text:
GOOTUMMAA QOFAATU BILISUMMAA MIRKANEESSA !!!! - kutaa 1ffaa
Wednesday, January 22, 2014
GOOTUMMAA QOFAATU BILISUMMAA MIRKANEESSA !!!! – kutaa 2ffaa
SEENAA Y.G (2005)
Gootichi Afriikaa Kibbaa Maandeellaan, Daandiin Bilisummaa dheeraadhaa fi Sirna Appaartaayidii dhabamsiisuuf adeemsa ykn hojii yeroo dheeraa nu gaafata jedhee ganamumaa yaaduu isaa yennaa dinqisiifannu, irraas haa barannu wayita jennu, maal jechuu keenyadha ? Qabsoon Oromoo waggoota 30 ol lakkoofsise, Namoota akkas yaadan hin qabu jechuu keenyadhaa ? moo, hubannoon ykn jechii isaa kun, garii keessa jiraatee cichoominaan isa dhaabuu fi garii ammo cichoomiina sana of keessaa dhabee daandii salphinaatti makachuun, miidhama keenyaaf bu’ura ta’uu wal hubachiisuf itti fayyadamna laata? Qabsoon Oromoo jabaachuu fi dhiisuu isaa abbootii dhimmaa kanneen taane irra, diinatu guyyu lallaba. Dhimmi Oromoo har’a addunyaaf mata duree kan ta’e, lubbuu godhatee ka’ee of himate odoo hin taane, cichoomiina Maandeellaa sana kan qaban nuffii fi mo’amiinsa yeroo keessa dhuftuun odoo hin daddaaqamne warra hojjataniin ta’uu hubachuun dansaadha.maaliif yeroo fudhatee ? kan jedhuuf garuu , hubannoo ga’aa argchuun hegareef nu fayyada. Kanas qalbii bal’aan ilaalu feesisa.
Haqi haalamu hin dandeenye, Daandiin Bilisummaa dheeraa ta’uu qofa odoo hin taanee, daandii dheeraa kana keessa, bu’aa ba’ii jiru dursanii hubatanii sammuu ofii amansiisanii murannoon hojjachuu dhabuun nu miidheera. Cichoomiinaa fi murannoo dhabuun bakka meeqa akka nama dhaabdu argineerra. Galgala Goota jennee kan faarsine, ganama dabeessa ta’ee kan argame seenaan galmeesseera. Kaleessa Sabboonaadha kan jenne dhaadheessine,har’a halgaatti maxxanee dhabamtan malee nuun jedheera. Daandiin Bilisummaa dheerachuu Maandeellaan baanu kana faa’aa of keessaa qaba. kan diinni akka ati hin mooneef sirratti hojjatu akkuma daandii Bilisummaa dheeressuu, kan qabsoo keessatti umamus qabsoo dheereessa jechuudha. Addatti diinnis nama irratti hojjatee haa ta’uu, kan cichoomiina dhabee dhaaba keessaa yennaa ganee ba’u, Qabsoo Ummata sanii hangam akka gaaga’u waan walitti himan miti. Yaadoota lameen, (dheerachuu fi gabaabbachuu) kana kan araarsu, gufuuleen lameen kun akka jiran hubatanii, of qapheessuudha. Kun akka sibiilaa nama jabeessa. Dhalooti itti aanus kana hubachuu qabu kanadha. Gootummaan kana of keessaa qaba.
Gaaffiin Ummati tokko qabu , Daandii Bilisummaa dheeressuus gabaabsuus danda’a. kana irratti ammoo , gaaffii kee irratti humnoonni addunyaa ilaalchii fi ejjannoon isaan qaban dhiibbaa ni qabaata. Dantaan isaanii keessa jiraannaan karaa sii tolchan. Hin qaban taanaan karaa sitti cufan. Ammas, Qabsoo ati gaggeessitu, keessaan hojjadheen sirna jirun kuffisa , jettee kan irratti hojjattuu fi Qawweemaan wareegama kafaleen kuffisa jettee kan filattu Daandii Bilisummaa dheeressuu fi gabaabsuu ni danda’u. egaa Maandeellaan Daandiin Bilisummaa dheeraa ta’u dubbachuun isaa kana hundaa hammata.
Kana tilmaama keessa kan hin galchine, biraa harca’anii hafaniiru. Harca’uun namoota muraasaa garuu guyyaan Bilisummaan itti dhuftu hin dhorgine. Kunis barnoota .Seenaa Qabsoo keenyaa keessa kun illee ni jira. Gantummaa lakkoofsa hin qabne raawwatamus , qabsoon sabichaa daran jabaataa jira. barruun kun addatti dhaloota har’af bu’ura ta’a. dhalooti kun waan gaafatamuuf maraa deebii quubsaa mataa isaa qabaachuu qaba. daddaaqamuu hin qabu. Gootonni isaa lallabdootaan maqaan isaanii boora’uu hin qaban.sammuu bal’ifatee , yaada bal’aa qabaatee tarkaanfannaan, akkasumas, adeemsa qabsoo dhaalsifamaa jiruf kabaajaa qabaannaan Gootummaa Ummata Afriikaa Kibbaa waan hin dabaliniif hin jiru. sochiin amma argaa jirru marti, wareegama baayyee booda kan dhufeedha. Wareegamni kun hundi Qabsoo Oromoo fi gaaffii Oromoo har’aan ga’eera. Wareegamni kana boodaa Kan Bilisummaa mirkaneessu ta’u qaba.
Jaallannus jibbinuus seenaa keessa dabarre, kan tolaas ta’ee badii , yoo irraa baranna jenne nuuf qoricha. Inni guddaan waan jiru hubatanii tarkaanfii ofii jabeessuu qofaadha. rakkoon dabre akka hin dabalamneef irratti hojjachuudha. Shira diinni nu qopheesseen xaxamuun ammallee akka dhaabbatuuf irrattii hojjachuun murteessaadha. Ergamtoota diinaafis ta’e of-jaallattotaaf bakka laachuu irra, suduudaan dhaabbadhu jedhanii itti himuudha. Sadarkaan irra jirru mirga sabummaa keenyaa kabachiisuuf eenyun olitti muuxannoo itti qabna. Dhaloota akkas ofii fi lammii isaatti boonu horannaan Fincillii Afriikaa Kibbaa nuuf salphaa ta’a.
Kana waliin kan ilaalamu qabu, Maandeellaan Appaartaayidii dhabamsiisuuf yeroo dheeraa fudhata jechuu isaa keessaan waan ofii ilaalluun dansaadha. Appaartaayidiin jireenya hawaasummaa fi aadaa Ummata Afriikaa kibbaa guutummaatti dhabamsiiseera jechuutu danda’ama. Eenyummaa fi maalummaan ummatichaa aadaa warra dhihaan dhuunfatameera. Kana Ummata keessaa baasuuf waggoota dheeraa akka fudhatu shakkiin hin jiru. waan dhalootaan sirreefatanidha. Gama kanaan sirnoonnii nu gabroonfatan, gama kanaan miidhaan nu irraan ga’an salphaa miti. Aadaan wal nyaachuu isaanii nu keessatti saaree, miidhaa nurraan ga’aa jiru argaa jirra. Wal kabajuu aadaan keenya nu badhaase gannee, wal tuffachuu isaanii dhaallee maal wal irratti akka raawwannee seenaatu hima. Ofittummaa fi gantummaan isaan irraa dhaalleen, hangam akka hammacamne walitti hin himnu.
Hanqinni kkf Biyya keessas alas ni jira. diinni of nu wallaalsisee aadaa isaa nu keessa kaa’eetti odoo hin dammaqiin, kan faranjii of irratti idaanee maal ta’aa akka jirru , warra ala jiraatantu beeka. Aadaan daboo, wal gaafachuu, kkf badanii hunduu qophaa haasa’aa deemuu dhageenya. Kan walitti dhufe ammo, Biyya keessatti yennaa aaran akkuma Afaan biraan wal cabsan, alattis Ingiliffaa fi qooqa biroon wal quncisuu jedhan. Kun hundi, dhiigaan Oromoo ta’uun keenya qofti, noormii Oromoo nu keessa akka jirutti yaannee jiraachuu irraa madda. Kana of keessaa baasuuf, duula ofirraa jalqabnee dhaloota itti aanu baraaru gaggeessuun beellamaa qabuufii hin qabnu. Bilisummaan inni adda duraa akka dhuunfaattu summii kana of keessaa dhabamsiisanii, Oromummaa isa dhugaan wal ijaaruudha. Yeroo sana wal ganuun hin jiru. wal caalchifachuun hin jiru.
Miidhaan kun salphaa miti. Ummata keenya keessaa baasuuf bara Bilisummaa kan itti eegnu miti. Ammumaa hojiin isaa eegalamuu qabna. hojiin isaa ammo of irraa eegala. Achii maatii ofii , itti aansee ollaa ofii jechaa itti fufu qaba. keessa ofii Oromummaan osoo of hin ijaarree, isa kaan komachuu akkamiin dandeenya?. Ta’anii argamuun waa guddaadha. Afaan Amaaraan yaadanii Afaan Oromoon dubbachuuf yaaluun waan fafaati. Haala kanaan qulqullaa’uu dhabuun, keessa keenya hin miine yoo jenne , ammayyuu waan sirnoonni turan nu keessaa kaa’antu nu keessaa dubbata jechuudha.Oromoon Afuura Oromummaan dhaabbatee fi Oromoon Afuura halgaan dhaabbate gonkumaa walii galuu hin danda’u. Oromoon Oromummaan jiru,Oromoof gammachuu qabu, imimmaan cobsee mirkaneessuufii barbaada. Oromoon Afuurri halgaa keessaa hin baane, Ilkaaniin qofaa gammachuu isaa ibsaaf. Gama kanaan miidhaan walii keenya irraan geenye salphaa miti. kun hundi walitti ida’amee, tokkummaa keenyaaf gufu ta’ee nu rakkisaa jira. Tokkummaan Oromoo ta’uu keenya qofaan kan hundee godhatuu miti. Gandummaa fi Amantiin qofaa wal qooduun umameen hanqina qaba. afuurri hamaan kan irratti dubbachaa jirru hundee tokkummaa keenyaati. Afuura summaa’aa gubbaatti eerretu, Gandummaas, Amantiinis akka wal qoodinu taasisa. Aadaa warra safuu hin qabnee .!!!!!!!!!!!!!!
Odoo nuuti hin dhalatiin sirboonni tokkummaa keenyaaf sirbaman hanga har’atti hiika dhabanii dhaloota boriif illee sirbamuuf taa’an, aadaa fi hammeenya halgaan nu keessa dhaabe irraa of qulqulleessinee walitti dhufuu dhabuu keenya mirkaneessu. Keessattu ilkaaniin qofaa wal barbaachuu keenya dhugeessa. Lafee Gootootaan waliin kakatanii , kanneen ganan, Afuura summaa’aa halgaan nu keessatu salphina kanaan isaan ga’e jechuu dandeenya. Amalli fi aadaan habshootaa keessa keenyaa ba’uu qaba. Bilisummaan waa hundaa caalu isa kanadha. Maandeellaanis gocha diinaa himuun nama rakkisu sana hundaa balleessuuf yeroo fudhata jedhee dhalooti wal harkaa fuudhee akka irrattii hojjatu kan taasise kanaafi. kun nuuf barnoota. Kan boriif hin jedhamne.
Daandiin Bilisummaa dheerachuu hubachuun duuba kan jiru immoo haa ilaallu. hubannoo kanaa qabaachuu fi of qopheessuun, Daandii Gootummaa Nama goonfachiisu keessa nama seensisu qalbeefachuun dansaadha. Qabsaa’oonni har’a cichoominaan Ummata isaaniif dhaabbatan hundi, Ummata isaaniif Goota. Gootummaa kana kabajuun ammo, Bilisummaa Ummataa labsuun nama ga’a. akka ejjannaa kiyyaatti, Qabsoon Oromoo sadarkaan inni irra jiru, rakko keessa isaatti umameen hin madaalamu. Garuu akka harkifatu taasise ta’a. Hojiin inni adda duraa waan dhumate fakkaata. Hojiin dhalootaan qabsoo itti fufsiisuu lafa qabateera. Yeroo amma keessa jirru kanaan wal bira qabnee yennaa ilaallu, dhimma dhala Oromoo Maraa ilaallatu tokko hanqina jechuu dandeenya. Yeroo kanatti sochii Qindoomiina qabutti ce’uutu nurraa eegama ture. Amala siyaasaa keessa yeroo eeggachuun murteessaa waan ta’eef, haalli addunyaa, dammaqiinsa Ummata keenyaa , haala wayyaanee fi keessa ishee , Biyyoota ollaa kkf yoo ilaallee, BILISUMMAAN OROMOO ykn gaaffiin Oromoo sochii nuuti akka dhuunfaattis ta’ee Ummataatti gaggeessinu irratti akka hundaa’u hubachuu nu barbaachisa.
Addunyaan kan humna qabuuti. Humnaan of mul’isuun dirqama dhala Oromoo hundaa ta’ee asi ba’eera. Kanatti dhimma ba’uuf Ilmaan Oromoo hundi waan dabree seenaaf dhiisanii Gootummaa Abbootii isaanii irra deebi’uu qaban.wal irraa qoollifachuu ykn qabsootti deebi’uun mo’amu nutti fakkaatee of keessa marannee taa’uu keenya irra, waan dabre seenaaf haa keenyu jedhanii gama kamiin akka wal tinnisuun danda’amu wal akeekuun gootummaadha. Kaayyoon ABO ganamaa kana uumuudha. Waan karaa ga’ee kana xumura itti gochuun , Fakkeenyummaa Maandeellaafaa dhugeessu ta’a. yeroo sana,dhugumayyuu Maandeellaan Gootummaa san isaan irraa baratee nu dhugeessa. Yoo kun ta’uu baate, seenaa warqaa irraa dhaloota dhaalsisuu ta’a. kun ammo…………………….
Maandeellaan Ashabbaarii jedhamaa jiraate fi dhiibbaan gara garaa irra ga’aa ture, humna isaa fi Ummata isaan Goota jedhameera. Ashabbaarii siin jechuu keenyaaf dhiifama. Sirraa waa hedduu baranne. Ati fakkeenya addunyaa kanaati jedhameera. Hundeen injifannoo kana hundaa garuu Fincila Ummata Kibbaa Afriikaati. Akka Ummata Gibtsi Fincila waggaa 2 wal irra hin cinnee finiinsanii furmaata maayyitti ba’uun filmaata yeroon nu dhiheessituudha. Akka Giddu gala Afriikaa humnaan Mootummaa hudhanii qabanii Angoo Irraa buusanii of kabachiisuunis akka jiru addunyaatu nutti himaa jira. Akka warra Kibba Sudaan dhageetti argachuuf murachuunis filmaata nu dhihaatteedha.Akka siiriyaa maalis ta’u maal humnaan biyya miila tokkon dhaabdee, Abbaa irreedha isa jettu mariif gadi teesisuudha. Murannoon kun hundi garuu, Bilisummaaf kan taasisameedha. Wareegamuun, qabeenyaan barbadaa’uun , gubachuun …..karaa Foddaa TV arginu sun hundi , Bilisummaa ofii kabachiifachuufidha. Mee murannoo kanaan of haa madaallu. Eessa jirra laata ?
Gootummaa kana keessatti hiriiruuf yoo of hin laatiin , Bilisummaa hawwuu fi qabsoo qeequu irraa dhaabbachuu qabna. Addunyaa kana irratti Bilisummaan manatti namaaf dhufte hin jirtu. Amma baayyinaa fi seenaa keenyaa hin hojjatiin jirra. Kun haqa. Kana jechuun humni hojjate hin jiru jechuu miti.
Bara injifannee waanuma dubbannu ykn kana gumaache jennu mee haa hojjannu. Oromummaa kiyyaaf kanan hojjadhe waan jennu, ykn waanuma br dhaloota keenyaatti himnu haa gumaachinu. Oromiyaa siyaasaan marfamtee jirtu BILISOMSUUN waan salphaa miti. Waan wal irratti dhiisanis miti. Diinni keenya kumaantama. Kana baayyina keenyaan dura dhaabbachuuf wal haa tumsinu.GOOTUMMAA QOFAATU BILISUMMAA MIRKANEESSA kanan jedheef kanaafi !!!!!!!!!!!! kutaa 3ffaa keessatti of kabachiisuuf , Fincilaa fi diddaa qindeeffachuun murteessaa ta’uu waliin ilaallee mata duree kana goolabna.
GALATOOMAA !!!!!!!!!!!!
Kutaa dabran:
GOOTUMMAA QOFAATU BILISUMMAA MIRKANEESSA !!!! - kutaa 1ffaa
GOOTUMMAA QOFAATU BILISUMMAA MIRKANEESSA !!!! - kutaa 1ffaa
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Onkoloolessa 07, 2015 | Oromia Media Network (OMN)
Godina Arsii aanaa Doddotaa magaalaa Dheeratti, ijaarsa seeraan alaa manneenii jechuun, wayta bulchitoonni aanichaa manneen jiraattotaa diigaa turanitti, jiraattotaa fi poolisoota jiddutti walitti bu’iinsa uumameen namoonni sadii lubbuun darbuu himame.
Godina Arsii aanaa Doddotaa magaalaa Dheeratti, guyyoota afur irraa jalqabee bulchitoonni aanichaa, manneen seeran ala ijaartan jechuun, wayta manneen diigaa turanitti, mormii jiraattonni dhageesisaniin namoonni sadii lubbuun darbuu himame.
Jiraataan magaalaa Dheeraa tokko OMN f akka himanitti, manneen jiraattota wayta diiggamaa turanitti, namoonni lama summii dhuguun kan ufi ajjeesan yoo ta’u, namni tokko ammoo manni kiyya diiggamuu hin qabu jechuun, osoo falmatuu poolisiidhaan wal ajjeesan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amajjii 09, 2015 | Ibsaa Guutama Irraa*
Bara duri moototi madda hooda ummata
saaniirraa adda tahe ofii kennu turan. Maddoti akkasii moototaaf aangoo hin
dangahamne akka kennuuf qaccee gubbaan hidhata qabutu jira. Akka sanatt hundee
mootummaa Habashaa Solomonawaa akka tahe kan himu moor “Kibira Nagast” jedhamuu
Masaritt akka uumame kan himamu. Moor kun moototi Habashaa hundeen saanii
Mooticha Israa’el Solomoon irraa akka bu’e hima. Fuudhaa alatt meshebbelaan
Mootichaa fi Mootittii Saabaa irraa yeroo iseen biyya tahe gara kibbaatii isa
daawwachuu dhufte akka ilmi dhalate dubbata. Mootittiin Saabaa moorota
dhugeeffannoo Baha Gidduu malee moor seenaa biraan dhahuu, yookaan biyyisee
bakka kam akka tahe kan agarsiisu hin jiru. Kanaafi kan Afrikaa fi Arabiyaanis
keenya kan jedhaniin. Moorota dhugeeffannoo keessatt Mooticha Solomoon waliin
sagaggaluu see haatahu ilma godhachuun see hin himamne. Kanaaf Minilik I
galmistaana Kopti fedha mootummaa Habashaarratt dhiibbaa dhaabbataa gochuuf kan
uume malee akka himameti kan hin jirre jedhanii hedduun amanuu. Maqaan saa
jalqabaaf mooricha “Kibira Nagast” jedhame irratt qofa kan mullate. Egaa want
naannaa saa fi naannaa haadha sa jiru hundi hooda irra deddeebi’amee dhaloota
daftaroota Habashaan himamee dha.
Hoodichi garee bulchituu Habashaa,
soda gubbaa fi abootee sibiilan akka mo’an tajaajila bahe. Ummatichi nambiyyoota
lubbuu ofii fi dantaa sabichaa irratt gonka mirga guutuu qaban hin turre.
Gabbaarii gibiraa baaftuu fi bulchoota gaaffii malee tajaajiltu turan jechuu dha.
Qeesoti, hoodichaa fi balaa yoo ciicatan gubbaa itt dhufuu dandahu sammuutt gad
hudumuun yoo bulchoota,keessaayyuu mootichaa sarmuu didan cubbuu akka tahu
sodachisaa turanii. Jaarra arfan darban keessa angoon mootii Habashaa nagaan
tokko irraa kan biraatt darbee hin beeku. Moototi namoota mootii of godhaniin
finqilchamu turan. Sodaa haaloo bahannaa gubbaa dhufuun,abba tokkoota
xaranga’oo homaa hin sodaanneen malee sochiin ummataa bulchoota irratt godhaman
hamma hin jirre turan. Sochooti 1960moota keessa Goojjam ture illee hammina
Bulchaa Muumicha TSahaayuu Inqusillaasee irratt kan xiyyeeffate malee Mootii
Moototaa hin laalu ture.
Moottoti seenaa saanii hundaa kaasee
hanga finqilchamuu Hayila Sillaaseett akka cittuuwaaq tahanitt ilaalamu turani
dhumaa want halle morma nama gahuun ummattooti daba irratt finciluun cubbuu
tahuu ciicachuutt kahan. Dur Qeesii muummichi Alaksandariyaa fincila sooka’uu
yk ummata mootii amanamuu irraa hiikuu dandahu turani. Sana ture galmistanni kan
Iyyaasuutt tolche; ummata amanama isaaf qabanirraa hiikeen. Mooticha isa dhumaa
finqilchuuf gidduu seenuu qeesii hin barbaachifne ture; diddaa abba tokkee utuu
hin tahin warraaqsa waan tureef qeesichi muummichuu dorsifamaa ture. Sunis
tahee ulfinni ummati Habashaa kanneen aangoo irra jiranii qabu ammalee cichee
jira. Hooda hamma lafeett seene waan taheef salphaatt hin haqamu.
Waggooti sanaan dura geedarama
hedduutu tahe. Saboota ofiin buloo hedduutu humnaan mootummaa Habashaatt
dabalame. Sirna qabiyyee lafaa malee hamaan mootumma abbaa hirrumaa Habashaa
akka jiruti kolonota irrati habaqalame. Tekinooloojii fi fedhi addunyaa dachaan
guddachuu eegalan. Afrikaan koloneeffatoo halagaa gidduutt qircamte. Addunyaan
lola waraan addunyaa lama godhe. Sanneen cunqurfamootii fi koloneefatamtooti
addunyaa bilisummaa akka gaafatan jajjabeese. Haatahu malee ammayyuu dirree
malbulchaa keessatt olantummaa abshaalota gurguddoo Habashaatu muldhata ture.
Angoon ummata irraa ammallee fagoo jirtii. Utuu ummati Habashaa kan isaan
dhugaan filatan qofa mallee eenyuu nun bulchu jedhanii ummatoota cunqurfamoota
adduyaaf anjaa qaba ture. Haa tahu malee hamma isaan sana gochuu dandahanitt yk
bulcha demokratawaa argachuuf lolatanitt eeguun jarri kaan bilisoomuuf hala
duree tahuu hin dandahu. Finnaa demokratawe waliin waa’ee birmadummaa
dhoofsisuun tuuta abbaa hirrootaa waliin gochuu irra salphata ture. Gaanfa
Aftikaaf finnooti demokratawan jiraachuun misoomaa, walqayyabannoo godinaa fi
bulcha akkaaf iggitii taha ture.
Haala haaraan wal fudhachuu dadhabuun
mootichi bakka gad dhiisuutu irra ture. Yoomallee jijjiirama taheef qooda guddaa
kan gumaachan kolonoota tahan waan hin ijaaramneef aangoon isaanitt hin dabarre.
Waraana biyya qabatee jirutu fudhatee gita haaraa itt naqee. Miseensoti gita
dullachaa tokko tokko jijjiiramichaan mormuu yaalanii turani. Cunqurfamtooti
loltuu waliin waan dhaabbataniif salphaatt macalaqfamuu dandahan. Abbaan lafaa
hafan, salphaatti toora galfamanii akka sirna haaraaf kakuu seenan tolfaman.
Bulchooti haaraan maddi aangoo gubbaa utuu hin tahin ummata jedhan. Garuu
dhaadannoo haaraa “Itophiyaa tokko yk du’a” jedhu guddifachuun Dargiin
empayeriif amanamaa akka tahe ummata Habashaaf mirkaneesse. Akkasitt hoodummaan
durdurii Solomonawaa hanga tokko raawwate. Mootummaa haaraaf jala kaattuun saa
bitaatt duufaa turan dhaalmaa saanii xaliila gochuun Maa’oo Zedongiin
qiliwwisanii “Angoon malbulchaa afaan qawwee keessaa olbaha” jedhaa turan. Kan
nafxanyaan durii qawwee fi qaxaamurroott dhimma bahe isaan kun afaan qawwee
qofaan fedha saanii nama irratt fe’uuf deemu jechuu dha. Akeekuma kanatu hanga
harraatt daddarbuun dhimma itt bahamaa jira.
Dargiin akkuma ofii dhufett afaan
qawween dhiibamee aangoo irraa ari’ame. Kan bakka isaa bu’aniif akkuma angafa
saanii digammii fi ulfummaan empayeraa kan hin dhoofisisamne jedhani.
Kolonootaaf diigama saa gaditt gaaffii saaniif deebii tahuu kan dandahu hin jiru.
Garuu imaammati fakkeessaa kan mirga ummataa beeku chartara keessa galfamee ture.
Angoo hirmachuun durboota lamaan Amaaraa fi Tigraawaayi giduu dudhaan ture hin
ulfeeffamne. Tigrayi bu’aa abba tokkootaa fi harcaatuu ummatichaaf argamuu
dandahuuf samichatt kophaa bobbahe. Kaasaan mootota Habashaa finqlaachisaa ture
ammayyuu deebii hin arganne. Dhabiisi waatattaa ummaticha biyya haadha, anjaa
addaa Tigray dhabiisa jara kaaniin argateef malee ammayyuu itt fufa jiraa.
Oromoo akkamiti durbii keenya irraa buufannaa irratt xiyyeefachuun gurguddoon
Habashaa rakkina saba saaniitt ija duruufata jiru.
Waan kolonota ilaalu irratti qabeenyi
saanii Tigraayiif jalcaasa akka commee margaa jiran, karaa, humna elektika,
dhaabota fayyaa,humna ittisaa kkf ijaaruutt tattaafataa jira. Dhaaboti barumsaa
hogganoota empayeraa egeree homishuuf adddatt kurfibarumsaa Tigray qofaaf
dagaagaa jira jedhu. Kolonootaaf hagas waanti hojjetame hin jiru. Karoorri misa
jalcaasaa nugusichaan diriire illee hin xumuramne. Moototi darban Xaliyanii
dabalatee qabeenya fi tajaajila baafachuuf karaa ni ijaaru turanii. Sana keessaa
hamma gahaa hin argatin malee Oromiyaan coccobduu hin dhabdu turte. Jarri
si’anaa abbaan biyyaa iyyaatii fi gabaatt saaqaa salphaa akka hin arganneef
homaa itt hin daballee. Hanga gabaa irratt dhuunfaa qabanitt gatiin hoomishaa
akka cabu fi gatiin geejjibaa fi quunnamtii naannaa akka olkahu dirqisiisuu
dandahu. Sun sochii qabeenyaa kolonotaa irratt humna dhuunfaa kennafi. Imaammati
saamicha lafaa murnoota gomgomaa tahan horii lafarra oolchan eeggachuuf gara
Wayyaanee goranii gadi qaba Oromiyaa fi olloota see dheeresuu ni gargaaru taha.
Sunis sabooti bubbucuun tokko tokko kan durumaayyuu fittee irra jiran akka
lafarra haqaman gochuu dandaha.
Moototi Habashaa goolii hin daangaa
hin qabnneen ummata saanii gurmeessaa turan. biyyoota haaraa argachuun bokoka
waggootiif keessaa turan hanga tokko afuura fudhachiisaniiru taha. Kan
dandeettii qaamaa qaban saamicha koloneeffannaa keessatt akka qooda fudhatan
carraan kennameefii ture. Bu’aa haaraa itt bahaniin, aangoo, lafa, dirree balla
adamoo, bosona, bishaan, warqee fi qabeenya uumaa biraa fi hunda caalaa humna
namaa tolaan basha’anii turan. Bulchootii fi jaleewwan saanii coraamaan masakamu
malee beekumsa hin qaban turan. Lafi haaraan kan saanii tahee akka hafutt
fudhatan malee deebi’anii firoota saanii ammayyuu “shuumata” xixxinnoo
hacuucuucuunii dandahan harkatt dhiisanii bahan deebi’anii gadadoo saanii
salphisuu hin yaadne. Abdii fi guddina sobaa addunyaa irratt argamsiisaniif
laachuufii malee wanti dabalaniif hagas mara miti. Jarri sun Nafxanyaa digaloota
jaarraa tookkoo oliif utuu hin facaasiin galfataa bahanii. Waanti saamichaan
gurratan bar tokko abbaatt deebisuu akka dirqamuu dandahan takkaa sammuuti
dhufee hin beeku. Gaafas bakka dhaqanii fi nammi itt dheessan akka hin jire
beekuu. Kan saaman hundi bakka kuufatanii abbaa seerawaatt deebi’aa. Kana waan
beekaniif yaaciin saa guyyaa tokko buluf gooltuu maraatuu tahuutt isaan oofaa
jira.
Hoodicha gargar faca’aa jiru sadooti
walitt suphuuf yaala jiru. Seenaa Kuush (Nubiyaa) durii Girikootaa fi moorota
amantee Baha Gidduun dhahamee fi kan Habashaa dhiheenyaa walitt makuun ilaalcha
addunyaa afanfajjeessuu barbaadu. Ammallee uumaan kolonummaa Itophiyaa innich
dhugaan barreesota hin amanamne, malbulcheessoo fi malbeekotaan ukkaanfamaa jira.
Itophiyaa akka waan “Hirmannaa Afrikaan” hin tuqamnee fi walabummaa see eegdee
jiraatett himu. Garuu kan Itophiyaa kami akka jedhaa jiran hin himani. Yoo
waa’ee Habashaa dubbatu tahe dhugaa tahuu dandaha. Habashaan “Hirmannaa Afriikaa”
keessati qooda fudhatteetii. Kan kana haalu sammuu sanyeesituu qofa. Biyyooti
bilisi Afar, Ogaadeeniyaa, Wala’ita, Sidaamaa, Kaficho, Oromiyaa fi biyyooti
kibba biyya Habashaa jiran hundi gargaarsa miiltolee see koloneeffatoo biraatiin
koloneeffatee turte. Yeroon seenaa godinichaa isa dhugaa kan Habashaas dabalatu
barreessan ammaa. Dhugaan kun qaama qabattee harka duultu bilisummaa tahuu
barbaachisa. Nammuu humna duubaa diinni hammma of wallaaldhalee donna fi
bineensa tahuutt oofaa jiru baruu qaba. Amma empayerri Itophiyaa, ummata tokko
kan biraaf jalee godhee tursuu waan hin dandeenyeef, kan inni tolu moor seenaa
qofaafii.
Horeen Nafxanyaa jalqabaa Oromiyaa
keessa jiran, miseensota hawaasichaa keessaa kan bashaan jiraachuu saaniin abbaa
biyyaan irraa adda tahanii mullatan turanii. Lafaa fi waan inni baasu irratt
abbaa turan. Qabeenyi, lafa irratt hundaawe sun labsa lafaa 1975n raawwate.
Garuu hiddi handhuura saanii guutummaati Empayera irraa hin citne ture. Caalaan
saanii cunqurfamoota labsichi dhufeef jedhaman caalaa amanamummaa qabu turan.
Waliigalatt garuu warraaqsichaan hedduu rukutaman. Sun akka sana tahus finnaan
kolonummaa maqaa fi ilaalcha jijjiirradhe jedhus balleessaa darbett kan
gaafatamu isa malee horee Nafxanyaa kana miti. Badii tahe hundaaf aagii
tufsiifatee kan dabe qajeelchuuf abbaawummaa isatu qaba. Horee Nafxanyaa yoo ni
fedhu tahe Oromiyoo akka tahan nammi isaan haalu hin jiru. Garuu yoo isaan
ammayyuu “kan abbooliin keenya dhiga itt lolaasanii, lafee saanii itt caccabsan”
jedhanii dhaadatan tahe “madaa irratt soogidda dibuu” isa jedhan taha. Jara
walqixxummaa fi qajeeltuuf dhaabbataniif garuu Oromiyaa walabaa fi bilisa irraa
wanti sodaatan hin jiru. Oromiyaa keessatt waan dhalataniif hedduun saanii biyya
biraa fi hariiroo wayyaa irratt hirkatan hin qabani. Oromiyaa walaba deggeruu
haa tahu akka empayerri itt fufu, filachuun mirga saaaniiti. Yeroo rafan waan
itt himamaa guddatanii fi waabariitt kan sammuu dhiqaman yoo laalamu halli jiru
jijjiiramuun, walfaana akka Oromoon nama hin ciigaane waan itt hin himamneef
sodaachisaa tahu dandaha. Jireenya saanii guutuu Oromoo namummaa baafame fi
birdhataa malee isa dhugaa hin agarre. Inni dhugaa haaloof kan sardamu mitii,
garuu jannaa fi garalaafessa; nagaa buusuun qooda jannaa fi ijoollee warra abbaa
gadaati.
Kan qayyabatamuu qabu wareegammi
cunqurfamooti godhan kan biraa darbanii cunqursuuf akka hin taane. Oromiyoo
hundaaf, utuu lammii fi gocha darban hin laalin, nagaa, birmadummaa fi gammachuu
argamsiisuufii. Horeen Nafxanyaa eegalaa wanti bitaa fi mirgaa itt afuufamaa
jiru seenaa sobaa fi yoo kolonoti bilisa bahan waan hamaa irra gahuu dandahani.
Kun holola kanneen dubbiin suduudaan hin tuqnee burjaajiin yoo dhalate keessaa
waa arganaa lata jedhaniin jajjabaatee oofamaa jira. Qabsoon bilisummaa
lammummaa irratt kan hundaawe utuu hin tahin gaaffii gadi qabaa halagaa jalaa
bilisoomuu , qajeeltuu, birmadummaa fi walqixxummaati. Horeen Nafxanyaa akkuma
Oromiyoo hundaa balleessaa ofiif malee kan abboolii saaniif hin gaafatamani.
Waan lammumaa horee Nafxanyaa jalqabaa ilaalu irratt caalaa saaniif hooda
abbooliin saanii Gondorii haa tahu Oromiyaa madaqfamanis Amaraa akka tahan
fudhachiifamanii. Itt yaadamee Amaaraa fi Kiristinnaan Ortodoxii tokko jedhame.
Nafxanyaa Oromoo fi Moslima fi Waaqeffannaa Oromoo abbaa biyyaa gargar baaasuuf
inn nafxanyaan akka itt cuubamee, jara kaan ciigahu tahe. Gaaffiin Oromoo
sanyeessaa tahuu fi dhiisuu saa yoo Habashaa dhugaa tahanillee utuu soda haxaawa
lammiin hin baaragin ofumaa mirkaneeffchuu qabu.
Sana malee murna Oromoon Afrikaa
keessaa lafa hinqabu jedhanitt makamuun eenyummaa ofii haaluu yk of jibbuu taha.
Sanatt dabalee Minilik II illee an “Mootii Habashaa fi Biyyoota Oromoo” ti ofiin
jedhe dhara jechuu taha. Nafxanyaa duraa dilormaa Oromoo walakaa ol, moo’umma,
aadaa, afaan, eenyummaa sabummaa, fi dudhaa saanii garalaafina tokko malee
mancaase. Sun hundi seenaaf yaadatamu malee dhaloota abbaawummaa itt hin qabne
tuquuf miti. Haatahu maleehala amma jiru keessatt eenyuu kan hamajaajummaa
sanaan itt fufee ummata kolonichaaf tuffii agarsiisu gocha yakka deggeruu saaf
abbaawummaa fudhachuu jalaa hin bahu.
Seeraan bulummaa, demokraasii fi
birmadummaan uumamu malee godinicha keessatt nagaa fi tasgabiin hin jiraatuu.
Koloneeffataan nagaa fi tasgabii naannichaa irraa bu’aa argatu hin qabu. Seeraan
bulummaa, demokraasii fi tasgabin qabeenya kolonootaatt saaqaa addaa hin
kennuufi. kanaaf mirga hiree sabummaa ofii ofiin muteeffachuu kolonootaa kan
walabummaa dabalatu, mirga demokraatawaa tahe, hin fudhatu. Kana irratt dabalee
kanneen mirga ilmaan namaatt yeroo tahitaa irra jiran roorrisan dheekkamsa
qajeeltuutt isaan saaxilaa. Kanaaf fedhaan tahitaa gaddhiisuun saanii waan hin
yaadamne. Qabsaawoti marsaa hundatt daddaaquun furmaata hin tahuu; ejjennoo
sirrii fudhachuu qofatu baasaa. Mirgi ilmaan namaa kan eenyuu namaa kennu utuu
hin tahin Yaa’ii Addunyaan kan beekamee. Hardha humni Oromoo mirga sabaa
kabachiisuuf jabaatee hin ijaaramne haa tahu malee sochiin walabummaa ummati
godhu tasaawaan, ariitiin konkolaataa jira. Oromoo waahidhibnee hataatuu
bu’uursituun Habashaa, jaallatee dhiiftee qabsoon walabummaa hin dhaabbatu. ABOn
akka sagantaan saa ajajutt ABO tahee itt fufuuf walabummaa qofaaf ijaajjuu malee
sanaa gaditt waanti tahu hin jiru.
Kan itt haanu akka hundi beekuuf
murtoo ST (UN) 3070 30, Sadaasaa 1973tii: (furaan afaanii kan kanati)
Yaa’iin idilee ∙∙∙
- Keessa deebi’ee mirga ummata
kolonummaa fi olhantummaa halagaa jala jiran hin tuqamne kan hiree murteeffachuu,
birmadummaa fi walabummaa akka murtoo Yaa’ii Idilee 1514 (XV) 14, Muddee 1960,
2649(XXV) 30, Sadaasa 1970 fi 2787 (XXVI) 6 Mudde 1971;
- Akkasumas seerawummaa qabsoon
ummatootaa bilisummaa kolonummaa fi olhantummaa biyya alaa fi gadiqaba halagaa
jalaa bahuuf karaa jiru hundaan qabsoo hidhannoo dabalachuun tolchan keessa
deebinee mirkaneessina:
- Akka Chartera Saboota Tokkoomanii
fi Konvenshinoota Saboota Tokkoomanii dubbiin laalutt mirga ummatooti hundii
hiree saanii murteeffachuu fi walabummaaf qabanii fi gargaarsa jajjabeessaa,
waatattaa fi gargaarsa biraa ummataa shakala guutu mirga saanii hin tuqamne kan
hiree murteeffachuu fi walabummaaf qabsaawaa jiranii hundaaf akka godhan
finnoota hundaaf waamicha goonaaf:
Ummatoota humna hoodaa moototaan
sodaachisuun qaata dukkanaawe. Yeros imaammatooti moototaa xuraawoo hundi jecha
“Moototi homaa hin balleessan” jedhuun golgamuun akka waan isaan burqaa
qajeeltuu dogoggora hin qabneett dhiheefamu turan. Amma hoodi sun cabee
hogganooti empayeritt olgaa dhaabbachuun humnni saanii qullaa tahe saaxilamaa
jira. Imaammatoota saanii cunqursoo tahan hojii irra oolchuu irraa of fageessuu
hin dandahanii. Mootota Habashaa duriif, dudhaan karaan itt waan tokko tokko
qajeelfatan yoo jiraateyyuu, seeraan bulmaati dhimma saanii tahee hin beeku. Jarri
ammaa karaa halle too’annaa jala oolfatanii waan jiraniif gocha saaniif
isaanumatu abbaa dhaddachaati. Kanaaf Habashaa roorroo angoo irraa baraaruu fi
ummatoota kolonii namummaa baafamuu fi badiisa irraa oolchuuf jarri baduu qabu.
Tuuti addagee biyya bulchuun cubbuu dha. Wayyaaneen ulfina dabaanbulummaa ofiin
dhihoo karaa bahaa qabata. Garuu gaaffiin bilisa baaftoti Oromiyaa deebisuu
qaban itt haaneewoo kan jedhu?
Iyyi “Goolii” Wayyaaneef mala ittiin
jara dhihaa keessaayyuu US irraa gargaarsaa fi hubannoo itt argatuu. Dhugaan saa
isuma mootummaarra jiru malee, gooltuun biraa empayera Itophiyaa keessa hin
jirtuu. Uumaa saa isa dhugaa dhossee shororkeessituu dha jedhee yeroo inni nama
lakkoofsa hin qabne hidhuu fi ajjeesu mararfannoo akka kennaniif barbaada. Garuu
jarri gooltuu utuu hin tahin Oromoo dha; mataa ol qabatanii akka hin deemnee fi
ugganii qajeeltuu akka hin gaafanneef goolaani. Gargaarsa jajjabeesaa fi
waatattaa argataniin akeeka ofii Oromoo gadqabaa jala jiraachisuu fiixaan
baafachuuf imaammata gooltuu loluu jala gugatanii bobba’aa jiru. Sagalee Oromoo
hin sarmineef faaluuf dhaaba malbulchaa Kallacha qabsoosaa tahe gooltuutt
moggaase.
Gabaasii dhaboota mirga ilmaan namaa
mootummaan Itophiyaa akka ummata ofiitt, keessaayyuu Oromoott roorrisu saxilaa
jiru. Oromoon ummata seeraan buloo, nagaa jaallatoo fi dudhaa demokraasii
qabanii. Dhugeeffannoo kamuu haa qabaatanii hanga yoonaa karisummaan Oromoo
keessatt hin muldhannee. Yeroo nagaa fi araaratt dhufu duubbeen saanii Gadaa kan
irraanfatame hin fakkaatuu. Amantooti hundi marsaa malbulcha sabichaa keessatt
bakkaa fi qooda ofii beeku. Yaada cichaa hunda jala seenuu dura loltuu fi naga
buusoo beekamoo turani. Ammallee “walitt bu’a qaroomaa”f utuu hin tahin,
birmadummaa fi walabummaa biyya saanii, Oromiyaaf annisaa lolaa fi nagaa buusuu
qabu. Qaroommi saanii hunda hammataa tahuun beekama. Miseensi amantee yk murna
amantee kamuu Oromiyaa keessatt takkaa akka nambiyyoota sadakaa lammafaatt
ilaalamanii hin beekanii; Habashaa keessatt garuu akka addunyaatt hodeessan utuu
hin tahin yeroo hin beekamnee kaasee ciiga’amnii ifaa dhaa.
Duula maqaa faalaa wayyaaneen utuu hin
raafamin sun qayyabatamuu qaba. Oromoon gaaga’amtoota Wayyaaneeti malee cookkoo
saa miti. Oromiyaan biyya goototaati. Gooti yoomuu tapha walgitu fedha.
Jeequmsi kan hin hidhannee fi noola qubaa hin qabne irratt raawwatamuu hin qabu.
Sun ogummaa Wayyaaneen ittii leenjifame. Sana kan inni Oromoo irratt gochaa
Oromoon gooltuu dha jedhee caraanuu. Oromoon gooltuu dha jedhamuu kan dandahu
yoo gadqaba halagaa ofirraa faccisuun sana jedhame qofa. Sun waan fedhe haa tahu
Oromoon waraana halagaa irra buufatee jiru loluu hanga mirgi hiree ofii
murteeffachuu hojiirra ooluufitt itt fufa.
Ulfinaa fi surraan dabaankufootaaf; walabummaa, walqixxummaa fi
bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif
haa tahu!
Ibsaa Guutama
Muddee 2014


text:
Dr Diimaan Nagawo ADO irraa Abbaa Duulaa DhDUO Wajjin Du’agahii Taa’e!
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 10/20/2014
Onkoloolessa 20, 2014 | Oromedia.Net
Ittaanaa Dura Taa’aa ODF kan ta’e Dr Diimaa Nagoo gabaasa dhimma isaa ilaalchisee bahe irratti hedduu akka aare beekame.
Maddi keenya akka gabaasetti, Dr Diimaan Abbaa Doolaa waliin du’agahii amaatii isaa, Aadda Tsehaay Tolasaa, taa’e waa’ee isaa ilaalchisee gaabsaan himamaa jiru hedduu akka isa aarse dubbate.
Suuraan qabatamaan nu gahe akka addeessuttis, Dr Diimaan Abbaa Duulaa waliin taaée sirna gaddaa irratti argamuu isaa kan mulísuudha.
“Diimaan hidhameera jedhaa odeesssaa, silaa asuma keessaa baatanii soba odeessituu,”jedhee yeroo dheekkamsaan dubbatus dhagaámeera.
Dr Diimaan, sirna awwaalchaa booda, ODF galmeessisuuf gara boordii Filannoo Wayyaanee deemus haaldureen dhiyaateef amma illee paarticha galmeeffamuuf danqaan akka dura jiru addeessa.
Haalduree yeroo ammaa dhiyaate keesaa gariin, ODF maaliin akka ABO irraa adda ta’e barreeffamaa fi waltajjiitti akka ibsu kan gafatuudha. Kanuma waliin, Alaabaa ABO dhiisuu, Heera Itoophiyaa ifaan ifatti fudhachuu, lola balaaleffachuu fi caasaa ABO irraa adda taée ifaan ijaaramuu isaa kan mirkaneessu gabaasaa akka galchu gaafatamuu isaa odeessi nu gahe ni addeessa.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tuesday, February 9, 2016
The Oromo doesn’t have to prove anything to anyone as they demand their rights
By Tsegaye Ararssa
If you fear the Oromo for asserting their rights, then blame your Oromophobia passed on to you through centuries of discursive violence meted out via ideologically motivated, state-driven official ‘history’ (and contemporary cultural propaganda).
If Oromo defense of their land and natural resources strikes terror in you, then blame it on your complicity in the unjust extractionand exploitation of both at the expense of the Oromo people.
If the Oromo quest for justice wreaks havoc among those of you who fetishized the pseudo unity in the Ethiopianist fantasy, then find the reason in your relentless expulsion of the Oromo from the polity while insisting on their presence in the territory.
If our call for freedom from oppression disturbs you, perhaps only because you have been the oppressor until the temporary placeholders took over from you, then don’t blame us. Go face your past, deal with your guilt, and come to terms with the future.
There’s nothing we can do to placate you. For we will continue to irritate, disturb, disrupt, and dismantle the logic of oppression anywhere–to the very end. And we refuse to apologize for doing so.
If you hesitate to support the Oromo demand for justice because it has no respect for your (prospective) power in the supposed kingdom to come, then suit yourself. We wish you luck, but don’t blame us for not giving you a guarantee that your insatiable appetite for power remains in tact. Too bad, we don’t have power now, and we can’t offer or guarantee one. After all, one can’t give, or guarantee, what one doesn’t have.
If Oromo lives are less important than others’ interest in political power, or your freedom of trade or property, or civil liberties such as press; or if Oromo sacrifice is valued as nothing in the light of your interest; if Oromo resistance is nothing and if, in your calendar, the date of saying NO to oppression starts only on the date you started pursuing political power, i.e 2005; if Oromo demand for justice is not worth standing with; then you know where you have drawn the line that determines who is Ethiopian and who is not. And you have nothing to blame the Oromo for.
And so, …, please, please, please,… stop asking me to pamper you. The quest for justice is not for political babies. In fact, it’s not for politicians at all. It is for those in the thick of the fog–of political exclusion, economic expolitation, and cultural dehumanization. And for those who know it all. For those who have risked all. For those who have lost all, and have nothing more left, nothing more to lose.
The resistance continues. Toughen up and go do your own bit of resistance, or make way.
Monday, February 8, 2016
Hiriirawwan Har’aa Oromiyaa Keessaa fi Tarkaanfii Humnoonni Mootummaa Fudhatan, Jedhame
February 8, 2016 Oromia
Jaallannee Gammadaa, Soraa Halakee, Namoo Daandii
WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Oromiyaa keessatti bakkawwan har’a hiriirri itti geggeessame keessaa tokko – Harargee Lixaa, aanaa Doobbaa, magaalaa Biyyoo-Karaabaa ti.Hiriirichi, waaree sa’aa ja’a irraa jalqabee haga waaree booda sa’aa sagalii fi walakkaatti geggeessamuu isaa ka nuuf ibse – hirmaataan hiriirichaa fi jiraataan magaalaa Doobbaa – qonnaan-bultoota kumaan lakkaawaman tu hiriirichatti jedha.
Hiriicha bittimsuudhaaf, jalqaba poolisoonni araddaa namoota reebuu fi rasaasa dhukaasuu isaanii, booda immoo humna dabalataa – poolisoota Oromiyaa fi ka Federaalaa waammachuu isaanii dubbata – jiraataan magaalaa Biyyoo Karabaa kun.Himannaa jiraattota aanaa Doobbaa, magaalaa Biyyoo-Karabaa kanaaf deebii argachuuf – aangawoota Godinaa Harargee Lixaa fi kan aanaa Doobbaatti deddeebisnee deebii argachuu hin dandeenye.
Hiriicha bittimsuudhaaf, jalqaba poolisoonni araddaa namoota reebuu fi rasaasa dhukaasuu isaanii, booda immoo humna dabalataa – poolisoota Oromiyaa fi ka Federaalaa waammachuu isaanii dubbata – jiraataan magaalaa Biyyoo Karabaa kun.Himannaa jiraattota aanaa Doobbaa, magaalaa Biyyoo-Karabaa kanaaf deebii argachuuf – aangawoota Godinaa Harargee Lixaa fi kan aanaa Doobbaatti deddeebisnee deebii argachuu hin dandeenye.
Gama biraatiin godina Gujii aanaa Gooroo-Doolaa magaalaa Har-Qalloo keessatti baratonni har’a hiriira mormii dhageesisanii jiru.Gaaffiin barattoota kanaas hojii warqee qotanii baasuu kan Sheek Alaamuddiin gaggeessan haa dhaabatuu, kanneen hidhaman haa hikaman, gaaffiin keenya deebii haa argatu, kanneen jedhanii fi kanneen biroo ta’uu barattonni ibsanii jiru.
Maanguddoota barattoota waliin hiriiruun gaaffii isaanii aangawootaaf ibsuuf turan aangawoonni “wal geenya” jechuun erga barattoota irraa adda baasanii booda humna Federaalaa nutti waamuun nu reebsiisan jedhu barattonni. Mgaalaa Har-Qalloo eegumsaa fi muddamsa jabaa jala kan jiru ta’uunis ibsamee jira.
Hiriira kana ilaalchisee, aangawoota Mootummaa Godinaa Gujii dubbisuuf carraaqqii goone iyyuu, haga ammaa hin arganne.
Gama biraatiin, jiraattonni Godinaa Shawaa Lixaa, magaalaa Jalduu akka jedhanitti – “Haga barattoonni fi Oromoonni kaan hidhaman hiikamanitti, haga kanneen ajjeesamaniif gumaan ba’utti hin barannu” jechuudhaan kanneen kamisa dabre kana hiriira mormii bahanii turan – barattoonni manneen barnootaa sadarkaa tokkoffaa fi lammaffaa magaalattii keessaa, Har’a illee “gaaffiileen keenya deebii hin arganne” jechuudhaan, manneen barnootaa isaanii gad-lakkisanii bahan.
Barattooti tun Gurrandhalaa,7,2016 walgahanii mana barnoota isaaniitti himan. Manii barumsaa deebii kenna jedhullee deebii quubsaa hin kennine jedhan jiraattotii tun.
Rakkoon jedhaman deebii argachuu dhabnaan hardha mana barumsaa dhiisanii bahan.Tana irratti gama bulchiinsa naannoo deebii argachuu hin dandeennee.
Gama bulchoota aanaa Jalduu keessaa bulchiinsa mana barumsaa fi bulchiinsa poolisii aanaa irraa deebuu argachuuf yaallee hin taane.
Friday, February 5, 2016
Fincila Diddaa Gabrummaa Irratti Barreeffama Gene Sharp: ” Abbaa Irrummaa Irraa…”
February 5, 2016 Fincila Xumura Gabrummaa (FXG) Oromoo, Oromia
Kutaa – 5ffaa
Boqonnaa 5ffaa – Aangootti Dhimma Bahuu
Boqonnaa 1ffaa keessatti Abbaa Irruummaa karaa waraanaan qabsoo irratti godhuuf bakka laafina isaa osoo hin taane bakka jabina isaa rukutuu dha jennee turre. Mormitooti haala meeshaan lolaa, dhiheessiin rasaasaa fi gara biraa hir’uu tahe keessatti Abbaan irree karaa waraanan dura dhaabbachuu filachuun aanjaa isaaniif hin qabaatu. Abbaan irree karaa humna waraanaa olaantummaa qaba. Humna alagaa irratti abdachuunis akka hin baafne ifaa dha. Boqonnaa lammaffaa keessatti Abbaa irree buqqisuuf walhaasa’uu irratti abdachuun maal akka of keessaa qabu dubbannee jirra.
Erga akkas tahee dadhabiinsa Abbaan irree saaxilee, dimokraatootaaf haala aanjaa malli uumu maaltu jira? Aangoo siyaasaa boqonnaa sadii keessatti dubbatame irratti hundaa’uun tooftaa akkamii hordofama? Filmaatni gara biraan diddaa siyaasaa ti.
Diddaan siyaasaa amaloota armaan gadii qaba.
Erga akkas tahee dadhabiinsa Abbaan irree saaxilee, dimokraatootaaf haala aanjaa malli uumu maaltu jira? Aangoo siyaasaa boqonnaa sadii keessatti dubbatame irratti hundaa’uun tooftaa akkamii hordofama? Filmaatni gara biraan diddaa siyaasaa ti.
Diddaan siyaasaa amaloota armaan gadii qaba.
• Abbaan irree loluu dhaaf tooftaa Abbaan irree filatu kan itti bahi isaa isaaf madaalu hin fudhatu
• Mootummaadhaaf diddaa siyaasaa ukkamsuun rakkisa dha
• Diddaan siyaasaa dadhabiinsa Abbaa irree hammeessee, humna isaa jalaa cira.
• Tarkaanfiin naannoo bal’aa irratti fudhamu illee akeeki isaa ifaa dha.
• Akka Abbaan irree murtii fi tarkaanfii dogoggoraa fudhatu taasisa.
• Hawaasa guutummaatti, gartuulee fi dhaabbilee hawaasaa qabsoof sochoosee bulchiinsa jibbisiisaa Abbaa irree buqqisa.
• Aangoo harka hawaasaatti galchee sirni dimokraasii akka gad dhaabbatu godha.
• Mootummaadhaaf diddaa siyaasaa ukkamsuun rakkisa dha
• Diddaan siyaasaa dadhabiinsa Abbaa irree hammeessee, humna isaa jalaa cira.
• Tarkaanfiin naannoo bal’aa irratti fudhamu illee akeeki isaa ifaa dha.
• Akka Abbaan irree murtii fi tarkaanfii dogoggoraa fudhatu taasisa.
• Hawaasa guutummaatti, gartuulee fi dhaabbilee hawaasaa qabsoof sochoosee bulchiinsa jibbisiisaa Abbaa irree buqqisa.
• Aangoo harka hawaasaatti galchee sirni dimokraasii akka gad dhaabbatu godha.
5.1 Qabsoon Karaa Nagaa Maal Akka Dalagu
Diddaan siyaasaa akkuma humna waraanaa dhimma adda addaatiif ooluu danda’a: humni ittin morman dhiibbaan itti jabaatee akka tarkaanfi gara biraa fudhatu godhuuf, mormii karaa nagaa furuuf haala aanjeessuuf, ykn mootummaan ittin morman diiguuf ni taha. Diddaan siyaasaa qabsoo humnaan godhamu irraa karaa baayyee adda taheen gaggeeffama. Diddaan siyaasaa fi qabsoo humna maluma qabsoo ittin godhanii dha. Haata’u malee mala addaatti dhimma bahu fi itti baha addaa argamsiisu. Mormii furuuf qabsoon hidhannon godhamu meeshaa lolaatti dhimma waan bahuuf lubbuun ni bada, qaamni ni hir’ata, qabeenyaan ni barbadaawa.
Qabsoon karaa nagaa gaggeeffamu wal xaxaa fi qabsoo humnaan godhamu irraa mala addaa hordofa. Qabsoon karaa nagaa yeroo godhamu qorqalbii ummataa, hawaasaa fi dinagdee irratti qiyaafata. Siyaasaa meeshaa godhachuun dhaabbilee hawaasaa fi ummata irratti hojjata. Tooftaan qabsoo kun maqootii akka: diduu, hojii dhaabuu, tumsa dhorkachuu, hiriira bahu, ajajamuu diduu, fi humna ummataa jedhamaniin beekamu. Akkuma amma dura jedhametti mootummaan kam iyyuu kan biyya bulchuu danda’u yoo ummata biraa tumsa qabaate, yoo ummatni ajajameef duwwaa dha. Qabsoo hidhanoo irraa addatti diddaan siyaasaa akka mootummaan jarreen kana dhabee agabu godha.
5.2 Naamusaa fi Meeshaa Qabsoo Karaa Nagaa
Diddaa siyaasaa amma dura deemsifan irraa dogoggorri mul’ate tooftaa tokko ykn lama (hojii dhaabuu fi hiriira nagaa) duwwaatti dhimma bahuu dha. Diddaa sana waalteessu ykn wiirtuu hedduu irraa deemsisuu kan dandeessisan tooftaalee hedduutu jiran.
Haga ammaatti tooftaalee diddaa karaa nagaa gara dhibba lamaa bira gahamanii jiru. Isaan malee gara biraanis ni jiru. Tooftaaleen kun gareelee sadii jalatti qoodamuu danda’u. Isaanis: 1) mormuu fi amansiifachuu, 2) tumsa dhorkachuu fi 3) itti seenanii irraa hirmachuu tahu. Tooftaan karaa nagaa mormuu fi amansiisuu kan godhamu hiriira bahuu, waltajjii qabatanii taa’uu, baayyinaan bahanii karaa cufuu dha. Kun tooftaa 54 qaba. Tumsa dhorkachuun amma illee damee gad jalee saditti qoodama. Isaanis: a) karaa hawaasummaa tumsa dhorkachuu (tooftaa 16), b) karaa dinagdee tumsa dhorkachuu (tooftaa26), fi hojii dhaabu (tooftaa 23), c) karaa siyaasaa tumsa dhorkachuu (tooftaa 38). Tooftaan itti seenanii irraa hirmaachuu kun kan qaamaan keessaa hirmaatan kan akka nyaata lagachuu, waajjira qabatani taa’uu, fi caasaa mootummaa cinaatti mootummaa dirirfachuu dha. Inni mootummaa tolfachuu kun tarkaanfii isa dhumaa ti. Barreeffama kana gara dhumaatti tooftaaleen 198 maxxananii jiru.
Tooftaalee kana keessaa irra guddaan yoo of eeggannoon filaman, itti fufiinsaa fi bal’inaan, mala bilchaataan, namoota oggumaa qabaniin hojii irra oolan mootummoota seeraan hin deggeramnetti rakkoo guddaa uumuu danda’u. Kun Abbaan irree gosa kamii irratti ni hojjata.
Akka qabsoo hidhannoo osoo hin taane tooftaan qabsoo karaa nagaa godhuu dhimma baayyee barbaachisaa tahe irratti xiyyeeffachuu danda’a. Fakkeenyaf, Abbaan irree buqqisuun hundeen siyaasa waan taheef, karaa nagaa qabsoo siyaasaa gaggeessuun baayyee murteessaa taha. Kunis Abbaa irree beekuu fi tumsa kennuufii diduu taha. Tumsa kennuu diduun imaammata addaa irratti tahuu danda’a. Osoo of irratti hin beeksifne dhibaa’uu fi hojii hudhuu dhaan dadhabsiisuu, yeroo garii ammoo ifatti ajajamuu diduu fi hiriira bahuun diddaa agarsiisuu maloota dhimma itti bahamanii dha.
Qaamni dadhabiinsa Abbaan irree yoo dinagdee tahe, dinagdeen irratti ummatni gungummii qaba yoo tahe, hojii dhaabuu fi dhibaa’uun tooftaa mijjataa diddaa karaa nagaa taha. Fedhii saamicha dinagdee Abbaan irree qabu dura dhaabbachuuf hojii dhaabuu, hojii dadhabsiisuu, ogeessoti hojii irraa baduu faatti dhimma bahuutu danda’ama. Fincilli hojii diduu gosa adda addaa warshaa, geejjiba fi dhiheessii irratti dhimma bahuun barbaachisaa dha.
Qabsoo karaa nagaa godhamu keessaa malli tokko hojjataan waajjira seenee garuu hojii lafa irra harkisu, dhibaa’uu, shaffisaa fi mirqaanaan hojjachuu dhabu faa dha. Hojii irratti dogoggorri beekaa dalagama. Na dhukkuba jechuun hoji dhiisuu ykn ammoo beekaa dadhabsiisuun ni jiraata. Yokaan ammoo tasuma hojjachuu dida. Namni garii diddaa agarsiisuuf bakka waaqeffannaa dhaqa. Ijoolleetu nu duraa rukutama olola jedhu sababfachuun akka ijoolleen mana barnootaa hin dhaqne godhame manatti barsiisama. Waldaalee ykn jaarmayaa kan yeroo nagaa miseensa itti tahamu, amma diddaa agarsiisuuf miseensa tahuun didama. Jireenya normal tahe akkasii jiraachaa garuu keessatti diddaalee armaan olii agarsiisuun qabsoo bilisummaatif hedduu gumaacha.
Qabsoo karaa nagaa godhamuu fi qabsoon hidhannoo dhaan gaggeeffamu baayyee wal irraa adda. Kana waan taheef, yeroo qabsoo karaa nagaa gaggeessan humnaatti dhimma bahuu irraa of qusachuu feesisa. Abbaan irree karaa humnaa olaantummaa qaba waan taheef yoo tarkaanfii humnaa fudhatan isaaf irra mijjata. Miidhaan Abbaa Irruummaa geessisu gara qabsoo hidhannotti nama harkisu illee qabsoon karaa nagaa gaggeeffamu injifachuuf naamusa cimaa hordofuu feesisa.
Humna Abbaan irree dhimma itti bahu dura dhaabbatanii qabsoo karaa nagaa naamusa cimaan geessuuf waan afur armaa gaditti ibsamu hordofuu feesisa. Qabsoo siyaasaa karaa nagaa godhamu keessatti naamusa jabaa hordofuun baayyee barbaachisaa dha. Ummata harka duwwaa qabso karaa nagaa godhu irratti tarkaanfiin Abbaan irree fudhatu deggersa isa dhabsiisee, gartuu isaa keessaa illee kannen mormitoota deggaran ni mul’atu, warri mormii godhu ammoo deggersa guddaa ummata irraa argataa deema.
Yeroo tokko tokko tarkaanfii humnaa Abbaan irree irratti fudhachuun ni barbaachisa taha. Jibbaa fi abdii kutannaan mormiitooti akka gara tarkaanfi humnaatti cehan ni godha. Yokaan ammoo gartuun tokko tokko osoo bu’aa qabsoo karaa nagaa gaggeessuu beekani, qabsoo humnaan godhan dhiisuu didu. Yeroo akkas tahu, diddaan siyaasaa jalqabame dhiifamu hin qabu. Garuu haga danda’ametti, tarkaanfilee karaa nagaa fi humnaa fudhataman adda baasuun baayyisee barbaachisaa dha. Kana adda baasuuf teessuma lafaa, gartu ummataa, yeroo fi dhimma irratti hunda’uutu danda’ama. Yoo kun hin taane diddaan siyaasaa karaa nagaa godhamu akka hin milkoofne godhuu danda’a.
Diddaa siyaasaa yeroo gaggeessan madaawu, fi du’uun akka jiraatu beekamaa dha. Haata’u malee qabsoo hidhanoon godhamu irra ni xiqqaata. Qabsoon karaa nagaa godhamu marsaa dhuma hin qabne ajjeesuu fi gara jabeenyaatti hin gumaachu.
Qabsoon karaa nagaa godhamu sodaa of irraa dhabamsiisuu gaafata. Deemsa keessas sodaa ummatni mootummaa irraa qabu dhabamsiisa. Sodaa kana jalaa bilisa bahuun hundee aangoo Abbaa irree cira. Abbaan irre ummata irratti aangoo qabu dhabamsiisa.
Itti fufaa…
Kutoota darban:
- Barreeffama Gene Sharp: ‘Abbaa Irrummaa Irraa Gama Dimokraasii’ – Kutaa 1ffaa
- Barreeffama Gene Sharp: ‘Abbaa Irrummaa Irraa Gama Dimokraasii’ – Kutaa 2ffaa
- FDG Irratti Barreeffama Gene Sharp: ‘Abbaa Irrummaa Irraa Gama Dimokraasii’ – Kutaa 3ffaa
- Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) Irratti Barreeffama Gene Sharp: ‘Abbaa Irrumaa Irraa …’ – Kutaa 4ffaa
Ummati Oromoo Gujii Tokkummaan Ka’uun Barattoota Oromoo 8 Hidhaa Wayyaanee Jala Jiran Baafatan.
(4.02.2016, #Gujii, Oromiyaa) Ummati Oromoo Gujii gootummaa isaaniitiin barattoota saddeet mana hidhaatii baafatan. Ummati gamtaan bahuun pooilisoota aryatee baratoota 8 hidhaa keessaa baasee fudhatee galeera. Diddaa fi mormii seena qabeessa kanaan humna wayyaanee raasaa jiran.
Humni dabalataa Hawaasaa irraa gara sanatti ergamaa jira. Ummati karaa cufee akka of eegagtu dhaamsi darbee jira.
Akkasumas humni warraanaa biraa kaampii 147 naannoo magaalaa Meeggaa Dubluq jirurraa gara Bulee Horaa kaatee jirti waan ta’eef uummati akak of eeggatu dhaamsi darbee jira,
Kana malees, yerooammaa naannoon Daawwaa, Ejersaa Gooroo, Bulchiinsi magaalaa Haya Diimaa fi gandi Booree Obbitti humnaa waraanaatiin dhunfatamtee jirti.
Wednesday, February 3, 2016
Guraandhala 1/2016 Wa rraaqsii FXG Godina Lixa Shaggaar Aanaa Calliyaa fi Aanaa Mi daa Qanyiitti Jabach uun Uummatni fi Darg aggootni Halakanii G uyyaa Labsii Dabarfa chuun Kaffaltii Gibr aa fi Buusiiwwaan Ga lii Mootummaa Taan Kamuu Akka Hin Kaffa llee Ibsatan!!
Uummatni Qonnaan bultootni Oromoo fi Dargaggootni Oromoo Gandoota baadiyaa fi magaalaa hunda keessatti walitti dhufuun bittaa mootummaa abbaa irree waraanaan nu bulchu jalaa waareegama qaalii uummatni Oromoo Oromiyaa guutuu irratti kanfalaa jiruun bilisummaa keenyaa guutummaatti labsachuu qabna jechuun dhaamsa qabxiiwwaan armaan gadii of keessa qabu dabarfachuun Warraqsaa Xummura Gabrummaa(FXG)n keenya bilisummaa keenya labsachuun mirkanaaa jechuun labsii dabarfatan.
1. Uummatni Oromoo hundii kanfaltii gibiraa fi buusii mootummaa wayyaanee ilaallatu kamuu akka hin kaffalle murteeffannee, namni tokko kanfalee yoo arargamee tarkaanfii isa dhumaa kan irratti fudhannuu tauu ifatti beeksifannee jirra!!
2. Bulchitootni gandaa hundi carraan isin amma qabdan uummata keessan waliin hiriiruu malee hojii mootummaa abbaa irree waraanaan nu bulchaa jiruu gaggeesina jettanii ergama wayyaanee rawwachiisuuf maqaa walgaiis haa tauu marii bifa kamiin iyyuu uummata keenyaa walitti qabuuf yaalii tokko gootanii yoo argamtanii fi maqaa gibra kanfalaa jedhuu yoo kaftan rakkoon ulfaataan jireenyaa keessanii fi maatii keessan kan mudatuuf qaamni itti isiniif gaafatamuu akka hin jirre hubachuun akka of adabattanii teessan hubachiifna!!aangoo ganda bulchuus isin irraa kaafnee hanga muutummaa mataa keenyaa hundeeffannuutti ofiin kan of bulchinu tauu gadi jabeessinee hubachiifna!!
3. Mootummaan Wayyaanee Waraana nurratti labsee Komaandi Postii maqaa jedhuun waraanaan yakkoota Ajjeechaa, hidhaa, madeessuu , saamichaa fi Gudeeddii uummata keenyarratti rawwachaa jiruu seeratti dhiyaachuun itti gaafatamuu qaba!!
4. Master Pilaaniin Finfinnee fi Labsiin Magaalota Oromiyaa haqamuu amantaa tokko illee hin qabnu, mootummaan abbaa irree master pilaanii haqeera, gaaffiin uummata sirriidha jechaa jiruu, maaliif gaaffii na gaafattaan maaliif master pilaanii mormitan jechuun uummata Oromoo hidhaa, ajjeesaa , madeessaa fi waraanaan uummata keenyaa hiraarsaa waan jiruuf Master pilaaniin Finfinnee ifatti haqamuu isaa mootummaan federaalaa labsee yakka sababaa kanaan rawwatameef itti nuuf haa gaafatamu!!
5. Gaaffii mirga abbaa biyyummaa, abbaa qeeummaa, abbaa lafummaa fi dimookiraasii gaafatneef deebiin nuuf haa kennamuu!!
6. Ilmaan Oromoo hidhamaan hundii haal duree tokko malee haa heiikaman!!
7. Ilmaan oromoo ajjeefamaniifi madeeffamanii fi qabeenyaa isaanii loltuun saamaa jiruuf mootummaan EPRDF/TPLF/OPDOn itti gaafatamuu qaba!!
8. Mootummaan Ceumsaa(yeroo) nuuf haa hundeeffamu, malee sirna waraana nurraatti labsee qawween nu bulchaa jiruu jalatti dirqamnee hin bullu jechuun labsii isaanii barreeffamaan gandoota baadiyyaa hundatti raabsuun, dabalataan immoo dargaggootni gandoota baadiyyaa Aanoota lameen keessa naannauun wallee warraaqsaa bilisummaa faarsan sirbuun dabarfatan.
Tuesday, February 2, 2016
Mootummaan Wayyaanee Godina Wallaggaa Anaa Jaarsoo Keessatti FXG Walqabatee Barattoota 26 Irratti Namoota 29 Ragaa Sobaa Waamuun Mana Murtiitti Dhiheessite.
Wallagga Aanaa Jaarsoo Mana Murtii Jaarsoo Keessatti Barattoota Oromoo FXGn himatamanii ragaa sobaa itti qindaayee kanneen hidhaa jiran har’a Guraandhala 2,2016 suuraa muldhisu dha.
Haaluma kanaan guyyaa har’aa motummaan Wayyaannee gaaffiin master pilaniin gaafii sirridha ni dogogorree osoo jedhu baratoota gaaffii mirgaa gaafatan mana murtiitii dhiyeessun Kaabinoota isaaf poolisii dabalatee baratoota 26 irraattii ragaa sobaa namoota 29 qophessun akka addabaman gochuuf bartootaf ummataa gidirsaa jira…bartoota himaatamaniif….namoota irraattii ragaa ba’aan listii akka armaa gadii ta’a.
Monday, February 1, 2016
ochiin warraaqsaa FXG yeroo yeroon jabaacha osoo jiruu Mootummaan Wayyaanee yeroo ammaa kana maqaa Boqonnaa Semistera jedhuun manneen barnootaa kanneen duraan hafan iyyuu cufaa jira.
Guraandhala 1,2016 Sochiin warraaqsaa FXG yeroo yeroon jabaacha osoo jiruu Mootummaan Wayyaanee yeroo ammaa kana maqaa Boqonnaa Semistera jedhuun manneen barnootaa kanneen duraan hafan iyyuu cufaa jira.
Maqaaf boqonnaa Semisteraa haa jedhamu malee Oromiya keessatti sirni barnoota semistera duraa kana utuu hin gaggeeffamiin hafee jira. Godinalee Oromiyaa kanneen akka Lixa Shawaa, Kibbaa Lixa Shawaa(Walisoo), Wallagga Bahaa, Horroo Guduruu Wallaggaa fi Wallagga Lixaa keessatti sirni baruu fi barsiisuu warraaqsaa fi waraanaan goolamuun walqabatee guutummaatti hin aggeeffamne.
Godinaalee Baha Oromiyaa Harargee Lixaa, Harargee Bahaa, Arsii Lixaa, Baalee, Booranaa , Gujii fi Godina Kaaba Shaggar (Saalaalee)
keessattis haaluma walfakkatuun sirni barnoota ugguramee utuu jiruu maqaaf semisteera tokkoffaaf boqonnaa torbee lama kennuun cufamee jira
jechuun labsatani. Akkasumas kan dhaabbilee barnoota olaanoo fi Yuunivarsiitoota addaatti waraanaan waldhansoo ulfaataa keessa waan
jiraniifi barattootni hedduun durumaan iyyuu mooraa Yuunivarsiitii gadhiisuun gara maatii isaanitti deebi’anii waan jiraniif barnootni
hin gaggeeffamne.Amma semistera 2ffaa kanatti immoo murtii waliigalaa dabarfachuuf gamtaan Barattoota Oromoo marii guddaa gochaa jira.
keessattis haaluma walfakkatuun sirni barnoota ugguramee utuu jiruu maqaaf semisteera tokkoffaaf boqonnaa torbee lama kennuun cufamee jira
jechuun labsatani. Akkasumas kan dhaabbilee barnoota olaanoo fi Yuunivarsiitoota addaatti waraanaan waldhansoo ulfaataa keessa waan
jiraniifi barattootni hedduun durumaan iyyuu mooraa Yuunivarsiitii gadhiisuun gara maatii isaanitti deebi’anii waan jiraniif barnootni
hin gaggeeffamne.Amma semistera 2ffaa kanatti immoo murtii waliigalaa dabarfachuuf gamtaan Barattoota Oromoo marii guddaa gochaa jira.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Wednesday, December 3, 2014
Barattooti Oromoo Yuuniversitii Dirree Dhawaa Gootummaan Wayyaanee Dura Dhaabbachuun Roorroo Dhageessifatan.
Muddee 1,2014 Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Dirree Dhawaa Guyyaa Ayyaana Sabaa fi Sablammootaan dhoksaan mootummaan Wayyaanee mooraa Yuunibarsiitii Dirree Dawwaa keessatti gaggeessa jiru irratti dammaquun sirna mootummichaa fi gochaa Wayyaanee irratti diddaa kaasuu Qeerroon gabaase.
Halkan edaa sa’aa 12:30 wb irraa eegaluun hanga halkan keessa sa’a 5:00tti Mooraa Yuunibarsiitii Dirree Dhawaa dhuunfachuun walleewwaan warraaqsaa ABO fi uumata Oromoo faarsuu fi qabsoo bilisummaa Oromoo leellisuun diddaa jabaa kaasan.
Mootummaan Wayyaanees Qeerroon barattootni Oromoo FDG ni kaasu sababaa jedhuun guyyaa ayyaana sabaa fi sablamoota sobee itti fakkeessu kana kabajadha jechuun muddamaa utuu jiruu waan godhu dhabee utuu barattootni hin beekiin mooraalee Yuunibarsiitii human waraanaan eegsiisaa ayyaanaa sabaa fi sablamoota jedhu dhoksaatti mooraa Yuunibarsiitii Dirree Dawwaa keessatti kabajaa jiraachuu Goototni Qeerroon barattootni Orpomoo irratti dammaquun gamtaan gaaffii mirgaa kaasuu fi walleelee warraaqsaan mirga saba Oromoof falmaa bulan.
Wallee ABO’n kallacha uummata Oromooti, ABO Abdii Uummata Oromoo fi gaachana Uummata Oromooti, ABO’n dimookiraasiif qabsa’a, ABO’n mirga ilma namaa kabachiisuuf qabsaa’a , ABO’n mirga sabaa fi sablamootaa har’a Wayyaaneen ugguraa jirtu kabachiisuuf qabsa’a jechuun sagaalee warraaqsaa guddaa wallee warraaqsaa ABO fi qabsoo bilisummaa Oromoo leellisuu dhageessisuun mootummaa wayyaanee dura dhaabbatan.
Mootummaan Wayyaanee human waraanaa heddumina qabu bobbaasee sochii dargaggoota kana dhaabsisuuf yaalii guddaa godhus dargaggootni Qeerroon barattootni Oromoo soda tokko malee sagalee warraaqsaa wal irraa hin citne itti fufuun dhageesisan. Haala rakkisaa keessatti sagalee warraqsaa Qeerroon barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Dirree Dhawaa dhageesisaan
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Abdiisaa B.(Abdiisabaa)
Haala kana keessatti ani carraa barnoota argachuuf qabu harka walakkaan hir’ate. Abbaan koo maaltu na dhibe jedhee na dhiisee sokke. Anis abdii kutadhe. Yeroon Galmee barnootaa natti barfate. Abbaan koo mala biraa malateera. Obboleessa koo fidee dhufuu dhaqeera. Eessa akka namni beeku hin jiru. Guyyaa lammaffaa Obboleessa koo wajjiin dhufan. Obboleessi koo mala dhahee harmee koo jalaa na baase, M/B na galmeessan. Haala kanaan Obboleessi koo torbaan tokkoof, ganama fuudhee M/B na gessee galgala fudhee naan galaan ture. Harmeen kootis obsite ani barnoota koo haala kanaan kutaa 1-7 Mana Barumsa Garambaamoo jedhamutti baradhe. Yeroo kana harmeen koo yeroo ani M/B tii bahutti daandiirra dhaabbattee na eegdee na fudhatti ture. M/B mana jireenyaa keenyarraa km10 fagaata. Gaafa kutaa 7ffaa xumureen jijjiirraa M/Btiif waraqaa ragaa gaafadhu, hin deemtu jedhamee, koreen M/B natti murteessus, Abbaan koo akkuma gaafa haadha koo harkaa na baasetti, har’as murannoo cimaadhaan naaf gaafate. nan yaadadha guyyaa dhumarratti, dura bu’aan M/B Garambaamoo kan ture, “Dhiifama, Waraqaan ragaa Abdiisaadhaaf kennamu hin jiru.” yeroo jedhu, Abbaan koo immoo deebisee, ” Ani gaafas dhaabadhee osoo hin taane, taa’een fincaa’a.” ittiin jedheen. Ragaa osoo hin fudhatin ana fudhatee naan deeme Abbaan koo.
Bara 2005 A.L.A kutaa 8ffaadhaan gara Aanaa Dodolaa, M/B Dannabaa jedhamutti jijjiirame. Waraqaa ragaa malee ji’a 4 baradhe. Barnootaan cimaan ta’uukoo waan baraniif M/B haaraa itti dhufe kun Jaalalaf kunuunsa cimaa naaf godhuu eegalan. Gaafa ragaa fidi jedhamu, duraa na dhorkatanii dhufe, waan naaf kennan hin se’u jedheen. Barsiisaan maqaa na yaamu “hin yaadin, Mana Murtiitti himatta” naan jedhe. Osoo hin turin semisteerri waan gaheen Manni barumsa duraaniis ofumaan osoo ani hin gaafatin, Ragaan naaf ergame barnoota koo itti fufe. Qabxii gaaris galmeessee gara Barnoota Sad.2ffaa tti darbe.
Bara 2006-2007, Mana Barumsa Sad.2ffaa Dodolaatti, kutaa 9ffaafi 10ffaa
Bara 2008-2009 Mana Barumsa Qophaa’ina Dodolaattiimmoo kutaa 11ffaa fi 12ffaa
Bara 2010-2013 Yuunbaristii Haramaayaa, Damee Saayinsiif Teekinoolojii ramadamee, Barnoota Teekinoolojii Odeeffannoo(Information Technology/IT) dhaan Bara 2013 Barnoota Dirgrii 1ffaa fudhadhe.
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MAAL WAYYA - February 3, 2017
- XIMQATAA KUMARRAA (WALOOFI BARREESSAA KITAABA AFAAN OROMOO) Kutaa 1ffaa - January 30, 2017
- Jechoota mana Jireenyaa dhala namaa fi gola bineeldotaa Waliin wal qabatan muraasa:Abdiisaa Guuttataa’tiin - January 29, 2017


text:
Wayyaaneen waggaa 21 dura Angootti wayita dhuftu shiroota hedduu keessaa fi alaan gaggeessu seenaatu nu hima. Wayyaaneen, ABOn Ummata Oromoo biratti filmaata tokkicha ta’ee akka hin dhihaanneef, OPDO akka ijaartee fi ABOn odoo jiruu saamicha har’a itti jiran kana gaggeessuun akka hin danda’amne dursanii waan hubataniif, shira adda addaa gaggeessuu kan eegalan, osoo bosana jiraniiti. Wayita shiroota kana gaggeessaa jiranitti gama biraan ,ABO waliin Mootummaa ce’umsaa hundeessuf marii adda addaa ,Biyyoota adda addaa keessatti gaggeessaa turan. Wayyaaneen shiraan muuxannoo dhaloota isaa kaasee qabu, ABO waliin marii Nagaa gaggeessaa fi mootummaa ce’umsaa dhaabuuf dandeetti beektoota keenyaatti fayyadamaa, shira ABO chaartara keessaa baasuus, walumaan irrattii hojjachaa jiraate.
Wayyaaneen shiroota kana ifatti akka gaggeessuuf , humnoonni alaa, har’a wayyaaneen guyyaa saafaa Ummatoota odoo ajjeesuu Filannoo dansaa gaggeesse jedhanii ragaa ba’aniif , yeroo sanas dhaabbilee Bilisummaa saba isaaniif falman wayyaaneen humnaan yennaa Biyya keessaa baasu qofa odoo hin taane, ajjeesaa ari’u callisanii ilaalaa turan. Mariin dhumaa tokko London keessatti ega gaggeeffamee booda, Qondaalli ABO tokko akkas jechuu nan yaadadha. “wal ga’ii odoo hin eegalamnee xumuramee ” jedhanii turan. Kana jechuun ABOn wal ga’ii kana irratti hirmaatus, yaada isaa odoo hin dhiheeffannee ykn mariin odoo hin gaggeeffamne xumuramu argisiisa. Kaanis jiraachu ni mala .Garuu quurrama of keessa qaba ykn mul’isa. Tarii yeroos ABOn qulqullummaan deemaa jiraachuu nu argisiisa.
Shira, wayyaaneen Angoo qabannaan, dantaa warra alaa kabachiisuuf keessa keessa waadaa seenee jiraachuu, Sharafa DOOLAARAA bara Dargii BIRRII 2.65 ture, birri 5tti ol guddisuu fi waggaa 20 keessatti kan amma jiruun akka geesisu , akkasumas, saamicha Maqaa ANGA’OOTA Biyyoota gara garaan gaggeeffamuuf wayyaaneen filatamu ykn mallatteessu ykn kaardiin magariisaa kennamu tilmaamu dhabuun ni jira ta’a.
Humnoonni alaa dantaa isaaniif akka du’an beekamaadha. Wayyaaneen Ihaadeg ta’ee Ummatatti akka ol dhufu kan taasisani fi hammeenya kamu dalagu, Dargii sirna soshaalizimii gaggessu akka kuffisuuf kan gargaaran eenyu akka ta’an bekamaadha. Kanas ta’u sana, wayyaaneen hangamu waraana ga’aa ijaarrachuu fi akka Dargii kuffisuuf humna qabu amanus, yakka barbaadu guyyaa saafaa akka raawwatuuf, dantaa humnoota alaa guutu akka qabu itti amana ture. Kana keessaa inni hangafaa Qabsoo Bilisummaa sabootaa addatti Qabsoo Ummata Oromoo ABOn Hogganamu kolaasuuf shira gaggeeffamu hundaaf, humnoota alaa qabachuun barbaachisaadha jedhanii itti amanu turan. Wayyaaneen duris ta’u amma Sagantaa mataa isaaf kan deemu hin turre. Seenaa wayyaanee kana boodaa yeroo biraaf dhiifnee, summii wal fakkaataa Ummatoota bilisummaa dhabaniif tolfamaa jiru haa ilaallu .
Ummatoonni cunqurfamoon Itoophiyaa keessaa hundumtuu kan hubachuu qaban, warri sirna Dargii odoo hin taane, sirna H/Sillaasee hammayyoome deebisuuf arreedaa jiran, Dantaa warra alaa ykn humnoota alaaf tajaajiltuu taanaan, Angootti ni dhufna jedhanii guyyaa saafaa Daandii wayyaanee waggaa 21 duraa haaromsaa jiraachuu akka hubatanin barbaada. Itti milkaa’uu fi dhiisuu isaaniif dhiifnee, dandiin kun eegalamu ykn “SUMMII UMMATOOTAAF TOLFAMAA JIRU” qalbeeffatanii gamanuma of qopheessuu akka qaban hubachuun dansaadha. Warra miidiyaan mul’achuuf jecha ykn obbolaa isaanii ijaa ba’uuf ykn Angoo karaa qaxxaamuraa argachuuf bololan SUMMII isaanifis qophaa’ee fi Ummatatti biifuu irraa akka of qusatan dhaamuufin barbaada.
TV-ESATiin kan banate tuuta “GINBOT 7 ” jedhamuudha. Humni kun akka wayyaanee humna waraanaa hin qabu. Tuuta ijaarsa isaa xumuratee miti, garuu :-
- waraana ijaarrachuuf
- Dhaabbilee Bilisummaa saboota isaaniif falman dursuuf
- Wayyaanee kuffisuuf,
Warrii summii haaraan dachee kana irraa nu dhabamsiisuuf deemaa jiran kun, har’a TV fi Raadiyoo sa’a 24 hojjatu qaban. Yeroo gabaabaa keessatti humna kana eessaa fidan ? kun gaaffii guddaadha. Deebi isaa argachuuf ammo Ummatoota summiin fixanii, warra Qabeenyaa keenya saamaa jiraachuu barbaadan jiraachisuuf murachuu isaanii nu argisiisa. Ginboot-7 har’a gara “XIMIRAT” jedhuttis ce’uuf OPDO biraa dhaabee jira. Humni kun warra alaaf waadaa seene guutuudhaaf, haal-duree keewwate hojiin argisiisuuf, waan qabuu fi gadhiisu wallaaluu isaa waan inni tamsaasaa jiru irraa hubachuun ni danda’ama. Baasiin har’a Biyyoota alaatti dhangalaasaa jiru, kan wayyaanee caaluu ta’ee jira. Keessattu dhaaba irra keessa Dimokiraatawaa fakkaatee, summii ummatootti biifuuf isa dandeessisu argchuuf, warra du’e boollaa baasee itti fayyadamuuf kan isa hafe hin jiru.
Humni kun kaayyoon isaa adda duraa maalii ? deebiin isaa gabaabaadha. “SIRNA FEDARAALIZIMII DIIGANII, SIRNA AHAADAAWWII DHUGEESSUUDHA” kun kaayyoo keessa isaanii hegareedha. Yennaa dubbatan garuu, mirga Ummatootaa jedhanii haasa’u. Osoo keessii isaanii hin fudhatiin, Maqaa Naannoolee jiranii waamu. Garuu warra Biyya dhiiga Ummatootaa irratti ijaaruuf kaleessa Ummatoota rashanan, kan akka Miniiliik fi H/sillaasee faarsan. kun keessa isaanii ibsa.
Kaayyoo summaa’aa kana galmaan ga’uuf sagantaa OPDOnni haaraa hin beekne of harkaa qaban. Akkuma duratti ibse, sochiin isaanii jalqabaa, humnoota alaa biratti fudahtama argatanii, wayyaaneen adda baasuu fi Diiggarsa Dinagdee argachuudha. Walii gala warra alaa biratti “beekumtii” argachuudha. Kana booda sagantaa lafa keewwatan qabu. Sagantaa kana lafaa qabaachuu dursamee beekamuus, qabatamaan mul’isaa jiran. Kaayyoo warra alaa birattii fudhatama argachuun booda :-
1.Dhaabbilee bilisummaa sabootaaf falman, addatti ABO dhabamsiisuu,
2.Wayyaanee “Hiwaat” dhabamsiisuu,
3.Itoophiyaaf buufata Galaanaa argamsiisuu lafaa qaban.
Humni kun Qabxiilee 3n kana fiixaan baasuuf ifaa fi ifatti socha’aa jira. Humna ta’ee argamuufis, toftaalee gara garaan fayyadamaa jira. Wayyaaneen dhaabbilee mormitootaa Biyyoota alaa jiran dhabamsiisuuf Dolaara miliyoonaan ramaddee jirtuu caalaa, tuuti kun humnoota alaa irraa argatee socha’aa jira. Kan inni caasaa isaa cimsataa fi ijaaraa jiru :-
- H/Sillaasee fi Dargiif humna kanneen turan .(wayyaanee irraa bilisa jedhee waan amanuuf)
- Ilmaan sabootaa addatti beektoota sirna wayyaanee baqataniii ba’an (gaaffii Bilisummaa ABO kan hin fudhanne )
- Nama Itoophiyaa QOOQA/AFAAN tokkon akka bultutti amanan qofaa odoo hin taane lubbu isaanii kennan,
- Namoota sabootaaf jibbaa fi tuffii qaban,
- Lammiilee Ertiraa, Ertiraa Itoophiyaatti makamuu habjootan,
- Harcaatoota dhaabbilee Bilisummaa fi angoof bololan,
- Amaaroota Dachee sabootaa keessatti guddatanii Afaan isaanii beekanidha.
Akkamiin ABO, akkasumas HIWAATIIN DHABAMSIISANII , ITOOPHIYAAF QARQARA GALAANAA ARGAMSIISU yaadan ? KUN HAWWII EENYU OF KEESSAA QABA ? kutaa 2ffaa keessatti itti deebina .
* Y.G(2005) - Burqaa430@gmail.com
Kutaa 2ffaa Dubbisaa


text:
Imaammata dhoksaa wayyaanee fi waraana Itiyoophiyaa
Tarii ennaa barruu xiqqoo kana dubbiftan amanuu fi hubachuun nama edduuf rakkisaa akka ta’e tilmaamuun nadhibu. Dhugaadha dhala namaa ta’ee nama akka uumama ilma namaatti sammuun yaaduuf yaadichi rakkisaa dha. mootummaa qumaara (kasaaraa) tabatuuf garuu gamnummaa bineessumaa ti. Akkuma irra deddebi’amee beektotaa fi hayyoota siyaasa xiinxalaniin dubbatame, mootummaan wayyaanee dhimma biyyooleessaa irraa badada hin qabdu. Wayyaaneen maqaa Itiyoophiyaatiin kan daldaaluuf amma dhimmi ykn imaamati dhoksaa TPLF galma gahuuf duwwaatti. Abjuun TPLF yeroo gabaabaa keessatti dhalataa Tigray kan miseensa TPLF ta’e dinagdeen jabeessuu fi Tigray gara olaantummaa dinagdeen sadarkaa biyyoolessaa ykn giddu gala dinagdee biyya sanaa taasisuu dha. yeroo haalli itti jabaate dinagdee biyyattii harka caalu dhuunfachuun adda bahuu dha. abjuun kun ni dhugoomaan waan biraa ta’ee garuu, ija baaftee kan itti deemaa jirtu kanumaa dha.
Fakkeenya kanaa kan nuuf ta’u sadarkaa biyyoolessaatti kan Itiyoophiyaan jedhamtu qabdu hunda Tigara keessatti gadi dhaabanii jiru. mootummaa kan mootummaa jechisiisu hunda naannoon tigraay akka qabaatu duwwaa otoo hin taane, sadarkaa Africa fi addunyaatti dorgomaa kan ta’an caasaa dinagdee ijaarrattee jirti.
Mee gara dubbii ijoo ka’eefittan deebi’a. wayyaaneen maqaa ittisa biyyaa jedhuun qabeenyaan ykn baajati ittisa biyyaa hark 80 ol Tigray keessatti dhimma itti bahama. Waggaatti baasiin Humna Ittisaa wayyaaneef ramadamu kan dhoksaan baasiin ta’u dhiifnee ifatti (officially) gara malaqa Itiyoophiyaa Biliyoona 15 (15,000,000,000) ETB dha. kana keessaa hark 80n naannoo Tigarayitti baasii ta’a. kanaaf jecha maalaqini guddaan kun dhiheessii waranaaf kan oolu, kan bitamu Tigaraa fi warshaa TPLF keessaa duwwaa dhihaata. Dhiheessiin waranaa (Nyaata, Huccuu, Spare parts, qoricha, waanta clab waranaaf olaalan dhimmoota bashananaa, construction materials and machineries, food staffs , hojattoota akka ummataatti hojii dhaabbataa fi yeroon qacaramii fi miindaan waraanaa baatii baatitti kaffalamuu kamuu miseensi waraanaa Tigray keessatti fixata. Kanaaf asiratti daldalaa kamuu kan biyyattii keessa jiru dorgommii kana keessa hin galu. Warshaan Tigray keessa jiran dorgommii tokko malee waanta ittisa biyyaaf dhiheessaniif kasaaraan jedhamu isaan bira hin gahu.
Kanaaf wayyaaneen yeroo hunda Eritrea wajjin akka lollis nagaanis hin jiraanne waanti isheen yeroo dheeraa barbaaduuf naannoo sanatti maqaa ittisa biyyaan baajati ramadamee deemu Baajata naannoo Tigrayif ramadamuun oli waanta argattuuf. Kan akka biyyaatti baajataan saaman akkuma jirutti ta’ee garuu guddina naannoo Tigaraayif kan qooda olaanaa kennaa jiru Baajata ittisa wayyaanee karaa ashaaxiraan naannoo tigraayiif ramadamuu dha. bajati ittisa waraana wayyaanee inni dhoksaan ramadamu ammoo walakkaa bajata ittisa waraana wayyaaneef ramadamuu oli ta’a (gara biliyoona 7 oli) ETB ta’a.
Wayyaaneen yeroo ammaa kana bifa harawaan project harawaan naannoo Tigaray guddisuuf karoorfattee jirti. Sadarkaa biyyoolessaatti Hospital( Ayder Referral Hospital ) jedhamee Mekele University maqaa dhahatee ijaarame kun galiin isaa inni guddaan sadarkaa biyyoolessaa duwwaa otoo hin taane sadarkaa Afrikaatti akka referral hospital ta’ee hojatuu fi madda galii guddaan irraa argamuuf kan ijaramee dha.
Ayder Referaal Hospital kaayyoon isaa yeroo gabaabaa keessatti Honnee, kulaalita, ijaa fi waantota qaama namaa keessa jiran sadarkaa olaanaan jijjiruu fi yaaluu danda’uu dha. kun yeroo akkasitti ilaalan salphaa fakkaata. Garuu gabaa argamsiisuu malu giddu gala taasifamee kan ijaaramee dha.
waraanni wayyaanee hark 80 Tigaray qubatee jira. waraana kana keessaa sababa gara garaan balaa qaqabuun, waggaatti kumaatama edduun kan lakka’aman lubbuun isaanii ni darba ykn madahee hospital gala. Egaa ashaaxirri wayyaanee asirra jira. leenjii irratis ta’ee sababa waraanni dhaleen dargaggoon kumaatama lubbuu isaanii ni dhabu ykn ni madahu. Kun hunduu qaamni isaanii karaa iccitawaa ta’een qalamee madda galii Hospitala kanaa ta’uuf deema. Miseensa waraanaa ta’ee nama waraana irratti mada’ee du’e gara biyyaatti hin ergamu. Kanaaf maatiin isaa tasa argachuu hin danda’an. Yoo xiqaate waggaatti honnee, kale ykn ija loltuu kumaatamaa qalanii keessaa baasuudhaan gabaa warra dhihaaf dheessuuf deemu. Kan achitti bakka buusan irra kan export godhuuf deematu guddaadha. Sababa kanaan doolarri biliyoona eddu galii tigarayif oola.
Kanaaf Ayder Referral Hospital jedhamee maqaa University Mekele jalatti kan banamee jiru bakka qalma ilmaan cunqurfamaa raayyaa wayyaanee keessa jiraatanii ta’ee jira. bara lola Eritrea wajjin wayyaaneen goote loltuu kuma dhibbaa oltu dhume. Kun hunduu qaama guutuu wajjin awwaalamuu ykn alaattiin nyaachuun isaa akka sirrii hin taanee fi gara gabaatti geeddaramuu akka qabu eega erreeganii booba mala dhalatee dha. ilmaan cunqurfamaa du’aniis Tigiraayi misoomsu. Kanaaf Qeeraan Ilmaan cunqurfamaa raayyaa wayyaanee keessa jiraatan ifatti dhaabbatee jira. kun sammuu namaaf suukaneessaa dha. wayyaaneef garuu gamnummaa dha.
Kanaaf ilamaan cunqurfamaa keessumaa ilmaan oromiyaa raayyaa wayyaanee keessa jiraattan du’a seenaa hin qabne wayyaaneef du’uu irra darbee qeeraa namaaf dhaabbatetti qalamtanii akka gabaa addunyaaf dhihaachuuf deemtan of irratti beekuu qabdan. Wayyaaneen qabeenya keenya saamuurra darbee akka loonii qalamnee gabaa addunyaatti dhihaachuu irraa of baraartan dhaabsa kiyya dabarsa.
Camadaa Hundee
camadaa@gmail.com
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- AFOOLA OROMOO KEESSAA: RAACHAA FI MARAATOONII: Tolasaa Raggaasaa - February 4, 2017
- YEROOKEE MALEE HINDU’IIN:BILBILAA HARKAA FI MIDHAA INNI QABU (Smart phone is killing you slowly):Dr.Yona. - February 4, 2017
- MAAL WAYYA - February 3, 2017


text:
Sochiin Maqaa Oromoon gaggeeffamuuf yaadamu, garuu, Oromummaa kan of keessaa hin qabne, yoomillee ta’uu milkaa’uu akka hin dandeenye, seenaan waa hedduu akka ragaatti nu kaa’ee dabreera. Namni waan dabre irraa hin baratiinii fi of hin sirreessiin, seenaa Ummata mufachiise sana dabalee, tuffatamuun ala waan Ummata kanaaf argamsiisu tokko illee jiraachuu hin danda’u. namni ykn hawaasi ykn sabni ykn gareen kufaatii fi dogoggora irraa hin baratiin , bara baraan rakkoo ofitti dhalchaa fi of gaadi’ee bitintiraa jiraata malee, galii barbaadamu sana bira ga’uu hin danda’u. kanaaf kan kaleessaa irraa baratanii waan fooyyaa’aa hojjachuu qofaatu Ummata salphina keessaa baasu danda’a.
Har’a rakkoo keenya dabre kaafnee yennaa katabnu, ykn dubbannu, namoonni hedduun, waan dabree amma yoomitti lallabaa jiraannaa? jedhanii, yaada arrabsoo irraa hin fagaanne yennaa laatan, guyyuu taajjabaa jirra. Garuu hundeen har’aa, kaleessa ta’uu hubachuu dhabuu keenyatu, bakka tokko dhiitaa akka jiraannu nu taasisaa jira. kaleessa waan ittiin laamshoofnee namni nutti kolfee, daballee wayita irra deebinee rakkoo kan biraa ofitti fidinu, dhibeen jiru kan kaleessaa wallaalu ykn hubachuu dhabuu keenya qofaa Odoo hin taane, yoo hubannoo qabaanne iyyu, waan dantaa keenyaa irra gaafa geenyu, isa kaleessa abaaraa turre ofii akka dabalaa jirru seenaatu ragaa ba’a. kana jechuun ammoo, sochiin Maqaa Oromoon gaggeeffamu kamuu, Oromummaan hundee sochii sanaa yoo hin taasifatiin, amma ka’anii deebi’anii gadi taa’u ta’uu, ammas seenaatu waa hedduu nu argisee jira.
Humna kamiifuu, badii ykn miidhaa ykn kufaatii yk dogoggoora kaleessaatu isaaf ka’umsa ta’a. kan kaleessaa odoo dubbannuu jiraannaa odoo hin taane kan nama komachiisu, waan waggaa 150 ol nu miidhe irraa barachuu maa dadhabne? isa jedhutu namummaa keenyayyuu akka shakkinu nu taasisa. ammallee jabeessinee kan jennu yoo jiraate, kan kaleessaa irraa bu’aa malii argannee? jedhanii yoo irratti walii galteen hin jiraatiin, boruu bu’aa argamsiifna jennee yaaduun, gawwummaa qofaa ta’u hubachuu feesisa. amma yaada kana hubatanii kan karaa jalqabanii fi hegaree qabsoo Oromoo gar-tokkotti luucceessuuf yaadaa fi wareegama baasaa jiran jiraachuun haqa. inni kaan ammo, sadarkaa yaada kanaa dhaqabu ykn yaadu dadhabee waan salphinaa irra deebi’aa jiraachuu inuma argina. Kaan ammoo haqa jiru odoo beeku, Qabsoof haa jedhu malee, obboleessa isaa irratti duuluuf ykn dhabamsiisuuf miidiyaa halagaa irratti yennaa lallaban argaa fi dhaga’aa jirra. Yaada wal irraa fagoo kana dhiphisuuf hanga irriibaa ka’anitti yaadachiisuun, haqa jiru itti himuun barbaachisaadha.
Kanaaf waan kaleessaa irraa yk kaleessa waan nutti fakkaate hojjannee har’a salphannee waan jennu wallaallee, isa sochaa’aa jiru abaaruu irra kan hin tarree gorsuuf, kan kaleessaa kaasuun, waan qabatamaan ta’e irraa barachuu dadhabuu isaanii qofa osoo hin taane, Mammaaksuma Oromoo Umurii guutuu isaan waliin ture irraa barachuu yoo dadhaban “MANNI GOGAA WARAABEESSAAN IJAARAME, GAAFA WARAABEESSI YUUSU DIIGAMA ! ” jechuun keenya hin dhaabbatu. Mammaaksi kun, nuuf waan dabre ykn waan bu’aa ykn miira keessa keenyaa qofaan kaane hojjannu, boruu jiraachuu akka hin dandeenye wayita nu dhaamu, DIINNI garuu, bara baraan hiikkaa mammaaksa kanaa akka hin hubanneefi of-irratti akka hin dammaqneef nu irratti akka hojjatu wal yaadachiisuun dansaadha.
Dogoggora dabre akka irra hin deebineef, dogoggorri duraanii namaa gadi nu gochuu isaa hubachuu qabna. Keenyas siinsallee kan addunyaas dubbisnee hegaree keenyaaf wal dandeenyee hin tarkaanfannu taanaan, beekumsaa fi dandeettiin keenya maalii? beekumsi nuuti qabnu kan addunyaan itti fayyadamtee gabrummaa keessaa itti baasaa jirtuudha. Nu bira ga’ee maaf laamsha’ee nu miidhaa jiraata? gaaffii hedduu tarrisuu dandeenya. Dhaloota itti aanu dhaqabuuf, rakkoo fi dogoggora dabre irra akka hin deebi’amneef dhalli Oromoo hundi hojjachuutu irraa eegama.
WAAN FOOYYEEFFACHUUN NU IRRAA EEGAMU:-
- FEDHII UMMATAA GADI FAGEESSANII BEEKU :
Fedhii Ummata ofii wallaaluun Dogoggora hamaaf nama saaxila. Nama miiraan socha’u nama taasisa. Madda Ummata ofii tuffachuu ta’uu ni danda’a. keessa Ummata ofii wallaaluu irraa, halagaaa waliin teenye, ummata kana harka qabnee akka finnutti waadaa madda salphinaa nu seensisa. Kana jaallatee fudhataa? yk sossobeen of jala hiriirsa jennee, habjuu ganama ka’aanii waan of biraa hin argannee nu habjochiisa. Sirnoota Itoophiyaa warri masaraa keessatti waliin sirban isa jiraachisuu akka hin dandeenye hundaa, namoonni nu marsanii harka nu rukutaniif jecha, qabsoo Ummata kanaa akka fedha keenyaatti micciirree, feenu diina jala galchinee, feenu kiisa keenya keessatti qabannee deemnaa jedhee kan nama yaachisiisu, fedhii Ummata ofii wallaaluudha. Gama kanaan bara 2000 kaasee waa hedduu dabarsine jirra. Har’a dhala Oromoo Addunyaa irra jiru addatti kan Biyya keessaa hiraarrii dhandhamaa jirutti, waa’ee siyaasa keenyaa,adeemsa siyaasaa Biyya Itoophiyaa jedhamtu fi addunyaa iyyuu, 1+1 = 2 JEDHANII tan itti himanii miti.
Haala qabatamaa jiruun yoo ilaallee, Ummati OROMOO, dhaabbilee Siyaasa Oromoo hundaa yaadaa fi qor-qalbiin dabree deemu eenyullee haaluu hin danda’u. kan caalaatti nama raaju, Ummati Oromoo hangamuu jabiina qalbii fi yaadaa qabaatuu illee, rakkoo keessaa fi alaan dhaaba irra rakkoon gara garaa wayita dhaqqabu, dhaaba karaa qabsoo Bilisummaa itti argisiise KUDHAAMA isaa taasifatee abdachaa jiraachuu isaatii. Kan dagachuun nu irra hin jirree, hatattamaan adeemsa Ummataa kanaan wal qixxeessanii Ummata kana galii barbaadamutti yoo hin qajeelchiin yk hin dursiin, tarii Ummati kun obsa isaa fixatee, waa xiqqoon mirga isaa kabachiisuuf sochiin taasisu babal’ataa deemee yoo abbaa dhabe, deebi’ee isa miidhu akka danda’u hubachuun dansaadha.( Asi irratti ragaa tokko kaa’uun barbaada.)
Bara 2000 keessa sochii Barattoota Oromoo haala qindaa’een eegalame, wayyaanee irriiba dhabsiisee turun hin dagatamu. Yeroo sochii sanaa Dargaggoonni Booranaa fi Gujii Maanguddootaaf yaada tokko kaasanii turan. “amma yoomitti akkasittin jiraanna? hireen keenya nu harka jirti malee, halgaa harka hin jirtu, maaliif asumaa achi haxoofnee dachee isaanii irratti wal hin gaafannu? Ilmaan Oromoo kana hojiin argisiisuu dadhabnaa? Oromootti nu labsaa miidhaa kana of irraa dhaabnaa!” jedhaniin. Maanguddoonni mari’atanii kan jedhaniin, “Qaamni socha’uuf Mataan jiraachuu qabaa obsaa ” jedhaniin. Dargaggoonni yeroo sanatti mormanii turan. Garuu yaada nama bulee dhaga’uun aadaa dha jedhanii , diina qe’ee keessa isaan yaa’u odoo arganii callisan.
- ABOn, KUDHAAMA UMMATA OROMOOTI !
Haqa kana kan hin hubatiin, kan Ummata kanaaf kabajaa hin qabaatiin qofaadha. ABO Ummata irraa adda baasuuf, sochiin gama hundaan hin taasifamiin hin jiru. Akkuman duratti kaase, “ABOn KUDHAAMA UMMATA OROMOO” ta’uu isaatiin, firaa fi diinoonni keenya, dogoggora seenanii jiru. Dogoggorri kun walii-lama ta’uu danda’a. Diinni, KUDHAAMII kun, kan fakkeessaatti fudhachuu irraa, ummata harkaa fudhachuu ykn isa irraa adda baasu yennaa yaalu, firri ammo, KUDHAAMI sun dhugaa ta’utti beekaaf, harkaa butee kan isaa taasisu keessa dogoggoran . hojii fafaas dalagan. Diinni kudhaama fakkeessi akka hin taane kan raga ba’ee, waggaa 22 ifaajjii taasise milkaa’uu dhabuu qofaan odoo hin taane, ABO maqaa gooleessaan galmee ASHABBAARII keessa galchuuf wayita tattaafatee fi Ummatichi daranu itti cimu irraatti .
Nuutis hanguma qalbiin nu yaaddun, ABOn, KUDHAAMA UMMATA OROMOO ta’u isaatti amanuu irraa , waan fedhii keenyaa raawwachuuf jecha, warra qabsoo Oromoo bu’ureessee dhaabichi hojjatus dhiisuus gaggeessaa jiran odoma beekanu, Kudhaama kana butuuf jecha, dandii salphinaa meeqa kan seenan, ammallee halgaaf jecha dandii salphinaa kana keessa kan gangalatan ni jiru. Kun qalbii ummata kanaa tuffachuu irraa madda. Ummata kana qalbii cabsinee, ammuma iji nu ilaaltu yaaduu irraa, maqaa seenaan meeqa itti galmaa’e har’a lafaa kaanee, akka huccuu keenyaa butannee fiigu yaanna. Kun keessa Ummata ofii walaalu irraa madda. Ummata haala kanaan gawwamsinee diina jala hiriirsina jechuun mataa isaa badii guddaadha.
Kanaaf , adeemsa bu’aan tokkollee hin argamsiifne kana irraa barachuun barbaachisaadha. Ummata ofii burjaajeessuu yaaluun, ummata ofiif yaadu miti. Addatti hawaasi Biyya alaa jiru, dogoggora kana sirreessuuf adda durummaan irratti hojjachuu qaba. Beektoonnis kana irratti hojjatanii waan ummata qalbii hirsiisuuf hojjatamu dura dhaabbachuu qaban. Seenaa Oromoo kan dubbannu ykn katabnu yoo taane, seenaa qabsoo Oromoo karaa irraa yennaa maqsifamu beektoonnis ta’u ummati callisee ilaalu hin qabu. Waan ifatti maqaa isaan daldalamu argaa callisuun ummata kanaaf yaadus miti. Abbaan fedhe maqaa baafatee haa gurmaa’u. garuu maqaa wal saamanii hojii manaa diinni nu kennu hojii irra oolachuu keessaa ba’uu qabna. Kana irratti yaadaa fi ejjannaa tokkoo qabaachuu qabna. Maqaa ABO saammachuuf qabsoo eegalle , kan jedhu yoo jiraate fayyummaa hin qabaatu. Kan fayyummaa hin qabne waliin kan fiigus, fayyaa hin qabu . fayyaa dhabuun kan abbaa ta’ee, warra fayyaa dhabeen ummati kun hiraaruun yakka. yakka seenaan nama hin dhifne. Kana gochuu keenyaan ammo, mammaaksa “MANNI GOGAA WARAABEESSAAN IJAARAMEE,,,,” dhugaa ta’uu amanu qabna.
- ILAALCHAAN ADDA TA’UUN, OROMUMMAAN ADDA TA’UU MITI !
Mooraa qabsoo Oromoo keessatti ykn Ilaalchi siyaasa Oromoo keessa jiru, ani ilaalcha lama caalaa ni jiraata jedhee hin yaadu. Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Ummata Oromoo kan jedhuu fi Itoophiyaa Dimokiraatofte keessa jiraachuu dandenya kan jedhu. Lameen kana irratti kan murtee dhumaa laatu, UMMATA OROMOO qofaadha. Yaadi kun lameen kan milkaa’uu danda’an keessa yk fedhii Ummatichaa akka gaaritti hubachuu irraati. Waan hubachuu qabnu garuu, Inni walabummaa Oromiyaa jedhu, carraa Ummatoota Oromiyaa keessa jiraatanii dukkaneessuu akka hin taane wayita hubachiisan, warri Itoophiyaa Dimokiraatoofte keessa jiraachuu dandeenya jedhanis, mirga Ummata Oromoo dhiibanii milkeessuu akka hin dandeenye waliif amanun barbaachisaa ta’a.
Ilaalchi kun lameen hangamu garaagarummaa qabaatan, OROMUMMAA wal irraa mulquu hin qaban. Jibbi diinaaf qabnu fi waliif qabnu hedduu wal irraa fagaata natti fakkaata. Kaleessa adda baanee wal gaarreeffannee, wal salphifnee, ……. Waan irraa arganne qabanaa? yeroos miira kamiinu haa kaanu, ni ta’a jennee kan eegallee ta’eeraa? kana yaadachuu qabna. Kana har’a wal irraa fagaates, boruu yerootu walitti fida. Diinni hojii manaa nu kaa’ee kana irra tarkaanfannee dachaa isaa yaannee, isa injifachuu qabna. Abshalummaan keenya hedduu dabaluu qabna.
Jibba Ilaalcha irraa maddu hundumaa wal irraa kaafnee diinatti achi deebisuun, shirri diinni gama hundaan adda nu baasee umurii isaa dheereffachuuf tattaafatutti bishaan naqnee, kaleessa irra akka waliif jirru diinatti mul’isuun waan yeroon nu gaafattuudha. Keessattu, Biyyoota alaatti walirraa fagaachuu mul’ataa jiru kana dhaabamsiisuuf , ani akkasii jedhee kan utaalu waliin utaaluu irraa of qusatanii, waan deemamuuf dura hubatanii, lakkii dhaabbadhu jechuu qabu malee, yeroo hundaa akka dikee bishaan irraa ta’anii, ummata ofii taajjabsiisuun dhaabbachuu qaba. Kana malees beektoonnis ta’an kanneen hafan hundumtuu qabsoon kun na ilaallata jedhanii, yoo xiqqaate yaada laachuu irraa dhaabbachuu hin qaban.
Gaaffii Ummata kanaa gama hundaan dhageesisuuf , miseensa qofaaf dirqama kennuun hin taatu. Miidhaa saba ofii dhageesisuuf Oromummaan ga’aadha. dhimma keenya irratti wal tumsuun waan hundaan olitti kabajaa sabummaa nu goonfachiisa. Dallansuun, maal na dhibeen, dhimma isaanitiin kkf hundi deebi’anii nu miidhaa jiran malee, waan nu fayyadan hin qaban. Mooraa qabsoo Oromoo jabeessuuf, rakkoo jiru xiqqeessun gaaffii jalqabaa ta’a. kun ammo nama dhuufaa irraa eegala. Amma hundumtuu kan yaade irratti hojjachuu qabu, diinni qaawwaa nu gidduutti uume akkamiin cufachuu dandeenya? isa jedgu irrattidha. Diinni shiroota ittin adda nu baasan beekanii dursanii argamuudha. Wal jibbiinsa diinni nu hawwuu sana lafa kaa’anii , yeroo rakkoo waliin jiraachuu argisiisu qaban. Sochiin OSAn gochaa jiru kana, gama hundaan babal’isanii, dhimma keenya dhaaba qofa irraa eegu odoo hin taane bakka jirrutti irratti hojjannee, diina keenya qaanfachiisuu qabna.
Kana irratti kan hubachuun nu barbaachiisu, rakkoo keenya cufachuuf yaadi ka’ee kun, mooraa diinaa keessa gangalachaa maqaa Oromoon, dantaa diinaa kanneen raawwachiisan hammachuu akka hin dandeenyedha. Kan kaleessaa irraa barachuun keenya keessa keenyaaf malee diina waliin waan nu baraaru hin qabu waan ta’eef.MANNI GOGAA WARAABEESSAAN IJAARAMEE……kutaa 2ffaan itti fufa.
*Burqaa430@gmail.com
Kutaa 2ffaa Duubisuuf Addana Tuqaa


text:
Thursday, February 27, 2014
Diddaan baratoota Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa jabaatee itti fufuu irraan Mootummaan Wayyaaneen humna Poolisa dabalataa itti bobbaase
Gabaasaa: Guraandhala 27,2014 Jimma
Yuunivarsiitiin Jimmaa tajajiila baranootaa kennuu irra gara tajaajila Waraanaa kennuutti darbee jira. Yuunivarsiitii Jimmaatti goototni baratootni Oromoo guyyoota shaniif haala itti fufinsa qabuun diddaa sirna abba irree Wayyaaneef qaban itti fufanii jiru. Goototni Baratootni Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa hanga gaaffiin keenyaa karaa nagaa nurraa fuudhamee deebiin nuu hin kennamnetti FDG jabaatee kan itti fufu ta’uu hubachiisuun diddaa isanii nyaata dhaabuun, barnoota dhaabuuni fi qabsoo FDG Qeerroon gaggeessuu itti fufuuf murteeffatan.
Haala kanaanis mootummaan Wayyaanee seeraa haaraa mirga baratoota ugguru barruu fuula torba qabu Wayyaaneen baastee mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa keessa fi doormii baratootni keessa jirattan hunda irratti maxxansitee goototni baratootni Oromoo fi ilmaan cunqurfamoo sabaaf sablamootni biyyatti fudhatama dhabsiisuun bakka Wayyaaneen maxxansitee walitti funaanuun ibiddan gubuun fudhatama dhabsiisan, seeraa jaamaan uummata itti miidhuuf baastu dhabamsiisuun Wayyaanee qaanessan. gochaan kun mootummaa Wayyaanee maraachee jira.
Yuunivarsiitiin Jimmaa ergama Wayyaanee hojii irra olchuuf jedhee tajajila barnootaa fi hawwaasummaa irra gara tajaajila Waraana kennuutti darbee jira, waraannii wayyaanee Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa kessaa qubsiifame jiru yeroo amma kanatti tajajilaa nyaataa kaffee baratoota irra argachaa jira, tajajila geejjibaa immoo konkolaataan service adda addaaf ramadame hojii gaggeessa Yuunivarsiitichaaf ture sana dhaabuun waraanaa fee’ee mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa keessa nanna’a oola.
Yeroo amma kanatti waraanni wayyaanee mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa, Magaalaa Jimmaa, fi Aggaaroo irra rabsifamee jira, keessaattu waraannii heddumina qabu mooraa Yuunivarsiitii daandii gara hospitaalatti geessuu fi nannoo caffee baratootni fayyaa baratan irraa nyaatan gararraa kan qubsiifame ta’uun bira ga’amera. Mootummaan Wayyaanee waraana kana illee halkanii guyyaa ta’umsaa fi dhaabii dhorkaa jiraachuun ibsamee jira. Ilmaan Oromoo waraanaa kana keessatti argaman akka baratoota Oromoo Yuunivarsiitii keessa jiran kan ijaan beekan, hiriyummaan wal beekan, kan waliin baratan fi firumma dhiigaa wal irra qaban illee yoo argan akka hin dubbifnee, fi dubbisee kan argamee seeratti kan dhiyaatu ta’uu isaa odeessii keessa waraana wayyaanee kana ba’uu saaxilee jira.
Haala kanaan mootummaa wayyaanee dabalatee Yuunivarsiitiin Jimmaa fi Magaalli Jimmaa raafama guddaa keessa seentee jirti.
Yuunivarsiitiin Jimmaa tajajiila baranootaa kennuu irra gara tajaajila Waraanaa kennuutti darbee jira. Yuunivarsiitii Jimmaatti goototni baratootni Oromoo guyyoota shaniif haala itti fufinsa qabuun diddaa sirna abba irree Wayyaaneef qaban itti fufanii jiru. Goototni Baratootni Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa hanga gaaffiin keenyaa karaa nagaa nurraa fuudhamee deebiin nuu hin kennamnetti FDG jabaatee kan itti fufu ta’uu hubachiisuun diddaa isanii nyaata dhaabuun, barnoota dhaabuuni fi qabsoo FDG Qeerroon gaggeessuu itti fufuuf murteeffatan.
Haala kanaanis mootummaan Wayyaanee seeraa haaraa mirga baratoota ugguru barruu fuula torba qabu Wayyaaneen baastee mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa keessa fi doormii baratootni keessa jirattan hunda irratti maxxansitee goototni baratootni Oromoo fi ilmaan cunqurfamoo sabaaf sablamootni biyyatti fudhatama dhabsiisuun bakka Wayyaaneen maxxansitee walitti funaanuun ibiddan gubuun fudhatama dhabsiisan, seeraa jaamaan uummata itti miidhuuf baastu dhabamsiisuun Wayyaanee qaanessan. gochaan kun mootummaa Wayyaanee maraachee jira.
Yuunivarsiitiin Jimmaa ergama Wayyaanee hojii irra olchuuf jedhee tajajila barnootaa fi hawwaasummaa irra gara tajaajila Waraana kennuutti darbee jira, waraannii wayyaanee Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa kessaa qubsiifame jiru yeroo amma kanatti tajajilaa nyaataa kaffee baratoota irra argachaa jira, tajajila geejjibaa immoo konkolaataan service adda addaaf ramadame hojii gaggeessa Yuunivarsiitichaaf ture sana dhaabuun waraanaa fee’ee mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa keessa nanna’a oola.
Yeroo amma kanatti waraanni wayyaanee mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa, Magaalaa Jimmaa, fi Aggaaroo irra rabsifamee jira, keessaattu waraannii heddumina qabu mooraa Yuunivarsiitii daandii gara hospitaalatti geessuu fi nannoo caffee baratootni fayyaa baratan irraa nyaatan gararraa kan qubsiifame ta’uun bira ga’amera. Mootummaan Wayyaanee waraana kana illee halkanii guyyaa ta’umsaa fi dhaabii dhorkaa jiraachuun ibsamee jira. Ilmaan Oromoo waraanaa kana keessatti argaman akka baratoota Oromoo Yuunivarsiitii keessa jiran kan ijaan beekan, hiriyummaan wal beekan, kan waliin baratan fi firumma dhiigaa wal irra qaban illee yoo argan akka hin dubbifnee, fi dubbisee kan argamee seeratti kan dhiyaatu ta’uu isaa odeessii keessa waraana wayyaanee kana ba’uu saaxilee jira.
Haala kanaan mootummaa wayyaanee dabalatee Yuunivarsiitiin Jimmaa fi Magaalli Jimmaa raafama guddaa keessa seentee jirti.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
FAYIDAA GUYYUU KITAABA DUBBISUUN SIIF KENNU KESSA KUDHANAN
Yeroo dhumaaf kitaaba ykn barruu(Gaazexaa) kan ati dubbiste yoomii? Moo aadaan dubbisuu kee guyyuu maxxansaalee marsaa hawwasumma qofa? Yoo namoota kitalaan lakkaa’aman kan aadaa guyyuu dubbisuu hin qabne keessa tokko taate waan guddaa dhabaa jirta.Dubbisuun faayidaa danuu qabaatuyyuu achii keessa muraasa kaasnee waliin haa ilaallu.
1) Kakka’umsa(Si’ayina) sammuu keenyaaf kenna
Qorannoon akka ibsutti sammuu kakka’umsa qabu qabaachuun sammuun kee akka innii si’ataa ta’ee turu waan godhuuf dhukkuba dandeetti yaadanoo dhorkuuf akka salphaatti hin saaxilamneef gargaara.Akkuma qaamni keenya biroon sochii qaamaa gochuun barbaachisuun sammuun keenyas cimaafi fayya qabeessa ta’ee itti fufuun murtee fudhadhumoo dhiisu jedhu irratti dammaqinaan murteessuuf kitaaba dubbisuun barbaachisaadha.Hibboo garaa garaa deebisuuf tapha garaa garaa akka daamaa taphachuun sammuu si’aayina qabuu nuuf kennu nii danda’a.
2) yaaddo qabnu hir’isa
Dalagaa ketti,hariiroo namoota waliin qandu irrattiifi dhimma jireenyaa danuu keessa kamiinuu haa ta’u cinqamtee kan jirtu yoo ta’e, kitaabaa dubbisuun yeroo seenaa kitaabichaa keessa sokkituu yaaddon keessa sirra mulqama.Asoosamni seeraan barrefame adduunyaa kan birootti kan si fudhatee sokku yoo ta’u barruleen dhimma garaagaraa irratti katabaman yoo dubbiste xiyyefanoon kee hatamuun haala amma keessa akka jiraattu si gochuun, ergaa yaaddoo kee sirra godaansiisanii akka ati bohaartu si godhu.
3) Beekumsa
Yeroo dubbiistuu waan kanaan dura hin beekne waan odeeffattuuf sammuun kee beekumsa haaraan guutama.Yeroo beekumsaa baay’inaan qabaachaa deemtu ammo rakkoo jireenya kee fala ittiin hikkattu argachaa deemta.Mee yaadaa sooraaf taatu kana ilaalime.Haala hamaa keessa seentee beektaa? Mee yoo maallaqa, hojii ,taayitaa fi fayya kee dhabdee beekta yoo ta’eef yaadadhu.Waan qabdu keessa kan sirra hin fudhatamne beekumsa qofa.
4) Galmee jechoota kee gabbifachuuf
Kun yaada armaan olii wajjin wal qabata.Gaafa baay’inaan dubbisaa deemtu galmeen jechootaa kee waan siif baay’ataniif karaa itti guyyuu yaada kee ibsattu siif heddumaata.Haasawaa gaarii taasisuu danda’uun kee oggumaa keen guddachuuf barbaachisaa yeroo ta’u offitti amanamumman kees haalaan dagaagaa deema.
Guddina bakka hojiittiis waa’ee dhimma hundumaa kan irra beekuu fi haala addunyaan itti jirtu hubanno kan qabu warra barreefamaaf dhimma hin qabneen ol filatamuuf carra qabu.
Kitaaba warri barreesan jechoota filatamoo waan fayyadamaniif afaan kan biroollee baruuf kitaaba dubbisuun gaarumma qaba.
5) Yaaddanoo sammuu gabbisuuf
Yeroo kitaaba dubbistuu gahee taatota, seenaa isaanii,hawwiifi fedhii isaanii,amalaafi akka kitaabichi itti eegalee xumuramu nii yaadatta.Sammuun kees dhimmota ibsaman kana waliin jireenya kee keessatti wantoota wal qabatan qoosatti yaadatta.Waan ajaa’ibni ammo kitaaba haaraa hammuma dubbisaa deemtu dandeettiin yaadachuu sammuu keetii gabbachuun yeroo gabaaba keessatti waan barbaadde yaadachuun akka ati haala tasgabba’ee keessa jiraattu si godha.Akkam namatti tolare kun?
6) Dandeetti bal’isanii yaaduu
Kitaaba asoosamaa gaarii dubbistee utuu hin xumurin gaaffi jireenya keef deebii keessaa argatte hin beektuu? Yoo akkas ta’ee dandettii bal’isanii yaaduun yaadaa gadi fageenyaan achi keessatti ka’an qaphxii qabatte jijjiramaaf deemtetta jechuudha.
Dandettii akkanaa kitaabole barrefamaan ofii gulaaluun kan dhufudha.Yeroo waa’ee kitaaba tokko nama waliin mari’attu kitaaba sana ilaalcha keen waan ibsituuf dandettiin bal’istee yaaduu kee nii gabbata.
7) xiyyeffanoo kee gabbifachuuf
Addunyaa Internetiin maraatte kana keessatti qalbiin keenyaa karaa kitilaan bittinaa’uuf saaxilamaadha.Daqiiqa shan keessatti namnii harki caaluu xiyyefanoo isaa hojiitti, Email haaraa dhufeef ilaalutti, namootaa hedduu waliin beellama qabaachuun(Karaa skype fi kkf), ija isaa gara Tiwwiteritti deebisuun, bilbil sochii isaanii ilaaluunifi saayiba isaanii bakka hojii waliin dubbachuu irratti facaasu.Utuu hojii hin eegaliin ganama ganamaa daqiiqaa 15 hamma 20 utuu dubbisuu barsiifatte baay’ee dabaluu xiyyeffanoo keen ii ajaa’ibsiifatta.
8) Dandetti barressu fooyyeffachuuf
Kun kan wal qabatu galmee jechootaa gabbifachuu waliin.Namni baay’ee dubbiisuu carra barressitoota garaa garaa irra haala barreefamaa garaagaraa arguu waan qabaatuuf ofille barresuuf jechootaan durooma.Kun akkuma wallistootni kakka’umsa wal kessatti horanii fi oggesotni fakkii waan barsiisaan isaanii itti agarsiise ilaaluun irra deebi’anii kaasaa gara kan isaanitti dhufaniiti.
9) Nagaa qabaachuuf
kitaabaa dubbisuun Si boohaarsutti dabalataan nageenya keessoo si gonfachiisa.Kitaabilee afuuraa dubbiisuun dhiibba dhiigaa gadi buusuun jireenya tasgabbiin guutame kan fidu enna ta’u kitaabilee xiinsammu dubbisuun ammo nama haala gaarii keessa hin jirre fi sammuun dhukkubsachaa jiru nii gargaara.
10) Bohaartii tolaa
Baay’een keenya kitaaba kan bitnu ibsa garaa garaa irra argachuufi fulaa isaa dachaasnee gara fulduraatti dubbisuuf kan bitnu ta’uyyu qarshii xiqqoon waan nu bohaarsuu danda’u kitaaba qofa.Baasii yartuun yoo bashananuu barbaade mana kitaabaa nanno kee jiru deemuu kitaabolee heddu gosa barbaadde ilaali.Manneen kitaaba gosaa hundumaan kitaaba waan qabaniifi kitaabilee haaraa bahanis waan fidanii galchaniif yoo achi deemte rakkoon beekumsaa si hin mudatu.
Yoo nannoo ati jirtu manni kitaabaa hin jiru ta’e ykn jiraatee qaama miidhamaa waan taateef deemuu hin danddessu ta’e kitaabilee hedduu bifa PDF’n bufachuun bilbila kee irratti ykn komputara irra dubbisuu nii dandeessa.Maddootni hedduun internet irra waan haara itti dubbistuuf guutee waan jiruuf fayyadamuu nii dandeessa.
Horaa Bulaa!
Kan qopheesse dhiheesse ana Tamasgeen Axinaafuuti!
Madda:http://www.lifehack.org/articles/lifestyle/10-benefits-reading-why-you-should-read-everyday.htm
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- SABABOOTA SIRRII TA’AN KAN GAA’ELATTI NAMA SEENSAN!: Lati Hirpa Hunde: Dargaggootaaf Gorsa Gaariidha!! - February 25, 2017
- TOLCHAA WAGII: QOPHII KAAYYOO FAANA TURTTII GAARII TAASISE!! - February 25, 2017
- Ijaarsa Dubartoota Oromoo Addunyaa/International OromoWomen’s Organization - February 22, 2017


text:
Mootummaan Wayyaanee fi jala deemtotni garboomfataa wayyaanee dhiibbaan isaan ilmaan Oromoo irratti gaggeessaa as gahan daangaa hin qabu. Investerootni habashaa fi alagootaas saaminsa gaggeessuu irraan darbee dhiibbaa daran sirna bulchinsa wayyaanee ol gaggeessaa jiran. Godina Jimmaa aanaa Saqqaa keessatti investimentiin qonnaa Almii jedhamu hojjettootaaf miindaan kaffalaa ture hedduu xiqqaa tahuu irraan darbee yeroon kaffaluu dhabuu irraa hojjettootnii fi uummatni gamtaan diddaa dhageessisanii jiran. Hojjettootni qonnaa kanaa guutumman hojii dhaabuun mootummaan wayyaanee garboomfataa dha. miindaan kaffalamu gahaa miti jechuun dhaadannoo dhageessisanii jiran. Namoota isaan dura dhaabbachuuf yaalanis waardiyoota gorsanis waan didaniif reebuun tarkaanfii sirreessaa irratti fudhatanii jiran. Mootummaan wayyaanees gocha kanaan dhiphachuun waraana hedduumminaan bobbaasee dargaggootaa fi hojjettoota hidhaa jira. Ilmaan Oromoo
- Jamaal Nuuree
- Caalii Abbaa Gaarree
- Sintaayyoo Lammeessaa
- Mohaammed Aliyyii
- Suraafel Kamaal


text:
Lakkoofsi balali’iinsaa kuni guddachuunsaa Afrikaatti qaqqabama qabu bal’isa jedhameera.
Daandin qilleensichaa ibsa Tajaajila Oduu Ityoophiyaaf ergeen lakkoofsa balali’iinsaa torbeetti taasisu ol guddisuun isaa, imaltoota addunyaa kaanirraa garana dhufanii Siishalsitti balali’aniif filannoo gaarii ta’eera jedhe.
Daandin qilleensichaa qaqqabama isaa guddisuu fi hawwattoota tuuriizimii beeksisuuf akka carraaqus himeera.
Fulbaana 26,2009 balali’iinsa haaraa gara magaalaa guddoo Naamiibiyaa Wiindihook jalqabeera.
Daandichi aardiilee 5 keessaa qaqqabama idil addunyaa 94 qaba.