text:
GIDDU GALA GALMA AADAA OROMOO
Kanaan dura finfinneen lammi ishi dhiifte alagaa sooraa turte
kana males bosona ishee barbadaayun, bineensonnii fi simbirroowwan daggala ishees mancaafamuun beekkamaa dha. Bakkeewwan Ulfoon safuu, duudhaa fi aadaa OROMOOf mallattoo bu’uraa turan hora Finfinnee, dhakaa araaraa, gaaddisni Oddaawwaniif bakkeewwan kabajamoo ta’an biroo carraa duula balleessii kanaan kabajaan irraa mulqamee warra soqolattee kanaan soqolamanii salphinaaf saaxilaman.
Nyaaphni Minilikiin durfame Goobanatti hidhatee gooticha gullallee ciminaan dura dhaabbate Tufaa Munaa galaafate. Gootonni OROMOO Tufaan durfaman falmiin kabajaa sabaa fi biyya abbaa ittisuuf godhan meeshaa ammayyaa diinni hidhachiifameen caalamee kufaaatin ta’ee booda Finfinnee fi naannoon ishee hundi hin barbadaaye. Dhiignis hin dhangala’e. Finfinneen OROMOOn keessaa buqqaafame nyaaphaan dhuunfatamte. Akkasiin sabni keenya hadhaa gabrummaa har’aa kana jalatti jilbeeffachuuf dirqame.
Duula kanaan seenaan, duudhaan, safuu fi aadaan abbaa biyyaa awwaalamee kan alagaa irratti dagaagfamae. Badiin bara Minilkii fi sana dura calqabe ammalleen bara wayyaanee – Hayilamaariyaam babal’atee itti fufee jira. Akka boru itti hin fufneefis wabiin mul’atu hin jiru.
Finfinnee fe’ii saba keenyaatin ala magaalaa guddittii Empire Ethiopia fi Aafrikaa taatee moggaafamte keessa kan diriirfatee jiruu qananii jiraachaa jiru ilmaan nafxanyaati. Masaraan mootummaa kanaa fi waajjirri tokkummaa Aafrikaa kan gidiraa fi gabrummaa uummata keenyaa cimsuuf tajaajilu malee OROMOOf bu’aa tokkolleen qabaachaa hin jiru. Magaalattiin Ulfaan keenya keessaa mancaafame siidaawwan bulgoota lubbuu miliyoonota ilmaan OROMOOtin xabataa turanii kan Minilik kaleessaa fi Mallas har’aa baattee ilkaan baaftee nutti kolfaa jirti. Araddaa kana magaalaa teessuma issaanii gochuuf jecha lafee dhalootaatu safuu fi ooddata tokko malee bakka itti awwaalamee baafamee haraa xurii magaalattii wajjin gatamaa, facaafamaa ture. Har’as kanumatu harkaa qabama.
Heerri mootummaa biyyatiin ittiin bulaa jirtu OROMOO fi OROMIYAAn magaalaa Finfinnee keessaa bu’aa addaa qabaata jedhulleen kan raawwatamaa jiru faallaa issaati. Summii warshaalee abbaa qabeenyaa keessaa gad-dhiifamuun bishaani fi biyyoon naannoo summaa’uu, uummannis kana waraabee dhugee, qotee irraa nyaatee, magarsee irraa dheechisee sa’aa namaan akka summaa’ee dhumu godhamuutu bu’aa issaa ta’e. Babal’ina magaalattiif jecha qe’ee hortee akkaakilee-abaabilee issaarraa buqaafamee rakkinaaf gadadoo fe’amuun bu’aa issaa akka ta’u murna gabroomfataa kanaan itti murtaa’uutu akka bu’aatti lakkaa’ameef.
Afaan, aadaa fi amantaa issaa waaqeffannaatti akka dhimma hin baane, akka amantaa ganamaa kan abbootii issaatti bakka du’aa ofiilleen itti awwaallachuu danda’u dhoowwamuutu akka bu’aa badhaadhinaa fi babal’ina misooma guddaatti lakkaa’ameef. Mirga uumamaan dhalli namaa qabaachuu male qabaachaalleen jiru garuu gartuun mootummaa gabroomfataa addatti OROMOO lage mormuu issaatin qofa uummanni OROMOO maqaan adda addaa itti maxxanfamee haidhamuu, dararamuu, akka bineensa daggalaa adamfamee ajjeefamuu fi biyyaarraa boqqifamee otoo baqatuu irbaata Qurxummii ta’uutu akka waan jijjiiramni jireenyaa adda ta’e dhufeefitti alkanii fi guyyaa itti wacamaa jira. Daba kana irratti dammaquun dammaqanii wareegama akka sabaatti badii dugguuggaa sanyii baroota dheeraaf nutti jiru hundeen geeddaruu danda’uuf qophaa’uun dirqama yaroon dhaloota kana gaafachaa jiru ta’uu hubachuun waan har’a ta’uu qabu malee kan boruuf bulu ta’uu hin qabu.
Xiyyeeffannaan barruu kanaa seenaa Finfinnee fi miidhaa jiru gabaasuu dhaa miti. Galma jiddu galeessa magaalattii keessatti ijaaramee jiru irraa waa xuquuf malee.
Akkam ta’eet galmi guddaan amana ga’u maqaa OROMOOtin sirna mootummaa balaafamaa kanaa jalatti jaaramuu danda’e gaaffiin jedhu ka’uu mala. Deebin issaa kan barruu kana keessatti argamuu danda’u miti. Namuu gama gama issaan itti yaadee waan deebiidha jedhee itti mul’atu tilmaamuutu mala ta’a. Ykn itti gaafatamtoota projaktichaa / qaama / dhimmichi laalu qunnamanii irraa hubachuu feesisa.
Maqaan Galma kanaa akkuma mataduree irraa mul’atu Jiddu gala Galma Aadaa OROMOO magaalaa Finfinnee jedhama. Steediyoomii guddicha magaalattiin qabdu fuuldura karaa Lagahaar irraan gara Magganaanyaa dhaqu irratti argama. Bakkichi dur yawattaaddarooch migib maaddaraajjaa / qindoomina / nyaata hoomaa waaraanaa jedhamees beekkama.
Bal’inni lafaa Galmi kun irra qubate ykn total site area Heektaara Afur { 4} ta’eetu gamoowwan / bilookii / sagal qaba.
· Gamoon 1ffaan Muuziyeemii dha.
Qabiyyeen issaa = B+G+4
· Gamoon 2ffaan Akkaadaamii Afaaniiti
Qabiyyeen issaa = G+3
· Gamoon 3ffaan Library ta’eetu gamoo 2ti hirama
1, National Library fi
2, Public Library
· Gamoon 5ffaan Galma Tiyaatiraati
Qabiyyeen issaa = B+G+1
· Gamoon 6ffaan Appraisal hall ykn bakka leenjifamtoota adda addaa otoo hagarsiisa Uummataaf hin dhiyaatin dandeetti issaani itti xiinxalamu
· Gamoon 7ffaan Art center / jiddu gala Aartiiti /
Qabiyyeen issaa = G+1 = galma wal-gahii 2 qaba.
· Gamoon 8ffaan Music center / galma leenjjii sirbootaa /
· Gamoon 9ffaan Restaurant / galma nyaataa ykn soorataa /
Qabiyyeen issaa = G+1
Jiddu galli galma kanaa karra seensaa fi bahiinsaa 3 qaba. Kan lafoo 1 fi kan konkolaataa 2. Karri seensaa fi baha konkolaataa deebi’ee bakka lamatti hirama.
VIP fi regular guest
Calaqqeen jiddu gala galma kanaa waan Aadaa OROMOOti. Siidaalee gurgurdoo dhaabbataan ojjatamanii fi jiddugaleeyyii wangoo galmichaa karaa hunda irratti naaanna’anii siidawwantu muldhata.
Kanneen keessaa siidaawwan :-
1, Abbaa Gadaa fi Haadha Gadaa
2, Siidaa maatii warra Irreessa Irreeffatanii.
3, Abbaa Duulaawwan 9 tokko-lama tokko-lamaan Abbaa Gadaa fi Haadha
Gadaa duuba Gaachana, eeboo fi hidhata mudhii shootala waliin.
4, Siidaalee haala godinoota OROMIYAA calaqqisan / cultural zone /
5, Mixed Media
· Guluffi Fardaa
· Uffannaa fi qabannaa
· Nyaataa fi dhugaatii
· Qonnaa fi meshaalee qonnaa
· Sirna raawwii duudhaa fi aadaa OROMOO adda addaatu mixed Media jalatti kaa’amee jira
Lakkoofsiwwan qubsuma galma kanaa keessaa alasaatti argaman hundi Shanii fi Saddet- Shanii fi saddeet ta’anii muldhatu. Kunis Saddeettan bara Aangoo Abbaa Gadaa fi Shanan marsaa sirna Gadaa calaqqisuuf itti yaadamee kan ta’ee dha.
Dirree magariisaa / Green area / hedduutu bakka bakkatti qoodamee jira. Kunis OROMIYAAN laliftuu, magariisa ta’uu ishee hibsa.
Elevators / liiftii / 2tu jira. Inni guddaan nama 16 xiqqaanimmoo nama 8 si’a tokkotti baachuu danda’an. Akkasuma Raampii liiftii laffarratti warri qaamaa hir’uuwwan seensaa amma keessa galmichaatti ittiin gargaaramantu seensa hundaan ojjatamee jira. Guard chain seensaa fi baha ittiin to’atan bakkawwan barbaachisoo ta’an hundatti qopaa’aniiru.
Siidaawwan hawatoo jiddugala kana keessatti hargaman hedduu keessaa kanneen sadarkaa yaa’a Gadaa Umurii dhaan mul’isan caalaatti qalbii nama hatu.
0 – 8 Dabballee
8 – 16 Gaammee
16 – 24 Foollee
24 – 32 Qondaala
32 – 40 Raabaa Doorii asirratti fuutii fi heermni raawwate.
40 – 48 Gadaa Ennaa as gahu siidaan Abbaa gadaa fi Haadha Gadaa
Wal-biratti Seensa karra warra lafootti siqee laffarratti dhaabbatee
Hargama. Siidaawwan Abbaa duulaawwan 9 siidaa Abbaa Gadaa fi
Haadha gadaa tarree gara duubaatti hidhata issaanii waliin jira. Akka kanaan umurii dabballee 0-8tii irraa kaasee amma umurii gadamoojjii 80-88titti siidaa abbaa gadaa fuulduree seensa karra lafoo fageenya gara bitaa mirgaa wangoo gamoo fuul-duraa irratti siidamee mul’ata.
Akkaataan teessuma umurii sirna Gadaa hordofee wangoo gamoo fuulduraa irratti ittiin siidame, siidaa Abbaa Gadaa fageenya gara bitaa umurii dabballee irraa amma Qondaalaatti deema. Umurii Raabaa Doorii irra yoo ga’u fuuti fi heermni raawwatee siidaa Abbaa warraa fi haadha warraa walbira kaa’a. Umurii Gadaatti Aangoo / Baallii / muudee siidaa Abbaa Gadaa fi Haadha Gadaa guddaa duubbeen issaanii Abbaa duulaawwan 9liin eeggamu hagarsiisa. Sadarkaawwan umurii 48 – 88 / Lubaa irraa amma Gadamoojjii / Siidaa Abbaa Gadaa fi haadha Gadaa fageenya harka mirgaa abbaa warraa fi haadha warraa siidee garsiisa.
Hawatummaa miidhagina issaa qofa otoo hintaane ammayyummaan jaarama sirna Gadaa bilchinaa fi qaroomina dhaloota sirna kana jaaree ragaa bahuuf nama dirqa.
Bakki dhaabbata konkolaataa /parking/ jiddu gala kanaa si’a tokkotti konkolaataa 400 keessummeessuu danda’a. Galmi tiyaatira issaa si’a tokkotti nama 900 keessummeessa. Hojiin projaktichaa dibaa halluutu bakka maddee wayiitti hafe malee xumurameera jechuutu danda’ama. Jiddu-galli galma aadaa OROMOO Finfinnee keessaa kun yoo ijaan argan amma barruun hibsuun danda’amu caalaa hawataa fi miidhagaa dha. Ennaa hubatanii yaadan jabinaa fi bilchina dur-durii dhaloota saba kanaa yaachisee imimmaan nama huusisa. Hanqina har’a harkaa nuqabu irrattilleen nama xiiqessa.
Hojiin issaa bara Abbaan Duulaa OROMIYAA bulchaa ture calqabame. Akka hojiin galma kanaa hariifatuuf yooxiqqaate torbanitti sa’a tokko deddeebi’ee adeemsa issaa to’achaa hanqina mul’ate irratti furmaataa fi qajeelfama barbaachisu kennuu dhaan Abbaa Duulaa Gammadaa qooda guuddaa xabachuu issaa warri keessa beekan hin dubbatu. Injinaroonni, oggantoonni projaktichaa, hayyoonnii fi maanguddoonni OROMOO akka hujiin galama kanaa waan OROMOO calaqqisu ta’ee raawwatuuf gummaacha guddaa godhaniiru jedhama. Warri dhimma kanarratti gahee guddaa haa ta’uu maddee / xiqqaa / waan humnii fi sadarkaan itti jiran irraa gaafatte gumaachan hundi galata qabu.
Akkanumaa ta’ee sodaan uummata keessatti guumgummii huumaa jiru tokkos waan yaaddessaa dha. Galmi kun abbaa fe’een akka fe’eti aajaaramuu yoo waan yaadameef oole amma xiqqaa wayii guddina aadaa OROMOOf waan gumaachu hin dhabu. Shakkiin jiru immoo mootummaan OROMIYAA ammaa kun kan muktar kadir durfamu jechuu dha, fe’iis ta’ee humna kana ojiirra ittiin oolchuu danda’u hin qabu kan jedhu.
Kanaaf jecha akka jiddu-galli kun waan yaadameefirra oolee guddina aadaa OROMOOf waa xiqqoo gumaachuu danda’u Median OROMOO fi warri Media irra ojjatan, waliigalli Uummata keenyaa dhiibbaa fi hordoffii barbaachisu gochuu irraa akka of hin qusanne waamicha godhu warri dhimmi kun issaan yaaddesse.
Dhumarratti Abbaan biyyaa OROMOOn mirga uumamaan Finfinnee keessatti qabaachuu malu wajjin galmi baaname kun maal jechaa dhaayyi irraa dubbatama gaaffiin jedhu bakkayyuu namoota barruu kana dubbisaniif gaaffii ta’uu danda’a. Dhugumayyuu omaa jechuu dhaa miti. Garuu omaa irra hin wayya.  >. OROMOOnis akkas jedhe,  >
Marabbaan kan Waaqaati !!!
Nagaatti horaa bulaa.


c: text/html

text:
Sababa fi Furmaata Waliin Oduu Warra duubatti deebi’anii-kutaa 12.1
Kutaa darbe keessatti sababoota Islaama erga qabatanii booda duubatti akka deebi’an nama taasisan ilaalle jirra. Ammas ittii aansun kutaa itti aanu ni ilaalla:
13-Godaanu dhiisu
Hijraa (godaansa) jechuun qormaataa fi fitnaa irraa gara bakka Muslimni nafsee fi amanti isaatiin nagaha itti ta’uutti baqachuudha.
Hijraa dhiisuu fi iddoo fitnaan itti jiru keessa turuun sababoota gurguddoo Islaama irraa duubatti akka deebi’an nama taasisan keessaa tokkoodha. Muslima meeqatu sababa kaafirota waliin jiraachuutiin amanti isaa gadi fure. Dhugumatti, Muslimni amanti isaa eegu fi hordofuu itti fufuun isarraa eeggama. Osoo qabeenyaa fi ijoollee wareegun ta’eyyu kuni amanti Rabbiin ilmaan namaatiif jaallateen yommuu wal bira qabamuu baay’ee miti.
Dhugumatti, keeyyattoonni Qur’aanaa gara hijraatti nama waamu. Inumaa namni hin godaanne zaalima akka ta’e jala muree dubbata. Mata-duree kana ilaalchisee aayata Qur’aanaa fi hadiisota dhiyyeessuun dura, dubbisaan hijraa Rasuulaatii fi sahaabota isaa, barnoota fi gorsoota irraa fudhatamu beeku qaba.
Rabbiin olta’aan akkana jedha:
“Yaa gabroota Kiyya kanneen amantan! Dhugumatti, dachiin Tiyya bal’oodha. Kanaafu, Anuma gabbaraa.” Suuratu Al-Ankabuut 29:56
Imaamu ibn Jariir Xabarii akkana jedha: bal’inna dachii irraa wanti barbaadamee, dachiin Muslimoota irratti dhiphattee bakka isaaniif hin hayyamamne keessa turuu miti. Garuu bakka ma’asiyaan (badiin) itti hojjatamu keessa ta’anii yoo jijjiruu dadhaban, bakka sanii dheessun isaan irra jira.
Sa’iid ibn Jubeyr ni jedha: Ma’asiyaan yoo ishii (dachii) keessatti hojjatamee bakka san keessaa bahaa.
Ibn Jariir ni jedha: Aayah tana ilaalchisee dubbiin hundarra gaariin: dachiin Tiyya bal’oodha. Ajaja Kiyyaan hojjachuu irraa nama isin dhoowwe jalaa dheessaa. Kana “Anuma gabbaraa” kan jedhu ni agarsiisa.
Ibn Abbaas irraa akka dhufeetti, yommu Ergamaan Rabbii (Sallallahu aleyh wassallam) namoonni akka godaanan ajaju, isaan keessaa nama ijoollee fi haati manaa isaa isatti rarra’antu jira. Akkana isaan jedhu: “nu hin dhiisin.” Innis isaaniif garaa laafun isaan waliin tura, godaanu (hijraa) ni dhiisa. Ergasii Rabbiin olta’aan aayah tana buuse:
“Jedhi, ‘Abbootin keessan, ilmaan keessan, obboleeyyan keessan, niitiwwan keessan, firoonni keessan, qabeenyi isin horattan, daldalli isin hir’achuu isaa sodaattanii fi manneen isin jaallatan Rabbiin, Ergamaa Isaatii fi karaa Isaa keessatti qabsaa’u caalaa isin biratti jaallatamoo yoo ta’an, hanga Rabbiin ajaja Isaa fiduutti eegaa.’ Rabbiin namoota finciltoota hin qajeelchu.” Suuratu At-Tawbah 9:24
Xabariin akkana jedha: Rabbiin Nabiyyi Isaatiin akkana jedha: warroota gara biyya Islaamaa godaanuu irraa duubatti hafuun biyya shirkii keessa jiraataniin akkana jedhi: ganda shirkii irraa gara Rabbii fi Ergamaa Isaatti godaanuu, karaa Isaa keessatti qabsaa’u, kana jechuun amantii Inni jaallate caalaa abbooti, ijoollee, obboleeyyan, niitiwwanii fi firoota keessan waliin turuun, qabeenyi isin argattan, daldallii isin hir’achuu isaa sodaattanii fi manneen jireenyaa itti gammaddan isin biratti jaallatamoo yoo ta’an, hanga Rabbiin Makkaan bananuun ajaja Isaa fiduutti eegaa. Rabbiin namoota ajaja Isaa keessaa bahan hin qajeelchu.”
Rabbiin rahmata siif haa godhuuti, ijoollee fi qabeenya isaa irratti sodaachuun nama hijraa dhiisee akkamitti akka waqqasee mee ilaali. Wantoonni kunniin hundi Islaamaf wareegamu qabu. Inumaa karaan isaanii fi Islaama ittiin wal bira qaban hin jiru.
Jabeenya fi ol’aantummaa Islaamaa fuunduratti wantoonni armaan olii homaanu wal hin qixxaa’an. Dhimmi kuni beekkamu qaba. Yommuu amantiin kee balaa irra ta’u, shirkii, kufrii, fisqii fi jallinatti kufuun dura of baraari.
Godaanu (hijraa) dhiisu isaaniitiif namoota Rabbiin zulmiidhaan isaan ibse keessaa ta’uu irraa of eeggadhu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
“Dhugumatti warri osoo of miidhanu lubbuu isaanii malaykoonni fudhatan, [malaykoonni] “Maal keessa turtanii?” jedhuun. Isaaniis, “Dachii keessatti hacuuccamaa turre.” jedhu. Isaaniis, “Akka ishii keessatti godaantaniif dachiin Rabbii bal’oo mitii?” jedhuun. Isaan sun iddoon jireenya isaanii Jahannami. Gahuumsi waa fokkate.” Suuratu An-Nisaa 4:97
Ibn Kasiir Axaa’a irraa akka odeessetti: Yeroo gara Rabbiin faallessuutti waamamtan, dheessaa. Ergasii jecha Rabbii olta’aa qara’e: “Akka ishii keessatti godaantaniif dachiin Rabbii bal’oo mitii?”
Madda:
Min Akhbaaril Muntakisiina ma’al asbaabi wal ilaaji-fuula 105-107

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gabaasa Qeerroo Shaggar Mudde 9,2015
Gabaasa Qeerroo godina shaggar Kaabaa naannoo Muka Turii irraa amma saa kana addeessuun FDG oromiyaa keessatti yeroo ammaa uummataan dhowee gaggeeffamaa jiru adda kan taasisu didda amma godina Shaggar Kaabaa keessatti gaggeeffamaa jiruudha. FDG shawaa kaabaa naannoo Fiichee, Sulultaa, Kuyyuu fi Muka Turi keessatti kaleessa irraa eegalee jiru hara haala mootummaa wayyaanee sodaachisuutiin itti fufeetu jira.
Kunis daandiin konkolaataa Finfinnee irraa gara Shaggar kaabaa geessu Finfinneerraa kiilomeetira 89 kan fagaatu boode mukeeniin, dhagaadhaan, ricqichis cite daandiin cufamee jira. Yeroo ammaa kanatti magaala Muka Turii keessatti qabeenyaan diinaa keessattuu konkolaataan 30 tahan hojiin ala tahanii jiru humni waraana wayyaanee gara sana deemee jiru tarkaanfii uummata irratti fudhateen namni lamaa ol lubbuudhaan darbuu fi FDG magaala Muka Turiitti gaggeeffamaa jiru haalaan jabaataa tahuu Qeerroon gabaasee jira. d
Uummanni qonnaan bulaan WBO fi ABO guutummaatti faarsaa jira. tarkaanfiin uummataan diinaa fi qabeenya diiraa irratti fudhatamaa jira. Humni waraana wayyaanee daandii cufameen karaa darbuu hin dandeenye daandiirra buufatee jira.


text:
Wareegamummaan akka itti fufu waan taasistaniif galatoomaa!
Jaarraa 10ffaatti kaatee Manneen Kiristaanaa kutaalee biyyattii adda addaatti mootota bara Akusimii, phaaphaasota, hayyoota fi amantootaan ijaaraman siidaawwan fi hambaalee bocamni fi dhaabaman kan barbadeessite Yoodiit Gudit erga dabarte (boqatte) booda, hayyootni Itiyoophiyaa, moototni, phaaphaasonni fi amantootni kanneen darban irraa muuxannoowwan lama argataniiru.
Inni tokko, akkuma nuti gamoo Manneen Kiristaanaa dhagaa fi booraleen ijaaraa turre; isaanis ijaaraa turaniiru. Karaa biraatiin immoo Manneen Kiristaanaa dhagaa irraa bocanii ijaaraniiru. Bara badiinsaa yoodiitiin (Waagoota afurtamaa) booda, Manneen Kiristaanaa dhagaa fi biyyee suphee (booralee) irraa ijaaraman yommuu diigaman; kanneen kattaa tokko irraa bocamanii fi gar-tokkeen holqa godhamanii ijaaraman Meeshaalee Qulqullaa’oo isaan keessa turan yoo dhuman illee Manneen Kiristaanaa kun garuu, akkuma gaarreen Gari’aaltaa irratti mul’atan sana abidda irraa hafanii isan argannee jirra.
Moototni, phaaphaasotni fi hayyooni bara Zaaguwee kan darbe irraa wantoota lama baratanii jiru. Gama tokkoon, “Manneen Kiristaanaa barbadaa’an maaliif barbadaa’an?” kan jedhu fi “Manneen Kiristaanaa osoo hin gubatiin bara keenya kanaan gahan sababa maaliin diigamuu dhaban?” kan jedhu adda baasuu ture.
Kanneen diigaman dhagaa fi biyyee irraa waan ijaaramaniif hidhattiitni Yoodit gudit salphumatti dhagaa isaa keessaa luqqisaa diiguun barbadeessaniiru. Isaan kattaa irraa bocamanii ijaaraman garuu, gubuufi ta’e diiguuf rakkisoo waan ta’aniif bara badiinsaa sana qaxxaamuruu danda’anii har’aan gahanii jiru.
Kanaafuu, seenaa Mana Kiristaanaa kana itti fufsiisuuf, bakka isheen bara badiinsaa Yooditiin dura qabdutti deebisuun yoo barbaachise, Manneen Kiristaanaa kattaa irraa bocaman ijaaruu qabna jedhanii Qulqulluu Laaliibalaa fa’a Manneen Kiristaanaa kudha tokko dhagaa tokko irraa kan bocanii ijaaran jiru. Akka guutuu biyyattittiis Manneen Kiristaanaa dhibba lamaa ol ta’an kattaa irraa bocamanii ijaaramuu isaaniitiin bara badiinsaa jaarraa 15ffaa darbanii bara keenya kanaan gahaniiru.
Bara Mannia Kiristaanaa keenya qormaata keessa itti seente kanatti muuxannoowwan darban hojii irra oolchuun barbaachisaa dha. Gama tokkoon, “Kanneen kanaan dura gubatan maaliif akka gubatan fi kanneen gubachuu danda’an sabani isaanii maal ture?” kan jedhu fi “Waan maal raawwanne fi raawwachuu dhiisneefi dha?” jechuun gaafachuu fi “Badiin sun irra deebi’ee akka hin mudanne fi kan ijaarames dhaloota irraa dhalootaatti darbuu akka danda’uuf maal gochuu qabna?” jechuun yaaduun nurra jira. Hojiiwwan lamaan kana yaaduu yoo dandeenye, yoomiyyuu taanaan Manni Kiristaanaa mo’attuu waan taateef fi Manni Kiristaanaa Ortodoksi Tawaahidoo itti fufuun ishee waan hin hafne ta’uu isaatiin hojii ijoollee ishee jechuunis hojii amantootaa itti fufsiisuu dandeenya. Namootni biroo imimmaan keenya nuuf haa qoorsan jennee hin boonyu. Gara Uumaa keenyatti boonya malee. Kan hiojjennus jaalala kanaani dha. Eenyu iyyuu akka nubirmatu, eenyu iyyuu akka nugargaaru, fi eenyu iyyuu mirga keenya deebisee akka nuuf kennu hin gaafannu. Kadhannaa keenya hundumaa keessatti “ ለሀገሪትነ ኢትዮጵያ… Biyya keenya nuuf eegi” osoo hin jedhin oollee iyyuu hin beeknu. Biyya kana obboleewwan keenya biro waliin taanee hojjannee jirra. Seenaa ishees katabneerra, faarfanneerra, og-fakkiidhaanis bareechisnee har’aan geessineerra.
Abbootni keenya gaarreen Gara’altaa bocanii Manneen Kiristaanaa yeroo hojjetan eenyu irraa iyyuu gargaarsa hin arganne. Manneen Kiristaanaa gurguddoo Finfinnee fi magaalota gurguddoo keessatti argamanis gargaarsa qaamolee biroon osoo hin ta’in amantootaan kan ijaaramanii dha. Abbootni keenya, biyya kadhattu keessa Mana Kiristaanaa nama hin kadhanne nuuf dhaalchisanii dabraniiru. Hammuma amantootni keenya du’aniin; Wareegamtoota horachaa akka jirru ni amanna malee, gadda baay’isuun laphee keenya hin dhoofnu, fuula keenyas hin moccorru. Manneen Kiristaanaa mukaan ijaarre yeroo diigamu gamoon, kan gamoon ijjaarre yeroo diigamu immoo dhagaa bocamaan, inni dhagaa bocamaan ijaarame yeroo diigamu immoo sookoon (warqeen), inni sookoon ijaarame yeroo diigamu immoo diyaamadiin ijaaraa itti fufna. Abbootni keenya booyicha, hiyyumma hamilee fi gad-aantummaa gonkumaa nuunbarsiisne.
Har’a Manneen Kiristaanaa fi amantoota Wallagga Lixaa gargaaruuf kan walitti qabamne isitti hin fakkaatiin. Wallaggi Lixaa biyya Qulqullootaati. Wallaggi biyya Kiristaanota ciccimoo fi Gootota ta’aniiti. Lakkoofsi isaanii haa xiqqaatu malee, biyya qajeelotaa fi gar-laafeeyyiiti. Kurnoo warri magaala guddittii keessa jirru hin baafne baasuu uummata danda’u dha Wallaggi. Najjoo, Qilxuu Kaarraa, Gimbii, Mandii fi k.k.f. bakkeewwan akkuma Akusimi fi Laalibalaatti eebba guddaa lafa qabanii fi daawwatamnii dha. Achitti Manneen Kiristaanaa gurguddoo jiraachuu dhabuu danda’u; garuu, Kiristaanotni gurguddoon biyya itti argamanii dha.
Yeroo tokko yaa’ii Afuuraaf gara Qilxuu Kaarraa deemnee guyyaa keessa gara sa’aatii 10tti achi geenyee gara bakka yaa’ichatti yoo siqnu uummanni akkuma keessan kenetti guutee (baay’inaan) argameera. Barumsi Wangeelaa jalqabame. Faarfannaanis ittuma fufe. Yaa’ichi takka turee goolabama jennee osoo eegnu; ituma fufa malee hin dhaabbatu. An nadiqinaan qideessaa yaa’ichatti siqee “Yaa’ichi yoom goolabamaa!” jedhee gaafannaan; “Yeroo isin gara dhuftanitti deebitani.” Naan jedhan. Dhugumatti immoo yaa’iin Jimaata jalqabame gaafa nuti gara itti dhufne yeroo deebinu uummanis gara mana isaa yeroo galu xummurame.
Kanaafuu, roorroo uummata sanaa dhagahuu dhiisuun sagalee Waaqayyoo dhagahuu dhiisuu dha. Bakkichi Kiristaanotni sa’aatii digdamii afuriif osoo aara hin galfatiin iddoo itti Waaqayyoo galateessanii dha. Bakka Kiraistaanotni jireenyi Afuuraan isaa itti inaaffessu dha. Gara galma mana barnoota Sambataa yeroo seentan, tarree maqaa waldaalee barreeffaman maxxanfamee jiru ilaalee maal akka ta’e gaafannaan “Dabaree guyyaa Qurbaanaa miseensota waldaalee adda addaati” naan jedhan. Kanaafuu, yaa’iin kun Warri Qulqulluu Fooni fi Dhiiga Gooftaa hin fudhanne warra Qulqulluu Fooni fi Dhiiga Gooftaa fudhatan gargaaruuf qophaa’e dha (habalakaan). Yaa’ii kana irraa barumsa suga ittiin argannu fudhanna. Eebbifamoon abbaan keenya hojii guddaa hojjetaniiru. Hojiin abboota gurguddoo irraa eegamus kanuma. Qulqulluun abbaa keenyas asitti argamuu keessaniin waan abbaa tokko irraa eegamu raawwattaniittu. Tikseen bakka hoolonni isaa argamanitti hin argamne eessatti argamaree? Daran caalchisnee, bareechisnee fi isa darbe irraas foyyeessinee ni ijaarra. Ayyaana Wareegamtootaas daran kabajna.
Jaalleewwan nugubdani fi nu’ajjeeftanis Qabsuurri fi Sinkisaarri (Galmeen Qabsuuraa) keenya akka itti fufu waan taasiftaniif guddaa galatoomaa! Galmeen Qabsuura keenyas “ወበዛቲ ዕለት አዕረፈ…፤ Guyyaa kanattis…boqate. ” jechuun jalqabu waan goolabame nutti fakkaatee ture; isin garuu itti fufuu akka qabu nubarsiistaniittu. Biraannaa qopheessuuf ammas gogaa duuguu; halluus bulbuluu akka qabnu nutti himtaniittu. Imalli Mana Kiristaanaas itti fufuu akka qabu nutti himtaniittu waan ta’eef ammas guddaa galatoomaa! Nuti boonaa kan turre ‘Qulqulluun Laalibalaan kana raawwate, abba abaluun kana hojjete fi k.k.f.’ jechaa seenaa Manneen Kiristaanaa jabana duriini ture; har’as seenaa dhalootaa irraa dhalootatti darbu akka raawwannu nukakaastaniittu waan ta’eef galatoomaa! Osoo isin jiraachuu baattan akkasitti walitti hin qabamnu ture. Osoo isin ka’uu baattan akkasitti lafa irra teenyee hin barannu ture waan ta’eef ammas galatoomaa! Bakka kanatti yaa’ii akkamii taasisnee akka turre ni yaadatama; amma garuu, seenaan sun akka jijjiiramu waan taasiftaniif guddaa galatoomaa!
Walitti qabamuun qofa akka hin hafne, hojii kana caalu hojjechuu akka dandeenyu, dhaloota dhufuufis seenaa gidiraa fi roorroo nurra gahaa ture osoo hin ta’in; seenaa gaarii nuti hojjenne dabarsuu akka dandeenyu onnee keenya, miila keenya fi giphii keenya hojii irra akka oolu taasisuu qabna. Barri hirriibaan dabarsine amma nugaha. Yeroon kun yeroo wal-arrabsuuni fi wal-jibbuun itti goolabamuu qabu dha. Yeroon kun Waldaaleen, lallabdoonni, faarfattoonni, itti gaafatamtootni Manneen Kiristaanaa, monokisootni, phaaphaasotni hundumti keenya kaayyoo Mana Kiristaanaa tokkittii kanaa raawwachiisuuf onnee tokkoon ka’uuf guyyaa isa dhumaa ta’uu qaba. Hordaa (Irfii) qabanneerra. Kanaa booda duubatti deebi’uun hin jiru.
Haasawa Muhaaza Xibabaati Dn. Daani’eel Kibrat taasise irraa kan fudhatame


text:
Oromia: OBS: Qophii Harka fuunee: Gaafiif Deebii Wallisaa Habtaamuu Gazzahany (PhD) October 17, 2015Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Oromo music, Wallisaa Habtaamuu Gazzahany (PhD)
add a comment
‘A Night in Oromia’ – A Cultural Show in Toronto October 17, 2015Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: A Night in Oromia, Aaadaa bareedaa qabna Hin jiruu kan keenya kan gituu, Africa, Lagatafo Studio, Oromia, Oromo Culture Show, Oromo Voice International, Oromummaa
add a comment


text:
Yaadannoon waggaa 45ffaa Gaazexeessaa Abubakar Muusaa Hararitti kabajame.
Seenaa miidiyaa Afaan Oromoo keessatti gaazexeessitoota maqaan isaanii leellifamu gidduutii adda duree ta’uun namoota maqaan waamamu keessaa abbaan ogummaa baay’ee fi qabsa’aa Abubakar Muusaa isa tokko.
Hojiilee barreeffamaa, diraamaa, walaloo fi wallee akkasumas yeedaloo weelluu qopheessuun gurraa gudda kan horate Abubakar Muusaa bara 1940 keessa Harargee araddaa Oborraatti dhalate.
Abubakar Muusaa Awwaaday Roobaa umurii ijoollummaa isaatti miseensa Baandii Arfan Qallootti kan makame yoo ta’u, hooggansummaa fi qindeessummaa muuziqaatiin jejuu olaanaa argatee ture.
Barsiisaa Afaan Oromoo, hambaa muuziqaa ammayyaa Oromoo fi diraamaa Raadiyoo bebbeekamoo kan ta’e Abubakar Muusaa, bara kudha sagal jaatamoota gara dhumaa keessa waayila hojii isaa Shawaalul Mangistuu waliin diraamaa mata dureen isaa, “Yuuyyaan Nama Miti” jedhu barreessuun kallattii miidiyaa Afaan Oromoo jijjiiruu danda’usaatu himama.
Walleewwan bebbeekamoo hedduuf abbaa kan ta’e Abubakar Muusaa abbaa ijoollee sadii fi qabsa’aa biliisummaa saba isaa ta’ee osoo jiru umurii isaa 30tti bara 1969 magaalaa Harar keessatti humnoota mootummaa Dargiitiin ajjeefame.
Abubakar Muusaa xurree gootummaa Afaan Oromoo fi Oromummaaf ba’uuf aarsaa lubbuu kaffaluun gara jabeenya abbootii hirreetiin reeffa isaallee bineensa nyaachifamuu waayiloonni isaa ragaa ba’u.
Gaazexeessaa Abubakar Muusaa bara 1969 galgala guyyaa akka har’aa Magaalaa Harar keessatti ajjeefamuu isaa sababeeffachuun yaadannoon waggaa 45ffaa isaa magaalaa Hararitti kabajameeti jira.


text:
Joorseen utuu gargaarsa hin dhabin haala kashalabbummaa isaa irraa kan ka’e barumsa isaa kutaa saddeet irratti dhiisee warra isaa jalaa badee magaalaa Finfinnee keessa hojii hanna irratti bobba’ee jiraata. Magaalaa Finfinnee gabaa ganda Agamsaa (Markaatoo) ,Malkaa Daabbuus (naannoo irraangadee karaa Charchil) Roobii (Nafaas silkii) Baddaa Ejersaa (Raas Kaasaa) Birbirsa Gooroo (Piyaassaa) jedhamanii fi walumaa galatti gandoota garaa garaa magaalaa Finfinnee keessa nanaanna’uudhaan guyyaa boorsaa namaa keessaa qarshii fi qabeenya garaa garaa hatuudhaan, galgala ammoo, saggoo dhawuudhaan iddoo argate oolee kan bulu kashalabbee balaa hamaadha .Gocha hattummaa isaa kanaan yeroo baayi’ee hidhamee ba’eera.
Hojii humnaa hojjetee horii argachuurra hate jiraachuu filata. Hojii hojjechuu hin jaallatu.Gocha hanna kana irratti yoo milkaa’e kan hateen nyaatee fi dhugee ittiin oolee bula. Utuu hatuu yoo qabames hin na’u. Hin gaddus. Hin dhiphatus. Hidhamuun fedhii isaati. Qabamee hidhamees mana hidhaa keessa taa’ee nyaata garaa garaa firooti hidhamtootaa fidan nyaachuu waan bareef hidhamuun isaaf waan gaariidha..
Gaaf tokko hojii hanna irratti bobba’ee utuu hin milkaa’in oole. Gara dhiyaa jala beelli itti cimnaan gandumma Agamsaa keessaa hoteela tokko seenee ittoo Indaaqqoo ajejatee nyaatee harka isaa dhiqatee utuu hin kaffalin akka nama errega kaffalee bashannanaa ba’ee deeme.Hojjettooti hoteelichaas Joorseen kan kaffale waan se’aniif kaffali jedhanii isa hin gaafanne. Wayyaa gaggaarii namarraa hate sababii uffatuufis namni hattuudha jedhee isa hin shakku. Egaa haala kanaan utuu hin kaffalin nyaatee ba’uun kun tooftaa isaa keessaa tokkodha. Tokko tokko gocha isaa kana yoo irratti baranis poolisiidhaan qabsiisanii guyyoota muraasaaf isa hiisisu malee mana murtiitti isa himatee kan isa waliin deddeebi’ee falmu dhaqu hin jiru. Kana waan hubateef yeroo hatu soda malee gocha badii kana raawwata. Silaa baratee nama guddaa ta’uuf kaayyoo hin qabu. Haaluma kanaan Joorseen ammas gaaf tokko akkuma bare waan hatu dhabee beelli itti cimnaan ganda Qarsaa (Kaazaanchiis) dhaqee hoteela tokko seenee nyaata garaan isaa dharra’e ajejatee, nyaatee,harka isaa dhiqatee, boonaa qoma isaa dhiibee suuta jedhee utuu hin kaffalin ba’uuf yeroo yaalu keessummeessituun argitee “kaffali” jettee qabatte. Inni garuu akka waan mirgi isaa tuqametti keessummeessituu sanatti ija itti babaasee; “kaffaleera”jedhee falme. Keessummeessituun garuu akka inni hin kaffalle hojjettoota hoteelichaatti himnaan hojjettootis kaffali jedhanii jabeessanii isa hin dirqisiisne.
Joorseenis akka nama ulffinni isaa tuqameetti dheekkamaa ba’ee deeme. Joorseen tooftaa kanaan gaafa beela’u hoteelota garaa garaa seenee utuu hin kaffalin nyaatee ba’a ture. Gaaf tokko garuu ganda geeddaruudhaan ganda Caffee tumaa (Siddisti kiiloo) dhaqee hoteela tokko seenee nyaata barbaadu ajejatee erga nyaate booda harka dhiqatee ba’uuf yeroo yaalu qabame. Akkuma bare hojjettoota hoteelichaatti ija babbaasee kaffaleera jedhee dhaadachuu jalqabe. Yeroo kana sirriitti isa hordofaa kan ture keessummeessaan nyaata isaaf dhiyeesse Joorseen nyaata isa ajejee nyaateef errega waan hin kaffalleef akka kaffalu qabu isa akeekkachiise. Joorseen garuu utuu hin sodaatin keessummeessaa hoteela sanaatti garagalee” akkam hin kaffalle naan jette?” jedhee jeequmsa kaasnaan keessummeessaan nyaata isaaf fide sun morma isaa hudhee qabate. Yeroo kana hojjettooti hoteelichaa kaanis itti yaa’anii Joorsee qabanii gara golaatti harkisanii erga isa galchan booda akka hin duunee fi akka hin jiraannetti olii fi gadi lafarra isa harkisanii caccabsanii reebanii isa gadhiisan. Joorseen reebamus nyaatee sababii quufeef humaa itti hin fakkaanne. Funyaan isaa dhiige haxaa’achaa, fuula isaa dhidhiita’e sukkuummachaa hanga bayyaannatutti gimbii suuqii tokko jala taa’aa oole. Joorseen gaaf tokko ammoo ganda Golboo (naannoo Qiirqoos Qeeraa) jedhamu dhaqee utuma kan hatu gaaduu korojoo dubartii guddoo tokko butee utuu fiiguu poolisootaan qabamee mana murtiitti dhiyaatee ji’a sadii hidhameera.
Gaafa tokko ammas ganda Agamsaa keessa nanaanna’aa oolee dadhabee suuqii tokko jala taa’e. Gaafa sana ganamas guyyaas kan nyaatu hin arganne. Baay’ee beela’ee ture. Utuma taa’eee garaasaa hooqqatuu fuula isaa dura daandii qarqara kosii waraqaa baay’ee walitti qabame jala ilmoo hantuuta duute arge. Battalaan yaada tokkotu sammuu isaatti dhufe. Namni na argemoo nan argitee jedhee ofirra mildhachaa ilmoo hantuuta duute sana fuudhee Jaakkeettaa isaa keessa kaa’atee hoteela tokko gale. Akkuma bare nyaata fedhu ajejatee hunda nyaatee utuu hin fixin buddeen xinnoo irratti hambisee hantuuta duute sana suuta utuu namni isa hin argin jaakkeettaa isaa keessaa baasee buddeen hambise sana jala kaa’e. Kana booda keessummeessituu nyaata isaaf fidde waamee hogganaa hoteelichaa ykn hogganaa hojjettootaa akka isaaf waamtu ishee ajeje. Hogganaan hojjettootaa yeroo dhufu Joorseen haala dheekkamsaan;
“Ani amma poolisiidhaan isin qabsiisuukooti”
“Maaliif ? Maaltu bade?”
“Nyaata tajaajilamtootaaf dhiheessitan qulqullinaan sababii hin dhiyeessineef ani raga qabatamaadhaan isin himadhee hoteela keessanin cufsiisa”
“Maaltu hirdhate? Qulqullina maaltu hirdhatee? Yoo balleessine ammoo balleessaa keenya nisirreessina”Yeroo jedhu Joorseen hantuuta du’aa buddeena jala kaa’e itti agarsiise. Hogganaan hojjettoota hoteelichaa keessummeessituu sanatti ija itti babaase. Keessummeessituun sunis naasuudhaan harka ishee lamaaniin afaan qabattee fajajidee hantuuta duutee sahaaniirra jirtu ilaalte. Kan dubbattu wallaaltee callumma jettee takkaa hogganaa ishee, takkaa Joorsee, takkaa ammoo hantuuta buddeenaan maramee sahaaniirra jiru ilaalaa turte. Hogganaan hoteelichaa yeroo muraasaaf afaan qabatee calluma jedhee hantuuta du’aa buddeenaan maramee sahaniirra jiru ilaalaa erga ture booda, keessummoota nyaata nyaachaa jiran bitaa fi mirgaan ofirra miildhatee erga ilaale booda haala kadhaa fi naasuudhaan;
“Maaloo gooftaakoo iccitii keenya kana nun saaxilin. Sagaleekees gadi qabi namni akka iccitii kana hin dhageenye”jedhee kadhatee qarshii dhibba lama Joorseef kennee, hatattamaan sahaanii hantuutni du’aa irra jirtu sana utuu keessummooti nyaata nyaatan hin argin qodaa kosii keessatti gate. Joorseen tooftaa kanaan nyaata barbaadu kaffaltii malee nyaatee, qarshii dhibba lamas fudhatee, qoma isaa dhiibaa, akka Leencaa boonaa, hoteela sana keessaa ba’e. Hiriyoota isaatu haala inni namaa fi poolisoota itti dhamaasurraa ka’uudhaan”Joorsee” Jedhanii moggaasaniif malee maqaan isaa inni dhugaa Boggaalaadha. Innis maqaa hiriyootisaa moggaasaniif kana hin mormu. Joorseen gaafa gara biraa tokko guyyaa guutuu waan nyaatu dhabee agabuu bule. Ganamaan ka’ee shira tooftaa garaa garaa yaadaa erga ture booda Suuqii tokkotti qajeele. Suuqiin kun karaa fuula duraa guutummaatti daawwitiidha. Joorseen dhagaa tokko karaa irraa fudhatee, suuqii kana dhagaadhaan daake. Battala kan namooti suuqii sana bira darbuu dhufanii fi meeshaa bitachuuf keessa turan, kotte nabaasii jedhanii naannoo sana gadhiisan. Poolisooti eessaa akka dhufan hin beekamne nama daawwitii suuqii sanaa cabse qabuuf namoota baqatan faana bu’an. Joorseen garuu hidhamuu sababii barbaadeef suuqicha fuula dura dhagaa ittiin cabse sana akkuma qabatetti dhaabbatee;
”Anaan naqabaa kan cabse anadha”jedhee iyye.Poolisooti garuu maraata a itti fakkaatee ;
“Deemi asii” Jehdanii ulee gommaa baataniin hudduu hudduu isaa irra waxalanii naannoo sanaa akka deemu isa ifatanii namoota shakkan qabanii gara waajjira poolisiitti deeman. Joorseen gaafa sana utuu qabamee hin hidhamin hafuu isaatti aare. Booda mana kaaffee tokko seenee, erga taa’ee booda shaayee fi keekkii sadii ajejatee, yeroo dhufuuf xinnoo turee utuu shaayee hin dhugin keekkii sadan sana waraqataan maree calluma jedhee ka’ee fudhatee ba’ee, deeme. Keessummeessituun keekkii fiddeef nama gara biraa keessummeessuuf asii fi achi sababii deemtuuf Joorseen yeroo ba’u isa hin argine. Namooti Joorsee cina taa’anii turanis nama sammuun tuqame waan itti fakkaateef itti hin dubbanne.
Gaaf tokko garuu dhaabbii Otobusii Agamsaatti shaanxaa imaltooti isa baachisan fudhatee miliquuf utuu yaaluu poolisootaan qabame. Itti deddeebi’ee yeroo baay’ee yakka hannaa gochuun isaa seeraan waan mirkanaa’eef manni murtii hidhaa wagga tokkoon akka adabamu itti murteesse. Joorseen hidhaas waan hin sodaanneef humaa itti hin fakkaanne. Turtii isaa waggaa tokkoo sana keessatti firooti hidhamtootaa nyaata garaa garaa fidan isaan waliin waan nyaatuuf itti tolee gabbatee hidhaasaa waggaa tokkoo raawwatee ba’e.
Joorseen erga mana hidhaa keessaa ba’ee booda gaafa tokko guyyaa guutuu utuu midhaan afaaniin hin qabin magaalaa keessaa jooraa oole.Utuu abdii hin kutatin hanga halkan walakkaatti golli magaalaa tokko utuu isa hin hafin sakatta’e.Dhuma irratti abdii kutatee iddoo bultii isaatti utuu deemuurra jiruu namticha gatiittii isaa irratti ba’aa baatee sardamaa gara isaatti dhufaa jiru tokko fuula isaa duraan arge. Joorseen battala kana cuubee isaa luqqifatee dhaabbatee isa eege.Cuubeedhaan waraanee erga ajjeese booda kan inni baatu irraa fudhachuuf yaade. Humnaan taanaanis irreen Joorsee irree korma dhayee lafatti dabaluu danda’u waan ta’eef namticha gara isaatti ba’aa baatee dhufaa jiru sana hin sodaanne.
Silaa sodaa kan jedhamu Joorsee bira hin jiru.Namtichi ba’aa baatee gara isaatti dhufaa jiru garuu gugguufaa waan deemuuf ol jedhee kan isa fuula dura jiru hin ilaalu. Lafa lafa ilaalaa dhufee Joorsee bira ga’e. Bttala kana Joorseen; ”Namichoo! lubbuu kee ni barbaadda yoo taate nagaadhaan kan baattu kana lafa kaa’iitii, iddoo dhuftetti fiigii deebi’i.” ittiin jennaan namtichi kan baatu sana lafa kaa’ee ofirraa gara galee karaa dhufe irra kotte nabaasi jedhee fiigee naannoo sanaa bade.
Joorseen yeroo kana baayi’ee gammade. Utuu waldhaansoof hin dhama’in waan barbaadu nagaan argate. Joorseen sardamuu isaarraa kan ka’e ba’aan sun maal akka ta’e hin ilaalle. Iddoo dhokataa ruuqa tokkotti goree ilaaluu wayya jedhee meeshaa sana lafaa fudhatee karaa asfaaltii guddaa irra baatee deeme. Adeemsi isaa akka fiigichaadha. Ba’aa sana mataa isaa irra kaa’atee tarkaanfii kudhan akkuma deemeen rifeensa mataa isaa irraan waan akka dafqaa gara fuula isaa irratti gadi yaa’e.
Joorseen utuu fagoo baatee hin deemin dafqi akkamitti narra lola’e jechaa kan fuula isaa irratti akka bishaanii dhangala’u sana harkaan ofirraa haxaa’achaa sardamaa yaaddoo sammuu isaatti dhufe tokko yaadda’uudhaan deema ture.Yaaddoon isaa kun “Poolisooti natti dhufanii qabanii na hidhu” kan jedhu osoo hin taane “Utuu meeshaa kana hiikee hinfudhatin Poolisooti natti dhufu” kan jedhu ture. Joorseen kana gumgumaa fiigicha isaa itti dabale. Garuu kan sodaate hin oolle. Poolisooti halkan keessaa sa’atii ja’a irratti qofaa isaa ba’aa baatee nama deemu shakkiidhaan dhabanii gaafachuu waan hin oolleef fageenyatti akkuma isa arganiin, kan inni baatuu maal akka ta’eefi eessaa akka geessu gaafachuuf “Eeenyu ati? Namichoo dhaaphu! Namichoo !Namichoo! Dhaaphu! Dhaaphu!” Jechaa qawwee itti aggaamanii gara isaatti fiigan.
Guyyichi Dilbata. Ganama irraa sa’atii 12:00 dha. Dukkanni halkanii sirriitti lafa hin gadhiisne.Tigist qofaa ishee bataskaana deemuuf manaa baatee daandii qalloo ganda isaaniirra buute.Sa’atii isheen manaa baate kanatti daandii kanarra isheerraa kan hafe namni gara biraa asiifi achi irra darbu hin turre. Tigist baayi’ee sodaatte. Manaa baatee gara bataskaanaa, gara magaalaas haata’u gara waajjira ishee deemuuf daandii qalloo kanarra deemuu qabdi malee karaan gara biraa irra deemtu hin jiru. Daandii qalloo kanarra ganamas haata’u galgala yeroo namni hin jirre qofaa ishee irra deemuu ni sodaatti. Keessumaa sodaan ishee kan itti caalummoo yeroo mana jaalallee ishee durii bira darbuu geessudha.
Jaalalleen ishee durii kun Yaaragaal jedhama.Manni isaa daandii qalloo kanarra. Egaa Tigist mana ishee keessaa baatee gara dhimma isheetti demuuf mana jaalallee sihee kana bira darbitee deemuun dirqii itti ta’a. Manni lamaan isaanii toora tokko irra jiru. Ollaadha.
Tigist sa’atii kanaan daandii namni irratti hin muldhanne kanarra akka Yaaragaal ishee hin barreef “naxalaa” (wayyaa Habashaa) mataa isheetti aguuggattee jalaan ammoo wandaboo Shaamaa burree uffattee sodaa fi birdhuu guddaa dhaan deemaa dhuftee mana jaalallee ishee kana bira geese. Kan sodaatte hin hafne. Ija Yaaragaal jalaa dhokachuu hin dandeenye.Yaaragaal haala kanaan qofaatti ishee argachuu isaatti baayi’ee gammade. Sitti hin heerumu jettee erga isa dhiistee waggaa hin guunne. Sababii kanaanYaaragaal Tigistitti aaree haaloo itti qabatee haala mijaawaa eeggachaa jira. Ganama sana Tigisti mana isaa bira yeroo geessu Yaaragaal ishee arge. Battalumaan mana isaa keessaa utaalee ba’ee karaa dudda ishee duubaan harkaan afaan ishee ukkaamsee qabe. Itti aansee akka isheen hin iyyineef wayyaa “naxalaa” isheen uffattuun afaan ishee cuqqaaluudhaan ol fuudhee baatee mana isaa keessa galche. Balabala mana isaa cufate. Sababiin Tigistii fi Yaaragaal jaalala itti jalqabanis, bara dheeraaf ollummaadhaan waliin jiraachuu isaaniti. Tigist garuu Yaaragaaliin dhiistee jaalallee ishee ammaa Kifloom jedhamutti heerumuuf ji’oota muraasatu ishee hafe. Kifloom Ameerikaa deemuuf hunda raawwateera. Kan isaa hafe cidha Tigistii wajjin ji’oota muraasa booda raawwatu qofadha. Tigistis Yaaregaaliin dhiistee Kifloomiin kan filattes jireenya gaarii gara fuula duraa biyya Ameerikaa Kifloomii wajjin jiraattu kana abdachuudhaan ture. Tigisti Yaaragaal wajjin walfuudhuuf waadaa dhaan hiriyummaan waliin haaturtu malee durbummaa ishee isaaf hin laanne. Egaa durbummaa ishee akka eeggattetti Kifloomitti heerumuun ishee kun ammoo Yaaragaaliin hinaaffaa fi xiiqii guddaa keessa isa galche. Yaaragaal amma Tigistiin ukkaamsee mana isaa keessatti galchee, balbala itti cufuun isaa, humnaan butee ganduma kana keessa waliin jirachuuf miti. Kun akka isaaf hin danda’amne beeka. Ishee ukkaamsee biyya biraatti fudhatee yoo bades achitti dirqiidhaan isa waliin akka hin jiraannes beeka. Garuu bara jaalalaan waliin turan gaafa ishee fuudhu irraa fudhachuuf kan kaa’e durbummaa ishee utuu Kifloom irraa hin fudhatin hardha irraa fudhachuuf yeroo gaarii argate. “…Ergan durbummaa ishee irraa fudhate booda nama barbaaddetti yoo heerumtellee hin gaabbu..” jedhee yaade. Yaadi kun kan amma isaa dhufe osoo hin taane yeroo fi haala gaarii eeggachaa ishee gaadaa ture. Egaa hinaaffaan kan isa gubaaa ture durbummaa ishee utuu irraa hin fudhatin nama gara biraatti heerumuu isheeti. Yaaragaal hablee baafatee,”…Elaa nan iyya yoo jette hablee kanaan tokkichumaan mormakee kuteen gata” jedhee wayyaa afaan ishee itti cuqqaale hidhe irraa hiikee “….Utuu ijikoo arguu, utuun lubbuun koo jiruu dhiira gara biraatti hin heerumtu.”Ittiin jedhe. Isheen garuu “Ani kanaan duras sitti himeera. Maaliif narakkistaa mooloo? Maaloo amma nagadhiisi nan deemaa”Jettee isa kadhattellee Yaaragaal garuu tole hin jenneen. Tigist Yaaragal harkaa ba’uuf baayi’ee warraaqxee isa rakkisnaan baatee siree irratti ishee darbate.Battala kana Tigist ariifi xiiqiidhaan;
“Ati horiidha. Nama miti. Dhalli namaa jaalalaan malee humnaan jaalala argachuu hin danda’u. Kan humnaan fedhiisaa raawwachuu yaalu horiidha.Jaalalli fedhiidhaan malee nama sodaachisuu fi humnaan hin argamu”Ittiin jette. Yeroo kana Yaaragaal hinaaffaa garaa isaa gubaa jiru kana irratti arrabsoon ishee kun akka abiddaa isa gubnaan aariidhaan habilee itti aggaame. Isheenis aarii fi xiiqiidhaan habilee harkatti qabatte.Habilee harkaa butuuf baayi’ee carraaqxe. Qabsoo kana gidduutti habileen sun qoma Tigist keessatti hordame.
Yaaragaal Tigistitti habilee kan luqqifate ishee sodaachisee qabsoo malee durbummaa ishee irraa fudhachuuf ture malee ishee ajjeesuuf hinturre. Ishee ajjeesuufis kaayyoo hinqabu. Tigist habileen sun akkuma qoma ishee keessa galeen lubbuun ishee dafee keessaa hin bane. Lubbuun ishee gidiraa guddaa argite. Yaaragaal mana waldhaansa fayyaatti ishee geessuuf ni sodaate.Situ ishee waraane jedhamee akka yekkamu waan beekuuf sodaate. Yeroo namni isa hin argine galgala fuudhee yoo deemes gaafatamuun isaa hin hafu.Kanas hubateera. Yoo calluma jedhee ishee ilaales utuu ijisaa ilaaluu du’uun shee hin hafu.
Haala kanaan baayi’ee yaadaan dhiphate. Tigist”Bishaan bishaan bishaan”Jechaa aadaa baayi’ee erga turte booda sa’atii 7:30 irratti lubbuun keessaa baate.Dhiigi karaa qomaa ishee, karaa,afaaniifi funyaan ishee keessaa akka bishaanii lola’e.
Yaaragaal naasuudhaan kan godhu wallaale.Asiifi achi gara galchee ishee ilaale.Hafuurri ishee keessa hin jiru Baayi’ee na’e.Yekka nama ajjeesuudhaan hidhamee du’i akka itti murtaa’u sababii beekuuf baayi’ee sodaate.Baayi’ees gadde.Battala habileen sun ishee waraaneen utuu mana waldhaansa fayyaa geessee silaa fayyuu dandeessi turte. Garuu gargaarsa waldhaansa fayyaa dhabuudhaan sa’atii dheeraa dhiigi baayi’ee sababii dhangala’eef gidiraa argitee du’uu dandeesse.
Yaaragaal reeffa Tigist mana isaa keessaa baasee fageessee gatuuf guyyaa kanaan sababii hin danda’amneef hamma halkaniitti turuun akka isarra jiru hubate. Hanga sanaatti qophii barbaachisu gochuuf yaade.Haaluma kanaan laastikii gurraacha gabaadhaa bitee dhufee reeffa isheetti maree wadaroodhaan xaxee kaa’e. Haala kanaan mana oolee sa’atii namni daandii qalloo ganda isaaniirra hin jirre halkan sa’atii ja’a yeroo ta’u reeffa baatee karaa asfaaltii guddaatti ba’e.Karaa guddaa kanarra namni deemu hin turre.Nama tokko qofaatu fuula duraan itti dhufe.Namni kun hanga Yaaragaal deemaa dhufee isa bira ga’utti dhaabbatee isa eege. Hattuu saggoo rukutu ture. Waanbadeen kun Yaaragaaliin habileedhaan waraanee lafaan dhayee kan baatu sana irraa fudhachuuf yaade. Habilee hidhate mudhii isaarraa luqqifatee, Yaaragaal yeroo isa bira ga’u; “…Namtichoo! meeshaa baattu kana lafa buustamoo habilee kanaan qalamtee du’uu siif wayyaa?…“Ittiin jedhe. Yaaragaalis;
“Maaloo gooftaa koo nan ajjeesin kan barbaaddu fudhadhu. Yoo jaalalakee ta’e ammoo anaafis utuu xinnoo irraa naaf hirtee…”Jedhee kadhate. Hattichi garuu kadhaa Yaaragaal hin fudhanne;
”Amma meeshaa baattu lafa kaa’iitii gara dhuftetti fiigi.”Ittiin jedhe. Yaaragaalis fakkeessuuf “Maaloo xinnoo irraa naa hiri”ittiin jedhe. Hattichis;
“Ani kan siif hiru hin jiru. Amma meeshaa baattu kana suuta jedhii lafa kaa’ii karaa dhufte irra utuu gara duuba kee hin ilaalin gara fuula duraakeetti fiigii badi.”Ittiin jennaan Yaaragaal reeffa laastikiitti maree baatee gatuuf deemu nama isa harkaa fudhatu argachuu isaatti baayi’ee gammaduudhaan ba’aa isaa sana suuta lafa kaa’ee gara dhufetti kotte nabaasi jedhee fiigee naannoo sanaa deeme. Hattichis kan Yaaragaal lafa kaa’eef fuudhee baatee utuu sussukuu Poolisooti isa arganii “…Namichoo dhaaphu ! Namichoo dhaaphuu!”jechaa duukaa fiignaan.Hattichi dhaabbachuu didnaan qawwee gara waaqqatti dhukkaasan. Battala kana hattichi narukutu jedhee sodaatee dhaabbate. Kana booda meeshaa baatuu wajjin isa qabanii waajjira Poolisiitti deeman. Poolisooti afran erga hatticha waajjira Poolisii keessa galchan booda qorataan yekkaa galgala sanaa meeshaan baatu kun maal akka ta’ee,eessaa akka fideefi eessa akka geessu erga gaafate booda hiikee akka isaanitti agarsiisu isa ajaje. Hattichis deebii kennu dide. Akkuma haala isaa yeroo kaanii calluma jedhe.“Yoo nagaafatan maal fiduu? Nahidhu malee maal na godhuu ?”kan jedhu fakkaata.Yeroo isaan gaaffii garaa garaa isa gaafatan calluma jedhee isaan ilaala ture.
Wayyaan hattichaa dhiigaan faalamee ture.Gatiittiin reeffaa itti baatefi karaa dudda isaa duubaan laastikii keessaan dhiigi itti dhimmisuudhaan irratti coccobeera. Yeroo isa sakatta’an habilee luqqeettuu isaa karaa bitaan qabattoo isaa irratti gadi suuqqate hiiksisan.Dhiigi laastikii keessaa dhimmisaa ture habileesaa jiisee ture. Habilee isaan yekka akka hojjete ragaa tokko itti ta’e. Kana booda meeshaa baatee deemu sana hiike. Hattichi kan laastikii dhaan maramee hidhamee baatee deemaa ture reeffa ta’uun isaa kan bare yeroo kanadha. Battala kan baay’ee na’e.Poolisooti kutaa qorannoo yekkaa keessa turan hundi bay’ee na’an. Dubbiin kunis baayi’ee isaan ajaa’ibe. Hattichis utuu waa hin dubbatin reeffa baatee deemaa ture kana calluma jedhee akka raajiitti ilaala ture.
Hattichi kun erga dhalatee hojii hannaa kana irratti bobba’ee akka ammaa na’ee hin beeku.Haalli ta’aa jiru diraamaa taatoti taphatan itti fakkaate. Poolisoota hunda dabaree dabaree dhaan ilaale. Qorataan yekkaa gaaffii isaa itti fufe; ”Akkamittiin, maaliif, eessatti akka ajjeeste natti himi” “Ani intala kana hin ajjeesne. Isheenis eenyu akka taate hin beeku. Namticha tokkotu nabaachisee bade,” jedhee deebii kenne. Kan ishee ajjeese isa akka hin taane haala jeeqameen irra deddeebi’uu dhaan hime. Poolisiin qorataa yekkaa sun utuma hatticha gaafatee galmeessuu gidduutti kan barreessu dhaabe. Qabannoo bilbila itti dubbatan kaasee, bilbilee, namoota gaafachuu barbaadu waame. Itti aansee hatticha gaafachaa galmeessuu itti fufe. Qorataan yekkaa kun Poolisoota afran isa qabanii fidanis tokko tokkoon gaafatee galmee irratti barreesse.
Namooti bilbilaan waamaman dhufnaan, Poolisiin qorataa yekkkaa sun reeffa hattichi baatee fide itti agarsiisaa,”…Mee reeffa kana ilaalaa!.Intala keessan ganama manaa baatee hin deebi’in haftee dhaa? Mee sirriitti ilaalaa! Ganama yeroo manaa baatu wayyaa isheen uffatee baatee fi mallattoo gara biraa ishee ittiin adda baastan yoo jiraate sirriitti ilaalaa!…”Jedhe. Haatii fi abbaan Tigist akkasumas ollooti isaan wajjin dhufan reeffa laastikiin marame kana ilaalan. Intala isaanii Tigist ta’uu ishee mirkaneeffachuudhaan iyyaa fi boo’ichaan waajjira poolisii sana jeeqan. Poolisootis isaan tasgabbeessuu yaalan. Haatii fi abbaan Tigist garuu balaa suukanneessaa intala isaaniirra ga’e kanarraa kan ka’e of to’achuu fi tasgabbaa’uu hin dandeenye. Hattichi Joorsee ture. Kan ta’e hundi abjuu itti fakkaate.
Asoosama kana hayyama barreesichaa ala diraamaadhaanis ta’e barruuleefi sabquunnamtii gara biraa irratti baasuun seeraan nama gaafachiisa.
Isaayyaas Hordofaa Miijana tiin
Siifsiinayaana@gmail.com


text:
Haqni Afaan Qaban, Funyaanin Dubbata jedha Oromoon yoo mammaaku. Uggura hoggansa OSAtiin raawwatameen wal qabatees kan tahe kanuma. Namoonni hedduun shira raawwatame sana harka irra qabuudhaaf / defend godhuudhaaf/ yaalii guddaa godhan. Irra deddeebi’anii nu amansiisuudhaaf yaalii guddaa godhan. Garuu dhugaan nuti dhaabbanneef waan isaan dandamachuu dandahan hin taane. Silas, waan bu’uura haqaa hin qabnerratti cichinee hin morminu.
Pirezidaantii OSA kan tahan Dr. Eebbisaa Aadduunyaa miidiyaatti gadi bahanii wanti raawwatame shiras, loogiis, yakkas akka tahe ifaan ifatti dubbataniiru. Akka Pirezidaantiitti kabajaan keessummoota kabataa godhee Jawaar fa’aaf affeerraa kan taasise isaan akka tahan, kana godhuudhaafis aangoo kan qaban akka taheefii Boordiin aangoo isaa malee uggura sana raawwachuu ifatti dubbatan. Marii Boordii waliin taasisaniinis namoonni tokko tokko mormii kaasan dhagaheera. Mormiin isaan kaasan garuu waan na amansiisuu dandahu hin turres jedhan. Hunda caalammoo OSAn dhaaba daneessummaan / divetsityn/ keessatti hin muldhanne akka taheefii sanis sirreessuuf yaalii guddaa akka godhaa jiru addeesse.
Mormiin isaan kaasan na amansiisuu waan dideef, ana dhiisanii na duuba wal gahanii mari’atanii uggura sana raawwatan kan jedhe Dr. Eebbisaan, gama kiyyaan Jawaariin dhiifama guddaan gaafadha, Ummannis Jawaar qofarratti osoo hin tahin daba anarrattis raawwatame naaf hubachuu qabas jedhaniiru. Gaafiif qeeqni Ummatarraa ka’es guutumaan guututti sirrii tahuu eeranii Boordiin uggura kana raawwate maalif akka raawwate gadi bahee Ummataaf ibsa kennuu qabas jedhaniiru. Dabalata saniitiin Qaamni Hoggansa OSA walii galaa / General Bodyn/ dhimma kanarratti mari’atee namoota yakka kana raawwatan irratti tarkaanfii fudhachuu qabaa jedhaniiru.
Anis, Dr. Eebbisaan gadi bahanii rakkoo uumamte ifaan ifatti Ummatatti himuu isaanitiiif galatoomaaa jechuuniin barbaada
Kanuma
Keenyas Oluma
Hawi Anolee
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text: Sooddoon Ilma Daaccii ,Ilma Tuulamaa damee Booranaa kan Ilma Oromooti. Tuulamni Ijoollee sadii qaba ture isaanis Daaccii, Bachoo fi Jillee dha. Yeroo mara namooti hedduun gaafa maqaa Sooddoo jedhu dhagayan akka qomoo biraatti kan ilaalan keessumaayyuu akka qomoo Guraageetti kan ilaalan hedduu dha. Sooddoon ijoollee sadii godhatee lafasaa maqaasaatiin moggaafatee irra jiraachaa ture. Sadan ijoollee sooddoo; Odituu,Ummeefi Liibanjedhamu. Isaan kana warri har’a sadan sooddoo jedhamuun beekaman. Lafti Sooddoo naannoo Oromiyaa Shawa kibba lixaatti argama . Aanoti Sooddoo , aanaa bachii ,aanaa Walisoo aanaa tolee, aanaa bu’ii qarsa maalimmaan fi soddoo daachii yemmuu ta’u karaa ba’aatiin Maqii dugdaa karaa kibbaatiin aanaa bu’iitiin daangeffama. Akkuma armaan olitti ibsuuf yaalle Sooddoon ilma daaccii yeroo ta’u Daacciin Ilmaan sadii godhate sadan sana keessaa inni tokko Sooddoo dha. Isaan kaanimmoo Galaaniifi Aboo jedhamu. Goototni ilmaan Oromoo lakkaa’amanii hindhuman. Isaan keessaa akka fakkeenyaatti Taddeesee birruu, Abdiisaa Aagaa Waaqoo Guutuu Oliiqaa Dingilii fi kan kana fakkaatan yeroo mara kaafna. Goototi kun egaa Ilmaan Oromoo fi lafa Oromiyaa naannoo adda addaarratti kan dhalatan ta’uun beekamaadha. Akkuma kana ilmaan Oromoo damee tuulamaa warra sadan sooddoorraa goototi dhalatanis hedduudha. Isaan keessaa yeroo mara maqaan isanii akka biyyoolessaatti kan ka’uuf akkuma gootota Oromoo yeroo adda addaatti goottummaasaaniitiin beekamanii fi Xaaliyaanii biyya isaanii wareeruuf dhufte lafa isaaniirraa calaasuun kan bekaman warra dame tuulamaa ilmaan sadan sooddoo keessaa hedduu maqaa dhayuun ni danda’ama. Duula Xaaliyaanii 1ffaa fi 2ffaa irratti kan hirmaateefi Duula Maqaleefi aduwaarratti gootummaa agarsiiseen kan beekamtii guddaa argatan keessaa kan maqaansaa akka biyyoolessaatti waamamu Baalchaa Safoo (abbaa nafsoo) damee Tuulamaa ilma Oromoo hidda sooddoo ta’uunsaa beekamaa dha. Baalchaan Bulchaa naannoo sidaamoo fi boodammoo Harar ta’uun tajaajilaa tureera. xaliyaaniin lafa abbaa isaanii weeraruuf dhufnaan biyyaa calaasuun beekamanii guddaa kan qabudha. Baalchaan soorama ba’ee utuu jiruu Xaaliyaaniin deebitee biyyaa weerartee jennaan waggaa 73ffaasaatti biyyi koo ormaan booji’amuushee taa’ee hin ilaalu jechuudhaan xaaliyaaniitti duulee duularatti lubbuunsaa dabarteetti. Isa qofaas miti gootota lafti sooddoo biqilchite Baqqalaa wayyaa Obsees isa tokkodha . maqaasaatiin manni barumsaa finfinnee keessatti moggafamee yaadannoof jira. Kan biraan G/maariyaam Gaarii Godaanas akkuma kana Lise G/maariyaam “timihirti bet” jedhamee maqaasaatiin yaadannoof moggaafamee jira , egaa Goototi sadan sooddoo hedduudha kan akka Dj Ganamee Badhaanee, Fituwararii Merdaasaa Gadaa,Fituwraarii Taddesee Gananame Qenyi azmach Bayyanee Guddataa Awaash akka akka fakkeenyaatti ilaaluu dandeenya. Sooddoon lafa abbaasaa Oromoorra kan jiraatuuf aadaa fuudhaa fi Eerumaa aadaa gammachuu aadaa boo’ichaa aadaa sirna Gadaa kan qabu yeroo ta’u saba oromummasaatiin boonudha. Goototi armaan olitti maqaasaanii dhoofne kun egaa ofiifi saba isaaniirra darbanii lafa fagoo deemuudhaan akka Itiyoopiyaatti seenaa isaan gabasan kan irraanfatamu miti. Itti dabalees yeroo lamaaf piresideentii Itiyoopiyaa ta’uun kan filamaniif waggaa kudha lamaaf kan biyyattii bulchaa turan kabajaa Dooktoraa kan ta’an obbo Girmaa W/Giorgisis ilmaan sadan sooddoo Oromoo keessaa isaan tokko dha. Ilmaan Sooddoo gootummaan isaanii karaa hedduu kaasuu dandeenya isaan keessaa gootummaa misoomaatiin maqaan isaanii kan dhayamu hedduutu jira. Keessumayyuu finfinnee keessatti Gamoo gurguddaa ijaaruun daldala adda addaa irratti hirmaatanii kan jiran fi misooma biyyattii saffisiisaa kan jiran hedduutu jira. Kana qofaas miti jaalala lammiisaaniitiif qaban agarsiisuuf Hospitaala haati maaliif duuti jedhu fi dhalloti dhufu qaroomee biyya isaaf bu’aa ta’uu akka danda’uuf mana barumsaas kan ijaarame gootota misoomaa kaanaani. Warri sadan sooddoo akkuma Oromoota naannoo adda addaarra jiraatanii sirna gadaatiin bulu yeroo ammaa kanas Odaa kallachaa isa laga uraagoo qarqaratti argamu jalatti sirna gadaa isaanii gaggeeffatu.


text:
Browsing Tag
Majliisa Magaalaa Finfinnee
Manni marii Dhimmoota Islaamaa magaalaa Finfinnee sababa hoggantoota majlisaa jidduu, namoonni tokkummaa hawaasa Muslimaa…
Majlisni waliigalaa Magaalaa Finfinnee, Miindaan Hojjii Raawwachiistuuf…
Hoggantoota Majlisa magaalaa Finfinnee keessa namoonni tokkummaa hawaasa Muslimaa diiguu fi akka hojiin hin hojjetamne…
Majlisni Naannoo Oromiyaa fi magaalaa Finfinnee, “Sanadni dhoksaan…
Hoggantoonni Majlisa Federaalaa muraasni, wixinee seeraa Manni Marii dhimmoota Islaamaa labsiin akka hundeeffamu gaafatu, kan…
Majlisni magaalaa Finfinnee, walgahiin Hoteela Hayikaanitti geggeeffame kan…
Hoggantoonni Mana Marii Dhimmoota Islaamaa waliigalaa magaalaa Finfinnee jijjiirama argame hordofuun, haarayatti aangoo qabatan…
Majlisni waliigalaa magaalaa Finfinnee, Kutaalee Magaalaa 40f hoggantoota…
Manni marii dhimmoota Islaamaa Waliigalaa magaalaa Finfinnee, guyyaa har’aa Hoteela Ummaatti walgahii geggeesse. Walgahii kana…
Miseensoonni Kaabinee Bulchinsa Magaalaa Finfinnee Hoggantoota Majlisa…
Itti aanaa kantiibaa magaalaa Finfinnee Injinar Taakkalaa Uumaa dabalatee miseensoonni kabineen bulchinsa magaalattii, guyyaa…
Masjidni Aliif kan magaalaa Finfinnee aanaa Laaftootti argamu diigame
Masjidni Aliif, magaalaa Finfinnee aanaa Laaftoo araddaa 01 Veroonikaa riil Isteet dubbatti argama. Sababa Kaartaa hin qabu fi…
Manni Marii Dhimmoota Islaamaa magaalaa Finfinnee tarkaanfii seeraan alaa…
Isniina dabre Adooleessa 15/2011 magaalaa Finfinnee kutaa magaalaa Laaftoo araddaa 01tti kan argamu Masjidni Hijraa ajaja…
Manni Marii Dhimmoota Islaamaa Magaalaa Finfinnee Walgahii ariifachiisaa…
Manni marichaa walgahii ariifachiisaa guyyaa Kaleessaa geggeesseen, gabaasa raawwii hujii ji'oota jahan dabranii dhageeffachuun…
Manni Maree Dhimmoota Islaamaa Federaala Caalbaasii iddoowwan naannawa…
Manni marii dhimmoota Islaamaa magaalaa Finfinnee iddoowwan naannawa masjiida Anwaaritti argaman, abbootii qabeenyaatti gurguruuf…


text:
LibreOffice 7.3 Help
Qindaa'inoota agarsiisa islaayidii keetiif, hiika kam eessa irraa akka jalqabduu, haala islaayidoota keetii ittiin olaansituu, akka kuuwwan pirezenteshiini, fi dirqaloota qaree hunda dabalatee jechuudha.
Agarsiisicha islaayidii keessati islaayidootni kam fa'aan akka haammataman murteessa.
Islaayidoota agarsisaa islaayidii keeti keessa jiran hunda hammata.
Lakkoofsicha islaayidiicha jalqabaa saagi.
Akkaataa sadarkiichaAgarsiisa - Islaayidii Agarsiisa - Islaayidii Baratamoo keessa hiikteen agarsiisa islaayidii baratamoo adeemsiisa.
Akaakuu agarsiisiicha islaayidii fili.
Argii guutuun islaayidiicha ni mul'ata.
Agarsiisni islaayidii Foddaa sagantaa LibreOffice keessa hojjata.
Gidduugala gocha afuurafannoo eerga murteesiteen booda agarsiisa islaayidii lamkaasi taasiisa. Afuurfannichi islaayidii islaayidicha maayyii fi jalqabaa gidduuti mula'ata. Agarsiisiichii dhaabsiisuuf furtuu ESC dhibi.
Irra deebi agarsisa islaayidichaan duratti turmaata afuurfannoo galchii. Osso afuurfannoo islaayidii hin mul'isin yeruuma sanitti debi'ee jalqaba.
Asxaa LibreOffice Afuurfannicha islaayidii irratti mul'isa. Asaxiichii jijjiiramuu hin danda'uu.
Yemmuu sanduuqnii kuni filatamuu islaayidootni battaluumatti hin jijjiiraman.
Yeroo agarsiisa islaayidii qaree hantuuttee mul'isti.
Yeroo pirezanteeshiinichaati akka islaayidii irrattii kasu dsandeesuutti qaree hantuuttee gara kobbetti jijjiira.
Anything you write with the pen will appear in your slides after exiting the slideshow. The properties of the pen can be changed by choosing the Pen Width or Change pen Color command in the context menu of the running slide show.
Faayiloota godayyoota sochiiwwan GIF fakkaafaman yeroo agarsiisa islaayidiichaa mul'isa. Yeroo dirqalii kuni filatamuu baate, faayilii godayyiicha duraa sochii GIF fakkaafamee qofaatuu mula'ata.
Yemuu duubbee islaayidii irrattii cuqaastuu gara islaayidii itti anutti darba.
Foodaan LibreOffice yeroo pirezanteeshiinii gubbaa irratti hafa. Sagantaan biroo tokkoleen foodaa isaa pirezanteeshiini keetiin fuula duura hin mul'isu.
By default the primary display is used for slide show mode. If the current desktop is displayed on more than one display, you can select which display to use for full screen slide show mode. If the current desktop spans only one display, or if the multi display feature is not supported on the current system, you cannot select another display.
Select a display to use for full screen slide show mode.
If the system allows the user to span a window over all available displays, you can also select "All displays". In this case the presentation is spanned over all available displays.
Qindaa'inni kuni qindaayina fayyadamiichaa keessa malee keessa galmeetti ol hin kaa'amuu.


text:
Monthly Archives: November 2012
Godina Harargee Lixaa Keessatti Barattooti Oromoo FDG Gaggeessan
Aside
Sadaasa 30,2012 Daaroo Labuu
Godina Harargee Lixaa Ona Daaroo Labuu irraa har’a Sadaasa 30 gabaasaa Qeerroo addeessaa jiru barattootni mana barumsaa qophaayinaa magaalaa ona Daarootti argamu(barattoota kutaa 11 fi 12) tokkummaa’uu ABOtiin kan ka’e barattootni kun kaleessa galgala waraqaa dhaadannoo magaalaa keeessatti maxxansaa turaniiru, alaabaa fi faajjii dhaabaa waraqaa irratti qopheessuudhaan uummataa keessatti bittimsaa akka turan qeerroon gabaasee jira. Akkasuma sirba siyaasaa
” Wabii sabaa Gootakoo sin faarsakaa qoodakoo,
Wabii sabaa Gootakoo sin faarsakaa WBO koo
Goota gaafa xiiqii yaa Goota sika Faajjin dhalootaa
Diinaaf Garaa hin hirree gootnikoo Elemoo Gaachanoo……”
Jedhuun sirbanii magaalaa keessa akka naannawaa turan gabaasaan addeessa. Hidhattoonti wayyaanee(poolisoota oromiyaa, milishoota gandaa) rifannaa keessa galuudhaan magaalaa keessa socho’uun illee qeerroo fi uummata boodatti deebisuu hin dandeenye jedha Qeerroon.
Kana malees Qellem, Gabaa Roobii irrattis uummanni dhimma tokkummaa’uu ABOtiin gammachuu isaalee manneen amantaa Manakaana Yesuus ona kana keessatti ibsachaa ture, kan Alaan tokko nu goote keessanis tokkummaa keenya jabeessi Yaa Waaq jechuudhaan dhimma Araaraa kanaaf yeroo Waaqa galateeffachaa turan yoo ta’u kaayyoo keenya galmaan gahi,Bilisummaa keenya ijaan nu agarsiisi, lammii biyyaa isaaf qabsoo gaggeessaa jiru gargaari jedhanii mana amantaa isaanii keessatti gara Waaqatti iyyaa akka jiran ganama kana Qeerroon gabaasee jira.Akkasuma mana amantaa kana fuula duratti waraqaan dhaadannoo fi faajjii kan mul’isu waraqaa irratti qopheessanii dhaadannoo ” Tokkummaan Hamma Qabsoon Keenya Galma Gahutti Itti Fufa!” jedhu barreessanii akka maxxansan gabaasaan Qeerroon Ona kanaa addeessa.Waraabbiin suuraa kan jiru akka nu gaheen dhaamama.
Seife Nebelbal Radio Program (SNRP), New Book Release Ceremony in Houston, Texas
Aside
Raadiyoo Simbirtuu,Qophii Sadaasa 29,2012
Aside
Qeerroon Godina Booranaa Araara ABOn Buuse Dergeruun Gumaacha Maallaqaa Taasisan
Aside
Sadaasa 29,2012 Areeroo
Qeerroon Godina Booranaa aanaa Areeroo keessatti argaman walitti dhufuun dhimma qabsoo irratti marii jabaa taasisan jiran.Sadaasa 27/2012 Qeerroon aanaa kana keessaa gandoota adda addaa irraa walitti dhufuun dhimmoota QBO irratti marii baldhaa gaggeessanii akka jiran beekame.
Tarkaanfiin AraaraaABO fudhate hamilee Qeerroo fi qabsaaota duraanii haalaan kan kaasee fi boqonnaa haaraa qabsoo bilisummaa Oromoon gaggeeffamu akka fidu beekamaa dha.Ilmaan Oromoo Addunyaa kana irra jirtan marti gumaata barbaachisaa QBOf akka gumaattan jechuun Qeerroon aanaa Areeroo dhaammatee jira.Qeerroon aanaa kanaas hojii Qabsoo Bilisummaa Oromoof kan tahu qarshii 600(dhibba jaba) tokko tokkoon isaanii qarshii shantama walitti qabatanii jiru.Gumaatni barbaachisaanii fi adda durummaan akka isaan eeggatus dhaamanii jiru.
Haala kanaan Qeerroon ibsoota ejjennoo armaa gadii lafa kaayyatanii jiran.
- Dirqama Oromummaan nutti kenname QBO haala kam keessattuu galmaangeessisuuf ni hojjenna
- Tarkaanfii Araaraa ABOn fudhate haalaan deeggarra.Gammachuunis simanna
- Saaminsa lafaa fi qabeenya oromiyaa mootummaa Wayyaaneengaggeeffamu ni mormina
- Barattoota,Qoteebultoota,daldaltoota ijaaruun gaaffii mirgaa akkakaasan ni hojjenna
- Sabawwan cunqurfamoo biyyattii keessaa barsiisuun,hubachiisuungaaffii mirgaa fi bilisummaaf akka kaan jabaannee ni hojjenna
- Hidhaa,ajjeechaa fi biyya irraa ariiatamuu ni mormina
Kanaan jedhani.
Barattooti Oromoo Godina Shawaa Lixaa, Magaalaa Geedoo FDG Itti Fufan
Aside
Sadaasa 29,2012 Geedoo
Gabaasaa: Sadaasaa 26/2012 Godina Lixaa Shawaa Aanaa Calliyaa Magaalaa Geeddoo Mana Barumsaa Geedoo Sadarkaa 2ffaa fi Prepaaratoorii kessaatti FDG gototaa baratootaa Oromoo itti fufee jiraachuun ibsame.Baratotni Mana barumsaa Geedoo Sadarkaa 2ffaa kun gaaffii mirga abbaa Biyyuummaa kaasuun Motummaan abaa irree Wayyaaneen mirga barattoota Oromoo fi walii gala ummata Oromoo haala daangaa darbeen miidhaa waan jiruuf gochaa isaa kana irraa akka dhaabbatu jechuun hanga bulchiinsa mana barnootaatti deemuu fi iyyaan sagalee dhageessisuun dhiheefachuu isaanii dhagahame. Kana malees dhaabni Wayyaaneen tolfame OPDOn waggoota 21 kana keessatti dantaa Wayyaaneef jecha ummata Oromoo miidhaa turan amma illee itti fufanii waan jiraniif miidhama Oromoo kana kana booda waan teenyee ilaallu miti,OPDOn s gochaa kana irraa hatattamaan dhaabbachuu qabdi jechuun sagalee diddaa dhageessisuun gabaafame.
Haala kanaan kan rifatan bulchiinsi magaalaa fi qondaaloti Wayyaanee OPDOn barattoota Oromoo sossobuuf jecha gaaffii keessan sadarkaa mootummaatti dhiheessuuf Kaawinsilii bakka buaa barattootaa isinii ijaarree gaaffiin keessan achiin haadhagahamu ammasitti gaaffii mirgaa jettanii hin kaasiina jechaa turan. Kun kana taee osoo jiruu Qeerroon mana barnootichaa bakka buaa mataa keenyaa waan qabnuuf isin nuu ijaaruu hin dandeessan yaada jedhu sagalee diddaa guutuun itti iyyuun deebisan.
Haluumaa kanaan Sochii FDG jabeessuuf Waaraqaaleen FDG Qeerroon Godina Lixaa Shawaa qopheessee, gaffii mirgaa hiree murteeffaannaa ummataa Oromoo garaagaraa kan of irraa qabu gutummaa godinichaa keessaatti rabsamaa jiraachuun gabaafamera,kessaattuu Onotaa Akka Geedoo, Midaa Qanyii, Amboo, Iluu Galaan, Bakkoo, Daannoo, Xiiqur Inciinnii, Gudar, Gincii, Jalduu fi Gindabarati fa’ittii rabsamee kan jiruu ta’uu Qeerroon gabaasaa isaa keessaattii addeessee jira,
SBO Sadaasa 28 Bara 2012
Aside
Qeerroon Yuunivarsiitii Haramaayaa Diddaa Itti Fufe. Ambotti ammoo Barataa Electrical Engineering Gaaddisaa Dirribaa badii tokkoon malee hidhame.
Aside
Haromaaya ,Sadaasa 26,2012
Aadaa,duudhaa,Afaan,Afoolaa fi seenaa saba Oromoo balleessuuf shirri mootummaan Wayyaanee hin yaalle hin jiru.Ilmaan Oromoo garuu aadaa fi seenaa isaa guddisuu irratti guyyaa tokko itti aaragalfatee hin beeku.Yuunivarsiitii Haramaayaa keessatti sabboontotni ilmaan Oromoo Fiilmii Afaan oromoo HINSEENEE jedhamu qondaalotiin Wayyaanee akka hin ilaalamne dhorkus dirqiin galchuun erga Galma yuunivarsiitii keessatti ilaalanii booda walleewwan warraaqsaan diina mataa cabsan.Fiilmiin kun wayita ilaalamutti waraanni federaalaa fi waardiyaan yuunivarsiitii keessa bittinnaaus sabboontotni barattoota Oromoo waalleewwan Korma Guduruu..Oromoon Leencuma durum,Tokkummaa..fi kanneen kana fakkaatan gamtaan sirbuun diina dhiphisanii dhaamsas walitti dhaammatanii jiran.
Haaluma wal fakkaatuun gochaan diinummaa Wayyaanee barattoota Oromoo irraa kan hin dhaabbannes Yuunivarsiitii Amboo keessaa Barataaa Electrical Engineering waggaa 2ffaa kan tahe Barataa Gaaddisaa Dirribaa ati Qeerroo ijaartee diddaaf qindeessaa jirta maqaa jedhuun tikni mootummaa wayyaanee mana hidhaatti ukkaamsee jira.Roorroon hammaatus aadaa fi afaan keenya,Seenaa fi duudhaa keenya guddisaa fi beeksisaa bilisummaa hanga gonfannu diddaa irraa hin dhaabbannu jechuun Qeerroon gad jabeessee dhaammata.
Ayyaana Hulluuqoo 2012: Baga Milkooftan!!
Aside
(Qeerroo, Finfinnee, 27 Sadaasa 2012) Qeerroon Oromoo biyya hamba aisaanii irraa godaanfaman, biyya itti baqatan keessatti aadaa fi eenyummaa Oromoo tiksuutti jiran. Ayyaana Hulluuqoo 2012 Nairobi, Kenya keessatti gidduu kana kabajame irratti ilamaan Oromoo gaaddisa Oromummaa jalatti hojii boonsa adalaganii jiru.
WBO faarsuu, qabsoo Oromoo leellisuu fi Qeerroo jajjabeessuu bira darbanii fedhiin Oromoo fi alagaa ifatti adda kana bahe ta’uu illee mul’isanii jiru.
Qeerroon Bilisummaas, “Baga hoofkaltan! Barri ittaanu kan waliin biyya keenya keessatti kabajannu nuuf haa ta’u!” jedha.
Qeerroon Yuniversitii Wallaggaa Ibsa Ejjennoo Baafatan.
Aside
Sadaasaa 24,2012 miseensota Qeerroo kan ta’an Sabboontoni Barattoota Oromoo Yuunvarsiitii Wallaaggaa maadhee garaagaraa jalattii ijaaramanii Jiran,Walittii dhufuun dhimmoota haala yeroo qabsoon Oromoo irraa jiru irraatti erga marii’atanii booda Ibsaa ejjennoo qabxii torba dabarsatan,
Ibsa Ejjeennoo Baratootaa Oromoo Yuunvarsiitii Wallaaggaa:
1. Falmaa bilisummaa yeroo irraa gara yeroottii dhaabni keenyaa ABO haalleen mara irra aanee Ummataa Oromoo bilisomsuuf qabsoo inni taasisu, cinaa dhaabbaannee wareegama bilisummaan nu gaafatu baasuu fi haga bilisummaan ummataa keenyaa mirkana’uutti falmaa bilisummaa, FDG cimsuuf waadaa keenya ni haaromsina.
2. Sochii dargaggoota biyyoolessaa bilisummaaf dimookiraasii Qeerroo Bilisummaan gaggeeffaamaa jiru, fi warraaqsaa bilisummaa Ummataa keenyaaf adeemsifamaa jiruu keessaatti ga’ee keenya bahuuf tokkummaa dhaan kutaannoo fi murannoodhaan ni kaana.
3. Ummaanni Oromoo cuftii dhaabaa jalee Wayyaanee, kan qabeenya keenyaa dabarsitee gurgurtuu, kan mirga keenya sarbisistee kennituu, kan Oromoon barabaraan garbummaa marmartuu keessaa akka hin baanee gochaa jirtuu OPDO duukaa akka hin hiriirree fi buusiiwwaan adda adda fi kanfaltii gibra illee akka itti hin kanfallee wamicha keenyaa dabarsina, OPDO’n kanaan boodaa maqaa ummataa Oromootiin daldaluu dhaabuu qabdi, Ilmaan Oromoo utuu beekanis ta’ee utuu hin beekiin OPDO keessaatti hiriirtanii jirtaan bu’aa OPDOn ummataa keenyaaf fidaa jirtuu tokkoo illee waan hin jirreef gara qabsoo saba keessanitti akka deebitan waamicha keenyaa isinif dabarsina,
4, Gaaffii mirgaa hiree murteeffaannaa Ummataa keenyaa bakka hundattii cimsinee itti fufna,
5, ABO’n gaachana Ummataa Oromooti!, Dhaaba keenyaa waliin hiriiruun, tokkummaa ummaata Oromoo ni tiksina, gaaffiin mirga hiree murteeffaannaa ummataa oromoo hangaa deebii argatuu fi Oromiyaan hanga bilisomtuttii qabsoo falmaa bilisummaa egalamee jiru jabeesinee itti fufna,
6, Tarkaanfii yeroo garaagarattii WBO’n Oromiyaa golee garaagaraa keessaatti yeroo garagaraatti fudhatuu, ni dinqisifanna, itti boonnaa, nutis waan dandeenyuu maraan WBOtti ni dirmanna, wareegamaa qaqqaalii ilmaan Oromoo kanfalaa jiranittii milkii gochuuf FDG jabeessuun itti fufna.
7.Ilmaan Oromoo sababa Oromummaa isaaniif mana hidha wayyaanee biyyaattii garaagaraa keesattii hiraarfamaa jiran ni jajjabeesina, ilmaan Oromoo kuniin akka hiikamaaniif gaaffii wal irraa hin citnee kaasuun FDG jabeessinee itti fufuun dirqamaa keenyaa ni baanaa jechuun Ibsaa ejjeennoo dabarfachuun walga’ii marii keenyaa milkiin xumuratne!.
Injifannoon Ummataa Oromoof!.
Sadaasaa 24/2012 Barattoota Oromoo Yuunvasiitii Wallaaggaa
Neqemtee.


text:
Biyya 205 itti dhufee, atileetota 11, 000 irratti wal dorgomuutti jira, nama kuma dhibba hedduutti bahee daawwataa miliyoona hedduutti TV fi interneetiin daawwiif faana jira.
Olompikii Riyoo,Biraazil bara 2016 eegii jalqabanii amma guyyaa 10essoo keessa jiranii dhumachuuf guyyaa 11 hafe. Dorgommii ispoortii kurnya hedduutiin wal dorgoman.
Amerikaatti haga amma barresuutti jirru kanatti medaaliyaa 72 argatee dura jira. Kana keessaa 26 warqii, Gireet Biritenitti itti aanaa medaliyaa 40 kana keessaa warqiin 16,Chaayinaan medaaliyaa 46 warqii 15 argatte faana jirti.
Afrikaa keessaa Afrikaa Kibbaatti medaaliyaa 7 kana keessaa warqiin tokko argattee tokkeessoo jira.
Itoophoiyaalleen medaaliyaa 4 kana keessaa warqii tokko argatte. Biyyitii haga ammaa warqii dhiisii medaaliyaa tokkollee hin argatinilleen hinuma jirti.
Dorgommii baranaa woma hedduun himan:Tigisti Tufaa dhibamtee dorgommii keessaa baate,Etenesh Diroo kopheen irraa buutee baafattee kaalsiillee lafa buuftee dorgomtee torbeessoo taate.
Atileetiin Amerikaa Maaykil Felipsi ta baranaa waliin dorgommii olompikii irratti bisaan daakuun medaaliyaa 23 argatee amma dorgommii ya dhaabee jedhee labsate.
Lammiin Amerikaa hidda dhaloota Afrikaa Simone Manuel atileetii nama Amreikaa gurraacha jalqabaa bisaan daakuun warqii badhaafame taate.
Amerikaa bifaan gurraatti yoo jqlabaaaf bisaan daakuun Amerikaa keessaa tokkeessoo taate.
Atileetiin Gireet Biriteyin,Mohaa Faaraa metriii kuma 10 irrtti adoo dorgomuu jigee kahee tokkeessoo tahee warqii badhaafame.
Dorgommiin atileetota Itoophiyaa Olompikiitti akkamitti deemuutti jirti?
Namii isiin dorgommii bisaan daakuutii ergatte,Rooble Kiroos ‘dorgommu dhiisi nafa atileetiiyyuu hin qabu’ jedhee namii hedduun itti qoosaa bahe dadhabee keessaa gale.
Ka biskileetii dorgomeef Tsegaabuu Girmaa km 69 irratti keessaa bahe. Atileetiksiin ammoo Almaaz Ayyaanaa, intaltii ganna 24 metirii 3000, 5000 fi 10,000 dorgomuun beekamtutti dorgommii kuma 10,000 daqiiqaa 29:17:15 ceetee moote.
Leenjisaa Toleeraa Dinqaa warra atileeti Almaaz leenjsie keessaa tokko baga gammaddee akka irraa agarte jennaan.
“Eegumsii nu irraa turres kanumaa.. rekordi irratti deemaa osoo hin tahin injifadhaa jennee gorsinee garuu isaan isa nu jennee ala dirqama isaanii bahaniiru.Kana ka itti hin gammanne hin jiru hunduu itti gammadeera.”
Akka obboo Toleeraan jedhutti Almaaz humnaa oli dorgomaa baate barana yeroo gabaabaas asitti abbaa mana ishiitti ji’a jahaaf leenjisaa bahe.
Bori ammoo Genzebee,Mukataar Idriis,Hagso Gebree Hiyoot,Sanbaree Teferii fi atileeota gara garaa moohachuuf eeguutti jiran.


text:
“Oromo First akkamitti calqabe? Maalirraa madde? Eessaa ka’ee eessa gahe? Har’a eessa jira? Boru hoo maal ta’uuf deema?
Kutaa Tokkoffaa
Berhanu Hundee
JECHI “OROMO FIRST” JEDHU KUN EESSAA DHUFE?
Bal’ina waayee kanaa warra seenaa barreessaniif dhiisee; garuu “Oromo First” akkamitti akka calaqabe yoon yaadadhu, bara 2013 yeroo Aljazeera n Oromoota sadi (Dr. Taaddasaa Eebbaa, Obboo Jawaar Mahaammad fi Obboo Mahammad Adamoo) waliin gaafii fi deebii taasise irratti gaafii Jawaariif dhyaateef deebii argamee dha. Gaafiin Jawaariif dhiyaate sun yoo Afaan Oromootti hiikamu akkana ture: “Ati dura Itoophiyaa dha moo dura Oromoo dha?” Deebiin Jawaar kenne, “Ani dura Oromoo dha – I am Oromo First” kan jedhu ture. Achirraa ka’ee jechu kun dhalate.
SANA BOODA MAALTU TA’E?
Sababa Obboo Jawaar deebii sana kenneef, duulli hamaan Obboleessa keenya kanarratti godhame. Yeroo rakkoo waliif mirmachuun aadaa fi gootummaa Oromoo waan ta’eef, Habashootni fi deeggartootni isaanii gamaa gamanaa Jawaarirratti wacinaan, Oromoonnis gamaa gamanaa waliif mirmate. Mirmannaan (dirmannaan) kunis babal’atee gama sochiitti jijjiirame, SOCHII “OROMO FIRST” jedhamu uume.
SOCHIIN SUN BU’AA MAAL FIDE?
Gaafii kanaaf deebii osoo hin kennin dura mee haala mooraan Oromoo (Oromo Camp) yeroo sana dura keessa ture haa yaadannu. Erga Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) mootummaa ce’umsaa Itoophiyaa keessaa bahee; hoggantootni isaa gara biyya alaatti faffaca’an booda, rakkooleen bifa adda addaa uumamuun dhugaa waliigalaa ti. Rakkooleen kun kan jabaachaa fi cimaa dhufan garuu bara 2001 booda dha. Innis yeroo mooraa ABO keessatti addaan bahinsi duraa uumame sana. Achii kaasee walqoqqooduu fi walirratti duuluun caalaatti kan ifatti bahee mul’achaa dhufe garuu bara 2008, yeroo addaan bahinsi lammataa mooraa ABO keessatti uumamee dha.
Bara 2008 booda namootni keenya naannoodhaan, gandaan, amantiidhaan fi kkf walqoqqooduun ifaa ifatti hawaasota Oromoo keessatti mul’achaa dhufe. Qbsoonis yoomiyyuu caalaa laafte. Diina dhiisanii walirratti duuluun faashinii yeroo ta’e; hawaasni adda adda qoodame. Oromoon waljibbuu calqabe. Diinni fi alagaan immoo qaawwa kanatti fayyadamuudhaan nu keessa seenanii akka barbaadan godhuu eegalan.
Yeroo gama tokkoon abdii kutannaan mooraa keenyaa; gara biraatiin immoo tuffii alagaa fi diinni keenya nuuf qaban faallaadhaan cimaa dhufanitti, sochiin “Oromo First” dhalate. Sochii kana keessatti haalli mooraa keenyaa jijjiiramuu eegale. Sochiin kun warra waljibbe walitti araarse; kan addaan qoqqoodamee ture walitti fide; kan waljibbe wal jaalachiise; kan wallol fi walitti mufate walitti araarse. Afuura Oromummaa gabbise. Eenyummaa Oromoo ifatti baase, Waayee Oromoo caalaatti Addunyaatti beeksise. Oromootti abdii hore. Tokkummaa Oromoo jabeesse. Alagaa fi diina nu tuffachaa turan afaan qabachiise. Oromoon keessaa fi alaan akka walyaadatu godhe. Haala baay’ee gammachiisaa ta’e kana keessatti OMN akka dhalatu taasise. Kuni ta’ee osoo jiruu biyya keessatti waayeen MAASTAR PLAANII FINFINNEE ka’e.
OMN immoo Oromoon Addunyaa kanarra jiran akka quba walqaban taasise. Oromoo biyya keessaa fi alaa walqunnamsiise. Mormii Maastar Plaanii sana keessatti OMN gahee guddaa taphate. Mormiin Maastar Plaanii gara sochii uummata Oromootti, sana birallee dabree gara warraaqasa uummataatti akka cewu gahee OMN taphate fi qooda inni gumaache laayyoo miti. Egaa, of duuba garagallee yoo laalle, ka’umsi sochiilee kanaa hunduu sochii Oromo First ta’uu isaa hubachuu dandeenya. Kallattiidhaanis haa ta’u al-kallattiidhaan, sochii Oromo First sanatu sochiilee biyya keessaatiif bu’ura ta’e jechuu ni danda’ama.
SOCHIIN “OROMO FIRST” SUN ERGA BU’AALEE KANA HUNDAA FIDE BOODA MAAL TA’E?
Sababa fi duubee isaa sirriitti beekuullee baadhu, sochiin Oromo First akkasitti oo’ee ture sun kan qorraa dhufe fi amalli dur barame sun fuula isaa deeffachuun kan hubatame, Yaa’ii Hoggansa Oromoo (YHO) Afaan Ingliziitiin Oromo Leadership Convention (OLC) Atlaaltaatti erga ta’e booda dha jedheen yaada. Kun tilmaama dhuunfaa kiyyaa ti. Sana booda mooraa keenya keessatti akkuma dur barame sana walqeequu fi sana birallee dabree walirratti duuluun deebi’ee dhufe. Tokkummaa jabaataa dhufe sana qilleensi keessa seene; waliigalteen hir’achaa dhufe. Wal hamachuun, wal arrabsuun, wal abaaruun, ati sana kana waliin jechuun; diina walitti ta’uun mumul’achaa dhufe.
YHO booda dhaabbatni hunda-hammataa (All-Inclusive Institution) tokko ni dhaabbata jedhamee osoo eegamaa jiruu; sun osoo hin milkaayin hafee, ammas dhukkubni bakka bakkatti ijaaramuu sun deebi’ee dhufee; dhaabbatni Gumii Oromiyaa Addunyaa (GOA), Afaan Ingiliziitiin Global Gumii Oromia (GGO) ijaarame. Kaayyoon YHO fi GOA walfaallessaa dha jedhamee dubbatamuun eegalame. Akka ilaalcha fi hubannoo kiyyaatitti, sochiin “Oromo First” asirratti waan daangeffame natti fakkaata.
DHIIBBAAN OROMO FIRST FIDE HOO MAALI?
Sochiin Oromo First, sochiilee Oromiyaa keessatti godhamaa jiraniif kallattiidhaanis ta’ee al-kallattiidhaan MOTORA akka ta’e dhara waan ta’u natti hin fakkaatu. Dammaqinsa uummataa guddisuu fi kakaasuurratti OMN gahee akka laayyootti hin laalamne akka taphate armaan olitti ibsuu yaaleen jira. Karaa biraatiin yoo laalame immoo, dammaqinsi fi ciminni uummata keenyaa OPDOnillee ofhaaromsuuf tattaaffii akka gootu taasise jechuu ni danda’ama. Jaarmayaa kana keessaa (OPDO) hoggansi haaraan, yoo xiqqaatellee kan waayee Sabboonumma fi Oromummaa calaqqisu haasa’u akka gadi bahu taasise. Waayee hoggansaa haaraa OPDO kana yeroo biraan itti deebi’a. Asirratti jijjiirama OPDO keessatti mumula’chaa jiruuf sababni inni hangafti dhiibbaa sochii Oromo First irraa maddee dha yoo jenne soba hin ta’u. Haa ta’u malee, gaafiin asirratti ka’uu malu: “Jijjiiramni hoggansa haaraa OPDO tiin godhamuuf deemu ykn yaalamaa jiru kun “Oromo First” calaqqisa moo garamitti deema?” kan jedhu ta’a. Isa kana arguuf deemna.
OROMO FIRST HAR’A MAALIRRA JIRA, BORU HOO MAAL TA’UUF DEEMA?
Akka sadarkaa amma irra jirru kanatti fi haalota mooraa keenya keessatti, keessumaayuu Diyaasporaatti mul’achaa jiran yoo laalle, “Oromo First” waan bifa jijjiirrate natti fakkaata. Dhimmi kun waan ifa naaf hin ta’iniif, gaafii armaan gadii Afaan Ingilizii kana calqaba ji’a Sadaasa bara 2017 Face Book irratti barreesseen ture. Waanan gaafii kana kaaseef garuu tilmaama mataa kiyyaan qaba. Itoophiyummaan “Oromo First” injifachaa jiraa? Barreeffama kutaa lammaffaa keessatti laalla.
Hanga walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!


text:
Abdii Boruutiin
Barruu kana sagaleen Falmataa Roorrootiin
Yeroo tokko tokko dabree dabree waan tokko tokko ilaaluuf yoo ta’e malee, anillee “Facebook” tti fayyadamuuf yeroos ta’ee, dhugaa dubbachuudhaaf, fedhiillee hin qabu. Haa ta’u malee, marsaa kanarratti akka tasaa waan tokko argeen, sababa kanaan barreeffama kana dhiyeessuu barbaade. Inni kunis, jaarmayaan Tigray People’s Democratic Movement (TPDM) Afaan keenyatti yoon hiiku: Sochii Diimookraasii Uummata Tigraayi kan jedhamu, loltoota kumaatamaan lakkaawaman leenjisee akka eebbisiise kan agarsiisu ture.
Kumaatama ta’uu isaaniitiif ragaa qabaachuu baadhullee, xinnaatanis baay’atanis, humnootni kun ammas Oromiyaa teenya gabrummaa keessa tursiisuu fi olaantummaa Tigree ittifufsiisuufis waan qophaayan ta’uu malu jedheen yaada. Humnootni kun, Oromiyaa gabrummaa keessa tursiisuuf kaayyoo akkanaa qabaachuu akka malan wanti ifatti mul’atan hin dhabamne. Tokkoffaa, alaabaa gabroonfataa (alaabaa impaayarittii) ol kaasanii mul’isuu yoo ta’u; lammaffaa, sirbi ykn weedduun fiilmii kanarratti duubaan dhagayamu, dhaamsa maalii akka qabu hubachuun waan nama rakkisu natti hin fakkaatu.
Sirba: “ba innaateem Abashaa, ba abbaateem Abashaa, aandi naat Itoophiyaa iska macarrashaa” Haadha tiyyaanis Habashaa, abbaa kiyyaanis Habashaa, (kanaaf) hanga xumuraatti Itoophiyaan takka, jedhuun dhaamsa cimaa fi kaayyoo ifa ta’ee, shakkii hin qabne dabarsanii jiru. Kun ifaa ifatti kan mul’isu, humnootni kun mootummaa Wayyaanee kuffisanii aangootti kan dhufan yoo ta’an, mirgi hiree murteeffannaa uummata keenyaa fi egereen Oromiyaa gaafii guddaa keessa akka galuu dha. Humnootni kun, olaantummaa Tigree ittifufsiisuuf waan qophaayan ta’uu malu kanan jedheefis, akka hubannoo kiyyaatti, jarreen kunis tooftaadhuma walfakkaataa Wayyaaneen itti fayyadamtetti fayyadamanii; maqaa tokkummaa Itoophiyaatiin sabaa fi sab-lammoota hammatanii garuu sana booda akkuma obbolaawwan isaanii (Wayyaanotaa) olaantummaa aangoo harkatti galfachuuf waan deeman waan fakkaatuufi. Karaa biraatiinis yoo ilaalme, jaarmayootni lamaanuu (TPLF fi TPDM) maqaadhuma uummata tokkootiin ijaaraman. Garaagarummaan isaan jidduu jiru, tokko bilisummaa (walabummaa) uummata isaaniitiif yoo ka’u; kan biraa garuu maqaa diimookraasiitiin of mul’isuu isaanii qofaa dha.
Wanti biraa, sochii jaarmayoota lamaanii keessattuu wanti argamu, lamaan isaaniituu Eertiraadhaan deeggaramuu isaanii ti. Wayyaanotas, kan humna cimaa ta’eefii Finfinnee isaan qubachiise bilisabaastota Eertiraa yoo ta’an, humnootaa haaraa kanas kan ciminaan gargaaraa jiru Eertiraadhuma akka ta’e hubatama. Kanaaf, adeemsi jaarmayoota lamaaniituu walfakkeenya baay’ee akka qabu ifa dha. Walfakkeenya adeemsaa qofaa otuu hin taane, kaayyoon isaaniitiis garaaagarummaa waan qabu hin fakkaatu. Wanti hubatamuu qabu garuu, kana booda Oromoon humna ofii jabeessee; diina injifatee; bilisummaa fi abbaabiyummaa isaa deebisee, hanga hin argatinitti, humni kamiiyyuu aangootti dhufee; handhuura Oromiyaa Finfinnee yoo qabate, gaafiin mirga keenyaa awwaalamuuf akka deemu fi Oromiyaan dhiiga fi lafee Sabboontotaatiin ijaaramte tunis kaartaarraa haqamuuf akka deemtu shakkii akka hin qabnee dha. Kun sodaatanii wal sodaachisuuf otuu hin taane, balaa nutti deemaa jiru alaalatti arguu danda’uu dha.
Shakkiin biraa kan ani qabu, Wayyaaneedhumtuu gara lafa jalaatiin jara kana (TPDM) jabeessaa waan jirtu natti fakkaata. Maaliif yoo jedhame, jaarmayaa sochii cimaa akkanaa (keessumaayuu gara hidhannootiin) qophii guddaa godhaa jiru kana, Wayyaaneen gaaf tokkollee maqaa isaanii kaasuun ishii waan hin dhagayaminiifi. Jaarmayoota qabsoo hidhannoo gaggeessan kan akka ABO fi ABBO (ONLF) akkasumas jaarmayaa Ginbot 7 jedhamu, hunda isaaniituu maqaa shororkeessitootaatiin galgalaa ganama yoo kaastu, jaarmayaa obboleewwan ishii kana garuu balaaleffachuudhumti ishiituu hin hubatamu. Wayyaanotni, kufaatiin isaanii yoom akka ta’u beekamuu baatullee, aangoorra turuu akka hin dandeenye waan beekaniif, olaantummaa Tigree ittifufsiisuuf; obboleewwan isaanii kana bakka isaanii buufachuuf, lafa jalaan isaan qopheessuuf shira xaxuu malu jedheen yaadas. Egaa asirratti ragaa qabatamaan jiraatee otuu hin taane, haaluma deemaa jirutu shakkii kana uuma jechuu dha.
Rakkoo jiru fi balaa namatti deemaa jiru hubachuu qofaa otuu hin taane, gaafiileen asirratti ka’uu qaban: Yeroo Habshootni olaantummaa Habashaa faarsaa; humna ofii cimsaa jiran kanatti, Oromoon maal godhaa jira? Maal godhuus qaba? fi kan kana fakkaatanii dha. Yeroo ammaa sababa sochii barattoota keenyaatiin, tokkummaan uummata Oromoo yoomiyyuu caalaa gammachiisa haa ta’u malee, kan baay’ee nama gaddisiisu fi yaaddessu garuu, ammallee karaa adeemsa siyaasaatiin jaarmayootni keenya gara gara faffaca’anii; humni Oromoos sababa kanaan akka laafee jiru hubatama. Akka ilaalcha kiyyaatitti, wanti Oromoon seenaarraa barachuu fi haala impaayara Itoophiyaarraa hubachuu dadhabe tokko, har’allee yeroo qawween biyya bulchaa jirtutti, qabsoo karaa nagaa yaaduu fi isa kanarratti yeroo, beekumsa, dandeettii fi qabeenya Oromoo balleessuu dha. Biyyattii sana keessatti, karaa nagaatiin jijjiiramni ummataaf tolu dhufuu akka hin dandeenye seenaatu ragaa ta’a. Kun otuu beekamuu, dhugaan kun ifa ta’ee lafarra otuu jiruu, ammas karaa hin taane deemuudhaan umurii gabroonfataa dheeressuuf yookaanis gabroonfataa dabaree eeggatee dhufuuf jiruuf haala mijeessuuf karaa hin taane deemuu keenya dha.
Kan humnaan, qawweedhaan bilisummaa nurraa fudhatee; biyya keenyarratti abbaa biyyaa fi abbaa qabeenyaa ta’e, humnaan malee karaa nagaatiin nurraa ka’uu akka hin dandeenye maaliif hubachuu dadhabna? Dubbii gabaabsuudhaaf, karaan bilisummaa keenyatti nu geessuu danda’u qabsoo hidhannoo jabeessuu qofaa dha jedheen amana. Kanaaf, warri (jaarmayootni) karaa qabsoo hidhannootti hin amanne, tokkummaa yaamuun isaanii akkamitti waliin hojjechuufi? Akkamitti waliin deemuufi? Karaa tokkoon gabroonfataa wajjin tumsa uumuuf yaadaa ykn yaalaa, karaa biraatiin ammoo humna mooraa ofii cimsuuf yaaluun akkamitti waliin deema? Har’a ijoolleen teenya karaa nagaatiin gaafii mirgaa kaasanii sababa kanaan kuun mana hidhaatti guuramanii dararamaa fi du’aa; kuun ammoo irbaata rasaasaa ta’aa yeroo jiranitti, jaarmayootni Oromoo warri har’allee karaa nagaatiin qabsoofnee mirga keenya argachuu dandeenya jedhan, haala keessa jirru hubatanii jiruu laata?? Tokkummaa uumuuf hawwiin kan jiraatu yoo ta’e, tokkummaan uumamu kun kan qabsoo hidhannoo hin jabeessine yoo ta’e, akka amantaa kiyyaatitti, bu’aa fi jijjiirama tokko fiduu hin danda’u.
Tokkummaan yeroo ammaa gamaa gamanaa yaamamaa jiru kun, tokkummaa dhugaa, kan qabsoo hidhannootti amanu fi isa kanas cimsee mooraa keenya keessatti humna Oromoo abdachiisaa ta’e uumuu kan hin dandeenye yoo ta’e, eessanuu nu gayuu waan danda’u natti hin fakkaatu. Tokkummaa uumuuf yaamicha godhuu dura, tokkummaan hawwamu kun akkamitti firii qabaachuu akka danda’u dursanii itti yaaduun baay’ee barbaachisaa dha. Yoo kana hin taane, akkuma kanaan duraa, yaalii bu’aa hin fidne ta’ee hafuu danda’a. Kun yaaddoo kiyya dha. Asirratti wanti hubatamuu qabu, ani jaarmayaa tokkotti hirkadhee kan biraa komachuuf otuu hin taane, walumaa galatti, haala keenya gamaaggamnee kan ilaallu yoo ta’e, qabsoo hidhannoo fi hunma waraanaa qofaatu galii hawwinutti nu geessuu danda’a jedhee waanan amanuufi. Uummatni Oromoo, akkuma kutannoodhaan ka’anii kunoo meediyaa walabaa OMN dhugoomsanitti, akkasumas tokkummaa fi kutannoodhaan ka’anii Waraana Oromoos ijaaruu fi cimsuun waan hin danda’amneef sababni ni jira jedhee hin yaadu. Humna keenyatti amanuu fi kutannoo qofaa nu barbaachisa.
Egaa, gara xumuruu barreeffama kiyyaatti deemuuf, Habshootni, kan nu nyaachaa jiran quufanii otuu hin deemin, kan biroo beelayanii; nu nyaachuuf hamuummachaa akka jiran; kanaafis humna isaanii (humna hidhataa) jabeeffachaa akka jiran hubatnee; Oromiyaa teenya badiirraa oolchuuf; mirga hiree murteeffannaa uummata keenyaas mirkaneessuuf, humna mooraa keenyaa cimsuun, keessumaayuu waraan keenya ijaaruu fi jabeessuun waan filannoo biraa hin qabne ta’ee mul’achaa jira. Kanaaf, Tokkummaan Oromoo kan dhugaa lafarra jiru kana hundeeffatee, humna mooraa keenyaa jabeessu fi cimsu ta’uu qaba malee, tokkummaa waraqaarraa kaayamee, maqaadhumaaf taa’u ta’uun bu’aa takkallee hin fidu. Dhumarratti, dhaamsi ani carraa kanaan dabarfachuu barbaadus, jaarmayootni Oromoo waliin haasa’aa; karaa humni keenya (humni waraanaa) itticimuu danda’urratti waliin hojjedhaa; wal hin sakaalinaa; walgayii yaamuu fi ibsa ejjannoo dabarsuu qofaatti hin hafinaa; waan yaaddan, waan karoorfattan, kan humna keenya cimsuu danda’u yoo ta’e, isa kana hojiidhaan agarsiisaa.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Ebla, 01/2014(TOI) – Odeeffannoon “Maallaqa biyya alaa sakkata’insaan to’annoo jala olee Poolisiin maallaqicha haa fudhatu” jedhu soba ta’uu Ministeerri Haqaa beeksise.
Maallaqa biyya alaa sakkata’insaan to’annoo jala oolee, poolisiin yookiin qaamni biraa maallaqicha haa fudhatuu odeeffannoon jedhu soba ta’uu Ministeerri Haqaa beeksiseera.
Namoonni karaa seeraan alaa Doolaaraa Ameerikaa 100 gadi waliin argame maallaqicha mootummaaf galiiakka tahu yakkichaan garuu itti gaafatamaa akka hin taane hojiimaanni taasisuu diriirfameera jedhameera.
Seerri adabbii yakkaa bara 1996 bahee keeyyanni 346 irratti maallaqa biyya alaan daldaluun yakka akka tumameera.
Labsii hundeeffama Baankii Biyyaaleessaa foyya’ee lakk. 591/2000 qajeelfamoonni bahan namni dhuunfaa kamiyyuu maallaqa biyyoota alaa karaa seeraan alaa waliin argaman itti gaafatamaa ta’uu jedha.
Maallaqa biyyoota alaan daldaluu, fudhachuu, kennuu, kaffaltii raawwachuu, liqeessuu, liqaa kennuu dabalatee bittaafi gurgurtaa adda addaa raawwachuun seeraan kan dhorkamedha.
Ministeera Haqaatti Daarektarri Itti Aantuun Dhimmoota Yakkaa Damee Diinagdee Abbaa Alaanga Waliigalaa Hannaa Tahilquu, maallaqani yakkaan to’atame mootummaaf galii ta’uus, nama yakka raawwate hidhaan kan adabamuu ta’uu himan.
Haala amma jirun Doolaara Ameerikaa 1 irraa eegalee maallaqa biyyoota alaa muraasni namoota dhuunfaa biratti mul’achaa jira jedhan.
Namoota kanneen irratti himata banuuf seerri daangeessuu jiraachuu baatus tarkaanfii bulchiinsaan deebin kennamaa jira jedhan.
Bu’uura qajeelfama Baankii Biyyaaleessaa lakkoofsa FXD/492017 keeyyata -3’n namni jiraataa biyya keessaa ta’ee wayita gara biyyaa keessaa galu Komishinii Gumurukaaf guyyaa beeksise irraa eegalee guyyoota 30 keessatti baankiiwwanitti yookiin dhaabbilee tajaajila sharafa alaa seera qabeessaa akka kennan heyyamameef biraatti dhiyaachuun jijjirachuu qabuus jedhaniru.


text:
Paartii Kongreesa Federaala Oromoof itti aanaa dura ta’aa kan ta’an Obbo Baqqalaa Garbaa irratti abbaan alangaa ragaadha jechuun Sii Dii(CD) waraabbii sagalee fi fakkii qabu kan dhiyeesse ta’uus rakkoo tekniikaa mudatee jechuun dhaggeefachuunis ta dawwachuun akka hin danda’amiin manni murtii beeksisee jira.
Galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo faa irratti himannaa shoroorkeessummaa kan dhiyeesse abbaan alangaa ragaa sii dii kana yeroo darbees dhiyeeffate rakkoo akka qabuu fi dhaggeeffachuun akka hin danda’amiin ibsamee ture.
Siidiin kunis obbo Baqqalaa Garbaa Televiziyoona Oromoo Miidiyaa Netwoork ykn OMN waliin gaaffii deebii gaggeessan ta’uun ibsamee jira.
Abukaatoo kan ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa kun beekaa namoota rakkisuuf gocha rawwatamee fi murtii haqaa hatattamaan argachuuf mirga heeraan kenname kan dhiibuu jechuun falman.Obbo Baqqalaa Garbaas iyyata wal fakkaataa dhiyeeffatanii turan.
Garu manni murtii bellama biroo Guraanadhala 22 bara 2009 tti kennee jira.


text:
Addi Bilisumaa Oromoo Tokkoomee dhaabbilee oromoo dantaa oromoof hojjatu kamuu waliin tokkoomnee hojjachuuf qophiidha jedhan. Dubbii himaan dhaabichaa Dr. Qaasim Abbaa-Nashaa akka himanitti ibsa kana baasuuf sababa kan nuuf ta'e gaafii baldhaa walittitti tokkoomu ummata oromoo, Abbootii Gadaa fi Qeerroo irraa dhihaata tureef abboomu keenya ibsuufi fudhachuu kenna beeksisuufi jedha.
Dhaabichi dhimma sochii warana ABO magaalota keessa socha'a jira jedhameen walqabateef gaafi dhihaateef deebi kennanii jiru.