text:
OBS Tamsaasatti deebi’uuf Haalduree xumure.
Amajjii 1, bara 2007 hanga Onkololeessa 23, bara 2009’tti dhimmoota Aadaa, seenaa fi Aartii Oromoo dagaagsuu irratti xiyyeeffachuun qophilee TV bashannansiisaa barsiisan qopheessee tamsaasuun qalbii daawwattoota hedduu jaalalaan booji’eera.
Gaaffii daawwattoonni keenya yeroo dheeraaf OBS tamsaasatti akka deebi’u dhiheessaa turtan bu’uura godhachuun, Hundeessitoonni dhaabbatichaa yaa’ii waliigalaa Birraa kana Finfinneetti taa’aniin TV’n OBS tamsaasatti akka deebi’u murteessaniiru.
Hojiin Miidiyaa kaappitaala guddaa,of-eeggannoo fi ogummaa bilchina qabu kan barbaadu ta’ullee, Kutannoo Dureessa tokkoo fi Gaazexeessitoota muraasaan Indaastirii Miidiyaa hangana gahu sochoosuun cimaadha.
Haata’u malee, Fedhiin sabni keenya Miidiyaa kanaaf qabu rakkoo armaan olitti eeraman waan hin caalleef, hundeessitoonni dhaabbatichaa murtee kanarra gahaniiru.
Haaluma kanaan , TV’n OBS turtii yeroo dheeraa booda Tamsaasatti deebi’uuf haaldureesaa xumureea.
Wayita ammaa rakkoo cimaa kan ture kiraayiin saataalaayitii xumuramee tamsaasa yaalii eegaluuf guyyoota muraasatu hafe.
Hojii TV OBS tamsaasatti deebisuuf hojjetamaa jiru keessatti,
1. Aantummaan Abbaa Qabeenyaa Oromoo Obboo Dinquu Dayyaasaa,
2. Obsaa fi Ifaajeen Gaazexeessitoota Oromoo waggoota sadii dura gaaffii mirga sabaa isaanii gaafachuun dabni cimaan irratti raawwatamee DhRTVO(OBN) keessaa ari’atamanii deebii dhabuun xiiqiin OBS hundeessanii irraanfatamuu hinqabu. Hundaa’uu OBS’f Jarreen kun qaamota seenaati. Galatoomaa nama seenaa hojjechuun itti fufu ta’aa.
3. Hundeeffama isaarraa eegalee turtii OBS tamsaasarra ture keessatti Namoonni ogummaa fi qabeenya qabaniin OBS wajjin turan hedduudha Ulfaadhaa.
4. Obbo Fayyisaa Faajjii fi Obbo Olii Taammiraat(USA Waashingitan DC jiraatu) jireenya biyya Hormaa dhiphaa ta’e dandamatanii rakkoo bulchiinsaa fi teekinikaa dhaabatichaa halkanii guyyaa deeggaruun gaheen isin baatan lakkoofsa hinqabu.
5. Daawwattoonni keenya hojii keenya xiqqoo taate osoo hintuffatin guddistanii nu deeggaruun akka nuti nama seenaa taanu nu jajjabeessaa obsaan waggoota dheeraa nu wajjin turtan ulfaadhaa.
“OBS tamsaasatti deeb’uun yaadannoo daawwattoota keenya biyya alaa fi keessaaf haata’u.”
Tamsaasa OBS yeroo dhihootti Toora Armaan gadii irratti nu eegaaa.
-Plateform :Etiosat
-Satellite:E8WB
-Frequency: 11512
-Orbital position:8.00W
-FEC:2/3
-Symbol Rate:30Mbuand
-polarization:Vertical
Horaa Bulaa Deebanaa!
OBS TEAM
Finfinnee Sadaasa, 2010


c: text/html

text:
Sattawwaan sa’atii 24 keessattii daqiiqaa 5 hangaa 30 qofa ciifti.
Lakkofsa 40 yoo afaan Ingiliziin barreesitan, qubeen hundi isaan tartiita eegun barreeffamu, ( FORTY), kun lakkofsa hunda irraa adda isa godha.
Addunya kana keessatti biyyii dhugaatii Koka Kolla argachuu hin dandeenye biyya Kooriyaa kaaba fi Kubaa qofa.
Biyyii Adduunya kana irraa namoota baay’ee dawwatamtuu biyya faransayiti
Bishaan baay’ee humna ol dhuguun nama ajjeessu danda’a.
Sattawwaan sa’atii 24 keessattii daqiiqaa 5 hangaa 30 qofa ciifti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Awustiraaliyaatti sodaa koronaavaayirasii 'sooftii' irratti wal lolaa jiru
Lammileen Awustiraaliyaa sodaa koronaavaayirasiin 'sooftii' mana fincaanii bitanii mana keessa tuullachaa jiru.
Aanga'oonni hanqinni tokkollee hin jiru jedhanis namni gurra kenneef hin jiru.
Magaalaa guddoo biyyattii Siidinii keessatti jiddugalawwan gabaa hedduu keessatti 'sooftii' arguun rakkisaa ta'aa jira.
Namootni irratti wal lolanii, cuubee walitti baafatanii hanga poolisiin waamamee jidduu galuutti gaheera.
Namoonni mana fincaanii uummataa keessaa hatan akka jiranillee gabaafameera.
Marsaalee hawaasaa irrattis matadureewwan #toiletpapergate fi #toiletpapercrisis jedhan ijoo dubbii ta'aniiru.
Raadiyoo irrattillee dhaggeeffattoonni hirmaannaa isaaniif badhaasa kankennamuuf 'sooftii'dha.
Sodaa kana maaltu uume?
Sodaan 'sooftii'n dhabamuu danda'a jedhu Awustiraaliyaa qofa keessa miti kan jiru.
Biyyoota weerarri vaayirasichaa keessatti mudate akka Singapoor, Jappaan fi Hoongikoongi keessatti wanti wal fakkaataan uumamee ture.
Awustiraaliyaa keessatti sodaankun kan eegale torbee darbe erga manguddoon ganna 78 sababa vaayirasichaan du'uun isaa gabaafameen booda.
Erga jalqaba vaayirasichi biyyattii seeneen booda imala gara Chaayinaatti taasifamurratti uggurru jabaan kaa'amee lakkoofsi namoota vaayirasichaan qabamanii dabaluu dhaabee ture.
Amma dura namootni 41 vaayirasichaan qabamanii namni tokko du'eera.
Aanga'oonni mootummaa namoonni qulqullina isaanii akka eegan harka sirnaan akka dhiqatan waamicha dhiyeessaniiru.
Namoonni nyaataafi meeshaalee biroo yoo xiqqaate torbaan lamaaf isaan tursiisuu danda'u akka qopheeffatanis gorsa laataniiru.
Kana booda ture fedhiin 'sooftii' daran dabaluu kan eegale.
Marsaalee hawaasaa irratti namootni wayita tuullaan 'sooftii' bitatan wal jalaa arganii gabaarraa dhabamuu danda'a sodaan jedhu babal'ate.
Sooftiin mana fincaanii irra caalaan biyyuma keessatti waan omishamuuf hanqinni hin jiru sodaa dhiisaa jechuun aanga'oonni biyyattii waamicha dhiyeessaa jiru.
Biyyattiin weerara vaayirasichaa to'achuuf qophii barbaachisaa qabdi jedhu aanga'oonni.
Lammileen biyyattii garuu tarii weerarichi yoo hammaatee sooftii mana fincaanii fixne akkam taana sodaa jedhuun ammas sooftii adamsanii bitataa jiru.


text:
Labsa Maree Dubartoota Oromoo Addunyaa
Jarmayootni dubartoota Oromoo maqaan isaanii kanaa gadi jiru:
Ijaarsa Dubartoota Oromoo Addunyaa, USA; Ijaarsaa Dubartoota Oromoo, Frankfurt, Jarmanii; Golaabayii Tajaajila Barnoota Dubartoota Oromoo Online, Denmark;
Guyyota sadiif magaala Frankfurt, Jarmanii, keessatti barmoota fi maree gaggessineen rakkinoota hawaasummaa, diingadee, siyaasaa fi aadaa dubartoota Oromoo irra jiru irratti bal´inaan haasofnee hubbannoota bal’aa irra geenyee jirra. Qabsoon Dubartooti Oromoo hacuuccaa hawaasummaa, cunqursaa polotikaa fi saaminsaa diinagdee jalaa bahuudhaan mirga isaanii gonfachuuf deemsisanu fi kan ummatni Oromoo biyya ofii irratti abbaa biyyummaa isaa deebifatee hiree ofii murteeffachuuf deemsisaa jiru wal irraa adda bahee hin ilaalamu. Qabsoo Sabaa fi bilisummaa ummataa walii gala dhugoomsuuf ammoo qoodnii dubartootaa murtessaa ta’uun falmsiisaa miti. Haga ammaatti garuu, jaarmiyoota Saba keenyaa kessatti qoodnii isaan taphachuu malan quufsaa ta’uu dhabuunii fi keessattuu hogganaa qabsoo keessatti bakka dhabuun isaanii hir’inaa guddaa ta’uu caalaa qabsoo ummata keenyaa hedduu hubee argama.
Biyya keenya keessatti mirgootni ilmaan namaa uumamaan qabanu, mirgi namoomaa bu’uraa addunyaan hundi fudhate kabajamuu dhabuun fi mirgi siyaasaa, dinagdee fi namoomaa irra ejjetamuun, dubartoota, shammarrani fi daa’imman Oromoo dhukkuba, hiyyuma, gabrummaa baranetti daran saaxilee argama. Kana jalaa bahuufis biyya ofii keessatti abdii dhabuu dhaan hedduun baqatanii addunyaa keessa faca’anii rakkatu. Dhibdee ummata keenya fi keessattuu dubartoota Oromo irra gahaa jiru salphisuuf jarmayaa jabaa akka feesisu ifaa dha. Kanaafis tokkummaa fi gurmuu dubartootaa Oromo jabessuunii fi humneessuun yoomiyyuu caalaa gaaffii bu`uraa ta’ee jira. Kana irratti hubannoo bal’aa umuun fi meeshaa qabsoo humneessuu fi jabeessuun waan yeroon hinkennamneef ta’ee argama. Nutis akka murnaa hawaasaa wayyaba fi murtessaa tokkotti akeeka kana dhugoomsuuf qooda nurraa eegamuu ni gumaachina. Murnoonni hawaasaa Oromoo hundis faana keenya akka hordofan yaamicha gonaaf.
Har’a rakkinni waliigalaa ummata keenya irra jiru dubartoota Oromo irratti daran hammaachuu caalaa jaarmayaa isaan gurmeessee mirga isaanii ittiin falmatan hin qabanu. Kanaafis hir’ina kana dhawaataan guutuuf hidhata (Network) ijaarsota dubartoota Oromoo jabeessuu fi babal’isuuf waliigallee jirra. Akkasumas;
Dubartootni Oromoo qaama hawaasa Oromoo kessaaa walakkaa ol ta’uu isaanii ilaacha keessa galchuudhaan;
Sochii qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti sagalee isaaniif malu, keessattuu sadarkaa hogganummaa fi waa murteessuu keessatti qooda dhabuu isaanii bal`inaan irratti mariyatnee;
Dubartooti Oromoo akka nama tokkoottis ta’e akka jaarmayaatti of ijaaruudhaan sagalee isaanii akka dhagessisanii fi bakka isaaniin malus qabaachuuf akka warraaqan waamicha goonaa, akkasumas warra of ijaaran bira dhaabbanna.
Jarmiyooti Oromoo siyaasaa, qamoota Hawasaa, Amantii, Aadaa fi waldaleen beektootaa, waliigaltee fi seeroota mirga dubartoota irratti bahan hunda akka qaama sochii, heeraa fi seeraa isaanii godhatanii miseensotaa fi deggartoota isaanii barsiisaan, qaamota hunda keessattis qooda dubartootaa akka guddisanu jabbessinee gafannaa.
Dubartooti Oromoo rakkoo karaa hawasummaa, dinagdee, siyaasaa fi aadaan isaan irra gahu irra akka aananuuf barsiisaa, damaqinsaa, dagaagsuu fi aangessuu irratti hojjenna.
*Maree*Dubartoota*Oromoo* Addunyaa*;
Addolessa 24. 2011, Frankfurt, Jarmani


text:
https://youtu.be/EvUkgZRDoswRead More »
OMN:Oduu Wax.28,2016 Godina Shawaa lixaa aanaalee hedduu keessatti
loltoonni mootummaa sakkata’iinsaa fi reebicha hamaa geggeessa jiraachuu jiraattoonni dubbatan. Akka jiraattoonni himanitti, loltoonni kun baadiyaalee hunda keessa naannayuun shammarranii fi dubartoota Oromoo gudeeduu itti …Read More »
Godina Hararghee lixaa aanaa Hawwii Guddina keessatti poolisoonni Liyyuu Hayil ja’amu nama sadii ajjeese jedhu
OMN:Oduu Wax.27,2016 Godina Hararghee lixaa aanaa Hawwii Guddina keessatti poolisoonni Liyyuu Hayil, namoota nagaa dhalataan Oromoo ta’an sadii haala sukkanneessaan ajjeessuun isaanii himame. Godina Baalee …Read More »
#Oromoprotests Godina Arsii lixaa Magaala Asaasaa keessatti, guyyaa har’aa Mormiin cimaan gaggeefama jira
Namoonni 4 kan eenyummaan isaanii hin beekamne Masjiida Al Hikam kan dhiheenya kana eebbifame keessatti Qabaman. eega qabamanii booda yoo sakatta’aman, sibiila qara qabu kan …Read More »
re Ethiopia’s Oromo being violently repressed? – UpFront
Dhiiga ilmaan Oromoo jigsaa dachii Oromiyaatirra bilisaan bashannanuun gonkumaa hin hayyamamu.
#OromoProtests AKEEKKACHIISA Poolisii Oromiyaatifi Bulchiinsa Godina Harargee Bahaatiif Poolisiin Getachew Membere jedhamu intala Oromoo Sabriina Abdallaa jedhamtu magaalaa Calanqoo keessatti kaleessa galgala ajjeesuu isaan ragaan …Read More »
Members of Team Ethiopia hold #OromoProtests at 20th African Athletics Championships in South Africa | June 22, 2016
Barattoonni magaalaa Mandii hiriira farra mootummaa geggeessan jedhu jiraattonni Poolisiin immoo himannaa sana ni haale
Tuujubee Hora Faayilii – Mormii Oromiyaa WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Godina Wallaggaa dhiyaa aanaa Manasibuu mgaalaan Mandii bakka hiriirri mormii Oromiyaa keessaa itti geggeessamaa …Read More »
DIINNI ILMAAN OROMOO ESSATTU AJJESE DIINA OROMOOTA HUNDA AT.
DIINNI DAANGA OROMOO KARAA KAMIINU CABSE DANGAA OROMOOTA HUNDA CABSE. #Like #shere goodhafi shamaraan waaloof ni falammatuu bilisuumaf jabadhaa jedhani .! Ginni bittaa-Maqalee Jarri qawween …Read More »
#OromoProtests Namni kun GETACHEW MEMBERE jedhama. Bakka agartanitti qabamee adabamuu qaba..
Kan intala Oromoo Sabriinaa Abdallaa kaleessa galgala Harargee Bahaa magaalaa Calanqoo keessatti rasaasaan dhahee ajjeeseedha. Dhaloonni isaa Harargee Lixaa magaalaa Hirnaati.Namni kun daa’ima kichuu tana …Read More »


text:
Faaydaalee Tawhiida-Kutaa 4
8ffaa- Tawhiidni karaa Rabbii Guddaa garmalee itti ol-guddisan (kabajanii) fi jaallatanii dha
Tawhiinni jaalalaan, sodaan, kajeellaa fi hojiiwwan ibaada birootiin Rabbiin Tokkichoomsu waan ta’eef, namni tawhiida qabu qalbii isaa keessatti Rabbiin caalaa wanti guddaan garmalee jaallatamaa, kabajamaa fi sodaatamaa ta’e hin jiru. Namni tawhiida qabu, sifaata (amaloota) Rabbiif maluun Isa ibsa (wassafa), wanta Isaaf hin malle irraas Isa qulqulleessa. Shirkiin guutumatti faallaa kanaa waan ta’eef, namni shirkii hojjatu kabajni inni Rabbii isa uumeef qabu baay’ee xiqqaadha. Dhugumatti wanta hunda caalaa jaallatamu, kabajamuu fi sodataamu kan qabu Rabbii Tokkicha. Sababni isaas, kan fayyadu fi miidhu, olkaasu fi gadi buusu, kennuu fi dhoowwatu, nama qananiisu fi kunuunsu Rabbiidha. Akkasumas, amaloota guutuu hanqinna wayitu hin qabneen kan ibsamu Rabbii Tokkicha.
Ati jireenya keessatti nama waan gaarii siif godhee fi amalli isaa baay’ee yoo sitti tole, hangam nama kana jaallattaa? Dhugumatti waan gaarii ati jaallattu waan siif fidee fi amala gaarii waan qabuuf garmalee jaallatta. Rabbiin hoo subhaanahu wa ta’aala maal akka siif godhe itti xinxallitee? Jalqaba bishaan dadhabaa irraa si argamsiise. Ergasii qalbii haadha fi abbaa keeti keessatti rahmata godhe. Rahmata kanaan siif mararfatu, si guddisu. Bishaan qabbanaa’a samii irraa buusun si obaasa. Biqiltoota biqilchuun soorata siif godhe. Kunuunsa kana caalaa wanti guddaan Inni nuuf godhe maal akka ta’e beeknaa? Dhugumatti kunuunsa qalbii fi ruuhiti. Kitaaba buusu fi ergamtoota erguun karaa qajeelaa fi gammachuu qabuutti nuu waama. Nama waamicha kanaaf awwaate, kabajaa fi qananii guddaa ijji takku hin agarre, gurri gonkumaa hin dhageenye, qalbii namaa keessa hin qaxxaamurre Jannata keessatti siif qopheesse jedhaan. Dhugumatti kuni kunuunsa guddaa akka Isa jaallatanii fi garmalee kabajan nama taasisuudha. Karaan Rabbiin itti jaallatanii fi kabajan tawhiida. Kana jechuun Isa tokkichoomsuni.
Qalbii keessatti kan wanta hundaa caalaa jaallatamuu Rabbiin qofa yoo ta’e, dhugumatti kuni gara Isa ol-guddisuutti (garmalee kabajuutti) nama geessa. Garuu faallaa kanaa, qalbii keessatti Rabbiin ala wanti biraa garmalee yoo jaallatame, kuni Rabbii guddaa ol-guddisuuf (garmalee kabajuuf) bakka hin kennuufi. Kanaafi, shirkiin hojii garmalee gadhee Rabbii guddaa akka hin kabajne nama taasisuudha. Sababni isaas, shirkii jechuun wanta Rabbiin ala jiruu Rabbiin wal-qixxeessu fi itti fakkeessudha. Rabbiin immoo Tokkicha fakkaataa fi qixxaataa hin qabneedha. Akkasumas, shirkiin waa’ee Rabbii ilaalchisee yaada badaa akka qabaatan nama taasisa. Fakkeenyaaf namni nama du’e kadhatu, Rabbiin kadhaa kiyya hin dhagahu, nama du’e kanatu Rabbiin biratti jaarsummaa (shafa’aa) naaf ta’a jedhee yaada. Dhugumatti kuni yaada fokkuudha. Kanaafu, namni shirkii hojjatu Rabbitti waan biraa waan fakkeessee fi yaada badaan waan Isa shakkeef kabaja Rabbiif maluu hin kabajne. Rabbiin ni jedha:
“Isaan Rabbiin guddinna Isaaf malu hin guddifne (hin kabajne). Guyyaa Qiyaamaa dachiin guutuun qabaa Isaa keessa taati; samiinis mirga Isaatiin maramtuudha. Inni qulqullaa’e, waan isaan Isa waliin gabbaran irraas olta’e.” Suuratu Az-Zumar 39:67
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa kabaja Isaaf maluu mushrikoonni kan hin kabajne ta’uu ni hima. Guddinna isaaf maluu hin guddifne. Garuu kana irra wanta kana faalleessu hojjatan. Kunis wanta amalaa fi hojii isaatiin hanquu ta’e Rabbiin waliin gabbaran. Amalli wanti isaan gabbaranii gara hundaan hir’uudha. Hojiinis yoo ta’e,wantoonni isaan kadhatanii fi gadi jedhaniif kunniin nama fayyaduu fi miidhu, waa namaaf kennuu fi dhoowwachuu hin danda’an. Fakkeenyaf, warroonni Rabbiin dhiisanii taabota, nama du’e, awliyaa, malaykaa fi kkf gabbaran, Rabbiin kabaja Isaaf malu hin kabajne. Sababni isaas, uumamtoota gara hundaan hir’uu ta’an kanniin Rabbii guddaan wal qixxeessan. Guddinna fi Dandeetti Isaatirraa kan ka’e, Guyyaa Qiyaamaa dachiin guutuun qabaa Isaa keessa taati. Samiin garmalee bal’attuu fi guddattu tunis harka mirgaa Isaatiin maramti.
Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan: “Guyyaa Qiyaamaa Rabbiin dachii ni qaba, samiis harka mirgaa Isaatiin ni dachaasa. Ergasii ni jedha: Ani Mootiidha, eessa moottonni dachii?” Sahiih Al-Bukhaari 7382, Sahiih Muslim 2787
Rabbiin guddaa homtu Isa caalaa guddaa hin taane fi Isaan hin qixxoofnedha, wanta hundaa irratti danda’aa fi Mootii waan hundaati. Wanti hunduu qabaa fi dandeetti Isaa jala jira. Namni Rabbii guddaa dachii guutuu qabuu fi samii garmalee bal’attu tana maruutti waa qixxeesse dhugumatti kabaja Isaaf malu hin kabajne. Isa caalaa namni zaalimni hin jiru[1].
“Inni qulqullaa’e, waan isaan Isa waliin gabbaran irraas olta’e.” Wanta namoonni Rabbiin waliin gabbaranii fi Isaan wal-qixxeessan irraa Inni qulqullaa’e, olta’e.
Rabbii nama uumee fi qananiisu dhiisanii wanta biraa garmalee jaallachuu fi wanta kanaaf of gadi qabuun dhugumatti fokkinnaa fi jallinna. Namni akkamitti Rabbii Guddaa isa uumee, qananiisu, fi fayyaduu dhiise wanta homaa hin uumne, isa hin fayyanne fi hin miine kadhataa, garmalee jaallataa, isaaf of gadi qabaa?
Mallattoo Rabbiin ol-guddisuu (garmalee kabajuu) agarsiisan keessaa tokko wanta Inni itti ajaje hojjachuu fi wantoota Inni irraa dhoowwe dhiisudha. Namni wanta Rabbiin Guddaan itti ajaje hojjatu fi wanta Inni irraa dhoowwe dhiisu, Isa ol-guddisaa (kabajaa) jiraa jechuudha. Namni Rabbiin faalleessuun wanta badaa hojjatuu fi wanta Inni itti ajaje hin hojjanne immoo Rabbii Guddaa kabajaa hin jiru. Kanarraa ka’uun, wantoonni Rabbiin ol-guddisuu qalbii keessatti laaffisan afuri:
1ffaa– Shirkii- shirkiin wanta biraa Rabbitti qixxeessu waan ta’eef kabaja Rabbiif qaban qalbii keessaa haxaawa. Kanaafi, namni shirkii hojjatu kajaba Rabbiif maluu waan Isa hin kabajneef osoo hin tawbatin yoo du’ee zalaalamii Jahannam keessa jiraata. Rabbiin kanarraa nu haa eegu.
2ffaa– Hojii Rabbiin itti ajaje hojjachuu dhiisu- Namni wanta Rabbiin itti ajaje yoo hojjachuu dhiise, kabajni inni Gooftaa Isaatiif qabu gadi bu’a.
3ffaa– Ma’asiyyah- badii hojjachuunis qalbii irraa jaalalaa fi Kabaja Rabbiif qaban hir’isa ykn haxaawa.
4ffaa– Nifaaqa- kana jechuun sharri dhoksuun keeyri mul’isuu. Gubbaadhaa Muslimaa fakkaatanii keessatti kufrii dhoksuudha.
9ffaa-Tawhiinni Furtuu Jannataati
Namni tokko mana fooqi garmalee bareedaa ta’ee fi eeggumsa cimaa qabu seenu yoo barbaade, maal gochuu qabaa? Iznii (hayyamaa) abbaa manaa irraa argachuu qabaa miti ree? Jannani bakka manneen garmalee babbareedoo fi qananii adda addaatin guuttamteedha. Akkasumas, eeggumsa cimaan tan eeggamteedha. Kan Jannata tana uumee fi eeggumsa (waardiyaa) itti godhee Rabbii guddaadha. Kanaafu, Jannata tana seenuuf hayyama Rabbiin irraa argachuu barbaachisa. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala Jannata tana akka seenan kan hayyamuuf namoota Isa qofa gabbaraniif. Kana jechuun warra tawhiida qabaniif (Isa tokkichoomsaniifi). Warri tawhida hin qabne gonkumaa Jannata seenu hin danda’an. Sababni isaas, Rabbiin hojii isaanii badaa (shirkii) waan hin jallanneef gonkumaa isaaniif hin hayyamu. Ati nama si arrabsu mana kee akka seenu ni hayyamtaa? Dhugumatti namni shirkii hojjatu Rabbii guddaa arrabsaa jiraa? Rabbiin ilma qaba jedhanii dubbachuun arrabsoo guddaadha. Mee ilaali, ilma ati hin dhalchine/ hin deenne tokko osoo namoonni “kuni ilma keeti” siin jedhanii hangam dallantaa? Kuni arrabsoo fi maqaa balleessu guddaa akka ta’eetti hin lakkooftu? Rabbii guddaa Tokkicha ta’een “ilma qaba” jedhanii dubbachuun dubbii akkam fokkatu ree! Kanaafi, namoonni Rabbiin irratti kijiba dubbatan yoo hin tawbatin gonkumaa Jannata Isaa hin seenan. Adabbii cimaatu isaaniif ta’a.
Faallaa kanaa, namoonni tawhiidaan Rabbiin qulqulleessan, jazaan isaanii Jannata. Qur’aana keessatti:
“Dhugumatti, isaan “Gooftaan keenya Allaah dha” jedhanii, ergasii achirratti gadi dhaabbatan, [yeroo isaan du’an] Malaaykonni isaan irratti bubbu’uun “Hin sodaatinaa, hin gaddinaas; Jannata waadaa isiniif galameen gammadaa. Nuti jiruu duniyaa keessatti hiriyyoota fi gargaartoota keessan turre; Aakhirattis akkasuma. Isiniif ishee (Jannata) keessa waan lubbuun teessan feetutu jira. Isiniif ishee keessa waan barbaaddantu jira. Affeerraa Rabbii Araaramaa, Rahmata godhaa ta’ee irraayyi.” [isaaniin jedhu]” Suuratu Fussilat 41:30-32
Warri kuni Gooftaan nu uume, nu sooru fi kunuunsu Allaah dha jechuun Isa Tokkichoomsan. Wanta Inni itti ajaje ni hojjatan, wanta Inni irraa dhoowwe ni dhiisan. Haala kanaan, qalbii ofii xurii shirkii fi badii irraa qulqulleessan. Jannani iddoo qulqulluu waan taateef namoota qulqulluu ta’antu ishii seena. Qur’aana keessatti ni jedha:
“Warri Rabbii isaanii sodaatan gareedhaan gara Jannataa oofamu. Yeroma isaan ishiitti dhufanii balboonni ishii banaman, Waardiyoonni ishii, “Nageenyi isin irra haa jiraatu, qulqulluu taatanii jirtu. Keessatti hafoo ta’aatii ishii (Jannata) seenaa.” Isaaniin jedhu.” Suuratu Az-Zumar 39:73
Warroonni Isa tokkichoomsu fi Isaaf ajajamuun Rabbiin sodaatan garee garee ta’uun Guyyaa Qiyaamaa walitti qabamuun gara Jannata oofamu. Garee gareen qoodamuun kuni iimaana fi hojii isaanii irratti hundaa’a. Gareen hunduu gammadaa fi mirqaanaa gara Jannata qananiin guuttamte dhufu. Yommuu balbaloota Jannataa bira gahan Malaykoonni kabajaan harka isaan fuudhu (keessumeessu). Balbalonni isaaniif banamuun Waardiyoonni (Malaykoonni) akkana isaaniin jedhu, “Nageenyi isin irra haa jiraatu.” Kana jechuun badii fi sharrii hunda irraa salaama (nagaha) ta’a. “qulqulluu taatanii jirtu” kana jechuun qalbiin teessan Rabbiin beekuun, Jaallachuu fi Isa sodaachuun qulqulloofte (tolte), arrabni keessanis zikrii Isaatiin tole, qaamni keessanis Isaaf ajajamuun tole (qulqullaa’e). Sababa qulqullooftaniif ishii keessatti yeroo hundaa kan jiraattan taatanii Jannata seenaa. Sababni isaas, Jannani ganda warra qulqullaa’eti. Warra qulqullaa’e malee eenyullee ishiif hin malu.
Warri kuni Jannata keessa erga seenanii booda akkana jedhu:
“Ni jedhan, ‘Faaruun hundi kan Rabbii waadaa Isaa dhugaa nuuf godhee fi dachii [Jannataas] nu dhaalchiseeti. Jannata keessa iddoo barbaanne qubanna. Mindaan hojjattoota waa tole!’” Suuratu az-Zumar 39:74
Jannata keessa seenanii erga tasgabbaa’anii booda Rabbii gammachuu fi qananii kanaan isaan gahe faarsu. “Faaruun hundi kan Rabbii waadaa Isaa dhugaa nuuf godhee fi dachii [Jannataas] nu dhaalchiseeti.” kana jechuun yoo nuti amannee fi hojii gaggaarii hojjanne, Jannata arraba Ergamtoota Isaa irratti waadaa nuuf gale. Wanta waadaa nuuf galee, kunoo nuuf guutee jira. “Jannata keessa iddoo barbaanne qubanna.” Kana jechuun Jannata keessa iddoo feene qubanna, qananii feene ishii keessatti nyaanna, wanti barbaannu tokkollee dhoorgamaa miti (kana hin tuqin jechuun wanti dhoowwamu hin jiru). “Mindaan hojjattoota waa tole!” kana jechuun warroota Gooftaa Isaaniitiif ajajamuuf carraaqaniif mindaan isaanii ee waa bareede! Sababa isaan Gooftaa isaaniitiif ajajamaniif keeyri (wanta gaarii) guddaa yeroo hundaa turaa ta’e argatan.[2] Rabbiin warra kana keessaa nu haa godhu.
Tawhiidni faayda lakkaawame hin dhumne qaba. Faaydaa isaa hanga kana erga beekne, waa’ee tawhiidaa takka takkaan beekuf carraaqu qabna. Namni yoo waa beekee fi hojii irra oolche firii isaa argata. Ammaaf, faaydalee tawhiida asirratti dhaabna. Wa Aakhiru daw’aanaa anilhamdulillahi Rabbil aalamiin.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Sa’diyy-fuula 858-859, Tafsiir ibn Kasiir 6/466
[2] Tafsiir Sa’diyy-fuula 859
**Fadaa’ilu Tawhiid- Muhsin bin Awada Al-Qaliisi


text:
Kuusa jechoota Afaan Oromoo Ramaddiin isii maqaa. (noun) A Qubee 1 Jechi kun akkmitti dubbifma? Sagalee A Jalqaba qubeen Afaan Oromoo ittiin eegalamtu. Jechoota isiin …Read More »
aa
Ramaddiin isii maqaa. (noun) AA Qubee 2 Jechi kun akkmitti dubbifma? Sagalee AA 1. jecha laalaa ittiin ibsatan, AA ja’anii aaduu 2. jechhoota duraa fii …Read More »
“Alaabaan ABO, Mallattoo, Fakkii fi Qabeenya ABO fi Ummata Oromooti!
Ibsa Ajaja olaanaa ABO-WBO Waltajjii hawaasni qopheessu irratti namooti dhuunfaa ejjennoo dhuunfaa isaanii haasaahanis, ejjennoo isaaniif kan gaafatama guutuu fudhatu qaamuma haasawaa taasise dha malee …Read More »
The Oromo changing their names as a show of pride
A surge in ethnic pride among Ethiopia’s Oromo community, the country’s largest ethnic group, is leading some, like Moti Begi, to change their names. The …Read More »
Ijoollee too yaa tiruu
Ijoollee too yaa tiruuRead More »
Do Ethiopia’s Oromo People Have A Better Alternative For Modern Democracy?
Ethiopia’s Oromo people made headlines around the world when peaceful protests turned violent against government land use changes, prompting a state of emergency. Now Oromo voices …Read More »
Diinnii Maal Balleesse?!
Badii maalii qaba diinni? Nutu karra saaqeef, balabala banee olgalche. As taa’i jennee teessoorraa kaaneef. Cooma murree afanitti gurshine. Itittuu habuuqqachiifne. Qe’ee bal’aa itti agarsiifne. …Read More »
~Du’a dheefa du’a dheeyxee?
Du’a dheefa, du’a dheyxee… Yaa lammikoo, karaa meeyxee ? Nama keessaa si filattee Goojjo teetii gad darbitee Qeheef maatiin gargar baaftee Lagaa gaaraan baaftee buuftee …Read More »
New Dirama Afaan Oromoo (Sin Dabrin)
Aartii Afaan Oromoo Guddisuuf gummaacha keenya haa baanu!!! Yaada qofa kannachuun guddina Aartiitiif humaa hin godhu. Tanaaf gahee gama keenyaa bakka jirruu bahaachuun dirqama lammummaa …Read More »
MANDAROOTA FI MAGAALAAWWAN OROMIYAA – OROMIAN TOWNS AND CITIES: Kutaa Duraa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barruu tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kunoo harra irraa kaaseen mataduree kanaa olitti kaayame jalatti waa isiniif dhiyeessaa, mee na …Read More »


text:
Gaazexeessaa, Artiistii fi qorataa Afaan Oromoo ta'un guddina afaanicha keessatti gumachaa guddaa qabaataa kan turan Ibraahiim Hajii Alii du'aan boqatan.
Ibraahiim Haji Aliin Hagayya bara 2012 eegalee dhukkubsachaa kan turan yoo ta’u, hamma Kibxata Muddee 22 galgala lubbuun isaanii dabartutti tajaajiila fayyaa argachaa turan.
Sirni awwaalchicha har’a Muddee 23 bara 2020 magaalaa Finfinnee keessa bakka awwaalcha musleemootaa Kolfeetti bakka maatiin, firottannii fi dinqisifattoonii isaanii argamaniitti raawwateera.
Gabaasa Guutuu Caqasaa.


text:
Shaneen ekeraa fira dhaba reeffi awwaala dhabe. Gurmuu yaadaa fi karoora /blue print/ rakkoo saba Oromoo fi hawaasa cunqurfamaa waliin hiddaan furu ajaja Shaabiyaan itti kennitu malee hin qabne.
Bulchitoota Shaabiyyaa- Mootummaan Ertiraa qunnamtii godhee fi Shaneen walitti hidhatuun Naqfaa miliyoona waggaan remade addaan qoodamuu barate gariin akka Tolee sooqqidda irratti qicaa harkuun sobataa elmatan Saba Oromootiin gowwoomsuun yoo aanjaan argame bakka Wayyaanee buufatuu osoo hafuura keessatti ittiftu Qabsoo Oromoo naafifte. Ufii tuffatamtee Saba Oromoo tuffachiifte,
Gaafa J/Kamaal Galchuutii fi J/Hayluu Gonfaa faa gootota Oromoo waraana mootummaa keessaa sirna Wayyaanetti ibidda hidhatanii fi qawwee itti gargalfatan buqqifatanii qaamaan itti makamanuu Shaneen qaata duute.
Kama waraana /WBO/ facaaftee Dirree falmaa onnsitee fi jaarmaya siyaasaa biyya keessaa madda diinaggee dhuunfatuu irratti osoo wal morkaan oddeessa diina /Wayyaanee/ dabarsitu,gaagaasisuun eeguma maqaa 3/ ‘ABO, Alaabaa fi SBO’ qofti hate Saba Oromoo hafuura itti deebise.
Warri keessa beeku gariin “lmaan Oromoo tarkaanfii gootummaa san fudhatuu eega hin oolin yoo san gara Ertiraa dhaquu, ABO /Shabiyaa fi Shaneen/ gaggabsitetti dabalamuu manna osoo achumaa lola Wayyaanee garagalchuu godhanii silaa yoosuu hawaasa Oromoo sochoosu, rakkoon hin mudatu, doggogora.. faa” jedhee amanuu dubbatu gadin qabanne.
Gurmuun hawaasaa harki guddaan gadi fageessee xiinxallu ammoo faallaa yaada armaa olii murtii qajeelaa fudhatuu “ABOn wal dhuunfatuun akkasumatti Dhaabota Oromootii fi mormtoota biraa waliin Tokkummaa, humna jabaa ijaaruun hawaasa keessaa-alaan sochoosuun yoma gabaabdutti sirna Wayyaanee diiguu herreguun hin dogoggorre faa..” jedhee yaada dhugarraa madde kennuun gargaaraa as dhufe. Dhugaan jiru ammoo kanuma taya.
Dhugaa san ammoo wanti hanqise dhiibbaa Shanee fi Shaabiyaa akka taate mamaa hinqabu.
Uumaa fi aadaan Shanee yoo madda rakkoo hangafa
1-Jalqabumaa kaasee gareen naannaya tokkoo bakka hoggana ABO qabatuun yaada hamaa bakka gurmuu Nafxanyaa fi Wayyaanee uf buusee dhaalaan ummata Oromoo biraa gabroonfatee bulchuun xaxamee.
2-Garee gahummaa fi walii hingalle /incompetent and incompatible/ ijaaratuun QBO handhuuraa daldala madda diinaggee maatii godhatuun irratti waljijjiiraa
3-Yoo maraa dhawa /tarsiimoo Qabsoo –“Laakkofsa gurmuu firaa guddisuu, diina ammoo xiqqeessuu /haphisuu” jedhu faallaa garagalchuun /diina guddisuun fira facaasuu faa/ dalaguun Sabaa fi Sablammoota ufitti qabuu dhiisii tokkummaa saba Oromootuu dharu aadaa godhate
4-Lammii Oromoo gosa, /naannya/ biraa keessattuu yoo dandeettii fi yaada tarkaanfataa qabu taatee boruu-hegeree jijjiirama fiduun liqimfamuun sodaate gara hogganaa dhiyaatuu mitii akka miseensummaan qooda QBO hamileen hin gummachine sakkaaluun maayii akka osoo homaa hin dalagin gaaddisa jalatti lubbuun wareegamu ykn abdii kutatee ganu godhuu,
5-Lammii Oromoo gara biraa qofaa mitii Oromoo tarkaanfataa akka sirnaa yaadu naannaya /gosa, gandaa fi amantii/ sanitti dhalatee yoo yaada garee-Siyaasa Booyyee /Dhaaduu
“All animals have right, some animals have more right.” Jedhuu G.Orwell kitaaba ‘Animal Farm’ barreesse ibse fakkaatu hin qabaanne bakka gaafatamaarraa dhiibuu. Ammaan tana abbootuma garee QBO gaadite ijaartee biraa lafa maraa turte galgalaan seera Wayyaaneen /constitution/biyyaan dhabamsiisaa turtee fi ittiin jirtu dhugoomsuun harka itti kennatuu cidha godhatuu dhagawuun dhaasa.
6-ABO jaarmaya miseensa waa maraan hoggana caaluun akka nafa guutuu mataa hinqabnee /’headless torso’/ jedhamu fakkaatu hoggana ‘cichaa’ malee cimaa akka hin horanne horatuu bultii hin baafanneen humna siyaasaa fi waraanaa jabaa godhuu hanqise.
2-Shaabiyaan ammoo rakkoo mataa ufiituu furatuu manna ufitti xaxuun hawaasa biyya lafaatiin tuffatamuun mudate. Shaabiyaan Humna Wayyaanee diigu caalaa gurmuu dadhasbaa akka Shanee bakka Wayyaanee buufatu osoo tolfatuu ifaajju aduun itti dhiite. Wanti Shanee fi Shaabiyaan gootu cufti akka darara hawaasa Oromoo, QBO dheeratu, laakkofsi wareega dachamaan dabalaa sirna gabrummaa fi cunqursaa bultii baafatu gargaare.
Yoo uumaan OPDOn Wayyaanee jala jirtuu rakkoo Saba Oromoo hin furtuu amanuun jibbisiise Shaneen guyyaa keessa galtuu akaakkayyuu OPDO, abbaa Wayyaanee-Shaabiyaa taate wanti gargar godhu hinjiru.
Wanti nama maalalu gurmuu hawaasa Oromoo gama laafaa gosaa, naannayaa fi kanniin fakkaatuun hawatamee ijibaatuu dhabee haga ammaa Shaneen Raqa Shame akka aadaan “Reeffa aanaa 7 gargalchan.”jedhan Olii gadi garagalchuu arguu-dhagawuun asgaye.
Amma murtiin ummata Oromoo dadhabaa fi raqa olii-gadi gara galchuu miti. Gurmuun hawaasa Oromoo beekaa/ wallaallaan/ gama garee akka Shanee faa goree gosaa fi gandaan aduun waliin itti dhiite kana dhiisee yaada tarkaanfataa tokkummaa saba Oromoo laafe ittichuu bira taree sabaa-sablammoota roorroo fakkaataa hobbaafatuu tattaafatan waliin dhaabatuun Wayyaanee mataan cabe akka walirraa hin hafne godhu waliin yoo hiriire seenaa haaromsu taya. QBO jalqaba malee hin goolabamne.
Garuu yoomiyyuu caala hoggana biyya ambaatii ibidda ufii waliin hin gubanne internet fi ololaan hiixuun hawaasa Oromootti qabsiisu osoo hin taane akka Wayyaanee fi farriin beekuu dhiisii shakkuu hin dandeennetti hojjataa hojjachiisu horatuu afaan guutattanii dubbatuun nama hin qaanfachiisu.
jajjaboo2011@gmail.com
jajjaboo sabaa


text:
Naannoo Benishaangul Gumuz, godina Kaamaashii, aanaa Seedaal keessaa namoonni sababaa rakkoo nageenyaan buqqa’anii godina Wallagga Lixaafi naannoo Benishaangul Gumuz keessa qubatanii jiran tokko tokko, “Gargaarsi gahaa tahe nuuf kennamaa hin jiru” jedhan.
“Komishinarri Komishinii Hooggansa Sodaa Balaa Benishaangul Gumuz, Obbo Taarraqanyi Taasisaa immoo “buqqaatotaaf gargaarsi kennamaa jira, komiin kun sirrii miti” jechuun deebii kennan. Haala nageenyaa aanaa Seedaal fooyyessuun namootni achii buqqifaman akka deebi’an hojjataa jirrallee, jedhan.
Gama biraan, Komishinarri Komishinii Hooggansa Sodaa Balaa Oromiyaa Obbo Abaadir Abdaa “Buqqaatotni akka gargaarsa argatan hooggantoota Godina Wallagga Lixaa wajjiin waliif gallee jirra,” jedhanii jiru.


text:
Poorchugaal: Daa'imni fuula malee erga dhalatee dooktarri hojiirraa dhorkame
Poorchugaal, daa'imni funyaan, ijaa fi gartokkee buqqee mataa malee erga dhalatee booda dooktarri daa'uumsa hojii irraa dhorkameera.
Maatiin daa'ima Rodrigoo rakkoo fayyaa ilmi isaani qabu hanga inni dhalatutti quba hin qaban ture.
Aanga'oonni koree fayyaa himannaa itti gaafatamummaa ba'uu dhiisuun Dr Artur Kaarvaalhoo hojiirra dhorkuuf filataniiru.
Dhimma da'imman biroon wal qabatee himannaan biroo waggoota kudhanii ol dura akka turan barameera.
Gabaasi himannaa kunneen irratti midiyaalee Poorchugaalin taasifame, hawaasaa biyyittii dheekkamsiiseera.
Dr Kaarvaalhoo himannaa irratti dhiyaaterratti haga ammatti deebii hin kennine.
Daa'ima Rodrigoo irratti maaltu uumame?
Rodrigoon Onkoloolessa 7 Hospitaala Saawo Bernardoo magaalaa Setubaal keessatti dhalate.
Harmeen isaa yeroo ulfa turteetti mana yaalaa dhunfaa keessatti Dr Kaarvaalhoo birratti hordoffii yaalii gaggeessa kan turte yoo ta'u, maatiin rakkoo fayyaa da'imni kun yeroo garaa keessa ture qabu irratti dooktarri kun akka homaa hin dubbanne himu.
Yeroo hordoffi ulfaa afraffaa altiraa saawundii kan fakkii daa'ima garaa keessa jiru agarsiisu irratti yaaddoon fayyaa da'ima kanaa yeroo kaafameetti Dr Kaarvaalhoon rakkoon akka hin jireetti deebiseefi.
"Yeroo tokko tokko fakkii altiraa saawundirratti fuuli daa'ima yeroo garaa haadhaatti siqu gartokkeen isaa hin mul'atu nuun jedhe," jechuun adaadaan Rodrigoo miidiyaaletti himuushee AFP'n gabaaseera.
Erga Rodrigoon dhalatee booda rakkoo fayyaa inni qabu yeroo argamu da'imni kun saatii xiqqoof qofa akka lubbuun turu itti himame.
Haa ta'u malee, kunuunsa hospiitaala jalatti daa'imni kun torban lamaaf ammayyuu lubbuun jira.
Maatiin sana booda Waajjira Abbaa alangee Poorchugaalitti Dr Kaarvaalhoo irratti himannaa dhiyeessani.
Himannaan biroo dhiyaatan maali?
Himannaa dhimma daa'ima Rodrigoo irratti dhiyaateen hawaasi dheekkamuun booda himannaan biroo dhagahamuu eegalan.
Aanga'oonni fayyaa akka jedhanitti bara 2013 irraa eegalee himannaan irratti dhiyaatan yoo xiqqaate ja'a ta'an ni jiru.
Himannaa bara 2011 irratti daa'imni tokko rakkoo fayyaa kan dhibee sammuu, miila laamsha'eefi fuula boca bade waliin dhalate.
Harmeen daa'ima kanaa Laawuraa Afoonsoo, himannaa dooktara kannaratti abbaa alangeef dhiyeessituus deebii dhabuu ishee gaazexaa Pablikoo jedhamutti himteetti.
Amma ganna 8 kan ta'e daa'imni ishee yaalii baqaqsanii hodhuu hedduu argatus ammayyuu dubbachuus ta'e deemuu akka hin dandeenye dubbatti.
Himannaa biraan bara 2007'tti maatii daa'imni dhalatee ji'a xiqqoo booda jalaa du'e utuu mana murtiitti hin dhiyaatin darbuu isaa gaazexaan kuni gabaaseera.
Deebiin ummataa maal ture?
Dhimmii kun Poorchugaal keessatti namoota hedduu dheekkamsiiseera. Sirna hojii fayyaa biyyattii fi akkaataa yaddoon namootaaf deebii laachuu irratti gaaffiii kaasiseera.
Pirezidantiin waldaa medikaalaa Migu'el Guyimaares torban darbe ibsa midiyaaleef kennaniin, 'yaaddoo ummataan' ka'e kanaratti Dr Kaarvaalhoo kallattiin haasofsiisu isaa himeera.
Yeroo qorannoon gaggeefamuutti dooktarri kun hojii dhabuuf walii galuu isaas dubbateera.
Walii galtee qaama kana hordofaa jiruun tasifameen hanga qorannoon tasifamutti Dr Kaarvaalhoo baatii ja'aaf hojii irraa akka dhorkamuu murtaa'era.
Itti gafatamummaa ba'uu dhisuu doktarichaa irratti "ragaan cimaa jira" kun immoo "tarkaanfii cimaatti ni geessa" jechuun hogganaan koree meedikaala kibbaa biyyitti Aleeksaandar Vaalentim Laawurenkoo dubbataniiru.
Murteen hojiirraa dhorkuu kun hanga tokko dubartoota ulfaa dhimma kana xiyyeefannoon hordofaa akka jiru 'rageessuu' danda'a jedhee akka abdatu Obbo Laawurenkoon dubbateera.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Dirqaalalee dhangeessuu sarara filatameef ykn sarara kaasuu barbaaddef qindeessi. Dabalataanis xiyya irraantoo sararaatti dabaluu ykn mallatoolee taattoo jijjiiruu dandeessa.
Select the line style that you want to use.
Select the width for the line. You can append a measurement unit. A zero line width results in a hairline with a width of one pixel of the output medium.
Iftooma sararaa bakka gutumaan guututti 100% iftooma fi 0% gutumaan guututti ifa hin taane walitti galoo galchi.
Mallattoolee qabxii deetaaf dirqaalalee qindeessi.
Haalata mallattoo taatto kee keessatti fayyadamuu barbaaddu fili. Yoo Ofumaan filte, LibreOffice'n akaakuu taattoo filatameef mallattoolee durtii fayyadama.
Yabbina mallattoo galchi.
Hojjaa mallattoo galchi
Yeroo gatii yabbuu ykn hojjaa haaraa galchitu mallatto hammamataawwanii ijaara.
Xiyya irraantoo gara dhuma tokkootti ykn dhuma sarara filaameetti dabaluu dandeessa. Haalata xiyya maamiloo tarreetti dabaluuf, xiyya galmee kee keessaa fili, sana booda caancala Haalatoota xiyyaa qaaqa kana cuqaasi.
Xiyya irraantoo sarara filatametti fayyadamuu barbaadde fili.
Yabbina xiyya irraantoo galchi.
Handhuura xiyya irraantoo(wwan) kan qabxii(wwan) dhuma sarara flatamee kaa'a.
Yeroo yabbina garagaraa galchitu, haalata xiyyaa garagaraa filtu, ykn xiyya irrraantoo handhuuressitu qindaa'inoota xiyya irraantoo lamaanuu ofumaan haaromsa, .
Select the shape to be used at the corners of the line. In case of a small angle between lines, a mitered shape is replaced with a beveled shape.
Select the style of the line end caps. The caps are added to inner dashes as well.


text:
Miseensonni Raayyaa Ittisa Biyyaa afur ajjechaa misirroo Booranatti raawwateen shakkaman to’ataman
Miseensonni Raayyaa Ittisa Biyyaa afur ajjechaa misirroo Booranatti raawwateen shakkaman to'annoo jala oolan.
Torban darbe gaafa Kibxataa galgala misirroo lamaanii fi miinjeewwan isaanii waliigalatti namootni shan yeroo ajjeefaman kan biroo lama immoo madaa'ani turani.
''Hoggansa miseensi yeroo ajjeechaa kana raawwate to'achuu dhabe dabalatee yeroo amma loltoonni afur to'annoo jala oolanii jiru,'' jechuun Bulchaan Aanaa Miyoo Obbo Badhaane Liban BBC'tti dubbataniiru.
Tokko ajajaa shantama, lama immoo ajajaa kudhan akka ta'anille himaniiru. Hoggansi kan waraana gaafas qabate bobba'edha.
Odeeffannoo dogongorsaan badiin kuni raawwachuu isaafi gabbiin guddaa waraana gidduu dhalatu isaa kan dubbatan bulchaan aanaa, Rayyaan ofumaa qorate shakkamtoota dabarse kenne jedhaniiru.
Kanneen shakkaman Aanaa Miyoo kaampii raayyaan ittisaa jiruu keessatti to'atamani akka jiraniifi wanti qoratamu erga xumurame booda seeratti akka dhihaatan qondaalli aanichaa dubbatu.
Shakkamtoota seeratti dhiheessuun alatti ajjechaa booda ummanni waan mufateef Raayyaan Ittisa Biyyaa araarri akka bu'u gumaa baasuuf akka jirullee Obbo Badhaanen nutti himaniiru.
''Raayyaa Ittisa Biyyaafi ummata walitti fayyisuufi gumaan kun kan dubbatamu,'' jedhan.
Akkaataa fuudhi raawwate
Fuudha Awaadi jedhun osoo maatiin intalaa hin beekin gurbaafi intalli waliigalani intala fuudha.
Maatiin wanta hordofuu danda'anif hanga sirni raawwate meedhicha godhatutti karaatti hin dhaabatani kan jedhan Obbo Badhaanen yeroo kanatti dhukaasni itti banamu himaniiru.
Torbee darbe Godina Wallagga Bahaa Aanaa Saasiggaatti miseensonni Raayyaa Ittisa Biyyaa lama dubartii gudeedan tokkoon tokkoon isaanii hidhaa waggaa 14'n akka adabaman itti murtaa'ee ture.


text:
Koreen mirga gaazexeesitootaa eeguuf dhaabate (CPJ) akka jedhutti bara kana duwwaa addunyaa keessaa gaazzexeessota 69 ajjeefame, baayyeen immoo harka ISIS fi humnoota akka Al_Qaayidaatti du’an.
Biyyoota gaazexeessonni itti du’an kana kessaa biyyoota akka Suudan Kaabaa, Sumaalee, Keenyaa, Liibiyaa,Gaanaa fi biyya ollaa Afrikaa kan taate Yemen faattu keessa jira.
Waaweeruu Muugoo, Keenyaatti woggaa 15n darbaniif gaazxeessaa yeroo ta’u amma dhaaba gorsaa gaazexeessummaa ofii dhabbatee hojjata.
Akka Muugoon jedhutti gaazexeessitoonni Afrikaa mootummaan isaan sodaachisuu fi hojii isaanii gulaaluu irraa kan ka’e rakkoo guddaa keessa jiran. Kun immoo miidiyaan walabaa akka hin baballanne gufuu ta’uusa dubbatan.
Seera tumtoonni Keenyaa ji’a Onkoloolesaa darbee kana keeyyata miidiyaan biyyattii dhimma paarlaamaa gabaasuu dhowwu dabarsuuf yaalii godhanii turan.
Feeliksi Odimaasii yuunversitii Naayiroobiitti damee seeraa fi dipiloomaasii iirra, akka jedhutti Afrikaa keessatti mootummaan tumsa kennuu dhiisuurra kan ka’e gaazexeexssitonni kesssumattuu bakka walitti bu’iinsif lolli jiru deemanii gabaasurraa of-qusatan.
Dhaabbanni mirgaa dhala namaatiif falmu, Amnesty International gama isaatiin Afrikaan Kibbaa karoora “transformation” jedhutti fayyadamuudhaan miidiyaa tohachuudhaf dhiibbaa gochaa jiraachusaatii fi Itiyoophiyaattis gaazexeessitonnii fi hojjattoonni miidiyaa bayyeen hidhamuu isaa gabaasera.
Dhiheenyuma kana gaazexeessaa TV naannoo Oromiyaa kan ta’e Fiqaaduu Mirkaanaa hidhamuun isaa ni yaadatama.


text:
Finfinneelleetti manneen nyaata qabaachuu qofaa mitii naannoleelleetti akkanuma hujii akka akkaatti jirti.Akka FAO,Dhaabii Nyaataa fi Qonnaa Addunyaa fi OECD,Wal gargaarsii mala jireenna Addunyaa jedhanitti ganna 10n dhufaatti midhaanii fi soora Chaayinaatti lafatti baafata.
Akka Angel Gurria,itti gaafatamaan dhaaba OECD jedhutti addunyaa irratti oomishii midhaani diqqaachaa deemaa ka Chaayinaa ammoo dabalaa deema.
Chaayinaan Ganna 10n duubatti foon toonii miliyoona 1 fi kuma 700 bitatti.Biyyiti tun gannatti foon harka 7tti gabayaa alaatti gurguratti.Biyyitii tun midhaan horiin gabbisanillee ganna 10n dhufaatti akkanuma dabalachaa alatti ggurgurachaa deemti.
Tana maleellee biyyiii tun duruu addunyaa irratti biyya aanan bitachuun tokkeessooti, ganna 10n dhufaatti ammoo foon booyyee nyaachuun addunyaa keessaa tokkeessoo taati.
Gama kaaniin ammoo akka Dhaabii Qonnaa fi Nyaata Addunyaa FAOn jedhutti addunyaa irraa nama miliyoona 870tti agabu jira. Kostaas Istaamulis bulchoota FAO gugurdoo keessaa tokko,rakkoon guddoon soora dhabuu qofaa mitii soora nafa namaatii taatu dhabuutti caala.
Nama biliyoona lamaatti vaaytaminaa fi minelaraala isaa taatu dhaba.Tun ammoo aka ijoollee afur keessaa nama tokko qancaru tolcha.Nama biliyoona 1 fi miliyoona 400 furdatee haga dabre.
Midhaan nafa namaatii taatu dhabuun kun waggaatti galii addunyaa harka shaniin diqqeessiti,doolara triliyoona 3 fi miliyoona 500 jechuu.
Soora akkanaa argachuuf ammoo wannii asi aanaa akka Gustafsonitti akka addunyaan soora argattu tolchuutti asi aana.Tana qofa mitii akka naminuu soora nafa namaatii taatu beeku barsiisuutti itti aana.


text:
Faawundeeshiniin Haacaaluu Hundeessaa artistoota hojiiwwan muuziqaa garaagaraatiin dorgomsiisaa ture keessaa kanneen mo’ataniif kaleessa badhaasa kennee jira. Sirna kaleessa magaalaa Finfinnee, galma Hoteela Ililliitti geggeessame kana irratti weellistoota angafa ta’anii fi namoota qabsoo Oromoo keessatti qooda gumaachanifis badhaasa kennee jira – Faawundeeshinichi.
Waggaa lammaffaa wareegamuu Artist Haacaaluu Hundeessaa irratti kan geggeessame – sirna badhaasa muuziiqaa kana irratti, yaadannoon artitichaas geggeessamee jira. Tsahaay Daamxoo sirnicha irratti argamuun qabaasaa qindeessite caqasaa.


text:
Biyyaa fi Qabeenya humnaan sarbame Oromoon humnumaan deffata.
Oromoo irratti sanyii daguuggaa, Oromiyaa samuu fi mancaasun kan eegale minilik irraa jalqabee ti. Kana malees lakoobasa oromoo heddummate kana fixanii gad xiqeesuun akka dandahamu kan dhaadate Mallas Zeenawii ti.Haa tahu malee boolla oromoof qote egale san dafee ofumaaf seene.Warra hafan ammoo dhiignni ilmaan Oromoo Oromiyaa irratti dhangalaa jiru galaana tahee akka isaan daguugee Oromiyaa keessaa dhabamsiisu shakkin tokko hin jru. Haa tahu malee Oromoon irraa fi jalaan kan inni diinaan dhumaa ture,haga kana hunda diinotinni Oromoo uummtnni kun gaaf tokko kahee harka wal qabatee akka isaan irra galagalu abjootanii hin beekan. ”kanaaf kan itti hin baacanii, kahu galanaa nama nyaata uumtnii” kan jdhmeef. Ammas wareegama kan xiqqeessuf oromoon oromiyaa maraa kahee hojjetan, barsisaan, qotataan poolisnni, waraanni ittisa biyyaa diina hamaa oromoo dhabamsiisuuf kahe kana yeroo tokkon xumura itti gochuun Oromoo fi Oromiyaa bararuun amma..
Kan biraan FDG kanan duraa kan fudhachuun itti milkahaa ture Oromoo osoo hin taane ilmaan minilkii fi yohannis qofa ture. Inni ammaa garuu Oromoo dhumaan qopha’ee isumaan hogganamee Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaan akka goolabamu shakkiin hin jiru. Gaaffi Uummta Oromoo ykn Qeerroo nu hin saamina mana keenya diigdanii hin gurguratina ,karaa irratti kadhattu gootanii nu hin darbatinaa lafa akaakile keenya fi abaabilee keenya irraa dhalle seenaa,aadaa fi afaan keenyan wal qabatee jiru irra nu dhiibdanii ykn nun godansiftanii ofiifis tahe halagaaf hin raabsina,hin gurguratinaa kan jedhu ture Deebiin Sibat neggaa fi abbay tsahaye rasaasa waan taheef amma uummatnni oromoo fi jarri kun abddaa fi cidii dha mariin jawwee nu liqimsuu fi warabeessa nu nyaatu waliin tahu hin jiru jedha uummtnni oromoo.deebi gaaffii kana kan deebii argatu uummatni oromoo wareegama kamuu kaffalee biyya isaa irratti abba biyyummaa isaa mirkaneffachuu dha.
Kan biraan uumtmatni oromoo qabenyaa warri wayyanee uummata oromoo irraa saamanii ittin duromanii fi duroomaa jiran sana irraa bituu fiitti gurguruu dhabuu waliif labsaa jira, kun ammoo oromoo biyya keessa qofa osoo hin taane kan biyya alaa jiru irratti illee hojii irra ooluu qaba. Asi irratti dubbii guddan jiru FDG amma kahe kana Oromoon harka wal qabate,iyyee iyya dabarse ,waliif dirmate wal irratti dhumuun biyya isaa dhunfachuu qaba. Fincilli kun kan Uummta Oromoo ti ,Haa tahu malee Ummata Oromoo, Qeerroo fi ABO gargar baasanii ilaaluun barbachisaa miti. Qeerroo fi Ummatnni Oromoo karaa isaa, ABO fi WBOn akkasuma Dhaaboti diina irratti dhakaa darbatan hundi karaa dandahameen diina waloo irratti bobbahuun kufatii diinaa saffisiisa. Rakolee biroo fi garaagarummaa xixiqqaa jiru bulfatanii sabaa fi sablamota hunda waliin hariiroo gaarii uumun waliif dirmachuun karaa dha.Walumaa gala warri keessaa fi alaan halagaaf ergamtu maqaa daysforan of samanis tahe warri umurii diinaa dheeressuu fedhan daddaffiin waraaqsa uummata isaaniitti akka makaman dhamnaaf .Sabaa fi sab-lammiin oromiyaa keessas tahe ollaa oromiyaa jirus yammuu inni uummata wajjin nyaatee dhugee fi Oromiyaa irraa nyaatee dhugeef dirmatee waliin hamaaf tolaa dhannammu harra jenna.
Bara baraan bo’uu fi aaduu irra wareegama kaffalanii dhaloota dhufuuf dabarsuun gochaa eebbifamaa dha ,Rabbi illee qabeenya kee ,biyya kee fi maatii kee irratti du’i jedha. Gabrummaa dhaalaman waliif dabarsuun abaarsa fi fafa kanaaf yaa oromoo kahaa waliif dirmadhaa tuffii jalaa of baasaa kunoo baratooti barumsi bilisummaan booda jedhanii wareegamaa jiruu. Dhuma irratti diina qaraa dhufee harra ilmaan oromoo biyyaa, qabenyaa fi haqa isanii gaafatan fixaa jiruu fi saba keenya irratti sanyii daguuggaa, saaminsa qabenyaa fi gurgurtaa lafaa oromoo fi oromiyaa irratti rawwachaa jiran kana guyyaanakka Sadam Husenfaa lakkobsa itti laatinee adabuu fi gumaa lammii keenyaa baafnu fagoo miti. Kanaaf oromoon harka wal qabatee roorroo jaarraa tokkoo ol oromoo irratti rawwatamaa turee fi jiru kanatti xumura waaraa goonu harra.
Dhaloota fincilaa kan onneen abiddaa,
Warra waliif galee diinatti hime diddaa.
Dhalota fincila kan sammuun bilisaa,
Warra lubbuu kennee lammiif tahe ibsaa.
Sanayferii fi boombii shimalan qoltee
Gotummaa isa durii dhiigan haaromsate.
Inni giddu galaa dhaamsa dabarfatee
Inni dhihaa kahee bahaan wal qabatee
Kan kibbas dammaqe kaabatti dhamtee
Wal jala awwachun bakka iyyuu dirmate
Kan qabsooti jiran hirreen haa jabatu
Hunda wareegaman seenaan haa yaadatu.
Qabsawaan ni kufa qabsoon itti fufa.
Gadaan gadaa bilisummaa ti !!!
Injifatnnoon Uummata Oromoof !!!


text:
Maanguddoonnii fi Hawwan leenjii ispoortii hin malleen dararamaa jiraachuu
Leenjii maqaa Gaachana Sirnaa jedhamuun, kutaalee Oromiyaa garaagaraa keessatti Uummanni Oromoo dirqamaan akka leenji’u taasifamaa jiruun wal-qabatee, Konyaa Harargee Bahaa, Ona Haramaayaa, Magaalaa Awadaay keessatti, Uummanni Oromoo, Maanguddootaa fi Hawwan garaa qaban illee dabalatee, Poolisoota humna addaa, milishootaa fi dabballoota MKII’n dirqamsiifamuun, ispoortii isaaniif hin malle akka hojjetan taasifamuun, gidirfama hamaa mudachaa jiraachuu.
Saamicha qaamota MKII’n ijaaramaniin raawwatamu
Saamichi qaamota MKII'n ijaaramuun leenjifamanii maqaa WBO dhahachuun bobbaafamaniin, Konyaa Lixa Wallaggaa keessatti Uummata Oromoo irratti raawwatamu akkaan hammaatee jiraachuu.


text:
Lammiileen Itoophiyaa Sudaan magaalaa Kaartum jiran dararaan adda addaa humnoota tikaa biyyattiin isaanirra gahaa jiraachuu himan.
Lammiileen Itoophiyaa Sudaan magaalaa Kaartum jiraatan reebichaa fi hidhaa dabalatee dararaan adda addaa humnoota tikaa biyyattiin isaanirra gahaa jiraachuu himan.
Gama birootiin kanneen gara biyyaa galuu barbaadan karaan itti cufamee waan jiruuf yaaddoo keessa jiraachuu himan.
Lammiilee kanneen gidduudhaa dhalattoonni Oromoo OMN dubbise gochaan akkanaa kun kanaan duras dabree dabree jiraachuu himaniiti jiru.
Tibbana garuu erga waldhibdeen mootummaa Sudaan fi mootummaa Itoophiyaa uumame as bifa haarawaan nurratti raawwatamaa jira jedhan.
Humnonni tikaa biyyattii lammiilee Itoophiyaa iddoo hojii isaanii fi magaalaa keessatti akkasuma iddoo argan maratti gaaffii tokko malee reebuun qabanii hidhaatti guuraa jiruu jedhu.
Kana dura namoonni qabaman kallattumaan gara biyyaatti galfamu kan jedhan dhalattoonni Oromoo dubbifne kun, yeroo dheeraa as ammoo adeemsi sun hafee kanneen qabaman manuma hidhaatti dararamaa akka jiran dubbatan.
Haaluma kanaan lammiileen biyyattii baay’een manneen hidhaa garaagaraa haalli qabiinsa isaanii hammaataa ta’e keessatti dararamaa jiraachuu himaniiru.
Gama birootiin lammiiwwan Eertiraafaa ilmaan isaanii akkuma warra biyyaa mana baruumsaa geessanii barsiifatu kan keenya ilmaan barsiifachuuf maallqa baay’ee gaafatamna jedhan.
lammiileen Itoophiyaa ilmaan ofii biyyatti galfachuu turan yeroo ammaa ammoo karaan waan cufameef ilmaan galfachuu dadhabanii yaaddoo keessa jiraachuu dubbaan.
Haalli baqattooni kunneen keessa jiran guyyumaan guyyarraa hammaachaa dhufuun lammiilee gaaga’ama hamaa keessa buusaa jiraachuu himaniiru.


text:
Baatii caamsaa dabree kaasee Roobnii argamee, loolaa bishaanii uumeen lubbuun nama galaafatee 112 dhaqqabuu aangawoonni Sudaan ibsanii jiru.
Qaamnii ittisa balaa kan kaawunsilii biyyooleessaa sudaaniif angawaan dubbii himaa ta’an wiixata har’a akka jedhanti, yoo xiqqaate namoonni ka biroon 115 guutummaa sudaan keessatti mada’anii jiru.
Lolaan bishaanii Rooba jabaa irraa argamee kun manneen jireenyaa, hospitaaloota manneen barnootaa fi dhaabatoota mootummaa kuma 85 liqimsee jira.Sudaan keessatti baatiin Robaa baratamee,waxabajjii jalqabee hanga dhuma baatii Fulbaanaatti kan turu yoo ta’u loolaan Rooba sana irraa argamees baatii Hagayyaa fi Fulbaana keessa dabala ture.
Tokkummaan Mootummootaa torban dabree akka jedheetti, kutaalee Sudaan 18 keessaa 15 keesatti yoo xiqqaate uummanni Kuma 258,000 lolaa bishaaniin gaaga’amanii jiru.


text:
Eddu-galli inkubeeshinii qonnaa fi baadiyaa 'Agricultural and Rural incubation hub' jedhamu dargagooni hojii eegu dhiisanii ofii akka hojii uummatan karoora godhachuudhan Yunversitii Haramayaa keessatti bu’ureeffame. Dargaggoota hawaasa naannootiif yunversitii keessaa dorgomsise leenjii fi baasii mijeessufiidhan carraa abjuu isaanii dhugoomsuf qarqaarau uumaafii jira.
Bu'ureessaa fi hogganaa eddu-galichaa akkasumas Yunversitii Haramayaa keessatti qarqaaraa Profeesarii, Getachoo Shaambal fi hirmaattota keessa ogeessa veternerii Ballisaa Yusuuf dubbisne.


text:
Ada’aa Bargaatti humnootiin mootummaa uummata nagaa jumlaan rashanuun dhagahame.
Tarkaanfii Waraanni Bilisummaa Oromoo aanaa Ada’aa Bargaatti humnoota mootummaa irratti fudhate hordofee, Waraanni mootummaa ummata nagaa jumlaan rashanuu jiraattonni himan.
Haleellaa ummata nagaa irratti baname kanaan yoo xiqqaate namoonni hanga 18 gahan gara jabinaan rashanamuu jiraattonni OMNtti himaniiru.
Namoonni yaada kennan yeroo ajjeechaan namoota nagaa irratti raawwatame sanatti wal waraansi wayiituu naannoo sana hin turre jedhan.
Haleellaan ummata nagaa irratti raawwatame kun tarkaanfii WBOn bakka Gabaa Jimaataa jedhamtutti Humna Addaa Poolisii Oromiyaa irratti fudhate hordofeeti kan jedhan jiraattonni, namoonni bifa kanaan duguugaman namoota nagaa sochii Waraana Bilisummaa Oromoo waliin hariiroo tokkollee hin qabne akka ta’an himaniiru.
Waraanni Bilisummaa Oromoo gama isaatiin namoonni ajjeefaman kunniin tarkaanfii WBOn fudhate keessaa qooda tokkollee kan hin qabne ummata nagaa ta’uu beeksiseeti jira.
Waraanni mootummaa WBOn bakkicha gadi lakkisee bahuu hordofee iddoo lolli tokkollee hin turretti gocha uummata irratti raawwatedha jedhe.
Gochi waraanni mootummaa raawwate kun qabatamaadha kan jedhan Ajajaan Waraana Bilisummaa Oromoo Kaabaa fi Kaaba Lixa Shaggar Abdii Dhugaa, yoo xiqqaate lubbuun namoota nagaa 23 darbuu mirkaneeffachuu isaanii OMNf ibsaniiru.
Haleellaan uummata nagaa irratti raawwatame kun garuu iddoo nuti tarkaanfii irratti fudhanne qofa irratti kan daanga’e hin turre jedhan.
Gochichi ta’e jedhee ummaticha duguuguuf adeemsa deemamudha jedhan.
Ummanni haleellaan kun irratti raawwatame tarkaanfii WBOn fudhate keessatti qooda tokkollee kan hin qabne ta’uu ibsan.
“Waraanni mootummaa ergamni isaa duraanis ummata nagaa ajjeesuu fi qabeenya isaa saamuudha, erga nuti tarkaanfii fudhannee bakkicha gadi lakkifnee turtii sa’aatii 2 booda bakka Waraanni Bilisummaa Oromoo hin jirretti ummata nagaa duguuge” jedhu.
Waraanni Bilisummaa Oromoo maaliif bakkicha gadi lakkisee deemuun barbaachise? haleellaa ummata nagaa irratti fuulleffate kana ittisuudhaaf hoo hin danda’amu turee gaaffii jedhuufis deebii kennaniiru.
“WBOn haleellaa kana ittisuuf ni danda’a. Garuu wanti ta’aa jiru humna qilleensaa fayyadamuu dabalatee gochoota ummata nagaa gaaga’anidha. Nuti akka waraanaatti ummata gidduu teenyee loluu hin feenu. Saayinsiin waraanaas hin hayyamu. Bakkicha yoo turre dhumaatiin caalu uummata keenya mudachuu mala waan jedhuun tarkaanfii fudhannee ofirra deebine. Haata’u malee ummata keenyaaf ofeeggannoo barbaachisu gochaa hojii ummata keenya ittisuu, hanga bilisummaa isaa dhugoomsuutti itti fufna” jedhan.
Waraanni Bilisummaa Oromoo Oppereeshiniin Farra Riphee Lolaa maqaa jedhuun labsame uummata nagaa duguuguu irratti kan fuulleffate ta’uu irra deddeebiin ibsaa tureera.
Uummannis humnootiin mootummaa namoota nagaa fixaa akka jiran komataa jira.
Kunis “hawaasa jiilchanii ummataa fi Waraana Bilisummaa Oromoo gargar baasuu” kaayyoo jedhu kan of duubaa qabu ta’uu Sanadni Oppereeshiniin Farra Riphee Lolaa amma dura OMN argatee waa’ee dhimmichaa gabaasaa ture ni akeeka.


text:
Hoogganoonni gamtaa Paartiilee mormitootaa Itiyoophiyaa, kan Medrek dhiheenya kana, Finfinneetti, qondaalota Yunaayitid Istaats waliin haasa’uun isaanii odeessamaa jira. Itti-aanaa Dura-taa’aan Medrekii fi Dura-taa’aan Koongiresa Uummata Oromoo - Dr. Mararaa Guddinaa akka jedhanitti, isaanii fi dura-taa’aa Medreki, kan aangawoota Yunaayitid Isteets waliin mari’ate.
Gama Ameerikaa tii kanneen haasawa sanatti hirmaatan, Itiyoophiyaatti Ambaasaaddara Yunited Isteets, Doonaald Buuth fi aangawoota Ameerikaa irraa dhufan ka biroo dha.
“Rakkooleen Itiyoophiyaa keessatti mul’ataa jiran, kan mootummaan qofaa isaa furuu danda’u miti. Rakkooleen mul’tan, har’aaf ukkaamaman iyyuu booda balaa hamaa fiduu malan” ka jedhan, Dr. Mararaa Guddinaa, Paartii Mootummaa waliin gad-teenyee dubbannee furmaata walii-galaa barbaaduun, Mootummaan Yunaayitid Isteetsis yoo dhuguma furmaata waaraa biyyattii keessatti fiduu fedhu dhugaa kana hubachuu fi Mootummicha Itiyoophiyaa gara kanatti akka dhiibuu qabu dubbatu.
Gaaffii fi deebii guutuu MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
"Hojiin isin hojjettan namoota dullooman akka kiyyaatti dubbachuu yoo tahe, namoota madda humnaa tahan, kanneen hamlee fi yaada haarawa qaban dhaqqabuu hin dandeenye. Kanaaf jecha hoogganoota ka dhaloota egerii yoo walitti-waamne waan gaarii dha," jennee yaadne.
Dargaggoonni hoogganoota egerenii kun, dimookiraasii, mootummaa ifa-galaa fi preesii walaba ijaaruuf akka dhaabatan ka jajjabeessan, Prezidaant Obaamaan. “Dhiironni Afrikaa ijaarsa dimookiraasii keessatti sagalee dubartootaaf iddoo guddaa kennuu qabna, jedhan. Akka jecha isaaniitti, dhaabbatni tokko dimookiraasii ijaaruu raajee, garuu dhaaba isaa keessatti dubartiin sagalee qixxee hin qabdu tahe, raajiin isaa ka kijibaa ti.
Prezidaant Obaamaan marii dargaggoota hoogganoota Afrikaa hegerenii waliin geggeessan sana irratti waa’ee biyyoota Afrikaa kaan mara caalaa haala rakkisaa keessa jiranii -- waa’ee Zimbaabuwee fi Somaaliyaa illee dubbatanii jiran. .
“Youth Initiative for Democracy in Zimbabwe” - yokaan “Kaka’umsa Dargaggooraa Dimookiraasii Zimbaabuwee keessaaf” dhaabbata jedhu kan hundeesse, dargaggoo Sidnii Chiisii cunqursaa prezidaantii biyya isaa Roobert Mugaabeen geggeessamaa jiru ilaalchisee yaaddoo qabu ibsate.
Haala sanatti akka gaddaan qalbiin isaa cabe ka dubbatan prezidaant Obaamaan “biyyi sun --- guuboo daabboo tahuu malte Mugaabeen akka qabsaawaa bilisummaatti as bahe, akka hoogganaa biyyatti garuu -- ifatti yoo dubbadhe, uummata biyya isaaf waan gaarii gochaa hin jiru,” jedhan.
Zimbaabuwee waliin hidhata dippiloomaasii fi dinagdee akka jabeessuu fedhan dubbatanii, garuu kun haala bulchiisa Mugaabee jijjiira, jedhanii akka hin amanne hubachiisan.
Dhaabbbata “Gumii Hoogganummaa Dargaggoota Somaalee” jedhamu kan hoogganu, dargaggoo Abdii Najimaa immoo , Ameerikaanonni, kanneen Somaaliyaa keessatti dimookiraasummaa fiduuf hojjetaniif gargaarsa maallaqaa kennuuf yoo qophaawan tahe gaafate.
Ameerikaanonni fi Mootummaan Yuunayitid Isteets, milkaa’ina Somaaliyaa, ka cimsamii barbaadan tahuu ibsuudhaan, "Caasaa fi haala uummata Somaaliyaa gargaaru diriirsuuf kanneen hojjetaniif lammiwwan Yuunaayitid Isteets gargaarsa guddaa qaban" jedhan, Prezidaant Obaamaan. Prezidaant Obaamaan dargaggoota biyyoota Afrikaa ka biroo akka Gaanaa, Maalii, Mozaambikii fi Maalaawii irraa dhufan irraa gaaffiilee dhihaataniifis deebii kennanii jiran. Itiyoophiyaa irraa dargaggoota afur tu walga’ii kanaaf dhufe. Kanneen keessaa garii, wallistoota waldaan gurmaawan kaan immoo dargaggoota hojiiwwan ka birootti bobba’ani.
Obaamaan Dargaggoota Hoogganoota Afrikaa irraa Dhufaniif Waayit Haawusitti Waga'ii Qopheessan
Prezidaant Obaamaan, kaleessa, galma gama Bahaa ka Waayit Haawus keessatti walga’ii otuu hin eegamiin qophaa’e irratti sa’aa tokkoof, dargoggota dhaabbatoota hawaasaa biyyoota Afrikaa i irraa dhufan waliin mari’atan. Afrikaadhaan “ardii dargaggeettii” ka jedhan, Prezidaant Obaamaan irra-jireessi uummata Afrikaa, kan umuriin soddomaa gadii tahuu isaa fi Mootummaan isaanii keessumaa dargaggoota kana dhaqqabuuf fedhii qabaachuu isaa dubbatan.
"Hojiin isin hojjettan namoota dullooman akka kiyyaatti dubbachuu yoo tahe, namoota madda humnaa tahan, kanneen hamlee fi yaada haarawa qaban dhaqqabuu hin dandeenye. Kanaaf jecha hoogganoota ka dhaloota egerii yoo walitti-waamne waan gaarii dha," jennee yaadne.


text:
Murtii fi Kutannoolee Kora Addaa ABO
Waxabajjii 28, 2019
Addi Bilisummaa Oromoo waggoota 43 booda yeroo duraatiif Magaalaa Finfinnee keessatti Kora gaggeeffate. Erga bara 1976 Korri Bu’uuressaa ABO Magaalaa Finfinnee keessatti gaggeeffameen asitti yeroo duraatiif kan gaggeeffame Korri seena-qabeessi kun Kora Addaa ABO kan Dhaabicha Boordii Filannoo Biyyoolessaa Itoophiyaatti galmeessuu akeekkate dha. Korri kun Waajjira Muummicha Adda Bilisummaa Oromoo kan Gullalleetti argamu keessatti lafa bakka bu’aan Boordii Filannoo Biyyoolessaa Itoophiyaa argametti gaggeeffame. Waxabajjii 28, bara 2019 kan gaggeeffame Korri kun akka armaan gadiitti Murtii fi Kutannoolee dabarfatee ka’e.
Nuti bakka bu’ootni miseensota ABO Godinaalee Oromiyaa fi Mootummoota Naannoolee adda addaa irraa walitti dhufnee Magaalaa Finfinneetti Waxabajjii 28, 2019 Kora geggeeffanne Murtiilee fi Kutannoolee armaan gadii dabarfannee milkii fi injifannoodhaan xumurannee jirra.
1. Sagantaa Siyaasaa fi Heera ABO irrati marii bal’aa gaggeessinee wayyeessa haala keessa jiramu wajjin deemu itti goonee raggaasifannee jirra.
2. Hooggana ABO kan hanga Kora itti aanuutti qabsoo karaa nagaa fi dimokiraasii qindeessuu fi to’atu filannee jirra.
3. Hanga Kora itti aanuutti dhimmoota seera/sirnaa fi naamusaa, akkasumas, qabeenya Dhaaba kanaa kan to’atu Koree Naamusaa fi Toohannoos filannee jirra.
4. Qabsoon karaa nagaa fi dimokiraasii akka milkaawuuf, Dhaabota Ummattoota hundaa waliin hariiroo qabsoo Dhaabni keenya qabu dinqisiifachaa, kun daran cimee akka itti fufuu qabu murteessine.
5. Waliigaltee Mootummaa Itoophiyaa waliin goone itti cichuudhaan karaa nagaa fi dimokiraasii Mirgi Hiree Murteeffannaa fi dimokiraasii Ummata Oromoo fi Ummattoota hundaa akka mirkanaawuuf fi nageenyi waaraanis akka argamuuf cimsinee hojjechuuf murteeffannee jirra.
6. Wareegama Ummatni keenya baasaa turee fi jirutti firii gochuuf har’as wareegama qabsoon karaa nagaa nu gaafatu hunda baasnee galma keenya dhaqqabuudhaan nagaa waaraa biyya kana keessatti fiduuf waadaa keenya haaromsanne.
7. Wal-dhabbii siyaasaa biyya kana keessa jiruuf karaa nagaa fi dimokiraasii dhugaatiin yoo ta’e malee afaan qawweetiin furmaatni waaraan argamuu waan hin dandeenyeef, humnootni siyaasaa hundi qabsoo karaa nagaa fi dimokiraasii gamtaadhaan daran jajjabeessuu akka qaban yaamicha qabsoo dabarsina.
Injifannoo Ummata Bal’aaf !
Kora Addaa ABO
Waxabajjii 28, 2019


text:
1-galanni soomanaa lakkoofsaan malettii heddummaatee galfama.
2-soomanni haalaa amala hamaa hundarraa nama tiiksa.
3-Namni soomanaa yeroo soomana isaa furuu fii guyyaa fuula Rabbii isaa dhaqus soomana isaatiin nigammada.
4-Fooleen afaan nama soomanaa Rabbi biratti hafuura miskiirra urgooyti.
Rgaan waan dabarsine kanaa, Abii hureeyraan Nabiin keenya s.a.w. akkana jedhan jedhe ''Rabbiin oltahee qulqullaayee akkana jedhe-hundi dalagaa ilmaan aadam isumaafi soomana malee inni naafi, anumaatu galata galcha isarratti, soomanni wantaadha, yeroo guyyaan soomana tokkoo keessanii tahe akka hinbaalaganne, akka hinwacne, yoo namni tokko isa arrabse yookaan isaan lole ani soomanaadha haajedhuunii, Isaa (Rabbii) lubbuun Muhammad harka isaa keessa jirtuun kakadhee ciinca afaan nama soomanuuttu Rabbi biratti hafuura miskiirra urgaawa, nama soomaneef gamachuu lama tan inni isii gammaduutu isaaf jira, yogguu fure furuu isaatiif gammada, yogguu fuula Rabbii isaa dhaqe soomana isaatiin gammada.'' Bukarii fii muslimtu odeesse.
--galanni nama soomanuu lakkooysaan malletti hedduu tahee galfamaaf. Nabiin s.a.w.akkana jedhan "Dalagaan ilmaan aadam hundinuu dacha godhamtiif. Toltuun takkaa faakkaattuu isii kudhanirraa hanga dhibba torbaatti (heddummeyfamtiif). Rabbiin s.w. akkana jedha "soomana malee inni naafi anumaatu isarratti galata galcha, anumaa jecha fedhii isaatii fii nyaata isaa dhiisee soomane waan taheef jecha" muslimtu odeesse.
5-Namoota soomanuuf hulaa jannatarraa taateetu jira, tan isaan malee namni biroo hinseenne. Nabiin s.a.w. "Jannata keessa hula takka tan rayyaan jedhamtuutu jira, guyyaa qiyaamaa warra soomanaatu seena, isaan malee nam tokkolleenuu hinseenu,yogguu isaan seenan nicufamti, tokkolleenuu hinseenu." Bukharii fi muslim.
6-Soomanaa fii qur'aannii guyyaa qiyaamaa ni araarsan saahiba isaaniitiif. Nabiin s.a.w. akkana jedhan "Soomanaa fii qur'aanni guyyaa qiyaamaa saahiba isaaniitiif ni magantaawan. Soomanni akki jedhu yaa Rabbi nama kana naatu nyaataafii fedhii lubbuu isaa bahachuu isa dhoowwee na maganteessi isa keessatti. Qur'aannis akki jedhu : yaa Rabbi nama kana naatu halkan keessa hirriiba isa dhoowwe waan taheef namaganteessi isa keessatti, isaan lachuu nimaganteeffaman jedhe." Ahmaddu odeesse.
7-Soomanni ibidda namarraa ittisa. Nabiin s.a.w. akkana jedha "soomanni wantaadha (gaachana), jogola jajjabeeffamaadha ibidarraa ( nama ittisa)" Ahmad odeesse.
8-Soomanni hula toltuu guddoodha. Nabiin s.a.w. mu'aaziin akkana jedhe "mee hulaalee toltuutti siqajeelchuu?" eeyyeen naqajeelchaa yaa ergamaa Rabbii jennaan ''Soomanni wantaadha, sadaqaan akka bishaan ibidda dhaamsutti dilii dhaamsiti" jedheen. Tirmiziitu odesse.
9-Soomanni hiriyaa hinqabu ibaadaa keessaa.Nabiin s.a.w. abbaa umaamaatiin akkana jedhe ''soomanatti jabaadhu inni fakkaataa hinqabu" jedheen.ibnu hibbaantu baase.
10-Hanguma namni soomana heddummeesse Rabbiin ibidda azaabaarraa isa fageessa.nabiin s.a.w. akki jedhe "kama tahee haa tahu gabrichi Rabbii gabrichummaan rabbi tokko karaa Rabbii keessatti guyyaa tokko soomanee- sababaa guyyaa saniitiin fuula isaa ibiddarraa ganna torbaatam fageessu malee Rabbiin kadhiisu waa hintaane." Bukhaariif muslimtu baase.


text:
Bitootessa 20, 2013, WASHINGTON DC (VOA Afaan Oromoo) — As United States kutaa Minnesootaa keessa kan maadheffate gumiin lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Oromoo sanbata darbe jechuunis Bitootessa 16, bara 2013 magaalaa Miniyaapolis keessatti geggeessamee jira.
Kaayyoon wal ga’ii sanaa haala dinagdee, siyaasa, hawaasummaa aadaa fi egeree uummata oromoo maal akka ta’e irratti mari’achuu ture.
Wal ga’ii sana irratti hoogganoota gareelee siyaasaa Oromoo, hayyoo taa fi uummati naannoo irratti argamuu dhaan mala ittiin gara fuula duraatti tarkaanfachuun danda’amu irratti mari’atanii jiran.
Adda addummaan yaadaa gareelee siyaasaas haa ta’u namoota dhuunfaa hawaasa tokko keessa jiran gidduu jiru addaan nama qooduu hin qabu, bakka sanaa walitti dhufuu dhaan haaala ittiin garaa garummaa ofii walitti fidanii uummata ofiif hojjetan mala dha’uun barbaachisaa ta’uu kanneen wal ga’ii kana qindeessan nuuf ibsanii jiru. Gaaffiin uummata Oromoo guddaa fi hanga yoonaa deebii kan hin argatin jiru waan ta’eef deebiin hamma argamutti dhiibbaa gochuu kan itti fufan ta’uunis ibsamee jira.
Dhiittaa mirga namaa yeroo yerootti raawwatama jedhamee gabaasamuus addunyaatti beeksisuuf angawoota gameeyyiitti beeksisuu kan itti fufan ta’uu isaaniif furmaati ni argama jedhanii kan abdatan ta’uu kanneen konferensii sana qindeessan mata duree marii isaanii “Oromoof waan itti aanee dhufu maali?” kan jedhu tuquun ibsanii jiran.
Sagalee:
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Waaltaan qorannoo kan Joons Hopkins hanga Wixata ganamaatti namoonni 40,050,902 vaairesii koronaan kan qabaman yoo ta’u miliyoonni 1.1 du’uu beeksisee jira.
Kan dhiyeenya vaayiresii kanaan qabaman jaarsa araaraa fi muummicha barreessaa jarmayaa bilisummaa Faalisxiin Saa’eb Erekat yoo ta’an dilbata kaleessaa gara hospitaala Jerusalemitti geessamuu dhaan meeshaan qilleensa hafuura baafachuuf gargaaru irra kaa’amee jira.
Kan umuriin waggaa 65 Erekaat jalqaba baatii kanaa COVID-19n kan qabaman yoo ta’u bara 2017 keessa Yunaayitid Isteetis keessatti wal’aansa baqaqsanii hodhuutii sombi isaanii bakka bu’eefii ture. Kunis dandeettii isaan dhibee ofi irraa ittisuu dadhabsiisee, vaayiresichaaf isaan saaxile.
Namni ka biroon beekamaan dhibee kanaan qabaman ministeera eegumsa fayyaa Afriikaa Kibbaa Zewelii Mikhizee ti. Isaanii fi haati warraa isaanii mallattoo laaffataa kan vaayiresichaa erga of irratti argaii booda qabamuu isaanii kan beeksisan kaleessa ture. Afriikaa kibbaa eesssa uumata 700,000tu koronaan qabaman.
Yunaayitid Istees keessaa uummati miliyoonni 8.1 COVID-19n yoo qabaman kanneen kuma 220,000 ta’an du’aniiru. Xaaliyaanii, Ferensaayii fi magaalaaleen Briteen weerara lammataa vaayiresii kanaa ittisuuf uggura sochii haaraa kaa’aa kan jiran yoo ta’u, magaalaan Awustiraaliyaa Melborn immoo qalbii dhaan uggura cimaa baatilee sadii laaffisaa jiarti.


text:
Finfinnee, Eebila 5/2014 (TOI) – Kutaa Addunyaa kamittuu Siyaasni hin tasgabboofne mariin malee waraanaan hin hiikkamu jedhan, Waajjira Ministira Muummeetti Hogganaan damee qindeessaa Sirna Dimookiraasii obbo Mogos Baalchaan.
Itoophiyaatti rakkoo jiru hiikuuf mariin Biyaaleessaa taasisuuf karoorfame agarsiistuu tokko jedhaniiru.
Kunis kan agarsiisu siyaasa hin tasgabboofne hiikuun kan danda’amu karaa marii qofa ta’uu nuti agarsiisa jedhan obbo Mogos.
Ummaanni Ityoophiyaa jireenya hawaasummaa garaagaraan walitti hidhame waan jiruuf, addaa bahu hin danda’us jedhan.
Marii fi waliigalteen rakkoo jiru hiikuun murteessaa ta’uu obbo Mogos kaasuu isaanii OBN gabaaseera.


text:
Jiraattotni Tulluu Farraafi aanaa Gumbichuu miidhamtoota balaa xiyyaaraa ET-302'f dhibaayyuu baasaa jiru
Ganda xiyyaarri Itoophiyaa ET-302 waggaa darbe itti kufe, Tulluu Farraa dabalatee gandoonni shaniifi bulchiinsi aanaa Gimbichuu dhibaayyuu ekeraa namoota balaa xayyaarichaan miidhamanii baasaa jiru.
Sagantichi Abbootii Gadaa fi warra muudaatiin eebbifamee akka aadaa ummata Gumbichuutti safuu fi duudhaasaa eeggatee raawwatama jedhameera.
Sagantaan kana irratti abbootin Gadaa, abbootin amantaa, jiraattotni naannoo fi keessummootni biroon hirmaachaa jiru.
Guyyaan kun sirna amantaa fi aadaatin kabajamaa jira.
Abbootin fardaa faradoo isaanii uuffatawaan gurraacha fi adii uwwisan gadda jiraattotni naannichaa keessa turan fi abdii haaraa bifa mul'isun iddichatti argaman.
Jiraattonni ganda Tulluu Farraa miidhamtoota balaa xayyaara daandii qilleensa Itoophiyaaf yeroo yeroon sagantaawwan garagaara qopheessuun yaadachaa turan.
Balaa xayyaaraa waggaa tokko har'aa qaqqabeen namoonni 157 xayyaaricha keessa turan fi lammummaa biyyoota garaagaraa 35 qaban du'uun isaanii ni yaadatama.
Xayyaara Itoophiyaa 'Boeing 737 Max 8' Bitooteessa 10, 2019, gara Naayiroobiitti balaliinsa akkuma eegaleen daqiiqaa muraasaan booda ture kufee kan caccabe.
Balaa qaqqabeenis lubbuun irraa hafe omtu hinturre. Kanaaanis hundumtuu qalbii cabee ture. Haata'u malee, gaddi jiraattota naanno Tulluu Farraa adda ture.
Jiraattoonni aanaa Gimbichuu naannoo Tulluu Farraa kun, namoonni asitti dhuman dhiiiga keenyaafi foon keenya waan ta'aniif dhiigni isaanii bilaasha dhangala'ee hin hafu jechuun sirna akka aadaatti barbaachisu mara kanaan durallee taasisaafii turan.


text:
Naannoo Tigraayitti ajjeechaa, beelaa fi hanqina qorichaan namoonni du'an meeqa?
Dhiyoo kana Beeljiyeemitti Yunivarsiitiin Ghent Naannoo Tigraayitti ajjeechaa, beelaa fi qoricha dhabuun hamma yoonaa namoonni nagaa 300,000 hanga 500,000 tahan du'aniiru jechuun bu'aa qorannoo ifa baaseera.
Qorannoo kana olaantummaan kan hogganan Piroofeesar Jaan Neesan yoo tahan, erga waraanni jalqabee haala Tigraay keessa jiru hordofaa ture jedhaniiru.
Piroofeesar Jaan kana dura Naannoo Tigraayiifi yunivarsiitiwwwan naannolee birootti dhiqamuu biyyee irratti qorannoo hojjechaa akka turan himanii, waraanni kuni erga eegalee as Maqalee dabalatee maddoota odeeffannoo gandoota baadiyyaa fayyadamuun lakkoofsa namoota du'anii akka galmeessan himu.
Mootummaan Federaalaa TPLF waliin lolatti kan gale bara 2013 A.L.I gaafa Onkololeessa 24 dha. Yeroo kanaa kaasee waraana kanaan namoonni meeqa akka du'an odeeffannoon qindaa'aa ifatti beekamu hin jiru.
Piroofeesar Jaan qaawwa kana hubachuun, ''waayiloota koo waliin tahuun waraanichi erga jalqabee ajjeechaawwan raawwataman hordofuufi walitti qabuuf murteessine,'' jedhu.
Akka ibsa isaaniitti, odeeffannoo ajjeechaa jumlaa raawwateefi eenyummaa namoota du'anii walitti qabuu danda'aniiru.
''Yeroo tokko tokko iddoo fi yeroo itti ajjeefaman qulqulleeffachuun rakkisaa ture, namoonni gariin guyyaa akka lakkoofsa Itoophiyaatti sitti himu. Kunneen danqaa nutti tahanii turan. Tahus odeeffannoo hundayyuu karaa garagaraan qindeeessuu fi mirkaneessuu yaallerra,'' jedhu.
Karaa kanaan naannoo Tigraayitti ajjeechaa jumlaan namoonni ajjeefaman kuma 50 hanga kuma 100 akka gahan dubbatu.
Piroofeesar Jaan qorannoo isaanii keessatti namoota beelaan du'an dabaluu ibsuun, haala kanaan namoonni kuma 400 hanga kuma 900 beelaan du'uu akka danda'an tilmaama qaban kaa'aniiru.
Hogganaan Dhaabbata Fayyaa Addunyaa Dr Teedroos Adihaanoom mootummoonni Itoophiyaa fi Eritiraa uummata miiliyoona jaha kan Naannoo Tigraay jiru haala ifa hin taaneen ugguraniiru jechuun dubbataniiru.
Akka UN jedhutti namoonni miiliyoona 5.2 tahan deeggarsi yeroo atattamaa kan eeggataa jiru yoo tahu, miiliyoonni walakkaa ammoo beela hamaaf saaxilameera.
Televizyiniin Tigraay itti gaafatamaa waajira dhimmoota hawaasummaa Tigraay Obbo Mulugeetaa Dabaalqaw eeruun gabaasa dhiyeesseen, ''gargaarsi yeroo dhiyootti hin qaqqabu yoo tahe uummanni Tigraay walakkaa ol tahu ni dhuma,'' jedhee ture.
Itti gaafatamaadhumti kuni, ''uggurri hammaachaa deemuusaan nuti baduutti jirra, kuni hamma Eblaatti yoo itti fufe uummanni walakkaa Tigraay ni dhuma. Baay'een isaanii hanqina qorichaan du'aa jiru. Maatii isaaniif waantota bu'uraa kennuu warri hin dandeenye immoo of ajjeesaa akka jiran gabaasni nu qaqqabaa jira,'' jechuun dubbataniiru.
Piroofeesar Jaan bu'aa qorannoo isaanii akka ibsanitti, lakkoofsa amma galmeessineerra gahuuf waraanaan dura yeroo turetti lakkoofsa du'aa namootaa ilaaluu isaanii ni dubbatu.
Waraanni erga jalqabee booda odeeffannoo USAID irraa fudhachuufi fayyadamuu himuun, ''namoonni kuma 400 hanga kuma 900 tahan beelaan du'uu akka danda'ani kaa'e,'' jedhu.
Odeeffannoon USAID kuni guyyaatti,''namoota 10,000 keessaa lama akka du'an,'' akka agarsiisu himuun kuni lakkoofsa guddaa akka baasu himu.
Kana malees hanqina qorichaan namoonni du'an akka jiran Piroofeesar Jaan ni hubachiisu.
''Hospitaala Ayidar dhufanii qoricha dhabanii namoota du'an ilaalchisee odeeffannoo qabna. Kuni waanuma xiqqoodha akeeka. Galaanarraa fal'aanaan hanga fudhachuuti.''
Dhaabbanni Fannoo Diimaa Addunyaa kan damee Itoophiyaa, dhaabbileen fayyaa Naannoo Tigraay baayyee barbadaa'uu himee, kan irraa hafan hanqina qorichaafi meeshaalee wal'aansaan sadarkaa hojjechuu hin dandeenye irra gahuu isaanii beeksisee ture.
''Dhaabonni tajaajila fayyaa kennan galteewwan bu'uuraa argachaa hin jiran. Akkasumas, bu'uuraalee misoomaa tokko tokko irratti miidhaan olaanaa qaqqabeera,'' jedhe Dhaabbanni Fannoo Diimaa Addunyaa ibsa gaafa Amajjii 09/2014 A.L.I baaseen.
Fannoon Diimaa hanqinni qorichaafi meeshaalee yaalaa akkasumas barbadaa'uun bu'uuraalee misoomaa fayyaa, walitti ida'amee tajaajilli fayyaa baayyee rakkisaa akka tahu godheera jedha.
Piroofeesar Jaan gama isaaniin qorannoo kanaan namoota hospitaala Ayidar hojjetan dubbisuufi hanqina qorichaan namni meeqa akka du'e odeeffannoo argachuu isaanii dubbatu.
''Fakkenyaaf barataan sareedhaan ciniinamee du'e jira. Talaallii isaa argachuu waan hin dandeenyeef jechuu dha. Yeroo kaan otoo tahee fayyuu danda'a ture. Du'uun irra hin turre.''
Hanqina qorichaan namoonni meeqa akka du'an akkamiin akka qoyyabanis dubbatu.''Yeroo waraanni hin turre wajjin bira qabuun nurra ture, (giraafii lakkoofsa namoota du'anii agarsiisaa) lakkoofsi du'aa hangam akka dabale ilaaluu dandeessa,'' jedhu.
''Bara 1980 yeroo sirni fayyaa ammayyaa hin jiretti, namoota 1000 keessaa namoonni 20 ni du'a ture. Hamma waraanni kuni jalqabutti hammi du'aa nama 1000 keessaa jaha tahee akka ture gabaasonni ni agarsiisu,'' jedhaniiru.
Amma garuu lakkoofsi du'aa dabaleera jedhu Piroofeesarichi, dhaabbileen fayyaa barbadaa'uu, kan jiranis meeshaalee fayyaa dhabuufi ogeeyyii fayyaa malee hafuu isaanii eeruun, ''gara bara sanaatti deebineerra jechuudha, bara yaaliin ammayyaa hin jirretti,'' jedhu.
Dabaluunis, ''akka tilmaama keenyaatti bara nama 1000 keessaa 20 du'utti deebi'eera kan jedhudha. Bara dhiyeessi qorichaa tasa yeroo hin turetti deebina yoo jenne immoo lakkoofsi namoota du'anii nama 1000 keessaa 32 taha. Lakkoofsi kuni waan hakiimonni illee irratti waliigalanidha,'' jedhu.
Yeroo ammaa gargaarsi namoomaa gara naannoo Tigraay galu gadi-aanaa gatii taheefi waraana itti fufee jiruun waan danqamuuf, rakkoon namoomaa hamaa akka uumame dhaabonni namoomaa addunyaa ni ibsu.
Sagantaan Nyaata Addunyaa Tigraay keessatti qofa namoonni miiliyoona 4.6 tahan, jechuunis namoota shan keessaa afur midhaan nyaataaf ta'u eeggatu.
Kana malees mootummaa federaalaa fi humnoonni TPLF gargaarsi namoomaa hin daangeffamne gara naannichaa akka galuuf haala akka mijeessan gaafataa tureera.
Gargaarsi namoomaa gara naannichaa galuufi dhiisuurratti garuu gareen lamaan wal himatu.
Piroofeesar Jaan haalli naannichaa akka kanaan itti fufa taanaan waan kanarra hammaatu mudachuu akka danda'u dubbatu.
''Gargaarsi hin qaqqabu taanaan lakkoofsi namoota du'anii ni dabala, lakkoofsaan akkasi jedhee kaa'uu garuu hin danda'u,'' jedhaniiru.
''Haala hamma yoonaa jiruun tilmaamaan namooti kuma 300 hanga kuma 500 lubbuun isaanii darbeera. Kanaaf kuni hin foyya'u taanaan, lakkoofsi du'aa dachaa baayyee waan dabaluuf namoonni miiliyoonaan lakkaa'aman du'uu malu,'' jedhu.
Sagantaan Nyaata Addunyaa dhuma baatii Amajjii irratti odeeffannoo ifa baaseen uummata Tigraayi keessaa harki 40, ''hanqina nyaataa hamaaf,'' saaxilameera jedheera.
Gabaasni kuni uummata naannichaa keessaa harki 83 nyaata akka fixaniifi kadhaadhaan guyyaatti al-tokko qofa akka sooratan agarsiisa.
Dabalataan lola karaa Affaariin itti fufee jiruun daandiin gargaarsi itti darbu Samaraa-Ab'aalaa akka cufame irra deddeebiin ibsameera.
Dhaabonni idil-addunyaa naannichatti socho'an dhiyeessii gargaarsaa naannicha keessatti qaban dugugamaa jiraachuufi, kuufamni boba'aa waan dhumaa jiruufis gargaarsa iddoo dhaa iddootti geejibuu akka rakkatan himu.
Hanga gaafa Bitootessa 08/2022tis walumaagalatti boba'aa litiroo 600 qofa akka qaban himaniiru.
Gama biraan Sagantaan Nyaataa Addunyaa yeroo ammaa daandii Affaar Aab'aalaa irraan gargaarsi gara Tigraay deemu akka hin jirre himee yeroo dhiyootti garuu qondaaloti mootummaa federaalaa fi Affaar gargaarsi gara naannoo Tigraay akka qaqqabu eeyyamuu mirkaneesseera.


text:
Quunnamtii saal-tokkichaa yookaan quunnamtii-Sodoomii ilaalchisee dhaamsa dabarsuun garuu abboota amantii biratti wanna baratame hin turre. Dhaamsa sana dabarsuun isaanii isaanii fi waldaan isaan hoogganan hagam akka dhimma kana irratti yaaddoo qaban agarsiisa jedha gabaasaan keenya. Dhaamsi isaan dabarsanis lammiiwwan biyyattii maratti kan fuuleffate ture.
partiyaarikichi akka jedhanitti yeroo ammaa kan lafa Itiyoopiyaa irratti hojjetamuun haa hafuu dubbatamuun hin turre quunnamtiin cubbuu kun lafa keenya irratti dhaga'amuun kabajaa qulqullummaa Waaqayyo Itiyoopiyaaf kenne ka dhabsiisu itti dabalee Itiyoopiyaa keessatti misoomaa fi guddina utuu hin taane, badiisaa fi kufiinsa akka hin fidne lammiin Itiyoopiyaa kam iyyuu quunnamtii cubbummaa, quunnamtii SODOOMII kana ofi irraa aggachuu qaba jedhan.
Tokkummaan waldaa Kiristaanaa ORTODOKSII wal quunnamtii saala tokkichaa yookaan quunnamtii SODOMII akka jabeessitee loltus dubbatanii jiran Paartiyaarkichi Abuune maatiyaas.


text:
Haleellaa suukanneessaa magaalaa Gambeellaatti dhalattoota Oromoo addatti fo’uun raawwatameen namoonni nagaa hedduun ajjeefamuun himame.
Haleellaan kun Oppireeshinii tibbana Addi Bilisummaa Gambeellaa fi WBOn waloon magaalichatti geggeessan hordofee kan raawwatame ta’us, magaalichatti dhalattoonni Oromoo sababa eenyummaa isaaniitiin dhiibbaa garaagaraatiif saaxilamuu erga eegalanii bubbuleera jedhu jiraattonni garasii dubbifne.
Haleellaan magaalichatti ummata nagaa irratti xiyyeeffachuun raawwatame kun, adda durummaan Humna Addaa Naannoo Gambeellaatiin raawwatamaa turuu kan himan jiraattonni, gochichi guutummaan guutuutti ajajaa fi beekamtii mootummaa naannichaatiin kan raawwatamedha jedhu.
Viidiyoowwanii fi Suuraaleen taatee magaalaa Gambeellaatti raawwatame mul’isan haalaan suukanneessoodha.
Viidiyoon Kaleessaa eegalee marsaalee hawaasaa irra naanna’aa jiru, hidhattooti mootummaa Uffata Seeraa Humna Addaa Naannoo Gambeellaa Uffatanii dargaggoo harkisaa lamaan duubatti hidhametti irra deddeebiin dhukaasanii wayita ajjeesan mul’isa.
Dargaggoon kun dhalataa Oromoo yeroo dheeraaf magaalicha jiraataa turee fi achumatti guddate, nama nagaa Oromoo ta’uu isaa qofaaf ajjeefamedhaa jedhu namoonni itti dhiheenyaan beekan.
Viidiyoon kun ajjeechaa suukanneessaa dargaggoo tokko irratti raawwatamu kan mul’isu ta’us, gochichi dhalattoota Oromoo hedduu magaalicha jiraatan irratti kan raawwatame ta’uutu himama.
Suuraaleen garasii bahanis kanuma ragaa ba’u. Suuraalee ajjeechaa Gambeellaatti raawwatame agarsiisan kana irraa reenfi dargaggoota 13 daandii irra afamaa mul’ata.
Hunduu dargaggoota wayita ta’an, uffata Siivilii uffataniiru. Namoonni reenfi isaanii mul’atu kun dhalattoota Oromoo magaalicha jiraatan, isaan badii tokko malee sababa Oromummaa isaaniin ajjeefamanidha jedhu maddeen naannichaa.
Nammoonni magaalaa Gambeellaatii bilbilaan argannee dubbifne akka jedhanitti, Oppereeshinii Addi Bilisummaa Gambeellaa fi WBOn tibbana waloon magaalaa Gambeellaatti raawwatan hordofee ajjeechaan lammiilee nagaa irratti fuulleffate Humna Addaa Poolisii Naannoo Gambeellaa fi Isaan Jibba Oromoo qabaniin dhalattoota sabichaa irratti bal’inaan raawwatamaa jira.
Humnoonni kunniin mana tokko keessatti qofa hanga namoota 14 fixaniiru jedhu.
Gochichi keessumaa Ganda 03 fi 04 jedhamuun beekaman bakka dhalattoonni Oromoo bal’inaan keessa jiraatanitti hammaataa jedhu maddeen odeeffaannoo keenyaa.
Baayyina namoota haleellaa kanaan dhumanii ammatti adda baasuun ulfaataa ta’uu ibsuun, lakkoofsi gamaa gamanaa dhagahaa jiru garuu akkaan guddaa fi taateen raawwatame suukanneessaa ta’uu kan mul’isudha jedhan.
Reenfi namootaa konkolaattota gurguddoon funaanamaa turuus isaan argine jedhan ragaa bahaniiru.
Haleellaa kanaan walqabatee magaalaan Gambeellaa dirree dhiigaa taateetti; baayyina isaanii yeroof adda baasuun ulfaataa ta’us namoonni nagaa hedduun gocha gara jabina hamaan guutame kanaan ifatti rashanamaniiru.
Oromummaan yakka ta’ee, namoonni afaan Oromoo dubbatan addatti adamfamaa turan.
Gochichi guutummaan guutuutti ajajaa fi beekamtii qaama mootummaatiin kan raawwatamedha jedhu jiraattonni.
Humni addaa naannichaa qaamolee jibba Oromoo qaban of cina hiriirsuun hammeenya kana raawwataa turuu fi gareen maqaa Faannootiin ijaaramee socho’ullee gochicha keessaa qooda qabaachuu akeekaniiru.
Dhimmicha irratti deebii akka nuuf kennaniif gara pirezidaantii naannoo Gaambeellaa Umad Ujuluutti bilbillee jennaan ammatti yaada nuuf kennuu akka hin dandeenye himanii bilbila cufatan.
Itti aanaa Komishiinara Poolisii Naannichaa Obbo Tuut Koor’tti bilbillus “amma isin haasofsiisuuf hin dandeenyu, yeroo hin qabu” deebii jedhu nuuf kennan.
Qondaalonni Mootummaa Naannichaa biroon miidiyaalee biroof deebii kennan taatee ragaadhaan deeggarame kana dubbii sobaati jechuun haalaniiru.
Haalli magaalaa Gambeellaatti mudate kaleessa gara waaree boodaa irraa eegalee hanga tokko tasgabbaa’us hawaasni rifaatuu guddaa keessa jiraachuu fi sodaa nageenyaa jiruun walqabatee hanga oduun kun qindaa’etti sochiin jiraattotaa daanga’ee jira.
Dhalattoonni Oromoo haleellaan kun irratti fuulleffates gariin lubbuu ofii baraarfachuuf jecha magaalaa gadi lakkisanii baqachuuf wayita dirqaman, kan hafan dhokatanii jiraachuu, haalli jiru ammallee yaaddessaa ta’uu odeeffanneerra.


text:
Abdii Boruutiin
Jaarmayoonni bilisa baasaan keenya maal jedhu?
Kaayyoo qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) ilaalchisee yeroo ammaa intarneeta irratti marii oo’aan waan godhamaa jiru fakkaata. Barruulee gadaa.comirratti dhiyaatani fi yaada namoonni gara graaa achirratti kennan hundaa dubbisuu yaaleen ture. Barruulee kana keessaa tokko kan Obboo Fayyis Oromiyaa ti. Obboo Fayyis barruulee isaa kan adda addaa keessatti QBOn akkamitti galii booddee ga’uu akka danda’u kaayyoo fi karaa sadarkaa saditti hiree ibse. Isaan kanas I-Kaayyoo, kan yeroo gabaabaa, M-Kaayyoo, kan yeroo jiddugaleessaa fi E-Kaayyoo, kan yeroo dheeraa jedhee dhiyeesse. Barruu isaa kan dhiyoo kana ba’e keessatti filannoo dhufu ilaalchisee yaada isaa akka ifa godhe fi kanuma wajjin wal qabsiisee “Fayyis Oromia’s Ethiopian Political Spectrum” kan jedhu tokko akka dhiyeesse ni yaadatama.
Yaada’uma isaa kana fi kan namoonni gara garaa dhiyeessan wajjin wal qabsiisee anis barruu kiyya kan har’aa keessatti waan tokko tokkon kaasuu barbaada. Asirratti wantin hubachiisuu barbaadu akkuma yeroo biraa, ilaalcha fi yaada kiyya dhiyeessuu dhaaf malee, namoota, garee, dhaaba ykn jaarmayaa tokkotti hirkadhee yaada fi kaayyoo isaanii deeggaree kan biraa balaaleffachuufi miti. Akkan ofii kiyyaa yaadu fi uummata Oromootiif gaarii ta’uu danda’a jedhee kanan itti amanun barreessa jechuu kooti. QBO kana keessatti wanti irraa baratamuu fi muuxannoo irraa argachuu danda’amu, yoo ofiif humna cimaa hin qabaanne orma wajjin hojjetanii galii hawwame ga’uun akka hin danda’amnee dha. Gabaabumatti humna Oromoo cimaatu galii hawwameen nu ga’uu dhaaf waabii ta’uu danda’a jechuu dha. Waanan kana jedheef mee fakkeenyota tokko tokkon kaasuu barbaada. Haa xinnaatus haa baay’atus Impaayara kana keessatti jijjiiramoonni dhalatan hunduu QBO irraa burqan.
Bara 1974 Darguun mootummaa H/Sillaasee akka fonqolchu kan taasise QBO akka ibiddaa boba’aa achi ga’e ture. Yoo kan yaadannu ta’e sochii sana keessatti ilmaan Oromoo gayee guddaa taphatani. Jalqaba irratti sochiin sun kan hogganame illee ijoollee Oromootiin ture. Jijjiiramni ykn bu’aan inni fides tokko lafti kan qotee bulaa akka ta’u godhuu dha. Impaayara keessatti jijjiirama guddaa kana haa fidu malee gaafii uummata Oromoo deebisuu hin dandeenye. Warra gaafii uummata Oromoo kaasuu yaalani illee Darguun sabab adda addaa itti uumee akka rukutamani fi dhuman godhe. Warri kana irraa hafani fi xinnaatus qabsoo kana ittifufuu danda’an akka ABOn jiraatu fi guddatu godhan. ABOnis uummata Oromoo keessatti guddatee fi dagaagee bara 1991 jijjiiramni biraa akka dhufu godhe.
Bara 1991 mootummaan Darguu akka kufu kan taasise; uummata Oromoof qofaa otuu hin taane uummatoota cunqurfamtoota birootiif illee aduun akka baatu kan godhe fi abdii guddaa kan itti horachiise ABO ture. ABOn cimuu fi deeggarsa guddaa akka argate yoo hubattu Wayyaaneen tooftaa fi tarsiimoo jijjiirrattee, suuta suuta humna harka ishiitti galfattee, booddee irra akka ABOn mootummaa ce’umsaa keessaa ba’u goote. Waraanni bilisummaa Oromoo (WBOn) illee akka miidhamu godhamee humni jijjiirama tokko uummata keenyaaf fiduu danda’u sun rukutamee, laafee hafe. Egaa kun hunduu kan ta’e ykn godhame damaqinsa dhabuu, of dagachuu fi orma amananii miidhama keessa galuu dha. Waayeen kuni ammoo gara fuulduraatti muuxannoo guddaa ta’uu qaba. Barumsi guddaan irraa argatamuu qaba. Wal malee orma ykn alagaa abdatanii fi amananii of dagachuun ammas miidhaa akkanaa nutti fiduu danda’a.
Ani akka yaada fi ilaalcha kiyyaatti MEDREKs ija’uma kanaanan ilaala. Bu’aa fi jijjiirama nuuf hin fidan jechuu kiyyaa miti. Tarkaanfii tokko fuulduratti nu geessuu danda’u jedheen yaada. Mee isaanumtuu filannoo kana moo’anii Wayyaanee faashistii kana buqqisanii achi haa darban malee uummata keenyaaf bu’aan tokko hin dhufu jechuu miti. Wantin ani jechuu barbaade ammas akkuma dur orma wajjin yoo hojjennu, isaan amannee, of dagannee rakkoo biraa keessa akka hin galle dha. Damaqinsa guddaa dhaan wajjin hojjechuun baay’ee barbaachisaa dha. Keessumaayuu baay’ee murteessaan ammoo humna cimaa duubaa qabaachuu ykn horachuu dha. OFCn MEDREK keessa jiru jechuun galii hawwine ga’uu dhaaf waabii nuuf ta’u jechuu miti.
MEDREKs taanan abdii irraa qabaannu illee, gara tokkoon warra “article 39” gaafii keessa galchani dha. Artikilii barbaachisaa akkanaa kan fe’ii fi mirga uummattootaa jabeessu, kan hiree murteeffannaaf karaa gaarii baasu ni kaafnna jechuun isaanii diimookraatummaa faallessa. Kuni ammoo walabummaa sabootaatti karaa cufuu danda’a. Isaanis kanuma sodaataniiti article kana kaasuu barbaadan natti fakkaata. Yoo kana ta’e ammoo akkamitti gara walabummaa fi walfaanummaa itti deemuu dandeenya? Jarri kunis yoo filannoo injifatanii mootummaa dhaabanii, waanuma hundaa harka ofiitti galfatan booda toofta fi tarsiimoo isaanii jijjiiranii rakkoo nutti uumuu waan danda’an hin fakkaatuu? Waanuma ta’eefuu Wayyaanee caalaa badaan kan dhufu natti hin fakkaatu. Akka waan badaan illee nutti hin dhufnne ammuma itti yaaduu nu barbaachisa. Kanaaf ammoo mallii fi furmaanni waliigaltee uumuu, tokkoomuu, tokkummaa dhugaa ijaaruu, humna cimaa horachuu, duubaan, keessa fi alaan qabsoo finiinsuu dha. Yoo humni cimaan duuba jiraate galii keenya kan booddee irraa kan nu hanbisu hin jiru. Yaa ilmaan Oromoo, kan dabre irraa baradhaa, tokkoomaa, tokkummaa caalaa humni biraa hin jiru. Orma wajjin hojjedhaa malee hin abdatinaa, orma irraa qofaa waa hin eeginaa. Dammaqinsaan bitaa fi mirga ilaalaa. Balaa nutti dhufuuf deemu alaalatti arggaa, yeroo dhaan mala barbaadaa.
Yaada Fayyis Oromiyaa dhiyeesse itti deebi’uu dhaaf, akkuma inni barruu isaa keessatti ibse, kaayyoo yeroo gabaabaatti kan nu geessu OFC (MEDREK) yoo ta’u kuni walabummaa dura ta’a. Kan kaayyoo yeroo jiddugaleessaatti (walabummaa Oromiyaatti) nu tarkaanfachiisu ULFO dha. Kanatti fufee kan kaayyoo yeroo dheeraatti nu geessu AFD dha. Kuni ammoo walabummaa booda ta’a jechuu dha. Gabaabsee yoon ilaalu karaan kun: OFC (MEDREK)® ULFO ® AFD yoo ta’u, OFC ® I-Kaayyootti, ULFO ® M-Kaayyootti, AFD® E-Kaayyootti nu geessu jechuu dha. Akka ilaalcha kiyyaatti, yaada, karaa fi tarsiimoo gaarii dha. Asirratti garuu ABO garee sadeen yoo ilaalle, ULFO keessa akka miseensaatti kan amma jiru ABO QC ti jedheen yaada. AFD keessa ammoo hamman beekutti SG ABO ti. Kana Fayyisis barruu isaa keessatti ibsee jira. KY ABO warra jijjiiramaa ilalchisee wanti beekamu hin jiru. Miseensa ULFO ta’ani fi kan AFD ta’anii wanti ifa ta’e hin jiru jechuu kooti.
Egaa ABO garee sadeenis ta’ee jaarmayoonni hafan kan bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyatiif qabsaa’an yaada Fayyis kana irratti maal jedhu? Karaa kaayyoo sadeen kana (I,M E) wajjin (waliin) deemuu barbaaduu? Haaldureen jiraachuu ni maluu? Nuyi kan qabsoofnnu walabummaa Oromiyaatiif waan ta’eef kan sana booda ta’u kaayyoo keenyaa miti jechuun hin dhufuu? AFD ilaalchisee gareen tokko qofaa miseensa ta’ee wajjin (waliin) hojjechuu kan barbaadu yoo ta’e rakkoon uumamuu hin danda’uu? Yoo kuun garana, kuun garas kan deeman ta’e, waliin mari’atanii yoo waliigaltee tokkoon hin goone, ammas mooraa QBO kana keessatti wal dadhabsiisuun hin dhufuu? Yaada, kaayyoo fi karaa tokko irratti waliigaluu danda’uu? Gaafiileen kana fakkaatan kan ka’uu danda’an baay’ee dha.
Ani akkan yaadutti fi akka hawwii kiyyaatti, gabaabbatus dheeratus kaayyoo fi karaa tokko irratti waliigaluun baay’ee barbaachisaa fi murteessaa dha. Yoo kuni hin taane diina dhiisanii waliin mormuutu dhalata; olola walirratti godhuu fi wal dadhabsiisuutu dhufa. Akkuma amma argaa jirru humni keenyas ni laafa. Kuni dhaabbachuu qaba. Kaayyoon humnoota bilisummaa Oromoo kan hundaatuu walabummaa Oromiyaa akka ta’e mamiin waan jiru natti hin fakkaatu. Walabummaan biyya keenyaa haa argamu malee kan isa booda dhufus (walfaanummaa kan jedhamu) waan rakkoo fidu natti hin fakkaatu. Galii guddaan Oromoo hundaatuu walabummaa Oromiyaa ti jedheen amana. Yoo kana arganne, walfaanummaan ta’us ta’uu baatus; kanarratti waliigalteenis yoo dhabame, biyya keenya dureettii keessatti nagaa fi gammachuu dhaan jiraachuu ni dandeenya. Waan hundaa qabnna, kan nu hin qabne hin jiru. Walfaanummaas kan barbaadnu yoo ta’e ammoo kuni hundaafuu bu’aa guddaa fiduu bira dabree nagaa fi tasgabbii gaafa Aafrikaatiif hundee ta’uu danda’a jedheen yaada. Guddina fi dagaagina diinagdeef karaa gaarii dha. Erga walabummaa keenya argannee sana booda kan nu miidhu waan jiraatu natti hin fakkaatu. Kanaaf walfaanummaa kan hin barbaadneef sababni waan jiru natti hin fakkaatu jechuu kooti.
Waanuma ta’eefuu yoo haalli gaariin argamee, uummanni Oromoo hiree ofii murteeffachuu kan danda’u ta’e, galii isaas isumatu murteeffata jechuu dha. Haalli gaariin kun akka argamu ammoo waliigaltee uumuu, tokkoomuu, kaayyoo tokkoof karaa tokko wajjin deemuu dha. Waliin mormuu, wal irratti duuluu, karaa wal cufuu, humna offi laaffisuu dhaabuu dha. Mee asirratti metaphor Fayyis kaase tokkon irra deebi’a. Inni kunis QBO ilaalchisee fakkeenya baabura Jibutii dhaa ka’ee gara Finfinnee deemuu ti. Namoonni Jibutiitti baabura kana yaabbatan bakkeen itti bu’an (station) gara gara haa ta’u malee karaa fi baaburri isaan hunduu ittiin deeman tokko’uma. Namoonni tokko tokko Diree Daawaatti, kan biroo Adaamaatti, kan hafan ammoo Finfinneetti bu’uu barbaadu. Baabura kanatti rakkoon tokko dhalatee bakkee ga’uu barbaadan sana yoo hanqatan malee namoonni hunduu galii isaanii irraa hin hafan. Baaburri kunis yoo rakkoo teekniikaa qabaate yookaanis shiftoonni karaa irratti isa dhaaban malee bakkee ga’uu barbaade sana irraa hin hafu.
Yoo kaayyoo QBO wajjin wal qabsiifnnee ilaalle, rakkoon teekniikaa kun Oromoonni waliigaltee dhabuu, waliin mormuu, karaa walitti cufuu, wal dadhabsiisuu, humna walii laaffisuu fi k.k.f. Shiftoonni kuni ammoo diinota QBO ti. Akka gufuu nutti hin taane, akka galii hawwine irraa nu hin hanbifne tokko taanee, irree tokkoon, humna tokkoon injifachuu qabna. Kan kana irraa hafe yoo ofii kenyaaf rakkoo walitti uumne malee, yoo karaa tokko irratti waliigalle rakkoon waan dhalatu natti hin fakkaatu. Yoo nuyi waliin mormine diinni illee qaawwa kana argatee, addaan nu hiree, humna keenya laaffisuu danda’a. Yoo nuyi waliigalle garuu carraa kana hin argatu.
Kanaaf humnoonni bilisummaa Oromoo kaayyoo tokko qabaachuun barbaachisaa fi murteessaa dha. Kana irratti waliigaluu qabu. Karaa ittiin deeman waliin karoorfachuu qabu. Ammas irran deebi’a, humna cimaa horachuu qabu. Karaa biraatiin ammoo waliigaltees haa godhan, haa godhuus baatan waan barbaadani fi karaa barbaadan sana, kan waliigaltee isaan dhoowwe illee maal akka ta’e uummata Oromootiif ifa godhuu qabu. Wanti iccitii ta’e, kan dhoksaa dhaan godhamu, kan uummatni keenya beekuu hin qabne qabsoo kana keessa kan jiraatu yoo ta’e dhimma, fe’ii fi bu’aa dhuunfaa ti. Warri yaada fi karoora akkanaa qaban ammoo eessayuu ga’uu waan hin dandeenyeef saaxilamuun isaanii hin hafu. Akkuman yeroo baay’ee barruulee kiyya keessatti kaase fi ammas irra deebi’ee jechuu barbaadu waliigalteen bu’ura waan hundaa ti. Waliigalteen tokkummaa uuma; humna cimaa dhalcha; humni cimaan ammoo waabii waan hundaa ti.
QBO kana keessatti ba’aa bu’ii baay’ee agarre. Bitaas ilaalle mirgas ilaalle, olis baane gadis buune, walis qeeqn’e, walis arrabsine, walis abaarre, walirrattis duulle, barruulee baay’ees dubbifnne, meediaalee gara garaa irraa waa hundaa dhageenye, gaafii fi deebii baay’ees dhageenye. Kuni hunduu taakkuu tokko illee fuulduratti nu hin oofnne. Wal shakkuun, amantii walirraa dhabuun, wal qeequun dhaabbatee marii bu’aa uummata Oromootiif fidu godhuun barbaachisaa dha. Karaa waliin ittiin deemnu irratti waliigaluu qabna. Tokkoomnnee humna keenya jabeessuu qabna. Waan tokko qofaarratti cichuurra nuyis akkuma ormaa tooftaa fi tarsiimoo bu’aa nuuf fidu tokko irratti waliin hojjechuu fi galii keenyatti waliin deemuu qabna. Yoo akkana hin taane ammas akkuma dur jijjiirama tokko malee yeroo fi umrii keenya fixuu ta’a. Kanaaf, kan dabre irraa baradhaa, nu gaye jedhaa, waliigaltee uumaa. Uummata dhaabbatanii kana ilaalaa. Jaalleewwan wareegaman yaadadhaa. Kaayyoo fi karaa tokko irratti walii galaa.
Dhumarratti, yaadni Obboo Fayyis Oromiyaa dhiyeesses kaayyoo Oromoo tokko sadarkaa saditti hiruun isaa wal duraa duuba akka ta’aniif ykn ta’uu danda’aniif malee kaayyoo ganamaas ta’ee kan galgalaa waan faallessu natti hin fakkaatu. Karaa hunduu wajjin (waliin) deemuu danda’an jedheen yaada. Rakkoon kan uumamu garuu yoo karaa kana walitti cufnne dha; yoo waliin mormine dha. Waliigallee, itti amannee kan wal amansiifnnu yoo ta’e hunduu galii barbaadan sana irraa waan hafan natti hin fakkaatu. Waaqni/rabbi waliigaltee nuuf haa kennu. Galatoomaa.
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Qophii Har’aatin Hubannoo seeraa isin argattan maalii?
qophii kana dhageffattanii gaafa xumurtan
Ü Himannaa sirna gabaabaadhaan dhiyaatu irratti ragaa ittisaa dhiyeessun kan danda’amu bu’ura keewwata 286 tin mana murtiitin yoo eeyyamamee ta’u isaa ni hubattan hubattan.
Ü Ragaa ittisaa dhiyeeffachuuf adeemsi jiru maal akka ta’e ni bartanii?
Ü Ragaa ittisaa dhiyeeffachuuf ulaagaawwan barbaachisan maal fa’a ?
Ü Himatamaan waraqaan waamichaa yeroo qaqqabu kallattiidhumaan raga ittisaa dhiyeeffata moo? miti? gaafii jeedhuuf hubannoo gadii fagaataa ta’e waan argattannif qophii kana hangaa xumuraattii dhaggefadhaa jechaa qophii kana jidduu jiddudhaan sirbbota boharti isinif uman akkanattii qindessinee isiniin genya. Nu Wajjin Tuuraa.
tamsaasa fm waajjira abbaa alangaa godina jimmaa dhaggeffachuuf
1. websaayiitii waajjira abbaa alangaa godina jiimmaa
2. Apple podcast f
3. Itune
4. BBC podcast
5. Google podcast fayyadamuun
6. Marsaririlee podcast ittii tamsaafaman kan biroo fayyadamuun tamsaas kenya dhaggeffachuuf (jimmaa attorney fm jechuun google yoo gootan ykn fm mhaagj jechuun seatch yoo gootan tamsaasa kenya marsariitiilee 15 ol jiran jalatti ni argattuu.)
Walin taanee hojimaataa waajjira kenyaa qaroomsuun dhaqqabamummaa kenya haa mirkanessiinuu jechaa hundii kessanuu ergaa kana fula facebook telegraamaa fi kkf irrattii sher gochuun tamsaasnii kenya nama hedduu biraan akka geettan isinif dhaamna
Hasen Mh Hassen
Abbas Alangaa Godina Jimmaa.
Jimmaa Oromia
—
Send in a voice message: https://anchor.fm/waagj/message


text:
Ergamaan Ilma namaa irraa ta’uu
Dhalli namaa jireenya keessatti hogganaa hordofee milkaa’innatti bahu barbaada. Hogganaan namoonni hordofan kunis akkuma isaanii kan nyaatu, dhuguu, uffatuu fi rafuu ta’uu qaba. Ta’uu baannan, uumama sanyii isaanii irraa adda ta’e fi amalli isaa amala isaanii waliin kan hin deemne akkamitti hordofu? Hordofuu jechuun wanta namni suni hojjatu ilaalun hojjachuudha. Namoonni dhugaa kana hin hubanne dur irraa kaase, “Rabbiin maaliif malaykaa ergamaa godhee hin ergine?” jechuun Ergamtoota Rabbii faallessu. Rabbiin osoo malaaykaa erge akkamitti malaaykaa kana hordofuu? Uumamni malaaykaa fi namaa garagara. Malaaykan hin nyaatu, hin dhugu, hin fuudhu. Ilmi namaa immoo kana hunda godha. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) haala ilma namaa akkana jechuun ibsa:Dabalata dubbısı


text:
LibreOffice 7.4 Help
Madda yaadannoo teessoo Mozilla / Netscape 6.x kan LibreOffice keessatti akka yaadannoo teessootti tajaajilu irraa gabatee ifteessa.
Gabateewwan danaa fayyadamaa jalqabaa madda deetaa marti LibreOffice keessatti galmeeffamu. Qajojii LibreOffice keessatti tokko akka gabateetti dirqama ifteessuu qabda.
Gabatee qajojii LibreOffice'tiif akka yaadannoo teessootti tajaajilu ifteessa.
Gulaalii - Waljala jijjiirraa Kuusdeetaa filachuudhaan, sa'aa murtaa'e booda, qajojiilee fi galmeewwan irratti jijjiirama raawwachuu ni dandeessa.