text:
GIDDU GALA GALMA AADAA OROMOO
Kanaan dura finfinneen lammi ishi dhiifte alagaa sooraa turte
kana males bosona ishee barbadaayun, bineensonnii fi simbirroowwan daggala ishees mancaafamuun beekkamaa dha. Bakkeewwan Ulfoon safuu, duudhaa fi aadaa OROMOOf mallattoo bu’uraa turan hora Finfinnee, dhakaa araaraa, gaaddisni Oddaawwaniif bakkeewwan kabajamoo ta’an biroo carraa duula balleessii kanaan kabajaan irraa mulqamee warra soqolattee kanaan soqolamanii salphinaaf saaxilaman.
Nyaaphni Minilikiin durfame Goobanatti hidhatee gooticha gullallee ciminaan dura dhaabbate Tufaa Munaa galaafate. Gootonni OROMOO Tufaan durfaman falmiin kabajaa sabaa fi biyya abbaa ittisuuf godhan meeshaa ammayyaa diinni hidhachiifameen caalamee kufaaatin ta’ee booda Finfinnee fi naannoon ishee hundi hin barbadaaye. Dhiignis hin dhangala’e. Finfinneen OROMOOn keessaa buqqaafame nyaaphaan dhuunfatamte. Akkasiin sabni keenya hadhaa gabrummaa har’aa kana jalatti jilbeeffachuuf dirqame.
Duula kanaan seenaan, duudhaan, safuu fi aadaan abbaa biyyaa awwaalamee kan alagaa irratti dagaagfamae. Badiin bara Minilkii fi sana dura calqabe ammalleen bara wayyaanee – Hayilamaariyaam babal’atee itti fufee jira. Akka boru itti hin fufneefis wabiin mul’atu hin jiru.
Finfinnee fe’ii saba keenyaatin ala magaalaa guddittii Empire Ethiopia fi Aafrikaa taatee moggaafamte keessa kan diriirfatee jiruu qananii jiraachaa jiru ilmaan nafxanyaati. Masaraan mootummaa kanaa fi waajjirri tokkummaa Aafrikaa kan gidiraa fi gabrummaa uummata keenyaa cimsuuf tajaajilu malee OROMOOf bu’aa tokkolleen qabaachaa hin jiru. Magaalattiin Ulfaan keenya keessaa mancaafame siidaawwan bulgoota lubbuu miliyoonota ilmaan OROMOOtin xabataa turanii kan Minilik kaleessaa fi Mallas har’aa baattee ilkaan baaftee nutti kolfaa jirti. Araddaa kana magaalaa teessuma issaanii gochuuf jecha lafee dhalootaatu safuu fi ooddata tokko malee bakka itti awwaalamee baafamee haraa xurii magaalattii wajjin gatamaa, facaafamaa ture. Har’as kanumatu harkaa qabama.
Heerri mootummaa biyyatiin ittiin bulaa jirtu OROMOO fi OROMIYAAn magaalaa Finfinnee keessaa bu’aa addaa qabaata jedhulleen kan raawwatamaa jiru faallaa issaati. Summii warshaalee abbaa qabeenyaa keessaa gad-dhiifamuun bishaani fi biyyoon naannoo summaa’uu, uummannis kana waraabee dhugee, qotee irraa nyaatee, magarsee irraa dheechisee sa’aa namaan akka summaa’ee dhumu godhamuutu bu’aa issaa ta’e. Babal’ina magaalattiif jecha qe’ee hortee akkaakilee-abaabilee issaarraa buqaafamee rakkinaaf gadadoo fe’amuun bu’aa issaa akka ta’u murna gabroomfataa kanaan itti murtaa’uutu akka bu’aatti lakkaa’ameef.
Afaan, aadaa fi amantaa issaa waaqeffannaatti akka dhimma hin baane, akka amantaa ganamaa kan abbootii issaatti bakka du’aa ofiilleen itti awwaallachuu danda’u dhoowwamuutu akka bu’aa badhaadhinaa fi babal’ina misooma guddaatti lakkaa’ameef. Mirga uumamaan dhalli namaa qabaachuu male qabaachaalleen jiru garuu gartuun mootummaa gabroomfataa addatti OROMOO lage mormuu issaatin qofa uummanni OROMOO maqaan adda addaa itti maxxanfamee haidhamuu, dararamuu, akka bineensa daggalaa adamfamee ajjeefamuu fi biyyaarraa boqqifamee otoo baqatuu irbaata Qurxummii ta’uutu akka waan jijjiiramni jireenyaa adda ta’e dhufeefitti alkanii fi guyyaa itti wacamaa jira. Daba kana irratti dammaquun dammaqanii wareegama akka sabaatti badii dugguuggaa sanyii baroota dheeraaf nutti jiru hundeen geeddaruu danda’uuf qophaa’uun dirqama yaroon dhaloota kana gaafachaa jiru ta’uu hubachuun waan har’a ta’uu qabu malee kan boruuf bulu ta’uu hin qabu.
Xiyyeeffannaan barruu kanaa seenaa Finfinnee fi miidhaa jiru gabaasuu dhaa miti. Galma jiddu galeessa magaalattii keessatti ijaaramee jiru irraa waa xuquuf malee.
Akkam ta’eet galmi guddaan amana ga’u maqaa OROMOOtin sirna mootummaa balaafamaa kanaa jalatti jaaramuu danda’e gaaffiin jedhu ka’uu mala. Deebin issaa kan barruu kana keessatti argamuu danda’u miti. Namuu gama gama issaan itti yaadee waan deebiidha jedhee itti mul’atu tilmaamuutu mala ta’a. Ykn itti gaafatamtoota projaktichaa / qaama / dhimmichi laalu qunnamanii irraa hubachuu feesisa.
Maqaan Galma kanaa akkuma mataduree irraa mul’atu Jiddu gala Galma Aadaa OROMOO magaalaa Finfinnee jedhama. Steediyoomii guddicha magaalattiin qabdu fuuldura karaa Lagahaar irraan gara Magganaanyaa dhaqu irratti argama. Bakkichi dur yawattaaddarooch migib maaddaraajjaa / qindoomina / nyaata hoomaa waaraanaa jedhamees beekkama.
Bal’inni lafaa Galmi kun irra qubate ykn total site area Heektaara Afur { 4} ta’eetu gamoowwan / bilookii / sagal qaba.
· Gamoon 1ffaan Muuziyeemii dha.
Qabiyyeen issaa = B+G+4
· Gamoon 2ffaan Akkaadaamii Afaaniiti
Qabiyyeen issaa = G+3
· Gamoon 3ffaan Library ta’eetu gamoo 2ti hirama
1, National Library fi
2, Public Library
· Gamoon 5ffaan Galma Tiyaatiraati
Qabiyyeen issaa = B+G+1
· Gamoon 6ffaan Appraisal hall ykn bakka leenjifamtoota adda addaa otoo hagarsiisa Uummataaf hin dhiyaatin dandeetti issaani itti xiinxalamu
· Gamoon 7ffaan Art center / jiddu gala Aartiiti /
Qabiyyeen issaa = G+1 = galma wal-gahii 2 qaba.
· Gamoon 8ffaan Music center / galma leenjjii sirbootaa /
· Gamoon 9ffaan Restaurant / galma nyaataa ykn soorataa /
Qabiyyeen issaa = G+1
Jiddu galli galma kanaa karra seensaa fi bahiinsaa 3 qaba. Kan lafoo 1 fi kan konkolaataa 2. Karri seensaa fi baha konkolaataa deebi’ee bakka lamatti hirama.
VIP fi regular guest
Calaqqeen jiddu gala galma kanaa waan Aadaa OROMOOti. Siidaalee gurgurdoo dhaabbataan ojjatamanii fi jiddugaleeyyii wangoo galmichaa karaa hunda irratti naaanna’anii siidawwantu muldhata.
Kanneen keessaa siidaawwan :-
1, Abbaa Gadaa fi Haadha Gadaa
2, Siidaa maatii warra Irreessa Irreeffatanii.
3, Abbaa Duulaawwan 9 tokko-lama tokko-lamaan Abbaa Gadaa fi Haadha
Gadaa duuba Gaachana, eeboo fi hidhata mudhii shootala waliin.
4, Siidaalee haala godinoota OROMIYAA calaqqisan / cultural zone /
5, Mixed Media
· Guluffi Fardaa
· Uffannaa fi qabannaa
· Nyaataa fi dhugaatii
· Qonnaa fi meshaalee qonnaa
· Sirna raawwii duudhaa fi aadaa OROMOO adda addaatu mixed Media jalatti kaa’amee jira
Lakkoofsiwwan qubsuma galma kanaa keessaa alasaatti argaman hundi Shanii fi Saddet- Shanii fi saddeet ta’anii muldhatu. Kunis Saddeettan bara Aangoo Abbaa Gadaa fi Shanan marsaa sirna Gadaa calaqqisuuf itti yaadamee kan ta’ee dha.
Dirree magariisaa / Green area / hedduutu bakka bakkatti qoodamee jira. Kunis OROMIYAAN laliftuu, magariisa ta’uu ishee hibsa.
Elevators / liiftii / 2tu jira. Inni guddaan nama 16 xiqqaanimmoo nama 8 si’a tokkotti baachuu danda’an. Akkasuma Raampii liiftii laffarratti warri qaamaa hir’uuwwan seensaa amma keessa galmichaatti ittiin gargaaramantu seensa hundaan ojjatamee jira. Guard chain seensaa fi baha ittiin to’atan bakkawwan barbaachisoo ta’an hundatti qopaa’aniiru.
Siidaawwan hawatoo jiddugala kana keessatti hargaman hedduu keessaa kanneen sadarkaa yaa’a Gadaa Umurii dhaan mul’isan caalaatti qalbii nama hatu.
0 – 8 Dabballee
8 – 16 Gaammee
16 – 24 Foollee
24 – 32 Qondaala
32 – 40 Raabaa Doorii asirratti fuutii fi heermni raawwate.
40 – 48 Gadaa Ennaa as gahu siidaan Abbaa gadaa fi Haadha Gadaa
Wal-biratti Seensa karra warra lafootti siqee laffarratti dhaabbatee
Hargama. Siidaawwan Abbaa duulaawwan 9 siidaa Abbaa Gadaa fi
Haadha gadaa tarree gara duubaatti hidhata issaanii waliin jira. Akka kanaan umurii dabballee 0-8tii irraa kaasee amma umurii gadamoojjii 80-88titti siidaa abbaa gadaa fuulduree seensa karra lafoo fageenya gara bitaa mirgaa wangoo gamoo fuul-duraa irratti siidamee mul’ata.
Akkaataan teessuma umurii sirna Gadaa hordofee wangoo gamoo fuulduraa irratti ittiin siidame, siidaa Abbaa Gadaa fageenya gara bitaa umurii dabballee irraa amma Qondaalaatti deema. Umurii Raabaa Doorii irra yoo ga’u fuuti fi heermni raawwatee siidaa Abbaa warraa fi haadha warraa walbira kaa’a. Umurii Gadaatti Aangoo / Baallii / muudee siidaa Abbaa Gadaa fi Haadha Gadaa guddaa duubbeen issaanii Abbaa duulaawwan 9liin eeggamu hagarsiisa. Sadarkaawwan umurii 48 – 88 / Lubaa irraa amma Gadamoojjii / Siidaa Abbaa Gadaa fi haadha Gadaa fageenya harka mirgaa abbaa warraa fi haadha warraa siidee garsiisa.
Hawatummaa miidhagina issaa qofa otoo hintaane ammayyummaan jaarama sirna Gadaa bilchinaa fi qaroomina dhaloota sirna kana jaaree ragaa bahuuf nama dirqa.
Bakki dhaabbata konkolaataa /parking/ jiddu gala kanaa si’a tokkotti konkolaataa 400 keessummeessuu danda’a. Galmi tiyaatira issaa si’a tokkotti nama 900 keessummeessa. Hojiin projaktichaa dibaa halluutu bakka maddee wayiitti hafe malee xumurameera jechuutu danda’ama. Jiddu-galli galma aadaa OROMOO Finfinnee keessaa kun yoo ijaan argan amma barruun hibsuun danda’amu caalaa hawataa fi miidhagaa dha. Ennaa hubatanii yaadan jabinaa fi bilchina dur-durii dhaloota saba kanaa yaachisee imimmaan nama huusisa. Hanqina har’a harkaa nuqabu irrattilleen nama xiiqessa.
Hojiin issaa bara Abbaan Duulaa OROMIYAA bulchaa ture calqabame. Akka hojiin galma kanaa hariifatuuf yooxiqqaate torbanitti sa’a tokko deddeebi’ee adeemsa issaa to’achaa hanqina mul’ate irratti furmaataa fi qajeelfama barbaachisu kennuu dhaan Abbaa Duulaa Gammadaa qooda guuddaa xabachuu issaa warri keessa beekan hin dubbatu. Injinaroonni, oggantoonni projaktichaa, hayyoonnii fi maanguddoonni OROMOO akka hujiin galama kanaa waan OROMOO calaqqisu ta’ee raawwatuuf gummaacha guddaa godhaniiru jedhama. Warri dhimma kanarratti gahee guddaa haa ta’uu maddee / xiqqaa / waan humnii fi sadarkaan itti jiran irraa gaafatte gumaachan hundi galata qabu.
Akkanumaa ta’ee sodaan uummata keessatti guumgummii huumaa jiru tokkos waan yaaddessaa dha. Galmi kun abbaa fe’een akka fe’eti aajaaramuu yoo waan yaadameef oole amma xiqqaa wayii guddina aadaa OROMOOf waan gumaachu hin dhabu. Shakkiin jiru immoo mootummaan OROMIYAA ammaa kun kan muktar kadir durfamu jechuu dha, fe’iis ta’ee humna kana ojiirra ittiin oolchuu danda’u hin qabu kan jedhu.
Kanaaf jecha akka jiddu-galli kun waan yaadameefirra oolee guddina aadaa OROMOOf waa xiqqoo gumaachuu danda’u Median OROMOO fi warri Media irra ojjatan, waliigalli Uummata keenyaa dhiibbaa fi hordoffii barbaachisu gochuu irraa akka of hin qusanne waamicha godhu warri dhimmi kun issaan yaaddesse.
Dhumarratti Abbaan biyyaa OROMOOn mirga uumamaan Finfinnee keessatti qabaachuu malu wajjin galmi baaname kun maal jechaa dhaayyi irraa dubbatama gaaffiin jedhu bakkayyuu namoota barruu kana dubbisaniif gaaffii ta’uu danda’a. Dhugumayyuu omaa jechuu dhaa miti. Garuu omaa irra hin wayya.  >. OROMOOnis akkas jedhe,  >
Marabbaan kan Waaqaati !!!
Nagaatti horaa bulaa.


c: text/html

text:
Loltoonni Eertraa fi milishoonni Tigraay, baqattoota lammiiwwan Eertraa kanneen Tigraay kaabaa keessa jiran humnaan gudeedan, ni hidhan ni ajjeesan jechuu dhaan dhaabi mirga namaa kan sadarkaa addunyaa kamisa har’aa beeksisee jira.
Gabaasi Humaan Rights Watch haleellaa mooraalee baqataa Tigraay lama keessatti raawwatame bal’inaan kan ibse yoo ta’u walitti bu’iinsa gaanfa Afriikaa raaseen, humnoonni naannoo sanaa mootummaa Itiyoopiyaa fi michuu isaa kan Eertraa waliin erga baatii Sadaasaa qabee wal waraananiiru.
Baqattoonni Eertraa miliyoona 5tti hedaman naannoo gaarreen Tigraay hiyyeeyyii ta’e keessa jiraatu. Warreen Tigraay loltoota Eertraa kanneen isaan weeraran waliin sanyii tokko jechuun amantaa irraa hin qaban. Warreen Eertraa immoo baqattoonni kun biyya isaanii dhiisanii waan deemaniif ija shakkiin isaan ilaalu. Ajjeechaan gara jabinaa, humnaan gudeeddii fi saamichi Tigraay keessatti raawwatame yakka waraanaa ifa ta’ee dha jechuu dhaan, gaanfa Afriikaatti daayirikterri Human Rights Watch Laetitia Bader beeksisaniiru.
Ministeerri odeeffannoo Eertraa odeeffannoo kanaaf deebii akka kennu gaafatamee deebii hin kenning jira, garuu Eertraan kana dura fixiinsa raawwatame jedhame haaluu dhaan humnoonni ishee siiviloota irratti akka hin fuuleffatin ibsitee turte.
Dubbi himaan TPLF Geetaacoo Redaa akka jedhanitti humnoonni Tigraay naanolee milishoota naannoon dararaan keessatti raawwatame jedhametti kan sosso’an yeroo dhiyoo dha, qorattoonni sadarkaa addunyaa naannoo sana Daawwachuu danda’u jedhan.
Walitti bu’iinsa Tigraya dura Itiyoophiyaan baqattoota lammiiwwan Eertraa 150,000 keessummeessaa turte. Hedduun isaanii naannoo Tigraay kaabaa kan Eertraa waliin wal daangessu mooraalee afur keessa kan jiraatan yoo ta’u, Hitsats fi Shimelbaa keessa baqattoota kummi 20,000 kan jiran yoo ta’u, kanneen kuma 31,000 ta’an immoo Mai Aini fi Adi Harush keessa jiraataa turan. Sasaasa bara 2020 angawoonni Itiyoophiyaa mooraa Hitsats kan cufan ta’uu labsan. Guraandhala bara 2021 erga lolli humnoota Eertraa fi TPLF gidduutti jalqabameen booda mooraaleen Hitsatsii fi Shimelbaa cufamuun gabaasame. Baatii shan booda UNHCR fi jaarmoliin gargaarsa namoomaa kanneen biroon sababaa nageenyaa fi uggura mootummaan federaalaa ka’e irraan kan ka’e mooraalee kana seenuu kan hin dandeenye ta’uu ibsan. UNHCR xumura baatii Sadaasaa ennaa mooraalee sana daawwatu manca’uu isaaf baqattoonni keessa kan hin jiraanne ta’uu beeksise.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Abiy maaf Oromoof ABO jibba?
Abiy kan Ahmed Ali akkan ta’iin Ahmed ali interview godhe irratti joollee kiyyaan adda baasee laalee hin beeku kan ja’e ragaadha ragaa 2ffaa Kan Ahmed Ali dubbate Dur maqaan isaa Abiyot jedhama boodana narraa jijjiraa ja’ee Abiy baafneef qura’anas qara’uu jalqabe Haasaa BBC wajji godhe
Abbaan Abiy kaasayee balayinee Waraana wayyaaneef basaastuu ture Obboleessi Abiy kadiroon OPDO ture ABOn isaan lachuu dhadheessati ajjeefte sababa kanaan Abiy joollummaa saatti Waraana wayyaaneeti dabalame. Namni Bashaashati dhalate iccitii kana beeka garuu lubbuu saaf sodaata


text:
Maatiin Abiyot maal jetti !Afaan amaaraa hin dubbatinaa, afaan qomcee faana tokko laga cehuu hin dandeenye
Wagga 40 umrin kiyya kana keessaa wagga 48 jimmaan jiraadhe lol hahahahahah
BADI ASI BIYYAAA ABBAA KE SEETE JIMMAA LAAFA OROMIYATII BAR KULLOO wahi 48tin kee sin ha baduu nafxanya
#kulloomustleavejimma
#qerroojimma
#AbiyMustGo
#Justiceforhachaluhundessaa
#FREEJAWARMOHAMED
#FreeBakeleGerba
#hamzaborana
#freeshamsudintaha
#FreeOromoPrisoners
Via: Kunee Qashti Qashtii
የተሸጠ እቃ አይመለስም
#አብይ የህዳሴ ግድብን ጆሮ ግንዱን ብሎ ካበቃ በኃላ ሰበባ ሰበብ እየፈለገ ያምታታል።
Hidhaan Haaroomsaa laga #Abbayaa erga Baankii Maallaqaa Addunyaa fi Masriitti erga gurguramee bubbuleera jechaa ture dheengadda #GeetaachooRaddaa. Akkuma inni jedheetti Hidhichi kun kan har’a bishaan guutuu eegala jedhamee eegamaa ture rakkoo walii galtee dhabuu biyyoota sadan Sudaan,Egypt fi Ethiopia irraa kan ka’e dhimmi isaa gara #HogganaGamtaaAfriikaatti akka darbu odeeffamaa jira.
Kun hundi ajandaa uumanii saba Ethiopia fi keessumaa Saba Oromoo burjaajessuuf malee dhimmi Abbayaa waan dhume fakkaata.Oromoon hidhaa laga Abbayaa kana ilaalchisee ajandaa godhachuu hin qabu.Fedhiin Mootummaa ajandaa uumuudha. Fedhu lagni kun funyaaniin haa galagalu.Silas Hidha Siyaasaaf tolfame malee misoomaaf kan tolfame miti. Dhimmi harkaa nu qabu Gidiraa fi roorroo saba keenyaadha.isa iratti haa xiyyeeffannu.
Oduu Gaddaa
J/ Abdii Kaliif Rashid Oromiyaa bahaa Ona Malkaa Bal ‘ oo Magaalaa Harawaacaatti dhalatee guddatee. Bara 1992 kaasee sadarkaa garaagaraatti dirqama olaanaa fudhatee hojjetaa ture . Biyya Afrikaa Kibbaattii Jaarmaya ABO keessatti DT Konyaa Nadhii Gammadaati ture.Jaal Abdii Kaliif nama Hawaasa Oromoo waliin jiraatuu fi Miseensoota dhaabaa birati kabajaa fi Jaalala qabuudha.balaa tasaan lubbuun isaa dabartee jirti kun gadda ummata Oromoo hundaati maatii isaaf jajjabina hawwina.
Qabsaawaan ni kufa qabsoon itti fufa.
KAAYOOFI KAROORRI OROMOO CABSUU, ABIYIIF LAMMAAN HOOGANAMU AKKUMA ITTI FUUFETTI JIRA
Abba qabeenyaaf mangudo biyya kan ta’an obbo BAATII WOTIYE humna tikaatiin mana isaatii butame
Global Peaceful #OromoProtests
@WA State Capital Olympia
Ustaz Fuad
July 10th 2020 garan nu gubate wallahi
#Guyyoo_waariyoo BBC AFAAN OROMOO irratti dubbii jirtu dubbate, wantii waayee shaneen na ajjeesuuf jedhu goonkumaa haacaaluun dubbachuu mitii yaaduma akkasiitti hin haasoofne jedha. Guddaa galatoomi. Dhugaan yoomillee hin dhokattu.
Gara biraatiin qabsoon dhiheenya kana biyyaaf biyyoota alaatii godhamaa jiru moottuummaa rifachiisee jira. Hidhamtoota yakka malee hidhaman kanaan booda maatii waliiniis akka fedhan wal qunnamuu danda’an jechuun manni murtii mirga isaan qaban hanga gaafa beellama itti aanuutti kenneefii jira.
Jabaadhaa haala kanaan itti fufnaan hidhamtoota keenyaaf biyya keenyas bilisa ni baasna.
#injifannoon_kan_uummata_oromooti
Yooyyaa!
Sagantaan keenya eegaleera! Dhiyaadhaa!


text:
Tarkaanfii WBO: qabeenya aangawoota MKII irratti
Tarkaanfiin qabeenya diinaa irratti, Konyaa Gujii Bahaa keessatti, WBO’n fudhatamu jabaatee itti-fufee jiraachuu.
Haaluma kanaan, qabeenyaaleen (midhaan) aangawoota MKII, kanneen tooftaa shiraa fayyadamuun, midhaan nyaataa dhaabbilee mit-mootummaa garaagaraa irraa gargaarsa uummataaf ergaman gara qabeenya dhuunfaatti naanneffachuun dhuunfataman WBO’n to’atamuun uummataaf qoodamuu.
Qabeenyaalee hannaa fi shiraan horataman, kanneen bakkeewwan itti uummataaf qooduun mijataa hin tanetti argaman immoo barbadeessuun wal-qabatee, kuusaan midhaanii Bulchaa Ona Liiban, Obbo Mohammad Nuuraa Areeroo, kan Magaalaa Nageellee Booranaa keessatti argamu, Kibxata Fuulbana 7, 2021 gubamuu.
Yaalii maqaa WBO xureessuuf taasifamu
Saamichi hattoota MKII'n ijaaramanii, WBO maqaa yakkuuf WBO of-fakkeessanii Konyaa Lixa Wallaggaa keessa socho'aniin qabeenya Uummata Oromoo irratti raawwatamu daran hammaatee itti-fufee jiraachuu.


text:
KFO fi ABOn Waltajjii Marii Paartiilee Oromiyaa fi Amaara Keessa Socho’anii Irratti Hin Argamne
FINFINNEE —(voaafaanoromoo)— Paartii taayitaa mootummaa harkaa qabu dabalatee – Paartiileen siyaasaa naannoolee Oromiyaa fi Amhaaraa keessa socho’an ejjennoolee siyaasaa waliin qabaachuu danda’an irratti marii baatiilee dura jalqaban Adaamaatti itti fufanii jiran.
Paartiilee ijoo keessaa tokko ka tahe Koongiresiin Federaalawa Oromoo garuu, marichatti akka hin hirmaatiin dubbata. ABOn Obbo Daawud Ibsaan hoogganamus waltajjii marii kanatti akka hin afeeramiin ibsa marsariitii dhaabichaa irratti beeseen beeksisee jira.
Dhimmoota marii kana irratti hoogganoota paartiilee mormituu fi ka paartii biyya bulchuus dubbisnee jirra. Caqasaa.


text:
Keewwata – 6
Namni kamiyyuu bakka fedhees tahu seera duratti nama tahee beekkamuuf mirga qaba.
Keewwata – 7
Namoonni hundi giddu isaaniitti garaagarummaan kamiyyuu osoo irratti hin godhamne eegumsa seeraa wal-qixa qabu. Labsii Mirgoota Namooma Waliigalaa kana mormuudhaan garaagarummaan akka irratti hin godhamne eegumsi seeraa wal qixxeetti ni godhamaaf.
Keewwata – 8
Namni tokkolleen heera mootummaatiinis tahee seera birootiin mirgoota bu’uraawoo kennameef gochi cabsu yeroo irratti raawwatamu manneen murtii biyyattii aangoo qabanitti iyyatee mirga isaa kabajsiisuu ni dandaha.


text:
Gootota Oromoo fi Ebla 15, Ibsa ABO
Biyyootni fi Sabootni hundumtuu Gootota seenaa isaanii keessatti waan jajjabduu biyyaa fi Ummata isaaniitiif dalaguudhaan yaadataman ni qabu. Gootummaan humna, qabeenya, beekumsaa fi lubbuu ofii illee dabalee dantaa dhuunfaa ofii caalaatti dantaa Saba ykn. biyyaaf oolchuudhaan dantaa biyyaa fi Saba ofii tiksuu danda’uu dha. Biyya ykn. Saba kamuu keessatti oggaa balaan ykn. rakkinni yookaan ammoo weerarri alagaa kan jireenya biyyaa fi Ummataa yaaddoo jala galchu mudatutti kan dura bu’ee biyyaa fi Ummata balaa irraa ittisuuf wareegama baasu Gootota. Kanaafis Goototni wabii jireenya Sabaa ykn. biyyaa ti jechuun ni danda’ama. Goototni biyyaa fi Ummata isaaniitiif Ulfinaa fi Gaachana. Waan taheefis Sabootnii fi biyyootni hundumtuu Gootota isaaniitiif kabajaa ol’aanaa kennu. Guyyaa Goototaa jechuudhaanis Gootota seenaa isaanii keessatti waan jajjabduu dalaganiifii dabran guyyaa itti yaadatan guyyaa beekamaa Sabootni/biyyootni adda addaa ni qabu.
Seenaa Ummata keenyaa keessattis Sabichi biyya ofii irratti Bilisummaa fi Walabummaan isaa tikfamee nagaa, badhaadhinaa fi kabajaadhaan akka jiraatuuf weerara alagaa irraa ittisuuf Gootota dura bu’anii lubbuu ofii wareegamaaf dabarsanii kennaa turan Oromoon kumaa-kitilaan qaba. Isa achi fagoo dhiisnee kan as dhihoo irraa yoo eegalle, walakkeessa jaarraa 19ffaa yeroo duulli Atsee Teediroos karaa Kaabaa Oromoo irratti banamee kaasee hanga gaafa Oromoon gargaarsa warra Awroppaa fi caalmaa meeshaa waraanaa ammayyaatiin injifatamee sirna bittaa Alagaa jalatti kufuu mudatuutti Oromootni Bilisummaa fi Walabummaa isaanii tikfachuuf gootummaadhaan weerara alagaa dura dhaabbatanii dhuman kumootaan osoo hin taane miliyoonotaan kan lakkaawaman tahuu seenaan ragaa baha.
Erga sirna bittaa ykn. ‘colony’ alagaa jalatti kufees Ummatni keenya jireenya gabrummaa amanfatee fi tole jedhee rafee hin bulle. Yeroo fi bakkoota gara garaatti haala isaaf mijate hundatti dhimma bahee waan danda’uun alagaa biyya isaa humnaan weeraree qabate of irraa kaasuuf yaalii addaan hin citin gochaa ture. Yaalii bifa kanaan yeroo fi iddoo adda addaatti Goototni Oromoo sirna bittaa alagaa mormuudhaan gochaa turan keessaa kan Raayyaa, Daawwee fi Baalee, akkasumas, sochii Waldaa Maccaa fi Tuulamaa akka ragaatti kaasuun ni danda’ama.
Sochii Ummatni Oromoo Bilisummaa fi Walabummaa isaa deebisee gonfachuuf bifa adda addaatiin geggeessaa ture keessaa kan dhalate Addi Bilisummaa Oromoo erga bu’uureffamees Sab-boontoni, Hayyootnii fi Goototni ilmaan Oromoo kutatoon Addicha jalatti hiriiruudhaan Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa mirkaneessuuf wareegama ulfaataa baasaa yoona gahan.
Ummatni Oromoo wareegama Goototni ilmaan isaa Bilisummaaf baasan kana akka Sabaatti beekee fi ulfina malu kenneefii bara baraan akka yaadatuuf bara 1984tti Addi Bilisummaa Oromoo Ebla 15 Guyyaa Gootota/Wareegamtoota Oromoo jechuudhaan moggaasee labse. Yeroo sana irraa eegalee Guyyaan Ebla 15 Guyyaa Gootota Oromoo tahuudhaan waggaa waggaadhaan miseensotaa fi deggertoota Addichaatiin yaadatamee fi kabajamee ooluu jalqabe. Suuta suutaanis kan Ummata Oromoo hundaa tahe.
Ebli 15 akka Guyyaa Gootota Oromoo tahu kan filatameef sababa quubsaa fi seena-qabeessa qaba. Ebla 15, bara 1980tti Goototni ilmaan Oromoo kanneen Adda Bilisummaa Oromoo bu’uuressuu fi hoogganuu, akkasumas, Dirree Qabsoo Hidhannoo saaquu fi Waraana Bilisummaa Oromoo gadi dhaabuu keessatti qooda ol’aanaa qabaachaa turan (Hayyu-Duree fi Itti Aanaa isaa dabalatee) fi qondaalotni waraanaa fi dabballootni gameeyyiin kan keessatti argaman namootni 10 dirqama qabsoo ol’aanaadhaaf osoo amna irra jiranii bakka fi yeroo tokkichatti wal-faana wareegamanii boolla tokkotti awwaalaman. Kunis kan tahe, Gootowwan sun balaa ulfaataa fi suukanneessaan kan Tokkummaa Saba Oromoo qormaata hamaa keessa galchuu danda’u oggaa isaan mudatetti Tokkummaa Oromummaa filachuudhaan addaan bahuu didanii waliin wal irratti dhumuu filachuu isaaniitiini. Akkanaanis naannoo dhalootaa, Gosaa fi Amantii caalaa kan walitti nu qabu Tokkummaa Oromummaa keenya tahuu dhaloota hegereef barnoota bara baraa kennanii Siidaa Tokkummaa keenyaa dhiigaa fi lafee isaaniitiin gadi dhaabanii ofii dabran. Kunis kan tahe lafa har’a Bulchiinsa Naannoo Somaalee jedhamu keessatti kan argamtu iddoo Shinniiga jedhamtutti.
Akka kanaan kan jalqabe seenaan Guyyaa Gootota Oromoo yeroo ammaa Ummata Oromoo hunda biratti (biyya keessaa fi biyya alaattis) guyyaa Oromoon Gootota ilmaan isaa Bilisummaa fi mirga Abbaa-biyyummaa isaa kabajsiisuuf wareegaman hundumaa itti yaadatee oolu tahee jira. Kanaaf, guyyaa kana (Ebla 15) Gootota Oromoo kanneen mirga Saba Oromoo kabajsiisuuf wareegama adda addaa baasan hundumaa yaadanna. Yaadachuu qofas osoo hin taane akeeka Gootowwan keenya wareegamaniif (Bilisummaa fi mirga Abbaa-biyyummaa Oromoon Oromiyaa irratti qabaachuu qabu mirkaneessuu) galmaan gahuuf waadaa keenya itti haaromsanna.
Har’a Guyyaa Gootota Oromoo kan bara 2018 (Ebla 15 2018) oggaa kabajannu haala Qabsoon Bilisummaa Oromoo kan Goototni keenya itti wareegamaa asiin gahanii fi har’as itti wareegamaa jiran har’a keessa jiruun wal qabsiisnee wanneen armaan gadii wal qaabachiisuun barbaachisaa taha:
- Har’a waa’een Gaaffii Saba Oromoo (Qabsoo Bilisummaa Oromoo) hawaasa Addunyaa biratti ifatti dhageeytii horachuu eegalee jira. Gaaffiin Ummatni Oromoo sirna bittoota Itoophiyaa irraa qabu alagaa biratti ifa tahee jira. Oromoon Bahaa-Dhihatti, Kaabaa-Kibatti, kan alaa fi biyya keessaa wal dhagahee fi wal quba qabaatee tokkummaadhaan Gaaffii Bilisummaa dhawwaaquutti jira. Keessattuu sochiin Qeerroo Bilisummaa Oromoo sadarkaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo fi guutuu Impaayerattii bira taree Ummatoota cunqurfamoo Addunyaa biroof illee fakkii tahuu eegalee jira. Akkanaanis farra dimokiraasii fi farra Bilisummaa Ummatootaa kan tahe hundeen sirna cunqursaa Impaayera Itoophiyaa raafamee kufuutti jira.
- Qabsoon Bilisummaa Oromoo sadarkaa har’a dhaqqabe kana gahuu kan danda’e dhiigni Gootota keenyaa baroota dheeraaf itti dhangala’ee, lafeen isaanii itti caccabee, lubbuun jijjiirraa hin qabne kumaa-kitilaan itti wareegamee ti. Haa tahu malee qabsoon kunis tahe wareegamni qabsichaaf baafamu har’as akkuma itti fufetti jira. Qabsoo sadarkaa xumuraa irra gahe kana murannoo fi dammaqiinsa ol’aanaadhaan daran finiinsanii galii isaatiin gahuudhaan Wareegama Gootota keenyaatti firii gochuu fi Gumaa isaanii Bilisummaadhaan baasuun dirqama sab-boontotaa fi qabsaawota ilmaan Oromoo hundaa tahuu jabeessinee of irratti beekuu barbaachisa.
- Kanaafis, jijjiirama kijibaa fi fakkeessaa kan har’aan tana mootummaan Itoophiyaa kan EPRDFiin hoogganamu ittiin Ummata keenya gowoomsuu barbaaduu fi olola maqaa “Itoophiyummaa” jedhuun Akeekaa fi Kaayyoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo kan haqaa busheessuu fi gara dabarsuuf bal’inaan oofamu dammaqiinsa cimaadhaan irratti qabsoofnee irra aanuu danda’uun Wareegama Gootota keenyaatti firii gochuuf dhimma murteessaa dha.
- Waan hundaan olitti kanneen Gaaffii haqaa Sabni Oromoo Bilisummaa isaatiif kaasee baroota dheeraaf wareegama ulfaataa itti baasaa jiru kana afaaniin sirrii dha jechaa fi Oromoodhaaf waan yaadan of fakkeessaa hojiidhaan garuu Qabsoo Oromoo galii isaa hanqisuuf yookaan Galii isaa irraa maqsuuf diina wajjin Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti shira xaxan itti dammaqanii akeeka cubbamaa isaanii kana harkatti doomsuun dirqama yeroon gaafatu dha.
- Ummatni Oromoo waliigalatti fi Qeerroon Bilisummaa Oromoo addatti namootaa fi murnoota qaama Qabsoo fi qaama Qeerroo Bilisummaa Oromoo fakkaatanii Qeerroo dhabamsiisuuf hojjetan itti dammaquudhaan qulqullina fi ititia Mooraa Qabsoo Bilisummaa cimsuun haalaan barbaachisaa dha.
Maayyii irratti, Kaayyoo fi akeekni qabsoo Gootowwan keenya wareegamaniif Ummatni Oromoo Bilisummaa fi Walabummaa akka Sabaatti qabaachuun isaaf male qabsoo isaatiin akka gonfatuufi. Sabni keenya mirga Sabummaa isaa ol’aanaa kana yoo harkatti galfate malee hacuuccaa fi rakkina siyaasaa, dinagdee fi hawaasummaa jaarraa tokkoo fi walakkaaf irratti fe’amee jiru kana jalaa bahuuf wabii hin qabaatu. Waan taheef, ilmaan Oromoo Gaaffii haqaa Saba Oromoo kan Bilisummaa fi mirga Abbaa-biyyummaatti amanan hundi galma gahiinsa Qabsoo Biisummaa Oromoo dhugoomsinee wareegama Gootota keenyaatti firii gochuudhaan gumaa isaanii Bilisummaadhaan baasuuf bakka jirru hundaa qabsoo haa finiinsinuun dhaamsa Adda Bilisummaa Oromoo ti.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo
Ebla 13, 2018


text:
“Hanga hidhaaf ajjeechaan nama tokkotti gallee hafnuttuu qabsoo itti fufna haamileen keenya hincabu” jedhu Barreessaan Adda Bilisummaa Oromoo ABO kan godina Wallagga Bahaa
Waajjira ABO kan Magaalaa Naqamtee keessatti argamu kun buusii uummata magaalattiif naannoo ishee banamee hojii siyyaasa karaa nagaa gaggeessaa kan jiru yoo ta’u, waajjirichi kutaalee hedduu digdamaa ol ta’an kan qabu ta’uu isaa Barreessaan waajjirichaa nuuf gabaasanii jiru.
Haala caccabuu waajjira ABO Magaalaa Naqamtee kana baruuf bilbilaan barreessaa waajjirichaa gaafannee jirra. Akka Barreessaan waajjirichaa nuuf ibsanitti, halkan kaleessaa tilmaamaan naannoo sa’a sadii akka lakkoofsa Habashaatti waraanni raayyaa ittisa biyyaa namoota naannoo waajjira sanaa jiran bakkichaa reebee ari’e jedhan.
Waajjira ABO tti ol seenuudhaan waraanni Mootummaa akka caccabse Kan ibsan Barreessaan waajjirichaa, naannoo sun kaamphii waraana mootummaa waan ta’eef waan godhan hundumaa utuu beekanii wal illee utuu hindhorkin itti yaadanii waajjira keenya caccabsan jedhu.
Waajjiricha keessaa maaltu akka miidhame gaafannee, Barreessaan kun yaada Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof laataniin balballi kutaalee waajjirichaa tilmaamaan digdamaa ol ta’e irraa caccabee jira, teessoon tilmaamaan lakkoofsi isaa dhibba sadii ta’uus caccabeera, waraqaa eenyummaa miseensota keenyaa reef baasaa jirrus saamameera, taampeellaan balbala dura jirus cicciramee jira jedhu.
Uummatni Oromoo magaalattii qabeenyaa isaanii qabeenya ABO haala kanaan caccabe gaafa argan miira gaddaan huwwifaman jedhaniis jiru. Keessa bahee namni imimmaan buusee bohellee jira jedhu Barreessaan waajjirichaa bilbilaan yaada nuu laataniin.
Akeeka karaa nagaa ayyamameeraa jechuudhaan mootummaan miidiyaa garaagaraan ibsa laataa jira, miseensa ABO fi qabeenya ABO xuqaa hinjirru karaa nagaatti amananii waan galaniif sochii dimokiraasii ayyamneefii jirra jedha mootummaan. Gama isaaniin garuu Barreessaan Waajjira ABO Baha Wallagga magaalaa Naqamtee, dubbiin kun waan dubbatamuuf waan hojjetamaa jiruun faallaadha jedhanii jiru.
“Nama sangaakee hate waliin sangaa barbaaddee hinargattu” jechuun Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof yaada laataniin barreessaan Waajjirichaa, Waraanni mootummaa waajjira keenya akka caccabse nama naannicha tohatu waan qabnuuf dhibbaa dhibbatti beekna. Uummatni naannichaas gochaa mootummaan akka caccabe cimsee beeka, garuu isaan qabeenya kana lakkoofnee waan qisaasa’e kana shallaguuf gaafa waamnu isaanumtuu nu faana galmeessaa turanii ashaaraa kaafna nuun jechuun nutti qoosan jedhu Barreessaan kun yaada laataniin.
“Qabeenyichi qabeenya Oromooti, uummatatu buusii isaa buufatee waajjira kana banate, qabeenyi barbaadaa’e kan dhaaba ABO qofa utuu hintaane qabeenya Oromootis” jedhaniiru.
Gama fuulduratti abdiin karaa nagaa socho’uu isin qabdan jiraa? Jennee kan gaafanneefis deebii Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof laataniin “egaa nuti karaa nagaatti amannee ifaan ifatti hojii siyyaasaa hojjetataa jirra. Leenjii garaagaraa karaa nagaa kaayyoof sagantaa keenya dargaggoota barsiifannee miseensa horataa jirra. Hojii nuti hojjennu hojii dhoksaa miti. Ganama waajjira seennee galgala baana. Mootummaan yoo nu sakattaa’uu barbaade waraqaa ayyamaa mana murtiitii dhiyeeffatee sa’atii barbaade manicha sakattaa’uu utuu danda’uu nu duuba dhokatee waajjira keenya caccabsuun isaa hedduu na gaddisiise” jedhu.
Galmeewwan maqaa miseensotaa qabaniif waraqaan eenyummeessaa miseensota reef leenji’anii bahanii saamamuullee gabaasa isaaniin ibsanii jiru.
“Mootummaan gaafa humnaan deemu uummatni abdii karaa nagaa socho’uu qabu citee qaama humnaan isa dararuu barbaadu kana baruuf sochii eegala. Akeekni kun ammoo dirree dimokiraasii bal’ata jedhamu dhiphisa jennee yaaddoo qabnas” jedhanii jiru.
Barreessaan Waajjira ABO Baha Wallagga kan magaalaa Naqamtee dhaamsa uummata isaanii bal’aaf akkasuma miseensota isaaniif dhaamaniin nuti hiraarsaa nurra gahaa jiruuf hinjilbeenfannu yaada jedhu kan qaban “hanga nama tokkotti gallutti qabsoo eegalle kana itti fufna. Haamileen nu hincabu. Kanaaf uummatni cimsee of ijaaree humna isa dararaa jiru kanatti iddoo gochuu qaba” jedhanii jiru


text:
Propoosaala Paartiileen Nafxanyaa 3: ABIN (አብን), GINBOOT-7 fi (ግንቦት 7), BIADIN (ብአዴን)
Kutaa 1ffaa fi 2ffaa
Qeerroo Oromiyaa, Onkoloolessa 5, 2020
Oromiyaa miila hin Shokoksineen Seenanii Oromiyaa diiguudhaan Itiyoophiyaa ol Aantummaa Amaaraa jalati debisanii Ijaaru
Propoosaala Projektii Paartiileen Nafxanyaa 3(ABIN (አብን),GINBOOT-7 fi (ግንቦት 7), BIADIN (ብአዴን)) Finfinnee, Baardaarii fi Goondaritti Icciitiin mari’atanii Oromiyaa ittiin Diiguuf baafatte tartiibumaan hojii irra oolaa jiru. Dubbisaa waliif dabarsaa
Kutaa 1ffaa
Hiccitii diini Oromoo fi Oromiyaa diiguuf Mootummaa Itoophiyaatiin gargaarama hojiiti hikaa jiru saaxiluu: Kutaa 1ffaa
Saaxilaa Shiraa
– 1ffaa: Sagantaa fi Proojektii Uummataa Amaaraa ykn Nafxanyootaa Oromiyaa keessaa qubachiisuu
Guyyaa hoggani ol’aanaa ABO Eritraa irraa garaa Oromiyaa galee san ummani Miliyoonan lakkawamuu Finfinneeti walgaa’ee waan simateef: humnii Oromoon guyyaa san Addunyaa fi Nafxanyootaa irratti agarsiisee hedduu isaan rifaasiisee.
Sababa kanaaf miseensoni Paartilee Amaaraa ykn Nafxanyootaa 3
- ABIN (አብን), 2. GINBOOT-7 fi (ግንቦት 7), 3. BIADIN (ብአዴን)
Finfinnee fi Bahaar Dar irratti dhoksadhaan dhumaa Fulbaana 2011 A.L.I marii taasiisan. Akkaataa marii kanaan ABOn deggarsaa ammaa qabu kanaan yoo filannoottii kan seenuu ta’ee injiifaachuu waan danda’uuf, akkasumas yoo gaafii hiree ofii ofiin murteeffaannaa keewwata 39 irraa jiruu kan kaasu yoo ta’ee sagaleen mo’aachuu waan danda’uuf maal gochuu qabna jedhani ergaa mariyaatanii boodaa murtii armaan gadii irraa ga’aan.
Kunis; –
1ffaa: Demography Uummataa Oromo Oromiyaa keessaa jiruu jijjiiruu
Kunis akkuma magaalaa Finfinnee dimografiin isaa Uummataa Amaaraan qabame: yoo danda’ame magaaloota Shawaa keessaa jiran keessaa ummata Amaaraa miliyoona 12 waggaa 10 keessatti qubachiisuu. Kanaas haala kamiin akka hojii irra oolchan gadi fageenyaan mari’achuun toftalee armaan gadi kana irrati waliif galan. Toftaleen kunis; –
- Maalaqa guddaa ramaduun lafa fi mana Oromoo fi Tigirootaa irraa bituun qubachiisuu. II. Bataskaanaa Ortodoksii yoo xiqatee Ganda Gandaa fi Mandara madaraan ijaaru.
III. Oromooti heeruumuu fi Oromoo fuudhuu; san boodaa immoo maatii isaanii fi firootan isanii naannoo Amaraatii fidanii waraqaa eenyummaa baasuun qubachiisuu.
- Abbootiin Qabeenyaa Amaaraa Oromiyaa keessatti invest gochaa jiran hundi Amaaraa qofa akka qaxaraan /miindesaan gochuu.
- Abbootiin Qabeenyaa Amaaraa Real Estate /Qabeenya lafa fi ijaarsa maneen jireenya lafa Oromoo irratti hojjechaa jiran maneen ijaaraani gurguran hamma danda’ame Amaraatii gatii xiqaan akka gurguranii qubachiisaan fi kaneen kanafiis humnaa hin qabne immoo qotee bulaa Oromoo irraa lafa akka bitatan gargaaruu
- Warreen karaa maatiis ta’ee carraa hojiitiin as godanee Oromiyaa keessa qubatemoo Waraqaa eenyummaa akka itti argatan haala mijeesuu fi Warri argatee hundi immoo mootummaan iddoo mana jireenyaa akka kenuuf gaafachuun akka lafa jireenya argatan gochuudha kan jedhu.
Qabxiiwan armaan olii jahan kana hojii irra olchuuf Abbootiin qabeenya dhalootaan Amaaraa ta’anii fi caasaaleen Mootummaa Federaalaas ta’ee nannoolee qooda guddaa akka qabanis irrati waliif galame.
2ffaa: Kan Armaan Olii kun haalaa milkii qabuun ergaa xumuraamee boodaa waggaa 10 ykn 15 boodaa yoo xiqatee xiqate Goodinnii Addaa Naannoo Finfinnee Finfinnee waliin “City State” yokan Naannoo of dandeechee akka taatu fi yoo ABOn hiree murteeffaannaa keewwata 39 kaasees dursinee Ummani Oromiyaa keessaa qabatani waan jiraaniif Referandamiin sunis kufaa ta’aa kan jedhu lafa kaawame.
Waliif galtee fi karoori kun erga hojiiti seenee kan bubule yoo ta’u ammas bifa addaatiin itti fufee akka jiru abbaan fe’e oddeefannoota asi gadi kana qabatee qulquleesuf caaraa ni qaba.
Baruma wanta kana karoorfatan Onkololeessaa 2011 irraa egaalaanii lafa seeraan alaa qabachun manoota seeraan alaa ijaaru itti fufee jira. Manoota jireenya qofa oddo hin taane Bataskaanaa Godina addaa Finfinnee keessati bakken adda addaatis ijaara jiru. Kunis wanta ummani yokan gareen barbaade keessa adeemee adda baafachuu danda’udha. Gabaabumati Fakkenyaaf
Laga Xaafoo mana Kuma Afur (4000), Sulultaa mana Kuma Sadifii dhibatorbaa ol (> 3700), Duukam, Sabbataa, Burrayyuu, Adaamaa fi Bishooftuu keessati walumagalaa Amaarrii Finfinnee, Dabraa Birihaan, Gojam, Gondar, Hawwassaa, Yirgaalam fi iddoo biroo irraa dhufuun mana seeraa qabeessaa fi kan seeraan alaa waggaa tokkoo fi walakaa keessatti waluma galattii gara manaa Kuma sodomi shan (35,000) ta’uu kaan ijaaraani kaan bitanii ittii galani jiruu.
Bara kana, bara 2012 kanas Laga Xaafoo keessatti qofa maneen seeraa qabeessaa Kuma sadii (3000) kaan bitanii kaan ijaaraani ittii galani jiru. Jara kanaaf Dr. Milkeessaa Miidhagaa inni dhiheenya kana aanggoo irraa kaafame bishan hin galchuu jedhee didaa turus ammaa ji’aa kana keessaa dabareedhan /taraadhan bishaan galafii akka jiru eenyuu ilee mirkaneefachuu ni danda’aa. Hanga ammaa mana 60f
bishan galee jira. Seenaa manoota kanaa yoo yaadatan ta’e Bara 2011/2018 Mootummaan naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaan gaggeeffamu maneen Seeraan alaa digsiisuu calqabnaan warrii Proojektiicha jalqaban Dr. Abyyii Ahimed biraa deemanii kadhatan. Isaa boodaa innis Lammaa Magarsaa sossoobee dhaabsiisee. Yeroo san Abyyii lama duubaan namoota baayyeetu jira jedhe wan sodaatuuf sodaachisee oddo hin taane siyaasa keenya nu jalaa baleesaa ammaf dhiisi yeroo bira itti deebina jedhe gowomseeti. Sababumaa Lammaa Magarsaa Imamataa Nafxanyootaa kana fashaleessuuf ejjennoo qabatee Abyyii suuta jedhee Lammaa aanggoo irraa kaasee.
Har’aa lafa Oromiyaa abbaan barbaade qotee bulaa Oromoo irraa maalaqaan bitee kan immoo lafa weeraree halkan ijaaraa buluu itti fufus Mootummaa naannoo Oromiyaa gonkumaa jara kana hin tuqu. Miilaa hin shokoksineen Naafxanyaan Oromiyaa dhuunfachaa jirti
Kutaan 2ffaa ittii fufa
KUTAA 2FFAA: Hiccitii Proojektii habashoota “Oromiyaa miilaa hin shokoksineen Seenanii Oromiyaa diiguun Itiyoophiyaa Ijaaru”:
Onkololeessaa, 2018 jalqabee, hanga Fulbaana 2028 xumuramuu. Kunis Sagantaa fi karooraa Paartilee Nafxanyootaa Waggaa 10 keessatti Uummataa Amaaraa fi habashoota Miliyoona 10 hanga 15 Oromiyaa keessaa qubachiisuun Oromiyaa fi Oromoo Diiganii Impaayera Itiyoophiyaa Ol-aantummaa Amaaraa jalati debisanii ijaarutii.
Akkuma kutaa 1ffaa irratti Ibsamee sagantaa kana Kan Qopheessee hoggaantootaa fi miseensota Paartilee habashoota kaneen akka ABIN (አብን); Ginbot-7 (ግንቦት -7) ykn EZMA hardhaa fi BADN (ብአዴን) Biltsiginnaa hardhaa yoo ta’uu Proojektiin kunis “Sagantaa Itiyoophiyaa bararuu”: “Filannoon duraa Jiraachuun Itiyoophiyaa yaa mirkanahuu” kan jedhu yoo ta’uu Afaan Amaaraan (ኢትዮጲያን የማደን እቅድ፣ ከምርጫ በፍት አገር ይቅደም) jechuun ittii mooggaasaniiruu. Paartiin ABIN (አብን) Garuu Sagantaa Jiraachuu Uummataa Amaaraa ittiin mirkanahuu (የአማራ ሕዝብ ህልዉና የሚረጋገጥብት ፕሮግራም) jechuun moggaaseera.
Oggeessii Oromoo Qeerroon riphee hiccitii isaanii dukaa bu’uun Maajatii (Goowaadaa) ABIN, EZEMA, BIADIN fi Biltsiginnaa akkuma isaanii alaabaa Minilik uffatee hiccitii kana qoraatee Oromiyaa Badii irraa bararuuf Saaxilee garuu Sagantaa kana “ Sagantaa Oromiyaa miilii hin shokoksineen Seenanii Oromiyaa diiguun Itiyoophiyaa ol Aantummaa Amaaraa jalati debisanii Ijaaru” jechuun moggaaseera, Kutaa 2ffaa isaa immoo Uummataa Oromoof, Qeerroo Oromoof, Jajjabee Oromoo warraa Oromoof yeroo hunda dhiigaa jiraaniif akka armaan gadittii dhiiyesseera.
Ka’umsii sagantaa Nafxanyootaa kana Guyyaa seenaa qabeessaa, Guyyaa qabasa’oonnii Oromoo inni hidhaa keessatti woggaataan dheeraaf dararamatuuree hidhaa ba’ee, inni Bosonaa fi Gammojjii Oromiyaa keessatti qabsoo hidhannoo woggaataan 25f gaggeessaa turee Bosonaa fi Gammojjiidha ba’ee, Qeerroo fi Qarreewwaan Oromoo woggaataan Afuriif Dandiwwaan Oromiyaa irratti Agaazii fulduraattii ba’anii mirga isaa falmatanii wayyanee Oromiyaa keessaa basanii injifaannoo gonfaatanii Nafxanyootaa Finfinnee seenuu dhorkiitee illee uleen of-fuuldura haqala’anii Miliyoona ta’anii Finfinnee Seenuun Guyyaa dhaabaa isaani Angafaa ABO (OLF) ittii simatan guyyaa seenaa qabeessaa, Fulbaana 15, 2018. Guyyaan kun guyyaa Ummani Oromoo fi Qeerroowwan Oromoo irree isaanii, Jaalalaa fi kabajaa isaan ABOf qaban, diinatti agarsiisan, fi akkasumas, Guyyaa Finfinneen Oromiyaa malee Oromiyaan Finfinnee malee jiraachuu akka hindandeenyee, fi gama biroon immoo ABOn dhaabaa jalatamaa, Gachanaa fi Kabaja Oromoo kan ta’ee dhaabaa miliyoonotaa of duubaa hirirsiisee ta’uu diinoonota Oromoo fi Hawaasa Addunyaati agarsiisaniidha.
Dabalataan Guyyaan simmannaa ABO sun osoo ABOn Finfinnee hinseeniin duraa Gibot-7 Finfinnee galee alaabaa Minilik iddoo hedduu dhaabee turee. Qeerroon Oromoo garuu Simmannaa ABO sababeefachuun, Alaabaa Minilik Finfinnee keessaa qulqulleessanii Alaabaa Faajjii Bilisummaa Oromotiin, dandiwwaan Finfinnee Fayaanii irree isaa Diinatti agarsiisanii ABO Simataniidha. Guyyaa seenaa qabessii kunis, Fubana15, 20018
Guyyaa kana irraa egaalee miseensoni fi hooggantooni Paartilee Nafxanyootaa, Abbootiin qabeenya isaanii lafa Oromiyaa Saamanii of harka qaban, Irree Oromoo fi ABO arganii “Ebaannee”, “ebaannee”, jedhan, Sodaa fi naasudhaan off-walaalaan. ABO fi Qeerroo irreen Feerroo irraa of baraaruuf
hatattaaman Oolaanii osoo hin buliin, “Mataduree Itiyoophiyaa fi Itiyoophiyaanotaa bararuu”, “ኢትዮጲያ እና ኢትዮጲያዊነትን ማዳን” jedhuun, walga’ii hatattamaa dhoksadhaan, ergaa Finfinnee, Bahaar dar, Gondorii fi Dabraa Birihaan ittii ta’anii boodaa Murtiiwwaan Kutaa 1ffaa keessatti eramee san irraa ga’aan isaa keessaa inni Guddaan Amaaraa miliyoona 12 hanga 15 waggaa 10 keessatti Oromiyaa keessaa qubachiisuun, ABO of irraa ittisudha, uummannii Oromoo yoo Gaafii Hiree ofiin murteeffachuu hanga foxoquuttii jedhu kasaan ta’ee dafanii Uummataa Habashaa kan akka Amaaraa Guragee fi Dorzee qabachiisuuf Referandamiin Kufaa gochuun Waggaa 15 boodaa “City estate” Finfinnee fi Godiinaa addaa naannaawaa Finfinnee waliin Dabraa Biraan ittii dabalanii Naannoo of dandeechee gochuuf karoorfatan. Kunis naannoo Amaaraa isaa 2ffaa akka ta’uu danda’uti kan hojjetamuu ta’uu walii galan, Heeraa Mootummaa fulduraattii foyya’ee ba’uu irraattis beekamtii akka argatuuf akka cimsanii qabsa’anii fi isaa duraa Uummataa qubachiisuun Diimoograaphy (baayyinaa Uummataa) jijjiruun barbaachisaa akka ta’ee mariyaatanii wal hubachiisaan.
Abbootiin qabeenya fi hoggaantootaa siyaasa isaanii akka Murtiiwwaan fi imaamatootaa ba’aan kanaa rawwatan dirqama ittii kennamee fudhataan.
Hooggantooni isaanii Mootummaa biyyaa bulchaan keessaa jiraaniis aanggoo argatanittii fayyadamanii Sagantaa kana akka rawwatan waliigalaan. Sagantaa qabxiiwan biroo Oromiyaa ittiin diigaan qorannoo kana kutaa 1ffaa keessatti kan ibsaameen alatti kan armaan gadii kunis akka rawwatamuu waliif gala, isaanis;
- Uummataa Amaaraatii aansee uummaatootaa kibbaa keessaa Uummataa Guraagee fi Doorzeen baayi’inaan Oromiyaa keessaa Finfinnee fi naannaawaa ishee akka qubatuu haalaa mijeesuufii, kakasuunis akka sagantaa tokkooti ka’amera. lakkoofsi isaani garuu hin ibsamne.
- Oromoota keessaa namoota dhiigaa Amaaraa qabanii fi tokkummaa Itiyoophiyaa barbaadan kaneen Amaaraan walii galuu danda’aan ilaalchaa Itiyoophiyummaa qaban Dr. Abiyyittii himanii Abyyii, akka Aanggoo ykn Muudama siyaasa kenuuf, isaa boodaa dhima lafaan wal qabatee, karataa fi kkf akka isaan gargaaruu dhima ittii ba’aan.
- Sadarkaa Federalattii, iddoo Hooggansa murteessaa ta’ee irratti dhalataan Amaaraa akka muudamu Dr. Abyyii Ahimediif yaada dhiyeessuun (Recommendation) akka muudamaan tasiisuu. Isaa boodaa muudamaan sun waajjiraa isaa keessatti Amaaraa hedduu naannoo Amaaraatii fudhanii akka qaxaraan tasiisuu.
- Gaaffiileen Oromoon kaasaa jiruu kaneen akka Finfinnee fi Afaan Oromoo akka hin rawwaataamne dhiibbaa tasiisuun qabsoo duraa dhaabachuu.
- ABOn diinaa tokkummaa Itiyoophiyaa waan ta’eef, hanga diigaamee maqaa isaa jijjiiruttii akka dorgommii filannoo irratti hin hirmannee qabsa’uu, deebi’e akka biyyaa ba’uu fi seeraan akka gaafataman yaada dhiyeessuu mootummaa irratti dhiibbaa gochuu. Mootummaan Abyyii yeroo ABOirraattii tarkaanfii fudhatuu jajjabeessuu hiiriiraa ba’uun deggaaruu.
Dhaabni maqaa Sabaatiin qabsa’uu akka diigamu fi kunis salphaati ABO digsiisuu akka danda’u, isaa boodaa ABIN Paartilee maqaa Itiyoophiyaan socho’aan waliin akka walitti makamuu.
- Heerrii mootummaa kan fooyya’u yoo ta’ee Keewwata 39 guutumaan guutuuttii akka haqamuu, fi Heerrii Mootummaa Keewwata 2, 3 (2 fi 3), 8, 47 fi 49(5) immoo partially akkataa tokkummaa Itiyoophiyaa ijaaruu danda’uun akka foyyaa’ee barreefamu. Fayiidaan Oromiyaan Finfinnee irraa argatu jedhu guutumaan guutuuttii akka heera mootummaa irraa haqamuu qoraannoon gaggefamee akka yaadaattii Mootummaa Abyyii hogganuuf akka dhiiyyeessaan.
- Hoggaantootaa Oromoo OPDO keessaa jiran kaneen ergaamtuu ABO fi Jawar Mohammad ta’an dhaabaa keessaa fi EPDRF keessaa akka ariiyaamaan ykn hooggansa gadii aanaa irratti akka muudamanii qabsa’uu yaadaa ykn Recommendation mootummaa Abiyyif dhiyeessuu.
- Qeerroon yeroo ABO simaachuuf Finfinnee seenuu ijoollee Amaaraa Finfinnee keessaa reebanii lubbuu basanii waan jiraaniif akkasumas yeroo ba’aan Burayuuti Uummataa Itiyoophiyaanotaa waan midhaniif yeroo biroo haalaa wal fakkatuun Amaaraa midhuu waan dand’aniif Uummannii Amaaraa Naannoo Oromiyaa, Naannoo Kibbaa fi Finfinnee keessaa jiruu akka Meeshaa waranaa hidhaatanuu fi akka qabeenya fi lubbuu isaanii badii irraa ittisan. Hooggantooni naannoo Amaaraa fi magaalaa Finfinnee jiran haalaa akka miijeessaan Meeshaa dhiyeessuun akka hidhachiisaan walii galani turan. Bu’urumaa kanaan hanga ammaattis ummata Amaaraa Finfinnee keessaa, Adaamaa, Bishooftuu, Laga Xaafoo fi Laga Daadhii kan Meeshaa waranaa hidhachiisaan yoo ta’uu Hidhannoo cimaa fi meshaalee waranaa Jajjaboo kan hidhatee garuu Amaartootaa magaalaa Adaamaa, Wallaagaa fi Harargee Lixa fi Naannoo Siidaamaa keessaa jiraniidha. Isaanis Meeshaa Feesisee dhaqee kan hidhachiisee Jeneraal Asaminoo Tsigee, yoo ta’uu Ermiyaas Amalgaa, Kirsti’an Taddalee fi kaneen maqaan isaanii ifa hin tanee immoo gargarsaa fi gorsaa addaa addaa kennaa turaniiruu. Mallaqnii miliyoona hedduun lakka’amuu Abbootiin Qabeenyaa dhalataa Amaaraa Oromiyaa Finfinnee fi U.S keessaa walitti qabamee sagantaa kanaaf ooleraa, oolaa jiraas.
- Bakka bu’uummaan Uummaatootaa Amaaraa naannoo Oromiyaa keessaa jiraatan kan miliyoona 5 ol ta’aniif bakka bu’uummaan hooggansa Sadarkaa kabiinee mootummaa Naannoo Oromiyaati, akkasumas caffee Oromiyaa fi Parlamaa Federaalaa keessatti akka kennamufii Cimsanii akka qabsahaan irratti walii galaniruu. Kunis bulchiinsa naannoo Oromiyaa keessaa galuun Sagantaan isaanii kun akka milka’uuf haalaa mijeesuuf waan danda’uuf cimanii qabsa’uu kan jedhudha. Bu’urumaa kanaan Bakka buutonni Nafxanyootaa kun Mootummaan Itiyoophiyaa Dr. Abyyii Ahimediin hoggaanamu Uummannii Amaaraa yeroo Ammaa kana Oromiyaa keessaa jiruu miliyoona shan ol bakka bu’uummaan akka kennamuuf jechuun gaafii gaafatan. Innis ani gaafii kana deebisuu hin danda’u deemaatii Paartilee Mormitootaa Oromoo ABO, KFO fi kan biroo waliin mariyaadhatii walii galaa (tadaradara jedheen). Gaafii kana irraa ka’uun hoggaantootaa Paartilee Oromoo hiccitii kana hin beeknee fi Paartilee Amaaraa sagantaa kana rawwachiisaa jiran waliin akka mariyaatanii Mootummaan haalaa miijjessee yeroo addaa addaa mariyaatanii jiruu.
Miseensoni fi hooggantooni Amaaraa, hoggaantootaa Paartilee Oromoo waliin mariiyatan kunis, Finfinnee baayi’inaan Uummataa Amaaraa qubatee jiraa waan ta’eef kan Amaaraa ta’uu qaba, yaadaa jedhu kan calaqisissan yoo ta’uu gama biroon immoo Uummannii Amaaraa Naannoo Oromiyaa keessaa jiraatu Miliyoona 5 ol bakka bu’uummaa siyaasa Parlamaa Federaalaa keessatti fi caffee akkasumas hooggansa naannoo Oromiyaa keessatti argachuu qaba yaadaa jedhu cimsanii kaasaniru FKNf liinkii kana tuqaa ilaala https://www.youtube.com/watch?v=a7xKnEC7CF4&t=437s የአማራና ኦሮሞ ፖለቲከኞች እና ምሁራን ውይይት. As irratti wanti qabasa’oonnii Oromoo martii hubaachuu qaban bakka buutonni Nafxanyootaa uummannii Amaaraa Oromiyaa keessaa jiruu Parlamaa fi caffee keessatti bakka bu’uummaa argachuu qaba kan jedhan sagantaa Oromoo ittiin diigaan keessaa tokkoo yoo ta’uu kunis
Bulchiinsa fi hooggansa naannoo Oromiyaa keessaa galuun Taarsimoo ittiin Amaaraa fi Habashoota miliyoona 12-15 waggaa 10 keessatti Oromiyaa keessaa qubachiisuuf karoorfatan mootummaa Abyyii waliin ta’uuf akka rawwatan waan isaan fayyaduufidha.
Bakka buutonni Amaaraa yeroo hunda Federaalaa irratti akka Amaarrii ilaalchaa nafxanyummaa fi jibba Oromoo qabu aanggoo qabatuu Dr. Abiyyif yaadaa dhiyeessuu. Oromiyaa keessatti immoo Amaartoonnii naannoo Oromiyaa keessaa jiraan amuumaa egaalaanii bakka bu’uummaa argachuun hooggansa naannoo Oromiyaa keessaa galuu qaban jechuun cimsanii gafatuu. Kuniis qulfii Niikuulaarii ittiin Oromiyaa irratti dhukasaan waan ta’eefidha. Dabalataan Oromiyaa keessatti bakka bu’uummaa yoo argatan Proojektii Oromiyaa keessaa Amaaraa qubachiisuun Oromiyaa diiguu salphaati akka rawwachiisuu danda’aan Qorannoo isaaniin mirkaneeffataniiruu. Hanga ammaattii Doctor Abyyii Ahimed yaadaa isaan dhiyyeessaanif keessaa %78 fudhatee hojii irraa akka olchee jiruu ji’aa darbee keessaa miseensoni ABIN ergaa hidhaa ba’anii gamagamaa tasiisaniin mirkanessaniiru. Kunis Dr. Abyyii Ahimed Faayidaa Oromoo dabarsee Nafxanyootaa kanaaf kenneraa. Yaadaa Hooggantooni Oromoo dhiiyyeessaan nii tuffataa nu arraabsaas kanaa miseensoni koree Gidduu Galeessaa hundi beekuu. Dr. Abyyii, hoggaantootaa Paartilee Mormitootaa naannoo Amaaraa yeroo hedduu kan haasofsiisee yoo ta’uu hooggantooni Paartilee Mormitootaa Oromoo garuu gonkumaa caaraa wal fakkata hin arganne. FKN. Miseensota ABIN fi BIADN kaneen ajjeechaa Doctor Ambaachoo Mokoniin shakkaman osoo raga qubsaan jiruu akka hikaan isaan gaafatan fudhatee yoo rawwachiisuu hoggaantootaa Paartilee Oromoo kaniif garuu gonkumaa carraa hin keenineef. Dabalataan Kondomineemiin Daangaa Oromiyaa keessatti ijaarame kallaattii Gaafii jarrii dhiyeesseen Dr. Abyyii ajajaa darbeen Namoota carraan ba’eef hundaaf keennameeraa. Dabalataan Dr. Milkeessaa Miidhagaa Lafa investimantii fi mana jireenyaa isaan didnaan, bishaan isaanii galchuu didnaan kallaattiin akka Aanggoo irraa ka’uu Abbootiin qabeenya fi Paartileen Nafxanyootaa gaafii gaafataniin Akka aanggoo irraa ka’uu tasiifaameera. Magaalaa Finfinnee Boolee naannoo 22 fi 24 jedhamu taaboonnii samii irraa bu’ee jedhani ergaa Taabootaa ijaaraani boodaa Poolisiin Finfinnee dignaan kallaattiin Dr. Abyyii Ahimed kadhaa Dani’eel Kibraatiin Dr Abyyii Ahimed Kallaattiin Takkalee Umaa Ajajajee Taaboonnii sun bakkumaa sanittii deebi’e akka ijaaramamu akka hayyamuu taasisuun hayyamsiisee tabootichii ijaarama jira.
Abbootiin qabeenya Habashoota Paarkii tokkummaaf maalaqa guddaa gumaachaanii fi dhumaa irraattis Irbaataa qarshii Miliyoona 5n masaraa Minilik keessatti nyaataan kallaattiin Dr. Abyyii Ahimed Takkalee Umaa fi mootummaa naannoo Oromiyaa ajajuun qarshii basaniif kan oluu lafa Invastimantiidhaaf lafa heektaraa hedduu akka kennamuuf ajajajee kennamefira.
Dabalataan Abbootiin Qabeenyaa hayyoonnii fi hooggantooni Paartilee Habashoota kun waliin ta’uun Hoggaanaan Gumuruk akka ka’uu fi Hoteelaa sodaree misoomsuuf fedhii akka qabaan Dr. Abyyii Ahimed fi niitii isaa Dani’eel Kibrat gaafatanii Dr. Abyyii hoggantuu Gumuruk kaasuun bariituu sodareen akka cufamuu kallaattiin ajajeraa. Ittii aansee waan ajajuu garuu hin beekuu.
Gama biraan masaarrii Minilik bakka biyyaa ittii bulchaan osoo hin taane iddoo Oromoo fi Oromiyaa diiguuf mariin ittii ademsiifaamudha. Carraan Paartileen Mormitootaa Oromoo Dr. Abyyii waliin haasa’uuf argatan takka qofa yoo taatu isheenis, innis yeroo darbee qofa hooggansa Gaddisaa Siyaasa Oromoo isaa jedhu jalaattii Dr. Abyyii Ahimed Paartilee Mormitootaa Oromoo kana hasofsiisuuf yaamee. Paartileen kunis nuti Lammaa Magarsaa beekna malee siin hin beeknu jedhaniin. Kunii Garuu dogoggora guddaa turee. Maliif yoo jetan Aanggoo kan qabu fi bakka Mallaas kan ta’ee Dr. Abyyii isaa gaafii qabaan fi rakkoo Oromoo irratti dhufa jiruu kana akka gaafatan gaafachuu osoo qabanuu Lammaan Aanggoo of harka hin qabne walitti nuqaabuu wayyaa jechuun isaanis gowwummaa fi ammaa illee akka hirriibaa hindamaqnee muldhisaa.
- Diinagdee Oromoo fi Oromiyaa ajjeesuufis karooraa basaniruu, kunis Oromiyaa keessatti investimantiin gutumaattii dhaabatee naannoo Amaaraa keessaa naannoo Dabraa Biraanittii akka tasiifaamuu, daladaltootaa Oromoo gabaa kessaa akka ba’aanuu, kkf illee karooraa keessaa kan jiruu yoo ta’uu Dr. Abyyii Ahimed Sagantaa fi Karooraa isaanii kallaattiin bilbilan Shimmallis Abidsaattii, Takkalee Umaa fi kaneen biroottii bilbiluun rawwachiisaa jira. Mootummaan naannoo Oromiyaa yeroo laftii samamama jiruu, mannii seeraan alaa ijaarama jiruu tarkaanfii fudhachuuf yeroo yaaluu Dr. Abyyii Ahimed akka tarkaanfiin sun hin fudhatamnee waan dhorkuuf hoggaantootaa naannoo samamuu fi weraraa lafa seeraan alaa kana mormaan hojii irraa ari’uu arrabsuu fi sodachisuun cimee ittii fuferaa.
- Yeroo Lammaa Magarsaa Naannoo Oromiyaa Bulchu Maneen seeraan alaa ijaaraman diiguu jalqabnaan Nafxanyoonnii kun Dr. Abyyii Ahimed dhaqanii gafatanii Dr. Abyyii Ahimed dhaabsiisee, kanammoo Isaanuu raga ba’aniruu. Dabalees Lammaa Magarsaa Proojektii jarrii kun karoorsan beekuu batus dhumarraattii Faayidaa Oromiyaa dabarsee kennuu waan dideef Bittaa fi gurgurataa lafaa cimee waan dhabsiiseef Naannoo Oromiyaa irraa akka ka’uu marii Dr. kenaanii Oromiyaa irraa sossobanii kaasaniru.
- Dr. Milkeessaa Miidhagaa haalaa ammaa deemaa jiruun lafatii naannaawaa Finfinnee akkuma Finfinnee yeroo mursaa boodaa Oromoo harka bahuuf deemaa jedhee mannii seeraan alaa ijaarame akka diigamu, Qubannaan habashoota kun akka ristirik (to’atamuu) gochuuf yoo deemuu Jarrii Dr. Abyyii biraa deemanii Dr Abyyii kallaattiin Prizidaant Shimmallis Abidsaattii dheekkaamee Shimmallis Abdisaa Dr. Milkeessaa Miidhagaa Qoratanii sammuu hadochaan. Kana irratti Dr. Milkeessaa illee aanggoo aragateettii fayyadamee ejjennoo wanta kana fuuldura dhaabbachuu osoo qabuu akka mukaa qillensaan raafamee kufeera.
- Gama seeraan maneen seeraan alaa Bosonaa kaabaa Finfinnee keessatti halkan ijaaramaa buluu, taaboonnii waaqqaa roobaa bulaa, Qeesoonnii Gojamii fi Gondorii dhufu, Amaarrii Miliyoonan aritiin lafa Oromiyaa irra qubataa jiruu, Oromoon Garuu raafeeraa, Mootummaan naannoo Oromiyaa nama hayyamaa malee lafaa bitee mana ijaaree seeraattii dhiyyeessee adabsiisuu nidanda’aa .Garuu hanga
ammaattii waliigalaa maneen Kuma 37 ol seeraan alaa Laga Xaafoo, Laga Daadhii, Sulultaa, Burrayyuu, Sabbaataa, Boolee Bulbulaa, Boolee, Hintooxxoo, Haqaaqii, Adaamaa, Bishooftuu, Duukam, Sabbataa, Alamganaattii, yeroo ijaaraani diinnii Miliyoonan lakkaa’amuu ittii galuu Mootummaan Oromiyaa nama tokkoo seeraattii dhiyyeessee hin adabsiifnee. Gochi lafa bituu, weeraaruu, ijaarsi seeraan alaa rawwachuun yakkan labsiin kan adabsiisuu jiratus hangaa ammaa namni kanaan gaafatame hin jiruu. Oromoon yoo ijaaree mannii isaas ni digaamaa Naafxanyaan gaafaa jiraatee garuu kaartaan ni kennamaaf bishanii fi ifaanis ni galaaf.
Gama biraan midiyaaleen OMN hangaa tokkoo waan kana tutuquu illee gadii fageenyaan wanta kana qoratee akka hin dhiyeesiinee. ONN wanta kana akka qoratee hin dhiyeesiinee humnaa hin qabu. Dabalataan gaazexesiitootaa isaani ni hidhuu deemanii vidiyoon warabuuf illee hayyamaa hin argatan.
Dabalataan yeroo uummannii dhibee Koronaan sardamee mannattii galee jiruu Nafxanyoonnii maneen seeraan alaa Oromiyaa keessatti halkani fi guyyaa ijaaraa jiruu. Torbaanumaa kana keessaa mannii 900 (dhibbii sagal) Boolee fi Naannaawaa Finfinneeti torbee takka keessatti ijaarameera. Maneen biroo Bosonaa Hintooxxoo irraattis ijaaramaa jiraa, Poolisiin Oromiyaas kan Federaalaas wanti isaan jedhan
hin jiruu. Sabababiin isaan Nugusiinn Dr. Abyyii Ahimed dhorkaa jedhee ajajaa waan hin dabarsiineef. Kanaaf Manaa saamoonaa kana ijaaramee hunda yoo mootummaan guyyaa 3 hangaa 4 Keessatti hin digsiifnee mana Naafxanyaan ijaartee qofa filanii kibrittii firii takka, takka adabuun dirqama ilmaan Oromoo dirqama warrdiyyotaa Oromiyaati. Kanafuu, Sagantaa Naafxanyaan Miilaa hin shokoksineen Oromiyaa seentee Oromiyaa diiguun ol-Aantummaa Amaaraa jalattii Itiyoophiyaa ijaaruuf karoorsiite kana akkamittii dhaabsiifnaa kan jedhu kutaa dhumaa kutaa 3ffaa keessaattiin isiiniff qabaadhee dhiyadhaa. Barruu kana kutaa 1ffaa fi 2ffaa siirriin irraa deddebiiyaa yeroo kennaa dubisaa, xinxalaa keessaniis kennaa. Sheerii gochunis Oromoota mara biraan ga’aa. Garaa Afaan Jaarattii hiikuun dhorkadha.
Hubachiisa: Hiccitii karooraa dhokataa Nafxanyoonnii walga’ii ta’anii baafatan kana wanti nama aja’ibuu hooggansi OPDOn Dr. Abyyii Ahimed irraa eegalee hangaa bulchaa gandaattii jiruu hin beeku. Garuu beekuu baatanis rawwachiisaa jiruu. Kanaafii OPDOn jireenya dhunfaa isaani itti tolu isaani ilaalu malee waan ta’aa jiru ilaaltee hubaachuu fi xiinxaluu hin dandeechu jenee kan komannuu kanaafii. Nafxanyoonnii Dr. Abyyii Ahimed isaa jajanii karooraa baafatan kana rawwachiifachaa jiru. Takkaalaa Uummaa maalaqa fi dubaartiin isaa gowwomsanii lafa Oromiyaa irraa bitaa jiru. Iskiinder Naggaa maraataa fakkeesanii magaalaa keessa lakkiisaanii jiru. Dani’eel Kibrat nama waaqqaa jalatamaa fi gorsaa Abyyii godhatanii ol aantummaan waa hunda rawwachiisaa jira. Gaafaa OPDO ajajaa isaani diddee middiyaa irraa dheekkamu. Bahaar Daar fi Gondariiti hiiriiraa nagaayaa ba’u. Bifa kanaan Oromiyaa miilaa hin shokoksineen weraraa jiru. OPDOn dubartootaa isaanii hammattee raftee ilaalti. Inni dubbiin galeef akka leencaa Bosonaa kessaa bokkiisaa as ba’uuf deemaa, isaa qofaatuu abdii Oromoo fi Oromiyaa fakkata.
Kutaa 3ffaa karooraa Nafxanyootaa kana akkamiin dhaabsiifnaa kan jedhudha irrati nu eegadhaa. Kutaan 3ffaa ittii fufa


text:
Monthly Archives: December 2017
Godina Horroo Guduruu Wallaggaatti Sochiin FXG daran jabaate.
Aside
Mudde 30/2017 Godina Horroo Guduruu Wallaggaatti Sochiin FXG daran jabaachuun Daandiin Konkolaataa Shambuu Irraa Gara Hagamsaatti Geessuu Kaleessa erga waraanni agaazii Yakka waraanaa Magaalaa Shamboo Keessatti rawwatee Qeerroon dargaggootni Oromoo lama wareegamanii hedduun madeeffamani bakkoota hedduutti daandiin akka banamuu hin dandeenyetti irree Qeerroofi uummataan cufame. Guyyaa har’aas Aanaa Guduruu, Jimmaa Gannatiifi Abbaay Coommaan naannoo Fincaa’aafi bakkoota hedduutti bifuma walfakkaatuun cufamee waraana wayyaanee sochii dhorkuun muddama cimaan uumameera !! Continue reading
SBO Mudde 31,2017. Oduu fi Dhaamsa ABO Bara Haaraa 2018 fi Amajjii 1 Guyyaa WBO ilaalchisuun darbe
Aside
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Mudde 29 2017
Aside
OPDO Irraa Jijjiirama Eeguun Lafa Loon Hinoollee Dikee Barbaaduudha
Aside
OPDO Irraa Jijjiirama Eeguun Lafa Loon Hinoollee Dikee Barbaaduudha
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 29, 2017
Finfinnee Oromiyaa
Qamadiif Garbuun ingirdaada, Daagujjaan Gargaaraa, Bisingaan Siphoo akka qabu namuu beeka. Akkasuma qabsoon Oromoo quucarsitoota qabsoof gantuu qabaachuu addaan baasee beekuun dirqama dhalootaati. Qabsoon uummata tokkoo dhaloota oladeemaa yoo qabaate egeree qaba. Keessattuu qabsoo ga’eessonni deggaran irra, qabsoo dhalattoonni haaraan deggaran egeree jabaa qabaata.
Hanga yeroon gahutti quucarsitoonni midhaanii olii kunneen midhaan faana aramamu. Gaafa aangi’an addaan dhiluun gaafa ga’u Maancidii(meeshaa qonnaa aramaaf itti gargaaraman) barbaadee qote bulaan ykn abbaan ardaa jara kanneen dhabama godha. Kana booda wantoonni midhaan sana xuuxan erga dhabamanii booda, midhaan gaariif midhaan guntuta ykn naqa tolu ta’u. Maancidiin qote bulaa Birraa aramaa midhaan fakkaatee guddate caraga.
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Mudde 28, 2017
Aside
Yunibarsiitii Adaamaa keessatti yakkoonni Gudeeddii Shamaraa akkasuma shororkaa barataa akka malee daangaa darbee adeemaa jira. Barataan Oromoo ukkaanfamaa jira.
Aside
[SQ, Mudde 28,2017] Mootummaan wayyaanee jumulaan mooraa barnootaa olaanaatti humna waraanaa naqee jira. Waraanni kunneen yakkoota hammaataaf jallataa akkasuma yakka suukaneessoo barataaf barsiisota moorichaa irratti fudhataa jiru. Akkuma amaleeffatan shamara Oromoo irraan yakka gudeeddii raawwataa jiru. Xiinsammuu barattoota Oromoo irratti dhiphina hamaa naquurratti argamu. Barattoota Oromoo dargaggoota egeree biyyaa barnootarraa qabee ukkaamsuus itti fufee jira. Haalli moorichaa akkanaan saatii hammaataa deemetti barataan Oromoo wabii jireenyaa dhabaa jiraachuun gabaafame. Continue reading
Hidhamtoota Siyyaasaa Galmee Oliyaad Baqqalaa Jalatti Himataman Irratti manni Murtii Xoophiyaa Beellama Dheeraa Fudhate.
Aside
[SQ, mudde 28,2017] Artistoota Oromoo Oromummaa qofaaf yakkamanii hidhaman, Mootummaan garboomsaa Wayyaanee mana hidhaa keessatti ji’oota dheeraaf dararaa turee, gara mana murtii himata kan irratti bane ta’uun nii yaadatama. Artistoonni Oromoo afaan isaanii guddisuuf aadaa isaanii guddisuuf akkasuma rakkoo uummata isaanii baasanii waan sirbaniif kaawwan immoo Oromoo waan ta’aniif qofa kan hidhaman ta’uun ifaadha. Continue reading
Raadiyoo Simbirtuu Mudde 28,2017
Aside
ONN TV


text:
Injinar Tasfaahuun Camadaa abbaa isaa Obbo Camadaa Gurmeessaa fi harmee isaa Aadde Giddinesh Beenyaa irraa bara 1976 tti godina Wallagga Bahaa, aanaa Guduruu, ganda Harbuu jedhamutti dhalate. Tasfaahuun, carraa dhiphoo ilmaan Oromoo waanjoo gabrummaa jala jiraatanii barachuuf qaban argatan keessaa nama tokko ture. Umuriin barnootaaf isa gahees barumsa isaa sadarkaa tokkoffaa fi gidduu galeessaa mana barumsaa Looyyaa fi Finca’aatti barachuun, kan sadarkaa lammaffaa ammoo magaala Shaambootti itti fufee bara 1996 xumure. Qabxii olaanaa galmeessuunis Yuunvarsiitii Finfinnee seenee gaafa Adoolessa bara 2001 Digrii jalqabaan (BSc) Civil Engineering eebbifame. Erga eebbifameen booda:
Fulbaana bara 2004 hanga Amajjii bara 2005 tti supha daandii Arsii- Baalee, projektii Abbaa Taayitaa Daandii Baadiyaa Oromiyaa fi projektii gamtaa misooma baadiyaa Arsii- Baalee Ityoo Xaaliyaaniin durfamu ‘unit’ manaajerummaan;
Projektii daandii Dagalee-Birbirsaa RR50(regular project in Salle-Nonno District in extreme South-west of Ilu-Abba-Bore Zone);
Projektii daandii qubatiinsaaf afur si’a takkaan deemaa turan: Kone-Cawwaaqaa,
Baddallee-Kolosirri, Gachii-Catee fi Yaanfaa- Ballattii;
Akkasumas ijaarsa waajira aanaa Cawwaaqaa magaalaa Iluu-Hararitti bu’uureffame
projekti manaajerii ta’uun yoo dalagu;
Onkoloolessa bara 2001 hanga Adoolessa bara 2003 tti ammoo projektii Siree-Nuunnuu-Arjoo RR50 godina Wallaggaa ‘site engineer’ ta’uun, Tasfaahuun Camadaa saba isaa tajaajilaa ture.
Sababaa shakkii fi jibbinsa Wayyaneen ilmaan Oromoo qaroo irratti qabdu irraa Tesfahunsi dararamni itti baayyatuu irraan fi lubbuun barbaadamuu irraa biyya lakkisee jalqaba bara 2005 gara Keeniyaatti baqachuuf dirqame. Keeniyaa magaala Naayiroobiittis dhibdee fi dararaa hojjetee jiraachuuf isa rakkisee, biyyaa bahuuf murtii isa fudhachiise waajjira Mootummoota Gamtoomanitti Koomishinera Ol’aanaa Dhimma Baqattootaa (UNHCR)tti himachuun, nama nagaa roorroo dheessee nageenya ofiif dahannaa gaaafatu ta’uun gaafa mirkanaa’u waraqaa jireenyaa fi sochii UNHCR irraa argatee ture. Haa tahu malee sababaa gahaa fi qabatamaa osoo hin qabaatne gaafa 27/ 04/2007 walta’iinsa mootummaa Keeniyaa fi Wayyaneetiin waahila isaa hireen baqattummaa waliin isaan irra geesse, Injinar Masfin Abbabaa Abdiisaa waliin ukkaamfaman.
Dhaaba gaaddidduu mootummaa Ameerikaan hundaa’e biyyoonni akka Ugaandaa fi Keeniyaafaa miseensa itti ta’an, Joint Anti-Terrorism Task Force (JATT) jedhamu keessatti miseensa kan taate Itoophiyaan dahoo maqaa shororkeessitummaa adamsuu jedhuun ilmaan Oromoo baqattummaan biyyoota ollaa ishee jiraatan ukkaamsaa jiraachuun ishee beekamaa dha. Haaluma kanaanis Tasfaahun Camadaa fi Mesfin Abbabaa yakka dharaa maqaa shororkeessummaan faaluun gargaarsa mootummaa Keeniyaatti dhimma baatee ukkaamsuun sababa shororkeessitoota gaanfa Afrikaa Finfinneetti qoranna jedhuun (JATT East African Main Branch Investigation in Addis Abbaba) akka dabarfamanii isheef laataman gochuu dandeesse. Injinar Tasfaahuun Camadaa fi Injinar Masfin Abbabaas gaafa 12/05/2007 halkan keessaa sa’aatii 2:00 tti harkaa fi ija hidhamanii Moyyaaleerraan Itoophaatti dabarfamanii kennaman.
Biyyatti dabarfamuun duratti ammoo gaafa qabaman 27/04/2007 irraa kaasee hanga gaafa 12/05/2007 tti (National bureau of Investigation-NBI) head office naannoo Tirm Valley jedhamu jiru keessatti qorattoota FBI Amerikaa fi Keeniyaa Anti-Terror Police Unitjedhamaniin qoratamaa turan. Eerga qoramaata isaanii xumuranii booda dursaan qorannoo kanaa namni Fraansis jedhamus dargaggoonni ukkaamfaman kun yakka shororkeessitummaa waliin wal qabatu tokkkollee kan dalagan waan hin qabneef mootummaan Keeniyaa akka dafee gad isaan lakkisuu qabu murtii dabarse. Garuu dubartiin Keeniyaa Lelian jedhamtu tan waajjira CID jedhamu keessatti Officer taate maallaqa harka wayaa jalaan wayyaanotaan afaan kaahamteef bitamtee ilmaan Oromoo qaroo sabaa turan dabarsitee laachuun abjuu isaanii doomsite. Carraa qulqullummaan hidhaa keessaa bahuuf qabanis jalaa galaafatte.
Haala akkas dabaan xaxameen Injinar Tasfaahuun Camadaa fi Injirner Mesfisn Abbabaa gara Maa’ikalaawwii, qilee lafee Oromoo qaqqaalii qorxomsee ammallee guutuu didee kan biraa dabalachuuf afaan banee taa’utti, kan darbataman. Maikalawwii keessatti waggaa tokko fi ji’a sadii guutuu reebicha fi dararama daangaa hin qabne jalatti qoratmaa bahan.
Yakka dharaa miseensummaa ABOtiin himatamee jireenya mana dukkaanaa waggaa fi ji’a sadiin duubatti Adoolessa bara 2008 mana murtiitti kan dhiyaate Tasfaahuun Camadaa, gaafa 31/03/2010 dhaddacha barcuma ilmaan Tigraayiin guutameen murtii hidhaa umurii guutuun akka hidhamu itti murteeffame. Du’a isaa arguun malee murtii kamiinuu quufuu kan hin dandeenye mootummaan wayyaanees, gaafa 04/04/2011 mana hidhaa keessaa milquuf karoorfataa jirtu jedhee sobaan yakkuudhaan Masfin Abbabaa fi Tasfaahuun Camadaa mana hidhaa keessaa ukkaamsee ciraa dhabamsiise. Gartuun Qorattootaa ilmaan Tigraay suduudaan Mallas Zeenaawwiin qajeelfamu bool’a keessatti bool’a biraa qotee, dukkana keessatti dukkana biraa qopheessuun hanga qaamni isaanii bututee sammuun isaanii hadoodutti reebichaan hunkuteesse. Dirmammuu qaamaa, madaa onnee fi godaannisa sammuu irraa fayyuu hin dandahamneen kan eele Tasfaahuun Camadaa dhukkubsatee akka hin yaalamne taassifamuun gaafa 24/08/2013 du’aan Addunyaa kana irraa boqate. Qarriffaan bulguu lafee ilmaan Oromoo qulqulluu qorquu barates dhiiga Injinar Tasfaahuun Camadaa qeensee habbuuqqate.
“Bilisa ta’eee dhaladhee, bilisa ta’ee jiraachuu dhorkamus bilisummaa kiyyaaf qabsaawaa du’uu irraa kan na dhorkuu danda’u humni tokkollee hin jiru, hin jiraatuus!” jechuun kan beekamu Injinar Tasfaahuun Camadaa, adeemsa daddagalfataa fi ulfaataa eegale galmaan gahuuf milkii itti dhabee aarsaa lubbuu ilmaan Oromoo kumaatamni Oromummaa isaanii qofaaf kanfalaa turanitti baasuun kichuutti cabee hafuuf dirqame.
ABO Injinar Tasfaahuun Camadaa, Inginir Mesfin Abbabaa fi ilmaan Oromoo yeroo yeroon akkaataan itti Kenya irraa mootummaa Wayyaneetti dabarfamanii kennaman Seera Qabaa Baqattoota Idil-Addunyaa kan cabsu waan taheef irra deebiin gadi jabeessee balaaleffata. Gochaan waggootaa 22 darban kana keessa deddeebi’ee raawatamaa ture kana mootummaan Kenya akka irraa dhaabbattu gaafata. Du’a suukanneessaa kanaaf kan gaafatamu mootummaa Wayyaanee qofa osoo hin taane mootummaan Kenyas gaafatama kana jalaa akka hin baane tahuu hubachiisa.
ABO maatii Tesfahun Camadaa gadda isaa ibsata. Inginer Tesfahun Camadaas kayyoo ati ittiin kufte bakkaan gahuuf ilmaan Oromoo kumatamaan kan ol kaafamee jiru waan taheef bakkaan akka gahamu mirkaneessa!
Injifatnoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo!
Hagayya 25, 2013


text:
Hayyu Dureen ABO Jaal Daawud Ibsaa haala ijaaramuu Mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa irratti ibsa kennan
[SQ Onkoloolessa 8/2020]
Ibsa guyyaa har’aa (Onkoloolessa 8/2020) kennaniin Hayyu Dureen ABO Jaal Daawud Ibsaa barbaachisummaa Mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa akeekaniiru.
“Ammatti karaan jiru tokkichi mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa lammiileen Oromiyaa waloon ijaarrachuudha” kan jedhan Jaal Daawud, “Rakkoo nageenyaa fi tasgabbii amma mudate kana furachuu kan dandeenyu walitti dhufnee mari’annee Mootummaa Ce’umsaa Biyyoolessa Oromiyaa ijaarrachuudhaani” jedhaniiru.
Ittuma fufuun ABOn ijaarsa mootummaa ce’umsaa Oromiyaa kana milkeessuuf waan qabu hundaan itti bobba’ee akka hojjechaa jiru ibsaniiru. “Yaada uummataa fudhannee kanneen dhimmi kun ilaalu hunda waliin ta’uun akka uummataaf ta’utti bulchiinsa waliin tolfachuuf ABOn yeroo hunda qophiidha” jedhan.
Lammiilee Oromiyaa waggoota dheeraaf qabsoo uummata Oromoo tumsaa turan, qaamolee nageenyaa haala rakkisaa keessatti uummata isaanii tajaajilan galateeffataniiru. Akkasumas jaarmiyaalee siyaasaa keessaa KFO, Oromo scholars and Professional Group, Oromia Global Forum, dhaabbilee amantii adda addaa, dhaabbata gaazexeessitoota Oromoo Idil-addunyaa fi kkf wamaicha Mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa ijaaruu ABOn dhiyeesse fudhatanii hojjechaa jiraachuu isaaniif galateeffataniiru.


text:
Seensa İimaanaa-kutaa 2
Kutaa darbee keessatti iimaanni maal akka ta’e ilaaluf yaalle turre. Hojiin gaariin kamiyyuu fudhatama argachuu fi mataa isaati gaarii jedhamuuf bu’uura (foundation) irratti gadi dhaabbatu isa barbaachisa. Bu’uurri kuni yoo hin jiraatin, hojiin hanga fedhe gaarii haa fakkaatu Rabbiin biratti fudhatama hin argatu. Bu’uurri kuni yoo jiraate immoo hojiin gaariin hanga feete haa xiqqaattu lafa hin buutu, Rabbiin biratti fudhatama ni argatti. Bu’uura kanaan iimaana jennaan. Gara afaan keenyatti yommuu deebisnu, wanta Rabbii fi Ergamaan Isaa beeksisan dhugoomsu fi dhugaan itti amanuudha. Iimaanni amanti qofa osoo hin ta’in hojiis kan of keessaa qabuudha.
Iimaana qalbii irratti gadi qabsiisun akka muka gaarii lafatti dhaabuti. Akkuma mukni kuni yommuu guddatu firii gaarii kennu, imaannis yommuu qalbii irratti lafa qabatu firiin inni kennu guddaadha. Fakkeenyaf, abbichaaf nageenya fi tasgabbii, fuulaf ifa, hojii gaggaarii hojjachuu fi kkf kennaaf. Kanaafi, bu’uura jireenyaa kan ta’e iimaana dabalachuun wanta ilmi namaa kamu hawwuu fi galmaan gahuu qabuudha. Iimaana dabalachuu yommuu jennu shakkii qalbii irraa haaqu fi yaqiina (mirkaneefannaa) dabalachuudha. Iimaana keenya dabalachuuf mee kutaa darbee irraa adeemsa keenya itti haa fuufnu.
Akkuma yeroo darbe jenne iimaanni yeroo baay’ee wanta geeybi waliin kan wal qabateedha. Tolee! Dandeetti qaamolee miiraa irratti hundaa’e addunyaa bakka lamatti qoodu dandeenya. Isaaniis: Aalamul shahaadah fi Aalamul Gheeyb. Kana jechuun maal jechuudhaa?
Aalamul shahaadah (addunyaa mul’ataa)– wantoonni adduunyaa keessatti argaman kanneen qaamoleen miiraa keenya dhaqqabuu danda’an aalamul shahaadah (addunyaa mul’ataa) jennaan. Jiraachu wantoota kanniini eenyullee hin shakku nama qaamolee miira gate malee. Fakkeenyaf, dachii, aduu, ji’a, ilma namaa fi kkf. Qaamolee miira shanan keenyan wantoota kanniin beeku fi hubachuu dandeenya.
Aalamul Gheeyb (addunyaa hin mul’anne)– jechuun immoo wantoota qaamoleen miira keenya dhaqqabuu hin dandeenyadha. Ijaan arguu hin dandeenyu, gurraan dhagahu hin dandeenyu. Wantoonni geeybi (hin mul’anne) kunniin dhugaan kan jiranii fi jiraachu isaanitti haqaan kan amannuudha. Fakkeenyaf, ruuhin (soul) iccitii jireenya ilma namaati. Ruuhin yoo baate ilmi namaa ni du’a. Ruuhi tana ijaan arguu dandeenyaa? Maal akka taate fi suuran ishii maal akka fakkaattu sammuu keenyan hubachuu dandeenyaa? Hin dandeenyu. Garuu jiraachu ishiitti ni amanna. Akkamitti? Asaara (mallatoon) beekna. Fakkeenyaf, oli gadi socho’uun ruuhin nu keessa jiraachu argiisisa. Yommuu duunu ruuhin nu keessa akka hin jirre agarsiisa.
Kanaafu, ragaan sammuu ykn miirri uumamaan ilma namaa keessa jiru jiraachu wanta geeybi ni agarsiisa. Namni wanti hin mul’anne kuni ifaan ifatti akka jiru ni amana.Garuu haqiiqan (dhugaan) wanti ijaan hin mul’anne suni maal akka ta’ee fi maal akka fakkaatu sammuun bira gahuu hin danda’u.
Wahyii (Revelation)– Karaa geeybi ittiin beekaniidha
Wahyii jechuun-Jecha ykn ergaa Rabbiin Ergamtoota Isaa irratti buusudha. Fakkeenyaf Qur’aanni wahyiidha (Ergaa Rabbiin Nabii Muhammad (SAW) irratti buusedha).
Sammuun keenya wantoota geeybi bira gahuu akka hin dandeenye amannee jirra. Wantoonni geeybi kunniin karaa biraatin beekuf yoo hin tattaafatin osoo hin beekkamin hafu. Kuni immoo dhimmi namootaa fi addunyaa akka jeeqamu taasisa. Karaan wantoota geeybi ittiin beekan karaa wahyitiin. Sababni isaas, wanta mul’atu fi hin mul’anne hunda kan beeku Rabbiin qofa. Kanaafu, wanta geeybi (hin mul’anne) beekuf Rabbiin irraa odeefannoo muraasa argachuun karaa nama baasudha. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) odeefannoo geeybi muraasa isaa ilma namaa hunda irratti hin buusu. Garuu isaan keessaa namoota filatamoo fi qulqulluu ta’an irratti buusa. Namoonni qulqulluun kunniniis Ergamtoota Isaa ta’u. Ergamtoonni kunniin ergaa Rabbiin isaanitti buuse homaa osoo hin hanqisiinii fi itti hin dabalin ilma namaatti geessu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Rabbiin Beekaa geeybiti; geeybi Isaa eenyuttillee hin beeksisuu.
Ergamaa irraa nama jaallate malee [nama biraatti hin beeksisu]. Inni fuundura isaatii fi duuba isaatiin eegdota (malaaykota) godhaaf.
Ergaawwan Gooftaa isaanii dhugumatti [namootatti] geessu isaanii ifa baasuf [eegdota (malaykota) duraa duuban kaa’e]; Inni (Rabbiin) wanta isaan bira jiru hunda kan marsee fi lakkoofsan wanta hundaa walitti kan qabeedha.” (Suuratu al-Jinn 72:26-28)
Ergamtootatti sheyxaanni akka itti hin dhiyaanne, Rabbiin Malaaykota duraa duuban eegdota gochuun kaa’e. Ergamtoonni Rabbii ergaa Gooftaa isaanii osoo homaa irraa hin hir’isinii fi itti hin dabalin ilma namaatti akka geessan Rabbiin gara hundaan isaan eege. Wanta Ergamtoonni dubbatan, yaadan, hojjatan, ifa baasanii fi dhoksan hunda ni beeka.
Kanaafu, Ergamtoota kanniin dhugummaa, qulqullummaa, amanamummaa fi Rabbiin irraa mu’jizaan (raajiin) gargaaramu isaanii erga beekne booda, wanta isaan fidanitti amanuu fi hordofuu irraa wanti nu dhoowwu tokkollee hin jiru.
Karaa wahyitiin wanta nu bira gaheetti amantii dhugaa erga amanne booda, ergaa Rasuulli (SAW) nutti dabarse irratti dhaabbatu qabna. Daangaa darbuun ragaa malee sammuu keenyan itti taphachuu hin qabnu.
Wanta darbe yommuu guduunfinu:
1.Sammuun keenya haala amma irratti uumame irratti hundaa’un wanta geeybi (hin mul’anne) hubachuu waan hin dandeenyef, kana hubachuuf wahyii isa barbaachisa. Fakkeenyaf sifaata (amaloota) Rabbii beekuf wahyii nu barbaachisa. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) Arshii ol ta’uu karaa wahyiitiin beekna. Jannataa fi Jahannam jiraachu karaa wahyitiin beekna. Guyyaa Qiyaamaa maal akka adeemsifamu Qur’aana Rabbiin buuse keessatti arganna.
2.Qabiyyee wahyii irratti dhaabbachuun nurratti dirqama. Fakkeenyaf, amaloota Rabbii osoo homattu hin fakkeessin, osoo hiika isaa hin micciriin ykn osoo hin mormiin akkuma Qur’aana fi Hadiisa sahiiha keessatti dhufe fudhachuudha.
Qur’aana Keessatti qoodamiinsa addunyaa
Qur’aanni Aalamul Gheyb fi Aalamul shahaada jechuun addunyaa bakka lamatti qooda.
Fakkeenyaf: Rabbiin Qur’aaana keessatti ni jedha, hiikni isaa:
“Rabbiin waan dhaltuun hundi baattu, waan gadaamessi hir’isuu fi dabalu ni beeka. Wanti hunduu Isa biratti hanga murtaa’adhaanii.
[Rabbiin] Beekaa waan geeybi (hin mul’annee) fi mul’atuuti. [Inni] Guddaa, Olta’aadha.
Isin irraa namni dubbii dhoksee fi ifa baase, ammas namni halkan dhokatee fi guyyaa ifatti bahe [Isa biratti] waluma qixa.” Suuratu ar-Ra’ad 13:8-10
“Inni Allah, gabbaramaan dhugaa Isa malee Kan hin jirreedha, Beekaa geeybii fi wanta mul’atuuti. Inni akkaan rahmata godhaa, akkaan mararfataadha.” Suuratu Al-Hashr 59:22
Geeybii Rabbiin qofti beeku
Rabbiin subhaanahu wa ta’aala Ergamtoota Isaatti geeybi hunda hin beeksisne. Dhimmoota geeybi (hin mul’anne) irraa muraasa isaanii Ergamtootatti beeksise. Geeybi Rabbiin qofti beeku dachii fi samii keessatti eenyullee beeku hin danda’u. Fakkeenyaf Guyyaan Qiyaamaa yoom akka dhaabbattu Rabbiin malee eenyullee hin beeku. Rabbiin Olta’aan Qulqullaa’e ni jedha:
Jedhi, “Samii fi dachii keessa kan jiru hundi geeybi hin beeku; garuu Rabbiin ni beeka. Yoom akka kaafamaniis hin beekan.” (Suuratu An-Naml 27:65)
Guduunfaa
✔Kanaafu dandeetti qaamolee miiraa irratti hundaa’un addunyaan nu marsee jiruu fi wantoonni sami ol jiran bakka lamatti qoodamu. Isaanis: Addunyaa mul’atu fi addunyaa hin mul’anne (geeybi)dha.
1.Aalamul shahaadah (Addunyaa mul’atu)– wantoota qaamolee miiraa keenyan arguu, beeku fi hubachuu dandeenyudha. Wanti qaamolee miran hubannu kunniin baay’ee xiqqoodha. Akka lafa xiqqoo (odola) galaana jidduu jirtuuti.
2.Aalamul geeyb (addunyaa hin mul’anne)– wanta qaamoleen miira keenya bira gahuu hin dandeenyedhe. Fakkeenyaf, ijaan arguu hin dandeenyu. Wantoonni qaamoleen miiraa keenya hubachuu hin dandeenye akka galaanaa baay’ee guddaadha.
✔ Qaamoleen miiraa keenya addunyaa hin mul’anne (geeybi) akkam akka jiru hubachuu hin danda’an. Garuu jiraachu isaa karaa adda addaatin ni beekna, itti amanna. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa jiraachu, ilmi namaa guutun ni amana, namoota muraasa uumamni isaanii bade malee. Rabbiin Guddaan jiraachu kan beeknu, karaa mallattoolee fi wahyitiini. Wantoonni addunyaa keessatti arginu hundi gara Khaaliqa (Uumaa) akeeku. Akkasumas, kitaabban Inni buuse sifaata (amaloota) Isaa nutti himu.
✔ Kanaafu, namni tokko addunyaa mul’atu malee addunyaan biraa hin jiru yoo jedhe, of gowwoomsaa jiraa jechuudha. Fakkeenyaf, “wanta samii ol jiru nutti himi” osoo jenneeni, nutti himuu danda’aa?
✔ Wahyiin ergaa ykn jecha Rabbiin Ergamtoota Isaa irratti buusedha. Fakkeenyaf, Qur’aanni wahyiidha. Wahyiin karaa wantoota geeybi ittiin beekaniidha. Kanaafi akkuma namni Qur’aana qo’atuun imaanni isaa dabala.
✔Iimaanni namaa guutuu kan ta’uu wantoota geeybi Rabbiin karaa wahyitiin beeksisetti shakkii tokko malee yoo amaneedha.
✔Namni wanta geeybi sammuu isaa qofaan “akkana jira, akkana jira” jedhee dubbachuun isarra hin jiru. Yoo akkas godhe, kijiba dubbachuun yakka guddaa hojjataa jira. Wanta karaa wahyitiin nama gahee qofa irratti dhaabbachu qaba.
Kitaaba wabii
al-aqiidatul Islaamiyyatu wa ususuhaa By Abdurahmaan Hasan Madiniyyi, fuula 25-30


text:
Tiraampi hoogganaa tiwiitarii waliin maal mari'atan?
Pirezidaantiin US Doonaaldi Tiraampi hundeessaa fi hoogganaan tuwiitarii Jack Dorsey waliin waajjira isaanii White House'tti walarguun waa'ee miidiyaa hawaasummaa mari'atan.
Tuwiitariin ibsa baaseen qondaaltonni lameen,utuu filannoon bara 2020 hin ga'in dura, waliin haasa'uun hawaasaa ilaa fi ilaameedhaan akka ta'uu qaburratti waliin dubbataniiru.
Yeroo baayyee miidiyaa hawaasummaa keessaa tuwiitarii fayyadamuun kan beekaman Aabba Tiraampi tuwiitariin na moggeesse jechuun komachaa turan.
Erga hoogganaa tuwiitarii waliin waajjira isaaniitti wal arganii garuu hariiroo dansaa akka uumanii fi wal ga'iin isaaniis mishaa akka ture tuwiitarii isaaniirratti barreessaniiru.
Aabba Dorsey deebii karaa tuwiitarii Aabba Tiraampiif deebisaniin galatoomi jedhaniin.
Walga'iin kun kan geggeeffame Pirezidaanti Tiraampi tuwiitarii isaaniirratti ''tuwiitariin ilaalcha siyaasaatiin nama qooda'' jedhanii erga barreessanii booda.
''Tuwiitariin akka nama Rippaabilikaanii tokkootti mirga kiyya naaf eegaa hin jiru, lakkoofsa hordoftoota kiyyaas akka murtaa'u taasiseera,tuwiitariin tapha siyaasaa akkasii keessaa ba'uu qaba'' jedhan
Tiwiitariin gamasaatiin komii irratti ka'u amanee hin fudhanne, namni tuwiitarii fayyadamuudhaan beekamanii fi hordoftoota miiliyoona 60 qaban ,Pirezidaanti Doonaaldi Tiraampi garuu ammallee komiisaanii itti fufaniiru.
Pirezidaantiin Ameerkaa Doonaaldi Tiraampi tuwiitaratti fayyadamuun gaazexeessitoota, namoota siyaasaa fi lammiilee biyya alaa qeeqaa turan.


text:
Mohaammad Deeksisoo eessa akka geeffame wallaalaamee.
Dargaaggoo Mohaammad Deeksisoo eessa akka geeffamee erga wallaallee torbee darbeera jedhan maatiin.
Dargaggoo Mohaammad yakka ittiin himatame kanaan mirgi wabii isaa eegamee akka bahu yeroo lama manni murtii ajajus poolisiin osoo hin raawwatin tureera.
Haata'uu malee Bitootessa 23 bara 2013 ALI'tti Mohaammad Deeksisoo wabiidhaan akka bahu ta'ee namootaanis erga walargeen booda osoo hin fagaatin qaamni nageenyaa deebisee akka to'atee ture maatiin himaniiru.
Dargaggoon kun erga guyyoota saddeetiin dura qaama nageenyaatiin fudhatamee hanga ammaa eessa akka jiru hin beeknu jedhan maatiin Mohaammad Deeksisoo.
Obboleessi isaa Sulxaan Daksiisoo midiyaa idil addunyaa kan ta'e BBC'tti akka himetti, Mohaammad achi buuteesaa erga wallaallee amma guyyoota saddeet ta'eera jedhan. Sababa kanaanis maatiin dhiphina hamaa keessa jiraachuu Sultaan ni hima.
Uffatumallee kan ofirratti uffateen ala waan tokko hin qabu ture gaafa fuudhanii deeman. Amma eessa akka geessan beekuu hin dandeenye. Buufata waraanaa keessa galchan kan jedhu oduu dhageenya malee homaa mirkaneefachuu hin dandeenye" jedha obboleessi isaa Sulxaan Daksiisoo.
Abukaatoon isaa Obsinaan gamasaatiin, dargaggoon kun buufataalee poolisii magaalaa Jimmaa keessa jiran lamaan keessa akka hin jirre mirkaneefanneerra jedhuun BBC'tti himan.
Kanaan alatti garuu maamilli isaanii kun maal keessaafi eessa akka jiru beekuun rakkisaadha jechuudhaan dubbatu.
Komishiniin Mirga Namoomaa Itoophiyaa maal jedha?
Komishiniin Mirga Namoomaa Itoophiyaa gamasaatiin dhimma dargaggoo Mohaammad Deeksisoo kana itti dhiheenyaan hordofaa jiraachuu ibseera.
Komishinichatti Damee Jimmaatti daayireektarri dhimmoota Kominikeeshinii Obbo Dassaaleny Gammachuu BBC'tti akka himanitti, bakka dargaggoon kun jiru akka baruuf qaamolee nageenyaa biraa fedhiin jiru gadi aanaadhaa jedhan.
"Poolisii humna addaa Oromiyaa ganama kana gaafannee jirra. Waaree booda ammoo Poolisii Federalaa damee Jimmaa jiru isaan bira akka jiru, yoo jiraatemmoo nageenya akkamiirra akka inni jiru xalayaadhaan gaafachaa jirra," jedhan.
Komishiniin Mirgoota Namoomaa Itoophiyaa kanaan duras ibsa baasen Mohaammad Deeksisoo atattamaan hidhaatii gadhiifamuu qaba jedhee ture.
Sagantaa eebba barattoota Yunvarsiitii Jimmaa bara kana irratti sagalee mormii namoonni siyaasaa hidhaarraa akka gadhiifamaniifi haqa Haacaaluu Hundeessaatiif jechuun sagalee erga dhageessiseen booda dargaggoo Mohaammad Deeksisoo poolisiidhaan too'atamun isaa ni yaadatama.


text:
“Duula waraanaa osoo hin eegalin injifatta” Mo’iiboon ajajaa humna furgaatuu WBO Urjii lolaa
Keelloo: Fulbaana 9,2021
Lixa Oromiyaa keessatti torban darbe keessa Wallagga Bahaa aanaa Saasiggaa WBO’n tohachuu isaa gabaafamaa ture. Tohannaa WBO kan aanaa Saasiggaa ilaalchisuun Raadiyoon Arrata Biyyoolessa Oromiyaa-ABO turtii ajajaa WBO humna furgaatuu onichaa Mo’iiboon Tufaa waliin taasisee jira.
Haala injifannoo aanaa Saasiggaa qabachuu fi kaan irratti Mo’iiboon turtii taasiseen dubbatee jira. “ABO’n erga qabsoo karaa nagaa jechuun biyya galee hogganootii isaa hedduun booji’amaniiru” yaada jedhu kan kennu, ajajaan WBO humna Furgaatuu kun, duula Lolaa jabaa amma WBO’n gaggeessaa jiru qorannaa hedduun booda itti seenamuu himeera.
“Duula waraanaa utuu hin eegalin injifatta” jechuun kan dubbateen akkaataa milkaa’uu danda’u irratti WBO’n marii dheeraa gaggeessuun duula waraanaa bobbaa maqaa hogganoota WBO gameeyyii kanaan dura wareegamaniin eegale jiru kanaan Bilisummaatti akka uummata geessu dubbateera.
Lola Lixa Oromiyaa Wallagga Bahaa aanaa Saasiggaa ilaalchisees yaada kenneen, “hidhamaa siyaasaa namoota dhibbaaf shantama (150) ta’an mana hiraarsaa irraa hiiksisuu dandeenyee jirra” jedha ajajaan humna Furgaatuu Urjii lolaa Moo’iiboon. Akkasuma waajjiraalee mootummaa aana san keessaa irratti tarkaanfii keessa deebi hin qabne fudhachuun barbadeessuu himeera.
Aanaan Saasiggaa humna WBO’n akka qabamtuuf qabsoo guddaa gaggeeffamaa tureen booda milkaa’ina addaa argachuu kan himu ajajaan kun, injifannoo kana keessaa qoodni uummata Oromoo guddaa akka ta’es eeree jira.
“Qabsoo gaggeessaa jirru keessatti uummatni keenya nu cina dhaabbataa jira. Nyaataaf dhugaatii nuu kennuu akkasuma tumsa irraa eegamuun uummatni nuu taasisuun lolaa jirra” kan jedhu Mo’iiboon, tumsi uummata Oromoo milkaa’ina isaaniif murteessaa akka ta’e dubbateera.
Wallagga bahaa Aanaa Saasiggaa bulchiinsa magaalaa Balii, Bareeda, Gabaa Jimaataa kan jedhaman akka WBO’n tohataman haasaa Arrata waliin galgala har’aa taasifameen ajajaan humna furgaaruu WBO Urjii Lolaa Mo’iiboon himee jira.
Qaamoleen mootummaa waraanaan injifataman karaa shiraa WBO injifachuuf humna waraanaa WBO fakkeessanii namoota rifeensa dheedheereffatan fakkeessuun Wiiggii itti hidhanii bosonatti bobbaasuus kan eere Mo’iiboon, sana irra aanuuf uummata Oromoo waliin qabsoo godhamuun akka irra aanamu himeera.
Dhuma irrattis uummatni Oromoo Qawwee bitatee qabsoo hidhannoon of kabachiisuuf akka hojjechuu qabu dhaamee jira.


text:
Ibsa Hogganoota ABO Biyya Alaa
Addi Bilisummaa Oromoo(ABO)n erga duree fi kallacha qabsoo Oromoo ta’ee dantaa saba Oromoo fi saboota cunqurfamoof falmaa hadhooftuu gaggeessuu eegalee waggoota 40 ol lakkoofsisee jira. Baroota kana keessatti ummata Oromoo gabrummaa akkaan hadhaawaa keessaa baasee ifatti muldhisuu fi tarree saba adduunyaa galchuuf wareegama ulfaataa baasaa asiin gahe. Sabni Oromoo dhiittaa fi cunqursaa akka malee keessatti kan kufee ture falmuuf jacha qabsaawotii fi sabboontoti Oromoo ABO jalatti wal gurmeessuun qabsoo karaa hedduu gaggeessaa injifatnoo irraa jalaan ummata Oromoo ifatti baasaa fi jireenya sabaa mul’isaa dhufee asiin gahee jira.
Haala kana keessatti qabsoo Oromoo ABOn gaggeeffamu danquufis ta’e doomsanii karaatti hambisuuf jecha diinonni farra qabsoo Oromoo fi gabroomfattooti shira keessa ABO itti xaxuun dhaabicha diiguuf baroota dheeraa irratti hojjechaa asiin gahan. Lola ifatti kallattiin irratti gaggeefamu injifachuu fi eenyummaa Oromoo aduunyaa biratti dhageettii argate duubatti deebisuu yeroo dadhaban humna diinagdee, humna tikkaa fi waraana qabaniin bobba’anii loote seentota ABO keessatti ergachuu fi gariis kan dantaa sabaa irra dantaa dhoksaa keessaaf dhaabbate kaadhimachuun shiroota adda addaa xaxaa asiin gahanii jiru. Shiroota ABO diiguuf irratti xaxamee aggaammiin baroota adda addaa keessatti kan eegale yeroo ta’u,gantootnii fi ayyaan laallattooti dhaabicha diiganiis ta’u bakka lamatti baasanii harka diinaa galchuu yaalan hundi tokkoon isaaniituu kan milkaa’an hin jiran, gareenis ijaaramanii akka dhuunfaatti diinatti galanii duula ABO fi hoggana isaa irratti yoo banan iyyuu milkaayanii ABO diiguu hin dandeenye.
ABOn dhiigaa fi lafee qabsaawotaan ijaaramee dhugaa fi haqa ummata Oromoof kan qabsaa’u waan ta’eef, qabsaawotaa fi hogganoota jajjaboo of wareeganii ummata isaaniif dhaabbatan waan qabuuf, ABOn kaayyoo eenyummaa Oromoo irratti hundaaye hiddi isaa gadi jabaa waan ta’eef akka dhaaba kamiinuu waan gantuun gareen wal ijaartee salphaatti diigamu akka hin taane seenaan isaa dhufaa darbaa ni mul’isa. Yeroo ammaa kanaas shiroota TPLF/EPRDF irraa barataniin gareen PP fi harcaatuun sirna nafxanyaa leelliftu ABO fi Oromoo irratti shira xaxuun qabsoo ummata Oromoo irraa duubatti deebisuu fi filmaata biyyooleessaa kan 2021 irraa hanqisuuf ergamtoota ABO itti duulchisanii akka ABOn diigamee bakka lamatti bahe fakkeessuuf dabballooti PP dhiichisaa jiran argina. Haalli akkasii sirna dhablummaan heera dhaabaan alatti gareen dantaaf bitame wal ijaaree maqaa hoggana jijjiruu fi dhaabicha haaromsina jedhuun ammaan duraas marraa lama sadii dhaaba kana keessatti ta’ee marti isaaniituu diina harkatti kufanii hafan.
Gareen ammaas PP fi laliftoota sirna nafxanyaa duraaniin gaggeefaman kun hoggana dhaabaa namoota 45 keessaa kan namoota lakkooysaan Sadeeti (8) hin taaneetu waajjira ABO muumicha, Gullallee humna waraanaa, tikaa fi poolisaan dhuunfatanii hoggana dhaabaa haarawa filanne jedhanii dabballootni PPn labsan sirna dhablootaa fi gantoota qabsoo ta’uu isaanii guutummatti mirkaneessina. ABO dhiigaa fi lafee qabsaawota Oromoon waan ijaarameef hundeen isaa gadi fagoo waan ta’eef shirraa fi duulla kamuu kan itti dhufe qabsaawota fi hogganoota of irraa qolatanii ABO jiraachisaa qabsicha injifannoon geessan hundi dhaaba kan keessatti biqile. Shirri fedhehuu yeroo fedhetti ABO diiguu akka hin dandeenye dabballootaa PP fi laliftoota sirna nafxanyaaf dhaamna.
Walumaa galatti,haala kana hubachuun ummanni keenya, firoottan QBO fi qabsaawoonni hundi bakka jirtanitti wabii dhaaba keessanii ta’un haala kana dura dhaabbachuu keessaniif isin galateeffachaa, fuulduraafiis akeeka diinaa fi farreenii fashalsuuf tokkummaan dhaaba keessan ABO akka qaroo ija keessanitti tiikfattan dhaammanna.
Injifannoon Ummata Oromoof!
Miseensota Hogganoota ABO Biyya Alaa
Bitootessa 17,2021


text:
The good news for the prisoners is, ummanni isin wajjiin jira waan ta’eef dhugaan teessan hin baddu!!! Nutis qaamaan baane malee qalbiin hanga dhumaatti isin wajjiin jirra!!! Rabbi isin wajjiin haajiraatu. Dhugaaf jettanii dararamaa jirtanii dhugaan isin haa tindhistu.
Oromoo Oromoo…!!
Oromoo dubbiin jirtu nama shakkisiifti shakkuunis gaariidha. Qaroowwaan keenna Qaaman, yaadan waan humnaa kamiinu haa eeggannu Jawar Mohammed faa torbee kana dhaddacha qabu. Yoo dandeette Jawar ajjeesuf nama iccitiin afaan Amhaaratiin obbolaan koo barreesse keessaa na dhaqqabe jedhu tokkoo akka barreessetti Hayyoota teenna Himatni heedduun irraa haqamuun ni beekama. Muummichi Ministeera dhibamee, du’e oduun jettu yoo dandahaan Jawar ajjeesuuf yaada yaadan keessaa Opireeshinii ajjeechaa isaa waliin kan wal qabate tahuu dubbatamaa jira.
Abiyyi Ahmed jiraachuu Keelloo Miidiyaa oduu isaa keessatti gabaasee jira. Namichi kun shira guddaan akka bahuuf qophaaye maddeen hedduun gabaasaa jiru. May be akka tasaa ajjeechan kun milkaahe taanan “Ani dhibamee ture garuu isa hiikuf yaanne turre” jedhee oduu barate sana miidiyaan as bahee ololuuf afaan isaa soogiddaan dhiqee ololuuf qophii akka xumureedha. Namni kun ammallee ummata morma gadi nu cabsuuf socho’aa akka jiran dubbatame.
Jawar ajjeesuf kana duras yaalii godhanii turan akka Rabbiitif hafne akka inni ajjeefamu gareen badhaadhinaa ADP fi namicha hamaa Isaayas sunis akka keessa jiru himamaa jira. Waan hafeen dhibeen Abiyyi Ahmed akka haasayamu hangana maraa miti namichi kuni dhibee sammuutin akka dhibamu gaafiin hin jiru.
Inni nama fallaa isaa hunda ajjeeses tahe hidhee hooggansa isaa itti fufsiisuu akka barbaadu shakkiin takka hin jiru. Namni kun aadaa barbadeesse baduu kanaan nama beekamuudha. Waanuma maraafuu xiyyeeffannoon of eeggannoon guutame barbaachisaadha. Rabbiin nu haa eegu.
Rabbiin qabna
Haqa qabna
Dhugaas qabna.
Ni injifannaa.