text:
Gamtaan lafaa ka’ii, diina shoororkeeysi.
Lafa abbaa keetii, gurguramuu dhoorgi.
Nyaaphaan lafa saamuuf, biqiltuu goggoysee.
Godoo ofii jaaruuf, godoo teenya diigee.
Qotee bulaa keenya, ala bulaa godhe.
Warra dhoortoo kannu, dhoortoo kadhaa mude.
Oso teenyee laalluu, saamtuun daangaa ceetee.
Handhuura lafa too, Finfinne gurgure.
Ciree walii hiruu, malka jabdun gehee.
Roorroon saba fixxee, gamtaan lafaa ka’ii.
Oromo finicilii, qomo tti lallabii.
Barataa fi barattu, qotee bulaa wajji.
Harqoota gabrummaa irree teetiin cabsi.
Hanqa yoom gadado, boochee wal dhaalchiifta.
Maatii waatii dhabdee, ala bulaa taata.
Hanqa yoom yadannof siidaa qortee jaarta.
Waan dabre yaadattee, hanqa yoom gaddita.
Hanqa yoom sheenoytee, hidhii alanfatta.
Lamuu lafee guurtee, hanqa yoom awwaalta.
Calanqo fi aanole tti haawwan harmi cite.
Dargaggo fi manguddo jiruun harka dhabe.
Dhiiga dhiigaan dhiyxee, oso haaloo baaftee.
Irreen tee mullattee, kabajaan jiraatta.
Tana godhuu ooltee, tanaaf lamuu dhumta.
Walqixxummaaf boocha, jireenyaaf gaabbita.
Lafarraa buqqisee, gabra si hanqisa.
Harkaa harmaa mure, shanyii si xuruursa.
Kaatee yon falmanne, lamuu siidaa jaarta.
Hanga yoom gadado teenyee wal dhaalchifna.
Tun dhaabbatuu qabdii, ka’aa ni falmanna.
Maqaat adda malee, cunqursaan sanumaa.
Akaakayyon isaa lafee Oromootiin tokkummaa jaarratee.
Inni arraa ammo maqaa misoomatiin lafaa nu buqqaasee.
Xiqqoo guddo qabnu, qabeenya nu samuuf.
Beekhaa kheenya fixuun, jiruun nu hiyyoomsuun.
Arras itti fufee, khaanee haa falmannu.
Roorroon faagaa baatee gulantaa nu diydee.
Handhuuraa biya too, lafaa nu buqqaafte.
Goojjon nu diigamtee, maatiin bittinnooyte.
Finfinnee dhiifnaaniif, malka jabdu dabre.
Hanqa yoom jiraanna, ala bulaa taanee ?
Agamsa birbirsa bulbulas dhaalamnee.
Dura osoo siiynu, golboo koflen qaarree.
Laafto fii eekka ttis eega jalaa hin baane.
Kuno lafaa fixee, xarafatti nu baasee.
Hanga yoom gadado jiruun wal dhaalchifna.
Tun dhaabbatuu qabdii, ka’a ni falmanna.
Kharaa inni beekhuun, ifirraa dhoorgina.
Diinni boortaa malee, inni hin beekhu tola.
Mirga boortaan dhabnee, boortumaan deeffanna.
Dhiigni dhiigaan bahaa, haqa keenyaaf lollaa.
Yaa Oromo ka’aa, lollee bilisoomna


c: text/html

text:
Fincilli Xummuraa Gabrummaa, Naannoo Oromiyaa Kutaalee kanaan dura hirmaannaa hin agarsiisin Guyyuu irraa dabalataa finiinee itti fufaara. Qabsoon Ummanni Oromoo mirgaa isaa kabajsiifachuuf taasisu: Qeerroo Jimmaa, Iluu fii Arsii Bahaa, sochoosee, Dirree bilissummaatti tarkaanfachaa jira. yeroo gabaabaa keessatti goototni Oromoo...
Read more »
06Oct
GABAASA GODINA ARSII LIXAA IRRAA NU DHAQQABE. Godina Arsii lixaa aanota hundaa keessaatti diddaan akkuma itti fufetti jira. Guyyaa dheengaddaa irraa jalqabee, Aanaa Qoretti Agaaziin 4 ummataan yoo ajjeefamu, Agaaziin 4 ammoo, achuma magaalaa Qoree keessatti poolisii Oromiyaa tokkoon ajjeefamanii...
Read more »
03Oct
RDH Tarkaanfii suukkanneessaa Mootummaan wayyaanee, kan murna bicuu Tigireetiin durfamu, guyyaa kaleessaa ilmaan Oromoo bakka isaan ayyaana irreechaa kabajataa turan irratti gochaa duguuggaa sanyii fudhachuu isaa hordofuun, Oromiyaa guutuu keeysatti diddaan haala jabaan cimee geggeeffamaa akka jiru beekkamee jira. Seenaa...
Read more »
01Oct
Godina Arsii Bahaa Aanaa Leemmuu fii Bilbiloo, Ganda Saamera Kolbaa Keessatti, Guyyaa Dheengaddaa Dargaggoon Muftii Tujjaaraa Waajjiroo Jedhamu, Humna Tikaa Wayyaaneetiin Akka Ajjeefame Beekkame. RDH Onkololeessa 01/10/2016 Godina Arsii Bahaa Aanaa Leemmuu fii Bilbiloo, Ganda Saamera Kolbaa, Magaalaa Saamara...
Read more »
27Sep
Hacuuccaanii fii Miidhaan Hidhamtoota Irratti Geggeeffamaa Jiru, Cimee Itti Fufee Akka Jiru Beekkame. Hidhamtoota gara manneen hidhaa Baatuu fii Shawaa Roobititti geeffamanii turan keessaa, muraasni gara mana hidhaa Qiliinxootti akka deebifaman, maatiiwwan hidhamtootaa himaa jiru. Balaa Ibiddaa fii dhukaasaa mana...
Read more »
Godina Arsii Lixaatti, Aanaan Ajjee, Agaazii wal irratti akaaye! Guyyaa hardhaa jechuun, Fulbaana 23/2016 Godina Arsii Lixaa Aanaa Ajjee/Shaallaatti, Hawaasni Naannichaa, Qaamota gara jabeeyyi mootummaa Wajjiin, wal-dura dhaabbannaa cimaa geggeessaniin, Agaazii hawaasa Ajjee irraa meesha waraanaa hiikuuf ganamaan hawaasatti bobbaafame...
Read more »
17Sep
Iccitiin Mormii Diddaa Gabrummaa Saba Oromootiin ka’ee, Guutuu biyya Itiyoophiyaa Raasaa jiru Maali, Maaliif, Eenyuuni? Gaaffiilee Jedhaniif Kaabinee Ministeeraa fii Prezdaantii Oromiyaa duraanii, Juneeydii Saaddoo deebisaa Kennan Qabu. Waggoottan 20 dabraniif, mootummaan Itiyoophiyaa ija isaa cufatee, tabba bahaa turee jira....
Read more »
15Sep
Fayyisaa leellisaa akka lammummaa US hin barbaanne Ibsa gaazexeessitootaaf kenne irratti beeksise. 9/15/2016 Asxaan Atleet, Lellisaa Fayyisaa Deessisaa, dorgommii Rio Olympic irratti agarsiise, Asxaa gabrummaa, hidhaa fii roorroo Ulee kan mootummaan wayyaanee hawaasa Oromoo irraan gahaa jiru, karaa nagayaatiin ufirraa...
Read more »
14Sep
Oduu Amma Nu Dhaqqabe Miseensoota Koree Fala Barbaadduu Hawaasa Musliimaa fi Obboleewwan keenya Dhiheenya Kana Mana Hidhaarraa Bahan Hawaasni Musliimaa Ziyaaraa Isaaniif Taassisaa Jiraniif Hedduu Galatoomfachuun, Bakkeewwan Fagoo Irraa Zayyaruuf Gama Isaaniitti dhufuun akka hin Dadhabneef waamicha dabarsan! Ustaazoonni keenyaa...
Read more »
09Sep
Walitti qabaa koree Fala barbaadduu Hawaasa Muslimaa, Ustaaz Abubakar Ahmad dabalatee gootonni lamaan, dubartootaa, Obboleeyyanii fii Ustaazonni keenya 9 Inshaa’a Allaah guyyaa Boruu gadi Lakkifamu jedhamee Eeggama. Karaa biraatiin Ustaaz Ahmaddiin Jabal, Ustaaz Ahmad Musxafaa, Khaalid Ibraahiim, Muhammad Abaataa...
Read more »

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ayyaanni Irreechaa Tulluu Zuqaalaa irratti akka hin kabajamne dhorkame.
Ayyaanni Irreechaa Arfaasaa Tulluu Cuqaalaa irratti akka hin kabajamne Dhorkame
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 3/17/2015
Bitootessa 17, 2015 | Oromedia.net
Ayyaanni Irreechaa Tulluu Zuqaalaa irratti akka hin kabajamne dhorkame.
Ayyaanni Irreechaa Tulluu Zuqaalaa irratti akka hin kabajamne dhorkame.
Gabaasaan keenya Bishooftuu irraa akka ibsetti, ayyaana Irreecha Arfaasaa kabajuuf hojiin gaggeeffamaa ture ajaja mootummaatiin akka dhaabbatu taée jira.
Odeessi kun dabalee akka ibsetti, duraan Ayyaana kana kabajuuf Waajjirri Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa sagantaa baafatee ture.
Garuu, dhiibbaa fi duula garee aadaa Oromoo hin jaalanne irraa dhiyaateen dhimmi kun akka dhaabbatuu fi ugguramu godhamee jira.
Ayyaanni Irreechaa sabni Oromoo ittiin beekamu Tulluu Zuqaalaa irratti kabajuuf abbootiin Gadaafi biiroon aadaafi tuuriizmii Oromiyaa hojjachaa turuun isaanii kan beekamuu dha.
Garuu, ajaja mootummaa Itoophiyaa irraa kennameen Abbootiin Gadaa fi biiroon aadaafi tuuriizmii Oromiyaa dhimmi ayyaanichaa haalanii ibsa akka kennan godhameera.
Dhiyeenya kanas gaggeessaan dhimmoota koomunikeeshinii biiroo aadaafi tuuriizmii Oromiyaa obbo Zawuduu Maammoofi abbaa Gadaa Bayyanaa Sanbatoo ajaja mootummaa irraa kenname kana bifa biraatiin ibsaniiru.
Ibsa isaanii keessattis, oduun ayyaanni Irreechaa Tulluu Zuqaalaatti kabajamuuf jedhamee afarfamaa ture bu’ura kan hin qabneefi jette jettee dharaa akka ta’e himan.
Obo Zawuduun qaanii tokko malee ajaja mootummaa fudhatanii, sagantaa biirichi qabatee ture, “oduu jettee jetete dha,” jechuun isaa hedduu saalpfachiisaa taúu madden keenya dabalnii ibsniiru.
Abbaa Gadaa Bayyana Sanbatoos haaluma wlfakkaatuun “dhimmi kun sadarkaa waldaa abbootii Gadaatiin kan hin beekamne dha,”jechuun ajaja mootummaa itti hime dabarsanii jiru.
Ayyaanni Irreechaa Arfaasaa ayyaana waggaa keessatti siá tokko yeroo bonni dhumee ganni dhufu, Tulluu irratti kabajamu ta’un beekamaadha.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Viidiyoowwan
Oduu biyya keessaa
Ijaarsa Yuunvarsiitii Booranaaf dhakaan bu’uuraa kaa’ame
Finfinnee, Gurraandhala 18,2009(FBC) – Aadaa fi duudhaa hawaasa horsiisee bulaa dagaagsuu fi...
Ispoortii
Liigichaan Baankiin Daldalaa magaalaa Waldiyaan qabxii qooddateera
Finfinnee, Gurraandhala 18,2009(FBC) – Torbee 2f boqannaarra kan tere priimiyar liigiin...
Fayyaa
Qoricha kamuu fudhachuun dura….
Finfinnee, Gurraandhala 18,2009(FBC) -Qoricha gosa kamuu fudhachuun dura gorsoota barbaachisoo...
Oduu Idila Addunyaa
Erdoohaan murtiin adabbii du’aa akka eeyyamamu barbaadu
Finfinnee, Gurraandhala 18,2009(FBC)- Preezdaantiin Tuurk Reesiib Xaayib Erdoohaan adabbiin...
Haala gabaa
Buna gabaa alaaf dhiyaaterraa Doolaarri miiliyoona 360 ol argameera
Finfinnee, Gurraandhala 18,2009(FBC) – Ji’oottan 7n keessa buna gabaa alaaf dhiyaaterraa...
Teeknolojii
LGn bilbiloota “X Power” 2 fi “G”6 gabaadhaf dhiyeessufi
Finfinnee, Gurraandhala 17,2009(FBC) – Oomishaan meeshaalee teeknooloojii Kooriyaa Kibbaa LGn...


text:
Barruun Qeerroo Oromiyaa Bakka Gara Garaatti Tamsa’uu Itti fufee, Wallagga Magaalaa Mandii Keessatti Ammoo Diddaan Gabrummaa Jabaatee Itti Fufuun Manneen Daldhalaa fi Waajiraaleen Mootummaa Cufaman. Namoonni Sadiis Maddawuun Lama Ammoo Loltootaa Wayyaaneen Ukkamfaman.
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 11/26/2015
Sadasaa 26, 2015 | Gabaasa Qeerroo Sadaasa 26, 2015 Mandii
FDG Oromiyaa keesatti yeroo ammaa kana mormii MP wal qabatee ka’ee jiruun Wayyaanee daran sodaachisee jira. Kaleessa lixa Wallaggaa Mandiitti diddaan ka’e Wayyaanen uummata naga irratt dhukaasa bante namoota 3 madoo goote 2 kan biro ammo ukkaamsuun bakka bu’an hin beekamu. Haala Kanaan diddaan kan itti caalu malee kan laaffate miti.Kanumatti fufuudhaan halkan edaa ergamtoota wayyaanee magaala Gimbii keessaa adamsanii Oromiyaa hin gurgurtan jechuun gootonni Oromoo tamsaasaa jiru.
Kana malees magaalaa Mandii,Najjoo fi Qilxuu Kaaraa jedhamu keessatti barruun warraaqsaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo jedhu heddumminaan faca’uu fi buufata fayyaa fi manneen barnootaa akkasumas waajjiraalee Mootummaa biratti faca’ee kaan maxxanfamaa ooluun loltootaa fi kaabinoota Wayyaanee guddoo kan rifachiise ta’uu Qeerroon gabaasa.
Magaala Mandiitti diddaa ka’een wal qabatee har’a suuqiwwan, waajjiraaleen, daandiin ummanni irra deemuu fi konkolaataa waanni hundumtuu cufaa akka tahe Qeeyroon gabaasaa jira. Magaala Mandii keessi dirree waraanaa taatee jirti yeroo kana. Namni dhimma isaa daandii irra deemus qabamuun qoratama waajjira poolisiitti. FDG ammallee kan boodatti jedheen osoo hin taane jabaatee itti fufeera Wallagga keessatti Gimbii, Dambi Doollo, Najjoo, Manasibuu fi Naannoo Gullisootti akka babalachaa jira.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Yeruguvaani delpa nevvadainanu chaalu
Orula vasamu gaadu ogu delpa
Yeti vanka deerpa nevvari tharamayaa
Viswadaabhiraama vinura vema//
Annee thelisina vaadiki yevvarainaa cheppagalathaaru.Kaani thelisee theliyani moorkhudiki yevaru cheppaleru manchi chedula vichakshana.Kukka thoka vankara antaaru kadaa peddalu.Yentha cheppinaa vari manasu chedda paikee maraluthundi..Anduke kavi ee saaroopyaanni chebuthunnaadu.Yeru nitaarugaa ,oke maargamlo payaninchadu.Vaagulu vankalu thiruguthoo ,melikallaagaa thirigi pothundi kadaa,.Daanini manam nerugaa cheyyalemu kadaa yentha kashtapadinaa.Anthe nantaadu moorkhuni manasu maarchatam.


text:
Seenaa Odaa Bultum! (H.JM)
Odaalee shanan godinaalee Oromiyaa keessatti argaman keessaa Odaan Bultum isa tokko yammuu ta'u godina Harargee Lixaa aanaa Odaa bultum, magaalaa Kaarra Qurquraa jedhamtu irraa fageenya 4km irratti argama. Odaan bultum gara kaabaatiin Gaara Bultumiin, gara Luxaatiin Haroo Carcariin, gara Bahaatiin Dandeen, gara Kibbaatiin immoo Gooroo Cirriitiin daangeeffamee argama. Moggaasa maqaa Odaa bultum ilaalchisee odeeffannoo akkas jedhuutu jira. Bara durii keessa gaafa Ituun tarree godaantu halkan hunda namni keessaa du'aa ture. Gaafa Odaa bultum jala bulan garuu namni tokkolleen osoo hin du'in waan bulaniif ganama hirriibaa ka'anii "Bullee bultanii?" jechuun nagaa wal gaafatan. Ergasii kaasee maqaan isaa Odaa Bultum jechuun miggaafame. Akka manguddoonni naannoo sanaa jedhanatti. Bara sana keessa ituun gosaan qabeenyaa fi diinagdee irratti walitti bu'aa waan turaniif haala kana fooyyeessuuf Odaa kana jalatti wal-gahanii Heeraa fi Seera ittiin bul...


text:
Tuesday, June 3, 2014
Dhalootni Qubee bu’aa QBO ti malee kan polotikaan gosaa dhalchee miti
Abdii Boruutiin
Yeroo hunda, dhimmi uummata Oromoo ykn waayeen qabsoo bilisummaa isaa yoo ka’u, Habashootni, waan kana busheessuuf jedhanii siyaasaa ykn polotikaa gosaa wajjin walqabsiisanii fedhii isaanii guuttachuuf carraaqqii akka godhan hubatama. Dhiyoo kana waayee Maastar Plaanii Finfinnee (MPF) ilaalchisee marii VOA sagantaa Afaan Amaaraa irratti godhame tokko akka tasaa dhaggeeffadheen ture. Habashootni, maqaa Oromootti yookaanis namoota Oromoo jedhamanitti fayyadamuudhaan kaayyoo dhokataa isaanii hojiirra oolchuuf shira dalagaa akka turani fi ammas itti jiran waan haaraa miti. Dhaggeeffattoota raadiyoonii isaanii afaanfaajjessuuf; dhimma kanas marii dhugaa fakkeessanii garuu isa kana keessatti dhaamsa qaban tokko dabarfachuuf jedhanii tooftaalee adda addaatti fayyadamu. Tooftaalee kana keessaa inni tokko, namoota Oromoo jedhaman garuu dhimma uummata Oromoo dhiisanii kan fedhii Habashootaa guutuuf carraaqan barbaadanii mariitti dhiyeessuu dha.
Dhimma MPF ilaalchisee, marii VOA irratti godhame sanarratti namoota Oromoo saditu dhiyaatan. Isaanis Dr. Bulcha Ta’a, Dr. Demissie Oluma fi Dr. Gizachew Tesso kan jedhaman turan. Akkan sabaa-himaalee adda addaarratti dhaggeeffadhetti, Dr Gizaachoon beekumsa fi ogummaa isaaniitti fayyadamuudhaan waayee dhimma MPF sirriitti ibsanii jiru. Jarreen lamaan hafan garuu, waanuma dhiyaataniif sanaayyuu yookaan hin hubanne ta’a yookaanis ammoo sababa kanaan dhiyaatanii dhaamsa biraa dabarfachuuf waan qophaa’an fakkaatu malee ibsi isaan lamaanuu kennan, akka hubannoo kiyyaatti, quubsaa ykn gahaa hin turre. Sirumaa, dhimma yaamamaniif dhiisanii waan biraa haasawuu keessa galanii turan. Ijoollee teenya, ijoollee Dhaloota Qubee, kan qabsoo kana keessatti dhalatanii guddatani fi dhimma saba isaanii hubatanii; mirga uummata isaaniitiif falmii gochaa, kuun ajjeefamaa, kuun dararamaa, kuun ammoo kan lakkoofsi isaani hin beekamne mana hidhaatti guuramaa otuu jiranuu; waayee kanarratti marii akka godhan kan affeeraman keessaa namootni lamaan qabsoo kana keessatti dhalachuu ijoollee teenyaatuu waan balaaleffatan fakkaatu. Kan nama dinqu, ijoolleen kun bu’aa polotikaa gosaa ti jechuudhaan dubbii gabaabsuu yaalanii turan.
Warra jara kana mariif affeeranis yoo ilaalle, akkuma yeroo adda addaa hubatamaa turetti, keessumaayuu gaazexeessituun Tizita Belachew jedhamtu, dhimmoota gara garaatti fayyadamuudhaan kaayyoo dhoksaa hojiirra oolchuuf tattaaffii godhaa akka turte waan beekamuu dha. Oromoota keessaa dhimma MPF sirriitti ibsuuf beekumsa, dandeettii fi ogummaa warri qaban otuu jiranuu; isaan kana dhiisanii warra fedhii Habashootaa calaqqisan barbaadanii mariitti dhiyeessuun, jarri kun kaayyoo maal akka qaban hubachuun waan nama rakkisu natti hin fakkaatu. Asirratti wanti hubatamuu qabu garuu, hammuma fedhan shira xaxuudhaan; warra fuudha fi heerumsaan yookaanis ammaao amantiidhaan Habashoota wajjin walitti-hidhannoo qaban; akkasumas warra ayidoolojiidhaan mataan isaanii naannaye barbaadanii akka meeshaatti itti fayyadamanii qabsoo keenyarratti duula godhuun, qabsoo kana dhaabuu ykn duubatti deebisuu akka hin dandeenye dha. Fuudha fi heerumsaan walittimakamuun Oromootaa fi Habashootaa akkasumas waliin hordofuun amantii Ortodooksii mirga hiree ofii murteeffachuu uummata keenyaa dhaabuu gonkumaa hin danda’u. Dhugaan kun firaafis ta’ee diina QBOtiif ifa ta’uu qaba.
Asirratti, olola oofuuf otuu hin taane, waan hubadhe tokkon ibsuu barbaada. Yeroo sochiin barattoota keenyaa biyya keessatti qabsiisamee akka ibiddaa boba’aa jirutti; yeroo sababa kanaan ijoolleen teenya irbaata rasaasaa ta’anitti; yeroo uummatni Oromoo biyya ambaa jiranillee yoomiyyuu caalaa tokkummaadhaan walbira dhaabbatanii sochii ijoollee teenyaa deeggaraa jiranitti; yeroo bakka-bu’ootni hordoftoota amantii hundaa walbira dhaabbatanii sagalee tokko dhageessisaa jiranitti, kan nama dinqu bakka-bu’ootni hordoftoota amantii Ortodooksii mul’achuu dhiisuu isaanii ti. Kun maal agarsiisa? Dhugaan lafarra jiru, amantiin Ortodooksii kun akka amnatii tokkootti qulqulluu ta’ee miidhaa ilma namaarra gahaa jiru balaaleffachuun silaa karaa Waaqayyo jaalatu ta’ullee; garuu har’as akkuma dur, amantiin kun kan Habshootni fedhii isaanii guuttachuuf akka meeshaatti itti fayyadaman ta’ee mul’ata. Kanaaf, Oromootni tokko tokko kan amantii kana hordofan, eenyummaa ofiitiif (Oromummaadhaaf) quuqamuu dhiisanii eenyummaa amantiitiif (religious identity) dursa kennuudhaan Habashootaaf meeshaa ta’anii argamu. Jiraachuu Oromiyaarra tokkummaa Itoophiyaatiif falmatu jechuu dha.
Ani walumaagalatti wantin jechuu barbaadu, Oromoo ta’anii dhalachuun qofaa gahaa hin ta’u. Yookaanis ammoo maqaa Oromoo qabaataniif Oromoodhaaf ykn dhimma saba keenyaatiif quuqamu jechuun nama rakkisa. Warri marii kanaa olitti tuqame sana keessatti affeeramanii dhiyaatanis,tokkoffaa, Oromoo qulqulluu ta’uun isaaniituu shakkisiisaa ta’uu mala. Lammaffaa, jarri kun akkuman armaan olitti ibsuu yaale, warra fuudhaa fi heerumsaan Habashoota wajjin maatii horatan ta’uus danda’u yookaanis warra karaa amantii Habshootaatiin (Ortodooksiitiin) eenyummaa kanaaf dursa kennanii fi dhimmi saba isaanii kan isaan hin quuqne ta’uullee malu. Sadaffaa, warra karaa ilaalcha siyaasaatiin ayidoolojiin tokkummaa impaayarittii sammuu isaanii guutee; sababa kanaan mirga hiree murteeffannaa sabootaatti hin amanne ta’uus danda’u. Kan ta’es ta’u, Habashoonni, keessumaayuu qopheessitootni VOA sagantaa Amaaraa, eenyummaa fi waayee jara lamaan sanaa sirriitti waan beekaniif; ejjannoon isaaniis maal akka ta’e waan hubataniif, isaan kana barbaadanii mariitti dhiyeessan. Shira dalaguuf yoo ta’e malee, beektotni fi kan ogummaa qaban hawaasa Oromoo keessaa dhabamaniitii miti jechuu kooti.
Dhumarratti, Habashoonni keessumaayyuu warri sirna durii dulloomaa sana deebisuuf carraaqan Nafxanyootni moofaan, waayee sirna Federaalisimii karaa danda’amu hundaan waan busheessuu yaalaniif, gaafiin mirga sabootaa, keessumaayyuu kan saba Oromoo yoo ka’u, kan dursanii lallaban waayee polotikaa gosaa, akka Afaan isaaniitiin jedhamu “Ya gosaa polotikaa” ti. Kanaaf, ijoollee keenya kan mirga uummata keenyaatiif wareegamaa jiran, isaaniif mararsiifachuun hafee siriidhaa isaan komachuudhaan, ijoolleen kun kan bara 1991 as dhalatan ykn Qubeedhaan baratan, bu’oota polotikaa gosaa ti jedhanii dhimma hin gaafatamneef deebii kennuu yaalu. Jarreen Oromoota jedhaman kunis ta’ee keessummeessitootni isaanii, otuu akka hawwii fi ilaalcha isaanii ta’ee, dhalootni Qubee kan har’a diina hamma funyaaniitti hidhate, faashistii Wayyaanee, dura dhaabbatanii mirga saba isaaniitiif falmatan kun, eenyummaa ofii dagatanii tokkummaa Itoophiyaa fi olaantummaa saba Amaaraaf kan dubbatan ta’ee, bu’oota polotikaa gosaa otuu hin taane, dhaloota biyya boonsisanii dha jedhanii ol ka’anii dubbatu turan. Haa ta’u malee, dhugaan hubatamuu qabu, Dhalootni Qubee, bu’aa qabsoo keenyaa ti malee, bu’aa polotikaa gosaa akka hin taane dha.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Akkuma beekkamu sochiin Qeerroon biyya keessaa gaggeeysaa jiru hawaasa Oromoo biyya keessaa fi alaa akkasumas firaa fi diinaafiis ifa tahuun isaa beekkamaadha.Kuniis eega sochiin Qeerroo Bilisummaa bifa addaan Oromiyaa guutuu keessatti warraaqsa biyyoolessaa qabsiisuun faajjii ABO ol kaasee gaaffii hundeesiyaasaa ABOn durfamu aduunyaatti muldhisee booda diinni karaa sochii tana ittiin dadhabsiisuu mala adda addaa dhawaa jiraacchuun isaa ni hubatama. Keessahuun sochiin Qeerroo kan Onkololeessa bara 2016 kana keessa gaggeeffamaa jiru gurra adunyaa hunda hawwatuu fi diina naasisee labsii muddamaa akka labsu taasisuun isaatiis ifaa dha. Kanaaf diinni yeroo ammaa karaa jala deemtoota isaa akka qabsoo Oromootiif dhimmee of fakkeeysuun sochii qabsoo bilisummaa Oromoo kan ABOn gaggeeyffamaa jirtu dadhabsiisuuf hawaasa Oromoo kan baqatummaan biyyoota gara garaa keessa jiran dogoggorsaa jira.
Daily Archives: October 24, 2016
Akkatti Jirru.
Akki itti jirru,akkataan itti jirrus kan wal nama gaafachiisu miti! Kan wal gaafatanis miti!.Haa ta’u malee, dhimma sirni garboomfataa afaan faajjii uummata keenya taasisuuf yaalu irratti barreessuuf,afaan kobbee kootii saaqe!
Sirni garboomfataa kun salphina hin beeku,qaanii hin beeku,Gadaa hin beeku,caaccuu,bokkuu,siiqqee,dhaabata,alangaa hoodaa,meedhichaaf moggaasas hin beeku! Waraanni wayyaanee kun wanbadee badduu akka taate,murna kana keechaa qaamni ergamtuu dhalatte OPDOn illee xurree wanbadee kanaaf haala aanjessaa,mijeessaa ilmaan Oromoof qilee dhiphinaa qotuun Oromoon gaaga’ama hammana hin jedhamne keessa bu’eera!
Yeroo ammaa kana Oromoon diinaaf akka hin jilbeenfanne,biyyasaa akka hin saamsifneefi eenyummaa isaaf eegumsa fi jaalala guddaa akka qabu hubachuun diinaayyuu diina Uummata Oromoo boqonnaa dhoorgee jira!.Kanaaf Oromoon ammas waan isa barbaachisu mijeeffatee itti fufuu….biyya isaaf Bilisummaa,dachee isaaf walabummaa labata isaaf birmadummaa gonfachuun kanaafimmoo wareega hanga dhumaatti baaasuun dirqama
Haala qabsoo Oromoon amma irra ga’e kana gara fuuladuraatti nu tarkanfaachisuu danda’an irratti jabaachuun egeree Oromiyaa milkeessiif wantoota nu barbaachisan! Continue reading
Walii Galan Alaa Galan
Damee Boruu irraa
Uummatni rakkina mataa isaa furachuu hin dandeenye rakkina ormi biraa wajjin qabu hikkachuuf ayyaana qabaachuu hin danda’u. Burqaan rakkinaa kan maddu walaalumaa irratti. Hawaasa keessatti harki guddaan isaa walaalaa fi doofa tahee yoo jirate namoonni qaroon fedhii isaanii bakkaan gahuuf kan tattaafattan namoota walaala kanaof of dura oofudhaan taha. Warri walaalan yaadni oofan kun mataa isaanii iyyuu boola keessa gashuuf yoo kan deemu tahe tahe naannesanii ilaaluuf beekumsa gahaa hinqaban. Kanaafuu isuma isaanitti himame qabatanii boola seenu malee of duuba deebi’anii maal hojjechaan jiraa? jedhanii of hin gaafatan. Warri ayyaana ilaallatoonni immoo uummatatti bahanii waan isaan dubbatan ifatti dubbatanii of saavila hin baasan. Continue reading
Gabaasa Haala Waliigala Oromiyaa
- Yeroo Ammaa Hoomaan Waraanaa hanga sadarkaa Gandaa, Maayibaasii, Aanaalee Oromiyaa, Godinaalee, Magaaloota Oromiyaa, fi Oromiyaatti Qubsiifamuun Uummata Ajjeesuu Saamuu, hidhuu, reebuu, yakkaa gudeeddii fi yakka duguggaa sanyiituu ifatti rawwaachaa jira.
- Uummatni fi Qeerroowwaan sodaa Waraanaa qajeelfamaafi akeekaa wayyaaneen karaa waraanaa fi ergamtuu isaa OPDO dabarsuu hin fudhannuu jechuun akkuma wayyaanee irraatti fincilee jiruutti waadaa waliif galee wayyaaneen nurraa bu’uu qaba jechuun dideetti itti fufee jira.
- Waraanni Wayyaanee humnootaa Ittisa Uummataa Tarkaanfii waraanaa Agaazii fi Roorriftuu irratti fudhachuun meeshaa hiikkachuun miliqanii jiran adamsaa jiraachuun cinatti dargaggoota Oromoo fi sabboontoota homaa hidhannoo of harkaa hin qabne bakkootaa hedduutti Oromummaa qofaan yakkuun dhukaasanii ajjeessuu ittuma fufanii yakka duguuginsa sanyii balleessuu rawwachaa jiru.
- Oromiyaa Keessaatti Manneen Barnootaa Sadarkaa 1ffaa, 2ffaa fi preparatory Guutummaatti 80% Cufamanii jiruu, mooraan manneen barnootaa waraanaan marfamee biyyattiin Raafama Guddaa keessaa waan jirtuufii Waraanni Wayyaanee dhukaasee ajjeesaa waan jiruuf maatiin barattootaas ilmaan keenyaa waraannii waan fixaa jiruuf manneen barnootaatti hin erginuu jechuun mormii waraanaa wayyaaneef qaban ibsatani.
Iyyii Iyya Labsi
Damee Booruun
Waraanni Wayyanee guyyaa hundaa Oromoota sammuu qaban adamsee ukkaamsuu, ajjeessuu fi mana hidhaati dararuu irraa darbee uummata Oromoo nagaa dhowwachuudhaan akka goolaa jiru gabaasaa Qeerroo irraa hubachaa jirra. Keessattuu hammeenyi bartootaa Oromoo irra gahaa jiruu dhaga’uunu garaa nama hammeessa. Warri ukkamaman yaroo dhumasana akka ajjefaman mamii qabaachuu hin qabnu. Qoteebulaa, hojjetaa, barataa fi artistiin Oromoo uukkaman duba kan quba itti qabutu jira. Qubni cituu malee fala biraa hin qabu.
Qeerroon nagaa eegduu TPLF tokko shan diigee of ijaaree warra quba ilamaan Oromoo itti qabanii ficcisisaa jiran kana hubachuu ni dadhaba jedhee hin yaadu. Warra garaa malee sammuu hin qabnee kanaan ilmaan Oromoo dhumuu fi biyyi Oromoo saamamuun fudhatama hin qabu. Tooftaan TPLF inni duraa Oromoota qara tahan fixxuu dha. Warri qara tahan yoo dhuman isa hafe gowwosaniis tahe dorsiisudhaan hin bitna abdii jedhuu qabu. Kunis kan madduu tuffii fi oftulummaa Wayyaannee irraa akkeeka ka’e akka tahe ifa jira. Akka amma deemaa jiru kanatti yoo qabsoon kun kan itti fufu tahe humni injifachuuf deemu gara kamitti akka madaalaa deemu hubachuun rakkisaa miti. Continue reading
Hawaasni Oromoo Biyya Ugaandaa jiraatu, ayyaana irreechaa bara 2016 kabajate .
Baqattoonni Oromoo Biyya Ugaandaa keessa jiraatan, sirna kabajaa ayyaana irreechaa fi Lammiilee keenya Oromiyaa, Ona Bishooftuu Hora arsadeetti dhumaniif, akkasumas sirni Biyya Itoophiyaa bulchaan jira jedhu, labsii hatattamaa mirga umamaa ukkaamsuu Ummata isaanii irratti lbsamee mormuun, Onkololessa 16, 2016 Magaalaa kaampaalaatti sirna ayyaana irreechaa, gaddaa fi yaadannoo gaggeessaniiru.
Qophii Koreen Waldaa Baqattoota Oromoo Mooraa Kominiitii seentaritti qopheessee kan eegalamee, Hawaasi Oromoo kominiitii seentaritti ega wal argee booda, gara Malkaa irreeffannaa ykn bakka kabakaa lake jedhamutti argamuun sirna Irreeffanna yk waaqa galateeffachuun ture.Hawaasi oromoo Ugaandaa/kaampaalaa jiraatuus, uffata Aadaa uffachuun, AADAA BOONSAA OROMOON qabu Ummata magaalaatti mul’isaa sirna irreeffannaa gaggeessaniiru.oduu-ayyaana-irreechaa-2016-kaampaalaa


text:
Saturday, May 17, 2014
Mahathma Gandhi tharuvaatha MOdi
Desa raajakeeyaalalo samoola mayina maarpulu appatlo gandhi theesukochchaadu.aayanaa Gujarath nunche. Ippudu malli desam lo abhivruddhi disagaa,international platform paina sanchalanaathmakamayina maarpu thechchedaaniki,inko Gujaraathy nadumu biginchi munduku vachchaadu.idi yaadruchchikamo,leka gujarath gaalilo yemainaa viseshamu vundo theliyaali,thelaali.swachchandangaa,maanavaaliki,mana prajalaku,yedo manchi cheyaalane thapana,nibadhdhatha,nishta,mana narendra modi lo pushkalamgaa kanipisthunnaayi. Malli,kullu raajakeeyaalu,back stabbing ki prajalu paalpadakundaa,aayananu,aayana form chese government nu padi kaalaalu vundanisthe,mana desam prancha patam lone number obe ki vasthundi ane daantlo yelaanti anumaanam ledu. Lanka kuj vaaradhi katte tappudu,prathi okkaru. Ramudiki sahaayam chesaarata.vaanarasena ithodhikangaa chesindi. Kaani, oka chinni udutha koodaa thana vanthu saayam gaa, isaka lo porli,samudram lo munigi vachchedata,...ade uduthaa bhakthi ante. Manam andaramu koodaa,naademundi,nenu okkadini selfish gaa,pakka daarilo pothe yemavuthundi anukokundaa,manassaakshi cheppinatlu,nishpaksha paathangaa,manchi marpuku thamavanthu dohadam chesthe,Bharathadesam bhavishyaththu ujjwalangaa maaruthundi ani dankaa moginchi cheputhaanu.
Posted by bhagavathula padmavathi at 4:09 AM 3 comments:
Wednesday, May 14, 2014
Sree soumya chennakeswara swamy gudi,vijayapura daggara upanayanam
Mpl velli moodu nelalu kaavosthundi. Ye saaku pettukoni vellaala ani choosthunnaanu.tpt lo bank pani choosukoni,mythili week end free ayithe,alaa velli vasthaamu ani bayalu deraanu.tpt branch lo YLN!WRR oddaru leru. aparna koodaa leave lo vundata. Inka return vachchesaanu. Mythili ki phone chesaanu,nuvvu naa thoti entire sunday spend chesthaanante vasthaanani. Meeru first randi madam andi. Malli maaku thelisina vaalla upanayanam h cross daggara brahmana samajam lo jarugwuthundi. Akkadiki vellaali.meeru koodaa naathoti vachcheyandi anindi. Sare ani mpl velli poyaanu. Saturday nerugaa vaalla office ki vellaanu. Madyaahnam intiki vachchi, annam thinnaaamu.thanu office ki vellindi,nenu pandukoni rest theesukunnaaanu.punganur lo inko reception ki vellaali antu vunnindi,kaani thanu office nunchi vachchetappatiki late ayindi. Kaabatti aa program cancel ayindi.kaani next day morning matuku vijayapura bayaluderaamu. Moodu nelala nunchi share chesukovaalanukunna vishayaalu anni ,non stop gaa maatlaadukunnaamu.yevari upanayanam koodaa naaku theliyadu,kaani vaallaku chaalaa mukhya mayina family friends di. Vaallu iddarini baagaa recieve chesukunnaaru.nannu unwanted guest laaga treat cheyaledu. Mythili kichchinantha importance ichchaaru.vaallanu palakarinchina tarvaatha,yedurugaa vunde gudiki vellaamu.adi sree soumya chennakeshwaraswamy vaari aalayam. Local gudi kaabatti ,yekkuva mandi bhakthulu leru. Kaani lopala gudiloki vellina tarvaatha aa moola viratlu yentha sundarangaa vunnaaru. Yentha baagaa alankaaram chesi vunnaaru ardham ayindi.oka pedda poojaari manthraalu chaduvukuntu vunnaadu. Archana cheyisthaaraa swamy ani adigaamu.abbayi vasthaadamaa koorchondi rendu nimishaalu annaadu. Inthalo oka teenager vachchaadu,aa abbayiki archana cheyamani cheppaadu,peddaayana. Aa pillavaadu spashtangaa,nidaanamgaa,raagayukthangaa ,machigaa lakshmia shtoththaram cheppaadu. Naaku chaalaa santhosham ayindi. Yeppudu manam yekkada vuntaamu,yemi chesthaamu,yemi choosthaamu... Mana paridhilo vundadu kadaa.nenu tpt nunchi koodaa oka moment lo nlr return vellodaamani anukonnaanu.yendukante mpl branch lo pani kaaledu ani thelisindi. Kaani kalyaani ,vellalalnukunnaaru kadaa velli vachcheyandi ani cheppindi. Mythili first rammani anindi,malli blore vellaali anindi. Sunday morning thanu blore velithe,nenu tpt return avuthaamu anukunnaanu. Kaani mythili vaalla amma nuvvu thodu veluthunnaavu kaabatti,nenu dhairyangaa vunnaanu.lekapothe mythili ki thodu nenu povaalasi vachchedi. Naaku nischinthagaa vundi,mee iddaru vellesi randi ani cheppindi. Inka mythili cheera kattukune ,aa function ki vellaanu. Naa mind set ippudu chaalaa maari pindi. Okappudu pilichaaraa,ledaa.pilisthe maryaadagaa pilichaaraa,care less gaa pilichaaraa ane randhraanveshana chesedaanni.ippudu thelisina vaalla function ayinaa,theliyani function ayinaa subhakaryam ki vellaali ane aasa. Akkada andaru happy gaa vuntaaru,subhakaryam jaruguthundi.non committal candidate lagaa enjoy cheyavachchu function ni. Ippudu ayithe,mythili thodu extra bonus.inka function yevaridi,vaallu naaku thelisina vaallaa ,kaadaa,nannuilichaaraa ,ledaa.....ivanni immaterial.full gaa aa upanayanam manthraalu vini, subhakaryam choosukoni,bhiksha biyyam vesi,mythili thoti manaspoorthigaa husk kotti,memu chadivina ee madhya,novels lo kadhalu cheppukoni happy gaa time pass chesukoni return ayyaamu.
Posted by bhagavathula padmavathi at 7:11 AM No comments:
Thursday, May 8, 2014
Gopi koduku engagementlo
Gopi maa Ramaiah maama koduku.oka nela mundara vachchaaru,vaalla koduku pelli confirm ayindani.last week phone chesaadu ee roju engagement function ani.peddakkayya,chinnakkayya,nenu podduna yenimidi gantalake ready ayipoyaamu. Kaani inti pakkane kalyaana mandapam.akkade function.yenimidinnaraku chinnakkayya velli choosi vachchindi. Pelli vaallu inkaa raaledu annaaru. Antha daaka aasodi maatalu maatlaadukuntu vunnaamu. Thommidiki vellaamu. Appatiki andaru vachchi vunnaaru. Gopi,vaalla bharya,pellikoduku break fast chesthunnaaru. Kaanthakkayya raaledu.health baagaa ledata. Seenaiah bharya vachchindi. Vaalla paapa,alludu nidaanamgaa vachchaaru. Seenai pellilo choosaanu. Appudu chinna ammaayi. Chaalaa andagaththe. Bhale vundi.inka Kotamma peddamma pillalu,Devasena,Singaari,usha vaallu vachchi vunnaaru. Nagamani,Sasirekha,Kishtappa raledu.prasad mena maama koothuru vachchi vunnindi. Pelli koothuru vaallaku bandhuvulanta.aa paapa palakarinchindi. Maa chinna thaatha koothuru,vijayalakshmi,vaalla akka koothuru vardhini,kamala kumari koothuru ,koduku,vaalla vaalla families tho vachchaaru.maama koothuru,padma,vaalla husband tho vachchindi. Singaari devasena vaallu baagaa maatlaadaaru. Chinnappudu karedu lo summer holidays ki vellinappudu memu yelaa aadukune vaallamu,yelaa time spend chesevaallamu adanthaa gurthu chesukunnaamu.Devasena,peddakkayya kante oka samvathsaram chinnadanta. Kaani chinnappudu peddakkayyani koduthu vundedata,aatalalo. Subbulu peddamma koduku,subbarao peddakkayyani chinnappudu potta paina korikaadanta.thaatha,chinna thaatha illa madhya yelaa parugulu peduthu aadukunnadi gurthu chesukunnaamu. Peddannayya ,seethaini theesukoni padakondu ki vachchaadu. Amma thattu bandhuvulanu andarini choodatam kalavatam chaalaa happy gaa anipinchindi.vantalu koodaa baagaa vunnaayi.kosari,kosari vaddinchaaru.illu daggar kaabatti vijayalakshmi,vaalla paapa,devasena,Kamala kumari koothuru .,padmasri ,andaru intiki vachchi vellaaru. Moththaaniki ee roju anthaa happy gaa jarigindi.
Posted by bhagavathula padmavathi at 5:55 AM No comments:
Sunday, May 4, 2014
Sree kalahasthi lo rahu ,kethu poojalu
Chaalaa rojula nunchi RAHUKRt hu poojalu cheyinchukovaalanukuntunnaanu.Prasad vunde tappudu yeppudu anukoledu. Nijaaniki Kalahasthi ki vellatam koodaa chaalaa rare.paper lo choosthu vuntaanu,aa cricketer rahu,kethu poojalu cheyinchukunnaadu,ee minister cheyinchukunnadani.maa bandhuvullo koodaa kontha mandi cheyinchukunnarani,positive results vunnaayani.lakki pelliki mundu ,nenu,Prasaad okas aari vellaamu.gudi gurinchi baagaa thelisina oka local aayana help theesukoni,gudiki vellaamu.athanu opikagaa. Gudi moththam choinchaadu.akkada oka chota pedda vinaayakudi vugraham vundi. Akkada yemainaa korikalu korukunte ,avi theerina tharuvaatha tenkaayalu kodathaaru ani chpaaru. Nenu,Prasad lakki pelli manchigaa jarigithe,vasthaamu ani dannam pettukoni vachchaamu.lakki pelli Prasad poina tharuvaatha ayindi.nenu okka daanni velle thelivi thetalu galla daanni kaadu.andukani aa trip materialise kaledu. Taruvaatha rendu yella tharuvaatha ravi,Sobha vaallu veluthuvunte,anukokundaa vaallatho vellaaanu. Prasad lekundaa aa tenkaayalu kottatam adee aaku manasu oppaka annadaanaaniki dabbulu katti vachchaanu. Nlr vachchina tarvaatha Kalahasthi velli raavaaliani anipinchindi. Chinnakkayya aallanu adigithe,alaane podaamu annaaru.chinnagaaaa trip monna materialise ayindi.poddune 7AM kis tart ayyaamu. Gudiki nerugaa vellipoyaamu.akkada tickets Rs 300/,750/,and 1500/ lo vunaayi. Ticket konukkoni vellaamu. Andarini varasagaa koorchopettaaru. Ticket konna chote tenkaayalu,rendu vendi naaga padigalu,red and black cloth bit,minumulu,alachandalu,poolu,pasupu,kunkuma ochchaaru.ayidu thalalu vundedi,kethu,red cloth bit daaniki.rahu ki black cloth bit,oka padaga vunde paamu roopiichchaaru. Padigala mundara nimma kaaya petti,vaallu manthralu chebuthunte ,mammalini konnis arlu repeat cheyyamannaaru konnis arlu athane chadivaadu,mike pettukoni.anthaamoththam 20-30 minutes loa yipoindi.last lo deepam veliginchi,dannam pertukovatam,kalla kaddukovatam cheyakundaa,aa vigrahaalaku choopinchamannaaru.inka ayoindi annaaru. Sivuni darssanam ayina tharuvaatha aa roopulu hundi veyyaalani cheppaaru.aar oju sukravaaram kaabatti amma vaaru bangaaru pavada katti vunnAru.intiki vachchina tarvaatha annayya vaallu baagaa jarigindaa ani adigaadu. Ilaa cheppaanu. Anthaku mundu ayithe okatinnara ganta paina chesevaallu.prathi okkalla daggara sankalpam cheppinchevaallu.poojaa yina tharuvaatha aa padigala daggara sambhaavanalu pedithe theesukunevaallu. Prathi rendu gantalaku ee rahu kethu poojalu chesevaallua ni cheppaadu. Kaani sdhala mahathyam vundi,akkadiki velli ,eeoojalu cheyinchukoni vasthe oka sdhimitham,prasaaanthatha,positive vibrations definite gaa vuntaayia ni cheppaadu. Ee poojalu cheyinche mundu ayithe,akkada dhoopa deepaalaku koodaa ,ibbandi gaa vundedata. Ee rahu kethu poojalu start chesina tharuvaatha,gudi koodaa baagaa irove ayindi famous ayindi. Prajalku baagaa nammakam kudirindi ani cheppaadu,annayya. Moththaaniki trip smooth gaa,yelaanti tension Ekundaa jatigipoindi. Annaalu thine time ki intiki vachchesaamu.akkayya annam chesthe andaramu thinnaamu.naa biddalakandariki manchi jaruguthundani,jaragaalani nammakam ,manasdhairyam vachchindi.
Posted by bhagavathula padmavathi at 12:53 AM No comments:
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Nagaa keenya kabajaa dargaggoota Oromoo DMV (DC, Maryland fi Varginia) jirrattan maraaf dabarsina.
Akkuma beekamu walga’iin WWDO ji’aa Dilbata Fulbaana 02, 2012 geggeeffama. Sagantaa guyyaa kanaatti qophilee adda addaa bashannansiisoo fi barsiisoo ta’an kan dhiyaatan yoo ta’u itti dabalaanis mariin waa’ee gargaarsa lammii miseensota waliin ni geggeeffama.
Kanaaf, guyyaa kanatti dargaggooti Oromoo naannoo DC, MD fi VA jirattan dhuftanii akka sagantaa kantti hirmaattan akkasumas tokkummaa Oromoo yoomiyyuu caalaa barbaadamu akka ibsitan WWDOn isin hafeera.
Guyyaan:
Fulbaana 02, 2012
Bakki walga’ii:
Wajjira Jaarmiyaa Hawaasa Oromoo
6212 3rd St, NW
Washington, DC 20011
Sa’atii: 06:00 W.B.
Galatoomaa!
Koree Gidduu Waldaa Walgargaarsa Dargaggoota Oromoo


text:
Tuesday, June 3, 2014
Barataan Yuunivarsiitii Haramaayaa Hasan Huseen mana hidhaa mootummaa wayyaanee keessatti wareegame
Waxabajjii 03, 2014 Finfinnee
Ajjeechaan ilmaan Oromoo keessumaa barattoota Oromoo irratti xiyyeeffatamuun tarkaanfiin fudhatamaa jiru itti fufee jira. Yuunivarsiitii Haramaayaa keessatti gaaffii abbaa biyyummaa gaafachuudhaan Mana hidhaa mootummaa Wayyaaneetti darbamuu irraan darbuudhaan barattootni Oromoo mana hidhaa keessatti ajjeefamaa jiru. Barataa Nuuraddiin (Alsan) Hasan Barataa Computer science waggaa 2ffaa kan tahee fi dhalootaan Godina Shawaa lixaa magaala Baakkoo kan tahe mana hidhaa mootummaa Wayyaaneetti darbamuun dararaa jabaan erga irraan gahaa turee Gaafa 02/06/2014 mana hidhaa keessatti lubbuun isaa darbee jira. Mootummaan Wayyaanee dararaa ilmaan Oromoo irraan gahaa jiru daran jabeessaa dhufus ilmaan Oromoo gamtaan falmatti seenuun mootummaa abbaa irree bara baraan ilmaan Oromoo keessatti ammo dargaggoota Oromoo ajjeesaa, hidhaa fi biyya irraa ariiaa jiru dura akka dhaabbatu Barattootni Yuunivarsiitii Haramaayaa fi Qeerroon Oromoo waamicha Oromummaa dabarsa.
Aslan Hasan, one of the 10 Oromo students kidnapped on May 29, 2014 from Haromaya University has died while in military detention center in Harar city. Apparently he collapsed during one of the torture sessions, then was taken to Tikur Anbessa Hospital in the capital, where he died on June 1, 2014. The regime told his families that the student committed suicide. Aslan was a 2nd year engineering student at the University. He was born in Bakko and attended high school in Burayu. His body has been taken to Gudar and funeral service is scheduled for tomorrow.
Qabsaaaan ni kufa; Qabsoon itti fufa!!
Waxabajjii03,2014 Haromayaa
Gabaasa Qeerroo Yuuniversitii Haromayyaa irraa Waxabajjii 02/2014. Mootummaan Wayyaanee duguggaa sanyii saba Oromoo irratti fuulleffatee yeelloo fi qaani malee ifaa ifatti akka malee ajjeesuu irratti harka isaa diriirfatee jira.
Waan nama gaddisiisu keessaa mooraa yuuniversitii Haromayyaatti ilmaan oromoo sabboonummaa qabaatan guyyaa guyyaatti kan afaan oromoo dubbatanii daandii isaaf taaniin doormiidhaa gara mana hidhaatti guuramaa jiru,kan nama gaddisiisu keessaa Caamsaa gaafa 28 ykn Caamsaa 20 Wayyaaneedhaaf yeroo ayyaana kabajanna ture saba Oromoof garuu guyyaa gaddaa taee darbuun isaa waan ifaadha, haatau malee guyyaa kana barattootni sabboontotni Oromoo mooraa Yuuniversitii Haromayyaa huccuu gurraacha uffachuudhaan yaadannoo ykns gadda ilmaan oromoo mirga isaaniif wareegamaniif taasisan irratti basaastota wayyaanee moorichaatiin barattootni 11 dabarfamanii kennamanii turan.
Barattoota 11 guyyaa kana qabaman keessaa barataa Nuuraddiin Hasan isa tokkoodha.Barataan kun dhalootaan godina Shawaa Lixaa aanaa Baakkooti.Gosa barnootaa mooraa kanatti inni baratu Injineeringii jalatti muummee Kompuuter Engineering yoo tahu bakki barnoota isaa mooraa guddicha Yuuniversitii Haromayyaa naannoo IOT Campaas jedhamu gamoo guddaa H lakkoofsa doormii isaatii 26tti kan galu hiriyoottan isaa waliin utuu qayabatanii walii gala isa dabalee barattootni 11 qabamanii mooraadhaa kan bahaniidha.Barataan kun kan hidhame magaalaa Harar keessatti yoo tahu adda kan tahe reebichi hamaan irratti raawwatee jira barataan kun ilaalcha siyaasa gaggeessuu,miseensota dhaaba ABOf horachuutiin,barattoota ijaaruu fi diddaaf qindeessuudhaan reebicha fannisuun reebamuutu irra gahaa ture.
Barataan kun reebicha hamaa irratti raawwachaa tureen kan baayee nama gaddisiisu kaleessa Waxabajjii 01/2014 lubbuudhaan wareegame mana hidhaa keessatti.Akka gabaasi kun addeessutti fannifamee utuu reebamuuti kan due,erga duee booda reeffa isaa qorachiisuuf gara Hospitaala Leenca Gurraachaa fidanii turan sobaan maatii isaa waamanii mucaan keessan mana hidhaa keessatti of ajjeese jedhuun reeffa isaa galgala kana gara magaalaa Gudaritti geessanii jiru,barattootni isa waliin qabaman 10n hafan ammoo miidhama gurguddaatu irra gahaa jira isaanis shakkima kana keessa akka jirantu Qeerroodhaan dhagayamaa jira.
Source: Qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Elektirooniksii
Elektirooniksiin waa'ee elektirikaal sarkiyuutii yoo ta'u kunis ruuqolee elektirkii ka'aa kan akka vaakiyuum tuubii, tiraanzisterii, daayoodii fi integireetid sarkiyuutii of keessaa qaba, kan sana wajjin walqabatu teeknoloojii walqabsisiistuu mugaas of keessaa qaba. Baayyinaan, meeshaalen elektirooniksii sarkiyuutii kan irra caala ykn guutummaan semiikondaakterii ka'aa kan ruuqota mugaan deeggarame of keessaa qabu qabata; sarkiyuutonni akkasii elektiroonik sarkiyuutii jedhama.
Amalli al-liniyaarii ta'uu ruuqolee ka'aa fi yaa'a elektiroonii too'achuu danda'uun isaanii asattoo dadhabaa guddisiisuu dandeechise, kanaafis elektriioniksiin baayyinaan odeeffannoo hujeessuu, telekoominikeeshinii, fi asattoo hujeessuu keessatti hojiirra oola. Meeshaaleen elektirooniksii akka iswiichiitti hojjachuu danda'uun isaanii odeeffannoo dijitaalaa hujeessuu dandeessisa. Teeknooloojiin walqunnamsiisaa kan akka sarkiyuuti boordii, teeknooloojiin elektirooniksii ittiin qarqaban (electronics packaging), fi maloonni walqunnamtii bu'uuraa kan biraa tajaajilli sarkiyuutii sanaa guutuu akka ta'u gochuun ruuqolee walitti makaman kana gara sirna hojjatuutti jijjiira.
Elektirooniksiin saayinsii fi teeknoloojii elektrikaalii fi elektiroo-makaanikaalii irraa adda; elektrikaalii fi elektiroo-makaanikaaliin waa'ee anniisaa elektirikii oomishuu, tamsaasuu, kuusuu, anniisa elektirikii gara anniisaa biraatti jijjiiruu, anniisaa bira gara anniisaa elektirkiitti jijjiiru of keessatti qabata; kan gochuufis motora, jenereetara, baatirii, iswiichii, riileyi, tiraanisfoormerii, rezisterii, fi ruuqota mugaa kan biraatti fayyadama. Saayinsoota kana lamaan gargar baasun bara 1906tti erga tiraayoodin, kan asattoo raadiyoo fi sagalee dadhabaa odoo meeshaa makaanikaaliitti hin fayyadamin ol guddisuu dandeessisiise, Lii Di Forestiin kalaqamee booda jalqabe. Hanga bara 1950tti, saayinsiin kun "raadiyoo teknooloojii" jedhama ture sababiinsaas iddoo inni itti hojiirra oolu inni guddaan tamsaastuu raadiyoo (radio transmitters), fudhattuu raadiyoo (radio receivers) fi vaakiyuum tuubii irratti ture.
Yeroo ammaa, meeshaaleen elektirooniksii baayyeen elektiroonii too'achuuf ruuqolee semiikondaakteriitti fayyadamu. Qorannoon meeshaalee semiikondaakterii fi teeknoloojii wal qabatuu damee fiiziksii falkaa-jajjaboo (solid-state physics) jedhama, elektiroonik sarkiyuutii rakkoo furuuf jecha sxaxuuni fi hojjachuun ammoo elektirooniksi injineeringi jedhama. Barruun kun elektirooniksi injineeriingii irratti xiyyeeffata.
Contents
Meeshaalee Elektirooniksii fi Ruuqota Isaanii[edit | Lakkaddaa gulaali]
Ruuqoleen elektiroonikii kan jedhaman qaama fiizikaala sirna elektiroonikii keessa jiru kamiyyuu kan elektiroonii too'achuuf ykn fiildii isaanii haala faayidaa sirna elektiroonikii san wajjin deemun jijjiiru danda'u hunda dha. Walumaa galatti ruuqoleen walitti kan qabatan yoo ta'u kunis piriintid sarkiyuuti boordii (printed circuit board) irratti baqfamuun qabsiifamaniiti; walitti qabsiifamun isaani kunis elektiroonik sarkiyuutii faayidaa addaa qabu (fakkeenyaaf ampilifaayerii, raadiyoo fudhataa ykn osileeterii) uumuufi. Ruuqoleen elektiroonksii baayyee beekkamoon kaappaasiterii, indaakterii, rezisterii, daayoodii, fi tiraanzisterii faadha. Ruuqoleen yeroo baayyee ka'aa (fkn tiraanzisterii fi taayiristerii) ykn mugaa (kaappaasiterii, indaakterii, rezisterii, daayoodii, fi tiraanzisterii) jechuun bakka lamatti qoodamu.
Seenaa Ruuqolee Elektiroonikii ][edit | Lakkaddaa gulaali]
Vaakiyuum tuubii (Vacuum tubes or Thermionic valves) ruuqa elektiroonikii kan jalqaba kalaqame dha. Jijjiirama guddaa elektirooniksii irratti walakkeessa jaarraa 20ffaa kan duraa keessa dhufeef, vaakiyuum tuubiin sababa ture. Vaakiyuum tuubiin elektirooniksii ittiin gowwoomsoo tabachuu harkaa baasee raadiyoo, televizyinii, fonogiraafii, raadaarii, bilbila fageenya dheeraa fi wantoota biraa baayyee ilmaan namootatii kennisiise. Vaakiyuum tuubiin, hanga bara 1980n keessatti maayikirooweevii fi tamsaasa humna guddaa (high power transmission) akkasumas fudhattuu televizyiinii keessatti shoora olaanaa tabata ture. Erga yeroo sanaatii, meeshalen falkaa-jajjaboo gutummaan vaakiyuum tuubii dhaalan. Vaakiyuum tuubiin ammallee iddowwaan hojii addaa barbaachisu keessatti kan fayyadaa jiran yoo ta'u kunis kan akka ampilifaayerii RF humna guddaa, kaatood reyi tuubii, meeshaalee sagalee kan addaa, ampilifaayerii gitaaraa fi meeshaalee maayikirooweevii muraasa keessatti ni tajaajilu.
Ebla 1955ttii IBM 608, meeshaa IBM kan vaakiyuum tuubii tokkolle hin fayyadamane, gutummaan sarkiyuutii tiraanzisterii kan fayyadamu kaalkuleeterii jalqabaa ti; kunis kaalkuleeterii gurguraaf hojjatame kan tiraanzisterii qofa fayyadamu addunyaarratti kan jalqabaa ti jedhamee yaaddama. IBM 608, tiraanzisterii jermeeniyeemii 3,000 qaba ture. Thomas J. Watson meeshaaleen IBM sana booda oomishaman hundi saxaxasaanii keessatti tiraanzisterii akka fayyadaman ajaje. Erga yeroo sanaatii, kompitara keessatti loojik geetii (logic gates) fi meeshaalee moggaa (peripheral devices) hojjachuuf tiraanzisteriin qofatti fayyadu.
Gosa Sarkiyuutii[edit | Lakkaddaa gulaali]
Sarkiyuutii fi ruuqonni garee lamatti qooddamuu danda'u: anaaloogii fi dijitaala. Meeshaan tokko sarkiyuutii akaakuu isa tokko, ykn akaakuu isa kan biraa ykn makaa lamaanituu qabaachuu danda'a.
Sarkiyuutii Anaaloogii[edit | Lakkaddaa gulaali]
Meeshaalen elektiroonikii anaaloogii baayyeen, kana akka fudhattuu raadiyoo, waliitii fiduu sarkiyuutii bu'uraa muraasa irraa hojjataman. Sarkiyuutiin anaaloogii voolteejii odooo addaan hin citin walitti fufaa fi kan daangaa hin qabne kan fayyadamu yoo ta'u sarkiyuutii dijitaalli ammoo voolteejii muraasa kan lakkoofsaan beekkamaa ta'e fayyadama.
Lakkoofsi sarkiyuutii anaaloogii saxaxamee baayye dha, sababiinsaas sarkiyuutin kan ruuqa tokko qaburraa kaasee hanga sirna ruuqolee kumaatti lakkawwaman qabutti waan of keessatti qabatuuf.
Sarkiyuutiin anaaloogii yeroo tokko tokko sarkiyuutii liiniyaarii jedhama garuu bu'aawwan al-liniiyaarii ta'an kan akka miikserii, mojuleeterii, kkf fayyadamuu danda'a. Fakkenya sarkiyuutii anaaloogii gaarii keessaa muraasni ampiliifaayerii vaakiyuum tuubii fi tiraanzisterii, ampilifaayerii dalagaarra oolu fi osileeterii faa dha.
Yeroo ammaa sarkiyuutii guutummaan anaaloogii ta'e darbe darbee malee hin argamu. Yeroo ammaa sarkiyuutiin anaaloogii, saffisa fooyyessuuf jecha, tooftaa dijitaalaa ykn maayikiroopirooseserii fayyadamuu danda'a. Sarkiyuutii akkasii kun yeroo baayyee anaaloogii ykn dijitaalii odoo hin taane "asattoo makoo" jedhama.
Yeroo tokko tokko sarkiyuutii anaaloogii fi dijitaalaa gargar baasun ulfaataa dha; sababiinsaas hojii isaanii keessatti ruuqota liniyaarii fi al-liiniyaarii of keessa waan qabaniif. Fakkenyi gaarin kompaaraaterii (comparator) kan voolteejii fufaa ta'e fudhatu garuu akka sarkiyuutii dijitaalii baha sadarkaa lama qabu baasa. Akkanuma, ampilifaayeriin tiraanzisterii guddaa amala iswiichii agarsiisu kan danda'u yoo ta'u kanaafis bahaa sadarkaa lama qabu baasa.
Sarkiyuutii Dijitaalaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Sarkiyuutiin dijitaalaa sarkiyuutii elektirikii kan voolteejii sadarkaa muraasa qofa qabu dha. Sarkiyuutiin dijitaalaa haala fiizikaala ta'en Buuliyaan aljebraa bakka bu'uun beekkamaa dha, kanaafis bu'uura kompitara dijitaalaa ti. Injineroota baayyedhaaf, waa'ee sarkiyuutii dijitaalaa yoo dubbatan, jechi sarkiyuuti dijitaalaa, sirna dijitaalaa, fi loojikii jedhu wal gegeeddaranii fayyadamuun ni danda'ama. Sarkiyuutiin dijitaalaa baayyeen lakkoofsa lamee (binary system) kan sadarkaa voolteejii lama qofa qabu, "0" fi "1", fayyadama. Yeroo baayyee, loojikii "0"n voolteejii xiqqaa ta'ee kan "gadaanaa" jedhamuun bakka buufama, loojikii "1"n ammoo voolteejii guddaa kan "olaanaa" jedhamuun bakka buufama. Garuu, sirni tokko tokko faallaa kanaa ("0"n olaanaa ) fayyadamauu ykn karantii irratti hunda'aa. Yeroo baayyee, saxaxaan loojikii sanaa hiika kana sarkiyuutii tokkorraa sarkiyuutii biraatti saxaxa sanaaf akka mijatuuf jecha jijjiiruu danda'a. Hiikaan sadarkaa "0" fi "1" akkuma abbaan murteesse.
Loojikiin sadee (kan haala sadi qabu) qoratamee ture, kompitarri kan maddaas hojjatamee ture
Kompitaroonni, sa'aatin elektiroonikii, fi too'atoonnii loojikii saganteeffamu (kan hojii industirii keessa jiru too'atu) sarkiyuutii dijitaalaa irraa hojjataman. Hujeessitoonni asattoo dijitaalaa fakkeenya tokko.
Buu'ura irraa ijaarraman:
- Loojik geetii (Logic gates)
- Aaderii (Adders)
- Filiip-filooppii(Flip-flops)
- Kaawunterii(Counters)
- Galmee (Registers)
- Maltipileekserii (Multiplexers)
- tiriigerii (Schmitt triggers)
Meeshaalee bu'uuraa gurguddaa:
- Maayikroopirooseserii (Microprocessors)
- Maayikirookontiroolerii (Microcontrollers)
- Application-specific integrated circuit (ASIC)
- Digital signal processor (DSP)
- Field-programmable gate array (FPGA)
Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Sōgo Okamura (1994). History of Electron Tubes. IOS Press. p. 5. ISBN 978-90-5199-145-1. Retrieved 5 December 2012.
- Bashe, Charles J.; et al. (1986). IBM's Early Computers. MIT. p. 386.
- Pugh, Emerson W.; Johnson, Lyle R.; Palmer, John H. (1991). IBM's 360 and early 370 systems. MIT Press. p. 34. ISBN 0-262-16123-0.
- IEEE Dictionary of Electrical and Electronics Terms ISBN 978-0-471-42806-0
- Andrew R Hickey (May 15, 2008). "Crazy' Ant Invasion Frying Computer Equipment".
Liinkii Alaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Electronics at DMOZ
- Electrical and electronics web portal
- Navy 1998 Navy Electricity and Electronics Training Series (NEETS)
- DOE 1998 Electrical Science, Fundamentals Handbook, 4 vols.


text:
Barattoonni leenjii irratti argaman dhimma kana irratti leenji’uun nu hin barbaachisu jedhanii gaafannaan hirmaachuun fedhiidhani garuu namni leenjicha hin fudhanne akka hin qacaramne jalamuranii dubbatan. Barattoonni immoo hojii qabachuu waan fedhaniif kan garaa garaatu beeka jechuun waltajjicha isaanii hangadhumaatti irratti hirmatanii jiru. Mootummaan wayyaanee gama tokkoon siyaasa barbaadan deeggaruun mirga jedha gama kaanin immoo hojjetaan mootummaa kamiiyyuu imaammata keenyatti amanee fudhachuun dirqama jedha. Leenjii kana irratti mootummaan Wayyaanee qabxiiwwan itti aananii kaa’aman kana akka ibsa ejjannootti lafa kaa’ee jira;
Tuesday, October 29, 2013
NAMA FOON BEEKU SOMBAAN HIN GOWOMSAN!
Gabaasa Qeerroo Finfinnee irraa
Mootummaan Wayyaanee barattoota saayinsii fayyaa (medical science) baratan muummee barnoota gargaraatin Yuunivarsiitiwwan garagaraa irraa bara 2005 A.L.Htti eebbifamaniif yeroo gargaraatti muummen addaan qoodee leenjii hojii duraa kennaafii jira.Mootummaan Wayyaanee barattoota hojii qabattachuu dura imaammataa fi tarsiimoo keenya beekuu fi beektanii fudhachuun dirqama keessan jedhee torbee darbe Onkoloolessaa 22,2013 irraa kaasee magaalaa Finfinnee kutaa magaalaa Garbii(sangaa taraa) hoteela Waabee Shabaleetti barattoota muummeewwan barnootaa afur irraa Yunivarsiitii gargaraatii eebbifaman walitti qabee guyyoota afuriif leenjisaa turee jira. Muummewwan barnootaa kunniinis; Midwife, Optometry , Anaesthesia fi Saaykaatirii yoo ta’an ajandaan inni irratti leenjisuuf waame akkaataa hojiin itti hojjetamuu fi waa’ee seektara fayyaa ture. Haata’u malee haalli kun jijjiramee mootummaan Wayyaanee guyyaa walakkaaf waa’ee fayyaa irratti mariisisaa eerga turee booda fedhii barattootaa malee dirqamaan waa’ee siyaasa isaa itti lallabaa ture. Mata dureewwan inni irratti leenjisaa ture;
1. Ijaarsa sirna dimokraasii
2.Misooma fi bulchiinsa gaarii
3-Hidhaa haaromsa laga abbayyaa
4.Midiyaa bilisaa(free press)
5.Haala ijaarsa impaayeera itoophiyaa
6.Dipiloomaasii biyyoota ollaa kanneen akka Eertiraa, Keeniyaa, Somaale ,Jibuutii fi Suudan wajjin qabu cimsuu akka qabu
7.Dhaabbilee siyaasa kanneen shororkeessitoota jedhee paarlamaan isaanii moggaase waliin namni tokko hidhata qaba yoo ta’e dhiifamni akka hin godhamneef kan jedhu irratti leenjii jedhee kennaa tureera.
Barattoonni leenjii irratti argaman dhimma kana irratti leenji’uun nu hin barbaachisu jedhanii gaafannaan hirmaachuun fedhiidhani garuu namni leenjicha hin fudhanne akka hin qacaramne jalamuranii dubbatan. Barattoonni immoo hojii qabachuu waan fedhaniif kan garaa garaatu beeka jechuun waltajjicha isaanii hangadhumaatti irratti hirmatanii jiru. Mootummaan wayyaanee gama tokkoon siyaasa barbaadan deeggaruun mirga jedha gama kaanin immoo hojjetaan mootummaa kamiiyyuu imaammata keenyatti amanee fudhachuun dirqama jedha. Leenjii kana irratti mootummaan Wayyaanee qabxiiwwan itti aananii kaa’aman kana akka ibsa ejjannootti lafa kaa’ee jira;
Barattoonni leenjii irratti argaman dhimma kana irratti leenji’uun nu hin barbaachisu jedhanii gaafannaan hirmaachuun fedhiidhani garuu namni leenjicha hin fudhanne akka hin qacaramne jalamuranii dubbatan. Barattoonni immoo hojii qabachuu waan fedhaniif kan garaa garaatu beeka jechuun waltajjicha isaanii hangadhumaatti irratti hirmatanii jiru. Mootummaan wayyaanee gama tokkoon siyaasa barbaadan deeggaruun mirga jedha gama kaanin immoo hojjetaan mootummaa kamiiyyuu imaammata keenyatti amanee fudhachuun dirqama jedha. Leenjii kana irratti mootummaan Wayyaanee qabxiiwwan itti aananii kaa’aman kana akka ibsa ejjannootti lafa kaa’ee jira;
Leenjifamtoonnis dhimmoota isaan leenjisan irratti leenjisan kana akka hin fudhanne argisiisuf gaaffillee armaan gadii gaaffatan;
1.Nuti hidhaa laga abbayyaafis ta’ee dhimma misoomaa kamiifuu mindaa keenya irraa saantimni tokko akka muramu hin eyyemnu.
2.Mootummaan kun yoo democracy hordofa ta’e free press babal’isuu qaba.
3.Miidiyaan itoophiyaa kaabineen hoogganamuun isaa hafee nama biraan hoogganamuu qaba.
4.Miidiyaan itoophiyaa oduu hawaasaf dabarsu kamiiyyu ragaan deeggaree erga dhugoomsee booda ummata qaqqabsiisuu qaba.
5.Diinagdeen Itoophiyaa dhibbeentaa 11.6 guddate jechuu eerga jalqabdanii waggaa shan lakkoofsistanii jirtu kun dhugaa osoo ta’e maalif hin dabalu ykn gadi hin bu’u, dhibbeentaa kana yommuu baastan ikonomistoonni addunyaa irratti hirmaatanii jiruu?
Walumaa galatti kaayyoon leenjichaa siyaasa Wayyaanee gara ummataatti fiduu fi ummata gara siyaasichaatti fiduudha. Leenjiin kun torbee kanas haaluma walfakkaatun torbeewwan lamaan kanas muummewwan barnoota gargaraa waliin itti fufa.Wanta baay’ee nama gaddisiisu mootummaan wayyaanee kaabinoota isaa yommuu leenjisu durgoo guyyaa tokkotti dhibba shan herreegaf garuu warra amataa irraa hin qabneef guyyaan dhibba tokko herreegaf. Maluma hantuunni beektu adurreenis beekti jedhuu mitiiree , leenjii kana irratti namni tokko siyaasa Wayyaanee kana amanee fudhachuuf fuula isaa waan gara isaanii naannesse hin fakkaatu. Yoomiyyuu kaayyoo qabnu galmaan gahuuf boodatti hin jennu jedhu barattootni wal gayicha irratti argaman.
INJIFANNOON UMMATA OROMOOF!!!
GADAAN GADAA BILISUMMAA!!!!
=>qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tuesday, March 11, 2014
Ethiopian official: Egypt using Renaissance Dam to appease its internal problems
Demeke Meknen, head of the Renaissance Dam National Coordination Council, told the Ethiopian Fana Radio on Tuesday that Egypt is using the dispute over the dam as a means to appease its internal problems.
“The Egyptian officials do not want to take advantage of the dam in a fair way,” he said.
“The success of the dam will be through the Ethiopian people, not by Egypt’s attempts to halt it,” he said, adding that his country is capable of building large-scale projects to preserve national unity without any funding from abroad.
Meknen praised Sudan for its position regarding the dam. “Khartoum agreed to share common resources in a fair way,” he said.
Ethiopia is celebrating the third anniversary of laying the foundation of the dam on 11 April.
Relations between Egypt and Ethiopia were strained when the latter started building the dam, as Egypt fears it will reduce its annual Nile water quota of 55.5 billion cubic meters. Egypt is also concerned about its security if the dam were to collapse for any reason.
Ethiopia considers the dam a sovereign development project to produce electricity. It does not accept any interference in the project from abroad.
Edited translation from Al-Masry Al-Youm
MINILIKOOTA BARDHIBBEE 21-FFAA : Kutaa Sadaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa
DURADUBBII
Jalatamoo fi kabajamoo warra barreefata kana duukaa-buutanii jirtan, mee waan hunda duran nagaa fi nageenya isiniif hawwa! Erga barreeffammi kun kutaa lammaffaan isinii dhiyaatee asii kunoo gara torban sadiiyii taha. Torban sadan dabran kana keessa barreeffatoonni iliitonni Amaaraa nu Oromoota irratti arabsoo fi doorsisaan, maqa-balleessii fi maqa-xureessiin babbaasn danuu dha. Duulli fi waraanni isaan uummataa Oromoo fi saba Oromoo irratti banan sun homaayyuu hin dhaabannee, ittuma-fufee jira.
Ani barreeffatoota amaan tana muummiyyeewwan Amaaraa nu Oromoota irratti baasan kana yommuun dubbisu, daqiiqaawwan hedduun aara-baafachuun itti-yaada. Ofumaafan deddeebisee of-gaafaddha. Wanneen naaf galuu didantu jiru. Kanneen keessa gariin: “akkamitti yeroo ammaa kana namni tokko akkana jechuun Oromoo arrabsa! Saba guddicha naannoo Gaafa Afrikaa kana akkanatti sulphisuuf aggaama? Handhuurri gaafii kiyyaa garuu akkamitti namni barumsa addunyaan teenya tun yeroo amma kana qabduun eebbifamee baye, waamsa akaadamii (“academic titles”) kan “Dr., Pirof.” sobaan otoo hin taane, dhugumatti akkaan barate, akkaan qoratee argate kun wanneen akkanaa kana Oromoo irratti baasa? Keessumaa namoota kana keessaa gariin namoota Biyya Oromoo keessatti dhalatanii guddatan, akka nuti isaan ilaallutti namoota lammiiwwan Oromiyaa (“citzens“) tahan? Silaa maaluma barbaadu jarreen kun? Isaan: “warra duriitii akkuma durii san Toopphiyaa biyya tokko, afaan tokko, amantii tokko maaloo maaloo tokko barbaadu” naanan jechuu dandeessu. Garuu yaa Oromoo koo, isaan “warra tokkoo, warra tokkeessoo” kan afaanotaa fi aadaawwan, seenaa fi muuxannoolee, biyyoota fi amantiiwwan impaayera isaanii tana keessatti argaman mara Amaaromsuuf akka dhaabatan hedduu naaf gala. Hatahu malee, kana gochuuf ibdidda ofitti qamsiisuu qabuu? Borkaana (“volcano“) riphee ciisu kana ofitti dhodhoosuu qabuu? Maali akkamitti namni summuun isaa nagaa qabu, waan raatuu fi maraatuun godhutti gadi of-deebisa?
Guyyuu ennaa nuti waayee mirgaa fi haqa uummannii fi sabni Oromoo qabu kaafnu: “walirraa hore; waljaalanne; walirraa fuune” faa nuun jedhu. Marree waan walirraa horreef akkanatti nu arrabsuu? Nu arrabsaa, nu salphisaa, jedhanii jedhaniitoo sadarkaa ilmoo namaa irraa sadarkaa bineeyyiitti gadi nu buusaa, “tokkoomnee wajjin jiraanna nuun” jedhuu? Nuti Oromoota; aadaa boonaa fi boonsisaa qabna. Aadaa Oromoo keessatti namni “walirraa hore; walirraa fuudhe” sonaan walkabaja. Mee isaan soddaalee keenya yookaan nuti soddaalee isaaniti haa jennu. Akkamitti warra soddaalee isaanii kana akkanatti sadarkaa bineessatti gadi-buusu? Erga soddaaleen isaanii kun bineeyyii tahanii isaanis mee bineeyyii tahuu qabuu! Mee Galmoon Walattee fuudhee ijoollee horan haa jennu. Silaa warri akkanatti wal-horan kun maqaalee Amaaraa babbaasuufii, Difaabbachaw fi Algaanash maaluma tahu? Achi daka sana, gola bineeyyiitti darbatamu jechaa dha moo? Akkamitti obboleewwan, abbaanii fi haati Walattee, wasiillaani fi eessuumman, durbiiwwanii fi aanteewwan Walattee marti foonii fi dhiiga ofii jechuun, Difaabbachaw fi Algaansh gara oddo-bineeyyii-tti (“ZOO“-tti) ergu?
Yaa nama Oromoos, yaa nama Amaaras dubbiin mirgaa fi haqa saba tokkoo, mirgaa fi haqa uummata tokkoo dubbii: “walfuunee walirraa horreen” cuqqaalamee, ukkamfamee jala darbamu waayii miti! Gaafiin kun, gaafii sabaa waan tahaaf, gara gaafii warra walirraa horeetti kan dabarfamee hafuus miti! Gaafichi gaafii mirgaa fi haqa uummata tokkoo waan taheef, dimokiraasii irratti bu’ureeffamanii isa yeroon deebisuutu karaa isa sirrii fi isa nama-baasuu taha. Amma armaan gadittan waraqaalee jidduu kana keessa muummiyyeewwan (iliitonni) Amaaraa Oromoo irratti babbaasan keessaa tokko callaa filachuun, yaada kiyya irratti kennaa mee na oofkalchaa!
Isaan jedhaman kanneen keessaa kanan filaddhe barreeffama Dr. Geetaachaw Hayilee-ti. Namni kun nama dassiiba (“common man“) tahe wayii otoo hin taane, nama barumsa ammayyaa kan biyyalafaa (addunyaa) tana irratti argamuun eebbifamee baye. Inni bantiiwwan barateeyyii (“educated“) warra Amaaraa keessatti kan argamu. Haatahu malee, jibbii fi tuffiin, maqa-balleessii fi maqa-xureessiin inni uummata Oromoo fi saba Oromoo irratti qabu: “barumsi sammuu namaa bana moo sammuu namaa cufa? Yaada fi naamusaan ol nama-baasa moo gadi nama-buusa?“, jechuun kan wal-nama gaafachiisu. Akkamitti namni biyya Toopphiyaa jedhamtu tanan jaaladdha jedhu, sunumtuu namni aannanii fi damma Oromootiin guddate uummata Oromoo abbaa keessummaa fi abbaa hiyyeessaa, gara-laafessaa fi mata-qabeessa kana akkanatti arrabsa? Akkamitti namni barateessa tahe, sunumtuu barachiisaan mabba (unibarsitii) keessatti ijoollee barsiisuu gulantaa addaggee fi gulantaa kashalabbee gadi of-buusa?* Inni akkanatti nu arrabsaa, akkanatti nu sulphisaa, akkanatti alaa-mana keenya xureessaa wajjin jiraanna nuun jedhaa? Erga namni kun uummata keenya fi saba keenya irratti duula arrabsoo, duula maqa-baleessii fi duula maqa-xurreessi ifumatti uummatoota Gaafa Afrikaa fi uummatoota biyyalafaa fuulduratti banee, nuti akka isaa arrabsoon arrabsoo deebisuu otoo hin taane, dhugaa fi dhugoo irratti hundeeffamnee, saayinsii fi beekumsa ammayyaa qabanneetoo akka inni dhaddhaabbata sobaa qabatee nutti ka’e agarsiisuu qabna. “Karaan sobaan dabran oggaa deebiyan nama dhiba“, jedha Oromoon waan akkanaa kana ennaa ibsu. Kanaafuu, karaan innii fi iliitonni Amaaraa gariin qabatan kun karaa badii fi badiisaa akka tahe, ibsuufin dirqama nutti tahe.
SEENSA
Mee waan hundaa durseen waan gulaaltonni “gadaa.com” ennaa waraqaa Dr. G. Hayilee isa obboo Girmaa B. Guutamaa hiike san nuuf dhiyeessan, akka qalbeeffachiisa gulaaltotatti waan gammachiisaa fi lafee irratti malee lafatti hin buune jedhaniiyyu: “The following is the English translation of an article first written in Amharic by a certain professor by the name Getachew Haile on the website EthioMedia.com, where all the fake and senile anti-Oromo professors have called home in recent months. Hidden behind a local vernacular (Amharic, in this case), hate propaganda, disguised as academic articles and directed at the Oromo people, frequently appears on EthioMedia.com, thus Prof. Getachew Haile’s article is not a first on EthioMedia.com, nor that this is the first anti-Oromo piece by Prof. Getachew Haile. Regardless, in order to expose the ongoing hate propaganda on the Oromo people to the world, Gadaa.com has decided to publish the following English translation of Prof. Getachew Haile’s Amharic article in its entirety.”
Obbolaan keenya kun, gulaaltonni “gadaa.com” gara fuulduraas olola jibbaa isa jarreen kun uummata Oromoo fi saba Oromoo irratti oofaa jiran, afaan warra abbootii qawwee irraa gara Afaan Ingilizii-tti akka nuuf hiikuun, addunyaa beeksisan abdii fi amantii cimaan leencota keenya kanneen irraa qaba! Warri Gadaa, ee Maatiin Gadaa akka arman gadii jirutti nu dhalawwan Oromoo maraaf waamicha dhiyeessani: “Dear Readers, the ideology brought up herein by Prof. Getachew Haile used to be the overt state ideology of the Ethiopian empire up until February 1974 – exactly 40 years to the date; with the ongoing struggles of the nations and nationalities, including the largest nation – the Oromo, in the Ethiopian empire, this Ethiopianist/Nefxegna ideology will soon see its final demise, and a morning star will rise in the Horn of Africa. All Oromo nationalists must fight back this Nefxegna ideology in order to protect the gains of the people’s 40-years of struggle, and bring the final victory to the people’s struggle.”
Kun dhugumatti waamicha cimaa fi waamicha biyyaati. Waamicha harmee teenyaa, waamicha OROMIYAA-ti! Wanni beekuu fi qalbeeffachuu qabnu, nuti Oromoonni qabsoo irratti waan argamnuuf, wanneen qabsoo keenya fashalsiisuuf dura dhaabatan mara akka barbaachisaa tahetti dura dhaabachuu qabna. Ee, akkuma dhufe sanatti waltaanee, walcinaa dhaabannee ofirraa deebifna! Ofirraa qolachuun, walirraayyis qoluun diibifna. Kan qalamaan dhufe qalmumaan, kan shimalaan dhufes shimalumaan ofirraa deebifna! Kan dideetoo eeboo fi qawween nutti dhufes eeboo fi qawweedhumaan ofirraa deebifna! Gayeen gayee-dhaa, jarri kun akka durii addaan nu qoqqoodanii: Shaawaa fi Wallagga, Arsii fi Wallo, Kiristaana fi Muslima, Waaqeffannaa fi sooshalistii jechuun akka fe’anitti nu bituu gonkumaa hin dandayani! Oromoon hundi Oromodhuma; dhalawwan aayyoo fi aabboo tokkooti!
Nuti cufti isan jedhe kana beeknee yoo qalbeeffachuun oljennee tarkaanfanne, nuti galaana Laga Abbayyaatii kan nu fuuldura dhaabatu hin jiru. Kan deemnuuf mirgaa fi haqa uumaan qabnu, isa nu irraa mulqame deebifachuufi malee, waan tokkollee mirgaa fi haqa namoota biroo tuquufi miti. Dr. Geetaachaw Hayilee faa, “EthioMedia.com”-n faa, “Gareen Morash” faa, “Gareen Cuquliisaa” faa fi jalaa-jaleen isaanii, duubattafoo fi booddessitoonni cufti, uummata Oromoo burkaana (“volcano“) riphee ciisu kunoo tuttuqanii, ofitti dhodhoosaa jiru. Uummanni fi sabni Oromoo burkaana tahe kun kophaa isaas miti. Uummatoota fi saboota Kibbaa cufatu isa cinaa hiriiree jira. “Yoo funyaan dhawan ijji boochi!“, jedha mammaaksi Oromoo tokko. Uummatoota obboleeyyii keenyaa warra Kibbaa, kanneen waliin kunoo waggaalee 140 guutuu mana hidhaa Habashootaa, Karcallee keessatti argamna. Waltaanee mana hidhaa kana wajjumaan caccabsinee, yeroon keessaa baanu fagoo miti!
QAAMADUBBII
Gara barreeffama kanaa olitti kaafameetti yoo ceene, kunoo akkana jedha, namni Amaarummaa fi Habashummaa isaatiin of-tuulu, of-guuru Dr. Geetaachaw Hayilee: “Historians tell us that our diversity has really hurt us a lot in the past. The fact that we are Christians and Muslims, Oromos and non-Oromos with failed system to accommodate our differences substantially degraded us. On the contrary, had we spoken one language, followed one religion and cherished one culture, we would not have stagnated in backwardness for centuries. The devastating impacts of our religious diversity can be seen from the demolition of the Axumite civilization by Yodit Gudit and the burning of the Amhara civilization by the invading Muslim forces of Ahmed Gragn. Perhaps, these civilizations were able to keep the country in pace with the rest of the world by the time, but they were demolished and we remained stagnated at where we were by then even to this date. Our knowledge about these two civilizations had to entirely rely on few written documents that survived the fire.”
Namni yeroon hayyameef ishii inni jedhe tana, ee tan sarara (“lines“) shan qabdu irraa ka’uun yoo shimala qalamaa fi shimala sammuutiin dhaddhaye, kitaaba tokko guutuu barreessudhaan namichi kun qullaa isaa addunyaa fuuldura akka dhaabatu gochuu dandaya. Eessumattuu itti-beeknaan danaadaneen ( “diversity“) badhaadhina. Warra itti hin beeknee fi warra akka warra Dr. Geetaachaw fayiif immoo dammiyyuu isaan miidha. Akka inni gubbanatti jedhutti: afaan tokko, amantii tokko, aadaa tokkoo fi maaloo maaloon tokko wayyii waan qabaataniif ni misoomu jechaa miti. Jarreen tana jechuum miseensota gita-bittee Amaaraa fi muummiyyeewwan isaanii golfaan: “biyya tokko, afaan tokko, amantii tokko, seenaa tokko, aadaa tokko, maaloo maaloo tokkoo” isaan qabeeti jira. Oddo-kabreen isaanii inni abbaa tokkeessoo kun bara Minilik irraa kaasee isaan: urgufaa, ija-babbaasisaa, hoomacha afaaniin baasisaa, lafaan dhaddhayaa jira. Oromoota kiyya, warri oggaa taabonni isaanii bawu, oggaan inni ximqataaf lagatti qajeelu, oggaa mankiristaana san oggaa sadii naannawu garri irra caaltan argitanii hin beektan taha. Oggaa kana nama isaanii, nama warra Amaaraa keessaa gariitti oddo-kabreen sun itti-ka’a.
Kunoo, Dr. Geetaachaw fi jaalleewwan isaa fi fakkaatota isaatti bardhibbee 21-ffaa kana keessallee, Oroppaa fi Ameerikaattillee oddo-kabreen isaanii sirumaa itti-hammattee, hoomacha afaaniin baasisaa jira. Namni isaanii innin kanaa olitti oggaa oddo-kabreen itti ka’u ibse, miskiinota; nama nagaati. Dr. Geetaachaw Hayilee faa garuu, namoota miskiinotas,namoota nagaas miti! Isaan warra arrabni isaanii akka bofa saafaa nama hiddu. Akka bofa saafaas summii namatti tuttufu. Isaan summii fi abjuu isaanitiin uummatoota impaayera isaanii keessaa, kan afaanota 76 dubbatan, kan aadaa, seenaa, qaroominaa fi muuxannoo garagaraa qaban balleessanii, lafarraa duguuganii: afaan tokko (afaan Amaaraa), aadaa tokko (aadaa Amaaraa), seenaa tokko (seenaa Amaaraa isa warra qaroomina qabu barbaacha Biyya Israa’eel deemu), amantii tokko (Kiristaana Ortodoksii), alaabaa tokko (alaabaa isaanii: magariisa, keelloo fi diimaa) isa alaabaawwan hortee Afro-Asiiyaa (hortee Haamii-Seem) irraa fottoquun akka isaan nu, warra Ertiraa fi warra Ogaadenyaa fayiin jedhan san fottoqxuu (“taganxaay“) tahuun warra biroo irraa ergifatan sanii miti.**
Kanaa olitti itti-beeknaan “danaadaneen badhaadhina” jedheen ture. Nuti Oromoonni isa kanatti hedduu ittiin-boonna. Mee gabaabduu wayii addaddummaa kana irratti hawaasa Oromoo fi hawaasa Amaaraa jidduu jiru haa fudhannu. Achumaanis kan warra Kibbaa itti haa daballu. Kana irratti akka Dr. Geetaachaw Hayilee kun qeesota isaa isaan Bulgaa fi Mooxaa Qaraniyoo faa wammachuun: “maqaa abbaatiin, maqaa ilmaatiin, maqaa afuura-qulqulluutiin” nama magansiisee (“gazzichaallahu“), “ni muramta, ni kutamta” (“tiqqatsafaallah“) naan hin jechisiifnen “adaraan” jedhaani. Harra fakkeenyaaf as irratti dubbii gabaabsuuf jecha, waayee aadaawwan impaayerittii isaanii keessatti argamanii yoo fudhannee, kanneen sabootaa fi sablammeewwanii yoo irra hambifnee kan saba Amaara callaa fudhanne, ishiin Dr. G. Hayilee faa ittiin boonan tun akka baaqqee kutaa jedhamuu sanii hedduu happhii wayii taheeti argamti. Mee nyaatan yoo jalqabne: kochee-n (“kitifoo“)-n uummatoonni impaayerittii kanneen addaddaa uummata Guraagee irraa fudhatan; cuukkoo, caccabsaa, qinccee fi aadaan bunaa kan Oromoon bara 575 irraa kaasee dhimma ittiin bahaa asi gaye, hardha Gaafa Afrikaa bira kutee addunyya guutuu kan badhaase kun faa,ollataan fi buldhaan (bullaan) uummatoota Kuushii kanneen Kibbaa fi warra Guraagee irraa dhufe faa hafee biddeenuma happhii kan Amaaraa sana ittee lukkuu-tiin (waxiin) qofa umurii keenya guutuu nyaanna jechaa dha.
Karaa uffataas: bollukkoon (“bullikkoo“) isaan jecha isaas uffannaa isaas Oromoo irraa ergifatan hafeeti, kutaan, jaanoon faas hafaniiti Toopphiyaa guutuun warroo fi naxalaa (baaqqee) isaanii qofa uffata jechaa dha. Karaa bifoota uffataa faas bifoonni addaddaa hafanii impaarittii guutuun guyyuu uffata adii qofa uffata jechaa dha. Isaan kanneen fakkeenyumaaf, dubbii gabaasuuf jedhamani malee, waannee sonaan baay’ee kaasutu dandayama. Kana irratti warri Dr. G. Hayilee faa Oromoo fi Walayitaa faayin “warra burraa burree” jaalatu, “warra magariisaa faa” jaalatu jechuun ija tuffiitiin ilaalu, sagalee tuffiitiin waamu. Isaan mee wanneen addunyya guutuun, biyyoonni saayinsii fi tiknolojii-dhaan sokkan marti raajeffatan kana tuffatuu, arrabsuu! Ani otoon abbaa kitilaa (abbaa miliyoonaa) taheeyyuu, jarreen kana akka waayee bifoota uffataa faa irratti barannoo jalqabaa (“crash course“) fudhataniifan gara uummatota Ameerikaa Laatinii, warra Sarbiyaa, warra Ispaanyaa, warra Rusiyaa, warra Hungaariyaa, warra Jarman Kibbaa, warra Ostiriyaa, warra Sarbiyaa, warra Kirooshiyaa, warra Hindii fi warra Shiinaa (“Chaayinaa“) faattin ergaayyu. Achumaanis kun mataan isaa qaama qaroominaa tahuu isaa tarii hubatanii deebiyu! Jarreen kana gara biyyoota armaan olitti maqaan kaafameetti kanan ergu, isaan kanneen uummanni Oromoo, uummanni Sidaamaa, uummanni Gaamoo fi uummanni Walaayitaa faa qaban waan ija tuffiitiin ilaalaniif, baargama cewuun akka qalbeeffataniifi. Yoo sammuun isaanii inni sanyummaan cufame kun, karaa kanaan waa qalbeefata tahe jechuu kiyya.
“The devastating impacts of our religious diversity can be seen from the demolition of the Axumite civilization by Yodit Gudit and the burning of the Amhara civilization by the invading Muslim forces of Ahmed Gragn.” Isa kan warra Guddiittii, “Gudiit” isaan jedhaniin kanaa, jechuun kan warra Agawoo isaan qaama hortee Kuushii fi qaama qaroomina warra Kuush tahanii , Dr. G. Hayilee eenyu faa qaroomina ollaa isaa lafa irraa akka balleesse, seenaan qabmee waan jiruuf ololli jarreen kun uummata Agawoo boonaa fi boonsisaa kana irratti adeemsissaa turanii fi kunoo ammas itti-fufan kan nama dinqu. Habashoonni Amaaraa kun bara shifticha isaanii kan Yikunoo Amlaak jedhamuu, bara 1270 keessa mootummaa warra Agawoo garagalchuun qabatee, qaroomina isaanii akka barbadeesse nama dhara dubbatu yoo tahe malee, namni galmeewwan seenaa gaggaragalche sirriitti beeka. Kunoo, harrallee, ijuma keenya durattillee, qaromina Kuushota Agawoo keessaa isa Laallibalaa kan raajeffatamoo addunyaa (“Wonders of the World“) keessaa tokko tahe, warri Dr. Geetaachaw “qaroomina keenya” jechuun sobanii, silaa isaan qaroomina, aadaa fi seenaa warreen biroo asii fi achi deddeemuun ergifatanii “keenya” jechuun, sunumtuu mee “handhuura keenya, kan nuti uummanne” jechuun dhiyeeffatuu, isa kanas “keenya” jechuun imaltoota (turistoota) fi warra kaanitti gurgurachaa jiru. Namn waa dhabnaan ni ergifata, ni liqeeffata kun qaanii wayiituu hin qabu. Kana nama gadi xixiqqeessu wayiis miti. Garuu, qaaniin qaanii calu, isa ergifan kana kan ofii maddisiisanii fi kan handhuraa ofii qofa tahe, godhanii dhiyeeffachuu dha. Ginni-bittee Amaaraa fi iliitonni isaanii isa kana irratti nyaara addachuun ijuma nyaatani!
Mee WAAQNI gurraachi garaa gurraachaa, leemmooon garaa taliilaa warra abbaa tokkeessoo kana jalaa aadaa Oromoo faas, aadaa uummatoota impaayerittii tanaas haa oolchu. Kutaa kanatti aane dhufu keessatti, waayee “qaroomina Amaaraa” isa Dr. G. Hayilee Muslimoota fi Oromootu balleesse jedhu san faa ilaalla. Kana asuma irratti dhaabuun bullaa, isin marti mee nagaan naa bubbulaa!
============== Hubachiisota Miiljalee ==============
* Mana Barumsa Bantii = MaBBa (unibarsitii – warra Afaan Ingilizii akka afaa haadhaa-abbaatti dubbatu irraa kan hafe, afaanonni Oroppaa guutuu keessatti argaman marti “y”
mitii, ”u” jedhaniiti dubbatu. Jecha kana warri Afaan Ingilizii dubbatu warra Afaan Laatiin dubbatu irraayyi ergifatani. Kanaaf, nuti kolonii warra Ingilizii faa mitiwoo maaf “y” isaanii kanatti rakkannaa? Maaf qubee “v” warreen biroottis rakkanaa? Akkuma uummanni keenya inni beekaan sun dubbatutti: unbarsitii, biidiyoo, bitaamina, foolisii faa jenna. Maaluma tahuu fi maaluma of-gochuu feeneti uummata keenya isa baldhaa kana irraa fagaachuun iliitota Amaaraa jala fiffiignaa
mitii, ”u” jedhaniiti dubbatu. Jecha kana warri Afaan Ingilizii dubbatu warra Afaan Laatiin dubbatu irraayyi ergifatani. Kanaaf, nuti kolonii warra Ingilizii faa mitiwoo maaf “y” isaanii kanatti rakkannaa? Maaf qubee “v” warreen biroottis rakkanaa? Akkuma uummanni keenya inni beekaan sun dubbatutti: unbarsitii, biidiyoo, bitaamina, foolisii faa jenna. Maaluma tahuu fi maaluma of-gochuu feeneti uummata keenya isa baldhaa kana irraa fagaachuun iliitota Amaaraa jala fiffiignaa
** Uummatoonni afaanota “Afro-Asiatic” (“Hamito-Semetic”) dubbatan marti akka itti-taa’utu addadda malee, alaabaawwan isaanii irra akkuma alaabaa saba Oromoo (gurraacha, diimaa fi adii) gurraachi, diimaa fi adiin keessaa hin dhabamu. Kuni biyyoota Arabaa, biyyoota warra Barbar, biyyoota Adaala Sahaaraa keessa kanneen afaanonni isaanii Hortee Hamii fi Seem jalatti ramadamu marti bifoota sadan kana qabu. Alaabaan warra Fara’oonaa fi warra keenya Nubiyaanota duris isuma kan saba Oromoo: gurraacha, diimaa fi adii fakkaata. Habashoota “keenya” duwwaatu warra ofii irraa fottoqe jechaa dha.
Kutaalee dabran dubbisuuf mee as tuqaa:
The Ethiopian Regional Administration in Ogaden Throws out Of Jail Ogaden 300 Battered and dying Detainees into the streets of Jigjiga
The Ethiopian Regional Administration in Ogaden Throws out Of Jail Ogaden 300 Battered and dying Detainees into the streets of Jigjiga
The Ethiopian regional Administration Ogaden released 300 detainees from Jail Ogaden at midnight on March 6, 2014. Since then more than 20 twenty of the released prisoners died within the last three days. The detainees who are battered physical, mentally and morally are composed of young children born in the prison whose parents died while in custody, prisoners who lost their sight from torture and starvation, detainees who became raving mad after extensive torture and detainees who could no longer take care of themselves and are physically broken after being subjected to harsh and degrading treatment.
For the last three months the regime barred relative to take food to the detainees, while proving nothing of substance to the prisoners.
The regime’s butcher men in Ogaden were too ashamed to release the prisoners during the day and had to throw them into the streets of Jigjiga under cover of night. They later claimed they released the prisoners after cholera broke out in the prison.
ONLF categorically condemns the Ethiopian government for the crimes it is committed against the Ogaden people and in particular the inhumane treatment of the civilian population in Ogaden. The Ethiopian regime’s cowardly decision to collectively punish the civilian population after it failed to confront ONLF fighters is a crime against humanity and we condemn all those who prop this criminal regime by providing funds that enables it to continue committing such Crimes against the Ogaden people and the Ethiopian people as well.
ONLF call upon the UN to investigate the crimes committed in Ogaden as the situation in Ogaden has reached now a catastrophic level and demand that Ethiopia release all civilians detained as part of the Ethiopian regime’s collective punishment campaign in Ogaden.
Finally the international community should be aware of dire developing situation in the Ogaden as food stock dwindle and the whole population in the territory are suffering from natural and man-made drought mainly due to trade and aid embargo. The people are reporting that millions are starving because there is nothing to buy for even those who can afford.
Obboo Juneeddii Saaddoo gara uummata isaatti deebi’uuf fedhii fi carraa qabaa?
Abdii Boruutiin
Dhiyoo kana mata duree “Ob. Juneeddii Saaddoo Eenyu?” jedhuun gabaasa Obboo Ahmad Saayyootiin TVOMT irratti dhiyaate daawwadhee ykn dhaggeeffadheen ture. Yaadolee namootni dhimma kanarratti barreessanis ta’e kan bakkee adda addaatti dubbatamanis argee fi dhagyee jira. Yaadolee waliin mormantu wal bukkee waan deemaa jiran nattt fakkaata. Kanaaf, anis yaadan dhimma kanarratti qabu ibsuuf jedhee barreeffama gabaabaa kana dhiyeessuu barbaade.
Duraan dursee, dhimma kanarratti hunduu waan isaanitti mula’tu ibsuu fi yaada fi ilaalcha qabanis dhiyeessuuf mirga qabu. Haa ta’u malee, ani dhimma kana karaa lamaanan ilaala. Yeroo ammaa dhiyaachuun isaatis gaarummaas ta’ee badummaas qaba jedheen yaada. Akka waliigalaatti yoo ilaalame garuu, waan Obboo Ahmad dhiyeesse waanuma dhugaarratti hundaaye fi beekamus waan ta’eef, badii dalagame irraa barachuuf gorsa ta’a jedheen amana malee, waan akka ololaatti dhiyaate natti hin fakkaatu. Waanuma ta’eefuu, mee waayee kana karaa lamaan akkan ilaalu ibsuun yaala.
Akka hubannoo, yaada fi ilaalcha kiyyaatti, Obboo Ahmad waanuma addunyaa kanarratti ta’e fi kan seenaan ragaa ta’uu danda’u fakkeenyota gara garaatiin dhiyeessee; seena saba Oromoo keessattis waan ta’e fi ta’aas jiru waan ibseef, warri uummata isaaniirratti waan badaa dalagani fi dalagaa jiranis; akkasumas dalaguuf deemanis seenaa kanarraa akka baratan waan taasisuuf jecha gabaasni kun dhiyaate malee, waan ololarratti hundaaye natti hin fakkaatu. Kun ilaalcha dhuunfaa kiyyaa ti. Obboo Ahmadis ittisuufii miti. Kun karaa tokko, karaa ani dubbii kana ittin ilaaluu fi hubadhu dha. Karaa biraatiin yoon ilaalu garuu, dhimmi kun dhimma dhugaarratti hundaaye ta’ullee; Obboo Juneeddiinis waan badaa uummata Oromoorratti dalagullee; kanaafis ittigaafatama qabaatullee; yeroo gabaasni kun itti dhiyaate (timing) yeroo gaarii natti hin fakkaatu. Xinnoo waan muddamaan dhiyaate dha jedheen yaada. Maaliif yeroon kun yeroo gaarii hin taane? Muddamaan dhiyaate yoon jedhu hoo maal jechuu kooti? Gaafiilee kanaaf deebii gabaabaa kennuun yaala.
Innumtuu (Obboo Juneeddiin) sababaalee adda addaatiin, fakkeenyaaf qaaneffachuudhaan yookaanis waan itti amanee hojjechaa ture sanarratti hanga lubbuun isaa dabartutti irratti cichuudhaan of dhoksuu waan maluuf, gadi bayee dubbachuuf tarii fedhii qabaachuu baatus, otuu gabaasni kun uummataaf hin dhiyaatin dura Obboo Juneeddii ofitti dhiyeessanii wajjin dubbachuun ykn haasa’uun tooftaa gaarii ture jedheen yaada. Kun silaa karaa lamaan carraa bana ture. Tokkoffaa, Obboo Jundeeddiin gadi bayee waan ta’e hundaa uummata isaatti ibsuu fi achumaanis dhiifama gaafatee, xinnaatullee boqonnaa sammuu akka argatu carraa isaaf bana ture. Lammaffaa ammoo, innumtuu (Juneeddiin) waayee kana dubbachuuf fedhii kan qabaatu yoo ta’e, mootummaa Wayyaanee keessatti nama bakkee guddaa (taayitaa olaanaa) qabaachaa ture waan ta’eef (badii inni uummata Oromoorratti dalage akkuma jirutti ta’ee jechuu kooti) waan diinni godhaa ture fi jiru akka saaxilu fi hawaasota addunyaatti akka himu malaan ittifayyadamuun ni danda’ama ture.
Dhimma kana karaa biraatiinis yoon ilaalu ammoo, wallaalaa ofii gorfachuun; jallaa ofii qajeelfachuun; beekees ta’ee otuu hin beekiin, kan uummata keenyarratti badii dalage fi dalagaa jirus balaaleffachuu fi abaaruun barbaachisaa ta’ullee, yeroo ammaa yeroo tokkummaan Oromoo abdii namatti horachiisaa jiru kanatti, obsa dhabnee waan tokkotti muddamuun gamnummaa natti hin fakkaatu. Mee fakkeenyaaf haa jennuu, otuu Habashootni namticha kana (Juneeddii) ofitti qabanii dhimma ofiitiif itti fayyadamanii, hangam aararratti aara ofitti daballa? Nama uummata isaarratti balleessa hanga kana hin jedhamne dalage/dalagde seenaanuu isa/ishii hin hirraanfatu. Innuu otuu du’ee biyyee keessa hin seenin du’ee jira. Kan du’aan addunyaarraa boqate wayya. Kan jiruudhaan du’e nama du’a lama du’e dha. Kun waan wal nama mormisiisuu mit. Kanaaf, dhimma kana itti muddamuun yeroon isaa yeroo murteessaa natti hin fakkaatu jedha.
Amma garuu, akka natti mul’atutti, namtich kun karaa adda addaatiin waan of salphiseef; kanarratti dabalamee ammoo, erga inni baqatee Ameerikaa seene kanatti dafanii waayee kanaan isa simachuun, fedhiillee yoo qabaate, namtichi kun gadi bayee Wayyaanees waan saaxilu fi ofiifillee badii dalagetti amanee uummata Oromoo dhiifama waan gaafatu natti hin fakkaatu. Namtichi kun du’a lama du’ee jira; salphina hangana hin jedhemane keessa jira. Kan isaaf wayyu silaa, kan dabre dabree, yoo kutannoo fi hamilee qabaate, gadi bayee, akka aadaa hawaasa hammayyaa keessa jirutti, waan dalagamee dabreef uummata isaa dhiifama gaafachuu dha. Kana godhuunuu silaa gootummaa (jagnummaa) dha. Seenaa xuraaye sana hanga tokko xurii irraa dhiquu ta’a jedheen yaada. Gaafii guddaan garuu, Obboo Juneeddiin gara uummata irraa dhalateetti deebi’uudhaaf carraa kanatti fayyadamuu danda’a moo akkuma seenaa isaa xureesseetti dhuma lubbuu isaa eeggatee addunyaa kanarraa boqota laata? kan jedhu ta’a.
Gara dhimmichaatti deebi’uu fi cuunfuudhaaf, waan Obboo Ahmad Saayyoo dhiyeesse, akka ilaalcha kiyyaatti, kan barumsa ta’uu qabu dha. Biyya keessattis ta’ee biyya alaatti, warri dhimma saba ofii dhiisanii; fedhii ofii guuttachuuf alagaa fi diina jala deemanii; uummata ofii miidhan, booddeen isaanii salphina fi badii akka ta’u hubachuu qabu. Karaa kanaan yoo ilaalame, gabaasni kun qeeqamuu hin qabu. Gabaasni kun dhugaa uummata keenyatti himamuu qabu dhas. Warrumti diina tajaajilaa jiranillee, beekaniis ta’ee otuu hin beekin, kan balleessa hojjechaa jiran, dhugaa kana hubatanii barumsa irraa argachuuf isaan gargaara jedheen yaada, amanas. Namni seenaa badaa hojjete, yoomiyyuu maqaa badaadhaan yaamama; du’ullee abaaramaa jiraata; kan waan gaarii saba isaatiif dalage ammoo, du’ullee saba issa biratti jaalala fi kabaja guddaa argachaa; maqaa gaariidhaan yaamama. Yoomiyyuu seenaan isa hin dagatu. Dhumarratti, gaafii tokko kaaseen, barreeffama kiyya xumura. Seenaa impaayara Itoophiyaa tana keessatti, ilmaan Oromoo alagaa fi diina tajaajilaa, uummata ofii midhaa, boodarra garuu salphatanii hafuun ykn akkuma salphatanitti du’aan addunyaa kanarraa boqachuun; sana boodas seenaa badaadhaan yaamamuun eenyurratti dhaabbatina laata?
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
Monday, March 10, 2014
FDG Qeerroon wal qabatee lixa Shawaa aanaalee adda addaa irraa barattooti Oromoo 24 waraana Wayyaaneen qabaman.
Bitootessaa 9/2014 Godina Lixaa Shawaa keessatti goototni baratootni Oromoo manneen barnootaa sadarkaa 2ffaa Geedoo fi Midaa Qanyii M/B Ballaammii sadarkaa 2ffaa Yaadannoo gooticha Oromoo barataa Wandimmuu Daammanaa fi FDG itti fufisisaa jiraachuun wal qabatee baratootni Oromoo M/B Midaa Qanyii Ballaammii sadarkaa 2ffaa fi qopha’ina irraa baratootni 24 humna poolisa Wayyaaneen qabamanii dararamuun jiraachuun gabaasi naannicha irraa nu gahe addeessa.
Haala kanaan maatii fi uummanni naannoo diddaa bulchiinsa naannoo irratti kaasaniin barattooti kun hatattamaan akka gadhiifaman gaafataa jiru .
Itti aansuun yeroo ammaa kanatti FDG barattootaan ka’e itti fufuu irraan barattoota 24 keessaa 13 mootummaa Wayyaaneen haalaan dararamaa warri jiran keessaa:-
1,Barataa Biraanuu Cimdeessaa barataa kutaa 12ffaa
2 .Alamuu Tayyee barataa kutaa 10ffaa
3. Dammumaa Tasfayee barataa kutaa 10ffaa.
4. Tashoomaa Dhugaasaa barataa kutaa 12ffaa
5. Guddataa Moosisaa barataa kutaa 10ffaa
6. Geetuu Cimdeessaa batarataa kolleejji irra eebbifame hojii dhabee
7. waggarii Fiixaa, barataa kutaa 10ffaa
8. kabbabaa ababaa barataa kutaa 10ffaa
9 .Zrihuum garbee barataa kutaa 10ffaa
10..Ababee Waaqumaa barataa kutaa 10ffaa
11..Obsuu Takkalaa barataa kutaa 10ffaa
12..Fedhasaa dirribaa barataa kutaa 10ffaa
13..Gaja’ee Barasaa barataa kutaa 9ffaa dabalatee baratootni 24 badii tokko malee humna poolisaan qabamanii dararamaa jiraachuun beekame.
2 .Alamuu Tayyee barataa kutaa 10ffaa
3. Dammumaa Tasfayee barataa kutaa 10ffaa.
4. Tashoomaa Dhugaasaa barataa kutaa 12ffaa
5. Guddataa Moosisaa barataa kutaa 10ffaa
6. Geetuu Cimdeessaa batarataa kolleejji irra eebbifame hojii dhabee
7. waggarii Fiixaa, barataa kutaa 10ffaa
8. kabbabaa ababaa barataa kutaa 10ffaa
9 .Zrihuum garbee barataa kutaa 10ffaa
10..Ababee Waaqumaa barataa kutaa 10ffaa
11..Obsuu Takkalaa barataa kutaa 10ffaa
12..Fedhasaa dirribaa barataa kutaa 10ffaa
13..Gaja’ee Barasaa barataa kutaa 9ffaa dabalatee baratootni 24 badii tokko malee humna poolisaan qabamanii dararamaa jiraachuun beekame.
Godinuma kana Aanota garaagaraa keessattis uummaanni walga’ii maqaa misoomaa dahoo godhatee olola siyaasa Wayyaanee gaggeeffamu uummanni hin fudhannu jechuun jibbinsa Wayyaaneef qabu argisiisa jiraachuun ibsame jira.
=>qeerroo
Ethiopia—An Abusive Home for its People? Mr. Obang Metho Address Norwegian Civil Society
A review of the difficult conditions of life in Ethiopia leading to the large exodus of its people to other parts of the world and their hope for Ethiopia’s transformation.
I want to thank Frontline Club Oslo, New Frontiers, Norwegian activists, Solveig Syversen, who invited me, Marius von der Fehr, our moderator, and all of those people involved in organizing today’s event. It is an honor to be part of this public discussion on Ethiopia, entitled: In the Name of Democracy: Land Grabbing and Genocide in Ethiopia.
Norwegians are known to be some of the most socially conscious and peace-loving people in the world. I give my sincere thanks to the Norwegian people who are attending today and to all Norwegians who have opened up their arms to welcome foreigners, including thousands of Ethiopians who have decided to make Norway their second home or those who are still in the process of seeking asylum.
Read More at ayyaantuu
Baxter daadhiin jala haa yaatu
Torbaan darbe du'a Dr. P.T.W. Baxter ykn Abbaa Aadam (akka ummanni Kofaleewaamutti) marsaa Gadaa.comgubattiyoo dubbisuu odoma arguu dhugaa ta'uu isaa mame.
Haga diqqoo yaadaan silim jedhee yoosuu haadha manaa isaa Pat bira bilbile. “Jimaata darbe guyyaa Guraandhala 28, 2014addunyaa kana irraa darbee” nan jettee. Akkuma ta waaqa irraa dhufte lafti hin dadhabdu jedhamutti, gadda guddaa natti dhagayame ibsee isiif maatii isii hunda akka waaqni obsa kennuuf eebbise.
Alagaa jaalatama fira Oromoo kana akkamitti akka baradheefi dubbii garaa nama nyaatu ka inni natti hime ummata kiyyaan gaya jedhee yaada kana dabarsuuf abbale.
Wodhakkeessa bara torbaattammanii hujiif aanaa Kofalee deeme. Hujiin sun gara guddaa qotee bulaa wojjiin waan tureef baa'innan ummata baadiyaatiin wolnaqunnamsiisa. Akka hiree ta'ee manni akka waajjiraa itti fayyadamnu bara 1968/69tti Baxter itti fayyadama mana ture. Ummannis waa’ee isaa yoo haasayu jaalala irraa qaban irraa waan muldhataa tureef anillee waa’ee isaa beekuuf fedhii godhadhe. Ummanni naannoo kana waa’ee Baxter yoo haasayu,“Beeinni Faranjii. Garuu akkuma nama keennaati. Numa wojjiin nyaate dhuga. Bifattii san malee, afaanuma keenna dubbata. Seera keenna sirritti gaafatee barreeffataa,’’ jedhan.Ummanni Kofalee ilaalcha jaalalaa isaaf qabu irraa ka’ee ilma isaa Aadam itti moggaase. Isas abbaa Aadam jedhanii waaman.
Akka naa himanittii waa'ee Aadaa ka inni qoratukeessi isaa bal'dhaa. Fuudhaa heeruma, Ateetee, Amantii, Seera Gadaa, Waata...wontumaan inni keessa hin bayiin hin jiru. Anillee nama ummata biratti akkanatti jaalatame kana barachuu fi barreeffamoota inni aadaa keenna irratti barreesse kana argadhee dubbisuuf fedhii godhadhe. Nama baargamaa dhiisii namnummaan biyya teennaatuu magaalaa yoo gale achii deeb’ee ummata baadiyyaa waliin qunnamtii bareedduu godhatuunuu waan hin jirreef ta Abbaan Aadam tun maalala natti taate. Daddafoo Godaanaa nama jedhamu ka Abbaa Aadam hiikkaa afaaniitiin gargaaraa ture irraa teessoo fudhee barreessuufi jalqabe.
Deebii isa irratti “dura atuu eenuu?” naan jedhe. Mootummaan Dargii bara sani akka biyya hin seenne waan dhorgaa tureef, waa lamaaf wolbarumsa kiyyaa kana irraa uf qusachoo filatee. Ka duraa mootummaan ija shakkiitin waan isa ilaaluuf anuu bulchiinsa mootumma keessaa harka qabadhinna ka jedhu yoo ta’u ka lammaffaa anafuu sodaate natti fakkaate. Yeroo sadi erga barreesseefii booda haga tokko yaada kiyya amanuu jalqabe. “Obbolessa kiyyaa, anuu akka nama yakkamaatitti fudhatamee, maqaa kiyyaan akka rakkoon sirra hin genne, odoo qunnamtii kee dhaabdee sii woyyinnaa?” jedhee naa deebise.
Maayii irratti hiriyyaan kiyya tokko barumsaaf London waan jiruuf isaaf haala kana barreesseefi. Akkasumatti hiriyyichi kiyyas Abbaa Aadam qunname. Saniin boodabarreeffama isaa tokko yeroo duraatiif naa ergee. Bareeffamni kuni waa’ee kurree bitachuu ture (barter trade, petty transaction and small transformation in an Arsi market). Achiin boodaa hiriyyaa xalayaa taanee yeroo yeroon barreeffama adda addaa naaf ergaa ture.
Barreeffamni kun ilaalcha kiyya jijjiiree aadaa keessaa baye kana akka jaaladhu na godhe. Hiree argadheen waa’ee aadaa irratti xiyyeeffannoo godhe barachuu jalqabe. Waan hin beenne worra kiyyas ta’e maanguddoota biroo gaafachuu jalqabe. Osoma akkasitti wal qunnamnu walgeettii qorannoo Toophiyaatiif Finfinnee akka dhufuuf yaada qabu naaf barreesse. Anillee nama seena qabeessa kana ijaan arguuf hiree akka argadhe bikkee gammachuun guyyaa laakkayuu jalqabe.
Achiin booda odoma qalbiin bilbila isaa eegu gaafa tokko Asallaa Ras Hotel balbala irratti barruu walgeettii qorannoo Toophiyaa akeektu takka arge. Ani Finfinnee deeme isa arguuf yaada ture. Asittu argadhee jedhee, hiriyyaa kiyya tokko qabadhee gara sa'aa galgalaa itti qajellee. Yoo nu achi geennu keessummoonnillee baadiyyaa ilaalaa oolanii yoo galan balbalumaratti walitti dhufne. Isaan keessaa namuma afotti nutti dhufe nagaya gaafannee achii akka Dr.Baxter dhufeef hin dhufin gaafanne. Namni gaafanne sun gara hoogganaa gareetti gara Dr. Tadese Tamiratitti nu dabarse. Innillee akkuma maqaa Baxter dhofneen gaafii nutti roobse.Maaf barbaaddan? Eessatti beektan? Kanaan dura qaamaan wol argitanii beektuu?Anis fayyalummaa tiyya dhugaa itti hime. “Baxter hin dhufne. Amma achis biyya kana hin seenu. Gara hujii keesanii deemaa,” nun jedhe. Hin dhufneenuu hin gayuumaal ka qorannoo akka poolisii nu qoratu jedhaa maalalaa yoo uf irra garagallu hiriyyaa kiyya kana ka beeku keessummoota keessaa dhalotaan nama gara kibbaa ka ta'e nu waamee itti dachaane.
“Namoonni kun kessummota kiyyaanu wojjiin turuu dandaa'u,” jedhee keessumoota kaawanitti makamne. Namni Alessandro Triulzi jedhamu Oromo dubbisuuf fedhii waan qabuuf wal barannee waliin haasofne. Innis waa’ee Baxter gaafannaan,“Baxter visa waan dhorgatameef dhufu hin dandenne” nuun jedhe. Akka yakka kana Dr. Tamirat illee harka keessa qabus nuuf ibse. Torbaan itti aanu Abbaan Aadamillee xalayaa naa ergerratti kanuma naaf mirkaaneesse. Ka nama gaddiisiisu keessa qophii san irratti namni waa’ee ummata Oromo irratti qopheesse Triulziqofa ture.
Humna kiyyaafuu garuu biyya alaa kana dhaquu waan hindandenneef qaamaan akka isa hin argine sarbii tiyya rare. Hireen tun bakka nama fidduu silaa hin beekani, haga turullee turu odoma itti hin yaadin biyyaa alaa kana bara 2000 baye. Akkuma ala bayeen “Abbaa Aadamiin ima argamii?” jedhee uf gaafadhe. Hawwiin tiyya naa guuttamtee Fulbaana 2003 keessa torbaan tokkoof woliin ture.
Innis malkatumaan, anis suuraa kitaaba isaa ka ‘A River of Blessings’ jedhu irraa kopii waan qabuuf walitti yoo dhufnu wal beekuun nu hin rakkifne. Wal qabannee gara mana isaa yoo deemnu haguma mana seennee waa natti mudhisuuf muddamsuu irratti argaa ture.
“Being first is good...wonti duraa mishaa,” naan jedhaa mana seenne. KitaabniiENCYCLOPAEDIA ETHIOPICA Volume 1 A-C jedhu torbaanuma san bayee koppiin tokko ergameef waan tureef isa keessatti ammo jechi Abbaa fi Aadaa jedhu ka Baxter gumaache fuula duraa jalqabumaratti waan bayeef kanuma gammachuun natti muldhise. Keessattuu kitaaba sadarkaa addunyaatitti baye kana keessatti jalqabni isaa waan Oromootiin ta’uu isaattu heddu gammachiise.
Guyyaa lamuu mana isaa yoo natti mudhisu, “mannii kee bosona kitaabatiif woraaqaati” jedhee itti qoose. Garuu dhugama. Mana hirribaa ka isaa hin seenneefuu hin argine. Golli kuuwwan martuu kitabaan guuttameera. Mana hirribaa ka keessummaa, bakka dhiyana itti bilcheeffatan, mana dubbisaa martuu kitaabaaf barruu adda addaattu keessa ciisa. Gara guddaa waa'eema Oromoo irratti ka hojjatamee. Nuu laali jedhanii ka barressitoonni keennaa itti ergatan, ka biyyaa erganiif, ka ala kanaa erganiif hundaa bakka itti godheera. Kaasettiin dur yeroo Oromiyaa dhaqe (1968/69) worabbates natti agarsiise. Kam ilaalanii kam dhiisan ree? Yoo maqaa beekanii iyyafatan hundu guutera. Namuma bishaan baaharaa keessa seene ta’ee hafe.
Akka hubannaa kiyyaatti Abbaan Aadam ogummaa woraqaa isaatiif qofa odoo hin ta'in, jaalala lafee ta Oromoo uf keessaa akka qabu natti muldhate. Dhugaa irratti hundayee yoo alagaan nama jaalatee ka keessaa dhalate caalaa na jechisisee. Yeroo achi ture waan hedduu na gorsee nataphachiise. Waan hedduu irraallee baradhe. Mee garii gaggabaabsee ibsuuf yaalaa.
Abbaan Aadam biyyoota Afrikaa hedduu argu naaf himee garuu ka akka Oromoo kolonii hamaa jala ture akka hin turre naaf ibse. Afaan isaaniitiin ‘ruthless colonialism’ jedha. Oromoota dhiisii inninuu waanuma waa’ee Oromoo qorateef akka dhiibbaa itti godhan naaf hime. Henna Kofaleen qorannaaf taa’u baadiyyaa keessatti dukkaanaa dhaabatee jiraachuuf gaafannaan dhoorgan.Afaan Oromoo barattee, ka worra ‘salaxxanee’ akkamitti hin baratiin? Maaf Afaan amaaraa hin dubbannee? Jechaa namoonni aanaa irra jirani ka akkapoolisii fa’a gaafiin na hacuucaa turan. Yoo afaan amaaraatiin na dubbisani ani hin beeku yoo jedhuun na hin amanan jedhe.Ka isallee maalalchiisu ammo namoota aanaa irra jiran caalaa namoota akkaProfessor Mesfin Woldemariam jiran. “Namni Itiyoophiyaa baadiyaas ta'ee magaala ka afaan Amaaraa hin dubbannee hin jiru” jedhee wolgettii Paris tokko kessatti na mormaa ture. Ani ka ija tiyyaan argee miila kiyaan kessa deeme hoo maal haa jedhu? Moo ummata bal'dhaa Oromoo afaan isaa dhossuuf? Jedhee maalala Abbaan Aadam.Bara mootummaa nugusichaa wontumaan dhossaa gayee hujii kiyyaa na dhoorguu gayee maaf? Wontii dhorgamuu tokko daran nama cimsaa bee!Gaaf tokko Dr. Feqede Gadamu wojjiin nugusa harka fuudhuu dhiyanne. Garuu ana harka fuudhee “ati deemi” jedheeni Feqede harka fuudhuu dide!Akka nama waa moruuti!. Wollala daangaa hinqabnee. Hayyoonni Gadaa Booranaa Maal jetti laata odoo itti himee? Kanniintu Oromoo Saba guddaa gabromfate!!Bara dargiillee wonti jijjiramee hin jiru. Ammas Oromoo lafuma isaa sii kenninee jedhanii sobaniin. Odoo sun ta'uu baatee ammoo silaa haa bubbulumalee waan dhalataniif arguuf turee beettaa? Naan jedhe.
Waan dubbatame hundaa barreffamaa kanatti xumuruun nama dhiba. Anis waan garaa na nyaate garii akka gaafii itti kaasaa ture.
Gaafii: Qabsoon Oromoo hagam waan yaadne kanatti dhiyataa jira Abbaa Adamjedheen?
Abbaa Aadam: Bara nugusichaallee ilmaan gara alaa kana ergamtee baratte Ilmaanuma Abashaati. Sun dammaqiinsa hawaasatiif bu'aa guddaa qaba. Bara Dargii Ijolleen EPRP taatee biyyaa ari’amne jechaa hadhaa naanoo akka WashingtonD.C. marchadisii gangalchan Abashootuma. Ummata guddaa kana miidhaa bifaa heddutu irra ture. Kanaf yeroo fudhachoon ni mala. Hireen barumsaa yoo diqqaa ta'ee miidhaa hawaasaa irran gayuu atuu mee bikki jedhe.
Gaafii: Akkumaa Abashoonii bulchinsaaf Ummata keenna kutaan gar gar qodan, yaanni nama keenaas yeroof sobaminna? Bal'inna nu qabnus inuu argitamiijedheen.
Abbaa Aadam: Ani kana irratti rakkoo tokkolee hin argu. Ummanii kun bakka fedhellee haa jiratuu seeraa Gadaa irraa as marge. Naannoo kamituu haa gurmaawuu, maraafuu abbaan Oromoo. Fkn, dorgomii kubbaa miilaa ka adunyaa yoo Ingliziin taphattoota ergadhaa jedhan kilabii Manchester, Liverpool, Newcastel...(ka biros) kessaa filamanii ergaman. Garuu wolii galatti England-iif taphatu.Kun na hin sodachisu.
Gaafii: Sila Itiyoophiyaa dhaquun wolgeetimaaf moo ammas waan qorattu qabda?
Abbaa Aadam: Ani yoomuu Booranaaf horii isaanii takkattima odoo jiru deebi'ee laaluu fedha. Ummata guddaa ufiin boonu, ka nagayaa jaalatu nagaya dhorgani beettaa? Kanafuu jabadhaa barrii ka qarummaatii saba kessan gargaara naan jedhee.
Gaafii: Hacuuccaa durii silaa ijaa keetiin argitee, amma wonti dhageettee fooya'e jettee itti gammadde jira?
Abbaa Aadam: Ee! Afaan Oromoo Qubee Laatiniitiin barreffamaa jiraa naan jennaan, baayisee gammadee. Hiriyaa kiyaa Professor B.W. Andrzejewski ("Goosh”) qaabadhee. Amma garuu hin jiru maal godhaa ree ka beekutu beekaa. Professor Andrzejewski waa’e afaan baha Afrika gara garaa irratti dalage. Akkasumas Afaan Oromo irrattis dalage. Jijjiirama kana odoo hin argin adduunyaa irraa deeme.
Yaa ummata kiyyaa, nama akkanatti dhiigaaf lafee nu jaalatu torbaan darbe adunyaa tana irra dhabne. Bada Uumaa!! Haadha mana isaa Pat, akaakayoota, abaabayyoota isaa waandhii obsa nuu haa kennuuf. Aadamiif ilmaan isaa lamaanis haa jabeessu. Hiriyyoota isaa, hiriyyootaa Oromoo ka inni horateefis akkasuma.
Biyyeen isaa haa salphattu, daadhiin isa jala haa yaatu.
=>opride
Subscribe to: Posts (Atom)