text:
Beekan Gulummaa Irranaa jedhama. Oromiyaa lixaatti dhalate. Barnoota digirii jalqabaa Yunivarsiitii Jimmaatti xumuree isumaan barsiisummaaf Yunivarsiitii Amboo seenee barsiisaa turuun barnoota digirii lammataatiif Yunivarsiitii Finfinnee seene. Digiriisaa lammataa xumuree Yunivarsiitii Ambootti deebi’ee ammas takka barsisee digirii sadaffaa (dooktorummaasaaf) Yunivarsiitii Finfinneetti deebi’ee waggaa lammaffaa barataa jira. Nama umuriin 29 yoo ta’u, yeroo ammaa kana kitaabota Afaan Oromoo 19 kan barreesseefi kitaabota 50 oliif gulaalaa kan ta’ee jiruuf dhaloota qubee keessaa barreessitoota hedduu of duukaa hiriirsee hojjechiisaa kan jiru Beekaniif SAFUUn akka armaan gadiitti gaaffiif deebii godheefi jira.
SAFUU: Maqaakeefi bakka dhalootakee yoo nutti himtewoo?
BEEKAN: Beekan Gulummaa Irranaan jedhama lixa Oromiyaa, godina wallagga bahaa aanaa Nuunnuu Qumbaa jedhamuttan dhaladhe.
SAFUU: Mee haala guddinakee nuuf himi.
BEEKAN: Ani ilma qotee bulaati. Rakkoo guddaa keessattan guddadhe. Abbaankoo dubartoota sadii qaba ture. Isaan keessaa haatikoo ishee sadaffaa yoo taatu, abbaakoof nama lama (dhiira tokkoof shamarraa tokko qofa) deessee boqotte. Ani ammayyuu haadha hinqabu. Abbaankoo garuu jira. Innis ijoollee 17 waan horeef carraa barnootaa nama muraasatu arganne. Kaan qonnaarra jiru; Sababa baay’ina keenyaa haata’u hinbeeku, waliigalteen nugidduu hagas mara hinjiru. Sababiinsaa lafarratti waan yeroo mara loltaan jiruuf. Kanaafuu ani hamman Yunivarsiitii galetti gidiraa gurguddaa dabarseera. Mana barnootaas karaatti kuteen ture. Sababa waliigalteen maatii keessa hinjirreef gargaarsa maatii maleen baradhe. Gabaa keessa foqoquun kan akka ashaboo, buna, loomiifi kan biroollee bitee gurguruun akkasumas midhaan garaagaraa kan akka KM 20 ol mataatti baadhee fiduun bu’aa isarraa argamuunan sadarkaa tokkoffaafi lammaffaa baradhe. Ergan Yunivarsiitii galees Kaameeraa ‘YAASHIKAA’ jedhamu namni naabiteetu, yeroo boqonnaakoo Yunivarsiitii Jimmaa keessa suuraa kaasee dhiqsiisee gurguruunan baradhe. Kaamerattiin ammayyuu jirti.
SAFUU: Barnootakeetti nama akkamii turte? Barnoonni siif maali? Mee gumaacha gama kanaan goote mudannoo qabdu faana nutti himi.
BEEKAN: Giddu galeessan ture. Sammuu (potential) qaba; garuu sababan rakkinaarraa kan ka’e ijoollummaatii ka’ee yaadniif yaaddoon naxuuxaa tureef, dandeettiin yaaduukoo yeroo yerootti gadi bu’aa deema ture. Ta’us qabsoo barnootaatiin kellaan hiyyummaa akka diigamu jala mureen beeka ture. Barnoonni humna dhokataa keessoo keenyaa karaa itti ifa goonudha. Barnoonni bifa lama qaba. Idilaawaafi miti idilaawaa. Barnootni miti idilaawaan maatiirraaf naannoorraa yeroo argamu, idilaawaan ammoo mana barnootaatii argama. Ilmi namaa kallattii hedduun barnoota gonfata. Maatiirraa, naannoorraa, mana barnootaafi muuxannoo/mudannoo jiruufi jireenyaa keessaa isa walitti qabame ta’uu danda’a. Uummanni Oromoo bara dheeraaf barumsa karaa miti idilaawaa ta’e waan dubbatamaa/oral ta’een muuxannoo bara dheeraa walitti dabarsaa tureera. Har’a garuu maddi beekumsa/barumsa irraa argatan baay’ataa jira. Isuma dur afaaniin darbaa ture sanatu gara barruutti dhufuu danda’e/a. Saayinsaawaa ta’eetu falaasamni keessaa waraabama. Qabeenyumti uummatichaayyuu falaasama!
Kanaan duras warri qoqqoodaniii bulchuun jiruu isaanii taate sun akka Oromoon baratee, dubbisee seenaa qoratee as hinbaafne ukkaamsaa turan. Oromoon barachuun dhukkuba sammuu isaanii ture. Bara Hayile Sillaaseen Oromoo cabsaa ture sanatti Habashichi ‘Akiliiluu Habte Woldi’ muummeen ministeericha yerosii Taaddasaa Birruutiin akkana jedha ture; “Taaddasa! Eega duula kana oogganuu jalqabdee asitti waa’een kee waanuma barnootaati. Barsiisuun gaarii. Garuu eenyuun akka barsiisuu qabnu siif gale hinfakkaatu. Fakkeenyaaf, Yoo [Oromoon]
barate, qaroome galaanam bari; nuliqmsam! Nuti, beektaa jaarraa tokkoon saba kana boodatti hambifneeti kan bitaa jirru” jedha ture. Akiliiluun Taaddasaa Amaara se’e iccitii qabu sodaasaa isa isaaf hin oolle faana gadi jijjigse. Akka yoo Oromoon kun barate galaanummaasaa kanaan lafa kana dhuunfatu diinni Oromoo har’as taanaan beeka. Meeshaan guddaan barnoota jedhamu kun kan ittiin jireenyi dhuunfaa guddatu, intalli/gurbaan maatii hiyyeessaa ittiin hayyuu beekamaa; ilmi qotee bulaa bulchaa biyya guddaa ta’udha. Yaada kana kan jabeessu hooggantichi Afrikaa Kibbaa, Nelson Mandela, “Education is the great engine of personal development. It is through education that the daughter of peasant can become a doctor, that a son of mine worker can become the head of the mine; that a child of farm workers can become the president of a nation” jedha.
Namni barate oguma gadi fageenyaan yaaduu, jijjiirama amalaa, ofirra darbanii dhalootaaf yaaduu gonfachuu danda’a. Barumsaa keessatti obsa, naamusa, kabaja, cimanii hojjechuu, waliif yaaduufi waldanda’uutu horatama. Barnoonni jireenya dhuunfaarraa ka’ee, maatiis darbee hanga biyyaatti faayidaa hedduu qaba. Jireenyi dhuunfaa nama tokkoo gaafa guddataa deemu, hawwiin namni tokko biyya guddisuuf qabu keessasaatti guddataa deema.
Kanaafuu barnoonni qaama dhuunfaa tokko dandeettii uumamaan namni qabu namaa qaruuf, amala qajeelaa ta’e horachuuf, mul’ata guddinaa akka argatuuf, jiruufi jireenya fuulduraaf qophaa’uuf, beekamtummaa argachuufi haala itti naannootti of madaqsanii waliin jiraataniif nama dhuunfaas ta’e guutuu biyyaa tokko gargaaruu danda’a. Barnoonni hawaasa tokko akka inni of kabachiisee jiraatuuf, muuxannoo hawaasa biroo qooddachuuf, jireenya waliinii guddifachuuf, mirga ofiif falmachuuf, haqa jal’ate deeffachuuf, sodaa keessaa gara gootummaatti akka ce’anuuf daran gargaara.
Barnoonni akka biyyaatti dirqama itti gaafatamummaa, hooggansaafi bulchiinsa gaarii horachuu, sabaafi sablammii garagaraa faana waldanda’anii jiraachuu, guddina kallattii hedduu gonfachiisuufi walirraa barachuuf balbala dorgommee hin qabnedha. Hawaasni barate mirga hiree ofiisaa ofiin murteeffachuu, of beekuu, waan naannoosaatti dalagamu beekee qooddataa ta’uu, namni ofiisaatti araaramee mul’ata qabu soroorfachuufi itti gaafatamaafi adaraa akka maatiif biyyaatti namarra jiru fiixaan baasuuf nama dandeessisa.
Karaa barnootaatiin odeeffannoon, ogumni, muuxannoon, walii galli jiruufi jireenya aadaa keessa jiruuf kan biroo addunyaarra jiran saffisaan addunyaarra tamsa’uu danda’a. Namni hinbaranne; dubbisuus barreessuus hindadeenye tokko gowwummaa hundumaaf saaxilamaadha! Namni barate mana foddaansaa addunyaa maratti qaa’u keessa jiraata jechuun nidanda’ama. Karaa foddaa sanaa guutuu addunyaa kanaa daawwachuu waan danda’auufi. Kanaafuu anaaf barnoonni meeshaa ammayyaa guddicha ittiin hiyyma cabsan, doofummaa awwaalan, garbummaa hunkuteessan, bilisummaa finiinsaniifi walqixxummaa dagaasanidha.
Egaa gumaachaafi mudannoo isa jette ilaalchisee ammoo gumaachan taasise qaba; mudannoos qaba. Gumaacharra yoon ka’e, yeroon kutaa 9fi 10 baradhu naannaa dhalootakoo lixa Oromiyaa keessaa Kattaa iddoo jedhamtutti, mana citaa dhundhuma afur taatu tokko ijaareen dallaa mana jireenyaa keessa jirru keessatti barnoota barsiisuu jalqabe. Kanan barsiisus humni ibsaa lafa sana waan hin qaqqabneef faanosii tokko bitadheen isumatti gaazii naqadheen ganama abbooroo sa’a 11-12:30 suubiidhaan barsiiseen, isaan booda gara aramaafi hoiiwwan garaagaraatti bobbaana ture. Yeroo jalqabaaf nama 78 kan carraa barnootaa tasumayyuu hinarganne walitti qabee barsiisuun gara nama 40 ol ta’an gara daree kutaa lamaatti dabarsiiseera. Kanas waajjirri barnootaa aanichaa dhaga’eetu kitaabotaafi boronqii nagargaaraa ture. Waraqaan raagaa yeroo sana al lama naaf kennamellee amma naharka jira. Suuraa baratoota sanaas muraasa isaanii qabadheen jira. Yaadnikoo sunis gaafan mana barnootaa sadarkaa lammaffaaf gara Arjoo jedhamutti ani ol darbu ni dhaabate.
Mudannoonkoos gaafa waajjira barnootaarraa namoonni deddeebi’anii na ilaalanii hojiikoo ajaa’ibsiifachuu jalqaban abbaankoo lafakoo mootummaa najalaa fudhachiisuufi jedhee anas barattoota sanas iddoo sanaa nu ari’ee akka nuti lammata deebinee wal hinbarsiifne nugodhe. Ijoollonni ani barsiisaa ture sunis namoota umuriin isaanii mana barnootaarra darbeefi jajjabo waan ta’aniif gurbaan kun ijoollee keenya hojiirraa fuudhee mana barnootaatti naquuf jedha jedhanii natti guguungumuu jalqaban. Ammallee humna dhabaaf malee mana barnootaa daa’immanii adda ta’e tokko utuun hundeessee baay’een dheebodha. Namni barate nama kamiifuu garba hinta’u!
SAFUU: Egaa akkuma amma namni baay’een beekutti, ati barataa, barsiisaafi barreessaadha. Mee kun akkamiin ta’e.
BEEKAN: Mul’anni dhalootumaan uumaa biraa siif kennamu jira. Ani kutaa 7 ka’een akkan barsiisaa ta’u beekan ture. Yoo namni hawwakoo fuula duraa nagaafate, barsiisaa sadarkaa olaanaan ta’a jedha ture. Kunoo isas milkaa’eera. Sadarkaa olaanaarraa barsiiseera. Ammas kan kanarra caaluttan deemaa jira. Barreessuunis mul’atakoo ture. Mana barnootaa sadarkaa gadi aanaatti yeroon gaddutti walaloowwan garaagaraafi waanuma gara sammuukoo dhufe mara waraqaarratti barreesseen olkaa’aa ture. Waanan barreessaa ture sana baay’eesaa itti deebi’ee argachuu hindandeenye. Waan barreessan gara kitaabaatti dhufuu akka danda’u reefan dhiyoo kana hubadhe waan ta’eef. Amma garuu bokokni keessakootii futtaafachuu jalqabeera.
SAFUU: Hanga ammaatti kitaabota meeqa barressite yookaan gulaalte? Qabiyyeen isaaniiwoo?
BEEKAN: Kitaabota 19 barreesseen jira. Kitaaba 9 kan ta’u ammoo xumuramee guaalliisaa qofatu nahafee jira. Kitaaba Afaan Oromoo shantamaa ol gulaaleen jira. Kitaabota barnootaa biroos qopheesseen jira. Baay’een kitaabota kanaa kan dhaloota qubee ammaatiin barreeffamanidha. Qabiyyeen kitaabotakoofi ani gulaalee akka waliigalaatti asoosamoota, kitaabota walaloo, kitaaba seenaafi kan barnootaa dha. Keessumattuu kitaabotakoo harka caalaas sababa dhabinsa maallaqaatiin tola nama maxxanfatuufan kennaa ture. Kaayyoonkoo guddaanis maallaqarra utuu hintaane, qaawwaa ogbarruu Oromoo namudataa ture duuchuuf ture. Kanas kankoofi kan hayyoota gulaaleefi faana karumakoo qofaa kitaabonni gara kooppii 130,000 ol ta’an Oromoo biyya keessaaf alaa qaqqabanii jiru.
SAFUU: Dargaggoota hedduu of duukaa hiriirsitee jirta. Keessumattuu namni sifaana gaaf tokko gadi taa’ee haasa’ellee barreessaa ta’a jedhama; kun dhugaadhaa? Dargaggoonni kun eessa eessarraayii?
BEEKAN: Barreessitoonni kun guutummaa Oromoiyaafi kanneen laga gamaallee jiru. Dhugumaaf taanaan namni ana waliin hiriyaa ta’u baay’eensa wa barreessa. Kanammoo ergan nama sana faana takka haasa’een booda yoo nama yaadaan bilchaataa ta’uusaa argadhe akka inni barreessuufan jajjabeessa. Beekumsi hammi qabnu akka ukkaafamee nu keessa taa’u ani hinbarbaadu. Hamma dandeenyu dhalootaaf qooduun bu’aa malee dhiibbaa hinqabu. Keessumattuu dhaloonni amma ka’aa jiran kun hedduu nama boonsu. Oromiyaan hayyoota amma ka’aa jiran kanaan boonuu qabdi. Ijoollee kanaaf ogummaa tolaafi gargaarsa hayyuummaakootii yeroon qooduuf gammachuunkoo daangaa hinqabu. Qabeenyikoos isaanumadha.
SAFUU: Mudannoo yookaan gufuuwwan gama barruulee kana maxxansuutiin siquunnaman dubbistootaa keenyaaf qooduu dandeessaa?
BEEKAN: Gufuun yookaan mudannoowwan hedduutu jiru. Muraasa isaanii yoon maqaa dha’e, kanneen akka rakkoo ilaalchaa tokko tokko (namni kitaaba afaan Oromoo bitus ta’e gurguru doorsifamuufi reebamuu), rakkoo mana maxxansaa Oromoo bal’inaan dhabuufi qaala’uu gatii maxxansaa, rakkoo raabsaan walqabate, rakkoo qeeqxota barruuwwan kanaa dhabuu, rakkoo imaammata afaaniifi sirna barnootaa faana walqabate, rakkoo deggarsaa dhabuu, dhaabbata giddu gala waa’ee afaan, seenaafi aadaa Oromoo qoratu tokko dhabuu, rakkoo waan hojjetamaa jiru kana miidiyaan fuudhee sabaan ga’uu dhabuu, rakkoo Oromoofi Oromoodhumti walhubachuu dhabuufi aadaan dubbisuu saba keenya gidduutti akka mucaa reefuu daa’imtuu ta’uuti.
SAFUU: Gufuuwwan kanaaf falli maali jettaree? mee kan irratti sirnoota mootummaa darbanii kan Tafarii (Obbo Hayile Sillaasee) hanga ammaatti kan jiruun nuuf dhugoomsi.
BEEKAN: Egaa kana kanaf fala kan barbaaduu qabu uummata Oromoo mara. Afaan tokko duubaan kan dhaabatu hawaasa afaan sana dubbatudha. Har’a afaan Oromoo sadarkaa 1ffaa tii hanga dhaabbilee barnoota olaanaa biyyaalessaa keessatti barsiifamaa fi qoratamaa jira. Haa ta’u malee, afaan Oromoo sadarkaa abdi qabeessa irra yeroo ga’etti og-barruun isaa Ongee hamaatiin rakkachuun isaa nama rifachiisa. Kanarraa wanti hubatamu, afaan Oromoo yeroo ammaa kanas hamma ta’e guddatee haa jiraatuyyu malee gama guddina og-barruu afaanichaan yoo ilaalame ammas rakkooleen hedduu akka jiran nu hubachiisa.
Hayyoonni ammas itti fufuun barreessuudha qabu; abbaan qabeenyaafi mootummaan ammoo cina isaanii dhaabatee haamileefi maallaqaan tumsuun barbaachisaadha. Warreen doorsisaafi sodaachisa garaagaraa namarratti dhiyyeessan ammoo danda’amnaan seeratti dhiyeessuudha. Seerriifi heerri biyya kanaa afaan saba kamiifuu mirga walqixxee laateera. Kana ilaalchisee heerri mootummaa biyya Itoophiyaa keewwaata 5 lakk 1 qooqni Itoophiyaa kamiyyuu mootummaa biratti beekamtii walqixxee qabaatu “All Ethiopian Languages shall enjoy Equal state recoginition” jedha.
Dabalataanis Heerri Mootummaa Riippaabliika Dimookiraatawaa Itoophiyaa keewwata 39 lakkoofsa 2 irratti akka ibsametti, Sabni, Sablammiin, uummanni Itoophiyaa kamiyyuu mirga qooqa isaatiin dubbachuu, barreessuu, qooqa isaa guddisuufi aadaa isaa ibsuu, babal’isuu akkasumas seenaasaa kunuunsuu qaba jedha waan ta’eef mirga heerri kun nuuf laateen diina afaan keenyaafi seenaa keenya akk hinkunuunfanne taasisu dura ciminaan dhaabbachuuti qabna. Dhimma rakkoo gama wiirtuu qorannoofi qo’annoo afaanii ilaalchisee ammoo humnasaa kan qabu mootummaadha. Kanarratti mootummaa naannoo Oromiyaa ijaarsa amma jalqabeefi waajjiroolee dhimma afaaniif seenaa Oromoo ilaallaturratti ogeeyyii hojicha gitan ramaduufi xiyyeeffannoo guddaa kennee hojjechuuti qaba. Barreessitoota ka’aa jiran kanallee sadarkaa biyyoolessaatti ijaaree jajjabeessuufi waajjiraalee meeshaalee barreessuuf gargaaraniin cinaa dhaabbachuu qaban jedha ani. Kanarraa kan hafe ammoo Oromoon abbaan afaaniifi seenaa falmachuudha qaba.
Seenaafi waan galmaa’ee jiru akka nutti himutti, sirnoota darban keessa, keessumattuu Labsii bara 1944 hojiirra oole yoo fudhannee ilaalle, afaan Amaaraatiin ala afaan biroo akka ittiin hin baranne, ittiin hin hojjatamne, akkasumas akka ittiin hin dubbatamne dhorkamaa ture. Akkasumas afaan barnootaa, hojii mootummaafi og-barruu hundi afaan Amaaraa qofa akka ta’uuf kan murtaa’e ture. Bara eerame kanatti Afaan Oromoo qofa osoo hintaane Afaan sabaaf sab lammoota hundaa bara itti hacuucamaa turedha. Labsiin bara 1944tti ba’e kun afaan Oromoo afaan barnootaa, afaan hojiifi miidiyaa akka hin taane kan dhiibbaa irraan ga’aa ture ta’uu ibsa.
Egaa seenaan hiyyeesa hinqabuuti, yoo kan bara Tafarii dugduuba deebi’ee kaasuun barbaachises; Obbo Hayile Sillaaseen mooticha impaayera Itoophiyaa bara 1930-1974’biyya kana bulchaa turedha. Mootichi kun akkuma mootota impaayera biyyattii kanneen biroo aangoon waaqa biraa samii gadiitti daangaa malee akka isaaf kennametti kan amanu ture. Ilaalchi isaa kun immoo uummattota impaayeratti jalatti bulaniif quufa mormaa tahee ture. Keessattuu caasaan bulchiinsa isaa kan uummata Oromoo isa walakkaa impaayerattii tahuuf qabu itti fufiinsa aangoo isaaf gufuu itti tahee, dhumti isaa akka itti gabbaabbatu taatee sanuu kursii (teessoo) isa baataa turte waliin dabaree akka wal baataa hafan isa taasifte.
Keessumattuu mootin kun uummata Oromoo kana akkuma uummata impaayerattii keessa jiraatan kanneen biroo salphaatti garboomsuun waan hin dandaa’mne ta’usaa erga hubatee booda tooftaalee ittiin uummaticha gita bittaasaa har’aafi garbummaa hidda isaatii jalatti barabaraan hambisu dursee baafatee ture. Kaayyoo isaa kana galmaan ga’achuudhaaf xiyyeeffannoon isaa inni duraa ogbaruu sabichaa balleessuufi ukkaamsuun saba hambaafi duudhaa, seenaa mataasaa hin qabne taasisuu ture. Ogbarruu Oromoo kana hundeen akka barbadooftu gochuufis mala gurguddaa sadii ol gargaarameera.
Inni jalqabaa yeroo wareerraa Xaaliyaanii keessatti gaafa sabni Oromoo afaansaan dalagaalee hunda gargaaramuutti ka’u, labsii Afaan Oromoo eessattu akka hin dubbatamneefi afaanicha dubbachuun immoo seera mootichaa duratti yakkamaa kan nama taasisu dambii tumsiise. Kun immoo manneen amantaa kam keessattiyuu afaanichi akka hin dubbatmneefi ambaan afoola sabichaa olkaa’amee akka dhaloota itti aanuuf hindarbine taasise. Qabxiin inni lammataa, mo’atamuu warra adii (1941)’n booda Sirni daldala garbaa impaayerattii keesaa dhaabatus, mootichi garuu bifaafi haalaa adeemsa gochichaa jijjiiruun uummata impaayeratti keessa jiru keessaa addaan qoodee gara uummata Oromoo irratti sirna gabrummaa haaraa diriirsuun Oromoofi Oromoo walnyaachise. Inni sadaffaan ammoo caasaa siyaasaa isaa kan Kiristaanummaa, Amaarummaaniifi Oromummaa doomsuu giddugaleessa godhate irratti hundaa’uun mootummaa giddugaleessa tokko hundeesse. Kunis duudhaa, safuu, aadaafi amantaa uummata Oromoo hudhuufi daran balleessuuf shira xaxamaa turedha.
Dhimmi guddaa nama gaddisiisu ammoo uummatni Oromoo sirna bittaa kana jalatti kan mulqame mirga Afaan isaan barachuu qofa osoo hin taane, mirga Afaanuma kamiiniyyuu barachuu dhabuu isaati. Kunis uummaticha doofummaa keessatti hambisuun qabeenya namaafi uumamaa isaa bifa salphaan saamuufi garboomsuuf immoo haal duree tahuu danda’a jedhamee kan raawwatamedha. Dhukkubi sammuusaa inni guddaanis baay’ina uumma guddaa kanaati.
Sirna nama nyaataafi garboomfataa abbaa irree Habashaa kana jalatti uummanni Oromoo akka galaa, lammii lammaffatti yoo ilaalamu uummanni Amaaraafi Tigiree garuu akka abbaa biyyaafi lammii biyyichaarratti murteesso ta’eetuu yaadama. Aadaa, duudhaafi Afaan Oromoon immoo akka mallattoo doofummaa, boodatti hafummaa, kan hin baranne, kan hin qaroomne, kana qofas osoo hin taane, qaroomuullee kan hin dandeenyeetti waan lakkaa’amuuf daa’imman Afaan Amaaraa barachuuuf dirqamaa turan . Har’as harcaatuu sum’ii kanaa keessatti kan argaman hindhabamne.
Ittifufees sirni bulchiinsa HayileSillaasee aangoo gadhiisuus barsiifata badaafi hammaataa kana lafa qabsiisee ilaalcha hawaasa impaayeratti keessa jiraatu immoo daba seenaan bokoksee Hantuuta Jawwee liqimsitee eegee baasuuf wixifattu godhee waan darbeef Oromummaa laaffisuu qofa utuu hin taane, lammiin Oromoo hedduun eenyummaa isaa akka wallaaluufi ogbarruufi duudhalee isaallee akka dagatuuf gumaacha hammeenyaa kana gumaacheera. Kun immoo lakkoofsi ogbarruu Oromoo maaliif baay’ina dhabee? dhalootni Oromoo hammana baay’atan maaliif fedhii og barruu Oromoo dubbisuu dhabaniifi afoolonni Oromoo yeroo ammaa maaliif akkuma afoola sabaafi sablammilee biroo haalaan baay’atanii maxxanuufi raabsamuu dadhaban kan jedhuu waan baay’ee nama yaachisudha. Keessumattuu dhaloota Qubee amma ka’aa jiranillee wayya malee Oromoon sum’ii jaraatiin laaqame hedduunsaa kitaaba Oromoofi aartii Oromoo baay’ee hin leellisan. Egaa dubbiin akkanaa Oromoorratti fe’amaa turte. Bara mootummaa Dargiis yoo ta’e afaan ofii barachuufii afaan ofiin barachun carraansaa hinturre. Mootummaa dargiis yoo ta’e, qaroowwan Oromoo hedduu dararsuufi dhabamasiisuu malee homaa hu hintolle. Gootota akka addunyaatti beekaman bara sana keessa dhabneerra.
Kanarraa kan ka’e Afaan saba guddaa kun bara dheeraaf hacuucamaa tureera. Kessumattuu labsiin bara Tafarii ture kun labsii Afaan tokko, biyya tokko, amantii tokko jedhu waan tureef ukkaamsaa guddaatu ture. Amma garuu kun waan xiqqoo furame fakkaata. Haata’u malee hayyoonni Oromoon sodaa bara duraa sanaan waan hidhamani jiran fakkaatu. Ammaan kana harcaatuun dhiibbaa tokko tokko jiraattus injifachuun waanuma danda’amudha. Hayyoota baay’eetu waa barreessee ammayyuu maxxansuu sodaatee jira. Warra akkasii kana seenaan isaan gaafata. Dhaloonni qubee amma ka’aa jiran garuu yoo sirriitti qabamaniif jijjiirama amansiisaa argamsiisaati jiru. Galaanni sodaachisaan kun olaantummaasaa mirkaneeffachuun mirkana.
SAFUU: Siyaasarratti ilaalcha akkamii qabda? gareenkees kami? Oromummaa yookaan sabboonummaa haala kamiin ibsita?
BEEKAN: Barreessaan gartuu siyaasa kamiiyyuu miti. Giddu gala taa’ee waan haqaafi dhugaa ta’e loogii tokko malee barreessuutu irraa eegama. Egaa sadarkaa yaadaan ammoo gama haqaaf hojjetu cina hiriiruun dirqama sammuu taati. Haalli qabsoo guyyuu namni guyyaa guyyaatti keessa jiraatuyyuu siyaasadha. Namni siyaasarra bilisa ta’ee kan hinjiraanne yoo ta’es, siyaasa walqixxummaafi haqaa akkasumas jijjiiramaaf hojjetu nan ajaa’ibsiifadha. Gama Oromummaatti yoo deebine ammoo eenyummaan Oromoo Oromummaa isaati. Oromummaatu saba keenya saba biraa irraa adda godhee, Oromoo akka jedhamnu nu taasise. “Nuti Oromoodha.” kan ofiin jennu, yookaan Ormi “Isaan Oromoodha.” kan nuun jedhuuf Oromummaan keenya ibsituu eenyummaa keenyaa waan taëefidha. Kun ammoo kan itti dhalannedha. Kan Oromummaa isaatiin hinboonne garbicha, bitamaafi isa wallaalchifamedha. Amantii, kutaafi gosaan, gargar ba’uu malla.
Oromummaan maqaafi qabeenyaa Oromoon marti waliin qabdudha. Namoonni tokko tokko humnumaan abashoomuuf yaalu. Isaan akkasii kun jiraatti warra raata’anii jiranidha. Afaaniifi aadaa ofii duubatti gatanii kan Ormaa leellisuu caalaa garbummaan hinjiru. Kanaafuu Oromummaan Afaan, aadaafi seenaa ofii jaallachuufii kunuunsuurratti kan ijaaramudha. Oromummaafi sabboonummaan dhuunfaarraa jalqaba. Yaada kana Baxter, (1996:101) “The Oromo will never become good Ethiopians before they become good Oromo” jechuun Oromoon dursee of akka beekuu qabu ibsa. Sabboonummaa kan jedhus yoo ta’e, Sabaan-boonuu kan jedhurraa dhufa. Saba ofiin boonuu jechuun saba biraa hacuucuu jechuu miti. Of ta’anii kan biraafis kabaja kennuudha malee. Oromummaafi sabboonummaa dagaagsuudhaaf ammoo dhiigni Oromummaa inni hidhaa jaalalaan walitti nama qabu xiyyeeffatamuu qaba. Sabni tokko tokkummaa qabaachuuf yookaan eenyummaa isaa waliin dagaagsee guddisuuf, dirqama kutaa tokko keessa jiraachuu hin qabu. Dirqamaan amantii tokko hordofuunis isa hin barbaachisu. Akkasumas dirqama ilaalcha siyaasaa tokko qabaachuun irra hin jiraatu. Amantii, kutaaniifi ilaalchi siyaasaa garaagarummaa bu’uuraa osoo hin taane, ilaalchaafi jireenya dhuunfaati. Sababa adda addaanis jijjiiramuu ni danda’u. Kanaafuu Oromoon dhugaatti Oromoorraa dhalate Oromummaasaa jabeessee qabateetu sabboonummaa ijaara!
SAFUU: Waa’ee barruuif galaalchaa Oromoorratti waan jettu qabdaa? Mee Afaan Oromoo isa ittiin barattee as geesserraa nuuf ka’i.
Afaan Oromoo afaan uummata miliyoonota hedduun dubbatamu ta’ee osoo jiruu hacuuccaa fi cunqursaa waggoota danuu oliif humna koloneeffattootaan irra gaheen, akka ittiin hin baratamneefi hin hojjetamne godhamee akka baduufi afaan amaaraan akka liqimfamu gochuuf warra yaalamaa ture keessaa isa tokkodha. Haata’u malee qabsoo uummati Oromoofi ilmaan cunqurfamoo kan biroo waliin godhaniifi injifannoo bara 1991 argameen afaan Oromoo, Oromiyaa keessatti afaan barumsaafi hojii akka ta’uuf carraa yookaan hiree argate. Haala kanaan bara 1991 yeroo ABOn handhuura Oromiyaa Finfinnee seene irraa kaasee Qubee Afaan Oromoo barachuufi barsiisuun duula guddaatu godhame. Kitaabonni barumsaa kumaafi kitilaan maxxanfamee manneetii barumsaaf raabsaman. Barruuleefi galaalchonni hedduun bahuu jalqaban.
Barruulee yeroo sana dhalataniifi maxxanfamuun uummata bira gahaa turan keessaa, kanneen akka Qabee, Madda Walaabuu, Gadaa, Ichimaafi Biiftuun kan yaadataman yoo ta’an, galaalchota yeroo sana turan keessaa ammoo kan akka Bakkalcha Oromiyaa, Madda Walaabuu, Urjii, Coqorsa, Seyfe nebelbaal, Risaafi Irreecha kan jedhaman ni yaadatamu. Haa ta’u malee barruuleen kunneen akka jalqabanitti itti fufanii guddachuufi babl’achuu hin dandeenye. Hidhaafi dararama namoota waan kana hojjetan irraan gaheen qopheessitoonni galaalchotaafi barruulee kanaa hojii isaanii itti fufuu hindandeenye. Artistoonni yeroo sana kessa mul’atanillee gariin ni ajjeefamani kaan ammoo biyyaa baafaman. Naasisuufi sodaachisuu akkasiirraan kan ka’e gidduutti waa’ee barruu Oromoo kan iddoodhaa kaasu dhibee barruu Oromoof bara dukkanaatu ture.
Yeroo ammaa kanammoo keessumattuu waggaa lamaa aaitti waan abdii namatti horu hedduun mul’achuu eegalaniiru. Kitaabonni dhibbaan lakaa’amanis amma gabaarra jiru. Barruuleen kanneen akka SAUU, SIIFSIIN, GADAA, ARSADIIFI kan biroonillee yeroo ammaa kana hawaasa keessa jiru. Dhiibbaan amma jiru akka yeroo darbee sana ta’uu baatus, ammas waan kan Oromoo ta’e kanarratti dhiibbaan taasifamaati jira. Kunoo ijoolleen barruu Oromoo gurguraa jiran reebamanii kaan hidhaa kaan ammoo doorsifamaati jiru. Haata’u malee kana booda waa’ee dhimma afaan Oromoo ukkaamsuurratti qaamni hojjetu Oromoo milyoonota 50 olitti tilmaamamu kana tuffachuu waan ta’uuf irraa of qusachuu qaba. Kana booda galaana guddaa kana dura goruun ittiin dhidhima buufamuuf yoo ta’e malee, haala kamiinuu luugama garbummaa jalatti deebisuun akka hinyaadamne diinni Afaan kanaa beekuutu irra jiraata.
SAFUU: Waa’ee barnoota dooktorummaa amma itti jirtuufi bu’aasaa nuuf himi.
BEEKAN: Ani amma barataa waggaa lammaffaati. Carraa barnootaa argadhetti gammadeera. Afaan Oromoo sadarkaa dooktorummaatti banamuu dhabuusaaf gadda guddaa qabaadhus, Afaanuma Ingiliziitiin dhimma Afaaniif aadaa Oromooratti qorachuu eegaleera. Mata dureen qorannookootiis ‘DOCUMENTATION AND SEMANTIC ANALYSIS OF OROMO ORAL POETRY’ kan jedhudha. Mata duree kanaan waa’ee sabakootii argannoo guddaa tokko bira akkan ga’u nanbeeka. Waan Oromoon dubbatama afaaniin keessasaa ibsachaa tureefi jiru keessaan hiika dhokatoo barbaaduu dha xiyyeeffannaankoo.
Kanaafuu waggaa dheeraa nafudhatus gargaarsa Waaqayyoon galma nan gaha. Waa’ee maqaa dooktorummaa argachuuf utuu hintaane, waan dhokatee jiru ifa gochuu danda’uutu nama boonsa. Baay’een namaa waraqaa dooktorummaa harkaa qabaatus mataasaaf malee, sabasaaf utuu hinjiraatiin du’eera; kan jirusillee jira.
SAFUU: Oromoof dhaamsa akkamii qabda? Abjuukee fuula duraas tarii yoo nutti himtes gaaiidha. Mee kaayyoo barreessuuf ati ammas fuuladuraaf qabdu maal akka ta’e ifa nuuf godhimee.
BEEKAN: Oromoon tokkummaan ijaaramuu qaba. Kutannoo, murannoofi obsi ammoo akka callee aadaatti morma nama keenyaatti rarra’uuti qaba. Keessumaa dhaloonni amma ka’aa jiru kun jijjiiramaaf banbanaadha. Kanaafuu hubannaan oogganamuu qaba. Abjuunkoo Oromiyaa dagaagdee ilmaanshee jalaa faffaacaate dachaafattee nagaafi tasgabbii guddaadhaan ijaaramte arguudha. Kaayyoo, barreessuun walqabate ilaalchisee ammoo barreessitoota Oromoo dhokatanii jiran ifatti baasuu, jajjabeessuufi karaa agarsiisuu akkasumas ‘waldaa barreessitoota Oromoo addunyaa-International Oromo writers association’ hundeessuudha. Waldaan hundaa’u kun ammoo Afaanota addunyaa hedduu baratee ilaalcha, falaasamaafi duudhaa Oromoo addunyaatti akka agarsiisuu danda’uuf qabsaa’uudha. Dabalataanis Afaan Oromoo afaan mana barnootaa sadarkaa olaanootti gosa barnootaa kamiyyuu ittiin baratan ta’uu mirkaneessuufi biyya kana keessatti afaan hangafummaasaa mirkaneeffatu ta’uusaaf tumsaafi wareegama narraa eegamu mara taasisuudha.
SAFUU: Hayyoonni baay’een gaafa baratan jennu gara biyya ambaatti godaanu. Kanarratti yaada akkamii qabda? Kankeewoo kaayyoon gama kanaan maal fakkaata?
BEEKAN: Namni kamuu biyyasaa nijaallata. Akki inni itti biyyasaa gadi lakkisee adeemus garaagara. Kaan garaafi kaan ammoo dararfameeti. Hata’u malee isa hayyoonni Oromoo baay’ee nuu baratan jennu kun biyya faranjiitti godaanan kana ani nan morma. Biyya ormaa taa’anii jireenya dhuunfaa qofa fooyyeeffachuurra saba ofii faana gidiraa arguutu filatamaadha. Waan mormamuu qabullee keessuma taa’anii mormuutu gaariidha. Hayyoota qaroo ta’an ofirraa dhabuun hiyyuma hiyyuma caaludha. Akkakootti ammayyuu mootummaan naannoo Oromiyaa hayyoota Oromoo Yunivarsiitii addunyaa kamirrayyuu barsiisaa jiraniif haala hunda mijeessee Yunivarsiitii Oromiyaa keessa jiru kanatti yoo dachaase, yeroo dhiyoo keessatti argannoowwan dhokatoo ta’aniifii guddina sadarkaa addunyaatti dhaga’amuu danda’u ijaan arguu dandeenya. Ani gamakootiin biyya Ambaa keessa barakoo guutuu jiraachuu hinfedhu. Barnoota dabalataa baradhee yoon deebi’e garuu nanjaalladha. Oromiyaarraa fagaadhee jiraachuu garuu hindanda’u. Gaman danda’en ammoo hayyoota ala jiranuu gara biyyaatti dachaasuuf carraaqqii dhuunfaakoo nantaasisa. ‘Waanuma abbaa dhibetu abbaaf dhibeedha’ jedhu mitiiree?
SAFUU: Lammiilee biroon afaan keenya barachuu qabu jettaa? yoon dogoggoruu baadhe yaalii akkasii Yunivarsiitii Amboo keessatti jalqabdee turte jedhama. Mee yaada kana gadi fageenyaan naaf ibsi. Mudannoon gama kanaan ati qabdu jiraa?
BEEKAN: Dhugaadha yaaleera. Ijasaas arguu jalqabeen ture. Kun akka L. A. tti bara 2011 ture. Jaarmiyaa lama jalattan dhimma kana qindeessee ture. Innis barsiisotaafi barattoodha. Innis ‘Afaan Oromoo for communication-afaan Oromoo waliigalteef kan jedhuufi Afaan Oromoo for health students-Afaan Oromoo barattoota waa’ee fayyaa barataniif’ kan jedhuun ture. Egaa kaayyoonsaa barsiisonni akka afaan keenya baranii ijoollee keenya gargaaraniif yoo ta’u, warreen fayyaa ammoo yeroo shaakalaaf hoospitaalota naannoo Ambootti ba’an afaan Oromoon saba Oromoo waan gargaaruu dadhabaniif ture. Barsiisota yunivarsiitii Amboo keessaa nama 48 galmeeffadheen yeroo hojii isaanii idilee alaa barsiisuu jalqabee akka baatii sadii barsiiseen jijjiirama gaarii irratti arguu jalqabeen ture. Barattoonni ammoo hamma iddoon nuhanqatutti galmaa’anii turan. Kana kanan jalqabee tureef waa gurguddaa sadiifi. Inni jalqabaa barattoonni Oromiyaa bal’oorraa gara Yunivarsiitootaa galaa jiran baay’ee heddumatoodha. Haata’u malee sabab ibsi daree keessaa sababa Afaan Ingilizii gahaa ta’e dubbachuu dadhabuu barsiisota yunivarsiitii tokko tokkoorraan kan ka’e ibsi kennamu marti Afaan warra Amaaraatti caalaa ture. Kana keessatti ammoo ijoolleen keenyaa keessumattuu dhaloonni qubee afaan Oromoon barannee as geenye kun miidhamoodha. Kanaafuu barsiisota lammii biraa ta’an kana yoon afaan kana sadarkaa waliigalteetiinillee isaan geessise ijoolleen keenya fayyadamoo ta’uu laata jedheeni. Inni lammataa ammoo mul’atikoo sun Yunivarsiitii biyya keenya keessa jiru marattillee akkasiin yoo barsiifame, waajjiraaleefiii dhaabbilee mara keessatti Afaan Oromoo haala ga’umsa qabuun yoo ciminaan barsiifame, tariiti Afaan keenya kun afaan biyya kanaa isa tokkoffaa ta’uurrayy darbee kan ardii Afriikaa guddichallee ta’a laata jedheeni. Inni sadaffaan ogeeyyiin fayyaa leenji’anii bahan kun haala salphaa ta’een hawasa keenya akka gargaaraniif ture. Haata’u malee mudannoo ta’en itti qaba ture. Ini jalqabaa sabumakootu afaan kenya halagaa maaf barsiifta jedhanii akka ani lammata hinbarsiifne kan na akeekkaschiisan turan. Inni lammataa ammoo gaafan barnootaaf Yunivarsiitii Finfinnee galu namni waa’eesa lafaa kaasu nidhibe. Ammas taanaan utuu haalli naamijaa’uu jiraate uummata Finfinnee keessa jiraatan kana Afaan Oromoo barsiisuuf fedhii guddaan qaba. Kana ilaalchisees kitaaba sadarkaasaa eeggate tokkon qopheessaa jira.
SAFUU: Dhaamsa akkam akkamii dhaloota kanaaf qabda? Mee kana booda Oromoon sirraa maal haa eeggatu?
BEEKAN: Dhaloota amma ka’aa jiru kanaaf hagas mara dhaamsa dhaamuufiinuu waan barbaachisu miti. Humni amma ka’aa jiru kun waa’ee ofiisatii jala muree beeka. Halgaafi fira, diinaaf lammii gargar kan baafatedha. Dhaloota amma kana keessa lbooba mul’ataa kan akka abidda saafaa keessa isaaniitti guuranii kan yaa’aa jiran lakkoofsaan xiqqoo miti. Kanaaf ammoo iji amma bubu’uu eegale kun ragaadha. Akka saba cunqurfamaa tokkootti ammoo Oromoon hoj-mannee isaa waan xumurate hinfakkaatu. Aggaammii fuulduraaf tarkaanfiin jalqabaa kun bu’uura ta’us, waan ifa ta’erra waan dhokatee jirutu madaala caala… Oromoon Oromummaan isaaf gale tokko ciisee hinboqotu; nyaatee hingabbatu; biftis hinfurdatu… Dhaloonni haarawaan Oromticha borii, Oromummaatiif wabii ta’u kan danda’u seenaa Oromoo, nagaa Oromoo, hawaasa Oromoo, jireenyaafi jiruu Oromoo akka gaariitti qoratee, xiinxalee yoo galmeeffatee dhalootaa gara dhalootaatti dabarfatedha. Gama kanaan barreesitoonni qodni qaban guddaadha. Qodni isaanii kun wanti guddaa ta’uuf ammoo, rakkoo jiruufi jireenyi uumuuf osoo hinjilbeenffanne, yoo dhugaafi nagaa Oromoo, akkasumas dhugaa dhala namaatiif dalagu ta’e bu’aan isaan galmeessan hunde guddina hawwinuu ta’a. Namni waa barreessu akka aduufi ji’aa dukkana fageessee ifa tamsaasa. Guutummaatti uumaafi dhala namaaf waan tolu leellisee, wan badaa qeeqa; tulluu wallaalummaa diiga. Kana gochuun ammoo itti gaafatama guddaadha. Siidaa seenaa har’a dhaabaterra taa’ee dhaloonni borii gaara birmadummaa ijaara. Yoo seenaa hin hojjenne, seenaatu nurratti hojjeta. Kan afaaniin dubbannu caalaa kan barreessinutu sammuu qara; du’as dandamata.
Oromoon tokkummaafi jaalalasaa cimsachuuti qaba. ‘Warra wal jallaatu dhiyaanni hin hanqatu’ jedha mammaaksasaatiinis. Tariiti sum’ii kaleessa halagaan sammuu dhalootaa keessa tamsaase sun numiidheera ta’a; har’a garuu haaromsa haaraa labsuu qabna. ‘utuma gubannuu kolfina jette akaayiin’ jedhu mitiiree…? gubannaan daangaarra darbe garuu…Waliin taanee utuu qabsoofne gaara hiyyumaafi garbummaa mara hundeedhaan garagalchuu dandeenya. ‘Moluu cabbii dandeesse bakakkaaf abdatu’ jedhan. Yoo bilchaataafi hangafarraa gorsa fudhanne, wallaalaan keenyas xiyya bilisummaa finiinsa. Beekumsiifi qilleensi galgala dhufa’ jedhu mitiiree? Beekumsi ammoo bishaanis miti lagaa hinwaraabamu; garuu muuxannoofi mudannootu walitti dhufee galaana beekumsaa hundeessee doofummaa dhidhima buusa…
Aartiin saba Oromoo barreeffama qofaan guddata miti. Inni weellisus, inni geerarus ta’e yeelalus, inni doyii barreessus ta’e inni oogganus, inni baratus ta’e barsiisu, kan qotus ta’e daldalaan gama gamasaatiin waan gumaachu qaba. Oromummaan kan waliiniiti ! Biyya tokkicha walitti qabna; innis Oromiyaa; maqaa tokkicha waliin qabna; innis Oromoo-dha. Waaqa tokkicha waliin qabna; innis gurraacha garaa garbaa leemmoo garaa taliilaati! Sirna ittiin bulmaataa guddicha qabna; innis sirna Gadaa-ti! Mee maali inni Oromoo gargar qoodu kun? yoo baay’ina keenya goomatame ta’e ammoo ammayyuu ganaa Afriikaarra dabarree addunyaa dhuunfanna! Kanaafuu ammallee kan Oromoon hirribaa hindammaqne yoo jiraate salphina guddaa keessa jira. Egaa akka nama dhuunfaa tokkootti anarraa Oromoon kan eegu ittuman jira. Barruulee sabakoo bakka bu’anii dubbatan hedduu isaanii gadhiiseen jira. Kitaaba kooppii kuma 40 oltu Oromookoof tamsa’ee jira. Dabalataanis Dargaggoota akkakooti ani gara barressuu kanatti fideen ammoo kitaabonni gara kooppii kuma 100 ol ta’an hawaasa Oromoo qaqqabanii jiru. Ammas qabsoon gama ogbarruun finiinaa jiru kun akka qaanqeensaa guutuu addunyaarratti xaxxaaxa’uutti qabsoon gama kanaan eegale kana ittuman fufa. Dargaggoota Oromoo murannoo, kutannoofi obsa qaban faana ammoo hanga dhumaatti waliin hojjechuukoo ittuman fufa.
SAFUU: Odeeffannoo gadifagenya qabu kana nuuf laachuukeef galatoomi.
BEEKAN: Gumaacha uummata bal’aa kanaaf gochaa jirtaniif galata argadha!


c: text/html

text:
A. Jundi
Qabsoon ummanni keenya roorroo diina jalaa bilisa ta’ee ulfinnaafi kabajaan jiraatuufi geeggeffamaa ture milkiin isaa bakka gayuu dhabullee injiffannooleen goonffatame kan akka salphatti shalagamuu miti. Keessattu qoodnni ABOn, kan ummata oromootiin jaalatmu kan lubbuun ilmaan oromoo qaqqaalii itti kafalameefi kafalaa jiran seena qabsoo oromoo keessatti bakka oli’ana qaba.
Waggaalee diigdamman dabran kana keessa garuu ifaajeefi wareegaminni miseensonni ABO kafalaniin milkiileen argamani ergamittoota diinaatiin dhuunffatamee oromoo gama abbaa biyyummaatti jijjiruun faallaye diinaafi ulee ta’udhaan miidhaa oromoo irratti aggammatame osoo gatii keessa hingalichin yookan sodaachuun yookaan huminna itti dhabuudhaan alagaamma wajjiin oromoo saamuufii hiyyomisuudhaan kan duraanii caalaa tofitaan abbaa biyyummaa dhabisiisaa hiyyummaa jaarraa haaraya jalaatti seenisisaa akka jiran hubachuun beekkumissafi qarooma guddaa hingaafatu.
Gama birootiin Adunyaan keessa jirru mirggi ilma namaa fedha biyyota guddataniifi (national intrest) abbooti qabeenyaatiin lagatamee lubbuun nama tokkoo gatii dollara tokkoo hanqatte keessatti haqa keenya argachuufi carraaquun sakaallaa guddaa yeroo horate keessatti ,yeroo dinootiin haarofinni biyya keenya dhuunfatan ummata keenyatti tofitaa haarayaan dureeyyi guguddoo adunyaa( wealth Corpration) wajjiin harka walitti naqatanii qabeenya biyya keenyaatiin tuuta qabeeyyii adunyaa keessatti ufi galmeessuufi carraaqan keessatti oromoon mala xaxaa kana keessaa nubaasu walgaafachuufi carraaquu caalaa falli hafe hinjiru.
Qabsoo hanga ammaa mirga keenya deeffachuufi carraaqaa turre keessatti mooyachuu dadhabuu keenyarraa ufi keessa deebinee walkommachuufi walbaaleffachuun walqooduu fii walirraa baqachuu malee dhibeen guddoon qabsoo keenya qancarsse toofittaa wayyaaneen abbaa qabeenyaa ta’uudhaan mooraa dureeyyii adunyaa keessatti ufi galemeessudhaan biyya keenya gurgurittee ittin qabsoo qabsoo ummata oromoo mataafi miila nudhoorguufi nurratti hojjatte kanaa gadi fageenyaan hubachuu dhabuudhaan diina caalaa walirratti hoachaa dhufuun keenya diina keenyaafi carraa guddaa laachuu caalaa qabsoo keenya qancarsse.
Dhiyyenya kanaa wayyaaneen filmaata barataamaa umrii isii ittiin dheereffachuufi yeroo hunda waggaa shan shaniin itti adunyaa fii ummata keenya gowwomistu namoonni hedduun akka waa jijjiirran tokko dhalachuufi deemu tilmaama yeroo argu hedduun raajawe. Wayyaaneen toofittaa biyya san keessatti filmaataan keessattu oromoon akka sadarkaa oli’aana mootummaatti hindhufiine yeroon iisiin lafa kaayyatte dhufiisumma isii irraa ture. Waayyaaneen gaafinni isiin oromoo angoo irraa fageessuufi shira bareeda lafa kaayatte gaafa sirnna bulchiinssa biyya yookan sirna bulchiinsa parlamaa sanii kan Presidantin ummataan filamu irraa gama muummicha ministeratti jijjiiriteedha. Osoo biyyiti sun akka USA ,France,Brazil fii kkf filmaanni nama biyya bulchuu ummataan filama ta’ee oromoo hedduminna waan qabuufi carraa qaba ture. kanaafi toofittaa bareedaa taphataniin dhaaba ufii keessatti mooti ta’an kan ufii ijaarataniin akka mooyu waan beekaniifi dura ta;an dhaaba ammoo bulchaa biyya akka ta’u sirna filmaata biyyaa akka biyya Canada,British fii KKF tutti gaafa jijjiiritte sagaleen oromoo akka bakka hinqabaanne goote. Eega filmaataan oromoo akka angotti hindhufinne qindeeffatte oromoo hedduminna isaa bu’aa dhoggite booda biyyaa fii qabeenya oromoon ittii dhaadatu ammoo mala biroo itti baafittee maqaa investemnet jedhuun biyya keennya saamitte irra hedduu ufii guurattee kan hafe ammoo mutumoota adunyaatii qooddee abbaa biyyummaa oromoo dhabisiisuun qabsoon oromoo abbaa biyyummaafi geggessu irratti adunyaan waldura nudhabuufi mala isiin kaayatteen arra akka ummanni keenya buqqa’aa jiru hubachuu nama hinrakku.
Wayyaaneen tofitaa Isreal ittiin warra filisxeen dachii isaanii irraa bitachaa kan humnaan irraa dhiiba warra filsixeen biyya malee hanbifitetti dhimma bayuudhaan gama tokkoon ufi duroomisuudhaan bakka fedhanitti oromoo irraa dachii isaa irraa bitaa kan ammoo humnaan irraa buqqisaa gama kaaniin gama waraanaafi tikaatiin ufi utubaa humnna qabeenyaan guddate waraanaafi tikaan tikiffamu ufi godhuufi halkanii guyyaa ogeeyyota adunyaa irraa gorssa fudhataa nurratti hojjachaa oromoo biyya dhabeessa godhaa jira.
Kun bifa kanaan osoo jiruu xaxaa fii shira qabsoo oromoo marsee jiru kanatti nullee walqoqqooduufi walbalalffachuun tofittaa diina ittiin moonu osoo hintaane toofittaa itti walballeesinuufi walmoonu irratti hojjachaa wayyaaneefi yeroo laannee umrii gabrummaa ummata keenyarratti dheeressuu bira dabarree qooda seena qabsoo oromoo keessatti laannes gatii dhooggaa jirra.
Arra yomiyyu caalaa qabsoon keenya marffama dangaa hinqabnne keessa seenittee ufii waajijjiiruufi tattaffachuu caalaa jijjiirama olloonni keenya kan akka ogaden fii Amhara biyya sani keessatti godhuufi tattaaffatan teennee irraa haasayuu dalagaa godhanne. Arra hamileefi abdiin ummanni keenya qabsaawota oromoo irraa qabu baqaa dhufee sadarkaa dhaabota mormitoota oromoo biyya keessa heerumma dhiigaan cuuphame wayyaaneen ittiin ummata keenya dararaa jirttu san akka waa jijjiiruutti kan itti ija deebisa jiran agarra.
ABOn ummata oromoo biratti kan jaallatamuufi kan wareegaminni guddaan itti kafalameefi, ABOn kan ummata oromooti kan isa jechisiise murnaaan maqaa ABO moggaaffachuu,maqaa hayyu duree ufitti moggaasuu,miseensa gumii sabaa qabaachuu sagalee radioo fii website qabaachuu akka hinta’in ummanni keenya ragaa nutti bayee tumsa isaa nurraa qabatee jira. ABO kan ABO isa jechisiisu moora oromoon qe’ee hundaa keessaa burraaqan ta’uu isaa qofa akka ta’e hubataa hinjirru fakkaata.
Kanaafi carraan tokkochi qabnnu qabsaawota faffaca’anii maqaa dhaaba ABO moggaaffatanis ta’ee kan ABO irraa abdii murnnan fa’acanii jiraniifi maqaa birollee moggaafatani hunda moora tookkotti deebifiinnee ABO oromoonni dangaa oromiyaa hundarraa keessatti qabsaawan deebinne jabeessuun malaafi tofitaa diina kan kan midaalu qindeeffachuun qofa xaxaa dinni keenya tofitaa adunyaa qoratee itti dhimma bayuudhan qabsoo keenya mataa fii miila nudhooggee ummata keenya akka nativa warra USA fii Canada kanatti abbaa biyyaa kan mirga abbaa biyyummaa hinqabnne nugodhuufi carraaqan kana jalaa bayuun yoo waliifi araaraminnee tofittaa ittiin walmooyachuufi waggoota 15 dabran kana shaakalaa turre gama tofitaa diinaan itti mooyachuutti jijjiirachuu caalaa carraan tokkolle hinqabnnu.
A. Jundi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
OromoStruggle-Failed job opurtunity plan in Oromia.
Via: Dhábasá Wakjira Gemelal
Caamsaa 14-18/2009 ti magalaa Jimmaatti walgayiin Wajiroolee IMX sadarkaa Oromiya hundaa irmachise wa’ee hojii dhabdoota irratti mariin taasfamee ture.qar bil 6,000,000.00 ramadamee jedhame gara bu’ee hinbeekamu qarshiin warra kurfa’ee hanatee wali nyaachaa jiru.walqoon Oromiya qarshiin banki keessa hin jiru jechaa jiru.Fedal govt tiin bara dhuftuuf malee maallaqa hin qabu jedhee jira.warreen kurfa’aan business plani keenya alati hin fudhannu jechaa jiru.opdo n business plani alati amma ga’ee haa ga’uu iddoo hirate bara dhuftu kaffala jette.isayyuu qar 70,000.00 alti hin kennu jette.marii guyyaa afuriif Jimmaa ti ta’aameen mormii gudaatu ture hojeetootaa a kurfeessaa turani bira ka’aa ture……
1,sobnee jirachuun ammas itti fufee jira,wantii foya’ee hin jiru
2,karoorii dura karooraa jedhameef ega nuti rawwannee booda qarshiin hin jiru,karoora keessan hirsaa nuun jettanii kuni siridhaa ?
3,namoota business plan tilmaamaa qar miliona 500,000.00 n meeshaa ijaarsaa irratti kurfa’aani akamiin gad buufinee business plan alatti 70,000.00 fudhaa jennaa ?
4,kan sadarkaa gandaa fi Aanaa ti kurfa’ee kootaa Aanaa dhaaf ramadamee oliti waan ta’eef enyuti deebii kenna.?
5,dargaggoo oromiyaa keessa jiru hojii dhabaa hunda otoo kurfeesine qar biliona 20,000,000.00 otoo ramadamee ga’aa miti.
6,warreen mashiina irratti kurfa’aani deebiin hin jiru.
7,karoora kurfa’ee keessa %3 kan hin taaneef otoo hin beekamiin warrii dursee qarshii fudhatee ,akaataa kurfa’een qar 70,000.00 hanga 300,000.00 argataniiru.%97 kan ta’aan garuu qarshii 70,000.00 gad malee argachuu hin dandeessani akamiin jennee sobnaa ?isayyuu %60 ol kan ta’uu kan kurfa’ee keessaa qar ramdame waan wali hingeenyeef deebiin jiru /falli jiru maali ? Ijooleen dhagaan nu reebuu dandeesii.duraanuu waan hin jireetti maaliif ijoollee nu kufeefsitanii ?umna keessanii alatti maliif waan sobaa nu ajajuu ??kkf warreen sadarkaa Aanaa irra hojetanii gaaffii challenge ta’ee gaafachaa turaniru.garu kara oromiyaa deebiin kennamee hin ture.
Qabsoon keenya hanga bilisumaatti !


text:
Bittootni Itophiyaa seenaan ummata Oromoo, aadaa fi afaan isaa akka hin dagaagne, hin baratamnee fi hin beekamne taasisuu irratti baroota dheeraaf hojjatan. Dhabama aadaa, afaanii fi seenaa ummata Oromoo irratti kan ofii dagaagfatuun akeeka bittootaa waan tureef wanneen eenyummaa Oromoo mul’isan hundi ugguramoo kan ittiin hin baratamne, ittiin hin hojjatamnee fi ittiin wal hin quunnamamne taasifamuun dhabamaatti dhiheeffamaniii turan.
Bittootni eenyummaa Oromoo dhabamsiisuuf yaalii ol aanaa godhan illee beektotni Oromoo garuu matayyaanis tahe gareen dhabama irraa hambisuuf gumaachi godhan ol aanaa dha. Afaan Oromoo afaan quunnamtii qofa osoo hin taane Afaan hojii fi barnootaa akka tahuuf yaaliin baroota dheeraaf adeemsisan milkaa’ee Afaan hojii fi kan barnootaa kan tahe waggoota 26n dura bara 1991 keessa tahuunis ni yaadatama.
Afaan oromoo sadarkaa kana dhaqqabuun dura beektootni Oromoo fi alagootni afaan kanaaf qubee gara garaa moggaasaa akka turan beekamaa dha. Gariin qubee Afaan Arabaa, gariin qubee Gi’izii, gariin ammo qubee Laatiin itti moggaasaniiru. Haa tahu malee irra haffallii fi kan Afaan Oromoo waliin wal simu Qubee Laatiin tahuu irraa fudhatama argatee raggaafame.
ABOn bara 1976 irraa eegalee qubee Laatiin raggaafatuun kitaaba barnootaa ittiin maxxansuun dirree fi bakka aanja’etti ittiin barsiisaa fi ittiin hojjataa tureera. Mana Barnootaa ittiin bane dirreelee ABO Bahaa fi Dhihaa keessatti afaan Oromoo dagagsuu irratti bu’ura guddaa buusee jira. Bara 1991 Afaan Oromoo akka Afaan hojii fi barnootaatti Ormiyaa keessatti akka tajaajiluuf ABOn mana marii Federaalatti wayta dhiheessetti Afaan Oromoo Qubee ammaa akka jijjiiramuuf irratti shiramaa jiru waliin akka raggaafame ifaa dha.
Waggoota 26 dabraniif Qubee kanaan akka hojjatamuu fi baratamu taasisuu keessatti qoodni ABO ol aanaa dha. Baruma kana keessa Miniisterri Barnootaa Miseensa ABO waan tureef koree itti ijaaruun kitaabotni barnootaa kaarikulamaan haammataman Qubeetti akka jijjiiraman taasisuun shaffisaan akka ummata Oromoo dhaqqabu taasifame. Kana irraa bara 1991 irraa eegalee qubeen amma tartiibni isaa jijjiiramu qaba jedhamu kun kan barnootaa fi kan hojii tahee ittiin hojjataa, barataa fi tajaajilamaa har’a gahame.
Har’a qubeen kun tartiibni isaa akka jijjiiramu kan jedhamaa jiru dhuguma afaanichaaf dhimmamee wayyeessuuf yaadamee osoo hin taane hidhata seenaa Qubeen kun haayyoota Oromoo kana argamsiisuu keessatti qooda qaban, gumaacha ummatni Oromoo fi gumaacha ABOn qabu haquuf yaaduu irraa akka tahe hin falamsiisu. Dabalataan barattoota akka salphaatti Afaan isaanii ittiin barataa jiranii fi Afaan biraa akka salphatti baratuuf riqicha saffisaa tahee guddoo gargaaru kana bakka irraa kaasuun wallaalummaa ykn afanfajjii ittiin babal’isuuf yaaduu irraa ti.
Waan taheef tarkaanfii qubee Oromoo kan baratamee fi waggoota dheeraaf ittiin hojjatamaa ture kana jijjiiruun seenaa dabsuu fi haaluuf yaadamee waan taheef ABOn jabinaan dura dhaabbata. Qubee seenaa bara dheeraa qabu, beektootnii fi hayyootni Oromoo wareegama baasuun maddisiisan kana faallessuun ykn jijjiiruun haqa dhoksuuf yaadamuu irraa tahuu ummatni Oromoo hubatee tarkaanfii farrummaa kana dhaabsisuu irratti qooda irraa eegamu akka gumaachu, addatti ammo dhalootni Qubee shira kana saaxiluu fi fashalsuu irratti durummaan akka dura dhaabbatu ABO waamicha isaa dabarsaaf.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Waxabajjii 6, 2017


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
poolanee poolatoo panteekantagane jeeva chacheena janmake jeevamochera eedee atante ee ha poolanee palatoo panteekantagane jeeva chacheena janmake jeevamochera vesetee atlameeda yava pootagane e see lo teendee meeda egatoo pootera faiv star meeda betoo mana ate bestoo mee andaree meda otoo meenapate testoo ratee roloolona peendee ravalona kaleepee rekoopenam meedana ravanta noone dooleepee kate poyyee meeda dannee atlakadato kalchee podee karam paeena chalee pogasoorakoonda deesee kalootoonna atoo mookka naleeka meedetookoonte nasalaneekekkee manchee hoosharoo pooteestadeera poolatoo abababa katletloo peejaloo deeneemoondoo deegadoodoopoo noodoolsoo cheekenoo rolsoo aragavoora paragadoopoo hatoo dogs bargarlnee eengeeleepeesoo mareegeenodoo phast phoodoo teennaka testoo marcheepotadoo teloogeentee poolatoo teennodoo evadaeena o....2 padelaeena mareecheepodoo pade pade adoogootadoo poolatoo atoo atoo atoo poolanee poolatoo atoo atoo atoo padaga pooteraTweet


text:
Timirtte 8
Xoossay Iitabaanne Tuggaa Aybissi Paqqadidee?
1. Iitabay waani doommidee?
Saˈan iitabay doommidoy, Seexaanay koyro wordduwaa worddotido wode. Seexaanay koyro polo gidida kiitancha; shin “tuman genccibeenna.” (Yohaannisa 8:
Seexaanay, Hewaana Xoossau azazettennaadan yootido wode, Xoossay haariyo maataa bolli makkaliyoogaa doommiis. Asaa naatuppe daroti Xoossaa haaruwaa ixxidi, Seexaanaara exatidosona. Hegaa gishshau, Seexaanay ‘ha saˈaa haariyaagaa’ gidiis.
2. Xoossay medhidoban paci deˈii?
Xoossay medhido ubbabay polo. Xoossay medhido asatinne kiitanchati, ayyo polo hanotan azazettana danddayoosona. (Zaarettido Wogaa 32:
3. Xoossay tuggaa hanno gakkanau paqqadidoy aybissee?
Yihooway ubbaa haariyo ba maataa bolli denddida makkalaa amarida wodiyau danddayiis. Aybissi? Ay haaroynne a maadoy baynnan asaa naata goˈˈennaagaa bessanaassa. (Eranchchaa 7:29; 8:9) Asaa naatu 6,000 laytta taarikee, hegee tuma gidiyoogaa qonccissiis. Asaa naatu haaroy olaa, danuwaa, pirdda pacaanne harggiyaa xayssana danddayibeenna.
Asaa naatu haaruwaappe dumma hanotan, Xoossau eeno giidi haarettiyaageeta a haaroy goˈˈees. (Isiyaasa 48:
4. Xoossaa danddayay nuussi ayba hanotay deˈanaadan oottidee?
Seexaanay, Yihoowayyo kumetta wozanaappe oottiya uri baawa giis. Hegee worddo gidiyoogaa bessana danddayaasa! Yihoowa danddayay, nuuni haarettana koyiyoy Xoossaassakko woy asassakko bessanaadan oottiis. Nu deˈoy nuuni dooriyoy awugaakko bessees.
5. Xoossau haarettanau waani doorana danddayiyoo?
Xoossaa Qaalaa, Geeshsha Maxaafaa maaraadan tumu goynuwaa goynnikko, nuuni haarettiyoy Xoossaassa gidiyoogaa bessoos. (Yohaannisa 4:23) Yesuusaagaadan, nuunikka polotikaaninne olan gelennan aggiyoogan, Seexaanaa haaruwaa koyennaagaa bessana danddayoos.
Seexaanay ba wolqqaa nuuni shori baynna iita oosuwaa oottanaadan denttettanau goˈettees. Nuuni hegaa malabaappe haakkiyo wode, nu laggetinne nu dabboti nuna baceessana woy ixxana danddayoosona. (1 PHeexiroosa 4:
Xoossay asaa naata siiqiyoogee iitabaynne tuggay xayanaagaa bessees. Hegaa ammaniyoogaa qonccissiyaageeti saˈan merinau ufayssan deˈana.
Gujjada Eranawu
Tumuppe Geeshsha Maxaafay Tamaarissiyoy Aybee?


text:
Saturday, December 25, 2010
Hawaasti Oromoo SA FDG Kabajate
(Madda Oduu ABO, MOA, Adelaide, Sadaasa 27, 2010) Hawaasti Oromoo Adelaide, South Australia, keessa jiraatan gaafa 20/11/2010 guyyaa Yaadannoo Fincila Diddaa Garbummaa sirna oo’aa fi haala mijaawaa kabajachuun gabaasame.
Akka gabaasaa MOAtti qophiin gootota ilmaan Oromoo kanneen diddaa garbummaa irra otuu jiranii wareegaman yaadachuuf qophaa’e kun akkuma aadaa Oromootti eebba maanguddootaan baname.
Itti aansudhaan Dura Taa’aan Waldaa Hawaasa Oromoo South Australia-OCASA- erga keessummoota Migrant Resource Centre-MRC SA fi Community Somali irraa argaman galateeffatanii booda haasawa godhan keessatti akka Oromoon mootummaa mataa ofii, Oromia, qabaachaa ture garuu jaarraa 19 keessa kaasee sirna bittaa gabroonfataa gurrachaan hiraarfamaa, fi saamamaa akka jiru ibsan.
Oromoon erga mirga isii samamtee as takkaa otoo qabsoo hin gudhiin haya jettee gabrummea jalatti akka hinbuliin kan ibsan Ob Ibraahim, “ammalle wanni asitti walitti nu fide kun itti fufiinsa qabsoo sanaa ti,” jedhanii jiru.
Itti aasnsee abbaan jaarmayaa hawaasa Oromoo J/Kadir Ibrahin FDG maaliif akka kabajamuu eegale yeroo ibsu, “ABOn akkuma qabsoo Oromoo bakka tokko tokkotti finiinaa ture bakka tokkotti fidee jarmiyesse, finciloota diddaa garbummaa bakk adda addaatti adeemaa tures gamteessee akkaataa qabsoo Oromoo itti millkeessu irratti hojjachuu eegale,” jedhee jira.
“ABOn qabsoo fincila diddaa garbummaa yeroo labsutti, ummati Oromoo dhaamsa dhaaba isaa kana dhagahee waliin hiriiruun isaa dhaabni sun hagam ummata Oromoo biratti kabajaaa fi marartoo akka qabu ibse,” kan jedhe J/ Kadir, ammas qabsoo Oromoo milkeessuu irratti dhalooti haaraan waan yeroon gaafatu maraan birmachuu fi qabsoo egere isaan eeggatuuf of qopheessuu qabu,” jedhee dhaamee jira.
Ayyaana kana irratti keessummoota argaman keessaa bakka bu’aan hawaasa Somaali illee ayyaana kana irratti argamuu isaatiif gammachuu itti dhagayame erga ibsaniin booda muuxannoo waljijjiiruufis hawaasa Oromoo irraa kanneen uffannaa aadaa Oromoo calaqqisu uffatanii hirmaatan lama akka walgeettii hawaasa isaanii irratti argaman afeeranii jiru.
Jaarmiyaa dhimma qubattootaa South Australia, MRCSA, irraa keessummaan argaman Aadde Michelle S M Dieu dhaamsa dabarsan keessatti waldaan Hawaasa Oromoo SA qophii kana irratti isaan afeeruu isaatiif erga galateeffatanii booda, hawaasti Oromoo akkuma kanatti fakkeenya gaarii ta’uun walijaaree haadholii, fi dargaggoota akka jajjabeessuu fi barsiisu dhaamanii jiran.
Guyyuma kana keeysa ayyaana Edaatis kan kabajatan yoo ta’u, maayii irratti Waldaya dargagoota Oromoo kan kubbaa miilaa, ‘Oromo United Football Club Of South Australia O.U.FC.SA’ jedhamu ijaarrachuun kan labsatan ta’uun beekamee jira.
Posted by Oromo Community Association SA at 3:54 AM 0 comments
Tuesday, April 27, 2010
Ayyaana Gootota Oromoo
Hidhaa fi Saamichi Ummata Oromo Irraa Akka Dhaabbatu Gaafatame!
(Madda Oduu ABO/MOA/ Adelaide, South Australia, 27 Ebla 2010) Hidhaa fi Saamichi ummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru, naannoo Gaanfa Afrikaa jeequmsa olaanaaf kan saaxilu waan ta’eef naga jaalattooti addunyaa mootummaa Wayyaanee irratti dhiibbaa akka godhan gaafatame.
Maddi Oduu ABO akka gabaasetti, waamichi kun ummattoota Addunyaa nagaafi tasagabbii jaalatan maraaf kan dhiyaate, Ayyaana Guyyaa Gootota Oromiyaa Awustiraaliyaa Kibbaa magaalaa Adeleyid keessatti torbee darbe kabajame oole irratti ture.
Ayyaana Guyyaa Gootota Oromiyaa hawaasa Oromoo magaalaa Adeleyid keessa jiraataniin kabajame kana irratti akka ibsametti, mootummaan Wayyaanee yeroo kamiyyuu caalaa lafa Oromoo abbootii qabeenyaa biyya alaatti gurguruun, ummata Oromoo immoo lafamalee gochaa jira.
Dura Taa’aan jaarmiyaa ABO Konyaa Adelaide, Jaal Ahmad Abdurahiman, itti dabaluunis, ayyaana kana irratti haala Oromiyaafi Oromoon itti jiru yeroo ibsu mootummaan Wayyaanee karaa hundaan qabeenya Oromiyaa saamaa akka jirtu, mirga ummata Oromoos hedduu miidhaa akka jirtu hubachiiseera.
“Yeroo qondaaltoti Wayyaanee lafa Oromoo gurguranii, coomaa fi daadhiidhaan dhaqna dhiqachaa jiranitti, abbaa biyyaa fi abbaa lafaa kan ta’e qotee bulaan Oromoo agabee xanneedhaan du’aa jira,” kan jedhe Jaal Ahmad, dhibdee kana furuufis ummati keenya gama hundaan wal ijaaranii tokkumaan diina isaanii irratti bobba’uu akka qaban dhaamsa dabarseera.
Gaaffiin ummata Oromoo mirga hiree fi qabeenya ofii irratti ajajuu danda’uu ta’ee otuu jiruu kanneen gaaffii mirgaa kana kaasan biyya irraa aryachuu, biyya itti baqatan keessatti nagaan akka oolanii hinbulleef immoo qabanii biyyatti deebisuun hiraarsaa bara dheeraa booda murtii fakkeessaatiin murtii dua’aa irraa haga hidhaa bara dheeraatti itti kennaa akka jiru marii kana irratti saaxilamee jira.
Hawaasti yaada kana dhaggeeffates, gabaasaa MOAf akka ibsanitti, “gochaa badaa fi loogii sanyii irratti hundaa’ee ummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru ku, eenyumaafuu kan tolu miti; keessaayyuu, egere biyyaafi naannoo sanaaf yaaddessaa waan ta’ee balaaleffamuu qaba,” jedhanii jiru.
Aayyoon Oromoo tokkos miidhaa ummataa Oromoo irra gahaa jiru kana yoo balaaleffatan, “Mallasaan biyya keenya nuuf dhiisee bahuu qaba; Oromiyaan kan Oromoo ti. Qe’ee keenya irratti nu hidhanii nu ajjeessuun kun balaa hamaa fida malee, Oromoo qabsoo irraa duubatti hindeebisu,” jechuun ijjannoo cimaan mootummaa Wayaanee balaaleffatanii jiru.
Gaafatamaan jaarmiyaa dhaabaa, Jaal Kadir Ibiraahim immoo seenaa Ayyaan Gootota Oromoo kun kan qabsaa’ota Oromoo maraa ta’uu yaadachiisanii, “ayyaana goototaa kan kabajnu, gumaa isaanii bilisummaadhaan mirkaneessuuf yeroo itti irbuu keenya haaromsinee daran xiiqomnee kaanuudha,” jedhanii jiru.
Dura Taa’aan Hawaasa Oromoo Austiraaliyaa Kibbaa, Ob Ibraahim namoota achitti argaman baga nagaan dhufatan jechuun simatan. Hawaasti Oromoos bakka jirrutti walqabatee, tokkummaan akka waliin jiraatu, dhibdee isaas akka waliin hiikkatu dhaamanii jiru.
Ayyaanni kun akkuma aadaa Oromootti eebba maanguddoon eegalame; maanguddoonnis akka sabni Oromoo tokkoomu, akka walta’uufi waldhagahu eebbisaniiru. Achiin, faaruun Alaabaa Oromiyaa faarfamuun sagantaan Ayyaana Goototaaa jalqabame. Ayyaana kana irratti barruuleen Xiyyaa fi Barruleen Kallacha Oromiyaa dhiyaatee gurguramee jira.
(Madda Oduu ABO/MOA/ Adelaide, South Australia, 27 Ebla 2010) Hidhaa fi Saamichi ummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru, naannoo Gaanfa Afrikaa jeequmsa olaanaaf kan saaxilu waan ta’eef naga jaalattooti addunyaa mootummaa Wayyaanee irratti dhiibbaa akka godhan gaafatame.
Maddi Oduu ABO akka gabaasetti, waamichi kun ummattoota Addunyaa nagaafi tasagabbii jaalatan maraaf kan dhiyaate, Ayyaana Guyyaa Gootota Oromiyaa Awustiraaliyaa Kibbaa magaalaa Adeleyid keessatti torbee darbe kabajame oole irratti ture.
Ayyaana Guyyaa Gootota Oromiyaa hawaasa Oromoo magaalaa Adeleyid keessa jiraataniin kabajame kana irratti akka ibsametti, mootummaan Wayyaanee yeroo kamiyyuu caalaa lafa Oromoo abbootii qabeenyaa biyya alaatti gurguruun, ummata Oromoo immoo lafamalee gochaa jira.
Dura Taa’aan jaarmiyaa ABO Konyaa Adelaide, Jaal Ahmad Abdurahiman, itti dabaluunis, ayyaana kana irratti haala Oromiyaafi Oromoon itti jiru yeroo ibsu mootummaan Wayyaanee karaa hundaan qabeenya Oromiyaa saamaa akka jirtu, mirga ummata Oromoos hedduu miidhaa akka jirtu hubachiiseera.
“Yeroo qondaaltoti Wayyaanee lafa Oromoo gurguranii, coomaa fi daadhiidhaan dhaqna dhiqachaa jiranitti, abbaa biyyaa fi abbaa lafaa kan ta’e qotee bulaan Oromoo agabee xanneedhaan du’aa jira,” kan jedhe Jaal Ahmad, dhibdee kana furuufis ummati keenya gama hundaan wal ijaaranii tokkumaan diina isaanii irratti bobba’uu akka qaban dhaamsa dabarseera.
Gaaffiin ummata Oromoo mirga hiree fi qabeenya ofii irratti ajajuu danda’uu ta’ee otuu jiruu kanneen gaaffii mirgaa kana kaasan biyya irraa aryachuu, biyya itti baqatan keessatti nagaan akka oolanii hinbulleef immoo qabanii biyyatti deebisuun hiraarsaa bara dheeraa booda murtii fakkeessaatiin murtii dua’aa irraa haga hidhaa bara dheeraatti itti kennaa akka jiru marii kana irratti saaxilamee jira.
Hawaasti yaada kana dhaggeeffates, gabaasaa MOAf akka ibsanitti, “gochaa badaa fi loogii sanyii irratti hundaa’ee ummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru ku, eenyumaafuu kan tolu miti; keessaayyuu, egere biyyaafi naannoo sanaaf yaaddessaa waan ta’ee balaaleffamuu qaba,” jedhanii jiru.
Aayyoon Oromoo tokkos miidhaa ummataa Oromoo irra gahaa jiru kana yoo balaaleffatan, “Mallasaan biyya keenya nuuf dhiisee bahuu qaba; Oromiyaan kan Oromoo ti. Qe’ee keenya irratti nu hidhanii nu ajjeessuun kun balaa hamaa fida malee, Oromoo qabsoo irraa duubatti hindeebisu,” jechuun ijjannoo cimaan mootummaa Wayaanee balaaleffatanii jiru.
Gaafatamaan jaarmiyaa dhaabaa, Jaal Kadir Ibiraahim immoo seenaa Ayyaan Gootota Oromoo kun kan qabsaa’ota Oromoo maraa ta’uu yaadachiisanii, “ayyaana goototaa kan kabajnu, gumaa isaanii bilisummaadhaan mirkaneessuuf yeroo itti irbuu keenya haaromsinee daran xiiqomnee kaanuudha,” jedhanii jiru.
Dura Taa’aan Hawaasa Oromoo Austiraaliyaa Kibbaa, Ob Ibraahim namoota achitti argaman baga nagaan dhufatan jechuun simatan. Hawaasti Oromoos bakka jirrutti walqabatee, tokkummaan akka waliin jiraatu, dhibdee isaas akka waliin hiikkatu dhaamanii jiru.
Ayyaanni kun akkuma aadaa Oromootti eebba maanguddoon eegalame; maanguddoonnis akka sabni Oromoo tokkoomu, akka walta’uufi waldhagahu eebbisaniiru. Achiin, faaruun Alaabaa Oromiyaa faarfamuun sagantaan Ayyaana Goototaaa jalqabame. Ayyaana kana irratti barruuleen Xiyyaa fi Barruleen Kallacha Oromiyaa dhiyaatee gurguramee jira.
Posted by Oromo Community Association SA at 7:21 AM 0 comments
Wednesday, January 20, 2010
Hundeeffama Waldaa Hawaasa Oromo Siydinii-Australia
(Oduu 21 Amajjii 2010 Sydeny-Australia)Oromonni biyya Awustiraaliyaa kan magaalaa Siyidnii keessa jiraatan waldaa hawaasa Oromoo hundeeffataniin qaama seerumaa mirkaneeffachuun isaanii gabaafame.
Waldaa hawaasa Oromoo Awustiraaliyaa maqaa jedhuun waajjira dhimma gurmaahinaa mootummaa Awusitraaliyaa irraa ragaa beekamtii kan argate waldaan kun miseenoota 50 akka horates beekameera.
Sirna labsii hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitraaliyaa kan magaalaa Siydinii sababeeffachuun sagantaa guyyaa Dilbataa Amajjii 17 bara 2009 iddoo bashannanaa Olompik keessatti qophaaherratti, maatiin miseensoota waldichaafii keessummoonni argamuun gammachuu isaanii mul’isaniiru.
Sirna kanarratti akka ibsametti, waldaan kun walitti dhufeenya hawaasa Oromo cimsuu, aadaafi afaan oromoo dagaagsuu, rakkoolee hawaasa Oromo furuudhaaf yaalii godhamu keessatti hirmaachuun kaayyoo isaati.
Waldaan kun koree bulchiinsaa dabalatee gurmuulee dhimma afaan Oromoofi Ispoortii qindeessan haamateera.
Hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitiraaliyaa kan magaalaa Siydinii kana dhugoomsuuf Waldaan hawaasa Oromoo Viiktooriyaafi namoota matayyaan carraaqaa turanis wayituma kana galateeffatamaniiru.
Guyyaa eebba waldichaa sababeeffachuunis miseensoota gidduutti waldorgommiin kubbaa miilaa taphatameera.
Kanaan durattillee, waldaaleen hawaasa Oromoo kutaalee biyya Awustiraaliyaa Viktooriyaa, Adileed fii Parzi keessatti hundeeffamuun socho’aa akka jiran beekamaadha.
Waldaa hawaasa Oromoo Awustiraaliyaa maqaa jedhuun waajjira dhimma gurmaahinaa mootummaa Awusitraaliyaa irraa ragaa beekamtii kan argate waldaan kun miseenoota 50 akka horates beekameera.
Sirna labsii hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitraaliyaa kan magaalaa Siydinii sababeeffachuun sagantaa guyyaa Dilbataa Amajjii 17 bara 2009 iddoo bashannanaa Olompik keessatti qophaaherratti, maatiin miseensoota waldichaafii keessummoonni argamuun gammachuu isaanii mul’isaniiru.
Sirna kanarratti akka ibsametti, waldaan kun walitti dhufeenya hawaasa Oromo cimsuu, aadaafi afaan oromoo dagaagsuu, rakkoolee hawaasa Oromo furuudhaaf yaalii godhamu keessatti hirmaachuun kaayyoo isaati.
Waldaan kun koree bulchiinsaa dabalatee gurmuulee dhimma afaan Oromoofi Ispoortii qindeessan haamateera.
Hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitiraaliyaa kan magaalaa Siydinii kana dhugoomsuuf Waldaan hawaasa Oromoo Viiktooriyaafi namoota matayyaan carraaqaa turanis wayituma kana galateeffatamaniiru.
Guyyaa eebba waldichaa sababeeffachuunis miseensoota gidduutti waldorgommiin kubbaa miilaa taphatameera.
Kanaan durattillee, waldaaleen hawaasa Oromoo kutaalee biyya Awustiraaliyaa Viktooriyaa, Adileed fii Parzi keessatti hundeeffamuun socho’aa akka jiran beekamaadha.
Posted by Oromo Community Association SA at 8:45 AM 0 comments
Sunday, January 3, 2010
Saturday, January 2, 2010
Gabaasa Suuraa Amajjii 02 2010: Konyaa Adelaide keessatti Ayyaana Guyyaa WBO fi Bara Haarawaa
Posted by Oromo Community Association SA at 10:01 PM 0 comments
Amajjiin Adelaide Keessattis Kabajame!!
Amajjiin Konyaa Adelaide keessattis Sirna Hoo’aan Kabajame.
(Madda Oduu ABO, MOA, Adelaide, South Australia, 03 Amajjii 2010) Ayyaanni guyaa Waraaana Bilisummaa Oromoofi barri haaraa Australia kibbaa magaalaa Adelaide keessatti sirna hoo’aan kabajamee ooluuun gabaasame.
Maddi Oduu ABO, MOAn, Adelaide irraa akka gabaasetti hawaasti Oromoo magaalaa Adelaide keessa jiraatan walitti dhufuun guyyaa WBO fi bara haaraa kana kan kabajatan Amajjii 02, 2010 ture.
Amajjii Ayyaana kana irratti Jaal Kadir Ibiraahim seenaa Ayyaana Amajjii ilaalchisanii ibsa kenneen, guyyaan kun guyyaa yaadannoo humni kaayyoo fi cichoomina qabu rakkoon injifatamee faca’uu akka hindandeenye itti dhugoomse ta’uu hubachiisee jira.
WBO ayyaana tokko kan maqaa isaan sadarkaa dhaabaatti bara baraan ayyaaneeffatu akka qabaatu kan murtaa’e Amajjii 1, 1980 ta’uu kan yaadachiise Jaal Kadir, guyyaan kunis erga gaafasii kaasee, dhaaba keessatti kabajamaa akkuma har’a gahe fuuldurattis kabajamuun isaa kan itti fufu ta’uu ibsee jira.
Miseensoti ABO konyaa Adelaide ayyaana guyyaa WBO kana irratti hirmaatanis yaada gabaasaa MOAf kennaniin, Amajjii ayyaaneffatan haala WBOn keessa dabre, amma immoo qabsoo hadhawaa diinaa wajjin godhamaa jiru akka wal yaadachisan addeessaniiru.
“Amajjii 2010 yeroo ayyaaneffannu WBO jabeessuuf akkuma baratame wanneen dandeenyu maraan akka birmannu waadaa keenya deebisnee haaromsinee jirra,” kan jedhe miseensi ABO biroon, “yeroo ammaa kanas ummati keenya, dacheen keenyaafi jireenyi keenya marti humna alagaan saamamuun daran kan jabaatee itti fufe waan ta’eef qabsoo keenya dachaadhaan dabaluun nu barbaachisa,” jedhee jira.
Ayyaana kana irratti Dhahaan Oromoo kan bara haaraa sadarkaa dhaabaatti qophaa’es dhiyaatee tokkoon tokkoon isaa doolara Australia kudhan-kudhanitti gurguramee maallaqni isaa galii ta’uun beekamee jira.
Har’a ABO keessatti Amajjiin 1, guyyaa ayyaana dachaa itti kabajamuu dha. Guyyaan kun guyyaa barri moofaan dhumatee haaraan seenuu waan taheef bara haaraa simachuuf kabajama. Inni lammaaffaa immoo WBO reeffu lafaa ka’e dhabamsiisuuf duula diiinni itti bane irraa hafee haga har’aatti falmaa bilisummaa itti fufaa jiraachuu isaa yaadachuuf haala addaddaan kabajamaa jira.
==============MOA====================
(Madda Oduu ABO, MOA, Adelaide, South Australia, 03 Amajjii 2010) Ayyaanni guyaa Waraaana Bilisummaa Oromoofi barri haaraa Australia kibbaa magaalaa Adelaide keessatti sirna hoo’aan kabajamee ooluuun gabaasame.
Maddi Oduu ABO, MOAn, Adelaide irraa akka gabaasetti hawaasti Oromoo magaalaa Adelaide keessa jiraatan walitti dhufuun guyyaa WBO fi bara haaraa kana kan kabajatan Amajjii 02, 2010 ture.
Amajjii Ayyaana kana irratti Jaal Kadir Ibiraahim seenaa Ayyaana Amajjii ilaalchisanii ibsa kenneen, guyyaan kun guyyaa yaadannoo humni kaayyoo fi cichoomina qabu rakkoon injifatamee faca’uu akka hindandeenye itti dhugoomse ta’uu hubachiisee jira.
WBO ayyaana tokko kan maqaa isaan sadarkaa dhaabaatti bara baraan ayyaaneeffatu akka qabaatu kan murtaa’e Amajjii 1, 1980 ta’uu kan yaadachiise Jaal Kadir, guyyaan kunis erga gaafasii kaasee, dhaaba keessatti kabajamaa akkuma har’a gahe fuuldurattis kabajamuun isaa kan itti fufu ta’uu ibsee jira.
Miseensoti ABO konyaa Adelaide ayyaana guyyaa WBO kana irratti hirmaatanis yaada gabaasaa MOAf kennaniin, Amajjii ayyaaneffatan haala WBOn keessa dabre, amma immoo qabsoo hadhawaa diinaa wajjin godhamaa jiru akka wal yaadachisan addeessaniiru.
“Amajjii 2010 yeroo ayyaaneffannu WBO jabeessuuf akkuma baratame wanneen dandeenyu maraan akka birmannu waadaa keenya deebisnee haaromsinee jirra,” kan jedhe miseensi ABO biroon, “yeroo ammaa kanas ummati keenya, dacheen keenyaafi jireenyi keenya marti humna alagaan saamamuun daran kan jabaatee itti fufe waan ta’eef qabsoo keenya dachaadhaan dabaluun nu barbaachisa,” jedhee jira.
Ayyaana kana irratti Dhahaan Oromoo kan bara haaraa sadarkaa dhaabaatti qophaa’es dhiyaatee tokkoon tokkoon isaa doolara Australia kudhan-kudhanitti gurguramee maallaqni isaa galii ta’uun beekamee jira.
Har’a ABO keessatti Amajjiin 1, guyyaa ayyaana dachaa itti kabajamuu dha. Guyyaan kun guyyaa barri moofaan dhumatee haaraan seenuu waan taheef bara haaraa simachuuf kabajama. Inni lammaaffaa immoo WBO reeffu lafaa ka’e dhabamsiisuuf duula diiinni itti bane irraa hafee haga har’aatti falmaa bilisummaa itti fufaa jiraachuu isaa yaadachuuf haala addaddaan kabajamaa jira.
==============MOA====================
Posted by Oromo Community Association SA at 9:54 PM 0 comments
Wednesday, November 18, 2009
Oduu fincila diddaa garbummaaAdelaide marsaa kana irrattis bahee jira.
http://www.oromoliberationfront.org/
http://www.oromoliberationfront.org/
Posted by Oromo Community Association SA at 2:10 AM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Dhimmi kun huda ilmaan oromoo ilaallata kan quuqama lammii qabdanu sher godhaa wal dhageessisaa waan barnoota qabu waliif qooduu hin jaallatu silaa namni keenya
#oromoprotests Caamsaa 29,2016) Godinaalee Arsii Aanota heddu keessatti hidhattoonni Agaazii ummata dararaa jiru. Dargaggeessa qabanii tumuu fi dhiiraa fi dhalaa wajjiin deemtu yoo argan dhiira biraa qabanii tumuun isii dhalaa ammoo gudeedaa jiraachun dhagahame.
Gama biraan manneen namaa hanga baadiyyaatti Alaabaa Adda Bilisummaa Oromoo manaa qabdan fidaa jedhanii manneen jiraattotaa sakatta’uun akkuma itti fufetti jira.
Waraanni wayyaanee daangaa biyyattii eeguu dhiisee ilmaan Oromoo bahaa fi gala isaanii eegee reebuu hojii isaa godhatee jira.
Lammii keenya gama hararge QOBBOO .
YEROO ammaa kana agaaziin humna guddaan ummata Qobboo irratti duula ballaabanuun humna guddaan itti duulee xiqqaaf guddaa osoo hin janne karaaraa guranii tumuufii hidhaa jiran guutumatti dukkaanaafii hoteela warra jimaa gurguru osoo hin hafin cufsiisuun tarkaanfii hamaa irratti fudhachaa jiranyeroo kanatti ummanni calanqo kaara milleefii dadarifii baadiyyaan dirmachuun lammii keenya dandamachiisu qabdan
Gaaddisa Dhugaa Caamsaa 29, 2016
#OromoProtests guyyaa arraaa Caamsa 29, 2016 hararge baha magaala Qobo keessaatti uummaanni oromoo nannaawwa san jiranifi barattoonni rakkoo uummaata keenyarraa agaaziin geessaa jiru balaleeffachun mormii isaani kan durani caallaatti itti fufa jiru.
Biyya dhabuun, mirga dhabuun waan baayyee nu godhe. Otuu biyya qabaannee sodaa malee galla. Otuu biyya qabaannee biyya keenya jennee bibirannaa tokko malee tikeeta kutannee baanee deemna. Garuu warri biyya qaban, warri mirga qaban guyyaa itti biyya namaa irratti abbaa ta’an wal waamanii dibbee reebanii Caamsaa 20 kabajatu. Nuti warri biyya hinqabne ammoo awwaalcha nama nu duraa du’ee irratti argamnee boonyee awwaallachuufillee mirga hin qabnu. Otuu Oromiyaan kan Oromooti taatee har’a Calliyaa Gullisoon jira. Otuu biyyattiin kan keenya taatee Akaakaa koon jaalladhu awwaalcha isaarra dhaabbadheen boo’ee nagaa itti dhaama. Garuu Oromoon miilla malee biyya hinqabu. Miilla yoo dhiibbaan, dararaan, hidhaa fi ajjeechaan itti ammaatu ittiin deemee biyyaa ba’u qofa kan qabu. Kana caalaa waan nama gubu, garaa namaa bobeessu, nama waadu hin jiru. Biyya koo yoon dhaqe jedhanii fagootti alagaa biyya ofiirra qubatee jiru sodaachuu caalaa waan nama dhukkubsachiisu hin jiru. Dhalli namaa hiyyeessa ta’ee, rakkatee biyya isaa irratti abbaa ta’ee jiraachuu waan fakkaatu hin jiru biyya lafaa kanarra.
Abdii Fixee dhugaa keetii
#Oromoprotests, Caamsaa 29,2016
Haalli Mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa Ulfaachaa Dhufee Jira, Sagaleen Diddaa Dhaga’amaa Jira
Dhimma filannoo peresedaantii Barataa irratti, Gocha mooraan raawwachaa jirtu FXG dhoosuuf sababa guddaa uumaa jira.
Peresedaantii Barattootaa ka ture barataa Dabalee Asaffaa haqummaan waan hojetaa ture qofaaf hanga jiraachu isa dhorkanitti ka deemaa jiran. Barattoota Oromoo mooraa Jimmaa hunda keessatti quuqamaaf aarii jabaa uumaa jira. Kanarratti guyyaa har’aa Walga’ii dirree taphaa Xiqaa (min-studium) taasifamaa tuterratti barattoonni gamtaan akka ta’anitti dabaleef sagalee dhageessisaa turanii jiru.
Haa ta’uu malee mirgi barataa ammallee eegamaa kan hin jirre ta’uu, Haala filannoo hoganaa barattootaarratti icciitiin gadi baate kan mul’iftu, Dabalee Asaffaa dirqamaan akka Filannoorraa haqamu ka jedhuuf, Dhaabnisaanii mugduun OPDO nama amanattu Guyyoo barataa jedhamu filuuf qophii akka xumuranii jiran Icciti achii baate nii ibsiti.
Guyyoon: Hojii basaasummaarratti dammaqinaan nama hojjeta ture yoo ta’u,Barataa hedduu galaafachiisaa akka ture nii beekama.Kanaaf Guyyoon ka Filannoo darbu taanaan Barataa Oromootiif Mirgi lubbuun jiraachuu kiyyoo jabaa keessa galti.
Walumagala Guyyoon kan bara kana filamee darbu taanaan,barri dhufu Barataa moorichaatiif Gadadoo ta’uun wal nama hin gaafachiisu
Filannoo kana akka yaadanitti milkaa’uu dhorkuuf Tarkaanfilee barattootaan godhamuu qaban
1) Sagaleen Guyyoof akka hin laatamne wal hubachiisuu
2) Mormii har’a eegalame jabeessuun itti fufuu
3) Sagalee keenya guyyaa guyyaan Akka Dabalee Asaffaa Boordii filannoorratti dhiyaatu gaafachuu
4) Dhimma nama OPDO malee barataa hogganuu hin danda’u jedhu balaaleffachuun
5) Haala quucaruu dimokiraasii biyyattii ka dhugoomsu ta’uusaaf Mirgi filuuf filatamuu guutummaan haqamee jiraachuu Dhageetti addunyaaf taasisu
6) Irra deddeebiin Falmachuun Dabalee Asaffaa Akka filannootti dhiyaatu Taasisuu
Gurmuu Barattoota Moorichaarraa
Gumiin Gadaa Tuulamaa Guyyaa kaleessa 19/09/2008 Salaalee keessaatti haarawomfamuun, saglaan yaa’ii bOORANAAtiif aanaa hundarraa nama 1’1 filuun, Qomoon warra Tuulamaa Godina salaaleetti sirna Gadaa Salaalee dhokaate kan ture ifa baasun, Seenaa, duudhaa fi aadaa oromoo Tuulamaa bu’uura eenyumma Oromoo ta’u guyyaa 3’f erga mari’atame booda Abba Gadaa godina Salaalee filachun, kallattii teechifachun akkasumas Hawwisoo salaalee irraa deebi’amee akka hundeffamu murteessun goolabamee jira. Baga Gammaddan!!! nutis Gammanneerra.
Kaleessa galgala sa’aatii 12:00 irraa jalqabee hanga sa’aatii 3:30 tti kaabinootaa fi abbootiin halangaa wal-gahii gaggeessaan irratti dargaggoota mana hidhaa keessa jiran irratti akkataa himata itti bananii fi turan kaabinoonni marii kana irratti shira kana qopheessuun dargaggoota 200 olta’an kunniin tokko akka hidhaa hin baane kanneen karoorsan
1, Aliyyii Yaasuu (bulchaa aanaa G/G)
2, Mulugeetaa (itti gaafatamaa waajjira bulchiinsaa)
3, Amaddiin Ammadee (itti gaafatamaa waajjira nageenyaa)
yoo ta’anillee abboottiin halangaa A/G/G garuu dargaggoota badii qabu malee kan biraa akka hiikamu jechuun mormanii jiran. Abbootiin halangaa himata yakkaa mana murtii godinaatti banuudhaa jecha godinarraa ergamanii marii kanarratti argaman
1, Abaadir (abbaa halangaa godina harargee bahaa)
2, Taaddalaa (abbaa halangaa godina harargee bahaa) akka ta’an beekamee jira.
Ethiopia: British government ‘deeply concerned’ by treatment of Oromo
Martin Plaut / 3 days ago
< Martin Plaut) — This is the answer to a Parliamentary Question about the Ethiopian government’s response to the Oromo protests and the credibility of the Ethiopian Human Rights Commission into the way in which these were handled.
Martin
Baroness Anelay of St Johns, the Foreign and Commonwealth Office, has provided the following answer to your written parliamentary question (HL29):
Question:
To ask Her Majesty’s Government what assessment they have made of whether the Ethiopian Human Rights Commission is a credible body to investigate human rights violations committed by the Ethiopian security forces in their response to the Oromo protests. (HL29)
Tabled on: 18 May 2016
Answer:
Baroness Anelay of St Johns:
The British Government remains deeply concerned about the handling of demonstrations in Oromia and the reported deaths of a number of protestors, and has repeatedly made representations to the Ethiopian Government over the ongoing situation in Oromia. We will continue to monitor the situation closely and raise our concerns with the Ethiopian Government, including on the use of force.
The Ethiopian Human Rights Commission (EHRC) has been appointed to look into the handling of the protests in Oromia. We will not pre-judge the outcome of their investigation and we await the publication of their report. We will continue to urge the EHRC and the Government of Ethiopia to ensure that their report is credible, transparent and leads to concrete action. We will take a view on what further lobbying, if any might be appropriate following the publication of the EHRC report.


text:
Gabaasa Qeerroo Finfinnee, Caamsaa 31, 2016
Ummanni onneen isaa gabrummaan madaaye mirga isaa falmachuu fi qabeenya ofiif qabsaawuun gonkumaa hin dhaabbatu. Haala kanaan guyyaa Wayyaanonni ayyaana Gimbot 20 jechuun magaalaa Finfinee keessatti qophiitti jiran irratti humni hin beekamiin tokko qabeenya Investera Tigray kan ta’e magaazina kuufama meeshaa Wayyaanootaa guddaa naannoo Finfinnee lafa Gooroo jedhamutti kan argamu irratti tarkaanfii fudhatameen magaazinichi guutummaatti barbadaayee jira.
Yeroo magaazinni kun gubatutti kaabinooti mootummaa Wayyaanee hoteelotaa fi bakkoota adda addaatti ummata walitti qabuun duskurii siyaasa kijibaa fi guyyaa injifatnoo jedhanii umata irratti geeraraa dhaa osoo jiranii tarkaanfiin akkasii fudhatamuun naannicha fi qondaalota Wayyaanee guddoo waan rifaasiseef jecha humna waraanaa heddumminaan gara Goorootti bobbaasuun ummata naannichaa jequu fi hidhuutti bobbaa guddaa godhee akka jiru beekama.
Gubachuun magaazina kuufama meeshaa kun tilmaama maallaqa miliyoona 10 kan ta’u akka dhabame gabaasi achi irraa argame addeessa.
Diddaan ummataa kun kanaan osoo hin dhaabbatiin kutaalee Oromiyaa gara garaa keessattii fi University akkasumas manneen barnootaa gadii keessatti ummanni Oromoo ayyaana Gimboti 20 kana dura dhaabatee diddaa isaa muldhisee jira. Tarkaanfiileen fakkaatoos bakkoota gara garaati qondaalotaa fi milishoota Wayyaanee irratti fudhatamun beekamaa dha.
Qabsoon itti Fufa! Gabrummaan ni kufa!!


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
Kaayaam poovo shyaama meghamo Muralee mriduravamo Kaayaam poovo shyaama meghamo Muralee mriduravamo Rasa bharamozhukum raasa nilaavo raadhaa maanasamo Athisundaramethu saghee Kaayaam poovo shyaama meghamo Muralee mriduravamo Mriduravamo ... Aadhyaanuraagathin aathira raavil mizhikoombu maambalaay njaan nilkke aadhyaanuraagathin aathira raavil mizhikoombu maambalaay njaan nilkke Neelakkadambinte thoo nizhalil Rhithu poornandu polum kaanaathe Nenchil cherthu melle annu thanna chumbana- maduraminnorthuvo raadhe ... Kaayaam poovo shyaama meghamo Muralee mriduravamo Lalithala vanga lathaa sadanathil priya raadha marodu cherumbol Lalithala vanga lathaa sadanathil priya raadha marodu cherumbol Dheera sameeran thazhukunnoo Kuyil rathi sugha saare paadunnoo Yamune nin vilasa lasya bhaava lahariyilozhuki veenaliyumo kannan Kaayaamboove shyaama meghame muralee mriduravame Rasabharamozhukum raasa nillave raadha madhavame Athi sundaramente kannan .. ente kannan...Tweet


text:
SHEMPPO TAMMANNE USUPPUNAA
Xoossaayyo Goynnanawu Doora
1, 2. Neeni ne huuphiyaa oychana bessiyo oyshay awugee, qassi hegee koshshiyoy aybissee?
XOOSSAAYYO goynnays giya daro asay Xoossay ixxiyoobaa tamaarissiyoogaa woy oottiyoogaa Geeshsha Maxaafaa xannaˈada eradasa. (2 Qoronttoosa 6:17) Yihooway worddo haymaanootiyaappe, woy ‘Gita Baabiloonippe’ nuuni kiyaanaadan azazidoy hegaassa. (Ajjuutaa 18:2, 4) Neeni ay oottanee? Nuuni ubbay doorana koshshiyoobay deˈiyo gishshawu, nuna hagaadan oychana bessees: ‘Xoossay taani ayyo goynnanaadan koyiyo ogiyan goynnanawu koyiyaanaa, woy taani eriyo ogiyan ayyo goynnanawu koyiyaanaa?’
2 Neeni worddo haymaanootiyaa aggidaba woy appe kiyidaba gidikko, hegee loˈˈoba. SHin nena hanno gakkanawu ufayssiya worddo haymaanootiyaa oosotuppenne meezetuppe amaridaageeti ne wozanan deˈennan aggokkona. He oosotuppenne meezetuppe amaridaageeta, qassi hegeeta Yihooway xeelliyoogaadan nuuni xeelliyoogee keehi koshshiyoy aybissakko haˈˈi beˈana.
MISILIYAANNE MAYZZATUSSI GOYNNIYOOGAA
3. (a) Misiliyaa goˈettidi goynniyoogaa agganawu amaridaageeti metootana danddayiyoy aybissee? (b) Misiliyaa goˈettidi Xoossaayyo goynniyoogaa xeelliyaagan Geeshsha Maxaafay yootiyoobay aybee?
3 Amarida asati bantta son deˈiya misiliyaaninne geeshsha giyo sohuwan daro layttawu Xoossaayyo goynnoosona. Ne hanotaykka hegaa mala gidikko, eti baynnan Xoossawu goynniyoogee oorattaba woy ubba qassi balaba gaada qoppana danddayaasa. SHin, Yihooway ayyo waati goynnanaakko nuna tamaarissiyoogaa hassaya. Qassi Yihooway nuuni misiliyaa goˈettidi ayyo goynnanaadan koyennaagaa Geeshsha Maxaafay geeshshidi yootees.—Kessaabaa 20:4, 5 nabbaba; Mazamure 115:4-8; Isiyaasa 42:8; 1 Yohaannisa 5:21.
4. (a) Nuuni nu mayzzatuyyo goynnana bessennay aybissee? (b) Yihooway ba asay hayqqidaageetuura haasayanawu malennaadan yootidoy aybissee?
4 Issi issi asay hayqqida bantta mayzzata ufayssanawu daro wodiyaanne wolqqaa wurssana danddayees. Eti ubba qassi etayyo goynnana danddayoosona. SHin hayqqidaageeti nuna maaddana woy qohana danddayennaagaa tamaarida. Eti harasan deˈokkona. Etaara haasayanawu maliyoogee qohiyaaba; ayssi giikko, hayqqida nu dabbotuppe yiidaba milatiya kiita ubbay daydanttatuppe yees. Yihooway Israaˈeelati hayqqidaageetuura haasayanawu malennaadan woy hara iita ayyaana ooso oottennaadan azazidoy hegaassa.—Zaarettido Wogaa 18:10-12; Wurssetta Qofaa 26nne 31 xeella.
5. Neeni Xoossaayyo goynnanawu misileta goˈettiyoogaa agganawu woy ne mayzzatuyyo goynniyoogaa agganawu nena aybi maaddana danddayii?
5 Neeni Xoossaayyo goynnanawu misileta goˈettiyoogaa agganawu woy ne mayzzatuyyo goynniyoogaa agganawu nena aybi maaddana danddayii? Neeni Yihooway hegaabaa waati xeelliyaakko loyttada qoppananne Geeshsha Maxaafaa nabbabana koshshees. I hegaa mala goynuwaa ‘tunabadan’ xeellees. (Zaarettido Wogaa 27:15) Issibaa Yihooway xeelliyoogaadan xeellanaadaaninne i koyiyoogaadan awu goynnanaadan maaddana mala ubba galla akko woossa. (Isiyaasa 55:9) Worddo goynuwaara gayttida ubbabaa neeni xayssanawu koshshiya wolqqaa Yihooway neeyyo immanaagaa ammanettana danddayaasa.
NUUNI UFAYSSA MASQQALAA BONCHANA KOSHSHII?
6. Asay Tisaase 25 Yesuusi yelettido gallassa giidi bonchanawu dooridoy aybissee?
6 Kumetta alamiyan, Ufayssa Masqqalay asay keehi dosiyo baala, qassi daro asay ha baalan Yesuusa yeletaa gallassaa bonchoos giidi qoppees. SHin Ufayssa Masqqalay worddo goynuwaara gayttidaba. Rooma biittan deˈiya, eeqawu goynniyaageeti awaa yeleta gallassaa, Tisaase 25n bonchiyoogaa Ensayklopidiya giyo maxaafay yootees. Woosa Keettaa kaalettiyaageeti eeqawu goynniya hara asay Kiristtaane gidanaadan koyido gishshawu, Yesuusi yelettidoy Tisaase 25 gidana xayikkokka, eti a yeletaa he gallassi bonchanawu qofaa qachidosona. * (Luqaasa 2:8-12) Yesuusi erissiyo ashkkarati Ufayssa Masqqalaa bonchibookkona. Issi maxaafay Yesuusi yelettoosappe 200 layttay aadhi simmin, “i yelettido wodiyaa eriyay baawa; qassi i tumuppe awude yelettidaakko eranawu koyida asay keehi guutta” gidiyoogaa yootiis. (Sekrid Orijins of Profawund Tings) Yesuusi saˈan deˈoosappe daro xeetu layttay aadhi simmin, Ufayssa Masqqalaa baalay bonchettiyoogaa doommiis.
7. Tumu Kiristtaaneti Ufayssa Masqqalaa bonchennay aybissee?
7 Gibiraa giigissiyoogaanne imotaa immiyoogaa mala Ufayssa Masqqalaa meezeti doommidoy eeqaa goynuwaappe gidiyoogaa daro asay erees. Leemisuwawu, Ufayssa Masqqalaa bonchiyoogaa doommidoy eeqaa goynuwaappe gidiyo gishshawu, Amarkkan amarida heeraaninne Inggilizen he baalaa bonchennaadan diggido wodee deˈees. He wode he baalaa bonchiya ooninne qaxxayettees. SHin guyyeppe asay Ufayssa Masqqalaa zaarettidi bonchiyoogaa doommiis. Tumu Kiristtaaneti Ufayssa Masqqalaa bonchennay aybissee? Eti oottiyo ubbaban Xoossaa ufayssanawu koyiyo gishshataassa.
NUUNI YELETA GALLASSAA BONCHANA KOSHSHII?
8, 9. Beni Kiristtaaneti yeleta gallassaa bonchibeennay aybissee?
8 Daro asay ufayttidi bonchiyo hara baalay ba yeleta gallassaa. Kiristtaaneti bantta yeleta gallassaa bonchana bessii? Geeshsha Maxaafay Yihoowayyo goynnenna asatu xallay bantta yeleta gallassaa bonchidoogaa yootees. (Doomettaabaa 40:20; Marqqoosa 6:21) Asay kase yeleta gallassaa baalaa bonchiyo wode worddo xoossata bonchees. Beni Kiristtaaneti “o yeleta gallassaa bonchiyoogaakka eeqawu goynniya asaa meeze giidi qoppidoy” hegaassa.—Ze World Buuk Ensayklopidiya.
9 Beni wode Roomatinne Giriiketi issi uri yelettiyo wode issi ayyaana meretay he sohuwaa yeesinne a deˈo layttan a naagees giidi ammanoosona. “He ayyaana meretay, yeleta gallassay he uri yelettido gallassaara issi mala gidido issi xoossaara geema gidida ogiyan gayttidoogaa” Ze Loor of Berzideys giyo maxaafay yootees.
10. Kiristtaaneti yeleta gallassaa ha wodiyan bonchana bessennay aybissee?
10 Worddo haymaanootiyaara gayttida baalaa bonchiyoogee Yihoowa ufayssees gaada qoppay? (Isiyaasa 65:11, 12) Akkay, a ufayssenna. Nuuni yeleta gallassaa woy worddo haymaanootiyaara gayttida hara baalaa bonchennay hegaassa.
HEGEE TUMUPPE QOFISSIYAABEE?
11. Amarida asati baalaa bonchiyoy aybissee? Nena aybippenne aaruwan qofissana bessiyaabay aybee?
11 Amarida asati Ufayssa Masqqalaanne hara baalatu denddoy eeqaappe gidiyoogaa eroosona, shin eti he baalata bonchiyoogaa aggibookkona. Eti he baalata bantta soo asaara wodiyaa aattanawu maaddiyaabadan qoppoosona. Neenikka hegaadan qoppay? Ne soo asaara wodiyaa aattanawu koyiyoogee bala gidenna. Yihooway so asaa deˈuwaa doomissiis; qassi neeni ne soo asaara siiquwan deˈanaadan i koyees. (Efisoona 3:14, 15) Gidoppe attin, worddo haymaanootiyaara gayttida baalaa bonchiyoogan nu soo asaa ufayssiyoogaappe Yihoowaara mino dabbotettaa medhanawu qoppana koshshees. Kiitettida PHawuloosi “Godaa ufaissiyaabai aibakko tamaarite” giidoy hegaassa.—Efisoona 5:10.
12. Issi issi baalay Yihoowa ufayssennay aybissee?
12 Issi baalawu doomettay ayba gidikkonne daro asaa qofissenna; shin Yihoowa xeelay hegaa mala gidenna. Doomettay worddo haymaanootiyaappe gidido baalan woy asaa sabbiyoogan woy issi biittaa xoqqu xoqqu oottiyoogaa bessiyaaban i ufayttenna. Leemisuwawu, Gibxxeti bantta worddo xoossatuyyo daro baalaa bonchidosona. Israaˈeelati Gibxxeppe kiyi simmidi, eti Gibxxetu eeqaa baalatuppe issuwaa qullidi bonchidosona; qassi hegaa, “GODAA baalaa gallassa” yaagidosona. SHin hegaadan oottido gishshawu, Yihooway eta qaxxayiis. (Kessaabaa 32:2-10) Hananabaa yootiya Isiyaasi yootidoogaadan, nuuni ‘tunabaa bochana’ bessenna.—Isiyaasa 52:11 nabbaba.
HARA ASATUYYO KEHA GIDA
13. Neeni baalaa bonchiyoogaa agganawu kuuyiyo wode nena ay oychana danddayay?
13 Neeni baalaa bonchiyoogaa agganawu kuuyiyo wode, darobaa nena oychana danddayaasa. Leemisuwawu: Tanaara oottiyaageeti taani etaara Ufayssa Masqqalaa bonchenna gaasuwaa oychikko, taani waatana bessii? Issi uri taayyo Ufayssa Masqqalaa imotaa immiyaakko, taani waatana bessii? Ta aqo laggee taani baalaa bonchana mala koyikko, taani waatana bessii? Baalaa woy bantta yeleta gallassaa bonchenna gishshawu ta naati azzanennaadan waata maaddana danddayiyaanaa?
14, 15. Issi uri nena hashshu saro gattees giikko woy neeyyo imotaa immikko, neeni waatana bessii?
14 Issi issi hanotan ay haasayanaakkonne ay oottanaakko kuuyiyo wode, akeekancha gidiyoogee keehi koshshiyaaba. Leemisuwawu, asay nena “Hashshu saro gattees!” giikko, neeni coˈˈu gaana bessenna. “Galatays,” gaana danddayaasa. SHin issi uri eranawu koyikko, neeni baalaa bonchennay aybissakko qonccissada yootana danddayaasa. Gidoppe attin, ubbatoo keha, hiillanchanne bonchiyaagaa gida. Geeshsha Maxaafay, “Intte ubbau waati zaaranau bessiyaakko erana mala, intte haasayai ubba wode, siyanau kehiyaagaanne ufaissiyaagaa gidanau bessees” yaagees. (Qolasiyaasa 4:6) Neeni haratuura wodiyaa aattiyoogaaninne imota immiyoogan ufayttiyoogaa qonccissana danddayaasa; shin neeni hegaadan oottanawu koyiyoy hara wodiyaana gidiyoogaa yoota.
15 Issi uri neeyyo imota immikko, neeni waatana bessii? Geeshsha Maxaafay yaatite yaatoppite yaagiya higgiyaa yootenna; shin nuuyyo ubbatoo loˈˈo kahay deˈiyoogeeta gidana bessiyoogaa yootees. (1 Ximootiyoosa 1:18, 19) Neeyyo imotaa immida uray neeni baala bonchennaagaa erennan aggana danddayees. Woy i, “Neeni baalaa bonchennaagaa erays, shin taani neeyyo hagaa immana koyays” gaana danddayees. I erin erana xayin, he imotaa ekkanawu woy ekkennan agganawu kuuyana danddayaasa. SHin kuuyiyoobay ayba gidikkonne, ubbatoo loˈˈo kahay deˈiyoogaa gida. Yihoowaara deˈiya nu dabbotaa moorana danddayiya aybanne oottanawu koyokko.
NENANNE NE SOO ASAA
16. Ne soo asay baalaa bonchanawu koyikko, neeni waatana bessii?
16 Ne soo asay baala bonchanawu koyikko, neeni waatana bessii? Neeni etaara ooyettana bessenna. Eti oottana koyiyoobaa kuuyiyo maatay etayyo deˈiyoogaa hassaya. Eti ne dooridobaa bonchanaadan neeni koyiyoogaadan, keha gidada eti dooridobaa boncha. (Maatiyoosa 7:12 nabbaba.) SHin ne soo asay baalaa wode nenaara wodiyaa aattanawu koyikko, neeni waatana bessii? Neeni ay oottanaakko kuuyanaappe kase, suurebaa kuuyanaadan Yihooway nena maaddana mala woossa. He hanotaabaa qoppa, qassi hegaabaa pilgga. Neeni ubbatoo Yihoowa ufayssanawu koyiyoogaa hassaya.
17. Harati baalaa bonchiyo wode ne naati etassi attidabi deˈiyaabadan siyettenna mala eta maaddanawu ay oottana danddayay?
17 Harati baalaa bonchiyoogaa ne naati beˈiyo wode, ne eta maaddanawu ay oottana danddayay? Issi issitoo, neeni eta ufayssiyaabaa giigissana danddayaasa. Neeni etayyo imotaa immada eta ufayssanakka danddayaasa. Neeni ne naatussi immana danddayiyo ubbabaappe aadhiyaagee, etassi ne wodiyaa immada eta siiqiyoogaa.
TUMU GOYNUWAA GOYNNA
18. Nuuni gubaaˈe shiiquwaa shiiqana koshshiyoy aybissee?
18 Nuuni Yihoowa ufayssanawu worddo haymaanootiyaa, qassi hegaara gayttida meezetanne baalata aggana koshshees. SHin nuuni tumu goynuwaa goynnana bessees. Waatidi? Issi ogee ubbatoo gubaaˈe shiiquwaa shiiqiyoogaa. (Ibraawe 10:24, 25 nabbaba.) Gubaaˈe shiiqoy tumu goynuwan keehi koshshiyaaba. (Mazamure 22:22; 122:1) Nuuni issippe shiiqiyo wode issoy issuwaa minttettana danddayoos.—Roome 1:12
19. Neeni tamaarido Geeshsha Maxaafaa tumaabaa haratuyyo yootana koshshiyoy aybissee?
19 Tumu goynuwaa dooriyo hara ogee neeni Geeshsha Maxaafaappe tamaaridobaa haratussi yootiyoogaa. Daro asay saˈan haniiddi deˈiya iitaban kayyottees. Neeni kayyottiya amarida asaa erennan waaya aggana. Sinttappe yaana ufayssiya hidootaabaa etayyo yoota. Neeni gubaaˈe shiiquwaa shiiqiyo wodenne haratuyyo Geeshsha Maxaafaa tumaabaa yootiyo wode, worddo haymaanootiyaanne hegaara gayttida meezeta aggidoogaa akeekana. Neeni ufayttanaagaanne Yihoowa suure ogiyan goynnanawu doorada baaxetiyo baaxiyaa i keehi anjjanaagaa ammanettana danddayaasa.—Milkkiyaasa 3:10.
[Tohossa qofaa]
^ MENT. 6 Toophiyaagaadan issi issi biittati Ufayssa Masqqalaa Tisaase 29n bonchoosona.