c: text/html

text:
Solomoon shumiyyee Meazaa Mohammad fi Tamasgeen Dassaalany Kibxta kaleessaa mana murtii fedeeraalaa isa jalqaba dhimmi ilaaluu duratti dhiyaachuun wabii qarshii kuma kudhaniin akka ba’an murteessee ture.
Garu humnootiin polisiin Fedeeraalaa murtii kenname irratti iyyata mana murtii ol aanuutti dhiyeeffatee jira.Manni murtii olaanaaniis murtii wabiin gadhiifamuu kenname diduudhaan gara hidhaatti akka deebi’an ta’e jira.
Abukaatoo isaanii kan ta’an Henook Akliiluu RSA akk ibsanti kun akka ta’uuf jiru nan beeka jedhanii garu akka gadhiifaman gaafachuu itti fuufna jedhan. Dhimma siyaasa irraa maddeen mana murtii duratti ennaa dhiyaatu, waan akkasii arguun baratamaa dha.Keessumaa Gaazexessoota akkaan mootummaa qeeqan taanaan kan jedhan abukaatoo HeenookKanaaf na hin diinqisiifne jedhan.Mana murtii isa gad aanuu keessatti mirgii wabii akka sii eegamuu murteessanii inni sadarkaa olaanaa immo murtii sana kuffisa.Beekamaa dha.
Oduu gabaastoota mootummaa mummicha ministeeraa qeequun beekaman kanneen baatii dabree hidhamn 19 keessaati Gaazexeessonni kun sadeen. Mootummaan garu Gaazexessonni kun hojii gaggeessan keessatti, hokkara kakaasuu akkasumas nagaa biyyatti keessaa jeequ jechuun himata.
Abukaatoo Heenook RSA akka ibsanti, Gaazexeessonni kun yoom deebi’anii mana murtiitti akka dhiyaachuuf jiran waan beekamee hin jiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Taatoo fiilmii Yunaayitid Isteeyis Alek Baldwiin kamisa kaleessaa New Mexico keessatti fiilmii waraabuuf qawwee itti gargaaraman, dubartii ogeettii kaameraa tokkotti dhukaasuun yoo ajjeesu daayiriktera fiilmichaa madeessuu isaa poolisiin beeksisee jira.
Balaan kun kan dhaqqabe fiilmii “Rust” jedhamu kutaa Yunaayitid Isteetis kibba gama dhiyaa bakka Baldwin taatoo ijoo kan jaarraa 19ffaa keessaa ta’uun irratti hirmaate waraabamaa turetti.
Halyna Hutchins fi Joel Souza, Alek Baldwin qawwee fiilmichaaf gargaaramu itti dhukaasuu isaa poolisiin Santa Fe ibsa kennaniin beeksisanii jiran.
Kan umuriin waggaa 42 Hatchins, helikoopteraan geessamtus balaa madaa’uu irra ga’een booda irra ennaa duutu, kan umuriin waggaa 48 Souza immoo ambulaansii dhaan mana yaalaatti geessamuun wal’aansa argatee jira.
Balaa kanaaf himannaan dhiyaate hin jiru. Kanneen ijaan argan wabeeffachuun qorannaan geggeessamaa jira. Dubbi himmaan qophee fiilmii sanaa odu gabaasaa HOllywoodf ibsa kennaniin balaan sun qawween sun rasaasi keessa jiraachuu utuu hin beekamin dogoggoraan dhuka’e jedhan. Daayirikterri fiilmii sanaa haala hamtuu keessa jiraachuun illee ibsamee jira.
Fiilmiin ennaa waraabamu, waa’ee meeshaa waraana irratti qajeelfama cimaa qaba, garuu balaan ni mudata.
Taatoo kan ta’e Baldwin erga bara 1980moota qabee TV akkasumas hojii fiilmii irratti bobba’ee hojjetaa ture.


text:
Bitooteessa,05, 2016 Abbaa Urjii tiin: Intifaadaan jecha afaan Arabaa ti. Hikkaan, sossooha waa ifirraa hurgufuu jechuu dha. Sossoohinsi kuniis, kan akka sareen bishaan …Read More »
Oromiyaa fii Algeeriyaa Madaala Seenaa Gabrummaa fii Wal’aansoo Bilisuummaa
Haalli dhiheenya kana Oromiyaa keessatti deemaa jiru onnee ummataa keessatti abdii bilisummaa tan Wayyaanee keessatti naasuu guddoo uumee jira. fincilli diddaa gabrummaa tiif kaabaa-kibbaan, …Read More »
Seenaa Gabaabduu Obbo Aammad Sheekh Usmaan Qawwee
(Abbaa Abdii) Baha Oromiyaa keessatti iddooleen seena qabeessa tahan heddu. Lola diddaa gabrummaa tiif Calanqo, harshifiif Goda Wanjii, magaalaaf Biyyoo Kharaabaa warra maqaan dhawamu. …Read More »
Seenaa Gabaabduu Obbo Araarsoo Boruu
(1952 – 2015) Qabsoon bilisummaa ummata Oromiyaa, arra, sadarkaa if duuba hin deebine geeysee jirti. Akkanumaa waliin, bahaa-bu’ii amna isii keessatti warra dhaabbiin rooraatuu …Read More »


text:
Muummichi barreessaan tokkummaa mootummootaa Antooniyoo Guteres biyyoonni dureeyyii ta’an biyyoonni iyyeeyyii ta’an utuu hin argatin talaallii COVID-19 doosii miliyoonaan laka’amu ofii bitachuuf toora galanii ennaa jiran kanatti logiin talaallii kana ilaalchisee jiru dabalaa deemeera jedhan.
Robii kaleessaa dura taa’aa gamtaa Afriikaa Musaa Faakii Mahamat waliin gama viidiyoon geggeessaniin Guterees, baatii lama itti aanu keessa baatii itti aanu lama keessatti ijoollee biyyoota hiyyeeyyii keessaa tallaaluuf doolaara biliyoona 4.2 gaafataniiru.
Hoogganaan jaarmiyicha addunyaa akka jedhanitti malli tokkittiin talaalliin sun ardii Afriikaaf biyyoota ka biroof argamuun danda’amu maallaqi deggersaa kun yoo argame qofa.
Weerarri Vaayiresii Koronaa Haala Mirga Namaa Naannoo Addunyaatti Gufuu Ta’e: Antooniyoo Guteres
Addunyaan lammiiwwan isaaf hegeree gaarii arguu yoo fedhe tattaaffii duula vaayiresii koronaaf godhamu keessatti mirga namaa adda durummaan irrati fuuleffachuu akka qabu tokkummaan mootummootaa gaafatee jira.
Muummichi barreessaan tokkummaa mootummootaa Antooniyoo Guteres guyyaa mirga namaa addunyaa har’a yaadatamee oolu irratti haasaa dhageessisaniin weerarri COVI-19 gareelee akkaan saaxilamoo ta’an, hojjettoota eegumsa fayyaa, maanguddoota, lammiiwwan qaamaa hir’uu, dubartootaa fi durboota akkasumas sab xiqqaalee irraa dhiibbaa kaa’ee jira jedhan.
Vaayiresichi kan babal’ateef sababaa hiyyummaa, loogii, qabeenyaan uumama naannoo manca’uu akkasumas mirga namaa kabajamuu dhaabamuun badii guddaa hawaasa keessatti uume jedhan.
Komiishinerri dhimma mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa Michelle Bachelet gama isaaniin biyyoonni hedduun balaa uumuu vaayiresichaaf ilaalcha waan hin kennine akkasumas akka hin tamsaaneef tarkaanfii hatattamaa fudhachuu dhabuun naannoo addunyaa keessaa dinagdeen akka miidhamu mirgi siivilotaa fi siyaasaa akka hin kabajamneef sababaa ta’e jedhan.


text:
Konfiransiin kun guyyaa kaleessaa kan jalqabame yoo tahu, hanga guyyaa boruutti itti fufa. Konfiransii kana irratti Ulamaa’onni 200 ol aanaalee godina Baalee hunda irra walitti dhufuun, dhimmoota tokkummaa Ulamaa’otaa jabeessu fi Ulamaa’ota sababa gara garaatiin ummatatti hin bahiniif Waltajjii uumuu irratti kan mari’ataa jiran tahuun beekameera.
Akkasumas Ulamaa’ota kanniiniif adeemsa da’waa irratti leenjiin hubannoo kennamaafii jira. Ulamaa’ota gurguddoo leenjii kennaa jiran jidduu: Dr. Jeylaan Galataa, Sheikh Gazaalii haaji Bahar, haaji Waliyyii Aloo fi kanniin birootis kan jiran tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Guyyaa kaleessaa ammoo Madrasaa Salafiyaa kan magaalaa Roobee babaldhisanii ijaaruuf, iddoo Ulamaa’onni gurguddoon biyya keenyaa kunniin argamanitti dhagaan bu’uuraa kaahamee jira.
Konfiransiin kun milkaa’inaan akka geggeeffamuuf dhalattoonni godina Baalee biyyoota Alaa keessa jiraatan waldaa Sanyii Gootota Baalee waliin kan haala mijeessan tahuunis beekameera.


text:
Mootummaan Yuunaaytid Isteets maadhee Itoophiyaa gama kibbaa kessaa qabu kan Xayyaaronni nam-maleeyyin sochii farra shororkeessuma kutaa sanaaf itti gargaaramaa turan cufuu isaa beeksisee jira.
Finfinne kan jiru Embaasiin Yuunaaytid Isteets VOA dhaaf har’a akka ibsetti humni waraanaa amman booda madheen kun bakka jiru Arbaa Mincii keessa hin jiraatu. Madheen Yuunaaytid Isteets kun bara 2011 kan baname yeeroo ta’u sochii hidhattoota Islaamaa kan Al-Shabaab hordofuuf xayyaara nam-maleeyii gara Somaaliyaatti bobbaasuuf itti Yunaayitid Isteets itti gargaaramaa turte.


text:
Oromoo: 'Ummanni Irreecha akka ijasaatti eeggachuu qabu'- BATO
Irreecha Onkoloolessa 3 fi 4 magaalaa Finfinneefi Bishooftuutti kabajamuuf jirurratti yaada BBCf kennaniin Itti-gaafatamaan Biiroo Aadaafi Turiizimiif Oromiyaa (BATO) Obbo Kabbadaa Deesisaa uummanni Oromoo Ayyaanicha akka ijasaatti eeggachuu qaba jedhan.
"Oromoon kan kaleessa sirni nama nyaataa harka balleessaa ture har’ammoo harkumasaatiin akka of-harkaa hin balleessine kunuufachuu qaba," jedhan.
Ayyaanni mallattoo nageenyaafi tokkumama ta’e kun kan Oromoon bara hedduuf eegee asiin ga’e ta'uu kan dubbatan Obbo Kabbadaan, duudhaasaa qofa eegee akka kabajamuuf hunduu hojjechuu feesisa jedhan.
Ergama adda addaa kan qabaniin ajandaan garaagaraa waamamuu akka hin qabne, namni Oromoofin quuqama jedhu hunduu karaa nagaafi duudhaa ganamaa eegeen akka kabajuuf dhaamsa dabarsaniiru aanga'aan kun.
Itti-gaafatamaan kun mootummaan Federaalaafi Oromiyaa haalaan qindaa'anii karaa nagaafi milkaa'aa ta'een akka kabajamuuf hojjechaa jiru jedhaniiru.
Akka Obbo Kabbadaan jedhanitti, Irreecha kanaan dura, keessattuu bara darbe kan magaalaa Finfinneetti kabajames haa ta’u kan Bishooftuu, foolleewwan heddumminaan ramadamuun nageenyaa uummataa kabachiisuurratti hojjechaa turan.
Akka magaalaa Finfinneetti foolleewwan kuma 20 ta’an Irreechaaf bara darbe ramadamanii akka turan abbootiin gadaas ibsanii turan.
Foolleewwan hawaasa irreechaaf ba’etti dhiyaachuun sakatta’insa gaggeessuun iddoo Irreechaatti nageenyi waaraa akka dhufuuf ga’ee olaanaa gumaacheera jedhu namoonnis.
Baranahoo ga’een foollee akkami, moo qaamolee nageenyaa qofatu nageenya eega isa jedhamanii gaafatamaniif Obbo Kabbadaan akkas jedhan, ’’Bara kamiyyu qaamni nageenyaa biraa hafee hin beeku. Foolleen qaamolee nageenyaa deggeruun namoota karaa qajeelchaa turan.
Magaalaa Finfinnee kana keessatti foollee qofaan nageenya eegsisuun hin danda’amu,’’ jedhan.
Magaalaa Finfinnee keessa qaamni fedhii adda addaa qabu kan muuxannoo qabuufi maallaqi ramadameefii hojjetu jira kan jedhan Obbo Kabbadaan, kun qaama leenji’ee ogummaa qabuun eegamuu qaba jedhan.
‘’Qaamoleen hookkara uumuun uummata walitti buusuuf socho’an magaalaa kana keessa jiraachuu qaamni nageenyaa adda baaseera.
Maallaqi guddaan kaffalameefii hojjechaa jiru. Kana to’achuuf qaama nageenyaa ogummaa qabutu barbaachisa. Foolleen akka duudhaa Irreechaatti ni hirmaata, garuu hojiin nageenya eegsisuu abbummaadhaan kan qaamolee nageenyaati.’’
Lakkoofsi nama hirmaatuu akka duraanii miliyoonotaan waan hin taaneef haga kana uummata karaa qabsiisuufi sakatta’uudhaaf hojii guddaan hin jiraatu jedhan.
Lakkoofsa namoota hirmaataniin walqabatee komiin erga dhagahamuu eegalee bubbuleera. Kanarratti kan gaafataman Obbo Kabbadaan, Irreecharratti namoonni hirmaatan kan ayyanota kaanii gadi hin ta’u jedhan.
‘’Lakoofsi namoota hirmaatanii kan abbootiin Gadaa murteessaniidha. Inumaa kan isaan murteessanirra daballeerra nuti. Odaa salgan irraayyuu namni akka hirmaatu nutti himaniiru. Kumaatamaan namni ni hirmata,’’ jedhan.
Uummanni Oromoos uummata duudhaa beeku, uummata abbaa Gadaasaa dhagahu waan ta’eef ajaja darbe qalbeeffatanii hojiirra oolchu jennee abdanna jedhan.
Namoonni heddumminaan ni argamu jedhanii akka hin tilmaamnes ibsan.
Gabaasa Huuman Raayitis Waach (HRW) rratti maal jedhu?
Gabaasa dhaabi mirga namoomaaf falmu Huuman Raayitis Waach (HRW) humnoonni nageenyaa obsaafi of-qusaannaa guddaa gochuu qabu jechuun baase akkamiin ilaaltan jennee isa gaafanneefis, nageenya lammiilee keenyaa kan eegnu qaama biraan ajajamnee osoo hin taane dirqama waan qabnuuf jedhan.
Nageenyi qaamolee nageenyaa qofaan hin mirkanaa’u kan jedhan Obbo Kabbadaan, namni Oromoof nan yaada jedhu nagana akka kabajamuuf waamicha dabarsuu qaba jedhan.
Rakkoon bara 2016 Irreecha Malkaa Harsadiirratti uumame akka hin deebineef hunduu itti-gaafatamummaa guddaa qaba jedhan.
Qaamoleen gamaa gamanaa Irreecharratti mormii waamanis akka irraa of-qusatan dhaaman.
Dhaabbati kamiyyu gabaasa baaseef osoo hin taane mootummaan dirqama waan qabuuf nageenya ni eegsisa kan jedhan Obbo Kabbadaan, qaamoleen mootummaa Federaalaa hanga naannootti waliin qindaa’anii koreen dhabbatee iddoo hundatti, Oromiyaa guutuutti hojjechaa jiru jedhan.
Irreechi ayyaana guddaa waggaa waggaan Oromoon miliyoonotaan irratti hirmaatan ta'uu kan ibse HRW, kan bara kanaa kun garuu muddamniifi tasgabbii dhabuun yeroo Oromiyaa keessatti cimaa jirutti gaggeeffamuuf jira jedheera.
Waxabajji 29 Artist Haacaaluu Hundeessaan ajjeefamuu hordofee hokkara uumameen, namoonni dhibbaan lakkaa'aman ajjeefamuu, qabeenyi guddaanis manca’uu, akkasumas namoonni qe’eerraa buqqa’uu kan eere dhaabbati, namoonni ajjeefamanis gariin humnoota nageenyaan, kaan ammoo namoota sivilii yakka keessatti hirmaataniin ta'uus ibseera HRW.
Kanaan walqabatee mootummaan namoota siyaasaa bebbeekamoo hokkara uumame keessatti hirmaataniiru jechuun himatu dabalatee kumaatamaan namoota hidheera akka dhaabbati kun jedhutti.
Taatee bara 2016 Malkaa Harsadiitti mudatee lubbuu namoota hedduu galaafate kan eere HRW, sanarraa eegalee haga ammaatti Irreehi iddoo ilaachi siyaasaa itti calaqqisu ta’eera jedhe.
Mootummaan sodaa weerara koronaavaayirasiif jecha akkuma ayyaanota kaan irratti uummanni akka hin heddummaanne dhorke Irreecharrattis murtee walfakkaataa dabarsuun waan daba qabu miti.
Garuu haala amma jiruun uummanni heddumminaan Irreecha baranaarratti argamuunsaa waan hin oolledha jedha HRW.
Uummannis mufiifi komii yeroo ammaa qaburraa kan ka’e mormii dhageessifachuu waan danda’uuf wayita kana mootummaan tasgabbaa’uu qaba jedheera HRW.
Mootummaan taatee bara 2016 raawwaterraa baratee qaamoleen nageenyaa akka obsaniifi of-qusatan akkasumas uummanni bilisaan ayyaanasaa akka kabajatu gochuu qabas jedheera HRW.


text:
MM Abiy Ahimad: Dubbii fayyadamtoota miidiyaa hawaasummaa 'muufachiise'
Fayyadamtoonni miidiyaa hawaasummaa gubbaa jiran dubbii Ministira Muummee Itoophiyaa waa'ee 'gudeeddii dubartootaa' paarlaamaatti dubbataniin mufatuu ibsaa jiru.
MM Abiy guyyaa Kibxataa paarlaamaatti dhihaachuun dhimmoota diinagdee, akkasumas nageenyaafi kaan irratti ibsa sa'aatii dheeraaf ture taasisaniiru.
Dhimmoota dubbii isaanii keessaa ijoo dubbii ta'an keessaa tokko kan waa'ee dubartoonni lola naannoo Tigraayitti taasifameen gudeeddiif saaxilamanidha.
Kanneen miidiyaa hawaasummaa gubbaa yaada isaanii waa'ee dubbii MM Abiy ibsan keessaa yaadni isaanii karaa hin taanen fudhatame kan jedhanis jiru.
Waajjirri Ministira Muummee dubbii Ministira Muummee yeroo tiwiitara waajjirichaa irratti qoodus waan kana akeeku ibsa.
Namoonni maal jedhan?
Ogeettiin suuraafi waa'ee dubartootaa barreessuun kan beekamtu Maartaa Taaddasa tiwiitara gubbaa dubbii MM Abiy qeqxeetti.
''Namni tokko yeroo gudeeddii kaanin walbira qabu dubbiin isaa haala hin taanen hubatame wanti jedhu sirrii miti,'' jechuun ibsite.
Nami biraa tiwiitara gubbaa Yohaannis jedhaman 'gudeeddiifi waraanamu' walbira qabanii waan Awustiraaliyaa keessa mudate jedhan ibsan.
'Awustiraaliyaa keessa osoon oduu hordofuu namni tokko gudeeddiif waggaa 55 itti murani. Kuni, Awustiraaliyaa keessa murtii hidhaarratti darbe isa guddaadha.
'Gama kaaniin, nama tokko waraanuun waggaa shan nama hiisisa,'' jechun garagalcha MM Abiyyif jedhanii yaada isaanii ibsan.
Waldaan Dubartoota Tigraayis fuula tiwiitaraa irratti ibseenis dubbii MM Abiyyiin qeeqee barreesse.
Namni Naa'od Balaay jedhaman gama isaaniin dubbiin MM Abiy maal akeeka jedhanii gaafatan.
''MM Abiy, abbaa dubartoota sadii, bulchaa ummata miiliyoona 110, waldhibdee furuurratti kan PhD qaban godaannisa xiinsammuu gudeeddiidhaan dhufuufi yeroo dheeraaf turu xiqqeessanii yeroo ibsan, ergaa maalii loltootaafi dhiirotaafi dubartootaaf dabarsuu barbaadan,'' jechuun gaafate.
Kanneen qeeqa dhiheessan akkuma jiran garuu kanneen dubbiin ministira Muummee haala hin taane hubatame kan jedhanis jiru.
Faallaan immoo namni Dr Fiqra Iyyasuus jedhaman dubbii Ministira Muummee Abiy deeggaranii mul'atani.
Yaada isaanii tiwiitara gubbaa barreessaniin ''Wanti baay'ee MM Dr Abiy har'a [Kibxata] dubbatan haala nama gaddisiisuun karaa hin taaneen hiikaman, karaa hin taanen hubataman,'' jedhan.
MM Abiy maal jedhan?
Baatii Sadaasa darbe waldhibdee yeroo dheeraaf mootummaa federaalaafi dhaaba naannoo Tigraay bulchaa ture TPLF gidduu lolli waraanaa eegale.
Lola kanaan hidhattoonni TPLF buufata waraanaa federaalaa Ajaja Kaabaa irratti bananiin ajjeefamuufi hiraarfamuu mootummaan irra deddeebbiin ibseera.
Ta'us, boodarra lolichi lammiilee nagaa miidhuufi sarbamiinsi mirga namoomaa 'jabaa' ta'e raawwachuu dhaabbileen mirga namoomaafi UN irra deddeebbiin ibsaa turani.
Naannoo Tigraayitti yeroo dheeraaf maloonni kominikeeshinii cufaa waan turanif mirkaneessuun rakkisaa ta'ullee booda kana mootummaan badiin raawwatuu amaneera.
Gareen qoratu akka ergameefi kanneen badiin shakkaman seeraan akka gaafataman dubbate.
Ta'us, akkitti miidiyaaleen keessumaa biyya alaa gabaasan gar tokkotti citeera jedhee mootummaan Itoophiyaa irra deddeebbiin ibsaa ture.
Guyyaa Kibxataa miseensota paarlaamaatti yoo dubbatan Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahimad waan kana akeeku dubbatan.
''Waa'ee sarbama mirga namoomaa kan rakkatan, kanneen rakkoo Tigraay jiruun namoonni dararaman waa'ee haleellaa Izzii Kaabaarratti raawwate homaa hin kaasan.
''Izziin Kaabaa haleelame miti salphate [malee]. Dubartoonni dhiiraan gudeedaman. Loltoonni keenya garuu saanjaan gudeedamaniiru,'' jechuun dubbatan.
Bulchaan Itoophiyaa ji'oota shan booda loltoonni Ertiraa Itoophiyaa seenuu amanan kuni, loltuu eenyus ta'u badiin yoo raawwate akka gaafatamu dubbataniiru.
Waajjirri MM Abiy boodarra maal jedhe?
Waajjirri Ministira Muummee Abiy guyyaa kaleessaa [Kibxata] haala kana dura hin baramneen dubbii MM Abiy jala jalaan tiwiitara gubbaa qoodaa ture.
Ministirri Muummee Abiy haleellaan saalaa fudhatama hin qabu jechuu isaanii yaadachiisuun haala dubbii MM sirreessuu fakkaatuun akkanaan barreesse.
''Hidhattoonni TPLF miseensota Raayyaa Ittisa Biyyaarratti gudeeddii raawwatuufi qaama saalaa isaanitti waan qara qabu galchuu isaanii balaaleeffataniiru,'' jedha.
Ministirri Muummee Abiy erga aangootti dhufanii wantoota maqaa gaarii itti horatan keessaa tokko, dubartoonni bakkeewwan kana dura gaggeessanii hin turre irratti muuduu isaaniiti.
Seenaa keessa yeroo duraaf pirezidantiin dubartii Itoophiyaa hoogganaa jiru. Raayyaan Ittisa Biyyaas yeroo jalqabaaf kan dubartiin hoogganame bara bulchiinsa MM Abiyyidha.
Kaabinee isaanii keessaa walakkaa dubartoota gochuurra kan darbe yeroo ammaa namni guddaa Ministira Muummee Abiyyitti aansuun aangoo guddaa qaban Ministira Nagaa Mufariyaat Kaamiili.
Ta'us, dubbiin isaanii kaleessaa namoota gidduu qoodinsa uumeera.
Gudeeddii Naannoo Tigraayitti dhaqqabe
Dubartoonni dhibbaan lakkaa'aman lola Tigraayin walqabatee gudeeddiin irratti raawwatuu mootummaanis ta'e dhaabbileen idil - addunyaa ibsaniiru.
Kanneen waan raawwate kana qeeqan 'gudeeddiin akka meeshaa waraanaa tokkotti hojiirra ooleera' jechuun akka qorannoon taasifamu gaafataniiru.
Mootummaan Itoophiyaas garee kana qoratu erguufi kanneen miidhaman akka deeggarsa argatan taasisaa akka jiru ibseera.
Pirezidantiin biyyattii Saahilawarq Zawudee kanneen gudeeddiin irratti raaawwate dhaqanii daawwachuun gadda isaanii ibsaniiru
Badiiwwan sarbama mirga namoomaa Tigraayitti raawwatan jedhame qorachuuf Komishiniin Mirga Namoomaa UN, Komishinii Mirga Namoomaa Itoophiyaa waliin walii galuun isaa ni yaadatama.


text:
Heddummaachuu isaanii irraan kan ka’e lakkaa’uun kan hin danda’amne Reeffi namootaa haleellaalee dhiiga dhangalaasisan jeequmsa fi waaltaalee siyaasaa irratti aariin belbele US dabalee waggaa darbe qofaa dinagdee addunyaa irraan kisaaraa laka’amu geessisee jira jedha waaltaan dinagdee fi nageenya addunyaa. Miseensa waaltaa kanaa kan ta’an Michelle Bresloor VOA dhaaf gama eskypn akka ibsanitti nageenyi addunyaa fooyya’aa adeemus fakkeenyaaf US, giddu galeessa bahaa fi naannolee Kaaba Afriikaa keessaa garuu boora’aa adeemuu isaa argina.
Biyyoota nageenya qabanii fi nageenyi keessatti hin mul’anne gidduu adda aduummaan jirus dabaleera. Kana jechuun nageenya naannoo addunyaa jiru gidduu adda addummaa guddaatu jira jechuu dha jedhan.
Breslauer itti dabaluu dhaan adda addummaan siyaasaa US keessaa erga filannoo prezidaantummaa bara 2016 ajjeechaa poolisii fi haleellaan shorokeessotaa dabalamee nageenyi Ameerikaa isa kana duraa irraa akka gad bu’u ta’ee jira.
Akka madaala nageenyaatti jedhan Michelle, sadarkaan US irra turte 11n gad bu’eera. Qorannaaleen biyyoota irratti geggeessaman biyyoota 163 keessaa US 114ffaa irra jirti. Kunis kan ta’e walitti bu’iinsi US keessaa yeroo dhaa gara yerootti hammaataa adeemuu isaanitiinii jedhan.
Fakkeenyaaf sochiin blacks life matters jedhu kan eegalame illee hookkara poolisii mormuu irraan kan ka’e jedhan Michelle.
Gabaasi nageenya addunyaa madaalu haaraan kun akka agarsiisutti biyyoota 23 keessatti seenaa keessatti sadarkaan shorokeessummaa dabalee jira. Awrooppaan haleellaalee Ferensaay, Brussels fi London keessatti raawwatamaniin miidhaan guddaan dhaqqabu iyyuu naannoleen kun kanneen nageenyi keessa buufatani. Siiriyaan waggoota shan walitti aanuuf addunyaa irraa biyya nageenyi isee akkaan gad bu’aa ta’uu gabaasichi ibsee jira.


text:
Jaarmayni kun waggaa waggaan barattoota biyya irraa Yunivarsitii fi Kolleejjiiwwan Suudaan keessatti barachuuf carraa argatanii garas imalan sagantaa baga nagayaan dhuftanii qopheessuun kan simatu yoo tahu, barattoota bara kana carraa barnootaatiin gara Suudaan seenan bifa ho’aan kan simate tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Sagantaa Simannaa barattoota haarawa kana irratti ulamaa’onni, daa’iiwwan gurguddoon biyya keennaa akkasumas keessummoonni biroo hedduun argamuun qooda kan irraa fudhatan tahuu maddeen gabaasaan.
Keessummoota argaman jidduu:- Doktor Abdallah Makii, Profeesar Alii Sammaan, Dr Muhammad Al Hibr Yuusuf, Ustaaz Usmaan Saalih Mahmuud, Ustaaz Kamaal Amaan Gammadaa, Dr Sayid Juneeydii, Dr Abdulrahman, Dr Jibril Qamar, Ustaaz Musxafaa Huseen, Ustaaz Nasraddiin Alii, Sheikh Muusaa Muhammad, Sheikh Usmaan fi Hayyoonni birootis hiramatuun beekameera. Imbaasii Ityoophiyaa Khaartum jiru bakka bu’uun Obbo Hirkoo Gaarii sagantaa kana irratti hirmaatee jira.


text:
Kaleessa gad dhiisamuu isaanii fi maatiiwwan isaaniitti makamuu kan gabaasame marsaa lammataa fi bakka adda addaatti leenjii haarmsamaa kanneen fudhatani. Akkuma Kanaan naannoo Oromiyaa godina Shawaa Bahaa koollenjii leenjisaa Sanqallee keessatti leenjii haaromsamaa kanneen fudhatan leenjifamtoonni kuma 3800 gara naannoo irraa dhufanitti deebi’uu isaanii sabaa himaan mootummaa gabaaseera.
Leenjii kana irratti kanneen hirmaatan godinaalee naannoo Oromiyaa jechuunis Baalee, Shawaa bahaa fi Arsii irraa jeeqamaa fi hookkara kaasuun shakkamanii kanneen qabaman ta’uun ibsameera. Haaluma wal fakkaatuun naannoo uummattoota kibbaa waaltaa leenjii Yirgaalem keessatti leenjisa kanneen fudhatan leenjifamtoonni 1383 gad dhiisamuu isaanii sabaa himaan mootummaa gabaasee jira.
Waaltaa kana keessatti kanneen leenjii fudhatan naannoo sana aanaa Koonsoo fi godina Geedoo keessatti jeeqama uumame irratti hirmaatan jedhamuun kanneen shakkaman ta’uun gabaasameera.
Lakkoobsi irra jireessi garuu waaltaa leenjii Xolaay keessatti leenjifamanii kanneen gad dhiisamani. Shakkamtoota 5605 kanneen ta’an waaltaa kana keessatti leenjii fudhachuu isaaniitu ibsame.
Sirna kana irratti kan argaman itti gaafatamaa waajjira koree giddu galeessa OPDO obbo Bekir Shaallee gaaffii leenjifamtoonni kun kaasan sirrii ta’uu tuqaniiru. Mala isaan ittiin gaaffii kaasan garuu faallaa heeraa waan ta’eef jecha leenjii kana akka hordofan taasisamuu dubbatan.
Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


text:
Ministeerri haajaa alaa Dr. Warqineh Gabayyoo gara Khaartuum imaluun prezdaant Umar Al-Bashiir waliin mari’ate
Ministeerri haajaa alaa Dr. Warqineh Gabayyoo Isniina har’aa gara Suudaan imaluun prezdaant Umar Al-Bashiir fi ministeera haajaa alaa biyyattii Dr. Al-Dirdiri Muhammad waliin kan mari’ate tahuu gabaafame. Ibsi waajjira ministeera haajaa alaa Ityoophiyaa irraa bahe akka mul’isutti, Dr. Warqineh Gabayyoo dhaamsa muummicha ministeeraa Dr. Abiy Ahmad irraa ergame prezdaant Umar Al-Bashiiritti kan geesse yoo tahuu, Ityoophiyaan dhimmoota nageenyaa fi diinagdee irratti biyyoota ollaa waliin hojjachuudhaaf kutannoo qabdu hoggantoota Suudaaniitiif ibsee jira. Haa ta’u malee dhaamsi muummichi ministeeraa Dr Abiy Ahmad prezdaant Al-Bashiiriif erge maal akka tahe hin ibsamne.
Gama biraatiin ammoo lammiileen Suudaan mormiin mootummaa biyyattii irratti torbee tokko dura jalqaban ammas akkuma itti fufetti jira. Haaluma kanaan Isniina har’aa miseensonni waldaalee ogummaa gara garaa dhaadannoo “mootummaan haa bu’u” jedhu dhageessisaa gara masaraa mootummaa imaluuf kan yaalan yoo tahu, humnootni tika biyyattii mormitoota irratti kan dhukaasan tahuu gabaafame.


text:
(Tolawaaq Waariitiin)
Afaan Oromoo afaan Amaaraatiin wal qixa afaan hojii mootummaa Federaalaa akka hin taaneef wanti dhorku tokkollee hin jiru.Nuti Oromonni garuu gamaa gamana dhaabbannee yaada gufuu ta’u kaasuu dhiifnee Afaan keenya Afaan Saba bal’aa Afaan hojii mootummaa Federaalaas akka ta’uuf kutannoodhaan haahojjennu!
Barreeffama kana jalqaba irratti Afaan Amaaraatiin qopheesseen ture, takka taa’ee yoon yaadu dhaloonni haarawaan Qubee Afaan Oromootiin baratee sadarkaa kamirrattuu argamu qubee Afaan Amaaraa dubbisuu irratti rakkachuu hin oolu jedheen yaade,kanaafan yaada guutuu gara Afaan Oromootti deebisuudhaan waan itti dabalamuu qabus itti dabalee kunoo akkanatti isinii dhiyeesse.
Kaayyoon Barreeffama kanaa Oromoonni hundi waan saba keenya bal’aa ilaallatu kamirrattuu jarjartiin utuu hin taane sababa quubsaadhaan deeggaramuun tasgabbiidhaan xiiqiidhaan hojjechuun akka barbaachisu yaada kaasuudhaan kan Sabasaafi dhaloota haarawaaf quuqamu hunda onnachiisuudha.Egaa yaada guutuu barreeffama kanaa argachuuf dubbisaa hin nuffinaa.
Dhimmi faayidaa addaa Naannoon Oromiyaa bulchiinsa Magaalaa Finfinnee irraa argachuu qabu yeroo waggoota 25 caaluuf akka fanjiitti(meenuu) sodaatamaa ture.Waa’een faayidaa addaa heera mootummaa biyya keenya Itiyoophiyaatiin beekkamtii argate kun ifatti beekamee hundumtuu kan irratti mari’atu ta’ee dhimmicha irratti yaada waljijjiiruun akkuma itti fufetti jira,kun waan gaariidha.
Dhimmi kun kunoo akkanatti iftoomee ummataaf dhiyaachuu utuu qabuu waggoota hedduuf irra dibaaf sodaannaadhaan qabamuun humnoota farra misoomaafi farra Ummataa ta’aniif ajandaa mormii ta’ee turuu hin qabu ture.Haata’uutii har’a wanti hundumtuu kallattii sirrii qabachaa waan jiruuf turus bubbulus homaa miti kan caalutu argama jechuun ni danda’ama.
Dhiyeenya kana labsiin wixineen faayidaa addaa mana maree ministirootaatiin ragga’uun miseensoota mana maree bakka bu’oota Ummataatiinis ilaalamee gara koree dhimmi ilaallatutti dabarfame ariitiidhaan ragga’uu mannaa haabulu jedhamee akka murteeffame ni beekama.
“Jarjaaraan… gaafa ciniina”akkuma jedhamu labsiin wixineen dhimma faayidaa addaa irratti xiyyeeffate kun bu’aa barbaadamu akka hin dhabneef,akkasumas dhimmi kun qaamota adda addaatiin kan barbaadamu waan ta’eef mariidhaan akka bilchaatuufi fedhiin Ummata Oromoos guutee mirgi qaamota kanneen biroos utuu hin sarbamin labsichi bilchina akka qabaatuuf mee irratti haamari’annu jedhamuun murtee guddaa ga’uumsa hooggantoota keenyaatiin argame akka ta’e hubachuun rakkisaa miti.
Dhimmoota gara garaa labsii wixinee keessatti faayidaa addaati jedhamanii ifoomsaman irratti barreeffama biraatiin ilaalchakoo kanan barreessuu ta’uun akkuma eegametti ta’ee barreeffama kanaan Afaan Oromoo Finfinneetti Afaan hojii ta’a jedhamuu ka’uumsa taasifachuun akkana utuu ta’ee wayya jedheen yaadakoo dhiyeessa.
Afaan Oromoo afaan sirnoota cunqursitoota kanaan duraatiin akka quucaree turu afaan taasifamedha.Sirnoonni abbaa irree kanaan duraa akkuma saboota sablammootaafi ummattoota kanneen biroo haala adda addaatiin cunqursaa turan Ummata Oromoo irratti ammoo cunqursaa dachaa geessisaa turan.Sababa kanaan Afaan Oromoo afaan hoog-barruufi afaan hojii ta’uuf carraa hin arganne.Inumaatuu Afaan saba bal’aa kun kan ittiin qaana’amu akka ta’u waan taasifameef qancaree hafuudhaan utuu hindagaagin tureera.
Kunis ta’ee Afaan Oromoo akka hin dagatamneefi akka hinbadineef qabsaa’oota Oromoo kutannoo qabaniifi hayyoota dhuunfaatiin akkasumas Ummanni Oromoo bal’aan qabsoo cimaa eenyuummaasaa kabajisiisuuf waggoota hedduuf taasiseen umuriin Afaan Oromoo dheeratee turuu danda’uudhaan iddoo cunqursitoonni ittii awwaalan keessaa ba’uun bara 1983 as yeroo mootummaa ca’uumsaa irraa eegalee Naannoo Oromiyaatti Afaan hojiifi baruumsaa ta’uudhaan tajaajilaa jira.Inni kun Ummata bal’aa Oromootiif injifannoo ol’aanaa ta’uun seenaadhaan galmeeffameera.
Afaan Oromoo har’a sadarkaa maalirra jira?
Afaan Oromoo naannoo Oromiyaatti afaan hojiifi baruumsaa erga ta’ee asitti haala ajaa’ibsiisaa ta’een jijjiirama ol’aanaa mul’iseera. Ummanni Oromoo bal’aan Afaan isaatiin fayyadamuuf hawwaa ture mootummaa maddii hiriiruudhaan carraaqqii of qusannaa tokko malee taasiseen hanga sadarkaa gadiitti manneen barnootaa babal’ataniiru.Manneen barnootaa kana keessatti ijoolleen Oromoo marartuun miliyoonaan lakkaa’aman barachuudhaan gara baruumsa ol’aanaattis ce’uun baratanii eebbifamaniiru,kanneen miliyoonaan lakkaa’amanis barachaa jiru.
Wayita ammaa afaan Oromoo dhaabbilee baruumsa ol’aanaa keessatti afaan hojii qorannoo ta’uun tajaajilaa jira.Imalli guddina Afaan Oromoo cimee itti fufuudhaan Yuuniivarstiiwwan adda addaa keessatti digrii jalaqabaa,digirii 2ffaafi digirii sadaaffaanis lammiiwwan ga’uumsa qaban kan kumaatamaan lakkaa’aman akka horataman taasisaa akka jiru beekamaadha.
Kana malees miidiyaawwan maxxansaafi tamsaasa biroodkaastii adda addaatiin akkasumas miidiyaa teeknooloojii haarawaan Afaan Oromootiin hojjetamaa akka jiru ni beekama.kitaaboonni Afaan Oromootiin qophaa’an hedduunis dubbiftootaaf raabsamaniiru.
Kitaaboonni waggoota darban keessa Afaan Oromootiin qophaa’anii dubbiftootaaf dhiyaatan qabiyyeen isaanii maaliyyuu haa ta’u guddinaafi dagaagina Afaan Oromootiif shoora hin tuffatamne gumaachaniiru,gumaachaas jiru jechuun ni danda’ama.
Akkuman gubbaatti eere Afaan Oromoo teeknooloojii baraa wajjinis walsimuudhaan rakkoo tokko malee tajaajilaa jira, keessumattuu akkaataa dubbisaafi sirna Qubee Afaan Oromoo eeguudhaan nama barreessuuf teeknooloojiin baraa haala mijaawaa uumeera.
Haalawwan mijaa’aan kun hundi utuu jiranuu Afaan Oromoo sadarkaa lammaffaadhaan Afaan hojii mootummaa Federaalaa akka hin taaneef maaltu dhorka?sababiin ta’uu ittiin hin dandeenyes maalinni?Akka ilaalcha gareewwan tokko tokkootti Afaan Oromoos ta’ee afaan kan biroo Afaan Amaaraa bira akka hin geenye barbaadama.Adeemsi kun sirrii akka hin taane gareewwan dhimma kana dhaadhessan hubachuu qabu.Dhimmicha haala Addunyaafi kallattii adda addaatiin naamusaan ilaaluu qabu.
Afaan Amaaraa carraa seenaadhaan argateeniifi haala mijaawaa sirnoonni gita bittaa kanaan duraa uumaniin akkasumas hojii gaarii hayyoonni ga’uumsa qaban hojjetaniin guddachuun sirna Federaalaa ammaa keessas Afaan hojii ta’uun itti fufeera,kun waan gaariidha.
Milkaa’ina imala haaromsaatiif Afaan Oromoo Afaan hojii mootummaa Federaalaa ta’uu qaba!
Afaan Oromoo afaan Itiyoophiyaa qofa utuu hin taane ardii Afrikaattis afaan hojii ta’uu danda’a.Kana jechhun haalli mijaawaan yoo uumame lakkoofsi namoota Afaan Oromoo dubbatanii hedduu waan ta’eef Afaan Oromoo biyya keenya Itiyoophiyaatti afaan hojii akka hin taaneef wanti dhorku hin jiru.Kanaafuu kan darbe darbeera,ammaan booda afaan Oromoo afaan hojii mootummaa Federaalaa akka ta’uuf qaamolee dhimmi ilaallatu hundaan hojjetamuu qaba.Oromoonni hundumtuu milkaa’ana kanaatiif tokkummaadhaan dhaabbachuu qabna.Yoo tokkumaadhaan dhabbannee falmannu nidhaga’amna,yoo walqooduudhaan gamaa gamana dhaabbanne garuu fedhiin keenya galma ga’uu hin danda’u.
Fedhiin Ummata Oromoo kun hojiirra ooluu kan qabu haala qabatamaan jiru irratti hundaa’uudhaan malee dhiibbaafi mirga qaamota kenneen biroo sarbuudhaan miti,ta’uu hin qabu.Imalli haaromsaa irra jirru hirmaannaa ummata Oromootiin ala galmasaa ga’uu hin danda’u,kun beekamaadha.Hojiiwwan milkaa’ina imala haaromsaatiif hojjetaman hunda keessatti Oromoonni hundi jaalalaafi fedhiisaaniitiin Afaan Oromoo danda’aniin caasaa mootummaa Federaalaa kamiyyuu keessa seenuudhaan hojjechuu akka danda’an taasifamuu qaba.
Fedhii ummata kabajamaafi guddaa kana dhiisuudhaan maal nadhibeedhaan bira darbuun imala haaromsaa irratti gufuun akka uumamuuf hayyamuu akka ta’e hubachuun barbaachisaadha.Afaan Oromoo Afaan Afaaraatiin wal qixa afaan hojii yoo ta’e ijoolleen Oromoo sirna kana keessa dhalataniifi miliyoonaan lakkaa’aman dhaabbileefi manneen hojii mootummaa Federaalaa keessatti carraa hojii argachuu ni danda’u.
Ijoolleen Oromoo sirna kana keessa dhalatanii baratan ogummaawwan adda addaatiin leenji’aanii erga eebbifamanii booda hojiiwwan xixiqqaa irratti waldaadhaan gurmaa’anii akka jiraatan qofa taasifamuun sirrii hin ta’u.Dargaggoonni Oromoo baratan hojiiwwan qonnaa irratti bobba’uun carraa isaanii xumuraa ta’uu hin qabu.
Dargaggoon Oromoo barateefi godinaalee Naannoo Oromiyaa kamiyyuu keessa jiraatu akkuma Dargaggoota naannoo biraa keessaa dhufanii afaan hojii Federaalaa tajaajilaa jiru afaan Amaaraatiin dhaabbilee mootummaa keessatti carraa hojii argachaa jiran Dargaggoon Oromootis carraa hojii akka argatuuf haala mijaawaa uumuun barbaachisaadha,hirmaannaaf fayyadamtummaa walqixaaf gama kanaanis yaadamuu qaba.
Labsii wixinee waa’ee faayidaa addaa Naannoon Oromiyaa Finfinnee irraa argachuu qabu irratti akka eerametti Afaan Oromoo manneen hojii bulchiinsa Magaalaa Finfinnee keessatti afaan hojii ta’uudhaan tajaajila.Maalif kun qofaan ta’a? kun akkuma jirutti ta’ee Afaan Oromoo caasaawwan mootummaa Federaalaa keessattis sababoota qabatamaa armaan olitti eeramaniin afaan hojii ta’uu qaba.
Mirgaafi faayidaa addaa wajjin wal qabatee humnoota adda addaa miidiyaawwan adda addaa irratti mormii dhageessisaa jiraniin haqni kun fudhatama akka hin qabne ni beekama.Garuu ammoo iyya,dheekkamsa,wacaafi dhimma saba Oromoo bal’aa gadi qicuudhaan wanti ta’u tokkollee hin jiru.Yoo sammuun isaanii kan yaadu ta’e qalbii jijjiirratanii dhimmicha tasgabbiidhaan ilaaluu qabu.
Deeggarsi lammiiwwan biyyaa barbaachisaa ta’us dhimma isaa irratti murteessee sagalee kennuudhaan hojiirra oolchee fayyadamuu kan danda’u Ummata Oromooti.Kanaaf ammoo Ummanni Oromoo bal’aan fedhiis humnas akka qabu hubachuudhaan lammiin biyyaa hundumtuu jireenyi waliinii Oromoo waliin qabu akka itti fufuuf fedhiin Saba Oromoo akka galmasaa ga’uuf deeggaruutu irraa eegama.
Kun akka ta’uuf Oromoonni damee hojii kamirrattuu bobbaanee argamnu saba keenyaanis ta’e saboota sab-lammootaafi ummattoota kanneen biroo biratti hubannoon gahaan akka uumamuuf kutannoodhaan adda duree taanee hojjechuu qabna.Akkuma humnoota badii duuba dhaabbannee yoo hamannee dabarree booda kan miidhamu hunduma waan ta’eef dhimmicha qaroominaafi tasgabbiidhaan beekuudhaan beeksisuun barbaachisaadha.Fedhiin Ummata Oromoo galmaasaa akka ga’uuf hojjechuun gootummaadha!
*****


text:
Urjii Ahmad ISLAAMA. Islaama jechuun jecha salaam ykn Silm je’urraa argame, Nagaya ykn if kennuu jechuudha. Hikkaan Isaa Rabbiif if kennuun nagaya argachuudha. KIRISTAANA. Kiristos …Read More »
IRREEECHI AYYAANA EENYUUTI? AKKAMITTI EEGALE?
Must read all Oromo Muslims By Urjii Ahmad IRREEECHI AYYAANA EENYUUTI? AKKAMITTI EEGALE? • Ayyaannii Irrechaa Maali? Irrecha jechuun Hikkaan Isaa gabbaruu ykn Ibaadaa godhuu jechuudha. …Read More »
Maali Rakkinni Keenna Kan Iyya Masjidaa Hin Baaneef?
Godina Harargee Bahaa Aanaa Baddannootti Jum’aa darbe Sababa jeequmsa Ahbaashonni Muslimtoota irratti kaasaniin Salaanni Jum’aa Osoo hin Salaatamin Jama’aan bittinnaa’uun isaa kan yaadatamuudha. Kunis ta’uu …Read More »
“Amantaan alagaa masaanummaa irratti tolfamtee biyya keenya dhufuun Kirrii fi Tasbii nutti hiitee du’a booda isinii tola nuun jette”
“Amantaan alagaa masaanummaa irratti tolfamtee biyya keenya dhufuun Kirrii fi Tasbii nutti hiitee du’a booda isinii tola nuun jette. Dhala Oromoo tokkummaa dhaloota Waaqaa qabu …Read More »
Magaalaa Dirree Dawaa Hayyuu fii Sabboonaa isii Dr. Sheek Muhammad Rashaad Abdullee sirna boonsaan awwaallatte
Oromiyaa Bahaa: Magaalaan Dirree Dawaa hayyuu fii sabboonaa isii, abbaa ummata Oromoo, kan saba isaa dukkana wallaalaa keessaa baasuuf hamma lubbuun isaanii gama akhiraa deemtutti …Read More »
Magaalaa Dirree Dawaa Hayyuu fii Sabboonaa isii Dr. Sheek Muhammad Rashaad Abdullee Akkanatti awwaallatte
Oromiyaa Bahaa: Magaalaan Dirree Dawaa hayyuu fii sabboonaa isii, abbaa ummata Oromoo, kan saba isaa dukkana wallaalaa keessaa baasuuf hamma lubbuun isaanii gama akhiraa deemtutti …Read More »
Sagaleen teenya haa dhagayamtuu
Guyyaa har’aa Finfinneen ummata haqa dheeboteen hacuucamtee ooltee jirti. Caamsaa 25/2005 (June 2, 2013) Hiriirri nagahaa magaalaa Finfinnee guyyaa har’aa geggeeffamee seera qabeessa eeyyama qabuu …Read More »
AQIIDAA SHEEK DR. MUHAMMAD RASHAAD ABDULLEE
********AQIIDATUL OROMIYYAAH KUTAA 3FFAA********* Urjii Ahmad Aqiidaa Ulamaa’ii Oromoo tan Ahbaashiitiin wal bira qabuun “Aqiidatu Oromiyyaah” Kutaa 2 qopheeysee jira. Kutaa 3ffa keessatti Barruun amma …Read More »
TVOMT:BREAKING NEWS – Oromo legend, Dr. Shek Mahammad Rashad Abdullee has passed away
Dr.Sheik Muhammad rashaad arra du’aan addunyarraa galanis, wanni inni nuuf godhe yoomiyyuu sammuu keessaa nun baddu.
Amantii isaa nama akkaan jaalatuu fi saba isaatiifis nama hadoodu ture. Qubee Afaan Oromoo laatiinirraa gara afaan keenyatti akka nuuf mijjaawutti nama uumee bakka ammaa …Read More »


text:
Addunyaa irratti weerarrii dhukkuba Koronaa mudatee qalbii nama hedduu miidhee jira.Vaayrasii kanaan namnii kan jalaa qabamee, kan jalaa du'e, kan hojii irraa ari'amee, gargaarsaaf harka mootummaa kan ilaalan kun hundumtuu yaaddoo fi dhiphiina sammuun midhamanii jiru.
Yaadii sammuu ofii dhiphachuun yeroo dabalu gorsa ykn wal'ansii ogeessaa barbaachisaa ta'uun beekamaa dha.
Gama kaaniin, akka durii Doktoora ofii bira qaamaan dhaqanii of-ilaalchisuun hin dand'amu. sababaa walitti dhiyeenyii dhorkamee jiruuf.
Kanaaf jecha ogeessonni fayyaa karaa meeshaalee teknooloojii ammayyaa adda addaa kan vidiyoo, zoom,bilbila harkaa kanneen smaart Foon jedhamaniin dhukkubsataa fageenya irraa argaa dubbisanii waan barbaachisu gochuufiin baratamaa dhufee jira.
Kana booda qaamaan Doktoora bira deemuun hin barbaachisu jedhnii kan dubbatanis ni jiran.
Gabaasaa Guutuu Caqasaa


text:
Jijjiirraa Sharafa biyya Alaa: Waxabajjii 23, 2014
Beeksisa
Oduu
Tajaajiloota Filannoo Keessaniin Wal Simatu Dhiyeessuu!
Baankii Interneetii
‘Oro Click’:Tajaajila sasalphaa argadhaa, tajaajilli baankii Interneetii keenya tajaajiloota baay’ee isiniif kenna.
Baankii Kaardii
‘Oro card’: ATM keenya fayyadamuun tajaajila Oro Card si’ataa fi mijaawaatti gammadaa.
Baankii Ejantii
‘Oro Agent’:Moggaasa maqaa tajaajila baankii murtaawaa bakka bu’oota OIB’n kennamudha.
Baankii Moobaayilaa
‘Oro Cash’:Meeshaalee socho’aa fayyadamuun sosochii maallaqaa geggeessuuf gargaara.
Tajaajila Baankii Idilee
Herrega Qusannaa
Tajaajilli herrega qusannoo kan dhalli itti herregamu ta’ee, nama dhuunfaa, dhaabataa fi waldaa qaama seera qabeessummaa qabaniif ni kennama.
Herrega Socho’aa
Herrega socho’aa ykn Cheekii jedhamuun kan beekamu namoota barreessuu fi dubbisuu danda’aniin kan banamu ykn bakka bu’insa seeraa qaama qabuun kan banamuu fi kan socho’udha.
Herrega Qusannaa Yeroon Daangeffame
Herregni yeroon daangeffame yeroon turtii isaa waliigaltee baankii fi abbaa herregichaa gidduutti taasifamuun kan daangeffamu yemmuu ta’u hanga yeroon isaa xumuramutti abbaan herregichaa qarshii hin baasu.
Faayinaansii Diyaasbooraa Irratti Xiyyeefate
Lammiilee Itoophiyaa biyya keessa hinjiraanneef ykn dhalattoOta Itoophiyaa biyya alaa jirataniif tajaajila kuufannaa sharafa biyya alaa kanneen akka Doolaara Ameerikaa, Paawundii…
Tajaajila Liqaa
Baankiin keenya kabajamtoota maamiltoota isaatiif liqaa yeroo dheeraaf gabaabaan dhaabbilee haala amaloota biiszinesii irratti hundaa’uun proojektii /daldalaaf liqaa kennuuf haala mijeessee jira.


text:
Ajjeechaa Haacaaluu Hundeessaa tii booda Oromiyaa keessatti namoota heduutu hidhame, sababaaleen hidhaa namoota kanaa fi ajjeechaa Haacaaluu walitti fidan maali?
Dhimma hidhamtoota kanaa ilaalchisee deemsi himannaa seeraa fi rawwiin isaa maal fakkaata? Mirga hidhamtoota fi walabummaan mana murtii hagam kabajamaa dha?
Himannaa abbaa-alangaa, murtiin abbaa-seeraa fi tarkaanfiin poolisii hangam wal simatee deema? Rakkoolee mul’ataniif falli maal tu jira?
Gaaffiilee kanneen fi ka biroo irratti hayyoota seeraa lama dubbisnee jirra. Obbo Jettuu Iddoosaa, Yunivarsitii Finfinnee irraa ti, Obbo Daani’eel Asaffaa immoo, Abbaa-alangaa duraanii, amma dhaabbata mootummaa keessaa hojjetani.
Marii kutaa sadi’iin duraa-duuba torban kana keessa dhiheessine caqasaa.


text:
Wal dhabii daarii Oromiyaatii fi naannoo Somaalee ganna tokkoon duratti akka malee keessa hammaate Oromoo kuma dhibba hedduu Jigjigaa, Boorana, Gujii,Haragee lamaan,Baalee baqachiise kaan ammallee woma sun fakkaataatiin mumullata.
Jibuutii keessallee Oromoo hedduutti baqatee bahuutti jira.Akka itti aanaan Koomishineera koomishiinii hooggansa balaa Oromiyaa, obboo Garramuu Oliiqaa jedhetti nama kuma hedduu achii bahee "olola sodaatee bahe."
Nama dhiyoo baqatee bahe keessaa akka bulchaan Harargee Dhiyaa,obboo Teklee Dheeressaa jedhetti 2,003 godina isaanii aanaa Mo’eessootii fi Asabootitti qubate.
Ka Jibuutii baqatelleen waan qabu lafumatti jissee lubbuma ufiitiin keessaa faaqqise.
Akka koomishineera Garramuun jedhetti namii hedduun ammallee baqachuu dandaha.Ka baqatu hagii tokko Dirree Dhawatti bu’ee achii naannoo isaatti qubsiisan.
“Jidduu galeessallee baaburaan dhufan.Warra argine keessaa Oromoonis jira. Sabni kibbas keessa jira sabaa fi sabalammiin addallee keessa jira.Olola achitti odeessan dhagahee ufi sodaatanii akka bahan nu agarsiisa.”
Tana maleellee “Hooggansi sodaa balaas Finfinnee naannoo Labuu dhufee isaan simate.”
Waan Oromoo biyya Jibuuttii keessaa baqachiise kana bulchoota biyya lamaaniitti wal dubbachuutti jira.
Wal dhaba daarii Oromiyaatii fi naannoo Somaaleetiin akka obboo Garramuun jedhetti nama kuma 900 caalaatti baqate.
Kana keessaa gargaarsa mootummaa,abbootii qabeennaa, nama dhuunfaatii fi gargaarsa akka akkaatiin magaala 11 keessatti nama 36, 471f mana jaaranii keessa jiran.
Namii kuma 200 dhiyaattu ammoo akka jecha itti aanaa koomishineeraatti laftii nagaa taatee jennaan ona ufiitti gale.
Wal dhaba daarii Somaaleetii fi naannoo Oromiyaa godina Oromiyaa 6 fi magaalaa 28 keessaa Oromoo baqachiise.
Gama kaaniin ammoo namii Boorana aanaa Mooyyalee, Areeroo,Guchii,Gujii Dhiyaatii ammoo Bulee Horaatii fi Gujii Bahaa aanaa akka akkaa keessa jirulleen hagii tokko bulchiinsii dhiphuu fi bal’innaan dhufee nu hin laalu jedhee himachuutti jira.
Obboo Garramuun ammoo koreen gargaarsaa biiroo pirezidaantiin Oromiyaatii haga aanaatti “koree manaa maree sodaa balaa Oromiyaa,” jedhanii yayyaban guyyuma guyyaan waan namii keessa jirtu oli dabarsitiif.
Biyyitii UAE ammoo akka koomishineerii jedhutti Boorana,Gujii fi Baaleetti nama 25,000 tahuuf gargaasa kennite.
Wal dhaba naannoo Oromiyaatii fi naannoo Somaaleetiin akka obbo Garramuun jedhetti Oromoo kuma 900 caalaatti baqate smmallee kuma 700 fi kuma 78caalaatti fuluma itti baqate jira.


text:
Donaald Traamp mariin hoogganaa Kooriyaa Kaabaa waliin karoorfate irratti kan hirmaatu tahuu beeksise
Traamp Torbee dabre keessaa sagantaa Marii Kim Jong-Un waliin Singaapor keessatti Jun 12tti karoorfame irratti kan hin hirmaanne tahuu beeksisee ture. Haata’u malee guyyaa hardhaa Qondaala Ol’aanaa mootummaa Kooriyaa Kaabaa kan tahe Kim Yong-Chol waliin Waayithaawus keessatti eega mari’ateen booda, sagantaan marii haqamee ture kan geggeefamu tahuu beeksise.
Traamp marii Mr Kim Yong-Chol waliin geggeesseen booda repoortarootaaf akka himetti, marii June 12 geggeeffamuun qofa dhimmaa Niiwukilarii Kooriyaa Kaabaa irratti waliigalteen ni mallatteeffama yaadni jedhu kan hin jirre tahuu ibse. Traamp akka jedhutti mariin kallattiidhaan hoogganaa Kooriyaa Kaabaa waliin geggeeffamu al tokkotti kan milkaayu tahuu yoo dhabaatellee jalqabbii gaarii ni taha jechuun dubbate.
Waggoota 18 dabran keessatti Mr Kim Yong-Chol dura qondaalli ol’aanaan Kooriyaa Kaabaa Ameerikaa daaw’ate kan hin jirre tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.


text:
“biyyoonni miseensa gamtichaa hundi walgahii kana irratti hirmaachuun isaanii, Gamtaa kana diigamiinsa irraa kan baraaru waantaheef milkaayina guddaadha”
Walgahiin idilee biyyoota galoo galaana Arabiyaa Magaalaa Kuweeyt keessatti guyyaa har’aa kan jalqabame yoot tahu, Amiirri Kuweeyt Shekh Sabaah Al Ahmad Al Sabaah hasaawa baniinsaa godheen,
Related Posts
jechuun dubbate.
Walgahiin ammaa kun eega biyyoonni Arabaa Qaxar irra qoqqobbii kaayanii ji’a 6 booda gaggeeffame. Mootummaan Kuweeyt wal dhabbii Qaxarii fi Biyyoota Arabaa kana furuudhaaf yaalaa turus milkaayuu hin dandeenye.
Walgahii har’aa kana irratti Amiirri Qaxar Shekh Tamiim Bin Hamad Al-Saanii kan hirmaate akka ta’ee fi Emireetii fi Sa’udiin ammoo Ministeerota haajaa alaa isaaniitiin kan hirmaataa jiran tahuu gabaasni arganne ni mul’isa. Bahreeyn ammoo dipiloomaatota sadarkaa gad aanaa gara Kuweeyt kan ergite tahuu Aljaziiraan gabaase.
Walgahii kana irratti; dhimma Yaman, waldhabbii Qaxarii fi biyyoota Arabaa, akkasumas dhimma magaalaa AL-Quds irratti ni mari’atan jedhamee eeggama.
Miseensonni Gamtaa Galoo Galaana Arabiyaa biyyoota Jahaa. Isaanis: Sa’udii, Emireets, Qaxar, Bahreeyn, Oomaanii fi Kuweeyt tahuun isaanii ni beekkama.
Comments
Loading...


text:
Itti aanaan Muummicha ministeeraa Obbo Dammaqa Makonnin daawannaa hujii guyyaa lamaatiif kaleessa gara Suudaan kan imale yoo tahu, Prezdaant Umar Al-Bashiir waliin dhimma daangaa biyyoota lamaanii irratti bal’inaan kan mari’atan tahuu gabaafame. Obbo Dammaqan marii booda ibsa kenneen, dhimmoota hariiroo biyyoota lamaanii keessumattuu dhimmaa daangaa irratti koree walii galtee hujii irra oolchu kan dhaabbate tahuu ibse.
Prezdaant Al-Bashiir gama isaatiin,hariiroo cimaa biyyoota lamaan jiddutti ijaaruun wal deeggarsi gama hundaa itti fufuu akka qaba jechuu isaa gabaasni arganne ni mul’isa. Ministeerri Dhimma Alaa Suudaan Dr. Dardari Muhaammad Ahmad marii booda ibsa kenneen, “mariin Obbo Dammaqa fi Prezdaantichaa dhimmoota murteessoo biyyoota lamaanii gadi fageenyaan ilaale jira” jedhe.


text:
Ameerikaan Konfiraansii Diinagdee Baha Jiddu Galaa irratti xiyyeeffatu baati dhuftu Bahreeyn keessatti geggeessuuf kan qophaayaa jirtu yoo tahu, bulchiinsi Falasxiin konfiransii kana irratti kan hin hirmaanne tahuu beeksise. Qondaalli olaanaan bulchiinsa Falasxiin Saa’ib Erkaat ibsa har’a kenneen akka jedhetti, “Biyyoota konfiransii Ameerikaan qopheessaa jirtu kana irratti hirmaachuu fedhan qeequu hin barbaadnu, haata’u malee fedhii Israa’el hunda guutuuf jecha dhiibbaa hamaa Ameerikaan Falasxiin irratti geggeessaa jirtuun wal qabatee bulchiinsi Falasxiin Konfiraansii kana irratti gonkumaa hin hirmaatu” jedhe.
Mr Erkaat itti dabaluudhaanis, “Mootummaan qabsoo Falasxiin deeggaruu barbaadu kamiyyuu kaayyoo fi fedhii lammiilee Falasxiin qofa irratti hundaayuun nu deeggaruu qaba, kanaan alatti biyyi kamuu Ameerikaa gammachiisuuf jecha ummataa fi bulchiinsa Falasxiin bakka bu’uun dubbachuudhaaf mirga hin qabu” jedhe.
Ameerikaan Alhada dabre “konfiransii diinagdee karoora nageenya baha jiddu galaa deeggaru” jechuun moggaaste, Manaamaa keessatti kan geggeessitu tahuu beeksiste. Bahreeyn gama isitiin, konfiransichi kaayyoo diinagdee Falasxiin jajjabeessuutiin alatti karoora dhoksaa hin qabu jechuun himte. Haata’u malee bulchiinsi Falasxiin, konfiransichi karoora Ameerikaan maqaa nageenyaatiin dachii Falasxiin guututti Israa’elii mirkaneessuuf itti qophaayaa jirtu jechuun ibsaa jira.
Hanga ammaatti Bahreeyn dabalatee Sa’uudii fi Emreets konfiransii Ameerikaan qophaaye kana irratti kan hirmaatan tahuu mirkaneessanii jiru.


text:
Jarmiyaaleen biyyoolessaa mootummaa jijjiramaa haaraa hundeeffamuuf deemu wajjin wal simaachuu akka qaban Itti Anaan Muummee Ministeeraa fi Ministeerii Dhimma Alaa Itiyoophiyaa Oobbo Dammaqaa Mekoneen ibsaniiru.
Obbo Damaqaan kan kana dubbaatan leenjii guyyaa kudhaniif diplomaatota biyyattii biyyaa adda adda irratti bobba’anii jiraaniif kennamuu yemmuu banani.
Qabiyyeen leenjii kanaa akka dipilomaatonnii biyyatti yaada jijjiramaa haaraa wajjin wal fudhatan, akka jijjiirama qor-qalbii uuman taasisuu, ijaarsaa haaraa wajjin walbarsiisuu ta'uutu himame.
Obbo Damaqaan ojiin kana booddee diplomaatonnii ojjachuu qaban akka kanaan duraa akka ta’uu hin dandeenye hubachiisanii, umnaa biyyatiin qabduu irratit hundaa’uudhaan lakkoofsii Embaasotaa biyyatiin adduunyaa irratti qabdu akka hirdhachuu danda’u himaniiru.
Itti dabaluudhaanis Diplomaatonni fedhii biyyatiif hin taane akka urgufamanii Obbo Damaqaan dubachuu isaanii gabaasinni Mallaskaachoo Ammahaa ibseera.


text:
Naannoo Amaaraa Godina Wolloo magaalaa Waldiyaatti haleellaa waraanni Makkalaakayaa guyyaa kaleessaa hawaasa nagayaa irratti raawwateen yoo xiqqaate namoonni 5 ajjeefaman.
Waraanni makkalaakayaa Ummata kabaja ayyaana Amantaatiif wal gaye irratti dhukaasa baneen namoota 5 battalumatti ajjeessuun,namoota 18 tahan ammoo akka madeesse gabaasni arganne ni ibsa.
Gochi raayyaa ittisa biyyaa ummata magaalaa Waldiyaa kan dallansiise yoo tahu, kanuma hordofuun guyyaa har’aa waajjiraaleen mootummaa hedduun kan guban tahuun beekameera.
Hoogganaan waajjira kominikeeshiinii dhimmoota mootummaa naannoo Amaaraa Obbo Nigusuu xilahun, lubbuun namootaa magaalaa Waldiyaatti dabree himuun Mootummaan namoota lammiilee nagayaa irratti yakka ajjeechaa kana raawwatan qoratee seeratti kan dhiyeessu ta’uu beeksise.


text:
Tooftaa Ijoolle Barsiisu-Kutaa 1ffaa
Yaa haadha abbaa kabajamoo ilma gaarii jireenya keessatti argachuuf hawwitan hundaaf! Xiqqaate xiqqaatu bu’uuralee 7 guddinna ijoolletif garmalee barbaachisoo ta’anii fi kan haadha fi abbaan dagachuu hin qabne torbii lamaan darbe ilaalle turre. Wantoonni torban sunniin maaliin akka guuttamuu isinitti akeeku? Akka aalimni beekkamaan Abdullah bin Naasir Ulwaan ka’eetti, “Bu’uuraaleen torban kunniin wantoota lamaan guuttamu. Isaaniis; 1.wanta ifa jiru qorachuu, hordofuu fi xiyyeefannoo itti kennuu fi 2. Yeroo bilisaa (free) saamachuun”[1]
Ifa akka ta’uuf, wanta ifa jiru qorachuu, hordofuu fi xiyyeefannoo itti kennuu yommuu jedhu jabaachu imaana (hojii gaggaarii ni hojjata moo hin hojjatu), bareedinna akhlaaqa, jabeenya fi fayyummaa qaamaa, bilchinna sammuu fi beekumsa ijoollee ni hordofa. İmaanni isaanii karaa sirri irra jira moo wantoota badaan faalamaa jira, salaata salaatu moo hin salaatan aklaaqni isaanii badaa jira moo tolaa jira jechuun ni qorata, ni hordofa. Ergasi bakka hanqinni jiru guutuf ni tattaafata.
Akkasumas, ijoollen isaa hiriyyoota akkamii waliin akka oolan, barnoota akkamii akka fudhatan, eessa akka oolan hordofuu qaba. Wanti isaan dubbisanii fi ilaalan xiyyeefannoo itti kennuu qaba. Fakkeenyaf, barruulee, kitaabbanii fi gazeexaa aqiidaa isaanii jalaa balleessan akka hin dubbisne irraa dhoowwu, muuziqaa irraa dhorguu. Ammas, filmii dhiira fi dhalaa makatee ilaalu, mana sinimaa deemu fi kkf irraa dhoowwu qaba.
Yommuu ijoollen akkanatti hordofamanii fi xiyyeefannoon itti kennamee, wanta badaa irraa dhoowwamanii fi wanta gaaritti ajajaman, bakka ol’aanaa gahu. Garuu hordoffii fi xiyyeefannoon yoo hin jiraatin qilee salphinnaa keessa jiraatu. Wanti dagatamuu hin qabne yommuu qoratanii fi hordofan shakkiidhaan, “Akkana hojjatte” jedhanii yakkuu hin qaban. Ammas, halkanii guyyaa dorsiisu fi kutaa addaa isaatti suuta jedhanii maal akka hojjatu ilaalun isa/ishii salphisuu hin qaban. Kuni ijoollen haadha abbaa akka jibban isaan taasisa. Bakka kanaa qorannoo fi hordoffi yommuu jennu “Guyyaa maal hojjataa akka oole, eessa akka oole, imaanni akkam akka ta’e” gaafachu fi qorachuudha. Mucaan kuni kan sobu yoo ta’e bakka inni oolu dhaqanii ilaaludha.
Bu’uurri lamaffaan utubaalee torbaan darban galmaan ittiin gahan, yeroo bilisaa (free time) saamachudha. Yommuu haadha fi abbaan gara manaa deebi’an, galgala yeroo bilisaa isaanii fayyadamuu qabu. Akkamitti? Galgala galgalaa ykn guyyoota hojii hin qabne sagantaa qopheessun ijoollee isaanii waliin itti gaafatamummaa torban eerre irratti mari’achuu qabu. Yeroo bilisaa kanatti warri ijoollee isaanii, imaanan, beekumsaan, bilchinnaa sammuuti fi kkf nin qopheessu qabu. Fakkeenyaf, yommuu galgala walitti qabaman, barnoota guyyaa baratee maal akka ta’e qorachuu, Qur’aana irraa maal akka haffazee fi wanta haffazee akka qara’u gaafachu; yookiin immoo qissaa (seenaa) irraa baraatan itti odeessu, yookiin amala gaarii hordofuu qaban walitti himu. Beekumsa hin qabu, wantoota armaan olii godhuu hin danda’u yoo jette, wanta salpha ati hojjachuu dandeessu sitti akeeku? Vidiyoo ykn Oodiyoo daa’iwwan beekkamoo fi amanamoo ta’an mana keetitti fiddee ijoollee tee waliin dhageefachuu fi ilaaludha. Yeroo ijoollumma jireenya koo keessatti malli kuni baay’ee na fayyade jira. obboleettin koo vidiyoo Ustaaz Yaasin Nuuru, Dr. Zaakir Naayik fi kkf manatti fiduun waliin ilaalaa turre. Kuni bu’uura jijjiramaa nuuf ta’e. Atillee mala kana fayyadamu dandeessa.
Garuu haala nama gaddisiisuun namoonni yeroo ammaa yeroo bilisaa sirnaan fayyadamuu dhiisanii fiilmi, moovi, oduu, nama hamachuu fi kkf irratti guban. Yaa hasrataa! (Yaa gaabbi fi badii nama kanaa!). ofillee balleessee ijoollellee balleessa. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) ni jedha:
﴾يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ وَأَهۡلِيكُمۡ نَارٗا وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلۡحِجَارَةُ عَلَيۡهَا مَلَٰٓئِكَةٌ غِلَاظٞ شِدَادٞ لَّا يَعۡصُونَ ٱللَّهَ مَآ أَمَرَهُمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ﴿
“Yaa warra amantan! Lubbuu keessanii fi maatiiwwan keessan ibidda qoraan ishii namootaa fi dhagaa heddu ta’e irraa eegaa. Ishee irra malaaykota gara jabeeyyi, ciccimoo ta’antu jiru. Waan Rabbiin isaan ajaje hin faallessan; waan ajajamaniis ni hojjatu.” Suuratu At-Tahriim 66:6
Amma mee tooftaalee ijoollee teenya sirnaan itti guddisnuu fi barsiisnu haa ilaallu.
1.Fakkenyummaan barsiisu– ijoollen wanta abbaa fi haati ta’an taati. Abbaa fi haati kan kijiban yoo ta’an ijoollenis akkasuma ta’an. Haati hijaaba tan hin uffanne yoo taate intallis akkasuma. Fuggisoo kanaa abbaa fi haati dhugaa kan dubbatan, amala gaarii kan qaban yoo ta’an ijoollenis dhugaa kan dubbatanii fi amala gaarii kan qaban ta’u. Kuni guutumaan guututti ni ta’a jechuu keenyaa miti. Abbaa meeqatu kijibaa fi kashlabeedha. Garuu ilmi nama haqaati fi gaariidha. Abbaa fi haadha meeqa namoota gaggaariidha, garuu mucaan/intalli kashlabbeedha. Haa ta’uu malee harki caalu ijoollen wanta abbaa fi haati hojjatan akkeessu. Kanaafu, ijoollee gaarii boru nuu fi biyya fayyadan guddisuu yoo barbaanne, nuti jalqaba isaan fuunduratti nama gaarii taane argamuudha.
Uqbah bin Sufyaan yommuu mucaa isaa nama guddisuutti kennu akkana jedheen, “Wanti jalqabaa fooyya’insa ilmaan kiyyaa ittiin jalqabdu, fooyya’insa mataa keetiti. Ijji isaanii ija keetti kan hidhameedha. Isaan biratti wanti gaariin wanta ati “Kuni gaariidha.” Jetten. Akkasumas, isaan biratti wanti badaan wanta ati kuni badaadha jetteedha. Seenaa gamnootaa fi amala namoota adaba nama qabsiisanii barsiisi. Anaan isaan sodaachisi. Anaan ala adaba (naamusa) isaan qabsiisi. Akka ogeessa fayyaa dhibee beeku malee dawaaf hin ariifannee isaaniif ta’i…”[2]
Nuti fakkeenya gaarii ta’uufii yoo dadhabne seenaa namoota gaggaarii isaan barsiisudha. Seenaan jalqabaa nuti ilmaan barsiisu qabnu, seenaa Nabii Muhammad (SAW) dha. Nabiyyiin nama hundaafu fakkeenya gaarii kan ta’an waan ta’aniif, ijoolle seenaa isaa barsiisun itti gaafatamummaa haadha fi abbaa irratti kufeedha.
Seenaa Nabiyyii (SAW) irraaa barnoota fudhachuuf, haala jireenya isaa bakka adda addaatti qoodun ni danda’ama. Qoodinsa kanaan “Fakkeenyummaa” jechuuni dandeenya.
Fakkeenyummaa ibaadaa– ibaadan Ergamaa Rabbii (SAW) akkam akka ta’e ofii fi ijoolle keenya barsiisu qabna. Yommuu akkana goone bid’atti akka hin kufne fi karaa sirrii irraa akka hin jallanne nu taasisa.
Fakkeenyumma beekumsaa fi amala gaggaarii– beekumsa fi amala gaarii Nabiyyii (SAW) yommuu ofii fi ijoollee teenya barsiisnu jireenyi ifaan guutattamti. Sababni isaas, akkuma A’ishaan (RA) jette, “Amalli Ergamaa Rabbii (SAW) Qur’aana ture” Sunan Abi Daawud 1342
Qur’aanni immoo ifaan kan guuttameedha. Haqaa fi sobaa addaan baasa, jireenya dukkanoofte ibsa.
Fakkeenyummaa tola oolu fi arjoominnaa, Fakkeenyummaa of-gadi qabuu (tawaadu’a), Fakkeenyummaa gootummaa fi kkf seenaa Nabiyyii (SAW) irraa barachuu dandeenya. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) ni jedha:
“Dhugumatti nama Rabbii fi Guyyaa Aakhiraa kajeeluf ammas Rabbiin baay’isee yaadatuuf Ergamaa Rabbii keessa hidhannaa (fakeenya) gaariitu isiniif jira.” Suuratu Al-Ahzaab 33:21
Nabiyyitti hidhachuun (fakkeenya godhachuun) hidhannaa akkam bareedu! Sababni isaas, karaa qajeelaa jallinna hin qabne irra waan deemef karaan isaa milkaa’inna fi gammachuutti nama geessa.
Ammas, seenaa namoota gaggaarii yeroo duriiti fi yeroo ammaa galma guddaa gahan ijoollee teenya barsiisu dandeenya. “Akka aalima kanaa ta’uu barbaaddaa?” Jechuun isaan kakaasu fi onnachiisu qabna.
Wanti ani isin yaadachisuu seenaa keessaniin ijoolle gorsuuf hin carraaqinaa! Sababni isaas, wanti isin hojjattanii fi milkaa’inni isin galmaan geessan baay’ee xiqqaa ta’uu waan danda’uuf ijoollen yommuu kana ilaalan homattu hin lakkaa’an. Ijoollen oduu keessan osoo hin ta’in hojii keessan ilaalu. “ani akkana ta’e, hojii akkanaa hojjadhe, milkaa’inna akkanaa galmaan gahe” jettanii ijoollen karaa keessan qofa akka hordoftu gochuuf hin yaalina. Tarii karaan keessan dogongora ta’uu danda’a. Kana irra seenaa namoota gurguddaa odeessaf. Kanatu isaan fayyada. Kuni muxannoo na muudatedha. In sha Allaah torbaan itti fufna
Gudunfaa
✎Itti-gaafatamummaa ijoolle guddisuu bahuuf bu’uuraaleen lama baay’ee barbaachisoodha. 1. Qorachuu, hordofuu fi xiyyeefannoo itti kennu. 2.Yeroo bilisaa (free time) itti fayyadamuu
✎Wanti guddaan abbaa haati ijoollef dhiisan imaana irratti isaan guddisuudha.
✎Ijoollef fakkeenya gaarii ta’uun salphatti nama gaarii akka ta’an taasisa.
✎Ijoollee fuunduratti hojii gaggaarii baay’iste hojjachuu fi hojii badaa irraa fagaachun fakkeenya gaarii isaanif ta’i.
✎ Fakkeenya gaarii ta’uu yoo dadhaban seenaa namoota gagaarii barsiisun ijoolle daandii sirriitti qajeelchun ni danda’ama.
✎Seenan hundarra gaariin jalqaba ijoolle barsiisan seenaa Nabii Muhammad (SAW) dha.
Like https://www.facebook.com/jireenyabadhaatu/
Kitaabban wabii:
[1] Tarbiyatul awlaad- fuula 601, Abdullah Nasiih Ulwaan
[2] Tarbiyatul awlaad- fuula 637, Abdullah Nasiih Ulwaan
Tarbiyatul awlaad- Sa’iid Bin Aliyyi bin Wahf al-Qahtaani- fuula 131


text:
Waldaan Ogeeyyota Fayyaa Oromoo Addunyaa https://iohpa.org/ akka pirezidaantiin isaa Dr Obsaa Hassan jedhetti hujii isaanii guddoon gama fayyaatin ummata barsiisuu,gama fayyaatiin qorannoo akka akkaa tolchanii ummatti himuu.
Waldaan kun dhiba vaayireesii kornaa kana irratti ee ogeeyyota Oromiyaallee mi’a isaan vaayireessii kana irraa namaan wallaaniin bituuf haga doolara kuma 100 walti guuruuf hujiitti jira.
Horiin kun waan akimiin namaan wallaantuun gloves,mask,wayaa akimiin naqattu,waan kophee akimiitti kaayanii fi waan gara garaatiin gargaaruuf horii walti guuruufiitti jiran.
Haga ammaatti doolara kuma 63 caalaa yaayyuu walti guuraniif akka Dr Obsaan jedhetti.
Mi’a gargaarsaa kana akka Dr Obsaan jedhetti Biiroo Fayyaa Oromiyaa waliin tahanii ogeeyyota fayyaa Oromiyaa jiranii ergan. Akkuma bitanin geejjiba xuyyuuraatiin erguuf kurfoo jiran jedhan.“Akka ummata biyya tokkootti waliin dhaabachuun barbaachisa.”
Damee Waldaa Ogeeyyota Fayyaa Addunyaa Oromiyaa jiran waliinilee hujii tana hojjachuuf horii kana waltii guurtuutti jiran.
Dr Obsaan Hospitaal Mercy, MN jiru keessa hojjataa.


text:
Tokkummaa Mootummootaa keessatti komiishiinara olaanaa kan komiishiina mirga namoomaa kan ta’an Misheel Baachaleet, dhuma baatii Hagayya dhufuu marsaaan barri aangoo isaanii ennaa xumuramuu, aangoo komishinarummaa kan gadhiisan ta’u beeksiisan.
Marsaa kan biraaf hojjachu hin barbaadu kan jedhan Baachaleet, odeeffannoo kanas sirna baniinsa kora 50ffaa kaawunsilii mirga namoomaa kan tokkummaa mootummootaa irratti dubbatan. Maaliif kun akka ta’e garu gad fageenyaan hin ibsiine.
Walgahii sana booda tuuta oduuf Jeneevaa keessatti ibsa kennaniin sababaa dhunfaa isaaniif hojii akka gadhiisan ibsan.Murtoon koo kun dhiyeenya kana chaayinaa dhaquu koo hordofee qeeqa dhiyaatu waliin hidhata hin qabu jedhan.
Gara Chaayinaatti imaluu isaanii baatii lama dursee marsaa lammataaf hojjachu akka hin feene barreessaa duree Tokkummaa Mootummootaa Antoniyoo Gutarreesitti himeera jedhan.
Ituun hojjachuu itti fufee Gutarrees kan jaallatu ta’u natti himeera.Garu sababaa dhunfaa kotiif gadhisuu akkan fedhu itti himeera.Anii dubartii umriin alfii keessa jiru miti.yeroo dheeraaf akkasumas hojii bu’a qabeessa hojjataa eegan ture booda, gara biyya kootii fi maatii kootitti deebi’uun barbaada.
Waggoota dheeraaf akka ministeeraatti, akka prezidaantitti, akka komiishiinara olaantuutti eegan hojjadhee booda, akkan yaadutti gara biyya kotti deebi’uuf yeroo isaa natti fakkaata jedhan.


text:
Angawoonni nageenyaa kan Federaalaa Raashiyaa ibsa har’a baasaniin lammii Ammerikaa kan ta’e Paul Whelan hojii basaasaa ituu gaggeessuu muddee 28 kan qabamee yoo ta’u himannaan yakkaa irratti banamee jira.
Dhimma kana kan ilaaleen gad fageenyaan waan dubbatame hin jiru.Garu dhaabatii oduu Raashiyaa TASS akka jedhutti Whelan irratti mirkanoofnaan hidhaan hanaga waggaa 20 irratti muramuu mala.
Dubbi himaan ministeera haajaa alaa Amerikaa akka wixata har’a jedhutti angawoonni Raashiyaa lammii Amerikaa hidhuu isaanii beeku.


text:
Sodaa Nageeyaa jiru irraa kan kahe barattoota Yunivarsiitii Dambi Doolloo irraa gara maatiitti deebi'anii turan 800 keessaa 620 Yunivarsiitii Dambi Doollootti deebi'anii barnoota jalqabuu Pirezidaantiin Yunivarsiitichaa Dr. Lataa Tasfaayee Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himaniiru.
Barattoota osoo maatiitti deebi'anii ugguraman jedhaman akka argamaniif mootummaa wajjin wal taanee hojjataa jirra jedhanPireezidaantichi.Haalli nagaa Yunivarsiiticha keessaa yeroo ammaa gaarii waan taheef barattootni hafanis akka deebi'an waamicha dhiyeessina jedhaniiru.
Gabaasa Guutuu Caqasaa


text:
Manni murtii muummee biyya Hunduraas presizaantiin biyyatti duraanii akka dabarfamanii Yunaayid Isteets ti keenaman murteeseera.
Akka dubbii himaanna mana murtichaa jedhantii prezidaantiin duraanii Juan Orlaandoo Hernaandeez akka dabarfamanii kennaman kan morteeffame sagalee gootuu abbootii seeraa 15n.
Amajii bara 2014 amma Amajjii bara 2022 itii aangoo irra kan turan Hernaandeez baala sammuu namaa Adoochu ykn Diraagii biyya Veenzuweelaa fi Kolombiyaa irraa ka’ee garaa Yunaayitid isteets ti dabarfamuu akka biyyaa isaanii keessaa darbuu eeyyamaniiru, kanaafimoo qarshii Doolaaraa Miiliyoonnatti Lakkawamuu wareen baalaa sana daldalan irraa mattaa fudhataniiruu jedhamanii himatamaniiti.
Xalaayaan Haadhaa warraa isaaniitiin barreefamee Midiyaa hasaaummaa irraatti bahe akka jedhutti, Henaandeez irratti himannaan dhihaatee haaloo ba’uumsaa wareen baala sammuu namaa Adoochuu daladalan wareen bara aangoo isaanii irra turan qabanii Yunaayitid Isteets ti dabarsaanii kennaniiti.
Yoo dabarfamanii U.S ti kennaman adabbii Umurii guutuu dachaa sadii akka isaan irratii murtaa’u Hernaadeez himaniiru.
Bara 2019 obboleesii isaanii Ju’aan Antoniyoo Hernaandeez yakkaa baala sammuu namaa adoochuu fi meeshaa waraanaa daddabarsuudhaan himatamee U.S magaalaa Niwu yoork keessatti hidhaan Umurii guutuu itti murtaa’ee yeroo ammaa mana hidhaa keessa yemmuu jiru, gallmee isaa keessatti obboleessi isaa Prezidaantii Hunduraas alasiis himatamuun isaanii gabaasameera.


text:
Humnoonni Ferensaay “Sahaaraa Guddicha” keessatti loltuu IS beekamaa jechuun nama ibsan to’annaa jala oolchuu isaanii waraanni Ferensaay Roobii kaleessaa beeksisee jira.
Aboo Dardar maqaa jedhamuun kan beekamu Dadii Ouuld Chouaab Amajji 11 gareelee finxaaleyyeen irra deddeeb’uun haleellaan kan irratti raawwatamaa ture naannoo Niijerii, Maalii fi Burkinaafaasoo gidduutti argamu daangaa kallattii sadii jedhamee beekamutti to’atame jedha ibsi waraana biraa ba’e sun.
Meeshaa waraanaa atomaatikaa, teleskooppii halkan ittiin daawwatan, saqqii waraanaa, bilbilaa fi raadiyoo of harkaa qabaatus dura dhaabbannaa malee harka kenne.
Kan argamuu danda’es, ennaa duula Ferensaay kan Barkaanee jedhamuu.fi humnootii Nijeri gidduutti barbaacha helikoopteraan geggeessameen ture. Waraanni Nijer roobii waaree irratti ibsa kenneen, Waxabajjii 8 kan labsame duulli gamtaan geggeesisamu kibxata darbe shororkeessota waliin wal waraanuu dhaan lammiin Naayijeriyaa tokko yoo du’u, shorokeessonni 12 dhabamsiisamaniiru.
Dardar al-Qaidaa waliin kan wal qabate sochii tokkummaa Jihaadaa kan Afriikaa dhiyaaf miseensa kan ture yoo ta’u hedduun isaanii garee Jihaadaa EIGS jedhutti makaman. Jalqaba bara 2014 to’annaa jala oolfamuun angawoota Maalitti dabarsamee kenname.
Haa ta’u malee bara 2020 keessa hojjettuu gargaarsaa Ferensaay Sophie Petrooniin dabalatee wal jijjiirraa iggitamtootaa afurii geggeessameen namoota 200 waliin gad dhiisame.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Tuuta mallattooletti mallattoo dabaluuf qaaqa kana fayyadami, tuuta mallatoo gulaaluf, ykn sirnasxaa mallattoo fooyyessuf. Tuuta mallattoo haaras ibsuus ni dandeessa, mallattootti maqaa ramadi, ykn tuuta mallattoo amma jiraan fooyyessuuf.
Maqaa mallattoo ammaa filadhu. Mallattoo, maqaa mallattoo, fi tuutni mallattoon itti hammatamu bitaa hirdaatii duraargii jalaa saanduqa qaaqatti agarsiifamu.
Saanduqi tarree kuni maqaa tuuta mallattoo ammee of keessatti qabateera. Yoo barbaadde, tuuta mallattoo adda addaas filachuu ni dandeessa.
Maqoota mallattoo tuuta mallatto amma keessa tarreessi. Tarree keessa maqaa filadhu ykn maqaa mallatto haara dabalame barreessi.
Tuuta mallattootti mallattoo dabaluuf, saanduqa Bocquu keessa Font bocquu fili, achumaan mallattoo hirdaatii mallattoo keesssa cuqaasi. Saanduqa Mallattoo keessatti, maqaa mallattoodhaaf barreessi. Saanduqa tarree Tuuta Mallattoo keessa, tuuta mallattoo fili, ykn maqaa haara tuuta mallattoo uumuf barreessi. Hirdaatii duraargii mirgaa mallattoo ati filatte agarsiisa. Dabala cuqaasi ittaansun TOLE.
Maqaa mallattoo jijjiruuf, saanduqa tarree Mallattoo moofa keessa maqaa mallattoo moofa fili. Ittaansuun maqaa haara saanduqa Mallattoo keessa galcha. Arfiin yaadame foddaa duraargii keessa jiraatu dhiisu utuu qabduu Fooyyessi hin cuqaasin mirkaneefadhu. Click TOLE cuqaasi.
Sanduuqni tarree mallattoo man`ee maqoota tuuta mallattoo hunda jiran qabata. Tuuta mallattoo tokkoo fooyyessuu ykn haaraa uumuu ni dandeessa.
Tuuta mallattoo haara uumuf, Saanduqa tarree tuuta Mallattoo keessatti maqaa isaa barreessi akkasumaas yoo xinnaate mallattoo tokkoo dabali. Qaaqa kana cufuuf TOLE cuqaasi. Tuutni mallattoo haaran maqaa haara jalatti ni argama.
Maqaa bocquu ammaa agarsiisa akkasumaas akka atii bocquu garagara filattu sii dandeessisa.
Too bocquu mallattoo alaa saanduqa Bocquu keessa filattee, cita tuuta yuniikoodii bakka mallattoo haara ykn gulaalame keewwatu filachu dandeessa. Yemmuu citi tuuta filamuu, mallattoolen hundi kan cita tuutaa tuuta mallattoo amma ta'an tarreele mallattoo armaan olii keessatti ni agarsiifamu.
Barfuula ammaatu agarsiifama. Saanduqa tarree keessa tokko filuun barfuula jijjiiru ni dandeessa.
Mallattoo foddaa durargii mirgatti mul'atan gara tuuta mallattoo ammaatti dabaluuf qaaqa kana cuqaasa. Maqaa saanduqa tarree Mallattoo keessatti agarsiifame jalatti olka'ama. Maqaa qabduu kana itti fayyadamuuf Mallattoo ykn Tuuta Mallattoo jalatti ifteessu qabda. Maqootni si'a tokko caala itti fayyadamuun hin danda'amu.
Maqaa mallattoo foddaa durargii bitaa keessatti mula'ate (maqaan inni moofan saanduqa tarree mallattoo moofa keessatti agarsiifama) maqaa haara saanduqa Mallattoo keessatti galchiteen bakka buusuuf qabduu kana cuqaasi.
Akka fakkeenyatti, ALPHA guddaa "Giriiki" irra dabarsuuf tuuta "Addayaa" tti qindeessi, tuuta moofa (Giriiki ) fili ittaansun mallattoo ALPHA Saanduqoota tarree gubba lama fayyadami. Mallattoon foddaa durargii bitaa keessatti mula'atu. Saanduqa tarree tuuta Mallattoo keessatti, tuuta "Addayaa" fili. Fooyyessi cuqaasi achumaan TOLE. Mallattoon ALPHA amma tuuta mallattoo "Addayaa" keessa qofatti jira.
Mallattoo foddaa durargii bitaa keessatti mila'ate tuuta mallattoo ammaa keessa haquuf cuqaasi. Gaafatni ittisa hin jiru. Mallattoo dumaa qobaa hafee tuuta mallattoo keessa haquunis tuuta mallatto haqa.
Yeroo kamittu Dhiisi cuqaasuun jijjirra kee utuu ol hin ka'iin qaaqa cufu ni dandeessa.


text:
Afaan Oromoo
Afaan Oromoo afaan baay'inaan Afrikaa keessatti dubbataman keessaa sadarkaa afraffaarra jira akka Baayisaa Fufaan qorannoo isaa keessatti addeessetti. Kana jechuun afaan Arabaa, afaan Kiswaahiliitiif, afaan Hawusaatti aana jechuudha. Afaan Arabaa fi afaan Kiswaahilii afaan ardii biraa yoo ta'an, Afaan Oromoo afaan Afrikaa keessatti dubbatamu keessaa Lammaffaa ta'a; osoo mootummaa yookiin wiirtuu afaanii qabaatee immoo addunyaarratti sadarkaa sadaffaa ta'u ni mala. Afaan Oromoo Afaanota Itoophiyaa keessaa isa duraati. Afaan Oromoo kutaa afaanii Afroo-Eshiyaatiik jedhamu jalatti ramadama. Afaan kun Afroo-Eshiyaatiik keessaa garee afaanii Kuush jalatti qooddama. Afaanota Kuushi keessa Afaan Oromoo afaan sabni baayyeen dubbatu yoo ta'u, uummata miiliyoona 60 ol ta'utu dubbata. Uummatni afaan kana dubbatu Itoophiyaa fi Kaaba Keeniyaa keessa jiraata. Akka warri afaan qoratan jedhanitti, Afaan Oromoo loqoda(garee) afur qaba: Oromoo Boorana-Arsii-Gujii, Oromoo Bahaa, Ormaa, fi Oromoo Dhihaa fi Giddugaleessa ti.
Seenaa Afaanii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Warraaqsa Itoophiyaa kan bara 1974 dura, Afaan Oromootiin barreeffama maxxansuunii fi tamsaasa raadiyoo ykn TV dabarsuun dhorkaa ture. Barreeffamni xiqqoon san dura maxxanfaman kan akka hiikaa Macaafa Qulqulluu kan Onesimoos Nasiibii fi Asteer Gannootiin hiikaman qubee Gi'iiziitti fayyadamuun. Kakuu Haaraan bara 1875 Kiraapfin maxxanfames akkasuma qubee Gi'iiziitti fayyadame. Warraaqsa Itoophiyaa bara 1974tti aansee, mootummaan duula barreessuu fi dubbisuu afaan baay'eedhaan, Afaan Oromoo dabalatee, geggeessaa kan ture yoo ta'u, Afaan Oromootiin barreeffama maxxansuunii fi tamsaasa dabarsuun yeroo kana jalqabe. Barreeffamoonni yeroo kana Afaan Oromootiin maxxanfaman, kan akka gaazexaa Bariisaa, qubee Gi'iizii fayyadaman.
Afaan Oromoo afaan barnootaa taasisuuf yaaliin godhame amma mootummaan Dargii bara 1991 kufutti milkaa'uu hin dandeenye. Sana dura garuu naannoowwan ABOn too'ataman keessatti afaan barnootaa taasifameera. Erga Mootummaan Naannoo Oromiyaa hundeeffamee booda, manneen barnootaa sadarkaa 1ffaa keessatti Afaan Oromoo afaan barumsaa akka ta'uufii afaan hojii kan naannichaa akka ta'u godhameera.
Bara 1991 jalqabee, Afaan Oromoo [Qubee[]]tti fayyadamee barreeffama. Murtii kanaan booda, barreeffamoonni adda addaa bara 1991 hamma 1997tti maxxanfaman kan duraan waggaa 100f maxxanfaman akka caalan dubbatama.
Galanni Rabbiif haa ta'u malee, amma afaan keenya Afaan Oromoo, afaan saba guddaa,afaan lammii sabboontotaa kan akka ardii Afrikaatti sadarkaa keessa gale kun fuulduratti afaan addunyaatti beekamtii qabuu fi isa duraa akka ta'u nama hin shakkisiisu. Kunimmoo hirmaannaa lammii baratee fi gahee nama maraati.
== Seerluga ==
Bamaqoota[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bamaqootni ammoo jechoota maqoota bakka bu'uu danda'aniidha. Jechumti "Bamaqaa" jedhu iyyuu yoo qoodamee ilaalamu "Ba-" fi "Maqaa" of keessaa qaba. "Ba-" kan jedhu jecha "Bakka" jedhu bakka bu'a. "Bamaqaa" = "Bakka Maqaa"
Bamaqoota matayyee[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Lakkoofsa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Kanas ilaali: Lakkoofsa
Ordinals[gulaali | lakkaddaa gulaali]
1st — tokkoffaa'
2nd — lammaffaa
3rd — sadaffaa
4th — arfaffaa, afraffa
5th — shanaffaa
6th — jahaffaa
7th — torbaffaa
8th — saddeettaffaa
9th — salgaffaa
10th — kurnaffaa, kudhaffaa
11th — kudha tokkoffaa
Fractions[gulaali | lakkaddaa gulaali]
1/2 — walakkaa (tokko lamaffaa)
1/3 — nuusa (tokko sadaffaa)
1/4 — kurmaana (tokko arfaffaa)
7/8 — torba saddettaffaa
Maqibsa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Xumibsa
Fi'iloota[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Gochibsoota[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Tolaan saree ajjeese
Qarqabdoota[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Durabuutoota[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Duukabuutota[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Ogbarruu[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Geerarsa
- Fixeensa (Boruu Barraaqaa)
- Mudaammuddii (Boruu Barraaqaa)
- Ali, Mohammed; Andrzej Zaborski (1990). Handbook of the Oromo Language. Poland: Polska Akademia Nauk.
- Journal of Oromo Studies


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Isteets duraanii Doonaald Traamp qabeenya isaaniitiin walqabatee himannaa isaanii irratti dhihaateef akkaa deebii kennan ajaja mannii murti dabarsef deebii kennuu diduu isaanitiif, amma deebii kennanutti guyyaa guyaadhaan akka Doolaaraa 10,000-n adabaman abbaan murti dahddacha magaalaa Niwu yoork ajaja dabarseeraa.
Galii Qabeenyaa prezidaanti duraanii ilaalchisee gabaasinni mootummaadhaaf dhihaachuu qabu waan dhugaa irratti hin hundoomnee ta’uu isaatiif akka ragaa gahaa qaban ibsuudhaan kan galmee himannaa banan attii alangaa olaantuun magaalaa Niwu Yoork Letitiyaa Jems akka jedhaniti, qabeenyii Tramp bakka Golfiin itti taphatamuu isa magaalaa Niwu Yoorkii fi Iskootilaand keessaa jiru,akkasumasi,manneen jaarmiyaan Niwu yoork keessatti kireessamuu dabalatee gabasiinii dhihaachaa ture kan sirrii hin taanedha.
Doonaald Traamp balleesaan isaan raawwatan akka hin jirre ibsaanii himannaan isaan irratti dhihaate dhiibaa siyaasaatiin jechuun isaanii gabaasameeraa.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Dalagaan Gingilcha ufmaa sarjaawwan deetaa tokko yookiin ol irratti sanduuqa makaa kan tarreewwan mul'atan filachuuf si dandeessisu saaga.
Sarjaawwan gingilcha ufmaa irratti fayyadamtu filadhu.
Deetaa - Gingilchi - ufmaan gingilchifiladhu. Xiyyootni sanduuqa makaa hammanga tarree jalqabaa filatame keessatti ni mul'atu.
Xiyya gadbuusaa irraantoo sarjaa keessaa cuqaasuudhaanii fi waanta filachuudhaan gingilchaa kaachisi.
Tarreewwan qabiyyeen isaanii ulaagaa gingilchaa guutu qofatu mul'ata.Tarreewwan biroo ni gingilchamu.Akka tarreewwan gingilchamanii turan lakkoofsota tarree addaan citoo irraa arguu dandeessa.Sarjaan gingilchaaf fayyadee ture qabduu xiyyaatiif halluu addaatiin addaan baafatama.
Yeroo gingilcha ufmaa dabalataa sarjaa hammanga deetaa gingilchame kan biraa irratti raawwattu,achumaan sanduuqni makaa deetaa gingilchame qofa tarreessa.
To display all records again, select the all entry in the AutoFilter combo box. If you choose Standard, the dialog appears, allowing you to set up a standard filter. Choose "Top 10" to display the highest 10 values only.
Fayyadama gingilcha ufmaa dhaabuuf,man'eelee ejjatoo 1 keessatti filataman hunda lamuu filadhuutii Deetaa - Gingilchi - Ufmaan gingilchi fili.
Gingilcha ufmaa garaagaraa wardii garaagaraatti ramaduuf,dursitee tokkoon tokkoo wardii irratti hammanga kuusaa deetaa qindeessuu qabda.
Dalagaaleen herregaas man'eelee sababa gingilchaa raawwateen hin mul'anne xiyyeeffannaa keessa galchu.Fakkeenyaaf,ida'amni sarjaa hundaa gatii mara man'eelee filatamanii ta'a.Dalagaa CITA IDA'AMAA yoo man'eeleen erga gingilchi raawwatee mul'atan qofti xiyyeeffannaa argachuuf ta'an raawwadhu.


text:
Sabtii har’aa Asrii booda naannaawa sa’aa 11:00 magaalaa Mooyyalee ganda 02 kan Boolee jedhamuun beekamu keessatti walitti bu’iinsa uumameen, dhalattoonni Oromoo 3 rasaasaan kan dhahaman yoo tahu, namni 2 battalumatti du’ee tokko ammoo madaayuun beekame.
Ka’umsi walitti bu’iinsa kanaa dhalattoonni naannoo 5 iddoo waajjira isaanii kan duraaniitti alaabaa isaanii dhaabuuf yeroo yaalanitti, dargaggoonni naannoo Oromiyaa dura dhaabbatan. Kanuma hordofuun waraanni makkalaakayaa dhalattoota Oromoo lama ajjeesee tokko ammoo kan madeesse tahuu jiraataan magaalaa Mooyyalee irraa bilbilaan dubbisne nuuf hime. Namoota ajjeefaman jidduu tokko dhalataa Madda Waalabuu nama maqaan isaa Muusaa jedhamu tahuun beekameera.
Namni bilbilaan dubbisne kun akka nuuf himetti; yeroo ammaa dhukaasni kan dhaabbate tahus, ummanni magaalattii sodaa guddaa keessa jiraatuu fi sochiin daldalaa hundi dhaabbatee magaalaan guutuun too’annaa waraanaa jala jiraachuu nuuf hime.


text:
Gaazzexessaa Iyyaaspeed Tasfaayeefi Ma'aazaa Mahaammad mana hidhaatii gadhiisamuu maatiin isaanii VOAtti himan.
Gaazexeessaa fi barreessaan Hinseenee Mekuriyaas, baatii tokkoof hidhamee turee dhiheenya hiikamuu isaa beeksisee jira. Tahus, gaazexessaa Taammiraat Nagaraa haga ammaatto akka hin hiikamiin dubbatu, maatiin isaa. Dhimma hidhamuu gaazzexeessotaa kana irratti, Komishinii Poolisii, ka mootummaa Federaalaafi ka magaalaa Finfinneerraa deebii argachuuf yaaliin godhame haga ammaatti hin milkoofne.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Koreen hujii raawwachiiftuu ADWUI walgahii idilee guyyaa har’aa geggeesseen murtiiwwan dabarse jidduu, waldhabdee Itoophiyaa fi Eertiraa jidduu waggoota diigdamaa oliif ture furuudhaaf waliigaltee Aljeers guutumatti kan fudhatu tahuu beeksise.
Bara 1998 A.L.M. lolli Itoophiyaa fi Eertiraa jiddutti geggeeffame lubbuu namoota 80,000 ol eega galaafateen booda, Jaarsummaa Ameerikaa, UN fi Aljeeriyaatiin walgalteen dhukaasaa dhaabuu kan mallatteefame tahuun ni yaadatama. Waliigaltee Aljeeriyyaa magaalaa Aljeersi keessatti waggaa 20 dura mallatteeffame kanaan, iddoo Baadimmee jedhamu dabalatee lafti daangaa heddu Ertiraaf murteeffame.
Haata’u malee Itoophiyaan waliigaltee araaraa san eega mallatteessiteen booda raawwii daangessuu diddee turte.
ADWUI’n walgahii guyyaa hardhaa kanaan waliigaltee “Aljeers” haalduree tokko malee fudhachuu ibsuudhaan, raawwii isaatiif ammoo Mootummaa Eertiraa waliin mari’achuudhaaf waamicha godhee jira.


text:
Sadaasa 29,2012 Areeroo
Qeerroon Godina Booranaa aanaa Areeroo keessatti argaman walitti dhufuun dhimma qabsoo irratti marii jabaa taasisan jiran.Sadaasa 27/2012 Qeerroon aanaa kana keessaa gandoota adda addaa irraa walitti dhufuun dhimmoota QBO irratti marii baldhaa gaggeessanii akka jiran beekame.
Tarkaanfiin AraaraaABO fudhate hamilee Qeerroo fi qabsaaota duraanii haalaan kan kaasee fi boqonnaa haaraa qabsoo bilisummaa Oromoon gaggeeffamu akka fidu beekamaa dha.Ilmaan Oromoo Addunyaa kana irra jirtan marti gumaata barbaachisaa QBOf akka gumaattan jechuun Qeerroon aanaa Areeroo dhaammatee jira.Qeerroon aanaa kanaas hojii Qabsoo Bilisummaa Oromoof kan tahu qarshii 600(dhibba jaba) tokko tokkoon isaanii qarshii shantama walitti qabatanii jiru.Gumaatni barbaachisaanii fi adda durummaan akka isaan eeggatus dhaamanii jiru.
Haala kanaan Qeerroon ibsoota ejjennoo armaa gadii lafa kaayyatanii jiran.
- Dirqama Oromummaan nutti kenname QBO haala kam keessattuu galmaangeessisuuf ni hojjenna
- Tarkaanfii Araaraa ABOn fudhate haalaan deeggarra.Gammachuunis simanna
- Saaminsa lafaa fi qabeenya oromiyaa mootummaa Wayyaaneengaggeeffamu ni mormina
- Barattoota,Qoteebultoota,daldaltoota ijaaruun gaaffii mirgaa akkakaasan ni hojjenna
- Sabawwan cunqurfamoo biyyattii keessaa barsiisuun,hubachiisuungaaffii mirgaa fi bilisummaaf akka kaan jabaannee ni hojjenna
- Hidhaa,ajjeechaa fi biyya irraa ariiatamuu ni mormina
Kanaan jedhani.


text:
Hiyyummaan, mirga-dhabdummaan fi mootummaan akka malee aangootti dhimma-ba’uun akka dargaggoonni gara dhaabota finxaaleyyii akka Bokoo_haraam, Al-shabaab fi Islaamik Isteetitti seenan taasisaa jira – jedha - gabaasaan Tokkummaa Mootummootaatiin bahe tokko.
Bifa qorannaan isaatiin ka jalqabaa ka tahe – qorannoon waggaa lama fudhate kun, dargaggoota fedha isaaniittiin gaaffii fi deebii kennuuf ehaman dhibba afurii fi sagaltamii shan, kanneen duraan dhaabota fiinxaaleyyiitiin to’atamanii turan haasofsiisuudhaan ka qopheessame.
Gaaffii fi deebiin dargaggoota kana waliin geggeessame, akkaataa isaan itti duraan gurmuulee shororkeessotaa keessatti itti fo’ataman, ilaalcha dogoggoraa jiru, sababaa kanaan balaa dhufaa jiruu fi tarkaanfii jijjiirama fidu fudhachuuf carraa jiru irratti ka fuuleffate.
Kana irraa ka’uudhaan, Afrikaa keessatti babal’achuu finxaalessummaa sababaa tahan kan ittiin jedhe, mirga dhabdummaa, iyyuma, hanqina misoomaa fi jireenya moggaatti qoodamuu akka ijootti tarreessee jira.
“Lammiwwan Afrikaa ardii Afrikaa walakkaa dhaa ol tahan, daangaa sadarkaa hiyyummaa tii gaditti jiraatu” kan jedhu - dhaabbatni Maallaqa Misoomaa, ka Tokkummaa Mootummootaa, Afrikaan fiinxaalessummaa hidda gad-fageeffateef akka saaxilamaa jirtu akeekkachiisa.
Gama biraatiin internaatiin Afrikaa keessa babal’ataa jirutti, dargaggoota gara dhaabota shororkeessotaatti fo’achuun akka hammaachuu malu illee gabaasaan Tokkummaa Mootummootaa kun akeekkachiisee jira.


text:
Yoo mukaaf sujunnee ayyaana irreechaa khabajuu baanne oromummaan kan nurraa fuudhamtu yoo taate oromummaa akkanaa hin barbaannuu.
Wal bekuu irra waliif beekuu wayya jedhaamiti ree Oromon wayta dubbatu.!!!
Dhaabbanni Oromia Media Net-werk OMN torbaan Sadihiin dura Qophii marii manguddota Oromo lamaa waliin gad-geysee ture. Manguddota lameen keysaa manguddichi tokko maqaa Oromonni Ilmaan …Read More »
TVOMT Kabajaa Guyyaa Eidaa Toronto
Koreen Sagaleen teenya haa dhagayamtuu maal irra jiru?
https://youtu.be/olNUfDRGh0QRead More »
Obolewwan keenyaa Kofallerra Mana hidha Shaashamannatti Argaman giduun isaan 19 guyaa hardhaa hiikaman .
ODUU GAMACHIISA !!! Raadiyoo Daandii Haqaatiin Sambata Fuulbana 1 / 2008 Musliimootni Kofalee irraa Hiidhaman gidduu nammooni 19 lakkifamuf ta’u ibsame. Motummaan Musliimoota Kofalee …Read More »
IRREEECHI AYYAANA EENYUUTI? AKKAMITTI EEGALE?
Urjii Ahmad #IRREEECHI AYYAANA EENYUUTI? AKKAMITTI EEGALE? Muslimoonni dubbiftan malee hin dhiisinaa! Share godhuun Amantii Irreechaa wal hubachiisaa!!! • Ayyaannii Irrechaa Maali? Irrecha jechuun Hikkaan …Read More »
Matiiwwaan Hiidhaamtoota Kofalee fi Asaasaaf Degarsi Malaqaa Tasiifame.
Raadiyoo Daandii Haqaa {RDH } Jumaata Hagayya 22 /2007 Obolewwaan Biyya Kuweetiit argaman Kan Nannoo Oromiyaa Goodina Arsii Lixxaat Dhalataan Matiiwwaan Musliimoota Kofalee fi Asaasaa …Read More »
After the iftar: How an immigrant community’s worst fears came true
When Seattle’s young Somalis gathered to celebrate iftar, the Ramadan evening feast, homeland politics dominated the agenda. When the city’s Oromo community gathered for the …Read More »
Hawaasa Muslimaa Afaan Oromoo Dubisu hundaaf !
Kitaabon Hayyuu Fi beekaa Seenaa Ustaaz Ahmaddiin Jabal Afaan Oromoon Qophaahan . Kitaaboon Beekaan Seenaa fi miseensi koree fala barbaadu hawaasa Muslimaa Ustaaz Ahmaddiin …Read More »


text:
__//__
Aadde Sa'adaan hasawaa taasisaaniin, qaamolee mootummaa sadeen keessaa Caffeen ykn qaamni seera baaftuu naannichaa gaaffii misoomaa, bulchiinsa gaarii, kenniinsa tajaajilaafi haqaan walqabatee ummanni keenya kaasu deebisuun ergama bakka bu'ummaa isaa qajeelloon bahatee fayyadamummaa ummata isaa mirkaneessuu waan qabuuf, akkasumas, waadaa ummata bakka isa buufateef gale haqummaafi amanamummaa olaanaan tajaajiluuf gurmaa'iinsa haaraa taasisuun hooggansa isaa filatee hojiisaa eegale jedhan.
Caffeen, ergamoota gurguddoo gama hojii seera tumuun, sirna wal hordofuufi to'achuu, Manneen Maree Ummataa sadarkaan jiran cimsuu irratti xiyyeeffatee wayita hojjetutti galmoota Imala Karoora Badhaadhinaa Waggoota Kudhanii Caffee kanaan mirkanaa'e milkeessuuf qooda isaa bahachuu qaba jedhan.
Kanaaf immoo, dandeettii raawwachisummaa Koreewwan Dhaabiifi ogeessota deeggarsa ogummaa kennan cimsuun barbaachisaa waan ta'eef, mata dureewwan adda addaa sadii: gurmaa'ina, hojimaataafi naamusa Caffichaa, sirna hordoffiifi to'annoofi adeemsa seera tumuu irratti ogeessota muuxannoo gahaa qabaniin leenjii kennuuf yaadamee waltajjii qophaa'e ta'uu Aadde Sa'adaan eeraniiru.
Leenjicha irratti Koreewwan Dhaabbii Caffee miseensota isaanii waliiniifi ogeessota deeggarsa ogummaa kennaniif leenjiin guyyoota sadiif Adaamaatti kan kennamu eegaleera.
Odeeffannoo Dabalataa Argachuuf:
Teelegraama:
Https://t.me/CaffeeOromia
Weebsaayitii:


text:
Mootummaan naannoo Somaalee dararaa mana hidhaa jijjigaa keessatti raawwatamaa jiru hale.
Kun kan dhaga’ame gabaasa bal’aa Human Rights Watch baasee kan jijjigaa keessatti dararaa hamaa jiru galmeesse kan “Jail Ogaden kan magaalaa guddoo naannoo somaalee jedhu irratti.
Ministeerri odeeffannoo naannoo Somalee Idris Ismail Abdi VOA sagantaa Afaan Somaaleef torban kana ibsa kennaniin gabaasa sana argeeraa, dhugaa mitii, dhugaa irratti kan hundaa’e miti jechuun haalan.
HRW as dhufee kan namootatti dubbate miti. kun dhugaa irraa fagoo, oduu uumamee odeeffame jedhan Abdiin.
Gabaasi HRW namoota mana hidhaa keessa turan 70 gaafachuun akkasumas angawoota mootummaa waliin gaaffii fi deebii geggeeffame irratti hundaa’uu ta’uun ibsameera.
HRW gabaasa isaa kana maxxansuu sa’aatilee hanga tokko dura abbaan alangaa muummichi Irtiyoophiyaa Birhaanuu Tsaggaayee hoogganoonni manneen hidhaa martinuu itt igaafatama isaanii ba’uu dhabuu fi mirga hidhamtootaa eeguu dhabuu isaaniin hojii irraa ari’amuu TV Faanaa gabaase.


text:
Sababoota Gammachuu fi Milkaa’innaa
Sababoota Laafinnaa, Gammachuu fi Milkaa’innatti nama geessan.
Akkuma halkanii fi guyyaan, dhiira fi dubartiin garagaraa, hojiin ilma namaas garagara (adda adda). Qur’aana keessatti:
Namni kennatee Rabbiin sodaate
Al-Husnaa dhugoomse
Karaa laaftu isaaf ni laaffisna.” Suuratu Al-Layl 92:5-7
Hojii fi niyyaa isaanii irratti hundaa’e akkasuma jazaan (mindaa ykn adabbiin) isaanii garagara.Ergasii Rabbiin (Subhaanahu wa ta’aala) sababoota gara laafinnaa fi milkaa’innaatti nama geessan dubbate. Sababoonni kunnis sadii. Isaaniis:
1). Kennaa (i’ixaa’a)- kennaa yommuu jedhu qabeenya qofa osoo hin ta’in wantoota gaggaarii hunda of keessatti hammata. Namni kuni wanta itti ajajamee fi nafseen isaa itti gammadde ni kenna. Fakkeenyaf, qabeenya irraa zakaa ni baasa, sadaqaa ni kenna, wantoota gaggaarii adda addaa irratti qabeenya isaa ni baasa. Kuni al-ibaadatul maaliyyah (ibaada qabeenya) jedhama. Ammas namni kuni salaata ni salaata, sooma ni sooma fi kkf ni hojjata. Kuni immoo al-ibaadatul badaniyyah (ibaada qaamaa) jedhama. Lamaan kanniin kan of keessatti qabate hajjii hajjuu, umraa gochuu fi kkf dha. Ammas, kana qofa miti, beekumsa namaaf ni kenna, Rabbii galata ni galcha, hojii keessatti iklaasa ni qabaata. Kuni hundi kennaadha. Namni kana hunda godhu akka burqaa bishaanii namoonni irraa fayyadamaniiti. Ofillee fayyadee namootas fayyada. Namni eebbifamaan kuni bakka gahe hundatti wanti faaydi qabu isaaf ni laafa. Akkuma nafseen isaa waa kennachutti laaftu taate, mindaan isaa Rabbiin karaa laafaa isaaf laaffisa.
2. Sababni lamaffaan Taqwaadha- asitti taqwaa jechuun wanta Rabbiin irraa dhoowwe dhiisu fi irraa fagaachudha. Kuni sababa hundarra guddaa gara laafinnaatti nama geessudha. Namni taqwaa qabuu dhimmii (amriin) duniyaa fi aakhiraa isaaf laafti. Namni wanta Rabbiin irraa dhoowwe dhiisu, jireenyi ni laaftif, qalbiin isaa gammachuu fi tasgabbiin guuttamti. Garuu namni wanta Rabbiin irraa dhoowwe hojjatu jireenyi itti hammaatti, qalbiin isaa gammachuu fi tasgabbii hin qabdu.
3. Sababni sadaffaan al-husnaa dhugoomsu (dhugaan itti amanuu)– kana jechuun “Laa ilah ilallah” fi wanta aqiida guutu of keessatti qabatte fi mindaa argamu dhugoomsudha. Rabbiin jiraachu, Gooftummaa Isaa, Isa malee gabbaramaan haqaan gabbaramuu akka hin jirre fi Maqaalee fi Amaloota Isaatti namni dhugaan amanu, dhugoomsu, labsuu fi hordofuu qaba. Ammas al-husnaa Jannataan hiikamte jirti. Kana jechuun namni mindaa guddaa kan taate Jannanni jiraachutti amanu, hojii Jannata nama seensisuu hojjachuuf ni carraaqa.
Namni sababoota armaan olii kanniin hojjate Rabbiin dhimma isaa ni laaffisaaf, keeyrii hunda akka hojjatu isaaf laafaa godha; sharrii hunda akka dhiisu isaaf laaffisa.
Mee itti xinxalli wanta jechoonni sadan tunniin of keessatti qabatte!
Dhugumatti amantiin Islaamaa bu’uuraalee sadii irra naannaa’a. Isaaniis: Wanta itti ajajaman hojjachuu, wanta irraa dhoowwaman dhiisu fi odeefannoo Rabbiin irraa dhufee dhugoomsudha. Kanaafu, amantiin Islaama jechoota sadan kanniin irra naannaa’a jechuudha. Isaanis: 1.kennaa– kuni wanta itti ajajaman hojjachuu of keessatti qabata. 2.Taqwaa– wanta irraa dhoowwaman dhiisu of keessatti hammata. 3.Dhugoomsu– odeefannoo Rabbiin irraa nama gahe kanneen akka waa’ee Guyyaa Qiyaamaa, Jannataa fi Jahannam itti amanudha.
Namni wantoota sadan kanniin guute, dhimmii fi hojiin isaa isaaf laafa. Namni wantoota sadan kanniin hin guutin ykn hanqinna qabu, laafinni dhimmaa fi hojii isaa akkasuma hanquu ta’a. Ragaan kanaa:
Nama doy’oome fi of gahe
Al-Husnaa kijibsiise
[Karaa] jabduu (rakkoo) isaaf laaffisna.” Suuratu Al-Layl 92:8-10
Kana jechuun namni qabeenya karaa Rabbii irratti baasu didee fi doy’oome, Rabbiin gabbaruu irraa of tuule fi Isaaf gadi jechuu dide, akkasumas, odeefannoo dhugaa Rabbiin irraa dhufetti amanuu dide, gara badii fi rakkootti qajeelfama. Badii fi cubbuu hojjachuun isaaf laaffata. Ergasii jireenya rakkoo fi dhiphinnaa jiraata. Fuggisoo kanaa, namni wanta qabu kennate fi waan gaarii hojjate, wanta badaa irraa of eege fi dhugaan amane, gara karaa laafinnaa fi gammachuutti qajeelfama.
Maddoota: Bidaa’u al-Tafsiir-3/318-320, by Ibn Al-Qayyim, Mana maxxansaa ibn Jawzi
Taysiral Kariimul Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani– fuula 1094-Abdurahmaan Naasir Sa’dii- Daarus salaam


text:
Bulchiinsa naannoo uummattoota Kibbaa magaalaa Qullitto Keessatti oduu jette jetteen kaka’anii waldaa kristaanaa warra Protestaantii 7 barbadeessan kanneen jedhaman namoota 40 ol polisiin hidhee jira.
Magaalaa Duraamee keessa Majiidi jiru haleellaan irratti gaggeeffameera jechuun oduu sobaa dhaga’ame irraa ka’uun waldootii kristaanaa irratti tarkaanfiin fudhatame.
Walitti bu’iinsa amantii uumuun nagaa naannoo jeequuf beekaa karoorfamee kan rawwatame shira hammeenyaati jedhamee jira.
Namoota sababaa Kanaan manaa fi jireenya ofii irraa buqq’an deebisanii dhaabuuf sochiin kan jalqabame ta’u ibsamee jira. uummanni magaalatti walii wajjiin jiraachuu malee amantii fi eenyummaa irratti hirkachuun walitti bu’iinsa keessa akka hin seenne jiraatonni dubbatanii jiru.


text:
Waggaa 4 dura mootummonni addunyaa weerara dhukkuba Eedisii tti xumuura gochuuf waan sadii karoorfatanii turan.
Kunis,1ffaa kanneen vaayrasii HIV waliin jiraatan baruuf qorannaa 100 keessaa harka 90 gaggeessuu. 2ffaa kanneen vaayrasii HIV waliin jiraatan 100 keessaa harkii 90n dawaa akka argatan gochuu 3ffaan faca'iina vaayrasichaa 100 keessaa harka 90n hanqiisuu kan jedhu ture.
Addunyaan waggoota darban kudhaniif dawaa dhukkuba Eedsii ittisuu argataa jira.Dawaaleen farra Eedsii kun namoonni vaayrasii HIV waliin jiraatan dhukkubicha nama biraatti akka hin dabarsineef sadarkaa ittisuu irra ga'e jira.
Kan waggaa soddomaaf waa'ee HIV/AIDS qorataa turan profeessarri Yunivarsitii Jaan Haapkiins Kris Beeyreer akka jedhanti barrii keessa jirru 2020nii namoota vaayrasii kanaan qabaman harka caalaa kan itti hanqiifnu ture.Addunyaa irratti bara 2019 keessa namoota vaayrasii HIV waliin jiraatan Miliyoona 1.7 qabna turre.Lakkoobsa kana gara walakkaa Miliyoonaa ykn 500.000 gad buusuuf karoora qabannee garu amma iyyu irraa fagoo jirra jedhu.
Gabaasa guutuu caqasaa.


text:
https://youtu.be/23OzRdJ7ONM
OMN:Oduu Adol.06,2015 Murtiin yakkamtummaa hidhamtoota Koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaa 18 irratti , mana murtii ol’aanaa Federaalaa biyyatti, dhaddacha yakkaa arfaffaan, Adoolessa 6 bara 2015 kenname kun himannaa abbaa halangaa fi ragaalee ittiisaa dhihaatan erga dhaggeeffataa oolee booda jedhameera.
Galmee himatamtoota Sheeh Abubakar Ahimad jalatti, himataman keessaa 1ffaa hanga 9ffaatti jiran irratti, manni murtii erga ilaalaa tureen booda, akka seera farra shororkeessummaa, keeyyata afur jalatti ibsametti, namoonni kun, sochii geggeessuun, jeequmsaaf namoota kakaasuun yakkamtoota jedhee jira.
Dhimma kana ilaalchisuun, abukaattoo himatamtootaa obbo Tamaam Abba Bulguu dubbifnee,akka hubanneetti, hidhamtoota kanarratti ragaan abbaan halangaa dhiheesse quubsaa miti jedhan.
Koreen fala barbaadduu, gama isaaniitiin ragaa ittisaa dhaddacha mana murtiitti dhiheeffatanis, manni murtii fudhachuu diduun, yakka farra shororkeessummaatiin murtii dabarsuu isaa Obbo Tamaam Abbaa Bulguu OMN tti himaniiru.
Obbo Tamaam itti dabaluun, manni murtii, ragaa ittisaa himatamtoonni dhiheeffatan harkatti diduun, akka heera biyyattiitti fudhatama kan hin qabnedha jedhan.
Manni murtii kun, himatamtoota kanarratti, murtii adabbii itti murteessuuf, akka lakkofsa Itiyoophiyatti gaafa Adoolessa 27 bara 2007tti kan beellame ta’uunis bekkamee jira.
Hidhamtoota kana keessaa, hayyuu seenaa kan ta’an Ahimaddiin Jabal, guyyaa hardhaa mana murtitti kan isaan dubbatan, “shororkeessaan isin malee anaa miti, hardhas borus, yoon jiraadhe amantii koo barsiisuuf itti fufa.Waraqaan ati dubbiftu kun, ana biras gaheera.Yoo barbaadde siif dubbisa, kan ati dubbisaa jirtu, murtoo humnoota tikaati.’’
Manni murtii Federaalaa Itoophiyaa, koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaarratti, yakkamtoota jechuun murtii dabarse mormuun, dhaabbanni Dimtsachiin Yisamma ibsa baasee jira..
Ibsi Dimtsaachin Yissammaa, kan koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaatiin dhaabbate akka jedhutti, gaaffilee mirgaa hawaasni musliima gaafataa tureen, mootummaan biyya bulchaa jiru, deebiin inni kenne, hidhaa, reebicha fi ajjeechaa yoo ta’u, qabsoo karaa nagaan jalaqabame wanti duubatti deebisu tokkollee hinjiru jedheera.
Akka ibsa kanatti, humni kamuu, sochiilee hawaasa Musliimaa dura dhaabbachuu fi gaaffi mirgaa ka’aa turan dhoorguu akka hin dandeenne hubachiisuun, waggoota sadan darban keessa sochiileen gaggeffamaa turan ragaa guddaadha.
Koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaa hidhuun, kanneen sochii keessatti hirmaatan ari’uun, hawaasa rakkoolee isaa karaa nagaan ibsatan rasaasan reebuun, ummata nagaarratti, reebicha hamaa geggeessuun, qabsoo jalqabame tasumaa dhaabuun kan hin danda’amne ta’uu ibsi baye kun ni mullisa.
Akka ibsa kanatti, amantii keenna hiddaa fi dhiiga keenna jaalannuun kan walmake waan ta’eef, seera mootummaa mirga amantii keenya sarbuu fi murtii abbaa irrummaa sodaannee qabsoo karaa nagaarraa duubatti hin deebinu jechuun akeekkachisaniiru.
Ibsi Dimtsachin Yisammaa kun dabalee akka addeessetti, obboleeyyan isaanii hordoftoota amantii kirstaanaa fi kan biroo, hayyoota, Gaazexessitoota, qaamota siyaasaa fi hawaasa diasporaa hunda dabalatee, akkasumas, ummattoota biyya sanii maraaf, tumsa godhaniif galataa fi kabajaa qaban dabarsiniiru.
Dhumarratti, aantummaan isin nu waliin qabdan, gara fuula duratti, wanti addaan nu baasu akka hin jirre, abdii guddaa qabna jechuun, ibsi Dimtsaachiin Yissammaa bahe ifa taasiseera.
Hidhamtoonni Koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaa kunneen, waggoota sadan darbaniif, humnoota tikaa mootummaatiin qabamanii, murtii tokko malee kan gidiraa argaa turan yoo ta’u, mana hidhaa keessatti dararaa irra gaheen haalan miidhamuun isaanii yeroo adda addaa gabaasuun keenya ni yaadatama.
Gabaasa kana kan qindeesse Usmaan Ukkumee ti .


text:
LibreOffice 7.3 Help
Barruulee mammiloo (macros) baafata wantootati, sajooleeti, to`annaawwan qaaqati, fi mudatoota LibreOffice keessatti ramaduu ni dandeessa.
LibreOffice keesaan afaanota barreefamaa armaan gadii deggara:
LibreOffice Basic
JaavaaSkiriptii
SootalooQola
Python
In addition, developers can use high-level languages, for example Java programming language, to control LibreOffice externally. The API reference is online at api.libreoffice.org.
Meeshaalee - Maamileesi fili, itti aansuun caancala Baafatoota cuqaasi.
Dabali cuqaasi.
Sanduuqa tarree Akaakuu keessaa, galfata "LibreOffice Macros" gadi marfachiisuudhaan bani.
"LibreOffice Macros"f (barruulee galeeloo hirmannaa kee keessaa ijaarsa LibreOffice), "My Macros"f (barruulee galeeloo itti gargaaramaa keessaa), fi galmee ammeef galfata ni ilaalta. Isaan keessaa tokkoo isaanii kan barreefama afaanotaa deeggaru bani.
Barruulee jiran ilaaluuf galfata barreefama afaanii kamiyyuu bani. Barruu kamiyyuu bani.
Tarreen faankishinoota barruu sanduuqa tarree Ajajoota keessaatti mul`ata. Faankishinii fili.
Ramadama baafata haaraa uumuuf Ida'i cuqaasi. Galfatni baafata haaraa sanduuqa tarree Galfatoota keessatti mul`ata.
Meeshaalee - Maamileesi - Gabatee Cuqoo fili.
Sanduuqa tarree Akaakuu keessaa, galfata "LibreOffice Macros" gadi marfachiisuudhaan bani.
"LibreOffice Macros"f (barruulee galeeloo hirmannaa kee keessaa ijaarsa LibreOffice), "My Macros"f (barruulee galeeloo itti gargaaramaa keessaa), fi galmee ammeef galfata ni ilaalta. Isaan keessaa tokkoo isaanii kan barreefama afaanotaa deeggaru bani.
Barruulee jiran ilaaluuf galfata barreefama afaanii kamiyyuu bani. Barruu kamiyyuu bani.
Tarreen faankishinoota barruu sanduuqa tarree Ajajawwan keessaatti mul`ata. Faankishinii kamiyyuu fili.
Qabduu filannoo LibreOfficetiif ykn Writer (fayyadama kamiyyuu kan amma baname) cuqaasi.
Qabduu filannoo kan furtuu haaraa walitti qabaa LibreOffice hundaa ykn galmee mojuulii ammee qofa keessatti argaman qindeessu filuu.
Sanduuqa tarree Furtuulee qaxxaamura irraa furtuu walitti qabaa fili itti aansuun Fooyyessi cuqaasi.
Meeshaalee - Maamileesi - Mudatoota fili.
QabdooMaakroo cuqaasi.
Sanduuqa tarree Manbarroo keessaa, galfata "LibreOffice Macros" gadi marfachiisuudhaan bani.
"LibreOffice Macros"f (barruulee galeeloo hirmannaa kee keessaa ijaarsa LibreOffice), "My Macros"f (barruulee galeeloo itti gargaaramaa keessaa), fi galmee ammeef galfata ni ilaalta. Isaan keessaa tokkoo isaanii kan barreefama afaanotaa deeggaru bani.
Barruulee jiran ilaaluuf galfata barreefama afaanii kamiyyuu bani. Barruu kamiyyuu bani.
Faankishinootni tarree barruu sanduuqa tarree Gochoota Ramadaman keessatti mul`atu. Faankishinii kamiyyuu fili.
LibreOffice keessa ykn galmee ammee keessa olkaa`uuf fili.
Kun dalaga mudata haaraa LibreOffice hundaa keessatti ykn galmeewwan mojuulii ammee qofaa keessatti argaman qindeessa.
Mudata tarree keessaa filuudhaan TOOLE cuqaasi.
Fakkeenyaaf taattoo, galmee kee keessaa, wanta ida'ame fili.
Choose Format - Frame and Object - Properties - Macro.
Sanduuqa tarree Maakroosi keessaa, barruulee galfata LibreOffice bani.
Hirmannaa (barruulee hirmannaa galeeloo ijaarsa LibreOffice kee keessaa)f, itti gargaaramaa (barruulee itti gargaaramaa galeeloo keessaa)f, fi galmee ammeef galfata ilaalta. Afaanota barreefamaa deeggarame ilaaluuf tokkoo isaanii bani.
Barruulee jiran ilaaluuf galfata barreefama afaanii kamiyyuu bani. Barruu kamiyyuu bani.
Faankishinootni tarree barruu sanduuqa tarree Keessa jiraachuu maakroosi keessatti mul`atu. Faankishinii kamiyyuu fili.
Mudata tarree keessaa filuudhaan TOOLE cuqaasi.
Qaree geessituu keessatti qubachiisi.
Saagi - Geessituufiladhu.
QabduuMudatoota cuqaasi.
Akka armaan olitti erametti filadhuu ramadi.
Galmee kee keessaa saxaatoo filadhu.
Choose Format - Image - Properties - Macro.
Akka armaan olitti erametti filadhuu ramadi.
Toowwattuu unkaa saagi, fakkeenyaaf qabdoo: Qaaqa toowwattuu unkaa bani, sajoo Qabduun Dhiibaacuqaasi, harkisi qabdoo galmeekee irratti bani.
Unka too`annaa filame waliin, unka kamshaa too`annoowwan irratti Too`annaa cuqaasi.
Caancala Mudatoota kan amaloota qaaqa cuqaasi.
Qaaqa iddoo barruu mudata filameetti ramaddu banuuf qabdoota ... tokko cuqaasi.
Qaaqa gulaalaa LibreOffice Basic bani, itti aansuun qaaqa to`annaa waliin irratti uumi.
To'annaa irratti mirga - cuqaasuudhaan, Amaloota fili.
Caancala Mudatoota kan amaloota qaaqa cuqaasi.
Qaaqa iddoo barruu mudata filameetti ramaddu banuuf qabdoota ... tokko cuqaasi.