text:
Oduu Gammachiisaa!
Obbaleessi keenya Kaalid Bakar guyyaa har’aa Sadarkaa Idil-Addunyaatti International Champions irratti injifatee jira! Kaalid Bakar yeroo Injifannoo galmeessu hunda Alaabaa Oromoo Sadarkaa Idil-Addunyaatti miidiyaalee Addunyaa fuulduraatti mirmirsuun beekkama. Har’aas akkuma suuraa irratti argitan kanaan Alaabaa Oromoo Miidiyaalee Addunyaa fuulduraatti mirmirsee jira! Obbaleessa keenya Kaalid Bakar nu boonsitee Galatoomi! Caalatti dagaagi!
Oromoo Ilma keessanitti eeyba roobasaa!
Congratulations Kalid Bekar


c: text/html

text:
Enhorabuena equipo por seguir trabajando por la calidad y Excelencia
Kun waan bareeda
Nama hojiin dadhabeen galatoomi jechuun barbaachisaadha ,isnis kana gochuu keessaniif baga gammaddan, baga milkkooftan, hojiin akka kanaa hojjatee namni hundi badhaafamuu qaba , yoo san Nama dhuunfaa irraa eegalee hanga biyyaatti jijjiramni dhufa, manni hojiis yoo san kaayyoo fi galma akkasumas ergama hundeeffameef galmaan gaha waan ta’eef, warri hooggansaas resource (humna namaa mana hojii keessanii) waan jajjabeesitaniif galata qabdu,
Eę… Akkas

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yunaaytid Isteetes magaalaan galama mootummaa Israa’eel Jarusaaleem akka ta’uuf murtii goote mormuuf gumiin walii galaa kan Tokkummaa mootummootaa har’atti walgahii hatattamaa waamee jira. Mummichi ministeeraa Israa’eel Benjamin Natanyaahuu immoo Tokkummaan mootummootaa mana warra sobduuti jedhan.
Mootummaan Israa’eel sagaleen kun ituu hin kennamiin dursee guutummaa fudhatama dhabsisee jira KAN jedhan Natanyaahuun
Jerusaaleem magaalaa galama mootummaa keenya kanaafis Embaasilee biyya alaa achitti ijaarra jedhan. Prezidaantiin Amerikaa Donaald.
Traamp imaammata biyyatti kan yeroo dheeraaf ture cabsuun gara jalqaba waggaa kanaatti magaalaan galama mootummaa Isaa’eel Jerusaaleem waan taateef embaasii keenya gara sanatti hojii jijjiruu ni jalqabna jechuun isaanii ni yaadatama.
Wiixata darbee wixinee dhiyaate irratti biyyonni gola naga eegumsaaf miseensa ta’an 15 keessaa 14 yaada Amerikaa kana mormuun sagalee kan kennan ta’uus Amerikaan sagalee Vitoo qabduun murtii kana kuffistee jirti.


text:
Biyya Canada, Edmonton keessa kan jiraatu lammii Oromoo abbaa qabeenyaa mana nyaataa fi weellisaa Habtamu Lamuu Adolessa bara 2019 qabee harka qalleeyyii fi namoota daandii irra jiraatan jalqaba ji’iaa yeroo mara nyaachisuu isaa dubbata.
Ofii koof rakkoo keessa waanan darbeef dabaree koo waan qabuun nama gargaaruutu boqonnaa naa kenna jedha Wellisaa Habtaamuun. Yeroo vaayiresiin koronaa hammaatee namni harka wal qabuu sodaatu kanatti illee namoota hiyyeeyyii ta’an kanaaf nyaata raabsuuf bakkuma isaan jiran dhaqee nyaachisuu kan itti fufuu ta’uu isaaf gara fuula duraattis addaan kan hin kunne ta’uu nuuf ibseera Habataamuun.


text:
Tukaana Siree Qabuuf Iddoo Banaa Qopheessuu
View this page in another language
English | Español (Spanish) | አማርኛ (Amharic) | العربية (Arabic) | 简体中文 (Chinese) | Français (French) | Hmoob (Hmong) | Oromo | Pycckий (Russian) | Somali | Tiếng Việt (Vietnamese)
Iddoo banaa hambisuun lakkoofsa tukaana siree iddoo tokkottii baay’atanii jiraatanii ni hir’isa. Iddoo banaa hambisuun 100% kan fiixaan ba’e miti, garuu tukaana siree hanga ta’e qabuuf nama gargaara. Wantootni ati tukaana siree akka hin babaldhanne qabuuf gochuu qabdu armaan gaditti tuqamaniiru:
- Meeshaa jabaataa ta’e qopheeffadhu. Dhoohaa meeshaa sana keessan iddoo duwwaan akka jiru ilaali. Sana booda tukaanni dhoohaa sana keessan gara meeshaa saatti olseennu.
- Naannoo tokko irratti xiyyeefachuu qabda.
- Meehsaa san humnaan walitti hin qabin yoo kana ta’uudhaaf baate hanqaaquun isaanii keessaa dhangala’uun lafa guuta.
- Tukaana siree ulaa keessan ba’uun jiraachuu ni danda’u. Akka si jilaa hin baaneef tukaana siree erga qabdeen booda dafii keessaa harcaasi.
- Yeroo xumurtu, ujummoo banaa sana cufii kaa’i. Erga sanaa booda boorsaa pilaastikaa keessa kaa’I olkaa’i. Boorsan kun immoo goongaa balfaa keessatti gatamuu danda’a.
- Boorsan sun ujummoo banaa kana yoo baachuu dadhabeef, iddoo banaa ujummoo sana keessatti akka tukaana siree hin hafneef bishaan hoo’adhaan dhiquu qabda. Yeroo hedduu calaltuun ujummoo kana wajjin kennamu ni jira. Calaltuun kunis dhiqamuu qaba, yyokin immoo jijjiiramuu qaba. Bishaan iddoo elektikini jirutti hin fayyadaminaa.
- Ujummoo iddoo duwwaa kana bakka biraatti fayyadamuu barbaadda yoo ta’e, tukaana siree akka si jalaa hin baqanneef sirriitti cuqaali. Sana booda gara galgalaa bani.
- Ujummoo banaatti fayyadamuu kee irra deddeebi’uun tukaana sireeittisuufayyadamuu ni dandeessa. Iddoo dura ujummoo banaa kana fayyadamuun tukaana siree itti qabde yaadadhu. Hanqaaquun lafatti dhangala’uun akka wal hin horre. Tukaana siree ga’eessonni iddoo dura itti walhoranitti walkuusu. Iddoo kana irra deebitee sakata’uufii ujummoo iddoo duwwaa kanatti fayyadamuun akka tukaana siree walhin horre taasisa.
- Mala keemikaala hin qabnetti fayyadami, fakkenyaaf: miiccuu, hoo’isuu, cabeessuu fi ujummoo iddoo duwwaatti fayyadamuu. Kun immoo humna namaa siif qusachuu danda’a.
- Hanaga danda’ametti mana kee salphaa taasisi. Tukaanni siree dhokachuu jaalatu, meeshaa heeduu hanguma kuuste carraan dhokachuu isaaniis baay’ata.
- Meeshaalee tukaana sireetiin hin tuttuqamne adda qooduun iddoo banaa keessa olkaa’uun ujummoo banaatti fayyadamuun irra deddeebisuun qulqulleessuu qabda.


text:
Dameewwan adda addaa dhaabbata tajaajila poostaa Itoophiyaatti maamiltoonni tajaajilamanu meeshaaleen yeroo baay’ee ergan sirnaan namoota ergamaniif bira kan hingeenye ta’uu Addis Maaledaatti ibsan.
“Meeshaaleen erginu yookaan kan qaama biraa irraa nuuf ergame badeera jedhamnee kasaaruun hafna. Dabalataanis meeshaa erginee yoo nuuf qaqqabes ji’oota hedduuf deddeebineetu akkasumas hojjettoonni nu tuffatanii fi nu dhamaasanii booda nuuf kennu” jechuun ibsaniiru.
Tajaajilamaan maqaa isaanii ibsuu hinbarbaanne “Adaamaa irraa gara magaalaa aanaa baadiyyaa kan biraatti bilbila moobaayilaa ergan ergee booda guyyaa jedhametti utuu hinqaqqabin hafe. Guyyaa nig aha jedhame irraa ji’a tokko turee dameen itti erge yoon gaafachiises hingeenye jechuun yeroo dheeraaf na dhamaasaa turan” jechuun dubbataniiru.
“Dameen Adaamaa jiru waraqaa nagahee ittiin erge qabadhee yoon gaafadhu nuti ergineerra jechuun guyyaa fi lakkoofsa ittiin ergan itti agarsiisaa akka turanii fi dhuma irrattis konkolaataan karaa irratti miidhamuun wayita gaaraajii galetti nu jalaa badeetu utuu hinga’in hafe” deebiin jedhu damee itti ergame irraa akka kennameef ibsaniiru.
“Hata’u malee gatiin bilbila moobaayilichaa akka naaf kaffalamu yookaan meeshaa wal-fakkaataan bakka isaatti akka naaf kennamu gaafannaan; mee turi; waajjira dame godinaa wajjin maryachuu qabna jechuun waggaa guutuu erga na eegsisanii booda falmii baay’ee booda gatii moobaayilichi ittiin bitameen kan gonkuma wal-hingitne maallaqa xiqqoo naaf kennan. Akka an amanutti dhaabbaticha keessa hattoota walitti hidhamantu jiru” jechuun dubbataniiru.
Komii dhiyeessituun kan biraas akkasuma “faayaa garagaraa firoota kiyya biyya alaa jiraatan ergisiisee utuu na bira hinga’in hafe. Sirrii ta’uu isaa yoon hinbeeknes koomishiiniin gumurukaa Finfinnee, Boolee jiru kanaaf itti gaafatamaa dha” jedhan.
“Finfinnee akka seene sirriitti waanin beekuuf himachuuf yoon yaades isaan beekamaa dha. Omaa gochuun hindanda’amu naan jennenin dhiise. Namoonni baay’een poostaadhaan meeshaa erganii sirnaan akkuma keessummaa’anu; namoonni baay’een akka kiyyaa hedduun akka kiyyaa meeshaan erginee fi nuuf ergame bade hafa wayita jedhan nan dhaga’a” jedhan.
“Ragaalee barnootaa irra-deddeebi’een ergan ture. Bakkan itti ergu kan gahanus guyyaa jedhametti dha. Yeroo dhiyoo as garuu namoonni meeshaaleen qaalii jalaa bade hafe kan jedhamu waan dhaga’uuf omaa erguu irraa of qusadheera” jechuun amantaan dhaabbaticha irratti qaban guutuu akka hintaane kan ibsan tajaajilamaan kan biraas ni jiru.
“Biyya alaa irraa meeshaa ergisiisanii maamiltoonni jalaa hafu akka jiran nan beeka. Laap tooppii fi sa’atii harkaa ergisiisanii namooti utuu hinargatin hafanis ni jiru” namni jedhan immoo; “dhabbatichi gama seenaa fi umurii dheeraa qabuutiin hattoonni akka keessa isaa jiran hinbeeku jechuun waan nama rakkisuuf sirreeffama taasisuu qaba” jechuun gorsaniiru.
Komiiwwan ka’an sirrii waan ta’aniif tarkaanfiin irratti hinfudhatamu taanaan; amanamummaa dhaabbatichaa kan gadi buusuu dha jechuunis hubachiisaniiru.
Akkasumas gatiin kiraa saanduqa maamiltootaa keessumattuu waggaa darbe irraa jalqabuun dabalata olaanaa agarsiisuu isaatiin; baay’ina maamiltoota isaa xiqqeessuun gamatti dabalatichi qabata maaliitiin akka taasifame komii uumuu isaa hubachuun danda’ameera.
Kanaan cinatti dhaabbanni tajaajila poostaa Itoophiyaa meeshaa ergine amanamummaadhaan bakka barbaanne yeroo jedhametti nuuf qaqqabsiiseera jechuun namoonni yaada kennanis ni jiru.
Addis Maaledaan waajjira muummee dhaabbata tajaajila poostaa Itoophiyaatiif komiiwwan kanaan olitti dhiyaatan kaasuun ibsa kan gaafatte yoo ta’u; hoogganaan dhimmichi isa ilaalu bilbilee deebii akka kennu taasisna yoo jedhames deebiin kenname hinjiru.
አዲስ ማለዳ Qaammee 5 2014 No 65


text:
Dhuguma Iyyasuus (Yesuus) Gooftaadhaa?-Seensa
Maqaa Rabbii waan hundaa uumee, mararfataa ta’een jalqaba. Namni jireenya keessatti wanti guddaan inni beeku fi sirritti hubachuu barbaadu, waa’ee Gooftaa isa uumeti. “Gooftaan na uume kamiidha? Amaloonni Isaa maalidhaa?” Jechuun of gaafata. Gaafii kanaaf takkaa madda sirrii irraa barbaadun deebii quubsaa argatee jireenya keessatti tasgabbaa’a, takkaa immoo madda sirrii hin taane keessa barbaadun dogongora guddaa keessatti kufa. Deebii quubsa hin argatu. Kanaafu jireenya keessatti tasgabbii dhaba.Itti Haa Fufnu


text:
Zineet Kamaal: Dubartii ogummaa seeraa irraa gara injinara saayibar seekuriitiitti geeddaruun milkoofte
Zineet Kamaal bara 2013 bakka dhalootashee Finfinneerraa gara Ameerikaa kan deemte viizaan carraa lotariin gahu - DV’n isheef baheeti.
Jireeenya foyya’aa tahe barbaacha garas imaluun dura Zineet ogummaa seeraa Yunivarsiitii Jimmaa irraa eebbifamteen Ejansii Invastimantii Itoophiyaa keessatti tajaajilaa turte.
Ameerikaa erga deemteen booda kutaa bulchiinsa Miniisootaatti Yunivarsiitii Meetroopolitaaanitti IT barachuun qabxii olaanaadhaan eebbifamte.
Kun seenaa haadha ogeettii hedduu kan taate Zineet Kamaal.
Daandii hojii geeddaruu
Ziinet haadha ijoollee afurii yoo taatu, ‘’ijoollummaa koo irraa qabee teeknolojiin nan jaaladhan ture, kanaafin herreega akka haaraatti barachuu dabalatee injinar tahuuf kanin aarsaa kaffale,’’ jetti.
Barnoota IT kanaan waggaa dhumaarra otoo jirtuu damee teeknolojii kana dura takkaa dhageessee hin beekne tokko barte. Innis saayibar-seekiyuriitii yoo tahu-odeeffannoo dijitaalaa tiksuu irratti xiyyeeffata.
Zineetis dameedhuma teeknolojii kanaan yunivarsiitishee bakka bu’uun, wal-dorgommii dhimma saayibarii ilaallatu ''Collegiate Cyber Defense Competition'' irratti hirmaachuun sadarkaa sadaffaa argachuun xumurte.
Waajjira mootummaa shaakallii hojiif otoo barumsashee hordoftuu qacaramtetti hojii dhaabbataa argatte.
Damee ogummaa saayibar-sekiyuriitii kana maaliif akka filatte yoo himtus, ‘’haadha gatiin taheef, ijoollee koo nan tiksa, nan eega, ogummaan saayibar-seekiyuriitiinis dhimma odeeffannoo eeguu waan taheefin jaaladhe jedheen yaada,’’ jetti Zineet.
Kana malees dameen hojii kuni yerooma yerootti haaromaa deema ‘’animmoo nama dafee waa nuffu gatiin taheef natti tola,’’ jetti.
Ogummaa bara 2017tti akka haaraatti barte kana guddisuuf barnoota idileen alatti leenjiiwwan gargaraa hordofuun waraqaa ragaa argachaa akka of guddistes himti.
Yeroo ammaa kanas damee barnoota saayibar-seekuuriitiidhaan Yunivarsiitii Teeknolojii Joorjiyaatti digrii lammataa hordofaa jirti.
Gama dalagaan immoo dhaabbata tarree Fortune 500 keessa jiruuf injineera ‘’Cloud Security‘’ tahuun hojjetaa jirti.
Zineet Ameerikaa godaantuu taatee deemuun, damee ogummaa ishee geeddaruun, barnootashee duraa irraa waan gargar tahe qo’attee milkaa’uusheetiin, seenaan ishee miidiyaalee dijitaalaa Miniisootaa irratti gabaafameera.
Badhaasa ‘Wave Makers Award’ dubartoota hawaasaafi ogummaa isaanii keessatti milkaa’aniif kennamus badhaafamteetti.
Gama saayibar-seekiyuriitiin dalagaa fakkeenyummaa qabu raawwachuun dhaabbata ‘Futurecon’ jedhamurraas beekamtii argatteetti.
Dameen hojii kuni dubartoota harka xiqqoo qabaatus Zineet ijoollee afur otoo guddistuu hojii kanaan akkan milkaa’u kan godheen, ''kutannoo, waan jalqabanitti cichuufi barnootaan of guddisuudha,'' jetti.
‘’Dubartoonni hojiin kuni, iddoo kuni anaaf taha jechuu qabna malee dursinee keessaa of baasuu hin qabnu,’’ jechuun ibsiti.
Keessumaa Ameerikaatti damee hojii kana keessatti, ‘’dubartii gurraattii hijaaba uffattu si’i qofaa tahuun waan namatti tolu miti, ani namoota akka koo baayyeen arguu fedha,’’ jetti.
Kanaan ala garuu, ‘’anaaf dhiibbaan inni guddaan isan ofiin ofirra kaa’udha. Akkan danda’u agarsiisuuf barnoota garagaraa nan baradhaa, hojii cinaatti nan hojjedhaa, hojiin idilees itti yeroo dabalamu takka takkaa jireenya keetti madaala akka dhabdu si godha,’’ jechuun danqaa ishee mudatu ibsiti.
Kitaaba ijoollee badhaasa argate
Zineet barnoota otoon baradhuu, hojii reefu keessatti of guddisaa jiruufi itti gaafatamummaan ijoollee otoo jiruu akkamiin kitaaba badhaafame maxxansite yoo naan jette, ’’akkamiin akka naa milkaa’e hin beekudha deebiin koo,’’ jetti.
Garuummoo kaayyoodha jetti. ’’Kitaaba maxxansuun dura ijoolleen koo waan mana barumsaatti isaan mudate dhufanii natti himu ture jetti.
‘’Waa’ee haalluu rifeensa isaanii, waa’ee hijaabaafi bifa isaanii gaafatamu,’’ jechuun ibsiti.
Kitaabileen waa’ee ijoollee hijaaba uffatanii Amaazoon irraa jiraatanillee baayyee muraasa gatii tahaniif, ‘’seenaa mataa keenyaa maaliif hin barreessinu?’’ jedheen barreessuu jalqabe jetti.
Sababiinsaas ijoollee koo waa’ee eenyummaa isaanii mana barumsaatti gaafatamnaan maatiin kaaniis waanuma akkasii keessa darbuun isaanii hin oolu jedheen yaade jetti.
Zineet kana dura kitaaba barreessitee akka hin beekneefi nan barreessa jettee yaaddee akka hin beekne himti.
Kitaabashee jalqabaa bara 2021tti ‘Proud in her Hijab’ jedhu otoo hin maxxansiin dura, ‘’akkaatuma kitaabni barreeffamu baruuf muuxannoo barreessitoota biroo dhaggeeffachaafi dubbisaa ture,’’ jetti.
Kitaabni kuni shamarraniifi dubartoota hijaaba uffachuu filatan aangomsuu irratti kan xiyyeeffatedha.
‘’Biyyoota kanneen akka Firaansiifi Indiyaa keessatti shamarran hijaaba akka hin uffanne dhorkamaniin, isin dhageenya, isin bira dhaabbanna,’’ ergaa jedhus qaba kitaabichi jetti Zineet.
Dabalataan waa’ee hijaaba uffachuurratti, ‘’ilaalchi dogoggoraa kan dhufu waa’eesaa beekuu dhabuurraanii jedheen amana’’ jechuun ibsiti.
Kanaaf waliigalatti kaayyoon kitaabichaa aadaa nurraa adda tahe kabajuu, baruufi adda tahuu irraan kan ka’e milkaa’ina gahuu qaburraa eenyuyyuu akka hin hanqanneef hubannoo uumuuf yaaduufi jetti.
Kitaabicha barreessitee xumuruuf baatii afur qofa akka itti fudhates himti Zineet. Tahus gabaa onlaayinii Amaazoon irratti #bestseller tahuun tokkoffaarratti gurguramaa ture jechuun nutti himteetti.
Boodas kitaabni ijoollee kuni badhaasota Distinguished Authors Guild fi 2022 Literary Titans book award jedhaman argateera.
'Maqaan qooddatootaa... yeroo hunda Joon tahuu hin qabu'
Zineet hamilee kitaaba duraarraa argatteen, kitaabni inni jalqabaa maxxanfamee ji’a jaha gidduutti kitaaba ijoollee lammaffaa ‘Oh No Hacked Again’ jedhamu maxxansifte.
‘’Ammas akkamiin kitaaba lama ji’a jaha keessatti maxxansifte yoo naan jette hin beeku, sababiinsaa barreessitoonni waggaatti lama maxxansan illee ulfaataa akka tahe ijaa natti himaniif jechuudha,’’ jetti.
Garuu kitaaba lammataa barreessuuf kaka’umsa kan taheef, yeroo weerara koronaavaayirasii, ‘’ijoolleen koo geemii onlaayinii taphatu, barnoota isaaniis ittiin hordofu ture.
''Isaan keessa akkaawuntiin geemii kan lamman isaanii al-lama caalaa jalaa ‘haak’ godhame,’’ jetti
Taateen ijoollee isheerra gahes ka’umsa kitaaba isa lammataa akka tahe dubbatti.
‘’Qooddattoonni kitaabicha keessa jiraniiifi maqaan isaaniillee kan ijoollee kooti, kitaabicha keessatti ijoolleen kaanis akka of arganiif yaaduun maqaan isaanii Haaruu, Ilhaan fa’i dha fayyadame, yeroo hunda Joon tahuu hin qabu jechuudha,'' jechuun ibsiti.
Kitaabichi ijoolleen akkamiin akkaawuntiin isaanii butamuurraa akka eeggatan ni barsiisaa jetti Zineet.
Waa’ee haadha ogummaan ishee injinara saayibar-seekiyuriitii taatee gatii haasa’uuf ijoolleen waa’ee egeree isaanii yeroo yaadan, ogummaa yeroo baayyee ijoolleetti himamu kan akka hakiimaa qofa osoo hin taane, teeknolojii akkasiinis milkaa’uu akka danda’an agarsiisuufin yaale jetti.
Zineet dubartoonni hojii kamirrattiyyuu milkaa’uuf sababii duubatti isaan hambisu tokkoyyuu ofiif kennuu hin qaban jechuun himti.
‘’Sababiinsaas ani ogummaa koo duriirraa jijjiiree yeroon teeknolojii kana baradhuufi hojii argadhu ijoollee afur guddisaan ture garuu boodatti nan deebisne.’’


text:
Waraanii federaala Onkololeessa 12,2017 magalaaa Sooddatti nama afur fixee haga 20 madeesse.Dubbiin sun makiinaa fahiisaa 8 ka wal harkisee yaa’u waan innii fa’ate soquu fi soquu dhowwuu irratti dhufte.
Akka warrii lafaa jedhutti bulchiinsaa naannootii fi warri lafaalleen walti dhufee akka makiinaa sun soqan waliin gaafate. Waan innii fa’atee yaahuun beekuuf soquu fedhanii taatullee waraanii eeguma suniif dhufe akka soqan hin eeyyamne.
Warrii lafaa ammoo makiinaa dhedheeraa wal harkisu sun midhaanii fi qawwee walti fa’e jedhee shakke. Tana irratti wal dhabii dhufee name ilubbuu dhabe. Namii lubbu dhabe hagii tokko ijoollee barattoota ta dibbeessa qawwee dhageettee mana barusmaatii baqatte akka warrii lafaa jedhutti.
Abbootiin Gadaa Booranaa,Kuraa Jaarsoo,Guyyoo Gobbaa faatii jaarroleen dhibiillee guurrattee akka warrii nama fixe jedhan seeraan himataman gaafachuuff Biiroo Mootummaa Naannoo Oromiyaa dhaqan.
Abbaa Gadaa Kuraa Jaarsoo saatii feeneetti bilbilaan arguu hin dandeenne taatullee akka Abbaa Gadaa Guyyoo Gobbaa jedhetti jaaarroleen rakkoo himachuu yaate woma rakkoo tanaatiif torbaan tokko Finfinnee turte.Biiroo pirezidaantii Oromiyaa fi Biiroo Nagaa Oromiyaa dhaqanii rakkoo himatanii beellamaan galan. Pirezidaantiillee wal gahahii akka akkaatiifuu argachuu hin dandeenne.
Gama kaaniin ammoo jaarroleen tun achumaan rakkoo Koolleejjii takkittii Booranaatti silaa hin jaaran jedhan Koolleejjii Barsiisota Yaaballoo ta silaa bara kana hujii jalqabdi jedhanii amma ammoo bajatiitti hin jirre jedhanii waan haftu fakkaattullee himachuuf achi dabran.
Koolleejjiin tun akka qara jedhantti barana kana hujii jalqabdi, barattoota galmeessanii, diinii qaxaranii,makiinaalleen argatanii silaa hujiif eegachuutti jrian.
Akka jaarroleen gaafattee galte jettutti koollejjii tanaa saatii silaa bajata qabuufii malanitti bajatii hin qabamneef jedhan jedhan. Woma taateefuu itti gaafatamtootii itti iyyatan akka jaarroleen galtee waan jiraa bilbilaan odeefatan itti himan.
Godinii Booranaa ka nama miliyoona tokkoo oliitti keessa jriaata jedhan yuniverstii amma dhakaa yayyabaa yaaballotti kaahaniif malee yuniversitii fi koolleejjiillee hin qabu.


text:
Obbo Tafarii Mokonniin, Obbo Aabbe Saanoo bakka bu'uun pirezidantii Baankii Oromiyaa ta'an
Boordiin Baankii Intarnaashinaala Oromiyaa Obbo Aabbe Saanoo bakka bu'un Obbo Tafarii Mokonnin Yaadatee pirazidantii baankichaa akka ta'aniif muude.
Obbo Aabben ammoo torban darbe baankii kana dura itti hojjetaa turan, Baankii Daldala Itoophiyaatti pirezidantii ta'un muudamaniiru.
Obbo Tafariin akka jedhanitti boordiin baankichaa pirezidantii jedhee isaan muudus Baankiin Biyyaalessaa muudama isaanii raggaasisu qaba.
Waggoota 21 darban indastirii baankii keessa hojjechaa turuu kan himan Obbo Tafariin baankiiwwan akka Daldala Itoophiyaa, Wugaaganii fi Baankii Intarnaashinaala Oromiyaa keessa hojjechaa turaniiru.
Hanga pirezidantii ta'anii muudaman kanattis pirezidantii itti aanaa Baankii Intarnaashinaalii Oromiyaa ta'uun hojjechaa turuu BBC'tti himan.
Obbo Tafariin, dorgommii baankiilee gidduutti cimaa dhufee fi raafama 'mayikiroo ikonomii' mul'atu dandamachiifnee hanga ummanni nurraa eegutti hojjechuuf qophoofneerra jedhan.
"Baankiin kuni hojii baayyeedhaan fakkeenya tahaa dhufuun isaa akka uummanni waan guddaa fi yeroo hunda waan haaraa nurraa eegu godhee jira.
Kuni hojii keenya keessatti dhamaatii guddaa gaafata. Hiriyyootakoo waliin ta'ee imaanaa kana nan bahadha," jedhan.
Baankiin kun tajaajiloota dura anatummaan eegale keessaa tokko tajaajila dhalarraa bilisaati.
Obbo Tafariin yunvarsiitii Finfinnee irraa digirii jalqabaa fi lammaffaa kan barataniifi waggoota 15 oliif baankilee keessatti itti gaafatamummaan hojjechaa turuus himu.
Baankiin Intarnaashinaalii Oromiyaa waggaa 11 dura Biyyattii keessatti Baankii 13ffaa ta'uun hundaa'edha.


text:
Shirkiin Aakhiratti Salphinna Guddaatti Nama Geessa-Kutaa 3
Sanamoonni, saalihoonni fi uumamtoonni biroo isaan gabbaraa turan isaan kijibsiisuu fi mormuu
Guyyaa Qiyaamaa sanamoonni (siidaan), namoonni gaggaariin (saalihonni), malaaykonni fi uumamtoonni biroo sobaan gabbaramaa turan namoota isaan gabbaran (waaqefatan) ni mormu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Guyyaa hunda isaanii walitti qabnee ergasii warra [Rabbiitti] waa qindeessaniin, “Isinii fi shariikonni keessan bakka keessan qabadhaa!” jennuun [yaadadhu]. Ergasii isaan addaan baafna. Shariikonni isaanii ni jedhu, “Isin nu gabbaraa hin turre. Nu fi isin jidduutti ragaa ta’uuf Rabbiin gahaadha. Ibaadaa (gabbarrii) keessan irraa nuti gaafiloota turre.” Achitti nafseen hundi wanta dabarsite beekti. Gara Rabbii Mawlaa isaanii haqa ta’etti deebifamu, wanti isaan kijibaan uumaa turan isaan jala bade.” Suuratu Yuunus10:28-30
Asitti shariikonni- wantoota namoonni Rabbii gaditti gabbaraa (waaqefataa) turaniidha.
Guyyaa uumamtoota hunda qorannoo fi jazaaf walitti qabnu yaadadhu. Ergasii namoota Rabbiin waliin waan biraa gabbaraniin (waaqefataniin), “Isinii fi shariikonni isin Rabbii gaditti gabbaraa turtan bakka keessan dhaabbadhaa.” Jennaan. Itti aanse, mushrikoota fi wantoota isaan gabbaraa turan (shariikota) addaan baasna. Mushrikootaa fi wanti isaan gabbaraa turan qaamaa fi qalbiin addaan fageefamu. Addunyaa keessatti jaalala qulqulluu erga isaaniif baasanii booda diinummaan cimaan isaan jidduutti uumama. Jaalalli suni gara jibbummaa fi diinumaatti jijjirama. Wantoonni isaan Rabbii gaditti waaqefataa turan (shariikonni) isaan irraa qulqullaa’u.[1] Akkana jechuun isaan mormu, “Isin nu gabbaraa hin turre.” Kana jechuun isin dhugaadhaan nu waaqefachaa hin turre. Garuu fedhii qullaa keessanii fi sheyxaanaa waaqefachaa (gabbaraa) turtan.[2] Sheyxaanni Rabbiitti amanuu fi hojii gaggaarii hojjachuu irraa isaan dhoowwa, Rabbii tokkicha gabbaruu dhiisanii wanta biraa akka gabbaran isaan ajaja. Namoonni kunniinis sheyxaanaf ajajaman. Kanaafu dhugaadhaan sheyxaana gabbaraa turan. Namni Rabbiin faallessu (ma’asiyaa) keessatti Rabbiin ala kan biraatiif ajajame, wanta kana gabbaree jira. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Yaa ilmaan Aadam! Sheyxaana hin gabbarinaa, dhugumatti inni isiniif diina ifa bahaadha. Ana qofa gabbaraa, kuni karaa qajeeladha.” jechuun isiniif hin dhaamnee?” Suuratu Yaasin 36:60
Ergasii mushrikoonni wantoota gabbaran kanniin waliin ni falmu. Eeyyeen isin gabbaraa turre jedhuun. Wantoonni isaan gabbaraa (waaqefachaa) turanis ni jedhu, “Nu fi isin jidduutti ragaa ta’uuf Rabbiin gahaadha. Ibaadaa keessan irraa nuti gaafiloota turre.” Kana jechuun yaa mushrikoota yoo nu hin dhugoomsin, nu gabbaruutti akka isin hin waamne, hin ajajnee fi kana isin irraa hin jaallanne Rabbiin nuu fi isin jidduutti ragaa ta’a. Ammas, akka isin Rabbii gaditti nu gabbaraa turtan nuti hin beeknu turre.[3] “gaafiloota” warra wanta tokko quba hin qabne fi hin beekne.
Wantonni Rabbii gaditti gabbaraman, gabbarrii namootaa quba hin qaban, hin beekan. Fkn, sanamni (siidaan) namoonni gabbaran, gabbarri (waaqefanna) kana hin beeku. Sababni isaas, siidaan lubbu-dhabeenyi hin dhageenye fi hin argineedha. Ammas, nabiyyoonni fi saalihonni namoonni isaan gabbaru quba hin qaban. Sababni isaas, nabiyyoonni fi saalihonni kunniin waan du’aniif wanta namoonni hojjatan hin dhagayan, hin argan. Kanaafu, Guyyaa Qiyaamaa namoota isaan gabbaraniin, “Isin nu gabbaru keessan quba hin qabnuu turre.” Jechuun isaan mormu. Ergasii namoonni kunniin gaabbii cimaa gaabbu, salphinna guddaa salphatu.
“Achitti nafseen hundi wanta dabarsite beekti.” Kana jechuun Guyyaa Qiyaamaa iddoo qorannootti nafseen hundi waan gaaris ta’e badaas ta’ee wanta hojjatte dabarsite ni beekti. Akkuma Rabbiin olta’aan jedhe:
“Guyyaa iccitiiwwan qorataman” Suuratu Ax-Xaariq 86:9[4]
Guyyaan Qiyaamaa Guyyaa iccitiin namni dhokse hundi qoratamuu fi ifatti bahuudha. Badaa fi gaariin, dhugaa fi sobni addaan baafama, ifatti baha. Kanaafu, namni hundu wanta hojjate dabarsee fi firii hojii isaa sirritti beeka.
“Namni Guyyaa san wanti inni dabarfatee fi duubatti dhiise itti himama.” Suuratu Al-Qiyaamah 75:13
Wanti inni dabarfate jechuun gaariis ta’ee badaa irraa wanta hojjatee dabarse. Wanti inni duubatti dhiise immoo wanta dirqama isatti ta’ee osoo hin hojjatin kan dhiisedha. Fkn, salaata, zakaa, sooma fi kkf.
“Gara Rabbii Mawlaa isaanii haqa ta’etti deebifamu” Kana jechuun Guyyaa san mushrikoonni kunniin gara wanta gooftaa keenya jechuun kijibaan odeessanitti osoo hin ta’in gara Rabbii Gooftaa fi too’ataa isaanii haqa ta’etti deebifamu.[5] Ergasii wanta hojjataa turaniif jazaa isaaniif kafala.
“wanti isaan kijibaan uumaa turan isaan jala bade.” Kana jechuun wanti isaan kijibaan Rabbiin waliin gabbaraa turan isaan jalaa bada.[6]
Namoonni Rabbiin alatti wanta biraa waaqefatan, wanti isaan waaqefatan kuni ‘Rabbiin biratti shafa’aa (jaarsummaa) nuuf ta’a yookiin Isatti nu dhiyeessa ykn nu fayyada ykn miidhaa nurraa deebisa.’ jechuun gabbaraa (waaqefataa) turan. Garuu Guyyaa Qiyaamaa wanti sobaan odeessan kuni isaan jalaa bada. Kana jechuun wanta odeessan kana dhugaa ta’e hin argatan. Adabbiin akka isaan irraa deebi’uuf wanti isaan gabbaraa (waaqefataa) turan shafa’aa (jaarsumma) isaaniif hin ta’u, isaan hin fayyadu, adabbiis isaan irraa hin deebisu. Haala kanaan, namoonni sanama ykn nabiyyoota ykn malaaykota ykn waliyyoota ykn uumamtoota biroo waaqeffatan (gabbaran) ni salphatu.
Guduunfaa
Namoota keessaa namoonni gariin “Nabiyyoonni ykn saalihoonni (namoonni gaggaariin) Rabbiitti dhiyoo waan ta’aniif shafa’aa (jaarsummaa) nuuf ta’u” jechuun isaan kadhatu, gargaarsaa fi birmannaa irraa barbaadu, silati seenuf, wareega wareeguf, qabrii isaanii biratti sujuuduf, gosoota ibaada birootin isaanitti dhiyaatu. Inuma yeroo rakkoo, yaa Rabbii na dhaqqabi jechuu dhiisanii, yaa ebalu na dhaqqabi jedhu. Ebaluun isaan jedhan kuni nama du’e kan kadhaa isaanii hin dhageenyedha. Haala kanaan, namoonni kunniin Rabbii olta’aan alatti nabiyyoota ykn saalihota gabbaru (waaqefatu).
Guyyaa Qiyaamaa salphinni isaanii ifatti baha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa qabrii keessaa kaasee nama hundaa erga walitti qabee booda, namoota Isaan alatti wanta biraa gabbaraniin “Isinii fi shariikonni keessan bakka keessan qabadhaa!” jedhaan. Ergasii isaanii fi wantoota isaan gabbaran addaan baasa. San booda isaanii fi wantoota gabbaran jidduutti wal falmiin ni uumama. Sanamoonni (siidaan) ykn saalihonni ykn uumamtoonni biroo isaan addunyaa irratti gabbaraa (waaqefataa) turan waa sadiin isaan mormu:
1ffaa-Akkana jedhuun “Isin nu gabbaraa hin turre.” Sababni isaas, nuti akka nu gabbartan isin hin ajajne, gabbarri keessanittis hin gammanne. Kana irra, sheyxaana gabbaraa turtan. Sababni isaas, sheyxaanatu kanatti isin ajaje.
2ffaa-Yoo nu hin dhugoomsin nuu fi isin jidduutti Rabbiin ragaa bahuuf gahaadha. Sababni isaas, Inni waan hundaa beekadha, argaadha, dhagayaadha.
3ffaa-Isin akka nu gabbaraa (kadhachaa, gargaarsaa fi birmannaa nurraa barbaadaa) turtan quba hin qabnu.
Ergasii namni hundu wanta addunyaa irratti hojjate dabarse ni beeka. Kijibni namoonni nabiyyoota ykn saalihota ykn wanta biraa gabbaraa turanii ni bada. “Shafa’aa (jaarsummaa) nuuf ta’u” jechuun isaan gabbaraa turan. Kunoo shafa’aa isaaniif hin ta’an. Inumaa diina isaanitti ta’u. Wanti isaan kijibaan odeessaa turan ni bada. Kanaafu, namni nabiyyoota ykn saalihoota du’an ykn malaaykota ykn jinni kadhachuu, gargaarsaa fi birmanna irraa barbaadu, silati seenufi, wareega wareegufi, ibaadaa biroo isaaniif gochuu irraa of qusachuu fi fagaachu qaba. Ta’uu baannan, boru Guyyaa Qiyaamaa ni salphata.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Muyassar-212, Tafsiiru As-Sa’dii-416
[2] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-10/98
[3] Madda olii, Tafsiiru Ibn Kasiir-4/397
[4] Tafsiir Ibn Kasiir-4/398
[5] Tafsiiru Xabarii-12/175
[6] Maddoota olii


text:
Baatii Eeblaa keesssa kan ayyaaneffatamu guyyaa dachii uumamaa fi qilleensa naannoo keenyaa kunuunsuu qofa utuu hin taane, Sochiin waa’ee qilleensa naannoos yeroo itti ka’ee dha. Dhuma irrattis guyyaan dachii bara 1970 keessa geggeessame qilleensa naannoo, qulqullina bishaanii fi sanyii bineensotaa baduu jala ga’aniif eegumsa gochuu fi jecha ejensiin kunuunsa qilleensa naannoo Yunaayitid Isteetis akka dhaabatuuf seerawwan ba’an hojii irra oolan.
Kunia, rakkoo qulqullinni qilleensaa gad bu’aa adeemuu furuuf kan fudhataman tarkaanfilee cicimoo dha. Waggaa kana guyyaa dachee fi torbanneen isa dura jiran, bulchiinsi Baayiden fi Hariis, rakkoo qilleensa naanno addunyaa furuuf jecha imaammata haaraa qopheessuu dhaan tarkaanfii cimaa ka biroo fudhatee jira.
Kunis kaka’umsa manca’uu bosonaa biyya ofii fi naannoo addunyaatti duuluuf qophaa’e akkasumas uumama galaana keessaaf bakka eegumsi itti taasisamu lama tolchuu dha.
Kunis qurxummiif eegumsa gochuu, laastiki galaana keessatti walitti qabamuu dhaan faalama inni dhaqqabsiisu dhaabuu dha.
Kaka’umsi kunis baatilee 14n duraa keessatti tarkaanfiiwwan bulchiinsa Baayidenii fi Hariis-n fudhataman keessaa ti. Kanneen kunis walii galtee Yunaaytid Isteetis fi Chaayinaan irra ga’an kan Glasgow Declaration jedhamuu fi yeroo akkaan murteessaa kan bara 2020mootaa keessa qilleensa naannoo ilaalchisuun irra ga’ame ture. Kunis biyyoota balaa jijjiirama qilleensaaf saaximalmoo ta’an waliin michummaa uumuu dhaan hooganoota biyyoota addunyaa 40 ta’an waliin rakkoo jijjiirama qilleensaa furuuf tattaaffii ta’e of keessaa qaba.
Bulchiinsichi rakkoo qilleensa naannoo ilaalchisee jiru imaammata alaa keessatti dursa kennuufii dhaan gaazii gara qilleensaatti gad dhiisamu gad xiqqeessuu, fedhii sadarkaa addunyaa kana ilaalchisee jiru saffisuu fi gama kanaan investmentii jiru ol guddisuu dha.
Walii galtee hooggana Yunaayitid Isteetsiin gegeessame kan Glasgow keessaaf haa toluu tii, sadarkaa addunyaatti daballi ho’a qilleensa naannoo degrees Celsius 1.5 akka hin dabarre gochuutti dhiyaanneerra jechuu dhaan miinistriin dhimma ala Antonii Bilinken guyyaa dachee iratti haasaa dhageessisaniin beeksisaniiru.
Itti dabaluu dhaan akka walii galtee Paarisitti, bara 2050tti gaaziin gara qilleensaatti gad dhiisamu madaala isaa eeguu isaa eeguu akkamiin itti milkaa’uun akka danda’amu akkasumas gamtaa Awrooppaa waliin ta’uu dhaan biyyoota saddeeti kanneen gaazii qilleensatti gad dhiisame gad xiqqeessuu irratti hojjetan waliin michummaa dhaan hojjetaa jirra. Kunis gaazii qilleensa faalu gad xiqqeessuuf akkasumas ho’a qilleensaa akka hin hammaanne gochuun tarsiimoo milkaa’ina qabu kan yeroo gabaabaa ti.
Waggaan darbe kun, dachii qilleensa gaarii qabdu argachuuf cicha guddaa sadarkaa addunyaatti qabnu yeroo itti mul’isne dha jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
Koomishina Mirga Dhala-namaa Toom Laantoos fi Kaawukasii Waa’ee Beelaa, kan Mana-maree Bakka-bu’ootaa yunaaytiid steetestu waliin waa’ee rakkoo beelaa Gaanfa Afrikaa irratti marii kana qopheesse.
Gargaargaaraa Dura-taa’aan Koree kanaa Bakka-bu’aan uummataa, Kutaa MASAACHUUSETS irraa filataman Jeems Maakgavern “Tokkummaan Mootummootaa baatii dabre keessa ammaa booda Oolaan yokaan Beelli Somaaliyaa keessa hin jiru” jechuun labse iyyuu, rakkoon naannoo sanaa, furmaata irraa gagoo jira jedhu.
Dhaabbata Misooma Sadarkaa Adduyaa, kan Amerikaa USAID irraa Naansi Liinboorg immoo battaluma ibsa gama isaaniin kennaniin, Amerikaan akka beelli naannoo sanatti dhufaa jiru akeekkachiisa dursaa kennameef deebii kennuudhaan, yeroo rakkoo beelaa sanatti gargaarsa Doolaara Miliyoona dhibba sadi’ii fi Miliyoona soddomii shan kennuu ishee hubachiisan.
Kannneen marii geggeessame sana irratti ibsa kennan Liinboorg fi aangawoonni Mootummaa Obaamaa ka biroon “rakkoon baqattootaa biyyoota Gaanfa Afrikaa keessaa, rakkoolee baay’ee hamoo Addunyaa kana irraa keessaa tokko ta’ee jira” jechuudhaan, akka ija irra kaayyatanii, gargaaarsa illee itti-fufuun barbaachisaa tahe hubachiisan.
Ministrii Dhimma-alaa Yunaaytiid Steetsitti Daarekterri Waajira Gargaarsa Afrikaa Maargareet Maak Keelveey naannoo Gaanfa Afrikaatti rakkoon guddaan tokko, akka biyyoonni naannoo baqattoota ollaa irraa itti yaa’an simachuu itti fufan amansiisuu dha - jedhu.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Waldaa YALI Gaafa Afrikaa
Tajaajila YALI Tokkummaa Afrikaa
-
27-07-2015
Gabriel Hussein Kahn (English)
-
18-06-2015
Burundi Yali Fellow (ENGLISH)
-
27-07-2015
Djibrine Souleymane Amalkher (French)
-
Yaadii Perzidaanti Obaamaan bulchoota dargaggoo Afrikaa, (YALI) ijoollee kahimaa hujii barnootaatiin,leenjii bulchiinsaatii fi wal ijaaruun jajjabeessa. Waldaan Maandellaa damee Waashingiton,sagantaa YALI,innii duraa bulchoota dargaggoo ciccimoo 500,biyyoota Gammoojjjii Sahaaraa gadiitii dhufan yoo isaan biyya ufiitti deebihanillee akka isaan manneen barnootaa sadarkaa olaanoo USA keessatti sadarka isaani guddifatan carraa kennaaf.
Hasawaa president Obamaan garee YALItiif godhan


text:
DUBBII FI ABBAA DUBBII EESSA JALAA HOFFOLAN?
Abbaan dubbii nu rakkisee maal nuuf eayya? Dhiyaa barii dubbimaan nutti deema. Dubbii isaa dhangaggaayaa sobaa sana kijiba afuufuu hafarsuu hafarsiisuu. Dubbiin nama unkuruu, jeequu!
Sila abbaa dubbii kana biyyuma kamitti jalaa baqanna. Xiyyaara yaabbannee galaanota qaxxaamurree jalaa baanaa, osoo hin ta’iniitii duunee illee dubbii dhiisuu! Dubbii kijibaa isaa haa afuufuu nu homaa hin taanuu!! Eessa? Yoom? Fi Haala kamiin jalaa ceenaa abbaan dubbii ni fooyyaya jennee osoo eegnu fidee!! Afaan faajjii haasayaa oolaa! Kijibaaan dhugaa haguuguuf tattaafataa! Kijibni kuma tokkoo dhugaa takkattii woy ta’aafii? Dhugaa dhoksuuf tattaafata! Odumaaf Kasaaraa! Garuu soba isaa dura dhaabbanna dhugaa qabnuun yoomillee, eessattllee, haala kamiinillee!! Dhugaan hin qallatti malee cittu jedha Oromoon mammaakee!!
“Abbaan dubraa nutti hafee kabbarteen
Warri abbaa qabeennaa nu cunqursuu jalqabdee
Lakkaa abbaa dubraa kana nurraa kaasaa
Afaan birri nutti banaa xaasaa”
Jedhee Oromoon Dhiichisellee Yeroo Ammaa!!
***
Obsi Namoota Cimoof Qorsa Yoo Tahu; Namoota Laafoof Ammoo Summiidha
Obsi jiruu fi jireenya kamuu keessatti baayyee barbaachisaadha. Obi laafinaa fi jabina amaloota namoota ibsan keessaa dursa qaba. Obsa qabaachuun buleessa umrii dheeraa si taasisa. Obsa yoo hin qabaannee kaayyaa keenna dheeraan qabannes tahee gabaabaan galma hin gahu. Obsi furtuu injifannooti. Namoonni gariin waan salphaatti abdii kutatanii jiruu fi jireenya isaanii dukkaneessan kaayyoo isaaniis karatti hambisani. Garuu haga kaayyoon keenna sirrii ta’etti abdii kutachuu hin qabnu. Kallatti galma keenna san ittiin geennu jijijjiiruun barbaachisaadha. 1. 2. 3 itti fufa jechaatuma galma kaane dheeraa geenna. Xiqqoma irraa jalqabnee jabeessaa jabeessaa bakka kaaneef geenna. Obsi muxannoo guddaa siif kenna. Muxannoo keenna kanas sirritti tolchinee yaadachuu qabna. Muxannoon keennaa hardhas borus nu gargaara. Kanaaf obsaan muxannoo horatan suutuma suutaan hojitti hiikuun barbaachisaadha. Obsi hadhooftuudha ima unachuudha dhumarratti garuu baayyee mi’ooftuudha. Namni rakkoo baayyee yoo arge booda obsa bara. Obsi beekumsa, dandeettii fi fedhii namaa gabbisa;beekumsi, dandeettiin akkasumas fedhiin namaa yoo gabbate hojii hojjatan injifannoott I ceesisa.
Mammaaksa Oromoo Obsaan Wal Qabatan:-
- Obsaan Aaannan goromsaa dhuga jedha mitii ree!!
- Obsaan Worroomanii
- Dubbii baruun duratti obsa bari
Kkf.


text:
Maqaa ABOn Afanfaajjii Uumuun Qabsoo Bilisummaa irratti Yakka Raawwatuu dha!
(Ibsa ABO)
(SBO/VOL – Mudde 08,2016) ABOn baroota dheeraaf QBO humneessuun galii isaatiin gahuu irratti ifatti hojjatuun kanneen sababa adda addaan dhaaba irraa adda bahan walta’iinsa uumuun dhaabatti akka deebi’an taasisaa akka ture ifaa dha. Waltahiinsota QBO jabeessan adda addaa godhaman keessaa Waltahiinsa Shanee ABO fi QC-ABO Waxabajjii bara 2014 Berlinitti tahe isa tokko. Waltahiinsa ifatti hawaasa duratti godhame kanaanis miseensotni gam-lameenii walitti deebi’uun caasaan dhaabaa hundi sadarkaa ol aanaa irraa hanga gadiitti wal fudhachiifamee waliin dirqama fudhatuu fi hojjatuutti bobbahame. Kunis mooraa qabsoo bilisummaa jabeessuuf kan gumaachu tahuun hawaasa keenyaan itti amanamee deggersa bal’aa irraa argatuun hin dagatamu.
Haa tahu malee murni gabaabaan walii galtee godhame diiguudhaan dirqama dhaabaa fudhachuu diduun sirna dhaabaa cabsuutti tarkaanfate. Haala kana daddaffiin furmaata itti godhuuf dhimma kana KHRn ilaalee murtii GSf dhiheesse. Qaamni dhaabaa ol aanaa kunis Koreen Seeraa fi Toannoo (KST) qaama lameen irraa ijaarame dhimma kana qoratee GS-ABOf akka gabaasu ajajuu irraa Koreen Seeraa fi To’annoos qorannoo gaggeessee qaamni qurrama qabu kun teessuma GS irratti yaada isaa dhiheeffatee furmaatni akka itti barbaadamu akeeke. GSn yaada akeekame kana irratti hundaa’uun gartuun sirna cabsuun dirqama fudhatuu dide Koreen itti ijaaramee teessuma GS irratti hirmaatuun rakkoo qaban akka ibsatan afeerame.
Tattaaffii seera dhaabaa irratti hundaa’uun taasifame kana gartuun seera dhaabaan ala of taasise kun seeraa fi sirna dhaabaan ol of godhuudhaan waamicha godhameef diduun furmaata karaa nagaa, sirnaa fi ilaa fi ilaameen dhibdee jira jedhamu akka furamuuf fedhii dhaabni agarsiise gufachiise. Akka kanaanis yeroo ummatni Oromoo guddaa-xiqqaan golee Oromiyaa hunda keessatti tokkummaan diina kokkee qabaa jiru kanatti, murni seeraa fi sirna dhaabaaf abboomamuu dide kun, maqaa ABOn ibsa ammas marraa lammaaffaaf mooraa qabsoo bilisummaa keessatti afanfaajjii uumu Muddee 6, 2016 baasee jira
ABO ibsi seeraa fi sirnaan alatti maqaa ABOn baafame kun kan fudhatama hin qabnee fi seeraa ala tahuu hubachiisuu barbaada. Kanneen qabsoon bilisummaa ummataa finiinuu irraa hirriibaa dammaqan akkanaanis miseensotnii fi deggertootni, waliigala ummatni Oromoo tarkaanfii gaafatama-dhablee akkanaaf gurra laachuu dhiisuun qabsoo diina irratti itti jirru finiinsuu irratti akka fuulleffatamu ABOn yaadachiisa. Kana waliin kanneen ABOn teessoo fi bakka bu’aa beekamaa akka qabu osoo beekanii ibsa dabre kana osoo adda hin baafatin miidiyaan labsuun yakka tahuu ABOn hubachiisa.
Fedhii aangoof jecha shirri qabsoo bilisummaa Oromoo irratti hojjatamu kamuu akka hin milkoofne seenaa kanaan duraa irraa baratuun ummatni Oromoo akkuma kanaan duraa tokkummaan QBO jabeeffataa, qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa ABOn hogganamu akka finiinsu ABOn shakkii hin qabu.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Muddee 8, 2016


text:
- Last night Oromo and Somali elders in Minnesota convened to discuss the problems recently happened in Daro Labu and Hawi Gudina districts of W. Hararge zone. The elders discussed, at length, the time tested, long and enduring brotherly relations between the Somali and Oromo peoples. After discussing the causes of the recent problems in the area, they have put forward a road-map on the way out. Accordingly: -That the two people share a common history of subjugation, they have been coordinating together their struggles for freedom and dignity, their identities and lands are so much interconnected. -That the artificial conflicts happened between the two brotherly peoples is being engineered by the TPLF repressive regime which is a common oppressor of the two peoples, and that any conflict and bloodshed between the two peoples will only benefit the regime stay further on power at the expense of the peoples. -That even though it isn’t possible to get back the lives already lost, making peace is quintessential to prevent furthers lives that could possibly be lost if the conflicts wouldn’t be arrested. Accordingly, the elders agreed to make peace following these three steps: 1-Arresting the conflicts, ensuring medical access and care to the wounded and organizing funeral services to the dead.
- 2-After arresting the conflicts, rehabilitating the displaced and re-instating them back to their places. Also for those whose properties are damaged, conditions for replacement should be facilitated by the communities in the area, diaspora communities of the two peoples and the local and regional governments.
- 3-To prevent future conflicts of similar nature and heal the wounds for once and for all, a committee composed of elders from the two peoples shall investigate the causes of the conflicts in detail thereby offering the appropriate solutions to make sustainable peace. To heal the woulds and seal a complete resolve of the conflicts, elders from both sides, inside the country and from the diaspora, will work together. Government structures shall also support the group of elders as they discharge their responsibilities of making sustainable peace. In addition, it was agreed that a task force that works to proactively prevent such regime-engineered conflicts between the communities and ensure lasting peace in the future be set up as constituted from both sides.
Via Jawar Mohammed
RAKKOO HARARGEE LIXAATTI UAMAME IRRATTI MARIIFI MURTII MANGODDOOTA MINNESOTA
Kaleessa galgala ( Muddee 16, 2017) rakkoo Godina Harargee Lixaa Aanaalee Daaroo Labuufi Hawwii Gudinnaa keessatti dhiheenya kana uumame mari’achuuf manguddoonni Soomaleefi Oromoo biyya Ameerikaa kutaa Minnesota keessatti walgahii godhatanii jiran. Walgahii kanarratti seenaa hariiroo obbolummaafi ollummaa Ummata Soomaleefi Oromoo waliigalaa keessattuu hidhata dhiigaaf-foonii kan Harargee Lixaa jiru irratti mariiin mal’aan godhamee jira. Sababa rakkoo amma uumamee gadi fageenyaan erga irrratti mari’atamee booda daandii (roadmap) araaraafi nagaya buus irratti waliigalamee jira. Haaluma kanaan;
– Ummanni lamaan eenyummaa, lafaafi seenaanis kan hidhata cimaa addaan cituun hin taane qabu akka ta’e, kan waggoota dhibbatamaaf waliin gabroomfamaa tureefi qabsoo bilisummaatis waliin qindeeffataa as gahe kan dhiigni qabsaa’ota gama lamaanii waliin jigee walitti itite akka ta’e
– Ummata obboleeyyan cunqurfamaa lamaan kana jiddutti rakkoo kan uumaa jiru cunqursaa waloo kan ta’e sirna Wayyaanee ta’uufi ummanni lamaan ku wal loluufi dhiiga walirraa jiigsuun umrii gabroomfataa kanaa dheeressuu malee faaydaa takka akka hin qabne
– Akkuma walitti bu’iinsa daangaa sanitti rakkoo Harargee Lixaatti uumameen gama lachurraahuu lubbuun qaqqaaliin hedduun dabruu walii amanuun ajjeechaa gama lachuu cimsanii kan balaaleffatan ta’uu
– Luubbuu dabarte deebisuu dadhabnus madoo fayysisuuf lola biraa hambisuun lubbuu kumaatama baraaruu kan dandeenyu ta’uu hubachuun, hojiin nagaya buusuu saffisaan akka dalagamu waliifgalameera. Haaluma kanaan hojiin nagaya buusuu kun sadarkaa sadihiin akka geggeeffamu waliifgalamee jira.
1) Lola deemaa jiru dhaabuu: ammarraa eegalee lolli bakka kamittuu jiru dhaabbatee madoo gara hospitaalaa akka geeffaman, kan lubbuun dabran ammoo awwaalcha sirnaa akka argatan haalli akka mijaatu.
2) Lolli erga dhaabbatee booda namoonni sababa lola kanaatiin qe’eefi qabeenya isaanitirraa buqqa’an bakkatti akka deebifaman. Kanneen manni jalaa gubateefi qabeenyi jalaa barbadayee deebisanii qubsiisuuf hawaasni, dhalattoonni naannoo sanii kan biyya alaa jiran akkasumas mootummaan gargaarsa barbaachisaa akka godhan.
3) balaan akkanaa lammata naannawa sanitti akka hin deebine gama lachuurraa manguddoon jaaramatee madda dubbii qorachuun araara buusuun hawaasa lamaan akka walitti fayyisan.
Hojii madaaa qoorsuufi araara buusuu kana bakkaan gahuuf manguddoon gama lachuu biyya keessattiifi alatti jaaramtee akka hojjattu; akkasumas bulchiinsii mootummaa qajeelfama manguddoo hordofuun tumsa barbaaachisaa akka godhu. Dabalataanis bulchiinsi nageenyi waaraa akka uumamuuf shira ummata walitti buusuu fashaleessuuf koree gama lachurraa walitti baate dhaabuun eeggumsa nageenyaa cimaa akka godhu gaafatameera.
Dhummarrattis lammiilee balaa kanaan lubbuun dabreef kadhannaan kan taasifame yoo ta’u rakkoo diinni Oromoofi Soomalee jidduutti uume kana hiddaan furuudhaaf waadaa walii seenuun xumuramee jira. Guyyootaafi torbanoota itti aananis walitti deebi’uun akkataa waliigalteen kun hojiirra itti oolurratti waliin dalaguuf beellamni qabamee jira. Koreen dargaggoota gama lamaanirraa of keessatti hammates akka walgahiilee itti aanan qindeessuf dirqamni itti kennamee jira.


text:
Kan inni dhalate Arsii Nageelletti; abbaan isaas biyyatti hojiin isaanii barsiisaa turan; bara 2001 maatiin isaa Arsii Negeellee dhaa gara Keeniyaatti yoo baqatan daa’ima ganna tokkoo ta’ee jiruu baqaa keessatti guddate.
Sana boodas barnoota isaa buufata baqattootaa keessatti jalqabee ka sadarkaa tokkoffaa qabxii gaariin waan xumureef Dhaabbati gargaarsaa Jesuit Refugee Service carraa barnoota sadarkaa lammaffaa isaaf mijeesse.
Sanaanis haga bara 2015tti utuu barataa jiruu maatiin isaa carraadhaan gara Ingiliz dhaqan, daa’imti barumsaaf fedhii addaa qabu kun yoo maatiin Ingiliz gahanus, barnoota sadarkaa olaanoof dorgomee qabxii gaarii waan galmeessiseef carraa Barnootaa Yuuniversiti Kaardif’tti argate. Kun Seenaa Elemoo Jaakoob Seerooti
Elemoon ‘buufata baqataa keesatti guddachuun baayyee ulfaatu ta’us, maatii barnoota jaalatu keessaa dhalachuun koo sana keessa cimee akkan darbu na taasiseera’ jedha.
Obboloota Elemoo keessaa sadii amma barnoota sadarkaa olaanaa hordofuutitti jiru. Quxubaa Jaakoob obboleettiin hangafa Elemoo, ‘Elemoon uumamaan kennaa dafee waa baruu akka qabu’ dubbatti.
Gabaasaan VOA Naayiroobii Galmoo Daawit turtii isaa waliin taasise irraa qophii itti aanu nuuf ergeera .


text:
Ajjeechaa suukkaneessaan viidiyoon marsaalee hawaasaa irra naanna’aa jiru Wallo aanaa Daawwaa Caffaatti raawwatamuu Komishiniin Mirga Namoomaa Itoophiyaa beeksise.
Ajjeechaa suukkaneessaan viidiyoon marsaalee hawaasaa irra naanna’aa jiru Wallo godina addaa saba Oromoo aanaa Daawwaa Caffaatti raawwatamuu Komishiniin Mirga Namoomaa Itoophiyaa beeksise.
Komishichi ibsa baaseen ajjeechaan kun bakka addaa Intoolii jedhamutti raawwatamuu akka mirkaneeffate beeksiseera.
Lakkoofsi namoota ajjeefamanii naannawaa 30 akka ta’u himeeti jira.
Humnoonni mootummaa naannichaa namoota konkolaataa 2n fe’anii fidan jumlaan achitti fixuu ibseeti jira.
Guyyaan ajjeechaan suukkaneessan kun itti raawwatame akka lakkoofsa Itoophiyaa jalqaba baatii Muddee bara 2014 akka ta’es beeksiseera.
Humnoonni mootummaa fi shororkeessitoonni Faannoo kanneen uffannaa mallattoo Minilik uffatan namoota heddu konkolaataa fe’umsaa Isuzutti fe’anii wayita fidan viidiyicha irraa ni mul’ata.
Itti aansanii immoo namoota hidhannoo wayiituu hin qabne kanneen tumaa konkolaataa irraa buusanii rasaasa akka bokkaatti wayita itti roobsanis viidiyicha irraa ni argama.
Viidiyoo sana irratti lubbuu balleessitoonni Faannoo mallattoo Minilik uffatanii fi humnoonni mootummaa naannichaa kunneen namoota hin hidhanne kanneen afuura otoo hin baafachiisin wayita fixan ni mul’ata.
Warra dursanii konkolaataa irraa buusan rasaasaan fixaa, warra duubatti hafe tumaa konkolaataa irraa buusanii rasaasaaf dabaree dabarsanii kennu.
Afaan Amaaraatiin itti wacaa walwaamaa ajjeechaa kana raawwatu. “Abbabaa koottu” jedhanii Afaan Amaaraan wal waamu.
Waca kana keessatti yeroo dubbatan “gahee dhiisi rasaasa lafatti hin balleessin suuta dararamee haa du’u” jedhee miseensota Faannoo keessaa tokko yoo dubbatus sirritti dhaga’ama.
Warra konkolaata irraa namoota kanneen buusaa turan keessaa tokko “konkolaataatti ni dhukaafamaa? Na rukuttanii ooltan” jedhee yoo dheekkamuu fi yoo deebii walii laatan ni dhaga’ama.
“Gahee ofduuba irraa deebi’aa borus diina biraa qabna, eeyyen dhugaadha” jechaa deebii walii laachaa gaafa deebi’an suur-sagaleedhan mul’ata.