text:
FOOLIISHSHO TONAALAME
Magano Hagiirsiisanno Garinni Hee'ra
Maganu jaala ikka dandaattohu hiittoonniiti?
Sheexaanu ateno kissete giddora eessinohehu hiittoonniiti?
Yihowa hiittoo amanynyoote giwanno?
Magano hagiirsiisanno garinni hee'ra dandaattohu hiittoonniiti?
JAALAKKI ikkara hasi'rattohu hiittoo manchooti? Atete gedee laonna hasatto noosiha hattono ati kaffi assite la''atto coye kaffi asse la''anno mancho jaalakki assi'rattoti dihuluullissannote. Qoleno ammanaminohunna shaqqadu manchi hattono wole dancha akatta afi'rino manchi baxisannoheti dihuluullissanno.
2 Seeda yanna giddo, Maganu isira muli jaala ikkanno manna doodhanni keeshshino. Lawishshaho, Yihowa Abirahaami jaala'yaati yiino. (Isayyaasi 41:8; Yaaqoobi 2:23) Daawiti Yihowa baxanno manni gedee mancho ikkino daafira, Yihowa iso “wodani'ya gede ikkinoho” yiinosi. (Soqqamaanote Looso 13:22, NW) Qoleno masaalaanchu Daanieeli Yihowa albaanni “lowo geeshsha baxamino manchooti.”—Daanieeli 9:23.
3 Yihowa Abirahaami, Daawitinna Daanieeli jaallasi assi'rinohu mayiraati? Isi Abirahaami, “Qaale'ya macciishshootto” yiinosi. (Kalaqo 22:18) Konni daafira Yihowa umonsa heeshshi assite isi asse yiinonsa coye assitannore muli jaallasi assi'ranno. Yihowa Isiraeelete gosa togo yiinonsa: “Qaali'yara hajajamme; hatto assitiniro ani Magano'ne ikkeemmo, ki'ne gosa'ya ikkitinanni.” (Ermiyaasi 7:23) Yihowara hajajamattoha ikkiro, atino isi jaala ikka dandaatto!
YIHOWA JAALLASI JAWAACHCHISHANNO
4 Maganu jaala ikka mayi atoote afidhinoro hanni hedi. Qullaawu Maxaafi, Yihowa “wo'mu wodaninsanni iso addaxxitannore jawaachchishara” faro hasi'rannota xawisanno. (2 Zeena 16:9) Yihowa ate jawaachchishannohehu hiittoonniiti? Mitte doogo Faarso 32:8 aana qummi assinoonnite. Xiqise togo yitanno: “Ani [Yihowa] wodancha eemmohe, hattono ha'ra hasiissannohe doogo rosiiseemmohe. Ille'ya aanikkinni hoolummokki amaaleemmohe.”
5 Tini xiqise Yihowa agarannoheta tashshi assanno garinni xawissanno! Yihowa hasiisanno biddishsha aannohe; hakkonne biddishsha harunsatto woteno agarannohe. Maganu iillannohe qarranna fatana dandiite hee'ratto gede kaa'lahera hasi'ranno. (Faarso 55:22) Konni daafira Yihowara wo'mu wodaninni soqqamattoha ikkiro, aante noo assaawe coyi'rino faarsaanchi gede bashshi yiittokki hee'ratto: “Ayeewoteno alba'yaanni Yihowa wodhoommo. Isi qiniite'yaanni noo daafira, digaggaweemmo.” (Faarso 16:8; 63:8) Addaho, Yihowa iso hagiirsiisanno garinni hee'ratto gede kaa'lannohe. Kayinni afittonte gede, Magano hagiirsiisanno garinni hee'rattota hoola hasi'rannohu mittu Maganu diini no.
SHEEXAANU KISSE
6 Konni maxaafira 11ki fooliishshora, Sheexaanu Daawuloosi Maganu aliidimma hettisinota xawinsoonni. Sheexaanu Magano kaphphaanchoho yee kassasino; qoleno Addaaminna Heewani bushanna dancha uminsanni wossa'nitannota hoolasi digaraho yiino. Addaaminna Heewani cubbo loossu gedensaanni oosonsa uulla wo'ma jammartuta, Sheexaanu mannu baalunkuta wodanu hasatto lainohunni kisse kalaqino. Isi togo yee kassasino: “Mannu Maganoho soqqamannohu iso baxino daafira di''ikkino. Faro uyittoero, ayee manchono Maganuwiinni fafanno gede assa dandeemmo.” Iyyoobi yinanni manchi xagge, Sheexaaneho hattoo hedo noosita kultannonke. Iyyoobi ayeeti? Sheexaanu iso kissete giddora eessinohu hiittoonniiti?
7 Iyyoobi 3,600 meddi yaanno diri albaanni hee'rino manchooti. Isi dancha manchooti; korkaatuno Yihowa, “Uullate aana isi gedeehu minshanniri noosikkihu, keeraanchu, Magano waajjannohunna bunshetewiinni xeerti'rino manchi dino” yiino. (Iyyoobi 1:8) Iyyoobi Magano hagiirsiisanno manchooti.
8 Sheexaanu, Iyyoobi Maganoho soqqamanno korkaata lainohunni kisse kalaqino. Daawuloosi Yihowa togo yiino: “[Iyyoobiranna] minisi qooxeessira hattono noosi coyi baalunku qooxeessira dihuxxa huxxite nootto? Angasi loosono maassi'rootto; saadasino uullate aana hoshsha ikkitino. Hanni xa albakkiinni xonannohekkita la''attona angakki diriirsite noosi coye baala gani.”—Iyyoobi 1:10, 11.
9 Sheexaanu, Iyyoobi Maganoho soqqamannohu isiwiinni xiqime afi'ranno daafira callaati yee heewisamino. Qoleno Sheexaanu, Iyyoobi fatanu iilloommesiro Maganoho badhe wodhanno yee kassasino. Yihowa Sheexaanu kissera dawaro qolinohu hiittoonniiti? Kisse kalaqantinohu Iyyoobi Maganoho soqqamanno korkaata lainohunni ikkino daafira, Yihowa Sheexaanu Iyyoobi fattanara faqqadi. Konni garinni Iyyoobi Magano baxannotanna te'ee buuxa dandiinanni.
IYYOOBIRA FATANU IILLISI
10 Sheexaanu Iyyoobi hakkawontenni duuchchu garinni fattanisi. Iyyoobi saada gama moorantu, gama kayinni shini; hattono soqqamaanosi giddo rooriidita shini. Kuni qole miinju qarra abbinosi. Iyyoobiti tonne ooso hambabalattetenni reyituta wolu masisanno coyi iillisi. Kuni baalu qarri iillisirono, “Iyyoobi dibaddalino; gara ikkinokkire mittoreno Maganoho dicoyi'rino.”—Iyyoobi 1:22.
11 Sheexaanu konninni hexxo dimudhino. Sheexaanu Iyyoobi jajjisi, soqqamaanosinna oososi gooffeenna cince sairono, xiwamiro kayinni Magano kaadanno yee hedikki digatino. Yihowa, Sheexaanu Iyyoobira giwisannohanna buutote xibba abbanno gede faqqadisi. Ikkeennano Iyyoobi togoo xibbi nafa Magano kaadanno gede diassinosi. Isinni Iyyoobi kaajjishe togo yiino: “Reyaammo geeshsha co'iima uurrinsha'ya dihu'neemmo!”—Iyyoobi 27:5.
12 Iyyoobi konne baala qarra abbinosihu Sheexaane ikkinota diafino. Isi, Daawuloosi Yihowa aliidimma lainohunni kalaqino kisse afinokki daafira, qarra abbinosihu Magano lawinosi. (Iyyoobi 6:4; 16:11-14) Ikkeennano isi Yihowara woˈmunni wo'ma ammanaminoha ikkino. Qoleno Iyyoobi ammanaminoha ikkasinni Sheexaanu, Iyyoobi Maganoho soqqamannohu umisi xiqimeraati yee kassasino kisse kaphpho ikkitino!
13 Iyyoobi ammanaminoha ikkasi, Yihowa Sheexaanu kissera ikkado dawaro qolanno gede assitinosi. Iyyoobi addinta Yihowa jaalaati; Maganuno isi ammanaminoha ikkino daafira kiisinosi.—Iyyoobi 42:12-17.
SHEEXAANU ATE KISSETE GIDDORA EESSINOHEHU HIITTOONNIITI?
14 Maganoho ammanama lainohunni Sheexaanu kalaqino kisse Iyyoobi calla la'annota di''ikkitino. Sheexaanu ateno hatte kisse giddora eessinohe. Lawishsha 27:11 aana noohu Yihowa Qaali tenne seekke xawisanno: “Xonannoehura dawaro qo'la dandeemmo gede, beetto'ya hayyichcha ikki, wodana'yano tashshi assie.” Iyyoobi reyihunni lowo diri gedensaanni borreessantinoti tini xiqise, Sheexaanu Magano xona agurinokkitanna Maganu soqqamaano kassasa agurinokkita leellishshanno. Ninkeno Yihowa hagiirsiisanno garinni hee'neemmoha ikkiro, Sheexaanu kalaqinotera kaphphu kissera dawaro qolate kaa'la dandiineemmo; hakko garinnino Maganu wodana tashshi assineemmo. Kuni coyi atera ma lawannohe? Heeshshokki giddo mite mite soorro assa xa'mitannoheha ikkirono, Daawuloositera kaphphu kissera dawaro qolate kaayyo afi'rakki didanchate?
15 Sheexaanu, “Manchu lubbosira yee noosiha baala sayise aanno” yiinota wodanchi. (Iyyoobi 2:4) Sheexaanu, kissesi Iyyoobi calla ikkikkinni mannu ooso baala la'annota “manchu” yee coyi're xawisino. Tini shotinse la'nanni hajo di''ikkitino. Sheexaanu Maganoho noohe ammanama lainohunni kisse kalaqino. Daawuloosi qarru iillannohe wote Maganoho hajajama gibbeenna hattono xalallete doogonni fulteenna la''a hasi'ranno. Sheexaanu tenne injeessi'rate wo'naalannohu hiittoonniiti?
16Fooliishsho tonnete ronsummonte gede, Sheexaanu manna Maganuwiinni xeertisate addi addi doogo horoonsi'ranno. Mitto widoonni, “egemmannoha hasi'ranni ittananno [doobbiichchi] gede” ikke gawajjanno. (1 Pheexiroosi 5:8) Konni daafira jaallakki, fiixikki woyi wolu manni Qullaawa Maxaafa xiinxallattotanna rosootto coye loosu aana hosiisattota qawwamanno wote, konni coyira Sheexaanu anga no yaate.* (Yohaannisi 15:19, 20) Wole widoonni kayinni, Sheexaanu “xawaabbu [sokkaancho] lawara umosi soorranno.” (2 Qorontoosi 11:14) Daawuloosi ate so'risiisatenna Magano hagiirsiisanno garinni hee'rattota hoolate xagarrote hayyo horoonsi'ranno. Qoleno ani Magano hagiirsiise diafeemmo yite hexxo mudhatto gede assahera dandaanno. (Lawishsha 24:10) Sheexaanu “ittananno doobbiichchi” gede ikkirono, woyi “xawaabbu sokkaanchi” gede ikke soorramirono kissesi mittete: Fatanu woyi mitiinsannori illihero, Maganoho soqqama aguratto yee hettisamanno. Iyyoobi gede, atino Sheexaanu kissera dawaro qola dandaattohunna Maganoho ammanamoottoha ikkakki leellisha dandaattohu hiittoonniiti?
YIHOWA HAJAJO AYIRRISA
17 Magano hagiirsiisanno garinni hee'ratenni Sheexaanu kissera dawaro qola dandaatto. Tini maa assa xa'mitanno? Qullaawu Maxaafi togo yaanno: “Yihowa Maganokki wo'mu wodanikkinni, wo'ma lubbokkinninna wo'ma wolqakkinni baxa hasiissannohe.” (Marro 6:5) Maganoho noohe baxilli lexxanni ha'ranno wote, isi atewiinni agaranno coye assate lowo geeshsha halchatto. Hawaariya Yohaannisi, “Magano baxa hajajosi agadhate” yee borreessino. Yihowa wo'mu wodanikkinni baxattoha ikkiro, ‘hajajosi [ayirrisa] diqarrissannohe.’—1 Yohaannisi 5:3.
18 Yihowa hajajo yinanniri hiikkuriiti? Hajajosi giddo gama xeerti'ra hasiissannonke amanynyoote kultannote. Lawishshaho, “Yihowa Giwanno Coyiwiinni Xooqi” yitanno saaxine lai. Hatte saaxine giddo Qullaawu Maxaafi faajjetenni giwanno amanynyoote xawinsoonni. Iimi adda la'nanni wote, hakko noohu mitu mitu amanynyooti hakkeeshshi geeshsha busha lawa hoogara dandaanno. Ikkollana hakko qummi assinoonni xiqissa heeshshi gotti assite assaawittohu gedensaanni, Yihowa aanno higge hayyonnita ikkitinota buuxatto. Heeshshokki giddo amanynyootu soorro assi'ra, xaa geeshsha assi'rootto soorro baalantenni roore kabbaade ikkitahera dandiitanno. Ikkeennano Magano hagiirsiisanno garinni hee'ra, heeshshokkira harshammonna hagiirre abbitanno. (Isayyaasi 48:17, 18) Kuni qole assattora dandaatto coyeeti. Tenne mayinni anfeemmo?
YIHOWA GIWANNO COYIWIINNI XOOQI
- Lubbo shaa.—Wolaphpho 20:13; 21:22, 23.
- Foora.—Zelewaawuyani 20:10, 13, 15, 16; Roomu Sokka 1:24, 26, 27, 32; 1 Qorontoosi 6:9, 10.
- Agaanintete looso.—Marro 18:9-13; 1 Qorontoosi 10:21, 22; Galatiya 5:20, 21.
- Kaphphu maganna magansi'ra.—1 Qorontoosi 10:14.
- Dimba.— Qorontoosi 5:11.
- Moora.—Zelewaawuyani 6:2, 4; Efesooni 4:28.
- Kaphpha.—Lawishsha 6:16, 19; Qolasiyaasi 3:9; Ajuu[j]a 22:15.
- Hafuura.—1 Qorontoosi 5:11.
- Finqila.—Faarso 11:5; Lawishsha 22:24, 25; Milkiyaasi 2:16; Galatiya 5:20, 21.
- Gariweelo coye coyi'ra.—Zelewaawuyani 19:16; Efesooni 5:4; Qolasiyaasi 3:8.
- Mundee doogimale horoonsi'ra.—Kalaqo 9:4; Soqqamaanote Looso 15:20, 28, 29.
- Maatete hasiisannore assa giwa.—1 Ximootewosi 5:8.
- Olu giddoranna alamete poletiku sarraaqi giddora ea.—Isayyaasi 2:4; Yohaannisi 6:15; 17:16.
- Sijaara aga, woyi boohaarshaho yine jallaagishshanno xagga adha.—Maarqoosi 15:23; 2 Qorontoosi 7:1.
19 Yihowa assine anfeemmokki coye assinammora horonta dihajajannonke. (Marro 30:11-14) Isi dandoonkenna wolqanke deerra ninkenni roore afino. (Faarso 103:14) Hakkiinni saeno, Yihowa hajajammeemmosi gede jawaante aannonke. Hawaariya Phaawuloosi togo yee borreessino: ‘Maganu ammanaminoho, hakkuno wolqa'nera aleenni higino [fatani] iilla'nera wore dila''anno. Roorenkanni, [fatanu iillanno'ne] woyite cinca dandiitinanni gede, wolqa oye fultinanni doogo qixxeessanno'ne.’ (1 Qorontoosi 10:13) Yihowa qarra dandiite hee'ratto gede, “rosantinotenni aleenni ikkitino wolqa” nafa aannohe. (2 Qorontoosi 4:7, NW) Phaawuloosi lowo qarra dandee sai gedensaanni togo yiino: “Wolqa aannoehunni [isinni] duuchchanka assammora dandeemmo.”—Filiphphisiyusi 4:13.
MAGANU BAXANNO AKATA LOSSI'RA
20 Yihowa hagiirsiisanno garinni hee'rate, isi giwanno coyiwiinni xooqa calla baqe di''ikkitanno. Isi baxannoreno baxa hasiissannohe. (Roomu Sokka 12:9) Atete gedee laonna hasatto noosiha hattono ati kaffi assite la''atto coye kaffi asse la''anno mancho dibaxisannohe? Yihowano hattoo manna jaallasi assi'ranno. Konni daafira Yihowa baxanno coye atino baxi. Kuri giddo gama Faarso 15:1-5 aana xawinsoonni; tini faarso Maganu jaallasi assi'rino mannire kultanno. Qullaawu Maxaafi “ayyaanu guma” yaannoha Yihowa jaalla akatinsanni leellishshanno. Ayyaanu guma yinannihu ‘baxille, hagiirre, keere, cinca, shaqqille, danchumma, ammana, [joongillenna] umo qee'la’ yinanni akatta amadinoho.—Galatiya 5:22, 23.
21 Qullaawa Maxaafa ganynyite nabbawakkinna xiinxallakki, Yihowa baxanno akatta latisiratto gede kaa'litannohe. Qoleno Maganu atewiinni maa hasi'rannoro rosakki, hedokki isi hedo ledo sumuu assi'rate kaa'litannohe. (Isayyaasi 30:20, 21) Yihowara noohe baxilli lexxanno gede assi'ritto kiiro, iso hagiirsiisanno garinni hee'rate lowo hasatto heedhannohe.
22 Yihowa hagiirsiisanno garinni hee'ra sharro assa xa'mitanno. Qullaawu Maxaafi heeshshokki soorrite biddi assi'ra, akkala mannimma fushshe haaro uddirate ledo lawisanno. (Qolasiyaasi 3:9, 10) Ikkeennano Yihowa hajajo lainohunni faarsaanchu, “Ise agadha lowo baraara afidhino” yiino. (Faarso 19:11) Magano hagiirsiisanno garinni hee'ra aterano lowo baraara abbitahera dandiitanno. Hatto assattoha ikkiro, Sheexaanu kissera dawaro qolatto hattono Yihowa wodana tashshi assatto!
QULLAAWU MAXAAFI ROSIISANNO ROSO
- Maganoho hajajamattoha ikkiro jaalasi ikka dandaatto.—Yaaqoobi 2:23.
- Sheexaanu wo'munni wo'ma ammanama lainohunni manna baala kassasino.—Iyyoobi 1:8, 10, 11; 2:4; Lawishsha 27:11.
- Maganu giwanno coyiwiinni xooqa hasiissannonke.—1 Qorontoosi 6:9, 10.
- Yihowa giwannore giwatenninna baxannore baxatenni iso hagiirsiisa dandiineemmo.—Roomu Sokka 12:9.
* Togo yaa kayinni ate qawwamanno manni gillete deerrinni Sheexaanu silxaane hunda nooho yaa di''ikkino. Ikkollana Sheexaanu tenne alame maganooti; qoleno alame wo'ma isi silxaane hunda no. (2 Qorontoosi 4:4; 1 Yohaannisi 5:19) Konni daafira qooxeessikkira mannu Magano hagiirsiisanno garinni hee'ra rosaminokki coyi gede asse la''aranna mitu qole taqawwamahera dandaanno.
Xiinxallote Xa'muwa
1, 2. Yihowa muli jaallasi asse doodhino manni giddo gamu ayeooti?
3. Yihowa mito manna jaallasi ikkitara doodhannohu mayiraati?
4, 5. Yihowa mannasi jawaachchishannohu hiittoonniiti?
6. Sheexaanu mannu ooso lainohunni mayi kisse kalaqino?
7, 8. (a) Iyyoobi yannasira noo manniwiinni mayinni baxxanno? (b) Sheexaanu, Iyyoobi Maganoho soqqamanno korkaata lainohunni mayyee kassasino?
9. Yihowa Sheexaanu kissera dawaro qolinohu hiittoonniiti? Mayira?
10. Iyyoobira mayi fatani iillisi? Isi kayinni maa diassino?
11. (a) Sheexaanu Iyyoobi layinkita mayyee kassasi? Yihowano ma assanno gede faqqadisi? (b) Iyyoobi buuto xiwamirono maa diassino?
12. Iyyoobi Daawuloosi kisse kaphpho ikkitinota leellishinohu hiittoonniiti?
13. Iyyoobi Maganoho ammanaminoha ikkasi maa injeessitino?
14, 15. Sheexaanu Iyyoobi lainohunni kalaqino kisse, mannu ooso baala la'anno yineemmohu mayiraati?
16. (a) Sheexaanu manna Maganuwiinni xeertisate hiittoo doogo horoonsi'ranno? (b) Sheexaanu kuri hayyosi ate Maganuwinni badate hiikko garinni horoonsi'rara dandaanno?
17. Yihowa hajajo ayirrinseemmohu qaru korkaati maati?
18, 19. (a) Yihowa hajajo giddo gamu hiikkuriiti? (Saaxine lai.) (b) Maganu assine anfeemmokkire asse yaannonkekkita mayinni anfeemmo?
20. Maganu baxannore hiikkore akatta lossi'ra hasiissannohe? Togoo akatta latisira hasiissannohu mayiraati?
21. Magano hagiirsiissanno akatta latisirate kaa'lannohehu maati?
22. Magano hagiirsiisanno garinni hee'rattoha ikkiro ma assa dandaatto?


c: text/html

text:
Gurraandhala 11,2012 Jimmaa
Yuunivarsiitii Jimmaa fi Adaamaa keessatti barattootaa fi Poolisootni Wayyaanee waliin wal qabaa jiraachaa jiru.Diddaa barattootni mirga uummata Oromoo kabajsiisuuf gochaa jiran dura dhaabbachuuf jecha mootummaan Wayyaaneen yuunivarsiitiilee kanaa fi yuunivarsiitiiwwan birootti waraana ergee mooraa dhuunfachiisee jira.
Kun kanuma tahee osoo jiruu diddaan barattootaa itti fufee jira.Universityn Jimmaa Gurraandhala 10,2012 moraa keessatti naannoo waajjira Fayinaansii fuulleetti bahanii mirgoota saba Oromoo eegamuu qabuu fi balaallefannaa sirna bulchiinsa Wayyaanee dhageessisaa olanii jiru. Haalli kun Poolisa Feederaala mooraatti ergameen tohatamuu dadhabnaan human dabalataa akka mooraa seenuuf jecha President University Jimmaa kan ta’e Dr,Fiqiree fi diiniin barattootaa Ato,Iwunatuu kan jedhaman humni waraanaa dabbalataa akka mooraa seentuuf jecha mootummaatti himanchuun waraana mooraa galchanii akka jiran gabaasi qeerroo addeessa.
Diddaan barattootaa fi gaaffiileen mirga Oromoon kan durfame hamma guyyaa bilisummaatti akka itti fufu barattooti Oromoo Jimmaa addeessanii jiru.
Karaa biraa yeroo fincilli diddaa gabrummaa mooraa University Jimmaa fi Adaamaa keessatti itti fufee jirutti waraqaaleen waamicha Warraaqsaa University lee kanneen keessaa fi kanneen birootti baldhinaan raabsamaa fi facaafamaa ture.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dhuguma Itoophiyaan isaanii biyya haadha hundaatuu ta’uu dandeessii?
Abdii Boruutiin*
Gaafii akka mata dureetti dhiyaate kanaaf deebii otuu hin barbaadin dura, mee gaafii tokko kaasuun barbaada: Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) wajjin walqabsiifnee yoo ilaallu, Oromoon biyyattii ykn maqaa ishii kanarraa rakkoo qaba moo, sirna siyaasaa biyyattii ykn namoota sirna kana gaggeessanirraa rakkoo qaba? Biyyattiin tun maqaaa feete haa qabaattu; maqaa haaraallee moggaafattee ittiin haa yaamamtu; hamma sirni gabrummaa, kan bar-dhibbee tokkoo fi wal’akkaa ishii keessatti ijaaramee hidda cimaa baase, kun hundee isaa wajjin buqqisamee hin badnetti impaayarittiin tun haadha saboota hundaatuu ta’uu hin dandeessu. Kanaaf, QBOnis kan xiyyeeffatu isuma kanarratti malee, maqaa biyyattii kanarraa rakkoo waan qabu natti hin fakkaatu. Haa ta’u malee, maqaa kanaan miidhaa guddaan saba Oromoorratti waan godhameef ykn godhamaa jiruuf, maqaa’uma kanaa dhagawuu hin barbaadnu kan jennus yoo ta’e, kunis mirga keenya dha.
Dubbii kana ifa godhuu dhaaf, akkamitti maqaa kanaan (maqaa Itoophiyaatiin) uummata keenyarra miidhaan ga’e ykn ga’a yoo jenne, Habashootni galgalaa ganama maqaa kana faarsaa; tokkummaa biyyattii tanaatiif iyyaa; sababa kanaan qabsoo bilisummaa uummatoota cunqurfamanii dura dhaabbachuuf waan danda’an hundaa waan godhaniif, sirna ishii keessa jiru caalaa dura maqaa kanatu calaqqisee; sirni jiru kunillee akka itti fufu taasisa jechuu dha. Karaa uummata Oromootiin akkasumas uummatoota biroo, kan Habashootaan cunqurfamaniin yoo ilaalamu garuu, maqaa kanarraa jibba qabaatanillee ykn qabaachuu malanillee, kan isaan itti xiyyeeffatan sirnicha impaayaraatti malee, maqaarraa rakkoo waan qaban hin fakkaatu. Biyyattiin tun, maqaa kanallee jijjiirrattee maqaa biraa kan fudhattu yoo ta’e, hanga sirnichi hin diigamnetti maqaan kun fudhatamuu ykn fudhatamuu baachuun hiika hin qabu jechuu dha.
Gara gaafii mata dureetti deebi’uu dhaaf, biyyi Itoophiyaa jedhamtu tun, akka teessoo lafa ishii kan ammaa (current geographical location) kanattis haa ta’u; yookaanis ammoo akka namootni tokko tokko barreessanitti, Itoophiyaa kibba Misraatti jalqabdee hamma Keeniyaatti bal’attus haa ta’u; karaa’uma fedheenuu haa ilaalamtu; dhugaan lafa kanarra jiru garuu, hamma sirnichi impaayaraa hin diigamnetti biyyi tun yoomiyyuu biyya haadha saboota hundaatuu ta’uu akka hin dandeenye dha. Jaalannus jibbinus dhugaan kun hubatamuu qaba. Tooftaa fi tarsiimoofi jennees wanti gowwoomnu fi walis gowwoomsinu jiraachuu hin qabu. Haa ta’u malee, gaafiin asirratti ka’u, “Akka sirni impaayaraa kun diigamu; akka biyyi tun haadha hundaatuu ta’uu dandeessu, maaltu godhamuu qaba?” kan jedhu ta’a.
Gaafii’uma “akkamitti?” jedhu kana duraa’iyyuu gaafiin: “Impaayarittiin tun sirni ishii diigamee, biyyatiinis haadha hundaatuu ta’uu dandeessii?” kan jedhu dagatamuu hin qabu. Dhimmi kun asirraa jalqabee ilaalamuu qaba jechuu dha. Yoo deebin gaafii kanaa “Eeyyen ni dandeessi” kan jedhu ta’e, kun gara gaafii “akkamitti?” jedhutti nama geessa. Yoo deebiin isaa “Lakkii hin dandeessu” kan jedhu ta’e garuu, gaafiin kanatti aanee dhufu, “maaltu godhamuu qabaree?” kan jedhu ta’a. Gaafii “ni dandeessi moo hin dandeessu?” jedhuuf deebiin ani, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti qabu, gabaabumatti, yoo mirgi hiree ofii ofiin murteeffannaa uummatootaa kan kabajamuu fi hojii dhaan agarsiifamu ta’e, “eeyyen ni dandeessi” kan jedhu ta’a.
Gaafiileen dhimma kanarratti ka’an garuu, akka cancalaa walqabatanii deemu; waan dhaabbatanii miti jechuu kooti. Maal jechuun barbaade? Dhimma hiree ofii ofiin murteeffachuu jedhurratti gaafiin ka’u, “kun akkamitti danda’ama?” kan jedhu ta’a. Gaafiin biraa kan ammas itti aanee dhufu, “Hiree ofii ofiin murteeffachuuf Habashoota wajjin hojjennee isa kana mirkaneessuun ni danda’amaa?” kan jedhu dha. Gaafiin kun garuu kan salphaa’umatti deebii argatuu miti; gadi-fageessanii hubachuu barbaada. Kan mooraa QBO keessattillee rakkoo ta’u gaafii’uma kana jedheen yaada. Gaafii kanatu gaafii guddaa mata dureerratti ka’etti nama geessa. Kan sammuu kiyya keessatti shakkii uumullee gaafii’uma kana dha. Shakkiin kun hoo eessaa dhufe ykn madde? Maaliif sammuu kiyya keessatti uumamuu danda’e? Asitti aansee ibsuun yaala.
Duraan dursee, wanta tokko kanan jechuu barbaadu, Habashootni wanti isaan akka du’aatitti sodaatan walabummaa Oromiyaa ti. Waayee kana ijaan arguun hafee, dhaga’uullee waan barbaadan hin fakkaatu. Adda Bilisummaa Oromoollee (ABO) kan amanuu dadhaban sodaa kana waan qabaniifi. Waayeen uummata Oromoo fi ABO yoo ka’u, jechi isaan dafanii dubbatan akkuma barame jecha Afaan isaaniitiin “magganxal” jedhu dha. Oromiyaan, Itoophiyaarraa cittee yoo walaba taate, biyyi Itoophiyaa jedhamtu jiraachuu hin dandeessu jedhanii waan amananiif, karaa danda’amu hundaan kaayyoo kana dhabamsiisuu barbaadu. Kun olola oofuu otuu hin taane, waan irra deddeebi’amee dhaga’ame fi argame; dhugaa lafa jiru dha. Walabummaan Oromiyaa garuu, akka yaadaatti, karaa lamaan argamuu ni danda’a: karaa hiree ofii ofiin murteeffachuu (refreendamii) fi lolanii diina injifatanii argachuu dha.
Kanaaf, Habashootni karaa lamaan kanaa cufuu fi balleessuu barbaadu. Qawwee dhaan lollee, diina keenya injifatnee walabummaa Oromiyaa argachuu ni dandeenya kan jedhu ammaaf akkuma jirutti dhiisee (yeroo biraan bal’inaan itti deebi’a) gara hiree ofii ofiin murteeffachuu jedhutti deebi’ee, waan tokko tokko jechuun barbaada. Mee dhugaa haa dubbannu, Habashoota waliin hojjennee; isaan wajjin tumsa ijaarree; Wayyaanee kuffisnee; uummata keenya bilisoomsinee; sana booda ammoo uummatni keenya waan barbaadu akka murteeffatu; refreendamiitti geessina yaadni jedhu hafee; kanuma Wayyaaneen lafa keesse iyyuu “Article 39” yoo fudhanne, isuma kanaa dhabamsiisuuf Habashootni hammam akka carraaqan iccitii miti. Erga dhugaan kana ta’e ammoo, otuu humna keenya hin jabeessin; otuu tokkummaa keenya hin ijaarin; akkamitti isaan wajjin hojjetamee, mirgi hiree ofii ofiin murteeffachuu mirkanaa’uu danda’a?
Wanti biraa hafee, waanuma dhiyoo kana mul’ate akka fakkeenyaatitti yoo ilaalle, gaafii fi deebii ESAT Dr. Diimaa Nagawoo waliin godherratti wanti gaafataan sun dubbate ragaa ta’uu danda’a. Shakkiin isaan ABOrraa qaban dhokatee hin hafne. ABOn yoo Finfinnee gaye, walabummaa Oromiyaa labsuu ni danda’a; yookaanis ammoo, uummata Oromootiif filannoon yoo dhiyaate, walabummaa biyya ofii filachuu ni danda’u jedhanii waan yaadanii fi shakkii qabaniif, waayeen akkanaa akka hojii dhaan mul’atu hin barbaadan jechuu dha. Egaa, waayee kanarratti Habashootaan waliigallee; biyya takka Itoophiyaa takka, kan hundaafuu haadha ta’uu dandeessu ijaaruu dhaaf, ABOn kaayyoo ofii jijjiiruu qaba moo, Habashootatu dhugaa lafa jirutti amananii; mirga hiree ofii ofiin murteeffannaa uummatootaatti amananii fi kabajanii fudhatu?
Kan biraa ammoo, marii fi haasawa yeroo ammaa ABO garee jijjiiramaa fi Ginbot 7 waliin godhamaa jiru ilaalchisee, haasa’a Obboo Amin Jundi walga’ii Dallas, Texas (USA) keessatti ta’erratti godhe dha. Akka nama tokkootti, akka yaada fi ilaalcha dhuunfaatitti yoon ilaalu, haasofni Obboo Amin godhe badaa hin turre. Wanta inni dubbate keessaa inni tokko (dhugaan tokko) biyyattiin Itoophiyaa jedhamtu tun, akka Habashootni “innaat hagar” jedhanitti hundaafuu haadha akka hin ta’inii dha. Kuni dhara miti. Otuu hundaafuu haadha taate; otuu hundaa walqixxeessitee akka ijoollee ofiitti ilaalte, rakkooleen hin uumaman turan; qabsoon bilisummaatuu hin jalqabu ture jechuu dha. Kanaaf, haadha hundaatuu ta’uu dadhabde. Akka haala amma jiruutitti, gara fuulduraallee haadha hundaa ta’uun ishii shakkisiisaa dha.
Asirratti wantin hubachiisuu barbaadu, warra jijjiiramaa qeequufii miti; Habashoota waliin hin haasa’inaa; wajjin hin hojjetinaa jechuufiis miti. Gaafiin banaa ta’ee jiru garuu, Habashootni waan barbaadani fi hin barbaadne; fedhii fi kaayyoo isaanii ifatti nutti himaa otuu jiranuu; balleessa kanaan dura godhamellee otuu yaadannuu fi beeknuu; maalirratti waliigallee, wajjin hojjenna jennee isaan waliin tumsa ijaaruu barbaaduu dha. Nutu kaayyoo keenya jijjiira moo, isaantu kan isaanii jijjiira? Yookaanis ammoo, gara lamaaniiyyuu (Oromoo fi Habashaa) kaayyoo keenyarraa hir’ifnee waan jiddugaleessa ta’e fi hundaafuu furmaata walii ta’u tokkorratti waliigaluu ni dandeenya yoo jedhame ammoo, kaayyoon akkanaa kun maali? Kaayyoon akkanaa kuni hoo Itoophiyaa haadha hundaa ta’uu dandeessu ijaaruu danda’aa?
Mee ammas waayee’uma gaafii fi deebii ESAT Dr. Diimaa waliin godhetti deebi’uun barbaada. Akka waan Dr. Diimaan jedhanirraa hubadhetti, baroota jalqaba sagaltamaarra, keessumaayyuu ammoo bara 1991, otuu sirriitti itti hin qophaayin; otuu humna ofii sirriitti hin cimsin; Habashoota (Wayyaanota) wajjin hojjechuu yaaluun hammam akka nu miidhee dha. Wanti dabre sun silaa har’a barumsa guddaa nuuf ta’uu qaba ture. Har’as kan dabrerraa barachuu garuu waan dandeenye natti hin fakkaatu. Of duuba garagalanii otuu hin ilaalin; bitaa fi mirga otuu hin mil’atin; baddaa fi jala otuu hin ilaalin; keessaa fi ala otuu hin hubatin; haala keessa jirru sirriitti gadi-fageenyaan otuu hin xiinxalin; diina’uma waloo hamaa amma jiru kana (Wayyaanee) kuffisuuf jennee; waan boru rakkoo nutti fiduu danda’u dalaguun furmaata bu’uraa waan fidu natti hin fakkaatu.
Egaa, barruu kiyya xumuruu dhaaf maal godhuu qabna? Rakkoolee keenyaaf mala ykn furmaata argachuu dhaaf, akka heerragaa foormulaan hin jiru. Ani akkuma yeroo biraa ammas kanan jedhu, furmaatni fi malli guddaan inni duraa, tokkummaa ilmaan Oromoo ti. Tokkummaa qabsaa’otaa fi jaarmayoota keenyaa ti. Humna cimaa diina injifatu uumuunillee ammaaf yoo dadhabame, sagalee tokko dubbachuu danada’uu dha. Karaa danda’amu hundaan humna ofii jabeessuu fi cimsuu dha. Humna ofii cimsuun ammoo, waraana (WBO) cimsuu qofaa miti. Kaayyoo tokkorratti waliigalanii; sagalee tokko dubbachuunuu humna ofii cimsuu ta’a. Wanti hunduu asirraa jalqabu. Yoo tokko ta’an; sagalee tokko dubbatan; uummatni bal’aanis nama duuba hiriira. Akka uummatni bal’aan nama duuba hiriiru garuu, kaayyoo fi adeemsa ifa godhuun dirqama ta’a.
Dhumarratti, kophaa kophaa deemuun; mooraa fi humna ofii otuu hin cimsin; projektii hin milkoofne yaaluun miidhaa fi gaaga’ama fida malee, furmaata bu’uraa ta’uu hin danda’u. Tumsa alaa barbaaduun waan hin oolle ykn hin hafne ta’uu danda’a. Haa ta’u malee, tokkummaa fi tumsa mana ofii otuu hin ijaarini fi hin hin cimsin gara biraa deemuun, bu’aa waan fidu natti hin fakkaatu. Uummata keenya gara gara hiree; mooraa keenya laaffisee; kan diinaa cimsa malee, karaa rakkoolee keessaa nu baasee; qabsoo keenyas galii hawwameen ga’u waan ta’u hin fakkaatu jechuu kooti. Kan dabrerraa yoo baranne malee, wanti fuulduratti dalagamus akkuma kan dabre sanaa ta’a. Kanarraa of eeguu qabna. Adeemsa keenya sirreessuun barbaachisaa qofaa otuu hin taane, murteessaa dhas. Akkuman barruu kiyya kan kana duraa keessatti ibse, akkuma Habshootni “boombii boru dhoowuu danda’u harkatti qabatanii waliin haasa’uun tokkummaa Itoophiyaa gaaga’a” jedhan, nuyi hoo maal haa jennuree?? Otuu itti hin qophaayin, waan boru rakkoo nutti fiduu danda’u har’a yaaluun qabsoo bilisummaa keenyaa hin gaaga’uu? Deebii gaafii kanaa dubbistoota barruu kiyyaatiif dhiisuun barbaada.
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
16 Comments
-
birmadu:
Obbo Abdii dhugaa xinxala haalaan gaarii dhihesite jiraadhu8
-
biyako:
Abdii Boruu galatoomi sirriiti hubate uummani tokko hintaane diinaf garbicha ta;a kanaafuu yeroon malachuudha nubarbaachisa ofitumma dhiifnnee sabaaf haayaadnu jiraadhu
-
Tula:
Obbo Abdi,
Xiinxala baayyee bareedaa fi bilchaataa dha galatoomi.
Dhugaadhaa Rakko guddaan dhaabonni ORomoo(QBO ) qaban tokkoo, yeroo maraa dogoggora irraa barachuu dadhabuudha!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!. waldhabdee (aarii)walii keenya gidduutti uumame obsaa fi bilchinaan bira darbuu dadhabuu dha.
nuti wal dhabnuus kan waliiti (eessaanuu wal geessuu akka hin dandeenye) jala muranii hubachuu dadhabuu dha.
Saba garee tokko waliin waldhabneef , diina keenya wajjin hojjachuu filachuun dadhabina guddaa fi waan hedduu nama gaddisiisudha.
Keesuma yeroo ammaa kana gareen Jijjirama ABO dhaaba G7 wajjin tumsa uummachuuf jarjaruunsaa ani akka nama dhuunfaatti hedduu hedduu nagaddisiisa!!!!… Akka deemsa siyaasaatti eeyyee nyaapha kamiyyuu waliin haasawuu, dubbachuun ni dandaa’ama, barbaachisaadhas. haata’u malee humna ofii jabeeffatanii, qe’ee ofii qulqulleeffatanii, bu’aa inni qabsoo sannaf fiduu danda’u sirriitti xiinxalanii ta’uu mala.
Gareen ABO Jijjiramaa, yeroo Tumsa habashoota wajjin uummachuuf deemu, mee maal lafaa qaba?. yoo akkuma yaadamu jijjirmni tokko biyyasanarratti hara’a dhufuu danda’e, haala kamiin milkaa’uu dandaa’a?!….
Habashoonni, garee tokko sikeessa ofitti qabanii isa kaan achi qabanii waldhabdee nugidduu jiru bali’isuuf waan isaan hin hojjanne hin jiru!!! harra’a oromoon rakkoo inni qabu,( QBO fuulduratti deemuu kan dadhabe) habashoota wajjiin hojachuu waan dadhabeefii??!!..
kanaaf kan dhugaa Oromummaan sin dhukkubuu, akka oromootti kufaatii keessa galle kanaaf harka walqabannee haa kaanu!!
gareen kamiyyuu maqaa oromootiin, kan oromoof hin fayyadne hojjachuuf yoo carraaqu calisnee ilaaluun nurra hin jiru!(asirratti kan naaf hubatamuu qabu garee jijjirama ABO qofa komachuu barbaadee akkan hin taane dha. akka ilaalcha kiyyaatti gareen ABO hunisaanituu, QBO akka barbaadametti gaggeessaa hin jiran, kanaaf Oromoon mirgasaaf diina qofa odoo hin taane firas loluun/sirreessuun akka isa barbaachisu akkeekkachiisuun barbaada.
Nagaan
-
dabltaa:
Abbdi borru
Yerroo heduu yadaa tookkumma fii heduu dubbta akkaa namma tokkotii galtomi. Garruu dhabbini tokkoo tokkoo tokkumma inumayyuu akka ta’uu hin barrbadanni; isuu barbadani ta’ee tokkummaa umannii oromoo barra lamanii iyyaa bayyee kanaffi awattu ture. Kanaffi humidinuu garuma uffi itii tollenii ololla offuu dhissanii dirqamaa uffi bayyu dha furimani jirru. Akkaa amma jirruu kanatti tokkuummanii wanni argamituu nattii hin fakkatuu.
-
abdii ifaa:
Obbo Abdii, gechaa gaarii saba oromo maraaf barmoota gaarii tau kana barresuu keetiif galatomi. Gaaffiin oromoo hiree ofii ofiin murteefachuudha.
-
Ibsaa4300:
Abdii boruu, yaadni ati kaaste yaada yeroo amma kana baay’ee keenyaa haasofsiisa jiru. kaasuu keetiif galata guddaa qabda. Nuti Ummatni Oromoo osoo tokko hin ta’in, osoo humnaa tokkuma keenya hin cimsin, darbinee gariin keenya halagaa waliin walii galtee umnee diinaa kuffisuun booddee rakkina nutti fida! Ani akka ilaalcha kiyyaa halagaa waliin tumsuu rakkina hin qabu, garuu halagaan kayyoo kenyaa nu jijjirsisu hin qabu, nutis gamtaa kessaatii qodni nuti qabanu adda duree malee booddee hiriruu hin ta’a. eegaa halagaa waliin walii galuu dandeenyee, nuti maaf ofiif hin galle???? nuti kan kanyyoo takko qabnu walii tumsuutu caala moo halagaa kayyoon keenyaa gara garaa waliin tumsuutu caala?? Nuti warrootni dhaaba hogganaa jiruu yaada fi fedhumaa keenyaan akka feene gulufaa jirra moo fedhii fi yaada uummata oromoo bal’aa dhagahaafi gaggessa jirra? mee takka ofi deebaa deebinee of haa gaafannu, yaada fi fedhii ummata oromoo haa dhaggefannu! kayyoo uummata bal’aa fedhuma keessaniin akkuma sinitti tolee hin godhina lakkisaa! halagaa dhagahuu duraa wal haa dhageenyuu, halagaa waliin tumsuu duraa mee walii haa tumsinu!!
Yaa Rabbi tokko nu taasisi!!
Galatoomaa!
-
duresso:
Galatoomi Obboo Abdi Boruu barruu kanaaf. Tokkummaan yoomuu osoo barbaachiftuu, tokkummaan ammaa tuni akkaa yaadaafi hawwii keennaaatti akka ummata harka nama biraa keessa jiru, lafaafi yookan dacheen isaafi lafeen isaa buqa’aa, karaa hundaan miidhaan kana hin jedhamne ummata keenna(kenya) irra gahaa jiru dirqama yeroon gaafattu dha.
Akkuma jedhame “yoo walii galan alaa galan” dhugaa alagaa dura nuyi walii galuu nu barbaachisa. yoo nuwalii gallee humna walii hin taane har’allee eessaa gahu hindandenyu akkasuma borllee rakkoo nutti fida.
Hubadhdhu Oromoo yoo taateef alagaan addaan nuqoqodee/ nuhiree boollaatti nu gata, kanaaf tokkummaaan keenna/keenya dirqama lubbuu jireenya keennaati. Akkuma alagaa waliin tumsa jaarannu san obsa wallif horannee dura teennaa haa jarannu waliin haa dhaabbannu, waliif haa tumsinu waan dantaan teenna takka taateef. alaggaa dura nutu walitti aana, nutuwaliin kufee waliin ka”a. galtooma.
-
Tula:
Yaadonni babbareedoon kaan marti wa’ee tokkumma Oromoo odeessu! (dursi Tokkumaa Dhaabota oromoo ta’uu qaba)
haata’u malee hara’a yeroo ammaa kana gaggeessitoonni dhaabota siyaasa oromoo uummata dhaggeeffachuu erga didanii bubbulanii jiran…
-Yoo Qabsoon kun laaffattee jhaajabeessinu jedhamu, isaan bakka taa’an taa’anii olola ofuu waan hin jirre dhugaa fakkeessanii of sobuu…
Tokkumma qabsaa’otaa umaa (tokkummaa Addaawan (siyaassaa) uumaa jannuu nu dhag’uu didanii jiru
inumaayyuu kan oromoon jadhu tuffatanii kan habaashaan jadhu dhaga’uun odoo ulee ittiin diina dhahan tokkollee hin bitatin(hin qabaatiin) Habashota wajjin tumsa ummachuuf biyyota alaa kana keessa asiif achi yoo figan agarra!!
gama kiyyaan kun marti, hanqina gudda gama gaggeessitoo(dura bu’aa, deema..) siyaasaa oromo
hanqinarrayyuu darbee sadarkaa badii balleessuutti erga ceehamee olee bubbuleera…….
Kanaaf Oromoon “gaggessitoota” dhaabbotii Bilisummaa oromootiin Ga’e jachuu qabna……..
walgaii uummataaballa’aa haala itti qopheessinee haala oromummaa qofaan mari’achuu dandeenyu umuun hedduu barbaachissa natti fakkaata
Galatoomaa
-
Tarreessaa:
Whenever I think of the current move by “Jijjirama” OLF group to form alliance with G7 it makes mee feel bad…
it is just a pitty.
I am tired of being led by bunch of blind and confused politicans who can not see the wound they are inflicting on the oromo mass, who can not see the harm they are causing to the young generations ….
-
hikaa:
Abdi borru,
Thanks for your effort to educate us and the enlighenment you provide us with. It would be nice if you translate the article in to English. As you may know most of us left our beloved home long time ago and for one reason or the other had no opportunity to lean qubee. I my self, i can read hardily but i am investing a great effort to master it. So, please in the future when you post article concernig oromos, include the english translation too. Thank you and keep up a good work.
-
Abdii Boruu:
Ijoollee Oromoo,
Duraan dursee, yaada jajjabeessaa fi ijaaraa dhiyeessuu keessaniif hundi keessanuu galatoomaa!
Tula fi Ibsaa4300,
Yaadni fi gaafiileen isin asitti dhiyeessitan, dhugaa dubbachuu dhaaf, waan ifatti mul’achaa jiru fi walumagalatti gaafiilee uummatni Oromoo bal’aan kaasu dha yoon jedhe dhara hin ta’u. Akkuma Tulan jedhe, rakkoo guddaan ykn dadhabbiin mooraa keenya keessa jiru, balleessa ykn dogoggora dabrerraa barachuu dadhabuu dha. Namni waan dabrerraa hin baranne ammoo, gara fuulduraas dogoggora’uma sana dalaguu danda’a.
Yaadni fi gaafiileen Ibsaa4300 dhiyeesse dhuguma kan qalbii namaa harkisanii dha. Yaada dhugaarratti hundaa’e fi gaafiilee bu’uraa ti. Anis gama kootiin wantin irra deddeebi’ee jedhu ykn jechuu barbaadu, tumsa alaa barbaaduun hin oolu ykn hin hafu ta’a; garuu sana dura tokkummaa fi tumsa mooraa keenyaa ijaaruu fi humna keenya jabeessuun wabii nuuf ta’uu danda’a jedheen amana. Kanaaf, dhimma kanaaf dursi haa kennamu; yoo humni keenya cimaa fi abdachiisaa ta’e booda, nuyi otuu hin taane ormatu (alagaatu) tumsa nurraa barbaada malee, tumsa nuuf ta’aa jennee isaan kadhachuun ykn isaan jala fiiguun barbaachisaa hin ta’u.
Kaayyoon keenya hafee, mirguma keenyaa kabachiisuu kan dandeenyu yoo humni keenya cimaa ta’ee argame qofaa dhaa bar! Yoo nuti sagalee tokko dubbanne malee, yoo kophaa kophaa, gara gara kan deemnu ta’e, alagaa fi diinaaf of saaxiluu hin ta’uu?? Sagalee tokko dubbachuu danda’uunuu humna ofii jabeessuu akka ta’u hubatamuu qaba. Yoo waliigaltee qabaannee, sagalee tokko dubbachuu dandeenye, kanatti aanee tokkummaatu dhufa; tokkummaan dhugaa yoo jiraate ammoo, humna cimaa fi abdachiisaa, kan wabii ta’uu danda’utu uumama. Yoo kuni milkaawe, wanti galii hawwinu tokko hin geenyeef sababni hin jiru jedheen yaada. Waan dabrerraa barachuun baay’ee barbaachisaa qofaa otuu hin taane murteessaa dhas. Kan dabrerraa barachuun yeroon isaallee amma ta’uu qaba.
Galatoomaa!
-
Jimma:
Abdii Boruu,
Namni yaada Ingliffaan nuuf barressi jedhu Oromoo ta’u isaa shakkiin qaba. Ani qubee ittiin hin hojjanne. Guyya tokko kaadiree ABO bara “transitional government” na barsiifte. Ilma oromoo ta’e afaan oromoo dubbannaan qubeen barressun salphaadha. Haa xiqaatu hin dubbisa. Namootni, kesumaayu, halagaan waanta qubeen barrefama ummata dijju adeema jiru beekuuf, kan afaan hinbeekne waanta ummata jiddu adeema jiru beekuuf, sochii jiru beekuf afaan ingliffaatti nuuf jijiriin dhufu danda’a. Oromoo fakaate yaada ‘challenge” godhu fiduuf. Kanaaf, akkanatti ilaalun gaaridha. Ergaan kee oromoof malee halagaafi miti.
Waaye halagaa waliin hojachuutti yaa deebinu. Waanuma darbe irra deebine yaa kaasnu. Gobanaa Daacee yaa fudhanu haaxumaa isaani osoo beeke, lafa jala adeemu isaani osoo beeke, ofifis du’e ummatas rakko keessa buusa??. Yaada gaari malee hin kaasan, afaan gaari malee hin haasa’an. Nama wajiin hin jiraanneef adeemsi akkanaa nama hindogogorsu??. Muxannoo qabnuun waanti dhugaa lafa jiru har’a kan dubattan hordofnaan dogogora guddaadha. Kan hojatan ilaalu qabna hundi keenya. Baruma TPLF kana yaa fudhanu, hogaani ABO obbo Leencoo lakki loltu kana mooraati galchuu hinqabnu jedhee ummatni yemmu iyya ture. Hundu yaada ofii cimsuufi wal tufachu malee seeran wal dhageefachuun hin ture. Kan ummatni sodaate hin hafne.
Kan isa tokko mul’ate isa tokkoof hin mul’atu. Dogogora xiqqoon jireenyi ummataa rakkoo keeessa buusa. Waan darbe hafarsuu miti. Kan kaleessa garu barumsa nuuf yaa ta’uudha. Dubbi gababaaba, akka kaleessa qabsoo keenya namoota muraasatti gatuun hafeera. Balleessa tokkoon hundi keenya rakko keessa buuna. Inumti yaadan nu fakaatu, gaafa jabaatu kan hojate beekna. Ini waliin hojachuu kaatnu har’a waanta fedhu nutti himaa jira. Kan fedhe yaa yaadani kan fedhe yaa hawwani nuti kan nu baasu hojachuu qabna. Waanta nama baasu hojachuu moo calisanittuma waliin adeemu sirrin?.
Oromoon eeega motumam ceehumsaa keessa baate jabaachuu kan yaalte bara 2000-2005, gurmuun hundi ULFO jala turanidha. Hamma ta’e loltuun jabaachu jalqabdee ture. Akka kaleessa kayyo kanaa kayyo sanaan wal jibbu hinqabnu. Waanta ummatni bal’aa boru filatuuf nuti asitti wal jibbu hin qabnu. Rakkoon heddun qabnu mariin kan dhumu danda’udha. Inni oromoof quqamu fi fedhii umat dursu walin hojachu hinjibbu. Angoo hin jirre irrattis wal hin nyaatu. Jaallannus jibbinus halagaa wajjiin hojachuunis waan oolu miti. Akkuma ummata keenya ummatni, kessumaayyu ummatni amaraa yaadan adda adda. Kan “constitution” biyatti fudhatan seeran jiru. Kan AFDtti amnaanis jiru. Yaada adda adda jiraachuun gaaridha. Kana asumaatti yaa dhaabnu.
Mee ammaaf humna keenya yaa jabeessinu. Kanatu dursa. Oromoon walii hojannaan, kan adungyaa kan irra jiru, ji’a ji’aan loltuu kuma tokkoo ool hidhachiisu hin danda’u???????. Kana seeran hubatamera ?????. Ummatis akka jala jalaa hidhatu, akka mancaan diina loluuf yaalu irra gara waanta diinni hidhateeti akka jijiratu hojachuu hin qabnu?????. Biyya kenyaaf hin warreegamna, osuma qerroon jedhu hidahciisu hin dursu?????. Ilma namaati dubbi tokichuma itti himama. Waantota heduu jira, kan asiratti haasau hinqabne. Sareen duttu nama hin miitu jedhu miti?. Waa’e Ginbot7 beekuf CUD manifesto 2005 dubbisuudha. Jarri warra “constitution” biyatti diigu yaalanidha.
-
Hordofaa:
Hikaa,
I can understand your problem. Not only you but there are many hundreds even thousands of Oromos who have difficulties in reading and writing qubee afaan oromoo whatever the reasons could be. Therefore, your idea or opinion to ask Abdii Boruu to translate his articles in to English is legitimate.
I however do not think that this idea can be good for many reasons. If Obbo Abdii presents his articles in two languages (afaan Oromoo and English) simultaneously, I am sure that the afaan Oromoo part will be ignored and only the English part will be preferred to be read. To be honest, this is what I myself have experienced when I read for example Obbo Ibsaa Guutamaa’s articles. I always preferred the English part of his articles just for the purpose of reading and understanding them quickly.
I would instead suggest, if possible, narrating Obbo Abdii’s articles on public or community radios like for example what Obbo Abdii Fiixee did on OCR-DC. This way can help those who have difficulties in reading the afaan Oromoo articles. I think this can make the articles more meaningful even for all, who can read qubee without any problem, as it will be more understandable when someone read the articles out. As we have some community radios like OCR-DC, OCR-MEL, OCR-MSP, VOO-MSP, etc, they could share their times to narrate afaan oromoo articles like those of Abdii Boruu’s, which are very educative and timely.
Jimma,
You cannot simply say that you doubt someone is an Oromo just for a simple reason he or she says that he/she can read hardly qubee afaan Oromoo. What do you think, how many pure Oromos have the same problem like hikaa? This is the fact or reality on the ground regardless of whether hikaa is an Oromoo or not.
-
Jimma:
Hi Hordofaa,
Inni oromoo osoo hin ta’iin ani oromoodha garu afaan hin danda’u jedhu akkamitti beekta?. Kan oromoo ta’anif afaan wallaala addaan baaste beekun rakkisaadha. Shakkiin dhufu danda’a. Shakkiin qaban jedhe malee Hikaan oromoo miti hin jenne. Oromoo fakaatani maqaa oromoon yaada qabsoo keenya dura dhaabatu ummata dogorsuuf dhufu danda’a. Hama ta’e afaanuma keenyaan katabnaan ofirra ittisna. Kana malee, yaadi ati keenite gaaridha. nagaan.
-
Abdii Boruu:
Hunda dura, yaada dhiyeessitaniif ammas irra deebi’ee galatoomaa isiniin jechuun barbaada.
Waayee barruulee kiyya Afaan biraatti (fakkeenyaaf Afaan Ingiliziitti) hiikuu ilaalchisee kanaan duras akkuma Hikaan jedhe, namoota hedduutu iimeelii naaf barreessanii, na gaafatanii turan. Namootni tokko tokko, akkan barruulee kiyya Afaan Ingiliziitti hiikee dhiyeessu yoo na gaafatan; kan biroo ammoo yoo danda’ame Afaan Amaaraatiinillee akkan dhiyeessu na gaafatanii turan. Namootni tokko tokko siriidhaa, akka Obboo Mootii Biyyaa dur Gaazexaa Urjii irratti godhaa ture, torbee torbee dhaan akkan barruu dhiyeessu na gaafatan. Asirratti wantin jechuu fedhu:
1) Afaan Oromoo fi Afaan biraatiin yeroo tokko barruu dhiyeessuun akka Afaan keenya irra dabramu fi dagatamu waan taasisuu danda’uuf, kun yaada gaarii ta’ee natti hin mul’anne. Waayee kana ilaalchisee, yaadni Hordofaan dhiyeesse yaaduma kiyya wajjin wal fakkaataa dha jechuu kooti.
2) Otuman Afaan Amaaraatiin dhiyeessuu barbaade’iyyuu, sababni biraallee yoo hafe, “soft ware” Afaan Amaaraa argachuun waan rakkisaa ta’uuf, kun waan milkaawu natti hin fakkaatu.
3) Rakkoon Hikaan qabu naaf gala; akkuma Hordofaan jedhe, Oromoo meeqatu rakkoo akkanaa akka qaban ykn qabaachuu danda’an waan nama mamsiisu natti hin fakkaatu. Haa ta’u malee, rakkoo akkanaatiif yoo danda’ame karaa biraatiin furmaata barbaadu dha malee, Afaan biraatiin walbira qabanii barruu tokko dhiyeessuun Afaan keenyarratti dhiibbaa godhuu ykn akka inni dagatamu taasisuu danda’a jedheen amana.
4) Akkuma Jimma jedhe, namni tokko Oromoo ta’ee, Afaan ofii dubbachuu yoo danda’e, qubeetti fayyadamee barreessuun salphaallee yoo ta’uu baate, ulfaataa hin ta’u. Seera barreessuu qubee barachuun garuu dirqama ta’a.
Dhumarratti, Hikaa, barruu qubee Afaan Oromoo dubbisuun baay’ee rakkisaa sitti ta’ullee, tattaaffii guddaa gudhuun kee baay’ee gaarii dha. Yoo itti cimte fi akkanatti itti fufte dubbisuu fi barreesuunillee salphaa siif ta’uu danda’a jedheen yaada.
-
Tolaa:
Hikaa and Hordofaa,
If it is not possible for Obbo Abdii Boruu to translate his article(s) in to another language and present them simultaneously, the best solution would be narrating his articles or any other educative articles on community radios, as Hordofaa suggests, helping those like Hikaa to easily understand the message and/or objective of the articles.
On the other hand, I also wish if Abdii Boruu could present his articles for us readers weekly because I think and believe he is an Afaan Oromoo version of Obbo Mootii Biyyaa, who presented his articles on Urjii News Paper every week when Urjii was in operation in Finfinnee; unforgettable time indeed!!!
Tolaa


text:
SBO: Oduu – Adoolessa 6, 2014
SBO: Adoolessa 06 Bara 2014 Oduu – Gaaffii fi Deebii Miseensa Koree Hoji-Raawwachiistuu ABO Jaal Ammee Muummee fi Qophiilee Adda Addaa hammatee jira…
SBO – Adoolessa 02 Bara 2014
SBO – Adoolessa 02 Bara 2014: Oduu – Tokkoomuu ABO ilaalchisee gaaffii fi deebii gabaabaa miseensa Koree Hoji-Raawwachiistuu ABO Jaal Toleeraa Adabaa waliin taasifamee fi qophii biroo ni qabna…
SBO Waxabajjii 29 Bara 2014
SBO Waxabajjii 29 Bara 2014 Oduu – Labsa Gumii Sabaa ABO – Gabaasa Hiriira Nagaa Hawaasa Oromoo Afrikaa Kibbaa fi Qophiilee adda addaa haala yeroo irratti hundaa’an…
SBO Wax. 25, 2014 Oduu – Iyyannoo Barattoota Oromoo Yunvarsitii Jimmaa fi Barruu Jiituu Lammii
SBO Waxabajjii 25 Bara 2014 Oduu – Iyyannoo Barattoota Oromoo Yunvarsitii Jimmaa fi Barruu Jiituu Lammii…
SBO Wax. 22, 2014: Gabaasa Oduu; Gabaasa Hiriira Nagaa Hawaasa Oromoo Londonii fi Osloo; G/D Jaal Xayyib A. Gojabii fi Qophiilee Biroo
SBO: Waxabajjii 22 Bara 2014 Oduu – Gabaasa Oduu – Gabaasa Hiriira Nagaa Hawaasa Oromoo Londonii fi Osloo akkasumas Gaaffii fi Deebii Jaal Xayyib A. Gojabii fi qophiilee biroo…
SBO: Oduu; Gabaasa Sirna Kabajaa Guyyaa Hundeeffama SBO Waggaa 26ffaa Waxabajjii 15
SBO: Waxabajjii 18, 2014: Oduu; Gabaasa Sirna Kabajaa Guyyaa Hundeeffama SBO Waggaa 26ffaa Waxabajjii 15…
Jaal Araarsoo Biqilaa Haala Hammareeysaa Irratti SBO Waliin
Jaal Araarsoo Biqilaa Haala Hammareeysaa Irratti SBO Waliin ———— RELATED: - Mass Grave of Oromos Executed by Govt Discovered in Eastern Oromia - #OromoProtests-FDG Hameressa: Video – TPLF Shooting at…
SBO Wax. 11, 2014: Oduu; Dhaamsa Wallisaa Jaafar Yuusufii fi Qophii Biroo
- MP3 FILE Media: Sagalee Bilisummaa Oromoo (SBO)…


text:
Namoo Daandii | VOA (Afaan Oromoo)
WASHINGTON, DC — Adda Bilisummaa Oromoo keessatti kanneen jalqaba bara 2000tti– jechuun bara 2001 adda ba’anii turan “ABO-n Shanee Gumii” jedhamuun waamamuu fi kan “ABO Qaama Cehumaa” jedhamuun waamamu, adda addummaa gidduu isaanii jiru furachuun deebi’anii dhaaba tokko ta’uu isaanii, torban dabre, BERLIN, GERMANY keessatti walga’uun ibsa baasaniin beeksisanii jiran.
Addi Bilisummaa Oromoo eega mootummaa Cehumaa Itiyoophiyaa keessaa ba’ee booda, yeroo jalqabaatiif, bara 2001, gurmuulee kana lameenitti adda ba’uu dhaa booda ka murnawwan ka biroon illee uumaman. Bara 2008 immoo, Adda Bilisummaa Shanii Gumii jedhame irraa immoo, kan “Adda Bilisummaa Oromoo Jijjiiramaa” jedhamuu fi Jeneraal Kamaal Galchuun hoogganamu adda of baase. Waggaa afurii booda, bara 2012 – murni “ABO jijjiiramaa” jedhamu deebi’ee murnoota ka biraatti qoqqoodamee murni tokko, kan Jeneraal Kamaaliin hoogganamu “ABO”n ana jedhee labsate. Kaan Gurmuuu qabsaa’otaa ofiin fi ABO Koree Yeroo jedhame. Bara kana jalqaba irra immoo kan hoogganoota ABO durii fi dura ABO jijjiiramaa keessa turan Adda Dimookiraatawa Oromoo yokaan ODF jedhamu hundeeffatanii beeksisan.


text:
Universitylee Oromiyaa keessaa fi naannoolee Ethiopia kaan keessatti FDG Itti fufe.
Gabaasa qeerroo,Ebla 25,2011 Barattooti Oromoo mooraa University adda addaa keessaa baratan FDG itti fufanii hanga har’aa human Feederaalaa Wayyaaneen marfamanii jiraachuun beekamaa dha. University hedduu keessaa barnooti dhaabbatee akka jirus gabaasa keenya dhihoo keessatti dhiheessuun ni yaaatama. Guyyaa kaleessaa mooraa University Maqalee keessaa barattooti Oromoo baratan human tikaa mootummaa Wayyaanee waliin waan walitti bua’aniif mooraa Universiticha keessaa akka hin baanee dhorkamanii yoo didanii fincila caalaa kaafna jedhan ammoo akka telefonni isaanii irraa fudhamee qunamtii maatii waliin dhaban doorsisi human tikaa Wayyaaneen irra gahee jira.
Kana malees mooraa University Madda Walaabuu keessatti diddaan gabrummaa barattoota Oromoon ka’e itti fufee jira. Sababaa diddaa kanaaf barataa Oromoo Abdiisaa Guddattaa barnoota Geogaphy Waggaa 3ffaa kan baratu human loltoota Federaalaan qabamee moraa irraa fuudhamuun hanga amma bakka buuteen isaa wallalamuun qunamtiin qeerroo mooraa University Madda Walabuu gabaasee jira.
Kanuma waliin barattoonni moraa keessaa bahuu dhorkamanii diddaa isaanii moraa keessatti deemsisa jiran Oromoota Oromiyaa keessaa fi biyyoota alaatti argamaniif dhaamsa dhaammataniin diddaan gabrummaa hanga bilisummaatti itti fufa qabsoon keenyi kan haqaati jabaadha kan jedhu dhaamachuu qeerroon gabaafti.
Qabsoon itti fufa! Gabroomsaan ni kufa!


text:
Mataduree kana afaan %% tiin dubbisuu barbaaddaa?
Eeyyee
Lakki
Kitaabotaafi birooshuroota Macaafa Qulqulluu Qayyabachuuf Gargaaran
Kitaabotaafi birooshuroota garagalfamuu dandaʼan kanatti fayyadamii mataduree matadureedhaan Macaafa Qulqulluu baradhu.
Sagantaa Walgaʼii Naannoo 2014
Gaaffiiwwan Gurguddaa Jireenya Keessatti Nu Mudataniif Eessaa Deebii Argachuu Dandeenya?
Waraqaa Afeerrii Walgaʼii Naannoofi Walgaʼii Biyyoolessaa 2014
Maatiin Gammachuu Akka Argatu Kan Godhu Maalidha?
Addunyaa Kana Kan To’atu Eenyudha?
Yeroo Gara Fuulduraatiif Ilaalcha Akkamii Qabda?
Macaafa Qulqulluudhaaf Ilaalcha Akkamii Qabda?
Barumsa Macaafa Qulqulluukoo
Sagantaa Walga’ii Aanaa Bara 2014
Caaffata Qulqullaa`oo Guyyaa Guyyaan Qoruu—2014
Jijjiiramni wantoota intarneetiirratti qophaaʼanirratti godhamu warra maxxanfamanirratti hanga yoonaa kan hin godhamne taʼuu dandaʼa
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
|


text:
Qindeessitootaan, 17-04-2014
Jaalatamtoota lammii Oromoo hundaaf
Bakka jirtanitti
Dhimmi: Eebba TV Bakkalchaa irratti isin affeeruu ilaala
Duraan dursinee nagaan keenya kan Oromummaa bakka jirtanitti isin haa dhaqabu. TVn Bakkalchaa Midiyaa ilaalcha siyaasaa, amantaa, laga, gosaa fi naannoo kamiiyyuu irraa walaba ta'ee lammii Oromoo hundaa walqixa tajaajiluuf kan hundaa'ee Midiyaa sub-qunnamtii Oromooti. TVn Bakkalchaa kan Oromoo hundaati. TVn Bakkalchaa haqa dhugaa irratti hundaa'ee Oromoo hunda walqixa tajaajiluuf Miidiyaa dhabbatee dha. TVn Bakkalchaa ija Oromooti. TVn Bakkalchaa sagalee Oromooti, TVn Bakkalaa gurraa fi dhageettii Oromooti. TVn Bakkalaa tokkummaan Oromoo akka daraan jabaatuuf halkanii fi guyyaa cimee hojjchuuf karoora guddaa qaba. TVn Bakkalchaa tumsa lammii isaa barbaada. Waan keesan irratti hirmaadhaa isniin jedha. TVn Bakkalchaa ilam keessan kunuunsaa, guddisaa, akkasumas itti fayyadamaa.
Yeroo ammaa TV Bakkalchaa qophii isaa hunda xumuratee tajaajila torbaan guutuu kan saa'aa 24f Oromoota biyya keessaa fi biyya ambaa jiraatniif sagantaalee tajaajila adda addaa kennuuf qophii isaa xumuratee jira. TV Bakkalchaa gaafa Ebla guyyaa 30 bara 2014 Biyya Noorwee Magalaa Moss jedhamtu keessati sagantaa isaa eebbaan eegala.
Kanaafuu jalatamtootaa fi kabajamoon Ummanni Oromoo hundinuu gaafa guyyaa eebba TVn Bakkalchaa irratti akka nuuf argamtan kabaja guddaan isin affeerra. Warri qaamaan nu bira dhufuu hin dandeenye akka yaadaan nu bira dhaabbattan irra deebinee isin gaafanna.
Warri qaamaan nu bira dhufuu barbaaddan karaa tora marsalee teessoo keenyaatiin nu qunnamuu dandeettan. Yaadaa fi qeeqa qabadnis akka nuu gumachitan irra deebinee kabajaan iisin gaafanna. Teessoon keenya www.bakkalchatv.com, Email: bottaa@bakkalchatv.com, grete@bakkalchatv.com,wadaay@bakkalchatv.com +47 96671888/+4799874452/+4790609725
TVn Bakkalchaa sagalee Ummata Oromooti.
Nagaa wajjiin
Qindeesitoota
TVn Bakkalchaa


text:
BOQONNAA SHAN
Furiin—Kennaa Waaqayyoo Isa Hundaa Caaludha
Furiin maalidha?
Kan qophaa’ehoo akkamitti?
Furiin bu’aa maalii siif argamsiisa?
Furichaaf dinqisiifannaa akka qabdu argisiisuu kan dandeessu akkamitti?
KENNAA hamma har’aatti argatte keessaa kan ati iddoo guddaa kennitu isa kamiifi? Kennaan tokko kennaa guddaadha kan isa jechisiisu gatii guddaadhaan bitamuusaa miti. Dhugumaan yoo ta’emmoo, kennaan tokkoo kennaa dhugaati wanti isa jechisiisu qarshii baay’eedhaan bitamuusaa miti. Kennaan sun yoo gammachuu siif argamsiise ykn wanta jireenya kee keessatti barbaaddu yoo sii guute, gatii guddaa siif qaba jechuudha.
2 Kennaa guddaan kennaawwan argachuuf hawwitu hundaa caalu tokko jira. Innis kennaa Waaqayyo ilmaan namootaatiif kennedha. Yihowaan kennaa baay’ee nuuf kenneera. Kennaawwan kana keessaa inni guddaan aarsaa furii Ilmasaati. (Maatewos 20:28) Boqonnaa kanarratti akka ilaallutti gammachuu guddaafi wanta barbaaddu hundaa kan siif guutu waan ta’eef, furichi kennaa argatte hundaarra kan caaludha. Furichi jaalala guddaa Yihowaan siif qabu akka gaariitti kan argisiisudha.
FURIIN MAALIDHA?
3 Gabaabaadhumatti, furiin qophii Yihowaan ilmaan namootaa cubbuufi du’a jalaa baasuuf godhedha. (Efesoon 1:7) Wanta Macaafni Qulqulluun barsiisu caalaatti hubachuuf, jalqaba wanta dhaaba Eeden keessatti ta’e ilaaluu nu barbaachisa. Sababii furiin itti nuuf kenname sirriitti hubachuu kan dandeenyu, Addaam yeroo cubbuu hojjete maal akka dhabe hubachuu yoo dandeenye qofadha.
4 Yihowaan yeroo Addaamiin uume jireenya gonkummaa qabu kenneefii ture. Kana jechuun maal jechuu akka ta’e mee yaadi. Qaamaafi sammuu gonkummaa qabu kennee waan isa uumeef, hin dhukkubsatu, hin dulloomu, ykn hin du’u jechuudha. Yihowaa wajjin walitti dhufeenya adda ta’e qaba ture. Macaafni Qulqulluun Addaam “ilma Waaqayyoo” akka ture dubbata. (Luqaas 3:38) Akkuma ilmi abbaasaa wajjin walitti dhufeenya qabu innis Yihowaa wajjin walitti dhufeenya gaarii qaba ture. Yihowaan ilmasaa isa lafarraa wajjin kan dubbate yeroo ta’u, hojii gammachiisaas isaaf kennee ture; wanta isarraa barbaaddus isatti himee ture.—Uumama 1:28-30; 2:16, 17.
5 Addaam “akka bifa Waaqayyootti” uumamee ture. (Uumama 1:27) Kana jechuun garuu Waaqayyoon fakkaata jechuu miti. Akka Boqonnaa 1rratti barannetti Yihowaan qaama hafuuraa ijaan hin argamne qaba. (Yohannis 4:24) Kanaafuu, Yihowaan qaama fooniifi dhiiga qabu hin qabu. Addaam bifa Waaqayyootiin uumame jechuun amalawwan Waaqayyoo jechuunis jaalala, ogummaa, murtoo qajeelaafi humna akka qabaatu ta’ee uumame jechuudha. Wanti Waaqayyoo wajjin wal isa fakkeessu inni guddaanimmoo, mirga filannoo gochuuf isa dandeessisu qabaachuusaati. Kanaafuu, Addaam akka konkolaataa ofiin socho’uu hin dandeenyetti hin uumamne. Kanaa mannaa, murtoo mataasaa gochuufi wanta gaarii ykn gadhee filachuuf dandeettii qaba ture. Waaqayyoof ajajamuu utuu filateera ta’ee lafa Jannata taaterra bara baraaf jiraachuu danda’a ture.
6 Addaam abboommii Waaqayoo cabsuusaatiin duuti yeroo itti faradame wanta gatii guddaa qabu akka dhabe hubachuun ni danda’ama. Cubbuun inni hojjete kun, lubbuusaa isa gonkummaa qabuufi eebbawwan gurguddaa hundaa isa dhabsiiseera. (Uumama 3:17-19) Kan nama gaddisiisummoo, namoonni isarraa dhalatan hundi jireenya kana akka dhaban gochuusaati. Sagaleen Waaqayyoo akkas jedha: “Cubbuun karaa nama tokkoo [karaa Addaam] biyya lafaatti akkuma dhufe, duunis karaa cubbuu akka gale, akkasumas namoonni hundinuu waan yakkaniif duuni sanyii namaa hundumaa wal ga’e.” (Roomaa 5:12) Eeyyee, hundi keenya Addaamirraa cubbuu dhaalleerra. Kanaafuu Macaafni Qulqulluun, Addaam ofis ta’e sanyiisaa garbummaa cubbuufi du’aatti akka ‘gurgure’ dubbata. (Roomaa 7:14) Addaamiifi Hewwaan, ta’e jedhanii abboommii Waaqayoo waan cabsaniif abdii hin qabani. Haata’u malee, nuunis dabalatee sanyiinsaanii abdii maalii qabu?
7 Yihowaan qophii furichaatiin ilmaan namootaa fayyisuuf qophii godhe. Furiin maalidha? Furiin wantoota lama kan argisiisudha. Jalqabarratti, furiin wanta tokko gadhiisisuuf ykn deebisiisuuf jecha kaffaltii kaffalamu argisiisa. Gatii loltuu booji’ame tokko gadhiisisuuf kaffalamuu wajjin wal fakkaachuus ni danda’a. Lammaffaa irrattimmoo, furiin kasaaraa ga’e tokko bakka buusuuf gatii kaffalamu argisiisa. Balaa sababii tokkoon ga’eef gatii kaffalamuu wajjinis wal fakkaata. Fakkeenyaaf, namni tokko yoo balaa geessise gatii balaa geessise sanaa wajjin qixxee ta’e kaffaluu qaba.
8 Kasaaraa guddaa Addaam hunda keenyarraan ga’e bakka buusuudhaan cubbuufi du’a jalaa akka baanu gochuun kan danda’amu akkamitti? Furii Yihowaan qopheesseefi faayidaa furiin kun nuuf argamsiisuu danda’u mee haa ilaallu.
YIHOWAAN FURII KAN QOPHESSE AKKAMITTI?
9 Lubbuun gonkummaa qabu waan badeef, lubbuun gonkummaa hin qabne kamiyyuu furii kana bakka buusuu hin danda’u. (Faarfannaa 49:7, 8) Furii lubbuu badee wajjin qixxee ta’e barbaachisa. Kunis, seera bu’uuraa Sagalee Waaqayyoo keessatti argamu, “Qooda lubbuu lubbuu” jedhuu wajjin kan wal simudha. (Keessa Deebii 19:21) Kanaafuu, lubbuu gonkummaa qabu Addaam dhabe kan iddoo buusuu danda’u maalidha? ‘Furii lubbuu bade sanaan wal gitu’ iddoo buusuuf, lubbuu gonkummaa qabu garabiraa barbaachisa.—1 Ximotewos 2:6 NW.
10 Yihowaan furicha kan qopheesse akkamitti? Ilmaansaa warra qaama hafuuraa uffataniifi gonkummaa qaban keessaa isa tokko gara biyya lafaatti erge. Haata’u malee, Yihowaan qaamawwan hafuuraa keessaa tokkuma filatee erge miti. Tokkicha Ilmasaa isa jaallatamaa erge. (1 Yohannis 4:9, 10) Innis fedhasaatiin iddoo jireenyasaa dhiisee gara lafaa dhufeera. (Filiphisiiyus 2:7) Boqonnaa darberratti akka ilaalle, Yihowaan Ilmasaa kana gara gadameessa Maariyaamitti jijjiiruudhaan dinqii raawwateera. Yesus hafuura Waaqayyootiin nama gonkummaa qabu ta’ee kan dhalate yeroo ta’u, adaba cubbuurraas walaba ture.—Luqaas 1:35.
11 Namni tokko namoota baay’eedhaaf furii ta’uu kan danda’u akkamitti? Jalqaba ilmaan namootaa hundi cubbamoota ta’uu kan danda’an akkamitti? Addaam cubbuu hojjechuusaatiin lubbuusaa isa gonkummaa qabu akka dhabe yaadadhu. Kanaafuu, lubbuu gonkummaa qabu sanyiisaa dhaalchisuu hin danda’u. Kanaa mannaa kan inni ijoolleesaa dhaalchise cubbuufi du’a qofadha. Yesus inni Macaafni Qulqulluun ‘Addaam isa lammaffaa’ jedhee waamu, lubbuu gonkummaa qabu kan qabuufi gonkumaa cubbuu kan hin hojjennedha. (1 Qorontos 15:45) Kana jechuunis, Yesus nu fayyisuuf jecha Addaamiin bakka bu’eera jechuudha. Yesus lubbuusaa isa gonkummaa qabu aarsaa godhee dhiheessuufi guutummaatti Waaqayyoof ajajamuudhaan cubbuu Addaam kaffaleera. Kanaafuu, Yesus ilmaan Addaamiif abdii argamsiiseera.—Roomaa 5:19; 1 Qorontos 15:21, 22.
12 Macaafni Qulqulluun, Yesus utuu hin du’in dura dhiphinni akka isarra ga’e ibsa. Gar-malee reebameera, muka fannoorratti gidiraa baay’ee erga argee boodas lubbuusaa dhabeera. (Yohannis 19:1, 16-18, 30; Kutaa Dabalataa ilaali.) Yesus hamma kana kan dhiphate maaliifi? Gara fulduraatti kitaaba kanarratti akka ilaallutti, Seexanni tajaajiltoonni Yihowaa yoo qorumsi isaanirra ga’e Yihowaadhaaf amanamoo hin ta’an jechuudhaan gaaffii kaaseera. Dhiphinni hangana hin jedhamne Yesusirra ga’us, amanamummaadhaan dhaabachuudhaan gaaffii Seexanni kaaseef deebii hundaa caalu kenneera. Yesus namni gonkummaafi filannoo gochuuf mirga qabu tokko, Seexanni wanta barbaade irraan ga’us, amanamummaadhaan Waaqayyo cina dhaabachuu akka danda’u mirkaneesseera. Yihowaan amanamummaa Ilmisaa argisiisetti baay’ee gammadeera!—Fakkeenya 27:11.
13 Furiin kan kaffalame akkamitti? Yihowaan dhaloota Kiristos booda, akka lakkobsa warra Yihudiitt Niisaan 14, bara 33, Ilmisaa inni cubbuu tokko hin qabne akka ajjeefamu heyyame. Karaa kanaanis, Yesus “yeroo hundumaaf akka ta’utti al tokkicha” lubbuusaa aarsaa godhee dhiheesse. (Ibroota 10:10) Erga du’ee booda guyyaa sadaffaatti, Yihowaan du’aa isa kaasuudhaan jireenya hafuuraa kenneef. Yesus sanyii Addaamiif gatii lubbuusaa isa aarsaa godhee kaffale samiirratti Waaqayyoof dhiheesseera. (Ibroota 9:24) Yihowaan ilmaan namootaa garbummaa cubbuufi du’a jalaa baasuuf gatii aarsaa Yesus dhiheesse furii godhee fudhateera.—Roomaa 3:23, 24.
FURIIN FAAYIDAA MAALII SIIF ARGAMSIISA?
14 Cubbamoota taanus, karaa furichaa eebbawwan gurguddaa argachuu dandeenya. Eebbawwan furii kanaan ammas ta’e gara fuulduraatti argaman tokko tokko haa ilaallu.
15Dhiifama cubbuu. Namoota gonkummaa hin qabne waan taaneef, wanta sirrii ta’e gochuun wal’aansoo guddaa nu gaafata. Hundi keenya jechaanis ta’e gocha keenyaan cubbuu hojjenna. Haata’u malee, aarsaa furii Yesusiin ‘dhiifama cubbuu’ arganna. (Qolosaayis 1:13, 14) Kanaafuu, dhiifama cubbuu argachuuf garaa keenya guutuudhaan qalbii geeddarachuu qabna. Kana malees, amantii aarsaa furii Ilmasaarratti qabnuun akka dhiifama nuu godhu gad of qabuudhaan Yihowaa kadhachuu qabna.—1 Yohannis 1:8, 9.
16Waaqayyo duratti yaada garaa qulqulluu qabaachuu. Yaanni garaa keenyaa kan nu ceepha’u yoo ta’e, salphaadhumatti abdii kutachuufi akka waan gatii hin qabne nutti dhaga’amuu danda’a. Namoota gonkummaa hin qabne taanus, Yihowaan gaarummaadhaan karaa furichaa yaada garaa qulqulluudhaan akka isa waaqeffannu nu dandeessisa. (Ibroota 9:13, 14) Kunis ija jabinaan Yihowaatti akka dhihaannu nu dandeessisa. Kanaafuu, ija jabinaan kadhannaadhaan Yihowaatti dhihaachuu ni dandeenya. (Ibroota 4:14-16) Yaanni garaa keenyaa kan nu hin ceephaane yoo ta’e, nagaa akka argannu, ofii keenyaaf ilaalcha sirrii akka qabaannuufi gammachuu akka argannu nu gargaara.
17Abdii lafa jannata taaturratti jireenya bara baraa argachuu. Roomaan 6:23 “Beenyaan nama cubbuu hojjetuu du’a” jedha. Caqasumti kun itti aansuudhaan: “Kennaan Waaqayyoo inni Kristos Yesus gooftaa keenyaa wajjin tola kennamu garuu jireenya bara baraa ti” jedha. Boqonnaa 3rratti eebbawwan lafa Jannata taaturratti argamanirratti mari’anneerra. (Mul’ata 21:3, 4) Yesus nuuf jedhee du’uunsaa dhibee fayyaa tokko malee bara baraaf jiraachuu dabalatee, eebbawwan gara fuulduraatti dhufan hundaa akka argannu nu godha. Eebbawwan kana argachuuf kennaa furichaa dinqisiifachuu qabna.
DINQISIIFANNAA FURICHAAF QABDU ARGISIISUU KAN DANDEESSU AKKAMITTI?
18 Furicha waan nuu kenneef, Yihowaa galateeffachuu kan qabnu maaliifi? Kennaan tokko, yeroo, humna ykn baasii kan gaafatu yoo ta’e, kennaan sun kennaa guddaadha jedhamuu danda’a. Namni tokko garaadhaa nuu yaadee kennaa tokko yeroo nuuf kennu garaan keenya baay’ee xuqama. Furichi kennaa Waaqayyo aarsaa guddaa itti kaffale waan ta’eef kennaa hundaa caaludha. Yohannis 3:16 “Waaqayyo, akkasitti tokkicha ilma isaa hamma kennuufitti biyya lafaa jaallate” jedha. Furichi jaalala guddaa Yihowaan nuuf qabu kan argisiisudha. Nuuf jedhee lubbuusaa fedhasaatiin waan dhiheesseef furichi jaalala Yesus nuuf qabus ni argisiisa. (Yohannis 15:13) Kanaafuu, kennaan furichaa Yihowaafi Ilmisaa dhuunfaatti akka nu jaallatan akka amannu kan nu godhudha.—Galaatiyaa 2:20.
19 Dinqisiifannaa furichaaf qabdu argisiisuu kan dandeessu akkamitti? Hundumaa dura, waa’ee Abbaa kennaa guddaa kana siif kennee jechuunis waa’ee Yihowaa caalaatti baruuf carraaqqii godhi. (Yohannis 17:3) Qayyabannaan kun waa’ee Yihowaa caalaatti beekuuf si gargaaruu danda’a. Yihowaa ilaalchisee beekumsi kee yeroo guddachaa adeemu jaalalli ati isaaf qabdus caalaatti guddachaa adeema. Jaalalli kunimmoo wanta isa gammachiisu akka gootu si kakaasa.—1 Yohannis 5:3.
20Aarsaa furii Yesusitti akka amantu argisiisi. Yesusiin ilaalchisee: “Namni ilma Waaqayyootti amanu, jireenya bara baraa qaba” jedhameera. (Yohannis 3:36) Yesusitti akka amannu argisiisuu kan dandeenyu akkamitti? Amantiin kun afaaniin qofa kan ibsamu miti. Yaaqoob 2:26 “Amantiin hojii gaarii hin argisiifne du’aa dha” jedha. Eeyyee, amantiin dhugaa ‘hojiidhaan’ jechuunis gochaan ibsama. Yesusitti akka amannu karaan itti argisiisnu keessaa inni tokko wanta dubbannuun qofa utuu hin ta’in, wanta hojjennu hundaanis isa fakkaachuuf carraaqqii gochuudhaani.—Yohannis 13:15.
21Ayyaana Yaadannoo waggaa waggaan kabajamurratti argami. Yesus dhaloota Kiristos booda, Niisaan 14, bara 33tti ayyaana addaa Macaafni Qulqulluun “irbaata gooftaa” jedhee waamu dhaabeera. (1 Qorontos 11:20; Maatewos 26:26-28) Ayyaanni kun Ayyaana Yaadannoo du’a Kiristos jedhamees waamameera. Yesus ayyaana kana kan dhaabe ergamoonnisaas ta’an Kiristiyaanonni dhugaa isaan booda dhufan hundi, lubbuusaa akka aarsaa godhee kenne akka yaadatan gargaaruufidha. Ayyaana Yaadannoo kana ilaalchisee: “Kanas seenaa kootiif godhadhaa!” jedhee ajajeera. (Luqaas 22:19) Ayyaana Yaadannoo kana kabajuun keenya haala furichaa wajjin wal qabateen, jaalala guddaa Yihowaafi Yesus nuu qaban yaadachuuf nu gargaara. Dinqisiifannaa furichaaf qabnu, Ayyaana Yaadannoo du’a Yesus isa waggaa waggaadhaan kabajamurratti argamuudhaan argisiisuu ni dandeenya.*
22 Dhugumayyuu, furiin Yihowaan nuu qopheesse kennaa guddaa gatiinsaa tilmaamamuu hin dandeenyedha. (2 Qorontos 9:14, 15) Kennaan guddaan kun namoota du’anillee gargaaruu ni danda’a. Boqonnaan 6 fi 7 furiin kun warra du’aniif faayidaa akkamii akka argamsiisu ibsa.
WANTA MACAAFNI QULQULLUUN BARSIISU
- Furiin qophii Yihowaan ilmaan namootaa cubbuufi du’a jalaa baasuuf qopheessedha.—Efesoon 1:7.
- Yihowaan tokkichi Ilmisaa isa hangafa nuuf jedhee akka du’uuf gara lafaatti isa erguudhaan furii qopheesseera.—1 Yohannis 4:9, 10.
- Sababii furichaatiin dhiifama cubbuu, yaada garaa qulqulluufi abdii jireenya bara baraa arganna.—1 Yohannis 1:8, 9.
- Yihowaa beekuuf carraaqqii gochuudhaan aarsaa furii Yesusirratti amantii akka qabnu argisiisuufi Irbaata Gooftaarratti argamuudhaan dinqisiifanna furichaaf qabnu argisiisuu ni dandeenya.—Yohannis 3:16.
* Ayyaanni Yaadannoo Irbaata Gooftaa hiika maalii akka qabu ilaalchisee yaada dabalataa argachuuf Kutaa Dabalataa ilaali.
Gaaffiiwwan
1, 2. (a) Kennaa tokko akka kennaa guddaatti kan ilaaltu yoomi? (b) Furiin kennaa ati argachuuf hawwitu hundaa kan caaludha jedhamuu kan danda’u maaliifi?
3. Furiin maalidha? Furiin gatii guddaa kan qabu ta’uusaa hubachuuf wanti nuyi dura hubachuu qabnu maalidha?
4. Addaam gonkummaa qaba ture jechuun maal jechuudha?
5. Macaafni Qulqulluun Addaam ‘bifa Waaqayyootiin’ uumame yeroo jedhu maal jechuusaati?
6. Addaam yeroo Waaqayyoof ajajamuu didetti maal dhabe? Kunoo sanyiisaarra maal geessise?
7, 8. Furiin wantoota akkamii lama argisiisa?
9. Lubbuu bade bakka buusuuf furii akkamiitu barbaachisa ture?
10. Yihowaan furii kan qopheesse akkamitti?
11. Namni tokko namoota baay’eedhaaf furii ta’uu kan danda’u akkamitti?
12. Gidiraan Yesusirra ga’e maal mirkaneesse?
13. Furiin kan kaffalame akkamitti?
14, 15. ‘Dhiifama cubbuu argachuuf’ maal gochuu qabna?
16. Yaadi garaa keenyaa utuu nu hin ceepha’in Waaqayyoon waaqeffachuuf kan nu dandeessisu maalidha? Yaanni garaa qulqulluu akkasiihoo faayidaa maalii qaba?
17. Yesus nuuf jedhee du’uunsaa eebbawwan akkamii nuuf argamsiisa?
18. Yihowaan furii waan nuu qopheesseef isa galateeffachuu kan qabnu maaliifi?
19, 20. Qophii furii Yihowaan sii godheef dinqisiifannaa qabdu karaa kamiin argisiisuu dandeessa?
21, 22. (a) Ayyaana Yaadannoo waggaa waggaan kabajamurratti argamuu kan qabnu maaliifi? (b) Boqonnaa 6 fi 7rratti maaltu ibsama?


text:
Serraa Fi Serra Cabsuu
Akkamitti diinagdeen Oromiyaa guddachuufi uf dura deemuu danda'a? Kuni gaafiin kan ummata Oromoo cufaati osoo dhiiraa dhalaa hin jenne. Kanaaf Mee wal-haagafannu Yaa ummata Oromoo kan gurraa dhageettii qabnu cufti.Maali yoo kajettan taate mee Oromiyaan Qabeenya akkami qabdi, maal fa'a.Qabeenya kana ennutu nyaataa jira eennu biyyaan guddifachaa jira? akkamitti qabeenyi kuni fudhatamuu danda'e ennutu mirga itti qaba? Mee wal-haa gaafannu yaa ummata oromoo. Hanga yoomii teennee harka ambaatiin jiraanna, biyya ormaa keessatti. Kanaaf deebiin keessani. Yaa ummata oromoo osoo qabeenyi oromoo kumaatamaan jiruu ummanni keenna biratti afaan qullaa bula. Hanga yoomi diinaa gajjennee bullaa. Hanga yoomii ummanni keenna biratti dukkanaan jiraata osoo laggeen adda addaa humna elekterikaa maddisiisan osoo jiruu ummanni kenna biratti dhaamaa bula, barataan oromoo biratti haala barumsa isaa itti qayyabatu dhabe haala ifaa dhabiinsarraa kan ka'e. Osoo albuudota adda addaa qabnuu biratti dhabaa taanee harka biyyatti biruu eegganna,yaa ummata keenna hanga yoomii diinaa bullaa, keessattuu nuti dhalli haarufni haakaanuu, wal-haadammaqsinuu osoo dhiiraa dhalaa hin jenne.
This is an excerpt from the article Serraa Fi Serra Cabsuu from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Gurraandhala 09,2012 Finfinnee
Guyyaa har’aa Guraandhala 09,2012 Mooraa University Jimmaatti Gootonnii Barattoota Oromoo Gaaffii Oromummaa Kaasuun Fincilaa dhoosan. Gootonnii Baratoota Mooraa University Jimmaa gaaffiilee mirgaa adda addaa qabatanii mooricha keessatti dhadannoo dhageessuu itti fufanii waraana Wayyaanee itti ergame waliinis wal faccisaa ooluun qeerron mooricha irraa gabaasa.
Gaaffii mirgaa barattooti kun qabatanii ka’an garii keessaa:-
- Orommummaa eenyummaa keenya,Oromiyaan biyya keenya bulchuufis mirgi keenya.
- Adaa fi afaan keenyaan biyya keenya irratti arrabsamuun nu gahe.
- Gaaffiin mirga abbaa biyyummaa kan qabeenyaa nuuf haakabajamu.
- Laftii fi qabeenyi Oromoo gurguramee alagaaf kennamuun haadhaabbatu.
- Barattooti badiin tokkoon malee hidhaman daddaffiin haagadhiifaman, fi kkf ture
Keessaattuu karoora mootummaan Wayyaanee baafteen beekaa tahe jedhanii eenyummaa Oromoo kan xiqqeessuun barattoota dhalootaan Tigroota tahan akka isaan Oromoota arrabsaan taasisuun gochaa saboota walitti busuu karoorfatteen warreen lukkee Wayyaanee tahan barattoota Oromoo akka arrabsan taasisan, gochaan kunis fincilatti dabalamee baratoota Oromoo kunneen tigiree Oromummaan Isaan Arrabsitee irraatti Tarkaanfii maayii fudhachuun qaabeenyaa isaanii erga dhabamsiisanii doormii lukkeeleen galutu gadii baasanii adabbbii itti kannaa turan, Oromoon saba arrabsamuu miti kan jedhuun fincilli daran qabatee jira
Fincilaa kana duraa dhaabbachuun bulchiinsii mooraa
Universitichaa fi mootummaan Wayyaanee akka amala isaa humna poolisaa federaala Mooraa univeristy Jimmaatti naqaanii baraatoota goolaa jiru, presidentiin Mooraa University Jimmaa Fiqiree lammeessaa Kan jedhamuu baratoota sossobuuf yaalii godhu illee baratoonnii maalii atii Oromoo miti maaliif miga keenya dura dhaabbattaa? waggaa 100 diinaaf uggumtee buluu irra bilisummaan halkan tokko bulte siif wayya jechuun of irraa deebisanii jiru.
Karaa biraa Gurrandhala 09,2012 har’a Yuunivarsiitii Adaamaa keessatti Lammii Habashaa kan taate tuffii ilmaan Oromoof qabdu agarsiisuuf jecha mooraa keessaa fi bakkoota barattoti Oromoo ta’an irra deemee jecha badaan barattota Oromoo arrabse, baratooti diddaan keessa isaanii guute kana irraa kan ke’u guutummatti moraa keessaa wal gurmeessuun gaaffii mirgaa gaafachaa oolanii.Diddaa kana dhaamsuuf mootummaan Wayyaanee cinqii guddaa keessa jirti jechuu qeerroon Adaamaa gabaasa.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa!


text:
WASHINGTON DC — Waltajjiin lammiiwwan alaa US keessa jiraatanii guyyoota lamaaf Washington DC keessatti geggeeffamuun xmururamee jira.
Ameericaan biyya goolu galtootaa ti. Mootummaa haaraa fi biyya yeroo ammaa illee kanneen hundeessan kanneen Awrooppaa, Afriikaa, giddu galeesa bahaa fi Laatiin Ameerikaa irra kanneen godaanan turan.
As Ameerikaa keessatti dhalatanii lammiiwwan Ameerikaa kan ta’an ykn immii maatiin isaanii lammiiwwan Itiyoopiyaa kan ta’aniif lammummaa dhuma Itiyoopiyaa qabatanii Ameerikaa keessa kanneen jiraatan hedduu dha. Walumaa gala walakkaa miliyoonaa ta’u jedhamee tilmaamama.
Lammiiwwan Itiyoopiyaa as Ameerikaa keessa jiraatan waggoota soddomman darban keessa guddina agarsiisuu isaanii Washington DCtti kan argamu waaltaan imaammata goolu galtummaa beeksisee jira.
Wixataa fi Kibxata Caamsaa 14 fi 15 waltajjii lammiiwwan alaa Ameerikaa keessa jiraatan kan addunyaa isa sadaffaa irratti milkaa’ina hedduu kanneen galeessisan beekkannaa sadarkaa addunyaa kanneen horatanii fi lammiwwan Itiyoopiyaa beekamoo, kan Ertraa fi hiddi dhalata Itiyoopiyaa argamaniiru.
Waltajjii lammiiwwan alaa Ameerikaa keessa jiraatan kan addunyaa kana kampaniilee spoonserii godhan keessaa VOAn tokko ture.


text:
Walitti bu’insa dhihenyatti Oromoota Booranaa fi Gujii gidduutti ta’e ilaalchisee ibsa ADO
Addi Demokiraatawaa Oromoo ADOn walitti bu’insa dhiheenya goosota Oromoo Booranaa fi Gujii gidduutti ta’ee miidhama guddaa qaqqabeef gadda guddaa itti dhaga’amu ibsata. Sababa walitti bu’iinsa kanaanis lubbuu fi qabeenyi heedduun galaafatameera. Hundeen rakkoo kanaas hirdhina bulchiinsa gaarii fi sarbama mirga ilma namaa kan Ethiopia kessatti raawatamaa jiru ta’uun isaa mamsiisa mitti.
Rakkoon akkanaa hawaasa giddutti akka hin dhalanne bulchiinsi moottummaa eeggannaa barbaachisu hunda gochuutu isarra ture. Mormii fi dhibdee dhalateefis gara lameenuu irraa dhageefachuudhan furmaata gama lachuu walitti harkisu lafa kaayutu silaa irraa eegama. Kun ta’uu dhabuu irraa dhiigni obboleewwan lamaan jiduutti dhangala’ee jira. Kun gaddisiisaa dha.
Addi Demokiraatawaa Oromoo waliti bu’iinsi bifa adda addaan ammallee deemaa jiru kun ariitiidhaan akka dhaabbatu Oromoota Gujiitii fi Booranaatti kadhaa isaa dabarsa. Badiinsa lubbuu namaatii fi qabeenyarra gayaa jiru kana irraa isin caala qaamni miidhamu tokkollee hin jiru. Walitti bu’iinsi kun isin lameenuufuu faydaa tokkollee hin qabu. Sababoota waldhibdee uuman adda addaa irratti ilaa fi ilaameen furmaata barbaadutti dabalee, akkuma durii qabeenya uumaa wal lamaan jidutti qoodachuudhaan nagayaa jiraachutu fuul duree ijjoolee teessaniitiif fayidaa qaba.
Lolli kun osoo oole hin bulle akka dhaabbatu ADO waamicha isinii dabarsa. Akkuma aadaa Oromootti maanguddoonni Booranaa fi Gujii hatattamaan walitti dhufuudhaan rakkoo dhalateef akka furmaata lafa kaayan gaafanna. Yeroon amma keessa jirru yeroo addunyaan rakkoo isii haasayaanii fi mariidhaan fixatu malee yeroo waraana wolitti fudhatanii lawwii ofii dhabamsiisuuf ka’an miti. Aadaan Oromoos isa kanaaf kennataa miti. Oromoon dhibdee bifa hundaanuu isa mudatu gaaddisa jalatti xumurata. Kanaafuu lola deemaa jiru kana dhaabuuf maanguddoonni Oromoo qooda guddaa qabu waan ta’eef gahee isaanii akka ba’aniif hawaasni gama lachuu jirus ilaalcha barbaachisaa kannuun manguddoota waliin akka dhaabbataniif yaamicha lammummaa dabarsinaaf.
Adda Demokiraatawaa Oromoo/ADO
Ebla 13 bara 2014


text:
Waa’ee Oromoo Mirkanii Qaabatamu
Barruun kun jechoota fokkuu jajallifamanii moora ofirroota yaadi fudalii fi koloneeffataa darbee joonjessaanii jiru keessa walmaraa jiraniif deebii kennuuf miti. Oromoon eenyu akka ta’anii fi Afrikaa fi Gaanfa keessatt akkamitt akka of ilaalan kan sammuun saanii banaa ta’e hubachiisuufi. Kan dhihatu keessatt waanti haaraan hin jiru, garuu qilleensa naannaa afaalla’uuf dhugaan irra daddeebi’ee yaadachiifamuu qaba. Abba tokkee fi murnooti yeroo surriin corqaa, durdurii sammu dhiqaa caasamee, ijoolleett hiriba dura sobba himama guddatani. Durdurii himtooti bara mootii moototaa duudan, iyyaati akka “akaakileen saanii utuu Oromoon hin dhufin Gaanfa waliigalaa moo’aa turan” jechuun hoduu hundee hin qabnen isanittis himamaa guddataniin sammuu saanii xaxaa guddisan. Akkasumas Oromoon jarraa 16faa keessa akka bakka hin beekamnee dhufeef lafa irra jiraatu jiraatoo turan luba baasuun yk buqqisuun waan qubateef kiyya jechuu akka hin dandeenye itt himamaa guddatan. Faallaa kanaammoo, aadaa, dudhaa, hooda, danaa kkf ilaaluun Oromoon ummata naannaa baha Afriikaaf hundee ta’uu danda’a jedhanii beekoti ciicatan jiru. Garuu digaluun isaan irratt biqilan manyaa gamaa dhufe jedhanii ijoollee saanii kanneen amma isuma qiliwisaa jiraatan barsiifatani. Durduriin kun bubulanii seenaa ta’aa jiru. Seenaan Oromoo garri caalan halagoota madda saanii gaaffii malee fudhatan, kan jajallisuuf qaxaraman, ayyaan laallato naannaa fi juujuun barreeffaman. Maddi saanii madda hadhaan guute waan ta’eef xumurrii madda saanii irratt hundaawee fi corri sana irraa funanaman Oromoo biratt fudhatama hin qabani.
Gurguddoon Habashaa halagooti akka Yoodiit, Girany fi Oromoo qarooma saanii balleessaniitt komatu. Kan lolooti jedhama kun mancaasan galmistana holqa keessaa fi ijaarsa mukaaf citaa koora tulluu irraa kan ogummaan tokkollee hin tuqne ta’uu danda’u. Akkuma galmee seenaa sanii biraa kanneenis iyyaatii sobaa hoodaan kafanamanii dhihatu. Dhugaa fi ta’innaa gargar seca’anii qulqulleessuuf akka dhiibbaa hin uumneef yeroo murni kun tahitaa irra hin jirre gaafata. Mallatoo qaata arguu eegalle. Ergamsi waraanoti jaarraa 16faa bara dheeraa wal irraa hin citne humni Habashaa biyya kibbaa fi baha saanii jiru lixanii haleellaa raawwatanii fi lafa qabataniif haaloo bahachuuf biyya deeffachuuf ture. Ergamsichi jara adabuu fi lafa qabame deeffachuu Walharkatt qaba Afrikaatiin fuggifamuyyuu hanga tokko milkaawee ture. Grany qabeenya samichaan argaman harka galfachuu danda’uun dhaba gaddisiisaa qabeenya it hin dhamaaneeti. Sun waan barbadaawe deebisanii akka hin ijaarre ogummaa kan qaban hin dhowwu. Garuu mirkaniin jiru qabeenyi saamichaan kuufame yoo dandeettii deebisanii saamuu walirraa hin citne qabaatani. Jaarraa 16faa keessa mootichii fi murnisaa humnoota cimoo lama kan Oromoo fi Harariin dadhabsiifamanii dheedi saanii biyya Habashaan danga’ame. Loon, warqee, meetii, ilka, agala, midhaan, jirma fi garba Oromiyaa fi Kibbaa samanii galuun ni hafe. Goodaa fi koorri tulluu da’oo monoksee (gadaam) fakkataa turan qabeenya samtuu dhossan qabaachuun ergasii ni dhaabbate. Qabeenyii fi lubbuun Habashaa murna Habashaa sanaan dhume yoo caaluu baate kan loltuu halagaa komatamanii gadi hin ta’u.
Tibba sana moototi Habashaa battala dhaabbataa hin qaban turani. Oliigadi jooranii akka shiftaa samichaan jiraatu. Lolota jedhamaniin waaroo (dunkaana) fi godooleen saanii gubatan ta’u. Yoomallee gimbiin masaraa fi galmistaanaa bareedoon yeros gubatan ta’e jaarraa kana keessa kan nama gadoodchan miti. Akka seenaatti kan isaan barbaadan daftarootaaf haa galatuu galmeessaniiru. Kan yeros ta’an haa ta’uu kan amma uumamanis waan durii ta’aniiru. Rakkina hardha qabnuu nuuf hin furanii. Tuttuqaan arrabaa lola malee nagaa hin buusuu. Oromoon nagaa jaallataa. Haa ta’u malee galtuun Oromollee lola akka hin sodaanne hundu beekuu. Kanaaf walqayyabachuu yaaluun haalli dirrittaawe kun gara caalaa hamaatt akka hin deemne oolchuu ni danda’a ta’aa. Yaa afaanii jette funyaan gadi ilaaltee jedhama.
Gurguddoon Habashaa hangi tokko 1960oota keessa xurrreen yaada dullachaa iyyaatii afatee jiruun yoo walitt ilaalamu akka eenyuunuu hin amansifne hubatani. Akkuma “iyyii iyya dabasii” saanii, kan laaqiin Kiristaan marfamtee nuu dhaqaba jedhaa bahani kanas yeroon dhimma hin baafnee godhe. Kanaaf dhiheessa qabatticha akka kaayyoo saanii imperiyaal ta’e hin tuqinitt yayyabuutt ka’anii. Yaadanmal qabsoo gitaa isaan hoogganan fudhatanii gadi bahani. Fakkeessaaf mirga sabootaa hiree ofii ofiin murteeffachuu beekne jedhani. Yoo sun didu gara yaada fudaal durii saanitt deebi’ani. Barumsi fedhe muuxannoon malbulchaa hagamuu yeroo bareedaa dur qabaataa turanii yaaduu irraa faloo isaan baasu hin jiru. Tuffiin koloneeffataaf qabanii fi yaa’a seenaa jijjiiru dadhabuun marii kamiifuu bajoojoo isaan tolchaa jira. Abjuu guyyaa fi mirkanii gargar baafachuu hin dandeenye.
Mirga ofiif lolachuun haleellaa ummata nagaa jaallatu irratt godhamu yk kan daangaa cehu miti. Oromiyaan biyya humnaan qabamte. Qaama biyya olla kamuu fedhaan taatee hin beektu. Gooti Habashaa Oromiyaa isaaniif qabellee addaanjiroo tahu shee beekeerafii. Yoolle Oromiyaan qaama biyya kamiiyyuu taate, mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu akka mirga ilmoo namaatt sabgidduun fudhatame dhorgachuun ni dandahamaa laata? Qabaa haa tahu roorroon bara dhibbaa ummata seenaa, aadaa, afaanii fi umaa ayyaamquyii addaa qabaniin itt tolfamaa jiru akka itt fufu kan qajeelaa tolchu hin jiru. Legellegi suukiin guute diinummaa heddummeessa malee mirkanii jiru geeddaruu hin danda’uu. Furmaati jiru biyya ofiitt of akeekani nagaa fi atoomaan olla fi addunyaa waliin jiraachuu dha.
Oromoon madaqfama barattoota daftaraa dullattiin waan adda tahe kan himan qabu. Murna afaanii Kushitik jedhamutt ramadamu. Murni kun hundeen saa Afrikaa Dhihaa gara Gabra Diimaa fi Manyaa Hindiitii. Ummata qarooma Afriikaa boonsaa waliin jiruufi sirna malbulchaa beekamaa qabu. Ijoolleen daftaraa kun waan sirnichi bahaa fi sirna moototaa fi Koptotaa isaan itt guddifamaniin waan adda ta’eef hin galleefi. Oromoon Mediteraniyaa hanga qixxeessooti jiraatani. Ebba saanii keessatt “utubaa jaanjaroo” kan kaasanii Tulluu Kilimanjaroo waan quba qabaniif kan jedhan jiru. Kanaaf bara Walharkatt qaba Afrikaa kan mootiin Habashaa hamma sanatt kooti akka jedhu kan gorfame. Godinicha keessa akka ijaartuu, barreessituu, bulchituu, tiffatee, qottuu, tulaa qottuu, lommoxxuu kkf ta’anii jiraatani. Hardha qubata saanii Oromiyaatt danga’amanii jiraatu.
Oromiyaa keessa namooti lammi addaa ta’an Oromoo waliin jiraatan jiru. Isaan keessaa horee qawwe baattuu biyya qabachuu dhuftee fi tuuta isaan waliin hurrisaa dhufee waliigalatt Nafxanyaa jedhamantu argama. Baratooti daftaraa kan mataatt haddhaa naqan malee hedduun Oromiyommaatt of fudhatanii nagaa fi atomaan Oromoo waliin jiraatu. Oromoon yoo isaan akka nama biyyaatt jiraatani fedha koloneeffata hin tajaajilan ta’e rakkoo waliin hin qabu. Ababileen saanii loltuu koloneeffataa waliin waan dhufaniif Afaan Amaaraa dubbatu turan, caalaan saanii Kiristinnaa dha, akkasumas Habashummaan of ilaalu. Dhugaan saa garu loltuu koloneeffataatt haa madaqfaman malee eegaleen saanii lammii biraa tahuu ni dandaha. Sun akka fedhe tahus lammumaan saanii kanuma ofii himatanii. Garuu lafaa fi qeyee beekame hamma hin qabnett isaan kanuma hawaasa bakka of itt arganiiti. Kanaafii kan isaan akka miseensota hawaasa sanaatti mirgaa fi dirqama Oromiyaa irraa hamaa ittisuu kan qabaatan. Empayera Itophiyaa bira dhaabbatanii hawaasa sana loluun fedha ofii akka loluuti. Maaliifuu gara fedhanitt goruuf filmaati kan saaniiti. Dambiileen gootummaa fi goobanummaa akkuma Oromiyoo bira irratt jigu isaan irrattis ni jiga.
Oromoon ummata nagaa jaallatu. Safuun ilmoo namaa waliin hariiroo qaban hunda masaka. Hacuuccaa fi daba bifa kamiiyuu dura dhaabbatu. Maddi waan isaan hin feenen haddheessu hundeen saa wallaalumma keessaa ka’a. Madaqoon daftaraa biyya ofii guddisuu dhiisanii Oromiyaa deebisanii too’achuu yaaluu irratt yeroo qisaasuu. Kanaafi kan isaan haala tottolchanii jara jargummaan isaan duukaa yaa’u karaa hamaan irra gahuu hin oolle irra buusanii kan biraa ittiin hadheessu. Yoo sun hin milkaawin bulgaati gudee saaniif ta’allee malee “iyyaa iyya dabarsaa” gadooduu hin dhiisani.
Qabsawota Oromoo haddheessuuf araddoota Oromiyaa hedduu keessaa lama qofa, Baddannoo fi Arbaguugguu argatani. Bakkoota sanatt hamaa tolfaman jedhaman gadoodduun kun ni dhagahan malee qoratanii hin mirkaneeffanne. Ammallee eenyu akka dubbii tuqate, eenyu eenyuun akka ajjeese qaama walabaan hin mirkanoofnee. Gara Oromoon ofirrooti akka dubbii kaasanii fi lubbuu badett caalaatt abbaawummaan akka gaafataman himama. Gara hundaanuu ta’iisichi akka imaammata sadarkaa sabaatt ta’ee fi tasaa naannaa gandaatt kan ta’e ta’uun gargar baafamuu barbaachisa. Akkasitt ilaalamuu qaba ture malee dhimma lubbuu namaa dura dantaan malbulchaa buufamuu hin qabu ture. Baddannoon naannaa ABOn bilisomse kan lammi hunduu atoomaan waliin keessa jiraatan, turtee. Yakkamtoota akkasii yeroon qaanessuuf jira.Ta’iisi Baddannoo doo’ii bulchoota biyyatiin ABO moggeesuuf tolfame turee. ABOn akka Baddannoo gaheen lammoota gidduu fanfanamuun utuu hin jiraatin, mootummaa magaalaf filmaata halle haammataa gaggeessee ture. Haala yerosiitt fanfanammi utuu jiraateeyyuu nama hin komachiisu ture. Rakkina si’ana jiru dhaadannoo akaakileen saanii dhandhoonan “aramanee” jedhu
kan hodeeffannoo hin qabne tumsa gaafachuuf dhimma bahu taanaan dhaloota duuban dhufu wal amantee olloota gidduu jiraachuu qabu ijaaruuf akka hin dandeenye qoqqobuu ta’a. Gabaasa ABUT du’an jedhee dhiheesse keessa Oromoonis turani. Du’an kan jedhaman keessaa kan lubbuun jiran bakka biraa turani. Reeffi afaman o’aa turani. ABOn erga magaala Baddannoo gadi dhiisee bubbuleera kan gochuu ni danda’aallee jedhanii haddheesoti mamii xinnoo qabachuu hin dhaqnne. Kanaaf holola jibbaa shiraan guute utuu hin yayyabin itt yaaduun gamnummaa dha. Akkuma jenneti Oromoon ummata safuun bulu. Lolli saanii kan hidhatee qabateen malee namoota hidhannoo fi homaa keessaa hin qabne waliin miti. Kanaaf maqaa saanii balleessuu dura yakki hundi akka qorqoramu fedhu.
Namootuma qabsaawota Oromoo du’a namoota yartuuf balaaleffatan kanatu fixi sanyii lakkoofsa hin qabne Oromiyaa golee hallett Minilikiin raawwatame waan dansaa fi qajeelaa empayera ijaaruuf barbaachisu jedhanii dinqisiifatani. Olhantummaa saanii tursuuf Oromoo ni fixna jedhanii itt himaa jiru. Kan amma empayera saanii jeeqaa jiru cubbuu ajjeechota sanaa ta’uu hin hubatani. Dogoggorri saanii kan ka’e madaqsa malbulchaa ijoollummatt argatani. Ergamsi saanii qaromsaaf waan ta’eef dabi oolan hundi akka jedhu. Waan sana ta’eef morma utuu hin ta’in galata galchuu hunda irraa eeggatu. Oromiyaan yeroo sana, qonnaan, horii horsiisaan, hojii sibiilaan, suphee dhahuun, gimbii ijaaruun, gogaa duuguun, wayyaa dhahuun, tumaan, hojii harkaan, bishaan baasuu kkf fi bulcha demokratawaan Habashaa caalti turte. Nan qaroomse jechuu kan danda’uu kan guddina teeknolojiin olhaanaa tahe qofa. Sana gochuuf daba tolchuun sirrii dha jechuu miti. Dhuguma “fidala” karra galma mootii fi galmistaanaa hin dabarre qabu turanii. Sun tuqaa laachisaaf ture, garuu nama empayerittii guutuu keessaa 5% barsiisuun waggaa dhibba caalaa itt fudhate. Kanaaf qaaqi “ergamsa qaroomsaa” jedhu hoduu irra hindarbu. Duubatti hafummaan dogoggora ummata Habashaa guddichaa miti kan gurguddoo saanii bara baraan isaan mo’uuf dukkana keessatt dhiisanii fi maqaa saaniitiin olloota saaniitt yakka tolchaa bahaniiti. Ummatoota gargar qabuuf hardhallee karaama sana irra sussukaa jiru.
Tokko tokkoon Sabootaa fi sabawota biyya ofii fi olla bara baraan jiratu qabu. Ollaan hafee biyyooti baaqula naanna’anii jiran hundi wal irratt hirkatoo dha. Wal irratt hirkachuun akkasii kan bu’aa waloo fi tokko jalee kaan gooftaa itt tahu akka hin taanetu eegama. Biyyooti nagaa fi demokratawoon olhantummaa seeraatt amanan hariiroo saanii fedha ofiin sadarkaa caalaatt ol kaafachuu danda’u. Waldhabdee kan fidu biyya ofii irratt moo’ummaa walii beekuun yoo dhibe qofaa. Oromiyaan takkaa fedha seetiin empayer Habashaatt galtee hin beektu. Abba tokkotii fi murnooti Oromo ta’an yoo dhihate jaarraa 14faa kaasanii mootota Habashaa tajaajilaniiru. Sun akka abba abbaati malee akka sabaatt hin turre. Askara yk tajaajiltuu amanamoo turan jechuu dha. Harrallee ashkarooti maqaa “paartii”n booqaa Oromoo dugdatt maxanfatanii tajaajilan jiru. Sun sochii bilisummaa sabaa keessatt quuqaa xinnoo ta’uu dandeessi malee Republika Oromiyaa Walaba dhaabbachuu hambisuu hin dandeessu. Yeroo hin yaadamne kaasee Oromoon akka ummata moo’aa ture kamiiyyuu moo’aa ta’ee walabummaan seeraa fi hooda Gadaa jala jiraataa ture.
Mirkaniin waa’ee Oromiyaa hedduun koloneeffatoo fi sadoota saaniin gad qabamanii fi maragamanii turani. Amma addunyaan jijjiiramaa jira. Empayera dubatt hafaa dhiifne biyyi addunyaa keessaa guddinaa teknolojiin hunda caalu illee maqoo saa guutummaatt sirriitt qabachuu hin dandeenye. Waa’een Oromo kan hanga yoonaa dukkana keessa ture, qaroommi, caasaan hawaasaa, tattaaffiin malbulchaa fi mirkanbeekiin saanii amma akka hundi barutt gadi bahanii jiru. Gurguddoon Habashaa fi Itophiyanessoon si’an fulaa beekumsaa ta’uun saanii waan hafeef ija facaasaa jiru. Maddeenii fi dhahatooti saanii gaafii jala oolaa jiru. Rimsammii mirgoota ilmoo namaa saaniillee seera moototaa “Kibra Nagast” kan Kopt Masiri eegale irratt hundaawa. Itophiyeessoo hedduun waan dullacha ta’aniif jijjiramaan wal gituu hin danda’ani. Qaaniin yakka Habashaa beekaa irra darba turan, amma gadi bahaa jiru, baachuunis itt ulfaata.
Oromoon waggaa dhibbaa oliif Afaan saanii amba keessatt akka hin dubbanne dhowamanii turani. Amma garuu wareegama gootota saaniif galatnii haa gahu eessatuu barachuu, barreessuu, dubbisuu fi haasawuu danda’uu. Baayyinni hoogbarru, ooginaa, qormaataa, barruu fi waatattaan gurraa fi ijaan mullatan waggootii digdaman darban keessa homishamuun hagam ummati guddaan kun ukkaanfamuun addunyaa akka hanqisef raga dha. Tattaaffiin namooti Oromoo lammii saaniif dhaqabuuf karaa adda addaa interneetiin godhan dammaqina guddaa agarsiisaa. Sochiin Afaaniis abdii calaqisa. Oromiyaatt suduudaan dambalii qilleensaan iyyaatii facaasuun waggaa kanaa jalqabe jija guddaa dargaggoo Oromootii. Hedduun Bu’uursa Mediyaa Madda Walaabuu fi Oromiyaa Mediyaa Neetworkiin “Ishoo!” jedhaniiru. Daaya qabeessoon Oromiyaa demokratik walaba, bakka nambiyyooti hundi utuu sabaawummaa, lammii, saala fi amanteen gargar hin qoodamin nagaa fi gammachuun bulcha seeraa jala waliin jiraatan arguutt ka’aniiru. Ijoollee Warra Abbaa Gadaa caalaa jireenya wayyaaf iggitii kan laatu hin jiru.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Ebla, 2014


text:
Dhugaasaa Beekuu Barbaaddaa?
Dhugaa waa’ee maalii? Gaaffiiwwan baay’ee barbaachisoo namoonni yeroo dheeraaf gaafachaa turan. Gaaffiiwwan armaan gadii gaafattee beekta ta’a:
- Dhuguma Waaqayyoo waa’ee keenya ni yaadaa?
- Waraanniifi rakkinni ni hafuu?
- Yeroo duunu maal taana?
- Namoonni du’an abdii maalii qabu?
- Waaqayyo akka na dhaga’utti akkamittan kadhachuu qaba?
- Gammachuu dhugaa argachuu kanan danda’u akkamitti?
Deebii gaaffiiwwan kanaa eessaa argachuu barbaadda? Namoota addaddaa yoo gaafatte deebii garagaraa argatta. Geggeessitoonni amantiis deebiiwwan wal faallessan kennu. Manneen dubbisa kitaabaa ykn bakka kitaabni itti gurguramu yoo dhaqxe, kitaabota kumaan lakka’amaniifi gaaffiiwwan kanaaf deebii kennu jedhaman argachuu dandeessa. Haata’u malee, kitaabni tokko isa kaanii wajjin wal faallessa. Kitaabni yeroo tokko gaariidha jedhame, yeroo muraasa booda gatii dhabuu, haareffamuu ykn bakka buufamuu danda’a.
Ta’us kitaabni deebii sirrii qabate jira. Innis kitaaba dhugaa qabatedha. Yesus Kiristos kadhannaa Waaqayyoof dhiheesserratti, “Dubbiin kee dhugaa dha” jedheera. (Yohannis 17:17) Yeroo har’aatti inni Dubbiikee jedhame kun Macaafa Qulqulluu ta’uusaa beekna. Fuulawwan ittaananirratti, gaaffiiwwan olitti gaafatamaniif deebii gabaaba Macaafa Qulqulluu ifaafi dhugaa ta’e argatta.
Dhuguma Waaqayyoo Waa’ee Keenya Ni Yaadaa?
SABABA GAAFFIIN KUN ITTI KA’U: Addunyaa gochi gara jabinaafi firdii jal’aan itti babal’ate keessa jiraanna. Dhaabbileen amantii baay’een rakkina nurra ga’u Waaqayyotu fide jedhanii barsiisu.
WANTA MACAAFNI QULQULLUUN BARSIISU: Waaqayyo jal’ina hin raawwatu. Iyoob 34:12, “Dhuguma Waaqayyo jal’inaan hin hojjetu, inni hundumaa danda’u dhugaa hin jal’isu” jedha. Waaqayyo ilmaan namootaaf kaayyoo jaalalarratti hundaa’e qaba. Yesus, “Yaa isa waaqa irra jirtu abbaa keelnyaa!…mootummaan kee haa dhufu, jaalalli kee waaqa irratti akka ta’u, akkasuma immoo lafa irratti haa ta’u!” jennee akka kadhannu kan barsiise kanaaf ture. (Maatewos 6:9, 10) Waaqayyo waa’ee keenya baay’ee waan yaaduuf, kaayyoosaa galmaan ga’uuf aarsaa guddaa kaffaleera.—Yohannis 3:16.
Uumama 1:26-28; Yaaqoob 1:13fi 1 Phexros 5:6, 7 dabalataan ilaali.
Waraanniifi Rakkinni Ni Hafuu?
SABABA GAAFFIIN KUN ITTI KA’U: Waraanni namoota hangana hin jedhamne galaafachuusaa itti fufeera. Rakkinni ilmaan namootaarra ga’u hunda keenya tuqa.
WANTA MACAAFNI QULQULLUUN BARSIISU: Waaqayyo guutummaa biyya lafaarratti yeroo nagaan itti dagaagu akka fidu dubbateera. Bulchiinsa Mootummaa Waaqayyoo jalatti, namoonni “deebi’aniis lola hin baran.” Kanaa mannaa, ‘billaasaanii maarashaa godhanii tumsiifatu.’ (Isaayaas 2:4) Waaqayyo firdii jal’aafi rakkina hundumaa ni balleessa. Macaafni Qulqulluun abdii akkas jedhu kenna: “[Waaqayyo] imimmaan hundumaa ija isaaniittii in haqa; [firdii jal’aafi rakkina ammaa jiru dabalatee] wanti duraa waan darbeef, egaa duuni deebi’ee hin argamu, gadduun, iyyuun, waraansis si’achi hin jiru!”—Mul’ata 21:3, 4.
Faarfannaa 37:10, 11; 46:9fi Miikiyaas 4:1-4 dabalataan ilaali.
Yeroo Duunu Maal Taana?
SABABA GAAFFIIN KUN ITTI KA’U: Dhaabbileen amantii addunyaarratti argaman baay’een, wanti qaama namaa keessa jirtu tokko erga namni du’ee booda jiraachuushee itti fufti jedhanii barsiisu. Kaanimmoo, namoonni du’an warra lubbuudhaan jiran miidhu ykn Waaqayyo namoota hamoo barabaraaf ibiddaan guba jedhanii amanu.
WANTA MACAAFNI QULQULLUUN BARSIISU: Namni yoo du’e jireenyaa ala ta’a. Lallabni 9:5, “warri du’an…waan tokko iyyuu hin beekan” jedha. Namoonni du’an homaa kan hin beekne, miira kan hin qabne ykn waa hojjechuus ta’e warra lubbuudhaan jiran miidhuu ykn gargaaruu hin danda’an.—Faarfannaa 146:3, 4.
Uumama 3:19 fi Lallaba 9:6, 10, dabalataan ilaali.
Namoonni Du’an Abdii Maalii Qabu?
SABABA GAAFFIIN KUN ITTI KA’U: Jiraachuufi namoota jaallannuu wajjin gammaduu barbaanna. Jaalleewwan keenya du’aan dhabne arguuf hawwuun kan jirudha.
WANTA MACAAFNI QULQULLUUN BARSIISU: Namoota du’an keessaa baay’een ni ka’u. Yesus “warri du’anii awwaalaman…awwaala keessaa in ba’u” jedhee abdachiiseera. (Yohannis 5:28, 29) Kaayyoo Waaqayyoo isa jalqabaa wajjin haala walsimuun, namoonni du’aa ka’an lafa jannata taaturra jiraachuuf carraa argatu. (Luqaas 23:43) Abdiin Waaqayyo ilmaan namootaa abboomamoo ta’aniif kenne kun, jireenya dhibee kamirraayyuu walaba ta’efi jireenya barabaraa argachuu kan dabalatudha. Macaafni Qulqulluun, “Toloonni lafandhaalu; isarras barabaraan injiraatu” jedha.—Faarfannaa 37:29, hiika bara 1899.
Iyoob 14:14, 15; Luqaas 7:11-17fi Hojii Ergamootaa 24:15 dabalataan ilaali.
Waaqayyo Akka Na Dhaga’utti Akkamittan Kadhachuu Qaba?
SABABA GAAFFIIN KUN ITTI KA’U: Namoonni amantii hundaa keessatti argaman ni kadhatu jechuun ni danda’ama. Ta’us, namoonni baay’een kadhannaansaanii deebii akka hin arganne itti dhaga’ama.
WANTA MACAAFNI QULQULLUUN BARSIISU: Yesus yeroo kadhannu jechoota baramaa ta’anirra akka hin deddeebine nu barsiiseera. “Yeroo kadhattanis…dubbii waa’ee hin baafne keessa hin deddeebi’inaa!” jedheera. (Maatewos 6:7) Waaqayyo kadhannaa keenya akka dhaga’u yoo barbaanne, karaa isa duratti fudhatama qabuun kadhachuu qabna. Kunis, fedhi Waaqayyoo maal akka ta’e barachuufi haala wanta barannee wajjin walsimuun kadhachuu gaafata. Yohannis Inni Duraa 5:14, “Akka fedha [Waaqayyootti] yoo isa kadhanne inni nuuf in dhaga’a” jedha.
Faarfannaa 65:2; Yohannis 14:6fi 1 Yohannis 3:22 dabalataan ilaali.
Gammachuu Dhugaa Argachuu Kanan Danda’u Akkamitti?
SABABA GAAFFIIN KUN ITTI KA’U: Namoonni baay’een qarshiin, beekamummaan ykn bareedinni gammachuu argamsiisa jedhanii amanu. Wantoota kana hordofanis, gammachuu dhugaa argachuu hin dandeenye.
WANTA MACAAFNI QULQULLUUN BARSIISU: Yesus wanta gammachuu argamsiisu yeroo ibsu, “Karaa hafuuraatti hiyyeessota warri ta’an haa gammadan” jedheera. (Maatewos 5:3) Gammachuun dhugaa fedhii hafuuraa keenya, jechuunis waa’ee Waaqayyoofi kaayyoo Inni nuuf qabu beekuuf tarkaanfii fudhachuudhaan qofa argama. Dhugaan kunis Macaafa Qulqulluu keessatti argama. Dhugaa kana beekuun wanta barbaachisaa ta’eefi hin taane adda baasuuf nu gargaara. Dhugaan kun murtoofi gocha keenya akka nuu qajeelchu yoo heyyamne, jireenya kaayyoo dhugaa qabu akka jiraannu taasisa.
Fakkeenya 3:5, 6, 13-18fi 1 Ximotewos 6:9, 10 dabalataan ilaali.
Deebii gabaabaa Macaafni Qulqulluun gaaffiiwwan ja’aaf kenne armaan olitti ilaalleerra. Waa’ee kanaa caalaatti beekuu barbaaddaa? Namootaa “karaa hafuuraatti hiyyeessota” ta’an keessaa tokko yoo taate, wanti caalaatti beekuu barbaaddu akka jiru hin shakkisiisu. Gaaffiiwwan kan biraas gaafachuu dandeessa: ‘Waaqayyo waa’ee keenya kan yaadu taanaan, waggoota dheeraaf hammeenyiifi rakkinni akka jiraatu maaliif heyyame? Maatiinkoo gammachuu akka qabaatu gochuu kanan danda’u akkamitti?’ Macaafni Qulqulluun gaaffiiwwan kanaafi kanneen biroo hedduuf deebii quubsaa kenna.
Haata’u malee, yeroo har’aa namoonni baay’een Macaafa Qulqulluu dubbisuu ni mamu. Kitaaba guddaafi al tokko tokko mmoo hubachuun ulfaataa ta’e godhanii ilaalu. Deebiiwwan kanaa Macaafa Qulqulluu keessaa argachuuf gargaarsa barbaaddaa? Dhugaa Baatonni Yihowaa karaa lamaan si gargaaruu danda’u.
Tokkoffaa, kitaabni Macaafni Qulqulluun Maal Barsiisa? jedhamu, namoonni hojiin itti baay’atu gaaffiiwwan gurguddaa ta’an kanaaf deebii ifaa Macaafni Qulqulluun kennu, qoranii akka argatan gargaaruuf yaadamee kan qophaa’edha. Inni lammaffaan, sagantaa qayyabannaa Macaafa Qulqulluu kaffaltii malee kennamudha. Dhugaa Baatota Yihowaa naannookeetti argamaniifi Macaafa Qulqulluu barsiisuuf ga’eessa ta’an keessaa tokko, torban torbaniin manakeetti ykn bakka sii mijaa’utti, yeroo muraasaaf Macaafa Qulqulluurratti hundaa’ee si mariisisuu danda’a. Addunyaa maratti namoonni miliyoonaan lakkaa’aman sagantaa kanarraa fayyadamaa jiru. Baay’eensaanii murtoo gammachiisaa, “Dhugaa argadheera!” jedhurra ga’aniiru.
Qabeenyi guddaan kana caale hin jiru. Dhugaan Macaafa Qulqulluu amantii sobaa, burjaaja’uufi sodaa sirrii hin taanerraa birmaduu nu baaseera. Abdii, kaayyoofi gammachuu dhugaa nuu argamsiisa. Yesus, “Dhugicha in hubattu; dhugichis birmaduu isin in baasa” jedheera.—Yohannis 8:32.


text:
Breaking News:- Wallagga, Magaalaa Innaangoo Keessatti FDG Itti Fufee Jira.Dhukaasi Meeshaa Waraanaas Dhagahamaa Jira.
Caamsaa/May 12, 2014 | By Qeerroo.org Caamsaa 12, 2014 FDG jabaatee itti fufuun har’a Wallagga magaalaa Innaangoo jedhamu keessatti jabaatee itti fufee jira. Haala kanaan mootummaan Wayyaanee gaaffii mirgaa uumata Oromoo kana dhaamsuuf jecha meeshaa waraanaa fayyadamuun uumata irratti dhukaasaa jiraachuun beekame. Hanga ammaa uummati hammam akka miidhame hin beekamiin jira. Loltooti Federaalaa mag...