text:
Qixxeessaa Lammii | Amajjii 04, 2018
Sirna bulchiinsa gita bittuu keessatti uleen bulmaataa irreedha. Jiruu fi jireenya akkasii keessa nagaya wanti jedhamu hin jiru. Sirna sodaatamaa fi sodaataan utubame waan ta’eef tasgabbiin jiruu fi jireenya dhala namaa keessa hin jiran . Kan bulchu akka itti sodaatamu irratti halkanii guyyaa hennaa shaagalu, Kan bulfamu ammoo haala soda jalaa itti miliqu irratti halkanii guyyaa dhama’aa jiraata. Sirna hamaa kana keessa ajjeechaan akka malee bakko ol aanaa qaba. Miidhaaleen achii gadii daangaa hin qaban. Kan ajjeessuu fi kan ajjeefamu gidduu garaa garummaan jiru akkaan cimaadha. Dorgommiin yoom ajjeessaa fi yoom da’a jalaa baafadhaa giddutti geggeeffamtu halkanii guyyaa walii wallaalchifti. Kan du’eef gadduu fi kan jiruuf gammaduun bakka hin qaban. Dhiitee bariiteen gabroomfataaf yoo ta’e malee gabraaf hiikkaa hin qaban. Sirna nagayaa fi jaallalli keessatti hin maadheffatin keessatti badii malee tolli tasa hin argamu. Waldhaansoo du’uu qabdaa fi jiraachuu qabaa giddutti ta’u irraa bu’aan argamu kasaaraa guddaadha.
Sirni bulchiinsa Habashaa bara dheeraaf sabaa fi sab-lamoota impayera Itophiyaa jalatti kufan irratti saare hammeenya hamaa hiriyyaa hin qabne taawwate, raawwataas jira. Seenaa qabatamaa gabroomfattootnii fi gabroomfattootnis waakkachuu hin dandeenye kana dhoksuuf kanneen dhama’anis danuudha. Sirna gita bitaa malee gitni bitamaan mirga gosa kamuu gonofamee jiruu hiraar jiraataa har’a gahe kana dhala impera tana jalatti dhalate irraa wanti dhokate hin jiru. Dhukkubni bule fira, gabrummaan bubbule bilisummaa fakkaata. Seenaa gaarii bilisummaaf male gabrumaaf dabarsanii laachuun aadaa gabroomfatootni qabaniidha. Impayeri Itophiyaa gita bittoota duraanii fi si’anaan sababaan faarfamaa jirtuufis gochi gaariin keessatti raawwatamaa waan tureef akka hin ta’in ifaadha.
Biyya abbaan qawwee ummata quccee irra taa’ee gara barbaade muququulu keessatti dimokiraasiin lalise, guddinni dagaage, nageenyi itite, jaalalli babal’atee fi tokkummaan dhugoome jedhamee TPLFn hennaa lallabamu nama qaanessa. Durummaan nam-tokkee durummaa ummattoota biyya guutuu ta’ee miidiyaalee gara garaa irratti yommuu dhaadheffamu nama dhiba. Mootii moototaa qawweedhaan warra of taasise irraa dhuma malee jireenyi eegamu hin jiru. Xiqqeenya malee guddinni hawwamu hin jiru. Soba oomishuun amala gita bittootaa akka ta’e beekkamaadha. Waan hojjatan dhiisanii waan hin wajjatne hojjatne jedhanii himachuun aadaa gabroomsaati. Sobaan boohanii dhugaan boochisu. Quuqamtoota sabaa fakkaatanii quuqamtoota sabaa galaafatu. Isaan malee beekaan, jabaan, humnaawaan, gootni, qabaataa fi warraaqaan hin jiru. Boodessitoota ta’anii osoo jiran warraaqxotaan boodessitoota jedhu. Goolessitoota ta’anii osoo jiran farreen goolesitootaatiin goolesitoota jedhu.
Hojii fi haasawaan isaanii wal hin miilan. Waan kalee hojjatan har’a ni waakkatu. Waan har’a hojjatan hin amanan. Waan boru hojjachuuf jiraatan ni dhokfatan. Murna abaarsaa qawwee malee of irratti abdii hin qabne irraa tasgabbii eeguun gowwaummaadha. Jaalalaa fi nageenyi dhala namaan barbaadamu isaan iratti hin barbaadaman. Jibbansaa fi balaan isaaniin oomishamu. Mootummootni Abashaa dhufaa lufan marti amala dhaabbataa kana moggifatanii akka utubaman ifa jira. Gita wal faallaa walitti araarsuun hin danda’amne kana walitti araarsuuf yaaliin faranjootni bara dheeraaf hin godhin hin jiru ture. Waan ta’uu hin dandeenye taasisuuf carraaquun ammo kasaaraa impayera tana amma mudateef sababa guddaa akka ta’e waallaauu hin barbaachisu.
Bara mootummaa ceehumsaa mootummaan Ameerikaa Mallasiin eebbisee gaafa mataa biyyattii godhee muude balaa kanatu dhufa jedhee hin bikkine ture. ABOn akka isaanii humna cimaa waan hin qabneef akka dhaaba bu’a qabeessa ta’e tokkotti hin fudhatne. Dantaa biyya isaanii qofa ilaalanii waan gochuu hin malle godhan. Dhugaan dhuguma waan taateef turtee amma mul’atte. Ameerikaan har’a badii gaafa sana raawwatte irraa seenahaa jirti. Badii TPLF ummattoota conqurfamoo irratti har’a raawwachaa jirtu irraa baay’ee qaanfattee jirti. Faaydaa ofiif jecha faaydaa ummattoota cunqurfamoo miidhuu fi misisiisuun itti gaafatama seenaa jalaa nama hin baafne ifaadha. Mootummaa tana qawwee itti fe’ee kan ummattoota biyyattii gubsiisee fi gubsiisaa jirus Ameerikaa akka ta’e dhugaa guyyaa adiiti.
Bara kana keessa afaan qawween deemuun dullaa gowwaatti dhimma bahuu akka ta’etti yeroo balaaleffatamu kana keessatti mootummaan tun ibidda faranjoota irraa badhaafamteen ummata meesha maleeyyii orraa xiixaan rasaasaan hennaa haamtu osoo arganii fi dhagahan tarkaanfii dhaabsisaa fudhachuu dhabuun duguuggaa shanyii ummattoota biyyattii irratti raawwatamaa jiru irraa jaalala qabaachuu mirkaneesse. Kan humna qabu ciisee nama dhiituun, kan qawwee qabu ajjeessee boohichaa fi awwaalcha nama dhoorguun hojiidhaan dachee Oromiyaa irratti mul’atee jira.
Biyyaa fi ummata malee mootummaan dhaabbataan hin jiru. Mootummatu ummatatti irra hajama malee ummatni mootummatti hangi hajamu xiqqaadha. Kan sodaatamu mootummaa irra ummata bal’aadha. Kan kadhatamuu male kadhataa ta’ee kan kadhatuu male kadhatamaa ta’uun sababa ibidda hidhateef qofa akka ta’e beekkamaadha. Hin dubbatinaa fi dubbadhaan, hojjadhaa fi hin hojjatinaan, du’aa fi jiraadhaan ajaja abbootii qawwee harkatti galee jira fakkaata. Du’uu fi jiraachuuf, guddatuu fi salphachuuf, dubbachuu fi cal’isuuf wayyaanee irraa hayyama baafachuun barbaachisaa ta’ee jira.
Jiruun du’uu irra du’anii seenaan jiraachuu wanti dhala namaaf irra wayyu hin jiru. Ibidda onneen bira hin jirre baachuun gooftaa addaa nama hin taasisu. Ummatni bal’aan galaana wanni fedhe ittisuu hin dandeenye akka ta’e beekkamaadha. Humni tokkoomee cime waan hin jijjiirree fi hin uumne hin qabu. Baay’inni qawwee fi tuulaan rasaasaa goota muraasa hin injifatu. Goota ka’uumsaa fi galii qabu manii isaa irraa wanti isa ugguru ykn hanqisu hin jiru. Gabroomfataa nama nyaataa si’anaa of irraa qoomuuf onneen gootummaa ummatni Oromoo hidhatee har’a qabsottiin gadi ba’e sadarkaa duraatti ergamtoota ABUT hamma tokko sammuu isaanii bilisoomsee jira. Onnee lolanii humna dhabaaf moohatamuun qaanii miti. Hoogganootni OPDO tokkoo lamni saba isaaniitti hafuuru gootummaa yeroo gabaabaaf baafachuu danda’anii jiru. Sobaaf haa ta’uu dhugaaf dheekkomsi isaan quuqama saba isaaniif jecha dhageesisan yeroofis ta’u hamma tokko abdachiisaa ture.
Kaayyoo fi akeekni isaanii kan ganama abbaa biraan irratti ijaaraman kallattii sana kan isaan tarkaanfachiisu waan hin ta’iniif amma garuu bakka dhihoo dhaabatanii dheertahaa turan sana irraa mucucaatanii jiran. Teessuma muququulamaa irraa akka bahaniin teessumni fakkeessii magaalaa Adaamaatti galma Abbaa Gadaatti itti jiran kunis kanuma harka kennachaati malee kan harka kennachiisaa akka hin taane gamanumaan beekuun barbaachisaadha.
Hireen gama hundaatuu harka Oromoo bal’aa jira. Oromoon akka walootti of bilisoomsuu dura dursee OPDO TPLF jalaa bilisoomsuu qaba. OPDOn bilisoomuun bilisummaa fi walabummaa barbaadaman bira gahuuf yeroo namaa gabaabsa. QBO wal xaxaa bara dheeraaf adda durummaa ABOn geggeeffamaa addana gahe kanatti xumura itti gochuuf tokkummaan, humni, jabinaa fi murtnoon ummata Oromoo walii gala murteessaadha.
Humna biccuu qawween ajjeeftee awwaalcha isa dhoorgitu tana jalaa of baasuun dirqama seenaa dhala Oromoo cufa irra jiru akka ta’e beekkamaadha. TPLFn dhaanamanii boohicha dhoowwamuun, ajjeefamanii awwaalcha dhoorgamuun, biyya ofii irratti baqattummaadhaan qubsiifamuun saba Orooof gahuu qaba. Oromoon kan isa miidhe komachuu, kan isa gargaare galatomfachuu irratti yeroo qabsoo isaa gubuu hin qabu. Diina harkaa isa qabu harkaa of baasuuf yoomiyyuu caalatti ABO jalatti hireeree qabsoo isaa cimsuu qaba.
Injifatnoon Ummata Oromoof!
Qixxeessaa Lammii irraa


c: text/html

text:
Bulchiinsa naannoo Amaaraa magaalaa Waldiyaa keessatti Sambata Amajjii 20 bara 2018 uummata Taaboota galchaa turee fi humnootii nageenyaa giddutti walitti bu’iinsa uumameen namnii 7 ajjefamuu fi kanneen lakkofsii isaanii ifatti hin beekamne madaa’uu itti gaafatamaan waajiira Komunikeshinii bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Nigusuu Xilaahun ibsanii jiru.
Gama kaaniin kanneen ajjechaa kana gaggeessan aangawoonni mootummaas ta’e ajajaoonni waraanaa seera duratti haa dhiyaatan jechuun jaarmayoonni Tokkummaa GuutuUmmaa Itiyoophiyaa fi Semaayaawwii paartiin har’a ibsa baasanii jiru.
Itiyoophiyaa keessatti dhiiga lammiwwan biyyatti dhangalaasuun, bo’ichii uummataa iddo iddootti dhaga’uun itti fufee jira akkasumas nagaan hojjatanii jiraachuun hin dandaa’ame jedhan.
Gabaasa guutuu caqasaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Foyii Loli Qeerroo!
Tooftaa qabsoo bilisummaa keessatti walitt bu’iinsa diina wajjinii kan filatu nuyi warra humnaa fi meeshaa waraanaa guddaa hin qabne tahuu qaba. Diina keenya yaroo barbaadnu, bakka barrbaanutti bakka hubuu dandeenyutti itti buu qabna. Warri qabsoon bilisummaa malee akka tahe quba hin qaqbne meere waraanni keessan? keessattuu WBOn isaa jira jedhanii yaroo waakatan dhageenya. Akka yaada namoota akkasiif utuu tahe WBOn jiraachuu isaa mirkaneef waraana TPLF kana dura dhaabbatee yaroo gabaaba keessatti haxxaa’amuu danda’a.
Anaaf WBOn Qeerroo dha. Qeerroons WBO dha. Kan uummata Oromoo wajjin dhaabbatee dhiiga isaa dhangalaasu hunduu WBO dha. WBOn (waraanni bilisummaa Oromoo) xiqqaa fi guddaa, jaarsaa fi jaartii, diiraa fi dubartii, qeerroo fi qarree Oromoo warra walabummaa Oromiyyaa argamsiisuuf of kennee wareegama qaalii baasaa jiru dha. Humna Oromoo kanatu mootumaa faashitii TPLF dhiiga ilmaan Oromoo waggaa 26 olii dhugaa turte hundee ishee raasee kan buqqisaa jiru. Gaafa Oromiyaan bilisa baatu hoccuu raayaa ittisa biyyaa tokkicha ufatee as baha.
Yaroo TPLF torbaan dheeraaf of qaraan jira jettee mala qabsoo Uumata Oromoo ittiin dhaamsitu xaxaaa turte , warra” suutaa jedhaa dha”, warra “OPDO keessaa haaromsuuf deeman kanaaf ayyaana haa laannu” jedhee nu dogoorsuuf yaalaa turan daga’aa turre. Har’as kunoo “Obbo Lammmaan waan namichi TPLF jedhe irraa adda kan tahe haasaa waan jiruuf” gargaaruu qabna warri jedhan jiru. Namni tokko waan barbaade yaaduu, itti amanuufi yaada isaan buluuf mirga qaba. Warra qabsoo bilisummaa Uummata Oromoo beekaa ykn utuu hin beekiin gara dabarsuu barbaadan jabeessinee dura dhaabbana.
OPDOn qaama Ihaadag (EPDRF) akka taate kan wal gaafannu hin qabnu. EPRDF kan ajajuu fi akka hoolaa fuyyoo mormatti hidhee harkisee deemuu TPLF akka tahes wal nama hin gaafachiisu. Utuu TPLF jirtu warri OPDO keessa jiru akkam godhanii qofaa isaaniin waan barbaadan uummata isaaniif murteessuu danda’u? Uummata isaaniif hojjechuuf ayyaana argachuuf yoo barbaadan qabsoo uummatni isaanii ofaa jirutti makamanii olaantummaa TPLF yoo cabsaan isaanuu bilisa bahu.
Wal gahii koree jidduu EPRDF booda akka walii galanitti yaadduma tokko bifa adda addaan ibsuu yaroo yaalan agarree jirra. Waan namootni tokko tokko sirbaan fudhatan keessa tokko mana hidhaa Ma’ikelaawii jedhamee beekamu kan qaroon ilmaan Oromoo hammeenyi himamee hin dhumne keessatti raawwatamuu cufna kan jedhuu fi hidhamtoota siyaasaa hiikuuf jenna kan jedhu ture. Waan akkasii TPLF irraa yaroo dhufu afaaniin dubbachuu malee hojiin mul’achuu agarree waan hin beekneef baayyeen keenya ammannee hin fudhanne.Warri soba kanaan gammaddee garuu gurra nu duuchuu barbaadanis hinuma jiru.
Amma har’aa nama hidhamu malee kan hiikamu argaa hin jirru. Mana hidhaa Ma’ikelaawii cufuun uummata Oromoo hiikaa tokkos hin fidu. Uummatni Oromoo miliyoona shanta tahuu mana hidhaa Impaayeraa Itopiyaa keessaa jaarraa tokko ol jiraachaa jira. Manni hidhaa Ma’ikelaawii, Qilntoo, Qaalitii fi Ziwaayi kan hafanis godoo Leenconni Oromoo keessatti korokodamnii jiranii dha. TPLF waan lubbuu isheef sodaatuuf warra kana fuunaantt godoo keessatti ukkaamsaa jirti malee nuyis akkuma isaanii hidhaa keessaa jira. Mirga hormaataa, mirga barachuu, mirga nagaan baanee fi nagaan galuu hin qabnu. Leencoota keenya godoo keessa jiran wajjin garaagarummaan qabnu xiqqoo dha.
Warra mootummaan TPLF kun yoo kufe nagaatu boora’a jedhee akka uummatni Oromoo Fincila Xumura Garbumaa laafisuu gochuu qabsawwan arguun baayyee nama gaddisiisaa. Nagaan yoo boora‘e Uummatni Oromoo itti maaalitu hirata? Qabeenya qabaatee ni saamama jennee hin yaadofnu. Foqii ijaaratee hin qabu irraa hin fudhatamu. Seeraa fi heeraan jiraachaatee jalaa bade jennee hin yaadanu. Aangoo siyaasaa qabaatee dhabuuf hin deemu. Kan Uummata Oromoo itti hafu hiyumaa fi cancala garbummaa cirree of irraa gatuu duwwaa dha. Uummatni Oromoo bilisummaa isaa guututti gonfachuuf Mootummaa TPLF barbadeessuu qaba. Amma Mootummaan TPLF jiraatetti Uummatni Oromoo tasa haqa isaa argachuu hin danda’u.
Wal gahiin Koree jidduu EPRDF namoota siyaasaaf hidhaman hiikuuf walii gallee jirra erga jedhanii labsanii as karaa warra nagaa eeganii isaanii “Qorrannoo Gadi-Fageenyaa, Qeerroo” irratti akka gochaa jiran ifatti ibsanii jiru. Utuu balleessaa goone hundaa ni fuddanna jedhanii, Oromoota nagaa kumaatamaan lakkawwaman ajjeessaa, qee’ee isaanii irraa buqqisaanii jiruu fi jireenya isaa diigaa itti hin gaafatamiin, qarroo ilmaan Oromoo fixxuuf akkeekachaa jiraachuu isaanii of saaxilu. Waan hundaa caalaa waanti nuuf ifa tahuu qabu jira. Akka oddessamutti TPLF imaamata Nazii Jarmanii keessa daa’iman amma kuutaa sadetti gahanitti qoratanii yoo qarroo tahan dukkaa bu’anii ajjeessuu ykn qorchaan hadoochuu qaban kan jedhu ilmaan Oromoo irratti geggeessa jiru jedhama. Kanaaf raga dhiyeessuuf fagoo deemuu nu hin barbaachisu.
Fakkeenyaaf, Injineer Tesfahuun Camadaa biyyaa isaaniif dhiisee baqatee biyyaa bahe. Biyya isaatti akka barbaadan buraaquu irraa adamsanii biyya ala irraa qabanii fidanii kan ajjeessaniif waan sammuu guddaa qabuuf malee namumaa isaaf miti. Diinni isaanii guddaan sammuun isaa baayyee qaroo tahuu dha. Leencota keenya godoo hidhaa isaanii keessa jiran mara ilaala, beektotaa, haayyowwan fi qaroota uummtni Oromoo qabu dha. Uummatni Oromoo doofaa tahee akka barba baraan ilmaan isaaniif darbee bitamuuf beekaa fi qaroo keenya ajjeessuu fi samuu isaanii jeequudhaan hir’ina guddaa nutti fidaa jiru.
Haa tahu malee Qabsoo Qeerron Bilisummaa Oromoo gochaa jiruu hunduma keenya iyyuu kan nu boonsaa fi nu onnoomsaa dha. Abdii bilisummaa uummata keenyaa akka tahe illee mamii qabu. Qeerron Bilisummaa Oromoo ijaarsa Uummta Oromoo maraan ammatamee jiru tahuu Oromoota duwwaa utuu hin taane diinni keenya iyyuu bareechee hubatee jira. Qabsoo Qeerroon Bilisummaa Oromoo oofaa jiru diina keenya irratti dhiphuu guddaa fideera. Ammaa har’atti qeerroo fi qarree Oromoo kumaatama hedduun hidhuu fi hiraarsuun, waxaluu fi ajjeessun kan hin balleesine har’a yaroo Uummatni Oromoo Bahaa amma Dhihaa, Kaabaa amma Kibaa Oromiyaa guututti Qeerroo wajjin dhaabbatee jiru balleessuuf yaaluun abjuu dha.
Karaa biraa Qeerroo Bilisummaa Oromoo eenyu ijaare gaaffi i jedhu irratti deebii garaagraa dhagaa’aa jirra. Eenyu akka ijaareen maaliif akka rakkina tahu naaf galaa hin jiru. Waan barbaachisu Qeerroon Bilisummaa Oromoo Uummata Oromoo dammaqsee, ijaaree ,qabsoo bilisummaa irratti bobbaasee jiraachuu dha. Kanaafuu namni Oromoo tahee cinqni uummatni keenya keessa jiru isa mararu hunduu Qeerroo Bilisummaa Oromoo waajjin dhaabannee karaa dandeenyu maraa gummaachuuf qabna.
“Labsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo”, Amajjii 11,2018 qulbiin dubbiseera. Ogummaa, dandeetti fi beekumsaa guddaan qabsoo saba keenyaa fininsiisaa jirtu. Galatni keessaan bilisummaa saba keesaanii isiniif haa tahu. Uummatni Oromoos gaaffii tokko malee akka hoogana keessan kana hordofu mamii hin qabu. Diina ofii foo’anii loluun barbaachisaa dha. Yaroo tokko itti hunda loluun humna ofii hubuu taha. Inni dura warra nu keessa taa’ee diinaaf hojjetu of keessaa aramnee baasuu qabna.
TPLF qarroo qerroo fi qarree Oromoo adda baaftee hin beektu. Kan beeku isa nu wajjin nyaatuu, isaa nu bokkee jiraatu, isa nu wajjin baratuu fi isaa nu barssisu. Basaasotonni TPLF bakka hunda jiru. Tarkaanfii fudhannu duraa isaaniin adda baafnee beekuu qabna. Balaa guddaa kan nu irraa gahaa jiru warra kana. OPDO keessa namoota afaan Oromoo dubbatan garuu dhalootan Oromoo hin taane baayyeetu jira. Warri kun naasuu tokko illee uummata Oromoof qabaachuu hin danda’an. Enyummaan isaanii baramuu qaba. Namoonni afaan Oromoo dubbatanii nu wajjin jiraatan hunduu Oromoo miti. Enyuuf akka hojjetan, eenyu wajjin akka jiran adda baafnee beekuu qabna. Warra kana utuu dugdati marxifannee deemnuu goota meeqa nu irraa ficcisiisanii jiru. Aarsaa guddaa baafnee jirra. Lubbuu qarroo keenyaa qusachuuf basaastota kana irraa aanuu qabna. Ijoolleen keenya mana barumsaa keessaa ari’aman filatamanii warra qaroo akka tahe hin dagatiina.
Inni lamaffaa dinagdee fi siyaasaa TPLF duruu halayaa irraa geenyee jirra. Dinagdee Mootummaa TPLF barbadeessuuf tooftaan isiin ittiin deemaa jirtan filmaata hin qabu. Itti jabeessaa . Karaa siyaasaa uummataa Oromoo dammaqistanii , ijaartanii qabsoof qopheessuu irratti waan dansa hojjetaniitu. Hojjiin keessaan kun warra TPLFiif qawwee baatee deemu keessatis babal’achuun ni barbaachisa. Nama lamaa fi sadii general gochuun wal qixxummaa hin fidu. Har’a yaroo qabsoon Oromoo muddu nama gowwomsuuf warri generalummaa nama laatuu fi fudhatu lachuu itti qaana’uu qabu. Dandeetii fi beekuumsaan yoo argatan ni fakkaata. Garuu waan sobaan namatti kenanii dhaqii uummata kee fixxi jechuun haalan fokkisaa dha.
Sabaa fi sab-lammii Impaayeera Itopiyaa keessa jiran akkuma UummataOromoo akka ijaarsa Qeerroo mataa isaanii qabaatan gargaaraa. Mootummaa TPLF kana jalatti Saba fi Sabi-lammiin hin saamiin, hin hidhamiin fi hin ajjeessamiin jiru. Hunduu TPLF irratti aarii qaba, Uummata Somalee fi Tigrayi dabaletee. Bakka deemtee hundatti akka salphatuu fi fudhatamaa dhabdu gochuudhaan qofaa hambisuu ni barbaachisa. Biyya alaa keessatti qulaa dhaabbachaa jirti. Warri ala jiruus akkuma kana jabeessanii ishee saaxiluu dha.
Inni sadaffaan akka amma jiru kanatti Motummaa TPLF waraanan barbadeessuun ni jabaataa. Meeshaa guggudaa of harkaa qabdi. Humni keenyaa wal hin gitu. Foonne jalaa carabaa deemuu nu barbaachisa. Duraan dursinee basaastota ishee of keessaa yoo buqifnee ilmaan Oromoo qaroo tahanii nu keessaa funaanuu hin daneessu. Yoo waloon walitti qabdee nama baayyee nuu iraa ajjeeftes irraa hafna. Amma waraanni ishee laasha’uu fi qawwee darbee baqatutti humna keenya qusachaa hiraarsaa deemna. Yaroo isheen garatti baqatu dhabdu afuura ishee keessaa baasuun ni salphata. Yaroo humni ishee du’aa deemu humni ittiisaa keenya immoo guddachaa bula. Daandiin qabatanii kaatan Daandii Kallacha Bilisummaa waan tahee waan qabnu maraan Fincila Xummura Garbummaa Jabbeessuuf maqaa uummata keenyaan waadaa isiniif galla.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo Ummata Oromoof!


text:
Sadaasa 16, 2017 | SEENAA Y.G(2005)
Waggaa 15 dura Goota Umurii isaa guutuu Qabsootti jiruutu, dabballoota leenjisuuf akkas jedhee dhaame. “Qabsoo nuuti gaggeessinu galma akka ga’uuf, Oromoo addunyaa irra jiru hundaa Qabsoo keessatti akka hirmaatuuf qopheessuun, hojii keenya jalqabaati. Kunis Baayyina Oromoo humnatti jijjiiruuf gargaara. Kana gochuun keenya waa lamaaf jedhan. Inni tokko—humni Oromoo dura dhaabbatu deebi’ee akka hin kaaneef gargaara. Inni lammadaa—yoo nuutillee wareegamnee, dhalooti itti aanu qabsoo inuma itti fufa jedhanii, Oromoo humneessuu kana fakkeenya biraatiin isinitti hima jedhan. Bishaan baarmeela guutuu danfisuu yoo barbaaddan, jalqaba baarmeela duwwaa abiddarra keessanii bishaan itti guutuu dandeessan. Rakkoo hin qabu. Rakkoon jiru isa kanaa miti. Bishaan baarmeela guutuu kana ega danfisnee booda akkamittin irraa buufana? ykn bishaanichatti dhimma baanaadhaa? Irraa baasuuf rakkoodhaa. Keessaa waraabanii dhimma itti ba’uuf rakkoodhaa. Deebisanii qabbaneessinaan deebisanii danfisuu barbaachisa. Kanaaf qabsoon Oromoo sadarkaa isa bishaan danfeerra geesifnee diina keenya filmaata dhabsiisuudhaa” jedhan. Yeroo sanatti dubbiin kun kanneen qoosaa itti fakkaatee hedduudha. Garuu qoosaa hin turre. Waanuma har’aa Biyya keessatti argaa jirruudhaa. Baayyina Oromoo humnatti jijjiiruun raawwateera. Bu’aa humnatti jijjiiramuu ijumaan argaa jirra. Humni kun guyyuu barachaa fi muuxachaa diinaaf yaaddoo qofaa osoo hin taanee, laafachuu sirnichaaf iyyu sababaa ta’eera.
Waaqayyoo Addunyaa kana irratti waan waliif faallaa ta’an waliin, umama hundaa uumee. Gurraachi akkuma jiru adiin jira. Gabaabaan akkuma jiru dheeraan jira, Kkf. Akkasuma siyaasini wayyaanee ol ba’ee gadi deebi’aa jira. Siyaasni Oromoos gadirraa ol ba’aa jira. Waan kana lameen humni dhaabuu gonkumaa hin jiru. Oromoon abbaa dhimmaa mataa isaa waan dhaabuu danda’uu miti. Kun seeruma umamaati. inumaa hammeenyi kana waliin raawwatamu jiraannaan, waan umamaa kana yoo ariifachiisee malee dhaabuu hin danda’uu.Siyaasi Biyya Itoophiyaa keessaa kana fakkaata. Oromoon wareegama baasuun ala sodaa tokkollee hin qabu. Waan uumaan nu kennee deeffachuuf ammo wareegama baasuun gootummaadhaa. Warri dharaa fi kijibaaf of ajjeesan itti haa gaabban.akka nama qabsoo eegaluutti waan walitti himnu hin qabnu. Bakka jirru irratti, wal gorfachuutu furmaataa jechaa qabxiilee adda addaa irratti dubbii waliif dhaamnaa.
- OPDO FI BI’AADEEN KONFIRANSII GAGGEESSAN IRRATTI :
Adeemsi kun bu’aa eenyuu irratti hundaa’ee akka gaggeeffamee anaaf gaaffiidhaa. Namoonni hedduun gama wayyaaneen sabootaan walitti nu naquu herreeganii akka waan gaaritti fudhatanii ta’aa. Anaaf garuu waan kun furmaata jedhee hin yaadu. Saboonni kun qaamoota isaan bakka hin buufanneen furmaata waaraa argachuu hin danda’an. Humni gabrummaa keessa taa’ee , gabroonfataa jalatti rakkoo furatuu eessaa dhufe? kanarratti yeroo biraa dubbanna. Ani akkan hubadheetti adeemsi konfiransii kanaa kan amaaraaf osoo hin taanee, humnumaanuu somaalee waliinis yoo gaggeeffamee, galiin isaa kanaa mitin jedha. Wayyaanootatu tapha kana taphachaa jira. Wayyaanoonni keessi isaanii ciccirameera. Humnaa fi adeemsa Oromoo kana fagoottti sodaachaa jiru. Kanaaf dhuma irratti dubbiin jabaachaa deemnaan, Oromoo waliin akkamiin akka nagaa buusan yaalaa jiru. Humni biraa dhufee ykn ABOn dhufee araara dubbachuu irra, karaa ergamtootaa fi Abbootii Gadaa waan raawwachuu barbaadaniif karaa cirachaa jiru. Araara buufnee jedhanii umurii dheerachuu barbaadu. Yoo ta’uu baate ammo, Qabeenyaa isaaniif sadaa guddaarra jiru. Kana hanbifachuuf abshaalummaan itti jiran isa kana jedheen shakka. Seenaama warra Ingilizii, Afriikaa Kibbaa keessatti ta’ee jechuu kiyya. Wayyaaneen isa dhugaa dubbachuuf dubbiin Oromoon itti jiru lolaan akka xumuramu hin barbaaddu. Tigiraayiin Foxxoqisullee yoo barbaadan. Maaliif jennaan siyaasa isaanii fixanii atu jiranii, Ummati akkasi isaan jibbuurra osoo jiru, humnaan kufuutti murannaan gonkumaa hegareen Tigiree ni dhumataaf. Kana bareechanii beekuuf shira kana eegalan. Kanaaf wanni nurraa eegamuu waa hundaa seeratti hirkifachuu fi adeemsa kana OPDOf hayyamurra, dhaabbadhuu jechuunii qabnan jedha. Abbootii gadaas dhaabuu qabnaa. Sochiin isaanii dantaa Oromoo irratti hundaa’uu qaba. yaadoota hedduu ammaaf hin kaafnee.haa bulu.
- NAANNOO SOMAALEE ILAALCHISAA :
Gama kanaan ka jiruu hedduu fageessanii ilaaluu barbaada. Gaaffii guddaa tokko kaasanii dubbii isaaf fageessanii ilaaluu barbaachisa. Yeroo namichi somaalii kun hammeenya kana hundaa hojjatuu , wayyaaneen maalumaaf calliftee ilaaltii? jennee of gaafachuu barbaachisa. Humna Ummata 600,000 buqqisee fi hedduu ajjeesee Biyyaaf rakkoo osoo hin taanee, kan Oromiyaa keessaa maal taanaan labsii mana marii humna tikaa dhaabsiisuurra ga’ee? maaliif hammeenya achi jiru hawummaatti fudhatanii ? wayyaaneen kontirobaandii itti cufamuu irraa ta’uu akkuma jirutti ta’ee, Tarkaanfiin namicha kanaa maal akka dhalchuu osoo beekanii maaliif dhaabbadhu hin jenneen? namichi kun bubbulus Oromoo irraa deebii argachuu maluu osoo beekuu humna qabuu kanaan hangana of tuulee Oromoo miidhutti maaliif fulleeffate? gaaffiilee kana kaaseen , faallaa kanaa dubbiilee tokko tokko ilaaluun yaale. Ogaadeen keessaa boba’aan gara jibuutiitti fe’amuu bara 2020 tti eebbifama. Hubadhaa! boba’aan OGAADEEN keessaa ba’uu lafa jala jibuutitti guurama. Oromiyaatti ol hin dhufu. kan ogaadeen kana suduudaan jibuutiitti baasuuf km kumoota 10n boolla qotu. Hojummoo diriirsu. Ammas JIBUUTII irraa ammo kubbaaniyaan biro boba’aa Itoophiyaatti galuu lafa jala qotanii Naannoo Awaashitti akka kufamu godhu. Kana malees baaburaan guurama. Kanaafis maallaqi biliyoonaan ramadamee hojjatamaa jira. Mee ilaalaa? ogaadeenii awaashitti ol fiduumoo, jibuutiirraa Awaashitti fiduutu salphata. Kanaaf waan ogaadeen keessa ta’aa jiru, waan jibuutiin wal qabatuutu jira.walitti bu’iinsi yeroo jalqabeetti, waraanni jibuutii hanga tokko mul’atanii turan. Meeshaallee deeggaraa turan. Kun dhugaadha. Kana biraan wanni qalbifachuu qabnuu, Ameerikaan Somaaliyaa keessaa boba’aa Saa’udiin wal gitu gabaarra kan oolchituu bara 2020 tti. Kanaaf isheenis bara 2020 kaasee Somaaliyaa keessatti nageenya barbaaddi. Kana qulqulleessuuf baroota meeqaaf biyya sana daaressitee warra isheef ajajamu angeessuuf carraaqaa jirti. Kanaaf dubbii ogaadeen akka salphaatti ilaallee ykn waan furmaata gabaabaan walirraa galluu waan hin taaneef, miidhamnuus adeemsa isaanii akka gaaritti ilaallachuu nu barbaachisa. Maaliif Oromoo qofaa ari’uu? sagalee Oromoo achi keessaa maaliif gadi buusuu barbaadanii? kana hundaa ilaaluu nu barbaachisa. Dhimma kenyaaf jennee har’aa callifnuu boruu deebiin keenyaa maal ta’aa? dantaa siyaasaaf jennee miidhama keenya har’aa haa ta’u jennee fudhannaayii? kana hundaa ilaallachuu nu barbaachisa.
- WAAN AKKA TASAA BIYYA KIJIBAA KANA KEESSATTI WAA UMAMEE NUUTI QOPHIIDHAA? kutaa 2ffaatti itti deebina
HORAA BULAA !!!!!!!!!!!


text:
Sagantaa badhaasaa bara kana Laureus World Sports Awards Shaanghaay, Chaayinatti qopheesse irratti gootittiin atleet Ganzabee Dibaabaa ‘sportswoman’ bara 2014 jedhamtee moggaafamte. Kana jechuun dubartii keessaa gosa ispoortii kamiinuu bara 2014 keessa kan Ganzabee caalaa injifannoo boonsaa galmeessise guutuu addunyaa irra tokko hinjiru jechuudha. Waan gaarii!
Badhaasa kana ramaddiin kamiinuu atleetiin Itoophiyaa hanga ammaatti injifate tokko hinjiru. Ganzabeen seenaa keessatti isii jalqabaati. Badhaasni kuni bara 2000 eegale.
Ganzabeen badhaasa kana argachuu kan dandeette bara 2014 fiigicha mana keessaa mt1500 fi mt3000 rikoordii harkatti galfachuu isiitiif. Akkasumas fiigicha dirree irraatiinis Ganzabeen mt5000, mt2000 fi mt3000 injifannoo gurguddaa galmeessistee jirti; baruma 2014 keessa.
Gama worraa dhiraatiin moggaasa ‘sportsman’ bara 2014 kan gonfate Noovaak Jokovich. Noovaak taphataa teenisii yeroo ammaa addunyaa irratti sadarkaa 1ffaa irratti argamuudha.
Injifannoon kuni hunda keenyaaf boonsaadha. Ganzabee, maatiifi jaallattoota ispoortii biyya keenyaa hundaan baga gammaddan jenna.


text:
Koreen giddu galaa kan Dhaabbata Dimokraatawaa Ummata oromoo walgahii guyyoota 10f gaggeessaa ture murtii adda addaa dabarsuun xumuruu isaa kaleessa gabaasnee ture.
Akka dhaabichi sabaa-himaalee biyyattii keessaa fi marsariitii isaa irratti ibsa kennetti, dhaabicha keessatti Itti gaafatamummaa sadarkaa barbaachisuuttii mirkaneessuu, akkasumas bifa itti fufiinsa qabuun gara fuulduratti socho’uu haala dandeessisuun koreen giddugaleessaa Dh.D.U.O miseensota mana maree A.D.W.U.I. kanneen turen 14 kaasuudhaan, kanneen ga’eessummaa cimaa qaban ka biroodhaan akka bakka buufaman murteessuu isaa beeksisee jira.
Miseensota koree Giddugaleessaa Dh.D.U.O Afur hanga yaa’ii itti aanuutti akka ittifamaan turan murteessuu isaa, miseensii koree giddugaleessaa tokko akeekkachiisa Of-eeggannoon akka bira taramu murteessuu isaa illee dubbata.
Mormitoota biyya keessas tahe biyyoota alaa jiraniinis, “yeroon isaa yeroo qormaataa ti” – jechuudhaan, miiraan kaka’anii hojjechuu irraa haala fagaateen wal-dhaggeeffatanii waliin hojjechuun barbaachisaa akka tahe ibsee, DHDUOn gama kanaan murachuu isaa akka irra- deebi’ee waadaa seenu isaa beeksisee, ibsawwan ejjennoo ka biroo illee baasee jira.
Ibsawwan ejjennoo ka biroollee tarreessee jira. Kana irratti hayyuu seeraa fi xiinxalaa siyaasaa – Dr. Awwal Aloo, biyya Briteenka jiru – Kiil Yunivarsitii irraa haasofsiisnee jira.


text:
"Kan Koo Isa Dhumaa ti, Garuu As Irratti Dhaabbachuu Hin Qabu" :Barataa Ajjeefame
Godinaa Wallagga Bahaa magaalaa Naqamtee keessatti Wixataa fi Kibxata dabre kana namoonni digdamii tokko raayyaa ittisaa Mootummaa Itiyoophiyaatiin rukkutmuu isaanii maddeen Hospitaala Naqamtee Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsuun isaanii ni yaadatama.
Akka maddeen kun jedhanitti namoonni madaawan garii rasaasan harka caalaan immoo ulee yokaan dullaadhaan tumamanii akka ta’e kanneen rasaasaan dhawaman keessaa Dargaggoo Abbabaa Mokonnan otuu hospitaalicha hin ga’iin du’e.
Kan rasaasaan dhahamee wal’aansa sadarkaa ol aanaaf gara Finfinneetti ergamee ture ijoolleen umuriin waggaa kudha-shanii Obsaa Indaalee Fufaa kaleessa jechuun Roobii Guraandhala 28 bara 2018 du’aan boqochuu isaa maatiin isaanii nuuf ibsanii jiru.
Abbaan obsaa – obbo Indaalee Fufaa abbaa ijoollee lamaa kan turan yoo ta’u ofii isaanii iyyuu yeroo adda addaatti kan qabamanii hidhaa turan tahuu isaanii fi isa dhumaa Fulbaana dabre kana hidhaa hiikamuu isaanii dubbatu.
Mana hidhaa keessa yeroo turantti Cilee gurguruun ijoollee guddisaa kan turte haadha warraa isaanii ta’uu dubbatan.


text:
Hidhamtoota Siyaasaa bara 1992 kaasanii Ukkafaamnii namoota baayyee maatiin fi Ummatii Oromoo quba hin qabne baayyee akka jirani Sammuun Oromoo beekaa maqaa tarreessuu haa dhadhabuu malee isaan kanas nu barbaadaa namoota yaadatanii itti dabala…
……
1. Naadhii Gammadaa
2.Rattaa Moosisaa
2-Yohaannis Magarsaa
3-Yooseef Baatii
4-Yohaannis Waaqbushoo
5.Artis Jireenyaa Ayaanaa
6. Amanuel Gammachuu Dherreessaa
7.Dabaasaa Guyyoo
8. Gaarii Dhugumaa
9. Habtaamuu Bayyanaa
10.Kaffaaloo Nigaatuu
11. Waaqtolee Hayiluu
12. Yaalii Yaadataa
13.Fiqiruu Zallaqaa
14.Tasfaayee Abbabee
15. Maammoo Fiqaaduu
16 Gonfaa Makuriyaa
17. Mul’ataa Bayyanaa
18. Abdulrashiid Abduramaan
19. Abduramaan Musaa Ixxoosaa
20.Abduramaan Eessaa Mexxeessoo
21.Abdulrashiid Bashir Huseen
22.Aliyyuu Muummee Bokkoloo
23.Masfin Abbebee Abdiisaa
24. Bakar Mohaammad Abbaaseenaa
25. Bashiir Ahmed Mektaal
26. Bashiir Muusxafaa Aanchoo
27.Balaay Abarraa Jabanaa
28.Boggaalee Gonfaa Wayyeessaa
29.Cheerinnat Yamanaa Taaddalaa
30.Darguu Ittaanaa Gammachuu
31. Duulaa Mootii Oljirraa
32. Fayyeeraa Kitilaa Sanqallee
33. Girmaa Raggaasaa Wayyeessaa
34.Goobanaa Balaay Ayyalaa
35. Godaanaa Dooyyoo
36. Haliimaa Abdii Mohaammad
37. Hasan Mohaammad Hasan
38. Huseen Usmaan Saafaa
39. Jaatanii Kuunnoo Tundaa
40. Kadiir Zinaabuu Abbaabulguu
41.Kaffaaloo Abdiisaa Dhufeeraa
42.Kaffaaloo Tafarraa Dureessoo
43. Liiban Waariyoo Guyyoo
45. Mohaammad Daadhii Jaarraa
46.Masfin Ittaanaa Fufaa
47.Mohaammad Huseen Mohaammad
48. Musaa Umar Wadiyaa
49.Sayiid Hasan Bashir
50.Xaahir Mohaammad Usmaan
51.Tamaam Indiris Oonchoo
56.Tashaalee Shifarraa Raggaasaa
57 Yaasiin Addunyaa Dhaabaa
58. Zayinuu Abdoo Tamaam
59. Daani’eel Ayyaanaa
60.Faqqadaa Abdiisaa
61.Najiiba Xahaa
62.Darrajjee Damee
63.Mutikkuu wadajoo
64. Dirribee Ittaanaa Gammachuu
65. Kadiir Shaakur Musee
66.Liiban Waariyoo Guyyoo
67.Urgee Abbebee Qaabataa
68.Jumaa Rufaa’eel Amiin
69.Lammeessaa Boruu
70.Baqqalee Dagannoo
71. Abdiisaa Dhugumaa
72. Kaasahun Haftee
73. Siddiiqi Umar
74.Girmaa Milkiyaas Daaddoo
75. Kaasahuun Tarrafaa Mullataa
76.Barkeessaa Dhinaa
77.Dachaasaa Bayyanaa
78.Tamasgeen Adabaa
79.Alamayoo Dhugumaa
80.Takkalaa Oljiraa
81. Solomoon Tolosaa Tuchoo
itti dadabala……………..
Isaanii kunnis haa gadhiifaman.
#OromoRevolution Sirni EPRDF Walgahii Muddituu irraa jiraachuun Saaxilameera. Qabsoon bilsummaa Oromoo hudhee wayyaanee raasaa kan jiruun cinatti waldiddaan mooraa waraana wayyaanee keessatti dhalatee jiruus daran jabaachuu odeessii keessa waraana wayyaaneeti bahaa jiru ifa godheera. Torbee Darbee Keessa agarsiisaa Waraanaa fakkeessuun (Show) Wayyaaneen godhaa turteen Qeerroofi uummatni akka rifatee sochii itti hinfufneef kan yaadamee fashalaa’uun keessattuu warraaqsii Biyyoolessa Oromiyaa Finfinnee seenuun wayyaanee sirna EPRDF haalaan kan rifachiisee waan qabaafi gadhiisan wallaalchisaa jiraachuu irraa walgahii muddituu koree gidduu walitti qabdee akka muddamaa jirtu saaxilameera!!
Wayyaaneen roga hundaan qabsoon injifatamtee jirtufi humna waraanaafi afaan qawwee qofarratti rarraatee kan mirga uummata Oromoofi saboota cunqurfamoo jala dhaabbachaa jirtu ta’uun ifaadha. Ammas haala muddamaa kana irraa Komaandi Poostii ishee labsuuf haa ta’uu ykn kufaatii ishee amantee Mootummaan Ce’umsaa jaarmiyaalee Siyaasaa biyyaatti hunda hirmachisuu akka hundeeffamu yaadde haa ta’uu wanti adda baafame hin jiru , murtii Walgahii muddituu booda dabarfamuu walumaan hordofna!!
Qabsoon Hanga Bilisummaatti Itti Fufa!!


text:
Aanaan Gooroo Doolaa kun gama tokkoon aanaa ollootii Booranaatii fi Gujii keessa qubatan.
Waraani Liyuu Hayil ka hardha nama hadhe kun duruu lolaa gara Oromiyaa gadi goodaanaa waraanaa buufachaa dhufee hardha nama hadhe jedhan.
Obboo Yilmaa Mangashaa itti aanaa itti gaafatamaa aanaa Gooroo Doolaati. “danagaa keenna irratti nama tokkotti du’e. Daangaa keenna gubbaatti dhuafanii(Liyuu Hayil) waraana banan,” jedha.
Akka namii achii dubbinfe jedhutit waraanii Liyuu Hayil aanaa Gooroo Doolaa olloota Malkaa Halluu hardha ganamuu hadhee nama i'ijjeese.“Daangaa keenna keessati lafa qotatanii nama hadhan.”
Jarii kun akka warrii achii dubbifne jedhetti aanaa Liiban gara Funnaan Agarsuutii fi Dhungoo faalleetti mishigii qotatee, waraana buufachuutti jiraa.Dhiyoottuu nama hadhuu dandaha.
Fulaa hardha itti nama hadhe malee waraanii Liyuu Hayil waraana hidhate buufachaa jira.
Jarii kun akka warrii achi jiru jedhutti waraana leenjiii fi mi’a waraanaa hedduu qabu dagachiisee nama hadha.Akka namii hin qophoomne gama gamaa maree nama hadha jedhan


text:
Dhaabbatni Dimookitaatawa Uummata Oromoo yokan DhDUON walga’ii koree giddu-galeessaa gidduu kana geggeesseen dura-taa’aa dhaabichaa – Obbo Muktaar Kadirii fi itti-aantuu isaanii – aadde Asteer Maammoo taayitaa irraa buusuu isaa beeksisee jira.
Dhaabbatichi dheengadda ibsa baaseen akka beeksisetti, Kibxata – Fulbaana 20, bara 2016 gara galgalaa irraa akka beeksisetti, hoogganoonni ol’aanoon lameen taayitaa gad-lakkisuuf gaaffii dhiheessan, koreen gidduu dhaabichaa simachuudhaan akka taayitaa gad-lakkisan sagalee guutuun murteessuu isaa beeksise. Bakka Obbo Muktaar Kadir, ka duraan afaan-yaa’ii Caffee Oromiyaa turan – Obbo Lammaa Magarsaa buusamuu isaanii, bakka aadde Asteer Maammoo immoo, ka duraan Ministara Geejjibaa Mootummaa Federaalaa turan – Obbo Warqinee Gabayyoo filatamuu isaanii dhaabichi ibsa baaseen beeksisee jira.
Ka duraan prezidaantii Oromiyaa turanii fi amma as Yunaayitid Iteets keessa jiraatan - Obbo Juuneddii Saaddoo maal jedhu? Obbo Juuneddii allee gaaffiileen falmsiisoon ka’an hedduu dha. Waaien ofiis, waa'ee jijjirama amma DhDUO keessatti ta'ees ni dubatan.
Gaafii fi deebii Kutaa Tokkoffaa
Gaafii fi deebii Kutaa Lamaaffaa


text:
Kan umuriin 25 timothy Mbaya lammii Keeniyaa ti. Boqqolloo maasii irra jiru dhibba irraa harki 75 ilbiisa rammoo gannaa fakkaatuun “armyworm” jedhamu baatii Ebla keessa duraa barbadaa’uu dubbata.
Joe DeVries itti aanaa prezidaantii sagantaa misoomaa kan : Alliance for a Green Revolution in Africa jedhamuu ti. Ilbiisi kun jalqaba Nigeria keessatti kan argame Amajjii bara 2016 jeessa yoo ta’u hatattamaan faca’a. Baatii Bitootessa darbee immoo Keeniyaa keessatti argame.
Kan warra Ameerikaaf haaraa hin ta’in ilbiisi raammoo gannaa fakkaatu kan armyworm jedhamu kun lafa fagoo barrisuu kan danda’an yoo ta’u dhaltuun ishee al tokkotti hanqaaquu hanqaaquu kuma tokko hanqaaxxi. Haala qilleensa badda daree keessatti kan wal horu raammoon kun Afriikaa bakka buufata isaa godhate. Haa ta’u malee hayyoonni akka jedhanitti ilbiisi kun attamiin as ga’uu akka danda’e waanti beekame hin jiru.
Jarmayaa fayyaa addunyaa kan damee keenyaaf itti gaafatamaa kutaa oomisha midhaanii kan ta’an Wilson Ronnoo akka jedhanitti iblbiisi kun balaa hongeen dhaqaabisiie hammeessuu qaala’uu gatii midhaanii Afriikaaf sababaa ta’e jechu hdaan Keeniyaa akka fakkeenyaatti tuquun ibsaniiru.
Ilbiisawwan kun guyyaatti km 100 waan barrisaniif Keeniyaa qofti ilbiisa kana of irraa ittisuuf tattaaffii gochuun ga’aa miti jedhu Ronoon.
Ronoon akka jedhanitti Afriikaa gama bahaa keessaa midhaan hektaara kuma 400 dta’an kan barbadaa’e ennaa ta’u ittisuun utuu hin jaalamin boqqolloo Afriikaa biliyoona afurtitti tilmaamamtu manca’e.


text:
Dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo fi miseensi hooggana gamtaa Medrek, Dr. Mararaa Guddinaa, walga’ii Gamtaan Awurooppaa waametti hirmaachuuf Awurooppaa bubbulanii Kaleessa akka mana isaaniitti deebi’anitti firoota isaanii lama waliin qabamanii hidhamamuun isaanii beekamee jira.
Itti-aanaa dura-taa’aa Koongiresa Federaalawa Oromoo Obbo Mulaatuu Gammachuu akka jedhanitti, Dr. Mararaan mana-hidhaa Waaltaa Qorannaa Yakkaa, ka “Maa’ikelaawii” jedhamuun beekamu keessatti akka hidhamanii jiran beekamee jira. Maatiin isaanii nyaata geessanii, waardiyoonni harkaa fuudhan iyyuu, Dr. Mararaa wajjiin akka wal hin agarsiisiin dubbatan – Obbo Mulaatuun.
Dr. Mararaa Guddinaa hidhamuu ka dubbate, Mootummaan Itiyoophiyaa, qajeelfama labsii yeroo hatattamaa keessatti tumame cabsuu isaaniitiif qabaman, jedha.
Gareen mirga dhala-namaa, Amnestii Internaashinaal, hidhamuu Dr. Mararaa Guddinaa kana ilaalchisuun ibsa baaseen, tarkaafii akkaan hamaa fi gaddisiisaa, jechuun balaaleffate.


text:
Onkoloolessa 03, 2017 | By Shukrii Mohammed Umaraa
Maqaan isaa Guutuun Aadam Aliyyee Boruu Callaa ja’ama, Garuu Maqaan inni Ummta Oromoo biratti beekkamuun Irra Caalatti Aadam Dheeree jechuudhaan beekkama.
Aadam dheereen bara 1979tti baha Oromiyaa Aanaa Mi’eeyso, Asaboot Diida Diinnii Ganda Sallaanii/Tiyfattuu Dirree Qaalluu bakka Ja’amtutti, Abbaa isaa Obbo Aadam Aliyyee Boruutii fii Haadha isaa Aadde Maxeebiilee irraa dhalate.
Aadam dheereen Obboleeyyan dhiiraa 6 fii Shamarranii 5 qaba. Xiqqeenyummaa isaarraa Re’ee, Loonii fii Gaala Tiysaa hanga Umrii Waggaa 16 gehutti Maatii isaa gargaaraa ture.
Hoggaa Umriin isaa 17 gehu 1996tti Gootummaa qaburraa kan ka’e Qabsoo Oromottiin dabalama je’ee Manaa bahe. Yeroo sanitti Umriin isaa Daa’ima Waan taheef osoo deemuu Kara deemu Wallaaluun Karaa irraa badee Dargaggoota Lama karatti wal arkee wal bareen. Dargaggoonni Lamaaniis Musxafaa Fii Jamaal kan jedhaman, isaaniis Warra Harargee Bahaarraa osoo Mootummaan barbaadamanii jala baduun kharaa Jibuutii deemna je’anii deemaa jiraniidha. Inniniis Dargaggoota kana Jala hin hafu je’ee achumaan gara Jibuutii Imalee achu Jibuuti Seene.
Jibuutii Keessatti Osoo namaaf hojjatuu Afaan Somaalee Fii France akka Gaaritti barate. Jiruu biyya Saniitii Fii Jiruu biyya teenya Yeroo wal bira qabee Laalu Warri isaanii/Oromoonni Gabrummaa Hamtuu keeysa akka jiraniis hubate. Achumatti Haadha warraa isaa tan Jalqaba Godhate wajjiin waa’ee kanaa wal marihachuun biyya teenyatti gallee biyyaaf Qabsaahu qabna jechuun waliif galanii 2005tti erga Waggaa 9 achi ture booda gara biyyaa as deebi’an. Bara 2005 Galee isuma Waa’ee Qabsoo yaaduu dabarse. Bara 2006 Isuma namoota Walitti Qaqqabatee Waa’ee kana Marihaachiisa jiru Lolli Maqaa Liyyuu Police ja’amuun Bordodde buqqisuuf Ummata keenya irratti baname. Inniis namaoota Jaare keeysa kan akka isaa kan itti Amanu Goota Oromoo kan yeroo San Lola Sanirratti Wareegamuuf tahuu Goda hiddaa irraa fudhachuun Gara bordoddee Qajeelan.
Namni yeroo Jalqabaatiif federaala dura dhaabbachuun dhukaasa itti bane isaa fii Goota Gaafas Wareegame Umar Martuudha. Umar martuu fii Aadam dheereen Hawaasa of Jalaa qaban waliin Federal polisii Liyyuu Polisii akka malee Kukuffisuun bardodde irraa erga baasan Waraanni biraa duubaa dhahuun Gooticha akka isaa Umar Martuu biraa ajjeesan. Yeroo Umar dhayamu inni akka Malee Geeyraree Loltoota waliin jiran Hamilee itti godhee Waraana duuba itti dhufees Cabsuudhaan Bordoddee nu dhaaluuf ka’an nuuf hambisan.
Baruma san keeysa Sooreyyootni Oromoo Qofti warri karaa deeman Bordoddee fii Dirree Qaalluu Jiddutti Qaama hin beekamneen akka malee Saamamaa fii ajjeefamaa turan. Sooreyyonni kun Warra Harargee Lamanii hanga Aadamaa fii Finfinnetti Horii fii waan gara garaa daldalaa turaniidha. Isaan Keeysa kaniin an beeku kan Bordoddee fii Dirree Qaalluu jiddutti Lubbuu isaa dhabe Sooreysa Asaboot yeroo sanii kan tahe Abbaa Hiyyeessotaa Mohammed Aadam faa dha Rabbi Jannataan haa Qaniiniisuu. Aadam dheeree Roorron tun akka Malee isa butuun Shiftoota achitte galee Oromoota fixaa ture san dhabamsiisuuf Kilaaah isaa Fudhatee Mudhii isaa Sinnaaraan Gil godhatee hidhatee itti lafa ka’ee yeroo san Kaan ajjeesee kaaniis achii baafachiise……………………
Seenaa yeroo dabartee keessatti Gootni kun Lola bara 2006 bordodde irratti Maqaa Liyyuu Polisiin Ummata Oromoo irratti Labsame injifatee achi boodas Warra Dirree Qaalluutii fii Bordodde juddutti Maqaa Shiftoota jedhuun daldaltoota Oromoo hedduu Saamaa fii galaafataa turan akka dhabamsiisee fii waan biraallee hedduu waliin laallee turre. Arra immoo kutaa Lammaffaa keeysatti waan Sanirraa hafe Waliin laalla.
Aadam dheereen Abbaa Dhiira 2 fii Dubra 7ti. Maqaan Haadha Joolle isaa/Haadha Mana isaatiis Safoo Husseen Ibroo jedhama. Maqaa Joollee isaatiis Hangafa irraa Gara Quxusuutti;
1/ Mooniisaa Aadam Aliyyee Boruu
2/ Ayishaa Aliyyee Boruu
3/ Makkaa Aadam Aliyyee Boruu
4/ Hawwiilee Aadam Aliyyee Boruu
5/ Hamdiya Aadam Aliyyee Boruu
6/ Galmoo Aadam Aliyyee Boruu
7/ Kuuullee Aadam Aliyyee Boruu
8/ Abdurazzaaq Aadam Aliyyee Boruu
9/ Sumeyyaa Aadam Aliyyee Boruuti.
Aadam dheeree Abbaan Isaa Obbo Aliyyee Boruu Callaa bara 2001tti isaa biyya Ormaa jiru duuba Du’aan Boqatullee Haadha isaa immoo erga biyya Ormaati Oromiyatti galee Hanga Oromoof Wareegamutti waliin jiraachaa ture.
Aadam dheereen Obboleeyyaan isaa kan waliin dhalatan dhiira 7 fii Dubartoota 8ti, hundi isaaniitiis lubbuun ni jiran. Isaaniis;
1/ Muhammed Aliyyee Boruu Callaa
2/ Abdurahmaanee Boruu Caallaa
3/ Yuusufoo Boruu Callaa
4/ Usmaanaa Boruu Callaa
5/ Abdallaa Boruu Callaa
6/ Muussaa Boruu Callaa
7/ Ibraahim Boruu Callaa
8/ Faaxee Boruu Callaa
9/ Faaxee Boruu Callaa
10/ Haawaa Boruu Callaa
11/ Zaahraa Boruu Callaa
12/ Hindoo Boruu Callaa
13/ Nuuriyaa Boruu Callaa
14/ Moonisaa Boruu Callaa fii
15/ Aammuu Boruu Callaa ti.
Gootni ilma Oromoo Aadam dheereen Lola Bordoddee irratti Labsame Moohatee San boodaas Lola baayyee irratti Hirmachuun waan Injifannoon Galaa tureef OPDO n, Sodaachuudhaan akka Qaama isaanii tahuuf bara 2007tti Milishaa Araddaa godhanii Qawwee dhunfatti duraan Qabu irrattiis takka tan isaanii dabalaniifii Bara 2008titti akka Bulchaa Araddaa Dirree Qaalluu tahu isa Muudan. Yeroo san akka arraa kana osoo hin taane, Yeroo Kabinoonni fii Gaggeesitoonni Mootummaa Hundi Qajeelfama Gubbaa Irraa TPLFn, itti gadi kennamu Maaliif, akkamitti osoo hin jenne akka ajajni Gooytaan Gubbaa gadi itti dhufetti “Hayyee ni Raawwanna, ni Raawwachiifna” jechuun fudhachaa turaniidha. Garuu Aadam dheereen Isaan Kana irraa adda ture, Aangoo Xiqqoo qabu osoo hin tuffatin Gootummaa Qabuun isaan dura dhaabbatee Nama Falmaa fii “hin fudhadhu” je’ee didaa tureedha. Yeroo Sanittiis Ummata Oromoo walirratti jaaruu osoo hin taane Mootummaa irratti nama Qindeessaa ture waan taheef, Bara 2010tti Isa Shaaran.
Erga buusan booda Qawwee teenya nuuf Deebisi yeroo jedhaniin “Dhiira taatan koottaa fudhaa” jedheen, Isaaniis ofii isaaniitiif waan Sodaataniif Federaal Polisii itti yaaman. Federaal Polisiin yeroo itti dhufanii “Aatte Min Hoone” Ja’aniin, Inniis “Ani Oromoodha, Oromiyaa kheeysaan jira, Haajan isin gootu Afaan kiyyaan na dubbisaa” je’een. Fedeeral Poolisiiniis yeroo inni Dubbii Jajjabduu itti dubbatuu Qawwee itti nyaachifatn, inniis Tiyyaa bahaa je’ee Yeroo harka irratti Kilaash isaa jiiyfatuu isaaniis dhiisanii Ofumaaf isa baqatan.
Yero achirraa bu’u Aadam dheeren Halkan Chinaa Cirracha achii qabdu Security tahe eegaa Guyyaas Salfa/Duula Wajjiin bobbahuun Qabeenyaa fii Hawaasa isaa eegaa ture. Osuma Inni akkasitti Jiraataa jiruu OPDOn Oromoo OPDO Somaaleetiin akka Malee Roorrifamtee waan jirtuuf Gootummaa isaatiif Yeroo Lammaaffaaf isa kadhattee Akka inni Yeroo Lammaffaaf bulchaa Araddaa tahee isaaniis eegu bara 2012tti irra deebi’anii bulchaa Araddaa godhuun isa Muudan. Innis Ummata hedduu walitti Ijaaree yeroo OPDOn Somaalee OPDO Oromoo irratti Mi’eeysoo dhufuun lola bantuu Lole lolchiisuun Mi’eeyso Qulqulleesse.
Aadam dheereen bara 2007 yeroo Gowwa ajjees Dirree Qaalluu dhufuun dhukaasa Oromoota irratti banu nama Gowwajjees dura dhaabbatee dhukaasa itti banuun akka isaan bakka san hin Qubanne godhee tureedha.
Aadam dheereen Osoo Umar Martuun Lola bara 2006tti bordoddotti godhame irratti biraa hin Wareegamin dura Zahiba teroo lola isa Godhachaa ture. Garuu erga inni Wareegamee booda Aadam dheereen Obboleeysuma isaa Goota akka isaa Tokko Sahiba Lolaa godhate, Obboleeysi isaa kuniis Muhammed Aliyyee Boruu jedha.
Aadam dheereen Lola Burii Bakka Haxaawwii jedhamtuutti Gaafa Gurraandhala 23/2017tti Oromoota Horii tiyfatu irratti Humna addaa Liyyuu Police jedhamtuun godhame irratti Obboleeysa isaa Goota akka isaa kana fii Oromoota biraa waliin dirmatanii Qawwee Maxaraayyas 3, Kilaash Miil Lammii 4, Makiinaa Jarri deemuun 1 fii Xiyyitii hedduu boojihuun jaraas hedduu galafatanji Injifannokn Galan. Lola sanirratti Obboeeysi isaa Gootni saniis harka irra dhawame akkusmatti baaffatee hafe.
Lola san Oromoonni Injifannaan Federaal Poolisiin dhuftee “Waan kaan fudhadhaa, Makiinaa isnirraa fuunee Galii Federaala Goona” fidaa jechuun Aadam dheeree gaafatan.
Aadam dheereeniis Bulchaa Araddaa tahullee isaan dura dhaabatee “hin tahu hin kennu koottaa na ajjeesaa fuudhaa” jedheen. Isaaniis Aadam Dheeree Sodachuun Makiinaas ifirraa dhiisanii bakka irra dhufanitti deeb’an.
Gootni kun Qaamaa Mootummaa tahee akka Abba Araddatti hojjachaa Makiinaa boojihe saniin nama dhukkube, Dubartii dhala irratti miidhamte kaffaltii tokkoon Malee Gara Buufata fayyaa Asabootii fii Hospitaala Ciroo geeysuun Hawaasa naannoo sanii tajaajilaa tue. Ummataas Walitti Qabee Lafti tun teenya ta Oromooti Abbaa Feetan hin Sodaatina Irratti dhumna Jechuun Ummata Waan baayyee Gorsaa ture.
Gootni kun erga biyyatti deebi’e Lola hedduu irra Qooda fudhachaa injifannoooniis Galaa akka ture namni isa beeku ni beeka. Dhiheenyuma kana Lola Deddeebi’ee Aanaa Mi’eesoo Fii Gumbii irratti Godhamaa ture irrattiis adda durummaan hirmaachaa osoo Jiruu Guyyaa Lola Guddaa gaafa Saftii 15/9/2017 Bordodde bakka taa’aa Ja’amu irratti Osoo federaal Polisiin “Aadam ati Bulchaa Araddaatii Miseensa keenyaa Lola kana irratti hin hirmatin” Jettuu Lola san irratti hirmaate.
Inniis Lola san irratti Liyyuu Poolisii hedduu galaafatee injifannaan Fereraal Poolisiin dirmattee Isaa Quba hin qabne Haalalaa Meeshaa Guddan dhahuun akka malee miite. Inniis Liyyuu Poolisii Malee Federaal Poolisii 2 Galafaatee, Guyyuma Sanbata Gaafa 15/9/2017 Lubbuun isaa karaarratti baate.
Aadam keenya bakkuma dhayxetti Lubbuu tee Rabbiin jannataan Haa Qaniisuu!!
Xumure.
Barreeysaa Fii Qopheeysaan Seenaa tanaa Shukrii Mohammed Umaraati,
Namoonni Seenaa tana irratti na gargaaruun an isaan Galatoomfachuu fedhu;
Afran Qalloo kan Aadam dheereen Eeysuma tahuuf,
Ahmad Yasin Gaazexeysaa Nuural Hudaa,
Alii Abrahim Adem Sahiba kiyya.
Fuulbana 30/2017


text:
Godinaa Wallagga Bahaa, aanaa Limmuu, magaalaa Galiilaa keessatti Roobii fi Kamisa dabre hiriira daragaggoonni geggeessuu isaanii dargaggoonni fi itti gaafatamaan Waajira dargaggootaa aanichaa VOAf ibsanii jiran. “Hidhamtoonni siyaasaa Oromoo haa hiikaman, hidhattoonni dhiiga uummata Oromoo dhangaasan seera duratti haa dhihaatan, qoramaanni COC jedhame nu irraa haa dhaabatu!” dhaadannoolee jedhanii fi kanneen biroo hedduu ol kaasanii dhaadachuu fi sirbuu isaanii dubbatan – barattoonnii fi itti-gaafatamaan waajira dargaggootaa aanichaa – Obbo Darajjee Gonfaa.
Barattoonni akka jedhanitti, Kamisa gara boodaa irra barattoonni hagi tokko konkolaataa Naqamte irraa magaalattii gala jirutti yaabbachuudhaan, alaabaa ofii hodhatan alaabaa ABO fakkaatu ol kaasanii qabachuudhaan dhaadannoo isaanii itti fufan. Achii booda, ppolisoonni idileen aanichaa hiriiricha bittimsuuf ol qabanii dhukaasan. “Yeroo sana barattoonni dhagaa darbachuudhaan poolisii fi namoota nagaa ka biroo madeessan” – jedhu – Obbo Darajjeen. Kanneen gochaa yakkaatti shakkaman barattoonni halkan tokkoof hidhamuu isaanii fi Sanbata gad lakkisamuus dubbatanii jiran. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
Durii saree,helekoopterii fi namaan tissan. Amma ammoo Roobotitti itti dabalame horiin waan isa tissaa hedduu argachumatti jira.
Roobootiin saayintistiin yuniversitii Sidnii,Austiraaliyaa hojjate ta horii namaa tissistu tun SwagBot jedhanii miila sibiilaa afurii ka goommaa laastikii qabduun deemti.
Gubbaa ammoo saldaqaa roga afur qabdii, baatiriin hojjatuuti.SwagBot jechuun Awustiralaiyaatti maqaa nama hujii qonnaa hojjatuuti.
Roobotii bokkaalleen hin sodaanne tun yaaliif foora loon gammoojjii Awustiraliyaa keessa jiruutti erganii ilaaluutti jiran.
Awustiraaliyaan biyya looniiti.Biraazilitti aantee isiitti foon loonii harka guddaan biyya alaatti gurgurata.Industiriin isiin biyya keessaa qabdu guddoon hujii foon looniiti.
Biyyitii tun durii horii isii:loon,hooliyyee fi re’ee saree,tissituu farda yaabatuun tiffatti.Amma roobotitti hujii sun irraa fuudhuutti jira.
Roobootiin amma yaaliif hujiittiin jiran tun tarbee baatee,kooffee qaaritee, dhaqdhaqallee keessaan taakkaa horii gargara baduu dhoortee tissiti.Humna baatiriitiin hojjatti.
Akka saayintistiin yuniversiti Sidnii roobotii tana hojjate Salah Sukkarieh, jedhetti loon,hooliyee fi horiin dhibiilleen yoo rooboti tana argu waan isiin feetu beekanii hajajamaniif.
Roobootiin tun duraa fi duuba garuma feetee deemti jedha porofeserii kun. Roobootiin tun bokkaa jettee hin dhabduu, baddaa, gammoojjii fi waan hedduu deemti.
Loon,re’ee fi horiin dhibiilleen yoo roobootii tana argan dura baqachaa yaahanii isiin ammoo gussitee galchiti.
Awustiraaliyaan lafa horii taatu bal’oo qabdi.Lafti loon Awustiraaliytaa hektaara kuma hedduuti.Tana keessa deemanii waliin gahuuf huji guddo feeti.
Roobootiin tun lafa diidaa irratti saatiitti km 20 deemti.Namatti fagoo taa’ee ‘rimootiin’ hajaja.Humna gomboo faahiisaallee baattuun jabdu qabdi.
Kaameraan isii irra jiru ammoo waan horiin keessa oole fkn ka dhibame, ka okkolu namatti himuu dandeetti.Kaameraa isii irra kaahaniin fago taa’anii oowwa nafa horii tohataniin laaluu dandaha.
Kaameeraan isii irratti hojjatanilleen akka innii gara marrii jirullee nama agarsiisuu dandahu hojjachuutti jiran.
Roobootiin amma hojjachuutti jiran tun ganna sadi keessatti harka warra isii barbaadu gahuuf deemti.
Yo milkoofte asii achi saree fi namallee irraa fuute Roobootitti horiin namaa tissuuf deemaa jechuu.
Roobootiin SwagBot jedhan tun tika malee horii bineensa irra dhowwuu dandeetti mo hin dandeettu? Ammatti waan mirkanaa hin qamnu gaafuma isiin gabaayaatti baate laalla.


text:
Odduu
Odduu Teeknooloojii
Web Content Display Web Content Display
Raaga
- Bara 2017ti human saayberii biyyooleessaa dandeetii sadarkaa addunyaatti dorgomuu qabu fi haroomsa biyyatti keessati shoora murteessaa taphatu dhugoomsu.
Ergama
- Humna Saayberii Biyyooleessaa fedhiiwwan biyyatti eegsiisu danda'u ijaaruu
- Oddeeffannoo teekniikaa faayyidaawwan biyyooleessaa eegsisuu danda'u oomishuudhaan murtii fi hujjii mootummaa deeggaruu
- Cee'umsii haayteek fi nageenya biyyooleessaa akka mirkanaa'u dandeettiiwwan data fi koompiwtiingii misoomsuu
Gatiiwwan
- Amanammummaa
- Yeroo hunda barachuu fi guddachuu
- Garaagarummaa uumuu (gatii dabaluummaa)
- Itti gaaffatamummaa
Labsii mallattoo elektrooniikii irratti mariin ummataa taasifame
Mana mare bakka bu'oota uummataatti ቋሚ ኮሚቴn dhimoota saayinsii, wal-qunnamtii fi teeknooloojii akkasumas ቋሚ ኮሚቴn dhimoota seeraa, haqaa fi bulchiinasaa waliin ta'uudhaan tumaa labsii mallattoo elektrooniikii erga laalanii booda mariin ummataa akka irratti taasifamuu murteessu isaaniitti aansee guyyaa kibxataa sadaasa 26, bara 2010 labsiicha irratti mariin/yaadni ummataa taasifameera. Itti aansuudhaanis gumaachoota fi fooyyefamtoota yaada uummataa irraa sassaabaman dabalatuudhaan tumaan labsiicha seera ta'ee akka bahuu ni eegama.
Dhimoota ijjoo labsiicha qopheesuuf akka ka'uumsaati ta'an keessaa adda duruummaan wal jijjiiraa oddeeffannoo elektrooniikii wajjiin wal qabatee hanqinoota seeraa mul'atan fi sodaawwa nageenya (wal amanuu) hambisuu dha. Labsiichi mallattoo elektrooniikiitiif beekamtii kan kennuu dha.
Mallattoon elektrooniikii enyummaa dhugaa qamoota eergawwan onlaayiniidhaan adeeman, wal-qunnamtiiwwan yookiin wal-jijjiiraawwan daldalaa keessatti hirmaatanii adda baafachuu fi mirkanneessuuf, dhugummaa eergaawwanii mirkanneesuuf, furtuuwwan iciitii fayyadamuun icciitummaa eeguu fi akkasumas wal ganuu hambisuuf adeemsa gargaaruu dha.
Tumaan labsiichaa oggeessoota seeraa fi teeknooloojii eejensii nageenya saaphana infoormeeshinii, hayyoota yunivarstii fi qaamoota biro (ባለድርሻ አካላትን) bif hirmaachiseen kan qophaayee dha.


text:
Mudde 1,2016,
Fincila xumura garbummaa ji a kana guutuu mooraa Yuunversiitii Wallaggaa keessatti finiinaa jiruun wal qabatee baratoonni Oromoo Yuunversiiticha keessaa butamanii ukkaamffamaa akka jiran oduun qeerroo moorichaarraa miliqxee nugeesse ifa gooti.
Mootummaan sirni kufaatii sirni bittaa isaa jala ga,e fincila xumura garbummaa guutummaa oromiyaa keessatti finiinaa jiruun rifaatuu guddaa keessa seenuudhaan waan qabee gad lakkisu walaaluun ilmaan oromoo oromummaa isaaniif quuqaman mooricha keessaa butee dhabamsiisuu itti fufee jira.
Warraaksa biyyoolessaa yuunversiitii wallaggaa keessatti finiinaa jiruun wal qabatee baratoonni oromoo maqaa fxg mooraa yuunversiitii wallaggaa keessatti finiinaa jiru isintu qindeessaa jira jedhuun mooraa yuunversiitichaa keessaa butamanii achi buuteen isaanii dhabamaa jira.
Hanga ammaattis guutummaa mooraa yuunversiitii wallaggaa keessaa sababii oromoo ta,an duwwaaf yakkamanii mooricha keessaa butamanii kan dhabaman baratoota saddet yemmuu ta,an baratoonni afur immoo mooricha keessaa butamanii akka hidhamaniif barbaadamaa akka jiran beekamee jira.
Namni gucha duguuggaa sanyummaa kana humna federaalaa mooricha keessa buufatanii jiran waliin walii galuun baratoota moorichaa hiisisaa fi ajjeesisaa jirus dura ta,aa humna poolisoota moorichaa kan ta,e nama maqaansaa Rabbirraa Asaffaa Kelqay lamummaan isaas Tigiree akka ta,e saaxilamee jira.
Baratoonni Hanga ammaatti Mooraa yuunversiitii keessaa butamanii achi buuteen isaanii dhabamaa jiru keessaa:
1,Barataa Keeraaj Mootummaa Bakki dhaloota isaa Godina shawwaa lixaa aanaa amboo
Gosa barnootaa inni mooraa yuunversiitii wallaggaa keessaa Qorachaa jiru gosa barnootaa siivil engiineriingii waggaa 4ffaa.
2,Barataa Sabboonaa Caalchisaa
Bakki dhaloota isaa Godina wallaggaa bahaa magaalaa Shaambuu
Gosi Barnootaa inni mooraa yuunversiitii wallagaa keessatti qorachaa jirus siivil injiineriingii waggaa 4ffaadha.
Mooraa yuunversiitii wallaggaa keessattis erga hidhaan jumlaan baratoota moorichaa irratti raawwachuu eegalee kaasees fxg mooricha keessatti daran jabaachuun diddaan baratootaa akkuma itti fufetti jira
Barattoonni moorichaas ajeechaafi hidhaan yoomuu qabsoo oromoo jalqabame daran jabeessa malee boodatti hin deebisu jechuun diddaa isaanii itti fufanii akka jiranis maddeen keenya qeerroo yuunversiitii wallaggaa irraa nu qaqqaban ifa godhu.
Suuraa baratoota mooraa yuunversiitii wallaggaa keessaa ukkaamsamanii jiran keessaa suuraan Barataa Keeraaj Mootummaa argannee jirra
www.oromiyaanwanofitiabbaatuuegata.org
Like this:
Like Loading...
Related


text:
Nelson Mandela Irraa Maal Barannaa?
Obbo Baqalaa Jiraataan barreeffamee RBO akka Gulaalametti Gotichi Afrika Nelson Mandelan erga dhukkubsatee mana yaalatti deddebi’uu eegale irra kaasee hawasni adunyaa kanaa guutuun waa’ee isaa jala bu’ee hordofaa ture. Midiyalee beekamoon haala isaa duuka bu’ani adunyaadhaf ibsaa turan. Dhukkubsachunis ta’e duuti hiree namaa, kan nama biraa hin hafne yoo ta’eyyuu kan Mandelaa adda ture. Hawwasni adunyaa kanaa du’a goota kanaa dhga’us ta’e arguu hin barbadne jechuun ni danda’ama. Dhugadha namni akka Mandelaa silaa du’uu hin qabu. Otuu danda’amera ta’e fakkeenya qabsoo bilisummaa, nagaa, araaraa fi namoomaa ta’ee barabaraan jiraata ture. Garuu hangam jallatamaa ta’uyyuu nama ta’ee waan dhalateef qaamaan du’ee…
Ergaa Gulaalaa Imaammata ADO Ibsu
Addi Demokiratawaa Oromoo ibsa waggaa haaraa bara 2014 baase keessatti bara Kana hojii gurguddaa lama akka isa eeggatu ibse, kunneenis haala ummata isaa keessatti qaamaan argamee qabsoo bilisummaa ittiin finiinsu mijeessuu fi dirree saboota biroo wajjiin qabsoo ittiin qindeeffatu anjeessuu akka ta’e addeesse. Itti dabaluunis Addi Dimokiratawaa Oromoo mul’ata isaa kana fiixaan baasuuf qaama kamuu kan rakkoo biyya sanii furee biyya sana biyya saboota hundaa akka taatu barbaadu wajjiin hojjechuufis ta’e waliigaltee uumuuf qopha’aa tahuu ibse.
RBO – December 2013
Here you will find Radio Bilisummaa Oromoo programing for the month of December 2013.
ODF New Year Message
As the year 2013 gives way to 2014, we, members of the Oromo Democratic Front (ODF), wish our fellow Oromo as well as all the other peoples of Ethiopia a Happy New Year! The launching of the ODF in 2013 heralded the entry of the decades-old struggle of our people for self-determination into a brand new phase. This re-articulation of the objectives of the Oromo struggle for self-determination is predicated on forging a close relation between our quest for our national rights and the struggle for same rights by all those living in our proximate environment. We proceeded from the…


text:
[OBN
15 09 2010
] Jilli garee marii Adda
Demokraasummaa Oromoo(ADO
) har’a ganama Finfinnee gale.Har'a ganama Buufata Xiyyaaraa Idil
Addunyaa Boolee yammuu ga'an gorsaan dhimma nageenyaa muummee ministiraa obbo Abbaa Duulaa Gammadaa, ministirri Waajjira Dhimmoota Koominikeeshinii Federaalaa obbo Ahimad Shiidee fi qondaaltonni mootummaa simannaa taasisaniifiru.
Jilichaan chaartara mootummaa cee'umsaa keessaa kan ba’an hoggantoonni ABO
duraanii fi Adda Demokraasummaa Oromoo Har'a ganama Finfinnee seenaniiru. Jila
marii addichaatin obbo Leencoo Lataa, obbo Leencoo Baatii, Dooktar Diimaa Nagawoo, Dooktar Bayaan Asoobaa, Dooktar Hasan
Huseenfaan keessatti argamu.
Dura
taa'aan ADO obbo Leencoo Lataa yaada laataniin, haalli biyya keessaa qabsoo nagayaa gaggeessuuf mijataa ta'uu isaatin garabiyyaa kan deebine jedhaniiru. Addichi kophaa yookin paartilee kaan waliin qindoomee hojjechuuf ni murteessas jedhaniiru.Dhaabbileen siyaasaa qabsoo hidhannoo filatanii ba'anis, yaada jijjiirratanii gara biyyaa deebi'uun qabsoo nagayaatti akka makaman obbo Leencoon dhaamaniiru.


text:
Majaa Mallika Kathaigal 386
Kavanam Vaasakarkalee Ithu Thakaap Punarchi Parriyathu kolunthan Pidikkaathavarkal Padikka Veendaam — Pundai Alaki Mallikaa Inthap Penkalin Mananilaiyee Purinthu Koll Mudiya Villai. En Manaivi Kaartthikaaraani En Mithu Posesivnes Athikam Ullaval. Engaavathu Veliyil Sellum Pothu Yaaraavathu Alakaana ஃpikaraip Paartthu Konjam Rasitthaal Kooda “ithenna Palakkam. Kalyaanam Aayiddu Said Adikkirathu” Enru Kadumaiyaakas Solvaal. Appadip Paddaval Avalee Ennai Innorutthiyai Okkas Sonnaal. Viyappaaka Irukkirathallavaa- Anru Oru Naal Naan Avalukku Pundai Mayirai Sheev Seythu Kondiruntheen. Sutthamaaka Sheev Seythu Viddu Avalathu Uppiya Mathanameedaiyil Aaliv Ennaiy Thadavi Masaaj Seythu Vida Aval Kankal Moodi Rasitthuk Kondirunthaal. Appuram Elunthu Kuninthu Avalathu Pundaiyait Thadavip Paartthu Viddu “intha Veelai Karakdaa Seyyareenga Mama” Enru Sardipikeed Kodutthaal. Appuram Avalaakavee “neenga Enakku Senju Viddeerreenga 8230 . Aanaa Paavam Anusooyaa Akka Avangalukku Senju Vida Aalee Illaama Puthar Maathiri Mandikkidakku” enru Sonnaal. Anusooyaa En Atthaachi. Athaavathu En Annan Pendaaddi. Annan Pahrainil Oru Enney Kampeniyil Veelai Paarkkiraan. Varudatthirku Orumurai Thaan Oorukku Varuvaan. Engal Iruvar Veedukalum Adutthadutthu Irukkirathu. Anusooyaavai En Manaivi Kaartthikaa Akka Murai Vaitthu Kooppiduvaal. Aanaal Naan Anusooyaa En Vayathu Thaan Iruppathaal Orumaiyil Thaan Peesuveen. Avalaip Parri Kaartthikaa Sonnathu Aachariyamaa Irunthathu. Naan “ennadi Solree Nee Eppa Paatthee Anusooyaavai-” Enreen. Aval ”annikku Oru Naal Akka Kulichikkiddu Irunthuchu Appa Muthuku Theekkas Sollik Kooppidduchu.. Appa Leesaa Pavadai Vilaka Enakku Angeeyulla Puthar Maathiri Valanthu Kidakkara Mayiru Therinjuchu Mama” Enaraval Thodarnthu “sari Mama Neenga Sheev Senjathula Enakku Moodu Vanthiruchu. Vaanga Ennai Eerunga” Enrapadi Mallaanthu Padutthuk Kondu Ennai Ilukka Naan Avalaip Poddu Eerineen. Mudintthum “m.. Mama Ithukkuk Kodutthu Vachirukkanum. Neenga Oru Moonu Naal Veliyoor Poyddaalee Enakku Neenga Eeraama Ennamo Maathiri Irukkum. Paavam Anusooyaa Akka Ungannan Varusatthukku Oru Thadavai Vanthu Oru Maatham Eeriddup Poyiddaa Mattha Naal Akka Enna Paadupadum” Enraal. Naan Elunthu Kailiyaik Kaddiyapadi ” Enna Kaartthikaa Innikkup Pooraa Anusooyaa Puraanamee Paadaree” Enreen. Aval Udaikalaip Podaamal Ennai Anaitthuk Kondapadi “een Mama Oorla Ulakatthila Evvalavo Nadakkuthu. Neenga Eppadiyaavathu Anusooyaa Akkavai Nais Panni Eerungaleen” Enraal. Naan “eey Ennadi Solree” enrathukku Aval “aamaa Mama Naa Unmaiyilathaan Solreen. Yaarukkut Theriyap Pokuthu. Anusooyaa Akka Ennai Vida Alaku. Athukku Munkaayum Pinkaayum Ennai Vidap Perisu.. Een Mama Akka Meelee Ungalukku Aasaiyilliyaa-” Enrapadi Ennaip Paartthuk Kannaditthaal. Pin Aval “neenga Enna Seyveengalo Theriyaathu. Naan Innikku Engammaa Veeddukkup Poyviddu Naidduthaan Varuveen. Akka Thaniyaatthaan Irukkuthu. Naan Varrathukkulla Athai Neenga Eeridanum” Enru Sonnaval Athan Padiyee Purappaddup Poyviddaal. Porathukku Mun En Munpaakavee Anusooyaavidam “Akka Naan Poyddu Naiddu Vanthidareen. Unga Kolunthanaik Konjam Kavanichikkirunga” Enru Veeru Solli Viddus Senraal. Konja Neeram Kalitthu Naan Anusooyaa Veeddirku Senreen. Anusooyaavirku Kaartthikaavaivida Valamaana Udampu. Thalathalnnu Irunthaal. Ennaip Paartthathum Eppothum Illaamal Etho Sinthanaiyudan Enakku Muthukaik Kaaddiyapadi Ninru Kondu Irunthaal. Pin Methuvaaka “enna Kolunthanaaree Kaartthikaa Enna Solliddup Ponaal” Enrathum Naan Avalaip Pinpuramaakk Kaddippiditthu En Valathu Kaiyaal Aval Mulaiyaip Piditthapadi Idthu Kaiyai Aval Selai Mithu Saamaanil Vaitthu Kotthaakap Piditthapadi “m.. Akkavukku Pundai Mayiru Putharu Maathiri Irukku. Athai Siraichu Vidas Sonnaal” Enrapadi Aval Vaayil Mutthamida Aval Kankal Kiranga Appdiyee Sarinthaal. Naan Aval Aadaikal Muluvathum Akarrivida Aval Vedkatthudan Mukatthai Moodiyapadi Ammanamaakk Kidanthaal. Kaartthikaa Sonnapdi Aval Mulaikal Yaalppaanat Theengaay Saisilum Aval Kundikal Poosanikkaay Alavirkum Irunthana. Aval Pundaiyil Mayirai Akarri Pala Maathangal Aakiyirukkum. Karu Karuven Adi Vayirril Aarampitthu Pochenap Paraviyiruntthu. Pilavee Theriyavillai. Naan Antha Mayirkalai Vilakki Avalathu Pundaip Potthalil Naakkai Ullee Vida Aval M..m.. Ena Munakiyapadi En Thalaiyai Alutthik Kondaal. Appuram Enna Konja Neeratthil Aval Pundaiyil En Poolais Soruka Athu Daiddaaka Ennai Vilunga Kaalmani Neeram Avalaip Poddup Puraddi Eduttheen. MuTVl En Sunni Amuttthai Aval Sithiyil Oorra Aval Ennai Anaitthapadiyee Kidanthaal. Pin Elunthu “kolunthanaaree Unga Kolu Soopparaa En Pundaiyil Aalamaa Akalamaa Uluthuchu 8230 Ppaa.. Ithait Thaan Deyli Kaartthikaa Viddu Otthukkiraalaa-” Enraal. Anusooyaa Kaartthikaavai Vida Pachaiyaakap Peesiyathu Aachariyamaaka Irunthathu. Naan Kaalaiyil Thaan Kaartthikaa Pundaiyai Sheev Seythuviddathais Sollividdu “anusooyaa Un Pundai Mayidai Siraichi Vidavaa-” Enrathum Anusooyaa “ayyyyo Athu Mudiyaathu Ungannan Thaan Avaru Varravarai Pundaiyila Mayirai Edukkak Koodaathunnu Solliyirukkaaru Een Asingammaayirukkaa” Enrapadi Thodaikalai Viritthuk Kondu Kaanpitthaal. Naan Illaimmaa Un Pundai Myirum Veriyeetthuthunnu Aval Pundai Mayiraik Kavvi Iluttheen. Appuram Kaartthikaathaan Ennai Okkas Sonnaalaa Enru Keeddu Viddu Enakku Pundai Mayiru Ivvalavu Irukkumnu Avalukku Eppadit Theriyum Enraal. Naan Paatroomil Paarttha Vishayatthai Sonneen. Appuram Avalidam “anusooyaa Unnaiyum Kaartthikaavaiyum Onnaap Poddu Okkanum Pola Irukkudi” Enratharku Aval “ayyyyo Athu Maaddeen. Etho Aasaikku Okkarathu Veera. Ava Munnaadiyee Ava Purusan Kooda Okkarathu Sariyillai” Enru Solli Viddaal. Kaartthikaa Thirumpi Vanthathum Nadanthathais Sonneen. Avalum “ayyyyo Akka Kooda Oree Samayatthil Padukkarathaa- Ayyo Naan Maaddeen” Enkiraal. Enakku Irandu Inpa Vallikalaiyum Onraakap Poddu Edukkanumnu Rompa Aasai. Aanaal Irandu Peerumee Atharku Maruppu Solkiraarkal. Eppadi Ivarkalai En Aasaikku Otthuk Kolla Vaippathu- _____________hareeshkumaar. Hareeshkumaar muthalil . Muraiyaaka Yoonikodil Eluthiyatharku En Nanri. Ellorum Ithu Pola Keelvikal Anuppinaal En Veelai Evvalavu Elithaaka Irukkum Theriyumaa – Nee Kodutthu Vachavanpaa. Yaarukku Ippdi Mootthaalai Okkas Sollum Manaiviyum Kolunthanai Okka Vidum Atthaachiyum Kidaippaarkal- Un Sunni Athirushdam Senja Sunni. Kannupaddudap Pokuthu. Un Pondaddi Kaartthikaaraaniyidam Solli Sutthip Podas Sollu. Aanaal Anthak Koothik Koluppu Pidicha Un Pendaaddiyum Un Kolunthiyalum Unnai Rompatthaan Eemaatthuraanga. Un Pendaaddiyee Un Atthaachiyai Okkas Solraa. Un Kolunthiyalukkum Un Pondaddi Sammathatthodathaan Avalai Okkareennu Theriyum. Aanaa Rendu Peerum Oree Samyam Unkidda Padukka Maaddaalukalo- Ithu Summaa Unakkaakap Podum Naadakamthaan. Athukkup Pathiladiyaa Neeyum Poy Sollitthaan Avalukalai Madakkanum. Un Pondaddi Kaartthikaavai Otthuddup Padutthirukkum Pothu “kaartthikaa Anusooyaa Okkum Pothu Evvalavu Pachaiyaap Peesaraa Theriyumaa- Nee Eerrathunnu Solree. Aanaa Ava Alakaa Okkarathunnu Solraa. Ava Pundaiyil Mayirai Siraichu Vidavaannu Keeddeen. Athukku Mudiyaathunnuddaa. Annanthaan Avan Varravarai Mayirai Edukkk Koodaathunnu Solliyirukkaanaam. Avalukku Unnaiyum Pakkatthula Vachikiddu Okkanumnu Rompa Aasaidi Nee Thaan Maaddeenkiree” Enru Poy Sollalaam. Athee Pola Anusooyaavai Okkum Pothu “anusooyaa Intha Kaartthikaa Rompa Mosamdi En Poolutthanniyai Eppavum Sappi Eduppaa. Ippa Maaddeengiraa. Eennu Keeddaa Un Pundaiyila Naan Otthu Ootthuna Pinnaadi Appadiyee Ava Un Pundaiyil Vaayai Vachi Naan Vidda Thanniyai Nakkanumaam. Appuram Naan Avalai Okkum Pothu Un Pundai Mayirai Kadichukiddee Irukkanumaam. Enakkum Ava Pundaiyai Nakkikkiddee Unnai Okkanumnu Rompa Aasai Nee Thaan Veenaamkiree” Enru Avalidam Poy Solli Irandu Kaamavallikalukkum Intha Aasaiyai Nanraaka Valartthu Vidalaam. Ivvalavu Ol Aasai Ulla Avarkal Koodiya Seekkiram Un Aasaikku Inangi Oree Kaddilil Pochaip Pilantpadi Kidappaarkal Harish. Maarri Maarri Oltthu Inpam Anupavippaa sari Nee Enna Mathuraip Pakkamaa- Angeethaan Anniyai AtthaasChinnaு Solluvaanga. Ennavo Po Anniyaa Irunthaa Enna Atthaachiyaa Irunthaa Enna Un Sunnikku Pochaik Kaamichaa Sari Poppaa Un Meyilukku Pathil Elutharathukkulla En Koothi Arikkuthu. En Kolunthanukku Pon Panni Varas Sollanum – En Arippai Adakkurathukku. 31 2010 12 30 Majaa Mallikaavidam Keelungal. 2.0 . .


text:
Dhugaan dhugaadha. Dhugaan jaalalaa fi jibbaan haguugamuu hin qabdu. Dhugaan dubbatamuu, dhugaan seenaaf ol kaayamuu qaba. ODF (Oromo Democratic Front) bara 2013’tti kaayyoo qabsoo Oromoo biyyatti deebisuu jedhu irratti kan hundeeffame. Karoorri isaas woggaa 2 keessatti biyyatti deeb’iuuf turte. Yeroo sanitti qabsoon Oromoo keessaa fi alaanis baay’ee dadhabduu, ADWUI’n ammo hedduu quuftee turte. Haala san keessatti biyyatti galanii qabsaayuun hin danda’amu, dhumni mana hidhaatti rakkachuudha jedhamaa ture. Worri ODF garu as teennee rakkoo tareessuu fi miidhaa saba keennaaf fagoo irraa imimmaan harcaasuu irra biyyatti gallee haaluma rakkisaa san keessatti qabsaayutu qabsoo Oromoof faaydaa qaba amantaa jedhu qabte. Ummata woliin hidhamuu fi hadhaa qabsoo dhadhamuuf murteeffate. Tooftaan qabsoos hidhannoo maleesa ta’uu isaa dubbate.
OFC fi ODF addadurummaadhaan sabni kuni murannoodhaan qabsoo hidhannoo-maleessa geggesse taanaan jijjiirama fiduu ni danda’a jedhanii kan ifatti labsan. Yeroo ummanni heddu qabsoo qawwee malee qabsoon hidhannoo-maleessa mootummaa Woyyaanee hanga funyaaniitti hidhate jilbiiffachiisuu hin danda’u jedhanitti jaarmayaaleen kunniin qabsoo hidhanno-maleessaa filachuu isaaniitiif akka jaarmayaalee siyaasa Itoophiyaa (amala Woyyaanee) hin hubannetti fudhatamaa fi xiqqeeffamaa turan. Yeroo sanitti (bara2013/14) qabsoon hidhannoo-maleessaa fana tokko hin tankaarfachiisu jedhamaati kan ture. Amma, qabsoon hidhannoo-maleessaa eessaan akka Oromoo geette hundi argeera. Kan osoo yeroo dheeraa dura tooftaa kana hordofneerra ta’ee jedhaa mataa uf hooqus heddu.
Barri 2013, yeroon ODF biyyatti galuuf murteeffate yeroo OPDOn hirribaa hin kaane, OFC’nis hin jabaannee fi qabsoon Oromoo hin finiinne ture. Dhugaan Oromooo dubbatama taanaan ODF 2013’tti kaayyoo fi karaa itti amaneen qabsaayudhaaf murteeffachuu malee gabaa oo’ite saammachuu fi bu’aa argamaa ture qoodachuuf miti. Bara 2013 yeroo dukkanaa fi hedduun Oromoo, keessaa fi alattis, abdii kutatee fi mataa gadi qabtee ture waan ta’eef. Yeroo sanitti hedduun namaa jedhaa kan ture ODF biyya gallaan halali hin hojjachiisu, kayyon isaa kan ummata hidhaaf saaxilsiisu jedhamaati kan ture. yeroon sun yeroo ololli injifanno wolsaamuuf biyyatti galama jedhamu hin turre. Yeroo sanitti, akka sabaatti, kasaaraa malee injifannoo argataa hin turre waan ta’eef. Murtee ODF biyyatti galuuf bara 2013 dabarse kan qeeqaa ture heddu ta’us, kaayyoo biyyatti galee qabsaayuu dhugoomfachuudhaaf ODF yaalii heddu godhaa ture. Bitootessa bara 2015’tti, osoo fincilli Gincitti hin dhoone, jilli Ob Leencoo Lataan durfame Itoophiyaa seenus, guyyaa lama booda biyya irraa ari’amuun isaa ni yaadatama. Kunis kan ta’eef ODF mirga biyya keessaa karaan nagaan qabsaayuu argate tanaan qabsoo bilisummaa, fincila, finiinsuu mala sodaa jedhu Woyyaaneen qabaataa turte. Oromotu arguuf harkifate malee qabsoon hidhannoo malee, akkuma Ob Baqqalaan Garbaa fatai yeroo dheeraadhaaf jedhaa ture, humna Oromoo guddaa motumaa qormaatu malu ta’uu isaa Woyyaaneen erga hubattee bubbulteert jechuudha. Sodaan Woyyaanee hin oolle. Bara 2015 fincilli diddaa gabrummaa inni bakka har’a geenneef sababa ta’e Gincitti dhooye. Woyyaaneef kun makmaaksa Oromoo ‘kan sodaatanis du’a, kan irraa hin oolles du’a jedhu’ san mirkaneesse. Imala woggaa 3 booda, hooggansa jaarmaya kamiinu ta’uu baatu, fincilli Oromoo Woyyaanee jilbiifachiiseera. Hawwiin Oromoo diinni kufee arguudha.
Woldeeggaruu fi woljaalchuun waan tokko. Woljibbunis isa biraati. Garuu, sobaan woldiinsuu, ololaan umamta wolirratti kakkasuun, shiraan wolkuffisuun waan Oromoon qabaataa turee miti. ODF bara 2013 irraa biyyatti gala jedhaa carraaqaa turuun isaa osoo beekamu, ammas bara 2015 biyya akka hin seenne dhoorgamuun isaa osoo hubatamu, amma ODF biyyatti galuuf murteessuun isaa akka tooftaa Ob Leencoon qabsoo Oromoo belbelaa jirtu gufachiisuuf qabatee gadi bayeetti dhiyeessuu fi hafarsuun kijiba qofa osoo hin taane dabna haa ta’u jedhamee wolcabsuu fi shiraan wolkuffisuuf Oromooo keessa facaafamaa jiruudha. Dhugaan moo’achuu osoo dandeenne shiraan wolkuffisuun qabsaayaa fi sabboonaa Oromoo irraa hin bareedu. Aadaan akkanaa nu keessati dagaagnaan nu miidhuu mala. Kan Ob Baqqalaa Garbaas baka deemu hundatti dhaamaa jiru wolabaaruu fi wolqeequu keessatti Oromoo wolqusachuu akka qabuudha.
Ifana aduu arguu eegalle malee ammassi saba keennaaf hin bariine. Qabsoon kana boodaa, imalli nu funduraa, inni bilisummaa gonfachuu fi ce’umsa gara sirna dimokraasii mirkaneeffachuu, waan OPDO fi OFC qofatti dhiifamuu miti. Jaaramyaalee fi qabsaayonni dhimmi Oromooo na ilaallata jedhan hundi keessatti qooda fudhachuu qaban. Kuni akka ta’uuf bulchiinsi Dr Abiyyis haala mijeessuu qaban. Dhiibbaanis irratti godhamuu qaba. Hiree xixiqqoo argamaa jirtuttis, osoo hin tuffatin, fayyadamuun gayee jaarmaya siyaasaati. Jijjiiramni amma dhiiga Qeerroon dhufe hiree biyyatti galuu kan uume ODF qofaaf osoo hin taane hunda isaaniitiif. Dhaabbileen Oromoo hunduu amma filannoo lama qabu. Tokkoffaa, qabsoo tana bakka geette irra gara funduratti tankaarfachiisuudhaaf biyya seenanii ummata Oromoo waliin qabsaayuu. Haluma rakkisaa kana keessatti seenanii hin qabsaayan yoo ta’e hanga yoomiitti eegu? Hanga gafa Oromiyaan guutummatti bilisoomtuu? Lammaffaa, biyya galuuf yoo haalli hin hayyamu jedhanii kan amanan ta’e ykn fedhii hin qaban ta’e karaa nu baasa, saba Oromoof bu’aa caalu argamsiisa jedhanii itti amananiin qabsoo geggeessuudha. Kan isa baasu jaarmaya santu beeka. Nama raasaa jiruu miti kan tooftaa fi tarsiimoo isaanii barreessee harka kaayu. Tooftaa fi tarsiimoo jaarmaya tokkoo hin deeggarru ta’uu mala. Garuu mirga tooftaa fi tarsiimoo isaan fayyadu baafachuu, karaa itti fakkaateen hojjachuu isaaniif kabajuu qabna. Yaada koo malee kan biraa hin ta’u aadaa jedhu qabataa, isa karaa biraan waa hojjachuuf tattaafatu irratti dhagaa darbataa deemuun diina jalatti yoo nu kufise malee saba guddaa kana laga ceesisuu fi gadadoo jaarraa olii keessaa baasu hin danda’u.