text:
‘Naaga Uttuutee’?
“Simmi taani, Asa Na7ai, yaana gallassaa woi saatiyaa intte erenna gishshau, naagi uttite.”—MAA. 25:13.
1, 2. (a) Yesuusi wurssetta gallassaabaa ay yootidee? (b) Nuuni pilggana oyshati awugeetee?
DABIRA ZAYTE giyo deriyaa bollan uttidi Yerusalaame kataman deˈiya beeta maqidasiyaa duge xeelliiddi, keehi garamissiya hiraagatuppe issuwaa Yesuusi yootiyo wode siyiyoogee keehi gitaba. I kiittidoogeetuppe oyddati PHeexiroosi, Inddiraasi, Yaaqoobinne Yohaannisi aara deˈoosona. Yesuusi sinttanaabaa ufayssiya hiraagaa yootiyo wode eti akeekan siyidosona. I Xoossaa Kawotettan haarana wodiyaabaa, woykko ha alamiyaa wurssetta gallassaabaa etawu darobaa yootiis. I sunttido ‘ammanettida wozannaama ashkkaray’ he wurssetta wodiyan a ashkkaratussi ayyaanaabaa qumaa koshshiyo wodiyan immanaagaa etassi yootiis.—Maa. 24:45-47.
2 Hegaappe simmin, Yesuusi he hiraagan tammu geelaˈotu leemisuwaa yootiis. (Maatiyoosa 25:1-13 nabbaba.) Ane ha oyshata beˈoos: (1) He leemisuwawu waanna qofay aybee? (2) Tiyettida ammanettidaageeti he leemisuwan deˈiya zoriyaa waatidi polidonaa, qassi ay demmidonaa? (3) Ha wodiyan nuuni ubbay Yesuusa leemisuwan waatidi goˈettana danddayiyoo?
HA LEEMISUWAWU WAANNA QOFAY AYBEE?
3. Kase nu xuufeti tammu geelaˈotubay odettido leemisuwaa waati qonccissidonaa, qassi hegee aybi hananaadan oottideeshsha?
3 Ammanettida ashkkaray Geeshsha Maxaafaa qofaa amaridabaa leemisonne hiraaga polo giidi, qassi dariya baggan he qofaappe demmiyo maaddiya timirttiyaa loddan loddan qonccissiyoogaa aadhida huuphe yohuwan beˈida. Kase nu xuufeti issi issitoo, tammu geelaˈotubaa Yesuusi yootido leemisuwan haray atto kuraaziyaa, lambbaa, xaaramusiyaanne hegaa malabaakka issi urawu woy issibawu leemiso oottidi qonccissoosona. SHin, leemisuwan qonccida akeekanawu metenna keehi koshshiya qofay geemmanaadan oottidooshsha? Hegaa zaaroy keehippe koshshiyaaba gidiyoogaa beˈana.
4. Ha leemisuwan odettida, (a) machiyo bullachiyaagee oonakko, qassi (b) geelaˈoti oonakko nuuni waati erana danddayiyoo?
4 Yesuusi he leemisuwan yootido waannabaa ane pilggoos. Koyro, waannatiya asata ane qoppa. Leemisuwan machiyo bullachiyaagaa geetettiday oonee? Yesuusi hegaadan giidoy babaa gidiyoogee qoncce. I haroodekka bana machiyo ekkiyaagaa giidi yootidoy hegaassa! (Luq. 5:34, 35) Geelaˈotubaa shin? Yesuusi he leemisuwan machiyo bullachiyaagee yiyo wode geelaˈoti bantta kuraaziyaa oyttidi giigi uttana koshshiyoogaa yootiis. Yesuusi, ‘Bantta goday bullachaappe soo simmiyoogaa naagiya asatudan, intte xeessan qabattuwaa mintti gixxidi, xomppiyaa xomppidi, giigi uttite’ yaagidi, bana kaalliya tiyettida ba “amarida dorssa wudiyau” hegaa mala kaaletuwaa immidoogaa akeeka. (Luq. 12:32, 35, 36) Hegaa bolli, kiitettida PHawuloosikka kiitettida Yohaannisikka ayyaanay kaalettin, Kiristtoosa kaalliya tiyettidaageeta geeshsha geelaˈotun leemisidosona. (2 Qor. 11:2; Ajj. 14:4) Yesuusi bana kaalliya tiyettidaageeti naagettanaadaaninne eta zoranawu Maatiyoosa 25:1-13n deˈiya leemisuwaa yootiis.
5. Yesuusi ba leemisoy polettana wodiyaa woygi qonccissidee?
5 Naaˈˈantto, wodee awudekko qoppa. Yesuusi yootido zoree ay wodiyawu maaddii? Yesuusi leemisuwaa wurssettan, ‘Machiyo bullachiyaagee puttu giis’ yaagidi, wodee awudekko nuuni eranaadan yootiis. (Maa. 25:10) Yesuusi Maatiyoosa shemppo 24ninne shemppo 25n yootido hiraagan i ‘yaana’ wodiyaabay Isiine 15, 2013 maxeetiyan hosppun sohuwan qoncciis; qassi ubba sohuwankka goˈettido Giriiketto peesho qaalay issi mala. Yesuusi ba ‘yuussaabaa’ yootiyo wode, iita waayiyaa wode ha iita alamiyaa bolli pirddanawunne a xayssanawu yiyo wodiyaabaa yootiis. Yaatiyo gishshawu, Yesuusi yootido leemisoy wurssetta gallassan iita waayiyaa wode yiyo wodiyawu hanees giidi kuuyana danddayoos.
6. Yuushuwan deˈiya qofaappe akeekiyoogaadan, ha leemisuwaa waanna qofay aybee?
6 Ha leemisuwaa waanna qofay aybee? Yuushuwan deˈiya qofaa akeeka. Yesuusi ba ‘ammanettida wozannaama ashkkaraabaa’ he wode yootiis. He ashkkaray wurssetta gallassan Kiristtoosa kaalliyaageetuppe sintta xeera gididi oottiya tiyettida amaridaageeta gidiyoogee qoncciis. Eti ammanettidi deˈana bessiyoogaa Yesuusi yootiis. Yaatidi, i wurssetta gallassan bana kaalliya tiyettida ubbay bantta alˈˈo woytoy banttappe halenna mala ‘naagi uttanaadan’ ha leemisuwan zoriis. (Maa. 25:13) Ane ha leemisuwaa pilggoos, qassi tiyettidaageeti he zoriyaa waatidi polidaakko beˈoos.
TIYETTIDAAGEETI HE ZORIYAA WAATI POLIDONAA?
7, 8. (a) Cincca geelaˈoti giigi uttidoy aybissee? (b) Tiyettidaageeti waani giigi uttidonaa?
7 Yesuusa leemisoy cincca geelaˈoti eeyya geelaˈotu mala gidennan, machiyo bullachiyaagee yiyo wode giigi uttidoogaa qonccissees. Aybissi? Eti giigi uttido gishshataassanne beegotti uttido gishshataassa. He geelaˈoti he qammi machiyo bullachiyaagee yiyo wode naagi uttanaadan odettiis; eti ubbatoo xomppiyaa xomppidi, ufayssiya bullachaa saatee gakkanaashin beegotti uttana koshshees. SHin eeyyatuugaappe dumma ogiyan, ichashu geelaˈoti bantta kuraaziyaanne xaaramusiyan lambbaa ekkidi yiyoogan giigi uttidosona. Ammanettida tiyettidaageeti hegaadan giigi uttidonaa?
8 Ee, eti giigi uttidosona! Tiyettida Kiristtaaneti wurssetta gallassi, wurssettay gakkanaashin ammanettidi bantta oosuwaa polanawu he cincca geelaˈotuugaadan giigetti uttidosona. Eti Xoossawu oottanawu Seexaanaa alamiyan deˈiyo ishalo deˈuwaa aggiigana koshshiyoogaa erikkonne, hegaadan oottanawu eeno gidoosona. Eti wodiyaa naagidi gidennan, Yihoowa siiqiyo gishshawunne assinne a Naˈawu ammanettiyo gishshawu, Yihoowawu wozanappe oottoosona. Eti ha iita alamiyan asay miishshaa siiqiyoogee, shori baynna kanddoynne yaaretiyoogee bantta qofaa moorennaadan naagettidi ammanettidi deˈoosona. Bantta kuraaziyaa giigissi uttida cincca geelaˈotuugaadan tiyettidaageeti ubbatoo pooˈissoosona; machiyo bullachiyaagee gamiˈˈiyaaba milatikkonne, i yaana gakkanaassi eti danddayan naagoosona.—Pili. 2:15.
9. (a) Xiskkiyoogaa xeelliyaagan Yesuusi yootidobay aybee? (b) Tiyettidaageeti, “Be7ite, machchiyo bullachchiyaagee gakkiis” giyoogaa siyidi waanidonaa? (Tohossa qofaakka xeella.)
9 Geelaˈoti giigi uttanaadan maaddiya naaˈˈantto eeshshay beegottiyoogaa. Tiyettida Kiristtaaneti ubbay qammi adussa wodiyawu beegotti uttana danddayiyoonaa? Ee. Yesuusi tammu geelaˈoti ‘machiyo bullachiyaagee yeennan gamˈˈin, banttana xiskkissin zinˈˈidoogaa’ yootidoogaa akeeka. Yaatin, ha wodiyan deˈiya tiyettida Kiristtaaneti Kiristtoosi yiyo wodiyaa naagiiddi qofay shaahettin ‘xiskkana’ danddayiyoonaa? Ammanettida tiyettidaageeti zoridobaa polidi ubbatoo beegotti deˈanawu minnidi oottoosona. Ha leemisuwan, “Be7ite, machchiyo bullachchiyaagee gakkiis” yaagiyoogaa siyidi, geelaˈoti ubbay qammi giigettidosona. SHin wurssetta gakkanaassi genccidaageeti beegotti uttidaageetu xalla. (Maa. 25:5, 6; 26:41) Ha wodiyan deˈiya ammanettida tiyettidaageetubaa shin? Eti ha wurssetta gallassi, “Be7ite, machchiyo bullachchiyaagee gakkiis” yaagiyoogaa siyidi giigettidosona. Eti Bullachiyaagee yaanaagaa mintti ammanoosona; qassi i yiyo wodiyawu giigi uttidosona. * Yesuusi yootido issi wodiyaabaa qonccissiya, leemisuwaa wurssettan deˈiya qofaa kaallidi ane pilggoos.
CINCCATI WOYTUWAA, EEYYATI QIXAATIYAA EKKANA
10. Cincca geelaˈotinne eeyya geelaˈoti haasayidobaa xeelliyaagan nuuni ay oychana danddayiyoo?
10 Ha leemisuwaa wurssettan, eeyya geelaˈoti bantta kuraaziyawu lambbaa immanaadan cincca geelaˈota oychidosona. SHin cincca geelaˈoti eta maaddibookkona. (Maatiyoosa 25:8, 9 nabbaba.) SHin ammanettida tiyettidaageeti maadoy koshshiyoogeeta maaddennan ixxidoy awudee? He leemisoy polettiyo wodiyaa hassaya. Machiyo bullachiyaagee Yesuusi pirddaa immanawu iita waayiyaa wurssettan yees. Hegaa gishshawu, he qofay iita waayee wuranaappe guutta kasetidi hananabaa qonccissiyaabaa milatees. He wode tiyettidaageetu bolli wurssetta maatafay wodhiichiyo gishshawu, hegaadan hananabaa milatees.
11. (a) Iita waayee doommana haniyo wode hananabay aybee? (b) Eeyya geelaˈoti bayzziyaageetukko biidi lambbaa shammanaadan cincca geelaˈoti yootidoy aybissee?
11 Hegaa gishshawu, iita waayee doommanaappe kase, ha saˈan deˈiya ammanettida tiyettida ubbatu bolli wurssetta maatafay wodhana. (Ajj. 7:1-4) Hegaappe simmin, eti saluwaa biyoogee qoncce. SHin iita waayee doommanaappe kase deˈiya layttatubaa qoppa. Tiyettidaageetuuppe naagi uttibeennaageeti woy ammanettibeennaageeti waananee? Eti saluwaa woytuwaa laattokkona. Iita waayee doommanawu matido wode eta bolli wurssetta maatafay wodhennaagee qoncce. He wode, ammanettida harati tiyettoosona. Iita waayee doommiyo wode, eeyyati Gita Baabiloona xayiyoogaa beˈidi keehi dagammennan aggokkona. Machiyo Bullachiyaagee yiyo wodiyawu giigi uttibeennaagaa eti akeekanay he wodiyaana gidennan aggenna. Eti hidootaa qanxxidi, he wurssetta saatiyan maaduwaa oychiyaaba gidikko, hananabay aybee? He oyshaa zaaroy Yesuusi yootido leemisuwan deˈees. Eeyya geelaˈoti bayzziyaageetukko biidi lambbaa shammanaadan cincca geelaˈoti yootidi, etawu bantta lambbaa immennan diggidosona. SHin hegee hanidoy “bilahe” gidiyoogaa hassaya. He saatiyan lambbaa etawu bayzziya ura demmana danddayiyoonaa? CHii, danddayokkona. Hegawu wodee aadhiichiis.
12. (a) Tiyettidaageeti wurssetta maatafay wodhanaappe kase ammanettana xayikko, iita waayiyaa wode eta bolli aybi gakkanee? (b) Eeyya geelaˈotu mala gididaageetu bolli wurssettan gakkanabay aybee?
12 Hegaadan, ammanettida tiyettidaageeti ammanettibeennaageeta iita waayiyaa wode maaddokkona. He wode eta maaddiyaabi baawa. Hegawu wodee aadhiichiis. Yaatin, wurssettan eta bollan gakkanabay aybee? Lambbaa shammanawu biida eeyya geelaˈota aybi gakkidaakko akeeka: “Machchiyo bullachchiyaagee puttu gin, giigi uttida ichchashu geela7oti aara issippe bullachchaa keettaa gelidosona; kareekka gorddetti aggiis.” Kiristtoosi iita waayiyaa wurssettan bonchuwan yiyo wode, baassi ammanettida tiyettidaageeta saluwaa efaana. (Maa. 24:31; 25:10; 1 Tas. 4:17) Eeyya geelaˈotu mala gidida ammanettibeennaageetuyyo karee gorddetti aggana. Eti “Godau, godau, nuuyyo dooyarkkii” geennan aggokkona. SHin i deeshsha mala gididaageetuyyo pirddaa saatiyan, “Taani intteyyo tumaa odais; taani inttena erikke” giyoogaadan etassikka gaana. Hegee keehi azzanttiyaaba!—Maa. 7:21-23; 25:11, 12.
13. (a) Kiristtoosa kaalliya tiyettida daroti ammanettennaageeta gidana giidi kuuyana bessennay aybissee? (b) Yesuusi yootidobay i etan ammanettiyo gishshawu zoridobaa giidi qoppana koshshiyoy aybissee? (Ha huuphe yohuwaa doomettan deˈiya misiliyaa xeella.)
13 Qommoora beˈidoogaa maaran nuuni ay kuuyana danddayiyoo? Yesuusi tiyettida ba ashkkaratuppe daroti ammanettennaageeta gidin, eta sohuwan harati tiyettana yaagidee? CHii. I ‘ammanettida ba wozannaama ashkkaray’ iita ashkkara gidenna mala naagettanaadan zoridoogaa hassaya. Hegaa giyoogee i hegee hanana giidi qoppiis giyoogaa gidenna. Hegaadan, ha leemisoykka naagettanaadan zoriyo zore. Geelaˈotuppe ichashati eeyya qassi ichashati cincca gididoogaadan, tiyettidaageeti ubbay naagi uttanawunne beegotti uttanawu woy eeyyanne ammanettennaageeta gididi deˈanawu doorana danddayoosona. Kiitettida PHawuloosi Geeshsha ayyaanay denttettin ba mala tiyettida Kiristtaanetuyyo yootiyo wode, hegaa mala qofaa qonccissiis. (Ibraawe 6:4-9 nabbaba; Zaarettido Wogaa 30:19ra gatta xeella.) I qonccissidi zorikkokka, a michotinne a ishati banttawu giigida ‘loˈˈobaa’ woykko bantta woytuwaa demmanaagaakka mintti ammanees. Hegaadan, Yesuusi tammu geelaˈotu leemisuwan zoridobaykka i tiyettidaageetun ammanttiyoogaa qonccissees. Yesuusi tiyettida ba ashkkarati ubbay ammanettidi deˈananne keehi ufayssiya woytuwaa demmana danddayiyoogaa erees!
KIRISTTOOSA ‘HARA DORSSATI’ WAATIDI GOˈETTANA DANDDAYIYOONAA?
14. Tammu geelaˈotu leemisoy ‘hara dorssatakka’ maaddana danddayiyoy aybissee?
14 Yesuusi yootido tammu geelaˈotu leemisoy a kaalliya tiyettidaageetubaa qonccissiyo gishshawu, ha qofay Kiristtoosa ‘hara dorssatussi’ maaddenna giidi kuuyana koshshii? (Yoh. 10:16) CHii. Ha leemisuwaa qofay qoncce gidiyoogaa hassaya; hegeekka, “Naagi uttite” yaagiyaagaa. Ha zoree maaddiyoy tiyettidaageetu xallaassee? Yesuusi issi wode, “Taani intteyyo odiyoogaa asa ubbau odais; minnite [“naagi uttite,” NW]” yaagiis. (Mar. 13:37) Yesuusi ba ashkkarati ubbay ammanettidi oottanawu bantta wozanaa giigissanaadaaninne naagi uttanaadan koyees. Hegaa gishshawu, ubba Kiristtaaneti haggaazuwaa bantta deˈuwan kaseyiya tiyettidaageetu loˈˈo leemisuwaa kaalloosona. Qassi cincca geelaˈoti bantta lambbaappe immanaadan eeyya geelaˈoti oychidoogaa nuuni ubbay hassayiyaageeta gidoos. Nuuni ubbay Xoossawu ammanettidi deˈana, giigettananne naagi uttana bessiyoogaa eta oyshay hassayissees. Hara asi nu gishshaa hegaadan oottana danddayenna. Nuuni ubbay Yihooway sunttido geeshsha Daannaa sinttan eqqana. Nuuni giigi uttana bessees. Qassi i mata wode yaana!
Lambbaa immanaadan oychiyoogee hara asi nu gishshaa naagi uttana woy ammanettidi deˈana danddayennaagaa hassayissees
15. Kiristtoosi ba bullachiyooro ekkiyo wodee Kiristtaaneta ubbaa ufayssiyoy aybissee?
15 Yesuusi yootido leemisuwaa bullachaabay ubba Kiristtaaneta keehi ufayssees. Sinttappe Armmageedoona olay doommanaappe kase tiyettida Kiristtaaneti Kiristtoosawu bullashettana. (Ajj. 19:7-9) He wode saˈan deˈiya ubbay saluwaa bullachan goˈettana; ayssi giikko, he bullachay wottiyoobi baynna Kawotettay ubba asaa haaranaagaa bessees. Nuuni saluwaa biyo hidootay deˈiyoogeeta gidin woy saˈaa laattiyo hidootay deˈiyoogeeta gidin, tammu geelaˈotu leemisuwaappe goˈˈiyaabaa tamaaranawu murttidaageeta gidoos. Yihooway nuussi giigissido maalaalissiya hidootaa demmanawu nu wozanaa giigissiyoogan, minni eqqiyoogaaninne ubbatoo beegotti uttiyoogan giigi uttidaageeta gidoos!
^ MENT. 9 Ha leemisuwan, “Be7ite, machchiyo bullachchiyaagee gakkiis” (paydo 6) gi simmin takkidi, machiyo bullachiyaagee yees (paydo 10). Ha wurssetta gallassatun, beegotti uttida tiyettidaageeti Yesuusi qonccidi takkiyo wodiyaa malaataa akeekidosona. Yaatiyo gishshawu, eti Yesuusi ‘gakkidoogaa’ woykko, Xoossaa Kawotettaa Kawo gididi haariiddi deˈiyoogaa eroosona. Eti i yaana gakkanaashin genccana bessees.


c: text/html

text:
Baqattoonni al-Shabab duula miseensota haaraa humnaan itti funaannatan kutaalee Somaaliyaa Kaaba dhiyaa Beey fi Bakool keesstti jalqaban jedhu angawoonni Somaaliyaa.
Kutaalee lameen kana harka caalaa isaa bulchaa kan jiru Al shabaab, dargaggoonni gara isaa akka dhufan godhaa jechuu dhaan bulchitoota gandeen naannoo dirqisiisaa jiru jedhu bulchaan kutaa Bay Ali Doyow.
Hoogganoota gosaa walitti qabuun dargaggoota gosa gosaan funaananii akka dhiyeessan itti himan jechuun Doyow raadiyoo sagalee Ameerikaaf ibsanii jiru
Doyow akka jedhanitti maatiin baay’een ijoollee isaanii waliin Baidoa, Dinsor fi Bardale-n dabalatee gara magaalaalee guruddoo Baytti bqataa jiran.
eera tumaa kan ta’an Abdulshakur Ibrahim Baaydo’aa keessa kan jiraatan yoo ta’u ijoollee hedduun kanumruiin isaanii 9 fi 18 ta’an naannoo al shabab bulchu Beey fi Bakoo irraa guyyoota muraasa darban kanaaf dheessaa jiru. Kanneen gadhiisanii dheessan keessa firoottan isaanii akka jiran ibsuu dhaan ijoolleen obbolaa isaanii keessa jiraachuu dubbatan. Amma ijoolleen firaa 14 na bira jiru hangi tokko fira kaan warruma gosa ofii ta’uu dubbatan. Ibrahim akka jedhanitti gareen kun maatiiwwan ijoollee dhiiraa qaban irratti fuuleffate.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baaroo Tumsaa
Bu’uuressaa ABOfi Mallattoo Qabsoo Oromoo
Obbo Baaroo Tumsaa bara 1942 dhiha Oromiyaa Wallagga Ona Boojjii Karkarrootti Abbaa isaa obbo Tumsaa Silgaafi haadha isaa Naasisee Cirrachoo irra dhalate. Deeggarsa obboleessa isaa Luba Guddinaa Tumsaafi obboleessa isaa Naggasaa Tumsaa waliin Naqamtetti sadarkaa 1ffaa baratee sadarkaa 2faa ammoo ‘Ethiopia Evangelical college’ Bushooftuutti barate. Yunivarsiitii Finfinnee galee barachuun bara 1966 faarmaasiin sadarkaa B.SC eebbifame. Erga Yunivarsiitii galee kaasee guyyaa tokkollee qabsoo irra kan of hinqusanne Baaroo Tumsaa gumaacha mul’ataa gumaachaa ture. Dr. Mohammed Hassenfi Kuulanii Guddinaa seenaa Baaroo barreesan keessa: Sochii siyaasaa barattootni geggeessaa turan keessatti qooda guddaa nama qabaataa turan yommuu ta’u bara 1964 -1965 Prezidaantii University Finfinnee ture. Bara 1966tti ammoo Barreesssaa “union of the Universty Students in Addis Abeba “ ta’ee hojjetaa ture. Obbo Baaroo Tumsaa barattoota Oromoo, loltuu Oromoo miseensota Paarlaamaafi beektota Oromoo hunda gidduutti quunnamtii gaarii uumuu danda’ee kun ammoo jaarmiyaa gurmeessuuf bu’uura gudda ijaare.
Obbo Baaroo Tumsaa yaada jijjiirama gurguddaa burqisiisuun nama morkataa hinqabne ture. Quunnamtiifi hariiroo gaarii uummata Oromoo keessatti qabu fayyadamee sochoosuun bara 1965 dhaadannoo “lafti Qotee Bulaaf” jedhu hiriira finfinnee qopheessuun Oromoof jijjiirama guddaa kan fide bu’uura qabsoo hundaa nu akeeke. Bara sana keessa uummatni Oromoo, lafa isaa irratti mirga dhabee, bulchiinsa gabrummaa jalatti lammii sadaffaa ta’ee, qabeenyaan saamamaa, siyaasaan hiraarfamaafi aadaa isaatiin tuffatamaa akka ture. Obbo Baaroon sirriitti hubachuun Oromoo barsiisaa turan. Obbo Baaroon yeroo gabaabaa gidduutti, sagaleeniifi afuurri warraaqsa duraan dhaga’amee hinbeekne, golee arfan biyyattii keessatti baballatee akka dhaga’amuuf hooggansi inni kenne mootummaa Hayile Sillaaseetti yaaddoo haaraa akka biqilchu kan taasise ture.
Seenaa Obbo Baaroo Tumsaa akka ani barreessu kan na dirqisiisee waan lamatu jira. 1ffaan Namoonni yeroodhaaf seenaa sana dhoksuu barbaadantu jiru, 2ffaa waan dhokfamee jiruuf seenaa barreessitoonni sirriitti bal’inaan qoratanii barreessuu irraa of qusatanii namni hojii nama kana sirriitti Afaan guutee dubbachuu sodaatee ture. Kun anaaf naa liqinfamuu dide, Obboo Naggasaa Tumsaa illee waa’ee obboleessa isaa miidiyaa hunda irratti akka hojii isaatti akka hindubbatamne naa ibsanii jiru. Seenaan Jaal Baaroo Tumsaa namni sirriitti hinbeeku, sababni isaa yeroo dheeraaf dhoksamaa ture, yeroo turaa adeemu ammoo ni hirraanfatama achuman dhokata, kana qofa utuu hintaane Dhaabni isaa utuu ibsa ga’aa hinbaasin namootni waa’ee isaa ibsuuf ni rakkatu turan, inni guddaan ammoo Obbo Baaroo Tumsaa jireenya isaa keessatti nama aangoo barbaaduufi nama na arga na arga jedhu ykn Protocal isaafi maqaa isaa dhaadessaa adeemu utuu hintaane nama akka Ogeessaatti duuba taa’ee hojjechuu jaallatu waan ta’eef namoonni alaa hedduu hinbeekan. Namoonni baay’ee Obbo Baaroo Tumsaa bu’uuressaa ABO ta’uu isaallee sirriitti hinbeekan, Obbo Dheeressaa Qixxee garuu Baaroo Tumsaa bu’uuressaafi Hoogganaa ABO qofa utuu hintaane mallattoo ABO ture jechuun ragaa ba’u. Kana uummatni Oromoo beekuu qaba kan jedhuun waan Prof. Mohaammadiifi Aadde Kuulanii Guddinaa barreessan kana hubanoofi ragaa ani qabuun gabaabsee barreessuu yaale.
Qabsoon Obbo Baaroofi hiriyoonni isaa Oromoon lafa ofii irratti garba ta’ee, alagaan humna qawween itti dhufee, biyya isaa dhabe sana deebi’ee akka dhuunfatuuf, qabsoon yeroo jalqabaaf eegalamee, kabajamuu mirga dhala namaafi bilisummaaf daandii qabsoo saaquun, kunoo haala har’a keessa jirruun nu gahuu danda’e.
Obbo Baaroon Nama seenaa qabeessa Maamoo Mazammir yeroo barataa ture Maccaafi Tuulama keessatti gumaacha akka godhu ijaaruun hanga inni wareegametti jaalummaa gaariin waliin qabsoo godhan Obbo Baaroon bara 1966 barnoota yuunivarsiitii akka xumureen hojii kan jalqabe Ministeera fayyaatti itti gaafatamaa gola Faarmaasii ta’uu seenaafi seera hojii faarmaasii biyya Itiyoophiyaa akka jirutti jijjiiruu danda’ee jira. Faarmaasiin Itiyoophiyaa hanga Har’aatti seera inni ittiin hojjetu bu’uura isaa dura kan qopheesse obbo Baaroo ta’uu isaa Manni faarmaasii biyyaatti ragaa ba’u. Obbo Baaroon yeroo muraasa booda yuuniversiitiitti deebi’uun barsiisaa Faarmaasiifi Barataa Seeraa ta’uun eegaluun isaa sochii barattoota yuuniversiitii keessatti barattoota gurmeessuufi siyaasa barsiisuuf haalli mijateef. Obbo Baaroon hoogganaa barattoota yuuniiversiitii ta’uun, gochaa gaarii faarmaasii Itiyoophiyaa keessatti hojjeteen, hariiroofi quunnamtii gaarii Maccaafi Tuulama keessattifi paarlaamaa biyyattiifi waraana biyyattii keessatti qabaachaa tureen muuxannoo kana irraa argateen dhimma ba’uun ABO hundeessuuf haala mijeesseef.
Bara 1967 keessa Waldaan Maccaa fi Tuulamaa yommuu cufamu, mootummaan Hayile Sillaasee murtii du’aa obbo Maammoo Mazammir irratti raawwate, Jeneraal Taaddasaa Birruu ammoo Galamsootti akka hidhamu godhe hogganoota hafan tamsaasetti guci sochii bilisummaa akka hindhaamne gochuu irratti gaheen obbo Baaroo boonsaafi seena qabeessa akka ta’e beekama.
Barattootni Oromoo gumii “walbarraa” jalatti walitti qabuun, akkasumas “Walda Dhidheessaa” jedhamuu ijaaruu Maccaafi Tuullamni akka hinbadne godhee jira. Bara 2001-2002 WFDO bu’uurressuuf waraqaan ala wixinee dhufee fuudhee Obboolessa obbo Baaroo Tumsa obbo Naggasaa Tumsaa bira yeroon deemu fakkeenya Baaroo Tumsaa akkan ta’u seenaafi hojii Baaroo na barsiisan. Itti dabaluun Sagantaa WFDO ani qopheesse sun namni dura dubbise isaan ture, Dhaabni sun dhaabbachuu akka qabu naa mirkaneessan garuu, mootummaan waan si shakkuuf jaarsolii of dura qabadhuu deemi, akka Baaroo hayyuu ta’ii gorsii ijaari malee aangoof jettee dura of hinqabiin naan jedhanii Obbo Bulchaa Dammaqsaatti sagantaa kana akkan kennu na godhan. Yeroo lammataa gaafa Maccaafi Tuulamni Cufamu bara 2003/2004 Uummatni Oromoo bakka itti walitti qabamu dhabuu Obbo Naggasaatti deebi’een ammas gargaarsa yeroon gaafadhu amma waan Baaroon bara 1967 gaafa Maccaafi Tuulaamni cufamee hojjete sun hojjechuun dirqama keeti Jaarsoolii siif barbaanna jedhan. Hundaa’uun WFDO akeekaafi tooftaa Baaroo Tumsaa waggaa 30 dura itti fayyadametti fayyadamuu yaale, ABO waliin quunnamtii nu qabachuu qabnullee Tooftaafi hariiroo Baaroo Tumsaa ture. Gara seenaa obbo Baarootti yeroo deebinu.
Waldaa Dhidheessa keessas hayyoota kutaafi beektota Oromiyaa hedduutu ture. Oromoota ijaaruun, barsiisuufi siyaasaan akka dammaqan gochuun bu’aa guddaa qabaachuu isaa kan hubate obbo Baaroon, maandheewwan hedduun gurmaa’anii Oromoota golee Oromiyaa hunda keessaa walitti fiduun rakkoo uummata isaanii akka mari’atan bu’uura hundeesse. Yuuniversiitii keessatti “Sagalee Diddaa Gabrummaa” (Voice Against Tyranny) qopheessee barattootaa fi Oromoota Miseensoota WMT faca’anii fi dhokatanii jiraatan gargaaruu fi jajjabeessuun illee hojii isaa ture.
Bara 1972 Afaan Oromoo qubee Laiiniitiin barreessuuf, hirmaatni dubbii (grammar) isaa qoratamee akka barreeffamu gochuuf Haayile Fidaafi Abdullahii Yusuuf bakka jiranitti Mitikkuu Tarfaasaa deemee akka isaan quunnamu gochuun ga’een Baaroo Tumsaa guddaa ture. Qormaatafi Barreeffama biyya keessaa funaanuun, Mitikkuu Tarfaasaa gara Jarmanii deemee Haayilee Fidaa faa waliin akka hojjatu baasii isaa danda’uun kan ergan obbo Baaroofi Guddinaa Tumsaa turan.
Bara 1973 Maandhiilee duraan obbo Baaroon ijaaraman hunda biyya keessaa biyya alaa jira, akkasumas J/Taaddasaa Birruu waliin wal quunnamuudhan, hariiroo uumuufi marii gochuun Walgahii ABO bu’uuressu qindeesse. Seenaaniifi guci qabsoo ABO gaafa sun qabsiifame. Walga’ii kana irratti kanneen argaman: Baaroo Tumsaa, Magarsaa Barii, L/Kol.Damisee Dheeressaa, L/Kol. Kabbadaa Qajeelaa, Abbiyyuu Galataa, Addisuu Bayyanaa, Leencoo Lataa, Yusuuf Bakariifi Diimaa Noga’oo turan. Baaroon Sochii sadarkaafi caasaa hunda keessatti qooda fudhachuu, qindeesuu, gurmeesuu, to’achuufi hoogganaa ture. Miseensootaafi mandhee dirqamatti utuu hinbobbaasiin dura sirna naamusa eeggachuu qabaniifi iccitii isaan eeggachuu qaban hubachiisaa ture.
Bara 1974, yeroo mootummaan Hayile Sillaasee kufee, Dargiin aangoo qabatu Baaroon koree (komishinii) qaama ministeeroota durii qoratu keessatti filame. Kun ammoo loltuu Oromoo waliin hariiroo gaarii uummate. Baaroon ABO dhoksaan akka balaa irra hinbuuneef dhaaba seera qabeessa ECHAT (Ethiopia Chikun Hizbooch Tigil) ijaarsa Tokkummaa uummatoota Cunqurfamoo Ethiopia jedhamu gaaddisa ijaareef. Akeekni ijaarsa kanaas qabsoo Oromoo qabsoo uummattoota kibba Itiyoophiyaan waliin qindeessuufi ABO’f dawoo kennuu dha. Hoogganaa ijaarsa kanaa ta’ee Biiroo Barreessaa ijaarsa ummataa seene. Tooftaan kan WFDO ijoollee Oromoo dararamaa turan lubbuu hambisuuf itti fayyadamee ture har’allee itti fayyadamuun gaarii ture. Baaroon ABOs ta’ee ECHAT bu’uuressaafi hoogganaa qofa utuu hintaane nama waan hunda caalaa uummata Oromootti aansee ABO dhaabbilee kan akka mucaa dhalatutti kunuunsaa akka ture Hiriyoonni isaa lubbuun jiran akka Dheeresa Qixxeefaa ragaa ba’u. Baaroon yeroo ECHAT dhaabe rakkoo uummata Oromoo irra dabarsee ilaaludha, uummata akka Oromoo rakkataniifi garboonfatan fira godhachuun Oromoo duukaa ijaaree ture, kun har’allee tooftaa Baaroo kana deemuu qabna, uummata Kuush hunda of duukaa gurmeessuu qabna. Dhaabbilee siyaasaa Oromoo Habashaa jala rurruuqamuu mana sabaafi sablammii hunda fira godhachuun waliin ijaaramuu qabna. Kana gochuuf ammoo dura ijoollee Oromoo dhaaba isaanii walitti tokkoomsuu qabu.
Bara 1976 Baaroo Tumsaa mandheelee dhoksaan ijaare hunda sochoosuun, ijoollee Oromoo qaroo bakka hunda irraa quunnamuufi walitti fiduun taa’umsa ABO inni dura Finfinneetti bara 1976 akka ta’uufi sagantaan siyaasaa dhaabichaa akka mallattaa’u, barruuleen dhaabichi siyaasaa isaa ittiin tamsaasuu danda’u “Bakkalcha Oromoo”, kan dargaggoota ammoo “warraaqa”, kan qaama waraanaa, “Sagalee Bosonaa”, moggaafamee sagantaan siyaasaa dhimma Oromoo irratti akeekkatee fuula tokkoon akka eegalu kan taasise murna obbo Baaroon hogganaa tureen akka ta’e seenaan hojii isaa ni mirkaneessa. Baaroon sirna mootummaa jala, finfinnee taa’ee hogganootafi waraana akkasumas, caasaalee dhaabichaa adda addaa lafa bal’aa Oromiyaa irra diriirsee ture. Hoogganni ABO gaarii tokko akka bahatti bobba’u godhame.
Bara 1977 keessa Baaroon murna kutaa harargee keessatti qabsoo hidhannoo geggeessaa turetti gootummaan makame. Qaamni dhaabichaa dirree bahaa ture rakkoo jajjaboo hedduu keessa waan tureef Baaroo Tumsaa fi Magarsaa Barii Walgahii naannoo sanatti Gurraandhala 1978 ta’u qopheessuu eegalan. Erga bobbaa waraana Xoophiyaa of irraa ittisanii booda sirna dhaabichaa sirreessuu itti fufan Caamsaa 1978 bakka Baaroo Tumsaafi hoogganoonni biraa dirqama kana irra jiranitti miseensuma dhaabichaan dhukaasni banamee Baaroon Wareegame.


text:
Ministirri muummee Doktar Abiy Ahmad wayita muudama isaaniitti haasaa dhageessisaniin nagaa fi tokkumma uummataa mirkaneessuun olaantummaa seeraa mirkaneessuuf waadaa seenaniiru.
Sirna daldala galii fi ba’ii kontirobaandii irraa bilisa gochuun hidhata kontirobaandii diiguun ammoo hojii kana keessaa isa tokkodha.
Kanaafis Abbaan-taayitaa Galiiwwanii fi Gumuruukaa qorannoo geggeesse irratti hundaa’uun jalqaba hoggantoonni kellaawwanii fi buufataalee too’annoo itti-gaafatamummaa irratti ramadamanii jiranii akka gadhiisan taasifamuu ministirichi Obbo Ahmad Shidee himaniiru. Hojjattoota damichaa sadarkaa isaanii sirreessuunis raawwatamuu eeraniiru. Itti-aansuunis namoota daldala kontirobaandii irratti bobba’an fi hidhata isaa too’annoo jala oolchuuf duulli ba’amee namoonni 13fi meeshaaleen too’annoo jala oolfamuusaanii ibsaniiru.
Fuul-duraafis iddoowwan daldalli kontirobaandii jiruu fi oomishaalee daldala alaa miidhan kontirobaandiif saaxilaman irratti xiyyeeffannoon kennamee akka hojjatamu eeraniiru.
Beelladni, bunnii fi midhaan gara-garaa kontirobaandiif guddaa saaxilamuusaanii kan eeran Obbo Ahmad Shidee, oomishaalee kanneen kontirobaandii irraa ittisuun dinagdee biyyattii tasgabbaa’aa gochuun, guddina biyyattii itti-fufsiisuun tarkaanfii murteessaa ta’a jedhaniiru.
Kana malees, ministirichi akka jedhanitti namootaa fi dhaabbata seera da’achuun shamarran fi dhiirota dargaggoo viisaa tuuristiin gara biyyoota Arabaa gara-garaatti ergaa turan irratti tarkaanfiin fudhatamuu himaniiru.
Mootummaan mirgaa fi nageenya lammilee eegsisuuf, ministirri muummee daawwannaa imalaniin lammileen biyyoota gara-garaa keessatti too’annoo jala jiran hidhaadhaa akka gadhiifaman gochaa wayita jiranitti lammilee bu’aa ba’iif kan saaxilan namootni kunneen too’annoo jala akka oolfaman taasifamuu ibsaniiru.
Namootaa fi dhaabbilee gocha kana fakkaatu dalagan irratti qorannoo bu’uureffachuun tarkaanfiiwwan wal-fakkaataa fudhatamu cimee itti-fufa jedhaniiru.
Mootummaan mirgaa fi kabajaan lammilee akka eegamuuf hojilee hojjatu malee, maatiin ijoolleesaa hojiif wayita ergu karaa seera-qabeessa qofa hordofuu qaba jedhaniiru.
Kanaafis mootummaan yero yeroon biyyoota gara-garaa waliigaltee bobbii hojii seera-qabeessa walii mallatteesse beeksisuu isaa akka itti-fufu ibsaniiru.
Namoonni kontirobaandiinis ta’e daddabarsa namootaa seeraan-alaan shakkamanii too’annoo jala oolfaman kunniinis maqaan isaanii fuul-duratti akka beeksifamu himaniiru.
Dhimmi isaaniis qoratamee mana-murtiitti dhihaate furmaata akka argatu ministirichi Obbo Ahmad Shidee ibsaniiru.
Balaay Tasfaayee


text:
Kanneen galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo irratti himataman silaa har’a murtii dhumaatu kennamaaf jedhamee kan har’atti bellamamee ture ta’uus xumuura hin argatin hafee jira.
Sababiin isaas hogganoonni KFO arfan dhaddachii maqaa isaanii yeroo waamu owwaachuu fi ka’anii dhaabachuu didan jechuun tokkoon tokkoon isaanii hidhaa baatii ja’an har’as adabuu isaan ta'u abukaatoon isaanii dubbatanii jiru.
Himatamtooni garu yeroo maqaan isaanii waamamee ture harka ol baasanii akka turan ibsamee jira.
Himatamtoota galmee sana irratti dhiyaachuun irra ture ka biroo afur manni hidhaa hin dhiyeessiin hafe.Waluumaagala himatamtoota saddettan irratti murtii dhumaa kennuuf bellamnii ji’a tokkotti qabamee jira.
Gabaasa dabalataa dhiyeessuuf jirra.


text:
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Caamsaa 3, 2018
Hordoftoota agartuu Qeerroo torbanii, haala torban kana mata duree labooba Warraaqsaa jedhun isiniif qabannee dhiyaannerra. Hanga dhumaatti nu faana bu’aa dubbisaan dhaamsa keenya.
Biyyoota garbummaa jala turaniif jiran hedduun, gochaawwaan sanyii balleessuu yeroo gara yerootti garboonfataan irra gahaa tureera. Sanyi balleessuun addunyaa kanarraa saba tokko dhaba godhanii saba biraa (kan ofiisaanii) garboonfattoonni bakka buusuuf yeroo hedduu tattaaffii taasisu.
Biyyoota Afrikaa keessaa Ruuwandaa keessatti, uummata Huutuuf Tussii jedhaman gidduutti uummanni xiqqoon uummata lakkoofsaaf qabeenyaa uumamaan hedduu guddoo ta’an weeraruun yakka daguuggaa irratti raawwataniin uummata miskina kitalayyoo dhabama gochuun hedduusaani immoo godaansaaf saaxilaniiru.
Akkasuma Jarman keessatti yakka daguuggaa uummata Yuudiirra Hitilar geessiseen muskiinonni Yuudi hedduun dhabama ta’aniiru, akka hurraa(qoraaniitti) walitti qabamanii labooba abiddaan nyaatamanii, rakkoo hammaaraaf akka saaxilaman taasiseera. Yakka kana kan raawwatan Waraana Naazii kan ta’an bineensa gogaa namaa uffatu Hitilariin bobbaafamanii, da’imman Ulfa uummata Yuundii keessaa funaanii, nama fayyaa qalanii qorannoo fayyaa irratti taasisuuf akkaataa namni lama ta’ee dhalatu qorachuu irratti bobbaasan. Kanas isaanumti qalaman qalanii waliisaanii irratti qorannii akka godhaniif ogeessota fayyaa uummata Yuudii keessaa funaananii isaanumaan isaan qalanii, qorannaa irratti taasisan.
Akkasuma yakkoota gara jabeenyaa biyyoota addunyaa keessaa biyyoota hedduutti gaggeeffameera. Yakki daguuggaa sanyii kallattiif alkallattiin kan saba tokkorratti raawwatu yoo ta’u, kan olitti ilaalle martuu kan Kallattiin ilma namaarratti raawwatanidha.
Yakka daguuggaa sanyii alkallattiin uummata tokkorratti raawwatan, adeemsa siyyaasaa dhokataa qabatanii kan munyuuqanii uummata seenan, yoo ta’u; xiinsammuu (ideology) hawwaasaa erga booji’anii booda, of jibbisiisuun eenyummaasaa akka lakkisu taasisu. Yakkoonni alkallattiin sanyii daguugan kunnen maqaa Amantaa dahoo godhatanii kan babal’atan yoo ta’u addunyaarratti saboota hedduurraan gaaga’ama fidaniiru.
Faranjoonni biyyoota Afrikaa jaarraa hedduuf dhukaasa Qawweef meeshaa ammayyaan bitaa turan. Biyyoota Afrikaa waraanaaf afaan qawween bitanii saamicha jallataa kan irraan gahan biyyoonni awuuroophaa, uummata Afrikaa hedduusaa balleessuuf kaan harkaa ammoo aadaaf duudhaaf jiruuf jireenya isaa harkaa daakanii bitimaa buusaniiru.
Waan jiraaf kanneen dhala namaa rasaasaan dhahanii biyya abbaasaarratti ajjeesanii, kaansaa ammoo garba taasisuun akka meeshaatti daldalaa tutan biyyoonni Awurophaa, jaarra muraasaa asitti kallattii waraanaa jijjiirratanii uummata nagaa kana waraanuu jabeessanii jiru.
Har’a guutummaan Afrikaanotaa waraana awuroophaa jala jirti jechuu kan nudandeessisu adeemsa isaan amantaan dahoo godhatanii uummata harkaa eenyuumaa daakaniif eenyummaasaa saamaa jiran irraa hubachuu dandeenya. As keessatti waan nuti beekuu qabnu, amantaan eenyummaaf aadaa, afaankoo, maqaakoo ganamaa jibbu amantaa waaqni uumedha nama jechisiisuun nii ulfaata.
Amantaalee addunyaa kanarraa biliyoonaan wayiita lakkaahamuurra gahaa jiran kanatti, sabni amantaaf aadaasaa ganamaa qabatee dhaabbatuuf jaalala abbootasaa kaleessaa qoratee isaan walgaggeessu kamuu lafa galmasaa nii gaha. Adeemsa amantaa keessaa galuun kan wal diinomfannu taanan, shira halagaan wall lagachuu itti kan fufnu taanan, hidda walii balleessuf of baleessuurratti luuccaa’aa akka jirru tilmaamuu feesisa.
Bara 1980 moota ykn bara kufaatii dargii keessa, Tikoonni Isiraa’el biyya Xoophiyaa keessaa saba tokko buqqaafatanii saba isaanii taasifachuu meeqan keessantu beeka? Saboonni kunneen shira amantaan irraan gaheen, lallaba abaatiin amantaa dahoo godhatee gaafa kanatti amantee kaatee ati Isiraa’el taateetta jedhuun “nuti isiraa’eli” ofiin jedhan. Yeroo dheeraaf biyya abbaasaanii keessa jiraatanii shira alkallattiin eenyummaa isaanii gatanii gara saba Isiraa’ellitti dabalaman. Isiraa’el simannaa jabaadhaan uummatakooti jettees simatte. Jarreen sanarraa bu’aan uummanni Israa’el irraa argatan baayina isaanitu dabala, kun ammoo biyya ofii tiksuu isaaniiti. Biyya namaa diiganii biyya ofii ijaarrachuu amala ofittummaati.
Akkuma kana, uummanni Oromoos kallattiif alkallattiin sabummaasaa dhabee nuti Isilaama, Nuti Kiristaana, Nuti Saba Isiraa’eli ofiin jechuurra gahee ture. As keessatti namoota amantaa daheeffatanii kan ofii dammeessanii kan hormaa hadheessuu barbaadan muummee Seenaarraa isin mil’achiisuu barbaadeeni.
Har’as uummanni tokko tokko sabummaasaa Oromummaasaa yakkee “Ani Isiraa’eli,…” Ofiin jedhaniif golgaa amantaa Musiliimaa qabatee namoota socho’an sababeeffachuun maqaa isaallee kan Oromoo yoo ta’e Rabbi tokkichi akka isa hinbeeknetti kan fudhatu jiraachuu mala. Kun qulqullaa’uuneenyummasaa akka baruuf wareegamni Qeerroo Bilisummaa kaffale jabduu ture. Amantaa fedhe hordofus uummanni Oromoo Oromoo ta’ee, amantaa kamiin fudhatus uumaan isaa Oromoo dhumaan isa beeka. Waaqayyo (Rabbi) tokkichii afaan keef eenyummaa keen si beeka. Kana ta’uu hubachuun waraana alkallattiin kana ddamachuuf carraaqqiin hedduu barbaachisa.
Egaan qabiyyee barruu keenya har’aa (Labooba Warraaqsaa) keessatti yakka daguuggaa uummata Oromoo Godina Gujiirra gahaa jiru hammataa ta’uu walii eerra. Waarshaa albuuda MEDROC kan qabeenyummansaa Allaamuddin ta’e, keemikala sanyii fafeessun qilleensaaf bishaan bakkicha faale.
Kana sababeeffachuunsababeeffachuun labooba Warraaqsaa jabaan guutummaa Oromiyaa keessatti qabsiifamee belbeluutti jira. Haalli guutumma Oromiyaa torban kanaa dhaadannoo Qeerroo Bilisummaa fi uummata Oromoon dhuunfatameera. Gaafiin abbaa biyyummaa, gaaffiin qabeenyummaaf gaaffiin nageenya uummata Oromoo haala addaan jabaatee itti fufee hanga har’aatti gaafatamaa jira.
Qaamota waadaa kijibaan uummata gowwoomsuu yaalan waadaa isaanii sana uummata dagachiisaa adeemuu barbaadan irrattis sagaleen dhagaa’amaa jira. Galgallii wayyaanee qaaniif salphina ta’uu sagalee uummata guddaa Oromoo torban kanaa raageessuutti jira.
Fincilli Xumuta garbummaa hanga Bilisummaatti kan hibdhaabbanne ta’uu, irbuu jaallan wareegamaniin walii galame galmaan gahuuf yoomuu kan qabsaa’u ta’uu Qeerroon Bilisummaa dhaamsa walii dabarse.
Torban kun labooba Warraaqsaa kan jenneef kanumaafi. Torban dhuftuuf jimaata boriillee dabalatee gaaffiin mirgaaf gaaffiin abbaa biyyummaa itti fufee gaggeeffama.
Horaa Bulaa deebanaa!
Injifannoon Uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati
Finfinnee Oromiyaa
Caamsaa 3, 2018


text:
Ambaasaaddar Diinaa Muftii: ''Mooyyalee akka Dubaay gochuun fedhii biyyoota lamaaniiti''
Ministirri muummee Dr. Abiy Ahimad daawwii isaanii Keeniyaatti taasisanin daandii baaburaa Keeniyaafi Itoophiyaa walitti fidu xumuruuf akka waligalan ibsameera.
Daandiin baaburaa kunis, Keeniyaa irraa magaalaa Isiyoloo hanga Finfinnee akkasumas Naayiroobii hanga Finfinnee kan walitti fidu akka ta'e pirezidantiin Keeniyaa Uhuruu Keeniyaattaa himaniiru.
Daawwannaa biyyoota ollaa
Ministirrii mummee Dr. Abiy Ahimad daawwannaa isaanii idil-addunyaa biyya ollaa Itiyoophiyaafi balbala daldala alaa kan taate Jibuutiirraa eegalani ergasii gara Sudaan kan imalan.
Guyyaa kaleessammoo Naayiroobiitti argamuun Pirezidant Uhuruu Keeniyaattaa waliin dhimmoota siyaas-diinagdee fi hawaasummaa irratti mari'atan jedhan Keeniyaatti ambaasaaddarri Itoophiyaa Diinaa Muftii.
''Gaggeessitonni biyyoota lamaanii dhimma nagaafi tasgabbii irratti waliin hojjechuuf cimsanii waliigalaniiru,'' Jedhan.
Biyyoonni lamaan humna elektirikiin wal quunnamsiisuuf pirojektiin jalqabame akka xumuramu biyyotiin lamaan fedhii kan qaban ta'uufi kanammoo gara hojiitti jijjiiruuf waliigalaniiru.
Kunis, Keeniyaafi Itoophiyaa daandii baaburaan walqunnamsiisuu ilaallata. Kunis, faayidaan diinagdee argamsiisu olaanaadha jedhameera.
''Mooyyalee Dubaay naannoo keenyaa gochuun fedhii biyyoota lamaaniiti,'' jedhu Keeniyaatti ambaasaaddarri Itoophiyaa Diinaa Muftii.
Xiinxaltoonni maal jedhu
Daawwannaan ministria muummee biyyootaa faayidaa siyaas-diinagadee olaanaa qabanitti taasisaa jiran bu'aa akkamii qaba jechuun ogeessota qorannoo diinagdee fi xiinxaltoota siyaasaa gaafanneerra.
Hayyuun diinagdee Doktar Asaffaa Adimaasee akka jedhanitti biyyoonni sadeen kun walitti dhufeenyi Itoophiyaa waliin qaban olaanaa waan ta'ef, imalli taasisanis hagasuma guddaadha.
Biyyoota Baha Afrikaarraa diinagdee guddaa qaban keessaa Keniyaa waliin walitti dhufeenyi taasifamu murteessaa ta'u kan himan Dr. Asaffaan, daangaa dheeraa qooddachuu isaaniifi walitti dhufeenyi isaaniis nagaa ta'u himu.
Mootummoota lamman gidduu daldalli taasifamu hammana ta'u baatus, gama ummatoota biyyoota lamaan gidduun garuu daldalli taasifamu guddaa waan ta'ef kana cimsuun akka barbaachisu himu.
Waligaltee buufata doonii Laamuu taasifamee kaasuunis Keeniyaan gama hedduun ollaa Itoophiyaa gaarii akka taate dubbatu.
Gama hidha laga Abbayyaan immoo walitti dhufeenyi Sudaan waliin taasifamu murteessaa akka ta'e kan himan Dr. Asaffaan, Jibuutin illee diinagdee Itoophiyaa keessatti gahee olaanaa qabdi jedhani amanu.
''Walumaa gala hireen Itoophiyaa gara fuulduraa gama siyaasaas ta'e gama diinagdee biyyoota ministirri muummee imala isaanii idil-addunyaan daawwatan waliin hidhata qaba.''
Haaluma walfakkaatun, ministirri muummee biyyota Lixaa badhaadhan dursuun biyyoota ollaa daawwachuun isaanii siyaasa gaanfa Afrikaa akka hubatan agarsiisa jedhu xinxalaan siyaasaa Bahaa Afrikaa Dr. Birhaanuu Leenjisoo.
Faayidaa siyaasaa fi diinagdee daawwannaa ministira muummeen isaaniif argamsiisu alatti biyyoota Sudaan fi Keeniyaatti hidhamtoota akka hiikaman inni taasifame hiika guddaa qaba jedhan.
''Daawwannaan ministira muummee taasisan milkaa'eera jedhamu kuni bulchiinsa siyaasaa biyya keessaa irratti illee fudhatama isaaniif argamsiisuu qaba.''


text:
Akkaataa faayiloota suuraa keessatti dhoksituun
Akkam jirtu hordoftootaa fi jaalattoota Oromo ICT? Maxxansa har’aa kana keessatti, akkaataa faayiloota garagaraa suuraa keessatti dhoksuu dandeeysan, kan isin barsiisu barreesina.
Faayiloota suuraa keessatti dhoksuu jechuun maaliidha yoo jennee ilaalle, suuraa/photo/ keessatti faayiloota akka docx, pdf, fi kkf suuraa keessatti galchuudhaan, akka namni biraa hin ilaalletti dhoksuu jechuudha.
Faayila suuraa keessatti dhoksuun duratti, moosaajii winrar jedhamu buufadhu intarneetii irraa. Itti aansuudhaan, suuraa akka faayilli keessatti dhokatamu barbaadde qopheeffadhuu, desktop irra kaa’i.
Itti aansuudhaan, faayila suuraa keessatti dhoksuu barbaadde sana gargaarsa winrar’tiin gara faayila rar jijjiiri. Faayilli kanas desktop irra kaa’i. Kun dirqamaa miti warra waa’ee cmd sirri beekuuf, garuu hubannoo hin qabdu yoo tahe, desktop irra kaa’i isas. Suuraanis desktop irra jira jechuudha.
Amma cmd kee banuudhaan, cd desktop jedhii barreessii enter dhahi. CD desktop jechuun change directory to desktop jechuudha.
itti aansuudhaan, ajaja armaan gadii cmd irratti barreessii enter dhahi
Copy /b maqasuuraa.jpg + maqaafaayilaa.rar suuraaxumuraa.jpg
Ibsa waa’ee koodii kanaa
Maqaasuuraa.jpg jennu, maqaa suuraa nuti faayila keessa dhoksuuf deemnuu yoo tahu, maqaafaayilaa.rar kan jennu immoo maqaa faayila nuti dhoksuuf deemaaruuti. Suuraaxumuraa.jpg kan jennu kun immoo, maqaa suuraa faayilicha haguugee bahuuti.
Haala kanaan faayiloota kamiinuu suuraa keessatti dhoksuudhaan, faayiloota gara garaa balaa adda addaa irraa ittisuu ni dandeenya. Suuraa faayilichi qabu sana yoo banne, suuratu mul’ata malee faayilichi keessatti dhokatee jiru hin mul’atu. Faayila suura keessatti dhokate san deebisnee argachuuf, suuraa faayila of keessaa qabu sana, winrar fayyadamnee yoo banne, faayila sana arguu dandeenya malee; ykn hin arginu.
Akkam maxxansi har’aa kun isinitti tolee? Yaada fi gaafii yoo qabaattan, info@oroict.com irratti nuuf kaayuu dandeessu. Galatoomaa!!


text:
Dursee murteessuun maaliidhaa? Dursee murteessuun yaada macaafa qulqulluutii?
Gaaffii: Dursee murteessuun maaliidhaa? Dursee murteessuun yaada macaafa qulqulluutii?
Deebii: Roomee 8:29-30 nutti hima, “Mucaan isaa obboloota baay’ee gidduutti angafa akka ta’uuf, dursee kan beekee bifa ilma isaa akka fakkaatan dursee murteesseera, dursees kan murteessee isaan immoo ni kabaje isaan kana immoo ni waamee, isaan, waamee kana immoo toloota isaan godhe, warra toloota isaan godhe kana immoo isaan ulfeesse.” Efesoon 1:5 fi 11 ni labse “Fedhii isaatiin akka jaallateetti, hojii Yesuus Kristoosiin ijoollee isaa akka taanuuf duraan dursee nu murteesse… akka fedhii isaatti hundumaa kan godhu akka yaada isaatti, duraan dursinee kan murtoofne Kristoosiin immoo dhaala fudhanne.” Namoonni hedduun jibba jabaa ta’ee carraa bilisaa kan jedhu doktirinii irratti qabu. Ta’us dursee murteessuun doktriini macaafa qulqulluuti. Furtuun isaa dursee murteessuun haala macaafa qulqulluutiin maal akka taanuu hubachuu dha.
Kanaa olitti “dursee murteessuun” jechooti jedhan qulqulluu sagalee isaa keessatti kan hiikaman jecha Girikii proorizo dha, inni hiiki inni qabatuu “duraan dursee murteessuu”, “ajaja abooni” “yeroo darbee keessa murteessuu” dha. Kanaaf, dursee murteessuu yookaan carraan isaa Waaqayyo yeroo booda kan ta’an wantoota tokko tokko yeroo murteessuu dha. Waaqayyo duraan dursee maal murteessee? Akka Roomee 8:29-30 Waaqayyo namoonni tokko tokkoo bifa ilma isaa akka fakkaataan duraan dursee murteesseera, kan waamaaman, tolaa kan ta’an, fi ulfaatoo akka ta’a. Ka’umsuma isaa irraa, Waaqayyo namoota murtaa’aan akka fayyan dursee murteesseera. Kutaan qulqulluu sagalee isaa heedduun Kristoositti kan amanan akka filataman ni eera. (Maattihos 24:22, 31, Maariqos 13:20, 27, Roomee 8:33, 9:11, 11:5-7, 28, Efesoon 1:11, Qolosayis 3:12, 1ffaa Tesolonqee 1:4, 1ffaa Ximootihos 5:21, 2ffaa Ximootihos 2:10, Tiitoo 1:1, 1ffaa Pheexiroos 1:1-2, 2:9 2ffaa Pheexiros 1:10). Carraan isaa Doctirnii macaafa qulqulluuti, Waaqayyo olaantummaa isaatiin namoota tokko tokkoo akka fayyan filachuu isaati.
Doktirinii dursee murteessuu irratti falmiin baay’ee baratame haqa qabeessa ta’u dhabuu isaati. Waaqayyoo namoota tokko tokkoo maaliif fillatee kan biroo dhiisee? yaadachuu kan qabnuu wanti faayida qabeessi eenyu iyyuu fayyuu akka hin dandeenyee dha. Hundumti keenya cubbuu hojjeneera (Roome 3:23), Kanaafis hundumti keenya adaba bara baraatuu nuuf ta’a (Roomee 6:23). Bu’aa isaatinis Waaqayyo raawwatee sirri dha, hundumti keenyaa, kan bara baraa Si’oolitti akka dabarsinu yoo godhe. Ta’us, Waaqayyo baay’ee keessa tokko tokkoo akka fayyinu nu filate. Warra hin fillatamne irratti haqa kan hin qabne akka ta’e godhanii fudhatamuu hin qabu, sababi isaa kan isaaniif ta’u waan fudhataniif. Filannoon Waaqayyoo warri tokko tokko akka ulfatan godhamuu isaa, kan biroodhaaf immoo haqa dhabeessa miti. Eenyu iyyuu Waaqayyo irraa waan tokko illee isaaf hin ta’u, kanaaf eenyu iyyuu mormuu hin danda’u, Waaqayyo irraa waa tokko illee yoo dhabe. ragaa tokko kan nuu ta’uu, namni tokko nama shaniif horii yeroo kennuu dha, namoota digdama gidduu dhaa. Namoonni kudha shan horicha kan hin fudhannee ni mufatuu? Ta’uu ni danda’a. Mufachuudhaaf mirga qabuu? Miti, hin danda’an. Maaliif? Sababii isaa namicha irra gatiin eenyuu iyyuu waan isa irra hin jireef? Inni akkasumatti namoota tokko tokkoof arjoomuu murteesse.
Waaqayyo eenyuu akka fayyuu yoo filatee, sun fedhii bilisaa keenyaa gadi hin buusuu, Kristoosiin akka filanuuf akka amanuu? Macaafni qulqulluun filannoo qabna jedha Yesuus Kristoositti kan amanuu hundumtuu waan fayyaniif (Yohannis 3:16, Roomee 10:9-10). Maacafni qulqulluun raawatee hin ibsu, Waaqayyo isatti kan amanan akka hin simanee yookaan isa kan barbaaduuti fuula isaa akka naannessuu (Keessa deebii 4:29). Al tokko tokkoo dhoksaa Waaqayyotiin, carraan harkaa fi harkaatti ni hojjeta gara Waaqayyootti akka dhi’aatuu nama irratti godhamee irratti. (Yohannis 6:44) fi fayyuu fi amanuu (Roomee 1:16). Waaqayyo eenyu akka fayyuu dursee ni murteessa, kanaafis fayyuuf Kristoosiin dirqamatti fillachuun nurra jiraata. Dhugaa lamaan kun wal qixa dhugaa dha. Rooneen 11:33 ni labsa. Badhaadhummaan Waaqayyoo ogummaa fi beekumsi isaa ammam gadi fagoodhaa, murtiin isaas ammam kan hin qoramnee dha, karaa isaatis barbaacha kan hin qabnee dha!”
English
Dursee murteessuun maaliidhaa? Dursee murteessuun yaada macaafa qulqulluutii?


text:
Walgahiin kuni ka jalqabame kaleessa yoo tahu, Hoogganaan gamtaa mootummootaa Baankii muun dubbii dubbataniin ‘karoora guddina itti fufiinsaa Gamtaa mootummootaa karoorsee biyyoonni yoo hojiirra oolchan sirriitti lammilee isaanii hunda fayyadamoo gochuu danda’uu’ jedhan.
Wal gahii kana ka Baanki Muun duuka banan pirezidentiiin Keeniyaa uhuuruu Keeniyaatttaa, biyyootiin daldala qaraxaan alaa akka hojiirra oolchaniif gaafataniiru.
Guyyoottan afuran dhufan kana irrattis walgahiin kuni waa’ee biyyoottan guddataa jiran kaasuun gadi fageenyaan irratti mariyata. Walgahiin daldalaa fi guddina diinagdee gamtaa mootummootaa teessoon isaa Swiizerlaan Jeeneev yoo tahu, New York fi Finfinneedhaas waajiroota damee qaba.


text:
Kitaabni qulqulluun waa’ee adaba du’aa maal jedha?
Gaaffii: Kitaabni qulqulluun waa’ee adaba du’aa maal jedha?
Deebii: Kakuu moofaatti adabni gochawwan adda addaa qabata, dhiba’aadhaaf du’a (Bau. 21፡12), ukkaamsaa (Bau. 21:16), bineensaa wajjin kan xuraa’u (Bau. 22:19), Ejjuu (Lew. 20:10), wal qunamtii saala wal fakkaataa) Lak. 20:13), raajii sobduu (Kes. 13:5), dubartii eejjituu fi dirqisisani gudeeduu (Kes. 22:4), fi badiisowwan biro. Ta’us garuu Waaqayyo yeroo baay’ee adaba du’aa yeroo faradu araara godha. Daawit nama ajjeessee ejja raawwateera Waaqayyo garuu jireenyi isaa akka fudhatamu hin goone ture. (2Sam. 11:1-5, 14-17, 2Sam. 12:13). Walumaa galatti gatiin cubbuu du’a waan ta’eef cubbuu gooneef hundi keenya adaba du’aa keessaa jiraachuutu nurra ture (Rom. 6:23). Galanni isaaf haa ta’u Waaqayyo nuun akka hin yakkineef jaalala isaa nuuf ibseera (Rom. 5:8).
Kan biraan warri Faarisoota dubartii utuu ejjitu qabamte gara Yesus fidanii dhagaadhaan akka rukkutamtu gaaffatan Yesusis yeroo deebisu “Isin keessaa cubbuu kan hin qabne dursee dhagaadhaan haa rukkutu jedheen. Yoha. 8:7). Kun immoo Yesus yeroo hundaa adaba du’aa morma jedhame fudhatamuun irra hin jiraatu. Yesus of tuullummaa Farisootaa mul’isa ture, warri Farisootaa Yesus seera kakuu moofaa yoo cabsee jedhanii qoraa turan, isaan sirritti dubartiittiin akka rukkutamtuu barbaadanii hin ture (Ejjaan kan qabame dhiirri eessa ture?) adaba du’aa kan abboommee Waaqayyo ofii isaati. “Dhiiga namaa kan dhangalaasuu hunduu dhiigi isaa ni dhangala’a nama bifa Waaqayyootti uumera hoo.” (Uma. 9:6). Yesusis firdii adaba du’aa deggeruu akka danda’u fakkeenya tokko tokkoo ni ilaala. Yesusis firdiin du’aa kan itti labsamee ayyaana isaa mul’iseera (Yoha. 8:1-11). Phaawulos firdiin du’aa yeroo barbaachisuutti labsuudhaaf jiraachuun mootummaa barbaachiisaa ta’uu isaa humna mootummaaf beekamtii kenneera (Rom. 13:1-7).
Adaba du’aa kristaanonni akkamitti ilaaluun irra jira? Jalqaba yaadachuun kan nurra jiru adabni firdii du’aa sagalee isaa irratti kan kaa’ee Waaqayyodha egaa nuyis waan hundumaaf safartuu wayyuu kaa’uu sirri miti. Waaqayyo waan hundumaaf safartuu wayyuu qaba, inni guutuu dha. Safartuun kun nu qofaaf osoo hin taane isaafis. Egaa inni yeroo jaallatuu daangaa maleeti fi kan hin safaramne daangaa kan hin qabne araaraa qaba. Akkasumas dheekamsa daangaa hin qabne akka qabu ni argina kanaaf hunduu kan deemu madaallii sirriin.
Lammaffaan Waaqayyoo moototaaf firdii du’aa yeroo ta’uutti akka murteessaniif taayitaa kenneeraaf. (Uma. 9:6, Rom. 13:7). Dhimoota hundumaa irratti Waaqayyo murtoo adaba du’aa akka hin godhamne morma jechuun kan kitaaba qulqulluu miti. Kristaanoonni haala kamiin keessatti firdiin adaba du’aa yeroo darbuu gammadoo ta’uun isin irra hin jiru, garuu haala wal fakkaataan kristaanonnii baay’ee yakka guddaa kana gochuudhaaf mootummaaf mirga kennameef mormuun irra hin jiru.
English
Kitaabni qulqulluun waa’ee adaba du’aa maal jedha?


text:
Riqicha Daawwitii irraa hojjatame.
Riqichi kun biyya chaayinaa daggala guddaa tokko keessatti gaara 2 jiddutti hojjatame. ol fageenyi isaa lafarraa Meetira 300 yoo tahu, lafarra ammoo Meetira 430 dheerata. akkasuma meetira 6 bal’ata. Riqichi kun Diizaayinara lammii israa’el kan tahe nama Haim Dotan jedhamuun Diizaayinni lafa kaayame, baasiin itti bahes Doolaara Ameerikaa Miiliyoona Sadihiif Kuma Dhibba Afur ($3.4 M).
Riqichi Kun Daawwitii Haalaan Yabbuu tahe 99, dachaa 3 walirraan kaayuun hojjatame. Guyyaa tokkotti Tuuristoota 8,000 qofatu akka irra bahan hayyamama. namoonni heddu wayta riqicha kanarra bahanii gubbaa gadi laalan, miila ofii jalaan hallayyaa guddaa waan arganiif Sodaatanii harkaan lafa qabatu.
eega Riqichi kun hojjatamee Xumuramee booda yaaliidhaaf Makiinaa irra oofanii jabeenya isaa mirkaneessanii jiru.


text:
Kutaa darbee keessatti ibiddi jaalala akkamitti akka jalqabamu ilaalle turre. Insha Allah har’a immoo maloota ittiin qabaneessan ilaalla.
Ibiddi yommuu qabatee balaa geessuf deemu bishaan itti naquun akka dhaamu taasifamaa mitiree? Akka ibiddaa jaalala guutumaan guututti dhaamsu osoo hin ta’in balaa akka hin geessine qabaneessun ni danda’ama. Wanti hubachuu qabnu jaalalli mataan isaa balaa osoo hin ta’in hojii namtichaatu balaa geessa. Namtichi yoo of too’ate balaan jaalalan dhufu hin jiru. Namtichi garuu yoo of too’atu dadhabe akkuma arge ta’ee bu’aa hojii isaa ni dhandhama. Karaa jaalala ittiin too’atan baay’ee isaa barruule qorsa jaalala jettu jalatti kaasne turre. Kan armaan gadii akka dabalataati. Read more
Yeroo ammaa waa’ee jaalala yoo ka’u gariin ni jibbu gariin ni immoo ni jaallatu. Sammuu namoota gariitti jaalala jechuun wanta jibbamaa fi fokkuu waliin wal qabateedha. Sammuu namoota birootti immoo jaalala jechuun walqunnamtii saala qofaan kan wal qabateedha. Jaalalli wanta fokkus miti wal qunnamtii saalaa qofaan kan wal qabates miti. Jaalalli hiika bal’aa kan qabudha. Hiikni isaa garuu nama namaatti ni jijjirama. Read more
Jireenyi ilma namaa guyyaa guyyaatti ni jijjirama. Yookaa badii irraa gara gaaritti yookiin immoo gaarii irraa gara baditti jijjirama. Jireenyi ilma namaa guutu wal fakkaata miti. Garin hiyyeessa, gariin dureessa, gariin gammadaa, gariin aarii fi gaddaan kan haguugameedha. Jireenya keenya guyyaa guyyaan yoo hin haaromsiin yookaa moofe nu jibbisisa yookiin immoo gara baditti ceena. Read more
Salaanni utubaale Islaama shanan keessa sadarkaa lamaffaa irratti argama. Nama Musliima ta’ee hunda irratti salaata shanan guyyaa guyyaan salaatun dirqama isarra kaa’ameedha. Salaanni burqaa gammachuu fi furtuu milkaa’innaati. Salaanni garmalee jabeefamuun yeroo kamiyyuu dhiifamu akka hin qabne Rabbiin nuu dhaama. Read more


text:
Ka yeroo dheeraaf lafa irra harkifamaa ture mariin araaraa Sudaan Kibbaa, Kamisa dhufu Finfinneetti geggeessamuuf jira. Akka xiinxaltoonni jedhanitti yoo hoogganoonni biyyoota Afrikaa Bahaa akka gareeleen Sudaan Kibbaa wal-waraanaan yaada itti geggogan haga tokko akka laaffisan dhiibbaa hin goone, mariin dippiloomaasii kun milkaa’uu hin danda’u.
Tokkummaa Mootummootaatti, Gurmuu ergama dhimma Sudaan Kibbaa kan hoogganan – Devid Sheriir akka jeedhanitti, walii-galteen sun milkaa’uuf dhimmoonni ijoon furmaata argachuu qaban lama, tokko gama naga-eegumsaatiin, yoo gareeleen kun walitti-dhufan caasaan waraana biyyattii maal fakkaachuu qaba? isa jedhuu fi inni lammataa immoo, waa’ee Heeraa fi Bulchiinsaa ti. Akkamitti deemamee gara Filannoon gahama, akkamittis geggeessama? ka jedhu, jedhan.
Mariin kun yeroo dheeraaf danqamee lafa irra harkisamaa ture. Mormitoonni akka Prezidaant Salvaa Kiir taayitaa gad-lakkisu gaafataa jiran. Mootummaan Kiir immoo, akka gara Filannootti dhiibbaa gochaa jira.


text:
Ameerikaan qabiinsa odeeffannoo dhunfaa irratti 'Facebook' qorachuufi
Komishiniin daldalaa Federaalaa Ameerikaa kaampaniin 'Facebook' attamiin odeeffannoo dhunfaa fayyadamtoota miliyoonaan lakkaa'amanii dabarsee dhaabbata 'Cambridge Analytica' jedhamuuf akka kenne qorata.
Kaampanii marsaa hawaasaa kun odeeffannoo dhunfaa fayyadamtoota miliyoona 50 ta'anii dhaabbata xiinxalaa 'Cambridge Analytica' jedhamuuf dabarsee kennuun qeeqamaa jira.
Odeeffannoon sunis duula na filadhaa pireezidant Tiraamp bara 2016 keessatti faayidarra akka oole yaadama.
Qorannoon kunis dhugumatti Facebook 'icciti fayyadamtoota isaa eeguu hin dandeenyee' kan jedhu adda baasa.
Bu'aa qorannichaa irratti hundaa'ees kaampaanichi maallaqa doolaara tiriiliyoonaan lakkaa'amu adabamuu danda'a jedhamaas jira.
Toom Paahil, Direektarri Eegumsa Maamilootaa, Komishinii Daldalaa Federaalaa Ameerikaa qorannichi xiyyeeffannaa guddaan akka hojjetamu dubbatan.
Akka komiishiniin kun jedhutti odeeffannoon namoota dhunfaa kun kan fudhatame bifa 'App' gaaffii battalaa waa'ee dhunfaa gaafatu fakkaatuun akka ta'e dha.
Haa ta'u malee kan gochuun dura 'Facebook' durse hayyama fayydamtoota isaa gaafachuutu irra ture.
Direektarri Olaanaa 'Facebook' Maark Zuukerberg odeeffannoo dhunfaa fayyadamtootaa eegu dadhabuu isaatiin dhiifama erga jedhee booda gareen abbootii alangaa kutaalee biyyaa Ameerikaa 37 bakka bu'an dhimmichi akkamiin raawwatuu akka danda'ee ibsi akka kennamuuf gaafatanii jiru.
UK fi komishiniin gamtaa Awurooppaas dhimmichi akka qoratamu gaafataa jiru.


text:
[SQ, bitootessa 26,2018] Barsiisaa Qanaasaa Barnoota hawwaasaa Mana lbarumsaa sadarkaa 1ffaa sibuu Sireetti barsiisaa turan. Hayyuu qaroon hawwaasaa kun, Badii tokko malee bara 2008 magaalaa Godina Wallagga Bahaa aanaa Sibuu siree jalatti argamtu keessaa butamanii ukkaanfamuun waggoottan hanga kana reebichaaf dararaa Maakalaawwitti irra gahaa tureen Miillisaanii bitaan laanshaahuun dararaa hadhooftuu sa’atii kana mana hidhaa Qilinxoo keessatti argaa jiru.
Reebicha maakalaawwiin kan laanshaahuun miilaa mudateen, baatamanii mana fincaanii dhaqaa kan jitaniif haallisaanii ammaammoo yaalaas dhabuun gara lubbuun darbuu laata jedhamutti yaaddessaa dhufeera.
Qaroo hawwaasaa kana hanga ammaa qaamni gaafatu kan hinjirreef, namni isaaniin deggarullee kan hinjirre yoo ta’u,haqa uummata Oromoo dubbachuu qofaaf yakkoonni jallataan akkanaa kan irratti raawwataman sa’atii ammaa kanatti yaalaa akka barbaadan waayilloonni isaan faana hiraarfamaa jiran dhaammataniiru.
Haaluma kanaan uummanni Oromoo obbo Qanaasaa Raggaasaa gargaaruuf bakka jirtan maraa akka tattaaffii gootanii lubbuu qaroo kanaa baraartan jechuun dhaammataniiru.
Fayyaa utuu qabuu, hojjetee buluus utuu danda’uu haqa uummataaf dararamuun hedduu nama gaddisiisa
Ergamtoota wayyaanee maqaa kumaandi postiitiin uummata iraarsuuf gara G/W/Bahaa aanaa giddaa ayyaanaa deeman uummanni fudhatama dhowwachuun dhaga’ame.
[SQ, bitootessa 26,2018] Humni kumaan poostii aanicha buufatee aanicha dabalatee kanneen akka Limmuu Haroo Eebantuu Kiiramu qawween bulchuuf buufate bakki buufatasaa sirrii miti waraanni magaalaa keessa buufachuu hin danda’u kanaaf gara baadiyyaatti hiiqanii haa qubatan jechuun dhoksaadhaan bulchiinsa magaalaa erga beeksisanii booda akkas jechuun ergaasaanii ddhaammatan.
Humni kun durumaanuu nun barbaachisu garuu mootummaan abbaa irree erga qawweetiin nudirqisiisii nutti erge magaalaa keessa uummata walii jiraachuu hin jedhan.itti fufuunis jarri poolisii kora bittinneessaa oromiyaa waliin mooraa tokko keessa galuun isaanii daran nu harsee jechuun jibba wayyaaneerraa qaban ibsan.
Kanatti ansuunis kallattii uummanni keenya jedheen yeroo gababaatti dafanii mooraa poolisii Oromiyaa kana lakkisanii gara qarqaraatti ba’u baanneen nuti uummanni aanaa Giddaa mormii keenya dhageessisuuf qeerroo waliin qophii xummurreerra jechuun yaada isaanii ibsatan


text:
Guyyaa har'aa ibsa tuuta oduuf kennameen labsiin sun guyyoota 15 keessatti mana maree bakka bu'oota uummataaf dhiyaatee erga raggaasisamee booda baatilee itti aanan ja'aaf akka turu beekameera. Labsiin sun kutaalee mara keessatti hojii irra akka oolu illee ministrichi dubbataniiru.
Ibsi gaazexeessotaaf kenname "Ibsa mana maree nageenya biyyoolessaa irraa" kenname yoo jedhu ibsa sana kan kennan ministeera ittisaa fi itti gaafatamaa waajjirichaa obbo Siiraaj Fageessaa ti. Labsicha hojii irra oolchuuf illee waaltaan ajajaa ykn komaandi poostii haaraan kan hundeeffamu ta'uu ibsaniiru.
Akka labsichaatti waantota dhorkaman illee tarreessaniiru. "Jeeqamaa kamiinuu geggeessuu dhaan uummata gidduutti shakkiif wal dhibdee kan uumu sochii ifattis ta'e dhoksaatti geggeessuu, barruulee qopheessuu dhaan maxxansiisanii raabsuu, agarsiisa qopheessuu, mallattoo dhaan mormii agarsiisuu ykn mala ka biroo dhaan uummatatti ifaa taasisuu dhorka" jedhan.
Komaandi Poostiin haaraa dhaabatu barbaachisaa ta'uu isaa yoo amane sabaa himaan kami iyyuu akka cufamu ykn akka addaan citu gochuu danda'a. Hiriira nagaa geggeessuu, qindeessuu fi garee dhaan ta'anii socho'uu dhorka jedhan hoogganaan Komaand Poostichaa obbo Siraaj Fageessaa.
Itti dabaluu dhaanis yakki hojjetameera jedhee yoo amane yeroo isa kamiinuu ajaja mana murtiin ala sakatta'uu, dhaabsisee sakatta'a geggeessuu danda'a jedhameera.
Obbo Siiraaj ibsa sana booda gaazexeessota biraa gaaffii dhiyaate kan simatan yoo ta'u gaaffii fi deebii sanaan haalli itti mootummaan fonqolchamuu danda'u hin jiru jedhan.
Qaamotii mootummaan ce'umsaa akka hundaa'u gaafatan ilaalchisee gaaffii dhiyaateef "mootummaan amma aangoo of harkaa qabu uummataan kan filatame waan ta'eef mootummaa ce'umsaa hundeessuun hin barbaachisu" jedhan.
Boordiin qoratu akka hundeeffamu, yeroon uggura sa'aas akka murtaa'u ibsanii "Bal'inni labsichaa qajeelfamaan ba'a" jedhan.
Labsicha irra deebi'uun dheeressuun yoo barbaachise paarlaamaan haala isaa gamaaggamee baatilee afur itti dabalaaf dheeressuu akka danda'u illee beeksisaniiru.


text:
Saddeettan walti hafan keesaa hardhaa fi boriitti 4tti walti hafa, dorgommiin waancaa kubbaa miilaa Afrikaa 31essoo dhumachuuf fagoo hin jirtu.
Jarii 8n walti hafe ammoo walti falachuutti jira.Hagii tokko takkumaa waancaa Afrikaatuu hin arganne,hagii tokko takkumaa sadarkaa amma jiru kana hin geenne kaan ammoo akka nugusa kubbaa miilaa faarsan.Biyyootii dorogommii waancaa Afrikaa,AFCON 2017 walti hafan waan faarsaniin hedduu qaban.
Dorgommiin kubbaa miilaa Afrikaa dorgommii FIFAn tohatu keessaa tokko.Taphatoota Afrikaa hedduutti walti dhufa.
Ka milkaahe achumatti gabayaa argatee kilabiin Awurooppaa faatilleen bitachuu eegatti.Dorgommii AFCON 2017 biyya saddeetitti walti boqonnaa guyyaa lamaatiin duubatti taphatti deebihan.
Burkiinaa Faasoo fi Tuniiziyaa:
Biyyootii tun istaadiyoomii Librivilee keessatti tapahtan. Burkiinaa Faasoo qaraa istaadiyoomii kana keessatti marroo lama taphatte.Tuniiziyaan ammoo asi keessatti Zimbaabuwweeti goolii afur faatee waliin gadi lakkifte dorgommii keessaa baafte.
Leenjsiaan Burkiinaa Faasoo nama jalqaba taphatuuf dubbachuu hin fedhu.Wannii mirkanaa ammoi Bernardi Tiraahoree hin hafuu jedha. Taphii jajjabaa,garee jajjabduun walti marree moohuuf ammo carraa guddaa qamnaa jedha.
Tuniiziyaan ammoo baranallee akka namii eege caalaa taphatte.Aljeeriyaa moohuun isiituu waan mamaati.Kilabiin goolii hedduu galfatteeyyuu isii.
Tapha biya tana lamaanii keessatti gurbaa Burkiinaa Faasoo Charles Kabore ilaan barbaadaa waan innii kubbaa tolchu qofa laalaa.
Adoo isaa dubbannuu gurbaan Chelsiin ergifatte ka amma Burkiinaa Faasoo taphatu Bertiraandi Tiraahoree isallee quba qabaadhaa.Namii hagii tokko Tuniiziyaatti moohaa jedha.Isan hoo?
Senegaalii fi Kaameruun
Jarii kun lachuu Afirkaa gama Dhiyaatiin qubata.Senegaal akka sadarkaa FIFAn bara 2017 basen 33ssoo jirti.dorgommii AFCON ta baranaa irratti ykn hin mooti ykn walqixxee baati malee takkumaa hin moohamne.
Kaameruunilleen akkasuma.Jarii Senegaaliif dura taphatu jajjabaa,ka jidduu taphatullee sibiiluma.Saadiyoo Maanee dura taphateefii namii isaa duubaa kubbaa goolii irraa ittisu duubaan jiraannaan dhibii hin jiru.
Kaameruuni durii garee jabduu jedhanii ganna kurnya tokkoo faarsan taana Gaabon dhuftee warra tuffatan taate.Silaa gaafa Burkiinaa Faasoo waliin taphatte suniiyyuu moohuu malte. Taatullee dubumaa dhuftee Giinii Bisawu moote.
Senegaal ijoollee jajjabduu guurrattee dhufteen.Warrii mirgaa fi bitaa taphatuuf lamaan Baldee fi Keyitaan warra akka dhukkubaa ufi irraa eegan. Jidduu isaanii ammoo Maamee Biraam Diyuufitti taphata.Tanaaf goolii galchuuf carraa guddaa qaban.
Senegaal goolii lamaan ykn sunii oliin moohuu hin ooltu jedhanii eegan.Kaameruunilleen diriirfattee goolii ufitti gadi hin lakkiftu silaafuu
Gaanaa fi DRC:Jarii kun ammoo Sanbata guddaa walti bu’a.
Garee D keessaa jara kana lamaanitti oli bahee mullate.DRC akkuma milkii Ayvori Koosti mootee Toogoolleen akkasuma mootee dorgommii baafte.Warrii kubbaa goolii irraa ittisuuf ammoo jara jajjabaa ka goolii eegulleen jajjabaa qabdi.
Gaanaan ammoo daqiiqaa 90n walii galanii tapachuu qaban jedhani eegan.Taatullee gooliin jarii jalqaba irratti Maaliitti galche waan akka malee nama gammachiise.Taatullee dandeettiin gurbaa jarii abdatuu,Asamoah Gyan waan nama shakkisiisaati barana.
Masrii fi Morookoo
Jarii kun Ammajii 29 istaadiyoomii Port Gentil keessatti wayaa keessaa waliif yaa’a.Masriin nugusa kubbaa miilaa Afirkaa jedhaniin taan dheebuu ganna torbaa waancaa AFCON itti hin argatin baatu malee waan galtu hin fakkaattu.
Tapha dhiyoo irratti Gaanaa mootee asi geette.Mohaammad Saalaatti miila bitaacha itti dagalchee daqiiqaa 11 irratti goolii keessa buuseef.Masrii siyaasaa biyya isii ka miila gadi dhaabachuu didetti kubbaa irraa dhaabe malee silaa dorgommii Afirkaa keessaa hin haftullee.
Taatullee Masriin ammallee akka dansaa ufi hin mullifne jedhanii eeguutti jiran.Namii jarii abdatu Mohaammad Saalaa ufii goolii galchee nama galchuulleetti kennullee ammallee jabeennaa fi dandeettii kubbaa ka isa irraa eegan hin mullfine jedhaniin.
Morookoon dorgommii AFCON tana keessatti ajaahibaa hojjachuuf eegan.Taatullee DRC waliin taphattee moohamun isii waan afaan nama qabachiisaati.
Masriin Saalaa abdatti Mohaammada Elnenyi namichii siin Arsenaal keessaa yaammatte kaan ammoo kubbaa akka bineensaa dirree keessa adamsa.
Warrii kubbaa goolii irraa ittisuuf ammoo nama akka Ali Gabr fi Ahmed Hegazy faatilleen warra dirree jidduu keessa kubbaa quphanu dhowwu.
Morookoon mala nama guddaatiin tapahtti Masriin ammoo maqaa fi humnaan taphatti.
Hayyee dorgommii Waancaa Afrikaa 31essoo warri walti hafe guyyaa lama boqotee cabaa hidhatee,meeluu dhidhiibatee,hafruu fudhatee itti deebiittijira.Waan maal tolchan seetan eennutti maaliin galata seetan?


text:
“Dheebuu” – Kutaa 26ffaa (All Episodes can be found here):
Credits/Tags: Abaaboo Warqinaa, Abbaa Qalbii Tolaa, Abbabaa Magraa, Abbarach Ajjamaa, Abrahaam Fallaqaa, Addaam Kifluu, Admaasuu Biraanuu, Amansiisaa Ifaa, Asnaaqach G/Madihin, Assaggadach Intalee, Ayyalaa Sooromsaa, Bontuu K/Mikaa’eel, Caaltuu Butoo, Daani’eel Aggizee, Dhaabaa Garbaabaa, Dheebuu, Diimaa Abarraa, Faayaa Addaamuu, Fiqaduu Baacaa, Galaanee Abarraa, Gammachiis Dhugaasaa, Hayiluu Magarsaa, Iyyoob Nagaash, Jimaa Galataa, Kadiir Filatoo, Lagatafo Studio, Lalisee Tolasaa, Magarsaa Kumaa, Masfin Tashoomaa, Massaluu Taarikuu, Mastaawot H/Yesuus (Amartii), Mulugeetaa Abaata (Roobaa Sound), Nugusee Gammachuu, Oromo Movies, Qalbeessaa Magarsaa, Qaroo Taammanaa, Qiddus Yaareed, Rabador Art Promotion, Saamsoon Yiggazuu, Seenaakeebeekii Girmaa, Soolan Admaasuu Magarsaa, Tasammaa Galataa, Tewodiroos Wandimmuu, Tsahaay Daamxoo, Xilaahuun Shinabbark, Yeshii Raggaasaa, Yifruu Goobanaa, Zinnaash Olaanii
Comments are closed.


text:
Paartii Ripaablikaanootaa bakka bu’uun prezidaantummaa Yunaaytiid Isteetsf kan dorgomuuf jiran Donaald Traanp/ itti aanaa isaanii kan ta’aniif/ bulchaa Kutaa Indiyaanaa Maayk peense filachuu isaanii labsan.
Traanf kana kan beeksiisan dhaamsa Twitariin har’a ganama erganiin yoo ta’u/ nama kana itti aanaa koo godhachuun filachuu koof gammachuutu natti dhaga’ama jedhan.
Peense kanneen yaada ofii irratti cichan keessaa tokko yoo ta’an kutaa paartilee Demokraatootaa ykn Ripaalikaanoota keessaa kam akka filatan hin beekamne Indiyaanaa bulchaa kan waan jiraniif jecha/ tooftaaf jecha Traanf filatan jedhama.
Kana malees Peense garee Traanfiif sagalee guddaa kenna kanneen soshaal Konsarvatiive jedhaman biratti beekamoo dha.
Kana illachisee sambata borii tuuta oduuf ibsa kan kennan ta’uu Trraanf hubachisanii jiru.Umriin isaanii 57 kan ta’e Maayk Peense Bulchaa kutaa Neew Jarsii kiris karistii fi afaan yaa’ii mana marii bakka bu’ootaa yunaaytiid Isteetekan turan Neewt Gingirich injifachuun filataman.


text:
“Guyyaa tokko Umar Ibn Al-Kaxxaab(RA) Abdullah Ibn Mas’uud(RA) waliin halkaniin manaa bahan. Fiimaa ibiddaa fagoo boba’u argan. Ifa ibidda sanii hordofuun mana kurraazin keessaa iftu bira gahan. Yommuu Umar kurraazi(duungoo) manaa iftu argu, manicha seenun namticha dullooma alkooli fi dubartii sirbaa isa bashannansiistu waliin arge. Namtichi odoo of hin beekin Umariin qabame. Umaris ni jedhen,”Wanta qaanessaa hanga halkan kanaa namticha dulloomaa du’a eeggatu irraa arge tokkollee hin jiru.” Read more
Jireenyi ilma namaa rakkoo fi toltu irraa kan uumamteedha. Yeroo hundaa rakkinnaan kan guuttamte mitii yeroo hundas toltuun kan guuttamte miti. Wal makaa kanaatu jireenyaf hiika kenna. Osoo hadhaan jiraatu baate silaa mi’aawan maal akka ta’ee hiika hin qabu türe. Wantoonni fuggisoon lamaan kunniin jireenya keessatti tarree adeemu. Guyyaa tokko mukaa’u fi gaddutu jira,guyyaa biraa immoo mirqaansu fi gammachutu jira. Ilmi nama rakkoo fi tola keessa darbee qaroominna ijaara. Osoo tola qofa keessa jiraate laamsho ta’a. Rakkoon immoo lafee fi sammuu isaa jabeessun gara fuunduraatti akka tarkaanfatu godha. Read more
Internetiin wal-qunnamtii namoota ariifachisuu fi fedhii namoota guutuu keessatti gahee guddaa taphata. Namoonni sakandii takka keessatti wanta addunyaa keessa jirtu too’atu. Argamni interneeti ilma namaati bu’aa guddaa haa buusu malee miidhan isaa yeroo ammaa bu’aa isaa caalaa jira. Yeroon hamma hin qabne interneeti irratti gubataa jira. Read more