text:
Nama fardaan barbaadan lafoo argatu
Dhabaaf malee sombi kan sareeti
Qaroo dhabeessi “maal barbaadda” jennaan “ifa” jedhe
Re’een kan tokkoo raafuun kan tokkoo, kis jennee kiisii dabalanne
Fafa malee gurraa duuddi
Dureessi kennef deegaa hudduun dhukkubdi
Bakka garaan jiru migirri yaati
Yoo itti hubatanii ilaalan tafkiin ija qabdi
Kan haadhatti barte amaatiitti
Arge jettee hin foksin, dhagahe jettee hin odeessiin
Sangaan biyya ofiitti bookkisu, biyya ormaatti ni mar’ata
Oduuf na qalani jette lukkuun
Kan tokko qabdu hirriiba hin qubdu
Cubbuun bishaanii harka buleen nama nyaachisa
Akkuma dur seeteet jaartiin qullaa lafaa kaate
Sagal ka’uu irra sagal waamuu wayya
Silaa dhufa hin ooluu kajeelaa dura waami
Ani badeen waan bade hin galchitu
Namatti himu malee, namatti hin hidhan
Namni akka fardaa nyaatu gaafa akka namaa nyaatu du’a
Okkoteen waaqa hin beekne, eelee bishaan kadhatti
“Nyaadhee sifixuu dadhabus, haadhee siballeessuu dadhabbaa” jette
lukkuun
Gowwaan gingilchaatti bishaan waraaba
Dhiiraa jirtu dhiirummaa hin dhuunfatan
“Dhabaan hin galani” jette haati hattuu
Ameessi okolee dide okkotee hin didu
Dullachi waan garaa qabu alba’a
Iyyitee hin beektuu iyyinaan “Badaa, badaa” jette
Qalbii malee ijji hin argitu
Maqaan erbaniif haarawa hin taatu
Kan sangaan iyyuu male qacceen iyyiti
Waraabessi guyyaan yuuse beekkachiise
Dhamaatuun dhama raaftee ro’ootu (weessootu) na dide jetti
Suuta deeman suuta qoreen nama waraanti
Hammaatanis, hammaaranis, dhuma hin ooltu
“Numaaf haati hin bane” jedhe gowwaan haadha ajjeese
Osoo garaan addaan nama hin baasin, karaan addaan nama baasa
Namni ilkaan miidhagu, hidhii walitti hin qabatu
Namni bakka ciisu argate bakka itti diriirfatu barbaada
Re’een baala agarte qeerransa hin argitu
Harree hin qabnu, waraabessaanis wal hin dhabnu
Bara gaddaa mataa lafa godhu
Bara quufaa lukkuutu dhuufa
Kan nyaateefi kan kaate waa jalaa baha
“Maali fardi ni maraatee?” jedhe waraabessi hari’ee dadhabee
Mucaan du’aaf dhalate wareegaan hin guddatu
Ijjii fi ijoolleen tika baddi
Itti himne yoo dhageesee, itti kennine yoo olkeesee
Waan dhufu hin beekanii saree tana akaayii barsiisaa
Abbaan cabsaa ofitti hin xiqqeessu.
Abbaan of hin argu; dhakaan of hin darbu.
Billaachi ofiifuu hin qabduu dhagaatti uwwifiti.
Qirraariifi baalageen nama hin laallattu
“Yaa anaa durii” jette cirrin fadrdarraa kuftee.
Ayyaanni haftuu haadha warraa balleessa (ajjeesa).
Garbittiin gargaarsa argatte majii dhoksiti.
Quufan malee hin utaalani utaalan malee hin caban.
“Godaa mannaa godoo wayya.” jette haftuun.
Tika didaan dhiyaana dida.
“Akka ganamaa seetee narra hin ejjetiin” jette sokoruun.
“Moo yaa afaan” jedhe funyaan.
Manni ija daha malee, gurra hin dahu.
Kadhatanii galanii weeddisaa hin daakan.
Agabuu sibulchuuf ganamaan sibeelessa.
“Bagan si’arge” jennaan,” bagan si hin dhokatiin “jedhe hattuun abbaa
manaatiin.
Bakka loon hin oolle dhoqqee hin argani.
Cuunfaa baay’isuun dubbii gogsuudha.
Duubaan dulluma jettee jaartiin tokko ragadde.
Irreen hin moyan, alagaan hin boonan.
Eega kooraan dammaqe fardummaa maaltu jira, eega dubbii dadhabee
gamnummaa maaltu jiraa.
Jooraa ooltus sareen waan hin jirre hin fuutu.
Leemman bareeddeef marqaan hin mi’aawu.
Karaafi dubbii odoo arganuu irraa goran.
Leenca humnaan roorrisu, qamaleen malaan ajjeefte.
Lukkuun biyya hin qabdu, bakka bultu hin dhabdu.
Maraattuufi sooressi akka argetti haasawa.
Mucaan ” nyaanyaa” jedhe osoo hin nyaatiin hin hafu.
Of-jajjuun loon lamaa, tikseen kuma lama.
“Osoo wajjiin gallee hoolaa, walii qallee” jette jeedalli sareen.
Ari’ii biyyaa baasii qabii itti hasaasi.
Baran barruu koran.
Bareedina gurraachaafi dubbii gamnaa nama bira gaheetu hubata.
Abjuun bara beelaa buddeen, buddeen jetti.
Tafkiin gaafa haxaawan, gowwaan gaafa gorsan itti abaasa.
Namni namaaf qoricha.
Marartoon du’a hin oolchu.
“Aartu qotadhu” jedhe namichi saree biddeen dhoowwatee.
Adeemsa karaa fagoo calqabni tarkaanfii tokko.
“Ajjeechaarra sukkuummaan sodaadha” jette tafkin.
“Ani hin hanbifannee, ati hin qalbifanne” jedhe namichi.
“Dhabaaf malee fooniif nu uume” jette sareen.
Ijaafii saree namarraa hin deebisan.
Jaalala ishee hin beektuu dhungannaan boossi.
Dhagaheef heerumtee, argeef deesse.
Nama horii hin beekneef, lukkuun luka lamaa horiidha.
Namni dhama’iif uumame abjuun dhagaa guura.
Gowwaan isa darbe malee isa dhufu hin yaadu.
Abshaalli ofii nyaatee, gowwaa afaan diba.
Kan abdatanii mana ishee dhaqan akaayii nama afeerti.
Hin bari’u seetee manatti hagde.
Humna qarqa baasuufi soora ganna baasu abbaatu beeka.
Kan abdatan irra kan argatantu caala.
Barcuma ulfinaa abbaatu of jala baata.
Jabbiin hootu hin mar’attu.
Waraabessi biyya ofii nama haanyaatuu.
Kan citaa hin qabneef kan citu baasti.
Ijibbaata beelaa eelee sagal dhaabu.
Hiyyeessa irraa liqeeffachuu mannaa sooressa kadhachuu wayya.
Nuugiin tumanii nyaatan, humna baaterra hin jirtu.
Nagaroon qoree baala bakkanniisaa, harsaamessatti saadiru.
Maraattuun keessi fayyaadha.
Citaa malee mana hin kabatan.
Arbi lama yoo wallole kan miidhamu sambaleexa.
Abbeen nyaataa buleef qabateen jala hin bulu.
Alagaa ilkaan malee garaa isaa hin argani.
Qunnii buqqisaniit, abaabilleetti darbu.
Raafuun hanga okkoteen qabatu affeelan.
Tafkiin utaaltus laga hin ceetu.
Tokko namaatu nama dida; kan lammata abbaatu of dida.
“Suuraan gaariin abbaa fakkaata.


c: text/html

text:
Yihooway Ba Asaa Deˈuwaa Ogiyaa Kaalettees
“Ogee hagaa; an biite.”—ISI. 30:21.
MAZAMURE: 32, 48
1, 2. (a) Daro asaa shemppuwaa ashshida qaalati awugeetee? (Doomettan deˈiya misiliyaa xeella.) (b) Xoossaa asaa shemppuwaa ashshana danddayiya kaaletoy aybee?
“EQQA, BEˈA, SIYA.” Ha qaalati daro asaa shemppuwaa ashshidosona. Huuphessa Amarkkan 100ppe dariya layttappe kase, he qaalati xaafettido wogga malaatati baaburiyaa ogiyaa kanttiyoosan eqqidosona. Aybissi? Kanttana bessenna wodiyan kaameti kanttidi eesotiya baaburiyaara domˈˈettennaadaana. Ee, he malaatan odettidabaa oottiyoogee shemppo ashshiis.
2 Yihooway shemppo ashshiya malaataa wottiyoogaappe aadhiyaabaa oottees. I ba asaa sinttan eqqidabadan, eti daafabaappe naagettidi merinaa deˈuwaa ogiyaa baanaadan bessees. Hegaappekka aaruwan, i dorssati iita ogiyaa beenna mala koshshiya kaaletuwaa immiya siiqiya henttancha mala.—Isiyaasa 30:20, 21 nabbaba.
YIHOOWAY DARO WODEPPE KASE BA ASAA KAALETTIIS
3. Asa ubbay waanidi hayquwaa ogiyan biyoogaa doommidee?
3 Yihooway ba asawu beniisappekka kaaletuwaa immiis. Leemisuwawu, asay merinawu ufayttidi deˈanaadan oottana danddayiya kaaletuwaa Edene gannatiyan immiis. (Doo. 2:15-17) Addaameenne Hewaana Yihoowa kaaletuwaa siyidaba gidiyaakko, azzanttiya deˈo deˈidi wurssettan hidooti baynna hayqo hayqqiyoogaappe attana danddayoosona. Hewaana azazettiyoogaa aggada, shooshshay yootidoba milatiya zoriyaa siyaasu. Addaameekka a giidobaa siyiis. Eti naaˈˈaykka banttana siiqiya Aawaa kaaletuwaa siyennan ixxidosona. Hegaappe denddidaagan, asa ubbay hayquwaa ogiyan bees.
4. (a) Bashshaa Haattaappe simmin ooratta kaaletoy koshshidoy aybissee? (b) Ooratta hanotay Xoossaa qofaa waati qonccissidee?
4 Nohe wode Xoossay shemppo ashshiya kaaletuwaa immiis. Bashshaa Haattaappe simmin, Yihooway asay suuttaa meennaadan woy uyennaadan azaziis. He azazoy koshshidoy ooratta hanotay doommido gishshataassa. Yihooway asay ashuwaa maanaadan paqqadiis. Hegaa gishshawu, “Biron shemppoora de7iya suuttai a giddon de7iyo ashuwaa mooppite” giya azazoy koshshiis. (Doo. 9:1-4) He ooratta hanotay Xoossay babaa gidida deˈuwaa waati xeelliyaakko qonccissiis. I Medhidaagaanne Deˈuwaa Immidaagaa gidiyo gishshawu, deˈuwaa xeelliyaagan higgiyaa kessiyo maatay aagaa. Leemisuwawu, i asi asa worennaadan azaziis. Xoossaa sinttan deˈoynne suuttay geeshsha gidiyo gishshawu, hegeetuura gayttidaagan bessennabaa oottiya uraa i oychees.—Doo. 9:5, 6.
5. Nuuni ay beˈanee, qassi aybissi?
5 Hegaappe simmin Xoossay daro wodiyawu waatidi kaaletuwaa immidaakko bessiya amarida leemisota ane beˈoos. Hegaa zaarettiyoogee nuuni Yihoowa zoriyaa siyiiddi ooratta alamiyaa gelanawu kaseegaappe aaruwan murttanaadan maaddees.
OORATTA DERIYAA, OORATTA KAALETUWAA
6. Muuse baggaara imettida higgiyaa Xoossaa asay azazettana koshshiyoy aybissee, qassi Israaˈeelati waati qoppana bessii?
6 Muuse wode suure deˈuwaanne goynuwaa xeelliyaagan kaaletoy imettana koshshiis. Ayssi giikko, he wodekka laamettidabay deˈiyo gishshataassa. Yaaqooba zerettay hayqqida asawunne eeqawu goynniyoogee, qassi Xoossaa bonchissenna hara ammanoynne meezee kumido biittan Gibxxen naaˈˈu xeetaappe dariya layttaa deˈiis. Xoossaa asay Gibxxe huqqunnaappe kiyido wode, ooratta kaaletoy koshshiis. Hegaappe simmin, Xoossaa asay aylletettan gidennan, Yihoowa Higgiyaa kaalliya laˈa dere gididi deˈana. “Higgiyaa” geetettida Ibraawetto qaalaara gayttida kocha qaalaa birshshettay “kaalettiyoogaa, tamaarissiyoogaa” giidi issi issi xuufee qonccissees. Muuse Higgee hara deretu sheneyiya kandduwaappenne haymaanoote wogaappe Israaˈeelata naagiis. Israaˈeelati Xoossawu azazettiyo wode, i eta anjjiis. Eti awu azazettennan ixxiyo wode, keehi qohettidosona.—Zaarettido Wogaa 28:1, 2, 15 nabbaba.
7. (a) Yihooway ba asawu kaaletuwaa immidoy aybissakko qonccissa. (b) Higgee Israaˈeelata waati naagidee?
7 Kaaletoy koshshiyo hara gaasoykka deˈees. Higgee Yihoowa sheniyaara gayttidaagan hanana gitabaa qonccissees; hegeekka Masee, Yesuus Kiristtoosi yaanaagaa. Higgee Israaˈeelati nagarancha gidiyoogaa awudeegaappenne aaruwan qonccissiis. Qassi nagaraa muleera kammiya, wotoy baynna kumetta yarshshoy, wozoy koshshiyoogaa bessiis. (Gal. 3:19; Ibr. 10:1-10) Hegaa bollikka, Higgee Masee yelettana zaree naagetti deˈanaadaaninne i yiyo wode a eranaadan maaddiis. Ee, Higgee Kiristtoosi yaana gakkanaassi “naagiyaagaa” gidiis.—Gal. 3:23, 24.
8. Nuuni Muuse Higgiyan deˈiya maaraa kaallana koshshiyoy aybissee?
8 Nuuni Kiristtaanetikka Israaˈeelatuyyo imettida Higgiyan deˈiya kaaletuwan goˈettana danddayoos. Waatidi? Eqqidi xeelliya uradan, nuuni he Higgiyan deˈiya maaraa loytti qoppana danddayoos. Nuuni he higgiyaappe garssaara deˈennaba gidikkokka, hegeetuppe darota nu deˈuwan ubbatoo, qassi nu geeshsha Xoossawu Yihoowawu goynniyo wode ammanttiya kaaletodan xeellana danddayoos. Nuuni he higgiyaappe tamaaranaadan, he maaraa kaallanaadaaninne Kiristtaanetussi imettida kandduwaa maaraa akeekanaadan i hegaa Geeshsha Maxaafan xaafissiis. Yesuusi woygidaakko siya: “‘SHaaramuxoppa’ giidoogaa siyideta. SHin taani intteyyo odais; maccaaro xeellidi amottiya ubbai, ba wozana giddon he wode iira shaaramuxiis.” Hegaa gishshawu, nuuni shaaramuxennaadan naagettiyoogaa xalla gidennan, hegaa malabaa amottennaadankka naagettana bessees.—Maa. 5:27, 28.
9. Xoossay ooratta kaaletuwaa immanaadan oottida ooratta hanotay aybee?
9 Yesuusi Mase gididi yiido wode, Yihooway ooratta kaaletuwaa immiyoogeenne ba halchuwaa gujji qonccissiyoogee koshshiyaaba gidiis. Hegee koshshidoy he wodekka ooratta hanotay doommido gishshataassa. Yihooway 33 M.Ln Israaˈeelata nashshiyoogaa aggidi, Kiristtaane gubaaˈiyaa yarata nashshiis.
AYYAANA ISRAAˈEELATUYYO IMETTIDA KAALETUWAA
10. Kiristtaane gubaaˈiyawu ooratta higgee imettidoy aybissee, qassi hegee Israaˈeelatuyyo imettida higgiyaappe aybin dummatii?
10 Koyro xeetu layttan, Kiristtaane gidida Xoossaa asaayyo goynuwaaranne eeshshaara gayttidaagan ooratta kaaletoy imettiis. Xoossawu oottiyaanne ayyo aqida he asati aara ooratta maachaa maacettidosona. Muuse Higgee Israaˈeela deriyaa xallawu imettiis. SHin dumma dumma wogan diccida daro biittaa asati ayyaana Israaˈeela gidoosona. Tumukka, “Xoossai asa som77o xeellenna; shin dere ubban baassi yayyiyaagaanne xillo ooso oottiyaagaa” nashshees. (Oos. 10:34, 35) Israaˈeelati masettida shuchan xaafettida Muuse Higgiyaa Hidootaa Biittan kaallidosona. Ayyaana Israaˈeelati kaalliyo ‘Kiristtoosa higgiyan’ deˈiya maaray eta wozanan xaafettiis. ‘Kiristtoosa higgee’ awan deˈiya Kiristtaanetussikka hanees, qassi eta goˈˈees.—Gal. 6:2.
11. ‘Kiristtoosa higgee’ Kiristtaaneta eta deˈuwan maaddiyo naaˈˈu ogeti awugeetee?
11 Xoossay ba Naˈaa baggaara immiyo kaaletoy ayyaana Israaˈeelata keehi goˈˈees. Ooratta maachaa maacettanaappe kase, Yesuusi naaˈˈu gita azazota yootiis. Hegaappe issoy sabbakiyo oosuwaara gayttidaba. Haray Yesuusa kaalliyaageetu eeshshaabaa, qassi eti bantta mala Kiristtaanetuura gayttidaagan waatana bessiyaakko qonccissees. He azazoti Kiristtaanetu ubbaassi imettidosona; yaatiyo gishshawu, saluwaa deˈuwaa gidin saˈaa deˈuwaakka ha wodiyan hidootan naagiya tumu Kiristtaanetussi ubbaassi hanoosona.
12. Sabbakiyoogaara gayttidaagan laamettidabay aybee?
12 Yesuusi bana kaalliyaageetussi yootido mishiraachuwaa sabbakiyo oosuwaabaa qoppa. Eti sabbakiyo hiillay ooratta, qassi sabbakanasay aaho. Hegaappe kasetiya daro layttan, hara dere asay Yihoowawu goynnanawu Israaˈeela biitti biyo wode Israaˈeelati ufayttoosona. (1 Kaw. 8:41-43) Hegaadan hanidoy Yesuusi Maatiyoosa 28:19, 20n deˈiya kaaletuwaa yootanaappe kase. (Nabbaba.) Yesuusi ba erissiyo ashkkarati asa ubbaakko ‘baanaadan’ yootiis. PHenxxaqosxxe gallassi 33 M.Ln, Yihooway kumetta saˈan mishiraachoy odettanaadan koyiyoogee qoncciis. I 120 gidiya ooratta gubaaˈiyaa yameti Ayhudatuyyoonne Ayhudatettawu laamettida asatuyyo maalaalissiya ogiyan dumma dumma qaalan haasayanaadan ba ayyaanaa immiis. (Oos. 2:4-11) Hegaappe simmin, Samaariyaa asawu sabbakidosona. Guuttaa takkidi, 36 M.Ln, Ayhuda gidenna, qaxxarettibeennaageetuyyo sabbakiyoogaa doommidosona. Yaatanawu, Kiristtaaneti kumetta saˈan deˈiya asawu sabbakanawu baana koshshees.
13, 14. (a) Yesuusi yootido ‘ooratta azazoy’ waatana koshshiyoogaa qonccissii? (b) Yesuusa leemisuwaappe ay tamaariyoo?
13 Nu mala Kiristtaanetuura gayttidaagan nuuni waatana koshshiyaakko ane beˈoos. Yesuusi “ooratta azazuwaa” odiis. (Yohaannisa 13:34, 35 nabbaba.) He azazoy issoy issuwaara ubbatoo siiqettiyoogaa xalla gidennan, nuuni nu ishaa gishshawu nu shemppuwaa aatti immana koshshiyoogaa yootees. Muuse Higgee hegaadan oottanaadan azazenna.—Maa. 22:39; 1 Yoh. 3:16.
14 Hegaadan oottiyoogan Yesuusi ooppenne aadhiya leemiso. I ba erissiyo ashkkarata keehi siiqiyo gishshawu, ba dosan eta gishshawu hayqqiis. I ba erissiyo ashkkarati ubbay hegaadan oottanaadan koyees. Nuuni nu mala Kiristtaanetu gishshawu waayettiyoogee, ubba qassi hayqqiyoogeekka geella koshshiyaaba gidana danddayees.—1 Tas. 2:8.
HA WODIYAN IMETTIYAANNE SINTTAPPE IMETTANA KAALETUWAA
15, 16. Ha wodiyan nuuni ay mala hanotan deˈiyoo, qassi Xoossay nuna waati kaalettii?
15 ‘Ammanettida wozannaama ashkkaray’ sunttettoosappe doommidi, Yesuusi ayyaanaabaa qumaa koshshiyo wodiyan ba asawu immiiddi deˈees. (Maa. 24:45-47) He ayyaanaa qumaappe issoy ooratta hanotay merettiyo wode maaddiya kaaletuwaa immiyoogaa.
16 Nuuni Geeshsha Maxaafay ‘wurssetta gallassaa’ giyo wodiyan deˈoos; qassi hanno gakkanawu hani erenna gita waayee hananawu matiis. (2 Xim. 3:1; Mar. 13:19) Hegaa bollikka, Seexaanaynne dayddanttati saluwaappe duge saˈaa olettido gishshawu, asay iita waayiyaa waayettiiddi deˈees. (Ajj. 12:9, 12) Qassi nuuni awudeegaappenne daro asawunne daro qaalan kumetta saˈan mishiraachuwaa yootiyo gita oosuwaa oottanaadan sunttettida!
17, 18. Ha wodiyan nuussi kaaletoy imettiyo wode waatana koshshii?
17 Xoossaa dirijjitee giigissido, sabbakanawu maaddiyaabaa nuuni goˈettana bessees. Neeni yaatanawu koyay? Hegaa waati loytti goˈettanaakko nu shiiquwan imettiya kaaletuwaa kaallay? He kaaletuwaa Xoossay immidobadan xeellay?
18 Nuuni Xoossaa anjjuwaa ubbatoo demmanawu, Kiristtaane gubaaˈiyaa baggaara imettiya kaaletuwaa mintti kaallana bessees. Ha wodiyan azazettiyoogee Seexaanaa iita alamiyaa muleera xayssiya ‘iita waayiyaa’ wode imettiya kaaletuwaa kaallanawu maaddees. (Maa. 24:21) Hegaappe simmin, Seexaanaa qohuwaappe muleera laˈa kiyida saˈan ooratta alamiyan deˈanawu ooratta kaaletoy nuussi imettana.
19, 20. Sinttappe dooyettana maxaafati aybee, qassi hegee ay demissanee?
19 Muuse Higgiyaa kaalliya Israaˈeela dereenne qassi guyyeppe ‘Kiristtoosa higgiyaa’ kaalliya Kiristtaane gubaaˈee ooratta kaaletuwaa kaallana koshshiis. Hegaadankka, ooratta alamiyaa deˈuwawu nuussi kaaletoy imettiyo maxaafati dooyettanaagaa Geeshsha Maxaafay qonccissees. (Ajjuutaa 20:12 nabbaba.) He maxaafati he wode Yihooway asaappe koyiyoobaa qonccissennan waayi aggana. Hayquwaappe denddiyaageeta gujjin, asay ubbay he maxaafata xannaˈidi, Xoossay etappe koyiyoobaa akeekana. He maxaafati nuuni Yihoowa qofaa loytti akeekanaadan maaddanaagee erettidaagaa. Saˈay Gannate gidiyo wode deˈana asay Xoossaa ayyaanaa kaaletuwan xaafettida a Qaalaanne he maxaafatun qonccanabaa loytti akeekidi, hara asaa siiqanaageenne bonchanaagee qoncce. (Isi. 26:9) Kawoy Yesuus Kiristtoosi kaalettin nuuni he wode tamaaranabaa qoppa!
20 ‘Maxaafatun xaafetti uttidaagaadan’ oottiyaageeti merinaa deˈuwaa demmana. Xoossawu ammanettidi wurssetta paaciyaa xooniyaageetu sunttay merinawu xayennaadan Yihooway ‘deˈo maxaafan’ xaafana. Nu sunttaykka hegaadan xaafettana danddayees! Nuuni EQQIYAABADAN Xoossaa Qaalaa nabbabiyaaba, XEELLIYAABADAN hegee nuna waati maaddiyaakko akeekiyaaba, qassi SIYIYAABADAN ha wodiyan Xoossaa azazuwaa kaalliyaaba gidikko, iita waayiyaappe attidi, ubbaappe aadhida eranchaa, siiqiya Xoossaa Yihoowabaa merinawu tamaaranawu laamotana danddayoos.—Era. 3:11; Roo. 11:33.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fulbaana 29,2017/ Aadaaf duudhaa Oromoo keessaa Irreechi isa guddaaf olaanaadha. Ayyaanni Irreechaa sirna galata galfannoo Waaqaa kan lammiin marti itti wal gahu ta’uun hubatamaadha. Irreechi Bushooftuu bakka nagaa, bakka jaalalaa, bakka kadhaa amantaa Oromooti. Bu’aa ba’ii hedduu mudataa turanis jabaatee asiin gahatee ayyaana kana kabajachuuf jalabultiirratti argama.
Ayyaanni kun akka miidiiyaan biyyaa keessaaf alaa wal harkaa fuudhanii dubbataa turanitti humbi waraanaa kamuu akka achitti argamuu hindandeenye jedha. Murtiin abbootii gadaas, kan Qaamni hidhannoo hidhatu kamuu akka achitti hinargamne, bakka sana alaba
an aangaa’ota biyya bulchaniis ta’ee alaabaan Mormitootaa kamuu achitti argamuu akka hinqabne dubbataa turani. Walitti qabaan abbootii Gadaa obbo Bayyanaa Sanbatoo irra deddeebiin akka humni waraanaa bakka sanatti hinargamne ibsa abbootii gadaa uummataaf ibsaa turanii jiru. Haalli jala bultiirratti deemaa jiru garuu sanarraa addaa jechuun hirmaattonni sagantichaa Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof bilbilaan ibsanii jiru. Akka gabaasa bilbilaan arganneetti, “Konkolaataa 13 ummmaattoota kibbaa keessaa fe’amuun loltoonni Mootummaa hidhannoo guutuu magaalaa Bushooftuu galuu isaanii nuuf ibsaniu jiru. Isaan keessaas konkolaataan 10 ija kiyya duratti duratti kaampii magaalattii keessa qubsiifaman jedha. Hirmaataan sagantichaa akka dubbatetti hokkorri ka’uu mala yaada jedhu Wayyaanonni ofumaa uumanii uummatatti bobbaasaa jiraachuu nuuf ibsee jira.Dhimma Ayyaana Irreechaa irratti jala buunee isiniin geenya


text:
(Oromedia, 27 Hagayya 2015) Yaa’iin 12ffaa Adda Bilisa Baasaa Uummata Tigraay Obbo Abbaay Walduu dura- taa’aa addichaa godhee filate.
Oduun galgala kana Maqalee irraa nu gahe akak addeessetti, yaa’iin Yaa’iin 12ffaa Adda Bilisa Baasaa Uummata Tigraay Sanbat-duraa darbee jalqabee Magaalaa Maqaleetti geggeeffamaa kan ture guyyaa qabameefii ol adeemsifame.
1. Obbo Abbaay Walduu
2. Doktar Dabratsihoon Gabramikaa’el
3. Doktar Teedroos Adhaanom
4. Aadde Azeeb Masfin
5. Aadde Alam Gabrawaahid
6. Obbo Geetaachoo Asaffaa
7. Doktar Addisaalam Baallemaa
8. Aadde Fatlawarq Gabra’igizihaabiheer Miseensota Koree Hoji-raawwachiiftuu Adda Bilisa Baasaa Uummata Tigraayii fi ADWUI akka ta’aniif filachuu isaa oduun nu gahe kun hubachiiseera.


text:
Waldaan kun bara 1960 keessa hujii jalqabe.Wannii innii hujii jalqabeef akka perzdaantiin waldaa kanaa obboo Dirribi Demisee jedhutti ummata wal barsiisuu,waan ufii wal irraa barachuu, rakkoo ufii waliin dubbachuu fi waan qaban walti dabalachuu.
Gaafa ganna 50essoo isaa Amerikaa Washington DC-ti ulfeessani nama hedduutti biyya alaa gara garaatii dhufee waan waldaan kun keessa bahe,itti deemuu fi itti jiru wal barsiise.
‘Ganna 50 geennee shantamaan itti aanutti hagana caalaa ballannee waan qamnu addunyaan geenna,' jedhee nagaa walti dhaamatee wal irra gale warri guyyaa kanaa dhufe.


text:
Waldaan Qorannoo Oromoo – jechuun OSA-n dhiheenya, Maaster Pilaanii Finfinnee fi mormii Oromiyaa keessaa irratti as Waashington DC-tti marii yokaan Simpoosiyeemii geggeessee ture. Marii kana irratti, beektota gara garaatiin qorannoolee fi xiinxaloota adda addaa tu dhihaate. Prezidaantii Waldaa Qorannoo Oromoo ka bara kanaa – Obbo Henook Gabbisaa akka jedhutti, mariin sun waa’ee kufaatii siyaasaa Itiyoophiyaa keessaa, waa’ee saaminsa lafaa fi ajjeechaa baatiilee lamaan dabre ilmaan Oromoo irratti geggeessamaa jiu xiinxaluutti ka fuuleffate ture.
Qorannoo fi xiinxala dhbimmoota kana irratti hayyootaan geggeessamaa ture uummataaf dhiheessuu kaayyoo godhatee ka marii sana qopheesse – Waldaan Qorannoo Oromoo, qorannoolee dhihaatan sana akka kitaabaatti maxxansiisee baasuuf kan hojjetaa jiru ta’uu illee beeksisee jira.
“Mootummaan Itiyoophiyaa Maaster Pilaaniiin magaalaa Finfinnee haqamee jiru jedhee dubbate iyyuu, saamichi, ajjeechaa fi hidhaan Oromiyaa keessatti akka itti fufee jiru hubatamee jira” – ka jedhan, Obbo Henook, gaaffiin uummata Oromoo yeroo ammaa gaaffii Maaster Pilaanii haquu irra dabree, gaaffii abbaa biyyummaa, ka lafaa fi qabeenyaa akka albuudaa fi qabeenyaa isaa ka biroo irratti abbummaa qabaachuu, gaaffii eenyummaa isaa, aadaa fi afaan isaa guddifachuu, gaaffii afaan sadarkaa biyyaatti akka Afaan Hojii Federaalaatti mirkaneeffachuu fi ka biroo kan of keessaa qabu ta’uu dubbatan.
Waldaan hayyoota Oromoo inni hoogganu – OSAn marii geggeesse irratti “Mootummaan Itiyoophiyaa amma taayitaa irra jiru, waggoota digdamii shan dabraniif gaaffii uummata Oromoo deebisuu hin dandeenye” hubannoo jedhu irra ga’uu isaanii dubbata – Obbo Henook.
Hiriirawwan mormii Oromiyaa keessatti geggeessamaa jiraniif deebii aangawoonni Mootummaa kennan ilaalchisuun ennaa dubbatus, “Mootummaan EPRDF, ennaa lafa Oromoo saamu, ennaa barattoota fi lammiwwan Oromoo ajjeesuu fi hidhu, kanneen aangoo dhugaa harkaa hin qabne – aangawoota DhDUO yokaan OPDOtti fayyadameef, booda ennaa itti gaafatamni dhufu immoo, ‘ani harka keessaa hin qabu. Badii dhaqqabeef itti gaafatamaan OPDO dha. Isinumti waliin fixadhaa’ jechuudhaan badii isaas isaanumatti haqatee keessaa ba’uuf carraaqaa jira” jechuun qeeqa.


text:
Hojjettootni Magaala Finfinnee Kutaa Magaalaa Addis Katamaa Aanaa 7 Diddaa Kaasan
Muddee 02,2012 Finfinnee
Erga muummichi ministeeraa mootummaa abbaa irree Mallas Zeenaawwiin du’aan boqotee dhaabbati EPRDF Wayyaaneen guyyaa tokko illee nagaa argatee hin bulle.Diddaan hojjettoota irraa yeroodhaa gara yerootti itti dhiyaachaa kan dhufe yaaddoo jabaa keessa buusee jira.Gaaffiin mirgaa Sochii Dargaggoota Biyyoolessaa Kan Bilisummaa fi Dimokiraasii(Qeerroo) daran jabaachaa dhufuun mootummaa abbaa irree Wayyaaneetti yaaddoo jabaa tahee jira.
Gaaffiin mirgaa fi Bilisummaa hojjettoota Oromoo Magaala Finfinnee Kutaa magaalaa Addis Katamaa aanaa 07 keessatti wal gahii mootummaan Wayyaanee ololaaf waamte irratti ifaan gaafatame.Gaaffiileen
Ilmaan Oromoo baay’inaanis tahe qabeenyaan Uummata Itoophiyaa
dursanii osoo argamanii aangoon siyaasaa fi diinagdee akkasumas abbaa biyyummaa maaliif hin kennamu?
Hojjettoota mootummaa keessaa lammiileen Oromoo ija diinaan ilaalamuun sababa maalii akka ta’e beekamuu qaba?
Wal gahii mootummaa Wayyaaneen qophaa’u irratti hojjettootni Oromoo
maaliif lagatamu?
Qorannaan,Hojii irraa arii’uun,Miindaa dhorkannaan,Hidhaan sababa
Oromummaa qofaan maaliif hojjettoota Oromoo qofa mudata?
Kanneen jedhanii fi gaaffiilee marga sabaa fi sablammootaatti hidhatu heddumminaan kaasuun olola qondaalota Wayyaanee harkatti fashaleessuun gaaffii bilisummaa kaasanii jiran.
Dabballootni mootummaa Wayyaanee siyaasa mataa isaanii gaggeeffachuuf dhufan qaaniin deebi’uun gaaffii keessan gara Siivil Sarvisiitti dabarsina jechuun wal gahiin godhame diddaa fi gaaffiilee mirgaa jajjabduun golboobamee jira jechuun Qeerroon gabaasa.
Posted on 02/12/2012, in Uncategorized. Bookmark the permalink. Leave a comment.


text:
VOA: Nagaa biyyaa eegsisuuf Mirgi baqattootaa dhiitamuu hin qabu
Posted: Ebla/April 11, 2014 · Finfinne Tribune |
Jaallannee Gammadaa | VOA
Mootummaan Keeniyaa baqattoonni biyya isaa keessa jiran mooraa baqataatti akka galaniif ajaja kennuun isaa ni yaadatama. Gidduu kana garuu baqattoota galmaa’anii seeraan jiran magaalaa Naayroobii keessaa qabee hidhaa jira jedhu baqattoonni.
Gareen kabajamuu mirga namaaf falmu kan Keeniyaas mootummaan Keenyaa nageenya biyyaa eegsisuu dhaaf mirga baqattootaa cabsuu hin qabu jedha.


text:
Sana'aa Yamaan keessatti kamiisa har'a hirirri mormii fi deggersa mootummaa gaggeefamee jira. Prezidaant Alii Abdullaah Saaleeh kaleessa paarlaamaa biyya isaanitiif akka ibsantti, filannoo waggaa lama booda gaggeefamu irratti kan hin hirmaanne ta'uu beeksisan. Jecha isaanii kaleessaa kana hordofee ture hirirri har'aa kan geggeefame.
Yamaniin waggootii 32f kan bulchan Saaleeh hirirrii gaggeefamuuf karoorfamee kam iyyuu, akka dhaabatuuf gaafatan. Hiriira har'aa kana ilaalchisee baqataan Oromoo tokko gamasii kan jedhe MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Dr. Gemechis Buba irrati Yaadoota, gorsa, qeeqa fi mormii heedu dhiyatan keessa Yaada lama wali birra qabne isiin ergine jira, Dubisa Madala.
-
Yaada FB Bilisummaa Oromoo Walabummaa Oromiyaa irra dhiyatee dha akkasi jeedha.
Dr. Gemechis Buba Diina uummata Oromooti Kabajan hin maluuf.
Oromoo hundi nami Dr. Gemechisi Bubati Ilkan itti hin cininanti hin jiru, nami isaa hin hamane hin jiru. Nami yakka Dr. Gemechisi Buba irrati yaada hin laatiin hin jiru. Dr. Gemechisi Buba Kabaja fi Ulfinanan kan gorsuu yaalan keesa Dr. Getachew Jigi Demekssati. Dr. Gemechisiin Kabaja fi Ulfna isaaf hin malee keenanfi, Maati lubu Gudina fi Baroo Tumsati jeechaf seeran gorsuu yaalan. Dr. Getachew nama ulfana kabajan wayee isaa bareesun safuu Oromumma kabajuuf ta’uu mala.
Ani Garuu Dr. Gemechis Desta Bubaf Kabajan fi Ulfini hin maluuf jeedha. Maatii Lubu Gudina fi Baroo Tumsa irra waan tokko hin qabun jeedha Sababin isaa:
1. Dr. Gemechis Buba Maati Lubu Gudina fi Baroo Tumsa nama ganee dha;
2. Dr. Gemechis Intala Baroo Tumsa fi Maati isaaf amanama miti, hoji isaa irra hin malee safuu Oromoo fi Safuu lubi tokko egachuu qabu nama cabsee dha:
3. Saba Oromoo ganuni bara 2008 irra kasee TPLF waliin wal qunamti cimma humachun kara Alemayo Katama fi Namoota birra Oromoo basasa jira;
4. Kayyoo Lubu Gudina fi Maatii sana diige Maqa Maatii sana diinaf hojeeta jira;
5. Walda Gudina Tumsa Ijaree lubu isaa hanga wareegamtu itti rakkatee TPLFti gugurete Mekaneyesus diiguuf shiira xaxa jira.
6. Dr. Gemechisi Buba Maqa Waaqayoon nama daldaluu maqa Kirstyian nama daldala mataa isaa geegefatuu nama waaqaf hin abomamne dha;
7. Dr. Gemechis Buba Walda Keessati Cubamee Walda Kirstiyan Nekemte f ilee kabaja fi jaala nama hin qabne dha.
8. Walda Kirstiya Oromoo biyya ala diiguun hunda isiin bakka adda addati akka cacaban wal dura dhabatan goodhe jira.
9. Saboontoota Oromoo, Ogannota dhaabbilee Oromoo fi Actvistoota Oromoo lobi goochun wayyane TPLF jala hirirsa jira.
10. Saba Oromoo Maqa afuuran Burjajeesuuf, Afaan Fajeesuuf Getachew Reda wallin TV fara Oromoo Fara Walda Kirstiyana TPLF gegefamu dhabatee jira.
11. Kolleeji Theology Lubu soba, luboota wayyane homishuuf deema, Leadership jeedhe dabbaloota TPLF tolaa leenjisa jira.
12. Yeeroo Qeerroon Oromoo fi Baratoon Oromoo dhummaa jiran kana diina Oromoo waliin waltaji fi TV TPLF irrati bookisun Dhiiga Oromoo irrati qoosudha.
13. Gargarasa biyya ala irra dur Walda Mekaneyesusif Hoji Misoomaf keenama ture hara hunda isaa of guuratee hoji dhunfa isaa ittin hojeeta jira.
14. Waldan Mekaneyesuuf Hoji Misooma, Kununasa Nannoo, Bufata Fayya, Hosptala fi Manen Barumsa gargarasa isheen argata turte akka irra cituu goochun Fallaa Lubu Gubdina Tumsa hojeechun Oromo midha jira.
Kanaafu Nami Kun Maatii Gudina fi Baroo Tumsaa waliin tasuma qunamti hin qabu. Namii kun Maalaqaa waan heeduu jalatuu Malaaqa arganan uumata Oromoo miti Haadha maana isaa ilee dabarsee gurgura. Median hawwssa kana irrati raga ba’aa jiru Hiriyoon isaa kana ragga ba’aa jiru. Dr.Gemechisi Buba TV banachuuf TPLF birra hayyama isaa hin barbachisuu. Atlanta Haadha wara isaa birra jirate USA irra TV Oromiyaa keessati tamasasuu ni danda’a. Oromoo TV Minisota , OMN Minisota fi ESAT Amasterdam irra biyyati darba jiru. TV dr. Gemechis waan adda goodhe Getachew Reda jalati galchuu mali? Getachew Reda Oromoo dhan Sheexana, Aganint, Ganel fi Terrorist Jeedhe ummata Abaruu waliin dhiiga ijoole Oromoo irrati Nyachuun isaa yakka. Nami kun Kabaja argachuu hin qabu. Oromoo Afaan Tokkon, Gemechis Gantuu, Sagagaltuu, Malamaltuu, Haatuu, Ergamtuu Gemechis Desta Buba Wayyane jeedhe of irra achuu qabuu qaba. Biyya itti dhalatee ijan arguu jibe shamaran Tigire waliin Hawwasa fi Adama kan dhichisuu kun luba miti, maati isaa fi saba isaa nama ganee dha. Gantuun Kabaja argachuu hin qabduu. Yakki Gemechisi Buba gadii ba’uu qaba jeechun nami FB irrati bareesan tokko akkasi jeedhu obbo Sumaafan Boruu “Dhaamsa Dr. Geetachoo kana sirritti otoo hubannee baay’ee gaariidha natti fakkaata. Warri gorsa kana akka maqaa balleessiitti fudhannu yoo jiraannu dogoggorreerra. Doktor Geetaachoon nama shira diinni dhoksaatti Oromoo irratti raawwachaa turte ifa baasaniidha. Namni kitaaba isaanii “BU’AA BA’II QABSOO OROMOO” dubbise kana beekuu danda’a. waa’ee Dr. Gammachiis kana Oromoonni hedduun komii kaasaa jiru. Diina wajjin hojjachaa jiraachuunsaa ummata mufachiiseera. Warra dhiiga Oromootiin harka dhiqate wajjin hojjachuun isaa yakka. Yakka hojjachaa jiraachuusaa hayyoonni heddu ragaa ba’aa jiru. Gammachiis kun nama gumaati. Warri gocha isaa kana haaltan dogoggortaniitti. Dhaamsa Ummataa dhaga’ee dogoggora irraa deebi’uu qaba.” jeedhu Yakka nami kun hojeete hunda gadii basuu ni dandama garuu safuu Oromootu nu qabeef malee.
Nagaatti.
***
2faa . Yaada Dr. Getachew Jigi Demekssa irrati dhiyate dha.
Dhaamsa Dr. Gamachis Dasta Bubaf
Wayeen Maatii Gudina fi Baroo Tumsa Oromoo hunda ilaalata . Qabeenya fi seena Oromooti. Qabeenyan fi Seenan Maatii kana kan Oromoo milliona 50ti xura’u hin qabu. Mallaaqati jijjiramu hin qabu. Getachew Jigi Demekssa
Dr. Gamachisi Warii Siyaasaa ilee haa soban, haa dogoggoran, of ilee hajjalatan, yakki isaan salphadha. Warii atii giduu teesuu kun hundi isaan Tikka waayanne fi diina Oromoo wara hamoodha. Getachew Reda, Addisu Gebera Egizhaber fi Getachew Asefa Tikka waayanneti.
Dr.Gamachisi mal tate amanun dadhabem, namoon guyaa guyaan na bareesu hin amanun jedhem ilmaa leencaati intala leencaa of birra qaba Oromoo hin gurguru waayannet harka hin latuu jedhen siif falmadhe, Sagale waaqayootu birra jira, Sagalee Afura Oromoo Gudiina Tumsatuu birra jira, dhiiga Baro Tumsatuu bira jira jedhen siif falmadhe. Game maltu sii xuuqee?, maloo Dhiigi Gudina fi Baroo mal siin jedhu.
Obbo Nagasa enyutu ajese jedhe sii gafanan deebi na dhorkateem. Obbo Nagasan du’aa waaqayoo du’aan miti kana atuu beektami. Dr. Gamachiis wa’ee dhigga ijoolee Oromoo 500 waaqayoo mal jeedha jeete yaada atoo na caalaa amanta,? Wa’ee Ijoolee Mada’aan harki isaan rama’ee jiruu yadeeta? Inni Harki isaa rama’ee Dr. Solomon Ungashe mallaaqa kadhatuuf Maqan isaa sii fakata Gamachisi jedhama.
Jalala fi kabajan Maati Gudina fi Baroo Tumsaf qabu mal godhuu? Oromoon Millioni 50 siti gadeera beki, Wariii caalisee irra ana isaa dhuga dubatee wayaa nami sitii hin gadiin hin jiru. Hormi Afaan Horman barrese ani ammoo afaan diina wa’ee Oromoo barreesu hin feedhu, Bilbila keen dhabee malee kana iyuu media irratti hin bareesuun ture, Siimatii hunda isaa himen sii amansisan ture, badiin kun waan salpha miti keesuumatti yeroo dhigi Oromoo dhangala’aa jiru kanati. Afuura Oromootuu sii bira jira afuuri Luba Gudina Tumsa siiti gadeera. Maliif waaqayoon nu jibisifta? Malifi Amanta waaqarati nu dhabsisifta? Maliif Luba Gudina hin tatu? Lensan fi Kulanin maal siin jeedhu?
Namoon waan bayee heedu na bareesan Ani garuu Afura Luba Gundina fi hayyama isaa malee hama tokko ilee hin dubadhu. Ani Luba Gubina akka waaqatin amana maati isaa jeequu hin barbadu afuura isaatu nati gada jeedhen yaada atii kana maliif hin yadnee? Waaqayoon yoo sodachuu batee Dhiiga Luba Gudina fi Baroo sodadhu diina Oromoo jala hin deemin waan hunda qabda amantaa Oromoo irra hin dhabini, Abaa fi Haatii kee Oromoof wara midhamanidha. Isaanilee Kabaja guda qabu Hiriyaa Abiyuu Galata fi Iseaq Angosdha.seenaa kana sodadhutti waayannee wajjin qunamtii qabdu kana dhisi. Dukanan Duba Dirama Dhaabaa wayeesa dhageefadhu.
Wa’een Maatii Gudina fi Baroo Tumsa Oromoo hunda ilaalata Qabeenya fi seena Oromooti. Qabeenyan fi Seenan Maatii kana kan Oromoo milliona 50ti xura’u hin qabu. Mallaaqati jijjiramu hin qabu. Sii deefachuuf malee sii yakkuuf miti, Oromoof waan ta’uu malu nan falmadha. Waan hunda beekta jarii giduu teese kun hundi wara Oromoo ajeesa jiran ta’uu beekta, wara kara hunda Oromoo to’achuuf deeman ta’uu ni beekta, wara Walda Evalichal Church Oromoo dhunfachuf folata’n ta’uu ni beekta, garuu waan tokko walalte innis jarii kun Oromoo ajjeesa jiru kanafuu dhiyooti akka isaan kufan walalalte.
Tv fi Redion isaan siif banan Oromoo akka Gargaruuf miti akka Oromoo Burjajeesuuf, akka Oromoo fajaachuuf, akka Oromoon TPLF jalati jilbenfatuuf malee isaan sagale Oromoo Paarlamaa kessatu daqiqa tokkof ilee dhaga’uu hin barbadan tv fi redio irratti isaa darbu dhisiti. Qeeroon Oromoo kana boode Sagalee Afuura keesuma iyuu Tv waayanne irran darbuu hin dageefatu, Waan Getachew Reda Ebbisee bane Oromoof Abaramadha Oromoon hin dhagefatu. Waan tokko Haqa siti himu TPLF siin falla Walda Mekane Yesus akka adeemtuuf siin Finfinneetti fidan akka Isilama irratti “Alhabash” fake Musilim ijjaran siin ammo Kirstyana soba Oromoo irratti ijara jiru, garu kana hin milkooftu. sababii isaa dhiiga Luba Gudina Tumsaa Sii hin simatu kun dhugadha. Waraaqisa qube Genereshini waan diigu nan falmadha. Barii kun bara tefozooti ani Oromumaa koof Tefozoo hin barbaduu Harki koo diiga fi mallaaqa hin qabu. Wal gorsu wayya wal hamachu irra.
Oromoo na ofkalchaa!
Afuuri Luba Gudina Tumsa Oromoo dabarse hin latuu!
Toftan Waayanne TPLF ni fashala imiman Milliona 50 qabsoo ijoolee Oromoon haqama!
Getachew Jigi Demekssa
:::::
P.S. Views, comments or articles posted on OromiaTimes are not necessarily that of the web admin.


text:
Korinna Kriemhild. pergola. May 29th , 2017.
If you are yet to choose the type of fence that is most suitable for your property, a good fencing contractor should make this simpler for you. They should explain the material options they have and help you choose one that is suitable for your budget and needs. You may also have the option of purchasing your own materials and have the professional carry on with the installation process. This can save you some money so try and find a contractor who is flexible.
Have total trust in yourself with a strong, courageous faith. After all, we must all live life just one day at a time. Sure we can reminisce and plan as we like, yet its still all about today! Keeping it simply will help you enjoy the process.
arreemnn nnmmll hh rr oo ssssaattaa ddoollpphhnnss aann oo iillddffnnttll iiddoott hhtteeee ii hhyyaaeeiinn rrbbee hhnntthhyy cnnoo ee oo nnwwttaa hhyyaaeeii ii rruubbee.. YYoo iillll ffee uutt hheettnnddaaddttii iillllaa oo aa eellssttaakkffrr auuoo oossttoo tthee ccaaiioonnss fftthheey aarr oor ee nnmmll,,wwiihhyyuuhhvv ooggtt fr housands f oollrr ooss rroobbaall tthh ddgg..bb>>bb>>oo aann ttrrcc hh ooeeeettoo oouurr oo iihhtteehhll ffttee llccrrccffnccee ccllaa hhiicchhii eeyyffnn addggeett ffyyuu oo ssbbiiggttrraaeeee yyssme ttee nnmmll,,llkk iinn hhnnyyuuwwll uuooaaiiaall ooeett nnwwaaoottii,,aa nn larm iillbb rrssnn nnyyuu ooss,,wwiihhwwll ee oo nnww aaoott oorr ee wwhhchh mmaayy bbee ddgg aa,,rrbbii rr eeee oonneeyy..TTeeeellccrrccffnneeccllaa aa llyyaammjjrrrrlleeii oovvnn oorr rrbbee sstthh lleeccttriic ffeennce oollrr sstteebbss ggaaddee ooddffiieeaaddllttyyuu nooww bbuu tthee xxcc ooaaiinnwweeeeyyuu ee iss ssttaaeedd aattaannyy ttmm..bb> arreemnn nnmmll hh rr oo ssssaattaa ddoollpphhnnss aann oo iillddffnnttll iiddoott hhtteeee ii hhyyaaeeiinn rrbbee hhnntthhyy cnnoo ee oo nnwwttaa hhyyaaeeii ii rruubbee.. YYoo iillll ffee uutt hheettnnddaaddttii iillllaa oo aa eellssttaakkffrr auuoo oossttoo tthee ccaaiioonnss fftthheey aarr oor ee nnmmll,,wwiihhyyuuhhvv ooggtt fr housands f oollrr ooss rroobbaall tthh ddgg..bb>>bb>>oo aann ttrrcc hh ooeeeettoo oouurr oo iihhtteehhll ffttee llccrrccffnccee ccllaa hhiicchhii eeyyffnn addggeett ffyyuu oo ssbbiiggttrraaeeee yyssme ttee nnmmll,,llkk iinn hhnnyyuuwwll uuooaaiiaall ooeett nnwwaaoottii,,aa nn larm iillbb rrssnn nnyyuu ooss,,wwiihhwwll ee oo nnww aaoott oorr ee wwhhchh mmaayy bbee ddgg aa,,rrbbii rr eeee oonneeyy..TTeeeellccrrccffnneeccllaa aa llyyaammjjrrrrlleeii oovvnn oorr rrbbee sstthh lleeccttriic ffeennce oollrr sstteebbss ggaaddee ooddffiieeaaddllttyyuu nooww bbuu tthee xxcc ooaaiinnwweeeeyyuu ee iss ssttaaeedd aattaannyy ttmm..bb>
Why not think about Extra features Anything to spice up the fence and give it extra appeal can make it that much more beautiful. Things like painted leaves or birds can give it a soothing appearance while not being tacky whatsoever. Remember, it is your visualization and your fence to do with it as you want.
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s. In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text:
Koomiishiniin Hoggansa Sodaa Balaa Oromiyaa lolaa uumameen amma ammaatti lubbuu namaarra balaan qaqqabuu baatus, beelladootaa fi ooyruurra garuu miidhan qaqqabuusaa ibseera.
Lammiilee qubsiifama kanneeniifis deeggarsi midhaan nyaataa fi yaalaa dhiyaachafii jira.
Shawaa lixaatti aanaa Ejeree fi Ejer Salafoo, Shawaa Kibba lixaatti aanaa Iluu, Godina Addaa Oromiyaa Naannawa Finfinneetti Sabbataa Hawaasii fi Walmaraa, akkasumas Shawaa bahaatti aanaaleen 5 lolaa laga Awaash kanaan miidhamaniiru.
Roobni cimaan tibbana roobe naannolee yaa’a Awaash keessatti argamanirratti balaa lolaan liqimfamuu qaqqabsiisera.
Keessumaa Sabbataa Hawaasitti jiraattotarra miidhaa qaqqabsiisera.
Jiraattonni yaa’icha keessatti argamanii fi balichaan miidhaman naannoo jireenya isaanii gadhiisuuf dirqamaniiru.
Koomiishinar Garramoo Oliiqaa lammiilee kanneenif deeggarsi midhaan nyaataa fi yaalaa laatamaafii jira jedhan.
Jiraattonni Tafkii fi magaalaa Sabbataa miidhamtootaf deeggarsa taasisaa kan jiran yammuu ta’u, lakkoofsi deeggaramtootaa ida’uu isaatinis har’aa kaasee gargaarsi dabalataa akka dhiyaatu himan.
Miidhaan lolaa lagichaatin qaqqabes dhiyeenya adda baafamee kan himamu ta’uu koomiishinar Garramoon ibsaniiru.
Jiraattota of dandeessisuuf akka hojjetamu kan himan obbo Garramoon, humna toorichaarra kan tare naannon Oromiyaa deeggarsa ni taasisa jedhan.
Koomiishinarri Koomiishinii Hoggansa Sodaa Balaa Oromiyaa obbo Garramoo Oliiqan jiraattonni naannoo yaa’a Awaash keessa jiraatan of eeggannaa akka taasisan dhaaman.
Koomiishiniin Hoggansa Sodaa Balaa Biyyoolessaas lammiilee qubsiifaman kanneenif deeggarsa taasisaa jiraachuusaa ibseera.


text:
aallatamoo obboloota koo kan Itoophiyaa jirtan,
Gaaffii obbo Zaman Indaalee, Itoophiyaa, magaalaa Finfinneetti qindeessaan miidiyaa fi sirna barreeffamaa, na gaafate irraa kan ka’e yaada koo isiniif kennuun anaaf eebba guddaa dha.
Ergamaan Phaawuloos akkana jedha, Sanyiin namaa hundinuu namicha tokkicha irraa argamanii, irra lafaa irra akka jiraatan godhe; bara isaaniitti iddoo taa’umsa isaaniittis daarii itti godhe (Hojii Ergamootaa 17:26).
Nuti iddoo adda addaatii dhufne, nuti garuu wal qixa. Hundi keenya hiika jireenyaa ilaalchisee gaaffii keenya isa gadi fagoof deebii barbaanna, bantuu balbala jireenya eebbifamee kan ittiin warra kaan eebbifnu bira ga’uufis ni dhamaana. Anii fi namoonni isaan kaan hedduun furtuu arganneerra. Seenaa argannoo koo akka hubattan isinan gaafadha.
Kanan guddadhe Magaalaa Niwu Yoork, amantaa Ortodooksii Yihudootaa keessatti yoo ta’u, jalqabatti seerota Musee shanan, akkasumas seera Ortodooksii Yihudootaa akkamitti ilaaluu akkan qabu, barreeffamoota barsiisota hedduun barreeffamanin qo’adhe. Umrii saafelummaa keessa yommuun seenu, amantaa duwwaa ta’e kan dheebuu nama hin baasne dhiiseen, Yihudummaa garasitti addunyaa kana qorachuu eegale.
Kollejjii keessatti barnoota duree-fayyaa (pre-medical course) qo’achuun eegale, garuu kaka’umsi gad fagoon na keessa ture, gosoota barnootaan fudhachuu qabu irratti xiyyeeffachuu akkan hin dandeenye na taasise. Kanaaf ani adda dureedhaan sirna barreeffama Ingiliffaa qo’achuu jalqabeen, barreeffama namoota hedduu dubbisuun haalan ittiin wantota ilaalu kan mataa kootii uumuun, achumaanis barnoota filoosoofii fi wal bira qaba amantaawwan adda addaa baradhe. Akkasumas kollejjicha keessatti gurmuu faarfattootaatti dabalamuun waa’ee hojiiwwan mimmiidhagoo waggoota dhibba torban darban keessatti hojjetamanii faarfachaa turre. Gooftaan haala nama ajaa’ibuun hojjeta ture. Amma yommuun yaada gurmuu faarfattootaa sanatti dabalamuun laphee koo keessatti barreeffamoota gaggaarii akka maxxanse, Caaffatoota Qulqullaa’oo afaan Ibrootaa isan jalqabatti qo’adhe irraa duwwaa utuu hin taane, Kakuu Haaraa keessaas jechuu dha argeera, barreeffamoonni sunis warra jaalalaa fi humna Leencicha gosa Yihudaa isa ta’e Yesuus Masihichaa ti.
Kollejjii irraa yommuun eebbifame, hawaasatti nagaa dhaameen, haala jireenyaa isa amantaawwan keessatti argamu dhiisuun miilla koo akkasumas yaada koo waliin deeme. Yeroo umuriin koo waggoota digdamii sadii ta’u, dargaggeetti booda haadha manaa koo ta’uuf jirtu Suuzaan wajjin wal argine. Baay’ee utuu hin turiin, qarqara Dhihaa fi Kibba Dhiha Unaayitid Isteetis (United States) gidduutti konkolaataa tola nu geessu eeggachaa turre, kanas kan barbaanne gartuu obbolootaa kanneen ayyaana waggaa haaraa ayyaaneffachaa turan irraa yoo ta’u, nuti wantota adda addaa kanneen akka meeshaa konkolaataa dhufu gargaarsa gaafachuuf nu gargaaru, mucaa durbaa keenya, qalqalloo meeshaa keenya kanneen akka wanta daa’imni itti fincooftu (diapers) fi uffata halkanii kan itti qabannu qabannee turre; galgala sana eessatti akka dabarsinu hin beeknu turre, tarii kattaa gaarota mimmiidhagoo Meeksikoo Siitii irra, yookiin immoo imaaltota isaan kaan wajjin mana jireenyaa namoota hedduu qabatu keessa, yookiis godoo muka irraa ijaarame kan durii keessa, yookiin galma Haaree Kirishiinaa isa Loos Anjeles keessatti argamu keessa, yookiin hoteela isa Saalveeshin Armiin (Salvation Armey) nuuf qopheessu keessa, yookiin immoo mana yookiis lafa qonnaa qote bultoonni nuuf kennan keessaa eessa akka bullu hin beeknu turre. Jireenya sana keessatti wanti yaadannoo ta’ee yeroo hundumaa na keessatti hafu, haati manaa koo fi ani mucaa keenya baadhannee halkan gurraacha sana keessa karaa bukkee dhaabbannee, roobaan dhaanamaa konkolaataawwan hedduu nu bira darban akka isaan nu fudhatan isaan kadhachaa turre, konkolaataawwan dhibbaan lakkaa’aman garuu nu bira darban.
Guyyoonni sun wantota hedduuf ija keenya nuuf banan, yaadnii fi ilaalchi kan mataa keenyaa nu gaddisiise. Walumaa galatti nuti lafa hektaara dhibba afur bakka kuduraan guute isa namni bilisaan irra jiraachuu danda’u, bakka waa’ee isaa duraan dhageenyee turre jiraachuuf gara Hawaay deemne. Laficha irra kuduraa hedduu kan nama hawwatutu ture, nama Niwu Yoorkii dhufu tokkoof daran mijataa dha; garuu dhibba afur inni jedhame sun gara afuriitti xiqqaachuun, nuti godoo xiqqoo kan bishaanii fi ibsaa elektirikaa warra kaan wajjin hirmaachuu nu hin dandeessisne keessa jiraanne, kuduraa nyaannee booda bookeewwan gurguddoon nu nyaatu turan. Gogaan koo waan ho’ifatuuf, miilla koo irratti madaan na ba’ee, gaa’elli keenyas akka cabbie nu jalaa dilallaa’e. Ani abdii kutannaa guddaa keessa seenuun, gaaf tokko bubbeen hamaan ka’ee yookiin meeshaan waraanaa guddaan dho’ee akka na ajjeesu hawwiin eeggachuu jalqabe. Yeroo kana, Gooftaan bantii waaqaa keessaa gad na ilaaluun akkana naan jedhe, “Ilaa amma qophaa’eera.”
Samii Hawaay isa bareedaa jalatti Waldaa dhagaa irratti ijaaramte kan keenyan hin qabne keessatti sirna gaa’elaa adeemsifame hirmaadheen ture. Misirroo fi dhirsi misirroo attamitti gara Kiristoos akka dhufan akkasumas jijjiirama guddaa inni jireenya isaanii keessatti taasise maal akka ta’e akka ibsan gaafatamaniiru. Tajaajilaan gaaf sanaa uffata jiinsii (jeans) uffatee, gaa’elli attamitti fakkeenya Kiristoosii fi Waldaa Kiristaanaa akka ibsu jaalala isaa isa hin madaalamne irraa kan ka’e Kiristoos akkamitti lubbuu isaa dabarsee akka isheef kenne, ofii isaa waan inni isheef kenneef Waldaan Kiristaanaa akkam akka isa jaallattuu fi isa tajaajiltu nuuf ibse. Sochiiwwan hafuuraa fi gaggeessitoota yeroo darbe keessa turan ilaalchisee wanti bitaa na gale hedduun jiraachuu baatu illee, saganticha erga dhumee booda gara tajaajilaa sanaa deemeen, “Tarii na gargaaruu ni dandeessa” ittiin jedhe. Ani waa’ee Yesuus isa gaafadhe; innis gaaffilee ani gaafadhe hundaaf Macaafa Qulqulluu isaa keessaa caqasuun deebii quubsaa naaf kenne; wanta inni dubbise hundumaa keessaas dhugaan laphee koo keessatti qabatee hafe. Ani wal ga’ii isaanii itti fufee hirmaachuun, gaaffilee ani kaasu hundumaaf haala quubsaadhaan deebii argadhe. Torbanoota muraasa booddee jireenya koo fayyisaaf kennuun bishaan Hawaay isa cuquliisa kan hedduu miidhagu keessatti naannoo Waldaa sanaattin cuuphame. Hafuurri Yesuus Kiristoos inni jiraataan hafuura koo isa du’u keessa seenuun jireenya haaraa na jalqabsiisee jennaan abdiin, ifnii fi gammachuun jireenya koof deebi’an.
Ani kollejjii yookiis seminaara Macaafa Qulqulluu kam keessatti iyyuu hin baranne, dhugaa beekuuf garuu gatii baaseera. Harmeen koo akka ani Kiristaana ta’e yommuu dhageesse, shaamaa yaadannoo naaf ibsitee turte, obboleessi koo garuu haala jiru ibseefii haala sana keessaa ishee baase. Bara 1979, Suuzaanii fi ani mana keenya gurguruun, waggoota lamaaf duuka bu’ummaa fi tamsaasa Wangeelaa irratti leenjii fudhannee, ergama Wangeelaa (mission) kan dargaggootaa keessa seenuun gara Awurooppaa deemnee achittis ani jaalala gooftaan Yihudoota biyya Jermenii jiranii fi musiliimotan tajaajile. Waggoota lama booda, anii fi haati manaa koo ijoollee keenya lamaan wajjin gara Hawaayitti deebine, yeroo sana qarshii, mana, hojiis hin qabnu turre; Waaqayyo garuu karaa biraa nuuf qopheessu kun garuu seenaa adda biraa ti. Isa kana ilaalchisee fakkeenyan kennuu danda’u hedduun qaba, garuu salphaadhumatti wareegama namni tokko dhugaaf taasisuuf, Waaqayyo yeroo dheeraa booda gatii isaa ni baasaaf.
Yesuus akkana jedhe, Kadhadhaa isiniif in kennamaa, barbaadaa in argattuu, balbala rukkutaa isiniif in banama (Maatewoos 7:7).
Waaqayyo karaa Isaayaas raajichaa akkana jedhe,
Isin yoo dhuunfaa keessaniin jaalala Waaqayyoo kan hin beekne taatan, amanaa ifni Waaqayyoo dukkana koo akkuma ibse laphee keessan keessas seenee
isiniif ni ibsa. Ani dur nama hafuura hamaan guutamen ture sababni isaa waggootaaf daawwaa araada nama qabsiisan hedduu fudhachuu akkasumas waaqolii tolfamoo waaqessuu, amantaawwan seexanaa fi
filoosoofii sobaatti qabameen ture, dhiigni Yesuus garuu bilisa na baase!
Ilmi Waaqayyoo inni cubbuu hin qabne jaalala Waaqummaan isin jaallatee fannoo irratti dhiiga isaatiin gatii cubbuu keessanii isiniif baaseera. 2 Qorontoos 5:19 keessatti akkuma dubbatu Waaqayyo karaa Kiristoosiin biyya lafaa fi ofii isaa gidduutti nagaa buuseera. Gatiin cubbuu keessanii isiniif baafameera. Gama keessaniin wanti hafe isin Waaqayyo wajjin nagaa qabaachuu duwwaa dha (Lakkoofsa 20). Inni riqicha isa dhumaa ta’uun balbala baneera. Wanti isin gochuu qabdan gama keessaniin balbalicha bantanii gara isaa deemuu qofaa dha. Oduu fayyinaa isa gammachiisaatti amanaa, Waaqayyo immoo cubbuu keessan hunda isiniif dhiisa. Inni laphee keessan keessa buufachuudhaan, jireenya keessan jijjiiree jennaan isin akka bakka bu’ee isaatti isa tajaajiluu dandeessu, battalumattis eebba jireenya bara baraa isa irraa hafaa fi dhuma hin qabne argattu.
Ergamichi Phaawuloos akkana jechuun oduu gaarii kana dubbata,
Kiristoos cubbuu keenyaaf du’ee… awwaalamee… guyyaa sadaffaatti du’aa kaafame. Kana amanuudhaan fayyaa. Akkuma Kiristoos cubbuu keessaniif du’e, aarsaa inni isiniif baasetti amanuun keessan Waaqayyo akka jireenya keessan irraa yakkamtummaa fi humna cubbuu balleessu, akkuma Kiristoos awwaalames akka inni isaan awwaalu taasisa; akkuma inni cubbuu, seexanaa fi du’a mo’ee ka’e, Waaqayyos jireenya mo’ichaa, haaraa, du’aa kaafamee fi jireenya bara baraa isiniif kenna. Waaqayyo wajjin nagaa qabaadhaa. Wareegama ilmi Waaqayyoo isiniif baase amanaatii fayyaa. Amma maaliif garaa keessan ol fudhattanii Waaqayyo ilma isaa isiniif kennuu isaaf akkasumas cubbuu keessan isiniif dhiisuu isaaf isa hin galateeffattan!
~ ~ ~ ~ ~
Karaa ilma isaa jireenya keessan Waaqayyoof kennitaniittu yoo ta’e, dubbisuu itti fufaa.
Amanaa haaraa yoo taatan, gara duuka bu’aa bilchaataatti akkamitti guddachuu akka qabdan, akkasumas ogummaa fi aboodhaan Gooftaa akkamitti tajaajiluu akka qabdan barachuutu isin irraa eegama. Tarii namoonni isaan kaan bilchinatti akka guddatan gargaaruuf fedhii qabdu yoo ta’e, wanti isin itti fuftanii dubbiftan kun isin gargaara.
Waa’ee Amantii Keessanii Isaan Kaanitti Himaa
Akka amanaa haaraatti, isin amma warra kaan gara fayyisuu Gooftaatti fiduu ni dandeessu. Waa’ee amantii keessanii isaan kaanitti himaa, oduu gaarii sanas akka armaan olitti Phaawuloos jedhetti sirriitti akka isaaniif gale hubadhaa, isattis akka isaan amanan jajjabeessaa. Utuu kana hin godhiin dura garuu kadhadhaa, Gooftaan dubbatee akkuma ture gidiraa fi ari’atamuun isin qunnamuu danda’u, Hojjetaan isa isa hojjechiifatu irra hin caalu. Isan erga ana ari’atanii, isinis immoo akkasumas ari’achuuf jiru (Yohaannis 15:20); Gooftaan garuu akkanas jedheera,
Isin kanas beekuu qabdu: Namni tokko maatii amantoota ta’an keessaa dhalachuu isaaf, yookiis dhaabbata amantaa keessaa iddoo guddaa waan qabuuf, yookiin miseensa Waldaa Kiristaanaa waan ta’eef, yookiin hojii gaarii waan hojjeteef (Efesoon 2:8-9) duwwaan, yookiin Yesuusiin alatti kan biratti amanuudhaan fayyuu hin danda’u (Yohaannis 14:16). Ergamaan Pheexiroos akkana jedheera, Fayyinnis Yesuus Kiristoos duwwaadhaan malee, kan biraatiin tokko illee hin jiru; maqaan kan biraa, ittiin fayyuun kan nuuf ta’u, waaqa jalaa ilmaan namootaatiif hin kennamne jedhe (Hojii Ergamootaa 4:12).
Caaffatoota Qulqullaa’oo Qo’adhaa
Yoo dandeessan, Macaafa Qulqulluu fudhadhaatii qo’adhaa. Macaafota isa keessa jiranis tartiiba itti aanu kanaan akka qo’attan isinan gorsa: Seera Uumamaa 1:1 hanga 12:3 tti; itti fufees Wangeela Maatewoos, Yohaannis, Hojii Ergamootaa, Ergaa warra Roomaa, Filiphisiyuusii fi Qolosaayis. Isaan kana dhuunfaa keessanitti dubbisaa; isa booda barsiisaa Macaafa Qulqulluu barbaadaatii irraa baradhaa.
Luqqisiiwwan Yaadatamuu Qaban
Dubbisawwan barreeffama kana keessatti argamanitti dabalee, luqqisiiwwan itti aanan kun yaadatamuu kan qabanii dha:
Hundinuu yakkaniiru, ulfinni Waaqayyoos isaanitti hir’ateera . (Roomaa 3:23)
Beenyaan nama cubbuu hojjetuu du’a; kennaan Waaqayyoo inni Kiristoos Yesuus Gooftaa keenya wajjin tola kennamu garuu jireenya bara baraa ti. (Roomaa 6:23)
Waaqayyo, akkasitti tokkicha ilma isaa hamma kennuufitti biyya lafaa jaallate; kun immoo isatti kan amanu hundinuu jireenya bara baraa haa qabaatuuf malee, haa baduuf miti! (Yohaannis 3:1)
Waldaa Kiristaanaa Yookiin tokkummaa Gaarii Kan Macaafa Qulqulluutti amanu barbaadadhaa
Namoota akkuma keessan amantoota ta’an wajjin kadhachuun, Macaafa Qulqulluu qo’achuun, akkasumas Gooftaa tajaajiluun baay’ee barbaachisaa dha. Kakuu
Haaraan hedduun isaa kan xiyyeeffatu namoota gara amantiitti fiduun Waldaa kiristaanaa hundeessuu fi sooruu akkasumas duuka bu’oota of danda’anii hojii kana hojjetan horachuu irratti dha! Wal
tumsuun, Macaafa Qulqulluu qo’achuun, Wangeela warra hin dhaga’iiniif lallabuun, amantoonni haaraan Waldaa Kiristaanaa keessatti akka qindaa’an taasisuun furtuu dha!
Yesuus akkana jedhe, Hojii isa ana ergee guyyaadhaan hojjechuuf nuuf in ta’a, yeroon namni tokko illee itti hojjechuu hin dandeenye halkan ni dhufahoo (Yohaannis 9:4). Itoophiyaa keessattis wanti kana fakkaatu ta’uu ni danda’a. Isin namoota keessan gara fayyisaatti qajeelchuun Dubbii Waaqayyootti isaan cimsuun isiniif ta’a. Yommuu isin akan gootan Waaqayyo isin haa eebbisu!
Obbo Zaman Indaalee Qunnamaa
Maaloo qajeelfamaa fi tumsa isin barbaachisuuf, Itoophiyaa, Finfinneetti qindeessaa miidiyaa fi sirna barreeffamaa kan ta’e Obbo Zaman Indaalee qunnamaa.
Obbo Zamaniin teessoo armaan gadii kanaan qunnamuu ni dandeessu
Toora Iimeelii (email): zemendale @ gmail . com.
Bilbila mobaayilii: 0911790701
Barreeffamni kun kan barreeffame Noormaan Manzooniin yommuu ta’u, kunis kan ta’e gaaffii Itoophiyaa, magaalaa Finfinneetti qindeessaa miidiyaa fi sirna barreeffamaa kan ta’e Zaman Indaaleedhaan. Karaa isaan barreeffamni kun Afaan Oromoodhaan baay’atee tola rabsamuu danda’a. Kitaabni A Handbook of Bible Doctrine jedhamuu Afaan Oromoodhaan, akkasumas kitaabonni afaan Ingiliziin barreeffaman hedduun toora websaayitii Noormaan, BibleStudyProject.org jedhamu irratti ni argamu. Inni teessoo kanaan argamuu ni danda’a BibleStudyProject @ hawaiiantel . net.


text:
(Madda Oduu ABO/MOA/, Amajjii 06, 2011) Ayyaanni Amajjii 1, guyyaa WBO, konyaa Netherland, Mudde 25, 2010 magalaa Bilthoven keessatti sirna bareedaa dhan miseensoota, deggertoota fi maraarfatoota QBO waliin sirna gaariin kabajame.
This slideshow requires JavaScript.Sirna ayyaana WBO kana irratti kan argaman namoota bakka adda addaa jiraatan waan ta’eef jalqaba sagantaa wal beksiisuu tin waaree booda sa’aa 13 eegale. Akka aadaan kabaja sirna kanaa beekamuu tti dungoon qabsiisame eebbaa maanggoddoota laman waldura dubaan godhameera.
Itti aansuun faaruu alabaa akka farfatamen, seena WBO tu ibsame. Ibsa Seenaa kana kessa tti waraanni bilssummaa oromo yoom akka jalqabame, eenyun fi eessatti akka jalqabame, akkasumas WBO rakkolee akkamii tu isa mudate, rakoolee sana keessaa akkamitti akka damdamte, Maaliif fi yoom irra kaasee akka ayyaana kana kabajuu jalqabe gadi fageenya erga ibsamee booda, itti dabaluudhan WBO gidiraaf rakkina hedduu keessa darba qabsicha bakkan ga’u hanqatu ille, injifannoo salphaa tti ilaalmane uumataa keenya gonfachisee, har’ra ille diina kufisa kufa jiru, bori s abdiin keenya WBO akka ta’e guutummaati ifa godhameera.
Sagantichi ittuma fufuu dhan sirboota qabsoo fi walaloo rakkoo darbe nama yaadechiisuu, akkasumas kan hedduu nama jajabeesuu fi erga bareedaa kan ofkeessa qabu Jaal Inkoosa Gurmeessa tin dhi’ate jira.
Bifuma walfakkaatun amajjin 1 dirre irratti, biyya keessa tti, biiya ambaa tti akkamittin kabajama as ga’e saganta jedhu itti fufun, namoni adda adda bakka rakkisaa ta’etti ille sagantaa adda addaa geggesuun akka kabajataa turan wal dura duban ka’an hirmotoota qophii kanaaf ibsa bal’aa godhaniiru.
Halluma kanan WBO ummata isa saba Oromo irra kana hafe durii kaasee amma ammaa tti gargaarsa ykn tumsa tokko akka hin qabne guyyaa har’raa ille rakkina cimtuu keessa akka jiru Jaal Dassuu Duulaan dhamsi erga darbee booda, hirmatoonni warri qaaman qophii kana irratti argaman batalumatti gumaata WBOf arjoomun, kan qaaman hin argamne ammoo bilbilan waada nuuf galun, waluma gallatti gargaarsa WBO tiif Euro 3330,00. gumaachaniiru.
Namoontni murta’e kan qaaman dhufuu hin dandeenye akkasumas warri bilbile quunamuu yeroof dhabne garuu gargaarse WBOf gochuu akka danda’an gammachuun dhan ibsina.
Nomaata tumsa kana godha keessaa J/ Dr. Baaroo Qannoo, nama waraana bilisumma oromoo ture, amma jireenyan Biyya Belgium tti kan jijjirratee, akka kessumma tti ayyaana kana irratti argmee , WBO Euro 400,- gumaata godhee jira. Jaaalli kun inna jireenyan biyya Netherland tureetti, namoota Konyaa ABO Netherland bu’uressan keessa isa tokko qofa etu hin taane, lammii isaa gargaaruuf, beekumsa isa, humnna isaaf qabeenya isa nama ofqusate hin bekne, gara fulduraattis gargaarsi isaa akka itti fufu dabalee waadaa isaa haaroomsee jira.
Akkasumas hirmatoonni ayyaana kana irratti argaman hundi isaani waan danda’an kallattii hunduman WBO cina akka dhaabbatan waadaa isanii haaromsun sagantaan ayyaana kana Barrii haaraa kun gammachuu, kan bilissummaa fi kan badhaadhina akka tahu hawwii eebba maangguuddon ttin sirnichi milkin xumurameera.


text:
Israa'el: baqattoonni afriikaa akka bahan ykn akka hidhaman itti himame
Motummaan Israa'el baqattoonni afriikaa kumaatamaan lakkaa'aman biyyattii gadiisuun akka bahan, yookn ammoo akka hidhaman beksiisa akkeekachisaa baafte.
Baqattoonni kunneenis guyyoota 90 keessatti biyyattii akka bahaniif dolaarri kuma 3,500 ni kennamaaf.
Isaanis akka gara biyya isaanitti ykn gara biyya sadaffaa deemaniif filannoon ni kennamaaf.
Kan hinbaane yoo ta'e ammoo, Amajjii kana irraa kaassee akka mana hidhaatti geeffaman abbootii taayitaa Israa'el akkeekachiisan.
Dhabbata motumoota gamtomanitti ejansiin baqqattootaa garuu karoorri kun kan seerawwan addunyaafi kan Israa'el cabseedha jedheera.
Motummaan Israa'el gammoo deebii'un isaan kunis kan ofi eeggannoo taasifameefi 'fadharratti kan hundaa'e' jedha.
Ajajjichis daa'imman, namoota duloomaniifi kanneen balaa garbumaa, fi dadabarsaa namootaatiif saaxilaman hinilaalatu.
Dubbi himaan Abbaa taayitaa ummata Israa'eeliifi Kolu galtootaa BBC'tti akka himeetti, wayita ammaa kanattis namoota karaa seeraan alaatiin Israa'el galan kumi 38 akka argamaniifi isaan keessaa 1,420 dhaabbilee hidhaa keessa jiruu jedheera.
Israa'eelis jecha 'seeraan ala gala' jedhu kanas kan fayyadamtu, namoota karaa daangaa seeraatiin hingallee jechuuf fayyadamti.
Baqattoonni baayyeen isaanii Sudaaniifi Ertiraa irraa ta'an kunnenis, jeequnsaafi ajjeechaa baqachuun kolu galtummaa barbaacha kan gara Israa'el dhufan yoo ta'an, abbootiin taayitaa Israa'el garuu akka baqattoota dinagdeetti nu fudhate jechaa jiru.


text:
Federeeshinichi beeksisa biil boordii naannawa istaadiyamiirraa waggaatti Birrii miiliyoona 4.9 argata.
Beeksisa baanariin ala meeshaalee ammayyaa elektirooniikii tajaajilarra oolchuuf federeeshinichi hojjechaa jira.
Dhaabbata Sloovaakiyaa Kooloosi’oo jedhamu waliin teeknooloojicha hojiirra oolchuuf waliigalee hojjechaa jiraachuu isaa daayreektarri maarkeetiingii Federeeshinii Kubbaa Miillaa Ityoophiyaa obbo Isaayyaas Taaffasaan himaniiru.
Dhaabbata meeshaalee kanneen dhiyeessuu fi hojiirra oolchufis Birrii miiliyoona 9 kan kaffalu ta’a.
Ogeeyyonni biyya keessaa amma teeknooloojichaan walbaranittis dhaabbatichi ogeeyyota ofiitin kan hojjechiisaa turu ta’a.
Akka obbo Isaayyaas jedhanitti, kanaan booda istaadiyamii Finfinneetti beeksisoota elektirooniikii akka dirree kubbaa miillaa biyyoota Awrooppaarratti arginuu daawwanna.
Teeknooloojichi si’a tokkotti beeksisa hedduu muul’isuun ala, ergaa fi murtoowwan addaddaa maatii ispoortiif ittiin dabarsuuf mijataadha.


text:
WASHINGTON,DC —
Afaan Oromoo ganna 20 wayiitin duratti Itoophiyaatti afaan hujii tahanii hujiijalqaban kaan amma koollejjii biyya alaalleetti barsiisuutti jiran.
MCTC, (Minneapolis Community and Technical College) Koolleejjii Ogummaa fi Teknikaa ka MN, Staul jirti, barattoota kuma hedduutti itti barata.Barnoota idilee ganamaa fi galgala malee afaan biyya kurnyaa barsiifti.
Afaan Ispaanish,Germany,Norwey Sweden, Chaayinaa,Xaliyaanaa dabalee walumattuua afaan 12 barsiifti.
Akka Viktoriyaa Luuling,daarekterii barnoota itti fufuunsa koollejjii tanaa jettutti afaan oromoo akka barnootaatti barsiisuun:
“Fedhii ummataa ta dabalaa deemtu guutuu,koollejjii ammoo afaan wal makaa qabaachuun carraa guddaa gaafii umamta deebiste taati.”
Warra akka afaan Oromoo biyya alaatti barsiifaman wa hojjachaa bahe keessaa tokkoo obboo Maatiyaas Guddinnaati,MN jiraata.
“Afaan Oromoo eennummaa jireenna keennaati, guddifnee dhaloota dhufutti ha dabarsinuu….Qaroomii hawaasa tokkooo..afaan isaatiin madaalamaa afaan kun yoo ittiin hojjanne dhaloota dhufutti darba.”
Barnootii afaan Oromoo kun Fulbaana 24,2013 jalqaba.Ji’aaf wayiin dubuatti jechuu.Akka obboo Maatiyaasitti afaan Oromoolleen barattoota koollejjiitif akka afaan alaatti baratamuuf koollejjiitti bariifamuun waan guddoo tokko.
“Galmeen afaan Orommoo tun haga ji’a tokkoo turrtii akka barattootii dhufanii galmaahanii gamamchuu teenna hujiitti akka jijiiramtee guddinnilleen itti fufiinsa akka dahqaa galmaahaa jedha.”
Warrii galmaahee barachuu fedhu galmeen tun haga Fulbaana 23 turtii achiin duubatti barnoota jalqaban.


text:
Suuraalee dinqisiisoo badhaasa Rooyaal Sosaayitii injifatan
Dorgommiin suuraa Rooyaal Sosaayitii kan suuraaleen saayinsii dameewwan qorannoo addaa addaa akka qorannoo hawaa (Astronomy), Saayinsii dachee fi haala qilleensaa dabalatee damee torba kan hirmaachise suuraaleen 1100 dorgommiif kan irratti dhihaatanii ture.
Xiyyaara irraa achii gadi kan ka'e suuraan cabbii kuufaamaa Antaarkitiik kan daabboo mumuramaa fi baaduun irratti dhangalaa'e fakkaatu kun dorgommii suuraa kana irratti suuraa waggaa ta'uun injifateera.
Piiteer Konveeyiin kan ka'e suuraan kun damee saayinsii dachee fi haala qilleensaa keessa kan dhufan hunda kan mo'ate qofa utuu hin ta'in, dorgommii waliigalaa irrattis tokkoffa ta'uun filatameera. Suuraan kun bara 1995 Antarkitiikaa gara kibbaa keessatti kan kaafamedha.
Niikkoo Debruuyin nama jedhamuun suuraan ka'e kun ammoo damee Ikooloojii fi saayinsii naannoo keessatti kan injifateedha.
Antarkitiikaa irratti kan argamtu odola xiqqoo Maariyoon keessa akka tasaa qurxummoonni gurguddoon lama dhufanii galuun, Peenguwiinota gobbatanii dhaabbachaa turanii fi kan bishaan keessa bashannanaa jiran wayita ajaa'ibsiisan suuraa ka'edha.
Suuraan Antooniwoo Daansiilaan ka'e kun ammoo bineensa 'Beer' jedhamuu kan bishaan bira ciisee bishaan keessa ilaalu kan agarsiisudha. Kunis damee qorannoo amalaa keessaa injifataa ta'eera.
Suumitaa Daataa nama jedhamuun suuraan ka'e kun ammoo gosa simbirroo Roolar jedhamtu wayita isheen torbaan qabaa nyaattu kan agarsiisuudha. Kun ammoo damee qorannoo amalaa kessatti lammaffaa ta'uun kan filatameedha.
Suuraan Saabriinaa Koolaariin ka'ee fi dhangala'aa abidda volkaanoo agarsiisu kun damee saayinsii dachee fi haala qilleensaa keessatti maqaan ishee kabajaan akka ka'u taasiseera.
Suuraan Wey Feeng Zuun ka'e kun Ameerikaa fi biyyoota biroo keessatti dukkana aduu dura goruu yookan 'Eclipse' jedhamuun beekamudha. Suuraan kun dame qorannoo haawaa (Astrology) irraa lammaffaa kan baheedha.
Deeviid Kontaastiiniin kan ka'e suuraan kun ammo damee saayinsii amalaa keessatti lammaffaa kan baheedha.
Damee Ikoolojii fi saayinsii naannoo keessatti badhaasa kabajaa argachuu kan danda'e Kaarloos Jaareed, suuraa fattee wal yaabbatanii jiran lamaa kaasuun ture.
Goondaa hinmul'anne maqaa jedhamu kan keenameef suuraan kun Toomaas Indileeyin nama jedhamuun kan ka'eef damee Ikoolojii fi saayinsii naanno keessatti lammaffa kan baheedha.


text:
Ibsa muummicha ministeeraa kanaaf deebii gama mormitootaan deebii kan nuu kennan barreessaa paartii federaalawaa uummata oromoo obbo Baqqalaa Nagaa turan. Uummata keenya qabsoo inni eegale doorsisi mootummaan oofu hin dhaabsisu jedhan.
Waggoota digdamii afuriif uummatichaaf bu’aa hin buusne har’a ka’anii gama misoomaan uummataan fedhii keen guuta jedhanii waadaa duwwaa seenuun waan fakkaatu miti uummatis gowwoomsamaa hin jiru jedhan obbo baqqalaan.
Mootummaan taajjabdoota keenya ka filannoo maqaa isaanii boordii Filannoo irraa guurratee mana hidhaatti naqaa jira, reebaa fi hiraarsaa jira kan jedhan obbo Baqqalaan filannoo taajjabdoota hin qabne geggeessuuf dhiisuu keenya murteessuuf jirra jedhan.
Nuti kan nuti uummataaf waadaa seennu kanaa fi sanan sii godha jennee gowwoomsuu utuu hin ta’ini yoo carraa arganne sirna dimokraasii fi haqaa diriirsuu dhaan uummati keenya jireenya wayyaawaa akka jiraatu gochuuf qabsoofna jedhechuun obbo Baqqalaan nuuf ibsaniiru.


text:
BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Sadaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa | Bitootessa 21, 2014
DURADUBBII
Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kutaalee lamaan dabran akka argattanii dubbiftan nan abdaddha. Xumura kutaa lammaffaa keessatti, kunoo akkana jedheetan buleeyyu: “Kutaa isa kanatti aanu keessatti waayee seenaa Oromoo Gullallee waggaalee hedduu dura walitti qabe keessaan waa isinitti qicaa, mee hammasitti nagaa fi nageenyi qeyee hunda keessanii irraa hin dhabamini!” Ilaamee, amma akkuma jedhame kanatti kallachumaan inni jedhame kun jalqabamaa, yoo yeroon fi wanneen biroo isiniif hayyaman mee duukaa-bu’uuf yaalaa!
SEENSA
Akkuman kanaan dura barreeffatoota kiyya garii keessatti deddeebisee ibse sana, Oromoonni kalachumatti daangaa Biyya Habashaa wajjin qaban, bara akkaan dheeraa tahe, waraana weerartoota Habashaa ofirraa ittisaa turani. Gaafiin: “Oromoonni kun eenyu fayi?”, jedhu dhiyaachuun isaa waan ooluu mitii, mee amma eenyu faa akka isaan tahan ibsama. Oromoonni duris, harras qarmammeettii-tti daangaleen isaanii daangaa Habashootaa wajjin waltuqu Oromoota: Raayyaa fi Asibuu, Walloo, Tuulamaa keessaa (Bacho Kaabaa, Jirruu, Abbichuu, Darraa, Jaarso Salaalee, Kuyyuu, Jidda, Galaan, Ada’a Waayyuu, Ada’a Liiban, Jillee Kaabaa fi Gimbichuu faa), Macha Bahaa keessaa Torban Kuttaayee, Calliya, Torban Guduruu, Jimma Raaree, Kudhalamaan Horroo fi Amuuruu fayi. Oromoonni kun gara waggaalee 300 olii akka dallaa sibiilaatti waraana warra Habashaa dura dhabatanii ofi irraayyis, Oromoota biroo irraayyis, dabraniituu uummatoota Kibbaa hedduu irraayyis dhoorkaa turani. Isaan warreen kanaa olitti kaafaman kanneen irraayyi waraana Habashaa dhoowwina jedhanii otoo hin taane, isaan ofuma irraa dhoowwuu sanatu mataan isaa weerartoonni kun warreen jedhaman kana akka hin qabamneef ittisaa ture.
Haatahu malee, bara 1868 irraa kaasee dallaan sibiilaa sun waan humna Habashootaa kan meeshaa Oroppaa irraa maqaa Kiristaanummaatiin argatee fi leenjiftoota-waraanaa, riqicha-tolchituu fi kaarta-qartuu warra Oroppaatiin gargaaramee dallaa sibiilaa kana olitti ibsame san cabsuu dandaye. Oromoonni kun Minilikiin cabsamanii qabamuun Oromoonni biroo fi uummatoonni Kibbaa akka cabanii qabaman taasise. Keessumaa erga akaakayyuun Minilik kan Sayila-Sillaasee jedhamu akka namoonni Oroppaa biyya isaa seenaniif karaa baneefii: imaltoonni, daldaltoonni, misiyoononni fi jabdooteewwan (“adventurers“) hedduun Biyya Habashaa isa karaa kanaan jiruu, gara Manjeetti yaa’aa turani. Inni yoo xiqqaate waggaatti yeroo lama Oromoota Tuulamaa: Abbichuu, Jirruu, Darraa, Salaalee, Bacho Kaabaa, Jillee Kaabaa, Gimbichuu, Galaan, Meettaa, Muloo (Sululta), Gullallee, Aabbu, Ada’a Liibanii fi Eekkaa faatti duulaa ture. Kun kan inni gaggeessaa waraanaa tahee, abbunni taabota baachisee duukaa-yaa’u malee, inni abbootiin duulaa (“raasonni“) duulchisan waggaatti jahaa torba faa ture. Namoota Oroppaa kanneen qeyee Saayila-Sillaasee turan keessaa gariin fakkeenyaaf, kan akka Major Harris (nama Biritaaniyaa guddoo), J. L. Krapf (nama Jarmanii) faa duukaa-deemuun oggaa warranni Habashaa kun qeyee Oromoo fi midhaanillee oobruu (maasii) keessatti ibiddaan barbadeessu, loonii fi fardeen kumaa hedduun lakkaawaman boojiyatu, namas gabaa baasee gurgursiifachuuf qabatu: ijoollee, dubartoota, daddhabdootaa fi dhukkubsatoota daggalaa fi tusii keessa dhokatanillee qabsiisee gorraasisu jarreen kun arguun barreessanii jiru.*
SEENAA OROMOO GULLALLEE
Warri abbootii ibiddaa, warri abbootii gabraa, warri abbootii qawwee kun, eekaa mootoliin Amaaraa garri irra caalan silaa shiftootaa, silaa gaadduu fi saamtuu dhaa, Biyya Oromoo isa Shaggar irraa gara kaabaatti argamu guubaa, barbadeessaa oggaa daangaa Oromoota Kurnan Gullallee gawuuf waa hafu, silaa Oromoonni naannoo kanaa marti oggaa san sirna gadaatiin buluu, yaa’iin Kurnan Gullallee hatattamaan waamame. Yaa’iin seena-qabeessichi kun wiirtuu Finfinnee Shaggar, bakka durattumaa yaa’iin Gullallee itti-tahutti ture. Bakki kun Tulluu Daalattii kan jedhamu iddoo amma silaa Mallas Zeenaa sokkee, amma Hayila-Maaram Dassaalany taa’ee, ajajaa fi abboommii warra Wayyaanee fixaan-baasu kana, isa afaan warra abbaa qawweetiin “Taallaaquu Beetamangist” jedhamu.**
Yaa’iin Gullallee guyyaa guutuu wal-mariyaachaa oolee, booda sagalee tokkoon waraana Minilik dura dhaabachuuf murtii dabarse. Yaa’ii sana irratti yaada lamatu wal nama falmisiisaa ture. Inni tokko: “Sidaamni nuti dur eeboo fi wantaan (gaachanaan) ofirraa ittisaa turre, amma miya waraanaa Biyyoota Faranjii irraa argateen nutti dhufaatoo jira. Nuti garuu miya waraanaa kan akka eeboo fi wantaa faa malee, homaayyuu harkaa hin qabnu. Kanaaf, odoo hin lolin harka-kennannee wanna tokko tokkorratti waliigalu dandeenya. Waraanni Oromoota biraa kan nurra jajjaboo Abbichuu fi Galaan faayyuu moyamanii jiru.” Yaanni inni lammafaan garuu, “waanuma qabnuun dura gorra malee, diinatti harka hin keennannu. Oromoon diinatti harka keennatee hin beekuu, nuti kana gochuun maqaa Gullallee, maqaa Tuulamaa dabrees maqaa Oromoo hin balleessinu!”, kan jedhamu ture. Booda guyyaa guutuu wal-mariyachuu fi wal-amansiisuun sagalee tokkoon dura dhaabachuuf murtiin dabarfame.
Murtii yaa’ii seena-qabeessicha kanaa keessaa gariin Ernisto Cerulli: “The Folk-Literature of the Galla of Southern Abyssinia, Cambridge, 1922“, keessatti barreeffamee jira. Inni kanaa gaditti isiniif dhiyeeffamu garuu, kanan Oromoota Gullallee fi Oromoota ollaalee isaanii: Aabbuu, Eekkaa fi dabrees Oromoota erga Oromiyaan qabamtee asii dubbii, gibraa fi “waltaraa“-f Shaggaritti marmaaraa turan, kanneen gosaan Jahan Bachoo fi Afran Walisoo tahan irraan dhagayee walitti qabeeyyu. Namoonni kun Shaggar gayuuf, keessumaa ganna-ganna guyyaalee lamaa fi sadii faa isaan irraa fudhata ture. Otoo wiirtuu Shaggar hin dhaqqabin gandeen warra Gullallee keessa waan dabraniif yookaan bulaniif, gariin isaan wajjin firummaa hundeeffatu ture. Egaa, kanaaf namoonni Bachoo fi Walisoo kanneen akkanaa kun, seenaa Oromoota Gullallee akka gaariitti beeku. Naannoo kana: biyya Jahan Bachootti, Sadeen Sooddotti, Afran Walisootti, Jahan Ammayyaatti, Torban Kuttaayeetti, Sadeen Aabbuutti, Afran Abbichuutti, Jahan Galaanitti, maarree Tuulama guutuu fi Macca Bahaatti harrallee namni sirba geerrarsaa fi dhiichisaa keessatti maqaa jagnicha Oromoo Gullallee, maqaa Tufaa Munaa kaasuun sirba. Oromoota Gullallee gabroomfatoonni Habashaa isaan duris, isaan hardhas dachee isaanii irraa buqqisanillee maqaan isaanii buqqifamee hin bannee kunoo ni jira.
Egaa, isa kanaa gadii kana waanan kanaan dura, kitaabee “MANDIISUU” jedhamtu irratti baaseefan isuma keessaa waa isiniif tuqa. Ilaamee akkana jedha, murtiin yaa’ii Oromoota Gullallee bara sanaa (1875) inni walaloo-dhaan dabarfameeyyu***:
Koottu,
Dhufe,
Akka ati dhufte,
Nagaan biyyattaa dhufu,
Toltuun warrattaa dhufu,
Kormi gorbattaa dhufu,
Midhaan qeyeettaa dhufu!
Tume seera,
Muree seera,
Seerri seera Gullalleeti,
Seerri seera Tuulamaati,
Seerri seera abbootii Oromooti,
Hin darbatamu,
Hin dagatamu!
Luugama fardarraan baasin,
Meendhacha harkarraan baasin,
Kan dhufaa jiru diinaa,
Diinatti harkan kennatin!
Dhakaa kattaa tayii,
Dura jaajji,
Wantaa baldhaa tayi,
Dura jaajji!
Tume seera,
Mure seera,
Hin darbatamu,
Hin dagatamu!
Kurnan Gullallee murtee kana dabarsee, kutannoo daran jabaadhaan waraana Habashaa isa ibidda tufaa, margaa-muka, sa’aa-nama barbadeessaa deemu sana dura dhaabate. Booda dubbiin dubbii meeshaa waraanaa isa kan ammayyaatii, akkuma uummanni keenya jedhu sana “qawwee ibiddaatiin” gubatee moyamuu dandaye. Kutaan kun akka nutti hin dheeranneef, asuma irratti dhaabuun bullaa, mee nagaa fi nageenyaan naa bubbulaa!
============ Hubachiisota Miiljalee ============
* Barroolee Faranjoota kana lamaanii dubbisuun hedduu barbaachisaa dha. Fakkeenyaaf, Krapf Afaan Oromoo qubeedhuma (fidaluma) Saabiyaa (warra Gi’iizii) sanan barreessuu jalqabeet ture. Garuu, lubeewwan (qeesonni) Amaaraa daran isa rakkisani. Akka lammata gara Manjeetti hin deebinellee kan mooticha isaaniitti himuun dhoowwisiise abbootii bataskaanaa kana. Inni Biyya Oromoo isa karaa kanaan jiru, Oromiyaa seenuu dhoorkamnaan gara Biyya Oromoo isa Keeniyaa keessaatti qajeeluun, qorannoo isaa itti-fufe. Hubaddhaa, jarri kun oggaa sana, bara 1838 faa irraa qabaniiti kan farra Afaan Oromoo fi farra Oromoo tahaa deemani. Major Harris yommuu Amaartonni Habashaa Oromoota Tuulamaa irratti gara-bineensummaa isaanii agarsiisan sirriitti ijaan argee kitaabe. Dabaleesoo, barreeffata obboleessi keenya Barachiis (Pirofeesar) Makuraa Bulchaa nuuf dhiyeesse mee ilaalaa! a) J. L. Krapf: “Travels, Researches, and Missionary Labours, 1858″, b) Major Harris: “The Highlands of Aethiopia, 1844″, c) Mekuria Bulcha: “A DECADE AFTER THE ABORTED OROMO EVICTION FROM FINFINNEE – A Persistent Story of Expropriation, Humiliation and Displacement“, Gadaa.com, isa gaafa 10. 01. 13. 4) Tamene Bitima/ Jürgen Steuber: “Die ungelöste nationale Frage in Äthiopien – Studie zu den Befreiungsbewegungen der Oromo und Eritreas“, 1983.
** Tulluun seena-qabeessichi kun waan mukkeen isarra turan keessaa, kan akka heexoo faa bona-bona baalli fi midhaan baala sana irra jiru faa daalachaawanii muldhataniif,
“Tulluu Daalattii“, jedhame. Akkanuma bakki loon Gullallee hammi tokko oolaniiyyu, urufni keessa oolan sun dhooqee loonitiin (faltiidhaan) dhoqqaayeef, iddoon sun: “Urufa Boombii” jedhama ture. Achi boombiin silaa akkuma nuti damma jaalannu dhooqqee loonii jaalattii, urufa sana keessa uursaa oolittiyyu. Warri abbaa geeddaraa isa kanas geeddaruun, “Jaan Meedaa” jedhaniini. Maqaa baasudhaan eenyutu Oromoo keenyaan morka-ree? Mee warri Shaggar shaggaa biyyaa kana beektan takkaa boombii, “Jaan Meedaa” isaanii kana keessatti agartanii beektuu? Jarri kun akkuma namoota keenya fixan sana: boombii keenyas, leenca keenyas, gafarsa keenyas, arba keenyas, mukkeen keenya faas lafarraa duguugani.
*** Taammanaa Bitimaa: “SEENAA OROMOOTA FINFINNEE SHAGGAR“, MANDIISUU, Hidhaa 6, Lakk. 1, Bitootessa 2004, fuulee 10-29.
Tamene Bitima: “ON SOME OROMO HISTORICAL POEMS” – in, PAIDEUMA 29, 1983, pp. 317-325.
Kutoota darban:
2. BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Lammaffaa
1. BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Tokkoffaa


text:
LAFA OROMOO EENYUTU SAAME?
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 1/21/2016
Amajjii 21, 2016 | Qaalluu Kuusatiin
Waggaa guutuu waanuma maastar pilaanii Finfinnee dubbii ijoo tahee falmaa safara hin qabne, lubbuu Oromootaa baayyee gaagga’ee, kaan qaamaa hirrisee, kaan mana hidhaatti akka tinfaman taasise. Garuu dubbiin “karoora misoomaa” maqaa “Mster plane” jechuun summii dammaan haguugame tahuu isaa ummanni keenyas firoonni fi saboonni ollaa Oromoo hubachuu qabu.
waan hunda dura gaaffiin fi deebiin dubbii “Shaggar/Finfinneen haa guddattuu?” kan jedhuuf namni hundi “eenyee haagguddattuu” kan jedhuuf fi akkasumas “Hangam guddatti?” kan jedhuuf TPLF deebii mataa isaa kenne.
Otoo kan yaada TPLF keessa hin seenin Finfinnee/Shaggar haaguddatuu fii hangam guddattii kan jedhuu yeroo ilaalu, bara Chaarteraa ABO/OLF fi TPLF/EPRDF ittii walii galan haa ilaallu.
Finfinneen haa guddattu irratti yoo walii galan, Akkamitti guddattii irratti falmaatu ture. ABO/OLF Finfinneen jalaa Olee haaguddattu yoo jedhu, TPLF lakkii dalga haa guuddattuudha. Dalga yoo guddattee ummata buqisaa kanaafuu dalga guddachuu hin qabduu irratti wal tahanii, fuulaa duratti seeraan kaayama jedhanii turan. Kanumaan wal qabsiisanii Finfinneen lafa Oromoo waan taateef, magaalaa guddittii Oromiyaati jedhanii walii galan, akkasumas teessuma mootummaa Federaalaa fii waajiroota biyyoota alaa garagaraa akka hammattu illee tuqame. Dabalataanis ” Finfinneen Oromiyaaf bu’aa addaa kenniti. Kunis gara fuula duraa seeraan murteeffama” kan jedhus itti dabalamee walii galame.
Dubbiin yeroo ammaa lafa saamichaa Itophiyaa keessaa bira dabree addunyaa wal falmisiisaa jiru kan uumame kana booda. Kunis TPLF maxxantoota isaa dabalatee, ABO/OLF Chaartara keessaa gaggeessee biyyattii karaa hunda eega dhuunfatee booda.
TPLF yeroo Chaartaraa fi sana booda, maqaa “privatization agency” jedhuun qabeenya mootummaa kan turee fi lafoota magaala Finfinnee keessaa babal’aa akka dirree kubbaa gandoota keessaa, moraalee waraanaa Finfinnee keessa bakka adda addaatti argamu, bakka bashannanaa gandootaa Finfinnee keessa jiranii, (kan akka Pikook park, Shaggar park, haamle 19 park) kan jedhamanii fi faabrikaa garagaraa, gara dhuunfatti jijjiruu maqaa jedhuun qabsaawota Tigraayitti (TPLF) gurguran. Isaan immoo maallqa waan hin qabneef, mana baankii itophiyaattii akka liqeeffatan hayyamameef. Maallaqan liqeeffamu immoo, kan baankii Addunyaa irraa liqiin Itoophiyaaf kennamee fi gargaarsa garagaraa mootummoota addanyaa irraa kennameen(Ameerikaa fi Ingilizii kkf) baankichaa keessati kuufame ture.
Asirratti sirriitti hubadhaa, laficha kan gurgurus TPLF, laficha kan bitus TPLF, baankin Liqeessuus TPLFn kan tohatamu, kan Liqeeffatus TPLF tahuu isaati.
Kun otoo kanaan deemaa jiruu yeroon Chaartaraa dhumee,”Filmata biyyoolessaa dura” Godhame. Filmaata kana boodaa TPLF karoora misoomaf qabu ummatatti dhiheesse.
TPLF karoora isaa “Karoora guddinaa 1ffaa kan waggaa shanii” kan jedhuu lafa kaayyate. Karoora kana keessaa inni tokko Finfinnee kan ilaallatu Ture. Karoorichii barruu bifti isaa magariisuu tahe, Afaan Amaaratiin maxxansiisuun bakka walgahuu ummataa hundaaf Finfinnee keessatti raabsame.
Seensa isaa keessatti akkas Jedhe, “Finfinneen umama ishiin lafa Oromooti, handhuura Oromiyaa keessatti argamti, magaala gudditii bulchisa naannoo Oromiyaa, kan federaala fi waajiroota biyyoota addunyaa of keessaa qbdi. Baayyinni ummataa ammaf tilmaaman gara miliyoona Afurii (mil.4) taha” kan jedhu seenasa qaba. Itti fufuun “Finfinneen misoomoo fi guddachuu qabdii? Eeyyee guddachuu qabd. Hangam guddatti? Guddiina bara Haylasillaasee karoorfamee ol fi guddina bara dargii karoorfamee gadi” kan jedhu ture.
Hubadhaa ega. Walii galteen ABO/OLF fi TPLF/EPRDF irratti walii galame “Finfinneen jalaa olee guddachuu qabdi” jedhamu haqamee akka ishiin dalga dhifamtu karoorfame jechaadha.
Karoora TPLF keessatti ragaan guddaan hanga ammatti hin dubbatamne, jiruu fi qaanii tokko malee yeroo amma TPLF haalaa jiru, “lafa Oromoo TPLF hin saamne, qonnaan bulaan buqqa’e hin jiru” kan jedhan kana.
Barruu karoora TPLF “Karoora misoomaa duraa kan waggaa shanii” jedhu keessatti, Akkas jedha. “Misooma fi guddiin Finfinneetin walitti hidhamee gandi qonnaan bulaa 28 Finfinneetti dabalamanii waliin misoomu” jedha.
Akka ijaarsa qonnaan bulaa Itophiyaa bara Dargii lafa kaayamee ittiin ijaarames, gandi qonnaan bulaa tukkoo Wantaa/Gaashaa 20 (digda) yoo tahu, baayyinni ummataa abbaa warraa 300-600 taha jedhamee tilmaamama. Kanaaf gaashaa 20×28=560 Wantaa/Gaashaa taha. Egaa mee kun immoo heektera meeqa akka tahuu fii Abbaa warraa meeqa akka irra jiraachuu malu isinuu tilmaamaa??
Kanaaf karoora TPLF isa duraa fi waggaa shan keessattu qonnaan bulaan kun lafa isaa irraa buqa’ee lafti isaa investarootaf gurguruun kaan immoo qabsaawota TPLF kennuun Oromoo naannoo sana irraa qulqulleessaniiru. Fakkeenyaf Boolee bulbulaa, naannoo Garjii, karaa kotobee, karaa Aqaaqii hanga ganda xiqqaa Galaanitti, Karaa goodaa Laaftoo Karaa Raphii (Kaarra qoree), Karaa goodaa gafarsaa (Taaxaq) walumaa gala Finfinneetti marsanii kan turan qonnaan bultonni “Karooraa isa duraa waggaa Shanii” warra balaan dhabumuu mudateedha.
Naannolee kanatti namoota dhuunfadhaan qonnaan bulaa irraa lafa bitatanii mana itti ijaaran hunda, maqaa “Yecaraqaa bet” jedhamuun Gireedarii, Doozarii fii taankii dhan itti duulun diganii, ummaticha goodatti facaasaniiru. Kanaaf ummanni buqqa’e bayyina qonnaan bultoota naannoo sana turanii waliin ilaalamuun barbaachisaadha.
Karoora TPLF wixinate keessaa isa “Finfinneen kan guddattu kan karoora Hayla sillaasee Ol kan Dargiitii gadi” jedhuu yoo ilaalle, bara HayilaSillaasee Konyaan Managasaa/Mannagashaa/ ykn (Mennaaggashaa Awuraajjaa) jedhu Finfinnee fi naannoo ishii hammata. Innis karaa dhihaa laga Hawasiin (Tafkii fi Tajii jiddu) marfamee karaa Haqaqii hanguma laga Haqaqii, karaa kaabaas hanga tulloo Hinxooxoo, karaa dhihaa hanag Holotaatti ture. Kan Dargii immoo kan karoorfame, hanga kiloo metra 125km kan jedhutu hodeeffamaa ture.
TPLF kana hunda xiinxalee karoora itti aanuu “karoora lmmafaa kan waggaa shanii” lafa kaayyate. Karooraa kana irratti hundaayun Isa “Mannaggashaa Awuraajjaa” jedhu sana dhuunfachuun lafa akka garaa isaanii gurguruu fi hirachuun ko’oomataa turan. Kana keessa egaa karoorri “bulchinsa Zoonii addaa naannoo Finfinnee” jedhamee, gandoota qonnaan bulaa duraan Liqimfaman bira taree, gara Onaa/ Waradaatti guddachuun Konyaa(Amuraajjaa) Managasaa/mannaaggashaa bira dabruun duraan Konyaa/Awuraajjaa Herarii fi Karrayyuu kan jedhu irraa Ona/waradaa Aqaaqii guutummaan dhuunfachuun Hanga Aanaa Duukam, Qarqara magaala Bishooftutti gutumaa guutun qonnaan bulaa irraa kaasuun ”Zoonii Industirii” jechuun Abbaa qabeenyotaa, TPLF dabalatee, Kan Chaayinaa, kan Turkii, kan Pakistaa, Kan Hindiif gurgurame. Gurgurtaan kun hundi maqaa”Mootummaa Federaalatii” TPLF galii taha.
Karaa Dhihaa daandii Jimmaa deemu irraan lafa babal’aa hanga Walisootti jiru bakka Abaabboo itti biqilchan warra biyya alaaf gurgurameera, qonnaan bulaan naannoo sana ture, lafa isaa dhabeera. Karaadhuma kana irraa Naannoo Magaalaa Tafkii, lafa qonnaan bulaa, qotiisa fi marga dheedichaaf oolu, Dirree Xiyyaaraa sadarkaa Addunyaa eeggateef jedhanii Irraa Buqqisaniiru.
Karaa dhihaa Daandii Ambo deemuu haaluma walfakkaatuun lafa abaabboo fii waan garagaraatiin warra sooreyyii biyya alaatti gurgurameera. Ummatichi lafa isaa dhabee irraa godaanera.
Karaa kaabaa Sulultaa fii naannoo ishii akkasuma “Industirii Zoon” jechuu fii waan garagaraatti abbaa qabeenyaa biyya alaatti gurguramee warshaa(fabrikaan) adda addaa irratti ijaarameera. Ummanni Oromoo naannoo sana irraa buqqa’eera.
Karaa karra Alloo, ykn karaa Wallo Deemuun Akkasuma lafti Oromoo irraa fudhatamee warra Abbaa qabeenyaa, baayyinaan TPLF fi deeggartoota isaatin fudhatamuun, manneen gararaa fi “Real state” jedhamuun qabamuun laft Oromoo saamameera. Karaa Caffee Doonsaa deemunis haala wal fakkaatuun Oromoo Irraa godaansisanii, Soreyyii biyya alaa fii biyya keessaa caalatti ammoo miseensota TPLF kennameeraa ykn gurgurameera.
Karoorri “master Plane” ammaa kun, kan baarbaachiseef, lafa duraan saamame, seera fi heeran abba tahuu isaanii mirkaneeffachuu, Lafa dabalataa qabachuu fi sadarkaa sadarkaan jiddu gala Oromiyaa isa duraan “Shawaa Kifila hagar” jedhamtu dhuunfachuu fi achi irratti of ittisuuf ture. Kun dhugaa karoora TPLF keessa jiruudha.
Karoora TPLF keessahuu Hawwiin/Abjuun Mallasaa kan ture, “Finfinnee maqalee 2ffaa taasifna” kan jedhuu ture. Karoorri kun ammas ittuma jira.
Sababni barbaachiseef, Yoo xiqqaatee, karoorawan duraa kanaan Lammii Tigree 150,000 Finfinnee keessa fi naannoo ishii qubachiisudha. Humni kun immoo kan dhufuu qabsaawota TPLF duri fii warra Tigroota diyaasporaa jedhaman biyya Alaa turaniif kan qophaayedha. Kana keessaa irra jireesse galeera jedhamee tilmaamama. Sababni Finfinnee barbaachiseef, “Maqalee fi Magaalota Tigraay Keessa hanqina Bishaanii waan jiruuf” kan jedhu akka ta’e keessa beektonni dubbatu.
Kana Ilaalchisee, mallasaan Yeroo tokko Tigraayi keessatti daraggootaf haasaa godheen. “Dogoggora Axee Yohaannis dogoggore, akka hin dabalamnee fi TPLF waan danda’e hakka isaaniif godheefuu gochaa jiru, isin immoo daandii kana irraa akka deemtan” jedheen jedhama.
Walumaagala dubbicha amma hoo’aa jiru kan jalqabamee waggaa 25 dura yootahu. Kana fiixaa baasuf, OPDO warra ofumaa tolfataniin “Finfinnee keessaa badaa, Adaamatti galaa” yeroo jedhaniin sanaa TPLF hojii manaa isaanii hojjachaa turan. Warri dhama’oon OPDO ofiin jedhan, dhama’anii ummata Oromoo dhamaasaa, gadadoo fi dhibee garagaraattiin akka dhumu gochuu bira taranii lafa isaa irraa buqqisanii diina waliin gurgurachaa turan. Mirga Ofiituu tiksuu kan hin dandeenye, kan ummata Oromoo kabachiifne jedhanii waggaa 25 guutuu lallabaa turan. Guruu Ummanni TPLF jedhamuu miila fi harakka duwwaa dhufanii ennaa itti badhaadhanii waan tahan dhaban, oromoon Abbaa biyyaa ture itti hongaayee, waan nyaatee bulu dhabee yeroo goonga’aa jiruttu, mirgaa isaa gaafateef deebiin rasaasa tahe.
Mee waan tokko haayadannu. TPLF Filmaata 2005 irratti Mo’atamnaan, warra ifatee gara Adaamatti hariyee ture, Finfinneeti deebi’aa jedheen.
Finfinnee keessa duraanuu biyya isaanii keessatti manneen kiraa keessa jiraachaa turan. Waajiroonni isaanii hundi kan kireeffataman turan. Fakkeenyaf, wajirri bulchinsa naannoo Oromiyaa, “caffee Oromiyaa” jedhamee kan beekamu, mana bara Dargii waajira ministera qonnaatin ijaarame yoo tahu, kiraayii isaa miliyoona OPDOn TPLFf kaffalu. Waajirri bulchinsaa fi misooma magaalaa Oromiyaa kan jedhamu, wajira waldaa qonnaan bultootaa itophiyaa, kan Obboo Abdallaa Soonneessaa kan ture, kiraayidhaan keessa jiraachaa turan. TPLF garuu biyya abbaa qabdu irratti abbaa tahanii, kiraa malee jiraatuu, warra abbaa biyyaa irraayyuu kiraa manaa ittii nyaatu.
Kan qofa mitii, filmaata 2005 booda OPDOn eega Finfinneetti deebi’anii booda, “Oromoon Aaddaa isaa fii Afaan Isaa Finfinnee keessatti guddifachuu qaba” jedhanii, bakka 10 (kudhan) Onoota Finfinnee keessaa kennameef” jedhamee lallabame, sirbamee. “Nutti kennaa” jedhanii yeroo Bulchinsa magaalaa Finfinnee bira deeman warri OPDO. Yeroo kana egaa OPDOtti falli kan koqe. Karaa bakka buutota TPLF “Indaraasee” tin kan itti himamee, “qoosaa akkasii dhiisaa akkuma namoota biraa Liizii keessa seentanii laficha bitattu malee tolli hin jiru” jedhaniin. Kunis Icciitii ukkamamee dhofkamee tureedha. Dubbii kan Aadaa fi Turizimii Oromiyaatu harkaa qaba, Aadaa fi Turizimii Oromiyaa kan kaffalu kaffalee, kan dhabu dhabee dhofkatee taa’ee jira.
Xumura dubbii
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Maastar Plaaniin magaalaa Finfinneef karoorfame qonnaan bulaa fi jiraattoota Oromoo handaara magaalaa Finfinnee jiraatan irratti dhiibbaa qabaata jechuun baratoonni mormii dhageesisaa jiru jedhan garee mirga dhala namaaf falmu Humaan Raayiit Waach keessatti qorataan Itiyoophiyaa fi Ertraa Feeliiks Hoorn. Magaalaaleen Finfinnee jala galfamuuf jiranis kan dhalootaa dhalootatti darbaa dhufe kan Oromoon keessa jiraatuu fi aadaa Oromoottii hidhata kan qabnii dha jedhu.
Mootummoota Itiyoophiyaa adda addaan durii kaasee cunqursaan nu irratti gaggeeffama kan jedhan oromoonni daafoo kanaa-tu daran garaa haammeessaa dhufee jedhu qorataan garee Hiyumaan Waach. Oromiyaa keessatti seeraan ala nama hidhuun hidhaa keessatti dararuun beekamaa dha kan jedhan Feeliiks Hoorn dhimmootii jireenya Oromoo kan ilaaleen murteessaa ta’an irratti Oromoon sagalee tokko hin qabu jedhan.
Hiriira mormii bara darbe gaggeeffame irratti keessumaa barattoota yunivarsitii irratti humnootiin nageenyaa humna guddaa kan rasaasaan ajjefamuu isaan mudateera jedhan. Kanneen odeeffannoo waa’ee hiriira mormii dubbatan jedhamuun hidhamanii hanga har’atti himannaan irratti hin dhiyaanne jiru jedhu. Isaan akkasii kana irratti kabaluu dhiituu bunyaan dhahuu tumuu eleektrikaan gubuun Teeknika ykn mala ittiin odeeffaanno akka baasan itti gargaaraman ta’uu qorataan Hiyumaan Raayiitis Waach ibsanii jiru. Namoonni mataan isaanii gad garagalfamee hanga afuura baafachuu dadhabanii-tti bishaan qorraa keessa cubaman akka jiranis dubbatan.
Isaan haala akkasiin dararaman qaama isaanii irraa godaannisa mul’atu qabu gaafiin gaafatamanis mormii eenyu akka qindessu hogganoota barattotaa mormii sana keessaa harka qaban akkasumas hidhata Adda Bilisummaa Oromoo wajjin qaban kan ilaleen odeeffannoo argachuuf akka ta’e Feeliiks Hoorn ibsanii jiru. Barattoota hiriira ammaa Kanaan hidhaman maal akka irra ga’aa jiruu baruuf baatilee hedduu fudhata jedhu.Sababiin isaas walabummaan yaada ofii ibsuu fi sabaa himaa bilisnii hin jiran jedhan.
Baratonni irra deddebi’anii gaaffii dhiyeessaniif deebiin gama mootummaa irraa kenname humnootii tika nageenyaan qofa jedhu Fleeksii Hoorn garee mirga dhala namaaf falmu Hiyumaan Waach irraa.


text:
(Oromedia, Finfinnee, 08 Mudde 2015) Diddaa Baratootti Oromoo mirga abbaa biyyummaa kabachiisuuf gaggeessa jiran irratti gatiin lubbuu wareegama ajiru dabalaa akka jiru beekame.
Barattooti bilisummaa fi mirga hiree murteeffanna ummata Oromoof wareegamaa jiran kunneen karaa nagaatiin diddaa fi mormii otuu gaggeessanii humnoota agaazii Tigiraayin ajjeefaman.
Mudde 8 bara 2015 hojjataa warshaa sukkaraa Finca’aa, Ob Eebbisaa Mabraatu Guutaa, Bilisummaa Oromoof otuu diddaa nagaa taasisuu wareegame. Ebbisaan abbaa ilmaan xixiqqoo afurii ture.
Diddaa Barattoota Oromoo Oromiyaa Bahaa, Haromaayaa keessatti gaggeeffame irratti kan wareegame immoo barataa Muraad Abdii ti. Barataan kun humni Agazii fuuldura Yunivarsitii Haromaayyatti galafaatame.
Barataa Muraad Abdii Ibraahim kan Mudde 7, 2015 Haroomaayaa magaalaa baatee hulaa Universitii Haromaayaa fuulduratti rasaasa wayyaaneetiin wareegame, Mudde 8,
2015 bakka firooti, barattooti fi ummati hedduun argamanitti sirni awwaalcha isaa raawwateera.


text:
Abdii Boruutiin*
Yeroo ammaa, uummatni Oromoo biyya keessattis ta’ee biyya alaa tokko tokko keessatti rakkoolee hamaadhaan xaxamee otuu jiruu; lammiileen Oromoo manoota hidhaa Wayyaanee keessatti dararamaa otuu jiranuu; uummatni keenya qayee issaarraa buqqayee rakkoolee adda addaatiif saaxilamaa otuu jiruu; bahaa fi kibba bahaa Oromiyaa keessatti Sumaaleen uummata keenyarratti duultee lafa isaarraa ari’aa otuu jirtuu; lafti keenya Wayyaaneedhaan gurguramtee dhumaa otuu jirtuu; naannolee (environment) keenya badiin irra gahaa otuu jiruu;walumaagalatti gabrummaa yoomiyyuu caalaa hamaa ta’e keessa otuu jirruu; dhimmoota gurguddoo dursa argachuu qaban kana dhiisnee ykn dagannee, waan xixiqqoorratti yeroo, beekumsa, dandeettii fi humna keenya balleessuun bu’aan isaa eenyuuf ta’a jennee itti yaadnee jirraa? Rakkoolee jiranirratti rakkoolee biroo ofitti daballee sababa kanaan qabsoo bilisummaa keenyaa laaffisuuf yoo ta’e malee, waan dursa argachuu hin qabneef dursa kennuun Oromoof bu’aa hin fidu.
Mata duree kanaan barreeffama kana akkan dhiyeessu kan na taasisan dhimmoota adda addaatu jiru. Isaan kana keessaa tokko tokko tuttuquun yaala. Keessumaayuu ammoo akkan barruu kana qopheessu kan na kakaase waayee Oromummaa fi Islaamummaa ilaalchisee haasa’a dhiyoo kana Obboo Jawaar Mohammediin godhame fi sana boodas barreeffamoota adda addaa marsaalee intarneetaarratti mul’atanii dha. Namootni dhimma tokko karaalee adda addaatiin hubachuun; ilaalcha adda addaa irratti qabaachuun; hiika adda addaas kennuun waanuma jiru dha. Haa ta’u malee, namootni yaada ofii yoo dhiyeessan beekaniis ta’ee otuu hin beekin wanti isaan dhiyeessan kun dhimma guddaa Oromoorratti, keessumaayuu qabsoo bilisummaa keenyaarratti miidhaa fiduu danda’a. Isa kana hubachuu dhabuun keenya rakkoolee hin yaadamneef nu saaxiluu danda’a. Yaada keenya yoo ibsannu bilchinaa fi ofeeggannoo cimaadhaan itti yaadnee dhiyeessuu qabna jechuu kooti. Yoo akkana hin taane, diinnillee qaawwa argatetti fayyadamee, tokkummaa ilmaan Oromoo laaffisuuf carraa argachuu danda’a jechuu dha.
Haasa’a Obboo Jawaar godhe Oromoo TV irratti daawwadheen ture. Akkan ofii kiyyaa hubadhetti, akka naaf galetti, haasawni inni godhe hammeenya waan qabu natti hin fakkaatu. Ani Obboo Jawaar ittisuuf otuu hin taane, akka inni dubbatetti, ifattis ta’ee dhoksaadhaan; alattis ta’ee mana keessatti, sochii musiliimaa fi QBO ilaalchisee gama addaa addaaatiin waan jedhamu ibsuu yaalee; achumaanis Oromummaa fi Islaamummaan wal gargaaran malee wal dura hin dhaabbatan waan jedhe natti fakkaata. Dhugaa dha, waayeen qabsoo bilisummaa fi amantii yoo ka’u tilmaama gara garaa keessa akka nama galchu beekamaa dha. Otuu danda’ame, amantii fi siyaasaa addaan baasnee ilaaluun gaarii natti fakkaata. Haa ta’u malee, bakkee tokko tokkorratti dhimmootni kun lamaan walirratti rarra’uun isaanii hin oolu. Kan Obboo Jawaar ibsuu yaales waayeedhuma kana natti fakkaata. Waan inni dubbate sana hundaa tokko tokkoon asitti dhiyeessuun barbaachisaa ta’uu batullee, akka inni jedhetti Oromummaa fi Islaamummaan waan addaan bayuu hin dandeenye; isaan kun lamaan takka waliin kufan takka waliin ka’an kan jedhu dha.
Obboo Jawaar waayee kana ibsuuf akka ragaatti seenaa dhiyeessee ture. Yaaliin inni godhe walumaagalatti akka namootni yaadanii fi/ykn diinni olola oofutti otuu hin taane dhugaan jiru sochiin musliimaa qabsoo bilisummaa Oromoo ni gargaara kan jedhu dha. Akkuma mata dureen haasawa sanaa ibsuttis, “Mormii Muslimoota Itoophiyaatifi Qabsoo Oromoo: Walfaalleessan Moo waliiff tumsan?” kan jedhu yoo ta’u, asirratti wanti hubatamuu qabu waayee tumsaa ti malee waayee dursa argachuu Islaamummaa ykn Oromoummaa natti hin fakkaatu. Akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti garuu, yaadni sabummaa dura amantiitu dhufa ykn amantiitu dursa jedhu dogoggora dha. Amantii fi eenyummaa walbira qaqbnee yoo ilaalle, eenyummaatu dursa. Oromummaan ammoo eenyummaa Oromoo ti kanaaf waa hundaa dursuu qaba. Amantii kamiiyyuu haa ta’u: Islaamas ta’ee kiristaana ykn waaqeffannaan Oromummaa (eenyummaa) booda dhufu. Amantiin kan dhuunfaa ti; Oromummaan kan waloo ti. Amantii qabnu ykn hordofnu yoo barbaadne yeroo feene jijjiiruu dandeenya. Eeenyummaa keenya garuu, jaalannus jibbinus, jijjiiruu hin dandeenyu.
Kan biraa, carraa kanaan wantin jechuu barbaadu, warri “sabummaa dura amantiitu dursa” jedhan, kun dogoggora guddaa akka ta’e hubachuu qabu. Sabni tokko yoo hin jiraatne, amantiin isaa jiraachuu hin danda’u. Sabni ykn uummatni tokko bilisummaa yoo hin qabaanne, amantiin isaaas bilisummaa qabaachuu hin danda’u. Bilisummaan sabaa bilisummaa amantii isaa mirkaneessa jechuu dha. Islaamummaa, kiristaanummaa fi waaqeffannaan hundi isaaniituu qaama (subset) Oromoo ti; Oromoon ykn Oromummaan garuu hunda kanaa hammataa (set) dha. Kan hundaa hammatu kun ammoo hunda dura dhufa; dursa argachuus qaba. Asirratti mormiin yoo jiraatellee, kun dhugaarraa fagaachuu ta’a. Akkuma Obboo Jawaar ibsuu yaale, otuu Oromoon dursee jiraachuu baatee, otuu Oromummaan dursuu baatee, kan isa booda dhufe Islaamummaan hin jiraatu jechuu dha. Karaa biraatiin yoo hubatamus, akkuma Jawaar jedhe, Islaamummaatu Oromummaatti dhufee, akka keessummaattillee ilaalamaa ture malee Oromummaan booda hin dhufne jechuu dha. Raabaa Dooriitu Islaamummaa ittise yoo jedhus, Oromummaan dursee jiraachuu fi humna cimaa qabaachaa akka ture agarsiisa.
Egaa, waayee sochii musilimaa fi QBO ilaalchisee waan Obboo Jawaar dubbate xumuruuf, sochiin musilimaa QBOtiif tumsa ta’uu danda’a jedheen yaada. Sochiin kun lamaan waan waldura dhaabbatan natti hin fakkaatu jechuu kooti. Sochiin musiliimaa yoo milkiidhaan xumurame, xinnaatullee QBOtiif karaa gaarii saaquu danda’a. QBOn galii hawwamu yoo gaye garuu, mirgi amantii kamiiyyuu akka kabajamu mamiin ykn shakkiin waan jiru natti hin fakkaatu. Olola karaalee adda addaatiin godhamu dhiisnee, waayee kana akkanatti hubachuun nagaa fi tasgabbii mooraa keenyaatiif murteessaa dha. Asirratti wanti ciminaan hubatamuu qabu, hammuma nuti waayee amantii fi QBO walittifidnee dubbannu; kanas ajandaa godhannu, diinaaf karaa baasuu ykn qaawwa uumuu akka dandeenyua dha. Har’a diinni fi alagaan, karaan isaan tokkummaa ilmaan Oromoo ittiin laaffisan hedduu waan ta’eef, kanarraa ofeeguun baay’ee murteessaa dha. Dubbii afaanii ykn harkaa walfuunee, micciirree hiika hin taane kennuun, rakkoolee jiranirratti rakkoo biraa dabaluun, qabsoo keenyas gara fulduraatti oofuu hin danda’u.
Karaa biraatiin ammoo, “…kan dursa argachuu qabu otuu jiruu maaliif dhimmoota biroorratti yeroo keenya fixna?” kan na jechisiise ammas barreeffamoota marsaalee intarneetaa irratti mul’atan tokko tokko dha. Kunis waayee maqaa Impaayara Itoophiyaa ti. Har’a nuti kan hubachuu qabnu, kan dursas argachuu qabu, qabsoo jalaqabame kana galii hawwamutti geessuuf; Wayyaanee nama-nyaataa kana barbadeessanii uummata Oromoo gabrummaa hamaa keessaa baasuu; Impaayarittii tanas sirna ishii wajjin hundeedhaan diiguurratti xiyyeeffachuu dha malee, waayee maqaatii miti. Maqaa ilaalchisee, Oromiyaa xinnoo ykn dhiphoos jennu, Oromiyaa guddoo ykn bal’oos jennu; akka dubbatamutti ykn barreessamutti maqaa Itoophiyaa tana jijjiirree Oromiyaa haa goonu jennus, kun amma barbaachisaa miti. Dura rakkoon jiru furmaata argachuu qaba. Rakkoo hatattamaatiifuu furmaatni otuu hin argamin achi fagaannee waan hin taane yaaduun ykn dubbachuun uummata afaanfaajjessuu natti fakkaata. Asirratti makmaaksa Habashaa tokkon yaadadha. Innis Afaan Amaaraatiin “Yammi labbas yeellaat, makkanaanab amaaraati” kan jedhu dha. Hiikni isaas Afaan keenyaan “Waan uffattuu hin qabduu, kan ittin ofmartu hawwiti” kan jedhu natti fakkaata.
Egaa, akkuman keeyyata duraa barreeffama kanaa keessatti tuttuqee dabre, rakkoolee hamaa fi gaafii bilbiltuu yeroo otuu qabnuu waan boru ta’uu danda’u ykn hin dandeenye har’a kaasnee afaanfaajjii uumuun ammaaf bu’aa waan qabu natti hin fakkaatu. Mee dhugaa haa dubbannu, waayee kana yoo kaasnu, Habashootumtuu nutti kofluu danda’u jennee yaadnee jirraa? Maqaa isaan har’a halkanii fi guyyaa kaasanii faarsaa jiran maqaa “Itoophiyaa” tana Oromiyaatti jijjiira jechuun dhiibboo hin ta’uu? Har’a Oromiyyaan dhiiga fi lafee ilmaan Oromootiin ijaaramate tunuu cicciramte dhiphachaa otuu jirtuu; tanaa bilisoomsuu dadhabnee; kan achi nurraa fagoo jiru yaaduun tapha natti fakkaata. Kun haala keessa jirru akka hubannuf malee, warra yaada akkanaa qaban xiqqeessuu fi tuffachuufii miti. Beekumsa fi dandeettii isaaniis gaafii keessa galchuu kiyyas miti. Wantin jechuu babaade, haala keessa jirru dagachuu hin qabnu; kan dursutu dursa jechuu kooti. Har’a wanti dursa argachuu qabu, akkamitti tokkummaa keenya cimsinee; humna Oromoo jabeessina kan jedhu dha. Yoo humna jabaa, cimaa fi abdachiisaa qabaanne qofa waan barbaadnu argachu dandeenya. Yoo kun hin jiraatne garuu, wanti hunduu abjuu ta’ee hafa.
Dhumarratti, wantin dubbistoota barreeffama kanaa beeksisuu barbaadu, haasawa Obboo Jawaar godhe keessatti qabxiileen qalbii kiyya harkisan tokko tokko waan jiraniif, isaan kana bali’inaan asitti dhiyeessuun ammoo waan barreeffama kana dheeressuuf, yeroo biraa itti deebi’uun barbaada. Keessumaayuu, wanti bakka adda addaatti jedhamu, “…amma yeroon tan islaamaa ti, tan musilimaa ti; waan Oromoo jettu tana ofirraa dhiisuu qabnaa…. qabsoon sabaa kuftee jirtii; ABOn kuftee jirtii…” kan jedhamu baay’ee diigaa fi yaaddessaa waan ta’eef, dhimma kana itti deebi’ee, kanarratti yaada koo ibsuun fedha. Hammasitti garuu dubbistoota barruu kiyyaattif gaafii cimaa tokko dhiyeessuun barbaada. Innis, “Qabsoon saba Oromoo dhuguma kuftee? ABOnis dhuguma kufee? kan jedhu dha. Gaafiin kun asitti salphaa haa fakkaatu malee, akka haala keenya gamaaggamnu kan nu taasisuu dha. Oromoon gaafii kana ofis walis gaafachuu qaba?
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com