text:
Sagantaan Waraqaa Bittaa Hatattamaa akkamitti gargaaramaa? Gaaffilee Irradeddeebiidhaan Gaafataman
Sagantaan Waraqaa Bittaa Hatattamaa akkamitti gargaaramaa?
Sababa maallaqa murtaa’aatiif, sagantaan nagaheen giroosarii balaa tasaa abbootii warraa ulaagaa guutanii fi galaniif yoo baay’ate yeroo ji’oota torbaatiif ni jira. Ebla 30, 2021 itti fudhattoonni hundi waytii bu’aa isaanii kan xumurtan yemmuu ta’u qarshiin sagantichaaf jiru hundi raabsameera.
Bitootesa yookiin Ebla kaardii koo keessatti $180 argadheera – bu’aawwan kaardicharra jiru yeroo itti ni dabarti? ?
Lakki, qarshiin kaardicharra jiru yeroon itti hin dabartru? Kaardiin kuni yeroon tajaajila isa hin darbu garuu, kaardii bade yookiin hatame bakka buusu hin dandeenyu. Qabxiilee furtuu waa’e kaardii keessanii:
- Kaardiin kuni si’aawee tajaajilaaf kana qophaa’ee dha
- Kaardiin kun suuqilee Safeway fi Albertsons itti nyaata kamiyyuu, mi’a maatii fi dhuunfaa akkasumas boba’aa Safeway bituuf ni fayyada.
- The card allows for the purchase of mi’aale nyaata, mi’aale maatii, and mi’aale dhunfaa.
- Kaardiin kuni qarshii yookin gatii dhatti hin deebifamuu.
- Kaardiin kun alkoolii, tamboo, tikeetii lotarii fi kaardii kennaa kanneen biroo bituuf HIN hayyamu. Kaardichi battalimatti ajajarratti oomishoota hayyamamuu fi hin hayyamamne adan baasa akkasumas meeshaalee kanneenirratti akka kaffalamuu hin hayyama.
- Maloota kaffaltii raawwii baasii tokkoo keessatti makuu ni dandeessuu.
Saganticharratti galmaa’eera garuu, waraqaalee Bittaa/kaardiiwwan naaf ergame mara hin argannee.
Kaardiin kuni yeroon tajaajila isa hin darbu garuu, kaardii bade yookiin hatame bakka buusu hin dandeenyu.
Waraqaaleen bittaa/kaardiiwwan gara iimeelii USPS sadarkaa toffaatti eergamuudhaan gitaa fi fudhattoota galmaa’anif iimeelii ittiin galmaa’an yookiin yoo kan kennan ta’e iimeelii fooyya’aa irratti ergameera. Raabsiin kaardiiwwan $180 kan dhumaa Bitootesa 25, 2021 irratti ergame. Ebla guutuu, kaardiileen kamiyyuu kan gara Magaala deebifaman akka hin imeeliin hin gahiinitti fudhanneera akkasumas akkataa imaammata deebii keenyaatiin yaalii hund irra-deebiin erguuf goneerra. Ebla 30, 2021 booda kaardiiwwan hin hojjennuu yookiin irra-deebiin hin erginu.
Bitooteesa 2021 keessa, qarqabaa deeggarsa fedeeraalaa kan COVID-19 darbee ture. Kana jechuu Sagantaan Waraqaa Bittaa Hatattamaa kab biroo ni jiraata jechuu dha?
Qarqabni deeggarsaa COVID-19 kan dhihoo kana (Karoora Baraarsaa Ameerikaanootaa), wajjira kantiibaati fi Waajjira Baajata Magaalaa hojjattoota Mana Marii Waaltaa wajjiin, Waajjira Pireezdaantii, fi Wajjira Dura taa’aa Faynaansii caalmayaa investimeentii biyyaa dursa kennuu dhaaf jecha gamtaan wajjii hojjechaa jiran. Xiinxalaa Baajata Magaalaati fi Waajjirri Walitti dhufeenya-mootummootaa gosoota deeggarsa federaala kan akkamii akka jiru, deeggarsaaf gahaa wanti tahee maal akka ta’e, eenyuu akka deeggarsa kanaaf gitaa akka ta’ee fi hir’inoonni guddaan namoota tajaajilamanii keessaa essa akka jiru keeddebiin ilaala jiran. Fedhii gargaarsa itti-fufaa kan akka Waraqaa Bittaa Hatattamaa akka jiru ni beekna akkasumas fedhiiwwan kan guutuun dursa waahiloota hawaasaa tii fi jiraattootaa ti. Waytii nuti dursa inveestimeentii tahuu qabu hanga addan baasnutti hojjattonni Magaalaa kana ilaalcha keessa galchaa turan
Amma gargaarsa nyaataatin barbaada – qabeenya maaltu jira?
This COVID-19: Maaloo daawwadhaa www.seattle.gov/covid-19 odeeffanmnoo fi walitti hidhanan weebii magaalaa Seattle, King County, Kutaa biyya Washington, federala, fi sagantaalee fi tajaajilawwan ummataa kan jiraattota weerrara dhibee COVID-19 tiin baay’ee miidhaman gargaaruutiif. Sagantaaleen nyaatatii fi tajaajiloonni muraasni:
- Washington Connection maatii dhaa fi dhuunfaa dhaaf tajaajiloota akka Nyaataa, Kunuunsa Daa’immanii, Kunuunsa yeroo dheera ti fi Sagantaawwan Qusannaa Fayyaa faa dhaa akka iyyataniif kaaraa ariiti fi salphaa ni kennuu. Odeeffannoon dabalataa as jira.
- Kartaa haasoo fi tarreeffama baankiiwwan nyaataa, buufatoota nyaataa, fi nyaataa baraattoota kan deemaniin. Qabeenya qorachuufAs tuqaa to explore the.
- Laqana bilisaatii fi gatiin isaa hir’ate Manneen barnootaa Hawaasaa Seattle irraa Dabalattan baraati asitti iyyata galfadha
- Ebla 2021 itti maatiiwwanii fi barattoonni Laqana bilisaatii fi gatiin isaa hir’ateef Manneen barnootaa Hawaasaa Seattle itti galmaa’an bu’aa Pandemic EBT (P-EBT) jedhamu argachu ni jalqaban. Marsariitii Manneen barnootaa Hawaasaa Seattle irraa dabalattan baraa yookiin Waalataa Qunnamtii P-EBT kana 1 (833) 518-0282 irratti bilbiluun (Turjumaanni ni argama).
- Ga’eessota High Poit, New Holly fi qabeenya Mannee-jireenyaa Taayitaa Rainier Vista Seattle jiraataniif Nyaanni bilisa Ga’eesotaa manattii kan geeffamaaf. Nyaata manattii namaaf geeffamuu gaafachuuf Unka kana onlayiniidhaan guutaa yookiinn kana (503) 395-7697 bilbilaa.
- Sagantaawwan nyaataa kan nama guddaa (umrii 60+) fi Meal-on-Wheels(nyaata-goommaawwaniirraa). Seattle fi King County keessatti tajaajilatti hidhamuudhaaf Walitti hidhata Jireenya Hawaasaa kana 1 (844) 348-5464 (bilbila bilisaa) irratti qunnamaa.
- Sagantaa Dhihaanaa Hatattamaa namoota hir’ina nyaataa qabaniif nyaata korojoolee keessatti dursee qarqabame ni kenna. Akkasumas namoota umriin isaanii waggaa 55 yookii san ol ta’aniif sagantaa itti fudhata kan drive-thru dha qaban. Odeeffannoon dabalataan as jira.
- Fakkenyaaf Yuunaaytid Weey Of Kiing Kaawontiinsaanduuqa yeroo hatattamaa KOOVID-19 mana manarra deemsisuuf fedha agarsiisaniiru. Tajaaljiloonni kuni warreen qaamaan bankii nyaataa naannoo isaanii irgachuu hin dandeenye fi mi’a bitachuu hin dandeenyeefi. Sanduuqa nyaataa gaafachuuf, unka onlaayinii kana guuta.
- Kaaba dhihaa Gabaa Hawaasa Harvest SODO is offering pre-bagged produce, prepared foods, and shelf-stable groceries right at the door oomisha dursee korojootti naqamee, nyaata qophaa’ee, fi mi’a sanduuqa-mi’aa hulaa teessan irratti isiniif geessa. Gara dhaabbataa seenuun hin barbaachisu. Kuni nama kamiyyuu kan UMRII HUNDAA tiif banaadha. Gabaa Hawaasa SODO dhaa ollaa Seattle SODO 1915 4th Ave S, near the corner of 4th Ave S fi S Holgate St dhaatti argamti.
- Gamtaan naannoo keessanii kan South King County fi Gareen Deegarsa Waliinii Eastside COVID-19 kan Vayrasii Koroonaa naannoo warreen “midhama, shukkubsatanii fi hir’ina qaamaa qaban, humna ittisa dhukkubaa gadi-aanaa qaban, sanada-maleeyyii, gurraacha, queer, kan dhalootaa, fi yookiin kan namoota halluu” tahaaniif mi’a geessaaf. Fuulli gaaffii asitti argama.
Tajaajiloota armaan olitti tarreefaman dabalataan COVID-19 irraa baracguu ni dandeessan: Qabeenya Hawaasaa. Gaaffiileef, maalo Wiixata irra hanaga Jimaataa sa’aatii 8:30 AM – 5:00 PM kana irratti (206) 684-2489 yookiin (206) 684-CITY Waajjira Tajaajila Maammiltoota kan Magaala Seattle dhaaf bilbilaa.


c: text/html

text:
Sal the Salmon as jira. Isin amma guutummaatti tiraafika Lixa Siyaatil IRRA akka jirtan nan beeka. Garuu, namoota Lixa Siyaatil, South Park, fi Georgetown keessa jiraatan ykn hojjataniif qofa oduuwwan gaarii qaba: gargaarsi karaarra jira. Ani waa’ee rides, workshops, gargaarsa baramaa, mi’oota tek haasa’aan jira…tooftaa haaraa imala eessan haqsiisuu fi imala keesan deebisu.
Kanaafuu, ofii keessaniif waan gaarii godhaati ride bilisaa argachuuf galmaa’aa akkasumas imala keessan ‘fall’ kana haqaa.
Flip Your Trip (Imala Keessan irra utaaluun) duula namootni Lixa Siyaatil ykn South Park keessa jiraatan ykn hojjetan yeroo supha Riqicha Lixa Siyaatilitti filannoo imalaa akka qabaatan gargaaruuf sagantaa Qajeelcha Geejjibaa Siyaatiliin qophaa’e dha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kurfii SWO · Kibxata Fuulbana 21, 2021
Olola dhimma Obbo Goollicha Dheengeen wal-qabsiifamee oofamaa jiru
Dhimma Obbo Goollicha Dheengeen wal-qabsiifamee, akka waan hooggansa WBO gidduutti wal-dhabdeen uumameetti fakkeeffamuun olola sabaa-himaalee MKII'n oofamaa jiruu fi, afaanfajjii olola kana duubaan dhufuu malu irraa, Uummanni Oromoo ofii isaas mooraa qabsoo isaas akkamittiin tikfachuu qabaa irratti, marii bal'aa Oromticha dhimma kana itti-dhiheenyaan quba-qabu waliin taasifame.
Uummanni Oromoo ololoota afaanfajjii karaa garaagaraan oofamaniif gurra kennuu diduun, galmaa fi akeeka qabsoo kan Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Saba Oromoo milkeessuuf taasifamu irratti fuuleffachuun, waan danda’u maraan WBO gargaaruu fi hidhachiisuun, ofiis hidhatee loluun, impaayera kolonii afaan qawween ijaaramte diigee walabummaa biyya isaa mirkaneessuuf; bilisummaa ofii isaa dhugoomsuu fi mootummaa Birmaduu gad-dhaabbachuuf irree tokkoon qabsaa’uun akkaan barbaachisaa ta’uu.


text:
Godina wallaggaa bahaa aanaa kiramuu gandeen Haroo Addis Aleem, Shakkee guddinaa fi Lalistuu Somboo jedhamu keessa xumura torban darbee humnoonni hidhatan haleellaa raawwataniin manneen jireenyaa gubachuu fi lubbuun namaa baduu jiraattonni ganda Haroo dubbatanii jiran. Jiraattonni kun yeroo ammaa ganda keenya irraa baqannee magaalaa Kiramuu jirra jedhu namni Oromoo Fayisaa jedhaman.
Jiraataa Ka biroo obbo Mullataa Wakjiraa jedhamanis haaleellaa sana jalaa dheessinee yeroo ammaa magaalaa Kiramuu keessa jirra jedhu.
Miseensotoa maatii kootii nama sagaltu na duaa ajjeefame kan naan jedhan immoo Yunaayitid Isteetis kutaa Pensalvaaniyaa magaalaa Laankaaster keessa jiraatan aadde Badhaadhee Qana’ii, gadda guddaatu maatii koo irra ga’e jedhan.
Hoogganaan Biiroo kominikeeshinii Oromiyaa obbo Haayiluu Addunyaa deebii gama mootummaa kennaniin, walitti bu’iinsi sun kan jalqabame ennaa gareen ABO Shanee jiraattota ajjeesetti jedhanii, finxaaleyyiin Amaaraa bosona jiran illee namoota ajjeesanniiru jedhan.


text:
Paarkiin Agroo Industrii Qindaa’aa Bulbulaa Guyyaa Borii ni Eebbifama!
Godina Sh/ Bahaa, bakka Bulbulaa jedhamutti bara 2010 irraa eegalee ijaaraamaa kan ture paarkiin induustrii qindaa’aa omishaalee qonaatti sona dabaluun qindeessu kan lafa hektara 271 irratti Ijaaramaa ture xumuramee Ebla 30/2013 ni eebbifama.
Paakiin industrii qindaa’aan omishaalee qonnaa qindeessu kun walumaagalatti bajata qarshii biiliyoona 10.4-n kan ijaarame yoo ta’u’ g/galeessa paarkii Industrii Qonnaa Qindaa’aa Bulbulaa, Giddu gala cehumsa baadiyyaa Maqii, Shaashamannee, Dodolaa, Roobee, Itayyaa fi Walancittii kan ofjalatti hammatu ta’ee ijaarsi isaa xumuramee kan misoome dha.
Paarkiin Agroo Industrii Qindaa’aa Bulbulaa keessoo isaattii gamoo mana jirenyaa abbootii qabeenyaa industriiicha keessatti missomsaniif kan oolu 248 kan qabu, olmaa daa’immanii , Buufata Poolisii , garee ittisa balaa ibiddaa , kilinika, giddu gala laaboraatoorii,giddu gala leenjii, gamoo baankiiwwanii, gamoo tajajiila maraa fi kkf kan of keessaa qabudha.
Paarkiin industrii kun yeroo tokkotti abbotii qabeenyaa 150 ol simachuu kan danda’u yoo ta’u buu’uuraalee misoomaa maqsa balfawwanii sadarkaa idil adunyaa eeggate guuttachuun kan ijaaramedha.
parkiin induustrii kun carraa hojii lammiilee 70,000 hanga 100,000 ta’aniif kan ummuu dha.
Paarkiin industrii kun yeroo guutuummaatti hojii eegalu omishaalee qonnaa buna, midhaan nyaataa, kuduraa fi muduraa, foon, aannan, lukkuu,dammaa fi kkf tti sona dabaluun gabaa biyya keessaa fi al ergeedhaaf kan omishu ta’a!
keenya Oluma!
Baga Gammaddani!


text:
TOKKUMMAAN JABINA !
“Namichatu ilmaan torba qaba ture. Ilmaan isaa kun ammaa amma waliin morkuudhaan jiraachuu caalaayyuu wal qoccoluun isaanii kun hojii hojjatanii ittiin jiraatan akka hin hojjanne godhe.
Abbaan ijoollee kanaas hammeenya ilmaan isaa gidduu jiru erga hubatee booda gaaf tokko hunduma isaanii walitti waame. Uleen torba nyaqqi godhee walitti hidhee isaan dura kaa’e.
“Isin keessaa isa hidhame kana cabsuu kan danda’u eenyu? Nama cabseef sangaa qotiisaa tokkon badhaasa” jedheen.
Torbanuu adduma addaan itti darbanii cabsuu yaalani. Garuu ijoollee isa keessaa uleewwan itti kenname sana cabsuu kan danda’e tokkollee hin argamne.
Kana booda abbaan ijoollee, uleewwan torban walitti hidhe sana hiikee tokko tokkoon akka cabsan itti kenne. Ilmaan isaas rakkina malee ulee itti kenname sana caccabsanii fixan. Abbaan issaaniis taa’ee erga ilaalee booda “Akka ulee kanaa isinis hamma wal jaalattanii wajjin jiraattanitti hoomtuu isiniin mo’uu hin danda’u.
Gaafa funyoon walitti isiniin hidhu sun hiikame akka ulee caccabsitan kanaa taatu” jatte jatte namootin odeeffannoo sobaatin gargar isin facaasani deebi’anii isin hamatu jedheenini waa’ee tokkummaa fi jaalalaan wajjin jiraachuu itti hime.
Wal tuffachuun tokkummaa miidha.


text:
Ollaan ijoolleen kahimaa keessatti dhumatte, araddaan Qorkee aanaa Har-Maayaa irraa km 5 fagaata. Ijoolleen tun ibsee ollaa keessatti galchaniif utubaa dhaabuuf warra hujii tana gargaarsa gaafate tolaan hujii tana gargaaruuf ganda jaha keessaa yaamani dhufan.
Akka maatiin ijoollee jedhanitti warri hujii sun kontoraataan humna ibsee waliin hojjachiisu Dirree Dhawaatii dhufe.
Jarii duraan hujii sun kontoraataan hojjatu hujiin sun balaa qabdi jedhee bira yaahee jedhan maatiin ijoollee.
Maatii tana keessaa hagii tokko hujiin tun maashina malee waan namii harkaan hojjachuu dandahuu miti jedha.
Jarii ibsee hojjatu kun akka maatiin jedhanitti ijoollee tanaan haadii ibidda hin qabuu jedhanii adoo womaallee hin gorsin,balaa innii qabullee itti hin himin hujiitti gadi dhiise jedhan.
Obboo Abdallaan nama ijoollee isaa nama sadi waliin hujii tana tolaan warra hujii sun hojjatu gargaaruuf dhufe.
Ilma isaa kutaa sagal baratu achitti lubbuu dhabe,isaafi ilmii isaa ka dhibiin ammoo hin mammadaahan.
“Ofii haada harkaan hin qabanne,nuun ibdaan dhaameera hojjadhaa jedhanii nu hojjachiisan erga namni dhumes waa takka nu hin gargaarre.Shifeeriidhaan wajjiin makiinaa fudhatanii kutan,” jedha.
Jarii hujii tanaaf dhufe nama sagal.
Obbo Mohaammad Yuusuf bulchaa ganda Qorkeeti. Akka innii jedhutti ijoolleen dhumatan ibsee ollaa isaaniitti galchanitti gammadanii wal yaamanii gargaarsaaf dhufan.
Ijoolleen tun nama ganna 15 fa. Warra dhumate kana kalee awwaalan. Waan dhumaatii ijoollee tanaa akka obbo Mohaammad jedhetti qorachuutti jiran


text:
Mootummaan Baraaraa Akka Hundeeffamuu Fi Mariin Siyaasaa Qooda Fudhattoota Mara Hirmaachise Akka Gaggeeffamuuf Waamicha Goona
Mootummaan Baraaraa Akka Hundeeffamuu Fi Mariin Siyaasaa Qooda Fudhattoota Mara Hirmaachise Akka Gaggeeffamuuf Waamicha Goona
Ibsa ABO, Waxabajjii 25/2021
Rakkoo siyaasaa, nageenyaa fi heera mootummaa biyyattii mudachaa jiru ilaalcha keessa galchuudhaan, filannoon haala akkanaa keessatti gaggeeffamu kamiyyuu seera qabeessa, haqa qabeessaa fi walaba ta’uu akka hin dandeenye ibsoota keenya yeroo darbee keessatti beeksisaa turre. Kanaaf, mootummaa fi qooda fudhattoonni biroon xiyyeeffannoo fi leecaalloo isaanii filannoo eerame kana irraa kaasanii, mariin Siyaasaa qaamolee dhimmi ilaallatu mara hirmaachise akka gaggeeffamuufi rakkoon siyaasaa biyyattii mudatee jiru akka furamuuf haala akka mijeessatuuf waamicha goonee turre. Haatahu malee gareen aangoo mootummaa qabatee jiru waamicha nuti gooneef bakka kennuu dhiisee, humnaan gara filannoo “biyyaalessaa” gaggeessuutti ce’e. Filannoon “biyyaalessaa” waamicha keenya dhaga’uu diduun humnaan gaggeeffame kun, lubbuu namootaa gaaga’uu fi qabeenya mancaasuun alatti bu’aa tokkollee hin argamsiifne jennee amanna.
Filannoo kanaan wal qabatee lubbuu namaa fi qabeenya badeef gadda nutti dhagaa’ame ibsaa, filannoon gaggeeffame kun rakkoo siyaasaa biyya kanaa kan haammessu malee fala akka hin taane yaadachiifna. Rakkoon siyaasaa Itoophiyaa marii siyaasaa malee filannoon fala akka hin taane dhaamnee turre. Haatahu malee gareen aangoo irra jiru, filannoon kun rakkoo siyaasaa biyyattii kanaaf fala akka hin taane osoo beekuu, filannoo jedhamu sana gaggeessee jira. Haa tahu malee akkuma eegame filannoon mootummaan humnaan itti seene, lubbuun namaa fi qabeenyi guddaan akka manca’uuf sababa ta’ee jira.
Mootummaan humnaan dhiibee gara filannootti kan seeneef, haala kamiin iyyuu, aarsaan fedhe kaffalee aangoo irra turuuf akka ta’e ni beekna. Kana irraa ka’uun dabalees mootummaan biyyattii keessatti walitti bu’insaa fi waraanni akka hammaatu taasisaa jira. Haatahu malee uummanni keenya shira mootummaan dalagu kanaan hin gowoomne. Inumaayyuu, aarsaa kan isaan kaffalchiise ta’us, uummati keenya obsaa fi tasgabbiidhaan hordofaa turee jiras. Uummattoonni Itoophiyaa, addatti immoo uummanni Oromiyaa hokkora mootummaan kaasuuf yaale ture irraa of qusattanii obsaan wan dabartaniif ABOn baay’ee isin galateeffata. Sababni isaa bilchina uummta keenyaatu, jeequmsaa fi seer-maleessummaan kun akka hin haammanneef fashaleesse. Addatti immoo uummanni Oromoo bal’aan, keessumaa immoo miseensotaa fi deggertoonni keenya, Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi caasaaleen isaa, Koreen Mootummaa Ce’umsaa Biyyoolessa Naannoo Oromiyaa as Oromiyaa fi Biyya alaa jirtan shira mootummaa kanaatti diramuu diduun fi harka kennuu hanqisuu keessaniif ABOn akka dhaaba siyaasaatti dinqisiifannaa fi galata isiniif qabu ibsuu barbaada. Bulchiinsi Mootummaa Ce’umsaa Naannoo Oromiyaa shira kaadiroonnii fi tikoonni mootummaa yeroo filannoo fi filannoodhaan booda Oromiyaa fi bakkoota biroo keessatti hokkora kaasuuf yaalaa turan, uummata Oromiyaa waliin ta’uudhaan fashaleessee jira.
Filannoon biyyaalessaa gaafa guyyaa Waxabajjii 21/2021 gaggeeffame gama kamiin iyyuu fudhatama akka hin qabne, ABOn ammas irra deebi’ee ibsachuu barbaada. Adeemsi filannoo kanaa garee aangoo irra jiruun waan gufateef, paartilee siyaasaa muraasa qofatu filannoo irratti hirmaate. Kanumaan paartileen siyaasaa filannoo irratti qooda fudhatan kunniin bu’aa filannoon wal qabatee bakkoota tokko tokkotti hokkora akka hin kaasne dhaamna. Dhimma kanaan wal qabatee bakka kamitti iyyuu hokkora kaasuun gama siyaasaanis ta’e safuun fudhatama hin qabu. Kanarra yeroo ammaa rakkoo hamaa biyya kanaa fi uummata keenya mudatee jiruuf furmaata barbaaduutu filatamaadha. Kanaaf paartileen siyaasaa marti furmaatawwan armaan gadii irratti xiyyeeffatanii hojiirra oolmaa isaatiif akka hojjetan dhaamna:
1. Mootummaa Baraaraa Yeroo Federaala Dimokiraatawaa Rippaabilika Itoophiyaa hundeessuudhaan, Qooda fudhattoonni marti walitti dhufanii marii siyaasaa hunda hammataa akka gaggeessaniif haala mijeessuu;
2. Raayyaan Ittisa Biyyaa Itoophiyaa fi Pirezidaantiin Mootummaa Federaala Dimokiraatawaa Rippaabilika Itoophiyaa, Mootummaan Baraaraa Mootummaa Federala Dimokratawaa Itophiyaa (MFDI) yeroo hundeeffamee marii siyaasaa hunda hammataa akka gaggeeffamuuf nageeya akka mirkaneessan hubachiifna;
3. Waraanaa fi walitti bu’insa naannoolee biyyattii garaagaraa keessatti gaggeeffamaa jiru hatattamaan, dhaabuun loltoota Ertiriyaa fi humni nageenyaa fi qaruxee isaa biyya Itoophiyaa keessaa baafaman. Looltota Ertiriyaa Itoophiyaa keessaa baasuun Itoophiyaafis ta’e Ertiriyaadhaaf jennee amanna;
4. Uummattoonni Itoophiyaa fi dhaabbileen siyaasaa marti haala eerame kanaan ga’ee fi itti gaafatamummaa isaanii akka ba’an dhaamna;
5. Hawaasi idil-addunyaa fi uummattoonni Itoophiyaa Mootummaa Baraaraa mariin Siyaasaa akka gaggeeffamuuf haala mijeessu akka hundeeffamuuf dhiibbaa akka godhan yaadachiifna;
6. Dhuma irrattis, Mootummaan Ce’umsaa Biyyoolessa Naannoo Oromiyaa biyyattii keessatti nagaa fi tasgabbii buusuudhaaf, haala danda’ame maraan mariin siyaasaa bu’a qabeessa ta’e akka gaggeeffamuuf sabaa fi sablamoota biyyattii mara waliin akka hojjatu mirkaneessina.
Injifannoon Uummata Bal’aaf!
Adda Bilisummaa Oromoo
Waxabajjii 25/2021
Finfinnee


text:
Konkolaataan gargaarsa fe’an akka hin sochoone dhorkamuu fi konkolaataawwan naannoo walitti bu’iinsi jirutti ergaman qabamuun gargaarsa namoomaa Tigraay keessaaf daandii argachuun rakkisaa ta’ee jira. Keellaaleen sakatta’aa kan waraanaa konkolaataawwan gargaarsaa akkaan kan sakatta’anii fi yeroo mara eeyamaa fi angawoota naannoo ykn waaltaa ajajaa gama kaabaa biraa mirganuu qabaachuu gaafatu.
Gareeleen michoota ta’an kanneen gargaarsa midhaan nyaataa raabsan, yoo xiqqaate aanaalee 25 dhaqqabuuf rakkisaa ta’uu ibsanii jiran. Sababaa walitti bu’iinsa jiruun hanga ammaatti ummanni miliyoona lamaa ol ta’u qe’ee ofii irraa yoo godaanu, erga baatii Bitootessaa qabee uummata miliyoona 5.2 kanneen gargaarsa midhaan nyaataa barbaadu keessaa uummata miliyoona 1.8 qofaa dhaqqabuun danda’ame.
Yunaayitid Isteetis uummata kana deggeruuf doolaara $853 hanga xumura waggaa kanaatti gumachuuf kan jirtu yoo ta’u hanga xumjra baatii Adoolessaatti doolaara miliyoona $200 kenniti jedhamee eegama.
Caamsaa 10 gaanfa Afriikaatti jila addaa Yunaayitid Isteetis ennaa Itiyoopiyaa daawwatan mootummaa, tokkummaa mootummootaa fi angawoota gamtaa Afriikaa fi qaamotii siyaasaa, dhaabolii gargaarsaa waliin mari’atanii jiru.
Prezidaantii Eertraa Isaayaas Afewerqii waliin illee Asmaraa keessatti wal arguu dhaan loltoonni Eetraa battala Itiyoopiyaa keessaa ba’uun barbaachisaa akka ta’e cimsanii yaadachiisaniiru.
Gama biraan Itti gaafatamtuun dhaaba gargaarsa misooma addunyaa kan Yunaayitid Isteetis Samaantahaa Power beela hamaa walitti bu’iinsi uumeen uummati Tigraay miliyoona sahanii ol ta’u gargaarsa namoomaa isa barbaachisa jedhan. Akeekkachiisi keenya jalqabaa akka mul’isutti gargaarsa midhaan nyaataa sadarkaa 5ffaa akka barbaachisu kan ibsu yoo ta’u kan kana irra caalu sadarkaa 6ffaan hin jiru waan ta’eef mootummaan Itiyoopiyaa lola dhaabsisuu dhaan hojjettoota gargaarsaaf daandii saaquu qaba jechuun akeekkachiisan.


text:
Hojii nafxanyoonni ergamtoota afaan Oromoo dubbatan qabatanii aadaa fis afuu Oromoo jallisaa jiran karaa hundaan bi balaaleffanna!!
Irreechaa keessatti gaheen dubartootaa kana fakkaata; qaanyii warra ergamtoota nafxanyaa!! Nafxanyaan diina Oromoo ti!!
ይህ ሰውዬ ናትናኤል መኮንን ይባላል ። በፌስቡክ ፕጁ ላይ ቀንና ሌሊት የኦሮሞ ሕዝብን ሲሳደብና ፖለቲካዊና ባህላዊ ኢሴቶቹን ሲተች የሚውል ግለሰብ ነው። የአቢይ አህመድ ደጋፍም ነው። ዘንድሮ እንደ እነዚህ ዓይነቶቹን ነው ብልፅግና በኢሬቻ ላይ የጋባዛቸው።
Damee Darajjee Dhufeera was live.
rreechaan Ayyaana ummata Oromoo ti. Ayyaana kana itti dhiisee Kan guddifate ummata Oromoo ti. Ummanni Ayyaana tokkicha qabu kana jalaa fudhatanii, akka ummanni akka fedhii isaattii kabajanne dhorkuun kun cunqursaa dachaa ti.
Ayyaana Irreechaa kan nafxanyootni fi eegamoonni isaanii irratti xibaaranii miti.
Ayyana kana sirna isaa irratti deebifachuuf wareegama barbaachisu mara ni baafna!!
Ummanni waan barbaadu ni beeka!!
Baga geessan!!
Happy Irreechaa
#irreechaa2020
Happy Irreechaa
OMN: Washington DC hiriira wajira Kantibaa DC fulduratti
Oromo Grand Rally 2ND Washington DC, USA


text:
Beneshangul Gumuz: Rakkoo nageenyaa umameen namoonni 12 du’anii kumni 50 buqqa’an
Sources on the ground say the military deployed there isn’t protecting Oromos and Amharas from attackers in Benishangul Gumuz. These sources even implicate the military in the attacks that left over 50,000 people displaced and over a dozen dead.
What is going on?
(bbc)—–Rakkoo Naannoo Benshaangul Gumuz aanaa Kamashiifi aanaalee Oromiyaa ollaatti uumameen lubbuun namootaa ajjeefamanii 12 yoo gahuu, lakkoofsi namoota qee’ee fi qabeenyaa isaanii irraa buqqaafamanii kuma 50 qaqabuu ittigaafatamaan Waajjirri Bulchiinsaafi Nageenyaa Godina Wallagga Bahaa BBC’tti himeera.
Aanga’oonni bulchiinsa Godina Kamashii Naannoo Beneshaangul Gumuz afur hidhattootaan ajjeefamuun walqabatee lammileen Oromoo fi Amaaraa buqqaafamanii guyyaa gara guyyaatti dabalaa jiraachuunsaa barameera.
Namoonni 14 madaa’anis buufata fayyaa aanaa Saasiggaafi Hospitaala Naqamteetti wallaanamaa jiraachuu Itti-Gaafatamaan Waajira Bulchiisichaa Obbo Taakkalaa Tolasaa himaniiru.
- Godina Kamashiitii abbootiin warraa kuma 13 ol buqqa’an
- Hoggantoonni godina Kamashii afur hidhattootaan ajjeefaman
- Gambeellaatti namoonni sagal lubbuu ‘dhaban’
Uummanni Oromoofi Amhaaraa kan buqqa’an aanaalee Naannoo Beneshaangul Gumuz keessatti argaman kan akka Baloo Jigaanfoyiifi Yaasookeessaa akkasumas aanaalee Oromiyaa daangaa irra jiran akka Haroo Limmuu, Soogeefi Saasiggaa keessaadha.
Qondaala Kominikeeshinii kan ta’e Eebbisaa Tafarii haala namoonni aanaalee Godina Wallagga Bahaafi Lixaa Naannoo Beneshaangul Gumuz waliin wal-daangessan keessa itti qe’eefi qabeenya isaanii irraa buqa’an aanaa Laaloo Assaabiitti argamee taajjabeera.
Eebbisaan bakka firoonni isaa irraa buqa’an Wallagga Bahaa Aanaa Saasiggaas akka quba qabu duubbta. Akka inni jedhutti, ammallee namoonni birmannaan ga’aan gama gageenya isaanii mirkaneessuutiin dafanii nu qaqqabaa hin jiran jechuun komee dhiyeeffachaa jiraachuu dubbata.
Akka Obbo Taakkalaan jedhanitti namoonni buqqa’an kun aanaa Saasiggaa, magaalaa Naqamtee, aanaa Haroo Limmuufi aanaa Guutoo Giddaa magaalaa Ukkee keessa qubatanii jiru.
” Dubbii kana tasgabeessuudhaaf akka qaama nageenyaatti raayyaan ittisa biyyaa gidduu galee hanga danda’ame haarsaa kaffalee rakkoon kun akka kana caalaa hin babal’anne hojjetameera. Uummanni Oromoofi poolisiin Oromiyaallee rakkoo sana tasgabeessuudhaaf haarsaa guddaa kaffalaa jira.”
Rakkoon kun uummata Oromoofi Beneshaangul Gumuz gidduutti kan uumame waan hin taaneef dargaggoonniifi uummanni Oromoon bal’aan haala uumame kana obsaafi tasgabbiidhaan hojjetaa jiru kan dubbatan Obbo Takkalaan, “Namoonni du’an hunduu daangaadhuma keenya keessa seenuudhaan ajjeefaman,” jedhan.
Bulchiinsi qaama nageenyaafi humna ittisa biyyaa dabalatee hojii tasgabeessuu cinaatti namoota jijjiirama akka biyaatti dhufe duubatti deebisuudhaaf hojjetan uumata waliin saaxiluufis hojjetamaa jira. “Hanga ammaatti namoonni yakka raawwataniiru jedhaman gama Beneshaangul Gumuzirraa 40 ta’an raayyaa ittisa biyyaatiin to’annaa jala oolaniiru. Gama Oromiyaarraa ammoo shan to’annaa jala oolaniiru,” jedhan Obbo Taakkalaan.
namoota buqqa’an kanaaf gargaarsa barbaachisu kan jiraattonni magaalaa Naqamteefi naannoo ishee taasisaa jiran irratti dabalataan gabaasanii gargaarsa dabalataa mootummaa naannoorraa eeggachaa jirras jedhan Obbo Taakkalaan.
Rakkoon uumame kun rakkoo uummata lamaan gidduutti kan uumame akka hin taane barree bulchiisni gama lamaaniinuu jirru bu’uurarraa furuudhaafis alkaniifi guyyaa dhimma nageenyaarratti hojjechaa jirra jedhan, Itti-gaafatamichi.
Rakkoon uumame kun rakkoo uummata Oromoofi Beneshaangul Gumuz gidduutti uuma me miti kan jedhan Itti-gaafatamaan kun, namoota fedhii addaa naannoo sanarraa argachuu barbaadanitu akka dhuufaafi gareetiin socho’aa jiraachuu qoarataa turre jedhu.
“Rakkoon kun akka uumamu karoorsanii baajataan deggeranii bifa adda addaatiin socho’anii rakkoon kun uumameera.
Ka’umsi rakkoo nageenyaa kanaa humna kiraa sassaabdotaa naannoo sana keessa jiran bifa adda addaatiin uummanni naannoo daangaa jiraatu walitti bu’uuf hojii isaan hojjetaa turan hordofamee mootummaatti beeksifamaa tureera jedhan Obbo Takkalaan.


text:
Harmee,! warri ollaa keenyaa maaliif boo’uu?” jettee, Caaltuun haadha ishee gaafatte. Haati Caaltuu-Aadde Guddattuunis, “ Waan gaddaniif ta’uu danda’a “ jettee Caaltuuf deebiste. Haati Caaltuus, daa’ima ollaa ishee duute awwaalanii akka dhufan ilmoo ishee Caaltuutti himuu hin barbaadne. Yeroo abbaan manaa ishee sirna awwaalcharraa gara mana isaniitti galanis, Guddattuun yaada ishee dhiphise kana irratti abbaa … Continue reading Lubbuu Daa’immanii Du’a Irraa Baraaruu!
Month: January 2017
Aadaa Oromoo keessaa ijoollee hurursuun aadaa gaarii qabnu keessaa tokkodha.Huruursuun Sossobuu ykn Afaan Ingiliziitiin “lull”kan jedhamu waliin caalaa wal gitu danda’a. “Hush” inni jedhamu kun “usi”ykn “callisi” kan nuti jennu waliin wal gita. Ingilizootis ijoollee haala nuti sossobnuun ykn huruursinuun huruursu waan ta’eef dhimma kana irratti aadaa walfakkaatu qabna jechuu dandeenya.Aadaan keenya kun utuu hin … Continue reading Huruursa Daa’immanii!
Hayyooti fayyaa daa’imaanii akka jedhanitti, daa’imni dhalatanii hanga ji’a ja’aatti harma haadhaa malee nyaati gara biraa akka isaan hin barbaachisne gorsu. Kun dhugaa saayinsii fayyaadhaan mirkanaa’edha:- Harmi haadhaa wanta guddinaa fi jabina daa’imaaf barbaachisu mara of keessa qaba. Nyaanni gara biraa daa’imaaf gaarii ta’e hin jiru.Harma hoosisuun kan caalu hin jiru. Harma hoosisuun daa’imman irraa … Continue reading Harma Haadhaa!
Jaallatamtoota dubbistoota barruu keenya SiifSiin! Bakka jirtan maratti nagaan koo isin haa qaqqabdu. SiifSiin maxxansawwan darban keessatti qooda fudhannaa kootiin waan wal barree natti fakkaata. Ammas SiifSiin jildii 8 kana irratti dubbii hayyoonni addunyaa bebbeekamoo dubbatan keessaa muraasa akka armaan gadiittan isiniif dhi'eessa. Akka isin irraa barattan nan abdadha. Dubbisa gaariin isiniif hawwa. Maartiin Luuter … Continue reading Hayyoonni Maal Jedhuu?
Mootiin gaaf-tokko namni gaaffiiwwan sadan kanaaf deebii gahaa ta’e naaf kennuu danda’u sababa kamiin illee yoo himatamee mana isaa fi qabeenya isa irraa ariyatamee jooraa hin ta’u. Itti dabalees, badhaasa guddaa na biraa argata jedhee guutummaa biyya isaa keessatti beeksisa baase. Gaaffiwwan isaas:-Waan hundumaa hojjechuuf yeroo mijataan kami? Namoonni waliin hojjechuuf baay’ee barbaachisoo ta’an eenyu … Continue reading Gaaffiwwan sadan!
Ummanni Oromoo tooftaalee aadaa walitti bu’insa uumaman ittiin furuufi seera kabachiisu hedduu ni qaba. Namoota lama, maatii, gosa lama, sabaafi sablammoota olla ummata Oromoofi wkk. Gidduutti wal dhabinsa ykn walitti bu’insa uumamu aadaa araaraa maanguddoo hawaasaa Oromootiin kan furamanidha.Wal dhabdeen bifa akkanaatiin uumamu kun jabaatee gara qaama hir’isuu ykn lubbuu baasuutti kan cee’u yoo ta’e … Continue reading Gumaan Maali?
Jiraatu hin jiru Jiruu jiruu gadii Sammuu harki badii Gadadoo farrisaa Injifamuu faarsaa Hin horsiisu hin gabbisu Elmatee hin unatu Silga hin dhandhamatu Kaatee hin dhaqabu Lugna jiruu du’aa Jiruu ofitti gaabbaa Onnee qalbii dhabaa Duulee hin booji’uu Boojiamees hin beeku Ajjeesee hin dibatu Geerareetu hin dhaadatu Niitii hin qaadhimatu Ilma hin dhalchatu Jagna maaltu … Continue reading Lugni jiru hin qabu
Waa’ee badhaasa Noobeelii sadarkaa adduunyaa irratti waggaa waggaadhaan kennamu beektuu? Badhaasi Noobeelii sadarkaa adduunyaa irraatti Saayinsii Fiiziiksii, Keemistirii, Fiziyolojii (waldhaansa fayyaa) Dinagdee fi Nagaa buusuudhaan adduunyaa keenyaaf namoota gumaachaa olaanaa galmeessisaniif kennamudha.Iddoon badhaasi kun itti kennamu biyya Siwidinii magaalaa Isitookholmii fi biyya Norweey magaalaa Osloo keessatti. Kaayyoon barreefama kanaa seenaa ka’umsa badhaasa Nobelii fi namni … Continue reading Alfred Noobelii fi Bu’aa inni addunyaa kanaaf buuse!
Namni sadarkaa jireenyaa adda addaa keessa akka darbu nama hundumaaf ifaadha. Yeroo sadarkaa jireenyaa kana keessa darbus ilaalcha inni ittiin wantoota isa quunnaman ilaalu, ilaalcha adda addaa ta’a jedheen yaada. Kana malees ilaalcha isaanii keessatti mul’ata ittiin waa ilaalanii adda baafatan namootni hin qabnes baayi’een jiru. Kanaaf yeroo hedduu namootni akka kanaa ni ilaalu malee … Continue reading Akkaataan Ilaalchaa Akkaataa Jireenyaaf Murteessadha!
Joorseen utuu gargaarsa hin dhabin haala kashalabbummaa isaa irraa kan ka’e barumsa isaa kutaa saddeet irratti dhiisee warra isaa jalaa badee magaalaa Finfinnee keessa hojii hanna irratti bobba’ee jiraata. Magaalaa Finfinnee gabaa ganda Agamsaa (Markaatoo) ,Malkaa Daabbuus (naannoo irraangadee karaa Charchil) Roobii (Nafaas silkii) Baddaa Ejersaa (Raas Kaasaa) Birbirsa Gooroo (Piyaassaa) jedhamanii fi walumaa galatti … Continue reading Joorsee


text:
Qabsoon waan ulfaattuu walxaxaa tokko kutanii darbuudha. Adeemsa waan tokko injifachuuf ifaajjii guddaa taasisnu Qabsoo jedhama. Qabsoon wanta addunyaa kanarratti wareegama nama baasisuudha. Addunyaa kanarra jiraachuuf namni kamuu Qabsoo gochuu qaba. Adeemsi nuti guyyaa guyyaan jireenya injifachuuf, rakkina mohachuuf, gadda iira aanuuf, siqiiqii dabarsuuf, garbummaa jalaa bahuuf taasisnu qabsoo jedhama.
Isaan olii keessa waan irratti dubbachuuf hedu qabsoo garboonfataa qarisiisuuf sabni tokko wal ijaaree taasisudha. Garboonfataa konkolaachiftee biyya abbaakee kabachiisuuf qabsoo gaggeessuu si gaafata. Qabsoo gaggeessuun dura guutummaa jireenyakee mara aarsaa gootee sabaaf laachuu si barnaachisa. Gaafa jireenya mataakee gattee uummatakeef dalaguu jalqabderraa kaatee ati qabsaa’aa jedhamta. Jireenya mataakee gattee uummataaf of laachuun qabsoo gaafata.
Qabsoo keessatti aarsaa gootee uummataaf of laachuu jechuun, waa’ee dantaa ofii irra kan uummata ofii dalguudha. Waa’ee ofii dursanii kan uummataa dhiphachuudha. Waa’ee qoonqoo ofiif mukaa jirmatti bu’anii dhagaa walirra tuulani Gamoo ijaaruu dhiisanii uummataaf dalaguudha. Yeroo dheeraaf waa’ee uummata ofii yaadanii dalaguudha. Kun adeemsa qabsooti. Qabsoo keessatti; qabsoo garbummaa dhabamsiisuu gaafa gootu uummata kee biratti ilaalcha hadhaa qabaachuu dandeessa. Sunis haalawwaan ati qabsoo keessa dabartu kan calaqisiisan ta’uu hubatuu qabda. Qaamni akkasuma Jaarmiyaan ykn dhaabni uummatakee cunqursu karaa addaa addaan duula jibbiinsaa sirratti nii bana. Duulli sun holola garaagaraa gaggeessun akka uummannikee dhageettiikee dhabu cina darbee uummannikee akka si balaaleffatutti karoorri garboonfataa biraa sitti baha.
Sun ammoo akkati deggarsaaf deggaraa dhabdee duula garboonfataa dhabamsiisuu ati hingooneef sirratti banama. Duula sana karaawwan hedduun sitti banuu dandaa’a. Qabsaa’aa fakkaachuun si hadheessuu, gantuu si fakkeessuu mala. Kun hundi adeemsa qabsoo ta’uu beektee irra aanuu akkati qabdu jabeesseen siif hima.
Har’a qabsootti jirra. Qabsoon keenya goolii dhumaa bira gaheera. Qabsoon itti jirru wareegama hedduu nu baasiseera. Kaawwan Keenya itti reebamnee caccabnee, ittis dhiignee ari’atamnee ari’atamaas jirra. Kaanneen kaawwan ammoo akkuma uummataaf jireenyasaanii aarsaa godhaniti lubbu nuu kennanii lafa dhugaa deemaniiru. Isaan daandii Bilisummaa curuu irratti qoree summaahaan lubbuun taraniiru, nutimmoo imaanaa harkaa fuunee toorasaanii qabannee jirra. Har’a abbaan qabsoo uummata Oromoo cinatti ilaalcha gaarii hinqabu. Kun ammoo waan garboonfataan irratti hololchiisaa tureef akka uummanni jibbiuf shira xaxaa tureen ta’uu beekuu qabna. Ilaalcha dabaa uummanni akka qabsaa’aa isaaf qabaatuuf hojii TPLF dalagaa tureef dalagaa jiru hedduu bal’aaf dheeraa ture. Sanarra akka aanus waan beekuuf qaamni uummataaf hojjetu kaayyoo tokkicha ganama qabatee bahe kaayyoo Bilisummaa waliin cichee qabsoo isaa itti fufee jira. Hanga Bilisummaatti akka itti fuguuf dhaadannoosaa yeroo maraa keessatti nii haareffata.
Qabsaa’aa
Qabsaa’aa jechuun qaama waan tokko argachuuf tattaafatudha. Adeemsa waan dhabaniif waan saamaman deeffachuuf taasisnu qabsoo akkuma jenne, qaamni waan sana raawwachuuf aarsaa of taasisu qabsaa’aa jedhama. Qabsaa’aan gosoota hedduu jira. Qabsaa’aa Garaa, qabsaa’aa uummataa jechuun gabaabinaan ilaaluu dandeenya.
Qabsaa’aa Garaa
Qabsaa’aan kun waan qoonqoosaa qofaaf kan ifaajaa ooludha. Waa’ee maatiisaaf akkasuma dhalasaallee yaaduun kan itti hir’atudha. Namoonni akkanaa baadiyyaa keessatti yeroo hedduu waan qaban gurguruurra taranii lafa irra taa’an illee gurguruun dhalasaanii rakkinaaf gadadoof kaadhimu. Qabsaa’aan garaa kun waan qoonqoosaa galu argannaan injifataadha. Yeroo kamuu waa’ee nyaachuu isaaf dhuguu isaatu sammuusaa qirqirsaa oola. Rakkina garaa guutachuuf kan hedduu dadhabaa ooludha.
Qabsaa’aa Uummataa (Lammii)
Qabsaa’aan uummataa uummata ofiitiif ifa guddaa baasuu kan ifaajuudha. Qabsaa’oonni kun gosoota hedduu jiru. Qabsaa’onni uummataa
1, Qabsaa’aa Riqicha
2, Qabsaa’aa Walawalamaa (raafamaa)
3, Qabsaa’aa habaqii (kosii)
1. Qabsaa’aa Riqicha
Qabsaa’ota jiran keessaa tokko qabsaa’aa riqicha. Qabsaa’aa riqichi akkuma maqaasaa Riqichadha. Yeroo kamuu Kaayyoosaarraa hinsocho’u, hindhommoqu. Waa’ee isaarra karoora uummatasaa guddisuu, uummatasaa waanjoo halagaa jalaa baasuu, uummatasaa addunyaarratti beekamtii addaan gonfuu irratti dabarsa. Waa’eesaa irratti yeroo muraasatuu dabarsee kan uummataaf qooda olaanaa laata. Qabsaa’aan kun daandii garboonfataa of jala aansanii irra ce’uuf toluu dhaloota duubaan dhufuuf ta’a. Riqicha ta’ee dhaloota qabsoorratti guddisa. Riqicha ta’uun malaaf tooftaa qabsoof tooftaa siyyaasa uummatasaa dhaloota duubasaan dhufu barsiifata.
Bara kamuu hanga Bilisummaatti qabsoo jalqabe biraa hinafu. Qabsoo keessatti guddatee qabsoo keessatti du’uu filata. Hanga Bilisummaaitti sossobbaaf gowwomsaa garboonfataatiin hinshiminu. Waan uummatasaa baasuuf nyaatu dursee xiinxalee uummataaf balballoomsa. Du’aaf badiisa biyyasaa oolcha. Qabsaa’aa haqaa isa kana. Isa bubbeen siyyaasaa garboonfataa bakkaa hinsoochoofne, isa afarsaan qaamota inni irratti qabsaa’uu qilleensaaf hinlaanne qabsaa’aan Riqichi abbaa haqaaf haqaan uummataaf dhaabatutu kana. Waa’eesaaf dantaasaa lafa kaahee, jireenya isaaf, mi’aa dargagummaa, mi’aa jireenyaa isaa hongeessee uummataaf dhalatee uummataaf jiraatu qabsaa’aan kana. Haa ta’uutii uummata qabsaa’u cinatti marartee karaawwan hedduun argachuu dhabuu mala. Sababaan ammoo qaama inni falmuuf qaamanni irratti qabsaa’utu isaaf uummatasaa gidduutti summii jibbaa biifa. Holola dharaa irratti balballoomsa. Ta’us uummannikoo na oodeera, na loleera jedhee adiiyyootti uummatasaa gatee, daanga biyya abbaasaa eeguu dhiisee hindeemu. Riqichadha hinsocho’u. Kana qaba qabsoon Oromoo. Kanaaf hangana jiraatee Bilisummaa cinaan nu gahee jira. Dhugaan qabsaa’aa Riqichaas galaa jira.
2. Qabsaa’aa Walaawalamaa (raafamaa/dhommoqaa)
Qabsaa’aa dhommoqaan Gosoota qabsaa’otaa keessaa tokko ta’ee kan jabina dhabudha. Laafaadha nii dhommoqa, nii raafama. Qabsaa’aa kana humna guddaanis xinnoonis nii sochoosa. Jabina ha dhabu malee Bilisummaa uummatasaaf ganamaa galgala hirriba dhaba. Qabsaa’aa jabaa ta’uu baatus Bilisummaa sabasaatti nii amana. Garuu jabina hinqabu. Adiyyootti qabsaa’aa gatee jireenya dhuunfaasaas qabsoo uummataas wal keessa gaggeessa. Dhuunfaattis of hongeessee uummataaf jiraachuu hinfedhu. Qabsoo uummatasaas gatuu hinbarbaadu. Kanaaf waa lama wal cina dhiiba. Kun uummatichaaf balaadha.
3. Qabsaa’aa Habaqii (Kosii)
Gosoota qabsaa’otaa keessaa tokko Qabsaa’aa Habaqiidha. Qabsaa’aa kana qaanuma itti dhufutu qilleensaaf kaadhima. Waanuma qilleensi raasuudha. Yeroo hedduu jabinaaf guddina waan hinqabneef bubbee Siyyaasaatu bakkaa dhabama godha. Qabsaa’aa waan itti dhufuuf namni martis qabsaa’aa uummataa itti fakkaatuudha. Qabsaa’aan kun maqaasaa hedduu jaallata. Of dhadeessuu, of guddisuu hunda caalaa barbaada.
Yeroo hedduu qaama Warraaqsaaf qabsaa’ota cichoomoo ykn Riqichaan waan dalagamu akka waan isa ta’eetti haasa’ata. Qabsaa’aan kun hidhaa garboonfataa galuuf illee yeroo hinfudhatu. Haa ta’uu malee waanuma hingoonetti hidhamee waan qomoo qabsaa’otaa ta’ee qofaaf dararamuu mala. Waanuma inni hidhamee baheef uummanni duukaa luucca’uu hinbarbaachisu.
Qaamni tokko gaafa hidhu akkasuma namni tokko maqaa siyyaasaan gaafa hidhamu hiikamuusaa akkuma gammannu maaliin bahe? Akkamiitti bahe? Mana hidhaa keessatti amala akkamii calaqqisiisaa ture? Gantuudhaa? Kaayyoorratti jabaataadhaa? Jedhee gaafachuun dirqama uummataati. Waggaa 60 iyyuu maa hinidhamne murteessaan kaayyoof dhaabbachuutu qabsaa’aa haqaa nama taasisa.
Qabsaa’ota habaqii uummanni Oromoo hedduu horateera. Qabsaa’onni kun wal dhaadeessuu, wal arboomsuu, waan itti dhufe faarsuu irratti yeroo isaaniis kan uummataas gubuu yaalu. Qabsaa’onni kun nama afaan ho’aa dubbate jala hiriiru. Qabsaa’aa habaqii akka hintaanen sin abdadha!
Horaa Bulaa
Qalbeessaa Dhangi’aan
Finfinnee Oromiyaa
Bitootessa 31,2018


text:
Abbaa wangeelaa jaarraa 20ffaa beekamaa lammiin Ameerikaa Bilii Graam umurii isaanii waggaa 99tti har’a addunyaa kana irraa du’aan boqotan.
Biilii Graam biyyoota 185 addunyaa irra jiru keessa kan jiru uummata miliyoona 200 ta’utti wangeela ennaa lallaban yeroo mara Macaafa Qulqulluu ol kaasaanii agarsiisuu dhaan ture.
Ennaa isaan yaaroo hafuuraa qopheessan uummata kumaan laka’aman kan irratti argaman ennaa ta’u TV fi saatelaayitii dhaan uummata miliyoonaan laka’amu wangeelaan dhaqqabaniiru.
Biilii Graam waggoota torbaatamaaf ennaa Wangeela lallabaa turan Gooftaa Yesuusiin Ofitti fudhatanii Simachuun mala tokkicha nagaan ilmaan namaaf argamu jechuun labsaa turan.


text:
They are killing our brightest people and arresting and harrassing our uncompromising political figures.
0s of 1000s of Oromo are unlawfully incarcerated.
Over 300 Sidama to date remain in various prison cells.
These unionists are hellbent on reinstating their barbaric rule ditched in the bin over 47 years ago.
#NO#TO#UNIONTARIST IDEOLOGY!!
#YES#TO#FEDERALISM#!
#FREE ALL #OROMO #PRISONERS!
#FREE #ALL #SIDAMA #PRISONERS!
#STOP#STATE#TERRORISM IN #OROMIA!!
BB$: Adoolessa 29/2020
Gameessi Siyaasaa Obbo Jawar Mohammad guyyaa har’aa Mana Murtitti dhiyaate Manni Murtii guyyoota dabalataa 12 irratti dabaluu Abukaatonni dhimma Obbo Jawar Hordafan himanii jiru.
Qorattoonni dhimma hidhamuu Jawaar qoratan guyyaa dabalataa guyyaa 14 gaafatan. “Dubbii Jawaar OMN irratti godheen, lubbuu badeef, qabeenya barbada’eef ragaa namaa fi sanada dabalataa kutaalee biyyaa hedduurraa fiduuf yeroo nu barbaachisaa ” jechuun guyyoota dabalataa gaafatan akka manni mutii murteesuf saba dhiheessan.
Abukatonni dhimma Jawar hordofanis, yaada qorattootaa kufaa akka tahu “Sababni qorannoon kun dhiibbaa siyaasaa gochuuf malee yakka qorachuuf miti, himanni dhiyaate dimshaasha Jawar wajjiin waan walqabatu hin qabu, maammilli kun yoo bahe dhiibbaan inni qorannaarratti taasisu qorattootaan hin ibsamne, yeroon hanga ammaatu gahaadhaa oli kan jedhuu fi kkf tarreessuun yeroon dabalataa kennamuu hin qabu ” jechuun falmuu isaanii Abukaattonni Obbo Jawar ibsanii jiru.
Obbo Jawar Mohammad yaada dhaddachatti kennaniin “ani nama siyaasaa karaa nagaa gaggeessu, siyaasni nagaa fi cehumsi gara demokirasii akka milkaahuuf nama hanga feesisu ol hojjechaa jiru malee yakkamaas shakkamaas miti, Ijoollee eegdonni fi warri hidhaman kaanis namoota qaama nageenya keessa turaniifi naamusa qaban ka clearance argatanii fi hanga Masaraa mootummaattuu amanamoo tahanii hidhannoo waliin na waliin masaraa fi qaamota mootummaa bira seenaa turani malee yakkamtoota miti, waan badee ani ijaaree fakkeessanii dhiyeessuun sirrii miti. Kaayyoon ana hidhuu Election keessaa na baasuufi malee ani yakka takka akkan hin qabne qorattoonni tolchanii beeku” jechuun dubbachuu isaa Abukaatonni himanii jiru.
Dabaluunis Obbo Jawar dhimma Miidyaan Mootummaa Qofti dhaddacharratti argaman ilaalchisee ” Media’ mootummaa qofatu hayyamame, narratti public opinion shape godhanii ‘public trial’tu narratti godhama” jechuun yeroo dubbatutti,
Manni murtii garuu “miidiyaan nan uggurame jedhu iyyataan haa dhiyeeffatu, dhimma politikaaa mana murtiirratti dhiibbaa taasisuuf jettanii asitti kaasuu hin qabdan jechuun yaada Jawar fi abukaatotaasaa kufaa godhee fuulduraafis hin kaasinaa jedhee yeroo beellama guyyaa 12 hayyameera. Beellamni, Hagayya 11/2020( Hag 5, 2012 A.L I )qabamee jira.
BBS: Bultum Broadcasting Services
KMN:- adoolessa 29/2020
====================
Oolmaa dhaddacha Obbo Jawaar Mohaammada ilaalchisee turtii abukaatoo isanii obbo Tulii Baayyisaa waliin.
Seenaadhaaf !
Bara dhufaa darbaa kana arginee hin beeknu, ilmi namaa akkanatti dararamaa, Akka beeyladaa ta’i jedhaa namummaa irraa mulqaa ? Namni qaama mootummaan eega qabame seeraaf dhiyaata malee biyya kamittuu akkana godhama jedhee hin amanu an.
Oromoo akka ol hin kaanettan cabsa #Abiyoot_kasahny tu jedhe


text:
Prezidaant Doonaald Traamp jimaata darbe hariiroon Israa’elii fi Sudaan gidduu jiru haareffamuu isaa ennaa ibsan haleellaa Masriin hidha Abbayyaa irratti raawwattu erga tuqanii booda waajjirri muummicha ministeeraa ibsa baasee jira.
Itiyiipiyaan laggeen ishee daangaa ce’anii yaa’an ilaalchisee mala haqaa fi sababaa qabu kan fayyadamtu ta’uu kan tuqe ibsi kun lammiiwwan Itiyoopiyaa misomaa fi fedhii fi murannoo isaan qaban shakkii tokko malee kan ragaan ba’ameef hidha kanaaf tokkummaan deggersa isaan gumaachanii jedha ibsichi.
Itti aansuu dhaanis hidhi sun biyyi tokkoo fi uummati ishee boonu jireenya isaa darbetti gadduu dhiisee waan hin danda’amne kan fakkaatu kan of harka galchuuf kan qabsaa’o mallattoo jijjiiramaa ti jedha.
Akkuma kanaan ganna darbe boqonnaa duraa kan lagaasana bishaaiin guutuu ijifannoo tokko ta’uu mul’isa jedha ibsi sun. Ijaarsa hidha Abbayyaatti dabalee Itiyoopiyaan biyyoota toora lagi kun itti dhangala’u waliin fayyadama haqa qabuuf walii galtee agarsiisuuf fedhii isheen qabdu sirriitti mul’isuu ishee isi sun ereera.
Karaa gamtaa Afriikaan biyyoota naannoo lagi kun itti dhangala’uu gad jiran waliin marii geggeessitus ibsi kun akka raga tokkootti ibsi sun tuqee jira. Haa ta’u malee qaamotiin hangi tokko har’as Itiyoopiyaan walii galtee haqa hin qabneef akka iseen jilbeenfattu gochuuf doorsiisaa kan jiran ta’u ibsi kun tuqee jira.


text:
Godina Booranaa Aanaa Dirreetti dhukkubi tiitte gurraacha jedhamu, namoota kudhanii ol ajjeesuu jiraattonni himan.
Baatii sadii as godina Booranaa Aanaa Dirree ganda Magaadoo keessatti weerara dhukkuba tiittee gurraacha jedhamu ka ciniinnaa tisiisaan namaa namatti darbuun lubbuun namoota kudhanii darbuu jiraattonni dubbata. Jiraataan Magaadaa obbo Kateelo kottoo ammallee nami ganda isaanii dhukkuba kanaan rakkachaa akka jiru dubbatu.
Obbo Kateelo namootni dhukkbsatan hedduun yaalaaf gara Hospitaala yaaballootti geeffamanii jiraachuu himanii, mucaan obboleessa isaanii ganna lamaa dhukkubuma kanaan lubbuunshee darbuu dubbatan.
Jiraataan Ganda Magaadoo weerara dhukkubaa ganda isaanii keessatti mudate to’achuuf mootummaan haga danda’e yaalus dhukkubi kun ammaa ummata miidhaa jiraa jedhu.
Waa’ee dhibee jiraattota miidhaa jiru kana waajjira Eegumsa Fayyaa godina Booranaa gaafannee jirra. Obbo Wegenee Alemaayyehu qajeelcha eegumsa fayyaa Godina Booranaatti dursaa kutaa qorannoo dhukkuboota naannoo ho’aatti mullataniiti.
Obbo Wegeneen dhukkubni kun ganda kana keessatti waantinni mullateef biyyeen kootichaa, buphaa titiisi kun itti wal hortu waan jiruuf ta’uu himanii jiru.
Dhukkuba kana to’achuuf hawaasi godina booranaa bakka titiisni kun itti wal hortu akka irraa fagaatu, agoobara uffutanii bulanis jiraattota naannoof mootummaan raabsaa jiraa jedhu. Dhukkubi kun weeraraan mullachuu isaafis qorataan laabraatorii Biiroo Eegumsa fayyaarraa fuudhee deemee akka jiru, gabaasi isaas guyyoota sadan dhufan keessatti ifa ta’ee tarkaanfiin itti aanu fudhatams jedhu.


text:
Mootii Abbaltii Tufaa Waloo fi Barreessaadha. Kuusaa walaloo 'Dhaala' jedhu, akkasumas kuusaa Asoogawwan ykn asoosama gaggabaaboo 'Siidaa fi Asoosamoota biroo' jedhu barreessuun dubbistoota biraan gahee jira.
Mootiin Vaayirasii Koroonaatiin qabamee ka ture yoo tahu ammma fayyee gara hojii isaatti deebi'ee jira. ' Kooviid-19, dhibee diina ofiifuu hawwan waan hin taaneef, uummatni jabeessee of eeggachuu isaa itti fufuu qaba.
Namni kamiyyuu lubbuu ofiitti qoosuu hin qabu, irraa of eeggachuu qaba' jedha.


text:
Ibsa Ijjannoo, Oromiyaa Xiqqoo (Minnesota)
Guyyaa: Sadaasa 02, 2019
Nu, Oromoonni, steeta Minnesota (Oromiyaa Xiqqoo) keessa jiraannu, Sadaasa 02, 2019, 2019, galma Hawaasa Oromoo Minnesota keessatti walgeenyee, haala yeroo ammaa Oromiyaa keessa jiru irratti gadi-fageennaan erga mari’anneen booda, sagalee tokkoon murtiilee asii gadii murteessinee jirra.
- Yaalii Ajjeechaa qaama mootummaatiin obbo Jawaar irratti yaalame hadheeffannee balaaleffanna.
- Gantootaa fi yakkamtoonni yaalii ajjeechaa kana keessatti hirmaatan, keessattuu, namoonni sagalee fi maqaan isaanii beekkame, Komaandar Endaalee fi kfk. hatattamaan seeratti akka dhiyaatan gaafanna.
- Qaamni mootummaa, kan gubbaa-hanga-dakaatti (top-to-bottom) ajaja kenne, hatattamaan seeratti akka dhiyaatu gaafanna
- Gootota Oromoo, kan ajaja seer-malee (illegal) fudhachuu diduudhaan lubbuu obbo Jawaar Muhaammad baraaran haalaan galatoomfanna.
- Humni “Nuti Nafxanyaa dha’ ofiin jedhu, kan qawwee hidhatee Oromiyaa jeequmsa guddaa keessa galchaa jiru, hatattamaan seeratti akka dhiyaatu gaafanna.
- Doorsisaa fi ajjechaan humna ‘Nuti Nafxanyaa dha’ ofii jedhuun, sabaaf-sab-lammoota irratti deemsifamaa jiru hatattamaan akka dhaabatu gaafanna.
- Qaamni ‘Nuti Nafxanyaa dha’ jedhee dhaadatu kun, gumaa Calii Calanqoo fi Aanolee hatattamaan akka baasu gaafanna.
- Manneen Amantaa, kanneen meeshaa waraanaa kuusuudhaan humna ‘Nuti Nafxanyaa dha’ ofiin jedhu hidhachiisan, hatattamaan seeratti akka dhiyaatan gaafanna.
- Qaamonni meeshaa waraanaa hidhatanii magaalaalee Oromiyaa keessatti jeequmsa uumaa jiran hatattamaan seeratti akka dhiyaatan gaafanna.
- Miidiyaaleen humnota nafxanyaa, kan kaayyoo fi seenaa sirna Nafxanyaa faarsuudhaan, walitti-bu’iinsa sabaaf-sablammootaa uumaa jiran hundi, hatattamaan Oromiyaa keessaa akka bayan gaafanna.
- Mallattooleen sirna Nafxanyaa, Siidaan Minilik fi Haylesillaasee, hatattamaan Oromiyaa keessaa akka buqqa’an gaafanna.
- Mootummaan naannoo Amaaraa, Oromoota Wolloo fi sabaaf-sablammoota naanoo fi ollaa Amaaraa jiraatan irratti duuluu hatattamaan akka dhaabu gaafanna.
- Mootummaan Oromiyaa, lubbuu ilmaan Oromoo tiskuudhaan, dirqama isarraa eegamu akka bahatu gaafanna.
- Mootummaan Dr. Abiy, maqaa ol-aantummaa seeraa eegsifna jedhuun, ‘Komand poostii’ seer-malee, Wallagga, Gujii fi Boorana irrati labse, hatattamaan akka haqu gaafanna. Ajjeechaa, hidhaa, dararaa fi doorsisa ummata keenyarratti deemsisaa jiru ni balaalleffanna. Namoota duguuggaa sanyii Oromoo keessatti hirmaatan hunda seeratti akka dhiyeessu gaafanna.
- Duulli Miidiyaalee Oromoo; OMN, ONN, kfk. irratti adeemsifamu hatattamaan akka dhabatu gaafanna.
- Doorsisni mootummaa Dr. Abiyyiin, Sabboontota Oromoo, Rogeeyyii fi hooggantoota Oromoo irratti adeemsifamu hatattamaan akka dhaabatu gaafanna.
- Yaaliin ajjeechaa fi doorsisni sabboontoota Oromoo, ODP keessa jiran irratti deemsifamu hatattamaan akka dhaabatu gaafanna.
- Sabboontonni Oromoo, mana-hidhaatti guuraman, hatattamaan akka gadi-dhiifaman gaafanna.
- Magaalaaleen Oromiyaa, Finfinnee, Dirre-Dhawaa fi kfk. hatattamaan bulchiinsa Oromiyaa jalatti akka deebi’an gaafanna.
- Afaan Oromoo, hatattamaan afaan hujii federaalaa akka ta’u gaafanna.
- Saamichi Lafaa fi qabeenya Oromiyaa hatattamaan akka dhaabatu gaafanna.
- ODPn qophaa ofii nagaa ummata keenyaa tiksuu, Oromiyaa tasgabbeessuu fi bulchuuf, dandeettii, ogummaa, gahumsa waan hin qabneef, Gaaddisni Hooggansa Oromoo, dirqama kana gamtaan akka ofirratti fudhatu gaafanna.
Jaarmayoota marii ummataa qindeessan (co-sponsor organizations of the public forum):
- Oromia Support Group
- Waldaa Dubartoota Oromoo Idil-Addunyaa
- Agoobara Hawaasota Oromoo Ameerikaa Kaabaa
- Gurmuu Deeggarsa Qeerroo Idil-Addunyaa
- Gumii Oromiyaa Addunyaa


text:
“Oromooni Naannoo somaaleerraa sababa Oromoo tahanif qa’ee isaanirraa buqaa’ani aanaarra turan keessaa waarri Aanaa Burqaa Tirtiraa iyyaannadhaf Harar godina dhufanii jiran
“Oromooni Naannoo somaaleerraa sababa Oromoo tahanif qa’ee isaanirraa buqaa’ani aanaarra turan keessaa waarri Aanaa Burqaa Tirtiraa iyyaannadhaf Harar godina dhufanii jiran. Namoonni baayyinni isaani Hawwaan 30 daa’ima 45 dargaaggeessa10nifi abbaa warraa 18 tahan nutii erga naannoo somaaleerra buqqaanee dhufnefi as gidduu waan dalaganneerra arihamnee waan dhufneef rakkoo hamaa keessa jirra jedhu. Yeroo ammaa kanattiis maskiida araattanyaatti walitti qabamani jiru. HANGA YOOMI LAATA!”
Jawar Mohammed


text:
Ministirri Muummee Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad baqattoota Sooriyaa daawwatan.
Caamsaa 14/2012 (TOI) – Xumuramuu sooma Ramadaanatiin dura Iida gaarii hawwuuf baqattoota Sooriyaa daawwachuu isaanii Dr.Abiyyi beeksisaniiru.
Dooktar Abiy Sooriyaanonni kanneen walwaraansa hamaa biyya isaanii baqachuun, Itiyoophiyaa da’annaa taasifachuu isaanii eeruun, baqattoonni kanneen xumura Ramadaanaa kabajaan dabarsuutu irra jiraatas jedhaniiru.
Itiyoophiyaan lakkoofsa baqattootaa olaanaa simattee keessummeessaa jiraachuun ishee ni beekama.
Namoota jireenyii fi biyyi isaanii waraanan miidhamaniif Itiyoophiyaan da’annaa ni laattis jedhan muummee ministiraa.


text:
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Deparmantiin mana fayyaa Iowa akka gabaasetti namni haarawa Covid-19 duee 13 yoo tau namni haarawa qabame ammo 468 dha. Guyyaa har’aa Woodbury County keessati, lakkoofsi nama haarawa qabame 11 dabalee akka jiru himan. Guyyaa kaleesa namni 1 akka due gaabasan, fi Waliigalatti Woodbury County keessati namni waliigalatti due 220 dha.
Barattooni South Sioux City High School guyyaa har’aa akka hiriirati dabalamaniif yaamamani turan. Akkaata gabaasa Facebook tti, kan akka ala itti ba’an seaati 3:30 p.m karoorfame ture. maxxansaan isaan qabatan barattooni kan gaafatan miseensi Community akka bakka waliin fudhatuudha.
Garuu administrators schoola akka jedhetti gosti demonstration sanii akka hin hayyamamne himaan. Torbaan darbe keessa, barattooni 100 itti gaafatamtoota mana barumsaa irrati sodaa mullisuudhaaf racial administrators, freedom amantaa, fi gargaarsa barattoota LGBTQ akka tae himan.
March keessa haali qilleensa ooa kan dhufee akka turee fi ijaarsi Iowa keessa dabalee dhufuudhan hojiin akka jiatti ol dabaluu taasise.
State akka gabaaseti March keessa hojattoota 1.5 kan turan yoo tau, February irraa nama 15,000 dabalee jira, akkaata gabaasa U.S Bureau kan Labor Statistic akkaa jum’aa bahetti. Akkaa wagga taree tarte corona virus jalqabe booda dalagaa laafa kan dhufe ture Iowa keessato hojattooni jia 10 fi 12 keessa dabalaa kan dhufeedha.
Lakoofsi Jiraattoni Iowa kan hojii hin qabne March keessa parsantii 3.7% osoo hin jijiiiramin taae jira, kunis February kan walfakkaatudha. Iowa fi Kansas state ameerica keessati kan hojii dhabdummaadhan lakkoofs torba irraa jirtuudha. Ollaan Iowa Nebraska fi South Dakota kan Vermont fi Utah lakkoofsa xiqqaadhan kan walfakkaataniidha, 2.9% - hojii dhanboota Iowa kan February keessa turaniidha.


text:
[SQ, Waxabajji 19,2018] Waa’ee waamicha karaa nagaa Dr. Abiyyi Ahemad Waame jedhamu ilaalchisee Hayyu Duree ABO Jaal Daahud Ibsaaf VOA n gaaffiif deebii godhee ture.
VOA Gaaffii isaatiin jechoota Dr. Abiyyi wabeeffachuun “kana booda faashiniin Qawwee hafeera galaa karaa nagaa waliin haasofnee rakkoo furraa” jechuun Dr. Abiyyi Parlaamaa irratti kan dubbataniif deebii akkamii qabdu ka jedhu gaaffii duraa ture.
Jaal Daahud Ibsaa “…waan uummata Oromoo aarsee ABO aarse, kan Qeerroo Bilisummaa Oromoo biyya keessaa aarse ka duratti waltajjii biraa irratti dubbate Dr. Abiyyi dabalee dubbachuun tuffiinni uummataaf qabu akka saaxilu” eeruun “namni qawween sirna jijjiiruufis ta’ee qawween qabsaa’uu faashina godhatee manaa bahe hinjiru. Dhiibamnee erga humnaan chaartera keessaa baanee mootummaan Wayyaanee waraana nurratti labsee, kanaaf; ammoo marroo dabalataa akka hidhannee bosona seennu nu godhe. Waraana dhaabbii uummata Oromoof ABO irratti labsee hanga har’aa kan nu waraana jiru mootummicha. Dr. Abiyyi mataansaa har’a doktoora ta’e jedhan kun bara chaartera Waraana ture, naannoo dheedheessaa irratti nu waraanaa ture…” Jechuun deebii quubsaa laataniif.
Dhimma waanicha gooneef jechuun Mootummaan Wayyaanee dubbataa jiruu irratti jaal Daahud akkana jedhan “waamicha kan godhe mootummaa utuu hintaane ABO dha. Ha ta’uutii ammayyuu waamicha ABO kabajuurra fakkeessuutti jiru. Rakkoo biyyattii furuuf bakka qaamni sadaffaa jirutti haasofna kan jenne dhiisanii ka biraatti ce’an…” Jechuun deebisan.
VOA gaaffii birootiin barbaachisummaa qaama sadaffaaf qaamni sadaffaan kun eenyu akka ta’e gaafate. Kanarratti Jaal Daahud Ibsaa akkas jechuun deebisan ” qaamni sadaffan kan idiladdunyaatti beekamtii qabu ta’uuf, gaaffiiwwan guddaan Mootummaan Wayyaanee tiif ABO gidduu jiru ka qaamni sadaffaa qofti furu ta’uu” dubbachuun barbaachisummaan isaa ammoo akkasaan jedhanitti gaaga’ama dabalataaf kan hinsaaxillee ta’uun waan haqaa akka barbaachisu ibsan.


text:
Tafsiira Suuratu Ar-Ruum-Kutaa 13
Badiin Lafaa fi Galaana irratti Mul’atee
Yeroo amma akkuma beekkamu, lafaa fi galaana keessatti badiin (fasaanni) garmalee baay’ate jira. Sababni badii kanaa maali jedhamee yoo gaafatamee wanta harki namaa hojjateedha. Mee dhugaa kana aayah tana keessatti haa ilaallu:
“Sababa harki namootaa hojjateen lafaa fi galaana keessatti fasaanni mul’ate. Kanaafu, akka isaan deebi’aniif [adabbii] wanta garii isaan hojjatanii isaan dhandhamsiisa.” Suuratu Ar-Ruum 30:41
Fasaanni jechuun haalli badaa ta’uudha. Fasaanni faallaa fooyya’iinsaati. “Sababa harki namoota hojjateen” jechuun sababa cubbuu, dilii fi badii namoonni hojjataniin lafaa fi galaana keessatti fasaanni mul’ate. Fasaanni kuni lafa keessatti roobni xiqqaachuu, hoongeen argamuu, dhibeen baay’achuu, qilleensi baramaan faalamu fi kkf. Galaana keessattis qurxumiileen du’uu fi kanneen biroo. [1]
Sababa namoonni cubbuu fi badii hojjataniin haalli jireenya isaanii badaa ta’a. Cubbuun hundarra guddaan shirkiidha.
“Kanaafu, akka isaan deebi’aniif [adabbii] wanta garii isaan hojjatanii isaan dhandhamsiisa.” Kana jechuun ma’asiyaa irraa buqqa’anii gara Rabbii akka deebi’aniif adabbii hojii isaanii isaan dhandhamsiisa. Fkn, hoongen adabbii hojii isaaniiti. Sababa isaan cubbuu hojjataniin hoongee isaanitti buusa. Kanaafu, gara Rabbii deebi’anii akka jireenyi isaanii fooyyoftuuf hoonge isaanitti buusa.
Faaydaa aayah tana irraa argatan keessaa:
Faayda tokkoffaa: sababni jireenya keessatti haalli namoota baduu (fasaadaa) hojii ilma namaati. Rabbiin olta’aan akkana waan jedheef: “Sababa harki namootaa hojjateen” Kanarratti dabalatee jechi Rabbii olta’aa ni agarsiisa:
“Osoo warri magaalootaa amananii fi Rabbiin sodaatanii, silaa samii fi dachii irraa barakaa isaan irratti bannaa turre. Garuu isaan ni kijibsiisan, kanaafu wanta hojjataa turaniif isaan qabne.” Suuratu Al-A’araaf 7:96
Samii fi dachii irraa barakaa isaaniif banuun samii irraa rooba roobsuu fi dachii keessaa biqiltoota biqilchuudha. “kanaafu wanta hojjataa turaniif isaan qabne.” Sababa hojii badaa hojjataa turaniif adabbiin, balaa fi barakaa dhabamsiisuun isaan qabne.
Faayda 2ffaa: namoonni sababa malee akkanumatti hin adabaman. Rabbiin olta’aan waan akkana jedheef, “sababa harki namootaa hojjateen.” Kanarraa faaydan biraa ni baha: namni adabbiin akka isarraa ka’u barbaade gara Rabbii haa deebi’u (haa tawbatu). Tawbachuun sababoota adabbii ittiin namarraa ka’uu fi mindaa ittiin argatan keessaa tokko. Kanaafi Huud ummata isaatiin akkana jedhe:
“Yaa Ummata kiyya! Gooftaa keessan araarama kadhaa, ergasii gara Isaatti tawbadhaa. Bokkaa walitti dhaabbataa godhee isiniif ergaa. Humna keessan irrattis humna isiniif dabalaa. Yakkamtoota taatanii irraa hin garagalinaa.” (Suuratu Huud 11:52)
Faayda 3ffaa-Tarii adabbiin gara Rabbiitti deebi’uuf sababa ta’uu danda’a. “akka isaan deebi’aniif” waan jedheef.[2]
Dachii Keessa Deemun Warra badan ilaalu fi barnoota irraa fudhachu
Jedhi, “Dachii keessa deematii xumurri warra duraanii akkam akka ture ilaalaa. Irra hedduun isaanii mushrikoota turan.” Suuratu Ar-Ruum 30:42
Kana jechuun, yaa nama gara haqaatti namoota waamu hoo! Mushrikootaan akkana jedhi, “dachii keessa deematii iddoo jireenyaa namoota isiniin dura Rabbiitti kafaranii fi Ergamtoota Isaa kijibsiisanii ilaalaa. Xumurri dhimma isaaniitii fi booddeen Ergamtoota Rabbii kijibsiisuu fi kufrii isaanii akkam turee? Adabbiin isaan hin balleessinee? Warra isaan booda dhufaniif barnoota hin goonee? “Irra hedduun isaanii mushrikoota turan” kana jechuun sababa irra hedduun isaanii Rabbiin waliin waan biraa gabbaraa turaniif ni badan (dachii irraa ni duguuggaman).[3]
Dachii keessa deemuun takkaa qaaman ta’a takkaa immoo qalbiin ta’a. Qaaman dachii keessa deemu jechuun miilan deemuun iddoo namoonni kunniin itti badan ilaalanii barnoota irraa fudhachuudha. Qalbiin deemuun immoo seenaa isaanii dubbisuun xumurri isaanii akkam akka ture itti xinxalluudha.[4]
“Irra hedduun isaanii mushrikoota turan” yommuu jedhu shirkii irraa akeekachiisa. Yaa namoota shirkii hojjattan! Akkuma ummata isiniin duraa shirkii hojjachuu yoo itti fuftan, xumurri keessan akkuma xumura isaanii ta’aatii of eeggadhaa.
Guyyaan Qiyaamaa dhufuun Dura Amanti Qajeelaa (Islaama) sirritti qabadhu
“Guyyaan deebisaan isaaf hin jirre Rabbiin irraa dhufuun dura fuula kee amantii qajeelaaf qajeelchi. Guyyaa san addaan fooyamu.” Suuratu Ar-Ruum 30:43
Kana jechuun Guyyaan Qiyaamaa Rabbiin irraa dhufuun dura amanti qajeelaa gadi dhaabuuf qalbii keetiin itti garagalii, fuula keetin itti qajeeli, qaama keetin carraaqi, Kanaafu ajajoota fi dhoowwaa isaa ciminnaan hojii irra oolchi. Keessaa fi alaan dirqamoota isaa bakkaan gahi. Guyyaan deebisaan isaaf hin jirre Rabbiin irraa dhufuun dura yeroo, jireenyaa fi dargaggummaa kee saamadhu.
Amantiin qajeelaan kuni Islaama. Guyyaan deebisaan isaaf hin jirre immoo Guyyaa Qiyaamaati. Guyyaan kuni dhufnaan eenyullee isa deebisuu hin danda’u. Namoonni hojii gaggaarii lamuu irra deebi’anii akka hojjataniif carraan isaaniif hin kennamu. Kana irra, yeroon hojii xumuramee jira. Jazaa malee homtu hin hafne. “Guyyaa san addaan fooyamu.” Guyyaa san namoonni hojii isaanii irratti hundaa’e garee adda addaatti qoqqoodamu. Warri ibiddaa hojii isaanii irratti hundaa’e garee gareen gara ibiddaa oofamu. Warri Jannataas hojii isaanii irratti hundaa’e garee gareen gara Jannataa oofamu.[5]
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Muyassar-408, Tafsiir Tahriir wa tanwiir-21/110-111
[2] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ar-Ruum, fuula-257-259
[3] Tafsiir Xabarii-18/514, Zaadul Masiir-1096
[4] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ar-Ruum, fuula-262
[5] Tafsiir Sa’adi-755, Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-15/171


text:
Mootummaa Ceehumsaa Biyyoolessa Naannoo Oromiyaa ( National Transitional Governm)
#OGN Onkoloolessa 8,2020) Hordoftoota keenya Mootummaa Ceehumsaa Biyyoolessa Naannoo Oromiyaa ( National Transitional Government Of Oromia Region) Labsame Irratti Ibsa Waliigalaa HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Lammiilee Oromiyaa biyya Keessaa, Biyyoota Ollaa fi Biyyoota Alaa Garaagaraatiif Dabrsan
#OGN Onkoloolessa 8,2020) Hordoftoota keenya Mootummaa Ceehumsaa Biyyoolessa Naannoo Oromiyaa ( National Transitional Government Of Oromia Region) Labsame Irratti Ibsa Waliigalaa HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Lammiilee Oromiyaa biyya Keessaa, Biyyoota Ollaa fi Biyyoota Alaa Garaagaraatiif Dabrsan
የስልጣን ጊዜው ያበቃው የፌደሬሽን ምክር ቤት እና ውሳኔዎቹ 10-08-2020
Marii Obbo Raggaasa Olijjiraa fi Professor Bedassa Tadesse Waliin GOdhame


text:
Soba Shirkii-Kutaa 1
Wanti Rabbii olta’aa gaditti gabbaramu (waaqefatamu) hundi soba (baaxila)
Jalqaba soba ykn baaxila jechuun wanta haqa faallessu, hundee hin qabnee fi baduudha. Rabbii olta’aa gabbaruun haqa gadi dhaabbataa hin jijjiramneedha. Isaan ala wanta biraa gabbaruun immoo soba hundee fi ragaa hin qabneedha. Namni Rabbiin gabbaruu gabbarrii (ibaadaa) isaa irraa firii argata, ni mindeefama. Namni Rabbiin ala wanta biraa gabbaru immoo gabbarri isaa irraa firii homaatu hin argatu. Wanti inni hojjatu hundi ni bada. Akka awwaaraa bittinaa’a. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa hojii namoota Isaan ala wanta biraa gabbaran (waaqefatanii) ilaalchisee ni jedha:
“Hojii irraa gara wanta isaan hojjataniitti qajeelle. Dhukkee faca’aas isa taasifne.” Suuratu Al-Furqaan 25:23
Mee asi gaditti wantoonni Rabbiin alatti gabbaraman soba ta’uu ragaaleen haa dhiyeessinu. Asitti “wantoonni Rabbiin alatti gabbaraman soba” yommuu jennu, wantoonni kunniin wantoota gabbaramuu (waaqefatamu) hin qabneedha, gabbarriin (ibaadaan) isaaniif godhamu soba (baaxila), mataan isaanitu kan badaniidha jechuu keenya.
Sanamoota gabbaruun (waaqefachuun) soba (baaxila)
Sanamoonni danu (hedduminna) sanamaati. Sanamni siidaa dhaabbame waaqefatamudha. Ingliffaan “Idol” Amaariffaan “Xaa’ot” jedhama.
Akkuma dubbiin soba jedhamuun ibsamu, hojii fi amantiinis soba jedhamuun ni ibsama. Akkuma dubbii dhugaa hin taanen “Kuni dubbii sobaati” jennu, amantii dhugaa hin taanenis “kuni amanti sobaati.” Jenna. Akkasumas, hojii faayda hin qabnee fi bu’aa homaatu hin buufnen “Kuni hojii sobaati” jenna. Namni sanamoonni ni fayyadu, miidhaa ni deebisu jedhee amanuun isaan waaqefate, amantii fi hojiin isaa kuni soba. Sababni isaas, sanamoonni siidaa nama fayyaduu fi miidhaa namarraa deebisuu hin dandeenyedha. Kanaafu, namni sanamoonni na fayyadu ykn miidhaa narraa deebisu jedhe amanti sobaa amanee jiraa jechuudha. Yoo sanamoota kana waaqefates bu’aa homaatu waan isaan irraa hin arganneef hojii sobaa hojjatee jiraa jechuudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa dhugaa kana akkana jechuun ibsa:
“Sila wantoota ofiifuu uumamtoota ta’anii waa tokko uumuu hin dandeenye Rabbitti qindeessuu? Isaan gargaarus hin danda’an, ofis hin gargaaran.” (Suuratu Al-A’araaf 7:191-192
“Sila wantoota ofiifuu uumamtoota ta’anii waa tokko uumuu hin dandeenye Rabbitti qindeessuu?” Kana jechuun sila mushrikoonni wanta homaa uumuu hin dandeenye Rabbiin waliin gabbaruu (waaqefatu)? Wantoonni isaan gabbaran kunniin sanamoota uumamaniidha. Sanamoonni dhagaa ykn muka bocamanii akka siidaatti ol dhaabbamaniidha. Rabbiin ni uuma, sanamoonni kunniin immoo homaa hin uuman. Ibaadan (gabbarrin) Khaaliqa qofaaf ta’a. makhluuqaaf hin ta’u.
Osoo dhimma uumuu sanamoonni hin dandeenye dhiisnee wanta uumuu caalaa salphaa ta’e, kan akka gargaaru fi fayyadu ilaalle, sanamoonni kunniin kana gochuu ni danda’uu? Gaafii kanaaf deebiin aayah itti aanu keessatti ni dhufe:
“Isaan gargaarus hin danda’an, ofis hin gargaaran.” Kana jechuun Rabbiin yoo waan badaa namoota kanniinitti buusu barbaade, sanamoonni kunniin isaan gargaaru hin danda’an. Inumaa “ofis hin gargaaran” kana jechuun osoo namni tokko sanamoota kanniin caccabsuu ykn arrabsuu barbaade, of gargaaru hin danda’an, waa tokkollee ofirraa hin deebisan.
Namni wanta tokko kan gabbaruuf (waaqeffatuuf) isarraa faayda argachuuf ykn miidhaa akka isarraa deebisuufi. Akkasi miti ree? Wantoonni isaan gabbaran kunniin immoo isaan hin fayyadan, miidhaas isaan irraa hin deebisan. Inumaa mataa ofiitu fayyadu ykn miidhaa ofirraa deebisuu hin danda’an. Kanaafu, wanta homaa uumuu hin dandeenye, nama biraa dhiisii ofuyyuu fayyaduu fi miidhaa ofirraa deebisuu hin dandeenye, akkamitti faayda irraa argachuuf ykn miidha ittisuuf gabbaranii (waaqefatanii)? Kuni zulmii fi gowwummaa hunda caalee malee wanta biraa ta’uu danda’aa?[1]
“Yoo gara qajeelinnaatti waamtan, isin hin hordofan. Isaan waamtanii yookiin isin cal’iftoota taatanis isin irratti waluma qixa.” Suuratu Al-A’araaf 7:193
“Yoo gara qajeelinnaatti waamtan, isin hin hordofan.” Yaa mushrikoota sanamoota kanniin osoo gara karaa qajeelaatti waamtanii, isin hin hordofan. Sababni isaas, sanamoonni kunniin lubbu-dhabeenyi waan ta’aniif hin hubatan, hin dhagayan.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa sanamoota isaan gabbaran haala kanaan ibsu kan barbaadamef guddinna dogongoraa isaaniitii fi fokkinna filannoo isaanii beeksiisuufi. Ni jedha: wanti gara qajeelinnatti waamamee fi itti beeksifamee qajeelinna kana hin beekne, jallinnaa fi qajeelinna addaan hin baasne, akkamitti gara qajeelinaatti isin qajeelchaa? Waamu fi cal’isuun namaa wanta kana biratti wal qixa. Sababni isaas, sanamni waamicha namaa hin hubatu, sagalee isaa hin dhagayu. Kanaafu, amalli isaa akkana kan ta’e akkamitti gabbaramaa (waaqefatamaa)? Gooftaan gabbaramu nama Isa gabbaru kan fayyaduudha, nama Isa faallessu immoo kan adabuudha. Waliyyi Isaa kan gargaarudha, diina Isaa kan salphisuudha, nama Isaaf ajajame gara karaa qajeelatti qajeelchudha, kadhaa nama Isa kadhatee kan dhagayuudha.[2]
“Isaan waamtanii yookiin isin cal’iftoota taatanis isin irratti waluma qixa.” Kana jechuun sanamoota kana waamtanii cal’istanii isaan biratti waluma qixa. (Waamtanis cal’istanis deebii isiniif hin deebisan.) Sababni isaas, sanamoonni dhagaa ykn muka ykn sibiila waan ta’aniif hin dhagayan. Kanaafu, wanta nama hin dhageenye akka nama gargaaruuf akkamitti kadhatanii? Namni sammuu qabu yoo itti xinxalle, gabbarriin (waaqefannaan) isaaniif godhamu soba akka ta’ee fi namni isaan waaqefatu gowwaa akka ta’e jala muree mirkaneessa.
“(194)-Kanneen isin Rabbii gaditti kadhattan akkuma keessanii gabroota. Kanaafu, dhugaa kan dubbattan yoo taatan, mee isaan waamaa isiniif haa awwaatanii. (195) Sila miila ittiin deeman qabuu? Yookiin harka ittiin qabatan qabuu? Yookiin ija ittiin argan qabuu? Yookiin gurra ittiin dhagayan qabuu? Jedhi, “Shariikota keessan waamadhaa, ergasii shira natti baasaa. Yeroos naaf hin kenninaa. (196)-Dhugumatti waliyyiin (tiiksaa fi gargaaraan) kiyya Rabbii kitaaba buusedha. Inni saalihoota ni gargaara, ni eega. ” Suuratu Al-A’araaf 7:194-196
“Kanneen isin Rabbii gaditti kadhattan akkuma keessanii gabroota. Kanaafu, dhugaa kan dubbattan yoo taatan, mee isaan waamaa isiniif haa awwaatanii.” Kana jechuun wantoonni isin Rabbiin alatti gabbartan (waaqeffattan) akkuma keessanii uumamtootaa fi Rabbiif kan bulaniidha. “Wantoonni kunniin ni miidhuu ykn ni fayyadu, gabbarriin isaaniif ta’u” jechuu keessatti dhugaa yoo dubbattan, “mee isaan waamaa isiniif haa awwaatanii.” Yommuu isaan waamtan mee waamicha keessaniif haa awwaatanii.[3] Kana jechuun wantoonni isin waaqefattan hanga feetan osoo waamtanii isiniif hin awwaatan. Sababni isaas, isaan kana hin danda’an. Sanamni fi taabonni dhimmi isaanii beekkamadha. Sababni isaas, kunniin muka ykn dhagaa homaa hin dhageenyedha.
Namoota du’an yoo ta’an, waan du’aniif homaa hin dhagayan. Isaan irraa warri gaggaariin Guyyaa Qiyaamaa nama isaan gabbare ni mormu.
“Sila miila ittiin deeman qabuu? Yookiin harka ittiin qabatan qabuu? Yookiin ija ittiin argan qabuu? Yookiin gurra ittiin dhagayan qabuu?”
Namni faayda fiduuf ykn miidhaa ittisuuf amaloota kana hojjachuuf isa dandeesisan qabaachu qaba. Amaloota kanniin keessaa kan jalqabaa beekumsa, dandeetti, jireenyaa fi fedhiidha. Kana waliinu meeshaalee miiraa fi sochii kan akka argituu, dhageetti, harka ittiin waa qabatan, miilli ittiin deeman jiraachu qabu. Wanti amaloota kanniin hin qabne nama biraatiif faayda fiduu ykn miidhaa irraa deebisuu dhiisiti mataa ofiitifu faayda fiduu ykn miidhaa ofirraa ittisuu hin danda’u. Dhugaa kana aayan armaan oli akkana jechuun ibsiti: “Sila miila ittiin deeman qabuu? Yookiin harka ittiin qabatan qabuu?” Kana jechuun sanamoonni isin gargaaruuf miila ittiin deeman qabuu? Yookiin miidhaa isin irraa deebisuuf harka ittiin waa qabatan qabuu?
“Yookiin ija ittiin argan qabuu? Yookiin gurra ittiin dhagayan qabuu?” Kana jechuun hanga haala nama isaan gabbaruu beekanitti ija ittiin argan qabuu? Yookiin gurra sagalee nama isaan kadhatuu ittiin dhagayan qabuu?
Ijji sanama (siidaa) gubbaatti godhamte waa arguu hin dandeessu. Gurri isaaniif godhamees sagalee homaatu hin dhagayuu. Kanaafi, ija ittiin argan, gurra ittiin dhagayan qabuu jedhe.
Wantoota kana gabbaru fi kadhachuun hir’inna sammuu keessatti gowwummaa daangaa ol’aanaa irra gahee fi hubanna qulqulluu dhabuu irraa kan maddeedha.[4] Erga miila ittiin deeman, ija ittiin argan, gurra ittiin dhagayan hin qabaatin isaan kadhachuu fi gabbaruun faayda maali qabaa? Kanaafu, ibaadan (gabbarrin) gonkumaa sanamoota kanaaf hin malu.
“Jedhi, “Shariikota keessan waamadhaa, ergasii shira natti baasaa. Yeroos naaf hin kenninaa.” Kana jechuun wantoota gabbartan kan isin ibaadaa keessatti Rabbiif shariikota gootan kanniin gargaarsaaf waamadhaa. Ergasii isaan waliin wanta badaa fi jibbamaa natti buusuf walitti qabamaa. Na hin tursiisinaa, kana daddafsiisaa (ariifachiisaa). Ani Rabbiin irratti waan hirkadheef wantoota gabbartan danta itti hin kennu.[5]
Firiin affeerraa kanaa, wantoonni isaan gabbaran yoo isaaniif deebii hin deebisin dadhaboo akka ta’an mul’isuufi. Kanaafu, sanamoonni isaanii homaa akka hin dandeenye, shirkiin isaanii hojii sobaa hundee hin qabnee fi yaada sobaa akka ta’e ni mirkanaa’a.[6]
“Dhugumatti waliyyiin (tiiksaa fi gargaaraan) kiyya Rabbii kitaaba buusedha. Inni saalihoota ni gargaara, ni eega.” Asitti kitaabni Qur’aana. Saalihonni namoota gaggaarii niyyaan, hojii fi dubbiin isaanii toleedha.[7] Rabbiin subhaanahu saalihoota ni gargaara, ni eega. Akkuma aayah biraa keessatti jedhe:
“Rabbiin waliyyi warra amananiiti. Dukkana baay’ee keessaa gara ifaatti isaan baasa.” Suuratu Al-Baqarah 2:257
Asitti waliyyin kan gargaaru, eegu fi qajeelchudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala warroota amanan ni gargaara, ni eega, ni qajeelcha. Dukkana kufrii, badii fi shirkii keessaa gara ifa iimaanaa, beekumsaa fi qajeelinaatti baasa. Dhugumatti kuni eeggumsaa fi gargaarsa guddaadha.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Xabarii-10/632-634, Tafsiiru Sa’dii-354, Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-5/102
[2] Tafsiiru Xabarii-10/634
[3] Madda olii-635,
[4] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-5/106-108
[5] Tafsiiru Muyassar-175
[6] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-5/109
[7] Tafsiir Sa’dii-355


text:
Itti gaafatamtootii ABO marii Asmaraatti muummee ministera Itoophiyaa, Dr., Abiy Ahmediin wal mari’ataniin duubatti tana jedhan.
Tun waan duratti nama deemsisaati jedha ibsii ABO.Mariin tun akka ABOtti waan mootummootaa, ummataa fi warrii nagaa jaalatu cufti fedhu.
“Yoo mootummaan nu hadhee ufi irraa aane malee ammaaf lola ya dhaamne,” jedha ibsii ABO.“Mariin tun durattii deemtee bu’aa buusaa dhuftee jennaan ammo mootummaa Itophiyattin waliin gallee lolaayyuu akkuma jirumatti dhaamna jennee abdanna.”
Tanaafuu ABO fuluma jiru cufatti hajaja koree jidduu galeessa isaatiin waraana dhaabuuf labse.
Koree Jiddu Galeessa DH.D.U.O keessaa obbo Addisuu Argaalleen ibsa FB ufii irratti baaseen akkana jedha “marii jalqamne milkeessuuf ejjannoon ABOn Jaala Daawud Ibsaatiin hoogganuma qabatee fi ibsi guyyaa hardhaa bahe waan gaardiha.Ibsi kun hujii qabatamaatti akka hiikamu abdi qmanaa jedha.”
Tana maleellee paartiin DH.D.U.O dirree dimokiraasii ballisuuf waada gale irraa hin deebi’uu jabaatee hojjataa marii itti aanutullee qophii jirraa jedha obboo Addisuun.
Dhiyootti ammoo marii bu’a qabdu obboleeyyan teenna qabso karaa hidhannootiin filatanii turan yaada isaanii jijjiiratanii akka nutti dabalamanii injifannoo waliin argannetti waliin hojjannuu abdi qamnaa jedha.
“Yoo isaan biyyatti deebihanillee jaalala fi ulfinanna obboleeyyummaatiin simannaa waliin nagaa gaafa Afrikaatiin hojjanna.”


text:
Kaanadaan deeggarsa baqattoota Keeniyaa keessa jiran gargaaruuf ka oolu Doolaara Miiliyoona 15 arjoomte. Ministirri Immigreeshinii Kaanadaa Kabajamoo Ahmed Huseen Keeniyaatti argamuun kaleessa buufata Baqattootaa Dhadhaab kan daawwatan yoo tahu, harra Naayiroobiitti ibsa gaazexeessitootaaf kennaniin biyyi isaanii deeggarsa baqattoota Keeniyaa keessa jiranii fi lammilee keeniyaa hoongeen hubamaniif ka oolu kana arjoomuu ishee beeksisaniiru.
Jaarmayaa Mootummootaatti Hoogganaan Dhaabbata Baqataa UNHCR’ Filiippoo Giraandii, Kaleessa Dhadhaabitti Baqattoota faana maree gochuu himanii waa’ee hanqina gargaarsa midhaan nyaataa baqattoota mudataa jiruu furuuf dhaabbanni isaanii akka hojjetu himaniiru
Bakka Bu’aan Hawaasa Baqattootaa Dhadhaab tokko maree Baqattoota Waliin Mr. Huseen fi Filippiinoo Giraandii waliin taasisame ilaalchisuun yoo dubbatan, ‘rakkoo hanqina midhaan nyaataa qabnu yeroo baayyee himannus nuuf hin furamne, namoota dhufanii nu dubbisan kanaaf himnus yoomitti akka furamu nuuf hin keenye. jedhan.
Galmoo Daawit dabalata isaa nuuf ergeera.


text:
Laftii akkana itti wal hadhan tun Keenyaa gama Kaabaa godina Marsabeti keesa.Mooyyalelleen tanuma jala jirti. Ollootii waraanaa kun
Odaa,Eluu,Antuutu,Funnaan Nyaataa,Manyaataa Burjii fa.Warrii wal lolu ollaa, suuqilee fi manneen barnootaa wal irraa gubaa suuqlee saamaa waan hedduu wal tolchan jedha warrii waraana kana arge.
Lolii kun lola guddaa mi’a waraana gugurdaalleen walti guurrattan. Akka bulchaan Godina Marsabet Ukur Yatani gazexaa Daily Nation irratti jedhetti loli kun nama 20 caalaa fixe.
Akka Koomishineera Marsabeti Isai Nakouru jedhetti lola kana Gabraa fi Burjiin gama tokkoon tahanii Booranan wal lolan.
Miseensii Paarlaamaa Mooyyalee Rooba Duubaalleen tanuma jedha
“Lola kana bulchiinsa Marsabeetitti fide,ajandaan isaa Boorana lafa isaa irraa kaasuuf..lafa irratti wal dhaban.”
Akka gaazexaan Keenyaa beekamaan Standard jedhetti waraanii hardhaa kun ganama jalqabee saatii hedduu wal irraa turee eegee waraani mootummaa kaambii ODA itti dhufe.
Akka namii waraaana kana baqate Hussein jedhan jedhetti nama kuma hedduutti daari Itoophiyaatti baqate.
Gama kaaniin ammoo lola kana dhaabuuf nama hedduutti faluutti jira.


text:
Atileeti Genzebee Dibaabaa atileetii addunyaa irratti dorogmmiin beekamtuu yoo dorogmmii baatu mootetuma galti.
Dorgommii barana Ammajii jalqabdeeen waliin akka soddsaa isii atileeti Sileshi Siin jedhetti marroo jahaanu moote.
Dorogmmii tana keessaa lamatti rekordi haaraa argatte.
Fiigicha Genzebeen moote keessaa Sandiyeegoo,USA m5000,
Istookoholm,Siwiidin M5000 rekordii haaraa
Oregon,USA m5000,
Osloo, Norwey m5000
Paaris,Faransaay m5000
Barceloona,Ispeen m1500
Monaakoo,Faransaay 1500 rekordii haaraa
Fiigichii Genzebeen barana moote;
Sandiyeegoo,USA m5000,
Istookoholm m5000 rekordii
Oregon,USA m5000,
Osloo Norwey m5000
Paaris,Faransaay m5000
Barceloona,Ispeen m1500
Itoophiyaan dorgommii Atileetiksii Shaampiyoona Guddattoota Addunyaa Kolombiyaatti Medaaliyaa saddeetti argatte.
Dorgommiin guddattoota Atileetiksii addunyaa tun dorgommii atileeottii addunyaa ganna 16 fi 17 Kolombiyaatti irratti dorgomaa bahan. Itoophiyaan dorgommii tanaaf irratti atileeota 20 ergatte.
Akka obboo Duubee Jiloo Federeshiinii Atileetiksii Biyyoolessaatii jedhetti Itoophiyaan dorgommii tana irratti warqii lama badhaafamte.
Shuree Bulloo m300 warqii,Badeettuu Hirphoo m800 warqii argatte.Jarii kaanillee meetii fi badhaasa gara garaa argate.
Atileetotii tun naannoo gara garaatii dhufanii taatullee hagii guddaan Oromiyaa dhufe.


text:
Kan biyyoonni miseensa ta’an wal filachuun geggeesan kounslii miga namaa kanaaf Itiyoopiyaan miseensa kan taateef biyyoonni kun galmee ishee erga gamaaggamanii booda waan raggaasisaniifi jedhan ambasadder Xirunehn.
Gama kaaniin immoo liigiin mirga namoomaa kan Gaanfa Afriikaa miseensummaa Itiyoopiyaa kana mormuu dhaan ibsa mata dureen isaa warreen mirga namaa dhiitan mirga namaa eeguu hin danda’an mata duree jedhuun ibsa baasee jira.
Dhiittaan mirga namaa biyya keessatti hammaate kana miseensa godhee fudhachuun Kaunsilichaa galmee mirga namaa gaarii waan qabaatteef utuu hin ta’in, kootaa Afriikaan qabdu guutuu qofaaf jechuu dhaan dura taa’aan liigichaa obbo Gaaromaa Waaqasaa nuuf ibsaniiru.


text:
Faransaay pirezidaantii filachuutti jirtii nama lamatti walti hafee warri lamaan kunillee Caamsaa 7 irratti abbaa mootummaan galatu keessaa beekan. Dorgommii tana nama 11 jalqabe lamatti walti hafe.
Warii lamaan amma walti walti hafe dhiiraa fi nadheen.Imaanuheel Maarkoon fi Marinee Le Pen.
Imaanuheel nama 39. Marine Le Pen nama ganna 48.Filannoo Ebla 23 irratti jarii lachuu nama isaan deeggaru walti qixxeetti dhiyaatu argatee jennaan filannoo tana irra deebihan.
Pirezidaantiin Amerika ka durii Baraak Obaamaa ammoo Immanule Maarkoo deeggara.Pirezidaantiin Amerikaa ka ammaa Doonaldi Tiraampi ammoo Marine Le Pen deeggara.
Akka Obaaman erga viidyioo Twwiter Emaanule irratti jedhetti filannoon pirezidaantummaa Faransaay tun waan deeggaru malan.
Akkana jedha Obaamaa “Emaanule nama yaada qajeelaa qabu,dhugaa dhaabatu,akka Faransaay Awurooppaa keessatti qooda guddaa qabaattu fedhu ummata Faransaayillee egeree dansaatti geessu.”
Itti aansee ammoo Obaamaan “En Maarchee Vive La France”jedhee afaan farasaayiitiin wa jedhe.
Imaanuhle paartii En Marche keessaa filatamee Marine Le Pen ammoo paartii National Front keessaa oli baate.
Faransaay keessatti Obaamaa guddoo jaalatan.
Jarii lamaan walti hafe akkii jarii siyaasaa addunyaallee itti laalu guddoo gargar fagaata.
Imaanuheel yaadii siyaasaa isaa jidduu galeessa filannoo Ebla 23 irratti % 23.75 argate Mariin ammo % 21.53 argatte.
Filannoon tun seenaa qabeettii maan jennaan siyaasaa biyya tana ganna kunrya hedduuttiipaartii Sooshalisti fi Rippaabilikaansitti bulchaa bahe.
Marine eennu maan feeti?
Marnie bara 2011 keesaa bulchiina paartii FN abbaa isii irraa fuute, ganna ganna itti aanutti pirezidaantummaa dorgomtee sadeessoo taate.Filannoo bulchiinsa naannoo ta bara 2015 irratti akka paartii isii nama hedduu bulchiinsa keessaa qabaattu tolchite.
Isiin oguma seeraa qabdi.Bara 2004 keessa paarlaamaa Awurooppaa keessatti filatan achi keessaa Faransaay Kaaba Dhiyaa fulaa buutee miseensa paarlaamaa taatee hojjatte.
Marroo lama dhiirsaan garagaa baatee haadha ijoollee sadiitii Paaris gama dhiyaa jiraatti.
Waan isiin yoo filatamte hojjachuuf karoorfatte keessaa:
- Euroo dhiifee maallqa biyay isii Firankiitti deebisuu feeti-biyya isii waldaa Awurooppaa keessaa baasuu feeti achii ammoo murtii ummataa itti gaafatti
- Warra seera malee biyya isiitti baqate jedhan biyya baasuu feeti ganna tokkotti nama 10,000 achii baasuuf karoora qabdi
- Masjida yaada warra biyya nagaa dhowwuu qaban jedhan cufsiichee akka manneen sun ummataa qoodi
- Ganna itti gammoojjummaa bahan ganan 60 tolchitee akka namii torbaanitti saatii 35 hojjatu tolchite
- Mi’a biyya alaati Faransaay fidan qaraxa harka 35 irra kaahuu feeti
Imaanuheel Maarkoo ammoo nama ganna 39 nama pirezidaantii biyya sunii tahuuf dorgomu cufa keessaa isatti gannaan nama diqqaa
Takkuma miseensa mana mariillee hin taane takkumallee biiroo siyaasaalleef hin dorgomen taatullee adoo namii hin beekin takkumaan oli cehee mataa baafate.
Ogeesaa baruma baankii qabuu durii pirezidaantii Faransaay firaankoo Holaandee gama dinagdeetiin gorsaa bahe.Bara 2014 ammoo minsitea maallaqaa tahee filatame.
Sochiin duula filannoo isaa “En Maches.”Niitiin isaa barsiiftu isaa ta ganna 20 isa caaltu,Brigitte Trogneux ijoollee akkoo torb qabdi.
Waan yoo filatame tolchuu fedhu keessaa:
- Hanqina bajata mootummaa diqqeessuuf hujii ummaaa 120,00o diqqeessa.
- Gibira dhaabbilee daldalaa harka 33 irraa harka 25 deebisee akka namii torbaanitti saatii 35 qofa hojjatu yaada dhiyeessa
- Akka barsiisota hedduu manneen carraa barnootaa hin argatin hedduutti ergan tolchaa.
- Akka manneen barnootaa ijoolleen ganna 15 gadii keessa baratanitti namii bilbila harkaa hin fayyadamne hajaja
- Akka biyyitii isaa Waldaa Awurooppaa jabeessitu fedha


text:
Baqattoonni Oromoo kanneen Yemen keessa jiraatan yeroo ammaa rakkoo keessa jiraachuu isaanii dubbatu.
Lammiiwwan Yemen kanneen Sana'aa fi magaalaalee ka biroo keessaa gosaan wal qodoanii walii isaanii irratti ka'anii wayita jiran kanatti gurraacha of keessatti arguu hin feenu jechuu dhaan baqattoota irraan reebicha, saamichaa fi ajjeechaa nu irraan ga'aa dubartoonni keenyas humnaan gudeedamaa jiru jedhu.
Torban darbe keessa illee kan rasaasaan rukutamee balaan madaa'uu irra ga'ee ture baqataan Oromoo tokko dhaaba koolu galtootaa fi kan baqattootaatti iyyatu iyyuu deebii waan dhabeef jecha of ajjeesuu isaa miseensi hawaasa Oromoo Yemen Sana'aa nuuf ibsanii jiran.


text:
Naqamte, Amajjii 17/2013/TOI/ Godina Wallaggaa bahaa Sululoota 320 irrtti hojiin eegumsa biyyoo fi bishaanii jalqabamuusaa waajjirri qonnaa fi qabeenya uumamaa godinichaa beeksise.
Itti aanaa itti gaafatamaan waajjirichaa obbo Lammii Aagaa Tajaajila Oduu Itoophiyaatti akka himanitti aanaalee godinichaa 15 gandoota 121 keessatti misoomni sululaa wayitii bonaa kan baranaa dheengadda jalqabameera.
Hojii eegumsa biyyoo fi bishaanii guyyoota 45 turuuf namoonni kuma 254 fi 608 akka itti hirmaatan beekameera.
Hojii misooma Sululaa kanaan hojiin ittisa biyyoo kiiloomeetira 42 fi istiraakchariiwwan bishaan kuusuuf oolan kuma 418 fi496 akka hojjetamu himameera.
Kana malees lafti miidhaan irraa ga’e heektaarri kuma 20 fi 636 namaa fi beelladaarraa akka ittifammu eerameera.
Akka ibsa itti aanaa itti gaafatamaa kanaatti hojii misooma sululaa kanaaf kan oolan doomaan, akaafaaa fi meeshaaleen barbaachisan kanneen biroon qopheeffamanii hojiitti galameera.


text:
Sochiin daangaa Suudaan, Masriifi Eertiraa jiru haala yaaddessaa irra gahe.
Mootummaan Suudaan daangaa Masrii fi Ertiraa waliin qabdu irratti sochiin waraanaa cimaa dhufe kan isa yaaddesse tahuu beeksise.
Ministeerri haajaa alaa Suudaan Ibraahiim Ganduur ministeera haajaa alaa Itoophiyaa Dr Warqineh Gabayyahu waliin Alhada hara’aa Khartuum keessatti eega mar’atee booda ibsa kenneen, Mootummaa Suudaan sochiin waraanaa daangaa biyyoota ollaa irratti cimaa dhufe kan isa yaaddesse tahuu beeksise.
Ibrahiim Ganduur ibsa isaa kanaan ” Mootummaan Suudaan yeroodhaaf biyya kamiyyuu maqaa dhahee yakkuu fedhii hin qabu; haata’u malee keessumattuu daangaa biyya keenyaa gara bahaatiin sochiin waraanaa godhamaa jiru Suudaan irratti yaaddoo ta’ee jira. humnootni tokko tokko biyya keenya irratti xiyyeeffachuun balaa dhaqqabsiisuuf qophaayaa jiraachuu wanta hubanneef, daangaa keenya eeguudhaaf mootummaan humna dabalataan gamasitti ergee jira” jechuu isaa Anaadooluu Niiwus gabaase.
Ministeerri haajaa alaa Itoophiyaa Dr Warqineh Gabayehu gama isaatiin “rakkinni biyyoota ollaa keennaa jiddutti mul’atu karaa nagayaatiin ni hiikama jennee amanna; walhubannoon dogongoraa jidduu keenna yoo jiraate, karaa nagayaatiin mari’annee ni hiikna” jedhe.


text:
Oduu Injifannoo WBO Zoonii Lixaa, Fulbaana 2, 2020
Kaleessa irraa Eegalee Lola Wal irraa hin Cinne Waraana Bilisummaa Oromoo WBO fi RIP Raayyaa Ittisa OPDO (Raayyaa ittisa biyyaa) gidduutti Lixa Oromiyaatti gaggeeffamaa Jiruun hanga ammatti Waraanni Sirna Gabroomfataa RIP 136 Daaraa taateetti 200 ol madoo! Ajajaa 100 lama dabalatee RIP 15 hidhannoo guutuu waliin fayyaa Booji’amteetti!
Meeshaan Baayy’een Harka Waraana bilisummaa Oromoo galeera!
Kaaphiin Command Post Baayy’een Barbadoofteetti!
Magaaloonni Lixa Oromiyaa12 :- Dambii Doolloo, Gidamii, Jimmaa Harroo, Qeebee, Qeellem, Giraayi, Qaaqee, Najjoo, Mandii, Laaloo, Beegii, Gullisoo, Assabii Keessaa Caasaan OPDO diigamee To’annoo Ajajaa WBO Zoonii Lixaa #Jaal_Marroo jala Seenuun Bilisummaa isaanii Labsataniiru!
Gama keenya irraa hanga ammatti nama 6 qofatu Mada’eera!
Aktivistoonni OPDO fi deeggartoonni OPDO ganaa marraattu!
#Gadaan Ergamtuu TPLF/ABUT OPDO dhumeera! Yeroo muraasa booda Kibba Oromiyaatiifi Giddugaleessa Oromiyaatiis Raajii dhageessu!
Kanaaf Qeerroon keenya Ummaatni keenya Bahaa, Lixaa, Kaabaa, Kibban fi Biyya Orma jirtan Waraana keessan WBO Cinaa dhaabbadhaa!
Namni Oromoo taate, Kana Bilisummaa Oromoof Walabummaa Oromiysatti gammaddu hundi Injifannoo Addaa kana #Share Share godhuun waliif #dabarsaa!
Barri Bara qabsooti Qabsoon kan Oromiyaati Oromiyaan tan Oromooti!


text:
LibreOffice 7.2 Help
Dirqalawwan handaaraa wantoota filatamani kan barreessaa ykn Calc qindeessa.
You can specify the border position, size, and style in Writer or Calc. In LibreOffice Writer, you can add borders to pages, frames, graphics, tables, paragraphs, characters and to embedded objects.
Handaarawwan gabatee hundaa fooyyeessuuf, qaree man'ee gabatee keessa kaa'i, mirgaa-cuqaasi, Gabatee fili, ittaansuudhaan caancala Handaarawwani cuqaasi. Handaara man'ee gabate fooyyeessuuf man'ee fili, mirga cuqasi, ittaansuudhaan caancala Handaarawwani cuqaasi.
Select a predefined border style to apply.
Yoo ati gabatee ykn wadii taatee, handaawwan durmurtaawwaa ida'uu ykn haquu ni dandeessa. Sajoo Handaarawwan kabala Gabatee irraa fayyadami.
Haalata handaara fayyadamuu barbaadee cuqaasi. Haalatichii haandaarawwan duraargii filatamee keessatti fayyade.
Halluu sararaa kan handaara(wwan) filatameef fayyadamuu barbaadde fili.
Hanga iddoo gidduu handaaraa fi filannoo qabeentotaa dhiisuu barbadde ifteessi.
Fageenya gidduu bitaa handaara fi filannoo qabeentootaa qabaachuu barbaaadde galchi.
Fageenya gidduu mirga handaara fi filannoo qabeentootaa qabaachuu barbaaadde galchi.
Fageenya gidduu Irra handaaraa fi filannoo qabeentootaa qabachuu barbaadde galchi.
Fageenya gidduu handaaraa jala fi filannoo qabeentoota kan qabaachuu barbaade galchi.
Applies the same padding setting to all four borders when you enter a new distance.
Dabatanis galtee gaaddidduu handaarawwanif fayyadamuu ni dandeessa. Bu'aawwan gaariidhaaf, galtee kana qofa fayyadami, yeroo handaarawwan afran hunduu mul'ate.
Saxaatoo ykn wantoota korkoddi goodayyaa galmee keessaa hammamtaa goodayyaa hin caalu. Yoo gaaddidduu gara handaaraawwan wantaa kan gooddayyaa mara guutuu fayyadamuutu, hammamtaan waantaa ni hir'ata gaaddidduu agarsiisu.
Click a shadow style for the selected borders.
Yabbina gaaddidduu galchi.
Halluu gaaddidduu dhaaf fili.
Amala keewwata ammeetiif ykn keewwatoota filatame adda baasa.
Haalata handaaraa fi haalata gaaddidduu keewwatta ammee keewwata ittaanu waliin maka. Haalatoonni kunneen ni makamu yoo handaarrii galumsa fi haalata gaaddidduu keewwata ittaanun kun keewwataa ammee waliin walfakkaatu. Dirqalli kun haalatoota keewwataaf jireessa
Merges two different border styles of adjacent cells in a Writer table into one border style. This property is valid for a whole table in a Writer document.
Seerrii hima amala cimaa cunfamuu ni danda'a . Fakkeenyaaf, man'een tokko handaara diimaa 2 qaba qabxii yabbuu fi man'ee ittaanu yabbina qabxii handaara cuquliisa 3 qaba, ittaansuudhaan handaaraarri qoodduu man'eewwan lamaan gidduu yabbina qabxii cuquliisa ta'uu danda'a.


text:
Sagantaa Raadiyoo Arraata Biyyoolessa Oromiyaa Adoolessa 31, 2021 Oduu, Tarkaanfiilee WBO fi Q Addaa
BReaking News ODUU OWITUU Mudama Jal Maroo Bodaa Hiji Waranaa Bilisumaa Oromo Fi Ibsa Jal Maron Base
ODDUU AMEE Gochas Hamenya OPDOn Ijolee Oromo Irati Araa Hojaten Ijolen Oromo Kanbi Kessa Badaa Jiran
Dhugaan Jirtuu Tanumaa OPDO Oromia Kessaa Qulqulesu Malee Oromian Hin1 WBO FI Janaral Jal Maroo fana
Oduu Adoolessa 31,2021|| Qondaala UN Geetaachoo Raddaa waliin suuraan isaa mullate PPn arite
Oduu Adoolessa 31,2021|| TPLF N.Amaaraa bakka hedduu qabachuufi PPn Maatii guutuu mana Hidha galchu


text:
Sadarkaa mana maree godiina ofitti eega mari'atanii booda bulchiinsa naannoo haaraa kan "Itiyoophiyaa Kibba Dhiyaa" jedhamu jalatti gurmaa'uuf kan murteessan.
Isaanis godinaalee Kafaa,Da'uroo,Shakkaa,Beench Shakkoo,Omoo Dhiyaa fi aanaa addaa Kontaa ta'uun ibsamee jira.
Murtii kanas koree dhaabbataa waa'ee eenyummaa kan mana maree Federeshiniif ergamuun ibsamee jira.
Sadarkaa Godinaatti kan dubbatamuun ala mootummaa Federaalaas ta'e mana maree Federeshinii biraa akkaataa gurmeessuu kan ilaaleen waan dubbatamee hin jiru jechuun Yonaataan Zabdiwoos gabaasee Jira.


text:
Sababa wal waraansa Kaabaa Itiyoophiyaa keessatti deemaa jirun kan ka’e Zoonii Walloo Kaabaa fi Kibbaa , zoonii Waag Himraa, fi Affaar irraa buqqa’anii naannoo magallawwan Dassee, Kombolchaa fi Hayiq keessa namoonni qubataan 350, 000 akka ta’an hanga’ootaa zoonii Walloo Kibaa waabeffachudhaan gabaasinii Masfin Arraagee Dassee irraa qindeesse ibseera.
Itti gaafatamaan Ittisa balaa fi wabii midhaan nyaataa Zoonii walloo kibbaa kan ta’an Obbo Masaay Maaruu akka ibsanitti, Walloo kaabaa Aanaa 11 fi magaalota 8 keessaa, Soqoxaadhaa fi Naannoo Affaar Zoonii 4 keessaa wal waraansa baqachuudhaan namoottan buqqa’an kanaaf amma ammaatii gargaarsii kan taasifamuu danda’ee namoottan 250,000f qofa.
Namoottan bu’qan kun caalaan isaanii manoota firaa fi ofii isaanitii maneen kireeffatan keessa yemuu jiraatan namoottaan 10, 000 ta’anif imoo mannoottan baruumsaa 22 akka bakka qubannaatti qophaa’efi gargaarsii kennamaafii akka jiru gabaasameera.
Haa t’au malee gargaarsii Mootummaa fi dhaabbata fannoo Diimaa aduunyaatin taasifamaa jiru yemmuu hedduumina namoottan gargaarsa barbaadaniin wal bira qabamee ilaalamuu gahaa akka hin taane haanga’onii Zoonii Walloo kibaa ibsuu isaanii gabaasinii Masfin Araagee ibseeraa.


text:
Gaa’ila Islaamaa.Lakk.8.3
Nikaah Hidhachuu-kutaa 3ffaa
Dhiirri fi dubartiin takka fedhii wal fuudhu erga qabaatanii nikaah hidhachuun jireenyaa halaalaa (hayyamamaa) gaggeessu danda’u. Ulaagaalee fi dirqamoota isaan irraa eeggamu yoo guutan warri shamaraa tole jechuun nikaah hidhuu qofa. Kanaan ala, namoota wal jaallatan lama addaan baasuf carraaqun akka harka namaa namarraa buqqisuuf carraaquti. Harki yoo buqqa’e faayda hin qabu. Namoota wal jaallatanii fi wal madaalaan yoo walitti hin heerumsiisin miidhaa baay’etu duuban dhalata. Miidhaan kuni beekkama waan ta’eef tarreessun hin barbaachisu.
Kutaa darbe keessatti dirqama guddaa nikaahaf barbaachisu keessaa tokko mahrii akka ta’ee ilaalle turre. Mahrii jechuun kennaa dhiirri tokko dubartii fuudhuf kennuudha. Hanga fi gosa mahrii iddoo nikaahatti murteessu danda’u. Erga murteessanii booda hatamtamaanis kennuu danda’a, gara boodaattis tursiisee kennu danda’a. Garuu hanga dagatamutti yeroo dheeraaf tursiisu hin qabu. Har’a immoo kan ilaallu wantoota sadii:
A- Hidhannaa Nikaah keessatti Sharxii Kaa’u
Yeroo nikaah dhiirsaa fi niitiin sharxii (ulaagaa) kaa’u danda’u. Sharxii kana bakka saditti qoodu dandeenya:
1ffaa- Sharxii kaayyoo nikaaha fi kaayyoo shari’aa waliin deemu
Fakkeenyaf niitin akkana jechuun sharxii kaa’u dandeessi: “Baasi anaa fi daa’ima kiyyaaf gahu narratti baasta.” Namtichi waan badaa kan hojjatu yoo ta’e, “Wanta badaa kana dhiisu qabda.” Jechuun ulaagaa kaa’u dandeessi.
Dhiirsis ulaagaalee kanniin kaa’u danda’a: Hayyama isaa malee manaa akka hin baane; wal-qunnamtiif akka isa hin dinne, qabeenya isaa gammachuu fi fedhii isaa malee akkanumatti cal’istee akka hin bittineessine fi kkf.
Sharxiin gosa akkanaa sharxii sirrii fi guutuun isaa dirqama ta’eedha. Isaan lamaan yommuu ulaagaalee armaan olii irratti wali galan guutuun ykn bakkaan gahuun isaan irratti dirqama.
2ffaa- Sharxiiwwan Kaayyoo nikaah ykn shari’aa faalleessan
Fakkeenyaf, niitin “Hayyama kee malee akka fedhetti manaa nan baha ykn masaanu tiyya irratti baasi hin baasin fi kkf” jechuun sharxii ka’uu. Yookiin dhiirsi “Mahrii siif hin kennu” jechuun sharxii kaa’u. Sharxiwwan akkana wanta shari’aan itti ajaje waan faallessuuf, faasida (sirrii miti). Kanaafu, hojii irra oolu hin qabu. Gabaabumatti sharxiin wanta halaala ta’e haraama taasisu ykn wanta haraama ta’e halaala taasisu, sharxii faasida (sirrii hin taanedha). Akkasumas, sharxiin wanta Rabbiin itti ajaje akka dhoowwan nama taasisu ykn wanta Rabbiin dhoowwe akka itti ajajan nama taasisu, sharxii faasida (sirrii hin taanedha).
3ffaa- Sharxii shari’aan itti hin ajajnee fi irraa hin dhoowwine
Fakkeenyaf, niitin ganda ishii keessaa akka ishii hin baasne ykn barnoota ykn hojii seera qabeessa ishii akka itti fuftuu dhiirsa irratti sharxii kaa’udha.
Sharxiiwwan kutaa darbee keessatti kaasnee fi sharxiiwwan armaan olii akka walitti hin buusne. Sharxiin yeroo darbe kaasne, sharxii shari’aan kaa’e fi namni fuudhaaf deemu kamiyyuu guutuu qabuudha. Sharxiwwaan armaan oli immoo wali galtee namoonni wal fuudhan wal jidduutti walii galaniidha. Sharxiwwan kanniin yoo barbaadan kaa’u danda’u, yoo barbaadan dhiisu danda’u.
B.Khuxbah
Namni sirna nikaah raawwatu yeroo nikaah jalqabu, Khuxbatul Haajaan jalqabuun ni jaallatamaaf. Abdullah ibn Mas’uud Khuxbatul Haaja akkana jechuun gabaase:
إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
Innal Hamda lillahi nahmaduhu wa nasta`iinuhu wa nastaghfiruhu, wa na`uuzu billahi min shuruuri anfusinaa wa min sayyi’aati a`maalinaa, man yahdihillahu falaa mudilla lahu, wa man yudlil falaa hadiya lahu. Wa ash-hadu an laa ilaaha ill-Allahu wahdahu laa shariika lahu, wa anna Muhammadan `abduhu wa rasuuluhu.
Hiika jechoota: Inna-Dhugumatti, hamda-faaru, lillahi-Kan Rabbiiti, nahmaduhu-Isa faarsina, wa-fi, nasta’iinuhu-Isa gargaarsifanna, nastaghfiruhu-araarama Isa kadhanna, na’uuzu-maganfanna (eeggamna), min-irraa, shuruuri-sharriwwan, anfusinaa-lubbuu teenya, sayyi’aati-hamtuwwan, a’maalinaa-hojiwwan keenya, man-kan (nama), yahdihillahu-Rabbiin isa qajeelche, falaa-hin jiru, mudilla-kan jallisu, lahu-isaaf, man yudlil-kan Inni jallise, haadiya-kan qajeelchu, Ash-hadu(ragaa nan baha), An (akka), Laa-hin jiru, ilaaha (dhugaan gabbaramaan), illa (malee), Allaah (Rabbiin), wahdahu (Isa tokkicha), laa (hin qabne), shariika (hiriyyaa), lahu (Isaaf), anna (akka), abduhu (gabricha isaa), rasuuluhu (Ergamaa Isaa (Rabbii))
Hiika himaa: Dhugumatti Faaruun hundi kan Rabbiiti. Isa ni faarsina, ni gargaarsifanna, araarama Isa kadhanna. Sharriwwan nafsee teenyaa fi hamtuwwan hojiiwwan keenyaa irraa Rabbiin eeggamna. Nama Rabbiin qajeelche kan isa jallisu hin jiru. Nama Rabbiin jallise kan isa qajeelchu hin jiru. Rabbii Tokkicha shariika hin qabne malee dhugaan gabbaramaan akka hin jirre ragaa nan baha. Akkasumas, Muhammad gabrichaa fi Ergamaa Isaa ta’uu ragaa nan baha.
Ergasii Khutbaa keetitti Aayaata armaan gadii itti dabalii:
“Yaa warra amantan! Sodaa dhugaa Rabbiin sodaadhaa. Muslimoota taatanii malee hin du’inaa.” Suuratu Ali-Imraan 3:102
“Yaa namoota! Gooftaa keessan Kan lubbuu takka irraa isin uume, ishii (lubbuu takkatti san) irraa cimdii ishee uumee fi isaan lamaan irraas dhiirotaa fi dubartoota baay’ee facaase sodaadha. Rabbii ittiin wal kadhattanii fi firummaas [muruu] sodaadhaa. Dhugumatti, Rabbiin isin too’ataadha.” Suuratu An-Nisaa 4:1
“Rabbii ittiin wal kadhattanii” kana jechuun maqaa Rabbii kaasun wanta tokko wal kadhachuudha. Fakkeenyaf, “Rabbiif jedhi kana naaf godhi” jechuu.
“Yaa warra amantan! Rabbiin sodaadhaa; jecha sirrii dubbadhaa. Inni (Rabbiin) dalagaalee keessan isiniif tolcha, badiiwwan keessaniis isiniif araarama. Namni Rabbii fi Ergamaa Isaatiif ajajame, dhugumatti milkii guddaa milkaa’e jira.” Suuratu Al-Ahzaab 33:70-71
Sunan Ibn Maajaa 1892, Abu Daawud 2118
Ergasii gara haajaa fuudhaa heerumaatti seenu danda’a…
C. Iijaab fi Qabuul (Kennuu fi Fudhachuu)
Amma tarkaanfi dhumaa hidhannaa nikaah itti xumuran irra geenye jirra. Iijaab fi qabuul rukni (utubaa) nikaahati. Iijaab fi qabuul jechoota lama namoonni wal fuudhan lamaan walitti gammaduu isaaniitii fi walitti dhufuuf qophii ta’uu kan agarsiisuudha.
Iijaab– jecha waliyyin intalaa ykn bakka bu’aan isaa, “Sitti heerumsisee, siif kenne, nikaaha hidhee fi kkf” jechuun jecha dubbatuudha.
Qabuul– jecha dhiirsi, “Fudhadhe, fuudhaa heeruma kanatti gammade” jechuun dubbatuudha.
Jechoonni iijaab fi qabuul haala ifa ta’e fi bakka ragaaleen jiranitti ibsamu qabu. Qabiyyeen isaan lamaanitu kan wal simatu ta’uu qaba. Qabiyyeen yoo wal hin simatin nikeenyi sirrii akka hin taane taasisa. Fakkeenyaf, waliyyiin osoo akkana jedhe, “Mahrii kuma tokkoon ebaluun sitti heerumsiise.” Gurbaan fuudhu hedus akkana jedhe yoo deebise, “Mahrii dhibba saddeetin ebaluun fuudhaf fudhadhe ykn itti gammade.” Nikeenyi kuni sirrii hin ta’u. Sababni isaas, mahriin wal hin fakkaatu. Waliyyiin kuma tokko jedha, kan fuudhu immoo dhibba saddeet jedha. Kanaafu, hangi mahrii iijaab fi qabuul keessatti dubbatame wal fakkaachu qaba. Iijaab fi Qabuul akkaata itti dubbatan sheekkonni naannoo jiran nama gargaaru danda’u.
Ijaab fi Qabuuliin nikeenyi xumurame. Gurbaa fi intalli ajnabiyyah (nyaaphaa) waliif turan sa’aati kana booda niiti fi dhiirsa waliif ta’u. Kanaafu, namoonni ija shakkiitiin akka isaan hin ilaalle, nikaah ykn fuudhaa heeruma isaanii haa labsan. Karaan baratamaan nikaah itti labsan cidha. In sha Allah kutaa itti aanu keessatti ni ilaalla.
Kitaabban Wabii
Sahih Fiqhu Sunnaah -Jiildi 3,fuula 152-155, Abu Maalik
[1]Quest for Love and Mercy Fuula 84-86
Fiqhu Maysiir fii daw’il Kitaabi wa sunnati– fuula 296