text:
Amaloota
You can choose from various attributes for LibreOffice Math formulas. Some attributes are displayed in the lower part of the Elements pane. These attributes are also listed in the context menu of the Commands window. All attributes not contained in the Elements pane or in the context menu must be typed manually in the Commands window.
The following is a complete list of all attributes available in LibreOffice Math. The symbol next to the attribute indicates that it can be accessed through the Elements pane (choose View - Elements) or through the context menu of the Commands window.
Amala faankishinii kana gadii ibsuu keessattii, qubeen "a" sajoo keessaa iddooqa atii amala dhaahamutti itti ramaduu barbaaddu agarsiisa. Arfii kana arfii biroo filattee kamiiniyyuu bakka buusu ni dandeessa.
Dalagaalee Amalaa
Acute accent
Malduu mirgaa iddooqa waliin saagi. Dabalataan acute   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Grave accent
Iddooqa waliin malduu bitaa (bitaa) saagi. Dabalataan grave   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Reverse Circumflex
Iddooqa waliin hoxxee faallaa ("mallattoo filannoo") irra jiru saagi. Dabalataan check   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Breve
Malduu olgaraa iddooqa waliin saagi. Dabalataan breve   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Circle
Iddooqa geengoon irraa jiru saagi. Dabalataan circle   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Vector arrow
Xiyya karqabee waliin iddooqa saagi. Dabalataan vec   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Tilde
Dalduufaa waliin iddooqa saagi. Dabalataan tilde   foddaa Ajajoota keessattis barreessuu ni dandeessa.
Circumflex
Hoxxee ("hat") waliin iddooqa saagi. Foddaa Ajaja keessatti kallattiin hat   galchuu ni dandeessa.
Line above (bar)
Iddooqa sarara ("kabala") irraani saagi . Dabalataan bar   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Dot
Iddooqa tuqaa irraa waliin saagi. dabalataan dot   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Wide vector arrow
Iddooqa waliin xiyya karqabee balla'a saagi. Foddaa Ajaja keessattis widevec barreessu ni dandeessa.
Wide tilde
Iddooqa waliin dalduufaas balla'a saagi. Foddaa Ajaja keessattis kallattiin widetilde barreessu ni dandeessa.
Wide circumflex
Iddooqa waliin hoxxee ("hat") balla'a saagi. Foddaa Ajaja keessatti widehat barreessu ni dandeessa.
Double dot
Iddooqa tuqaan lama irra jiru saagi. ddot  foddaa Ajajoota keessatti kallattiin galchuu ni dandeessa.
Line over
Inserts a line over a placeholder. You can also type overline   in the Commands window. The line adjusts itself to correct length.
Line below
Iddooqa sarara jalaa saagi. Dabalataan underline   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Line through (overstrike)
Iddooqa sarara hulluqa (ykn sarirraa) waliini saagi. Dabalataan overstrike   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Triple dot
Iddooqa irra tuqaale sadii saagi. dddot   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Transparent
Arfii iftoomaaf iddooqa saagi. Arfiin kun iddoo "a" fudhata garuu hin agarsiisu. Dabalataan phantom  foddaa Ajajoota keesstti barreessuu ni dandeessa.
Bold font
Iddooqa dhangessu yabbuu waliin saagi. Dabalataan bold   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Italic font
Iddooqa dhangessu mirgadaa waliin saagi. Dabalataan ital   ykn italic   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Resize
Hamamtaa bocquu fooyyessuuf ajaja iddooqa lamaan saagi. Iddooqi inni jalqabaa hamamtaa bocquu agarsiisa (fakkeenyaaf, 12) fi inni lammata barreefama qabateera. Caasaa sirridhaaf, gatiilee gidduu iddoo saagi. Dabalataan size     kallattiin foddaa Ajajoota keessatti galchuu ni dandeessa.
Change font
Gosa bocquu jijjiruuf ajaja iddooqa lamaan saagi. Iddooqa isa jalqabaa maqaa tokkoo bocquu maamiloo keessa, Serif, Sans ykn Fixed bakka buusi. Iddooqa isa lamaffaa barreefamaan bakka buusi. Dabalataan font     kallattiin foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Halluu foormulaa keetii jijjiruuf ajaja halluu fayyadami. halluu barreessi, ittaansuun maqaa halluu (halluuleen jiran adii, gurraacha, hallataa, maagneetaa, diima, cuquliisa, magariisa and keelloos) barreessi, ittaansuun foormulaa, arfii ykn tarree arfii barreessi. Naqaan halluu magariisa hagamta 20 a qubee "a" magariisa bocquu hagamta 20 buusissas.
Ajajni nbold fi nitalic bocquu yabbuu ykn bocquu durtii mirgadaa qaamota foormula haqa. Fakkeenyaaf, foormulaa 5 x + 3=28 keessaa mirgada x irraa haquuf fuuldura x tti nitalic barreessi akka 5 nitalic x + 3=28 keessatti.
amalootni kun "acute", "bar", "breve", "check", "circle", "dot", "ddot", "dddot", "grave", "hat", "tilde" fi "vec" hagamta dhaabataa qabu. Yemmu mallattoo dheera gubba qubachiisamani yabbinni fi dheerinni isaani hin mijeefamu.
Jijjirraa hamamtaaf size n, +n, -n, *n fi /n fayyadamu ni dandeessa, n iddooqa dha. Tooftaan kun kan fayyaduu yemmuu hamamtaan buu'ura foormulaa jijjirratti saaxilamu dha. Ajajni size +n fi size -n hamamtaa tiqaa jijjira, size *n fi size /n immoo hamamtaa dhibbeentaan jijjira. Fakkeenyaaf, ajajni size *1.17 hamamtaa arfii sirrumaan 17% dabala.
Caasaa sirriif galiinsi tokko tokkoo iddoo barbaadu. Kun keessumayyuu kan dhugoomu yoo atii amaloota iddooqarra gatii dhaabbataatiin ifteessiteedha.
Odeefannoo dabalataa waa'ee dhangeessuu LibreOffice Math keessa, Sadallaa fi Gurmeessu ilaali.
Odeefannoon amaloota, kaasalee fi eksiponeentii, fi madaaluu irraa shaffisaan galmee kee caasessuuf sii gargaara.


c: text/html

text:
Hiika Iimaanaa fi Wanta Isa diiguu
Jalqaba irratti wantoota barbaachisoo keessaa hiika iimaanaa fi wanta isa faallessuu dubbachuu barbaanna. Gabaabinnaanis ta’uu mata duree iimaanaa fi diiggaa isaa (kufrii) keessatti dhimmoota barbaachisoo garii qorannoo keenyaan hidhata qabu akeekna. Hiikkaa iimaanaa ilaalchisee dubbiin keenya haala armaan gadiitiin ta’a:
Qur’aanaa fi Sunnah keessatti jechoota biroo caalaa iimaanni irra deddeebi’uun dubbatamee jira. Iimaanni hundee amantiiti, namoonni dukkana keessaa gara ifaatti iimaanan bahu. Iimaanni namoota gammachuu fi gidiraa, nama jaallatu qabanii fi diina itti ta’an adda baasa. Akkuma Ibn Taymiyaan jedhu:
“Nabiyyiin (sallallahu aleyh wassallam) jecha iimaanaa kanaan wanta barbaadame fi wanta isa faallessu ibsa ragaa biraa hin barbaachisne ibsee jira. Kanaafi,moggaafama maqaalee akkanaatiif gara ibsa Rabbii fi Ergamaa Isaatti (SAW) deebi’uun dirqama. Dhugumatti ibsi kuni fayyisaa fi gahaadha. Inumaa, hiikni maqaalee kanniinii galuumsa himaa keessatti namoota addaati fi wali galaatiif kan beekkameedha. Inumaa, namni hiika iimaanaa ilaalchisee wanta Khawaariji fi Murji’aan jedhan yoo itti xinxallee, hiikni isaanii Ergamaa akka faallessu ni beeka.” (Majmuu’al-Fataawaa-7/287)
(Khawaarij- ummata kana keessatti firqaa (garee adda baate) jalqabaati. Namoota badii gurguddaa shirkii fi kufrii gadi jiran hojjatan ni kafarsiisu. Sahaabota garii irraa of qulqulleessu, hoggantoota irratti finciluu ni hayyamu. Garee adda addaa qabu.
Murji’aan garee keeyyattoota Qur’aanaa waadaa fi abdii fudhatanii fi hojii iimaana irraa duubatti harkisaniidha (hojiin iimaana keessa hin seenu jedhu.) Kutaa adda addaa qabu.)
Iimaanni murtiwwan Rabbii fi Ergamaa Isaa (sallallahu aleyh wassallam) irraa fudhataniidha. Wanta namoonni yaadaa fi fedhii qullaa isaaniitiin murteessanii miti.
1-Hiikkaa Iimaanaa–Kutaa 1ffaa
(Akka lugaatti iimaana jechuun amanuu, dhugoomsudha.)
Shari’aa keessatti immoo Qur’aanaa fi hadiisa irratti hundaa’un ahli sunnah wal jam’aa iimaanni dubbii fi hojii akka ta’ee hiikanii jiru: dubbii qalbii fi dubbii arrabaa, hojii qalbii fi hojii qaamoleeti. Kana irratti wal galteen akka jiru beektonni baay’een dubbatanii jiru, kan akka Abdul Barr, kitaaba isaa “Tamhiid” jedhu keessatti. Warri Sunnah keeyyattoota Qur’aanaa fi hadiisota Nabiyyii iimaanni qalbiin dhugoomsu, arrabaan mirkaneessu fi qaamoleen hojjachuu akka ta’e agarsiisan hordofuun hiika kana fudhachuu fi harka kennuun qunnamanii jiru.
(Qalbiin dhugoomsun dubbii qalbii keessa seena. Hojiin qalbii immoo maal akka ta’e gara fuunduraatti In sha Allah ni ilaalla.)
Ragaalee iimaanni qalbiin dhugoomsu akka ta’a agarsiisan keessaa, Jecha Rabbii olta’aa:
“Hanga silaa iimaanni qalbii keessan keessa hin seenne.” Suuratu Al-Hujuraat 49:14
Kuni namoota baadiyaa “Nuti iimaana guutuu amanne” jedhaniif deebii kennameedha. Yaa Nabiyyicha isaaniin akkana jedhi, “Isin iimaana guutuu hin himatinaa. Garuu, “Harka kennine (Islaamofne)” jedhaa. Hanga silaa iimaanni qalbii keessan keessa hin seenne.”
Ammas ragaan biraa iimaanni qalbiin dhugoomsu (dhugaan amanuu) akka ta’e agarsiisu keessaa jecha Rabbii olta’aa:
“Isaan san [Rabbiin] qalbii isaanii keessatti iimaana katabe.” Suuratu Al-Mujaadalah 58:22
Ammas jecha Isaa:
“Yaa Ergamaa! Warroota afaan isaaniitiin amannee jedhanii garuu qalbiin isaanii hin amanne irraa kanneen kufrii keessa ariifatan si hin gaddisiisiin.” Suuratu Al-Maa’idah 5:41
Ammas iimaanni arrabaan mirkaneessu (dubbachuus) akka ta’ee ragaalee agarsiisan keessaa jecha Rabbii olta’aa:
“Jedhaa “Nuti Rabbitti amannee jirra; wanta gara keenyaatti buufame, wanta gara Ibraahim, Ismaa’il, Is’haaq, Ya’aquubi fi Asbaaxatti buufames [amanne jirra]. Wanta Muusaa fi Iisaaf kenname fi Gooftaa isaanii irraa wanta Nabiyyootaaf kennamettis [amannee jira]. Isaan keessaa tokko fi kan biraa jiddu garagara hin goonu. Nutis warra Isaaf bitameedha (Muslimoota).” Suuratu Al-Baqaraa 2:136
Asbaaxa jechuun sanyii ilmaan Ya’aquub kudha lamaan
Ammas ragaan biraa:
“Jedhaa, “Gara keenyaatti kan buufamee fi gara keessaniitti kan buufameetti amannee jirra. Gabbaramaan keenyaa fi Gabbaramaan keessan Tokkicha, nuti warra Isaaf harka kennaniidha (Muslimoota).” Suuratu Al-Ankabuut 29:46
Iimaanni hojii qaamolees ta’uu ragaa agarsiisan keessaa jecha Nabiyyii (SAW):
“Iimaanni dameewwan torbaatamaa ol yookiin jahaatamaa ol qaba; isaan hundarra kan caalu jecha “Laa ilaah illallah” dha. Gadi aantun immoo wanta nama rakkisu karaa irraa kaasudha. Qaanin (hayaan) damee iimaanaa irraayyi.” Sahih Muslim 35 b
Ammas, jecha Ergamaan Rabbii (SAW) jiila Abdul Qaysiin jedhaniidha: Rabbii tokkichatti amanuu isin ajaja. Rabbii tokkichatti amanuun (iimaanni) maal akka ta’e beektu?” Isaanis ni jedhan, “Rabbii fi Ergamaan Isaa hundarra beeku.” Nabiyyiinis ni jedhan: Rabbiin malee haqaan gabbaramaan akka hin jirree fi Muhammad Ergamaa Rabbii ta’uu ragaa bahuu, salaata sirnaan salaatu, zakaa kennu, ji’a Ramadaanaa soomuu fi boojii irraa tokko shanaffaa kennuudha.” Sahiih Al-Bukhaari 53
Jecha Nabiyyii (sallallahu aleyh wassallam): “Namni isin keessaa wanta badaa arge, harka isaatiin haa jijjiru. Yoo hin danda’in, arraba isaatiin. Ammas, yoo hin danda’in, qalbii isaatin. Suni iimaana hundarra dadhabaa ta’eedha.” Jedhu, Haafiz ibn Mundih (rahimahullahu) iimaanni qalbiin amanuu, arrabaan dubbachuu fi qaamoleen hojjachuu akka ta’e, akkasumas, akka dabaluu fi hir’atu agarsiisuuf akka ragaatti dhiyeesse. (Kitaabul Iimaan 2/341, Dr.Aliyy bin Muhammad Faqiihiyy ilaali)
Dhimma kana ilaalchisee jechoonni salafu saalih (namoota gaggaarii darbanii) iimaanni dubbii fi hojii akka ta’e irratti wali galuu. Haala armaan gadi kanaan jechoota isaanii muraasa ni kaasna: Iimaamu Ahmad ibn Hanbal (rahimahullahu) ni jedha: Iimaanni dubbii fi hojiidha. Ni dabala ni hir’ata.” (As-Sunnah- Imaamu Abdullah bin imaamu Ahmad bin Hanbal (1/307)
Imaamu Al-Aajurii (rahimahullahu) kitaaba isaa “Ash-Sharii’ah” jedhu keessatti boqonna tokko akkana jechuun kaa’e: Boqonnaa iimaanni qalbiin dhugoomsu, arrabaan mirkaneessu fi qaamoleen hojjachuudha. Namni mu’mina ta’uu hin danda’u hanga amaloonni sadan kunniin isa keessatti walitti qabamaniitti malee.” (Ash-Sharii’ah-fuula 119)
Imaamu ibn Baxxah (rahimahullahu) hiikkaa iimaanaa ilaalchisee ni jedha: Hiikni isaa, Rabbiin biraa wanta Ergamtoonni fidanii fi Kitaabban ittiin bu’an irraa wanta [Rabbiin] jedhe, itti ajaje, dirqama godhee fi wanta dhoowwe dhugoomsudha. Ergamtoonni kanaan ergaman. Rabbiin azza wa jalla ni jedha:
“[Yaa Muhammad] Si dura ergamaa tokkooyyuu hin ergine, “Ana malee dhugaan gabbaramaan hin jiru; kanaafu, Ana [qofa] gabbaraa” [jechuun] kan isatti buufnu yoo ta’e malee.” Suuratu Al-Anbiyaa 21:25
Kana dhugoomsun: arrabaan dubbachuu, qalbiin amanuu fi qaamoleen hojjachuun ta’a.” (Ash-sharhu wal-ibaanatu ani usuuli Sunnati wa diyaanati (al-ibaanatu Sughraa)-fuula 176
Haala kam irrattu jechoonni salafaa hiika kana fakkaatu ilaalchisee garmalee baay’eedha. Qorannoo gabaabaa kana keessatti tarreessun ni ulfaata.
Caalatti ifa akka ta’uuf hiika iimaana kutaa itti aanu keessatti In sha Allah itti fufna…
Madda: “Nawaaqidul Iimaani al-qawliyah wal amalayah” fuula 14-18, Abdulaziz bin Muhammad

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sababootaa fi Furmaata Waliin Oduu Warra duubatti deebi’anii-Kutaa 4
Erga fooyya’anii fi Islaama qabatanii booda duubatti deebi’uuf wantoota sababa ta’an ilaallu jalqabnee jirra. Dhugumatti wanti sodaachisaan erga guddatanii booda xiqqaachu, erga kabajamanii booda salphachuu, erga fuulli iimaanaan ife booda kufrii fi ma’asiyaan fokkachuudha. Sababoota kanatti nama geessan keessaa mee muraasa ammas ilaalu itti haa fufnu:
3-Gara Kophaa ta’uutti dabuu
Uumamaanu namni hawaasa waliin jiraachu jaallata, isaanitti boohara. Islaamni haalota garii keessatti kophaa ta’uu jajjabeesse jira. Garuu hundeen walitti makamuu fi waliin jiraachuudha. Imaamu Al-Khaxxaabi kitaaba bareedaa “Al-Uzlah (Kophaa ta’uu)” jedhu qaba. Kophaa ta’uun sababoota nama mucuceessanii fi fooyya’iinsa booda duubatti deebi’an keessaa tokko akka ta’e asitti nan dhiyeessa.
Dargaggeessi yommuu Islaama qabatu nama isa barsiisu, qajeelchu fi tarkaanfi tarkaanfin karaa kanarra akka deemu isa kakaasu isa barbaachisa. dhugumatti kophaa ta’uun karaa Islaama qabachuu irraa dargaggeessa fageessuuf tarkaanfi sheyxaanni fudhatuudha. Gariin namaa yommuu kophaa ta’uu ilaalchisee falmu faaydalee muraasa ni kaa’a. Isaan keessaa: beekumsa barbaadu, nafsee ofii barsiisuu fi qorachuu, nafsee ibaadaa akka amaleefattu gochuu fi kanneen biroo. Garuu namni gadi fageesse yaadu, walitti makamuun beekumsa barbaadu, nafsee ofii leenjisuu fi wantoota armaan olii galmaan gahuuf yeroo qoodu irraa nama hin dhoowwu. Kophummaan balaalefatamee guutumaan guututti namoota irraa addaan cituudha.
Mu’minni namootaan akka walitti makamuu isarraa eeggama. Rasuulli (SAW) sahaabota isaa walitti qabamu (jama’aa ta’utti) ajaja. Kophaa ta’uu fi addaan faffaca’uun sheyxaanaa irraa akka ta’e isaaniif ibse. Abu Sa’alabah Khushani akkana jedha: Yommuu namoonni bakka wayii qubatan, sholoqoo (huuraa) fi sulula keessatti addaan faffaca’u. Ergamaan Rabbii (SAW) ni jedhan: “Sholoqoo fi sulula kana keessatti faffaca’uun keessan sheyxaana irraayyi.” Kana booda namoonni bakka kamiyyuu hin qubannee walitti kan dabalaman yoo ta’an malee. Hanga akkana jedhamutti: osoo uffanni diriirfamee isaan hundaa ni haguugaa ture.” Sunan Abi Daawud 2628
Namni yommuu maatii fi hiriyyoota isaa irraa kophaatti bahu, haala salphaan kan adamfamuu fi dogongora keesatti kufuu ta’a. saniifi Rasuulli (SAW) akkana jedhan: “Jeedalli hoolaa addatti baate qofa nyaatti.” Sunan An-Nisaa’i-847 (Akkuma kana sheyxaannis nama jama’aa irraa kophaatti bahe jallisa. Sheyxaanni akka jeedalaati.)
Kanaaf, dargaggoota nan akeekachiisa, akkanas isaaniin jedha: gowwoomsaa fi waswasaa (hasaasa) sheyxaanaa irraa of eeggadhaa. Namoota isiniin dura darban irraa barnoota fudhaa.
Namni yommu hiriyyoota isaa irraa adda bahu addummeen (loneliness) isatti dhagahama. Nafseen isaa walitti makamu akka barbaaddu ni arga. Beekumsa barbaaduu fi ibaadaa gochuu sababeefachuun hiriyyoota gaggaarii duraan addaan bahetti deebi’uuf ni dharra’a. Ergasii mala yommuu dhabu hiriyyoota babbadootti deebi’a.
Kophummaan badii balaa baay’ee qabu fi namni shakkii fi fedhii lubbuutti akka kufuuf sheyxaanaaf karaa kan banuudha. (Yommuu kophaa ta’an hasaasni sheyxaanaa namatti baay’ata. Kana hubachuuf yommuu jama’aan salaattu fi addatti salaattu itti xinxalli. Yommuu jama’aan salaattu, hasaasni (waswasaan) sheyxaanaa ni hir’ata. Yommuu kophaa salaattu immoo sitti baay’ata. Hanga raka’aa meeqa akka salaatte dagattu geessutti sitti wasawasa.)
Seenaa
Shakkii hin qabu kophaa ta’uun sadarkaalee qaba. Tarii hundarra badaan maatii fi firoota irraa fagaachudha. Seenaa dargaggeessa tokkoo waggaa kudha sadii dura argame asitti nan kaasa. Dargaggeessi kuni miseensa maatii badhaadhinna qabu irraa kan ta’eedha. Warri kheyri mallattoo gaarummaa isarraa ni argan. Isaanitti akka dabalamuus isa ni gaafatan. Garuu abbaan isaa kanarraa isa dhoowwe. Kadhaa cimaa boodaa abbaan isaaniin wali gale. Osoo yeroon dheeraan hin darbin yoosu ifni iimaanaa jireenya dargaggeessa kanaa irraa mul’achuu eegale. Garuu yeroo muraasan booda dargaggeesi kuni maatiin marfamuun isaa Islaama qabachu irratti akka isa hin gargaarretti itti dhagahame. Kanaafu, mana abbaa isaa keessatti kophaatti adda bahuu murteesse. Garuu jireenya kanarratti obsuu hin dandeenye. Kanaafu, gara maatiitti deebi’u ni murteesse. Haa ta’uu malee, ma’asiyaa fi badii isaanii waliin hirmaachuun isaanitti makame.
Jalqabuma irratti maatii irraa kophatti bahuu dhiisee isaan fooyyessuun, waan gaariitti ajajuu fi badii irraa dhoowwun isaaf hin wayyu turee? Gargaarsi Rabbuma irraa barbaadama.
Sababoota fooyya’iinsa booda duubatti akka deebi’an nama taasisan keessaa:
Min Akhbaaril Muntakisiina ma’al asbaabi wal ilaaji-fuula 21-23


text:
Akka ministerii kun kora galma waldaa Afrikaa Finfinneetti taahe irratti jedhetti biyyitii isaanii karoora Afrikaa waliin hujii daldalaa fi investiemntii hojjachuuf qabduun oolara biliyoona 400 caaltuun hojjachuuf kurfooo jirti.
Chaayinaan ammatti porojeektii doolara biliyoona 200 caaltu baaftee hojjachuutti jirti .Ministerii Chaayinaa kun yoo muummee minsitera Itoophiyaa obboo Hayilee Maariyam Dessaalenyiin wal argetti waan gosa 18 irratti mari’atan.Obbo Hayilee Maariyam marii tanaan duubatti akkana jedhe.
“Chaayinaan biyya guddachuutti jirtu, Itoophiyaan ammoo Afrikaa fi addunyaa keessaa ariitiin guddachuutti jirtu keessaa tokko.Waan hedduu wal irraa barannee waliin guddachuutti jirra.Waan waliin qmanu guddifanna. Ummata keenna waliin guddifanna.”
Minsiterootii tun haga guddaan akka dinagee waliin guddifachuu dandahan irratti mari’atan.Hujii Chaayinaan Itoophiyaa gargaartiin jedhan keessaa hujii baaburaa,kara elektiorii hidhaa abbayaatii fi waan hedduu.
Muummeen minstera kun imaltuu biyya Afrikaa afuritti deemuuf Itoophiyaatti gore.Bara 2020 keessatti akka jecha ministera Chaayinaatti daldadala Afrikaa waliin qabdu doolara biliyoona gara dooalra biliyoona 200tiin dabaluu fedhan.
Akkuma kanaan Afrikaa liqee dabaltee,hujii qonnaatiin gargaartee,jijjiirama qilleensaa irralleetti akkanuma gorsaa fi hujiin gargaaruu dabalee waan hedduu waliin hojjachuuf mari’atan.


text:
Abbootiin seeraa Maalaawii ‘bu’aa filannoo burjaaja’e’ haqan badhaafaman
Abbootiin seeraa Mana Murtii Heeraa Maalaawii badhaafamtoota badhaasa Dhaabbatni biyya UK Chaatam Haawus (Chatham House) qopheessu kan bara 2020 injifatan.
Dhaabbatichi injifattoota badhaasa isaa bara kana Wiixata darbe yeroo beeksisu ”Afrikaa keessatti qofa osoo hin taane addunyaarrattuu biyyootni dimookiraasiin beekaman rakkoo keessa wayita jiranitti abbootiin seeraa Maalaawii olaantummaa seeraa fi dimookraasummaa michoota isaanii addunyaatti mul’isaniiruu” jedhe.
Gochi abbootii seeraa shanan Mana Murtii Heeraa Maalaawii badhaasaa kana akka injifatan sababa ta’e filannoo pireezidantummaa Maalaawii bara 2019’tti gaggeefamee Pireezidantiin aangoorra turan Piitar Mutaarikaan injifatanii turan kufaa taasisuu isaaniiti.
Sababni bu’aan filannoo kun fudhatama akka dhabu ta’ee filannoon kan biraan gaggeefameef ammoo filannichi burjaajii hedduu keessummeessuu isaati.
Dhimmi burjaajii filannoo kanaa erga Mana Murtii Heeraa qaqqabee booda abbootiin seeraa shanan ‘doorsisa qaama biyya bulchaa jruufi matta’aaf’ osoo harka hin laatiin fakkeenyummaa guddaa agarsiisaniiru.
Abbootiin seeraa kun bu’uura heeraa fuula 50 qopheessuun sibiila rasaasan hin uramne uffatanii bu’aan filannoo kun fudhatama kan hin qabne ta’uu ibsan.
Dhaabbatichi abbootiin seeraa dhiira afuriifi dubartiin tokko ”amantaa heera biyyattiif qaban akkaasumas mirga dimookiraatawaa lammiileef haala rakkisaa keessattti dhaabachuun akka danda’amu agarsiisaniiru” jedhe.
Dhiibbaan dhaaba aangoo mootummaa harkaa qabu jabaan bakka jirutti murtee heera biyyaan eegamu walabummaa isaanii haala mirkaneessun bahataniirus jechuun jaje.
Biyyootni Afrikaa gariin dimookrasii mirkaneessuuf adeemsa gaariirra kan jiran ta’uus ”weerarri Koroonaavaayiras abbaa irrootaaf carraa uumeeraa” jedha dhaabbatichi.
”Murteen Mana Murtii heeraa Maalaawii ofitti amanamummaa lammiilee biyyattii ijaaruu qofa osoo hin taane fayidaan inni qajeeltoowwan dimookraasii biyyoota Afrikaa hundaaf ibsuuf qabu olaanadha” jedhan Daayireekatarri Chaatam Haawus Dr. Robin Nibleet.
Erga bara 2005 kennamuu kan eegale badhaasni kun kana dura dhaabbilee akka CPJ fi Médecins Sans Frontières akkasumas namoota dhuunfaa akka pireezidantii Gaanaa duraanii Joon Kufoor fa’iif beekamtii kenneera.


text:
Mudde 04,2015 Naqamte
Halkan edaa Fincila Diddaa Gabrummaa Yuuniversitii Wallaggaa keessatti qabate irratti mootummaan barattoota Oromoo hedduu reebuu fi doormii galee qabeenya isaanii gutuu saamuun bittinsuu fi sakatta’uun mancaasaa ture. Irra Guddaa isaanii reebichaan yeroo mooraa keessaa wal qabaa turanitti barattoota Oromoo ta’an 100 ol ammo mana hidhaatti guuree jira.
Kanneen keessaa:-
- Barataa Gaxxuu Abdiisaa Elektirical engineering Waggaa 4ffaa
- Barataa Badhaasaa Tufaa Mechanical engineering Waggaa 4ffaa
- Barataa Ayyanoo Kumsaa Elelctiral Waggaa 4ffaa
Kanneen jedhan keessatti yeroo argaman galmee namoota hanga ammaatti hidhamanii yeroo gabaabaatti Qeerroon ni gabaasa.


text:
Hin yaaddawin!
Maaliif akka ati yaaddu ta’uu dhabeef Hin rifatin. Rabbiin Keenya Moowlaan Hakiimi. Waan siif Gaarii isaatu sirra siif beeka. Gaafa Soorassummaan namoota kuuwwaniif Gaarii hiyyummaan kee si hin yaaddessin.
Kun akka ati jabaattee carraqxuuf hulaa siif banuu qaba malee akka ati yaadaa fi hiraariin umrii tee gabaabsituuf waan siif kennamee miti.
Ati jabaadha, tan dhabde argachuu dandeessa, ati jabaadha tan sirraa fuudhamte deeffachuu dandeessa, ati jabaadha Onnee guutuun hulaa sitti cufamte Qofa daawwataa hin oolin. Hulaa banuu dandeessu kan biraa hedduu akka jiru ofitti himi.
Bitaan yoo sitti Ulfaate Mirgaan karaa baafadhu, Gubbaan yoo siif mijjatuu baate Jalaan Firraa bani.
Addunyaan Irra jiraannu tun filannoon tan guutamteedha. Filannoolee baay’ee kana keessaa tan siin wal gittu akka hin dhabamne beeki.
Filadhu gaafa siif milkaawuu dhabe karaa jijjiirii filadhu. Hamma kan kee argattutti filachuu dhaabuu hin qabdu.
Kan namoota si Cinaa jiran ilaaltee hawwuu dandeessa.
Garuu maaliif akkas taate akkuma namni bifaa fi ilaachaan wal dhabutti kennaan isaaniif kennamus wal dhaba.
Iccitii barruu kootii hubatta taanaan deebitee akka hin gaddine adaraan sitti dhaammadha.
Namoonni Waan Siif kennameef si jibban yoo jiraate namoota milkaa’ina kee hin jaalanne tahuun si yaadachiisa.
Kanaaf hojii keetirraa harka guurratte taanaan kaayyoo isaanii galmaan gahuuf qophiirraa jiraachuu kee akka narraa hin daganne.
Jabaadhu, jabaadhu, Jabaatu jannataawuu bitataa ni beeytaa mii?


text:
Niyyaa
Niyyaa jechuun maal jechuudha?
Bakki Niyyaa eessa?
Akkamitti niyyatan?
Niyyaa malee hojiin fudhatama ni argataa?
عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ أَبِي حَفْصٍ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: ” إنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إلَى مَا هَاجَرَ إلَيْهِ”.
Ajaja Mu’imintoota kan ta’e Abu Hafsa, Umar ibn Al-Khaxxaab (Rabbiin isarraa haa jaallatu) akkana jedha; Ergamaan Rabbii (ﷺ) akkana kan jedhu dhagaye: “Dhugumatti hojiiwwan hunduu niyyaani. Nama hundaafu wanta niyyate qofatu isaaf jira. Nama godaansi isaa gara Rabbii fi Ergamaa Isaa taate, godaansi isaa gara Rabbii fi Ergamaa Isaati. Nama godaansi isaa faydaa duniyaa argachuuf yookiin dubartii fuudhuf taate, godaansi isaa gara wanta inni itti godaaneti.” (Sahiih al-Bukhaari fi Sahiih Musliim)
Hadiisni kuni tokko-sadaffaa beekumsaati jedhame. Hadiisni kuni hojiiwwan namni hojjatu hunda kan tuquudha. Hadiisa kana jechoota hayyootatin ibsuun dura mee niyyaan maal akka ta’e haa hubannu.
Niyyaa jechuun maal jechuudha?
“The meaning of niyyah can be described in English as: endeavor, intention, purpose, resolution, goal, aim, resolve, determination, and so forth.
Gara afaan keenyatti yommuu deebisnu niyyaa jechuun- yaada,fedhii, kaayyo, ijjannoo, xiyyeefannoo, karoora fi kkf. Niyyaan yaada sammuu namaatti dhufu qofa osoo hin ta’in, ijjannoo, fedhii fi kajeellaa wanta tokko hojjatuuti. Kanaafu, namni tokko wanta tokko hojjachuuf niyyaa yoo qabaate, wanti isa dhowwuu yoo hin jiraatin yookiin niyyaa yoo hin jijjirin wanta san ni hojjataa jechuudha. Fakkeenyaf, namni tokko guyyaa Wiyxataa soomu yoo yaade ergasii guyyaan Wiyxataa yoo dhufee fi soomu irraa wanti isa dhowwuu yoo hin jiraatin, garuu yoo soomu dhiise, niyyaa dhugaa hin qabu jechuudha.”(3)
Karaa biraatin niyyaan humna harkisaa (driving force) hojii tokko duuba jiru jechuu dandeenye. Wanti hojii san akka hojjatu isa kakaasu ykn harkisu niyyaa isaaf ta’a. Wanti kakaasu ykn harkisu gaariis badas ta’uu danda’a.
Bakki Niyyaa Eessaa?
“Akka Ibn Taymiyyaatti, bakki niyyaa arraba osoo hin ta’in qalbii akka taate hayyoonni irratti walii galanii jiru, jedha. Kana jechuun arrabaan dubbachuu fi wanta tokko hojjachuuf niyyachuun kan walfakkaatu miti. Kanaafu, dubbiin bida’aa (wanti haarofti umamee) fakkeenyaf kan akka ‘Raka’a lama salaatuf niyyadhe…’jedhanii arrabaan dubbachuun hiika hin qabu. Ergamaan Rabbii (SAW) dubbii akkana fayyadamanii waan hin beeknef.” (3)
Akkamitti niyyatan? (1)
Namni tokko qalbii ofii keessatti wanta hojjatu san niyyataa malee arrabaan ol baase, ‘Yaa Rabbii kana hojjadha jedhe dubbachuun wanta isaaf maluu miti. Sababni isaas, Rabbiin wanta qalbii keessatti dhokatu fi ifatte duubbatamu guutu waan beekufi.
“Yoo waan qoma keessan keessa jiru dhoksitaniis yookiin isa mul’iftaniis Rabbiin isa (waan san) ni beeka. (Inni) waan samii keessa jiruu fi waan dachii keessa jirus ni beeka. Rabbiin waan hundaa irratti Danda’aadha.”jedhi! Suuratu Aali-Imraan 3:29
Fakkeenyaf namtichi wudu’aaf (salaataf qaamolee dhiqamuu qaban dhiquuf) ni niyyata. Kan inni wuda’atuuf Rabbiif jedheeti. Ammas kan wudda’atu ajaja Rabbii hordofuufi ykn guutufi. Kanaafu kuni wantoota sadii of keessatti qabata.
- Niyyaa ibaadaa
- Niyyaa Rabbii qofaaf hojjachuu
- Niyyaa ajaja Rabbii guutuf yookiin tole jechuuf kan ittiin dhaabbatudha. Kuni wanta guutu niyyaa keessa jiruudha.
Haaluma kanaan salaata keessatti- jalqaba ni niyyatta. Salaata zuhriti moo asriidha moo maghriiba moo ishaa’idha moo salaata fajrii salaatta? (Arrabaan osoo hin dubbatin qalbii tee keessatti ‘Ani salaata kana salaata’jetta). Niyyaan lamataa immoo ati kan salaattu Rabbii qofaafi. Isaan alaafi miti, na argaaf yookiin na dhagayaaf hin salaattu. Yookiin salaata keetin akka faarfamtufii miti kan salaattu. Yookiin addunyaa irraa waa argachuufi miti kan salaattu. Rabbii qofaaf salaatta.
Sadaffaa ajaja Rabbii keeti guutuf niyyaa sammutti fidduudha. Fakkeenyaf, Rabbiin ni jedha “Salaatas dhaabaa, zakaas kennaa, warra rukuu’a godhan wajjiniis rukuu’a godhaa.” Suuratu Al-Baqaraa 2:43. Ajaja Isaa kana guutuf ni salaattaa jechuudha.
Niyyaa malee hojiin fudhatama ni argataa?(1)
“Dhugumatti hojiiwwan hunduu niyyaani. Nama hundaafu wanta niyyate qofatu isaaf jira.”
“Himoota lamaan kanniin jidduu garaagarummaa guddatu jira. Kan jalqabaa sababa yommuu agarsiisu kan lammataa immoo bu’aa agarsiisa.
Himni jalqaba hiikni isaa hojiin homaatu hin jiru niyyaan duuba jiru malee. Garuu niyyaan garaagarummaa guddaan gargar ta’u. Akka samii fi dachii addaan fagaatu. Namoota keessaa nama niyyaan isaa fiixe wanta ol’aanaa irra jiruudha (Niyyaan isaa guddaadha). Namoota keessaa nama niyyaan isaa kosii wanta gadi bu’aa keessa ta’edha. Inuma namoota lama kan hojii walfakkaatu hojjatan ni argita. Walumaan jalqabanii, walumaan xumuru, haaluma wal-fakkaatan hojjatu,dubbatu garuu jidduu isaanii fageenya samii fi dachiitu jira. sababni kana hundaa niyyaan garagara ta’uudha.
Kanaafu bu’uurri- hojiin homaatu hin jiru niyyaan waliin jiru malee. Garuu niyyaan garagaraa fi addaan kan fagaatanidha. Bu’aan kanaa immoo “Nama hundaafu wanta niyyate qofatu isaaf jira.”jedhe. Hojii gaggaarii shari’aa keessaa jaalala Rabbii fi ganda Aakhiraa argachuuf yoo niyyate, kana ni argata. Yoo addunyaa niyyate immoo argachuu yookiin dhabuu danda’a.”
Hojiin kamuu dhimma lama irratti kan ijaarramedha:(2)
- Gaarummaa keessaa (dhoksaa) fi
- Gaarummaa alaa (mul’ataa)ti
Hojiin kamuu dhimmoota lamaan malee fudhatama hin argatu. Niyyaan Rabbii qofaaf qulqulluu ta’uu. Kuni keessaan (qalbiin) kan walqabatuudha. Hadiisni Umar (Rabbiin isarraa haa jaallatu) kanaan walqabata: “Dhugumatti hojiiwwan hunduu niyyaani. Nama hundaafu wanta niyyate qofatu isaaf jira.” Kuni qalbiin wal-qabata. Hojiin kamiyyuu fudhatama hin argatu Rabbii qofaaf jedhame yoo hin hojjatamin.
Hadiisni Aa’ishaa (Rabbiin ishirraa haa jaallatu),Ergamaa Rabbii (SAW) irraa “Dhimma (Amantii) keenya kana keessatti namni wanta isa (amantii) keessa hin jirre haarawa uume, wanti suni fudhatama hin argatu.” (Sahih Al-Bukhaari) Haala alaa (mul’ataatin) kan wal-qabatuudha.
Warroonni beektota ‘Hadiisonni lamaan kunniin waa’ee amantii guutu kan of keessatti hammate’ jedhu. Hadiisni umar ‘Dhugumatti hojiiwwan hunduu niyyaani…’ safartuu ykn madaaltu keessaa (qalbiiti). Hadiisni Aa’ishaa ‘Dhimma (Amantii) keenya kana keessatti…’ immoo safartuu ykn madaaltu alaa (mul’ataati).”
Dhoksaa fi mul’ataa yommuu jedhu namoonni gariin ‘Kuni maal?’ jechuun xiqqoo dhama’uu danda’u. Dhoksaa yommuu jedhu hojii tokko hojjachuuf yaada ykn niyyaa nama kakaasu kan qalbii keessa jiru yommuu ta’u, mul’ataa yommuu jedhu immoo ‘Haala hojiin suni itti hojjatamu’ agarsiisa. Kanaafu,hojiin tokko Rabbiin biratti fudhatama argachuuf ulaagaalee lama guutu qabuu jechuudha. Tokko guuttame kan biraa yoo hir’ate hojiin sun fudhatama hin argatu. Ulaagaaleen kunniin:
- Qalbii keessatti ikhlaasa qabaachu (Rabbii qofaaf ta’uu qaba)
- Haalli hojiin suni itti hojjatamu immoo shari’aa waliin kan deemu ta’uu qaba.
“Ergamaan Rabbii kanaaf fakkeenya dhiyeessun akkana jedhan: Nama godaansi isaa gara Rabbii fi Ergamaa Isaa taate, godaansi isaa gara Rabbii fi Ergamaa Isaati. Nama godaansi isaa faydaa duniyaa argachuuf yookiin dubartii fuudhuf taate, godaansi isaa gara wanta inni itti godaaneti’ Kuni fakkeenya niyyaati.
Hojiin ifatti walqixaa fi walfakaatoo ta’uu danda’u. Garuu niyyaan addaan baafti. Namni godaanu jaalala Rabbii fi ganda Aakhiraa yoo barbaade, godaansi isaa kuni gara Rabbiiti fi Ergamaa Isaati. Hojiin isaa gaariidha. Garuu godaansi isaa bu’aa addunyaa argachuuf ykn dubartii fuudhuf yoo ta’e akka shari’aatti godaanaa miti. Godaansi isaa gara wanta inni itti godaaneti.
Imalli nama tokko biyya tokko irraa gara biyya biraa haaluma kanaani. Imalli isaa beekumsa barachuuf yookiin jihaadaf yoo ta’e wanta niyyatetu isaaf jira. duniyaa fi daldalaafis yoo ta’ee wantuma niyyatetu isaaf jira.”
Niyyaa fi Ikhlaasa (3)
“Niyyaan nama tokko gaarii yookiin badaa ta’uu danda’a. Garuu mu’iminaaf (nama dhugaan Rabbitti amaneef) kaayyoon niyyaa isaa, hojii san hojjachuuf kaka’uumsi isaa, Rabbii qofaaf kan qulqulleessu ta’u qaba. Iklaasni kutaa tawhiida qulqulluu Ergamtoonni Rabbii ummata ofii barsiisa turaniidha. Rabbiin Qur’aana keessatti akkana jedha;
“Gara haqaatti qajeelun, amanti Isaaf qulqulleessuun Rabbiin qofa gabbaruu, salaata sirreessanii salaatu fi zakaa kennuu malee homaa hin ajajamne. Kuni amanti qajeeladha.” Suuratu Al-Bayyinah 98:5
Namni tokko hojii ibaadaa hojjachuun dura, hojii ibaadaa san Rabbii qofaaf hojjataa akka jiru mirkaneefachu qaba. Kaayyoo kana irraa yoo dabee takkaa shirkii guddaa (Rabbitti waa qindeessu) kan Islaama keessaa isa baasu hojjataa jira takkaa immoo gosa shirkii isa xiqqaa kan akka na argaa hojjataa jiraa jechuudha. “
Hojii tokko hojjachuuf fedhii fi dandeettin barbaachisaadha. Asitti fedhiin niyyaa bakka bu’a. Dandeettin immoo tarii beekumsaan,humnaan, qabeenyan yookiin aangoon ta’uu danda’a.
Aalima tokkotu akkana jedha, “Namni tokko dandeetti qabaate iklaasa yoo hin qabaatin, ni salphata. Akkasumas, iklaasa qabaate dandeetti yoo hin qabaatin, ni kufa, dadhabaa ta’a.”
In sha Allah torbaan kutaa 2ffaa hanga walitti deebinutti Assalamu aleykum wa rahmatullahi wa barakatuh. Dogongora yoo argitan, natti beeksisu hin dagatinaa.
Kitaabilee Wabii
1.Sharih Riyadu Saalihin– ibn Usaymiin (Jildii1, Fuula 13-19)
2.Al-Ifhaam fi sharih Umdatul ahkaam– Ibn Baaz (fuula 62-64)
3.Commentary on the Forty Hadith of Al-Nawawi– Jamal Zarabozo – (Jildii1,fuula 104 fi 107)


text:
Abdii Boruutiin
Gaafii akka mata dureetti dhiyaate kanaaf otuu deebii hin barbaadin dura gaafii biraa kaasuu fi walbira qabaniis ilaaluun barbaachisaa dha. Innii kunis, qabsoon hidhannoo maaliif barbaachisa ykn maaliif barbaachise? kan jedhu dha. Gaafii isa lammataa kanaaf deebii kennuudhaaf qabsoo bilisummaa Oromoo akka fakkeenyaatti fudhadhee waan tokko tokko ibsuun yaala. Oromoon ykn uummatni Oromoo kan qabsoo hidhannoo filateef jaalatee otuu hin taane sababaalee adda addaatiin dirqamee ti. Isaan kana keessaa kan ijoo ta’an tokko tokko kaasuun yaala.
- Tokkoffaa, durumarraa kaasee humnaan ykn qawweedhaan injifatamee; gabroonfattoota Habashaatiin biyyi fi bilisummaan isaa waan irraa fudhatameefi.
- Lammaffaa, erga gabrummaa jalatti kufee jalqabee hanga har’aatti biyya abbaa isaa keessatti hidhamaa, ajjeefamaa, qabeenyi isaa saamamaa; diinni garuu Oromiyaa keessatti sooramaa; uummatni keenya ammoo beela fi gadadoodhaaf saaxilamaa; jireenya namaa gadii jiraachaa waan jiruuf, isa kana keessaa bawuuf jecha qabsoo hidhannoo gaggeessuuf dirqama.
- Sadaffaa, akkuma seenaan impaayarittii agarsiisutti, mootummoonni Habashaa kan dhufaa dabran hunduu karaa nagaatiin jijjiirama fidanii hin beekan. Aadaa karaa nagaatiin aangoo walitti dabarsuutuu hin qaban hin beekanis. Aadaa akkanaa kana keessatti ammoo karaa nagaatiin bilisummaa argachuun sirumaa waan hin danda’amneef, qawwee kaasuu ala filannoon biraa hin jiraatu.
Egaa, barbaachisummaa qabsoo hidhannoo gabaabumatti ergan ibsuu yaale booda, gara mata duree barreeffama kanaatti deebi’uudhaaf, akkan barreeffama kana dhiyeessu kan na taasise marii Oromo TV irratti Obboo Baqqalaa Garbaa waliin godhame dha. http://www.ayyaantuu.net/oromo-tv-marii-baqqalaa-garbaa-waliin/
Gara qabiyyee marii sanaatti otuu hin seenin dura garuu Obboo Baqqalaa ilaalchisee waan tokko tokko jechuun barbaada. Obboo Baqqalaan dhimma saba keenyaatiif jedhee wareegama kaffaluun isaa dhugumatti kan goota Oromoo isa jechisiisuu dha. Dirqama Oromummaa isarraa eegamu waan baheef, akkuma gootota lubbuudhaan wareegamanii innis galmee seenaa Oromoo keessatti bakkee guddoo qaba. Karaa itti amanuun qabsoo kana keessatti gahee isaa taphachuu fi qooda isaa gumaachuunis uummata Oromoo biratti kabaja guddaa isaaf kenna jedheen amana. Haa ta’u malee, marii sana keessatti deebii inni gaafiilee tokko tokkoof keessumaayuu waaye qabsoo karaa nagaa irratti kennuu yaale na hin quubsine.
Kaayyoon barreeffama kiyyaa Obboo Baqqalaa qeequuf otuu hin taane, yaada inni ibsuu yaale irratti yaadan qabu ibsuufi. Dhugaa dha, akka waliigalaatti yoo ilaalame, qabsoon karaa nagaa kan filatamu wareegama lubbuu hir’isuufi. Qabsoon hidhannoo caalaatti wareegama guddaa waan gaafatuuf jecha namootni karaa nagaatiin qabsaayuu filatu jechuu dha. Akka yaadaatti, kun otuu danda’amee filannoo gaarii akka ta’e waan nama mamsiisuu miti. Haa ta’u malee, akkuman armaan olitti tuttuquu yaale, impaayara Itoophiyaa sana keessatti karaa nagaatiin qabsoon godhamee jijjiiramni tokko ni argama jechuun anaaf abjuu dha.
Dubbiin tun akka makmaaksi Oromoo “Harka ormaatiin ibidda qabuun nama hin dhibu” jedhamu hin ta’inii, garuu humna ofii jabeessanii qabsoo hidhannoo cimsanii diina injifachuun yoo hin danda’amne, karaa nagaatiin bilisummaa fi abbaabiyummaa deebisanii argachuun waan danda’amu natti hin fakkaatu. Mee asirratti gaafiilee tokko tokko haa kaasnu: Qabsoo karaa nagaa gaggeessuu wayya jechaa; kana keessatti garuu hidhamuun, dararamuun, ajjeefamuun, bakka buuteen namaa dhabamuun erga hin oollee, wannumti karaa nagaa ti nama jechisiisuu maali? Erga nagaan hin jirree; erga duutis hin oollee, karaa nagaa ti jechuunuu hiikni isaa maali? Karaa biraatiin ammoo, diinnuu (Wayyaanotni) akka keenya lolaatii bilisummaa argadhaa nuun jechaa otuu jiranuu; karaa nagaatiin jijjiirama tokko isaanirraa eeguun akkamiti yaadama? Kan qawweedhaan aangootti dhufe, qawweedhaan malee san gadi lakkisuu akka hin dandeenye seenaa impaayarittii irraa hubachuun nama rakkisaa?…
Deebii Obboo Baqqalaa keessaa wanti naaf hin galle tokko, uummatni Oromoo uummata nagaa qabu fi nagaa barbaadu; uummata sirna gadaatiin walbulchaa ture; kan diimookraasiitti amanu akka ta’e kun dhugaa lafarra jiruu dha. Haa t’au malee, aadaa bareedaan uummata keenyaa kun mirga abbaabiyummaa keenyaaf akka hin lolle ni dhoowwa (dhorka) jedhee hin yaadu. Akka seenaan saba keenya agarsiisutti, aadaa bareedaa qabaachaas; sirna Gadaatiin bulaa fi walbulchaas garuu diina alaa irraa of ittisuuf uummatni keenya qawwees ta’ee meeshaa biraa otuu hin kaasin waan hafe natti hin fakkaatu. Amma ammoo erga diinni humnaan isa injifatee, biyya isaa qabate boodas qabsoo hidhannoo caalaatti akka gaggeessu isa taasisa malee, loluu dhiisnee akka gabroonfataan nutti taphatu aadaan keenya waan hayyamuu miti. Filannoon bira hanga hin jirretti; qawwee kaasuun dirqama hanga ta’etti, aadaa fi amantaadhaan wal qabsiisanii qabsoo hidhannoo lagachuun sirrii miti jedheen amana.
Marii sana keessatti, wantin hubadhe kan biraa tokko ammoo, gaafiilee Obboo Baqqalaaf dhiyaatan sanatti deebii dabalataa kennuuf yaalii Obboo Nageessaa Oddoo Duubee kennes na hin quubsine. Obboo Nageessaan haala bara 1991 ture fi kan har’aa walbira qabee ibsuu yaalee ture. Akka hubannoo kiyaatitti, jijjiiramni yeroo sana (bara 1991) argame sun waan karaa qabsoo nagaatiin argame fakkeesse. Kuni garuu dhugaa miti jedheen yaada. Kan jijjiirama yeroo sanaa fide qabsoo hidhannoo cimaa sana dura ture malee dhugumatti karaa nagaatiin qabsaayamee miti. Mootummaan Mangistuu qabsoo karaa nagaatii kufe jechuu dhaa??? Dhugaa dha, dammaqinsi uummata Oromoo yoo ilaalame jijjiirama ABOn bara 1991 fide sana irraa bu’aa guddaatu argame. Haa ta’u malee, ABOn qabsoo karaa lamaa gaggeessaa achi gahe. Karaan tokko qabsoo hidhannoo cimsaa yoo ta’u; karaan biraa ammoo uummata dammaqsuu dha. Har’a garuu dammaqinsi uummata keenyaa yoomiyyuu caalaa sadarkaa guddaarra haa jiraatu malee, hanga qabsoon hidhannoo cimaan hin jirretti dammaqinsi uummataa kophaan jijjiirama ni fida jechuun nama rakkisa.
Amanamus amanamuu baatus, akka ilaalcha kiyyaatitti, dammaqinsa sadarkaa olaanaa uummata keenyaa kana keessatti; yeroo sabboonummaan Oromoo yoomiyyuu caalaa lalisaa jiru kanatti, otuu qabsoon hidhannoo cimee irra caalaatti qabsoo kana galii hawwametti geessuu danda’a malee, karaa nagaatiin qofaa hojjetamee jijjiirama tokko argachuun rakkisaa ta’a. Rakkisaa qofaa otuu hin taane waanuma hin danda’amne jedheen yaada. Wanti godhamuu qabu dubbii ijoon hunduu karaa danda’aniin qabsoo kanatti hirmaachuu dha malee, qabsoo karaa hidhannoo lagachuun; karaan kun akka waan hin danda’amneetti ilaaluun haala ammaa wajiin waan deemu natti hin fakkaatu. Karaan qabsoo hidhannoo yoo cime qabsoo karaa nagaatiifillee tumsa akka ta’u dagachuu hin qabnu. Mee ammas asirratti gaafii tokko haa kaasnu: bara 1991 otuu ABOn qabsoo hidhannootiin cimuu baatee, jijjiiramni biyyatti sana keessatti dhufuu ni danda’a turee? Kan Oromiyaa kaartaa irratti akka mul’atu taasise qabsoo hidhannoo gaggeeffamaa ture malee, karaa nagaatii kun hundumtuu hin argamnee bar!!!
Dhumarratti, qabsoon bilisummaa fi abbaabiyummaa Oromoo karaa danda’amu hundaan gaggeeffamuu qaba malee, karaan kun gaarii dha karaan sun gaarii mtti wanti nama jechisiisu hin jiru. Haa ta’u malee, ammas akka ilaalcha fi yaada kiyyaatitti, qabsoo karaa nagaatiin impaayara sana keessatti jijjiirama fiduun ni danda’ama kan jedhu ana baay’ee na shakkisiisa. Haa xinnaatu haa baay’atu Oromoon humna ofii cimsee, qabsoo hidhannoo jabeessuu baannan bilisummaan achi nurraa fagaachaa akka deemtu shakkiin hin jiru. Hammuma bilisummaan achi fagaachaa deemtu ammoo, diinni tooftaa fi tarsiimoo adda addaatti fayyadamee biyya teenya kan boruuf abdannu sanaayyuu, Oromiyaa teenya, balleessuuf deemaa akka jiru Oromoon hunduu hubachuu qabu. Hunda caalaa kan nurraa eegamau qabeenya, dandeettii, beekumsa fi humna keenya qofaa abdannee; ofitti amanuu keenya cimsinee qabsoo kana shafisiisuu ala furmaatni biraa hin jiru. Yoo kutannoo fi ofitiamanummaan jiraate, nutis waan barbaadnu sana wanti hin arganneef sababni ni jira jedhee hin yaadu.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Kutaa Duraa: Oromoonni Washingitan Diisii fi naannoo ishii jiran ayyaana Gubaa bara 2017 haala kanaan godina Meerilaand keessatti kabajaa jiran. Irreechaa17 DMVOromo Culture
(VOAoromo) — Kutaa Lammataa: Oromoonni Washingitan Diisii fi naannoo ishii jiran ayyaana Gubaa bara 2017 haala kanaan godina Meerilaand keessatti kabajaa jiran. Irreechaa17 Oromo
Kutaa Sadaffaa: Oromoonni Washingitan Diisii fi naannoo ishii jiran ayyaana Gubaa bara 2017 haala kanaan godina Meerilaand keessatti kabajaa jiran. Irreechaa17 Oromo DMV


text: Mudde 30,2015 Godina Horroo Guduruu wallagaa Aanaa Amuuruutti Warraaqsii Fincila Xummura Gabrummaa (FXG)n daran Jabaachuun itti Fufe; Ajjeechaan jumlaa,hidhaa fi Waraanni Nurratti labsamee kaafamee hangaa Gaaffii mirgaa abbaa biyyummaa fi Master pilaaniin Finfinnee fi labsiin Magaalotaa oromiyaa Labsiin Haqamutti warraaqsaarraa takka duubatti hin deebinu jechuun Uummatni Oromoo Horroo Guduruu Aanaa Amuuruu gurraa haradhaa Warraaqsaa finiinsaa olan, haalumaa walfakkaatuu dheengaddaa Aanaa Guduruu Magaalaa Gabatee keessattis warraaqsii FXG jabachuun kan itti fufe yoo ta’uu, humnni waraanaa uummata jumlaan hidhuu fi ukkaamsee gara dabarsuu fi ajjeechaa yakka waraanaan uummata Siivilii irratti fudhatamu jabeessuun itti fufuun Uummatni Oromoo Magaalaa Kombolchaa, Magaalaa Fincaa’a fi Magaalaa suluula Finca’aa bakka warshaa sukkaraa finca’aatti humni waraana ittisa biyyaa uummata irra qubsiifamee halkanii guyyaa uummata dararaa jiraachuun gabaafame jira.


text:
Akka Lammileen Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jiraatan dubbatanitti ammas weerarri dhibee Vaayresii Kooronaa biyyattii keessatti xiyyeeffannoo hin qabu. Mootummaan biyyattiis weerarri kun jiraa jedhee waan hin amanneef nami dhuunfaan yoo eeggate male qajeelchi of eeggannoo labsamee jiru hin jiruu jedhu.
Lammiin Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa ganna 20’f jiraatan haala jiru yoo dubbatan, duraan dhibeen kun akka mullateen daangaan cufamee waanti martuu dhibee kana to’achuuf carraaqamaa ture jedhan. Achii mootummaan dhibeen kun weerara miti jennaan waanti martuu bakkatti deebiye.
Lammileen biyya alaa as jiran garuu sana dhiisanii of eegagnnoo taasisaa turan. Ammayyuu haga dhiyeenya kanaatti namoota hedduutu dhibee kanaan du’aa jira garuu, namni kunneen ‘COVID 19’n du’an jedhamee hin himamu jechaan dubbatu.
Jiraataan kun dabalanii lammilee Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jiran keessaa nami takka dhibee kanaan dhukkubsatee qorannoo dhibee Kooronaa vaayres gaafatus ogeeyyii fayyaan dhorkamuu dubbatanii, haga yoonaa garuu warra hojiif Taanzaaniyaa jiran lammilee Itiyoophiyaa keessaa nami du’e hin jiruu jedhan.
Gama biraan gaaffiin an kaaseef waa’ee waraqaa qorannoo fayyaa imaltootaaf kennamuuti. Lammileen Itiyoophiyaa taanzaaniyaa jiran yoo gara biyyaa deeman waraqaan kun mootummaarraa akka kennamuufidha kan VOA’tti himan.
Komiin lammileen Itiyoophiyaa kaasan kaan waa’ee hundeeffama hawaasa Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jiraniiti. Jiraattonni kunneen kanaan dura lammileen Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jiratan gumii hawaasaa mootummaa Taanzaaniyaa biratti galmeeffachuuf gaafatanis lafarra harkifamuu dubbatan.
Ambaasaadder Yoonaas Yooseef, Taanzaaniyaatti Ambaasaaddera Itiyoophiyaati. Lammileen Itiyoophiyaa Taanzaaniyaa jiraatan lakkoofsaan diqqoo tahuu dubbatan. Kaan garuu warra seeraan ala godaanan ta’uu eeranii isaanis to’annaa poolisii jela kan jiranii fi mana hidhaa biyyattii bakka adda addaa keessa ka jiran tahuu himan.
Yeroo weerarri vaayresii kooronaa mullate kanas hedduu godaantota kanaa warra dhibee hin qabne biyyatti deebisaa akka turan eeran.
AMbaasaadder Yoonaas waan talaallii COVID – 19 gaafatamanii turan. Taanzaaniyaan haga yoonaa dhibee kana waan hin dhugeeffanneef lammileen Itiyoophiyaa achi jiran talaallii kana akkamitti akka argatan waanti beekamu jiraa gaaffii jedhuuf yoo deebii kennan, “Talaalliin walqabatee isaan ejjenoo mataasaanii qabu; haa tahu malee hawaasni haajaa alaa biyyoota hedduu as jiran gaaffii
dhiyeeffataniiru, gaaffii kanas ministeera biyya alaa Taanzaaniyaaf dhiyeessanii deebii eegaa jiru, egaa eyyamamnaan nu qofaafii miti, hundaafi jechaadha” jedhan. Dabalaniis talaalliin kun seenuufis ulaagaa biyyattiin keessee qabdu jiraa sanaan ta’aa, garuu ejjennoo mootummaa biyyattiiratti hundoofnee waajjira ministeera alaa itiyoophiyaa waliin ta’uun akka itti lammileen keenya as jiran talaallii kana itti argatan soqna jechaadha, jechuun VOA’tti himaniiru.
Dhumarrattis Ambaasaaddere Yoonaas dhimma duubatti harkifamuu hundeeffama hawaasa lammilee itiyoophiyaa Taanzaaniyaa, mootummaa taanzaaniyaa waliin dubbataa akka jiran himanii sunis furmaata akka argatu abdii qaban ifoomsan.


text:
Akkuma beekamu dhaabni Adda Bilisummaa Oromoo ABOn” Dhaaba woreegama qaalii kafalee Ijaarame kiyyoo Diinaa Baay’ee Injifatee Osoo Diinni Ilkee Itti Qaratu Badhinnaaf Dhiphinna Hunda Dandamachuu Dhaan Ciniinnatee Ardha Gahe “Ta’uu Diinnis Firris Sirritti Beeka. ABOn Kaayyoof Akeeka Bilisummaa Oromoo fi Oromiyaa Irrati Gootota Daangaa Hin Qabne Gabbarree Aarsaa Gurguddaa Kafalee Ardha Gahee Jira. Ammas Kafaluu Irratti Argama.
Addi Bilisummaa Oromoo Qabsoo Woggoottan Hedduun Dura Geggeefamaa tureen dhiigaaf Lafee Cabsee Karaa Adda Addaatiin Geggeessaa Turuu Ilma Oromoos Ta’ee Diinnis Tolchee Beeka.
Ciniinsuu Bara Rakkoo San Tarkaanfatee Dhiphinna Hunda Obsee Haga Guyyaa Ardhaa Jiruu Ofafoos Itti Fufee Jiraatudha.
Haaluma Kanaan Diinonni Jibbiinsa Dhaaba Guddicha Onnee Ummata Oromoo Keessatti Dagaagee Ijaarame Kana diiguuf tana Duras yaalaa turanii harkatti fashalaa’ee jennaan Tibba Kanas Yaalii Ijjibbaataa Gochuu Irratti Argamu. Kanuma Sababeefachuun Nuti Gamtaan Qeerroo Shaallaa Ibsa Ijjannoo Diinota Ummata Oromoo fi Dhaaba Guddicha Kana Jibban Kana Akeekachiisu Baasuuf Erga Marii Goonee Booda Qabxiilee Asii Gadii Kana Irratti Woliif Gallee Jirra :
_______
1) Nuti Gamtaan Qeerroo Shaallaa HD.ABO Jaal Dawud Ibsaa Qofa Beekna .Haga Ammaa Hooganaan ABO akka hin jijjiiramne ummata oromootiif Ibsuu barbaanna. Dhiibbaan Irratti yaalamaaru kun kan Irraa hin dhaabanne ta’ee nuti Gamtaan Qeerroo Shaallaa afoo dhaabbachuuf Qophiidha.
2) Worroonni Diinatti Harka Naqatanii Dhaaba Kabajamaa Kana Maqaa Xureessuuf Yalaa Jiran Akka Irraa Of Qusatan Gadi Qabnee Ibsinaaf.
3) Akkuma Ibsa Keenna Tana Dura Guyyaa 13/10/2013 Baafne Keessatti Dubbanne Ammas Furmaanni Sanuma Waan Ta’eef MCBO/ABO’N Baase Nutti Gamtaan Qeerroo Shaallaa Ni Deeggarra Cinaa Ni Dhaabbanna.
4) Itoophiyaa Ofiinuu Diigamte Ijaaruuf Leellistoonni Sirna Minilik Oromoo fi Oromiyaa Irraa Qabeenya Saamaa Jirtu Ni Balaaleffanna. Nutti Gamtaan Qeerroo Shaallaa Afoo Dhaabbatuufis Qophiidha.
5) Murnoonni Hayyu Duree ABO Jijjiirre Jechuun Olola Hin Fakkaanne Hafarsaa Jiran Akka Irraa Of Qusatan Yaamicha Dhiheessinaaf.Irraa Of Qusatuu Bannaan Nutti Gamtaan Qeerroo Shaallaa Dhiibbaa Dhaaba Oromoo Haqaaf Qabsawe Irra Qoodamuuf Qophiidha.
6) Mootummaan Ofiifuu Sirni Aangoo Isaa Al-Heerummaa Harkaa Ta’e Gantoota Fayyadamee Adda Bilisummaa Oromoo Diiguu Akka Hin Dandeenye Yaadachiisuu Barbaadna. Yaadni Isaan Itti Jiran Kunis Abjuu Hirriba Keessaa Ka Yoo Ka’an Dhaban San Ta’uu Hubachiifna.
7) Filannoo Marsaa 6ffaa Mootummaan Bilxiginnaa Hayyoota Oromoo Jawar Mohammedii, Lammii Beenyaa fi Kumaatama Hidhee Ofuma Qofaaf Dorgomuuf Kajeelu Kana Ni Balaaleffanna. Akkuma ABOn Tana Dura Ibsaan Akeeke Hayyoonni Oromoo Hiikamanii Dirreen Siyaasaa Baldhatee Mariin Biyyoolessaa Geggeefamuun Falli Biyyattii Murteessaa Akka Ta’e Ibsuun Feena.
8 )aqaa Ol’aantummaa Seeraa Kabachiifna Jedhuun Ilmaan Oromoo Oromiyaa Eddoo Garagaraatti Ajjeesaaru Shiftaa Bilxiginnaa Ni Mormina Afos Ni Dhaabbanna.
Gamtaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Shaallaa Irraa
Injifannoon Ka Ummata Baldhaa Oromooti!
Bitootessa 19/2021


text:
Nuti, hirmaattotni Yaa‘ii Gurmuu Hayyoota Oromoo (GHO) mata duree „Burjaajii Siyaasa ammee fi Carraa Hegeree Oromiyaa“ jedhu jalatti Ebla 10, bara 2021 geeggeeffame irratti haala siyaasa Itoophiyaa kan dabre, isa keessa jirruu fi kan fuula duraa xiinxaluun erga hubannee wal hubachiisne booda ibsa ejjannoo armaan gadii sagalee tokkoon dabarsina.
- Itiyoophiyaan, Moototni Habashaa ummatoota naannoo Gaanfa Afrikaa ollaa Abisiiniyaa jiraatan weeraranii gabroomsuun kan uumamte, impaayera koloneeffataa ti. Ummatootni cunqurfaman, kan akka Oromoo, bilisummaa fi walabummaa sarbaman deebisaanii gonfachuuf waldhaansoo godhaniin, mootummoota imaayeraa kana yeroo 3 kuffisanus, sirnicha hundeerraa buqqisuu hanqachuu irraan kan ka‘e, giti-bittuu impayera kanaa bifa biroon wal ijaaree deebisee angoo dhuunfatuun, isa duraa irra caalaatti gita shororkeessaa fi saaminsaa tahee ummata gidirsaa hardha gaheera.
- Impaayerri kun sirna Habashootaa irratti kan ijaarame; afaan, aadaa fi eenyummaa saboota biroo dhabamsiisee kanneen Habashaa dagaagsuuf; akkasumas olaantummaa saba tokkoo ijaaruuf kan carraaqaa ture yoo tahu, humni hardha aangoo mootummaa dhuunfatee jirus kaayoodhuma kana mirkaneessuuf hojjechaa jira. Seenaa galtootaa fi gantootaa kan sirna kana ijaaruu keessatti akka ergamtuutti qooda fudhatan irra dibuun, „impayera kana kan ijaaree Oromoo dha“ jechuun seenaa sobaa barreessaa fi barsiisaa jiraachuun, ifaajjii impaayericha akka duriitti deebisanii suphuuf godhamu keessaa isa tokko tahuu ummanni hubatee, seenaa sobaa akkasii harkatti akka diduu hubbachiisna.
- Gartuun hardha aangoo mootummaa of harkaa qabu, durumaanuu kan TPLF qubaan walitti funaanee akka meeshaatti itti fayyadamaa ture; erga giti-bittuu TPLF qabsoo Qeerroo fi Qarreetiin aangoo irraa arihamee as ammoo, harcaatota Dargii, EPRP if finxaaleyyii Amaaraa waliin wal tahuun seeraan ala aangoo dhuunfachuu irra taree, humna seer-dhablee tahee as bahee jiru dha. Giti kun, heeraa fi seera biyyattii, akkasumas uunkaa seera namoomaa fi safuu ilma namaa addunyaan ittiin bultu irra ejjetuun, ummata Oromoo, Tigraay, Benishangul-Gumuz fi kan Naannoo biroo irratti weerara, hidhaa, ajjeechaa, ummata biyya irraa jumlaan buqqisuu fi yakka lola fi yakka namummaa baldhinaan raawwataa jira.
- Humni hardha angoo mootummaa of harkaa qabu kun dhuma bara 2018 jalqabee uummata Oromoo irratti duula lafjalaa fi ifaa tahe labsuun godinaalee Oromiyaa gara garaa keessatti dhumaatii fi shororkaa daangaa hin qabne geggeessaa tureera; ittis jira. Akkuma beekamu, Sadaasa 4, bara 2020 jalqabee lola TPLF dhabamsiisuuf bane irratti RIB, Huma Addaa Amaaraa fi Humna Ittisa Biyya Ertiraa bobbaasuun, uummata Tigray irratti ajjeechaa fi shororkaa ummata addunyaa rifachiise raawwataa jira. Duula uummata Tigray irratti bahe babaldhifachuun hardha humnoota shororkaa kana Oromiyaa fi Benishangul-Gumuzitti ifatti bobbaasee achittis ummata ifatti fixaa jira. Gocha gooleessaa giti Abiy Ahmediin durfamu kun geggeesa jiru mara sagalee tokkoon cimsinee balaleffanna, dura-dhaabanna.
- Bitooteessa 19, bara 2021 jalqabee Humni poolisii addaa naannoo Amaaraa, ummata Oromoo Walloo irratti ifatti duuluun, namoota dhibbootaan lakkaawaman ajjeesee; gandoota hedduu gubuun barbadeessee; qabeenya daangaa hin qabne mancaasee; ummata kuma 80 ol tahee baqaaf saaxilee jira. Duula kana keessatti gaafa 21.03.2021, madoo yaalii fayyaatiif makiinaa Ambulaansii ifatti muldhatuun gara hospitaala Shawa-Robit deeman, Liyyu Hayili Amaaraa, balbala hospitaalaa sana irratti dhaabuun madoo fi namoota waliin turan hunda ambuulaansii keessaa gad-harkisuun haala suukanneessaa ilma namaatiin ni raawwatama jedhamee hin eegamneen, ulee fi dhakaadhaan tumuu fi albeedhaan qaqqaluun namoota 10 ajjeesaniiru. Gochii suukaneessaan akkasii kun firi holola mootummaan Abiyi fi mediyaaleen finxaaleyyii Amaraa ummata Oromoo fi kan Amaraa hin ta‘iin biroo irratti baldhinaan gaggeessan waan taheef, duulli hololaa kun atattamaan akka dhaabatu gaafanna.
- Paarlaamaan duran Oromoota ficcisiisee Amaaratu ajjeefamee jedhee imimmaan buusee boohaa ture, yomuu Oromoota Walloo irratti duulamee ijaa isaanii duratti sabni dhumu, waa tokko dubbachuu hin barbaadne. Inumaayyuu, dhumaatiin kun uummata nagaa irraa akka dhaabatu, miseensoti parlaamaa lama gad-jabeessanii yoo kadhatanu, mumichi ministeraa Abiy, akka hoogganaa biyya tokkootti silaa dhumaatiin kun tahu dura dabrsee nagaa hundaa walqixatti eegsisuun irra ture ( irraa eegamu), garagalchiidhaan, „humna polisii adda naannoo Amaaraa kana sobdanii maqaa hin xureessinaa, tokkummaa biyyaa eeegaa jira; yoo barbaachisee, iddoo barbaachisetti ani isa bobbaasuu nan dandaha“ jedhe. Kanaan waa gurguddoo lama ifaa ifatti mul‘ise:
a) tuffii lubbuu ilma namaaf, tuffii gartuu maqaa parlaamatiin walitti qabamte sanaaf fi heera fi seera biyyichaaf qabu ibsee, abbaa irrummaa isaa ifatti labseera;
b) akkuma namichi Milosevic jedhamu ol-aantummaa Serbootaa ummatoota biroo biyya Yugoslaviyaa irratti fe’uuf jecha lola fi dhumaatii daangaa hin qabne dhalchuun biiyyatti diige, Abiy Ahmadis, qooda kana Itiyoophiyaa keessatti taphataa jira. Hoogganaa gartuu finxaaleyyii Amaraa fi diinota federalummaa sab-daneessaa tahuun, sirna federaalummaa diigee, sirna mootota Amaaraa durii deebisuun, gita-bittuu Amaaraa fi galtuu isaa, siyaasaa, dinagdee fi hawwaasummaa biyyatti keessatti ol-aantummaa gonfachiisuuf fi tiksuuf kutatee kan ka’e tahuu ifatti beeksiseera.
- Kana waan taheefis, maqaa RIB’n, humna Amaaraa fi loltoota bitamoo (mercenary) Eritriya dabalatee biyyootaa biroo irraa argateen duulli inni qara hedduun ummata Oromoo fi kanneen biroo irratti geggeessaa jiru, duula gita-bittuun Amaaraa sirna Minilik deebisuuf gootu tahuu hubannee, tokkummaan dura dhaabanna. Humnooti Nagaa fi Mirga Namoomaaf dhaabbatan hundis akka balaaleffatan, mootummaan Abiy duula badisaa kana hatattamaan akka dhaabu Hawaasni addunyaa dhiibbaa akka godhu cimsinee gaafanna.
- Warranni Bilsummaa Oromoo (WBOn), mirga hiree murteeffannaa uummata Oromoo mirkaneessuuf karaan nagaa ijibbaatamnaan dirqamee, uummata Oromoo gabrummaa koloneeffataa gita-bittuu Habashaa jalaa baasee, bilisummaa fi abbaa-biyyuummaa ummata Oromoo dhugoomsuuf wareegama barbaachisu kaffaluuf qabsoo hidhanootti kan cichee jiru yoo tahu, kaayyoo fi naamusa akka sibiilaa kan qabu waan taheef uummata nagaa miidhuuf akeeka akka hin qabne guutuutti amanna. Giti bittuun Habashaa Koloneel Abiyyiin hogganamu kun, holola sobaa fi maqaa „ABO Shanee“ jedhu WBO’tti maxxansuun, duula fi weerara Oromiyaa fi uummata Oromoo irratti gaggeessaa jira. Haala ulfaataa yeroo ammaa jiru, yeroo ABO fi KFO hogganaa hanga deggeraatti mana hidhatti guuramaa jirani fi uummati Oromoo nagaan jirachuu dadhabee jiru kana keessatti, gadadoo fi gabrummaa uummata irraa qolachuuf waregama hadhooftuu kaffalaa kan jiru humna tokkicha waan ta’eef, karaa dandahamu mara WBO cina dhaabbachuun dirqama Oromoo hundaa ti jennee amanna; akka bira dhaabannus waamicha Oromummaa dabarsina.
- Walumaagalatti, Giti bittuu Abiy Ahmadiin durfamu, heeraa fi seera biyyattii kan diige, humna finxaaleyyii Amaaraa fi diinota federaalummaa sab-daneessaa kan hoogganu fi qaama kanneen qofaaf dhaabbatee, kaan irratti duulaa waan jiruuf, Impaayerri Itoophiyaa akka diigamtetti fudhatamuu qaba. Haallii amma deemaa jiru, uummata Oromoo fi uummatoota ol-aantummaa Amaaraatiin morman qaamaan dhabamsiisuuf duula geggeeffamaa jiru tahuun hubatamee, ilmaan Oromoo marti tokkummaan akka ofirraa faccisan dhaamsa dabrsina. Akkasumas, ilmaan Oromoo ilaalcha siyaasaa kamuu qabdan, uummata keenya akka uummataatti badi fi mancaatti itti aggaamame kana irraa baraaruuf, bakka jirruu wal waamnee, humna, beekumsaa, dandeettii fi horoo qabnuun uummata keenya bira akka dhaabbannu waamicha lammummaa fi Oromummaa dhiheessina.
Injifannoo Uummata Oromoof!
Ebla 10, bara 2021


text:
Isin Keessa Mallatto Jira-Kutaa 5
Marsaa Uumama Ilma Namaa 3ffaa- Mudghah
Alhamdulillahi wa salaamun alaa ibaadihillaziina-sxafaa (Faaruun hundi kan Rabbiiti. Gabroottan Isaa kanneen Inni filate irratti nageenyi haa jiraatu). Uumama namaa biyyee irraa kan jalqabee, ergasii sanyii Aadam copha bishaanii irraa Kan uumee galanni fi faarun hundi Isaaf haa ta’u. Copha irraa dhiiga ititaa kan taasisuu, dhiiga ititaa gara wanta alanfamu ykn muraa foonitti kan jijjiruu Rabbii olta’aa malee ni jiraa? Foon kanarraa lafee kan uumuu Isa malee jiraa? Lafee kanas foon kan itti uwwisu isaa malee jiraa?
Hiika Mudghah
Arabiffaan mudghah jechuun “wanta alanfame” jechuudha. Mufasiroonni (hayyoonni Qur’aana ibsan) jecha Mudghah jedhu “muraa fooni afaan keessatti alanfamu danda’u” jechuun hiiku. Muraan foonii wantoota alanfamu danda’an irraa waan ta’eef “wanta alanfamuudha” jechuudha. Dhugumatti yommuu muraa fooni alanshan, bocni isaatii fi bocni miciree wal fakkaata.
Osoo namni tokko muraa foonii ykn maastikaa afaan keessa kaa’ate alanshee, ergasii marsaa mudghah irratti muraa foonii ykn maastikaa alanshe san miciree namaatin wal bira qabee, micireen wanta alanfame saniin wal fakkaata jenne goloobu (guduunfu) dandeenya. Sababni kanaa, somaayitiin dugda miciree irratti argamu “wanta alanfame san bakka ilkaan cinineen” wal fakkaata. (Ilaali fakkii 1) Dabalataan, wanti alanfamu akkuma afaan keessatti boca jijjiratu, micireenis marsaa mudghaatti boca jijjirata. Gara tokkoon dhoqa, gara biraatin dhiita qaba. Wanti alanfamus dhoqaa fi dhiita kan qabuudha.
Fakkii 1 :Marsaa mudghah irratti gubbaan ijaarsa miciree maastikaa alanfameen yommuu wal-bira qabamu, isaan lamaan jidduu wal fakkeenya argina. A) Fakkii miciree (Embryo) kaafame agarsiisa. B) Suuraa maastikaa (gum) alanfamee agarsiisa.
Iddoo gadi baqaqaa dugda miciree A irratti argamu mee ilaalaa. Akka waan ilkaan cininee fakkaata. Haala kanaan maastikaa alanfame bakka ilkaan cinineen wal fakkaata. Ammas guutuu miciree kanaa yommuu ilaallu muraa foonitiin kan wal-fakkaatudha. Sababni isaas, harka, luka fi qaamole biroo guutuu hin baafanne. Akka hubatamuuf maaykiroskoppiin akkanatti guddisee malee hammi isaa baay’ee xiqqaadha. Dheerinni isaa seentimeetira tokko (1cm) hin caalu. Kanaafu, asitti mudghah jechuun “muraa foonii alanfamu danda’uudha”[1] jechuudha. Marsaa kanatti micireen foon malee lafee hin qabu. Mudghah irraa lafeen ni uumama.
Alaqah irraa gara Mudghah Ce’u
Torbaan darbe waa’ee alaqah ilaalle turre. Alaqaan hiika sadii akka qabuu fi hiikni sadanuu guddinna miciree ilma namaatiin akka walitti galu hubanne jirra. Hiikni alaqah sadan: wanta rarra’e, dhiiga ititaa fi ul’aanula. Micireen marsaa copha (nuxfaa) irraa jalqabee gadaamessaa haadha keessatti lafa qabachuu eegala. Ergasii akkuma yeroon darbuun dhiiga ititaa ta’uun gadaamessa irraa ni rarra’a. Guddinni isaa itti fufuun boca ul’aanula qabachuun soorata isaa dhiiga haadhaa irraa argata. Dhuma marsaa alaqah keessatti wanti akka callee fakkaatu dugda miciree irratti bahuu jalqaba. Wanti callee fakkaatu kunis somaayit (Somite) jedhama. Somaayitin kuni marsaan alaqah gara mudghatti jijjiramu kan agarsiisudha. Somaayiti kanarraa lafee fi maashaaleen dugdaa ni uumamu [2]. Fakkii armaan gadii irraa ‘somites’ ilaalun ni danda’ama.
Fakkii 2: Suuraa miciree Maaykiroskoppin kaafame kan marsaa dhuma alaqah (guyyaa 24-25) agarsiisu. Bitaa mirgaa somaayiti 13, 13 qaba[2].
Guyyaa 24-26 Alaqaan kuni gara Mudghah jijjiramu jalqaba. Micireen armaan olitti qajeelaa fakkaatu kuni gubbaa jalaan jallachuu fi dacha’u eegala. Fakkii armaan gadii irraa ilaalun ni danda’ama
Fakkii 3: A.Miciree dhuma marsaa alaqah, B fi C jalqaba marsaa mudghah agarsiisuu[3]
Fakkiiwwan armaan olii maaykiroskoppiin waan guddifamaniif guddaa fakkaatu. Garuu hammi jalqabaa (orijinaali) isaanii baay’ee xiqqaadha. Barattoonni Baayloji baratan waa’ee maaykiroskoppii ilaalchisee, jechoota “Magnification fi Resolution” jedhan osoo hin baratin bira hin darban. Magnification (Maagnifikeshin) wanti tokko dachaa meeqan guddifamu akka qabu agarsiisa. Resolution (risolushin) immoo fakkii san ifa godhu fi kutaalee isaa tokko tokkoon mul’isuudha.
Kunoo marsaa mudghatti ilmi namaa kana fakkaata. Kuni fakkii dhugaa maaykiroskoppin hin guddifamneedha (Actual image)*
Xinxallii
Namni marsaa mudghaatti maal akka ture yommuu ilaaluu fi itti xinxallu, iimaanni isaa ni dabala. Wanta xiqqoo muraa fooni kanarraa kan isa uumee nama guutuu isa taasise eenyuu? Muraa foonii kanarraa luka, gurra, harka, kutaalee qaamaa keessaa fi alaa kan akkanatti isaaf tolche eenyu? Deebiin isaa Rabbii olta’aa, Ogeessaa fi Beekaa ta’eedha. Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Yaa ilmaan namaa! Yoo kaafamuu irraa shakkii keessa jiraattan, dhugumatti Nuti biyyee irraa isin uumne; ergasii copha bishaan saalaa irraa, ergasii dhiiga ititaa irraa, ergasii muraa foonii alanfatamu kan uumama guuttatee fi hin guuttatin irraa isin uumne; [humnaa fi dandeetti Keenya] isiniif ibsuuf [kana goone]. Hanga yeroo murtaa’etti wanta feene gadaamessa keessa teessifna. Ergasii daa’ima goonee isin baafna. Ergasii akka umrii jabinnaa keessan irra geessaniif [isin jiraachifna]. Isin irraas nama du’utu jira. Erga duraan waa beekee akka homaa hin beekneef isin irraas nama gara umrii gadi aanaa deebi’utu jira. Dachiis gogduu taatee agarta. Yeroo Nuti bishaan [bokkaa] ishii irratti buufne, ni sochooti, ni iitoftis, akaaku biqiltootaa bareedinna qaban hunda irraas ni biqilchiti.” Suuratu Al-Hajj 22:5
Yaa ilmaan namaa erga duutanii booda qorannoo fi jazaaf lamuu kaafamu yoo shakkitan, kunoo ragaalee lama isin ilaaltantu jira. Ragaalee lamaan wanta shakkitan kan agarsiisanii fi qalbii keessan irraa shakkii kanneen oofaniidha.
1ffaan– ragaa uumama keessanii. Kan nama uumuu jalqabe yeroo lammataas ni deebisa. Akkana jedha, “Dhugumatti, Nuti biyyee irraa isin uumne” kuni hiika lama qaba. 1ffaa-Nabii Aadamiin (aleyh salaam) biyyee irraa uumudha. Ilmi abbaa irraa karaa kiroomozomitiin wanta dhaalu qaba. Kanaafu, hundeen wanti inni dhaalu kuni biyyeedha. Hiikni lamaffaan, nyaanni nuti nyaannu hundeen isaa biyyee irraa dhufe. Osoo biyyeen jiraachu baate midhaan biqiluu danda’aa? Midhaan biyyee irraa dhufe kana yommuu alanshinee qaama keenya keessa seenu gara dhiigaatti jijjirama. Dhiiga kanarraas dhangala’oon saalaa (maniyyiin) ni uumama. Ergasii copha (nuxfaa) kanarraa dhiiga ititaa uumee. Ergasii dhiiga ititaa kanarraa muraa foonii alanfamu danda’u uume. Aayah (keeyyata) Qur’aana armaan olii keessatti “ergasii muraa foonii alanfatamu kan uumama guuttatee fi hin guuttatin” jedhu hiika kana qaba: Muraa foonii alanfamuu (mudghah) kanarraa kutaalee qaamaa uumuun boca namaa qabsiisa. Kuni kan “uumama guuttate” ta’a. Garuu yeroo garii boca namaa osoo hin qabatin gadaameessi haadhaa ulfa of keessa darba. Kuni kan “uumama hin guuttanne” ta’a. Kana malee hayyoonni hiika biraas itti kennani jiru.
“Isiniif ibsuuf kana goonee” Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa takkaan ilma namaa hunda uumuu ni danda’a. Garuu Ogummaa (hikmaa) Isaa, guddinnaa dandeetti Isaatii fi bal’inna rahmata Isaa nuuf ibsuuf marsaa marsaan nu uumee. Yeroo jalqabaatiif nama biyyee irraa uumuu Kan danda’e, ergasii copha maniyyii dhiiga ititaa taasise, ergasii dhiiga ititaa muraa foonii taasise, muraa foonii irraa lafee uumuu Kan danda’e, wanta jalqaba uume deebisu irratti danda’aadha. Biyyee irraa kan uume, biyyee erga ta’anii booda isaan deebisuun Isatti ni ulfaataa? Namni yommuu marsaalee uumama ofii itti xinxalluu lamuu akka kaafamu jala muree ni amana.
“Hanga yeroo murtaa’etti wanta feene gadaamessa keessa teessifna.” Kana jechuun ulfa gadaamessi of keessaa hin darbine hanga yeroo murtaa’etti ni tursiifna. Yeroon murtaa’e kunis dheerinna yeroo ulfaati. Ergasii garaa haadhaa keessaa ‘daa’ima goonee isin baafna.’ Daa’ima dadhabaa homaa hin beekne, sammuun isaa, ijji fi gurraa isaa dadhabaa kan ta’eedha. Ergasii Rabbiin suutuma suutan humna fi jabeenya kennaaf. Halkanii guyyaa abbaa fi haati hanga sadarkaa jabinnaa gahuu ni mararfatuufi, ni kunuunsu. San booda umrii jabinnaa gaha. Umriin kunis umrii qaamni itti jabaatu fi sammuun itti bilchaatudha.
Isin keessaa umrii jabinnaa erga gahe ykn san dura kan du’utu jira. Isin keessaa nama umrii jabinnaa darbuun umrii gadi aanatti kan deebi’utu jira. Umriin kunis umrii dullummaa qaamni fi sammuun itti dadhabuudha. Wanta duraan beekaa ture ni wallaala. Kanaafi namni dadhabinna lamaan marfame. Isaaniis: Dadhabinna daa’imumma fi dadhabinnaa dullumaati.
Ragaan lamaffaa qorannoo fi jazaaf ilmi namaa lamuu kaafamu agarsiisu, dachii erga duute ykn godgee jiraachisuudha. Rabbiin olta’aan ni jedha: “Dachiis gogduu taatee agarta.” Kana jechuun biqiltoota homaatu kan ofirraa hin qabnee fi awwaara taate argita. Yommuu rooba itti roobsu, biqiltootaan ni sochooti. Ni iitofti. Erga gogdee walitti sunturtee booda yommuu roobni itti roobu fi biqiltoonni biqilan olkaati. Dachiin tuni gosoota garagaraa irraa biqiltoota babbeeradanii fi nama hawwatan biqilchiti. Kan kana hunda hojjatu fi sirna qabsiisuu eenyuu?
“Suni Rabbiin Haqa waan ta’eefi, Inni kanneen du’aan waan jiraachisuufi, Inni wanta hundaa irratti Danda’aa waan ta’eefi.” Suuratu Al-Hajj 22:6
“Suni” marsaalee uumama namaa isiniif ibsee fi dachii gogdee bishaan itti roobsun jiraachifamte. “Rabbiin Haqa waan ta’eefi” Haqa jechuun jiraataa fi yeroo hundaa turaa, gonkumaa kan hin jijjiramne fi hin banneedha[4]. Kanaafu, hiikni “Suni Rabbiin Haqa waan ta’eefi” jedhu kana ta’a: uumamni keessanii fi dachii gogde jiraachisuun kan raawwatame sababa Rabbiin jiraataa fi yeroo hundaa turaa gonkumaa hin jijjiramne fi hin banne ta’eefi. Wantoonni Rabbiin ala jiran hundi ni jijjiramu, ni badu. Rabbiin Guddaan Olta’aan gonkumaa hin jijjiramu. Kanaafu, yeroo hundaa wanta fedhe hojjata, wanta fedhe uuma. “Inni kanneen du’aan waan jiraachisuufi” akkuma uumama keessan jalqabee fi dachii duute ykn gogde jiraachise namoota du’anis ni jiraachisa. “Inni wanta hundaa irratti Danda’aa waan ta’eefi.”
“Dhugumatti Qiyaaman dhuftuudha; ishee keessa shakkiin wayitu hin jiru. Dhugumatti Rabbiin namoota awwaalcha (qabrii) keessa jiran hundaa ni kaasa.” Suuraa Al-hajj (22):7
Ragaaleen armaan olii isiniif kan ibsameef Qiyaamaan akka dhuftu beekumsa dhugaa akka beektaniifi. Qiyaaman dhugaa shakkii wayitu hin qabneedha. Warroonni du’an qabrii keessaa yaa’un wanta gara fuunduraatti raawwatamuudha. Sababni isaas, Rabbiin kana waadaa galee jira. Rabbiin waadaa Isaa hin diigu.[5]
Guduunfaa
➦Marsaan alaqah guyyoota 24-26 keessatti gara mudghaatti jijjiramu eegala. Marsaan mudghah kan itti beekkamu wanti callee fakkaatu “somaayit” jedhamu dugda miciree irratti bahuu jalqaba.
➦Mudghah jechuun muraa foonii alanfamu danda’uudha.
➦ Namni marsaa mudghaatti uumama ofii yommuu ilaalu waa baay’ee hubata. Isaan keessaa:
✏Dhiiga ititaa muraa foonitti kan jijjiruu Rabbii olta’aa malee hin jiru. Ergasii muraa foonii kanarraa harka, luka, gurra fi qaamolee biroo kan uume Rabbiin malee jiraa? Kanaafu, Tokkichummaa Rabbitti amanuun Isa qofa gabbaruu akka qabu ni hubata.
✏Namni hanga fedhe “ani of danda’aadha, humna qaba” haa jedhu. Inni dadhabinna lamaan kan marfameedha. 1ffaa- uumama isaa irraa jalqabee hanga ijoollummaatti. 2ffaa-Yeroo dullummaa. Kanaafu, akkamitti Rabbii isa uumee fi kunuunsu irraa dheessaa?
✏Rabbiin Guddaan Olta’e wanta xiqqaa kanarraa isa uume Guyyaa Murtii lamu isa deebisuun waan hojjateef akka isa qoratu fi jazaa isaaf kafalu ni hubata. Sababni isaas, Rabbiin haqa, namoota du’an ni kaasa, wantoota hundaa irratti danda’aadha.
Haqa jechuun jiraataa fi yeroo hundaa turaa, gonkumaa kan hin jijjiramne fi hin banneedha.
Kitaabbilee Wabii
[1] Tafsiir ibn kasiir 5/384, Daaru ibn Jawzi, Tafsiir Sa’diy 623, Daaru salaam, Ma’aariju at-tafkuri wa daqaa’iqu at-tadabburi 14/427, Abdurahman Hanbak
Tafsiirul Qur’aanil Kariim wa i’iraabuhi wa bayaanih 6/122, Muhammad Aliyy Xaahaa
[2] THE DEVELOPING HUMAN CLINICALLY ORIENTED EMBRYOLOGY KEITH L. MOORE, PERSAUD fuula 78, 10th Edition
[3] https://islampapers.com/2013/06/12/the-mudghah-stage/
THE DEVELOPING HUMAN CLINICALLY ORIENTED EMBRYOLOGY KEITH L. MOORE, PERSAUD fuula 78-79, 10th Edition
[4] Tafsiir Qurxubii 13/326
[5] Tafsiir ibn kasiir 5/384, Daaru ibn Jawzi, Tafsiir Sa’diy 623, Daaru salaam, Tafsiirul Qur’aanil Kariim wa i’iraabuhi wa bayaanih 6/122-126, Muhammad Aliyy Xaahaa
http://sammubani.com/2018/05/19/shakkii-quraanaa-qulqullessuuf-2/
*Tafsiirul Aayaatal Kawniyata Fiil Qur’aanil Kariim jiildi 2faa fuula-166, By Zaghluul Najjaar,


text:
Ganni darbee guyyaa gaariin tokko erga dhufee booda goondaan muraasi gombisaa midhaanii isaan isa yeroo bokkaan coccobu duraa ukkaamfamee tortore gogfachuutti dhama’u turan. Yerosuma quruphisi tokko dhuftee akka isaan midhaan muraasa isheef hambisaniif kadhatte, “Sababiin isaa, salphaadhumatti ani beela’aan jira” isaaniin jette. Tuuti goondaa sunis xiqqoo isheetiif hojjechuu dhiisanii takkaa dhaabbatanii waanti kun seer-bu’uura isaanii wajjin akka wal hin simanne yaadaa, “Mee waa si gaafannuu?” ittiin jedhan. “Ati ganna darbe guutuu maal hojjechaa turtee? Maaliif bona itti aanuuf kuufama nyaataa walitti hin qabanne?” jedhanii gaaffii baay’ee gaafatan. Quruphisattiinis deebiftee,“ Dhuguma sirbaa waanan tureef yeroo argachuu hin dandeenye ”jette. Tuuti goondaa sunis deebisanii, “Ganna guutuu sirbaa baate erga ta’ee, bona kana immoo shubbisuu irraan kan hafe waan biraa hojjechuu hin dandeessu” ittiin jedhanii kolfaa gara hojii isaaniitti deebi’an.
Barnoota: Guyyaa bokkaatiif waa qusachuun barbaachisaadha, waan jireenya keessatti bor sitti dhufuu danda’u hin beektu. Hojii kaa’achuun (waan amma hojjechuu danda’an boriif dhiisuun) rakkina hin yaadamnetti dabarsee nama kennuu danda’a.
Fedhii yeroo dheeraa fi kan yeroo gabaabaa madaallii isaanii eeguun barbaa chisaa dha.
Goondaa isa gar-malee dadhabee hojjetuu fi quruphisa isa bashannana jaallatu gidduu bakki giddu-galeessa ta’e ni jiraataa? Ati caalaatti isa tokko moo isa kaan fakkaattaa?
Marii: Amalli maallaqatti fayyadama kee maal fakkaata? Guyyaa bokkaatiif jettee ol kaa’atta ni qusatta moo yookiis akka bokkaadhumtuu hin jirretti yaadda?
Yoo quruphisi kun waan barbaaddu hin arganne ta’e iyyuu gurmuun goondaa sun amala qorophisaa bakkee baasuu isaaniitiin maal argatani?
Akkayya qalbii (mental models)- sababi gartuun goondaa sun quruphisattii gargaaruu didaniif isheen seer-bu’uura cimanii hojjechuu fi dursanii karoorfachuu isaan qaban irratti waliif galuu waan diddeefidha (waan hin jiraatiniif).
Seer-bu’uura: Kallattii, Hiriirsuu, Of kennuu Gartuun goondaa sun galma nyaata bonaaf isaan ga’uu danda’u walitti qabachuu qabu turan, yeroodhaan itti dadhabanii hojjetan, hojii isaaniis milkeeffatan.
Wiirtuu geggeessummaa Addunyaawaatiin Center for Creative Leadership (CCL) irraa barreeffama argame.


text:
Artistiin ummataa kan gaddaafi gammachuufis ummata isaa keessatti argamee waliin dhandhamuudha.
Viidiyoon kun Eebba Ollmaa Dargaggoo keenymatu Keenyarratti Kan fudhatameedha
Video credit Seenaa Dureessa Obsaa Oho ehee Qeerroo Yaa turmbullee Dhufe kan nyaaratti hin bullee
Artistiin ummataa kan gaddaafi gammachuufis ummata isaa keessatti argamee waliin dhandhamuudha. Galatoomi Hacaaluu. Galaanaa Gaaromsaafi kanneen biroo osoo Baddallee irraa karaa dheeraa san deemanii bakka awwaalaa gahuuf karaa dhihoo irratti konkolaataan jalaa cabe. Akkuma argamanitti lakkaayamaaf.
yeroo amma kana yuniversity amboo kessatti ijolleen amaraa fi kan biroos osoo baratonni nu birati rebamanii baruchu hin dandenyu jechuun meesha isani fudhatani bahuf jenan federali dhorkaa jiru ijoleen gambellas gara biyya gala barachu hin dandenyu jecha jiru polisonni oromiyas hidhano gutuun main cumpus fuldura dhabacha jiru


text:
Get this from a library! Macaafa qulqulluu: afaan oromoo.. [YaʼItyop̣yā maṣhaf qedus māh̲bar.;]. Download Afaan Oromo Bible – Macaafa Qulqulluu Apk luu free- all latest and older. Gara Hiika Afaan Oromoo tti baga nagaan dhuftan! Gaaffiilee Macaafa Qulqulluu deebiin kennameef. Gaafilee Afaan Oromotiin nuuf .
Waaqayyo Gooftaan biyyoo lafaattii nama tolchee, hafuura jireenya itti godhu funyaan isaatti in baafate, akkasitti namni uumama lubbuu qabaatee jiraatu ta’e.
Waaqayyo Abraamiin amma Biyya kee, firootaa fi mana abbaa keetii irraa, Gara biyya Ani si argisiisuu dhaqi;2.
Catalog Record: Macaafa qulqulluu : afaan oromoo | Hathi Trust Digital Library
Fayyinnis Yesuus Kiristoos duwwaadhaan malee, kan biraatiin tokkollee hin jiru; maqaan kan biraa, ittiin fayyuun kan nuuf ta’u, Waaqa jalaa ilmaan qulqulluu hin kennamne HoE 4: Ilma Isaa tokkicha cubbamoota fayyisuuf aarsaa gochuun Isaa Inni fedha cimaa qabaachuu Isaa argisiisa.
Shakkii tokko malee lakkoofsi isaanii Inni guddaan tartiibota ergamootaa sadan hunda irraa uumame.
Sexually explicit or offensive language. Warri Ormaa Mootummicha keessatti dhalatan hundinuu fayyina argachuu in danda’u Isaayyaas Namoonni hundumtuu cubbuu in qaba-nuyillee, warri kan Qulquoluu taane in qabna. Waaqayyo karaa baayoloojiitiin Yesuus ilma Maaramiif abbaa hin ta’u Isaayyaas 7: Iddoon gadadoo, bakki namni tokko jannata otoo hin seenin dura cubbuusaa ofirraa itti dhiqu jiraachusaa Kitaabni Qulqulluun bakka itti dubbatu hin qabu.
Wanti hundinuus Isumaan ta’e, waan ta’e keessaas Isa malee kan ta’e tokkollee hin jiru. Onesmoos achitti dhukkubaan qabamee dhukkubsatee ture. Galmoonni quqlulluu, hojiiwwan Waaqayyoo barbadeessuu, lubbuun akka hin fayyine, warra akka du’aa hin kaane, ardiin iddootti akka hin deebineefi ofiisaatii Galaana Ibiddaatti akka hin gatamne dhowwuufi akkuma fincila isaa isa jalqabaa galmisaa, inni ammayyuu Waaqayyo aangoorraa buusuu fi bakka Waaqayyoos Waaqa tolfamaa ta’uu cimsee barbaada Isaayyaas Account Options Sign in.
Inni orpmoo Ilma bara-baraa in kenna Yohaannis 5: Waaqayyo jalqabaa fi qulqullluu hin qabu: Dhagin lammaffaan baroota darbaniif baruma-baraanuu akkuma Faarsaa Kanaafuu sa’atoonni sunniin walirratti dabalamanii ida’amuu qabu yaada jedhuun gumii niiqiyaarraa jalqabee kan jiru itti herregamuun guyyaa 10 guutee onkoloolessa 5 kan ture onkoloolessa 15 akka ta’u labsame. Foon uffachuu Isaatirraan, Ilmi gara Waaqummaa Isaa isa barbaachisaa fi hafuura namaa guutuu fi dhagna namaa guutuutti in dabalame; ta’ullee kan biraa haa hafuutii fooniiniyyuu guutummaan Waaqayyummaa namummaa Kiristoos keessa in jiraata.
Click here to review our site terms of use. Inni qajeelfama biyya lafaa jal’aa fi kanneen Kiristoos akka fayyisaa isaanitti fudhachuu didan hunda in barbadeessa Isaayyaas Wanti as keessatti dhihaatu barreeffama fuula dhibbaatamaa toora weebsaayitii kootii www.
Catalog Record: Macaafa qulqulluu : afaan oromoo | Hathi Trust Digital Library
Asitti qabxiilee barbaachisoo afur keessa deebinee ilaalla: Inni dabalataanis karaa ergaawwaniitiinis waldootii kiristaanaa naannoo aafaan, akkasumas immoo Innii fi gareewwan isaa fedhoota adda waldoota kiristaanaa qunnamuudhaan gargaaraniirus. Fayyina Isiraa’elirraan, Masihichi baabura Isaatiin waldaa kiristaanaa wajjin gara lafaatti in deebi’a Roomaa Du’a foonii Uumama 3: Yesuus imimmaan qulquluu dhangalaase Yohaannis Dhugaa isa Yesuus cubbuu keetiif du’uu Isaa, awwaalamuu Isaa fi Waaqayyo warra du’an keessaa Isa kaasuu Isaa in fudhattaa?
Kiristaanonni warra Wongeelaa Itoophiyaa guyyaa dhalootaa, du’aa fi du’aa ka’uu akka ayyaana guddaatti kabaju.
Inni Yihudota dhuma waggootta torbanii irratti lubbuudhaan hafan hunda baraaruuf jecha danqaraa Isiraa’el Masihicha diduudhaan uumte in cabsa Isaayyaas Kun attamiin uumamuu akka danda’e hayyootni amantaa ni ibsu. Afaqn dhagni naannoo immoo ijatti waan mul’attuuf waldaa mul’attu jedhamee waamama.
~ Qo’annoo Macaafa Qulqulluu Afaan Oromootiin ~
Sababoota gurguddoo danuudhaan akkuma Seera Uumamaa Isaan kun hundinuu hafuurota hojii, warra fayyina argachuuf mzcaafa hojjechuudhaaf ergaman mitii ree Ibroota 1: Inni Mana Qulqullummaa Yeruusaalem keessa taa’ee, ani Waaqayyo ofiin jechuudhaan labsee Yihudoonni akka isaaf sagadan gaafatee, hoomaawwan waraanaa biyya lafaa akka Yihudoota barbadeessaniif walitti in qaba Daani’eel 9: Qaroominnii fi seenaan maaafa isheen biyya lafaatiif gumaachitu bal’ina isheetiin kan walitti dhufuu miti.
Systematic Theology, Volume 1, Inni isaan keessa jiraachuudhaan Yoha.
Qulqullu boodammoo guyyoota sadi booda haadha manaasaatti dhaqee himee yohaannis garaatti baatame. Innis maqaa barsiisota amantaa fi seeraa bara Yesuusiin seexanaaf kenname jecha qoosaa fakkaata.
Gaaffiilee Macaafa Qulqulluu deebiin kennameef – Afaan Oromoo!
Kakuun Abraam kakuuwwan kan biroo sadii kanneen Waaqayyo saba Isiraa’eliif gale kanneen hamma yeroo dhumaatti ta’an Roomaa 9: Kunimmoo Qeesonni warra Ortodoksii akka isa jibban godhe. Fayyisaa ta’uu kan danda’u eenyu?
Waaqayyo iddoo hundattuu in argama. Kakuu Muusee ykn salphaadhumatti, Seerootaa fi gaaffiiwwan isaa Seera Ba’uu Kanaafuu Inni bulchaa birmadummaa isaati. Caaffata keessa seera tokkotu jira, Namni tokko ifa argachuu danda’u yoo argate, ifa fayyinaaf afsan isa barbaachisu hamma Inni argatutti Waaqayyo gara ifaa isa caalutti isa qajeelcha, Ermiyaas Garba keessanii fi barataa Sagalee Waaqayyoo, Noormaan Manzoon.
Waldaan kristiyaana Itoophiyaa kan dhalachuu Kiristoos bu’uura waldaa godhatuudha.
Miilla fannoo jalatti namoonni hundinuu cubbamoota Roomaa


text:
Magaalaa Bishooftuu keessatti walitti bu’iinsa uumame irraan kan ka’e dargaggoonni kuma lamaa ol ta’an mooraa humna qilleensaa keessa buufatanii jiraachuun beekamee jira.
Dargaggoonni kunis mootummaan bakka dhaloota isaaniitti akka isaan deebisu gaafatan. Bulchiinsi magaalaa immoo gaaffii isaanii hin simanne. Dargaggoonni dhalata Walaayitaa ta’an kun nyaata ga’aa waan hin arganneef beela’uu isaanii madden hangi tokko dubbataniiru. Bulchaan magaalattii garuu ni haalan.
Kibxata darbee qabee ittiin ka’umsi isaa sababaa hin beekamneenii dargaggoonni kun mooraa sana keessa dahatanii kan jiran.
Walitti bu’iinsa namoota lama gidduutti uumame irraan ka’ee gara walitti bu’iinsa garee fi gosaatti kan jijjiirame hookkarri kun yeroo ammaa tasgabbaa’us sababaan isaa hanga yoonaa kan hin beekamneef miidhaan dhaqqabe illee addaan kan hin baafamne ta’uu kantiibaan magaalaa Bishooftuu aadde Gennet Abdallaa kaleessa VOAf ibsaniiru. Dargaggoonni kun attamiin mooraa sana keessatti akka wal ga’an illee waanti beekame hin jiru jedhan aadde Gennet.
Akka jedhame gamas kan seenan dirqii dhaan miti. nuti hin beeknu. Haa dirqisiisamanii, namni waame haa jiraatuu qulqulleeffamaa ka jiru ta’uu isaa fi hawaasi naannoo namoonni kun akka hin beelofne dabaree nyaata geessaafii jira malee hin beelofne jedhan.
Namoonni kun lammii keenya waan ta’aniif illee deggeruuf itti gaafatamatu nu irra jira kan jedhan aadde Gennet walitti bu’iinsa gosaa fakkeessuu kanneen jiran akka jiran illee shakkii qabaachuu isan.
Walaayittaa irraa kanneen ta’an lammiiwwan kun qe’ee keenyatti nu deebisaa jedhanii gaafataa jiraachuu isaaniif bulchiinsi magaalaa Bishooftuu immoo akka mirgi heeraa eeyamuufitti eessa iyyuu dhaqanii jiraachuu dana’u jedhan.


text:
OMN: Haala yeroo iratti turtii Dr. Mararaa Guddinaa Waliin (Amajjii 09, 2019)
HAMMAA AMMATI NAMOONI MOTUMMAA BULCHISAA ABIYYI AHMED UKKAMSEE NAMA 1579 .RAJII!! Amajji 09,2019] Harmeen Caaltuu Taakkalaa maal jedhu?
“Waraana Liyyuu Ayilii Oromiyaatu ganama sa’a 12 irratti nutti seenee mana nutti rukute. Yeroo sanatti akkuman ta’eyyuu hinbeeku gaggabeen lafatti kufe. Waanan qabadhus dhabeen dacheetti lafa dhahe. Achitti bishaan natti naqani. Isaanuma (warra Caaltuu qabuu dhufe) keessaa tokkommoo na sossobee gaaffii wayii gaafannee deebifna naan jedhee na sossobe. Yeros lakkisanii guyyaa sa’a 8 boodammoo ammas manatti marsanii fudhatan….”
“Ani waanuman jedhu hinqabu, ijoolleen kun anaan ala Abbaa hinqaban, anammoo waan isaan natti deddeebi’anii qofaa na hanbisuu barbaadaniif hinbeeku…” Jechuudhaan boo’aa miira gaddaan Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo dubbisan Harmeen Caaltuu Taakkalaa.
Qophii keenya har’aan guutummaasaa dhaggeeffattu!
Amajji 09,2019] #Hidhaan uummata Oromoo irratti jabaatee itti fufe. Bulee Horaa keessattis Oromootni hedduun hidhamaa jiru.
1. Gololcha Goobanaa
2. Duubaa Yaachis
3. Turee Xissoo
4. Duubee Xissoo fi
5. Dejenee Qilxaa Goloo
Suuraa namoota sadii argannullee ka lamaa ammaaf hinarganne.
SHIRA #ODP ILAALA
Amajji 8/2019 dhaamsa gola tikaa federaalaa keessaa baate
” Elaa yaa qomoo koo miseensa tikaa mootummaa EPRDF keessaa hojjedhus Ummanni Oromoo miidhamuu mitii gaaddiidduun lammii koo irra ejjetamuu hin fedhu. Nan sobaa fi dhugaa odeessa ani siif kennummoo iccitiima ani kanaan dura siif kennurraa tilmaamuu dandeessa. Ummanni Tigiraayi maaliif RIBtti daandii cufe beektaa? Odeeffannoo mootummaan karoorsee hojiitti hiikuuf jedhu argatan innis;-
1=Mootummaan RIB daangaa Ertiraa irraa kaasuun isaa saba qaba innis Mootummaan Ertiraa Baadimmee,shiraaroo fi kkf Mootummaa naannoo tigiraayi rukkuchiisee akka fudhatan waliif gale. Gabaabumatti Ertiraan akka tigiraayin rukuttuu fi RIB akka qooda keessatti hin fudhanne waliif galan.
2=Amaarrimmoo Walloo, Raayyaa fi kkkf rukuttee akka humnaan fudhattuuf mootummaa naannoo Amaaraa waliin waliif galan akkasumas magaalaan finfinnee dantaa Amaaraa fi Oromoof qixxee akka qooddatan waliif galan kunis kan hojiitti hiikamu WBO dhiha Oromiyaa,jiddu gala, baalee,gujii fi boorana keessaa erga dhabamsiifamee booda jedha waliif galteen kun kanaaf hanga waraanni ABO badutti nageenya walii eegna, waldeggerra,waltumsina kallattii hundaan jedhanii waliif galan.
3=RIBn mootummaa naannoo Amaaraa fi Tigiraayi keessaa gara Oromiyaatti guuramaa jira WBO balleessuuf waan ta’eef adaraa ummata koof naaf dhaami jiraatti gurguramaa jirra yaa qomoo koo”
Adem Misoma
By Solomomn Ungashe
Welde-Abos
Sababa sadiyiif ABOn Jaal Dawud Ibsaan hogganamu ABO jedhamee waamamuu qaba:
1- Dhaabichi maqaa kanaan of waama sababa ta’eefi. Qaama tokko maqaa inni ittiin of waamu dhiisanii kan biraa baasuufiin doofummaadha.
2- ABOn yeroo lammataaf bara 2001 keessa bakka lamatti cabe. An lameen keessaa isa tokko keessan ture. Qaama Cehumsa ABO jennee of waamne. Karoorri keenya walgayii Gumii Sabaa waamnee sagalee wayyabaan hoggansa Jaal Daawud jijjiiruu ture. Karoora keenya fiixaan baasuu sababa dadhabneef ABOn Jaal Daawudiin hogganamu ABO ta’ee itti fufe — Gumii Sabaatiin filatame sababa ta’eefi. Nutis ABO-QC taanee hafne.
3- Bara 2001 booda ABOn yeroo addaddaa caccabeera. Kanneen irraa caban hundi maqaa haaraa baafatan malee nutu ABO dha ofiin hin jenne. Fakkeenyaaf: ADO, ABO-Tokkoome, AWO, kkf. Yeroo sanas ABOn Jaal Daawudiin hogganamu ABO ta’ee itti fufe.
Qaamotni ABO irraa caccaban har’a maqaa dur ofiif baafatan gatanii nuti ABO dha ofiin jedhuu hin danda’ani. Maqaa jijjiirrachuu yoo barbaadan bataskaana Garbeelii deemanii kristinnaa ha ka’ani. Yeroo sana Welde-Abos jennee waamuunii dandeenya


text:
United Kingdom humnootii ishee gara Somaaliyaa fi Sudaan kibbaatti erguuf murteessuun ishee yaada gaarii tumsa uummata biyyoota lameeniif gochaa jirru jabeessa jechuun mootummaa biyyatti keessatti ministerri waa’ee Afrikaa Grant Shapps dubbatan.
Angawaan kun New York irraa VOA Sagantaa Somaaleef akka ibsantti hawaasnii addunyaa biyyoota wal waraansa sivilootaa irraa bayyanataa jiran kan akka Somaaliyaa hin deggeru taanaan kufaatiitti deebi’uu, sana booda hamaan dhufu kutaa sanaaf qofa ituu hin taane biyyoota fagoo jiran kan akka Briteenii fi Amerikaa gaaga’aa jedhan.
Somaaliyaan imaammata biyya alaa kan mootummaa United Kingdom keessatti ijoo fi iddoo duraa qabattee jirti kan jedhan Mr. Shapps kun dhimmi Briteen qofaa waan hin taaneef biyyonni ka biroonis imala nagaa eegsisuu kanatti akka hirmaatan gaafatan.


text:
Google dhaabbata teknoloji idil addunyaa Ameerika kan oomishaa fi tajaajila intarneetiin walqabatu kanneen akka teknoloji beeksisa onlaayni, serch injiin, kilawud komputing, mosaaji fi hardiweer irra bu'uureffateedha. Amazoon, Appilii fi Maaykirosoft waliin, dhaabbata teknoloji gurguddoo afur keessa tokkotti ilaallama.
Fulbaana 1998 keessa Google kan hundeessan Leeri Peej fi Serjiy Birin Yuuniversiti Stanford Kaalifoorniyaatti barattoota Ph.D turan. Isaan lamaan walitti sheerii gara dhibbentaa 14 kan qabanii fi humna filu abbaa qabeenyaa (stockholder voting power) dhibbentaa 56 karaa suupper vootingiin kan too'ataniidha. Kaaliforniyaa keessatti gaafa Fulbaana 4, 1998 Google akka dhaabbata dhuunfaa Kaaliforniyaatti kan isaan hundeessan.


text:
Tarkaanfilee lubbuu fi qabeenya diinaa irratti, Qeerroo Bilisummaa Oromoon, Konyaalee Harargee Bahaa fi Lixaa keessatti; Magaalaalee kanneen akka Asaboot, Ciroo, Awadaay fi Haramaayaa keessatti fudhataman.
Dhiigni Hacaaluu cinna Oromoo fi Itoophiyaa haa ta’u
Dhiigni Hacaaluu Hundeessaa qulqulluun dhangala’e, kan Oromiyaa fi Impaayera Itoophiyaa addaan kutu, akkasumas, kan walabummaan Oromiyaa ittiin mirkanaa’uu fi bilisummaan Oromoo ittiin dhugoomu ta'uu qaba! – Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Giddu-gala Oromiyaa irraa odeeffanne.


text:
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Bitootessa 15,2021
Gaansa korma gunii. Abbaa cidhaan tokkoo. Isa dhalchuu hindandeenye. Kan horee hindaballe. Hojii galma fagoo. Abjuuf hawwii dheeraa. Hiixannaa ol dheeraa. Kan bira hingaahamne. Fakkii nama hawwaa xuquu abjootuu. Isa garaa waaqaa, barruun dhahuu abjootu. Kan hojiirra olmaan. Samiif lafa caalaa walirraa fagaatu. Waan bira hingaahamne. Kan hinqaqqabamne. Dorgommii mohumsaa. Kan injifannoo hawwuu. Injifachuun ulfaatu. Abjuun qaamolee PP abjuu akkanaati.
Abjuu maseena. Ammoo maseena ta’uu osoo beekanii itti dhiisuu dadhabuu. Daranuu itti seenuu. Hanga daaraa ta’anitti harka kennuu diduu. Akka injifataman osoo beekanii. Harka isaanii gabaabsuu hanqachuutu hanga har’aa akka isaan ABO xuxuqan taasise. ABO dhabamsiifna. Dadhabnu ammoo nii dadhabsiifna dhaadannoo jedhuun warraaqu. Dhaadannoo hiikkaa hinqabne. Dhaadannoo funyoon of rarraasuu isaanitti fidu. Galma one. Masaraa barbadaa’e. Sirna du’e. Isa samee tortore. Sirna Oromoo saamu. Kan du’ee, reeffi isaayyuu bade. Sana jiraachisuu fedhu.
Ammoo hindanda’an. ABO’n dhaaba uummataati. Dhaaba injifataadha. Dhaaba milkaa’aa. Kan akeeka ifaa qabu. Dhaaba akeekni isaa saba maraaf tolu. Dhaaba sabaati. Gaafa ABO dhabamsiifna jedhan dirqama saba qoccolu. Sabaaf dhaabichatu addaan miti. Dhaabichaaf sabni qaama tokkodha. Lola sabaa adeemanii injifachuun abjuudha.
ABO keessatti caasaa ijaarrachuu barbaadu. Raammolee ABO keessaa arcaa’aan suufanii sakattaa’anii barbaadu. Isaaniin walitti funaananii ABO balleessuu hawwu. Balleessuu dhiisii dadhabsiisuunuu hindanda’amu. ABO’n dhaaba fiigee hinqaqabamne, kan dhahichaa siyaasaan hinduune ta’eera.
Har’a qaamni ABO gaangiriiniin dhukkubsateera. Gaangiriiniin madaa mataa qubaa irraa ka’ee qaama hunda qabatee nama ajjeesudha. Nama sana jiraachisuuf quba gaangiriiniin qabate sana kutuun yaalu ogeessonni fayyaa. Kanaan ala lubbuu nama sanaaf dhibeen sun daddarbee balaa guddaa ta’a. Nii ajjeesa.
Qaamoleen har’a PP waliin dhiichisa irra jiran. Kanneen kaleessa ABO. Har’a ammoo PP akka dhibee gaangiriinii sana. Isaaniin akka as deebi’anii ABO hinballeessine, dhaaba irraa kutanii, nagaa dhaabichaa tiksuu barbaada. Gaangiriinota sana ABO’n of irraa mureera. Warri dhibee gaangiriinii ABO tti ta’anii citan, dhaabichatti maxxananii ammas akka qaama ABO biraa hinballeessine tika jabaa taasisuu feesisa. Gaangiriiniin qoricha hinqabu. Gaangiriiniin siyaasaa akkasuma. Qorichi gaangiriinii siyaasaa ofittii kutanii qaama tortore sana gatuu qofa.
Gaangiriin siyaasaa ABO tibbana walga’ii kora sabaa teenye jedhu. Maqaa kora sabaa teenye, hoggana filanne jedhuun uummata gidduutti jeeqama uumuu yaalu. Qaamoolee PP tti dugda gatanii ABO fakkaatanii ABO balleessuu hedu.
“…Waajjiraalee cufuu, hoggana dhaabaa hidhamuun, uummati Oromoo waraana PP’n ajjeefamuun, badii qaama mootummaa miti…” jedhu. Nuti mootummaadha jedhanii afaan of labsuu qofatu isaaniif hafe. Nuti warruma qaamolee siyaasaa hidhaa jirudha, Nuti warruma uummata Oromoo ajjeesaa jirudha ergaa jedhu dabarfatu.
As deebi’anii ammoo nuti hoggana ABO ti jedhu. Hidhamaa siyaasaa hoggana ABO fi maqaa ABO tiin hidhameef humaa miira gaddaa hinkennan. Hinrifatiinif. Daranuu hidhamuun isaanii akka isaan har’a akka barbaadan shira dalagan waan godheef isaaniif akka gammachuu wayii ta’eera. Waa’ee jaallan isaanii kaleessaa har’a mana hidhaa jiranii hindubbatani. Waa’ee dhuma aangoo sanatu isaan dubbisa. Waa’ee aangoo qooddachuuf aangoo qabachuu.
Kanaafin isaan akkanaan gaangiriinii ABO ti jedhe. Gaangiroonni kun ABO irra turan osoo ta’ee qaama ABO hedduu madeessu. Madaa booda lubbuu baasu. Erga lubbuu ABO baasanii, gara sabaatti ce’u. Sabicha gaangiriinii sanaan qabsiisanii daguuganii Habashaa waliin ta’uun balleessu. Kanaaf gaangiriinii ABO’n irraa citanik arca’an kana uummatis of irraa akka ittisuuf dinninun dhaama.
ABO’n dhaaba uummata Oromoof wabiidha! Dhaabichi labata kaayyoof sagantaa ABO ofitti fudhateen tikfama! Gaangiriinii fi dhibee ABO tti aggaamamu kamuu kan irraa qolatu qabsaa’ota bilisummaa aantummaa Oromoof Oromiyaa qabanidha!
Injifannoon Uummata Oromoof
Qalbeessaa Dhangi’aatiin