisiin Koloraadoo Ispiriing maanguddoon waggaa 65 kun Deevid Waayin akka jedhaman mirkaneesseera.


text:
Maqaansaa Li Ching Yuen jedhama. Dhalootan lammii Chaayinaa dha. Odeefannoo garaagara irrattii akka barreefamuutti Li Ching Yuen, bara 1677 A.L.A dhalatan. Garuu kanneen guyyaa dhalootasaa shakkan jiraatanis kan irratii walii galan Obbo. Li Ching Yuen lubbuu dheera jiraachusaati.
Qorannoo gaha irratii xiyyeefatamee hojjetamu baatus odeefannoo bara 1930moota keessa akka barreefameetti nama umrii 256 kan jiraate dha Obbo. Li Ching Yuen. Gartokkeen ummataa Obbo. Li bara 1736 kan dhalate dha kan jedhan yoo ta’u, Gartokkeen immo Obbo. Li bara 1677 dhalatan kan jedhantuu jiru. Gareen lameen kunniin ragaa quubsa qabaachu baatanis kan irratti walii galan guyyaa du’a Obbo. Li bara 1933, Caamsaa 6 adunyaa kanarraa boqachuusaaniti.
Obbo. Li Ching Yuen, kutaa Siichu’an, aana Chinji’ang keessatti dhalatani yemmuu ta’u, ijoolummaa saaniitin nama barnoota Chigong(Qigong) irratti nama dandeetti guddaa qabu ture. Barnootni Chigong(Qigong) waa’e humna qaama keessa kan nama barsiisu dha. Sochii qaama fi diriiraa adda adda kan nama barsiisuu fi qaama namaa humna barbaachisuu kan dabaluu dha. Obbo. Lii immo barnoota kana fi dandeetti kana ijoolumma isaatin kan horatee turusaatu beekama. Barnoota ammayyaas kanneen akka Qubee afaan Chayinaa barreessuu akka aada naanno isaanitti dirqama ture. Innis waggaa kudhanitti nama qubee Afaan Chaayinaa qomaan sirriitti yaadachu danda’ee dha.
Bara dargaggummaasaa hanga bara 1749 A.L.A gidduutti daldalaa qoricha baalaa ture. Baala biyyoota garagaraa daldaluuf biyyoota akka Tibet, Taayiland, Viyeetnam, Kansu fi Shansi keessa naanna’u dhan qoricha adda adda gurgurataa ture. Ogumaa kanaan hanga bara 1749 erga hojjetee booda, barsiisaa Karaate ta’udhaan waraana kutaa Siichu’an keessatti dabalame.
Baruma 1749 hanga bara 1927 A.L.A barsiisaa Karaate fi daldala qoricha baalaa(uumamaa) gurguraa nama jiraata ture dha. Bara 1927 itti suura asii olii kana kan kaafame ture. Suura kana kan kaase ture immo hogganaa waraana kan ture Obbo. Yang Sen dha. Afeeraa masaraa hogganaa waraanatti afeeramee suurichi achumaan kan kaafamee dha.
Jiruusaa keessatti Obbo. Li Ching Yuen, niitii ykn haadha manaa 24 kan fuudhe yoo ta’u ijoolle 200 ol kan horatee dha. Iciitii innii lubbuunsaa hammana dheerachu danda’e gafatamnaan. Deebii gabaaba kan akkas jedhuun deebisee.
Onneen caldhisuu, Akka qocaatti taa’u, akka gugeetti (handarrii) deemu, fi Akka sareetti rafuu. – Obbo. Li Ching Yuen
Iciitii lubbuunsaa haala kanaan dheerachu kan taasise akka barreefameetti, Obbo. Li nama qoricha baalaa fayyadamuu fi nyaata uumamaa akkasumas shaayi magariisaa (Green Tea) fi ruuza qofa kan nyaacha turuusaaniti.
__________
Maddii Odeefannoo: Wikipedia


text:
Performer Detail Information
Free _lolaaa_ Live Female Sex Cam:
Current Cam Show Topic: my first day - goal is : want happy day) #18 #redhead #new #teen #curvy
If you haven't registered yet, click button below to start chatting. It's free and no e-mail required.
_lolaaa_ Chaturbate _lolaaa_ Vids _lolaaa_ Outdoor _lolaaa_ Torrent _lolaaa_ Upstore _lolaaa_ Porn _lolaaa_ Strip Tease _lolaaa_ Booty _lolaaa_ Snapchat _lolaaa_ Gagging _lolaaa_ Premium _lolaaa_ Cam _lolaaa_ Instagram _lolaaa_ Clips _lolaaa_ Fucking _lolaaa_ Deep Throat _lolaaa_ Boobs _lolaaa_ POV _lolaaa_ Ass _lolaaa_ Webcam _lolaaa_ Pussy _lolaaa_ Pregnant _lolaaa_ Oral _lolaaa_ Camwhore _lolaaa_ Hardcore _lolaaa_ Free Videos _lolaaa_ Lesbian _lolaaa_ True Private _lolaaa_ Panty _lolaaa_ Anal _lolaaa_ Shower _lolaaa_ Public _lolaaa_ Encouragement _lolaaa_ Squirt _lolaaa_ Nude _lolaaa_ Rare _lolaaa_ Videos _lolaaa_ Wet _lolaaa_ Sex _lolaaa_ Humiliation _lolaaa_ Fisting _lolaaa_ Cunt _lolaaa_ Masturbating _lolaaa_ HD _lolaaa_ Tits _lolaaa_ Topless _lolaaa_ Compilation _lolaaa_ Download _lolaaa_ Myfreecams _lolaaa_ Butt _lolaaa_ Orgasm _lolaaa_ Feet _lolaaa_ Group _lolaaa_ Cam Show _lolaaa_ Public Show _lolaaa_ Twerking _lolaaa_ Recording _lolaaa_ Caps _lolaaa_ Tease _lolaaa_ CB _lolaaa_ Riding _lolaaa_ Strap On _lolaaa_ Sybian _lolaaa_ Toys _lolaaa_ Doggy Style _lolaaa_ Live _lolaaa_ Cum _lolaaa_ Oil _lolaaa_ Fingering _lolaaa_ Sucking _lolaaa_ Flashing _lolaaa_ Pornhub _lolaaa_ Dancing _lolaaa_ Handjob _lolaaa_ Twitter _lolaaa_ Fucking Machine _lolaaa_ Lotion _lolaaa_ Naked _lolaaa_ Cam Girl _lolaaa_ XXX _lolaaa_ Stream _lolaaa_ Movies _lolaaa_ Spanking _lolaaa_ Dildo


text:
Gaaffiif deebii jaal Goollicha Dhengee fi Gaazixeessaa Dhaabasaa Waaqjiraa waliin godhame; kan barreeffamatti jijjiire Qalbeessaa barruDhangi’aa ti.
“…. uummatni Oromoo nam 50 miti nam miliyoona 50, namni 50 nama miliyoona 50 bakka hinbu’u. Abbootiin gadaa namni 5 hincaalle, koree toknikaa jedhanii nama 71 ijaaranii, isaan keeessayyuu calalanii nama 30 tti galchanii, hogganni Keenya hogganni ABO WBO uummata Oromoof abbootii gadaaf laadheera jechuun nama 30 hireesaa murteessa jedheetii? Oromoon mari’achiifameeraa? Akka rifirandamiitti WBO’n jiraachuu qabamoo dhabamuu qaba jedhee Oromoon mari’achiifameeraa? Namoosi muraasi uummata Oromoo bakka hinbu’ani..” jedha.
Gaazixeessaa: Hayyee jaal Goollicha Dhengee ajajaa waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaa toorarratti argamtee gaaffif deebii si waliin gochuu ayyamuukeetiif galatoomi.
Jaa Goollicha: Isinis gaaffiif deebii naa gootaniif galatoomaan jedha.
Gaazixeessaa: Egaa akkuma beekamu yeroo ammaa kana wal dhabdee mootummaa fi mootummaa gidduu jiruun kan walqabate waraana bilisummaa Oromoo gara biyyaatti deebisuuf gareen abbootii gadaa fi ogeessota adda adda of keessaa qabu bobba’ee jira. Haala kanarratti maanni yaadi keessan?
Jaal Goollicha: Yaadni keenna akkuma hubatamu gareen abbootii Gadaa fii koree teknika jechuudhanii araara adda bilisummaa Oromoo fi mootummaa gidduutti buusuuf socho’an. Garee kana dheengadda naannoo Yaaballootti dhufanii nam sadii Jaawar Mohaammad fi namootni biroon lama isaan waliin turani, “waraanni bilisummaa Oromoo asitti simatama, asitti walitti qabama, asitti galmaa’ee fudhannee gara biyyaatti galla” jechuudhaan, naannoo Yaaballootti argamanii.
Egaa haa ta’uutii; tokkoffaa waraanni bilisummaa Oromoo abdii gaachana uummata Oromootii. Kaninni qabsaa’aa tureef bilisummaa uummata Oromoo fi walabummaa uummata Oromoo mikaneessuudhaafi kan qabsoo godhaa turee. Egaa kana keessatti rakkoo waraana bilisummaa Oromoo fi mootummaa Xoophiyaa jidduu akka laayyootti kan ilaalamu miti. Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Jaal Marroo Dirribaa ajajaa WBO godina lixaa ti. Jaalli kun jiruu fi jireenya dhuunfaaf takkaa yeroo kennee hin beeku; gaaffii ummata Oromoof akka deebiin argamuuf qabsootti jira. Qabsoo kana keessa erga seenee Gadaa lamaa ol ta’eera.
Dhimma yeroo ammaa ABO fi mootummaa Itoophiyaa gidduu jiru irratti gaazexessaa Dhaabasaa Waaqjiraa waliin gaaffii fi deebii addaa godheera.
“Araara jechuun harka kennachiisuu miti” jedha, Ajajaa WBO Zoonii lixaa, Jaal Marroo Dirribaa. “WBOn sirna ittiin taliigamu qaba; humna namtokkeen dubbisanii gansiisan miti.”
Gaaffii fi deebii kana Qalbeessa Dhangi’aa gara barruutti jijjiiree jira; kunooti!
…..
Gaazixeessaa: fayyaa ta’i jaal Marroo toora kanarratti argamtee gaaffiif deebii nu waliin gochuukeef, mee waan ammaa adeemaa jiru irratti yaada maalii qabdu kan abbootiin gadaa biyyatti gala mootummaatti deebi’aa jedhan irratti.
Jaal Marroo: Hayyee atis fayyaa ta’i jaala kiyyaa waan ammaa abbootii gadaa fi jaarrolee araaraa jedhamuu adeemu irratti egaa waluuma galattiakka Zoonii Zooniitti osoo hintaane akka waraana bilisummaa Oromootti haldureelee waan araara kanarratti qabnuu karaa ajajoota Zoonii Kibbaa kan dhiyaatee jiru tokko miidiyaa hawwaasaa irratti maxxanfamaa ture quba qabduu, akka waraana Zoonii Lixaatti sanarraa kan adda ta’e hinqabnu. Waraanni Bilisummaa Oromoo caasaa adda ta’e hinqabu bakka marattuu murtiin keenya wal fakkaata. Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Yeroo koreen teknikaa araaraaf gara Kibba Oromiyaatti bobba’ee jirutti Raayyaan Ittisa Biyyaa gocha araara gufachiisu dalagaa jira.
Godina Gujii aanaa Oddoo Shaakkisoo ganda Sawwanaa keessatti guyyaa kaleessaa (Guraandhala 17/2019) Raayyaan Ittisa Biyyaa poolisii Oromiyaa fi Milishaa gandaa dabalachuun mana uummataa 30 ol gubee uummata qe’eerraa gara bosonaatti godaansiseera. Kana malees motora midhaan daaku kan nama dhuunfaa gubuun qabeenya uummataa barbadeesseera. Kanuma waliin bunaafi midhaan gosa adda addaa gubuun gocha gara jabinaa uummata irratti raawwataa jira. Yeroo ammaa uummanni manniifi qabeenyi jalaa gubate bosonatti dheessee jira. Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Haala yeroo biyyattii fi Oromiyaa keessatti tahaa jiru ilaalchisuun qeerron bilisummaa Oromoo ibsa ijjannoo armaan gadii baafannee jirra.
1). Finfinneen seenaanis seeranis tan Oromoo waan taatef bulchiinsa Oromiyaa jalatti deebi’uu qabdi.
2). Ajjeechan, hidhaa fi gidiraan maqaa ABOtiin sabboontota Oromoo irratti gaggeeffamaa jiru hatattamaan haa dhaabbatu.
3). Araarri ABO fi mootummaa giddutti godhamaa jiru hatattamaan hojirra ooludhaan Oromiyaa keessatti nagaan waaran haa bu’u.
4). Mootummaan waadaa gale hojirra oolchudhaan Afaan Oromoo haal duree tokkoon maletti Afaan Amaaraa wajjiin hatattamaan Afaan hojii mootummaa fedraalaa haa tahu.
5). Magaalonni Oromiyaa kan akka Dirredhawaa fi Harar Oromiyaa jalatti haa deebi’an.
6). Qabsaa’onni Oromoo kan akka #JaalNadhiiGammadaa,
Abbaa Gadaa #DabbasaaGuyyoo fi ilmaan Oromoo hanga ammaatti achi buuten isaanii sirna mootummaa EPRDFdhabamsiifaman barbaadamuun yoo lubbuun jiraatan akka nuuf gad lakkifaman, yoo lubbuun hin jiraanne ekeraan isaanii uummata Oromoo fi maatii isaanitiif kennamuun uummanni Oromoo kabajaan akka awwaallatu ni gaafanna.
7). Siidan gootota Oromoo kan akka #Taaddasaa Birruu
#Jaarraa AbbaaGadaa
#Maammoo Mazammir
#Waaqoo Guutuu fikkf handhuura Oromiyaa Finfinnee keessatti haa dhaabbatu.
8). Uummata Oromoo naannoo Sumaalee irraa shira diinan buqqifamuun hojii dhabee, mana jireenyaa dhabee, nyaata dhabuun hanga ammaatti osoo hin qubsiifamin rakkoo hammaataa keessa jiran qubsiisudhaan qabeenya fi wanti hojii hojjachuun ittiin of jiraachisan akka kennamuuf ni gaafanna.
10). Dhiha Oromiyaa Wallagga bahaatti ajjeechaa waraanni mootummaa obboloota lamaan irratti raawwate cimsinee balaaleffanna. Qaamni ilmaan Oromoo irratti ajjeechaa raawwate seeratti akka dhihaatu ni gaafanna.
11). Qaamonni ilmaan Oromoo ajjeesaa, buqqisaa, reebsisaa, saamaa turan hundi seeratti akka nuuf dhihaatan ni gaafanna.
12). Qabeenyi Oromoo kan alagaan saamame hundi uummata Oromoof akka deebi’u ni gaafanna.
13). Waraanni raayyaa ittisa biyyaa dhiha Oromiyaatti uummata goolaa jiru uummata keessaa haa bahu.
14). Qonnaan bulaa Oromoo lafa isaa irraa buqqifame beenyan gahaan kennameefii deebifamee haa qubsiifamu.
15). Dhaabbileen siyaasaa Oromoo tokko tahuu qabu. Dhaabni siyaasaa tokkummaa jibbu kan kutaan, gandummaan, gosummaan socho’u uummata Oromoo bakka hin bu’u.
Gurraandhala 2019
OROMIYAA
QEERROO BILISUMMAA OROMOO.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Uumama namaatti Xinxalluu-Kutaa 1
Akkamitti gara Rabbii (Subhaanahu wa ta’aalaa) Dhiyaatan?
Marsaalee uumama namaa Aayata Qur’aanaati fi dhugaa sayiinsin irra gahe fayyadamuun hanga kutaa torbaa ilaala turreerra. Fakkiiwwan sanniin ilaalun nama uumama ofiitti xinxalluuf barnootaa fi gorsa ta’a. Ammas, itti fufuun uumama keenyatti ni xinxallina. Garuu uumama keenyatti xinxalluun bu’aan nuti argannu maalii? Namni jireenya isaa keessatti Gooftaa isa uumee beekuf karaa adda addaa barbaada. Erga Gooftaa isaa beekee booda Isa qofa gabbaruu fi jaallachuun jireenya keessatti tasgabbii fi milkaa’inna barbaada. Kanaafu, karaan Gooftaa ofii itti beekan keessaa tokko uumama ofiitti xinxalluudha. Aarifoonni (warroonni Rabbiin sirritti beekan) gariin akkana jedhu, “Jiraattonni addunyaa tanaa wanta garmalee mi’aayaa (gaarii) ta’ee osoo hin dhandhamin addunyaa tana gadi dhiisanii deeman.” Wanti garmalee gaariin (mi’aawan) suni maali? jedhamanii yommuu gaafataman, isaaniis akkana jechuun deebisan, “Rabbiin beekuu fi jaallachuudha.”
Imaamu ibn Al-Qayyiim (rahimahullahu) karaalee Rabbii ofii itti beekanii fi itti dhiyaatan bakka afuritti qooda[1]:
1-Sifaata Rabbii beeku- asitti sifaata jechuun amaloota gaggaarii waa’ee Rabbii ibsaniidha. Kan akka waan hundaa beeku, dhagahuu, arguu, waan hundaa irratti danda’aa ta’uu,
2-Hojiiwwan, tola, mararfanna Rabbii gara sifaanni Isaa guutuu ta’uu agarsiisanitti xinxalluu
3-Namni amalootaa fi hojiiwwan Rabbiin jibbuu fi itti dallanuu itti yaadun irraa fagaachu.
4-Amalootaa fi hojiwwan Rabbiin jaallatu fi gara Isaatti nama dhiyeessan itti yaadun amaloota saniin of faayu fi hojjachuu.
Tuqaan 1ffaa fi 2ffaan Tawhiida fi sifaata Rabbiitii fi hojiwwan Isaatiin kan wal qabataniidha. 3ffaa fi 4ffaan immoo karaa Isatti nama geessu fi wanta karaa kanarraa nama deebisaniin kan wal qabataniidha. Amaloota nafsee ofiitti xinxalluun wanta Rabbiin jaallatuu fi jibbuu akka addaan baasu isa taasisa.
Sifaata Rabbii beeku fi hojiiwwanii fi murtiwwan Isaatti yaadun, iimaanaa fi kufrii, tawhiidaa fi shirkii, mirkaneessu fi diigu, wanta Rabbiif hin mallee irraa Isa qulqulleessu fi wanta Isaaf maluun ibsuu akka addaan baasu isa taasisa.
Karaalee kanniin armaan oli galmaan ittiin gahan
Namni sifaata (amaloota) Rabbii guddaa beeku kan danda’u qajeelcha yoo qabaatedha. Karaa Ergamtootaatin Rabbiin irraa qajeelchi yoo isa hin gahin, dhama’iinsa fi jallinna keessatti kufa. Addunyaa tana keessatti namoonni Rabbiin arguu hin danda’an. Kanaafu, qajeelcha Isa ittiin beekan barbaachisa. Qajeelchi kunis kitaabban gara Nabiyyootatti bu’aniidha. Kanaafu, karaan sifaata Rabbii Olta’aa itti beekan Kitaaba Qulqulluu Isarraa bu’e qo’achuudha. Kitaabni qulqulluun xumuraa Qur’aana. Qur’aana keessatti sifaata Isaaf maluu fi hin malle ni dubbata. Kanaafu, Qur’aana xinxalliin qo’achuun sifaata Rabbii akka beekan nama taasisa. Kanaafi, akkana jechuun gara Qur’aana xinxallutti nama kakaasa:
“[Yaa Muhammad] [Kuni] Kitaaba barakaa, akka isaan keeyyattoota isaa itti xinxallanii fi akka warri sammuu qaban ittiin gorfamaniif jecha gara keetti buufnedha.” Suuratu Saad 38:29
Barakaa jechuun tola baay’ee jechuudha. Dhugumatti Qur’aanni tola baay’een kan guuttameedha. Waa’ee Rabbii olta’aa haala ifa ta’een namaaf ibsuun dukkana kufrii fi shirkii keessaa gara ifa iimaanatti nama baasa.
Karaan biraa Rabbii ofii itti beekanii fi jaallatan mallatoolee samii fi dachii keessa faca’anitti xinxalluudha. Wantoonni uumaman samii fi dachii keessa jiran hundi sifaanni Rabbii guutuu ta’uu agarsiisu. Kanaafu, namni akkuma mallattoolee ijaan mul’atanitti xinxalluun Rabbii ofii beekaa fi jaallataa adeema. Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Dhugumatti, uumama samii fi dachii, wal bakka bu’uu halkanii fi guyyaa keessa warra sammuu qabaniif mallatooleetu jira. Isaan warra dhaabbannaa, taa’umsa fi cinaacha isaanii irratti ta’uun Rabbiin faarsanii fi uumama sami fi dachiitti xinxalluun “Yaa Gooftaa keenya! Ati kana taphaaf hin uumne, Qulqulloofte! Adabbii ibiddaa irraas nu baraari.” [jedhaniidha].” Suuratu Aali-Imraan 3:190-191
Mee amma wanta yeroo hundaa irra deddeebinee ilaallu sammuu banuun haala haarawaan haa ilaallu. Samii fi dachii, halkanii fi guyyaa namni kamiyyuu ni arga. Garuu namoonni itti xinxallanii gara haqaatti qajeelan baay’ee xiqqoodha. Namoonni kunis namoota sammuu isaaniitti fayyadamanii fi haala kamiyyuu keessatti Rabbiin subhaanaha wa ta’aala kan yaadatanii fi faarsaniidha. Yommuu dhaabbatan, deeman, taa’an fi cinaacha irratti hirkatan qalbiin Rabbiin ni yaadatu, arrabaan ni faarsu. Warri kuni warra uumama samii fi dachiitti xinxallaniidha. Xinxalli booda wanti hubatan: samii fi dachiin hangana gurguddatan kunniin taphaaf akka hin uumamne ni hubatu. “Yaa Gooftaa keenya! Ati kana taphaaf hin uumne…” Kana jechuun yaa Gooftaa keenya wantoota kanniin kaayyoo fi ogummaa malee akkanumatti taphaaf hin uumne. Kana irra, hikma ykn kaayyoo guddaa tokkoof uumte. Namootaaf iddoo jireenyaa taasisu, Si beekuf ragaalee akka ta’aniif, Siif ajajamuun jireenyaa zalaalamii akka gahaniif uumte[2]. Kanaafu, uumamni samii fi dachii ajajuu fi dhoowwu, badhaasu fi adabuu kan barbaachisuudha.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa namootaaf dachii akka firaashaa diriirseef. Samii immoo akka gonbisaa gochuun rooba irraa buuse. Rooba kanaanis biqiltoota biqilchuun namootaaf soorata taasise. Namni xinxallu akkana jechuun of gaafata, “Rabbiin kana hunda kan godheef taphaafi?” Gonkumaa taphni wanta isaaf hin malleedha. Kanaafu, wanta namoota barbaachisu jireenya tana keessatti erga dhiyeessefi, dhumarratti wanta hojjataniif isaan gaafachuun mindaa isaaniif kenna. Kunis kan ta’u Guyyaa Qiyaamati. (Dhugaa kana hubachuuf suuratu baqarah 2:21-25 itti xinxalluun ni danda’ama) Aayaata kanniin keessatti, jalqaba Gooftaa isaan uume akka gabbaran namoota ni ajaja. Ergasii, uumama samii dachii fi qananii isaaniif oole ni dubbata. Uumamni fi qananiin kuni Rabbiin qofa gabbaruutti waan nama kakaasuf “Isa waliin waan biraa hin gabbarinaa” jechuun dhoowwa. San booda, waa’ee Qur’aana ni dubbata. Kuni kan agarsiisu Qur’aanni Isarra akka bu’e fi namootaaf qajeelcha akka ta’e agarsiisa. Dhumarratti, xumura namoota kafaranii fi amananii dubbata.
Kanaafu, uumamni samii fi dachii jireenya tanaan ala jireenyi biraa akka jirtu kan agarsiisuudha. Jireenyi lammataa namni hunduu mindaa itti argatu yoo hin jiraatin, uumamni samii fi dachii tapha ta’aa jechuudha. Rabbiin subhaanahu tapha irraa kan qulqullaa’edha. Kanaafi, warroonni xinxallan, “Subhaanaka (Qulqulloofte)!” jechuun Rabbiin hanqinnaa fi tapha irraa qulqulleessu. Itti aansanii, Guyyaa Qiyaamaa ibidda irraa akka isaan baraaru kadhatan.
Kanaafu, uumamtootatti xinxalluun Rabbii ofii akka beekanii fi itti amanan, yeroo hundaa akka Isa yaadatanii fi faarsan nama taasisa. Akkasumas, kaayyoo wantoonni kunniin itti uumamaniif ni hubatu.
“Yommuu xinxallan ni gorfaman; yommuu gorfaman ni amanan; yommuu amanan Rabbiin ni gabbaran. Xinxalliin ibaadaa guddaa gabrichi hojjatuudha.[3]”
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa gara uumama samii fi dachii qofa osoo hin ta’in uumama keenyattis akka xinxallinu nu kakaasa.
“Sila namni akka Nuti copha bishaan saalaa irraa isa uumne hin arginee? Yeroma san inni mormaa ifa bahaa ta’ee argama.” Suuratu Yaasin 36:77
Qur’aana keessatti iddoo adda addaatti ilma namaa jalqaba, guddinnaa fi xumura uumama isaatti akka xinxalluu ni waama. Nafseen isaatii fi uumamni isaa ragaalee gurguddaa gara Uumaa isaa akeekan irraayyi. Wanti hundarra dhiyoon gara namaa ta’e nafsee isaati. Wantoota ajaa’ibaa Guddinnaa Rabbii agarsiisantu keessa jira. Garuu namni nafsee ofiitti xinxalluu irraa kan garagalee fi dagateedha. Osoo itti xinxallee silaa ajaa’ibni inni uumama ofii keessatti arguu kufrii isaatirraa ni dhoowwaa ture[4]. Rabbiin ni jedha:
“Namni abaarrame! Sila maaltu isa kafarsiisee?
[Rabbiin] waan akkamii irraa isa uumee?[hin xinxalluu?]
Copha bishaan saalaa irraa isa uumee ergasii isa sirreesse.
Ergasii karaa [inni ittiin dhalatu] isaaf laaffise.
Ergasii isa ajjeesee isa awwaalchise. Ergasii yeroo fedhe isa kaasa.” Suuratu Abasa 80:17-22
Mee amma gara nuxfah ija xinxallitiin ilaali. Copha bishaan dadhabaa nama jibbisiisuudha. Osoo sa’aatin muraasni irra darbe cophni tuni ni baddi, fooliin ishii ni ajaaya. Gooftaan gooftotaa wanta hundaa beeku fi danda’aa ta’e akkamitti akka dugdaa fi qoma jidduudhaa baase itti xinxalli. Cophni tuni dandeetti Isaatiif masakamuu fi fedhii Isaatiif ajajamuun hanga iddoo gahuumsa geessu ajaja Isaatiif buluun deemti. Cophni dhiiraa fi dubartii keessaa bahan gara gadaamessa deemun akkamitti akka qubatan mee ilaali. Karaa irra deemanii gadaamessa itti gahan Kan mijeesseef eenyu? Karaa kana keessa deemun gadaamessa hanga gahanii kan qajeelchu Rabbiin malee jiraa? Cophni kunniin nafsee fi sammuu hin qaban. Kanaafu kan isaan qajeelchu barbaachisa.
Cophni wal makaan gadaamessa keessa erga gahee booda wanta adeemsifamu mee itti xinxalli. Copha akka duumessaa kanarraa dhiiga iititaa taasise. Dhiiga itiita kana gara muraa foonitti jijjire. Muraa foonii kanarraayis lafee uumuun foon uwwise.
“Kanaafu, tola Rabbii keessanii keessaa kamiin kijibsiiftuu?” Suuratu Ar-Rahmaan 55:13
Guduunfaa
☛Rabbii ofii beekanii fi itti amananii Isa qofa gabbaruun dhugumatti jireenya keessatti tasgabbii addaan hin cinne argachuudha.
“Isaan warra amananii qalbiin isaani zikrii Rabbiitin tasgabbooftudha. Dhaga’aa! Zikrii Rabbiitin qalbiin ni tasgabboofti.” (Suuratu Ar-Ra’ad 13:28)
☛ Karaaleen Rabbii ofii itti beekan, itti amananii fi jaallatan Qur’aanaa fi wantoota uumamanitti xinxalluudha.
☛ Qur’aanatti xinxalluun sifaata (amaloota) Rabbii olta’aaf maluu fi hin malle, iimaanaa fi kufrii, tawhiidaa fi shirkii akka addaan baasan nama gargaara.
☛ Uumama samii fi dachiitti xinxalluun Guddinnaa fi Dandeetti Khaaliqa akka hubatan nama gargaara.
☛ Uumama ofiitti xinxalluun maaliif akka uumaman, jireenya tanaan ala jireenyi biraa akka jirtu fi Dandeetti Khaaliqa akka hubatan nama taasisa.
☛ Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa wantoota samii fi dachii keessa jiran ilmaan namaatiif erga uumee, akkanumatti osoo isaan hin ajajinii fi hin dhoowwin, dhumarratti osoo hin qoratin ni dhiisaa? Qorannoo fi jazaan yoo hin jiraatin bu’aan uumama samii, dachii fi ilma namaa maali ree? Kanaafu, Guyyaan Qiyaamaa namni wanta hojjateef itti qoratamuu fi mindaa itti argatu jiraachu qaba.
☛ Namni haala kanaan jireenya yoo ilaale, akkanumatti kan uumame osoo hin ta’in kaayyoo guddaaf akka uumame ni hubata. Kanaafu, waan gaarii hojjachuu fi waan badaa irraa fagaachun Guyyaa Qorannootiif of qopheessa.
☛ “Qoratamuun dura of qoradhaa, madaallamuun dura of madaalaa!” Umar ibn Al-Khaxxaab (radiyallahu anhu).
Kitaabban wabii:
[1] Miftaahu Daaru sa’aadah-fuula 530-533, Imaamu ibn Al-Qayyiim
[2] Tafsiirul Qur’aanil Kariim wa i’iraabuhi wa bayaanuh 2/346 Muhammad Aliyy Xaahaa
[3] Madda olii-345
[4] Miftaahu Daaru Sa’aadah-fuula 539


text:
Waxabajjii 04/2014(TOI) – Bulchiinsi magaalichaa jiraattota naannawaa sodaa balaa lolaa qabanitti argaman hubachiise.
Bulchiinsi Magaalaa Finfnnee Gannaa baranaan walqabatee, jiraattota naannawaa sodaan balaa lolaa umamuu maluutti argaman gamanumaa eeggannoo barbaachisaa akka taasisan waamichaa dhiyeesseera.
Biiroon Dhimmoota Kominikeeshinii bulchiinsa magaalichaa dhimmicha ilaalchisuun ibsa baaseen, Magaalaan Finfinnee magaalaa balaawwan umamaa fi namtolcheef saaxilamtuu ta’uu eereera.
Jijjiirama qabeenyaa qilleensaa hordofee balaawwan umamuu malaniif,of eeggannoo dursaa taasifamuu akka qaban hubachiisuun, barootaa darbanitti balaa lolaa, sigigaachuu lafaa mudachuu yaadachiiseera.
Magaalicha naannawaa qarqaraa laggeeniii, lafa dhooqaa fi naannawaa gaarreenitti jiraattota argaman, balaa lolaa fi sigigaachuu lafaaf saxilamoo waan ta’aniif, of eeggannoo duraa akka taasisan bulchinsi magaalichaa hubachiseera.
Mudannoo barootaa darbanirraa ka’uun, bulchiinsi magaalichaa Gannaa dhufaa jiru miidhaan qabeenyaa fi lubbuu namaarra akka hin geenyeef naannawaa sodaan balaa lolaa jiru addaa baasuu ibseera.
Kutaalee magaalichaa hundatti qorannoo gaggeeffameen naannawaa 161 sodaa balaa kan qaban ta’uu eeruun, kanneen keessaa naannawaan 61 sodaa balaa lolaaf saaxilamoo ta’uu ibseera.
Kanaaf, jiraattota naannawaa sodaan balaa lolaa umamuu malutti argaman gamanumaa eeggannoo barbaachisaa akka taasisan dhaaman.
Sodaa balaa kana hir’isuufis, bulchiinsi magaalichaa, ijaarsawwan balaa lolaa hir’isan hojjechuu, hojiilee biqiltuu dhaabuu, bo’ii fi ujummoo lolaa qulqulleessuufaa gaggeessaa turuu himeera.


text:
Calanqoo keessatti humna lubbuu jiraattota 15 galaafatee kanneen biroo kudhan caalaan madeesse sana bulchiinsii naannoo Oromiyaa hin waamne jechuudhaan prezidaantiin Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa Robii Muddee 13 bara 2017 Televiziyoona OBNiif ibsanii jiru.
Raayyaan ittisa biyyaas ta’e polisiin Federaalaa bulchiinsa naannoo adda addaa keessa seenuu ka danda’uu afeerraan yoo dhiyaateef qofa jedha heerrii biyyatti.Tarkaanfii Calanqoo keessatti fudhatamee kana raayyaa ittisa biyyaatu fudhate jedhu jiraattonni fi aangawoonni nannoo.
Dhimma kana akka seeraa fi heera biyyattiitti eenuutu ilaaluuf jira?Walitti bu’iinsa daangaa kan jiraattonni waggaa kudha lamaaf itti fufee jira jedhan furmaata itti barbaaduun qooda eenyuuti?
Marii gaggeeffame caqasaa


text:
Hospitaala Fiichee keessatti Afaan Oromoon tajaajilamuun dhorkamuu
Hospitaalli Fiichee erga Yuunvarsitii Salaalee jala galfamee as, tajaajilli yaala fayyaa hospitaalicha keessatti tajaajilamtootaaf kennamu Afaan Amaaraan malee Afaan Oromoon akka hin kennamneef shirri qaama hooggansaan xaxamu daran hammaachaa dhufuun, yeroo ammaatti Hawaasni Oromoo bakkasii Afaan Amaaraan akka dhibee ofii himatuu fi tajaajila fayyaa argatu taasifamuun, rakkoo hamtuu mudachaa jiraachuu.
Namoonni adeemsa PP qeeqan hidhamuun qabeenyi isaanii saamamuu
Hojjettooni mootummaa, kanneen kora Magaalaa Gimbii keessatti taa'ame irratti, adeemsaa fi hojii Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa (PP) qeeqan, battalumatti hidhamuun qabeenyi isaanii saamamaa fi mancaafamaa jiraachuu.
Hammaachuu saamicha qabeenyaa fi, dararaa fi ajjeechaa
Dararaa fi ajjeechaan, akkasumas, saamichi qabeenyaa Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa kanneen onootaa fi gandeen baadiyyaa keessatti, haleellaa WBO irraa hafanii, gara magaalota aanaatti dheessaniin Uummata Oromoo magaalota keessa jiraatan irratti, kutaalee Oromiyaa adda addaa keessatti raawwatamu daran hammaatee jiraachuu.


text:
Abdii Boruutiin
Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) erga jalqabee kaasee hanga har’aatti, bu’aa ba’ii baay’ee keessa dabree akka sadarkaa kana gahe seenaatu ragaa ta’a. Qabsoon bilisummaa hadhaawaa dha kan jedhamus sababni inni tokko kanumaafi. Qabsoo hadhaawaan injifannoo midhaawaa akka fidu garuu mamiin hin jiru. Hamma injifannoon xumuraa midhaawaan argamutti qabsoo hadhaawaa unachuun waanuma addunyaa kanarra jiru dha. Kan Oromoos kophaatti bahee adda ta’uu hin danda’u. Kanaaf, rakkoon kamiiyyuu keessaa fi alaan isa muudatullee, QBOn galii hawwmu ga’uun isaa waan ooluu miti. Haa dheeratu ykn haa gabaabbatu; haa turu ykn haa daddafu malee, injifannoon xumuraa kan uummata ykn saba Oromoo akka ta’u shakkiin takk hin jiru. Kana argachuuf garuu qabsoo keessa fi alaan qormaanni itti baay’ate kana itti fufuun waan filannoo hin qabne ta’a.
Qabsoo kana gananii alagaa ykn/fi diinatti makamanii isaan tajaajiluun waanuma kaleessa ture; harras jiru fi borullee argamuu danda’u waan ta’eef, yeroo’uma rakkoon akkanaa uumamu fi mul’atu wacuu fi yeroo haalli kun tasgabbaawu ykn qabbanaawu deebi’anii dhimma ofii dagachuun furmaata bu’uraa ta’uu hin danda’u. Furmaata fiduu kan danda’u rakkoo uumamerraa baratanii; haala akkanaa kana keessaa akkamitti ba’uu akka danda’an yaaduu fi karaa rakkoo kana keessaa nama baasu barbaaduu dha. Kan dabrerraa baratanii; haalli akkanaa deebi’ee akka hin uumamne godhuu; akka deebi’ee hin dhalanne godhuun yoo hin danda’amne ammoo akkamitti dursanii akka of qopheessan yaaduu dha. Maaltu ta’e ykn ta’aa jira jedhanii dinqamuurra akkamitti fi garamitti rakkoo kana keessaa baana jedhanii mala barbaaduu jechuu dha.
Mee gara dhimma mata duree kanatti deebi’ee; waan yeroo ammaa deemaa jiru ilaalchisee waan tokko tokko jechuun barbaada. Akkuman kanaa olitti tuqee dabre, qabsoo kana gananii alagaatti makamuun ykn alagaa wajjin hojjechuun; projektii hin milkoofne yaaluun waan haaraa miti. Wanta yeroo ammaa QBO keessatti godhame ykn mul’ate kan adda isa godhu garuu, waggota afurtama booda kaayyoo Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) ittin ijaarame fi qabsaa’uuf, jijjiiranii; jiraachuu jaarmayaa jaalatamaa fi abdatamaa kanaallee gaafii keessa galchuu dha. Jaarmayaa kana keessaa bahanii; diinatti ykn alagaatti makamanii; akka jaarmayaan kun jibbamu olola irratti oofuun waan barame ta’ullee; kan yeroo ammaa uumame kun garuu kaayyoo jaarmaichaa balleessuuf qofaa otuu hin taane, Oromummaallee gaaga’uu ta’a. Maaliif yoo jedhame, Oromummaan akka guddatu kan taasise qabsoo ABO dhaan hogganame fi gaggeessame waan ta’eefi.
Ani jara, sagantaa fi kaayyoo ABO jijjiirre jedhan kana, isaan Oromoo miti; Oromoo dhaaf hin qabsaa’an yookaanis ammoo, ergamtoota diinaa ti jedhee yaaduun, fudhachuu fi mormuunis na rakkisa. Nama tokko garuu hojiin inni dalagu eenyummaa isaa mul’isuun hin oolu. Waayee kana ammaaf akkuma jirutti dhiisee; gara dhimma keenyaatti deebi’uun barbaada. Itoophiyaa diimookraatessuus ta’e; sirna federaalummaa dhugaa ijaaruuf; Afaan Oromoo Afaan biyyoolessaa fi Afaan Federaalaa godhuu yaaduun, akka yaadaatti, waan haaraa dhalatee miti. Kun waan yaalamaa ture fi yaalamaa jirus dha. Keessa isaanii beekuu baadhullee, akkan arguu fi dhaga’utti, Waafidoo fi Kongresiin Uummata Oromoos (OFDM fi OPC) yaada’uma akkanaa waan qaban natti fakkaatu. Kuni otuu jiruu sagantaa ABO jijjiiruun maaliif barbaachiseree?
Lakkii isaan, warri biyya keessa jiran, warra karaa nagaatiin qabsaa’anii dha kan jedhamu yoo ta’e ammoo, Jeneraalotni keenya yaada sana fudhatanii; qabsoo hidhannoo gaggeessanii; waan barbaadan sana galii dhaan ga’uun isaanii baay’ee na shakkisiisa. Habashoota wajjin tumsa ijaarree kaayyoo keenya galii dhaan geenya kan jedhanis yoo ta’e, kan adda isaan godhu biyya alaa jiraachuu isaanii ti malee, warri biyya keessa jiranis (OFC) tumsa Habashaa hin laganne. Tumsa MEDREK jedhamu ijaaranii; yeroo ammaa isa kanallee gara Addaatti (Front) jijjiiraa akka jiran waan beekamuu dha. Yaaliin kun hunduu kaayyoo galii dhaan gahuu barbaadan sana waan milkeessu hin fakkaatu. Sanas ta’ee kana, kun dhimma isaanii ti. Hunduu karaa itti amananii fi danda’aniin hojjetanii Wayyaanee nama-nyaataa kana kan kuffisan yoo ta’e, ani akka nama tokkootti kanarraa rakkoo hin qabu.
Gaafiin asirratti ka’uu qabu garuu: Karaa jarri (Jeneraalotni) filatan kun uummata Oromootiif bu’aa fidaa? Yookaanis ammoo, dhiibbaan inni mooraa QBO keessatti qabu maali? kan jedhu dha. Sagantaa fi kaayyoo ABO jijjiiruun Oromoota baay’ee dallansiisee; Habashoota ammoo gammachiisuun akkuma jirutti taa’ee; adeemasa jara kanaa karaa adda addaatiin ilaaluu fi hubachuun barbaachisaa dha. Mee innumtuu hojiirra haa oolu malee; sagantaan jarri baafatan, akka yaada fi waraqatarra ooletti, Oromoo dhaaf waan badaa ta’u hin fakkaatu. Akkana yoon jedhu, bu’aalee hanga har’aatti QBOn argamsiise fi harka keenyatti galfanne, akkuma jiranitti qabannee fi tikfannee; bu’aalee sana caalan itti dabalachuu kan dandeenyu yoo ta’e, kun Oromoo dhaaf injifannoo ta’uu danda’a jechuu kooti. Otuu mooraa fi humna ofii hin cimsin, Habashoota wajjin hojjennee isa kana mirkaneessuu ni dandeenya jechuun garuu waan nama shakkisiisu dha.
Karaa biraatiin yoo ilaalame garuu, adeemsi jaraa kun, jalqabumarraa kaasee rakkoo uumaa waan jiruuf, kana bira dabree, bu’aa argamsiisuun isaa gaafii guddaa ta’a. Akka dhaga’amu fi hubatamutti, garee warra jijjiiramaa kana keessatti namootni bakkee saditti waan bahan fakkaata.
• Tokkoffaa, warra sagantaa ABO jijjiirani fi karaa kanaan deemuu barbaadan, warra ani barruu kana keesasatti jara (Jeneraalota) jedhee dubbachaa jiru dha. Jeneraalota qofaa otuu hin taane, warra isaaniin hogganamanis dabalatee jechuu kooti.
• Lammaffaa, warra bara 2008 KY ABO jedhanii ijaarani fi hanga har’aatti waliin turani; amma garuu adeemsa jaraa kanaatiin mormanii fi asuma keessattuu koree yeroo kan biraa ijaaruu yaadanii dha.
• Sadaffaa, warra Onkoloolessa 31 bara 2009 KY ABO sanatti makamanii fi har’a adeemsa jaraaa kana balaaleffatan, fakkeenyaaf warra Adda Walabummaa Oromiyaa (AWO) turani dha.
Egaa otuu akkanati addaan hiramuun mul’atuu, namootni muraasni kaayyoo ABO jijjiiranii galii barbaadan ga’uun waan milkaawu fakkaataa? Yeroon nutti haa agarsiisitu!
Kanaaf, keessa ofii otuu hin qulqulleessin fi humna ofii otuu hin cimsin; Habashoota wajjin hojjetanii kaayyoo barbaadan galii dhaan ga’uun hafee; humni jiruu gara gara hiramee waan laafuuf, mooraa QBO kana keessatti rakkoo biraa uumuun isaa hin oolu. ABO garee shanaffaa fi jahaffaan ijaaramuu maluu laata? Deebii gaafii kanaa Waaqayyo/Rabbi haa beeku. Kan ta’es ta’u, kun dhiibbaa haalli kun mooraa QBO keessatti godhuu danda’u keessaa isa karaa tokkoo ti. Karaa biraatiin garuu haalli amma uumame kun mooraa keenya (mooraa QBO) keessatti carraa (opportunity) tokko banuu danda’a. Inni kunis tokkummaa qabsaa’otaa fi jaarmayoota keenyaaf, kan yeroo dheeraaf hawwamaa ture, mirkaneessuuf karaa banuu danda’a jedheen yaada. Yaaliin akkanaa ammoo, yoo amma hin milkoofne yoomiyyuu milkaawuun isaa sodaachisaa dha. Yoo dhimmi uummata ykn saba keenyaa amma Oromoota quuquu baate, yoomiyyuu quuquu hin danda’u. Yoo har’a sagalee tokko dubbachuu hin dandeenye, yoomiyyuu sagalee tokko dhageessisuun rakkisaa ta’a. Yeroon waliin mari’atan, wal dhaggeeffatan, wal hubatani fi tokkooman amma ta’uu baannan yeroon namaa mijaa’u hin argamu.
Adeemsa siyaasaa fi/ykn qabsoo keessatti garaagarummaan ilaalchaa yoomiyyuu hin dhabamu. Haa ta’u malee, garaagarummaa xixiqqoof jennee, waliigaltee dhabuun keenya; hidda baasaa dhufee har’a maalirraan akka nu gahe hubachuu qabna. Mooraa waliigaltee fi tokkummaan hin jirre qaawwatu itti baaya’ata. Qaawwa argatan kanaan ammoo, diinni fi alagaan nama keessa seenanii nama diigu. Otuu duraanuu waliigaltee fi tokkummaan jiraate, har’a haala ammaa kana keessa hin seennu turre. Kan kana caalu akka nutti hin dhufne, kan dabrerraa barannee; har’a nu gaye jechuu qabna. Haalli har’a uumame kun yoomiyyuu caalaa diina fi fira QBO addaan baasnee akka ilaallu fi hubnnu nu taasisa. Yeroon tokkoomanii adeemsa ofiis ifa godhan amma ta’uu qaba. Balaa nutti deemaa jiru, otuu nu bira hin gahin, alaalatti arguu danda’uu qabna. Akkamitti balaa kanas akka ofirraa ittisnu beekuus qabna. Humna mooraa keenyaa cimsuu qabna. Humni cimaa fi abdachiisaan ammoo tokkummaarraa akka dhufu waan nama mamsiisuu miti. Tokkummaan humna akkanaa dhalchu ammoo, tokkummaa dhugaa, kan kaayyoo tokkoof uumamu ta’uu qaba.
Yeroo’uma wanti tokko uumamu dallansuu dhaan (emotionally) garanaa fi garasii iyyinee; yoo haalli kun tasgabbaaye ammoo, deebinee dhimma keenya dagachuu; amaluma dur qabnu agarsiisuu otuu hin taane, haala keessa jirru; dura fi duuba, bitaa fi mirga keenya ilaaluu fi hubachuun yeroon isaa amma ta’uu qaba. Makmaaksa tokkon yaadadhe. Ballaatu (jaamaatu) manatti ibidda qabsiisee, yoo manni gubatu “Amma naaf ife” jedhe, jedhan. Akka makmaaksa kanaas akka hin taane, garuu alagaa fi diinni ibidda nutti qabsiisanii waan jiraniif, ibiddi boba’aa jiru kun nutti haa mul’atu. Ibidda kanas gamtaa dhaan haa dhaamsinu. Gamtaan kun ammoo tokkummaa keenya. Oromiyaa fi Oromummaan gaaga’ama guddaa keessa jiru. Oromoo, hirriibni si gayee ka’ii dammaqi. Kan dhimmi saba keetii si quuqu, ka’ii gahee kee taphadhu; qooda kee gumaachi. Harmeen teenya Ayyoo Oromiyaan gaaga’ama keessa jirtii, ija kee banadhuu ilaali. Boru seenaan si gaafataa kana hin dagatin!!!
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Aartii Oromoo: 'Diraamaan Abbaa Jaamboo dulluma keessa hirkoo naaf ta'uuf jira' - barreessaa diraamichaa Sabsibee Abbabaa
Namoota akka Tarfaasaa Dambii, Gaasha Poolisii, Haadha Jaamboo fi Abbaa Jaamboo maaliin yaadattu?
Diraamaan walitti fufiinsaan waggoota 19'f Raadiyoo Faanaatiin darbaa ture 'Abbaa Jaamboo' dhiibbaan itti hammaatee waggaa lama dura addaan cite, amma dulluma keessa deebi'ee hirkoo naaf ta'uuf jedha jechuun barreessaan diraamichaa Obbo Sabsibee Abbabaa BBCtti himaniiru.
Akkaataa diraamichi itti eegale, bu'aa ba'ii keessa darbanii fi seenaasaanii gabaabinaan akka armaan gadiitti nuuf qoodaniiru Obbo Sabsibeen.
Sabsibee Abbabaa-Abbaa Jaamboo
Maqaan kiyya Sabsibee Abbabaati.
Godina Arsii Aanaa Heexosaa magaalaa Booruu Jaawwii keessattin dhaladhe.
Barnoota kiyya kutaa 1-8 bakkuma dhaloota koo magaalaa Booruu Jaawwii keessattin baradhe. 9-12ttimmoo magaalaa Hurutaattin baradhe.
Barnoota sadarkaa lammaffaa xumureen Yuuniversitii Finfinnee kiiloo ja'atti barnoota Seenaa baradhe, barnoota hoog-barruus dabalataan baradheera.
Kennaan aartii ijoollummaadhumatti keessa koo ture.
Yeroon mana barumsaa turetti miinii miidiyaa keessatti baay'een hirmaadhan ture.
Seenaa Abbaa Jaamboo...
Diraamaa Abbaa Jaamboo barreessuu bara 1991n eegale.
Diraamaa kanaaf ka'umsa kan naaf ta'e nama Booruu Jaawwitti ollaa kiyya ture nama Abbaa Jamboo jedhamu yoo ta'u namni kun dhugaatii wayii yoo fudhate waan hedduu nama dubbatu ture.
Abbaan Jaamboo ilma Jaamboo jedhamu kan qabu yoo ta'u Jaamboon ana wajjiniin umuriidhaan walitti dhiyaata ture.
Diraamaa kana Yuuniversitii Finfinnee waggaa tokkoffaa osoon jiruun barreessuu eegale.
Yeroo an barumsa sadarkaa lammaffaa barachaa turetti taphni Afaan Amaaraa kan 'Abbiyyee Zargaawu' ykn 'Shangaay' jedhamu Raadiyoodhaan darbaa ture.
Tapha bara 1989 darbaa ture kana baay'een jaal'adhan ture.
Kanaafuu maaliifin afaan kiyya Afaan Oromootiin hin jalqabne jedhee yaadaan ture.
Kanuma ka'umsa godhachuun erga yuunivarsiitii seenee Afaan Oromootiin diraamaa dheeraa barreessuu jalqabe.
Gara Raadiyoo Faanaa…
Wayituma yuuniversitii ture 'Abbaa Jaamboo' barreessuudhaan raadiyoo Faanaa keessatti hirmaan ture.
Raadiyoon faanaas hirmaannaa kiyya ilaalee akkuman eebbifameen dorgommii malee na fudhate.
Ergan hojii gaazexeesummaa eegalee as garuu diraamaa 'Abbaa jaamboof' kan naaf kaffalamaa ture birriin 250 narraa citeera.
Umurii ijoollummaakoorraa eegalee barreessaa yookiin aartistii ta'uuf fedhiin qaban ture.
Kan si ajaa'ibu garuu guyyaa tokko gaazexeessaan ta'a jedhee gonkumaa yaadee hin beeku.
Kan diraamaa 'Abbaa jaamboo' irratti kaffaltii malee cichee na hambises fedhiidhuma aartii na keessa tureedha.
Diraamaa kanarraa maal buufatan?
Ergan Afaan Oromootiin diraamaa kana barreessee dabarsuu eegalee warri Oromoo jibban daran natti hammaatan.
Jaalalaa fi kabaja uummata kiyyaaf jedheen dhiibbaa mootummaa jalatti xiiqeffadhee hojjechaa ture.
Yoo gadi na qabuu malee guddinni homaatuu naaf hin kennamne.
Jaallan diraamaa kana wajjin hojjechaa turre yeroo ammaa bakka gurguddaa ga'aniiru.
An garuu bakkeetti gatee hin deemu jedheen cichee itti hafe.
Kaayyoo gooroon diraamaa 'Abbaa jaamboo' aadaa, afaan, jiruu fi jireenya uummata oromoo mul'isuu ta'us mootummaa naannoo Oromiyaarraa beekamtii hin arganne.
Inumaa kan beekamtii naaf kennan warra saba biraati.
Waldaa Ogeeyyii Tiyaatiraa Itoophiyaarraa beekamtii argadheera.
Zinnaash Olaanii fi Odaa Awwaard irraas badhaasa argadheera.
Mootummaan naannoo Oromiyaa jabaadhullee naan hin jenne.
Jaalalli uummanni naaf qabu garuu hamilee naaf ta'eera.
Qabiyyee diraamaa...
Diraamaan 'Abbaa jaamboo' wayita qilleensarratti dhaggeffatamu qoosaatti waan dhufe fakkaata.
An garuu malli itti fayyadamee barreessu baay'ee na qora.
'Abbaa jaamboo' qindeessuuf qabiyyee qofa hojjettee dhiifta miti, loqoda afaan Oromoo kutaalee Oromiyaa hunda keesaatiin hojjetama.
Kanammoo wayitan yuuniversitii jiru haala mijataa naaf uumametti gargaarameen eegale.
Mooraa yuuniversitiitti barattoota godinaalee Oromiyaa garaagaraa irraa dhufan nan argadhan ture, loqoda hundaayyuu nan fayyadama.
Diraamaa abbaa jaamboo barreessuu ergan jalqabee waggaa tokko boodan loqoda ykn akkaataa dubbii kutaalee Oromiyaa garaagaraa itti dabaluu eegale.
Kunimmoo diraamicha daranuu miidhesse, akka dhaggeeffatamu godhe, fudhatamas argate.
Qabiyyeen 'Abbaa jaamboo' waa lama. Tokkoffaan jiruu fi jireenya uummataa kan baasee mul'isuudha, lammaffaan waan tibbana ijoo dubbii ta'ee falmisiisuu fi namni hunduu irraa dubbatu bifa diraamaan dhiyeessuudha.
Keessattuu dogoggora mootummaan hojjetu qeequusaatiin abbaan jaamboo waan baay'ee sirreesseera.
Aanga'oonni mootummaa gameeyyiin 'Abbaa jaamboo' baay'ee dhaggeeffatu.
Aanga'oonni mootummaa karaa diraamaa 'Abbaa jaamboo' qeeqaman taatota keenyatti akeekkachiisa kennaa turan.
Doorsisaa fi dararaa guddaa nurraan ga'aa turan.
Keessattuu an barreessaa diraamichaa waanan ta'eef na ajjeesuuf na adamsaa turan.
Dhumarratti kan addaan cituu diraamaa 'Abbaa jaamboof' sababa ta'e waa'ee shukaaraa irratti wayita hojjennu ture.
Waa'ee shukkaaraa wayita hojjennu hoogganaa yerosii Abbaay Tsahaayyee maqaa dhoofnee qeeqne.
Diraamicha hojjennee torbeetti akka dhaabbatu ajaji darbe.
Yeroo sana Abbaay Tshaayyeellee aangoorra turan.
Ana adabbiin hidhaa na mudachuu baatullee taatonni hedduun hidhamaniiru.
Hedduunsaanii akka mooraa faanaa hin seenne dhorkaman.
Diraamaan 'Abbaa Jaamboo' amma maalirra jira?
Diraamaan waggaa 19f dhiibbaa fi gidiraa meeqa dandamatee as ga'e kun waggaa 1 fi walakkaa adda citee amma garuu deebi'ee lubbuu horachuuf sirriiqaa jira.
Hoji gaggeessaan FBC haarofti diraamaan kun akka deebi'uu danda'u waadaa nuuf seenaniiru.
Heeyyama baafadhuutii raadiyoodhaanis ta'e TV'dhaan asuma Faanaa keessatti eegali naan jechaa jiru.
Siimpooziyemiin waa'ee diraamaa 'Abbaa Jaamboo' dhiyeenya ni qophaa'a.
Hojiin koo waggaa 19n darbanii shallagamee qarshiinsaa akka naaf kaffalamus murtaa'eera.
Abbaan jaamboo qalbii uummata Oromoo keessa galee ture waggaa haga kana irraa citee turuun baay'ee na gaddisiisa.
Amma wayita deebi'u jalqaba uummata Oromootti araarama.
Erga diraamaan abbaa jaamboo addaan citee Oromiyaa keessatti lakkoofsi dhaggeeffataa faanaa akkaan hir'ateera.
Warri miidiyaa faanaas anaaf jedhanii osoo hin taane uummata Oromoo ofitti deebisuuf yaadaniiti kan isaan eegaluuf murteessan.
Diraamaan kun yeroo dhihoo keessatti uummata bira ga'uu eegala.
Akka kanaan duraa kaffaltii maleen hojjedha osoo hin taane ammaan booda galii diraamicha irraa argamu keessaa harka 70 natu fudhata.
Akkasitti walii gallee eegaluuf jenna.
Jaalala uummata kiyyaaf jecha kanan umurii dargaggummaa koo guutuu kaffaltii malee hojjedhe amma hirkoo naaf ta'uu qaba.


text:
Dubartoonni maaliif meeshaa iccitii shororkessummaa ta'u?
Oduun waa'ee shororkessuummaa dubartootaan walqabatee yoo dhagahamuutti, gaheen dubartootaa yeroo baayyee akka miidhamtootaa ykn miidhaa qaqabee akka mormaniitti ibsamu.
Faallaa isaatiin ammoo, dubartoonni gocha shororkessummaa keessatti hirmaatan fi gargaaran ni dagatamu.
Erga shamarree Shaamimaa Begum kan akka 'intala postar' IS ibsamte kaampii baqattoota Siriyaa keessatti argamteen booda haalli kunis geedaramaa jira.
Waggoota afuriin dura, hiriiyyoota ishee lama waliin IS tti makamuuf UK gadhiiftee turte. Garuu 'haadha warraa' qofaa akka turte himti.
Barreessaan dhimmoota biyya keessaa UK's ''shororkessummaan yoo kan deebitu ta'ee, balaawwan qabaata'' jechuun lammummaashee haqeera. Murte kana irratti iyyannoo akka dhiyeeffatuuf deegarsa seeraa argattee jirti.
Dubartoota Shororkessummaa keessatti
Dhimmi Ms Begum' kunis dubartoota gareewwan IS fi kan biraa keessatti hirmaataniif gaaffiiwwan baayyee kaasee ture.
Xinxalli Royal United Services Institute (Rusi) akka jedheetti, kadhimamtoonni makaraaressummaa afriikaa keessatti taasisamu %71 dubartoota. Qorannoon gara biraa ammoo hirmaattoonni lammii biyya biraa IS Iraaqii fi Siriyaa keessaa %13 dubartoota jedha. Lakkoofsi sirriin ifaa ta'u baatulleen kana caalu danda'a jedhameera.
Qorannoowwan Rusi'n deeggaraman hedduun gahee dubartoonni dhaabbilee akka IS fi al-shaabaab keessatti bahan olaanaa ta'uu adda baasaniiru.
Qorattoonnis dubartoota kallattii fi al kalattiin sochiilee al-shaabaab keessatti hirmatan dubbisaniiru. Kunis attamiin akka filataman, fi miidhaa gareewwan mankaraarsitoota akkasii keessatti hirmaachuun dubartootaa irratti qabaatu gaafataniiru.
Hojiin kunis Keeniyaa keessatti warra qorattoota akkaadaamii kanneen muuxannoo isaanii dheeraa fi walitti dhufeenya hawaasaa kanneen markaraaresummaan balaaf saaxilamanitti fayyadamaniin gaggeefame.
IS vs al Shaabaab
Gareedhaa gareetti gaheen dubartoonni bahan adda.
Al -shabaab keessatti dubartoonni yeroo heddu gahee aadaa kan akka loltootaaf haadha warraa ta'uu fi mana keessa hojjachuu bahu. Yeroo tokko tokkoos, akka garboota quunnamtii saalaatti tajaajlu.
Kana malees miseensoota haaraa arkisuuf ni hojjatu. Qorannoon Keeniyaa keessatti gaggeefamee tokko akka mul'isetti, dubartoonni kanneen carraa hojii, gargaarsa maallaqaa fi tajaajila gorsaa akka isaaniif kannan waadaa galaniin gowwonfaman.
Fakkeenyaaf, Hidaya (maqaa dhugaa mit) hodhituun uffataa, maamila ishee hojii ishee kana caalaa akka bal'iftuuf itti himteen filatamte. Akka naannoo daangaa deemtuuf erga gowwoomfamteen booda gara Somaaliyaatti dabarfamte.
IS keessatti ammoo, keessumatu dubartoonni karaa intarneetiitiin gareewwan amantaa hundeessuun gahee si'omaa bahatu.
Dhimma Shaamimaa Begum ilaallatuun, filatamuun ishee holola IS tiif mo'icha ture. Isheen garuu Siiriyaa keessatti abbaa manaa fi ijoollee ishee kunuunsuu bira darbuun omaa akka hin hojjatiin himti.
Dubartoonni IS keessaas daangaa hanga ta'eetiin akka hakiimootaa fi hojjattoota kunuunsa fayyaatti akka hojjataniif hayyamamaaf. Gareen kunis humna poolisii dubartootaa guutuu qaba.
Dhiheenya kana keessa ammoo, akka garee Iraaqii fi Siriiyaa keessaa daangaa isaa dhabeetti, dubartoota gaheewwan duraa kannuuf akka yaadu hima gazexaa isaa al-Naba jedhamuutti fayyadamuun waamicha dubartoota jihaadii taasiseen.
Somaaliyaa bakka al-shaabaab motummaa isilaamaa shariyaan bulu hundeessuuf yaaluu keessatti, dubartonni kanneen adda durummaan ajjeechaa raawwatan keessaayi.
Xinxala haleellaa alshaabaab bara 2007 fi 2016 jidduutti taasifame irratti gaggeefameen %5 dubartootaan kan raawwatameedha.
Haalli kunis akkasuma biyyoota afriikaa kan biraa kan akka Naayijeeriyaa garee milishaa Bokoo Haraam dubartoota akka bombii dhoosaniif itti fayyadamu.
Dubartoonni maaliif gareewwan jihaadistiitti makamu?
Dhimmooti dubartoonni akka gareewwan kanneenitti makamaniif isaan kakaasan hedduutu jira.
Fakkeenyaaf malawwan akka dubartoonni yaada gahee aadaa dubartootaa bahan taasisuu isa tokkoodha.
Haaluma kanaanis, qorannoon tokko akka mul'iseetti, al-shabaab shamarran musilimaa barnoonni sadarkaa olaanaa gaa'ila isaanii akka tursiisu sodaatan filata jedha.
''Nama na fudhee na eeguutti yoon heerume, maafan qorannoofi barnootaan of dhiphisa?'', jechuun barattuun Yunivarstii Naayiroobii tokko qorattootaaf yaada kennite.
Kan hafan ammoo waadaa hojii, maallaqaa fi carraawwan kan biraatiin hawwataman.
Haa ta'u malee, waan akka gareewwan kaneennitti makamuuf madda ta'e adda baasuun rakkisaadha. Dubartoonni nuti dubbifne hedduunis fedhii isaatiin ala akka filataman himu.
Akka Shaamimaa Begum ammoo, sochiiwwan gariichaa keessatti si'ominaan hin hirmaanne ykn fedhii isaaniin ala hirmaatan. Muraasni isaanis akka saaxilamtoota ta'an dubbatu.
Daandii bayyanachuu
Loltoota gara qee'eetti deebii'an duraaatiif adeemsiwwan bayyanachisuu hedduutu jira. Muraasa isaanii qofaatu dubartoota irratti xiyyeefata.
Qaamoleen imaamata baasan fi tajaajilli nageenyaa yoo tarsiimoo ittisaa, bayyanachisuu fi walhidhuu hojjataniitti dhimmoota dubartoonni akka gareewwan mankaraaressummaatti akka makaman taasisaniif xiyyeefannaa addaa kennu qabaatu.
Fakkeenyaaf, hedduunsaanii ijoollee abbaa warraa loltuu du'ee ykn kan badee guddisu. Kanaafuu hedduunsaanii tajaajila gorsaa dirqiin gudeedamuu fi miidhaa saal qunnamtii barbaadu.
Kunis balaa isaan keessa jiran to'achuun hawaasa isaanii gargaaruun alalttis, dubartoonni kuun akka gareewwan makaraartootaatti hinmakamneef ni gargaara.


text:
Mee nannoo isiin jiraatanitti, sirni gaa’illi ittin rawwatamuu maal fakkataa? Akkuma saba bal’aa qabnuu aadaan fudhafi heeruma Oromiyaa keessatti karaa adda addan akka raawwatamuu beekamaa dha. Mee har’a sirna gaa’ila nannoo tokkotti argee isiif qooda.
Sirnichii kan jalqabu guyyaa gurbaan warra intalaatti jarsoolee sadii hanga torbaa ta’an ergachuun jalqaba. Garuu guyyaa jalqabaa jarsolee deeman gara mana inltalaa erga ga’anii booda osoo mana hin seenin dalla hala dabaachuun dhimmaa isaani dubbatu. Warrii intalaas bellama kennun nutiis fira waliin mari’anna jedhanii deebisuu. Guyyaa lammaffa, gara manaa akka seenan yoo eyyamaniif, carra qabeessa ta’uu isaaniti. Yeroo tokko tokko akka mana hin sennee taasisuun intala isaani dhowwachuu danda’u. Kun garuu yeroo muraasaf ta’a. yeroo baay’ee inuumaa kennu.
Guyyaa sadaffaan bellama yeroo qaban, walqorachuu jalqabuu, gurbaan keessan maal qaba? Akkamitti jiraachisaa? Fi gaffilee kannen biroo gaffatu. Yeroo kun hundi deebi argatee, guyyaa gaa’ila isaani bellamatanii addan deemu.Yeroo kanatti qophiin gaa’ila ni jalqaba. Gama lachuunu, qophiin itti fufa. Guyyaan cidhaa osoo hin geenyetti, gurbaan hiriyoota isaa waliin, intaliis hiriyoota ishee waliin gara gabaa deemuun, waantota isheef barbaachisaan, kana akka qubeella, warqee mormaa, uccuu hundaa intalaaf bitaaf.
Guyyaa cidhaatti, misiroon gara mana intaala nannoo galgalaa hiriyoota isaa waliin fardaan dhichiisaa deemu. Kana nama dhibuu yeroo inni achi ga’utti hiriyoon ishee herumtuu immoo sirbaa eegu, yeoo isa arganatti, ni arrabsu, akka jechuun,
“Emmo yaa lashoo
Lashoon balaa
Bondiin caala jedhee Abbetoo,
Yaa okkotee danfii
Waanan dakeen marqaa
Yaa tulluu gad- jedhii
Namaan yadaan argaa,
Itti fufa….


text:
Seenaa Afran QallooRead More »
Grand #OromoProtests farmers arriving in Dadar, East Hararge
VOA; Balaa Anniyya, Jaarsoo fii Mi’eeysorratti wayyaneedhaan baname
Waraannii naannoo Soomalii, Oromoo daangaa Soomaletti dhihaattu ammaas weeyrare, namni kumaan lakkaawamu balaa haarayaaf Saaxilaman.Read More »
Balaa Anniyya, Jaarsoo fii Mi’eeysorratti wayyaneedhaan baname.
Waraannii naannoo Soomalii, Oromoo daangaa Soomaletti dhihaattu ammaas weeyrare, namni kumaan lakkaawamu balaa haarayaaf Saaxilaman. Gabaasaan Mayyu (ona Anniyyaa) irraa nu dhaqqabe akka mirkaneeysutti Waraannii …Read More »


text:
Qormaanni biyyoolessaa kutaa 12ffaa bara 2014 akka durii manneen barnootaa sadarkaa 2ffaa keessatti oddoo hin ta’in yuunivarsitiiwwan keessatti akka kennamu Ministeerri Barnootaa erga beeksisee booda barattoonni qophiidhaf gara yunversitiilee seenaa jiran.
Akka biyyoolessatti Barattoota kuma 996 tu qormaata baranaa fudhata. Naanoo Tigraayfii bakka walitti bu’insi jiru keessatti qormaanni kennamaa akka injirees minstrichii beeksiseera.
Jijjiirramni kun baratttoota irratti dhiibbaa akkamii fida? Qophii akkamii godhuu qaban? Dhimmota kana irratti barattootaa, maatii keessaa, akkasumas ogeettii fayyaa sammuu Aaddee Mekayaa Ahimed dubbisne.


text:
Finfinnee, Sadaasa 28/2022 - Miseensa Mana Maree Naannoo Kibbaa fi godina Guraagee aanaa Izhaatti paartii Izeemaa bakka bu’uun filannoo biyyaaleessaa 6ffaa irratti kan filatame Taarraqanyi Daggifee miseensa mana maree ta’uu isaa osoo beekamuufi naannichi mirga himatamuu dhabuu isaa osoo irraa hin kaasiin karaa seeraan alaan
Finfinnee, Sadaasa 28/2022- Kutaa Magaalaa Lammii Kuraatti hoggantoonni weerara lafaan shakkaman hoggantuu bulchiinsa lafaa Habiibaa Umar dabalatee namoonni shan barbaadamaa akka jiran Poolisiin magaalaa Finfinnee beeksise. Poolisiin magaalichaa itti gaafatamtuu bulchiinsa lafaa Habiibaa Umar, itti aanaa itti gaafatamaa Tasfaayee Girmaa, ogeeyyii bulchiinsa lafaa Baqaaluu Tsaddaqe fi
Finfinnee Sadaasa 26, 2022 - Itoophiyaatti bakka buutuun Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii fi qindeessituun gargaarsa namoomaa Kaatiriin Soozii erga Tigraay daawwattee booda, gargaarsi namoomaa Tigraay dhaqqabaa jiru gahaa akka hin taane himte. Lakkoofsi namoota gargaarsa barbaadanii olaanaa waan ta’eef dhiyeessiin nyaataa, qorichoota fi galteewwan qonnaa kallattii maraanuu


text:
Tafsiira Suuratu Al-Ankabuut-Kutaa 6
Jireenyi Lammataa Maaliif Barbaachistee?
Namni xinxallu akkana jechuun of gaafata: Rabbiin maaliif jireenya lammataatiif namoota kaasaa? Namni kuni suuratu Al-Ankabuut irraa aayata duraan barate irraa akkana jechuun deebii deebisa: Rabbiin azza wa jalla karoora uuminsaa keessatti jireenya addunyaa tanaa qormaataaf qopheesse. Jireenya lammataa immoo qorannoof, murtii dabarsuu fi jazaa hojii irra oolchuuf qopheessee jira.
Guyyaa Murtii jazaan namoota addunyaa keessatti iddoo qormaataa kaa’aman keessaa nama badii hojjateef adabbii isaaf maluu adabuu fi nama waan gaarii hojjate badhaasu waan of keessatti qabateef itti aanse akkana jedhe:
“Nama fedhe ni adaba, nama fedhe rahmata godhaaf. Garuma Isaatti deebifamtu.” Suuratu Al-Ankabuut 29:21
Kana jechuun Rabbiin uumamtoota Isaa keessaa nama fedhe sababa inni yakka hojjateef ni adaba. Ammas isaan keessaa namoota tawbatan, amananii fi hojii gaarii hojjatan irraa nama fedheef rahmata godha. Guyyaa Qiyaamaa garuma Isaatti deebifamtu. Ergasii wanta hojjataniin jazaa isiniif kafala.[1] Kanaafu, addunyaa tana keessatti wanta rahmata Isaatti nama geessu hojjadhaa, wanta adabbii Isaatti nama geessu irraas fagaadhaa.
“Nama fedhe” yommuu jedhu, fedhiin Isaa ogummaan (hikmaan) kan walitti hidhameedha. Sababni isaas, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa waan fedheef qofa wanta tokko hin hojjatu. Kana irra, wanta hojjatu hunda keessatti fedhiin Isaa ogummaan kan walitti hidhameedha. Kuni dhimma ifa ta’eedha. Namni adabamu wanta adabbiif isa saaxilu hojjachuun isaa hin hafu. Yeroo kanatti, ogummaan (hikmaan) isa adabu ta’a. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa badii tokko malee nama fedhe hin adabu. Sababni isaas, hikmaa fi rahmanni Isaa kana ni dida.
“Nama fedhe ni adaba” kuni ogummaan (hikmaan) akka walitti hidhamu dubbanne jirra. Kanaafu, nama adabbiin isaaf malu malee hin adabu.[2]
Ogummaa (hikmaa) jechuun wanta hundaa bakka isaaf malu kaa’uudha. Nama adabbiin isaaf malu adabuun, nama rahmanni isaaf maluuf rahmata gochuun hikmaadha. Kanaafu, adabbiis bakka isaaf malu kaa’e, rahmatas bakka isaaf malu kaa’e.
Rabbiin Jalaa Miliquu Hin Dandeessan
“Isin dachii keessattis ta’ee samii keessatti [Rabbiin] hin dadhabsiiftan. Rabbiin alatti isiniif tiiksaa fi gargaaraan hin jiru.” Suuratu Al-Ankabuut 29:22
Dadhabsiisaa jechuun nama tokko waa hojjachuu irraa dadhabaa akka ta’u kan taasisuudha. Asitti hiikni dadhabsiisuu-jalaa miliquudha. Kanaafu, hiikni aayah tanaa, isin dachii keessattis ta’ee samii keessatti Rabbiin jalaa miliquu hin dandeessan. Yoo isin adabu fedhe, isin dhaqqaba. Sababni isaas, Rabbiin jalaa homtu hin miliqu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Samiiwwan keessattis ta’ee dachii keessatti wanti Rabbiin dadhabsiisu (jalaa miliqu) tokkollee hin jiru. Dhugumatti, Inni Beekaa, Danda’aa ta’eera.” Suuratu Faaxir 35:44
Beeki! Rabbiin azza wa jalla adabbiin nama qabuun Isaa yeroo garii dhimmoota qaamolee miiraatiin hubatamaniin ta’a. Rabbiin olta’aan sababoota nuti beeknu fi arginu ni murteessa. Yeroo garii immoo dhimmoota nuti hin hubanneen ta’a. Sababa nuti hin beeknen alatti adabbiin Rabbiin irraa namatti dhufa. Fakkeenyaaf, yeroo duula Khandaq Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa bubbee fi loltu nuti hin argine diina gamtoomanitti erge. Bubbeen tuni okotee isaanii garagalchite, dukkaana isaanii ni buqqiste. Gamtoominna isaanii ni facaaste. Kanaafu, bubbeen sababa adabbii nuuf beekkamaa taatedha. Loltuun nuti hin argine immoo malaaykota. Osoo Rabbiin nutti beeksisuu baate, silaa hin beeknu turre.
Kanaafu, Rabbiin olta’aan takkaa sababoota beekkamoo ijaan mul’ataniin nama qaba takkaa immoo sababoota dhokatoo ijaan hin mul’anneen nama qaba.[3]
“Isin dachii keessattis ta’ee samii keessatti [Rabbiin] hin dadhabsiiftan.” jechuudhaan bakka itti dheessan irraa abdii isaan murachiise. Kana jechuun dachii fi samii keessatti bakka itti dheessitanii Rabbiin jalaa itti miliqxan hin qabdan. Gaaratti dheessun Isa jalaa hin miliqxan. Goda keessa seenun Isa jalaa miliquu hin dandeessan. Bakka itti miliqan hundarraa erga abdii isaan murachiisee booda carraaqqi nama biraatiin adabbii Isaa jalaa bahuu irraa abdii murachisuu itti aanse dubbate[4]: “Rabbiin alatti isiniif tiiksaa fi gargaaraan hin jiru.”
Namni yakka hojjate takkaa bakka wayiitti dheessee miliqa takkaa immoo nama isa tiiksuu fi gargaaru bira deemun koola galtummaa (eeggumsa) godhata. Namni Rabbiin faallesse, ajaja Isaa didee fi kafare kanniin lamaanu hin qabu. Bakka Rabbiin jalaa itti dheessuus hin argatu, nama isa tiiksuu fi adabbii isarraa deebisus hin qabu. Kuni badii hojjachuu fi ajaja Rabbii faallessu irraa namaaf akeekachiisa ta’a. Yommuu adabbiin Isaa namoota irratti bu’uu Rabbiin alatti kan isaan eegu fi adabbii isaan irraa deebisu hin argatan. Kanaafu, Rabbii olta’aa faallessu irraa of eeggachu barbaachisa.
Kaafironni bakka Rabbiin jalaa itti dheessanii fi nama isaan tiiksuu fi adabbii isaan irraa deebisu erga hin qabaanne, rahmata Isaa irraa abdii muratu. Kanaafi, itti aanse ni jedhe:
“Warroonni aayaata Rabbiitti fi qunnamti Isaatti kafaran, isaan sun rahmata Kiyya irraa abdii muratan. Isaan sun adabbii laalessaatu isaaniif jira.” Suuratu Al-Ankabuut 29:23
Kana jechuun namoonni Qur’aanaa fi du’aan booda kaafamutti amanuu didan, isaan sun Aakhiratti yommuu adabbii cimaa isaaniif qophaa’e argan rahmata Kiyya irraa abdii muratu. Isaan suni adabbii nama dhukkubsutu isaaniif jira.[5]
Asi olitti aayaanni Qur’aanas ta’uu danda’a wantoota Rabbiin samii fi dachii keessatti uumes ta’uu danda’a. Sababni isaas, aayaata jechuun mallattoolee gara wanta tokkootti akeekaniidha. Uumamtoonni samii fi dachii keessa jiran gara jiraachu Khaaliqaa fi sifaata (amaloota) Isaa akeeku.
“Qunnamti Isaa” -‘du’aan booda kaafamutti’ jenne kan hiikneef qunnamtin Rabbii du’aan booda erga kaafamanii waan adeemsifamuufi. Namni du’aan booda kaafamutti hin amanne, Rabbiin wal qunnamuutti hin amanu.[6]
Jazaan aayaata Rabbii kijibsiisuu fi du’aan booda kaafamutti amanuu dhiisuu rahmata Rabbii irraa abdii murachuu fi adabbii laalessaadha. Kana jechuun sababa isaan Qur’aanatti kafaranii fi du’aan booda kaafamutti amanuu didaniif rahmata irraa abdii murachu fi adabbii laalessaan isaaniif male.[7] Sababni isaas, namoonni kunniin Qur’aanatti amananii wanta rahmata Rabbiitti isaan geessu hin hojjanne. Ammas, du’aan booda kaafamutti amananii shirkii fi badii irraa of hin qabne.
Kitabban wabii:
[1] Tafsiir Muyassar-398
[2] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 88, Ibn Useymiin
[3] Madda olii fuula 95-96
[4] Tafsiir Tahriir wa Tanwiir-20/232-233
[5] Zaadul Masiir-1080, Tafsiir Xabarii-18/380
[6] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 101, Ibn Useymiin
[7] Madda olii, Tafsiir Tahriir wa Tanwiir-20/233


text:
Soonii Bil Wiliyaam: 'Baay'een gadda wayita dinagadeen namummaarra caalaa filatamu'
Taphataan Ragbii addunyaarratti beekamu haala Chayinaan hawaasa muslimaa Uhigur ittiin qabaa jirtu sirrii mitii jechuun qeeqe.
Toora tiwitarasaarratti 'bu'aa dinagdee namummaarra filachuudha' jechuun qeeqa dhiyeesse.
Dhiyeenya kana taphataan kubbaa miilaa Arsenaal Mesuut Ozil haala musliimonni Chaayinaa itti qabaman qeeqee ture.
Chaayinaan muslimota miliyoona tokkoo bulchiinsa Shijiyaang keessatti jumlaan qabde huggurtee hidhuun himatamti.
Wliliyaam dhiyeenyatti liigii Ragbii Toronto Wolfpack jedhamutti dabalame.
'Quraanni ni gubata. Masjiinni ni cufame. Manneen barnootaas dhorkamanii... Obbolonni dirqisiifamanii kaampiitti ergaman' jedhe taphataan kun.
Muslimoonni ni callisan; sagaleen isaanii hin dhaga'amus jedhe.
Chaayinaan qeeqa Ozil dhiyeesseef jecha dallansuudhaan tamsaasa tapha Arsenaal sagantaa TV irratti darbu hambifte.
Dubbii Himaan Ministeera Dantaa Alaa Chaayinaa 'dubbii dharaan' gowwoomeetu dhufee naannicha ofisaaf haa ilaalu jechuun akka dhaqee ilaaluuf afferan.
Biyyoonni 20'n Biritaaniyaanis keessatti argamtu xalayaa cunqursaa muslimoota Ugihur irra qaqqabu balaleeffaturratti mallatteessanii Chaayinaaf ji'oota muraasa dura dhaamsa dabarsan.
Manni Maree Ameerikaa wixinee seeraa: "Jumlaan Ugihur funaanii hidhuuf dararuu 'ilaalchisee baaseera garuu, seneetiif pirezedantiin Ameerikaa wixineen kun raggaasifamuu qabaata.
Ugihur qomoo muslimoota Tarkii Chaayinaa lixaa keessattuu, naannoo Shijiyaang jiraatu. Naannicha namoota jiraan keessaa harka walakkaa yoo ta'an miliyoona 26 guutu.
Bara 2018 koreen mirga namoomaa Dhaabbata Biyyoota Gamtoomanii himannaan sirrii jiraachuu mul'ise. Namoota hedduu kaampii mana hidhaa jiraachuus himeera.
Quqamtoonni mirgaaf falman namoonni kaampii jiran afaan Mandariin Chaayinaa akka barataniif, pirezedantii Chaayinaa Shijin Ping amanamtummaa akka agarsiisaanis waadaa seensisu jedhan.
Odeeffannoon miliqee bahees, hidhamtoonni mana keessatti itti cufamee akka oolaniifi akka adabamanis mul'ise.
Haata'u malee, mootummaan Chaayinaa kaampiin kana kan seenan dirqiin akka hin taanef, carraa barnootaaf leenjii leelistummaa qolachuuf fayyadu akka argatan hime.