c: text/html

collection: archivebot

text:
Oromiyaan kutaalee Itoophiyaa saglan keessaa tokkodha. Ballinaa lafa bahaa hanga kibba-dhihaa biyya keessatti 353,632 km² ta'ee qabatee, baayyinaa ummataa bara 2002 tilmamee hanga miliyoona digdamii-afurii qabdi, kunis ballina lafaa fi baay'ina ummataan biyyaa keessaa tokkofaa ishee tasisaa. Isheenis kan ofii keessa qabduu: kutaa Arsii, Baalee, Harargee, Iluu Abbaa Booraa, Kafaa, Shawaa, Sidaamoo fi Wallagga of keessaa qabdi, Booranaa fi Gujiin Sidaamoo jalatti walitti qabama turan. Magaalaan guddoon Oromiyaa durii Finfinnee yoo taatu, kan ammaa garuu Adaamaadha. Bara booda gaaffii mirgaa sabni Oromoo gaafateen booda gara Finfinneetti deebbite. Magaallan gugguddoon biraa Oromiyaa keessatti argaman Adaamaa, Amboo, Asallaa, Bishooftuu, Dambidoolloo, Fiichee, Gimbii, Gobbaa, magaalaa Jimmaa, Mattuu, Nagallee Booranaa, Naqamtee, Shaashamannee fi Walisoo dha.
Poortaalii
Wiikipiidiyaa Afaanota Afrikaa kan Biraatin

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yuurooppi
Yuurooppi ardii torbaan kessaa tokko dha. Yuurooppi fuulaa fi ji'ooloojii isheen fiixee dhiha Peniinsulaa Yureeshiyaa yoo taatu, dhiha Eshiyaatti argamtii.
Dangaan Yuurooppi kan fakkaata.
- Kaaban - Garba Arkitiik
- Dhihaan - Garba Atilaantiik
- Kibbaan - Galaana Meditiraaniyaanii
- Kibba-Bahaan - Tulloota Kaa'ukaases(Caucasus Mountains), Galaana Gurraacha (Black Sea) fi karra bishani Galaana Gurraacha fi Meeditiraaniyaanii walitti qabsisu
- Bahaan - Eshiyaa irra Tulloota Yuuraal, Laga Yuuraal fi Galaana Kaaspiyaan gargarii ba'a.
Yuurooppiin addunyaa keessaa xiqqeenyaan lammaffaa yoo ta'u, ballina hanga 10,180,000 square kilometre (3,930,000 sq mi) yookan addunyaa keessaa parsentii 2% qabata. Ardiin addunyaa keessaa Yuurooppi irra xiqqoo Awustireliyaa qofa. Baayyinaa ummataan garuu sadarkaa sadaffaarra jirti, kunis Eshiyaa fi Afrikaatti aanteti. Baayyini ummatta Yuurooppi 710,000,000 yookan ummata addunyaa keessaa parsentii 11% qabdi.


text:
Raashiyaa
Raashiyaan (Afaan Raashiyaatin: Poccия), maqaa Raashiyaan Federeeshin jedhamun beekamti, biyya kaaba Yureeshiyaa kessatti argamtu. Raashiyaan sirna bulchiinsaa federaalawaatin kan ijaaramte yoo ta'u mootummaa pirezidaanttin hogganamuun bulti. Raashiyaan kutaawwan bulchiinsaa 83 of keessaa qabdi. Ballina lafaatin, Raashiyaan biyyaa guddaa yoo taatu, karaa kaaba-dhihaatii kaasee hanga kibba-bahaatti biyyoota akka Noorwey, Fiinlaandi, Istooniyaa, 1000 Laativiyaa, Lituheeniyaa fi Poolaandi, Beelaarus, Yuukireen, Ji'oorjiyaa, Azarbaajan, Kaazaakistaan, Chaayinaa, Mongooliyaa, fi Kooriyaa Kaabaatin daangeffamtee argamti. Galaanarraan ammoo Jaappaan wajjin karaa Galaana Okotisk, fi USA wajjin karaa bulchiinsa Alaaskaatin daangaa waliin qabdi. Biyyoota addunyaa keessaa, ballina lafaatin, Raashiyaan tokkoffaa yoo taatu, ballini ishiis iskuweer km 17,075, 400 (6,592,800 sq mi) ta'a. Kunis ballina lafaa (earth) kan namni irra jiraatu keessaa harka saddeet keessa harka tokko ta'a. Baayyina uummataatinis, bara 2012tti uummata miliyoona 143 qabaachudhaan, Raashiyaan addunyaarraa sadarkaa 9ffaa qabatte jirti. Ballina lafa Eeshiyaa gara kaabaa hunda dhuunfachuun, Raashiyaan lafaa fi qilleensa gosa adda addaa qabdu yoo ta'u taayim zoonii (time zone) 9 ballata. Raashiyaa addunyaarraa kuusaa albuuuda(mineral) fi humna (enregy resource) isa guddaa kan qabdu yoo ta'u oomisha boba'aa (oil) fi gaazii uummamaatin(natural gas) biyyaa olaantumaa qabdudha. Akkasumas bosona guddaa addunyaarraa qabachun ni beekkamti. Haroowwan Raashiyaa keessa jiran, bishaan sogidaawaa hin ta'in addunyaan qabdu keessaa harka afur keessaa harka tokko yoo ta'u Haroon Baayikaal qofti 20% qabata.
Seenaan Raashiyaa kan eegalu seenaa gosa Islaav Bahaa kan Yuurooppi Bahaa keessatti jaarraa 3ffaa fi 8ffaa giddutti mul'ate wajjin wal qabata. Mootummaan Ruus kan uummamte naannoo jaarra 9ffaa keessa dursaa waraanaa kan Varaanjiyaan fi sanyii isaatin. Bara 988 warri Ruus amantii Ortodoksii mootummaa Beezaantaayin irraa kan fudhatan yoo ta'u kunis aadaa warra Beezaantaayin fi kan Raashiyaa waltti akka makamu gochudhaan barkumee(millenium) dhuftuuf aadaan Raashiyaa ittiin beekkamtu akka uummamu godhe. Dhummarratti Ruus mootummaa xixiqqootti kan diigamte yoo ta'u lafti Ruus ballaan warra Mongoliin qabamee gabbaraa warra horsiisee bulaa Golden Horde ta'an. Boodarra suuta suutan Bulchaan Mooskoo inni Guddaan (Grand Duchy of Moscow) mootummoota xixiqqoo Raashiya naannoo tokko jiran walitti qabee Goolden Horde(Golden Horde) jalaa bilisa baase. Dhuma jaarraa 18ffaatti, biyyittiin karaa waraanatiin, karaa abuurutiinis baballattee Impaayera Raashiyaa ta'e, kunis seenaa keessatti Impaayera guddicha guddicha isa sadaffaa, kan Poolaandi Yuurooppii amma Alaaskaa Ameerikaatti ballatu ta'e.
Warraaqsa Raashiyaatti aansudhaan, Rippabiliika Federaalawaa Sooshaalistii Soovieyeeti Raashiyaa bulchiinsaa Tokkummaa Sooviyeet keessatti kutaa olaana kan qabdu taate. Tokkummaan Soovieyeet addunyaarra biyya Sooshaalistii hordoftu kan jalqaba fi biyyaa humna guddaa qabdu(superpower) yoo taatu Waraana Addunyaa II warri Allied Forces akka moo'atan gochuu keessatti ga'ee guddaa baate. Barri Sooviyeet jaarraa 20ffaa keessatti gud 1000 dina teeknooloojii olaanaa kan fide yoo ta'u kana keessa tokko namni yeroo jalqabaaf lafa gadhiisee waaqati ol ba'uun (human space flight) tokko yoo ta'u kan biraa ammoo saatelaayitii waqarra ka'un. Federeeshiniin Raashiyaa diiggama Tokkummaa Sooviyeet kan bara 1991 booda bakka bu'utuu Sooviyeet taate.
Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa GDPn sadarkaa 9ffaarra yoo jiraatu, humna bituutin ammoo sadarkaa 6ffaa fi baasii humna waraanatiin sadrkaa 3ffaa qaba. Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa diinagdee baayyee saffisaan guddachaa jiran keessaa tokko. Biyyota addunyaarraa humna Niwukilerii ifatti qabaachun beekkaman shan keessaa Raashiyaan tokko wayita taatu kuusaa meeshaawwan jamaa balleessan (weapons of mass destruction) guddaas ni qabdi. Raashiyaan biyya humna guddaa qabdu yoo taatu miseensa dhaabbataa Kaawonsilii Nageenyaa Motummoota Gamtoomanii, miseensa garee G8, G20, Kaawonsilii Yuurooppi, Waliigaltee Diinagdee Eeshiyaa Paasifiik, Dhaabbata Walgargarsa Shaangaayi, Gamtaa Diinagdee Yureeshiyaa, Dhaabbata Nageenyaa fi Walgargaarsaa Yuurooppi, Dhaabbata Daladala Addunyaa, fi dura buutuu Tokkummaa Mootummoota Of danda'aniiti.
Warraaqsa Raashiyaatti aanudhaan, Rippabiliika Federaalawaa Sooshaalistii Soovieyeeti Raashiyaa bulchiinsaa Tokkummaa Sooviyeet keessatti kutaa olaana kan qabdu taate. Tokkummaan Soovieyeet addunyaarra biyya Sooshaalistii hordoftu kan jalqaba fi biyyaa humna guddaa qabdu(superpower) yoo taatu Waraana Addunyaa II warri Allied Forces akka moo'atan gochuu keessatti ga'ee guddaa baate. Barri Sooviyeet jaarraa 20ffaa keessatti guddina teeknooloojii olaanaa kan fide yoo ta'u kana keessa tokko namni yeroo jalqabaaf lafa gadhiisee waaqati ol ba'uun (human space flight) tokko yoo ta'u kan biraa ammoo saatelaayitii waqarra ka'un. Federeeshiniin Raashiyaa diiggama Tokkummaa Sooviyeet kan bara 1991 booda bakka bu'utuu Sooviyeet taate.
Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa GDPn sadarkaa 9ffaarra yoo jiraatu, humna bituutin ammoo sadarkaa 6ffaa fi baasii humna waraanatiin sadrkaa 3ffaa qaba. Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa diinagdee baayyee saffisaan guddachaa jiran keessaa tokko. Biyyota addunyaarraa humna Niwukilerii ifatti qabaachun beekkaman shan keessaa Raashiyaan tokko wayita taatu kuusaa meeshaawwan jamaa balleessan (weapons of mass destruction) guddaas ni qabdi. Raashiyaan biyya humna guddaa qabdu yoo taatu miseensa dhaabbataa Kaawonsilii Nageenyaa Motummoota Gamtoomanii, miseensa garee G8, G20, Kaawonsilii Yuurooppi, Waliigaltee Diinagdee Eeshiyaa Paasifiik, Dhaabbata Walgargarsa Shaangaayi, Gamtaa Diinagdee Yureeshiyaa, Dhaabbata Nageenyaa fi Walgargaarsaa Yuurooppi, Dhaabbata Daladala Addunyaa, fi dura buutuu Tokkummaa Mootummoota Of danda'aniiti.


text:
Islaamaa
Islaamaa amantii Waaqa tokko jedhurratti hun 1000 daa'e fi amantii Abraamii yoo ta'u Quraanaa, kan amantoota Islaamaatiin jecha Waaqaa qabate jedhamee amanamuu, fi barsiisaa fi jireenya fakkeenyaa kan Mahaammadii irratti hundaa'a; Mahaammad raajii dhumaati jedhamee amanama. Islaamaa jechuun namnii hunduu du'aa hin oluu jedhuf Waaqa tokko tahe oso ijaan hin argin akka namaa argetettii itii amanuu, wan ajjajaa isarraa dhufee horddoffuu jechudhaa. Muhaamamadii immo waan waaqni itii himee ergaa san ummataaf daabarsuu Irrattii hundaa'a.


text:
Posting in language:
-
Reminds me of when my girlfriend and I were making out and I shoved her against the wall. Unfortunately, doing that caused her head to hit the wall rather hard.......So now I put my hand behind her head to cradle it. haha
Posting in language:
-
Good job. I got punched in the face by a date once.
Posting in language:
-
_______oBBBBB8o______oBBBBBBB _____o8BBBBBBBBBBB__BBBBBBBBB8________o88o, ___o8BBBBBB**8BBBB__BBBBBBBBBB_____oBBBBBBBo, __oBBBBBBB*___***___BBBBBBBBBB_____BBBBBBBBBBo, _8BBBBBBBBBBooooo___*BBBBBBB8______*BB*_8BBBBBBo, _8BBBBBBBBBBBBBBBB8ooBBBBBBB8___________8BBBBBBB8, __*BBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBB8_o88BB88BBBBBBBBBBBB, ____*BBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBB8, ______**8BBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBB*, ___________*BBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBB8*, ____________*BBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBB8888**, _____________BBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBB*, _____________*BBBBBBBBBBBBBBBBBBBBB*, ______________*BBBBBBBBBBBBBBBBBB8, _______________*BBBBBBBBBBBBBBBB*, ________________8BBBBBBBBBBBBBBB8, _________________8BBBBBBBBBBBBBBBo, __________________BBBBBBBBBBBBBBB8, __________________BBBBBBBBBBBBBBBB, __________________8BBBBBBBBBBBBBBB8, __________________*BBBBBBBBBBBBBBBB, __________________8BBBBBBBBBBBBBBBB8, _________________oBBBBBBBBBBBBBBBBBB, ________________oBBBBBBBBBBBBBBBBBBB, ________________BBBBBBBBBBBBBBBBBBBB, _______________8BBBBBBBBBBBBBBBBBBB8, ______________oBBBBBBBBB88BBBBBBBBB8, ______________8BBBBBBBBB*8BBBBBBBBB*, ______________BBBBBBBBB*_BBBBBBBBB8, ______________BBBBBBBB8_oBBBBBBBBB*, ______________8BBBBBBB__oBBBBBBBB*, ______________BBBBBBB*__8BBBBBBB*, _____________8BBBBBB*___BBBBBBB*, ____________8BBBBBB8___oBBBBBB8, ___________8BBBBBB8____8BBBBBB*, __________oBBBBBB8____BBBBBBB8, __________BBBBBBB8___BBBBBBBB*, _________oBBBBBBB8___BBBBBBBB, _________8BBBBBB8____BBBBBBB*, _________BBBBBB*_____8BBBBB*, ________oBBBB8_______BBBBB*, ________oBBB8________BBBB*, ______8BBBB*_______*BBBBBBBB8o, ______BBBBB*____________*88BBBo
Posting in language:
-
Are you Kiernan?
Posting in language:


text:
Yihowwaxxi Naqaashshe—ayye manna?
No’o gargari hexxexxe gosanaa’n nna gargariti hedheeka laagada haaso’aake mannanaa’n mitte yaada bukki hineene mannan. No’o duuchchinixxi iimi darre maxaafa qullichchiniinke hadinaana yookan anna nna duuchchiniinxxa yaane dadeeka mageno Yihowwa’a ulffeesinnanon. Ittan Yesuusika fakkeenna horidofati iso’o fakkaatatee wo’llannaannaxxe’e Kiristaana hiyyematenaa’n kexxeexxa haranga gammandanon. No’o mitti mittinigi manjji duuchchi mageno nna mootumma isixxa ege’naashsha manjjo barisiissate’n yo’oxxa yanna sa’issinnanon. Tennexxee dhuga’a mageniinxxa nna mootuma isixxa kullannaxxe’e Yihowwaxxe Naqaashshe hiyyemmanon.
Webisayite no’oxxa dooyyat interineetende’nin Maxaafa qullichcha yaansissa, ittan ayyunte no’oxxanna addantane qico kulaaka wo’mma tarija alfa dandeetatton.


text:
Yihoowa Markkata—Eti Oonee?
Nuuni dumma dumma zariyaanne qaalaappe yiidaba gidikkokka, issi mala halchoy deˈiyo gishshau issippetettaa medhida. Ubbaappe aaruwan, Geeshsha Maxaafaa xaafissidanne ubbabaa medhida, Xoossaa Yihoowa bonchana koyoos. Nuuni Yesuus Kiristtoosa leemisuwaa kaallanau baaxetoos; Kiristtaane gidiyo gishshau keehi ufayttoos. Nuuni ubbay Geeshsha Maxaafaabaanne Xoossaa Kawotettaabaa asay erana mala maaddanau ubbatoo baaxetoos. Xoossaa Yihoowabaanne a Kawotettaabaa markkattiyo woykko asau yootiyo gishshau, Yihoowa Markkata geetettoos.
Nu sayttiyaa xomoosa. Geeshsha Maxaafaa nabbaba. Nubaanne nu ammanuwaabaa loyttada era.


text:
Yihowa Farciˈraasine Hiittoo Mannaati?
Ninke Yihowa Farciˈraasine addi addi gaˈrenni gamba yinoommorenna babbaxxino afoo coyiˈneemmore ikkinummorono mittimma noonkereeti. Duuchunkurinni roorsine, Qullaawu Maxaafi kulannohanna woˈmunku coyi Kalaqaancho ikkino Magano, Yihowa gotti gotti assa hasiˈneemmo. Yesuusi Kiristoosi lawishsha harunsate woˈnaalleemmo; Kiristaana ikkankeno lowo geeshsha hagiirsiissannonke. Ninke mittu mittunku, mannu Qullaawu Maxaafi yaannorenna Maganu Mangistere afanno gede ganyine rosiinseemmo. Maganu Yihowarenna Mangistesire farciˈneemmo woy coyiˈneemmo daafira Yihowa Farciˈraasine yaamammeemmo.
Webisayitenke daaˈˈati. Qullaawa Maxaafa interneetete aana nabbawa dandaatto. Ninke ayimmanna mayine ammanneemmoro ledde afate woˈnaali 00004539 .


text:
Dhugaa Baatota Yihowaa—Nuyi Eenyu?
Qomoo adda addaa keessaa kan dhufnee fi afaan garaa garaa kan dubbannu taʼus galma tokko qabna. Hunda caalaa immoo, Waaqa Kitaaba Qulqulluu keessatti ibsamee fi Uumaa wanta hundumaa taʼe Yihowaa kabajuu barbaanna. Fakkeenya Yesuus Kiristoos hordofuuf carraaqqii guddaa goona; Kiristiyaanota jedhamuu keenyattis ni boonna. Hundi keenya namoonni waaʼee Kitaaba Qulqulluu fi waaʼee Mootummaa Waaqayyoo akka baratan gargaaruu irratti hirmaanna. Waaʼee Yihowaa fi waaʼee Mootummaa isaa dhugaa waan baanuuf ykn waan dubbannuuf, Dhugaa Baatota Yihowaa jedhamna.
Weebsaayitii keenya sakattaʼi. Kitaaba Qulqulluu Intarneetii irraa dubbisi. Waaʼee keenyaa fi wanta itti amannu caalaatti baradhu.


text:
Loltootni Eritraa Dararaa Suukanneessaa Ummata Sivilii Abbayi Coomman, Dhiha
Oromiyaa Irraan Gahaa Jiru.
(Ibsa ABO, Caamsaa 30, 2021)
ABO yeroo dheeraaf humni hidhate biyya alaa kan Eritiraa dhimma Itophiyaa keessa seennuun
nageenya biyyaa fi naannoo gaanfa Afrikaa walxaxaa akka taasisu ibsaa ture. Qooda fudhannaan
loltoota Eritiraa ol’aantummaa biyyaa (sovereignty) cabsuu qofa utuu hin taane amallii fi gochaan loltootni
kuni Ummata siviliirratti raawwachaa jiran badii daangaa hin qabnee fi dhiitta mirga namaa hamaa fidaa
jira. Gochaa suukkanneessan ummata Tigirayi irratti raawwatamee fi Ummata Adunyaatiin Mirkanaawe
amma biyya Oromiyaa keessatti bal’inaan mul’achaa jira.
Akkuma waliigaltee dhoksaa Gartuun Itophiyaa bulchina jedhanii fi mootummaa Eritiraa gidduutti ta’etti
humni Eritiraa kan hidhate biyya Oromiyaa fi naannoo Benishangul-Gumuzitti bobba’ee gochaa
suukkanneessaa kaaba Itophiyaatti raawwatame naannoo kanattis dabalaa jira. Ragaa qabatamaan jiru
Baatii Ebla 2021 keessa Kutaan Waraana Eritiraa (Battalions) gara Zoonilee Oromiyaa- Horroo Guduruu,
Qeellam Wallaggaa,Dhiha Wallaggaa, Gujii, Booranaa fi naannoo Matakkal (Benishangul-Gumuz)
bobbaauudhan Ummata Sivilii reebuu, ajjeessuu, meeshaa saamuu, dubartii fi ijoollee gudeeduu fi
juumlaan nama hidhuu isaanii ti.
Amma gadda guddaan kan ibsuu feenu gochaa walfakkaataan Dhiha Oromomiyaa, Godina Horroo
Guduruu, Abbayi Coomman keessatti yeroo ammaan tana raawwatamaa jiraachuu isaa ti. Akka maddee
qabatamaa irraa argannetti guyyaa kaleessaa (Caamsaa 29, 2021) Godina Horroo Guduruu, Aanaa
Abbayi commaan naannoo warshaa Sukkaarratti loltoota Ertiraa jiraattota dararaa jiru. Naannoo mooraa
4ffaa jedhamee beekamutti namoota irraa bilbla harkaa ( mobile phones) fuudhanii caccabsaa jiraachuu,
namoota reebuu akkasumaas ummata nagaa mana hidhaatti guraa jiru. Akkuma kanaan loltootni Eritiraa
kuni namoota maqaan isaanii Obbo Namoomsaa Hatahuu jedhamu haadha warraa isaanii aadde Yashii
Dassalee jedhaman Daa’ima waaggaa tokkoo waliin erga haadha warraa fi Abbaa warraa reebanii
hidhanii akka jiran nuuf mirkanaawee jira. Akka maddeen keenya mirkaneessetti loltootni Eritiraa kuni
Afaanota biyya keessatti dubbataman waan hin beekneef gaaffii tokko malee nama reebanii juumlaan
hidhaatti guuraa akka jiranii dha. Akkasumas gochaa walfakkaataan naannolee Oromia fi BenishangulGumuz bakka adda addaatti raawwatamaa akka jiru maddi qabatamaan mirkaneessaa jira.
Lammileen Oromiyaa fi ummatni Benishangul-Gumuz gochaa sukkanneessaaf humnni Ertiraa hidhatee
isiniitti bobba’ee akka jiru beektanii tokkummaadhan akka uf ittistan gadi jabeessinee isin hubachiifna.
Akkasumas uummata Adunyaa hubachiisuu kan feenu humni Ertiraa hidhatee itti fufinsaan dhimma
Itophiyaa irratti bobba’ee jiru kuni nageenya Itophiyaa boorawee jiru daran haammeessuu qofa utuu hin
taane nagaa fi tasgabbii naannoo gaanfa Afrikaa irratti balaa guddaa akka fiduu dha.
Kanaaf, uumatni Adunyaa (International Community) Tokkummaa Afrikaa (AU) fi
qaamota Mootummoota Gamtoomanii (UN bodies) akka loltootni Eritiraa Oromiyaa keessaa bahan gadi
jabeessanii dhiibbaa akka godhanii fi gochaa isaanii jala bu’anii akka hordofee gaafanna. Amalli loltoota
badii dalagaa jiran kanaa fi gochaan yeroo yeroon Oromiyaa keessatti ta’aa jiru dararamaa Ummata
Sivilii fi gagga’ama lubbuu hedduu waan fidaa jiruuf uummatni Adunyaa fi qaamotni dubbiin ilaalu ilaalcha gahaa itti kennanii furmaata yeroo gabaabaa keessatti argamsiisuu akka yaalan gadi jabeessinee
gaafatna.
Injifannoo Ummata Bal’aaf!!
Adda Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 30, 2021
Finfinne


text:
KAAYYOO ABO
-
Rakkoo Siyaasaa Itophiyaa Karaa Nagaa Furuu Ilaalchisee Maddi rakkoo siyaasaa impaayera Itophiyaa mirga hiree murteeffannaa sabootaa kabajamuu dhabuu dhaan cunqursaa sabaa mootummaan gaggeessuu dha. Mootummaa Itophiyaa amma aangoo irra jiru heera biyyaa keessatti mirga hiree [Read More]
-
Kaayyoo ABO Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) jaarmayaa siyaasaa kiyyoo kolonii Habashoota jalaa bilisa bahuuf qabsoo bilisummaa ummatni Oromoo gaggeessu hogganuuf sabbontootaan bara 1973 keessa ijaaramee dha. ABO ijaaramuun hawwi ummata Oromoo jaarraa tokkoo kan qabsoo [Read More]
-
Seensa Akeekni barruu kanaa cuunfaatti waa’ee ummata Oromoo, biyya isaa, aadaa, qaroomina fi seenaa isaa barsiisuu dha. Akkasumas haala sabni Oromoo kiyyoo bulchiinsa kolonii Abasiiniya jalatti itti jiraatee fi qabsoo inni bilisummaa, dimokraasii, dinagdee fi [Read More]


text:
Yuuraanis
Moggaasni Giriikota durii biratti ”Waaqa Samii” jedhamuun yaamamti. Afaan oromoon yeroo hiiknuu "Urjii badheessaa" jedhama. Pilaaneetii jalqabaaf teleskooppiin argamteedha. Addeessota 27 qabdi. Yeroo jalqabaaf Yuraanuusii kan arge Wiliyaam Hereescheel bara 1781 tti yeroo hawaa teles kooppiin qoratuudha. Pilaanetoota keessaa dalga ciisuun siqqee ofiirra marti. Pilaaneetii gaasawoo keessaa ishee xiqqoodha. Haata'u malee lafa harka hedduun caalti.
Baqanii qillensaa Yuraanusii caalatti haydiroojiinii yoo ta'u, miitteenii baay'ee ta'erraa ijaaramte. Miitteeniin ifa diimaa xuuxuun ifa cuquliisa burqisiisa. Kanaafuu, dirri yuraanus halluu cuquliisa-magariisawoon akka aguugamu taasisa.


text:
Afaan Afiroo-Eeshiyaatikii
Afaan Afiroo-Eeshiyaatikii maatii afaanii guddaa, kan afaanota walitti dhiyaatanii fi loqodoota dhibba baayyetti lakkaawwamu of keessaa qabu dha. Akka tilmaama Etinoloogii bara 2009tti, afaani fi loqoda amma dubbatamaa jiran naannoo 300 ta'utu maatii afaanii kana keessa jira. Afiroo-Eeshiyaatikiin baayyinaan afaanota naannoo Giddugala Bahaa, Kaaba Afrikaa, Gaanfa Afrikaa, fi nannoo Sahil keessati dubbatamani of keessatti qabata. Maatin Afiroo-Eeshiyaatikii damee seenaa qorannoo afaaniitiif barbaachisaa dha, kunis seenaa dheeraa galmeeffame maatii af 1000 aanii kamiyyuu caalu waan qabuu fi.


text:
Namootni tokko tokko dammaqiinsaa fi hubannaa gad fagaate dhabuu irraa kan ka’e dhiphuu fi jireenyi salphinaa kan saba Oromoo itti dhufe waggaa digdamii shanii as qofa itti fakkaata. Keessatti dhaloota qubee warri jennu kun dhalatanii kan dhidhiitamaa fi tumamaa guddatan Mootummaa TPLF jalatti waan ta’eef Mootummaa TPLF wajjin diddaan qaban kan hiikamuu fi araaraamuu danda’u miti. Karaa biraa diddaan sabni isaanii Mootumaa Impayeera Itoopiyaa wajjin waggaa dhibaa fi shantumaa ol qabu kan hiikamuu fi araaraamuu danda’u akka hin taane isaan hubachiisuun dirqama warra beeknu akka ta’e hubachuu qabna.
Bara Mootummaan Habshaa tokko kufuuf ka’u akkaataa itti mootummaa haaraa Impayeera Itoophiyaa tiksu haaroomu irratti namootni qaamaan Oromoo tahan gahaa guddaa qabachuu isaanii seenaatu ragaa baha. Har’a illee dhiiga ilmaan Oromoo akka bishaanii dhangalaasaa uummatni bal’aan Oromoo bilisa bahuuf dararamaa jiru irra tarkaanfatanii bu’aa lubbuu isaaniif argachuuf uummata Oromoo hidhaa Impayeera Itoopiyaa jalatti hambisuuf wixxifachaa jiran arguun kan nama ajaa’ibu miti. Kan nama ajaa’ibuu qabu uummatni Oromoo akkas dammaqee, mirga isaa fi dhima isaa hubatee ka’e yoo ayyaan-ilaallatota kanaaf gowwome mana hidhaa Impaayeera Itoophiyaa jalatti hafe dha. Gaafi sana hadheessamuu qabu Uummtni Oromoo humna TPLF cabsuu yoo qabaate harcaatuu Mootummaa Habshaa fi gantuu saba Oromoo cabsee abbaa biyyumaa isaa mirkaneefachuuf dirqama sabummaa qaba. Galami qabsoo godhamaa jiru sadarkaa ol’aanatti abbaa biyyumaa irratti xiyyeefachuu irraa eegama.
Mee gara mataa duree koon deebi’a. Impayeerri Itoopiyaa uummata bal’aa Oromoof akkuma mana hidhaa Qilnixoo ti. Uummatni Oromoo mirga isaa sarbamee , seeraa fi heera malee, saamamaa, ajjeefamaa, dhiitamaa akka gad aantuutti ilaalamaa waggaa dhibaa fi shantamaa ol fedhii isa ala mana hidhaa kana keessa jiraate Har’a immoo ibidaannis gubbachaa jiraachaa jira. Garatti keessaa baqatee bahuu hin qabu. Mootonni Habashaa yoo darbiin itti wal furan iyyuu kaayyoon isaanii tokkicha. Yoo danda’an sanyii uummata Oromoo lafa irraa duguganii balleessuu dha. Yoo dadhaban immoo akka mana hidhaa kana keessaa hin bane cancala itti jabeessanii maruu. Mana hidhaa Impayeera Itoopiyaa keessa uummata Oromoo maratu jirata. Baayyina isaa kana irraa kan ka’e guyyaa guyyaan suuta suuta gubatus, ajjeefamus, biyyaa ari’atamus irraa hafee as gaheera.
Mana hidhaa Qilnxoo ilmaan Oromoo haqa saba isaanii ni dhaabbatu jedhee diinni hubatu funaamanii bakka itti ukkamamanii keessaa tokko. Mirga fi haqa akka ilma namaatti qaban diinni kun isaan irraa sarbee jira. Irbaata gahaa fi nagaa dowwachuudhaan akka fayyaa isaanii dhibamu godha. Mana hidhaa keessatti geergoon, hinjiraanii fi tafkiin wal horee akka hirriba isaan dhorkuu fi akka dhukkuba adda addaan dhuman isaan gochaa jira. Kunuu xinnaatee yaroo barbaaduu tokko tokkoon gad fudhee waxala. Namootni yartuun ilmaan saba isaanii biratti kabajaa guddaa qaban reebichaan salphisu. Yaroo itti ilmi nama du’a hawwatu keessa akka jiran wal nama hin gaafachiisu.
Mootummaan TPLF mana hidhaa gubuu akka meeshaa waraanaa itti dhima bahaa jira. Akka namonin dhima mootummaa kana keessa isaa beekaan jedhanitti waan lamaaf. Inni duraa namoota hidhaa keessa jiran yaroo seeraa fi heera malee ajjeessuu barbaadan mana hidhaatti ibida ka’u. Yookan ibodatu ajjeessa yoo ibida baqatanii bahan immoo rasaasan akka’u. Kana waan biyyi lafaa ijaan argeef waan ragaa nama barbaachisu hin qabu. Inni lamaffaa mana hidhaa gubachuu sababa gochuudhaan namoota barbaadan ajjeessanii yaroo maatiin dubbisuu dhufuu bakka biraatti jijjiramanii jiru jedhu. Bakka itti jijjiraman immoo maatiin gaaffachuu mirga hin qabu.Isaanis hin himaniif. Maatiin mana hidhaa irra deemanii yaroo dadhaban ni dhiisu. Maatiin jaalallee isaaf boo’ee illee garaa kutachuu iyyuu hin danda’u.
Waan baayyee sammuun keenya fudhachuu dadhabe hammeenya Mootummaan TPLF uummata Oromoo irratti hojjetaa jiru miti. Yaroo hundaa mootummaan uummata humnaan bushu, uummata doorsisuuf ni yaala. Garuu warri hammeenya kana fakkaatu hojjetan dhugaan dhala namaa irraa dhalatan moo dhagaa gammoojii Tigray keessaa bahaan? Haadhaa fi Abbaa ni qabuu? Obboleessaa fi Obboleettii ni qabuu? Kun yoo hafe namuma jaallatanii fi isaan jalatan jiraa? Utuu kan isaanii akkasi jalaa ajjeefamanii gaddi isaanitti dhagaamaa laataa? Warri kun waan dhala namaa irraa dhalatan tasa hin fakkatan. Warra kana maalummaa isaanii himuun nama rakkisa. Warri kun bineesa irraa iyyuu achi fagoo jiru. Waan warri kun gochaa jiran dhaga’uu fi arguun nama suukkaneessa. Mootummaan hunduu ni darba, kan hin dabarree seenaa fi uummata. Mootummaan Hitlerii fi Mosolonii biyya lafaa bituuf humna qabna jedhanii warra yaadanii iyyuu kufeera. Mootummaa TPLF kadhaa fi sobaan guyyaa dheereffatu mitii. Garuu seenaa maal fakkaatu uummata keessaa dhalataniif dabarsanii darbuu barbaaduu?
Gubanii fi ajjeessanii akka kan lubbuun jiru illee hin waldhaanamne gochuu fi reeffa maatii dhowwachuun waan tokko biyya lafaa irratti argamees, tahees hin beekne dha. Ilmaan Ormoo warra har’a nuyi maqaa isaanii illee hin beekne mana hidhaa kana keessatti wareegaman, kan guyaa guyyaan karaa irratti fi daggala keessatti ajjeefaman gootota keenya. Xinnaa fi guddaa Oromoo bilisummaa saba isaaf wareegaman seenaan saba Oromoo boqqonna duraa irra isaan kewwata. Yaroo baayyee goonti Oromoo yaadatamanii fi farfaman erga wareegamanii booda. Seenaan qabsoo uummataa gootota haaraa takkaa hin yaadamne ni uummata. Fayisaa Lellisaa figitii maraatonii irratti itti dadhabee, itti dafqee yeroo injifannaa fi badhaasa dhunfaa isaa argachuu qaqqabe saba isaaf dabarsee kenne. Lubbuu isaa dabarsee kennuu irraa adda miti.
Yaroo gabaabduu sana keessatti biyyi lafaa uummatni Oromoo eenyu akka tahe maqaa isaaf adda baasee hubate. Qabsoo ummata Oromoof illee fira hedduu hore.Ummtni isaas bakka jiru maraa kabajaa fi galata guddaan isa simata. Maqaa Fayisaan durbi ni weedifti goonni ni geerara. Artistonni Oromoos yaroo gabaabaa kana keessatti sirba gootummaa isaaf baasaniif jiru. Kan saba Oromoof of keennee wajjin dhaabbate akkas faarsamuu qaba. Kan lammii isaa ganee diinaaf dabarsee kenne immoo abaramuun karaa dha. Biyya ala kana keeassatti waan deemaa jiru fedhii numummaa irratti hirkatee deema malee kan fedhii sabummaa irratti hirkatee deemu baayyee xiqqaa👈 dha. Namni biyya irraa ala bahu dafee haala kana hubachuu hin danda’u. Waan akka gaarerraa nama hundaa fakkatanii socho’anii yaada deemanii hubachuun ni jabaata. Fayisaa illee gatii isaa sukkumaa gara Itoopiyumaa sanatti warra dhiibuu yaalan ni agarra.Fayyisaan illee nama dammaqaa waan taheef seenaa saba isaaf tolche kana haree kosiitti hin gatu.
Har’a tokko tokkoon qabsaawwan Oromoo warri ofiin jedhan essa akka dhaaban murteefachuu qaban. Ummanti Oromoo Mootummaa TPLF kana humnaan of irraa gate malee hammeenyi tokko dhaga’amee fi argamee hinbeekne irratti raawwachuuf akka deemtu hubachuu qabna. Qabsawan Oromoo dhaabbii hin qabne yaroo Mootummaan Habshaa jiguuf ka’u utubuu tahuuf warri hiriira galan TPLF irraa adda bahanii ilaalamuu hin qaban. Ummatni Oromoo warra abba biyyummaa isaa fi isa gidduu dhufan barbadeessuu malee filmaata biraa hin qabu. Galatni ABO kaayyoo bilisuumma saba Oromoo qaqqbsiisuu fi fudhachiisu. Uummatni Oromoo kayyoo bilisummaa kana fudhatee Kaabaa hamma Kibbaa , Bahaa hamma Dhihaa ka’ee jira. Kana booda hojiin ABO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo qabsoo sabni Oromoo oofaa jiru qindeessuu, hooggannuu fi galma isaa akka gahuuf tooftaa fi tarsiimoo barbaachisuu haala yaroo wajjin diriirsuu dha.
.Biyya ala keessatti harcaatonni nafxanyaa biyyaa Itoopiyaa boontuu, afaan tokko, aadaa tokko fi alaaba tokko qabduu owwalaa TPLF irratti ijaara jedhanii ayyaan ilaalatoota Oromoo tokko tokko ofitti qabanii mootummaa cee’umsaa ijaarra jedhanii wixxifachaa jiru. Yaroo haala kana argan namootni Oromoo tokko tokkoo gaaffii adda addaa kaasu. Gaaffii isaanii kana keessa : Gaaffiin Uummata Oromoo maal? Hegereen uummata Oromoo maal taha? Abbaan qabsoo kanaa eenyu? Gaaffillee kana namnuu akkuma fedhii isaa fi hawwii isaatti deebifachuu yaaluun ni mala. Haa tahu malee dhugaa jiru dhoksuun hin danda’amu.
Dubbiin nama yaadeesssu madda dhugaa qabu irraa akka dhufaa jiru nuuf gala. Yaroo Impaayeeri Itoopiyaa jiguuf ka’uu kan dura utubuuf dhiyaatu namoota Oromoo ti. Warri kun uummata Oromoof jedhanii utuu hin taane fedhii mataa isaaniif jedhanii warra lammii isaanii guyyaa walakkaa gabaa baasanii gurguratan. Yoo har’as warri kun hin jiran jenne dhugaan fagaachuu taha. Bareechanii jiru. Har’aan kana haala darban irraa maaltu adda godha yoo jenne dammaqinsaa fi murannoo uummatni oHi Qabsososooo bilisummaaf dha.
Gaaffiin Ummata Oromoo abbaa biyyummaa akka tahe karaa dogongora hin qabne ifa godhee jira. Abbaan qabsoo kanaas Uummata Oromoo ti. ABO illee kan kaayyoo Bilisummaa kana uummata Oromoo fudhachiise irraa molqachuu hin danda’u. Kun dubbii dhume waan taheef keessa deebi’aanii akka madaa jaldeessaa xuxxuqaniin jijjirama hin fidu. Ummatni Oromoo abbaa biyyummaa isaa erga mirkanneefate sabootaa fi sab-lammii naannoo isaa jiran wajjin nagaa jiraachuu irratti hojjechuun barbaachisaa dha. Har’as diina waloo kana waliin dhabamsuu irratti hojii qabsoo bareedaa deemsisaa jira.
Injifannoo Uummata Oromoof!
Oromiyaan Ni Bilisoomti!
Galatoomaa !


text:
Yunaayitid Isteetsi
Yunaayitid Isteetsi (Tokkummaa Koonyoota Ameerikaa) biyya federaalaa dhihaa hemisferii yoo taatu bulchiinsa naannoo 50 fi "territory" (biyya akka odolaa) bayye of kessa qabdi. Magaalaa guddaan USA Waashingiten D.C. dha. Bulchiinsi naannoo (state) afurtami sadetti kan Ameerikaa Kaabaatti gidduu Garba Paasifiik fi Garba Atilaantiikitti kan argaman yoo ta'an, kaaban biyya Kanaadaatin, kibbaan Meeksikoon dangefamanii argamu. Bulchiinsi naannoo (state) birra laman immo Alaaskaa fi Hawaayii dha. Alaaskaan kaaba-dhihaa ardii Ameerikaa Kaabatti argamtu yoo taatu bahaan immo Kanaadaan dangeffamte argamti. Hawaayiin immo jiddu Paasifiikitti argamti.
Ballina lafa 3.7 million square miles caalu (9.6 million km² callu) fi bayyina ummatta millionna 300 olii qabachuun, United Statesiin adunya kessa ballina lafan walii-gallatiin sadaffa yokan afuuraffa (Chaayinaa fi USA irra kam akka caalu hanga amma hin beekamu) gubbatti kan argamtu yoo tattu, ballina lafa qofaan fi bayyina ummatan sadaffa irratti argamti. Ummatti America walitti qabama ummatta adunya "immigration"iin dhufan yoo ta'u, kuni immo akka isaan adaa garagara ta'e akka qabattan sababa ta'erra. USAn addunyaa keessaa biyyoota ummatta adaa fi akka jirenya gosa gossa ofii kessa qaban keessa tokko dha. United Statesiin addunyaa keessaa diinagdee biyyaatin GDP trillion $13 fi "gross world product" parsentii 22% qabachuun tokkoffa irratti argamti. "GDP per capita"n yoo ilaalani immo USAn sadarkaa sadaffa fi sadetteffa irratti argamti.
Biyyi kun kolonii kudhan-sadeen Gireet Biriiten walitti qaba 1000 tte, kolonoonni kuni immo billisumma isaani kan argattan "Declaration of Independence" ifa gochuun, kunis kan ta'e bara 1776, Waxabajjii 4tti (July 4). Constitution hardha kan itti argattan Fulbaana 17, 1787 yoo ta'u, achiin bodda "amendment" 27 bassu danda'anirru. Biyyi kun kan lafan babalatte bayyinan century 19ffa irratti, kunis biyyotta kan irra lafa fudhachudhan - Firaansi, Meeksikoo, Ispeen fi Raashiyaa. Achiin bodda United States biyyoota humna baayye qaban lamman kessa tokko ta'u dandeetterti, kunis Waraana Addunyaa II keessatti waan USn goote fi akkasumas Meeshaa Niyuukileerii (Nuclear weapon) isheen qabdu irra ka'erra. Ergaa Soviet Union kuftee booda, USAn humna addunyaa keessaa jabenyaan haftee tokkitti qoffa ta'u dandeesse. Akkasumas addunyaa keessatti diinagdee, siyaasa, aadaa fi Militaryiin adunya kessatti dursuni itti fufu jirtii.


text:
Warrana Adunya 1
Waraana Addunyaa 1ffaa akkasumas Great War fi Waraana waraana hunda dhaabuu (The War To End All Wars) kan jedhamu waraana biyyoota addunyaa baay'ee jidduutti godhame yoo ta'u, kan itti geggeeffames Awurooppaa keessatti bara 1914-1918tti. loltootni fi namoonni nagaa miliyoona sagal caalan du'aniiru. Waraanni kun immoo seenaa jaarraa 20ffaa keessatti faayidaa guddaa qaba.
Allied Powers kan jedhamani Firaansi, Raashiyaa, Yunaayitid Kiingdem akkasumas bara 1917 kan waraana seente United States ta'anii Central Powers kan jedhamanii Austria-Hungary, Jarmanii fi Ottoman Empire mo'ataniiru.


text:
Pirojektii Gabaa Ganda Afrikaa kan ummataa
Wayee Bakka kanaa
Magaalaa Minniyaapoolis Paarkii West Bank Lot A irratti argamu gara Iddoo Aadaa Haaraa tahetti jijjiiruuf kan barbaadu tahu isaa beeksisa.Iddoon kun yeroo amma konkolaataa 93’f tajaajila turtii kennafitti kan jiru yommuu tahu,bakki argama isa immoo 1500 4th St. S irratti kan argamudha.Iddoon kun bakka yakkaa fi dhimmi rakkoo sodaa nageenya uummata itti mudatu tahudhaan yaadatama.
Bakki ‘’parking lot A’’ kun sababa adda addaadhaaf iddoo baayyee murteessa fi barbaachisaa dha. Iddoon argama isa daandii baabura lama kanneen magaalaa Minneapolis fi Saint Paul akkasumas immoo Giddu Gala Gabaa guddicha Ameerikaa,’’Mall of America’’ fi bakka buufata xiyyaaraa, wal qunnamsiisu irratti argama. Dabalatan illee iddoon kun kaampaasiiwwan yuuniversiitii Minnisoota fi yuuniversiitii Augsburgiif dhiyeenya irratti argama. Akkasumas Lot A n aanaa daldalaan guddataa jiruu gidduutti argamaa.
Magaalichi bakka turtii konkolaata A kallattii gara kaabaatti argamu fi abbaan qabeenyummaansa Hennepin county tahe kana bitudhaaf fedhii kan qabu dha. Iddoon kun bal’ina lafa iskuweerii fiit kuma sagaltam sadii(93,000 square feet) kan qabu yammuu ta’u, iddoon kunis naanno Gabaa Aadaa Afrikaaf haara’a uuma.
Mul’ata Ammaa
Pirojektiin Misooma Ganda Afrikaa kun:
- Giddu galli gabaa haaraa kan iddoo itti tajaajila qinxaaboo fi sochii daldala xixxiqqaa hawaasaa Afrikaa fi warreen Afrikaa hin taanef ooludha.
- Carraa hojii diinagdee warreen haaraa hojii eegalaniif uuma akkasumaas immoo gara fulduratti abbootiin qabeenya daldala isa kana irratti hunda’udhaan akka guddataniif carraa uuma.
- Mamiltoota baayyee hawwachudhaan qabeenya guddaan gara hawaasaa baldhaa West Bankiif akka argamu taasisuu keessatti shora ol’aanaa ni qaba.
- Carraa mana jireenya hawaasni gatii madaalawadhaan akka argataniif illee ni oola.
Gandi Afrikaa kun karoora diinagdee keessatti qooda fudhannaa fi misoomaa fi guddisu hawaasa naannoo Cedar River Side iif barbaachisaa ta’anis xiyyeeffannoo keessa kan galedha. Aanaan kun itti gala dinagdee daladala hawaasa godaantotaa naannoo kana jiraataniif kan saxaxamee dha.
Aanaan aadaa kun ifaa gaarii, balfa karaa irraa kaasuu dabalatee biizinesoota kallattii kanarra jiraniif fayidaa dha ammas magaalaa Minneapolis investimentii dhaf hawwata
Kaayyoolee misoomaa
Kaayyoon misoomaaf bulchiinsi magaalicha
iddoo kana irraa qabu:
- Giddu galli gabaa haaraa kan iddoo itti tajaajila qinxaaboo fi sochii daldala xixxiqqaa hawaasaa Afrikaa fi warreen Afrikaa hin taanef ooludha
- Giddu galli gabaa kun tajaajiila hawaasa kanneen akka manneen jireenya, biiroolee, kilinika,bakka bashannanaa sagantaa oolma dargaggoota ni qabata.
- Ijaarsi iddoo kana kun gamoo gurguddaa hanga fooqii 10 fi isaa ol ni qabata
- Karoorri isa namoota miillan deemaniifis tahe ‘’bike’’ oofudhaan gara daandii baabura xiqaa Greeen Line West Bank deemaniif illee wal qunnamsiisudhaan haala mijeessudha
- Namoota miillan deemaniif immoo naannicha magariisaa fi hawwataa taasisudhaan karaa daandii cina dabarsu’’sidewalk’’ dabalatan mijeessudha
- Bakka uummatni konkolaataa amma tursiisuus tahe gara fulduratti tursiisuu danda’u mijeessudha
- Bakka bakka makiina 545 a dhaabanii yaada
Hirmaannaa Hawaasaa
Akka guddinni magalaaa keenya dabala adeemudhaan nuyis xiyyeeffannoon keenya jiraattota, biizinesoota, dhaabbilee ollaa jiraniifi hawaasa keessaa warra dhimmi isaa ilaalu hirmachisuu dha.
- Wantoonni furtuu ta’an fi Gaaffiin Yaada Karoora/wixinee hojii Paarkii Lot A ilaalchise jedhamu karoora mul’ata Waldaa Biizinesii West Bank (WBBA) kan REF bara 2012 dhiyaates xiyyeeffannoo keessa galfamudhaan karoora kana keessa galchee jira.
- Kaayyoon misooma - osoo yaadni misooma kun hin ibsamne dursinee qaamoota kanneen akka ‘’West Bank Business Association’s (WBBA), Cedar Riverside Partnership (CRP) fi olloota jedhamaniif karoorri hojii isa dhiyaate erga illaalame,yaadnis itti kennamudhaan hojii irraa kan oolu ta’a
- Erga yaadi karoora misooma kun fudhatame boodde immoo waltajjiin marii dhaabbillee kanneen akka WBBA, CRP fi kanneen olla waliin gaggeeffamudhaan yaadni irratti akka kennamu ni taasifama
- Gareen misoomaa karoora kanaaf filatamanis itti fufinsan dhaabbillee kanneen akka WBBA,CRP fi olloonni isaa hanga raawwii misoomichatti wal qunnamtii isaanii kan itti fufan ni taha.
Pirojektiin Gabaa Ganda Afrikaa kunis komiishinii karoora fi Mana Maree
Magaalaadhaan keessa deebi’amee ilaalam 1cb1 a.
- Koreen sagantaa Komishiinii waliigalaas osoo murtoo raawwii isa xumuratti hin seenee sagantaa pirojektii kana sirrittii ni madaala. Erga Komishiinii Karooraa Waliigalaas dhimma hojiicha madaalen boodde immoo, yaada jijjiramaa akkaataa kamiin warri ijaarsa geggeessan hojii irraa akka oolchan gaafata ykn yaada kenna.
- Komishiiniin Karoora aangoo dhimmicha mirkanneessus tahe didudhaan harkatti kuffisudhaan ijaarsichi akka itti hin fufne gochu ni qaba. Yoo karoorri kun hin darbin karaatti hafee;koreen dhimma karoora hojii pirojektii kana komii isaanii Mana maree Magaalaaf dhiyeeffachu ni danda’u yookiin immoo mirga qabu.
- Erga adeemsa kana keessa darben boodde Mana Maree Magaalaatti koreen Guddina Diinagdee fi Tajaajila Qajeelfamaa Seeraa (EDRS) waliigalteen gurgurtaa lafaa kun dhaggeetti uummatan akka gahuf uummanni yaadaa isaanii akka ibsatuuf carraa kennuun dirqama.
Dhuma irratti Mana maree Magaalaa guutummaan guututti waliigalte sanadaa fi gurgurta lafa kanaa mirkanneessudhaan hojii itti aanutti pirojektichi akka darbudhaaf murteessu qaba.
Last updated Aug 29, 2019


text:
Galmee yokan Billeetawwan ka PDF ilaaluuf Acrobat Reader so barbaachisa dhaa. Weeb saayitii Adobe jedhamu irraa sagantaa Acrobat Reader jedhamu gatti mallèe bilisaan irraa buffaachuu ni daandeessa.
Oromiffa (Oromo)
311
Minneapolis 311 Gaffii fi Deebii
Census
Lakkaawinsi Ummata Minneapolis kan bara 2010-nii
Koree 'Complete Count Committee'
Lakkaawinsa Ummataa kan bara 2010 ilaalchisee gaafiiwwan yeroo baay’ee gaafataman
Ittisa Balaa Ibiddaa
Ittisa Nama Ibidda Ta'e Jedhee Qabsiisuu (Arson)
Of-eegganna Balaa Ibidda Mooraa Kolleejjii
Of-eeggannoo Ibidda Richitootaa
Of-eeggannoo Dhangalahaa Boba'aa
Of-eeggannoo Hoo'in Mana Jireenyaa
Of-eeggannoo Ibidda Guyyaa Ayyaanaa
Of-eeggannoo Yeroo Qilleensa Hoo'oo Fi Gogaa Yaaddoo Ta'uu Qabo
Of-eeggannoo Kibriitii Fi Laayitarii
Sirna Bishaan Facaasaa/Biifaa Mana Jireenya
Qillisaa Aara Ibiddaa Suunfate Iyyuu (Fire Alarm)
Of-eeggannoo Yeroo Turkii Waaddu
Of-eeggannoo Ibidda Damaraa (Wildland)
Maneenii
Akkaataa dilaala Qabeenyaa ilaalchisee xiinxallaa sadarkaa ol-aanaan geggeeffame?
Jobs
Poolisii
Foormii Gabaasaa Amala Badii Poolisii Minneapolis
Hayyama fi Waltahinssa Gaafatama irraa wal olchuu itti fufinssa
Odeeffannoo Hookkara Maatii Jidduu
Snow
Last updated Apr. 23, 2012


text:
(Oromocentre, Melbourne, 20 Hagayya 2012) Qeerroon Oromoo biyya abbaa isaanii keessaa dhiibamanii jireenya godaansaa keessatti argaman qabsoo oromoo fi mallattoo qabsoo Bilisummaa Oromoo kan ta’e, Alaabaa ABOtiin ayyaanaa fi sirna Olompiika baranaa miidhagsuun isaanii beekame.
Odeessa karaa walqunnamtii hawaasaa kan akka youtube fi facebook tamsaasamaa jiru irraa akka hubatamutti Qeerroon Oromoo biyya Engilaandi, magaalaa London keessa jiraatan alaabaa Oromoo qabachuun sirbaa fi weedduu Oromoo dhageessisaa eenyummaa saba Oromoo waltajjii addunyaatti mul’isanii jiru.
“Qabsoon bakka kamittuu adeemsisamuu akka danda’u kan mirkaneessan dhalooti sabboonoo kunneen hojii boonsaa dalagan kanaan bara baraan kan yaadatamaniidha,” kan jedhan deeggartooti qabsoo Oromoo hedduun, kabajaa fi ulfina dhaloota kunneeniif qaban dabarsaafii jiran.
Kanneen seenaa keessatti hojii badaa dalagan akkuma dhalootaa dhalootatti balaaleffataman, kanneen hojii boonsaa dalagan immoo faandhahii dhalootaa ta’uun faarfamuu caalayyuu, galmee seenaa qabsoo Oromoo keessatti bakka olaanaa goonfatanii jiraatu.


text:
Jabaatus Laaffatus ABOn Tokkicha
Addi Bilisummaa Oromo (ABO) akka yaadaatt baayyee jabaa wan ta’eef meeqa itt duulamu, meeqa busheeffamu, bakka meeqatt caccabsuu yaalamus garaa Oromoo keessaa baduu hin dandeenye, muuxataa bulas. Akka shaakalatt garuu hoggansi saa cimina jaarmicha irra eegamu hin agarsiifne Giidoo barbaachisu dhabani. Gara diinagdeenis dadhabbiin jira. Sana maddisiisuun jarmaa fi hooggansa jabaa gaafata. Kanaaf ergamsi ABO waan halleef hooggansaa fi jaarmaa jabaa eeggataa jira jechuu dha. Akka dhaabatt muda dhalatu sirreeffachuuf mala dursee lafa hin kaawwanne. Rakkinni keessa keessa nyaataa ture kan mataa ka’e ta’uun dhiyoo barame. Miseensota Hoggansaa keessaa kan hin murteeffatintu turan. Falli sana hundaa irraa ququnxuranii waa bixilachuun utuu hin tahin of irratt warrraqsa gaggeessuu gaafata. Daayi egeree iftuu dha, abdiin bilisummaaf ummati Oromoo kuufate hanga inni carraa ofiin bulu argatutt hin dhaamu. Ummati Oromoo qaama ummata Afrikaa ta’uusaa ABOn bareeche beeka. Tokkummaan Afrikaa ummatoota bilisa ta’ani malee abbaa hirrootaatin ijaaramu akka hin dandeenyes ni amana. Akka uumata tokkooti ijjeerrii sana irratt qooda fudhachuuf Oromoon dura bilisomuu akka qabu ni fudhata. Of jabeessuun kan fa’iifis ni barbaachisa.
Kaayyoo ABOn qabatee ka’e kaayyoo akaakileen Oromoo bara hin beekamne jalqabanii mararfatani. Kaayyoon kun, bilisummaa, tokkummaa, walqixxummaa fi obbolummaa gosoota fi nagaa, araara ollootaa, kabaja mirgoota ilmoo nama, ummatootaa fi naannaa uumaa irratt hundaawe ofiin buluu saba tokkoo agarsiisa. Sunis sirna Gadaa jedhamuun tiffamaa jiraate.Maaljechii kaayyoo kan barruun lafa kaa’uu nama dhibu suukiin namatt dhagahamus qaba. Haa tahu malee barreessaan kun wan itt dhagahamu akka itt haanutt itt gaalchuu yaala: “Kaayyoo jechuun akeeka ilaalcha hin jijjiiramne irratt hundaawe, daaya lammiin nagaa, tokkummaa, walabummaa fi jireenya gammachuu barabaraaf qabu calaqqisu, itt gala hunduu bakkaan gahamuu saa abdiin eeggatu”. As irratt “daaya” jechuun kan Inglishiitt “vision” jedhani. Oromummaa jechuun kaayyoo kana dhalootaa dhalootatt dabarsuuf wareegama barbaarchisu baasanii manii saan gahuu dabalata.
Yeroon ABOn bu’urfame meeshaa hacuuccaa mala haaraan Oromoo irratt jabeessanii qiinqumuun Oromummaa keessatt hafte domsuuf yeroo itt karoorfataan ture. Kana jala dhaabbachuun hacuuccaa bifa hunda dhabamsiisanii republikii ummataa demokratawaa Oromiyaa dhaabuuf dargaggoon barasii kakatanii bobba’ani. Sabummaan isaan kakaase bilisummaaf malee eeenyu irrattuu jibbaa fi olhantummaa dagaagsuu miti.
Dargaggoon sun Oromummaa coraan qaban malee ilaalcha saanii akka waliin hubatamutt rogaan hin unkessine. Sagantan barruun tarreessan kanneen hin amannee akka fedhanitt furachuun kan salphaa ta’eef kanaaf. Afaan Oromo keessatt “walabummaa” fi “bilisummaa”n addaan ilaalamanii hin beekani. Afan Inglishiittu addummaa “freedom” fi “independence” kan hubatu yartuu dha. Walabummaa haa jedhamu bilisummaa, sagantan republika ummataa Oromiyaa gad dhaabuu akeekkate. Ammas yoo tahe qooqota lamaan walabummaa fi bilisummaan akka nama afanfajjessaniti dhihaachuu hin qabani. Adda Bilisummaa Oromoo maal akka ta’e Saganta 1976 fi 1998 fooyya’an irra hubachuun ni dandahama.
Waliigaluuf “walabummaa” biyyaaf, “bilisummaa” ummataaf, fudhachuun nama hin dhibu, kan qabnu irratt waa nuu dabala. Garuu akka wanti kun dudhaan adda addummaa qabutt ilaalamuun akka miti. Namooti al tokko hoggana olahaanoo ABO turan ambatt bahanii nuti duruu Itiyoophiyaa irraa gargar bahu garaa hin saganteeffanne jechuu eegalani. Kanaaf laaffinni dhaabaa tokko kan maddu ergaa sagantichaa isa dhugaa micciruun sammuu namoota duruu daarii irra jiran keessatt mamii uumuu dha. “An bilisummaan jaaladha” “An walabummaa hin deggeru” jechuun “Adda bilisummaa Oromoo” muldhata saanii dhiheenya kanaa, empayera demokraatessuun waliin dhahuuf abbaluu fakkaata.
Kaayyoo yerootu itt darbee bakka turret deebi’nee karaa biraa haayaallu jedhu. Amaarri deemee Tigraawwayi dhufuun, qonnaan mootummaa jigee kubbaaniyyaa alaatt lafti Oromoo gurguramu, lakkoofsi nama dabalu, lolli qabanaawaan dhaabbachuun kan manii itt aggammane jirjirsisuu gaafatan tahuutu himama. Kan nama dhibu kaneen akkas jedhan kaayyoo irratt yaada kan jijjiirratan sana hunda dura ta’uus himatanii turani. Haalli haraan yoo dhalatu kaayyoo utuu hin tahin tooftaa jijjiiruun barbaachisaa ta’uu dandaha. Haatahu malee kanneen tarreeffaman keessaa kamtu akeekaa nama jijjirsisa?
Dogoggorri jalqabuma beekamu sirreeffamuuf waggaa afurtama fudhachuun kan nama malalchiisu, innu ofuma dhama’uu ta’e. Hogganooti sun akka abba tokkootaatt yaadaa ofii qabaachuun mirga saaniiti. Garuu abbaawummaa fi dirqama aadaa, dudhaa fi seeraa qabu. Sirnaan dambiilee dhaabaatt dhimma bahuu lagachuun isaani irratt kan jalqabe utuu hin tahin kan dhaaba keessa turee jedhama. Isaan jalatt yeroo seerri cabu callisanii irra darbuu fi alii ali tarkaanfi madaala hin qabne fudhachuun ture jedhu. Loogiitu hamatama. Kan dhaaba keessa shakkii facaasanii burjaajessan keessaa shakalli kun isa biraati. Hamiin jedhame utuu hin ifsamiin darbuunis wal mamuu akka dhalcha dubbatama.
Duraan Kora haa tahu Koree Gidduu walitt qabani yaada amma naannessan kana mari’achiisuuf angoo qabu turani. Yero sana gochuu dhabuun saanii haalli keessaa fi alaa yero jijjiiramu akka of se’anitt dhageeffannoo argachuu hin dandeenye. Seera cabsuu mannaa tartiiba iyyannoo miseensarraa eegaa turan ofiifis hordofuutu irra ture. Yoo didaman qajeeltuun gara saanii taati turte. Haalli yeroo yeroon ni Jijjiirama. Kan hardha fulduratt fidan bor duubatt dhiibama ta’a. Kan duubatt hin dhiibamne fedhaa fi ulfina sabichaa qofa. Kaayyoon sun akka beekamuu fi hedduun akka irratt wareegaman “bu’ursitoota” fi dabballoota ABO caalaa kan lammii kakaase hin turre. Jarri sana gochuuf qara irra turani.
Dudhammi biraa yoo hin jiraanne obsa, danda’ina fi gamnoommi hooggana irra waan eegamu ture. Abbaan doonii doonii saa ni jajjeebeessa, yoo dadhabes waliin cubuluqa malee cite jedhee gatee dheessuun salphina. Bu’uursitooti sunis akka abbaa doonichaatt of ilaaluu qabu turani. Utuu hin citin gatanii dheesuun salphina sana caaluu ta’aa. Abbaawummaa fi itt gaafatama seeraa fi seenaa qabu. Rakkina amma walxaxee furuun saa yeroo fudhate sun dhibu dha.
Dhaabi tokko akka itti dhufett utuu hin ta’in waan tolchu dursee karoorfachuu qaba. Akeeka ittiin sosso’u akka masakaniif sagantaa malbulchaa, heera, seerotaa, dambilee fi barruunqabi adda addaa lafa kaa’atatu eegama. Jarri kun hundi ilaalcha yk kaayyoo sabichaa calaqqisu. Miseensoti saa qaraa hamma jinfuutt jiran fecoo qabee barruulee sanaa waliin hubachuu qabu. Yoos ilaalchi sabummaa, Oromummaan maal akka ta’e qayyabatu. Barruuleen sun ganna afurtama dura lafa kaa’amanii. Kan hojii irra hin oolleef kanneen kaayyoof dudhama hin qabnetu itt hin dhimmine fakkaata.
Oromiyaan qabeenya humna nama, qabeenya lafa irra fi lafa jalaan sorettii dha. Garuu qabeenyi sun kan dhimma baasaa jiru halagaa isa garboomfateefi. Qabsoon Oromoo hanga qabeenya kana hin hirmaannett ofirratt hirkachuu hin danda’u. Gargaarsi karaa gara garaa alaa eegamu abddachiisaa mit. Kan qabsoott bobba’ame inn abdatamee miti. Yoo argame hin didamu. Fala ittiin galii argatu soquun dirqama hoggansaatii. Kun waareegama diina ofirraa faccisuuf godhamuu gadi hin gaafatu. Kanaaf hooggansa kutataa durfannoon saa ofirratt hirkannoo ta’e gaafata.
Hunduu laafina jaarmaa ABOn qabutt kara karaan qubaa itt qabu barbaada. Jaarma jabeessuuf hoogganatu itt gaafatama qaba. Kanneen hooggana turan akkamitt laafina komachuu danda’u? Kan bara afurtamaa ijaaramee jalcaasaa fi fedha misha qabu kabun dadhabamee attamitt haaraa yayyabuun yaadame? Dubbiin saa qaama yaa’a ABO laaffisuu keessaa tokko akka ta’e hin mamsiisu. Eenyuu wan itt hin amanne haddheessuu fi yoo dandahame diiguun kan jiru. Garuu waan bukeessuu saa keessa jiranitt qubaa qabuun safuu dha. Mana ijaare onsee haaraan ijaara kan jedhuuf attamitt amanamaa? Malbulchi xiiqiin utuu hin ta’in malaan gaggeeffama. Kan hafan keessas kan of hin mullisne yoo jiraatan malee jarri kaan amma walii tumsanii garaa garummaa agarsiisuu dandahu.
Hogganooti ABO irra qoollifatan kun saba saaniif waan duraan gumaachaniif galata qabu; haa tahu malee ulfina fi leellifammi saanii ulfina kaayyoo sabaaf kenaniin walitt hidhataa dha. Kanaaf tujuba keessa seenan, akka abjuu baddeett fudhatanii, afaalla’atanii deebi’u utuu ta’ee kan hundaan yooyyiffamu. Sana gochuu danda’uun gamnummaas jannumaa dhas. Hogganooti murnoota ammalee kaayyoo hin jijjiirree jedhanii akka fedhett haa tahuu dhaaba kana maqaan tursuuf galata qabu. Sana jechuun ABOn kan dhuunfaa saaniiti jechuu miti. Kan bor dabarsanii abbaa dabareett kennani. Kanaaf hariiroon bora’e akka dhimma dhuunfaa irra maddett ilaalamu hin qabu.
ABO kukkutanii bibixxiluun qoroo xixinnoo dhaabuu yaaluun rorroo Oromoott fe’ameef furmaata akka hin taane ganna kurnan darban agarreerra. ABO laman garaagarummaa saaniif waan himatan qabu. Tokko anatu caalaa kaayyoo ganama tissaa jira jedha. Tokko isaan biraa keessa farri kaayyoo sussutamanii akka jiran durse argeetu ta’a. Kanneen hafan garuu booqaa sana maxanfatanii dhiisanii kaayyoon ganama dogoggoraa dha jedhu. ABOn kan leellifamu kaayyicha bakkaan gahuuf sagantaa malbulchaa ganama baafateef malee maqaa saatiif miti. Ta’uus maqaan saa ulfaataa fi jaallatamaa ta’uun hin haalamu. Akeeka saa jallisanii booqaa “ABO” jedhu maxxanfataniif ABO hin ta’amu. Ummati ABOn lama sadii osoo hin ta’inii tokkicha beeka. Innis hamma mirgi hiree muteeffannaan Oromoo kan ofiin bulummaa dablatu hojii irra oolutt hidhannoo saa kan hin hiikkanne. ABO gatii dhabsiisuuf abbatokkeen maqaa saa dhahatanii fi hoggana saa ta’uu himatan jiraachuu akka mudaatt dhiheessuun ABOn maal akka tahe beekaa haaluu dha. ABOn tokkicha. Kan hafan hundu kan sobaati. Sagantaa malbulchaa saaniin walbiraa qabanii laaluu dha.
ABOn adda abba tokkeen jannoota dhugaaf dhaabbatan, ummata saanii, biyya saanii fi ulfina saanii kan qabate irra faccisuu fi hanga inni biyya saanii gad dhiisee deemutt aarsaa isa dhumaa baasuuf fulduratt dhufanii kakataniti. Yeroo kaasichaaf qaama saanii fi lubbuu saanii golee Oromiyaa hundatt kennan sana gochuu saanii ture, ammas sana gochaa jiru. Kiisii saaniitt sagantaa malbulcha dhaabaa, harka tokkott alaabaa saanii isa biraatt meeshaa saanii qabatu turan. Al hundaa hogganoota saaniitt ni amanu, ajaja saaniitinis ibdatt dhiichaniiru. Faaruu biyya saanii, dhaaba saanii, alaabaa saanii, gootota saanii fi jaallewwan saanii akka hogganotii barsiisanitt farsaa deemu turan. Akkasitt kan ABOn kan jiru irra qaari’ee kan du’an kan haammate. Ayyaana waraaqxota ganna afurtaman darban dhufanii deeman hundaati. Bu’uura fi miira jabaa fakkeessituuf hin tolle qaba. Hogganootii fi miseensoti laafina fi afanfajja’a ni agarsiisu ta’a, garuu ABOn yeroo hunda jabaa dha. Miseensotii fi hooganooti ni jijjiiramu ABO dhaabbataa ta’ee hamma ergamsa saa bakkaan ga’utt ni jiraata.
Oromoon hoogganoota saanii irra seeraan bulummaata eeggatu. Biyya ilaa fi ilaameen walbulchu nuu ijaaru jedhanii abddatu. Kun shakala dudhaa Gadaa irra dhaalani. Kan seera cabse ni buqqifamaa, murtii dhumaas yeroon itt fudhatamu ture. Sun amma durdurii ta’uyyuu safuu Gadaa eeguun waan ilmaan Oromoo hunda irra eegamu. Kaayyoon qabatee ka’ee fi ammas hordofu ABO ayyaana Oromoo taasiseera. Yoomuu hin dabu hin dabsatamu. Akka yaadaan cimaa ta’ee jaarmaanis waan hin cimneef hin qabu. Dogoggora kanaan duraa irra yoo barate of sirreessuun nama hin dhibu. Hoogganooti ammallee kaayyoo ganamaatt amanan walitt dacha’uuf yeroo balleessuu hin qabani. Sana gochuun Sardaa dha, sababni ture hundi kan buqqa’e fakkaata. Kan hafuu falfalaa barsiifataa keessaa caffatanii bahuu dha.
Oromiyaa jireenyi see guyyuu dorsifamaa jira. Si’ana haalli dhalate gita bittuu Tigrayi kan beekame caalaa kan birdhachiisuu fi ababbarsiisuu. Malli Mallas isaanis empayerittis ittiin xaxee to’ataa ture kan dhaalutt waan hin dabarre. Habashaa mormitoonni hamma danda’an itt sadaa jiru. Mirga cunqurfamooti hanga yoonaa argatan ni fugisiifna kan hin jenne isaan keessatt hin argamu. Kaan akka mootichi hin fayyinne Waaqaa saanii itt kadhataa, itt dagamaa, itt qara’aa bulu. Gabaabaatti balaan Oromiyaa irra marsaa jiru kan salphaatt ilaalamu miti. Kan gabbarres kan hin gabbarres rakkina walfakkaataa keessa jirra. Kanneen ABO diiguu aggaammatan qaawwaa argataniin jaalbiiyyoota mogolee buusuu yaalaa jiru. Dura ijaajjuu hin dandeesssanii keessa gugadha jedhuuni. Sanaan akeeka qabsoo doomsuu bakkaan gahachuu fedhu.
Kan Oromummaan itt dhagahamu falachuun utuu caalaa hin waari’inii. Oromoo dha kan ofiin jedhu hundi badiisa mirgaa fi bitaan itt xiyyeeffate irraa baraaramuuf walii birmachuu feesisaa. Ammaaf sagantaa gabaabaan hiriirsuu danda’u ummata tokko, biyya takka fi hiree tokko akka waliin qaban amanuu dha. Ilaalcha addan qaban erga balaa ofirraa dabarsanii itt deebi’uu danda’u. Yeroon saa ilaalcha “nuu” fi “isaan” jedhuun qabsaawota gidduutt gargar baasa osoo hin ta’in kan guddaa itt yaadanii fi wal qayyabachuu itt yaalani. Balaan didichaa yero dhufuutt jiru kana mooraa halagaatt dheessuun jiraan awwaalamuu dha. Akkasitt jannoota hedduutu galaafatame. Sana akakilee keenya akka Goobana Daaccee faa irra barachuu dha. Lubbuu fi maqaan badani.
Ummati Oromoo erga qabamee kaasee eenyummaan saa, qaammi saa, qabeenyi saa, dafqisaa fi lubbuun saa itt hin hafne. Ofirraa faccisuun kan du’e irra garbummaan dhiitamee, tuffatamee, jeejeen guraaramee fi ergaramaan kan dhumetu caalaa. Sun hundi ta’ee mooraa gabroonfataa keessaa mootummaa saaniin mormanii cunqurfamaa bira kan dhaabbatan hin turre. Hundi saanii Waan akka isaan tajaajiluu Oromoo uumeef itt fakkaataa bahe. Hardhas isaan keessaa kan yaada jijjiirrate hin muldhatu. Oromootu roorrisaaf jilbeefachuu balfinaan haala kana fuggisiisuuf ABO ijaarrate.
Ergasii, ABOn ummata jaalalaan wojjin jiraate kan walfuudhee walirraa irraadhalche gargarbaasuu yaala jedhe mooraan diinaa wacuutt ka’e. Isaan dura jaalalli sunii fi soddummaan itt muldhatee maaf ba’aa saa hin salphifne, maaf tuffiin gadi ilaalame? Ammallee gidiraa naannaa jaarraa tokkoo fi walakaa irraan gahaaniif kan gaabbe hin jiru. Amma kan isaan yaacessu qabeenya fi humna nama Oromiyaa gatii bucuun bolqan dhabuun itt mullateetu. Akka saba biyya saa irratt abbaa biyyaa taheett walqixummaa fi obbolummaan waliin jiraachuu hin fedhani. Empayericha bara baraan jiraachisuun akka ergama saanii tahett fudhatu. ABOn sana diiguuf kakatee. Yoo sun tahe qofa ummatni jalati hidhaman hundi gadi dhiifamu.
Oromoon koloneeffataa waliin malee olloota saa irra gaaffii mirgaa hin qabu. Ammaa hojiin Oromoo eeggatu jaarmaa saa cimfachuu fi hoogganoota qabu jajjabeessaa fi wal dhuunfachiisaa haaraa jalaaa biqilfachuu dha. Amma huuqqataa haa fakkaatu malee keessisaa migira ta’uurrayyuu, humna riphaas akka qabu beekamaa dha. Humna riphaa sana misoomsee hanga gad of dhaabutt dirqama biraa fudhachuun itt gala akeekkate irra of hankaaksuu dha. Kanaaf dura walabummaa yoo gonfatan ofirra darbanii ilaaluun dhufa. Haa ta’u malee kolonota akka saa waliin qabsoo irratt walii tumsuun hin dhaabbatu. Empayeran demokraatessa yoo jedhe garuu “Hudduu irraa hin qabdu mataatt aguuggati” isa jedhan taha
Miseensoti angfi ABO namoota dhaloota Tokkummaa Afrikaa kan Amerikaanota Gurraacha irraa ka’ee malbulchesitoota Afrikaa 60mootaa akka Kwame Nkurumah fai’in waldayichatt dabarfamaa dhufe kanneen utuban turan. Jarri sun OAU akka karaa Tokkummaa Afrikaa dhugaatt geessutt qayyabatann. Hamma yoonaa fiixaan hin baane. Tokkumaan Afrikaa dhugoomuuf fedha tokko tokkoon ummata Afrikaa hin faalamin irratt malee mootummoota kan hedduun saanii abbaa hirroota tahan irrati miti. Fedhi abbaa hirrootaa fi Tokkummaa Afrikaa kan akeeka demokrasii bilisummaa, walqixummaa, baabsaamitii, ulfina mirgoota ilmoo naamaa fi ummatoota fi obbolummaa Afrikaanotaa irratt hundaawe wal fincilaa dha. Sanaa gochuuff gara sammuu dhiphatu.
Addi Bilisummaa Oromo (ABO) ciminni akka yaadaanmalitt qabu shaakalatt shaffisaan jijjiiramu malee gaaffiin Oromoo deebii argachuuf dhaloota hedduu fixuu dandaha. Sun bara meeqa fudhatus ABOn garaa Oromoo keessaa hin baduu. Kanaaf ergamsi saa ammallee hoogganaa fi jaarmaa caalaa jabaa eeggataa kan qabuun tattaafataa jira. Akka itt mudaa qabu sirreeffachuu dandahu heera fi seera tumatee ture. Garuu hojiirra ooluu saanii guyyuu kan to’atu fi qajeeltuu ilaaluf qaama aboo qabu lafa hin kee’anne. Silaa beekaa badii irra darbuun hogganootaas ni ittifama ture. Sana lafa kaa’achu hafuutu laaffisaanii dhufe. Rakkinni ABO mataadhaa gad eegale. Hooggansa keessa kan hin murteeffatin jiraachuun daddaaqina hore. Sana qulqulleessuun yeroo eeggataa jira. Kanaaf irraa ququnxuranii waa bixilachuu utuu hin tahin of irratt warrraqsa gaggeessuutu kaayyoo bakkaan gahuu gargaara. Ummati Oromoo qaama ummata Afriikaati. Tokkummaan Afrikaa fedha bilisa ummataatiin ijaarama malee kan abbaa hirrootaa fi koloneeffatootan miti. Annisaan akeeka ABOn Tokkummaa godinichaa haa ta’u kan waldayaaf qabuu sanaa. Dura tokko tokkoon ummataa dhugaatt bilisoomuu qabu. Kolonii keessaa dacha’uun bar tokko sanati geessuu danda’a. Daayi egeree iftuu dha; abdiin Oromoon bilisa bahuuf kuufate hanga sun carraa hojiirra ooluu argatutt hin dhaamu. Jabaatus laaffatus ABOn tokkicha.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Hagayya 2012
Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo.


text:
Kallattii hojiiwwan misoomaa yaa’ii idilee 7ffaan kaa’am
የኦሮሞ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት የተመሰረተበትን 23ኛ ዓመት በዓል ምክንያት በማድረግ ከኦህዴድ ማዕከላዊ ኮሚቴ የተሰጠ ድርጅታዊ መግለ
Ibsa Dhaabbatummaa Ayyaana Waggaa 23ffaa Hundeeffama Dhaabbata Dimookraatawaa Ummata Oromoo Ilaalchisuudhaan Koreen Jiddu Galeessaa DhDUO baas
IMXn tattaaffii ofiitiin riqicha industirii ta’aa jiran
Kaadhimamtoota qopheessuu keessatti, kallattii xiyyeeffannoo
Dhaabbileen siyaasaa dambii naamusa filannootiif bitamuu akka qaban ibsame
Paartileen siyaasaa Oromiyaa keessatti socho’an mana maree waliinii hundeeffatan
Hojiileen eegumsa biyyoofi bishaanii eegalamuuf jedhame
Baranas akkuma bara darbee, misooma magariisaaf raayyaa ijaarameen
Kallattiiwwan misooma qabeenya uumamaa, misooma jallisiifi bonee milkeessuuf hordofamuu qaban
Bara kana daandii k/m 12 155 akka hojjetamu ibsame
Utubaa wabii waliin jiraachuu keenyaa
Caaffeen Oromiyaa labsiiwwaniifi muudama abbootii seeraa raggaasisuun xumurame
Nation celebrates 7th NNPs Day
Celebration of NNPs Day indicates flourishing democratic system
Ethiopian wins International Diamond Prize for Excellence
Duudhaa dhaloonni dhaaluu qabu
Safartuun karooraafi raawwii keenyaa KGT milkeessuufi fayyadamummaa ummataa mirkaneessuu ta’uu qaba
ከኦሮሞ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ የተሰጠ መግለጫ
EPRDF elects Hailemariam Desalegn its new chairperson
Murtiiwwan adda addaa wal-gahii idilee koree hojii raawwachiiftuu ADWUIn darban
Injifannoon gaggeessummaa ADWUI/Dh.D.U.O.tiin argame cimee itti fufa
Jaallee Mallas Zeenaawii Dura Taa'aa ADWUI Du'aan Addunyaa Kanarraa Boqochuu ilaalchisee Ibsa Gaddaa Koree Hojii Raawwachiiftuu Dhaabbata Demokraatawaa Ummata Oromoo Irraa kenname
Statement of the OPDO Executive Committee
Statement of the EPRDF Executive Committe


text: 1 Nuuni ammanuwan minnidaageeti daafuranchchatu toohuwaa tookkanau bessees; nuuni nu xalaalaa ufaissanau bessenna. 2 Nuuni huuphiyan huuphiyan nu ishaa maaddanau, ammanuwan a minttanaunne ufaissanau bessees. 3 Aissi giikko, harai atto Kiristtoosikka bana ufaissibeenna. SHin Xoossaa maxaafai, “Nena boridaageeti borido boree ta bolli wodhdhiis” giidoogaadan haniis. 4 Xoossaa maxaafai nuuyyo immiyo genccaaninne minttettuwan nuuni demmana giidi ufaissan naagi uttidoogee de7ana mala, Xoossaa maxaafan xaafettida ubbabai nuna tamaarissanau xaafettiis. 5 Intte ubbai issi wozana gididi, issi qaalan Xoossaa, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa Aawaa, bonchchana mala, genccaanne minotettaa immiya Xoossai, intteyyo Kiristtoos Yesuusi oottidoogaadan, issoi issuwaara issippe de7iyo issi qofaa immo. 7 Hegaa gishshau, Kiristtoosi inttena mokkidoogaadan, Xoossaa bonchchuwau issoi issuwaa mokkite. 8 Aissi giikko, Xoossai ammanettidaagaa gidiyoogaa erissanau, Xoossai aawatuyyo immana giidoogaa tumayanaunne Aihuda gidenna asai Xoossaa a maarotettaa gishshau bonchchanau Kiristtoosi Aihudatuyyo ashkkara gididoogaa intteyyo odais. Hegaa Xoossaa maxaafai yaagees; “Hegaa gishshau, taani nena Aihuda gidenna asaa giddon galatana; ne sunttaakka sabbana” yaagees. 10 Qassikka, “Aihuda gidenna asatoo, Xoossaa asatuura ufaittite” yaagees. 11 Qassikka gujjidi, “Inttenoo, Aihuda gidenna asatoo ubbau, Godaa galatite; asau ubbau, a galatite” yaagees. 12 Qassikka Isiyaasi, “Isseya zaree yaana; yiidi Aihuda gidenna asaa haaranau denddana. Qassi eti a baggaara demmana giidi ufaissan naagana” yaagees. 13 Intte ekkana giidi ufaissan naagiyoogee Geeshsha Ayyaanaa wolqqan diccanaadan, intteyyo immana giida Xoossai, intte a ammaniyo gishshau, intteyyo ufaissaanne sarotettaa kunttidi immo. 14 Ta ishatoo, inttenan lo77otettainne eratetta ubbai kumidoogaanne qassi issoi issuwaa zoranau danddayiyoogaa taani ta huuphen eraas. 15 SHin taani inttena issibaa issibaa gujja hassayissanau, ha dabddaabbiyaa giddon ainne yayyennan intteyyo xaafaas. Taani Kiristtoos Yesuusa ashkkara gidada, Aihuda gidenna asau oottanaadan, Xoossai taayyo aaro kehatettaa immido gishshau, taani ainne yayyabeikke; Aihuda gidenna asai Geeshsha Ayyaanaa baggaara Xoossau geeshsha gididi, a ufaissiya yarshsho gidanaadan, Xoossaa wonggeliyaa mishiraachchuwaa yootiyoogan qeesedan oottais. 17 Hegaa gishshau, taani Kiristtoos Yesuusan gidada Xoossau oottiyooban ceeqettanau danddayais. 18 Aihuda gidenna asai Xoossau azazettanaadan, Kiristtoosi ta baggaara qaalan, oosuwan, malaataa wolqqan, Xoossai oottiyo malaataa wolqqaaninne Geeshsha Ayyaanaa wolqqan oottidoogaa xalaalaa taani yootanaappe attin, harabaa yootanau xalikke. Hegaa gishshau, Yerusalaameppe doommada, Iliwaariqoona giyo biittaa gakkanaassi yuuyada, Kiristtoosa wonggeliyaa mishiraachchuwaa wurssa yootaas. 20 Hegaadankka, taani hara asi doommidoogaa bollan doommennaadan, Kiristtoosa sunttai xeesettibeennasan wonggeliyaa mishiraachchuwaa yootanau amottaas. 21 SHin Xoossaa maxaafai, “Abai odettibeennaageeti a be7ana; qassi abaa siyibeennaageeti akeekana” yaagees. 22 Hegaa gishshau, taani darotoo inttekko yaanau koyaas; shin yaanau danddayabeikke. 23 SHin taani ha77i ha biittan ta oosuwaa wurssido gishshaunne daro laittaappe doommada inttena baada be7anau laamotido gishshau 24 ha77ikka inttekko baana yaagada qoppais; taani Isppeene giyo biittaa baidda inttena be7anau koyais; qassi amarida wodiyaa inttena be7ada ufaittoogaappe guyyiyan, Isppeene biishin, intte tana maaddana mala koyais. 25 SHin ha77i taani geeshshatuyyo oottanau, Yerusalaame bais. 26 Aissi giikko, Maqidooniyaanne Akaayiyaa giyo biittatun de7iya woosa keettaa asati Yerusalaamen de7iya hiyyeesatussi miishsha immanau koyidosona. 27 Eti bantta huuphen hagaa oottanau qofaa qachchidosona. Eti he hiyyeesata maaddanaagee etau acoi de7ees; aissi giikko, Aihudati bantta ayyaanaa anjjuwaa Aihuda gidenna asatuura shaakkidabaa gidikko, Aihuda gidenna asatikka qassi banttau de7idaban Aihudata maaddanau bessees. 28 Hegaa gishshau, taani ha oosuwaa wurssidoogaappe guyyiyaaninne etau shiiqida miishshaa muleera immidoogaappe guyyiyan, Isppeene baana; baidda intte mataara aadhdhana. 29 Taani inttekko biyo wode, Kiristtoosa anjjoi tanan kumin baanaagaa erais. 30 Ta ishatoo, tau Xoossaa intte woossiiddi, woosan intte tanaara minnanaadan, Godaa Yesuus Kiristtoosa baggaaranne Geeshsha Ayyaanai immiyo siiqotettan taani inttena woossais. 31 Taani Yihudan de7iya ammanennaageetuppe attanaadaaninne qassi taani Yerusalaamen oottiyo oosoi yaani de7iya geeshshata ufaissiyaagaa gidanaadan, Xoossaa woossite. 32 Qassi Xoossai giikko, taani inttekko ufaissan baada, intte matan shemppana. 33 Sarotettaa Xoossai inttenaara ubbaara gido. Amin77i.


text: 1 Nto mii bēsyēēt ake, kuwo :Bētērō ākoo Yoowaana *Kōōtaab Yēyiin yēē ki āsiiswēkaab saayeet. Ki asiistaab sokool chēbo bēēt yēē kibēētii. 2 /Kikēēmii /kiimutē chiito ake nyēē kisōnkōchootiin :kērēēnkōōk /kēēsichē. /Kikiimutē kuwo yēē bo oreet nyēē /kikēēkuurē kule “Oreet nyēē karaaran.” /Kikiikoochinē chiichoo kōōbuurē yooto kwaak sukusoomē kiy biiko choo iwutē biiwuutaab *Kōōtaab Yēyiin. 3 Yu kakas :chiichoo kisōnkōchoot kule kikiikuriik :Bētērō āk Yoowaana kōōwut biiy, kusoom :chiichoo beesaanik. 4 Kōōrōōtoot :Bētērō āk Yoowaana chiichoo. Ām yooto, kumwoochi :Bētērō chiichooto kule, “Ikaseech!” 5 Kōōrōōtoot :chiichoo icheek kukānyē kule /kēēmētyi kiy. 6 Yooto, kumwoochi :Bētērō chiichooto kule, “-Māāboontē beesyaa ake tukul, nteenee +māākōōniing' kiyēē āboontē. Ām kaayneetaab Yēēsu *Kiriistō nyēbo Naasareet, āmwoowuung' kule iwēēsyēt!” 7 Kunam :Bētērō āwutaab chiichoo nyēbo taay ānkuyēētyēēchi kung'eet. Ām areet akeenke, kunyōōr :kērēēnkōōkaab chiichoo nkuruuk. 8 Kōōyyo ānkutoow kuwēēsyētoot. Kuwēēto keey :chiichoo mbo Bētērō kōōroonchinootē :inee barak kōōkoostooy Yēyiin ākoy biiy wōloo kimii :icheek kubēētii. 9 Yu kakas :biiko kuwēēsyētootē :chiichoo kisōnkōchoot ānkōōkoostootē Yēyiin, 10 kōōnkēt kule ki chiichoo kiibuurē oraanaa komos nyēbo biiwuutaab Kōōtaab Yēyiin nyoo /kikēēkuurē kule “Oreet nyēē karaaran.” Kiilat :bichoo ānkumuuyo ām kiyēē kiyeyakay ām wōlēē mii :chiichoo. 11 Kumii :chiichoo ku kākiilchi wōlēē kimii :Bētērō ākoo Yoowaana ām yēē /kikēēkuurēē kibtēkēwuut nyēē wōō nyēbo Sōlōmōōn. Koolat :biiko ankulabat ākoy yooto. 12 Yu kakas :Bētērō kuu nyooto, kumwoochi biiko kule, “Biikaab *Isirāyēēl! Ām nee yu soolat ām kiyēē kayeyakay? Ōbērē akweek /kakeeyey chiichi kuwēēsyēt ām kāāmuukēywēēkyoo nto kule kuuyu kēēchurtootiin? 13 Acha! Yēyiintēētaab *Abraam, Isaka āk Yāākōbō, Yēyiintēētaab mbo kuuko nyēē kayey ng'aleechaa. Kāākōōtōrōōr :Yēyiin motwooriintēēnyii Yēēsu nyoo kyōōtāyē :akweek ām taayeetaab *Bilaato ānkōōrēkēērtē /bakeebakach, ānkoo kut kikiikumach kule kootyaakta. 14 Kyootay chii nyēē kichōōnēē wōlēē mii :Yēyiin ankichurtaat, ankoomach kule /kiityooktoowook chii nyēē kikiikurumiis. 15 Kyoobakach chii nyēē kichakuyaat kēēltaab soboonto, nteenee kiing'eetee :Yēyiin meet. Kikeekas :acheek kuyēyāktōōs :ng'aleechu. 16 “Kāākunyōōr :chiichi ōnkētē nkuruuk kuuyu kēēkoosēē keey Yēēsu. /Kāākiisoob chiichi ām kāāmuukēywēēkaab Yēēsu. 17 “Kunyoo, ii, biikyoo, kyōōyēyē :akweek ng'aleechu nyēē mēēbērē kyōōnkētē kuu yoo kiyēytooy :kāāntōōyikwook. 18 Nteenee, kēēliitēnyi nyēē kaakuyey :Yēyiin sukuyityiin kuu yoo kimwoowu kubununēē wōlēē mii *:ng'ālooltooyikaab Yēyiin. Kimwooy :Yēyiin kule, ‘Makunyalil *:Kāārārookiintēēt nyoo āyooku.’ 19 Kunyi, oweekse choolwookātēēng'woong' ānkōōriikyi Yēyiin sukung'eet /kēēmētoowook ng'ōōkiswookikwook. 20 Oyey kuu nyooto, sukung'eet ōnyōōru tāloosyēēt kuchōōnēē wōlēē mii :Yēyiin, ānkuyēk :Yēēsu nyoo kisimkutool :Yēyiin Kāārārookiintēēng'woong'. 21 Yēmāktōōs kung'ētunēē :Yēēsu Barak ākoy kut kuyit :bēsyēēt nyēē yēyē :Yēyiin kukārāmiitu :tukuuk tukul kuu taay. Kikiikumwooy :Yēyiin ng'aleechu kubununēē wōlēē mii :ng'ālooltooyikyii choo kibo kēny. 22 Kimwooyē *:Muusa kule, ‘Mākukōōnook :Yēyiin ng'ālooltooyiintēēt ake nyēē wuu anii kuchōōnēē wōlēē mii :biikwook. Māchāktōōs ōkāsyi kiy ake tukul nyēē mwoowook. 23 Chii ake tukul nyēē kāmākāsyi, +/makiibetyeenyee wōlēē mii :biikyii ānku /bākiiboot kutukul.’ 24 “Kubooyiit man, kiikung'oor bēsyōōsyēchu *:ng'ālooltooyikaab Yēyiin tukul kung'eetee ng'ālooltooyiintēēt Sāmwēēl ākoy kura. 25 Mii kuyityiintōōs ām wōlēē ōmiitē :ng'aleekaab ng'ālooltooyichoo āk kiirootyeet nyoo kiyēyē :Yēyiin ākoo mbo kuukoong'. Kimwoochi Abraam kule, ‘Mākunyōōru :biikaab kōōrōōsyēk tukul kāābēruurēētaab Yēyiin ām chii nyēē mākuchōōnēē mooyēēng'uung'.’ 26 Yoo kikōōnu :Yēyiin motwooriintēēnyii Yēēsu, kōōyook kurook simkuchō wōlēē ōmiitē :akweek chākōōbēruurook kuwēēchēē ake tukul ām akweek wōlēē mii :miyootyēēng'woong'.”


text:
WASHINGTON,DC — Atileetotii Itoophiyaa Kedir Fiqaaduu,Saida Kedir, Koronii Jaliilaa, Amaanee Goobanaa Himaanaa Margaa,fi Hiwot Ayyaaloo dorgommi Sadaasaa11,2012 Beeruti, Istaanbuli fi Ispeenitti dorgoman moohatanii maqaa ufiiti fi biyya isaanii addunyaatti beessifatan.
Akka jecha leenjisaa atileetota Itoophiyaa Obboo Gammadoo Daddafootti maratoonii Beeruti Kadir Fiqaaduutti,2:12:57 moohate,gama dubraatii ammoo Sahaadaa Kadir 2:35:08,moohate.Ta Istaanbul ammoo Koronii Jaliilaatti 2:28:05tti galee tokkeessoo ,Amaanee Goobanaa 2:28:38galee lammeessoo tahe.Gama dorgommii fiigicha qaxxaamuraatiin ammoo Himaanaa Margaatti tokkeessoo bahee Hiywot Ayyaalootti gama dubraatiitokkeessoo tahee moohate.
Dorgommiin Beeruti tun dorgommii jajjabduu bokkaa fi bubbee keessaa fiigan ta dadhabbii guddoo qabdu.
Gama kubbaa miilaalleen gareen Itoophiyaa diqqaattullee mataa oli qabachaa kahuutti jirti.Akka jecha obboo Mokonnin Kuruu,damee teknikaa Federeshiinii Kubbaa Miilaatii nutti himetti Fedireeshiinii Kubbaa Miilaa Addunyaa,FIFA fi Konfedereshiiniin Kubbaa Miilaa Afrikaa(CAF) sadarkaa Itoophiyaan kubbaa miilaatii qabdu ya oli siissaniif.Kun akka obboo Mokonninitti waan guddoo.
FIFA fi CAF gabaasa kana ji’uma ji’aan baasan akka jecha obboo Mokonninitti jabeenna gareen kubbaa miilaa Itoophiyaa agarsiifachuutti jirtutti akkana oli kaasaa dhufe.
“Madaaliin tapha qofa irrattiin miti kan geggeeffamu…wantii guddaan gareen keennaa maal agarsiisee maal mullisee ..jedhanii akka ulaagaaleetti mullisu.”


text: 1 GODAI Muusanne Aaroona hagaadan yaagiis; 2 "Israa7eela asai bantta baggaa baggaa erissiya armmaanne bantta yaraa yaraa erissiya banddiraa kaallidi, Xoossaa Dunkkaaniyaappe guuttaa haakkidi, a yuushuwan dunkkaanona. 3 "Arshsho baggaara Yihudaa baggai bantta armmaa kaallidi dunkkaanona. Eta zaretu sunttai, zaretu halaqatu sunttainne olanchchatu qoodai hagaappe kaallees: Zariyaa Zaretu Halaqaa Olanchchatu Qoodaa Yihudaa Aminadaaba na7aa Na7asoona 74,600 5 Yisaakoora Xu7aara na7aa Nataani7eela 54,400 7 Zaabiloona Heloona na7aa Eli7aaba 57,400 9 Yihudaa baggaappe qoodettida olanchchati muleera 186,400. Hara sohuwaa biyo wode eti koiro kiyiyaageeta. 10 "Qassi tohossa baggaara Roobeela baggai bantta armmaa kaallidi dunkkaanona. Eta zaretu sunttai, zaretu halaqatu sunttainne olanchchatu qoodai hagaappe kaallees: Zariyaa Zaretu Halaqaa Olanchchatu Qoodaa Roobeela SHade7uura na7aa Eliixuura 46,500 12 Simoona Xuriishadaaya na7aa SHalumi7eela 59,300 14 Gaada Da7u7eela na7aa Eliyasaafa 45,650 16 Roobeela baggaappe qoodettida olanchchati muleera 151,450. Hara sohuwaa biyo wode eti naa77antto kiyiyaageeta. 17 "Hegaappe guyyiyan, Xoossaa Dunkkaaneenne Leewa zareti koiro kiyida naa77u baggaappenne guyyeppe kiyiya naa77u baggaappe gidduwan kiyona; yaatidi bantta dunkkaanido maaran maaraaninne bantta banddiraa banddiraa kaallidi kiyona. 18 "Qassi arggo baggaara Efireema baggai bantta armmaa kaallidi dunkkaanona. Eta zaretu sunttai, zaretu halaqatu sunttainne olanchchatu qoodai hagaappe kaallees: Zariyaa Zaretu Halaqaa Olanchchatu Qoodaa Efireema Amihuuda na7aa Elishamaa7a 40,500 20 Minaasa Padaaxuura na7aa Gamaali7eela 32,200 22 Biniyaama Giidi7oona na7aa Abidaana 35,400 24 Efireema baggaappe qoodettida olanchchati muleera 108,100. Hara sohuwaa biyo wode, eti heezzantto kiyiyaageeta. 25 "Qassikka huuphessa baggaara Daana baggai bantta armmaa kaallidi dunkkaanona. Eta zaretu sunttai, zaretu halaqatu sunttainne olanchchatu qoodai hagaappe kaallees: Zariyaa Zaretu Halaqaa Olanchchatu Qoodaa Daana Amishadaaya na7aa Ahi7eezera 62,700 27 Aseera Okiraana na7aa Paagi7eela 41,500 29 Nifttaaleema Enaana na7aa Ahiraa7a 53,400 31 Daana baggaappe qoodettida olanchchati muleera 157,600. Hara sohuwaa biyo wode eti wurssettan kiyiyaageeta" yaagiis. 32 Bantta yaran yaran shaahettidi qoodettida Israa7eela olanchchati muleera 603,550. 33 SHin GODAI Muusa azazidoogaadan, Leewati hara Israa7eelatuura qoodettibookkona. 34 Israa7eelati GODAI Muusa azazidobaa ubbabaa oottidosona. Simmi eti bantta banddiraa kaallidi, hegaadan dunkkaanidosona; qassi bantta yaraa yaraanne bantta so asaa asaa kaallidi, hegaadan kiyidosona.


text: 1 GODAI Siinaa Deriyaa bollan Muuseera haasayido wode de7iya Aaroonanne Muuse keettaa asai hagaappe kaallidi xaafettidaagaa. 2 Aaroona attuma naatu sunttai bairai Nadaaba, Abiiha, El77aazaranne Itaamaara. 3 He Aaroona attuma naati ubbai qeese gididi oottanau tiyettidi sunttettidosona. 4 SHin eta giddoppe Nadaabinne Abiihu Siinaa Bazzuwan GODAI azazibeenna tamaa yarshshidi, GODAA sinttan haiqqidosona; etau na7i baawa. Hegaa gishshau, eta aawai Aarooni paxa de7ido laitta ubban El77aazaranne Itaamaara xalaalai qeese gididi oottidosona. 5 GODAI Muusa hagaadan yaagiis; 6 "Leewata haa ekkada ya; ehaada qeesiyaa Aaroona maaddana mala, eta a sintti shiishsha. 7 Eti Aaroonaunne Israa7eela maabarau ubbau Xoossaa Dunkkaaniyaa sinttan dumma dumma oosuwaa oottona. 8 Eti Xoossaa Dunkkaaniyan de7iya miishsha ubbaa aawatettaa ekkona; ekkidi Israa7eela asaa gishshaa Xoossaa Dunkkaaniyan ooso ubbaa eti oottona. 9 Neeni Leewata Aaroonanne a attuma naata maaddanaadan suntta; eti Israa7eela giddoppe muleera Aaroonayyo imettidosona. 10 Aaroonanne a attuma naata qeese oottada suntta. Etappe hara asi ooninne Xoossaa Dunkkaaniyaakko shiiqikko, haiqqo" yaagiis. 11 Qassi GODAI Muusa hagaadan yaagiis; 12 "Taani Israa7eelatu maccaasai baira yeliyo attuma naatu ubbaa gishshaa Israa7eelatu giddoppe Leewata ekkaas. Leewati tabaa; 13 aissi giikko, baira yelettida ubbai tabaa. Taani Gibxxe biittan baira yelettidabaa ubbaa worido gallassan, Israa7eelatun baira yelettidabaa ubbaa, asa gidin, mehe gidin, taayyo dummayaas; eti tabaa gidana. Taani GODAATTENNEE" yaagiis. 14 Qassikka GODAI Muusa Siinaa Bazzuwan, 15 "Neeni Leewata eta so asan asaaninne eta yaran yaran qooda; yelettoosappe issi aginanne hegaappe bollaara de7iya attumaageeta ubbaa qooda" yaagiis. 16 Yaagin GODAI azazidoogaadan, Muusee eta qoodiis. 17 Leewa attuma naati Gershshoona, Qahaatanne Maraara. 18 Gershshoona attuma naati Liibinanne SHim77a. 19 Qahaata attuma naati Amiraama, Yixihaara, Kebroonanne Uzzi7eela. 20 Maraara attuma naati qassi Maahilanne Musha. Leewatu maizza aawati hageeta. 21 Liibina yaratinne SHim77a yarati Gershshoona zareta. 22 Etappe qoodin, yelettoosappe issi aginanne hegaappe bollaara de7iya attumaageeti muleera 7,500. 23 Gershshoona yarati Xoossaa Dunkkaaniyaappe guyye arggo baggaara dunkkaanoosona. 24 Gershshoona yaratu so asaa halaqai Laa7eela na7aa Eliyasaafa. 25 Gershshoona yarati Xoossaa Dunkkaaniyaa, Dunkkaaniyaa kammiyoobata geliyoosa magalashuwaa, 26 dabaabaa magalashota, Xoossaa Dunkkaaniyaanne yarshshiyoosaa yuushuwan de7iya dabaabaa geliyoosan magalashuwaa, wodorotanne eta go77aara gaittiyaabata ubbabaa aawatettaa ekkoosona. 27 Amiraama yarati, Yixihaara yarati, Kebroona yaratinne Uzzi7eela yarati Qahaata zareta. 28 Yelettoosappe issi aginanne hegaappe bollaara de7iya attumaageeti muleera 8,600. Qahaata yarati Xoossaa Dunkkaaniyaa aawatettaa ekkoosona. 29 Qahaata yarati Xoossaa Dunkkaaniyaappe tohossa baggaara dunkkaanoosona. 30 Qahaata yaratu so asaa halaqai Uzzi7eela na7aa Elxxaafaana. 31 Eti Taabootaa, xaraphpheezaa, xomppiyaa wottiyo ballaa, yarshshiyoosaa, ixaanaa cuwayiyo saaxiniyaa, oottiyo wode go7ettiyo Xoossaa Dunkkaaniyaa miishshata, magalashuwaanne eta go77aara gaittiyaabata ubbabaa aawatettaa ekkoosona. 32 Leewatu halaqatu halaqai qeesiyaa Aaroona na7aa El77aazara; Geeshsha Sohuwaa aawatiyaageetu bolli i sunttettiis. 33 Maahila yaratinne Musha yarati Maraara zareta. 34 Etappe qoodin, yelettoosappe issi aginanne hegaappe bollaara de7iya attumaageeti muleera 6,200. 35 Maraara yaratu so asaa halaqai Abihaila na7aa Xurii7eela. Maraara yarati Xoossaa Dunkkaaniyaappe huuphessa baggaara dunkkaanoosona. 36 Maraara yarati Dunkkaaniyaa xagaageta, hiraqota, tuussata, gedeta, he oosuwaassi koshshiya miishshata ubbaanne eta go77aara gaittiyaabata ubbaa aawatettaa ekkoosona. 37 Hegaa bollikka gujjidi, yuushuwan de7iya dabaabaa tuussatanne eta gedeta, xishetanne wodorota aawatettaa ekkoosona. 38 Qassi Xoossaa Dunkkaaniyaappe sintta arshsho baggaara Muusee, Aarooninne a attuma naati dunkkaanoosona. Eti Israa7eelatu gishshaa Xoossaa Dunkkaane giddon oottiyo oosuwaa aawatettaa ekkoosona. Hara asi Xoossaa Dunkkaaniyaakko shiiqikko, haiqqo. 39 GODAI azazin, Muuseenne Aarooni qoodido attuma Leewati, yelettoosappe issi aginanne hegaappe bollaara de7iya attumaageeti muleera 22,000. 40 GODAI Muusa, "Israa7eelatu baira attuma naata, yelettoosappe issi aginanne hegaappe bollaara de7iyaageeta ubbaa qooda; qoodada eta sunttaa xaafa. 41 Israa7eelatun baira yelettida ubbaa gishshaa Leewata taayyo ekka; qassi Israa7eelatu mehiyan baira yelettida ubbaa gishshaa Leewatu mehiyaa taayyo ekka. Taani GODAATTENNEE" yaagiis. 42 Yaagin Muusee GODAI a azazidoogaadan, Israa7eelatun baira yelettida ubbaa qoodiis. 43 Yelettoosappe issi aginanne hegaappe bollaara de7iya baira yelettida attumaageeti, sunttaikka xaafettidoogeeti muleera 22,273. 44 GODAI Muusa qassikka hagaadan yaagiis; 45 "Leewata Israa7eela attumaageetu ubbaa gishshaa ekka; Leewatu meheta Israa7eelatu mehetu gishshaa ekka; Leewati tabaa gidana. Taani GODAATTENNEE. 46 Leewatu qoodaappe dariya 273 baira gididi yelettida Israa7eela attuma naata wozanau, 47 issuwaassi issuwaassi ichchashu xaqara biraa Xoossaa Dunkkaaniyan eriyo meezaanaa likkiyan ekka. 48 Palahida Israa7eelata woziyo he miishshaa Aaroonayyoonne a attuma naatuyyo imma" yaagiis. 49 Yaagin Muusee, Leewatun wozettidaageetuppe palahidaageeta woziyo miishshaa shiishshiis. 50 Baira yelettida Israa7eelatuppe 1,365 xaqara biraa Xoossaa Dunkkaaniyan eriyo meezaanaa likkiyan i shiishshiis; 51 shiishshidi GODAI azazido azazuwaadan, Muusee woziyo miishshaa Aaroonayyoonne a attuma naatuyyo immiis.


text:
Dr. Sheekh Mahammad Rashaad (Sheekha Yoomiyyuu Hin Irraanfatamne)
Wanni sabni ittiin beekkamu keessa tokko afaani. Kana hubachuun, diinni Afaan Oromoo dhabamsiisuuf ijibbata gudda godhe. Ijibbaanni diinni godhaa ture, arra namatti mul’achuullee baatu yaroo isaa sanitti, haalaan cimaa ture. Afaan Oromoo kan arra mana barnootaatti ittiin barsiifamu, waggaa 25 dura, afaan du’aaf deemu ja’mee, jachoota isaa seenaaf harshif galchinaan, kuusaa jachootaa akka qopheessaniif, Dargiin koree jaareefii ture.
Garuu, Afaan Oromoo du’a oolee, sakaraata keessa turerraa bayyannacuun, hawwii diinaa fiixa bahuu hanqise. Duuba, ijibbaanni Afaan Oromoo ajeesuuf diinni godhe, akka laafatti qaxara hin caphne. Hawwii diinaa kolaasuu fii guddinni Afaan Oromoo iddoo amma jiru akka gayuu godhuurratti wareegama barabaachisu warra kennantu jira. Isaan keessa hayyuun angafummaan maqaan dhawamu Sheekh Bakhrii Saphaloo ti. Isatti aansee, guddina Afaan Oromoo tiif qooda himanaa olii gumaachuun, seenaa guddina afaanichaa keessatti qooda dinqifamee kan galmeesse, Sheek Mahammad Rashaadi.
Sheekh Mohammad Rashaad, abbaa isaa Kabiir Abdullee Kabiir Mummayyaa fii haadha isaa Faaxumaa Shurraa Aammad irraa, odoo Xaaliyaan biyya teenya hin seenin waggaa lama dura, bara 1934, Baha Oromiyaa, kutaa Bareentumaa, konyaa Cercer, baadaa Habroo, aanaa Gubbaa Qorichaa, naannoo Laga Arbaa, ganda maqaa akhaakhoo isaa, Khabiir Mummayyaan moggaafame-tti nama dhalate.
Sheekh Mahammad Rashaad, barnoota amantii Islaamaarraa waan abbaan beeku akka baratee fixeen, itti fufuuf, gama Hirnaa sossoohe. Hirnatti, Sheekh Aliyyii Dabruu biratti, Fiq’hii (barnoota seera amantii Islaamaa) keessaa Baafadlii fii Umdaa, akkasumatti ammaas, Tawhiida (barnoota tokkummaa Waaqa)-rraa hamma tokko barate. San booda, Dhidhiibama dhaqee Sheekh Aammad Sheekh Maammad Jaldii iratti Zubad barate. Eegas ganda isaaniitti deebi’ee Sheekh Ibraahim Bakhaarratti Toowshiiha barate. San booda Qe’eerraa fagaachuun Kortoo dhaqee Sheekh Abuubakar Usmaan Odaa ykn Sheekh Bakh’rii Saphaloo irratti, ilmii Manxiqa (seeralugaa jiddu gala afaan Arabaa) fii Herrega eega baratee booda gama Fadis sossoohe. Fadisitti Sheekh Yuusuf Aammad Bareedaa irratti Minhaaj Nawawiyyaa (Qaceelfama seera amantii Islaamaa kan Imaam Shaafi’ii) xumure.
Akkanatti waan barnoota amantii Islaamaarratti rarraa’aa kan naannoo san jiru xumuree, kan biyya alaa itti dabalachuuf, ilma indooyyee ykn haboo isaa, Usmaa’il Alii waliin, bara 1951, Biyyee Dareerraa sossoohan. Karaa Jijjigaa tiin Zeeylaa dhaqan. Achirraa halkan, dukkana dahoo gaodhachaa, miilaan Jibuutii seenan.
Akka Jabuutii gayaniin, walqabatanii safaaraa Xoophiyaa dhaqanii, biyya Arabaa deemanii barachuuf baasaboora akka kennaniif gaafatan. Namichi Safaaraa, “Yo isin biyyaarra fagaattan, eentu boqqolloo nuuf qota?” gaaffii jettu dhiheesseef. Sheekni oomisha boqqolloo tiif warri biyyatti hafan ni gayaniin, namicha amansiisuu ijibbaatullee, waan fedhan irraa argachuu hin dandeenye. Garuu, baasaboora dhabuun abdii if dura deemuu hin kutachiifne. Waraqaa eenyummaa malee, harka qullaa, galaa malee, doonii gama Yaman deemtu yaabbatan. Abbaan doonii, akkuma warri ammaa godhutti, Sheekhaa fii ilma indooyyee odoo lafaan hin gayin, xarafa malkaa, baharuma keessatti buuse. Achii, heera malee, dambaliin odoo if duuba harkisuu, bishaan mudhii gayu keessa dhiibachaa, warri uffanni, daboon, tan ifiifuu bakka meeqatti erbamte irratti cicciramte, lubbuu qarqara Ganda Dabaab ja’amtuun gayan.
Dabaabrraa bikka ka’aniif gayuuf, miilaan karaa Ta’iz sossoohan. Ta’izzirraa karaa Zabiidiin Mansuur keessaan Hudeeydaa qaxxaamuranii, warri amnitti miilaa akkaa gara dhoorkite, magaalaa timjii biyya Su’uudii, tan Jiizaan ja’amtu gayan. Jiizaanirraa Hijaaz keessaan dabranii Xaa’if seenan. Yaroon karaa kanarra deemaa turan Bona ture. Biyya gammoojjii tan lafti isii Bona hanqatee Ganna ibidda tuftu, guyyaa nama dhokochaa, odoo halkan dukkana keessa tiratanuu, aman miilaa kan ji’a sadihii tiin Xaa’if gayan. Xaa’if irraa makiinaa yaabbatanii, baatii Eblaa tan bara 1951, Makka seenan.
Akka biyya Sa’uudii seenaniin, wanni Sheekni dura godhuu barbaade, Hajii dha. Odoo Soomana furnoo goggoyduu bishaan Zamzamiin jiifatee furuu, Hajjii isaa godhe. Akka Hajjii fii ziyaaraalee barbaadu mara raawwateen jalqaba bara 1952, karaa Ordon (Jordaan) sossoohe. Akka achi gayeen Qudis dhaqee Beetul Maqdas ziyaare. San booda miilaan karaa biyya Shaam (Suuriyaa) sosoohe.
Dimishq (Damaskes) magaalaa muummittii Shaamitti, Sheekni barnoota biyyaa baheefitti deebi’uuf hiree arkate. Mana barmootaa kan Fathul`islaam je`amutti, barnoota waggaa shanii booda, raga Muftumma`aa fudhate. Sheekni oduma baratuu imaama masgiidaa tahe. San malees, masgiidotarra daddeemee kuxbaa guyyaa Jim’ataa godhu jalqabe. Haala kanaan, baroota jaha Shaam eega jiraate booda, bara 1957 keessa Suuriyaarraa karaa biyya Lubnaan sossoohe. Magaalaa Beeyruutitti markaba karaa biyya Misraa deemu yaabbatee, Iskindiriyaan Qaahiraa seene. Karaalee dila irra deemee fii naannoolee qubate keessatti haala isa mudate mara, Sheekni seenaaf sirritti galmeessee jira.
Qaahiraa akka dhaqeen, Universitii Azhar, Kulliyyaa Usuuliddiinitti (Koolleejii Hundee Amantii)-tti barnoota jalqabe. Waggaa afurii booda, bara 1962tti, barnoota isaa sadarkaa ool’aanatti gaggeessuun, ragaa caalinsaa harka Bokkuu biyyaa Jamaal Abdulnaasir irraa fuudhate.
Sheekh Mahammad Rashaad, Masrii keessatti Oromoota biyya san keessa turan waliin warra hiriira diddaa Mootummaa Hayla Sillaase bahan keessaa tokko. Gaafasitti, Hayle Sillaasetti hiriira bahuun hafee, dura dhaabbachuu yaaduunuu raajii dha. Warri hiriira sanirra qooda fudhatan keessaa kanneen biyyatti deebi’an, basaasota mootummaatiin adamamanii hidhatti guuraman. Warri isaan keessa ajjeefamaniis jiru. Haalli kuni, Sheek Mahammad Rashaad keessaa, hawwii biyyatti deebi’ee waan barate barsiisuu sammuu baase. Kanaaf akka barnoota fixateen Qaahiruma keessatti barsiisu jalqabe. Isaa haala kana keessa jiru, Soomaaleen bilisoomte. Gaafana, hojjataa Universitii Azhar tahee, biyya Soomaaleetti amantii Islaamaa barsiisuuf, ji’a Adooleessaa kan bara 1963 magaalaa Bur’oo dhaqe. Achitti, barsiisummaa malees, Masgiida guddaa magaalaa sanii keessatti Jim’ata-Jim’ata kuxbaa gudhutti seene. Eega bara sadi akkasitti ture booda, dandeeytii afaanii kan qabuun hajjataa mootummaa Soomaalee tahe.
Wanni Sheekni naannoo sanitti Oromoof hojjate keessa kan jalqabaa raadiyoona biyya sanii keessaan sagantaa Afaan Oromoo jalqabsiisu. Bara 1965 raadiyoon soomaalee Afaan Oromoo tiin dabarsuu kan jalqabe tattaafata Sheek Mahammad Rashaad godheeni. Sheekni sagantichi maqaa afaan Gaallaa akka qabaatu fedhe. Garuu diddaa alagaa fii nama keenyaarraa itti xixxeen maqaa afaan Qottuu tiin dabruu jalqabe. Sheekni Qottuurraa Gaallaa filatee kan qabsoo godheef waaltina sabaa uumuu dhaaf ture. Akka Sheekni galmeessetti, bara 1968, gaafa Jeneral Kabbadaa Gabree, ajajaan waraana mootummaa Hayle Sillaasee, biyya Soomalee dhufe, yaadaa fii komii Ziyaad Barreetiif dhiheesseen sagantaan afaan Qottuurraa gama afaan Gaalla’aa-tti geeddarame. Sheekni haala kanarraa akkaan gammade. Gammachuu isaatiis akka aramaa gadii kanatti walaloon galmeesse.
Kan Gaallaa didu takkaayuu diinumaa
Takkaayuu galtu’uu tanaaf isaan moroma
Takkaa ni hin laalinii taariikha isaatii
Takkaa wahiif fedha baduu maqaati
Yaa lammii too dubbii too dhagayaa
Maqaafii afaaniin harka tokko tayaa
Namni afaan keetii inni shanyii teetii
Qoqqottee hin gaafatin maali gosti teeti
Maqaa gosaa dhiisaa ka dhiyoo argame
Isa dur qabdhaa kan akkaan barame
Maqaan durattii isaa walitti qaba
Gosa sabaa hundaa taarikaas ni qaba
Hujiin dinqifamaan Sheekhaa kan sagantaa raadiyoonaatti aanu, qubee Afaan Oromoo ti. Sheekni hayyoota afaan Soomaalee tiif qubee moggaasan keessa tokko. Gaafa karoora san fiixa baasaa ture, hawwii fii manaamni isaa sagantaa san keessaan afaan isaa guddisuu dha. Hawwii isaa kana, bara 1973, kitaaba Furaa Afaan Oromoo ja’u harfii Laatiniin barreessee maxxansuun hujiirra oolche. Haatahu malee, akkuma gaafa sagantaa raadiyoonaatti, ammaas, warra maqaa kana dura dhaabbataniin hujiin isaa balaaleeffatamee, maqaan kitaabicha, Furaa Afaan Abbootti akka geeddaramu godhame. Garuu, bu’urri inni gaafas afaanichaaf lafa kaaye, sab-boonota booda ka’aniin fudhatamee, qubeen Laatiin Afaan Oromoo tiin wal simatan. Yo if duuba deebi’amee laalame, wanni inni gaafas godhe, guddina Afaan Oromoo tiif asaasa cimaa tahe.
Sheek Mahammad Rasdhaad, bara 1965 irraa hamma 1984 raadiyoona Soomaalee keessaan amantii fii seenaa odoo barsiisuu, haala amantiin Islaamaa naannoo Gaafa Afrikaa itti seente akka qoratuuf jilaa waliin karaa biyya alaa ergame. Qormaata kanaaf biyya Yaman, Iraaq, Kuweetii fii Su`uudii dhaqe. Akka dalagaa ergameef rawwateen Sheekni Maqdisho`otti deebi’uu irraa oolee, biyya Su`uudii qubachuun kitaabbaan Afaan Oromootti barreessuu fii kan Arabaa-rraa kan Oromo`ootti garagalchuu hujii godhate.
Sheekh Mohammed Rashaad, barreessuu fii afaan Arabaarraa garagalchuu jidduu, kitaabban 23 Afaan Oromoo tiifii sabaaf gumaache. Isaan malees, hiikkaa hadiisa afurtamaa kan Nawaawii Afaan Oromootti garagalchea. Sheekni, kitaabbaan amantii malees, Tooftaa Riphee Loltuu, Seenaa gaafa Afriikaa, Geerarsa Oromoo, Taarika Aammad Giraanyi, Qubee Afaan Oromoo tii fii Akkaataa Qubeen Afaan Oromoo itti kaayaman nama barsiisan nama barreesse.
Hujiin guddoon Sheekh Mahammad Rashaad ittiin beekkame Qur’aana Afaan Oromootti hiikuu dha. Qur’aana afaan tokkoon hiikuun hujii haalaan guddoo ti. Warri waan akkanaa godhu, dandeeytii malees, warra tin’isa diinaggee fii hamilee tan mootummaa ykn garee if duubaa abdatu. Sheekh Mahammad Rashaad garuu, gargaarsa malee, kophaa isaa hujii guddoo tana nama hojjate. Gaafa hujii baroota meeqaantam irratti dhama’e maxxasuuf dhiheesse, kan mudate, galatoomii odoo hin taane, dura dhaabbii dha. Warri dura dhaabbataniis alagaa ykn Araboota odoo in tahin Oromoota. Jara san maqaa dhawuunilleen barbaachisu baatu seenaaf galmeeffachuun dirqama sabaa ti. Sababni jarri dhiheesse tokko afaan kuni qur’aana ittiin hiikuuf gayaa miti kan ja’u. Sheekh Mahammad garuu, qabsoo godheen jara irra aanee, hiikkaan isaa sagaleen kaasetatti waraabamee, ummata isaatiif tola akka hiramu godhe. Akkuma kaaseenni hujiirra ooleen, hiikkaa barruun basuuf irratti hojjachuu jalqabe. Duuba, kanaas gaafa xumure, akkuma kan sagaleetti, warrummaan Sheekkotii Oromoo ti ifiin ja’an dura dhaabbatan. Haa tahu malee, Sheekni akkuma kan sagaleetti, dura dhaabbii barruutiis injifatee, akka maxxanfamee saba harka seenu godhe. Sheekni kan kana hunda godheef, maqaa ittiin argachuuf odoo hin taane, lammii isaa irraa wararrii wallaalaa dhabamsiisuu fi.
Sheekni waan afaanii fii aadaan tahan nama ganamaan akkaan hubate. Kanaaf, Afaan Oromoo afaan waan hunda ittiin hojjatamu tahuu mirkaneessuuf waggaa shantam caalaa ijibbaata adda hin citin godhe. Jaalalti Sheekni guddina afaan isaatiif qabu himanaa oli. Jaalala isaa kana walaloo isaa keessati akkanatti ibse.
Yaa Afaan Oromoo Rabbii si guddisee
Nama siin dubbatu sumaaf heddummeesse
Adunyaan si beekaa anilleen si wallaaluu
Karaa keetiin malee nu alaa hin gallu
Ormi adunyaa dhaa yoo dubbii kee kaase
Afaan muuziqaa dhaa je’ee ti si faarse
Yaa Afaan Oromoo yaa kan zalaalamii
Kan sii je’ee du’e hammamii hammamii
Mee akkamiin si gannaa nuti siin mul’annaa
Odoo ati baddee matumaan dhabamnaa
Karaa kan kee kanaan harka tokko taanaa
Sumaan gurgurannee wal irraa bitannaa
Yo nu karaa banne siin karaatti deebinaa
Yoo nu dhukkubsanne sumaan wal gaafannaa
Yaa Afaan Oromoo mee akkamiin si gannaa
Salaamtaa jaalalaa siin walii erginaa
Yaa Afaan Oromoo yaa haadha guddinaa
Har’aa fi borullee nuti siin mul’anna
Gooytaan haa guddisu warra si mul’isuu
Dachee haa seensisuu warra si saph’lisu
Namni si saph’lise rakkatuuf jiraataa
Gaafa tasaa geessee biiluu tee irraa baata
Akkuma olitti ibsametti, Sheekh Mahammad Rashaad nama barnootaa ti. Hayyuu Afaan Oromoo, Soomaalee fii Arabaa ti. Amantii malees, Falsafaa, taligaa haala namaa, heera taliga`aa, Ilminnafsi, Joograafii fii barnoota miya lolaa nama barate. Sheekni barruu leexaa malees nama yaada isaa walaloon qarqabu. Haala kanaan, walaloota jaalalaa, jaalala biyaa, hamilee namaa dammaysanii fii kakaasan heddu barreesse. Kitaabban haala kanaan afaan Arabaa fii Oromoo tiin barreesseen Majistraa ykn Maastreet fudhate. Haaluma saniin, dandeeytii isaa kanaan Universitii Engilzirraa Dooktaraa ykn PhD gonfate.
Sheekh Mahammad Rashaad, haala armaa olii kanaan odoo hifaata malee saba isaa tiif hojjatuu, jiruu baqaa tan waggaa shantamii fii saddeetitti booda, bara 2009itti biyyatti deebi’e. Eega biyyatti deebi’ees, akkuma duritti waan itti amanu ifatti dubbachuu irraa if duuba hin deebine. Haaluma kanarraa kan ke’e, yaroo gabaabduu dura, warra Ahbaash ifiin ja’an, kanneen mootummaan Wayyaanee meeshaa godhattee deemmatuun balaaleeffatteen, mana adaamaa keessatti duraan kennameef irraa arihamee, Dirree Dhawaa qubachuu dirqame.
Sheekni, ergarama jiruun baqaa tiifii umriin muddeen odoo yaratuu, Ebla 25, bara 2013, umrii waggaa torbaatamii sagaliitti, magaalaa Dirree Dhawaa keessatti aakhirame. Ogummaa baratanii fii hayyummaa horaniin dantaa mataa isaanii gatanii, waan dhimma sabaa if dura oofaa warri hojjatan, yarumaa hundaa, qoma lammii isaanii kessatti jaalala addaa qabaatu. Awwaalcha Sheekhaa irratti kumaatamni Oromoo akka argamu kan godhe kana. Sheekh Mahammad Rashaad haala takkaa argamee ykn dhagayamee hin beekkamnetti awwaalame. Inni awwaalamuus, maqaan isaa abad baduuf hin jiraatu. Sab-boonummaa fii murannoo ajaa’ibaatiin faayamee, qoonni guddina amantii Islaamaa tii fii Afaan Oromootiif gumaache, lammii dhufaa jiruun kan dinqifamu taha.
Waaqni Jannataan haa qananinu!
Abdurashiid Abdurahmaan (Abbaa Urjii)
Waxabajjii 02, 2013
Torontoo, Kanadaa
Hub: Seenaan Sheekhaa kuni, Guyyaa Yaadannoo isaa kan Magaalaa Torontootti qophaaweef, barreeffama isaa keessaa kan dubbuuyfame.
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Write Your Comment Below.
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
Use the "Report Comment" link under each comment to report an inappropriate comment.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.


text: 1Ibooru :Tāmirmiryēētaab Yēyiin kutook kule ām bēsyōōsyēk choo kwoonii, mākuchuunnyēē :biiko ng'ālyoontēētaab manta ankurub ng'aleekaab biiko choo yēyē :tāmirmirook chēē miyootēch kutēwēchākiis. 2Ibērbēēriisyē :bichoo āmēēkōōnkētē ng'ālyoontēēt nyēbo man āk nyēē ma bo man. 3Yēētēē :bichoo biiko kōōmutiis. Mwoochinē mbo subak kule kutayee keey kwoomē āmiik alak ānkoo kiyēyē :Yēyiin āmiichoo kule kutaach :biikyii choo inkētē manta ankwaam kubirchinē inee kōōnkōy. 4Āmwooyē kuu nyooto, kuuyu karaam :kiy ake tukul nyoo kiyēyē :Yēyiin. Māmāchāktōōs /kēētāyē kiy mbo akeenke yoo /kakeetaach /kēēbirchinē Yēyiin kōōnkōy, 5kuuyu yēyē :ng'ālyoontēētaab Yēyiin āk saayeet kutililiit :kiy ake tukul nyēē kiyēyē Yēyiin. 6Yoo 'kēēboorchi mbo ng'eetaabiya ng'aleechu, ku 'keeyey yiisyēētaab Kāārārookiintēēt Yēēsu ām kēēlto nyēē karaam. 'Kēētitirēē ng'ālyoontēētaab manta nyoo /kikiineetiing' nyoo irubē. 7Itay tyoonkōōchoy chēbo bēērbēēryo chēē mārubtooy keey āk Yēyiin. Māchē ichōbāksē ākookoy inēētē keey ibuurē kuu wōlēē māktooy :Yēyiin. 8Yoo 'keeneet bōōrng'uung', mākuyēētyēēchiing' ām kōōrooni, nto yoo 'keeneet keey ibuurē kuu wōloo māktooy :Yēyiin, mākuyēētyēēchiing' ām soboontaab kōōrooni ākoo nyēbo kōōrēēt nyoo mākuchō. 9Kiikoosēē keey Yēyiin nyoo soboot. Inee Kāārārookiintēēt, nteenee chēē irāroochē ku biiko choo iyēnchinē inee. Māchāktōōs /kēētiiyēē ng'aleechaa mēt ānkuyēmāktōōs /kēēchāmē kutukul. Kiyooto nyēē kēēmiitē kēēng'ētiichinē keey. 11Ng'aleechaa chēē māchāktōōs 'ikiimē yoo 'inēētiisyē. 12-Meekany kumoontiing' :biiko kuuyu tēēmining'. Nteenee inyiing' :nyēē māchāktōōs kukāsēēniing' :biiko tukul choo kiikōōyēnchi ng'ālyoontēēt, wōlēē ing'ālooltooy āk wōlēē itēbtooy, wōlēē ichāmtooy biiko, wōlēē 'iyēnchintooy Yēyiin, āk tiliilinto nyēē iboontē. 13Iyēyiisyēē bārooyinto nyoo mii ku manaayitu, isumānchinēē biiko ng'ālyoontēēt, i-āmchinēē ānkiinēētēē. 14-Meechwees kāāmuukēywēēchoo kirōōbuung' :Yēyiin kubununēē kiyēē kimwooy *ng'ālooltooyiintēēt ake yoo kitiinyēēniing' :kāāntōōyikaab biikaab Yēyiin āwunnyēk. 15Iyēyē tukuuchoo kibtaman ānkiinēmchinē keey kutukul sukung'eet kukas :chii ake tukul wōlēē imiitē itāstooy taay. 16Māchāktōōs irōōtootē soboonng'uung' āk ng'aleek chēē 'inēētē. Imuytoochi tukuuchoo kuuyu, yoo 'keeyey kuu nyooto, +mēētēbtē :inyiing' āk biiko choo 'inēētē *soboontaab kibchuulyo.


text:
WBOn Bahaa fi Dhiha Oromiyaa Keessa Sosso’u Waraana Wayyaanee Haleeluun Injifannoo Galmeesse
(Madda Oduu ABO/MOA Camsaa 1, 2013)
WBO Baha Oromiyaa
Humni addaa WBO Harargee Dhihaa keessa sosso’u tarkaanfiin diina irratti fudhatu jabeessuun Ebla 24, 2013 harargee Dhihaa bakka Gujee jedhamutti diina haleelee 7 irraa ajjeesuun 5 madeessuu ajajni WBO Harargee Dhihaa beeksise. Kana malees guyyuma kana Hararge dhihaa Ona Mi’eessoo magaalaa Asabootitti lukkee diinaa irratti tarkaanfii fudhatuun adabee jira. Lukkee diinaa tahuun kan ummata rakkisaa ture Rahmatoo tarkaanfiin maayyii kun osoo irratti hin fudhatamiin duratti gochaa ummata Oromoo miidhu raawwataa ture irraa akka dhaabbatu gorsii fi dinniinni kennamaafii turee ajaji godinichaa dabalataan hubachiiseera.
Gama biraan humni addaa WBO Harargee Dhihaa Ebla 25, 2013 naannoo Mulluu fi Mi’eessoo gidduu bakka Ciqirtii jedhamutti humna mootummaan Wayyaanee waraana isaa keessaa kanneen Afaan Somaalee dubbatan filuudhaan ummata Oromoo hidhannoo hiikkachiisuuf bobbaaftee turte irratti lola bane tokko irraa ajjeesuun kanneen lakkoobsi hin beekamne madeessuun akeeka ummata Oromoo hidhannoo hiikkachiisuu naannoo kanaa fashalsee jira. Mootummaan Wayyaanee yeroo ammaa kana ummata Oromoo meeshaa isaa hiikkachiisuu karooraan qabattee bal’inaan kan itti jirtu tahuu ajajni WBO Godinaa Harargee Dhihaa hubachiisa.
WBO Dhiha Oromiyaa
Humni addaa WBO Godina Wallagga Bahaa keessa sosso’u humna diinaa haxxee hidhuun WBO eeggataa ture duuba irraan marsee haleeluun loltoota 8 kan ajajaan humnichaa Baqqalaa Yohannis jedhamu keessatti argamu battalumatti ajjeesuun hedduu madeessuu ajaji WBO Godinaa Baha Wallaggaa beeksise. Tarkaanfiin Ebla 27, 2013 humna addaa WBO Abdii ummataan diina irratti fudhatame kun Godina Baha Wallaggaa bakka Darbaa bishaan Dhidheessaa jedhamee beekamutii tahuu kan hubachiise ajajni WBO Godinichaa bakki lolaa kun bakka Godinaaleen Bahaa fi Dhiha Wallaggaa akkasumas Bulochiinsi naannoo Benishangul itti wal daangeessan tahuu dabalee hubachiisee jira.
Humni diinaa tarkaanfii WBOn irratti fudhate kanaan rifates ummata civiiliitti dhukaasuun namoota lama Dayyaas Moosisaa fi Tafarraa jedhaman ajjeesuun beekameera. Ummaannii nannoo injifannoo boonsaa WBOn diina irratti galmeesse kana irraa gammachuu isaa ibsee injifannoo irra caalaa galmeessuuf WBO jabeessuu keessatti kan irraa eegamu guutuuf qophii tahuu beeksisee
I.U.Of!!