text:
Islam
-
-
-
Naji Ibrahim Al-Arfaj
Ergaa tokko qofa
sagantaan kuni kitaaba namootaa karaa gabaabaan islaamummaa baranii itti seenuu fedhaniif barnoota gayaa qaba.Ragaawwan qur’aanaafii towraatiifii inji...09/12/2018507
-
Ahmad ibn Abdul Halim ibn Taymiyyah
Aqiidaa waasixiyyaa
Barruun tun aqiidaa sirrooytu muslimtootaa (Ahlussunnati wal jamaa’ah) namaaf adeeysiti.09/12/2018700
-
-
tubeislam
NABIYYIIN MUHAMMAD S.A.W. ERGAMAA ISAATI
NABIYYIIN MUHAMMAD S.A.W. ERGAMAA ISAATI.16/12/2018397
-
tubeislam
Matadureen Guu tuma Islaamaa tiifii Wan hunda Qixx...
Matadureen Guu tuma Islaamaa tiifii Wan hunda Qixxisuu isaa.16/12/2018446
-
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Haqa muslimtoonni walirraa qaban
Sagantaan kun waayee haqa muslimtoonni walirraa qaban jedhu keessatti barnoota gayaa ufkeessaa qaba.16/12/2018423
-
Jamaal Muhammad Ahmed
10n baatii zulhijjaah
sagantaan kun waayee 10n zulhijjaa kan duraarraa dubbata.17/12/2018377
-
Jamaal Muhammad Ahmed
barnoota iidaa
sagantaan kun barnootaafii seera iidaa nama hubachiisa.17/12/2018373
-
Jamaal Muhammad Ahmed
seera qalma udhiyyaa
sagantaan kuni waan guyyaa iidaa qalan udhiyyaa seera isiirraa dubbata.17/12/2018361
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Sadarkaa ji'a muharrami fii Soomana Aashuuraa - 4
Sagantaa kana keessatti barnoota sadarkaa ji'a murramii fii soomanni guyyaa 9ffaa fii10ffaa ji'a kanaa qabu guddaa tahuutu ibsama.dogoggorri ji'a kana...27/12/2018335
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Sadarkaa ji'a muharrami fii Soomana Aashuuraa -3
Sagantaa kana keessatti barnoota sadarkaa ji'a murramii fii soomanni guyyaa 9ffaa fii10ffaa ji'a kanaa qabu guddaa tahuutu ibsama.dogoggorri ji'a kana...27/12/2018380
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Sadarkaa ji'a muharrami fii Soomana Aashuuraa -2
Sagantaa kana keessatti barnoota sadarkaa ji'a murramii fii soomanni guyyaa 9ffaa fii10ffaa ji'a kanaa qabu guddaa tahuutu ibsama.dogoggorri ji'a kana...27/12/2018434
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Sadarkaa ji'a muharrami fii Soomana Aashuuraa -1
Sagantaa kana keessatti barnoota sadarkaa ji'a murramii fii soomanni guyyaa 9ffaa fii10ffaa ji'a kanaa qabu guddaa tahuutu ibsama.dogoggorri ji'a kana...27/12/2018445
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Waan diin Rabbiirratti gadi nama jajjabeessu - 1
Sagantaa kana keessatti barnoota waan diin Rabbii (islaamummaa) irratti gadi nama jajjabeessutu dhihaata. fakkeenyaaf qur'aana qara'uu, imaanaa fii ho...27/12/2018430
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Waan diin Rabbiirratti gadi nama jajjabeessu -2
Sagantaa kana keessatti barnoota waan diin Rabbii (islaamummaa) irratti gadi nama jajjabeessutu dhihaata. fakkeenyaaf qur'aana qara'uu, imaanaa fii ho...27/12/2018393
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Waan diin Rabbiirratti gadi nama jajjabeessu -3
Sagantaa kana keessatti barnoota waan diin Rabbii (islaamummaa) irratti gadi nama jajjabeessutu dhihaata. fakkeenyaaf qur'aana qara'uu, imaanaa fii ho...27/12/2018404
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Waan diin Rabbiirratti gadi nama jajjabeessu -04
Sagantaa kana keessatti barnoota waan diin Rabbii (islaamummaa) irratti gadi nama jajjabeessutu dhihaata. fakkeenyaaf qur'aana qara'uu, imaanaa fii ho...27/12/2018394


c: text/html

text:
LibreOffice 7.4 Help
LibreOffice Calc wardiilee galmee Calc akka galmee HTMLtti waliin olkaa'a. Jalqaba galmee HTML irratti, matadureen tokkoofi geessituuwwan tarree tokkoo galmee keessatti wardiilee matayyaatti si geessan ofmaan dabalamu.
Lakkoofsonni akka barreeffamanitti mul'atu. Dabalatees, iyyaatoo
Galmee Calc ammee akka HTML olkaa'uuf, Faayili - Akkasitti Olkaa'i.
Sanduuqa tarree Gosa faayilii keessatti, bal'ina gingilchaawwan Calc biraa LibreOffice keessatti, gosa faayilii "HTML Document (LibreOffice Calc)" filadhu.
Maqaa faayilii galchiitii Olkaa'i cuqaasi.
LibreOffice gingilchaawwan addaddaa faayiloota HTML, Faayilii - Bani jalatti Faayiloota akaakuu sanduuqa tarree kenna:
LibreOffice Calc keessatti banuuf akaakuu faayilii "Galmee HTML (LibreOffice Calc)" filadhu.
Dirqalaaleen LibreOffice Calc marti siif ni jiraatu. Garuu, dirqalaalee LibreOffice Calc gulaalliif kennu hundi dhangii HTMLtiin olkaa'amuu hin danda'an.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sadarkaalee sharrii sheyxaanaa
Sharrii jechuun wanta badaa fi miidha hamaa namarraan gahuudha. Sharrii kan darbee, kan ammaa fi kan dhufu jechuun bakka saditti qoodu dandeenya. Sharriin darbee adabbii ammaa fi gara fuunduratti namatti fidu danda’a. Sharriin amma keessa jiraniis jireenya namatti dhiphisuu fi dukannessun hulaa gammachuu fi milkaa’innaa cufa. Sharriin gara fuunduraatti dhufu immoo gara milkaa’inna akka hin fiigne gufu namatti ta’a yookiin nama kuffisa. Sharriiwwan kunniin akkanumatti lafaa ka’anii hin dhufan. Sababa wayi qabu. Kan duubaa isaan dhiibutu jira. wantoota sharrii namatti dhiiban ykn nama gara sharriitti dhiiban keessa inni guddaa fi hangafni sheyxaana. Sharriin sheyxaanaa sadarkaalee qaba.
In sha Allah, sadarkaalee gurguddoo beekkamoo har’a ni ilaalla. Kitaaba Imaama fi Aalima beekkama Ibn Al-Qayyim irraa hanga danda’amen irraa qoshoranna.
Dhugumatti sharriin sheyxaanaa hangana jedhanii daangeessun hin danda’amu. Garuu sharrii isaa bakka jahatti qoodun ni danda’ama.
Sharrii sadarkaa tokkoffaa: sharrii kufrii, shirkii, Rabbii fi Ergamaa Isaatti diina ta’uu. Sheyxaanni nama tokko akka kafaruu, shirkii hojjatu itti kakaasa. Sheyxaanni ilma Aadam kufrii fi shirkiin moo’anna irratti yoo argate, keessi isaa ni qabbanaa’a. Isa waliin ifaaju (xaaru) irraa hara galfata. Wanti jalqabaa sheyxaanni ilma namaa irraa barbaadu kufrii fi shirkiidha. Hanga wanta kana irraa argatutti sheyxaanni hin dhiisu. Sheyxaanni kana yoo argate, loltoota isaa keessaa tokko nama godhata. Namni kuni daa’i ibliisa fi bakka bu’aa isaa ta’a. Wanta sheyxaanni itti nama waamutti innis waama.
(Fakkeenyaf, namni tokko yoo kafare, gara kufrii isaatti namoota biroo waama. Haala kanaan namni kuni loltoota fi bakka bu’aa sheyxaana keessaa ta’ee jiraa jechuudha. Jalqaba sheyxaanni itti dhufuun qoma isaa keessatti akka kafaruu fi Islaamaa keessaa bahu itti hasaasa. Namtichi hasaasa sheyxaanaa kana tole jedhe yoo fudhate, harka sheyxaanatti kufe jedhama. Kanaafu, yommuu sheyxaanni kufritti si wasawasu, isaaf tole hin jedhin. In sha Allah akkamitti sheyxaana irra akka of eegan gara boodatti ni ilaalla.) Gara jecha ibn Al-Qayyimitti haa deebinu.
Sheyxaanni nama kana kafarsiisu yoo dadhabee fi abdii irraa kute gara sadarkaa itti aanutti dabarsa.
Sharrii sadarkaan lamaffaan– Bid’aa (Amanti keessatti wanta haarawa jalqabuu fi itti dabaluu)- bid’aan cubbuwwan biroo caalaa wanta garmalee sheyxaana biratti jaallatamuudha. Sababni isaas, miidhan bid’aa amantii irra gaha. Miidhaa babal’atuudha. Zanbii (cubbuu) namni irraa hin tawbanneedha. Waamicha Ergamtoota Rabbii faallessa. Bid’aan balbala kufrii fi shirkiiti. Sheyxaanni nama tokko bid’aa akka hojjatu yoo taasise, warra bid’aa keessaa isa taasisa. Akkasumas, bakka bu’aa isaa fi warroota bid’atti waaman keessaa tokko godha.
Nama tokko sheyxaanni bid’aa hojjachiisu yoo dadhabe, gara sadarkaa itti aanutti dabarsa. Innis:
Sharrii Sadarkaa sadaffaa: Kabaa’ira gosa garagaraa- Kabaa’ira jechuun cubbuu gurguddaa kanneen akka zinaa, nama ajjeesu fi kan kana fakkaataniidha. Sheyxaanni ilma nama cubbuu gurguddaa kana keessatti isa darbuuf garmalee itti futa (itti daddafa). Keessumatti namtichi kuni aalima fi namoonni kan hordofan yoo ta’ee, akka isa irraa dheessaniif cubbutti isa darbuuf fedhii cimaa qaba. Ergasii sheyxaanni badii fi cubbuu nama kanaa namoota keessa facaasa. Namoota keessaa cubbuu isaa akka facaasuf nama bakka buusa. (Fakkeenyaf, Sheekni tokko dubarti waliin kan dhaabbatu yoo arge, sheyxaanni oduu kana nama keessa facaasa. Bakka bu’aan sheyxaanaa, “Sheekn ebalu dubartii waliin dhaabbata.” Jechuun namoota keessa afuufa. Ergasi namoonni sheeyka kana jibbuu jalqabu. Bakka bu’aan sheyxaanaa suni tarii dubartiin tuni niiti isaa ta’u dandeessii maalitti beekaa?) Bakka bu’aan ibliisaa Aaya tana hin beeku:
“Dhugumatti, isaan gochi fokkataan warra amanan keessatti akka tamsa’u jaallatan, addunyaa keessatti fi Aakhiratti adaba laalessaa ta’etu isaaniif jira. Rabbumatu beeka, isin hin beektan.” Suuratu An-Nuur 24:19
Kuni akka wanti fokkuun babal’atuu fi tamsa’u yoo jaallataniidha. Mataa isaanitiin kan babal’isanii fi tamsaasan yoo ta’ee hoo haalli akkam ta’inna ree laata? Kuni nama badii dalagee gorsuu miti. Kana irra sheyxaanaf ajajamuu fi bakka bu’aa isaa ta’uudha.
Badiin nama kanaa osoo fiixe gaaraa ga’eyyuu badii namoota kanniini caalaa Rabbiin biratti salphaadha. Namni badii hojjate kuni mataa ofii miidhe. Gara Rabbii deebi’ee araarama yoo kadhate, Rabbiin ni araaramaaf. Hamtuu isaa toltuun bakka buusaf.
Garuu badiin namoota cubbuu isaa babal’isanii, mu’imintoota miidhu fi hanqinna dhoksaa isaanii irra barbaadudha. Akkasumas, isaan salphisuuf yaadudha. Rabbiin sirritti isaan ilaala. Wanti qomaa fi nafsee namaa keessa jiru tokkollee Isarraa hin dhokatu.
(Fakkeenyaf mee haa jennu Ahmad dhiira dubartii alagaa waliin ciisu arge. Ergasii badii isaa yoo babal’ise, badiin Ahmad hojjate badii nama kanaa caala. Namni dubarti waliin ciise kuni dhugaan tawbatee gara Rabbii yoo deebi’e, Rabbiin ni araaramaaf. Garuu Ahmad badii baay’ee hojjate. Tokkoffaa, namoota keessa wanti fokkuun akka babal’atu sababa ta’ee jira. Sababni isaas, namoonni oduu kana yommuu dhagahan, “Silaa ebaluu zinaa ni raawwata, anillee haa raawwadhu.” Jechuun gara zinaa fiigu. Lamaffaa, nama san salphisuu fi miidhudha. Tarii namni kuni garmalee saalfachuun tawbachuu dhiisu danda’a. Haala kanaan karaa Rabbii irraa nama dhoowwe jechuudha. Kanaafu, wanta arginee fi dhageenye hunda odeessu irraa of haa qusannu.)
Sheyxaanni nama tokko cubbuu gurguddaa hojjachiisu yoo dadhabe, gara sadarkaa itti aanutti dabarsa. Innis:
Sharrii Sadarkaa Afraffaa: Cubbuu xixxiqaa- cubbuun (dilliwwan) xixxiqoon yoo walitti tuulaman tarii abbicha balleessu danda’u. “Cubbuu xixxiqoolee of eeggadhaa! Fakkeenyi cubbuu xixxiqoolee akka namoota sulula keessa bu’anii tokko muka qoraanii fide, ammas kan biras muka qoraani fidee, hanga wanta qixxaa (daabboo) isaanii ittiin bilcheefatan muka qoraanii walitti qaban. Cubbuu xixxiqooleen namtichi yoo qabame achumaan isa balleessiti.”
Hiikni kanaa namoonni laga ykn sulula keessa bu’an, nyaata bilcheefatu barbaadan. Hundi isaanitu muka qoraani fidan. Muka qoraani kana yommuu bobeessan ibidda guddaa ta’e. Ergasi daabboo (qixxaa, xoroshoo) ofii ni bilcheefatan. Cubbuun xixiqoonis yoo walitti qabamte, akkuma kana guddaa taati. Cubbuu xixiqoon cubbuu gurguddatti akka darban sababa ta’u.
Namticha irratti cubbuun xixiqoon laafun itti fufa hanga inni salphaa fi homaa akka hin taanetti ilaalutti. Ergasii namtichi cubbuu gurguddatti tara. (Fakkeenyaf, namtichi dubartii alagaa ilaalu “cubbuu miti” jechuun yoo yaade fi ishii ilaalu yoo itti fufe, suutuma suutan ilaalchi kuni gara zinaatti jijjirama. Wanti guddaan hundi xiqqarraa waan jalqabuuf. Warri filmii ilaalan dubartii qullaa deemtu ilaalu akka cubbuu (dilliitti) hin lakkaa’an. Sababa kanaan cubbuun kuni walirra tuulamun gara cubbuu guddatti isaan oofa. Osoo akka cubbuutti lakkaa’ani silaa filmitti hin dhiyaatan.)
Sheyxaanni sadarkaa kanarratti yoo dadhabe, gara sadarkaa itti aanutti nama dabarsa.
Sharrii sadarkaa shanaffaa: wantoota hayyamamoo mindaa fi adabbii hin qabne waliin akka ko’oomu isa taasisa. Inuma osoo wantoota kana waliin ko’oomu mindaa wanta gaarii ni dhaba. Fakkeenyaf, namni tokko yommuu hirriba baay’isu, mindaa hojii gaarii baay’ee dhaba.
Sheyxaanni sadarkaa kanatti yoo dadhabe, namtichi yeroo isaa kan eegu fi qusatu, hamma affuura kan beeku ta’a. Yeroo isaa sirnaan fayyadama. Ergasii sheyxaanni gara sadarkaa itti aanutti dabarsa.
Sharrii sadarkaa jahaffaa: hojii gaarii mindaa guddaa qabu dhiise hojii gaarii sanii gadi ta’e waliin akka ko’oomu taasisa. Osoo inni hojii xiqqaa waliin ko’oomu mindaa fi fadliin guddaan isa jala darba.
Sheyxaanni sadarkaalee jahan kanniin namticharraa argachuu yoo dadhabe, garee isaa jinnii fi nama irraa gosoota miidhaa garagaraatin namticha kana akka miidhan itti ajaja. Namoota akka isarraa hin fayyadamne dhoowwa. (Fakkeenyaf, sadarka jahan kana keessatti namtichi sheyxaana yoo moo’ate, nama gaarii fi hordofamu qabu ta’a. Gara Rabbitti namoota waama. Gareen sheyxaana namticha kana waanyu fi jibbuun soba adda addaa irratti uumu jalqabu. “Irraa fagaadha isin balleessa, jecha badaa dubbata fi kkf” jechuun namoonni akka isarra hin fayyadamne taasisu. Mu’minni garee sheyxaanatiif harka hin kennu. Hanga Rabbiin qunnamu itti qabsaa’a.)
Sadarkaalee jahan kanniin sirritti itti yaadi. Dhaabbanna isaati fi guddinna faaydi isaa sirritti itti xinxalli. Madaalaa kee kan namoota, ofii fi hojii ittiin madaaltu taasifadhu. Dhugumatti, haqiiqa jiraattota fi sadarkalee namootaa ifa siif godha. Gargaarsi kan barbaadamu Rabbiin irraayyi. Hirkoon Isumarratti.
Gudunfaa
Sadarkalee sharrii gurguddoon sheyxaanni ilma nama itti jallisu fi hoongessu jaha. Isaaniis
- Kufrii fi shirkii
- Bid’aa (Amantii keessatti wanta haarawa jalqabuu fi dabaluu)
- Cubbuu gurguddaa
- Cubbuu xixiqqaa
- Wanta hayyamamoo waliin ko’oomu fi yeroo gubuu
- Hojii gaarii sadarkaan (mindaan) isa guddaa ta’e dhiisanii kan sadarkaan gadi bu’e waliin ko’oomu.
Kitaaba wabii:
Bidaa’u Tafsiir-jildii 3 fuula 452-454 Imaam Ibn Al-Qayyim


text:
Finfinnee Qaammee 2 , 2012(TOI) – Guyyaan waliini Magaalaa Finfinneeti sagantaalee adda addaan kabajamaa jira.
Guyyaan kun “Anii lammii koof ” dhaaddannoo jedhuun kabajama kan jiru yoo ta’uu kantibaa Itti aantuun Magaalaa Finfinnee aadde Adaaneechi Abeebee jiraattoota mana jireenya waliinii Tsiyoon kutaa Bulchiinsa Guulallee waliin sochii qaama ‘Ispoortii Maasii’ taasisuun sagantaan kun eegalameera.
Aadde Adaaneechi Abeebee guyyaa waliinii kanatti waliin taanee sochii qaama taasisuun keenya misooma magaalaa keenyaaf tokkummaan waliin taanee akka hojjenuuf nu taasisaa jedhan.
Jiraattoonni Magaalaa kanaa wal-wajjiin ta’uun bara haaraa kana abdiifi gammachuun akka simataan jechuu aadde Adaaneechi eergaa isaanii dabarsaniiru.
Kabaja guyyaa kana irratti aadde Adaaneechi mana jireenya waliinii keessaa jiraattoota jireenya gadii aanaa keessa jiraataniif kennaa ayyaanaa kennaniiru.
Akkasumas barattootaaf immoo kitaabilee dabalataafi kaardii eergaa baga geessanii qabu kennaniirufi.
Magaalaan Finfinnee daabboo kuma 700 kaffaltii malee kennuuf akkuma waadaa seene ture har’a Ganama dabboo kuma 4 ol kutaa Bulchiinsa Magaalichaa hundaaf kan raabse yoo ta’u sagntaan kun qophiilee adda addaan kan kabajamu yoo ta’u kutaa Bulchiinsa Yakkaafi Guulaleetti sagantaan maaddii qoodachuu aadde Adaaneechiin raawwatamaa jira. Maddi waajjira piress sekreteraatii waajjira kantiibaati.


text:
Gurmuun Walta’insa Biyyoota Atilaantik gama Kaabaa yokaa NATO, har’a walga’ii isaa waldura dhaabbannaan jalqabe.
Prezidaantiin Yunaayitid Isteets – Donaald Traamp, “Gamtaa Awurooppaa keessaa biyyi guddoo fi duurettiin – Jarmaniin, booji’amtuu Raashiyaa taate” jechuun qeeqan.
Har’a ganama ennaa barreessaa muummicha-NATO wajjiin walga’anitti kan kana dubbatan – Prezidaant Traamp, Jarmaniin akka Kaampaaniin Inerjii Raashiyaan ujummee isaa galaana ishee keessa dabarfatu Jarmaniin eyymamuu balaaleffatan.
“Jarmaniin karaa irraa baatee, waggatti biliyoona hedduu Raashiyaadhaaf baafti.” Jedhan – Traamp.
Chaansilarittiin Jarmany – Angelaa Merkel immoo, booda deebii kennaniin, “to’annaa Raashiyaa jala jiraachuun maal akka tahe ijoollummaa kiyya irraa jalqabeen beeka. Garuu, dhimma Inerjii irratti Raashiyaa waliin walii-galtee qabaachuun, jaarraa 21ffaa kana keessatti, Jarmanii boojuu Raashiyaa hin taasisu” jedhan.


text:
Apple hujii bara hedduu irra ture tana hardha waajjira Amerikaa,godina Kaalifoorniyaa keessatti eebbisee gadi baase.
Eegii itti itti gafatamaan guddaan dhaaba Apple Steve Jobs du’ee ganna 10n duubatti tana baase.
Iphone haarahii tun haada shibo malee baatirii guutuu dandahan dandahan, fuula abbaa isii hin beette.Tahuu baannaan hin banamtuuf.
Gatiin isii haga $1,000 ti. Itti gaafatamaan guddaan dhaaba kanaa Tim Cook tana malee hardhuma iPhone 8 fi iPhone 8 Plus faallee baase.Lamaanuu shiboo malee baatirii isii guutan.Guddinnii isii inchii 4.7 iskiriin ykn fuula durii isii ammoo inchii 5.5.Apple tana malee saatii haaraa fi TV 4K jedhan baase.
Apple Inc. dhaaba teknooloojii gosa hedduuti Cupertino,California keessa jira. Teknoolooji haaraa hojjataa,guddisaa,karoorsa. Yoo hedduu Phone, iPad, iPhone 7, iPod, Macintosh, Apple Watch fi waan akka akkaa baasa.Amerikaa keessaa suuqii gugurdoo 498 qaba.Bara 1976 keessaa namii lammii Amerikaa Steve Jobs jedhan yayyabe


text:
Idaatuu Progiramingii LibreOffice Calc keesaatif
Malli Idaatuuwwan Calc armaan gad keessatti ibsameetiin bal'isuu hojiin ala ta'eera. Idaatuuwwan dura jiran waliin akka walsiman mirkaneeffachuuf quunnamoonni ammas gataa'oo fi deeggaramoodha, garuu Idaatuuwwan haaraa saganteessuuf fankishinoota API haaraa fayyadami.
LibreOffice Calc Idaatuuwwaniin, moojuulota saganteessuu alaa wardiiwwaniin hojjachuuf fankishinoota dabalataa kennaniin bal'achuu danda'a. Kanneen Masaka Fankishinii keessaa akaakuu Idaatuu keessatti tarreeffamaniiru. Idaatuu ofuma keetiin saganteessuu yoo barbaadde, Idaatuun milkaa'inaan akka miiltessamu fankishinoota kamtu manbarroo yagutootiin DLL alaatiin akka alergame baruu ni dandeessa.
LibreOffice ukaankaa keessatti ida'ii qindaayina keessatti qindaa'e barbaada kuusaa sagantaa hiraa mijataa DLL. LibreOffice dhaan fudhatama argachuuf, kuusaa sagantaa hiraa DLL amaloota addaa qabaachuu qaba, akka armaan gadii keessatti ibsametti. Odeeffannoon kun keessatti-ida'ii mataa kee akka saganteesitu si gargaara Faankishinii MasakaaLibreOffice Calc.
Yaada Keessatti-Ida'ii
Kuusaan sagantaa keessatti-ida'ii hundi faankishinoota ni kennu. Faankishinootni gariin dhimma bulchiinsaaf oolu. Faankishinoota keetiif maqaa barbaadde filachuu dandeessa. Haa ta'u malee, ulaagaa dabarsuu irratti seeroota barbaachisan hordofuu qaba. Waliigalteewwan maqaa kennuu fi waamuu sirrii hujeffannoowwan adda addaaf tokko miti.
Faankishinootni Kuusaa Sagantaa Hiraa AddIn DLL
Gadaanaatin, faankishinootni bulchiinsaa FaankishiniiLakkaawwiiArgadhu fi FaankishiniiDeetaaargadhuu jiraachuu qaba. Kana fayyadamuun, faankishinootni akkasumas gosootni ulaagaa fi gatiiwwan deebii argamuu danda'u. Akka gatiiwwan deebiitti, gosootni dachaa fi diraa ni deeggaramu. Akka ulaagaaleetti, dabalataan naannoowwan mandhee Waraantoo Dachaa, Waraantoo Diraa, fi Waraantoo Mandhee ni deeggaramu.
Ulaagaaleen wabii fayyadamuun ni dabarfamu. Kanaafuu, jijjiirraan gatiiwwan kanaa bu'uuraan ni danda'amu. Haa ta'u malee, kun LibreOffice Calc dhaan hin deeggaramu sababni isaas wardii waliin hiikkaa hin kennu.
Kuusaaleen sagantaa yeroo figsisaa irra deebi'anii fe'amuu danda'u akkasumas qabeentootni isaanii faankishinoota bulchiinsaan yaadamuu danda'u. Faankishinii tokkoon tokkoof, odeeffannoon lakkaawii fi gosawwan ulaagaalee, maqoolee faankishinoota keessaa fi alaa akkasumas lakkoofsootni bulchiinsaa ni jiraatu.
Fankishiniin hala wal simeen wamuun bu'aawwan hatattaman kenna.Fankishinoota yeroo riyaalii(fankishiniiwwan wal hin simnee) akkasumaa ni dandanda'ama,haata'uu malee,sababa wal xaxoo ta'aaniif baal'inaan hin ibsaman.
Oddeeffannoo walii galaa wa'ee walqunnama
Lakkoofsi olaantoo jijjiiramaa fankishinii idaatoo LibreOffice Calc maxxanfame 16 dha:gatiin deebi'uu tokko fi jijjiiramoota fankishinii olaanoo hanga 15 naqa.
Akaakuuwwan deetaa akkaa armaan gaditti hiikamu:
Fankishiinotamana kitaaba yagutooDLL
Itti aansuun ibsa fankishinoota kanneenii argachuu dandeessa, kan mana kitaaba yagutoo alaantoo DLL keessatti waamaman.
Fankishiinotamana kitaaba yagutooDLL hundaaf, kan armaan gadii ni fayyada:
void CALLTYPE fn(bahaa, naqa1, naqa2, ...)
Bahaa: Gatii argame
Galchii: Lakkoofsa kamiyyuu kan akaakuun (double&, char*, double*, char**, Bal'ina man'ee), iddooBal'inni man'ee waraantoo akaakuu waraantoo dachaa, waraantoo diraa, ykn bal'ina man'ee ti.
GetFunctionCount()
Lakkoofsa fankishinoota taliiga fankishinii hin qabnee kan ulaagaa wabii kenna. Tokkoon tokkoo fankishinii gidduu 0 fi ncount-1 keessa jiran lakkoofsa qofa mataa issaanii qabu. lakkoofsi kun booda fankishinoota GetFunctionData fi GetParameterDescription dhaf ni barbaadama.
Caasima
void CALLTYPE GetFunctionCount(USHORT& nCount)
Ulaagaa
USHORT &nCount:
Bahaa: Jijjiramaatti wabii ta'a, kan fankishinoota Add-In bay'ee akka qabuutti yaadame. Fakkeenyaf: Yoo Add-In fankishinoota 5 LibreOffice Calc dhaf kenne, nCount=5 ta'a.
GetFunctionData()
Infoormeeshiniiwwan babarchisaa wa'ee fankishinii Add-In hunda murteessa.
Caasima
void CALLTYPE GetFunctionData(USHORT& nNo, char* pFuncName, USHORT& nParamCount, Paramtype* peType, char* pInternalName)
Ulaagaa
USHORT& nNo:
Galchii: Lakkoofsa fankishinii gidduu 0 fi nCount-1, hin hammatu.
char* pFuncName:
Bahaa: Maqaa fankishinii akka progiraamariidhan hojjatameetti, akka mana kitaaba yagutoo DLL keessatti moggaafametti.Maqaan kun maqaa Dhullee keessatti fayyadu hin murteessu.
USHORT& nParamCount:
Bahaa: Lakkoofsa ulaagaalee fankishinii AddIn keessaati.Lakkoofsi kun irra gudda 0 ta'uu qaba, sababiin yeroo hundaa gatiin argame ni jira; gatii guddaan 16.
Paramtype* peType:
Bahaa: Qaree gara waraantoo sirrumaan jijjiiramtoota 16 kan akaakuu paramtype.Galchiiwwan nParamCount jalqabaa akaakuuu ulaagaa mijawaatin gutama.
char* pInternalName:
Bahaa: Maqaa fankishinii akka fayyadamaadhan hubatametti, akka Dhullee keessatti mul'ateetti. Umlauts qabaachuu danda'a.
Ulaagaaleen pFuncName fi pInternalName waraantoowwan arfiiti, kan LibreOffice Calc keessatti hammamtaa 256n hojjoome dha.
GetParameterDescription()
Fankishinii Add-In fi ulaagaalee isaatif ibsa gabaabduu kenna. Akka dirqaalatti, fankishiniin kun fankishinii fi ibsa ulaagaa Dhullee keessaa agarsisuu danda'a.
Caasima
void CALLTYPE GetParameterDescription(USHORT& nNo, USHORT& nParam, char* pName, char* pDesc)
Ulaagaa
USHORT& nNo:
Naqaa: Lakkoofsa fankishinii mana kitaabaa keessaa; giduu 0 fi nCount-1.
USHORT& nParam:
Naqaa: Ibsi ulaagaa kamiif akka hojjome eera;ulaagaaleen 1 irraa ka'u. Yoo nParam 0 ta'e ibsi mata isaatin akka pDesc keessatti kennameetti yaadama; haala kanarratti, pName hiika homaatuu hin qabu.
char* pName:
Bahaa: Maqaa ulaagaa ykn akaakuu fudhata, fakkeenyaf, jecha "Lakkoofsa" ykn "Diraa" ykn "Aduu", fi kkf. LibreOffice Calc keessatti akka char[256]tti hojjama.
char* pDesc:
Bahaa: ibsa ulaagaa fudhata, fakkeenyaf, "gatii iddoo marlaaltoon itti shallagamu." LibreOffice Calc keessatti akka char[256]tti hojjooma.
pName fi pDesc waraantoowwan arfiiti. LibreOffice Calc keessatti hammamtaa 256n hojjooma. Hubadhu iddoo duwwaan Dhullee keessatti argamu kan daanga'e fi kanaafuu arfiileen 256 gutuun gutuutti fayyadamuun hin danda'mu.
Bal'inoota man'ee
Gabateewwan armaan gadii odeeffannoo wa'ee caasawwan deetaa kan muraa pirogiraamii alaantootin naannoowwan man'ee murteessuf laatamee qaba. Akaakuu deetaa irratti hundaa'uun, LibreOffice Calc'n waraantoo garagaraa sadi addaan baasa.
Waraantoo Dachaa
Akka ulaagaatti, naannoon man'ee gatiiwwan lakkoofsa/Akaakuu dachaa wajjinii hikamuu danda'u. Waraantoon dachaa LibreOffice Calc keesssaa akka armaan gadiitti hiikama:
Waraantoo Diraa
Nannoo man'ee, kan gatiiwwan akaakuu deetaa barruu qabuu fi akka waraantoo diraatti hiikame. Waraantoon diraa LibreOffice Calc keessaa akka armaan gadiitti hiikamu:
Waraantoo man'ee
Waraantoowwan man'ee nannoowwan man'ee barruu akkasumaas lakkoofsota qabate wamuuf fayyada.Waraantoo man'ee LibreOffice Calc akka armaan gaditti hiikama:


text:
Ozone layer
ozone layer yokan ozonosphere layer (maqqa yeroo bayye hin fayyadatamne), kutta lafaa kan ozone (O3) bayye qabu dha. "Relatively high" (million kessa waan diqqo qabachu) yoo ta'u, atmosferra jalatti argamu calla walitti kan qabame ta'ulle yoo kuttalle atmosferra durra wajjin walitti ilallani walitti-kufama (concentration) bayye diqqa qaba. Bayyinan kan argamu jalla stratosphere yoo ta'u tilmamaan 15 km hangaa 35 km laffa irra olii ka'e argama. Ji'a ji'anni fi bakka bakkan furdinni ozone jijjirama demma. Ozone layeriin kanitti argamme bara 1913 Physicst French Charles Fabry fi Henri Buisson jedhamaniin. Fakkii fi qabenyi ozone ballinan kan iffa ta'e British meteorologist G. M. B. Dobson jedhamu kan spectrophotometer salpha midhasee. Meshan kunis stratospheric ozone lafa irra akka lakka'an qarqarra. Bara 1928 fi 1958 jiddutti Dobsoniin network adunya kan ta'e station wa'e ozone hojjattu dhabee, stationii kunis hanga amma ni hojjatta. "Dobson unit" kan jedhamu unitiin lakka bayyina ozone maqqa isaan moggafame.


text:
Dr. Gurmeessaa Hinkoosaa eenyu dha laata?
Gammadaa Olaanaatin
Uummanni Oromoon hayyoota hedduu Oromiyaaf furmaata ta’aan akka cirracha garbaati qaba. Hayyoonni Oromoo fi Oromiyaan qaban ammoo beekumsa adda addaa kan gonfatanii fi beekumsi addunyaa kun kan keessaatti walgaheedha. Haata’u malee hayyoota meeqatu beekumsa gonfataan kannan sabaa fi lammii isaanii tajaajilaa jiruu? Meeqatu ammoo beekumsa gonfataan keessaa ba’anii uummata burjaajessaa jiruu? Akka kooti namni hunduu beekumsa gonfateen lammii isaa gargaruu danda’a jedheen amana dirqama waan isaan hin ilaalane keessa seenanii oliifi gadi borcaa ooluun furmaata waaraa uummata keenyaaf hin fidu. Yoo xiqqatee waan baranneen onnanee kaanee uummata keenyaaf yoo gumaachine jijjirama fiduu dandeenya.
Midiyaan hawaasaa ammoo bara kana keessa karalee ittiin ummata keenya barsiisuufi beeksisuu dandeenyu midiyaa Waaqni bilisaan banee nuuf kenne dha. Itti kafaliin hin jiruu, poliisiin gulaallii (editorial) hin jiru, maaliif barreesiteen hin jiru haata’u malee of eegannoo cimaan itti fayyadamuun barbachisaadha. Akkasumaas dhimma tokko qofaa irratti xiyyeefchuuniis barbachisaa miti kanuma irraa ka’uun eegaa namoota midiyaa hawaasaa dantaa saba isaaniif fayyadmaan keessaa dargaggoo ol deemaa dhaloota qubee ta’e Dr.Gurmeessaa Hinkoosaa waliin wal isiin barsiisa.
Bara 1991 G.C godina Wallaggaa Bahaa aanaa Limmuu Galiilaa ganda Leemmatti Gootuu araddaa Jabbikaa jedhamtutti harmeesaa aadde Xurunesh Dhugumaa fi abbaasaa obbo Hinkoosaa Ayyaanaa irraa dhalate. Bara 1998 G.C mana barumsaa Makkannisa Addaamoo jedhamtutti barnoota eegale bara 2005 G.C qormaata naannoo kutaa 8ffaa qoramee persentaayilii 99.7 fidee gara kutaa 9ffaa tti darbe. Barnoota sadarkaa 2ffaa mana barumsaa Limmuu Galiilaatti barate bara 2007 G.C qormaata biyyoolessaa kutaa 10ffaa qorame. Haata’u malee qormaata bara sanaa kan mana barumsaa isaanii Dhaabbanni Qormaata Biyyoolessaa (National Organization for Examination) seera qormaata eegdanii hin qoramne jedhee guutummaa guutuutti hojii ala taasise. Dr.Gurmeessaa dabalatee baraattoonni bara sana qoraman hundi isaanii waggaa tokkoof carraa barnootaa mulqamanii mana taa’aa baa’anii waggaa itti aanutti akka qoraman itti murtaa’e. Bara 2008 G.C qormaata biyyoolessaa kutaa 10ffaa qoraman gosa barnoota 10 keessaa gosa barnootaa sagal “A” gosa barnootaa tokko ( Amharic) “ C “ galmeessee qabxii 4.00 fidee gara kutaa 11ffaatti darbe. Barnoota qophaa’inaa mana barumsaa Limmuu Galiilaatti barate bara 2010 G.C qormaata biyyoolessaa kutaa 12ffaa qoramee qabxii 546 fidee gara yuuniversiitii darbe. Yeroo sanatti kaarikulemii international ta’een ‘Medicine’ kan barsiisu eegale jiru mana barumsa ‘Saint Paul Hospital Medical College’ waan ta’eef dorgommiidhaan seenee barnoota Medicine itti fufe. Bara 2015 ji’a Ebla keessaa qormaata qualifying exam qoramee darbee maqaa/title dooktorummaa fudhate. Akka gosi barnoota isaanii gaafatutti eebbifamuudhaaf title dooktorummaa fudhatanii erga hojiitti seenanii booda waggaa tokkoof “ intern doctors “ jedhamanii hojjachuu qabu. Yeroo ammaa kana Hospitaala Phaawuloos (St.Paul hospital) keessaa hojjechaa jira.
Gara facebook seenee page ofii isaatii duraan Dr.Gurmeessaa Hinkoosaa boodana ammoo Dr. Gurmeessaa jedhamu banee. Barnoota akka kennu kan na taasise jedha Dr.Gurmeessaan “Inni guddaan fedhii fi jaalala ani fayyaa irratti lammiikoo jijjiiruuf qabuufi haala amma uummanni Oromoo waa’ee fayyaa ilaachisee keessa jiruudha. Dhaloonni qubee dhugaa dubbachuuf dhaloota dubbisuufi dhaloota jijjiirama dheebotu akkasumas dhaloota teknooloojii waliin wal simate waan ta’eef carraa kanatti fayyadamee waanan baradhe saba koo barsiisuun anaaf ergamaaf imaanaa Oromummaati jedheen yaada. Hospitaala keessa taa’ee dhukkubsataa yaaluun hojii kooti malee qabsoo miti.
OSOO HOSPITAALA HIN DHUFIIN MANATTI, OSOO HIN DHUKKUBSATIIN FAYYAATTI, LAMMIIKOOF QAQQABUUN GARUU ANAAF QABSOODHA! –Dr. Gurmeessaa
“Kana galmaan gahuuf ammoo daandiin ani ammaaf argadhe karaa facebookiiti. Dhaloonni qubee meeshaan isaanii inni guddaan social media(Marsaa sabqunnamti) dha. Ni dubbisu, yaada kennu, ni gaafatu, abbootii fi harmoolii keenya dubbisuu hin dandeenyeef ammo dubbisanii ibsu jedheen yaade, isaanis taasisaa jiru kanaaf duddubatti waanti na deebisu hin jiru dhaloota qubee waliin fuulduratti tarkaanfanna.” jedha. Yeroo ammaa kana Pagen Dr.Gurmeessaa jedhamu hordoftoota kuma 20 kan qabu yoo ta’u namootni hanga ammatti #Like hin godhiin jallachuudhan odeefannoo fayyaa keessanii argachuu dandeesu.
Hanga ammaatiis gosoota dhukkubaa 16 ol irratti barreefamoota qopheesee uummatni isaa fayyaa qabeessa akka ta’u tasisaa jira kanneen keessaas;
1. Mataa Dhukkubbii (Headache).
2. Dhukkuba Vaayirasii Tiruu (Viral hepatitis)
3. Dhukkuba Ka’uu Dadhabuu Qaama Saalaa Dhiiraa (Impotence)
4. Dhiibbaa Dhiigaa (Hypertension)
5. Garagaarsa Jalqabaa Namoota Dhiigaa Jiraniif (First aid)
6. Funuuna ykn Dhiiguu Funyaanii (Nasal bleeding or epistaxis)
7. Dhukkuba Sukkaaraa (Diabetes)
8. Akkaataa Ittisa Ulfaatina Qaamaa Itti Hir’isan (How to Loose Weight)
9. Dhukkuba Kintaarootii (Hemorrhoid)
10. Gaggabdoo (Epileptic seizure)
11. Mala Ittisa Da’umsaa Uumamaa (Periodic abstinence family planning method)
12. Mala Ittisa da’umsaa Hatattamaa (Emergency contraceptives)
13. Marsaa Laguu (Normal menstrual period)
14. Kuunuunsa Dubartoota Ulfaaf Godhamuu qabu (Care for pregnant women’s)
15. Dhiibbaa Dhugaatiin Alkoolii Qaama Keenyarratti fidu. (Problem of Alcohol Addiction)
16. Mallattoolee Nama Fayyaa (dha’annaa onnee, hargansuu, dhiibbaa dhiigaa)
Dhukkuboolee kannen armaan olii keessaa kan Garagaarsa Jalqabaa Namoota Dhiigaa Jiraniif (First aid) jedhe inni barreese hangam haala hamaa yeroo ammaa Oromiyaa mudatee keessatti lubbuu namoota meeqa akka baraare dubbachuun nama hin dhibu. Eegaa Dr.Gurmeessaan kana gochuu isaatti uummanni Oromoo faayidaa olaanaa gama fayyaan argateera jedheen yaada gara fulduraatiis akka itti fufee fayyaa hawaasa isaa eeguu waadaa seenera. Mee namootni ogummaa adda addaa irratti bobbaatanii jirtaan uummata na barsiisee sadarkaa kannan na ga’eef bu’aa maalii buuusaan jira of gaafadhaa. “Beekumsa Lammii ofiitiif hin taane maaliree bu’aan isaa” jedhe mitiree Wellisaan keenya Kabajamaa Dr.Ali Birraa.
Fuula Dr. Gurmeessa Hinkoosa hordofuu hin dagatina. Odeefannoo fayyaa fi egumssa fayyaa ilaalchisee fuula Facebook Dr. Gurmeessaa hordofuun waa hedduu akka irraa barattan abdii qabna!
_____________
This article was previously published on GibeTube.com under the same author. All views and/or opinion of the article is that of the writer; Xalayaa.com does not take full direct and/or indirect liability of the article. Question concerning this article can be sent to Gammadaa Olaana on his personal Facebook page.


text:
Adda Bilisummaa Oromiyaa Oromia Liberation Front
Hagayya 15, 2018 W.DH.ABO: abo.oromiyaa@gmail.com
Qabsoo bifa warraaqsa ummataa fi fincilaan godhuun tarsimoo qabsoon Oromoo hordoftu keessaa tarreelee tarsimoo qabsoon hordoftu keessa warreen
tarree duraa irra turaniifi qabsoon Oromoos injifannoo cululuqaa ittiin argamsiifte tahuu beekama. Qabsooleen bifa kanaan godhaman bara gabrummaa
jalatti Oromoon kufee eegalee osoo adda hin citin as gahe. Kan barreen assanan, keessattuu, bara 4n dabarsinee ammo addatti jijjiirama bu’uraaf fi
bilisummaa dhogoomsuuf boqannaa haaraya fi ejata ifduraa malee bakka ifduuba deebi’uu hin dandeenye geeysee jirti. Wareega kumaantama, hidhaa
kuma kurna hedduu akkasumaas, godaansisa wareega kafalame tahuus injifannoon argamees tulluu bilisummaa itti olbahaa jirru fiinxa akka arginu
godhee jira.
Qabsoon ummata Oromoo kan ummatota cunqurfamoo biraas dabalete jijjiirama mul’ataa fi abdachiisa argamsiise. Oromiyaa fi Sadarkaa biyyatti
Ethiopiattiis humna qabsoo ummataa tana dhugoomfattu dhalchuun dhugaa jirtu.
Adda Bilisummaa Oromiyaa dhaaba kaleessa kalaqame fi biyya alaatti argame osoo hin taane, dhaaba biqila qabsoo bilisummaa Oromoo irraa eegalee
wareega injifannoo ittiin geenye kanaaf guddaa kafale. Ammaas, Addi Bilisummaa Oromiyaa dhaaba jilaa fi qaama hooggansa isaa biyya alagaa keeysa
dahoo godhate tahuu dhugaa tahuus, qabsoon godhaa turee jiru siyaasaa, waraanaa fi warraaysa bilisummaa idil ummataa fi lafa Oromiyaa keessatti
taasisaa turees, jiraas. Qaamni jijjiiramaa qabsoon ummataa dhiibdee asbaafte dura sadarkaa mootummaa naannoo Oromiyaati, booda mummicha
ministeeraa haaraya dabalatee qabsoo waloo fi hegeree haarayaaf akka qabsoon karaa nagayaa godhamu, dabalatees seeronni ugurtii qabsoowota mirga
namaa fi bilisummaa idilee aanjaa dhoorkatees jijjiiruun yaaminsa godhan warra simate keessaa Addi Bilisummaa Oromiyaa kan duraati. Mariilee
dhokataa fi qaamman dhimmi laalu maraa waliin gooneen yeroon itti qaama qabsoo amma lafarratti tahaa jirtuu irraa qooda fudhannu amma tahuu murtee
jaarmaya Adda Bilisummaa ti.
Jilli Adda Bilisummaa Oromiyaa, kan Duree dhaabaa fi itti aanaa ifkeeysaa qabu gaafa Hagayya 22, 2018 Finfinnee gaha.
Bilisoomuuf qabsoofna, Qabsoon Bilisoomna!!
Adda Bilisummaa Oromiyaa


text:
Caamsaa 22/20149TOI) – Atleet Hayilee Gabresilaasee waliin dorgomaa cimaa kan ture Atleetin Keeniyaa Pool Teergaat, sirna baniinsa Taphoota Olompikii Dargaggoota Itoophiyaa yeroo jalqabaatiif magaalaa Hawaasaatti qophaa’e irratti argameera.
Atleet Pool Teergaat Tajaajila Oduu Itoophiyaa waliin gaaffii fi deebii taasiseen, Itoophiyaa fi Keeniyaan fiigicha fageenya dheeraatiin biyyoota maqaa gaarii qaban keessaa sadarkaa duraa irratti argamu jedhe.
Fageenya dheeraa qofaarratti osoo hin murtaa’in fageenyota biroo fi atleetiksii dirree irratti hirmaachuun bu’a qabeessa ta’uuf hojjechuu qabus jedheera.
Keeniyaan hirmaannaa fiigicha meetira dheeraa irratti qabdu guddisuuf fageenya meetira gabaabaa fi jiddugaleessaa dabalatee, hojiilee dirree irratti bal’inaan hojjechaa jiraachuushee himeera.
Atleetiksiin Federeeshinii Itoophiyaas, goosota dorgommii gara garaatiin filannoowwan ispoorteessitoota bal’inaan horachuuf isa dandeessissu irratti xiyyeeffachuun hojjechuu qaba jedheera.


text:
#OromoProtest deeggaruudhan gaafa 11-03-2016 magaala Stockolm keessatti hiriira guddaa gaggeefame. Hiriira kana irratti hawaasnii oromoo Sweden keessa jiran baaynaan irratti hirmaatani deeggarsa ummatta oromoo Oromiyaa keessatti falmachaa jiran maddi kan dhaabbatan ta’u agarsiisan.
Hiriira kana irratti Mootummaan Sweden gargaarsa mootummaa Itiyoophiyaa tiif gochaa jiruu akka dhaabu gaafatamee jira. Humna waraana TPLF Oromiyaa keessa akka bayu fii ummaanni Oromoo biyyaa isaa irratti akka ofiif of bulchuu cimsamee gaafatama oleera.


text:
Gurraandhala 15/2014(TOI) – Mininstirri Muummee FDRI doktar Abiy Ahimad gaaffii miseensoota mana maree bakka bu’oota uummataa irraa qaala’insa jireenyaa ilaalichisuun dhihaateef deebii kennaan keessaa, Ramadaana dhufu irratti Iida guddaan Itiyoophiyaatti gaggeefama.
Sochiin Diyaasporaatiin taasifamu Tuuriizimiifis dinagdeefis gahee guddaa taphateera.
Daandiin Xiyyaara Itiyoophiyaa galii guddaa biyyaaf argamsiiseera.
Gorgoraan Baatii Fulbaanaa kana hojii eegala waan ta’eef qophii gochuu qabdu.Kooyishaanis bara kana ni xumurama.
Waancii irratti rakkoo Shanneen uumteefi kaasaa kanfaluu irratti rakkoo muudateen alatti Kooyishaafi Gorgoraan bara kana ni xumuramu.
Investimeentii alaa irraa Doolaarri biiliyoona 1.63 argameera. Boba’aa irratti rakkoon mudate Itiyoophiyaa deeggarsa guddaa gochuun bittee biyya keessa galchiti; abbootiin Qabeenyaa boottee garuu biyyoota alaatti geessanii gurguru.
Kanaaf Qaamonni Nageenyaa Namoota gochaa kana irratti hirmaatan akka ‘Waraftan’ jennee jirra.
Qonna Magaalaa irratti ciminaan hojjechuu qabna. Diinagdee Itiyoophiyaa kan miidhaa jiru tokko liqii alaati.
Diinagdeen Itiyoophiyaa injifannoo akka argatuuf gahee guddaa kan taphate Riifoormii Dinagdee Biyya irratti hojjetame ‘Hoom Giroon Ekoonomii’ jedhamudha.
Jijjiirraa Maallaqaa Namoonni Baay’een Waraqaa haammatanii akka hafan taasiseera.Ji’oota 6’n dhufanitti Qonnaafi Indaastirii irratti xiyyeeffachuun maamiltummaarratti duuluun qaala’iinsa jireenyaa fooyyessinee nageenya amansiisaa mirkaneessuun Badhaabdhina Itiyoophiyaa ni milkeessina jedhan. @OBN


text:
Bulchiinsa naannoo Amaaraa Magaalaa Moxaa keessatti Masjiidi gubamuu isaa mormuun haawaasnii musleemaa kan magaalaa Dirree Dawaa har’a hiriira nagaa ba’uu isaanii Addis Cheekol gabaasee jira.
Hiriirri Jimaata darbeef waamamee ture sababaa gaafa sana ayyaanni Qullubbii Garbreel waan kabajamuuf jecha har’atti darbe.
Kallattii Arfanii kuma hedduutti kanneen lakka’aman uummanni Dirree Dawaa dhaadannolee adda addaa dhageesisuun gara dirree solaata Idaa irratti wal ga’an.
Iddoo sanatti kanneen argaman abbotii amantii fi hogganoonni siyaasaa hiriirtootaaf haasawaa dhageesisanii jiru.Kantibaan bulchiinsa Dirree Dawaa Ahmed Mohammed Buh Moxaa keessatti masjid gubamuu balaaleeffatanii uummanni musleemaa garu Kristaanootaa eeguu qaba jedhan.


text:
Hiibboo
Hiibboon ( Afaan Ingiliish: Riddles) gosoota afoolaa keessaa tokko ta’ee akka tapha gaaffii fi deebiitti dhihaatuudha. Hiibboon wanta beekkamaa tokko akka iccitiitti gaafachuun taphatama. Gaafatamaan wantoota deebii itti fakkaatan maqaa dhahuun deebisuuf yaalaa. Yoo argate bakka waljijjiiruun gaafataa ta'a. Yoo deebisuu dadhabe immoo biyya kennuun deebii bara.[1]
Ummatni Oromoo durii kaasee hiibboo galgala erga loon galani booda hanga sa’aan hirriibaa gahuu ibbidda irratti wal-yaamani taphatu. Karaa kanaan uummatni daa’ima isaa jireenya hawaasummaa fi gadi fageenyaan hubachu ittiin barsiifataa dhufe. Kana malees Oromoon aadaa, falaasama, seenaa fi duudhaa karaa ittiin dabarsatuudha.
Gosoota hiibboo[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Hiibboon waan gaafatamu irratti hundaa'uun hiibboo hibibii fi hiibboo hibbakka jedhamuun bakka lamatti qoodama. Hiibboo hibibiin ka deebiin isaa wantoota yoo ta’u namni kamuu waliin taphachuun dandeetti waa hubachuu kan itti cimsatuudha. Hiibboo hibbakkaan (Hibboo Xarii) deebiin isaa namoota beekkamoo ykn ollaa saani yoo ta'u yeroo baay'ee maatiin mana tookkoo taphachuun naannoole isaani kan itti baraniidha.[2]
Seera Hiibboon itti taphatamu[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Gaafataan warra gaafatuu sana keessaa yoo dhiira ta'e jibicha yoo dubara taate raada jedha.
- Jalaa qabaan ammo tari jedha.
- Gaafataan hiibboo jedha.
- Jalaa qabaan ammoo hibbakkaa ykn hibib jechuun qophaawuu isaa agarsiisa.
- Gaafataan ni gaafata.
- Jalaa qabaan deebisu yaala. Yoo deebise gara hiibboo haaraa gaafachuutti ce'uun xumarama.
- Jalaa qabaan yoo deebisuu dadhabe, gaafataan biyya naa kenni jedha.
- Jalaa qabaan maqaa biyyaa waamun kennaaf.
- Gaafataan lafa isaa ta'e irraa fudhatee hanga barbaade ykn hanga gaafatamaan afaan dammaan si qabe jedhutti arrabsaa lafa isaa immo faarsee deebii hima.
- Soba dhugaa fakkaatu. abiy
Fakkeenya[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Obsaa: Hiibboo.
- Obsee: Hibib.
- Obsaa: Harkaan facaasanii, ijaan funaanan.
- Obsee: Sanyii.
- Obsaa: Hin arganne.
- Obsee: Hin beeku maalinni.
- Obsaa: Biyya naa kenni.
- Obsee: Finfinne fudhadhu.
- Obsaa: Finfinnee fudhadhee maalan gaabbaa. Finfinne argadhee maalan dhaba. Handhuura oromiyaa lafa gamoon bosonaa. Lafa bareedaan keessa guute. Ati fuula kee cilee dibadhu akka hoolaa jaanjoon lafaa sitti ha yaami'itu akka kallee qalbiin kee yaa rarraatu. Gama kiyya diddi facaase, gama kee gagabsaa facaasee gama koo urgooftuu facaase gama kee citto facaase. Fardi hin dannabsuu kanaa oli sin arrabsu. Deebiin barreeffama.
Kanas Ilaali[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- ↑ "Hiibboo". afaan-oromoo.com. Archived from the original on 2018-12-26. Retrieved 2020-08-13.
- ↑ "Hibboo". opride.com.
3. hiboo.


text:
Waxabajjii 11/2014 (TOI) – Naannoo Beenishaanguul Gumuzitti qabeenya Albuudaa itti fufiinsaan misoomsuuf Siimpooziyeemiin gaggeeffamaa jiraachuu ibsame.
‘Qabeenya Misooma Albuudaa Misooma waaraaf’ mata duree jedhuun Siimpooziyeemii gaggeeffamaa jiru kanarratti Pireezidaantii naannichaa Obbo Ashaadilii Hasan dabalatee hoggantoonni mootummaa federaalaa fi naannolee, akkasumas qooda fudhattoonni argamuu himameera.
Jijjiirramaa as qabeenya Albuudaa naannichaa bulchuurra darbe dargaggoonni naannichaa fayyadamoo akka ta’an taasiifamuu Pireezidaaniin naannoo Beenishaanguul Gumuz Obbo Ashaadilii Hasan ibsaniiru.
Siimpooziyeemicharratti barreeffamni qorannoo misooma qabeenya Albuudaa waaraan misoomsuuf dandeessisan dhiyaachuun irratti mari’atamaa jiraachuu himameera.


text:
Guyyaa afurin duratti jalqaban atileetota biyyaa fi naannoo 209 keessaa walti filanitti Dohaa,Qataaritti Shaampiyoonaa Addunyaatti wal dorgomuutti jira.
Dorgommiin IAAF qopheesse tana Onkololeessa 6 dhumatti.Haga ammaa USA madaaliyaan 13n dura jira.Chaayinaatti 6n itti aanaa Jameeyikaan 3n faana jira.
Keenyaan Madaaliyaa lamaan abreesso jirti. Itoophiyaan madaaliyaa 3n shaneessoo jirti.
Itoophiyaan Shaampiyoonaa addunyaa kana nama hedduu itti filattee metirii 800 haga maratooniitiin dorgomtiti.
Dorgommii hardhaatiin metiri 5,000tiin Muktaar Idriisitti Itoophiyaa warqii badhaase. Itoophiyaan akka kanaan madaaliyaa sadii aragttee Shaneessoo jirti.
Atileeti Sifan Hassan lammii Itoophiyaatii amma Dutch dorgomti.Dorgommii guyyaa dheengaddaa irratti metirii 10,000 irratti itti awaarsitee daqiiqaa 30:17:62tti moote.
Siifan ammallee metirii 5,000 gaadachuutti jirti.Warra Amerikaa warqii afur badhaase keessaa tokkko Christian Coleman metirii 100 tana sekondii 9.76tti moo’e.
Justin Gatlin namuma Amerikaatii lammeesso baheef atiletiin Kanaadaa Andre De Grasse sadeessoo.
Berlin Jermenilleetti ijoolleen addunyaa walti filanilleen fiigichaan lafa walti ciraa bahan.
Qananiisaa Beqqelee sekondii lamaan rekoordii addunyaa dhabullee ittuma ciniinnatee maratoonii Berlin moo’e.
Qananiisaan maratootnii tana 2:01:41tti moo’e. “Hardha naa tahu baattulllee ciniinnadhee itti deeffadhaa iyyaaliin jedhe Qaniisaan.”
Birhaanuu Leggese lammeessoo Sisay Lemmaa ammoo sadeessoo.
Dhalaan ammoo Ashete Bakaree marattoonii tana 2:20:14n tokkeessoo taatee Maaree Dibaabaa ammoo lammeessoo taate.


text:
Rabbiin keenya uumama gosa garagaraa uumee dachii tana ittiin faayee jira. Dizaayiniin adda addaa kan uumamaalee kanniin keessa jiru, qalbii teenya bannee akka waa’ee uumaa uumamaalee hundaa tafakkurru nu taasisa. Lubbu qabeeyyiin dachii tanarra jiran hundi waan isaan wal fakkeessu qabaatanis, waan isaan adda taasisus heddu qabu. Fakkeenyaaf nuti ilmaan namaa bocaa fi dhaabbata qaamaatiin wal fakkaachuu dandeenya. Haa ta’u malee wanti garaagarummaa ittiin qabnus haalaan heddu.
Barrinni gogaa harree diidoo yoo ijaan laallu wal fakkaatus, garuu kan harree diidoo lamaatuu wal hin fakkaatu. Hunduu sarara gosa adda addaa qabu. Qeerransi, Bofnii fi uumamaaleen bifa barruu qaban hundi, barrina mataa isaanii qabu. Kanaafuu dizaayinii ajaa’ibaa uumama kana cufa keessa jiru qalbii banannee tafakkuruun haalaan barbaachisa. Barruu tanaan yaadaan gara galaanaa imallee uumama tokko waliin daaw’anna. Maqaan uumama kanaa Narwaal jedhama.
Uumamni kun garba guddaa Arctic keessatti argama. Garbi Arctic Bishaan haalaan qabbanaawaadha. Narwaal, sanyii qurxummii bakkarraa bakkatti godaanaa jiraatu keessaa isa tokko. Bishaan inni keessa qubatu yoo gara cabbiitti jjijjiiramuu jalqabu, gara naannawa biraa godaanee jiraata. Qurxummiin kun sababaa faalama bishaaniitiifi sababaa adamootiin miidhamutti jira. Yeroo ammaa kana baay’ini qurxummii kanaa kan qaama bishaanii keessatti argamu, 50,000 hin caalu.
Narwaal uumama haalaan guddaa yoo tahu, keessumattuu Kormaan dhaltuu haalaan caala. Walumaa galatti dheerinni Narwaal meetira 6tti dhihaata. Ulfaatinni isaa ammoo Kilograama 1800 ta’a. Dhaltuun gabaabduu yoo taatu, ulfaatinni isii ammoo Kilograama 1000 gadi. kanaafuu kormaan haga midhaan kuntaala 18, dhaltuun ammoo hanga midhaan kuntaala kudhanii ulfaatti jechuudha. Uumama hagana dheeratuu fi ulfaatutu, rakkoo malee fedha Rabbiitiin bishaan keessa daakutti jira.
Bifti gogaa Narwaal umrii irratti hundaa’e garaagarummaa qaba. Wayta dhalatan, cuquliisa daalachaan makaa qaban. Adaduma guddataa deemaniin, daalachi gara gurraachaa jijjiiramaa deema. Itti aansuun gurraachaa fi cuquliisni sun gara barruutti jijjiirama. Warri akkaan dullooman ammoo guutumatti bifa adii qabaatu.
Qurxummiin kun yeroo heddu garaadhaan gara samii ol garagalee bishaan daaka. Inumaa yeroo garii garaa isaa garba keessaa ol baasee bishaan gubbaa ciisa. Daqiiqaa hedduuf osoo xiqqoollee hin socho’in bishaan gubbaa ciisa. Yeroo kana waan du’e fakkaata. Ummanni naannoo san qubatus haala isaa kana laalanii corpse whale jedhanii maqaa itti moggaasan. Hiikkaan isaati Raqa Qurxummii guddaa jechuudha.
Narwaal uumama foon sooratu keessatti ramadama. Qurxummiilee, shriimpota, Iskuwiidotaa fi bineensota bishaan keessatti argaman heddu ni soorata. Soorata isaa kanniin barbaachas, bishaan jala lixee kilomeetira tokkoo ol fagaatee daakuu danda’a. Narwaal gurmuu ‘Pods’ jedhamu hundeessee waliin jiraata. Wayta daakus gurmuma isaa kana waliin daaka. Miseensonni gurmuu tokko keessa jiran kudhan irraa hanga dhibbaa ta’uu danda’u. Gurmuun Narwaal tokko miseensota saalaan wal fakkaataa ta’an qofa of keessaa qaba. Narwaal sagalee garagaraa baasuu danda’a. Sagaleen Narwaal kun haalaan guddaadha. Bakka namni jirutti osoo yeroo takka qofa iyyee gurra namaa duuchuu danda’a. kanaafuu bishaan qurxummiin kun keessa jiru irraa fagaachuun akkaan barbaachisa.
Wanti addaa uumama kanaa ilkaan isaati. Bineensi guddaan kun ilkaan lama qofa qaba. Inni tokko gama gubbaatiin kan argamu yoo ta’u, hidhii isaa kan gama gubbaa uree bahee gara alaa dheerata. Ilkaan kormaa kan gama gubbaa haga meetira 3 dheerata. Ilkaan isaa qofti dheerinna ilma namaa meetira tokkoon caala jechuudha. Subhaanallaah, Rabbi uumama guddaa akkanaa uumee, ilkaanis kan haalaan dheeraa ta’e kana isa badhaase. Garuu ilkaan kana sooratuuf itti hin fayyadamu.
Qorannoo haga ammaatti geggeeffameen faaydaan ilkaan kanaa maal akka tahe hin mirkanoofne. Garuu qorattoonni tilmaama adda addaa lafa kaayanii jiru. Inni duraa, warri kormaa dhaltuu ittiin hawatuudhaaf itti fayyadamu. Isa ilkaan haalaan dheeraa qabutu ija dhaltuu harkisuu danda’a. Inni lammataa ammoo warri kormaa dhaltuu irratti ittiin wal loludhaaf itti fayyadamu. Kan sadaffaa ammoo, Qabbanaa fi oowwa bishaan keessaa adda baafatuudhaaf tajaajila jechuun tilmaama adda addaa lafa kaayanis, bu’aa Rabbiin ilkaan dheeraa kana irratti uumeef haga ammaa qorannoon mirkaneessuun hin dand’amne. Dhaltuunis ilkaan kana ni qabdi. Garuu akka kormaa san dheeraa miti.
Narwaal wal qunnamtii wal hormaataa raawwatee ilmoo argachuudhaaf, yoo xiqqaate umriin isaa waggaa saddeet guutuu qaba. Rimayni Narwaal waggaa tokkoo oliif tura. Yeroo takkaanis ilmoo takka qofatu dhalata. ilmoon Narwaal gaafa dhalattu meetira 1.5 dheeratti. Gaafa Waggaa sadih guuttu dhaltuun meetira 3.5 taati. kormaan ammoo meetira afurii hanga jahaa dheeratuu danda’a. Fedha Rabbiitiin Narwaal haga waggaa 50 jiraatuu danda’a.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
Waraansa addunyaa lammataa booda utuu hin turin, biyyoonni cimoon addunyaa kana irraa, milkaa’inni biyyoota ka biroo kan ofii isaaniifis murteessaa ta’uu hubatan.
Kanaaf, akka miseensota tokkummaa mootummootaa haaraa hundeeffameetti walitti bu’iinsa ittisuu, dararaa dhala namaa gad xiqqeessuu, mirga namaaf beekkannaa kennuuf kabajuuf caasaa uummata maraaf bu’aa qabu fooyyessuu kan dandeessisu marii yeroo ammaa geggeessamaa jiru jjabeessuu dha jechuu dhaan Antonii Bliinken Caamsaa torba gola naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa duratti dhiyaachuun haasaa dhageessisan beeksisaniiru.
Haa ta’u malee, hangi tokko walii galteen qaama hedduu danda’ama yoo ta’e ni gaafatu jedhu ministrichi Blinken. Ta’us garuu qaama mara kan hirmaachisu inni jedhu rakkoolee gurguddaa addunyaa irra jiru furuuf mala filatamaa keenya jedhan. Haa ta’u malee sirni kun akka wal ga’u biyyoonni martinuu, seera isaaf ajajamuuf ittiin buluuf, milkaa’ina isaaf hojjechuu qabu jedhan. Mala nuti ittiin kana hojjennu sadiitu jira jedhan ministrichi Blinken.
“Jalqaba, miseensonni martinuu cicha isaanii guutuu qabu. Keessumaa kan seerri dirqisiisu. Sunis Charter tokkummaa mootummootaa, walii galteelee irra ga’aman, murtii gola naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa, seera namoomaa kan sadarkaa addunyaa fi qajeelfamaa fi ulaagaalee dhaaba daldala addunyaa fi seerawwan sadarkaa addunyaatti irra ga’aman of keessaa qaba.
Inni lammataa, mirgi namaa fi kabajaa walakkeessa sirna sadarkaa addunyaa ta’uu qaa. Sadaffaan immoo tokkummaan mootummootaa abbaa biyyummaa biyyoota miseensota ta’aniiii fi qajeelfama qixxummaa irratti kan hundaa’e akka ta’u hubachuu qabu.
Biyyi tokko daangaa isa kaanii deebisee sararuu ennaa yaadu, walii galtee dhabiinsa naannootti fayyadamuu ykn doorsisuu dhaan hiika itti gochuu ennaa yaalu, Ykn immoo biyyi tokko filmaata fi murtii isa kaanii irra dhiibbaa kaa’uuf mirga akka qabutti ennaa dubbatu qajeelfama sana hin kabaju.
Kanaaf mootummaan tokko isa kaan odeeffannoo dogoggora ykn malaammaltummaa akka meeshaatti ennaa itti fayyadamu, filannoo walabaa fi waaltaalee dimokraatawaa ykn gaazixeessota ykn mormitoota ennaa fudhatama dhabsiisu qajeelfama sana hin kabajne jechuu dha.
Dhuma irratti, seerawwan amma qabnu qofaa irratti ajaja hundaa’eef looguu qofti ga’aa miti, fooyyessuu fi irratti hundaa’uu qabna. Ennaa tokkummaan mootummootaa hundeeffamu, prezidaantiin yeroo sanaa Harry Truman akka jedhanitti, walii galteen kun biyya tokko ykn biyyootaa, xiqqaas haa ta’u guddaa ta’ee miti. Ba’ii hafuura wal danda’uu fi ilaalchaa fi dangaa ka biroof obsa qabaachuu ti jechuu isaanii ministrichi Blinken tuqaniiru.
Biyyoonni adda addaddummaa isaanii beeksisanii, amananii, ejennoo waliinii kan irratti hundaa’an barbaaduun kanaaf ragaa dha jedhan jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
Naannoo Amaaraa karaa Nefas Mewucaa fi Waldiyaa humni lo’ee seenuuf yaalee ture, of irra akka deebi’u ta’e jechuu dhaan waajjirri paartii badhaadhinaa har’a beeksisee jira. Itti gaafatamaan waajjira paartichaa obbo Abraaham Allehenye, haala yeroo naannoo sanaa ennaa ibsan paarlaamaa biyyattiin garee shororkeessaa ta’uun kan ramadame gareen TPLF Itiyoopiyaa keessumaa Amaaraa weeraraa fi itti marsaa jira jedhan.
Gondar kibbaa Nefaas Mewucaa fi kaaba Walloo naannoo Waldiyaan seenuuf kan yaale humni kun humna uummaticha, humna addaa fi raayyaa ittisa biyyaan of irra deebi’e kan jedhan obbo Abrahaam, naannolee weerare keessaa dubartoota humnaan gudeeduu dhaan maanguddoota irraan dararaa geesisee dargaggoota ajjeesaa jira jechuun himatan.
Uummanni Amaaraa olola kijibaa kan TPLF ittiin jedhan dhiisee biyya oolchuuf waliin hiriiruu qaba jedhan jechuun Aster Misgaanaaw gabaasteetti.
Kan Addi Bilisummaa Uummata Tigray (ABUT) ‘Humna Ittisaa Tigiraay’ jedhee waamuu fi mootummaan federaalaa immoo ‘qaama gurmuu shororkeessaa’ ittiin jedhuuf dubbi himaa kan ta’an obbo Geetaachoo Reddaa kaleessa dhimmootii yeroo irratti Tigraay TV dhaaf ibsa kennaniin, ibsi naannoo Amaaraa amma iyyuu adda waraanaa Raayyaa jedha. Raayyaa keessa simmbirri iyyuu hin jirtu yeroo ammaa, Waldiyaa keessas akkasuma jedhan. Waldiyaan dachii walabaa ti. Uummatichi ofiin of bulcha.
Hojii sabatiinsa eeguu hojjetaa jira. Mersaan dachii walaboome. Haa ta’u malee naannoon Amaaraa ibsa baaseen Mersaa bilisa baasne jedha. Eenyu irraa? Eenyutu bilisa baase? Akka gaariitti kijibu. Nama tuffatu jechuun isaanii ni yaadatama.


text:
Labsiin yeroo muddamaa Itiyoophiyaa keessatti Jimaata dabre raggaasisamuu irraa kan ka’e - Sanbataa fi Dilbata dabre kanas, magaalaalee Oromiyaa adda addaa keessatti, qeerroon mormiin karaawwan cufuu isaa fi magaalaalee tokko tokko keessatti, haleellaa raayyaa ittisaatiin namoonni ajjeesamuu, jiraattonni – Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, Sagantaa Afaan Amaaraaf ibsanii turan.
Waahelli keenya – Tsiyoon Girmaa, jiraattota haasofiisuun akka gabaastetti, bulchiinsa naannoo Oromiyaa, godinaalee akka Shawaa Lixaa, Wallagga Lixaa, Wallagga Bahaa, Qellem Wallaggaa fi Horroo-Guduruu Wallaggaa keessatti, humnoonni raayyaa ittisaa jiraattootatti dhukaasuu isaaniitiin, namoonni du’uu fi madaa’uu tu himame.
Shawaa Lixaa, Gudaritti, raayyaan ittisaa karaa cufame akka banan jiraattota dirqisiisuuf jecha mooraa namaatti cabsanii seenuun, abbaa fi ilmoo rasaasaan haleelanii, abbaan achumatti du’uu isaanii fi ilmi isaanii yeroo sanaaf akka hamaatti madaa’ee gara hospitaalaatti ergamuu jraataan akka ollaa isaa ta’an dubbatan tokko waahila keenya Tsiyoon Girmaaf ennaa ibsan, “ganama sa’aa tokko irratti mooraa namaa cabsanii seenan. Abbaa fi mucaa tu mana keessa ture. Abaan hirriba keessaa ka’e. Mucaanis mana sana keessa ture. Seenanii ennaa abbaa rukkutan, mucaan irra dhufnaan mucaas rukkutan. Abbaa har’a awwaalle. Mucaan immoo, gara Hospitaala Ambootti referii godhamee ture. Achitti wal’aanuun waan dadhabameef gara Finfinneetti ergame. Lubbuun mucaa hin dabarre, garuu baay’ee miidhamee jira. Mataa isaa irra rukktamee jira, irree isaa irras, garaa isaa irras rukkutamee jira. Lubbuun isaa ni hafa, jennee hin yaadnu. Garuu, ammaaf lubbuun isaa hin baane” jedhan.
Booda, gaafa Wixataa, Bitootessa 5, gara Gudaritti ennaa bilbillu immoo, mucaan sun du’uu haati isaa VOAtti himanii jiran. Digaafee Dandanaa kan jedhaman – maanguddoon umuriin jaatamii shanii olii kun abbaa ijoollee kudhanii tahuu isaanii fi ijoollee dhiiraa lama qaban keessa tokko ka tahe – mucaan Terrefee jedhamu abbaa koo hin tuqiinaa, jedhee irra goruu isaatiin lameenuu rasaasaan haleelan – jedhan namni ollaa isaanii tahuu dubbatan kun.
Achuma, Shawaa Lixaa, magaalaa Amboo keessattis, Sanbatuma dabre kana walitti-bu’insi akka uumamee, namoonni lama humnoota waraanaan haleelamanii du’uu isaanii – jiraattonni VOA, Sagantaa Afaan Amaaraaf ibsanii turan. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
Dubartiin lammii Ameerikaa sarootuma guddifteen ajjeefamushee poolisiin beeksise
Poolisiin baadiyaa Varijiniyaa waa'ee dubatrii saroota lama guddiftee osoo bashananaaf futee deemtuu torban darbe keessa isaanumaan ajjeefamtee ifa taasisee.
Erga Beetaaniyaa Isitiifan shamarreen waggaa 22 dutee argamteen guyyoota afuriin booda haala du'a ishee ilaalchisuun ibsa yeroo lammataa keenneera.
Guyyaa Jimaataa qondaaltoonni saroota yoo arganitti jalqaba waan reefa beeladaa eegaa jiraa itti fakaate ture.
Garuu reefichi kan Isitiifan ture. Isaanis reefa ishee nyaachaa turan.
Akeekachiisa: Namoonni tokko tokkoo odeefannoo asiin gadiitti aruu danda'u
"Anis qondaaltoonni kan biraa afuris akka argineetti,'' jedha Shaarii Jim Agneew Kaawuntii Guchiland irraa, ''Saroonni reeficha nyaataa turan.''
"Miidhaan jalqaba irraan geessisanis kokkee fi fuula ishee irra ture,'' jedheera.
"Isaan booda yoo lafatti kuftuu, ofi wallaallaan achiin booda sarooonni amma isheen dutuutti caranii ajjeessani,'' jedheera yeroo baayyee afura baafachuun dubbataa.
Shaarii Jim Agneew konfarnsii Wiixata irraatt akka jedheetti, maatii miidhaamtuutiif waan of eeggannoo taasisanifu jecha dura ibsa gadi fageenya dhimmicha irratti kennu hin barbaanne ture.
Garuu, oduun magaalaa xiqqoo Varjiniyaa Richmood irraa fageenya km 48 irratti argamtu keessa babal'ateen booda, bilbila jiraattootaatiin cinqamu dubbata Shaariif. Isaan booda kan ajjeesse bahu akka hindandeenye ilaalchisuun ibsa keennu barbaadu isaas himeera.
Hirriiyyonis soroonni amala gaarii qaban kunneen attamiin nama guddisee ajjeessu akka itti danda'an gaafataniiru.
Hirriyaan tokko akka midiyaa biyya keessatti himeetti, saroonni gaarii turan. ''Dhungoodhaan si ajjeessu danda'u,'' Baarbaaraa Nooriis oduu WWBT'tti akka himteetti.
oolisoonni erga heeyyama argataniin booda saroota ajjeesaniiru. Ullfinni saroota lamaaniis kan Isiifaan harka lama ulfaata.
Saroonni kunneenis Toonkaa fi Paakemaan kan jedhuum beekaman yoo ta'u, Jimaata erga Isiifan baddeen booda abbaan ishee barbaacha yoo deemeetti bosoona keessatti argeen.
''Isiifanis baayyee miidhamtee turte. Wayita agarreetti erga duutee kan baayyee turte ta'u hubannee jirra,'' jedhaniiru ajajaan Aginw gaazexxessitootaan. Uffanni ishee dhiigaan makamees asiifi achitti bittinnaa'ee mulata tures jedhaniiru.
''Qaamnii dhiigaan hinbukaahiin tokko hinturre,'' jechuun ibsaniiru.
Ciniinnaan mataa isheerra ture kan sarootaa ta'uu qondaaltoonni kan mirkannessan yoo ta'u, qornnoo dabalataatiif qaamni sarootaa kaa'ameeras jedhameera.


text:
Itiyoophiyaan ijoollee guddifachaan gara biyya alaatti erguu waliin wal qabatee shiira hojjatamu ittisuuf, hojii kana harka 90n hanqisuu ishee beeksiiftee jirti. Ministriin waa’ee dubartootaa ijoollee fi dargaggotaa kan Itiyoophiyaa akka jedhutti Bitooteessa 10 bara 2011 jalqabee yoo baayyatee guyyaatti ijoollee shan qofa dhimma isaanii ilaala.
Yeroo ammaa garuu, guyyaatti ijoollee 50f dhimma kana rawwachisaa jiru. Kanneen keessaa walakaan gara Yunaaytiid steetes geessamu. Ministrii kanaaf dubbi himaa kan ta’an Abiy Efreem akka jedhantti deemsa ijoollee guddifachaan kennuu keessatti shiira haala babal’ateen gaggeefamuutu jira jechuun himannaan waan dhiyaateef tarkaanfiin akkasii fudhatame.
Qorannaan gaggeefame akka agarsisuutti warri ijoollee isaanii dabarsanii akka kennan gochuuf humnaan gargaaramun akka jiru ragaaleen agarsisan hangi tokko jiru.Sana booda ijoollee kana guddifachaan kennuuf galmelee sobaa kan biyyoota alaa irraa maallaqa guddaa argamsisan qophessu.
Abbaan warraa fi haatii warraa lammi Amerikaa ta’an mucaa Itiyoophiyaa tokko guddifachaan fudhachuuf doolaara kuma 20 baasu.Embaasii Amerikaa Finfinnee jiruuf itti gaafatamtuu kutaa qonsilaa kan ta’an Abigail Rupp akka jedhantti haala hamaa uumame kan mootummaan yaaddoo irraa qabu nutis ni hubanna.Garuu, ijoolleen guddifachaan kennamuuf jiran dhimmi isaanii xumura argachuuf yeroo dheeraa akka eegan taasifamunis nu yaddessee jira jedhan.Ms Rupp akka jedhantti aangawonni mootummaa Itiyoophiyaa jaarmayoota hojii guddifachaa gaggeessan kanneen 45 ta’an cufuuf jiru.
Waajiira UNICEF Finfinnee jiruuf hogganaa kan ta’an Ted Chiban hojii seeraan alaa hojjatamu faana dhahuuf seerri haaraan ba’e kun tarkaanfii barbaachisaa dha.Kana malees ijoollee warra hin qabne jechuun kan mootummaan tilmaamuu miliyoona 5f naannoo naannoo isaaniiti furmaata barbaaduuf gargaara jedhan.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa
Baar Gamatti Guddifachaan Iijoollee Kennu Hanqisuuf Qajeelfamni Ba’eera
Itiyoophiyaan ijoollee guddifachaan gara biyya alaatti erguu waliin wal qabatee shiira hojjatamu ittisuuf, hojii kana harka 90n hanqisuu ishee beeksiiftee jirti. Ministriin waa’ee dubartootaa ijoollee fi dargaggotaa kan Itiyoophiyaa akka jedhutti Bitooteessa 10 bara 2011 jalqabee yoo baayyatee guyyaatti ijoollee shan qofa dhimma isaanii ilaala.
Oduu
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
-
-
25-11-2022
Hoggantoonnii Marii Araaraa Tigraay Deeman


text:
Ajjeefamuu wellisaa Oromoo Haacaaluu Hundeessaa mormuun hiriira ba'amee irratti yoo xiqqaatee namnii 52 ajjeefamuu fi hedduun madaa'uu komishinarri polisii Oromiyaa Araarsaa Mardaasaa ibsanii jiru.
Akka gabaasa ba'eetti namoonni hedduun kan ajjeefaman dhukaasaa fi tarkaanfii humnaa jabaa humnootii nageenyaa fi kanneen mormii gaggeessan giddutti gaggeeffameen ta'u ibsamee jira.
Guyyoota darban lamaan kana keessatti namoonni hedduun to'annaa jala akka oolan, miseensoonni paartii mormituu KFO fi hogganoonni siyaasaa kanneen biroon akka keessa jiran beekamee jira.
Polisiin akka jedhutti eegdoota Jawaar Mohammad fi polisiin kan walitti bu'an yoo ta'u kunis reeffa Haacaaluu Hundeessaa gara Ambootti geeffamaa yeroo tureetti akka ture ibsamee jira.


text:
Addaan-citiinsa ibsaa fi neetorkiin Oromoon Walloo rakkoo hamaa mudachuu
Haleellaan humna xiyyaaraa fi humna lafoo meeshaalee waraanaa gurguddaa halaalaa furguggisuun, Uummata Oromoo Walloo hidhanno-maleessa irratti raawwatamu jabaatee itti-fufuu.
Addaan citiinsa humna ibsaa, bishaanii fi tajaajila quunnamtii neetorkii daafii kanaan mudateen wal-qabatees, Hawaasni Oromoo Walloo rakkoo hamaaf saaxilamee jiraachuu.
Ajjeechaa fi saamicha qabeenyaa: Finxaaleyyii Amaaraan
Ajjeechaan, saamichii fi mancaafamani qabeenyaa Uummata Oromoo irratti humnoota finxaaleyyii Amaaraan, Konyaa Matakkal keessatti raawwatamu hammaatee itti-fufee jiraachuu.


text:
Gurraandhala, 14/2014(TOI) -Hidhi haaromsaa guddichi Itoophiyaa aannisaa maddisiisuu kan jalqabe akkata walii galtee Itoophiyaa, Gibtsi fi Sudaan Kaartumitti mallateessanitti ta’uu gorsaan bulchiinsa qabeenya bishaanii obbo Faqii Ahimad Nagaash himan.
Hidhichi anniisaa maddisiisuu jalqabuun isaa yaaddoo biyyoonni yaa’a gadirra jiran haga bishaanii nurra hiri’isa jedhanii dhiheeffatan sirrii kan hin taane ta’uu kan qabataman agarsiisedha jedhaniiru.
Hidhi haaromsaa guddichi Itoophiyaa tarbaayinoota 13 yeroo guutuutti anniisaa maddisiisuu jalqabu annisaa Meegga waatii kuma 5 fi 150 maddisiisa.
Kana keessaas anniisaa meeggaa waatii 375 kan maddisiisuu tarbaayiniin Yuuniitii 10 jedhamu kaleessa ministira muummee FDRI doktar Abiy Ahimadiin eebbifamee aannisaa maddisiisuu jalqabeera.
Ta’us garuu biyyoonni yaa’a gara gadii Abbayyaatti argaman Gibtsi fi Sudaan hidhichi anniisaa maddisiisuu kan jalqabe akkaataa waliigaltee biyyooni sadan kanaan dura bara 2015 Sudaan Kaartumitti mallatteessaniin kan raawwatame miti jechuun ibsa baasaniiru.
Ministeera dhimma alaa Sudaanitti bakka bu’aan dhimma hidhachaa Ambaasaaddar Oomaar Alfaaruuq fi Minstirri dhimma alaa Gibtsi Saamii Shukurii ibsa laataniin hidhichi anniisaa maddisiisuu jalqabuun ”waliigaltee biyyoonni sadanuu tarkaaffii qofaa qofaa akka hin fudhanne” jedhu kan diigeedha.
Tajaajjilli Oduu Itoophiyaa kan dubbise gorsaan bulchiinsa qabeenya bishaanii obbo Faqii Ahimad Nagaash garuu ”ibsi Gibtsii fi Sudaan baasan himata sobaa baramedha” jedhaniiru.
Waliigaltee Sudaan, Itoophiyaa fi Gibtsi, Sudaan Kaartumitti mallatteessaan keessa Keeyyanni Itoophiyaan hidha haaromsaa guddicha Itoophiyaarra anniisaa maddisiisuu hin dandeessuu jedhu hin jiru jedhaniiru.
Waliigalticha keessa keeyyaanni 5ffaan ”Biyyoonni sadanuu qajeelfama guutissa bishaaniifi bishaan gad dhiisuu irratti waliigaltee ni taasisuu, ijaarsi hidhichaa immoo cinaan itti fufa kan jedhu ta’uu himaniiru.
Akkataa duudhaa waliigaltichaatiin ijaarsi hidhichaa ammayyuu harka 84 irra waan jiruuf gara fuula duraattis itti fufa. Ijaarsa hidhichaa jechuun bishaan guutuu, bishaan gad dhiisuu fi aanniisaa maddisiisuu ni dabalata jedhaniiru.


text:
Dhaaba roorroo ummata Oromoo irra jiru irraa qolatee mirga abbaa biyyummaa isaa gonfachisuuf qabsoo bara dheeraa wareegama qaalii itti khafaluun ABO bakka harra jiru kana gahe kana diiguuf diinni takkaa aara galfatee hin beeku. Dhaabni Bilisummaa Oromoo ABOn hamma ummanni Oromoo dachii tanarra jiruutti tasa hin dhabamuu hin diigamuus.
Nuti misensonni khonyaa Magarsaa Barii ABO- KMB gochaa seerdhablummaa murni
diinaan bitaman kun godhan ni balaaleyfanna.ummatni Oromoo kana hubatee akka dura dhaabbatu dhaammanna .
Injifannoo ummata Oromoo
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati.
Khonyaa Magarsaa Barii ABO BC Vancouver .


text:
Haleellaa saayibarii: Odeeffannoon Ejansii Ittisaa Ameerikaa hatame
Ejansiin Ameerikaa waljijjiirraa odeeffannoo Waayit Haawus keessatti taasifamuuf itti gaafatamaa tahe hanna odeeffannoof saaxilame.
Waajirri Ittisaa Ameerikaa sirni kompiitaraa Ejansii Sirna Odeeffannoo Ittisaa biyyattii hanna odeeffannoof saaxilamuu ibse.
Ejansiin kun marii fi haasaawwan loltuu dabalatee, waamicha pireezidaantii Ameerikaaf taasifaman to'ata.
Hanna kanaan maqaa namootaa dabalatee lakkoofsawwan eegumsa hawaasummaaf kennaman saaxilamaniiru.
Ejansichi keessa hojjettoonni loltummaan tajaajilaniifi hojjettoonni idilee 8,000 jiru. Haa tahu malee odeeffannoo namoota dhuunfaa baayyees to'ata.
Kanaafi odeeffannoon namoota dhuunfaas kan saaxilame.
Dubbii himaan waajira kanaa hanna kanaaf eenyu itti gaafatamaa akka tahe hin beeknu garuu irra deddeebiin doorsisamaa turre jedhan.
''Waajirri keenyi guyyuu haleellaan irra gaha garuu ofirraa ittisuuf mala itti tolchaa dhuma baane,'' jedhan.
Ejansichi namoota dhimmi kun ilaallatu akeekkachiisaa haa turuyyuu malee odeeffannoon namoota kanaa hatamuusaaf odeeffannoon hin jiru ture.
Ejansichi sirni kompiitaraasaa takkaa erga hatameen booda tarakaanfii barbaachisaa fudhachuun isa kana boodaaf eeggachaa jira jedhe.
Andii Piyaazaan loltuu Ameerikaa duraanii kan ture yoo tahu ergaa ejansicha irraa argate Tiwiitarii irratti maxxansee ture.
Innis odeeffannoo saaxilamuu caalaa ergaawwan dhaabota dhuunfaa fi mootummaa waa'ee hanna kanaa xalayaa isaaf barreessan yaadda'uu dubbata.
Ejansichi miidhaa qaqqabe akka hordofuufi warreen saaxilaman immoo tolaan tajaajila kana akka argatan taasifama jedheera,


text:
Gochaalee hammeenyaa, labsii yeroo muddamaa qabata dhibee Coronavirusiin labsame hordofuun, Uummata Oromoo irratti raawwatamaa jiran
Mootummaan Xoophiyaa osoo dhuguma nuuf yaadeetu ta’ee, qoricha ykn meeshaalee wal’aansaa nuuf fe’a malee, waraana nutti hin fe’u ture – Oromticha Lixa Oromiyaa
Labsii yeroo muddamaa Mootummaan Impaayera Xoophiyaa, qabata dhibee Coronavirusiin ji’oota 5’f labse hordofuun, Waraanni Ittisaa Impaayerattii baa’inaan gara Konyaalee Giddu-galaa fi Lixa Oromiyaatti bobbaafamaa jiraachuu. Kanaanis, barbadaa’insi qabeenyaa, dararaa fi ajjeechaan Oromoo Maccaa, Konyaalee Lixa Wallaggaa fi Qeellem Wallaggaa irratti raawwatamaa ture daran hammaatee jiraachuu.
Kurfii keenya kana sagalee qofaan dhaggeeffachuuf as tuqaa.
Ijaarsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo bifa haaraan
Qeerroo fi Qarreen Oromoo, dogoggora baroota afran-shanan darban uumame irraa barachuun, bifa haarayaan wal-ijaaruun, Qabsoo Bilisummaa Oromoo gara fuul-duraatti tarkaanfachiisanii galmaan ga'uuf qophii xumuranii jiraachuu – Qeerrolee Jimmaa fi Booranaa


text:
WASHINGTON, DC — VOA
Dubbii himaa Samayaawii Partii han ture, Obboo Yoonaataan Tasfaayee “ergaa Adda Bilisummaa Oromoo Feesbuukii irratti oggaa geggeessu argame,” jechuudhan himannaan irratti baname. Yoonaataan, mormiin Oromiyaa keessatti ji’oota shan dura ka’e akka itti fufu maqaa Feesbuukii Yoonaataan Tarreessaa Raggaasaa jedu fayyadamee hojii shororkeessummaa hojjachaa tureera jedha, himannan irratti baname. Hidhamee ji’a afur booda torban darbe mana murtiitti dhihaatus, abboottin seeraa guutanii waan hin argamneef, bellamni mana murtii caamsaa 23 bara 2016tti qabameera.
Dhabbanni mirga dhala namaatii falmmu, Amnistii Intarnaashinal garuu himanni kun waan hinjiree irratti hundaaheti jedhee, mootummaan Itoopiyaa hatattaman nama beekaama fi siyaasaa kana dabalatee, namoota yakka wal-fakkaatun himataman akka gadhiisu gaafata. Daayreektariin damee Aministii Intarnaashinal Gaafa fi Baha afrikaa, Mutoonii Waanyeekii, “mootumman Itoophiyaa namoota yaada isaanii morman hunda hidhuu fi shororkeessummaaadhan himachuu ittuma fufeera” erga jette booda, “Yonaataan Oromiyaatti lafti sammamaa jirachuu barreessera. Kunimmoo balleessaa mitti; Shororkeessummaa ta’us hin danda’u.Yoonaataan Adda Bilisummaa Oromootin waan walitti isa fidu tokkoohuu natti hin mullaatu,” jetti. Mutooniin dabaltees, himannaan akkanaa kun mootumman seera shororkeesummaa baase, han rakkoo guddaa qabu kana hojiirra olchuudaa waan hudda yaalaa jirachuu agarsiisuu ibsite.
Karaa braatin hoogantoota Aandinet paartii duraanii keessaa tokko han ta’an Daani’eel Shibashii fi Samaayaawii paartii keessaa Yeshiwaas Asaffaa guyyaa harraa mana hidhaatii bahan. Obbo Abrahaa Dasta ( qama hoogansa Aranaa Tigraay han turan), Adoolessa 8 bara 2016 hidhaa dha baha jedhamee eggama.


text:
Kurdoonni Iraaq Baagdaad irraa walaba ba’uuf sagaleen kennan caalmaa sagalee harka 92 argatee jira.Sagaleen hiree murteeffannoo wiixata darbee kenname kun mootummaa Baagdaad keessa jiru , biyyoota ollaa fi Yunaaytid Isteets biraa mormiin isa mudatee jira.
Gama kaaniin xayyaaroonni biyyoota giddu galeessa bahaa keessa balali’an ajaja Iraaq biraa kenname kan akka isaan dirree xayyaaraa Iraaq gama kaabaa keessa jiru kan kutaa Kurdootaa akka hin seenne jedhu ni kabaju.
Mummichi ministeera Iraaq Heeyder al- Abadi akka jedhanti yoo hogganoonni Kurdootaa to’annaa dirreewwan xayyaara kutaa Sanaa aangawootatti deebisuu diidnaan ajaja akka gamasitti hin balaliine dhorku nan labsa jedhan.
Kurdoonni garu ni diidan.


text:
Ministarri Dhimma alaa Yunaayitid Isteetis, ministaroota dhimma alaa biyyoota “G7” jedhamanii, kan Kanaadaa, Faransaay, Jarmanii, Xaaliyaanii, Jaappaan fi Yunaayitid Kiingidom fi Bakka-bu’aa ol’aanaa Gamtaa Awurooppaa waliin tahuudhaan, gabaasaalee dhiheenya kana cabinsaa mirga namoomaa fi cabinsaa fi dhiittaalee seera namoomaa idil-addujyaa naannoo Tigiraay, kan Itiyoophiyaa keessatti raaw’ataman irratti bahanii ilaalchisee yaaddoo cimaa qaba.
Waraansichi baatii Sadaasa dabree, yeroo muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahimad, eega haleellaa maadhee raayyaa waraanaa Tigiraay keessaa irratti raaw’atamee booda, kan naannicha bulchaa ture Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay yokaan ABUTn taayitaa irraa buusuun, “ol’aantummaa seeraan kabajchiisa” jechuun loltoota federaalaa gara Tigiraayitti bobbaase jalqabame.
Biyyoonni “G7” jedhaman ibsa baasaniin, ajjeechaa siivilootaa yokaan namoota hidhannoo hin qabnee, hookkara quunnamtii saalaa fi hookkara saala irratti hundaa’ee geggeessame, haleellaa otuu adda hin baasiin geggeessamee fi humnaan-buqqisuu jiraattota Tigiraay fi baqattoota Tigiraay keessaa balaaleffachuudhaann, qaamonni hundinuu kana irraa akka of dhaaban, siiviloota yokaan kanneen hidhannoo hin qabneef ittisni godhamuu, akkasumas, mirgi dhala-namaa fi seerri sadarkaa addunyaa kabajamuu akka mirkaneessan, gaafatan.
Yunaayitid Isteetisii fi waahiloonni ishee mootummaan Itiyoophiyaa kanneen miidhaalee san raaw’atan akka itti gaafataman taasisuuf waadaa seene akka hojii irra oolchu eegaa jiran.
Koomishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa fi Waajirri Koomishinara Mirga Namoomaa Ol’aanaan ka Tokkummaa Mootummootaa dhiittaa mirga namoomaa qaamota hundaan yeroo waraansa Tigiraay keessaa raaw’ataman waliin qorachuuf waliigalanii jiran. Yakkawwan gabaasaman irratti qorannaan walabaa, ifagalaa fi loogii hin qabne geggeessamuunii fi kanneen dhiittaa mirga namoomaa raaw’ataman itti gaafatamoo taasisuun baay’ee barbaachisaa dha.
Yunaayitid Isteetis fi waahiloonni ishee “G7” , “qaamonni walitti-bu’insa sana keessa jiran, gargaarsa namoomaaf hatattamaa fi gufuu tokko malee akka karaa banan” jechuun gaafatan. Lafa balleensa Tigiraay walakkeessaa fi Tigraay Bahaa keessatti haalli rakkoo hatattamaa waan mul’atuuf, waa’een wabii nyaataa dhabuu hedduu yaaddessaa dha.
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa dhiheenya kana humnoonni Ertiraa Tigiraay keessaa ni bahu, jechuun labsanii turan. Yunaayitid Isteetis fi waahiloonni ishee, deemsi bahinsa kanaa, “kan hatattamaa fi haal-duree tokko malee raaw’atamuu fi kan mirkaneeffanu danda’u” akka tahu gafatan.
Ibsi waloodhaan baasan kun, itti fufees, “hookkarri akka dhaabatuu fi deemsi siyaasaa lammiwwan Tigiraay keessaa dabalee lammiwwan Itiyoophiyaa hunda biratti fudhatamaa tahee fi gara filannoo amanamaa fi deemsa araara biyyoolessaa bal’aa tahetti geessu” akka tolfamu waamicha dhiheessa.
“Nuti miseensonni “G7” carraaqqii gargaarsa namoomaa fi qorannaalee mirga dhala-namaa geggeessamu deggeruuf qophoofnee jirra” jedhan – jechuudhaan, gulaalaan har’aa ibsa isaa xumura.


text:
Sheer hojjettoota isaa baay’ee dinqisiifata. Nuti seera bu’ura kaka’uumsa daldalaa sadarkaa qulqullinaa Dhaabbata Hojii Adunyaalessaa (ILO) tin hojiirra oolchinee jirra. Hojjettoonni Sheer hundinuu akka armaan gaditti ibsameen bu’aalee kallattii fi kallattiidhan alaa ni qabu.
Hojjettoota hundaaf kontiraata dhaabbataa argatu. Sheeriif hojjechuu jechuun mindaa sirrii, bakka buusa hawwachiisaa fi paakeejiwwan bu’aalee kanneen akka boonasii hojii irratti argamuu, mana jireenyaa/ciisichaa, fi kunuunsa fayyaa bilisaan argachuu jechuu dha.
Hojjettoonnikeenya waldaa daldalaa galuuf mirga qabu. Nuti gatii irratti wal falmuuf waliigaltee (CBA) qabna. fi Ijoolleen hojjettootaa irratti argamuu danda’umana barnootaa Sheerkaffaltii irraa bilisa(umuriin itti jalqaban 4).
Hojjettoonni haaraa qacaraman hundinuu leenjii siniina fi fayyaa fi eeggannoo guyyaa jalqabaa irratti argatu. Hojjettootaaf akka gahee hojii isaaniitti meeshaaleen barbaachisoo ittisoo dhuunfaa (PPE) ni kenninaaf.
Hojjettoonnitajaajilawwan bashannanaa fi gochaalee ispoortii kibabii Sheer isa akka gaariitti qabeenyaan guuttame keessa fayyadamuu danda’u. Istaadiyoomii Sheer.
“Hojjettoonnikeenya koreewwan adda addaa keessa galuu ni danda’u:
- waldaa hojjettootaa Waldaa hojjettootaa (Waldaa bu’uraa Sheer Itiyoophiyaa Dhaabbata dhuunfaa itti gaafatamummaan isaa murtaa’ee
- Koree piriimiyemii Feertiredii
- Koree saalaa
- Koree nageenya hojiirraa fi fayyaa
- Koree ispoortii fi bashannanaa
- Koree farra Eedsii fi fayyummaa qaama wal hormaataa
- Koree qacarrii fi koree naamusaa
”


text:
TPLF angoo, maallaqa, biyya fi waraan ittisa biyaa harka isii osso jiruu dargageesaa fi shamaran Orommoo harka duwaa dhaan mormanin mohamtee. Kana ragaa kan tahu TPLF filmaata democracy dhann gaggeessameen 100% filmaata mohee jattee osso hin turin labsi hatatamaa (state of emergency) labsu dhaan biya waraanan akka bulchaa jirtu addunyaan beeku dha. Injifanoon dhigaa fi lubbu daa’iman fi hawwaan Oromoon arkaame akka laafaatti kan of booda hin deebinee tahu isaa TPLF kan bartee yaroo isiin labsi hatatamaa kan baati jahaaf labsitee dheerafachu waan dirqamteefi. Angoon, maallaqni fi biyyaa humna waraanaan bulchun akka muranoo Orommootaa if booda hin deebsnee kan bartee TPLF tarsimoo mofaa kan bilchinsoota duraaniraa barateen Oromootaa fi Oromia waraan Liyu Policin itti bantee. Kunis hin tahu janaan amma tarsimoo harayaan dhiheenya kana as baatee – Faa’idaa Oromian Finfineeraa Arkachu.
TPLF akkamitti Orommodhaaf faa’idaa Orommoon Finfineeratti qabu murteesufi dandeesee? Kana deebisuf seenaa walfakaatu haa laalu. Baraa 1700s keessa waraan gugguudootu Franch fi British jidutti lafa Kaaba Americaa keesa turee. Lafti biyoottan Europaa lama haalaalaraa dhufanni iratti waloolan lafa Hindi America (Native Americans) noottati. Lafa Hindi ratti kan walalan biyoottan lameen qoofa osso hin tahin biyoottan akka Spain fi Netherland ykn Dutch keesa jiran. France waan humna Englandin mohamteef bara 1763 France fi England waltahinsa Treaty of Paris ja’aamu malateesu dhaan akka France lafa Hindi kan harka isii jiru heddu Englandif kanitu tahee.
Maaltu dura France lafa Hindi fudhachu dandeesisee? Maaltu akka deebittee gadhiistu taasiseen? France irree waraanaan dachi Hindi fudhatee booda moo England irree waraanan dachi san France raa fudhatee. Kanaafu Finfineen kan enyutii yoo kan janee wal gaafanu tahee debiin isaa….
Maqaleen ykn Bahardar kan enyuti maaf hin ja’aamnee? Sababaan TPLF fi warri Finfineen akka Addis Ababa taatee haftuf mormaa jiran akkuma France fi England dachi tenyya ratti faraqaa dhaa waan bulchaa jiranif mirga kanuff dhorkachu kan qaban itti fakaata. Isaan itti haa fakaatu malee Orommoon akka keenaa TPLF bu’aa addaa jatee nuf kanituun hin gamadnee fi akka mormin waroottan kana mormaa jiran nuun yaachisnee hujidhaa isaan garsisun yaroon fi dirqamni Oromootaa hunda ammaa. Kuniis kan tahu dandayu yaada (imaamata) keenya, ija keenya, dandeetti fi humna keenya yoo karaa qabsoo TPLF angooraa kufisu ratti deebisnee qofa. Yoo huji dhaan irree horachuu dandeeny qoofa dha. Irreen nubarbaachisu kan amma TPLF angooraa ittin buqifnu qoof osso hin tahin kaan mirgaa dhigaa fi lubbu Oromootaan arkamee fula dura ittin tikfachu dandeenyun tahu qaba. Irreen kun irraa waraanaa qoofa – aa’daan waraanaan iffi fi qabenya iffi kabachusun kan addunyaara wagaa dheeraa turee, ammalee jiru fi fulduraafilee jiraach taa’uu dha.
TPLF oloola bu’aa Finfineef kanamee jachun yaada Oromoota fafacaasuf fi eegalli kufinsa isii digaa fi lubbu Oromootaan arkkamee bakka dhoorkuf maalaqa heddun namootaan heedu Facebook fi Tweetin boobbaaftee hoojjachaa jirti. Oromootni hundumaa – keesaafu kan diaspora – tersimoo isii kana baru dhaan osoo hin gamadin ykn osoo warroota kanaan mormanin hin gaddin irree Oromoo akka ittin jabeesachu dandayuu wal marihachun waan lamaaf barbaachisaa dha. Tokkofaa, yoo Oromoon dhara TPLF beekaa facaastee kana jalaa calisudhaan (ignoring) irree keenyaa cimsuratti hojjanee maalaqni isiin baastee fi hoojjatooni isii walin kasaaran jachu dha. Lemafaa, kana taasisun akka sadarkaa Oromoon siyaasaa ittin hubatu fi gageesu kan duraanira chaalu waroottan lameen lafa keenyaratti murteesa garsisa. Sedafaa, TPLF akkuma barteetti tersimoo biroo baasachuf dirqamtii. Kun imoo akka issit dhagayamu ykn hifanaa (frustration) itti fida.
Kana waan taheef Oromoon hundumtu kan dhimmi saba kiyaa nayaachisa ja’uu yaroo amman tanaa filmaata lama qaba. Tersimoo TPLF faana bu’uun isii walin dhimma Finfinee hafarsuu fi hafarsiisu ykn tersimoo isii hubatani dhimma Finfinee hasawu fi qooda iraa fudhachu baachun akka tarsimoon isii kufu tolchu dha. Waan Oromoon hundumtuu beeku qabu Kan Nu Gamachiisu fi Kan Nu Yaachisu Irree Waaraan Offi Qabaachu ykn Dhabu Qoof!! Yoo akka isaanitti nutis irree waraanaa qabaanee gaafin Finfinee Osoo Hin Tahin Maqaleen Kan Enyuti?


text:
Koreen giddu-galeessaa Dhaabbata Dimokiraasummaa Uummata Oromoo Master Pilaaniin Finfinnee 'guutummaatti akka dhaabatu' murteesse.
Oromiyaan Finfinnee irraa dantaa addaa argatti ka jedhu illee yeroo xiqqoo keessatti deebii argata jedheera.Mormiin Master Pilaanii kana ilaalchisee geggeessamu ammas manneen barnootaa sadarkaa ol aanaa haga tokko keessatti itti fufee kan jiru ennaa ta’u loltoonni mootummaa yoo xiqqaate namoota 140 ta’an ajjeesuu isaa gareen mirga namaaf falmu Human Rights Watch torban darbe gabaasee ture.
Ibsa DH.D.U.O kana ilaalchisuun deebii kan kennan hoogganaan kongireessii Federaalawaa Oromoo garuu murtiiwwan sun gaaffii uummataa kan deebisan miti jedhu.
Koroporeeshiinii Biroodkaastii Itiyoopiyaa(EBC) irratti akka gabaafametti misooma waliif kan yaadame Maastar Pilaanii Finfinnee fi magaalaalee naannoo Oromiyaa guutummaatti akka dhaabatu koreen giddu galeessa kun beeksisee jira.
Gabaasni kun akka jedhutti koreen kun goyyoota sadiif magaalaa Adaamaa keessatti walgahii hatattamaa geggeesseen murtii kana dabarse.
Gabaasa oduu dhiyaate kana irratti koreen kun dhimmootii ka biroo lama irratti murtii dabarsee jira.
Kunis bulchiinsi naannoo Oromiyaa Finfinnee irraa bu’aa addaa argachuu qabu kan ilaaleen heera biyyattii irra akka kaa’ametti yeroo gabaabaa keessatti deebiin akka itti kennamu beeksisuu fi misooma magaalaalee bulchiinsa naannoo Oromiyaa saffisuuf Caffee Oromiyaan kan raggaasisfame labsii misooma magaalaalee keessatti her-keeyyata kaa’aman tokko tokko irratti gaaffii uummanni kaase kan iftoominaas deebii itti laachuuf, mootummaan naannoo labsii jiru Caffee dhaan akka ilaalamu murteesse.
DH.D.U.On murtii dabarse kana ka ilaaleen dura taa’aa Kongiresa Federaalistii Oromoo Dr. Mararaa Guddinaa yaada kennaniin murtiin kun nama kofalchiisa jedhan.
"Karoorri misoomaa lafa kaa’ame haqame hin jedhu. Dhaabateera jedha.Bu’aa Oromiyaan Finfinnee irraa argattu kan ilaaleen waggootii 22f turee har’a yeroo dubbiin morma hudhu kana jedhu,jedhu Dr.Mararaan.


text:
Abduush Haajitiin
Ba’ii filannoo jabn bara 2007 ifa kan taasisan dura taa’aan boordiin filannoo professor Merga Baqqaanaa raga hanga ammaatti argameen paartiin biyya bulchu IHADEG fi partileen isa jala jiran injifachuu isaa beeksisaniiru.
Paarlaamaan Itiyoopiyaa barchuma 547 kan qabu si’a ta’u barcumni kan qabamu namoota naannolee filannoo 547 irraa injifatanii dhufaniin ta’a.
Professor margaan akka jedhanitti naannolee filannoo 547 kana keessaa ba’iin hanga ammaa boordicha dhaqqabe kan 442 ti mara iyyuu IHADEG fi paartileen michoota isaa ta’aninjifachuu tuqaniiru.
Akkuma kanaan Finfinnee, naannolee Oromiyaa, Amaaraa, uummattotoa kibbaa, Tirgary fi kanneen biroo keessaa ba’ii ifa ta’een IHADEG guutummaatti injifachuu isaa ba’iin prefesor margaa Baqaanaan dubbifame ibsee jira.
Magaalaan Finfinnee barcuma mana maree bakka bu’ota uummataaf qabdu 23 keessaa digdamii sadanuu IHADEG injifatee jira. Naannoon Oromiyaa kan qabu barcuma mana maree bakka bu’ootaa 178 keessaa ba’iin kan 150 ga’ee jira. 150nu OPDOtu injifate.
Kana malees naannoon Amaaraa mana maree bakka bu’otaa keessaa kan qabu barcuma 138 keessaa ba’iin 107 beekamee jira. Mara iyyuu BAIDEN IHADEG injifatee jira jedha ibsi boordii filannoo.
Naannoon uummattoota kibbaa paarlaamaa keessaa kan qabu barcuma 123 keessaa kan 95 ifa ta’eefa. Sagaltamii shananuu DEHIDEN IHADEGtu injifate. Naannoo Tigraay keessaa filatamanii paarlaamaa kanneen seenan 38.kanneen 31 ta’an kan har’a beeksisame keessa jiru.
IHWEHAT/IHADEG mara injifate jedha. Naannolee dhaabota michoota ihadegn hoogganaman keessas ba’ii wal fakkaataan galmeessameera. Ba’iin filannoo naannolee 105 eegamaa kan jiru ta’uu isaaf fuula duratti beeksiamuuf jira jedhameera.
Barcuma kana keessaa mormitoonni injifatan yoo ta’e dura taa’aan boordichaa gaafatamanii deebii kenneen ba’iin isaa gutummaatti ennaa dhiyaatu beekama jedhan.Gareeleen mormituu hagi tokko filannoon sun dhiibbaa fi hiraarfamuun geggeessame dha jechuun komee isaanii dhageesisaa jiran. Boordiin filannoo Itiyoopiyaa garuu adeemsa milkaa’aa ture jechuun faarsee jira. Dura taa’aan boordichaa professor Margaa Baqwqaanaa kun akka milkaa’uuf kanneen qooda qabaatan jedhan galateeffataniiru.
Filannoon walii gala kan bara 2007 biyya keenya keessatti geggeessame haala tasgabbaa’aa dhaan xumurameera. Milkaa’ina kanaafis sadarkaa duraatti galateeffamu kan qaban uummata keenya dammaqinaan irratti hirmaate kan naamusa qabuu fi murannoo inni dimokraasiif qabu kan ajaa’isiisamu ta’uu isaa fi , kanas obboloota isaa Afriikaatiif mirkaneesseera.
Paartileen mormitootaa irra hedduun filannoo irratti hirmaatanis guyyaa filannoof isa booda haala tasgabbii qabuun ba’ii isaa eegaa waan jiraniif galata guddaa qabu. Manni maree bakka bu’ota uummataa deggersa guddaa inni nuu godheef hedduu galateeffanna. Mootummoonni naannoo fi ka Federaalaas nagaa fi milkaa’inaan akka geggeessamu deggersa guddaa nuu godhaniiru. Dhaabbati sabaa himaa itiyoopiyaa fi sabaa himaaleen martinuu ragaan dhugaa uummaticha akka dhaqqabu, filannoon sun kan nagaa, walabaa fi kan haqaa ta’ee akka xumuramuuf ga’ee gama isaanii gumaachaniriu jedhan
Ba’iin filannoo xumuraa ifa kan taasisamu Waxabajjii 15 bara 2007 ta’uu boordichi beeksisee jira.


text:
Oduu Gaddaa Guyyaa Har’aa biyyaa Maasrii magaalaa kaayiroo keessaatti baqattotin Oromoo baala ibiddaa Gamoo isaan irraa jirtan irrattii ka’ee midhaa cimaan irraa gahee jira baqattotin kun bayyee waan midhamnii jiruf Du’aa’ii nuuf godhaa jedhuu du’aa’ii godhaafi Yaa sabaa kiyyaa nuu hunduu waan tanu hin beeknu
Check Also
Haala yeroo fi dubbii lola Toophiyaa keessatti adeemaa jiru muraasa
Lalisa Hussein Warri Mootummaa walii galtee Aafrikaa Kibbaa cinatti “Maqalee qabannee injifannoo labsina” jedhanii qophiirra …


text:
Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo Duullii Mootummaan Faashistii Wayyanee Ummata Oromo irratti labsitee falmii Bilisumaa irraa hin ugguru Ergamaan wayyaanee Hayilamariyam Dassaaleny fooddaa televiziyoona Itoophiyaa irratti bayee tarkaanfii cimtuu isin irratti fudhaanna jechuun lola diinummaa Ummata oromoo irratti labsee jira. Ummanni Oromoo lola mootummaan shoororkeessituun wayyanee irratti labsite kana ufirraa ittisuu duwwaa osoo hin taane mootummaa sab-bicuu tana hiddaan isii buqqisuu qaba.
Mootummaan bicuun wayyaanee masaraa mootummaa Itoophiyaa erga qabatee yakka dhala namoomaa ummata Oromoo irratti hojjataa turte, ammallee itti jirti. Ijoollee, dubartii, manguddoo, barataa, qotee bulaa, hojjatee bulaa, dubrattii ulfaa osoo hinjjenne haga mana jireenyaatti dhaxxee ajjeesaa jirti. Kuni yakka sanyii duguuggaati. Ji’a afran darbe mootummaan woyyanee ilmaan Oromoo dhibba sadii oli ajjeestee, kuma kudhaanii olii hiitee jirti. Kumni kudhanii oli bakki isaan bu’an hin beekkamu.
Walumaa gala yakkii mootummaan wayyanee ilmaan Oromoo irratti hojjataa jirtu kun yakka duguuggaa sanyiiti. Oromoo akka sabaatti lafa irraa balleessudha karoorfatte. Yakkamtoonni kuni mana murtii yakka addunyaa irratti dhiyaatanii yakka dalaganiif itti gaafatamu qaban. Yakka kana saaxiluufii seeratti dhaleeysuuf ABOn waan isaa danda’amee hunda ni goodha. Mootummaan nama nyaataan wayyaanee kuni ilmaan Oromoo mirga isaaniitiif karaa nagayaatiin falmaa jiran harka keennisiisuuf jecha meeshaan isaan itti hinfayyadamin hinjiru. Yakka Oromoo lafarraa duguugu itti jiran kana wayyaanee fi jala deemtonni isii hundi itti gaafatama jalaa hin bayan. Lolli Wayyaaneen oromoo irratti labsitee shoorarkeessaa jirtu kun jibbansa wayyaaneen ummata Oromoo irraa qabdu mudhisa. Kuni kanaan ta’ee osoo jiruu gootonni ilmaan Oromoo sodaa tokkoo malee mootummaa haga funyaaniitti hidhaatte kana afoo dhaabbataanii mirga abbaa biyyumaa isaaniitiif falmaa godhaa jiran kana hedduu diinqisiifataa haga Oromiyaan bilisoomtutti falmiin abbaa biyyummaa kun ka itti fufu ta’uu firaa fi diinallee beeksifna.
Addi Bilisummaa Oromoo gochaa suukanneessaa fi shoorarkeessaa mootummaa Wayyanee jabeessee balaaleffata. Furmaanni ciniinnatanii, mudhii hidhatanii, jabaatanii waan danda’ame hundaan diina amala bineessaa qabuu kana ofirraa buqqisu akka tahe dhaammanna. Qabsoon ummanni Oromoo mirga eenyummaatiif geggeeysaa jiru mirga sabaafii sablammootaa maraaf bu’a qabeeyyii waan taateef sabaa fi sab-lammiin Itoophiyaa keessa jiraatan hundi qabsoo ummanni oromoo mootummaa faashisti wayyaanee irratti godhaa jiru waliin akka hiriiran waamicha goonaaf. Dhaabbonni Oromoo hundi roorroo hamtuu amma Oromoorra gahaa jirtu tana hubatuun hatattamaan tokkummaa mooraa qabsoo oromoo utubanii cimsuun sossooha ummataa kana akka finiinsan maqaa Oromummaatiin kadhanna. ADDA BILISUMMAA OROMOO TOKKUMMAAN HUMNA!!! INJIFANNOO UMMATA OROMOOf!!! Guraandhaala 26, 2016 Dubbataa Dhaabaa: Obboo Qaasim Abbaa Nashaa Phone:651-808-8771 Web page: www.oromo-liberationfront.org


text:
Namootni bara darbe Naannoo Benishaangul Gumuz, aanaa Baloojaganfooyi irraa buqqa’anii Oromiyaa keessa turanii fi booda achitti deebi’an hagi tokko, “deggersa nyaataa fi meeshaalee bu’uuraa waan dhabneef rakkoo hamaaf saaxilamnee jirra,” jechuun VOAtti dubbatan.
Waajjirri Hooggansa Sodaa Balaa Naannoo Benishaangul Gumuz immoo ‘deggersi gama garaa garaatiin ergamee jira. Garuu, deggersicha karaa wal-qixxee taheen waliin gahuu irratti akka rakkooon jiru quba qabna. Kanaaf garee ogeessotaa dhimma kana qoratu garasitti erguuf jirra” jedha.
Biiroon Hooggansa Balaa Sodaa Naannoo Oromiyaa gama isaan, ‘komii jiraattota Baloo Jaganfooyi qofa osoo hin taane, rakkoo akka naannootti kan namoota qe’ee isaaniirraa buqqa’anii turan hundaa qophiin godhameera,’ jedha.
Gabaasaa gutuuu caqasaa


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Istees, dheengadda ennaa magaalaa Baaltimoore keessatti Masjiida tokko daawwatanitti haasawa waa’ee wal-danda’insa amantii dhageessisan, hawaasni Musliimaa akkamitti fudhate? Kan Teksaas keessa maadheffate “Islaamic Association of North Texas” yokaan Waldaa Hawaasa Islaamaa Teeksaas Kaabaa – jedhamuuf miseensa Boordii ka ta’an Imaam Ahimed Alinuur ibsa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf akka jedhanitti, haasaan Prezidaant Obaamaa amantii yokaan diinii Islaamaa jarreen maqaa Islaamaatiin kaayyoo ofii, ka shororkeessummaa geggeessatan irraa adda-baasee kan ilaale. Dorgomtoota prezidaantummaa tokko tokkoon yaada hamaa dhihaataa ture, kan ijoollee isaanii shakkii keessa galchu dura ka dhaabbatee fi kan abdii kennu ture. “Garuu, itti fufee hojjetamuu qaba. Amantii kamuu keessa namoonni gaariinis namoonni hamoonis ni jiran. Quraanni amantii Islaamaa namni nama tokko ajjeese akka nama hunda ajjeeseetti ilaalama, jedha. Ajjeechaan kaayyoo Islaamaa keessa hin jiru. Namni martinuu mirga amantii isa kaanii kabajee, wal-gargaaruuf, nageenyaaf hojjechuun barbaachisaa dha” jedhu, Imaam Ahmed Alinuur.
Haasaan Prezidaant Obaamaa Ijoollee Keenyaaf Abdii Gaarii Dha, Jedhu Imaamni Hawaasa Musliimaa
- Namoo Daandii
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
02-12-2022
Gamtaan Afrikaa Galata Dhiyeessee Jira
-
-
29-11-2022
Komishinni Araaraa Ibsa Baasee Jira


text:
Boordiin Filannoo Itoophiyaa Naanoo Tigraayii achi guutuu biyyatti keessatti filannoon akka geggeeffamu ibsuun in yaadatama.
Karaa kaanin, biyaattin haalli keessa jirtu filannoo geggeesuuf rakkisaa dhaa, san dura, waan hojjatamuu qaban baayyetu jira yaadni jedhu qaamoota adda addaa biraa ka'a.
Buzaayyoo Dagafaa, Yuniversiitii Finfinneetti kaadhimamaa PhD ti, Paartii Badhaadhinaa bakka bu'e dorgoma. Obsaa Abdiisaa, Yunivesiitii Finfinnetti barataa Saayinsii Siyaasaa fi Hariiroo Addunyaati. Obsaan filannoo Waxabajjii dhuftu godhamu irratti paartiiwwan siyaasaa mormituu Oromiyaa irratti dorgoman jedhee hawwe bakka filannoo keessaa bahanii jiranitti filannoon godhamu "fakkeessa malee filannoo haqaa miti," jedha.
Buzaayyoon gama isaatiin, "filannoo keessaa bahuun fala mitii, keessa ta'anii gaafii ummataa deebisuuf hojjachuutu fala," jedha. Marii jara lamaan wajjin goone dhaggeeffadhaa.


text:
Gabaasa Oduu Gaddaa: Godina Jimaatti Ebla 10/2013 Balaan Konkolaataa qaqqabee irraa kan ka’ee namoonnii hedduun lubbuun wareegaman. Konkolaataan ‘Salam Bus” Jedhamuu Magaalaa Jimmaa irraa gara Finfinneetti namoota 60 fee’ee utuu adeemuu godina Jimmaa aanaa Sokorruu keessaatti garagalee lubbuun namotaa 45 batalummatti galafataman,namoonnii 10 akka malee madaa’uun du’aaf jereenyaa gidduutti argamu.
Balaa koonkolaataa kanaan namoonnii lubbuun galafataman irraa Caalaan Ilmaan Oromoo yoo ta’uu beektotaa fi Dokteroonnii akka Dokteer Warquu Mooraa yuunivarsiitii Jimmaa Mooraa Qonnaa Keessaatti Dokteraa Veternary hayyuu cimaa kan ta’anii fi Sabboonaa Oromoo dargaggoo Tarraafaa Matakkaa dabalatee ilmaan Oromoo sabaabaa jiruu fi Jireenyaaf oliif gadii deemaan ta’uun hubatame jira, akkasumaas Baratootni Yuunivarsiitii Jimmaa bara kanaa ebbiifamaanii fi hojii research garaagaraa hojjeechuuf deemaan kannee keessaatti argamaan balaa kanaan du’uu Gaddaa Guddaa Nutii dhagaa’ame ibsina, sabboonaa Dargaggoo Oromoo Tarrafaa Matakkaa Godina Lixaa Shawaa Magaalaa Amboo Ganda 06 keessaatti dhalatee Barumsaa sadarkaa 1ffaa Mana barumsaa Carii sadarkaa tokkoffaatti baratee sadarkaa 2ffaa mana barumsaa Amboo sadarkaa 2ffaatti baratee, sanaa boodaa pooliisii ta’uun humna poolisii federaalaa keessaa hojjeechaa kan turee fi achii keessaatt illee sabaabaa Oromummaa isaattiin yeroo yerootti angawootaa wayyaaneetiin qoratamaa kan ture, fi ammas achumaa keessaa humnotaa Poolissii Feederaalaa Magaalaa Jimmaa keessaa qubsiifamanii jiran keessaa hojjeechaa utuu jiruu dhimmaa hojiif utuu konkolaataa kanaan garaa Finfinnee Deemaa jiruu balaa qaqqabe kanaan Umrii isaa wagga 27tti Lubbuun isaa darbuu gaddaa guddaa nutti dhaga’ame ibsina.
Dargaggoo Tarraafaa Matakkaa Sabboonuummaa fi Oromummaa isaaf umrii mana barumsaa Carii sadarkaa 1ffaa irraa egalee gumachaa qabsoon nama irraa barbadduu dargaggotaa Oromoo waliin qooda fudhachuun beekama, yeroo ammaa kanaattiis harka Lafa jalaan Sochii Qeerroo Dargaggootaa Oromoo keessaattii ijaaramuun dirqamaa Oromummaa isaa bahachaa utuu jiruu balaa akka tasaa mudatee kanaan wareegamuu isaa fi Ilmaan Oromoo utuu karaa deemaanii balaa tasaa maatii isaanii irraa gargar isaan baasee kanatti Hoggaansii Qeerroo Godinaa Jimmaa fi Iluu Abbaa Booraa Gaddaa Guddaa nutti dhaga’amee ibsanna, Maatii sabboonaa Oromoo Tarraaffaa Matakkaa fi Firootaan isaa akkasumaas Maatii fi Firoottaan Ilmaan Oromoo jiruuf jireenyaaf jedhanii utuu deemaa jiraanii balaa kanaan gaga’amaniif waqayyoo jajjabinaa haa kennuu jechuun gaddaa nutti dhaga’ame ibsina.
Biyyaa ammaa Ethiopia jedhamtuu fi Keessaattuu Oromiyaa keessaa daandiin konkolaataa sirriin hojjetamuu dhabuun Lubbuu lammiilee balaa kana fakkaatuuf saaxilaa jira. Mootummaan Abbaa Irree Wayyaanee kan maqaaf biyyaa bulchaa jirraa jedhuu maqaan daandii konkolaataattiin deeggarsaa biyyootaa Duuromaan kanneen akka China, Jaabbaan, Xaaliyanii, Amerikaa fi Biyyootaa dhiyaa irraa deeggarsii maqaa daandii konkolaataatiif kadhatamuu qarshii Biiliyoonaa hedduuttii tilmaamaama, Deeggarsaa kadhaa fi liiqiin biyyoota duuromaan kana irraa dhufuun mootummaan wayyaanee dantaa dhuunfaa isaaf olchuun Uummaannii biyyaattii mana ba’aanii deebii’anii galuu dadhabuun kunoo hedduun daandii irraatti wareegamanii hafaa jiru, Egaa Wayyaanee deegarsaa maqaa dandii konkolaataa, Bishaan Dhugaatii fi Fayyaa jechuun argachaa jiruu, gara qabeenyaa Dhuunfaa isaaniitti naanneeffaachuun duuromaa jiru.
Kutaalee biyyaattii keessaa yeroo ammaa kanaa rakkoo dandii konkolaataa, bishaan dhugaatii qulqulluu dhabuu fi buufataa fayyaa kanneen qorichii fi ogeessii sirriin keessaa jiruu dhabuun kan midhamaa jiruu Oromiyaa Fi Ummataa Oromoo ta’uu dhugaan jiruu fi ta’iiwwaan qabatamaan mul’achaa jiran ragaadha, Liqii biyyotaa Duuromaan irraa maqaa dandii konkolaataa, bishaan fi
fayyatiin liqeeffaatamee 80% deebistee kan kanfaltuu garuu Oromiyaa ta’uun beekamaadha.
Nuti Qeerroon Dargaggoonnii Oromoo Ummatni keenyaa karaa dinagdee, karaa jireenyaa jireenyaa hawwaasummaa,karaa misoomaa, qabinsaa mirgaa dhala namaa , siyaasaa fi Bulchiinsaa sirna Dimookiraasii dhugaa dhabuun miidhamaa guddaa keessaa waan jiruuf qabsoo FDG egallee jabaannee itti fufuun haawwaasaa keenyaa rakkoo kana keessaa baasuuf kutannoon ni hojjennaa, Ummaannii keenyaas rakkoo Ulfaataa kanaa keessaa ba’uuf akka tokkummaan nu cina dhaabbatuu ni gafannaa jechuun dhaamsaa keenyaa dabarsina


text:
Kutaalee Ertraa hunda akkasumas naannoo baadiyyaa hanga tokko keessatti namoota seenaa imalaa ykn iddoo gara iddootti socho'uu hin qabne biratti vaayrasiin Koronaa argamuu koreen ittisa dhukkuba kanaaf hundeeffame ibsee jira.
Faca'iina kana ittisuuf jecha Kibxata Muddee 13 bara 2013 kaasee uggurri sochii labsamuun ibsamee jira.Tajaajiila nageenyaa fi hojiin misoomaa ehama qaban irraa kan hafee guutuummaa Ertraa keessatti sochiin kamiyyu dhorkaa dha.
Lammiwwan Ertraa martii kana hojii irra olchuuf dirqamnii kan irra jiru ta'u gareen hundeeffame beeksisuu isaa Birhaane Barhe Asmaraa irraa gabaaseera.


text:
“Akkaan boodatti hafuu fi abbaan irrummaa guddataa ennaa dhufu, dimokraasiin immoo ga’umsaan bulchuu fi namoota dhugaa fi bu’aa dhugaa argamsiisuu akka danda’u mul’inatti agarsiisuu qbna jechuu dhaan itti gaafatamtuun dhaaba misooma sadarkaa addunyaa kan Yunaayitid Isteetis Samaantaa Paawer dubbataniiru.
Abboonni irree akkaataaa itti dimokraasiin hojjechuu hin dandeenyeen nuti hojjenne jechuuf, odeeffannoo dogoggora cimaa ta’e facaasu. Garuu ololli akkasii mul’inatti kan kijibaa ti jedhu Samanta Paawer. Dhugumatti waltaan qorannaa V-Dem jedhamuu qorattoota dhimmootii dimokraasii heduu kanneen waggoota 25f biyyoonni dimokraasii hordofan galii isaanii nam tokkoo kanneen biyyoota abboota irree caalaa dhibba irraa harka 20n ol guddachuu ibsan tuquun gabaaseera.
Malaammaltummaan rakkoo dinagdee biyyoota kana quunnamuu ti. Hayyoonni dinagee fi namoonni siyaasaa malaammaltummaa keessa jiran fedhii isaanii guttachuuf caasaa qaban fayyadamuu dhaan dimokraasii jiru balleessuu danda’u.
USAIDn hojii farra malaammaltummaa dhaabbaticha keessaa cimsuuf akkasumas tattaaffii ministrii dhimma alaa ministrii haqaaa fi ministrii maallaqaa taasisan cimsuuf gurmuu farra malaammaltummaa hundeessee jira.
Gamtaan kun mala itti deebii hatattamaa kennan ni qopheessa. Akkuma kanaan USAIDn dimokraasii fi farra malaammaltummaaf daandilee murteessoo ta’an hatattamaan argachuu qopheessuu dhaan sagantaalee dame hedduu qaban hojii irra oolchuu dhaan yaalii ministriin dhimma alaa taasisuus gutuu danda’a.
Bajati prezidaanti Joo Baayiden Ramadan doolaarri miliyoonni $50 tattaaffii kanaaf hatattamaan deebii kennuuf oola. USAIDn maallaqi kun akka malee ennaa inni ba’u ykn fooya’ina dimokraasii biyya tokko keessaa miidhuuf ennaa inni oolu waaltalee mootummaa irraa maqsee jaarmolii hawaasa siviliitt naannessuu itti fufa.
Farra maalaammaltumaatti dabaluu dhaan jedhan Paawer, biyyoonni eegumsa marsariitiiwwan isaanii akka cimsanii fi odeeffannoo dogoggoraa akka ittisan ni gargaarra, kanneen dimokraasii leellisanis, hordoffii gama interneetiin ta’uu fi hojiin isaanii akka saansurii hin taanee fi hacuucaa akka of irraa ittisan ni deggerra jedhan.
USAIDn michoota ministrii dhimma alaa fi dhaabbata sabaa himaa addunyaa kan Yunaayitid Isteetis waliin ta’uu dhaan marsariitii walabaa fi banaa ta’e baballisuu fi akkasumas safuu dimokraasii fi qajeelafamoota mirga namaa fi teeknooloojii haarawaa ijoo ta’an waliin wal barsiisuuf biyyoota waliin ni hojjeta. Akkuma kanaan Yunaayitid Isteetis ennaa gaazixeessonni mootummoota hacuucan biraa rakkoon hamaan isaan mudatuu fi fi haalli dinagdee jijjiiramaa dhufu sabaa himaa dhuunfaa naannoo addunyaa ni deggerti.
Waggoota dhiyoo as abbaan irrummaa babal’ataa ademus, amma iyyuu dimokraasiin sadarkaa addunyaatti jaal’atamaa fi gosa mootummaa barbaadamu ta’uu isaa ragaaleen jiran ni mul’isu jedhu Samaantaa Paawer. Yunaayitid Isteetis uummanni naannolee mara keessaa kanneen ofiin of bulchuu barbaadanii fi mirga isaanii bu’uuraa shaakaluu fedhan gargaaruuf cicha qabdi jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
Mana murtii Kaanaadaa Keessatti Sorry Jedhanii Dubbachuun Yakkamaa Nama Taasisaa Ture.
Ummanni Kaanaadaa jecha Sorry jedhu haalaan jaalata. Fakkeenyaaf; gareen Ispoortii lama waliin taphatee inni tokko yoo injifate, kan injifate sun warra injifatame harka fuudhaa “Sorry, dhiifama waan isin moohanneef” jedhaan. Namni tokko balleessus, balleessuu baatus mudannoo hundaaf dhiifama gaafatuu jaalata.
Makiinaan lama wal duraa duubaan osoo deemaaru inni duubaa kan isa dura jirutti yoo bu’e, namoonni lachuu makiinaa keessaa bahanii dhiifama wal gaafatu. Inumaa namtichi fuuldurarra jiru sun; “jarjartee jirta natti fakkaata; Waan karaa sitti cufeef dhiifama naaf godhi Sorry” jedhee kadhachuu danda’a. Walumaa galatti kaanaadaa keessatti jechi Sorry jedhu haalaan waan tajaajiluuf, warri seeraa daangaa itti godhuu murteesse.
Namni tokko yakkaan himatamee yoo mana murtiitti dhihaate, abukaatoon namticha himatuuf qaxarame namticha kana dubbii heddu itti dubbatee dhamaasa. Namtichi himatame kunis dhama’ee “Sorry” yoo jedhe, jecha Sorry jettu tana dubbachuu isaa qofaaf yakkamaa tahee itti murteeffama. Sababaa jecha tanaa qofaaf namoonni heddu badii takka malee yakkaan adabamaa turtaniiru.
Sababuma Kanaaf abbootiin seeraa Kanaadaa seera Apology Act jedhu, kan mana murti keessatti dhiifama gaafatuun yakkamaa nama hin taasisu jedhu baasanii hojii irra oolchan. Eega seerri kun hojii irra oolee booda namni mana murtii keessatti “Sorry” jedhee dubbate yakkaan adabamuun hafe. Kutaa Bulchiinsa Quebec fi Yukon malee, warri hafe hundi seera kana seera naannoo isaanii godhanii hojii irra oolchanii jiru.
Qophii: Abuu Ibtisaam