text:
Serment d’Hippocrate
Au moment d’être admis à devenir membre de la profession médicale, je m’engage solennellement à consacrer ma vie au service de l’humanité.
Je traiterai mes maîtres avec le respect et la reconnaissance qui leur sont dus.
Je pratiquerai ma profession avec conscience et dignité. La santé de mes malades sera mon premier but.
Je ne trahirai pas les secrets qui me seront confiés.
Je maintiendrai par tous les moyens en mon pouvoir l’honneur et les nobles traditions de la profession médicale.
Les médecins seront mes frères.
Aucune considération de religion, de nationalité, de race, aucune considération politique et sociale, ne s’interposera entre mon devoir et mon patient.
Je maintiendrai strictement le respect de la vie humaine dés sa conception.
Même sous la menace, je n’userai pas mes connaissances médicales d’une façon contraire aux lois de l’humanité.
Je m’y engage librement et sur mon honneur.
UNIVERSITE CADI AYYAD
FACULTE DE MEDECINE ET DE PHARMACIE
MARRAKECH
DOYEN HONORAIRE : Pr. MEHADJI Badie-azzamann
VICE DOYENS HONORAIRES : Pr. FEDOUACH Sabah
: Pr. AIT BEN ALI Said : Pr. BOURAS Najib
ADMINISTRATION
DOYEN : Pr. Abdelhaq ALAOUI YAZIDI
VICE DOYEN A LA RECHERCHE ET COOPERATION
VICE DOYEN AUX AFFAIRES PEDAGOGIQUES
: Pr. Ahmed OUSEHAL
: Pr. Abdelmounaim ABOUSSAD
PROFESSEURS D’ENSEIGNEMENT SUPERIEUR
Pr. ABBASSI Hassan Gynécologie-Obstétrique A
Pr. ALAOUI YAZIDI Abdelhaq Pneumo-phtisiologie
Pr. ABOUSSAD Abdelmounaim Néonatologie
Pr. BELAABIDIA Badia Anatomie-Pathologique
Pr. BOUSKRAOUI Mohammed Pédiatrie A
Pr. EL HASSANI Selma Rhumatologie
Pr. EL IDRISSI DAFALI My abdelhamid Chirurgie Générale
Pr. ESSADKI Omar Radiologie
Pr. FIKRI Tarik Traumatologie- Orthopédie A
Pr. KISSANI Najib Neurologie
Pr. KRATI Khadija Gastro-Entérologie
Pr. LATIFI Mohamed Traumato – Orthopédie B
Pr. MOUTAOUAKIL Abdeljalil Ophtalmologie
Pr. OUSEHAL Ahmed Radiologie
Pr. RAJI Abdelaziz Oto-Rhino-Laryngologie
Pr. SARF Ismail Urologie
Pr. SBIHI Mohamed Pédiatrie B
Pr. SOUMMANI Abderraouf Gynécologie-Obstétrique B
PROFESSEURS AGREGES
Pr. ABOULFALAH Abderrahim Gynécologie – Obstétrique A
Pr. AMAL Said Dermatologie
Pr. AIT SAB Imane Pédiatrie B
Pr. ASRI Fatima Psychiatrie
Pr. ASMOUKI Hamid Gynécologie – Obstétrique B
Pr. AKHDARI Nadia Dermatologie
Pr. BEN ELKHAIAT BEN OMAR Ridouan Chirurgie – Générale
Pr. BOUMZEBRA Drissi Chirurgie Cardiovasculaire
Pr. CHABAA Leila Biochimie
Pr. ESSAADOUNI Lamiaa Médecine Interne
Pr. FINECH Benasser Chirurgie – Générale
Pr. GHANNANE Houssine Neurochirurgie
Pr. GUENNOUN Nezha Gastro – Entérologie
Pr. LOUZI Abdelouahed Chirurgie générale
Pr. MAHMAL Lahoucine Hématologie clinique
Pr. MANSOURI Nadia Chirurgie maxillo-faciale Et stomatologie
Pr. MOUDOUNI Said mohammed Urologie
Pr. NAJEB Youssef Traumato - Orthopédie B
Pr. SAMKAOUI Mohamed
Abdenasser Anesthésie- Réanimation
Pr. YOUNOUS Saïd Anesthésie-Réanimation
Pr. TAHRI JOUTEH HASSANI Ali Radiothérapie
PROFESSEURS ASSISTANTS
Pr. ABOUSSAIR Nisrine Génétique
Pr. ADERDOUR Lahcen Oto-Rhino-Laryngologie
Pr. ADMOU Brahim Immunologie
Pr. ALAOUI Mustapha Chirurgie Vasculaire périphérique
Pr. AMINE Mohamed Epidémiologie - Clinique
Pr. ARSALANE Lamiae Microbiologie- Virologie
Pr. ATMANE El Mehdi Radiologie
Pr. BAHA ALI Tarik Ophtalmologie
Pr. BOURROUS Monir Pédiatrie A
Pr. CHAFIK Aziz Chirurgie Thoracique
Pr. CHAIB ALI Cardiologie
Pr. CHERIF IDRISSI EL GANOUNI Najat Radiologie
Pr. DAHAMI Zakaria Urologie
Pr. Drissi Mohamed Anesthésie -Réanimation
Pr. EL ADIB Ahmed rhassane Anesthésie-Réanimation
Pr. EL ATTAR Hicham Anatomie - Pathologique
Pr. EL FEZZAZI Redouane Chirurgie Pédiatrique
Pr. EL HATTAOUI Mustapha Cardiologie
Pr. EL JASTIMI Said Gastro-Entérologie
Pr. ETTALBI Saloua Chirurgie – Réparatrice et plastique
Pr. HERRAG Mohamed Pneumo-Phtisiologie
Pr. KHALLOUKI Mohammed Anesthésie-Réanimation
Pr. KHOULALI IDRISSI Khalid Traumatologie-orthopédie
Pr. LAOUAD Inas Néphrologie
Pr. LMEJJATTI Mohamed Neurochirurgie
Pr. MANOUDI Fatiha Psychiatrie
Pr. MOUFID Kamal Urologie
Pr. NEJMI Hicham Anesthésie - Réanimation
Pr. OULAD SAIAD Mohamed Chirurgie pédiatrique
Pr. QACIF Hassan Médecine Interne
Pr. TASSI Nora Maladies Infectieuses
A mes très chers parents,
Aucun mot ne saurait exprimer ma profonde gratitude et ma sincère reconnaissance envers les deux personnes les plus chères à mon cœur ! Si mes expressions pourraient avoir quelque pouvoir, j’en serais profondément heureuse. Je vous dois ce que je suis. Vos prières et vos sacrifices m’ont comblés tout au long de mon existence. Que cette thèse soit au niveau de vos attentes, présente pour vous l’estime et le respect que je voue, et qu’elle
soit le témoignage de la fierté et l’estime que je ressens. Puisse dieu tout puissant vous procurer santé, bonheur et prospérité.
A ma très chère sœur NEZHA, A son mari JAMAL et son fils OMAR
A mes chers frères SOUFIANE et YOUSSEF
Vous m’avez soutenu et comblé tout au long de mon parcours. Que ce travail soit témoignage mes sentiments les plus sincères et les plus affectueux. Puisse dieu vous
procurer bonheur et prospérité.
A la famille GHOUBACH et la famille ZAKI
A mes très chers frères plus que mes amis BADRE SADIKI, TARIK
MESSAOUDI, ISSAM ELOUAKILI, YOUSSEF BOUHLAL, AHMED
FADLOULAH, YASSINE KHALAF et MOHAMMED ERRAZIQUI
A ma très chère HOUDA
Avec toute mon affection, je vous souhaite tout le bonheur et toute la réussite. Trouvez dans ce travail, mon estime, mon respect et mon amour. Que Dieu vous procure bonheur,
A mes amis KARIMA, FATINE, MOUNIA, AMINA, MERYEM, AZIZ,
HOUDA, HALAWA, YOUSSEF, NASSIM, FAICAL, SIHAME, SALWA,
NARJIS, NIHAL, IMANE, AMAL, FATIMA, et ASMAA ainsi que toute ma
promotion
A tous les moments qu’on a passé ensemble, à tous nos souvenirs ! Je vous souhaite à tous longue vie pleine de bonheur et de prospérité. Je vous dédie ce travail en témoignage de
ma reconnaissance et de mon respect.
A la famille SADIKI, MESSAOUDI ET ELOUAKILI
A notre maître : Pr. H El idrissi Dafali chef de service de chirurgie viscérale et
générale du CHU Mohammed VI
Il nous a chaleureusement accueilli dans son service. Nous sommes très touchés par ses qualités professionnelles et humaines. Qu’il soit assuré de notre profonde gratitude.
A notre maître et président de thèse : Pr. B Finech professeur en chirurgie
viscérale et générale, CHU Mohammed VI
Nous vous remercions de l’honneur que vous nous avez fait en acceptant de présider notre jury. Nous vous remercions de votre enseignement et nous vous sommes très
reconnaissant de bien vouloir porter intérêt à ce travail. Veuillez trouvez ici, Professeur, l’expression de nos sincères remerciements
A notre rapporteur de thèse : Pr. R Benelkhaiat professeur en chirurgie
viscérale et générale CHU Mohammed VI
Vous nous avez fait un grand honneur en acceptant de nous confier ce travail. Nous sommes très touchés par votre disponibilité et par le réconfort que vous nous avez apporté lors de notre passage au service ainsi que lors de l’élaboration de ce travail. Vos
qualités professionnelles et humaines nous servent d’exemple. Veuillez trouver ici, Professeur, l’expression de notre profonde gratitude.
A notre maître et juge Pr. M Samkaoui chef de service de réanimation
anesthésie CHU Mohammed VI:
Vous nous avez fait l’honneur de faire partie de notre jury. Nous avons pu apprécier l’étendue de vos connaissances et vos grandes qualités humaines.
Veuillez accepter, Professeur, nos sincères remerciements et notre profond respect.
A notre maître et juge Pr. A Louzi professeur en chirurgie viscérale et générale
CHU Mohammed VI:
Vous avez accepté très spontanément de faire partie de notre jury. Nous vous remercions de votre enseignement et de l’intérêt que vous avez porté à ce travail.
Veuillez trouver ici, Professeur, l’expression de notre profond respect.
A notre maître et juge Pr. N Guenoun professeur en gastroentérologie CHU
Mohammed VI:
Vous avez spontanément accepté de faire partie de notre jury. Nous apprécions vos qualités professionnelle et humaines. Veuillez trouver ici, Professeur, l’expression de
notre profond respect.
Au Pr. K Karati chef de service de gastroentérologie CHU Mohammed VI:
Aucune expression ne saurait témoigner de notre gratitude et du profond estime que nous portons à votre personne. Votre aide à la réalisation de ce travail était d’un grand
apport. Veuillez accepter, Professeur, l’expression de nos remerciements les plus distingués.
A Dr. Jgounni, Dr. Harrab et Dr. Fouad résidents en chirurgie viscérale
Nous vous sommes reconnaissant de l’aide apportée tout au long de ce travail. Veuillez trouver ici l’expression de nos sentiments les plus distingués.
A tout le personnel du service de chirurgie viscérale et générale CHU
Mohammed VI
A tout le personnel du CHU Mohammed VI et de l’hôpital Moulay Youssef de
Casablanca
LISTE DES ABREVIATIONS
- ACE
:Antigène carcino-embryonnaire
- AEG
:Altération de l’état général
- ASP
:Abdomen sans préparation
- CHU
:Centre hospitalier universitaire
- CA 19-9 :Carbohydrate Antigen 19-9
- HCD
:Hypochondre droit
- HCG
:Hypochondre gauche
- HNPCC :Hereditary non polyposis colon cancer
- IRM
:Imagerie par résonnance magnétique
- LB :Lavement baryté
- NFS
:Numération formule sanguine
- NHA
:Niveaux hydroaériques
- PAF
:Polypose adénomateuse familiale
- PEG
:Polyéthylène glycol
- PMC
:Préparation mécanique colique
- RCH
:Rectocolite hémorragique
- TDM
:Tomodensitométrie
- TNM
:Tumeur Nodule Métastase
- TR
:Toucher rectal
- UICC
:Union Internationale Contre la Cancer
INTRODUCTION... 1 MATERIEL ET METHODES...………... 3 RESULTATS... 7 I-EPIDEMIOLOGIE... 8 1-Prévalence... 8 2-Age... 8 3-Sexe...… 8 II-ANTECEDENTS... 9 1-Antécédents personnels... 9 1-1 Médicaux... .. 9 1-2 Chirurgicaux... 10 1-3 Toxiques... 10 2-Antécédents familiaux...………. 10
III-PRESENTATION CLINIQUE DE NOS MALADES... 10
1-Durée d’évolution de la maladie avant l’établissement du diagnostic... 10
2-Circonstances de découverte... 11
3-Principaux signes cliniques... 12
3-1 Altération de l’état général... 12
3-2 Douleurs abdominales... 12
3-3 Hémorragies digestives basses... 12
3-4 Troubles du transit... 13
3-5 Syndrome occlusif... 13
4-Données de l’examen clinique... ……. 14
4-1 Examen général... 14
4-2 Examen abdominal... 14
4-3 Toucher rectal... 15
4-4 Reste de l’examen clinique... 15
IV-EXAMENS PARACLINIQUES... 16
1-Examens à visée diagnostique... 16
1-1 Coloscopie ... 16
1-2 Lavement baryté... 18
1-3 Rectosigmoïdoscopie... 20
1-4 Siège de la tumeur... 21
2-Autres examens complémentaires...……… 21
2-1 Radiographie thoracique... 22
2-2 Echographie abdominale... 22
2-3 Tomodensitométrie... 22
2-4 Abdomen sans préparation... 24
2-5 Antigène carcino-embryonnaire... 25 3-Bilan d’opérabilité... 25 V-TRAITEMENT... 25 1-Traitement chirurgical... 25 1-1 Traitement curatif... 26 1-2 Traitement palliatif... 30 1-3 Suites posopératoires... 31 2-Anatomopathologie... 31 2-1 Type histologique... 31 2-2 Statut ganglionnaire... 31
2-4 Classification de la tumeur... 33
3-Chimiothérapie... 34
VI-EVOLUTION POSTOPERATOIRE... 35
1-Evolution à court terme... 35
1-1 Morbidité postopératoire... ... 35
1-2 Mortalité... 35
2-Evolution à moyen et long terme... 35
DISCUSSION... 37 I-EPIDEMIOLOGIE... 38 1-Epidémiologie descriptive... 38 1-1 Fréquence... 38 1-2 Age... 38 1-3 Sexe... 39 1-4 Distribution géographique... 40 2-Facteurs étiologiques... 40 2-1 Facteurs génétiques... 40
2-2 Syndrome de LYNCH ou Syndrome HNPCC... 42
2-3 Lésions coliques précancéreuses... … 43
2-4 Facteurs environnementaux... 45
2-5 Cholécystectomie et cancer du colon... 46
II-DIAGNOSTIC... ….. 46
1-Etude clinique... 46
1-1 Délai d’évolution... 46
1-2 Circonstances de découverte... 47
1-3 Principaux signes cliniques... 47
2-Examens complémentaires... 51 2-1 Méthodes diagnostiques... 51 a- Endoscopie... 51 b- Lavement baryté... 53 c- Coloscopie virtuelle... 54 2-2 Bilan d’extension... 55 a- Echographie abdominale... 55 b- Tomodensitométrie... 56 c- Imagerie par résonance magnétique... 57 d- Tomographie par émission de positons (PET-Scan) ... 57 e- Radiographie thoracique... 58 f- Immunoscintigraphie à l’ACE... 58 g- Ponction biopsie... 58 h- Urographie intraveineuse... 58 i- Cystoscopie... 58 j- Marqueurs tumoraux... 59 2-3 Abdomen sans préparation... 60 2-4 Bilan d’opérabilité... 60 III-FORMES CLINIQUES... 60 1-Formes topographiques... 60 1-1 Colon droit... 60 1-2 Colon gauche... 61 2-Formes symptomatiques... 62 3-Formes métastatiques... 62 3-1 Métastases hépatiques... 62 3-2 Métastases pulmonaires... 63 3-3 Métastases ovariennes... 64
3-4 Métastases cérébrales et osseuses... 64 IV-TRAITEMENT ET ANATOMO-PATHOLOGIE... ………….. 64 1-Traitement chirurgical... 64 1-1 Moyens... 64 a- Préparation au traitement chirurgical... 64 b- Moyens curatifs... 67 c- Méthodes palliatives... 77 1-2 Indications opératoires... 79 a- Interventions en dehors des complications... 79 b- Les indications chirurgicales dans les complications aigues... 83 2-Anatomo-pathologie... 86 2-1 Macroscopie... 86 a- Siège... 86 b- Aspect macroscopique... 87 2-2 Aspect microscopique... 88 a- Adénocarcinome... 88 b- Tumeurs carcinoïdes... 89 c- Les lymphomes... 89 d- Autres types histologiques... 89 2-3 Extension tumorale... 90 2-4 Classification des cancers coliques... 91 a- Classification TNM... 91 b- Classification de DUKES... 93 c- Classification d’ASTLER-COLLER... 93 d- classification de GUNDERSON et SOSIN... 94 3-Traitement non chirurgical... ………… 94 3-1 Chimiothérapie... 94
3-2 Immunothérapie... 96 3-3 Radiothérapie... 96 4-Résultats thérapeutiques... 97 4-1 Résécabilité... 97 4-2 Mortalité opératoire... 97 4-3 Morbidité postopératoire... 98 V-SURVEILLANCE APRES RESECTION CHIRURGICALE... ……….. 98 1-Examen clinique... 99 2-Dosage de l’antigène carcino-embryonnaire... 99 3-Coloscopie... 100 4-Echographie abdominale... ………….. 100 5-Radiographie pulmonaire... 100 6-Autres examens... 101 VI-PRONOSTIC... ……… 101 1-Variables sociodémographiques... 101 1-1 Age... …. 101 1-2 Sexe... 102 1-3 Niveau socio-économique... 102 2-Facteurs cliniques...……….. 102 3-Facteurs anatomo-histologiques... 103 3-1 Siège de la tumeur... 103 3-2 Extension du cancer... 103 4-Facteurs sériques... ………. 104 VII-PREVENTION DES CANCERS COLIQUES... 104 1-Prévention primaire... …………. 105 2-Prévention secondaire... 105 2-1 Dépistage chez les sujets à risque moyen...……… 105
2-2 Dépistage chez les sujets à risque élevé... 106 2-3 Dépistage chez les sujets à risque très élevé... ……. 106 3-Prévention tertiaire... 107 VIII-SURVIE GLOBALE A 5 ANS... …………. 107 CONCLUSION... ……… 108 ANNEXES... 110 RESUMES
Le cancer du colon regroupe toutes les tumeurs malignes développées sur la portion du gros intestin, situées entre la valvule de Bauhin et la jonction recto-sigmoïdienne.
Sa fréquence est élevée dans la plupart des pays à haut niveau de vie où il constitue un problème majeur de santé publique (1-2).
En France il se déplace au premier rang de la pathologie cancéreuse, il représente prés de 15% de l’ensemble des cancers. Au Maroc, il constitue 5,7 à 7,2% des cancers digestifs (3-4-5-6).
Nous nous proposons, dans ce travail, de rapporter une série de 86 cas de cancers coliques, colligés sur une période de 3 ans et 11 mois allant de janvier 2005 à novembre 2008 dans le service de chirurgie viscérale du centre hospitalier universitaire Mohamed VI à Marrakech.
Le but de ce travail est de dégager les facteurs épidémiologiques, les caractéristiques cliniques et anatomo-pathologiques ainsi que les modalités thérapeutiques et de les comparer aux données de la littérature.
MATERIEL
&
I. Matériel d’étude :
Notre travail est une étude rétrospective portant sur 86 cas de cancers coliques, colligés sur une période de 3 ans et 11 mois s’étendant de janvier 2005 à novembre 2008 dans le service de chirurgie viscérale du CHU Mohamed VI de Marrakech.
II. Méthodes de travail :
Le recueil des données a été fait à partir des dossiers médicaux des malades établis au sein des archives des services suivants:
- Service de chirurgie viscérale. - Service de gastro-entérologie. - Service d’oncologie.
Nous avons ainsi, établi une fiche d’exploitation comportant une étude :
1-
Epidémiologique :comportant l’âge et le sexe.
2-
Antécédents :
a) Personnels : . Polypose colique.
. Maladies inflammatoires chroniques intestinales. . Lithiase biliaire et cholécystectomie.
. Tabagisme et alcoolisme.
. Tares associés : diabète, HTA , cardiopathies… . Autres antécédents médicaux et chirurgicaux. b) Familiaux :
. Cancer colique dans la famille. . Notion de polypose familiale. . Antécédents divers.
3-
Histoire clinique :comprenant les signes fonctionnels ainsi que le délai entre le début de ces signes et la consultation.
4-
Examen clinique :
a) Examen général
b) Examen abdominal et toucher rectal c) Le reste de l’examen clinique
5-
Examens complémentaires :
a) Endoscopie : coloscopie et rectosigmoïdoscopie b) Lavement baryté
c) Echographie abdominale d) Tomodensitométrie e) Radiographie thoracique f) Abdomen sans préparation g) Marqueurs tumoraux h) Biologie 6-
Traitement :a) Préparation b) Chirurgie : . Curative . Palliative c) Chimiothérapie 7-
Anatomopathologie :a) Siège b) Type histologique c) Curage ganglionnaire d) Extension e) Classification
8-
Evolution :
a) Court terme : morbidité et mortalité b) Moyen et long terme
Les résultats ont été saisis sur le logiciel EPI INFO qui nous a permis l’analyse des données recueillies à partir des fiches d’exploitation.
I
I
.
.
E
E
p
p
i
i
d
d
é
é
m
m
i
i
o
o
l
l
o
o
g
g
i
i
e
e
:
:
1
1-
-
P
Pr
ré
év
va
al
le
en
nc
ce
e
:
:D Duurraanntt llaa ppéérriiooddee ddee nnoottrree ééttuuddee ccoommpprriissee eennttrree jjaannvviieerr 22000055 eett nnoovveemmbbrree 22000088,, llee c caanncceerr dduu ccoolloonn aa rreepprréésseennttéé 11,,44%% ddeess ddiiaaggnnoossttiiccss dd’’hhoossppiittaalliissaattiioonn aauu sseerrvviiccee ddee cchhiirruurrggiiee v viissccéérraalleedduuCCHHUUMMoohhaammeeddVVIIddeeMMaarrrraakkeecchh..
2
2-
-
A
A
ge
g
e
:
:L L’’ââggeemmooyyeennddaannssnnoottrreesséérriiee aauummoommeennttdduuddiiaaggnnoossttiicceessttddee5544aannssaavveeccddeesseexxttrrêêmmeess d dee1166aannss((11ccaass))eett9900aannss((11ccaass)),,1188%%aavvaaiieennttmmooiinnssddee4400aannss.. T TaabblleeaauuII::RRééppaarrttiittiioonn ddeessccaasseennffoonnccttiioonnddeell’’ââggee:: A Aggee((aannss)) NNoommbbrreeddeeccaass PPoouurrcceennttaaggee%% 1 166--3300 55 66 3 311--4400 1111 1133 4 411--5500 1166 1188 5 511--6600 2255 2299 6 611--7700 1177 2200 7 711--8800 1100 1122 8 811--9900 22 22
3
3-
-
Se
S
ex
xe
e
:
:L Laapprrééddoommiinnaanncceemmaassccuulliinneeééttaaiittnneettttee,,aavveecc5566 hhoommmmeess((6655%%))ccoonnttrree3300ffeemmmmeess((3355%%)).. L Leesseexx--rraattiiooééttaaiittddee11,,8866.. T TaabblleeaauuIIII:: RRééppaarrttiittiioonnddeessmmaallaaddeesssseelloonnlleesseexxee:: S Seexxee NNoommbbrreeddeeccaass PPoouurrcceennttaaggee%% M Maassccuulliinn 5566 6655 F Féémmiinniinn 3300 3355 . . S Seexx--rraattiioo==11,,8866
F Fiigguurree11::RRééppaarrttiittiioonnddeessccaasseennffoonnccttiioonnddeell’’ââggee 65% 35% Masculin Féminin F Fiigguurree22::RRééppaarrttiittiioonnddeessmmaallaaddeesssseelloonnlleesseexxee
I
I
I
I
.
.
A
A
n
n
t
t
é
é
c
c
é
é
d
d
e
e
n
n
t
t
s
s
:
:
1
1-
-
A
An
nt
té
éc
cé
éd
de
en
nt
ts
s
p
pe
er
rs
so
on
nn
ne
el
ls
s
:
:1 1--11 MMééddiiccaauuxx :: -- UUnn ddee nnooss ppaattiieennttss aa ééttéé ssuuiivvii ppoouurr ppoollyyaaddéénnoommee ttuubbuulloo--vviilllleeuuxx dduu ccoolloonn ssiiggmmooïïddee d deeppuuiiss22aannss,,iillééttaaiittaaddmmiissaauuxxuurrggeenncceessddaannssuunnttaabblleeaauudd’’oocccclluussiioonn.. -- QQuuaattrreeppaattiieennttssoonnttééttééssuuiivviissppoouurrhhyyppeerrtteennssiioonnaarrttéérriieellllee.. -- TTrrooiissccaassddeeddiiaabbééttiiqquueettyyppee22.. -- TTrrooiissppaattiieennttssoonnttééttééddééjjààttrraaiittééssppoouurrttuubbeerrccuulloosseeppuullmmoonnaaiirreeoouupplleeuurraallee..
1 1--22 CChhiirruurrggiiccaauuxx :: -- SSeeppttddeennoossppaattiieennttss((88%%))aavvaaiieennttddeessaannttééccééddeennttssddeecchhoollééccyysstteeccttoommiieeppoouurrlliitthhiiaassee ddee l laavvééssiiccuulleebbiilliiaaiirree.. -- UUnnppaattiieennttaavvaaiittuunnaannttééccééddeennttdd’’iinntteerrvveennttiioonnppoouurraappppeennddiicciitteeaaiigguuee.. 1 1--33 TTooxxiiqquueess :: D Diixxddeennoossmmaallaaddeessééttaaiieennttddeessttaabbaaggiiqquueesscchhrroonniiqquueesseett77ddeessaallccoooolliiqquueessooccccaassiioonnnneellss..
2
2-
-
A
An
nt
té
éc
cé
éd
de
en
nt
ts
s
f
fa
am
mi
il
li
ia
au
ux
x
:
:S Seeppttppaattiieennttssddeennoottrreesséérriieeaavvaaiieennttddeessaannttééccééddeennttssffaammiilliiaauuxxddeeccaanncceerrccoolliiqquuee((88%%)):: -- TTrrooiissppaarrmmiieeuuxxcchheezzllaammèèrree.. -- DDeeuuxxcchheezzllaassœœuurr.. -- UUnncchheezzuunnffrrèèrree.. -- UUnncchheezzuunneettaannttee..
I
I
I
I
I
I
.
.
P
P
r
r
é
é
s
s
e
e
n
n
t
t
a
a
t
t
i
i
o
o
n
n
c
c
l
l
i
i
n
n
i
i
q
q
u
u
e
e
d
d
e
e
n
n
o
o
s
s
m
m
a
a
l
l
a
a
d
d
e
e
s
s
:
:
1
1-
-
D
Du
ur
ré
ée
e
d
d’
’é
év
vo
ol
lu
ut
ti
io
on
n
d
d
e
e
l
l
a
a
m
ma
al
la
ad
di
ie
e
a
av
va
an
nt
t
l
l’
’é
ét
ta
ab
bl
li
is
ss
se
em
me
en
nt
t
d
du
u
d
di
ia
ag
gn
no
os
st
ti
ic
c
:
:L Laa dduurrééee dd’’éévvoolluuttiioonn aa ééttéé pprréécciissééee cchheezz ttoouuss nnooss mmaallaaddeess.. LLee ddééllaaii mmooyyeenn eennttrree lleess p prreemmiieerrssssiiggnneesseettlleeddiiaaggnnoossttiiccééttaaiittddee77mmooiissaavveeccddeesseexxttrrêêmmeessaallllaannttddee1155jjoouurrssàà88aannss.. T TaabblleeaauuIIIIII:: DDééllaaiieennttrreelleepprreemmiieerrssyymmppttôômmeeeettlleeddiiaaggnnoossttiicc:: D Dééllaaii((mmooiiss)) NNoommbbrreeddeeccaass PPoouurrcceennttaaggee%% 0 0--33 5522 6600,,55 4 4--66 77 88,,11 7 7--99 55 55,,88 1 100--1122 1144 1166,,33 › ›1122 88 99,,33 T TOOTTAALL 8866 110000
2
2-
-
C
Ci
ir
rc
co
on
ns
st
ta
an
nc
ce
es
s
d
de
e
d
dé
éc
co
ou
uv
ve
er
rt
te
e
:
:L Leessssiiggnneessrréévvééllaatteeuurrssssoonnttrrééssuummééss,,ppaarroorrddrree ddeeffrrééqquueennccee ddééccrrooiissssaannttee ssuurrllee ttaabblleeaauu s suuiivvaanntt:: T TaabblleeaauuIIVV:: SSiiggnneessrréévvééllaatteeuurrssddeessccaanncceerrssccoolliiqquueess:: S Siiggnneessrréévvééllaatteeuurrss NNoommbbrreeddeeccaass PPoouurrcceennttaaggee%% D Doouulleeuurrssaabbddoommiinnaalleess 6677 7788 A Allttéérraattiioonnddeell’’ééttaattggéénnéérraall 6600 6699 H Héémmoorrrraaggiieessddiiggeessttiivveessbbaasssseess 4422 4499 T Trroouubblleessdduuttrraannssiitt 3399 4455 S Syynnddrroommeeoocccclluussiiff 3322 3377 M Maasssseessaabbddoommiinnaalleess 33 33,,55 S Syynnddrroommeessaannéémmiiqquueess 33 33,,55 F Fiièèvvrree 22 22,,33 D Déésshhyyddrraattaattiioonn 22 22,,33 F Fiigguurree33::SSiiggnneessrréévvééllaatteeuurrssddeessccaanncceerrssccoolliiqquueesssseelloonnlleennoommbbrreeddeeccaass
3
3-
-
P
Pr
ri
in
nc
ci
ip
pa
au
ux
x
s
si
ig
gn
ne
es
s
c
cl
li
in
ni
iq
qu
ue
es
s
:
:3 3--11 AAllttéérraattiioonn ddee ll’’ééttaatt ggéénnéérraall :: E Ellllee aa ééttéé nnoottééee ddaannss 6600 ccaass ((6699%%)) ssoouuss ffoorrmmee dd’’aammaaiiggrriisssseemmeenntt cchhiiffffrréé àà 66--2255 KKgg//aann,, a annoorreexxiieeeettaasstthhéénniiee.. 3 3--22 DDoouulleeuurrss aabbddoommiinnaalleess:: E Elllleessccoonnssttiittuuaaiieennttlleemmoottiiffddeeccoonnssuullttaattiioonnlleepplluussffrrééqquueenntt((7788%%))..IIllss’’aaggiissssaaiittddeeddoouulleeuurrss d diiffffuusseessoouullooccaalliissééeessààuunnccaaddrraannaabbddoommiinnaallààttyyppeeddeebbrruulluurree,,ddeeccrraammppeessoouuddeettoorrssiioonn.. T TaabblleeaauuVV::RRééppaarrttiittiioonnddeessddoouulleeuurrssaabbddoommiinnaalleesseennffoonnccttiioonnddeelleeuurrssiièèggee:: L Looccaalliissaattiioonnddeessddoouulleeuurrssaabbddoommiinnaalleess NNoommbbrreeddeeccaass D Diiffffuussee 1199 F Foosssseeiilliiaaqquueeddrrooiittee 1100 F Foosssseeiilliiaaqquueeggaauucchhee 88 F Fllaannccddrrooiitt 77 H Hyyppoocchhoonnddrreeddrrooiitt 77 P Péérriioommbbiilliiccaallee 66 F Fllaannccggaauucchhee 55 E Eppiiggaassttrree 33 H Hyyppoocchhoonnddrreeggaauucchhee 22 3 3--33 HéHémmoorrrraaggiieess ddiiggeessttiivveess bbaasssseess :: 4 422ccaassddeennoossmmaallaaddeesspprréésseennttaaiieennttddeesshhéémmoorrrraaggiieessddiiggeessttiivveessbbaasssseess((4499%%)),,ssoouussffoorrmmee d dee rreeccttoorrrraaggiieess cchheezz3344 ppaattiieennttss((8811%%)),, ssoouuss ffoorrmmee ddee mmooeelleennaa cchheezz55 ppaattiieennttss ((1122%%)),, eett ssoouuss f foorrmmeeddeerreeccttoorrrraaggiieesseettmmooeelleennaacchheezz33ddeennoossppaattiieennttss((77%%))..
F Fiigguurree44::RRééppaarrttiittiioonnddeesshhéémmoorrrraaggiieessddiiggeessttiivveesssseelloonnlleeuurrssttyyppeess 3 3--44 TTrroouubblleess dduu ttrraannssiitt :: I Illss oonntt ééttéé nnoottééss cchheezz 4455%% ddeess mmaallaaddeess ssoouuss ffoorrmmee ddee ccoonnssttiippaattiioonn,, ddee ddiiaarrrrhhééee oouu a alltteerrnnaanncceeddeessddeeuuxx.. 3 3--55 SSyynnddrroommee oocccclluussiiff :: L L’’oocccclluussiioonn iinntteessttiinnaallee aaiigguuee ééttaaiitt rreettrroouuvvééee cchheezz 3322 mmaallaaddeess ((3377 %%)) ddoonntt 2255 ((7788%%)) é éttaaiieennttddeellooccaalliissaattiioonnggaauucchhee.. L Leeddééllaaiimmooyyeenneennttrreelleeddéébbuuttdduussyynnddrroommee oocccclluussiiffeettll’’aaddmmiissssiioonnaauuxxuurrggeenncceessééttaaiittddee 7 7,,66jjoouurrssaavveeccddeesseexxttrrêêmmeessaallllaannttddee33àà1155jjoouurrss.. O Onn aa nnoottéé uunn aarrrrêêttccoommpplleettddeessmmaattiièèrreess eettddeessggaazzcchheezz 3311 mmaallaaddeess,, uunn mmaallaaddee ss’’eesstt p prréésseennttéé ppoouurr uunn ssyynnddrroommee ssuubboocccclluussiiff aavveecc aarrrrêêtt ddeess mmaattiièèrreess ssaannss aarrrrêêtt ddeess ggaazz.. LLeess v voommiisssseemmeennttss rreennttrraanntt ddaannss llee ccaaddrree dduu ssyynnddrroommee oocccclluussiiff ééttaaiieenntt pprréésseennttss cchheezz 1188 mmaallaaddeess d doonntt1133aavveeccddeessvvoommiisssseemmeennttssaalliimmeennttaaiirreesseett55aavveeccddeessvvoommiisssseemmeennttssffééccaallooïïddeess.. 3 300ddeennoossmmaallaaddeesssseessoonnttpprréésseennttééssaavveeccuunneeddiisstteennssiioonnaabbddoommiinnaalleettrrèèssiimmppoorrttaannttee.. U Unn aabbddoommeenn ssaannsspprrééppaarraattiioonnaaééttéé rrééaalliisséé ssyyssttéémmaattiiqquueemmeenntteennuurrggeennccee cchheezzttoouussnnooss m maallaaddeessaaddmmiissppoouurrssyynnddrroommeeoocccclluussiiffmmoonnttrraannttddeessnniivveeaauuxxhhyyddrroo--aaéérriiqquueessccoolliiqquueess,,ggrrêêlliiqquueess o ouummiixxtteess.. 3 3--66 AAuuttrreess ssiiggnneess:: --AAnnéémmiiee ::eelllleeaarréévvéélléélleeddiiaaggnnoossttiicccchheezz33ppaattiieennttss..
--MMaasssseeaabbddoommiinnaallee::ccoonnssttaattééeeppaarr33ddeennoossppaattiieennttssaauunniivveeaauuddeellaaffoosssseeiilliiaaqquueeddrrooiittee,, d duuffllaannccddrrooiitteettllaaffoosssseeiilliiaaqquueeggaauucchhee.. --FFiièèvvrree ::aaééttéénnoottééeeddaannss22ccaass.. --DDéésshhyyddrraattaattiioonn ::rreennccoonnttrrééeeddaannss22ccaass.. --DDyyssuurriiee ::rreennccoonnttrrééeeddaannssuunnccaass..
4
4-
-
D
Do
on
nn
né
ée
es
s
d
de
e
l
l’
’e
ex
xa
am
me
en
n
c
cl
li
in
ni
iq
qu
ue
e
:
:4 4--11 EExxaammeenn ggéénnéérraall :: L L’’ééttaattggéénnéérraallaaééttééaallttéérréécchheezz6600mmaallaaddeess((6699%%)).. L L’’eexxaammeenn ddeess ccoonnjjoonnccttiivveessaa ééttéé pprraattiiqquuéé ssyyssttéémmaattiiqquueemmeenntt cchheezzttoouussnnoossmmaallaaddeess,,2299 p paarrmmiieeuuxxaavvaaiieennttlleessccoonnjjoonnccttiivveessddééccoolloorrééeess((3344%%)).. 4 4--22 EExxaammeenn aabbddoommiinnaall :: L Laappaallppaattiioonnaabbddoommiinnaalleeaappeerrmmiissddeeddééccoouuvvrriirruunneemmaasssseeaabbddoommiinnaalleeddaannss3300ccaasscceeqquuii r reepprréésseennttee3355%%ddeennoossmmaallaaddeess.. L Leess ccaanncceerrssdduu ccoolloonn ddrrooiittoonntt rreepprréésseennttéé 6633%%ddeessmmaasssseessppaallppaabblleess eettcceeuuxx dduu ccoolloonn g gaauucchhee3377%%.. T TaabblleeaauuVVII:: RRééppaarrttiittiioonnddeessccaasseennffoonnccttiioonnddeellaallooccaalliissaattiioonnddeessmmaasssseessppaallppaabblleess:: l looccaalliissaattiioonn NNoommbbrreeddeeccaass PPoouurrcceennttaaggee%% F Foosssseeiilliiaaqquueeddrrooiittee 1133 4433 F Foosssseeiilliiaaqquueeggaauucchhee 88 2277 F Fllaannccddrrooiitt 33 1100 H Hyyppoocchhoonnddrreeddrrooiitt 33 1100 F Fllaannccggaauucchhee 22 66 H Hyyppoocchhoonnddrreeggaauucchhee 11 44 T Toottaall 3300 110000
F Fiigguurree55::RRééppaarrttiittiioonnddeessmmaasssseessppaallppaabblleesseennffoonnccttiioonnddeelleeuurrllooccaalliissaattiioonn L L’’eexxaammeenn aabbddoommiinnaall aa ééggaalleemmeenntt nnoottéé ll’’eexxiisstteennccee dd’’uunnee hhééppaattoommééggaalliiee mmééttaassttaattiiqquuee c chheezz44mmaallaaddeess((44,,77%%)),,eettuunnccaassddeesspplléénnoommééggaalliieemmééttaassttaattiiqquuee.. 4 4--33 TToouucchheerr rreeccttaall :: I Illaaééttééssyyssttéémmaattiiqquueemmeennttffaaiittcchheezz8855ddeennoossmmaallaaddeessssooiitt9999%%.. L Leessrrééssuullttaattssssoonnttrraappppoorrttééssssuurrlleettaabblleeaauuccii--ddeessssoouuss:: T TaabblleeaauuVVIIII:: DDoonnnnééeessdduuttoouucchheerrrreeccttaallcchheezznnoossmmaallaaddeess:: D Doonnnnééeessdduuttoouucchheerrrreeccttaall NNoommbbrreeddeeccaass N Noorrmmaallaavveeccaammppoouulleerreeccttaalleevviiddee 7733 A Ammppoouulleerreeccttaalleepplleeiinnee 66 D Dooiiggttiieerrssoouuiillllééddeessaanngg 44 H Hyyppeerrttrroopphhiieepprroossttaattiiqquuee 11 H Héémmoorrrrooïïddeesseexxtteerrnneess 11 T Toottaall 8855 4 4--44 LLee rreessttee ddee ll’’eexxaammeenn cclliinniiqquuee :: I Illaappeerrmmiissddeennootteerruunneeaaddéénnooppaatthhiieessuussccllaavviiccuullaaiirreecchheezzuunnddeennoossmmaallaaddeess..
I
I
V
V
.
.
E
E
x
x
a
a
m
m
e
e
n
n
s
s
p
p
a
a
r
r
a
a
c
c
l
l
i
i
n
n
i
i
q
q
u
u
e
e
s
s
:
:
1
1-
-
E
Ex
xa
am
me
en
ns
s
à
à
v
vi
is
sé
ée
e
d
di
ia
ag
gn
no
os
st
ti
iq
qu
ue
e:
:T TaabblleeaauuVVIIIIII::EExxaammeennsspprraattiiqquuééssààvviissééeeddiiaaggnnoossttiiqquuee:: E Exxaammeennss NNoommbbrreeddeeccaass PPoouurrcceennttaaggee%% C Coolloossccooppiiee 6600 7700 L Laavveemmeennttbbaarryyttéé 2200 2233 R Reeccttoo--ssiiggmmooïïddoossccooppiiee 22 22,,33 1 1--11 CCoolloossccooppiiee :: a a-- AsAsppeecctt eennddoossccooppiiqquuee :: P Prraattiiqquuééee cchheezz6600 ddee nnoossmmaallaaddeess.. LLee ttaabblleeaauu ccii--ddeessssoouussrrééssuummee lleessddiifffféérreennttss aassppeeccttss r reennccoonnttrrééss:: T TaabblleeaauuIIXX::DDoonnnnééeessddeellaaccoolloossccooppiiee:: M Moorrpphhoollooggiiee NNoommbbrree PPoouurrcceennttaaggee%% T Tuummeeuurrssttéénnoossaannttee 2255 4411 T Tuummeeuurruullccéérroo--bboouurrggeeoonnnnaannttee 1177 2299 T Tuummeeuurrbboouurrggeeoonnnnaannttee 1133 2222 T Tuummeeuurruullccéérrééee 33 55 A Assppeeccttnnoorrmmaall 22 33 T Toottaall 6600 110000 T TaabblleeaauuXX::AAssppeecctteennddoossccooppiiqquueesseelloonnllaallooccaalliissaattiioonnttuummoorraallee:: T Tuummeeuurr s sttéénnoossaannttee T Tuummeeuurruullccéérroo- -b boouurrggeeoonnnnaannttee T Tuummeeuurr b boouurrggeeoonnnnaannttee T Tuummeeuurr u ullccéérrééee C Caaeeccuumm -- -- 11 11 C Coolloonnaasscceennddaanntt 55 44 11 - -A Anngglleeccoolliiqquueeddrrooiitt 11 -- -- - -C Coolloonnttrraannssvveerrssee 11 22 -- - -A Anngglleeccoolliiqquueeggaauucchhee 11 -- 22 - -C Coolloonnddeesscceennddaanntt 22 33 -- - -S Siiggmmooïïddee 1155 88 99 22
L Laa ccoolloossccooppiiee aa ééttéé ccoommppllééttééee jjuussqquu’’aauu ccaaeeccuumm cchheezz 4422 mmaallaaddeess ((7700%%)),, aalloorrss qquuee 1166 m maallaaddeessaavvaaiieennttuunneettuummeeuurraavveeccssttéénnoosseettrrèèssiimmppoorrttaanntteeeemmppêêcchhaannttlleeppaassssaaggeedduuccoolloossccooppeeeett 2 2 ppaattiieennttssnn’’aarrrriivvaaiieennttppaassààttoolléérreerrllaattoottaalliittééddeell’’eexxaammeenneennddoossccooppiiqquuee.. b b-- LLééssiioonnss aassssoocciiééss :: Q Quuaattrree ddee nnooss ppaattiieennttss pprréésseennttaaiieenntt eenn pplluuss ddeess llééssiioonnss ddééjjàà ddééccrriitteess,, uunnee ppoollyyppoossee c coolliiqquuee:: -- UUnn sseeuull mmaallaaddee ppaarrmmii eeuuxx aa ééttéé ssuuiivvii ppoouurr ttrriippllee llooccaalliissaattiioonn rreeccttoo--ssiiggmmooïïddiieennnnee ddee p poollyyppeess sseessssiilleess rrééssééqquuééss ppaarr vvooiiee eennddoossccooppiiqquuee,, ll’’aannaattoommooppaatthhoollooggiiee aavvaaiitt mmoonnttrréé d deessaaddéénnoommeessttuubbuulloo--vviilllleeuuxxssiièèggeeddeeddyyssppllaassiieesséévvèèrree.. -- DDeeuuxxccaassddee ppoollyyppeess sseessssiilleess ddee 55 eett1100 mmmmddee ddiiaammèèttrree llooccaalliissééssssuucccceessssiivveemmeennttaauu n niivveeaauu dduu ccoolloonn ttrraannssvveerrssee eett ccaaeeccaall.. IIll ss’’aaggiissssaaiitt dd’’aaddéénnoommee ttuubbuulloo--vviilllleeuuxx aavveecc d dyyssppllaassiieeddeebbaassggrraaddeeààll’’aannaattoommooppaatthhoollooggiiee.. -- UUnn ppaattiieenntt pprréésseennttaaiitt àà llaa ccoolloossccooppiiee 44 ppoollyyppeess sseessssiilleess dduu ccoolloonn ssiiggmmooïïddee.. AA l l’’aannaattoommooppaatthhoollooggiiee,,iillss’’aaggiissssaaiittdd’’aaddéénnoommeessttuubbuulloo--vviilllleeuuxxaavveeccddyyssppllaassiieesséévvèèrree.. c c-- AAnnaattoommooppaatthhoollooggiiee :: O Onnaappuu rrééccuuppéérreerr lleessrrééssuullttaattssddeell’’eexxaammeenn aannaattoommooppaatthhoollooggiiqquuee ddeessbbiiooppssiieessccoolliiqquueess c chheezz4433mmaallaaddeess.. T TaabblleeaauuXXII::RRééssuullttaattssddeell’’eexxaammeennaannaattoommooppaatthhoollooggiiqquueeddeessbbiiooppssiieessccoolliiqquueess:: T Tyyppeehhiissttoollooggiiqquuee NNoommbbrreeddeeccaass A Addéénnooccaarrcciinnoommeebbiieennddiifffféérreenncciiéé 1155 A Addéénnooccaarrcciinnoommeemmooyyeennnneemmeennttddiifffféérreenncciiéé 1199 A Addéénnooccaarrcciinnoommeeiinnddiifffféérreenncciiéé 44 A Addéénnooccaarrcciinnoommeeccoollllooïïddeemmuuqquueeuuxx 55
F Fiigguurree66::AAssppeeccttbboouurrggeeoonnnnaannttdd’’uunnccaanncceerrccoolliiqquuee ( (pphhoottoopprriisseeaauusseerrvviicceeddeeggaassttrrooeennttéérroollooggiieedduuCCHHUUMMoohhaammmmeeddVVII)) F Fiigguurree77:: AAssppeeccttuullccéérroo--bboouurrggeeoonnnnaannttddeeccaanncceerrccoolliiqquuee ( (pphhoottoopprriisseeaauusseerrvviicceeddeeggaassttrrooeennttéérroollooggiieedduuCCHHUUMMoohhaammmmeeddVVII)) 1 1--22 LLaavveemmeenntt bbaarryyttéé :: L Leellaavveemmeennttbbaarryyttééaaééttéépprraattiiqquuéécchheezz2200mmaallaaddeesscceeqquuiirreepprréésseennttee2233%%ddeennoottrreesséérriiee..
T TaabblleeaauuXXIIII:: DDoonnnnééeessdduullaavveemmeennttbbaarryyttéécchheezznnoossmmaallaaddeess:: T Tyyppeedd’’iimmaaggee NNoommbbrree PPoouurrcceennttaaggee%% SSiièèggee NNoommbbrreeddeeccaass I Immaaggeeddee r rééttrréécciisssseemmeenntt 88 4400 S Siiggmmooïïddee C Coolloonnddeesscceennddaanntt C Coolloonnaasscceennddaanntt 5 5 2 2 1 1 I Immaaggeellaaccuunnaaiirree 66 3300 S Siiggmmooïïddee C Coolloonnaasscceennddaanntt C Coolloonnddeesscceennddaanntt 4 4 1 1 1 1 I Immaaggeedd’’aarrrrêêtt 66 3300 S Siiggmmooïïddee C Caaeeccuumm C Coolloonnaasscceennddaanntt A Anngglleeccoolliiqquueeggaauucchhee C Coolloonn ddeesscceennddaanntt 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 T Toottaall 2200 110000 -- - -F Fiigguurree88::LLooccaalliissaattiioonnssiiggmmooïïddiieennnneedd’’uunnccaanncceerrccoolliiqquuee::IImmaaggeellaaccuunnaaiirree
F Fiigguurree99:: LLooccaalliissaattiioonnccaaeeccaalleedd’’uunneeéénnoorrmmeemmaasssseettuummoorraalleerrééaalliissaannttuunneeiimmaaggeedd’’aarrrrêêtt F Fiigguurree1100::IImmaaggeeddeerrééttrréécciisssseemmeennttssuurruunneellooccaalliissaattiioonnaauunniivveeaauu d duuccoolloonnaasscceennddaannttdd’’uunnccaanncceerrccoolliiqquuee 1 1--33 RReeccttoossiiggmmooiiddoossccooppiiee :: E Ellllee aa ééttéé rrééaalliissééee cchheezz 22 mmaallaaddeess ((22,,33%%)).. EEllllee aa mmiiss eenn éévviiddeennccee uunn aassppeecctt uullccéérroo- -b boouurrggeeoonnnnaannttddaannssuunnccaasseettuunnaassppeeccttbboouurrggeeoonnnnaannttddaannssll’’aauuttrree.. L L’’eexxaammeennaannaattoommooppaatthhoollooggiiqquueeddeessbbiiooppssiieessaappeerrmmiissllaammiisseeeennéévviiddeenncceeddee:: -- UUnnaaddéénnooccaarrcciinnoommeemmooyyeennnneemmeennttddiifffféérreenncciiéécchheezzlleepprreemmiieerrmmaallaaddee.. -- UUnnaaddéénnooccaarrcciinnoommeeiinnddiifffféérreenncciiéécchheezzlleeddeeuuxxiièèmmeemmaallaaddee..
R Reemmaarrqquuee::2266ppaattiieennttssnn’’oonnttbbéénnééffiicciiéédd’’aauuccuunneexxaammeennààvviissééeeddiiaaggnnoossttiiqquuee:: --2255ppaarrmmiieeuuxxoonnttééttééaaddmmiissddaannssuunnttaabblleeaauudd’’oocccclluussiioonniinntteessttiinnaalleeaaiigguuee.. --LL’’aauuttrreemmaallaaddeeaaééttééaaddmmiisseennééttaattddeecchhooccaavveeccddéésshhyyddrraattaattiioonnsséévvèèrree.. 1 1--44 SSiièèggee ddee llaa ttuummeeuurr:: L Lee ccoolloonn ssiiggmmooïïddee aa ccoonnssttiittuuéé llaa llooccaalliissaattiioonn ttuummoorraallee llaa pplluuss ffrrééqquueennttee aavveecc 5500 ccaass ( (5588%%))..OOnnaannoottééuunnccaassdd’’uunneeddoouubblleellooccaalliissaattiioonnssiiggmmooïïddiieennnneeeettttrraannssvveerrssee.. T TaabblleeaauuXXIIIIII::RRééppaarrttiittiioonnddeessccaasseennffoonnccttiioonnddeellaallooccaalliissaattiioonndduuccaanncceerrccoolliiqquuee:: L Looccaalliissaattiioonn NNoommbbrreeddeeccaass PPoouurrcceennttaaggee%% C Caaeeccuumm 44 55 C Coolloonnaasscceennddaanntt 1122 1144 A Anngglleeccoolliiqquueeddrrooiitt 44 44,,55 C Coolloonnttrraannssvveerrssee 33 33,,55 A Anngglleeccoolliiqquueeggaauucchhee 55 55,,55 C Coolloonnddeesscceennddaanntt 77 88 S Siiggmmooïïddee 5500 5588 S Siiggmmooïïddee++TTrraannssvveerrssee 11 11,,55 T Toottaall 8866 110000
2
2-
-
A
Au
ut
tr
re
es
s
e
ex
xa
am
me
en
ns
s
c
co
om
mp
pl
lé
ém
me
en
nt
ta
ai
ir
re
es
s:
:0 20 40 60 80 100 Radiogr aphie thor aciqu e Ech ograph ie abdo minale Tomod ensit ométrie Antig éne carc ino-embr ... F Fiigguurree1111::BBiillaanndd’’eexxtteennssiioonnpprraattiiqquuéécchheezznnoossmmaallaaddeess
2 2--11RaRaddiiooggrraapphhiiee tthhoorraacciiqquuee:: E Ellllee aa ééttéé pprraattiiqquuééee cchheezz ttoouuss nnooss mmaallaaddeess ((110000%%)).. EEllllee aa mmiiss eenn éévviiddeennccee uunn aassppeecctt n noodduullaaiirreemmééttaassttaattiiqquueeddaannss77ccaasseettuunnaassppeeccttddeellââcchheerrddeebbaalllloonncchheezzuunnppaattiieennttaavveeccuunnssttaaddee a avvaannccéé.. 2 2--22 EcEchhooggrraapphhiiee aabbddoommiinnaallee :: E Ellllee aa ééttéé pprraattiiqquuééee cchheezz7744 mmaallaaddeess((8866%%)).. LLee ttaabblleeaauu ccii--ddeessssoouussrrééssuummee lleessddiifffféérreennttss r rééssuullttaattssrreennccoonnttrrééss:: T TaabblleeaauuXXIIVV::RRééssuullttaattssddeell’’éécchhooggrraapphhiieeaabbddoommiinnaallee:: R Rééssuullttaatt NNoommbbrreeddeeccaass PPoouurrcceennttaaggee%% D Diisstteennssiioonnccoolliiqquuee 2277 3366 T Tuummeeuurrccoolliiqquuee 1199 2266 M Mééttaassttaasseehhééppaattiiqquuee 55 77 A Asscciittee 22 22,,55 M Mééttaassttaasseesspplléénniiqquuee 11 11,,55 N Noorrmmaallee 2200 2277 2 2--33 TToommooddeennssiittoommééttrriiee :: E Elllleeaaééttéérrééaalliissééeecchheezz6600 ppaattiieennttss((7700%%)),,ddaannssuunnbbuuttddiiaaggnnoossttiiqquuee aauussssii bbiieenn qquuee ddaannss l lee ccaaddrreedduubbiillaann dd’’eexxtteennssiioonn..EElllleeaappeerrmmiiss,,eennpplluussddeellaammiisseeeenn éévviiddeennccee ddeell’’aassppeeccttttuummoorraall,, l laarrééaalliissaattiioonndduubbiillaanndd’’eexxtteennssiioonn:: --DDeessmmééttaassttaasseesshhééppaattiiqquueessoonnttééttéérreennccoonnttrrééeesscchheezz1111mmaallaaddeess.. --DDeessaaddéénnooppaatthhiieessaabbddoommiinnaalleessoonnttééttéérréévvééllééeesscchheezz77ppaattiieennttss.. --44aassppeeccttssddeeccaarrcciinnoosseeppéérriittoonnééaallee.. --DDeessmmééttaassttaasseessppuullmmoonnaaiirreessoonnttééttéérreennccoonnttrrééeesscchheezz22mmaallaaddeess..
F Fiigguurree1122::AAssppeeccttttoommooddeennssiittoommééttrriiqquueedd’’uunneemmaasssseettuummoorraalleeccoolliiqquueeddrrooiittee F Fiigguurree1133::TTuummeeuurrddeell’’aanngglleeccoolliiqquueeggaauucchhee F Fiigguurree1144::IImmaaggeettoommooddeennssiittoommééttrriiqquueeddeemmééttaassttaasseesshhééppaattiiqquueess
2 2--44 AbAbddoommeenn ssaannss pprrééppaarraattiioonn:: I Ill ééttaaiitt ssyyssttéémmaattiiqquueemmeenntt ddeemmaannddéé cchheezz ttoouuss lleess ppaattiieennttss aaddmmiiss eenn oocccclluussiioonn ((3322 p paattiieennttss)).. I Illaappeerrmmiissllaammiisseeeennéévviiddeenncceeddeenniivveeaauuxxhhyyddrroo--aaéérriiqquueessccoolliiqquueess,, ggrrêêlliiqquueessoouummiixxtteess.. T TaabblleeaauuXXVV:: RRééssuullttaattssddeell’’aabbddoommeennssaannsspprrééppaarraattiioonncchheezznnoossmmaallaaddeess:: T Tyyppeeddeenniivveeaauuxxhhyyddrroo--aaéérriiqquueess NNoommbbrreeddeeccaass PPoouurrcceennttaaggee%% C Coolliiqquueess 1133 4411 G Grrêêlliiqquueess 33 99 M Miixxtteess 1155 4477 N Noorrmmaall 11 33 T Toottaall 3322 110000 T TaabblleeaauuXXVVII::RRééppaarrttiittiioonnddeessccaasseennffoonnccttiioonnddeellaallooccaalliissaattiioonndduuccaanncceerrccoolliiqquueerréévvéélléé p paarrll’’oocccclluussiioonnaaiigguuee:: l looccaalliissaattiioonn NNoommbbrreeddeeccaass PPoouurrcceennttaaggee%% S Siiggmmooïïddee 1188 5566 A Anngglleeccoolliiqquueeggaauucchhee 44 1122,,55 C Coolloonnaasscceennddaanntt 44 1122,,55 C Coolloonnddeesscceennddaanntt 33 99 A Anngglleeccoolliiqquueeddrrooiitt 22 77 C Cooeeccuumm 11 33 T Toottaall 3322 110000 F Fiigguurree1155::NNiivveeaauuxxhhyyddrroo--aaéérriiqquueessmmiixxtteesscchheezzuunnmmaallaaddeepprréésseennttaannttuunneeoocccclluussiioonn s suurrttuummeeuurrssiiggmmooïïddiieennnnee
2 2--55 AAnnttiiggèènnee ccaarrcciinnoo--eemmbbrryyoonnnnaaiirree ((AACCEE)) :: L Lee ddoossaaggee ddee ccee mmaarrqquueeuurr ttuummoorraall aa ééttéé eeffffeeccttuuéé cchheezz 3333 mmaallaaddeess ((3388%%)),, iill ééttaaiittéélleevvéé c chheezz1122mmaallaaddeess((3366%%ddeessmmaallaaddeesscchheezzqquuiilleeddoossaaggeeaaééttééeeffffeeccttuuéé)).. T TaabblleeaauuXXVVIIII:: VVaalleeuurrssddeell’’AACCEEcchheezznnoossmmaallaaddeess:: V Vaalleeuurrnnoorrmmaallee::  >1155 99
3
3-
-
B
Bi
il
la
an
n
d
d’
’o
op
pé
ér
ra
ab
bi
il
li
it
té
é:
:D Daannss llee ccaaddrree dduu bbiillaann pprrééooppéérraattooiirree iill ééttaaiitt eeffffeeccttuuéé cchheezz ttoouuss nnooss mmaallaaddee uunnee n nuumméérraattiioonnffoorrmmuullee ssaanngguuiinnee,, uunnbbiillaann dd’’hhéémmoossttaassee,,uunnee ggllyyccéémmiiee ààjjeeuunn eettuunn bbiillaann rréénnaall.. CCee b biillaannaammoonnttrréé:: --UUnneeaannéémmiieehhyyppoocchhrroommeemmiiccrrooccyyttaaiirreecchheezz3399mmaallaaddeess((4455%%)).. --UUnnccaassddeeddiiaabbèèttee..
V
V
.
.
T
T
r
r
a
a
i
i
t
t
e
e
m
m
e
e
n
n
t
t
:
:T Toouuss nnooss mmaallaaddeess oonn ééttéé ddiissccuuttééss aauu sseeiinn ddee llaa rrééuunniioonn ddee ccoonncceerrttaattiioonn m muullttiiddiisscciipplliinnaaiirree,, rreeggrroouuppaanntt llee ggaassttrrooeennttéérroolloogguuee,, llee cchhiirruurrggiieenn,, ll’’oonnccoolloogguuee,, l l’’aannaattoommooppaatthhoollooggiissttee eettlleerraaddiioolloogguuee,,cchhaaqquueemmaarrddiiàà1144hh3300aavvaannttlleeggeessttee ooppéérraattooiirreeoouubbiieenn a apprrèèsslleeggeesstteeppoouurrlleessmmaallaaddeessaaddmmiisseennuurrggeenncceessddaannssuunnttaabblleeaauudd’’oocccclluussiioonn..
1
1-
-
Tr
T
ra
ai
it
te
em
me
en
nt
t
c
ch
hi
ir
ru
ur
rg
gi
ic
ca
al
l
:
:P Paarrmmiilleess8866mmaallaaddeess,,7700oonnttppuuêêttrreeooppéérrééss((8811%%)).. P Paarrmmiilleess1166ccaassnnoonnooppéérrééss::
--1122 mmaallaaddeess aavvaaiieenntt ddeess mmééttaassttaasseess aavvaannccééeess aavveecc aallttéérraattiioonn ddee ll’’ééttaatt ggéénnéérraall,, iillss oonntt b béénnééffiicciiéédd’’uunneecchhiimmiiootthhéérraappiieesseeuulleeààttiittrreeppaalllliiaattiiff.. --33mmaallaaddeessoonnttééttééppeerrdduussddeevvuuee.. --UUnnppaattiieennttaarreeffuussééllaacchhiirruurrggiiee.. 1 1--11 TTrraaiitteemmeenntt ccuurraattiiff :: I Ill aa ééttéé eeffffeeccttuuéé cchheezz 5566 mmaallaaddeess ssooiitt 8800%% ddeess mmaallaaddeess ooppéérrééss eett 6655%% ddee ttoouuss nnooss m maallaaddeess.. a a-- PPrrééppaarraattiioonn ccoolliiqquuee :: C Ceetttteepprrééppaarraattiioonnaaééttéépprréécciissééeecchheezz4400mmaallaaddeess,,ddoonntt3344pprréésseennttaaiieennttuunnccaanncceerrccoolliiqquuee g gaauucchhee,,eelllleeaaccoommppoorrttéé:: -- UUnnrrééggiimmeessaannssrrééssiidduuppeennddaanntt55jjoouurrssààuunneesseemmaaiinneeaavvaannttll’’iinntteerrvveennttiioonn.. -- UUnnee pprrééppaarraattiioonn mmééccaanniiqquuee àà bbaassee ddee ppoollyyéétthhyyllèènnee ggllyyccooll ((PPEEGG))::33 lliittrreess a addmmiinniissttrrééssppaarrvvooiieeoorraalleellaavveeiilllleeddeell’’iinntteerrvveennttiioonn((KKLLEEAANN--PPRREEPP®®,,FFOORRTTRRAANNSS®®)).. b b-- HéHémmiiccoolleeccttoommiiee ddrrooiittee :: 1 144 hhéémmiiccoolleeccttoommiieessddrrooiitteess,,ssooiitt2255%% ddee llaa cchhiirruurrggiiee ccuurraattiivvee,,oonntt ééttéé rrééaalliissééeess ppoouurr lleess c caanncceerrssssiiééggeeaannttaauunniivveeaauudduuccaaeeccuumm,,ccoolloonnaasscceennddaanntteettll’’aanngglleeccoolliiqquueeddrrooiitt:: --1133hhéémmiiccoolleeccttoommiieessffaaiitteesseennuunnsseeuulltteemmppssaavveecc1111aannaassttoommoosseesstteerrmmiinnoo--tteerrmmiinnaalleesseett 2 2aannaassttoommoosseesstteerrmmiinnoo--llaattéérraalleess.. --UUnnee hhéémmiiccoolleeccttoommiiee aaééttéé ffaaiittee eenn 22 tteemmppsscchheezzuunn mmaallaaddee aaddmmiisseennuurrggeennccee ddaannssuunn t taabblleeaauu dd’’oocccclluussiioonn aaiigguuee ssuurr uunnee ttuummeeuurrddee ll’’aannggllee ccoolliiqquuee ddrrooiittaavveeccddiisstteennssiioonn ttrrèèss i immppoorrttaannttee ddee ll’’iinntteessttiinn ggrrêêllee..LLee ggeessttee aa ccoonnssiissttéé eenn uunnee iillééoossttoommiiee llaattéérraallee pprreemmiièèrree p puuiiss hhéémmiiccoolleeccttoommiiee ddrrooiittee aapprrèèss 77 jjoouurrss aavveecc rrééttaabblliisssseemmeenntt ddee llaa ccoonnttiinnuuiittéé i inntteessttiinnaallee..
F
Fiigguurree1166::Incision au bistouri électrique du péritoine au niveau de la gouttière pariétocolique droite


c: text/html

text:
Abdii Boruutiin
Ummanni keenya amma maal barbaada?
1-Dhaaba waa fiduu malee dhaaba seena fi hawwii itti himuu miti
2-Dhaaba waa godhu malee ka’aa jedhee kaasee yoo uummanni rukutamu akka ofii waa godhee kan dhaadatuu mitti
3-Dhaaba ammatti mala baasee salphinna sabni keenya yeroo amma kanatti keessa jiru keessaa isa baasuu malee baraan dhaadannoo dhageessisaa kan jiraatuu miti
4-Qabeenya biyya keenya yoo nyaapni itti bobba’ee kaan saamee kan gurguratu kan alaa taa’ee oduu himu osoo hintaane kan ummata cinaa dhaabbatee falmu fedha
5-Dhaaba waan dhaabateef hojiin mul’isu malee maqaa qofaaf ijaarame kan jiraatuu miti
6-Dhaaba saba ofii cinaa dhaabatee diina yoo xiqqaatee xiqqaate irraa dorsisu malee kan ala taa’ee Interneti fi paltalk irraan ibsa baasuu miti

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kutaan Kaashimii Indiyaa jalatti argamtu bara 1954 irraa jalqabee heera biyyattii keewwata 370 jalatti mirgi addaa ofiin ofbulchuu kennameefii kan ture yoo tahu, mootummaan biyyattii guyyaa har’aa keewwata waggaa 70 ol Kaashimiir ittiin bulaa turte kana haquu labse. Ministeerri biyya keessaa Indiyaa Amit Shah Paarlaamaa biyyattiitiif akka ibsetti, Prezdaantichi labsii kana mallatteessuun guyyaa har’aa irraa jalqabee kutaan Kaashimiir guutumaan guututti mootummaa Indiyaa jalatti kan gale tahuu beeksise.
Mootummaan Indiyaa akka jedhetti, heerri mirga addaa Kaashimiir waggaa dheeraaf hojii irra ture, lammiilee Indiyaa kanneen biroo bulchiinsa Kaashimiir keessatti qabeenya horachuu fi mootummaa naannichaa keessatti hujii bulchiinsaa irratti akka hin hirmaanne kan dhoorku ture.
Lammiileen Kaashimiir labsiin mootummaa indiyaa kun ummata Kaashimiir kan amantaa muslimaa hordofu dhiibuun, warra amantaa hinduu naannicha keessa qubachiisuuf tarkaanfii fudhatame jechuun hadheeffatanii mormaa jiran. Murtiin mootummaan Indiyaa finxaalessitoota amantaa hinduu hordofaniin deeggaramu amma dabarse kun, qabsoo ummata Kaashimiir daranuu kan finiinsu tahuu lammiileen Kaashimiir ibsaa jiran. Paartiin mormituu Indiyaa Congress Party jedhamus labsii hamaa jechuun qeeqe.
Mootummaan Indiyaa mormii ummata Kaashimiir kana humnaan cabsuudhaaf, humna waraanaa dabalataa gara naannichaa kan galchaa jiru tahuus odeeyfannoon ni addeessa.
Paakistaan bara 1947 Indiyaa irraa eega fottoqxee booda, naannoon Kaashimiir humnaan bakka lamatti kan qoodame yoo tahu, ummanni Kaashimiir gama lamaan jiru, Paakistaan waliin walitti makamuu yookaan ammoo biyya Kaashimiir walaba taate hundeefachuuf kan falmataa jiru tahuu ni beekama.


text:
Imaltuu tana akka oduu media Itoophiyaatti ministera haajaa alaa Itoophiyaa, Osmaan Saalee fi gorsaa pirezediaanti Isaayysaa Yemaanee Gebreabitti waliin dhufe.
Keessummoota tana muummee minsitera Itoophiyaa,Dr Abiy Ahmedii fi itti gaafatamtoota mootummaa hedduutti diida xuyyra Booleetti simatee yooyyifate.
Jarii kun haga guddaan waan biyya lamaanii irratti kophaatti mari’ate.
Tana maleellee pirezidaanti Isaayyaas misooma Finfinnee keessatti hojjatanillee irra maree laala jedhan. Jarii kun eegii Dr.Abiy Noobelii badhaafamee hardha walti dhufe.


text:
Hundeesituun Dhabbata Qabaalle Duubaa, Qabaallen, bara 2016 sagantaa dargaggoota Afrikaa hoggansa irratti leenjisu YALI jedhamuu mootummaa Yunaaytid Isteetsin geggeeffamu irratti hirmaachuf as Waashingitan Diisii yeroo dhuftee turtetti hojii fi karoora qabdu gaafannee ture.
Qabaalle Duubaa, badhaasa dorgommii narsoonnii kuma 24 ta’an biyyootaa adda adarraa irratti hirmaachuun himame, dhaabbata “Asteer Gaardiyaan Globaal Nersing Awaardis” jedhamuun Caamsaa 12,2022 geggeeffame irratti “Narsii cimstuu addunyaa” ta’uudhan moote. Badhaasichiis doolaarii kuma 250.
Dhabbanni Qabaalle, ijoolleen horsiistee bultootaa barumsa akka argatan karaa saaquu, ijoollee dubaraa kittaanun akka dhaabbatu hubannoo uumuu dabalatee, gama adda addaan bakka dhaloota ishii Keeniyaa kutaa Marsabiit keessatti tajaajila.


text:
Namni intaloota durbaa lama kan itti aanaa ministeera ittisaa Maalaawwii itti dhukaase har’a mana murtii Ameerikaatti dhiyaachuuf jira.
Poolisoonni, Kibba Beend , indiyaanaa keessatti kan umuriin waggaa 37 Kalekenii Linde’iree jimaata darbe to’annaa jala kan oolchan erga Nooriyaa Mtambaliikaa fi Mundi Gloorii Seenez konkolaataa magaalaa Mishawakaa keessatti itti dhukaafamee arganii booda. Mitambalikaan booda irra Hospitaala keessatti du’aan boqotte.
Abbootiin alangaa Linderiin yakka ajjeechaa, yaalii ajjeechaa, humnaan gudeeddii fi ukkaamsanii butuutiin himatanii jiran. Himannaan inni boodaa dhukaasa sanattii hidhata qabaachuu fi dhiisuun waan beekame hin jiru.
Embasiin Yunaayitid Isteetis kan Liloongwee keessaa ibsa har’a baaseen, oduu suukaneessaa kan dhukaasa sanaatti hedduu gadduu isaa beeksisee jira.


text:
Yakkamaan waraana Boosniyaa tokkoo mana murtii keesstti summii dhugee du’e.
Related Posts
Ajaja waraana Kiro’aatota Boosniyaa namni ture guyyaa kaleessaa manaa murtii Zeheeg keessatti summii dhugee kan du’e tahuu gabaasni arganne ni mul’isa. Dhaddachi Zeheeg keessatti Yakka waraanaa Boosniyaa ilaalu, jeneraal Islobodan Praljak ajajaa waraana Kiro’aatota Boosniyaa tahuudhaan yakka waraanaa Muslimoota Boosniyaa irratti raawwateen himatamee adabbiin hidhaa waggaa 20 irratti murtaaye, abbaan murtii osoo murtii dubbisaa jiru summii dhoksaan qabatee seene dhaddachuma irratti kan dhuge tahuun gabaafameera.
Isloboda Praljak yeroo summii kana dhugu mana murtichaatiin “ani yakkamaa waraanaatii miti murtii kana hinfudhadhu , kunoo summii dhugaa jira” jechuun yemmuu lallabu, dhaddachi addaan cituudhaan Mr Islobodaan Pralajak gara mana yaalaa eega geeffamee booda lubbuun isaa kan dabrite tahuu gabaasni Aljaziira irraa argame ni mul’isa.
Manni murtii idil addunyaa Zaheeg, jeneral Isloboda Praljak dabalatee qondaaltota Kiro’aatota Boosniyaa jaha, yeroo waraanaa Bosniyaa bara1992-1995tti yakka ajjechaa akkasumas muslimoota Boosniyaa qe’ee irraa buqqisuu isaanii mirkaneessuun, hunda isaanii hidhaa waggaa 20tiin kan adabe tahuu gabaasni kun ni addeessa.
Comments
Loading...


text:
Ayyaanni gootota Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) kan bara 2015 kaleess gafa 17/01/15 magalaa guddittii Ayerlaan Dabliin keessatti haala howwaa fi gammachiisaan kabajamee ooleera. Uummatinii Oromoo fi sablammii biro ABO deggerani fi miseenso ABO magalaatota fagoo adda addaa irra dhufuun abdiif gaachana isaanii kan tae WBO faarfachaa waliin olaaniru.
Haala gidraa yeroo amma uummatini oromoo keessa jiru kan dhabamsiisuu dandau gaachana uummataa Oromoo kan tae kofa akka tae hubbantanii waan danda’ame hundaan akka bira dhaabbatani Jaal Dibaabaa Tafassaa ibsi bal’aa kan kennan yeroo tau, itti dabaluunis hunbannoon fi dammaqiinsi uummatni Oromoo amma qabu gammachiisaa fi qobsoo bilisumaa fininsuuf haala mijataa akka taef ilbisaniiru.
Oromoonnii if sablammii biroo waaee Oromoo akka gaariitti akka hubatani seenaa Oromoo fi haala siyaasa Empire Itoopiyaa akka dubbisanii fi hordofani dhaamsi dablataa namoota dhufaniif kennaameera.
Warri ayyana kana irraatti qooda fudhatani waloonis taee nam-tokkeen WBO waan danda’aan hundaan akka gargaaraan yaada isaanii ibsachaa oolaniru. Alaabaaa ABO qabatanii sirba, faaruu qabsoo fi faaruu tokkumaa Oromoo waliin faarfachaa ooluun ayyaanicha haala gammachiisaan waliin kabajachaa oolaniiru.
Oromiyaan Ni Bilisoomiti
Diinni ishee ni barbadoofti


text:
Ebla 22/2014- Kantiibaan Bulchiinsa Magaalaa Finfinnee Aadde Adaanech Abeebee, Ayyaana Iid Al-faxiir sababeeffachuun lammiilee harka qalleeyyii kuma 2 ta’aniif maaddii qoodan.
Bulchiinsi magaalichaa, Ayyaana Iid Al-faxiir fi sooma hiikaa Ramadaanaa sababeeffachuun kutaa bulchiinsa magaalotaa irraa kaasee hanga Bilookitti lammiilee harka qalleeyyii kuma 101 fi 480 ta’aniif maaddii akka qoode himameera.
Sagantaan maaddii qooduu kunis karaa qindoomina qabuun qaamolee deeggartootaa waliin baatiiwwan sadeen dhufaniifis cimree itti fufa jedhameera.
Sagantaa maaddii qooduu kanarratti kan argaman Aadde Adaanach Abeebee akka jedhanitti, duudhaalee wal kabajuu fi wal deeggaruu Itiyoophiyaanota jidduu jiruutti fayyadamuun, qaamolee hawaasaa deeggarsa barbaaddan deeggaruuf tumsuun akka barbaachiisu himan.
Dhiibbaa qaala’iinsi jireenyaa uumee dandamachiisuuf hojiin maaddii qooduu kun cimee kan itti fufu ta’uus dubbatan.
Hogganaan Qindeessaa Tola Ooltummaa fi Hirmaannaa Ummataa Bulchiinsa Magaalaa Finfinnee Obbo Asfaaw Takilee gamasaaniitiin, sagantaa maaddii qoodannaa jalqaba Ji’a Eblarraa eegalee gaggeeffamaa jiruun kan guyyaa har’aa dabalatee, hanga ammaatti qaamolee hawaasa gara garaa deeggarsa barbaadan kuma 300 fi kuma 41 fi 480 ta’aniif deeggarsi adda addaa taasifamuu himaniiru. Waajjira Kantiibaa Magaalaa Finfinneerraa odeeffanne


text:
Godina Wallaggaa bahaa aanaa Haroo Limmuu keessaa qonnaan bultoonni jiraatan kan kanaan dura zoonii Beenishangul Gumuz keessaa buqqaafamne malee yeroo ammaa Oromiyaa bakka zoonii sana waliin wal daangessutti ce’uu dhaan warri Beenishangul fixoonsa nu irratti raawwataa jiru jechuun himataa jiran. Kanneen qe’ee ofii gad dhiisanii baqatan keessaa jiraatonni dubbifne deggersi nuu kennamus ga’aa miti, qaama haleellaa kana nu irraa dhaabus dhabne jechuun iyyatu. Bulchiinsi aanaas rakkoo fi ajjeechaa uumame jedhame kana mirkaneessee jira.
Akka qonnaan bultoonni kun himatanitti haleellaan nu irra ga’aa kan jiru naannoo Beenishangul keessa qofaatti utuu hin taane gara Oromiyaattis ce’anii namoota nu irraa ajjeesaa qabeenyaa keenya mancaasaa jiru jedhu. Haleellaa kan nu irratti raawwatan namoota gosoota Beenishaanul jedhu. Mootummaanis hanga ammaa dhaabsisuuf irrati hojjetamaa jira jechuu irra darbee nu oolchuuf nu hin dhaqqabne jedhu qonnaan bultoonni aanaa Haroo Limmuu Keessa qubatanii jiran.


text:
Tafsiira Suuratu Az-Zumar-Kutaa 8
Ilmi namaa jireenya keessatti jiruu mijaa’innaa rakkoon keessa hin jirre barbaada. Wanta jiruu tana keessatti hawwuu keessaa tokko gamoo guddaa garmalee bareedu, keessi isaa faayan guuttame fi alli isaa ashaakiltiin marfameedha. Eeti namni gamoo akkanaa jiruu tana keessatti argachuu danda’a. Garuu wantoonni sadii hawwii isaa ni booressu. 1ffaa-Jireenyi tuni iddoo qormaata waan taatef jeequmsi karaa adda addaatin isatti dhufa. 2ffaa- duuti isatti dhufu dandeessi. 3ffaa- gamoon sababa hin beekkamneen jiguu fi baduu danda’a. Kanaafu, gamoo hin banne, jeequmsi fi duuti keessa hin jirre eessatti argachuu danda’anii? Eeyyen, bakki gamoo kana itti argatan Jannata. Garuu Gamoo kana argachuuf ulaagaalee guuttamu qabantu jira. Ulaagaalee sanniin keessaa suuratu Az-Zumar haala walii galaatin ni eerti.
“Nama jechi adabbii isarratti mirkanaa’e, [ni qajeelchitaa]? Sila ati nama ibidda keessa jiru ni baraartaa? Garuu warroonni Gooftaa isaanii sodaatan, goloota gubbaa isaanii irratti goloonni ijaarraman, jala isaanii laggeen yaa’antu isaaniif jira. [Kuni] waadaa Rabbiiti. Rabbiin waadaa [Isaa] hin diigu.” Suuratu Az-Zumar 39:19-20
“Nama jechi adabbii isarratti mirkanaa’e, [ni qajeelchitaa]? Sila ati nama ibidda keessa jiru ni baraartaa.” Kana jechuun sababa inni osoo beekuu jallinna, haqa faallessuu fi kufrii isaa itti fufeef nama murtiin adabbii irratti darbe, gara iimaanatti ni qajeelchitaa? Ati isa qajeelchuuf tooftaa homaatu hin qabdu. Ammas nama ibidda keessa jirus baraaru hin dandeessu.[1]
“Garuu warroonni Gooftaa isaanii sodaatan, goloota gubbaa isaanii irratti goloonni ijaarraman, jala isaanii laggeen yaa’antu isaaniif jira.” Kana jechuun namoonni Isaaf ajajamuu fi ibaadaa Isaaf qulqulleessuun Gooftaa isaanii sodaatan, Jannata qananii keessatti gamoowwan gurguddoon isaaniif qopheefamanii jiru. Gamoowwan gurguddoo kanniin keessatti goloota gubbaa gubbaan walirraan ijaarramantu isaaniif jira. Golootaa fi manneen isaanii jala laggeen ni yaa’u. Rabbiin kana gabroota Isaa Isa sodaataniif waadaa guuttamuu fi mirkanaa’u seenee jira. Rabbiin waadaa Isaa hin diigu.[2]
“Rabbiin bishaan samii irraa buusee dachii keessatti burqaalee godhee akka seensise hin arginee? Ergasii isaan (bishaaniin) midhaan bifti isaa garagaraa baasa; ergasii [midhaan kuni] gogee daalachaa’a ta’uu argita. Ergasii caccabaa isa taasisa. Dhugumatti, kana keessa warra sammuu qabaniif yaadachiisatu jira.” Suuratu Az-Zumar 39:21
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa duumessa irraa rooba buusee dachii keessa akka seensise hin arginee? Bishaan roobaa dachii keessa seensise kana burqaawwan lafa keessaa burqanii fi laggeen yaa’an taasise. Ergasii bishaan kanaan midhaan biftii fi gosti isaa garagaraa lafa keessaa ol baasa. Ergasii midhaan kuni erga magariisaa ta’ee fi misoome booda gogee daalachaa’a ta’ee argita. San booda caccabaa taasisa. Hojii Rabbi kana keessa namoota sammuu qulqulluu qabaniif yaadachisaa fi gorsatu jira.[3]
Aayah tana keessaa mee yaadachisaa fi gorsa muraasa baasuuf haa yaallu:
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Qur’aana keessatti fakkeenya baay’ee dhiyeessuun haqiiqaa wanta tokko namoonni akka hubatan taasisa. Aayah armaan olii keessa fakkeenya ittiin gorfamanii fi dandeetti fi Tokkichummaa Rabbii itti hubatantu jira.
Mufassiroonni gariin fakkeenyi armaan olii Qur’aanaa fi qomaaf dhiyeefame jedhu: dachii jiraachisuuf bishaan samii irraa buusun akka qalbii jiraachisuuf Qur’aana buusun wal fakkaata. Bishaan roobaa dachii keessa seensisuun akka Qur’aana qalbii warra amananii keessa seensisuuti. “Ergasii isaan (bishaaniin) midhaan bifti isaa garagaraa baasa.” Kuni namoota iimaanan garagara ta’aniin wal fakkaata. Iimaanni namoota garii iimaana namoota biroo caala. Mu’iminni iimaanni fi yaqiinni isaa ni dabala. Namni qalbii isaa keessa dhukkubni shakkii fi nifaaqaa jiru akkuma midhaan gogu qalbiin isaas ni gogdi.[4]
“Ergasii caccabaa isa taasisa” Kuni haala nama hundaa yeroo du’uun wal fakkaata. Namoota Rabbiin fedhe malee namoonni erga du’anii akkuma midhaan erga gogee caccabu lafeen isaaniis dachii keessatti ni bututti.
Ayah tana keessa du’aan booda kaafamuun akka jiru ragaa ifaatu jira. Qotee bulaan midhaan ni facaasa. Ergasii Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa rooba itti roobsun midhaan kana lafa keessaa ni baasa. Midhaan kunis guddachuun magariisa ta’a. Ergasii daalachaa’e goga. Erga gogee booda yoo hin hamamiin, caccabee lafa irratti harca’a. Lafa irratti erga harca’e booda Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa rooba itti roobsun lafa keessaa ol baasa. San booda biqilaa ta’ee guddata.
Amma gara ilma namaatti haa dhufnu. Dhiirri dubartii waliin erga wal qunname booda Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa garaa dubartii keessatti ilma namaa ni uuma. Ergasii daa’imni dhalatee guddata. Akkuma midhaan magariisaa nama hawwata. Ergasii yommuu umrii dullummaa gahu, akkuma midhaan daalacha’ee goguu, namni kunis ni dadhaba. Yommuu duuti itti dhuftu ni du’a. Erga du’e booda akkuma midhaan caccabee lafa irratti harca’u, qaamni isaas caccabee lafeen isaa dachii keessa bittinoofti. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkuma midhaan lafa keessatti harca’e bishaan itti roobsun lafaa ol baasu, ilma namaa lafeen isaa bittinooftes Guyyaa Qiyaamaa nama guutuu godhee dachii keessaa ol baasa. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Inni Kan bubbee gammachiisaa taasisuun rahmata Isaa dura erguudha. Yeroo isheen duumessa ulfaataa baadhatte, gara biyya (lafa) duutetti oofna; bishaan irratti buusun gosoota fuduraalee (firaafiree) hunda baafna. Akka kanatti du’aa kaafna. Akka gorfamtaniif [kana hunda isiniif ibsine].” (Suuratu Al-A’araaf 7:57)
“Akka kanatti du’aa kaafna.” Akkuma lafa duute rooba itti roobsun jiraachifnu, namoota du’aniis qabrii isaanii keessaa jiraattota goone isaan kaafna.
Ammas, aayah armaan olii suuratu Az-Zumar fakkeenya jireenya addunyaatiifis tan taatudha. Tafsiira Suuratu Al-Hadiid aayah 20 keessatti fakkeenyuma kana fakkaatu waan ilaallef asitti irra deebi’uun barreefama hin dheeressinu.
“Dhugumatti, kana keessa warra sammuu qabaniif yaadachiisatu jira.” Samii irraa bishaan buusu, dachii keessa seensisuun burqaa burquu fi lagaa yaa’u taasisuun, bishaan kanaan biqiltoota isaaniif magarsuu keessa warra sammuu qabaniif yaadachisatu jira. Warri sammuu qaban wantoota kanaan dandeetti, tokkichummaa, ogummaa fi rahmata Rabbii olta’aa ni yaadatu.
Yommuu bishaan samii irraa buusun dachii keessatti kuusuu fi biqiltoota isaaniif magarsuu, rahmataa fi kunuunsa Inni isaaniif godhe ni yaadatu. Kanaafu, kuni akka Isa galateefatanii fi jaallatan nama kakaasa.
Ammas, wantoota armaan olii kanaan dandeettiin Rabbii subhaanahu wa ta’aalaa guutuu ta’uu ni yaadatu. Akkuma dachii duute biqiltoota biqilchuun jiraachisee, namoota du’anis ni jiraachisa. Kuni Isa irratti ulfaataa miti. Akkasumas, wantoota kanniin hundaa Kophaa Kan hojjatee ibaadan Isa qofaaf akka ta’u ni yaadatu.[5]
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Sa’dii-849, Tafsiiru Xabarii-20/187
[2] Tafsiiru muyassar-460, Ma’aariju tafakkuri-12/192
[3] Tafsiiru muyassar-460
[4] Tafsiiru Qurxubii-18/264
[5] Tafsiiru Sa’dii-849


text:
Daa’iin beekamaan Ustaaz Abdurrahmaan Huseen (Xaalibu Ridallaah) Sababaa roorroo mootummaatiif biyyarraa baqachuun isaanii ni beekama. Ustaaz Abdurrahmaan eega biyyarraa bahanii booda hawaasa keenya kan biyya alaa qubatu walitti qindeeysuun hojii boonsaa hawaasa biyya keenyaatiif bu’aa guddaa buuse hojjatanii jiru. Akkuma beekamu Ustaaz Abdurrahmaan Huseen, Amiira walii galaa Garee Sumayyootaaf Bilaalotaa, akkasumas hogganaa miidiyaa Nuralhudaati. Akkasumas Munshidaafii Daa’ii hawaasni biyya keenyaa qabu keeysaa tokko.
Yeroo ammaa kana hayyama Rabbii guddaatiin nagayaan gara biyya isaanii deebi’anii jiru. Guyyaa har’aa godina Arsii Lixaa Aanaa Gadab, ganda dhaloota isaanii Baamudatti simannaan oowwaan godhameefii jira.
Ustaaza keenya Rabbiin bakka isaan jiranitti nuuf haa tiysu.


text:
Tajaajilli Baankii Dhiigaa fi Tiishuu Ityoophiyaa baatiwwan 11’n darbanitti Dhiiga Yuunitii kuma 313…
Finfinnee, Waxabajjii 8, 2014 (FBC) – Tajaajilli Baankii Dhiigaa fi Tiishuu Ityoophiyaa baatiwwan 11’n darbanitti Dhiiga Yuunitii kuma dhibba 3 fi kuma 13 fi 793 walitti qabuu…
Mootummaan Faransaay dhaabbilee fayyaa waraanaan barbadaa’an deebisanii dhaabuuf deeggarsa Yuuroo…
Finfinnee, Waxabajjii 6, 2014 (FBC) – Mootummaan Faransaay dhaabbilee fayyaa naannoo Amaaraatti sababa waraanaan barbadaa’an deebisanii dhaabuuf deeggarsa Yuuroo miiliyoona 1.5 taasise.…
Guyyoota kurnan itti aanaan akka biyyattitti namoonni miiliyoona 25 talaallii vaayirasii koronaa…
Finfinnee, Waxabajjii 4, 2014 (FBC) – Bulchinsi Magaala Dirree Dhawaa marsaa 3ffaa talaallii vaayirasii koronaa kennuu eegaleera. Duula talaallii kana kan jalqabsiisan…
Dooktar Liyaa Taaddasaa hawaasni talaallii Vaayirasii koronaa akka talaalamu waamicha dhiyeessan
Finfinnee, Waxabajjii 3, 2014 (FBC) –Ministirri Ministeera Fayyaa Dooktara Liyaa Taaddasaa talaallii vaayirasii koronaa hawaasaaf kennamaa jiru hawaasni akka talaalamu waamicha…
Naannoo Harariitti Talaalliin Vaayrasii Koroonaa Marsaa 3ffaan Kennamuu eegale
Finfinnee, Waxabajjii 2, 2014 (FBC) – Naannoo Harariitti Talaalliin Vaayrasii Koroonaa Marsaa 3ffaan Kennamuu eegaleera. Naannichatti talaalliin vaayrasii Koroonaa marsaa 3ffaa namoota…
Weerarri dhibee busaa dabalaa waan jiruuf hawaasni of eeggannoo akka taasisu Ministeerri Fayyaa…
Finfinnee, Caamsaa 30, 2014 (FBC) – Weerarri dhibee busaa dabalaa waan jiruuf hawaasni of eeggannoo barbaachisaa akka taasisu Ministeerri Fayyaa hubachiiseera. Ministeerichi…
Ministeerichi naannoo Tigraayiif qorichootaa fi meeshaalee yaala fayyaa dhiyeessaa jiraachuu…
Finfinnee, Caamsaa 30, 2014 (FBC) – Ministeerri Fayyaa dhaabbilee deeggartootaa waliin ta’uun qorichootaa fi meeshaalee yaala fayyaa naannoo Tigraayiif dhiyeessaa jiraachuu beeksiseera.…
Daawwannaan damee fayyaan hariiroo Ityoophiyaa fi Ruwaandaa cimsuurratti kaayyeffate gaggeeffame
Finfinnee, Caamsaa 29, 2014 (FBC) – Daawwannaan damee fayyaan hariiroo Ityoophiyaa fi Ruwaandaa cimsuurratti kaayyeffate gaggeeffamuu ibsame. Ministirri Ministeera Fayyaa Dooktar Liyaa…
Dirree Dhawaatti Wajabajjii 2 eegalee talaalliin Vaayiraasii koronaa marsaa 3ffaan ni kennama
Finfinnee, Caamsaa 29, 2014 (FBC) – Bulchiinsa Magaalaa Dirree Dhawaatti Waxabajjii 2, 2014 eegalee talaalliin weerara vaayirasii koroonaa marsaa 3ffaan akka kennamu Biiroon Fayyaa…
Buttaajiraatti Hospitaalli jiraattota miiliyoona 2.5 fayyadamtoota taasisu eebbifame
Finfinnee, Caamsaa 27, 2014 (FBC) – Godina Guraagee Magaalaa Buttaajiraatti hospitaalli jiraattota miiliyoona 2.5 ol fayyaadamtoota taasisu eebbifameera. Hospitaalichi Birrii…


text:
Gosoota Ibaadaa Ragaa Waliin-Kutaa-1
Akkuma kutaa darbe keessatti jenne ibaadaa jechuun gadi of qabuu, of xiqqeessu fi jaalala waliin ajajamuudha. Mee amma itti haa xinxallinu, gadi of qabuu, of xiqqeessuu fi jaallachuu waliin ajajamuun ykn hojii tokko hojjachuun eenyuf ta’aa? Kan akka sanamaaf (siidaaf), qaxxaamura sibilaa fi taabotaaf gadi of qabuun nama kabajamaa aqlii (sammuu) qabu irraa ni tolaa? Nama akka isaa dandeetti waa hunda irratti hin qabneef gadi of qabuu fi of xiqqeessuun ni ta’aa?
Hundemaa, kan gadi of qabanii fi of xiqqeessaniif humna cimaa fi amaloota guutuu kan qabuufi. Akkasi miti ree? Humna cimaa fi amaloota guutuu kan qabu Rabbii olta’aa malee jiraa? Dhugumatti Isa malee hin jiru. Kanaafu, of gadi qabuun,of xiqqeessuuni fi jaallachuun ajajamuun ykn hojii tokko hojjachuun Isaaf malee hin ta’u. Jecha gabaaban, ibaadaan Rabbii olta’aaf malee hin ta’u. Sababni isaas, namni wanta isaa gadiitiif kan akka dhagaatii fi mukaatiif ykn wanta isaan wal qixaa kan akka ilma namaatiif yoo gadi of qabee fi of xiqqeesse, isaaf salphinna. Mee itti yaadi, ati umriin kee 25 ta’ee osoo jiru mucaa umriin isaa waggaa 10 ta’eef yoo gadi of qabde salphinna akkamiitu sitti dhagahamaa? Ajaa’ibni kana caalu immoo dhagaa fi muka hin dhageenyef namni yoo gadi of qabe, kuni salphinna akkamiiti? Gadi of qabuun dhugaa qalbiidhaan of gadi qabuudha.
Kanaafi, irra deddebi’uun ibaadaan Rabbii olta’aaf malee hin ta’u jenna. Hima kana keessatti bakka jecha “ibaadaa” jedhu, hiika ibaadaa armaan olii yommuu bakka buusnu, himni kuni akkana ta’a: “Gadi of qabuu, of xiqqeessu fi jaalala waliin ajajamuun ykn hojii tokko hojjachuun Rabbii olta’aaf malee hin ta’u.” Namni Rabbii Mootii Guddaa amaloota guutuu qabuuf qofa yoo gadi jedhe (ibaadaa godhe ykn gabbare) kabaja guutuu argata. Ta’uu baannan, Rabbii olta’aaf gadi jechuu yoo dide, wanta isaa gadiitif ykn isaan wal qixa ta’een gadi jechuu fi of xiqqeessun salphinna guddaatti kufa. Dhugaa armaan oli ifa gochuuf mee gosoota ibaadaa haa ilaallu.
Gosoonni ibaadaa baay’eedha. Isaan keessaa mee muraasa haa ilaallu: sujuuda, rukuu’a, salaata, qalma qaluu, xawaafa, nazrii, birmaanna barbaadu, gargaarsa barbaadu, kakachuu, tawakkula fi kanneen biroo.
Gosoota kana ragaa waliin ilaalun dura mee hiika shirkii haala gabaaban haa ibsinu:
Shirkii jechuun akkuma Rabbiin gabbaran uumama (makhluuqa) gabbaruu, akkuma Rabbiin ol-guddisan uumama ol-guddisuu, akkuma Rabbiin jaallatan uumama jaallachuu, akkuma Rabbiin kadhatan uumama kadhachuu, akkuma Rabbiif sagadan uumamaaf sagaduu fi gosoota ibaadaa biroo uumamaaf gochuu yookiin amala Rabbii qofaaf ta’e wanta biraatiif gochuudha. Fkn, Wanta hundaa beekun, waa hundaa irratti danda’aa ta’uu fi wanta fedhe “ta’i” jedhee argamsiisuun amaloota Rabbi qofaaf ta’uudha. Namni amaloota kanniin wanta biraatif godhe shirkii hojjatee jira. “Ebalu wanta hundaa ni beeka, ebalu wanta fedhe hojjata.” jedhe amanuun shirkiidha.[1] Shirkiin yakka guddaa namni yoo isarratti du’e Rabbii olta’aa irraa araarama hin arganneedha.
Amma gosoota ibaadaa muraasa ragaa waliin haa ilaallu:
1-Sujuuda fi rukuu’a
Akkuma beekkamu sujuuda jechuun Gabbaramaaf of gadi qabuun kallachaan lafa tuquudha. Ingliffaan prostration jedhama. Rukuu’a jechuun immoo Gabbaramaaf of gadi qabuuf mataan gadi jechuudha. Ingliffaan bowing jedhama. Ragaan sujuuda fi ruku’uni ibaadaa ta’uu agarsiisan keessaa:
“Yaa warra amantan! Ruku’a bu’aa, sujuudaa, Gooftaa keessan gabbaraa, waan gaarii hojjadhaa akka milkooftaniif.” Suuratu Al-Hajj 22:77
Ruku’a fi sujuunni ibaadaa waan ta’aniif Rabbii olta’aaf malee homaafu hin ta’an. Taabotaaf, sanamaaf, qabriif, qeeysif, mootii namaatii fi uumamtoota keessaa eenyufillee ruku’a (mataan gadi hin jedhan), sujuudas hin bu’an. Sujuudaa fi ruku’uni Rabbii Tokkicha qofaaf ta’u. Wanti biraatiif sujuudu fi ruku’a gochuun shirkiidha.
2-Salaataa fi qalma
Ragaan salaanni fi qalmi ibaadaa ta’uu agarsiisan keessaa jecha Rabbii olta’aa:
“Jedhi, “Dhugumatti, salaanni kiyya, qalmi kiyya, jireenyi tiyyaa fi duuti tiyya Rabbii Gooftaa aalamaa hundaatifii. Shariikni Isaaf hin jiru. Isuma kanatti ajajame, ani jalqaba Muslimootaati.” Suuratu Al-An’aam 6:162-163
Ammas ragaan biraa:
“Gooftaa keetif sagadi, qaliis. Dhugumatti, kan si jibbu isuma qacceen kan cittee (waan gaarii hundarraa kan cite).” Suuratu Al-Kawsar 108:2-3
Kana jechuun salaata hundaa Rabbii keetiif qulqulleessi, wareega keetiis Isaaf wareegi, maqaa Isaa qofaan qali.[2]
Qalmii (wareegni) ibaadaa ta’u, wanta qalmi qalamuuf ol-guddisuuf, isaaf gadi jechuu fi isatti dhiyaachuuf qalma qalamuudha. Kuni Rabbiif malee eenyufillee hin ta’u. Kana Rabbiin ala wanta biraatiif gochuun shirkii guddaadha.
Qalmii gosoota qaba: kan shari’aan karaa godhee fi itti ajaje, hayyamamaa ta’ee fi haraamaa ta’ee.
Qalmii shari’aan karaa godhee fi itti ajaje: kan akka yeroo hajjii qaluu (uduhiyyah), Rabbiif waadaa galuun qaluu, aqiiqa (yeroo daa’imni dhalatu qaluu), yeroo cidhaa qaluu, keessummaan yommuu namatti dhuftu qaluu, Rabbiif jedhanii sadaqachuuf qaluu…
Hayyamamaan immoo: kan akka nyaataaf qaluu, gurguraaf qaluu
Haraamni (dhoowwamaan) immoo: kan akka sanamaaf qaluu, jinniif qaluu, qabriif qaluu, hujubaaf qaluu, irraa dhuguun dura biirii (boolloo bishaanii) haarawaatiif qaluu, jinni ittisuuf jecha yommuu misirroonni (mushurroonni) mana seenan qaluu. Kuni hundi shirkii guddaadha.
3-Nazrii fi xawaafa
Nazrii jechuun namni tokko hojii shari’aan dirqama isarratti hin goonee of irratti dirqama gochuudha. Fkn, akkana jechuu, “Rabbiif jedhe kana nan hojjadha.” Rabbiin yoo na fayyise, kana nan godha.” Jechuu. Nazriin Afaan Oromootin naannoo tokko tokkotti “silati”, naannoo biraatti “qodhaa” jedhamuun beekkama. Amaariffanis silat jechuun hiikan. Ingliffaan “vow”.
Akka lugaatti xawaafa jechuun wanta tokko irra naanna’uudha. Akka shari’aatti immoo Xawaafa jechuun ibaadaa hojjachuuf jecha “Ka’abaa irra naanna’uudha.”
Nazrii fi xawaafni ibaadaa ta’uu ragaan agarsiisu:
“Sana booda xuriiwwan isaanii haa dhabamsiisan, qodhaa (silati) isaaniis haa guutan, Mana duriis (Ka’abaa) haa naannawan (xawaafa godhan).” Suuratu Al-Hajj 22:29
Hajjaajonni sirna hajjii irraa wanta hafee haa guutan: ihraama keessaa bahu fi hiikkachu. Kunis kan ta’u: xurii irraa wanta qaama isaanii irratti walitti qabame oofu, kottee (qeensa) isaanii muruu, rifeensa isaanii haadu (dubartii yoo taate rifeensa hamma ta’e muru). Hajji, umraa fi kennaa irraa wanta of irratti dirqama godhan (nazrii) haa guutan. Ka’abaa irras haa naannawan (xawaafa haa godhan).[3]
Kanaafu, nazrii fi xawaafni ibaadaa waan ta’aniif Rabbii olta’aaf malee hin ta’an. Ka’abaan ala bakka biraatti xawaafa gochuun hin danda’amu. Rabbiif ala wanta biraatif nazrii (silati) gochuun hin danda’amu. Awliyaa’otaaf, saalihootaaf nazrii gochuun hin ta’u. Akkasumas, qabrii isaanii irra naanna’uun hin ta’u. Akkuma wallaaltonni qabrii Jaylaani, Huseen, Badawii, Dusuuqi, fi kan biroo irra naanna’an qabrii saalihota fi awliyaa’ota irra naanna’un hin danda’amu. Kuni shirkii ta’uun isaa wanta shakkii hin qabneedha.
Namoonni beekumsa hin qabne amanti keessatti wanta haarawa uuman baay’een isaanii saalihotaaf nazrii (silati) seenu. Gariin isaanii galoo galaan Arabaa irraa Iraan keessatti qabrii awliyaa jedhanii odeessaniif qabeenya ergu.
Haaluma kanaan Hindoonni fi Paakistaanonni baay’een AbdulQaadir Jaylaanif qabeenya baay’ee silati seenu. Qabrii isaatiif qabeenya ergu. Kan kana godhu “nuti warra sunnaati (ahli sunnah)” warra ofiin jedhu irraayyi.
Shi’aan hindii, paakistaanii fi iraan immoo iddoolee An-Najafa, Karbalaa’a, Khurasaan jedhaman keessatti qabrii ahli Baytiif qabeenya silati seenu. Qabrii tanniin irra naanna’uuf (xawaafa gochuuf), nama achi keessatti awwaalame irraa birmannaa fi gargaarsa barbaaduuf, haajaan akka guuttamu barbaaduu fi rakkoon akka deemuuf, naannoo adda addaa irraa gara qabrii kanniinii fe’aa fe’atanii itti deemu.[4] Kuni hundi shirkiidha.
4-Kakachuu (Al-Halif)
Kakachuunis gosoota ibaadaa keessaa tokko. Ragaan kanaa hadiisa Ibn Umar Nabiyyii (SAW) irraa gabaasedha: “Namni Rabbiin ala wanta biraatin kakate shirkii hojjate.” Sunan Abu Daawud 3251
Wanta tokkoon kakachuun wanta san ol guddisuudha. Garmalee ol-guddifamuu fi ittiin kakatamu kan qabu Rabbii olta’aadha. Kanaafu, Isaan ala wanta biraatin kakachuun shirkiidha.
[1] Ash-Shirku fiil qadiimi wal hadiisi-fuula 119, Abu Bakr Muhammad Zakariya
[2] Tafsiiru Muyassar-602
[3] Tafsiiru muyassar-fuula 335
[4] Sharih Taxhiiril Janaani wal arkaani an darani shirki wal kufraani-fuula 59


text:
Bara 2009 seerri farra shororkeesummaa Itiyoopiyaa erga ba’ee qabee tooftaa dhaan gaazexeessotatti duuulee jira. Himannaan Kanaan wal qabate waggoota dheeraa hidhaan adabsiisuu fi angawoonni gaazexeessorta irratti himannaan utuu hin dhiyaatin yeroo dheeraaf to’annaa jala akka tursan eeyamaaf. Bara 2014 erga gaazexaaleen ja’aa fi gaazexeessonni 30 ta’an biyyaa baqatanii qabee fooyya’inni argame hagas miti.
Bara 2016 kan labsamee fi hanga yoonaa hojii irra oolee kan jiru labsiin yeroo hatattamaas lammiiwwan Itioopiyaa caasaalee sabaa himaa adda addaa akka hin hordonfe ugguree jira. Sabaa himaa ukkaamsuuf, jechaan doorsisuu, namoota hidhuun amma iyyuu itti fufee jira.
Gaazexeessota hidhaa keessa jiran keessaa Eskinder Nega waaltaa sabaa himaa addunyaan kan qophaa’e badhaasa goota walabummaa miidiyaa jedhu badhaafamee jira. Haati warraa gaazexeessaa Iskinder Nega gaazexeessituu Serkaalem Faasil baatii Guraandhalaa keessa waa’ee abbaa warraa ishee VOAf akka ibsitetti kan dhaqee daawwatu nama xiqqoo dha jetti.
Norway, Sweden, Finland, Denmark fi Netherlands biyyoota walabummaa gaazexeessotaa ilaalchisee bakka ol aanaa irra jirani. Kanneen akkaan gad deebi’an immoo Saud Arabia, Itiyoophiyaa, Maldives fi Uzbekistani.
Gabaasi gaee kanaa presidentiin US Donald Traamp erga filatamanii qabee sabaa himaa irratti fuuleffachuu dhaan oduun isaanii kijiba ittin jedhu. US toora gareen kun ka’e irraa 43ffaa irra jirti. Birteen immoo toora 40ffaa irrajirti.
Gara dhumaa irra kan jiran immoo kooriyaa kaabaa, Ertraa, Turkmenistan, Syria fi China dha. Erga bara 2016 qabee fooya’ina kan argamsiisan immoo Laos, fi Pakitan ta’uun ibsamee jira.
Gabbaasa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Jaapaan biyya ishee hanga tokko jechuun magaalaa Tokiyoo fi magaalaalee kanneen biruu 6 keessatti labsii kana hojii irra oolchiiti,
Kunis baatii tokkoof hojii irra kan oolu yoo ta'u aangawoonni uummanni akka mana keessa turu gochuuf gargaara jedhu.
Gama kaaniin mummichi ministeera Briteen Booris Jaansan turban dabree vaayrasii koronaan eega qabamanii booda kaleessa hospitaala seenuun gabaafamee jira.
Yeroo amma immoo kutaa hospitaalichaa kan wal'ansa hatattamaa fi wal irraa hin cinnee kennamuutti galchaman.
Angawoonni Amerikaa gama isaanii kutaalee biyya isaanii vaayrasiin koronaa akka hamaatti midhee keessatti tarii lakkoobsii namoota haaraa qabamanis ta'e du'anii gad bu'u malaa/ jechuun hordifaa jiru.


text:
Bara xumuruuf jirru 2016 keessa balaan lubbuu baqattoota 500 ol galaafate Ebla 9 Bara 2016 dhaqqabe. Doonii Galaana Meditraaniyaan keessa dhidhimte sana keessa lammiwwan Somaalee 190, kan Itiyoophiyaa 15, kan Masrii 80 , kan Sudaan 85 fi ka biyyoota biroos akka turan qorannaan dhaabbatoota oduu Rooyitersii fi BBC-n geggeessame beeksisanii jiran.
Baqattoonni kun martinuu Masrii irra ka'an. Doonii guddaa humnaa ol fe'achuun bishaaniin liqimsamee keessaa daakanii ba'uu ka danda'an 10 qofa. Warri lubbuun hafankaan kanneen donii liqiimfamte sana koruuf donii xinnoo ka biroo galaana irraa turtle irraa dabaree eegaa turan tahuu tu gabaasame. Isaan kana keessaa 6 jarreen seeraan-ala nama deddebisan ta'uun beekamee jira. Namoota doonii guddaa galaanaan nyaatamte keessaa lubbuun hafan 10 keessaa Moaz Mahmoud Ayimoo tokko.
Mucaa isaa kan baatii lamaa fi haadha warraa isaa ituu garaatti Baattuu imaltuu baqattummaa waliin Jalqabe karaatti deessa sana of biraa dhabe. Ituu gammoojjiin sahaaraa fi galaanni wanna haga ammaatti liqimsan ni dubbatu ta'e maal dhaga'u laata? Lafee baqattootaa fi godaantootaa isa cirracha sahaaraa keessatti qilleensi aguugee dhoksee maaltu arge? Lafee dhala namaa kan galaana ijaaf tolu sana jalaa iyyataa jiru eenyu tu lakkaa’ee beeke?
Gaaffii fi deebii Moaz waliin gaggeeffame; Kutaa 1ffaa
Gaaffii fi deebii Moaz waliin gaggeeffame; Kutaa 2ffaa
Gaafii fi deebii Moaz waliin gaggeeffame; Kutaa 3ffaa
Gaafii fi deebii Moaz waliin gaggeeffame; Kutaa 4ffaa


text:
Waggoottan 12n darbaniif naannoo Tigraay keessatti paartii mormituu kan ta’e Arenaan ibsa har’a baaseen, filannoo biyyoolessaa fi naannoo bara 2002 fi 2007 geggeessame irratti hirmaachuu isaa tuqee, filannoowwan kun kan haqaa walaba ta’uu baatanis qabsoo karaa nagana geggeessamuuf wareegama baasuu dhaan waltajjii siyaasaa bal’isuufan hirmaadhe jedhee jira. Filannoon naannoo Tigraay keessatti geggeessamuuf jiru seeraan alaa fi faallee heera biyyaa waan ta’eef Areenaan hin hirmaatu jechuun beeksisee jira.
Itti gaafatamaan sab quunnamtii uummataa paartichaa obbo Amdoom G/sillaasee VOA waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin paartiin IWEHT faallaa heeraa dhaabbachuu dhaan filannoo raawwachiisuuf mirga boordii filannoo qofaaf kenname cabsuu dhaan seeraan ala qaama filannoo raawwachiisu hundeesseera, seeras baaseera. Kanaaf filannoo faallaa seeraa ta’e kana irratti hin hirmaannu jedhan.


text:
Ajjeechaan Murtii Malee Humnoota Mootummaatiin Geggeeffamu, Mirga Jiraachuu Lammiilee Qoraa Jira! Abdiin jijjiiramaa qabsoo nagayaa ummanni Oromoofi obboloota biroo waliin ta’uudhaan geggeesseen kan dhufe, qaama …Read More »
KFOn Alaa Manaan Hojitti Jira
Paartiin keenna KFOn guyyaa har’aa Waxabajjii 4/2014 ALI. caasaalee godinaa dhiibbaan waggoota lamaaf jalaa diiggamanii laaffifamanii turan deebisee ijaarutti jira. Caasaalee godinaa deebisee ijaaruun guyyaa …Read More »
Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii kana hinfudhanne.
WARREEN WAAN JOHAR MUHAMMED TUQAMEEF DHAABARRAA UFBAAFTEE JETTANII KEESSAN NA GAAFATTAN HUNDAAF DEEBISAA KIYYA. Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii kana hinfudhanne. Sababni dhaaba ABO …Read More »
Daawud Ibsaa KFOn faajjii ABO akka itti hin gargaaramne akeekkachiise
Daldalli yeroo dheeraa itti daldalaa turan ka gaheef hin fakkaatu……jajjabduu dhufaa jirti… Gareen maqaa ABOn “qaca fii shaneetti adda baate kun asiin duraas dhimma maqaa …Read More »
Yaada “Suphaa Impaayeraa” Akka Eeboo Darbatame
Jiduu kana haasaya Obbo Jawar Mohammed TV Ubuuntu Fi OMN waliin taasiseefi Imala galateeffannaa gochaa jirun waliin walqabatee ololli fi maqaballeessiin gamaa gamanaa bahamee dibbeen …Read More »
Ibsa Gamtaa Paartilee Mormitootaa Irraa Kenname
Adeemsa raawwii marii biyyaalessaa ilaalchisee garaagarummaa yaadaa mootummaa fi qaamolee dhimmi ilaallatu gidduu jiru ilaalcha keessa galchuudhaan, yaadaa fi tarsiimoo sirna dimokiraasii dhugaa gadi dhaabuudhaaf …Read More »
Guyyaa har’aa Caamsaa 20,2007 barattootni Yunivarsitii #BuleeHoraa Fincilaa Diddaa Gabrummaa haalaa namaa gammachiisun itti fufaniiru.
Walgahi ganamaa sa’aa saditti sababaa fincilaa waa’ee filmaatarratti ka’ee mari’achiisuf tattaaffi ergamtootni wayyaanee godhan harkaa fashaleessaniru. Akkumaa walgahiin kun jalqabeen, barattootni Oromoo gaafiwwaan armaan gadii …Read More »
Qabxiileen/Ajandaaleen Duula nu Filadhaa KFO Ifa-ta’e!
Kongiressiin Federaalistii Oromoo filannoo bara 2015/2007 kana keessatti ajandaalee kakaasii duula na-filadhaaf itti gargaaramu ifa godheera. (Katabbichi Baldhaa waan ta’eef isaan kana keessaa Fudheera) Ajandaaleen …Read More »


text:
Dargaggoonni lammii Isra’eel 63 Xalayaa Aangawoota biyyattiitiif barreessaniin, waraana biyyatti dachii Falasxiin humnaan qabate keessatti, hirmaachuudhaaf fedhii kan hinqabne tahuu beeksisan. Dargaggoonni umriin isaanii 18 hanaga 25 keessatti argaman kunnii akka jedhanitti,” Isra’eel dachii Falasxiin humnaan qabatte “yeroodhaaf” jechaa waggaa 50 guutu miraga isaanii cabsaa turteerti. Nut dargaggoonni dhiiraa fi shamaraa badii Mootummaa Isra’eel kanaaf irree tahuu diduun dirqama loltummaa biyyattii kan hin fudhanne tahuu beeksifna” jechuun beeksisan.
Dargaggoonni Isra’eel 63 tahan waraana biyyattii keessatti hirmaachuuf fedhii kan hinqabne tahuu beeksisan
Related Posts
Xalayaa kana irratti dargaggoonni kunniin gocha Isra’eel Gaazaa irratti raawwattu kan balaaleffatan tahuu ibsuun, “Isra’eel lammiilee Falasxiin Gaazaa keessa jiraataan warra west bank keessa jiraniin addaan kutuun, waggoota kurnan dabraniif jiru gadaddoo keessatti hambisuu isii ni balaaleffanna”jedhan.
Dargaggoonni kunniin xalayicha kana keessatti ; Isra’eel seera loogii sanyiitiin ilma namaa adda qoodu lama qabdi. Tokko kan lammiilee Falasxiin ittiin darartu, kan lammataa ammoo kan lammileen isii ittiin bulchitu jechuun ibsan.
Xalayaan banaa Gaazexoota Isra’eel irratti guyyaa hardhaa bahe kun muummicha ministeeraa, ministeera Ittisaa fi Barnootaatiif kan barreeffame akka tahe gabaasni arganne ni mul’isa. Dargaggoota Xalayaa kana mallatteessan jidduu hedduun iisaanii waraana biyyattii keessatti hin hirmaannu jechuun mana hidhaa keessa kan jiran tahuu gabaasni kun ni addeessa.
Comments
Loading...


text:
Baankiin Daldala Ityoophiyaa, damee addaa seera Shari’aa irratti hundaa’uun tajaajila dhala irraa walaba ta’e kennu bane
Dammeen addaa kun ‘Bilaal’ jedhamuun kan moggaafame yoo tahu, guyyaa har’aa magaalaa Finfinnee kutaa magaalaa Boolee Mikaa’ilitti eebbifamuu FBC gabaase.
Sagantaa eebbaa kana irratti, Prezidantiin Baankii Daldala Ityoophiyaa Obbo Baccaa Ginaa fi gorsitoonni Shari’aa Baankiichaa argamanii jiran.
Baankiwwan tajaajila dhala irraa walaba tahe kennan hedduun biyyaattiitti banamuuf qophii irra jiraachuun ifa. Tahus Baankii Daldala Ityoophiyaa jalatti dameen addaa ‘Bilaal’ hojjitti seenuun kan Jalqabaa ta’ee jira.


text:
January 15/2014 (Amajjii 7/ 2006)
Har’a barreeffamoota haarawa lama maxxansinee jirra. Mata-duree Kaayyoo Guddaadhaf Nan Waammame jedhu jalatti dhuga-ba’iinsa Musliima dhalataa biyya Iraaq tokko dhiheessinee jirra. Seenaa dhugaa kana dubbisuudhan akka eebbifamtanii fi Waaqayyo Waaqa dhugaa ta’uu isaa gara hubachuutti akka dhuftan ni amanna. Mata-duree Jiraattota Jahaannamaa Keessaa Baay’en Isaanii Dubartoota jedhu jalatti immoo ilaalcha gadi aanaa Muhaammad dubartootaf qabu barreeffama saaxilu isiniif dhiheessinee jirra. Dubbisa gaarii isiniif haata’u!
December 11/2013 (Mudde 2/2006)
Guyyaan har’aa kun guyyaa toorri intarneetii Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo itti banameedha. Oromootaa fi namoota Afaan Oromoo dubbisuu dandeechan hundaan baga gammaddan isiniin jenna! Guyyaa kanattii barreeffamoonni gara garaa maxxanfamanii jiru. Mataduree Gaarummaan Isin Keessa ni Jiraataa?Gaarrummaan Isin Keessa ni Jiraaataa? jedhu jalatti barreeffamni dhihaate rakkoo cubbuu ilmaan namaatif furmanni dhugaa maal akka ta’e nutti ni agarsiisa. Mataduree Yesus Kiristoos jedhu jalatti barreeffamni dhihaate immoo waa’ee Yesus Kiristoos Qur’aanni maal akka dubbatuu fi garaagarummaa Macaafa Qulqulluu irraa qabu nutti ni mul’isa. Barreeffamoota Muhaammad Raajii Waaqayyoo isa Dhugaadha? akkasumas Muhaammad Ergamaa Waaqaa isa Dhugaatii? Kutaa Tokkoo fi Kutaa Lama matadureewwan jedhan jalatti dhihaatan keessatti Muhaammad dhugumaan ergamaa Waaqayyo isa samii fi ardii uume irraa dhufe moo raajii sobaati? gaafii jedhuuf deebiin gahaa ta’e kennamee jira. Barreeffamoota kanneen dubbifadhaa, michoota keessanittis fuula kana beeksisaa. Yeroo dhiho keessattis barreeffamoota haarawa heddu waan daballuuf deddeebi’aa nu daawwadhaa. Dubbisa gaarii isiniif haata’u!
Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo Fuula Duraa


text:
Aartistoonni Oromoo lama godina Shawaa Bahaa magaalaa Adaamaa kessaa Roobii darbe humnooti mootummaan bakka hojii isaaniitii qabamanii hidhamuu isaanii waahiloota isaanii hojii keessaa akkasumas miseensonni maatii nuuf himanii jiran.
Weellisaa Keekiyyaa Badhaadhaa fi ogeessa muuziqaa Xilaahuun Tolaa sababaan hidhamaniif hanga yoonaa maal akka ta’e quba hin qabnu kan jedhan hiriyoonnii fi Haati warree Xilaahuun wellistuu Waaritee Barii akka nuuf himanitti Poolisii gaafannus sababaa hidhamuu isaanii kan nuuf ibsu hin arganne jedhan.
Kan Raadiyoon Sagalee Ameerikaa haasofsiise ajajaan poolisii magaalaa Adaamaa Komaander Genneneew Xibebuu Tolosaa hidhamuun aartistoota kanaa maaliif akka ta’e ofii isaaniif quba kan hin qabaanne ta’uu dubbataniias nu bira kan jiraniif Imaanaatu nutti kenname jedhan.


text:
ﰡ
Inni furqaaniin (Qur’aana) akka aalama hundaaf dinniinaa (sodaachisaa) ta’uuf jecha gabricha Isaa irratti buuse toltuun isaa baay’atte.
[Inni] Isa mootummaan samiifi dachii Isaaf ta’e; ilmas kan hin godhatin; kan mootummaa [isaa] keessattis hiriyaan Isaaf hin jirreefi waan hundaa uumee akka isaaniin maluun sirreesse
Isaa gaditti gooftolee homaa hin uumne kan isaanuu uumamanu, kan of irraa miidhaa deebisuu ta’ee bu’aa fiduu hin dandeenye, ajjeesuu, jiraachisuufi du’a irraa kaasuus hin dandeenye [gabbaramoo] godhatan.
Warri kafaran “kun soba inni (Muhammad) of irraa uumeefi namoonni biraa irratti isa gargaaran malee waan biraatii miti” jedhanDhugumatti isaan miidhaafi cubbuu rawwatanii jiru
“(Kun) hogbarruu warra durii ishee barreessisee isheenis ganamaafi galgala isa irratti dubbifamtuudha” jedhan
”Isa samiifi dachii keessatti iccitii [hunda] beekutu isa buuse” jedhiDhugumatti, Inni akkaan araaramaa, akkaan rahmata godhaa ta’eera
Isaanis “kan nyaata nyaatuufi magaalota keessa adeemu kun ergamaa akkamiiti? Sila maaliif maleykaan gara isaa buufamanii isaa wajjin dinniinaa hin taane” jedhan.
”Yookiin immoo maaliif qabeenyi guddaan wahii gara isaatti hin darbamne? Yookiin ashaakiltii ishee irraa nyaatu maaliif isaaf hin taane?” (jedhu)Miidhaa hojjatoonnis “isin nama falfalli itti hojjatame malee [nama fayyaa] hordafaa hin jirtan” jedhan.
Akka isaan fakkeenya siif godhanii jallatanii karaa sirrii [argachuu] hin dandeenye ilaali (xiinxali).
Inni (Rabbiin) yoo fedhe waan san irra caalu, Jannata jala ishee laggeen yaatu siif godhee gamoowwanis siif godhu toltuun isaa baay’ate.
Dhugumatti isaan Qiyaamaa ni sobsiisanNama Qiyaamaa sobsiiseefis ibidda boba’aa qopheessinee jirra.
Yeroo iddoo fagoo irraa isaan argite dallansuufi halaaka (iyya akka harree) isheef ni dhagahu.
Yeroo takaalamanii (harki isaanii morma isaaniitti hidhamee) ishee irraa iddoo dhiphootti darbamanis achitti badii waammatan.
“Har’a badii tokko qofa hin waaminaatii badii hedduu waamaa” [hin argattanu isaaniin jedhama].
”Sila kanatu caalamoo Jannata yeroo hundaa ishee warri Rabbiin sodaatan baallamamantu caala?” jedhiinIsheen isaaniif mindaafi itti gala taateetti
Kan keessatti hafan ta’anii ishee keessatti wanta fedhan hundatu isaaniif jira; [Kunis] gooftaa kee irratti waadaa kadhatamaa (kan mu’uminoonni duraan Rabbiin kadhatan) ta’eera.
Guyyaa Rabbiin isaaniifi wantoota isaan Rabbii gaditti gabbaran walitti qabee “sila gabroota kiyya kanneen isintu jallisemoo isaanumatu karaa bade?” jedhu san [yaadadhu].
[Isaanis] “[yaa Rabbi!] Ati qulqulloofte! Sii gaditti gargaartota (jaalalleewwan) godhachuun kan nuuf malu hin taane; Garuu hanga gorsa [kee] dagatanii ummata bade ta’anitti Ati isaaniifi abbootii isaaniis qanansiifte” jedhan.
Dhugumatti, waan isin jettan keessatti isin sobsiisaniiruKanaafuu [adabbii Rabbii] deebisuus ta’ee [warra adabbiin tuquuf] tumsuu hin dandeessanNama isin irraa miidhaa hojjates adabbii guddaa isa dhandhamsiifna.
Siin durattis ergamoota irraa kan nyaata nyaataniifi magaalota keessa deeman taasifnee malee hin ergine; garii keessan gariidhaaf mokkoroo taasifne; ni obsituu? Gooftaan kee [waan hunda] argaadha
Warri qunnamtii keenya hin sodaanne “sila maaliif Maleykonni nutti hin buufamne? yookiin maaliif Gooftaa keenya hin argine?” jedhanDhugumatti, isaan lubbuu isaanii keessatti boonaniiru; jallina guddaas jallataniiru
Guyyaa isaan Maleykota argan, guyyaa san jallattootaaf gammachuun hin jiru[Maleykonnis] “(gammachuun kamillee isin irratti) dhorgamiinsa dhorgamaadha[]” jedhu.
Nutis gara dalagaa isaan dalaganii feenee (dhufnee) dhukkee faca’aa isa goone.
Warri Jannataa guyyaa san iddoo jireenyaa keessatti akkaan caalaa; iddoo boqonnaattis akkaan miidhagaadha
Guyyaa samiin duumessaan dhodhootuufi Maleykonni[] bu’iinsa buufamanis [yaadadhaa]!
Mootummaan dhugaa guyyaa san kan RahmaaniInni guyyaa kaafiroota irratti cimaa ta’eedha.
Guyyaa miidhaa hojjattoonni “yaa badii koo! odoon Ergamichaa wajjiin karaa sirrii qabadhee” jedhee [gaabbiidhaan] harka isaa lamaan ciniinu [yaadadhaa].
”Yaa badii kiyya! Odoon ebaluun jaalallee onnee taasifachuu baadhee maal qaba!
Dhugumatti, gorsa irraa erga inni natti dhufee booda na jalliseera.” Sheyxaanni namaaf salphisaa ta’eera.
Ergamichis “Yaa Gooftaa kiyya! Dhugumatti, ummanni kiyya Qur’aana kana dhiifamaa (oodamaa) taasifatan” jedhe.
Akkuma kana nabiyyii hundaafuu jallattoota irraa diina isaaniif gooneKaraa irratti qajeelchuufi [Mu’uminaaf] tumsuu irratti Rabbiin kee ga’aadha.
Isaan kafaran ni jedhan: “Maaliif Qur’aanni hundi al tokko isarratti hin buufamin?” Akka kanatti onnee kee isaan gadi dhaabuuf jecha (adda addaan buufne)Suuta suutaan isa ibsine
Yoo [deebii] dhugaafi kan hiikti isaa gaarii ta’e siif kennine malee gaaffiidhaan sitti dhufanii hin hafan
[Isaan] warra fuula isaanii irratti gara jahannam oofamaniidhaIsaan warra iddoo hamaa qubataniifi karaas jallataniidha.
Dhugumatti, Nuti Muusaaf kitaaba (Tawraatiin) kenninee Obboleessa isaa Haaruuniinis isa waliin deeggaraa taasifnee jirra.
”Gara warra keeyyattoota keenya sobsiisanii deemaa” isaaniin jenneAchumaan [ergamaan lamaan sobsiifnaan] balleessuu isaan balleessine.
Ummata Nuuhis yeroma isaan ergamoota sobsiisan isaan dhidhimsinee namootaafis mallattoo isaan taasifneMiidhaa raawwattootaafis adabbii laalessaa qopheessineerra.
[Ummata] Aad, Samuud, warra Eelaa[]fi jaarrota baay’ee jidduu sana jiranis (balleesinee jira)
Hunda isaanitiif fakkeenyota taasifnee jirraHunda isaaniis barbadeessuu barbadeessinee jirra
Dhugumatti, isaan Magaalattii Roobni hamaan itti roobe irra qaxxaamuraa turaniiruSila isaan kan ishee argan hin taanee [maaliif hin gorfamne]? Dhugaatti kaafama [Qiyaamaa] kan sodaatan hin taane.
Yeroo si arganis “Isa kanaa inni Rabbiin ergamaa taasisee erge” jechuun qishnaa malee waan biraa si hin taasifatanu
”Odoo nuti isaan [gabbaruu] irratti obsuu baannee, silaa (Muhammad) gabbaramtoota keenya irraa nu jallisuutti dhihaatee ture” (jedhu)Fuulduratti yeroo adabbii argan immoo namni karaa bade eenyuun akka ta’e beekuuf jiru
Sila nama gabbaramaa isaa fedhuma lubbuu isaa taasifate hin arginee? Sila ati isa irratti tiksaa (eegaa) taataa?
Sila ati irra baay’een isaanii ni dhaga’u yookiin (waan itti himame) ni hubatu jettee yaaddaa? Isaan akka beyladaa malee waan biraa hin taaneInumaa isaan (horii) irra karaa jallatoodha
Sila gara Gooftaa keetii akkamitti Gaaddisa akka diriirse hin ilaallee?[] Odoo fedhees turaa isa taasisa tureErgasii Aduu (jiraachuu) isaa (gaaddisaa) irratti ragaa taasifne
Ergasiis qabiinsa suuta suutaa gara keenyatti isa (gaaddisa) qabne (hir’isne)
Inni (Rabbiin) Isa halkan uffata, hirriba immoo boqonnaa isiniif taasiseefi Guyyaas yeroo olii gadi sochootan taasiseedha
Ammas Inni Isa rahmata (bokkaa) isaa dura qilleensa gammachiisaa godhee ergeedhaSamii irraas bishaan qulqulluu buusne
Akka dachii duute isaan jiraachisnuufi waan uumne irraa horiifi namoota baay’ee isa obaasnuuf [Samii irraa rooba buufne]
Dhugumatti, akka gorfamaniif jecha gidduu isaaniitti isa raabsinee jirraIrra hedduun namaas kafaruu malee [amanuu] ni didan.
Odoo feenee magaalota hunda keessatti akeekkachiisaa ni ergina ture
Kaafirootaaf hin ajajaminii isaan (Qur’aana kanaan) qabsoo guddaa isaan irratti qabsaa’i.
Inni Isa galaana lama, tokko mi’aayaa dhugaatiif mijaa’uu, kaan immoo soogiddoo kuraawaa ta’e, wal maddii qabee gadi dhiisee jidduu isaan lamaanittis dawoofi daangaa daangeffamaa taasiseedha.
Ammas Inni Isa bishaan irraa nama uumee ergasii fira (sanyii)fi soddaa tasiseedhaGooftaan kee danda’aa ta’e
Rabbii gaditti waan isaan hin fayyadneefi hin miine gabbaruKaafirri Gooftaa isaa irratti deeggaraa [sheyxanaa] ta’eera
Nutis gammachiisaafi akeekkachiisaa goonee malee si hin ergine
Jedhi: “Isa irratti mindaa isin hin gaafadhu; garuu namni karaa gooftaa isaa qabachuu fedhe [haa saddaqatu].”
Jiraataa Isa hin duune irratti hirkadhuFaarsuu Isaa waliin Isa qulqulleessiBadii gabroota Isaa iccitii beekuu keessatti Isumatu ga’aadha.
Inni Samiifi Dachii, akkasumas waan isaan lamaan gidduu jiran (hunda) guyyoota jaha keessatti uumee ergasii Arshii irratti (haala isaaf maluun) ol ta’e; (Inni) RahmaaniKanaaf haala keessa beekaa ta’een isa gaafadhu.
Yeroo Rahmaaniif sujuuda godhaa jedhaman “Rahmaan immoo maali? Waanuma isin nu ajajjan hundaaf sujuuda goonaa?” jedhuKunis Rabbirraa] fagaachuu isaaniif dabale.
Inni Samii keessatti buruuja[] taasisee ishee keessattis (biiftuu) ifaafi ji’a ibsaa taasise khayriin Isaa baay’ate.
Inni Isa halkaniifi guyyaa namoota gorfamuu fedhaniif yookiin galata galchuu fedhaniif wal irraa bakka bu’aa taasiseedha
Gabroonni Rahmaan isaan suutaan Dachii irra deeman; yeroo wallaaltonni isaan dubbisanis “Salaaman” (nagaa) jedhanuudha
Isaan Gooftaa isaaniitiif sujuuda godhaa; dhaabbataa bulaniidha
Ammas warra jedhani: “(yaa) Gooftaa keenya! adabbii jahannam nurraa deebisi; dhugumatti adabbiin ishee kan nama irraa hin deemneedha.
Dhugumatti, isheen iddoo qubannaafi jireenyaa ta’uun fokkattee jirti.”
Ammas (gabroonni Rabbii) isaan yeroo arjooman karaa malee hin balleessineefi hin donnoomne kan gidduu kanatti (kennaan isaanii) sirrii ta’eedha.
Ammas isaan Rabbii wajjin waan biraa hin gabbarre (hin kadhanne), kan lubbuu Rabbiin ajjeesuu haraama godhe haqaan alatti hin ajjeefneefi hin sagaagalleedhaNamni (hojii gadhee) kana raawwate, adabbii qunnama
Guyyaa Qiyaamaa adabbiin (jahannam) dachaa isaaf taasifamaIsa keessa salphifamaa ta’ee yeroo hunda jiraatas.
Nama tawbateefi amanee dalagaa gaarii hojjate maleeIsaan sun Rabbiin hamtuu isaanii gaariitti jijjiiraafRabbiin araaramaa, rahmata godhaa ta’eera
Namni tawbateefi gaarii hojjate, inni dhugumatti tawbaa gaarii gara Rabbiitti deebi’ee jira.
Ammas (gabrooni Rabbii) isaan ragaa cubbuu hin baaneefi yeroo tapha bira qaxxaamuranis kabajaadhaan qaxxaamuraniidha.
Ammas isaan yeroo keeyyattoota Gooftaa isaanitiin yaadachiifaman [kan hubataniifi fudhatan ta’anii malee] duudaafi jaamaa ta’anii ishee irratti hin kufneedha.
Ammas warra “Gooftaa keenya! Niitolii keenyaafi sanyii keenyas gammachuu ijaa kan ta’an nuuf kenniWarra Rabbiin sodaataniifis imaama (dursaa) nu taasisi” jedhanuudha.
Isaan sun waan obsaniif jecha (Jannata keessatti) iddoo ol aanaa ta’e (gamoo) mindeeffamuIshee keessattis kabajaafi nageenya qunnamu
Ishee keessa yeroo hunda jiraatuIsheen iddoo qubannaafi jireenyaa kan akkaan miidhagdeedha
Jedhi: “Odoo kadhaan (Iimaanni) keessan jiraachuu baatee, silaa Gooftaan kiyya homattuu isin hin lakkaa’u tureDhugumatti isin sobsiiftanii jirtuKanaaf adabbiin (isiniif qophaa’e) kan yeroo hunda isin waliin jiraatu ta’a.”


text:
Muddee 30,2013
Guyyaan WBO Amajjii 1 fi Barri Haaraan 2014 Golee Oromiyaa bakkeewwan garaa garaa keessatti Uummata Oromoon haala hoaan kabajamaa jira. Guyyaan WBO Amajjii 1, Magaala Finfinnee keessattii fi Yuunivarsiitii Finfinnee keessatti haala hoaan ayyaaneffatamee jira. Miseensotni Qeerroo, Sabboontotni Oromoo Yuunivarsiitii Finfinnee keessaa maadhee maadheen walitti dhufuun alaabaa ABO qabachuun, dungoo diimaa magariisa diimaa ibsuun ayyaaneffatanii jiran. Yuuniavrsiitii Finfinnee damee kiiloo 6, 4 fi 5 Keessaa qindeessitootni maadhees addatti walitti dhufuun ayyaanessanii jiran. Miseensotni Qeerroo fi sabboontotni Oromoo Yuunivarsiitii kana keessaa hojiiwwan darban gabaasaan dhiyeessuun kan gamaggaman yoommuu tahu hanqinootaa fi jabinawwan jiran adda baasuun marii balaa taasisanii jiran. WBO cinaa dhaabbachuufis gumaata maallaqaa qarshii 1280 gumaatanii jiran. Shira mootummaan wayyaanee habashummaa dagaagsuuf Wallisaa Teediroos Kaasahuun ( Teddy Afro ) Qabachuun sirna nafxanyaa leellisuuf jiran kanneen baasii dandaan Biiraa Baddallee fi Meettaa dura dhaabbachuu fi mormuu isaaniis addeessanii jiran.
Haaluma wal fakkaatuun Guyyaan WBO jiraattoota magaala Finfinnee bakkeewwan garaa garaa keessatti ayyaaneffatamee jira. Kutaa magaalaa Gullallee keessatti sabboontotni Oromoo walitti dhufuun Guyyaa WBO kabajanii jiran. Haaluma wal fakkaatuun Guyyaan WBO Amajjii 1, maadhee ABO waraana mootummaa wayyaanee keessatti argamaniin maadhee Haadhoo ABDII BORII jalaa walitti dhufuun alaabaa ABO qabachuun irbuu haaromsuun WBO cinaa akka dhaabbatan mirkaneessanii jiran.
Godina Harargee bahaa Yuunivarsiitii Haramaayaa, Dirree Dawaa, Magaala Dirree Dawaa, Harar, Awwadaay, Dhangaggoo fi Godina Harargee lixaa magaala Ciroo fi Yuunivarsiitii Haramaayaa Damee Ciroo keessatti qophiilee garaa garaadhaan ayyaaneffatamuu argama.


text:
Noonnoo
Aanaan Noonnoo aanolee naannoo Oromiyaa keessaa tokko yoo ta'u Godina Shawaa Dhihaa keessatti argama. Maqaan aanaa kanaa kan dhufee maqaa gosa Oromoo Maccaa kan naannoo sana jiraatu kan Noonnoo jedhamu irraayi. Aanan Noonnoo karaa kibba-lixaa Laga Gibeetin (kan Godina Jimmaatin addaan baasu), karaa kaab-lixaa aanaa Daannotiin, karaa kaabaa aanaa Calliyaatin, karaa kaaba-bhaa aanaa Xuqur Incinniitiin, karaa bahaa Godina Shawaa Kibba Lixaatin, fi karaa kibba-bahaa Mootummaa Naannoo Kibbaatin daangeffamee argama.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]