text:
Munshiid Haaj Aloo Kabiir Umar gama ganda Aakiraatti godaanan
INNAA LILLAAHI WA INNAA ILEYHI RAAJI’UUN
Munshiid Haaj Aloo Kabiir Umar dhukkubii yeroo dheeraa irra tureen gama fuula RABBII deemuun dhagahame.
Haaji Aloon waggaa 37 dura dandeettii ogummaa aartii qabaniin manzumaa ” Ilaahi Ilaahi yaa ilaahii nama hin gannee” jettu qopheessuun aartii islaamaa biyya keenya keessatti dadhabaa turte lafaa kaasuun artistoota muslimaa amma jiraniif fakkeenya tahanii turan.
Guyyaa harraa magaalaa Roobeetti iddoo hawaasni muslimaa lakkoofsaan hedduu ta’e argameetti sirni Awwaalcha Isaanii raawwatamuu odeeyfannoo ni addeessa.
RABBIIN isaaniif haa araaramu,hojiilee isaanii gaggaarii hunda irraa qeebalee qubsuma isaanii kan jannataa haa godhu. Firaa fi fixaa isaaniifis Rabbiin Sabrii haa keennu!


c: text/html

text: Muddee 23/2015 Waarraaqsii BiyyoolessaaOromiyaa FDG gootota Qeerroo Barattoota Oromoo Jimmaan qabsiifameen Waraannii Wayyaanee torbee Lama Guutuu erga moorraa YuunibarsiitiiJimmaa Main Cumpaasii fi MooraaSaayinsii Fi Teeknoolojii keessa qubsiifame barattoota Oromoo reebuu fi hiraasuun daran jabeessuun itti fufuun Barattoota Shaamarraanii dhagaa Cirrachaa irra jilbibiin fiqoqsuun yakkaa suukkaneessaa irratti fudhachaa jira. Barattoota Oromoo 55nis ukkaamsuu mana hidhaa Magaalaa Jimmaa keessatti ukkaamsee jiraachuu madden keenya gaabasaan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Muudamni Itti Fakkeessii Mootummaa Faashistii Abbaa Irree Wayyaanee gola Paarlamaa Sobaa Keessatti Har’a Gaggeesse Diramaa jechuuf Illee Diramaan hojii ogummaa artii waan ta’eef, Muudama_muddama hiika hin qabneefi Wayyaanee kufaatii isaa dhumaa irra jiru kufaatii irraa kan hin olchine ta’uun beekamadha. Ammas Injifannoon Qabsoo Warraaqsaa Biyyoolessaa Oromiyaa FXGn mootummaa wayyaanee muddee qabee of ijibbachisaa jiruu daranuu itti jabaatee itti fufa. Mudamni fi Muddamni Kunis waan nama raajuu hin qabu, Gdhugaan jiru garuu yeroo kanatti biyyattiin mootummaa hin qabdu.
- Har’a biyyattiin maqaa labsii muddama(State of Emergency ) jedhuun ifatti Waraanni uummata irratti labsamee uummata ulee of harkaa hin qabne irratti guyyaa guyyaan Waraanni irratti Banamee lubbuun wareegama, hidhaman, saamamaa fi yakka shororkeessaa waraanaan hiraarfama guddaa keessa jira uummatni!!
- QEERROON BILISUMMAA OROMOO fi Uummatni OROMOO Qabsoon hanga bilisummaatti dhumnee dhabamna malee hiraarsa waraanaan duubatti hin deebinu jechuun falmaan hadhaawaan Oromiyaa keessatti itti fufinsaan gaggeeffama jira.
- Paarlaamaan Wayyaanee EPRDF/TPLF Uummata biyyatti akka bakka hin buunee fi aantummaa uummataa hin qabne Yakka guyyaa guyyaatti Uummatarratti waraana Bobbaasuun ajjeechaa jumlaa, hidhaa fi hiraarsa rawwacha jiraniin ragaa bahani jiru. Ragaan kana caale hin jiru.kanaafuu waan Paarlaamaan Wayyaanota kun dabarsu uummata biyyatti walii galatti bakka hin bu’u. Namas hin ajaa’ibu.
- Uummataa dhiiga dhangalaasaa jirtuu irratti har’a Har’a garuu wal guurtee yeroo muuddama keessa seentee wal muudaa jirra jettuu hin qaanuuftuu?????? Furmaatni roga kanaan dhufu gingilchaan Bishaan waraabuudha!!
- Gaaffiin uummataa Oromoo walumaa Galatti gaaffii bilisummaa fi walabummaa dha. jijjiiramni Sirna kallattiin akka dhufuu fi mootummaa uummata bakka bu’uu kan bilisummaa fi mirga uummattoota tiksuu gadi dhaabuuf qabsoo godhamudha.
- Ammas kufaatii oltee hin bulleef boruu dhufaa jirtuuf wayyaaneen akka nama Bishaan nyaatee hoomacha qabata jedhanii ta’aa jirtu kun yeroon aangoo gadi lakkisuu qofatu furmaata waarawaati malee aangoo irraatti achumaa wal mummuduu fi mummuddamuun qabsootti daranuu uummataafi Qeerroo kan jabeessuu ta’uu ni hubachiifna.
- Teessoon Paarlaamaa Sobaa wayyaanee kun hatattamaan diigamee facaa’uu qaba malee utuu 21 mitii 1000 iyyuu mudee gurrii dhaggeeffatuu hin jiru hiikaa tokko illee hin qabu!!
Injifannoon Uummata Oromoof
Qabsoon itti fufa!!
Seenessaa Qeerroo


text:
Galmi Qabsoo Bilisummaa Oromoo eessa? Warraaqsi Galaana Uummataa hanga yoomiitti itti-fufa? | audio
Galmi Qabsoo Bilisummaa Oromoo eessa? Warraaqsi Galaana Uummataa, Waxabajjii 8, 2020 eegale, hanga yoomitti itti-fufa? Laguun bittaa-gurugurtaa fi uggurriin geejjibaa "Eegalame... Xumurame..." jedhamuun ololli afaanfajjii si'ana karaa marsaalee hawaasaa oofamaa jiru eenyuun hoogganama? Kaayyoon isaahoo maali? Qeerroon Bilisummaa Oromoo waan kana hangam quba qaba?... Marii Qeerroo Bilisummaa Oromoo Giddu-gala Oromiyaa fi Kibba-baha Oromiyaa waliin taasifame | Ajjeechaa suukanneessaa fi gochaan hammeenyaa Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan, Konyaalee Jimmaa fi Bunnoo Beddellee keessatti, Uummata Oromoo irratti raawwatamu akka-malee hammaatee jiraachuu.


text:
Tokkummaa uummata Oromoo fi Sidaamaa ni cimsa ka jedhame waltajjiin sambataa fi dilbata darbe magaalaa Hawaasaatti geggeessamee jira.
Gumii sana irratti qabsaa’ota Sidaamaa waliin qabsaa’aniiru kaneen jedhaman hoogganoonni ADO obbo Leencoo Lataa Diimaa Nagoo fi Leencoo Batii hirmaataniiru.
Prezidaantiin naannoo uummattoota Kibbaa hoogganoonni Sidaamaa fi angawoonni miseensonni Qeerroo fi ejjettoo akkasumas jaarsoliin biyyaa argamaniiru.
Obbo Leencoo Lataa akka jedhanitti eenyummaa lammiiwwan biyyattii mara kan keessummeessitu Itiyoophiyaa ijaaruun barbaachisaa dha.
Oromummaa kee alatti dhiiftee, Sidaamaa ta’uu kee alatti dhiiftee gara mootuaa Itiyoophiyummaatti seenuu dandeessa kanneen nuun jedhan kana booda dogoggoraniiru. Hin danda’amu.


text:
Kubbaaniyaan MIDROC Gold Mine PLC, qabeenya Allaamuddiin, hayyamni worqii Laga Danbii, Godina Gujii, akka haaromuuf Ministera Albuudaa gaafatuun isaa beekame. Gaafiin kuni kan dhiyaate woliigalteen woggaa 20’f ture bara 2018 waan dhumatuuf. Woliigalteen haarofni ni mallattaya taanaan kana boooda, tarii woggaa 20 biraatiif, Laga Danbii kan elmatu Sheek Allaamuddiin ta’a jechuudha. Dhimmi hayyama kana haaromsuu kan jiru harka Ob. Tewodiroos Gabraigzaabeer, itti aanaa Ministera Albuudaati.
Bara 1997 MIDROC worqii Laga Dambii mootummaa Itoophiyaa irraa Birrii miliyoona 172 bite. MIDROC woggaa kudhan keessatti Doolaara Ameerikaa miliyoona 500 worqii Laga Dambii gurguree argate. Kuni kan MIDROC amane. Dhugatti garuu faaydaan Laga Danbii irraa argamaa ture dachaa hedduun waan MIDROC gabaase kan caalu ta’uu isaati kan kan taajjabdoonni dubbatan.
Isa Laga Dambiin alatti worqii Saakarroos (godina Gujii) fi Beenishaangul Gumuz kan gurgurataa jiru MIDROC dha. MIDROC’n alatti kubbaaniyaaleen naannoo dhibba tokkotii kalaayanidha worqii baasuu irratti bobba’anii kan jiran. KEFI fi Ezana kannii keessaa isaan tokko.
Itoophiyaan woggatti Doolaara Ameerikaa 350 oli alergii worqii irraa argatti. Worqiifi albuudni biyyattiif madda sharafa biyya alaa ta’an baay’inaan kan bayan Oromiyaa keessaati. Faaydaa isaa kan haamataa jiru mootummaa naannoo Oromiyaafi Oromoo miti, garuu. Galiin hundi kan yaa’u gara kiisa mootummaa federaalaafi kubbaaniyaalee dhuunfaatti.
Faaydaan biraa hafee, kubbaaniyaaleen seektara albuudaa irratti bobba’an gibira kan hin kaffaleefi waadaa mootummaaf seenan kan hin kabajne ta’uu isaati kan ob. Gammachuu Dubbisoo, daayireektarri Waajjira Oodiitii Itoophiyaa, koree toohannoo paarlaamaatti kan himan. Akka gabaasa Ob. Gammachuutti naannoon Oromiyaa dhaabbilee albuuda baasuu irratti bobba’an irraa woggaa tokko keessatti (bara 2013) qarshii miliyoona 427 argachuun isiirra ture dhabe. Haala kana keessatti hayyama Laga Danbii haaromsuun ummata fayyadamaa taasisuu osoo hin taane maqaa investimentiin saamsisuudha.


text:
Ogbarruu
Ogbarruun (og-barruu) hojii kalaqa ilma namaa dhugaa hawaasa keessa jiru bu’ureeffachuun akkaataa miidhagina qabuun haala aartiin kan dhiyaatuudha.
Hiikkaa ogbarruu[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Ogbarruun afoolaas ta'e, barreeffama amaloota nama bashannansiisuu, barsiisuu, kakaasuu, koofalchiisuu, qirqiirsuu, gaddisiisuu, gammachiisuu, amansiisuufi kkf of-keessaa qabuudha. [1] Akka Zarihuun jedhutti, ogbarruun waan barreeffame mara qofa osoo hin taane kan afaaniin darban afoola kanneen akka walaloo fa’aa ni dabalata.[2] Ogbarruu ilaalchisuun Asaffaan akka lafa kaa’eetti, safuu fi falaasama hawaasummaan kan itti dhiyaatuudha. Hojii kalaqaa kamiyyuu keessatti yoo dhimma hojii sanaa isa gooroo hin ta’iin , dhimmi rakkina safuu osoo hin ka’iin hin hafu. [3]
Hayyoota garaagaraan jechi Afaan Ingiliish literature jedhu Afaan Oromootin ogbarruu jedhamee hiikame. Haata’u malee jechi ogbarruu ogummaa barreeffamaa ta'uu bu'uureffachuun, barreeffama qofaaf kan jedhani mormanis jiru.
Ogbarruu Oromo[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Ummanni Oromoo ogbarruu ofii qaba. Ogbarruu fayyadamuun haala jiruu fi jireenya isaa ibsata. Ogbarruun Oromoo yeroo gara yerootti suutan dagaagaa kan dhufeedha. Haala guddinaafi dagaagina ogbarruu Oromoo keessatti, dhiibbaa mootummoonni darban biyya keenya bulchaa turan irraan ga'an irraa kan ka'e afaanichi carraa afaan hojii, afaan barnootaa, afaan sab-qunnamtii, afaan qorannoofi qo'annoo akkasumas carraa afaan barreeffamaa ta'uu sadarkaa eegameen argachaa turu dhabuun qancaruu danda'e.
Qorannaan ogbarruu jala bu’ee fayidummaa isaanii fi dadhabinna isanii saaxilee kallattii ifaa ta’e akeekus baay’ee xiqqaadha. Fakkeennaaf sadarkaa digirii sadeessootti, ogbarruu Oromoo irratti qorannaan hojjataman keessa kan Dr. Addisuu Toleessaa geerarsa Oromoo irratti hojjatan, kan Dr. Taaddesee Jaalataa afoolaa fi tapha ijoolle Oromoo Gujii irratti hojjatan, kan Dr. Asafaa Teferraa ogwolaloo diddaa Oromoo Salaalee irratti hojjatan fi biyya keessa Yuunivarsitoota Finfinne (Dr. Xilahuun Taliilaa, Dr. Teshoomee Egeree, Dr. Destaa Dessalenyii) fi Yuunivarsiti Jimmaa kan eeramaniidha.
Ogbarruu afaanii/afoolaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- makmaaka (proverb)
- weedduu (song)
- mesmuri addaraa "spirit possession cult songs"
- masqala "songs of Orthodox western Oromo"
- manzuuma, Mawlid, baahroo and qasiida "muslim"
- weedduu jaalalaa "Western Oromo love songs"
- asmaari
- Hibboo
- Sheekkoo(durdurii)(Fable)[4]
Ogbarruu barreeffamaa/barruu[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Geessituu alaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- The functions of African oral arts: The Arsi-Oromo oral arts in focus
- The folk literature of Oromo in Southern Abysinia
- Oromo literature


text:
Qormaata biyyoolessaa kutaa 12ffaa barana Guutummaa Itiyoophiyaa keessatti kenname sadarkaa biyyaattii qabxii ol’aanaa galmeessuun tokkoffaa kan ta’e barataa Yooftaahee Baa’isaa Milkeessaa ture.
Abbaan isaa Obbo Baa’isaa Milkeessaa ijoollee kudhan qabu. Yoftaaheen mucaa isaanii isa arfaffaa dha.Nagallee boranaatti dhalatee barnoota hanga kutaa tokkotti jiru Amboo keessatti barate.
Kutaa lamaa hanga kudhanti mana barumsaa Finfinnee keessa jiru “Hiil Toop” achiis kutaa kudha tokkoo fi kutaa kudha lama immo mana barumsaa “Omeegaa” Jedhamu keessatti xumure.
Gosnii barnootaa barachuuf fedhu kan Enjineerummaa xayyaarootaa fi Rookeetoota hawaa (Aeronautical Engineering) biyya keessa jirachuu baatus gara biyya alaatti deemee barachuuf qormaata adda addaa fudhataa akka jiru ibsee jira.
Hagasitti biyya keessatti barnoota wal’ansa fayyaa kan sadarkaa Doktorummaa kan hordofuuf jiru ta’uus “ Dhabaa mannaa malee “ fedhii isaa akka hin taane dubbata.
Garu qormaata barnoota biyya alaa na geessu otoo hin taane rakkoon koo Ispoonsara yaaddoo jedhu qaba.
Gaaffii fi deebii caqasaa


text:
Bara 2017'tti biyya beekamtii Pooliyoorraa bilisa jedhu argattee turte Itoophiyaa keessatti dhibichi deebi'ee waan babal'ateef talaalliin…
Oromo News
Muuziqaa: Raapparii dhalataa Tigraay Ameerikaa keessatti gurra horachuuf qabsa’aa jiru
Waa'ee nageenyaa fi mirga daa'imman Somaaliyaa, wa'ee Joorji Filooyid akkasumas waa'ee artiist Haacaaluu Hundeessaa wallisuu hima.…
Namichi bofa ajjeesee ittiin ‘moruuf’ ture hidhaan adabame
Godina Shawaa Lixaa, Aanaa Jibaatitti namichi bofa kukkutee hojii tolchaa ykn moraaf mana namaa keessa utuu…
UN xiyyaarri deeggarsa fe’e Maqalee qubachuu danqamuu hordofee garasitti balali’uu dhaabe
Haleellaan xiyyaaraa torban kana keessa qofa guyyaa afraffaaf guyyaa har'aa magaalaa Maqalee keessa raawwatuu mootummaafi finciltoonni…
Ministeerri Haajaa Alaa US fi barreessaan ol aanaa UN dhimma Itoophiyaa irratti mar’iatan
Ministirri Haajaa alaa US, Antoonii Bilinken dhimma Itoophiyaa fi Afgaanistaan irratti barreessaa ol aanaa UN Antoniyoo…
Poolisiin duraanii Afrikaa Kibbaa maallaqa inshuraansii argachuuf jecha hiriyaa dhiiraashee fi firootashe ajjeeste
Poolisiin duraanii Afrikaa Kibbaa Naa'oomii Roozemeerii Nidlovu firoota ishee shanii fi hiriyaa dhiiraashee ajjeesuun murtiin balleessaan…
Kubbaa miillaa Itoophiyaa biyya ormaatti keessummaa ta’ee kessummoota isaa ‘keesssummeessuuf’ dirqame
Ulaagalee Fifa’n kaa’ame ni guutuu Istaadiyeemonni jedhaman, kallattiwwaan afran biyyatti keessatti ijaaramaniiru, ijaaramaa jirus yeroo jedhamu…
‘Hongee Booranatti mudateen loon 14,000 du’uun, kumni 30 gargaarsa namaatiin ka’u’
Hongee Godina Booranaatti mudateen loon du'an kuma 14,410 gahu Hogganaan Qophii Ittisa Balaa Godinichaa Aab Liiban…
Ameerikaatti namtichi kanfaltii Covid argachuuf of ajjeesuu akkeesse hidhaan adabame
Namichi maqaan Deevid Staveley jedhamu kun daldaloota gurguddoo afur qaba jedhee sobaan beeksisuun, sagantaa mootummaarraa qarqaarsa…
Itoophiyaatti namoota sababa COVID’n du’an kuma jaha ta’an keessaa kan talaalame tokko qofa
Weerarri Koronaa gosa Deeltaa kan itti hammaachaa jiru Itoophiyaa keessatti lakkoofsi namoota du'anii saffisaan dabalaa kan…