text:
Baga Nagaan dhuftan! Welcome! Herzlich Willkommen!
Biiftuu Bilisaa is a quarterly magazine published in Germany by the Union of Oromo students in Germany (UOSG / TBOJ) and distributed throughout the world in general and Oromia in particular. The magazine in our view section invite prominent activist, political leaders, academician and human right activist to give illustration and interview on the current issues regarding horn Africa in general and Oromia in particular. In this edition we have invited Garasuu Tufa an oromo activist to enlighten us about the current political situation the state of the oromo liberation movement in the Ethiopian empire. We wish you a good read!
Gaaffif deebi dargagoo Garasuu Tufa waliin qopha’e
Erga ummani oromoo kiyyoo gabrummaa jalatti kufee kaasee mootummoonni darban gara hangootti dhufan hundi miidhaa gurguddaa ummata keenyarraan ga’aniiru. Kana baruuf ammoo ummani keenya baroota dheeraf halani keessa darbef hara keessa jiru ilaalun ga’adha. Mootummoota darban keessaa mirga abbaa biyyummaa ummata oromoo kankabaje tokkolee hinture. motumaan wayyanee ha’a hangoo dhuunfatee kanjiru sirna federalisiman ofbulchina jechaa miidhaa daangaa hinqabne ummata keenyarraan ga’aa jira. Haata’u malee caalatti ummata oromoo gabrummaa jala akka jiratu kangodhe inni guddaan tokkummaa dhabinsa. Yeroo ammaa haalli jaarmiyaaleen oromoo keessa jiran yoo ilaalle baayye kan nama qaanessudha, ittu qabsoon oromoo akka laafu godhee jira. Isa kana ilaalchisee haala qabsoon oromoo yeroo amma irra jirurratti gaaffif deebii dargaggoo Garasuu Tufa waliin goone akka armaan gaditti dhihesinera.
Biiftuu Biiliisa: Jalqabarratti gababsitee akka ofbarsiistun sigaafadha ga'eenke yokan hirmaannankee hawaasa yokan qabsoo oromoo kessatti maali?
Garasuu: Ani gidduu galessaa Oromiyaa naannoo Aqaaqittin dhaladhee. Guddinii fi barumsii koo magalaa Aqaaqii kessattii dha. Eegaan barumssa fixee University Finfinnee galee sochii barattoota Oromoo keessatti hirmaataa waanan tureef rakkoon narraa gaheen anaa waggaa 4 barataa jiruu biyyaa bahuuf dirqamee. Eegaa yeroo sanatii waggoota 10n darbe kana kessatti yeroo dheeraaf sochii Oromoo kessatti bifa adda addaatiin hirmaatan jira. Ammaaf kanumaan jedha.
Biiftuu Biiliisa: Maqaa ABO tin dhaabni waamamu yeroo ammaa gara dhaba afurii akka ta'an nibeekama kun ammoo waldhibdee moora qabsoo Oromoo keessatti uumame irraan kanka'edha jedhama mee waldhibdeen uumamee dhaaba kana iddoo afuritti isa hire kun maalidha jetta?
Garasuu: Akkuma ati jette dhaabooti yeroo amma maqaa ABOn socho’an hedduu ta’anii jiu. Qoqqodamuu isaaniitiif waan sababa ta’e hedduu maqaa dhahuun ni danda’ama. Asirratti sababa hunda gutuutti ibsuuf yeroo fi bakka fudhatuu ni mala. Garuu sababoota akka Mulata ifaa(Clear Vision) dhabuu; Tarsimoo fi Toftaa dhugaa-hundessuu(realistic) fi hojjataa(workable) dhabuu; jaarmiyaa sona-qabessa( vibrant organization) dhabuu; toftaa wal-diddaa kessaa ittiin hiikan dhabuu(lack of internal built conflict resolving mechanism); dandeettii fi leenjii dhabuu qabsa’otaa fi hogganootaa; diinaa fi firaa ifaatti addaan baasuu wallaaluu; haala keessaa fi alaa sirritti hubachuu dhabuu(lack of understanding of internal and external environment); fi aadaa siyaasaa bodessaan sochii qabsoo Oromoo kana kessatti dagaaguu dha jedheen amana. Sababiin kunniin hundinuu bifa adda addaatiin laafina sochii qabsoo bilisummaa Oromoo kessa jiru fi qoqqodamiinsa uumame kanaaf gummaachanii jiru. Yaada kiyya sirritti ifa godhuuf qabxiiwwaan akka sababaatti kaasee kanneen kessaa tokko tokko ibsuufan tattafadha.
Akka ani yaadutti dhaaba tokko milkessuuf inni duraa mulata ifa ta’e(clear vision) qabaachuu dha. Yoo mulati ifaan hin jiraanne dhaabni tokko bakka itti deemuu fi akkamitti akka deemu karoorfatee hojjachuuf ni rakkisaan. Dhaabni fulduree isaatti suraa ifaa ta’e tokko qabaachuu qaba. Mula’ati kunis dhugaa-hundessa(realistic) fi kan dhaqqabamu ta’u qaba. Yoo mula’ati ifaan akkasii jiraate hooggannii fi miseensi dhaaba sanaa cichoomaa(commitment) barbaachisu ni qabaata. Toftaa fi Tarsiimoo barbaachisu kalaaluuf, eenyu waliin hariiroo uumna, jijjirama akkamii biyya keenya irratti fiduuf deemna, injifannoo yoo jennu maal jechuu keenya akka salphaatti deebii argata. Kanaaf hunda dura maal argachuuf akka qabsa’an baruun barbaachisaa dha. Kuni ifaatti bakka hin jirreetti tokkummaaf jabina jaarmiyaa tiksuun ni rakkisa. Dhaaboota Oromo keessatti waan wal-diddaa uumuu fi addaan facaasu kessaa inni tokko mula’ata ifaa dhabuu kana dha.
Akka ani hubadhuutti mula’ata ifaa dhabuutti aanee rakkoon guddaan sochii Oromoo kessatti jeequmsaa uumaa turee fi jiru tokko tarsimoo fi tooftaa dhugaa-hundessafi hojjetaa ta’e( realistic and workable tactic and strategy) dhabuu dha. Dhabni tokko haguma fedhe yaadaa fi abjuu bareeda qabaatu, abjuu bareeda qabaatuun qofti milkii fiduu hin danda’u. Abjuu/Mul’ata sana akkamitti milkessina daandii jedhu irratti itti yaaduun tarsimoo fi toftaa hojjataa fi qabatamaan hojjitti jijjiramuu danda’u faluu feesisa.
Sochii Oromoo kessatti yeroo hedduu rakkoon mul’ata dhabuu irraa akka ka’e gad-fageenyaanis ta’u baatu ni hasawama. Dhaaboti maqaa ABOn of yaamanis ta’e dhaboti biroo Oromoo yeroo hedduu waan mul’ataa fi sagantaa siyaasaa irra deddebiyanii ni hasawu. Akkuma dura jedhe inni waan barbaachisu kessa isa tokko dha. Garuu jabinnii fi guddinni jaarmiyaa mul’ata gaarii fi sagantaa siyaasaa gaarii irraa qofa argama jedhanii yaaduun afaan-faajjii(illusion) guddaa dha. Akkuma beekamuu dhaaboti maqaa qabsoo Oromoon of-waaman hedduun yeroo garii duraatti, yeroo garii duubatti sagantaa siyaasaa isaani sirressesanii jiru. Garuu hojjii isaanii guyya guyyaa irratti jijjirraan dhufee qabatamaani hin mul’atu. Kana jechuun rakkoon bakka sana qofa hin jiru jechuu dha. Dhaabni tokko injifannoo qabatamaa tokko fiduuf, tooftaa fi tarsimoo, haala uummata isaa, uumama diina isaa, haala naannoo isaa, uumama jaarmiyaa isaa fi bifa miseensota isaa ilaalcha kessa galchee kan qabatamaan hojjatuu dandaú tokko kalaaluu qaba. Haata’u malee sochii Oromoo kessatti yeroo hedduu tarsimoo irratti marii godhamu hin dhaga’amu.
Tarsimoon tokko yoo filatamu, jallachuu fi jibbuu irratti hunda’e miti. Eega xinxalli tarsimoo(strategic Analysis) gad-fageenyaan godhamee booda filama Xinxallii tarsimoo(stratetic analysis) kuni yoo godhamuu odeffannoo qabatama ta’e haala kessaa fi alaa eegaa sirritti sakkatta’ee booda filannoo tarsimoo(strategic option) wal bira qabuun tkam akka wayyuu ilaala. Kuni bifa saaynisawaa ta’e tokkoon godhama malee miiraan(emotitio) hin ta’uu. Tarsimoon tokko ammo yeroo tokko filame jechuun akkuma siidaa bakka tokko taa’a jechuu mitii. Haalli kessaa fi alaa yoo jijjiramu haala jijjiramee sana waliin akka wal-simuu danda’utti sirreffamaa(adjusted) deemaa. Otoo xinxala tarsimoo(strategic analysis) hin godhiin tarsimoo filuun dogogora(fallacy of highest order) guddaa dha. Haala keenyatti yoo deebine tarsimoo fi toftaa qabaatuu mitii yaadumtii isaatu waan jiru hin fakkaatu.
Yeroo garii waan hedduu nama qanessu tarsimoo keenya qawween ykn karaa nagaa jedhanii isaanii wal-loluun arga. Jarri lachuu waan jedhan kana godhuufis ta’e waan kuni akkamitti akka hojjitti jijjiramu yaada bilchaate(detailed strategic document) hin qaban. Xinxala tarsimoo(strategic analysis) barbachisu otoo hin godhiin dandii kanatu nu baasa jedhanii dubbachuun kaayyoo otoo hin taane daandii waaqessuu (worshiping the means) ta’a.
Gariin yaada qawwee/qabsoo hidhannoo jedhu kana irraa deddebiyanii jechuun waan goota ta’an itti fakkaata. Warri hafanis karaa nagaan jechuun akka waan Oromoof dandii(karaa) gabaabaa filaniif itti fakkaata Sochii qabsoo tokko kessatti tarsimoon filatamu haala qabsoon sun itti deemaa jru, uumaa diinaa, haala uummata sanaa fi nannawaa sanaa xinxaluun ta’a. Qabsoo hidhannoos haa ta’u qabsoon bifa biraa hojjachuu ni mala. Hata’u malee haga falmiin jabaan, qorannoon gad-fageenyaa fi xinxalli tarsimoo hin godhaminitti waan jedhamu hundi haasaa (oduu)dhuuma karaa irraa ta’ee hafa. . Gartuun lachuu marii sirnaa fi falmii(debate) akkasumas xinxaalli tarsimoo(strategic analysis) akka hin deemne sakaalanii(hostage) godhanii jiru. Maraamartoo(vicious circle) akkanaa kana kessaa haga isaan bahanitti sochii qabatamaa godhanii injifannoo qabatamaa galmessuun hin danda’amu. Bakka hojjiin qabatamaan hin jirreetti ammoo wal-nyaatuu fi wal-jeequun, laafina jiru walitti haqatuun kun itti fufa.
Xinxala tarsimoo(strategic analysis) gaggessuun toftaa fi tarsimoo filuuf jaarmiyaa barbaachisa. Otoo jaarmiyaa hin qabanne waan kana godhuun hin danda’amu. Jaarmiyaa jechuun kan maqaa qabu, sagantaa siyaasaa qabuu fi kan waggaatti yeroo tokko ibsa baasuu jechuu miti. Jaarmiyaa jechaan namoota walitti qabamee jechuus mitii. Jaarmiyaa kanaa olii dha. Jaamiyaan meeshaa namooti kaayyoo wal-fakkataa qaban walitti dhufanii yaada, qabeenya, humnaa fi dandetti isaanii walitti kuusuun kaayyoo dhabbataniif sana bakkan gahuuf ittiin(waliin) hojjatanii dha. Jaarmiyaa tokko kan yeroo irraa gara yerootti dandettii fi hubannoo miseensota isaa guddisaa deemu, kan haala(environment) kessa jiru yeroo yeroon xinxalee toftaa barbachisu tokko baasu, kan kessatti miseensoti isaa afuura-tokkummaa(Espirt de corpus) qaban,kan haala of-dura dhufu tilmamee toftaa fi tarsimoo haala sana ittiin taligu( managing changes) kan qabu, sirnaa fi aadaa hojjii ( internally built system and organizational culture) kan qabu, kan yaada adda addaa miseensota isaa gidduutti uumamu akka falmii jabaan(vigorous debate) godhamee kara tokkotti luucca’u, yoo wal-diddaan uumames wal-diddaa sana hiikaaf irraa barataa deemuu fi walumaa galattii jaarmiyaa huumaan miseensa isaa, yaadaa fi qabeenya miseensotaa walitti qabuun annisaa(synergy) uumuu danda’u ta’uu qaba.
Karaa jarmiyoota Oromootti yoo deebinuu hedduun isaanii ulaagaa akkanaa hin guutan. Miseensa jechuun kanuma maqaa isaa achi kessatti barreffamee buusii xixxiqqoo tokko buusuu/walitti qabu hogganni ammoo waan walitti guuramte sanaan kan hojjii hojjetu fakkaata. Haala akkasii kana kessatti bu’aa qabatamaa fiduun waan hin danda’amneef wal-nyachuuf wal-komachuun kessatti guddata. Kanaaf gara addaan qoodamuuf qoodamiinsa sanaaf ammoo himata(narrative) tolfachuutti deemu.Himati(narrative) duraa-duubatti(retrospectively) uumama. Aadaan yaada ofii bilisa ta’anii ibsachuuf falmuu waan hin jirreef waan himatamu(narrative) kamtu dhugaa dhaa fi kamtu sobaa addaan baasuun hin danda’amu.
Jarmiyaan ijaaramu tokko ilma-namaa yaada qabu walitti dhufuun ijaarama. Namni walitti dhufu kun ammoo yaada adda addaa qaba. Yaadii adda addaa kuni qulqullayee kara tokkotti qajeeluu qaba. Falmii godhuu fi aadaa jaarmiyaa tokko kessatti yaada ofii bilisa ta’anii ibsatuu, dhimma tokko irratti ilaalcha(perspective) adda addaa ibsatuu dhabuu, ilaalchi adda addaa kuni ammoo falmii(debate) sirna qabuun akka inni yaada tokkotti qajeelu godhuun aadaa jaarmiyaa tokko kessatti isa murtessaa dha. Jaarmiyaa yaadi adda adda kessatti hin callaqisnee ykn wal-diddaan kessatti hin uumanee jaarmiyaa nama du’an ijaarame qofa dha. Namni lubbuu qabu ni yaada. Yaadi nama ammoo yeroo hunda tokko ta’uu hin danda’u. Yaadi adda addaa kuni akkamitti kara tokkotti qajeelee, jaarmiyaa jabaa ta’a jedhanii yaaduun toftaa fi tarsimoo hojjetaa fi aadaa jaarmiyaa jaba barbaachisa. Jaarmiyaa Oromoo kessatti yoo ilaalle, yeroo hedduu yaada irratti otoo hin taane namoota irratti ijaaraman. Kana jechuun koo,Namoota maqaa nama tokko tokko ilalanii jaarmiyaa wayii deggaran ykn ammoo maqaa nama garii ilaalanii jibban ni jiru.
Jarri akkasii maqaa namaa ilaalanii walgayii dhaquu ykn hafuu. Walgayii gartuun isaanii irraa shakkii qabaniin adeemsifamu hin dhaqan. Akkuma waan yaadii namaa walgayii irratti afuuraan akka dhukkubaatti darbuutti sodaatu. Kanaaf yeroo hunda waanuma ofii fedhan dhaga’u. Yoo dubbatanis warruma yaadaa akka isaanii duranuu qabu qofaatti dubbatuu. Kanaaf walgayiin suni homaa hin jijjiruu jechuu dha. Namuma duraanuu yaada tokko qabutti yaaduma sana irraa deebiyanii dubbatuun maratummaa irraa garagarummaa hin qabu. Yaadii kiyya gaarii dha namni jedhuu fi ofirratti amantii qabu tokko bakka inni yaadaa isaa itti deemsisuu fi dhiibuu qabu, warra yaadaa sana hin qabnee biraattii dha. Yoo akkas godhee nama harayaa yaadaa isaatti fidaa deema. Namni isa deggaruus ni guddataa deema. Yoo yaadii isaa suni warra yaadaa isaa mormu sana bifa gahaa ta’e tokkoon hin amansiisnee, laafina yaada isaas baree yaada isaa sana qorachuu ,sirreffachuu ykn akka biraa tokko soneffachuu(rearticulate) godhuu ni danda’a.
Bakka walgayiis yoo dhaqan yaada kennamurratti otoo hin taane namicha yaada kennerratti yaada kennatu. Yeroo garii waan namichi suni ammatti dubbataa jiru irratti otoo hin taane waanuma wagga 30 dura ykn 40 dura inni dubbataa/yaadaa ture irratti yaada kennatu ykn ammoo seeteedhaan(prejudice) dhaan guutamanii dhaqu. Waan achiitti argan otoo hin taane waan duraan mataa isaanii kessa jiruun lolu. Namni bara dheeraa kessa yaadaa isaa ni jijjirrata. Waan inni yeroo sanatti dubbatuu ilaalanii sirrummaa(validity) yaadaa sana ilaaluu dha malee waan inni amma dubbatuu dhiisanii waan inni wagga 40 dubbataa ture waliin wal-loluun homaa hiika hin qabu. Namni waa barataa deema waan ta’eef dirqamatti uumurii guutu yaada tokko hin qabu. Yeroo hedduu namooti durii qabsoo Oromoo irratti ilaalcha bira qaban amma yoo sochii Oromootti dhufan ilaalcha akkana kanatu rakkoo itti uuma. Gariin isaanii namni walgayii tokko yoo dhaqee kessayyuu bakka isaan jibban guyyaa biraa namaan oodu. Ilma nama kana akkuma xaarmusii duwwaattii ilaalu. Bakkuma dhaqeetti abbaan fedhe waanuma fedhe guyyuma tokkoon itti guttatuu. Namni akkasitti yaadu waruma yaada ofirratti amantaa hin qabne dha. Ammallii akkana kuni jaarmiyaa Oromoo kessaa balínaan mul’ata.
Ammalli jaarmiyooleen Oromoo qaban biraan ammoo, hedduun isaanii maqaa Oromootiin yaa ijaaraman malee, yoo itti siqanii ilaalan maandhee(core group) wayii of kessatti qabu. Hundeen kuni namoota naannoo tokko dhufan, ykn umuriin walitti-dhiyoo jiran ykn ammoo hiriyoota/firoota ta’uu nimalu. Kanaaf miseensoti yeroo hedduu bakka lamatti qoodamu. Warra gartuu maandhee iciitii keessaa(Core Group)kanaan kallattiin walitti hidhatee jiruu fi miseensota moggaa( peripheral members) jechuu dha.
Jaarmiyaa kessa jaarmiyaan jira jechuu dha. Warri moggaa kun naannoon ykn umuriin warra jaarmiyaa sanatti abbummaa qaban(core group)kanaaf faayaa ykn golgaa(decoration or cover ) ta’uf malee yaadaa fi ilaalchi isaanii hagas mara murtii darbu irratti dhiibbaa hin qabaatu. Jaarmiyooti Oromoo jiran hundi isaanituu otoo tokko tokkoon maqaa kasnee ilaalle eenyu gartuun akkamii akka kessatti madheffatee jiruu fi eenyuma maqumaaf akka jaarmiyaa sana kessa akka jiru baruun ni danda’ama. Gariin isaanii namni mandhee kessaa(core group) sana irraa adda ta’e hedduu waan hin qabneef, haga danda’anitti nama addaa suni tokko illee yoo ta’e akka inni fuula(public) isaanii ta’e mul’atu godhuuf tattafatu. Ammallii kuni seeraan barreffatanii hin qaban. Garuu akkuma duratti jedhe namni nama yaada isaarraa fagoo jiru aadaa dubbisuu fi waliin hasawuu waan hin qabneef namuma isa fakkaatu/naannoo isaatti dhalatii walitti dhufenyaa maatitii fi firummaa(informal network) irratti ijaarama. Garuu akka jaarmiyaa hunde bal’aa qabu fakkessuuf namoota tokko tokko barbadanii itti dabalu. Warri mandhee akkasii qaban kuni yeroo Oromo kessa babarrummaan(diversity) akka jiru dubbiin ka’e fi jaarmiyaan kuni Oromoo hin callaqqisuu(reflect) hin godhuu yoo jedhanii akka malee of-ttissuu(defesive). Garuu uummatii jiruu isaanii guyya guyyaa fi eenyu walgayii isaanirratti akka hirmaatu, eenyu guyyaa isaan walgayii waaman yoo dhaqee gaaffii akka gaafatuu fi gaaffii akkamii akka gaafatuu beekuun jaarmiyaa tokko kan gartuu warra akkamii dha waan jedhu suni akka salphaatti deebiyaa. Kanaaf namni ifaatti jechuunis baatu kessatti garuu eenyuma(characterize) isaan godha.
Haalli kuni akkuma salphaatti waan baramuuf miseensota moggaa kuni yeroo yeroo irraa harca’aa yoo deeman gartuun suni qullaa ta’eeti warruma maadhee kessaatti hidhata qaban sanatti qullayaa deema ykn ammoo waggoota 10 booda illee yoo itti deebitee ilaalte bakka turan sana irraa yoo gad-deeman malee isaanii ol-deemu(gudatu) hin argitu. Jaarmiyaan ilma namaa kan lubbuu qabuun ijaarame tokko keessatti jijjiiramnii fi guddinni jiraachuu qaba. Yoo jijjiramnii fi guddinii jirachuu baate jaarmiyaan suni du’ee jira ykn warri jaarmiyaa sana kessa jiran yaadi isaanii duee jira jechuu dha. Haalli kun sochii Oromoo kana kessatti baldhinaan muldhata. Namoonni jaarmiyaa akkanatti du’an kana kessa jiraatan fi achuma kessa ho’ifatanii(comfort zone) kessa jiraachuun isaan nufsiisee ka’aniituma jarmiyaa biraatti ce’u. Aadaan kun illee jaarmiyooleen addaan baba’uu fi eega addaan baba’aniis homaa waan qabatamaa ta’e tokko hojjachuu akka hin dandeenye godhee jira. Walumaa gala rakkinooti ani olitti xuxxuquuf yaale kunii fi rakkinoooti biraa ABOs dabalatee jaarmiyoolee siyaasaa Oromoo akka addaan diigamaa deemanii fi akka isaan hin guddannee taasisee jira jedheen amana.
Biiftuu Biiliisaa: Waldhibdeen kun furmaata argatee jaarmiyooleen kun walitti deebi'uu nidanda'u? akkam yoo ta'e furmaata argachuu danda'a jeta?
Garasuu : Gaaffii gaarii dha. Wal-dhibdeen kun ni furama ykn hin furamu jedhanii deebisuuf aadaa fi amala(organizational culture and character) jaarmiyaa kanneen kessatti dagaage ilaaluun barbaachisaa dha. Dhugaa dha rakkoon siyaasaa hin hiikamne tokko illee hin jiru. Garuu rakkoo tokko hiikamuuf dura rakkoon sun rakkoo ta’uu beekuu fi hiikuuf murtessuu gaafata. Akkuman gaaffii lammataa jalatti ibsuuf yaale sana sababootin dhaabooleen kuni haala amma kessatti argaman kana kessa akka seenan godhe hedduu dha. Yeroo gaaffiin laafina jaarmiyaa Oromoo fi sochiilee Oromoo ka’e sababa tokko ykn lamatu ka’a. Yeroo garii nama tokko ykn gartuu tokko faatu akka sababattii himama. Akka ilaalcha kiyyaatti suni sirrii miti. Sababni laafina kana nutti fidan waan olitti tarresse sana dabalatee baay’ee dha jedheen amana. Kanaafuu rakkoo kana hiikuuf waan rakkoo ta’an sana hubachuu fi waan hubatame sana furmaata hundeetti jijjiruuf qophayyuu barbaachisa. Dogoggora kana dura ta’an dogoggora jedhanii amananii qabsaawotii fi humnootiin waan kana kessatti hirmaataa turan hunduu itti-gaafatamummaa(responsibility) fudhachuu qabu. Sadarkaa adda addaa haa taú malee hundi keenya iyyuu yeroo kessatti hirmaataa turreetti waan hammeessine(balleessine) jiraachuu waan maluuf waan darbeef itti-gafatamummaa fudhachuun sadarkaa isa eegalaa(jalqabaa)ti jedhe amana. Itti aansuun kan ta’uu qabu waan bade kana yaadaaf qalbii sirriin(gaariin) ilaaluun adda baasanii xinxaluu feesisa. Otoo waan badee fi tole addaan baasanii hin beekne waa sirressuun hin danda’amu. Jaarmiyooleen kun kana godhanii of-sirressanii walitti deebiyanii humna ta’uu nidanda’u gaaffii jedhu deebisuun na rakkisaa. Sababiin akka rakkoon kun hin hiikkanne godhu shantu jira. Kunis haala isaan kessa jiranii fi amala jaarmiyaa isaan kessatti dagagee jiruu dha.
Sababiin kunniniis:
Kanaaf yeroo irraa gara yerootti laaffataa fi namni xiqqoo waan kessa jiranu kun galuuf irraa fagaataa warruma akkuma olitti jedhe sana yaadaan wal-fakkatuu fi ofumatti hasawuutu walitti hafaa fi dandettiin isaanii waan qabatamaa tokko hojjatuuf xiqqaataa deema. Haalli kunis jijjirama fiduuf gufuu guddaa ta’a.
Rakkoon biraa kan jaarmiyootii garii kessa jiru birmadummaa (organizational autonomy) ofii isaanii hin qaban. Hariiroo isaan biyyoota “fira” jedhamu waliin qaban madalamaa miti. Abba fedhan waliin hasawuuf, yaada barbaadan deemsisuuf, bakka fedhan deemuuf mirga hin qaban. Dubbiin kun yeroo hedduu hin dubbatamu. Akkuma hoodaatti(taboo) ilaalama. Garuu rakkoon kun dhugaa lafa jiru dha. Namni harka namaa jiru tokko eenyu waliin hasawuu akka qabu, maal hasawuu akka qabu, bakka deemuu qabuu fi deemuu hin qabne warri humna qabu fira jedhamu santuu murtessa. Fedhii warra fira jedhamu kanaa fi fedhiin uummata keenyaa ammoo bakka hedduutti waliin hin deemu. Fedhiin hojjii irra ooluu maluu fi danda’u garuu fedhii jaarmiyoota kanaa otoo hin taane fedhii humnoota fira jedhamanii kana dha. Bifa biraatiin jechuuf gariin jaarmiyaa kanneenii bilisummaa mataa isaanituu hin qaban jechuu dha. Gariin isaanii waan akkasii kuni yoo dubbatamu ni waakkatu. Rakkuma tokko illee hin qabnuu jedhu. Mallattoo bilisummaa dhabuu kessa tokko akkuma bilisummaa hin qabne iyyuu ifaatti dubbatuu sodaachuu dha. Qaamotiin akkasii kun ammoo bilisummaa yaadaa qabaatanii, karoora fi sagantaa mataa isaanii bafatanii socho’uun warra biraa waliin hasawanii waan fedhan godhuuf hin danda’an.
Rakkoon biraa fi inni guddaan jaarmiyootin kun uummataan alatti sochii godhaa jiran. Tokkoon isaanii illee uummata kessatti sochii qabatamaa godhaa hin jiran. Hogganni isaanii hedduun isaa ala jira. Miseensi isaanis akkasuma. Jaarmiyaa tokko uummata kessaa alatti ijaaruu fi jabessuuf tattafachuun akkuma biqiltuu bakka bishaanii fi biyyoon hin jirretti magarsuuf tattafachuu ykn ammoo akkuma qurxummii bishaaniin ala jiraachiisuu ta’a. Biqiqltuu bakka bishaanii fi biyyeen hin jirretti harata fi fixeensaan magarsuuf tattafachuun ni danda’ama ta’a. Yoo margus waan ol guddatu fakkaatuu ni mala. Garuu yerooma fixeensi suni gogee fi soorati biyyee/harataa walitti qaban sana kessa jiru dhumeen biqiltuun sunis ni goga/du’a. Kana yoon jedhu maal jechuu kiyyaa dha?. Jaarmiyooti hedduun isaanii biyya alaa jiru, Miseensi biyya alaa jira, Hogganaan biyya alaa jira. Humnii namaa, qabeenyii fi dandeettiinis kanuma biyya alaa jiru fi daqiiqa gababa waanuma kanarrattuu yaaduuf warra hin fudhanne dha. Kanaaf jaarmiyooti kuni guddachuuf carraa hin qaban. Ummatis jara irratti dhiibbaa godhuuf carraan hin jiru. Jireenyi isaanii uummata ala jiru kana kessatti network ofii isaanii ijarratuun warruma isaan fakkatuutti hasawaa waan jirataniif dhiibbaa irratti godhuun rakkisaa dha. Kanaaf haalli isaan kessa jiru kuni akka salphaatti ni jijjiramaa jedhanii yaaduun nama rakkisa.
Rakkoon biraa sochii Oromoo kana kessa jiru fi gufuu jijjiramaa ta’e tokko rakkoo dhalootaati. Sochiin qabsoo Oromoo kana kessatti irra jireessa namoota uumuriin deemanii fi bara dheeraa qabsoo kessa turanin deemaa jira. Kuni akka tokko rakkoo hin qabu ykn ammoo warra muuxannoo qaban jedhamuu ni danda’ama. Garuu namni tokko haguma umuriin turu waan harayaa arguu fi waa jijjiruun isaa rakkisaa deema. Waan haryaan namoota turan kana shororkaa ‘insecurity’ itti uuma. Yeroo hunda namni waan haarayaa yaaduun kessayyuu nama umuriin deemeef ni rifachiisa. Haala amma jirru kana hoíftanii ‘comfortzone’ jiru. Jijjirraa jechuun garuu waan ititee (qorree)walxaxee)jiru ‘comfortzone’ kana diiganii ‘unfreez’ akka qajeelu godhuu dha. Yoo akkas hin gonnee Yeroo hunda waanuma darbee qofatu sirrii ta’ee fudhatama. Sochii Oromoo kessatti hariiroon warri buleessii fi dargaggooti qabanis gaarii miti. Bulessooti qabsoo Oromoo kessa turan gariin hariiron isaan warra dargaggoota waliin qaban kan irkatummaa(paternalism) fakkaata. Dhaloota haraaan waa beeka, dhugumaan qabsoo Oromoo irratti amantii qaba yaanni jedhu irraa hin mul’atu. Akka lakkobsi uummata biyya sana 2007 godhame agarsiisutti namni wagga 34 fi sana gadii uummata Oromoo kessa 75% olii dha. Yoo amantii qaama hawaasa hagana gahu irraa dhaban qabsoon kun fulduree qaba jechuu dandeenyaa? Amantii dhaloota harayaa kanarra dhaburraa kan ka’e umurii guutuu irrumatti cichuuf tattafatu. Haallen(tendency) akkas kun aadaa Oromoo isa guddaa sanarraa waan fallesuu dha. Sirna Gadaa kessatti Oromoon uumurii isaa kessatti gayeen isaa(role) yeroo kaga yerrootti jijjiramaa(redifned) ta’a deema. Namni tokko waggoota dheeraaf gayee tokko(role) wal-fakkataa tokko qofa hojjataa hin deemu. Haalli kuni illee gufuu guddaa ta’a jijjiirraa barbaachisubfiduuf. Kuni kan jijjiramuu danda’u yoo dhaloota gidduuttii(inter-generational dialogue) eegale qofa dha. Amma warruma wal-hin beekne tokkotu waliin jiraataa waan jiru fakkaata.
Kanumaan wal-qabatee hayyooti Oromoo of-irratti irkatoo(independent ) ta’anis hedduu miti. Hayyooti hedduun kallattiin ykn bifa biraatiin gartuulee(gareelee) kanatti hidhaa qaban. Namni kamuu akka hayyootaa fi beektota dhugaa waliin dhabbatanii ykn (yabudoo)??(neutral) isaan hin ilaalu. Kunis rakkoo kana daran ammeessee jira. Kanaaf rakkoo kana hiikuuf hedduu rakkisaa godha. Yoo rakkinoota kana amma hubatanii irraa aanuuf tattafatan akkuma duraan jedhe sana rakkoon hin hikamnee hin jiru ni hiikama.
Biiftuu Biiliisa; yeroo ammaa Oromo Dialogue Forum(ODF) jedhamee mariin iddoo addaa addaatti ballinaan geggeffamaa jira hata'u malee kaayyof galiin marii kanaa maali?
Garasuu:Haga hubannoo kiyyaatti kaayyoon marii kanaa rakkinoota (sochii)? Qabsoo Oromoo kessatti uumame kana xinxaluun fuldureen qabsoo Oromoo garamitti deemuu qaba yaadaa jedhu wal-jijjiruun hubannoo kara tokkotti gessuudha.
Biiftuu Biiliisa; Adeemsi marii mooraa qabsoo Oromoo keessati godhamaa jirukun qabsoo Oromoo laafee jiru kana nijabeessa jette yaada? Akkamitti?
Garasuu; Gaaffii kuni akka ani hubadheetti sochii ODF godhaa jiru waan ilaaluu natti fakkaata. Sadarkaa amma jiru kanatti jala muranii sochiin kuni laafina sochii qabsoo Oromoo kessa jiru kana guututti ni fura ykn hin furuu jedhanii dubbachuun nama dhiba. Asirratti dursee waanan jechuu barbaadu barbachisummaan marii waan wal-nama gafachiisuu miti. Yeroo sochii Oromo fulduratti tarkanfatuu dadhabee danqamee dhabbatu kanatti mariyatamuu hedduu barbaachisaa dha. Akkuman jedhe mariin ODFn eegalee kun bu’aa barbaachisu ni buusa moo hi buusu jechuuf adeemsa isaatu murteessa. Waanti gaariin dura fedhii marii jiraatuu fi yaadii gaariin jiraachuu isaa dha. Rakkoon yaadii gaarii(intention) qofti rakkoo hin hiikuu. Mariin kuni akkamitti deemuu qaba yaadii jedhu sirritti bilchaatee akkaataan itti mariin kuni deemuyyuu caaseffamuu(structured) ta’uu qaba. Sadarka sadarkaatti(phase by phase) akkaataa itti yaadootii hawasaa Oromoo kessatti walxaxaa uumanii fi bakka amma nu jirru kanaan nu gahaan hubachuuf waltajjiin kuni akka gaarii tokkotti yaadaa jajjabaan akka dhiyaatuu fi falmii(debate) akka deemuu godhuu feesisaa. Warri yaadaa marii kanarraa shakkii qabanis waan kanarratti gumaacha guddaa godhuu ni danda’u. Namootuma marii kana gaggessanii fi yaada dhiyessanirratti xiyyeefachuurra(focus) yaadaa irraa wayyaa fi akkamiin rakkoon kuni akkam otoo ta’ee hiikama yaadaa jedhurratti uummataaf filannoo dhiyessuu qabu. Haalli kessa jirruu kuni hedduu walxaxaa fi rakkisaa dha. Akkuma nuti hawwinu kana kessatti yeroo gababa kessatti furamuu dhiisuu ni mala. haata’u malee kallattii gaarii irraa akka bu’uuf tattaaffiin qalbii gaariin godhamu hedduu barbaachisaa dha.
Rakkoon sochii(qabsoo) Oromo kessa jiru kun walxaxaa fi yeroo dheeraa kessa konkolataa bakka amma jiru kana gahe. Sababiin laafina kanaas bifa adda addaatiin hubatama. Rakkoon tokko hiikuuf dura madda rakkoo sana kessatti humnooti siyaasaa fi hayyooti uummata sanaa wal-hubannoo walfakkaataa tokko irra gahuu qabu.
Qaamni rakkoo kanan hiika jedhus haala kana hubachuun rakkoon kun qola(layer) hedduu akka qabuu fi sadarka sadarkkaatti akka hikkatuuf rakkinoota haga ammaa turan kana irra deebiyani xinxaluu fi ilaaluun barbaachisaa dha. Rakkinoota kana ilaalchisee hawaasa Oromoo kessaa ilaalcha hedduutu jira. Waan qaamni tokko rakkoo jedhu qaamni biraa jechuu dhiisuu ni mala. Waan qaamni tokko furmaata jedhu kan biraa ni morma. Kan mormu kunis furmaata jedhe waan inni dhiyeessu kan dura mormame sun ni morma. Walumaa gala haala wal-sakaallatu(mutual trap) sochii kana kessa jira.
Ilaalchaa fi yaadoota hawaasaa Oromoo kessa jiran kana kessatti falmiin adda addaa akka deemu waltajjii banuun barbaachisaa dha. Suuta suuta jedhanii wal irratti amantii(confidence) ijaaraa deemuun barbaachisaa dha.Sochii Oromoo kessatti hariiroon akkasii kun hin baramne. Walgayii Oromoo kessa yeroo hedduu hariiroo barsiisaa fi barataatu jira. Aadaa akkasii kessatti yaada addaaf carraan hin jiraatu. Kanaaf ODFs dabalatee qaamni rakkoo jaarmiyoota Oromoo kessa jiru kana hiikuuf tattaafatu rakkinoota laafina haga ammaa kessa jirru kana nutti fidan irra deebi’uu irraa of-eeggachuu qabna. Maaltuu badee kan jedhamu kun sirritti beekamuu qaba. Sana godhuuf obsaa fi yeroo dheeraa gaafata. Yeroo gababa kessatti otoo marii fi falmiin baldhan deemee xinxalli gaariin hin godhamiin furmaata muddamaatti(ariifannaatti) (quick fix) kan deemamu yoo ta’e rakkoo guddaan uumamuu ni danda’a. Kanaaf eeggannoo guddaa barbaachisa. Laafinni mul’ate kun, sadarkaa mul’ataatti, sadarkaa tarsimootti, amalaa jaarmiyaa, aadaa hojjii fi siyaasaa, hariiroo uummata waliin jiru, hubannoo kessaa fi alaa, xinxalaa fedhii humnoota kessaa fi alaa fi wkk sirritti xinxaluun yoo hojjatame bu’a ni fida. Akkaataan hojjii itti hojjatanis hundeedhaan jijjiruun barbaachisaa dha. Akkuma barame sanaa fi waanuma baramee sana hojjatuun bu’aa addaa eeguun ni rakkisaa.
Biiftuu Biiliisa; Qabsaa'ota ODF geggessaa jiran irratti hololli addaa addaa odeeffamaa jira isa kana ilaalchisee yaada akkamii qabda?
Garasuu; Oromoota ODF geggessaa jiran dabalatee Oromootaa fi gartuulee sochii Oromoo kessatti sochii adda addaa godhaa jiran hundaratti hololli deemaa ture. Amma illee deemaa jira. Holollii meeshaa siyaasaa kessa isaa tokko dha. Diina irratti kan godhamu yoo ta’e jechuu koo dha. Haata’u malee holollii hundee qabatamaa tokkoo yoo qabaate qofa diina irrattuu bu’aa fiduu kan danda’u. Holola sochii Oromoo kessatti balínaan wal irratti oofamaa jiru kana ilaalchisee waan jechuu barbaadu tokko, dhukkuba sochiin Oromoo dhukkubsatee kessa isa tokko ta’uu isaa dha. Akkuma gaaffii lammataa jalatti deebisuuf yaale tokko sochii Oromoo kana kessatti aadaan bodessaan(reactionary political culture) dagaage tokko holola hundee qabatamaa hin qabne adeemisuu dha. Jaarmiyoota siyaasaa Oromoo kessatti mataan yaaduu fi waan harayaa burqisiisuu otoo hin taane arraba dubbatu hedduutu uumame. Warri akkasii kunoo dhukkuba siyaasaa dhukkubsataa waan jiraniif wal’aansa (political therapy) isaan barbaachisa. Warri namoota arraba dubbatu malee yaaduu hin dandeenyen marfamanii ho’ifatanii jiratanis fayyaa dha jedhanii yaaduun na rakkisa.
Gaaffiin waan kana waliin wal-qabatee ka’u tokko aadaan hololaa kun maal irraa maddee kan jedhu dha? Akka hubannoo kiyyaatti rakkoon akkasii kun kan madde sababoota armaan gaditti argaman kanarra natti fakkaata.Sochii Oromoo kessattii aadaa yaada ofii ifaatti dubbachuu, ragaa(evidence), tartiiba yaadaa(logic) ykn ammoo sababii irratti hundaa’uun amansiisuuf ykn amanuuf tattafachuun hin jiru. Kanaaf namni tokko yoo yaada namni biraa/gartuun biraa qabu iraa adda yoo fidee dhufe yaadin sun sirrii dha ykn sirrii mitii jedhanii bifa sirna qabu tokkoon falmuu irraa madda yaada sanaa faalutti(yakkuutti) deeman. Warri Faranjii waan kana “ad hominem” ykn ammoo “poisoning the well” jedhuun.Yaadicha otoo hintaane abbaa yaadaa sana irratti xiyyeffatu jechuu dha. Warri akkana godhu kun yeroo hedduu warra yaada sana yaadaan diiguuf dandettii ykn beekumsa hin qabnee dha. Kan diinummaafis godhu ni jira. Kanaaf aadaan hololaa tokko kan ittiin dura dhabbachuun danda’amu hawaasa tokko kessa yaadi adda addaa akka jiru beekamee/fudhatamee yaadoota sana ifaatti ibsuu fi falmuun aadaa akka taú, namn illee sana kessa qaramaa akka deemu godhuun barbaachisaa dha. Jaarmiyaa siyaasaa kessattis akkasuma. Jaarmiyaa yaadi adda addaa kessaa hin burqine tokko yoo miseensota lubbuu hin qabneen ykn yaaduu dadhabeen ijaarame qofa dha. Aadaan falmii(debate) kun akka inni dagagu godhuu irratti hayyooti Oromoo gayee isaanii bahuu qabu yaada jedhuun qaba.
Sababiin biraa kan aadaan hololaa kuni akka dagaguu godhee namooti hedduun waan jedhamuu fi barreffamu dhugummaa (dhugaa ta’uu) isaa otoo hin mirkanessiin fudhachuu isaanii dha. Yeroo tokko tokko namni gariin hololli deemu sun yoo nama/gartu isaan jibban irratti kan deemuu ta’e dhugaa ta’uu baatu illee callisanii ilaalunis aadaa isa waan kan hammessee kessaa isaa tokko dha. Walumaa galaatti hololli qabatama hin qabne yeroof warra irratti deemaa jiru sana waan miidhuu fakkaatu illee dhuma irra deeme deemee warruma adeemsisaa jiru sana hojjiin ala godhaa deema. Gartuwwan nama yaada qabu dhiibuun warruma nama arrabsuun marfamanii jiranis suuta suuta warri arrabaa kun baquun ykn warruma waliin jiranittuu deebiyuun wal-diigaa deemu. Haala kana gututti jijjiruuf waanti guddaan godhamuu qabu tokko waan jedhamuu fi barreffamu ragaa qabatamaa qaba moo hin qabu waan jedhu sana xinxaluu fi aadaan akkasii kun sochii Oromoo kessaa akka buqqa’u irratti hojjachuu feesisa.
Biiftuu Biiliisa; Oromoon saba baldhaa akkasumas biyya qabeenyaan badhaatuu taate osoo qabuu wagoota heduuf halagaatin bitamaa tureera amas tanan gara hangootti dhufuu hindandeenye tarii sagantaa siyaasaa waliin walqabatee yokan karaa biraanis yoota'e maalif sitti fakkaata?
Garasuu; Gaaffii kana otoo hin deebisnee dura aangoo qabatuu jechuun maal jechuu dha yaada jedhu íbsuu barbaada. Waan kana jedhuuf yeroo hedduu yaadi kun akka maleetti yoo hubatamu waan arguufi. Uummati tokko aangomuu( empowerment) fi namooti uummata sana kessa bahan aangoo irraa koruun waan adda addaa ti. Aangomuu uummataa jechuun uummati tokko ykn qaamni uummata sana kessa bahee tokko biyya ofii kessatti murtii siyaasaa, diinagdee fi hawasuummaa biyya sana kessatti darbuu kessatti akka inni fedhii uummata isaaf ta’utti dabarsuuf aangoo fi humna qabaatu jechuu dha. Aangomuu dhabuu uummata keenyaaf sagantaan siyaasaa murtessaa dha jedhee hin amanu. Sagantaan siyaasaa homaa fayidaa hin qabu jechuu miti. Garuu sagantaan siyaasaa qofti madda aangoomuu(emporment) ta’uu hin danda’u. Akka ani ilaalutti sababaan uummati Oromoo aangomuu dhabe lama dha. Uummati tokko aangomuuf(empowered) yoo xiqqaate waan lama jiraatuu qaba.
Innis:
Tokkoo sirna-caasaa(institution) biyya sanaa fedhii uummata sanaaf kan ijaarame ta’uu qaba:inni lammataa bu’uurri hawaasummaa fi dinagdee( social and Ecnomic base) aangoon suni irra dhabbatu biyya sana kessa jiraatuu qaba. Bakka kuni lamaan hin jirreetti uummati tokko aangomuu(empowered)hin danda’u. Yeroo hedduu waan kuni namooti uummata tokko kessa bahan aangoo qabachuu waliin afaan-fajjii yeroo uumu mul’ata. Namooti uummata tokko kessaa bahan otoo waan gubbaatti jedhe suni lamaan hin jirre aango irra bahuun hiikaa tokko illee hin qabu. Ammas yoo illeallee namooti maqaa Oromootiin aangoo qabatan jiran. Haata’u malee Oromoof bu’aa buusaa jiruu jennee yoo of gafannee deebiin isaa mitii ta’a. Maaliif yoo jenne, sirna-caasaa(institution) biyya sanaa kan dhabbateef fedhii(interst) uummata biraaf waan ta’eef. Warri suni akka salphaatti meshaan isaan ofiif ijjarratan akka nama biraatiif ooluu tole hin jedhan. Sana qofa mitii bu’uurri hawasummaa fi dinagdee( social and economic power base) biyya sana kessatti ijaaramee(entrenched) ta’ee jiruus kan uummata Oromoo otoo hin taane kan warra biraati. Kanaaf warra aango irraa jiru kunis humnoota kanaaf hojjatan. Namooti maqaa Oromoon ammaa aangoo irraa jiran waan hamaa ta’an qofaaf mitii. Namooti yaada gaariin Oromoof hojjatuu fedhan kessa jiraatuu ni malu. Warri akkasii kuni garuu waan irra dhabbatan hin jiru. Doonii nama biraa irra ta’aa jiru waan ta’eef.
Biiftuu Biiliisa; Oromon akkamiin hangoo ofarka gashachuu danda'a jeta?
Garasuu; Akkuma gaaffii duraa kessatti deebisuuf yaale sanatti aangoo argatuu jechuun namooti afaan Oromoo dubbatan ykn dhiigaan Oromoo ta’an aango irraa bahuu akka hin taane irra deebiyee ibsuun barbaada. Kanuma waliin hawaasii tokko humnooni sochii ijjaramaa fi qindawaa godhuu isa barbaachisa. Baroota dheeraaf uummati keenyaa waan hunda irraa moggafamee ture/jiras. Siyaasa irraa qofa mitii. Barumsaa, sochii aadaa, sochii diingadee fi sochii hawasummaa biroo kuni guddina uummata tokkoo fi aangomuu uummata tokkoof hundee ta’un hunda irraa.Oromoon humna ta’uuf sochii isaa kallatti-heddummessa(multidimentional movement) ta’uu qaba. Waan uummati biraa hojjatu irraa nuti sochii siyaasaa goonuutti daballee dachaa dachaa hojjachuun, wal-gargaaruun humna ta’uu feesisa. Kuni akkuma jirutti ta’ee madallii humna biyya sana jijjiruuf Oromoon bifa adda addaatiin ijaaramee socho’uun irraa eegama. Yoo bifa adda addaan jabaatee ijjarame uummata Oromoo aangessuuf waa lama godhuun ni danda’ama.
Tokko sirna-caasaa(insititution) biyya sanaa hundeetti jijjiruun( fundemental transformation) akka inni uummata Oromoof hojjatu godhuu ykn ammoo akka harayaatti sirna-caasaa(inistitution) Oromoof hojjatu ijaaruu feesisaa. Kuni fedhii fi hawwii qofaan dhugoomuu hin danda’u.
Jaarmiyaa jabaa qabaachuun, humnaa fi dandeettii namaa akkasumas qabeenya sochoosuun madallii humnaa jijjiruun qofa ta’a. Yoo sana hin taanee warri humna ta’e jiruu fi amma waan hunda of harka qabu kan, waan nuti bara dheeraa cunqurfamneef ykn uummata hedduu waan taneef nutti hin kennan. Yaadii akkanaa kuni daqiiqaa tokkoof illee mataa nama Oromoo kessa seenuu hin qabu.
Biiftuu Biiliisa; dhumaratti ergaa dabarfachuu barbaadu yoo jiraate carraan siif kena
Garasuu; Yaada hedduu gaaffii fi deebii kessatti ibsachuuf yaaleen jira. Dhumarratti waan jechuu barbaadu uummatii Oromoo biyya kessa jiru furmaata ajaaäibaa ala kana irraa eeguu hin qabu yaada jedhuu dha. Uummati Oromoo baldhaan biyya kessa jira. Qabeenyi Oromoos aangoo irratti qabaachuu bannuus Oromiyaa kessa jira. Kan kallattiin cunqursaan dararamaa jiruus Oromoo biyyaa kessa jiruu dha. Kanaaf furmaati rakkoo kanaas kan barbaadamuu qabu achuma kessaa ta’uu isaa beekuu qaba. Warri biyya alaa jiru waan tokko tokko gargaaruu ni danda’an. Garuu furmaatii biyya alaatii ykn biyyaa oollaatii nuuf dhufaa jedhanii of sobuu gonkuma hin qaban jedhe yaada. Oromoon bifa adda addaatiin of ijaaree rakkoo uummati keenya bara dheeraaf kessa jiru kana furmaata akka argatu hojjatuu qaba jedhe ergaa dabarfatuu fedha. Hayyootii fi gartuuleen siyaasaa biyya alaa jiranis uummata sobuu dhiisanii akka uummatii furmaata barbaddatuu gargaaruu qaban jedha. Kana jechuun tattaffiin isaan godhan gonkuma dhabbatuu qaba jechuu miti. Isaanis rakkoo kessa isaanitti walxaxee jiru hiikuuf tattafatuu akka qabanis yaadachiisuu fedha.
Gaaffiif deebii Dargaggoo Garasuu Tufa waliin goonerra barumsa akka argatan abdachaa dargaggoo Garasuu yeroo isaa nuuf kennee haala jirurra waan hubatef yaada isaa nuuf ibsuusaaf maqaa qophesitoota barulee biiftuu Biiliisan galata gudaa qabda.
Websites Links Associated with Oromia and the Oromo People
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities


c: text/html

text:
Thursday, March 20, 2014
UMMATA OROMOO MANA HIDHAA WAYYAANNEE ADDA ADDAA KEESSATTI RAKKACHAA JIRAN AKKAMITTI CALLIFNNEE LAALLA????
Mihirat Tuffaa irraa | Bitootessa 20, 2014
“list-of-political-prisoners-amharic”
Akkam nagaa jirtanii yaa ummata oromoo baka jirtan maratti warri biyya keessa jirtanis warri biyya alaa jirtanis,Guyyaa har’a maalifan waan kana barreessuf ka’e yoo naan jettan ummata keenyaa ummata oromoo biyya isaa keessa jiraatuu dadhabee cinaan du’ee,cinaan biyyaa bahee biyya ormaa(baqarratti) rakkachaa jira,kan hafe immoo biyyuma ofii keessatti mana hidhaa adda adda kan beekkamoo ta’aniif kan hin beekkamne keessatti rakkinni adda addaa hanga du’aatti irratti raawwachaa jira.
Anis kanaafan waa’ee ummata keenyaa mana hidhaa adda adda keestti wayyaannefi ergamtootni wayyannee itti taphachaa jiran kana waa xiqqoo jedhuuf,
Linkii kana”list-of-political-prisoners-amharic”jedhu kana kopi gootanii yoo laaltani,hagam tokko akka nama ajaa’ibu argitan.Namoota achiiratti maqaan isaanii xuqamee keessaa meeqa isaanii oromoo akka ta’an achirattuu argitan.kun kan ta’e mana hidhaa beekamoo Afur(4) qofa keessatti.Garuu mee yeroo tokko dhaabadhatoo xinxalaamee,manoota hidhaa meeqattu naannoo oromiyaa keessa jira?Ganda irraa jalqabee,Aanaa jedhee godina jedhee,hanga naannoo fi motummaa federalattii, akkasumas kampii waraana fi bakkoota dhokataa ta’an meeqatu jira??bakkoota kana mara keessatti kan rakkachaa,ajjeefamaa,toorchii godhamaa,du’aa,reebamaa,dhukkubsataa,arrabsamaa fi tufatamaa jiru:manguddoo,barataa,dubartii,ijoollee,jarsa fi walitti qabaa ummata oromoo maratu mootummaa abbaa irree wayyaanetin irraatti ademsifama jira.
ummanni oromoo rakkachaa jiru kun oboleewwan,abbootti,ijoollee fi haawwotii keenya.Nu marti keenyaa osoo ilmi keenya yookan obboleessi keenya yookaa abbaan keenyaa mana hidhaa wayyaannee keessatti nu jalaa du’ee akkamitti gadinna???ammas kan illaaluu qabnu akka obboleessa wajjin dhalaneetii yookin akka mucaa nu dhalleetti madaan isaa nutti dhagahamuu qaba.fakkeenyaf kan isin martuu beektan obboleessi keenya Inginer Tasfahuun Camadaa biyya ollaatii dabarsamee kennamee mana hidhaa keessati akkamitti akka du’e nu martuu ni beekna.Baratee biyya ofii irratti hojachuu dadhabee biyya alattis baqatu basaasttonni wayyaanee biyya ollaa irraa qabanii hidhan.
Wanti nu beekuu qabnu sabaa fi sablamoonni biyya san keessa jiraatan yoo sabni isaanii namni lamaa hidhame ganamaaf galgala iyyan.Nu’i hanga yoomitti callifnaa??mee kan darbe dhiifnee harka wal qabannee,namummaan nutti dhagahamee garaa kutannoodhan haa kanu.
Injifannoo Ummata Oromootiif!!!
Kan barreesse: Mihirat Tuffaa
Posted by mihirattuffa at 5:04 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baarentuu Gadaa:- Sirbaa fi Dhiichisaan Lafa Qaacceessuun Gaafii Oromootif Deebii Hin ta’u!
Baarentuu Gadaa irraa* Ummanni Oromoo barootaaf mirga isaa, mirga dimookiraasii fi umamaa kabachiifachuuf qabsaawaa ture, ammas qabsoo hadhoofturra jira. Amma biyya abbaa isaa dhuunfatutti, hiree isaa ofiin murteeffachuu danda’uttis qabsoo…
Baarentuu Gadaa:- Wayyaaneen Ergamtoota Bobbaafte!
Baarentuu Gadaa irraa* Dhugaadhaaf, bilisummaaf, wal qixxummaa fi mirga abbaa biyyummaa ofitiif dhaabbannaan hidhaman ni hiikkatu, madaahan ni fayyu, du’anis ni galu. Dhugaan injifataadha. Inni dhugaa qabatee qabsaawe, inni walqixxummaaf…
Baarentuu Gadaa:- "Gootonni Misoomaa" Sun Essa Seenan?
Baarentuu Gadaa Irraa* Dargaggeessi Abbaa isaa waliin Finifnnee Jiraatu tokko akkamitti akka soba barachuu danada’u hubachuuf jecha abbaa isaatti hiiqee “Maaloo yaa abbaakoo soba nabarsiisii” jedhee gaafatee jedhama. Abbaanis nama…
Baarentuu Gadaa:- Yeroon Kan Taa’anii Xiinxala Itti Gaggeechanii Miti
Baarentuu Gadaa irraa* Yeroon kessa jirru yeroo qabsoon hadhooftuun itti gaggeeffamaa jiruu dha. Qabsoon hidhannoo, FDG Oromiyaa keessatti finiinaa jiru baddaa gammajjiittii badaayiyyaa, magaalaatti diina wat-waachisaa jira. Ilmaan Oromoo gabrummaa…
Baarentuu Gadaa:- Ummanni Keenya Karaa Adda Addaan Dhumaa Jira!
Baarentuu Gadaa irraa* Erga guyyaatti 3 ol nyaanna jedhamee Wayyaaneedhaan hololamu eegalee waggoottan 24 darbaniiru. Muummicha ministeeraa Wayyaanee kan ture Mallas Zeenaawi irraa eegalee hanga ergamticha har’aa H/ Maariyaam Dassaalanyitti…
Baarentuu Gadaa:- Wayyaaneen Maqaa Maastar Pilaanii Jedhuun Ajjeechaa 2ffaa Nurratti Labsuuf Jirti
Baarentuu Gadaa irraa* Maastar pilaaniin Finfinnee naannwa Finfinnee walitti makuuf qophaawee ture dhiiga sabboontoota lammiif lubbuu isaanii dabarsanii kennaniin akka hojiirra hin oolle yeroofis ta’u uggurameera. Gootonni, sabboontoonni, barattoonni dargaggoonni…
Baarentuu Gadaa:- Bineensi Bineessuma!
Baarentuu Gadaa irraa* Bineessi ykn waraabechi maqaa akkamiituu baafatu, maqaan akkamiituu itti mogga’u bineessuma! Haala kam keessattuu bineessi bineessummaa isaa jijjirreechuu hin danda’u. Garaa isaa guttachuuf qurxee nama nyaachuu, dallaa…
Baarentuu Gadaa:- Kan Tiitisarraa Damma Eegee Dhabe, Kan Aaruu Qabu Ofitti Malee Tiitisattii Miti
Baarentuu Gadaa irraa* Mee seenaa Habshootaa keessatti bara kam …? eenyurraa eenyutti Angoon karaa nagahaa darbee beeka …? Seenaa isaanii keessa kan jiru.. kan beekamu … aangoof jecha ilmi abbaa…
Baarentuu Gadaa:- Osoo ABOn Dhalachuu Baatee Lakkoofsi Oromoo Amma Jiru Kun Ni Jiraa Laata?
Oromoon Odoo Gabronfattoota Habashaa Harkatti Kufuu Baatee Hoo Har’a Eessa Jira Laata …? Baarentuu Gadaa irraa* Yoon kaleessa yaadadhu, yoon waan Oromoon waggoota 100 oliif keessa turee fi darbe dhagahuu…
Duula Karaa Qindaayee fi Walirraa Hin Cinneen Oromoorratti Gaggeeffamaa Jiru!
Baareentuu Gadaa irraa* Yeroo ammaa kana akkuma hunduu quba qabu karaa qindaawee fi walirraa hin cinneen duulli maqa baleessii, seenaa Oromoo xiqqeessanii fi xureessanii dhiheessuu midiyaalee adda addaatiin geggeeffamaa jira. Duulli…
Qarriffaa Saree Lafeerratti Akeekkatu!
Baareentuu Gadaa irraa* Mammaaksa Oromoo “Qarriffaa Saree Lafeerratti Akeekkatu!” jedhu kan lammii Oromoo taane martuu akka dhagahaa fi mammaakaas guddanne shakkiin hin jiru. Mammaaksi kun mammaaksoota ummata Oromoo biratti beekamanii…
Ilmi Abbaa Basaasun, Haati Intala Basaasun Aadaa Keenyaa Miti!
Baareentuu Gadaa irraa* Akkuma hunduu beeku murni Impaayera Itiyoophiyaa weerartee bulchaa jirtu wayyaaneen ummatoota biyyattii keessattuu saba Oromoorratti xiyyeeffattee maqaa ‘Tokko Shanee’ jedhuu fi ijaarsaalee siyaasaa adda addaatin gaaditee jireenya…
Sichi Arrabsamana, Sichi Hidhamna, Sichi Ajjeefamana, Sichi Saamamna, Sichi Biyya Abbaa Keenya Haalamna!
Baareentuu Gadaa irraa* Tibba kana ilmaan nafxanyootaa biyyaa fi Alattii wal-tahanii duula olaantummaa isaanii calaqqisiisu, kan tuffii saba Oromootif qabana caalaatti argisiisu dalagaa jiraachuu kan quba hin qabne hin jiru.…
Baareentuu Gadaa: 1=5555555555 … Nee Wayyaanee
1≥ 55555555555555…….nee Wayyaanee Afirikaa Hang Ameeriikaatti Diiriiree Jiru Fuundura Dhaabbachuun Dirqama Oromoo Hundaati! Baareentuu Gadaa irraa* Har’a Impaayera Itiyoophiyaa keessatti namni tokko jaalallee, haadha warraa ykn abbaa warraa argachuuf 1≥…
Maddi Jabina Diinaa Qabsoo Bilisummaaf Taasifamu Keessatti Wal-duukaa Hiriiruu Dhabuu Keenya Malee Baay’ina Qawwee fi Tika Qabuutii Miti!
Baareentuu Gadaa irraa* Yeroo baay’ee namoonni tokko tokko beekaniis haa ta’u wallaalan jabina diina Oromoo kaleessaa haga har’aa gabroomfatee jiruu olkaasanii dubbatu. Baay’ina waraana isaanii fi jabinaa tikaa isaanii garmalee…
Uummanni Oromoo akkuma Ayyaana Irreecha Baranaa Kabajuuf Biyya Keessaa fi Alatti Sochii Guddaa Taasise FDG Calqabame Keessattis Hirmaannaa Isaa Jabeeysee Itti Fufuu Qaba!
Baareentuu Gadaa irraa* Akkuma hundi keenyaa karaa miidiyaalee adda addaatiin arginee fi dhageenyetti yknis qaamaan hirmaanneetti; ayyaanni Irreecha baranaa kan yeroo kamiyyuu caalaa ho’aa fi hawwataa ture. Ayyaanni Irreecha Oggaa-Oggaan…
Irreecha bara 2013 Kana’ratti Hundi Keenyaa Harka Wal-Qabannee Wayyaanee Haa Balaaleffannu
Baareentuu Gadaa irraa* Irreecha bara 2013 Kana’ratti Hundi Keenyaa Bakka Itti Ayyaaneeffannutti Harka Wal-Qabannee Dhiittaa Mirga Namoomaa fi Ukkaamsaa Wayyaaneen Nurraan Gahaa Jirtu Haa Balaaleffannu, Adduunyaattis Sagalee Keenya Haa Dhageessifannu!…
Walaloo: Duute naan hi’jennee?
Baareentuu Gadaa Irraa*…


text:
Jaal Kabadaa Buzunesh Gurraandhala 7, 1908 Oromiyaa giddu gala, Meettaa Roobii, araddaa Gorsaa keessatti dhalatan.Umuriin isaanii barnootaaf akka ga’eenis maatiin isaanii abbaa lafaa waan turaniif salphaatti barnoota argachuu danda’anii jiru.
Tuesday, April 8, 2014
SEENAA GABAABAA JAAL KABBADEE BUZUNESH (1908-1976)
Jaal Kabbadaa Buzunesh bara jireenya isaanii keessatti beekumsaa fi dandeettii qabaniin sadarkaa hogganummaa garaa garaan keessatti gahee isaanii gumaachanii jiru. Kanneen keessaas ministeera humna ittisa biyyaa ta’uu sadarkaa olaanaatti waggoota afuriif tajaajilaniiru.
Haa ta’u maleeuu, sadarkaa olaanaatti muudamuun kun Jaal Kabbadaaf milkii hin turre. Jaal Kabbadaan, waan namni biraa akka laayyootti hin agarre, argaa ooluun isaanii immoo daran waan biraaf isaan kakaase. biyya cunqursaan keessatti hundee godhate keessatti qabsoodhaan malee hundee dhibdee san jigsuun akka hin danda’amen akak hubatan isaan gargaare. Sababa kanaan, sadarkaa olaanaatti hojjachuun kun ibidda bara baraan laboobaa jiraatu isaan keessatti qabsiise; isaan irraayis dhalootaa dhalootatti darbuu isaa itti fufe.
Jaal Kabbadaan aangoo mootummaan kenneefitti dhimma bahanii ummata isaanii hin mine. Bara san keessatti waan ta’ee hin beekne, aangoo mootummaa argatanitti dhimma bahanii ummata isaanii barsiisuuf kaka’an. cunqursaa fi dhiibbaa uummata oromoo irratti ga’aa jirus ifaan ifatti loluufis qabsaa’ota Oromoo akka isaanii barbaaduu eegalan. Akkanaanis ijoollee Oromoo faana gurmaa’anii qabsaa’uuf Ebila 23,1962 gara Maccaa fi Tuulamatti makaman. Erga WMT makamanii boodas hojiilee garaa garaa hojjachuu dhaan uummata keessatti dammaqiinsa guddaa uuman
Jaal Kabbadaa Buzunash, hojiilee boonsaa Waldaa Maccaa fi Tuulamaa keessatti dalagan keessaas mudde 14,1967 Dheeraa irratti osoo Loltuu dhaan hordofamanii uummata kumaatamatti lakkaa’amu fuulduratti ba’anii dhiibbaa uummata Oromoo irratti ga’aa jiru ifatti uummataaf ibsan.
Hojii boonsaa kana waan raawwataniifis, dhiibbaa guddaan irra ga’e; maatii isaanii irraa addaan ba’an. Akkasumas hoggantummaan isaanii ministeera ittisa biyyaa irratti qaban irraa aryataman. Yeroo dhiibbaan itti baayyachaa dhufus hiriyoota isaanii kanneen akka Jeneraal Taddesee Birruu,Jeneraal Daawwit Abdii,Dr Morgaa Firrisaa,Obbo Baqqalee Mokonnin,Obbo Dajanee Booji’aa,Obbo Daadhii Fayyisaa,Obbo Tasfaayee Digaagaa,Koloneel Maammoo Mazaamiir waliin mari’achuu dhaan bosona seenan.
Jaal kabbadaan yeroo hamtuu san keessatti waggoota ja’aaf qabsoo bosonaa erga taasisanii boodas Fulbaana 06,1976 diinaan marfamanii qabsoo guddaa taasisan. Qabsoo kana keessattis waraana 200 hin caalle qabatanii waraana kumaatamaan lakkaa’amu faana qabsoo olaanaa taasisan. Haata’uutii, humni isaanii human diinaatiin walgituu hin dandeneye. Haguma humni diinaa itti jabaachaa dhufe, humni isaanii daran xiqqaachaa dhufe. Kana booda hireen isaan qaban lama: harka kennachuu yookaan immoo otuu falmanii wareegamuu ta’e. Jaal Kabbadaan garuu, harka kennachuu hin filanne; harka laachuun uummata Oromoof salphina guddaa akka ta’e barsiisuuf jecha Fulbaana 18,1976 osoo harka diinaa hin seenin meeshaa qabatanii jiraniin lubbuu isaanii tokkitti uummata Oromoof aarsaa godhanii darban!
=>oromedia
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Sabboontotni Qeerroo dargaggootni Oromoo qophii gumiin guddinaa fi dagaginaa seenaa, aadaa fi afaan Oromoo mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa dirree xiqqicha (mini stedum) keessatti qophaawe irratti argamuun galgala sa’aa 6:00 wb irraa eegaluun dhungoo diimaa magariisa diimaa qabsiifachuun yaadannoo gootichaa Afirikaa Nelson Mandellaaf wayita taasisanitti, dugda duuba bilisummaa Afrikaa kibbaa hayyoonni Oromoo harka guddaa keessaa qabaachuu waliif ibsuun hayyoota Oromoo Goototaa akka Taaddasaa Birruu nama Nelson Mandella leenjisee barsiisee sadarkaa kana irraan ga’ee fi nama qabsoo bilisummaa Oromoo bu’uressuu keessaatti isa jalqabaa ta’uu isaa waliif kaasuun Qeerroon sabboontotni Oromoo Taddasaa Birruu fi gootota Oromoo warraa akka Baaroo Tumsaa, Magarsaa Barii, Maammoo Mazammir, Eleemoo Qilxuu, Waaqoo Guutuu, Abishee Garbaa, Agarii Tulluu, Kol. Aleemuu Qixxeessaa, Aboomaa mitikkuu, Guddina Tumsaa, Laggasaa Wagii fi Suuraa Gootota Oromoo qabsoo bilisummaa Oromoo irratti wareegaman hedduu slide show irraa gochuun Agarsiifni ajaa’ibsiisa ta’ee mooraa Yuunivarsitii Jimmaa dirree xiqqicha mooraa main Campus keessaatti argamuutti agarsiisuun seenaa goototni Oromoo qabsoo bilisummaa Oromoo fi dimookiraasii dhugaaf utuu falmanii irratti wareegaman Qeerroo baratoota Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaan barsiifame.
Addatti sirbonnii warraaqsaa kan ergaa bilisummaa labsan kanneen akka kaasseta Haacaluu Hundeessaa, Adinal Mohaamed, Ebbiisaa Addunyaa, Hayiluu kitaabaa, Hirphaa Ganfuree, fi kkf dabaree tooraa galuun sabboontotaa baratootaa Oromoo fi barsiisota Oromoo qophii kana irraatti argaman ittin jajjabeessuun, barsiisuun, Oromummaa leellisuu fi faarsuun jabeessanii itti fufuun wal barsiisan.
Motummaan Faashistii Wayyaanee haala kana irraa Yaaddoo guddaa keessaa galuun basaastotaa isa humna ol bobbaasuun saganticha jeeqee hambisuuf yaaliin godhame tokkummaa Qeerroo baratoota Oromoo
yuunivarsiitii Jimmaa fi gootummaa sabbontotaa Oromootiin fashala’uu danda’e jira.


text:
Thursday, September 18, 2014
Godina Shaggar Lixaa aanota adda adda keessatti loltooti Dargii duraanii kanneen turan walgahii Wayyaanee didan. FDG Yuuniversitii Wallaggaas itti fufe.
Gabaasa Qeerroo Fulbaana 18,2014 Amboo
Fulbaana 17,2014 Godina Shaggar lixaa Aanotaa garaagaraa irraa mootummaan Wayyaanee ilmaan Oromoo loltuu Dargii turan gandoota keessa walitti qabuun walga’ii ololaa kan qabsoo Oromoo dura dhaabbatuu fi olaantummaa fedha Habashootaa tiksu itti fufee uumanni loltoota Dargii turan duraanii gaaffii mirgaa itti kaasan. Loltooti kun ilaalcha Ithiyoophiyuummaa ni qabaatu sababa jedhuun waamichi kun ta’es jarreen kun olola qondaalota Wayyaanee kana hin fudhatne.
Godina Lixa Shaggar Aanotaa akka Midaa Qanyii, Calliyaa Geedoo, Iluu Galaan Ijaajjii, fi Baabbicha irraa aanaa Calliyaa Geedoo irratti ilmaan Oromoo loltoota Dargii ta’an walitti kan qabaman yeroo ta’u walga’iin Wayyaanee guyyaa tokkotti bu’aa tokko malee fashalaa’e.
Ilmaan Oromoo haala kanaan walitti qabaman kunneen nuti isin hin barbaadnu, walga’ii keessanis hin teenyu, isin warraa qe’eetti dhukaasee nama ajjeesudha, warraa barattoota rasaasaan reebudha, warra lafa irraa Oromoo buqqisuudha, warraa afaan qawweetti amanudha jechuun walga’ii wayyaanee fi akeeka Wayyaanee dura dhaabbatan.
Kana malees Fulbaana 16,2014 FDG goototni Oromoo Yuunibarsiitii Wallaggaatti maqaa walga’ii ololaa Wayyaanee marsaa 2ffaaf walitti qabaman guyyaa kaleessaa Walga’ii Wayyaanee hin fudhannuu jechuun guyyaa guutuu galma walga’iitti seenuu diduun walga’iicha dhabaan.
Goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Wallaggaatti wallaggatti walitti qabaman gaaffii mirgaa gaafachuu ergamtootni Wayyaanee walga’icha gaggeessan kan Zalaalem Jamaneedhaan hogganaman akka barattootni gaaffii hin gaafatne gaaffii barattoota irraa fuudhuu diduun gaaffii barattoota ugguraa waan jiraniif barattootni gaaffii keenya nurraa fuudhaa deebii nuuf kenna jechuun mormii kaasuun walga’ii wayyaanee dhaaban. Guyyaa Har’aa mootummaan wayyaanee humna poolisii federaalaatti fayyadamuun dirqamaan akka galma walga’ichaa seenaan ta’uus barattootni Walga’iin kun nu hin ilaallatu hanga gaaffiin keenya nurraa fuudhamuu fi gaaffiin gaafachaa turre deebii quubsaa argatutti FDG garbummaa itti fufa jechuun dhaamsa waliif dabarsan.
Yuunibarsiitii Amboottis haaluma walfakkaatuun barattootni Oromoo gaaffii mirgaa akka hin kaafneef humna waraanaatiin dhorkaman, namni gaaffii tokko gaggeesitoota Wayyaanee gaafate, walga’ii kana irraas ni arii’ama, gara mooraa Yuunibarsiitii kamii seenee barachuu hin danda’uu jechuun barattootatti yeroo dhaadatan ;Goototni barattootni Oromoo Godina Lixa Shaggar irraa Yuunibarsiitii Ambootti walitti qabaman barnootni bilisummaa booda, ” sodaa abjuu hirriba malee hin bulan” dabbaloota Wayyaanee rifaasisan. Sochiin barattoota Oromoo daran jabaachaa adeemu mootuummaa Wayyaaneetti mataa dhukkubbii ta’aa jiraachuun ibsame jira.
Monday, September 8, 2014
Ethiopia: A Generation at Risk, Plight of Oromo Students
Ethiopia: A Generation at Risk, Plight of Oromo Students
HRLHA Urgent Action
September 06, 2014
The human rights abuses against Oromo Students in different universities have continued unabated over the past six months- more than a hundred Oromo students were extra-judicially wounded or killed, while thousands were jailed by a special squad: the “Agazi” force
This harsh crackdown against the Oromo students, which resulted in deaths, arrests, detentions and disappearances, happened following a peaceful protest by the Oromo students and the Oromo people in April – May 2014 against the so-called “Integrated Master Plan of Addis Ababa”. This plan was targeted at the annexation of many small towns of Oromia to the capital Addis Ababa. It would have meant the eviction of around six million Oromos from their lands and long-time livelihoods without being consulted or giving consent. The Human Rights League of the Horn of Africa (HRLHA) has repeatedly expressed its deep concern about such human rights violations against the Oromo nation by the EPRDF government[1]
The HRLHA reporter in Addis Ababa confirmed that in connection with the April-May, 2014 peaceful protests among the many students picked from different universities and other places in the regional State of Oromia and detained in Maikelawi /”the Ethiopian Guantanamo bay Detention camp” ,the following nine students and another four, Abdi Kamal, TofiK Kamal and Abdusamad business men from Eastern Hararge Dirre Dawa town and Chaltu Duguma (F) an employee of Wallaga Universty are in critical condition due to the continuous severe torture inflicted upon them in the past five months.Ethiopi1 HRLHA Urgent Action
Wednesday, September 3, 2014
Gaafa Hagayya 31,Barattooti Oromoo Gaaffiilee Wal Fakkaataa Yuuniversitoota Mara Keessatti Kaasanii Hogganoota Wayyaanee Deebii Dhabsiisan.
Gaafa Hagayya 31,Barattooti Oromoo Gaaffiilee Wal Fakkaataa Yuuniversitoota Mara Keessatti Kaasanii Hogganoota Wayyaanee Deebii Dhabsiisan.
Fulbaana 2,2014 Finfinnee
Akkuma armaan dura gabaasaa turretti yeroodhaa yerootti walgayiin barattootaa yuuniversitiilee garagaraa irratti gaggeeffanaa jiruun gaaffiwwan adda addaa biqiluudhaan dhiyaataa jira, gaaffiin yuuniversitiilee Amboo,Wallaggaa,Bulee Horaa,Adaamaa, Jimmaa fi Mattuu irratti Hagayya 31/2014 walgayii irratti gaggeeffamaa ture qondaalota wayyaanee walgayii kana gaggeessaa jiran Abba Duula Gammadaa,Abdulqadir Huseen,Bakar Shaalee,Alamaayyoo Taganuu,Geetuu Wayyeessaa,Mohaammad Tusaa wal duraa duubaan irratti dhiyaata jiru deebii kan hin arganne gaaffiwwan akkaataa armaan gadiitiin dhiyaatee jira.
- Biyyattiin haaromsa irra jirti(transformation) yeroo jedhamu maal jechuudha? Maalinis madaalamee?
- Biyyattiin sochiin waggoota 40 fi 50moota keessatti gootu mootummaadhuma Wayyaaneetiinii? Moo mormitoota biraatiini? Wayyaaneen yoo itti fufe misoomnis itti fufa jechuudhaa?
- Hidhaan laga Abbayaa maaliif daangaa irratti ta’ee?
- Barattootii fi uumanni Oromoo gaaffii mirgaa yoo gaafate yakka tokko malee maaliif hidhamaa?
- ABOn akka dhaaba uumata Oroomoof falmu tokkotti dhaaba haqaa jedhamee maaliif hin ilaalamnee?
- Mootummaan Wayyaanee Ummata Oromoo hidhuu fi ajjeessuu fi lafa irraa buqisuun malee waan Oromoof gaarummaa hojjete maalfaatu jiraa?
- Qooddaan barnootaa maaliif jiraate? Keesssattuu socialiin %70,Naturalin ammo %30 maalif ta’ee?
- Mootummaan Wayyaanee waggaa 23 keessatti jijjiirama maalii uummata Oromoof fidee?
- Barattoota gaaffii mirgaa dhiyeessuu irratti lubbuudhaan wareegamanif maalif yaadannoon hin godhamuu?
- Barattoota Yuuniversitii irraa eebbifamani fi kanneen eebbifamuuf deemaniif maaltu yaadamaa jiraa?
- Keeyyanti 39 walitti bu’iinsa fi lubbuun baayenillee hedduu itti wareegamee jira kanaaf maaliif hin kaafamu yoo ka’u baate ammoo maaliif hin faayya’uu gaaffii dhugaa irratti hundaa’ee?
- Humni waraana biyyaa nagaa buusuuf jecha gara biyya alaatti maaliif ergama?kunis akkamiin ilaalamaa?
- Manni maxxansaa haqa irratti hundaa’e mootummaan wayyaanee cufee namoota kana hojjetanis biyyaa ariyee jira,dhiibbaa mootummaan wayyaanee irratti godhe yoo tahe qaamni mormitootaa ammoo maaliif isaan irratti dhiibbaa hin godhuu?
- Walgayiin yeroo ammaa gaggeeffama jiru waa’ee barattootaa qofamoo, waa’ee biyyaatimoo, waa’ee oromoo qofa irratti hundaa’eetii? Moo waa’ee sabaa fi sab-lammii hunda irratti xiyyeeffataa?
- Mootummaan wayyaanee dhiphina guddaa fi kisaaraa(gadibu’iinsa) keessa erga darbee booda waan ta’etti irra deebiidhaan maaliif tarkaanfii fudhataa? Rakkoo dhufu keessatti maalif dursee of qopheessee haala mudatu keessatti of qopheessuu dhiise?
- Aangowonni olaanaa fooyya’oodha, yeroo ammaa mootummichi gandoota ijaarratee jirutu irratti wal qindeessee isa kuffisuu irratti argamu, mee bulchinsa godhu keessatti ilaalcha akkamii gandoota gurma’anii of ijaaranii jiran irratti qaba?
- Yuniversitiilee keessatti yaadaa dhiphaa fi fakkaattiidhaan kan deddebi’antu argamu,isaan kana adda baafachuudhaan akkamiin gorsaan, of tahuu irratti akka argama gochu dandeenya? Oromoo ta’anii saba biraa fakkaachuun kan jiraatan?
- Yuuniversitii keessatti seerri ittiin bulmaataa amantii irraa adda ta’ee utuu jiruu, bulchitoonnis kana utuu beekanii malaammaltummaa kan akka huccuu isaan kaaniif kennuun,isaan kaaniif ammo gargaaraa kennuun,haata’u malee yuuniversitii fi dhaabbilee barnootaa kamiin keessattiyyuu ilaalchi siyaasaa akkamiin gargar ta’ee?
- Barattootni kanaan dura rakkoo garagaraaf hidhaman maaliif hin hiikamanii? Murtoo akamiitu itti kennamee?
Gaaffiwwan kun deebii kan hin arganneedha jedhu kanneen walgayii kana irratti hirmaataa jiran,kun Hagayya gaafa 31kan ta’e yoo tahu fulbaana 2 irrattis gaaffiwwan ka’an kanatti aansinee kan dhiyeessinuudha.
Poverty on the Streets of Addis Ababa
Poverty on the Streets of Addis Ababa
September 2, 2014 (The baines report) — Poverty can easily be seen throughout the capital of Ethiopia, but nowhere is it more evident than when you pass a beggar on the street. Beggars are everywhere in Addis Ababa, and they represent a vast range of demographics. There are men, women, children of all ages and conditions– some with their mothers, some without, and the severely disabled.
Older children, rather than begging, try to sell you gum or clean your shoes, while the younger children walk in front of you asking for money or food, not leaving you until they spot another person to ask. The women are often with young children, sometimes babies, and usually with more than one. I was once walking down the street and a young child no older than 2 or 3 who was being held by his mother made the signal they all make to ask for food or money while calling me sister. I thought this child probably learned this signal before he even learned how to speak. Women are often seen grilling corn on the sidewalk on a small grill to sell to people passing by.
I have been told the severely disabled have most likely suffered from stunting, polio or the war. I have seen men with disfigured legs so mangled that they can not walk but instead drag themselves down the sidewalk. Others are in wheelchairs and unable to walk. And this city is not easy for the disabled. The sidewalks, where they exist, are not always flat and not always paved. There are also often giant holes in the middle of the sidewalk or loose concrete slabs covering gutters. On the main roads, near where I’m staying there are tarps and blankets off to the side of the road where the beggars must sleep or live.
It is a very difficult scene to walk through. You want to help them all and give everyone a little bit of money or food. But there are so many it would be nearly impossible to give to them all. We have been told to not give to beggars because once you give to one you will be surrounded by others. When people do give money to beggars it is often very small bills or coins that will not go very far.
I have often wondered how much money they actually receive. Perhaps it would be beneficial to do more in depth look at why these people became beggars and where they come from. After a cursory search for research and reports on beggars in Addis Ababa, I found very little. There is a study on the disabled beggars and a report focusing on children. There is a documentary that follows two women who come to the capital from a rural town and become beggars in order to raise money for their family when climate change creates a food shortage.
Both the government of Ethiopia and large NGO’s, like USAID and the UN, are working to stop the “cycle of poverty.” There are major health and nutrition projects being implemented all over the country, but these are long-term projects that do not address the immediate needs of people on the streets. Short term solutions such as creating shelters or centers for the disabled and homeless could allow beggars more opportunities for housing but could also generate income potential through workshops and other skill development programs.
Source: The baines report
Monday, September 1, 2014
ትዉልዱ ግልጽ አቋም! September 1, 2014 “አንገዛም!” የትዉልዱ ግልጽ አቋም!
ትዉልዱ ግልጽ አቋም!
“አንገዛም!”
የትዉልዱ ግልጽ አቋም!
ይህ ትዉልድ የባርነትን ሠንሠለት ሰባብሮ ፍርሃትን ገድሎ ነጻነቱን ፍለጋ እስከ ወዲያኛዉ አድማስ ጥግ እንኳ ቢሆን ለመጓዝ ወስኖ የወጣ ጀግና ትዉልድ ነዉና “አልገዛም!” ካላ ቃሉ ጽኑ ነዉ!
ነጻነትን ያረገዛ ትውልድ ግፍና ጭፍጨፋ አላቆመዉም። የደቡብ አፍርካዉ የስዌቶ ጭፍጨፋ (the Soweto Massacre 1976 ) ፣ በኬንያ የታየዉ የሆላ ጭፍጨፋ “Hola massacre 1959” ወይም በሃሬሮና ነማ ሕዝቦች ላይ የተፈጸመዉ የነሚቢያዉ ጅኖሳይድ “Herero and Nama Genocide 1904” አልያም የ‘Robben Island’” እስር የትዉልዱን የነጻነት ጥያቄ እንዳልገታ ፤ የነጻነትን ብርሃን እንዳላጫለማ ታሪክ ምንጊዜም ህያዉ መስካር ነዉ።
ዛሬም ቢሆን ከማዕከላዊ እስከ ቃሊቲ፣ ከቅሊንጦ እስከ ዝዋይ የእስር ቤቱ ቁጥር ቢባዛም ፣ የማሰቃያ ዓይነቶች ቢበራከቱም ፣ ግዲያና ሽብር ቢፋፋምም ይህ ትዉልድ “ነጻነቴን!” ብሎ ወቷልና ፈጽሞ የሚያቆም አይሆንም። ነጻነትን የተጠማ ትዉልድ ለእዉነት በእዉነት የሚታገል ኀያል ኃይል (Super Power) ያለዉ ባለራዕይ የነጻነት ሠራዊት እንጂ በመንደርተኞች ኣሉባልታ የሚሳናከል እርባናብስ ስብስብ አይዴለምና!
በተደጋጋሚ እንደተገለጸዉም ሆነ በታግባር እንደተረጋገጠ የትዉልዱ መሠረታዊ ዓላማ (basic Objective) የኦሮሞ ሕዝብን ብሔራዊ ነጻነትን ማረጋገጥ ነዉ። ለዚህ ዓላማ ስኬት ሕዝባችን ዘማናትን ያስቆጠረ ዉድ ዋጋ ስከፍልበት ቆይቶ አሁን ለባርነት የመጨረሻ ስንብት የሚደረግበት ያታርክ ፊጻሜ ላይ አድርሰዉታል። ይህንን የትግል ምዕራፍ በኃላፊነት የተረከበዉ ትዉልድም ኃላፊነቱን ጠንቅቆ የሚያዉቅ ብቻ ሳይሆን ኃላፊንቱ የሚጠይቀዉን ዋጋም (responsibility) ጭምር ለመወጣት ዝግጁ ስለመሆኑ በአደባባይ አስመስክሯል። ነጻነት በነጻ አይገኝምና ሞትና እስራት ሳይገድበዉ ርቆ ተጉዟል።
ያለነጻነት መኖር ያዉም ደግሞ በአናሳ ቡድን ነጻነትን መነጠቅ በእጅጉ የስቆጣል። ሕመሙም ጥልቅ ነዉ። ይህንን ታሪካዊ ጥላሸት ለመንጻት እስከ አሁን የተከፈለዉን ዉድ ዋጋ እያሰብን ከእንግዲህ ወዲያ ይህ ታርክ የህዝባችን መታወቂያ ሆኖ እንዳይቀጥል ታሪካዊ ግዴታችንን ለመወጣት እነሆ በየፍልሚያ መስኮች ሁሉ ተሰልፈናል። ነጻነቱን የጠየቀ ሕዝብ ተሻግሮ ይሄዳል። ማሸጋጋሪያ ኃይሉ ደግሞ በዘመኑ ላይ የተገኘ ትዉልድ ነዉ። ለኦሮሞ ሕዝብ ያ ትዉልድ ተነስቷል። “እምብኝ ነጻነቴ!” ብሎ ታጥቆ የወጣ ትዉልድ ተንበርካኪ አሽከሮች (Bakar Shaalee, Warqinaa Gabayyoo, Abbaa Duulaa Gammadaa, Alamaayyoo Taganuu, Abdulqaadir Huseen, Geetuu Wayyeessaa, Mohammad Tusaa, Isheetuu Dassee…) በሚያሰሙት ጭንቀት ወለድ ሠሞነኛ ጩሃት ይቅርና የቅኝ ገዢዎችን በታሊዮን ሠራዊት እንኳን ቢሆን በትኖ የሚያልፍ ፣ ሞትን የደፈረ ፣ በደሙ ጎርፍ ሕያዉ ታርካዊ ዝክርን ጽፎ የሚያልፍ በዘማናት ዉስጥ አንዴ ብቻ የሚገኝ ፍርሃት ዓልባ ብርቅዬ ትውልድ ነዉ።
በመሆኑም በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ፣ ከዉስጥም ይሁን ከዉጭ ዛሬ የኦሮሞን የነጻነት ትግል ለማደናቀፍ ለሚትሹ ኃይሎች በሙሉ መልስ አለን። መልሳችን ኃይልን በኃይል ለማስቆም የደፈረ ትዉልድ መነሳቱ ነዉ። ይህ ትዉልድ የባርነትን ሠንሠለት ሰባብሮ ፍርሃትን ገድሎ ነጻነቱን ፍለጋ እስከ ወዲያኛዉ አድማስ ጥግ እንኳ ቢሆን ለመጓዝ ወስኖ የወጣ ጀግና ትዉልድ ነዉና “አልገዛም!” ካላ ቃሉ ጽኑ ነዉ!
ይህ የትዉልዱ ግልጽ አቋም ነዉ።
ሕይዋታችን ለነጻነታችን!!
September 1, 2014
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Warrana Adunya 1
Waraana Addunyaa 1ffaa akkasumas Great War fi Waraana waraana hunda dhaabuu (The War To End All Wars) kan jedhamu waraana biyyoota addunyaa baay'ee jidduutti godhame yoo ta'u, kan itti geggeeffames Awurooppaa keessatti bara 1914-1918tti. loltootni fi namoonni nagaa miliyoona sagal caalan du'aniiru. Waraanni kun immoo seenaa jaarraa 20ffaa keessatti faayidaa guddaa qaba.
Allied Powers kan jedhamani Firaansi, Raashiyaa, Yunaayitid Kiingdem akkasumas bara 1917 kan waraana seente United States ta'anii Central Powers kan jedhamanii Austria-Hungary, Jarmanii fi Ottoman Empire mo'ataniiru.


text:
Qabsoon ummanni keenya roorroo diina jalaa bilisa ta’ee ulfinnaafi kabajaan jiraatuufi geeggeffamaa ture milkiin isaa bakka gayuu dhabullee injiffannooleen goonffatame kan akka salphatti shalagamuu miti. …Read More »
Beeksisa Filannoo Bara 2015 fi Garee TPLF/EPRDF 100% Mo`adhe Jechuu Isaa.
The Announcement of TPLF/EPRDF’s “100%-Victory” in Election 2015. ? Akkuman kanaan dura Barreeffama kiyya duraa irratti ibsetti filannoon Ethiopia baranaa hangam tokko bilisaa fi …Read More »
Filmaata bara 2015 IHWEHAT/IHADEG mara injifate jedha..
Abduush Haajitiin Ba’ii filannoo jabn bara 2007 ifa kan taasisan dura taa’aan boordiin filannoo professor Merga Baqqaanaa raga hanga ammaatti argameen paartiin biyya bulchu IHADEG …Read More »
Filannoo dhaa booda ibsa hoogganoonni Medrek gaazzexeessotaaf kennan
Mootummaan Korojoo Filannoo Saametti Akka Taajjabdoonni Mallatteessan Humnaan Dirqsiisa, Jedhu Mormitoonni
VOA afaan Oromoo Aanaalee Filannoo Oromiyaa hedduu keessatti humnoonni hidhattootaa Mootummaa akka taajjabdoonni korojoo humnaan harkaa fudhatamee fi irraa hariyatamnitti mallatteessanii fi seera-qabeessa fakkeessan doorsia, …Read More »
The two faces of Ethiopia’s democracy
(Aljazeera) Ethiopians go to the polls for the first time since the death of strongman Meles Zenawi.Read More »
“Yoo bakka Korojoo kanatti na ajjeeftan anaaf maqaa dha isiniif garuu salphina bara baraati..
Seenaa Abdissa Wanti ta’e kun Godina Shawaa Kibba Lixaa Wallisoo bakka Dilallaa jedhamutti dha.Dubbiin akkas taate.Magaalaa kana keessatti Taajjabdoonni Afur kan ramadaman yoo ta’u isaan …Read More »
Dhaamsaa Dr.Mararaa Guddinaa
=============================== “Kunoo amma Amboorraa deebi’uu kooti.Deggarsaa keessanif galatoomaa.Ergaa uummataa keenyaa bilisummaa dhugaa akka barbaaddatu daddammaqsinee haalaa seenaa qabun xummurreerraa.Namootaa miliyoonaan lakkaawwaman keessaattu dhalootaa haaran kun …Read More »
Qophii Addaa Ka Guyyaa Filannoo Biyyoolessaa Itiyoophiyaa
Sirna sagalee kennuu magaalaa Amboo Filannoo har’a, Caamsaa 24, bara 2015 Itiyoophiyaa keessatti geggeessamaa jiru ilaalchisuun, gabaasaalee keenya magaalaalee adda addaatti bobba’anii jiran dubbisnee jirra. …Read More »
Barattoonni Yunversiitii gara garaa akka sagalee hin kennine ugguraman jedhu
Dhimma Filannoon wal qabatee Guutummaa Oromiyaa keessatti Mootummaa fi Uummata gidduutti rakkoon uumamaa jira jedhu. Akkasumas Barattoota Oromoo Yunversiitii irra jiran sababa Garaa garaatiin akka …Read More »


text:
Monday, 22 December 2014
Oduu Gaddaa: Obbo Mohammad Aadam
Obbo Mohammad Aadam Muddee/December 16, 2014 Magaalaa Phoenix, Arizona, keessatti akkuma hujjiirraa dhufee bakka rafaa turetti adunyaa tanarraa boqotee argame. Mohammad Aadam Muummad dhaloonni isaa Harargee Garaa mul’ataa Ona Baddannoo Laga Raammis Araddaa Ija bunaa bakka ja’amtutti dhalate. Isaa dardara amma lafaa ka’u keessa lolli soomaalee fii Ethiopia jiddutti dhoowee fii warraaqa Oromoo kan qaanqeen isaa billiquu jalqabe keessa galaanni warraaqee isaan haadhaa fii abbaa isaa jalaa baasee qawwee hedhateee diinaan Oromootiin loluuf warra qawwee barbaada gara soomaliyaa deemu jala qaceele, Achumaan miilaan biyya Djibouti seenan isaafii hiriyoonni isaa. Barri isaan Djibouti itti seenan 1977 jalqaba ture.
Eega Djibouti seenan Caayaa Oromoo Djibouti keessatti ijaaramuun dirqama lammummaa bahuu jalqabe, Warra caayaa Oromoo tana akka hin ijaaramne dura dhaabbachaa ture keessatti ilmaan habashootaa waliin qabsoo harkaa fii harkaa irratti godhuun injifatanii caayaan Oromoo jabuutii akka utubamtee gadi dhaabbattu dorgaggoota godhe keessaa Moahmmed nama tokko ture. San booda gara biyya Sa’uudi Aarabiyaatti gama cehe jabuutirraa, Achittiis qabsoo Oromoo itti fufuun jaaramaya Oromoo kan achi ture keessatti hirmaatee qooda lammummaa isaa bahachuu itti fufe, yeroo Sa’uudi jirutti warra waraan bilisummaa Oromoo WBOf qaadhimamee gara dhihaatti suudaan irraan akka ergamniif qindaawe keessatti ramadame, Sa’uudii irraan mijjatuu dhabnaan gara jabuutii irraan akka suudaan dhaqaniif ammaas gara jabuutitti deebi’e.
Warri karaa mijjeessuuf obsaan nu eeggadhaa osoo ja’aniin karaan mijjatuu dhabee hireen isaaniitiis achuma jabuutitti miseensa caayaa Oromoo jabuutii hirmaatanii qooda isaanii achuu itti fufan. kun bara 1979 hanga 1982 keessa ture. Booda haalli caayaa Oromoo jabuutitiis sababii fottoqiinsa dhaaba keessatti uumameen jeequmsi seenee caayaan akka cufamtu godhame. Sana boodaa Mohammad Aadam faan achumaan hin callifnee maqaa caayaa Oromoo gara Waldaya Baqattoota Oromoo jabuutii moggaafachuun UNCHR damee baqataa jalatti if ijaaramnii kan duraan Waldaya boqottoota itoophiyaa ja’amaa ture irraa Oromoon addatti akka if ijaaranii mirga isaanii falmataniif warra duree tahee carraaqe keessaa tokko ture. Waldaya kana utubuuf warra habashootaa waliin qabsoo hadhooytuu godhanii humnaan warra habashootaa kan akka oeomoon if hin ijaarre dura dhaabbatan sun uleen tumanii hanga ableen waraanan gahuudhaan irra aananii milkii fii injifannoon waldaya baqattoota Oromoo jabuutii warra tube keessaa Mohammad Aadam isa hangafa.
Mohammad Aadam hanga Jabutii ture hojjataa warra UNCHR tahee hojjataa ture, yeroo kanatti ilmaan Oromoo kan balbala UNCHR seenuu hin dandeenye hunda lafa jalaan gargaaree akka isaan seenanii dhimma isaanii fixatan gargaaraa ture naannoo dikhil ja’amtuu fii magaalaa jabuuti keessattiis.
1991 Mohammad Aadam Muummad Hawwisaa ABO tan jabuutitti ijaaramte keessaahiis nama tokko ture, gaafamtni isaa koree hawwisoo keessatti gaafatamaa hawaasaati ture. Miseensa jaarmaya Ummata ABO jabuutii fii miseensa hawwisoo Baha Aduu tan ABO eegasii ammoo hawwisoo Caffee Gadaatiis jabuutii dhuftee hawwwisoon lamaan walitti dabalamte keessattiis miseensa hawwisoo kanaa tahee qooda isaa bahachaa ture. 1996 irraa eegalee Mohammad Aadam fii miseensoonni 9 kan biraa jaarmaya ummata ABO kan jabuutii keessaa tahanii osoo jiranii addatti namni 10 isaa waliin kan tahan WBO Zoonii Qundhudhoo jabeessuuf iccitiin if ijaaranii diinagdee fii dhiheessii adda addaatiin hanga 1999 qooda hammana hin ja’amne warra kannaa ture keessa hangafa ture.
Kan Safaaraan wayyaanee halkanii guyyaa jala buutee isaan rakkisaa jirtu Mohammad Aadam yeroo sunitti abbaa ilmaan 6 kan ture takkaa hamileen isaa cabxee ykn ilmaan isaaf ja’ee if duuba qabsoo iraa deebi’ee hin beeku ture. Mohammad Aadam 2000 jalqaba hiree alaa argachuun gara biyya Ameerikaa godaane. Yeroo jabuutii irraa bahu gara jaarmayaa fii gara dhaabaatiiniis xalayaa gaggeessaa fii tan kabajaa laatamteefii achuumaan qaama dhaamaa kan ala jiruttiis waa’ee isaa dabarsuun miseensa dhaabaa tahee biyya ameerikaa keessatiis osoo tahaa if duuba hin deebi’in hanga lubbuun isaa kuttutti itti fufaa ture. kan ameerikaa qofa osoo hin tahin WBO biyya keessallee suduudaan iccitiin qunnamee hamilee isaanii jajjabeessaa ture jaal Mohammad Aadam Muummad.
Mohammad Aadam abbaa ilmaan 8 ti yeroo ta’u haawaasa Oromoo Phoenix keessatti kabajaa fi jaalala namaa kan qabu ture. Qabsoon Oromoo nama jabaa fii abdii osoo hin kutanne qabsoo tinnisaa ture arra dhabdee jirti. Jaala keenya Mohammad Aadam Muummad rabbi rahamata haa godhuu.
Maati fi Hiriiyyoota isaa irraa.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
NIYYAALEE QUR’AANA QARA’UU FI HAFFAZUU
(نوايا قراءة القرآن وحفظه)
Yeroo Qur’aana qara’uu fi haffazu kan asiin gadii niyyadha:-
- Jaalala Rabbiitii fi Rasuulaa (SAW) argachuu niyyadha
- Aayata takka baratuun Gaalaa fii qabeenya biraa kan isatti qixxaayu argachuu caala
- Mataa mataa Harfii (qubee) Qur’aanaatiin sawaaba (keyrii) 10 argachuu niyyadha
- Qur’aanni guyyaa Qiyaamaa akka ragaa naaf bahu niyyadha
- Rabbiin sababa isaatiin sadarkaa kiyya akka olfuudhu niyyadha
- Qur’aanni haada Rabbii qajeelluma namaatiif samii irraa gara dacheetitti gad dheereffame waan taheef jallinnaa fi badiinsa irraa sababa isaatiin Rabbiin najaa (nagaha) nabaasuu niyyadha
- Qur’aanni ifaa dacheeti, zukrii (faaya olkaayamaa) samii tahuu niyyadha
- Namni qur’aana baratee barsiise caalaa namaa waan taheef, isaan irraa tahuu niyyadha
- Malaa’ikaa qulqulluu tahan woliin tahuu niyyadha
- Namni qur’aana qara’u umrii jaletti (manguddoomee xiqqeennatti ) deebi’uu dhabuu niyyadha
- Taaja (faaya) tasgabbiitii fi kabajaa Rabbiin na uffisuu.Rabbiin narraa jaalatuu niyyadha
- Haadhaa fi Abbaa kiyya Rabbiin taaja (faaya) Jannataa nuura irraa tahe uffisuu niyyyadha
- Worri Qur’aanaa; namoota Rabbii kan kophaa (keessoo) isaa waan tahaniif isaan irraa tahuu niyyadha
- Sababa Qur’aana qara’uu kiyyaatiin ibidda irraa akka najaa nabaasu niyyadha
NIYYAALEE NAMA GARGAARUU
(نوايا مساعدة الناس)
Yeroo nama gargaaru (hajaa namaa fixu) kan asiin gadii kana niyyadha:-
- Toltuu tahuu fi keyrii qabaachuu niyyadha
- Caalaan dalagaatii fi Rabbiin biratti jaalatamaa tahe obboleessa Islaamaa gammachiisuu tahuu niyyadha
- Ni’imaan (qananiin) Rabbiin naaf kenne akka narra turuuf niyyadhee nama biraatii qooda.
- Nama nama gargaare Rabbiin kaatimaa (booddee) isaa ni tolchaafi (akka kaatimaan isaa hin badne taasisa)
- Kana booda qalbii kiyyaan kan asiingadii kana qalbii keessa fidadha:–
- Rabbiin nama toltuu dalagee woma dalagaa isaa san fakkaatu jazaa issaf deebi’a, namni hajaa obboleessa isaa baase Rabbiin hajaa isaa nibaasaafi.
- Nama hajaa obboleessaa baasuuf isa woliin deeme Rabbiin guyyaa koomeen namaa mucucaattu koomee isaa siraaxa irra gadi dhaaba
- Namni jannata dursee seenu worra toltuu dalagu waan taheef, anis toltuu dalagee kana argachuuf
(نوايا مجالس الذكر)
Yeroo bakka zikrii itti godhan dhufu kan asiin gadii kana niyyadha:-
- Malaa’ikaan bakka zikrii kanatti numarsitee jiraachuu niyyadha
- Rahmanni Rabbii bakka zikrii kanatti nuhaguugdee jiraachuu
- Ziqiin (tasgabbiin) bakka zikrii kanatti nurratti bu’uu
- Bakka zikrii dhufuun gabra ilmaan Nabii Ismaa’iil irraa tahe bilisoomsuu caaluu niyyadha
- Rabbiin worra teessuma zikrii jiruun mala’ikatti of dhaaduu
- Rabbiin nuu araaramuu
- Rabbiin du’aa’ii keenna nuu qeebaluu
- Jaalalti Rabbii nuusabatuu (nuu mirkanaayuu)
- Rabbiin hamtuu teenna gara toltuutitti nuu jijjiiru
- Faaydaa (bu’aa) teessuma zikrii (Jannataa) argachuu niyyadha.
- Guyyaa Qiyaamaa fuulli keenna adii (ifaa) haala taheen mirga Arshii Rabbii teennee Nabiyyootaa fi shuhadaa’onni nutti hawwuu niyyadha.


text:
08Sep
Geggeessaa Qabsoo hawaasa Muslimaa kan ta’e, Sagaleen Keenya Haa Dhagahamuun “Mootummaa Nageenyi isaaf hin galle waliin, marii taasisuun ni barbaachisaa?” jechuun ibsa baase. Qabsoo nagayaa mirga Amantii isaa kabachiifachuu, waggaa shan dura hawaasni Muslimaa kaase irratti, Mootummaan tibba qabsoon kun...
Read more »
07Sep
RDH Fulbaana 07/2016 Mootummaan Wayyaanee, hidhamtoota keenya mana hidhaa Qilinxooo jiran Ibiddaan gubaa, ajeessaa, reeffa isaanii nu dhoorkachaa, harmeewwan keenya ilmoo isaanii gaafatan hidhaa, garaa biraatiin ammo, bu’aa Siyaasaa barbaachaaf, Ustaaz Abubakar Ahamad dabalatee Muslimoota galmee isaa jalatti himataman keessaa...
Read more »
Mootummaan Nama Nyaataan Wayyaanee, Yeroo xiiqii keessaa seenee reeffa Lammiiwwan keenyaa kan mana hidhaa Qilinxoo keessatti rasaasaan fixxee, faana badii isii haguuguuf Ibiddaan gubde, nu dhoorkataa jirtu kanatti, hawaasa dagachiisuuf, miseensota Koree Fala barbaadduu hawaasa Muslimaa wajjiin hidhaman Sadi, gadi...
Read more »
05Sep
Innaa lillaahi Wa’innaa Ileeyhi Raaji’uun RDH Fulbaana 05/09/2016 Guyyaa Hardhaa, jechuun Fulbaana 5/2016, Aalimni guddaan Shekh Muhammad Aarif du’aan adunyaa kana irraa godaanan. Shekh Muhammad Aarif Usmaan Muusaa, biyya Sa’uud Arabiyaa magaalaa Riyaaditti, ganama guyyaa hardhaa gara Fuula Rabbii godaanuun...
Read more »
Innaa Lillaahi Wa’innaa Ileeyhi Raaji’uun! Aalima Beekkamaa, Sh.H. Ahmad Qaadii guyyaa Hardhaa Fulbaana 4/2016 Gara fuula Rabbii Godaanan. RDH Sh. H. Ahmad Qaadii nama gosa barnoota Islaama hedduun kan faayaman yemmuu ta’u, biyyoota akka: Masrii, Suuriyaa, Joordaan, Iraaq Fi Sa’uud...
Read more »
Oduu gaddaa Amma Nu Gayyee Ajjeechaan Mootummaa guyyaa kaleessaa galgala, gara mana hidhaa Qaallittiitti akka tarkaanfate, maddeen gara garaa gabaasanii jiru. Guyyaa Sambata Kaleessaa Hagayya 28/2008 halkan keessaa gara Saa’aa 8 titti, mootummaan Wayyaanee kutaa Koreewwan Keenya keessa argaman, Zoonii...
Read more »
አሳዛኝ ሰበር ዜና! የመንግስት ጥቃት ወደ ቃሊቲ ቃሊቲ እስር ቤት ተሸጋግሯልትላንት ቅዳሜ ነሐሴ 28/2008 ለሊት 8 ሰዓት ከአስር አካባቢ መንግስት ኮሚቴዎቻችን በሚገኙበት በቃሊቲ እስርቤት በዞን 1 ውስጥ ታስረው ከሚገኙ ታሳሪዎች መካከል 2 ሰዎችን የረሸነ ሲሆን ሁለቱን ደግሞ በጥይት መቶ ማቁሰሉን...
Read more »
Poolisoonni Wayyaanee Daldaltoota Muslimaa Magaalaa Finfinnee Naannoo auo Bus Taraa Jedhamu Jiran, Dukkaana Isaanii sakatta’uun Meeshaa fii Maallaqa Isaanii Jalaa Akka Saaman Beekkame. Magaalaa Finfinnee, Kutaa Bulchiinsa Addis Katamaa, Bakka Auo Bus taraa jedhamee beekkamutti, guyyaa har’aa Poolisoonni Federaalaa, Dukkaana...
Read more »
Dhiiyni Ilmaan Oromoo yeroo irraa yerotti akkuma dhangala’etti! Guyyaa har’aa jechuun Hagayya 31/2016 godina Shawaa Lixaa aanaa Jalduu, ganda Oddoo Baddeessaa naannoo, saaxoo jedhamu Keessatti, Waraana wayyaanee mana isaatti isa qabuuf dhufan waliin dhukaasa walitti banuun, Waraana Agaazii keessaa nama...
Read more »
Wayyaaneen Masjida Irratti Boombii Darbuun Masjidoota Barbadeessaa jirti. RDH Hagayya 27/2016 Mootummaan Wayyaanee, Goodina Harargee Lixaa Aanaa Masalaa Araddaa Wal-taasisaa, bakka Cooman jedhamee beekkamutti, Masjiidota Lama Irratti Boombii darbuun, Masjiidota guutumaan guututti gubuun lubbuun namootaas akka bahe gabaafamaa jira. Mootummaan...
Read more »


text:
SBO Ebla 3, 2016
(SBO/VOL – Ebla 02,2016) Miseensotaa fi Kaabinoota wayyaanee Godina Baha Shawaa keessatti barattoota fi ummata irraan miidhaa guddaa geessisan irratti tarkanfiin boombii fudhatame.
Bitootessa 31,2016 Godina Baha Shawaa magaalaa Bishooftuu ganda 01 keessatti kan argamu Hoteela Awaash jedhamu keessa qubachuun barattootaa fi ummata Oromoo irratti shira adda addaa xaxuun gidiraan akka isaan irra gahuuf kan hojjechaa turan kaabinootaa fi miseensota wayyaanee irratti tarkaanfii boombii fudhatameen haalaan gaaga’amaniiru.
Tarkaanfiin kun kan fudhatame galgala keessa oggaa ta’u kaabinootni wayyaanee hoteela kana keessatti shira xaxaa turan 8 oggaa ta’an 7 hojiin ala ta’aniiru
Ebla 2,2016Godina Wallaggaa Bahaa Aanaa Waamaa Hagaloo irraa namooti ja’a hojiirra arii’amuuf qaamoti tikaa Wayyaanee akka qophii xumuran icciitiin ba’uusaa toora miidiyaa hawaasaatti faca’uunsaa ni yaadatama!
Haaluma kanaan tarkaanfiin mootummaa Garboomfattuu kana maal akka ta’u eegaa turre icciitichi harkaa ba’uun isaanuma qaamota Wayyaanee akka wal dhabsiises beekameera Namoota sirnichi irratti xiyyeefatuun xalayaan arii’amuu isaan qaqqabuuf turesakka adabaatti/demotion/ bakka jiranirraa gadi bu’anitti jijjiiramuu odeessi nu ga’e akkanaan ifoomseera 1 Lammeessaa Daggafaa Waajjira Jallisii irraa gara Waldaa Hojii Gamtaatti 2 Mootii Oliiqaa Waajjira Abbaa Taayitaa Daandii Irraa Gara Waldaa Hojii Gamtaatti 3 Asnaaqee Gabree Waajjira Geejjibaa irraa gara Waajjira fayyaatti 4 Milkeessaa Baqqalaa Waajjira Jallisii irraa gara Waldaa Hojii Gamtaatti 5 Wandee Turaa Abbaa Taayitaa Jallisii irraa gara Herregaa Mana Barumsaa Qophaa’inaa Moxeetti Ergamaniiru. Isaan kun marti bakka miindaa argachaa turanirraa bakka gad aanaatti ramadamaniiti.
We Oromo people from all walks of life. We are witnessing the injustice in our own country and by #UNCHR as well. The criminal government of #Ethiopia have killed over 450 of our people just in last few months. Yet those who fled the injustice are facing rejection for the last 20 to 25 years. We demand the justice to serve our #Oromo People equally as the rest of refugees. UNHCREgypt is in position to solve our problems directly by addressing concerns to relevant government authorities and service providers.
Beeksisa hataataamaa qeerroomagaalaa Bishooftuu irraa darbe=================================Waliif dabarsaa share it
Akkuma beekamu fincilli xumura gabrummaa naannawaa bishooftuu ganda baadiyyaa Dirree keessatti jalqabe gara magaalatti ol seenuun Manneen barnootaa kan akka 1) Boolee sadarkaa tokkoffaa 2) Bishooftuu sadarkaa lammaffaa 3) m/B kattaa sadarkaa tokkoffaa 4) m/B modeelii sadarkaa lammaffaa 5) m/B Tokkummaa sadarkaa tokkoffaa tif dhaamsi bahe barataan kamiiyyuu akka garamana barumsaa hin deemne akeekkachiisni gama qeerroo Bishooftutiin darbeera. Dabalataanis manneen barnootaa naannawaa Bishooftutti argamanis qophiirra akka jiran gabaafameera.
Oromiyaan Tan Oromootii Concert biyya UAE, Dubai haala kanaan guyyaa kaleessaa gaggeeffamee oole
Jaalala uummati Oromoo biyya keessa jiru walii isaaf qabu baayyee na ajaa’iba. Eessaa dhufte? Eessatti dhalatteen hin jiru. Dhiiga Oromummaa si keessatti arginaan siif dhiiga. Seenaa Dr. Amiin Abbaa Bungul, Mohammed Ademo barreessee keessa koo na xuqe. Yoo biyya itti dhalatee guddate (Jimmaa) dhiisee gara Arsii (Adaabbaa) dhaqu nama tokko hinbeeku ture. Booda garuu onnee hawaasa naannoo sanaa keessatti bakka ol aanaa argate. Dr. Amiin awwaalcha harmee isaa dhaqee otuu Jimmaatii deebi’aa jiruuti kan Konkolaataan lubbuu isaa fudhatte sun galagalte. Haati warraa isaa (Ulfaa) ammallee haala yaaddessaa keessa jirti. Jaalala uummati keenya walii isaaf daangaa malee qabu kan akkan yaadu na taasise isa kana. Dr. Amiin boqotee guyyaa qubaan lakka’amu keessatti hawaasi magaalaa Adaabbaa walitti dhufee kan ijoolleen Dr. Amiin ittiin guddattu maallaqa callaa Birrii Miliyoona tokkoo ol walitti buuse. . . Aboo jaalalli isin waliif qabdan sun nu warra diaspora jirrus haa xuqu! Silaa siyaasa keenyaafis furmaati argameera!


text:
BARUMSA 5
Kaayyoon Waaqayyo Lafaaf Qabu Maalidha?
1. Waaqayyo lafa kan uume maaliifi?
Yihowaan lafa kana namootaaf kenne. Lafti bakka jireenyaa keenyadha. Waaqayyo ergamoonni samiirra akka jiraataniif dursee waan uumeef, abbaan manaafi haati manaa warri jalqabaa, jechuunis Addaamiifi Hewwaan kan uumaman samii akka guutaniif miti. (Iyoob 38:4, 7) Kanaa mannaa Waaqayyo, nama isa jalqabaa jannata bareedduu iddoo dhaabaa Eeden jedhamu keessa kaaʼe. (Uumama 2:15-17) Yihowaan, Addaamiifi ijoolleen inni godhatu abdii lafarra barabaraaf jiraachuu akka qabaatan godheera.
Jalqabarratti, jannata kan ture dhaaba Eeden qofadha. Abbaan manaafi haati manaa warri jalqabaa ijoollee godhachuudhaan lafa guutuu qabu turan. Yeroo booda lafa guutuufi lafa kana gara jannataatti jijjiiruu qabu turan. (Uumama 1:28) Kanaaf, lafti barabaraaf bakka jireenyaa ilmaan namootaa taati malee matumaa hin baddu.
2. Yeroo ammaa lafti jannata kan hin taane maaliifi?
Addaamiifi Hewwaan Waaqayyoof abboomamuu waan didaniif, Yihowaan iddoo dhaabaa kana keessaa isaan baase. Jannannis kan badde siʼa taʼu, sana booda namni deebisee ishee hundeessuu hin dandeenye. Macaafni Qulqulluun, ‘biyyi lafaa harka warra jalʼootaatti kennamteetti’ jedha.—Iyoob 9:24.
Maarree, Yihowaan kaayyoo jalqabarratti ilmaan namootaatiif qabu jijjiireeraa? Hin jijjiirre! Inni Waaqa hundumaa dandaʼudha. Kaayyoosaa ni raawwata malee hin dhiisu. (Isaayaas 45:18) Waaqayyo, jireenya jalqaba ilmaan namootaa akka qabaatan yaadee ture akka argatan godha.
3. Jannanni deebiʼee kan hundeeffamu akkamitti?
Yommuu Yesus Mootii Mootummaa Waaqayyoo taʼee bulchu, jannanni deebiʼee lafarratti hundeeffama. Waraana Armaagedoonitti, Yesus ergamoota Waaqayyoo geggeessuudhaan warra Waaqayyoon morman hunda ni balleessa. Achiis Yesus, waggaa 1,000f Seexana hidha. Haataʼu malee, Yesus saba Waaqayyoo waan geggeessuufi waan eeguuf isaan badiisa kanarraa ni oolu. Achiis, lafa Jannata taaturra barabaraaf gammachuudhaan jiraatu.
4. Rakkinni kan badu yoomi?
Waaqayyo rakkina lafa kanarra jiru yoom balleessa? Yesus ‘milikkita’ rakkinni yoom akka balleeffamu argisiisu kenneera. Haalli biyyi lafaa yeroo ammaatti argamu jireenya namootaarratti dhiibbaa guddaa geessisaa kan jiru taʼuunsaa, “dhuma barichaa” keessa akka jiraannu argisiisa.
Yesus samiirra taaʼee yommuu waggaa 1,000f lafa kana bulchu, rakkina hunda ni balleessa. (Isaayaas 9:6, 7; 11:9) Mootii taʼee tajaajiluusaatiin alattis, Angafa Lubootaa taʼee waan tajaajiluuf, namoonni Waaqayyoon jaallatan dhiifamuu cubbuu akka argatan godha. Kanaaf, Waaqayyo Yesusitti fayyadamee, dhukkuba, dullumaafi duʼa ni hambisa.
5. Lafa Jannata taaturra kan jiraatan eenyufaʼi?
Namoonni Waaqayyoof abboomaman Jannata keessa jiraatu. (1 Yohannis 2:17) Yesus, namoota gad of deebisan akka barbaadaniifi Waaqayyo biratti fudhatama argachuu kan dandaʼan akkamitti akka taʼe akka isaan barsiisaniif bartootasaa ergeera. Yeroo ammaa Yihowaan, namoota miliyoonaan lakkaaʼaman jireenya Jannataa gara fuulduraatti hundeeffamuuf qopheessaa jira. (Sefaaniyaa 2:3) Galma Mootummaa Dhugaa Baatota Yihowaa keessatti, namoonni abbaa manaafi abbaa gaarii, akkasumas haadha manaafi haadha gaarii taʼuu kan dandaʼan akkamitti akka taʼe baratu. Kana malees ijoolleefi warri, Yihowaa waliin waaqeffachuudhaan misiraachoo kanarraa faayidaa argachuu kan dandaʼan akkamitti akka taʼe baratu.
Caalaatti Baradhu
Macaafni Qulqulluun Maal Barsiisa?
Kaayyoon Waaqayyo Lafaaf Qabu Maalinni?
Kaayyoon Waaqayyo lafa kana jannata gochuuf baase ni raawwatamaa? Taanaan, Yoom?


text:
Guyyaa Gootota Oromoo (Oromo Martyrs’ Day) – Ebla 20, 2013 London
Posted by Madda Walaabuu Press on 4/09/2013
Koreen ABO biyya UK ayyaana Guyyaa Gootota Oromoo (Oromo Martyrs’ Day) Ebla 20, 2013, London keessatti kabajuuf qopheessee jira. Guyyaa kana gootota mirga ilmaan Oromoof jecha lubbuu isaanii kennan, hidhaman, reebaman, biyyaa ariihatamanii fi haala adda addaan wareegama kafalan yaadatna. Akkasumas, kaayyoo isaan wareegamaniif bakkaan gahuuf waadaa keenya haaromsina. Xumura ayyaana kanaa irratti galgala sagantaan bashannanaa ni jira. Kanaaf Oromoon London fi biyya UK naannoo kaan jiraattan akka argamtanii ayyaana ulfaataa kana waliin kabajnu isin afeerra.
Bakka: 10 Manor Gardens, London, N7 6LA
Guyyaa: Ebla 20, 2013
Yeroo (akka UK): 2:00WB (pm) – 6:00WB (pm)
Qabsaawaan ni kufa, qabsoon itti fufa!
IUOf!
Koree Qindeessituu
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
October 31, 2013 | The Daily Journalist
“Chaltu as Helen,” and Oromophobia
October 31, 2013 | By Laalo Guduru*
Two remarkable Oromo episodes dominated the Ethiopian diaspora blogosphere and social media over the last few months: the episode of Jawar Mohammed and the Tesfaye Gebre-ab phenomenon. Here, I will only focus on Tesfaye Gebre-ab.
Two remarkable Oromo episodes dominated the Ethiopian diaspora blogosphere and social media over the last few months: the episode of Jawar Mohammed and the Tesfaye Gebre-ab phenomenon. Here, I will only focus on Tesfaye Gebre-ab.
NAMA FOON BEEKU SOMBAAN HIN GOWOMSAN!
Onkoloolessa 29, 2013 |Gabaasa Qeerroo Finfinnee irraa
Mootummaan Wayyaanee barattoota saayinsii fayyaa (medical science) baratan muummee barnoota gargaraatin Yuunivarsiitiwwan garagaraa irraa bara 2005 A.L.Htti eebbifamaniif yeroo gargaraatti muummen addaan qoodee leenjii hojii duraa kennaafii jira.Mootummaan Wayyaanee barattoota hojii qabattachuu dura imaammataa fi tarsiimoo keenya beekuu fi beektanii fudhachuun dirqama keessan jedhee torbee darbe Onkoloolessaa 22, 2013 irraa kaasee magaalaa Finfinnee kutaa magaalaa Garbii(sangaa taraa) hoteela Waabee Shabaleetti barattoota muummeewwan barnootaa afur irraa Yunivarsiitii gargaraatii eebbifaman walitti qabee guyyoota afuriif leenjisaa turee jira. Muummewwan barnootaa kunniinis; Midwife, Optometry, Anaesthesia fi Saaykaatirii yoo ta’an ajandaan inni irratti leenjisuuf waame akkaataa hojiin itti hojjetamuu fi waa’ee seektara fayyaa ture. Haata’u malee haalli kun jijjiramee mootummaan Wayyaanee guyyaa walakkaaf waa’ee fayyaa irratti mariisisaa eerga turee booda fedhii barattootaa malee dirqamaan waa’ee siyaasa isaa itti lallabaa ture.
Mootummaan Wayyaanee barattoota saayinsii fayyaa (medical science) baratan muummee barnoota gargaraatin Yuunivarsiitiwwan garagaraa irraa bara 2005 A.L.Htti eebbifamaniif yeroo gargaraatti muummen addaan qoodee leenjii hojii duraa kennaafii jira.Mootummaan Wayyaanee barattoota hojii qabattachuu dura imaammataa fi tarsiimoo keenya beekuu fi beektanii fudhachuun dirqama keessan jedhee torbee darbe Onkoloolessaa 22, 2013 irraa kaasee magaalaa Finfinnee kutaa magaalaa Garbii(sangaa taraa) hoteela Waabee Shabaleetti barattoota muummeewwan barnootaa afur irraa Yunivarsiitii gargaraatii eebbifaman walitti qabee guyyoota afuriif leenjisaa turee jira. Muummewwan barnootaa kunniinis; Midwife, Optometry, Anaesthesia fi Saaykaatirii yoo ta’an ajandaan inni irratti leenjisuuf waame akkaataa hojiin itti hojjetamuu fi waa’ee seektara fayyaa ture. Haata’u malee haalli kun jijjiramee mootummaan Wayyaanee guyyaa walakkaaf waa’ee fayyaa irratti mariisisaa eerga turee booda fedhii barattootaa malee dirqamaan waa’ee siyaasa isaa itti lallabaa ture.
Ba’aa Wal Irraa Qooddachuun, Humna Ta’a Jiraachuu Keenya Mirkaneessa: KUTAA 2ffaa
Onkoloolessa 29, 2013 | Y.G(2005)
Har’a diinni keenya Biyyaa keessaa fi alatti adda qoodamee kan nu irratti roorrisaa jiru ta’u hubachuun nama hin rakkisu.diinni keenya bifa lamaan nu dura dhaabbatuuf hojjachaa jiru kun, caba keenya ijaan arguuf hanga dadna’an hojjachaa jiraachuu dhala Oromoo eessallee jiruufu dhokataa miti. rakkoon jiru waan jarri kun barbaadanii fi hojjatanis wallaalu irraa miti. Diina bifa lamaa kana dura dhaabbachuu, qaamuma tokkotti dhiifnee teenye haa ilaallu moo, diina irratti walii haa gallu ykn ba’a mataa baayyifachaa jiru kana wal irraa qooddannee dura haa dhaabbannu? isa jedhu qindeeffachuu ykn qooda ofii ba’achuuf murteeffachuu dhabuudha.
Har’a diinni keenya Biyyaa keessaa fi alatti adda qoodamee kan nu irratti roorrisaa jiru ta’u hubachuun nama hin rakkisu.diinni keenya bifa lamaan nu dura dhaabbatuuf hojjachaa jiru kun, caba keenya ijaan arguuf hanga dadna’an hojjachaa jiraachuu dhala Oromoo eessallee jiruufu dhokataa miti. rakkoon jiru waan jarri kun barbaadanii fi hojjatanis wallaalu irraa miti. Diina bifa lamaa kana dura dhaabbachuu, qaamuma tokkotti dhiifnee teenye haa ilaallu moo, diina irratti walii haa gallu ykn ba’a mataa baayyifachaa jiru kana wal irraa qooddannee dura haa dhaabbannu? isa jedhu qindeeffachuu ykn qooda ofii ba’achuuf murteeffachuu dhabuudha.
Should We Still Suggest an All-Inclusive Alliance, Which Can Be Different and Make a Difference in Ethiopia/Oromia?
October 29, 2013 | By Fayyis Oromia*
In the liberation struggle against the oppressive Abyssinian empire’s system, we had passed through different phases, and we had formed till now different alliances against the tyrant rulers. The struggle has almost always been done by two ideologically opposite political camps, i.e. by the unionist liberators, who want to liberate oppressed nations in the empire and build, where possible, a union of autonomous nations, and by the unitarist patriots, who do disregard the autonomy of nations, but want to liberate individual citizens from any sort of oppression. In other words, it has been the struggle by those emphasizing group (national) liberty and by those stressing individual (citizens’) freedom. Despite their similarity in socialist ideology, one of the major differences between Me’ison and Ihapa was their tendency towards being a unionist and a unitarist, respectively. Me’ison, being dominated and led by Oromo intellectuals, had been for self-determination of nations in a sense of having their own national autonomy within the Ethiopian union, whereas Ihapa, being dominated and led by Tigrean intellectuals, had been for self-determination of nations in a sense of exercising their cultures within a unitary Ethiopia/Great Oromia without national autonomy.
In the liberation struggle against the oppressive Abyssinian empire’s system, we had passed through different phases, and we had formed till now different alliances against the tyrant rulers. The struggle has almost always been done by two ideologically opposite political camps, i.e. by the unionist liberators, who want to liberate oppressed nations in the empire and build, where possible, a union of autonomous nations, and by the unitarist patriots, who do disregard the autonomy of nations, but want to liberate individual citizens from any sort of oppression. In other words, it has been the struggle by those emphasizing group (national) liberty and by those stressing individual (citizens’) freedom. Despite their similarity in socialist ideology, one of the major differences between Me’ison and Ihapa was their tendency towards being a unionist and a unitarist, respectively. Me’ison, being dominated and led by Oromo intellectuals, had been for self-determination of nations in a sense of having their own national autonomy within the Ethiopian union, whereas Ihapa, being dominated and led by Tigrean intellectuals, had been for self-determination of nations in a sense of exercising their cultures within a unitary Ethiopia/Great Oromia without national autonomy.
Dhaamsa Galateeffannaa HD ABO: “Obsee akka haadha manaattis, akka jaalattis dhabe”
Onkoloolessa 28, 2013 | Oromedia
HD GS ABO Jaal Dawuds Ibsaa namoota isaan jajjabeessaniif xalaya galataa Onkoloolessa15, 2013 barreessan keessatti rifaatuu balaa tasaa mudateen tuqamanis, hirmaannaa fi birmannaa seexessaa golee Oromiyaa fi addunyaa mara irraa isaanif darbeen akka jajjabaatan dhaaman.
HD GS ABO Jaal Dawuds Ibsaa namoota isaan jajjabeessaniif xalaya galataa Onkoloolessa15, 2013 barreessan keessatti rifaatuu balaa tasaa mudateen tuqamanis, hirmaannaa fi birmannaa seexessaa golee Oromiyaa fi addunyaa mara irraa isaanif darbeen akka jajjabaatan dhaaman.
Godina Gujii keessatti diddaan barattootaa dho’e uummata dabalachuun itti fufe!
Onkoloolessa 28, 2013 | Qeerroo Gujii
Gabaasi Qeerroo Onkoloolessa 27, 2013 akka addeessutti,Barattootni Oromoo Godina Gujii gaaffiiwwan mirgaa finiinsuun diddaa dhageessisuu itti fufan. Barattootni Oromoo kunneen qabeenyi Oromoo Oromoof malee alagaaf tahuu hin qabu, tajaajilawwan hawaasaa guutummaa guutuutti Oromoof guutamuu qaban, hidhaa fi ajjeechaan doorsisni dhaabbachuu qaba jechuun gaaffii mirgaa finiinsuu kan eegalan ejjennoo tokkichaan itti fufanii jiran. Rakkoowwan tajaajilawwan hawaasaa aanaa Bulee Horaa keessatti mudachaa dhufee fi rakkoowwan hedduu Nagallee keessatti uumamaniifis Wayyaaneen itti gaafatama haa fudhatu jechuun mana barnootaa keessatti dhaadannoo gamtaan dhageessisaa jiran.
Gabaasi Qeerroo Onkoloolessa 27, 2013 akka addeessutti,Barattootni Oromoo Godina Gujii gaaffiiwwan mirgaa finiinsuun diddaa dhageessisuu itti fufan. Barattootni Oromoo kunneen qabeenyi Oromoo Oromoof malee alagaaf tahuu hin qabu, tajaajilawwan hawaasaa guutummaa guutuutti Oromoof guutamuu qaban, hidhaa fi ajjeechaan doorsisni dhaabbachuu qaba jechuun gaaffii mirgaa finiinsuu kan eegalan ejjennoo tokkichaan itti fufanii jiran. Rakkoowwan tajaajilawwan hawaasaa aanaa Bulee Horaa keessatti mudachaa dhufee fi rakkoowwan hedduu Nagallee keessatti uumamaniifis Wayyaaneen itti gaafatama haa fudhatu jechuun mana barnootaa keessatti dhaadannoo gamtaan dhageessisaa jiran.
Subscribe to: Posts (Atom)