text:
Kutaa darbee keessatti ibiddi jaalala akkamitti akka jalqabamu ilaalle turre. Insha Allah har’a immoo maloota ittiin qabaneessan ilaalla.
Ibiddi yommuu qabatee balaa geessuf deemu bishaan itti naquun akka dhaamu taasifamaa mitiree? Akka ibiddaa jaalala guutumaan guututti dhaamsu osoo hin ta’in balaa akka hin geessine qabaneessun ni danda’ama. Wanti hubachuu qabnu jaalalli mataan isaa balaa osoo hin ta’in hojii namtichaatu balaa geessa. Namtichi yoo of too’ate balaan jaalalan dhufu hin jiru. Namtichi garuu yoo of too’atu dadhabe akkuma arge ta’ee bu’aa hojii isaa ni dhandhama. Karaa jaalala ittiin too’atan baay’ee isaa barruule qorsa jaalala jettu jalatti kaasne turre. Kan armaan gadii akka dabalataati. Read more
Yeroo ammaa waa’ee jaalala yoo ka’u gariin ni jibbu gariin ni immoo ni jaallatu. Sammuu namoota gariitti jaalala jechuun wanta jibbamaa fi fokkuu waliin wal qabateedha. Sammuu namoota birootti immoo jaalala jechuun walqunnamtii saala qofaan kan wal qabateedha. Jaalalli wanta fokkus miti wal qunnamtii saalaa qofaan kan wal qabates miti. Jaalalli hiika bal’aa kan qabudha. Hiikni isaa garuu nama namaatti ni jijjirama. Read more
Jireenyi ilma namaa guyyaa guyyaatti ni jijjirama. Yookaa badii irraa gara gaaritti yookiin immoo gaarii irraa gara baditti jijjirama. Jireenyi ilma namaa guutu wal fakkaata miti. Garin hiyyeessa, gariin dureessa, gariin gammadaa, gariin aarii fi gaddaan kan haguugameedha. Jireenya keenya guyyaa guyyaan yoo hin haaromsiin yookaa moofe nu jibbisisa yookiin immoo gara baditti ceena. Read more
Salaanni utubaale Islaama shanan keessa sadarkaa lamaffaa irratti argama. Nama Musliima ta’ee hunda irratti salaata shanan guyyaa guyyaan salaatun dirqama isarra kaa’ameedha. Salaanni burqaa gammachuu fi furtuu milkaa’innaati. Salaanni garmalee jabeefamuun yeroo kamiyyuu dhiifamu akka hin qabne Rabbiin nuu dhaama. Read more
4.Daraara ummataa Musliima irra gahaa jiru- Bombiin yommuu halkanii guyyaa ummata Musliima irratti roobu, shakkii fi dhama’iinsi nama haguuga. Tokko qabeenyan yoo machaa’u gariin immoo boombii fi beelan dhumu. Gariin baay’iinna qabeenya irraa kan ka’ee haalaa dhabuun daangaa Rabbii darbuu fi ilma namaa cunqursu gariin immoo wanta nyaate uffatu dhaba. Read more
Rakkoon guddaan yeroo ammaa dargaggoota muudataa jiruu dhama’insa fi hurrii jireenyati. Rakkoo keessa isaani jiruu furuuf karaa adda addaatin itti qabsaa’u yookiin immoo itti qabsaa’u dhiisun abdii kutu. Jireenyi addunyaa tanaa qullaa homaa of keessaa hin qabne itti fakkaata. Yaanni maaliif uumame jedhu mataa isaani reeba. Bombiin midiyaa kallatti garagaraatin itti roobu garam akka deemu qaban fundure isaani itti dukkaneessa. Soba dhugaa, dhugaa soba fakkeessun sammuu isaani laamshessa jira. Haqa akka hin hubanne haguuggi itti ta’ee jira. Dargaggoonni garamitti haa goru, maal haa qabadhu, eessa haa deemu, kuni dhugaadha moo soba jedhanii dhama’an lakkoofsi isaani baay’eedha. Jireenya keessatti wantoonni baay’een nama dhamaasu danda’u. Rakkoon nama dhamaasa, hurrii namatti duucha. Read more
Marii qulqullinna qalbii Insha Allah har’as kunoo itti fufna. Qalbii qulqulleessun naafa keenya qulqulleessu caalaa iddoo qabachuu qaba. Yoo qalbiin tolte haalli namaa hundi tola. Qalbii qulqulleessun nageenya, tasgabbii, gammachuu fi milkaa’innaaf karaa bana. Namni osoo wal jibbuu, wal waanyu, boonu akkamitti gammachuu fi milkaa’inna dhugaa argachuu danda’aa? Bi iznillah har’as qulqullinna qalbii kutaa itti aanuu waliin mari’anna. Read more
Insha Allah har’as dhukkuba qalbii fi qoricha ishii itti barbaaduf ni carraaqna. Yommuu namni dhukkuba qaamatin qabamuu ‘Ah, na dhukkube, gara mana yaalaa na geessaa, ogeessa natti barbaadaa…’jedhaa mitiree? Kan dhukkuba qalbiitin qabamee hoo maal jedhinna laata? Yeroo baay’ee dhibeen qalbii namatti hin beeksisu. Gadaa dhaloonni itti bade kanatti dhukkuba qalbii namni ofirratti beeke fayyisuuf carraaqu Insha Allah dhugumatti inni nama qaroo fi milkaa’uf carraaqudha. Jijjirama yeroo jedhamuu ‘Keessaa gara alaati’ moo ‘Alaa gara keessati’? Baay’een keenya jijjirama fiduuf ‘alaa gara keessatti’ carraaqa jirra. Kana jechuun keessa keenya osoo hin jijjiriin alaa fi naannoo keenya jijjiruuf carraaqna. Read more
Yeroo darban keessa dhibeewwan qalbii tuttuuquf yaalle turre. Muraasa isaani maqaa dhoofne turre. Qalbiin yeroo hundaa karaa adda addaatin dhukkubsatti. Garuu qaamni yeroo hundaa kan dhibamu osoo hin ta’in yeroo muraasa. Namni dhibee qalbiitin du’ee dhumni/ga’uumsi isaa nama sodaachisa akkuma kutaa 1ffaa keessatti jenne. Namni dhibee qaamatin du’ee yoo qalbiin isaa qulqulluu taate malkaa’inna ol’aanaa galmaan gaha. Aalimoonni tokko tokko akkana jedhu,”Dhibeen qalbii azaaba(adabbii) Rabbiiti, dhibeen qaamaa immoo rahmata Rabbiiti.” Sababni isaas dhibeen qaama cubbuu namarraa haaqa, dhibeen qalbii immoo cubbuu/badii namatti dabala. Qalbiin namticha yoo dhibamte namtichi cubbuu irratti cubbuu biraa hojjata. Kanaafu qalbii teenya qulqulleessuf carraaqun bu’uura milkaa’inna fi gammachuu jiruu fi jireenya keenyati. Read more
Qalbii ofii qulqulleessun maaliif barbaachise? Dhukkubni dhukkaba caalu dhukkuba qalbii akka ta’ee sirritti hubanne jirraa sila? Baay’een keenya qalbii teenya irraanfanne jirra. Xurii adda addaa irraa ishii qulqulleessu dhiisne addunyaa qofa jala fiigaa jirra. Galaana duniyaa tana jala lixne jirra. Gaafi qalbii ofii qulqulleessun maaliif barbaachise kan jedhutti yoo deebi’u, qalbii ofii qulqulleessun furtuu milkaa’innaati,tuqaa ka’uumsa jijjiramaati. Namni xurii akka munifiqummaa, of tuuluu, jibbaa, waanyoo, fi kkf irraa of qulqlulleessuf carraaqu dhugumatti ni milkaa’a. Read more


c: text/html

text:
Obsa-furtuu milkaa’inna fi Gammachuu-kutaa 3ffaa
Meeqa kamtu obsa dhabee milkaa’innaa fi gammachuu irraa duubatti mucucaate! Obsii yeroo tokko tokko akka ibiddaa nama guba. Garuu gubaan isaa gara waan gaarii fi ifatti jijjirama. Namoonni gubaa obsaa kana baadhachuu dhabuu isaanitirraa kan ka’ee gubaa hamaa san caalu wanta jarjaniifi dhandhamu. Ilmi namaa jarjaraa fi ariifataadha. Wanta tokko dafee argu barbaada. Kuni garuu miidhaa malee bu’aa isaa fidu hin danda’u. Seenaa ummattoota darbanii yoo ilaallu, Nabiyyoota isaanitiin, “Adabbii ittiin nu sodaachistan fidaa dhugaa kan dubbattan yoo taatan.” jechuuni turan. Wanti Nabiyyoonni isaani itti waaman obsaan fudhachuu dhiisanii, adabbii waadaa galamanitti ariifatu. Wanti itti ariifatan isaanii hin oolle isaanitti bu’ee isaan balleesse. Kuni hundi obsa dhabuu fi jarjaruudha.
Meeqatu obsa dhabee karaa walakkaa milkaa’innaa irratti hafe. Ga’uuf xiqqoon osoo isa hafuu naafxan obsaa jalaa dhumatte baditti konkolaate. Namoonni yeroo lama keessatti obsii isaani jalaa dhumatu danda’a. ısaaniis: yeroo rakkoo fi yeroo toltuu. Garuu obsii yeroo toltuu baay’ee ulfaatadha. Namoonni baay’een yeroo rakkoo filannoo biraa waan hin qabneef obsuu danda’u. Garuu yeroo toltuu nama ijjannoo cimaa qabutu obsa. Obsa dhabuu irraa kan ka’ee mitii qabeenya ofiitin wanta fokkuu itti hojjatan? Obsa dhabuu irraa kan ka’ee miti namni yommuu qabeenya argatu Rabbiiin irraa garagaluu fi daangaa Isaa darbuu? Kana irraa kan ka’ee hadhaa wanta hojjataa turanii dhandhamu.
Insha Allah har’a adeemsa jireenya keenya keessatti obsa akkamitti akka jabeefannu mee haa ilaallu.
Obsa jabeefachuuf beekumsaa fi gocha nu barbaachisa. Waa’ee wanta tokko yoo hin beekin obsuun ni ulfaata. Erga beekanii booda beekumsa san hojitti yoo hin hiikin obsi dhufuu hin danda’u. Obsii beekumsaa fi hojii waliin kan wal qabateedha.
Obsi guddaa fi jalqabaa nuti jabeefachuu qabnu obsa ‘Ibaada Rabbii fi Isaa ajajamuu’ irratti. Namni tokko jireenya isaa keessatti imaana dhabnaan jireenya akkamii addunyaa aakhiratti gaggeessa? Ee kasaara isaa kan imaana dhabe! Addunyaa keessatti qabeenya dhabuun kasaaru dandeessa. Garuu yeroon booda qabeenya san ni argatta yookiin atu du’aan addunyaa tana gadi lakkista. Imaana yoo dhabde hoo akkam taata? Imaana malee addunyaa tana irraa yoo deemte adabbii akkamitu si eeggata? Warroota Rabbiin qofa gabbaruu dhiisani fedhii lubbuu isaani, sheyxaana fi namoota gabra ta’uun jireenya daraara akkamii akka jiraata jiran mee ilaali. Baay’achuu qabeenya isaani hin ilaalin. Inuma qabeenyi itti baay’achuun daraara irratti daraara, dhiphinna irratti dhiphinna, machaa irratti machaa isaani dabala jira.
Rabbiin qofa gabbaruun bilisummaa, gammachuu fi milkaa’inna dhugaa yommuu namaa laatu, Rabbiin alaa wantoota biraati gabra ta’uun ba’aa hin dandeenya namatti fe’a. Mee ilaali warroota faashini hordofan. Wanti haarofti baye yommuu jedhamuu wanta kaleessa bitan achi gatanii haarawa kana bituuf figu. Ammalle haroofti kuni isaan hin quubsu, kan biraa fedhu. Mee ilaali dubartii kabaja fi hamilee ofii gurgurtee. Warshaan faashinoota uffata tarsa’aa fi qaama ishii agarsiisu oomishuuf. Sheyxaannis kana itti bareechise kabajaa fi hamilee ofii uffata kana uffachuun gurgurti. Salphinna fi hoongo akkami! Kuni adabbii addunyaa nama Rabbiin qofa gabbaruu fi Isaa ajajamu dideeti. Yommuu imaana malee addunyaa keessaa bahan adabbiin isaani dacha dachaa ta’uun hadhaa wanta hojjataa turanii dhandhamu. Kanaafu imaana irratti obsa qabaachun hin barbaachisu ree?
Sheyxaanni imaana kee si jalaa hatuuf boqonnaa hin qabuu, yeroo hundaa wanta tokkoon si dhamaasun imaana kee sirraa mulquu barbaada. Yeroo kanatti obsaa, beekumsa, carraaqi, zikrii fi du’aayi barbaachisa. Meeqa kamtu fedhii ofii hordofuun sheyxaanni isa qabate karaa irraa jallise, erga kabajamee booda salphate. Aayan tuni fakkeenya gaarii nama imaanan booda duubatti deebi’e nuuf dhiyeessiti.
“Oduu nama Aayatoota (mallatoole, keeyyattoota, barnoota, raga ifa bahaa) keenya isaaf kenniinaan ishee irraa bahee, sheyxaanni isa hordofee fi jallatoota irraa ta’ee isaaniif odeessi. Odoo feenee isheedhaan (Aayatoota keenyan) ol isa fuunaa turre. Garuu inni gara dachiitti dabe, fedhii lubbuu isaas ni hordofe. Fakkeenyi isaa akka fakkii saree yoo ariite arraba baasuu, yoo dhiistes arraba baasuuti. Kuni fakkeenya ummata Aayatoota keenya kijibsiisaniiti. Akka isaan xinxallaniif jecha seenaalee odeessi.” Suura Al-A’araaf (7):175-176
Aayan tuni nama Aayatoota Rabbii erga beeken booda irraa garagalee hundaaf taati. Namtichi kuni Rabbitti erga amaneen booda yommuu fedhii lubbuu ofii hordofuu, sheyxaanni isa qabuun daandii haqaa irraa isa jallise. Jireenya Aakhiraa yeroo dheeraf turtuu dhiise jireenya addunyaa tanatti of maxxanse. Amantii ofii gurguree fedhii addunyaa jala fiige. Yommuu addunyaa irraa waa kennamuuf hin quufu, ammallee kan biraa barbaada. Inni akka saree arraba baasuti. Fakkeenya akkam fokkatu!
“Imaanni koolu gara sadarkaa ol’aanatti ittiin ol bararuu isaaf kennaa ture. Garuu inni sadarkaa gadii aanaa irraa gadii aanatti of gadi deebise.” Qajeelcha Rabbii dhiise lubbuu ofii hordofuun of hoongesse. Imaanni isaaf nageenya fi tasgabbii ta’aa ture. Garuu yommuu imaana irraa garagaluu addunyaa tanaa fi lubbuu ofitiif gabra ta’uun sheyxaanaf harka kenne. Kana caalaa hoongaa’a fi namni badaan ni jiraa ree?
Kanaafu imaana keenya eeguuf sirritti carraaqu qabna. Yommuu imaana keenya eeguuf carraaqnu obsa guddaa nu barbaachisa. Yeroo tokko tokko sheyxaanni imaana keenya akka bubbeen muka hurguftuutti hurgufa. Hurguffi kana yoo dandametti jala dabarte imaanni kee daran cimaa adeema. Fuggisoo kanaa garuu hurguffi kana yoo kufte imaanni kee ni dadhaba. Munaafiqni fi mu’iminni hurguffi kanaan adda bahu. Munaafiqni ni kufa. Mu’iminni immoo injifannoon bira darba. Akkuma hurguffi (qormaata sheyxaana) kana obsaan bira dabartuun sheyxaana irratti angoo argataa adeemta. Namni qormaata kana kufe immoo sheyxaanni aangoo isarratti horata.
Hurgufiwwan (qormaata sheyxaana) keessaa mee muraasa haa ilaallu:
1.Shakkii qalbii kee irratti darbuun imaana kee hurgufa (sochoosa)– Waa’ee Rabbii, Qur’aana, Guyyaa Qiyaama fi kkf ilaalchise shakkii qalbii kee irratti darba. Dhugaa soba, soba immoo dhugaa sitti fakkeessa. Dhama’iinsi fi dukkanni si muudata. Ni hurgufamta. Rabbiin sii haa eegu duubattis mucucaatun akka namticha armaan olii ta’uu dandeessa. Falli kee maalii ree?
a.Sheyxaana Rabbitti mangafachuu
Sheyxaanni dukkanaa, shakkii fi dhama’iinsa namatti buusun qajeelinna irraa nama dabsa. Yommuu sheyxaanni gaafiwwanii fi shakkii adda addaatin ilaalcha kee dukaneessu, Rabbitti isa mangafadhu. Sababni isaas Rabbiin “Yoo waswasaan (yaanni badaan) sheyxaana irraa ta’ee si jallisuuf dhufe, Rabbitti mangafadhu. Dhugumatti, Inni (Rabbiin) Dhagahaa, Beekadha.” Jechuun nu ajaja. (suura Fussilat(41):36)
Yeroo kanatti irra deddeebite Rabbitti mangafachuu fi obsuu si barbaachisa. Yoo obsa qabaatte yaanni badaa fi dukkanni suni sirraa deemun ifaa fi mi’aa imaana dhandhamta.
Namoonni yeroo baay’ee yommuu sheyxaanni waswasaa isaanitti darbuu, ni mormuu, qajeelinna irraa jallinatti mucucaatu. Qajeelinna barbaadu fi fudhachuu dhiisani, karaa sheyxaana jallinnaa hordofu.
“Jedhi ‘Gooftaa kiyya, ani hasaasa sheyxaanotaa irraa Sittiin mangafadha.Gooftaa kiyyaa isaan natti dhufuu irraa sitti mangafadha. (Rabbi a’uuzu bika min hamazaati shayaaxiin wa a’uuzu bika rabbi a’yahduruun) “ Suuraa Mu’iminuun:97-98
b.Karaan biraa qormaata sheyxaana jalaa itti baatu ‘beekumsa barbaadudha’. Beekumsi wantee (gaashaa) namaati. Wallaalummaan immoo diina fi badii ilma namaati. Sababa beekumsa sirrii dhabuu fi karaa qajeela hordofuu dhiisutin ilmi nama daraara keessaa hin baane keessa jiraataa jira. Beekumsi sheyxaana ittiin moo’attu filoosofii fi saayinsii ammayyaa osoo hin ta’iin gara Qur’aana fi Sunnaah Ergamaa Rabbii (Sala Allahu aleyh wa sallam) itti deebi’uudha. Sababa maddoota lamaan kanniin irraa garagaluutin jallinni ardii irratti baay’ate. Yommuu gara beekumsa kanaa deebituus mallatoolen gaafii baay’een sammuu keessatti kuufamu danda’u. Mallatoolen gaafii hunduu deebii qabuu yoo obsaan beekumsa kana barbaadde. Gaafiin hunduu takkaan deebii hin argatu. Obsa barbaachisa. Wallaalummaa irraa kan ka’ee namoonni dhugaa ifa jiru kijibsiisun lubbuu ofii miidhu. Wanta salphaa dhiisanii wanta beekumsii isaani bira hin geenye irratti sammuu ofii dadhabsiisu, ni dhiphisu. Waa’ee Rabbii ilaalchise Qur’aana fi hadiisa dhiisanii filoosofi adda addaatti taruun sammuu ofii dugulchu, ifa irraa dukkana jallinaatti taru. Kuni qormaata sheyxaanati.
c. Gaafiwwan hin fayyyanee gaafachuu dhiisu fi mormii irraa dheessu- Yommuu jireenya kee keessatti gaafiwwan si hin fayyanne gaafattu fi mormii baay’istu dukkana irratti dukkana ofitti dabalta. Baniin Israa’il wanta salphaa ajajaman hojjachuu dhiisanii gaafi hin fayyanne Nabii Muusaa (AS) gaafachuun dhimmicha ofirratti jabeessan. Nutis wanta nu hin fayyanne yommuu gaafannu, dhimmi salphaa ofirratti dukkaaneessaa adeemna. Yommuu gaafiwwan hin taane sheyxaanni qalbii kee irratti darbu Rabbitti mangafadhu. Namoota waliinis ol’aantummaa argachuuf yookiin na argaaf hin mormiin, lubbuu kee miitati. Warroota bu’aa malee si mormaniis irraa garagali. Wanta beekumsa irratti hin qabne nan beeka jette hin mormiin. Wanta hin beeknef hin beeku jedhi.
d.Salaata sirnaan salaatun furmaata guddaa qormaata sheyxaana jalaa itti baatudha. Salaanni siif jabeenya fi wantee si ta’a. Salaata akkuma argite yoo salaatte yookiin hundemaa dhiiste, sheyxaanni si qabachuun daandii haqaa irraa si jallisaa. Kanaafu salaata yeroo isaa eeguu fi sirnaan salaatun balaa sheyxaana jalaa bahuu dandeessa.
e.Qormaata sheyxaana jala imaana kee baraaruf falli biraa ‘Du’aayi fi zikrii’ baay’isuudha. Akkuma zikrii baay’istuun sheyxaanni sirraa dheessa. Akkuma Rabbiin dagattuun sheyxaanni dukkannatti si dabarsa. “Yaanni nama qoru sheyxaana irraa dhufuu jaaminnaaf sababa ta’a, Rabbiin yaadachuun immoo ijaa fi qalbii bana. Yaanni sheyxaana namoota dukkanatti dabarsa, gara Rabbii deebi’uun immoo ifaa kennaaf. Yommuu namoonni qajeelcha Rabbitti hidhatan, sheyxaanni isaan irratti angoo hin qabu.” Kanaafu akkuma zikrii fi du’aayi baay’istuun imaana kee baraara adeemtaa jechuudha. Du’aayiwwan babbareedo keessa kanniin yeroo hundaa gochuu hin dagatin:
يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ
“Yaa Kan qalbii Jijjirtuu hoo! qalbii koo Diinii(amantii) kee irratti gadi dhaabi.”
“Gooftaa keenya erga nu qajeelchitee booda onnee keenya dhugaa irraa hin jallisin. Si biraas rahmata nuuf kenni.Dhugumatti Ati akkaan kennaadha.” Suura Ali-Imraan 3:8
f. Badii fi cubbuu irraa dheessi– akkuma cubbuu fi baditti dabartuun imaanni kee dadhabaa adeema. Akkuma badii irraa dheessituun imaanni kee cimaa adeema.
2.Qormaanni lammaffaa sheyxaanaa salaata irraa duubatti si harkisuudha. Sheyxaanni akkanumatti lafa olka’ee nama tokko gabra hin godhatu namticha keessatti dadhabinna yoo arge malee. Namtichi jalqaba salaata dhiisa yookiin sirnaan hin salaatu. Ergasii fedhii ofii hordofa. San booda harka sheyxaanatitti kufa.
“Isaan boodaas bakka bu’oota salaata dhiisanii fi fedhii lubbuu isaani hordofantu hafe. Hallayyaa Jahannam qunnamuuf jiru. Garuu namni tawbatee, amanee, hojii gaarii hojjate, warri sun jannata seenu; homaa hin miidhamanu.” Suura Mariyam (19): 59-60
Kanaafu addunyaa tana waliin osoo ko’oomnuu fi fedhii teenya jala deemnu yoo salaata dhiisne, adabbii guddatu nu eeggata. Rabbiin irraa nu haa tiiksu. Aalimni Al-Qaasim bin Mukhaymirah akka jedhanitti Aaya tana keessatti salaata dhiisu jechuun hundeema salaatu dhiisu osoo hin ta’iin yeroo fi sirna isaa eeganii salaatu dhiisudha, yeroo irra dabarsuudha. Hundeema salaata dhiisu yoo ta’ee immaa kuni kufrii ta’a.” (Ilaali Tafsiir ibn kasiir, tafsiira Aayaa tanaa)
Qormaata lammataa kana jalaa bahuuf:
a.Gara masjiida fiigu fi jama’aan salaatu– akkuma gara Masjiida fiigdu fi Jama’aan salaattun, salaata irraa mi’aa argataa adeemta. Akkuma jeedalli hoolaa addatti argatte liqimsitu, sheyxaannis nama addatti argate karaa irraa dabarsa. Kanaafu haala kamiyyuu keessatti jama’aatti maxxanuun hulaa sheyxaana cufuudha. Jama’aa irraa dheessani adda fiigun immoo afaan diinaa keessa bu’uudha.
b.Yommuu azaanni azaanamu hojii hojjatan dhiisanii gara salaata fiigu– Yommuu bartee kana irratti of shaakalsiistu, sheyxaanni salphatti si hin qabatu. Garuu osoo azaanni bahuu akka waan hin dhagayinitti hojii addunyaa tee yoo itti fufte, hadhaa baay’ee dhandhamta. Yommuu azaanni bahuu, wanta hojjattu san dhiisun gara masjiida fiigi. Kana gochuuf carraaqqi waan si barbaachisuuf, obsaan carraaqi.
c.Erga gara salaata deemte booda yaada addunyaa alatti dhiisun salaata irratti xiyyeefachuuf carraaqi. Akkuma yaada kee guutu salaata irratti sassaabuf carraaqxun, salaata irraa mi’aa argatta. Kunu hunduu obsa waan barbaachisuuf obsi.
d.Erga salaata xumurte booda fiigde ba’uu osoo hin ta’iin du’aayi baay’isi. Akkuma salaata booda du’aayi baay’istuun salaata irraa mi’aa argatta, jabeenya horatta. Istigfaara (araarama kadhachuu) baay’isi.
Haala Kanaan Qormaata sheyxaana jalaa bahuu dandeessa. Kunu hunduu obsa gaafata. Obsa jechuunu wanta gaarii lubbuun tee hin jaalanne irratti gadi qabuu yookiin wanta si miidhu garuu lubbuun feetu irraa of qabu jechuudha.
Rabbiin gabbaruu irratti obsuun bu’uura wanta hundaati. Namni kana irratti obsuu dadhabee akkamitti ibidda jahannam irratti obsaa? Dhiiro beektu sila obsii hanguma duuti nutti dhuftuuti. Sana booda namtichi rakkinna Aakhiratti isa qunnamu obsee dhiise jijjirama wayitu hin qabu. (Ilaali suuratu Xuur (52):16) Rabbiin obsaa fi sabaata nuuf haa kennu. Amiin Yaa Rabbal aalamiin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amate Sokka (Wiinamu Sokka Baalunkura!!!!)
Diinu woyya wolqanna burkuta hayyo hoo’roonsire hedeweelchcho horre Sidaamu gobbana manna kadote gashshootira ewe sa’asi sa’u woggati dagoomu xagge qullaawu garinni xawisse sa’inno halaaleeti. Hattenne yanna albaanni Sidamu manni umisi gashshoote, dagoomunna – miinjjju, dagoomunna budu, botolikunna wole lophote handaarra gashshooti annaati.
Kadote gashshooti hundda gadado qunaate gala hanfihu gedensaanni allagichu manninkke aanna loonsotinna loosanni noo buuto, hantaalonna dawaawano bikkimale ikkase faajjete. Woyyaawino garinni manchi beeti taaloonyira uurinoha gadate gashshoote billaalise diinu gashshooti rumuxanno gede asse gadadise gashsha, miinjjanna kalaqamu jiro baala raawe mulqi’re horronsi’ranni heera, qoonqossi, budesi, jirtesi, seerasinna ayimasi xawo fushano injosi horo ba’anno asse umisi budinna seerira guluphite galtanno asse ciigishshe gashshanni heerasinna xaphomunino hajo baalantera aliidiha ikke dagoominkke heeshsho addintanni lowo geeshsha gadadaame ikkiteenna manninkke darbitino buxima giddo uwe heeranno asitay keeshansa Sidaamu manni sa’u gashshootubba hundaanni gadadame gali xagge reqecci assite sa’inno halaaleeti.
Allagichu dagoominkke ayiimma qoosso, manninaatunna demokraaste qoosso, kalaqamu uuyinota umo gashshate qoosso, miinjinsanna botolikinssa gashshaano ikkannoki gede agawe hoole umisi gashshooti hundda wolqate gadadame guluphanno assate babbaxitinno hayyo hoo’roonsiranni keeshshasi xawoho.Wolqqa hooroo’nsira, waajishiisha, babbada, sacha, harunssa, shiimu mannira woxe woy uulla woy yara gashoote uwaateennina wole hayyo ho’roonsire kadamino manni mereero baxillu, mittimma, halama, allagicho aaninni hoo’late gutu gaara kalaqqannoki gede assaninna kadote mannu fulanokki assitanno farrana dano loosaniiti. Ikino daafira sa’u gashshootubba mimmituwayichinni baxitannohu heedhu /kalaqantu yannannina su’minsanninna kadote hayyonna wolurinni callaati kadote amadooshensa la’ahunni baalunkku assooti jeefo manchi beetto gargadhanno wolqqanna hayyora ka’ima ikkitanno injjo baala roqqite hoolte kade gashshate.
Sidaamu mannino heeshonsara woyya qarruwa kalaqe hundasii guluphe galannota malano diina aaninni hoo’late afoo arrawo xaade mittimmate sharramanni yannasi, woxesinna lubbosi baatanni keeshasi dagoomu xagge xawisino halaaleeti. Ikkollana xaa geesha manigadu allagichi wollqanna burkuta hayyo horoonsiranni noo daafo hendanni garinni wolaphosi afira didandiino. Tenne yannarano mannankke darbbimalu qarri giddo tugate woyya irkko ikkitannosi farra loosanni mannankke yawuuchishannina mittimasi diiganni leellano.
Hasattosi wonshirateno xaa yannara mannankke minfulunni,qachunni, qametenni, olluunni, ga’retenni, woradunni, amma’notenni, woxunni, shiimu mannira uulla,yara gashootena wolere qeeche babbadaninna mittu ayiidoomi ooso mereero uminsa botolikkira guluphphitanno gaamo kalqenna wole dawaawano sirse manninkke mittimma beco hune ciigishe gashshate woyya woxenna badaase gashate lowo irkko ikitanno hayyo horo asi’re mannankke woyya qarri giddo tuge hegeraawate buxuqame loos’iranni noo yannaati. Ikiyo daafira manninkke ayiimma huwachiishate, manninaatunna demokraasete qooso garunni agadhate, meessi gashshoote uurrisiratenna xaphomunnino wolaphonkke afi’ne kado aaninni hoo’late afoo arrawo xaandde mittimmate sharrama noo dooriweelonkeeti.
Ayiiradu Sidaamu mannankke teenne ikito wo’mu wodaninni huwaxite kaajado mittimma kalaqidhe kadotenna darbbimale buximara ebbannota bacu daninni akkimalete qarruwara reqeci asitannota allagichu mixo sigiiggino sharronni buluushshine wolaphonkke ilate diinu babbadooshira ayee bakko ikkeennano guluphinummokkinni xaabata mittimmanna silisu hayyo horo assi’ne diinu gano batachate mittu sokondira nafa huluullamummokkinni mittimma ka’no!
Qeelle Sidaamu dagara!


text:
Agarooshshu Shae nna Baqqi Yiiyye! Yinanni Metseetta
Qullaawu Maxaafi aana xintantino metseettanke 150 aleenni ikkanno afiinni interneetete aaninni dirrisiˈra dandiinanni. Agarooshshu Shae alamete aana ikkanni noori Qullaawu Maxaafi masaalo ledo mayi xaado afiˈrinoro kultannonke. Sheshifachishannoha Maganu Mangisteha dancha duduwo amaddino; Yesuusi Kiristoosi lowo geeshsha ammaˈnineemmo gedeno kaaˈlitannonke. Baqqi Yiiyye! yinanni metseete xa iillannonke qarra dandiine heeˈneemmo gara kultannonke; ‘keerunni teense heeˈnannita haaro alame abbeemmo’ yee Kalaqaanchu uyino hexxo seekkine cuˈmiˈneemmo gedeno kaaˈlitannonke.


text:
Thursday, October 10, 2013
Naannawa Finfinnee magaala Darbaatti Uummatni Oromoo waarshaa Simmintoo Darbaa irratti diddaa jabaa kaase.
Saaminsi lafaa mootummaa Wayyaanee gaggeessuun qotee bulaa Oromoo qe’ee dhabeessa taasisaa ture lakkaawamee waan dhumu miti. Godina addaa naannawa Finfinnee Caancoo magaala Darbaa keessattis ilmaan Oromoo qe’ee isaanii irraa buqqisuun lafti waarshaa Simmintoo Darbaaf kennamee ture. Waarshaan kun akkuma dhaabbateen uummataaf waadaa garaa garaa qacarrii, manneen barnootaa dhaabuu, tajaajila bishaanii, fayyaa fi kanneen kana fakkaatan ijaaruuf waadaa galee ture. Uummatni Oromoos waan kana eeggachaa yoona gahe. Waarshaan kun waadaa isaa guutuu wayita didutti uummatni gamtaan waarshaa Simmintoo darbaa kana waadaa isaa akka xumuratu gaafatan. Yeroo jalqabaa kadhaa fi kijibaan qe’ee irraa kan buqqise waarshaan kun uummataaf dhageettii yeroo dhorkatu uummatni gamtaan yaa’uun hojjettoota waarshaa kanaa guutummaan gara itti bahan, konkolaataan gara itti deemu daandii dhorkuun diddaa jabaa gaggeessanii jiran. Diddaan kun haalaan kan jabaatee fi garaa kutannaan gaggeeffamuu irraa abbootiin qabeenyaa waarshaa kanaa waraana federaalaa uummatatti baasuun reebsisuun hojii isaanii galmaan geessisuuf yaalanis diddaan daran jabaachuun hojiin waarshaa kanaa laamsha’ee jira. Mootummaan wayyaanees diddaa kana kan qindeessu qeerroodha jechuun dargaggoota dhiphisaa fi doorsisuu irratti argama. Lafaa fi qe’ee keenya irratti abbaa murtii hanga taanu diddaa irraa hin dhaabbannu jechuun uummatni Oromoo naannoo kanaa uummata Oromoo maraaf dhaamsa dabarsanii jiran.
=>qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
SEENAA Y.G(2005)
Ummti Oromoo Biyya keessaa fi alatti sagalee tokkon, Diina balaaleffachaa fi falmachaa jiraachuun diina rifaasisun mamii hin qabu. Diinni yeroo dheeraaf Mooraa qabsoo Oromoo diigee , Umurii bittaa isaa dheereffachuuf ifaajjiin taasisie fashalee, Qabsaa’oonni bakka maraa yoo xiqqaate dhimma Ummata isaa fi Oromiyaa irratti wal dhaga’uu eegaluu fi Tokkummaa qabatamaatti tarkaanfachaa jiraachuun, ammas diina irratti shororkaa jabaa uumuun shakkii hin qabu. Diinni Gaaffii Abbaa Biyyummaa Oromoo gara dabarsuuf, addunyaa irrattillee fudhatama dhabsiisuuf, Qabsoo isaas Biyya keessaa baasanii , Ummata isaaniif jilbeenfatu qofaa ummachuuf shirri hammeenyaan guutame fashalee, Biyyuma keessaa falmaa cimaan isaan mudachuun, wayyaanoota irriiba dhawwuu irra dabree, Anga’oonni waltajjii irratti bookkisaa arraba darbaa dubbachuutti ceesisuun haqadha. Wayyaaneen akka saree maraattee sagal ciniinaa fi doorsiisaa kan jirtuuf, sochiin Biyya keessaa fi alatti jiru itti jabaachuu irraa malee, qabsoo ofii akka nuuti tuffannee qeeqa irratti baayyisaa jirrun akka hin taane ifadha. Adeemsuma Qabsoo Ummata keenya kana keessatti waan taajjabaa jirruu fi odoo sirreeffannee jedhee qabxiilee tokko tokko kaasuun barbaada.
1. Ilmaan Oromoo yeroo hedduu karaa irraa maqanii kan taajjabamniif, fedhii Ummata Oromoo gadi fageenyaan hubachuu dhabuu fi waan akkasii dura qabnee hawwanna jedhanii murteeffachuu irraati. Ilmaan Oromoo addunyaa kana irra jiran, Daa’imaa hanga warra Umuriin raaganii lubbuun jiranitti, Siyaasa Biyya Itoophiyaa jedhamtu keessatti gaggeffamuu miti, kan addunyaan keessa jirtuyyuu hubachiisuuf yaaluun of taajjabsiisuudha. Addatti Ummati kun waa hin hubatu jedhanii, fedhii isaanii ittiin golgachuuf kanneen abbalan , dhugumatti namummaa keessaa kanneen ba’an qofaa ta’u jedheen amana. Har’a Oromoon kan yeroo kamirrayyuu caalaa dubbii hubatee hegaree isaaf lubbuu wareeguun akka kabajaatti fudhatee, wareegamaaf yeroo itti of qopheessaa jiruudha. Har’a maaltu nu barbaachisa ? maal sirreeffannee wal gula yaana ? toftaa akkamii baafannee diina karaa maraa irriiba dhawwiina ? qabsoo kana cinaa bifa kamiin hiriiruu dandeenya ? akka kaleessaa waan hunda diinatti laannee taa’uun maal nuu fayyade ? kan diina jala bade, diinatti caalaatti akka maxxanu taasisuu irra ofitti qabnee akkamiin dhimma itti baana ? Sochiin gama siyaasaa gara tokkotti hanga luucca’uutti , aadaa fi seenaa , Afaanii fi JIreenya hawaasummaa keenya jabeessuuf maaltu nu irraa eegama ? ....kkf of gaafatanii qooda ofii yeroo itti gumaachan malee, ajandaa kan biraa of keessatti uumuuf kanneen yaalan of irraa dhaabuun hedduu barbaachisaadha.
Seenaan Ummata tokko seenaadha. Seenaan qabsoo Ummata tokkos akkasuma seenaadha. Seenaa kana himachaa hafuun qofti, gonkumaa gootummaa ykn Ummata kanaaf yaaduu hin argisiisu. Oromoon akka walii galaatti ajjeefamnee , hidhamnee, hiraaree , godaanee, kkf himachaa jiraachuu keessaa of baasuu qaba. Seenaa miidhama keenyaa kan himannu caalaa, seenaa qaanfachiisaa isa caaluutu nu irratti hojjatamaa jiraa yaa jarana. Gonkumaa seenaa qabana jennu sana bakka itti dubbannu, waan qabna jennu akka hin qabneetti dubbatamuuf nu irratti hojjatamaa jira obboleeyyan kiyya . miidhaa Ummata keenyaa guyyuu dhaga’aa fi argaa jirru , yoo xiqqaatee nagaan warri baanee gallu tilmaama keessa galchinee, miidhama keenya kaleessaa tursinee miidhama isa ammaa qacaleen keenya itti dhumaa jirtu dhaabuuf hojjachuu hin wayyuu ?Gootoonni keenya qabsoo saba isaaniif gaggeessan keessatti wareegaman, wareegama har’aa kana dhaabuuf ture. dhalooti har’a harka qullaa Taankii dura dhaabbatee wareegama kafalaa jiru, Gumaa Gootoota keenyaa ba’uu fi dhalooti itti aanu Labbuun akka jiraatufidha. Kan har’a hidhamaa , ajjeefamaa fi hiraarfamaa jiruuf waa tokkon cinaa isaanii osoo hin dhaabbatiin , kan kaleessaa qofaa irratti dubbachuun maal godha ? warri ykn dhalooti itti dubbachuu barbaannu, yaadaan nu bira taranii wareegamaaf of kennaa jiru mitii ?
Har’a Oromoon galaana miidhamaa keessa jira. Gumaa Lammiilee Oromoo miliyoona 5 oltu nu irra jira. Ilmaan Oromoo qabsoo saba isaaniif jedhanii waan gumaachaa jiran , bitaa fi mirga ilaallachuu qaban. Gabaabaatti, sochiin kamuu Sochii Qeerroo fi Ummata Oromoo Biyya keessaa lubbuu itti wareegamaa jiran tilmaama keessa galchamee, yoo hin hojjatamiin, hin
2. gama biraan, Waldaaleen, Afooshaaleen, Kominiitiin kkf , Ijaaramanii jiran, Sochii siyaasaa , dhaabbilee siyaasaan gaggeeffamu waliin qindoomiina akka godhatu yoo hin tattaafatiin, galii tokko godhachuu akka hin dandeenye hubachuu nu feesisa. Ummati Oromoo miliyoona 40 haa jennu. Ummati kun martii miseensa dhaaba tokko ta’uun dirqama kan jedhu fayyaa hin qabu. Fedhiin Ummata kanaa sagalee caalmaan hubatamee waloon hojjachuuf, walitti dhihaachuu fi akka wal hin gufachiifneef waliin dubbachuun barbaachisaa ta’uun waan dhokataa miti. waan nu barbaachisu keessa jiraachaa , qaama biraa irraa eeggachuun bishaan keessa dhaabbachuu sanaan tokko. Qabsoo Biyyoonni adda addaa gaggeeffatan keessatti qoodamiinsi hojii adda addaa Bilisummaa isaaniif bu’ura jedhiin dubbatu. Hogganni dhaabaa jira. Qondaaltoonni dhaabaa sadarkaa adda addaa jiru. Miseensi jira. Deeggaraa dhaabbataan jira. Hawaasi ykn Ummati jira. Qabsoo saba tokko keessatti kana qindeeffachuun bakka ol aanaa qaba. sadarkaa nuuti irra jirru isa kana. Kana keessatti hojiileen qabsoo saba sanaaf barbaachisan qindoomiinaa fi duraa fi duuba isaanii ilaalanii gaggeeffachuun akka barbaachisu warri muuxannoo qaban ni dubbatu . kanaaf bifa kamiinu haa ijaarmnu , akkamiin qabsoo kana keessatti qooda fudhachuu akka qabnuu fi maal irratti gumaacha taasiisuu akka qabnu, qulqullummaan dhaabbilee siyaasaa qabnu waliin dubbachuu fi haaloota mijeeffachuun barbaachisaadha.
fakkeenya tokko haa fudhadhu. Miidiyaaleen amma Ummata isaaniif jedhanii gama hundaan banamanii jiran, waanuma itti fakkaate fi miidhamuma ummata isaanii dhageesisuuf jedhanii sagantaa yeroo isaa hin eeggatiinii fi gali wal fakkaataa irratti hin hundoofne yoo tamsaasan , bu’aa isaa irra miidhaan isaa akka caalu mamii hin qabu. Kanaaf , walii isaanii gidduutti quunnamtii odeeffannoo fi kkf ummachuun barbaachisaadha. kana irras dabree waan isaan tamsaasan sochii dhaabbilee siyaasaa Oromoo irratti dhiibbaa taasiisuu fi dhiisuu irratti dhaaboota kana waliin akka itti mari’achuu danda’an ykn odeeffachuu danda’an irratti hojjachuun hedduu barbaachisaadha. miidiyaan ykn waldaan, ykn Afooshaan tokko ykn dhaabni siyaasaa tokko rakkoo gama kanaan isa mudatu keessa qophaa kiyyan keessa dabraa jedhee ykn Oromoof
Miidiyaaleen kun, tokko waa’ee tokkummaa kan dubbatu yoo ta’e, tokko ammoo wal tumsuu dadhabnee kan jedhu yoo ta’e, tokko ammoo, seenaa kaleessaa qofaa kan haasa’uu yoo ta’e, kaan ammoo kan qeerroo har’aa kan dubbatu yoo ta’ee, kaan amma baayyina keenyaa ga’uu dadhabuu keenyatu nu miidhe yennaa jedhu, tokko ammoo, ammi walii galee sochoonaan ni ga’aa yoo jedhe,,,,,,bu’aan keessaa argannu maalii ? kanaaf kan Ummata kanaaf gumaacha mataa isaa taasisee bilisummaa Ummata kanaa asi dhiheessuu barbaadu wal tumsee waliin hojjachuun barbaachisaadha. bu’urri tumsa kanaa ammoo, waliin haasa’uu fi mari’achuudha. Kana odoo hin dhugeessin furmaata Ummata kanaaf argamsiisuun gonkumaa hin danda’amu. Isa halgaan yeroo wal nuffan isaanu ni dhaabuu , mana mana isaanitti galanii wal hamatu isa jedhan sana dhugeessuu qofaa ta’a. sadarkaa sochii Qabsoo Ummati Oromoo irra jiru yennaa ilaalluu, hojiin miidiyaalee Oromoo walabaa maal ta’uu qabaa ? jennee yaadoota tokko tokko kennuun ni danda’ama. Qabxiilee kana dirree kana irratti tarriisuun danda’amuu baatuus, qabxii jabaa tokko garuu kaasuun ni danda’ama. Miidiyaaleen kun, madaalliin isaanii hangafaa waan bu’aa Ummata isaaf argamsiisuu hordofuu fi keessummeessuu TA’A. Kan mul’achuu fi anis jira jedhee of mul’isuuf tattaafatu Ummata kana irraa dhaabuun, hegaree qabsoo Ummata kana gama tokkotti luucceessuu keessatti qooda olaanaa gumaachuuf hojjachuu ykn of qopheessuu akka qabaniidha.
Fakkeenya biraa haa fudhannu. Ogummaa fi dandeetti keenyaan Ummata keenya tajaajiluu odoo dandeenyu, meeqan keenyatu haaluma Oromoon keessa jiru carraa gaafa dhalateetti fudhatee kan harka marannee taa’aa jirra ?? Artistoota, Gaazexessitoota, Dokitaroota ... meeqatu miidhama keenya alanfachaa jiraata ? kun garuu furmaata tokkollee hin argamsiisu . waan hundaa odoo qabnuu , maalii odoo akkas ta’ee jennee bishaan keessa ciifnee dheebuun duuna. Artistoonni Biyya hanbaa jiran, Oromummaa isaanii qofaan gumaacha ol aanaa taasisiuu danda’u turan. Ogeessitoonni fayyaa kumootaan lakkaa’aman , inni kaan isaan biraa gargaarsa guurratee qabsaa’oota isaa waldhaanee Bilisummaa yennaa goonfatu isaan callisaniima taa’anii ilaalan. Artistoonni Biyya alaa waa barbaadan weellisuu danda’an amma irraa eegamu osoo hin dubbannee, inni biyya keessa jiru Bilisummaa faarfatee du’aa jira. Kana caalaa Bishaan keessa dhaabbatanii dheebochuun kan wal gitu maalii ?
3. Biyya keessaa fi alatti Ilmaan Oromoo fardeessanii kan dubbatan, addatti Miidiyaaleen Oromoo hundi kan irratti xiyyeeffatan jecha tokkotu jira. Jecha “TOKKUMMAA” jedhu. Tokkummaa kana eessaa barbaachaa akka jirru naaf hin galu. Tokkummaan ammatti nu barbaachisaa jiru isa kam ? kan jedhus waan xiyyaaffannaan itti kenname hin fakkaatu. Tokkummaan hedduu nu
Ummati Oromoo, Oromoo ta’uu isaan tokko. Waan addunyaan fiddeetti mo’amee kan umama biraatti of harkisu yoo jiraate, inni tokkummaa dhabuu miti. of dhabanii wawwaachuudha. Warri akkasitti yaadan yoo jiraatan , Tokkummaa nuuti barbaannu keessa gonkumaa hin jiran. Oromoon Biyya keessaa fi alatti ykn Goodinaa adda addaa keessa jiraachuu isaa irraa Akka Barakat simoon faa’aa jedhanitti, tokko ta’uu dhiisuu keenyaaf sababaa kan godhatu yoo jiraate, inni gara itti bade kan wallaaleedha. Ani Oromoo Oromummaa isaa ganee saba Biraatti of himate argee hin beeku. seenaa wallaaluu , ykn seenaa saba isaa barachuu fi hubachu hanqachuu irraa yeroof kan kan doggoraan kaanitti of himatu yoo hin ta’iin. Kanaaf dhimma Tokkummaa kaafnee yennaa dubbannu fi katabnu, adda baasuun barbaachisaadha. Oromoon tokko. Hidda tokko. Kun gaaffii keessa hin galu. Kan amma Oromiyaa keessa jiru miti, Keeniyaa, Sudaan, Yugaandaa, warra huutuu, Afriikaa Kibbaa, Raayaa, Walloo kkf dhiiga keenyaa jennee kan dubbachaa fi falmachaa jirruuf, Oromoo ta’uu fi tokko ta’uu keenya mirkaneessuufi. Oromoon tokko ta’uu isaaf, Biyya keessaa fi alatti sagalee tokkon diina balaaleffachaa jiraachuun ala ragaa maalii dhiheessuu barbaanna? Kanaaf Ummata keenyatu tokkummaa dhabee yennaa jennu qaanfachuu qabna.
Namni tokkummaan barbaachisaadha jedhu, jalqaba waan tokkummaa faalleessuu irraa of fageessuu qaba. ta’anii argamuu ykn ofii fakkeenya ta’anii
Tokkummaan har’a nu barbaachisu, Tokkummaa qabsoo qindeeffachuuti. Tokkummaa wayyaanee irratti duuluuti. Tokkummaan diina falmachuu danda’uuti. Ummati keenya gonkumaa tokko ta’uu irraa jal’atee hin beeku. addatti Biyya keessatti . Dhaabbileen siyaasaa akeeka tokko qaban tokkomuu dhabuun isaanii hanqina keenya. Tokkummaa kana qabatamaan argaa jirra. Tokkummaa Ilaalchaa fi garaagarummaa ilaalchaa ni qabna. Kun ammoo addunyaa irraa adda nu hin taasisu. Muuxannooma irraa barannee fooyyeefachaa deemna. Tokkoomuu dhabuu Qabsaa’ootaa komachaa turre sun, Tokkummaa dhabuu Ummata Oromoof ragaa ta’uu hin danda’u. wayyaanee irratti qalbiin Ummata Oromoo tokkodha. Diina kana of irraa kaasuuf Tokkummaan duuluu nu barbaachisa. Tokkummaan kun ammoo, Tokkummaa Oromoo ykn Tokkummaa kaayyoo sanaatti fudhatamu hin danda’u. kana hubachuu nu barbaachisa. qabsoo jiru qindeeffachuu hanqachuun Tokkummaa dhabuu miti. qaama waan kana walitti qindeessee Ummata of kennee jiru hiriirsee gara tokkotti qajeelchu hanqachuu irraa tokkoomu dhabuutti fudhatamaa jira.
Kan abdii namatti horu, Tokkummaa Qeerroo fi Ummata Oromooti. Kanumatti illee of qixxeessuun gootummaa tokko. Kanatti amanuunis hojii tokko. Tokkummaa kana hundee irraa kan irratti hojjatan ammoo , warruma Tokkummaa dhabanii nu miidhan jennee quba itti qabnu ta’uun dansaadha. Kanaaf TOKKUMMAAN Oromoon barbaadu, Tokkummaa humna taanee itti asi baanuudha. Diina irratti duuluudha. Kana qofaatu nu hafe. Tokkummaa Ummata M.40 hawwuun gaariidha. Wayyaaneef garuu Ummata keenya kuma 100 qindeeffannee iyyuu ga’aa ta’uu beekuun gaariidha. Tokkummaa kanas asi dhiheessuuf murteessaan Hojjachuu qofaadha. Bishaan keessa
HORAA BULAA !!!
Burqaa430@gmail.com


text:
Hibboo
Hibboon akaakuu afoolaa ta’ee mala gaaffii fi deebiitiin dhiyaata.
Yeroo baay’ee hibboon maatiiwwan warra tokkoo walitti qabamanii bakka jiranitti galgala ykn
yeroo boqonnaa namootni hedduu walgahan ykn waarii kan dubbatamu ykn taphatamu waan ta’eef
gamtaadhaan haala hoo’aan hordofama.Hirmaannaa cimaatu keessatti godhama.
Hibboon yeroo baay’ee bifa taphaatiin kan dhiyaatu waan ta’eef baay’ee nama bashannansiisa.
Hibboon wanta beekkamaa tokko akka icciititti hiikuun kan taphatamu.
waan ta’eef nama barsiisuu fi keessattuu sammuu ijoollee qaruudhaaf gahee guddaa qaba.
Hibboon Godinaalee Oromiyaa garagaraa keessatti kan beekkamu ta’us naannoo
gara naannootti garaararummaan jechootaa ykn adeemsaa jiraachuu danda’a.
Hibboon seera mataa isaa qaba ykn seera ittiin taphatamu qaba.
Isaanis:
- Qaama gaafatuu fi gaafatamu qabaachuu qaba.
Qaamni gaafatu ‘hibbo’ jedhee yommuu gaafatu/eegalu kan gaafatamu immoo ‘hip’ ykn ‘hibib’ ykn ‘hibbakka’ jechuun jalaa qaba ykn deebisa.
- Kunis Deebicha deebisuuf qophii ta’uu agarsiisuu dhaafi.
- Deebiin sirrii yoo deebi’e tahpichi itti fufa.
- Gaafatamaan yoo deebisuu dadhabe gaafatamaan gaafataaf kennaalee kan akka lafaa, biyyaa, magaalaa fi kkf kennuufii qaba.
- Gaafataan kennaa kennameef diduus mirga qaba, jijjiirsifachuudhaaf, kennaa erga fudhatee booda, abaaruu mirga qaba.Fkn:
• Muka dudduufaa jala bahi, ganna dhudhuufaa bahi.
• Kankoo madaalatti kankee qadaadatti.
• Mana kootii jabbii mana keetii cabbii
• Ani sin abaaruu fardi kee si jalatti haa maxaanu. fikkf jedhee abaaruu danda’a
- Gaafatamaan immoo abaarsa jalaa itti maganfachuudhaan akka hin abaarreef kadhata, ‘Afaan kee dammaan si qabe’ jedhaan:
- Gaafataanis abaarsa dhiisee lafa kennamteef fudhatee moggaafachuun lafa kennameef faarsuu jalqaba.
Fkn: Lafti kennameef Finfinnee yoo ta’e akkana jedha:
Finfinnee koo argadhee maalan dhaba,
Aannan qe’ee keessa na yaa’a.
Bosonni dallaa naaf ta’a
Dammi dallaa na jira,
Anoo sin arrabsuu waaqni hamaa kee haa cabsu fi kkf jechuun biyya kennameef faarsa.
- Tapha kana keessatti arrabni hangam baay’atuuyyuu gadoo(xiiqii) qabachuun tasuma hin jiru.
Fakkeenya hibboo armaan gadii kanneen haa ilaalluu:
Gaafataa Gaafatamaa
Hibboo………………………………… Hibbakka(Hibib)
ni gaafata……………………………… deebisuf yaalii godha
Yoo deebise ‘beekte/ argatte’ jadhaan…(bakka waljijjiiranii gaaffi fi deebii itti fufu)
Yoo deebii argachuu baate ni yaala
Biyya naaf kenni ykn ani gubadhe
na obaasi………………………………. Yaalii godha…
miti na obaasi………………………….. hamma ta’e yaalii godhee yoo argachuu
baate dhugi jadhaan
gaafataan akkas jedhee ni arrabsa.
Tirtiruu buusi
Hibboo tiyya naa deebisi
Sonba harcaasi
Dhadhaa na obaasi
Huffee baqsaan koo calalaa
Dubbiin koo mararaa
Siitu baqsee
Naatu dhugee
Akka hoolaa joonja’ii lafti si haa martuu
Akka kal’ee qalbiin kee haa rarraatu
Akka raachaa lafti sitti haa dhiphatu
…fi kan kana fakkaatan jadheenii
deebii itti hima gaafatamaan akka inni dhiisuuf jecha
nadhiisii afaan kee dammaan siqabe jedhaan
Haala kanaan gaafataa fi gaafatamaan gaafiidhaaf bakka wal jijjiirun tapha isaanii itti fufu.
Jachooti ennaa gaafatamaan deebii sirri dhabu gaafataan jadhaman garuu oromiyaa garagaraatti garaa garummaa qabaachuu danda’a.
Kan asirratti fakkeenyaaf isinif dhihessine kanneen naannoo Oromiyaa Shawaa fi hamma tokko Wallagga keessatii jadhamanidha.
Hibboon Oromiyaa keessatti bal’inaan beekkaman keessaa hamma tokko akka kanaa gaditti
isinif dhihessineerra.
Fakkeenya hibboo ‘Siifanii fi Siingitan’ giddutti gaggeefame hordofaa.
1. Siifan: Hibboo?
2. Siingitan: Hiph ykn hibib ykn hibbakka
3. Siifan: Haati mala ilaalti ilmoon nama nyaatti, beekii naaf himi?
4. Siingitan: Qawwee fi rasaasa
5. Siifan: Uleen abbaan koo naaf mure hin dabdu hin caabu?
6. Siingitan: Maqaa.
7. Siifan: Lafee hin qabuu ijjisaa dhibba?
8. Siingitan: Biddeena
9. Siifan: Hin dhiqattu, hin dibattu ni bareeddi?
10. Siingitan: Hiddii
11. Siifan: Harkaan facaasanii ijaan haaman?
12. Siingitan: Barreeffama.
13. Siifan: Ol utalee gad cuqqaale?
14. Siingitan: Muka tumaa mooyyetti midhaan tumu.
15. Siifan: Fayyaan du’aa baata, du’aan fayyaa baata?
16. Siingitan: Farda, Kooraa fi Nama
17. Siifan: Shaniin dhahee shantamaan albaase?
18. Siingitan: Gingilchaa.
19. Siifan: Ganama argeen guyyaa dhabe?
20. Siingitan: Fixeensa.
21. Siifan: Luka afur qabaa laga hin cehu?
22. Siingitan: Siree.
23. Siifan: Godoo gaaraa balballi lafa ilaala?
24. Siingitan: Funyaan
25. Siifan: Guyyaa namaa gadi halkan namaa oli?
26. Siingitan: Handaaqqooo(lukkuu) haraaatirra galtu..
Gaafilee Hibboo kanneenii yaalaa
1. Dukkanni gumbii guute
2. Ni deema ni deema hin dhaabbatu
3. Abbaan bokkuu marmaratee rafe
4. Fannisan fannoo hin qabduu teesisan teesson hin qabdu
5. Guyyaa bakka feete ooltee galgala hanxaxiin cufatti
6. Funyaan qabdii furrii hin baafattu
7. Hojii waaqaa mukti buphaa buuse
8. Bixxilleen lamaan tabbatti hirkatte
9. Hoolaan gurraachi abbaan koo naaf qale dhiiga hin qabu
10. Ilmoon haadha keessaa baatee haadha dhiitti
11. Funyaan qabdii hin haxxifattu
12. Qamadii garaa jalaa bokkaan hin tuqu
13. 13.Bakka qottiyyoo diimaan ciise margi hin margu
14. Osoon kolfuun gubadhe
15. Loon baay’ee keessaa kormaa tokko qofa
16. Shaa jettii shanbaa jettii harkaan nan tuqin jettii
17. Ilkaan hin qabduu dheedhii nyaachuu hin dadhabdu
18. Osoo boossuu kofaltii osoo haatuu mar’atti
19. Gabaabaa qalbii dheeraa
20. Dheeraa qalbii gabaabaa
21. Mana hin qabdu nyaata hin dhabdu
22. Loon hin qabduu ni elmiti
23. Hamma majii geessi biyya waliin geessi
24. Bifaan gurraattii amalaan giiftii
25. Hin dhiqattu hin dibattu ni bareeddi
26. Ganama argee guyyaa dhabe
27. Lafarra kaattii saree fakkaatti
28. Jiraa du’aa baatu du’aa jiraa baatu
29. Yoo bahu mana ilaala yoo galu ala ilaala
30. Ani asin kaay’ee maaltu achirra sikaa’e
31. Ani silaalaa ati waaqa ilaalta
32. Arraba hin qabuu daaraafi awaara arraabdi
33. Yoo nyaatu ni fayya yoo dhugu ni du’a
34. Balbala cufattee sirbiti
35. Sangaa gurraachi bosona keessa deema
36. Baala fakkaata waaqarra kaata
37. Foon diimaa mataatti baata ofii hin nyaatu namaaf hin laatu
38. Jaarsa gabaabaa bareedaa kan afaan areedaa
39. Lafee hin qabuu ija hin dhabu
40. Haati lafa dhiittii ilmoon haadha dhiitti
41. Ilmoon ni deemna ni deemna jettii haati ni teenya jettii
42. Gabaa hin dhaqxuu dhadhaa hin dhabdu
43. Ganama hiyyeessa galgala dureessa
44. Godoo gamaa balballi ishee lama
45. Ani lafan si kaa’e maaltu waaqa irra si baase
46. Asuma taa’ee walitti qabe
47. Abbaas hin fakkaatu haadhas hin fakkaatu
48. Akka ayyaana keenyaa halaala irra teenya
49. Yoo ergan ni fagaatti yoo waaman ni dhiyaatti
50. Adii dhalaa gurraacha horsiifata diimaa guddifata
51. Abbaan gabaabaan lafa jala fiiga
52. Asii fiigee gunbii diige
53. Afur taatee boolla tokkotti fincoofti
54. Abbaa garbee iyyaa darbe
55. Isuma tumuu isumaan qabuu
56. Akaayyii ishee hin nyaatanii gaaddisa ishee hin taa’ani
57. Bifaan wal fakkaatti hojiidhaan wal caalti
58. Tokko ganama jibba
59. Tokko gagala jibba
60. Tokko ganna jibba
61. Fuuldura mootii teessee fincoofti


text:
Sheekkoo/Oduu Durii
Illuu fi Naacha
Dur Illuu/Qamaleetu haadha isheen “bishaan Abbayaa malee hin dhugu” jettee rakkifte.Erga marii bal’aa geggeessanii booddee walii galuu dhabanii Illuun gara laga Abbayaa deemte.Akkuma achi geesseenis naachi qabate.Isheenis,“ani firoota danuun qaba.Isaanis,akkan maalummaa laga Abbayaa ilaalee isaan eeguuf dursa na ergan kanaaf, yoo na nyaatte baay’ee waan dhabduuf osoo walumatti nu nyaattee siif wayya” jette.Naachis yeros amanuun gad-ishee gadhiise.Illuun muka guddaatti erga baatee booddee qasaatee kolfite.Naachis,“maal kolfita jedhee” gaafate?Isheenis,“tokko sitti tokko ofittin kolfe” jette.Innis,“natti maal ofitti maal kolfite?” jennaan Illuun,“ofitti kanin cooree biyya abbaa koo tuffadhee Abbayaan barbaacha dhufe,sitti immoo kan baay’ee barbaachatti ishee argatte dhabde” jette jedhama.
Maddi Jaarsa Oromoo
Hoolaa fi Re’ee
Dur Hoolaa fi Re’eetu waliin imaltuu deemanii karaatti lafti itti dhihe.Sana booda bineensa bosonaan nyaatamuu waan sodaataniif mukarra buluuf walii galan.Re’een hoolaa qabdee erga muka yaabsiiftee booda gurmuun bineensota bosonaa mukicha jalatti wal ga’an.Yeroo isaan argan re’ee fi hoolaanis hedduu waan sodaataniif fincaan isaan qabate.Re’eenis wayita sana “maal gochuu qabna? yoo fincoofne nu arganii nu nyaatu?” jettee hoolaa gaafatte.
Hoolaanis,“ akka rifeensa kee keessa yaa’ee osoo lafa hin ga’iin hafutti mataa kee lafatti gadi garagalchii fincaa’i” jetteen.Re’eenis tole jettee fincaa’uu yeroo eegaltu walakkaa gurmuu bineensotaatti kufte.Bataluma sana hoolaan dhaamsa tokko dhamteef “erga dhaqxee isa daalacha guddaa qabadhu” jette jedhama.
Maddi Jaarsa Oromoo


text:
Wednesday, December 30, 2015 Lafa HeektariiIsaa Hin Beekaminne Magaala Walisoo Keesati Tola Kennameefi Lamii Hindii kan ta’ee Abbaa Inveestara Say Ramakirish Karuturi kan inni ittin beekamuu Omisha Abaaboofi Omishaa midhaanii Read More …
Monday, December 28, 2015 Erga biyyii biraa itti milkaa’anii keenyaa maaf hin yaalaminne? Yaalamee illee hin beeku hin beekamus. Ummanii keenyaa waan qabu ykn meeshaa nagadaa ykn meshaa nyaachaaf ta’uu Read More …
Monday, December 28, 2015 The tplf wayyane fascist dictator regime immediately leave Oromia instead of killing and arresting innocent Oromo student’s and the civilian’s! Wayyaneen dachee Oromia dhiistee bahuu Read More …
Sunday, December 27, 2015 The introduction of nonviolent struggle and noncooperation struggle offers crucial insight in to political power. Of course all conflicts are not the same. We live In Read More …
Saturday, December 26, 2015 WAAMICHAA UMMATA OROMO MARAAF ( OROMO PROTEST(FDG) GUUTUU OROMIYAA FI DHAABBILEE BARNOOTA OL-AANOO FI WAAJJIROOTA OROMIA TA’AN HUNDAA KESSSATTI HAALA HO’AA TA’EEN IRRA DEEBI’EE FINCILA Read More …
Friday, December 25, 2015 Namnin suurasaan isaa argaa jirtan kun Caalaa Dhiyeessaa Fiixaa jedhama, ijoollee Ambooti barsiisaa yuunivarsiitii Ambooti. Ijoollummaasaa irraa kaasee,hidhaaf dararamuun,biraa hafee hinbeeku. Kaleessa December 23 / Read More …
Friday, December 25, 2015 Hoggontootaa Oromoo Federalist Congress ol anaa kan ta’an Obboo Baqqalaa Garbaa fi Itti aanaa barreessaa Oromo Federalist Congress kan ta’an Obboo Read More …
Wednesday, December 23, 2015 Sirnii nama nyaata wayyanne dhummachuudhaafi qarree irra geesee jirti. Kun moo tasumaa waan ta’a jedhanii eegan hin fakkaatuu. Isaaniti fakkateeti malee sabnii Oromoo erga accuucamuu jalqabee Read More …
Monday, December 21, 2015 Kan yaaduu qabinnu ajjeechaan kun (102) fi qaaminnii isaanii reebichaa addaaddaatin kan caccabee (5,000) ol, kan mana hidhaatii guuramee (200,000) ol ta’aniidha. Kun moo namoota Read More …
Saturday, December 19, 2015Adaraa Barruu kana dubbisaa waliif facaasaa! Duraan dursee warri jaarsummaa fi dubbii qabbaneessuuf yaalaa jirtan ekeraan ilmaan keessanii,kan dhiyoo qe’ee baay’ee keessaa rasaasa abbaa irreen nyaatamanii Read More …


text:
Mootummaan Abba Irree TPLF/EPRDF/ Engineerota Baratoota OromooYuunivarsiitii Mattuu balleessa tookko malee barmoota irraa ari’e.
Gabaasi Qeerroo yYuuniversitii Mattuu Guraandhala 4,2014 akka beeksisutti mootummaan abbaa irree Wayyaanee EPRDF akkuma amala isa baratoota Oromoo Yuunivarsiitii Mattuu Mummee barmoota Engineering waggaa 1ffaa hanga waggaa 3ffaa barachaa jiranifi kan baratootni mummee garaagara keessatti argaman baratoota 11 barmoota idilee isaanii irraa Waggaa tokkoo hanga waggaa sadii barnoota irraa yeroo adabu, barata tokko immoo guutummaatti barmoota irraa arii’uun,Baratoota lamaa immoo akeekkachiisa dhumaa itti kennuun ilmaan Oromoo abdii biyya fi gaachana uummataa ta’an kun badii tokko malee barmoota irraa arii’amaniiru.
Mootummaan Wayyaanee beeksisa baaseen barattooti Oromoo kun akka mooraa Yuuniversitii Mattuu gadhiisan ibsa baasuun isaa beekamee jira.
Haala kanaan baratootaa Waggaa tokkooffa hanga waggaa 3ffaa badii isanii malee barmoota irraa arii’ataman:
Barataa Dachaasaa Gammadaaa civili Engineering waggaa 2ffaa Waggaa lamaaf barnotaa irra adabame. bakki dhalotaa godina wallaggaa Bahaa.
Barataa Biqilaa Lammii Civil Engineering waggaa 1ffaa waggaa tokkof barnota irra adabame, bakki dhalootaa godina wallaagga bahaa
Barataa Shifarraa Guddisaa Mechanical Engineering waggaa 2ffaa
waggaa tokkoof barnotaa irraa adabame; bakki dhalootaa godina shawaa lixaa.
Barataa Takkaa Asaffaa Mechanical Engineering waggaa 2ffaa wagga tokkoof barnota irraa kan adabame; bakki dhalootaa godina Shawaa
lixaa.
Barataa Iyaasuu Qannoo Mechanical Engineering waggaa 2ffaa wagga tokkoof barnoota irraa
kan adabame; bakki dhalootaa godina wallaagga lixaa.
Barataa Gammaachis Badhaasaa mummee Herreegaa waggaa 3ffaa wagga tokkoof barnota irra adabame; bakki dhalootaa godina wallagga lixaa .
Barataa Jarraa Gemmuu barataa Civil Engineering waggaa 2ffaa, Guutummaatti barnootaa isa irraa kan arii’atame, bakki dhaloota Godina shawaa Lixaa.
Barataa Badhaasaa Dhufeera Electrical Engineering waggaa 2ffaa, waggaa tokkoof barnota isaa irra kan adabame, bakki dhalota godina wallagga bahaa.
Barataa Kaasahuun Mammuyyee Mechanical Engineering waggaa 3ffaa;waggaa tokkoof barnoota isa irraa kan adabame, bakki dhalotaa godina Iluu Abbaa Booraa.
Barataa Geetaa Nugusee Electrical Engineering waggaa 2ffaa, wagga tokkoof barnoota isa irraa adabame.
Barataa Abduul Karim Abdullahi Electrical Engineering waggaa 2ffaa, waggaa tokkoof barnota isa irra adabame jira.
Barataa Namoomsaa Electrical Engineering waggaa 2ffaa,
akeekkachisa dhumaa itti kennuun kan doorsifamaa jiru, bakki dhalotaa godina wallaagga bahaa.
Barataa Bilisummaa Mul’ifnaa barataa fayyaa(HO) waggaa 2ffaa, akeekkachisaa dhumaa itti kennuun dorsifama kan jiru, bakki dhalotaa godina Shawaa Lixaa.
Baratootni Oromoo armaan olitti maqaan isaani caqafame kun balleessa tokko malee ta’ee jedhamee mootummaan abbaa irree ofiin arrabsoo maqaa balleessi jechoota dhiiga nama danfisanitti fayyadamuun baatii Amajjii 2014 keessa baratoota Oromoo arrabsuun ni yaadatama,Baddalleen Biiraas mooticha Habshaa kan faarsu ispoonsera wallisaa Habshaaf taasise. Wayita kanatti baratootni Oromoo jecha maqaa xureessii fi Ispoonsera biiraa Baddallee mormuun hiriira nagaa bahan,gaaffii mirgaas bulchiinsa mooraa Yuuniversitichaa gaafatan kun dhageettii dhabuun loltooti Wayyaanee meeshaa waraanaan guutaman mooraa seenuun barattoota reebuu fi hidhuu itti fufee ture.Haala kanaan wal qabatee barattooti Oromoo 13 badiin tokko malee barnoota irraa arihamuu gabaafame.


text:
POOLISIIN FEDERAALAA FI POOLISIIN OROMIYAA WAL HUDHUUF MORMA WAL QABDEETTI JEDHAMA.POOLISIIN FEDERAALAA BARATTOOTA OROMOO BAKKAYYUU AJJEESAAFI HIDHAA JIRU.
Akkuma Magaalaa Amboo keessatti tahaa tureefi jirutti guyyaa kaleessaa yuunivarsiitii Haroomayaadha koottaa wal gahii bahaa,gaaffilee keessaniif deebii finneerra qaama dhimmi ilaallaturraa jechuun erga walitti qabanii booda ilmaan Oromoo 150 tahan gara mana hidhaa waajjira poolisii Haroomayaa fidanii sinirraa hin fuunu jennaan gara hin beekkamnetti geessuun dhagahameera.
POOLISOONNI OROMIYAA YEROO POOLISOONNI FEDERAALAA IJOOLLEE REEBAN ITTISAAFI TUMSA GOCHAA JIRAN.
Yuunivarsiitii Adaamaafi magaalaa Adaamarraayis gara namoota 200 ol tahantu hidhameera.
Haa tahu malee achittis poolisoonni Oromiyaa barattoota Oromoo akka hin tumamneefi hin hidhamne wal dura dhaabbachuu isaanitu gabaaafama.
maqaa hidhamtoota kanneenii akka gabaasni nu gaheen ilmaan Oromoof qaamota mirga namoomaaf dhaabbatan hundaaf ni gabaasna.
“Wal-basaasuun hafee diina Oromummaa callaadhaan namatti dhufe irratti xiyyeefachuun baay’ee waan gameessa. Nama morman fakkaatanii ijoollee keessa dhaabachuun warri guyyaa iyyaa oolanii galgala ammoo dabarsanii ormatti ijoollee kennan of-eeggadhaa. Yaa namicha hojjetaa poolisii federaalaa turtee har’a garuu Yunivarsiitii Adaamaatti barnoota irra jirtuu gochaa akkanaa irraa of-qusadhu si gaagaati. Gaaffiin barattootaa, gaafii haqaati.”
Oromoo wal malee nuti fira hin qabnuuti waliif haa birmannu.Sochiin amma kahe kuni fiixa bahuu dhabee duubatti deebinaan gaaffi seenaa jalatti na gatee darbuu isaa hin dagatinaa.
Injifannoon uummata OrOMOOF!


text:
#OromoProtests – Mass Protests, March 8, 2016 (Update 2)
(Australia) Today I raised the plight of the Oromo community in State Parliament.
As many of you would know, recently, I attended the second Oromia Media Network Launch with Labor’s Candidate for the Federal Seat of Melbourne, Sophie Ismail.
The Oromo community are an ethnic group inhabiting Ethiopia, northern Kenya, and parts of Somalia.
With around 38 million members, they constitute the single largest ethnicity in Ethiopia
Interestingly, the capital of Ethiopia, Addis Abbaba, is surrounding by Oromia, which is one of nine ethnically based regional States in Ethiopia. The Oromo community have suffered years of oppression and deprivation in their home country.
Recently, the Ethiopian Government has sought to expand the capital into Oromia. This has prompted protests.
New York-based Human Rights Watch in an article in February of this year found that the Ethiopian Government has:
Security forces, including military personnel, have fatally shot scores of demonstrators. Thousands of people have been arrested and remain in detention without charge. While the frequency of protests appears to have decreased in the last few weeks, the crackdown continues.
These events are causing enormous distress in the Oromo community, many of whom live in my electorate.
I would ask that a peaceful solution be found and if necessary, ask that the United Nations become involved to find a peaceful solutions.
The establishment of the Oromia Media Network will play an incredibly important role for the Oromo community. Enabling the community to create their own economic wealth and their own cultural institutions will play a critic role in tackling discrimination. It will also help to strengthen the Oromo community.
I would also like to recognise the wonderful work performed by Yadata Saba in advocating on behalf of the Oromo community in my electorate.
Yadata’s commitment to his community is an inspiration.
#OromoProtests-(09.03.2016, #EndSlavery, Oromia) “Dozens of university students protested in Ethiopia’s capital on Tuesday, demanding an end to police crackdowns that followed months of demonstrations over plans to requisition farmland in the country’s Oromiya region late last year.”
Halkan edaa humnoonni mootummaa mana ciisicchaa ykn doormii keenya cabsanii nutti ol seenuu dhaan nu reebanii barattoota kaan gamoo sadaffaa irraa gara lafaatti gad darbataa turan jedhi barattoonni kun.
Gaaffii mirgaa kan akka mootummaan kun siriitti uummata hoogganaa hin jiru nu irraa haa ka’u, hidhaa fi dararaan nu irraa dhaabatu, naannoon Oromiyaa waraanaan hin bulu kanneen jedhan dhiyeeffachuu keenyaan nu hiraarsuu jedhan. Himannaa barattootaa kana gama mootummaan deebii argachuuf gara itti gaafatamaa nageenya bulchiinsa godinaa Wallaggaa bahaa obbo Badhaasaa Goobanaatti bilbillee ani naannoo waanan hin jiraanneef odeeffannoo kanaa hin qabu jedhan.
Angawoota naannoo ka biraan deebii yoo nuuf kennan gaafachuuf gara Itti gaafatamaa qorannaa yakkaa fi Murtii Haqaa godina wallaggaa bahaa Kommandar Margaa Garbiitti bilbillee bilbila erga kaasanii booda deebisanii cufan.
#Oromoprotest,Dhaamsa Baddannoo irraa dhufe ” Hidhamtootni mana hidhaa aanaa baddannoo yeroo adda addaatti erga warraaqsi ka’ee jalqabee lubbuun guyyaa guyyatti bahuu itti fufee jira. Awwaalcha dhoksaa kana keessatti gahee guddaa bahaa kan jiru seyfuudha(poolisa keessa, waj/darg fi sport) keessa nama hojjataa turee fi amma wMMD kan hojjatuudha. Afooshaa magaalaa keessa jiran irra deemee hakaafaa fi marashaa guuruun dhoksaan kan du’an milishaa fi agaaziin awwalamaa jiru. Kanaafuu hawaasni naannichaa eegumsa cimaa akka taasiftan, maatiin namni irraa hidhaman yeroo laalchaaf dhaqxan haala irra jiran adda baafattan malee callisaan akka hin galle hadaraa dhala keessaniif garaa hin jabaatinaa. Kan lubbuu namaa fixaa jiran irra caalatti ulee agaaziin erga laaffatan milishaa fi poolisa aanichaan itti qoosamaati kan uleen gatamaa jiran. Irra hedduun hidhamtootaa achii bahaniis jiruu irra du’umaatu dhihaataaf. Tumicha irratti tumichi guyyaa guyyaan dabalamaafiiti jiraa hawaasni birmadhaafi hadaraa. wallaansa geeffannee isiniif deebifna jedhaa bakka takkatti iyyaa dhala keenya du’a irraa nuuf baraaraa jenna.”


text:
Fincilli Xummuraa Gabrummaa, Naannoo Oromiyaa Kutaalee kanaan dura hirmaannaa hin agarsiisin Guyyuu irraa dabalataa finiinee itti fufaara.
Qabsoon Ummanni Oromoo mirgaa isaa kabajsiifachuuf taasisu: Qeerroo Jimmaa, Iluu fii Arsii Bahaa, sochoosee, Dirree bilissummaatti tarkaanfachaa jira. yeroo gabaabaa keessatti goototni Oromoo Walloo itti makamu jedhamee Eeggama.
Injifannoo Guyyaa hardhaa Galmaawan keessaa;
Qabeenyumnaan isaa, kan Al-Amuudii fii Azeeb kan ta’e, kan Godina Iluu Abbaa booraa, Aanaa Aalleetti argamu, gumaroo shaayii, barbadaayuun isaa beekkamee jira. Akkasumas, magaalaan aanaa kanaa Gooreen jequmsa cimaa keessa jiratuu isii, maddeen gabaasanii jiru.
Gama biraatiin ammo, Aanaa Aqaaqii, gandoota baadiyyaa keessatti, waraanni Agaazii ummata irratti waraana kan bane tahuun ibsame, ummannis kaallattii Aabbuu koyyaatiin, Agaazii konkolaataa 3 uf irraa kan deebisan yemmuu tahu, kallattii Abbaa saamu’eeliin, konkolaataan 10 seenee, gandoota waraanni irratti baname, kan akka Aabbuu Seeraa, Aabbuu ugnaa, Aabbuu looyyaa, Aabbuu Aciroo, Aabbuu Goraa, Kombolchaa, Qooftuu, dheertuu, Dooroo, Daddootaa fii gandoota biroo keessatti Poolisoonni Agaazii waliin ta’uun ummata irratti dhukaasa guddaa kan banan tahuu, maddeen keenya nuuf gabaasan.
Gara biraatiinis, magaalaan Dambidoolloo, guyya har’aa gabaan hin jiru, Dukkaanni cufaadha. namichi tokko naannoo Hospitaalaatti, Dukkaana banee jennaan, Qeerroon itti duultee har’a Dukkannis cufa’a gabaanis hin jiru jedhamee jira.
Bifuma walfakkaatuun, godina Arsii lixaa, magaalaa Shaashamannee fii naannoo isii, raafama guddaa keessa jirti, keessumattuu, aanaa Shaashamannee ganda Jangallaa waandarreetti, jaarsaa fii jaartiin, Qeerroon gandoota baadiyyaaa shaashamannee, Kofalee fii Arsii Nageellee, walitti bahuun, murtii dabarfatanii akka jiran, beekkamee jira.
Waajjiraalee guutumaguututti gubatanii jiru. Milishaa ganda irraa Qawween 70 hiikkamee, harka Qeerroo galeera. Bulchitoonni gandaa ummatatti harka kennatanii jiru. Akkasumas, mallattoo diddaa gabrummaa agarsiisanii jiru bulchitoonni.
Haaluma walfakkaatuun, godina Horroo Guduruu, aanaa Guduruu, magaala Gabateetti, guyyaa wiixata irraa hanga ammaa, daandii riqichaa tokko kutuun, Doozarii gubuun Opdo fii Agaazii bahaa fii gala dhorkaa jiraatuun himame.
Ollaadhuma San, naannoo goobaniis, Qeerroon kabinee irraa meeshaa hiikkachuun, daggalatti galanii jiru, magaalaaleen kun lameen, magaaloota ollaan nuuf birmadhaa jechaa jiru, Agaaziin ammo, lafuma duwwaatti dhukaasuun, ummata goolaa jirti jedhamee jira.
Godina Arsii Bahaa, Aanaa Sirkaa (Shirkaa) Magaalaa Gobeessatti, hiriira geggeeffame irratti, nomoonni 5 ajjeefamuu, odeeffannoon nu dhaqqabe ni addeessa. Rakkina networkii irraa kan ka’e, Suuraalee, Video fii Odeeffannoo bal’aa karaa bilbilaatiinis argachuu rakkisaadha. Isaan Keessaa tokko, dargaggoo Nuuree Qaasim, tahuun odeeffannoon nudhaqqabee jira.
Godina Arsii Bahaa, aanaa Roobetti, guyyaa Har’aa fincilli Diddaa gabrummaa haalaan finiinee kan itti oole tahuun gabaafame. Hanga Ammaatti lubbuun namoota 5 wareegamee jira, 13 ammoo madaawanii jiru, akka maddeen RDH naannicha irraa nuuf gabasanitti.
Qeerroon Magaalaa Roobe Diida’aa, Bank tokkoo fii Konkolaataa wayyaanee SIN TRUCK 4, akkasumas Kuusaa fii manneen jireenya lukkeewwan wayyaane barbadeessanii jiru.
Haaluma walfakkaatuun, Magaalaa Addeelletti Fincila diddaa gabrummaa ka’een, lubbuun nama heddu akka galaafatame himamee jira.
Magaala Balee, Gasgaaritti, maanneen jireenya poolisotaa fii waajjiroonni akka dhukkeeffaman himamee jira.
Magaalaan Balee, har’a ganama Sa’aatii 4:00am irraa kaasee, hanga ammaatti, hiriira guddaan akka raafamaa jirtu kan nuuf eere maddi Oduu keennaa, Namni 2 Kan wareegamee fii hedduun isaaniis akka madaawan, kallattiin bilbilaan RDH ibsan.
Guutummaa hiriira (Roobee, Habee, Addeellee, Balee fii Seeruu) akkuma Network argameen hordofnee isin biraan geenna.
Godina Arsii Lixaa, Aanaa Dodolaa, Sinaana Baaqaatti, Ijoolleen maatiin walittii dhihaatan lubbuun woreegamte.
Namootaa wareegaman keessaa, maqaan muraasni nu dhaqqabee jira:
- Buraash Jeeylaan Galatuu
- Kimoo Saaddoo Hullee.
- Huseen Galatuu
- Abbaas Turaa
- Seeyfuu Hiikoo
- Shamarree maqaan isii nu hin dhaqqabi, tan Kimoo Heebboo fii kan biroos wareegamanii jiru.
Ajjeechaa Jumlaa, Ijoollee gandaa takkaa irraatti rawwatame kana, kan qooda irraa fudhate, Hooggaantoota OPDO ti. Isaanis:
- Jamaal Amaan, Bulchaa Aanaa
- Huseen Muhammad I/G Kominikeeshinii aanaa.
- Baayyuu Aduunyaa Af-yaa’ii
- Asaffaa Furaa Polisa.
kan nama gaddisisu, Agaazii fii angawoonni kunniin waliin tahaanii, uffata siviilii fii uffata waraanaa uffatanii Ijoollee teenyaa fixaa jiran.
AGAAZII fii Tigreen galuuf deemti, osoo jarris hin deemin, jara kana ajjeefnee GUMAA Ijoollee keenya akka bafannuu Abdiin qabna jechuun maddeen keenya dhaamsa isaani dabarsatanii jiru.
RDH


text:
Godina Arsii Aanaa Amiinya Magaalaa Addellee Keessatti Kaabinooti OPDO Ummata Dogoorsuu Yaalan Hin Milkoofne.
Gurraandhala 02, 2017 | Gabaasaa Qeerroo
Godina Arsii Aanaa Amiinyaa Magaalaa Addeellee keessatti OPDOn karaa kaabinoota isiitin hojiin dargaggootaf uumamee dargaggoota keessan warra hojii hin qabne dhuftanii akka galmeessitan jechuun gandaa gandarra deemtee uummata goyyomsaa akka jiran Qeerroon gabaasa.
Akka Qeerroon gabaasetti Wayyaaneen dargaggoota maatin isaanii hin galmeessisin humna Qeerroo qindeessu jechuun adamsuu akka heddus dhagayameera. Asuma Godinuma kana Aanaa Heexosaa Magaalaa Abaadir keessatti basaasaa wayyaanee dargaggoota hiisisaa fi reebicha irraan geessisaa ture, hojjataa bulchiinsa magaalattii kan tureefi ammas itti jiru Muhaammad H/ Awwal jedhamu irratti uummanni naannichaa halkan kaleessaa miidhaa hamaan irra gayuun amma Hospitaala Asallaatti yaalamaa jiraachuu Qeerroon Aanichaa gabaasee jira.
Godina Arsii Aanaa Amiinyaa Magaalaa Addeellee keessatti OPDOn karaa kaabinoota isiitin hojiin dargaggootaf uumamee dargaggoota keessan warra hojii hin qabne dhuftanii akka galmeessitan jechuun gandaa gandarra deemtee uummata goyyomsaa akka jiran Qeerroon gabaasa.
Akka Qeerroon gabaasetti Wayyaaneen dargaggoota maatin isaanii hin galmeessisin humna Qeerroo qindeessu jechuun adamsuu akka heddus dhagayameera. Asuma Godinuma kana Aanaa Heexosaa Magaalaa Abaadir keessatti basaasaa wayyaanee dargaggoota hiisisaa fi reebicha irraan geessisaa ture, hojjataa bulchiinsa magaalattii kan tureefi ammas itti jiru Muhaammad H/ Awwal jedhamu irratti uummanni naannichaa halkan kaleessaa miidhaa hamaan irra gayuun amma Hospitaala Asallaatti yaalamaa jiraachuu Qeerroon Aanichaa gabaasee jira.
Oromiyaan yoo walaboomte malee, furmaatni xumuraa Oromoof hin argamu
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 1/31/2017
Amajjii 31, 2017 | Abdii Boruutiin
Namni mata-duree barreeffama kanaa argu, qabiyyee barruu kanaa dubbisuu yoo baatellee, dhaamsi isaa maal ta’uu akka danda’u ni hubata jehdeen yaada. Haa ta’u malee, maaliif barruu gabaabaa kana waanan dhiyeesseef, qabxiilee tokko tokko kaasee ibsuun barbaada. Gara qabiyyee barreeffama kiyyaa otuu hin seeni dura, mee waan dhiyoo kana Sabboontota Oromootiin dubbatamaa ture fi mooraa Habashootaa keessatti waca uume tokko tokkon kaasa.
“Itoophiyaan diigamtu malee, Oromoon nagaa hin argatu. Itoophiyaan Oromummaa hin fudhanne fi hin kabajne diigamuu qabdi. Itoophiyaan caccabuu qabdi malee diimookraata’uu hin dandeessu….” fi k.k.f.
Diinota Qabsoo Keenyaa Addaan Baafnee Beekuun Murteessaadha
Amajjii 24, 2017 | Ibsaa Gaaddisaa Irraa
Qabsoo Qarayyoo Ilmaan Sabaatiin Jalqabamte Galiin Gahuuf Cufti Ilmaan Oromoo Bakkayyuu Kaanee Dirqama Oromummaa Keenya Bahachuun QBO Itichuuf, Diinota Qabsoo Keenyaa Addaan Baafnee Beekuun Murteessaadha.
Yeroo ammaa Sochiin Qabsoo Bilisummaa Oromoo guddatee sadarkaa Ol aanaa irra gahee jira. Ilmaan Oromoo addaatti ammoo Sabboontotni sabaa sadarkaa garaagaraa keessatti haala adda addaan qooda irraa fudhataas turan;fudhataas jiru.Waan ta’eefis Kanaan booda qabsoo kana wanni of booda deebisu tookkollee hin jiru.
Lukkeelee diinaa garaaf jiraatan ykn gantoota dantaa isaaniitiif jecha diina jala fiiganiin ala, yeroo ammaa irra guddeessi ummata Oromoo hiree isaa akka sabaatti ofii murteeffachuu kan hin feene hin jiru.
Jarreen garaaf bulan kunneen QBOn yoo gufate dantaa isaanii miti.
OMN sagantaa Afaan Arabaan tamsaasuun faaydaa guddaa qaba
Muddee 29, 2016 | Najiib Zannuun Irraa
OMN sagantaa Afaan Arabaan tamsaasuun dhugaa ummata keenyaa addunyaa afaan keenya hin beeyne dhageeysisuufi Oromoo addunyaan wal barsiisuuf faaydaa guddaa qaba.
OMN sagantaa Afaan Arabaan tamsaasuun dhugaa ummata keenyaa addunyaa afaan keenya hin beeyne dhageeysisuufi Oromoo addunyaan wal barsiisuuf faaydaa guddaa qaba.
Diinoonni Oromoo takkaa rafanii hin beekan. Kan isaan hirriiba dhabaniif cubbuu fi shira xaxuu,akkasumas ummata Oromoo gandaan addaan qooduuf osoo tattaafataniiti. Diina ifa bahaa diinummaa isaa beeynurra kan fira fakkaatee diina tahuutu irra hamaadha. Akkuma “Mootummaan sodaatinii Saree mootummaa sodaadhu” jedhanitti kanneen qabsoo teenyaaf gufuu tahanis isaannan akkanaa kana. Yeroo waa’ee qabsoo teenyaa dubbatan waanuma nuuf yaadan fakkaatu. Garuu irra-keessa nu fakkaachaa harka lafa jalaan diinummaa isaanii gaggeeysu. Namoonni akkanaa kun guddina keenya hin fedhan,dhugaa keenya hin jaalatan,tokkummaa keenya jibbu,diigamiinsa keenyaaf carraaqu, akkasumas gadda keenyatti kanneen gammadaniidha. Gochaalee isaanii kana faana buunee hoggaa laallu,diinummaan isaan ummata Oromoof qaban kan diinni keenya ifa bahaan nuuf qabuun garaa-garummaa hin qabdu.
Guyyaa WBO Amajjii Tokko Bara Haaraa 2017 Kabajamuuf jiru Ilaalchisuun Ibsa Gabaabaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname.
Muddee 29, 2016 | Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Uummata Oromoo Hundaaf
Baga nagaan jala bultii guyyaa WBO kan bara 2017 fi waggaa haaraan isin gahe. Guyyaa ayyaana dachaa kana yeroo itti kabajachuuf deemnu haalli ummanit keenya irree cunqursaa jala jiruu fi walabummaa isaaf ammoo warraaqsa hiriyyaa hin qabne gaggeessuun wareegama ol aanaa kafalaa jiru keessa jirra. Barri 2017 kun kan milkii fi injifatanoo akka nuu ta’u irratti qabsaawuun dirqama qabasoo nurraa eegamu akka baanu abdii qabna.
Uummata Oromoo Hundaaf
Baga nagaan jala bultii guyyaa WBO kan bara 2017 fi waggaa haaraan isin gahe. Guyyaa ayyaana dachaa kana yeroo itti kabajachuuf deemnu haalli ummanit keenya irree cunqursaa jala jiruu fi walabummaa isaaf ammoo warraaqsa hiriyyaa hin qabne gaggeessuun wareegama ol aanaa kafalaa jiru keessa jirra. Barri 2017 kun kan milkii fi injifatanoo akka nuu ta’u irratti qabsaawuun dirqama qabasoo nurraa eegamu akka baanu abdii qabna.
Ibsa Gumii Sabaa Adda Bilisummaa Oromoo (GS-ABO)
Muddee 29, 2016 | Gumii Sabaa Adda Bilisummaa Oromoo (GS-ABO) irraa
Gumiin Sabaa Adda Bilisummaa Oromoo (GS-ABO) walgahii isaa dhaabbataa Mudde 16 – 25, 2016 gaggeeffateen haala Dhaabaa fi QBO, akkasumas, haala Ummata keenyaa, haala diinaa (mootummaa TPLF/EPRDF), haala Godina Gaanfa Afriikaa fi kan Idil-Addunyaa irratti marii fi xiinxala bal’aa gaggeessee murtiilee jajjaboo QBO daran jabeessanii fuula dura tarkaanfachiisan dabarseera. Murtiilee dabran hojiitti hiikuuf kan gargaaran dirqamaa fi qajeelfamoota adda addaa KHR-ABOf kennuudhaanis wal gahii isaa milkii fi injifannoodhaan xumurate.
Maqaa ABOn Afanfajjii Uumuun Qabsoo Bilisummaa irratti Yakka
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 12/08/2016
Mudde 08, 2016 | Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
ABOn baroota dheeraaf QBO humneessuun galii isaatiin gahuu irratti ifatti hojjatuun kanneen sababa adda addaan dhaaba irraa adda bahan walta’iinsa uumuun dhaabatti akka deebi’an taasisaa akka ture ifaa dha. Waltahinsoota QBO jabeessan adda addaa godhaman keessaa Waltahiinsa Shanee ABO fi QC-ABO Waxabajjii bara 2014 Berlinitti tahe isa tokko.
"Furmaatni Tokkichi Warraaqsaa FXG Daran Jabeessu Dha"- Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Mudde 04,2016
Mudde 04, 2016 | Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa
Haala Yeroo Oromiyaan Keessa Jirtuu fi Hiraarsaa fi Shoroorkeessa Waraanni Wayyaanee maqaa State of Emergency jedhuun waraana biyyarratti labsee yakka duguuginsa Sanyii (Genocide) dalagaa jiruu ilaalchisuun Qeerroon Bilisummaa Oromoo furmaatni tokkichi Warraaqsaa FXG daran jabeessudha jechuun Ibsa Waliigalaa fi Waamichaa qabsoo uummata Oromoo fi saboota Cunqurfamoof dabarse!!
MAALIIF WAL SAKAALLAA?
Mudde 05, 2016 | Noolee Buttaatiin
Yeroon kun yeroo itti diinaan wal aansoo wal qabaa jirrudha.Haa ta’u malee adeemsi fi matabowwuun karaa miidiyaa hawaasaa deemaa jiru kan diinni nu godherra kan nuti wal godhuuf deemnutuu fi kan kalees dukkanatti nu naqe caalaatti ammammoo hallayyaa qilee gadi fagoo taatetti Oromoo naquuf jedha!
Yaa Oromoo barreeffama yeroo darbee tokko irratti Oromoon bara Gadaa wal arrabsoo qaba wal arrabsoon kun garuu abbaan fedhe utuu hin taane, walaannaa ykn Foolleetu mirga kana qaba.Kunis hanga Gadaan sun sagal bulee Korma moosisutti ta’uu yaada kana dhiyeesseen ture.
Oduu Gammachiisaa: Breaking News; Oromo TV Network on Satellite
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 11/28/2016
As of December 1, 2016 Oromo TV is on Satellite Broadcasting at AzerSpace 1/Africasat 1A, 46.0 degree East
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Yaa’iin 66ffaa Koree Afriikaa Dhaabbata Fayyaa Addunyaa Jimaataa Finfinneetti taa’amuu jalqaba
- font size decrease font size increase font size
Finfinnee, Hagayya 11, 2008 (BDHKMNO) Yaa’iin 66ffaa Koree Afriikaa - Dhaabbati Fayyaa Addunyaa ifataanii jalqabee Finfinneetti nitaa’ama. Yaa’icha geggeessuuf hal-dureen xumuramuu Ministeerri Eegumsa Fayyaa ibsa har’a kenneen beeksiseera. Yaa’ii guyyoota shan walitti aananiif geggeeffamu kanaarratti sanadoonni fayyaa 27 dhihaatanii erga mariin irratti geggeffamee booda akka raggasiifaman eegama. Sanadoota Daayirektara Karooraa fi Imaammataa ministeerichaan dhihaatan keessaa 15 dhimmoota teeknikaa irratti kan xiyyeeffatan yoo ta’u, kan hafan ammoo raawwii hojii yaa’ii duraaniin murteeffaman gamaggamuu kan dandeessisanidha. Tarsiimoon fayyaa afaanii, HIV/AIDS, TB fi busaa hir’isuu dandeessisuu fi 2016 hanga 2030tti tajaajilu yaa’ichaan xiyyeeffannoon itti kennama jedhameera. Fayyaa dubartootaa, daa’immanii fi dargaggootaa galmoota misoomaa itti-fufiinsa qaban waliin hidhata qaban irrattis yaa’ichi nimari’ata. Yaa’icha irratti ministiroonni fayyaa fi jilonni biyyoota 47 dabalatee hirmaattonni 500 ol irratti hirmaatu. Jiraattonni magaalaa Finfinnees aadaa keessummaa simachuu barameen keessummoonni yaa’icha xumuranii hanga deebi’anitti akka tumsan waamichi dhihaateera. Balaay Tasfaayeetu gabaase. Oduuwwan Biroo
Last modified onThursday, 18 August 2016 05:29


text:
KUTAA 5
‘Gara Tiksee Fi Ilaaltuu Ol aanaa Lubbuu Keetti Deebiʼi’
Rakkoowwan birooshura kana keessatti ibsaman keessaa tokko ykn isaa ol kan taʼan si irra gaʼaniiruu? Taanaan rakkinni akkanaa kan irra gaʼe si qofa miti. Tajaajiltoonni Waaqayyoo amanamoon bara duriittis taʼe yeroo ammaa jiraatan hedduun rakkoowwan akkanaa isaan irra gaʼaniiru. Akkuma isaan rakkoowwan akkanaa moʼuuf Yihowaa irraa gargaarsa argatan, atis gargaarsa argachuu ni dandeessa.
“Yihowaan matumaa akka ana hin dhiisne hubachuun jalqabe; wanti na barbaachisu karaan itti gara isaatti deebiʼu argachuu qofa ture”
ATI gara Yihowaatti yoo deebite inni akka si gargaaru mirkanaaʼaa taʼi. Yihowaan dhiphina si irra gaʼu akka dandammattu, miirri kee inni miidhame akka fayyu, akkasumas nagaa sammuu fi garaa isa qalbii qulqulluu qabaachuu irraa argamu akka argattu si gargaara. Achiis namoota akkuma kee Yihowaa waaqeffatanii wajjin deebitee isa tajaajiluuf kakaʼuu dandeessa. Haalli kee haala Kiristiyaanota jaarraa jalqabaa Pheexiros ergamaan, “Isin akka hoolota karaa irraa maqanii turtan; amma garuu gara tiksee fi ilaaltuu ol aanaa lubbuu keessaniitti deebitaniittu” jechuudhaan isaaniif barreesse tokko tokkoo wajjin wal fakkaachuu dandaʼa.—1 Pheexiros 2:25.
Gara Yihowaatti deebiʼuun wanta gochuu qabdu keessaa isa hunda irra caalu akka taʼe beekamaa dha. Akkana kan jennu maaliifi? Kana gochuudhaan garaa Yihowaa gammachiista. (Fakkeenya 27:11) Akkuma beektu Yihowaan miira qaba, kanaaf gochi keenya isa gammachiisa ykn isa gaddisiisa. Dhugaa dha, Yihowaan akka isa jaallannus taʼe akka isa tajaajillu nu hin dirqisiisu. (Keessa Deebii 30:19, 20) Hayyuun Kitaaba Qulqulluu tokko, “Balballi garaa namaa alaan qabannoo hin qabu. Kanaaf, karaa keessaa banamuu qaba” jechuudhaan dhimma kana ibseera. Nutis garaa jaalalaan guutameen Yihowaa waaqeffachuudhaan, balbala sana banuu filachuu dandeenya. Yommuu kana goonu, kennaa gatii guddaa qabu, jechuunis amanamummaa keenya isaaf kennina; akkasumas garaa isaa guddaa gammachiisna. Dhuguma iyyuu, wanti gammachuu waaqeffannaa Yihowaadhaaf malu isaaf kennuudhaan argamuu wajjin wal gituu dandaʼu tokko illee hin jiru.—Hojii Ergamootaa 20:35; Mulʼata 4:11.
Kana malees, sochii Kiristiyaanummaa kee deebistee yommuu jalqabdu, fedhiin hafuuraa kee siif guutama. (Maatewos 5:3) Karaa kamiin? Namoonni addunyaa maratti argaman, ‘Lafa irra kan jiraannu maaliifi?’ jedhanii gaafatu. Kaayyoo jireenyaa ilaalchisee gaaffiiwwan kaʼaniif deebii argachuuf hawwii guddaa qabu. Yihowaan fedhii kanaa wajjin waan isaan uumeef, namoonni fedhii akkanaa qabu. Inni isa tajaajiluudhaan milkaaʼina akka argannu godhee nu uume. Gammachuu isa jaalalaan kakaanee Yihowaa waaqeffachaa akka jirru beekuudhaan argamu caalaa, wanti gammachuu nuuf argamsiisu hin jiru.—Faarfannaa 63:1-5.
Yihowaan gara isaatti akka deebitu kan barbaadu taʼuu isaa beeki. Waaʼee kanaa akkamitti mirkanaaʼaa taʼuu dandeessa? Mee yaadi: Birooshurri kun kadhannaa hedduun erga godhamee booda of eeggannoodhaan qophaaʼe. Birooshura kana kan siif kenne jaarsa ykn dhugaa baatuu kan biraa tokko taʼuu dandaʼa. Achiis dubbisuu fi ergaa isaa hojii irra oolchuuf kakaate. Kun hundi Yihowaan akka si hin irraanfanne mirkaneessa. Suuta jedhee deebisee ofitti si harkisaa jira.—Yohaannis 6:44.
Yihowaan tajaajiltoota isaa badan matumaa akka hin irraanfanne beekuudhaan jajjabina argachuu dandeenya. Obboleettiin Doonaa jedhamtu dhugaa kana hubachuu dandeesseetti. Akkana jetteetti: “Dhugaa irraa kanan fagaadhe suutuma suuta ture, taʼus yeroo baayʼee Faarfannaa 139:23, 24 irratti nan xiinxala. Caqasichi, ‘Qorii na ilaali, yaa Waaqayyo, garaa koos beeki! Na fonqolchi, yaada koos beeki! Karaa nama miidhu irra buʼeen jira yoo taʼe ilaali, karaa bara baraan jiraatu irra na geessi!’ jedha. Ani kan addunyaa akkan hin turre beeka, matumaa addunyaa wajjin wal hin simu; kana malees, bakki taʼuun anaaf malu jaarmiyaa Yihowaa keessa taʼuu isaa beekan ture. Yihowaan matumaa akka ana hin dhiisne hubachuun jalqabe; wanti na barbaachisu karaan itti gara isaatti deebiʼu argachuu qofa ture. Gara isaatti deebiʼuu koottis baayʼee gammadeera!”
Ati gara isaatti yoo deebite Yihowaan si gargaara
Atis deebitee ‘gammachuu Yihowaa’ akka argattu kadhannaa garaadhaa madde sii dhiheessina. (Nahimiyaa 8:10, NW) Gara Yihowaatti deebiʼuu keetti matumaa hin gaabbitu.


text:
Hawi Olani
Thursday, November 6, 2014
Akeeka Waldaa Waliin Waliifii
Seensa Bifa Gabaabaan:-
1. Oromoota waanjoo gabrummaa Itiyopiaa jalatti hidhaa fi hiraara irra gahee gargaaruuf.
2. Maatii qabsaawotaa fi gootota Oromoo mirga saba Oromoof jedheen hidhamee gargaaruuf.
3. Hidhamtoota dhukubasanii mana hidhaa keessatti dararamaa jiran gargaaruuf.
4. Fincila diddaa gabrummaa irratti kanneen rasaasaa diinaan madaawanii fi miidhaan addaa addaa irra gahe tinnisuuf.
5. Maatii qabsaawota FDG irratti wareega kafalanii garggaaruuf ykn jajjabeessuuf.
6. Hidhamtoota siyaasaa kanneen mirga sabaaf jecha hidhamanii rakkoo maallaqaan abokaattoo bitachuu dadhaban gargaaruuf
Jedha Waldaan Waliif Waliinii dhaabbate.
Ø Waldichi akeekaa fi kaayyoo ittiin masakamu guutuutti ni qaba.
Ø Gaafatamoota Bordii fi koreelee godinaa walumaa gala aduunyaa kana irraa ni qaba.
Hawi Olani
Hawi Olani
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Appilikeeshiinnin kun Muuziqaa ykn Sirba Dr Alii Birraa (Barnnootaa Ammas Barnootaa) Jedhuun Kan Taajjabame yoo ta'u Yeroo nuti Qubee qubaan tuqnu sirbicha Dhiisee Qubee Sagaleedhaa jechuun kan barsiisuu fi Sagalee fi Jechoota Muraasa qubee sanarraa uumaman barreeffamaan kan agarsiisuudha.
Reviews
Like Good
Qubee koo..... Qubee keenya. ...
Hojii gaariidha ofiifis ta,ee ilma koof Qubee koo kan ofaan oromo nan barsiisa Galatoma!!!!
Guddaa galatooma Baay'ee namatti tola
Wwww jabaadhaa Itti cimaaa
Afaan koo Allahamdulilah


text:
Abdiisaa Bancaa Jaarraa(Abdiisabaa)
Seenaa Abdiisaba Oromoo
Ani Abdiisaa Bancaa Jaarraa jedhama. Kanin dhaladhe, Godina Arsii Lixa Aanaa Nansaboo, Ganda Gataa, iddoo Yamo jedhamtutti ji’a Eblaa, bara 1990 A.L.O ykn A.L.Atti Abbaakoo Obbo Bancaa jaarraa, haadha koo aadde Imaamoo Kinniisoorraati. Akkuma ijoollee baadiyyaa kanneen biroo guddadhee yeroo of baru Tika ykn tiksee loonii ta’een of bare. Qabeenyi loon abbaakoo hedduu waan tureef too’achuuf hedduu kan nama rakkisu ture. Maal kana qofa Qabeenyi Hoolaas akkasuma heddu waan tureef tiksee ani yaadadhu namni sadi kan tiksan waan tureef animmoo gaafa natti tole horii, gaaf kaan immoo hoolaa ijoollee eegdu duuka deemaan dabarse. Ani Maatii kootiif ilma quxisuu ykn maandhaa waan tureef waan fedhe balleessus akka warra kaanii adabaaf hin saaxilamu. Fkn: Tikseen biroo namni loon gate ykn jalaa bade, hanga loonicha argee galutti adabbii nyaata dhoowwachuu fi tumamuu fa’atu irra gaha ture. Animmoo adabbii jala yaatu ykn irra xiqqoo adabama. fkn akka Bishaan waraabuu ykn dalla loonii cufuu fi kkf.
Yeroon kun akka tilmaama kiyyatti naannoo umrii 3-5 ture. Yeroo Umrii koo waggaa shan(5) ta’u Obboleessikoo inni Angafaa, Barnoota kutaa 12ffaa xumuree dhufe. Akkasumaan akka barnoota bu’uuraa ganna sana, M/B Gataa sad. 1ffaa(1-6)tti akka barsiisu ajajame.
Haalli kun Harmee koo yeroo hunda guyyatti yeroo sadiif isaa ol narra deddeebitee na ilaaltuufis qormaata ta’e, Obboleessikoo qabatee gara M/B naan deemuu jalqabe.
Harmeef Obboleessa koo giddutti walitti bu’iinsi yaadaa uumamus Obboleessikoo akka nama barateetti dubbii qabbaneessuun, kophaa M/B sana keessa ooluu akka itti toluu dide hubachiisuun harmeekoo moo’ate, ana M/B wal na barsiise.
Haala kanaan osoo jirru Barnootni idilee eegale. Obboleessi koo Abbaakoo kophatti ajaja itti kennee biraa gara barnootasaa deeme. Ajajichis Abdiisa M/B akka galu gochuudha.
Abbaankoo harka lafa jalaan nama Qabsoo Oromoo keessaa harka qabu waan tureef dararaan Oromoo irra gahaa ture hundi Sababa barnoota dhabuu akka ta’e sirritti amana. Abbaankoo, obbo Baancaa Jaarraa, Qabsoo Oromoo muraasa itti hirmaate keessaa kan isaan natti himan:
- Qabsoo Qutee Bulaa Baalee fakkeenya kaasu.
- Lafa Daangaa Oromoo fi Sidaamaa gama kibba dhiha Oromiyaa yeroo raawwatamutti nama gahee ofii bahaa tureefi waldhabdee kanaan walqabatee uumame furuufis nama Ummata Kibba Dhiha Oromiyaa naannoo sanaa bakka bu’ee masara Mootii Hayilasillaasee(Finfinnee) deemuun qaamaan dubbisee fi Mootichis Ajaja ajummatti dabarsee murtee Adabbii kan itti kenname yoo ta’u,
- Yeroo Adabbii waggaa lama fixatanii isaaf Hiriyyaan isaa Obbo Hasanoo Guutuu(Abbeeraankoo), akkuma bahaniin ammas masara sanatti deebi’anii murtee milkiitiin ummataaf deebi’anii galan.
- Inni Biraammoo, Gaafa Hayilasillaasee yeroo jalqabaatiif Baale(Magaalaa Roobee) dhufanii walakkaa magaalatti ummata walitti qabanii Haaji Aadam Saaddoo Alangaa afurtama(40) adaban, ummanni nujalaa du’a jedhanii alangaa 10, 10 irraa fuudhan keessas akka jiru naaf himanii turan.
Kanaaf Barnoota Sirritti jaalatu, obboleessakoo hangafaas kanumaaf duuka bu’anii barnoota akka baratu godhu. Sana booda AnaM/B geessuuf jennaan harmeen koo du’ee argama hin kennu, kaan narraa ariitani kanallee osoo ijji koo ilaalu hin dhabu jettee dadhaban.
Waan godhan dhabnaan nama itti baasan(jaarsa jechuukooti). Hin ta’u jette haati koo, kanumaan osoo jirru saa’aan barnootaa najalaa fagaate.
Abbaankoo ganamaa galgala haadha koo kadhatee dadhabe, Gaafa itti aanu bifa ajajaatiin akeekkachiisa itti laate, dhoorkuus akka hin dandeenye yaadachiise. Ammaa wal ilaalla jedhuun walitti qabatan. Aarii kanaan Abbaan koo deemee karaa gahee deeb’e. haati koo, jajuuf osoo hin taane, Kaamettii Dubartii tan jedhan sana, Hayyittiidha, Dubbiin jalaa hin galtu, iddoo Abbaan koo hin jirretti, nama wal lole araarsuu, namni waan rakkate tokko ishee mariisisa, mala dhoofti, ni qajeelchiti, walumaa galatti Hayyuu keessatti ramada ani.
Kanaafuu isheenis mala na dhoowwattuun qopheeffatteerti, Abbaan koommoo mufatee dirqitti fudhatee naan baduuf ta’a, ta’us harmee koo moo’achuun dadhabe.
Seenaa Abdiisabaa:- Kutaa 2ffaa
Seenaa Abdiisabaa, Eebba Booda
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- The Oromo/ Ethiopian Political Dilemma- Kassim Sheimo-Dubbisuun waliif daddabarsaa!! - December 29, 2016
- KUDHAAMA SEENAA I fi II (Kitaaba Obbo Leellisaa Aadaa) tiin-Kitaaba seenaa Kuush, Afriikaa, Duudhaa Waaqeffannaa Oromooofi Aadaa Mara qabatee ba’e - December 28, 2016
- QABEENYAA WARRA TPLF KANA BEEKUUN BARBAACHISAADHA: Waliif daddabarsaa - December 27, 2016


text:
1 TEESAROONIKA
Teesaroonika Máqannaa Indaarú Nímu Akarafa.
1
1 Ínnee Teesaroonika máqannaasa Ánutunaki máriasa karaambáiqa Yísuna ásauku mundíranaki faqa máriasa, ínnee Teesaroonika máqannaasa Yísuna ufara suqímariasa qinée Pauroosa faqa Sirasifa faqa Timootifa faqa ínni nímandaidaqa, ákara rúmannimaqaidaqa. Ánutuna káqi nímira áfaarirana faqa asooárana narí aundurá faqa ínni faqa máriani.
Pauroofa Teesaroonika máqannaasa Ánutuna ufamau fímarunara nimooqídanoo.
2 Maasá maaqóo márunna namusa ínniara iriséeqa maqee maqee Ánutufinnai dúfi dúfi qídaqa, maqee maqee ínniara innaaru qímannimaqaidaqa.
3 Maasá ínniara maqee maqee maasá qíkoona Ánutuna áaqoo áuqaidaqa. Ínnee Yísuna saqárikidaqa miqíanara Ánutuna ufírira áinainirana maqee maqee ímariafanoo. Ínnee Ánutunara faqa faiqí ánaaseera faqa nímuqusa ímarinara Ánutufinnai kadáapiri máriafanoo. Ínnee Yísunara asasammásee áfeesira írirafa karaambáiqa ásauku mundírana Yísunaki atukaramásee maríanara mináuqara faqa maasá irisée Ánutuna áaqoo áuqaida ínniara innaaru qímannimaqaidaqa.
4 Teesaroonika máqusanaasa qiní qíkaqaafasaa Ánutufa ínniara ámuqusímarifa ínni rusandeesámumasee mároonara maasá íridaqa. 5 Maasá Yísuna áufakiana sía nóonnai káifau ínni qímannimidau, Ánutuna afeekannái faqa miná náaquqara andeeqara maraqunannái faqa qeeqá faqa mi-iriránamau fídaqa minánnai faqa ínni qímannimiafannana minára Ánutufa ínni rusandeesámunara íridaqa kúqaa fee qídaqa. Maasá ínni faqa Teesaroonika máqusai máriafana qíqafoosa máridaqa ínni dadaaqírara andeeqáseeqa máriafanausa máridaqa ínnee minára írimariafanoo. 6 Ínnee maasá andeeqárana qáfamasee karaambáiqa faqa maasá faqa andeeqárana ámeeraaméerirana faqa maasá faqa andeeqárana ámeeraaméeri maríafanoo, ínni máqannaasa Yísuna ufa írunara miná ákiaqara ínni aupúrarana firaaqóo nímufaqa ínnee sía minára íriqau náaquqara maraquna nímimaru ásasirana asasammásee karaambáiqa ufa kai mároosa. 7 Ínnee Teesaroonika máqannaasa miqíqa aiqáma ánaamuru Yísuna ufa írimarusa ínneeqa andeeqára óosana uqannífiqoonara ínnee Maseedoonia máqa maaqakina márusa faqa Kirisa máqa maaqakina márusa faqa uqannífiqoosa máriafanoo.
8 Sía mi-maqa maaqa qandá kaifáu karaambáiqa ufa íriqau, aiqáma maqa maaqai ínnee Teesaroonika máqannaasa Ánutuna ufa írufa, mi-ufáfa aiqámai daráaninoo fífainínau. Maasá fífau ínniara mi-maqannáasa fíqu fíqu ídaqa qímannimiqa nímariafanaqa misá óoqai iriséeqa qímaqimiqa. 9 Óoqai maasá ínni Teesaroonika máqusai óonuráafanaqa ínnee maasá asasamándee óonu qífiqasee ámiqimasee maasá ufa írunara fáasai mi-anaamurúsa írimariqau. Ínnee ínneeqa dapi saqari Anutunara foorá innaaru qímaruna minnísee quándaki kúqaa ánoona kási marí Ánutufinnai ubeekáranara faqa fáasai mi-anaamurúsa iriséeqa minára aiqámausa qímannimimariqau. 10 Ínnee mifúnnai ubeekámafi miná ámaaku innaarúnaindari qúmiranara áfeesu afeesirafa káqi áfeesida márunara fáasai ánaamuru minára faqa írimariqau. Ánutuna ámaaku Yísufa kúqiranakinaana mara fíndifufa, maasá Ánutufa kásooqaqee náruaninnanakinaana Yísufa maasá asumu qumáree marífa ínnee mifá qúmuaninnanara áfeesida márunara aiqáma ánaamuru fáasaimma irisée qímaqimiafanoo.


text:
Nyaatamuu ilkaanii (Dental Caries) Maaliin dhufaa? Akkamiin ofirraa ittisuu dandeenyaa?
Nyaatamuun ilkaanii (dental caries ) kan nutti dhufu yoo ilkaan keenya asidii baakteriyaa ilkaan keenya gidduutti walhoraniin hubamudha. Kana ittisuuf maal gochuu qabnaa?
1. Saamunaa ilkaanii flouride of keessaa qabuun guyyaatti al lama ilkaan keenya ququlleeffachuu. Yoo kan altakkaa qulqulleeffannu ta’e galgala qulqulleffachuu qabna.
2. Bishaan uumamaa dhuguu. Kana jechuun yeroo hundaa highland (bottled water) dhugna yoo ta’e flouride hanga isa uumamaa waan hin qabneef miidhamuu dandeenya.
3. Nyaata sukkaara olka’aa ofkeessaa qaban fi miyaawaa ta’an baay’isuu irraa of qusachuu
4. Nyaata ammaa ammaa itti deddeebi’anii nyaachuu dhiisuu.
5. Ilkaan keenya gidduutti nyaata hartuu ilkaanii (tooth brush) dhokatee hafu waan akka fo’aa (kirrii) qal’oo ishiitiin of keessaa baasuu qabna (flossing).
6. Ogeessa ulkaanii (dentist) yeroo murtaa’e keessatti deemanii haasofsiisuu
GALATOOMAA!


text:
25. 08. 16
OLOMPIYAAN RIYOO BARANAA – OLOMPIYAA OROMOOTI
Taammanaa Bitimaa irraa
Yaa Oromoo, yaa nama lafee fi lafa Oromiyaa dubbii ani amma jedhe kun yoo dhugaa isinitti fakkaachuu baate, yookaan yoo dubbii “hoowwifame” isinitti fakkaate, mee miidiyaalee addunyaa tanaa kan gaafa 21. 08. 16 bayanii fi ammallee bayaa jiran ilaalaa! Biyyoota biyyalafaa tana irratti argaman tokkollee hin hambisinaatii, hunda isaanii towaddhaa! Hayyee, maqaa Fayyisaa Leellisaa jedhamu, biyya Oromiyaa jedhamtu, sabaOromoo jedhamu qalama fufurdaadhaan barreeffamanii agartu. Kana hundumaa kan godhee fi kan goochisiise ilma Oromtittiin haati Siiqqee deesse, gurbaa qaldhaa miila qaqqalloo sani. Mucaa milkiin dhaltee fi milkiif dhalate, kan qaalluun Oromoo gaafa hammachiisaa “Fayyisaa” jedhee maqaa baaseef sana. Eeyyee, Fayyisaa onnee Oromoo baranaa, isa akka malee madaaye san fayyise. Maarree, inni onnee teenya fayyisuu qofaa otoo hin taane, kan dabalee nuuf leellise: Fayyisaa Leellisaa-ti.
Ilmi Oromoo, leenci Oromiyaa kun fincila diddaa gabrummaa isa ijoollee fi uummanni Oromoo kunoo baatii sagal guutuu otoo wal irraa hin citin oofaa jiran kana, isa dhiigni Oromoo akka gaalaa dhangalaye kana, isa lafeen Oromoo akka qoraanii urreeffame kana addunyaatti baasee nuuf muldhise. Guyyaa tokkicha keessatti akka uummanni dachee tanaa biliyoonni tokkoo olii (miliyoona kuma-tokko +) waayee Oromoo dhagawu taasise. Guyyaa tokkicha kana keessatti Oromiyaa ramaanii (kaartaa) addunyaa irra kaaye. “Ayyaantuu.com” akka miidiyaaleen 1000 olii waayee kanaa gadi-baaseen himee ture. Ergasiiyyis hedduun kan san irra jiran baasanii jiru. Anaaf Fayyisaa Leellisaa jagna Oromooti. Jagna Oromoo jechuun isa dirree waraanaa fi dirree qabsootti diinaan galaafatame san qofaa miti. Gabroomfattoonni Habashaa erga humna meeshaa waraanaa, kan humnoota Oroppaa irraa argataniin biyya keenya dirree waraanaatti cabsanii qabatanii waayee Oromoos, waayee Oromiyaas addunyaa jalaa dhoksaa barkurnee 40 qaxxaamuruun as gayani. Garuu, Fayyisaa Leellisaa guyyaa tokko keessatti Oromoo fi Oromiyaa gola itti-dhokfaman keessaa baasuun addunyaatti muldhise. Dabalees gocha mootummaa Waayyanee qullaa dhaabuun uummata addunyaatti agarsise.
Impaayerittiin Toopphiyaa jedhamtu tun Oromoo fi Oromiyaa addunyaa jalaa dhoksitullee, wanneen ishiin addunyaa tana irratti beekamtuun waanuma Oromootini. Wanni Gondorii fi Maqalee irraa Oromoof dhufe, wanni mishaan tokkollee hin jiru. Loltuu Habahaa kan Minilikiin durfamee biyya keenya humnaan seene sana dhiisatii, Minilik mataan isaayyuu kophee miila ofii irraa hin qabu ture. Wayyaaneenis harroota ooffattee, kilaash rarraafattee barabaasoon biyya keenya lixxe. Kunoo, hardha qabeenyaa fi leecalloo Oromoo saammattee abbootii-kitilaa (abbootii-miliyoonaa) taate jirti. Ammoo, Oromoo fi Oromiyaan waanneen hedduun gitta-bittee Habashaa kanneen durii fi hardhaa badhaasani. Duris, hardhas impaayertiin wanneen gara alaatti erguun gurgurattu keessaa: buna, gogaa fi kaldhee, loon, subbuu (warqii), albuuda garagaraa fi jimaa fayi. Kana malee, kan ishiif qotus, kan ishiif lolus Oromoo dha. Kan ishii-dhaa barreessuun afaan ishii guddisus Oromoo dha. Kan qarriffaa faashistoota Xaaliyaanii keessaa ishii baases Oromoo-dhuma. Kan fiigee addunyaatti “nama” ishii taasises dhalawwan Oromoo-ti. Amma yoo kan biraa dhiifnee, waayee ispoortii callaatti deebine, ijoolleen Oromoo dubrii fi dhiirri miila isaanii qaqallayyoo saniin akka qilleensaatti bararuun addunyaa irratti Toopphiyaa isaaniif beeksisani.
Dursee kan karaa bane Waamii Birraatuu-ti. Abbabaa Biqilaa nama Afrikaa keessaa dursee fiigicha maaratoonitiin moyatee qofa otoo hin taane, nama walitti aansuun ennaa lama geeba gonfate. Karaa dubartiis namni dursee Afrikaa keessaa maaratooniin geeba fudhate Faaxumaa Roobaa-ti. Mee amma maqaalee atileetota Oromoo fakkeenyumaaf, garii haa kaafnu: Waamii Birraatuu, Abbabaa Biqilaa, Maammoo Waldee, Tolasaa Qottuu, Fiixaa Baay’isaa, Qananiisaa Baqqalaa, Taarikuu Baqqalaa, Silashii Sihinee, Warquu Biqilaa, Tulluu Wadajoo, Mahaammad Kadir, Abbabaa Mokonnin, Ibraahim Jaliyaan, Dheeressaa Mokonnin, Yusuuf Arsii, Tasfaayee Tolaa, Isheetuu Turaa, Ambassee Tolasaa, Roobaa Gaarii, Leencoo Iskibbaa, Addunyaa Dayyaas, Kabbadaa Baalchaa, Girmaa Tolaa, Kaasaa Baalchaa, Dirribaa Margaa, Muktaar Idiris, Fayyisaa Leellisaa; Daraartuu Tulluu, Faaxumaa Rooaa, Biraanee Adaree, Geexee Waamii, Xurunash Dibaabaa, Ijjigaayyoo Dibaabaa, Ganjabee Dibaabaa, Maaree Dibaabaa, Almaaz Ayyaanaa, Sambatee Tafarii, Masarat Tufaa, Galatee Burqaa, Balayinash Oljiraa, Maarimaa Damboobaa, Ashaa Jigii, Quxuree Dullachaa, Ayyalach Warquu, Maaruu Dhaabaa, Dirree Tunee, Siifan Hasan, Masarat Daffaar, Maariyaam Yusuuf! Maqaaleen isaanii-woo akka cirrachaa fi akka urjii danuudhaa, meeqa lakkoofnee meeqa dhiifnaree? Yoo yeroo fi wanneen biroo namaaf mijaawe, gara maqaalee 80 olii tarreessutu dandayama.
As irratti waan beekamuu qabu tokkotu jira. Oromoonni akkanatti karaa atileetikaatiin kan beekamuu dandayaniif jedhamee yoo gaafiin waayii ka’e, waayee aadaa Oromoo beekamaa saniitu dursee ka’a. Aadaa Oromoo keessatti akaakuuwwan ispoortii baay’eetu argama. Kanneen keessaa: gugsii (farda yaabbii), siillee (ulee fi eeboo darbannaa), waldhaansoo, utaalchoo fi fiigicha fayi. Oromoonni otoo akkanatti Toopphiyaa tana beeksisaa jaranuu miidhaa fi roorroon isaan irra gayu danuu dha. Akka fakkeenyaatti yoo fudhanne, Abbabaa Biqilaa namni akkasitti addunyaa guutuutti beekamee fi isaan beeksisu dhukkubsatee, waldhaansallee dhabuun booda boqote. Maammoo Waldee mana hidhaa warra Wayyaanee keessa otoo jiruuti du’e. Dhaabbanni atileetika Toopphiyaa Oromoonni afaan ofiitinillee akka walitti hin haasofneef dhiibbaa fi miiddhaa irratti gochaa ture; ammallee ittuma jira. Barana immoo Wayyaaneen ijuma nyaachuun akka Oromoonni beekamoon garaa Biraazil dhaqanii hin hirmanne goote. Nama biraa dhiisitii Qananiisaa Baqqalaayyuu ni dhoorkite. Egaa, Fayyisaa Leellisaa middhaa akkanaa keessa kutee dabruun geeba maaratooniis fudhatee, hasxaa fincila diddaa gabrummaa olkaasee agarsiisuun Oromoo fi Oromiyaa teenya addunyaatti agarsiise. Ammaan tana qabsoon bilisummaa Oromoo karaalee addaddaatiin itti-fufaa jira. Amma alaa-manaa tokkummaa keenya kana ammaa caalaa cimsachaa, ijaaramnee wal-ijaaraa, hidhannee wal-hidhachiisaa garuma fuuldaraatti tarkaanfachuu malee filmaata biraa tokkollee hin qabnu. Yeroon uummanni Oromoobirmadummaa isaa gonfatu, yeroon sabni Oromoo bilisummaa isaa uffatu, yeroon Oromiyaan teena walabummaa ishii dhuunfattu fagoo miti! Mee Waaqni fi ayyaanni Oromoo umurii dheeraa fi jaalala Oromoo, Fayyisaaa Leellisaaa ilma leellifamaa kana nuuf haa badhaasu!
============== // ==============
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- Ijaarsa Dubartoota Oromoo Addunyaa/International OromoWomen’s Organization - February 22, 2017
- Gummii Hooggansa Oromoo Lammaffaa; Ilaalchafi Dhaamsa Mataa Kootii Hiwi Elona – Gur. 2017 ——————————- - February 21, 2017
- DIINQAOROMOO Kutaa 9ffaa-Leellisaa Aadaa Bantiifaana Kutaa 1ffaarratti Dhimma Aadaafi Seenaa oromoorratti mariyanne. - February 21, 2017


text:
Tamil
English
Kuchikkuchi Raakkammaa Ponnuvaenum Koodasaali Raakkammaa Ponnuvaenum Saathisanam Thoongayila Saamakkoazhi Koovayila Kuchikkuchi Raakkammaa Koodasaali Raakkammaa Haiyaa Haiyaa Haiyyaa Haiyaa Haiyaa Haihaiyyaa (Kuchikkuchi Raakkammaa ) Kuchikkuchi Raakkammaa Varamaattaa - Nee Konjippaesa Ponnu Onnu Tharamaattaa Saathi Sanam Thoongallayae Saamakkoazhi Koovallayae Kuchikkuchi Raakkammaa Koodasaali Raakkammaa Kaattu Muyalukku Pani Pidikkum Gaanakkuyilukku Veyil Pidikkum Aanivaerukku Man Pidikkum Hae Appanukkup Pen Pidikkum Arasan Maganukku Vaal Pidikkum Azhutha Kuzhanthaikkup Paal Pidikkum Purushan Jaamathil Kanaikkayilae Pombalaikku Gili Pidikkum Allum Pagalumae Nanainthaalum Aathu Meenukkaa Kuliredukkum Alli Alli Naan Koduthaalum Aananthap Poovukkaa Ponmaeni Valikkum A Pottappulla Pethukkodu Poathum Ennai Vittuvidu A A A Pottappulla Pethukkodu Poathum Ennai Vittuvidu Velicham Eriyavittu Vekkathai Anaithuvidu (Kuchikkuchi Raakkammaa ) Haiyaa Haiyaa Haiyyaa Haiyaa Haiyaa Haihaiyyaa Siragu Neenginaal Paravaiyillai Thiriyai Neenginaal Dheepamillai Unnai Neenginaal Naanillai Unakkithu Puriyavillai Udalai Neenginaal Uyirumillai Oliyai Neenginaal Oliyumillai Unnai Neenginaal Naanillai Unakkithu Theriyavillai Boomi Sutruvathu Ninruvittaal Puviyil Enrumae Maatramillai Purushan Sutruvathu Ninruvittaal Ennaalum Penvaazhvil Aetrangal Illai Pothi Vaitha Aasa Vanthu Nethiyila Thudikkuthu Pothi Vaitha Aasa Vanthu Nethiyila Thudikkuthu Thotta Idam Pathikkollum Dhoorathil Othungi Nillu (Kuchikkuchi Raakkammaa )