text:
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Deparmantin Sioux City akka himaniti guyyaa kaleesa uf ajjeesun kan shakaman jiraatoni Sioux City lama jaarsa jaarti kan ta’an jiruu isaani dhabani jiru.
Qorattooni bakka irrati argamanii ragaa argatan irraa akka ibsanitti Nicholas Socknat osoo uf hin ajjeesin dura dua Kelli Socknat tiif akka itti gaafatamuma qabu himan.
Dubataa akka jedhutti namni kami mana keessati qaayni kan irra gahuu yoo tae, bakka deparmanti polica yookin bakka nagahaa kan mana keessa yoo qaayni kan jiraatu bakka gorsa namaa kennati akka himu danda’an ibsan.
Iowa Gov. Kim Reynolds akka jetteti dollaara Million $95 kan talali corona virus kan schoola kennamuuf federal irraa kennamu hedu kuffiste sababani isaa ni fayyada jedhee hin yaadu jette.
Reynolds, gabaasa republican irrati guyyaa kamsaa galgala Fox News irrati filannoo isii kan himte yoo tau president Joe Biden talaali kana babalisuuf birri akka kennaa hin jirre himte.
Republican party murtee Reynold dinqisiifatani jiru, bulchiinsi Joi Biden karoori ijoole mana barumsa deebisu kan yaale kan hin milkaahin yoo tau garuu Reynolds dhaaf milkaahe jira.
Auditor democratic state Rob Sand bulchittuun “polotikaa Iowa keessati dollaara fayyaa fi tax dhaan akka tabataa jirtu hime”.
Gabaasni corona virus kan schoola torbaan gad dhiifamu irrati Sioux City Community School District akka mullisutti hojattooni lama akka virus qabaman himan. Barattooni 140 ammoo adda baafamani taau jiran. Akkasumas, classroom gara garaa kan elementary schoola online deenisani jiru.
Sioux City Art Center turban tokkoo sochii bilaasha kan godhu ta’a. guyyaa wiyxata ganama qophiin buna dinqiisafannoo ganama seati 7:30 irraa hanga 9a.m kan godhamu ta’a. kibxata maneen siree keessati abaabi hafuura gaari qaban mullisun kan dabarsan ta’a.
Kamsaa galgala, Siouxland Public Media sirboota seaati 5 irraa hanga 8 kan qopheesan ta’a.
Torbaanichi guyyaa jimaata seati 5 – 7 p.m keessati kan sutu ta’a. akkasumas “wine and cheese soiree” mullisa alaa sirba waliin wal qabatee fi sirba Mike Langley dhaan kan qophaahu ta’a.
Gabaasa dabalataatif gara Art center Website kana siouxcityartcenter.org. deemudhan laalu nidandeesu.


c: text/html

text:
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Mooraa Yuuniversiitii Jimmaa irraa kenname!
Akkuma beekamu nuti barattoonni Qeerroo bilisummaa Oromoo mooraa Yuuniversiitii Jimmaa(JIT) waggoota heedduuf akkuma roorroo waliin falma hadhooftuu taasisaa turreen ammallee galii qabsoo bilisummaa Oromoof wasaasa taanee kaanee jirra. Mootummaa abbaa irree barootaaf Oromoo irratti ciqilfatee eelaa hawaasummaa, dinagdee, aadaa fi siyaasaa yeroo ta’ee jiru kanatti nutti barattoonni mooraa JIT waan kamiinuu yoota’e dirree walabummaa keenyaaf barootaaf garboomfataa nurra jiru dura dhaabbachuuf qophoofneerra.
Kanumarraa ka’uun yeroo ammaa kanatti Barattootni Yuuniversiitii Jimmaa cunqurfamtoonni fi leellistoonni qabsoo bilisummaa Oromoo mooraa JIT garbummaatti maayii gochuuf dhaadhannoolee kana gadiin fincilatti seenneerra.
1, Mirgi abbaa biyyummaa Oromoo haakabajamuuf!
2, Oromoo lagaan qoqqooduun shiraan wal nyaachisuun nurraa haadhabbatu, Oromoorraa dhalannee Oromoo taanee, Oromoof jiraanna. Nuti tokko!
3, Abbootii siyaasaa Oromoo haalduree tokko malee hidhaafi ugguraan mootummaa dararuun haadhabbatu. Hidhaan Oromoof ichima ta’ee hinhafne. Nuyi walaba taanee dhalanne, walaba taanee jiraachuufis mirgi keenya mulqamuum daba. Kanaafuu hidhamtoota Oromoo daa’imaa haga jaarsaa, qarree fi Qeerroon keenya hiraarfama hamaa dhaan rakkisuun haadhabbatu. Nuuf hiikaa!
4, Barattoota Oromoo mooraa keessatti barannu keessatti gandaan qooduun barnootaarra arii’uun hiraarsuufi mogolee buusuun hojimaata gara jabummaan xiinsammuu miidhuun haadhabbatu. Jimmaan kan Oromooti, hiddi keenya tokko. Walab_galeessa tokkorraa kaane. Barattoota Oromoo gandaan qooduun fafa. Nurraa dhaabbadhaa!
5, Barattoota keenya bara darbe mooraadhaa haalduree tokko malee jifachuun mooraadhaa ariitan dhiifama gaafachuun waamicha taasisuufi qabdu. Mooraan keenya ilmaan xoophiyaaf maaddii beekumsaa ta’ee ilma Oromoof ajaafi raqa ta’uun irra hinjiraatu. Kanaafuu mooraan daba raawwateef dhiifama gaafachuun akka mooratti nuufdeebisu gaafanna.
6, Filannoon biyyaalessaa mootummaan karaa miidiyaa hawaasummaa isaan lallabaa oolu kun haga paartileen Oromoo ABO fi KFOn keessa hinjiraatiiniitti Oromoof homaa hiikaa hinqabu. Paartiilee Oromoo, Oromoof baaxii ta’an duubatti handaarsaa waa’ee filannoo dubbachuun doofummaadha. Oromoof waan kun hinmalu. Nuti kan feenu mootummaa ce’umsa biyyaalessa Oromooti.
7, Oromoon saba guddaa ta’ee osoo jiruu iddoo hundatti salphifamuu, gidirfamuun irra hinjiraatu.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo Yuuniversiitii Jimmaa irraa
Related

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
አብዮት ካሣዬ በላይነህ በግድ ኦሮሞ ልሁን እያለን ነው ለምን ግን?
#Empire bara baraan goototaa, qabsaahoota, sabboontotaafii hayyoota dhala oromoo ta’an nyaataa asgeetteefii hardhaaf borus nyaataa jiraattuudha.
#Empire ALAABAAN ishee iddoo dhufee hin beekkamneedha.
#Empire Afaan biraa dubbatuudha.
#Empire. Sirna lakkoofsaa yookiin Kalaandara oromoon hin beekneefii iddoo irraa dhufe hin beekkamneen fayyadamtuudha.
#Empire Lafa oromoo malee saba oromoo jiraachiisuu goonkumaa hin heeyyamneedha.
#Empire sirna oromoo hin feenee fii sirna oromoo bakka hin buune qabduudha.
#Empire seenaa oromoof wareegamtoota oromoof gammaddee dhiichiistudha.
#Empire qabsaahoota oromoo warra ajjeesseef siidaan dhaabbateefii leelliifamtuudha.
#kanaaf_empire_ethiopia_oromoof yoomiille hin taatu jedhanii hayyoonii miliyeena hedduu oromoof oromiyaa jechaa lubbuu ofii laachuuf murteefatanii wareegamaa jiran.
Dhaloonni kunis tokko filachuu qaba. #1_OROMOOF OROMIYAA WALABOMFANNEE jiraachuu
yookin
#2_ETHIOPIAAF HABASHUMMAA baadhannee, baraa barattii dhumaa lafaaf qabeenya keenya isaaniif laachuu.
Qabsooftu oromoo jabdu nama kan tate Najat Hamza Hiriira moormii oromiyaa tiqqoo minisoota keessatti godhameen akkas jechun oromoof erga dabarsite jirti.
Ethiopia: የጽዮን ግርማ ዘገባ – ከሃጫሉ ግድያ በኋላ ደግሞ ይበልጥ የተካረረው የሕወሓትና ብልጽግና ፍጥጫ | TPLF vs PP
Mee Rabbii keessani jedha kana dubbisaa ragaa kana caale jira ,Abiy Andargachew wajjiin ta’ee Haacaaluu Ajjeesuu, Ajajni Masaraa irraa kennamuun, Kaayoon Haacaaluu ajjeesaniif barruu kana irraa jira dubbisa ni argaattu.


text:
OROMIA: BAKKA QABSOON GEESSEE FI SHOORA BARATTOOTA YUNIVARSITII November 18, 2017Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: #OromoProtests, Africa, Againsty Tyranny, Ethiopia, FXG, FXG Oromiyaa, Jawar Mohammed, Oromia, Oromo, Oromo Students Protests, Social movement
trackback
BAKKA QABSOON GEESSEE FI SHOORA BARATTOOTA YUNIVARSITII
Jawar Mohammed irraa
Dhalachuu qabsoo bilisummaa Oromootirraa kaasee hamma ammaatti gaheen barattootni Dhaabbilee Ol’aanoo qaanqee qabsoo qabsiisurraa kaasee hamma ammaatti qaban baay’ee ol’aanaa ta’uun isaa ni beekama.
Barootuma as kaluu kanaahuu yoo ilaalle gubachuu bosonaa Baaleetirraa kaasee hamma #OromoProtests tti mormiilee turaniif qaanqee kan ta’e barattootaafi mooraa Yuunivarsitiidhaati. Qabsoo kanaafis kibiriita bifa lamaan ta’aa turan. Tokkoffaa mooraa keessatti wal gurmeessuudhaan mormii qabsiisanii qaanqee mormii sanii uummatatti facaasuudhaani. Kan lammataa yeroo boqonnaa isaanii qe’eetti galuun uummata dadammaqsuufi qindeessuudhaani.
Yeroo ammaa kana ibiddi qaanqeen sun qabsiifte Oromiyaa hunda walgahee masaraa warra gita bittuu keessayyuu seenee jira. Kana jechuun garuu sila qabsoon sadarkaa kana gaheef barattootni qaanqee qabsoo ta’anii itti fufuu isaanii haa dhaaban jechuu miti. Yeroo uummanni hundi dammaqee falmachaa jiru kanatti shoorrii barattootaafi mooraalee barnoota ol’aanaa tarkaanfii takkaa lama dursee deemuun qaanqee bifa haarayaa ta’ee mul’achuu waan qabuuf shoorri isaaniis jijjiramaa deemuu qaba. Kanas bifa armaan gadiin osoo godhamee qabsoof faayidaa qaba natti fakkaata.
Akkuma yeroo adda addaa jechaa turre, qabsoon teenya gara goolabbiitti dhihaattee jirti. Qabsoo tana bifa nuuf taatuun goolabuuf bakka sirni nama nyaataan kun kufetti sirna kaayyoo qabsoo teenya bakkaan gahu ijaaruuf yeroo ammaa kanatti hojii sammuu guddaa gaafata. Sirna karkarsine kana akkamiin akka nurratti hin jigne ofirraa qabnee kara nuuf ta’utti lafaan dhoofna? Sirna dullacha kanarraa haaraatti dabruuf tooftaa cehumsaa ( transitional) akkamii dhaabuu qabna? Erga kufee hoo bakka isaatti sirna akkamii yoo dhaabne bilisummaan, nageenyifi misoomni sabni keenya dheebote sun dhugoomuun mala? Imaammata diinagdee, hawaasummaa, nageenya ( security), barnootaafi kkf akkamiitu nu baasa? yeroo ammaatti Wayyaaneen saboota hundaan walitti nu buusuu barbaaddi. Kana ammoo madaa amma dura tureefi walshakkii jiranitti fayyadamti. Shira ishii kana fashaleessuufi hariiroo ummatoota kana gara fuulduraatiif utubaa jabaa dhaabuuf shoorri dhaabbilee barnoota ol’aanaa guddaadha. Hariiroon Oromoofi saba biraa jidduu jiru maal ta’uu qaba? saboonni biyyattii aangoo siyaasaafi diinaagdee akkamiin hirachuu qabu?
Gaaffilee kana hundaaf deebii har’a qopheessuu qabna. Kanaaf ammoo hayyoonni keenya roga hundaan qorannaa gochuu qabu. Qorannoon isaanii kun ammoo mariidhaan bilchaachuu qaba. Qorannoo kana kan mariidhaan gabbisuu danda’uufi qabu ammoo hawaasa barattoota dhaabbilee ol’aanoo keessaati. Sababni isaas yaadrimee hayyoonni dhiheessan ta’ee dhugaa (reality) hawaasa keessa jiru kan wal biratti madaalee wal simsiisuu danda’u isaan waan ta’aniifi. Yaadonni qorannoo kun hayyootaan dhiyaatanii barattoota Yuunivarsitiitiin erga bilchaatanii booda uummatatti dhiyaachuu qabu.
Kanaafuu, miirri qabsoo mooraalee Yuunivarsitiilee keessa jiru kun ummata bal’aa dura akka tarkaanfatu gochuun barbaachisaadha. Waltajjiileen marii dhimmoota ijoo kanneen irratti xiyyeffatan gaggeessuunis murteessaadha. Dhaabbileen barnootaa, miidiyaaleenif qaamni mootummaa waltajjii qindeessuufi haala barbaachisaa hunda mijeessuu qabu.
Hubadhaa! wayyaaneen bakka gaaffii uummatootaa deebiftu bira dabartee jirti. Yeroo ammaa kanatti gaaffii saba biroo deebisuu dhiisaa gaaffiidhuma miseensota ishii jidduu ka’aa jiru furuu dadhabdee jaanjoftee jirti. Gaaffii uummata keenyaatiif amma booda deebiin isaa harkuma hayyootaafi hoogganoota isaa jira. Deebii kana ammoo qorannoo gochuufi gabbisuudhaan deebisuutu barbaachisa. Dhimmi hariiroo Oromoofi saboota biroos qorannoofi marii isaan waliin goonuun bilchaataa deema. Walumaagalatti hireen Oromoofi saboota waliin jiraannu amma bodaa jechaafi gocha Oromoofi Oromiyaa irratti hundaa’a. Oromoo keessaa ammoo qaama barate, keessattuu kan dhaabbilee barnoota ol’aanaa keessa jiran irratti kufee jira. Dirqama kana bahuuf hayyoonniifi barattootni keenya tasgabbiifi waldhagahuudhaan deemuu qabdan.Jeequmsis ta’ee mooraalee barnootaa dhiisanii deemuun dirqama kana bahuuf hiree jiru of duraa cufuudha. Yeroo ammatti barattoonni Oromoo ofii isaaniitiif mooraa jeequu dhiisii kan jeeqameeyyuu tasgabbeessuu qabu. Mooraa dhiisanii deemuu dhiisii yoo bahaa jedhamaniiyyuu didanii turuu qabu. Maaliif? Mooraa keessa turuun dirqama qabsoon yeroo ammaatti qaama hawaasaa sanirraa eegdu bahuuf mooraa turuniifi barnoota itti fufuun baay’ee barbaachisaa waan ta’eef. Dabalataanis barattootni saba biraa akka olola diinaatiin hin jeeqamneefi mooraa dhiisanii hin deemne qabatamaan amansiisuu qabdan.
Kanaafuu barattotni dhaabbilee barnootaa ol’aanaa akkuma qaanqee ta’uun qabsoo kanaaf daandii irratti ibsaa asiin geessan ammas xurree ce’uumsaafi sirna haarayaa uummata keenyatti akeekuuf dirqama isinirra jiru bahuuf hiree hundatti akka fayyadamtan isiif dhaama.
Comments»
No comments yet — be the first.
Leave a Reply Cancel reply
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


text:
Dura taa’aan Kongresii Federaalawaa oromoo Dr. Mararaa Guddninaa har’a mana murtii Federaalaa dhaddacha Araadaatti dhiyaatanii jiran. Dhimma Dr. Mararaa Guddinaa akka qoratuuf poolisiin yeroo sadaffaaf har’as qorannaa itti dabalaa akka geggeessuuf goyyoonni 28 kennameefii jira. Abukaatoleen isaanii mirgi wabii akka eegamuuf gaaffii isaan dhiyeessan manni murtii fudhatama dhabsiisee jira. Abukaatoo Dr. Mararaa keessaa tokko kan ta’an obbo Wandimmuu Ibsaa ibsanii jiru.
Poolisiin Dr. Mararaa irratti qorannaa geggeessu mana murtiif akka himetti herrega isaanii baankii keessa maallaqa hedduu dhaaba shorokeessotaa irraa ergame akkasumas galmeelee hedduu dhaabolii akkasii biraa ergametu jira. Afaan Oromoon waan jiruuf gara Afaan Amaaraatti hamman hiikutti akkasumas ragaa ka biroo hangan yeroo itti dabalaan barbaada jechuun mana murtii gaafate.
Manni murtichaas himannaa kana dhaggeeffachuuf akka lakkoobsa Itiyoopiyaa Guraandhala 16 bara 2009tti beellama ka biroo kennee jira.


text:
ABOn miseensota GS gidduu kana seera dhaabichaan ala socho’an irratti tarkaanfii fudhate
Ibsi galgala kana dhaabicha irraa bahe akka ibsutti, hogganoota ABO naamusaafi heera ABO’n qabu cabsanii sochii hinmalle taasisan hanga koreen seeraaf tohannaa ABO murtii itti kennutti hojii qabsoo kam irraa qooda akka hinfudhanne murteesseera.
Bal’insa isaa daqiiqaa muraasa booda isniif dhiheessina; nu hordofaa
Haala ABOn Keessa Jiru Irratti nuti Miseensota GS ABO biyya keessa jirruu fi Qaamni Hoggana ABO Olaanaan biyya alaa marii har’a: Hagayya 11, 2020 geggeeffanne irratti murtii kanatti aanee jiru fudhachuu keenya miseensotaa fi deeggartoota dhaabaa akkasumas ummata Oromoo fi jaalattoota qabsoo bilisummaa Oromootiif ibsuuf dirqamuu keenya beeksifna.
Dhaabni keenya ABOn erga qabsoo hidhannoo-malee(karaa nagaa) gaggeessuuf murteeffatee Boordii Filannoo Biyyaalessaa Itoophiyaa irraa eeyyama seera-qabeessummaa argatee kaasee sochiilee adda addaa taasisaa turuun beekkamaa dha. Akkuma irra deddeebi’ee ibsamaa ture sochii qabsoo karaa nagaa dhaabni keenya gaggeessaa jiru kana gufachiisuufis danqaaleen adda addaa qaamolee garaagaraatin taasifamaa jiraatanillee, murannoo qabsoo karaa nagaa eegale itti fufuuf qabuun hidhamuu hogganootaa fi miseensota keenyaa, cufamuu waajjiraalee fi rakkoolee biroo hedduu irra aanee waadaa ummataaf seenee wareegama qaalii itti baasaa yoon gahe galii isaa kan maayiitiin gahuuf qabsicha finiinsaa har’a gaheera; borus itti fufa.
Kun kanaan odoo jiruu, jidduu kana dhaaba keenya keessatti sochiileen afanfajjii uumanii fi heeraa fi seera ABO faallessan adda addaa taasifamaa kan jiran yoo tahu, kanneen irrattis heeraa fi seera dhaabaa irra dhaabbannee ejjennaa keenya akka itti aanutti hundaaf ifa goona.
Miseensonni Gumii Sabaa ABO naannawa istaafii(Waajjira ABO: Gullallee jirutti) argaman lakkoofsaan 7 tahan Adoolessa 16, 2020 wal gahuun haala yeroo irratti erga mari’atanii booda, yaada isaanii Hayyu-duree ABO Jaal Daawud Ibsaa fi Itti Aanaa HD-ABO Jaal Araarsoo Biqilaatiif barreeffamaan dhiyeessan. Jaal Araarsoonis Xalayaa miseensonni GS itti kennan kana HDtti kennuu fi qaamaanis wal arganii nagayummaa isaafi haala hojii dhaabaa irratti HD haasofsiisuuf Miseensa GS Jaal Malkaa Danuu waliin mana Jireenyaa Jaal Daawud dhaqan. Jaal Daawud waliin qaaman wal arganii erga mari’atanii boodas hogganoota GS yaadicha gumaachaniif ibsa barbaachisaa laatudhaaf akka jiranitti osoo eegamuu Adoolessa 26 fi 27, 2020 walgahiin miseensota GS hanga tokko qofa hirmaachise waajjira Gullalleetti taa’amuun dhagahame. Walgahichis haala yeroo irratti mari’achuun akka yaada gumaachuutti hubatamee odoo jiruu, walgahii GS kan hatattamaa jedhamee ibsamuu fi xumura irrattis maqaa GS-ABOtiin ibsi miidiyaalee hawaasaa(social Media) qofaa irratti bahuu dhageenye.
Asirratti, Jaallan 7n haala jirurratti yaada furmaataa dhiyeessan malee, walgahiin Gumii Sabaa akka gaggeeffamuuf waamichi taasisaniif hin turre. Akkasuma kanneen biroo naannawa Istaafii turanii fi Godinaalee irraa waamamanis walgahiif waamamuu malee, walgahiin GS hatattamaa akka gaggeeffamuuf waamichi taasisan hin turre. Haala kana keessatti akka miseensonni Gumii Sabaa walgahiin GS kan hatattamaa akka gaggeeffamuuf gaafataniitti kan dhiyeeffame dogoggora tahuun jala sararamuu qaba.
Adeemsi kunis heeraa-seera dhaabaa kan cabsu tahuun hubatamee, dhimmichas Koreen Naamusaa fi Tohannoo(KNT) ABO qoratee akka furmaata itti kennu taasifame. KNTn hogganoonni fi miseensonni dhaabaa murti dhimma kanaa KNT-tti dhiisanii dirqama qabsoo itti jiranitti akka fuuleffatan waamicha dhiyeesse.
Sana boodas ibsi hogganoonni dhaabaa tokko tokko sabaa-himaalee irratti laatan heeraa fi seera dhaabaatin fudhatama kan hin qabne tahuu KNTn haasaa Miseensi Shanee Gumii ABO J/ Atoomsaa Kumsaa Miidiyaa HNN irratti taasisan ilaalchisuun ibsa baaseen akeekuun, hogganoonni fi miseensonni dhaabaa tarkaanfilee akkasii irraa of qusatanii murtii seera akka eeggatan dhaamuun ni beekkama.
Bakka hundumtuu murtii KNT eeggataa dirqama qabsoo itti fufaa jirutti, Hagayya 1, 2020 HDn ABO Jaal Daawud Ibsaa humnoota nageenyaa mootumaatin waajjira Gullalleetii fuudhamanii mana jireenyaa isaaniitti yoo deebifaman, Itti aanaan HD-ABO Jaal Araarsoo Biqilaa dabalatee hogganoonni fi miseeensonni dhaabaa biroonis waajjira akka hin seenne dhoowwamuudhaan waajjirichis waraanaan eegamuu eegale. Dhimma kanarratti HD fi Itti Aanaan HD mana jireenyaa Jaal Daawuditti qaamaan wal arganii marii taasisanii ibsa waloo miidiyaaf laataniin, humni poolisaa waamicha HDniss tahee I/A HDtin ala dhufuu eerudhaan, waliigalatti heeraa fi seerri dhaabaa cabuun walqabatee rakkoo dhalate karaa KNTtin akka furamuu fi qaamni biraa kamiyyuu akka harka keessaa baafatu ibsan.
Kun Kanaan odoo jiruu, bakka HD ABO fi I/A HD ABO dabalatee miseensonni hundi waajjira dhaabaa muummeerraa ugguramanii waajjirichi humna poolisaan eegamaa jiruu fi HDn akka tana duraa uggura jala hin jirretti, Hagayya 10, 2020 quba-qabeenya HD-ABO Jaal Daawud Ibsaatin ala ibsi gaazexaa magaalaa Finfinnee Hoteela Hiiltanitti maqaa ABOtiin Itti Aanaa HD Jaal Araarsoo Biqilaa, miseensa Shanee Gumii ABO Jaal Toleeraa Adabaa fi miseensa Gumii Sabaa Jaal Qajeelaa Mardaasaatin miidiyaaleef kenname kan ABO akka hin ta’ini fi Jaallan kun maqaa ABO tin ibsa akkanaa kennuuf mirga kan hin qabne ta’uu hubachiisaa, Jaallan kun Heera-seera ABOf abboomamuu fi hubachiisa KNT dhaan irra daddeebi’amee kennamaa jirus didanii ABO fi QBO keessatti afanfaajjii uumuu itti fufuun isaanii ABO fi QBO gaga’amaa hamaaf waan saaxiluuf, Jaallan gochaa kana keessatti qooda qaban, Itti aanaa HD-ABO J/ Araarsoo Biqilaa dabalatee J/ Toleera Adabaa, J/ Atoomsaa Kumsaa, J/ Jabeessaa Gabbisaa, J/ Ibsaa Nagoo fi J/ Qajeelaa Mardaasaa irratti marii har’a- Hagayya 11, 2020 geggeeffanneen murtii heera fi seeraa kana fudhannee jirra.
- Jaallan maqaan isaanii olitti eerame Jahan kanneen (Itti aanaa HD-ABO J/ Araarsoo Biqilaa, J/ Toleera Adabaa, J/ Atoomsaa Kumsaa, J/ Jabeessaa Gabbisaa, J/ Ibsaa Nagoo fi J/ Qajeelaa Mardaasaa) guyyaa har’aa irraa kaasee hamma Koreen Naamusaa fi To’annoo(KNT) qormaata itti jiru xumuree itti baha isaa dhaabaaf dhiheesee dhimmi isaanii murti argatutti, hujii dhaabaa kan guyya-guyyaa isaan gaggeessan irraa ajaja kamuu akka hin fudhatne beeksifna. bakka keenyaa bu’anii ibsas tahe dirqama isaan kennan akka ABO bakka hin buune beeksifna.
- Hogganoonni, qondaalotni fi miseensoonni biyya keessaa fi biyyoota alaatti hujii dhaabaa irratti ramadamtanii hojjachaa jirtan hundi, hanga murti KNT fudhatuu Jaallan kana waliin qunnamtii qabdan guyyaa kana irraa kaaftanii akka dhaabdan, ajaja bifa kamiituu Jaallan kanneen irraa fudhattanii akka hujii irra hin oolchine isiniif dhaamna.
- Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itoophiyaatis dhimma kanarratti hanga qaama seeraa dhaabaa ol’aanaa kan ta’e Koree Naamusaa fi To’annootin murtiin maayii laatamutti, hogganoota 6n kanneen hojii ABO bifa kamiirraayyuu dhaabuu keenyaa fi sochiin isaan taasisan ABO kan bakka hin buune tahuu hubachiifna.
- Qaamni sochii seeraan alaa kan quba-qabeenya dhaabaatin alaa kana fudhate adeemsa itti jirurraa dhaabbatee rakkoo dhalate karaa heeraa fi seera dhaabaa qofaan furuutti akka fuuleffatuu fi murtii KNT eeggatu irra deebinee hubachiisaa, qaamni kanaan ala socho’u kamiyyuu ABO kan bakka hin buune tahuu firaafis diinaafis gadi jabeessinee hubachiifna.
- Qaama seeraa ol’aanaa kan tahe Koreen Naamusaa fi To’annoo(KNTn) dhimma heeraaseera ABO cabse kana ofitti fudhatee murtiif hojjetaa jiraachuun kan hubatamu tahullee, dhimmicha osoo yeroo itti hin laatin itti baha qorannoo fi murtii isaa daddaffiin akka ibsu jabeessinee gaafanna.
- Barootaaf wareegama qaaliin QBO sadarkaa har’aa irraan kan geessan miseensonni dhaabaa biyya keessaa fi biyyoota alaa jirtanis heeraa fi seera dhaaba keessanii tiksuun haasawa hin feesisne irraa of qusattanii murtii KNTn laatamu akka eeggattan hubachiifna. Kanuma waliin shiraa fi adeemsa farrummaa bifa kamiituu Heeraa fi seera ABO faallessuu fi dhaaba keenya gaaga’uutti akeekkate hunda dammaqiinsaan akka tiksitani fi fashalsitan waamicha dhiyeessina.
- Hogganoonni haqaa alaa fi biyya keessaa akkasumas miseensonni heeraa fi seera dhaabaaf waadaa keessan tiksitanii jirtan, hojii qabsoo waliigalaa eegalle finiinsuu, dhaaba keenyaa fi qabsoo keenya akka qaroo ija keenya tiksuu fi caasaa jajjabeessuu fi karoora haaromsuu irratti akka fuulleffattan.
- Miseensotni, qondaalotni, Hogganootni fi deggartootni ABO akkasumas hidhamtootni siyaasaa Oromoo hundi akka daddaffiin hiikaman sagalee tahuufii keenya nuffi tokko malee akka itti fufnu waamicha dhiyeessina.
- Deeggartoonni ABO fi waliigalatti abbaan qabsichaa ummanni Oromoo ololaa fi afanfajjii adda addaatin odoo hin dagamin, akkuma kaleessaa dhaaba keessan ABO akka qarayyoo ija keessaniitti akka tikfattan, tin’istanii fi jabeessitan dhaammanna.
- Nuti miseensonni GS-ABO biyya keessaa fi Qaamni Hoggana ABO olaanaan biyya alaa imaanaan Korri Sabaa ABO nutti laate fi galfatni jaallan wareegamanii nu harka jirus, heeraa fi seera dhaabaa kan kabajnu tahuu hubachiisaa, dhaaba keenya seeraa-dhablummaa fi shira bifa kamiirraayyuu baraarree akeeka isaa galiin gahuuf wareegama feesisu hunda kafaluuf qophii tahuu keenya irra deebiin mirkaneessina.
Nuti Hogganoonni dhaabaa murtii armaan olii kana fudhanne Miseensota Gumii Sabaa ABO Biyya keessa jirru akkasumas qaama hoggana ABO ol’aanaa biyyoota alaa ti.
Injifannoo Ummata Bal’aaf!
Adda Bilisummaa Oromo
Miseensota Gumii Saba ABO Biyya keessaa fi Qaama Hoggana ABO Olaanaa Biyyoota Alaa
Hagayya 11, 2020


text:
Oduu Simbirtuu! Jawaar Mohaammad, Baqqalaa Garbaa fi Hamzaa Booranaa turtii guyyoota 12 booda Hoospitaala LandMark irraa gara mana hidhaa Qaallittiitti deebi’aniiru.
Hidhamtoonni siyaasaa Oromoo waldhaansaaf Hospitaalaa geeffamanii turan, guyyaa 12 booda Hospitaala Laandimaark irraa baafamanii gara Mana hidhaa Qaallittii Zoonii 6ffaatti akka deebifaman maatiin OMN-tti himan.
Obbo Jawaar Mohammad, Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Haamzaa Booranaa lagannaa nyaataa halkan 40’aaf taasisaniin, miidhama qaamaafi dhukkubaaf saaxalimanii akka turan, Dookterootaa akkasumas Abukaattoo hidhamtootaa dubbisuun OMN gabaasaa turuunsaa ni yaadatama.
Hidhamtoonni siyaasaa Oromoo kunniin, lagannaa nyaataa guyyaa 40 booda, kadhaafi giddu seentummaa jaarsolii Biyyaatiin lagannaa adda kan kutan yoo ta’u, waldhaansaaf Hospitaalaa Laandimaark geeffamanii halkan 12’aaf yaalii fayyaa argachaa turaniiru.
Akka maatiin hidhamtootaa kanaa jedhanitti, Hospitaalli Laandimaark waldhaansa fayyaa akkaataa gaariin isaaniif taasisaa turee, sadarkaa bayyannachuu isaanii yoo dabalu, mana hidhaarraa gara Hospitaalaatti deddeebi’uun yaala akka hordofan beellamee jira.
Yeroo ammaa kanatti, Obbo Jawaar Mohammad, Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Haamzaa Booranaa gara Mana hidhaa Qaallittiitti kan deebifaman yoo ta’u, haalli fayyaa isaaniis kan duraarra fooyya’a ta’uufi amma guutummaa guutuutti fayyummaan isaanii deebi’uufitti ammoo gara Hospitaalichaatti marmaaruun waldhaansa akka argataniif beellamni qabamuu OMN odeeffatee jira.
Diraamaan Abiyyi irratti barameera…!!
Abiyyi gaafiin European union fi USA’f “Ani humna hin qabu Waraana Eertiraa fi humna addaa Naannoo Amaaraa Tigraay keessa isin galaa baasaa” jadhee Abiyyi EU fi USA gaafate kufaa ta’eera…!! Waraana Eertiraas kan Amaaraas akkuma Naannoo Tigraay keessa galchitetti baasi jadhaniiniiru…!!
Addunyaa Kaadiree isaa kan Finfinneetti leenjisu itti fakkaate shawwaduuf yaale, diraamaan isaa harkatti fashalaa’eera..!!


text:
ODUU_ADDAA – Oromoo : Godina_Harargee_Bahaa_Aanaa_Miidhagaa_tolaatti guyyaa hara’aa jiraattotni naannoo somaalee namni 6 hidhannaa guutuu wajjiin harka of kennanii jiru.
Namoonni kun akka dubbatanitti nuti durumaahuu oromoodha.
Hawwiyyaa baabbileeti,kana liyu poolisiin naannoo somaalee kan abdii iliyi fi tplfn duurfamtu oromoo dhawaa yo dhahuu baattan isin barbadeessina nun jedhan.
Yeroo kana nutiis ummanni oromoo obboleeyyan keenya,soddaa keenya,fi fira keenya waan ta’eef hin dhooynu jennee duraa baafanne.
Erga manaa baane guyyaa 15 kan gahees ni jira.
Nuti baafannee maatii keenyaa fi qabeeenya keenya rakkoon irra gahuu ni danda’a.
kan manaa bahe nu qofa osoo hin taane ummani keenya kan aanaa dhandhamaa hundi dhibbaa dhibbatti baheeti gaara keessa jira akkuma nuti lubbuu keenyaan baanetti ummanniis manaa bahee jira.
Jechuu isaanii
Waajjiirrii Komunikeeshinii Anaa Midhadaa Tolaa gabaaseeera.
Source: Badhaasaa Qeerroo Oromoo
Raajii Afrikanoota


text:
(Tolawaaq Waarii)
Pireezidaantiin mootummaa Naannoo Oromiyaa kabajamaa Ob.Lammaa Magarsaa dhiyeenya kana waltajjii tokko irratti wayita dubbatan akkana jedhan”Dh.D.U.O’n miseensoota miliyoona 4 qaba,kutannoon jiraannaan miseensi 400 jijjiirama ol’aanaa argamsiisuu danda’a” Ob.Lammaan dhuguma jedhan,dhugaa qabatamaan jiru dubbatan.
Kallachi qabsoo Ummata Oromoo Dh.D.U.O/ADWUI’n miseensi horate hundi qulqulluu ta’ee qajeelfamaafi hojmaata jiru hordofuudhaan haqaan utuu hojjetee yeroo adda addaatti rakkoon hin dhalatu,dhalatees hin babal’atu ture.
Miseensi haqaan qabsaa’u bakka hin jirretti rakkoon babal’achuunsaa dirqama.Miseensonni faayidaa ummata bal’aa dagatanii faayidaa dhuunfaatiif socho’an bakka jiranitti qabsoon dagatamee rakkooleen ummanni komii ittiin kaasu jiraachuun waan hin oolledha.
Qaamoleen hawaasaa adda addaa yaada kennaa jiraniin qorannoo haaromsaa booda hanga tokko fooyya’uumsi jiraatus rakkooleen bulchiinsa gaarii nudararaa turan ammas jiru jechuun sab-quunnamtiilee adda addaa irratti wayita dubbatan dhaga’amaa jira.
Wanti Ummata bal’aa jalaa dhukatu tokkollee hin jiru jedhama.Dhugaadha Ijji Ummata bal’aa waan hunda arguu danda’a argaas jira.Jijjiiramni hooggansaa iddoowwan adda addaatti kan taasifame fedhiin ummataa akka guutuufi.Hooggansi sadarkaan jiru,caasaan mootummaafi dhaabaa damee hundumaanuu fedhiin ummataa akka guutuuf hin socho’u taanaan ergama Mootummaafi ummataan itti kenname ba’aa hin jiru jechuudha.
Kenniinsa tajaajilaa wajjin walqabatee komiiwwan kanaan dura dhaga’amaa turan ammas furmaata kan hin arganne baay’eedha.Kana haaluun gonkumaa hin danda’amu.Rakkoon hundumtuu yeroo gabaabaa keesstti fala argachuu akka hin dandeenye kan hubatamu ta’us.Rakkooleen dhiyeessii tajaajilawwan adda addaa kanaan dura mudachaa turan ammas furmaata waaraa kan hin arganne jiru.Fakkeenya kaasuudhaan haa ilaallu
Kenniinsa tajaajila dhiyeessii humna ibsaa wajjin walqabatee hanqinni kanaan dura ture ammas hin furamne,inumaatuu iddoowwan tokko tokkootti hammaatee itti fufe jechuun ni danda’ama.Yeroo tajaajilli ibsaa itti argamuufi hin argamne walbira qabuudhaan ilaaluun yoo barbaachise kan caalu yeroo tajaajilli ibsaa itti dhabamu akka ta’e mamii malee dubbachuuf kan nama dirqamsiisu haaluma qabatamaan jirudha.
Dhiyeessii tajaajila bishaan dhugaatii wajjinis wal qabatee iddoowwan tokko tokkotti pirojaktoonni ijaarsarra turan xumuramanis sababa adda addaatiin hawaasni bishaan dhugaatii argachaa akka hin jirre wayita dubbatu dhaga’ama.Misooma Daandilee wajjin wal qabatee carraaqqii ol’aanaa taasifameen daandilee babal’isuun waliin ga’uuf sochiin taasifamus sababa malaammaltummaafi rakkoolee kanneen birootiin hanqinni qulqullinaa waan jiruuf hawaasni iddoowwan baay’eetti rakkoodhaan dararamaa jira.
Tajaajilli geejibaa kennamus fedhii hawaasni qabu wajjin kan walgitu akka hin taa’e haaluma qabatamaan jiru irraa hubachuun waan rakkisaa hin ta’u.Caasaan siiviil sarvisii waggoota hedduuf dhoqqaa’ee tures jijjiiramni haaromsa booda mul’ise kanadha jedhamee kan jajamuu danda’u miti.Kana jechuun caasaan siiviil sarvisii hundumtuu rakkoo keessaa hin baane jechuu miti.Kanneen adeemsa jijjiiramaa eegalaniifi hawaasni qabatamaan galateeffatuun akka jiran beekamaadha.Garuu ammoo tajaajila kennamuun sadarkaa hawaasni hundi itti quufiinsa qabaaturra hin ga’amne.
Egaa maddi rakkoolee jiran hundaa maali?jechuudhaan gaafachuun barbaachisaadha.Maddi rakkoolee jiranii
· Maal nadhibeedha
· Faayidaa ummataafi biyyaa dhiisuudhaan faayidaa dhuunfaatiif dursa kennuudha,
· Iddoo jiranitti qajeelfamootaafi hojmaatawwan jiran cabsuudhaan akka fedhii dhuunfotaatti deemuudha,
· Qulqulluu ta’uu dadhabuudha,
· Humna diinaatiif ergamtuu ta’uun socho’uudha.
· Ergama manaa ittiin ba’an dagachuudha.
· Naannummaafi manakaraarsitummaadha.
· Walumaa galatti loobica keessa seenuun dhoqqaa’uudha
Rakkoolee bu’ura gadifageeffatan kana takka takkaan xiinxaluudhaan fala waaraa akka argataniif ammas kutannoodhaan hojjechuun shoora qaamolee dhimmi ilaallatu hundaati.ummanni bal’aanis kana keessatti hirmaannaa ol’aanaa taasisuutu irraa eegama.Ijji ummata bal’aa waan hunda argakaa.
Kanaaf ergamtoonni diinaa halaala taa’anii ajaja gabaabduuu dabarsaniin ummanni mana taa’uun gabaafi hojjechuu lagatee fincile jechuun dubbachuun rakkisaadha.Ummanni yoo komate akkuma kanaan duraa dhugaa qaba.Tajaajila argachuu qabu yoo dhabu ummanni komachuun sirriidha.
Badiin cimtuun fakkeessitoota caasaa dhaabaafi mootummaa keenya keessa taa’anii faayidaa dhuunfaatiif kaataniifi ergamtoota diinaa ta’an bira jirti.Kana waakkachuun rakkoo dabalataa uumti.Karaa biraatiin keessaayis alaayis kanneen hooggansa sirrii Ob.Lammaa Magarsaatti inaafanis adabatanii taa’uu utuu filatanii wayyaafi.”Baddu baddi malee saree ija hindhiqan”!
********


text:
Jijjiirraa Sharafa biyya Alaa: Onkoloolessa 10, 2014
Beeksisa
Oduu
Tajaajiloota Filannoo Keessaniin Wal Simatu Dhiyeessuu!
Baankii Interneetii
‘Oro Click’:Tajaajila sasalphaa argadhaa, tajaajilli baankii Interneetii keenya tajaajiloota baay’ee isiniif kenna.
Baankii Kaardii
‘Oro card’: ATM keenya fayyadamuun tajaajila Oro Card si’ataa fi mijaawaatti gammadaa.
Baankii Ejantii
‘Oro Agent’:Moggaasa maqaa tajaajila baankii murtaawaa bakka bu’oota OIB’n kennamudha.
Baankii Moobaayilaa
‘Oro Cash’:Meeshaalee socho’aa fayyadamuun sosochii maallaqaa geggeessuuf gargaara.
Tajaajila Baankii Idilee
Herrega Qusannaa
Tajaajilli herrega qusannoo kan dhalli itti herregamu ta’ee, nama dhuunfaa, dhaabataa fi waldaa qaama seera qabeessummaa qabaniif ni kennama.
Herrega Socho’aa
Herrega socho’aa ykn Cheekii jedhamuun kan beekamu namoota barreessuu fi dubbisuu danda’aniin kan banamu ykn bakka bu’insa seeraa qaama qabuun kan banamuu fi kan socho’udha.
Herrega Qusannaa Yeroon Daangeffame
Herregni yeroon daangeffame yeroon turtii isaa waliigaltee baankii fi abbaa herregichaa gidduutti taasifamuun kan daangeffamu yemmuu ta’u hanga yeroon isaa xumuramutti abbaan herregichaa qarshii hin baasu.
Faayinaansii Diyaasbooraa Irratti Xiyyeefate
Lammiilee Itoophiyaa biyya keessa hinjiraanneef ykn dhalattoOta Itoophiyaa biyya alaa jirataniif tajaajila kuufannaa sharafa biyya alaa kanneen akka Doolaara Ameerikaa, Paawundii…
Tajaajila Liqaa
Baankiin keenya kabajamtoota maamiltoota isaatiif liqaa yeroo dheeraaf gabaabaan dhaabbilee haala amaloota biiszinesii irratti hundaa’uun proojektii /daldalaaf liqaa kennuuf haala mijeessee jira.


text:
Ogeessii addaa dhiba nafa keessaa,Darlyelo Geosh Suudanitti baqachuun duratti nama Itoophyaa naannoo Himooraatti guddoo beekan.
Isaa fi miilotii isaa, namii Itoophiyaa hedduun mana akimii diqqayyaa tokko kaambii baqaa Hashabaa Suudan Dhihaa,Qadariif keesstti bananii namaan wallaanan.
“Asii geennee jennaan mana akimii namaan gargaaran asi jiraachuu malee jennee walii galle.Biiroo Al-Qadarif irraa qorsa haga tokko argannee hojjachuutti jirra.
Qorsa ammaaf akka male namii qabaachuu male arganne.Dhiba namii rakkachuunittiin jiru: sukkaarii,TB,dhiba fi HIV namaan wallaanuuf asii qorsa hin qamnu.Laabratooriin dhiba kanaan laallatanilleen asi hin jirtu jedhe.
Kambii baqaa Hashaab keessaa qaraayyuu baqataa 16,000 dhiyaatutti keessa jira. Hagii guddaan haawwanii fi ijoollee harka 70 oli.Warrii baqate dhufe kun akka jecha bulchiinsaatti qorsa silaa ufii qabuuyyuu lafumatti jissee biraa baqate.Birhaanee Gebre Tsadiq ogeessa nyaata nafa namaat.
“Namii hedduun Tigraay Dhiyaa Homira, Maikdra fi Barakat baqate.Nama HIV qabu,TB, dhiba Sukkaaraa,fi dhiba dhiigaa itti guddate qabu hedduu.Qorsa qabanilleen lafumatti dhabbanii birraa baqatan.”
Dhaabilee addunyaa hedduu fi dhaabbileen Suudan baqataa gargaarumatti jiran.Dhibamaan wallaanii gargaarsallee alaa gaafachutti jiran.
Naashir Haashim Suudanitti itti guddaa koree baati diimtuuti.“Dhiba hedduu baqataa irratti argauutti jirra.Waan arginu kana ammo hawaasaa addunyaatti himuutti jirra.”
Daarekterii kaambii Hashabaa Musxafaa Ansaar gargaarsa gaafachuutti jira.
"Kaambii Hashabaatti rakkootti dabalaa deemumatit jira.Nama 15,557 rakkina akkanaa keessa jira. sunuu ka Suudanittuu jireennii jabaatetti.Tanaaf addunyaan quba nu qabaadhaa jechuutti jirra.
Gama kaaniin ammo akka bulchootii Suudan jedhanitti gama Itoophiyaatiin daarii haga tokko waan cufanii fi rakkoon Tigraa keessaalleen hammaatteen dhiyooo tana akka qaraa kaan miilii haaressi baqa yaahuutti hin jiru.


text:
HUBANNOOF! nuti qabnu Qeerroo tokkicha. Sunis Qeerroo Oromooti.
Qeerroo hidhannoo tokko malee, ajajaa giddu galaa tokko malee, abdii eenyuutiinuu alatti ofii isaaf golee Oromiyaa mara keessaa wal dhagahee seenaa hojjete sana. Qeerroo diina hanga funyaaniitti hidhateen sodaatamee jabina Oromummaa diinatti agarsiise sana. Qeerroo fakkeenya tokkummaa fi jagunummaa tahee Amaraaf, Sidaamaaf, Somaaleef, Guraageef kkf hundaaf fakkeeenya dargaggummaa tahe sana. Boris jabinni Qeerroo kanaa akka daranuu cimee itti fufu barbaanna. Jabinni kun ammoo tokkummaa keessaa dhalate.
Har’a garuu wanti kutaa Oromiyaa tokko tokko keessatti mul’ataa jiru tokkummaa Qeerroo keenyaaf yaaddoo uumaa jira. Keessattuu odeessi Dhiha Oromiyaa irraa walitti aansee na dhaqqabaa jiru gaarii miti. Dhaabni siyaasaa naannoo sana keessa sosso’u tokko kaleessa Najjo irratti walgahii godhee ture. Walgahii kana irrattis dabballeen dhaaba sanii Qeerroo bakka saditti qoodee lafa kaa’e.
1. Qeerroo Bilisummaa
2. Qeerroo OPDO
3. Qeerroo asii fi achi jettu (kan dhaabbii hin qabne)
Kana keessaa Qeerroo isa lakkoofsa tokkoffaa irratti kaayan fudhatanii joollee hafte hamilee buusan. Kun gonkuaa laalcha hamaa fi abaaramaa dha. Gochaan dantaa dhaaba siyaasaaf jecha Qeerroo qoqqoodan kun booda balaan isaa numa hundatti dhufa. Dantaa dhaabaa caalaa dantaa ummata Oromoo dursina osoo tahee Qeerroo tokkicha kaleessa laalcha siyaasaa kamirrayyuu walaba of godhee diina isaa qofa irratti qabsoo gohaa ture har’a bifa nama gaddisiisuun akkasitti hin qircinu ture. Maaloo dhaabonni gochaa taajjabsiisaa akkasiitti bobbaatan dhaabbadhaa of madaalaa.
Qeerroof dhaamsa:
Eeessayyuu jiraadhaa. Dhaaba kamuu deeggaraa, mormaays. Akka Qeerrootti garuu waan tokkummaa keessan cabsu calliftanii hin laalinaa. Miseensa dhaba fedhee tahuuf mirga ni qabdu. Garuu dantaa Qeerrummaa keessanii, dantaa ummatummaa keessanii isa kaleessa seenaa ittiin hojjettanii addunyaatti of agarsiiftan, gootummaa tokkummaa keessanii isa kaleessa diina ittiin of sodaachiftanii saba keessan ittiin mataa ol qabdan san abadan dabarsitanii dhaabota siyaasaatti hin gurguratinaa.
Via: Yaya Beshir


text:
Hidhamtoota mana hidhaatii hiikuun poolisiifi abbaa murtii yakkamaa taasise.[SQ Adoolessa 17/2020]
Godina Baalee magaalaa Gindhiiritti namoota hidhamanii turan hiikuun yakka tahee jira. Namoota amma dura magaalaa Gimdhiiritti hidhamanii turan mana hidhaatii yommuu hiikaman qorataan yakkaa fi abbaan murtii hidhamtoota kana akka hiikaman taasisan yeroo ammaa kana haala yaaddessaa keessa jiru.
Namoonni hidhaarraa hiikaman kunniin:
1. Sufyaan Abdurroo
2. Hasan Mammadoo
3. Muhammad Jamaal
4. Hasan Qaldhaa
5. Sufiyaan Umar kan jedhaman guyyaa har’aa kan gad lakkifaman yemmuu tahu bulchiinsa Oromiyaarraa “maaliif gad dhiiftan” jedhanii yeroo ammaa kana manni jireenyaa namoota kanaas marfamee qorataan Poolisii magaalattii Abdullaahii jedhamu Kaleessa galgala hidhame. Har’ammoo Abbaa murtii namoota sana gad lakkise Kamiil Siraaj jedhamu waraana Feedraalaan butamuun gabaafamee jira.
Dábessá Gemelal
Kun hirraa guyaa 3 duraa ti sababa network yaroon gad dhifamu dhabeee


text:
Ibsa Ejjannoo Miseensota Konyaa ABO Victoria – Australia
Hagayya 25 bara 2019
Miseensotni ABO Konyaa Victoria – Australia walgahii idilee Hagayya 25 bara 2019 gaggeessannee jira. Walgahii idilee kana irrattis haala biyya keenyaa ilaalchisee marii bal’aa taasisne. Hirmaattotni walgahichaa ibsi ejjannoo kanaa gadii murteeffatan.
1. Jijjiiramni wareegama Qeerroo fi Qarreen biyya Ethiopia keessatti mul’atee jira haa jedhamu malee miidhaa saba keenya Oromoo fi saboota akka Oromoo irra geessisamee ture har’as bifa jijjiirratee itti fufee jira. Seeraan ala guuramanii hidhamuun, mooraa waraanaa keessatti tiksamuun, ajjeessamuun, qabeenya saamamuun fi dararamuu fi ariyatamuun saba keenya irraa hin dhaabbanne.
2. Sabni keenya daangaa Oromiyaa gara garaa keessaa dachee isaa irraa weerara humna waraanaan buqqisame biyya isaa keessatti godaantuu tahee beelaa fi dhukkubaan harcaasamaa jira.
3. Mirgootni xixiqqaan duraan saba keenya abadchiisaman kanneen akka aadaa fi afaan ofii guddisachuu, dagaagsachuu fi biyya ofii keessatti kan dalagaa, kan seeraa fi ogummaa tahuun maleef amma illee tumsii fi deeggarsi mootummaa irraa eegamu waakkatamee jira. Dabrees, dhiibbaa guddaan afaan Oromoo irratti karaa adda addaa bifa qindeeheen gaggeessamuutti jira.
4. Adeemsi karaa nagaa biyyattii keessatti abdatamee fi eegame akka silaa barbaadamutti of dura deemuun hafee caalaattuu deebisee jeequmsa dandamachuuf hin salphanne keessa biyyattii seensisaa akka jirutu nutti mul’ata.
5. Kanaaf, haala akkanaa keessaa bahuun akka danda’amuuf:
i. Hidhamtootni Oromoo mirga sabummaa isaaniif malu gaafatan qofaaf golee Oromiyaa keessaa guuramanii mooraa waraanaa fi manneen hidhaa gara garaa keessatti ugguramanii jiran haal-duree tokko malee gadi lakkisamuu qaban.
ii. Furmaata dhugaa fi waaraa argamsiisuuf sabni keenya dachee isaanii kan dhalootaan irra jiraataa turan, kan weeraraan buqqisaman, qe’ee irraa buqqa’anitti deebisamanii qubsiisamuu qaban.
iii. Afaan Oromoo sadarkaa biyyoolessaatti afaan hojii mootummaa, kan seeraa, bulchiinsaa, kan dalagaa, ogummaa fi barmootaa tahee beekmtii seeraa dafee argachuu qaba.
iv. Gaaffii ummataa karaa nagaa deebisuuf waadaan galame, gara afaan qawweetti deebi’uu isaa ni balaaleffanna; rakkooleen siyaasaa biyyattii marii siyaasaa fi adeemsa karaa nagaatiin hiikamuu qaban.
v. Dhaadannoon “yaada mo’ataa qofaan adeemuu” jedhamee dhaadheffamaa ture, gara afaan qawweetti deebi’aa jira. Adeemsichi akkuma duraan abdachiifame sanatti yaada mo’ataa qofaan masakamuu fi gaggeeffamuu qaba.
Walumaa galatti, mootummaan Ethiopia dhibdee siyaasaa biyyattii keessaa, keessattuu Oromiyaa keessaa humnaan furuuf jecha bakkoota adda addaa bulchiinsa humna waraanaa (Command Post) deebisee gadi dhaabuun miidhaa godaannisa seenaa dabre haaressaa jira. Dhumaatiin tarkaanfii kanaan geessisamaa jirus dhibdee wal xaxaa keessa biyyattii seensisaa jira. Kanaaf, furmaata karaa nagaa barbaaduu qofti dhibdee kana furuuf hundee dha.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Hagayya 25 bara 2019


text:
Biyya Ethiopia keessatti EPRDF fi dhaabonni Siyaasaa gariin haqa dhaaba Siyaasaa tokkoo dhoksuun qooda ifii guddisanii dubbachuun “Dhugaa” ABO fi deggersa Ummataa inni qabu golguun wareegama deggertooti ABO baasan yeroo ukkaamsuu yaala muldhata ykn gochaa siyaasaa akkanaan beekamu.
Dr,Mararaa Guddinaan garuu hayyummaa fi nama beekaa ta’uun isaanii haasaa kana irraa waan guddaa barama.
- Aangoo ofiif osoo hin taa’e Ummata Oromoo aangessuuf qabsoo gochuu.
- Haala Siyaasa biyyattii fi jijjiirraa siyaasaa Ethiopia keessatti taasifne jedhamuu
- ABOn dhaaba deggersa ummataa eenyu caalaa iyyuu qabu ta’uu.
fi kkf irratti haasaa hayyuu tokkoo irraa eegamu taasisanii jiru.


text:
ODUU BBC AFAAN OROMOO Galgalaa fi VOA Afaan Oromoo, July 31-2020
Hayyu-dureen ABO Torban Lamaa Booda Waajira Seenanii Hojii Itti Fufan
VOA Afaan Oromo
FINFINNEE — Hayyu-dureen ABO humnoota nageenya motummaatiin guyyoota 14 akka manaa hin baane eega dhorkamanii turanii booda har’a gara hoji idilee isaanitti deebi’uu ibsanii, VOAtti himanii jiru.
Hayyu dureen dhaabichaa obbo Daawud Ibsaa har’a waajira ABO muummicha ka nagaasaa Finfinnee, Gullaallee jirutti argamuun hojii isaanii itti fufuu dubbatu.


text:
Bilxiginaan: Diraamaa sirnichii fi hoomaan isaa itti qophaahaa jiru tokkotu jira.
Akkuma beekamu hawaasni addunyaa yakka Tigraay keessatti tahe qorachuuf gareen qoratu walabni haa seenu dhiibbaa jedhu jabeessaa jira. Dhiibbaa kana jalaas akka bahuu hin dandeenye beekanii harka kennachaa jiru. Qorannoon sun taanaan ammoo yakki isaanii akka saaxilamee gaafatamuuf jiran ifa. Kanaafuu miidhamaa of fakkeessuuf jecha yakkamaa biraa uumuuf diraamaa akka bara 1992 ABO irratti hojjetanitti (gaafasis OPDOdhuma tanatu hojjette) fuula deeffachaa jiru. Naannoo WBOn sosso’u keessatti namoota saba biraa jumlaan ajjeesuun ABOtti haqachuu kan jedhu. Kun Wallaggaa fi Gujii keessatti tahaa ture, ammas Horroo Guduruu keessatti haarayatti jalqabaniiru.
Harka tokkoon kana yoo godhan harka kaaniin ammoo miidiyaalee isaanii hunda irratti caraansa wal fakkaataa caraananii caraansisuu dha. Kanas amma irraa eegalanii jiru. Hawaasni addunyaa yakka Tigraay qoratee kan gaafatamaa isaan taasisu yoo tahe Oromiyaa keessatti ammoo diraamaa eeggannoodhaan hojjetaniin ABO fi Oromoo yakkamaa gochuuf ‘saba abaluu irratti yakki raaw’atame’ kan jedhu tolchuun miidhamaa (victim) of fakkeessuu barbaadu. Kanas gareen qorannoo Tigraay qoratu sun kanas haa qoratu’ jechuun dhiibbaa eegalu. Jarri kun Tigraayii fi Oromiyaa akka gobla bitaa fi mirgaatti laalu. Waan taheefis yoo gobla isa mirgaa (Tigraay)iin dhahaman goba isa bitaa (Oromiyaa)ammoo dhahanii doomsuu herrega jedhuun deemaa jiru.
Wanni gaariin garuu gareen qorataa walabaa sadarkaa idil addunyaa baacoo bocolaa duubatti haftootaa akkasiitiin kan gowwoomfamu miti. Diraamaa bukoodhaan addunyaa gowwoomsanii Oromoo yakkamaa godhuun miidhamaa of fakkeessuu hin danda’ani. Ummani keenya garuu waan as deemaa jiru kana tolchee beekuun of eeggannoo bifa hundaa godhuu qaba. Humna lafti gadhiifameefii quufee burraaqaa jiru kana ofirraa dhaabsisuu qaba. Shira jarri daangaa cehanii dhufanii biyya isaa Oromiyaa irratti isumarratti shiraa jiran ofirraa ciruun akka lamuu isa hin kajeelle barsiisuu qaba. Duulli deemaa jiru kan qawwee qofa miti. Duula siyaasaa fi ololaa dandeettii qaban hunda walitti cuunfanii daboo wal waamanii bitamtoota nu keessaa dhalattes hiriirfatanii geggeessaa jiran kana dhaabsisuu qaba. Duula diinaa akkasiif callifni deebii hin tahu. Waan as deemaa jiru maraaf qophaahuu gaafata. Kufaatii Tigraay keessatti kufaa jiran Oromiyaattis dabaluufii qabna malee Oromiyaan bakka itti baqatanii Oromoo yakkuudhaan miidhamaa of fakkeessanii gaafatama jalaa bahan tahuu hin qabdu.
(በቴ ኡርጌሳ)
ኦነግ ከግለሰብም ከግለሰቦችም በላይ ነው
እውነት ነው፣ ኦነግ ከግለሰብ በላይ ነው፤ከግለሰቦችም በላይ ነው። ኦነግ ህዝባዊ ዓለማን ያነገበ የነፃነት መስመር ነው። የኦነግ መስመር በሺ ጀግኖች የሕይወት መስዋዕትነት የታነፀ፣ የጠራ ሕዝባዊ መስመር ነው። ኦነግ በሚሊዮኖች ልብ ውስጥ ከፍ ብሎ የተሰቀለ የነፃነት ቀንዲል፣፤ከኦሮሞነት ጋር በደም በአጥንት ዘልቆ የተዋሀደ መንፈስ ነው። የግለለሰቦች ክህደት የማይበክለው፣ የዋልጌዎች አሉባልታ የማይጠመዝዘው ከፍ ባለ የሞራል ልዕልና ላይ የተሰመረ የነፃነት ንድፍ ነው ኦነግ።
ኦነግ ሕዝባዊ ድርጅት ነው፣ አምጦ ከወለደው የኦሮሞ ህዝብ የሚነጥለው ምድራዊ ሀይል የለም። ኦነግ የምሁራን ፍልስፍና፣ የፖለቲካ ኤሊት የስልጣን ፍትሆት ውጤት አይደለም። አዋቂ ነኝ ባይ ሁሉ ተነስቶ የሚጠመዝዘው፣ የስልጣን ጥመኛ ግልብ ሁሉ ወደ አሻው ይዞት የሚጋልበው፣ ባለጊዜዎች በመደለያዎችና ማስፈራሪያዎች የሚያፈርሱት የፀና መሠረት የሌለው ድርጅት አይደለም።
ጀግኖች አባቶቻችን ያወረሱን ክህደት፣ ጥቅመኝነት፣ አድርባይነት፣ አጎብዳጂነት፣ አሽከርነት አይደለም። ባርነት የሚፀያፍ ወለባ(ነፃ) ሕዝብ፣ የሀገር ባለቤትነቱን ለባለጊዜ ወራሪ ሀይል አሳልፎ የማይሰጥ እንቢተኛ ሕዝብ፣ በሞት አፋፍ ቆሞ እንኳን አድርባይነት የናቀ የዚያ ኩሩ ሕዝብ ልጆች ነን። ሕዝባዊ ድርጅት “በታላላቆች” የክህደት መስመር ሳይሆን “በታናናሾች” የዓላማ ፅናት፣ በጥቂት ምርኮኞች አሉባልታ ሳይሆን በብዙሃን ተጋድሎ ይፀናል፣ ይሳካል።
የትግሉ ክብደት፣ ከዓለማ ፅናት ይጠይቃል፣ በተለይም በወሰኝ የፊልሚያ ወቅት ፀንቶ መቆም ከፍተኛ ወኔ ይጠይቃል። ያንን ፅናት አጥቶ፣ የጀግኖች አባቶቻችን ፈለግ መከተል ተስኗቸው በየፌርማታው የረገፉ፣ ለጠላት እጅ የሰጡ፣ በህይወታቸው ዘመን መጨረሻ ተላላኪነትን፣ክህደትን ሙያ ያደረጉ ጥቅቶች አሉ። በግልፅም የሚታይ ሀቅ ነው። ነገር ግን የኦነግነትም ሆነ ኦሮሞነት ከፍ ብሎም ሕዝባዊ ትግል በዚህ አይለካም። ተስፋ ቢስነት ሳይጠናወታቸው፣ እርጅና ሳይጫጫናቸው፣ ክሂደትን ሙያ ሳያደርጉ፣ አሉባልታን እንደመጦሪያ ሳያስመዘግቡ በፊት ለነበራቸው አስተዋፅኦ አክብሮት አለን። ነገር ግን ዛሬ ክሂደትን ከእነርሱ ለመውረስ፣ ሕዝባዊ አደራን ለግል ጥቅም አሳልፎ ለመሸጥ የታነፅንበት የህሊና መሠረት፣ የነ መገረሳ በሪ አጥንትና አደራ አይፈቅድልንም!
ክህደትን ታግሰናል፣ አሉባልታን ችለናል፣ በኦነግ ህልውና ግን ማንንም አንታገስም። በህግ አግባብ የተዘጋን ፋይል፣ የተባነነበትን ሌብነት እና ሸፍጥ ይዞ የሚራመድ ገልቱ ሒሳቡን የሚያወራርደው ከሕዝብ ጋር ነው። በጀግኖች አጥንት እና ደም እዚህ የደረሰን ድርጅት አፈርሳለሁ ብሎ የቀን ቅዠት ውስጥ ለገባው አኩይ ተላላኪ ምክራችን ” ለ[ፖለቲካ] ሕይወትህ ዋጋ ስጥ!” የሚለውን የጥንቃቄ ምክረ ሀሳብ ነው።
” አይጥ ለሞቷ የድመትን አፍንጫ ታሸታለች!”
በመጨረሻ፣ ግለሰብም ቢሆን ሕዝባዊ አላማን እስካነገበ ድረስ፣ ከሺ ገልቱዎች እና ከንቱዎች እንደሚበልጥ ስገልፅ በትህትና ነው! የኦሮሞ ሕዝብ ጉዳይ ከከንቱዎች የቁጥር ብልጫ ሳይሆን፣ ከጀግኖቹ የአላማ ፅናትና የሀሳብ ብልጫ ጋር ነው። በሒልተን ከሚቀለብ ገልቱ፣ የቂሊንጦና ቃሊቲ እምቢተኞች በኦሮሞ ልቦና እንደነገሱ ስነገርህ በትህትና ነው።
በሕዝባዊ ዓላማ ላይ የፀና ግለሰብም፣ከፀረ ሕዝብ ምንደኛ ግለሰቦች በላይ ነው፤ ትግሉ ሕዝባዊ እንጂ plc ስላልሆነ።
ከዓላማችን ውጭ ማንም ማንም አይደለም!
የምናምንበት ነፃነት ቀርቧል!!!
Rabbii gaditti Kabajni Biyyaa fi saba ifiirra caale inuma hinjiru. hattuun hattuu jenna gantuunis gantuudhuma jenna. Gareen ABO Hilton gantuu,hattuu fi ergamtuu ppti.
XILAAYEE WAAMII
Jalqaba Geeraraa turan, ammaa immoo Maaloo karaa Nagaatiin Furmaata haa barbaaddnu…Immiyyee Xoophiyaa Ashaagiree
Related


text:
Maddi: RDH Guyyaa Kaleesa Sagantaan Geggeesa H’oo ta’e kan qoph’eef ta’uu Ibsame. Raadiyoo Daandii Haqaatiin Jimaata Caamsaa 28 /2007 Musliimoota Yaaka tokko malee Mana Hiidhaa …Read More »
Obboleewwan keenya Biyya Yamanitti Humnoota hin beekkamneen Ukamfamanii kan turan, gadi Lakkifamuun isaanii dhagayame.
Raadiyoo Dandii Haqaatiin {RDH} Roobi Bitoteessa 30 /2007 Dhalattoota Oromoo kan Ta’an Obboleewwan keenna lakkoofsaan 40 kan ta’anii fii Lammiiwwan biyya adda addaa irraa …Read More »
Sageleen keenya haa dhagayamuu
Sagantaa Raadiyoo Daandii Haqaa Muddee 10 / 2014 Sagantaa 5 ffaa * Oduu * Seekulaariizimii ilaalcha Addunyaa Wajjiin * Seenaa Kutaa Janaazaa Keeysaa , Kutaa …Read More »


text:
Har’a Mudde 11, 2015 Warraaqsii Biyyoolessaa Oromiyaa FDG Godina Kaaba Shaggar(Godina Salaalee) Aanota garagaraa keessatti jabaachuun ittifufuun Guyyaa har’aa Aanaawwaan kanneen akka Kuyyuu Magaalaa Garba Gurraachatti hiriirrii Mormii guddaan Gootota uummata Oromoo Salaalee fi Qeerroo dargaggoota Barattoota Oromoon jabaate itti fufe jira,
Akkasumas Aanaa Dagaam keessatti warraaqsii haalaan jabaachuun Magaalaa Shanoo keessatti daandii bakkoota hedduutti cufamee
warraaqsii jabaate jira. Anaawwaan Kanneen Akka Wucaalee Magaalaa Muka Xurii fi Hidhabuu Abootee wajiraaleen mootummaa hundii cufamanii hojiin dhaabbatee jira., Uummatni fi dargaggootni Oromoo gaaffii keenyaaf deebii barbaadna, ilmaan Oromoo wareegamaa jiraanniif
Mootummaan itti gaafatamuu qaba jechuun dhaadannoo isaanii jabeessuun daandiiwwaan gara Garba Gurraachatti geessaan ganamarraa eegaluun bakkoota hedduutti cufamee jiraachuun ifa ta’ee jira. Hummni waraanaa gara Garba Gurraachaatti ramadamee karaa darbaa dhabuun hedduu rakkachaa jiraachuun gabaasaan…. itti fufa!!
Yeroo Ammaa Kana, Godina Shaggar, Salaalee,Kuyyuu,Garba Gurraachaa fi Aanaa Dagaam Keessatti FDG Itti Fufe,Bakka Hedduutti Karaan Cufamee Jira.
Har’a Mudde 11, 2015 Warraaqsii Biyyoolessaa Oromiyaa FDG Godina Kaaba Shaggar(Godina Salaalee) Aanota garagaraa keessatti jabaachuun ittifufuun Guyyaa har’aa Aanaawwaan kanneen akka Kuyyuu Magaalaa Garba Gurraachatti hiriirrii Mormii guddaan Gootota uummata Oromoo Salaalee fi Qeerroo dargaggoota Barattoota Oromoon jabaate itti fufe jira,


text:
Review Overview
Habashootni, tokkummaa ilmaan Oromoo laaffisuuf, qabsoo bilisummaa saba Oromoo dadhabsiisuuf yoo danda’an sirumaa dhabamsiisuuf halkanii guyyaa shira nurrtti hojjechaa akka turani fi jiran seenaatu ragaa ta’a. Kun dhugaa waliigalaa waan ta’eef, diinarraa wanti biraas waan hin eegamneef, nama hin dinqu. Kan nama gaddisiisu garuu beeknees ta’ee otuu hin beekin; hubannees ta’ee otuu hin hubatin shira diinaa kanaaf qaawwa uumuu, balbala banuu, meeshaa ta’uu, kanaaf of saaxiluu, kan dabrerraa barchuu dadhabuu keenya dha. “Namni yoo quba tokko nama biraatti qabu, qubni sadeen isumatti akka garagalan hin hubatu” akkuma jedhamu, hubannoon kan jalqabu bakkeen ykn iddoon (position) quba sadeenii kun yoo beekamee dha. Wantin jechuu barbaade, dadhabbii keenya otuu hin hubatin yookaanis dhokfachaa Habashaatti quba qabuun gahaa miti. Yoon akkana jedhu ammoo diinatti hin xiyyeeffannu jechuu otuu hin taane, gabaabumatti mee dura haala keenya haa hubannuu jechuun barbaade.
Yeroo tokko tokko yoon waayee keenya gadifageenyaan ittiyaadu, balaa nutti deemaa jiru alaalatti arguu dadhabnee; hanga nubira gayutti teenyee eeguun rakkoolee dhuma hin qabneef akka nu saaxilee fi nu saaxilun hubadha. Balaa tokko alaalatti arganii ofirraa ittisuu yoo hin dandeenye; yoo nama bira gayee harkaan nama qabate, kana keessaa ofbaasuun rakkisaa ta’a. Akkuman armaan olitti tuqee dabre, Habashaatu akkana nu godhe, isaantu akkas nu godhe; Habshaatu naannoo, gandaa fi amantii dhaan akka walqoqqoodnu nu taasise; Habshaatu shira nurratti xaxee, akka mooraan keenya laafu taasise fi kkf dubbachaa ormatti quba qabuun homaa hin fidu. Wanti ofis walis gaafachuu qabnu, yoo isaan akkan nu godhan ykn nu taasisan kana maaliif shira isaaniitiif karaa baasna jennee of gaafachuun silaa gaafii duraa ta’uu qaba ture. Takka dogoggoruun uumaa ilma namaa keessa waanuma jiruu dha; garuu lammata gowwoomuun, kan dabrerraa barachuu dadhabuun dadhabbii mataa ofii ti.
Wantan har’a waayee shira Habashootaa kaaseef sababan qaba. Barreeffama mata duree “OROMO MALLI MAALI ?” jedhuun Tokkicha Abbaa Milkiitiin dhiyaate Ayyaantuu.com irratti dubbisseen ture. Barreeffamni kun barreeffama biraa mata dureen isaa “Amna Dukkanaa’aa: Seenaa Dhokataa Ilmaan Oromoo Biyya Eritrea Keessaa” jedhuun dargaggoo maqaan isaa T.F YKN Addaamuu jedhamuun dhiyaate irratti hundaaye. Waayee barreeffama duraa, kan T.F ykn Addaamuu dhaan dhiyaate sana, gara boodaa itti deebi’ee waan tokko tokko jechuun barbaada. Qabiyyeen barreeffama Obboo Abbaa Milkii garuu akka naaf galetti ykn akkan hubadhetti waan Shaabiyaatti xiyyeeffatu fakkaata. Asirratti wanta Eertiraa keessatti godhamaa ykn ta’aa jiruuf ragaa waanan hin qabneef waayeen kun dhugaa dha yookaanis dhara jechuu hin danda’u. Haa ta’u malee, wanti hubatamuu qabu tokko, har’a abbaan fedhee biyyas ta’ee mootummaan kamiiyyuu dhimma mataa isaatiif ykn bu’aa irraa argatuuf jedhee yoo ta’e malee, dhugumatti garaa qulqulluudhaan qabsoo saba Oromoo ni deeggara jedhanii irraa eeguun ofgowwoomsuu dha jedheen yaada.
Qabsoo bilisummaa Oromoo ilaalchisee, Eertiraan akka ofiif walabummaa argatetti, walabummaa Oromiyaas ni deeggarti yookanis hin barbaaddu jechuun ammaaf na rakkisa. Waan Shaabiyaan ykn Eertiraan Oromoof godhaa turte/jirtu badaas ta’ee gaarii seenaaf dhiisuudhaan, wanti hubatamuu qabu garuu, akka barreeffama lamaan sana keessatti ibsametti, TPDMs (Tigry Peoples Democratic Movement) ta’ee Shaabbiyyan maqaa Oromootiin jaarmayaa maxxannee ijaaruu yaaluun qabsoo keenyaaf baay’ee gaaga’ama guddaa akka ta’u dha. Karuma fedheenuu haa dhufuu, shirri akkanaa kun balaa guddaa nutti fiduu akka danda’u Oromoon jabeessee hubachuu qaba. Shirri akkanaa kun milkoofnaan; jaarmayaan akka OPDO deebi’aa ijaaramnaan, qabsoon keenya ammas bar-kurnee lamaa ol gara duubaatti akka deemtu shakkiin hin jiru. Kun sodaatanii nama sodaachisuu otuu hin taane balaa dorrobee jiru arguu danda’uu dha; yaaddoo ibsuu dha. Hin ta’a ykn hin ta’u; ni milkaaya ykn hin milkaayu jechuun tilmaama mataa ofii ti. Dhugaan lafarra jiru garuu dagatamuu hin qabu.
Gaafiin barreessaan kaase, “Oromoo malli maali?” kan jedhu anaaf gaafii bu’uraa ti. Gaafii Oromoon hunduu hubachuu qabani fi deebii isaas barbaadanii argachuu qabanii dha jedheen amana. Akkan barruu kana dhiyeessu kan na taasisellee barreeffama mata duree kanaan dhiyaatetu qalbii koo na harkise. Dhiiroo, kun gaafii yeroo ti; akka laayyootti ilaalamuu hin qabu. Haalli keenyaayyuu walumaagalatti “Oromoo malli maali?” kan nama jechisiisu dha. Kaayyoon barreeffama kiyyaa Eertiraa balaaleffachuufii miti. Kana hin godhan jedhee isaanis amanuun na rakkisa. Har’a abaan fedhee, koodeen ofiituu bu’aa ofiitiif jedhee obboleessa ykn obboleetti isaa dabarsee kennuu danda’a. Impaayara Itoophiyaa tana keessatti biyya fi qabeenya Oromoo kan hin hawwine hin jiru. Bilisummaa fi walabummaa otuu hawwinuu kan caalu nutti dhufee; bu’aalee hanga har’aatti qabsoon kun galmeesseyyuu akka hin dhabne ofeeguu qabna, Oromoo. Ammas irran deebi’a balaa nutti dhufuuf deemaa jiru alaalatti arguu haa dandeenyu. Kun gamnummaa dha.
Akkuman kanaa olitti tuqee dabre, barreeffama isa duraas, kan dargaggooT.F YKN Addaamuu jedhamuun dhiyaates dubbissen ture. Yaadolee heddoominaan achirratti kennamanis argee jira. Namootni barreeffama sana karaa adda addaatiin ilaalan. Kuun waan akka asoosamaatti dhiyaate fakkeessu; kuun waan gareen Obboo Leencoofaa dhiyeessan fakkeessu; kuun ammoo waanuma dhugaadhaan argame ykn argamaa jiruu dha jedhu. Dhgaa dha, wanti tokko yoo ragaa qabatamaa wajjin hin dhiyaatne tilmaama gara graa keessa nama galchuun hin oolu. Asirratti wanti dubbistootni barreeffama kiyyaa hubachuu qaban waan dargaggoon kun barreesse dhugaa hin ta’u jechuu kiyyaa akka hin taane dha. Akkuman dursee jedhe, wanta tokko dhugaa ykn dhara ta’uu isaa kan mirkaneessu ragaa wajjin dhiyaatu dha. Dhugaa dubbachuudhaaf, anillee yeroon barreeffama sana dubbisu waayeen kun garaa na nyaatullee, karaa biraatiin yaada adda addaa keessa na galchuun hin oolle. Barreeffama sana karaa adda addaatiinan ilaale.
Tokkoffaa, akka barreessaan seenaa ofii ibsetti waanuma irra gaye barreesse malee fakkeessuu hin danda’u yaada jedhutu na keessatti uumame. Waan inni keessa dabre, keessumaayuu Oromiyaarraa gara Eertiraa; Eertiraarraa gara Suudaan; achirraa ammoo gara Keenyaa deemuun dhugumatti amanuun nama rakkisullee dhara ta’uu hin danda’u jedheen fudhadhe.
Lammaffaa, akkuma namootni tokko tokko tilmaaman, anis tilmaamni ani qabaachaa ture, warri ABO (warri Eertiraa keessa jiran) walabummaadhaan socha’uu akka hin dandeenye; rakkoo akka qaban; sababa kanaan ammoo achi taa’anii qabsoo kana gara fuulduraatti oofuu hin danda’an jedhanii isaan qeequuf jecha gareelee biroorraa (diinarraaiys ta’uu mala) xalyaan akkanaa waan qophaayes natti fakkaate.
Sadaffaa, dhuguma akkuma jedhamu, Eertiraa keessa rakkoon jiraatee; qabsaa’ota fi hoggantoota keenyarratti dhiibbaan uumamee; akka barbaadanitti socha’uu dadhabanii; sababa kanaan isaanuma keessaayuu rakkoo jiru gadi baasuuf jecha xalayaan kun akka qophaayu godhamees ta’uu mala jedheen yaade.
Afraffaa, mootummaan Eertiraa hangam qabsoo bilisummaa Oromoo dhugumatti akka gargaaru beekuun na rakkisullee, ammaaf diina Wayyaanee waan ta’eef, maqaa Eertiraa xureessuf; akkasumas dargaggootni Oromoo akka achi hin dhaqne hamilee isaanii cabsuuf jecha xalayaan kun gara Wayyaaneerraa qophaayee waan barreeffames natti fakkaate.
Egaa, kun tilmaama mataa kiyyaa ti. Wanti tokko dhugaa ykn dhara ta’uu isaa addaan baafachuun kan danda’amu yoo ragaa qabatamaan tokko jiraate dha. Karaa biraatiin ammoo, wanti akkanaa kun yoo uumamu qaamni tokko gadi bayee asirratti ibsa kennuun silaa waayee kana qulqulleessuudhaaf gaaarii ta’a ture. Garuu mee haa jennu, dhugumatti wanti dargaggoon kun barreesse yoo dhagaa ta’e; yoo dhuguma Shaabiyaan duuba jiraate ykn shira Habashootaa ta’e, hoggantootni keenya kan Asmaraa jiran waayee kanarratti ibsa kennuun isaan rakkisuu danda’a. Dhugaa dha yoo jedhan, waan iccitiin bayuuf, isaaniifuu gaaga’ama guddaa ta’a. Soba ykn dhara akka hin jenne ammoo, wanti barreeffame kun akka asoosamaattillee yoo dhiyaate, kun dhugaa jiru irratti waan hundaayuuf, dhara jedhanii sarar jala butuunis rakkisaa ta’a. Dhugaa ykn rakkoo jiru Waaqayyo/Rabbi qofaatu beeka. Kan ta’es ta’u, shirri Habashootni nurratti xaxan daangaa waan hin qabneef, ofeeggannoo guddaa barbaada. Dammaqinsaan haala keenya hubachuun baay’ee barbaachisaa fi murteessaa dha.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Ebla 24/2011 Shawaa bahaatti lafa hektaara kuma 3 misoomsuuf waggoota 33 dura baasii Birrii miiliyoona 45n piroojektiin jallisii ammayyawaa ijaarame lafa hektaara 200 ol utuu hin misoomsiin turuun isaa akka isaan gaddisiise namoonni Tajaajilli Oduu Itoophiyaa haasofsiise dubbatan.
Piroojektiin jallisii kun lafa hektaara kuma 3 misoomsa jedhamee maashinoonni gurguddoon sagal hidhamuufis hanga ammaatti hojjetaa kan jiru tokko qofaa ta’uun isaa ijoo dubbii ta’eera.
Obbo Turaa Huseen piroojektiin jallisii maqii Shawaa bahaa aanaa dugdaa ganda Girrisaa jadhamutti bara 1978 A.I yeroo diriirfamu bakka sana kan turanii fi hojjetaa paampii pirojektichaa ta’anii waggoota darban 23f tajaajilaa turaniiru.
Bishaan lafa heektaara kuma 3 misoomsu baasuuf meeshawwan gurguddoo sagal hidhuun hojjetan kun kan ijaan argan yeroo yaalii qofa akka ture obbo Turaan dubbataniiru.
Sanaa booda garuu maashinoota sadii caalaa tajaajila kennaa akka hin turree ibsuun qotebultoota naannawichaa qofa osoo hin ta’iin piroojektii biyya fayyadu qisaasa’uun isaa na gaddisiiseera jedhan.
Waggoota afran darbaniif immoo hojiirra kan ture maashina tokko qofa akka ture dubbataniiru.
Jiraataa naannawichaa kan ta’an obbo Waldee Birmajii immoo“piroojektichi sababa miidhamaan tajaajila hin kennu jedhanii namoonni baay’een deddeebi’uun eeraa turanis furmaatni argameefii gara hojiitti galuu isaanii hin argine“ jechuun dubbatan.
Jallisii biyya fayyadu waan ta’eef mootummoonni Federaalaa fi naannoo Oromiyaa furmaata akka kennanis dubbataniiru.
Waajjira qonaa aana Dugdaatti ogeessi misooma jallisii xixiqqaa obbo Mitikkuu Nagaash akka ibsanitti piroojektichi haala jireenya qonnaan bultoota naannawichaa jijjiira jedhamee waggoota 33 dura ogeeyyii Kooriyaatiin diriirfameera.
Hektaara kuma 3 misoomsuun abbaa warraa qonnaan bultoota naannichaa 773 jireenya fooyya’aatti ceesisuuf yaadamee kan eegalame ta’us, maashinoota saglan keessaa tokko qofti socho’uun lafa hektaara 225 qofa misoomsuu isaa hubachiisaniiru.
“pirojektiin kun guutummaa guutuutti hojjechuu dadhabuun isaa sababa miidhamaanii fi meeshaan jijjiirraa dhiyootti argachuun rakkisaa ta’uu isaatiini“ jedhan.
Amma garuu maashinoota sadii qofa sochoosuun illee lafa hektaara 450 misoomsuun akka danda’amu qorannoon mirkanaa’uun Oromiyaarraa baajanni ramadameefii sochoosuuf yaaliin taasifamaa jira.
Bulchiinsa aanaa Dugdaatti Abbaan adeemsa hojii komii ummataa fuudhaan obbo Baatii Abbuu qonnaan bultoonni naannoo sanaa piroojektichi tajaajila guutuu kennaa akka hin jirre irra deddeebiin komii dhiyeessaa turuu isaanii ibsanii, dandeettii aanichaa ol waan ta’eef qaama ilaallatuuf dhiyaatus hanga yeroo dhiyootti furmaata utuu hin argatiin turuu isaa dubbataniiru.
Erga jijjiiramni akka biyyaatti dhufee asitti fooyya’insi argamaa waan jruuf komiin ummataa yeroo dhiyootti furmaata akka argatu abdii qabaachuu isaaniis ibsaniiru.
Rippoorterri Tajaajila Oduu Itoophiyaa bakka sanatti argamuun akka taajjabetti jallisiin kun tajaajila akka hin kennineef rakkoolee walxaxoon jiraachuu isaa mirkaneesse.


text:
Jilli Dooktar Girmaa Amanteen durfamu ijaarsa giddugala gabaa Awwadaayii fi hojii misooma beeyladaa daawwate
Finfinnee, Fulbaana 8, 2014 ( FBC)- Jilli Sadarkaa Itti aanaa Preezdaantiitti Qindeessaa Kilaastara Misooma Baadiyyaa Oromiyaa Dooktar Girmaa Amanteen durfamu godina Hararge Bahaatti ijaarsa giddugala gabaa magaalaa Awwadaayii fi hojii misooma beeyladaa magaalichaa daawwateera.
Qonnaan bulaa Yuusuf Ahmad hojii misooma beeyladaa hojjachaa jirurraa fayyadamaa ta’uu himuun, nyaata beeyladaa akka barbaadetti argachuu dhabuun hudhaa akka itti tahe dubbateera.
Hoggantuun Ejansii Misooma Beeyladaa Oromiyaa Dooktar Aaminaa Abduramaan, bara kana hojii fooyyeessa sanyii beeyladaatiif xiyyeeffannoo kannanii hojjachaa jiraachuu himaniiru.
Jilichi ijaarsa giddugala Gabaa Jimaa Awwadaay %70 irra gahuun osoo irra jiruu yeroo amma % 45 irra jiras jedhame.
Sababni proojeektiin kun harkifateef, sababa dhiheessiitiini jadhan Kontiraaktaroonni fi gorsitoonni proojeekticha hojjachaa jiran.
Dooktar Girmaa Amantee, giddugalli gabaa Jimaa Awwadaay yeroon xumurame fayyadamummaa Qonnaan Bultoota Harargee daran mirkaneessa Jedhan.
Akka gabaasa OBNtti rakkoo harkifannaa proojeektichaaf sababa tahan furuuf xiyyeefannoon ni hojjenna jedhan Dooktar Girmaan.
Fuula Feesbuukii keenyan dabalata odeeffannoo waqtaawaa argachuuf;
Teelegraama https://t.me/afanoromofana
Yuutyuubiihttps://www.youtube.com/c/fanabroadcastingcorporate/
Marsariitii fanabc.com/afaanoromoo
Twiitara https://twitter.com/fanatelevision nu duukaa bu’aa
Yeroo maraa nu waliin waan taataniif isin galateeffanna.


text:
“Galma tokko ga’uuf Kutannoo fi murtoon barbaachisaa dha”
Abirahaam Linkooliin Yaalii isaa addaan hin kunne.
Abirhaam Liinkooliin, ilma qotee-bulaati. Bakka Hodjeenvillee keentuukii jedhamutti Guraandhala 12,1809 dhalate. Maatiin isaa kan hin baranne yoo ta’an illee inni waggaa tokkoof mana barumsaa galee barachuun jaalala dubbisuu dagaagfateera. Bitootessa, 1830 maatiin Liinkooliin gara Ilinooyisitti jijjiiraman.
Qabsoo Jireenyaa Mo’achuuf…
Sababa abbaan isaa ammas maatii isaa wajjin gara koolis kaa’onitti jijjiirameef, umurii isaa 22ffaatti hojii humnaa hojjechuun of danda’ee jiraachuu eegale. Qottoo baqsuu, muka jiidhaa babbaqaqsuun muka qoraanii fi dallaa ijaaruuf qopheessuun dandeettii beekamaa godhate. Dargageessi Liinkooliin jedhamu kun dhumarratti gara hawaasa “saalem haaraa” jedhamtee beekamtutti yeroo dheeraaf daldalaa dunkaanaa, to’ataa poostaa fi to’ataa mana kuusaa ta’ee hojjetaa turee Iliniyoositti deebi’e. Egaa Liinkooliin asitti dandeettii hawaasummaa argatee uummata waliin hojjechuu fi seenaa himuu jaallachuun isaa uummaticha keessatti beekamtummaa isa argachiise. Fakkeenyi guddaan waa keessa turanii dabarsuu Abirhaam Linkooliin ta’a jedhamee yaadama.
Mudattee Abirhaam Linkoolin Kanneen hadhaa’aa
Yoo waa’ee nama waa hin nuffinee baruu barbaadde bakka biroo hin ilaalin. Liinkooliin hiyyummaa keessatti dhalate. Bara jiraate hundaa keessattis mo’atamuu hedduu arge. Filannoottis dhiyaatee si’a saddeet kufe. Hojii daldalaa keessattis si’a lama kasaaraan irra ga’e akkasumas jeequmsa narviitiinis hedduu miidhame. Yeroo baay’ee nuffee dhiisuu danda’a ture garuu inni addaan hin kutne waan ta’eef seenaa biyya Ameerikaa keessatti pirzeedaantoota gurguddoo keessaa isa tokko ta’eera. Karaan Linkooliin gara mana adichaa/white house/ kan geessise kana ture. Sadarkaa kana irra osoo hin ga’in dura garuu bu’aa ba’ii hedduu bira darbeera. Wantoota bara isaa keessa isa mudatan keessaa kaneen gurguddoon akka kanaa gaditti dhiyaataniiru. Bara 1816tti mana maatii isaatii dhiisee akka bahuuf maatii isaatiin dirqisiifame. Inni garuu isaan gargaaruufis hojjetaa ture. Bara 1818tti haati isaa jalaa duute. Bara 1831tti immoo hojii daldalaa keessatti kasaaraan isa mudate.
Yaalii isaa itti fifuun…
Yaalii isaa itti fufuun bara 1832tti seera biyyattii tumuu irratti dorgomee kufe. Baruma 1832tti hojii isaarraas ni ari’ame. Battaluma sanatti immoo mana seera seenee barachuuf yaalee ture;
garuu hin milkoofne. Muuxannoo daldalaa waan qabuuf, bara 1833tti hiriyyaa isaa irraa maallaqa liqeeffatee hojii daldalaa yommuu inni eegalu kasaaraan isa mudate. Isa booda umurii isaa keessaa waggaa 17 liqii ofirraa kaffalaa jiraate.barri kun erga darbee booda milkaa ‘ina xiqqoo arge. Seera biyyattii tumuu irratti deebi’ee dorgomee mo’ate haa ta’u malee bara 1835tti kaadhimaan inni fuudhuuf kaadhimate jalaa duute. Hamileen isaas ni miidhame. Bara 1835tti haamileen isaa waan baay’ee tuqameef dhibee narviitiin dhukkubsatee ji’a ja’a siree isaarra ciisuun dabarseera.
Adeemsa isaa gara Mana Adichaatti (White house)geessu eegale
Haa ta’u malee erga dhukkuba isaarraa fayyee booda utuu abdii hin kutin bara 1838tti mana marii bakka bu’oota uummataaf dorgomee kufe. Ammas bara 1840tti kaadhimamaa ta’ee dhiyaatee hin milkaa’in hafee ammas itti fufuudhaan bara 1843 bulchiinsa biyyoolessaaf dorgomee kufe.
Haa ta’u malee bara 1846 Bulchiinsa biyyoolessaaf dorgomee mo’achuudhaan gara waashingitan deemee, hojii gaarii hojjete.
Sana booda bara 1848 Filannoo bulchiinsa uummataatti dhiyaatee kufe. Bara 1849 ttis akkasuma bakka hojii bulchiinsa waajjira lafaa irratti dorgomee kufe. Bara 1854 bulchiinsa mootummaa gamtooma Ameerikaaf dorgome kufe.
Bara 1856 Gartuu dorgomtoota isaa keessatti itti aanaa pireezedaantii ta’uuf dorgomee qabxii 100 gadii argachuun kufe.
Bara 1858 Ammas bulchiinsa mootummaa gamtooma Ameerikaaf dorgoomee kufe.
Milkaa’ina Dadhabbii boodaa…
kufaatiifi ka’umsa hedduu booda bara 1860 parzadaantii bulchiinsaa gamtoomaa Ameeriikaa ta’ee filatamuu danda’eera.
Abirhaam Liinkooliin yeroo baay’ee bakka itti inni nuffeee dhiisu qabu hedduun isa mudateera. Garuu innis akkas hin goone sababiin isaas abdii hin kutne waan ta’eefidha. Kanaanis seenaa biyya addunyaa keessatti mootota gurguddoo keessaa tokko ta’u danda’e. Dhumarratti akkas jedhe “Miirri of dirqamsiisanii itti fufuu waanuma hunda keenya keessa jirudha. “Yaalii gochuun hojii hundama keenyarraa eegamudha. Kunis waamichuma hojjichaa akka ta’etti natti dhaga’ama.
Galma tokko ga’uuf kutannoo fi murton barbaachisaadha. Haa ta’u iyyuu malee gufuuf gufaatiin adda addaa fuula namaa dura dhaabbachuun kaayyoon namaa galma akka hingeenyeef mormiin waanuma jirudha. Kanaafuu kufaatiirraa baru malee ittiin abdii kutatanii dhaabbachuun injifannoo waan hin taaneef fuulduratti abdii kutuu dhiisanii hamma dhumaatti itti fufuun mo’ichi akka argamu seenaa Abrihaam irraa baruun ni danda’ama…


text:
Ibsa Jaaramayaa Adda Bailisummaa Oromoo Biyya Ambaa:
Ajjechaan itti yaadamee qindoominaa fi hordofffii cimaadhaan Artistii Oromoo
Haacaaluu Hundeessaa irratti raawwatame hedduu nu gaddisiisa.
Ajjechaa laalessaan akkasii kun golee Oromia hunda keessatti bal’inaan gaggeeffamaa
jiraachuun dhugaa haalamuu hin dandahamne ta’uun beekkamaadha. . Mootummaan
aangoo qabatee biyyattii gaggeessaan jira jedhu ajjechaa akkasitti bal’inaan itti fufee
jiru kana of bira dabarsee kaanitti quba qabuuf yaaliin godhaa jiru mootummaa
gaafatamni itti hin dhagahamne ta’uu isaa kan agarsiisudha jannee amanna.
Sabni keenya roorroo daangaa dabre jalatti humnaan jiraachaa arra gahe, yeroo
ammaa kanaas duulla ajjechaa itti bobbaafamaa jiruun ajjeefamuun irraa hin
dhaabbanne. Baadiyaa hanga magaalaa, gammoojjii hanga baddaatti ajjechaan gara
jabinaa irratti raawwatamaa jira. Walumaa-gala lammiin keenya Oromoon akka
sabaattii fi akka lammii biyyaatti har’as ittisa dhabee jiraachaa jira.
Haallii fi tarkaanfiin naato-dhabeessi dhala namummaa akkasii kun ilmaan Oromoo
biyya keessaa fi ala jiran hunda obsa fixachiisaa jira. Suphaa fi kabeebsaan ittiin sabni
keenya sobamaa ture hanga eegamuu ol ta’uun isaa bubbulee jira.
Ajjechaa, dhumaatii fi gaaga’amni hin barbaachisne akkasii hawwii fi fedhii keenyas
hin turre. Haalli nuti hin sarminee fi hin simatin kun dhiibee humnaan nutti dhufe.
Akka haqaa fi wareegamaaf yoo tahe, haalli gagga’aan akkasii biyya keenya Oromia,
lammii keenya Oromoo irra gahuun waan hin malleef kana jalaa bahuudhaaf qabsoo
keenya jabaannee itti fufuun murteessaa ta’uu waliif akeekna.
Kanaafiis,Ibsa ABOn waa’ee ajjechaa Artistii Haacaaluu Hundeessaa ilaalchisee
kaleessa, Waxabajjii 30, bara 2020 baase deggeraa, miseensotni fi hawaasni Oromoo
keessaa fi alaan sochii wal irraa hin citne kan bilsummaa isaatti kabajaa horu jabeessee
itti fufuu qaba. Haalli keessa seennee jirru wareegamaa fi tattaaffii bifa hundaa nu
JAARMAYAA ABO BIYYA AMBAA gaafaachaa deemaa waan jiruuf miseensotni keenya kan durii caalaa bifa walitti siqaa, ititaa fi jabaa taheen gumaacha qabsoon kun gaafataa jirtu guunnee argamuun dirqama qabsaawummaa fi lammummaa ti. Kanaaf, nuti hogganoonnii fi miseensotiin jaarmiyaa ABO biyyaa ambaa waliigala ajjeechaa, saamicha, hidhaa fi dararaa mootummaan ummata keenya irraan gahaa jiru sabootaa fi biyyoota adduunyaatti daran saaxiluu fi hawaasni keenya kan durii caalaa keessaa fi alaan wal gurmeessee jijjiirraa hundee biyyattii irratti fiduuf akka gurmaawuu fi sochii isaa bifa hundaan akka waliiin qindeessatu yaamicha godhna.
Akkasumas sabootaa fi sab-lammootni Oromia keessaa fi olloota Oromia duula
suukanneessaa kara hundaan Oromoo fi Oromia irratti aggaammatamee jiru kanatti
waliin hiriirree nagaa hawwinuu, bilisummaa sabni keenya fedhu, jireenya bir’uu hin
qabne keessa waliin jiraatu akka dhugoomsannu yaamicha keenya dhiheessina.
Injifannoo Ummata Oromoof!
DDJS Biyya Ambaa,
Adoolessa 02, bara 2020


text:
Humnootiin Iraaq injifannoo Mosul irratti argatan kabajaa yeroo jiran kanatti manaa gara manaatti adeemuun harcaatuu hidhattoota Islaamiik Isteetes waraanaa jiru.
Wal waraansii dhumaa hidhattoota Islaamik Isteetes waliin gaggeessan hamaa ta’uu isaa fi manaa gara manaatti deemuun hidhattoota lafa dhokotanii jiranii baasuuf yeroo yaalan hidhattonni of wareeguuf jecha uffata dhukaatoota uffata isaanii irratti maranii akka jiran dubbatan.
Dilbata kaleessaa Moosuul keessatti aduun yeroo seenuu jalqabdu jilli mummicha ministeera Iraaq kan bilisummaa ishee gonfatte Mosul keessaa ba’an.Jiraattonni hangi tokko kanneen daw’annaa mummicha ministeeraa Haidar al—Abadiin gammadan bilbila harkaa fi kameeraa qopheeffatanii suraa kaasuuf ykn vidiyoo waraabachuuf eeggataa turan.


text:
Kitaabni jireenya waggoota shantamaa (50) ungulaalu maxxanfamaa jira. Kitaabni Afaan Ingilisiitiin barreffame kun dhimmoota garaagaraa mataduree 100 kessatti qabatee jira. Dhimmootni matadurelee kunneenii bifa gaggabaaboo dhaan barreffaman (miiltoo lameen ilaali). Barreffamoonni akkasitti qopheffaman kunneen Afaan Ingilisii gara hawaasa Oromootti kan fidedha. Dhimmootni irra guddeessi irratti xiyyeffataman Oromiyaa fi Oromoo calaqqisu.
Kitaabichi Afaan Ingilisii gara hawaasaatti kan fide dhimmoota guyya guyyaa dhiheessuudhaani. Waliin jireenyi hawaasaa bifa ifaa ta’een seenaa sana keessatti ibsamaniiru. Umamni naannoo uumama kanneen akka mukaa baalaa, lageenii, bineensota, beeyiladoota, martinuu jiraachuuf dhama’uun garuu immoo walii wajjin jiraachuun haala gahaa ta’een ibsamaniiru.
Caalmaatti immoo Afaan Ingilisii bifa sirrii ta’ee fi bareedaa dhaan barreffame. Kunis kitaabicha sadarkaa kitaabilee gaarii (Good Books) jedhaman keessatti argamanii taasisuu danda’a. Haalli kun immoo kitaabichi manneen barnoota olaanoo keessatti Afaanichi akka xiyyeffannoo argatu gochuu danda’a. Akkuma beekamu Afaan Ingilisii biyya kana keessatti waggoota baayyeef gadi bu’aa dhufee jira. Kitaabichi Koolejoota keessatti adeemsa baruu fi barsiisuu keessatti barattootaa fi barsiitota ni fayyada. Mee gaafa kitaabichi maxxaanfamee as ba’u (Amajjii/January 11, 2020) Galma Giddugala Aadaa Oromootti irratti haa mariyannu.
Eebba kitaabichaa irratti argamaa naa ho’isaa!
Taaddalaa Tafarraa Dhaaba
Jireenya Laafaa – roga faallaa
Jireenyi Laafaan hawwii nama hundaa ‘fakkaata’. ‘Fakkaata’ kan jedhu jecha sirrii dha; sababni isaa namni martinuu jireenya keessatti yaadrimee laafina jireenyaa jedhu jaallachuu isaa/ishee hin beeknu. Hojii bifa bareedaa fi haaraa ta’een hojjechuu namoota kalaqaa fi haaromsa beekan biratti ni jaallatama. Yoo hojiin hamaan bifa haaraa dhaan akka laaffatu gochuun danda’ame warri hubachuu hin dandeenye isa laaffifame sana jaallachuu hin danda’ani. Sababa kanaaf ‘Jireenya Laafaa’ hubachuuf fakkeenya dhiheessuun barbaachisaa ta’a. Gama birootiin immoo jireenyi laafaan miidhaas ni qabaata.
Kumpiyutarri an barreffama kana qopheessuuf itti fayyadame fakkeenya kalaqaa ti. Sirna barreffamaa isa duraa isa arsama, nuffisiisaa fi dadhabsiisaa ta’e fooyyessuuf fayyade. Meeshaan ittiin barreessan inni duraa (typewriter) yeroo isaatti harkaan barressuu manna fooyyee qabaatu illee dogoggora xiqqoof jecha irra deebi’amee barreessuuf nama dirqisiisa ture. Kompiyutarri garuu bu’aa ajaa’ibaa hojii keenya irratti nu argamsiiseera. Yeroo gabaabaa keessatti bu’aa hojii baayyee kan qulqullina qabu nu argamsiisa. Kompiyutarri haala akkasiitiin hojiidhaan jiruu fi jireenya keenya akka fooyyeffannutti nuu gumaacha.
Fooyyeen kun jiraatu illee dhaloota dargaggoo fi shamarree keessaa warri fooyyee kana ija jaalalaa tiin hin ilaalle jiru; ifaajee/dhamaatii dhalootni darbe fooyyee kana fiduuf galmeesse hin faarsani. Sababa fooyyee argame kanaa qofaaf gama ofiitiin hojii qulqulluu (fakkeenyaaf barreeffama qulqullina qabu) osoo hin gumaachin bu’aa isaaf/isiif hin malle argachuuf nafaa’uu hin barbaachisu.
Fakkeenyaaf gama qunnamtii tiin fooyyee argamsiisuun dhimmoota adda addaa kanneen akka informeeshinii daddafanii erguu fi fudhachuutiif baayyee gaarii dha. Hanga dhiheenya kanaatti qunnamtiin gama bilbilaa tiin ture quubsaa hin turre. Har’a bilbilli (telefoonni) keessumaa mobaayilli namoota fageenya dheera irra jiran walitti fiduu dhaan dadhabbii imalaan wal arguu hambisee haalaan fooyyee argamsiiseera. (News of the passingilaalaa).
Jireenyi laafaan bu’aa ifaajee kalaqaa tiin argameetti gammaduun waanuma jiru waan ta’eef nu hin falmisiisu. Ta’u illee jireenya laafaa akkasii hawwuuf jecha bu’aa mullataa jiru tokko itti cichuuf jennee kaachuun fudhata hin qabaatu. Sadarkaa jireenya laafaa irra gahuuf hojjechuu tu nu irraa eegama; yoos bu’aa keenya jennee marafanna.
Mee daa’imni tokko maatii dureessa keessatti dalate haa jennu. Daa’imni kun kunuunsa gaariin guddatee sadarkaa ga’eessumma gaha. Haa ta’u malee qabeenyaa fi carraa maatii isaa qofaan jiraachuu itti fufa. Qabeenyi fi carraan uumame sun akka salphaatti waan hin dhumatneef jireenya laafaa sana ittuma fufa. Kana jechuun ofiin of danda’uuf carraaquu dhiisa jechuu dha. Haalli akkasii bifa waliigalaa keessatti cam-caraqii hin qabaatu (mi’aayina hin qabaatu). Jireenyi laafaan akkasii gara badii fi yeroo hojiif malu qisaasuutti nama geessa. Of irratti badii araada miidhaa fiduu, daagummaa (laziness), maal na dhibdee, namaa qooduu/yaaduu hafuu fi jaalalaaf bakka dhabuutti (loss of passion and not appreciative) nama geessa. Haala akkasii keessatti namaa fi bineensa ykn beyilada adda baasuun hin jiraatu.
Jireenyi laafaan silaa hujii keenya kallattii irratti bobbaanetti bareechinee hujuu qabaannu callisnee teenyee osoo gumaata ofii hin qabaatin bu’aa namoota birootiin jiraachuuf dhiibamuuf sababa ta’uu hin qabu ykn badii kamiifuu gaafatamuuf karaa banuu hin qabaatu. Maatileen dureessi tokko tokko qabeenya isaanii ilmaanitti dabarsuu dhiisuuf sababni guddaan tokko kana ta’uu qaba.
Itti-gala dubbii: Yeroo jireenya laafaa hawwinu ofiifis ta’e warra biroof gahee keenya gumaachuuf haala nu dandeessisu yaaduu qabna. Laafinni jireenyaa sababa qabeenya qabaanneef qofa bifa callisnee teenyee yeroo dabarsuu tiin ilaalamuu hin qabaatu. Hunda caalaatti kan jiraannu ofiif qofa osoo hin taane warra birootiifis ni jiraanna: Maatiif itti gaafatama fudhanna; hawaasa keessa jiraannuuf itti gaafatama fudhanna; akkasumas hawaasa koo ti kan jennuu fi badhaadhina kan hawwinuufiif waan gaarii/misha hojjechuu qabna. Kun yeroo jireenya keenya ardii kanaa irrattii bu’aa fidni keessaa isa tokko ta’uu qaba. (Amajjii 20, 2017)
Mucicha Akkoon reeban
Gama ana tiksuutiin Akkoon qoosaa hin beekan; yeroo sanatti an maatii keessatti ilma tokkichan ture. An ilma isaaniif mucaa angafan ture. Akkoon ilmaan lama du’aaf dhabuu natti himaa turani; isaan keessaa tokko angafa abbaa koo turan. Isaan angafaa jabaa fi hojii kan jaallatu yoo ta’an isaan quxisuun immoo beekaa turani. Akka Akkoon natti himanitti Abbaan koo gama lameeniinuu “hir’ina” qaba. Lameenuu dhibee Akkoon hin beekneen darbani. Yeroo baayyee haala ilmaan isaanii kana ilaallatu dubbataa turani. Ta’us yeroo hundumaa Waaqa galata galfataa turani. Yeroo baayyee, “Waaqayyo cabsee dhidhiiba!” jedhu turan.
Gaafa tokko naannoo mana keenya osoon jiruu gurbaan umriin na caalu tokko bakka Akkoon jiranutti na reebuuf quqummaadaa ture. Yeroo nuti wal arrabsinu Akkoon dhagaa’an! Osoo waa tokko hin xiixin gara kootti dhihaatan yoo inni na rukute na irraa dhorkuuf. Yeroo isaan gara kootti dhihaatan inni immoo manaa fi oogdii gidduutti na bira gaheera.
Akkuma tasaa hoffaa boqqolloo lafaa fudhatanii mucicha gara mataa isaa irraa jalqabanii daddafanii irra deddeebi’anii rurrukutani. Reebicha isaanii kana keessatti hoffaan morma mucichaatti maramee aanca’e. Rukutuuf yeroo isaan harkisan mucichi harkifamee lafa dhahe!
Tarkaanfii battalaa sanaa keessatti qaamuun hoffaa morma mucichaa mureera ta’a. Sodaa isatti dhagahame irraan kan ka’e daafee haala abdii kutannaatiin ol ka’e; gara qarmitti achi baqate; akkasumas boo’aa jaartii arrabsuutti ka’e. Akkoon waan garaa isaanii hojjetaniiru waan ta’eef deebii tokko illee hin kennineef. Tarkaanfiin isaan akkuma calaqqee batii tokkotti raawwate. Miirri yeroo sanaa garuu hanga ammaa sammuu koo keessatti lafa qabataee jira.
Itti-gala dubbii: Akkoon sababa mucichi bakka isaan jiranitti na doorsisuu isaatti baayyee aaranii turan jechuu dha. Aadaa Oromoo keessatti maanguddoon kabaja guddaa qabu; bakka isaan jiranitti namni nama hin doorsisu ykn nama gara isaaniitti baqate hin rukutu ykn namni gara isaaniitti baqatus na irraa dhorku jedhee abdii uummata. Sareen illee gara maanguddootti yoo dheessite akka hin rukutamnetti tika qabaatti.
Fakkeenya bar tokkoo: Seenaa dheeraa darbe keessatti Arsii keessatti Aanaa Siraaroo bakka Shaallaa jedhamutti namootni bineensa adamsuuf ba’an bosonuu ari’anii bosonuun sun moonaa mana lammii aadaa/duudhaa biyyaa tiksan tokkoo keessa seene. Warri adamsaa turanis bakka inni dhokate sana gahanii ajjeessani. Abbaa mana sanaa ni aarani; namicha bosonuus sana ajjeeses ni ajjeesan! Dhimmichi Abbaa Gadaa naannichaaf dhihaate. Yeroo dhimmichi gama seeraan ilaalamutti Abbaan Seeraa Aadaa naannichaa murtii kenneen tarkaanfiin abbaan manichaa fudhatan seera qabeessa jedhe. Abbaan Gadaa murtii kenneen namas ta’e wanti fedhe lubbuu hambifachuuf yeroo namatti dheessu ajjeechaan irratti raawwatamuu hin qabaatu jedhe. (Maddi Alamaayyo Diiroo). Dhugaa dubbachuuf namni nama ajjeesse illee yoo gara Abbaa Gadaatti dheesse tarkaanfiin gadoo/haaloo irratti hin fudhatamu! (Wondimu Ibsaa, Abukaatoo, Hagayya 17, 2019, OBS)
Shochii diddaa ummata Oromoo dhiheenya kanaa keessatti (Sadaasa 2015 irraa jalqabee) qonnaan bulaan Harargee tokko foolisii mucicha itti dheesse tokko rukutuuf itti deeme mancaa dhaan mataa irraa kutuu dhageenye. Oduun taatee kanaa torban lama sadiif irra deddeebi’ee dubbatamaa ture. (Caamsaa 25, 2015)


text:
Rasaasaan Iddoo Afur Rukutameen Qabame, Waggaa Torba Mana Hidhaa Dukkanaa Keessan Ture:Najiib Xahaa
WAASHINGITAN, DIISII — (voaafaanoromoo)—-Magaala Dirree Daawaa Keessatti dhalachuu isaa kan dubbatu Najiib Xahaa Haj-Hasan umrii isaa ijoollummaa ABOtti makamee ituu jiru waahiloota isaa sadii waliin godiina Baalee – Beeltoo keessaa qabaman.
Haleellaa irra ga’eef wal’ansa barbaachisaa yeroon argachuu dhaba irraa midhaa guddaan irra ga’u isaa sana irratti immoo dararaaa irra ga’een daran haala hamaa keessa akka ture ibsee jira.
Waahiloonni isaa isa waliin qabaman sadeen yeroo ammaa akkuma isaa kan hidhaa ba’an ta’u kan ibse Najiib tokkummaan Oromoo amma argame akkauma kanatti itti fufuu akka qabuu fi innis qooda gama isaa gumaachuun cina akka dhaabatu ibsee jira.
Mana Hidhaa dukkanaa jechuun maali? Hidhaa Keessatti Maal Naayaataa turan? Eegumsii maal fakkaata? Kanneenii fi ka biroof gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa.


text:
Namoota Miliyoona hedduu addunyaa irraa kan fixee vaayrasiin koronaa jalqaba eessaa akka maddee qorannaa gad fagoo haaraa dhaabbattoota tikaan gaggeeffamu ba’iin isaa maal akka ta’e kan ibsamuu ta’u Yunaaytid Isteetes ibsitee jirti.
Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydin kaleessa gara Kliivlaan Ohaayootti imaluuf xayyaara ituu seeniin dura tuuta oduuf ibsa kennaniin akkasumas kooleejii tokko keessatti haasawaa dhageesisaniin waan ani hin beeknee yoo jiraachuu baate, qorannaa guyyaa 90f gaggeffamu uummataaf ibsiina jedhan.
Vaayrasiin dhukkuba KOOVIID -19 jalqaba laaboraatorii Chaayinaa keessaa miliqee ba’e tilmaamnii jedhu kan jiru yoo ta’u, Baaydin qorannaa haaraa kana Robii darbee kan ajajan.Masaraan Waayit Hawiis waan barbaachiisu dhiyeessuuf kan jiru ta’u beeksisee jira.
Laaboraatooriin biyyooleessaa kan Amerikaa qorannaa kana akka gargaaran Chaayinaanis walta’iinsa barbaachisu akka gootu Baaydin gaafatanii jiru.


text:
Dhugaan jiru hadhaa’us mi’aayus kanuma qofa. Liqimsuu dha.
Nama jechuun gaafa namni dhibe kan nama ta’ee argame!
Seenaa duubaa fi ilaalcha jara kanaa hin beeku baadhullee, gaafa Walloorratti sababa Oromummaasaatiif itti duulamee ajjeefamee qe’ee isaa gubamee buqqa’etti Paarlaamaa keessatti ummata isaaniif sagalee ta’uun isaanii jajjabeeffamuu qaba. Duulaa finxaalessoota Amaaraa cabsuurratti gumaacha qaba. Galatoomaa!
“Lolli saba Oromoo Walloo irratti humna Addaa Naannoo Amaaraatiin banamee jiru eenyummaa bu’uura kan godhate Oromoo irratti kan banamedha. Yakka duguuggaa sanyiitu saba Oromoo Walloo irratti raawwataa jira. ‘Seenaa abboota keenyaa deebisna’ jedhanii yakka uummata keenyarratti raawwataa ture deebisuuf maqaa Minilik moggaafatanii Walloo buufatanii yakka waraanaa uummata keenyarratti raawwataa jiru. Nuti miidiyaa hin qabnu, aktiivistii hin qabnu. Haqa keenya garuu eenyuufuu hin dhiifnu”
Dhiira haati deesse!
“Maqaa daaboo ‘ABO Shanee’ jettaniin, uummanni koo Oromoon Walloo dhumaa jira. Maqaa hin jirre Oromoo Wallootti baastanii akkamiin nu fixxu? Wallo qe’een isaa gubatee jira, madoo isaa wal’aannachuu hin dandeenye. Namootni madaa’anii Hospitaala seenan achi keessatti ajjeefaman; har’ayyuu reeffi nama kudhanii bokokee achi keessaa akkatti fudhannu dhabnee Hospitaala balleessaa jira. Manni hiyyeessaa guutummaatti daaraa ta’eera. Uummatni Itiyoophiyaa beekuu waan naaf qabantu jira. Walloon sababa sadiin waraanamaa jirti.
1ffaa: Oromoo waanta’aniifi
2ffaa: Musiliima waanta’aniifi
3ffaa: Nafxanyaatu sirna harkaa kufe deebifachuuf uummata nagaa fixaa jira. Kanumaaf Oromoon Walloo ajjeefamaa jira. Waan nama ajaa’ibu, maqaa mootii sirna nama nyaataa Minilik jedhamuun birgeediin of moggaase akkamiin jiraachuu danda’e? Akkamiin maqaa waraanaa maqaa mootii nafxanyaan moggaasamuu danda’e? Birgeedii Miniliktu Wallootti waraana bane. Humni addaa Amaaraas uummata Walloo fixaa jira. Gaafa ajjeesu maqaa ABO Shanee jedhu itti moggaaseeti. Garuu qotee bulaa fixaa jira. Uummanni Itiyoophiyaa kana nuuf haa beeku.!”
Paarlaamaa irratti!!
Abdii Badhaasa Abbaa Makoo tiin.
Yoo ummata ofii bakka bu’an akkasi
Namichi kun har’a paarlaamaatti dhugaa uummata #Walloo
tokko tokkoon dubbate.
“Oromoon Walloo waan sadiif lolamu.
1. Oromoo waan ta’aniif
2. Musliima waan ta’aniif
3. Fiinxaaleyyiin Amaaraa seenaa abbootii keenyaa deebifna jedhanii waan yaadaniif
Seenaa abbootii keenyaa deebifna jedhanii waraana duguggaa sanyii ummata Walloo mana hidhaa bal’aa keessa jiraaturratti gaggeessaa jiru. Maqaa “Oneg – shanee” jedhuun uummata harka duwwaa jiru irratti humni addaa Amaaraa waraana baneera.”


text:
Labsa “Mootummaan Ce’umsaa ABOn hoogganamu hundeeffamuu qaba” jedhu irratti yaada QBO
አማርኛ ዜና – የበጀት ድጎማ የማቋረጥ ውሳኔ ሃገሪቱን የሚበታትን እንደሆነ ተገለፀ። መስከረም 28/2013 ዓ/ም
አማርኛ ዜና – ኦነግ በኦሮምያ የሽግግር መንግስት በአስቸኳይ እንዲቋቋም ጠየቀ። መስከረም 28/2013 ዓ/ም
Jeneraal daawud ibsaa ayyaanaa hayyuu siyaasa biyyattiifii adeemsa Ergamtoota wayyaaneef nafxanyaa sirriitti bilcheesee bare.
#Lamrot_Kamal
bitanii akka Hacaaluu ajjeeftu erga godhanii booda diraamaan isaanii itti baramnaan Laamrootitti deebi’uuf dirqaman. Lamrot qarshii nyaachuuf goota nurraa galaafatte dubbiin qabatte. “Gara itti jalaa baanu hin qabnu kan ajjeefte isiidha jennee garuu akka nuti harka keessaa hin qabne fakkeessuun Shaneetu ergate jenna” jedhanii diraamaa kutaa 2ffaa bifa haaraa eegalan. Amma isiirratti himannaan baname. Lamroot maallaqa nyaachuuf jettee goota keenya galaafatte ofiifis dhumarratte nyaatamuun hin oolle.
Akka himannaan irratti baname ibsutti Hacaaluu ajjeessuuf eega karoora baafatan booda, Waxabajjii 29 Hacaaluu waliin walii beellamte. Namni Hacaaluu ajjeesu garuu bakka kondominiyeemii Galaan jedhamutti karaatti eega. Lamrot sa’aatii 12tti Hacaaluu waliin wal qunnamte. Erga wal arganii booda makiinuma Hacaaluutiin gara kondominiyeemii Galaan deeman goote. Yeroo kondominiyeemii Galaan gahan “na dhukkubaa waan jiruuf karaa irraa gorii naa dhaabi maaloo” jetteen. Namni achitti akka ajjeesuuf qopheeffatte achitti hacaaluu galaafatedha akkaataan ittiin himatamte.
Diraamaan tolfamaa tolfame garuu namni Lamrot waliin walii galanii karaatti eegee ajjeesse Shanee kan jedhudha. “Lamrot akka ajjeefte ykn ajjeesisiifte irra gahamee jira waan taheef Shaneetti irkifnee isii tahuu himnu malee karaan itti ummata jalaa itti miliqnu hin jiru” jedhaniiti. Lamrot goota keenyas nyaattee ofiifis nyaatamte dhumarratti. Gabaabumatti mootummaan akka ajjeese kuni ragaa guddaadha. Nama duraan dhokse kan ummatni isiitu ajjeese jedhee iyyaa ture rakkatanii amanan.
Related


text:
Advocacy for Oromian iyyannaa nagaa fi araara Oromiyaa dhiheesse
(A4O, 2 January 2019) Advocacy for Oromian mootummaan Itoophiyaa akka ABO waliin marii nagaa fi araaraa gaggeessu gaafate.
Jaarmichi ibsa har’a baaseen akka ibsetti, haalli amma Oromiyaa keessatti mul’atu abdii nagaa fi bilisummaa kan dukkaneessaa jiruu dha.
Rakkoo waldhabdee kana mariidhaan akka furamu kan gaafate Advocacy for Oromian, marii kana “qopheessuufi keessatti hirmaatee milkeessuuf yeroo kamiyyuu caalaa fedhii fi qophaa’ina guddaa qabna,”jedheera.
Itti dabaluunis, qabxiilee furmaataa kana maaliif akka akeekees hubachiiseera. “mariin nagaa fi araaraa kamiyyuu qaawwaalee jiran mara duuchee uummata Oromoofi Itoophiyaa hunda gara jaalalaa, tokkummaafi misoomaatti akka ceesisu amanna.
Guutummaan ibsa kanaas kunoo ti: Iyyannaa Nagaa fi Araara Oromiyaa


text:
Namoonni Jabuutii irraa gara biyyaatti deebisaman 1900 ga’uu bulchiinsi Dirree Dhawaa beeksisee jira. Namooni deebi’an kun addaan baafamanii Yuniversitii Dirre Dhawaa keessatti kuniinsi godhamaafii jira.
Eeyama seeraa kan hin qabaannee fi lammiiwwan Itiyoophiyaa Jabuutii jiraataa turan xumura turban darbee gara biyyaatt seenuu jalqabuu isaanii fi lakkoobsi isaaniis 1875 ga’uu bulchiinsi Dirre Dhawaa beeksiseera. Itti gaafatamaan xiqqeessuu soda balaa bulchiinsa Dirre Dhawaa obbo Harbii Buhi, bakka midhaan kuusan kan magaalattii ala jiru keessa torban darbe namoota 814 dabalatee kanneen 1457 ta’an hawaasattii adda ba’anii deggersi barbaachisu godhamaafii jira jedhan.


text:
IBSA EEJJANNOO ARIIFACHIISAA QEERROO OROMIYAA IRRAA KENNAME #OromoLivesMatter #OromoProtests June 9, 2020Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: IBSA EEJJANNOO ARIIFACHIISAA QEERROO OROMIYAA IRRAA KENNAME, Oromo Protests
trackback
IBSA EEJJANNOO ARIIFACHIISAA QEERROO OROMIYAA IRRAA KENNAME
1. Ibsi Koomishiniin Poolisii Oromiyaa baase argineerra. Ibsichi Dhugaa Oromoo awwaaluuf Jawar Mohammed irratti kan xiyyeeffateedha, kanaaf Doorsisaa fi Aggaammii Jawar Mohammed irratti godhamu kamuu gadi baanee ni balaaleffanna.
2. Ilmaan Oromoo guyyuma guyyaan kutaalee Oromiyaa gara garaa keessatti hidhamaa, gidirfamaa (torture) godhamaa ajjeefamaa jiran gocha duguuggaa Sanyii (Genocide) ummata Oromoo irratti ajaja Abiyyiin Humna Agaazii fi Humna addaa Poolisii Oromiyaatin raawwachaa jirtu gadi baanee Sagalee keenya dhageesisuun ni mormina.
3. Jawar Mohammed tuquun Ethiopia keessatti guyyaa qiyaamaa ofiratti labsuu akka tahe warri Bilxiginnaa cimsanii hubachuu qabu.
4. Maatii Sabboontoota fi Sabboontoota Oromoo Oromiyaa guutuu keessatti Kaadiree Bilxiginnaatu Humna Agaazii fayyadamuun Tarkaanfii suukanneessaa irratti fudhataa jira waan taheef gocha kana hatattamaan hin dhaaban taanaqn Qeerroon Oromiyaa Maatii Kaadiroota Bilxiginnaa Naannoo keenyatti argamu irratti Tarkaanfii fudhachuuf qophii ta’uu keenya isiin hubachiisuu barbaanna.
5. Fincilli xumura gabrummaa (Warraaqsi Galaana ummataa) guutuu Oromiyaatti keessatti Cimee akka itti fufu murteessinee jirra.
6. Abiy Ahmed Aangoo hatattamaan gadi dhiisuu qaba, Ethiopia eenyummaa oromoo hin feene wajjiin jiraachuun nu gaheera.
7. Bilxiginnaan yoo nuti Callifne akkuma amala ishee Jawar Mohammed Ragaa sobaa qopheeffattee hidhuu fi doorsisuuf deemti waan taheef qeerroon oromoo tokkummaan dura dhaabbannee hooggansa keenya ni tikfanna.
8. Sirna Nafxanyaa (Bilxiginnaa) ofirraa buqqaasuuf Ummaanni Oromoo, Qeerroo fi qarreen Oromiyaa Tokkummaan akka falmannu murteesineerra.
9. Nuti Qeerroon Oromiyaa Jawar Mohammed wajjiin jirra, jawaar dura duunee banna malee abadan Jawar hin tuqamu!
Kana Diinnis firris akka beekuu barbaanna!! Qabsoon Qeerroo Bilisummaa Oromiyaa hanga Bilisummaa Oromoof Walabummaa Oromiyaatti itti fufa!!!
Haqa qabna!
Tarsiimoon masakamna!
Ni injifanna!
Waxabajjii 9, 2020
Qeerroo Oromiyaa irraa
WALIIF DABARSAA!!


text:
Ayyaanni kun, waggaa waggaatti baatii Sadaasaa keessa kan ayyaaneffamu yoo tahu, jalqaba bara 1961, kutaa Masaachuusets, magaalaa Pilaayimoot keessatti midhaan lafaa gaheef galateeffachuuf ayyaaneffame.
Lammiwwan Ameerikaa hedduudhaaf, guyyaan kun, guyyaa godaantonni yeroo jalqabaatiif, biyya Ingilaand irraa dheessanii Ameerikaa itti galan akka tahetti yaadatu. Beektonni seenaa garuu, gargaarsa uummata Ameerikaa ganamaa – WaamPaanuwaag otuu hin arganne tahuu godaantonni Ameerikaa seenan sun rakkoo irraa hafanii guyyaa kana ayyaaneffachuu hin danda’an – jedhu.
Imaltoonni Awurooppaa irraa godaanan kun, doonii “Mayflower” jedhamuun imalanii eega Addunyaa isaaniif haaraa ture, biyya amma Ameerikaa jedhamtu, magaalaa Pilaayimoot qubatanii amma waggaa 397.
Lammiileen Ameerikaa ganamaa kan gosa Wampaanowaag garuu, sana dura waggoota kuma hedduudhaaf lafa sana irra jiraatan.
Akka hayyoonni seenaa jedhanitti, godaantota Awurooppaa irraa gara Ameerikaa dhufaniif waggaan duraa ulfaaataa ture. Qilleensa biyyaatti hin barre. Yeroon midhaan itti facaafatan dabree waan dhufaniifis midhaan oomishachuu hin dandeenye. Baay’een isaanii beelaan dhuman.
Haala kana keessatti ture, kan gosa Waampaanowaag keessaa namni tokko hawaasa isaa fi hawaasa godaantotaa gidduutti akka walii-galteen nageenyaa mallatteessamu taasisee, gama qonnaa, ittisa nageenyaa fi meeshaaleedhaan gargaare.


text:
Barnoota Telegram kutaa 7ffaa – waa’ee Bot bardhu
Bot telegramaa faayyadamuun jecha kamiiyyuu gara afaanota addunyaa irra jiranitti hiikuu akka itti dandeenyu fi odeeffannoo dhibee koroonaa biyya keessaa ittiin argannu.
Barannoo kana keessatti bot lamaa fi faayyadama isaanii kan ilaallu ta’a:
1. Bot jecha tokko gara afaanota addunyaa irra jiraniitti nuuf hiiku
Bot kun bot salphaa fayyadamni isaas mijataadha. Jecha tokko afaan barbaadne irraa gara afaan barbaadne kan birootti nuuf hiika. Akka biyya keenyatti afaan Amaaraa of keessatti hammatee jira. Yeroo dhiyootti Afaan Oromoo akka dabalatus ni eegama.
Akkaataa faayyadama isaa
- t.me/bettertranslatebot start godhaa
- Jecha hiikkachuu barbaaddan qubeeffama (spelling) sirriidhaan barreessuun itti ergaa.
- Afaan itti jijjiirrachuu barbaaddan filannoo isiniif fida. Afaanota baay’ee waan qabuuf tartiiba qubeetiin fuula muraasatti qoodee jira. Fknf, Afaan Inglizii fuula lammaffaa irra jira. Gara fuula itti aanuutti darbuu fi duubatti deebi’uuf mallattoolee (   ) gara gadii jiran fayyadamaa. Afaan itti jijjiirrachuu feetan yoo tuqxan kallattiidhaan afaan sanatti hiikee isiniif fida.
2. Bot haala fi odeeffannoo dhibee koroonaa Itoophiyaa isiniif dhiyeessu
Erga dhibeen koroonaa biyya seenee kaasee bot maqaa ministeera fayyaatiin banaman hedduun ni jiru. Haa ta’u malee baay’een isaanii sobaadha. Bot isiniif dhiyeessinu kun garuu kan ministeera fayyaa ta’uunsaa mirkanaa’ee verify kan ta’e fi odeeffannoo dhugaa kan kennudha.
Bot kana fayyadamuuf t.me/covid19ethiopiabot seenuun start godhaa. Akkuma start gootaniin filannoo jaha isiniif dhiyeessa. Bot kun afaan Amaaraa kan fayyadamu yoo ta’u filannoowwan armaan gadii isiniif dhiyeessa.
ወቅታዊ መረጃ : kana yoo filattan oduu wayitaawaa ministeera fayyaa irraa darbu isiniif dhiyeessa
መልስ ያግኙ : Kana yoo filattan dhibee koroonaan walqabatee wantoota gaaffii namatti ta’anii fi deebii isaa isiniif dhiyeessa
ለተጟዦች ምክር : Kana yoo tuqxan gorsa dhibee koronaa namoota geejjiba fayyadamaniif dhiyeessa.
ከበሽታው ለመከላከል : Kana yoo filattan akkaataa dhibee koroonaa irraa of eegnu isiniif dhiyeessa.
ሀሰተኛ መረጃዎች : Kana yoo filattan dhibee koroonaan walqabatee odeeffannoo sobaa faffaca’aa jiran isiniif dhiyeessa
ዜናዎች : Kana yoo filattan oduu walii galaa dhibee koronaan walqabatan isiniif dhiyeessa


text:
Dhibdee sababa weerara COVID 19 filannon biyyalessa taasifamuu dadhabame furuuf turtii wagga tokkof filannoon dheeratee Mootumman hoggansa teknookiraatotaa yokaan ogeeyyii bulchiinsaan akka biyya bulchu Gamtaan Dimokraasii Sab danuu Federaalawaa, ABO dabalatee dhaabbileen Afur of keessaa qaban yaada furmaata dhiheessanii jiran.
Falli seera rakkoo rakkoon kun ittiin furamu waan hin jirreef marii fi falli siyaasaa itti yaadamuu akka qabus Gamtaan paartiilee siyaasaa kun hubachiise, jedhaan Hayyu Dureen ABO fi Walittiqaban Gamtichaa Obbo Daawud Ibsaa.
Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa.


text:
Naannoo Oromiyaa godina Buunoo Beddellee aanaalee shan keessatti torbee sochiiwwan mormii geggeessamaa turan bifa isaanii jijjiiruu dhaan jiraattota naannoo fi kan naannoo snaa hin taane irratti haleellaan raawwatamuu jiraattonni nuuf ibsanii jiran.
Walitti bu’iinsa uumameen lubbuun namoota kudhanii darbuu, manneen jireenyaa 52 ta’an kan gubatanii fi namoonni 1500 ta’an illee qe’ee isaanii irraa buqqa’uu itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii godina Buunoo Beddellee obbo Leeykuun Takkaalny ibsaniiru.
Aanaalee Beddellee, Gachii, Cooraa fi Deeggaa keessatti torban tokko dura hiriira jalqabametu dhuma irratti gara hookkaraatti jijjiramuu dhaan baduu lubbuu namaa fi qabeenyaan manca’uuf sababaa ta’ee jedhu itti gaafatamaan waajjira kanaa. Haala isaa tasgabbeessuuf illee hoogganoota amantii, jaarsolii biyyaa fi qaamotiin mootummaa uummata waliin marii geggeessuu dhaan amma nageenyi bu’ee kan jiru ta’uu illee dubbataniiru.
tasgabbeessuu irratti hojjetaa jiran naan jedhan obbo Mehiddii Jamaal dubbiseen ture.


text:
Tukaana Siree Argeeraa?
View this page in another language
English | Español (Spanish) | አማርኛ (Amharic) | العربية (Arabic) | 简体中文 (Chinese) | Français (French) | Hmoob (Hmong) | Oromo | Pycckий (Russian) | Somali | Tiếng Việt (Vietnamese)
Tukaanni siree ilbiisota warra kaan wajjin wal fakkataniif adda baasun ulfaataadha. Hangi qaama isaaniis umirii fi yeroo nyaatan irratti hundaa’un ni jijjiirama.
Tukaanni siree ga’eessi isaa bifa diimaa magaala kan qabu ta’e iinchii ¼ hanga 3/8 dheerata, baladhinni isaanii dheerina isaanii irratti kan hundaa’u ta’a. Hanaga firii poomii ga’u. Tukaanni reefu uumamtu xiqqaa fi ijaan illee arguuf rakkisaa dha.
Tukaanni siree laboobbaa hin qaban kanaafuu barrisuu hin danda’an. Tukaanni sireeasii olii fid alga sirriittii fiiguu danda’u.
Tukaanni siree yeroo dhihootti nyaata kan hin arganne yoo ta’e haphii fi dheeraa dha. Tukaanni siree erga dhiiga xuuxee booda ni bokoka, ni dheerata bifti isaas diimaa ta’a.
Naannoon sun yoo tukaan weerarame gogaasaa ni argita. Gogaan tukaana siree duwwaa fi ilmoon tukaana siree yerookeessa ba’u kan lafatti hafu dha. Gogaan kun kan ifuu fi boca tukaana siree kan qabu dha.
Tukaanni siree kan isaan mul’atan halkan yoo ta’u, darbee guyyaas mul’achuu ni danda’a. Namoonni siree isaaniirra guyyaa yoo boqochuuf ciisan tukaanni siree illeeba’auun nama nyata. Tukaanni siree naannoo sana baay’inaan jiru yoo ta’ee wayitii guyyaa illee argamuu ni danda’u. Ilmoon simbirroo halkaniis nannoo sanatti argamuu ni dandeessi. Tukaana siree fi ilmoo simbira halkanii gargar baafachuuf ogeessa dubbisuun barbaachisaa dha.
Hanqaaquu tukaana siree yoo argite boorsaa pilaastikii keessa gochuun gara ogeessa to’ataa ilbiisotaa fiduun baruun ni danda’ama.
Yoo ogeessichi gargar baasuu dadhabe hanqaaquu sana gara teessoo armaan gadiitti ergaa:
Bed Bug InformationLine
Rm 219 Hodson Hall
1980 Folwell Ave
St. Paul, MN 55108
Yoo tukaana argite yoomii fi eessatti akka argite gabaasi. Kun immoo ogeessi to’annaa ilbiisotaa saphaatti akka sakata’uuf isa gargaara.


text:
Humnoonni ripxe loltoota naannoo Tgiraay guyyoota lama keessatti naannoo Amaaraatii siivilota ajjeesan himannaa jedhu haalanii jiran.
Rooyitersi angawoonni naannoo Fulbana 1 fi 2 siivilonni 120 ajjeefaman jechuu isaanii Roobii kaleessaa gabaasee jira. Angawoonni naannoo Rooyitersif akka himanitti ganda Dabaat irraa fageenya km 10 irratti reeffa namootaa arguu isaanii beekisanii jiran.
TPLF roobii kaleessaa ibsa baaseen himannaa uumamee afarfame ittiin jedhe haalee jira.
Fixiinsa raawwatame maraaf dhuunfaan qorannaan akka geggeessamu waamicha dabarsine irra deebina, himannaa kamiifuu naannoo to’annaa keenya jala jiru keessatti miidiyaan akka seenuuf haala ni mijeessina jechuu dhaan dubbi himaan TPLEF Geetaachoo Reddaa dubbataniiru.


text:
Itti Fayyadama
Akkaataa Websaayitii fi Aplikeeshinii kana itti fayyadaman haala armaan gaditiin ibsuu dandeenya.
1-Mallatoolee fi gabajeewwan barreefama keessatti itti fayyadamnu:
Mallattoo hammattuu loxee ()– mallattoo hammattuu jecha ykn hima tokko ibsuuf “yookiin”if itti fayyadamna. Fakkeenyaaf, Abdiin laaqana (dhiyana) nyaate. Asitti mallattoon hammattuu jecha “yookiin” jettu bakka buuti. Kuni jechaaf ibsa ykn hiika ta’a.
Mallattoo hammattuu saanduqaa []– Afaan biraa irraa gara Afaan Oromootti hima tokko yommuu hiiknu, jecha afaanicha san keessa hin jirre itti guutuuf itti fayyadamna. Kuni immoo seera lugaa Afaan Oromoo akka eeguu fi hima guutuu taasisa. Mallattoon tuni bakka “Yookiin” hin buutu.
Gabajee (abbreviation)– jechuun jechoota dheeroo qubeewwan muraasan gabaabsudha.
Yookiin=ykn, fakkeenyaaf=fkn
Kontofataa (acronym)–jechuun jechoota hundarraa qubee jalqabaa fudhachuun jechoota baay’ee qubee muraasan ibsuudha.
kkf=kan kana fakkaatan, SAW=Sallallahu aleyh Wassallam-nageenyi fi rahmanni Rabbii isarratti haa jiraatu. Kuni yeroo maqaan Nabii Muhammad (SAW) kaafamu jedhama.
2-Barruu tokko Download gotanii offline dubbisuu yoo barbaaddan, sammubani.com keessa seenun mallattoo gara gubbaa ykn gara jalaa barruutti argamtu “Download PDF” jedhu tuqaa.
3-Aplikeeshinii yoo fayyadamtanii fi offline dubbisuu yoo barbaaddan, osoo online irra jirtanuu barruu banaa. Ergasii mallattoo save gara gubbaatti argamtu tuqa. Mallattoon “Save” mallattoo share cinaatti argamti. Fakkii armaan gadii irra ilaalu dandeessu.
4-Erga barruulee barbaaddan save gootanii booda, duubatti deebi’uun sararoota sadan Mandhee/Home cinatti argamu tuqaa. San booda, “Barruu Olkaa’ame” tuquun barruu save gochaa turtan offline dubbisuu dandeessu.
5-Barruun haarofti yommuu maxxanfamuu fi fesbuukii irratti yoo isiniif bahuu dide, gara Aplikeeshinii kanaa dhufuun gadi harkisaa. Yoo barruun maxxanfame, barrichi ni dhufu. Yoo hin maxxanfamin, hin dhufu. Hanga barruun haarofti maxxanfamu obsaan eegaa.
Gaafi fi rakkoo isin qunnameef gaafachuu irraa duubatti hin harkifatinaa. Takkaa gara Fesbuukitiin takkaa gara emeelitiin gaafachu dandeessu.
Feesbuuki: https://www.facebook.com/jireenyabadhaatu/
Email: sammubani@hotmail.com
Linkii Aplikeeshinii: https://play.google.com/store/apps/details?id=mobi.androapp.sammubani.c6937
Linki websaayiti: http://sammubani.com