text:
Namni coronavirus haarawa kan qabamaa jiruu May ass baay’e olguddate akka state health deparmentitii
Namni coronavirus haarawa kan qabamaa jiruu May ass baay’e olguddate akka state health deparmentitii himeti, namni hospitaala jiranis guddate jira.
Namni haarawa corona virus seti 24 keessati qabame nama 744 dha. waliigalatti namni qabame 33,800 gaheera. magaala Woodbury County keessati namni haarawa qabame 19 yoo tau Dakota County ammo nama 4.
Gareen eeydato ilma nama, Tyson foods fi meat packer JBS irrati sababa dhiiba mirga ilmanaatin himanna irrati banan. Campanichi namoota adii hin ta’in miidha akka jiru himan.
Oduu himtoonni Sioux City himan torbaan kana kenname himan. innis kan jedhu campanichi karaa CDC jedhen jalaa demee hin hordofnee, jarrii bu’aa daddafi argachuu qofaaf cinqamani, wayta dhukkubichaa jalqabee saan ummani adii dalagaa akka fageenyan ykn manaa dalagan godhamee jira.
Tyson Food himannaadhaf Siouxland public media dhaaf deebi deebise jira. Akka jedhanitti “Nuti hanga amma fayalii qorataa jirra garuu amma waan isinitti himnu, nutti gubbaraa jira innis fayyaa hojattoota keenna, miseensotaa fi bakka Cominitiin keenna itti argamuudha”
Manii amantii Catholic mallaqaa hanga billionaa $1.4 gargaarsaf waraa mootummaa iraa argachuu isanii himame.
Naannoo, sioux City, manni baruumsa Bishop Heelan catholic, manni baruumsa Brair Cliff University fii manni soorama bahiisa Holy Spirit dollaraa milliona $1-2 argataanni jiruu karra gargaarsa paycheck protection jedhamuun, kunis kan nuu gahee karaa mootummaa federaala irrayi. Akka oduu himaan Harba gabaseetti, liqiin irra guddaan karaa warra Thompson Electric Company, kunis dollar milliona $5 - $10 tti.
Gareen miseensota oromoo community nama 100 ol ta’a hiriira lamaffaa sababa du’a weellisa beekamaatif bahaniiru.
Ganama kana bakka Mary J.Treglia Community alaaba qabatanii akkasumas Osoo federal Courthouse downtown Sioux City osoo hin deemin walgahaniiru.
Jarris haqa haacaalu hundeessa kan harka mootumattin ajjeefame gaafataniiru akkasumas dursaa oromoo kan hidhameefis.
Hiriiri kan biraa July 1st gegeefame ture. Har’a, Ethiopia attornel general akka jedhetti, namni lama ajeesa isaaf shakkamani akka qaban himan. Police biyyaa akka himetti namni 240 akka ajjeefame ibsameera


c: text/html

text:
BBC News, Afaan Oromoo - Oduu
Isin hin darbiin
Kaayyoo hundeeffama 'Magaalaa Shaggar' fi gaaffii irratti ka'aa jiru
Ofii magaalli haaraa hundaa’e kun maalidha? Kaayyon isaa hoo? Dhuguma Maastar pilaanii lammaffaadhaa? Godiina Addaa Naannawa Finfinnee irraa maaltu-adda godha? Bulchiinsiifi caaseffamni isaa maal fakkataa? Magaalli kun akka hundaa'u gaaffii uummataatimoo murtee siyaasati?
Waraana Tigraay, Itoophiyaa
Koreen waloo Shireetti walgahuun akkaataa humnoonni Tigraay meeshaa hiikkatan irratti marii eegale
Akkaataa waliigaltee nagaa baatii tokko dura walgahameefi humnoonni Tigraay meeshaa hiikkatan irratti mari’atu magaalaa Shireetti eegale.
Daandin Qilleensa Itoophiyaa balalii gara Tigraay adda cite ture eegaluuf qophii xumuruu beeksise
Daandiin Qilleensa Itoophiyaa balalii gara Naannoo Tigraayii kan sababii waraanaatiin adda cite ture deebiisee eegaluuf qophii xumuuruu BBC'tti hime.
‘‘Nuti waan darbe booddeetti dhiisuuf qophiidha’’- Obbo Geetaachoo Raddaa
Obbo Geetaachoon wayita Maqalee irraa karaa viidiyootiin Stephen Sachur waliin turtii taasisaniitti, ‘‘hanga fedhiiwwan nageenyaa Tigraay eegameetti, meeshaalee waraanaa cicimoo kennuuf TPLF hayamamaadha’’ jedhaniiru.
Bilinkan dhimma waliigaltee nagaa mallattaa'erratti MM Abiy waliin mariyatan
Ittigaafatamaan Waajjira Dhimma Alaa Ameerikaa Antoonii Bilinkan waliigalteen waldhabee dhaabuu taasifame atattamaan hojiirra oolfamee Kaaba Itoophiyaatti nageenyi akka mirkanaa’u Itoophiyaa gaafachu beeksiisan.
Humnoonni Tigraay bakkawwan walitti bu’insi ture keessaa bahuu jalqabuuf – Jen. Taaddasaa Warradaa
Akkaataa waliigaltee mootummaa Itoophiyaafi gaggeessitoota Tigraay gidduutti taasifameen humnoonni Tigraay naannicha keessatti bakkawwan walitti bu’insi ture keessaa guyyoota muraasa itti aanan keessa bahuu akka jalqaban Ajajaan Olaanaa Humnoota Tigraay Leetenaan Jenaraal Taaddasaa Warradaa himan.
TPLF: 'Waraanni Eertiraa Tigraayii akka bahuuf hawaasni addunyaa tarkaanfii cimaa haa fudhatu'
Dararaa waraanni Ertiraa ummta Tigraay irraan gahaa jiru akka dhaabuufi naannicha keessaa atattamaan akka bahuuf hawaasni adduntaa tarkaanfii cimaa akka fudhatuuf TPLF gaafate. TPLF waamicha kan kan dhiyeessee Sadaasa 19, 2022 ibsa baaseen yoo ta’u, waraanni Ertiraa ‘‘dararaa lakkaa’amee hin dhumne ummata Tigraay irratti raawwataa jira’’ jedheera.
'US warra waliigalticha gufachiisan adabuuf qoqqobbii fayyadamuurraa duubatti hin deebitu'
US waliigalteen waraana dhaabuuf mootummaa Itoophiyaafi humnoota Tigraay gidduutti taasifame kabajamuu mirkaneessuufi sarbama mirgoota namoomaaf itti-gaafatamni akka jiraatu gochuuf, qoqqobbii fayyadamuurraa duubatti hin deebitu jedhan aanga’aan olaanaa Isteet Dippaartimanti tokko.
'Labsiin Paarlaamaa shororkeessitoota waliin hin mari'atin hin jedhu' - MM Abiy Ahimed
''Uummanni Tigiraay baay'ee miidhameera. Rakkinni kun isa gaha. Nyaata barbaada, qoricha barbaada, ani gama koon waliigaltee nagaa tahetti gammadeera.''
'Kataar waa hedduun moote' - Waancaa Addunyaa lammiilee Itoophiyaa achi jiraniin
Waancaa Addunyaa baranaa kan qopheessite Kataar keessa lammiileen Itoophiyaa jiraataniifi bakka adda addaati daawwachuu kan deeman maal tajjaban?
Sagantaa fi qabxiiwwan taphawwan Waancaa Addunyaa Kaataar 2022
Taphawwan kubbaa Miilaa Addunyaa Kaataaritti gaggeeffamu ilaalchisuun sagantaalee fi qabxiiwwan taphawwwanii karaa kanaan kallattiidhaan marsariitii BBC Afaan Oromoo irratti hordofuu dandeessu.
Maaltu haasa'ama?
Dhaggeeffadhaa, Oduu BBC Afaan Oromoo
20:49 EAT - 21:04 EAT
Ajjeechaan Abbaa Gadaafi jila Gadaa Karrayyuu waggaa tokko booda yeroo yaadatamu
Guyyaa Abbootiin Gadaa Karrayyii waggaa tokko dura itti ajjeefaman sagantaan qophaa’aa ture rakkoo nageenyaan yeroo biraatti darbe jedhan maatiin Abbaa Gadaa Kadiir Hawwaas.
Gaaffiilee barsiisonni yunivarsiitii Itoophiyaa dhiyeessaa jiran maalfaadha?
Gaaffii barsiisonni yunvarsiitii qabna jedhan Adoolessa darbe deebii hin argatu taanaan mormii hojii dhaabuu akka gaggeessuu danda’an akeekkachiisanii turan. Erga kun ta’ee ji’oota afuriin booda garuu jijjiiramni dhufe tokkollee hin jiru jedhan. Gaaffiiwwan barsiisotaa maalfaadha?
Rakkoo nageenya Oromiyaa: Miseensonni paarlaamaa maaliif ummataaf sagalee ta’uu dhaban?
Miseensonni Paarlaamaa wixinee dhiyaate hundaa sagalee guutuun raggaasisuufi dubbii gaggeessaan biyyaa taasisu hunda raggaasisuun garasitti, rakkoo uummata isa filateef sagalee tahu jedhamee eegama.
Oromiyaatti mootummaan maaliif nageenya namoota nagaa eeguu hanqate?
Rakkoon nageenyaafi walitti bu’insi naannoo Oromiyaa keessa jiru ija sabaa-himaalee jalaa kan dhokate fakkaata; hawaasa idil-addunyaa irraas xiyyeeffannaa hin arganne. Maaliif kana ta’e laata? Mootummaan ammoo naannicha keessatti nageenya uummata nagaa eeguu maaliif dadhabe?
Naannoo Oromiyaatti dhibee busaa fi gifiraan namoonni du'aa jiru- Jiraattoota
Naannoo Oromiyaa godinaalee adda addaa keessatti weerara busaa fi gifiraa ka’een namoonni du’aa jiraachuu jiraattonni BBC’n dubbise himan. Biiroo Fayyaa Oromiyaa gamasaatiin, dhibeen busaa naannoo Oromiyaa keessatti argame '‘weerara’’ jedhamee labsamuu hime.
Ajaa'iba
Barumsaaf
GMO: Itoophiyaafi dhimma midhaan qacceen sanyii isaanii jijjiirame
Waggoota kurnaniif falmitoota kunuunsa qabeenya uumamaa, kaampaaniiwwan, seera tumtootaafi kaanillee falmisiisuu isaa itti fufeera. GMO (Genetically modified organism) yookaan lubbu-qabeeyyii jijjiirraa qacceen sanyii irratti godhame wayita jedhamu maal jechuudha?
‘Waan na bira jiru rukuteen jecha tokko baasa’-Faarfataa Kabaa Fidoo
Giinga’uun rakkoo dubbii keessatti yaada ofii sirnaan haasa'anii ibsuu dadhabuuti. Faarfataa Waldaa Kiristaanaa Kabaa Fidoo garuu giinga’uun rakkoo dubbii qofaa otoo hin taane rakkoo jireenyasaa bu'uura irraa geeddare ta'uu hima.
BBC waliin Afaan Ingiliizii baradhaa
As cuqaasuun kutaawwan haaraa torbaniin bahan argadhu, sadarkaan irra jirtu sin murteessu.
Namni maaliif jaalallee ykn hirriyaa gaa'ilaasaa ajjeesa?
"Barri hamaan mukarraa baala fixa namarraa haala fixa!" jechuun Oromoon yoo mammaaku. Dhiheenya kana oduun ajjeechaa suukanneessaa abbaa warraatiin haadha warraa isaanii irratti gaa’elaa giddutti raawwatamu irra deddebiin dhagahamaa jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Siiraa-Lakk.18.3
Azaa fi rakkisuu sahaabota Nabiyyii (SAW) qunname–kutaa 4ffaa
5-Mus’ab ibn Umeyr (Radiyallahu anhuu)
Makkaan keessatti Mus’ab ibn Umeyr ijoollee hundarra qanani’aa fi of faayu ture. Abbaa fi haati baay’ee isa jaallatu turan. Haati isaa Mali’at dubartii qabeenya baay’ee qabdu turte. Uffata hundarra gaarii fi laafaa ta’e isa uwwisti. Mus’ab warra Makkaa keessaa hundarra shittoo urgaa’a dibata. Kophee hundarra gaarii taate godhata. Haati isaa garmalee isa jaallachuu irraa kan ka’e, yommuu hirribaa ka’u akka nyaatuuf teemira, eeybi fi dhadhaa walitti makte kubbaayyaa keessa gochuun mataa isaa bira keetti.
Mus’ab Ergamaan Rabbii (SAW) namoota gara Islaamatti waamu yommuu dhagahuu, jireenyi isaa jijjiramuu jalqabe. Mus’abis Daarul Arqamatti gara Nabiyyii (SAW) deemun ni Islaamawe, ni dhugoomse. Achii erga bahee haadha fi namoota isaa irraa sodaachun Islaama ofii ni dhokse. Gara Ergamaa Rabbiitti (SAW) dhoksaan ni deddebi’aa ture. Garuu dhoksaan kuni homaa hin turre. Gaafa tokko osoo Mus’ab salaatu Usmaan bin Xalah isa arguun haadha fi namoota isaatti beeksise. Isaanis isa qabanii hidhan. Hanga godaansa (Hijraa) tokkoffaa keessatti gara lafa Habashaa godaanutti hidhamaa ta’ee ture.
Sa’d ibn Abi Waqqaas (radiyallahu anhuu) ni jedha: Mus’ab Islaama keessatti qabsoo cimaa akka qabsaa’e argee jira. Akka gogaa bofaa gogaan isaa kan quunca’u hanga ta’utti isa arge.” Ergamaan Rabbii (SAW) akkuma isaa yaadataniin ni jedhu: “Makkaan keessatti rifeensi isaa [cululuqaa] gurra irra gadi bu’u, uffata laafa uffatu, qananiin hundarra qanani’a ta’e Mus’ab ibn Umeyr caala eenyullee hin agarre.” Balaa fi qormaata qaamaa fi humna isaa muudatee fi namni hundarra isatti dhiyoo ta’e isatti roorrisuu fi garaa jabaachuu waliinu, Mus’ab kheeyri irraa wanta sahaabonni Nabiyyii (SAW) irra gahan irraa duubatti hin hafne. Hanga Guyyaa Uhud Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa shahiidummaan isa kabajuutti karaa Rabbii keessatti ni qabsaa’e.
Guddinni fi barsiisni Islaamni Mus’abiif godhe dargaggoota mijaa’inna keessa jiraniif, ilmaan dureeyyi qanani’oo ta’aniif, namummaa isaanitiin warroota of dinqisiifatanii fi jireenya addunyaa duuka fiiganiif fakkeenya gaarii ta’a. Islaamni Mus’abin dargaggeesa qananii keessatti akka fedhe ta’u irraa gara nama kaayyoo dhugaa jireenya keessatti qabuutti ceesise. Islaama isaa booda osoo hin ceem’inii fi hin dadhabin nama cimaa ta’ee dhaabbate.
Guyyaa amanti kana keessa seene irraa jalqabee boqonnaa fi mi’aa isaa darbe achi kaa’ee waadaa cimaa seene. Iimaanni isaa akka jabaatu fi yaqiinni isaa akka gadi fagaatuf leenji qormaataa keessa darbuun waan isaaf hin hafneedha. Mus’ab roorroo fi sodaachisni isaa haa marsuu malee, rakkoon, hiyyummaa fi adabbiin isatti haa bu’anii malee, boqonnaa fi qananii haa dhabuu malee, jireenya isaa keessatti gammachuu fi tasgabbii kan qabu ture. Qormaata hiyyummaa, warra isaa biratti bakkaa fi sadarkaa dhabuu, beela, adabbii fi biyya keessaa bahuuf ni saaxilame. Hanga Guyyaa Uhud qormaata dhumaa darbutti qormaata kana hunda keessatti iimaanni isaa ni jabaate. In sha Allaah waa’ee isaa boodarra dabalataan ni ilaalla.
6-Khabbaab ibn Al-Aratt
Makkaan keessatti Kabbaab sibila tumaa ture. Rabbiin ganamaan qajeelcha isaaf fedhe. Daarul Arqam seenun dura Islaama keessa seene. Dadhabdoota amanti isaanii irraa akka deebi’aniif azzabaman (adabaman) keessaa tokko ture. Mushrikoonni dhagaa ibidda keessatti hoo’isuun qaama isaa dhagaa kanatti maxxansu.
Ergamaan Rabbii (SAW) Khabbaabin ofitti qabaa turan. Erga Islaamawe booda isatti ni deddeebi’u. Dubartiin isa bulchitu Umm Anmaar jedhamtu yommuu Islaamawu isaa beektu, sibiila hoo’istee mataa isaa irra keette. Khaabbis waa’ee kana Nabiiyyitti himate. Nabiyyinis (SAW) ni jedhan, “Yaa Rabbii Khabbaabin gargaari.” Ergasii osoo homaa hin turin dubartiin tuni mataan ishii garmalee dhukkube.
Yommuu cunqursaan mushrikootaa Muslimoota dadhaboo ta’an irratti jabaatu, Khabbaab gara Ergamaa Rabbii (SAW) dhufuun ni jedhe, “Nuuf gargaarsa hin kadhattu? Rabbiin nuuf hin kadhattu?” Ergamaan Rabbiis fuulli isaanii kan diimate ta’ee ni jedhan: “Isin dura namticha dachii keessatti isaaf qotamee achi keessa godhamutu ture. Ergasi magaazin fidamee mataa isaa irra kaa’amuun bakka lamatti addaan murama. Kuni amanti isaa irraa duubatti isa hin deebisne. Filaa sibilaa lafee fi narvii isaa irraa foon kaasun (duguuguun) qaamni isaa ni filama. Kuni hundi amanti isaa irraa duubatti isa hin deebisne. Rabbiin kakadhee! Hanga namni geejjiba yaabbatu Rabbiin malee eenyulle kan hin sodaanne ta’ee ykn hoolota isaa irratti jeedala kan sodaatu yoo ta’e malee, Sana’aa irraa ka’ee Hadramawt deemutti Rabbiin dhimma kana ni guutuu (kana jechuun Islaama ol’aanaa taasisa.) Garuu isin ni ariifattu.” (Sahiih Al-Bukhaari 3612)
Khabbaab (radiyallahu anhu) boodarratti rakkoo fi sarbamuu mirgaa fi haqaa mushrikoonni isa irraan gahan muraasa ni dubbata. Ni jedha: Ani nama sibiila tumu ture. Al-Aas bin Waa’il irraa liqaa qabaa ture. Isatti dhufee akka naaf kafalu gaafadhe. Innis ni jedhe: “Lakki, Rabbiin kakadhe! Hanga Muhammaditti kafartutti malee liqaa kee siif hin kafalu.” Anis ni jedhe: Hanga ati duutee ergasi kaafamtutti ani Muhammaditti hin kafaru.” Innis ni jedhe: Erga du’ee booda ani ni kaafamaa?! Yoo suni ta’e ati natti dhufta. Ani achitti qabeenyaa fi ijoollee horadha, kanaafu [liqaa kee achitti] siif kenna.” Ergasii Rabbiin subhaanahu aayah tana ni buuse:
“Keeyyattoota keenyatti kan kafaree fi “dhugumatti qabeenyi fi ilmi naaf kennamu” jedhe [san] argitee? Gheybi argee moo Rahmaan biratti waadaa fudhatee? Haa dhorgamu! Wanta inni jedhu ni galmeessina, adabbii irraas dabalti isaaf [malu] ni daballaaf. Wanta inni [nan qaba] jedhe hunda ni dhaalla, innis kophaa ta’ee Nutti dhufa.” Suuratu Mariyam 19:77-80
Sababni aayaanni tunniin itti bu’an Al-Aas bin Waa’il haa ta’uyyuu malee namoota akka isaa Aakhiratti kafaran hundaaf tan taatudha. Namni kuni aayatota Rabbitti kafaruu isaa waliinu yoo lamuu kaafame, dhugumatti qabeenyi fi ilmi naaf kennamu jedhee odeessa. “dhugumatti qabeenyi fi ilmi naaf kennamu” kan akkana jedhuuf oduu du’aan booda kaafamutti qoosuf ykn qishnuufi. “Akkuma isin jettan yoo kan lamu kaafamu ta’e akkuma addunyaa tana keessatti qabeenyi fi ilmaan naaf kennaman, erga kaafame boodas naaf kennamu.” jedha.
Namni kuni jireenya lammataa qorannoo fi jazaan itti adeemsifamu, jireenya addunyaa qormaanni itti adeemsifamuun wal bira qabe. Wal-bira qabiinsi kuni faasidaa fi soba kan ta’eedha. Jechi isaa kuni arraba warroota Aakhiratti kafaran irratti kan deddebi’uudha. (Ilaali suuratu Fussilat 41:50, Suuratu Al-Kahf 18:34-36)
Namoonni kunniin wanti guddaan dogongoran, “Jireenyi addunyaa tuni iddoo qormaata ta’uu fi jireenya Aakhirah immoo iddoo qorannoo fi jazaa ta’uu” wallaalu isaaniti. Qabeenyi fi ilmaan isaan addunyaa tana keessatti argatan isaaniif qormaata. Aakhiratti immoo qormaata kana akkamitti akka dabarsan qoratamuun jazaan isaaniif kafalama.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa nama aayata Isaatti kafaree fi dhugumatti qabeenyi fi ilmi naaf kennamu jedhuuf akkana jechuun deebii deebisaaf: “Gheybi argee moo Rahmaan biratti waadaa fudhatee?” Gheeybi jechuun wanta namarraa dhokataa ta’ee ykn ijaan hin mul’anneedha. “Gheybi argee moo”? Kana jechuun sila wanta hin mul’annee Guyyaa Murtii taasifamu beeketiin du’aan booda yoo kaafame, qabeenyi fi ilmi akka isaaf kennamu dubbataa? Wanta du’aan booda taasifamu fi erga kaafame booda wanta isatti raawwattamu beeku dhiisiti wanta boru ta’uu hin beeku. Inni hundemaa du’aan booda kaafamutti waan hin amanneef wanti inni tilmaamu soba ifa baheedha.
“Rahmaan biratti waadaa fudhatee?” Mufassiroonni aayah tanaaf ibsa kana kennanii jiru: 1ffaa-namni kuni erga kaafame booda qabeenyi fi ilmaan akka isaaf kennaman Rabbiin waliin waadaa galee jiraa? Yommuu Murtiif si kaasu, Jannata si seensisa jechuun waadaa galeefi jiraa? [1] 2ffaa-Rabbitti amanee, wanta Inni ajaje hojjatee fi wanta Inni dhoowwe dhiisee jiraa? Yoo kana kan hojjatu ta’e, qabeenya fi ilma irraa wanta inni jedhu akka isaaf kennu Rabbiin biratti waadaan isaaf ta’a.[2]
Erga kuni beekkame Aakhiratti wanti kuni naaf kennama jedhee odeessun isaa kuni dhimma lama keessaa hin bahu:
Takkaa dubbiin isaa kuni wanta hin mul’anne gara fuunduraatti taasifamu beeku irraa kan madde ta’uu qaba. Wanta Rabbiin ergamtoota Isaatti beeksiseen ala wanta gheybi Rabbiin malee eenyullee akka hin beekne beekkamaadha.
Takkaa immoo Rabbitti amanuu fi Ergamtoota Isaa hordofuun Isa biratti waadaa kan fudhate ta’uu. Rabbiin namoota Isatti amananii fi ergamtoota Isaa hordofan Aakhiratti akka isaan milkeessu waadaa galee jira. Nama kanarraa dhimmoonni kunniin lamaan waan dhabamaniif oduun isaa soba akka ta’e ni beekkama. Kanaafi itti aanse ni jedha: “Kallaa” Haa dhorgamu dhimmichi akka inni odeessu miti. Beekumsa gheybi hin qabu, kaafira waan ta’eef beekumsi Ergamtootaaf kenname homaa isa bira hin jiru. Waan kafaree fi amanuu dideef Rahmaan birattis waadaa hin fudhanne. Garuu faallaa wanta inni jedhee argata. Qoratamuu fi adabamuuf jechi isaa kan katabamuu fi eeggamuudha. Kanaafi ni jedha, “Wanta inni jedhu ni galmeessina, adabbii irraas dabalti isaaf [malu] ni daballaaf.” Akkuma inni jallinnaa fi kufrii dabalate, gosoota adabbi adda addaa isaaf daballa.[3]
“Wanta inni [nan qaba] jedhe hunda ni dhaalla” Qabeenya fi ilma isaa ni dhaalla, addunyaa keessaa kophaa ta’ee baha. “innis kophaa ta’ee Nutti dhufa.” Kana jechuun ilmaan isa jabeessan, gargaartota isa gargaaranii fi qabeenya kan hin qabne ta’ee Guyyaa Murtii kophaa ta’ee Nutti dhufa.[4]
Barnoota baay’ee asirraa baranna. Isaan keessaa: Kaafironni osoo kafaranii jiranu Jannata si seenna jechuun odeessu. Oduun isaanii kuni soba akka ta’e aayaanni kunniin ifa baasu. Sababni isaas, oduun isaanii ragaa qabatamaa hin qabu. Wanta gara fuunduraatti taasifamu hin beekan. Akkasumas, Rabbitti amanuun wanta Inni ajaje hin hojjatan, wanta Inni dhoowwe hin dhiisan. Ammas, wanti asirraa barannu, namni addunyaa tana keessatti qabeenyaan yommuu qananii’u Aakhiratti Rabbiin na qananiisa jedhee of gowwoomsu akka hin qabneedha. Wanti Aakhiratti isa baraarun qananii isaaf argamsiisu qabeenya osoo hin ta’in iimaana fi hojii gaggaarii hojjateedha.
Amma gara seena Khabbaabitti yommuu deebinu, Umar (radiyallahu anhu) yeroo bulchiinsa isaa Rabbiif jedhe wanta isa qunname Khabbaabin gaafate. Khabbaabis dugda isaa irraa ni saaqe. Madaa nama rifachiisu yommuu argu Umar ni jedhe: “Kana dura wanta akkanaa argee hin beeku.” Khabbaabis ni jedhe, “Yaa Amiiral Mu’miniin! Ibidda naaf bobeessan. Ergasii achi keessa na kaa’an. San booda namtichi tokko miila isaa laphee kiyya irra godhe. Lafti hin qorrine dugda kiyyaan malee. İbiddi sunis foon kiyyaan malee hin dhaamne.” (Rawdatul Anf 2/98)
Yommuu rakkoo isaan dabarsan kana arginu, nuttis yeroo rakkoon nu qunnamu, jabeenya fi obsa akka horannuuf fakkeenya nuuf hin ta’anii?
Kitaabban wabii:
[1] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi 7/622, Tafsiiru Ibn Kasiir-5/257,Zaadul Masiir 896
[2] Tafsiiru Xabari-15/621
[3] Tafsiiru Sa’dii-fuula 582
[4] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi 7/626
As-Siiratu Nabawiyyati–fuula 155-159, Alii Muhammad Sallaabi, Noble Life of The Prophet [English] 1/403-409


text:
Tafsiira Suuratu Al-Hadiid-Kutaa 4
Ifa Mu’mintootaati fi gammachuu isaanii
“Guyyaa mu’mintoota dhiiraa fi dubartootaa ifti isaanii isaan fuunduraa fi mirga isaaniitiin fiigu argitu, [akkana isaaniin jedhama], “Har’a oduun gammachiisaan keessan, achi keessatti kan haftan taatanii Jannata jala ishii laggeen yaa’aniidha. Suni isumatu milkaa’inna guddaadha.” Suuratu Al-Hadiid 57:12
Mu’mintoota jechuun namoota Rabbiitti, malaykotatti, Kitaabanitti, Ergamtootatti, Guyyaa Qiyaamaa fi murtii Rabbitti amananii fi hojii gaggaarii isaan irraa eeggamu hojjataniidha.
“Guyyaa mu’mintoota dhiiraa fi dubartootaa ifti isaanii isaan fuunduraa fi mirga isaaniitiin fiigu argitu,” kana jechuun yommuu Guyyaan Qiyaamaa dhufee aduun maramte, jiiyni ifa dhabe, namoonni dukkana keessa ta’anii fi Jahannam irratti siraaxni (riqichii) kaa’ame, mu’mintootaa dhiiraa fi dubartii ifti isaanii fuulduraa fi mirga isaanitiin kan fiigu ta’ee argita.[1] Ifni hamma hojii isaanii irratti hundaa’e isaaniif ifa. Akkuma Abdullah ibn Mas’uud jedhe: “Hamma hojii isaanii irratti hundaa’e siraaxa irra darbu. Isaan keessaa ifti isaa akka gaaraa guddaa ta’etu jira. Isaan keessaa ifti isaa akka muka temiraa ta’etu jira, isaan keessaa nama ifti isaa hanga nama dhaabbate gahutu jira. Isaan keessaa ifti isaa xiqqaa kan ta’e nama ifti isaa quba guddaa gahuu fi yeroo garii ifu yeroo biraa immoo dhaamudha.”[2]
“[akkana isaaniin jedhama], “Har’a oduun gammachiisaan keessan, achi keessatti kan haftan taatanii Jannata jala ishii laggeen yaa’aniidha. Suni isumatu milkaa’inna guddaadha.”
Bushraa jechuun oduu nama gammachiisu namatti beeksisuudha.[3] Guyyaa san Malaykoonni oduu gammachiisaa mu’mintootatti himu ykn beeksisu. Oduun gammachisaan kunis, Jannata bal’oo laggeen mukkeenii fi gamoowwan ishii jala yaa’an seenuudha. Achi keessatti kan hafan ta’anii yeroo hundaa keessa jiraatu. “Suni isumatu milkaa’inna guddaadha.” Jannata keessa seenuu fi yeroo hundaa achi keessa turuun milkaa’inna guddaadha.
Guyyaa Munaafiqonni ifa dhabanii fi Dallaa rahmataa seenuu irraa dhoowwaman
“(13)-Guyyaa munaafiqonni dhiirotaa fi dubartotaa warra amananiin, “Nu eegaa ifa keessan irraa qabsiifannaa” jedhan, “Gara duuba keessanitti deebi’aatii ifa barbaadadhaa.” [isaaniin] jedhamu [san yaadadhu]. Jidduu isaaniitti jogola (dallaa) balbala qabu kan keessa isaa rahmanni, ala isaa immoo azaabni (adabbiin) jirutu dhaabbama. (14)-[Munaafiqonni], “Isin waliin hin turree” jechuun [mu’mintoota] waamu. Isaaniis ni jedhu, “Eeyyen! Garuu isin of jalliftan, ni eegdan, ni shakkitan, hanga ajajni Rabbii dhufutti hawwiin isin gowwoomsite. Waa’ee Rabbii ilaalchise gowwoomsaanis isin gowwoomse.” Suuratu Al-Hadiid 57:13-14
Munaafiqota jechuun namoota gubbaan Islaamaa mul’isanii fi arrabaan dubbatan garuu keessaa isaanii keessatti kufrii dhoksanii fi qalbiin hin amanneedha. Al-Jazaa’u min jiinsil amal (mindaan gosa hojiitiin)” waan ta’eef namni Guyyaa Murtii waan hojjateen mindeefama. Aayaata armaan olii keessatti Guyyaa Qiyaamaa haala munaafiqoota dhiiraa fi munaafiqota dubartii ifa baasa. Wantuma isaan addunyaa irratti mu’mintootatti hojjataa turaniin Guyyaa Murtiis fakkaatama isaan hojjatan munaafiqotatti hojjatama. Munaafiqonni gubbaan Mu’imintootatti makamanii hojii isaan hojjatan ni hojjatu, miseensa isaanii fakkaatu. Garuu qalbii isaanitii fi yommuu adda ta’an diina mu’mintootaati. Addunyaa irratti munaafiqonni ifa iimaana hin qabanii turan.
Guyyaa Qiyaamaa namoonni iddoo wal gahiitti yommuu walitti qabaman dukkana cimaaf saaxilamu. Mu’mintoota malee namoonni iddoo qorannoo ergasii gahuumsa dhumaa ifa ittiin deemaniin ni dhabu. Rabbiin azza wa jalla mu’mintootaaf ifa isaan fuundura ifuun ittiin deeman isaaniif kenna. Ifni kuni akkuma isaan fiigan isaan fuundura fiiga. Akkuma konkolaachisaan halkan dukkanaa keessa ifa konkolaataa ibsachuun karaa isa fuundura jiru arguun gara fuunduraatti fiigu, mu’mintoonnis ifa iimaanaa ibsachuun gara fuunduraatti fiigu.
Munaafiqonni immoo jalqaba irratti mu’mintoota waliin walitti qabamu. Ergasii mu’mintoonni gara bakka qorannoo akka deeman ni ajajamu. Isaaniis hamma iimaanaa fi baay’inna hojii gaarii isaanii irratti hundaa’e ariitin ni fiigu. Rabbiinis ifa ittiin deeman isaaniif godha. ifni kuni isaan fuundura fiiga. Mirgaa isaaniitiin facaasu fi naannessu ni danda’u. Isaan tasgabbeesuuf akkana isaanin jedhama: “Har’a oduun gammachiisaan keessan, achi keessatti kan haftan taatanii Jannata jala ishii laggeen yaa’aniidha. Suni isumatu milkaa’inna guddaadha.”
Munaafiqonnii iimaanaa fi hojii gaggaarii waan hin qabneef gara bakka qorannoo fi jazaa akka mu’mintoonni fiiganitti fiigu hin danda’an. Ifa isaan fuundura fiigus hin argatan. Adeemsa jalqabaa irratti ifa mu’mintoota irraa ni fayyadamu. Isaan duuba yeroo gabaabaf ni deemu. Ergasi isaan hordofuu irraa dadhabuun duubatti hafu. Mu’mintoonni isaan dursu, ifni isaaniis isaan waliin munaafiqota dursa. Ergasii isaan irratti ni dukkanaa’a.
Yeroo kanatti, munaafiqonni dhiirotaa fi dubartootaa mu’mintoota beekaniin akkana jedhu, “Nu eegaa! Ifa keessan irraa qabsiifannaa.” Kana jechuun ifa keessan irraa ibsanne gara isin itti deemtan waliin deemnaa nu eegaa. Garuu mu’mintoonni deebii hin deebisaniif. Dhiirotaa fi dubartoota munaafiqoota ta’aniin akkana jedhama: “Gara duuba keessanitti deebi’aatii ifa barbaadadhaa.” Kana jechuun bakka dhuftanitti deebi’aa. Mataa keessanif achii ifa barbaadadhaa. Kan dandeessan yoo taatan, carraaqqi keessaniin hojii keessan irraa ifa barbaadadha. Ifa ittiin qajeeltan mataa keessaniin soqadhaa. Akkuma addunyaa irratti firii namoota biroo irraa fayyadamtan, har’a immoo ifa namoota biroo irraa fayyadamu hin dandeessan. Addunyaa irratti “Nuti isin walin jirra” jettanii kijibuun bu’aa hojii isaanii fayyadamtu. Garuu har’a kijibuu fi gowwoomsun hin jiru. Guyyaan Guyyaa Murtii fi haqaati. Jecha kana Malaaykonni erga isaaniin jedhanii booda Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa mu’mintootaa fi munaafiqota jidduu jogola (dahoo ykn dallaa) dhaaba. “Jidduu isaanitti jogola (dallaa) balbala qabu kan keessa isaa rahmanni, ala isaa immoo azaabni (adabbiin) jirutu dhaabbama.”
Rabbiin jogola ykn dallaa kanaaf balbala godha. Hanga mu’mintoonni duubatti harkifatanii fi ifti isaanii dadhabaa ta’ee balbala kanaan seenanii xumuramanitti waardiyoonni isaaniif hayyamu. Ergasii munaafiqota irratti balballi ni cufama. Haguuggamanii gara kallatti kaafirotatti qajeelfamu. Kanaafu, isaan waliin ta’u. Sababni isaas, addunyaa keessatti munaafiqonni kaafirota waliin turan.
Dallaan kuni keessi isaa bareedaa mu’mintootatti aanudha. Mu’mintoota dallaa kana keessa seenan irratti rahmanni Rabbii qalbii fi nafsee isaanii gammachiisu ni bu’a. Alli dallaa kanaa immoo sodaachisaa munaafiqotatti aanudha. Ala kanarraan munaafiqotatti azaabni (adabbiin) adda addaa ni dhufa.
Munaafiqotaaf dallaa kana akka seenan isaaniif hin hayyamamu. Yeroo kanatti furmaanni isaanii, tarii mu’mintoonni isaaniif raga bahuun jaarsummaa akka isaaniif ta’aniif akkana jechuun isaaniitti lallabuu: “Isin waliin hin turree?” Kana jechuun addunyaa keessatti isin waliin kan salaannu, soomnu, hajjinuu fi hojii gaggaarii biroo kan hojjannuu hin turree?
“Mu’mintoonnis ni jedhu, “Eeyyen!” kana jechuun eeyyen gubbaan (zaahiran) nu waliin turtan. Gubbaan hojima akka keenyaa hojjachaa turtan. Garuu addunyaa keessatti keessaan (qalbiin) nu waliin hin turre. Hojiin keessan hojii munaafiqaa iimaanni fi niyyaa gaariin keessa hin jirreedha. Kanaafu, har’a dallaa kana keessa nu waliin ta’uu hin dandeessan. Munaafiqonni keessaan (qalbiin) addunyaa keessatti isaan waliin akka hin turre mu’mintoonni dhimmoota shan tarreessu:
“isin of jalliftan” kana jechuun filannoo keessaniin karaa jallinnaa hordofuun, kufrii dhoksuun, haqa fudhachuu diduun, Islaamaa fi Muslimootatti shira baasun of jalliftan, nafsee teessan adabbiif saaxilatan.
“ni eegdan” kana jechuun Islaamaa fi Muslimoota irratti balaan akka bu’uu fi badan eegaa turtan. Erga isaan badanii booda kufrii keessan ifatti baastu turtan. Garuu Rabbiin mu’mintoota gargaaree kaafirota salphise. Kanaafu, shira keessan isin irratti deebise. Isin shira kan baastan turtan.
“ni shakkitan” haqa Nabiyyiin (SAW) Rabbii olta’aa irraa fide ni shakkitan. Haqa kana keessaa du’aan booda kaafamu ni shakkitan. Ragaaleen ifaa osoo isaaniif dhufee jiru shakkuuf uzrii (sababa) homaatu hin qabanii turan.
“hanga ajajni Rabbii dhufutti hawwiin isin gowwoomsite.” Kana jechuun hanga duuti isinitti dhuftutti hawwiin sobaa isin hawwitan, hawwiin sheyxaanni fi kaafironni isin hawwisisan isin goowwomsite.[4] Hawwiin sobaa kuni: mu’mintoota irratti balaan akka bu’uu fi gadi aanan hawwuu, badiin kiyya naaf araaramama (irra darbama) jechuun badii hojjachuu itti fufuu, addunyaan isaan gowwoomsu fi kkf of keessatti qabata.
Gabaabumatti hawwiin kuni hawwaa badaa karaa Rabbii irraa isaan deebisuu fi isaan jallisuudha. Akka kaafirotatti guddinna guddaa irra geenya jechuun Islaama irraa garagaluu fi kaafirota akkeessuf carraaqun hawwii isaan gowwoomsudha. Hawwiin kuni isaan goowwomsun osoo hin tawbatin duuti isaanitti dhufuun kufrii fi nifaaqa irratti du’an.
“Waa’ee Rabbii ilaalchise gowwoomsaanis isin gowwoomse.” Kana jechuun sheyxaanni murtii fi dhiifama Rabbiitiin isin gowwoomse.[5] Yommuu Rabbiin osoo isaan hin adabin yeroo muraasaaf isaan dhiisu, sheyxaanni kufrii fi nifaaqa isaaniif miidhagse, adabbii Rabbii jalaa nagaha akka bahan isaan tasgabbeesse.[6] Dhugumatti kuni gowwoomsu guddaadha. Kufrii, nifaaqa fi badii isaanii osoo hojjachuu itti fufanuu, “adabbii Rabbii jalaa nagaha ni baatu” jedhe isaanitti hasaasun gowwoomsu guddaadha. Nafsee ofii keessatti akkana ofiin jedhu “[Badii hojjannuu fi] wanta dubbannu kanaaf maaliif Rabbiin nu hin adabnee?” (Ilaali suuratu al-Mujaadala 58:8)
Ibsa kana booda munaafiqotaan akkana jedhama:
“Har’a isinii fi warra kafaran irraa fidyaan hin fuudhamu. Teesson keessan ibidda. Ishiin mawlaa keessani, gahuumsi waa fokkate!” Suuratu Al-Hadiid 57:15
Fidyaa jechuun adabbii jalaa nagaha bahuuf qabeenya kennamuudha. Ingiliffaan Ransom, Amaariffaan Beezaa jechuun hiikan. Fkn, namni yoo hidhame, hidhaa irraa akka gadi furamuuf mallaaqni ni kennama. Maallaqni kuni fidyaadha.
Mu’mintootaa fi munaafiqota jidduu haasofti erga xumuramee booda, abdii isaan kutachiisuu fi adabbii jalaa bahuuf mala wayitu akka hin baafanne, akkana isaaniin jedhama: “Har’a isinii fi warra kafaran irraa fidyaan hin fuudhamu.” Kana jechuun yaa munaafiqoota! Har’a isinii fi warra ifaan ifatti kafaran irraa kafaltiin ykn bakka bu’aan azaaba Rabbii ittiin ofirraa deebistan isin irraa hin fuudhamu.[7] Guyyaa Qiyaamaa osoo addunyaa fi wanti ishii keessaa jiru hundi kan isaanii ta’ee azaaba jalaa ittiin of baasuuf akka kafaltiitti dhiyeessanii, isaan irraa hin fuudhamu. Guyyaa san wanti namni qabu iimaanaa fi hojii gaarii qofa. Qabeenyaa fi wanti inni ittiin of dhaadataa ture Gaafa san of biratti hin argatu. Asirraa kaane, iimaanni fi hojiin gaariin addunyaa fi qananii addunyaan qabatte hunda caala jechuu dandeenya. Sababni isaas, Guyyaa Qiyaamaa cinqiin hammaatu san wanti ibidda Jahannam jalaa nagaha nama baasu qananii addunyaa tana irratti horatan osoo hin ta’in iimaanaa fi hojii gaarii hojjataniidha.
“Teesson keessan ibidda.” Kana jechuun iddoon itti galtanii fi keessa qubattan ibidda Jahannami.
“Ishiin mawlaa keessanii” Sababa kafartanii fi shakkitaniif iddoo jireenyaa hundaa caalaa Ibiddi Jahannam bakka isiniif maltuu fi ofitti isin qabduudha.[8] “gahuumsi waa fokkate!” Ibiddi Jahannam gahuumsa dhumaa gahaniidha. Dhugumatti gahuumsi kuni garmalee fokkataa fi badaa ta’ee jira!
Wantoota baay’ee asirraa baranna. Isaan keessaa:
1-Al-Jazaa’u min jiinsil amal (mindaan gosa hojiitin) jedhama- mu’mintoonni akkuma addunyaa irratti amananii fi hojii gaggaarii Rabbiin jaallatutti fiigan, Guyyaa Qiyaamaa yommuu dukkanni nama marsu sanitti Rabbiin ifa ittiin deemanii fi fiigan isaaniif godha. Faallaa kanaa, munaafiqonni akkuma addunyaa irratti qalbii isaanitiin amanuu didanii dukkana kufrii keessa turan, Guyyaa Qiyaamaa iimaana waan hin qabneef ifa ittiin deeman ni dhabu. Guddinnii fi jabeenyi ifaa hamma iimaanaa fi hojii gaggaari irratti hundaa’a. Namni iimaanni isaa cimaa ta’ee fi hojii gaggaarii baay’ee ikhlaasaan hojjate, akkasuma, ifni isaa guddaa ta’a. Akkasumas gara fuunduraatti ariitin deema. Namni iimaanni isaa laafaa fi hojiin isaa xiqqaa ta’e akkasuma ifaa fi adeemsi isaa dadhabaa ta’a. Kaafironni fi munaafiqonni iimaanaa fi hojii gaggaarrii waan hin qabneef, ifa ni dhabu.
2-Munaafiqonni zaahiraan (gubbaan) Islaamaa labsuun keessatti immoo kufrii dhoksuun Muslimoota waliin jiraataa turan. Kan kana godhaniif faayda Muslimoota irraa argachuu fi miidhaa ofirraa deebisuufi. Guyyaa Qiyaamaa ifni faayda guddaa garmalee barbaadamu waan ta’eef, isaanitti makamanii mu’mintoota irraa ifa kana argachuuf ni hawwuu. Garuu Guyyaan Guyyaa haqaa waan ta’eef ifa kana hin argatan. “Gara duubatti deebi’aatii achii ifa barbaadadhaa.” Isaaniin jedhama.
3- Iimaanni fi hojiin gaariin akka dallaa balbala qabuuti. Mu’mintoonni addunyaa keessatti iimaana keessa waan seenanii fi hojii gaggaarii ikhlaasan waan hojjataniif, Guyyaa Qiyaamaas dallaa (jogola) isaanii fi munaafiqota jidduutti dhaabbame nagahaa fi ariitin seenu. Munaafiqonni immoo gubbaan Islaama haa mul’isanii malee qalbiidhaan iimaana keessa waan hin seennef dallaa keessi isaa rahmata ta’e keessa hin seenan. Gara alaatti dhoowwamuun azaaba naannawa sanitti dhufuuf saaxilamu. “Al-Jazaa’u min jiinsil amal (mindaan gosa hojiitin)” kan jedhu ammas yaadadhu.
4-Gatiin hojii kan madaallamu gubbaa qofaan osoo hin ta’in wanta qalbii keessa jiruuni. Munaafiqonni mu’mintootaan “Isin waliin salaatuun, soomuun, qabsaa’uu fi hojii gaggaarii biroo keessatti hirmaachuun isin waliin hin turree?” jedhu. Garuu iimaanni fi ikhlaasni qalbii keessa waan jirreef hojiin gubbaa isaan irraa mul’atu akka homacha (horofaa) saamunaa ta’a. Yoosu bada, gatii homaatu hin qabu. Kanaafu, Guyyaa boru ifa argachuuf, “Iimaana qalbii keessa jiru cimsachuuf, na argaa, na beekaa, na dhagayaa fi kkf irraa hojii gaggaarii qulqullefachuun jaalala Rabbii fi mindaa Isaa argachuuf namni haa carraaqu.”
5-Namni hanga fedhe hojii gaggaarii haa hojjatu, qalbii isaa keessatti wanta iimaana faallessu yoo kuufate hojiin isaa jalaa bada. Aayah armaan olii keessatti wanta munaafiqotaan jedhame keessaa: “of jalliftan.” Kana jechuun qalbii keessatti kufrii dhoksuu fi Islaamaa fudhachuu diduun of jallistan. “ni shakkitan.” Kana jechuun haqa Rabbii olta’aa irraa dhufe ni shakkitan. Kan akka Qur’aanaa, du’aan booda kaafamu ni shakkan. Shakkiin qalbii keessa yoo ture gara kufriitti waan nama geessuuf iimaanan wal faallessa. “ni eegdan” kana jechuun Islaamni fi Muslimoonni akka badan ni eegdan. Kuni Islaamaa fi Muslimoota irratti waan badaan akka bu’uu hawwuu waan ta’eef iimaanan wal faallessa. Namni Guyyaa dukkanni fi dhiphinni namatti bu’u san jalaa nagaha bahuuf gochoota akkanaa irraa of eeguf haa carraaqu.
6-Tarii of jallisuu, shakkuu fi waan badaa Islaamaa fi Muslimoota irratti eegutti kan isaan geesse, hawwii sobaati fi sheyxaana. Hasaasni sheyxaanni isaanitti hasaasu, kufrii fi shakkitti akka kufan isaan taasise. Sheyxaana irraa eeggamuuf osoo gara Rabbii fiiganii eeggumsa Isarraa kadhatanii, silaa Rabbiin isaan eegaa ture. Garuu isaan kana hin hojjanne. Hawwiin sobaa isaan hawwanii fi kaafironni isaan hawwisiisan, badiitti akka lixan isaan taasise. Munaafiqonni kaafirota hiriyyaa waan godhataniif waan badaa isaan hawwisiisu. Hawwiin sobaa kuni hundi karaa qajeelaa irraa akka jallatan isaan taasise. Kanaafu, namni hasaasa sheyxaanaa fi hawwii sobaatin gowwoomun, daandii haqaa (Islaama) irraa dabuu irraa of haa eeggatu.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Sa’dii-989
[2] Tafsiiru Ibn Kasiir-7/176[3] Tafsiiru tahriir wa tanwiir-27/381
[4] Zaahiratu nifaaqi wa kabaa’isu munaafiqiin fi taarikh-1/644-658, Abdurahmaan Hasan Habanka
[5] Zaadul Masiir-1398[6] Tafsiiru Sa’dii-990, Tafsiiru Xabarii-22/406
[7] Tafsiiru Xabarii-22/407, Zaahiratu nifaaqi wa kabaa’isu munaafiqiin fi taarikh-1/659[8] Tafsiiru ibn Kasiir-7/180, Tafsiiru Sa’dii-990


text:
Oromia Communication Bureau
———–
Heera Mootummaa Federaalawa Dimookiraatowa Rippaabilika Itoophiyaa keewwanni 87(3) jalatti, Raayyaan ittisa biyyattii birmadummaa biyyaa eeguuf hundaa’e. Kewwata xiqqaa 4 fi 5 jalattis Raayyaan ittisa biyyaa yeroo kamittuu kan heerichaaf bitamu ta’uufi hojiisaa akkaataa gartummaa dhaabbattoota siyaasaa kamirraayyuu bilisa ta’een hojiisaa akka hojjetu kaa’a.
Raayyaan Ittisa biyyattii diina alaa itti dhufu biyyaafi ummatarraa tiksa jedhamee hirmaannaa saboota sablammoota biyyattitiin ijaarame kun garuu kaayyoo dhaabbateef kanaan ala yeroo adda addaa dogoggora seenaa ummatarratti yommuu raawwatu mul’ata.
Heerri kun akkaataa keewwata 8 (1-5) jalattis birmadummaa ummata biyyatti ilaalchisee ibsameen ammoo Saboonni, sablammoonnifi ummatoonni Itoophiyaa abbootii aangoo birmadummaa Itoophiyaatii jedha.
Heerri kun seera ol’aanaa biyyattii ta’ee bakka jirutti, abbaan aangoo ummata biyyattii ta’ee osoo jiruu, murtee qaama mootummaa kamiinuu ykn abbaa taayitaa kamiinuu dhimmoonni heera kanaan walfaallessan raawwatamuu bakka hin qabnetti raayyaan ittisa biyyaa daangaa aangoosaa malee birmadummaa mootummaa naannoo tokkoo cabsee ummata keessa seenuun ummatarratti miidhaa geechisaa jira.
Kanaaf fakkeenya gaarii kan ta’u ajjeechaa saba Oromoorratti raayyaan ittisa biyyaa itti gaafatamummaan itti hin dhaga’amne muraasni tibbana Aanaa Meettaa Magaalaa Calanqootti raawwateedha. Yakka jimlaan ajjeechaa raayyaan ittisa biyyaatiin Calanqootti raawwatame duuba eenyutu jiraa? Qaamni kana ajajaes eenyudha? Gaaffiin kun uummtaaf deebi’uu qaba. Gocha kana duuba kan jirus saaxilamuu qaba. Seerattis dhihaachuu qaba.
Akka biyya keenyaatti, Ajajaan raayyaa ittisa biyyattii Muummee ministira biyyattiiti. Yaakki raawwatamu kun beekamtii isaatiin ala yoo ta’e dhimmicha qoratee tarkaanfi barbaachisaa ta’e fudhachuu kan danda’us isa ta’ee bakka jirutti yakki kun irra deddeebi’ee yemmuu raawwatamu ammo yakkicha raawwatamuuf beekamtiin kennamuu agarsiisa.
Raayyan ittisa biyyaa mootummaan Naannoo Oromiyaa akka naannicha seenu waamicha osoo hin taasisiniif birmadummaa abbaa aangoo uummata naannichaa sarbuun yakki raawwateefi raawwachaa jiru olaantummaa heeraafi seera biyyattii kan cabseedha. kana yeroo jennu raayyaan ittisa biyyaa hundi rakkoofi ilaalcha hin taane qaba jechuu miti quuqama uummataa kan qaban akkuma jiran ta’e jedhanii miidhaa geessisaa kan jiranis qabatamaatti mul’ata.
Waan ta’eefis nageenya uummataa eegsisuurra rakkoo kana kan uuman seeraan gaafatamuu qabu. Lubbuu jumlaan Calanqoorratti balaa sirna darbe keessa raawwatameen madaan Oromoo osoo hin fayyin lammaffaa seenaa gurraacha kaleessa raawwatame ammas eddoo biraatti babal’atee raawwatamuunsaa hin oolu.
Mootummaan naannoo Oromiyaas sadarkaa kanatti xiyyeeffannaa kennee ilaaluun furmaatasaaf kallattii kaa’uun hojjechaa akka jiru murteessee itti deemaa jira. Raayyaan ittisa biyyaa kaayyoo dhaabbateef dagachuun ogummaasaa malee uummata keessa galuun saba unkuruun, kaayyoo eenyuu galmaan gahuuf akka ta’e adda bah’u qaba.
Mootummaan naannoo Oromiyaas ta’ee mootummaan Federaalaa miseensota raayyaa ittisa biyyaa ajjeechaa kanarratti hirmaataniifi qaamolee isaan duuba jiran seeratti dhiheessuuf hojjetamaa jira. Uummataafis ifa ni ta’a.
Qaamni nyageenyaa uummata naannichaas nagaa ummatasaa eeguuf wareegama kamuu kaffaluuf yoomiyyuu caalaa of qopheessuu qaba. Ummannis wareegama hin barbaachifne kanfaluurraa of eeguun tasgabbiin socha’uu qaba. Hunda caalaa wal-dhaggeeffannaafi tokkummaan waliin dhaabbachuun murteessaa ta’a.
Uummanni Oromoo gaaffii mirga ofii gaafateef, mirga ofii kabachiisuufis karaa nagaatiin socha’eef qe’eesaarratti yakki lubbuun ajjeefamuu, buqqa’uufi shororkeeffamuun irratti raawwatamuu hin qabu.
Uummanni Oromoo kaleessa birmadummaa biyya Itoophiyaa jedhamtu kana dhiiga isaatiin tiksee asiin gee’eera. Saboonni sablammoonni biyyattii yeroo sana wareegama kamuu kan kaffaleef diina alaa biyyarra tiksuuf ture. Har’a miseensonni raayyaa ittisa biyyaa muraasni faayidaa uummataafi itti gaafatamummaa isaanii dagatan, uummata nagaa qe’eesaarratti dhaanamuun salphina guddaadha. Kanaafuuf wal bira dhaabbachuufi yakkamtoota kanneen saaxiluun murteessaa ta’a. Kana raawwachuun saboota alaabaa tokko jalatti waliin jiraachaa jiru ta’uusaa irra deebiin kan itti waliif mirkaneessu yeroonsaa amma.
Yakka ajjeechaa Calanqootti raawwate duuba eenyutu jira? Gaaffii jedhuuf ummanni ifatti deebii argachuu qaba.
Yakka ajjeechaa Calanqootti raawwate duuba eenyutu jira?
Oromia Communication Bureau


text:
GAAFFIIN OROMOO IMPAAYEERA OLTUUM HABASHOOTAN IJARAMEE KEESSATTI DEEBI.UU HIN DANDAYU
Elias jemal irraa
Akkum maatadureratti ibsuuf yaaletti impaayeera Toophiyaa hadhas mootummaa abbaa irreen wayyaaneen abbott isaaraa kan baratte ummataa nagaan gaaffii gaafatu deebiin keenuu ajjeesuu fi hidhaa dha gaaffiin oromoo impaayeera Ixoophiyaa keessaatti deebii akka hin argannee oromoon hubbachuu qabannaa maaliifa yoo jannee sababa sadi kaasuu hin danden
1 ffaa impaayeer Ixoopiyaa yaaroo ijaaramu kaassee ummataa nagahaa oromoo sanyii duugugun oromoo sanyii ekkaa, sirxee,hurufaa , garmama,tuluu cuqqaallaa,furii galaan, inxoxxoo fi (Tulluu daalattii) gidduu jiraan dhiiga dhangalaasuun lafee caaccabasuun maqaa oromoo jadhu balessun fi lafa irraa buqqisuun ijaaramee
2 ffaa hadhaas jaraa 21 tokko ffaa keessaattii sanyii duugugaa qaroomin gudiin biyyaa jadhee dhufee jaraa kan keessattii gudiin biyyaa jadhaanii oromoo sobannii oromiyaa alagaan dhunfachiisuuf ergaa abboott isaaniirraa fuudhatan gaalamaan gayuufa tattaafata jirani
3 ffaan hadhas waan addaa hin fidanee waan abboott isaaniiraa kana baratan akka haaraayaa fiidaan oromoo dhiiga dhaangaalaasu ajjeesuu lafaa isaara buqqisuu oromoon hamaa kolanii habashoota jaaltti kufee waan duriira jiruu kaa ittii fufuu haga impaayeer dhiiga dhaangalaasuun ijaaramee kuna diigamuutti oromoon biyya isaarattii akka bineensatti adamasuu ajjeesuun ittii dabala deemaa ixoopiyaa keessaatti ummanii oromoo nagah aragaatee akka jirachuu hin dandeene lalaa jiraa wayyaanen ilmaan oromoo kana finfineetti hafaan sanyii duguugga akka abboott isaani itumaa jiraan hadhaas oromoo kuman lakkaamuu buqqisanii mana dhabsisanii biyya dhuunfaachuuf wayyaanenis hadhaas sanyii duguugaa jiraatti maalifa kayyoon jaraa oromiyaa ratti qaban mootummooni ixoophiiyoota oromoo saanyii duguuganii oromiyaa abbaa dhaabasisanii abbaa itti tayuudhaa fedhiin issani hadhas borussa impaayeera dhiiga dhangalaassuun ijarame kun akka habashotaf taa uu tayeef waan ijaaramef oromoon achi keessatti deebii aragaate jiraat jachuun arjuma dha FURAAMANII KEENYA qabson dhaloota qubeen egalaame kana haga harmee oromiyaan bilisomtuti oltuum habachoot oromiyaa keessa dhabaamuti dhalooni qubee manati galuu hin qabuu mormina dhaloota qubeen egalaamee mootumman abbaa irree wayyaanee fi oltuum habashoot hundeen buqqisuu harmee oromiyaa akka bilisomasu shakkiin hin jiruu moormii qubeen kan rifate ummata harka qulaa mirg isaa ffalmatu shororkeessaadhaa jechuun ifaan ifatti waraana irratti labsee guyyaa adiidhaan dhiiga ummata keenyaa dhangalaasaa ture ittumas jira haa taa uu malee ummatni oromoo roorroo bara dheeraa waan jibbef afaan qawwee fuuldura dhaabbachuudhaan FDG gaggeeffamaa ture jalqaba bara 2016 irratti gara FXG tarkaafachisee jira ummani oromoo ummata dhugaaf dhaabbate ummata mirgaa fi bilisummaa isaaf dhaabbate ilmaan isaa waalin faana ta.ee qabsoo dhallota qubee isaa finiinsuun mootumma abbaa irree wayyaanee mootumma isaa ajjeesaa fi saamaa jiruu hundeen buqqisee ofirraa gatuu qabaa mootummaan abbaa irree wayyaneen mormii dhaloot qubeen kan raafamee abdii kutachuudhaan waraana daangaa irraa qabu gara oromiyaa deebisuun oromiyaa bulchiinsa waraanaa jala galcheera waraanni mootummaa wayaanees oromoo ajjeesuu madeessuu hidhu fi dararuu dubartoota gudeeduu fi qabeenya ummataa saamuu irratti hojjii godhate aragama kuunii kaanutti mulisu mootummooni habashoot kaayoon isaani oromoo balesu akka tayee nutti agarasisa kanafu impaayeera oltuum habashotan ijaaramee kun jigee oromiyaan oromoo ijaramuu qabadii
DHUGAA QABAN NI MONAA


text:
Warri Mootummaa walii galtee Aafrikaa Kibbaa cinatti “Maqalee qabannee injifannoo labsina” jedhanii qophiirra jiru.
Garuummoo dubbiin akkasii miti.
Lolli dhumachuu fi olaantummaa waraanaa qabachuun gara gara.
Yeroo kanatti Maqalee qabattus, qabatuu baattus lolicha injifannoon hin xumurtu. Yeroof garuu olaantummaa waraanichaa ni dhuunfatta. Miidiyaalen biyyattii torbaanota ykn ji’ootaf oduu injifannoo qofa akka gabaasu ni goota, Jeneraalonni baay’een olaantummaa waraanaa ni labsu, kaadiree fi kaabineen hamilee addaatin ganda keessa deemtee sangoota qotee bulaa ni funaanti.
Dubbiin lola kaabaa ammas deebitee maraammartoodhuma taati!
Wayyaaneenis Gama isheetin Waliigalteen South-Afrikatti balbala cufatanii godhaa jiran milkaa’uu dhabnaan lola ijibbaataa fi tooftaa waraanaa 3 baafattee qophiirra jirti!
1. Lola kallattii – Humna qabdu hundaan dahannaa/mishigiilee isaan danqee jiru cabsitee ba’uun naannolee biroo keessa babaldhachuu!
2. Lola ummataa – Lola kallattiin ofirraa ittisaa, lola Ummataaf ammoo karaa banuudha. Humna diinaa facasuu fi ummanni hidhate marsee akka rukutu haala mijeessuu dha. Fincila Ummataa qawween deeggarame jechuu dha.
3. Lola Riphee Lolaati. Lola kana dhumarra malee ammaa hin eegaltu. Toftaa 1ffaa fi 2ffaan yoo hin milkoofne garasitti cehuun waan hin oolleedha!
Kanaaf, Tigraay yeroo ammaa toftaa 2ffaa kanatti cichuuf karoora baafattee xumurteerti.
Tooftaan lolaa kunimmoo magaalaan Maqalees yoo harka Bilxiginnaatti kan kuftu ta’es maandheewwan gurguddaa fi lafa tarsiimoo qabatee lola kan itti fufuu danda’u ta’ee qophaa’e!
Walumaa galatti:
Waraanni kaabaa fi Oromiyaa keessatti adeemaa jiru saffisaan dhaabbatee gama waliigaltetti luucca’uu qaba.
Ta’uu baannaan Siyaasni biyya kanaa xaxaa amma jiru keessaa ba’ee gara fuulduratti tarkaanfachuun dura yoo xiqqaate balaan gurguddaan( #shocks) marsaa lama ykn sadii uumamuu mala.
Nutimmoo akka Oromootti Warra waan hundumaa salphisee nutti himu dhaggeeffannee of dagatuu hin qabnu. Balaa guddaa (shocks) as deemaa jiru kana keessatti gatii baafamu gad-xiqqeessuuf qophaa’uu qabna. Akkasuma akka Sabaatti injifannee ba’uuf siyaasa adeemaa jiru qalbiin hordofuu, hidhannoo gama hundaa jabeeffachuu fi Gadi teenyee malaaf mariin ‘Road Map’ waloo saba keenya dhumaa jiru kanaaf baasuu qabna!
Kanuma!
Lolli deeggarsa hin qabu!
Nageenyi filannoo hin qabu!


text:
Tags Juneeddii saadoo OPDO Prezdaantii VOA
Check Also
“Kan nutti aanu TPLF malee ABO miti”. Abbaa Duulaa Gammadaa
Ee yaa Oromoo cidhi hunduu 4 kiiloodhaaf malee siif waan madaala kiiloo tokko kaastu of …
One comment
-
Hanga warri kosiin maqa media Oromo jechuun gaazexessa, activist, facebook, garamale jechuun auropa fi USA keessa ta’anii gandaan wal-waamudhaan maqaa ummata oromotiin criminal fi daldaltuun hundi nu irraa dhaabattutti Oromoon bilisa ba’auu tasuma hin danda’u.
Junadiin saadoo dhiisatii Abbay Tsayeen boru dhiifama gaafatee qabsa’a nuuf ta’uuf deema. Meles Zenawi gana ka’e dhiifatama gafate isin bilisomsa eegadha.


text:
Namoonni maaliif dhukuba kaanseriitiin dhiphatu? Kirkirri lafaa magaalota akka hin jirre godhee diigu maaliif uumamaa? Namoonni halkanii fi guyyaa dhama’anii maatii isaanii sooruu hanga dadhabaniitti maaliif raata’uu?
Yeroo baay’ee otuu hin hubatiin, gaaffiiwwan kana irra deddeebinee of gaafachuun keenya hin hafu. Garuu afaan keenyaa baafnee gaaffiiwwan kana hin gaafannu ta’a. Wal’aansoo jireenyaa moo’achuuf yommuu dhamaanu fi al tokko- tokko yommuu hafuurri nu citu, dhaabannee maaliif kuni ta’a? jennee gaafanna.
Jaallannes jibbines wanti nu dammaqisu tokko giduutti ni uumama. Gaa’elli maatiin yookaan michoota keenyaa akka tasaa diigama. Mucaan durbaa isa humna qabuun gudeedamti. Firoota keenya keessaa tokko dhukkuba kaanseriin qabama. Kunis edda nu wareersee booda xiqqoo turree immoo hundumasaa ni daganna. Kunis waan nama dhiphisu gara biraan tokko hamma dhageenyutti dha. Yeroo sana dhaabbannee, as keessatti wanti sirrii hin taane tokko jira jennee yaaduu jalqabina. Jireenyi akkas ta’uu hin qabu ture jenna. Kanaaf wantoonni hammeenyaa maaliif uumamuu? Biyyi lafaa kuni bakka filatamaa maaliif hin taatuu? Gaaffii “Maaliif ?” jedhuuf Macaafni qulqulluun deebii qaba. Namoonni hedduun garuu deebii kana dhaga’uu hin fedhan. Addunyaan kuni amma waan taate kana kan taate, duraan dursitee akka nutti hawwinnu kana waan turteefi dha.
Biyyi lafaa kuni waan amma taaterraa adda akka taatu maal gochuutu danda’amaa? Eenyuttus kana godhaa? Jireenyi baroota hunda nama hundumaaf bakka siqiqii hin qabne akka taatu kan gochuu danda’u maalidhaa? Eenyudhas?
Waaqayyo kana gochuu ni danda’a. Garuu kanaan dura hin goone. Hanga ammaattis gochaa hin jiru. Kunis waan ta’eef isa irratti ni dheekkamna. Kanaafis, “Waaqayyo waaqa hunda danda’uu fi kan hunda jaallatu miti. Otuu kuni ta’eera ta’ee addunyaan kuni akka amma argaa jirru hin taatu turte” jenna.
Kanas kan jennu Waaqayyo dheekkamsa keenya dhaga’ee yaada isaa jijjiiruu danda’a jennee abdii godhanneetu. Abdiin keenyas akkuma nuti yakkaa fi dogoggora Waaqayyoo baay’ifneen innis haala itti wantoota tokko-tokko raawwatu ni jijjiira isa jedhu dha.
Waaqayyo garuu hin jijjiiramu…amma kana haalotas hin jijjiiru…sababiin isaas inni waan isa gaafannu hunda waan nuuf kennee fi inni akka waan hin jirree fi hin barbaachifne tokkootti goonee isa ilaaluu akka dandeenyu kan godhu biya lafaa kana nuuf kenneera.
Seenaa Addaamii fi Heewwan ni yaadattuu? “Ija mukaa isa akka irraa hin nyaanne dhorkaman sana nyaatan. Iji mukaa sunis abboommi isa Waaqayyo isaanitti dubbate sana akka laayyootti ilaaluudhaan, jireenya isaanii Waaqayyoon alatti gaggeeffachuuf isa irratti goolii uumuu isaanii kan ibsu dha. Addaamii fi Hewwaan yommuu kana godhan, Waaqayyo irraa adda ba’anii akka Waaqayyoo ta’uudhaaf abdii fiixaan ba’uu hin dandeenye keessa isaaniitti qabataniitu. Jireenyi hiika qabuu fi kan Waaqayyorra caalu ni jira, Waaqayyo waliinis michummaa dhiyeenyaa kana caalaatti wanti gatii qabu tokko jira yaada jedhuun waan liqimfamaniif ture. Sirni addunyaa har’a argaa jirru kuni, jireenyi mataa fi miilla hin qabne kuni hundi bu’aa filannoo Addaamii fi Hewaani dha.
Seenaan isaanii seenaa hunda keenyaa mitii ree? Sagalee dhageesifnee dubbachuu baatellee, hundinuu garaa isaatti Waaqayyoon dhiisuudhaan, “ishee kanallee aniyyuu nan danda’a” jenna. Yeroo hedduu hundi keenya jireenya keenya Waaqayyo malee gaggeeffachuu ni yaalla. Kana maaliif goonaa? Tarii hundi keenya jireenya Waaqayyorra caaluu fi filatamaa ta’e, wanti gaariin biraan tokko jira jennee waan yaannuuf ta’aa? Namoota adda addaaf waan adda addaa ta’uu danda’a. Garuu yaadnisaa sanumadha. “Jireenya keessatti wanti hangafni Waaqayyo miti. Otuu inni gonkumaa nu hin barbaachisiin waanan ta’uu fedhu ammuma gochuu nan danda’a” yaada jedhu of keessaa qaba.
Innis “Mee isiniif haata’u mee” jedha. Namootni hedduun filannoo mataa isaaniitiin yookaan immoo yaada namoota birootiin gaggeeffamuudhaan yommuu yaada Waaqayyoon ala deeman dhiphinaa fi gidiraa adda addaa keessa seenu. Ajeechaa, gudeedamuu, saamamuu, soba, waliin dhahuu, maqaa baduu, ejja, hannaa fi hammeenya adda addaaf saaxila bahuun ni danda’ama. Yeroo hedduu wantoonni akkasii kuni jireenya namoota Waaqayyoof bakka hin qabaannee fi akka innis isaan hin gaggeessine fedhan keessatti raawwata. Isaan jireenya akka isaanitti fakkaatetti gaggeeffatu. Bu’aa kanaanis miidhamu.
Waaqayyo kana hunda attamiin ilaalaa? Gonkumaa kanatti hin gammadu. Waaqayyoon hubachuu kan qabnu, har’allee fedhiin isaa gara laafina guddaatiin gara isaatti akka deebinuu fi jireenya fooyyee qabu akka jiraannuf kan nuuf hawwu akka ta’etti ta’uu qaba. Yesus akkas jedhe, “Isin warri ba’aan isinitti ulfaate gara koo koottaa, anis boqonnaa isiniifan kenna”. Garuu namoonni gara isaa deemuu fedhan hunda hin turre. Gaafa kana ilaalus Yesus, “Yaa Yerusaalem, yaa Yerusaalem; ati kan raajota ajjeeftu, warra gara keetti ergamanis dhagaadhaan kan tumtu, akkuma lukkuunn cuucoliio ishii koochoo ishii jalatti walitti qabattu sana anis ijoollee kee walitti qabuuf yeroo hagam hawwe! Isin garuu ni diddan” ittiin jechuudhaan gadda isaa mul’ise. Itti fufees Yesus walitti dhufeenya nuti isa waliin qabnu wajjin yommuu wal-qabsiisu, “…ani ifa biyya lafaa ti; namni na hordofu cufti ifa jireenyaa qabaata malee dukkana keessa hin jiraatu" jechuudhaan ibse.
Garuu gaafa jireenyi wal-jeequ hoo? Wanti hin barbaachifne yommuu ta’u hoo? Gochaa namoota birootiin jireena keenyarra wanti nama gaddisiisu yoo ga’e hoo? Akka garmalee miidhamneetti yeroo of ilaallu, akkuma sana Waaqayyos namoota birootiin miidhaa guddaan akka isarra ga’e hubadhaa. Waaqayyo karaa nuti irra dabarru hunda caalaa ni hubata.
Gooftaa Yesus unuuf jecha wanti isarra ga’e baay’ee hedduu dha. Michoonni isaa gonkumaa isa dhiisaniiru. Warri isatti hin amanne isatti ga’isaniiru. Otuu hin fannifamiin dura reebameera, mulqameera. Fannoorrattis mismaaraan fannifamee, bifa nama leeyyaasisuun dirree irratti dhiphinaan akka du’u godhameera. Kan nama uume isa ta’ee otuu jiruu, uumamni harka isaa deebisee yommuu dhiphina kana fakkaatu isarraan ga’u callise. Kanas kan godhe, dubbiin Waaqayyoo inni caaffata qulqullaa’aa irratti baroota durii abdachiifame suni akka raawwii argatuu fi nuunis gabrummaa cubbuu jalaa bilisa nu baasuufi dha. Yesusiin wanti isarra ga’e kuni isa hin dinqisiifne. Wanta isarra ga’uuf jiru hunda, dhiphina, gidiraa, salphina fi du’a dursee fagootti beeka ture. “Yesusis yeroo sanaa jalqabee akka Yerusaalem dhaqee harka maanguddootaatti, harka luboota hangafootaati fi harka barsiistota seeraatti akka-malee akka dhiphachuu qabu, akka ajjeefamuu fi akka guyyaa sadaffaattimmoo du'aa kaafamuu qabu barattoota isaatiif ibsuu jalqabe” jedha.
Wanti nama sodaachisu tokko akka isinirra ga’u edda bartanii booda wanta gootan mee tilmamaa. Yesus dhiphina sammuu fi foonii sirriitti nu hubata. Yesus halkan gaafa qabamuuf jedhu sana, michoota isaa muraasa wajjin gara kadhannaa deeme. “Pheexroosii fi ilmaan Zabdeewoosi lamaanis of-faana fudhatee deeme; gadduu fi yaadda'uus jalqabe. Innis, ‘lubbuun kiyya akka malee gadditee du'uu geesseetti; Isin asuma turaa; na wajjiinis dammaqaa’ jedheen. Innis xiqqoo achi hiiqee adda isaatiin gombifamee, ‘yaa Abbaa koo, yoo danda'ame xuwwaan kun narraa haa dabruu; Garuu akka fedhii keetii malee akka fedhii kootii hin ta'in" jedhee kadhate. Naannoo Yesus michoonni isaa sadii ta’an yoo jiraatanillee, dhiphina keessa isaa hin hubanne. Yommuu kadhannaa irraa deebi’u rafanii turan. Qofaa ta’anii gidiraa fi dhiphina keessa darbuun maal akka fakkaatu Yesus sirriitti beeka.
Yohannis wangeela isaa keessatti akkas jedheera, “Inni biyya lafaa keessa ture; biyyi lafaa isaan uumame; biyyi lafaa garuu isa hin beekine. Innis gara qomoo isaa dhufe; sabni isaa garuu isa hin simanne. Warra isa simatanii maqaa isaatti amananiif garuu ijoollee Waaqayyoo akka ta'an mirga kenneef, …namni isatti amanu marti jireenya barabaraa qabaatuuf malee akka hin banneef, Waaqayyo hanga ilma isaa tokkicha kennutti akka malee addunyaa jaalateeraatii,… Sababiini Waaqayyo ilma isaa gara biyya lafaatti ergeef, biyya lafaatti muruuf otoo hin ta'in, karaaa ilma isaatiin biyya lafaa fayyisuuf”.
Addunyaa kanarra gidiraa fi dhiphinni cimaan jiraachuun isaa gaaffii hin qabu. Inni tokko-tokko kan namarra ga’u sababa namoota ofittummaa fi jibbaan guutamaniini dha. Inni tokko-tokko immoo jireenya kana keessa darbuun na sodaachisa yaada jedhurraa kan maddu dha. Waaqayyo ofii isaa nuuf kenneera. Waaqayyo gidiraa kana fakkaatu keessa ofii isaa darbuu isaa akka beeknu godheera. Kanaafis fedhii fi dhiphina keenya beeka. Yesus bartoota isaan, “Ani nagaa isin biratti nan hambisa; nagaa koos isiniif nan kenna; ani akka addunyaan kennutti isiniif hin kennu; garaan keessan hin raafamin; hin sodaatinis”. Akka sodaannuu fi akka dhiphannu kan godhu sababa hedduutu jira. Waaqayyo nagaa rakkina fuula keenya jiru caalu nuuf kenna. Inni Waaqa isa uumaa ta’e dha. Inni bara baraaf ni jiraata. Addunyaa kana kan uume waan hunda dugda duuba goree to’achaa kan jiru dha.
Guddummaa isaa kana hunda qabatee, tokko-tokkoo keenya nu beeka. Waan xi-xiqqaa fi muraasa kan ta’a hunda bal’inaan beeka. Watoota jireenya keenya keessatti nu mudatan hunda keessatti yoo isatti amananne, ofii keenyas isarra yoo godhanne, qorumsaa fi rakkina wajjin yoo wal’aansoo wal-qabne, inni harka qabee nu dabarsa. Yesus, “Akka isin na keessa jiraachuudhaan nagaya qabaattaniif ani kana isinitti himeera; biyya lafaa kana irratti rakkinni isin argata; garuu jabaadhaa! ani biyya lafaa Moo'adheeraatii" jedhe. Inni hangafa gidiraa hundaa kan ta’e du’a keessa darbuudhaan moo’ateera. Isatti kan amanannu yoo ta’e mudannoo jireenya keenya keessaa hundatti harka keenya qabee nu gaggeessa, gara jireenya bara-baraattis nu geessa.
Jireenya biyya lafaa kana keessatti Waaqayyo wajjin yookaan isa malee deemuu dandeenya. “Yaa Abbaa, Yaa Qajeelaa, addunyaan si hin beeku; ani garuu si beeka; isaan kunis akka ati na ergite nibeeku. Jaalalli ati ittiin na jaalatte isaan keessa akka jiraatuuf, anis isaan keessa akka jiraadhuuf ani akka maqaan kee isaan biratti beekamu godheera; akka beekamus nan godha”.


text:
LibreOffice 7.4 Help
LibreOffice keessatti maddawwan deetaa adda addaa galmeessuu ni dandeessa. Kanaaf qabiyyeewwan dirreewwan deetaa dirreewwanii fi to'annoowwan hedduu tiin itti faayadamuuf siif jiru. Yaadannoon teessoo sirna kee madda deetaa akkanaa ti.
Qajoojilee fi masakootniLibreOfficeqabiyyeewwan yaadannoo teessoof dirreewwan fayyadamu. Yommuu kakaasaman, dirreewwan dimshaashaa qajoojiilee keessaa ofumaan dirreewwan burqicha deetaa yaadannoo teessoo kee irraatiin bakka buufamu.
Bakki bu'insi taasifamuuf, yaadannoo teessoo kam akka fayyadamtuLibreOffice himuu qabda. Masakichi odeeffannoo kanaa gaafatu yommuu ati yeroo jalqabaaf kakaastu ofumaan mul'ata fakkeenyaaf, qajoojii xalayaa daldalaa. Ejjatoowwan gadiiti tarreeffaman hordofuunis masakicha waamuu ni dandeessa.
Deetaan yaadannoo teessoocha bu'uuraa LibreOffice keessaa dubbisuu-qofa dha. Bu'uura keessaa deetaa teessoo ida'uu, gulaaluu, yookiin haquun hin danda'amu.
Masakicha Madda Deetaa Teessoo waamuuf, Faayilii - Masakoota - Madda Deetaa Teessoo fili.
Choose Tools - Address Book Source. The Templates: Address Book Assignment dialog appears.
Sanduuqicha makaa Madda deetaa keessaa, yaadannoo teessoo sirnichaa yookiin madda deetaa akka yaadannoo teessootti fayyadamuuu barbaaddu filadhu.
Yoo yaadannoo teessoo sirnichaa LibreOffice keessaa akka madda deetaatti hamma ammaatti hin galmeessine tahe,qabdicha Bulchuu cuqaasi. Kuni gara Masaka Madda Deetaa Yaadannoo Teessootti si fudhata, kan keessatti yaadannoo teessoo kee akka madda deetaa haaraa LibreOffice keessaatti galmeessuu dandeessu.
Sanduuqicha makaa Table keessaa, gabatee kuusdeetaa akka yaadannoo teessootti fayyadamuu barbaaddu filadhu.
Field assignment jalatti, dirreewwan maqaa jalqabaa, kuubbaaniyaa, kutaa, fi kanaaf kana fakkatan maqoota dirree dhugaa yaadannoo teessoo kee keessatti fayyadan itti firoomsi.
Yommuu xumurtu, qaaqicha TOLE tiin cufi.
Amma maddi deetaa kee LibreOffice keessatti akka yaadannoo teessootti galmaa'eera. Yoo amma qajoojii akaakuu Walqunnamtii Daldalaa irraa bante, LibreOfficetiin qubee unkaaf dirreewwan sirrii ofumaan saaguu ni danda'a.


text:
Baratootaa fi Hojjatootni Yunivarsitii Harraambee Kaampaasii Adaamaa Duulaan Biqiltuu Dhaaban.
Sagantaa hawaasni yunivarsitii Harraambee Kaampaasii Mummichaa gaara bokkuurratti biqiltuu dhaabuun ashaaraasaanii itti kaa’an kanarratti hooggantootni, barsiiftotni,akkasumas barattootni kaampaasichaa argamaniiru.
Labsii ashaaraa magariisaa dabre hordofee yunivarsitiin Harraambee yeroo garagaraatti gahee irraa eeggamu bahataa tureera jedhan,pirezdaantii Ittaanaan tajaajila hawaasaa yunivarsitichaa doktar Faxxanaa Raggaasaa.Marsaa kanaanis ashaaraa yunivarsitichaa kaa’uuf sagantaan kun qophaa’uu ibsan.
Yuunivarsiitichi gahee humnaa fi beekkumsaan hirmaachuu maddiitti faayidaa biqiltuu dhaaabuun argamuu fi ilmi namaa umama kunuunsee walta’uun haala itti jiraachuu qaburrattis hubannoo cimsuu fi itti fufiinsaan gorsa kennuurratti hojjataa jiras jedhan doktar Faxxanaan.
Tajaajila lammummaa damee bu’uuraalee misoomaatiin jiru,harka qalleeyyii deeggaruu fi qonnaan bultootni lafasaanirraa misoomaaf kaafaman haala misooma garagaraa itti raawwatanii fi jijjiirama olaanaa fiduu danda’anirrattis leenjii kennuu kaasan.
Hirmaattotni sagantichaa gama isaaniitiin carraa kana argatanii ashaaraasaanii kaa’uutti gammachuu itti dhagahame ibsanii,gama kanaan gahee fakkeenyummaa bahachuu fi kunuunsuun dhaloota ittaanutti dabarsuufis qophii ta’uu himan.
Hundumtuu tokko ta’ee hojicharrati yoo bobba’e jijjiirama dhufe daran muldhisuu akka danda’amus eeraniiru.
Hagayya 21, 2014
Yunivarsiitii Harraambee/Adaamaa


text:
Hiikkaa Google Afaan Oromoo irratti haa hirmaannuu
Afaan Oromoo Afaanota Gurguddoo Addunyaa 109 tti makamee tajaajila kennuu jalqabuuf Jechootni English Miliyoona 1 fi isaa ol Afaan Oromootti yoo hiikamaniidha. Kana milkeessuf Namni Jechaa fi Hima Afaan English gara Afaan oromootti hiikuu danda’u kamuu irratti hirmaachuu ni danda’a. kanaaf immoo dhaabbanni Google haala mijeessee jira.
Afaan Oromoo tarree Afaanota gurguddatanii hiriirsun hojii namoota muraasaa miti, ykn kan dhaabbata tokkoo miti. Dhimmichi Nama afaan kana haasayu hunda ilaallata. kanaafuu ni dandeenya yoo ta’e hiikkaa isaa irratti hirmaachuu, hin dandeenyu yoo ta’e kanneen hiikaman gulaaluu irratti hirmaachuu, kanaas hin dandeenyu yoo ta’e xiqqaatu waamicha akkanaa miidiyaalee hawaasa faayyadamnu irratti share taasisun nurra jiraata.
Hiikkaa Google Afaan Oromoo irratti hirmaachuuf:
Tartiibaa asii gadii hordofaa:
- Google Chrome seenaa
- Email (Gmail) keessaniin Login godhaa
- liinkii kana seenaa, https://translate.google.com/ liinkii kana seenuf filannoo hedduu gargaaramu dandeessu. Fkn, liinkima kana irratti cuqaasuu ykn asirraa laalun saanduqa search keessatti barreessuu.
- Contribute kan jedhu seenaa (suuraa asii gadii ilaalaa)
4. Setting > Languages > Gadi bu’aa Oromo filadhaa
5. itti aansun Suuraa asii gadii qalbeeffadhaa
6. Bakka xiyyi agarsiisu ilaalun gara English – Oromo tti jijjiiraa
7. Bakka halluu magarisaan haguugame yoo tuqxan kanneen namootni biroo hiikan akka gulaaltaniif isin gaafata. isin kan sirrii ta’ee LIKE kennituuf, kan sirrii hin taane DISLIKE kennituuf. yoo hin beekne SKIP tuquun gara itti aanutti dabartu.
8. Bakka halluu cuqulisaan haguugame yoo tuqxan Himoota Afaan English isiniif fidaa, gara Afaan Oromootti akka hiiktan isin ajaja. ni dandeessu yoo ta’e irratti hirmaachun gahee keessan bahattu.
Dabalata vidiyoo asii gadii ilaalun caalatti hubachuun ni danda’ama.
Hiikkaan Google Afaan Oromoo Faayidaa akkamii qaba? Faayidaan inni qabu hedduudha, isaan keessaa muraasa haa ilaalluu.
• Tarree Afaanota Gurguddoo Addunyaa taa’a.
• Afaan hojii Dhaabbilee Gudrguddoo Idil-Addunyaa tahuuf carraa argata.
• Biyyoota hawaasni Afaan Oromoo dubbatu jiru hundattuu salphatti ittiin-tajaajiluu fi tajaajilamuun hojiirra oola. Akkasuma carraa hojii bal’aa uumufii danda’a.
• Tajaajilootaa fi Oomishaalee Adda addaa salphatti Afaan Oromootiin akka oomishamaniifi raabsaman daandii saaqa.
• Afaan Oromoo Afaan Miidiyaaleen gurguddoon dhimma itti bahan akka tahuuf shoora olaanaa taphata.
• Odeeffannoolee/Barreeffamoota Afaanota Gurguddoo kamiinuu jiru namni barbaadu/hawaasni Afaan Oromoo dubbatu salphatti Afaan Oromootti jijjiiratee dhimma itta baha, akkasumas, barruulee/Odeeffannoolee Afaan Oromootiin bahan qaamni barbaadu kamuu yeroo/biyya barbaadetti Afaan fedheetti jijjiiratee dhimma itti-bahuuf gargaara.
• Marsaaleen hawaasaa gurguddoon yeroo ammaa Addunyaa ganda tokko gochuuf hojjachaa jiran kan akka Feesbuukii, Tiwiitaraa, Telegiraamaa, Instaagiraamaa, LinkidIin, Yuutuubii, fi kkf..niif Afaanota hojii waan tahuuf Guddina Afaanichaatiif shoora olaanaa kaawuu bira darbee Aadaa, seenaa, duudhaa fi sirna Gadaa Oromoo bal’inaan ni beeksisa.
• Afaan Oromoo hirmaannaa Qorannoo fi qo’annoo Idil-Addunyaa tahan, akkasumas Guddina Saayinsii fi Tekinoolojii isa yeroo ammaa addunyaa raasaa jiru keessatti hirmaachuuf carraa akka argatu gochuudhaan, Hawaasichi Afaanicha dubbatus Jijjiirama saffisaa Saayinsiif Tekinoolojiin Addunyaa uumaa jiru kana keessatti akka hirmaatuufi irraa fayyadamu, akkasumas akka waliin tarkaanfatu daandii kan saaquudha.
Walumatti yeroo takkaan Guddina Afaan Oromoo tarkaanfii hedduu gara fuulduratti butuu fi kkf isaan muraasadha.
Maarree Hojii seena qabeessa guddina Afaan Oromoo tarkaanfii 10 ol fuulduratti tarkaanfachiisu kana Ati maal raawwatte? Qooda maal fudhatte? Fira/Maatii/Hiriyoota kee Meeqatti himte/affeerte?
#oroict.com


text:
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee
Kutaa Shanaffaa
Barreeffama kutaa afraffaa keessatti, jaarmayootni siyaasaa Oromoo kan kaayyoo fi galii tokko qabanillee waliigaltee uumanii tokkummaa ijaaruu akka hin danda’in; tokkummaa ijaaruun hafee, caalaatti siriidhaayyuu waliin mormaa akka jirani fi sababa kanaan immoo waliigaltee dhabuun miseensotaa fi deeggartoota isaanii jidduuttillee akka ololli walirratti oofamu taasisuun isaas ibsamee jira. Rakkooleen jaarmayootarraa maddan kun hawaasota Oromoo keessattiillee bifa adda addaatiin hubatamaa akka jiranis barreeffama sana keessatti tuttuqamanii jiru. Barreeffama kutaa kanaa keessatti rakkoolee biroo kan mooraa keenya keessatti karaalee adda addaatiin mul’achaa jiran laalla,
Dhukkuba hin fayyine fi farra-Oromummaa, kan qabsoo sakaalu fi egeree keenya gaaga’u
Bittaa alagaa jalatti kufee waa hundaa dhabullee, Oromoon saba fi uummata aadaa fi seenaa bardeedaa qabu; kan SAFUU qabu, kan kabaja fi ulfina qabu, kan jaalal qabu, kan diimookraasii qabu akka ta’e fira dhiisii diinotni isa nyaachaa turani fi ammas jiranuu ragaa bahuu danda’u. Kanaafuu, uummata ykn saba kanarraa dhalachuun hangam nama boonsa!! Haa ta’u malee, adeemsa qabsoo kanaa keessatti akkuma goototni kumaatamaan dhalachaa as gahan kashlabbootni, gantootni, garaa-bultootni, galtootni fi safuu-dhabdootnis kumaatamaan dhalachaa akka jiran dhugaa lafarra jiruu dha. Kuni eessaa dhufe?gaafiin jedhu qorannoo fi xiinxala bal’aa waan gaafatuu dha. Maddi isaa waan fedhes ta’u isaan kun hunduu dhukkuba hin fayyine fi farra-Oromummaa ti.
Isaan kana qofaa miti; rakkooleen mooraa Oromoo keessatti mul’atan kan caalaatti diigaa fi farra-tokkummaa Oromoo ta’an immoo: gandummaa, naannummaa, oftuulummaa (inni kun amala diinotarraa dhaalamee dha), amantii fi laalcha siyaasaatiin walqoqqooduu fi k.k.f hunduu dhukkuba biraa kan caalaatti farra-Oromummaa ta’anii dha. Hanga danqaraan kun karaarra jirutti qabsoo bilisummaa tana diinota karaa lamaatu qormaata itti ta’aa waan jiraniif, galma gahuurraa turuu dandeessi. Rakkooleen armaan olitti tarreeffaman kun qabsoo har’aatti gufuu ta’uu bira dabranii; egeree keenyaaf bu’ura badaa uumaa jiru. Kana hubataa qofaatu arga. Warri rakkoolee akkanaa kana keessa seenanii daakaa jiran amma isaanitti hin mul’atu; garuu gaafa badiin tokko uumame booda ni ifaaf ta’a. “Amma naaf ife jedhe ballaan (jaamaan) mana gubee” jedhaa mitii ree Oromoon yoo makmaaku.
Jaarmayootni Oromoo kan gara garatti hiramanii jiran kun sababa kaayyoo fi galii qabsichaarraa qofaa kan maddanii miti, Gandummaa fi naanummaa hidda baasee as gahetu isaan kana dhalche jechuu ni danda’ama. Isaan garuu garaagarummaa kaayyoo fi galii QBO ti jedhanii himatu malee, sababni guddaan waan biraa ti. Osoo sababni biraa hin jiraannee maaliif warri kaayyoo fi galii tokko qaban addaan bahanii walitti dhufuu dadhabu? Rakkoolee gurguddoon nu hudhanii jirani fi qabsoottillee sakaallaa ta’an naanummaa fi gandummaa dha. Isa kanatti dabalatee amantiidhaan walqoqqooduun yoo mul’atu immoo, wanti hunduu too’annoo ala ta’u jechuu dha. Wanti too’annoo ala ta’u immoo gaaga’ama cimaa fida.
Gara jaarmayaatiin mee Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) akka fakkeenyaatitti haa fudhannu. Ilaalchi siyaasaa fi ayidoolojiin garagaraa jaarmayaa kana keessa turanillee, akka natti fakkaatutti, bara 1991 dura jaarmayichi kun tokkummaa qaba ture. Osoo tokkummaan jiraachuu baatee, injifannooleen har’a Oromoon ittiin boonu kunuu hin argaman turan. Bara 1991 booda garuu fottoqinsa adda addaatu mooraa jaarmayaa kallacha QBO ta’e kana keessatti uumaman. Isaan kun dhugumatti garaagarummaa kaayyoo fi galiirraa maddanii? Ana natti hin fakkaatu. Rakkoolee armaan olitti ibsamantu bu’ura addaan bahiinsaa ti jedheen yaada. Kan ta’es ta’u, rakkooleen addaanbahinsa uuman kun rakkoolee biraa dhalchaa, baay’isaa babal’isaa deeman. Rakkoolee uuman kanaaf waliin furmaata barbaaduun hafee, quba walitti qabuu fi walirratti duuluun mala ta’e. Malli badaan akkanaa kun immoo diinaaf fala ta’e.
Har’a, rakkooleen gandummaa fi naanummaarrtti hundaa’anii uumaman sun gara ilaalcha siyaasaattis cehanii; abalu kana abalu sana, kun ABO dha, sun KWO dha, kun OPDO dha, OPDO Diyaasporaa ti, kun ADO dha jedhanii walirratti duulu. Hunda caalaa fi kan badii guddaa dorrobee jiru immoo, Afaanuma Oromoollee loqodaan addaan hiruudhaan, kun Wallagga, Shawaa, Arsii, Harargee, fi k.k.f jechuudhaan garaagarummaa biraa uumaa jiru. Isaan kun hunduu bakkee tokkotti yoo laalaman dhukkuba hin fayyine FARRA-OROMUMMAA ti. Haala kana keessattiiree kan diina injifachuu dandeenyu? Amaloota akkan sammuu keessatti qabanneetiiree kan biyya waloo takka ijaarrachuu barbaadnu? Akka dhiiga fi lafee Sabboontota keenyaatti qoosaa jirru hubannaa? Lubbuun gootota keenyaa lubbuu tiisisaa tii?
Har’a yeroon yeroo ilmaan Oromoo kutaadhaa, naannoodhaan, gandaan, amantiidhaa, loqoda Afaaniitiin, ilaalcha siyaasatiin walqoqqoodanii dhaa? Har’a yeroon yeroo jaarmayoota sababa godhannee kun ABO Shanee, sun ABO torbee, kun AWO, sun ADO, kun KFO sun OPDO diyaasporaa jennee addaan walhirruu dhaa? Gama jaarmayoota Oromootiin yoo laalles, xiqaatus hanga fedhii Oromootiif (for Oromo interest) waa godhanitti wal deeggaruu fi wal jabeessuu dha malee dhakaa walitti darbuun diina gargaaruu ta’a. Bu’aan Oromoof argamu hin jiru. Warri walirratti duulanillee kanarra bu’aa isaan argatan hin jiru. Yoo gabrummaa keessa turre walumaan keessa turra. Yoo sanyiin Oromoo duguugamus wal duraa duuba ta’uu danda’a malee kan irraa hafu hin jiru. Maaliif dhugaan kun hin hubatamane? Maaliif badii keenyaaf of qopheessina?
Egaa, waayee dhukkuba keenyaa asumarratti dhaabuudhaan; mee kan ta’e ta’ee, yoo Waaqayyo/Rabbii hubannoo kan nuuf kennu ta’e, waan biyya keenya Oromiyaa keessatt deemaa jiru laallee; uummata keenya kan du’aa fi dhiigaa jiran yaadachuudhan; walirratt duuluu dhiisnee dhagaa takkas taatu gara diinaatti haa darbannu. Waan dandeenyuun gahee keenya haa taphannu, qooda keenya haa gumaachinu. Qoodni fi gaheen keenya immoo kan Oromummaa gabbisu malee kan Oromummaatti gaaga’ama fidu ta’uu hin qabu. Barreeffama kutaa itti aanu keessatti waayee yeroo ammaa deemaa jiru fi keessumaayuu DhDUO laalchisee yaada koo qabadheen dhiyaadha.
Hanga walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!


text:
Namoonni shamarree waggaa 14 dhugdee turte gudeeduun himataman bilisa bahan
Manni murtii biyya Ispeen Baarseloonaatti argamu namoota shan shamarree umrii 14 gudeeduun himataman bilisa gadhiise.
Namoonni kunneen miidhaa saalaa dhaqqabsiisuun hidhamanii ture.
Seera Ispeen jalatti haleellaa namni tokko kaan irratti raawwatu kan inni gudeeddii yookiin miidhaa saalaa jedhamee ibsamu kan danda'u yoo namni sun humna fayyadame yookiin doorsisedha.
Manni murtii namoonni shan to'anoo jala oolanii turan gudeeddii hin raawwanne jedheera. Sababa yeroo kaa'us shamarreen ''of hin beektu'' turte jechuun jarreen dhiiraa haleellaa homaatu irratti hin raawwanne jedhan.
Murteen kuni kan dhagahame Manni Murtii Waliigalaa Ispeen waggaadhuma kana murtee akkanaa erga jijjiiree booda.
Yeroo ammaa seerri kuni akka sirraa'u qoratamaa jira.
Jalqabarra shakkamtoota jaha irratti himanni banamee ture. Shanan isaanii irratti hidhaan waggaa 10 - 12 irratti darbeera.
Silaa miidhaan saalaa hamaa ta'e hanga waggaa 15 - 20 nama adabsiisa.
Gareen mirga dubartootaaf falmu murtii kanatti gadduu ibseera.
Akeekkachiisa: Kanneen kana dubbisuun jeeqamuu malan ni jiru
Maaltu ta'e?
Dhiironni kuni shamarree kana sagantaa dhugaatii Ispeen keessatti botelloon jedhamuufi magaalaa Manreesaa jedhamtutti bara 2016 qophaa'e irratti miidhaa irratti dhaqqabsiisuun himatamani.
Abbootin alangaa mana murtiitti akka himanitti namoonni kuni dubartii dhugaatiifi qorichaan of wallaalte irratti haleellaa raawwatan.
Kanneen himataman keessaa tokko kan ta'e Biriyaan Andirees jedhamu namoota kaan ''dabaree keessani. Tokkoon tokko keessaniif daqiiqaa 15, akka hin turre,' yeroo jedhu dhagahameera.
Kana dura shamarreen kuni mana murtiitti akka dubbattetti waan irratti raawwatan akka hin yaadanneefi isaan keessaa tokko meeshaa waraanaa itti falfalaa akka ture.
Himatamtoonni hunduu himannaa irratti dhihaate akka hin fudhanne didanis qacceen sanyii (DNA) nama tokkoo uffata keessaa ykn paantii shamarree irratti argameera.
Shamarreen miidhaan irra gahe ''waan hojjechaa turte sirriitti hin beektu, sababa kanaaf, dhimma saal qunnamtii irratti waliigaluus tahe diduuf sadarkaa ishee dandeessisu irratti hin turre,'' jechuun El Paayis gabaaseera.
Manni murtii shamarree rakkoon irra gahe kanaaf miidhaan ishee ''hamaa'' waan ta'ef jechuun yuuroo 12,000 (birrii kuma 395) kenneeraaf.


text:
Gargaartun bulchiinsa Ejensii Misooma Adduunyaa Yunaayitid isteets / USAID Saarah Chaarles Onkoloolessa 20 amma 23 2021 ti Itiyoophiyaa daawwachuu isaanii USAID ibseera.
Akka ibsii kun jedhetti, Saarah Chaarles jaarmiyaalee Kaaba Itiyoophiyaatii gargaarsa namooma kennaa jiran, hanga’ota mootummaa fi wareen gargaarsaa namoomaa arjoomani wajjin wal arganii marii taasisaniiru.
Itiyoophiyaatti Ambaasadaraa U.S Geetaa Paasii waliin ta’uuns gara naannoo Amaaraa deemuudhaan Baahir daar keessatti haanga’ota mootummaa naannoo waliin marii taasisuun isaani fi rakkina Tigraay, Amaaraa fi Afaar keessaa jiruun namoonni kuma dhibbatti lakkawaman buqqa’uu isaani akka hubatan ibsii USAID himeera.
Hoggantootaa jarmiyaalee miti -mootummaa waliin wal arganii waa’ee wabii midhaan nyaataa dubbachuun isaani , akkasumas dhaabata mootummoota gamtoomanitti qindeesituu gargaarsa namooma Kaatiriin Sozi waliin wal arganii barbaachsuumaa hogansaa jabaa dhaabata mootumoota gamtoomanii irratti haa sa’aniiru jedhameera.
Saaraah Chaarles turtii Finfinneedhaa fi Baahir daarti taasisan kana keessatii Tigraay keessati tajaajillii walquunnamtii, baanki fi tajaajiloonnii biroo akkaa deebi’anii ojii irraa oolan , karaan gargaarsi namoomaa ittin dhihaatuu akka daanqaa malee banaa ta’u gaafachuun isaanii ibsameera.
Sababa TPLF naannoo Amaaraa keessatii lola taasisaa jiruun kan ka’ee namoottan naannoo Amaaraa irraa buqqa’ani naannoo Baahir Daar boqatani wajjin wal arganii waa’ee jireenyaa isaani kaleessaa fi har’aa irratii Saarah Chaarles maryachuun isaani gabaasameera.
Daawwanaa gargaartuu bulchiinsa USAID wajjin walqabatee Yunaayitid Isteets ergaa rakkoon kaabaa Itiyoophyaa dhalatee as gargaarsa namoomaa doolaara Miiliyoonii 663 ta’u arjoomuun ishee ibsameera.


text:
Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa
YEROO AMMAA KANA WAYYAANEE TPLF UUMMATA OROMOO IRRATTI WARAANA BANEE JIRA,KANAAF:- Waanjoo Gabrummaa Waggaa 130 ol Uummanni Oromoo baate haalaan uulfaataa ta’aa dhufuu irraa yeroo ammaa kanatti cunqursaa hadhaawaa if-irraa darbuuf sabni Oromoo alaa keessaa wal gurmeessuun mootummaa abbaa irree Wayyaanee dura dhaabbachuun mirga abbaa biyyummaa fi eenyummaa falmachaa jira.
Qabsoo hadhaawaa uummanni Oromoo gochaa jiru keessatti wareegami gama hundaan uummata keenya irra gahaa jiru haalaan ulfaataa ta’u iyyuu falmaan osoo hin dhaabbatiin cunqursaafis osoo hin jilbeeffatiin qabsoon galama isaa gahuuf haalaan daran finiinaa jira.
Qabsoo Fincila Xumura Gabrummaa(FXG) guutuu Oromiyaa keessatti finiinaa jira kana dura dhaabbachuu fi uummata Oromoo lafa irraa duguuguuf Wayyaanee TPLF qajeelfama baaseen waraana isaa aayinaan gara Oromiyaatti galchuun baadiyyaa irraa hamma magaalaatti Oromoo mirgaaf falmus ta’e Oromummaa isaan if beeksisu haxaawuuf ykn sanyii balleessummaaf daran if qopheessaa jira. Haalli itti deemnu daran ulfaataa tahuu hubatnoo keessa galchuun uummanni Oromoo alaa keessaan mirgaa fi eenyummaa keessan kan durii irra daran jabeessuu waan qabdaniif Qeerroon Bilisummaa Waamicha Hatattamaa Qaamota Hawaasaa Oromoo maraaf Taasisa:-
1.Uummanni Oromoo fi matootiin hawaasa Oromoo biyya alaa jiraattan,har’aa booru osoo hin jedhiin duula sanyii duguuggaa mootummaan Wayyaanee TPLF uummata Oromoo irratti karoorfate itti jiru dura dhaabbachuun saba keessanii fi biyya keessan Oromiyaa baraaruuf jecha daddaffiin hiriira kan ammaan duraa irra daran dacha dachaan biyya alaa adda addaatti yaamuun mootummootaa fi qaamota mirga namoomaa aduunyaa mara sagalee fi iyyannaa saba Oromoo akka dhageessiftan imaanaa dhaammanna.
2.Ummanni Oromoo Oromiyaa keessa jirtan gootummaa abbootii keenyaa dur deebftanii yeroo ammaa kanatti cunqursaa dura dhaabbataa jirtu,haalli kun wareegama guddaa isin gaafatu iyyuu gabroomfataatti xumura itti gochuuf tarkaanfii keessan daran jabeessuun barbaachisaa dha,murannoon keenya doorsisaa fi meeshaa lolaa diinni kuufateen duubatti hin deebi’u waan ta’eef gootummaa abbootii durii daran jabeessuun gabroomfataa fi cunqursaatti xumura gochuun barbaachisaa dha.
3.Caasaan Qeerroo Bilisummaa gandaa hamma onaatti,onaa hamma godinaatti akkasumas guutuu Oromiyaa irraa sosso’aa jirtan bakka jirtanitti naamusaa fi sansakkaa qabsoo karaa nagaa gaggeessuu keessan jabeessuun,bakka jirtanitti uummati keenyaa fi barattooti Oromoo qalamaa fi dabtaraan uummati keenyas saboota kami fi uummatoota kamitti osoo hin bu’iin,qabeenya nama kami iyyuu osoo hin tuqiin nagaan mirga isaa akka falmtu muuxannoo ammaan dura jiru daran jabeessitanii akka cicoominaan mirga walabummaa fi dimokraasii sabootaaf qabsooftan waamicha goona.
Injifannoon Uummata Oromoof
Qabsoon itti fufa! Gabroomsaan ni kufa.
Qeerroo Bilisummaa
Gurraandhala 28,2016 Finfinnee


text:
,
Barack Obama ta'aa jiraa eenyu?
Barack Obama ta'aa jiraa nama. Inni ta'aa jiraa nama. Barack Obama ta'aa jiraa Barack Hussein Obama II. Inni jijjiiramaee maqaa isaa. Biyya isaa ta'aa jiraa [United States of America].
Jireenya isaa.
Guyyaa dhalootaa isaa ta'aa jiraa Jimaata. Hagayya 04, 1961. [hometown] isaa ta'aa jiraa Kapiolani Medical Center for Women and Children. Haadha isaa ta'aa jiraa Ann Dunham. Abbaa isaa ta'aa jiraa Barack Obama, Sr.. [stepfather] isaa ta'aa jiraa Lolo Soetoro. Barack Obama heerumee Michelle Obama.
Hojjachuu isaa.
Barack Obama dalagaaee. Barack Obama geggeessee [people]. Barack Obama gargaarsaee [people], hubach seera.


text:
US kutaa Texas Dallas keessatti namni qawwee hidhate tokko poolisoota shan ajjeesee kanneen biroo sagal ennaa hiriirri mormii kaleessa geggeessametti galaafachuu isaa angawoonni poolisii Dallas keessaa beeksisnii jiru.
Poolisii waliin ennaa wal dura dhaabbatanitti shakkamaan kun maal akka jedhe hoogganaan poolisii Dallas David Brown ennaa dubbatan:
Shakkamaan sun waa’een lubbuu gurraachota baduu nama dhiba jechuun aaruu isaa, ka dhiyeenya poolisiin namtti dhukaasetu na aarse, warren adii keessumaa poolisii adii ajjeesuun barbaada jedhe jedhan.
Shakkamaan maqaan isaa Maaykaa Exze-eviyeer jedhamu booda dhuka’aa poolisiin ajjeefame. Poolisiin boombii roobootii itti erguu dhaan cina isaatti dhuka’uu hoogganaan poolisii kun dubbataniiru.
Shakkamaan kun kan umuriin 25 Dallas bakka Mesquite jedhamu keessa kan jiraatu ennaa ta’u miseensa waraana US duraanii ti.
Gama biraan Oromoota magaalaalee Daalaas keessa jiraatan obbo Adam Busee fi obbo Anwaar Abdallaa akkasumas Seent Pool Minisootaa irraa aadde Najaat Hamzaa haala kutaalee keessa jiraatanii VOAf ibsaniiru.


text:
Konfiransiin araaraa fi nageenyaa godina Baalee Magaalaa Roobeetti geggeeffame
Hiriira nagayaa torbee dabre geggeeffame hordofuun, humnoonni gurmaayan magaalota Oromiyaa tokko tokko keessatti hiriiricha gara jeequmsaatti jijjiiruuf yaaluun isaanii ni yaadatama. Magaalota walitti bu’iinsi keessatti uumame jidduu takka Magaalaa Roobee yoo taatu, hawaasni magaalaa Roobee fi naannawa isii rakkoo uumame kana furuuf guyyaa har’aa konfiransii araaraa fi nageenyaa kan geggeessaa jiru tahuun beekamee jira.
Konfiransii nageenyaa guddaa Istaadiyoomii magaalaa Roobee keessatti geggeeffamaa jiru kana irratti, abbootiin amantaa, hawaasni naannichaa fi keessummoonni iddoo gara garaa irraa dhufan irratti hirmaataa jiran.


text:
Haayyuun Keenyaa Abbaa Libaan Dabbasaa Guyyoo Safaroo Guyyaa 27-09-2015 irraa qabee eessatti dhabamee jennee kan barbaadaa turre.
#Shororkeessaa maqaa jedhuun Wayyaaneen akka mootummaa Keeniyaa Kachachalaan Afrikaarratti tokkoffaa taatee waliin ukkaamsite ragaa qabatamaan kunoo argame. Mee Suuraa kana laalaa. Dabbasaan hoogganaa dhaabaa ta’uu dhiisiti miseensa dhaaba tokkootu ta’ee hin beeku. Kuni waan nama agarsiisu Wayyaaneen Oromoo hunda lafarraa fixxee ofuma qofaaf hafuu akka barbaaddu kuni ragaa guddaadha. Sheekii Oromoo Shororkeessaadha jedhanit ajjeesu ykn hidhu. Qeesii Oromoo Shororkeessadha jedhanii hidhu ykn ajjeesu. Phaaphaasi Oromoo shororkeessadha jedhaniiti hidhu ykn ajjeesu. Abbaa Gadaa Oromoo Shororkeessadha jedhaniit hidhu ykn ajjeesu. Barataafi Barsiisaa Oromoo shororkeessadha jedhaniit hidhu ykn ajjeesu. Abbaa qabeenya Oromoo Shororkeessadha jedhanit qabeenya isaa saamani hoo fedhan hidhan ykn ajjeesu.Baqataa Oromoo shororkeessadha jedhaniit ukkamsanii mana hidhaat tortorsanii akka TASFAHUUN CAMADAATTI ajjeesu.
Callisaa Oromoo maalif calliftee Shoroorkeessadha jedhanit hidhu ykn ajjeesu. Dubbataa Oromoo maaliif dubbatte ati shororkeessadha jedhaniiti ajjeesu. Yoo callifnes Shororkeessa; Yoo dubbannes Shororkeessa; Yoo baqannes Shororkeessaa; Beekafi wallaalan keenyas Shororkeessa; Dureessifii Iyyeessi keenyas Shororkeessa; Maaraatan keenyas shororkeessaa: Dhukkubsataan keenyas Shororkeessa; Ballaafi duudan keenyas Shororkeessa; Naafafii shininiqaan Keenyas Shororkeessa jedhamat bosonni keenyallee Shororkeessa jedhameet gubama.Yoo biyya Keenya keessa teenyee taa’uu nutti hin dhiisan. Yoo biyyaa baqanne baqachuu nutti hin dhiisan. Yoo keeniyaatti baqanne wayyaanee miilatu Finfinnee jira malee mataan Naayiroobi jira. Yoo Jibuuti baqanne Wayyaanee miilatu Finfinnee jira malee mataan Jibuti jira.
Yoo suudaanitti baqanne Wayyaanee miilatu Finfinnee jira malee mataan Kaartum jira. Yoo Yemeniitti baqannee Wayyaanee miilatu Finfinnee jira malee mataan Sene’aa jira. Yoo Masiriitti baqanne Wayyaanee miilatu Finfinnee Jira malee mataan Kaayiroo jira. Yoo biyyoota Arabaatti baqanne wayyaanee miilatu Finfinnee jira malee mataan Doha,Riyaad,Dubaay,Beyiruuti fi kkf jira. Yoo Awurrooppatti baqanne wayyaanee miilatu Finfinnee jira malee mataan Berliini fi Osiloo jira. Yoo Awustaraaliyaatti baqanne wayyaanee miilatu Finfinnee jira malee mataan Meelboorn jira. Yoo kanaadatti baqanne Wayyaanee miilatu Finfinnee jira malee mataan Ottawaa jira. Yoo Ameerikaatti baqanne wayyaanee miilatu Finfinnee jira malee mataan Waashingiteen jira.Addunyaa kanarratti maaliif Oromoo taatani dhalattan baduu qabdan jedhani lola nurratti labsaniiru. Namni keenyaa yakka tokko hin qabu. Yoo yakka qabaate tokko qofa. Kunis Oromoo taatee maalif uummamtee yakka jedhamu. Kanammoo teenyee laallaa yoo jenne takka takkaan lafa kanarraa nu fixuuf deeman. Kanaafuu teenyee haa dhumnuu? Ani yaada keessan hin beeku teenyee dhumuurra osoo falmannu yaadhumnuun jedha akka mataa kootitti. Diinni dura barruu harkaa si qabeet hangam akka hirree qabdu silaalaa. Yoo barruu harkaa si qabatu ofirraa dhoowwu dadhabnaan ciqilee si qabata. Yoo ciqilee si qabatu ofirraa dhoowwuu dadhabnaan morma qabeet si kuffisa. Nuti Oromoon ammaan tana morma qabani nu kuffisaniiru. Akka hoolatti gogorra’amuu qofatu nu hafe. Kanaafu, biyyaa fi alarraa Sababa Dabbasaa Guyyoo kana Sababeeffachuun tokko taanee waan gochuu qabnu hunda gochuuf harka wal qabannee haa kaanu!!!!
Ka’i Oromoo!!!!!’


text:
Baha Oromiyaa, Konyaa Harargee Bahaa Onoota garaagaraa keessaa, Milishoonni MKII danuun gowwoofamuun gamisnis dirqamuun, waraana humnoota garee Mootummaa Naannoo Amaaraa fi Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa, gam-kaaniin immoo, humna Mootummaa Naannoo Tigiraay (ABUT) gidduutti geggeeffamaa jiru irratti, gara garee MKII fi Mootummaa Naannoo Amaaraa goranii humna Naannoo Tigiraay waraanuuf gamasitti fe'amaa jiraachuu.
Dhimma ajjeechaa Oromticha, Mallasaa Caalaa
Odeessa dabalataa: Dhimma ajjeechaa baatii lama dura, Oromticha maqaan isaa Mallasaa Caalaa jedhamu irratti, Giddu-gala Oromiyaa Magaalaa Buraayyuu keessatti, mana hidhaa keessatti raawwatamee. Reeffi Oromticha kanaa argamee akka hin awwaalamne, maatiin isaas akka taaziyaa hin teenye taasifamuu.
Dureeyyii alagaan saamamaa jiraachuu lafaa fi qabeenya Oromoo Karrayyuu
Giddu-gala Oromiyaa, Baha Shaggar, gandeen Ona Fantaalee keessatti argaman danuu keessatti, lafti Oromoo Karrayyuu, abbootii qabeenyaa Habashootaaf kennamuun, darbees, golgaa 'carraa hojii, hoji-dhabdootaaf uumuu' jala dahachuun, sabni Amaaraa danuun gama Fantaalleetti geeffamee lafa Oromoo Karrayyuu irra qubachiifamuun wal-qabatee, lolli Oromoo Karrayyuu irratti geggeeffamuu fi saamichi qabeenya Oromoo irratti geggeeffamu, akka hammaatetti itti-fufee jiraachuu.
Odeessa guutuu suur-sagalee armaan gadii irraa hordofuu ni dandeessu.