text:
Lolaa kaleessa Buraayyuutti kaleessa mudateen lubbuun namoota sagalii darbuun qabeenyi guddaan manca’e
Balaa lolaa kaleessa naannoo Buraayyuu ganda Gafarsa Noonnoo fi Gafarsa Gujee jedhamuutti mudateen lubbuun namoota sagalii darbuun qabeenyi guddaan manca’uu Waajjirri Dhimmoota Komunikeeshinii magaalichaa BBC’tti hime.
(bbcafaanoromoo)–Itti Gaafatamaan Waajjirichaa Obbo Abdallaa Tibbeessoo BBC’tti akka himaniiti, lolaa hamaa kaleessa Aaanaa Sabbataa Hawwaas ganda Jamoo jedhamu irraa gara Magaalaa Buraayyuu ganda Gafarsa Noonnoo fi Gafarsa Gujeetti dhufeen, lubbuun namoota sagalii darbuu himuun, namootni achi buuteen isaanii dhabame barbaadamaa jiraachu himan.
Lolaan kun gaara Wacacaa jedhamu kan aanaa Sabbataa Hawwaas keessatti argamu irraa akka gara gandoota kanneeniin dhufe himan Obbo Abdallaan.
Magaalaa Buraayyuu jalaatti jiraattonni ganda Gafarsa Noonnoo fi Gafarsa Gujee jedhaman keessa jiraatan irra miidhaa guddaa geessisuu himan.
Reeffi namoota lolaa kanaan du’aniis miseensa raayyaa ittisa biyyaa fi dargaggootaan barbaadamee argame jedhan.
Kana malees maatiin tokko tokkos nama hanga ammaatti dhaban galmeessiisanii barbaadamaa akka jiran himan.
Haaluma kanaanis namoota eenyummaan reeffi isaanii adda baafame amaa bakka dhalootaa saanii gara godina Shawaa Lixaa aanaa Jalduutti gaggeeffamuu himan Obbo Abdallaan.
Irra caalaan namoota lolaan kanaan fudhatees namoota hojiif godinaalee biraa irraa dhufan tahuu akka hin hafnes himaniiru.
Reeffa namoota argamanii adda baasuuf akka hojjechaa jiranis himanii, yoo eenyummaan isaanii baramu gara maatii isaaniitti gaggeessuuf jiraattota waliin tahuun bulchiinsi magaalaa Buraayyuu hojjechaa akka jiru dabalanii himaniiru
Miidhaa qabeenya irra dhaqqabe
Obbo Abdalaan lolaa kanaan qabeenyi manca’e ammaaf hin tilmaamamne jedhan. Haa tahu malee qabeenyi barbadaa’e guddaa tahuu himan.
Warshaalee gurguddaa, manneetii jireenyaa, suuqota, dhaabbilee mootummaa fi manneetiin amantaa lolaa kanaan manca’aniiru jedhan.
”Manni amantaa Kiristaanaa guddaan tokko qabeenya achi keessa jiruu fi mana barumsaa waldichaa waliin guutummaatti lolaadhaan manca’eera. Mooraan isaas fudhatameera. Qabeenyi achi keessa jirus hin hafne,” jedhan yoo haala ture himan.
Dhaabbanni fayyaa mootummaa gandicha keessa ture tokkoos guutummaan manca’uu himaniiru Obbo Abdallaa.
Manneetii jireenyaa lolaan manca’an lakkoofsaan adda baasuu bannus hedduu tahuu mirkaneesineerras jedhan.
Suuqonnii fi qabeenyi achi keessa tures guutummaan manca’uu dubbatu. Warshaaleen gurguddaan garaagaraas akkasuma manca’uu himanii humni lolaa mudatee guddaa tahuu himan.
”Horiin gaafaa, reettiin, hoolonni fi fardeen du’anii dirree keessa ciciisaa jiru.”
Konkolaataan dedebisa uummataas lolaa kanaan fudhatamee booda daandii cinatti daddarbamee akka jiru himan.
Koreen namoota miidhaman deeggaruufi deebisee akka dandamatan godhu hundaa’ee hojii eegalus himaniiru.
Obbo Abdallaan jalqaba Aanaa Sabbataa Hawwaas keessatti cabbii cimaatu roobe ture jedhanii, sanumatu gara lolaatti jiijjiramee humna guddaan dhufe jedhan.
Seenaa bulchiinsa magaalichaattis balaa guddaa akkasii arginee hin beeknu jedhan.
Balaan lolaa bara kana biyyoota Afrikaa Bahaa keessatti hammaachuu akka malu ogeessonni raaga qilleensaa himanii ture


c: text/html

text:
Fireehiwoot: “Miila koo dhabus, waan guddaa oolfadhee waan xiqqaa dhabeef hin cinqamu”
(bbcafaanoromoo) — A.L.I bara 2006, xumura baatii Bitootessa galgala naannoo sa’aatii lama konkolaataa ‘Doolfiin’ jedhamee beekamu nama 13 fe’een Finfinnee irraa gara Adaamaa imalaa turte.
Guyyaa sana ganama gareen hojii fiilmiif magaalaa Adaamaa irraa gara Finfinneetti imale, waa’ee oolmaa isaanii haasawaa, kolfaafi taphataa gara Adaamaatti deebi’uutti turan.
Akkuma miseensota garee kanaa warra kaan Fireehiyoot Taammiruus dubartii ulfaa baatii saddeettii teessoo isa gidduurra ishee waliin teessee waliin haasawaa turte.
Haasawni fi taphni isaanii garuu magaalaa Moojoo akkuma darbaniin gadadootti jijjiirame.
Konkolaataan ittiin imalan daandii gadhiisee gara halayyaa fageenya gabaabaa booda jiruutti qaxxise.
Ariitiin deemaa waan tureef konkolaachisaan konkolaatattii to’achuu hin dandeenye, xiqqoo akka deemeen boodas ni garagale.
Balaa kana irraa lubbuun kan hafte Fireehiwoot, “balaa kanaan namoota hedduurra miidhaan gahe, buruquu, caba lafee fi madaa’uu qaamaati,” jetti.
Mootummaan Gamtoomanii (UN) Dilbata dabre guyyaa miidhamtoota balaa tirafikaa yaadachuun ooleera.
Balaan caba lafee koronyoo ishee gajjallaatti isheerra gahe dhukkubbii cimaa itti uumee akka ture yaadatti.
Wayita balaan sun mudatetti, namoonni konkolaataa biroon duubarraan dhufaa turan dafanii waan dhaqqabaniif gara hospitaalaatti isaan geessuun lubbuu isaanii akka baraaranis dubbatti.
Hospitaala Adaamaatti miira naasuu keessa osoo jirtuu oduu rifaasisaa hakiimota irraa kan dhageesse.
“Ergan hospitaala Adaamaa gahee booda, hakimootni haala fayyaa kooti qoratanii, miidhaan narra gahe yaalamuu waan hin dandeenyeef, miili koo koronyoo gaditti muramuu akka qabu natti himan. Animmoo wayita sana waa’een miili koo muraamuu haa hafuutii, waa’ee yaalii naaf taasifamaa ture haalaan yaaduu hin danda’un ture. Lubbuun hafuu koo hin amanne, amma amma waanan du’u natti fakkaata ture. Bakka biraas miidhameeraa laata jechuun qaamakoon sakatta’a ture,” jetti.
Fireehiyoot wayita sana Dhaabbata Raadiyoo fi Televijiinii duraanii amma OBNtti jijjiirame keessatti riippoortaraa fi oduu dhiyeessituu afaan Amaaraa turte.
“Miidhaan hamaan waan narra gahen se’e, miila koo natti hin fakkaanne ture. Achii booda haakiimichaan miila koo qofaa jedheen gaafadhe, eeyyee naan jennaan, ega akkas ta’ee kutii narraa gati lubbuun hafuun koo na gahan jedheen.”
Murtichi salphaa hin turre garuu wayita sanatti miila ishee dhabuurra ijoollee isheef lubbuun turuun guddatee akka itti mul’ate dubbatti.
“Rabbitu nu baase malee osoo xiqqoo sigigaatee halayyaa seena ture, wanti baay’ee na ajaa’ibe ammoo dubartiin ulfa ji’a saddeetii na cinaa turte madaa salphaan alatti homaa hin taane, baatii tokko boodas nagaan deesse.”
Yeroo balaan sun isheerra gahetti, ilmi ishee angafaa waggaa 6 inni xiqqaan ammoo reefu waggaa 1 ture.
Balaan isheerra gahe haala teessuma isheefi gosa kophee kaa’atteen hammaachuu akka hin oolle dubbatti.
“Kophee koomee dheera qabun kaa’adhe ture, miila koos diriirsee teessoo isa fuulduraa jala galcheen ture, wayita konkolaataan garagalu koronyoon koo teessoo keessa waan galeef cabe jedheen yaada.”
Isheen duubarra waan teesseef hin dhagahiin haa haftu malee, warri fuuldura taa’an konkolaachisichi ariitii isaa akka hir’isu, darbees giddu gidduun wayita shillim jedhu itti iyyanii dammaqsaa akka turan boodarra dhagahuu ishee dubbatti.
Isheen abdii kuttee miili ishee akka citu murteessitus, maatiin ishee didanii yaalii biraaf gara Finfinnee fuudhanii deeman. Ta’us falli addaa hin argamne.
Miili ishee koronyoon gaditti murame.
“Yeroo mara maatiin guutuun balaa konkolaataan dhuman, haati ilmoo isheerraa gargar baate wayita jedhamu waanan dhagahuuf, duuti naaf hin hafu garuu balaa konkolaataan akka hin taane nan sodaadhan ture, ofin eegas ture. Fuuldura hin taa’u, yoo xiqqoo ariifatu suuta jedhi jedheen iyya, garuu waan naaf barreeffame jiraachuun waan narra jiruuf…”
Wayita miili ishee murame dhukkubiin dandamachuuf namatti ulfaatu ishee mudatee akka ture dubbatti.
“Jalqaba erga muramee booda, ispeeshaaliistiin dhufee, seeraan hin muramne, booda miila nam-tolchee fi kophee yoo kaawwattu si rakkisa waan naan jedheef, lammata baqaqsanii na yaalan.”
“Hanga madaan naaf qooruutti kiraanchiin deemaan ture, booda miili nam-tolchee qixa koon naaf hojjetamee, akkamiin akkan deemu ergan shaakalee booda gara hojii kootti deebi’een jira. Waanan duraan hojjedhu keessa wantin amma hin hojjenne hojii moodeliingii qofa, waan guddaa oolfadhee waan xiqqoo dhabeef cinqamuu hin barbaadu.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qur’aanni Akkamitti Buufame?-Kutaa 1
Qur’aanni Jecha Rabbii olta’aati. Dhala namaa dukkana keessaa gara ifaatti baasuf Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) jecha Isaa kan ta’e Qur’aana jaarraa 14 dura Nabii Muhammad (SAW) irratti buuse. Namoonni kana ajaa’ibsifachuun Rabbiin akkamitti Nabiyyi irratti kitaaba kana buusee? Sila akka amma arginu kanatti waraqaa irratti barreesse buuse moo akkamitti buufamee? In sha Allah har’a akkaata buufama Qur’aanaa gabaabbinnaan ni ilaalla. Asii gaditti waa’ee wahyii fi buufama isaa ilaalla. Qur’aanni wahyii keessaa tokko waan ta’eef akkataa buufama isa hubachuun nama hin dhibu. Barreefama keessatti “Ergamaa Rabbii (SAW)” yommuu jedhu Nabi Muhammad (SAW) akka ta’e haa hubatamu. SAW jechuun Salallahu Aleyh Wassalam (nageenyi fi rahmanni Rabbii isarratti haa jiraatu) jechuudha.
Qur’aanni Rabbiin irraa buufamu shakkii wayitu hin qabu. Rabbiin ni jedha:
“Buufamuun Kitaabichaa (Qur’aanaa) Rabbii Injifataa, Ogeessa ta’e irraayyi.” Suuratu Az-Zumar 39:1
Akkuma barruu “Seensa Imaanaa kutaa 2ffaa” keessatti jenne, wahyiin karaa wantoota geeybi ittiin beekaniidha.
Wahyii jechuun maal jechuudhaa?
Akka lugaa Arabiffaatti wahyiin hiika baay’ee qaba. Isaan keessaa, wahyii jechuun odeefannoo wayii dhoksaa fi ariitin (daddaffiin) namni tokko akka beekuf sammuu ykn qalbii isaatti darbuudha. Fakkeenyaf sheyxaanni ilma namaa jallisuuf oduu qalbii namaatti darba ykn itti hasaasa. Bifa dhokataa fi aritiin, “Kuni gaariidha akkana godhi.” jechuun wanta badatti nama kakaasa.
Karaa biraatin wahyii jechuun beeksisa, odeefannoo fi ergaa Rabbiin Ergamtoota Isaa keessaa qalbii Ergamaa tokkootti darbuudha. Beeksisni, odefannoo fi ergaan kunniin murtii shari’aa, seenaa ummata darbee, wanta gara fuunduraatti dhufu, amala gaarii, amala jibbamaa dhiisu qaban, haala jireenya ilma namaa fi kan kana fakkaatan ta’uu danda’a. Qur’aanni kana hunda waan qabateef wahyiidha. Wahyiin Qur’aana qofatti kan daangefamu osoo hin ta’in hadiisota sahiihis kan of keessatti qabatuudha. Hadisoonni sahiihin Ergamaa Rabbii (SAW) irraa gabaafaman wahyiidha.
Garuu Rabbiin akkamitti ilma namaa keessaa nama fedhe dubbisaa?
Rabbiin subhaanahu wa ta’aala bifa sadiin ilma namaa keessaa nama fedhe ykn filate akka dubbisu Qur’aana keessatti akkana jechuun nuuf hima:
“Wahyiin yookiin girdoo duubaan yookiin ergamaa ergee hayyama Isaatiin waan fedhe itti buusun yoo ta’e malee Rabbiin isa dubbisuun namaaf kan ta’uu miti. Dhugumatti, Inni Ol’aanaa Ogeessa.” Suuratu Ash-Shuuraa 42:51
Kana jechuun bifa (karaa) sadiin malee bifa biraatin Rabbiin ilma namaa hin dubbisu. Isaanis:
Karaa 1ffaa: Wahyiin- Rabbiin olta’aan wanta fedhe qalbii Ergamaa irratti darbuun nama filate ykn Ergamaa Isaa dubbisa.
Karaa 2ffaa: Girdoo duuban Ergamaa Isaa dubbisuudha. Fakkeenyaf, Rabbiin Nabii Muusatti dubbatee fi waame jira. Garuu Nabii Muusan Rabbiin arguu hin dandeenye. Sababni isaa, ilmi namaa Rabbiin arguu hin danda’u. Ogummaa fi rahmata Rabbitiin ilmaan namaa addunyaa tana keessatti Isa arguu hin danda’an. Osoo Isa arganii, silaa garmalee Isa sodaachu irraa kan ka’e hojiif, nyaata fi dhimmoota birootiif socho’u hin danda’an. Rabbiin ni jedha:
Agartuun (Ijji) Isa hin dhaqqabdu (hin hubattu). Inni immoo agartuu hunda ni arga. Inni Mararfataa, Beekaadha.” (Suuratu Al-An’aam 6:103)
Wantoota dandeetti Rabbii mul’isanii fi mallatoolee Tokkichummaa Isaa agarsiisan ilaalun ilma namaatiif ni gaha.
Karaa 3ffaa: Rabbiin Ergamaa Isaatti ykn nama filatetti Malaaykaa erguudha. Kana jechuun Malaaykan Rabbiin irraa ergaa fuudhun Ergamaa Rabbiitti geessa. Fakkeenyaf, Malaaykan Jibriil (Gabra’eel) ergaa Rabbiin irraa fuudhun Nabii Muhammad (SAW) itti geessa. Malaaykan kuni abbaa iccitiiti; humna cimaa kan qabuu fi amanamaa kan ta’eedha. Amaloonni lamaan kunniin (humni cimaa fi amanamummaan) ergaa geessuf amaloota garmalee barbaachisoo ta’aniidha.
Ergamaan Rabbii (SAW) Malaaykaa Jibriil yeroo garii suuraa inni irratti uumameen isa argu. Yeroo garii Malaaykan Jibriil suuraa namtichaatin gara Ergamaa Rabbiiti dhufa. Yeroo kanatti namoonni Ergamaa Rabbii (SAW) marsanii jiran Jibriilin ni argu, dubbii isaa ni dhagahu. Yeroo garii immoo Jibriil dhoksaan Ergamaa Rabbii irratti bu’a, namoonni achi jiran isa hin argan. Garuu mallattoo wahyii (ergaa inni bu’eenii) ni argu.
Kunniin karaalee sadan Rabbiin namoota keessaa nama filate itti dubbisuudha.
Sadarkaalee Wahyii Ergamaa Rabbitiif (SAW) ta’an
Ergamaa Rabbitiif bifoonni fi sadarkaaleen adda addaa wahyiin (ergaan, beeksisni, odeefannoon dhugaa Rabbiin irraa ittiin bu’uu) isaaf ta’ee jira. Isaanis:
1ffaa-Abjuu dhugaa hirriba keessatti argu– kuni sadarkaa jalqabaa wahyiin gara Ergamaa Rabbiitti (SAW) bu’uu jalqabeedha. Abjuun Nabiyyiin argu hundii dhugaadha. Namoonni abjuu arguu danda’u. Tarii abjuun isaanii dhugaa ta’u danda’a dhugaa ta’uu dhiisus danda’a. Garuu abjuun Nabiyyoota dhugaadha. Sababni isaas, sheyxaanni qalbii nabiyyootatti taphachu hin danda’u. Ijji Nabiyyoota ni rafti, garuu qalbiin isaanii hin raftu. Wanti abjuun argan wanta dhugaan Rabbiin isaanitti buusu fi borumta ykn gara fuunduratti ta’uudha. Fakkeenyaf, Qur’aanni wanta Nabii Ibraahimi fi ilma isaa Ismaa’il jiddutti adeemsifame haala kanaan nuuf hima:
“[Mucaan] yeroma isa waliin deemuu irra gahu [Nabi Ibraahim] ni jedhe, “Yaa ilma kiyya! Ani abjuu keessatti kan si gurra’un arge. Waan sitti mul’atu ilaali.” Ilmis ni jedhe:”Yaa abbaa kiyya! Waan itti ajajamte dalagi. Yoo Rabbiin fedhe obsitoota irraa ta’uu na argita.” Suuratu As-Saaffaat 37:102
Ismaa’il yommuu abbaa isaa Ibraahim waliin deemu ykn fiigu irra gahe, abbaan “Yaa ilma kiyya! Ani abjuu keessatti kan si gurra’un arge. Yaanni kee maali?” jedhee gaafate. Abjuun Nabiyyoota wahyii Rabbiin irraa bu’e waan ta’eef, hojii irra oolchun barbaachisaadha. Ismaa’el, “Wanta itti ajajamte hojjadhu.” jechuun abbaaf yaada kenne.
Gara Nabi Muhammad (SAW) yommuu dhufnu immoo, banamiinsi Makkaa abjuu Ergamaan Rabbii (SAW) argeen bakka gahe. Rabbiin abjuu isaa dhugaa taasiseef. Rabbiin ni jedha:
“Rabbiin Ergamaa Isaatiif abjuu haqaan dhugaa taasisee jira. Yoo Rabbiin fedhe nagayaan mataa keessan haadachaa, [gariinis] gabaabsachaa, osoo hin sodaanne Masjiida kabajamaa [Makkaa] ni seentu.” Suuratu Al-Fat’hi 48:27
Abjuun Ergamaan Rabbii (SAW) mataa haadachuun, akkasumas, namoonni gariin rifeensa gabaabsunii fi osoo hin sodaanne Masjiida Kabajamaa Makkaa seenu arge wahyii haqaa Rabbiin itti buuse fi ergasii dhugaa taasisedha. Kuni sadarkaalee wahyii keessaa sadarkaa jalqabaa wahyiin Ergamaa Rabbitiif dhugaa taasifameedha.
2ffaa- Ergamaan Rabbii (SAW) Malaayka suuraa irratti uumamen argu– Kuni sadarkaa lamaffaa karaa wahyiin ittiin dhufuudha. Qur’aanni si’a lama Ergamaan Rabbii (SAW) suuraa Malaaykan Jibriil irratti uumame akka arge nuuf hima. 1ffaa Suuratu Najm Ayaata 1-11, 2ffaa suuratu Najm armaan olii Aaayat 12-18
Ergamaan Rabbii (SAW) suuraa Jibriil irratti uumame kan argan yeroo wahyiin (Qur’aanni) bu’uu jalqabe irratti. Haati mu’mintoota tan taate Aa’ishaan (Radiyyallahu anhaa) haala kanaan ibsiti:
“Wahyiin gara Ergamaa Rabbiitti bu’uu kan jalqabe abjuu gaarii hirriba keessatti arguuni. Abjuu homaatu hin argu akka guyyaa adii dhugaa yoo taate malee. Ergasii kophatti bahuun isaaf jaallatamaa ta’e. Goda Hiraatti kophaa bahuun gara maatii isaa deebi’uun dura halkan baay’eef achitti Rabbiin gabbaraa ture. Kanaaf galaa (siinqi) fudhataa ture. Ergasii gara Khadiijaa deebi’uun akkuma duraa siinqi fudhata. Hanga guyyaa tokko osoo inni goda Hiraa keessa jiru Haqni tasa isatti dhufuu [haala kanaan itti fufe]. Malaaykan dhufee akkana jedheen, “Iqra’a (dubbisi)” Ergamaan Rabbii (SAW) ni jedhe, “Akkamitti akka dubbisan hin beeku.” Ergamaan Rabbii itti fufuun ni jedhe, “Ergasii Malaaykan sirritti na qabuun hanga dhiphachuu gahuutti na ukkaamse. Ergasi gadi na fure.” Ammas Malaaykan ni jedhe, “Dubbisi!” Ani nan jedhe, “Akkamitti akka dubbisan hin beeku.” Ergasii Malaaykan yeroo lammataaf sirritti na qabuun hanga dhiphachuu gahuutti na ukkaamse. Ergasi gadi na fure, “Dubbisi!” naan jedhe. Anis nan jedhe, “Akkamitti akka dubbisan hin beeku.” Ammas yeroo sadaffaaf sirritti na qabuun hanga dhiphachuu gahuutti na ukkaamse. Ergasi gadi na furee akkana jedhe, “Maqaa Rabbii keeti Kan [waan hunda] uumen dubbisi. Ilma namaa dhiiga ititaa irraa uume. Dubbisi! Gooftaan kee arjaadha. Kan qalamaan [barreessu] barsiise. Nama waan inni hin beekne barsiise.” (Suuratu Al-Alaq 96:1-5)
San booda Ergamaan Rabbii Aayata armaan olii kana fudhachuun osoo qalbiin dhikkistuu fi hollatanuu gara haadha manaa isaanii Khadiijaa deebi’an. Ergasii ni jedhan, “Na haguuga, na haguugaa!” Hanga sodaan irraa deemu ni haguugan. Ergasii Ergamaan Rabbii (SAW) Khadijaan ni jedhe, “Yaa Khadiijaa! Rakkoon kiyya maalii? Lubbuu tiyya irratti sodaadhe.” Wanta malaayka waliin ta’e ishitti hime. Khadijaanis ni jette, “Dhoorgami! Abshir (gammadi), Rabbiin kakadhe! Rabbiin si hin salphisu. Rabbiin kakadhe! Ati dhugumatti, hariiro firummaa sufta (eegda), dhugaa dubbatta, hiyyeessaa fi rakkataa gargaarta, keessumma kabajaa fi arjaan keessumeessita, warra balaan itti bu’e gargaarta.” Ergasi Khadijaan ilma abbeeraa ishii kan ta’e Waraqaa bin Nawfal bira Ergamaa Rabbii fidde. Waraqaa bin Nawfal Ergamaan Rabbii (SAW) ergamuun dura Kiristaana ture. Kitaaba Arabiffaa fi wanta Rabbiin fedhe Injiila Arabiffaan barreessaa ture. Jaarsa dulloomee fi ijji isaa tan badde ture. Khadijaan “Yaa ilma abbeeraa kiyyaa! wanta ilmi obboleessa keeti jedhu dhagahi mee.” jetteen. Waraqaan ni jedhe, “Yaa ilma obboleessa kiyyaa! Maal argite?” Ergamaan Rabbii (SAW) wanta arge isatti hime. Waraqaan ni jedhe, “Kuni [Malaayka Jibriil] kan iccitii eegu Nabii Muusa irratti bu’etu sirrattis bu’e. Maal qaba ani osoo dargageessa ta’ee jiraadhe! Osoo hanga ummanni kee biyyaa si baasanii lubbuun jiraadhe maal qabaa!” Ergamaan Rabbiis ni jedhan, “Isaan biyyaa na baasu?” Innis ni jedhe, “Eeyyen! Namni fakkaataa wanta ati fidde fide namoonni diina isatti ta’u. Osoo hanga guyyaa sani lubbuun jiraadhe silaa deeggarsa cimaan si deeggaraa ture. ” Garuu Waraqaan yeroo muraasan booda ni du’e. Wahyiniis yeroo muraasaf Nabiyyii irratti bu’uu dhiise.” Sahih al-Bukhari 3
Kuni yeroo jalqabaatif Ergamaan Rabbii (SAW) Malaaykaa Jibriil suuraa irratti uumame argan. Malaaykan Jibriil Qur’aana irraa aayata (keeyyata) muraasa yeroo jalqabaatif Rabbiin irraa fuudhe gara Nabi Muhammad (SAW) geesse.
Yeroo lammataa Nabiyyiin suuraa Malaaykan Jibriil irratti uumame halkan Mi’raaja samii ol’aantu Sidratal Muntahaa biratti isa argan. Kuni sadarkaa fi bifa 2ffaa wahyiin Rabbiin irra gara Nabiyyi bu’uudha. Innis Malaayka Jibriil suuraa irratti uumameen arguuni.
3ffaa- Suuraa Namaatin Malaaykaa arguu – Malaaykan Jibriil nama fakkaachun gara Ergamaa Rabbii (SAW) wahyii fide dhufa. Namoonni naannawa san jiran Jibriilin ni argu, wanta inni jedhu ni dhagahu. Ragaan kanaa hadiisa Umar bin al-Khaxxaab dabarseedha. Osoo sahaabonni (hiriyoonni) Nabiyyi fi Nabiyyiin bakka tokko walitti qabamanii taa’anuu, Jibriil suuraa nama hin beekkamneetin dhufe. Ergamaa Rabbii (SAW) fuundura taa’un waa’ee Islaamaa, iimaanaa, ihsaanaa fi Guyyaa Qiyaamaa gaafate. Ergamaan Rabbiis gaafiwwan Jibriil ni deebisaniif. Jibriilis dhugaa dubbatte jechuun mirkaneesse. (Sahiih Musliim-8)
Malaaykan Jibriil akkuma suuraa namaatin gara Ergamaa Rabbii dhufu, osoo nama hin fakkaatinii fi ijaan hin mul’atin gara Nabiyyitti dhufuun wanta “itti geessi” jedhame itti geessa.
Kitaaba wabii
Taarikhu Nuzuulu al-Qur’aan al-Kariim– fuula 9-23, by Mahammad Ra’afat Sa’iid
Akkasumas, www.almaany.com irraayis fayyadame jira


text:
Yunaaytid Isteets dhiyaa magaalaa Loosaanjalas keessa kan jiru qonsilaa mootummaa Itiyoohiyaaf aangawaa sadarkaa olaanaa kan turan Dr.Birhaanamasqal Abbabaa Sanyii aangoo irraa kaafamuu odeeffannoon waajiricha biraa argame hubachisee jira.
Bulchiinsa jijjiramaa kan Itiyoophiyaan muudamanii waggaa darbee tokkoof kan hojjataa turan Dr.Birhaanamasqal maaliif aangoo irraa akka kaafaman odeefannoo hin qabnu jechuun qonsilaa Itiyoohiyaa Loosaanjalas jiru sanatti itti gaafatamaa dame dinagdee kan ta'an Obbo Muktaar Waaree Ibsanii jiru.
Ministriin haajaa alaa Itiyoophiyaa biraa qajeelfama kennameen xalayaan ergame Dr Birhanamasqal akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti Bitooteessa 2 bara 2012 kaasee hojii irraa gaggeeffamuu ibsa jedhan.
Yeroof bakka isaanii bu'anii akka hojjataniif Obbo Muktaara Waaree muudamuu oduu gabaasaan keenya Daanii'eel Araagaaaw Loosaanjalas irraa gabaaseera.
Odeeffannoo dabalataa argannaan fudhannee kan dhiyaannu ta'uu beeksiifna.


text:
Seenaa Barreeffama Afaan Oromoo:
Dr. Abdulsamad Muhammed | Waxabajjii 17, 2013
Afaan meeshaa walqunnamtiiti; mallattoo eenyummaatiisi. Akeeka barruu tanaatiif meeshaa walqunnamtii tahuu isaa haafuulleeffannu.
Meeshaa walqunnamtii hoggaa jennu moggaalee lama walitti fida; akka riqichaati isaan tajaajila jechuudha.
Kanas bifa lamaan jechuunis: dubbiifi katabbiidhaan ykn barreeffamaan tajaajiluu danda’a.
Dubbiin sagalee ykn qooqa qofaan gargaaramanii walitti dubbatanii ykn haasa’anii hariiroo walhubataniidha.
Haaluma kanaan qubee walitti dhufanii waan katabamaniif ykn barreeffamaniif wal qunnamtii akkasii qabaachuun ni andayama.
Afaan kamuu karaalee lameen himaman kanaan hawaasa isaa akka tajaajilu shakkiin hin qabu. Garuu, har’allee afaannan baay’eetu sadarkaa dubbii qofatti hafee jira.
Kanneen gara katabbiititti dhawaataan ykn adeemsaan tarkaanfachaa jiranis muraasaa miti.
Afaannan sadarkaa afaan dubbii qofatti bara dheeraa turan keessaa, tokko, Afaan Oromooti.
Ragaalee qabnurraa akka hubannutti afaan Oromootiin katabuun erga eegalame hinturre: umriidhaan yoo himne bardhibbee lamaafi walakkaa(cinaa) qofa.
Qabsoo gama kanaan godhamtes dheertuudha; gufuuleen mudatees baay’eedha.
Akeekni barruu kanaa seenaa barreeffama Afaan Oromoo bifa gabaabaadhaan dhiheessuudha.
Afaan tokko afaan katabbii ykn barreeffamaa ta’ee jechuun mallattoolee sagaleelee afaan sana keessa jiran bakka bu’an
moggaafatee sirnaan walfaana tarree galee barruu dhaamsa ittiin dabarfatu ittiin tolchuun danda’ame jechuudha.
Mallattooleen afaan tokko ittiin katabuuf mogaafaman waliigalatti QUBEE jennaan.
Qubeen afaan tokkoo mallattoolee sagaleelee afaan sana keessa jiran guututti bakka bu’an of keessaa qabaachuu qabdi.
Fakkeenyaaf, Afaan Oromoo sagaleelee SODDOMII SADI qaba; soddomii sadan kanarraa ijaarama jechuudha.
Qubeen afaan tokkoof moggaafamtu tan sagaleelee afaan sunii sirriitti bakka buutee haala salphatti ittiin barreessuuf nama dandeessiftu tahuu qabdi.
Gara akeeka barruu kanaatti ce’uun dura, ifaajee ykn bu’aa bayii Afaan Oromootiin barreessuuf godhame ilaalla.
Ragaan harkaa qabnu akka mul’isutti kitaabni duraa Raayya keessatti bara sheekoota Aanniyyi fi Daanniyyi keessa katabame.
Kitaabban kunneen kitaabban, kitaaba Amantii Musliimaa kan manzumaati. Faaruu Rabbiitiifi kan ergamaa Isaati of keessaa qaban jechuudha.
Kitaabban sun qalama dibeetaan tuqachaati harkaan barreeffaman. (qalamni gaafasii gobeensa fiinxi qaraa jechuudha).
Qubeen ittiin barreeffamaniis qubee Arabaati. Qubeen Arabaa seera dheerina, gabaabina, laafinaafi jabeenya sagalee mul’isan sirritti qabdi.
Sababa kanaafis namni Afaan Arabaa dubbisuufi katabuu beeku Qubee Afaan Oromoo dafeeti barata; katabuufi dubbisuus haala salphaan hubata.
Qubeen Arabaa suni immoo, Afaan Oromootiif hanquudha. mallattoolee sagaleelee afaan Oromoo baay’inaan 6 (jaha) tahan bakka bu’an of keessaa hinqabdu.
Isaanis: c, ch, dh, g, ny, ph [q x ?] hinqabdu jechuudha. Isaan kanaaf mallattoolee jiranirratti waa dabalanii mallattoo haaraa itti uumuun ni danda’ama.
Meeshaalee katabbii afaan Arabaatiif tolfamaniin afaan Oromoo katabuun ykn maxxansuun hin danda’amu. haatahu jennee yoo itti seennelle waan
baay’ee barbaachisa: meeshaalee barruutiifi kan mana maxxansaa bifa haarayaan qoranii tolchuu, maallaqa guddaa dhimma kanaaf barbaachisuus
diinnagdee biyyaa agabsanii garasitti ramaduu, hundaa’ol immoo mootummaa dhimma kana akka dantaa ofiititti fudhattee hojiirra oolchuuf qaamaa
qalbiidhaan sossootu aangoorra jiraachuun dirqama taha.
Kanaafuu ifaajeen garasiin godhamaa turte hundi hawwii milkiidhaan wal hingarre taateeti hafte.
Tattaaffiin itti aantu warra kiristaanaatin godhamte.
Toora xumura bardhibhha 19ffa pirotestaantoonni warra Awuroopaa “Macaafa Qulqulluu” gara afaan Oromootti hiikanii maxxansiisuu fedhan.
Hojii saniifis Oromticha Oniisimos Nasiib (Abbaa Gammachiis jedhaniin muudan.
Oonisimoos Nasiib teessoo isaa magaalaa Asmaraa biyya Ertiraa godhatee Macaafa qulqulluu Afaan Amaaraatirraa gara Afaan Oromootti hiikee bara 1986 keessa
achumatti maxxamfames.
Kitaabni sun “Macaafa Qulqulluu” jedhama. Kan hiikees “Oonisimos Nasiib, nama biyya Oromoo’ jedha.
Qubee Saabaatiin barreeffame. Qubeen Saabaa tanuma Afaan Amaaraatiifi afaan Tigree ittiin barreeffamu tana.
Qubeen tuni sababoota lamaaf afaan Oromootiif hin mijoofne. Sababni tokko, seera dheerina, laafina, gabaabina fi jabeenya sagalee mul’isu hinqabdu.
Sababni lammadaa, dubbachiiftoota “vowels” torba qofa qabdi; afaan Oromoo immoo, 10 qaba; kurnanuuti barbaada.
Torban qubeen saabaa qabdu keessaahis lama sagalee afaan Oromoo waliin wal hingitan. Kanaafuu, qubeen Saabaatiin Afaan Oromoo katabuun hindanda’amu.
Tattaaffiin Sadaffaan tan qubee Laatiiniin godhameedha. karaa kanas bakka lamatti qoonnee ilaalu dandeenya.
Tokko kan Lola/waraana addunyaa lammaffaatiin dura taheefi kan Lola/waraana addunyaa lammaffaa keessaafi achiin boodaati.
Tattaaffiin duraa ammas tanuma warra Awuroopaa (Faransaayota, Jaarmaanotaa, Xaaliyaanota) fedhii amantiisaanii babal’isuuf qabaniin godhamee dha.
Kitaabileen xixiqqaa amantii bataskaana pirotestaantii ykn kan kaatolikii barsiisan qubee Laatinii tanuma afaan faransaay,
afaan Jaarman ykn afaan Xaaliyaanif moggaafaman jijjiirama tokkollee osoo itti hingodhin Afaan Oromoo ittiin kataban.
Gara itti aanu Darbi >>


text:
Odeessa keessoo ODP tii dhufe!!
Via Yaya Beshir, September 24, 2019
Odeessa kana baasuun kan barbaachiseef ummanni waan deemaa jiru beekuu qaba ejjennoo jedhuuni. Ummanni dhugaa jiru yoo beeke badii irra hamaa dhufu dursee ofirraa eeguuf gargaarama. Odeessa kanatti osoo hin seenne dura keessa deebinee MMf yaadachiisa goona. Adeemsi ODP keessatti sabboontota moggeessuuf godhamaa jiru kun keessattuu wayta alagaan nurrattti wal jaaraa jirutti eenyuyyuu caalaa suma miidha. Oromoo irraa fageessee qilleensa irratti si hambisa. Karaa qajeelaatti deebi’i.
“Qaamni amma koree qindeessituu Mootummaa Oromiyaa jedhamee aangoon ol’aanaan kennameef Addisuu Araggaa, Shimallis Abdiisaa, Awwal Abdii, Kaasahun Gofee ti. Jara kanatu Oromiyaa akka barbaadanitti naannessaa jira. Dhimma siyaasaa, muudama, nageenyas tahee waan fedhan isaanuma kanatu murteessa. Kaabineen ofumaaf malee aangoo hin qabdu. Kan caalaa nama gaddisiisu ammoo, duuti ilmaan Oromoo namoota kanatti hin dhagahamu. Dantaa ofiisaanii qofa ari’u. Hundinuu fakkeessituu fi sobduudha. Abiyyiin jala gugguufuu malee rakkoo Oromoof fala kaa’uu fi of fakkaatanii yaaduu hin danda’anu yookiis hin fedhanu. Jarro kun osoo sirni nafxenyaa nutti deebi’ee warra amin jedhee fudhatudha. Abbaan dhufe moohu ergamuufiif duubatti warra jedhuu miti. Hidhaa amma Oromiyaa keessatti raawwataa jiruuf, dhoorgii alaabaa Oromoo irratti godhamaa jiru, akkasumas Oromummaa dadhabsiisuun walqabatee tarree duraa irratti gaafatamoo dha. Lammaa fi Xayyibaa irrattis kan ijaaramee kuffise warruma kana. Abiyyiinis guyyaa guyyaan dogoggorsiisaa oolu.”
(via Dábessá Gemelal) — Kun yakkammaa ODPn bobaa jalatti baattee jirti. Yeroo darbe, nama Agaazii fuudhee Qeerrootti geessee Asaasaatti akka umnmatni dhumu kan godhee. Gochaa sanaanummanni keenya hedduun miidhameera.
Awwal Abdii jgocha badaa dalage sanaaf gaafatamuu otuu qabuu, amma aangoo badhaafame. Yakka dalage sanaaf seeraan gaafatamuun hafeet, aangoon dabalameefi yeroo ammaa waajjira ODP jiddugaleessatti itti gaafatamaa ijaarsa magalaa ti. Jechuun itti aanaa Addisu Arega Kitessaati. Erga aangoon dabalameefii warra isa waliin ummata ficcisiisaa ture aangotti deebisee miidhamtoota doorsisaafi hiraarsaa jira.
==================///==================
Waayee Alaabaa
Alaabaa kanaa fi ayyaana Oromoon ayyaaneffatu adda baasuuf yaaluun gonkumaa hin danda’amu. Alaabaan kun alaabaa ummataa ti. ABOn qabsoo waggaa 40 dura gad dhaabe alaabaa kanaan asxesseetu ummatatti dabarse. Qabsoo ummatatti dabre sanatu jijjiirama kana fide. Kanaafuu alaabaan kun akka har’a dhaabni ABO qoqqoodametti ulfina dhorkamee salphifamee laalamuu gonkumaa hin danda’u. Alaabaan kun irbuu gootota kumoota Oromoo dukkana keessaa baaasuuf kufaniiti. Warra lubbuun jirruufis irbuu keenya. Gaafa jalqaba qabsoof gad baanu alaabaa kanaan kakanne. Hanga lubbuun jirruttis kakuu alaabaa kana qabannee kakanneef amanamuun falmaa itti jirru fufna.
Alaabaan kun asxaa paartii siyaasaa jedhamee masaanomfamuu hin qabu. Alaabaa tokko itti abboomee kaan lagachuu danda’us miti. Warri sabboonummaa himachaa alaabaa kana waliin lola qabdan yoo jiraattan araaramaa. Alaabaa kana ulfeessuuf dirqamatti alaabaa masaanuu waliin morka seenuus nun barbaachisu. Eenyummaan ofii morkaan jiraatee morkaan hin dhabamu. Umama waan taheef hanga abbaan jirutti waliin jiraata. Alaabaan kunis Oromoodhaaf akkasuma. Kanaafuu ayyaana Irreechaas tahee ayyaana Oromoo kamuu irrattuu qaamni alaabaa kana dhorkuu kajeelu yoo jiraate of dararuu haa dhaabu.
VOA Afaan Oromoo: Gammachuu Gaaromsaa Miliquu Yaallaan Dhukaasa Itti Banameen Lubbuun Isaa Darbe: Qaamni Mootummaa
Akkaa OPDO lubbuu namaati baachuu dhageeffadha. Pathological liar of the OPDO cadre.


text:
Maalimaa Masakaa Gurmeessi: Dirree Deetaa beezii
Fuulli kun kan mul'atu yoo galmeen deetaa beezii wajjin walidhate qofaa dha. Deetaa beeziirratti olkaa'amuu qabaachuu fi dhiisuu gatiiwwan wabii ifteessa.
Iddoo gatiiwwan wabii itti olkaa'aman agarsiisa. Deetaa beezii keessatti, gatiin wabii haalojii ammee saanduqa gurmuu bakka bu'uu ni danda'a.
Fuulli kun kan mul'atu yoo galmeen deetaa beezii wajjin walqabate qofaadha.
Gaticha dirree deetaa beezii keessa olkaa'uu barbaaddaa?
Eeyyee, Dirree deetaa beezii armaan gadii keessattin olkaa'uu barbaada:
Specifies that you want to save the reference values in a database. The values are written in the data field selected in the list box. The list box displays all the field names from the database table that the form is linked to.
Saanduqa tarree
Lakki, gaticha unka keessa olkaa'uu qofaan barbaada.
Specifies that you want to save the reference values in the form only, and not in the database.


text:
ከመላው ኦሮሞ ጋር ተጣልተው ማንን እንደምያስተዳድር እናያለን።
Oromoo yeroo Mamakuu akka jedhee Ofii jedhii Ana Dhugii jedhee jedhan Dhadhaan siif Daawa Qabaa Dubiin shira Ativistii Oromoo Obboo jawar mohammed irraati Mottummaa Xoophiyyaatin ykn mottummaa immiyyetiin Dhiibaa Shiraa itti Goodha jiran kun Yeroo bayyee Dedebi’a jira Kanafu Qamooni Shiraa kana Hojjachaa jiran kun shiraa Xaxootaa hooganatota mottummaa Naannoo Oromiyaa irraa kahate Federallan bate jirtii Namootaa Nuti Qamaa jijiramati Ofiin jechaa jirani kun Agammiin yeroo Amma Kana Jawari fi OMN irraati Dhiibaa Kabiinotatiin Godhamaa ture Guyyaa Araa Afaan Dr Abbiyi Ahmed keessaa bate Hubadha yeroo Amma dubiin Dubii Dhalaa jira .
Dr Abbiyi wana tokko hubadhuu qaba Oromoo waa male mitti kana makmakuuf ijoleen yeroo Olla daadarban wanumma ofii isiitif Olla Uutalattu seetii jedhe Abboon Abbaan biyyaa tokko ‘ Dr Abbiyi Nobel fudhate male Oromoo hin fudhanee Hubadha yaa Oromoo yoo Qamoonii Motummaa kun shira kana dhiisaan male Haalumma kana itti fufaana tanan Kasara Siyasaa ciimaa keessaa seena jira Hubadha.
Ativistii keenyaa jawar mohammed waliin waal dorgogomuu Qamoota motummaa keessaa namoota barabaduu tokkotu jira Qamoonii kun ofii isanii isa waliin dorgomasiisu fedhaan kana Akka ATA tahuu isa hubadhuu Qaban garuu akka isa tahuuf shiraa tokko male Uummata isanittif hojjachuu Qaban .Qamoonii motummaa kana biyyaa bulchaa jiru kun Osoo imaman Oromoo irraa hin Haqiin madaa kaalessa irraati Soogiidaa Naaqa jiran .Garuu Ativistii keenyaaf jawar Mohammed Dhaamsaa tokkon
Qaba Mali Jechuun keessaani hin Ollu Inninis makmaksaa Oromoo Tokko ABBAAN_LOONII_DHOQQEE_HIN_XIREEFFATU Naf jedhan Oromoon malif yoo janee ammoo yeroo Amma Kana diinii oromoo Bayyedha wan teheef .Dr Abbiyif ammoo BOFA DEEMSA HAMMAATU LOONTU IRRA IJJATA Naf jedhan .wanii siilaa jedhan bayyetu jira Araaf Hadhabadhu .Ngytii
by Adem Misoma


text:
Gumaan malee Nuttin tolle New Oromo music 2018 Caalaa carcar
አረ ጎበዝ ምን አይነት የፍቅር ሠው ነው ፡፡
ጠዋት የመግደል ሙከራ ተደርጎበት ከሠአት ለደህንነቱ ሣይጨነቅ ሁሉንም ነገር ላምላኩ ሠቶ በጥቁር አንበሣ ሆሥፒታል በፍንዳታው የተጎዱትን ኢትዮጵያውያንን ሢጎበኝ ዋለ ፡፡ እድሜና ጤና ለአብያችን ፡፡
HUBACHIISA
Hiriirri deeggarsa Dr. Abiyyiif boru Dirre Dhawaatti karoorfame hatattamaan haqamuu qaba. Wayyaanee fi murni Abdi Ilee ummata hiriira kana bahu fixuuf boombii fe’anii magaalattii seensisuun bira gahameera. Kanaafuu ummanni Dirree tasgabbaahee mana isaa haa oolu. Yeroon ni dhufa, obsaa.


text:
Haawaasni Oromooti fii islaamni biraa kan Oromiyaa keessatti waggaa 140 ol gabrummaa hangana hin jedhamne jalatti dararamaa ykn rakkachaa turn
amma hoo? Maal eegan?:-
Carraa du’a mallasiin argame kana maalif hin saammanne?
Hanga gabroonfataan haarowni harqootaa haarawa fidee mormatti nu fe’ee kooraa haarawallee fidee duydatti nu fe’ee egasii duyda keenna gubbaa taa’ee lafaan nu qotatu hoyfannee eegnaa?
Yoo kana hin tahin maalif kaanee osoo diinni gaggabarraa hin bayfanne mataa isaa muquqquullee ukkamsinee mirga keenna maaf irraa hin fudhanne? eega inni bayfatee ijabanatee uf karoorse akka waraabeessa guyyaa fiiguu kaanee batat batat jechuu hennaa?
Sun waan bu’aa qabuumitii mee maaltu mala amma?
Malli akkna fakkaata:-
1- Rabbii oltahe kan xaaguuta abbaa irree’ee kan nu ukkaamsee waggaa 21 guutuu wallaalan nu ukkaamsee xaxoo mormatti kaahee nu gabroonfataa bahe yeroo gabaabaa keessatti qabee nurraa mogolcheef galata guddaa faaruu baay’ee shukrii guddaa fii miidhagaa Isaaf galchuun nurra jia Rabbiin oltahe akkana jedhe (لئن شكرتم لأزيدنكم ولئن كفرتم إن عذابي لشديد) yoo waan ani isinii kennerratti shukrii naaf galchitan waan isarra caalu isiniif kenna yoo ammoo shukrii diduun qananii an isinii godhe sanitti kafartan azaaba irra jabaatu addunyaa fii Aakhiralletti isin eeggata jedhe kanaafuu abbaa irree kan islaama lafarraa duguuguf imaammatee karora cubbuu kaayate kana yeroo gabaabaa keessatti qabee nurraa mogolchuu kanarraa qananiin guddaan jiru waan hin jirreef akka jabatti shukrii irratti Rabbiif galchuun nama isalaamaa hundarratti dirqama irraa boodaati!!!.
2- Shukriin maaliin tahaa beekuun dirqama waan shukriin tahuunirraa matadureen tokkoffaa: waan Rabbiin tumsa Isaa irratti nuuf fide sanirratti waan duraanii caalaa dacha meeqa jabaachuu. Lammaffaa: afaanii fii dalagalleen shukriin barbaachisaa haatahuu ammoo yoo waan Rabbiin irratti nuu tumse san dhiifne ykn irraa deebine bilaashuma dalaguu malee nurraa hin qeebalamtu kun gadi fageeffamee nubiratti beekamee jala muramuu qaba.
3- Mallasii nama miliyoona sadii hawaasa oromoo kan islaamarraa waggaa shan keessatti afaan adda addaatiin garii ajjeesuun garii hidhuun garii biyyarra facaasuun dhabsiisuuf imaammatee jala mure nurraa yeroo gabaabaa keessatti Rabbiin oltahe ajjeesuun ni’maa ykn qananii irra guddaa Rabbiin ummata oromooti fii ummata islaamaa kan oromiyaa keessa qubatan hundarratti qanani’e tahuu beeynee irraa haasawuu bakka hundatti akka karaamaa diin islaamaa qabu namni hundi beekee kuunis sodaatee kuunilleen kabaju kana godhuu dhabuun ajaja Rabbii oltahee diduu tahuu beekuu qabna akkuma Rabbiin Qur’aan Isaa keessatti jedhe (وأما بنعمة ربك فحدث) hikkaan isaa( waan Rabbiin siin qananiiserraa hasawi) jedheen.
4- Olola dagamtoonni gobantoota fii bitamtoonni olii dagi hafarsaniin dagamuu dhabuu kan akka namichi Rabbiin inni diin Islamitti kabajaa dhabnaan halaake kun isatu mirga oromoo fii islaamaa mirkaneesse jechuun olola dharaa hafarsuu faa akkasuma inni kun isatu misooma ithopia kaase jechuun kijiba dhuubuufaa akkasuma barnoota dagaaysee wallaala dhabamsiise jechuun kijiba buufuu faa kan kana fakkatu hundaan akka mataa nu jeequun nu hin burjaajessine ufirraa eeguu qabna.
5- Yoo haqiiqaa fii dhugaa barbaanne oromoon waan amma isaan haasawan kanarra kan caalu qabsoo isaatiin mirkaneeffate:- bara 1991 qabsoo waggaa dheeraa godheen bilisummaa biyya oromiyaa guutuu kutaa tokko mlee gootonni oromoo gonfachise eega gabronfataa kanaa fii goobantoonni wal qarqaaruun irraa mulqe boodaan mootummaa naannoo oromiyaa jedhanii waan laamshuu tanaan oromoo sossobaa jiran akkasuma wanni isii jala jiru guutuun hanbaa bilisummaa sanirraa hafte malee wanni mallasii fii motummaan isaa saba oromooti fii sablammiilee sabboonummaa qaban tokkolleef goote hin jiru kanaafuu ololli yeroo ammaa humnaan hafarfamaa jiru kun carraa amma du’a abbaa irree kanaan argame kanarraa akka hin fayyadamne nu shaagalanii nu bira dabarsuuf malee waan biraatif akka hin tahin dagi fageessinee hubachuu qabna.
6- Yaa ilamaan oromoo yaa ilmaan islaamaa mee uf gamaa gamana mil’adhaa nama nu malee jiru kan reeffa mallas kanaan shagalamaa jiru argaa jirtuu? yoo dhamaan gadi qabnee laalle sabni tokkolleen amma ithopia keessatti kan du’aa fii reeffa mallasiin shaagalamaa jiru oromoo malee hin jiru sabaa fii sablammiin biraa hundi bakka inni irraa du’e kana akkamitti qabanna yoo kophaa qabatuu dadhabnellee akkamitti qooda guddaa kabajamaa hirmaata kana keessaa arganna jedhanii kanarratti halkanii guyyaa walmarii fii waldamaysutti jiran amaarri tigreen sidaamni sumaaleen afar walaamoon kanbaataa fii shanqillalleen waa’ee mootummaa qabachuu kanaaf tattaaffii hangana hin jedhamne godhaa jiran oromoo qofatu waan sabni biraa walmari’atee itti gadi bahu eegaa jira kun fafa guddaa himamuun hin dandayamne yaa ilmaan oromoo osoo yaadannee carraa bara 1991 -1992 fii 1993 nu dabre goobanaa bitamaa fafa uffatee gadigalummaa koofiyyaa godhate kan yeroo san waa’een qabsoo oromooti fii oromiyaa gutuun harka isaa jirtu Lencoo Lataati fii bitamtoota isa wajjiin dhaaba ABO kan yeroo san deeggarsa bal’aan saba oromorraa muudamee keessa jiran santu nuhongessee nubira dabarse jennee isaan komachuunn uf sabbarsiisaa jirra yoo amma carraa ar’a waggaa 21 booda bara 2012 nurra Rabbiin fide kana raqa mallasiin garmaamnee gadoodu fii booyuun osoo nu yeroo gubnuu yoo nu dabre eenyu komachuun uf sabbarsiifna? eenyu ajiifanna? eenyu Aalanna?
Waan yeroo ammaa hatattamaan godhamuu qabu:-
1- Yaa ilmaan oromoo yaa ilmaan islaamaa waan waldhaba tahee akka dhunfatin isin jidduu jiru hunda dagachuu qabdan sabboonummaa keessan gootummaa fii gameeyyummaa keessan ar’a ummata oromooti fii sablammiilee oromoo wajjiin wagaa dhibbaa ol cunqurfama hangana hin jedhamne keessatti rakkataa bahan argisiisuu qabdan fafa fuularraa ufii fii saba keessanirraa dhiquu qabdan sosso’aa hanga gabroonfataa haarownii harka xiqqaa ykn guduu tigreeti fii amaararraa dhufee harqootaa haarawaan lafaan isin qotatu hin eeginaa akkasuma kooraa haarawa isinitti fe’atee isin yaabbatu hin eeginaa yaa ilmaan oromoo yeroo hawaasa oromoo kan milyoona jahaatamatti shallgamu tigreen miliyoona lama hin guunne ykn amaarri miliyoona torbarra hin jirre itti waldabree waggaa dhufaa dabraa gabroonfatu fafni kanaa olii eessa jira? kanaafuu ka’aa qabsoo keessan karaa mijjate hundaan finiinsaa gabrummaa fixiradhaa fafa ufirraa dhiqaa.
2- Qabsoon yeroo hunda bifa tokko qofaan hin godhamu karaan qabsoon godhamuun hedduu, irra gabaabaan isaa kan daddaffiin bilisummatti nama fullaasu qabsoo hawaasni hiriira nagayatti irkatee godhu, akkuma laaltanii argaa jirtan hawaasni arabaa karaa hiriira nagayaatiin bilisummaa ufii gonfachaa jiraachuu yeroma ammaa kana keessa, akkasuma qabsoon karaa hiriira nagayaatiin godhamu kun wareegni isalleen irra xiqqaa, akkasuma Aalama keessallee deeggarsa baay’ee argata, akkasuma waan hawaasni qabsoo ufii ufumaaf hogganuuf jecha bitamtoota fii goobantoota qabsoo sabaa kardii raashinaa godhatanii ittiin daldaluun yeroo hunda bilisummaa sabaa gurguranii carraa dhufaa dabraa hawaasa bira hongoon dabarasan karaa itti mura, akka abbaan fafaa goobantichi gadigalaan Lencoo lataa jedhamuu fii bitamtoonni isa jala yaatu lammaffaa deebitee saba oromooti fii oromiyaa hin gurguranne, akka bara 1991 fii 1992 gurguratanii hongoon ummata oromoo gabrummaa keessatti hambisanitti.
3- Warra abaarsi Rabbi kumaan itti bu’ee abaarsi malaa’ikaa sammurraa gadi qu’e jabaadhaa ufirra eegaa waan tigree fii amaara ufirraa eegdan caalaa, cubbuun hin shalagamne tan namoonni kun saba oromooti fii biyya oromiyarratti raawatan Rabbiin guyyuma qiyaamaa jahannamiin isaanif galata haagalchu malee wanni addunyaa tana keessatti isaanirraa kafalu hin jiru, ummnni falfalaan abaaramaan kun eenyu yoo jettan? Isaan namoota hedduudha:- amallee dhaaba hedduudha matootii isaanii dubbachuun kuun isiniif gala:- tokkoffaan Leencoo lataati hogganaa goobantootaa kan tahe hogganaa goobantootaa tahuu isaa namoota wallaalaa dubbiin hin galleef hundaaf bara 2008 kan ibse akkana jedhee:- ani takkaa bilisummaa oromotti hin amannee jedhee, lammaffaan: dallaala beekkamaa oromiyaa fii oromoo waggaa 22 ol goobantoota fii gabroonfataa jidduu fiigee gurguruu keessatti muuxannoo bal’aa horatee karoora dheeraa kaayate ifreem ishaaq kan jedhamu, akkasuma kan akka diimaa nagoo daawut ibsaa bayyan asoobaa hoggantoota ABO dame shanee guutuma akkasuma kumaa damaysaa maraaraa guddinnaati fii bulchaa dammaysaa ida’tee murni kun murna cubbuun isaan saba oromorra geessan Rabbin oltahe ufumaa murtii akka mallasitti kennee itti haa kennu malee waanni ilmi namaa itti murteessuu dandahu hin jirtu, garuu hawaasni oromoo yoo muratee Rabbii oltaheetti irkatee ka’e murna falfalaa kanaa fii gabroonfatallee haxaahee walitti haree balfaa taarikhatti ykn seenatti darbuu dandaha, kanaafuu namoota kana bakka gartan hundatti kosii harreetin darbadhaa daaralleen faana isaanii jala afuufaa abaarsallee gadi qabaa abaaraa akka deebi’anii lammaffaa oromiyaa ormoo fii islaama hin gurguranne.
4- Yaa ilmaan oromoo yaa ilmaan islaamaa eeguma Rabbiin tumsa Isaa ifa baasee isin garsiisellee deebitanii mujrima gabroonfataa kana sodaattanii? Osoo ji’a 4 qofa ufduuba deebinee xiinxallee silaa waa hedduutu nuuf gala akka fakkitti mee yaadadhaa qabxiilee tana haa yaadannuu:-
A:- guyyaa 17/4/2012 mallas zeenaaween uftuulaa boonaa dhodhommoqaa dhufee boonarraa miila tokko fuudhee kaanirraa kaahee akka korma gaalaa kan qooqni itti jirutti uftuulee barlamaana dura taa’ee islaamatti ufdhaadee kijibaa fii olola irratti oofee eegasii fixuu qabna keessattuu biyya Arsii fii baalee kana keessaa islaama duguuguu qabna jedhee uf dhaade san keessatti ammoo humna isaa tan waraanaa tan diinageeti fii sheeyxaanarratti irkate eegasii achii deeb’ee karoora waggaa shan keessatti islaama oromiyaa keessaa fixuu keessatuu kutaalee Arsii baalee Arsii dhihaati fii baharrtti akkaan xiyyeefate yeroo san gariin namaa muddamee dachiin itti dhiphattee islaamummaa keessaa bahuuf dhihaate kana hundi keennahuu niyaadanna.
B:- guyyaa 18 rraa hanga guyyaa 19 tti olmaa’iin islaamaa waltajjii guddaa magaalaa shaashamanneetti geggeesserratti murtiilee jajjabaa Rabbii oltaherratti irkatee kaayate isaanis:-
– kaafira roorro fii cubbuu nurratti oofaa jiru kana Rabbiin hatattamaan nurraa haamogolchu jedhanii Rabbii oltahe salaata hunda keessatti kadhachuu murteeffatan.
– hiriira nagayaa bahanii roorro fii cubbuu kana karaa nagayaatiin balaaleffatuu murteeffatan.
– hatattamaan booyanii du’aa’ii akkaan gadi qabanii itti fufuu eegalan masjida hunda keessatti.
C:- guyyaa 23/4/2012 dhibeen jabaan mallasiin jalqabe.
D;-guyyaa 18/5/ 2012 mallas arrabsamee xiqqeeffame ameerikaa keessatti waajjira oobamaa keessatti bakka itti guddifamuuf dhaqetti Rabbiin isa xiqqeesse.
E:- guyyaa 14/5/2012 booda mallasaan hin mul’anne hanga reeffa isaa guyyaa 21/8/2012 biyyatti deebi’etti.
Asirratti wanni akka gadi gadi qabnee xiinxaluu qabnu Rabbiin oltahee mallasaaf carraa lammaffaa hin kennineef marcumaa irra taa’ee islaamatti dhadate sanirra lammaffaa taa’uuf teessumti sun marcumaa sanirra tan irraa boodaati akkasuma barlamaana dura taa’ee uftuulaan haasawulleen santu tan irraa boodaati kun hundinuu dallansuu Rabbiin oltahe diin Isaa tuqamnaan mujrima Abbaa irree sanirratti buuserraa tahuu akkaan gadi fageessinee hubachuu qabna, eegasii diiniin islaamaa kun tika Rabbii oltahee jala jiraa rakkoon tokkolleen kan isarra gahee isa dhabamsiisuu dandahu hin jiru jechullee akkaan qalbii keenna keessatti mirkaneessu qabna.
F: Ramadaana guyyaa 7 shifarraa kan jedhamu kan mallasiin bakka bu’uuf qopheeffame kan islaamaan loluu keessatti hammaate Konkolaataan seensa magaalaa Adaamaatti dhooftee caccabsite amma ameerikaa keessa ciisaa jira.
G:- Ramadaana guyyaa 15 munaafiqticha guddaa Ahmad diin jedhamu hogganaa majlisul’a’alaa kan jamaa’atul ahbaash tahe kan cubbuu guddaa islaamarratti raawataa bahe maraatee hidhaa seenee achitti dhabame.
I:- guyyaa 22/8/2012 qeeysichi waliigala ithiyopia kan mallasuu islaamaan lolurratti kakaasu du’aan halaakamee qiletti dabre.
Kanaafuu amma mootummaan tigree dhamaasuu hangana hin jedhamne keessa jirti jaarmaya akka qabutu hin jirre malee silaa tan kararraa achi darbanii laaftumatti biyya qabtan garuu islaamni kan oromooti fii kan biralleen hirriibarra yeroo dheertuuf waan jiruuf humaa qabatuu hin dandeenne.
Walumaa galatti wanni Rabbiin tumsa islaamaatiif yeroo ammaa kana keessatti nu argisiisaa jiru kun gara seenatti uf duuba nu deebisa akka fakkeennatti bara 1875 gabroomfataan Yohannis jedhamu Tigrerraa kan tahe seera islaama Biyya Habashaa kessaatti argamu guutuu drqiin kafarsiisu tumate waggaa 3 qofa keessatti kafaruu qabdan jedheenii dirqama itti kenne yoo san booda islaamummarratti haftan guutuu keessan qalee lafarraa isin fixa jedheen gaafa san ummanni islaamaa muddamee Rabbitti booye,Rabbiin oltahe xaaguuta san osoo waggaan sadeen sun hin dhumin Magaalaa Suudaan Ummu durmaan tan jedhamtutti rarraafamaan isa ajjeese .
Bara 1969 haylasillaaseen Kongareesa Ameerikaa dura taa’ee biyya Ethiopia keessa islaamni hin jiru namoota hanga xinnaa tokko kan Diin Kiristaanarraa bahan malee jedhe ittuma aansee yeroo gabaabaa keessatti namoota san gara diin Abboota isaanii Kiristaanatti deebifna jedhee waadaa gale gaafuma san yeroo achirraa deebi’u sochiin fincila Hawaasaa itti eegale achirraa jalqabee osoo boqonnaa tokko hin argatin bara 1974 qabamee Barbaree nyaachifamee albaatiifi haqqeedhaan osoo iyyuu lubbuun isaa baate .
Akkasuma bara1991 irraa hanga bara 1993tti dhaabdi ABO kan ol tahummaan Biyya Oromiyaa keessatti jiraate akkasuma deeggarsa bal’aa hangana hin jedhamne ummata oromootirraa kan argate diinii silaamaa kana Aadaa Arabaatii biyya Oromiyarraa dhabamsiisuu qabna jedhee waadaa gale Qur’aanallee Gaazexaa Arabaati jedhee cubbuun maqaa itti moggaase yeroo san keessatti Ummanni islaamaa hedduun Bilisuummaa waan jaalatuuf isa jalatti dagamee jiraatullee Olomaa’ii islaamaatiifi barattoonni Rabbii ufitti Yaa Rabbi Nama Diinii keennaaf hin taane nurraa dhabamsiisi jedhanii booyan, san booda yeroo gabaabduu keessatti dhaaba san Rabbiin barbadeessee Daaraa bubbeen fuute godhe.
Ar’a Mallas akkuma dabretti waan Rabbiin isa godhe gartan kanaafuu kunilleen kanneen as dura dabran saniin wal fakkaata Diin islaamaa ol taha malee wanni tookkolleen isarratti hin injifatu kun jala muramee beekamuu qaba.
Yaa obboleeyyan islaamaa eega kanaa boodallee karaamaan diin islaamaa kun qabu nuuf hin galuu??? namni ar’a karaamaan diin islaamaa qabu hin galiniif hanga du’ee qabrii galutti wanni isaaf galu hin jiru kanaafuu diinii Rabbiin akkanatti kabajee karaamaa kenneef kana jalatti gurmoofnee isa oltaasisuuf tattaafannee isuma san wajjiin yoo Rabbiin olnuqabe malee karaan biraa hundi fashala tahuu 100% beekuun waan hunda keennarra eeggamu yeroo amma kana, kanaafuu haajabaannuu hamilee keenna olhaafuunuu yoo dhugumaan Rabbii oltahetti cinnee Isa kadhanne Rabbinn nuuf tumsa jechuu akkaan qalbii keenna keessatti haamirkaneessinee dagagsinuu cubbuu fii walganurraa haafagaanuu fakkii bareedaa dhala nuboodalleef haa hambifnuu yoo murannee kana godhuuf kaane fafa kufaa fii gabrummaa kana keessaa Rabbiin yeroo gabaabatti akkanubaasuu beekaa jalamuraa.
Faaruun hangana hin jedhamne Rabbii keennaaf haagayu eegsii
Nagaa fii Rahmanni Nabiyyii keenna Muhammadirratti haabu’u.
Gammachuun Rabbiin walitti nuhaadeebisu.
Kan qopheesse BY Bosona Oromiyaa@gmail.com


text:
Dubbi Himaan ABO, Jaal Battee Urgeessaa sirna harcaatuu durii Finfinnee maadheffatteen hidhamee jira.
Oromoon barii bilsummaa keessa jira. Sirni harcaatuu leellistoota durii boqonnaa xumuraa kanarratti nama hunda ciniinuuf yaaluun waanuma eegamuu dha!!
Abbaan Shira Oromoo Walloo irratti hojjachaa jiru saaxilameera..!!
Dammaqee Mokonnen fi President Naannoo Amaaraa wal ta’uun walloo irratti lolli akka labsamu godhuun isaanii beekkameera. Dammaqeef President Naannoo Amaaraa erga Finfinneetti dhooksaan wal mari’atanii booda walloon waraana liyyuu haylii Amaaraan akka weeraramtu walii galuun isaanii amma Odeeffannoon nu dhaqqabeera..!!
Odeeffannoo kana madda amanama irra arganne..!!
Mootummaa Naannoo Oromiyaa fi Mootummaa Federaalaa hatattamaan Lolli walloo irratti baname akka dhaabbatu godhuu qabu..!! Warra ummata nagaa irratti waraana labsu Mootummaan seeraaf dhiyeessu qaba..!!
Namni maxxansi kun bira ga’e waliif Dabarsaa Shira PP Amaaraa Fashaleessaa..!!
Loltoonni Tigraay kuma kudhan (10,000) Naannoo Amaaraa seenanii Faanoo fi “Fooxaa Labaashii” waraanaa jiru.
Nafxi Tola beektu itti muddaa!
Breaking news: More than 10,000 TDF fighters have entered the Amhara regional state.
Hub= Amaarri hinsobdii kanaaf gurra hinkenninaa” Suurri gaditti argitan kun ijoollee wallooti miti. Ammatti Naannoo Walloo mishingaan takkaahu midhaan maasii keessa hinjirtu, yeroonis reefu yeroo qonnaati.Lola deemaa oolerratti kan olaantummaa argateefi kaampii liyyuu haylii dhuunfatee warras keessaa ariyee meeshaa hunda fudhate qotee bulaa fi qeeyroo keenyadha.
Related


text:
Gantootaa fi Hayyalaallattootaan dhaabni ABO hin diigamu.
Gantootaa fi Hayyalaallattootaan dhaabni ABO hin diigamu.
Miseensotni Addi Bilisummaa Oromoo kaayyoo, Seeraa fi Heera ABO jala hiriiru malee fedhii dhuunfaa fi dantaa dhufiin hin jiraatan. Warri kaleessa dhaaba ABO keessa taa’anii dirqama Mootummaan isaaniif kennu fudhatanii dhaaba ABO dadhabsiisaa qooqqodaa turan har’a gaafa guyyaan gahee dhaabni ABO erga gara Oromiyaatti dhufee ummatni ifatti namoota dhaaba ABO keesda taa’anii guyyaa guyyaa waajjira Gullallee halkan halkan tikoota Mootummaa waliin mana dhugaatii bulan ragaalee viidiyoo waliin kan argisiisu eenyu waliin akka tahan qabatee caasaa quunnamtii qabu irraa ciruun waliin dalaguu kan dhaabe tureera.
Miseensotni ABO badii Hayyalaallattootaa fi gantootni godhan tokkummaa dhaabichaaf jecha obsaan karaa keessaa fixanna jechuun kadhachaa turan .
Garuu akkuma afaan Dubbii Bare Bulluqa Alalfata jedhan namootni dhaaba ABO keessa taa’anii dantaa dhuunfaa malee qabsoo sabaa quban qabne gaafa miseensi dudduubee isaanii dhoksee waliin jiraatu isaan garuu diinaa fi gantoota tahuu ifatti of labsanii jiru.
Tibbana dhaaba ABO keessatti shira isaan dalaganiif miseensotni ABO hundi gubbaa hanga gadiitti namoota shira xaxan waliin guutummaatti dhaabuun dirqama Dhaabni ABO itti kenne guyyuu bahachaa jiru.
Miseensotni ABO ajandaa ololaa amma gantootni dhaaba ABO keessa taa’anii Mootummaa waliin hojjechaa miseensota ABO Hoggantoota ABO hanga miseensota gadiitti hiisisaa turaniif ragaa waliin kan jiru tahus galmee seenaaf ol kaayyannee ammas olola gantootaan afarsamu dhiisnee dhaaba keenya ABO waliin qabsootti haa fuulleffannu.
Erga Baatii Adoolessa as rakkoo dhaaba keessatti gantootni uuman tuffachuun bakka kennuu dhiisamee hojii hubbaa irraa hanga gadii karaa Hogganasa HD jaal Daawud Ibsaa fi miseensota GS ABO gaggeeffamaa jiru ammas itti akka fufu akeekaa ajandaa ololaa diinni qabsoo keenya laamshessuuf uumuuf bakka kennuu dhiisnee Irbuu jaallan kufaniif galma gahumsaaf haa hojjennu.
Oromiyaa keessatti, dhiittaan mirga namoomaa sadarkaa kana irra gahee jira; dhala Oromoo akka horiitti ciibsanii garafuu fi tumuun itti fufeera; sirni Itoophiyaa Oromoo akka hin gidirsine gochuuf marti keenya jabaachuu qabna.


text:
Dhimma Obbo Goollicha Dheengee fi Olola kanaan wal-qabatee oofamaa jiru
Dhimma Obbo Goollicha Dheengeen wal-qabsiifamee, akka waan hooggansa WBO gidduutti wal-dhabdeen uumameetti fakkeeffamuun olola sabaa-himaalee MKII'n oofamaa jiruu fi, afaanfajjii olola kana duubaan dhufuu malu irraa, Uummanni Oromoo ofii isaas mooraa qabsoo isaas akkamittiin tikfachuu qabaa irratti, marii bal'aa Oromticha dhimma kana itti-dhiheenyaan quba-qabu waliin taasifame.
Dhaamsa SWO
Uummanni Oromoo ololoota afaanfajjii karaa garaagaraan oofamaniif gurra kennuu diduun, galmaa fi akeeka qabsoo kan Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Saba Oromoo milkeessuuf taasifamu irratti fuuleffachuun, WBO jabeeffachuufi hidhachiisuun, ofiis hidhatee loluun, impaayera kolonii afaan qawween ijaaramte diigee walabummaa biyya isaa mirkaneessuuf; bilisummaa ofii isaa dhugoomsuu fi mootummaa Birmaduu gad-dhaabbachuuf irree tokkoon qabsaa’uun akkaan barbaachisaa ta’uu.


text:
Biyyi Tophiyaa hundaahuu ishiitirraa eegalee Oromoon waraana baattuu meeshaa ormaa ta’ee tajaajilaa ture. Yeroo kaan fedhiidhan harka irra caalaa immoo dirqiidhan duulchisanii ficcisiisaa turan. Kunis bu’aan isaa gabrummaaf ajjeefamuu qofa.
Bara Minilik waraana adda addaa kan amma nafxanyaan ittiin dhaadatan lola Adwaa keessattis lola maycaw keessattis kan adda durummaadhan lolaa ture Oromoodha. Injifannoon garuu nafxanyaa aangorra tursiisuu ture. San booda Oromoon salphachuuf saamamuu ture bu’aan isaa.
Bara Hayila Sillaasee waraana Xaaliyaanii waliin taasifame irratti kan dhume harki irra caala ilmaan Oromooti. Hayila Sillaasen garuu gaafa achii deebi’ee aangoo qabate isaan hidhuuf ajjeesutti deebi’e. Galanni isaa saamamuuf salphachuu ture.
As dheenya kan yaadannu baroota 1970 fi 80moota keessa bara Darguu waggaa dheeradhaaf waraana Somaalee waliin taasifamefii waraana Ertiraa waliin taasifamerratti Ilamaan Oromoo hedduutu lubbuu ofii dhabe. Waraana Ertiraa waliin taasifame harka 70 ol ilmaan Oromoo akka hirmaachaa turan himama. Haata’u malee gaafa waraanni suni xumuramu galata osoo hintaane salphina fi bakka itti kufan dhabuu ta’e. Isayyuu warra lubbuudhan hafetu carraa san argate. Namni kuma dhibba hedduun lakkahamu Ertiraa fi Tigray keessatti biyyetti makame. Faayidaa eenyutiif jettanii yoo gaafattan Darguu aangorra tursiisun alatti faayidaa tokko hinturre. Aangoo Mangistuu H/Maariyam eegun alatti eenyuu faayidaa hinarganne. Gaafa inni gatee badu garuu as goraa nama jedhuun dhabanii karaarratti hafan.
Bara 1998-2000 keessatti waraana Wayyaane fi Ertiraan jidduutti Baadimetti taasifameeratti ijoollee Oromoo dirqiidhan fuudhanii leenjii gahaa malee adda waraanatti ficcisiisan. Lola “zemecha Tsehay Gibati” jedhamurratti guyyaa tokkotti Oromoota kuma heddutti lakkahamu dhume. Bu’aan isaa Baadimeen Ertiraadhaf murtooftee hafte. Waraanni suni garuu lola hiriiyoota jidduutti qabeenya Oromoo irratti waldhaban ture. Issayaasif Mallasaan kan waldhaban Bunaa fi xaafii akkasumas loowwan Oromoo samanii biyya alaa ergachuu, albuuda Oromoo saamuu fi qabeenya biyyattii saamurratti ture.
Ammas akkuma argaa jirru Abiy Ahmed waraana Tigray irratti labsee jira. Waraanni kuni kan dibbee rukutee qopheessaa jiru Nafxanyoota yoo ta’u akkauma baratame Oromoon nuuf lola jedhanii abdiidhan. Biyya Tophiyaa isaanif “Innat Hagar” kan damma muxachiiftu yoo taatu Oromoo garuu nyaachaa turte ammas itti jirti. Biyyi Tophiyaa qabanyaadha, qabanyaa dhiiga ilmaan Oromoo jigsitu malee jiraachuu hindandeenye.
Oromoon keessattuu dargaggoon malachuu qabu. Biyya ofiititti hojii humnaa akkasumas waan qabaniin nagana jiraachuu isaanif wayya. Sobanii mindaa isiniif kaffalla jedhanii maallaqa xixiqqoodhan sobanii dhiyena rasaasa isaan godhu. Kan dide immoo dirqiidhan geessu. Oromoo daangaa ormaa dhaqee dhumuun waan hinoolle yoo ta’e qeyee ofiititti lolaa du’uu isaadf wayya. Maanguddoon, barsiisonni akkasumasa gaheessonni dargaggoota seenaa lola Ertiraaf Baadimmee barsiisanii ijoollee Oromoo lolarraa baraarun hedduu murteessadha.
Oromoon waraana isa hinlaallanneef humuun haa dhabbatu!


text:
Bulchiinsa naannoo Oromiyaa godinaa Harargee Bahaa araddaa Abdulqaadir jedhamu keessatti gidduu kana namoonni sadii humna “Liyyuu Poolis” jedhamu ka bulchiinsa naannoo Somaaleetiin ajjeefamuu jiraattonni dubbataa jiran.
Bulchiinsi Godinaa Harargee Bahaa garuu Oromoo fi oromoo tu qabeenya lafaa irratti wal-ajjeese jedha. Jiraataan araddaa Abdulqaadir kan sodaa nageenyaaf jecha akka maqaan isaa hin himamne gaafatan akka jedhanti rakkoon daangaa kun eega jalqabamee waggaa shan guutee jira.
Sababaa “qubsuuma” jedhuun namoota bulchiinsa naannoo Somaalee irraa fidanii lafa keenya irra qubsisan jedhu jiraattonni.Kanaafis jecha lafa qotannuu dhabnee rakkataa jirra jedhan.
Bulchiinsii godina Harargee Bahaa garu Liyyu Poliis Oromiyaatti seenuun duraan jira ture amma garu hin jiru jedha.Walitti bu’iinsa duraan baratamee irratti garu hojjataa jirra jedhan.
Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa.


text:
Taammanaa Bitimaa irraa
DURADUBBII
Dubbiftoota barruu tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, isa kutaa tokkoffaa keessatti isiniif dhiyaate akka argachuun duukaa-buutan abdiin qaba. Kunoo, ammammoo kutaa lammaffaa itti-fufeen jiraa, yoo yeroo fi wanni biraa isiniif hayyame mee duukaa-bu’aa!
Kanaan dura Finfinnee Shaggar irraa kaatanii akka magaalaa Ejeree dhaqabuun achitti haara-baafattan ni yaadattu. Magaalaa Ejeree kana keessaa fi mooggaa isaa deddeemuun Biyya Oromoo bareedaa Waaqni bareechee, uummata Oromoo bareedaa kana badhaase akka daawwattanii itti-gammaddan nan abdaddha. Mee ammas otoo adeemsa keessan kana jalqabdanii karaa Ambo nama geessu hin qabatin, qarree Ejeree isa gara fuula kibbaa jiru dhaabaddhaatii hamma ijji keessan arguu dandaye “Oromiyaa Jiituu” doowwaaddhaa! Goodaa Bachoo baldhicha kana irraan yoo gara kibbaa ilaaltan, gooroon samiitti ijaajjee isainitti muldhatu sun Gooroo Sooddoo-ti. Gooroo kanatu garaa isinitti jabaatee isin dhoowwe malee, silaa biyya Oromoo Arsii keessatti kan argamu hara Laaqii Dambal (“Ziwaay“) agartuuyyu. Amma ishii tana akka duradubbiitti erga qalbeeffattanii bakka ganamaan kaataniif san, gara Ambootti qajeelaa!
QAAMADUBBII
Kunii amma, wantee (kiilomeetira) 65 irratti magaalaa Olonkomii (6) – geessanii jirtu. Magaalawwaan Oromiyaa Waltajjii (“Shawaa“) keessatti argaman gariin, walaloo uummata Oromootiin walaleeffameef qabu:
“Olonkomii, Olonkomii
yaa karadeemaa Olonkomii
Farsoo burcuqqoon mitii
Xaasadhaan komokkommii
Diddeemmoo nuttin fidin koomii!“
Egaa, akkuma walaloon uummataa kun isin gorsetti farsoo garbuu Meettaa erga haleelttanii, xiqqooshii deemtanii booda magaalattii Barooddoo (7) – dhaqqabdu. Amma karaa kanaan daangaa Bachoo fi Ada’a Bargaa cinaa jirtu. Gooroo isa gara kaabaa jirutu biyya Oromoo Ada’a Bargaa-ti. Ada’a Bargaatti karaa kaabatiin aanee Ada’a Waayyuu-tu jira. Inni karaa kaabatiin Laga Abbayyaa tuqa. Booda magaalatti Barooddoo irraa kaatanii otoo magaalaa Giincii hin gayin jidduu lamaan isaaniitti daangaa Oromoo Tuulamaa fi Oromoo Maccaa irra tarkaanfattu. Biyyi Oromoo fi dhiigni Oromoo tokkumaa biizaan waan isin barbaachisu isinitti hin fakkaatini. Kunoo, Biyyi Oromoo inni Oromoon Maccaa irra qubate bakka amma jirtan kana irraa ka’eeti: Giincii, Ambo, Naqamte, Gimbii fi Beegii irraan qaariyee Sudaan Kibbaatti ijjata. Dabaleesoo, biyyi Oromoo Maccaa kun Wambaraa isa Goojjam keessaa irraa ka’eeti:Horroo Guduruu, Jimma Raaree, Jimma Tibbee, Daannoo, Limmuu fi Jimma Abbaa Jifaar irraan tarkaanfatee Laga Shabbee irratti daangaa uummata Kafichootti ijjata. Inni karaa baldhina lafaatiin xiqqoo-shii Biyya Amaaraa ni caala. Biyyi Oromoo Tuulamaas as irraa ka’ee: Olonkomii, Shaggar, Bishooftuu fi Adaamaa faa irraan dabree naannoo magaalaa Walancittii-tti biyya Oromoo Karrayyuutti ijjata.
Kunoo, amma kiilomeetira 80 irratti magaalaa Giincii (8) – seenaa jirtu. Giinciin magaalaa keekii-tii isinitti urgaawaa jira mitii? Tulluun Cillimoo, kan Giinciin jalatti hundeeffame, huurrii isaatiin cillimsee yoo isin dhoorkuu baate, biyya sirriitti arguu dandeessu. Naannoon kun biyya jagna Oromoo durii isa sonaan beekamuu biyya Abbaa Dooyyoo, biyya Waamii Garoo-ti. Dur biyya Sadan Liiban-itti (Ammayya-tti Waliso-tti, Kuttaaye-tti) bakka uummanni walgawuun sirbaan ayyaaneffatutti: manneen gaayilaa (cidhaa), galgala gaafa daboo faatti otoo Waamii Garoo geerrarsaan hin faarfamin daadhiin hin dhugamu. Ilaa-kaa, isa keessaan waa isiniif kaasa.
“Waamii-dha-woo
Hoo (jalaa-qabduu)
Daadhii-dha-woo
Hoo“
Erga kun yedalloo naannee-tiin jedhamee booda:
” Amma yaa Waamii Garoo
Amma yaa Waamii Garoo
Amma yaa Waamii nanaa
Waamii Garoo isa Giincii
Kan Tulluu Maccaa jalaa
Ka’ii gali yaa-bbayyoo
Diinniwoo nutti miixxii
Durattoo sinuuf malaa!“
Ayyee, yaa Oromoo isin “walaloo Waamii Garoo faarsu nutti qiccee kan daadhii faarsu maaf nuuf dhiyeessuu diddde?“, naan jettuu, mee kan daadhiis kunoo! Durseen waayee daadhii irratti mee waa jedha. Aannan bishaanitt aanee uummata Oromootiin baay’inaan akka dhugamu, hundatu beeka. Dur sadarkaa sadaffaa irratti kan biyya Gadaatti dhugamu daadhii ture. Kunis waan bulbula-dammaa akka gosa daadhii isa jalqabaatti lakkoofnuufi. Barachiisaan (pirofeessarri) Biyya Awustiriyaa (“Austria“), kan Ph. Paulschschke jedhamu, jalqaba bara dhibba-kudha-sagalii fi saddeettamaa (“1880s“) keessa Biyya Oromoo keessatti qorannoo aadaa fi Afaanii Oromoo irratti adeemsisee ture. Inni miidhagnaa fi sooressummaa Afaan Oromoo hedduu raajeffata. Biyya Oromoo keessaa inni naannoo Barentuu (“Harargee“) ture. “Daadhiin dhugaatii saba Oromooti” (“Oromo national drink“) jedhee lafa kaaye*. Oromiyaan teenya tun biyya aannanii fi dammaa turte jechaa dha. Oromoon daadhii akaakuu garagaraa heddumminaan qaba. Dr. Mohaammad Hasan barroo isa keessatti Oromoonni Shanan Gibee daadhii akaakuu 14 qabu jedha**. Kun baay’ee fi kan sonaan nama raajeffachisu! Akkan ani manguddoo Jimma Abbaa Jifaar irraa dhagayetti uummanni Abbaa Jifar daadhii gosa 20 ol qaba. Akkuma naannoo Tuulamaa fi Macca Bahaatti Oromonni Biyya Abbaa Jifaaris mootii daadhii, isa gaarummaan tokkoffaa taheen, “booka” jedhu. Mee kunoo, geerrarsa daadhii faarsu:
“Daadhiin gola jiraa, yaa daadhoo
Tisisatu nattimee, yaa daadhoo
Bookeetu nattasaasee, yaa daadhoo
Gaanii keessaa qoqaa
Ejersatu mataa hooqaa
Yaadha warra gaffidii
Yaabbaa warraa as-qicii
Yaabbaa warraa as-qicii!“
Egaa, erga Giinciitti keekii hamma feetan haleeltanii, geerrarsa goota Oromoo Torban Kuttaayee, isa Waamii Garoo fi daadhii Oromoo faarsu dhageessanii, daadhiis irratti idayattanii (ida’attanii) karaa keessan itti-fufaa! Qarqara magaalaa Giincii kana irratti lagattii xiqqoo wayii tan hanga dolooldhoo geessu ceetu. Ee, Laga Awaash guddicha sanatu otoo guddatee gayeessa hin tayin, ammana gaya. Maali isinis mucummaa keessaniin akkanuma xiqqaa/ xiqqoo turtan mitii? Awaash akkuma Waamii Garoo farfaamaan kun asirraa xiqqoo fagaatee bakka Warqa jedhamu irraa madda. Booda laggeen naannoo Oromoo Tuulamaa, naannoo Oromoo Walisoo, naannoo Oromoo Karrayyuu, naannoo Oromoo Arsii, naannoo Oromoo Walloo fi naannoo Oromoo Ituu irraa itti-yaa’aniin laga Oromoo, ilmi Oromoo Looreet Xaggaayee Gabramadin Qawweessaa akkasitti walaloo isaatiin faarsu sana taha. Lagni kun handhuura Oromiyaa irra dhangalawuun, lafaa-marga, sa’aa-nama dheebuu baasaa biyya obboleessa Oromoo, Biyya Afaar keessa kutee Hara Abbee kan daangaa impaayera Toopphiyaa fi Biyya Jibuutii irratti argamuutti yaa’ee achumatti hafa. Akka Looreet Xaggaayeen jidhutti: “akka laga Abbayyaatti biyya-koo hin ganu jedhee” biyya isaa irratti akkuma gootolii Oromoo biyyee seenee hafe.
Mee otoo isin Giincii irraa hin fagaatinan waa itti isiniif dabala. Ani gaafa biraa dhaqxu jedheetan malee, waayee Jalduu fi Gindabarat irraanfaddheetii miti. Akkamittan Jaldu keessanii fi Gindabarat keessan kan nama isaa dhiisitii lafti isaatuu jagna tahe irraanfaddha? Karaan konkolaataa Giincii irraa ka’uunCillimo keessa kutee, magaalattii Shugguxee (9) – yookaan Jaldu jedhamtu keessa bayee wiirtuuGindabarat, magaalattii Kaachisii (10) – kaatee seena. Ammaan tana namni Oromoos, lafti Oromoos akka durii miti. Akkuma Oromoon bara Minilik irraa kaasee: “erga Sidaamni biyya keenya seenee asiiyyi biyyi bade. Erga Sidaamni biyya dhufee, kormi gorba koruu dide. Bakki miilli Sidaamaa irra ijjate midhaan hin baasuu, midhaan sirriitti marguu didee beelli biyya seene.” Maqaan Jaldu jedhamu kun Biyya Oromoo jiidhaa, Waaqni Oromoo jiisee kenneef san kan nutti himu. Maqaan “Jaldu“-u kun jecha Afaan Oromoo isa “jaldeessa” jedhamu wajjin wal-simata. Dabalees duumessi akka malee gurraachawee roobuuf aggaamu, inni samii fi dachee dukkaneessu sun “jaldoo” jedhama. Lachuu bifa akka jaldeessaa gurraachawu ibisu. Oromoof duumessi akkanaa kun, bokkaan roobee biyya gabbisu kun milkii akkaan gaarii tahe. Dur otoo miilli nafxanyaa Jaldu seenee biyyee Oromoo irra hin ijjatin, Jaldu kun marga lalisaa fi bosonaan kan jifaarame, biyya rooba fi bosonaan akka jaldeessaatti gurraachawe ture.Oromoon Oromiyaa Waltajjii kun: “Sidaamni bulguu muka nyaatu” jedha. Ammas “Bulguun mukaa” yoo iluufii baateyyuu: Manjii, Gondorii fi Tigraay hin fakkaannee, Jaldu daggalaa fi caakkaa ni qaba.
Ergan maqaa Jalduu jedhamu irratti waa jedhee, Gindo-mmoo “maa na irraanfatte” naan jedhaa, mee waayee jecha “gindabarat” jedhamuu irrattan waa jedha. Akkuman kanaan dura bakka tokkotti waa jedhe san, warri Jalduu fi warri Gindabarat lolumaaf dhalatani. Warri Amaaraa biyya keenya qabachuuf, bara mootii isaanii isa jalqabaa bara Yikonno-Amlaak, jechaan bara 1270 irraa kaasanii wanni isaan hin yaalin hin turre. Booda bara dhibba kudha-torba (1700) irraa kaasanii karaa Goojjamiin biyya Oromoo Sadan Liiban qabachuuf numa dhufu, garuu Laga Abbayyaa ceyanii Gindabarat keessatti daaraa tawu. Jarri Oromoota naannoo kanaa bira gadi-dabruu gonkumaa hin dandeenye. Oromoonni keenya kun warra Amaaraatti dallaa sibiilaa itti tahan jechaa dha. Kanaaf, Amaartonni bara sanii:”ye-gindibarat“, jechuun “mooraa sibiilaa” yookaan “dallaa sibiilaa” jedhaniini. Jarri yeroo sanuu meeshaa waraanaa kan Portugaal irraa argataniiyyu qabatanillee, “dallaa sibiilaa” kan Oromoo kana cabsuu hin dandeenye. Otoo warri Amaaraa maqaa kana naannoo Gindabaratiif hin baasin dura, naannoon kunii fi Laga Abbayyaa gama fuullee isaa biyyi jiru, jechuun Goojjam keessa “Liiban” jedhama ture. Inni Goojjam keessaa ammallee maqaadhuma “Liiban” jedhamuun beekama.
Amma Giincii irraa kaatanii erga xiqqoo deemtanii booda magaalattii bicuu takka, tan Asgorii yookaanAsgorii Abeebee (11) – jedhamtuu geessu. Gara kibbaa yoo ilaaltan tulluuwwan lakkuu argitu. Tulluu Boddaa fi naannoo Boddaa biyya dhaloota Looreet Xaggayee jechaa dha. Magaalattiin Boddaa (12) – Giinchii irraa wantee 21 faaggatte jirti. Gooroon waan isinitti jigu fakkaatu sun immoo Gooroo Dandii isa kutaa duraa irratti isiniif tuqame sana. Gooroo kanatu isin dhoowwe malee, silaa Hara Dandii kan Oromoon “mundhii shooxee dubara Oromoo fakkaata” jedhuun, kan mundhii lakkoofsa saddeetii fakkaatu, kan asitti Dambal Dandii jedhamuu agartuuyyu. Naannoon lamaanuu: Boddaa fi Dandi biyya Afran Walisoo keessaa isaan gara kaabaa jirani. Gooroo Dandii fi gooroo isa karaa fuula Goojjamiin isinitti muldhutu kanaa, jechuun Gooroo Ilfataa jidduu naannoon jiru kun naannoo faarfamaa, biyya jagnoota hedduu kan Abeebe jedhamu. Akkuma naannoon Jalduu biyya dhaloota goota Oromoo, kan Koloneel Alamuu Qixxeessaa tahee san, Abeebes biyya dhaloota gootichaa, biyya Zoogaa Boojiyaa-ti.
Mee amma walaloo uummata Oromoo kan dhiichisaan dachee sochoosu, isa Abeebe faarsu keessaan tokko qofaa gurra isin buusee, akka kutaan kun isinitti hin dheeranneef asuma irratti dhaaba.
“Yaa Abeebee, Abeebee
Maal kaajeelee, kajeelee
Bobokkisa kormii
Maal abbaasaa nu doorsisa ormii!”
“Yaa Abeebee
Abeebe isa Jawwee
Yaa Abeebee
Biyya Asaquu Horaa
Yaa Abeebee
Achi galuun hawwee
Goota-keessaa lolaa!”
Asaquu Horaa jagni bara durii kun akaakayyuu jagnicha Oromoo isa Dargiin nu jalaa galaafatee, kan Zoogaa Boojiyaa-ti. Egaa, kutaa sadaffaa irratti hamma walitti deebinutti: nagaa fi nageenyi qeyee keessan irraa hin dhabamini!
Itti-fufa —!
============== Hubachiisota Miiljalee ==============
* Ph. Paulschke – “Ethnographie Ordost-Afrikas“, Berlin 1896.
** Mohammed Hassen – “The Oromo of Ethiopia, A History 1570-1860“, Trenton 1994.


text:
Kuulaniin barcuma miila sadii qabu tokkorra teessee, harka isheen maddii ishee utubdee farda yaadaan takka dachaa bu’aa, takka immoo tabba bahaa imala dhuma hin qabne imalaa jirti. Kan kaleessaa duubatti deebitee yeroo yaaddu duwwummaan isheetti dhaga’ame. Keessumaa yaadni kaleessa Bashaatuun dhiyeessiteef immoo caalaatti mataa bowwuu isheetti ta’e. Gara itti gortu wallaalte. Fira mariyattu hin qabdu. Ofii ishee murteessuuf humna dhabde. Lamaan isaa keessaa tokko filachuun dirqama.Garuu isa kam? Yoo tole jette Marartuu of biraa dhabdi. Yoo didde immoo kan caalu Marartuu lubbuudhaan dhabuu dandeessi ta’a. Sanas ta’u kana tokko hin oolu.Yeroon garuu hin jiru. Marartuun manaatii taa’iifi dhaabii ishee dhorkatteetti. Erga taphattee kokkolfitee bubbulteetti. Hiriyyoonni ishee hundi qalamaafi dabtara (barruulee) bitatanii guyyaa manni barumsaa banamu hawwiin eeggachaa jiru.
Marartuun garuu barana barumsa itti fuufuu akka hin dandeenye erga bartee keessi ishee nagaa dhabeera. Kuulaniinis dhiphina Marartuu kana hin wallaalle. Garuu humna isheetii olta’e malee. Dameefi Lalisaan barumsaaf ga’anii irra darbaniiru. Manni isaanii dukkanaan liqimfameera.
Marartuun irbaata qopheessitee, Lalii ka’ii bishaan harkaa buusi jette. Mana Kuulaniitti seerri hangafaafi quxisuu ni kabajama. Hunduu waliif ajajama. Kan isaanitti hir’ate safuu, maal jedhuu osoo hin ta’iin qabeenya qofa. Lalisaan bishaan harkaa erga buusee booda, Marartuun nyaata fiddee gidduu isaanii keesse, Buddeen isheen dhiyeessite gabateerraa hin mul’atu. Raafuun irra tuulamee gaara cilaaloo fakkaata.
Marartuun garuu nyaachuuf fedhiin nyaataa ishee waan cufame fakkaata. Sababa isheen diddeef Kuulaniin hin wallaalle. Dameefi Lalisaan nyaachuu jalqabaniiru. Kuulaniin; Maree koo nyaata dhiisuun furmaata hin ta’uum! Dhukkubni kee dhukkuba kooti, rakkinni kee rakkina kooti, ani isin malee hin qabu, isinis na malee hin qabdan. Garuu homaa isinii gochuun dadhabe. Humnas nan dhabe. Abbaan keessan yeroo turetti hunduu nu jaallata ture. Amma garuu maal rakkattan nama nuun jedhu dhabne jettee waa’ee jireenyasaanii dukkana keessaan seenessiteef. Manni isaanii ibsaa hin qabu. Isaanoo silaa hiyyeessa ta’aniiti, warruma qabaniifuu ibsaan magaalaa Shaambuu dabareedha. Yeroo tokko tokko immoo achumaan badee daakuun manaa dhumee kan beela’u danuudha. Shaambuun hara Fincaa’aa, Amartiifi Nashee ollaa teessee yeroo dukkanaan weeraramtu kun salphinaa dha.
Manichi waan dukkanaa’eef fuula isaaniirraa hin mul’atu malee ijoolleen imimmaan hiyyummaa lolaasaa jiru. Harmee bara baranaa barumsa itti hin fufu taanaan…jettee imimmaan ishee hudhe jennaan waan dubbachuu barbaadde osoo hin xumuriin rarraastee hambiste. Osoo wal falmii jireenyaa dukkana keessaan gaggeessanii, bokkaan jandoon sagalee dhokfatee deemu gadi jignaan, manni isaanii dhimphisee haasaa isaanii addaan kute.
Waan isheen barbaaddu hunda nan guutaaf, barumsa ni baratti, nuyi lachuu ganama baanee galgala galla. Yeroo hundaa mana cufaatti galuurra jedheetan malee hojiin hamma kanaatti nu rakkisu hin jiru, as teessee qorra hiyyummaan hadooduurra, barattee boru nama ta’uu isheef wayya, siifis wabii taati jettee Bashaatuun Kuulaniitiin sossobde. Kuulaniin waan dubbattu dhabdee lafa ilaaltee calliste.
Calleensa xiqqoo booda ol jettee, Bashaatuu waan ati dubbatte kana wallaaleen miti, garuu… ijoolleen koo imaanaa dha, imaanaa abbaa isaanii, akka hin rakkaanne, akka hin beelofne, akka hin dheebonne kufii ka’ii naaf guddisi jedheera, ani garuu humna ittiin dhaamsa isaa galmaan ga’u nan dhabe. Egaa ani kanan siin jedhu waanan sitti himu kana yaadachaa dhala koo naa barsiisi. Imaanaa abbaashee dabarsee sitti kenneera jette imimmaan ishee sabbata bututtuu mudhiisheetiin haqachaa. Bashaatuun waan gaddite fakkaatti. Boquu cabsitee lafa ilaalti. Yeroon isaa haa fagaatu malee osoo akka har’aa hin ta’iin karfaffuun hiyyummaa ishee xuqeera. Har’a garuu barri sun akka lolaa lola’ee darbeera.
Homaa tokko hin yaadda’iin dhalli kee nabiratti hin miidhamtu jette Bashaatuun oljettee kuulanii ilaalaa. Waan walii galan fakkaatu. Boru ganama akka walargan walitti himanii nagaa walitti dhaamanii adda bahan. Lachuu hamma mana mana isaanii ga’anitti yaada mataa isaanii waliin haasa’aa galan.
Marartuuf guyyaa haaraan yaada haaraa qabatee dhufeera. Dubbii kana yeroo dhagessu keessi ishee nagaa dhabe. Ni jeeqamte , barnootaaf jettee maatii isheerraa adda bahuun, sanuu mana namaa galuun hammam akka ulfaatu gamanumatti tilmaamtee sodaatte. Dammeefi Lalisaan yeroo dhimmicha dhaga’an ni rifatan. Tokkittii obboleettii isaanii dhabuu hin barbaadan. Garuu hojii humnaa hojjetanii ishee barsiisuuf irree hin jabeeffanne. Waan godhan yeroo dhaban wal cinaa taa’anii boo’uu qofa filatan. Sanas ta’u kana Marartuun obsitee deemuuf murteessite. Guyyaan deemtu boru ta’ullee, eessa akka deemtu mana eenyuu akka deemtullee adda hin baafanne. Kuulaniin takka takka gaabbiin keessasheetti dhaga’ama.
Bashaatuun haala hunda mijeeffattee deemuuf qajeelteetti. Marartuunis qophooftee uffatashee peestaalii keelloo tokkotti naqattee harmeeshee cinaa dhaabbattee imimmaan lakkuu lakkuu dhangalasti. Obboleessi Bashaatuu shaanxaa dugdatti baatee isaan bira darbe, Bashaatuun boodasaa dhufte. Bashaatuun yeroo Kuulanii agartu “ni gaabbitee?” jette. Kuulaniin lakki jette sagalee gadi bu’een. Garaanshee mooga’eera. Bashaatuun qarshii dhibba sadii sabbata kuulanii isa qarshii digdamaa ol baatee hin beeknetti suuqxee koottu ni deemna bareedduu koo jette Marartuudhaan.
Marartuunis Dameefi Lalisaa maddii isaanii keessa dhudhungattee harmeesheetti maramtee nagaa itti dhaamtee osoo boossuu fuulashee gara fuulduraatti naanneffatte. Deemuu isheeti, isaanirraa adda bahuu isheeti, Dameefi Lalisaan bitaafi mirgaan wandaboo harmee isaanii qabatanii dhabbatanii ijaan ishee gaggeessan. Kuulaniin dhalashee waan gurguratte isheetti fakkaatee ofitti gaddite. Deebitee immoo qoraan laga boxoo guurtee ijoollee barsiisuuf haalli fayyaashee sodaachisaa ta’uusaa yaadattee of jajjabeessite.
Kuulaniin Magaalaa Shaambuu ganda 02 keessaa naannoo mana barumsaa Moodelii sadarkaa tokkoffaa jiraatti. Manni isheen keessa jirtu godoo laga boqqollootti ijaarratanirra waa malee hin jirtu. Qoraan laga boxoofi sakkeetii guuruun maatiishee bulchiti. Yeroon goonaan malee yeroo abbaan manaashee Dhugaasaan jiru akkuma hiriyyaashee naqxee obasteetti, tolchitee nyaachifteetti, beela nama oolchiteetti. Warri isheen yeroo san gargaarte har’a nagaa waaqayoollee ishee lagan. Silas “namni dhadhaa afaan kaa’an dhagaa afaan nama kaa’a” jedhu mitiiree jettee itti dhiisteetti.
Bashaatuun ganda baadiyyaa Bariisootti dhalattee guddatte. Barnoota sadarkaa 1ffaa mana barumsaa Moodeliitti osoo barattuu, maatiin ishee Tolasaatti heerumsiisan. Bashaatuun garuu Tolasaa waliin bultii gadhattee jiraachuun du’a isheetti ta’e.
Tolasaan qabeenya qaba malee umuriidhaan abbaashee gadi hin ta’u. kanaan booda Bashaatuun Tolasaa jalaa baddee magaalaa Naqamtee kan jirtu adaadaa ishee bira deemte. Barnootas itti fuftee achumaan abbaa warraa ishee isa ammaa Gammachuu waliinis wal barte. Erga guyyaa Tolasaa jalaa baddee deemtee Shaambuutti hin deebine. Kun yeroo jalqabaa isheeti. Kanallee akkoon ishee boqonnaan dhufte malee dhufuuf fedha godhattee miti.
Marartuun magaalaa Shaambuutii ba’uun yeroo jalqabaasheeti Konkolaataan saffisa isaa waan dabale fakkaata. Sirbi konkolaataa sana keessaa immoo Marartuu garaa booresse. Sirba Abitawu Kabbadaa; fageenya na dhowweef malee siyaaduu hin dhiisne haadha koo, maaliin godhaa garuu fageenyatti haa hammaatu nagaan taa’i, rakkattus rabbi jiraa beeloftus obsii taa’ii… imimmaan kee gaafasii yemmuu nagaggeessituu, deessee guddistee na dhabde haadha koo attam sii ta’uu… Kan jedhu dhaggeeffattee waan du’atti deemaa jirtu isheetti fakkaate malee kan jireenyatti deemtu itti hin fakkaanne. Addunyaa onteettu, kan namni irraa godaane, addunyaa simboo hin qabnetti waan deemtu isheetti fakkaate.
Ji’a sadii booda, Marartuun magaalaa Naqamtee ammallee keessashee hin beektu. Guyyaa hojii mana keessaa hojjechaa ooltee, galgala baratti. Iddoo barruuleen ishee jiru kan yaadattu yeroo barumsa deemtu qofa. Hojiin isheetti ulfaateera. Haalli hundumtuu akka isheen eegdetti hin taane. Bashaatuun iddoo dubbattetti hin argamne. Waadaashee eeguu dadhabde.
Marartuun haala nama gaddisiisu keessa jirti. Keessumaa erga guyyaa maatii isheerraa adda baatee afuurasaanii dhageessee hin beektu. Baay’ee isaan yaaddeetti. Maaliif hin yaadduree? Simboo qabeettiin intalaa yaaddoon fuulashee waan coologse fakkaata.
Ta’us miidhaginnishee uumamaa keessuma darbee ofitti nama hawwata. Dabbassaan ishee inni dibata tokko malee nuugii tumaa tole fakkaatee dugda isheerratti jigeeru sun qalbii nama hata. Dhaabbiin ishee kan namatti tolu shooxee mudhii ribuu taatee soolana guddachaa jirtu dha. Harmishee reefu guntutee akka gaafa jibichaa gamaaf gamanaan dhaabbatanii waan nama taajjaban fakkaatu. Hojiin hammam isheetti ulfaatullee haamileen keessashee cimaafi barumsasheef dammaqxuu ta’uu ibsa.
Dilbata ture guyyaansaa. Qe’een Bashaatuu calleensaan guutameera. Marartuun yeroo namni hin jirretti televizyinii ykn teeppii bantee hin taphachiiftu. Yoo yeroo argatte kitaabota adda addaa dubbisuu jaalatti. Keessumaa kitaabota asoosamaa Gammachuun yeroo barataa turetti bitee mana naqeeru sana tokko tokkoosaa dubbistee fixxeetti. Har’a garuu hojiitiin qaamnishee waan bututeef, callistee footee (soofaa) gubbaa akka ciisuu taateetti. Sagaleen balbala manaa yeroo xiix jedhu ofirra mil’attee Gammachuu ta’uu bartee iddoo teessuu kaatee gara golaatti dabarte.
Fuulli Gammachuu yeroo kaan caalaa waan ife fakkaata. Akkuma seeneen kootii isaa baafatee taa’ee “Marartuu mee bishaan dhugaatii naaf buusi” jedhe. Marartuun bishaan fiddee yeroo itti hiixattu harkaa fuudhuu dhiisee “har’a baay’ee sitti bareedeera’ jedhe ijashee keessa ilaalaa. Marartuun akka bishaan qabattee jirtutti gadi jettee jirti. Boquushee caalaatti dabsite malee homaa hin dubbanne. Harki isaa hiixatee burcuqqoo bishaanii bira darbee harkashee qabate. Isheenis rifattee burcuqqicha lafatti yeroo dhahamu altokkoon xamarmaree of jala ishee buuse. Maalinni waliinsaa? Gaashee! Maal taate? Jechaa gadhiifachuuf yaalii goote. Humnishee garuu kan irree Gammachuu jalaa ishee baasu miti. Walmorkii daqiiqaa yartuu booda Gammachuun fedha foon isaa isheerratti raawwate. Hamma daqiiqaa 30 tti Marartuun of hin barre. Hammasheen of bartutti qoqophaa’ee, yeroo isheen oljettu shugguxii baafatee addasheetti xiyyeeffate. Badiin isa ammaati. Dirqamaan gudeedamtee lubbuushees dabarsitee kennuuf jirti. Aarsaa gatii dhabeessa taate lubbuunshee. Marartuun akka allaadduu bishaan keessaa rom’ite. Dhimma kana Bashaatuutti dubbannaan reeffakeen gugguba jedhee doorsise. Ka’i amma na dhukkuba jedhii ciisi jedhee manaa bahe.
Gammachuun Bashaatuu erga fuudhee boqonnaa hin qabu. Keessumaa heerumtee kan baate ta’uushee erga dhaga’ee immoo argaashee jibbeera. Sababa kanarraa kan ka’e qarshii isaatiin dubartoota mana bunaa waliin yeroo hedduu deddeebi’ee ciiseera. Guyyaan sun darbe. Osoo Bashaatuun hin beekiin yeroo hedduu deddebi’ee Marartuu bira ga’eera. Marartuun dhimma kana himuuf lubbuusheef sodaatte. Dhiisuuf isa waliin waan akkasii raawwachuun du’a isheetti ta’e. Haaluma kanaan ji’oonni ja’a darban. Akka tasaa gaaf tokko osoo Marartuun dhaqna dhiqattuu Bashaatuun ergaa itti himtee deemuuf kutaa dhiqannaa yeroo bantu, Marartuun bakkuma dhaabbattetti gogdee hafte. Dhofkachuuf yaalii gootus ulfishee hin dhokanne. S ii namni baratu? Sii namni kaayyoo? Itti iyyite. Kashalabbee! Amma iddoo fiddetti narraa fudhuu deemi ija koo duraa! Saree! Jette Bashaatuun. Duruu baasa hin toltu. Marartuu dacheen gargar banamtee ishee hin liqimsitu. Samiin ol ishee hin fudhatu. Lafa hin beektu, nama hin beektu, qarshii hin qabdu. Keessumaa waa’ee maatiishee yeroo yaaddu imimmaanshee akka burqaa gannaa lola’a, harmeen koo anaaf jettee qoraan baatte, namaaf ergamte, har’a humnishee dadhabnaan as na ergite. Yeroo kana dhageessu immoo… Jettee yaadasheetti dhiphachaa guyyaa tokko bulte. Bashaatuun Gammachuutti yeroo himtu callise malee homaa hin dubbanne.
Silas waan godhe beeka Bashaatuutu hin beektu malee.Marartuu ani nama taata jedheen si fide. Ati garuu mul’anni nama ta’uullee si keessa hin jiru. Sobdee afaaniin dubbii kuulta malee. keessaa baatee dhala hiyyeessaa! Anaan maqaa koo xureessuuf natti dhufte! Jettee Bashaatuun Marartuu cephaate. Bashaatuun sobdee akkana jetti malee Marartuuf hin yaaddu.Maatiisheellee dubbisiistee hin beektu. Marartuun jiruu warrashee quba hin qabdu. Harmeenshees boossee dadhabdeetti. Har’a garuu dogoggorri uumamnaan Bashaatuun Kuulaniitti bilbilte. Kuulaniin yeroo bilbilli akka ishee barbaadu dhageessu, tibirbirtee, mucaa koo lubbuutiin jirtaa garuu? Hammanuma garaa jabaattaa? Jettee imimmaanshee qabachuu dadhabde. Harmee har’a lubbuun jira. Boru garuu hin beeku,haala badaa keessan jira, waa’ee koo lamuu hin yaadiin…jettee bilbila cufte. Heloo! heloo! Marii koo! Jennaan sagaleen homtuu hin jiru. Kuulaniin achumatti gaggabde. Bashaatuunis lamuu hin bilbille. Obboleessi ishees odeeffannoo Kuulaniif akka hin kennine akeekkachiifte.
Marartuun akka manaa baatu murtaa’eera. Gammachuun akka carraa mana hin turre. Kan qabdu sassaabbattee manaa bahuuf qajeelte Marartuun.
Yeroo manaa bahuuf jettu waraqaa tokko minjaalarra keessee baate. Bashaatuun golaa gadi baanaan Marartuun balbalarra geesseetti. Waa hattee baati jettee peestaaliishee sakattaate. Garuu homaa dhabdee of duuba deebite..
Marartuun amala akkasii namaafuu ni jibbiti. Iji Bashaatuu waraqaa minjaalarra bu’ee jirurra qubate. Daftee fuutee bantee dubbisuu eegalte;
Aadde Bashaatuuf, Bashaatuu ani dhala hiyyeessati. kan sibira nafides hiyyuma kooti. Abbaakoo du’atu narraa fudhate, harmee koo hiyyuumaatu mogoleeshee buuse malee isaan ana jaalatu, anaaf gaddu ture. Maal godharee “Akka garaa ta’aaree marqaan galaa ta’aaree” jedhe geeraraan. Akka garaa koo ta’uu didee akka carraa koo naaf ta’e. Carraa badaa! Ati garuu arraba dhadhaa godhattee harmee koo sossobdee anaan fudhatte. Isheenis osoo imimmaanshee cobsituu akka imaanatti sitti na kennite. Anattis dhugaa fakkate. Ati garuu mana kee geessee waadaa kee dagatte. Dheebuu barumsaatu maatii koorraa adda na baase. Sibira dhufnaan ba’aan garbiraa natti fe’ame. Haata’u carraa kooti! Badii ati narratti raawwatte irratti dabalee abbaan warraa kee inni ofittoon, inni of malee siin hin jaalanne sun immoo caalatti keessa onnee koo na madeesse. Fedha foon isaa narratti raawwatee akka nama nagaatti afaansaa qabatee taa’e. Hojii keessan barri isiniif haa baasu malee! Ani gara carraan na geessite deemeen dararaafi cunqursaa ilmaan hiyyeessaarra jiru irrattin qabsaa’a malee lubbuu koos hin balleesu. Atis jireenya keetti fayyaa buli.
Bashaatuun barreeffama kana erga dubbistee booda, Marartuu! Jettee sagalee guddaan waamtee balbala banattee baate. Marartuun miilla fageeffatteetti. Ijashee duraas dahatteetti. Bashaatuun manatti ol deebitee aalbee qara lama qabu tokko fudhattee dhaabbattee yaadde, Gammachuun mana hin jiru. Osoo jiraatee silaa…aalbicha minjaala jala dhoksitee dhufaatii Gammachuu eegde. Marartuun naannoo Calalaqiitii baatee gara bakkee Jamaatti osoo deemtuu aadde Ganamee harka buute. Ganameen taliila garaa qulqulluu nama rakkate waliin rakkachaa ooltudha. Maal godha silaa gaariif hin toluutii Ganameen dhala hin qabdu (dhabduu ) Marartuu argitee garaan ishee mooga’ee jennaan fudhattee galte.
Har’a Marartuun deessee haadha ilma tokkooti. Fafa kana baattee callistee hin rafne booree isheetti ta’e. Balbala aadde Ganamee fuulduratti godoo buufattee; guyyaa bunaafi shayee daldalti, galgala immoo barumsa baratti. Maamiloonnishee hunduu yaada jajjabinaa isheef kennu. Maddi galiishees dabalaa waan dhufeef, harmeesheef bilbiltee qarshii ergiteettiif. Jireenyishees fooyya’eera. Marartuun abdii kutattee, hamileen jireenyaa osoo keessasheetti hin laafiin rakkina hunda dandeessee barnoota itti fufte. Dogoggorri uumame dogoggorashee akka hin ta’iin waan beekteef, rakkoo kana keessaa bahuuf mudhii hidhatte. “Abbaatu of mara jedhe bofni” jedhu mitiiree kunoo har’a barnoota saayinsii komputeraan Yuunvarsiitii Haroomayaa irraa eebbifamtee, waajjira olaanaa ta’e kan finfinnee keessatti argamu tokko keessatti miindeffamtee hojjechaa jirti. Harmeesheefi obbolaashee ifa jireenyaatti baaste. Aadde Ganameefis oolmaashee dachaan deebisaa jirti. Marartuun xiiqii akkasiin imimmaan imaanaa Gammachuun haxoofte.
Barreessaan: Turaa Amanuu 0910 53 30 93


text:
Barnoota Fayyaa Afaan Oromootiin
Akkam fayyaa qabduu?
Kaayyoo Oggeeyyii Fayyaa Oromoo Adunynaa keessaa inni tokko barnoota fayyaa afaan Oromootiin baballisuu irra darbee jechoota tajaajila fayyaafis tahe barnoota fayyaaf beekkaman afaan inglizii iraa gara afaan oromootti hiikuudhaan ummata keenya biraan gahuudha.Haaluma kanaan kuusaa jechoota fayyaa (Medical Dictionary)walitti qindeessuudhaanis tahe ammayyeesuuf qaamotaaf hayyuulee afaan oromoo waliin tahuudhaan qorannoo barbaachisuu keessatti ni hirmaata.
Fayyummaa kunuunsuufis tahe ittisa dhibee jajjabeessuuf qabsoo godhamu keessatti ummati keenya beekumsa fayyaa ammayyaa argatee nagaa fi fayyumaa isaa akka eeggatuuf gumaacha ni godha.
Fayyaan Faaya!
Please submit your questions and suggestions below in afaan Oromo or English.
We will review , respond and post your contents.
Gaaffiileefi yaada qabdan armaan gaditti nuuf barreessaa.Nutis gaaffii ykn yaada keessan xiinxaluudhaan dafnee isinitti debihuu ni yaalla.Galatoomaa.


text:
Manni hidhaa Qilinxoo gubachuu isaan kan ka’e hidhamtoonni 23 du’uu mootummaan Itiyoophiyaa eega beeksisee kan bubbulee ta’us hanga har’atti maqaan isaanii hin ibsamin jira.
Paartiin mormituu Kongrasiin Federaala Oromoo akka jedhutti Obbo Kabbadaa Fayisaa Sanbatoo godina Shawaa Lixaa Jalduu irraa, Obbo Dhaabasaa Galataa godina Shawaa Lixaa Baabbichi irraa akkasumas Obbo Dabalee Abarrraa Godina Shawaa Lixaa Adaa Bargaa irraa kan ta’an reeffi isaanii maatiif kennamu beeksisee jira.
Kamiisa Fulbaana 15 bara 2016 Godiina Wallaggaa Lixaa aanaa Najjoo magaalaa Warra Jirruu irraa kan ta’an Barsiisaa Abdisaa Bokaa sirni awwalcha isaanii firaa fi maatiin lafa argamaniitti gaggeffamee jira. Maatiwwan reeffa argachuuf yeroo dheeraa joruu isaanii fi gadda guddaa keessa akka jiran dubbatu.
Maatiin lameenuu reeffi argamee kan rasaasaan rukutame ta’uudubbatu.
Gaaffii fi deebii gaggeeffame armaa gadiitti caqasaa.


text:
Michelangelo
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni (Afaan Xaaliyaaniin: /mikeˈlandʒelo di lodoˈviːko ˌbwɔnarˈrɔːti siˈmoːni/; 6 Bitootessa 1475 - 18 Guraandhala 1564) salphumatti Michelangelon (Afaan Inglish / ˌmaɪkəlˈændʒəloʊ, ˌmɪk -/) kan beekamu, bocaa, dibaa, arkiteektii fi walaleessa Xaaliyaanii bara Haaromsa Olaanaa kan Rippaabilika Florence keessatti dhalatee guddina aartii dhihaa irratti dhiibbaa isaan qixxaatu hin qabne uumeedha. Ogeessummaan isaa sadarkaa olaanaa qabaachu irraa kan ka'e yeroo baay'ee morkotaa isaa Leonardo da Vinci Filorentine waliin akka kadhimamaa maqaa kabajaa nama haaromsaa Archetypal ilaallama. Beektonni hedduun Michelangelo akka Artiistii guddaa bara isaa fi akka artistii yeroo hundaatti ibsan.
Hojiiwwan bocaa fi arkitekture Michelangelo baay'een hojii jiran kan beekamtii guddaa qaban ta'uun sadarka keessa jiru. Inni artistii jaarraa 16 ffaa akka gaaritti Dokumente ta'edha. Hojii isaa beekamoo keessaa lama Pietà fi David kan boce osoo umurii soddoma hin genye ture. Yaada dibuu gadi aanaa qabaataati, seenaa aartii dhihaa keessatti dibaa dhiibbaa guddaa uume lama uume: scenes from Genesis ceiling of Sistine Chapel in Rome, fi The Last Judgment on its alter wall. Dizaayinii isaa mana kitaabaa Laurentian bu'uura Mannerist arkitekture ta'e. Umirii 74 tti Antonio da Sangallo bakka bu'uun arkiteekti St. Peter's Basilica ta'e. Akka Dhumni dhihaa dizayinii isaatti akka xumuramuuf karoora jijjiiree ture, akka dome jijjirameetti erga inni du' ee booda.
Michelangelo artistti lixaa osoo lubbuun jiru seenaan jireenya isaa barraawe isa jalqabaati. Seenaa jireenyaa lama yeroo jireenya isaa keessatti kan maxxanfame. Isaan kessa tokko Giorgio Vasaridhan kan barraawe.
Yeroo jireenya isaa keessatti Michelangeloon yeroo baay ' ee Divino (′′ the divine one ′′) jedhama.[7 • Yeroo baay ' ee jibbisiisaa isaa dinqisifachuu danda ' a. Yaalii artiistoota amansiisoo 's 8 8 Michelangelo ' s kan itti yaadame, haala dhuunfaa haala gaariin bu ' aa, sochii guddaa gara dhihaa aartii haaromsaa booda.


text:
Yeroo jalqabaaf biyyaa ba'ee warra isaa waliin gara Jarmanii yeroo deeme da'iima waggaa Afurii ture. San booda warruma isaa wajjiin gara biyyaatti deebi'ee, wal waraansa biyya keessatti uumameen immoo ammas bara 1979 ennaa warri isaa dhessanii bahan, umurii isaa waggaa kudhaniitti yeroo lammataaf gara Jarmaniitti deebi'e.
Yaareed Tarfaa Dibaabaa jedhama.Yaareed Jarmanii eega seenee booda Oguuma gosa adda addaa barate. Dura ooguuma bittaa fi gurgurtaa bunaa, itti fufee mana barnootaa diraamaa seenuun taatummaa baratee fiilmii keessatti taatoo qooda gaggabaabaa tahee hojjete, wellisaa fi kanneen faffakaatanis hojjetaa ture. Yeroo ammaa Televiziyoona biyya Jarmanii NDR jedhamu keessatti sagantaa dhiyeessu qaba. San dura Raadiyoo biyyattiif hojjachu isaa kan ibsu Yaareed Kitaaboota lamas barreessee jira.
Dhiyeenya kanas Televiziyoona biyya Jarmanii tokko irratti nyaata oromoo beeksisuuf carraa argateera.Yaareed eessaa ka'ee eessa ga'e? MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
#OromiaStrikes-Ambotti namoonii qeerroo basasanii hiisisa jiran isaan kana. Agaziin Goal project keessa kan qubatte yoo ta’u namoota hiite achi tursiistee gara bira fudhacha jirti jedhama. Waan gootan isinu beektu
1.Darajee isa mana firaashii minii bira qabuufi tigiricha waliin zayitii kan daldaaluun
2. eliyaas takastee daldaalaa zayitaafii saba tigiree
3. nabiyuu fikaaduu minii keesa mana intarneetii kan qabu
4. Masfin isa 06 daldaalaa 06 konkolaataa mana guraati kan qabatu
5. Tasfaayee saahiluu polisii oromiyaa to’attaa tiraafikaa kan turee yeroo darbe wara ragaa polisii kanaan dura komaand postii waliin ta’ee ijoleekeenya ajeeseefii ajeechisaa ture polisii oromiyaa Barsisaa jirdhamurat ragaa wara bahuu dhaqee irratii fokoruun mana murttii jeeqaa kan turee ergamtuu jaraa kan ta’a
#OromiaStrikes-“Godina Baalee anna agarfa irraa guyyaa hardha laganna gabaa akuma itti fufetii jira hatahuu malee waraannii motummaan waayyannee ummata humnan dorsisuun suuqotafi hotelootaa daldalaatota bansisuuf yaalanilee itti hin milkoyyene akkaasumasaa waraannii motummaan waayyannee TPLF ummata nagaha irraati warreera akka banee olteefi namoota baayyee gara malee reeba kan oltee tahuu isa eergan achirraa nu Qaqqaabee nii mirkanessitii ammalee waraannii kuni namoota tuma oltee kanini irraati midha chima fi samnisaa geggessaa jiruu jedhan waraannii motummaan waayyannee maggalaa agarfa fi naannoo ishii akka Quuphattani jiran yaadiin Qeerroo maggalatti irraa argamee nii addessaa ummata fi Qeerroo tennan ufa eeggannoo godha jenna Qaabsoo itti fufa motummaan nama nyaatan waayyannee nii kufa.”
የህዝብ ጥሪን ማናቅ ዋጋ ያስከፍለሃል!!
#OromiaStrikes-Godina jimmaa Aanaa sokorruu har’a guyyaa 3ffaaf lagannaan gabaa itti fufee jira,qeerroonis hiriiraa fi mormii cimaa gaggeessaa jiru.
Via:
Dhábasá Wakjira Gemelal
“Jecha isaan ala dabnee yoo deemne halkan tokko buluu akka hin dandeenye …ummatni nutti agarsiisaa jira.. “ Lammaa Magarsaa
OPDOn sadarkaa Ummata Oromoo hin beekne warri akka Abbaa Suuraa fa’a ammas dhageeffadhaa.. isa aangoo irraa buustanii silaa.
Wow!!!!!
Via -Dana
አዋጅ የታወጀው ወጣቱን ለመጨረስ ታስቦ ነበር ነገር ግን ኣልተሳካም ።
አዋጁ ከታወጀበት ቀን ጀምሮ 6 ንፁሀን ሰዎች ሲሞት
•ከወታደሩ ደግሞ 38 ደርሷል
በሰላሌ ብቻ 17 የአጋዚ ወታደሮች ተገድለዋል።
#QABSOON_ITTIFUUFAA


text:
Waraanni Makkalaakayaa hooggantoota paartii Kongrasii Federaalistii Oromoo ugguruun gabaafame
Dr Mararaa Guddinaa fi Obbo Baqqalaa Garbaa dabalatee hoggantoonni Paartii KFO dhiheenya kana mana hidhaatii bahan, gara magaalaa Naqmtee imalaa osoo jiran waraana Makkalaakayaatiin kan ugguraman tahuun gabaafame. Obbo Addisuu Bullaallaa gaazexaa Addis Standardiif akka himetti, hooggantoonni Paartichaa affeerraa ummanni magaalaa Naqamtee guyyaa boruu isaanii qopheesse irratti argamuuf gara magaalattii imalaa osoo jiran, magaalaa Guutee keessatti kan ugguraman tahuu beeksise.
Obbo Addisuun bilbilaan akka himetti , ganama har’aa magaalaa Amboo irraa jaarsolii biyyaatii fi hoggantoonni paartichaa dhiheenya kana mana hidhaatii bahan gara Naqamtee yeroo imalaa turanitti, magaalota heddu keessatti ummataan simannaan kan isaanii godhamaa ture akka tahe ibsuun, magaalaa Guutee tan magaalaa Naqamteetti dhihattee argamtu yeroo gahanitti waraanni makkalaakayaa hin dabritan jechuun sa’aatii afurii oliif isaan uggurree akka jiru ibse.
Odeeyfannoo birootiin ammoo waraanni makkalaakayaa magaalaa Dambii Doolloo keessatti ummata magaalattii irratti dhukaasuun yoo xiqqaate namoota jaha kan madeesse tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.