c: text/html

text:
Biiroon Barnootaa Oromiyaa Qormaata Madaalli Ga’umsa Ogummaa Qopheessuusaa beeksiise.
Qormaanni madaalli gahumsa ogummaa kun Wixata, Caamsaa 30 bara 2013 kennama jedhameera.
Galtee qulqullina barnootaa ta’u jedhamanii tarsiimoowwan ka’amanii gara hojiitti galaman keessa Qormaanni Madaalli Gahumsa Ogummaa isa tokko tahuu Biirichi eereera.
Tarsiimoon kun akka biyyaatti jalqabbi irra kan jiru tahus, hanqina isaa waliin bu’aa galmeessiisaa tarsiimoo jirudhas jedhameera.
Biyyoonni guddatan Qormaata Madaalli Ga’umsa Ogummaakanatti fayyadamuun bu’a qabeessa ta’aniiru jedhame.
Ogummaan barnootaa yeroo tekinooloojiifi beekumsaa addunyaa Jaarraa 21ffaa wajjin jijjiiramaa waan ta’eef, ogeessi barnootaas haaluma kanaan of fooyyessuuf dubbisuufi barachuu qaba.
Ogummaafi qaxarrii akka waan qabeenya olaanaatti ilaaluun ragaadhaan (professional certificate) yoo mirkanaa’e qofaadhas jedhame.
Qormaanni Madaalli Ga’umsa Ogummaa Caamsaa 30, bara 2013 barsiisotaafi Hooggansa Manneen Barnootaa buleeyyiif kennuuf qophii hundi xumurame qormaatni Godinaa fi Bulchiinsa Magaalotaa gahusaa Biiroon Barnootaa Oromiyaa beeksise.
Qormaata kana kan fudhatan Barsiisota dippilomaa 47,785 yoo ta’an. Barsiisota digirii ammoo 26, 785 tahu jedhameera.
Kana malees, Hooggansa Mana Barumsaa Sadarkaa1ffaa 1, 073fi
Hoggansa Mana Barumsaa Sadarkaa 2ffaa 388 qormaati kun ni kennama.
Walii-galaan qormaata kana kan fudhatan ogeessota 75,583 tahuu fi buufata 193 irratti tahuun himameera.
Qooda fudhattootni hundi milkaa’ina qormaata kanaaf ga’ee isaanii akka bahan Biirichi waamicha dhiyesseera.
OBN

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Akeekkachiisa fuulawwan miidiyaa hawaasummaa sobaa!
Fuulawwan Feesbuukiifi Tiwiitaraa sobaa maqaa Aadde Xayibaa Hasaniin banaman odeeffannoowwan garaagaraa maxxansaa jiru.
Fuulawwan Feesbuukii maqaafi suuraa Aadde Xayibaa fayyadamuun banaman kunneen keessaa tokko hordoftoota Kuma 100 ol kan qabanidha.
Akkaawuntiiwwan sobaa kunneen yeroo yeroonis odeeffannoowwan garaagaraa yeroo maxxansan mul’ata.
Dhugummaa fuulawwan miidiyaalee hawaasummaa kunneenii mirkaneeffachuuf Itoophiyaa Cheek Aadde Xayibaa Hasan kan haasofsiise yemmuu ta’u, isaanis ‘profile’ Feesbuukii tokkofi akkaawuntii Tiwiitaraa tokko qofa akka qaban nutti himaniiru.
Kana malees ‘profile’ Feesbuukii tokkichaan ala fuulawwan Feesbuukii (pages) hordoftoota heddu horatan kunneen kan isaanii akka hintaane dubbatan.
Fuulawwan Feesbuukii sobaa maqaafi suuraawwan isaanii fayyadamuun banamanis yaadota isaan bakka hin buune barreessaa akka jiran Aadde Xayibaan Itoophiyaa Cheekitti himaniiru.
Adde Xayibaa Hasan toorawwan miidiyaalee hawaasummaa isaanii isaan sirrii Itoophiyaa Cheekitti kan himan yemmuu ta’u isaanis: ‘profile’ Feesbuukii (https://www.facebook.com/teyba.hasen.566) fi kan Tiwiitaraa (https://twitter.com/TeybaHassen) dha.
Kanaan dura Kantiibaa Magaala Shaashamannee, Pirezidaantii itti aantuu Mootummaa Naannoo Oromiyaa akkasumas Gorsituu Dhimmoota Hawaasummaa Ministira Mummee ta’uun kan hojjetan Aadde Xayibaan yeroo ammaa Ejansii Dhimma Baqattootaafi Baqqattoota Deebi’aniitti Daayrektara Jeneraalaa Itti Aantuu ta’uun hojjechaa jiru.
Fuulawwan miidiyaalee hawaasummaa sirriifi amanamoo ta’an qofa hordofuun facaatii odeeffannoo sobaa hir’isuuf gahee keenya yaa bahannu.
Odeeffannoowwan birootif akkasumas odeeffannoowan akka isinif mirkaneessinu barbaaddan nubiraan gahuuf marsariitiifi toorawwan midiyaalee hawaasummaa Itoophiyaa Cheek daawwadhaa.
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
Tokkicha Abbaa Milkiin
Waan gootota kanaa bal’inaan bareessuuf osuman taa’e yaaduu Aaddee Foolii Gorbaa -haatii Koroneel Hayilu Raggaasaa nadursani.Lubbuun jiraatanii seenaa kana baasuun isaanii bayy’ee nagammachiisse hamilee koo na kakaase.Ammas waaqni dhugaa umrii dheerafi fayyaa isaanii haakennuuf. Issan ilma dhabanii gubachaa wagaa afurtama kana dabarsanii uummanni Oroomoo ammoo erga du’a jara sanaati hooggana dhugaa dhabee hooggana fajajuu fi foorjidii jalatti kufee wagga afurtaman darban kana Taaddasaa fii Hayiluu kumaatamaan lakkaawwaman jalaa wareegamaa har’a gayee.Kuni yoo mirra,qalbii, onnee Oromoo tokkoo hinfonqolchine maaltu fonqolcha laataa? Gara ijoo dubbii kootittan deebi’a:
Jeneraal Taaddasaa Birruu uuggura mootummaan H/Sillaasee irra kaahe jalaa mootummaa Dargiitin dhiifamni godhameefii bahuun isaa ni beekkama.Akkuma uugura irraa baheen qabsootti deebihee ABO ijaaruun Hayyu Duree jaarmichaa ta\’e filatamuu isaas seenaan jaarmichaa hin haalu.Ijaarramuu jaarmiyaa kanaa keessatti hayyoonni MACCAAF TUULAMAA duraanii fii ajejoonni waraanaa dhalootan Giddu gala Oromiyaa(Shawaa) ta\’an jaarmiyaa keessatti baayyinaan aangoo qabachuun saanii kan isaan hingammachiisin qareeyyin (elites) dhalootan naanno Wallaga ta\’an namootni lakkoofsa yertuun -leellistoota Soshaalizimii turan-
( Few Socialist oriented Wel
lega Oromoo elites) mala jarra kana ittin dhabamsiisanii aangoo ittin dhuunfatan qindeeffatanii hojiirra oolchutti ka\’ani.Jarri kuni jaarmiyaa ICAT fii MAESON jedhaman kan tokko tokko keessatti margee daangaan isaaniirre hinbeekamne ijjaarratani Dargii wajjin akka hojjachaa turaniif yeroo sana nama waayee Bilisummaa Oromoo dubbatu akka ajjeesaa yookin ajjeechisiisaa turan seenaa keessa dabarre waan ta\’eef nama nuu qoratee raggaasisu hinfeenu.Garuu, lubbuu Oromoo meeqaatu sababa kanaan harka saanitti darbe kan jedhu qormaata gadi fagoo barbaachisa.
Gara hala ABO keessatti yoon deebi’u jarri kuni kallattiin mormanii adeemasa sana dhaabuu akka hindandeenye waan beekaniif harka lafa jalaatin shirra diigu jalqabani.Raawwiin jalqaba lafaa ittin ka’an “Qaboo Yaa\’i\” jaarmichaa konkolaataa Koroneel Ha\’ilu Raggaasaa keessaa hatanii waan akka basaasota Dargiin fudhatamee fakkeessanii Mangistuutti kennameetti odeessuu jalqabani.Kanaafuu Mangistuun isaan ajjeesuuf akka barbaadaa jiru fakkeessanii hatattamaan akka bosonatti bahan wareersanii manaa baasani.Namoota yeroo san bahan keessaa :
1-Jeneraal Taaddasaa Birruu
2-Koloneel Hayilu Raggaasaa
3-Shaalaqaa Ababaa G/Maaram
4-Dajjaazmaach Kabbadaa Bizunesh (goota bara xaaliyaanii akkas jedhee uummanni sirbaafii ture)
\” Kabbadaa Bizuneshi
Goorotti dachaasee hundumashii
Kabbadaa yaa kabbadaa
Maa akkana goggootaa biyya badaa\”
5-Takluu Tasammaa-dhalataa Meettaa Roobii yoo ta\’u yeroo sana nama bulchaa Ona sanii ta\’ee hojjachaa oso jiru waayee qabsoo kanaa fudhatee nama itti makameedha.
Kana booda itti makamanii naamusaan deemuu dinnaan murtee Jeneraal Taaddasaatin kan of biraa gaggeessan ijoollee abbaa lafaa kan akka:
1.Taayyee Maammoo Sorsuu-kan tsaxitaa H/Sillaasee keessa hojjachaa turee labsii lafaa falmuu ba\’e, abbaan Taayyee Maammo Sursuu bara mootummichaa amma gaafa du\’utitti bulchaa Ona Ada\’a Bargaa kan turedha. Taayyeen naannoo Incinniitti ajjeefame.
2-Ajjamaa Irkoo Bultoo-Kan obboleessi gootota beekkamoo bara Xaaliyaani Garbii Bultoo Hundee Bultoo, Qaalluu guddicha Salaalee kaasee Hanga Bchootti beekamuWalee Bultoo Dhalchu ilma Hirkoo Bultooti.
3. Alamaayyoo Lammaa dhalataa biyyasii ta\’us abban isaa amaara akka ta\’e kan beekamu -Egaa Ajjamaaf Alamaayyoon dargaggeeyyi umriin saanii digdamoota keessa ture yoo ta\’an qabeenyaa lafaa warra saanitin kan jiraatan yoo ta\’u labsii lafaa falmuuf bahanii jaratti makamuu yaalanis jarri yaada saanii laalanii waan ofbiraa gaggeessaniif kophumatti oso sochoo\’anuu uummanni itti marsee rasaasan madeessee erga qabee booda murtii uummataatti dhiheeffamanii kan du\’aan adabamaniifii kan biroollee kan barreessan kuni maqaa saanii hinqabatin keessatti argamu.
Karaa Salaalee ammoo Qanyaazmaach Mulu Hasanuufi namoonni isaaniin hoogganaman akkasumatti bahanii akka turan niyaadatama.
Wanti nama gaddisiisu yeroo kuni hundumtuu dalagamu qophiin tokkoyyuu hintaasifamne.Jarri kuni tasuma ka\’anii harka duwwaa hidhanno malee manaa bahani.Kunis itti yaadamee labsii lafaatin walqabatee akka ta\’u waan sagantaayee hojjatanme fakkaata.Akkuma isaan bahaniin oolee oso hinbulin labsiin lafaa Bitootessa 4/1975 labsame.Kunis kanta\’eef mootummaanillee qabuu dadhabu waan akka labsii lafaa mormuu bahan taasifamee irratti ololuufii qotee bulaan \”lafa argate\”adamsee akka fixu mirkana waan tureefi. Dantaa quba wal hin qabne,garuu galiin irratti kan waliif galame ta’ee argame.
Xiinxaltoonni siyaasaa barasii garuu \”Dargiin labsiocha kan baase itti yaadee sagantaa qabatee oso hinta\’in qabsoo eegalun jarreen kanaa rifachiisee qotee bulaan Oromoo akka isaan hinsimannee fi wajjin hinhirirre taasisuuf \”akka ta\’e irra deddeebi\’ani ibsuun saanii ni yaadatama.(Kanarratti Obbo Zaggayyee Asfaawu waan beekan waan qabaniif dhugaa isaa oso uummata Oromooti ibsanii senaa qulqulluu argachuun ni dandama jedheen amana.)
Gara jaraatti yoo deebinu bahinsa saaniitiif qophiin tokkoyyuu akka hinjirre ,dursanii iddoo qopheeffatan akka hinqabne,wanti hunda calaa nama gaddisiisu meeshaa namtokkeellee of harkaa akka hinqabne barreessan kuni dirree isaan keessa sochoo\’aa turan dhaqee isaan qunnamuun ragaa qabatamaa ijaan argee afaan isaanitirraa odeeffannoo sududaan argatee ture.Namoonni hanga sana bilchaatani qabsoo uummata Oromoo hoogganuuf guurmaahan keessattu kan jaarmiyaa hangafa Oromoo -Walda\’a Maccaaf Tuulamaa hogganaafii gidiraa adda addaa argaa turanii fii hoggantoota waraana ciccimoo kan turan dogoggora akkasii ni hojjatu jedhamee yaaduun nama dhiba.Shiftaan baaddiyyaatuu yoo yakka hojjatee manaa bahu lafa itti of dhoksuu danda\’u dursee itti yaadee meeshaa fi rasaasa gahaa wajjin qopheeffatee baha.Jarri kuni qophiidhuma ammasiitu hinqaban turani. Asirratti isaan dogoggoran jechuu kootii miti, isaan akkuma wal amantii Oromoo jidduu jiruutti warra waan hundumaa isiniif guunnaa akka asitti hinqabamne bahaa jedhaniin sana amananii akka bahan dubbachaa turani.Jarrii garuu, guutifiin hafee garagalaniituu hin ilaalle.Horridhuma galaa ittin godhatanirree akka ergamuuf kan gaafatan oso hinerginiif harkuma firoota isaanii irratti kufanii rakkachaa oso jiranuu akka qabamanii dhuman barreessan kuni quba qaba.Lafti isaan qabsoo kanaa filatanis Godinaa Lixa Shawaa Ona Meettaa Roobii iddoo dhaloota Koloneel Hayluu fi Dajjaazmaach Kabbadaa naannoo gammoojji laga Mogor yoo ta\’u lafa Finfinneeraa km 100 caalaa hinfagaannee dha.Lafti kuni dhuguma qabsoo sanaaf mijataadhaa? Kufaatiin ABO kan duraa sanirraa jalqaba.Uunkuraan ammaa kunis yeroo saniis numa ture.
Akka jarreen yeroo sana dubbachaa turanitti meesha fii loltuun isiniif ergama ,waan barbbaachisu hundumaa isiniif guutama akka asitti hinqabamne hattattamaan bahaa jedhamanii qophii tokko malee akka bahan dubbachaa turani.Loltuun Shaambal Gabbataa nama jedhamuun hoogganamu kumni lama karaa Jalduu bahee akka isaan dhaqqabu akka itti himames dubbachaa turani.Garuu suni hinmul\’anne.Barreessan kuni Jeneraal Taaddasaa fii Koroneel Hayiluu naannoo Shinoo jedhamuutti uummata naannoo sanaatiif kaayyoo saanii ibsanii erga xumuranii booda qunnamuun jarri lachanuu meeshaa waraanaa akka of harkaa hinqabne argee jira.Meeshan waraanaa isaan bira turte M1 Takluu Tassamaa qabatee deemu qofaa akka ta’e hubatee ture.
Sana booda marii adeemsifameen barreessan kuni jara kanatti makamee wajjiin qabsoo adeemsisuuf akka barbaadu yaada dhiheessee ture.Jarri lachanuu garuu akka Finfinneetti deebi\’e barattoota gurmeessee qabsoo siyaasaa eegalchiisuun xalayaa(pamphlet)garagaraa baasuun akka facaasan dirqama itti laachuun gara Finfinneetti deebisan.Dirqama kana yoo kennan qarshiin jaarmichaa kan miseensota irraa guurramme Birrii Toophiyaa $300,000.00 Obbo Darajje Dheerressaa fii Doktor Yohaannis Warqineh harka waan jiruuf isaan ammoo qunnamuun kan danda\’amu karaa nama Obbo Kabbadaa W/Gabriel jedhamu nama mana sagadaa Ortodooksii Isxifaanos jedhamu fuul duratti waajjira dhuunfaa konkolaataa itti kireessan\”Nyala Tours\” jedhamu qabu akka ta\’e ibsanii waraqaa koodiidhaan barreeffame laataniifi qarshii ittin hojjatamu isaanirraa akka fudhamee hojjatamu fii isaaniifis qarshiin ittiin sochoo\’an akka ergamuuf xalayichaan dhaamanii Finfinneetti deebisani.
Barreessan kuni dirqama kana fudhatee akkuma deebi\’een odeeffannoo kana barattoota Yuniversiti Finfinnee tokko tokkotti dabarsee odeeffannichi babal\’atee gaaffin waan dhufeef walgayiin lafa-jalaa mooraa 6 kiiloo keessatti adeemsifame.Namoota walgayii kanarratti argaman keessaa barreessan kuni kan amma yaadachuu danda\’u-Abboomaa Mitikkuu, Mitikkuu Tarfaasaa, Yohaanis Bantii (Galaasaa), Dambii Disaasaa, Abdataa Guutamaa,kanneen har\’a biyya keessa jiran maqaa isaanii asitti dhahuun balaa irran gahuu danda\’u fii kan biroollee barattoota hedduutu qooda fudhate.
Haala kanarratti halkan guutuu mariin adeemsifamaa bulee wanti irra gahame koreen ijaarramee barattoota gurmeessuun gareen tokko bosona dhaquun jaratti makamee qotee bulaa keessa seenuun hojii siyaasaa akka hojjatuuf gareen biraa ammoo Finfinnee keessatti hojii siyaasaa akka hojjatu walii galamee. Garee isa bosonatti bobba\’u hoogganuuf murataan namaa Abboomaan fedhii saatiin dirqama fudhatee, garee sanas barreessan kuni geessee akka jaraan walqunnamsiisu dirqamni laatameefii qophii barbaachiisaa xumurree bultii gabaabaa keessatti walitti deebi\’uuf murtaayee addaan baane.
Barreessan kuni akka walii galametti dirqama saa bahuuf egaa turullee nama deebi\’e isa qunnamu waan dhabeef namoota murtee sana dabarsan tokko tokko barbaadee dubbisuyyuu dubbin akka gaafa walgayichaa ta\’uu didde.Jarri gaafas dhaadatanis sagalee qabbanaawafii jibbaan yeroodhaf qophiin taasifame waan hinjirreef homaa gochuu hindandeenyu jechuun waadaa saanii diigani.Sana booda barreessaa kana karaattuu yoo argan dubbisu lagatan.Egaa dhugaan jiru barattooni suni duraa yoo akkasitti dhaadatan kiyyoo jaraaf kiyyeeffame iccitii isaa hinbarre turani. Hojii kana hojjachuuf warra saaniitin yoo mari\’atan garuu akka adabatanii taa\’an waan itti himameef of duuba garagalani.
Yeroo dheerra oso hinturin qarqaarsuma sab-gantoota Oromootin Jeneraal Taaddasaani fi Koroneel Hayiluun qabamanii duuti itti murtaayee jechuun yoo ajjeeffaman Taklu Tasammaa gaafuma isaan qabaman jagnummaan irratti lolaa ture loluma sanarratti wareegame.Dajjazmaach Kabbadaan Shaalaqaa Abbabaa waliin ta\’un hafanii lola hedduu akka adeemsisaa turan barreessan kuni quba qaba.Dajjazmaach Kabbadaan wagga ja\’af dargii cinqaa turee booda akka wareegame nibeekkama.Waa\’e Shaalaqaa Abbabaa garuu ergasii barreessan kuni waan dhagaye hinqabu.Qanyazmaach Mulu Hasanuufi hordoftoonni isaaniis lola hedduu adeemsisuun Dargii muddaa turanii boodarratti wareegamanii jiru.
Egaa kuni hundumtuu ta\’uu kan danda\’e shiira gareen olitti tuqe xaxeen akka ta\’e namoonni ragaa bahan jiraachuu ni malu jedheen yaada.Aadde Fooliin hanguma beekan Jaagamaatu gane jedhan malee dubbin gara biraa jirti .Dhuguma Jaagamaan harka keessa hinqabu jechaa miti. Tarii bobbaan Shaambal Gabbataa fii loltoota 2,000 waan isa laallattu natti fakkaatti.
Hundumaafuu SIIDDAAN UUMMATA OROMOO TAADDASAA BIRRUU FII GOTOTA BOBA\’AN kan akka HAYILU RAGGASAA akkasitti wareegamanii .
Obboleeyyan koo ijaa qalbiirraa nahambisaa. Waan garii iciiti dhimma sabaa olaanaa ilaaluu wajjiin du’uleen numa jiraata. Haata’u malee namootni yertuun bara baraan qabsoo bilisummaa Oromoo gootni meeqa akka itti wareegame beekaamaa ta’ee osoo jiruu, namootumaan yertuun kufaatii keenyaaf ka’insa irraa sababaa ta’an eenyuffa akka ta’an osoo beeknu calliisaa ture. Yoo dubane badii kana caaluu fidaa laata jechuun caliisne. Kan na aarsee waa jechuu barbaade namootni du’an silaahuu du’an, kanneen lubbuun jiran ammo badii balleessan kana irraa barachuu fi uummata Oromoo dhiiffama gaafachuun hafee badii sadaffaa jalqabu isaaniitti. Ammas Kanatti fuftee maal hojjette jechuun keessan ni malaa ,kanalee haala isaa laaleen ittfufa.
Oromiyaan ni bilisoomtii !!!
Tokkicha Abbaa Milkii
bariitee@ymail.com


text:
Dr. Nagarii Leencoo: Mootummaan Naannoo Oromiyaa Shakkamtoota To’annaa Jala Kan Olche Ta’uus bulchiinsii Naannoo Somaalee Garu Kana Hin Goone
WAASHINGITAN, DIISII — (voaafaanoromoo) — Walitti bu’iinsa daangaa Oromiyaa fi bulchiinsa nannoo somaalee giddutti uumamee ture keessaa harka qabu jedhamuu kanneen shakkaman namoonni 103 ta’an to’annaa jala ooluu isaanii ministeerri waajiira Komunikeeshinii mootummaa Federaala Itiyoophiyaa Dr. Nagarii Leencoo sambata darbee ibsanii jiru.
Tuuta oduuf ibsa kan kennan Dr.Nagariin akka jedhanti shakkamtoonni 98 Oromiyaa keessaa 5 immoo bulchiinsa naannoo Somaalee keessaa to’annaa jala oolanii jiru.
Kanneen hidhaman kunis waa’ee ajjechaa Awwadaay keessatti gaggeeffamee fi walitti bu’iinsa uummata qe’e irraa godaansisuuf dirqisisee waliin wal qabatee ta’u ibsanii jiru.
Dhimmi waa’ee Awwadaay keessaa mana murtii bulchiinsa naannoo Oromiyaan kan ilaalamuu yoo ta’u kanneen biroon garu waa’ee dhittaa mirga namoomaa waan dabalatuuf jecha mana murtii Federaalaan kan ilaalamuuf jiru ta’u Dr. Nagarii Leencoo Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru.
Gaaffii fi Deebii Guutuu Caqasaa


text:
WBO barbadeessanii dhabamsiisuun ni danda’amaa? Kutaa shanaffaa
Berhanu Hundee, Caamsaa 24, 2020
Barreeffama kutaa sadaffaa fi afraffaa keessatti gaafii “Yeroo jaaramayootni hunduu karaa nagaatiin qabsaa’uu filatanitti, WBOn maaliif lola filate?” jedhu fi gaafiilee biroos, kan gaafii kana wajjin walittihidhannaa qaban, kaasee akka yaada fi laalcha kiyyaatitti deebii kennuu yaaleen ture. Dabalataanis haala yeroo ammaa Oromiyaa keessa jiru fi baay’ee yaaddessaa ta’e laalchisee gafii tokkos kaaseen ture. Innis, Nagaa fi tasgabbii dhabuun, booyuu fi dhiiguun uummata Oromoo hangamitti ittifufa? kan jedhu dha. Barreeffama kutaa shanaffaa fi xumuraa kana keessatti walumaagalatti dhimma nagaa fi nageenya Oromiyaa laalchisee akkasumas dubbii ijoo kan ta’e dhimma WBO, kan kutaalee afuriin dhiyaachaa ture, asirratti xumura.
Oromiyaa keessatti WBO dha moo humnoota birootu Shiftoota?
Nagaa fi tasgabbii uumuuf, wanta nagaa booressu beekuu fi furmaata isaa argachuu dha. Oromiyaa keessatti wantootni nagaa booressanii jeequmsa uuman maala akka ta’an sirriitti beekuun rakkisaa ta’ullee, wanti nama hin shakkisiisne tokko garuu biyya tana keessatti warri jeequmsa uumanii bu’aa irraa argatan ykn/fi daldala siyaasaa qaban waan jiraniifi. Kun amaluma biyya Itoophiyaa jedhamtu tana keessatti bareemee dha. Haa ta’u malee, Oromiyaa kan adda godhu fi jeequmsi uumamee, uummatni nagaa akka hin arganne taasisu, Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO)rraa sodaa waan qabaniifi. Motorri QBO immoo Sabboonummaa Oromoo ti. Sabboonummaan kan guddatu fi dagaagus uummata nagaa fi tasgabbii qabu keessatti. Kanaafuu Sabboonummaa cabsuuf; akkasumas QBO laaffisuuf; uummata beela fi gadadoo keessa galchuuf; diingadee uummataa laamshessuuf; dubartoota gudeeduuf; qabeenya saamuuf,… isaan kana hundaaf haalli akka mijatu jeequmsa uumuun barbaachisaa ta’a.
Sababa kanaaf karaa tokkoon hidhattootni eenyummaan isaanii hin beekamne (isaan kun tarii humnoota sirna durii deebisuu barbaadan ta’uu malu) Oromiyaa keessa socha’anii, uummata jeequdhaan WBOtu akkas godhaa jira akka jedhamu godhuun isaanii himamaa jira. Karaa biraatiin immoo, mootummaan mataan isaatuu duula WBO dhabamsiisuuf godhu qofaa osoo hin taane, shiroota biroos dalaguudhaan WBOtu akkas godhaa jira jedhee maqaa “Shiftaa Shanee” jedhu ittimoggaasee WBO maqaa xureessa. Miseensotni WBO shiftoota osoo hin taane ijoollee Oromoo warra Sabboonummaadhaan guutamanii dha. WBO dhabamsiisuu jechuun Sababboonummaa dhabamsiisuu dha. Sabboonummaa dhabamsiisuun immoo QBO dadhabsiisuu dha. QBO dadhabsiisuun gaafiin Oromoo akka deebii hin arganne taasisuu dha; haqa Oromoo awwaaluu dha. WBOn haqa Oromootiif uumame; haqa kanaaf wareegama kaffalaa jira; hiree ofii ofiin murteeffannaan uummata Oromoo akka mirkanaa’uf qabsaa’aa jira malee shiftaa miti. Dhugaa kana uummata Oromoo bal’aatu beeka.
Warri hidhatanii uummata keessa socho’an naannolee biraas jiru. Wanti naannoo Amaaraatti ta’e yaadannoo dhiyoo ti. Mootummaan garuu tarkaaniifii inni fudhate hin jiru. Oromiyaa keessatti garuu maqaa Labsii Yeroo Muddamaatiin, Komaandi Poostiidhaan uummata keenya dararaa jira. WBO sababa godhatee addatti Oromiyaa lixaa fi kibbaatti waraana labsee jira. WBO yeroo gabaabaa keessatti ni barbadeessina jedhanii erga dhaadachuu calqabanii wagga lama ta’ee jira; garuu WBO barbadeessuu dhiisii laaffisuullee waan danda’ame natti hin fakkaatu. Hanga Oromoon lafarraa dhumutti WBOn barbadaayee hin dhabamu. Osoo dadhabeyuu deebi’ee jabaata malee hanga gaafiin Oromoo karaa nagaatiin deebii hin argatinitti Oromoon kamuu WBO dha. Dhugaa kana firas ta’ee diinni beekuu qaba. Oromoo ta’anii garuu warri garaaf jedhanii, mootummaa PP kana jala kaattanii, WBO maqaa xureessuudhaan “Shiftaa” jedhan yeroon isin itti gaabban ni dhufa.
QBO keessatti qabsoon hidhannoo dhaabbachuu ni danda’aa?
Hanga jeequmsi Oromiyaa keessa jiru ittifufutti uummatni Oromoo nagaan jiraachuu hin danda’u. Karaa nagaatiin gaafii uummataatiif deebiin akka argamu kan yaalamu yeroo Darguu yeroo Dr Hayilee Fidaa faa mootummaa waliin hojjechuu yaalanii booda dhabamanii kaasee ti. Mootummaan impaayara tanaa dhufaa dabran amalli isaanii tokkuma. Impaayara humnaan ijaaramte tana keessatti, humnaan malee gaafiin Oromoo deebii argachuu hin danda’u. Kuni waraana labsuuf ykn olola oofuuf osoo hin taane, karaan biraa waan ijibbaatameefi. WBOn dirqameeti lola filate. Bilisummaa Oromoo argamsiisuun hafee, sanumaa asittuu yeroo obboleettiin ykn/fi haati isaa gudeedamtu fi dararama agartu; yeroo abbaan isaa salphatu fi dararamu ykn ajjeefamu, yeroo qayeen isaa gubattu fi qabeenyi barbadaa’u Oromoon taa’ee laalu jiraa? Yeroo badii kana hundaa argu namuu WBO ta’a. Hanga dararamni uummata Oromoo jirutti, hanga uummatni bal’aan kun hiree ofii murteeffachuu hin dandeenyetti qabsoon karaa kamiinuu ittifufa.
Filmaatni (election) nagaa fi haqa ta’e biyyattii tana keessatti godhamee, karaa kanaan gaafiin Oromoo deebii ni argata jedhanii yaaduun abjuu dha. Osuma godhameeyyuu filmaatni haqa ta’ee akka hin milkoofne; uummatni nama ykn jaarmayaa barbaadu akka hin filanne kunoo wanti ta’aa jiruu ragaa dha. Miseensotni jaarmayoota mormitootaa (akka warri zamanaa morkattootaa jedhan) keessumaayuu kan jaarmayoota Oromoo kan akka ABO, KFO fi PBO hidhamaa jiru; waajjirootni isaanii diigamaa fi saamamaa akka jiru himama. Egaa akkamitti filmaatni nagaa fi haqaa godhamee gaafiin uummataa deebii argachuu danda’a jedhamee yaadama? Kanaafuu filannoon (option) jiru karaa hidhannootiin dhiibbaa godhuu qofaa dha jedheen amana. Kanaaf immoo WBO jabeessuun barbaachisaa dha. WBOn dadhabullee, laaffatullee, deebi’ee jabaata malee barbadaa’ee dhabamuu gonkumaa hin danda’u. WBO jabeessuun bilisummaa argamsiisuuf qofaa osoo hin taane, bilisummaa boodallee nagaa fi nageenya Oromiyaa eeguuf human waraanaa biyyoolessaa (national army force) qabaachuun dirqama ta’a. Humna waraanaa cimaa qabaachuun akka nama kabachiisu Tigraayi akka fakkeenyaatti fudhachuun ni danda’ama.
Qabsoon bilisummaa, haqaa fi diimookraasii ni injifata!!!
Hanga dhimma birootiin walitti deebinutti nagaatti.


text:
Saba Oromoo biratti meeshaalee akka ulfootti ilaalaman, kabajni addaa kennamuuf keessaa muraasa barruulee keenya duraanii keessatti ibsaa turreerra. Amma ammoo meeshaa akka mallattoo deessuu haaraatti, faayaa fi tooftaa to’annoo wal-hormaataatti fayyadu-Qanafaa- isiniif qabannee dhiyaanneerra.
Qanafaan mukeen, callee, gaanfa fi simaagoo fa’a irraa kan hojjetamu dha. Qorataan Saafii Tamaam jedhamu ammoo “Qanafaan- Calleerraa qophaa’ee, amartiin birriifi muukni harooressaa seentii meetira sadi dheeratuufi hanga quba xiqqoo harka namaa qa’atu walakkaatti hidhanii dubartiin deessee ulmaa ciiftu mi’a kallacharratti ykn addarratti hanga ulmaa baatutti hidhattuudha” jedha (Qaaccessa Raawwii Sirna Ulmaa Dubartii Oromoo Godina Arsii, Aanaa Xannaa; 2009:iii)
Akkuma Siinqee kunis dubartootaan qofaan kan kaayatamu dha. Haaluma kallachi adda dhiiraa irratti kaayatamun akkasuma dubartootni Qanafaa kan hidhatan adda isaanii irratti dha. Dubartiin Qanafaa hidhattus dirqama “deessuu” ta’uu qabdi. Kanaafuu, Qanafaan asxaa dubartiin dahuu ishee ittiin agarsiifattu dha jechuu dha. Akka aadaa Arsiitti “Wayyuu” jedhamti. Qanafaanis bakkeen Oromiyaa addaddaa keessatti tajaajilaaf ooluu malullee, keessumattuu Arsiitti garuu beekamaa dha.
Qanafaan akka bareedinaa (faayaa) ttiis fayyadullee adda-durummaan garuu mallattoo (asxaa) deessuu fi ulfinasheee ti. Hawaasa Oromoo biratti dubartiin kamiyyuu kabaja guddaa kan qabdu taatullee keessattuu dubartiin dhiheenya deesse ammoo kabaja ol’aanaa qabdi (=mootii biyya bituu/hoogganuu malu deessi jedhameetui). Gama kaanin immoo dubartiin daa’ima tokko baatii sagal guutuu garatti baattee nagaan hiikamuun ishee gammachuu guddaa waan ta’eef hawaasa keessatti sirna addaatiin kabajama. (Hayiluu Bantii, Cooraa Aadaa Jimmaa,Oromiyaa, 1997:19). Dubartii dhihoo deessee kanaaf addatti qanafaa hidhuuf, mataatti dhadhaa dibuuf, abbaa manaa ishees siree kabajaa isaanii isheef gad-lakkisee qofaa ciisa.
Walumaagalatti kabaja addaa dubartii Qanafaa hidhatteef kennamu haaleen sadiin goolabuu dandeenya:
- Mana namaa yoo deemte diinqa malee fuuldura hinteessisan; dhadhaa dibattu malee hinbaatu; warri gabaatti waa gurguratu jabeessee itti hindubbatu;[1] hin arrabsamtu; karaa dheeraa hin deemtu, deemtus hin qaxxaamuramtu; kan fardarra jirullee bu’eetu ishee yaabbachiisa; dubartiin qanafaa hidhatte manakeerraa nyaattee dhugnaan “milkii gaarii dha” jedhamee waan amanamuuf hunduu gara manaatti isaan afeera (ድሪቢ ደምሴ ቦኩ፤ የኦሮሞ ማንነት ታሪክ፤ 2007፡265).
- Abbaan manaa dhaanuuf (rukuchuuf) gonkumaa hin yaalu. Sababa kamiinuu ishee rukunnaan garuu dubartoota ollaatti ililfatti (sagalee addaan waammatti); isaanis Siinqee isaanii qabataniitu ishee birmatu. Haadholeen Siinqee weedduu “Hanshooshillee…deessuu aannanii, harmee aannanii, maaliif dhaananii, anaan waamanii…” jedhu weeddisaa walitti qabamu. Dubbiin sadarkaa kanarra geesse jennaan ammoo adabbii cimaatu isa eeggata. Yaa’anii dallaa namichaa (abbaa mana ishee) marsuudhaan too’annoo isaanii jala erga oolchanii booda lammaffaa safuu cabsu akkasiitti akka hin deebine kaksiisanii, tumaalessa ykn korma irraa qalatanii adabu.
- Aadaa Oromoo durii keessatti ammoo dubartiin qanafaa addatti hidhatte tokko “deessuu haaraa” ykn kan daa’ima hoosiftu ta’uunshee waan beekamuuf abbaan manaa isheellee hanga isheen daa’ima harma guustutti wal-quunnamtii saalaaf ishee hin kajeelu ture. Daa’imni sirriitti harma osoo hin hodhiin gu’e “humna hin qabaatu, dhibee adda addaatiifis ni saaxilama” jedhamee waan amanamuuf dubartii “Haadha Qanafaa” waliin wal-quunnamtii saalaa raawwatanii ulfa biraa uumuun “fafa” [hawaasa keessatti akka salphinaatti kan ilaalamu, kan balaaleffatamu] dha. Gaafa guyyaan ishee gahu (qaamni ishees ta’e kan daa’imaa yoggu jajjabaatu) isheenuu Qanafaa ishee sirna addaan ofirraa baasuun bakka kabajamaa keeyyattee Ji’oota Shan booda bira ciifti (ድሪቢ፤ 2007፡265). “Yeroon Qanafaa” osoo hin xumuramiin fi fedha ishee malee abbaan manaa yoo safuu kana cabsee ishee dirqisiisuuf yaade garuu maanguddoo ykn tuta Siinqeetti himachuuf mirga qabdi (adabbii Sirna Siinqeetu isarra gaha jechuu dha). Kanaafuu, Qanafaan akka tooftaa qusanna maatiittis (dubartootni akka walirraa fageessa dahaniif) ykn “Family Planning Method” ni fayyada jechuu dha.[2]
[1] https://hornaffairs.com/om/2014/12/07/siinqee-kabachiiftuu-mirga-dubartootaa/ Charinnat Hundeessaa akka barreessetti.
[2] Akka barreessaan Amsico jedhutti (https://oromiatiyya.wordpress.com/2015/07/11/qanafa)


text:
Bilisee Gadisa
DUBBII JABDUU! Obsaan dubbisaa SHARE godhaa
Gama dubbii ijoo ka’eefitti isin deebisuuf, akkuma beekkamu waggoota dheeraaf biyya Eertiraa dahoo qabsoo godhannee turuun keenya waan haalamuu miti. Bu’aa fimiidhaa isaa kaasuufii osoo hin taane, karoorri barruu kiyyaa kuni, jecha nuti yeroo mara fayyadamnu “Alagaan alagumaa maaltu alagaan firajedhe?” jettu nu qofa moo warri birootis itti fayyadamawanni jedhu mataa keessa na dhufnaan, yoo kan itti fayyadaman ta’e, maal godhuu qabna waan jedhu gaaffiimataa kiyya keessaa baasee maxxansuu fedheeti.
Akkuma jalqaba irratti isinii tuqe, bakka dahoo qabsoo teenyaa godhanne biyya Eertiraa fiwarranu gabroomfataa jiru wayyaanee (dhalattoota Tigraay) jidduu hariiroo jirtu ibsuun barbaada.
Isaayyaas Afawarqii akka namoonni ragaalee adda addaa agarsiisutti hundeen isaa dhalataa biyya Eertiraa osoo hin taane, dhalataa biyya Tigraay ta’uu addeessa. Abbaan isaa AfawarqiAbrahaa, kan dhalate, naannoo Tigraay, bakka Agaammee, jedhamu keessatti. Haati isaa Adaanech Barihee kan dhalatte, naannoo Tigraay bakka Adwaa jedhamu bakka dhaloota abbaa Mallas Zeenawii ti. Abbaan Isaayyaas hanga gaafa umriin hojii dhaabutti Maqaleetti ‘Ministry of Land Reform ‘keessa hojjataa ture. Akkoon Isaayyaas, Madhin kan jedhamtu obboleettii Fiitawraarii Kidaane Massal. Fiitawraarii Kidaane Massal ammo abbaa Yemaanee Kidaaneeti. Yemaanee Kidaaneen immoo miseensa koree hojii raawwachiiftuu TPLF figorsaa muummicha ministeeraa Mallas Zeenaawii fiAzeeb Masfin ture. Hariirooraa firummaaisaan jidduu jirtu bifaarmaan gadiitti tarreehe kun kan warra beekkamanii keessaa akka fakkeenyaatti fudhatame malee, hanganaa miti.
• Mallas Zeenaawiin, abbaan isaa Zeenaawii Asras, Adwaatti dhalate, garuu haati isaa dhalattuu biyya Eertiraa naannoo Adi Quala jedhamtutti dhalatte.
• Barakat Simoon, Itti gaafatamaa Piropogaandaa TPLF fiministeera Qunnamtii kan ta’e, gama haadhaatii fi abbaanis dhalataa biyya Eertiraati.
• Dabra Tsiyon G/Mikaa’eel, Miseensa hoji raawwachiiftuu TPLF kan ta’ee fiministeera odeeffannoo fiteknolojii kan ta’e, kan Website, TV fi raadoyoo jam/ukkaamsuun hojii guddaa hojjatu cinaan isaa Eertiraa.
• Saamoraa Yuunus, itti gaafatamaawaraana Wayyaanee cinaan Eertiraa.
• Teeduroos Adhaanom, itti gaafatamaadhimma haajaa alaa kan ta’e cinaa lamaanuu maatii Eertiraa irraadhalate. Teeduroos kan dhalatee fi barates Asmaraatti.
• Isaayyaas W/Goorgis, ittaanaa dura taa’aa Wiirtuu Odeeffannoo (National intelligence) wayyaanee kan ta’e, guutuutti gama lachuunuu dhalataa Eertiraati.
• Faasil Naahom, gorsaa seeraa Mallas Zeenaawii kan ture, cinaa tokkoon Eertiraa.
• Newaay Gebra’aab, gorsaa Diinagdee Mallas Zeenaawii kan ture, guutumatti dhalataa Eertiraati.
Maarree gaafiileen mataa keessa nama dhuftu keessaa, ilmaan obboleeyyanii tun maaliif waljibbiti kan jedhu ta’uu danda’a. Ani akka yaada kiyyaatti, waan wal jibban natti hin fakkaatu.Maaliif yoo jettan, jara kana jidduu hariiroo cimtuutu, kan dhiigaatii fi kan biyyummaatu jira. Akkaragaaleen adda addaa mul’isanitti, maatii walirraahin fagaanneen biyyi Itoophiyaa fiEertiraa jedhamtu bulaa jirti. Jarri kun nagayaan yoo kan taa’an taate, dubbiin tun hundi itti kaati waan ta’eef, nama wal jibbu namni firatti hin fudhatu yaada jedhuun waldhabbii uumanii akka ummanni irratti hin beeyne, gama diinagdee fisiyaasaan gamaagamanatti sirriitti wal ijaaraa jiru. Yeroo waldhabbii jedhanii waraanaan walirratti duulanis, akka natti fakkaatutti kan dhumu saboota biraati. Biyya teenyatu weeraramee ka’aa lolaa jedhanii asii ummatuma keenya ficcisiisan gama Eertiraa irraa ammo saboota biraa ficcisiisan. Warri gama biraatiin yaadan, lola maatii anatu si bulcha, ati na hin bulchitu jedhanii wal lolu malee, osoo duulli gama biraatii itti dhufee akka waliif tumsan shakkiin hin jiru jedhu. Waliif tumsanii, wal fixanii, ani obboleeyyan kana lamaa


text:
Ministirii dhimma-alaa Yunaaytitid Isteets fi Embaasii Ameerikaa Finfinnee jiruun ka qopheessame – wal-tajjiin wal-jijjiirraa muuxannoo, ka dubartoota Afrikaa qonnaa irratti bobba’anii Finfinneetti geggeessamee jira.
Dubartoota Afrikaa hojii qonnaa irratti bobba’an, keessumaa, kanneen toora sanatti hoogganoota ta’an wal-quunnamsiisuu fi akka muuxannoo wal-jijjiiran taasisuutti fuuleffatee geggeessame – jedhamu – kanneen walga’icha qindeessan. Ministirii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets fi Embaasii Ameerikaa Finfinnee jiru tu waliin ta’uun waltajjii kana qopheesse.
Hirmaattonni, hojiiwwan aaraa fi teknooloojii waa-uuminsaa ittiin hojii isaanii fooyyeffatan ilaalchisee akka muuxannoo wal-jijjiiran taasisuunis kaayyoo waltajjichaa akka tahe dubbatamee jira. Neet-woorkii ijaarrachuun wal-quunnamtii isaanii akka itti fufan taasisuun illee kaayyoo waltajjii kanaa ti.
Minhistrii Qonnaa Yunaayitid Isteetsitti, bakka-bu’aan dhimma Itiyoophiyaa fi Gamtaa Afrikaa, Maayikil Fraankoo, Raasiyoo Sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti, waltajjichi kaayyoo kana caalu akka qabu illee dubbatan.
Kaayyoon tokko, dubartoonni asitti walga’an kun, caasaa walitti-hidhataa yokaan Neetwoorkii uummatan kana itti fufu jennaa abdanna. Kaayyoon xiqqoo kanaa ol deemu immoo, dubaroota kana keessaa hagi tokko, yeroo dheeraa keessatti, toora adda addaatiin, dubartoota ka biroo hojii ka biraa dhaabbatan, kanneen gama qonnaatiin Yunivarsitii gad-dhaabuu jalqabuuudhaan, yokaan qorattota yokaan saayinstistoota ta’uun hojjetaniif fakkeenya ta’uu danda’u, jennee yaadna. Jabaatanii dhaabachuu fi mul’achuudhaan, dubartoota kaaniif fakkeenya gaarii ta’uu malan. Garii amma illee ta’anii jiran. Kun baay’ee barbaachisaa dha, jenna. Hojiin qonnaa, dinagdee biyyattii dhibba irraa harka afurtama qabatee waan jiruuf , biyyattiin oomisha qonnaa fi beekumsa isaa dabaluuf carraa dabalataa dubartoonni itti hirmaachuu danda’an baay’ee ishee barbaachisuuf jira – jedhan.
Kaayyoon waltajjichaa, akka dubartoonni hojii qonnaaatti hirmaatanii fi itti milkaawan jajjabeessuu ta’e iyyu, dhimmi kun qaama mootummaa biyyoota seera baasanii illee akka hawatuu malu hubachiisan – aangawichi Yunaayitid Isteets. Dubartoonni waltajjii har’aa kanatti hirmaatanis, mata-dureelee wal-tajjichi itti fuuleffate kan yeroo isaa waliin deemuu fi barbaachisaa akka tahe dubbatan.
Waltajjii guyyaa tokkoo guutuuf geggeessame kana irratti, ogeeyyiin Ameerikaa deeman, waraqaalee qorannoo dhiheessanii mariin irratti geggeessamee jira – jedha – gabaasaan keenya – Iskindir Firew.


text:
WBO Zoonii Lixaa irratti maaltu yaadame?
1. Kaayyoo Duula kanaa
Duulli kun kufaatii duula kanaa dura gageesaman irratti gamagama erga godhee booda kan bahaa jiru dha. Bu’aan gamagama Bilxiginnaa opireeshiniwwan kanaan dura gageesaman irratti godhame hundi fashalaa’uu akka agarsiise irratti walii galamee jira. Sababoota duulli gageesamaa tureefi jiru maaliif akka jalaa kufe adda baafachuufi kan sireesamu sirreesuun duula miilanaatti galuufis socho’aa yoo jiraatan kaayyoo duula kanaa WBO Lixaa Jaal Marroon hooganamu barbadeesuufi gatii kanfalamu kanfaluun Jaal Marroo akka dhuunfaatti dhabamsiisun bu’aa siyaasaa deeggartoota isaanii garee nafx**nyaa gammachiisuufi hamilee qabsoo hidhannoo Oromoo cabsuun duula itti aanu WBO Zoonota biraa irratti banuun Oromiyaa WBO irraa qulqulleessuun Oromiyaa “Free Zone” akka barbaadanitti keessa Socho’an gochuun dhiibbaa naannoo biraa irraa itti dhufu salphisuu kan jedhu dha. Filannoo dhufu fakkeesinee kan darbuu dandeenyu humni kun dura yoo rukutume qofa jechuun lafa taa’eera.
2.Qophiilee akka haala dureetti godhamaa jiran.
– Guutuu Oromiyaatti uummata hiriira baasuun ” Uummati mootummaan akka seera kabachiisu gaafachuu isaa fakkeessuufi duula ta’u booda deeggarsi uummataa akka jiru fakkeessuu
-Loltoota Opireeshinii kana gaggeessan qopheessanii jiru. Loltooti kunis Mooraalee Xollaay, Birshalaqoo fi Bishooftuutti kan leenji’an ta’uu beekameera. Loltooti kun HAO, HAA, Gaardii Repapilikaanii 1,800 ta’an waliin qopheessa yoo jiran RIBis duula kanatti ni hirmaata. Loltooti rukkuttaa Xiyyaaraa fi Helikopteriis bakka barbaachisutti rukkuttaa gageessuuf Bahirdar irraa akka ta’e maddeen odeefannoo ni ibsu.
– Wiirtuuwwaan ajaja waraanaa/Command Centers/ Opireeshinii kun irraa laatamu qopheessuufi gara sanatti humna waraanaa guuranii qopheessuu yoo ta’u bakkeewwan 3 waraanni irraa ka’ee duula gaggeessuuf jedhani adda bahanii jiran kunis,Asoossaa,Gimbii fi Gambeellaa dha.
jaal marroon jaalne wajjiin gaafif deebi waan aja’iba dubate.wari tigraay sibhaatu nagga irrati waan
Gaaffii fi Deebbii Jaal Marroo Amajjii 9, 2021 (Kutaa 1ffaa)
Related


text:
Muddee 22.2015
Jaarsolii fi Dargaggoonni qaroo uummata Oromoo ta’an magaalaa Mandii keessaa uukkaamfaman
Jaarsolii kanneen akka
- Oljirraa Dibaar
- Oljirraa Guutaa
- Miizanaa Gammadaa
Jaarsolii biyyaa umurii 75 olii yeroo ta’an,jimaata darbe mana cabsuun humni tikaa Wayyaanee ukkaamsee achi buuteen isaanii dhabamera
Guyyuma kana Barsiisaa Qananii Geetaanee dargaggoota magaalaa Mandii wajjin qabamee achi buuteen isaanii dhabamee
Yeroo ammaa kana magaalaan Mandii dargaggootii fi jaarsoliin hawaasi kan keessa hin jiraanne ta’uun beekamaadha!


text:
Pope Frances addunyaan seenaa keessaa yeroo akkaan yaaddessaa keessa jirti waan ta’eef United States akkaataa qilleensi itti jijjiiramaa jiru suuta akka jedhu gargaaruuf tarkaanfii akka fudhattu haasaa har’a dhageessisaniin gaafataniiru.
President barack Obamaan Hooggantichi amantii kaatolika Roomaa har’a ganama guyyaa bareedaa yeroo birraatti keellaa White House keessatti simannaa ho’aa godhaniifii jiru. Lammiiwwan Ameerikaa fi uummati addunyaa mara keessa jiran dachee kanaaf kunuunsa gochuuf itti gaafatamni guddaan akka irra jiru itti walii galaniiru.
Presidentichi fi pope Fraaansis lamaanuu sirna simannaa daawwannaa hoogganticha amantii kaatolikii kanaaf qophaa’e irratti haasaa dhageesisaniiru. Haasaa harka walitti rukutuu uummataa kuma 15 ta’u kan keessummoota keellaa White House keessatti afeeramaniin addaan ciciitaa tureen nagaa walii walii isaanii gaafataa turan.
Jamaan simannaaf wal ga’e ka biroon immoo fagoo irraa mul’uu popechaa eeggataa ture. Guyyaa bareedaa Waaqayyo uume attamii ti jechuu dhaan ergaan pope Fraansis kan jaalalaa fi abdii namoota hedduu biyya keenyaa fi naannoo addunyaa jiran jajjabeesse jedhan Obaman.
President obamaan Maanguddoo umurii 78 Popechatti fuula deeffachuu dhaan galateeffataniiru. Gammachuun daawwannaa keessanii kun kan madde qooda isiin akka hoogganaa amantiitti qabdan utuu hin taane akka nama dhuunfaatti amala filatamaa isin qabdan, Garraamummaa, gaarummaa jechootaa fi arjummaa hafuuraa isin qabdaniif jedheen amana jedhan.
Akka ilaalcha Waaqayyootti nuti akka namoota dhuunfaa fi hawaasaatti qabeenyaa, aangoo, bakka jirru ykan beekamuu keenyaan utuu hin taane sagalee isaa keessa kan jiru hiyeeyyii fi yaaduu fi haqaa fi dhaabachuu akkasumas qixxummaa dhabamsiisuu jedhu nu yaadachiistan jedhan Obamaan.
Haasaan Obaamaa baqattoota dachee waraanaan butute irraa baqataa jiran, walabummaa amantii fi itti gaafatama dachee kana kunuunsuuf jiru irratti fuuleffate. Wal abam wal amantaa dhabiinsa kurna hedduu booda tattaaffii Pooppichi Ameerikaa fi Kuubaa walitti fiduuf godhan illee galateeffataniiru.
Walitti bu’iinsa lubbuu galaafatu balaaleffachuuf jechoota jajjabeessu isin dubbataniif galata qabdu kan jedhan Obamaan uummati waraana akka mormuuf rakkoo jriu marii dhaan akka hiikue waamicha gootaniif galatoomaa jedhan.
Obaamaan itti fufuu dhaan uummati walaba ta’uu kan danda’u amantii isaa walabummaan ennaa shaakalu qofa. As United States keessatti nuti walabummaa amantii ni kabajna garuu jedhaan.
Naannoo addunyaa keessaa yeroo kanatti ijoolleen Waaqayyoo kirstiyaanota dabalatee sababaa amantii irratti fuuleffatamee ajjeefamu. Amantoonni bakka sagadaatti akka wal hin geenye dhorkamu, kanneen amantii isaaniif amanaman mana hidhaatti darbamu, manneen sagadaa manca’aa jiru.
Kanaaf walabummaa amantii eeguuf isiin cina dhaabbanna. Uummati martinuu amantii isaanii sodaa fi walabummaa dhaan akka geggeffatan gochuuf cina isaanii ni dhaabbanna.
Pope Fraansis achii as dhufa isaanii jechuun lammii Arjentiinaa kanneen Xaaliyaanii irraa gara Kibba Ameerikaatti godaanan jalqaba haasaa isaanii irratti tuqaniiru. Akka ilma maatii koolu galaatti biyya kana irra hedduun maatii akka Kanaan hundeeffamef keessummaa ta’uu dhufuun koo na gammachiisa. Dhiirotaa fi dubattoota biyya guddiitii kana keessaa tattaaffii hawaasi addunyaa kanneen addunyaa kana keessaa miidhaan irra ga’ee jiru gargaaruuf godhu akka deggertan fedha keessaan akka ta’un gaafadha.
Jijjiirama qilleensaa ilaalchisees haasaa dhageessianiin lammiiwwan Ameerikaa qilleensa naannoo manca’aa jiru ittisuuf tarkaanfii akka fudhatan akkasumas hiyyummaa addunyaa kana keessaa dhabamsiisuuf akka hojjetan waamicha dabarsaniiru.
Jijjiirama qilleensaa dhaloota hegeree qofaaf waan dhiifnu miti jechuu dhaan United States rakko addunyaa furuuf tattaafataa jirti tattaafachuus akka itti fufutu gaafatanii dhuma irrattis Waaqayyo Ameerikaa haa eebbisu jedhan.


text:
Duuli duguugiisa shanyii kan qaccee dhaloota Oromoo fuulleeyfate ammaas bifa haarayaan geggeeyfamaati jira. Weerarri Wayyaaneen karoorsite kuni akeekni saa Oromoo buqqaasanii onafii qubsuma malee hambisuu, idda saa hortee soomalii qubachiisanii lafa Oromoo Soomaaleeysuu dha. Kana dhugoomsuufis humna addaa kan “Liyyuu Pooliis” je’amuufi hidhattoota naannoo Soomaliitu Ona Qumbii fi Mayyuu qubsuma Oromoo Anniyyaa keessatti bobbaafame. Dhimma kanaratti Oduufii ibsa ballaa Obbo Abduljalil Abdella fi Obbo Said Mohamed Ali RSO irraa taasisaan,Himata jirattoni lafa sani Aadde Jaallannee Gammadaa waliin taasisan linkii armaan gadi irra qulucaa dhageefadha. Balaa Wayyaaneen ummata Oromoorratti geggeessaa jirtu dhaabuu fi Oromoos gaaga’amarraa eewaluuf maal gochuu dandeenya?
1. Ilmaan Oromoo biyya qubatanii jiraatanirraa Xalayaa balaaleeffannoo barreessanii gara waajjiroota kanatti aananii erguu: Waajjira Mirga Namoomaa kan Mootummoota Waltahanii (UN Human Rights Office) Amnesty International, Human Rights watch.US President , EU.


text:
Akka Lakkoobsa Itiyoophiyaatti Fulbaana 24, bara 2014 Paartiin Badhaadhinaa Filannoo biyyaaleessaa marsaa 6ffaa geggeessame irratti sagalee Mootummaa isa hundeessissuu argachuun Mana maree bakka bu’oota Uuummataan Mootummaa haaraa hundeessuun isaa ni yaadatama. Mootummaa haaraan hundaa’e kun guyyaa har’aa Ministiroota 22 mana mareef dhiyyeessuun raggaasisee jira.
Dhimma hundeeffama mootummaa kanarratti gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu Fininnee irraa, Obbo Yaasoo Kabbabaa miseensa Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Daawud Ibsaan hoogganamurraa, akkasumas Dr. Zelleqee Temesgeen Mana Maree Federeeshinii Itiyoophiyaatti gorsaa dhimma seeraa, Dirree Dimookiraasii har’aaf haasofsiisee jira. Caqasaa.


text:
Mootummaan Tokkummaa Biyyoolessaa Akka Hundaa’u Gaafanna: Gamtaa Medirek
WAASHINGITAN, DIISII — (voaafaanoromoo)—Gamtaan Medrek wal ga’ii isaa kan dhaabaa 14ffaa ennaa geggeessetti ibsa ejjennoo baaseen irra hedduu kan irratti fuuleffate dhimmootii yeroo kan biyyattii irratti.
Itiyoophiyaa keessatti bulchiinsa demokraatawaa fi jabanaa gad dhaabuuf qabsoowwan geggeessaman tarreessuun kan jalqabe ibsi kun mul’ataa biyyaa kana hojii dhugoomsuutti dhiyaatanii kan turan garuu carraawwan miliqan jedhan yaadachiiseera.
Carraa amma uumame jedhe illee akka hin miliqne yaadachiisa.
Itti fufuu dhaanis kana hojjechuuf paartiin biyya bulchu IHADEG gara fuula duraatti tarkaanfiiwwan fudhachuu qaba jedhe illee ibsu sun tarreessee jira.
Ibsa sana dubbisaan kan dhageessian miseensa paartii Mekerek obbo Wandimmu Ibsaa turan.
Bulchiinsi paartii IHADEG kan hanga ammaatti hiraannaa uummataatiin ala qofaa isaa Itiyoophiyaa bituuf yoo ta’e malee carraan isaa bulchuu fi geggeessuuf akkasumas humni isaa cimaan kan laaffatee fi kana irraan kan ka’es bulchiinsa gaarii fiduu akka dadhabe ofii isaa amanee afaan isaan dhugaa ba’uu irra darbee, rakkoolee hanga ammaatti uumamaniif itti gaafatama waan fudhateef jecha, itti gaafatama fudhate kanas mootummaa tokkummaa biyyoolessaa hundeessuu dhaan carraa gaarii yeroo 4ffaaf dhufe kana akka hin balleessine cimsinee yaadachiisuu dhaan muummichi ministeerichaa ennaa hirbuu seenan haasaa dhageessisan waadaa seenan akka eegan, jechaa fi uummataaf amanamummaa qaban hojii dhaan akka mul’isan MEDREK cimsee yaadachiisa jedha ibsi sun.
Medirek ibsa isaa kanaan IHADEG fi mootummaa waliin mari’achuuf yaada isa dandeessisu bifa galmeen qopheessuu isaa beeksiseera.
Ibsi kun itt fufuu dhaan biyya keenya keessatti bulchiinsi mootummaa gara gara qajeelfama mootummaatti akka jijjirramu gochuuf duwwaa irraa ka’us ta’e ce’umsa battala raawwate hin simatu jedha.
Walumaa gala jijjiirama warraaqsaa hin barbaannu ka jedhe fakkaata ibsi kun. Walumaa gala MEDREK jijjiirama akka dhfu inni barbaaduuf haala mijataa uuma kan jedhee fi jijjiiramoota amma ta’uu qabu jedhe keessaa obbo Wandimmuun dubbisaan dhageessisaniiru.


text:
Itti aanaan pirezidaantiin Tigray Dr Gebretsiyon G/Mikaahel qophii Maqaleetti ulfessan irratti mootummaan federalaa waan hedduun himate.
Ummatii Tirgaay akka jecha Dr Debretsiyoonitti qarooma Itoophiyaaf waan hedudu gumaache,nyaapha biyya alaa irraa dhowwe, mootummaa Dargii ummataan Itoophiyaa waliin tahee gara galchuuf waan jabduu hojajte.
“Tana dhiisanii akka waan Tigraayii fi ummatii isii rakkoo cufaa abbaa taheetti dubbatan,” jedhe.
Qabsoo ummata Tigraayiitiin akka jecha Dr Debretsiyoonitti Itoophiyaa nagaa tolche,hiyyuma baase,nagaa buusee Afrikaa fakkeenna taatee biyya ufiifuu baqataa simattu taate.
Taatullee dhiyoo tana ammoo akka priezdiaantiin Tigaraay jedhetti lafii nagaa dhabee,seerii bade ummatilleen dallanee bulchiinsii dansaalleen dhabe.
“Waan badeef ummata dhiifama gaafannee hujiitit jirraa jedhe itti aanaan pirezidaantii naannoo Tigraay.”
Akka jecha isaatti mootummaan ummata walti naqee hangoo dheereffachuuf hojjachuutti jira.Mootummaa biyya alaatiin wal qarqaaree Tigraay nagaa dhowwuu fedha jedhe.
“Ummatii Tigraay faayidaa biyyaaf baheefuu silaa galataa fi badhaasa argachuu maleeyyuu.” Akka jecha Dr Debretsiyoonitti mootummaan federaalaa ufii biyya nagaa dhowwee abbaa itti haqatu barbaada.
Mootummaan akka Dr Debretsiyoonitti Itoophiyaa fulaa hedduutit waraanaan biyyatti duulee rakkoo fidee nama dhibiitti quba.
Ummata Tigraayi fi Eertiraa ammoo akka jecha isaati ummata nagaaf wal barbaadu.Ganna 45essoo TPLF kana qophii hedduun ulfeessuutti jiran


text:
Dubbi himaan muummicha barreessaa tokkummaa mootummootaa Stéphane Dujarric tuuta oduuf kennanii jiran.
Ibsa isaanii kanaan Itiyoopiyaa ilaalchisuun ibsa kennaniin hojjettoonni gargaarsaa kan ofii keenyaa naannolee baadiyaa keessatti kan geggeessamu sochii bal’aa kan gufachiisu haalli nageenyaa Tigraay keessaa laaffataa fi amansiisaa akka hin ta’in nuuf himaniiru jedhan Dujarric.
Waaltaa namoonni yeroof keessa tursiisan kan Meqelee dhiphoo ta’e keessatti COVID-19 argamuun gabaasamee jira. weerarri guddaan yoo ka’e bakki ga’aan hin jiru jedhan.
Oxygyn dabalatee dawaalee fi meeshaaleen wal’aansa fayyaa akkasumas boba’aa tajaajila ambulaansiif barbaachisan Shiree keessaa rakkoo eegumsa fayyaa uumaniiru jedhan.
RakkooLeen kun jiratan iyyuu michoonni gargaarsa namoomaa Tigraay keessaa kanneen gargaarsa barbaadan mara dhaqqabuuf yaalaa jiran. Hamma Ebla 29tti mootummaa fi sagantaan nyaata addunyaa WFPn midhaan metric toni 19,000 uummata aanaalee 35 keessa kan jiru uummata miliyoona 1.1 raabsamee jira. Torban darbe naannoo Tigraay kibbaa gama bahaa godinaa Samiree fi magaalaa Gijet-tti gareen gargaarsa namoomaa ergamuu dhaan, midhaan nyaataa gargaarsa, nyaata madaalamaa fi meeshaalee kan nyaataa hin taane raabsee jira. kilinikiin eegumsa fayyaa kan yeroo Hospitaala Samiree kan hojii dhaabe keessatti hundeessamee jira.
Hospitaalonni lama kan Addirgraatii fi Axum keessaa lama haleellaalee saala irratti hundaa’e irraa kan hafaniif tajaajila qoor qalbii kennaa jiran. Itti dabaluu dhaanis michoota keenya waliin ta’uu dhaan dhaa naannoo baadiyyaa keessa kanneen jiran hospitaalota 8f keellaalee eegumsa fayyaa sadiif meeshaa wal’aansa eegumsa hormaataaf 19 raabsanii jiran jedhan.
Hojjettoonni itti dabalaa fi deggersi maallaqaa akkasumas daandiin amansiisaa ta’e naannoo sana keessatti sadarkaa barbaachisuun dhaqqabuuf haalli amansiisaan akka jiraatu waahiloonni keenya akeekkachiisaniiru jedhan dubbi himaan muummicha barreessaa tokkoummaa mootummootaa Stephen Dujaric.


text:
Damee Booruun
Gurrandala 1974 fi Gurrandala 2018 jidduu waggaa afurtamii afur keessatti mootota Habashaa sadii wal jalaa booda akka mataan halayyaa seenaa jiran agarra.” Gamni orma irraa barata, gowwaan immoo ofii irraa iyyuu hin baratu” akuma jedhan tokko tokkoon isaanii seenaa fokkataa fi yakkama fudhatanii gara boola isaanii seenaa jiru. Maxxansaa gabaaduu kana keessatti seenaa mootota kana xinxaluuf bakkaa fi yaroo hin qabu. Haa tahu male bara lammeen olitti kaase kana wal bukkee kaaseen ilaaluu yaala.
Bara kudha saglii fi jaatamaa fi torbaatamaan keessa sochiin bartoota Itopiyaa haala cimaan gageefamaa ture. Sababa kanaan Mootumaan Haaiyle Selaasee bartoota ajjeessuu , hidhuu fi dararuu irraa booda hin jenne. Garuu Gurrandhla 1974 sochiin bartootaa fincila uummataan wal qabatee didaan jabaachuuirraa kan ka’e prime minister namni ture Akiluu Habteweld aangoo irraa darbame. Mootummaan Haayile Selaase namicha barnoota guddaa qaba jedhamee beekamu Indaalkaachew Mekoonin prime minister haaraa godhee mude.
Indaalkaachewnis namoota bebbeekama tahan warra akka Obbo Bulchaa Damaksaafaa biyyaa Ameerikaa irraa waamee kabinee haaraa qopheefate. Didaan uummataa garuu itti caalaa deeme. Rakinni guddaan bara sana jiru lafan wajjin wal qabataa dha. Bara Mootummaa Haayile Silaasee kan saamamuu danda’u lafa malee waan biraa hin jiru. Akka hara’a kana qabeenyi horii, warshaa, albuudaa fi investment hin turre. Kanaafuu sirnichi Sirna Abbaa Lafaa jedhamee beekama. Lafni biyyaa sana keessa jiru hunduu warra abbaa lafaan dhunfatamee jira. Biyyaa sana keessatti dhugaa, seeraa fi heera kan qabu warra abbaa lafaa qofa. Harka kennaa malee dhimmi raawwatamuu danda’u tokko iyyuu hin jiru.
Qotee bulaa lafa wajjin gurguruu fi lafa irraa buqisaanii darbuun hojii warra abbaa lafaa ti. Uummatni bal’aan hiyyeessa tahe dararame. Beelli namoota milliyoona hedduun lakkawwamu yaroo fixxu warri mootumaa irra jiru dhima isaanii hin ture. Haalli kun uummataa fi sirna mootummaa kanaa dugdaa fi garaa godhe.
Fincila Gurrandala 1974 adda duran kan bartoota wajjin dhaabbate uummata Finfinnee keessa jiraatu ture. Uummatni kutaa biyya Itopiyaa keessa jiru hunduu wal jalaa booda didaa kana keessaa qooda fudhachuun fincilli biyyaa guutuutti akka dagaagu tahe. Dhuma irratti poolisonni bartoota tumaa turanii fi humni waraanaa uummata wajjin dhaabachuun fincilli uummata akka gulantaa ol aanatti tarkaanfatu godhe.
Furmaanni barbaachisu jijjirama sirnaa mootumaa malee jijjirama namaa hin ture. Sirna tortore hundeedhaa buqqisanii gatuu malee nama itti giddaruun hiikaa hin tahne. Indalkaachoon amma aangoo yaroof qabate irraa darbamuutti , “maaloo afuuraa naa keennaa, waan hunda na qajeelcha” jedhee galgalaa fi ganama uummata kadhachaa ture. Uuummtnis namaumaa isaa jibbee utuu hin taane rakkina biyyi sana keessa jiru hiikuuf akka dandeetti hin qabaannne waan hubateef fincila didaa mootummaa itti mudde.
Utuu rasaasni tokko hin dhukanii Mootumaan Haayile Selaassee mataan gombifame. Indaalkachewn mootummaa haaraa fudhatee cubuu guddaa dalguuf ayyaana yaroo haa dhabu malee mootummicha kufaatii jalaa olshuuf fedhii guddaa akka qabu agrsiiseera. Gaafa warri Mootummaa Haayile Selaasee keessatti yakka guddaa hojjetan du’aan adabaman Akililuu Habteweld fi Indalkaachew Mokoonnin guyyaa tokko nama jatama wajjin ajjefamanii boola tokko itti oowalaman. Lachuu Mootummaa Haayile Silaases kufaatii irraa hin olshine. Ofis gaaga’ama kana fakkaatu irraa ooluu hin dandeenye.
Seenaa kana hundaa warri akka Abaayee Xehayi hinuma beeku . Garuu har’a aagoon isaan macheessee , sooromuun isaan raatesse , of tuullumaan bokokkanii xaaxa’uuf waan jedhenii kan darbe miti kan keessa jiran iyyuu hubachuuf rakkina akka qaban agara. Naannoon hundi wal qixa guddachuuf reenfa Abaayee Xahayi irra tarkanfatamuu qaba. Barbaanan EPRDF illee ni maca’a malee naannoon hundi wal qixxa guddachuu hin qabu jedheenama dhaadatu dha.
Fincilli uummata Gurrandala 2018 seenaa mootummaa Itophiyyaa keessatti yaroo lamaffaa prime minister aangoo irraa darbee jira. Obbo Hayilemariyam Dasalegni ergaa TPLF deemuu malee aangoo tokko illee akka hin qabne nama hundatu beeka. Kanaafuu guyyaa tokko uummatni akka inni aangoo gad dhiisu gaafatee hin beeku. Ofiif iyyuu aangoo hin qabne maal gad dhiisuu danda’a? Prime minisreeumaa isaa kan irraa molqe TPLF. Ajaja TPLF fudhatee waan ishee dubadhu jette dubbachuuf dirqamee fedhii koon aangoo gad dhiiseera jedhee himate.
Akkuma Mootumaa Haayile Selaasse sana prime minister haaraa yoo muddatte yaroo bitchuun ni danda’ama laataa jette akka TPLF wixxifachaa jirtu ni agarra. Keessattu OPDO keessaa nama tokko yoo prime minister gootee Fincila Didaa Garbummaa Uummata Oromoon gaggeefaamaa jiru bakka jirutti akka dhaabdu abjuun itti mul’ata. OPDOn diaspora Obbo Lammaa Magarsaa fi Dr. Abyi Ahmad kaadhimaa godhaniif dhiyyeefachaa jiru. Akkuma Indalkachew Mokoonon TPLF wajjin boola tokkotti awwaalamuuf yoo tahe malee prime minister kamuu TPLFf umurii dabaluu akka hin dandeenye jala muree isaan hubachiisuun fedha.
TPLF ijaarsa faashitii kan dhiiga dhalamaa dhugee jiratu. Haammeenya dhala namaa irratti ni hojjetamaa jedhamee yaadamuu kan hin danddenye uummata dhalagu. Ija namaa baasuu, gurra namaa kutuu , qeensa namaa buqqisuu , ilmoo dhiiraa kolaasuu , dubartii gamtaan gudeeduun hojii isaanii. Abbaa barbaadan tumuu, hidhuu, waxxaluu fi ajjeessuun harka isaanii keessa jira. Daa’ima, jaarsa , jaartii fi dubartii ulfaaf naasuu hin qaban. Jarri kun nama irraa dhalatan jechuu nama shakisiisa. Bineensi iyyuu yoo nama bare garaa namaa laafa.
Nama TPLF wajjin dhaabbatuu fi wajjin hojjetu miti namni TPLF dhabamsiisuu irratti hin hojjenne iyyuu fara uummata hundaa ti. Impaayera Itophiyyaa keessatti uummata gamtaan TPLF hin fixxinne hin jiru. Dhiiga Uummata Ogaden, Gambeelaa, Sidamaa, Geda’o, Koonso, Amharaa fi Oromoon harka dhiqatee jirti. Ammas caalatti dhiiga uummata keenyaa dhangalaasuuf of qophii guddaa qabdi. Uuummtni hunduu waliin dhaabbannee diina Waaqnii fi Lafi jibbe kana of irraa kaasuu qabna. Yoo deebitee bayyaannatee balaa’aa takkaa agarree fi dhageenyee hin beekne nu irraan gahuuf deemti. Uummatni gamtaan irree tokkoon ka’ee waraanni moo’u tokko illee biyya lafaa irraa hin jiru. Ykn afaan keenya qabannee bitamuu ykn of irraa muxuxxifnee darbuun yaroon isaa amma.
Namootni buggeen odduu malee waan tahu tokko illee beekne nama tokko irrattis tahe uummata irratti gaagama barbaachisaa hin taane waan fidduu danda’u haasa’u. Yaroo kana keessatti maaliif namni Oromoo tokko hojii TPLF hojjechuuf jedhee lubbuu isaa dabarsee akka kennu tilmaama? Prime misiter kudha shan wal jalaa boodaa haa muudamu Fincilli Xumura Garbummaa amma TPLF angoo irra darbu hin dhaabbatu. Warri TPLF baraaruuf jedhee muudama ishee fudhatu akka ishee wajjin boola tokko itti awwalamuu bareechee beekuu qaba.
Bara kana uummatni Finfinnee keessa jiraatu sodaaf haa tahu jalalaaf TPLF marxxifatee taa’aa jiraachuun uummata itti marsee jiru akka garaa hameessaa jiru dagachuu hin qabu. Gaaf tokko uummatni Finfnnee marsee jiru kun Ibsaa, bishaanii fi midhaan yoo irraa kute TPLF wajjin daaraa araabuuf akka deeman hubachuun ni baraachisa. Uummatni Mootummaa Haayile Selaasee aangoo irraa darbuu irratti seenaa guddaa qabu maaliif akka mootummaa nama nyaataa Wayaanee kana ammatee akka taa’u namaaf hin galu. Fincila uummata irraa qooda fudhachuun kan qabamuu yaroon isaa amma akka tahe wal yaadachiisuun hin badu.
Gadaan Gadaa Bilisumaa TI!
Injifannoo Ummata Oromoof!


text: jalatti Argaman keessatti lagannaan gabayaa itti fufeeti jira Qobbootti Lagannaan gabaa roga hundaan godhamaa kan jiru yoo ta’uu wayyaanen daldaltoota walitti qabdee dirqamaan gara hojii keessanii akka deebitan jettee doorsisaa jirti.daldaltoonnis gibirri humnaa ol nutti fe’ame kan doorsisa kamuu kan nu sodaachisuu miti.nuti waan waggaa kudhanitti dalagannee hin arganne waggaa tokkotti mootummaadhaaf kaffaluu maaltu fide osoo hin hojjanne jiraachuu ni dandeenya jechuun ergamtoota wayyaanee ufirraa oofaniiti jiru.


text:
Oromo News 05/10/2021
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Lakkoofsi nama Covid-19 qabamu State Siouxland sadiin keessati gad xiqqaatu jira.
Deparmantiin mana fayyaa Iowa akka mullisutti namni haarawa sababa Covid-19 due kan hin jirre yoo tau namni haarawa qabame ammoo 100 ol dha. Woodbury County keessati namni haarawa qabame akka hin jirre himan.
Woodbury County keessati qorannoo bulti 14 keessati godhame parsantii dhaan yoo kaahamu 3.3% akka tae himan, akka state guututi gimmaasha isaa akka gad xiqqaa tae himan. Sioux City keessati namni corona virus qabame saddeet yaalamu jiran. Waliigalatti namni Woodbury County keessati due 228 yoo tau namni 82 Dakota County keessati namni haarawa 9 ammoo har’a dabalame jira fi qoranno bulti 7 godhame irrati 3% dha. Nebraska ammo guyyaadhan namni 186 kan qabamuudha.
Kuni kanumaan osoo jiru, South Dakota keessati namni qabamu gad xiqqaata deemu dhufee jira, namni tokko kan due fi namni haarawa qabame 77 dha.
Iowa federal government jalatti $billion 1.5 state corona virus midhaman qarqaarudhaf kan argatteedha. Wayta dhukuba dalagaadhan bade bakkati deebisuuf tax irrati galii baaye gad xiqqaate guutudhaf kan kennamedha.
Nebraska $billion 1 kan argattu ta’a.
Lakkoofsi jiraattoota Nebraska umriin isaani guddaa tae qixxeen isaani talaali corona virus kan fudhtani iran akka tae kan mullisuudha. Talaali million 1.5 tae nama umriin isaa 16 fi sanii ol tae hundaayu kenname akka jiru himan. Talaali kennuu biyyati guututti kan mullisu yoo tau garuu wayta duraa irra talali kana fudhachuun xiqaata dhufu jira.


text:
Guraandhala 24/2016 Godina Kibbaa Dhihaa Oromiyaa Godinaalee Iluu Abbaa Booraa fi Jimmaa Keessatti warraaqsii Biyyoolessaa Oromiyaa #FXG’n Guraandhala 23/2016 Irraa eegaluun bifa qindaa’een gaggeeffamuun mootummaa wayyaanee rifaasiisaa fi yaaddeessa kan jiru warraaqsaa waliigalaa Oromiyaa Godinoota cufa qabatee jiru kanadha. Guyyaa kaleessaa sagalee guddaan Jimmaa #ShabeeSomboo keessatti warraaqsii egaale har’as itti fufe jira.
Guyyaa har’a 24/2016 Godina Iluu Abbaa Booraa Magaalaa Baddalee keessatti gootota Barattooota oromoo Manneen Barnootaa Sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaan FXG’n finiina jira. warraaqsii Godina Kibba Dhihaa Oromiyaa keessatti Eegalee kun Aanota godina Jimmaa fi godina iluu Abbaa Booraa Cufaa keessatti jabaatee kan itti fufu ta’uu maddeen kenya ibsaniru.. Qabsoon itti fufa garboomsaan ni kufa!!


text:
Ameerikaan “Mootummaan Miyaanmaar Muslimoota Rohingiyaa Irratti Duguuggaa sanyii raawwataa jira” jechuun labsite.
Mootummaan Ameerikaa ibsa Roobii kaleessaa baase kanaan , dararaan Muslimoota Rohiingiyaa irratti adeemsifamaa jiru duguuggaa sanyii akka ta’e labsuun, qondaaltota waraanaa badii kana keessaa harka qaban irratti tarkaanfii kan fudhatu tahuu akeekkachiise.
Ministeerri haajaa alaa Ameerikaa Riiks Tiilarsan akka jedhetti, “mootummaan Ameerikaa ragaalee argate hundaa ofegannoo cimaan eega qoratee booda, dararaan waraana Miyanmaari fi hidhattoota Budhaatiin Muslimoota Rohingiyaa irratti geggeeffamaa jiru, duguuggaa sanyii kan ofkeessatti hammate tahuu mirkanaayee jira” jechuun ibse.
Mr Tiilarsan ibsa isaa kanaan akka jedhetti, ogeeyyiin idil addunyaa dararaa Muslimoota Rohingiyaa irratti raawwatame akka qorataniif, Mootummaan Miyanmaar akka hayyamu Ameerikaan kan gaafatte tahuu ibsuudhaan, dabalatanis Yunaayitid Isteet hoggantoota waraana Miyanmaar irratti qoqqobbi kayuudhaaf kan qorataa jirtu tahuu ibse. Haata’u malee mootummaa Miyaanmaar guutuu irra qooqqobbii kayuuf karoora kan hinqabne tahuu ibse.
Dhaabbileen mirga namoomaa labsii Ameerikaa kana ilaalchisee, “Mootummaan Ameerikaa caldheensa yeroo dheeraa booda labsi kana basuun sirrii tahus, ammas tarkaanfii cimaa fudhachuu qaba” jechaa jiru.
Muslimoonni Rohingiya 600,000 ol tahan dararaa waraana Miyanmaar jalaa qeyee isaanii irraa buqqa’anii Baangilaadiish keessa kan qubatan yoo tahu, namoonni kuma hedduun lakkaawaman ammoo kan ajjeeffaman tahuu gabaasni mootummoota gamtoomanii ni mul’isa.


text:
Poolisiin Oromiyaa lakkoofsi namoota ajjeefamanii 166 ol tahuu beeksise
Ajjeechaa Artist Haacaaluu Hundeessaa irratti raawwatame hordofuun mormii magaaloota godinaalee Oromiyaatti ka’en, yoo diqqaate namoonni 166 Oromiyaa fi magaalaa Finfinnee irraa ajjeefamuu koomishiinii poolisii Oromiyaa beeksise.
Itti aanaan hogganaa Koomishiinii poolisii Oromiyaa Koomishinar Girmaa Galaan ibsa miidiyaalee biyya keessaatiif g sabtii har’aa keennen “naannichaatti ummata irraa namoonni 145, akkasumas qaamoolee nageenyaa irraa immoo namoonni 11, akkasumas namoonni 10 immoo magaalaa Finfinnee irraa ajjeefamanii jiru” jedhe.
Itti idaa’uunis namoonni 167 madaawuu fi namoonni 1,084 to’atamuu, Akkasumas yeroo ammaatti iddoowwaan jeequmsi turan tasgabbaa’uu ibse.


text:
kamal-haasan 20 karsts un sexy attēlu
Sports HOLLYWOOD izveidot jaunu galeriju
kamal-haasan
0 tāpat
kamal-haasan
0 tāpat
kamal-haasan
0 tāpat
kamal-haasan
0 tāpat
kamal-haasan
0 tāpat
kamal-haasan
0 tāpat
kamal-haasan
0 tāpat
kamal-haasan
0 tāpat
kamal-haasan
0 tāpat
kamal-haasan
0 tāpat
kamal-haasan
0 tāpat
GDPR Compliance
kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan كمال_حسن kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan কমল_হাসান kamal-haasan kamal-haasan 卡馬爾哈森 kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan ಕಮಲ್_ಹಾಸನ್ kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Hassan_(pelakon) കമലഹാസൻ kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Hassan kamal-haasan kamal-haasan KaMaл_XacaH kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan கமல்ஹாசன் కమల్_హాసన్ kamal-haasan Kamal_Haasan KaMaл_XacaH کمل_ہاسن kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan


text:
Uummatoonni Oromiyaa fi Somaaaliyaa hariiroo isaanii daran cimsachuu fi jijjiirama jalqabame fuul-dura tarkaanfachiisuuf gargaara ka jedhame – waltajjiin marii gidduu kana akka banamu, itti-gaafatamaan dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Adimaasuu Daamxoo Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran.
Naannooleen lameen lammiwwan manaa fi qehee ofii irraa buqqa’anii fi rakkoolee isaanii sanatti hidhataniif furmaata waaraa fiduuf hooggansi gam-lameenii kan walitti dhiheenyaan hojjetaa jiran tahuu dubbatan.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Hospitaala Fiichee keessatti Afaan Oromoon tajaajilamuun dhorkamuu
Hospitaalli Fiichee erga Yuunvarsitii Salaalee jala galfamee as, tajaajilli yaala fayyaa hospitaalicha keessatti tajaajilamtootaaf kennamu Afaan Amaaraan malee Afaan Oromoon akka hin kennamneef shirri qaama hooggansaan xaxamu daran hammaachaa dhufuun, yeroo ammaatti Hawaasni Oromoo bakkasii Afaan Amaaraan akka dhibee ofii himatuu fi tajaajila fayyaa argatu taasifamuun, rakkoo hamtuu mudachaa jiraachuu.
Namoonni adeemsa PP qeeqan hidhamuun qabeenyi isaanii saamamuu
Hojjettooni mootummaa, kanneen kora Magaalaa Gimbii keessatti taa'ame irratti, adeemsaa fi hojii Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa (PP) qeeqan, battalumatti hidhamuun qabeenyi isaanii saamamaa fi mancaafamaa jiraachuu.
Hammaachuu saamicha qabeenyaa fi, dararaa fi ajjeechaa
Dararaa fi ajjeechaan, akkasumas, saamichi qabeenyaa Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa kanneen onootaa fi gandeen baadiyyaa keessatti, haleellaa WBO irraa hafanii, gara magaalota aanaatti dheessaniin Uummata Oromoo magaalota keessa jiraatan irratti, kutaalee Oromiyaa adda addaa keessatti raawwatamu daran hammaatee jiraachuu.


text:
Ministaroota miseensota kaabinee 28 keessaa 18 bakkuma jiranitti kan itti fufan yokaan hojii biraatti itti gaafatama wal fakkaataaf ka muudaman tahuun beekamee jira. Muudama kaabinee kana keessatti jijjiirraan guddaan akka hin mul’atiin ka dubbatan hoogganoonni paartiilee mormtootaa garuu, “jijjiirraa kaabinee otuu hin taane, gaaffii uummatni biyyattii dheessaa jiruuf ka deebii qabatamaa kennuu fi jijjiirama fidu, marii paartiilee hunda hirmaachise eegaa jirra” jedhu.
Tajaajiila kennamuu qabu hanqisuun uummata mufachisuunii fi gochaa malaammaaltummaa kan irra darbamuu hin dandeenye sarara diimaa tahuu hubachiisuun muudama kana mirkaneessina, jedhan Dr. Abiyyi.
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed, eega itti-gaafatamaa hojii kanatti dhufanii, torban sadi’ii booda, taayitaatti muuduu fi taayitaa irraa kaasuu kaabine isa jalqabaa kana geggeessuu isaanii ti. Muummichi-ministaraa Abiyyi, miseensota paarlamaaf akka ibsanitti, muudaa fi taayitaa irraa kaasuun miseensota kaabinee kun, hojii gamaaggamaa mootummaa fi ADWUIn geggeessan irratti hundaa’uudhaan ka raaw’atame.
Sababaan lammataa immoo, hirmaannaa dubartootaa mirkaneessuun barbaachisaa waan taheef tahuu dubbatan. Muuda ministaroota kaabinee isaanii kana ennaa raggaasisanitti, aangawoonni muudaman kun – yeroo hojii irra turanitti kan irra cehuun irra hin jirre sararri diimaan jiraachuu hubachiisanii jiran. Rakkoo tajaajila hojii fi malaammaltummaa.
“Kanneen irra cehuun hin danda’amne – dhimmoota ijoo tahan lama tu jira. Tokkoffaa, isa uummatni mootummaa irratti mufannaa dhiheessu – dhimma kenninsa tajaajilaa ilaalchisee, kenninsa tajaajila jijjiiruun dirqamaa fi sarara diimaa tahuun fedha. Uummatni tajaajila addaa hin gaafatu. Akka Warqee hafnuuf hin gaafatu. Waraqaa eenyummaa baafachuuf, horii dabalataa baasuu kan isa hin barbaachisne, firaa bilbilsiisuu kan hin barbaachisne - lammii biyyaa tahuu barbaada. Kana mirkaneessuu, kanneen mudaman irraas, kanneen taayitaa isaanii itti fufan irraas mootummaan ka barbaadu tahuu hubachiisuun fedha. Lammaffaan kan akka sarara diimaatti ilaalamu, wal-ijaaruun ka geggeessamuu fi otuu wal hin ijaariin ka geggeessamu – dhimma malaammaltummaa ti. Ofii keenyaa itti hirmaachuu dhabuu qofa otuu hin taane, haalawwan, yeroo, maallaqaa fi qabeenyaa barbadeessan kana irratti hordoffii cimaa geggeessamu hoogganuun dirqama tahauu hubachiisuun fedha” jedhan – Dr. Abiyyi.
Akka muudamaa fi jijjiirraa kanaatti,
- Obbo Shifarraw Shigguxee – ministara qonnaa fi qabeenyaa baayladaa,
- Obbo Siraaj Fageessaa – ministara geejjibaa,
- Dr. Hiruut W/Maariyaam – ministara dhimma hojjetootaa fi hawaasummaa,
- Ambaasadder Teshoomee Toogaa – ministara dhaabbatootaa misoomaa mootummaa,
- Obbo Umarr Huseen – sadarkaa ministaraatti, daarektara ol’aanaa abbaa-taayitaa galiiwwanii fi gumrukii,
- Aadde Ubaa Mohammed – ministara quunnamtii fi odeeffannoo,
- Dr. Ambaachew Mekonnin – Ministara Industrii,
- Obbo Mootummaa Maqaasaa – Ministara Ittisaa,
- Aadde Fooziyaa Amiin – Ministara Aadaa fi Tuuriizimii,
- Obbo Ahimed Shidee – Ministara Itti-gaafatamaa waajira dhimmoota koomiyunikeeshinii mootummaa,
- Obbo Shaanxiraar Abbaay – ministara misooma magaalaa fi manneenii,
- Obbo Mellesee Alamuu – Ministara Albuudaa fi Inerjii
- Obbo Birhaanuu Tseggaayee – Abbaa-alangaa muummicha,
- Aadde Yaalem Tseggaayee – ministara dubartootaa fi daa’immanii,
- Obbo Melaakuu Aallebel – Ministara daldalaa fi
- Dr. Amiir Amaan – ministara fayyaa ta’uun muudamanii jiran. -
Ministaroota digdamii saddeet keessaa 12 hojii isaanii duraan itti-fufuun isaanis beekamee jira. Walumaa-galatti, muummichi-ministaraa biyyattii, ministaroota ja’a iddoo isaanii jijjiiruun, ministaroota 10 immoo haarawa muuduudhaan, har’a mana-maree bakka-bu’ootaatti dhiheessanii raggaasisan.
Gama biraatiin, muummichi-ministaraa – Dr. Abiyyi Ahimed, itti-gaafatamtoota hojii mootummaa federaalaa sagal muuduu isaaniis maddeen-oduu mootummicha beeksisanii jiran.
Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
ONN: Asoosaa:Ummanni Oromoo magaalaa Asoosaa keessa jiraatu guyyaa har’aa ganama sa’atii 9 AM irraa kaasee ajjeechaan irratti raawwatamaa akka jiruu
ONN: Asoosaa, Waxabajjii 27, 2018
==========
Ummanni Oromoo magaalaa Asoosaa keessa jiraatu guyyaa har’aa ganama sa’atii 9 AM irraa kaasee ajjeechaan irratti raawwatamaa akka jiruu fi birmannaan tokkollee akka godhamaafii hin jirre gabaasni achirraa ba’u ni addeessa. Namoonni Oromoo hojii dhuunfaa fi mootummaatiin achi jiraatan mana kireeffatan keessaa gadi baanaan akka itti duulamu dubbatu jiraattonni. Waraanni Federaalaas Liyyuu Hayilii naannoo 6 waliin ta’uun ummata Oromoo irratti duulaa akka jiranii fi shira dalagamu kana keessaa hooggantoota TPLF naannoo sanatti horii dhangalaasaa jiran kanneen akka Abbaayi Xaayyee faa akka harka keessaa qaban jiraattonni ibsaniiru. Ummanni Oromoo bal’aan nuuf dirmadhaa jedhu.
Hordoftoota keenyaa haala naannoo kanatti ta’aa jiru jala buunee kan isinii gabaafnu ta’a
via: Oromia News Network-ONN
Oduun gara Beenishaangul irraa dhufaa jirtu yaaddesituudha. Akka himamaa jirutti gareen ‘Waraabeyyii Guyyaa’ saba Bartaa jedhamu qabachuun naannoo san jeequutti jiru. Erga kaleessaa kaasee magaalaan Asoosaa jeequnsa keessa jiraachuutu himama. Hanga ammaatti lubbuun nama 3 wareegamuunis dubbatamaa jira. Kan madaa’anis hedduudha jedhu. Sababa kanaaf, lammiiwwan keenya naannoo 6 jiran of eeggannoon akka socho’an jiraattotni naannichaa dhaamaa jiru.
#Asoosaa: “Abbayi Tsehaye Naannoo Beenishangul Magaalaa Asoosaa dhufee ture Hoteela Wayyaanee kan ta’e Hoteela Blendana jedhamu ture.
Abbaan qabeenyaa Hoteelichaa Gabree jedhama. Achi taa’eetu qarshii ramadee sabaa fi sablammii walitti naqaa ture.Lafti Tongo jedhamtu bakka Oromoon lama itti ajjeefaman daangaa Sudan irra jirti.Wayyaaneetu qotata.Akkuma Cinaaqsan,Tongoonis lafa tarsiimoo waliitti bu’insa uumuudhaaf xiyyeeffannaa wayyaanootaa jala jirtudha.Waraabeessoonni TPLF isa dhumaaf maraataa jiran. Uummanni Oromoo fi sabaaf sablammoonni biyyaattii shira diinoota dhiiga namaa xuxuu baran kanaa hordofee saaxiluun umuriin isaanii saffisaan akka gabaabbatu gochuu qabaan.Dhaamsa kana gurra uummataatiin nuuf gaha.”
Having failed to throw the Southern region into full scale communal war, TPLF old guards have moved to Benishangul. The state’s capital has been in chaos the last couple of days. Guess who was there last week? None other than the evil Abay Tsehaye!
Asossa kanaa fakkatii torbee darbee abban xaaiyee achii turee rakkoo kanafii kan itti gafatamuu issa
የአሦሳው ብጥብጥ ከቁጥጥር ውጭ ሆኗል።
ኦሮሚያ ክልል ውስጥ የታገዱ በርታዎች አልተለቀቁም በሚል በሌላው ማኅበረሰብ ላይ ጥቃት ተከፍቷል። ሕዝቡም አጸፋ መስጠት በመጀመሩ መከላከያ ካልገባ የአዋሳው እልቂት መደገሙ አይቀርም።
Uummanni kun misoomaaf fiiga miti. Wal ajjeesuuf diinaan bobbaafaman. Kan isaan bobbaase immoo warreen kassaran kana.
Amma humna kana gara tasgabbiitti jijjiiruuf tooftaalee muraasa fayyadamuu barbaachisa:
1. Mirgi bakkaa bakkatti socho’uu lammiilee akkuma eegametti ta’ee jaarsoliin qarshii ramaduun sabaaf Sablammii walitti buusuuf bakkaa bakkatti socho’aa jiran akka hordofaman taasisuu
2. Walga’ii qaamni mootummaa hin beekne bakka dhokataatti gaggeessuu dhiisuu. Fkn, samoona darbe Abay Xaayeen Asoosaatti garee lola kana qindeessu ijaaree akka dhufe mallattoo hedduun mul’ataa jira.
3. Qarshii miiliyoonaan maqaa nama tokkoon baankota irraa ba’an yeroof dhorkuu
4. Jaarsota soorama ba’aniifi caasaa isaan dur uummatan itti dhiyeenyaan eeguu. Seera cabsanii yoo argaman hatattamaan to’annaa jala galchuu.
5. Walumaa galatti sosocho’insa namoota dhuunfaa fi qarshii baankota keessatti taasifamu adaba itti gochuu barbaachisa.
Via: Kuma Bekele
TPLF’s top man Abay Tsehaye was in Asosa, Bamboo hotel, on 15th of June, meeting some sellout security agents. He was apparently planning and coordinating the violence unfolding in Assosa now. He should be held accountable for what’s happening in Assosa.
In Asosa, there was attack on what the indigenous people call ”highlanders” today, yesterday and the day before. The attackers are indigenous Berta (Bertha) youth. It is so concerning that ”highlanders” are today fighting back and may driving out the entire indigenous people (who are minority) from the town. The police is hopeless, they are doing almost nothing.
Asosa was once ruled by OLF. Oromos have been in Asosa, Metekel and Wenbera since at least 1720s. They were/are part of larger Gadaa confederacy of Maccaa. So labelling Oromos in Benishangul as “highlanders” or “recent settlers” is not correct. Oromo is indigenous to Benishangul.
via: Biyya Oromiyaa
We really need a truth and reconciliation type of a process to heal our wounds and get to the bottom of all of this horror! Such pain and suffering cannot heal on its own!


text:
Humnoonni Iraaq magaalaa Hawija harka IS jalaa baasuu isaanii muummichi ministeeraa biyyattii beeksisan.
Haider al-Abadi injifannoo kana kan labsan hoogganaa Ferensaay Emmanuel Macron waliin ta’uu dhaan paaris keessatti tuuta oduuf ibsa kennaniin yoo ta’u injifanoon kun Iraaq qofaaf utu hin taane guutummaa biyya lafaaf jedhan.
Loltoonni Iraaq kanneen mootummaa USn deggeraman garee jajjabee warra Shiyaa Iraaniin deggeramu waliin ta’uu dhaan duula Fulbaana 21 jalqabame Hawija irratti geggeessan.
Ajajaa waraanaa humnoota wal taatota Iraq Lt. Gen. Paul Funk humnoonni Iraaq magaalattii to’achuu isaaniif galateeffataniiru. Gootummaa fi ogumaan diina hamaa kanatti duulatan jedhan.
Gamtaan wal taatotaa akka jedhetti lolli sun guyyoota 14 kan fudhate ennaa ta’u shororkeessonni kuma tokko ta’an harka.


text:
Keniyaa keessatti bara darbee filannoo gaggeeffame waliin wal qabatee lakkoobsi namoota du’anii 100 ka caaluu ta’u gareen mirga dhala namaaf falmu Hiyumaan Raaytis Waach gabaasee jira.
Gareen kunii fi kanneen biroon kabajamuu mirga dhala namaaf falman akka jedhanti namoonni kun irra jireessi isaanii polisotaan ajjefaman.
Maatiin namoota ajjeefaman kanaa murtiin haqaa akka kennamuuf kan gaafataa jiran ta’uus garu gaaffiin keenya kun dhageettii ni argata ta’e hin beeknu jedhu.
Bitooteessa 9 bara 2018 prezidaant Uhuruu Keenyaattaa fi hogganaan mormituu Raa’ilaa Odinagaa harka wal qabuun fedhii biyyatti irratti hirkachuun adda addummaa keenya irratti hojjanna jedhanii turan.


text:
Kan mana hidhaa jiran, dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo – Dr. Marararaa Guddinaa har’a masaa afuraffaaf mana-murtiitti dhihaatanii, seeraan himannaan itti banamee jira. Akka Abukaatoon Dr. Mararaa Obbo Wandimmuu Ibsaa jedhanitti, galmee Dr. Mararaa irratti kanneen himatamaan ka biroon, hoogganaa Arbenyooch-Ginbot 7 – Dr. Birhaanuu Naggaa, Daarectara Ol’aanaa OMN, Obbo Jawaar Mohaammad, Dhaabbatoota Televiisiyoonaa ESAT fi OMN ta’uun beekamee jira.
Himannaan Dr. Mararaa irratti dhihaateef kanneen akka ragaatti kennaman, haasawa isaan walga’ii Waldaa Qorannoo Oromoo irratti godhan, xalayaalee fi ii-meelii isaan waggoota afuran dabraniif namoota fi dhaabota adda addaa wajjiin wal-jijjiiranii fi ka biroo akka tahe ka dubbatan – Obbo Wandimmuun, sanas tahe himannaalee sana keessa shororkeessummaan akka hin jirre beeksisanii jiran.
Obbo Jawaarii fi OMN, akkasumas, Dr. Birhaanuu fi ESAT irratti garuu, addatti, himannaan shororkeessummaa dhihaatee jira – jedhu.
Gaaffii fi deebii guutuu Obbo Wandimmuu Ibsaa waliin geggeessame kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


text:
Afrikaa keessatti dhukkubonni Tamboo xuxuutti hidhatanii uumaman, rakko daran hamaa ka geessisaa jiran ta’uu Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa (WHO) ibsee jira.
Kutaalee Afrikaa hanga tokko keessatti waggootti dhufan 12 keessa tambootti gargaaramun ka dachaan dabalu tahuu gabaasaaleen haarawa bahan akeekkachisanii jiru.
Gareen “ Global Smoke Free Partnership “ jedhamu akka gabaasetti, uummata Afrikaa jiran keessaa dhibba irraa harka 90 ka ta’an, nama tamboo xuxxuu waliin waan jiraataniif, tamboo namni biraa xuuxuu irraa aarri bahu akka hafuuraan qaama isaanii hin seenne ittisuuf carraa hin qaban.
“Itiyoophiyaa keessatti Tamboo xuxuu akka biyyoota adunyaa ka biroo ittisuuf, seerri ba’e hin jiru” ka jedhan Yuniversitii Finfinnee Kutaa wal’ansa Fayyaatti, itti gaafatamaa waa’ee dhukkuba Sombaa ka ta’an Profesarrri-gargaaraan Amsalu Baqqalaa “ hubaatiin Tamboo xuxuun geessisu rakkoo dhabamuu fayyaa qofa otoo hin taane, rakko dinagdee fi hawaasummaa waliin illee hidhata qaba” jedhu.


text:
Melanin
Ballinan, melaniniin kaneen kessa tokko dha: polyacetylene, polyaniline, fi polypyrrole "gurracha" fi "bunii" yokan makaa copolymer isaani. biological melaniniin bayye bekkama ta'ee polymerii monomer molecules laman (indolequinone, fi dihydroxyindole carboxylic acid) kessa tokko ta'ee yokan kan lachuu kaneeni ta'etti. Melaniniin plant, binensotta fi protista kingdoms kessatti argama, innis akka pigmentiit tajajilla. Archaea fi bacteria kingdoms kessa jirachuun melanin walii-galtee dhabisaa qo'atotta kutta kanaaf sababa ta'erra.


text:
Boordiin filannoo biyyoolessaa Itiyoopiyaa guyyaa filannoo biyyoolessaa geggeessu Waxabajjii 5 bara 2021 sagalee hiree ofii murteeffannaa kan uummatoota kibba gama dhiyaa geggeessuuf qophee barbaachisu xumuruu beeksisee jira.
Dubbi himtuun boordii filannoo Sooliyaanaa Shimellis VOAf akka ibsanitti filannoo biyyoolessaa fi filannoo hiree murteefannaa guyyaa tokko geggeessuun akka namoonni hangi tokko sodaatan uummata sagalee kennu kan bitaa itti galchu miti jedhan.
Baasii adeemsa jiruuf ba’u gad xiqqeessa jechuun dubbi himtuun kun ibsanii, boordiin filannoo adeemsa filannoo hiree murteeffannaaf qarshii miliyoona 7 ramade jedhan. Hireen murteeffannaa Sidaamaa baatii sadaasa bara 2021 kan geggeessame yoo ta’u boordicha qarshii miliyoona 70 baasise jedhan jechuun Yoonaattan Zebdwoos gabaaseera.


text:
GADAAN GADAA XUMMURA GABRUMMAATI!!
ODUU INJIFANNOO WBO ZOONII KIBBAA
12/03/2021, CUUNFAA LOLAA GUYYAA GUUTUU
CIBRAA ODAA ADOOLAA
Leencichi Bosonaa WBO’n Zoonii Kibbaa konyaa Gujii Bahaa keessa socho’uu Humni furgaatu Buttaa Gannaalee Siidaa Gurraachaaf Buttaan Gooroo Doolaa tarkaanfii laallesaa loltuu mootummaa
gabroomfataa irratti fudhachaa ooleen Injifannoo addaa galmeessee jira.
Lola marsa afur Godina Gujii Bahaa Aanaa Gooroo Doolaa ganda Adaadii keessatti fudhateen kudhanii oli ajjeessuun saddeet immoo madoon adabee jira.
Lola marsaa jalqaba ganama sa’aatii tokkotti Kaambii jalatti tuqamuun haxxee hidhuun battalatti nama sadii ajjeesse tokko madeesee jira. Lola marsa lammaffaa irratti immoo ganamuma san sa’aatii lamaaf walakkaa irratti Kaambiiii itti seenuun sadii battalatti ajjeessuun Afur immoo madeessee jira.
Marsaa sadaffaa irratti immoo guyyaa sa’aatii torba irratti achuma Kaambii mana Barumsaa itti seenee lama ajjeessee hedduu madoo godhee Kaambii keessaa alatti baasee jira.
Galgala kana immoo Waraana mootummaa gabroomfataa kaambii gadii dhiisee alatti baqatee jiru guula deemuun tokko ajjeesee lama madeessee jira. Ammas irraa deebinee isinitti himna tarkaanfiin kun kan itti fufu ta’uu isaa;
GADAAN GADAA XUMMURA GABRUMMAATI
INJIFANNOON UUMMATA OROMOOF!
Tokkummaa Mandii Warra Sibuu
Sakatta’insa WBO Zoonii Lixaa yeroo dheeraa gaggeeffamaa ture Amaaraan itti gaafatamummaa isaa fudhachuuf gaafachaa turuun ni yaadatama. Kana irraa ka’uudhaan hooggansi Iizii RIB Lixa biyyaa L. General Ababaaw Taaddasaa jala galfamee jira. Jeneraalli leellisaa nafxanyaa kun yeroo gabaabaa keessatti “boolla Marroon keessa dhokate keessaan isa baasa!” jedhee dhaadataa jira. Armaan dura hooggansa operation naannoo Tigraay booda gara tikaatti naanna’ee osoo hin turiinis yaala irra akka ture ni beekama. Dhaadataniif WBO hin balleessan jennee itti himna.
WBOn haa waaru
Qeerroo Intelligence Group
DIINNI OROMOO ENYU?
Diinni Oromoo isa Obboleeyyan kana lachan walbiratti arguu jibbee mataan isa bowwaafatu.
….Isa Poolisii Oromiyaarra amantii dhabee,Soddootasaa jigii(guuza) yaammatee daangaa Oromiyaa cabse……….
…..Diinni Oromoo gantuu fi gad-deebituu isa jala kurkurtee qe’ee Oromoo gooltu.
What?????
Pirezidaantii Mootummaa Naannoo Amaaraa Kunoo Akkanatti Dhimma Xiinsammuu Ummata Isaaniif Hojjataa Jiru. Alaabaa Abbootii Isaanii Deebifachuuf Hujii Cimatti Jiru! Mallattoo Gabrummaafi Gabroomfattoota Saboota Ethiopia Hunda Deebisanii Ijaaruuf Qorannoo Eegalanii Jiru!!! Mootummaan Naannoo Oromiyaa Ammoo Piroojeektii Isaanii Kana Mallaqaan Tumsaafi Jira! Jarana Salphina Keessa Jirra!!! Ijoolleen Badhaadhinaa ykn Bilxiginnaa Ammoo Filannoof Qophaayaa Jiru! Ijoolleen Oromoo 50,000 Ammoo Mana Hidhaa Keessa Jiru!!! Hmm!!! OPDO’n Alaabaa Juntaan Itti Kenne Mirmirsaa Juntaa Arrabsaa Oolti! Paradox!!! I Would like to thank Amhara regional government President for caring his people!! Naannoo Isaanii Keessatti Wanta Fedhan Hojjachuu Mirga Qabu,Heera Biyyatti Garuu Diiguun Federaalizimii Diiganii Ollaa Ta’uuf Daandii Waan Banuuf Itti Yaadamuu Qaba!!!
Related