text:
LibreOffice 7.2 Help
Haalawwan, himamsaawwan yaayabamoo, warra ati mul'annoo dirreewwan fi kutaawwan galmee kee keessaa to'achuudhaaf, fayyadamuu dandeessudha. Fakkeenyawwan itti aanan akkuma dirrewwaniif tahan, kutaawwaniifis ni tahu.
Akaakuuwwan dirree itti aananiif haalaawwan murteessuu ni dandeessa:
Barruu otoola: barruu A, yoo haalichi dhugaa tahe, yk barruu B, yoo haalichi soba tahe, mul'isa.
Barruu dhokataa: qabiiyyee dirrichaa, yoo haallichi dhugaa tahe, dhoksa.
Keewwata dhokataa: keewwaticha, yoo haalichi dhugaa tahe, dhoksa.
Rikoordii kaamiyyuu fi rikoordii ittaanaa: rikordiiwwan kuusadeetaa itii seenuu to'ata.
Karaa salphaan haala tokko ittiin murteessan, kallattiin sanduuqa Haala tokko keessatti, gatiiwwan itti aanan fayyadamuudhaan, himamsa yaayyaa barreesuudha.
Yoo sanduuqa Haalaa duwwaa dhiiste, haalichii akka bakka hin geenyetti fudhatamma.
Yammuu haalataa tokko qindeessituu, foormulaa tokko qindeessuufiis, wara maqaan saanii ogeejjiiwwan dorgii, dalagalee herregaa fi xiinannoon, dhangiiwwan lakkoofsaa, gegeedaramaawwan fi seranaawwan miseensa tokkicha faayadamiif.
Yammuu haalataa tokko qindeessituu, gegeedaramaa Akaakuu kanaan gaddiitti fayyadamuu nidandeessa:
Amaloowwan galmee irratti Gegeedaramaawwanii LibreOffice durmurtaawaa isa xiinannoo fayyadamuudhaa.
Gegeedaramaawwanii maamiloo, isa dirree "Gegeedaramaa Qindeessi" waliin uumame
Gegeedaramaawwan deetaa fayyadamaa irratti hundaa'an
Gegeedaramaawwan qabeentoota dirreewwan kuussa deetaa irratti hundaa'an
Himannoo haalaa keessatti, gegeedaramaawwan keessaa; kuniis, Lakkoofsa fuulaa fi boqonnaa fayyadamuu hindandeessu.
Fakkeenyootii kanaan gaddii gegeedaramaa "x" jedhammu fayadammu:
Ogeejjiiwwan dorgii diraa waliinii fayyadamuudhaaf, ogeejjamaawwan mallattoo waraabbii dachaadhaan daangeeffamuu qabu:
Ogeejjiin dorgii "wal-qixa" haala tokko keessatti mallattoo wal-qixaa lamaan (==) bakka buufamuu qaba. Fakkeenyaaf, yoo gegeeddaramaa "x" gatii isaa 1tti yoo murteessite, haalicha akka x==1 galchuu dandeessa.
You can include user data when you define conditions. To change your user data, choose LibreOffice - PreferencesTools - Options - LibreOffice - User data. User data must be entered in the form of strings. You can query the user data with "==" (EQ), "!=" (NEQ), or "!"(NOT).
Gabateen itti aanan, gegeeddarama deetaa fayyadamaa, akkasumas hiika sanii tarreessa:
Fakkeenyaaf, keewwata, barruu, yk qubduraa gooree fayyaadamaa irraa kutaa tokko, kan akka "LM", dhoksuuf, haalicha: qubduraawwan_fayyadamaa=="LM" galchi.
Haalawwan kuusdeetaatti seenuuf yk dirreewwan kuusdeetaa murteessuu nidandeessa. Fakkeenyaaf, qabiiyyee kuusdeetaa tokko haala tokko irraa mirkaneefachuu, yk dirreewwwan kuusdeetaa himamsawwan yayyaa keessatti fayyadamuu nidandeessa. Gabateen itti aanuu, kuusdeetaa haalawwan keessatti fayyadamuudhaaf, fakkeenya dabaalataa muraasa tarreessa:
Addaddummaa buuliyaanii, NOT "!" fi ogeejjii dorgii, "!=" (NEQ)gidduu jiru yaadadhu.
Yeroo dirree kuusdeetaa haala tokko keessatti waabeffattu, unkaa Maqaakuusdeetaa.Maqaagabatee.Maqaadirree fayyadami. Maqaawwan kana keessaa tokko arfii ogeejjii tahe tokko kan akka mal'attoo mallaattoo hir'inaa (-) qabaate, maqicha golbee arfakkuu keessa kaa'i, fakkeenyaaf Maqaakuusdeetaa.[Maqaa-gabatee].Maqaadirree. Maqaawwan dirree keessatti edda, gonkumaa hinfayyadamin.
Haala dirree duwwaa dhoksu tokko uumuuf barbaadduu malta, fakkeenyaaf, yoo dirreen COMPANY, rikoordiiwwan deetaa murtaawoo dhaaf, duwwaadha tahe.
Sanduuqa Hidden Paragraph filadhuutii, haala itti aanu barreessi condition: Addressbook.Addresses.Company EQ ""
yookiin isa itti aanu barreessi
Yaadannooteessoo.Teessoowwan.Kuubbaaniyaa MITI
Yoo kuusdeetaan dirree COMPANY duwwaa tahe, haalichi dhugaa tahee keewwatichi dhokataa taha.
To display hidden paragraphs on the screen, choose , and clear the Hidden paragraphs check box.
Fakkeenyawwan warri itti aanan,yoo dirreewwan haala tokkotti qabsiifaman kamiyyuu irratti hojjisiifamani, dirree barruu otoolaa fayyadamu. Caasima inni haaloowwaniif fayyadu, akkasumas Barruu dhokataa, Keewwata dhokataa, Rikoordii kamiyyuu yk dirreewwan Rikoordii ittaanaadhaaf nifayyada.
Saagi - Dirreewwan - Kabirroo filadhuutii, kana booda, caancala Dalagalee cuqaasi.
Tarree Akaakuu keessatti, "Barruu Otoolaa" cuqaasi.
Sanduuqa Otoola keessatti, "fuulaa == 1" barreessi.
Sanduuqa Kana Boodaa keessatti, "Fuulaa tokko qoofatttu jira" barreessi.
Sanduuqa Kana Booda keessatti, "Fuulaa tokko qoofatttu jira" barreessi.
Saagi cuqaasitii, kana booda Cuficuqaasi.
Saagi - Dirreewwan - Kabirroo filadhuutii, kana booda, caancala Jijjiiramoota cuqaasi.
Tarree Akaakuu keessatti, "Jijjiirama Qindeessii" filadhu.
Sanduuqa Maqaa keessatti, "Bu'aa" barreessi.
Sanduuqa Gatii keessatti, "Bu'aa" barreessi.
Saagicuqaasi.
Caancala Dalagalee cuqaasitii, kana booda, "Barruu Otoolaa" tarree Akaakuu keessaa cuqaasi.
Sanduuqa Otoola keessatti, "Bu'aa" barreessi.
Sanduuqa Kana Boodaa keessatti, "Galtiin quufssaa mitii" barreessi.
Sanduuqa Yookinii keessatti, "Galtiin quufssaa dhaa" barreessi.
Saagicuqaasi.
Qabiiyyee kan gegeeddaramaa "Bu'aa" gulaaluudhaaf, dirree gegeeddaramaa lama-cuqaasi.
Fakkeenyi kutaa jalqabaa iddoo dirreewwan galmee keessaa "Maqaa Jalqabaa" fi "Maqaa Abbaa" gidduu jiru yammuu saagu, fakkeenyi kutaa lamattaa immoo, barruu qabeentoota dirree tokko irratti hundaa'anii saaga. fakkeenyi hini kun maddii deetaa teessoo LibreOffice waliin galma'ee barbaada.
Saagi - Dirreewwan - Kabirroo filadhuutii, kana booda, caancala Kuusdeetaa cuqaasi.
Tarree Akaakuu keessaa, "Dirreewwan Makiinsa Ergannoo" cuqaasi.
Sanduqa Database selection keessaa, yaadannoo teessoo irra lama-cuqaasiitii, "Maqaa Jalqabaa" cuqaasi, kana booda, Saagicuqaasi. kanuma "Maqaa Abbaa" tiif irra deebi'i.
Galmicha keessaa, dirreewwan laman gidduu qaree ka'itii, kabalaa iddoo dhiibitii, kana booda, qaaqa Dirreewwanii tti deebi'i:
Caancala Dalagalee cuqaasitii, kana booda, "Barruu Otoolaa" tarree Akaakuu keessaa cuqaasi.
Sanduqa Haala keessatti, "Yaadannooteessoo.teessoolee.maqaajalqabaa" barreesssi:
Sanduqa Sanabooda, keessatti, iddoo tokko barreeessiitii, sanduuqa Yookinii duwwaa dhiisi.
Yeroo ammaa kana qabeentoota dirree Maqaa Jalqabaa irratti hundaa'uun, barruu galchuu dhaaf haala fayyadamuu nidandeessa.
Qaaqa Fields keessaa, caancala Dalagaalee cuqaasi.
Sanduqa Akaakuu keessaa, "Barruu otoola" cuqaasi.
Sanduqa Haala keessatti, kana barreesssi: Yaadannooteessoo.teessoolee.maqaajalqabaa == "Guddataa"
Sanduuqa Gatii keessatti, "Obbo" barreessi.
Sanduuqa Yoohintaanekeessatti, "Hello" barreessi.
Saagicuqaasi.


c: text/html

text:
LibreOffice 7.2 Help
Select, edit, or delete an address block layout for mail merge.
Teessoo makiinsa ergannoof garee tarree keessa fili, kana boodaTolecuqaasi.
Garee teessoo irraa odeeffannoo biyyaa yk godinaa qooda.
Garee teessoo keessattti odeeffannoo biyyaa yk godinaa itti dabalaa.
Yoo gatiin sanduuqaa barruu irraa irra adda tahe odeeffannoo biyyaa yk godinaa qoofa itti dabalaa.
Diraa biyyaa/godinaa issa hin maxxanee galchi.
Iddoo qaaqa teessumaa garee teessoo haaraa itti qindeessu dandeessu New Address Block bana.
Opens the Edit Address Block dialog where you can edit the selected address block layout.
Teessuma garee teessoo filataamee haqa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hoogganaa Metekii fi tajaajila odeessii fi tika nagaa ilaalchisee tarkaanfiin hanga ammaatti fudhatame ka seera hordofe ta’uu ka dubbatan abbaan alangaa muummichi ka Federaalaa yaadawwan kanaa ala dhiyaatan fudhatama hin qabu jedhu.
Ibsi abbaan alangaa har’a kenne karoora waaltichaa kan guyyoota 100 kan itti ibse ture.
Ibsa sana kan kennan waajjira abbaa alangaatti itti gaafatamaa quunnamtii uummataa obbo Zinaabuu Tennuu gaaffii gaazexeessota biraa dhiyaateef deebii kennaniiru.
Daayrekter ol aanaa duraanii General Kinfe Daanyeew dabalatee itti gaafatamtoota METEC duraanii malaammaltummaan wal qabatee dhiyeenya to’annaa jala oolan. Obbo Zinaabuun akka jedhanitti qorannaan METEC irratti jalqabame waaltaalee ijoo kanneen biroo keessattis itti fufa jedhan.
Obbo Zinaabuun akka jedhanitti hojiiwwan qorannaa keenyaa jalqabnee jirra. Projektiiwwan gurguddaa fi waaltaalee misoomaa mootummaa gurguddaa irratti kan raawwataman hojii hattummaa fi malaammaltummaa irratti qorannaa jalqabneerra. Kan duraa METEC irratti. METEC qofaa kan jedhu yaada hin qabnu. Kan jalqabames isa qofaa yaada keessa galchuun hin turre. Hattummaan eessa iyyuu jiraannaan qorannaatu geggeessama.
Akka biyyaattis akka dhuunfaattis eenyu iyyuu hubachuun kan irra jiraatu qabeenyaa uummataa hatuu dhaan malaammaltummaa fi hattummaan qaamni shakkamu kam iyyuu yoo jiraate qorannee itti seenna ka jedhu jalqabbiin isaa. Kana dura bifa qoratameen itti deemamaa hin turre. Kanaafis jijjiiramni dhufaa hin turre. Haa ta’u malee itti aanaa kana irratti qorannaa geggeessuufi jennee waan labsinu hin qabnu. Gama seeraanis kun sirrii miti jedhan.


text:
Ajaja kennamee hatattamaan hojii irra olchuuf akka toluutti waaltaan ajajaa dabalataa lama kan haaraa banamuu ta'u ajajaa humnootii waraanaa kan walii galaa Itiyoophiyaa Jeneraal Adam Mohammad torban dabree ibsanii turan.Kunis bara haaraa seenee kan Itiyoophiyaa 2013 hojii irra oola jedhameera.
Gama kaaniin Bulchiinsii naannoo Tigraay Sambata darbee ibsa baaseen mootummaan Federaalaa amma jiru raayyaa ittisaa akka haaraatti ijaaruuf aangoo hin qabu jechuun mormee jira.
Tigraay waliin wal qabatee jijjiramnis ta'e bobbaafamnii ta'u akkasumas raayyaa waraanaas ta'e meeshaa waraanaa sochoosuun fudhatamaa fi raawwii hin qabu jedhee jira ibsichi.
Raayyaa ittisa biyyaa Federaalaa keessatti humnootii addaa ajajaa kan ta'an meejer Jeneraal Shumaa Abdataa raayyaan ittisaa iddoo hundumaatti bobba'ee hojjachuuf qaamii isa ittisuu hin jiru jechuu isaanii Muluugeetaa Atsebah Maqalee irraa gabaasee jira.


text:
Sadaasa 19, 2019
Related
Related Posts
- RSWO - ODUUfi Marii Qeerroowwan Waliin Dhimma Yeroo'rratti Taasifne
RSWO - ODUUfi Marii Qeerroowwan Waliin Dhimma Yeroo'rratti Taasifne Gurraandhala 23, 2018: - ODUU -…
- RSWO | Marii Hoogganaa WBO Konyaa Kaaba-Lixa Shaggar waliin Taasifne
RSWO | Marii Hoogganaa WBO Konyaa Kaaba-Lixa Shaggar waliin Taasifne RSWO | Marii Hoogganaa WBO…
- RSWO: Marii Dhimma Yeroo'rratti, Hayyuu Oromoo Obbo JAMAAL IBIRAAHIM Waliin Taasifne
RSWO | Marii Dhimma Yeroo'rratti, Hayyuu Oromoo Obbo JAMAAL IBIRAAHIM Waliin Taasifne RSWO - Eebila…


text:
Siyaasa Itoophiyaa: ‘Sirni durii sun guutuumaan haqamu malee jijjiramnii dhugaa hin dhufu’
Artist Haacaaluu Hundeessaa Waxabajji 29, 2020 Wiixataa galgala erga namoota hin beekamneen ajjeefamee kaasee mormiin biyya keessaafi biyyoota alaatti cimee gaggeefamaa jira.
(bbc)–Hawwasni Oromoo biyya alaatti argamanis, biyyoota garaa garaa keessatti mormii gaggeessaa jiru.
Haaluma walfakkaatuun Adoolessa 06, 2020 biyya Siiwiizarlaad -Jeeneevaa, fuldula dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniitti Firaans magaalaa Paariis, akkasumas Ameerikaa magaalaa Siyaatiiliitti mormiin gaggeefamaa ooleera.
Ajjeefamuu Haacaaluu balaaleefachuun alatti kaayyoon guuddaan mormiiwwan biyya alaaatti gaggeefamaa jiranii maali?
Falmituu mirga Oromoofi Hooggantuu Waldaa Oromoo ‘Legacy Leadership and Advocacy‘ kan Aeerikaatti argamuu kan taatee Addee Seenaa Jimjimoo, kaayyoo hiriira mormii biyyoota alaatti gaggeefamaa jiru kana maal akka ta’e ilaalchisee BBCn dubbirseera.
Aaddee Seenaanis deebii kenaaniin, ”Jalqabarratti kaayyoon hiriira kanaa, qaamni ajjeechaa Haacaaluu Hundeessaa irratti raawwate saffisaan akka adda baafamee seeratti dhiyaatuu gaafachuudha.
Inni biraa ammoo hooggantoonni paartiilee siyaasaa akka Obbo Jawaar Mohaammadiifi Obbo Baqqalaa Garbaafaa atattamaan akka hiikkaman gaafachuudha,” jirti.
Oromoon gaaffiiwwan hin deebi’iiniif hedduu osoo qabuu deebisanii namoota ummata Oromootiif qabsaa’an mana hidhaa galchuun sirrii akka hin taanee mormuuf jetti.
Kana malees, hirmaattonni hiriirichaa MM Abiy kanaan booda ummata Oromoofi lammiilee Itoophiyaa bakka waan bu’uu hin dandeenyeef saffisaan aangoorraa akka ka’u gaafatamaa jiru jetti.
Kallattii gaaffii namoota hiriira moormiif bahaniin dhiyaataa jiru ilaalchisees, ”Ammaaf kallattii gaaffii ka’aa jiruu kan MM Abiy irratti xiyyeeffate ta’ulleen, gaaffii guddaan garuu kan sirna durii kan biyyattiin ittiin uumamte, sirna Impaayiraa waan ta’eef, sirni sun guutuun haqamuu malee jijjiiramni dhugaa hin dhufu kan jedhudha jechuun ibsiti.
”MM Abiy waggoota lama dura gara aangootti wayita dhufanitti nama aangoo qabateetu jijjirame malee jijjiiramni sirnaa hin dhufne”, kan jettu Aaddee Seenaan, ammalleen ummanni sirna irrattil gaafii akka qabu dubbatti.
”Haaluma kanaanis qaamolee hawaasa Oromoo hiirara mormiif bahan bulchitoota mootummaa dubbisanii jiru.
Isaanis dhufanii hawaasa Oromoo dubbisaniiru. Isaan kaan immoo xalayaafi imeeliidhaan wal dubbisaa jirra,” jechuun waan irra gahan himti.
Gama biraatiinis, ”hawaasa Amaaraa irraa himannaan Oromoorratti mootummaa Ameerikaatti, keessumaayyuu magaalaa Waashingitan Dhiiyeessaniiru. Himannichis akka waan Oromoon duguuggaa sanyiirratti waamicha dhiyeessaa jiruutti himannaan mootummaa Ameerikaa dhaqabeera.”
Kanarratti bulchitoonni magaalota Ameerikaa biroo immoo hawaasa Oromoo erga dubbisanii booda gadda itti dhagahame ibsatanii jiru jetti.
Kana malees, ummanni biyya keessaa hiriira bahee sagaleesaa dhageessisuu akka hin dandeenyee taasifameera kan jettu Aaddee Seenaan, mootummaan humna waraanaa waan bobbaaseefi namoonni sagalee dhageessisuus ta’e manaa bahuu hin dandeenyee jetti.
Akkasumas, mootummaan intarneetii adda kutuu namoonni odeffannoo akka waliin hin qoodne taasisuun akkasumas manaa manarra deemuun namoota hidhuun biyya keessatti sagalee ummata ukkamsaa jira jetti.
Isheen Eenyu? 13: ‘Qabsoo Oromoo dura ansullee mirga dubartootaafis nan falma’
Godina Arsii magaalaa Adaabbaa keessattin dhaladhee guddadhe. Barnoota sadarkaa jalqabaa fi sadarkaa lammaffaas achumattin baradhe.
Isa booda jalqaba bara 2000 irrattin maatii kiyya (Abbaa fi haadha) waliin gara biyya alaa deeme. Barnootakoo sadarkaa lammaffaa kan hafes achumattin itti fufe.
Barnoota sadarkaa lammaffaa xumureen kolleejjii biyya Ameerikaatti Saayinsii Siyaasaan digirii jalqabaa baradhe.
Ergan digirii jalqabaa xumuree waggaa tokko boodammoo digirii lammaffaa Fayyaa Hawaasaa (Public Health) baradhe.
Digirii lammaffaa kan biraa ammas Bulchiinsa Mootummaa (Public Admistration) baradhe. Bara 2013 Yuuniversitii oof Illinooy kan Chikaagoo fi Kan Ispiriingifiildi jiran keessaa eebbifamee ba’e.
Seenaa akka quuqamtuu mirga namaa….
Abbaan kiyya miseensa Adda Bilisummaa Oromoo waan tureef maatii kiyyarratti dhiittaa mirga namoomaatu qaqqabaa ture.
Oromoon akka keenyaa hedduun hacuucamaa turan, naannoo an keessatti guddadhettimmoo mirgi dubartootaas sarbamaa ture.
Waanti nama gaddisiisu Abbaanis intala tuma, Obboleessis obboleettii tuma, Abbaan manaas haadha manaa tuma, hunduu dubartiidha. Kanaafuu akkamiin kana keessaa baana kan jedhu na quuqa ture.
Kana waan ta’eef waa’ee mirga namoomaa quuqamuu manuma barumsaattin eegale. Mana barnootaa keessa wayitan ture dhimma mirga dhala namaa, kan gurraachotaa fi dubartootaa keessatti akkaan hirmaachaan ture.
Yuuniversitii oof Illinooy keessatti dura teessuu barattoota Afriikaarraa dhufaniin ture. Wayituman kolleejjii turemmoo Gamtaa Barattoota Oromoo uumnee hojjechaa turre.
Bara 2004-2005tti nuti ijoolleen Oromoo nama lamaa fi lammii Sudaan tokko ofitti daballee alaabaa keenya Yuuniversitii keessatti mul’isne. Alaabaa Oromoo Alaabaa Afriikaa cinaa keenyee achirraa Oromoo beeksisuu eegalle.
Barnootan baradhee fi quuqaman durumaan qabu walitti ida’amee daranuu saboota cunqurfamoof hojjechuurratti akkan hojjedhu na gargaare. Yuuniyenii barattoota gurraachaa keessattillee hirmaannaa olaanaa gochaan ture.
Wayitan digirii lammaffaa baradhummoo Pirezidaantii barattootaa keessatti seenatara olaantuun ture.
Oromoo addunyaatti beeksisuu
An dura irratti kan irratti xiyyeeffadhe dhimma Oromoorratti hojjechuudha. Sababni isaammoo addunyaan waan Oromoo jedhamu kana homaatuu hin beeku.
Oromoo sabi bal’aan kun addunyaadhaan wal’aalaee wayita jirutti ani hojiin kana beeksisuuttin ka’e.
Sababa kanaan waggaa digdama Oromoof quuqamaa hojjechaa ture keessatti Addunyaan Oromoodhaan na beekti. Kaayyoon kiyyas kana ture.
Bara 2006 Waldaa Dargaggoota Addunyaa kan mirga baqattootaaf falmu hundeessine. Obbo Jawaar Mohammad, Mohaammad Adamoo fi Arfaasee waliin taanee cimsine.
Yeroma sanammoo Waldaa Hawaasa Oromoo magaalaa Chikaagoo keessatti dubartootaa fi dargaggoota bakka bu’ee sadarkaa adda addaarratti hojjedheera.
Wiixine seeraa ‘HR 128
Akkan wiixinee kana eegalu kan na dirqamsiise uummanni keenya nama dhibee isaa beekuuf dhabuusaati.
Bara 2006 keessa dhaabbata “Enough project” kan jedhamu dhaabbata kan warra Sudaan Kibbaaf falmaa ture keessatti hirmaadhe. Dhaabbata guddaa mirga dhala namaaf falmuudha.
Namoonni bebbeekamoon akka Baaraak Obaamaa akkasumas Ameerkaa bakka buutee UN keessa kan turte Samaantaa Paaworfaatu keessa turan.
Isaan waliin turuunkoo akkamitti dhiibbaa uumanii mirga dhala namaa kabachiisuun akka danda’amu na barsiiseera. Qabsoon keenya kan Oromoollee akkas ta’uu ni danda’a kan jedhuun yaadi wiixinee kana bu’uuressuu naaf dhufe.
Utuun kanaan jiruu warraaqsi bara 2014 keessa degale. Bara sana namni an baayyee itti dhiyaadhuu fi roorroo baqatee akka biyyaa ba’u itti himaa ture Obbo Baqqalaa Garbaa hidhaman.
Kanaan anis xiiqii keessa galeen dhimmi keenya bakka guddaa ga’uu akka qabun murteessee, Kongireesii Ameerikaa jechuu dha.
Dhimma kana namoota gameeyyii Oromoon qabdu kan akka Jawaar Mohaammad fi Mohammaad Adamoo akkasumas namoota birootti dhiyeessus jarri garuu waan dhugoomu waan itti hin fakkaanneef hin fudhanne. An garuu ittuman cliche.
Bara 2016 carraan wiixinee seeraa kun ittiin naaf milkaa’uu danda’u uumamee ture. Hawaasi Oromoo Ameerikaatti hiriira guddaa ba’e.
Isa booda anis marii isaanii gabbiseen akkaataa yaadi isaanii itti pirezidaantii Ameerikaa bira ga’urratti hojjechuun eegale.
Yaadaa fi gaaffii uummataa kanaa gara kongireesii geessuun eegale. Haata’u malee wiixineen keenya inni bara 2016 lakkoofsa 861 jedhamu ni kufe. Sababiinsaas kongireesiin filannoo waan geggeesseef.
Yerooma sanallee deeggersa nama 40 akkasii qabna turre. Ergasii kongireesii haaraan filamee, garuu bara 2017 keessa gama guddaan deeggersa argannee Wiixinee seeraa HR 128 ta’ee nuuf ragga’eera.
‘Dhimma kanarratti kitaabas barreesseera’
Kitaabi kiyya qabsoo fi bu’aa bayii qabsoo Oromoo bara 2016 hanga bara 2019 irratti xiyyeeffadheen barreesse.
Keessattuu dayaasporaan biyya alaa jiru ilaalcha Ameerikaan Itoophiyaaf qabdu akkamiin jijjiira kan jedhuu fi tokkummaa Oromoo cimsuuf fala kan ta’e wal-amntaan akkamiin dhufuu akka danda’a kan jedhurratti qabxiiwwa hedduu kan kaa’eedha.
Dhumarratti rakkoo Oromoo irratt falli maali kan jedhu bal’isee ibseera.
Dubartootaaf maal buuste?
Qabsoon Oromoo haa dursu malee dhimma dubartootaarrattis hojjedheera. Bara 2014 waldaa dubartootaa “Damboobduu Foundation” hundeesseen ture.
Hiriyoota kiyya warra adii waliin taanee hundeessine. Shamarran kubbaa millaa akka taphataniif yuunifoormii biteeraaf.
Mana barumsa bakkan itti dhaladhee jiru ‘Bulchaa Raayyaa’ keessatti bara 2014 irraa eegalee hamma har’aatti shamarraniif yuunifoormii fi kitaaba biteen dhiyeessa.
Faawundeeshinii kana jalatti shamarran akka maallaqa qabattee hojii baraatti deemtuuf hamma har’aa deggeraan jira.
Biyya alaattillee shamarran keessattuu kanneen baqattoota ta’an akkamiin jiruu, qajeelachaa fi karoora akka qabaataniif nan gorsa.
Dhimma dubartootaarrattis waltajjiin argadhe hundarratti nan falmadha. Kitaaba kiyya keessattillee boqonnaan tokko dhimma dubartootaarratti kan xiyyeeffateedha.
Amma maalirra jirti?
Yeroo ammaa Itoophiyaan jira. Biyya kanan galeen waa kanaaf,
Tokkoffaa haala sarbamiinsa mirga namoomaa yeroo ammaa Itoophiyaa keessatti keessaahuu kan Oromoorratti raawwatamaa jiru ragaa qabatamaadhaan deggeree addunyaattin mul’isuu barbaada.
Haalli Itoophiyaa keessa jiru haalaan na yaaddessa. Akka nama mirga dhala namaaf quuqamu tokkootti biyya alaa taa’ee dararaa uummata kanarra ga’aa jiru gurraa fi ija addunyaan ga’uun na rakkisa.
Jaarmiyaa Addunyaas ta’e namni dhuunfaa wayita namni ajjeefamaa, hidhamaa jira jettuun ragaa qabatamaa si gaafatu. Kanaafuu anis keessa jiraadhee waan qabatamaa addunyaatti gabaasuufan dhufe.
Lammaffaan ammoo partilee siyaasaa Oromoo waliin haala jiru dubbachuun barbaada.
Filannoo bara 2020 irratti ni hirmaattaa?
Paartilee siyaasaa Oromoo kan Obbo Daawud Ibsaa, Piroofeesar Mararaa Guddinaa fi Birgaader Janaraal Kamaal Galchuun durfamu waliin marii eegalleera.
Qabsoo Oromoo keessatti waggaa 17 ol dabarseera. Oromoon yeroo ammaa yeroo murteessaarra ga’eera. Gartokkotti ba’uun dirqama dha.
Anis ammoo akka nama qabsoo kana keessa tureetti murtibi na barbaachisa. Yeroon filannoodhaaf ji’a ja’a caalaa hin hafne.
Kanaafuu paartilee Oromoo waliin mari’annee yoo haalli na dirqamsiise gara paartii siyaasaa deemuun kiyya waan haftu miti.
Ani akka nama tokkootti Oromoof waa buusuutu narra jiraata, wantin gochuu qabu jira jedhee yoon itti amane murteessuun kiyya hin oolu.
Ammaaf Haalan qorachaa jira. Murteesauun kiyya garuu waan oolu miti.


text:
Ministeerri dhimma beessisaa Biyya Suudaan Kibbaa Michael Makuii Lueth akka miidiyaalee biyya keessatiif ibsa kennanitti Biyyti Itoophiyaa rakkoo siyaasaa keessa ijaa jirtuuf mariin araaraa mootummaa Sudaan Kibbaafi mormitoota gidduutti Taassifamuuf deemu biyya biraatti geggeeffamuu qaba jechuun ejjennoo ishee ibsite! Walitti bu’insa waliinii kan biyya Sudaan Kibbaa keessatti deemaa jiru ilaalchisuun yeroo gara garaatti mareen dhimma araaraa Mootummaa Sudaan Kibbaa fi ...Read More »
Koree Hoji-raawwachiistuu Adda Dimookraasummaa Warraaqsa Uummattoota Itiyoophiyaa (ADWUI) karoora warraaqasa dimokraasii jabeesuun filannoo duraa akka tahe ibsan.
Koree Hoji-raawwachiistuu Adda Dimookraasummaa Warraaqsa Uummattoota Itiyoophiyaa (ADWUI) wal-ga’ii guyyoota 8 geggeesaniin haala hooggansa dhaabbatichaa fii dhaabbilee biyyaalessaa giddutti hidhaa cimaa uumame jechuun wal-ga’ii mana mare Adda Demokraasummaa Warraaqasa Ummattoota Itoophiyaa (ADWUI) guyyaa har’a eegalaniiru. Koreen Hoji-raawwachiistuu Adda Dimookraasummaa Warraaqsa Uummattoota Itiyoophiyaa (ADWUI) wal-ga’ii guyyoota 8 geggeesaniin karoora warraaqsa dimokraasummaa jajjabeessuun filaanoo dursaa ijaa taheef hoogganooni fii miseensonni Adda Dimookraasummaa ...Read More »
Lammiilee oromoo shira mootummaa Itiyoophiyaaf mootummaa somaaleen xaxameen naannoo sumaaleetii buqqa’an magaalaa shaashamannee akka qubsiifaman beekame.
Dhalattoonni oromoo naannoo sumaalee jiraachaa turan kuma hedduutti tilmaamaman qe’eefi qabeenya isaaniirraa buqqaafamuun waan yaadatamuudha. Jiraattonni magaalaa shashamannee mootummaa naannoo oromiyaa waliin ta’uun manneen jireenyaa ijaaruun namoota buqqa’an kana deebisanii dhaabuuf haala ho’aan simatanii jiru. Kantiibaan magaalaa shaashamannee aadde xayyibaa hasan simannaa buqqaatota kanaa irratti haasaa taassisaniin namoonni buqqa’an kun hanga isaan miidhaa isaan irra ga’e kanarraa dandamatanitti, hamileen isaanii ...Read More »
Kongrasiin federaalistii oromoo labsii yeroo muddamaa ilaalchisuun yeroo lammaffaaf ibsa baasan
Ibsi paartii kongrasii federaalistii oromoo irraa kenname akka mul’isutti mootummaan addawai labsii yeroo muddamaa sababeeffachuun uummata biyyattii ittiin miidhaa jiru hatattamaan kaasuu akka qabu beeksise. Labsiin yeroo muddamaa rakkoo babal’isuu malee furmaata fidaa akka hin jirre kan eere ibsi kun mootummaan biyyattii bulchaa jiru paartii mormituu haqaan socho’aa jiruu wajjin walii galuun nagaa buusuu akka qabu beeksise. Biyya Itiyoophiyaatti mootummoonni ...Read More »
Hogganaan kominikeeshinii biiroo Haqaa Oromiyaa obbo Taayyee Danda’a ajjeechaa Mooyyaleetti humnoonni waraanaa lammiilee nagaa irratti raawwatan irratti miidiyaalee ala jiranif waan dubbataniif hidhaman.
Bulchiinsa Naannoo Oromiyaa, godinaa Booranaa, magaalaa Moyyaalee keessatti, haleellaa Sanbata darbe , raayyaa ittisaa Itiyoophiyaatiin raaw’atamee namoota kudhan ajjeesee fi kudha-tokko madeesse ilaalchisee, Sekireteeraayitii Komaand Poostiin Labsii Yeroo Muddmaa Itiyoophiyaa, “odeeffannoo dogoggoraa irraa ka’uudhaan, gochaa dogoggoraa murni raayyaa ittisaa loltoota shan qabu raaw’ate” jedhuudhaan, akka loltoonni sun to’annaa jala jiran dubbachuun isaa kan yaadatamudha. Haaluma kana ilaachisuun,hogganaan kominikeeshinii biiroo Oromiyaa ...Read More »
Mormiin Uggura Boba’aa Torbeef labsame guyyaa sadaffaaf guutuu biyyatti itti fufeera.
Labsa Yeroo muddamaa mootummaan heeraan ala waamteen wal-qabatee ajjeechaa gara jabeenyaa loltoota Agaazii woyyaaneetiin Ummata Oromoo irratti gaggeeffamaa jiru murmuuf Qeerroon labsa uggura boba’aa torbee tokkoof waamaniiru. Uggurri boba’aa torbee tokkoof qindaawe kun konkolaatota boba’aa fe’anii biyyoota alaa irraa seenuu fi konkolaatota biyya keessattillee boba’aa fe’an akka hin sochoonee fi abbootiin qabeenyaa fi konkolaachiftoonnis ajaja kana cabsuun yoo didanii darban ...Read More »
Lammiileen oromoo waraana biyyattii jelaa baqachuun daangaa ce’anii gara Keeniyaatti godaanaa jiran baay’inn isaanii ammallee dabalaa jira
Ajjeechaa suukanneessaa waraanni sirna wayyaanee magaalaa moyaalee keessatti raawwateen wal qabatee lammiileen oromoo sodaa nageenyaa irraa kan ka’e, ammallee gara daangaa keeniyaatti baqataa jiru . bulchaan itti-aanaa kaawuntii Marsabit, Kaaba Keeniyaa, Salamoon Guuboo akka ibsa BBC’f kennanitti ”Seesii, Buutiyyee, Soomarree, Dadaa Kormaa, Kukkubaa, Danbalaa Facanaa bakka jedhaman baqattoonni kun qubatanii kan jiran ta’uun beekame. Hanga guyyaa kaleessaattis baqattoonni kuma 8 ...Read More »
Lammiilee oromoo shira wayyaaneefi bulchiinsa mootummaa naannoo sumaaleetiin buqqa’an magaalota oromiyaa bakkeewwan gara garaa qubachiisuun eegalame
Shira mootummaan wayyaanee xaxeen lammiileen kuma dhibba 5 dhalattoonni oromoo naannoo sumaalee jiraachaa turan kuma dhibba lamaaf kuma afurtamii shan ta’an qe’eefi qabeenya isaaniirraa buqqaafamuu gabaasaa turuun keenya ni yaadatama. Lammiilee buqqa’an kana Deebisanii dhaabuufis magaalota oromiyaa 11 keessatti qubsiisuuf manneen jireenyaa kuma kudha lama hirmaannaa uummataatiin hojjetamaa jiraachuun beekamee jira. Magaalota kanneen keessaa tokko bulchiinsa magaalaa duukam yoo ta’u, ...Read More »
Mormiin Uggura Boba’aa Torbeef labsame guutuu biyyatti itti fufaa jira.
Ajjeechaa gara jabeenyaa loltoota Agaazii woyyaaneetiin Ummata Oromoo irratti gaggeeffamaa jiru ofirraa qolachuu fi sochii loltoota Agaazii dadhabsiisuuf qeerroon Oromoo tooftaa fi tarsiimoo gara garaatti fayyadamuun qabsoo isaa gaggeessaa tureera. Haaluma kanaan, Uggurri boba’aa akka lakkoofsa Itoophiyaatti Bitootessa 4 irraa hanga bitootessa 11 bara 2010 guutuu biyyatti keessattu guutuu Oromiyaa tti labsame guyyaa Kibxata ar’aa irraa eegalee hujitti hiikamee jira. ...Read More »
Lagannaa gabaa yeroo dabre oromiyaa keessatti geggeeffameen wal qabatee namoota hidhuufi dararuun itti fufe.
Godina harargee lixaa magaalaa dalloo keessatti miseensa poolisii oromiyaa kan ta’e dargaggoo oromoo tokko irratti rasaasa dhukaasuun ajjeechaa raawwate . Du’a dargaggoo kanaatiin wal qabatee anaan habroo dallansuu cimaa keessa jiraachuun beekame. Raayyaan ittisa wayyaanee magaalee harargee lixaa hedduu keessa naanna’uun hawaasa doorsisaa akka jiranis himamaa jira. sababni waraanni wayyaanee magaalaa keessa bittinneeyfamaniif bitootessa 12 bara 2018 miseensi poolisii naannoo ...Read More »


text:
Ajjeechaa Suukanneessaa [morma muranii fandhisuu fi qaama gad-hafe gubuu] Oromticha Taarikuu Gabayyoo Ejersaa jedhamu irratti, Konyaa Gujii Lixaa.
Fuulbana 27, 2020
Ajjeechaa suukanneessaa (morma muranii fandhisuu fi qaama gad-hafe gubuu) Oromticha Taarikuu Gabayyoo Ejersaa jedhamu irratti, Konyaa Gujii Lixaa, Ona Surroo Barguddaa, Ganda Makkala Hidha Kormaa jedhamu keessatti LMKIIn raawwatame | Saamicha, hidhaa fi ajjeechaa, ijaarsa Ilmaan Nafxanyaa fi LMKIIn, Konyaa Horroo Guduruu Wallaggaa keessatti Uummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru.
Related


text:
Sagalee QEERROO Muddee 05 2018 Barattoonni Oromoo yuunversiitii Asoosaa yaaddoo nageenyaa irraa kan ka’e gara mooraatti deebi’uu akka hin dandeenye ibsan.
Sagantaan gadda ibsannaa guyyaa sadiif magaalaa Gimbiitti geggeeffamaa ture nagaan xumurame. | Barataan Yuunversiitii Wallaggaa Dachaasaa Furgaasaa erga rasaasa qaama mootummaatiin madaa’ee booda mana yaalaa riferaalaa Naqamteetti lubbuunsaa darbe. | “Ibidda rakkoo irratti beenzina firfirsuun itti gaafatamummaa dagachuudha” jechuun Adda Bilisummaa Oromoon ibsa baase. | Haga gaaffiin uummataa deebi’utti barnoota akka dhaaban barataan Yuunversiitii Jimmaa ibse.


text:
Caaccuun meeshaalee aadaa Oromoo keessatti kabaja guddaa qaban keessaa isa tokko yoggu ta’u kal’ee (gogaa) loonii qaqal’isanii babbaqaqsuun kan qophaa’u dha. Kana jechuun garu kan gogaa looniirraa babbaqaqee qophaa’e hundi “caaccuu” jedhama jechuu miti; haala itti qophaa’u fi sirna ittiin “meeshaa qulqulluu” ta’utu jira. Meshaan ulfoo Oromoo kuni ammoo kan godhatamu harka (wrist) mirgaa irratti dha.
Caaccuu qopheessuuf gogaan loonii qaqal’atee babbaqaqu kuni lakkoofsaan sagal ta’uu akka qabu maanguddoonni sabicha ni ibsu. Haalli Caaccuun itti qophaa’u kuni hiika mataa isaatii ni qaba. Kunis, gogaan loonii qaqal’atanii babbaqaqan mallattoo hormaataa (fertility) yoggu ta’an lakkoofsaan sagal ta’uun isaanii ammoo “guutuu tahuu” (fullness) akka agarsiisu ni ibsama (Ujulu Tesso Benti, Oromo Indigenous Religion and Oromo Christianity-Contradictory or Compatible? P.283).
Akkuma Kallachi dhiira qofaan keeyyatamu Caaccuun ammoo dubartootaan qofa kan keeeyyatamu dha. Dubartiin “kallacha nan keeyyadha; bokkuu nan qabadha” hin jettu; kuni safuu cabsuu dha. Akkasuma dhiirris “caaccuu nan keeyyadha; callee nan diradha” hin jedhu; innis safuu eeguuf dirqama. Kunneen lamaan duudhaa fi seera Gadaa dur tureen murtaa’anii kan beekaman waan ta’eef akkuma tibbana dubartootni uffata dhiiraa uffatan sani meeshaalee kanas saalaan wal-jijjiiruun dhorkaa dha.
Caaccuu keeyyachuuf saalaan “dubartii” ta’uun qofa gahaa miti; heerumanii da’uun dirqama. Kanaafuu, namni dubartii caaccuu keeyyate tokko yoggu argu eenyummaashee (kan heerumte fi deessuu ta’uushee) ni hubata jechuu dha; “caccuun mallattoo hormaataa ti” kan jedhameefis kanaaf. Dubartiin deessuun ammoo Oromoo biratti kabaja addaa waan qabduuf (ayyaantuu Waaqni dhagayu jedhamtee waan amanamtuuf), ayyaana ishee kana fayyadamuun Waaqa ittiin kadhatu. Fakkeenyaaf, yeroo bokkaan caamu (dhibu) Waaqni akka roobsisuuf dubartiin caaccuu qabdu akka kadhattu ni taasifama; namni dhala yoo dhabes karuma deessuu kanaa Waaqa irraa kadhatamaaf.
Akkuma dhiirri kallacha keeyyatu “Abbaa Kallachaa”, inni Bokkuu qabatummoo “Abbaa Bokkuu” jedhamu, akkasuma dubartiin hortuun (deessuun) Caaccuu keeyyattu (sirna caaccuu raawwattu) kunis “Haadha Caaccuu” jedhamuun waamamti (Bartels, L. Oromo Religion. Myths and rites of the Western Oromo of Ethiopia An attempt to understand.1983:146-147).
Haati Caaccuu kuni yoggu caaccuushee keeyyattee gara walgahii ykn gumii hawwaasaatti baatu dubartoota hunda dura akka eebbiftuuf ni afeeramti. Kan wal-lole yoo jiraates dubartiin Caaccuu keeyyattee jidduu lixnaan dafanii dirree araaraatti deebi’u; mariidhaanis waliigalanii nagaa buusu. Kanaafuu, Caaccuun mallattoo hormaataa qofa osoo hin taane meeshaa eebbaa, kadhannaa, dhiifamaa fi nageenyaaf tajaajiltudhas.
Oromoo biratti Waaqni (samiin) saala dhiiraan, lafti (dacheen) ammoo saala dubartiin waamamu. Gama biraan Kallachi dhiiraan, Caaccuun ammoo dubartiin qofa akka keeyyatamanis dursinee ibsineerra. Xiinxaluma kanaan, kallachi kan Waaqa bakka bu’u yogguu ta’u Caaccun ammoo dachee bakka buuti. Ka’umsi hubannoo kanaas, akkuma mi’oo dhiiraa (sperm) malee dubartiin hinulfoofne, akkasuma Waaqni bokkaa (bishaan) roobsisee yoo obaase malee dacheen biqiltuu tokkollee magarsuuf hin dandeessu. Sababa kanaaf jecha, dachee fi dubartiin Oromoo biratti akka mallattoo hormaataatti ilaallamu. Xiinxalli kuni haaluma walfakkaatuun yoggu ibsamu, akkuma dhiirri dubartii malee ilmoo godhachuu hindandeenye, Kallachis Caaccuu malee tajaajila hinkennu; sirna Gadaa fi aadaa Oromoo keessatti meeshaaleen kunneen lamaan akkuma saalawwan lamaanii adda hin bahan jechuu dha.
Kallachii fi Caaccuun akka saalawwan lamaanii adda hin bahan yoggu jennu tajaajilli isaaniis akka wal-fakkaatu (adda hinbaane) ibsuuf dha. Meeshaalee lamaanuu araara buusuu keessatti ga’ee guddaa qabu. Jaarsoliin Kallacha, beerren Caaccuu qabatanii araaraaf dhufnaan nagaan namoota jidduutti ni bu’a; dhiibanii araara diduun safuu cabsuu qofa osoo hintaane abaarsa cimaaf waan nama saaxiluuf meeshaaleen kunneen hedduu ni sodaatamu. Haaluma walfakkaatuun meeshaaleen kuni namaa fi Waaqallee walitti araarsu jedhameetu amanama: namni firri jalaa du’e yoo jiraate meeshaalee kanaan Waaqa waliin araaramee gadda isaa dagachuun gara tasgabbiittii dhufa.
Walumaagalatti uummatni Oromoo kabaja addaa meeshaalee kanaaf (Kallachaa fi Caaccuu) qaburraa kan ka’e dhimmoota ciccimoo hawwaasummaa, dinagdee, siyaasa fi amantaa hunda ittiin raawwatata. Raawwii dhimmoota ciccimoo akkanaa akka ga’umsaan hooggananiif ammoo jaarsolii “Abbaa Kallachaa” fi beerren “Haadha Caaccuu” ta’uuf danda’an ulaagaa gugurdoo baasanii of-eeggannoo cimaadhaan filatu.
Nu Ofkalchaa!


text:
Assaangeen nama biyya Awustiraaliyaati injinera komputeraati.Dhossaa mootummaa Amerikaa kuma hedduu komputera keessaa hatee addunyaatti gadi dhiise.
Eegee baqatee embaasii Ekuwaador, London jirutti baqatee ganna gara torba keessa taa’e.Ganama kana fooliisiin achii fuute.
Dhossaan innii komputera Amerikaa keessaa hate waraana Amerikaa,nama isiin biyya nagaa dhowwe jettee Guwantanaamoo kuubaatti hiite, lola isi Iraaqii fi Afgaansitaanii fi waan isii hedduu gadi baase.
Walumattu dhossaa mootummaa Amerikaa gara kuma 250 gadi baaseen himatan.
Tana maleellee Siwidinitti dubra buufate jedhanii himatan.Biritish ammoo seera cabsee jettee itti jirti. Barii sun ganna 9n dura.
Amerikaan Assaangee kana balleessaa guddoon himachuutti jirti.WikiLeaks Ekuwaador seera malee nama embaasii isiitti baqate qabdee kennite jedhee Asaangee iyye.
Asaangeen nama ganna 47ti balleessaa itti murani jennaan ganna hedduu hidhuu dandahan.
Gama kaaniin ammoo namii hedduu Asaangee dabaan hidhan jedhee falmuufiitti jira.


text:
Breaking news : Oduu Ammee:
#Akkeekachisaa_Qeerroo_Amboo_irraa_keenyamee
Qeerron Oromoo Amboo tokkummaan uummata Oromoo akka cimuu fi qabsoon Oromoo wareega qaalidhaan asiin geenye shira qaamota aangoo dheereffachuuf xaxxuu fi diina qabsoo kana boodatti deebisuuf hojjachaa jiruutin boodatti akka hin deebinee fi kallattii irraa hin maqne cimnee hojjanna. Abashan akka nuti hin-deebynee dha dubiin.
Ammafi OPDOn waranashi daftee Oromiyaa kixaa kesaa akka bafftu jeena. Jalduu warana guda akka jiruu irraa geeynee jirraa . kuni hatatama dhan dhabacuu banan tufii Qeerroo Amboo irrati OPDO dhan demma jiru dha. Ammafi…
1). Qeerron Oromoo Amboo gochaa diinummaa sabboontota Oromoo bilisummaa Oromoof jedhanii manaa bahan miseensota WBO kan amma leenjidhaaf kaampii #Ardaaytaa keessatti leenjiirra jiran irratti raawwatame cimsinee balaaleffanna Kanan duraa. Qaamota gochaa kana raawwachiisan irratti hatattamaan tarkaanfin akka fudhatamu gafanee turee . garuu motumman Ethiopia caalisee fillatee .
2). Mootummaan waraana dhiha Oromiyaa irratti maqaa sakatta’iinsa fi WBO hidhannoo hiikkachiisuu jedhuun bobbaase kaasudhaan walii galteen karaa nagaa mootummaa fi ABO giddutti godhamuun rakkoon jirtu karaa nagaan akka furamtu ni hubachisnee turee .kunis motumman OPDO birraa darbee warana filatee saba keenya fixaa jirraa sammas jiraa kanafuu Qeerroon Amboo shirraa xaxaa OPDOn adeemsiftu kana hin-balaleefata.
3). Ajjeechan guyyaa guyyaan uummata Oromoo lixaa Gujii Born a Harargee baha gubati adeemsifamuu kuni dinnaa birrati jenyee hin amanu waan daangaa Oromiyaa fi Jiiduugalesaa Oromiyaa kesati hojjatamuu fakkenyafi Biyyaa naga Jalduu irrati OPDOn hojacha jirtuu tufii Qeerroo Ambooti saba Amboo irrati dhufamuu dha . Kanafu Amboo caalisee tahun hafee jirraa. Ammas Amboo Diree warana gochu hin-barbanuu. Hatataman dhan warana RIB Oromiyaa kixaa kesaa guyy’aa 7 warana wayanee kana basuu banan nu qeerroo Amboo qabsoo cimmati deemaa jirraa.
4).OPDOn dhaabbilee siyaasaa Oromoo shira addaan fageessu fi uummata keenya addaan qoodu xaxuu dhiistee paartiilee Oromoo hundaa walitti fiddee mariisisuun dhimma Oromoo fi Oromiyaa irratti ijannoo tokkoon akka hojjatan ni hubachiisna kana,tahu banan kana boda PPDO hin-beeknuu.
5). Dhaabbileen siyaasaa Oromoo rakkoo xixiqqoo gidduu teessan jirtu dhiistanii hatattamaan walitti dhuftanii gaaddisa tokko jalatti deebitanii saba keessan tokkoomsudhaan qabsoo qeerron Oromoo harka duwwaa diina dura dhaabbattee wareega qaalii itti kaffaltee asiin geesse alaga hubda nurati umtani Oromo xiinesuu dhaf yaltani kuni asirati dhabacuu qaba.
Qeerron Amboo lafee gootota Oromoo cabxeen, dhiiga gootota Oromoo bilisummaaf dhangala’een,
Lubbuu gootota Oromoo gammoojjii keessatti allaattin nyaatten isin gaafanna tokko tokkon . caalisuun walalumma miti. Basasstu hunda Amboo keesaa basuu banan tarkafii cimma irrati fudhacuu dhaf qophii xumuree jiraa .
6). Dabballoonni fi rogeeyyin OPDO dhugaa dhoksuu, duula ABO irratti banuu, holola paartiilee fi saba Oromoo addaan qoodu irraa of qusattanii hojii tokkummaa Oromoo cimsu akka hojjattan Kanan dura kkeekachisnee turee garuu gurraa OPDO kesaa hingalee Amma ammati .Rogeeyyi fi dabballoonni ABOtis gochaa ABO fi OPDO giddutti waldhabdee hammeesu fi saba keenya qoqqodu irraa of qusattanii tokkummaa Oromoo cimsuu irratti akka hojjattan isiniif dhaamnee turee kunis hinfudhatamnee .
7). Ilmaan Oromoo walagaa irraa Finfinnee irraa, Burrayyuu irraa, Moyyaalee Gujii irraa badii tokko malee hidhaman hatatama dhan akka hikaman ergaa keenya dabarsinna .
😎. Godinaa fi aanaa irratti haaromsi gaggeeffamaa jiru kan kijibaan kaabineen saamichaaf haala walii mijeessaa jirtuun waan taheef haaromsi sadarkaa Oromiyaatti gaggeeffamaa jiru sadarkaa godinaa fi Aanatti akka gad bu’uuf koreen Oromiyaa irraa dhaabbatee akka fedha uummataatti haaromsi haqaa haa gaggeeffamu.
9). Maqaa investimentii jedhuun lafa hiyyeessa Oromoo abbootii qabeenyaf kennuun haa dhaabbatu. Oromoni Misensaa OPDO diaspira irraa dhufee lafti akka malee keenyaa jirraa kuni hatatama dhan dhabacuu qaba. Yakkamtoonni kuni gati hinqabani Oromo adaan qoduu malee . kanafu seeran haa gaafataman.
10). Qeerron Amboo hanga mirgi abbaa biyyummaa uummata Oromoo mirkanaa’ee ilmaan Oromoo biyya abbaa isaanitti ajjeefamuu, saamamuu, doorsifamuu irraa bilisa tahuun abbaa barbaadan filatanii ittiin of bulchuun daangan Oromiyaa kabajamee bilisummaan alaabaa teenya handhuura Oromiyaa Finfinnetti gad dhaabbachuun seeran injifannoo dhiigan arganne dhiiga keenyan tiikfachaa qabsoon karaa nagaa eegalle itti fufa.
11). Mootummaan rakkoo ilmaan Oromiyaa lixaa Oromoo Dirredhawaa, Hararii, Walloo, Raayyaa fi iddoo adda addaatti Oromummaa isaanii qofaaf irra gahaa jiru furuun lubbuun jiraachuu ilmaan Oromoof hatatama dhan akka wabii kennu ni hubachiisna.
12). Qaamonni maqaa Oromoon miidiyaa hawaasaa irratti gosummaa, gandummaa, naannummaa, amantaadhan Oromoo addaan qoodudhaaf tokko faarsanii tokko abaarudhaan shira xaxan qeerroo fi uummata Oromoo kan bakka hin buune waan tahaniif qeerron qaamota gochaa diiggaa raawwatan diina guddaa uummata Oromoo waan tahaniif cimsinee balaaleffanna.
13). Qeerron Amboo gootota hooggantoota sabaa kan qabsoon karaa nagaa injifannoo amma arganne kun sadarkaa kanarra gahuuf gootota Oromoo wareega qaalii qeerroo bilisummaa waliin kaffalan hunda kabahaa guda qabna .
RIB Jalduu keesaa hatatama dhan Amma caalqabee ummani keenya osoo hinmidhamin akka dafee bahu.
Via: Biqilaa Biyyaa
#Amboo-Qeerroon ulee bilisummaa malee, ulee gabrummaa hin baatu!
“Ololli diina keenyaa sodaa ABO/WBO irraa qaban irraa madda. ABO/WBOn kaayyoo ifaa qabna: Bilisummaa Oromoo- Diinonni keenya, diinota kaayyoo keenyaa ti. Diinonni keenay kun amma olola naannoo AMbootti gaggeessa jirtu keessaa tokko ‘WBOn Adda bilisa baasaa wallaggaa kan Geetachoo Asaffaa ti malee adda bilisa baasaa oromoo miti,’ jettee sobaa afarsaa jirti; opdo fi G-7 warreen jibba oromoo qabanis gargaaranii afarsaafii jiru.
WBOn Wallaggaa jiru harki caalaa loltuun jiranii fi Ajajaa WBO lixaa dabalatee Shawaa fi Qeerroo kutannoo qaban jiddu gala oromiyaa irraa deemanii itti hirmaachaa jiranii dha.
Ijoollee hidhaa wayyaanee jala turan, maatiin jala wareegaman, Miidhaan adda addaa mootummaa wayyaneen irra gahaa turee dha.Yaroo ammaa kana yaadota tokkummaa oromoo adda qoodu irratti hojjetaa jiru. Oromoonni hubannoo hin qabnes deebi’anii of abaaraa oolu.
Kabinnoonni opdo fi maatii isanis kan walharkaa fudhee olola sodaa fi jibba ABO qaban xureessuuf cilattii dibaa oolu.
Dhaabni cimaan EPRDF dabalatee oromoo phobia warreen qaban waggoota 27 tiif itti duulanii balleessu hin dandeenye. ABOn laphee fi dhiiga oromoo keessa kan jiru dha malee dhaba qofa miti. Oromoon wallaggaa qofa jiraayyuu ? Jechaa jiru. WBO Shaggar ,Boorana,Gujii kkf jiranoo WBO mitii ?
Ammas kunoo WBO Shaggar jiru adamsuun itti fufee jira.
Makkalakaayaan WBO Aanaa Jalduu jiru barbaacha deemaa ture; WBO achi jiruun daraa botoroo ta’aa jirti.Ummanni aja’iiba jechaa jira Gootummaa fi dandeetti WBO.
Warreen otoo hin beekiin Warreen oromoo qoqqoodanii umna fi Tokkummaa oromoo diiguuf olola diinaa hafrsaa oolan dura dhaabbachuun harkaa fashaleessuun Dirqama qabsa’oota dhugaa kan bilisummaaf qabsa’aanii ta’uu qaba.Qeerron yoomiyyuu ulee bilisummaa malee, ulee gabrummaa hin baatu!
Sagalee Qeerroo bilisummaa Amboo !!”


text:
አዲሱ የፌደራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ 1234/2013 ይዟቸው የመጣው ዋና ዋና ነጥቦች የነሐሴ 12/2013 ስርጭት። – FM MHAAG Jimmaa Attorney
- አዲሱ የፌደራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ 1234/2013 ይዟቸው የመጣው ዋና ዋና ነጥቦች የነሐሴ 12/2013 ስርጭት።
- Galmi kenya our objectives፣ እንደ ጅማ ዞን አቃቤ ህግ ፅፈት ቤት ግባችን
- tamsaasa camsaa 24/2013 hubannoo seeraa wa'e qaama bilisa baasu habeus corpus kuta tokkoffaa
- tamsaasa fm MHAAGJ caamsaa 23/2013 wa'ee tamboo ilaalchisee seerrii maal jedha
- Tamsaasa fm mhaagj caamsaa 2013 hubannoo seeraa seera godaansaa irrattii
Waa’ee Araaxaa Seerrii Maal jedha
1.1 Seensaa
Qabenya Horachuun mirgoota Heera Mootummaa keessatti tarraa’an keessaa isa tokko yommuu ta’u qabeenya horachuun immoo dhimma akkaa salphaatti raawwatamu waan hin taaneef bu’aa bahii baay’ee fi dhamaatii guddaa kan barbaadudha. Gama biraatin immoo qabenyaa namnii dadhabbii fi xaarii baay’en horate (argate) namoonni tokko tokko immo qabenyaa kana karaa seeraan alaa kan ofii gochuun karaa qaxxamuraatiin duroomuuf tattaafiiwwan adda addaa kan godhan yommuu ta’uu faallaa namoota kanaa immoo Namoonnii qabenyii isaanii jalaa fudhatame immoo waan qabaniif gadhiisan wallaalanii jirenyi maatii isaanis jeeqamee maatiin isaanii bittinaa’anii keessa darbaniis lubbuu ofii hanga balleessutti kan qaqqaban ta’uu rakkina akka biyyaattis akka naannoottis bal’inaan mul’atuudhaa.
Magalota gurguddoo keessattii yeroo ammaa liqaa araxaatiin qarshiwwan miliyoonaan lakkaa’amu kennamee dhala sana irraa argamuun karaa qaxxamuraan namoonnii durooman lakkofsaan baay’achaa jiru.Gochi kun immoo dinagdee hawaasaa fi tasgabbii biyyaa irratti midhaan innii qaqqabsiisu salphaa kan hin jedhamne ta’uu isaatiin dabalatattii gocha seeraan ala ta’ee fi duudhaa ummataa wajjin kan hin deemne ta’ee argama.
1.2. Hiikoo Araxaa
Seera yakkaa keenya irratti hiikoon jecha araaxaa ifaan kan jiru ta’uu baatus galumsa keeyyatichaa irraa garu hubachuun ni danda’ama.Seera yakkaa keenya bara 1996 fooyya’ee bahee irratti Boqonnaa 3 Yakkoota Mirga Qabenyaa irratti raawwataman jedhu jalatti kutaa 3ffaa mata duree yakkoota rakkoo yaadaa yookiin namaa bu’ura godhachuun raawwataman jedhuu 3 keessaa 1 araxaadha.Bu’uura seera yakka kwt 712(1) araxaa jechuun rakkoo gadi aantummaa yookiin rakkina maallaqaa yookiin dadhabina yaadaa yookiin muuxannoo yookiin dandeetti dhabuu miidhamaa bu’uura godhachuun dhala eyyamame yookiin maallaqa liqeessun yookiin mallaqa liqeessen qabenya madaalawa hin taane bakka isaa akka kennu gochuun yookiin waadaa galchuu ta’uu hubanna.
Namoonni dhuunfaa yeroo adda addaa hanqina maallaqaa isaan mudatuuf yeroo barbaadanitti liqaa maallaqaa hanga barbaadan caarraa Baankii irraa argachuu dhabuu danda’u.Yeroo kanatti rakkina isaan mudate furuuf gara addunyaa liqiitti kan galan yommuu ta’u kanaaf immoo filannoo biraa waan hin qabneef dhimmoota dhiyaataniif fudhachuun alatti filannoo biraa dhabudhaan walqabatee liqeessitoota isaani irraa dhala seeraan taa’e caallatti qarshii /maallaqa liqeeffachuuf waliigalu yookiin wabii cheekii akka kennan dirqamuu.
1.3. Dhala seeraan eeyyamameen ala/dhala seeraan alaa jedhu daangaan isaa hangamitti?
Odeeffannooon toora intarneetii irra jiru akka muldhisutti:-
>
Kun gara Afaan Oromootti dheedhidhuma isaa yommuu jijjiiramu >.Yaada barreessaati).Hiikoo kana irraa akka hubannutti dhala jechun maallaqa nama biraa irraa fudhannee(liqeeffannee) yeroo muraasaf fayyadamuu keenyaaf kaffaltii raawwatamu ta’uu hubanna.Egaa waa’ee hiikoo dhalaa gahaa ta’uu baatus hanga kana yoo jenne itti aansinee immoo dhalli seeraan eeyyamame hangami kan jedhu ija seera biyya keenyaatin ilaalla.
Seera Hariiroo Hawaasaa keewwata 1751 irraa akka hubannutti dhala waliigalticha keessatti hin caqasamne irratti liqeeffataan waggaatti 9%(dhibbeentaa sagal) kaffaluu kan danda’u ta’uu ibsa.Dabalataan immoo keewwata 2479(1) qaamotni waliigaltee raawwatan lamaan dhala waggaa 12 %(dhibbentaa kudha lamaa) olitti waliigaluu kan hin dandeenye ta’uu isaati.Dubbisa keewwattoota kana lamaanii irraa hubachuun kan danda’amu dhalli kamiyyuu ka’umsi isaa 9% (dhibbeentaa sagal) yommuu ta’u baaxiin isaa immoo 12 %(dhibbentaa kudha lamaa) ta’uu hubanna.Kanaan walqabatee dhimmi biraa ka’uu danda’u dhalli shallagamuu kan qabu waggaatti? moo ji’aani? kan jedhu dhimma deebii argachuu qabuudha.Kana irratti keewwattoonni rogummaa qaban keewwata 1751 fi 2479 dha.Akkaataa keewwatoota kanaatti dhalli Shallagamuu kan qabu waggaatti malee ji’atti akka hin taane irraa hubachuu dandeenya.
Kanaan walqabatee dhimma kana irratti Dhaddachi Ijibaataa Mana Murtii Waliigala Federaalaa Jildii 15ffaa lakk.galmee 80119 irratti namni tokko ji’aan dhala %10(dhibbentaa kudhan) shallaguun maallaqa kan liqeesse yoo ta’e ulaagaa yakka Araaxaa ni hundeessa jechuun murtii dirqisiisaa kenneet(laatee) jira.Dabalataan Jildii 17ffaa lakk.galmee 102711 ta’e irratti murtii kenneen qaamotni waliigaltee raawwatan waliigaltee isaanii irratti dhalli ji’aan kan shallagamu ta’uu kan caqasan yoo ta’e waliigalteen sun fudhatama kan hin qabne ta’uu ibseera.Kanaaf seerota armaan iloo fi murtiiwwan kennaman irraa kan hubachuu dandeenyu dhalli shallagamuu kan qabu waggaatti ta’uu dha.
Kanatti aansudhaan immoo yakki Aaraaxaa akkamitti qaawwa seeraa dawoo godhachuudhaan akka raawwataman ilaalla.
2. Yakkii Araaxaa seera dawoo godhachuun kan rawwatamu karaa lamaanii
- Cheekii Mallaqa hin qabne kennuu fi
- Waliigaltee liqaa mallateessuun yakka rawwatamuudhaa.
- Cheekii Mallaaqa Hin qabneen Araaxaa Rawwatamu
Cheekiin Hojii daldalaa keessatti hojimaata seera qabessaa namoota baay’ee jidduutti raawwatamuudha.Haa ta’u malee liqeessitootni Araaxaa namoota hanqina maallaqaa qaban barbaadanii qarshii dhala seeraan alaa qarshii haadhoo liqeessan faana walitti ida’uun liqeeffataan cheekii maallaqaa gahaa hin qabne akka kennaniif taasisuun cheekii hojii seera qabeessaaf karoorfame hojii seeraan alaatif oolchaa jiru.Araaxaa liqeessitootni dawoo cheekitiin namootni liqeeffatan maallaqa isaanii yeroon deebisuufi yoo didan(dhiisan) yookiin yoo dadhaban himannaa hariiroo hawaasaa irratti banuudhaan manni fi qabeenyi isaanii akka gurguramu gochuun dabalatatti yakkaan immoo poolisidhaaf eeruu kennuun akka himatamanii hidhaman gochaa jiru.Seera yakkaa bara 1996 bahe keewwata 693(1) irraa akka hubachuun danda’amutti namni kamiyyuu cheekiin yeroo baankiif dhiyaatutti maallaqa gahaa itti ajaju kan hin qabne ta’uu osoo beekuu cheekii kan kenne yoo ta’e hidhaa salphaa yookiin akka cimina dhimmichaatti hidhaa cimaa waggaa 10 hin caalle fi adabbii maallaqaan kan adabamu ta’uu hubanna.Tumaa seeraa kana dawoo godhachuun liqeessitootni namoota cheekii gogaa barreessan yakkaan waan himatan fakkeessun sodaachisuun liqeeffattootni immoo hidhaa sodaachuun qabeenya qaban gurguruun yookiin immoo Araaxaa biraa liqeeffachuun maallaqa isaaan irra jiru kaffaluuf oso asii fi achi jooranuu maraammartoo kana keessaa bahuu dadhabanii maatii isaanis rakkoo guddaaf kan saaxilan baay’edha.Gama kanaan seerri ifa ta’e osoo jiruu miidhamaan dhuunfaa akkaawuntii baankii (Bank Account) himatamaa maallaqni akka keessa hin jirre osoo beekuu gowwoomsuun kan hin jirre waan ta’eef cheekii maallaqa hin qabne kennuun mataa isaatin yakka miti jedhanii ogeessotni seeraa falman jiru.Haa ta’u malee cheekii maallaqa gogaan(maallaqa hin qabne) yakka daldala sirna baankii fi akka waliigalaatti dinagdee biyyaa irratti raawwatamu waan ta’eef kana ittisuuf jecha seerri sanadoota socho’an irratti eegumsa gochuuf cheekii gogaa kennuun gocha yakkaa ta’uu tumeera.Kanaan walqabatee dhaddachi Ijibaataa Mana Murtii Waliigala Federaalaa Jildii 12ffaa lakk.galmee 55077 irratti cheekiin kennamuu qofa osoo hin taanee dugda duuba isaa waliigaltee maaltu jira jedhanii xinxaluu dhiisuun kaayyoo seera daldalaa kwt 717 bu’ura kan hin godhanne jechuun murtii kennee jira. Kanaan walqabatee yakkichi jalqabamee kan xummuramu cheekiin nama kaffalamuuf yeroo qaqqabetti maallaqa dhabuun isaa yommuu beekamu ta’uu dhaddachi ijibaataa lakk. Galmee 67947 irratti murtii dirqisiisaa kenne irraa hubachuun ni danda’ama.
- Waliigaltee Dawoo Godhachuun Araaxaa rawwatamu
Waliigaltee dawoo godhaachuun Araaxaan kan rawwatamuu qaamootiin walii galtee raawwatan dachaa maallaaqa wal harkaa fuudhanii yookiin maallaqa wal harkaa fuudhani dachaa lamaa akka liqeeffatan fakkeessanni waliigaltee isaanii irratti caqasuun guyyaa fi bakka waliigalticha irratti caqasame irratti kaffaluuf barbaadee fi jaallatee waraqaa walii galtee irratti akka mallateessuu gochuudha.Kana jechuun fakkeenyaaf qarshii 50,000 kan liqeessee yoo ta’e akka waan 100,000 liqeffatee fakkeesse mallatteessuu jechuudha.Bu’uuruma kanaan Araaxaa kaffaluu dadhabanii mannii fi qabeenyi isaani ajaja M/Murtiin kan jala gurgurame baay’eedha.
- Waliigaltee dawoo godhachuudhaan falmiwwan dhayaatan ija seera H/H tiin yommuu ilaalluu yeroo baay’ee Araaxaafi waliigaltee liqaa dawoo godhachuun falmii dhiyaatu fi galmicha irratti ilaalchota dachaa jiranidha .
- Innii jalqabaa Waliigaltee mirkaneessuu kan ilaallatuudha.
Kana jechuun walii galteen jira bu’uura waliigalteetiin liqaa isaa haa kaffalu kan jedhuu yommuu ta’uu kana mirkaneessuuf bu’uura waliigaltee liqaa fi akkasumas waliigalteen liqaa yommuu taasifamu ragootaa turan caqasunii.Kanaaf S/H/H/ Kwt 1731 ibsuuf kewwatoonni dhiyaatan S/H/H / kwt 2003, 2005 fi 2006 dha.
Kewwattootaa akka armaan gaditti ilaalla
kwt 1731:- Bu’aa waliigaltee ilaalchisee
- Walii galteewwan bu’uura seeraatiin hundaa’an qaama waliigale jiddutti seera ta’u.
- Jechoonni walii galtee keessatti argaman kan qaamonni waliigaltee uuman itti waliigalaniidha.
Kwt. 2003 walii galteewwan bifa barreeffamaan haa taasifaman jedhaman irratti barreeffamni kun kan tarsa’e, kan hatame, kan bade ta’uun isaa hanga hin mirkanoofnetti waliigaltee ragadhaan ykn tilmaama sammuutiin hubachiisuu, mirkaneessun hin danda’amuu.
Kwt 2005 –Barreeffamnii waliigaltee mirkaneessuuf gahaa ta’uu
- Sanada barreeffamaa irratti jechoonnii argaman akkasumas guyyaa barraa’e qaamota walii mallateesse jiddutti ragaa gahaa amantaan itti kennamuudha.
KWT – 2006; Ragaa mormii
- Jechoota barreeffama keessatti argaman mormuun kan danda’amuu jechichi isuma kana qaama jedhu kakachiisuudhaan qofa.
- Jechoota barreeffama keessatti tarraa’aniif (argamaniif)ragaa nama ykn tilmaamaa sammuu dhiyessun hin danda’amu.
Kewwattonni kun waa’ee waliigaltee mirkaneessu fi bu’aa isaa fi waliigalteen barreeffamaa jiru fedhaa fi barbaadee hanga mallateessutti fi walii galteen hanga hin banneeti fi hin tarsaaneetti raawwatiinsa qabaachuu agarsiisu.
Haata’uu malee amma ka’aa kan jiru qarshii 30,000 fuudhanii akka 60,000 fudhatanitti mallateessisuudha.Kanaaf rakkoowwan kanaaf furmaanni maali kan jedhu qaamoleen haqaa hundi gahee isaanii bahuu qabu kan jedhuufi hawaasnis dhimmoota kana irratti eeruu qaamolee kanaaf kennuun tumsa gochuu qabu kan jedhu yaada xummuraati.
Mulugetaa Magarsaa
Godina jimmaatirraa.


text:
By Kumsaa Buraayyu
Dhugaasaa Mangashaa Baloo jedhama. Abbaa-qabeenyaa fi jiraataa magaalaa Naqamteeti. Obbo Dhugaasaan humnoota Komaandi Postiitii magaalaa Naqamtee fi naannoo ishee goolaa jiraniin erga qabamee hidhamee baatii sadii ta’uuf deema. Obbo Dhugaasaa qofa osoo hintaane yeroo ammaa kana Oromotni hedduun magalaa Naqamtee fi naannoo ishee jiraatan hidhaa keessatti gidirfamaa jiraachuun isaanii ifaadha.
Odeeffannoon naannoo sanaa maddu akka ibsutti, obbo Dhugaasaa fi namootni 200 ol tahan yeroo ammaa kana Masaraa Kumsaa Morodaa keessatti hidhamanii jiru. Lakkoobsi hidhamtoota magaalaa sana waliigalaa ammo 2000 ol akka ta’e odeeffannoon kun dabalee ibsa. Bakki namootni itti hidhamaan hundi adda ba’e waan hinbeekamneef lakkoobsa namoota hidhaa jiranii sirritti adda baafachuun nama dhiba.
Obbo Dhugaasaa fi namootni 200 tahan lafa-jala (basement) Masaraa Kumsaa Morodaa, bakka duraan buufata mi’aa (store) turee fi as dhiheenya kana ammoo horiin itti galaa turan keessatti wal irratti waan hidhamaniif dhukkuba adda – addaaf saaxilamaa jiraachuun isaanii bal’inaan dubbatama.
Obbo Dhugaasaan yakka isa hiisisu kan raawwate tokko illee hinqabu. Yakki isaa Oromoo ta’uuf fi Oromummaa ofiin boonuu qofa. Obbo Dhugaasaan nama hojiitti amanuu fi dhaloota naamusa hojii jabaan kan yogguu qaru ta’uu isaaf ani ragaadha.
Waanti humnaa ol nama gaddisiisu guyyaa lama dura obboleettiin obbo Dhugaasaa dadhabdee jennaan obbo Dhugaasaan kadhaa namoota hedduun akka inni awwaala ishee irratti argamu erga taasisanii booda osoo inni imimmaan isaa harcaasuu deebisanii fudhatanii sokkan. Obboleettii isaaf boo’ee sirnaan awwallachuuf illee carraa dhorkatan. Kun gara-jabina faashitoonnii fi koloneeffattoonni agarsiisaa turan irraa addaan hinjiru. Obbo Dhugaasaan hidhamaa seeraa miti. Yakkii seeraan itti murtaa’e tokko illee hinjiru. Inni fi warri isa waliin jiran hidhamtoota siyaasaati. Kun seera-dhablummaa fi abbaa-irrummaa daangaa hinqabne kan humna weerartuu naannoo sana tu’ateen raawwatamaa jirudha. Balaaleffatamuu qaba.
Ummatni Oromoo mootummaa Itoophiyaa dhufaa darbaa jalatti hidhamaa ture. Yakkuma Nugusee Fantaa fi anga’oonni Wayyaanee naannoo kana irratti raawwachaa turan isaan ammaa kunis raawwachaa jiru. Inumaayyuu bal’innii fi miidhaan saba naannichaa irratti geggeeffamu ammaa kan caalaa dhufe fakkaata. Yeroo umaatni Oromoo wareegama ilmaan isaatiin gita-bittu Wayyaanee angoo irraa buuseera jedhee dhaadatu kanatti ilmaan Oromoo hidhaan gidirfamaa jiraachuun gadda qofa osoo hintaane abbaa beekuuf qaanii guddaadha.
Namootni obbo Dhugaasaa waliin hidhaa keessatti gidirfamaa jiran irra caalaa isaaniI beektota. Qeerroo fi Qarreen akkasumas Qonnaan-bultoota dabalata. Hedduun isaanii abbootii maatiiti. Kun nageenya, jireenyaa fi qabeenya sabicha irratti miidhaa guddaa geessisuudha. Sabas biyyas miidhuudha.
Mootummaan Dr Abiyyii ilmaan Oromoo Oromummaa qofaaf Komaandi Postiin mana hidhaa keessatti gidirfamaa jiran kanneen haal-duree tokko malee atattamaan gad dhiisisuu qaba. Oromoo keessaan ba’e jedhaa ilmaan Oromoo ilaalcha siyaasaa isaanii qofaan yakkanii hidhuun injifannoo waaraa fiduu hindanda’u. Dargiifis ta’e Wayyaaneef hinfidne. Mootummaa kanafi no for a jedhanii yaaduun gowwummaadha. Angoon dhugaan harka ummataa keessaan dhufti. Ummatni ammoo ilaalcha hundaa madaalee kan fedhe angoomsuuf mirga qaba. Shiraa fi dabas ija ittiin argu qaba. Yakka tokko malee bu’’aa siyaasaaf qofaaf jecha ilmaan isaa hidhuun ummaticha tuffachuu waliin wal gita.
Ummatatti baacuu dhiisaatii obbo Dhugaasaa fi hidhamtoota siyaasaa Godinoota Wallaggaa, Gujii, Bonaanaafi naannoolee Oromiyaa mara keessatti laamshessaa jirtan attattaman gad dhiisaa!


text:
BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Afraffaa
Taammanaa Bitimaa irraa
DURAANDURSA
Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kutaalee sadan dabran akka argattanii dubbiftan nan abdaddha. Amma kutaa isa kana bakkuma isa dabre dhaabne sana irraayyi itti-fufnaa, yoo yeroo fi wanneen biroo isiniif hayyaman mee duukaa-bu’uuf yaalaa! Xumura kutaa sadaffaa gara dhumaa irratti, murteen yaa’iin Oromoota Kurnaan Gullallee seena-qabeessichi sun dabarse, isiniif dhiyaatee ture. Murteen sun walaloo-dhaan dabarfamuun isaa barreessumsa (ogubarruu) Oromoo keessatti, walaloon bakka olaanaa qabaachuu isaa nutti agarsiisa. Dabaleesoo: “Kurnan Gullallee murtee kana dabarsee, kutannoo daran jabaadhaan waraana Habashaa isa ibidda tufaa, margaa-muka, sa’aa-nama barbadeessaa deemu sana dura dhaabate. Booda dubbiin dubbii meeshaa-waraanaa isa kan ammayyaatii, akkuma uummanni keenya jedhu sana, “qawwee ibiddaatiin” gubatee moyamuu dandaye“, jedhamee ture.
Waraanni Minilik kan meeshaa-waraanaa isa ammyyaa biyyoota Oroppaa irraa argatee, loltoonni isaas leenjiftoota Faranjiitiin leenjifamaniin Oromoota Gullallee callaa otoo hin taane, Oromoota biroos cabsee Oromiyaa qabachuu dandaye. Erga Oromoon Gullallee moyamee, uummanni akka loltoota Amaaraa kana mana-manaan hiratee sooru taasifame. Jarri wanni isaan Biyya Amaaraa irraa qabatanii dhufan wanneen afur qofa ture: a) gaangotaa fi fardeen dureewwan waraanaa yaabbatan, isuma keessayyuu garri irra caalu kanneen Oromoota: Abbichuu, Jirruu, Jiddaa, Salaalee, Darraa, Galaan, Ada’a Liibanii fi Gimbichuu faa irraa boojiyani b) Galaa hamma Biyya Oromoo dhaqqabanitti isaaniif gawu c) Qawwee fi rasaasa Faranjoota irraa argatan sanaa fi d) bututtuu, waarroo fi dabaloo uffatan sani. Kanaa achi isaan qawween doorsisanii uummata dirree-waraanaatti humna meeshaa-waraanatiin cabsame sana akka ergamtuu fi wandaqaatti ergachuu dha ture gochi isaanii. Ilaamee, inni kun armaa gaditti baldhinaan ibsama.
SEENSA
Silaa Oromoon mana-manatti akka isaan hiratu taasifamee, kan fardeenii fi gaangota isaanitii okaa haamu Oromoo dha. Kan miidhaan daakee, tolchee isaan sooru dubartoota Oromooti. Kan miila isaanii dhiquu fi uffata isaanii miiccu ijoollee Oromooti. Midhaan nyaatan, bishaanii-aannan, dammaa-farsoon dhugan faas kanuma Oromooti. Jarri mindaa wayiituu hin qabanii, mindaan isaanii uummata Oromoo ture. Jarri kun uummata Oromoo Gullallee waan sodaataniif, waan hin amanneef guyyaa-guyyaa qawwee rarraafatanii oolu. Halkan-halkan immoo qawwee boraafatanii rafu. Akkuman kanaan dura jedhe: “yoo baalli shokoksellee, yoo shimbirroon bar-jattellee Oromoon na qabate jedhanii wareeruun ol-utaalu.” Halli kun gara waggaa sadii fudhate. Ganna-ganna naannoon Shaggar Jiddu-galeessaa naannoon amma: “Biheeraawii“, Istaadiyuma, “Abiyoot Addabaabyi“, Finfinnee, Dhaaba Sangaa (“Sangaa Taraa“) faa roobaan dhoqqaawa. Kanaaf, Oromoota Gullallee keessaa warreen gandeen kana keessa jiraatan, loon ofii ooffatanii gara baddaatti: Sululta, Meettaa Roobii fi Meettaa Hoolotaa faatti darabaa galu. Ji’a Waxabajjii keessa deemanii ji’a Fulbaanaa gara dhumaa, ennaa lafti qooru loon isaanii ooffatanii deebiyu.
Oggaa dhiironni Oromoo gara darabaatti godaanan sana loltoonni Amaaraa dubartoota Oromoo qawween doorsisanii gudeedu. Isa kana dubartoonni gandan-gandaan akkuma walbeekanitti walitti himani. Lafa-jala dhoksaan walmariyachuu jalqabani. Dubbiin ture: “abbootii warraa keenyatti ni himna moo ni dhoksina” kan jedhamu. “Yoo itti-himne dhiironni aaranii Sidaamtotaan lolu. Silaa qawwee hin qabanii warra qawwee fannifatee deemutoo nu jalaa isaan galaafata.” Karaa cabe haa yaasu malee, “ofis biyya keenyas salpphifnee hin jiraannu” jechuun, dhiirotatti himuuf waliigalani. Yommuu warri dhiiraa darabaa irraa galan: “nuti dhirsa lamaa-sadii qabna moo” jechuun dhiirota xiiqii fi booree garaa kaayani. Amma silaa yaa’iin Gullallee dhoowwamee, dhiironni dhoksaan walmariyachuutti ka’ani. Dubbiin “nutoo qawwee hin qabnuu maal goonee isaaniin lollaa” dha ture. Ni lollaa irratti waliigalanuun malaa fi tooftaa lolaa baafatani. Lafti fi gandeen Kurnan Gullallee irra qubate marti guyyaa mortaawe tokkotti, galgala waarii jala oggaa lafti dukkanaawe daamotii (ibsaa, guca) qabsiifatanii gadi-bawuun iyyu. Iyyi seena-qabeessichi kun*:
“Uu uu qabi, dhayi!
Uu uu qabi, dhayi!
Uu uu qabi, dhayi!
Uu uu qabu, dhayi!“
Kan jedhamu ture. Biyyi Gullallee guutuun ibsaa akkasii fi iyya akkasiitiin ennaa yaa’u, loltoonni Minilik wareeranii mana-manaa bawuun baqachuu jalqabani. Oromoon Gullallee dukkana gaachana godhatee: shoota, eeboo, hablee, gajaraa (mancaa) fi qottoo fayiin diina akka awaannisaatti isarra qubatee, isa nyaachaa baye sana haleele. “Sidaamni Oromoo se’ee dukkana keessa walitti dhukaasuun walumaa galaafate.” Kaan otoo baqatuu laggeeni fi hallayyaatti nam’ee dhume. Oduuf jecha, namoonni xiqqoon ganda Minilik jiru san, Ankoobar-ttii deebiyani.
Minilikii fi abbootiin duulaa (generaalonni) isaa aarii-salphinaantiin gubatanillee, ennasuma hatattamaan waa gochuu hin dandeenye. Gara baatiiwwan sagalii sonaan itti-qopphaawanii nama kanaaf, jechuun uummata isaanitti ka’e gaccabsuuf muuxannoo qabuu fi dabrees kan Minilik amantaa guddaa irraa qabu filatanii, gara Biyya Oromoo isa Kurnan Gullalleetti, bara 1878 keessa ergani. Namni isaan filatan kun kann Dajjaach Mashashaa Seefuu jedhamu ilma obboleessa Minilik yoo tahu, inni kanaan dura nama Oromoota Darraa (Salaale Kaabaa) kan akkasitti warra Minilik ollachiisu san humna qawwee Oroppaatiin cabse sana. Uummanni Gullallees akka isaan dhufaa jiran waan dhagayeef, akka gaariitti itti-kurfaawee ture. Haatahu malee, Oromoon Gullallee kan qopphaawe karaa: malaa fi tooftaa lolaa, uummata cufa akka nama tokkootti hamilee fi labsiin kakaasuu fi ijaarsa barbaachisu maraan walgurmeessuu malee, meeshaa-waraanaa isa ammayyaa kan biraa hafee qawwee tokkoo fi xiyyiitii takkallee hin qabu. Ammas dubartiin Oromoo Kurnan Gullallee asxaa bilisummaa dubartii kan tahe sana Siiqqee ishii harkatti qabattee, mundhii ishaa sabbataan shab-godhattee gandeen keessa labdee biyya labsuutti kaate. Uummanni Oromoo Gullallee akkuma jirutti olka’ee, fardaa-namaan diina ammas deebiyee dachee Oromoo qabachuuf dhufe dura gore. Jarreen maqaa Kiristaanummaa isaanitiin,”Oromoon nu warra Kiristaanaa fixuufi” jechuun, meeshaa-waraanaa kan ammayyaa humnota Oroppaa irraa argatanii mataa irraa hamma miilaatti hidhatan san, Oromoon Gullallee meeshaa-waraanaa kan duudhaa: eeboo, wantaa (gaachana), shootala (“goraadee“), furrisa, furguggee (murxuxxee), gajaraa, ablee, qottoo fi shimala fayin, irra caalayyuu onnee Oromoo biyya ofiitii du’uu yookaan diina biyya-ofii ajjeesuu, jettu saniin dura dhaabate. Warri abbootii qawwee ibiddaa sun Oromoota Gullallee akka laayyootti mowuu hin dandeenyee, guyyaa guutuu irraa fudhate.
Dacheen abbootii Gadaaa fi haadholii Siiqqee diinaan barbadooftee Oromoon dhiiraa-dubartiin, jaarsaa-ijoolleen warra Minlikiin akkuma Oromoota Arsii fi Oromoota Barentuutti biyya ofiitiif jecha, akka okaatti haamamanii booda kan hafe harka-kennate. Minilik uumaan akkuma keenya namaa, garuu garaa-dhaan bineensaa sun kun itti-hanqatee gadoo (haaloo) hamaa baafachuu jedhee, Oromoota Finfinnee Shaggar jiddu-galeessaa isaantu kana dursee sade jechuun, akkuma jiranti buqqisee loltoota isaatiin oofsisee Arsii naannoo Asallaa qubachiise. Buqqifama isa kanatu Buqqifama Oromoo Gullallee isa tokkoffaa dha. Warri Minilik kun yoom kana duwwaatti dhaabatanii hafani, biyya Kurnan Gullallee guutuu keessa labanii namoota keessumaa gayeeyyii fi dargaggeeyyii akka bineensa daggalaatti adamsuutti ka’ani. Akkuma kanaan dura jedhame san: “Oromoon Gullallee wiirtuu Shaggar, naannoo Hora Fifinnee faa jiraatu, warra warraan faffaca’ee, gara obbolaa isaa gara naannoo Oromoota birootti baqate. Kaan Meettaa, Galaan, Sooddo, Bacho, Ada’a Bargaa, Waliso, Kuttaayye faatti baqatee, boodas isaaniin moggaafamee hafe. Waggaa kudhan booda (1887-1888) oggaa Minilik Inxooxxoo irraa gadi-bu’ee, Shaggar magaalmataa impaayara isaa godhatu, Oromoon Gullallee inni naannoo amma “Araat-Kiiloo, Siddis-Kiiloo“, “Lidataa”, Markaatoo, Kasaanchis, Piyaassaa faa jiru, buqqifamee Arsii naannoo Asallaa qubachiifame.“**
Oromoon Kurnan Gullallee biyya isaa fi birmadummaa isaatiif jecha akkasitti dhumullee, akkasitti humna qawweetiin naannoo awwaallan haadholii fi abbootii isaa itti-argamu irraa buqqifamullee, kaan faffacayee naannolee Oromoo birootti baqatullee isa hafee hamileen isaa hin cabne. Gaaf tokko ka’ee biyya abbaa isaa akka deebifatus gonkumaa hin mamane. Ani Oromoo Gullallee ijoollummaa kiyya irraa kaaseen beekaa, kan ogguu na maalalu (dinquu) jabina hamilee fi safuu isaanii isa akka sibiilaa jabaatu sani. Hamilee fi safuu kanatu, jaalala biyyaa fi Oromummaa isaa kanatu Shaggar shaggaa biyyaa, garuu isa nafxanyoonni Habashaa boongoo (waasshaa) yeeyyiiwwanii fi majaa-leetti (waraabessa akkan hamaa) geeddaratan kana keessatti, hanga hardhaattuu isa hambise. Oromoon Gullallee akkuma Oromoota biroo isaan ani amma kanaa olitti, isiniif ibse kana dhalawwan ofiitti himaa guddifata. Isa kanatu kubee (“encyclopedia“) cimaa kan koloneeffatoonni Amaaraa gubanii balleessuu hin dandeenye tahuun asiin, ee bara Dhaloota Qubee kanaan isa gaye.*** Amma kanaa gadittan tuullaa beekumsa Oromoo isa afaanii-afaanitti, dhalootaa-dhalootatti dabraa as gaye keessaa hamma tokko, kanan walitti qabe keessaa isiniif dhiyeessa. Ani bara mootii-mootolii sanan walaloota uummata Oromoo kan Oromiyaa Waltajjii irraa, jechuun Tuulama guutuu fi Macca Bahaa irraa walitti qabeeyyu. Kana irraa bara 1983 keessa hacuuccaa fi roorroo, gabrummaa fi gabbaarummaa Oromoo Gullallee fi kanneen biroo kan ibsu waa ifa godheen ture. Amma isa keessaan waa isiniif dabarsa.****
QAAMADUBBII
Oromoon Gullallee gabrummaa fi biyya isaa irraa-buqqifama walaloolee sirbaa kanneen addaddaatiin ibsata. Keessumaa walaloolee naannee, geerrarsaa, seeyyii fi dhiichisaa keessatti harqoota gabrummaa Habashaa kan isarra jiruu fi abdii bilisummaa fi walabummaa biyya ofii addeeffata. Akkanatti gabrummaa fi gabbaarummaa Habashaa kan isarra jiruu fi dharraa birmadummaa fi bilisummaa kan ibsatu Oromoo Gullallee callaa miti. Akkan argee fi dhagayetti kun naannolee Oromiyaa maraa fi gosolii Oromoo hundumaa biratti waan beekamu. Otoo abdiin Oromoo keenyaa inni cimaan kun jiraachuu baatee, yoon silaa hundi keenya: Azbixee fi Gonnixee, Aadafris-ii fi Ashabbir, Difaabbaachaw-uu fi Gizaachaw, Laxxibaluu fi Ziqqibaluu, Aalgaanash-ii fi Yawhaalaash faa taaneeti turre. Ilmoo namaa ilmoo namaa wanneen taasisan keessaa inni tokko abdii dha. Abdiitu uummata Indiyaa kan waggaalee 100 koloneeffatoota Ingilizii jala ture, uummata Giriikii kan waggaalee 367 Osmaan Turkii jala ture, uummata Albaaniyaa kan waggaalee 431 Osmaan Turkii jala ture, uummata Sarbiyaa kan waggaalee 338 Osmaan Tarkii jala ture, uummatoota Arabaa mara kanneen waggaalee 400 gabroomfatoota Osmaan Turkii jala turan, uummatoota Ameerikaa Kibbaa kanneen waggaalee 300 koloneefatoota Ispaanyaa fi Portugaal jala turan, uummata Aljeeriyaa isa waggaalee 132 gabroomfatoota Faransaa jala ture, Afrikaa teenya guutuu tan Koloneeffatoota Oroppaa jala waggaalee dhibbaa ol turte, bilisummaa fi walabummaan kan isaan gaye abdii dhala namaa kana. Abdiin kun nu Oromootas, obboleewwan keenya Somaalotaa fi Sidaamotas, Walaayitoota fi Hadiyyootas, Gambeelotaa fi uummatoota Sulula Omoo faas harqoota gabrummaa Habashaa kana jalaa akka nu baasuu shakkiin tokkollee hin jiru.
Isa kanaa olitti jedhame kana Oromoonni Kurnan Gullallee kunoo, akka kanaa gadiitti himatu. Kanas akkuman ennaa sana Afaan Oromoo fi Afaan Ingiliziitiin walmaddii kaawuun, baase sanattan dhiyeessa. “Tamene Bitima: On Some Oromo Historical Poems; in, PAIDEUMA 29, 1983, pp. 317-325″:
“Inxooxxoo dhaabatanii,*****
Caffee gallaaluun hafee,
Finfinnee loon geessanii,
Hora obaasuun hafee,
Tulluu Daalattiirrattii,
Yaa’iin Gullallee hafee,
Gafarsatti dabranii,
Qoraan cabsuunis hafee,
Hurufa Boombiirrattii,
Jabbilee yaasuun hafee,
Bara jarri dhufanii
Loon teenyas indhumanii,
Idda mashashaan dhufee,
Birmadummaanis hafee!”
“No more standing on Intotto,
to look down at the pasture below.
No more taking cattle to finfinnee,
to water at the miniral spring.
No more gathering on Tulluu Daalattii,
where the Gullallee assembly
used to meet.
No more going beyond Gafarsa,
to chop firewood.
No more taking calves,
to the meadow of Hurufa Boombii.
The year the enemy came,
our cattle were consumed.
Since Mashasha came,
freedom has vanished!”
Mashaashaan walaloo kana keessatti kaafame eenyu akka tahe kanaa olitti ibsamee jira. Isatu ka’iisa fi fincila Oromoo Gullallee isa bara 1878 kana cabse. Inni sana dura akkuma irranatti tuqame waraana Oromoo Darraa (Salaalee Kaabaa), isa goota daran beekamaa Hasanuu Wadayiin gaggeeffame humna qawwii ibiddaatiin cabsuu dandaye. Hasanuu Waday seena-qabeessichi kun, uummata isaa biratti maqaa sangaa fardaa isaatiin irra beekama: Abbaa Kuraaraa. Erga waraanni Minilik isa moyee: “harka kiyya diinni hin qabatu, farda kiyya diinni hin yaabbatu“, jedhee farda isaa shan utaalee diina akka inni kashakkashu godhe sana, ajjeesee booda ofis ajjeessuun seenaa Oromoo kan gara isaatiin jiru dhiiga ofiitiin barreessee dabre. Walalooleen Oromoonni Gullallee lafarraa buqqifama nafxanyoonni Habashaa isaan irratti, adeemsisaa turanii fi ammallee itti-jiran ibsu danuu dha. Akka kutaan kun nutti hin dheeranneef, “haa-bultu dubbiin” jechuun asuma irratti dhaabnaa, mee cufti keessan nagaa fi badhaadhinaan naa bubbulaa!
Itti-fufa —!
============== HUBACHIISOTA MIILJALEE ==============
* Taammanaa Bitimaa: “SEENAA OROMOOTA FINFINNEE-SHAGGAR”; MANDIISUU, Hidhaa 6, lakk.1, Bitootessa 2004, fuulee 25 ilaalaa.
** Isuma kanaa olitti jedhame > (IKOJe), fuulee 25-26 ilaalaa.
*** Kubee (“encyclopedia“) < kuusaa beekumsaa.
**** Walalooleen uummataa isaan jedhaman kun: “Tamene Bitima – On Some Oromo Historical Poems; in, PAIDEUMA 29, 1983, pp. 317-325″, keessatti bayani.
***** Walaloo kana akkuma jirutti jechuun isa Afaan Oromoos, isa Afaan Ingiliziis barreessitoonni tokko tokko madda isaa jallisuun yookaan otoo madda isaa sirumaa hin kennin, barreeffatoota isaanii keessatti dhimma ittiin bayanii jiru. Dhimma ittiin bayuun daran gaarii dha. Garuu, barreessitoonni keenyas seeraa fi duudhaa barreessitoonni addunyaa qaban keessaa bawuu matumaa hin dandayani. Dursee bara 1991 fi 1992 keessa oggaa gaazexoonni fi kitaabeewwan Afaaan Oromootiin bayan akkasitti nuuf maddan sana, tokko tokkoon isaanii walaloo bara 1983 keessa baye kana madda wayiituu malee, baasaa turani. Ani bara 2009 keessa Waashingitan Diisiin ture. Booda Oromoonni waggaalee hedduu dura na beekan, barroo obboo Tasafaayee Gabra’ab kan “Yagaazexanyaaw Maastaawashaa” jedhmu bituun naa kennani. Obbolaan kiyya sun kitaaba san bananii fuulee walaloon amma kaase kun, irratti baye natti agarsiisani. “Kun balleessaa cimaadhaa mana seeraatti dhiyeessuu dandaasa“, naan jedhani. Ani kitaaba bareedaa san, silaa ani qilleensa irra (samii keessa) rafuu hin dandayuu, balaliyaa-dhuma (xayyaaruma) keessattin dubbisee fixe. “Ani obboleessa kiyya nama Afrikaa mana seera Faranjii hin dhaabu jedheen” itti-dhiise. Obboo Tasfaayeen ee lammiin Oromiyaa, ilmi Bishooftuu teenyaa maaf akka madda isaa kennuu dide ani hin beeku. Garuu, kitaaba isaa san keessatti madda biroo, jechuun kan wanneen biroo warreen biroo irraa-fuudhe sirriitti kenna. Otoo dubbannuu: ijoolleen warra nafxanyaa obboleessa keenya kana: “maaf waan Oromoo dubbatta?” jechuun, duulaa hamaa irratti deemsisaa jiru. Yeroo, bakkaa fi haalatu isaanii hin taane malee, silaa isa yoona ni fannisuuyyu. Nuti dhalawwan Oromoo kanneen kitila hedduun lakkaawamnu, isa cinaa fi duuba dhaabannee eeboo jarreen tanaa irraa qoluu qabna! Inni lammii fi ilma Oromiyaatii, wanni isaan galchu tokkollee hin argamu!
Amma bara kana keessallee namoonni keenya tokko tokko madda walaloo kanaa keennuu irra, gara biraatti kakkaachuun madda dugda duubaa kennanii argamu! Raajii dha! Sammuu fi qubni barreessaa, safuu fi safeeffanni barreessaa yoo isaaniif hayyame, akkanumatti itti-fufuu dandayu. Garuu, isa jechoota duraan walaloo sana keessatti dhiyaate, dabsuu otoo dhiisanii wayya. Inni kun Oromoonni durii akka itti-dubbatan waan nutti agarsiisuuf, seenaa Afaan Oromootii hedduu barbaachisaa taha.
Kutaalee dabran dubbisuuf mee as tuqaa:
– BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Tokkoffaa
– BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Lammaffaa
– BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Sadaffaa __


text:
Yaa Obboleeyyan Aakiraa akkam jirtan nagaa keessanii mee Seenaa ajaa’ibaa kan naaf dubbisaa isin fayyaddi inshaa Allaah yaa obboleewwan qaqqaalii!
Nuti ho laata amriin Hadhaa Tenyaa hangamtu nurra eggama gara lafina haatii tenya nuuf laalattu.
Guyyaa tokko ergamaan Rabbii (saw ) taa’anii Sahaabota isaanii waliin haasa’aa turani, namtichi tokko dhufee akkana isaaniin jedha:-
Yaa ergamaa Rabbii (saw ) dargaggeessi tokko qarqara du’aa irra jira, namoonni hundi shahaadaa akka jedhuuf isa gaafatanii jiru, inni garuu #Shahaadaa jechuun itti ulfaate jedhe, Rasuulli ( S A W ) dargaggeessichi salaata isaa ni salaataa ? Jechuun gaafatan deebiin Eeyyen kan jedhu ture, Rasuulli ( S A W ) ergasii Sahaabota wajjin gara mana jireenyaa dargaggeessa #qarqara du’aa irra jiruu sanatti deemanii dargaggeessichi gara Adunyaa#zalaalamiitti deemuuf jira akka shahaadaa jedhuuf jecha irra deddeebi’anii gorsaniin, dargaggeessichi kun garuu akka shahaadaa jechuun Afaan isaa irratti ulfaatee jiru dubbate, Ergamaan Rabbii (saw) dargaggeessi kun jireenya isaa guutuu haadha isaa#dallansiisaa akka jiraate waan baraniif haadha isaa kan ilma isheetti dallantee jirtu sana waamsisan!
Jaartiin umriin ishee deemee jiru jiru ni dhufte!
Yaa haaadha kabajamtuu! gurbaan kun ilmoo keessanii ? Jedhanii gaafatan Rasuulli(saw ), haadhattiinis Eeyyen jechuun isaaniif deebiste!
Yaa haadha kabajamtuu osoo ilma kee kana fuuneetiin Dhiifama ni gootaniif moo ? jedhanii gaafatan, haati yemmuu kana dhageessu ni #boosse, ilmi ishee hangam tokko ishee dallansiisaa turuyyuu garaan hin dandeenye, Aakiraa yaadattee akka ibidda keessatti darbamu hin barbaanne Dhiifama godhee jiraaf jechuun deebiste!!!
“” yaa Allaah atii fi ergamaan kee naaf ragaadha Ani ilma koo jaallatamaa kanatti hin mufadhu”” jette,
Ergasii Rasuulli ( saw ) gara dargaggeessa qarqara du’aa jiru kanatti deebi’anii akka irra deebi’ee Shahaadaa jedhuuf gaafatani!
#Ashhaadu_laa_ilaaha_illallaahu wa’ashihaadu Anna muhaammadan Abduhuu warasuuluhuu jechaan salphaa isaaf ta’ee Dhiifama haatisaa isaaf gooteen Rabbiin (sw) Shahaadaa jechuu arraba isaa irratti salphaa taasiseef,
Rasuulli ( saw ) gammadanii yaa Rabbii ol’aanaa taate galanni keeti kan ana Sababa gootee dargaggeessa kana ibidda #Jahannam irraa baraarte jedhan!
Subhaanallaah!
Yaa Allaah!!!
Yaa Rabbi mufannaa haadha fi abbaa keenya jalaa najaa nu baasi yaa kariim yaa Aliim!
Yaa Rabbi nama haadhaa fi Abbaadhaa tola oolu nu taasisi yaa Allaah!! AAMIIN ALLAAHUMMA AAMIIN!
=>Yaa Obboleeyyan Aakiraa seenaa kana yeroo dubbistanii kaatan obboleewwan keessaniif Share gochuu hin dagatinaa Mindaan keessan Rabbumaan biraayyi inshaa Allaah”


text:
1. Goototni Ilmaan Oromoo Kanneen akka Obboo Nadhii Gammadaa, Obboo Dabbasaa Guyyoo fi ilmaan Oromoo sirna mootummaa ADWUItiin achi buuten isaanii dhabamsiifaman kumootan lakka’amu bakka ukkanfamanii hidhamanii jiranii haal duree tokko malee haa gadhiifaman!!
2. Akka waliigalatti hidhamtoonni siyaasaa Ilmaan Oromoo kumoota dhibbootan lakkaawaman manneen hidhaa biyyatti keessatti gidirfamaa jiran hundi haalduree tokko malee nuuf haa hiikkaman!! Hidhaafi Ajjeechaan Uummata Oromoo irratti gaggeeffamaa jiru labsiidhaan nurraa haa dhaabbatu!!
3. Yakki Waranaa qindaa’aan harka mootummaa ADWUI’n Daangaalee Oromiyaa kallattii adda addaan gaggeeffama jiru Addatti Bahaa Oromiyaa Godinaalee Harargee Bahaafi Dhihaa, Kibba Oromiyaa Booranaafi Gujii, Baaleefi Akkasumas Kaaba Oromiyaa Walloo Baatee irraan milishootaa Saboota ollaa hidhachiisuun daangaa Oromiyaa cabsisisaa yakka duguuginsa sanyii uummata keenyarratti gaggeessa jiru mootummaan atattamaan Oromoof Oromiyaa irraa dhaabuu qaba!!
4. Samichi Lafa Qotee bulaa Oromoo maqaa Ijaarsaa manneen Kondominiyeemiifi babaldhina Magaalotaa jedhuun addatti Naannawaa Finfinneetti gaggeeffama jiru labsiidhaan uummata keenyarraa haa dhaabbatu!!
5. ) Aanagaawootni, qondaalotnii fi qaamotni ilmaan Oromoo miliyoonan qe’ee fi qabeenya isaanii irraa buqqisan, dhibboota hedduu lubbuu galaafatan aangoo irraa kaafamanii seeraatti haa dhiyaatan
6. Mootummaan Naannoo Oromiyaa (OPDO)n warraa uummata Oromoo qe’eetti jumlaan ajjeesaa jiran qorannee seeratti dhiyeessinaa malee hanga ammatti yakka duguuggaa sanyii rawwatamaa jiruuf namni tokko seeratti utuu hin dhihaatin jira. Yakki waraanaa uummata Oromoo irratti gaggeeffamaa jiru guyyaa saafaadhani qorannoon Aangawoota OPDO maal irraa gahee?
7 ) Abdi Ille ilmaan Oromoo miliyoonan buqqisee ammallee fixaa jiru qabamee seeratti nuuf haa dhihaatu! Waraanni liyyu haylii uummata keenya fixaa jiru diiggamee hidhannoon irraa haa hiikkamu, yakka raawwateef seeraan haa gaafatamu!!
8. Gaaffii Mirga Abbaa Biyyummaa, Bilisummaa, Mirgi Namummaa Uummata Oromoofi Walabummaan Oromiyaa akka kabajamuuf wareegama qaalii roga hundaan baasuun qabsoo godhaa jirruuf of waakkannaa tokko malee deebiin nuuf haakennamu!!
9. Hooggantoonni waraanaa, qondaalonni fi humni basaasaa waggoota 27 guutuu ilmaan Oromoo ficcisiisaa turan seeratti nuuf haa dhihaatan. Qaamota ilmaan Oromoo fixaa turanii fi jiran badhaasudhaan kanneen aangootti dhufan illee yakka fakkaataa akka dalaganiif kallatti argisiisuudha. Kanaaf uummata Oromoo akka fixan jajjabeessuun hafee gaafatama seeraaf nuuf haa dhiyaatan!!
10. Sirni EPRDF(ADWUI)/TPLF/OPDO qabsoo wareegama qaalii gaafateen wayita kufaatii isa dhumaa irraan geenyee jirruutti shira of dandamachiisa maqaa haaromsa jedhuun mudamtootni haarawaan sirnichuma keessaa gadi bahuufi jijjiramni kabeebsaa godhamaa jiru hundee gaaffii uummata Oromoofdeebii kan hin taaneefi sirnicha dandamachiisuuf kan godhamu ta’uutti hubanna kanaaf furmaatni haalli siyaasaa biyyattiif barbaachisu Mootummaan Ce’umsaa jaarmiyaalee Siyaasaa biyyatti hunda hirmachisuufi hundi irratti walii galuu danda’u atattamaan akka hundeeffamu gadi jabeessinee gaafatna!!
Gadaan Gadaa Xummura Garbummaati!!
Injifannoon Uummata Oromoof!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Waxabajjii 14/2018


text:
Prezidaantiin Ertraa Isaayaas Afawarqii Dilbata kaleessa daw’annaaf Itiyoophiyaa erga seenanii booda har’a waaree booda gara biyya ofiitti deebi’anii jiru.
Itiyoophiyaa keessa yeroo gabaabaaf kan turan prezidaant Isaayaas aangawoota mootummaa Itiyoophiyaa kan sadarkaa olaanaa waliin sirna baniinsa warshaa shukkaara Omoo akkasumas magaalaa Arbaaminc daw’atanii jiru.
Mummichi ministeeraa Dr. Abiyyii fi prezidaant Isaayaas guyyaa har’a godina Jimmaa saqqaa coqorsaa keessa ka jiru Fincaa’aa ykn ursaa Saqqaa dawwatan.Iddoon kun Magaalaa Jimmaa irraa fageenya muraasa irratti argama.
Jila gamasitti imalee kana keessa mummichi ministeera duraanii Haayla Maariyaam Dassaaleeny fi ministeerri hajaa alaa Itiyoophiyaa Dr. Warqinaa Gabayyoo jira.
Sirna Buna danfisuu kan nannoo jimmaa kan gaggeefame yoo ta’u qabeenyaa godiina Jimmaa calaqiisan adda addaa akka badhaasaatti aangawootaaf kennamee jira.
Mummicha ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad waliin Finfinnee keessatti marii bal’aa gaggeessanii jiru.


text:
Oromiyaan nagaa argachuuf Mootummaan Ce’umsaa Oromiyaa ijaaramuun dirqama
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Fulbaana 27/2020
Qabsoon Bilisummaa Oromoo baroota hedduuf geggeeffamaa ture dhiibbaa mootummaa abbaa irree dhufee darbaafi dhiibbaa michoota mootummichaan, akkasumas kanneen dantaa isaanii eeggachuuf jiraataniin galma barbaadamu akka hin geenye danqamaa har’a ga’eera. Haaluma ulfaataafi walxaxaa keessatti wareegamni guddaan kaffalamee injifannooleen haga ammaatti argamanis kan hin tuffatamnedha. Bara 1991-1992 Addi Bilisummaa Oromoo chaartera seenuun jiraachuu Oromoofi Oromiyaa har’aaf sababa ta’uu bira darbee hubannaa uummanni keenya haga ammaatti argatee qabsoo isaa geggeeffataa jiruuf utubaa guddaadha jennee amanna. Waggoota 27 keessatti qabsoon uummataa dhawaataan jabaatee mootummaa abbaa irree hudhee qabuun sirni bulchiinsa ADWUI fudhatama akka hin qabne addunyaaf mirkaneessee mootummichas amansiisuun keessoo isaatti haaromsa akka godhu taasifamee jijjiiramni kabeebsaan kan gaaffii uummataa fi akeeka Qabsoo Bilisummaa Oromoo deebisuu hin dandeenye uumamee ture. Jijjiiramni kabeebsaa kun “dirree dimokiraasii baballisuun deebii gaaffii uummataatiif karra saaqa” jedhamee abdatamee tureera. Haata’u malee, qaama ‘hoggana jijjiiramichaa’ jedhamuun guyyaarraa gara guyyaatti mirga sabootaa sarbuun ajjeechaafi hidhaa jumlaan geggeeffamee, paartileen siyaasaa sochii irraa danqamanii, miidiyaaleen ugguramanii abdiin saboota biyya kanaa akka hongaa’uufi adeemsi dimokiraasii akka gufatu taasifamaa har’a ga’e.
Akkuma hunduu quba qabutti yeroo ammaa kana Oromiyaafi Oromoon haala yaaddessaa keessa jiru. Haala amma deemamu kanaan egereen Oromiyaa fi lammiilee Oromiyaa yaaddessaa akka ta’e namuu hubachuu danda’a. Hogganoonni paartilee siyaasaa Oromoo irra guddaan badii malee hidhamanii jiru. Bakka bu’oonni dhaabota siyaasaa kanneen dhaaba isaanii bakka bu’anii filannoorratti hirmaatu jedhamee qopheeffame aanotaafi godinootarra jiran hedduun mana hidhaatti argamu. Ajjeechaan jumlaan sababa mootummaa biyya bulchu hin deeggarre qofaaf uummata Oromoo irratti raawwachaa jira. Abdiin ce’umsa gara dimokiraasiitti tumsa qaama biyya bulchuun taasifamuuf uummanni qabaachaa ture golgolaa’ee akka jiru haala jirurraa hubachuun ni danda’ama. Kun utuu kanaan jiruu qaamni “biyyan bulcha” jechaa jiru kun bara bulchiisa isaa fixatee Fulbaana kana booda mootummaan seerawaan biyya kana akka hin jirre heera biyyattiitu hima. Akkuma argaa jirrummoo murni ‘biyyan bulcha’ jedhu kun humna waraanaafi tikaa fayyadamee aangoo isaa dheereffachuuf wayita abbalu mul’ata. Gocha kana uummanni keenya akka hin fudhanne qabatamaan agarsiiseera.
Yeroo barri bulchiinsa mootummaa abbaa irree kanaa dhumatee jirutti, yeroo murni aangoo dheereffachuu barbaadu nageenya biyyattii booressee waliin dhahaa jirutti, filannoon haqaa haala barbaadamuun akka hin geggeeffamne qaama aangoorra jiruun taasifamaa yeroo jiru kanatti Mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa ijaaruun dhimma fardii ta’ee mul’ata.
Mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa ijaaruun barbaachisaa akka ta’u kan taasisan haalota hedduutu jiru. Isaan keessaa akka fakkeenyaatti kaasuuf:
- Biyyi kun sirna wal fakkaataafi bulchiinsa waloo qabaachuu dhabuusheeti. Kana yeroo jennu, Naannoon Tigiraay humna ofii ijaarrattee filannoo mataa ofii geggeeffachuun mana maree mataashee hundeeffattee jirti. Har’a Tigiraay bifa kamiinuu qaamni fedhe itti seenee akka fedhe gochuu hin danda’u. Mirga hiree murteeffannaa saba ofii kabachiifatanii jiru.
- Naannoon Amaaraa gaaffii bu’uuraa sirni mootummaa kanaa dhiibbaa irratti gochaa jiru hin qaban. Mootummaa federaalaa dhuunfatee kan bulchaa jiru caasaa mootummaa naannoo Amaaraati jechuun ni danda’ama. Fedhiin isaanii sirnaan guutamaa waan jiruuf yaaddoo homaatuu qabaachaa akka hin jirre hubachuun ni danda’ama.
- Saboonni akka Affaar, Gambeellaa, Benishaangul Gumuz fi kkf “mootummaan kun fedhii keenya nuuf guuta” jedhanii eeggachaa waan jiran fakkaata. Kana keessatti saboonni akka Sidaamaa, Walaayittaafi Somaalee mirga isaaniif falmachaa akkuma jiran mootummaan keessa seenee hacuucaa jiraachuun beekamaadha. Isaan kana PPn daldala siyaasaaf itti fayyadamee addunyaatti mullisa.
- Oromiyaan dirree waraanaafi jeequmsaa taatee Oromoon nagaa dhabee yaaddoon jiraata. Hogganoonni siyaasaa Oromoofi ilmaan Oromoo kumoota hedduun lakkaa’aman mana hidhaatti dararamaa jiru. Ilmaan Oromoo Walloo irratti duulli walitti fufaan geggeeffamaa jiru akeeka Oromoo cabsuuf deemaa jirudha. Saamichi guddaan ajaja Abiy Ahimediin geggeeffamu Oromiyaa keessatti qote bulaafi daldaltoota Oromoo irratti raawwataa jira. Xiyyeeffannaan guddaan Oromoo cabsanii Oromiyaa dhuunfachuuf geggeeffamaa jira.
Haala kanaan itti fufnaan egereen Oromiyaa yaaddessaa kan ta’eefi eenyummaan Oromummaa dhabamuuf kan hojjetamaa jirudha. Kana waanta’eef, Oromiyaa diinarraa baraaranii Oromummaa jiraachisuuf Mootummaan Ce’umsaa Oromiyaa ijaaramuu qaba jennee amanna. Mootummaan Ce’umsaa Oromiyaa ijaaramee bulchiinsi Oromiyaafi nageenyi Oromiyaa mootummaa ce’umsaa Oromiyaatiin geggeeffamee nagaan erga bu’ee booda filannoon haqaa geggeeffamee Oromoon mootummaa mataasaa kan ofii ijaarrateen akka bulu gochuun fardiidha. Kana gochuuf ibsa ABOn Fulbaana 13/2020 baase qaamni dhimmi isaa ilaalu hojiitti akka hiiku asumaan gaafanna. Kanuma waliin Qeerroon Bilisummaa Oromoo Mootummaan Ce’umsaa Oromiyaa akka ijaaramu tumsa irraa eegamu akka raawwatu ibsuu barbaanna. Uummanni Oromoo yaada kana ofitti fudhachuun hojiirra oolmaasaaf akka hojjetu abdii qabna.
Hayyoonni Oromoo biyya keessaafi ala jirtan Oromiyaa dhabama irraa oolchuufi Oromoo jiraachisuuf ogummaafi beekumsa qabdaniin Mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa ijaaramuuf tumsa barbaachisu akka gootan gamanumaan waamicha isiniif dhiyeessina. Dhaabbileen hawaasaa adda addaa kan biyya keessaafi ala jirtan deeggarsa barbaachisu gochuun saba keessan akka baraartan dhaammanna.
Maayiirratti, Oromiyaan nagaa argachuuf Mootummaan Ce’umsaa Oromiyaa ijaaramuun dirqama akka ta’e hubachuun qaamni “dhimmi Oromiyaa na ilaala; nageenyi biyyattii na ilaallata” jedhu tumsa barbaachisu gochuu qaba. Nageenyi waaraan argamee gara filannoo haqaatti deemuun mirgi hiree murteeffannaa saba Oromoo akka mirkanaa’u gochuuf hojjechuun dirqama lammiilee maraati. Qaamni humna waraanaafi tika biyyaa qabatee aangoorra jiru humna qabu fayyadamee aangoo isaa dheereffachuuf kan itti deemu yoo ta’e Qeerroon Bilisummaa Oromoo ammumarraa qophii akka godhuufi uummanni keenyas mirgasaa kabachiifachuuf mirga akka qabu beekuun of qopheessuu qaba.
Injifannoo Uummata Oromoof!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Fulbaana 27/2020
Finfinnee, Oromiyaa.


text:
“Dhugaan Yoo Afaan Qaban Funyaaniin Baha”
EWO/ORG | Hagayya 26, 2020
Tarkaanfiin Qeerroon Biiyya UK Imbaasii Itiyoophiyaa Landanitti argamu Irratti Fudhatan Tarkaanfii Sirrii fi Haqa Qabeessa.
Qabsoo Bilisummaa Oromoo(QBO) waggoota hedduuf gaggeeffamaa turee fi jiru keessatti qoodni hawaasni Oromoo/Lammiileen Oromiyaa biyyoota Ollaa fi Alaa garaagaraa keessa jiran bahataa turanii fi jiran qooda akkaan olaanaa dha.
Akka Kanaan mormiin hawaasni keenya guyyoota 7f walirraa osoo hin kutin Embassy murna Shorokeessaa Ethiopia biyya UK London tti argamu fuula duratti taasisuun xumura irratti Qeerroon Alaabaa gabroomfataa gadi buusuun Alaabaa dhiigaan dhufe Alaabaa ABO/Alaabaa ummata Oromoo tiin bakka buusan injifannoo boonsaa fi mul’ata qabu, mootummoota dhihaa Iyyiinsa Oromoo/Lammiilee Oromiyaa dhagahuu dadhabuun cal’isanii murna Shororkeessaa gargaraniif akke lammata deebi’anii shororkeesitoota hin tumsineef nuti Eegdotni Warraaqsa Oromiyaa fakkeenya gaarii ta’a jennee amanna.
Mootummooleen dhihaa dantaa ofiitiif jecha murna shororkeessaa faana kufanii ka’anis, gaafa haqni ummata cunqurfamaa dhiibee dirree bahu iyyiinsa ummataa gurra qabaataniif dhagahuu dadhabanis, murna shororkeessaa isaan gargaaran ija isaanii duratti yoo qaanessan arguu caalaa xiqqeennii fi kisaaraan shororkeesitoota faanaa tarkaanfachuun isaan miidhu kana caalu ni jira jennee hin yaadnu.
Kanaafi kan “Haqni yoo afaan qaban funyaaniin baha!” jenneef.
Nuti Eegdonni Warraaqsa Oromiyaa Mootummoota dhihaa dabalatee dhaabbileen kamuu Murna Shororkeessaa dhiiga Lammiileetiin harka dhiqatu faanaa akka hin tarkaanfannee fi hariiroo kamuu akka waliin hin qabanneef labsii fulbana 20, 2019 baasne qabxii 12ffaa irratti tuqneen, “Dhabbileen addunyaa adda addaa kanneen akka Mootummaalee Gamtoomanii,Gamtaan Afriikaa, Dippiomaatonni biyyoota adda addaa,Tokkummaan Awurooppaa, Dhaabbilee Miti-motummaa fi Dhaabbileen mirga dhala namaatiif falmatan hundi, Mootummaan ADWUI/EPRDF carraa ummatni biyyatti kennefitti gargaarame of jijjiiree biyyas jijjiira jedhamee osoo eegamu kana gochuu dadhabuu isaa fi inumayyuu biyyitti rakkoo walxaxaa biraaf qopheessaa akka jiru haalan hubattaniitu jenne amanna.
Kanaaf, hariiroo siyaasaa fi dippilomasii sirna ADWUI/EPRDF waliin qabdan akka addaan kuttan Cimsinee isin gaafanna. Dabalatas, murtoo lammileen Oromiyaa sirna ADWUI/EPRDF kanaa fi fakkatota isaa hundeerra buqisanii jijjiiruuf fudhatan kanaaf beekamti kennitani ummata biyyatti gara nagaa fi diimokraasitti cesisuuf tattaaffi godhamu wajjiin akka dhaabbatan irra deebinee kabajan isinitti dhaamanna.” Jechuun hubachiisuun keenya ni yaadatama.
Kanumaan waliin, lammiileen Oromiyaa biyyoota Olaa fi alaa garaagaraa keessa jirtan, lammiileen Oromiyaa Ilmaan Oromoo Ambaasaaddaroonni biyyoota alaatti sirna nama nyaataa kana wajjiin hojjachuu dhiistan, 1.Nuuraa Saaddoo biyya Swiidiin irraa, 2. Margaa Boorishee biyya Faransaay irraa, 3. Bhiraanemasqal Abbabaa Sanyii Ameerikaa USA irraa sirna shororkeesitootaan socho’u kana lagattanii fi Hawaasni Oromoo/lammiileen Oromiyaa biyya UK walirraa osoo hin kutin dhaabbataa guyyota 7f mormii taasiftanii tarkaanfiin isin Embasy shorokeesitoota Itiyoophiyaa irratti fudhataan sirrii dha jechaa, ammas Eegdonni Warraaqsa Oromiyaa guduunfaa qabsoo keenyatti gochuuf labsii EWOn fulbaana 20,2019 baase hojitti akka hiiktan gadi jabeesinee isin yaadachiifna.
Oromiyaan Haa Dursitu!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
Hagayya 26, 2020
Finfinnee Oromiyaa


text:
Ilaalchi Of-tuulummaa Sanymmaa Booddessaa fi Kufaa dha
(Ibsa adda Bilisummaa Oromoo), Ebla 22, 2021
Ummatootni Itophiyaa waggoota dheeraaf bittoota Itophiyaa gara jabeessa dabareen isaan bitaa turan jalatti hammeenyaa dorgomaa hin qabneen dhamaafamuun hundaaf ifaa dha. Hundaan olittis ummatni Oromoo biyya isaa irratti diina taasifamee ajjeeffamaa fi qabeenyi isaa saamamaa ture. Addatti mootota biyyattiin ajjeechaan irratti geggeeffame sanyii duguuggaan wal gita. Bittaan alagummaa ummata Oromoo irratti xiyyeeffate kun hanga yeroo dhihoo garee shiftaa fi saamtotaa ABUTqabsoo Qeerroo fi ummatootaan aangoo irraa qaarsifametti itti fufee biyya isaa irratti alagoomfamaa, qabeenya isaa irratti ajajuu kan hin dandeenye, mirga kan barbaaduu fi filate jalatti hin bulle waan tureef sirna cunqursaa kana of irraa busuuf wareegamni baase ulfaataa ture. Addatti dhumiinsa ilmaan Oromoo fi ummatoota Itophiyaaf gaafatamaa kan tahe adaba ummataan qabriin isaa raawwatame, garee Wayyaanee irratti qabsoon geggeeffame hagam ulfaataa akka ture ummatoota Itophiyaa biratti hin dagatamu. Falmaa kana keessattis goototni ilmaan Oromoo fi Itophiyaa kumootaan kitimaa tahuu ummatoota Itophiyaa fi Oromoo jalaa dhokataa hin tahu.
Ummatni Oromoo waggoota dheeraaf ajjeechaa, hidhaa fi dararaa adda addaa irra gahaa ture kan abbootii irree fi bittoota dura dhaabbatuun wareegama ulfaataa baasaa tureef wayta ammaa akka ilmaan bittootaa fi saamtotaa akkasumas hambootni Wayyaanee jedhanii fi ololanitti dantaa addaa barbaachaaf hin turre. Kan qabsaawee fi ilmaan isaa qaqqaalii kan wareega baasan bilisummaa, haqaa fi walqixxummaaf jecha. Kanas ofii qofa osoo hin taane ummatoota Itophiyaa hundaaf akka dhugoomu hawwuun malee akeeka moggeessaa fi diiggaa ummatoota irratti fe’uuf ittiin masakamu ajandaa dhoksaa bocate hin qabu..
Dhaabni keenya ABOn ummata Oromoo wareegama isaatiin Itophiyaanota bilisoomsaa kan turee fi jiru keessaa waan dhalateef waggoota dheeraa qabsoon dabarse keessatti “ ummatni Oromoo cunqursaa jalaa walaboomuun ummatoota Itophiyaa hunda bilisummaa gonfachiisa” akeeka jedhuun wareega baasaa akka ture seenaa qabsoo isaa keessaa dubbifama. Kunis kunoo dhugoomee sirni cunqursaa inni maayii akka hin deebinetti geggeeffameera.
Injifannoo argame kana irra dhaabbatuun ummatootni dimokraasii, nagaa fi obbolummaa waaraa argamsiisuuf tattaafatuu irratti argamu. Dhaabni keenya ABOn kanneen ummata keenya irraan miidhaa ol aanaa geessisaa turan kanneen lubbuun jiran seeraan akka gaafataman, godaannisa bara dheeraa ummata keenya irraa mul’atu seenaaf dhiifnee haaloo osoo hin qabatin imaammata nagaan waliin jiraachuu fi ollummaa gaarii kan hojjetu tahuu miseensotaa fi deggertoota isaa hubachiisaa adeemsa gara sirna dimkraasiitti ceesisu milkeessuuf, akkasumas fedhiin ummatootaa akka dhugoomuuf jabinaan hojjatuu irratti argama.
Haa tahu malee humnooti farra dimokraasii fi of-tuulummaa sanyummaa babal’isan rakkoolee yeroo cehumsaa mudachuu dandahanitti gargaaramanii sirna booddetti hafaa fi dulloomaa akaakilii isaanii deebisanii sabaa fi sab-lammota kaan irratti fe’uuf abjootan biyyattii nagaa dhorkatanii waan hawwan aargachuuf bakkoota adda addaatti ibidda qabsiisaa jiru. Warra akkasiif biyya jechuun kan sanyiin isaanii yoo bite malee biyya tahuu hin dandeenye, biyya warra mootii (dynastic state) qabiyyee dhuunfaa sanyii warra mootii dacheen hundi kan isaanii, aangoonis Waaqa biraa kan nuuf kenname jedhanii lallabu, amanu. Sabboonummaa sabummaa fi eenyummaa balleessanii of tuulummaa sanyummaa babal’isuuf warra abjootaa jirani dha.
Ilaalchi of-tulummaa sanyummaa saboota biroo humnaan weeraruun cunqursuu fi hacuucuu, aadaa fi afaan isaanii haquu, namoota qomoo ofii hin taane lafa irraa buqqisuu fi biyyaa ari’uu, itti roorrisuu fi jimulaan fixuu fi kkf dha. Ilaalchi alaabaa, faaruu alaabaa biyyoolessaa fi mallattoolee eenyummaa saba ofii akka mallattoo siyaasaatti osoo hin taane akka mallattoo amantiitti dhiheessuuf tattaafata. Yaada sabni ykn sanyiin isaanii uumaadhaan saboota ykn qomoowwan biroo ol jedhuu fi qomoowwan biroo weeraruu fi saboota kaan dhabamsiisuuf akka waan mirga qabnaniif Waaqayyo isaaniif eebbiseetti of amansiisu. Warra Ilaalcha booddessaa jaarraa 21ffaa keessa addunyaa kana irra ni jiraata jedhamee hin yaadamne tarkaanfachiisaa jiraniin seenaa irraa baradhaa jenna.
Harcaatotaa fi ergamtootni, ilmaan bittootaa fi saamtotaa keessaahuu dirree baasanii ummata Oromoo abaaraa, xiqqeessaa fi lola irratti labsaa jirua. Gochaan kun Adda Bilisummaa Oromoo fi uummata Oromoo keessaa fi alaan guddoo dheekkamsiisaa jira. Hawwitooti sirna durii dhaadannoo fi barruulee hedduu qaanfachiisoo, obbolummaa ummatootaa haphisan, biyyattii nagaa fi sabatinsa dhorkan, mirga ummatni Oromoo fi ummatootni biroo wareegama ofiitiin mirkaneeffatan, mirga ofiin of bulchuu kan balaaleffatu dha. Addatti immoo “Oromummaan haa dhabamu! Godinni addaa Oromoo haa diigamu!” jechuun dhaadannooleen isaan dhageessisan aggaammii Oromoo akka sabaatti dhabamsiisuu fi daangaa Oromiyaa diiguuf aggaamama jiru tahuu kan dhimmi Oromoo na galcha jedhu hundi qalbifachu qaba. Haasaa jibbiinsaa fi gochaa duguuggaa sanyii of-tuultotaa of irraa qolachuun gahee lammiilee Oromoo hundaa ti. Dabalees akeeki siyaasaa dhaadanoo isaanii irraa calaqqisu kan heera mootummaa federeshinii sabaa fi sab-lammotaa diiguu nutti agarsiisa. Dachee Oromoon irra qubatee jiru Salaalee hanga Moyaaleetti Walloo hanga Wallaggaatti lafa akaakilii fi abaabilii keenyaa Oromoon nu irraa fudhate dha jedhanii uummata keessaa dhalanne jedhan Oromoo irratti kakaasu. Gochaan isaanii kun yakka ol aana waan taheef silaa seerri kan sirriitti hojii irra oolu tahee adabi isaa ol aanaa dha. Oromummaa dhabamsiisanii Amarummaa aangoomsuu yaaluun yaada doofaa fi daallee qofa osoo hin taane abadan yoomiyyuu kan hin danda’amne waan taheef yeroodhaan akeeka isaanii diigaa kana irraa akka dhaabbatan hubachiifna.
Addi Bilisummaa Oromoo fi uummati Oromoo ilaalcha farra Oromoo fi Oromummaa irratti eenyuuf iyyuu hin hilan. Of-irraa ittisu. Gorroo abbaatu hordata roorroo abbaatu dhorkata jedhu mitii ree! Akkasumas sochii, Heera biyyaa hanga taheefuu gaaffii mirga hiree ofii ofiin murteeffannaa sabootaa beeke haquuf, taasifamu dura dhaabbatna. Sochiin booddessaan kun Ummata Oromoo qofa osoo hin taane sabaa fi sab-lammooti uummata Oromoo wajjin hiree wal fakkaataa qaban hundi dammaqiinsaan of irraa ittisuu qaban. Kanneen mirgoota dimokraasii fi wal qixxummaa uummatootaaf qabsaa’an hundi ilaalcha diigaa fi farra uummatootaa tahe kana saaxiluu fi irratti qabsaawuutu irraa eegama. Hiree kanaan kanneen akeeka farrummaa kana tarkaanfachiiftan obsi ummataa sodaa isinitti fakkaatee ittoo seetani akka mimmixa hin cuubanne gorsaa fi dhaamsa keenya isiniif dabarsina.
Kanneen akeeka farra dimokraasii fi wal qixxummaa uummatootaa tarkaanfachiisuun sirna bittaa cunqursaa fi saaminsaa deebisuuf abjootan, ummata Oromoos tahee ummatoota Itophiyaa boodatti deebisuun matumaa isiniif hin dandahamuu walitti bu’iinsa oomishuu irraa dhaabbadhaa of ilaalaa jenna. Uummati Amhaara maqaa isaatiin daldalamus obbolummaa fi ollummaa Oromoo waliin qaban tikfachuuf farreen akkanaa of keessaa gulaalee akka baasu waamicha keenya dabarsina.
Injifannoo Ummata Bal’aaf!
Adda Bilisummaa Oromoo
Ebla 22, 2021


text:
Finfinnee, Fulbaana 6/2014(TOI)- Aanaa Laayi Gaayinit magaalaa Nifaas mawucaatti dargaggoota garee shororkeessaaa ABUT’tiin lubbuun isaanii darbee 50’f sirni yaadannoo taasifameefira.
Sirnichi akkaataa aadaa naannawwichatti kan raawwate yoo ta’u garee shororkeessaa ABUT dhabamsiisufis akka hojjetaan sirna yaadannoo kanarratti waada galaniiru.
Gareen shororkeessaa ABUT weraraa naannoo Amahaara fi Affaritti geggeessen lammilee nagaa ajjesuun kaan immoo qe’eefi qabeenya isaaniirra buqqisuun qabeenya barbadeessuu fi saamicha raawwateera.


text:
Finfinnee, Adooleessa 16/2013 (TOI) – Hawaasni idil addunyaa gareen shororkeessaa ABUT daa’immaan waraanaa keessatti hirmaachisaa jiraachuu isaa balaaleeffachuu akka qabu Qulqulleensi Ragaa Haala Yeroo beeksiise.
Qulqulleensi ragaa haala yeroo Fuula Miidiyaa hawaasummaa isaan akka ibseetti, gareen Shororkeessaa ABUT daa’imman umrii malee dirqiin waraana keessatti hirmaachisaa jiraachuu ragaa qabatamaan jiraachuu himeera.
Yaa ta’uuti hawaasni idil addunyaa dhimmicha callisaan ilaalaa jiraachuu kaaseera.