text:
1GODAA kushee ta bolli wodhdhiis; i tana GODAA Ayyaanan kessidi, meqettai kumi uttido wombban wottiis. 2I tana eta giddon yaanne haanne kaalettiis; taanikka kinchchillidi melida meqettati kumidaageeta wombbaa giddon be7aas. 3I tana, "Laa asa na7au, ha meqettati simmidi, paxa shemppoora de7anau danddayiyoonaa?" yaagiis. Yaagin taani, "Ubbaa Haariya GODAU, hagaa neeni eraasa" yaagaas. 4Yaagin i tana hagaadan yaagiis; "Ha meqettatuyyo hagaadan yaagada hananabaa yoota; 'Inttenoo, mela meqettatoo, 5GODAA qaalaa siyite! Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Taani shemppuwaa intte giddo gelissana; yaatobare intte paxa de7ana. 6Taani intte bolli xaphota wottada, ashoikka intte bolli simmanaadan oottada, inttena gogaa maizzana. Intte paxa shemppoora de7ana mala, taani intte giddo shemppuwaa gelissana. He wode intte taani GODAA gidiyoogaa erana" yaagees' yaaga" yaagiis. 7Yaagin i tana azazidoogaadan hananabaa yootaas; taani hananabaa yootishin, giirettainne cenggurssai siyettiis; qassi meqettati shiiqidi, ba sohuwan sohuwan ohettidosona. 8Taani xeelliyo wode, eta bollan xaphoti de7oosona; ashoikka eta bollan simmiis; gogaakka maayidosona; shin shemppoi etan de7enna. 9Yaatin, i tana hagaadan yaagiis; "Laa asa na7au, carkkuwaassi hananabaa hagaadan yaagada yoota; 'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Nenoo, carkkuwau, oiddu zooziyaarakka haa ya; yaada eti shemppoora de7anaadan, ha haiqqidaageetu giddo zaarada punna" yaagees' yaaga" yaagiis. 10Yaagin i tana azazidoogaadankka, taani hananabaa yootaas; yootin shemppoi eta giddo geliis; gelin paxidi, keehi daro olanchchata gididi eqqidosona. 11Hegaappe guyyiyan, i tau hagaadan yaagiis; "Laa asa na7au, ha meqettati kumetta Israa7eela asaa leemiso; Israa7eela asaikka, 'Nu meqettati melidosona; nu sintta ufaissaikka kichchiis; nuuni muleera xayida' yaagoosona. 12Hegaa gishshau, etassi hagaadan yaagada hananabaa yoota; 'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Inttenoo, ta asatoo, taani intte duufuwaa dooyana; dooyada inttena hegaappe kessana; taani inttena zaarada, Israa7eela biitti ehaana. 13Ta asatoo, taani intte duufuwaa dooyiyo wodenne inttena kessiyo wode, taani GODAA gidiyoogaa intte erana. 14Taani ta Ayyaanaa intte giddon wottana; wottobare intte paxa de7ana. Qassi taani inttena intte biittan wottana. He wode taani GODAI yootidoogaanne yootada oottidoogaa intte erana. Taani GODAI hagaa odais" yaagees' yaaga" yaagiis. 15Zaaridikka GODAA qaalai taakko hagaadan yaagiiddi yiis; 16"Laa asa na7au, issi mittaa gatimaa ekkada, a bolli, 'Hagee Yihudaagaanne aara de7iya Israa7eela asaagaa' yaagiyaagaa xaafa. Qassi hara gatimaa ekkada, a bolli, 'Hagee Efireemaagaa; ikka qassi Yooseefaagaanne aara de7iya Israa7eela asaagaa' yaagiyaagaa xaafa. 17Hegaappe guyyiyan, eti ne kushiyan issi gatima gidanaadan, eta naa77aa issippe gatta. 18"Ne biittaa asai nena, 'Hagee neeni oottiyoogee aibee? Nuuyyo birshshettaa oda' yaagidi oichchiyo wode, 19etayyo hagaadan yaaga; 'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Taani Efireema kushiyan de7iya Yooseefa gatimaanne aara de7iya Israa7eela zareta ekkanau hanais; ekkada eta naa77aa issi gatima oottanau, Yihudaa gatimaara gattana. Yaatobare eti naa77ai ta kushiyan issuwaa gidana" yaagees' yaaga. 20"He neeni eta bolli xaafido naa77u gatimata eta sinttan oiqqada, 21eta hagaadan yaaga; 'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Taani Israa7eela asaa eti biido kawotettatu giddoppe kessana; taani eta ubbasaappe shiishshada, eta biitti zaarada ehaana. 22Israa7eela deretu bolli, eta biittan taani eta issi kawotetta oottana; eta ubbaa bolli issi kawoi kawotana. Qassi eti naa77antto naa77u biitta kiyokkona; woikko naa77u kawotetta gididi shaahettokkona. 23Hegaappe guyyiyan, eti bantta eeqatuuninne bantta sheneyiyaabatun, woikko bantta naaquwan banttana tunissokkona. Waanidi giikko, taani eta eti guyye simmido nagaraa ubbaappe ashshana; qassi taani eta geeshshana. Eti ta asaa gidana; taanikka eta Xoossaa gidana. 24"'"Ta ashkkarai Daawiti etayyo kawo gidana; etau ubbau issi henttanchchaa xalaalai de7ana. Eti ta higgiyaa kaallana; ta wogaakka minttidi naagana. 25Taani ta ashkkaraa Yaaqoobassi immidonne intte maizza aawati de7ido biittan eti de7ana. He biittan eti, eta naatinne eta naatu naati merinau de7ana; ta ashkkarai Daawiti eta bollan merinau halaqa gidana. 26Taani etaara Sarotettaa maachchaa maacettana; he maachchaikka etaara merinaa maachcha gidana. Taani eta minttada essana; eta qoodaakka corissana; ta Beeta Maqidasiyaakka merinau eta giddon wottana. 27Yaatada taani hegan etaara de7ana. Taani eta Xoossaa gidana; etikka ta asa gidana. 28Ta Beeta Maqidasee eta giddon merinau de7iyo wode, Israa7eelata geeshshiyaagee tana, GODAA gidiyoogaa kawotettati erana" yaagees' yaaga" yaagiiddi yiis.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
Hidhattoonni gosa Murlee, torban darbe keessa, Sudaan Kibbaa irraa gara daangaa Itoophiyaa seenani namoota baayyee ajjeesuu isaanii fi ijoollee 100 ol fudhatani gara Sudaan Kibbaa deeb'uu mootumman Itoophiyaa beeksise.
Akka mootummaan Itoophiyaa jedhutti hidhattoonni gosa Murlee jimaata darbe Suudan Kibaatii gara daangaa Itoophiyaa cehanii, naannoo Gaambeellatti haleelaa geechisaniin bayyinni namoota du'e 208 gaheera. Kana kesssa bayyeen isaanii ijoolleedha fi dubartoota.
Mummichi Ministira Itoophiyaa Obboo Haylamaariyam Dasaalany Dilbata galgala Televisiinii Itoophiyaa irratti gadda itti dhagahamee ibsanii, gochi akkana kana duraas ta'ee beekuu isaa dubbatn. Obbo Haylamaariyam dabalanis humni waraana Itoophiyaa ijoollee hidhatoota Murleetin fudhataman bararuudha waan danda'u hunda gocha jira jedhan.
Dubbii himaan Suudaan Kibbaa Maaykiil Maakuwee garuu dhimma kanarratti odeeffannoo gahaa waan hin qabneef homa jechuu akka hin dandeenye VOA, qophii addaa Suudaan Kibbaatti himaniru.
Itti gaafatamaan Dhimma kominikeeshinii Itoophiyaa obbo Getaachoo Raddaa gama isaatin ,humnni waraana Itoophiya hidhatoota kana keessa gara 60 ajjeesuu isaa Asooshiyeetid Piresitti (Associated press) himanii, humni waraana Itoophiyaa gara daangaa Sudaan Kibbaa cehee jara kana qabuudha tattaaffii itti fufuu danda'as jedhan.
Baqattoonii Suudan Kibaa 284,000 Itoophiyaa naannoo Gambeellaa keessatti dahoo argaatanii jirachaa jiran.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
JECHOOTA HAYYUMMAA OROMOOTI !!!
–
1). Kan halagaa kaadhimate cinaa tokkoon naafaa, kan saba ofii kaadhimatee cinaa lamaan rafa.
2). Amaarri bofa, Tigreen buutiidha. Lachuu wajiin jiraachuuf Re’ee ykn Adurree tahuudha.
3). Biyya baqachuu mannaa, biyyatti qabsoofnee boqochuu yaanna.
4). Gurra dheereffatee akka hilleensaa, sidhagahuuf morma qeensaa.
5). Bilisummaa jaalannaan tokko tokko lafarraa galcha, Gabrummaa jaalannaan taa’etuma halcha.
6). Isas, isaanis, anis garaa qabna, Maalif mirga nama tahuu dhabna.
7). Anoo du’a hin ooluu, wareegamtootatti qabsoo sabaatti maali hima?.
8/. Qabsoon keenya qabsoo waa’ee sabummati malee, qabsoo duula amantiiti miti.
9). Kallattii roobni dhufuun warra biyyatu beeka.
10). Afuuffiin madaa hin fayyisu, maqaa guddaa qabaachuun hama hin hayyisu.
11). Namni dunuunfatu marti kan rafee miti, bishaan taliilli marti qulqulluu miti.
12). Sadarkaa barnootaa fi cimina sammuu caalaa, hojii fi yaada isaatiin madaalaa!.
13). Way dhaba hunda /dhaaba/ manaati, arjaa hunda dony’a gooti!.
14). Addunyaan irra jiraannu tuni dhibeedha, dhibee mararfamtuu!.
(15). Jecha alagaan ittiin nu tuffatu nutimmoo dhimma itti baanaa.
16). Giddu Galli Galma (G.G.G) aadaa fi tiruuziimii oromoo handhuura oromiyaa Finfinneetti hundaa’ullee madda galii alagaatii.
17). Dhiira sodaa cabse, soddatuu cabse. Ani dhaloomaa duriif gosooma kabajnaan laafaa na se’e!.
18/. Osoo seenaan, Aadaa fi Afaan Oromoo keenya galaana tahuu baatee, silaa alagaa com’oree maddasaa gogse.
19). Oromoon waaqaa, qeerroon bakakkaadha biyya abbaasaa irratti.
20). Osoo diinni qawwee nutti dhukaasu nutimmoo, ulee itti furguggeefannee daangaa biyya keenya tiikfanna.
21). Sareen ollatti galee fi namni saba gane tokkumaa.
22). Shimbirri hanga feetellee waccu bofa hin dallansitu, yoo goofadana itti dammaysite malee. Shimbirri-ummata, bofti-wayyaanee, goofadanni-WBOdha.
23). Irreesaa abdatee bofni goondaa yoo nyaatellee, madaasaa argannaan goondamatuu nyaate fixee bofa ajjeesa.
24). Dila guddinnaati gaarri aduu hin golgoleessu, aduutu irraa fagaatee golgoleessa malee.
25.) Ani bara xiiqii waan dhaladheef waan xiiqii hundumaa nan beeka!, xiiqii keessa bahuuf xiiqaadhan hojjachuu qaba.
26). Diina aggaaraan doorsisee aangoo ofii natti agarsiisu nyaarakoo dhoorgadhee wajji bula.
27). Akaakayyuun koo Hayile Sillaasee, abbaankoo Dargii, animmmoo ADWUI tti dhalanne, maqaan keenya gabrummaadha, ilma kiyya garuu bilisummaa itti moggaasuu fedha! Ykn Nimoonaa jedhaan.
28/. Barbadaan alagaan Oromiyaatti darbattu qaanqeen isaa faca’ee xoobiyaas ni guba.
29). Wayyaaneen Muktaar Kadiir gorsitee Jawar Mohamed holtus Oromiyaan lachuttuu icciitii hasaafti, namatu dhugaa dabsa malee.
30). Dhiiga alagaan saba keenya jiigsite qobnee mana hidhaatiin jiigsina.
31). Akkuma Akaayyiin kokkolfaa gubattu, alagaaniis sesseeqataa boossi.
32). Gaafa Itoophiyaan Abbaay eebbisiiftu, Oromiyaa tv’n qophii affeerraa sirboota habashaa dabarsa, OMN waggaa 3ffaa kabajata.
33). Wayita Itoophiyaan galma IGAD tti ABO n shororkeessa jettee himattu, Oromoonni White House tti bahanii isaan qeequ!.
(34.) Gaafa Wayyaaneen Midiyaalee oromoo uggurtu nutimmoo lallabnee waldhageenya!.
35). Haasassiin gowwaa, gunguma abshaalaa caalatti dhageessifti.
(36). Osoo Afaaniin Raadiyoon cabee, Afaan Amaaratin Raadiyoon caba. Mee dhugaa martinuu madaalaa A.A seerluga eessa qaba?.
(37) Afaan Oromoo afaan eebbati, arrabsi habashaa hin quucarsu, yoo ufxureessan malee.
38/. Harreen damma baattuu fi lammiin saba hamattu, mi’aa eenyummaa ofii hin beeytu.
39). Facaasanis akkaayyiin hin margu, gubadhus kulkulakoo alagaan hin argu!.
40). Dhahaa alagaa ni fayyitaa, garuu jecha alagaa hin fayyitu hilaa waan hin qabneef.
41). Biyyi ofii koobbichuudha, biyyi ormaa garuu boolla qayyaati.
42). Uumamni addunya kuni martuu dhawaataa walnyaata, aangoon namaallee adeemsaan jijjiirama.
43). Jechi nama dhookatus gadaannisni madaa isaa ni mul’ata.
44). Gogaan yoo dhisan diriira, Afaan ofii yoo dubbatan dagaagaa.
45). Lammiin beekumsaan qaroomee, gagaa doofummaa muuxata/sammuu haaromfata/!.
46). Ijji fageessitee ilaaltu, leensii microscpe malee galma mul’ataa agarti!.
47). Oromoon aadaasaa bobaan, amantiisaa qaarriffaan qabata!.
48/. Nama jaalataniif bakka, kan jibbani yakka kennuun amaluma namootati!.
49). Biyya sangaan hin jirreetti, jibichatuu barooda!.
50). Gaafa dharri dhugaa moo’ee, ifaanuu dukkana.
51). Qeerransaa fi Adurreen bifa walfakkaataniis, garaa walhin nyaatan!.
52). Tokkummaan Oromoo, habashaa hirqifachiise forroqa raacha irra dhageessisa nama gurra qabutti.
53). Garaa qofaaf yaaduun, yaadaa nama hin jechisiisu, garaafis yoo yaadan malee.
54). Kaayyoon koo suphee miti kan laayyootti cabu.
55). Lolaan imimmaan lammiilee oromoo firiinsaa bilisummaa fi jaannata haa ta’u.
56). Namni kaayyoo beekumsaan biyya jijjiiruu qabu, barnoota dhabsuu bishaanii caalaa dhudha’a.
57). Namni namaan walihin taane kophaa isaa gaara yaadaa dhiiba.
58). Hamiin ollaa siduuba tuulamee, gaafa siin wal sehe ija namoota hedduu duratti jiga.
59). Akkuma namni allaattii nyaachuu barbaadu maqaa Gogorrii itti moggaasu, Mootummaan wayyaanellee aangoo tursiifachuuf Diimookiraasii moggaafate.
60). Jiruun addunyaa tunii sheeyxaana waswaasa, maatii waliin mari’achuun heekama.
61). Namni yeroo sibira jiru siwaliin nyaatu, yeroo sibira hin jirre waa’eekee nyaata.
62). Jirbiin karaa lilmoon baafterra deemti, dubartiin akka /harka/ haadhaa guddatti.
63). Dhalli Namaa si’a torba horii deegee, saddeettaffoo ulee deegee, saglaffatti qadhaaba.
63). Hiyyeessi gaafa uffata isaa miiccatee fi hodhate gammada.
64). Dhuguma sabaaf quuqamnaan qabsoon cimaa miti, namatuu cimaadha.
65). Sabni garagara lama walkaadhimachuun yeroo dhiirsii naafxanyaa jedheen, niitiin gaallaa akka waliin jedhaniif.
66). Qormaata biyyoolessaa hatuun sabboontota oromoo dadhabina barnootaa osoo hin taanee, cimina Oromoon danda’aa jechuu mul’isuuti.
67). Onnee qabsoo sabaaf dallante qirqirsaan diinota hin seeqachiisu.
68/. Sirna Apaartaayidiitti Chinuwaa Achiibee_things fall apart, no longer at ess jedhee sirbinaan, sirna wayyaaneetti Kadiir Martuu_ABO laal WBO falmaa kiyya falmata kiyya jedhee sirbe.
69). Saba qabsoo bilisummaa beekuuf, Midiyaaleen hawaasatuu rasaasa qawweeti.
70). Jechi dhugaan onneerra dubbatame, gochaa sirriin raawwatama.
71). Yoo Oromiyaan hin bilisoomiin Itoophiyaan hanga guyyaa qiyaamaatti tan hiyyummaati!.
72). Abjuun biddeena nama nyaachisa malee, nama hin quubsu.
73). Gaagura Kanniisa Waabee hin qabne, simbiratuu citaa itti ijaarata.
74). Qabsoon ummata Oromoo amma jecha osoo hin taane gocha.
75). Gaafa Amaarri oromoo iddite, borontumaa Tigreen ciniinte.
76). Oromoon goofaree filata, Habashaan albee qarata, hammasittuu Gabrummaan ni bubbula.
77). Nama foon beekuuf somba kennan, Mootummaa gurra qabuun nu dhagahi jedhan.
78). Gindiin Kufuuf Ka’e ni qaxaxxisa, Mootummaan kufaatiif ga’e ni nyakkisa.
79). Yoo lafa irra taa’an waraqaa irraa qara’an. Abdullaxiif Hajjii (Abbaakoo)
80). Warrikoo lafa na dhaalchise, animmoo barnoota isin dhaalchisa. Waliyyii Hajjii (Abbeeraakoo)
81). Cittoon yoo hooquu dhiisaan baddii, Gabrummaan yoo qabsoo dhiisan nama qabdi.
82). Rakkoo fi dhiphina dhiibbatanii qacalee qananiititti ba’u.
83). Oromoota kolfan ilkaan addaatu argi malee, garuu imimmaan bifa hin qabnetu irraa bu’a.
84). Warri adiin hawaa Abuuran dhugaa Oromoo haguuguu, Gurraachonni kanaaf dhiiga namaa dhugu.
85). Namni qeensa dheeraa qabu cittoo namaa hin hooqu.
86). Qalbii akka Donald Trump qabaachuu mannaa, sammuu akka Nelson Mondela baachuu wayya.
87). Yoo funyaan rukutan ijji boossii, lachuu qaama miiraa hidda tokkooti, Imimmaan Dhiiga biraa dhufa.
Horaa Bulaa
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MIL’UU WAYYAANEE-Yaazoo Kabbabaa Hordofaatiin-Wayyaaneen maaf kana gooti? - January 22, 2017
- G U G S I IF A R D A A -AKKA T A PH A AA D A A O R O M O OTTI Beekan Gulummaa Irranaa Amajjii 2017 - January 21, 2017
- THE SECOND OROMO LEADERSHIP CONVENTION: For Immediate Release: 1/20/2017-Houston, Texas, March 10-12, 2017 - January 21, 2017


text:
KFO: Obbo Beqqelee Garbaa fi Hoogganoonni KFO ka biroon Har’a Mana-murtiitti Dhihaatan; Olbaanaa Leellisaa Mana-hidhaa Qaallittii Keessatti Jabaa Dhukkubsataa Jira. Oromiyaa Keessatti Har’a Hidhaa fi Reebichi Hammaatee Oole
Kanneen galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo faa irratti himataman – hoogganoonni Koongiresa Federaalawa Oromoo fi ka biroon, walumaa-galatti, hidhamtoonni 22 mana-hidhaa Qilinxootti hidhamanii jiran, Har’a waaree booda, mana-murtii Federaalaatti dhihaatanii turan. Akka heera sirna federaalaa Itiyoophiyaatti, namni dhimma bulchiisa naannootti himatame, mana-murtii naannoo itti himatame sanaatti yakka-ilaalamuuf mirga qaba. Garuu, Obbo Beqqelee Garbaa faa dhimmi isaanii akka gara mana-murtii Oromiyaatti dabarsamuuf gaafatanii mirga sana dhorkaman, jedhu – Hoogganoonni Kongiresa Federaalawa Oromoo.
Kanneen dhaddacha sanatti argamuun, deemsa yakka-ilaalchaa sana hordofaa turan keessaa tokko – Itti-aanaa dura-taa’aa koongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Mulaatuu Gammachuu ti. Akka dhaddacha sanaa ba’anitti, telefiina harkaa isaanii irratti argadheen ture.
Gaaffii fi deebii guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
Jiloonni golli naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa Keeniyaan mooraa baqattootaa guddicha cufuuf murteessuu ishee ilaalchisee mari’achuuf gamasitti imalanii jiru.
Mariin sun milk’aanni irraa argame hin jiru garuu ambasaddorri jiloota Sanaa keniyaan tarkaanfii kamittuu akka hin ariifannee beeksisan. Marii isaanii keessaa inni ijoon baqattooa kuma 330tti hedaman kan keessa jiraatan mooraa Dhadhaab cufuuf murteessuu ishee ti. Miseensonni gola naga eegumsaa har’a waajjiara TM kan Nairobi jiru keessatti presidenti Kenyatta waliin mari’atanii jiran.
TM-tti ambaasaddorri Britain Mathew Rycroft akka jedhanitti Keeniyaan dirqama ishee kan sadarkaa addunyaa guutuuf prezidaantii biyyatiitti ergaa kana dabarsuun baay’ee barabaachisaa dha. Isaanis diraqama sadarkaa addunyaa jiru guutuuf cicha qabu jedhan.
Ambaasaddorichi Britain akka jedhanitti golli naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa yaaddoo nageenyaa Keeniyaan qabdu ni hubata, cina ishees dhaabachuuf qophee dha jedhan.
Keeniyaan dhiyeenya kana sodaa nageenyaaf jecha mooraa Dhadhaab kan cuftu ta’uu labsite. Ministriin dhimma biyya keessaa bhiyyattii akka jedhetti finxaaleyyiin al-Shabab mooraa Dhadhaabiin haleellaalee kan akka galma gaaa Westgate bakka namoonni 67 bara Fulbaana bara 2013 keessa ajjeefaman kakaroorsuuf bakka leenjisaatiif itti fayyadamu.


text:
- FREEDOM SPEECH
- OLANTUMMAA MIIDIYAA
6 thoughts on “suuraawwan Babbareedoo (Yaadannoo Magaalaa New York)”
-
April 25, 2016 at 5:16 amPermalink
Nama boonsaa ulfaadhu. Galatni kee bilisummaa haa ta’u
-
April 25, 2016 at 5:49 amPermalink
kun suura bareedadha
-
April 25, 2016 at 9:03 amPermalink
yoom waan akkasi kana Oromiyyaa keessatti arginaa laata? Hayyoota ilmaan Oromoo jabadhaa!
-
April 25, 2016 at 1:47 pmPermalink
Baay’ee midhagaa Oromiyaa keessatis akkat nu haa agarsisuu
-
April 26, 2016 at 10:41 amPermalink
suuraawan baayee bareedu nuti agarsiistan galatooma .guyyaa tokko oromiyaa guutu nimiidhagsina jabbaadha .
-
April 27, 2016 at 9:53 pmPermalink
Oromoon gaafa tokko ta’ee wal bira dhaabbatu akkas bareeda kunoo.!


text:
OROMOON MIRGA BUBUUTUDHAAN SOSSOBAMEE QABSO MIRGA ABBAA BIYYUMMA EEGALE YOO KAN LAAFFISU TA’E BADII GUDDAATU ISA EGGATA
Sanyii Namaa
Uummatnni Oromo qawween caalamuun gabrumma jalatti eega kufe calqabee hanga guyyaa har’aatti falmmii mirga abba biyyummaa isaatiif godhu takkumaa dhaabe hinbeeku. Qabso hadhaa’a wal’ irra hincinne uummatnni kun gochaa har’a ga’e keessatti ijoolleen isaa qaqqaaleyyiin kumaatamaan lakkaaman lubbu dhabaniiru. Wareeggamnni kafalaman haaheddummatan malee injifannoon argaman salphaatti kan ilaalaman miti.
Injifannoole argaman kanaaf hangafootnni waijaarani qabsso bilisumma Oromo eegalan seena qabsso uummata Oromo keessatti brabaraan iddo guddaa qabaatu. Dhaloonni har’aa wareegama isaaniitiin injifannoolee qabssaa’otnni hangafootnni argamssiissan irratti hundaa’uun abbaa biyyumaa uummata Oromo dhugoomssuun qabsso eegalame galmmaan ga’uuf itti gaafatama seena fiixaan baasuuf sochi boonssaa gochaa jira. Qabssoo hadhaa’a har’a godhama jiru keessatti wareegamnni uummatnni Oromo guyya guyyaan kafalaa jiruuf injiffannoon argamaa jiran qabssoon uummata kana adunyyaan ajaa’ibssiifata jira. Har’a kan nun beeknne nu baree jira. Diinni qawwee isaa abddate rasaasa uummata kannatti roobsse uummata qawwee hinsodaanne, uummata qawweef hinjilbbeeffanne ofitti horee waan qabatuuf lafa of kaa’u wallaala jira.
Haata’u malee diinni Oromo akkuma hanga har’atti argine amala hinjijjiiramnne tokko qabu. Falmmiin uummata yeroo itti cimu, gaaffi dhihaatan hunduma waan fudhatan of fakkeessuun Oromo eega harka laachisanii booda yeroo bitatanii deebi’anii qabsso kolaasanii qabssaa’ota keenya dhabamssiisu. Diinni har’a dache Oromiya dhuunffate jiru kunis caasa badii ittiin raaw’atu Oromiyaa keessatti ijaarrate, qawwee hidhate, siyaasa fi dinagddee Oromiyaa irratti abbaa of taasisee aangome jira. Hanga caasi diinni Oromiyaa keessatti ijaarratte, olaantummaan inni gama hundaan tolffate dhabamssiifame abbaan biyyumma Oromo guutummaatti mirkanaa’utti gama diinaatiin kan dhihaatan yaada kamiiniyyu keessumssiisuun qabsso adeema jiru laaffisuun balaa gudda Oromootti fida.
Akka dhagahamutti, mee waa’ee afaan Oromo afaan hojii taassisu haa ilaallu. Hanga dacheen Oromiyaa to’anna humnna waraana Wayyaane jala jirutti eessaatti afaanni Oromo hojii irra oola. Maaynni wabiin isaa?Diinni hanga Oromiyaa keessa haxaa’ame ba’utti mirgi afaani gatii hinqabu. Mirgi afaani dache irratti dubbattu oso hinto’atin wabii qabaachu hindanda’u. Mirgi afaani mirga abba biyyummaatiin adda bahe hinilaalamu.
Waa’ee Finfinnes yoo ta’e hanga Wayyaaneen guutummaa Oromiyaa dhuunffatte jirttutti hanga abbaan biyyumma Oromo guutummaatti hinmirkkanoofnnetti, akkuma kanaan dura arggine waan har’a kenname bor deebi’ee fudhatmau ta’a. Isheen aango hunduma of harkkatti qabatanii qawwee baatanii araara, nagaa jedhani HINSOBU YAA MARQQA SI AFUUFUUN SI LIQIMSSUUF isa jedhan sana ta’a. Inni biraa caasi Wayyaaneen qabeenyya Oromiyaa ittiin dhuunffachuuf, toachuuf ijaarratte hanga hindiigamnetti mirgi Oromoon qabaatu hanqu/hit’uu taati. Hanga Wayyaaneen olaantumma gama siyaasa, dingadde fi, waraanaa Oromiyaa keessatti qabdu guutummaatti uummata Oromootti laattee dache Oromiyaati baatutti qabssoo finiinssu malee filmmaata biraa tokkollee hinqabnnu. CAASAALEEN SIYAASA (OPDO), KAN DINAGDE (BUSINESS) FI WARAANA WAYYAANE GUUTUMMAATTI DIIGAMANII KAN OROMOON IJAARRATEEN BAKKA BUUFAMU QABU.
Wayyaaneen nu ajeesu oso hindhaabin, mirga bubuutuun nu sossoba bira tartte yaali isheen gootu karaa lukkeelee ishee jaarmolee Oromo gidduutti garagarumma uumuuf babal’isuu ta’u danda’a. Qaawwa isa kana cufachuun dirqama keenya. Ammas (horizontally) wal tumssu uummata Oromoof Amaara giddutti uumamee jabaachaa jiru diiguu Wayyaaneen kan isheen irratti qiyyeeffattu ta’a. Oromoon kana beekuun qaawwaa isa kanas cufu qaba.
Tarii Wayyaaneen farajiinille jaarssumma ergachu yaalii gochu danddeessi. Nuti kan nuti ilaalu qabnnu lubbuu Oromoota rasaasaa Wayyaaneen dhume, dhiiga Oromo akka dhiiga saree dhangala’e baddaaf gamoojji Oromiyaa keessa ammallee iyyaa jiru. Ammallee Oromoon kumaatamaan lakkaa’amu kabaja dhabe mana hidhaa keessatti haqa dhabee ibiddaaf rasaasaan waadamaa jira. Diina hamttu hammeenyyi ishee daanga hinqabnne akkaWayyaane waliin Oromoon jaarsumma taa’u hinqabu hindanda’us. Faranjii yoo ta’e bara Impaayerattiin kun uummamtte calqabe hanga har’aatti gabroomffata waliin Oromo cabssu malee mirga Oromotiif takkaa falmmanii dhaabbataniis hinbeekani.
Kanaafu uummatnni Oromo mirga abbaa biyyumma diinni isa sarbe karaa ofi isaaati fedheen hanga guutummaatti harkkaan ga’atutti eenyyuunillee yoo ta’e amanee, sossobamee qabsso finiinssa jiru dhaabu hinqabu.
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MIL’UU WAYYAANEE-Yaazoo Kabbabaa Hordofaatiin-Wayyaaneen maaf kana gooti? - January 22, 2017
- G U G S I IF A R D A A -AKKA T A PH A AA D A A O R O M O OTTI Beekan Gulummaa Irranaa Amajjii 2017 - January 21, 2017
- THE SECOND OROMO LEADERSHIP CONVENTION: For Immediate Release: 1/20/2017-Houston, Texas, March 10-12, 2017 - January 21, 2017


text:
Manni murtii waraanaa Somalia kan magaalaa galma mootummaa biyyattii Moqaadishoo keessaa gaazexeessaan duraanii waahiloota isaa shan Shabaabitti dabarsee kennuun ajjeesisetti murtii du’aa itti muree jira.
Akka mana murtii sanaatti Hassan Hamafi bara 2007 fi 2011 gidduu yeroo jirutti gareen finxaaleyyii kun gaazexeessota sana akka adda baasan gargaare.
Dura taa’aan mana murtii waraanaa Somaliyaa Mohamed Shute akka jedhanitti ragaaleen argaman martinuu Hamafiin ajjeechaa gaazexeessota shananii keessaa harka qabaachuu mul’isa.
Dursinee jedhan Shuteen miseensa al-shabab ta’uu isaa mirkaneessine, san booda immoo waahiloota isaa ajjeesuuf Shabaabiin gargaaruu isaa adda baafanne jedhan.
Hassan Hamafi raadiyoo naannoo IOK jehamuuf booda irra al shababiin qabameef hojjetaa ture. San booda raadiyo shabab Andalus jedhamuuf hojjetaa tuer. Hagaya bara 2014 humnootiin naga eegumsa Keeniyaa gargaarsa dhaaba tika nageenya Somaliatiin qabamee somaliyaatti deebisame. Erga bara 2007 qabee gaazexeessonni 25 Somalia keessatti ajjeefamuu gareen mirga gaazexeessotaaf falmu CPJn gabaaseera.


text:
Kongresiin Amerikaa Inni 112ffaan Hojii Jalqabe.
Ripaablikaanonni sagalee irra jireessa argatan mana marii bakka bu'oota uummataa dhuunfataniiru. Demokraatonni immoo Seneeta keessaa sagalee irra hedduu qabu, kun immoo mootummaa United States addaan qoodee jira.
Senatara haaraa Ripaablikaanootaa kan kutaa Kentaakii Raand Pooll Televiziyoona CBSf akka ibsanitti, maallaqnii baasiif ramadamuu akka malee guddaa yoo hin ta’iin, liqaa mootummaan barbaadu akka guddatuuf sagalee hin kennu jedhan.
Namonni haaraan gara Washington dhufnee kun liqaan akka hin baayyanneef hojjanna, kanaaf jecha baajata jiru madaaluu qabna jedhu.
Liqaa fudhatamu qabu ni uggurama taanaan,mootummaan Amerikaa liqaa kennuuf dirqama irra jiru eeguu waan dadhabuuf jecha, badii rakkoo maallaqaa hamaa fida jechuun bulchiinsi Prezidaant Obamaa akeekkachisee jira.
Baajata qabamee keessatti itti gaafatama qaban ibsuuf, miseensonni mana maree kan riipaablikaanotaa, mindaa ofii argatan irraa gad cabsuun tarkaanfii duraa taana jedhu. Koongiresni Yunaayitied Isteets seera tajaajiila eegumsa fayyaa kan prezidaant Obamaa raggaasisanii turan keessa deebi'ee torban dhufu sagalee itti kenna jedhamee eegama.
Dhimmi kun carraa hojii fi dinagdeetti hidhata qaba, seerri waa’ee tajaajiila eegumsa fayyaa nama dhunfaa fi kanneen carraa hojii kennan irratti dabala dilaalaa guddaa waan uumeef jecha,carraan hojii aargachu akka gad cabuu taasise jedhan.
Afaan-yaa’ii mana-marii Yunaaytiid Isteets kan turan Naansii Peloosi haala jabaa keessa darbuun injifannoo uummata Amerikaaf argamsiisneef jabaannee qabsaa’uu qabna jedhan.Carraa hojii banuun dhimma iddoo duraa kennamuu fi handhuura ejjennoo keenyaa akkuma ta’e gama tajaajiila eegumsa fayyaa fi wabii dinagdeen injifannoo argaman eegsiuuf nuti Demookraatonni hojjachu ittuma fufna jedhan.


text:
1Sooriyaa kawuwaa ola gadaawai Naa7imaani ba godan daroppe dosettidanne bonchchettida asa. Aissi giikko, a baggaara GODAI Sooriyaa olanchchatuyyo xoonuwaa immiis. Naa7imaani toorau qara asa; shin hanttaara goga harggee a oiqqi uttiis. 2Issi wode Sooriyaa biittaappe ambbaanoti Israa7eela biitti biidoogan, issi guutta na7iyo Israa7eelappe omooddidosona. He na7iyaa Naa7imaana maccaaseeyyo ashkkara gidaasu. 3He na7iyaa ba godiyo, "Ta godai Samaariyan de7iya hananabaa yootiyaagaara gaittidabaa gideerennee! Yaatiyaakko i a pattana shin" yaagaasu. 4Yaagin Naa7imaani ba godaakko biidi, Israa7eelappe yiida na7iyaa giidoogaa ayyo yootiis. 5Yootin Sooriyaa kawoi Naa7imaana, "Ba, taani Israa7eela kawuwaayyo dabddaabbiyaakka kiittana" yaagidi zaariis. Yaatin Naa7imaani hasttamu sha7u xaqara biraa, usuppun sha7u worqqa santtimiyaanne tammu kumetta maayuwaa ekkidi biis. 6Israa7eela kawuwaayyo i ekkidi efiido dabddaabbee, "Ha hanttaara goga harggiyaappe neeni ta ashkkaraa Naa7imaana pattana mala, ha dabddaabbiyaara taani a neekko kiittaas" yaagiyaagaa. 7Israa7eela kawoi dabddaabbiyaa nabbabido sohuwaara dagammidi, ba maayuwaa pooshshidi, hagaadan yaagiis, "Taani a woranaunne pattanaunne Xoosseeyye? Taani issi asa a hanttaara goga harggiyaappe pattana mala, ha bitanee taakko aissi kiittii? I tanaara ooyettanau gaasuwaa koyiyoogaa be7ite" yaagiis. 8Xoossaa asa gidiya Elssaa7i Israa7eela kawoi ba maayuwaa pooshshidoogaa siyido wode, akko asa kiittidi, "Ne maayuwaa aissi pooshshadii? A haa taakko yedda; Israa7eelan hananabaa yootiyaagee de7iyoogaa taani a erissana" yaagiis. 9Yaatin Naa7imaani ba paratanne paraa gaareta ekkidi biis; biidi Elssaa7a karen eqqiis. 10Elssaa7i akko asa kiittidi, "Ba, baada Yorddaanoosa SHaafan laapputoo meecetta; ne harggiyaappe neeni paxananne geeyananne" yaagidi azaziis. 11SHin Naa7imaani hanqqetti denddidi, "Be7ite, taani, tumukka i taakko yi eqqidi, GODAA ba Xoossaa sunttaa xeesidi, qassi ba kushiyaa he xelequwaa bollan qaattidi, tana ha hanttaara goga harggiyaappe pattees yaagada qoppaas. 12Damasqqo shaafati, Abaaninne Parifaari Israa7eelan de7iya shaafa ubbaappe kehokkonaayye? Yaatin taani etan meecettada geeyaichchikkinaa?" yaagiis. Yaagi hanqqettidi, guyye simmiis. 13Simmin a ashkkarati akko shiiqidi, "Nu aawau, hananabaa yootiyaagee neeni gitabaa oottanaadan neeyyo yootiyaakko, woni neeni oottikkiiyye? Yaatin i nena, 'Baada meecettada geeya' yaagidoogee ai deexxii?" yaagidosona. 14Yaatin i duge wodhdhidi, Xoossaa asi ayyo yootidoogaadan Yorddaanoosa SHaafan laapputoo muukettidi meecettiis. Meecettin a bollai yiira na7a bollaadan hanidi paxiis; paxidi geeyiis. 15Hegaappe guyyiyan, Naa7imaaninne aara yiida asai ubbai Elssaa7ekko guyye biis. Bin Naa7imaani a sinttan eqqidi, "Israa7eela biittaanappe attin, sa7a ubban Xoossi bainnaagaa taani ha77i eraas. Hayyanaa ha77i taani ne ashkkarai immiyo imuwaa ekka!" yaagiis. 16Yaagin Elssaa7i, "Taani ayyo oottiyo GODAI ero! Taani neeppe aibanne ekkikke" yaagiis. Elssaa7i imuwaa ekkanaadan Naa7imaani woossinkka, i ixxiis. 17Hegaappe guyyiyan Naa7imaani, "Ekkana xayiyaabaa gidikko, neeni taayyo naa77u baqulo caana biittaa immanaadan taani nena woossais. Aissi giikko, taani ne ashkkarai hachchippe hini baggan xuuggiyo yarshshuwaa GODAAYYO yarshshanaappe attin, hara xoossatuyyo yarshshikke. 18SHin GODAI taayyo ne ashkkaraayyo issibaa atto go. Ta kawoi Rimmoona giyo eeqau goinnanau geliyo wode, taanikka a ajjabada gelada goinnanau koshshees. GODAI taayyo ne ashkkaraayyo hegaa atto go" yaagiis. 19Yaagin Elssaa7i, "Saruwan gakka!" yaagiis. Yaagin Naa7imaani denddidi biis. I guuttaa zardda7idi biishin, 20Xoossaa asa gidiya Elssaa7a ashkkarai Gehaazi, "Ta godai Elssaa7i Sooree Naa7imaani ehiidobaappe aibakka ekkennan coo yeddiis. GODAI ero! Taani a geeduwaa woxxada, appe issibaa ekkana" yaagidi qoppiis. 21Hegaa gishshau, Gehaazi Naa7imaana kaalliis. Ba geeduwaa woxxiyoogaa Naa7imaani be7idi, aara gaittanau paraa gaariyaappe wodhdhidi, "Aibeeshsha, saro gidennee?" yaagidi oichchiis. 22Oichchin Gehaazi, "Aikko baa; saro! SHin tana ta godai, '"Efireema gezziyaappe hananabaa yootiyaageetu zata gidiya naa77u wodallati ha77i taakko yiidosona. Hayyanaa etayyo heezzu sha7u xaqara biraanne naa77u kumetta maayonne imma" gaada a oichcha' yaagidi kiittiis" yaagiis. 23Yaagin Naa7imaani Gehaaza, "Yaatikko hayyanaa usuppun sha7u xaqara biraa ekka" yaagiis. Naa7imaani Gehaaza shoobbidi, he biraa naa77u qarcciitan yeggidi, naa77u kumetta maayuwaarakka naa77u ashkkarata toossidi, Gehaazappe sinttau yeddiis. 24Gehaazi de7iyo keraa eti gakkin, biraanne maayuwaanne etappe ekkidi, soo gelissiis. Yaatidi eta moissin, eti biidosona. 25Hegaappe guyyiyan, soo gelidi, ba godaa Elssaa7a sinttan eqqiis. Yaatin Elssaa7i Gehaaza, "Au baadii?" yaagidi oichchiis. Oichchin Gehaazi, "Taani ne ashkkarai awanne babeikke" yaagidi zaariis. 26SHin Elssaa7i zaaridi, "Bitanee nenaara gaittanau paraa gaariyaappe wodhdhiyo wode, ta ayyaanai nenaara de7ees gidennee? Hagee miishshaanne maayuwaa, woikko wogaraanne woiniyaa turaa sohuwaa, woikko dorssaa wudiyaanne miizzaa wudiyaa, woikko attuma ashkkaraanne macca ashkkaraa ekkiyo wodeeyye? 27Hegaa gishshau, Naa7imaana oiqqida hanttaara goga harggee nenanne ne zerettaa ubbaa meri merinau oiqqana" yaagiis. Yaagin Gehaazi Elssaa7a sinttappe kiyidi biishin, he harggee a oiqqin, a gogai shachchaadan booxxi bayiis.
Copyright
Learn More


text:
ummanni oromoo erga kiyyoo gabroomfataa habashaa jalatti
kufee kaasee kharaale gara garaatiin diina ifirraa ittisaa ture
haa tahuu garuu bifa ijaarameen yknjaarmaya tokko jalatti
bifa qindaaween waan hin turiniif humniti isaa faffaca’aa
turuun diina isaaniirratti ijifannoo galmeessuuf gahaa hin
turre kanumarraa ka’uun sabboontonni ilmaan oromoo
rakkoo saba isaanitiif quuqaman walitti dhufanii falli jiru
qabsoo oromoon bifa faffaca’aa taheen godhaa jiru
qindeessuun caayaa takka jalatti ijaaramuun barbaachisaa fi
dirqama akka tahe hubachuudhaan sabboontonni ilmaan
oromoo baha oromiyaa adda durummaa sooreessa jaarraa
abbaa gadaa fi elemoo qilxuutiin Bara 12/12/1969 Adda
Bilisummaa Oromoo (A.B.O) biyya Soomalee magaalaa
Magdashoo keessatti hundeessuun qabsoo bilisummaa oromoo
fi walabummaa oromiyaa bifa qindaawaa tahe takkoon
jalqabanii itti fufan haatahuu garuu ilaalchi mootummaan
biyyattii oromoo fi eenyummaa oromootiif qabu gaarii waan
hin turiniif dura dhaabbannaa gara garaa irratti godhaa turan
akkasumaan garuu sabboontonni ilmaan oromoo kun rakkoo
tanaaf osoo hin jilbbiiffatin fala barbaacha jalqabanii
achumaan hariiroo diplomaasummaa biyyoota biroo waliin
uumuuf dirqamanii elemoo qilxuu gara biyya
yaman(adan)akka deemu murteeysanii ergan jaal elemooniis
dirqama isaa fudhatee biyya yaman dhaqe akkuma dhaqeen
mootummicharraa dhageyamtii waan argateef achitti if
ijaarun ilmaan oromoo dammeeysuu jalqabe bifuma saniin itti
fufuudhan biyyoota akka iraaq,suuriyaa,falasxiin hunda
qunnaman keeysattuu haalaan mootummaa iraaqirraa
fudhatama waan arkataaniif murni Sooreeysa jaarraa abbaa
gadaatiin hogganamu gara biyya Iraaqitti imalan
Mootummaan Iraaqiis haalaan ifitti fuutee waan isaan hin
yaadin isaaniif gumaacha goote eegas jabahaa Falasxiin biyya
Suuriyaa keessatti carraa barnoota lolaa arkatanii jalqaban
akkuma xumuraniin imala isaanii gara biyya Masrii godhatan
achittiis qabsoo barattoota oromoo univarsity Masrii baratan
ijaaruu jalqaban akkuma xumuraniin gama biyya Iraaq
2
deebi’anii barattoota oromoo kan Iraaq keessatti argaman
ijaaranii meeshaa waraanaa mootummichaa argatan markaba
guutuu waliin adanitti deebi’an
Erga meeshaa waraanaa Aden fidanii booda gama biyyaatti
galanii qabsoo hidhannoo jalqabuuf haala tokko tokko
qindeeyfachaa osoo iccitiin bifa hin beekkamneen jalaa baate
isaaniis iccitiin bahuu dhageenyaan teeysuma hatattamaa
godhanii murna sadihitti wal qoodan akka tasaa Yoo murni
duraa milkaa’uu baate murni lammaffaa akka bifa jijjiiree itti
fufuufi murni sadaffaas akkasuma tahuu murteeyfatan
Murni jalqabaa kan Sooreeysa Jaarraa Abbaa Gadaatiin
hogganamu yoo tahu isaaniis nama 36turan guyyaa17
/10/1970tti Aden irraa ka’anii gama baha oromiyaa osoo
imalaa jiranii guyyaa lama Bahara india keeysa eega deemanii
booda 19/10/1970tti kallattiin jalaa baddee dogoggoraan
Bahara Soomaalee Barbaraa fii Zeeylaa (Afdaal) jidduu bakka
Bul’haa ja’amtutti bu’an. Mootummaan Soomaalee waan
iccitii tana arkateef humna waraana lafaatiifii qilleensaatiin
irratti bobbahee dhunfate achumaan fuudhee gara mana
hidhaa Mandheerraa ja’amuutti galche
guyyaan kuni seenaa qabsoo adda bilisummaa Oromoo
keessatti seena qabeessaafi kan hin dagatamneedha sababni
isaas guyyaa jalqaba namni kan maqaan isaa ramadan hussen
kalid(abdoosh) jedhamu dhukaasa diinaatiin wareegameedh
Murni duraa qabamuu akkuma dhagayaniin murni 2ffaa kan
Elemoo Qilxuutiin duurfamu warroota hidhaman kana
baasuuf tattaaffii adda addaa godhuu jalqaban garuu
milkaawu hin dandeenye isaaniis osoo abdii hin murin yaalii
isaanii itti fufan
Augast 1973 murni 2ffaa kan Elemoo Qilxuutiin duurfamu
Aden irraa ka’anii Bahara diima qaxxaamuruudhaan qarqara
Asabitti bu’ani milkiidhaan meeshaa waraanaa Gaala 18
fe’atanii naannoo gammoojjii hamtuu affaar keeysa
qaxxaamuranii naannawa laga arbaa dhufan meeshaa
waraanaatiis asumatti dhooyfatanii namoota takko tokko
3
qunnamuudhaan gara kaayyoo fi akeeka bilisummaa
oromootti ummata dammaysaa jaarmaya itti fufan.
Lola jalqabaa kan maqaa ABO tiin lolame(lola xirroo)
Hararagee dhihaa Gubbaa Qorichaa bakka Xirroo ja’amututti
lolli seena qabeeysa tahe yeroo duraatiif maqaa Adda
Bilisummaa Oromootiin (ABO) godhame.
Fuulbana (sept )5 bara 1974tti guyyaa seena qabeeysa qabsoo
Oromoo keessatti lolli yeroo duratif qeeyroo baha
Oromiyaatiin Xirrotti godhame siree gabroomfataa Habashaa
sossoose waan tahef guyyaan kuni guyyaa gootota oromoo
ja’amee seenaa Oromoo keessatti bekkamee bara baraan akka
yaadatamuufi khabajamu taasifame
‘’seenaa abbaan hin himanne anbiti namaaf hin himtu‘’ ja’e
Sooreeysi Jaarraa Abbaa Gadaa
Lolli guyyaa kana godhame gabroomfataa Habashaa nama150
ol irraa galaafatuun seenaa qabsoo Oromoo dhiigaan akka
barreeyfamtu taasisan
Jaallan lola kana keessatti murtii guutaniis Rageeyfataan
nama 5 turan
Jaal Elemoo Qilxuu lola kana keessatti osoo loluu dhawamee
jaallan isaatiin ani dhawamee galmee fuudhaa deemaa niin
wareegama jachuudhaan achitti hafe.
Waraanni mootummaa achitti marsee yeroo isaan isarratti
walitti qabaman kilash isaatiin olii gad deebisee dhumarratti
boombii lama itti dhoosuun achitti nama 42 ajjeesee murtii
guutee wareegame
Gootonni guyyaa lola xirroo murtii guutanii wareegaman
keeysaa
1 – Jaal Elemoo Qilxuu(Hassan ibraahim).
2 – Jaal Ahmed Taqii (Hundee saabaa).
3- Jaal Sheek Jamaal Alishoo
4 -Jaal Umar Adam Koree.
4
5 – Jaal Sh. Mohammed Bushra.
Guyyaan kun akka guyyaa Goototaatti bara baraan Oromoon
marti akka kabajju maaliif taasifame?
1 –guyyaa jalqaba Maqaa bilisummaa Oromiyaatifii Oromoo
maraatiin lolame waan taheefi
2 –Maqaan Oromoo kan awwaalamee ture guyya itti awwaalaa
baafamee Oromoo Baha- dhihatti, Kaabaafii kibbatti oromotti
maqaa fi gurra godhe waan taheef
3 –guyyaa itti ilmaan oromoo Mootummaa Habashaa
shoorarkeessanii rooraasan waan taheef
4- guyyaa Habashoonni ummata Oromoo hamma dhumaatti
akka gabroomfachuu hin dandeenye hubachiisan waan taheef
5 –If jaaranii maqaa adda bilisummaa Oromootiin sossoha
adda addaa godhaa waan turaniif
alaaba (ABO)
Alaabaan Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) haayyoota
Oromootiin laafa khaayamtee,
Hayyoonni Oromoo Alaabaa addaa bilisummaa Oromoo lafa
khaayaaniis
1,Jaarraa Abbaa Gadaa
2,Haaji Huseen Suuraa
3,Abdallah Mahammad(Luungoo)
4,Mahammad Umar Qaadi
5,Sheek Mahammad Adam
6,Sheek Husseen warsamaa
7,Elemoo Qilxuu ( Hassan Ibraahim).
Isaan kanaanii biyya Soomaalee magaala magdashoo keessatti
hojjatamte
Kanaaf ummanni oromoo gabroomfataa habashaa yeroo
ammaan tanaa ilmaan oromoo dhiiga dhangalaasaa jiru firraa
5
buqqaasuuf karaa qabsoo daandii jalqabaa kan sooreessa
jaarraa abbaa gadaa jalatti hiriiree akka sossoohuu qabu
waamicha keenya isiniif goona galatoomaa
– ALAGAAF GABROOMUU DINNE 111
–
– BILISUMMAA TEENYA SIMANNE 111
–
– TOOKUMMAAN HUMNA 111
B.B.S. JAARRAA ABBAA GADAA
S.U.L.F.O :- MULLISAA JAARRAA
Muddee 12/12/ 2016
Ref no :- 0102/W./S.U/16


text:
1Hessa gisho, nuus genccanaw dandda7ettonna ixxin, Ateena kataman nurkka attanaw qofa qachchida. 2Hinttena zoranaadanne ammanon hinttena minthethanaada nuura issife Xoossas ootheyssanne Kiristtoosa Wonggelaa odiya nu ishaa Ximotiyoosa hintteko kiittida. 3Hinttena gakkida goodan hinttefe oonikka guye simmofo. He gooday nuus Xoossaa shene gideyssa hinttee, hintte huu7en ereeta. 4Nu hinttera de7iya wode goodi gakkanayssa hinttew koyrottidi odida. Hintte ereyssa mela hessada hanis. 5Hessa gisho, taw genccanaw dandda7ettona ixxin, "Ooni eri Xalahey entta paaccidi nu daaburaa mela ashshonna aggenna" gada hintte ammanuwabaa eranaw Ximotiyoosa hintteko kiittas. 6Ha77i Ximotiyoosi hintte matappe yidi, hintte ammanuwabaanne hintte siiquwabaa lo77o wore odis. Qassi hintte ubba wode nuus lo77o qoppeyssanne nuuni hinttena be7anaw laamoteyssada hintteka nuna be7anaw laamoteyssa I nuus odis. 7Ta ishato, nuna gakkiya waayaninne nu meto ubban hintte ammanuwa gisho hinttenan minettida. 8Hintte Godan minnidi de7ikko nukka de7on de7oos. 9Hiza, nuuni hintte gaason demmida ufayssas Xoossaa waati galatino? 10Nuuni hinttena be7anawunne hintte ammanuwan paccidabaa kunthanaw qammanne gallas nu kumetha wozanan Xoossaa woossos. 11Xoossay nu aaway ba huu7eninne nu Goday Yesuus Kiristtoosi nu hintteko baana ogiya giigiso. 12Nu hinttena daro doseyssada Goday hintte issoy issuwa siiqiya siiqonne ase ubbaa siiqiya siiqo hinttew darssonne gujjo. 13Nu Goday Yesuus Kiristtoosi ba geeshshatara yaa wode Xoossaa, nu aawa sinthan hintte wozanay geeshshinne borey baynnayssa oothidi I hinttena minthethana.
Copyright
Learn More


text:
Akka namii Hiddii-lolaatii dubbfine jedhetti hiriira Hiddiitti nama hedduutti hidhamee, dhaanamee poolisiin gaaziillee aara qabdullee namatti facaafte.Bulchaan aanaa Miyoo obboo Jemberuu Aberraa ammoo ammoo hiriirii seera guutamee bahe hin jiru jedha.
”Hiriirii tokko hiiira seera-qabeessa kan jedhamu yoo ulaagaalee heerii mootummaa kaahe sun hojjaa guutate kun ammoo jeequmsa…poolsiin ammoo seera qabsiisuun hujii isaati…ka seera cabsee hidhamuu jiraachuu fa dandaha,”jedha.
Obboo Guyyoo Galgaloo itti gaafatamaan Ijaarsa Dh.D.U.O godina Booranaati;
“Hiddii_Lolaa,Yaaballoo fi Areerotti barattootii muraasii hiriira bahuuf yaalii godhanii jiruu marii warra waliin taasifneen…rakkoon furatee amma hujiin baruu fi barsiisuu jalqabee jira.Hiddii-Lolaallee mariin ummata bal’aa waliin geggeesifamee irratti walii galamee barataan baruu fi barsiisuutti deebihe.”
Waan hiriira Areeroo irratti bilbilatti nu dhibeef odeeffannoo dansaa argachuu dadhabne.
Godina Gujii magaalaa shaakkisoo keessatti hiriira ba’uuf gaaffii barattonni dhiyeessan ehama dhabu ibsamee jira. Kanaaf ofuuma isaanii Kamiisa kaleessaa erga hiriiranii booda humnii kora bittineesaa fi kan mootummaa reebicha irraan ga’u kan ibsan barattonni 19 immoo hidhan jedhu.Bulchaan magaalaa shaakkisoo Obbo Waddeessa Waaqoo jeequuf akka ka’an waan barameef ehama dhorkaman jedhu.
Gama kaaniin Godiina Arsii Bahaa aanaa Martii magaalaa Golgotaa keessaa bulchaa gandaa kan ta’an Obbo Gabii Badhaaso qabamanii gara Finfinneetti ergaman jechuun uummanni mormii isaa kaleessa dhageesisuu jiraattonni ibsanii jiran.Barattonni qabamanii gara Abbomsaatti geessamuun hidhamanis haa gadhiifan jedha gaaffii hiriirtootaa.Bulchaan aanaa Martii Obbo Wadoo Abdulkarim garu hiriira ba’uun nama seeraan ala ta’e hin hiiksisuu jedhu.


text:
Jaarmayaan misoomaa kan biyyoota Afriikaa gama bahaa IGAD walii galteen hordoffii fi to'annaa erga mallatteessamee booda iyyuu gareeleen Sudaan kibbaa kanneen wal finiclan lola dhaabinsa tolfame cabsaa jiraachuu beeksisee jira. gareen mala to'annaa fi hordoffii IGAD torban kana akka beeksisetti gareeleen wal fincilan kun hanga guyyoo dhiyootti yeroo adda addaatti lola dhaabinsa tolfame cabsaniiru.
Sudaan kibbaa keessaa yabaloowwan gurmuu tokkummaa mootummootaa meeshaalee adda addaa baatanii Malaakaal irraa gara Reenkitti deemaa turan. Doonilee boboa'aa liitirii kuma 55 batan kana keessa immoo ogeessota tokkummaa mootummootaa 18 fi shofeertota lammiiwwan Sudaan 13tu keessa ture.
Yaballi fi namoonni sun ni iggitaman. Shofeetoraa fi ogeessonni sun gad dhiisaman iyyuu boba'aan sun garuu hin deebine. kun erga raawwatamee torban lama hin guutne. kana kan raawwatan immoo mormitoota ta'uu gabaasa isaan kan ibse gareen mala hordoffii fi to'annaa mormitootaa fi mootummaan walii galtee caban ka biroo illee tarreessee jira.
Haalli isaa walii galtee nageenyaa sana maal akka inni ta'e kanneen hin hubanne ykn kan hin galleef humnootiin hidhatan jiraachuu agarsiisuu isaa illee tuqee jira. Gabaasa sana jaarsolii araaraa IGAD ijootti erguu dhaan trkaanfii fudhatamuu qaba jedhu illee tuqeera. Akkuma kanaan gareeleen wal fincilan lamaan kanneen badii dalagan irratti tarkaanfii akka fudhatan yaada dhiyeessee jira. Gareeleen Sudaan kibbaa walii galtee nageenyaa kan mallatteessan Hagaya 26 bara 2015 yoo ta'u lola dhaabinsi hagi tokko kan cabe walii galteen kun erga mallatteeffamee booda ta'uu gabaasi sun mull'isee jira.
Akka walii galtee isaan dhiyeenya irra ga'anitti jiloonni gareelee mormituu walitti bu'iinsi sun uumamee waggoota lama booda yeroo jalqabaaf guyyoota xiqoo itti aanan keessa Juubaa seena jedhamee eegama.


text:
1Qiriyaati-Yi7aariima asati yiidi, GODAA Taabootaa efiidosona; efiidi keraa huuphiyan de7iya Abinadaaba so ehiidosona. GODAA Taabootaa naaganaadan, Abinaadaaba na7aa El77aazaara dummayidi sunttidosona. 2Taabootai Qiriyaati-Yi7aariiman daro wodiyaa gam77iis; hegeenne, laatamu laittaa heera gidiyaagaa. Israa7eela asai ubbai azzanidi, GODAASSI waassiis. 3Sameeli Israa7eela asaayyo ubbaayyo, "Kumetta wozanaappe intte GODAAKKO simmikko, allaga xoossatanne Asttaarooto giyo xoossiyo intte giddoppe diggite; intte huuphiyaa GODAAYYO sheedhdhite; a xalaalaayyo kiitettite; yaatikko, i inttena Pilisxxeematu kushiyaappe ashshana" yaagidi haasayiis. 4Hegaa gishshau, Israa7eela asati Ba7aalanne Asttaarooto bantta giddoppe diggidi, GODAA xalaalaayyo goinnidosona. 5Hegaappe guyyiyan, Sameeli Israa7eelata, "Ubbaikka Mixiphpha shiiqite; taani intteyyo yan GODAA gaannatana" yaagiis. 6Yaagin eti Mixiphpha shiiqidosona. SHiiqidi haattaa duuqqidi, GODAA sinttan tigidosona; he gallassi eti xoomidosona; xoomiiddi he sohuwan, "Nuuni GODAA bolli nagaraa oottida" yaagidi paaxidosona. Mixiphphan Sameeli Israa7eela asaa bolli daannatiis. 7Israa7eelati Mixiphphan shiiqidoogaa Pilisxxeema asati siyido wode, eta halaqati Israa7eelata olanau pude kiyidosona. Israa7eelati hegaa siyidi, Pilisxxeematuyyo yayyidosona. 8Israa7eelati Sameela, "I Pilisxxeema asatu kushiyaappe nuna ashshana mala, neeni nuuyyo GODAAKKO, nu Xoossaakko, waassiyoogaa aggoppa" yaagidosona. 9Sameeli issi xammiya dorssa maraa ekkidi, ashuwaa wurssi xuuggiyo yarshshodan GODAAYYO yarshshiis; yarshshidi Israa7eelatu gishshaa GODAAYYO waassiis; waassin GODAI ayyo siyiis. 10Sameeli xuuggiyo yarshshuwaa yarshshiyo wode, Pilisxxeemati Israa7eelatuura olettanau shiiqidosona. SHin he gallassi Pilisxxeematu bolli GODAI gita dadaa gunttidi daganttin, eti Israa7eelatu sinttappe baqatidosona. 11Israa7eelati Mixiphphappe woxxi kiyidi, Pilisxxeemata yedettidi, Beetikaarappe garssaa gakkanaassi ogiyan woridosona. 12Hegaappe guyyiyan, Sameeli issi shuchchaa ekkidi, Mixiphphappenne SHenappe gidduwan essiis; essidi, "GODAI ha77i gakkanaassi nuna maaddiis" yaagiiddi he sohuwaa Eben77eezera sunttiis. 13Pilisxxeema asatikka xoonettidosona; eti Israa7eela biittaa bolli naa77anttuwaa woraajjibookkona. Sameeli de7ido laitta ubban GODAA kushee Pilisxxeema asatu bolli wolqqaamiis. 14Pilisxxeema asati Eqiroonappe Gaate gakkanaassi Israa7eelatuppe omooddido katamati Israa7eelatussi simmidosona; Israa7eelatikka bantta kase zawaa Pilisxxeema asatu kushiyaappe wotti ekkidosona. Qassi Israa7eela asainne Amoore asai saro de7iis. 15Sameeli ba de7o laitta ubban Israa7eela bollan daannatiis. 16Sameeli laittan laittan Beeteele, Gelggalanne Mixiphpha yuuyees; i yuuyiyo sohotu ubban Israa7eela bollan daannatees. 17A keettai Raaman de7iyo gishshau, yaa simmees; simmidi he sohuwankka Israa7eela bollan daannatees. I he sohuwan GODAAYYO yarshshiyoosaa keexxiis.
Copyright
Learn More


text:
Iyyaa Ayyoo keetii
Hiraarama hamaa fi gidiraa hammaataan
Kan miidhamaa jirtu gabroomfattu habashaan
Manaa alli ishee saamamee halagaan
Dhalli isheen horte duguugamee diinaan,
Dhipphachaa kan jirtu harmeen kee si deesse
Hardhas sitti iyyatti gurbaa yoo dhageesse
Iyyitee si waamti hintal yoo dhageesse.
Dhalakoo siin jettee, harmeen sitti wawwaatti
Ati baqattu illee ammas suma eeggatti
Fagoo iraa taatu illee; abdii koo siin jetti
Siifan gaaga’ama; siif miidhaan koo mitii?
Kan maal taa’u dha ree usuun kee anatti?
Jechuun si waammatti haati hatattamatti.
Harmeen kee si deesse dhaamsa sitti dhaammattii.
Diiggaa diinni dalagu caqasi dafiitii
Diinni kan si miidhu addaan si qoodeetii
Kan addaan si qoodu hin laalin laayyootti
Diinaaf fira kan kee hubadhu sirriitti
Mana kee galgalaa hin jigsin!!! siin jetti.
Gorsi haadhaa ulfinaa hin laalin qoosaatti
Sihii dhalli ishee hin gatin diinatti
Gidiraan qabamtee ulfoon sitti iyyiti.
Dhalli aayyoo hunduu diinaaf tokkumaatii;
Tokkummaa kee cimsii dirmaadhuuf yerootti.
Garaatti si baattee waan qabdu siif laattee
Dadhabe utuu hin jedhin lapheetti si baattee
Aayyoon kee si deesse si jecha hiraaramtee
Jireenya keef jecha halagaan dhaanmte.
Mana ishee keessatti ibiddaan gubamte
Galaa isheea siif keesse Habashaan saamamte.
Siif jecha rakkatti egaa yoo hubatte
Harmeen kee ulfottiin kan diinaan miidhamte
Dhiiroo hatattamaan ija kee saaqqattee
Hardha dha qaqqabuun biyya keef dirmattee.
Haati yoo si yaamtu imimmaan ishee roobsaa
Utuu qabduu dhabdee dhala ishee boonsaa
Harmeen kee guddottiin taatee haadha hiyyeessaa
Maaf garaa jabaatte?Maaf dhabde deebii isaa?
Hirriba sin dhorkuu? Si hin damqsuu keessaa?
Yoo itti karisu hawaannisni Habashaa weerartichi tasaa.
Utuu kana beektuu gurri kee dhaga’uu
Waa irraa faccisuu humni kee danda’uu
Tokkoon dhuunfaa keettis gamtaanis haa ta’uu
Adeeroo maal goote usuun kun hin ga’uu???
Maaliif si raffisa dhukkubni aayyoo keetii?
Maaf gurra sin seenne? sittoo iyyaa jirtii.
Sirraa edda hin taanee eenyu irraa eeggatti?
Maal qabdi kan biraa of gaaffu ilaaliitii!
Maaliif hiraaramti maaf dhaanamti diinaan?
Bidaan maaf gubamti mee maal baldheessinaan?
Tari deebii qabdaa maaloo ilma aayyaa?
Waamicha haadha ofii yoo callisan wayyaa?
Yoo diinni si nyaatu ilkaan jaldhisatee
Isa kaan ajjeesee isa kaan qabatee
Akka ilmaan bineensaa gadi baasee qalatee
Diina dhiiga dhugu, ijji kee hubatee,
Ribxee ati teesseef si dhiisaa rifatee?
Yoo sittis hiixatu dangaa tarkaanfatee,
Gamtaa dhabuu kankee ilaaluun si tuffatee
Biyya baqaatti illee gantuu bobbaafatee
Sirbi yoo siin jedhu lammii galaafatee
Adeero ilma aayyoo maaloo kana hubattee?
Badii hamaa akkanaa diina keef hayyamtee?
Diigamuu mana kee sirba sirbuu qabdaa?
Aayyoo kee iyyitu atiimmoo gammaddaa?
Gamtaa kee hurreessan itti laatta dugdaa?
Sum’ii siif bulbulan utoo ilaaltuu dhugdaa?
Mana kee gubatu karkarsattaa ibidda?
Waamicha aayyoo keetii mee attamiin didda?
Mee jedhikaa deebii; adeero ilma aayyaa
Faffacaatee kan jirtu hunduu biyyaa biyya
Deebii waliif qabnaa? Moo tari usuu wayyaa?
Sitti tolee jiraa jireenyi baqannaa?
Aayyoo ofiin ala jireenya waa qabnaa???
Tari borii keetiif galaa waa keewwatee?
Lammii kan bakka bu’u obboleessa argattee?
Haadha koo kan jettuun kan biraa uummattee?
Tokkitti haadha keetii Ormaan geddarattee?
Yoo kana hin taane attamiin callistee?
Aayyoo sitti iyyaattu attamittiin uste???
Haadhoon wal wallaalee madaqee ormatti
Kutaa diinni uumeen wal qoodee meeqatti
Aadaa fi safuun badee jireenya baqaatti
Of dagachuutu dhufee; joonjii jabanaatti?
Waloon dirmachuufii, irra wal qooduutti
Waa gammachuu qabdaa yoo maassantu haati?
Mee attamiin usa kan lammiin isaa du’u?
Mee attamiin sirba kan gadda dhaga’u?
Dhiirrii gidiramee biyya isaa irraa ba’u
Mana isaa gubatu waa irraa hin haasa’uu?
Kan nameenyaa qabu tasa akkas hin ta’u!!!
Dirmata haadhaa mitii, kabiraafuu hin taa’u.
Dahannoo argachuun jireenya fakkaatee
Hardha bakki jirtu yoo si goyyoomsate
Deebi’ii mildhadhuu maal keessa akka baate
Haadhaa fi Maati irraa, waan si hari’ate
Attamiin qalbiin kee kana irraanfatee?
Dhiiroo dhiira keenyaa dhiiraatu seexaa gatee?
Dhiiroo hin irraanfatiin
Lammii tasa hin usin!!!
Gartokkoon qaama kee ibidda irra jiraa
Lakkii hin dagatin na qaqqabii jaraa.
Kofaltee hin sirbin du’aa fi gadda firaa
Xiiqayi morkadhuu!!! diina dhayi of irraa
Gamtaa kee kan diiguuf hin kenniiniif carraa
Of gattee of dagattee hin dalagin yaraa
Gumaachi lammii keetiif qooda kee ijaaraa!
Qooda si gaafata dirmannaan qaqqabuu
Lammiin du’aa jiru hidhaadhaan hagabuu.
Anis ilma aayyaati jedhii waadaa haaromsi
Gaaffii harmee keetiif deebii kee deebisi.
Anis Oromticha jedhii waadaa haaromsi,
Lammii dhumaa jiruuf siif jiraa agarsiisi.


text:
Dr.Waldee Mesqel leenjsitoota atileetiksii Itoophiyaa addunyaa irratti guddisan keessaa nama tokko.
Atileetota addunyaatti bebeekaman hedduu leenjise.IAAF bara 2006 keessa Dr.Woldee Mesqel leenjsiaa beekamaa jedhee badhaase. Du’a isaalleetti gadde.
Atileeti Sileshii Siin warra Dr.Woldee Mesqeliin leenjifame keessaa tokko. Akka innii jedhutti Dr.Woldee Mesqel nama hujii jaalatuu fi qalbii tokkoon hojjatee hujiillee ulfeessu.
Kumaalaa Tololaa Kootuu(Qottuu) nama Dr.Woldee Mesqel waliin leenjii kennuu keessaa tokko.Adoo jennuu Shaambel Tolosaan warra durii maqaa kiyya afaan biraatiin paas poortii irratti barreesetti jallise malee maqaan abbaa kiyyaa ‘Qottuu’ miti Kootuu jedha.Nama hedduutti maqaa duraan irraa jallisanii barreessan qajeelfachuutti jira.
Dr.Waldee Masqal waliin Kumaalaa Tolosaan nama hedduu leenjise." Dr. Waldee Masqal nama hujii jaalatu," jedha Kumaalaa Tolosaan.
Dr. Woldee Mesqel akka warri beeku jedhutti abbaa ijoollee lamaatii dhiba amma innii lubbuu dhabeen kun ya irratti ture.


text:
Namii mogolee dhedheeraa yoosuu fiigee hin haruu,hin dadhabullee!?
Dorgommii Waldorgommii atileeota Addunyaa 15essoo barana Beejingitti dorgoman Keenyaatti madaaliyaa 16 argatee tokkeessoo tahe.
Shaampiyoonaa atileetiksii dargaggoota addunyaa baranaallee Keenyaatti madaaliyaa hedduu argatee dura jira.
Keenyaan dorgommii Raagbiilleen Afrikaa keessaa qofaa mitii addunyaa keessaayyuu guddoo beekamti.
Atileetotii addunyaa bebeekamoon Afrikaa gama Bahaatii dhufan. Afrikaa gamii bahaa naannoo Rift Valley keessa jirti.
Rifta Valley badhaqa lafaa km 6000 dhiyaatu dheerattu.Jiddu Gala- Bahaa badhaqa Lebanon Beqaa Valley haga haga Mozaambiki dheeratti.
Atileetotii addunyaa heddduun asii bahan.Achi keessa(Rift Valley) maanti jira? Warra akkana fiigichaan addunyaa moohu maanti humna kennaaf;nyaataa dhugaati moo teessuma lafa moo jabeennauma isaaniitii, moo dhedheerinna mogolee isaanii?Moo sablinna nafa isaanii,saayinsiin maan jedha?
Itoophiyaa namii akkana fiigichaan addunyaa moo'u Oromiyaa dhufan, Oromoo. Keeniyaa keessaa ammoo gosa Kaleenjin.Kalenjiinii ummata Keenyaa miliyoona 3-5 tahu.
Keenyaan maanti akkana dorgommii addunyaa moohachiisa?Dr.Hassan Waariyoo Areeroo ministera ispoortii,aadaa fi aarti Keenyaati.
Wannii nu hin beenne "ka Keenyaa atileetiksi moohachiisa jennaan."
“Waaqatti nu gargaaree,Keenyaan duruu jabduu,barii kun keennaa,(talent) jabeennii keennalleen keessa jiraa,[mootummaalleen) waan hedduu midhaasseef.”
Kalenjiinii akka jecha Dr.Hassaniitti warra looniitii,warra mogolee dhedheeraa, kama woma laftii qabdu nyaatu.
“Laftii warraalleen tama Oromoo fakkaatti, warra oobruu gugurdoo qabuu,warra looniiti,warra qaqallaa, sasablaa,lafa gara gaaraa gula qubata.”
Federeshiiniin Atileetiksii Itoophiyaa warra dorgommii Beejingi 15eessoo dhaqe 57 qarshii kuma 614 fi 500 badhaase.
Akka itti gaafatamaan biiroo atileetiksii federeshiinii biyyoolessaa obboo Bililinyi Maqayyooo nutti himetti Ganzabee Dibaabaa qarshii 37,500,Maaree Dibaabaatii fi Almaaz Ayyaanaa qarshii 25 argatan.
Warrii Meetii argate hedduu nama tokkoo qarshii kuma 18 500,warri Nehaas argateef nama tokkoo qarshii 12 fi 500 warra waraqata ragaa argate ammoo qarshii 6,250 warra dhaqee womaa dhabee gale 3000 badhaasan.
Itoophiyaan dorgommii sun irratti warqii sadii,Meetii sadi Nehaasi 2 fi walumattuu madaliyaa 8 addunyaa keessaa shaneessoo taate.Keenyaan ammoo madaaiyaa 16 argattee tokkeessoo taate.


text:
Duraan manneen barnootaa keessaa erga manneen barumsaa cufamanii booda immoo magaalaa keessa adeemuun akkasumas mana jireenyaa seenuun barattotaa fi jiraattoota hidhuun akka daran hammaatee itti fufee jiraattonni dubbataa jiru. Sambata darbe barattoota lama mana murtiitti dhiyeessuun hidhaa baatii lamaan adabanii gara magaalaa Gimbiitti ergamuu isaanii kan dubbatan barattonni lameen keessaa tokko shamarree ta’uu ibsan.
Kanneen biroo hidhaman soddomii shan caalan keessaa maanguddooni umrii dheeraa qabana ilma isaanii hidhattonni qabuu waan hin dandeenyeef jecha bakka isaa hidhamuu ibsanii jiran. Waajirri polisii aanaa Najjoo garuu biyyi nagaa dha namni hidhames hin jiru barnootis itti fufee jira jedha. Barnooti addaan eega cite torban lama ta’uu jiraatonni kan ibsan ta’us amma garuu jalqabamaa jira jechuun Daayreekteerri mana barumsaa qophaa’ina Najjoo Obbo Abraam Yohaannes dubbatanii jiru.


text:
Waltahiinsa Ijaaramuu Sochii Biyyaa Itiyoophiyaa
Waltahiinsa Ijaaramuu Sochii Biyyaa Itiyoophiyaa Uummattootni Itiyoophiyaa bilisummaa, diimokirasii fi haqaaf qabsoon taasisan sadarkaa guddaa irra gahuu isaa hundi keenya ni hubanna. Waggoota digdamii-shanan darbaniif sirna bittaa TPLF jalatti rakkoon ummata keenya irra gahe daangaa waan darbeef sirna kana jalatti garbummaadhaan buluun nu gahe jedhanii gara-kutannoodhaan falmii jalqabuun isaanii qabsoon daandii adda addaatiin waggoota dheeraadhaaf adeemisifamaa ture sadarkaa ol’aanaa irra gahuu isaa kan ifatti mul’isee dha. Sababa qabsoo mirgaa hardhallee gaggeeffamaa jiru irraan kan ka’e, biyyi Itiyoophiyaa garamitti akka deemtu haala nama wallaalchisu irra gahee jira. Karaa tokko ummattootnni sirni bittaa kun akka jijjiiramu gaafatan loltoota mootummaa meeshaa waraanaa hammayyaa…
ODF/PG7 – የእሬቻ ክብረ በዓል ተሣታፊዎችን ፍጅት በተመለከት ከኦሮሞ ዲሞክራሲያዊ ግንባር(ኦዲግ) እና ከአርበኞች ግንቦት 7 ለአንድነትና ዲሞክራሲ ንቅናቄ የተሰጠ መግለጫ
የሃያ-አምስት ዓመታት የሕወሐት አገዛዝ ቁም ስቅላችሁን ያሣያችሁና ከመሞት በላይ ከመኖር በታች የሆነ የሰቀቀን ኑሮ የምትገፉ ዉድ የኢትዮጵያ ሕዝቦች ሆይ፡- የኦሮሞ ዲሞክራሲያዊ ግንባር (ኦዲግ) እና የአርበኞች ግንቦት 7 ለአንድነትና ዲሞክራሲ ንቅናቄ ከቡሾፍቱ የተሠራጨዉን የወገኖቻችንን እልቂት የሚገልፅ እጅግ በጣም ዘግናኝ የሆነ ዜና የተከታተልነዉ በቃላት ለመግለፅ በሚያስቸግር የሃዘንና የጭንቀት ስሜት ነዉ፡፡ የፋሺስቱ ወያኔ አጋዚ ሠራዊት በኦሮሚያ ክልል ቡሾፍቱ በሚገኘዉ ሆረ አርሰዲ የእሬቻን በዓል ለማክበር በተሰበሰቡ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ዜጎች ላይ የወሰደዉ ጭካኔ የተመላበት እርምጃ ህዝብን አስተዳድራለሁ ብሎ በመንግሥትነት ሥልጣን ላይ በተቀመጠ አካል ዕዉቅናና ትዕዛዝ የተፈፀመ መሆኑ የዚህን ዘረኛ ሥርዓት መሪዎች እንደሰዉ ማሰብ መቻል እንድንጠራጠር አድርጎናል፡፡ የእሬቻ በዓል የኦሮሞ ሕዝብ ለዘመናት ታግሎና ተንከባክቦ በመጠበቅ ካቆያቸዉ…
ODF/PG7 – Ayyaana Irreecha Oromoo irratti dhumiinsaa fi ajjeechaa gahe ilaalchisee ibsa Adda Diimookraatawaa Oromoo (ADO) fi Arbanyooch Ginbot 7 irraa kenname
Ayyaana Irreecha Oromoo irratti dhumiinsaa fi ajjeechaa gahe ilaalchisee ibsa Adda Diimookraatawaa Oromoo (ADO) fi Arbanyooch Ginbot 7 irraa kenname Waggoota diddamii-shaniif bittaa Wayyaanee jalatti, du’aa olii fi jiraa gadiitti lakkaawamtanii kan dhiitamaa fi hiraarfamaa jirttan lammiiwwan Itiyoophiyaa! Dhumiinsaa fi ajjeechaa ummata keenya irra gahe ilaalchisee oduu gaddisiisaa Bushooftuu dhaa tamsa’eerifaatuu guddaadhaan hordofaa turre. Humna waraana faashistii Wayyaanee kan Agaazii jedhamee waamamuun dhumiinsaa fi ajjeechaan ummata Oromoo maliyoonaa hedduun lakkaawamu kan nagaadhaan ayyaana Irreechaa kabajauuf Hora Arsaadeetti yaa’ee irra gaye, beekumsaa fi ajaja mootummaa biyyan bulcha jedhee if dhaaduun gaggeeffamuun isaa matootii fi hooggantooti mootummaa kanaa sammuu akka namaatti yaadu dhabuu…
ADO fi PG7 – Haala Amma Itoophiyaa Keessa Jiru Ilaalchisee Ibsa Dhihaate
Adda Demookiraatawaa Oromoo fi Sochii Demookiraasii fi Tokkummaa Arbanyoochi Ginboot 7 Irraa Haala Amma Itoophiyaa Keessa Jiru Ilaalchisee Ibsa Kennamee fi Waamicha Qaamota Bilisummaa Barbaadan Hundaaf Dhihaate Qabsoon wareegama lubbuu namoota kumaatamaan lakkaawamni gaafate kan uummattoonni Itoophiyaa bilisummaa, haqa, wlaqixxummaa fi dimookiraasii dhugaa mirkaneessuuf gaggeessaa jiran haalaan jabaatee itti fufuu bira darbee sadarkaa ol’aanaatti cehee jira. Yeroo ammaa uummattoonni Itoophiyaa qabsoo walhubannoodhaan gaggeessaa jiraniin toftaa qoqqoodanii bituu Wayyaaneen waggoota digdamii-shanan dabraniif itti gargaaramaa turte cabsuu danda’aniiru. Haala walii galtee fi waliif tumsuu irratii hundaawuudhaan diinni keenya inni guddaan sirna bittaa Wayyaanee fi hooggantoota sirnichaa warra kaayyoo isaanii qabeenya biyyittii saamanii…
Ibsa ADO mana hidhaa Qilinto ilaalchisee
Hagayya 5, 2016 Erga manni hidhaa naannoo magaalaa Finfinneetti argamu kan matootiin hoogganaa bebbeekamoon akka Obbo Baqqalaa Garbaafaa keessatti argaman gubatee kunoo ar’a guyyaan sadi darbeera. Haa ta’u malee mootummaan Itiyoophiyaa haala hidhamtooti kun keessa jiran maatii fi firoota isaanii waa takkallee hin hubachiisin jira. Haa du’an haa jiraatan kana jedhee waan hime hin qabu. Haalli biyya sana keessa jiru yeroo kam irra gar-malee hammaachaa jira. Diddaa uummataa ukkaamsuuf namoota kumaa ol ta’an ajjeesuu fi kumaatamaan kan lakkaawaman hidhuun, qabsoo fi mormii cimsaa, haala nageenya biyyattii ammo dukkaneessaa jira. Egereen mootummaa biyyattiis qarqara badiinsaarra waan gahe fakkaata. Mootummichi ibsa baasuu…
Haala ammatti Ethiopia keessatti mul’achaa jiru ilaalchisee Ibsa Koree Gidduu ADO
Haala ammatti Ethiopia keessatti mul’achaa jiru ilaalchisee Ibsa Koree Gidduu Adda Demokraatawaa Oromoo Teessumni Koreen gidduu Adda Demokraatawaa Oromoo/ADO Hagayya 1-2 bara 2016ti gaggeeffame. Teessuma Koree Gidduu ADO isa ammaa kana kan adda taasisu ummanni Oromoo guutummaa Oromiyaa keessatti baatii salgan darbaniif fincilaa fi mormii mootummaa abbaa Irree Ethiopia irratti gaggeessaa ture yeroo kamuu caalaa jabinaa fi gootummaan yeroo itti finiinsaa jiru keessatti gaggeeffamuu isaati. Koreen Gidduu Adda Demokraatawaa Oromoo; Ummanni Oromoo, dorsisa mootummaa fi tarkaanfii sukkaneessaa waraanni mootummichaa irratti raawwachaa jiru dura dhaabbachuun qabsoo karaa nagaan fincila gaggeessaa jiru sadarkaa ol anaarra geessisuu isaa fi ummanni Ethiopia biroonis fakkeenyummaa…
Haala Yeroo Ammaa Itiyoophiyaa Keessa Jiru Ilaalchisee Labsa ADO
Haala Yeroo Ammaa Itiyoophiyaa keessa jiru ilaalchisee labsa ADO Guraandhala 17, 2016 Koreen Hojii Raw’achiiftuu Adda Demokraatawaa Oromo (ADO), baatii sadeen dabran kana keessa sochii fi halleen Oromiyaa keessatti deemaa jiru gadi-fageenyaan xinxaluun erga irratti mari’atee booda toftaa fi tattaafiin Wayyaaneen aangoo ishee bakka duriitti deebifachuuf carraaqaa jirttu kan fashalee fi bu’a-dhabeessa ta’uu isaa mirkaneessee jira. Qabsoo ummanni Oromoo hidhannoo-malee fincilaa fi diddaan geggeessaa jiru ADOn ni deggera; mamii tokko malee bira dhaabbatas. Haa ta’u malee cunqursaa fi hacuuccaan gosa kamiiyyuu ummata Oromomoo harka kennisiisee diinaaf gadi-galoo akka hin taasifne hubatamuu qaba. Ummanni Oromoo mirga abbaa biyyummaa deebifachuuf, biyya guutuu…
ADO – Dhaamssa bara Haarayaa 2016
BAGA BARA HAARAYAATTI CEENE! Yeroon amma kun seena ummataa Oromoo keessati yeroo kamu caalaa ka ummani keenya itti ajjeefamaa jiru fi dararamaa jiru dha. Yeroo kana keessati baga bara haarayaan si gahe fi baga gammade isiniin hin jennu; yeroo kun ka gammachuu waliif hawwaan mitti. Lammiiwwan keenyaatu ajjeefamaa jira, dhala Oromootu hidhaatti guuramaa jira, heegaree saba keenyaatu dararamaa jira; jijjiirama baraa ayyaaneffachuun nutti hadhaawaa jira. Akkasis ta’ee, “Baga bara haaraatti tarkaanfanne” waliin jechuun karaa dha. Amma barri 2015 dhumatee, barri 2016 jalqabaa jira. Yeroo akkasii waan bara dabre keessa turre of duuba mil’achuun barbaachisaa ta’a. Sana irraa ka’uudhaan waan bara…
Ibsa Ejjannoo ADO Ajjeechaa Ilmaan Oromoo irratti Raawwatamaa Jiru Ilaalchisee!
Torbaan afuran dabran keessa mootummaa EPRDF fi ummata Oromoo giddutti walitti bu’iinsi hamaan godhamaa jira. Sababaan sochii Oromootaa kunis Karooraa Guddicha magaalaa Finfinneetii fi magaalota ollaa isiitti argaman walitti qindeessuuf (Masterplan) jedhu labsuu hundee taasifate. Karoorri jedhame kunis magaalaa Finfinnee badhisuuf jecha qonnaan bulaa Oromoo lafa isaa irraa buqqisuuf kan akeekkate tawuun hubatame. Yaaddoo kanarraa ka’uun barattootaa fi ummanni baldhaan Oromoo biyya guutuu keessatti hiriira nagayaa godhuu jalqaban. Mormiin Oromoon karaa nagayaatiin godhaa jiru kunis hariiroo xaxaa seenaa dheeraatii fi bara as aanaa kanas hamaataa deeme kan Saba Oromootii fi mootummaa Itoophiyaa gidduu jiru agarsiisa. Sochiin kun dhugaan muldhise yoo…
Sagantaa Siyaasaa ADO
SEENSA SAGANTAA SIYAASAA ADDA DEMOOKRAATAWAA OROMOO (ADO) Itoophiyaan erga dhuma jaarraa 19ffaatti, lola gabroomsaa fi gara-jabeessa mootummaa Menikin geggeefamen, akka biyyaatti ijaaramtee jalqabdee mana hidhaa fi dararama sabootaa, sab-lamootaa fi ummataa ti. Hidhamtoota kanneen keessaa Oromoon saba tokko. Weerarri gabroomsaa Minilikin geggeessame kunis duguuggaa sanyii ummata biyyichaa irraan gahuu bira dabre lubbuu hedduu beelaa fi dhukkubaan galaafatee. Balaa lola kanarraa maddeen Oromoon bilisummaa dhabee, abbaa biyyummaa sarbamee, qabeenya isaa saamamee sadarkkaa gabrichaatti (faanshotti) gadi bu’uu bira lufee (serfs) sirna jibbamaa gabbaarummaa (gabbar system) jalatti kufe. Oromoon yeroo sana irraa eegalee bilisummaa fi kabajaa eenyummaa isaa deebisee gonffachuudhaaf lola walirraa hincitne…


text:
QabsooMirgaafi Dhaloota Qubee
–
Qabsoon mirga dimokraasii fi bilisummaaf taasifamu amma garboonfataan jiruti yeroo kamuu kan wal irraa citu miti. Oromiyaan, galata gootota ilmaan Oromoo kaleessa haarsaa gootummaa kaffanaliif haata’utii, yeroo ammaa dhaloota qubeen finiinee garboonfataa raasaa jira. dhalooti qunee hooggansaa fi toftaa qabsoo mataa isaa maddisiisuu danda’ee jira. kun injifannoo guddaadha. Wayyaaneen qabsoo Oromoo mana hidhaa ykn dallaa keessatti daangessuuf jecha, biyya ollaa Itiyoophiyaa fi Oromiyaa jiran hunda, kaan humnaan, kaan ammoo qabeenyuma Oromiyaaittin bituudhaan qabsoo Oromoo duubbee dhabsiisuuf waggaa 24ffan darban hojachaa ture.
–
Duubbee qabsoo Oromiyaa daangessuuf jecha Jibiitii, Somaliyaa, Kenyaa fi Sudaan irratti maqaa misooma jedhuu fi humnaan sodaachisuun biyyootiin kun deeggarsa qabsoo Oromoo irraa akka of qusatan taasisuu yaalee jira. Wayyaaneen kan hubachuu dadhabe, qabsoon bilisummaa fi mirga dimokraasiif taasifamu amma cunqursaan jirutti kan hin daangeffamne tahuu wallaaluu isaa ti. Dhugaadha, toftaan qabsoo torbaatamoota keessa taasifamaa turan, kan Wayyaanees dabalatee deeggarsa duubbee alagaa irratti kan hirkatu ture. kun haala siyaasa addunyaa yeroo sanaa kan ilaaluu dha. haalli addunyaa yeroo ammaa keessa jirru jijjiramus toftaa qabsootu jijjirama malee ilmi namaa garbummaa baatee jiraachuu tasa hin danda’u. guddinni qabsoo Oromoo fi ilmaan cunqurfamaa biyya Empaayera Itiyoophiyaas kanuma muldhisa.
Dhalooti qubee yeroo ammaa qabsoo roga hundaan Oromiyaa keessatti finiinsaa jirus qabsoo Oromoo daangessuun kan hin danda’amne tahuu ifatti muldhisee jira. dirreen qabsoo Oromiyaa bobaa diinaa keessatti. Duubbeen qabsoo Oromoo Oromiyaa fi Oromiyaa keessatti. Golli diinaa (Wayyaanee) hundi dirree qabsoo ti. Tokkummaan keenya humna qabsoo keenyaa ti.
Dhalooti qubee hooggansaa fi ajaja biyya fagootii eeggatu ykn abdatu tasa jiraachuu hin qabu. Wayyaaneen sochii qabsoo dargaggoon dirree Oromiyaa keessatti finiinsaa jiran dhaabbilee siyaasaa tokko tokko wajjin wal qabsiisuu yaaluun isaa ta’e jedhee ilaalcha ummataa gara dabarsuufi. Qabsoo kan gaggeessaa, hoogganaa, toftaa isaaf malu maddisiisaa jiru, dhaloota qubee bobaa diinaa keessa ta’anii jiranii dha. sochiin dargaggoo Oromiyaa qabsoo fi hooggansa qabsoo ofitti fudhatanii jiru. kanaaf falli Wayyaaneen qabu, akka kana duraa mooksaa fi gowwoomsaa gara garaatti dhimma bahuun kan yeroon irra darbee dha.
Dhalooti qubee qabsoo finiinsaa jirtan, yeroo kamuu caala qabsoo ofirratti hirkannoo gaggeessaa jiraachuu keessan jala muruu qabdu. Hooggansa mataa keessanii fi toftaa qabsoo haala naannoo keessa jirtaniif malu ofii keessanii maddisiisuun injifannoo bilisummaa Oromiyaaf wabii dha.
–
Dhaabbileen siyaasaa karaa nagaas ta’ee karaa hidhannoo qabsooti jiran, qoodi isaanii tahuu kan qabu, dhaloota qubee aangessuu fi deeggarsa isaaniif malu gochuun ala bifa kamiinuu sochii qabsoo ofirratti hirkannoo dhaloota qubee dhimma xixiqaaf oolfachuu yaaluun barbaachisaa miti. Keessumaa dhimma hooggansaa guyyaa guyyaa keessa galuun sochii qabsoo dargaggoon finiinsaa jirtu kana hooggansa dhabsiisa.
Kanaaf jecha dhaabbileen siyaasa Oromoo gahee deeggarsaa irra kan darbe sochii qabsoo dhaloota qubee keessa harka naqachuun barbaachisaa hin tahu.
–
Dhaamsa dhaloota qubee qabsoo finiinsaa jirtaniif
Wayyaanee akka aangoorra turu kan taasisan isaan ijoo keessaa kana ta’uu beektanii qabsoo karaa nagaa taasifamaa jiru hidhata kana diiguuf xiyyeefannaa kennuu dha.
• Caasaa mootummaa gubbaa kaasee amma gandaatti jiran
• Humna nageenyaa
• Madda galii dinagdee walitti qabu
• Olola fakkeessii fi abdiin jiraachisuu
• Toftaa ykn mala qoqodanii bituu
• Humnoota biyya alaa gargaarsa dippilomaasii fi maalaqaa kennaniin
Guduunfaa wayannee aangorra jiraachisaa jiru kana diiguuf humna qabnu sirnaan dhimma itti bahuu qabna. Akka sabaatti nuti biyya sana keessatti sabni kamuu kan hin qabnee fi gara fuunduraattis qabaachuu kan hin dandeenye humna sadii qabna.
• Humna dinagdee
• Humna namaa
• Humna taa’umsa lafaa (geo-location)
Humni sadan kun hooggansa isaaf maluu fi ijaarsa humna kana gara qabsoo bilisummaatti geeddaruu danda’u qabaannaan diinni keenya guyyaa tokkoof nurra hin bulu. Kanaaf kennaa Oromiyaa sadan kana gara humnaatti jijjiruuf toftaa isaaf malu baafachuun eddu murteessaa dha. Wayyaaneen kan Oromiyaa bitaa jiru humna keenya sadan kana qoqoduudhaan tahuu beekuu qabna. Kennaa Oromiyaa sadan kana gara humnaatti jijjirraan Wayyaanee marfama keessa galchina. Dhuma irratti andhuura keenya irraa buqqisuudhaan mirga dimokraasii fi bilisummaa keenya labsanna.
Qabsoo yeroo ammaa dhalooti qubee finiinsaa jiru akka galma gahaniif, gaheen ilmaan Oromoo biyya keessa jiranis ta’ee biyya alaa, akkasuma dhaabbileen siyaasaa Oromoo tokkummaan dhaabbachuun dhaloota qabsoo bilisummaa ofitti fuudhe cinaa dhaabbachuu qabna. Aadaa garaagarummaa mooraa qabsoo Oromoo keessatti amma yoonaa itti jiramu alduree tokko malee hiikkachuun yeroon isaa ammaa dha.
Dargaggoonni Oromoo qabsoo finiinsaa jirtan of eeggannoo guddaa gochuu kan qabdan walitti bu’iinsa shira diinaan uumamuu malan irraa of eeggachuu dha. keessumaa sochii yeroo ammaa finiinaa jiru gara dabarsuuf Wayyaaneen karaa ergamtoota isaatiin ummata Oromoo fi sab-lammii biraa wal dura dhaabuun isaa waanta hin oolleedha. Kanaaf jecha sochiin dargaggoota keenyaa kun saba cunqurfamaa biyya sana keessa jiran hundaaf wabii tahuu isaa gochaan muldhachuu qaba.
–
Camadaa Hundee
camadaa@gmail.com


text:
OSFA,maqaa ispoortii Hawaasa Oromoo Amerikaa gama Kaabaa’ Oromo Soccer Tournament of North America’ jedhee irratti wal dorgomu.Baruma baraan wal dorgomanii tana waliin ganna 20essoo keessa jirti.
Yoo hedduu kilaboota Oromoo Amerikaa fi Kanaadaa dhufanitti wal dorgomaa barana Awustiraaliyaleen ya itti dabalamte.Walumattuu kilabii19 Hagayya 2 haga Hagayya 9,2014 istaadiyoomii MN, Central High School jedhan keessatti taphachaa bahe.
Dorgommii baranaa kilabii MN,’Oromo United’ kilabii MN, Utaa-Waayuu 4-2 moo’ee waancaa fudhate.Akkuma kanaan Oromo United badhaasa $3000 argatte,ta lammeessoo baate Utaa-Waayyuu ammoo $2000 fi TTL)Ten Thousnad Lakesii sadeessoo baateef ammo $1000 kennan.
Kilabootii 19 taphatan Dire Dawa(MN),Abdi Saba(Denver), Qeeransa (Portland),TTL(MN),Uta Wayuu(MN), Burqituu(Denver),Ten Thousand Lakes, TTL(MN),11 Stars(MN), Finfinnee(MN), Bilisummaa(MN). Calanqoo (Arizona), Siouxland (IOWA)Madda-walaabuu (Seattle), Oromia (Austiralia) Leenca (DC),Oromo United Gold(MN),Oromo United(MN), Risaa (MN),fi Oromia Toronto.
Nama tapha kana daawwate keessaa tokko Saladdiin Abdaati. “Qophiin baranaa baayyee bareeddi, takkuma ta akkana bareeddu argee hin beeku”nama Oromoo hedduu walti fidee,jaalala jabeessitee waan hedduu wal irraa baratan.”
Dorgommiin baranaa kubbaa harkaa dhiiraa fi dubraa,fiigicha maqaa Abbebee Biqilaatiin wal dorgoman,badhaasa ijoollee barnootaan jabaatani kennanii fi qophii hedduu.
Gama kaaniin ammoo taphattootii kubbaa miilaa Itoophiyaa leenjiif Biraazil jiran.Taphattoota tana dorgommii waancaa kubbaa miilaa Afrikaa ganna dhufu taphataniif muuxannoo fudhachuuf Biraazil geessan.Itoophiyaan dorgommii Waancaa Afrikaa Bara 2015 irratti Maalii,Maalaawwii fi Aljeeriyaa waliin taphatti.Itoophiyaan suniin duratti kilabii Biraazil ta AC Anapolina, Club Do Remo,Brasiliense fi Itubiara waliin istaadiyoomii JK waliin taphatti.
Akka perezdaantiin Federeshiinii kubbaa miilaa Itoophiyaa obboo Juneddiin Bashaa jedhutti federeshiiniin isaanii kubbaa miilaa jalaa kaasee guddisuuf haga dandahutti hujiitti jira.
Yoo Biraazil deeman kilaboota Biraazil shan waliin tapha hariyummaa taphatan jedha.
Dider Diroogbaa kubbaa miilaa taphachuu ya dhaabe jedha
Taphataan kubbaa miilaa addunyaa ka dhalootaan Ivory Coast tahee amma kilabii Ingilish Piriimiyer Liigi, Chelsea taphatu, Dider Diroogbaa tapha ya dhiisaa jedhee labsate. Diroogbaan nama ganna 36 diqqaa asitti marroo hedduu taphate.Tapha104 keessatti goolii 65 glafate. Diroogbaan kilabii Chelsea qofaa marroo 40 tapahtee goolii 16 galcheef.Dirgoobbaan abbaa ijoollee sadiitii lama dhiiraa takkatti dubra.
Atileetiksii:Dorogmmii Shaampiyoonaa dargagggoota Afrikaa Marakach, Morookootti itti jiran metirii 10,000 irratti gurbaa Eeritaa,Nguse Amlosomitti ittum ciniinnatee wmoo’ee warqiin galate.Amolomiin kun nama biyya isaatiif yoo jalqabatiif dorgommii akkanaa tana irratti warqii fuudhe ka qaraa tahe. Dorgommiin tun tana waliin 19essoo Hagayya 14,2014 dhumatti.


text:
1Hegaappe guyyiyan, Ayyaanai tana denttidi, arshsho xeelliya GODAA Beeta Maqidasiyaa pengge efiis. Hegan he penggiyaa geliyoosan laatamanne ichchashu attumaasai de7ees; eta giddon asaa kaalettiya Azuura na7aa Azaaniyaanne Banaaya na7aa Palaaxiyaa be7aas. 2GODAI tana hagaadan yaagiis; "Laa asa na7au, ha asati ha kataman iita halchchuwaa halchchiyaageetanne iita zoriyaa zoriyaageeta. 3Eti hagaadan yaagoosona; 'Nuuni keettaa zaaretti keexxana wodee matattiis. Ha katamai asho xaaro; qassi nuuni asho' yaagoosona. 4Hegaa gishshau, asa na7au, hananabaa yoota! Eta bolli hananabaa yoota!" yaagiis. 5Hegaappe guyyiyan, GODAA Ayyaanai ta bolli wodhdhidi, tana hagaadan yaagiis; "Eta yaaga; 'GODAI hagaadan yaagees; "Israa7eela asau, intte hegaadan geeta; shin taani intte ai qoppiyaakko erais. 6Ha kataman intte daro asaa woridi, oge ubban ahaa kunttideta" yaagees. 7"'Hegaa gishshau, Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Intte woridi hegan olido ahai asho; qassi ha katamaikka asho xaaro; shin taani inttena ha katamaappe yedettada kessana. 8Intte olau yayyideta; taani he intte yayyido olaa intte bolli ehaana. Taani Ubbaa Haariya GODAI hagaa odais. 9Taani inttena ha katamaappe kessada, allagatuyyo aatta immana; taani intte bolli pirddana. 10Intte olan wurana; taani inttena intte biittan pirddana. Taani GODAA gidiyoogaa intte hegan erana. 11Ha katamai intteyyo asho xaaro gidenna; inttekka a giddon asho gidekketa. Taani intte bolli Israa7eela zawan pirddana. 12Taani GODAA gidiyoogaa intte hegan erana. Aissi giikko, intte ta azazuwaa kaallennan ixxideta; ta wogaakka naagennan ixxidi, intte yuushuwan de7iya kawotettatu wogaadan de7ideta" yaagees' yaaga" yaagiis. 13Taani hananabaa yootishin, Banaaya na7aa Palaaxee haiqqiis; haiqqin taani duge gufannada, ta qaalaa xoqqu oottada, hagaadan yaagada waassaas; "Abeet Ubbaa Haariya GODAU, Israa7eelappe attidaageeta muleera wurssana hanaiyye?" yaagaas. 14GODAA qaalai taakko hagaadan yaagiiddi yiis; 15"Laa asa na7au, Yerusalaamen de7iya Israa7eela asai nebaanne omooduwan de7iya ne dabbotubaa, 'Eti GODAAPPE haakkidosona; ha biittaikka nuuyyo laata gididi imettiis' yaagidi haasayoosona. 16"Hegaa gishshau, neeni hagaadan yaaga; 'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Taani eta haaho kawotettatu giddo yeddikkokka, qassi biittatun laalikkokka, biido biittatun guutta wodiyau taani etaara gidana" yaagees' yaaga. 17"Hegaa gishshau, neeni hagaadan yaaga; 'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Taani inttena kawotettatuppenne intte laalettido biittatuppe shiishshana; qassi Israa7eela biittaa taani zaarada intteyyo immana" yaagees' yaaga. 18"Eti guyye simmidi yiidi, sheneyiya misiliyaanne tuna eeqaa biittaappe xaissana. 19Taanikka etau shaahettibeenna wozanaa immana; qassi ooratta ayyaanaakka eta giddon wottana. Etappe shuchcha wozanaa diggada, asho wozanaa etau immana. 20He wodiyan eti ta higgiyaa kaallana; ta azazuwaakka naagana. Eti ta asa gidana; taanikka eta Xoossaa gidana. 21SHin he sheneyiya misiliyaunne tuna eeqau goinnanau dosidaageeta gidikko, taani eta oosuwaadan eta oottana. Taani Ubbaa Haariya GODAI hagaa odais" yaagiiddi yiis. 22Hegaappe guyyiyan, eta miyyiyan irzzoti de7iyo kiruubeti, bantta qefiyaa miccidosona; Israa7eela Xoossaa bonchchoikka etappe bollaara de7ees. 23GODAA bonchchoi katamaa giddoppe denddidi, arshsho bagga deriyaa bolli eqqiis. 24Xoossaa Ayyaanai tau immido ajjuutan Ayyaanai tana biittaappe pude denttidi, Baabiloonen de7iya omoodettidaageetukko efiis. Hegaappe guyyiyan, ajjuutai taappe shaahettiis. 25SHaahettin taanikka GODAI tana bessidobaa ubbaa omooduwan de7iyaageetuyyo yootaas.
Copyright
Learn More


text:
WASHINGTON,DC —
Atileetotii Itoophiyaa akka leenjisaa Toleeraa Dinqaa Finfinnee nutti himetti dorgommii Boston,Geramniii fi Mooskoo Raashiyaalleetti moohatan.
Jarii kun dorgommii M1500, M3000 fi KM sadii caaltu ta mana keessa moohate.Warra moohate keessaa Meseret Deffaar,Jermenitti ,Bostonii ammoo Xirunesh Dibaabaatii fi atileeti Hagositti moohate.
Gama kaaniin ammoo atileeti Tikkii Galaanaa,ta Olompiki London irratti warqii guurratte taan taan hujii gaafasiitiif jedhanii atileetotii beekamtuu baranaa,Athlete of the year for 2012, jedhanii kophee warqii badhaasan.Waldaan atileetotaa fi fiigichaa karaa(AIMS/)jedhanitti Tikkii badhaase.
Tikkii badhaasa kana Jappaanitti kennaniif.Itoophiyaatti dubartiin haga ammaa kophee warqii badhaafamtee hin beettuu.Dhiiraa keessaa atileeti Gezzahaanyi Aberraatii fi Hailee Gabree Sillaaseetti argatee.Gezzaahanyi dorgommii bara 2000 Hayileen ammoo dorgommii bara 2006,2007 fi bara 2008tii badhaafame. Tikkiin nama ganna 25ti maratoonii moohachuun beekamti.
Atileeotii Ioophiyaa tana malee dorgommii,Asallaa fi Meqeleetti qophaahuutti jiran.
Amma ammoo dorgommii kubbaa miilaa waancaa Afrikaatti deebina.Dorgommiin waancaa Afrikaa 29essoon tun dhumumatti jirti.Naayjeeriyaa,Gaanaa,Maalii fi Burkiinaa Faasootti walti qophaahuutti jiraa, Ayivoorii Koostiin waan hedduuf eegan taan baranallee hin taane,waancaa Afrikaa moohachuuf hin dabarre.
Dorgommi Amerikaatti beekamtu, Super Ball
,ta baranaa ammoo daawwattanii?Me woma taateefuu qophi ispoortii tana nuu caqasaa.


text:
Muummichi-ministaraa Obbo Haile-mariam Dessaalegni filannoo biyyoolessaa Itiyoophiyaa dhufaa jiru ka duraa irra haala wayyaaween walabaa fi Dimookiraatawaa gochuuf qophiin ga’aan godhamee jira - jechuudhaan, Wixata dabre kana, paarlaamaa biyyattiitti dubbatanii jiran. Mee sanaan haa jalqabnu.
Filannoo bara kuma lamaa fi toorba geggeessinu irratti filannoon isaa dimookiraatawaa, nagoomaa, walabaa fi kan haqaa akka tahu gochuuf mootummaan maal akka karoorfate gaaffii dhihaateef Ammaan duras akkuma beekamu, Dimookiraasiin, kanneen dimookiraasiin ittiin beekamu keessaa tokko ka tahe filannoon walaba, kan haqaa akkasumas immoo, nagaa fi dimookiraatawaa akka tahu gochuuf Mootummaan akkuma kanaan duraa akka barbaachisummaa isaatti hojii jabaa akka hojjetu ammaan dura Mana-maree kabajamaa kanaaf ibseen ture jedhan Muummichi-ministaraa Obbo Haile-mariam.
Itiyoophiyaa keessatti filannoolee ammaan dura marsaa lama geggeessamanii booda, dhuguma fooyyaa’insi argamee jiraa? jedhuuf, filannoon fuul-dura keenyaa deebii kennuu qaba jedhu xiinxaltoonni. Filannooleen lameen ammaan dura geggeessaman irratti paartiin mootummaa EHADEG dhibba irraa harka 99 fi qabxii ja’aan injifatee xumuruun isaa ni yaadatama.
Filannoo dhufaa jiru kun akkuma Muummichi-ministaraa Hailemariam jedhan, “walabaa fi dimookiraatawaa gochuuf” qophii maal maal tu godhame? Mormitoonni hoo waa’ee qophii kanaa maal beeku? Qooda akkamii keessaa qabu? gaaffiilee kanaa fi ka biroodhaaf, FINFINNEE ka jiru -waajira Kongiresa Federaalawa Ormootti bilbilee Barreessaa Paartichaa Obbo Beqqelee Nagaa dubbisnee jirra. “Qophiin Mootummaa Nuti qabatamaan argaa jirru miseensota paartiilee mormituu karaa nagaa qabsoo geggeessan fi barattoota karaa nagaa hiriira bahan haleeluu, ajjeesuu, hidhuu fi doorsisuu dha. Keessumaa Oromiyaa keessatti caasaan bulchiisaa, abbootiin-murtii hojii seera-qabeessa hojjechuuf mirga hin qaban. Guutmmaan Oromiyaa humna waraanaan bulfamaa jirti, jechuun ni danda’ama” jedhan.


text:
Labsii Lakkoobsa 65/1995 ka magaalota Mootummaa Naannoo Oromiyaa Hundeessuuf bara 2003 bahee ture irra-deebiin Fooyyessuuf Labsii dhiheenya Mootummaan Oromiyaa baase ilaachisun, ka Dirree Dimookiraasii irratti marii geggeessan, Prezidaantiin Mana-murtii Walii-galaa duraanii, Obbo Tashaalee Abarraa fi xiinxalaan siyaasaa, Obbo Jawaar Mohammed, labsiin haaraan kun fedhii siyaasaa kan eenyummaa , aadaa fi lafa uummata Oromoo irratti dhiibbaa qabu irraa madde, jedhu.
Dhimmi master plaanii magaalaa Finfinnee otuu irratti mari’atamiinii fi furmaata tokko hin argatiin dhimma magaalaalee Oromiyaa fiduun, magaalaalee naannoo Oromiyaatti cehanii labsii kana baasuun, isa karaa master pilaanichaa gochuun isaan danqee ture, harka biraatiin magaalaalee naannoo Finfinnee jiran, Finfinneetti dabaluuf yokaan magaalaalee Oromiyaa magaalaalee ka biroo Oromiyaa keessa hin jirre waliin waitti-makuuf ka dursee haala miijessu, shakkii jedhu uumuu isaa, ka dubbatan, xiinxalaan siyaasaa Jawaar Mohammed, keessumaa “jiraattonni magaalaa tokko haga maqaa magaalaa keessa jiraatanii jijjiruutti illee mirga qaban” ka jedhuu fi jechawwan shakkisiisoon labsicha haarawa keessatti barreessaman mirgaa fi dantaa Oromiyaa fi Oromoon magaalaalee isaa irratti qabu gaaffii keessa galchu.
Seerichi, dhuguma kana gochuutti fuuleffatee ka ba’e taanaan, daangaa heeraan Oromiyaadhaaf kenname ka faallessu waan ta’eef Mana-maree Federeeshiniin xiinxalamee haqamuu qaba, ka jedhan immoo, Obbo Tashaalee Abarraa ti.


text:
1"'"Biittaa intte laattanau saaman shaakkiyo wode, he biittaappe issi saamaa GODAASSI dummayidi wottite. Hegeekka tammanne naa77u kilo meetirenne bagga aduqqiyaanne tammu kilo meetire aakkiya soho gido. He sohoi muleekka geeshsha soho gido. 2He sohuwaappe zananai 500 wara, gomppaikka 500 wara gidido sohoi Beeta Maqidasiyaassa gido; a yuushuwan 50 wara gidida kayye sohoi de7o. 3He GODAAYYO dummayido sohuwaappe zananai tammanne naa77u kilo meetirenne bagga, gomppai qassi ichchashu kilo meetire gidido sohuwaa likkada shaakka. Hegan Beeta Maqidasee, ubbaappe aadhdhida geeshsha sohoi de7o. 4Hegee Beeta Maqidasiyaa giddon GODAASSI oottanau, akko shiiqiya qeesetussi dummatida geeshsha soho gido; qassi eti bantta keettaa keexxiyo sohonne Beeta Maqidasiyaayyokka geeshsha soho gido. 5Qassi attiya tammanne naa77u kilo meetire bagga aduqqiyaanne ichchashu kilo meetire bagga aakkiya sohoi Beeta Maqidasiyan oottiya Leewatussa gido; eti banttau de7iyo katamata hegan keexxona. 6"'"He GODAAYYO dummayido sohuwaa miyyiyan tammanne naa77u kilo meetirenne bagga aduqqiyaanne naa77u kilo meetirenne bagga aakkiya sohoi katamaa keexxanau de7o; he sohoi Israa7eela asaassa ubbaassa gido. 7"'"Israa7eela halaqaassi imettida saamai naa77u baggaarakka GODAAYYO dummayido sohuwaaninne katamaa sohuwan zawatees. I arggo baggaara Meediteraane Abbaa gakkees; arshsho baggaara qassi biittaayyo arshsho bagga zawaa gakkees. Ayyo zananai Israa7eela zariyaappe issuwaa saamaadan, arggo bagga zawaappe biidi, arshsho bagga zawaa gakkees. 8He saamai Israa7eela biittaa halaqaassi laata gade gido. Hagaappe sinttan ta halaqati ta asaa huqqunnoppona; eti Israa7eela asai ubbai ba zariyan zariyan gadiyaa ekkanaadan oottona" yaagees. 9"'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Inttenoo, Israa7eela halaqatoo, intteyyo ha77i gidana! Intte makkaliyoogaanne asaa huqqunniyoogaa aggite; suure pirddaanne xillotettaa oottite. Ta asaa eta laata biittaappe xoqollidi gooddiyoogaa aggite. Taani Ubbaa Haariya GODAI hagaa odais. 10"'"Intte ubbaayyookka likke meezaanainne lagge gidida makkiyoobai de7o. 11Likkiyoobatu ubbaayyo giddo gidiyaagee homare yaagiyo likkiyo miishsha gido. Melabaa makkiyo eefaa giyo miishshai homaree oiqqiyoogau tammantto kushe gido; qassi gukkiyaabaa makkiyo baatiyaa giyo miishshaikka homariyaayyo tammantto kushe gido. Hegaa giyoogee efainne baatee bixe lagge giyoogaa. 12Guuttabaa likkiyo wode, intte likkiyo miishshai saqile gido. Laatamu gerai issi saqile gido; qassi usuppun tammu saqilee issi minaane gido. 13"'"Intte imuwaa immiiddi, hagaadan immite. Intte qoxxi shiishshiyo gisttiyaappe usuppun tammaappe issi kushiyaa, banggaappe usuppun tammaappe issi kushiyaa, 14qassi wogaraa zaitiyaappe xeetaappe issi kushiyaa immite. Hageeta likkiyo wode, neeni makkiyo miishshai baate gido. Tammu baatee issi homare woikko issi koore gidees. 15Israa7eela asai heemmiyo naa77u naa77u xeetu dorssai de7iyo issi wudiyaappe issi issi dorssa immite. Hegeeti asaa nagaraa atto giissanau, kattaa yarshsho, xuuggiyo yarshshonne issippetettaa yarshsho gidona. Taani Ubbaa Haariya GODAI hagaa odais. 16Biittan de7iya asai ubbai hagaa ubbaa Israa7eela halaqaassi immo. 17Halaqai oottanau bessiya oosoi, Israa7eela asai bonchchiyo baalatun, aginai xeeriyo gallassatuuninne Sambbatatun xuuggiyo yarshshota, kattaa yarshshotanne ushshaa yarshshota shiishshiyoogaa. Israa7eela asaa nagaraa atto giissanau, nagaraa yarshshota, kattaa yarshshota, xuuggiyo yarshshotanne issippetettaa yarshshota ubbaa i shiishsho" yaagees. 18"'Ubbaa Haariya GODAI hagaadan yaagees; "Koiro aginan, koiro gallassi tilla bollaara de7iya issi mirgguwaa Beeta Maqidasiyaa geeshshanau shiishsha. 19Qeesee ha nagaraa yarshshuwaa suuttaappe ekkidi, Beeta Maqidasiyaa penggiyaa qosilettata, yarshshiyoosaa yuushuwan de7iya xekkaayyo de7iya oiddu zoozetanne giddo dabaabaa efiya dirssaa penggiyaa qosilettata tiyo. 20Ooninne balidi woikko erana xayidi oottido nagaraa atto giissanau, aginaassi laappuntta gallassan hegaadankka ootta. Yaatada Beeta Maqidasiyaa tunatettaappe geeshsha. 21"'"Koiro aginan, tammanne oiddantto gallassan Paasikaa Baalaa bonchchite; qassi laappun gallassi gakkanaashin, irshshoi gelibeenna oittaa miite. 22He koiro gallassan halaqai ba gishshaanne ba asaa gishshaa nagaraa yarshsho oottidi, issi korimaa shiishsho. 23He baalai bonchchettiyo laappun gallassatun hachchi hachchi laappun korimatanne laappun dorssa orggeta ubbaikka tilla bollaara de7iyaageeta xuuggiyo yarshsho oottidi, GODAASSI shiishsho. Hegaarakka issippe nagaraa yarshshuwaassi hachchi hachchi issi deeshsha orggiyaa shiishsho. 24Issi issi korimaanne issi issi dorssa orggiyaa yarshshiyo wode, kattaa yarshshuwaassi 22 kilo giraame gisttiyaanne heezzu litiro zaitiyaa shiishsho. 25"'"Laappuntta aginan, tammanne ichchashantta gallassan doommiya laappun gallassa baalaa wodiyan ubban, nagaraa yarshshuwaa, xuuggiyo yarshshuwaa, kattaa yarshshuwaanne zaitiyaa kaseegaappe dummayennan halaqai shiishsho" yaagees.
Copyright
Learn More


text:
Ijoollee Oromoo bara kana barnoota sadarkaa adda addaatiin xumuruun as Yuunaayted Isteetis keessatti eebbifaman keessaa tokko kan taate Biiftuu Dureessoo kutaa New Yoork magaalaa Raacheste keessatti kan argamu mana barnootaa sadarkaa lammaffaa “Wilson magnet High school” jedhamu keessatti qabxii ol aanaa galmeessisteen guyyaa eebba sanaatti haasaa “valedictorian” ykn haasaa guyyaa ayyaana eebbaa akka gootu filatamtee haasaa dhageessistee turte.
Jaallanneen Biiftuu Dureessoo fi kan yeroo dheeraa dhaaf maamila radiyoo sagalee Ameerikaa sagantaa Afaan Oromoo ta'an abbaa ishee obbo Jamaal Abdullaahii haasofsiistee jirti.


text:
WAYYAANEE: Ani Aangoo Dhabuurra Ummanni Oromiyaa Haa Dhabaman! Onkololeessa 31, 2016 Abbaa Urjii tiin:
Suuraa barruu tanatti haqaaramte daawwadhee quufuun dadhabe. Yaroon laalu mara imimmaan tu ija na guuta. Imimman kuniis kan gammachuu fii gaddaan walitti makame. Burqaan gammachuu tiyyaa fedhii fii murannoo ummanni Oromiyaa bilisummaa isaanii tiif horan suuricharraa hubachuu dha. Iddoo basaasotaan dhunfatamte, tan waraanaan marfamtetti, dhiibbaa sodachisuuf irratti godhamte hunda injifatanii, haala mul’atu kanaan harka qullaa, fuullee du’aa dura dhaabbatanii, “bilisummaa barbaanna!” jachuun onnee onnee olii qabaachuu dha. Tana arkuu tu imimmaan gammachuu ija keeysaa na yaasa. Ija imimmaan gammachuu yaaftu tana keeysaan Sheekh Maammad Nuuroo Bayaan tu natti mul’ata. Sheekhni walakkaa bara 1977-a, qabsoo bilisummaa Oromoo gargaarta ja’amee, qabamee, ganda isaa, Ija Bunaa, kan Aanaa Baddannoo naannoo Tortora Qallaa jirurraa fuudhamee, magaalaa Moojoo ol iddoo Funyaan Muxii ja’amtu geeyfame. Achitti, ajjeechaa isaa akka daawwataniif ummata walitti qabaniif dhaamsa sheenaa akka dabarfatu namichi isa ajjeesuuf deemu, bakka bu’aan Hizb-dirijjitii Dargii, Radi’eet, gaafate. Sheekhni carraa arkate tanatti dhimma bahuun ummata naannoo sanii, kan, “Sheekh Nuuroo Waliyyii, daqqabaa takkattii Maashoo Rassuulli deemmatuun harkattii,” je’ee isa faarsu dura dhaabbatee, “Yaa ummatoo! Ka’aa! Onnadhaa! Du’a sodaa nama akka keessanii-tiif hin gabroominaa. Namni du’a sodaatu Rabbi hin sodaatu. Namni mirga lammii fii maatii isaa tiif odoo loluu du’u shahiida (wareegama). Abbaa Jannataa ti. Kan lammii fii maatii isatti odoo diinni roorrisuu calisu, ammoo, booddeen isaa Azaaba.” Je’ee, faallaa fedhii Radi’eet haasawuun, sodaa malee, qoma isaa qawweef kenne. Sheekni wareegama isaa tiif nama xiqqollee sheenawee miti. Gama isaa tiin nama waan ummataan je’e hujirra oolchaa bahe. Darasoota dhibbootaan lakkaawaman kanneen Fiq’hii fii Tafsiira (seera amantii Islaamaa fii hiikkaa Qur’aanaa) barachuuf bira dhufan nama dammaysaa ture. San biraan, gaafa Xaaliyaan mootummaa Habashaa fonqolchee biyya teenya qabate, “Xaaliyaaniin dhufee, Jaanooy siree gadhiisee Akkanaaf hin taa’u, Nafxanyaan muuxa baasee” jachuun, Nafxaynoonni Xaaliyaaniin lollaa ja’anii duubbee Gaara Mul’ataa keeysa daddeemaa, roorroo ummata keenyarraan gayaa turan seenaaf galmeeyse. Gaafa Ingiliz Xaaliyaan biyyaa baasee Hayle Sillaasee baqarraa fidees, “Ingiliziin dhufee, Mosoloonii buqqaasee Osoo sabni jiruu, Haylee siree-rratti deebise,” jachuun mootummaa Ingiliz tan bulchiinsa gabrummaa Habashaa aangorratti deebifte nama balaaleeyfate. Sheekni, dura dhaabbii sirna gabrumaa tan haala kanaan ibsaa ture malees, akkuma shakkametti, gaafa Jaarraa Abbaa Gadaa qawwee takkaan naannoo isaanii dhufe, rashii lamaa fii Dubaay shaniin nama badhaase. San biratti, qabsoo bilisummaa qacalee qabeenya, yaada, ogummaa fii ilmaan isaa tiin hidda naqachiise. Kanaa fiin ija imimmaan guutteen kaa’immna kana keeysaan Sheekha mil’adha. Haalli imimmaan gaddaa tiin ija na guutu, yaaddoo haala kaa’imman kuni yaroo ammaatti keeysa jirani. Warra suuraarraa akka gaaritti mul’atan keeysaa, laata kanneen guyyaa san wareegaman jiruu? Gurbaan fuula-duraa, kan wayaa aadaa uffate; shamarreen hundarraa ol hiixattee, sanacha dumuceeysitee, tan haala qalbii nama fuudhuun onnattee onnachiiftu hoo numa jirtii? Yo gaaga’ama gaafasii keeysaa lubbuun baate, arra hoo haala akkam keeysa jirti? Laata mana hidhaa jiraatinnaa? Je’een if gaafadha. Garuu, gurbaa fii shamarree, akkasumatti ammalee, warra dura dhaabbatan, kanneen walakkaa fii booda jaajjan, warra suuraarratti mul’atanii fii hin mul’anne, kaa’imman miliyoona lamaa ol, kanneen sab-boonummaan achitti walitti fidde, fuula tokkoo isaanii irraa xiqqollee sodaan mul’achaa hin jiru. Wanni irraa mul’atu murannoo bilisummaaf qabanii fii qophii isiif wareegamuu ti. Kana hubachuun, duuba, gadda kiyya gammachutti deebisa. Yaroo tana, isaan keeysaan qabsaawota akka Magarsaa Roobaa (Abdii Habiib), Dachaas Galmoo, Guulaa (Jamaal Muussaa) fii qabsaawonni waliin turan natti mul’atan. Magarsaa fii Dachaas ji’a Abraashaa (Muddee) tan bara 1976-a keeysa, toora barcaa, odoo Aanaa Oborraa naannoo Laga Gabaa keeysa qaxxaamuranuu Tiiysitee toora sanii tiin walitti dhufan. Qabsaawonni, jara agarraan dafanii achii fagaachuuf raaree keeysa faana fuudhan. Tiiysitoonni ammoo, qabsaawota hidhannoon deeman agarraan hiikachiisuuf, dirmachuu lallabaachaa, faana sossoohan. Yaroo tana, Qotee Buloonni iyya dirmachuu dhagayan, lallabbii bowwaasaa, ooyrota hunda keeysaa gama qabsaawotaa yaa’anii, duraa fii duubaan marsan. Magarsaa fii Dachaas haala warra sardaa jaru jalaa bahuu hin dandeenyerra gayuu hubannaan, warra mancaa fii uleen hidhannoo hiikkachiisuuf itti deeman qawwee qabaniin ifirraa ittisuu fii arihuu osoo dandayanuu, “warra bilisummaa isaanii tiif manaa baane hin galaafannu” ja’anii boombii ifitti dhoosuun if wareegan. Odoo olee hin bulin, ummanni naannoo sanii, haala qabsaawonni mudatan irraa haalaan gaddan. Gadda isaanitti dhagayame, kaayoo qabsaawonni manaa bahaniif hordofuun irbuu seenan. Akkasiin, gaafasirraa kaasee, qabsoon bilisummaa tii fii naannoon san walitti firooman. Akkasumatti ammallee, dhuma bara 1977-a, magaalaa Watarii ol iddoo Gola ja’amututti, gaaga’ama fakkaataa tu qabsaawota biraarra gaye. Gaafana, meeshaa waraanaa Dirree Qabsoo tan Maayaa Qalloo irraa gama Raammis dabarsuuf, qabsaawota imaltuurra jiran tu Tiiysitee waldaya naannoo sanii tiin walitti bahe. Qabsaawonni hidhannoo jara ittiin injifatan odoo ifirraa qabanuu, amrii warra qawwee Chikooziin isaan doorsisaniif oggolanii, amanarraa dhaabbatan. San booda, eenyummaa fii haala isaanii keeysa ibsaniifii hayyama imatuu isaaniitti deebi’uu gaafatan. Tiiysitoonni gandaa garuu, yaada qabsaawotaa fudhachuu didan. Warri muuxannoo lolaa hin qabne, kanneen qawwee shan nyaattu hidhatan, qabsaawota kilaashinkoov, baazuuqaa fii boombii adda-addaa tiin deemmataniin, “hiikkachuu qabdan,” ja’an. Qabsaawonni ifii du’uu fii jara ajjeesuu keessaa tokko filachuu dirqaman. Tan lubbuu isaanii baayyee hin yaachifne. Kan isaan rakke, miya hidhannoo kan deemaniini. Miya wareegama qaaliin argame waan taheef irraa obsuu dadhaban. Isaanii yaaddoo tanaan rakkachaa jiru, Tiiysitoonni dhukaasa itti banan. Yaroo tana, Guulaa (Jamaal Muussaa), Aammad Yuuyyee, Maammad Aammad, Caalaa Aammad, Muummee Umar, Maammad Jibroo fii Eliyaas Wayyaal, ummata keenyatti qaataa hin harkifnuu murteeffatanii, harka isaanii tiin if galaafatan. Seenaan haala kanaa dheertuu taatullee, gabaabinatti, murtiin qabsaawonni fudhatan akkuma tan Magarsaa faatti seena-qabeeysa taate. Odoo hedduu hin turin, Tiiysitoota qabsaawotatti dhukaasa banan keeysaa baayyeen isaanii, kaayoo isaan manaa bahaniif if dura oofuuf murteeyfatanii gama Dirree Qabsoo yaa’an. Miyni qabsaawonni rakkatanii fiis, haa dhibaawu malee, Dargii jalaa dhooyfamee, akka jirutti, iddoo karoorfameef geeyfame. Duuba, daawwiin suuraa, yaroo garii, kaa’immaniin arku mara Magarsaa, Dachaas, Guulaa fii Jaallan waliin turan natti fakkeeysee imimmaan gammachuu tiin na hudha. Ummata, haala armaa olii kanatti, miliyoonaan bahee sirna gabrummaa jalatti hin bullu ja’u kana, Wayyaaneen, humna waraanaa tiin if jalatti bulchuuf tattaafachaa jirti. Wanti hawaasa biyya sanii keessatti jibirii; tan lafa Oromiyaa keeysatti baayyinni qubaan lakkaawamu; “Ani Aangoo Dhabuurra Ummanni Oromiyaa Haa Dhabaman!” murteeyfattee jirti. Haala kanaa fiis, ummata Oromiyaa ijaa-gurra adunyaarraa uggurtee, kumaatamaan ajjeesaa, madeeysaa, mana hidhaa keessatti araraasaa jirti. Ummata akka suuraarraa arkamutti bilisummaaf muratan, irree waraanaa tiin if jalatti bulchuuf ijibbaata godhuun taqayyurummaa daangaa hin qabne. Ummata akkanatti mirga isaa tiif anaannatan, waraana isii kan akkaa-gara hin qabnee mitii, kan adunyaa maraa tiin galii isaanii irraa hanqisuun hin dandayamu. Kana beekuu dhabuun Wayyaanee, seenaa adunyaarraa odoo hin taane kanuma Dargii irraa huu wahuu baruu dhaba isii agarsiisa. Irree waraanaa tiin Faransaayiin – qabsaawota Algeeriyaa; Israa’el – sab-boonota Falasxiin; Ameerikaan – murattoota Afgaanistaan jilbiiffachiisuu hin dandeenye. Haaluma kanaa waliin, wanni Wayyaaneen hubachuu dadhabde, bara 25-if aangorra turuu kan dandeeyse, qaruutummaa fii jabina waraana isii tiin odoo hin taane, humna isii dura dhaabbatu qabaachuu dhaba qofarraa tahuu dha. Ee! Kan dhagayuu tu hanqate malee, Wayyaaneen, gaafa angoorratti baaterraa jalqabee, tolaan akka irraa hin buune himuurraa takka if hin qusanne. Haala kanaa fiis, Tigroota generaalummaa muudachaa, raayyaa leenjifachaa, miya waraanaa kuusachaa baate. San birattiis, ummatoota ibiddaa fii citaa walitti godhaa, caasaa basaasummaa tii fii tokko-shanee tiin hawaasa tooyachaa turte. Duuba, odoo isiin haala saniin barcuma aangoo tottolfattuu, ummanni Oromiyaa bahaadhihaan, kaabaa-kibbaan xiqqaa fii guddaan itti fincilanii, yaroo gabaabduu keeysatti, hafuura itti kutan. Anaannataa fii muraannoon akka suuraarraa mul’atuu, irree qabsoo hidhannootti geeddaramee as bahuuf yaroo irraa hin fudhatu. Kaa’imman harka qullaa waraana diinaa dura dhaabbachuuf onnee horan, yo hidhatan, waraana Wayyaanee kan kan Dargii daran hamileen buute akkam akka godhan tilmaanuun nama hin dhibu. Garuu, akka haalli kuni hin taanee, diina, ambaa fii lammii keeysaa hiis warri barbaadan heddu. Diina malees amba keeysa warri kana fedhan jiraachuun nama hin dinqu. Ajaa’ibni guddaan, diina lolaan malee Oromiyaa keessaa hin bahu ja’u, kan kanaa fiis xiqqaa fii guddaa halkanii-guyyaa ajjeesaa jiru, qabsoo hidhannoo tiin dura dhaabbachuun biyyattii akka Suuriyaa fii Soomaaliyaa godha jachuun, kanneen qabsoo hidhannoorraa lammii hamilee cabsuu barbaadan, arrallee, mooraa qabsoo keeysa jiraachuu dha. Yaanni arra bifa armaa olii tiin dhihaate, ammaan duraas, haala adda-addaa tiin hujiirra oolee jira. Bara 1991 dura, kumaatamni qabsoo bilisummaa tiif hidhatan yaada manaa bahaniif akka hujiirra hin oolchine godhaman. San bira kutee, bara 1992 keeysa, akka beeyladaatti diinaaf goorannootti naqaman. San boodaas, maqaa Jilaa tiin biyya Noorway magaalaa Bergenitti “Exploring New Political Alternatives for the Oromo in Ethiopia” (Oromoota Xoophiyaa tiif Kaayoo Siyaasaa Tan Qabaniin Addaa Soquu) bu’ura ja’uun, teeysumti faallaa qabsoo bilisummaa gaggeeyfamte. Maqaa Jila kanaa tiin, summii mooraa qabsoo bilisummaa Oromiyaa keessatti cunfamuuf yaalamte dooyaa internet, https://www.cmi.no/publications/file/3360- exploring-new-political-alternatives-for-the-oromo.pdf irraa hubachuun ni dandyama. Ammallee, dhiheenyuma kana, odoo fincilli amma kokkee diinaa hudhe kuni odoo hawaasa keessatti bilchaachaa jiru, diinatti harka hiixachuun imalli karaa biyyaa taasifame, kan if-tuulummaa Wayyaanee tiin fashale, ijibbaatuma qabsoo hidhannoo bilisummaa ummata Oromiyaa laamsheysuuf godhame. Duuba, arra, qabsoon bilisummaa ummata Oromiyaa shiroota armaa olitti ibsamanii fii kanneen biroo tiis injifattee, sadarkaa if duuba hin deebine geeysee jirti. Akka olitti ibsametti, barbaachisaan murannoo kaa’imman Oromiyaa keessaa danfaa jiru gama qabsoo hidhannoo Riphee Loltummaatti jijjiiruu qofa. Qabsoon bifa saniin qindooyte; tan seenaa armaa olii irraa baruun dogoggora fakkataarraa if hanqiftu; tan qabsaawota biyya keessaa tiin hoogganamtu, Wayyaanee jilbiiffachiiftee, hawwii Sheekh Maammad Nuuroo, Magarsaa, Dachaas, Guulaa, jaallan waliin turanii fii wareegamoota akka isaanii hujiirra oolchuuf yaroo irraa hin fuudhatu. Oromiyaan ni bilisoomti!
abbaaurjii@gmail.com
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- JAALALLI DHUGAAN KANAA?Dubartoota Gammachiisuuf Dhiirri Wantoota armaan gadii kana gochuu qaba jedha Obbo Gammadaa Olaanaa-Xiinxalaa, dubbisaa, waliif daddabarsaa!! - January 16, 2017
- JAALALLI DHUGAAN ISA KAMI?-AMALA moo FUULA waliin jiraatta?-Lati Hirpa Hunde - January 16, 2017
- DUBBISUUN DIRQAMA:XUMURA ABBOOTII IRREE:Gaafii Ummataa waliin Dhahanii Bira Darbuuf Yaaluun Essanuu Nama Hin Gahu!Baarentuu Gadaa Irraa/// - January 16, 2017