text:
Ummatooti empayera Itophiyaa jala jiran humnaan gad qabaman malee sarmanii koloneeffataaf bitamaniifii hin beekanii. Dargaggoon empayericha 60moota keessa ummatoota saanii bilisa baasuuf adda gara garaa ijaarratani qabsaawaa turanii. Jijjiirama malbulcha empayera irratt fidu kan dandahanis isaanii. Maqaa Itophiyaan kan bosona lixanis turan; garuu hin milkoofne, ni quummanan. Amma mataa olqabatanii jijoota sabootaa fi sabaawotaan argaman fashalsuuf kan hojjetaa jiran isaanii. Baras dargaggoo Oromoo tokkoomsuun maqaa Oromoon kan ijaarame Adda Bilisummaa Oromo (ABO) ture. Akeeki adda kanaa, mirga hiree sabummaa ofii, ofiin murteeffachuu mirkaneessuu fi sanas republika ummataa Oromiyaa ofiinbultuu fi demokraatoftuu dhaabuun dhugoomsuu dha. Kana gochuuf empayera Itophiyaa dabsachuu fi Oromoo kolonummaa irraa qulqulleessuu barbaachisa. Empayerri burkutaawu malee kolonii jalaa baasuun waan hin yaadamne. ABOn kana gochuuf karoorfatee qabsoott bobbahee. Hin buqqisin malee akka lamuu hin latnett hundee raasee jira.
Qabsoo hidhannoo nannaa kurnan lamaan jija guddaa galmeesee. Hunda caalaa ofbara malbulchaa Oromoo ol kaasuun, naannaa Oromummaatt dhaloota hiriirsuu dandahee jira. Motorri qabsoo Oromoo akaakuu kamuu Oromummaa dha. Sanaaf malee mormiin hidhatamalee 2014 jalqabee ADWUI keessatt jijjiiramii fide hin yaadamu ture. Wanti halle akka baraatt. Yeroo qabsoon nagaa hin dandahamne hidhatanii falmuun dirqii taha. Muuxannoon addunyaa kanuma agarsiisa. Qabsoon Oromo murannoo fi dudhama kaayyoof qabaniin kan eegalame xumura badaa jira. Lolli waggoota shantamaa olii kan xumuramu nagaan bu’ee, kan wallolan gidduu araarri mallatteeffamuunii. Utuu abbaa biyyummaa Oromoon Oromiyaa irratt qabuu fi yoo federeshina akka irraa ka’aatt ni fudhanna jedhan, hariiroo miseensoti federeshinaa walgidduutt qaban hin mirkaneeffamin nagaa waaraa argachuun hin dandahamu. Sun utuu hin tahin, xaxaa shira Itophiyaan qophaawe keessa seenanii akka isaan barbaadanitt haala duree tokko malee deemuutu mullataa jira. Akeeki jaalbiyyoota kufaniis kan ummatichaas sana hin turre.
Empayera jigsuun karoora sochii bilisummaa Oromootii. Kanneenumtii karoora kana yayyaban yeroo inni jiguuf ka’u gadooduu saanii caalaa kan nama ajaa’ibsu jira hin fakkaatu. Biyyi faca’uuf, Itophiyaan diigamuufi jedhanii koloneeffataa isa jedhaanii turan waliin wowwaatuu. Yeroo mirgi hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu gaafatamu akka biraatt diigamuu empayeraa gaafachuu tahu hin hubatanii. Mirgichi sabichaaf mirga namummaati. Isaanif durfannoon saanii, ummata saanii malee Itophiyaa tahuu hin qabu ture. Empayerri diigamuun kan keessatt hidhamanii turan gaddhiifamuu yk birmadoomuu jechuu dha. Sun Itophiyaa dullattii karaa irraa maqsuun tokkeessoo hundaa walqixxee tahe ijaaruuf caraa kenna malee akka waan addunyaan garagaluutt fudhatamuu hin qabu. Arrabsoo, daga, sobi fi geengoo seenaa shira adda addaan duubatt deebisuu yaaluun hariiroo ilmaan namaatt badiisa caalaa fiduu dandaha. Diigamuu empayeraan balaan ni bu’a yoo tahe, isa garbummaan Oromoott bu’e hin caalu. Kanaaf Oromoon mirga hiree murteeffannaa irratt hin dhoofsisanii; gara tokkeessoo walqixxootaa haaraatt garuu ni hojjetuu,
Utuu isaan hinyaadin hingeenyeen yeroo geessu kan akkas wacaniif sammuun garbichaa qaban ofirratt hirkachuu sodaachisee taha. Yookaa, ergamsa jara yoo empayerri Itophiyaa diigame fedhiin saanii tuqamuu dandahuu qabu taha. Bilisummaa harkatt galfachuuf sararaa dhumaa irra yeroo gahan “maarshii” geeddarachuun maal jedhamaa? ABUT kan lolaan miidhaman jedhuuf beenyaa baasisee. Madoon Oromoo fi warri ilmoon jalaa du’e gaaffii malee hafani. Oromoon nagaaf yeroo harka hiixatan mirga saanii nokkorroof dhiheessuf miti. Kan mirga saanii kabajee miltoo nagaa tahuuf fedha qabu gaaffii saanii mamii malee deebi kennuu qaba. Gaaffiin federeeshinii fi sirna tokkee akkaataa jireenyaa ilaalaa. Kanaaf dura waliin jiraachuuf dhoofsisuu qabu. Waa’ee federeshinaa fi sirna tokkee wal nokkoruun yeroo saa mitii. Waliin jiraachuuf walii galteen yoo dhibe nagaan akkatt adda deeman mari’achuu dha. Hardha halagaa sossobachuu yk tuffachuun fedha Oromoo dagachuun bor gaabbii akka fidu agarree jira.
Oromoon waan hariioo halagaa ilaalu hunda irratt waltahiisan yoo uuman qofa akka sabaatt bu’aa argatu. Ilaalchi manguddoon hanga yoonaa guddifatan walitt dhufeenyaa gufuu taha yoo tahe dargaggoon itt darbanii abbaawummaa haa fudhatanii itt gad dhiisuu dha. ABOn darga’goo bara “Pan Africanism”n (Tokkoma Afrikaa) bu’uurfamee. Kanaaf sagantaa saa irratt, “Bakka dandahamett saboota biraa wojjin walqixxummaa, fedha walii walii ulfeessuu fi akeeka waldaa fedha irratt hundaaween tokkeessoo malbulchaa gara fiduutt ni hojjetaa” jedhe. Kana jechuun, mirga Oromiyaa irratt Oromoon abbaa tahu gad dhiisa jechuu mitii. Hunda biyya ofii irratt moo’aa godha jechuu dha. Kanaaf, abdattuu sirna Nafxanyaa yoo hin taane, ni dhiphatee, “zaranyaa” dhaa, finxalessa tahee jedhee kan komatuun hin jiru. Kolonii keessa, qubattuun koloneeffataa tajaajilaa baahanii fi kanneen sirna sana jalatt jireenya bu’uurfatan akkatt jiraachuu dandahan muuxannoon addunyaa jira. Jarri kun seera abbaan biyyaa bilisoome baasuun jiraachuun dirqii dha. Sun Kaayyoo ofii jijjiirsisuuf kaasaa tahuu hin dandahu.
Oromoon sadarkaa hardha jiran kan gahan kumkumoota aarsaa baasaniitu, Yeroo isaan oobdii irra gahan malli hankaaksaa hedduutu alaa manaa itt bobbahuu eegale. Alaa sirna Nafxanyaa Itophiyaa dullattii deebisanii dhaabuu kan barbaadan jiru. Kanneen kun bilisummaa Oromoon mormanii. Oromoon ofiitt hin amanne Itophiyaa demokraaftote keessatt deebii arganna callisaa jedhu. Empayera utuu hin diigin akkamitt akka demokraatessan hin himanii; lamaan walii farraa. Sabboonoti, empayera burkuteessinee dura yoo ofii birmadoomne olla keenya hariiroo walqixummaa irratt hundaawe fi jireenya demokraatawe waliin bu’uurfachuu dandeenya jedhu. Kanaaf dabbalooti Oromoo olhaanoon bara saba saanii ofiffoo ofii dura buusan, Itophiyaa tahuuf dura dhoofsisuu akka qabnan amanu turani. Kan darbeef aagii utuu hin tufin, kan egerree irratt utuu walii hin galin, hariiroo hobbaatii waaraa fidu uumuun hin yaadamu. Yoo hunduu qulqulluma garaan walitt dhihaatanii mootummaa gidduu kan dhaabbachuuf shakala demookraasiitt cehuu kan dandahan.
Amma Oromiyaa gara Kibbaa fi Lixaan gubataa jirtii. Iyyii iyya dabarsii, yeroo labsan malee waa’ee kennataatt yeroo cinqaman hin turre. Muummichi Ministeeraa Dr. Abiy Ahmad ummati Wallagaa isa ajjeesuu waan barbaadaniif, achi dhaqee Oromoo (keessaayyuu Jimma) walitt naquu hin barbaadu jedhee ture. Jimmaa fi Wallaggaan kan walitt hidhu Oromummaa malee abba tokkoota achitt dhalatan mitii. Eessatuu ajeefamnaan akka ilmaa fi hoggana Oromoott Oromoo kamuu gumaa saa baasuuf dirqama qaba. Ergii inni kana jedhee, loltuun Wallagga irraa hin kaanee. Innu warra gumaa tahaa jira. Hogganootii empayera Itophiyaa Wallaga irra ija hamaa buufachuun jara ammaan hin eegallee.
Oromiyaa akka barbaadanitt bolquuf ummaticha iyyaatii dhabsiisuun imaammata saanii dhaabbataa ture. Kanaaf barumsa akka hin argannee gadi qabamaa jiraatanii. Garuu danuu/tasa seenaa ta’ee godinaan bulchaa Wallagga jedhamu barumsa ammayyaati fedha Habashaa malee hunda dura saaqaa argate ture. Karoora koloneeffataatii ala, carraa barumsaa argachuu ilmaan Oromoo Wallaga jiran moototaa Habashaa dallansiisee ture. Haalli durii sammuu diinaa keessaa bahuu dide malee, si’ana hundi carraa barumsaa walqixxee qaba.
Kanaaf, baras jarri Wallagga jiran Oromoo biraa yaada haaraan akka hin faalle gargar eeguun ni mullata ture. Oromoo wal jibbisiisuuf weedduu fi walaloo Oromoo Wallagaa ol kaasee kaan xiqeessu hedduutu Afaan Oromoo fi Amaaraan gad dhiifama turee. Akka waan fuudhaa fi eerummi qajeeltuu dabsuu dandahu intala Nugusaayyuu itt eerumsiisanii, irraas fuudhanii turanii. Sun hundi Oromo Wallaga jaraa kaan biratt halagoomsuu fi Oromummaa saanii mamsiisuuf yaadameetuu. Garuu yeros hin milkoofnee; 60moota keessa dargaggoon Oromoo shira kana kukkuttee sochii bilisummaa ABO ijaaruutt geessuu waliin jalqabde. Tattaaffii tolchameen ummatichi mirga ofii gaafachuu eegalee. Sochiin diddaa Oromoo bahaa fi bu’ii hedduu himamee dhumuu hin dandeenye jala darbee as gahe. Kana akka laayyoott tola dabarsanii kennuun of ajjeesuu dha. Tokkummaan Oromoo hardhas qormaata galaa jira. Finfinnee akka laaqii halagaatt dallaa ijaaruun Oromiyaa addaan kutuun yaadamaa jira. Dhukkubi lixaa fi kibba seene achitt hin dhaabbatuu. Hamaa tokkumaa Oromootti deemaa jiru se’achuun nama hin dhibu.
Hardha, Oromummaan hogganoota empayerittii, sagalee Oromoo ukkaamsamuu irraa hin oolchine. Oromiyaan saba guddaa, biyya uumaan soressa, ummata homishaawaa tahe qabdi. Maaliif ummata guddaa kana bucuun akka itt roorristu kan hin raajeffatin hin jiru. Ummatichis itt qaana’aa jiraataa. Kaasaa dadhabbii kanaa ofqoruun bira gahan malee, kan jalqaban fixuu dadhabuun mallattoo saanii tahee hafa. Guddinni saanii fi dandeettii riphaan qaban, ija hamaan ilaalamuuf sababa tokko. Bara beekamuu ka’ee Oromoon yoo nammi saanii diina irra gore hin jiranne dilii kamittuu injifatamanii hin beekanii. Oromoon dammaqee qabsoo mirga hiree sabummaa ofii, ofiin murteeffachuu kaasuuf hobbaati hanga tokko argachuun sababa Oromoo hamaan ilaalaman biraatii. Oromiyaa too’achuu dandahan malee Oromoo ofiin qixxeessuu wanti jaallachiisu itt hin mullatu. Kun hundi laalaa itt tahuu dandaha.
Biyyooti hundi qabeenya Uumaan kenneef qabu. Kan ofii misoonfachuu irra isa Oromoon dafqa ofiitiin bareechanitt ija babaasuutu wal dhabsiisaa jira. Sirni Nafxanyaa Amaaraan hogganamu dafqaa fi qabeenya ummatoota koloneeffatanii irratt hundaawee. Horeen Nafxanyaa amma jiran sana ni dhagahan malee hin dhandhamannee. Garuu akki isaan addunyaa itt ilaalan abbootii saaniin adda hin taane. Wanti afaan saaniitii bahu kan jara kaan maqaa balleessu, dhiiga danfisu, ummataa fi ummata, amanteef amantee, gosaa fi gosa walitt naqu qofaa. Kana irratt beekaa fi wallaalaan saanii wal hin caalu. Jara kana karaa nagaa irra buusuun danda’inaa fi obsa guddaa gaafata. Oromoon Afrikaa keessaa saboota lakkoofsaan ol haanoo tahan keessaa tokko. Kanaaf tokkummaa Afrikaaf abbaawummaa qaba. Tokkummaan kun qeyee fi godinaa kahee ol guddataa yoo deeme amansiisaa taha. Oromoon Oromiyaa irratt abbaa biyyummaa hin mirkaneffanne, waa’ee tokkummaa Afrikaa dubbachuun qoosaa taha.
Ilaalchi abdatuun sirna nafxanyaa hunda keessa seenuun amma Amaarri malbulcha keessatt qooda fudhataa jiran hundi Oromiyaa akka gulummaa Waaqi badhaaseenitt yeroo dubbatan dhagahama.
Itophiyaa akka duriitt walitt qabanii hin bitan taanaan badduyyuu dantaa hin qaban. Kanaaf, nammi Oromoo Amaara fagoott ofirraa akka eegaan gochaa jira. Hanga isaan yaada jijjiirratanitt Itophiyaa isaan diigaa jiran walitt qabuu yaaluun ofumaa dhama’uu dha. Lola kaasanii tahitaa duriitt deebi’uufis humnas, dandeettii saas hin qabanii. Kanaaf kan gochuu dandahan godinicha keessatt afanffajii uumuu qofa. Hogganooti qabsoo maqaa Oromoon sosso’aa jiran akuma jalqaban, adda tokkoon bobbahanii abbaa biyyummaa sabichaa mirkaneessuu manna, mata mataan deeemaa jiru. Kennata Itophiyaa kan kanneen Itophiyaa qulqulluutt of himan dantaa hin qabneef dorgomuuf hurrisaa jiru. Ergamsi saanii ganaamaaf abjuun Oromoo sana hin turre.
Ummatooti empayera Itophiyaa jala jiran humnaan gad qabaman malee sarmanii “ Garee Nafxanyaaf”bitamaniifii hin beekanii. Yeroo soda fi dorsisi ummaticha waggoota dhibbaaf qabate gad dhiisuutt kahe fedhi ummataa inni dhugaa olbahee of mullisuu eegale. Dhalooti ABO bu’uurse soda ajeechaa weerartuun duraa facaafte irraa bilisa hin turree. Garu kanneen homaa hin sodaanne 60mootaa ol ka’uun caccabsaniinii. Haa tahu malee dimshaashan caccabuuf hanga kumaalee lammafaa boodaa kurnan lamafa fudhate. Dagi jiraachuu malee sodaan xifa rakkina dargaggoo Oromoo hin turree. Kaayyoo ummata Oromoo hiree murteeffanaa sabummaa dhugeeffachuu fi republic ummataa demokraatoftu ofiinbultu mirkaneeffachuu gabaabaatt cite. Dhaaboti Oromoo Kaayyoo ganamaa irraa mucucaachuun dadhabina Hoggansaa utuu hin tahin kanuma kaayyichaati kan jedhan jiru. Dubbiin saa Kaayyichi kan fedha ummataa calaqisu tahee utuu jiruu, dadhabbii abba abaan gala saa utuu hin gahin hankaake. Kan sanatt geessan, gadabbummaa, ilaalcha taliilaa dhabuu fi daddaaqinni turanii. Kan hundi jala da’achuu barbaadu tooftaa wanti jedhan jira;garuu tooftaan Kaayyoo faallessuu hin qabu.
Empayerri kufuu gahe bakka hin yaadamneen utubamee oolee. Kolneeffataa akka miltoo nagaatt fudhachuuf barbaachisaa kan tahe, Oromiyaan ammayyuu ifaan kolonummaan irraa hin kaanee. Sun jeqamsa godinichaa keessa jiran gara caaluuf empayerri rakkina tahe diigamuu gaafata. ABOn akeeka sanaan qabsoo eegalee. Yoo hundee hin buqqisne taheyyuu akka lamuu eenyuu gonka hin dorsifne yk hin sodaachisne ciicannoo sammuu ummataa keessa facaasee jira. Amma Oromiyaan yoomuu caalaa kan feetu dhaaba jabaa, dudhama fi murannoo fi akkasumas daayaa (vision) qabuu. Sana qabaannaan eenyuu geengoo seenaa dubatt deebisuu hin dandahu. Ammaaf qabsichi xumura bade kan dhalootii itt haanu callisee bira hin dabarretu jiraa.Yeroo fudhatus kan dabe qajeelchee Oromiyaa ni kabachiisa. Murti jara tokkummaa ABOn ijaaree diiganii humna Oromoo facaasanii seenaaf haa dhiifnuu.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Guraandhala 2020


c: text/html

text:
Paartiin mormiituu Keeniyaa, Gamtaa Jijjirramaa fi Dimookraasii jedhamuu, hiriira mormii ji'a darbe keessa gochaa ture yeroo hin murtoofnee dhaabuu isaa han beeksise sambata guddaa kaleessatti. Marii fi wal-falmii baayyee booda dhimma akkaataa filannoon biyyoolessaa itti geggeeffamuu irratti paartiichaa fi mootummaa edduutti waliigalteerra gahamuu isaa agarsiisa, ibsi kaleessa bahe.
Gamtaa Jijjiramaa fi Dimookraasii sababni itti hiriira magaalota keeniyaa adda addatti waamaa tureef, Koomishiinin Filannoo biyyitti gamtaa Jubilii, han biyya bulchaa jiruuf aantee agarsiisaa, walumaa galatti akkaataan koomishinichi itti hojii hojjatu jijjiirramuu qaba jechuudhani.
Jeequmsa Filannoo Keeniyaan bara 2007 geggeesite booda biyyattii keessatti ka’e irratii namni 1100 ajjeefamuun fi 600,000 buqqa’uun hin yaadatama.
Dhabbata dhimma nageenya qoratu, ISS irraa , Piitar Aliingoo, heeraa fi seera kabachiisutuu rakkina akkanaa jala biyyatti baasa jedha.
Partiin mormitootaa fi han biyya bullchaa jiru koree miseensota 14 qabu dhabaniiru. Hojiin koree kanas, akkaata filannon biyyatti kessatti gegeefamu haaromsuu fi dhimmoota wal-dhabdheen irratti jiru kan hiikufi.
Piitar Aliingoo garuu, namoota siyaasaa, dubbii siyaasa dubbatan kana qofa odoo hin ta’n qamonnii bu’a buusu danda’an kaaniis mariitti dabalamuu qaban jedha. Dabalees, Piitar lammiwwaan keeniyaas ilaalcha isaanii ibsachuudha karaan banamuufi akka qabu hime.
Karaa biraatiin seeratumtoonii keeniya sadeet : jaha paartii mormituu irraa, lama immoo paartii biyya bulchaa jiru irraa hasahaa ji’a darbe keesatti ummata funduratti godhan keessa dubbii jeequmsa kaakaasu dubbataniiru jedhamanii jimaata darbe mana murtiitti dhihaataniiru. Booda garuu, wabiidhan gadhiifaman.
Keeniyaan Hagayya Bara 2017 filannoo geggeessuf karorfateetti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kooriyaan Kaabaa misaa’ela baalistikii lammataa Jaappaan irraan dhukaaste
Kooriyaan Kaabaa Jaappaan irraan misaa'ela baalisitikii torban muraasa keessatti yeroo lammataaf dhukaaste.
Waraanni Kooriyaa Kibbaa misa'eelichi asiin ol km 770 akkasumas fageenya km 3, 700 adeeme galaana Hakayido keessa bu'e jedheera.
Ministeerri muummee Jaappaan Shiinzo Abbe biyyi isaanii adeemsa hamaa Kooriyaa Kaabaa 'akka hin obsine'' dubbatan.
''Kooriyaan Kaabaa adeemsa kanaan yoo itti fufte, faara hin qabdu.''
Ministirrii dhimmi alaa Amerikaa Reks Tillersonis qoqqobbii mootummoota gamtoomani kan cabse jechuun balaaleffataniiru.
Kana michuuleen biyyattii Chaayinaafi Raashiyaan fala itti barbaaduu qabu jedhan.
''Boba'aa gara caaluu Kooriyaa Kaabaaf kan dhiyeessitu Chaayinaadha. Rashiyaanimmoo hojjetaa Kooriyaa Kaabaa hedduu kan mindeessite.''
Kooriyaan Kaabaa dhukaaste osoo hin turiin Kooriyaan kibbaa misaa'ela baalistikii lama gara galaanaatti dhukaaste jechuun tajaajilli oduu Yonhap kan gabaase.
Rokeettin kuni Guwam 'dhaqqabu mala'
Dhukaasni miilanaa erga qoqqoobbiin bu'e kan duraa yoo ta'u Kaaba Piyongyaang bakka Sunaan jedhamurraa sa'aatii biyattiin naannoo sa'aatii 7 dhukaafame.
Ummanni akka of eegu ergaan naannoo dhukaasni bu'uu danda'utti akka darbu ta'eera.
Akka tilmaama duraatti misaa'eeliin dhukaafame isa torban lama dura dhukaafamerraa fageenyaanis ta'e ol adeemuun, qilleensa keessa turuunis haalaan kan caalu yoo ta'u kuni yaalii waraanaa Paasifikiitti taasifamuuf kan duraati jette Kooriyaan Kaabaa.
Lafti Amerikaa Paasifikitti argamu Guwaam, kan Kooriyaan Kaabaa misaa'ela itti darbatuuf yaaddu km 3, 400 fagaata. Kanaafuu, misaa'ela Kanaan rukutamu danda'a.
Hogganaan Kaabinee Jaappaan Yoshihide Sugaa haleellaa misaa'elaa kanaan doonirrattis ta'e xiyyaara meeshaa baaturratti balaan gahe hin jiru.
Manni maree nageenyaa mootummoota gamtoomanii gaaffii Jaappaaniif Amerikaatiin jimaata Niw Yorkitti wal gaha.
Kooriyaan Kaabaa boombii haaydiroojinii torban lama dura kan dhukaaste isa armaan dura akka caalu himame ture.
Ergasi qoqqobbiin irra bu'us Kooriyaan Kaabaa homaa gabbisa niwukileraa isiirraa dhaabbatuu hin dandeenye.
Inumaayyuu gaafa Kamisaa ''Jaappaan dhidhimsiisu fi Amerikaa daaraatti akka naqxu'' dhaadatte.


text:
© Shira Wayyaanee gurguddoo:
√ qabsoo FXG danqaruu
√ Wayyaanoonni Waan hinfakkaanne fakkeessanii HR-128 kan addunyaan qoqqobbii irra keesse of irraa kaasisuuf Uummanni nu duukaa/bira jira jechuuf alkallattiin uummata hiriira nagaa baasanii umurii dheereffachuu
-Holola sobaa Dr. Abiyyiif Tigiroonni akka waan wal jibbaniitti afarfamuu
√ Miseensota ABO fi addatti WBO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo akka uummanni saaxilutti hojii siyyaasaa jabeessuu
√ Ajjeechaaf Lola Uummata keenya irratti banamee jiru dhoksanii gaarummaa isaanii qofa akka lallabaniif qaamota akka tikaatti gargaaraa turan, kanneen maqaa Activistummaan biyya alarra jooraniif dirqamni laatamu. Qabxiileen “Agartuu Qeerroo ” har’aa kana qaba, suuta dubbisaa!
Qabsoo abbaa biyyummaaf Oromoon akka aarsaa ulfaataa kaffalaa dhufne, kaffalaas jirru qaamni na mormu akka hinjirre cimseen hubadha. Qabsoo abbaa biyyummaa nuti gochaa jirru; Gara qabsoo Ithiophiyummaatti dabsanii, aarsaa Oromummaaf Bilisummaa Oromiyaaf kaffalame kaleessaa galaana galata hinqabnetti naquuf yaaluun seenaanis seeraanis kan nama gaafachiisudha. Har’a wayiita, Qeerroo Bilisummaa Oromoo fii guutummaan uummata Oromoo WBO dheebotaa ture of cinatti kallattiin argee tuutni uummataa qaanqee Warraaqsaa finiinsaa jirutti, karaawwan addaa addaan lola irratti banuuf hojiitti seenaniiru. Duulli qabsoo Oromoo irratti banamaa jiru ammaa irra keessoon kan qabsoo tumsu akkasuma qabsaa’aa fakkaata, jallisaa qabsaa’ota sirkaa alanfatee kan balleessu ta’uu beeki!
Torban dabarsine kana wayyaaneen shiroota gurguddaa karaa Tika isaaniin dalagaa baateetti. Tikoonni Mootummaa qabsaa’ota fakkaatanii akka socho’an barreeffamoonni nuti kana dura qopheessaa turre nii saaxilu. Torban kana kan Wayyaaneen dhimma itti bahuuf tattaafataa turte qaamota qabsaa’oota uummata Oromoo fakkaatanii qabsoo maseensuuf hojjetaniin akka mataa mul’ifataa turte isinii himuun barbaada. Adeemsonni Wayyaanee torban darban Oromiyaa keessatti adeemaa turan ija Qeerroon gaafa ilaalamu Hunkura Siyyaasaa jennee moggaafne. Hunkura Siyyaasaa keessatti waan ati gootu waan haqaa alkallattiin mormitee akka of dhabamsiiftuyyuu si godha. Waan shiramee dhufu sun; kan siin si dhabamsiisuuf hojjetu waan ta’eef qaama si fakkaatuun ykn qaama waan gaarii dalaga seetee yaadduun hoojiraa waan ooluuf hojii sana harkaa fuutee akka galmaan geessuf si hinshakkisiisu. Waan abalu jedhedhaam kun ammaa erga ebelu jedhee sirraadha akka jerru godhu. Ebeluu sana waan fuulduratti si miidhu erga hojjetee inni kankee miti. Kana keessatti gaafa bool’a buute qofa agartee lafa ofqabdu dhabuukee qofaa agarta. Adeemsa shiraa kana keessatti, kan sinyaataa tureef jiru jaallattee kan sii dheebotu akka jibbitutti summiin jechaan bulbulamee, summiin si budoomsu sii laatama. Erga budaa qabsaa’otaa taatee booda utuu hinfedhin qabsaa’akee nyaachuuf akka hojjetutti sirratti hojjetama. Adeemsa Siyyaasaa keetii keessatti, hunkurri siyyaasaa gaafa hojiirra oolu waan hinbeekne kan diinnikee sii wixinu marasaa sakattaan ilaaluu si feesisa.
Qabxiileewwan gurguddoo diinni Wayyaanee (OPDO+TPLF) torban darban xaxaa turan hedduudha. Isaan keessaa kan qabsootti akkaan gufuu ta’u jedhu saaxiluun yaala.
Shira Wayyaanee gurguddoo; kan torban dabarsine kanaa
1. qabsoo FXG danqaruu
Qabsoo FXG danqaruuf karaawwan hedduu hojjetanii hojjetaa jiru. Keessattuu wal bira dhaabbannaan uummata Oromoo cimee, Oromoon Lixaa saatii isa bahaaf dirmatee, inni kibbaas Kaabaaf Lixaa awwataa jirutti
•Cinaaksa cinaacha keenya! Jechuun dhaadannoo jajjabaan falmataa jirutti fiingeen danqartoota qabsoof afuufamte. Sochiin torban darbe waamicha Qeerroo Bilisummaa Oromootiin warraqsi jabaan bakkoota hedduudhaa dhagaa’ame murtii HR-128 Wayyaanee irra kaahe ciina dhaabbachuun utubee kan Wayyaanee balleessu ta’uu diina qabsoof galeera. Kanaan ammoo hiriira sana daandiiwwan argatan maraan akkanni dhaabbatu gochuuf irratti fuulleeffatan. Jechoota nama xiiqomsanii akka isaan waliin hiriiran nama godhu illee harcaatota OPDO biraa dhagaa’amaa ture. Jechoonni oomisha Shiraa keessaa kallattiin waarshaa Wayyaanee keessaa baafamani torbanoota darban kana balballoomaa turan “injifannoo arganne tikfanna, Dr. Abiyyii cina dhaabbanna, hiriirri ammatti nu hinbarbaachisu, koomandi post akka labsamuuf hiriirri waan daandii ta’uuf nu hinfeesisu,WBO’n amma ajjeesuun hinbarbaachisu…” Fi Jechoota mimmi’aahoo hedduun darbatamaa turan.
Jechoonni waarshaa tikaa keessaa gadlakkifaman yeroo kamuu gurratti nama mi’aawuu akka qabanitti oomishamu. Jechoota kana itti yaadanii waan lakkisaniif salphaatti ittiin miira namaa tohachuu akka dandaa’anitti gaafa dubbatanis urursaa dubbatu. Jechoonni kun qabsaa’ota akka dagattee tika Wayyaanee duukaa fiigdutti illee hanga qabsaa’otakee saaxilutti kan humna godhachuu danda’utu dubbatama. Waanuma hinqabne tokko sii laatee, si mirqaansuun of si wal’aalchisa. Fknf “injifannoo aganne tikfanna” jechi kun hangam akka si raasuu danda’u yaadi! Waan ati hinqabne sii laate. Kan ati beeku qabdu garuu; injifannoon harkakee gale hinjiru, yoo jiraate ammoo qabsaa’aakee mana hiraarsaatii baafachuudha. Injifannoo arganne kan jennu gaafa alaabaa Kenya fannifannedha. Jechi olii kun kan dubbatameef ammoo, muudamaaf haaromsa OPDO ammaa ilaalchiseeti. Keessattuu muudamuu “Abiyyii Ahemad” ilaalchisee bibittinfama. Waan cimsinee beekuu qabnu, haa hojjetuu haa dhiisu, namicha kanaan naaf ta’a jettee baatee filannoon raagessiteettaa? Situ na bulchi jedhemoo, wayyaaneetu Dr. Abiyyiin si haa bulchu jedhee?
Hededa gamtaa’inaa irratti kan ati ammas suuqaa ilaaluu qabdu soba “Dr. Abiyyiif TPLF wal dhaban” jedhu. Hololonnii kuniif jechoonni akkanaa akkati miira xiiqiitiin akkam waan Oromoo ta’eef jibbama jettee Dr. Abiyyiin faarsituuf harka irra qabduuf si si’eessa. Gaafa kana ammoo Wayyaaneen akka sirratti jaarraa lubbuun jiraachuu dheeressitu taasifte. Siyyaasa keessatti kallattiin garboonfataan ittiin uummata saamee nyaatu yoo barame jijjiiramu akka qabu Siyyaasaa garboonfataatu akeeka. Kanaaf Wayyaanee jibbuu uummataa gaafa baran, qaama biraa fakkeessanii of keessaa kaasuun tiki Wayyaanee uummata hunkuruuf dhimma itti bahu. Adeemsa kana keessatti ammoo, akka waan wal jibbanii hiriira sobaa walirratti bahuuyyuu danda’u. Sun garuu; akkati xiiqoftee qaama si ajjeesee si saamu sana aangoorratti eegduufi. Kun ammoo jireenya isaanii kan dheeressu, umurii isaanii kan bubbulchuuf hidhaaf seeratti utuu hin dhiyaatin gaafatama jalaa akka miliqan godha. Danqanis danqaranis FXG qaanqeen Bilisummaa dhaabbachuu hinqabu hindhaabatusi.
2. Wayyaanoonni Waan hinfakkaanne fakkeessanii HR-128 kan addunyaan qoqqobbii irra keessee akka irraa kaasisuuf Uummanni nu faana jira jechuuf alkallattiin uummata hiriira nagaa baasanii umurii dheereffachuu
Torbanoota kana jechoota saadoo daddarbachuu cinatti “Dr. Abiyyii waliin jiraachuu keenya hiriira nagaa baanee raagessinaaf…” Jechoota jedhu facaasaa turaniiru Tikoonni (OPDO’n). Kun Oromoof waan saalfachiisaadha. Sirna isa nyaataa ture bakkatti eeguuf hiriira bahanii duukaa jirra jechuun, badii raawwatamaa ture qaama biyyan bulchaa jedhee shiftaa nutti lakkisee nu ajjeesurraa kaasanii, ofitti naanneessuudha. Dr. Abiyyii bira dhaabbannaan akka nama tokkootti utuma hojiin sabaa hojjetaa jiraate kallattiin baatee jijjiirama ammaa nii deggarra jettaa? Utuu ajjeefamaa jirtuu nagaan bu’eera jettaa? Utuu ilaaltuu maaliif jaamtaa egaa? Silaa badiiwwan isaan qaqqabsiisaa jiranoo argaa jirtaa kanarra akkam akka si miidhaniif Har-128 irraa akka kaafamutti waan Tiki sitti Kennu akkamitti hojjettaa?
Karoorri hiriiraan bahanii mootummaa tumsuu torban dhuftu qabame jechuun holola qaanii lakkisaniiru. Kun tasuma ta’uu hinqabu. Sirna sana bakkatti qanaaniisuun yakka raawwatamaniif Tigiroonni akka hingaafatamne kan godhudha. Yakka ajjeechaa nurratti raawwataa turaniif qaamni gaafatama fudhate hinjiru, nama fayyaa utuu ilaaluu Maagaaziin miila irraa muranii jireenyasa golgoleessaniif beenyaa kaffalan hinqaban. Ittuu dhiifama nu gaafate mana hidhaati bahe jechuun sabaaf sablammoota biyyattii karaa miidiyaa isaanii sobaa jiru. Akeeka kana asumatti qurxuuf hojiin Wayyaaneen of jiraachisuuf bahaatii hiriiraan akka na cina jirtan ibsaa jedhu halagaayyuu nutti kofalchiisa. Sabrii ha godhannu jedha Agartuun Qeerroo.
3. Miseensota ABO fi addatti WBO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo akka uummanni saaxilutti hojii siyyaasaa jabeessuu
Qaamota siif beelaa’anii dheebotaa turanii ammas siif gidiraa dhamdhamaa jiran akka diinaati sitti fakkeessuu irratti hojiin hojjetamaa ture. Torbanoota darban kana keessatti kun raawwateera itti fufees nii raawwata yoo ta’eef daanga’uu qaba. “Ammatti waraanni nu hinbarbaachisu! Qaamni Waraana bobbaasu isa nagaa biyyaa jeequdha” jedhan. Jecha saadooti. Irra keessoon miidhagaa jechaati, jallisaa mar’ataa qabsaa’ota hiddudha. Ammatti waraanni erga hinbarbaachifnee waraana maqaa Liyyuu ayiliin nutti bobbaasanii jiran nurraa ha deeffatan. Waraana Lixarraan WBO adamsuuf guyyuutirraa bobbaasaa turan haa ittisan. Waan ofii raawwatan WBO tti qabachuuf yakka ofumaa raawwataa jiran kan afaan Qawween si bulchina jedhan deebisanii qabsaa’otakeetti naannessuun waan dabaati. Inni alaa sitti fuulchus rakkookeef kan muddamu muraasa itti yaadi! Waraanni TPLF hidhatee adeemuun barbaachisaa erga ta’ee dhimmi kan WBO hinbarbaachifneef maalidha? Lixarraa uummata gidduutti WBO uffata Sivilin jiru uummata gidduutti utuu ajjeesanii ajjeechaan kan isaanii sirriitti lakkaa’anii tarkaanfii WBO balaaleffachuun akkati murtee of nyaattuuf kan akeekkatedha. Itti yaadi! WBO kee duukaa du’i malee gantoota OPDO tiif TPLF tti saaxiluun garbummaa sirra bubbulcha.
4. Ajjeechaaf Lola Uummata keenya irratti banamee jiru dhoksanii gaarummaa isaanii qofa akka lallabaniif qaamota akka tikaatti gargaaraa turan, kanneen maqaa Activistummaan biyya alarra jooraniif dirqamni laatamu.
Kun torban darbe raawwatee ammallee itti fufee jira. Qaamonni qabsaa’aakee fakkaatan, madaakee addunyaatti ibsuu waakkataa dhufaniiru. Kanaaf amma alkallattiin akka Wayyaanee tumsituuf Wayyaaneef Dr. Abiyyiin akka waan garaagara ta’aniitti sitti lallabuu jalqabaniiru. Wayyaaneen sirna mootummaa waggoota 28 sirra gulufaa turedha malee sanyii tokkoof qamaa tokko ykn jaarmiyaa tokko qofaa miti. Dhaaba Dr. Abiyyiin durfamu har’aa, kan Mallasiin durfamu kaleessatu cunqursaakeeti Wayyaaneen isadha. Ammoo akka waan Wayyaanee hintaaneetti Abiyyiin fudhachuun daba. Kana haguuguuf ajjeechaa bakkoota garaagaraatti ta’e gabaasuurraa harka deeffataa jiru. Hojiin akkanaa hojii tikaati dammaqi!
Duuchaatti torban darban ijji Qeerroo kanneen Hunkura Siyyaasaa jennee ilaalaa turre hanga ammaa ilaalaa ture. Kunneen qabxiilee qabsoo naaffisuuf halagaan bobbaasaa turedha. Qabxiilee kana hedduurra aanneerra kaawwan fuulduratti irra aanna. Ammoo shira Wayyaanee Torban dhuftu Wiixata borii irraa kaaftee hojiirra oolchitu maal ta’inna? Walumaan hordofnee torban har’aa walitti deebina.
Horaa Bulaa
Injifannoon Uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati!
Qalbeessaa Dhangi’aa tiin
Waxabajji 17,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Magaalaa Dirree Dhawaa’tti Manneen Oromoota 2000 ol ta’anii Bulchiinsa Magaalattiin Diigamuu | RSWO
RSWO – Fuulbana 1, 2019: Manneen Jireenyaa Oromootaa Magaalaa Dirree Dhawaa kanneen Dhibbaan Lakkaa’aman, Humnoota MKIX Bulchiinsa Magaalattiin Bobbaafamaniin Diigamuun, Oromoonni Baay’inaan 2000 ol ta’an Badhee’rratti Hambifaman | Oromoonni Gannoota Muraasa dura Baha Oromiyaa’rraa ka’uun Konyaa Bunnoo Beddellee keessa Qubatanii turan, Si’ana Magaalaa Jimmaa keessa’tti Gadadoo Hamaaf Saaxilamuun Danuunsaanii Dhukkubsachaa, Danuunis Du’aa Jiraachuu


text:
Seenaa qabsoo Oromoo ilmaan Oromoo biyya Ormaati godha jiran keessatti mormiin Hawaasni Australia Melbourne gochuuf deemu kan addaatti.. Xiyyarrii magaala Melbourne irra gadi siqee balali’uun …Read More »
Maal Godhuu qaba Oromoon akka sabaatti?
1. Qabsoon uummata Oromoo sadarkaan inni itti jiru haala ariifachiisaa ta’een jijjiiramaa jira. Erguma #Haacaaluun wareegamee irraa kaaseeyyuu, hoggantoonni jaarmiyaalee siyaasaa Oromoo hidhamaa fi dararamaa …Read More »
The straggler for justice and freedom of Oromoo people must continue
Mootumma biyya keessa jiraattaniin daddafa dhaqqabaa..
Oromoon biyya German jirtan barruu afaan jarmaniin qaphooyte tana e-meel keessan banaati koppi godha bakka maqaa jedhu maqaa keessan itti guutuun rakkoo saba keessanii mootummaa …Read More »
Peace Prize OR No Peace
The truth and reality in Ethiopia
#Dr_Abiy_Ahmed #Kamal_Galchu #Jawar_Mohamed #Koronel_Ayyna #Obbo_Baqala Dhagefadha
Hiriira Oromoo biyya Jerman Fraankfoort
Karoorri Abiyoot Ahmad faanti dhoksaadhaan qopheeffatte kunoo..
Kallattii HojiileeXiyyeeffannoo W/Paartii Badhaadhina oromiyaa Caamsaa 2012 Kallattii Hojiilee XiyyeeffannooHojii ijaarsaa fi siyaasa paartii keenya cimsuudhaan rakkoo gamadhibee korannaa (Covid-19) nu qunnamuu danda’u xiqqeessuufkaroorri fi …Read More »
Who Killed Halachu Hundessaa?
Ethiopia has woken up to the shocking news of the assassination of Oromo musician and activist Halachu Hundessa who was shot dead in the capital …Read More »


text:
Muummichi ministeera Chaayina Li Kekiiyaang vaayresii haaraa uumame kan kornoo’aa jedhamuuf namoota 81 galaafate ittisuun akka danda’amu qorachuuf jecha har’a magaala Wuhaan daawwachuu dhaan angawoota eegumsa fayyaa waliin wal arganii jiran.
Wuhaan bakka vaayresiin kun itti ka’e yoo ta’u ummati achi jiruu fi magaalaalee heduu keessa keessaa ennaa mootummaan vaayrisichi akka hin facaane ittisaa jiru kanatti asii fi achi akka hin sochoone uggurri cimaan irra kaa’amee jira.
Lakkoobsi boodana angawoota eegumsa fayyaa Chaayinaan beeksisame namoonni 2700 vaayrisii kanaan qabamuu ifa taasisee jira.


text:
Haala Sochii Uummata Oromoo Oromiyaa Ammaaf Sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoof Adeemsa Harcaatoota Wayyaanee.
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Bilisummaan saba tokkoo mirkanaa’uuf aarsaawwaan gurguddaa kaffaluun dirqama qabsoon namatti laatudha. Aarsaan qabsoo keessatti baafamu aarsaa tolaa akka hintaaneef qabsaa’oonni daandii haqaa qabatanii uummaata isaanii walaboomsuuf carraaqaan haxxummaa diinaa irratti baruun wal hubachiisaa adeemuun barbaachiisa. Uummanni Oromoon kaleessa du’aa tire, reebamaa hidhamaa ture. Har’as sanumaaf. Ta’us ajjeechaan, hidhaan kamuu duubdeebii qabsoo utuu hintaane uummaata banbansee qabsoo fuulduratti dhiibaa jira. Qabsoon akka nama Qurxummii waadee nyaatuu eeggannoo gaafata. Namni Qurxummii nyaatu eeggataa, haanxaa ykn lafee ishee keessaa ilaalaa nyaachuu baannan, laagaa waraanuun hinhafu. Laagaa waranamtee, kokkeetti haanxaan Qurxummii si qabattee jiraachuun waa danda’amaaree? Namni qabsoo gaggeessuus diina gidduu akka jiraataa jiru dagaggamaaf agachu hinqabu. Isaaniin mil’ataa adeemuun jireenya lubbuusaa cinatti jireenya qabsoo egereef murteessaadha. Haala keessa jiru daawaachaa adeemuun kallattii bahaaf galmaa isaaf karaa saaqa. Karaa Itti jirru karaa boochoo karaa asphaaltii nutti fakkaatuu hinqabu. Bu’aa ba’ii, karaa diilloo ayyaan ilaallattootaaf diilloon halagaa irra guute; karaa gufuuf gufata baay’atu irra adeemaa jirra. Sanaaf karaa qulqulleessuun daandii Bilisummaa uummaataaf baafame sana haalaan bareechaa adeemuun barbaachisaadha.
A, Haala Sochii Uummaata Oromoo Oromiyaa Keessaa
Uummaanni keenya saatii kamuu uummaata ogeessa, uummaata bilchaataadha. Bilchinni uummaata hedduu fagaateera. Har’a warra aangoo qabna biyya bulchina jedhan irra uummatatu wal bulchuu, wal gaggeessuu danda’a. Har’a qabna”ogummaa siyyaasaa barannee qabna” ofiin jedhan irra uummatatu siyyaasa beeka. Siyyaasa bahaaf galma isaa hubachuun uummataa, jabina qabsaa’otaaf akkasuma mogolee ta’uufitti jira. Har’a uummanni dubbii dabballoota wayyaanee alalchee ilaaluu danda’eera. Akka kaleessaa sobuunii biyya bituun dadhabameera.
Har’a siyyaasa bitanii siyyaasaan uummata bituun matumaa hindanda’amu. Uummannuu isaan olitti siyyaasaan qancareera. Isaan olitti siyyaasaan fagaateera. Isaan olitti siyyaasa hordofuuf bakka laateera. Uummanni Kenya kaleessaa jechuun uummanni Kenya bara xaaliyaanii, uummata Keenya har’ati. Gootummaan uummata Oromoo kaleessaa har’as jabinumaan jira. Kaleessa basaasaa Xaliyaanii ykn Baandaa guurtuu oduu. Kanneen faranjiif oduu geessitu qadada Gonbisaa jala naqee gubaa tureera. Har’as uummanni wal hidhee basaasaa Wayyaanee kanneen dhiifama uummata isaaniif hingodhin, kanneen naatoo dhala namaa hinqabneef gatii kaffalaa jira.
Gartuun maqaa OPDOtiin Wayyaanee uummatatti finceessaa ofii bashannanee jiraatu, uummatni qooqobbii irra kaahuu eegaleera. Kanneen kaan immoo du’aan adabuus jalqabeera. Kun cimina uummata keenyaati. Har’a akka argan Oromoo bituun, akka argan ajjeesuun hindanda’amu. Har’a akka kaleessaa ABO arrabsanii akka argan abaaranii uummata waanjoo garbummaa jalatti dhidhiibuun, dhiiga xinnaaf guddaan qaama dhiqatanii socho’uun hindanda’amu. Uummatatu bofa of keessa teesisaa hinjiru. Uummatatu of bulchuu barbaaduutti jira. Uummatatu hoggansa halagaa nuffeera. Uummatatu halagaan bitamuu, saamamuun na gahaa jedhe. Gumaan isa du’ee baafamuu qaba. Shororkeessitoonni isini warra biyya bulchaa jirra jedhudha jechuun yeroo haalaonfatu gahe. Qaamotuma OPDO gara uummataa jiran addaan dhiluun dandaa’amuutti jira. OPDO qabsootti makame makatee, qaamota Wayyaanee keessa hojjetan kanneen aantummaa sabaa qaban manatee qabsoo finiinsuurratti argama. Duuchatti uummanni waan isaaf ta’u addaan baasuurra jira.
B, Sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Qabsoo mirga abbaa biyyummaa Oromoo mirkaneessuuf taasisun qaamota uummata keenya dhiiga dhugaa turan, qaamota dhiiga keenya dhuguu dheebotan irratti, qaamota foon keenya beela’an irratti deebifannaa molqa mirga abbaa biyyummaa taasisu jabeessee jira. Qabsoon Qeerroo ammaa firii godhachuuf, daraaraa jalqabetu jira. Daraaraan daraaree firii dhabu jiraaree? Qabsoon Qeerroon itti jirru firii gidhatee uummata keenyaaf soorrata akka ta’u abdii qabna. Kanaaf saatii uummanni keenya golgaa nuuf ta’e kanatti sochiin itti jirru akka hedduu deemaa jiru kamuu quba qaba. Sochiin fincila Xumura garbummaa ammayyuu jabaatee jira. Bakkeewwan hedduun keessattuu Baadiyyaan Oromiyaa mormii jabduurra jira.
Diinni uummataaf OPDO maalirra jiru?
Isaan kun akkuma kaleessaa cidha isaanii haaronfachaa, kontoraata gaa’elaa itti dabalachaa adeemaa jiru. Gaafa ka’an madaa uummataa horfanii yaadannoo duriin uummata garaa raasu, gaafa ka’an ammoo halagaa faana tokkummaa uumna jechuun halagaa jala kurkuraa jiru. Halagaa waliin warra gumaa faana dhiichisaa Abdii illeen dhiiga uummata dhangalaasa. Afaanin gowwomsuu hojii abballummaa hojjechuun wayyaanee suphuurra jiru. Baajetaa wayyaaneen kufte jedhamee dubbatamuun wayyaaneen baajetaa akka hinkufne irratti dalagaas jiru. Maallqaa maqaa buqqaatota Ilmaan Oromoon saamanii wayyaanee ijaaraa jiru. Dabballummaa dhaaba isaaniif gooftaa isaanirraa fudhatan bahataa jiru. Lammaa Magarsaa, Abiyyii Mohammad fi waayillan isaanii Mattuu dabballummaa irratti fuulleffatanii jiru. Uummata ijaaruun of jala hiriirsuuf dirqaama itti kenname bahataa jiru.
Horaa Bulaa
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Taye Dandana is one of spreading anti ABO/WBO propaganda after Tigray regimes.
Divisive people should be avoided because of the problems they are causingvin the future not just easy one. “How Do we Deal with this Fools individuals people? Scripture is clear the correct way to deal with this fools is by not responding.
His puppets from diaspora must stop spreading his poison articles on social media is not gonna help for Oromo unity at all by assaulting ABO/WBO everyday and some of our OPDO members always keep mentioning his name al over again and again why ?


text:
Shira Haaraa ittiin OPDOn Gadi bawuuf jettuu hubadhaa Oromoo
Fulb/29/2019
Waan Amma Deema Jiru, Qeerroofi Ummanni Beekuu qabu.
- Mootummaan Amma Dallansuu Ummataa Hubatee afaan Mi’aawwee as ba’aa jira. Tasa Ummati Oromoo 2ffaa Mootummaa Wayyaneen hundeeffamte kana Sekendiif amanuu hin qabu…
- Vidiyoo Waggaa Tokkoon duraa as ba’aanii babbaqaquu jalqabanii jiru. kun yaada nama hatuuf, tarii ummata biratti fudhatamuu dandeenyaa laa jedhanii yaadaa jiru. Kanaaf Haasaa OPDOn goote, Ebaluun akkas jedheera jedhee namni haasaa isaaniin ummata taaggolchu yoo jiraate Qeerroon tarkaanfii irraatti fudhachuu qaba.
- Lammaafi Abiyyiin Dhuguma walii galuu dadhabaniiru. Garuu waan qabsaa’oota Oromoof Karaa haqaa irratti falmaa jiran galchu hin qabu. Kanaan immoo OPDOn boquu wal-qabachuuf tattaaffii gochaa jirti. Kanas Afarsuun Hin Barbaachisu. Walii galaniis, Dhiisaniis Gumaa Wareegamtoota keenyaa Bilisummaa Oromiyaan Baasna.
- Amaaroonni Kallattii hundaan Oromoorratti lola banuuf qophi jabaa irra jirti. Walloo, Adaamaa, Dirree Dhawaa, Finfinneefi Bushooftuutti qophii gochaa jirti. Amma ifaan ifatti Walloofi Dirree Dhawaatti bananii jiru. Kanneen hafan irrattiis qophii gochaa jirti. Ragaan Kana mirkaneessu:- Goraadee, Billaafi Meeshaa Lolaa adda addaa Kuma 5nii Ol-yeroo darbe Finfinnee utuu seenu Debrebirhaanitti qabame, Qawwee Kilaashii, Shugguxiifi kanneen biroon karaa adda addaa Finfinnee seenaa jiraachuun ifa galaadha.
- Walitti Baquu Toophiyaa ilaalchisee; Adeemsa Sabummaa jedhu nama keessaa balleessuuf Naannoolee Balleessinee, ADWI Balleessinee “Yee Tophiya Biltsiginnaa” Ijaarra jedhanii Mootummaa Naannoo Oromiyaa, Amaaraafi Ummata kibbaa ta’aanii walii galaniiru. TPLF garuu akka dide Midiyaatti ba’ee ifoomseera.
- Opdon Oromoo Irraanfachiisuuf Sabaafi saba walitti buusuuf, Amantaafi Amantaa walitti buusuuf umurii dheereffachuu barbaada. Kanaaf Qeerroofi Qarreen Shira kana beekanii sochii Fincila gaggeessan Keessatti baayee of-eggannoo gochuu qabu.
- Alaabaa Minilikii, Alaabaa ABO jechuun Ajandaa Qeerrootti Uumuun, Ammoo Deebitee Deggeruun Fudhatama argattee itti Boquu olqabachuuf Yaalii gochaa jirti.
- OPDO keessaa Addisuu, Shimalliis, Awwaliifi Kaasahuntu Abiyyii waliin hijjechaa jira. Lammaan Amma ummati afarsuu barbaadu Aangoo hin qabu. osoo aangoo qabaatee, Lammaan Alaabaa Eyyamee, Shimallis immoo dide…waanti dhufu hin jiru. Ummatiifi Qeerroon Qabsootti Cicee sirna kana Ofirraa buusuu qaba..
Aayiraa Gullisoo Lafa Dhiigaa Akeeldaamaa
#Aayiraa (09/01/2012) – Guyyooni Akka Lakkofsa Itiyoophiyaati
‘Guyyaan isaa Jimaata, Gaafa 09/01/2012 tilmaamaan ganama keessaa sa’a 2:30 ta’a. RIB, Poolisii Oromiyaafi milishaan gandaa qindoominaan dargaggoo Gammachuu Gaaromsaa ajjeessuuf konkolaataa Ambulaansii keessa dhossanii magaalaa Aayiraa fuudhaanii wayita ba’an shiftaa qabnee jirra, bakka meeshaan dhokfame nutti agarsiisuuf deemaa jirra jechuun dursanii uummata gara dabsan.
Waan kana ta’eef, uummati naannoofi maatiin Gammachuu eenyuufi maaliif magaalaa keessaa fudhanii akka ba’an waan beekan tokkoollee waan hin turreef dirmachuufii hin dandeenye . Egaa Magaalaa Aayiraa irraa daandii Yuubdoo – Dambii Dolloo irra km 13 imaluun ganda Malkaa Qilxuu ga’anii jiru. Achiin Dar. Gammachuu Gaaromsaa harki isaa duubatti hidhamee akka jirutti konkolaataa irraa gadi buusanii bosoona ganda baadiyaa Malkaa Qilxuutti argamu keessa galchaan. Miseensonnii RIB fi Poolisii Oromiyaa gara laafinaa tokko malee saanjaan garaafi qaama isaa mara dadayyaasan. Akka isaan fedhanitti gooti ija barbadaa laayyootti lubbuun isaa darbuu didde. Darabeen kan milishaati; rasaasa afaan isaa keessan ittii roobsuun lubbuu isaa dabarsun xumura itti godhan. Kan nama gaddisisuu miliquuf jennaan ajjeesne jedhu warri cubbuu hin sodaanne. Eegaa figee saanjaan eessaa dhufee fulleen waraanee? Bira geenyaan waraanan mitii; qabuun hin danda’amu turee? Namoonni reeffa isaa ijaan argan akka himanitti; rasaasi kan itti dhukaafame afaan isaa keessatti. Him! Raajidha! egaa Gammachuun harki duubatti hidhamee akka jirutti dugdaan fiigaa ture jechuudha. Sobiis akka qaba jarana. Haata’uutii, Gaddi keenya jabaadha. Gumaa gootaa gootatu baasa. Qabsoon itti fufa.
Hubadhaa, ammas duraas obboleewwan Gammachuu Gaaromsaa lama badii tokko malee Oromoo fi Wallaggaa ta’u qofaan baqaa irra jiru.
Gama biraan aanaa Aayiraa ganda qonnaan bulaa Lalisaa Birbirii fi Lalisaa Guyyee keessatti Boqqolloo hin ga’iin jiru RIB maasii qonnaan bulaa irraa ciraanii balleessaa jiru. Sababi isaan himatan; WBO tu keessa taa’ee nu rukutuu danda’a jedhu. Garuu, uummata godinichaa keessatti argamu akka beela’uuf ta’e jedhaanii midhaan hooyiruu irraa maancaasaa kan jiru ta’uu agarsiistuu tokkodha.
#Gullisoo (16/01/2012)
Kun utuu Kanaan utuu jiruu, guyyaa kaleessaa gaafa 16/01/2012 waaree booda naannoo sa’a 12:30 keessa abbaafi ilmi Abdii Jijoo fi obbo Jijoon, akkasumas Yaazee Addaamuu bakka damaraa waldaa Ortodoksii turaanii gara manaatti osoo galaa jiranii RIB dhugaatiin machoofte/farshoofte itti baatee raasasa itti roobsuun lubbuun nama lamaa darbee jira. Obbo Jijoo, fi Yaazee Addaamuun lubbuun darbee kan jiru yoo ta’u, Abdii Jijoo hospitaala Aayiraa galee jira. Waaqayyoo dhiiga ijoollee isaa harkaa keetii barbaada yaa Abiyyii, Akeeldaamaa!
Sanyii duguuggan kun: Maaliif? Hanga yoomittii? Diinatu nu bulchaa jiran se’a. Waayyaanee mitii xaaliyaaniinu gochaa akkasii ijoollee maccaa irratti raawwattee hin beektu goonkumaa. Kana taate Oromoo hireen dhiyaa bara bulchiinsa mootummaan Oromoodha jedhamu. Kan qabu qee’eefi maatii isaa gatee gara Finfinneetti keessaa baqatee jira. Qonnaan bulaafi iyyeessatu hafee jira biyyatti. Isaan kana warri RIB’n ajjeeffamaafi gidirfamaa jiru. Mootummaan Abiyyii waan facaafte hammachuuf jira. Waaqayyoo Jabaadha. Gatii hamootaa kaffaluuf fagoo hin jiru.
#Simbirtuubarii_Gola_Oromiyaa irraa”
Injifannoo WBO Zoonii Bahaa
Godina Harargee Lixaa Ona Bookee Naannawaa magaalaa Sabaatti lafa addaa To malee jedhamutti RIB sakatta’insaaf baate dursa odeessa RIB quuqama Oromummaa qaburraa qaqqabeen WBOn RIB Paatiroolii 3n sakatta’insaaf baate haxxee hidhuun tarkaanfii fudhateen Loltoota RIB 14 battala ajjeesuun konkolaataa isaanis hojiin ala taasisee meeshaa garaagaraa sakatta‘insaaf RIB ittiin baate booji’uun injifannoon WBOn galee jira.
Sources #WBO_tube .
IUOf!


text:
Afrikaa cirachuu
Afrikaa cirachuu (Afrikaa qooddachuu ykn Afrikaa Gabrommfachuu) Afrikaa qabachuu, koloneeffachuu, fi lafasaa saamuu humnoota Yuurooppin yeroo Impeeriyaalizimii Haaraa, bara 1881 fi 1914 gidduutti raawwatamedha. Bara 1870tti, Afrikaa dhibbantaa 10% qofatu too'annaa Yuurooppi harka jira ture; bara 1914tti, ardii Afrikaa keessaa dhibbantaan 90% bulchiinsa Yuurooppi jala jira, Abisiiniyaa (Itoophiyaa) fi Laayibeeriyaa qofatu gabrummaa jala hin galin hafe.
Korri Barliin 1884, kan daldalaa fi koloneessuu Yuurooppi too'ate, jalqaba Afrika gabroomfachuuti. Walmorkii siyaasaa fi diinagdee impaayera Yuurooppi giddu jirurraan kan ka'e, nuusa dhumaa jaarraa 19ffaatti, Afrikaa addaan qooddachuun tooftaa ittiin warri Yuurooppi Afrikaarratti tooftaa ittiin walii waliisaanitiin loluu ittisanidha. Waggoonni 59 kan dhumaa jaarraa 19ffaa, ce'umsa "imperiyaalizimii dhokataa", karaa waraanaa dhiibbaa uumuu fi diinagdee too'achuu, gara ummata kallattiin bulchyytti, imperiyaalizimii koloneeffataatti ce'e.
Seenaa Duubaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Warri Porchugaal biyya Yuurooppii kan Bara Giddugaleessa booda jalqaba qarqara galaana ardii Afrikaatti iddoo qubsumaa, buufata daldalaa, dawoo waraanaa dhaabbataa fi buufata doonii dhaabanidha. Kunis, Bara Abuurraa keessa jaarraa 15ffaatii kaaseti. Sana booda jaarraa lamaaf, beekkumsi keessoo Afrikarratti qabanii fi fedhiin beekuf qabaniis xiqqaa ture.
Qorannoon Yuurooppanonni keessoo Afirkaarratti godhan gara dhuma jaarraa 18ffaa keessa jalqabe. Bara 1835tti, warri Yuurooppi kaaba-lixa Afrikaa baayyeesaa qoratanii kaartas kaasaniiru. Gara giddu galeessa jaarraa 19ffaa keessa, qorattoota Yuurooppi kan baayyee beekkamoo ta'an Deevid Liiviingistoon fi H. M. Istaanlii yoo ta'an isaanis kaartaa kibba Afrikaa fi Giddugaleessa Afrikaa hedduu kaasan. Imala ulfaataa bara 1850n fi 1860n keessa Riichaard Bartan, Joon Ispeek fi Jeemsi Giraant geggeessan, haroowwaan giddugaleessa gurguddaa fi madda Naayil argatan. Dhuma jaarraa 19ffaa keessa, warri Yuurooppi kaartaa laga Naayil maddasaarraa jalqabee kaasaniiru, boqoqa lagni Niijer, Koongoo fi Zaambeezii keessa yaa'u argataniiru, akkasumas qabeenya guddaa Afrikaan akka qabdu hubataniiru.
Hanguma bara 1870n keessattillee, mootummoonni Yuurooppi ardii Afrikaa dhibbantaa kudhan qofa qabatan, kunis baayyensaa qarqara galaanaati. Kan qabataman gurguddoo keessaa Angoolaa fi Moozaambiik, kan Poorchugaalin qabaman; Keeppi Kolonii, kan Ingilaandin qabame; fi Aljeeriyaa kan Firaansin qabame. Bara 1914tti, Itoophiyaa fi Laayibeeriyaa qofatu gita bittaa Yuurooppi jala hingalle.
Guddinni teeknolooojii lafa ormaa qabachurratti guddaa gumaacheeraa. Baballinni industirii dagaagina geejjibaa fi walqunnamtii fide, keessattuu bidiruu danfaan deemu, baabura, fi telegiraafii irratti. Guddinni saayinsii fayyaas akkasuma murteessaa ture, keessattu dhukkuboota tirooppiiksii keessatti. Kalaqamuun kuniinii, kan dhukkuba busaa yaaluuf gargaaru, warri Yuurooppi lafa tirooppikaalaa Afrikaa hedduu keessa seenuf isaan gargaare.
Sababoota[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Afrikaa fi gabaa addunyaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Afrikaan Sahaaraa-gadii, naannoo addunyaa kan "imeeriyaalizimii alidileen" hintuqamne kan dhumaa, bulchitoota Yuuroppif sababa diinagdee, siyaasaa fi hawaasummaan hawwataa ture. Yeroo daldalli Biriiteen hirrina agarsiisaa deeme, gabaa Yuurooppi kan sababa Dippireeshinitin (1873–96) xiqqaachaa deemee fi kan huggurri itti baayyachaa deemee, biyyoota akka Biriiten, Jarmanii, Firaansi, fi biyyoota biraaf Afrikaan gabaa gaarii ta'eef: gabaa humnoota gita bittaarraa waan baayye bitu garuu kan itti gurguru baayyee kan hinqabne.
Dabalataan, kaappitaalli dabalataa yeroo baayyee biyya alaatti investii yoo godhame irra bu'aa qaba, kunis meeshaalee bushoon, dorgommii xiqqaa fi meeshaa dheedhii hedduun jiraachun bu'aa olaana argamsiisa. Kan biraa kan impeeriyaalizimii amansiise tokko fedhii meeshaa dheedhii Yuurooppi keessa hin jirre keessattuu koopperii, jirbii, gommaa, zayitii paalmii, koko'aa, daayimendii, shayii, fi tiinii kan fayyadamtoonni Yuurooppi baayyinaan fayyadamuu jalqaban fi kan indastiriin Yuurooppi irratti hirkatu ture. Dabalataan, Biriiten qarqara galaanaa kibba fi baha Afrikaa qabachuu barbaadde, kunis gara Eeshiyaa fi impaayerashii kan Indiyaa yeroo deemtu, buufata bidiruu itti dhaaban akka ta'uufi.
Haa ta'u malee, Afrikaa keessatti – naannoo bara 1910tti Tokkummaa Kibba Afrikaa ta'e odoo hin dabalatin – kaapitaalli warra Yuurooppin investii godhame kan warra kaanitti yoo madaalamu xiqqaadha. Sababa kanaaf, kaampaanonni daldala Afrikaa tiropikaala irratti hirmaatan ija warra kaanin yoo laallamu xiqqaadha, kan Kaampaanii Albuuda Baasu Cecil Rhodes's De Beers alatti. Roodes Roodeeshiyaa mataa isaatif qabate; mootin Beeljiyeem Liyooppooldi II boodara gara jabummaa guddaadhan Koongoo saame. Wantoonni akkasii kun deeggartoota Impeeriyaalizimii kan turan kan akka Alldeutscher Verband, Francesco Crispi fi Jules Ferry jalaa ragaa ittiin gaarummaa impeeriyaalizimii amansiisan dhabsiisa, jarri kun gabaan Afrikaa rakkoo gatiin xiqqaachuu fi humnaa ol omishuu industirootaa kan ardii Yuurooppi keessaatti gabaan xiqqaachun dhufe hambisa jedhanii mormu.
Joon A. Hobsen gabaan Yuurooppi keessa jiru xiqqaachaa deemuun sababa "Impeeriyaalizimii Haaraa"ti jedhee dubbata.
Kan Yuunivarsiitii Niwuu Yook keessa hojjatu Wiiliyaam Isterlii, garuu, hariiroo kaappitaalizimii fi impeeriyaalizimii gidduu jiruu jiru ni morma, gita bittaan kan mootummaan deeggarame malee kan korporeshiniin deeggarame miti jedha. Inni yeroo dubbatu "impeeriyaalizimiin kaapitaalizimii fi gabaa bilisaa wajjin ifaan wal hinqabtu...seenaa keessatti kolooniyaalizimii/impeeriyaalizimii fi misooma mootummaan deeggarametu wal qabata."
Gabroomsa Musliimotaa kan duraa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Waldorgommii tarsiimoo[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Wal morkiin Biriiten, Firaansi, Jarmanii fi biyyoota Yuurooppi biraa gidduu ture sirna gita bittaatif sababa guddaa ture. Afrikaan tirooppikaalaa godina investimentii guddaa ta'uu baatus, naannowan biraa garuu iddoo investimentii turan. Keesson Afrikaa bal'aan Afrikaa Kibbaa kan daayimendiin badhaatee fi Ijiipti kan warqeen badhaate gidduu jiru daldala biyya alaa mirkaneessuu keessatti ga'ee waan tabatuuf shoora tarsiimawaa qaba. Biriiten gabaa guddaa Chaayinaa fi koloniishii kan bahaa, keessattuu Indiyaa, Malaayaa, Awustireeliyaa fi Niwuu Zilaandi, keessa jiru morkitootashii dura qabachuuf dhiibbaa siyaasaa keessa turte. Kanaaf, karaa bishaaniirraa kan bahaa fi dhiha walqunnamsiisu - Kanaalii Suwiiz - qabachuun murteessaa ture. Haa ta'u malee, tiyoorin beekkamaan kan Wiiliiyaam L. Laanger Imperial Diplomacy (1935) keessatti dhiyeesse, Roonaaldi Roobinsen fi Joon Andiree Galaager Africa and the Victorians (1961) keessatti dhiyeessanii fi kan Biriiten Afrikaa Bahaa bara 1880-90nitti sababa yaaddoo tarsiimawaa Laga Naayilii fi Ijiipti waan bulchituuf qabdurraa kaatee qabatte jedhu - achumaan karaa garbarraa gara Indiyaa geessu Suwiiz Kanaaal qabatte jedhu - kana Joon Daarwin bara 1997 morme. Mormiin kunis Joonaas F. Gjersøtiin bara 2015tti irra caala jabeeffame.
Lafa Afrikaa qabachuuf ariifachuun buufata waraanaa fi buufata humna galaanaa qabachuurrattis mul'atera, kunis kaayyoo tarsiimoo fi humna agarsiisuf ture. Humni galaana guddachaa deemee fi bidiruuwwan haaran humna danfaatin deeman bakka itti dhagaa cilee naqatanii fi buufata itti suphaman barbaadu turan. Buufanni waraanaas karaa galaanarraa fi sarara walqunnamii eegufis barbaachisaa ture, keessattuu karaa bishaanirraa kan murteessaa ta'ee fi mi'aa ta'e kan akka Kanaalii Suwiiz. Koloniin "madaallii humnaa" keessatti akka qabeenyaatti ilaallamu, akka meeshaa yeroo walii galtee uuman walii kennaniitti itti fayyadamu. Kolonoonni ummata dhalataa biyya sanaa baayyee qaban madda humna waraanaati; Biriiten dhalattoota Indiyaa baayyee waraanagita bittaaf geggessiterratti akka loltootaatti itt fayyadamte, Firaansi ammoo dhalattoota Kaaba Afrikaa hedduu fayyadamte. Bara sabboonummaa keessa, biyyoonnii impaayera akka mallattoo guddina isaanii ittiin agarsiisaniif impaayera qabachuuf dhiibbaa keessa turan; yaadni "guddaa" ta'uus biyyoonni akka impaayera godhataniif akka dirqamaatti tarsiimoosaanii keessatti baasutti geesse.
Jalqaba 1880n keessa, Pierre Savorgnan de Brazza mootummaa Koongoo Firaansif jedhee qorachaa ture, yeroodhuma sana Henry Morton Stanley ammoo mootii Beeljiyem Liyooppooldi II bakka bu'ee qorachaa ture. Liyooppooldi II akka qabeenya dhuunfaasaatti Koongoo Firii Isteet jedhee qabate. Firaansi Tuniiziyaa Caamsaa 1881 qabatte, kunis Xaaliyaanin michooma Jarman-Awustiriyaatti 1882 akka makamtu amansiisuu hin oole. Baruma sana, Biriiten Ijiipti (hanga sanatti kan bilisa turte garuu kan Impaayera Otomaanif amanamtuu turte) qabatte, Ijiipti yeroo sana Sudaanii fi gartokkee Chaad, Eertiraa fi somaaliyaa bulchaa turte. Bara 1884, Jarmaniin Toogoolaandi, Kaameruun fi Kibba Afrikaa Dhihaa akka too'annooshii jala jiran beeksifte; Firaansi Giinii qabatte. Afrikaan Dhihaa Fireench 1895tti bu'uureffame, akkasumas Fireenchi Equwaatowiyaal Afrikaan bara 1910tti bu'uuressan.
Veeltipolitiikii Jarmanii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Jarmaniin Bara Impeeriyaalizimii Haaraa dura humna koloneefattu hin turre, garuu siyaa'inaan dorgommii kana keessatti hirmaatte. Mootummoota baayyetti ciccittee kan turte Jarmaniin, bulchaa Piraashiyaa jalatti Lola Sadowaa kan bara 1866 fi Waraana Firaankoo-Piraashiyaa kan 1870 booda tokkoomte. Humna industirii guddachaa jiru kan taate Jarmaniin, baballachuu bara 1880n keessa jalqabde. Michooma garee-lamaa Oostiriyaa-Hangaarii wajiniitinii fi ittaansee Michooma garee-sadi'ii Xaaliyaanii waliinitiin erga Firaansi qophaatti ambisee booda, Otoo Voon Bismaarki Kora Barliin 1884-85 akka geggeeffamuuf yaada dhiyeesse; korri kun seera ittiin lafa ormaa qabatanii fi too'atan baase. Weltpolitik (himaammata addunyaa) himaammata biyya alaa Kaaayizer Viilheelmi II bara 1890 baasedha, kaayyonsaas karaa dippilomaasii cimaa, lafa gitta bittaa qabachuu fi humna bishaanii guddaa ijaarun Jarmanii humnootaa addunyaa keessa tokko gochuu ture.
Jarmanoonni tokko tokko, lafa Filippiinsii fi Tiimor qabachuu deeggaran; kaan ammoo Formosaa (Taayiwaan ammaa), kkf akka qabatamaniif yaada dhuyeessan. Dhuma 1870n keessa, yaadonni namoota muraasan dhiyaatan kun himammata impeeriyaalistii baasun guddatan, fedhii daldalaan deeggaramee. 1881tti, Hübbe-Schleiden, ogeessa seera kan ture, kitaaba Deutsche Kolonisation maxxanse, kitaabni kunis "sabboonummaan biyya keessaa guddachuun himaammata biyya alaa haaraa barbaachisaa godhe" jedha. Jarmanii-leellisuun fedhii impeeriyaalizimii biyya haaraa kanaa waliin walitti hidhata. Jalqaba 1880n keessa, Deutscher Kolonialverein uummame, bara 1884ttii barruu mataasaa Kolonialzeitung dhaabbate. Dhiibban gita bittaa qabachuuf godhamu kun sabboonaa kan ture lldeutscher Verband dubbatamaa ture. Walumaa galatti, Biismaarki gitta bittaa babal'aa akka Jarmaniin qabaattu hin deeggaru ture, garuu bara Bitootessa 18, 180tti mooti Jarmanii haaraa Viilheelmi IItin akka aangoo gadi lakkisu dirqisiifame. Viilheelmi IIn himaammata gitta bittummaa fi lafa ormaa qabachuu sadarkaa olaanadhaan hojiirra oolche.
Baballachuun Jarmanii gara Tirpitz Planitti geesse, kunis Admiral von Tirpitz hojiirra oole. Namni kun 1898 kaasee Fleet Acts adda addaa deeggaraa ture, kunis dorgommii meeshaa waraana Biriiten wajjin gochuutti geesse. Bara 1914tti, Jarmaniin humana bishaaniirraa addunyarratti kan sadarkaa lammaffaa qabatu akka qabaattu godhe (dhibbantaa 40%n kana Biriteenii gadi kan ta'e). Akka von Tirpitz jedhutti, himaammannii humna bishaanirraa muddaan kun warra duubatti harkifatoon odoo hin taane National Liberal Party kan deeggaramu ture, kunis impeeriyaalizimiin namoota jireenyan giddu-galeessaa kan baayyachaa turaniin akka deeggaramaa ture agarsiisa.
Jarmanoonni Afrikaa keessatti humna koloneeffata guddaa sadaffaa ta'an. Impaayerri isaanii kan iskuweer kiilomeetirii miliyoona 2.6 ta'uu fi ummanni miliyoona 14 ta'u kan isaan gabroomsan irra caalaa Afrikaa keessatti Kibba-lixa Afrikaa, Toogoolaandi, Kaameruun fi Tagaanikaa keessatti argama. Entente cordiale 1904 kan impaayera Biriitenii fi Firaansi gidduutti godhametti aansee, Jarmaniin Qisaasa Morokkoo Duraa kan 1905tti fayyadamtee Firaansi kophaatti ambisuuf yaalte. Kunis Kora Algeciras 1905tti geesse, achirrattis Firaansi sababa Morookoo qabatteef lafa kan biraa akka gadi dhiiftuf walii galte. Kana boodas Qisaasni Agaadir bara 1911tti dhufe. Muudannoo Fashooda 1898 kan Firaansi fi Biriiten gidduutti uummame dabalatee, qisasni addaan hincitne itti fufaan kun wallaansoo hadhaawaa biyyoota impeeriyaalistii gidduu jiru agarsissa, kunis dhumarratti Waraana Addunyaa Itti geesse.


text:
Garasuu Dhukii abbaa isaa Dhukii Gulummaa fi haadha isaa Warqee Elemoorraa Caamsaa 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaa karaa Finfinneeraa gara magaalaa Walisootti geessu cinaatti kan argamu iddoo Maaruu jedhamutti ture. Umuriin isaa barumsaaf akka ga’een, maatiin isaa waldaa amantii Orotodoksii Maaruu Mikaa’el jedhamurraa barsiisaa mindeessuun obbolaa isaa wajjin barumsa mana amantichaa akka hordofu taasisan.
Tapha Garasuun jaalatu keessaa inni guddaan fardaan gulufuu ture. Akkuma ijoollee abbaa lafaa naannoo Maaruu, fardaan gulufuu, gaachana qolachuu, eeboo darbachuu fi adamoo shaakalaa ture. Abbaa isa duukaa waltajjii addaa addaarratti argamuun akkaataa dubbii barachaa hojiirra oolchuun hunda durse. Ija jabinaa fi ciminaa isaa kanarraa kan ka’e, bifa farda inni yeroo hundaa gulufsiisuu jaalatuun umurii waggaa kudhanitti maqaan masoo ‘Abbaa Booraa’ jedhu kennameef. Yeroo dirree waraanaa ture farda adii yaabbatullee, maqaadhuma kanaan hamma lubbuun isaa darbuutti waammamaa ture.
Yeroo tokko mootii Hayilasillaasee fi haatii warraa isaa bishaan hoo’aa lafa keessaa burqu kan Walisoo daawwachuuf yeroo deemanitti, Garasuun farda isaatiin fuuldura gulufuun karaa agarsiisaa ture. Sana malees, fuulduratti ba’uun waa’ee naannichaa haasawa namaa hawwatuu fi ogummaan guutame uummataa fi mootichaf taasise. Martuu itti gammadee, ‘Ijarraa hafi; guddadhu’ jedheen. Ogummaa fi ciminni akkasumas, ija jabinni isaa qalbii mootii fi giiftii seenee ija gaarin akka isa ilaalan taasise. Odeeffannoo Gabramaaram Gaarii irraa argamee fi waan guyyicha hubatanirraa ka’uun guyyuma sana Finfinneetti waamsisuun Ministeera Ittisaa keessatti ajaja mootitiin akka mindeeffamu ta’e. Loltummaanis waggoota torbaaf erga tajaajile booda jabinaa fi amanamummaa isaatiin filatamee itti dhiyeenyaan mooticha akka tajaajilu taasifame. Waggoota muraasaaf mootii erga tajaajilee booda, eeyyama mootiitiin loltoota ilma isaa Asfaawasanitti makame.
Garasuun loltoota Asfaawasan waliin gara Walloo deemuun achirraas Ambaalaagee kan jiran loltoota Raas Kaasaatti dabalamuun Xaaliyaaniitti duulan. Lola Tambeenitti geggeeffamee fi kan Maayicawurratti geggeeffame keessatti loltuu diinaa madfii fi matarayasii, qilleensarraan ammoo, Xiyyaaraan gaasii summii facaasuun lolu jala dhaabachuu waan dadhabaniif kaan dhumanii kaan booji’amanii, kaan ammoo baqatanii lubbiin harkaa ba’anii gara Wallootti deebi’uun karaa Warra Iluumagaalaa Finfinnee galan. Haala kana keessatti cimina geggeessummaa isaarraan kan ka’e loltoonni Garasuu dursaa turan.
Kumalaa Garasuun erga Finfinneetti deebi’ees, katannoo fi jaalala biyya isaatiif qaburraan kan ka’e, naannoo dhaloota isaa Maarutti deebi’uun qabsoo itti fufuuf murteesse. Yeroo kana mootii Hayilasillaaseen hoggantoota waraanaa hedduu wajjin biyya Ingilaanditti baqate. Kaan ammoo, Xaaliyaanitti harka kennan; gariisinis ni booji’aman; kaan ammoo ni dhuman. Kun marti Garasuu fi gootota akka isaa jilbiinfachiisuu hin dandeenye. Waggoota shaniif yeroo Xaaliyaaniin biyyicha bulchaa turte keessatti lotuu isaa wajjin riphee loluun diina bahaa-gala dhowaa ture. Kallattiinis ba’uun diina humna lafoo fi qilleensaan lolu moo’achaa loltoota hedduu booji’aa, barbadeessaa, kanneen jalaa biiji’aman deebifachaa qabsoo hidhannoo fi hojii gootummaa itti fufaa.


text:
Sirni Hajjii Bara kanaa Namoota Talaallii COVID-19 fudhatan qofaaf kan hayyamamu tahuu ibsame
Ministeerri Fayyaaa Sa’uudii muslimoonni sirna Hajjii bara kanaa irratti hirmaachuuf hawwii qaban, dirqama talaallii COVID-19’ fudhachuun kan isaan irraa eeggamu tahuu beeksise jechuun gaazeexxaan biyyattii Okaz jedhamu gabaase.
Akka gabaasa kanaatti, Ministeerri fayyaa biyyattii Tofiiq Al Raabiyaa ibsa wixata dheengaddaa sirna hajjii bara kanaa ilaalchisee keennen “muslimoonni sirna Hajjii baranaa irratti hirmaachuuf karoora qaban hundi isaanii dirqama talaallii COVID-19 fudhachuu qabanii” jedhe.
Guutuu Addunyaa irraa waggaa waggaan muslimoonni miliyoona lama ol sirna Hajjii raawwatuuf gara Sa’uudii imaluun ni beekama, haa ta’u malee waggaa dabre Sa’uudiin sababa weerara COVID-19 balbala cufachuun, namoota biyyattii keessatti argaman 1000 qofaaf hayyamuun ni yaadatama.
Sirna hajjii bara kanaa irratti immoo namoonni hagam akka hirmaataniif fi akkasumas biyyoota addunyaa garagaraa irraa akka hirmaataniif hayyamuu fi dhiisuu ilaalchisee Mootummaa Sa’uudii irraa wanti ibsame hin jiru.
Sirni hajjii bara kanaa July 17,2021 jalqabamee July 22 xumurama jedhamee tilmaamama, Itoophiyaan immoo talaallii COVID-19 marsaa duraa sirni hajjii jalqabuu ji’a tokko dura akka alaa galfattu ibsite.


text:
ODUU AMMA NU GAHE! Oduu Injifannoo WBO
Baga Gammadan Baga Gammannee!
Wbon Gumaa Ilmaan Oromoo Baasuu itti fufeera!
Guyyaa har’aa Lola Cimaa Zoonii Lixaa, Zoonii Kibbaa fi Zoonii Kaabaati WBOfi RIP, Liyyuu hayillii mootummaa naannoo Amaaraa gidduutti godhameen Injifannoo n ummata Oromoo boonsu galma’eera!
#Zoonii_Lixa
Gaara Abbaa Seenaatti lola Cimaa Sa’aa 4:00f RIP fi wbo gidduutti godhameen Loltoonni Diinaa 72 daaraa taateeti 15 madoo taateeti!
#Zoonii_Kaabaa
Lola Cimaa 2:00 oliif Liyyuu Hayillii Mootummaa Naannoo Amaaraafi WBO Gidduutti godhameen wbo gumaa qeerroo Walloo baaseera!
Loltoonni Nafxanyaa 83 daaraa taateeti!
32 Madoo taateeti! 18 Achii buutee miila bakkar taateeti!
Zoonii_Kibbaa Lola Cimaa Sa’aa 1:38 oliif Iddoo #Bakka_Kalaaltuu
Jadhamutti RIP fi wbo gidduutti godhameen Wbon Injifannoo galmeesseera! Loltuun diina 16 daaraa taateeti 4 madoo taateeti
1. Kilaashiin__143!
2. Giirnoof______12!
3. Sinaayfer____7!
4. Boonbii_adda_addaa_259
5. Rasaasa_____8019
RIP fi Liyyu hayillii Nafxanyaa irraa Booji’uun galii waraana bilisummaa Oromoo (WBO) TA’EE JIRA!
Gama wbotiin Nama saditu (3) nurra wareegame! Jahaatu (6) nurra madaa’e 6 madaa_salphoo!!
Qeerroon Oromiyaa fi Ummaatni Keenya #Wbo
Gaachana Ummata Oromoo Jabeessaa! Wbo barbaaduun haa jiraatu!
Biyyi Abbaa hin qabdu seetee Nafxanyaa (Ilmaan milinik) akka Ijoollee daa’imaa boo’aa jirti!!
OROMOO_HUBADHAA Bilisummaan Oromoof walabummaan Oromiyaa qabsoo Hidhannoon malee hin Mirkaneeffamtuu WBO fi Qawwee teessan Jabeeffadhaa!
Kan Oromoo irraa hidhannoo hiikuu barbaadu Diina ummata Oromooti!
Irraa deebi’ee ummata koo Baga Gammadan Baga Gammanne!
Osoo WBOn jirtuu Oromiyaan hin weeraramtu!
Injifannoon waraana keenya (WBO) kana #Share_Share
godhaa Lammii Oromoo kan Kaabaa, Kan Kibbaa, kan Lixaafi Kan Bahaa hundaaf qoodaa! Adawwiin Ummata Oromoo #Shishiim
Related
Related Posts
-
ODUU INJIFANNOO WBO
ODUU INJIFANNOO WBO Guyyaa: Hagayya 26, 2020 Godina Qellem Wallaggaa aanaa Hawwaa Galaan ganda Tuulama…
-
-
Oduu Tarkaanfii Gooticha WBO
Oduu Tarkaanfii Gooticha WBO =============================== (SBO/VOL - Waxabajjii 11,2018) Waxabajjii 05, 08 fi 09, 2018…


text:
Garee ABO Shanee jedhamuun lammiiwwan amaaraa fi Oromoo irratti haleellaan irra deddeebi’un nu irratti raawwatama kan jedhan jiraattonni walaggaa dhiyaa Gimbii keessa jiraatan dubbataniiru.
Kufaatii IWEHAT booda naannoo Oromiyaa fi Beenishanukl keessa kanneen jiran saba Amaaraa irratti haleellaan raawwatamu harcaatuu IWEHAT kanneen caasaa mootummaa keessa jiraniin jedha paartiin ABN.
Mootummaan naannoo Oromiyaa gama isaan haleellaa sanaan wal qabatee caasaa mootummaa keessa kanneen jiran harki isaanii keessa jiran jedhamanii ka shakkaman hoogganoota 800 irratti tarkaanfii fudhachuu isaa ibse jechuun Asteer Misgaanaaw gabaasteetti.


text:
Gilgel Gibee sadeessoon,hujii Itoophiyaan humnba ibsee isii guddifachuuf naannoo kibbaa godina Dawarooti fi Walayitaa jidduutti hojjachaa bahan.
Haroolee laga Gibee irratti hojajtan lamaan Gilgel Gibe tokkeessoo fi lammeessootti dabalamanii hujiitti jiran.
Hujii tanaan humnitii Ibsee megawatt mw870 irraa argatan.Akka kanaan humna ibsee Itoophiyaa harka 94 guddisa.Haroon tun bisaan metir kuubii biliyoona 14 qabdi lafa karee kiilometrii 200 irratti jaaran.
Akka bulchootii Itoophiyaa jedhanitti hujiin tun adoo warri hujiin tun naannoo balleessitii bisaan laga Hoomootii fi garba naannoo Turukaanaa irraa bisaan diqqeessit jedhanii itti duulanii dhumatte.
Baankileen tanaa jettee horii porojeekti tanaan jaaran dhowwattee fi warrii tanaa jedhee gagaarsa didelleen hinuma jira.Tana keessaa jabaannee hojjannee fixannee jedha muummeen minsitera Itoophiyaa Hayilee Maariyam yoo guyyaa dheengaddaa hujii tana eebbisiise.
“Rakkoolee porojeektiin tun jalqabumaayyu keessa baate;gama horiiti fi teessoo lafaa irratti,tana malee waan mirkanaa caalaa rakkoolee amantii fakkaatuun warri rakkoo naannootii quuqamnaa jedhu jibbaa fi gooyessaa haga hin qamne oofaa asi gahan. Tanuma keesaa baanee asi geennee tun nuu cufaafuu gammachuu biyyaa ta haga hin qamne taate.Baga waliin gammanne.”
Hujii fi wanti asi irraa argamaa gabayaa alaallee hin oolti jedha muummeen minsitea kun.
Hujiin tun akka jecha muummee ministeraatti Itoophiyaa qofaa miti biyyoota olla guddaannaan duubatti hafanii fi guddachuutti jiranillee fkn dansaa taati.
Humnitii ibsee Gilgel Gibee argachuutti jiran fi hujiin isii dhumachuutti jirtulleen walti dabaltamtee biyya alaalleetti gurguranii faaydaa guddaa fiddi.
Biyyoota ollaalee waliin ibseen walti dhufanii,guddina faaadaa qabu uumetee waliin gudachaa gabayaa alaaallee dabalte faaydaa irraa argatan jedha muummeen misntera kun


text:
Hijaaba:Mallattoo Kabajaa-kutaa1
Qananii lakkoofsa hin qabne kan Rabbiin ilma namaa irratti oole keessaa tokko uffatadha. Kaayyoon uffata qaama ilma namaa haguugun ho’a, qorra fi miidha adda addaa irraa eegudha, qaama namaa faayudha. uffanni kan nama faayu fi nama fokkisutu jira. Namni sababa uffataatiin ni kabajama yookiin ni xiqqeefama.
Uffata nama faayanii fi kabaja namatti uwwisan keessa tokko hijaaba. Dubartiin uffataan miidhagdi. Uffanni hundi immoo dubartii hin miidhagsu. ‘Qullaa deemun miidhaginna, uffata uffachuun fokkinnaa fi duubatti haftummaadha’ jetti gariin tan sheyxaanni dhamaase. “Miidhaginni ilma namaa uffata (haguugidha) miidhagini horii immoo qullaadha.”
Hijaabni amala horii irraa gara kabaja namummaatti ilma namaa olkaasa. Dubartiin yommuu hijaaba sirrii uffattu bareeddi, kabaja fi qulqullinna ofi tiiksiti. Qaama ofi namuma argiteetti hin gurgurtu. Ofii fi namoota biroo gara baditti hin harkistu. Hijaabni hayaa (qaani) dubartitti uwwisa. Hayaan damee imaanati. Namni haya qabu ni kabajama. Wanta fafee fi fokkuu hin raawwatu. Rabbiin nama hayaa qabu ni jaallata.
Rabbiin haala kanaan hijaabatti nu ajaja:
“Yaa Nabiyyicha niitolii keetiin, shamarran keetii fi dubartoota mu’umintootaniis jilbaaba(hijaaba) isaanii qaama isaanii irratti akka gadii buusan itti himi. Akka beekkamanii fi hin rakkifamnee kanatu irra dhiyoodha. Rabbiin Araarama, Rahmata godhaa ta’eera.” Suuraa Al-Ahzab 33:59
Dubartiin yommuu hijaaban faayamtu dhaabbannaa fi haalan ishii tola. Namni ni kabaja. Kan haalan isaa bade malee namni kabaja isii tuquuf kan deemu hin jiru. Ni saalfatu. Dubartiin hijaaba uffattu ofitti amanummaa horatti. Namuma argiteef tapha hin taatu. Meeshaa beeksisa fi gurgurtaa hin taatu. Qulqulummaa ofii eegun jireenya gammachuu jiraatti.
Dubartiin hijaaba hin uffanne immoo qaani waan hin qabneef akka feete taati. Sheyxaanni itti taphata. Taphaa dhiira taati. Kabaja fi ulfinna hin qabdu. Meeshaa beeksisaa fi gurgurtaa taati. Qaama ofii namuma argiteetti gurgurti. Ofii fi namoota biroo baditti harkiisti. Uffadhe jettii garuu qullaa deemti. Qullaa deemun faashina fi qaroominna jetti. Qaama qullaa ofii yommuu addunyatti agarsiistu gammachuu fi tasgabbii dhabdi. Tokko duuban hordofuun miidhaa hamaa irraan gaha. Miidhan hijaaba malee deemu himame hin dhumu.
Diinni ilma namaa kan ta’ee sheyxaanni ilma namaa qullaa oofun baditti isaan harkisuu barbaada. Yeroo ammaa hijaaba uffachuun akka yakkaatti qullaa deemun immoo akka qaroominnaatti gochuun ilma nama jaanjessa. Diinni Islaama keessattu Tsiyoononni uffata kabajamaa kana namarraa baasanii horiin ilma namaa wal qixxeessu barbaadu. Wanta fokkuu fi gadhee babal’isuun addunyaa too’achu barbaadu. Dubarti qullaa ofuun sanyii ilma nama balleessu fedhu. Ilmi nama karaa sirrii irraa jallatee yommuu bolloo jaahilummaatti (walaalummati) lixu uffata uffachuu dhiise qullaa deemu filata.
Faaydaa hijaaba
1.Badii irraa nama tiiksa- dubartoonni lama tan hijaaba uffattu fi iskartiin deemtu waliin karaa dheeraa osoo deemanu dhiirri osoo itti dhufe, tamtu jalqaba salphatti gudeedama? Tan iskartii uffattu mitii? Karaa dheeraa dhiisati hawaasa keessattu dubartoonni qullaa deeman gudeedda fi rakkoole biroof salphatti saaxilamu. Qormaanni guddaan yeroo amma dargoogata hadoocha jiru qormaata dubartii irraayyi. Sababni isaas dubartiin yommuu qullaa deemtu dhiirri ija itti bobaasun keessa isaa miidha. Dubartiin qullaa deemtu tuni gara baditti isa harkiisti.
Suuraa fi vidiyoon halkanii guyyaa miidiyaa irratti gadi furaman waraana caalaa sammuu nama hadoocha jiru. Osoo dubartiin hundii hijaaba uffatte silaa zinaa fi wantoonni fokkuun garagaraa akkanatti ni babal’ataa? Yaa obboleetti tiyya yommuu hijaaba uffattu mataa keeti fi obboleeyan kee badii irraa tiiksa jirta. Namni baditti nama harkiisa baditu isa eeggata. Nama badii irraa nama baraaru immoo tola fi gaarummatu isa eeggata. Warroota maraatanii qullaa deeman akkeessun uffata kabajama hijaaba ofirraa hin mulqin kabaja dhabdaati. Faashina jette surree fi uffata qonxee fi maxxanne ofitti hin dirin ni salphattaati.
Hijaaba ofirraa mulquu jechuun kabaja ofirraa mulquu jechuudha.
Yommuu hijaaba uffattu dhiirri akkuma argee si waliin ta’uu irraa ni salfaata.
2.Faaya qaamati– dubartiin hijaaba uffattu garmalee miidhagdi. Yommuu hijaaba ofirraa mulqitu qaamni ishii ifatti baha. Yeroo san ni fokkatti. Rifeensa qullaa yommuu ol dhaabde deemtu akkam fokkatti, yommuu hijaaban haguugdu immoo akkam miidhagdi! Mee ilaali yaa obboletti surree fi uffanni qonxeen akkamitti akka dubartii fokkisu. Yommuu hijaaba uffattu immoo lu’ula’a(lul) galaana keessa baate fakkaatti (fakkii irratti kan agartu kana), garmalee miidhagdi. Sheyxaanni fi deggartoonni isaa miidhaginna kana namarraa baasun qullaa nama oofu barbaadu. Kanaafu yaa obboleetti tiyya sheyxaana fi deeggartoota isaa tolee jechuun qullaa hin deemin qaamni kee ni fokkataati. Warraa faashina jedhanii baditti nama waaman akkessuu fi hordofuun galaana salphinaatti hin lixin. Dubartii meeqatu salphate hijaaba ofirraa baaste qaama ofii osoo gurgurtuu!
3.Faaya sammuuti fi qalbiiti- warroonni ‘Hijaaba uffachuun duubatti haftummaadha, qullaa deemun qaroominna’ jedhan warroota galaana wallaalummaa fi baditti lixaniidha. Sammuun isaani sodaa Rabbii irraa qullaadha. “Yommuu namtichi taqwaa horatu, qullaa sammuuti fi qaama ofii haguuga.” Akkuma Qur’aana keessatti eerame uffanni hundaa caalu uffata taqwaati (7:26). Yommuu taqwaan qalbii keessatti hidda qabatuu, namtichi cubbuu raawwachuu fi qullaa deemu irraa ni saalfata (ni saalfatti). Abdurahman Ibn Aslam akka jedhanitti,’Namtichi yommuu Rabbiin sodaatu, qullaa ofii ni uwwisa(haguuga). Kanaafu uffata taqwaatin of haguuga.” Yommuu sammuun taqwaa irraa qullaa taatu, qaamni akkamitti haguugamaa? Sheyxaanni fi deeggartoonni isaa taqwaa (sodaa Rabbii) qalbii irraa haaqun, ilma namaa akka hori taasisu fedhan.
Dubartiin yommuu qaama ofii hijaaban haguugdu, sammuu fi qalbii ofii immoo taqwaan faaytu dhiirri dhibee fedhiitin hin dhukkubsatu. Dubartiin yommuu qullaa deemtu sammuu fi qalbiin ishii akka ona/duwwaa ta’etti itti dhagahama. Cubbutti waan harkifamtuuf sammuu fi qalbiin tasgabbii fi gammachuu hin argatan. Qaama ofii addunyatti agarsiisun namoonni akka dinqisifatan waan barbaadduf eenyulle yoo ishii hin dinqisifatin aarii fi jeequmsan sammuu ofi gubdi. Jeequmsi, gaddii, cubbuu fi aariin dandeetti xinxallu fi yaadu ajjeesu. Ati yommuu hijaaba uffattu badii kanniin irraa baraaramun dandeetti yaadu fi xinxallu kee ni gabbifatta.
Seenaa keessatti dubartoota Islaamaf gummacha guddaa gumaachan ilaali mee! Aalimonni fi Imaamonni gurguddoon harka dubartootatti guddatanii addunyaa jijjiran. Yeroo amma kanattis dubartoonni gummacha guddaa taasisa jiran lakkoofsa hin qaban. Fakkeenyaf hiika Qur’aana afaan ingilizi “Sahih International” jedhamu kan qopheessan dubartoota. Hiikni kuni baay’ee salphaa fi addunyaa irratti fudhatamaa guddaa kan argateedha. Kanaafu hijaaba uffachuun sammuu kee qara, qalbii tee faaya,qaroominna ijaara. Hijaaba ofirraa hin mulqin dhalootatu badaa.
4.Burqaa gammachuuti- cubbuu fi badiin burqaa gaddaa fi jeequmsaati. Gaarummaa fi naamusni immoo burqaa gammachuu fi milkaa’innaati. Dubartiin hijaaba yommuu uffattu qaani horatti, akkuma argite hin taatu. Cubbuu irraa of qabdi. Hijaaba uffachuun zinaa, gudeedda fi wantoota fokkuu irraa baraaramti. Kunii immoo gammachutti ishii geessa. Kanaafu hijaaba uffachuun badii irraa si baraarun gammachuu fi milkaa’inna dhugaa argatta.
5.Garmalee barbaadamta- dhugumatti dubartoonni hijaaba uffatanii fi namuusa ofii eegan garmalee barbaadamu. Fuudhaf kan dhufu lakkoofsa hin qabu. Yommuu ati ala kee hijaaban, keessa kee immoo taqwaan of faaytu, namni hunduu ‘Ah osoo dubartiin tunii harka kiyyatti galte.” Jedhe sitti dharra’a. Ati uffataa hijaabati fi taqwaa uffannaan dubartiin akka teeti qaalin(wuddiin) hin jirtu. Garuu ati hijaaba ofirraa mulqite akkuma argite yoo taate namuu si hin barbaadu, kabaja fi gatii dhabda. Dhiirri si jaallate osoo hin ta’iin qabeenya kee jaallate sitti deema. Ergasii qabeenyi kee yoo dhume sirraa dheessa.
Alhamdulillah Rabil Aalamin. Kutaa 1ffaan asirratti xumurama. Insha Allah torbaan hanga kutaa 2ffaan walitti deebinutti Assalamu Aleykum wa rahmatullahi wa barakatuh.
Like and share https://www.facebook.com/jireenyabadhaatu/


text:
Shawaa Dhihaa
Shawaan Dhihaa (Shawaa Lixaa jedhames ni waammama) godinaalee Oromiyaa 12n keessaa tokko. Shawaan Dhihaa karaa kibbaan godina Shawaa Kibba Lixaa fi Mootummaa Naannoo Kibbaan yoo daangeffamu, karaa kibba dhihaan godina Jimmaatin, karaa kaabaa dhihaa godina Wallagga Bahaa, karaa kaabaa Mootummaa Naannoo Amaaraatiin, karaa kaaba bahaa godina Shawaa Kaabaatiin, karaa kibba bahaa ammo godina Shawaa Kibba Lixaatin daangeffama. Iddoo ol ka’aa inni guddaan Tulluu Wancii (meetira 3385) yoo ta’u tulloonni ol ka’oon kaan Tulluu Mannaaggashaa fi Tulluu Wacacaa ti. Magaalonni godina kana keessa jiran Ambo, Hoolota, Giincii, fi Geedoofaa dabalata.
Bara 2002 hanga 2005tti aanoleen baayyeen godina Shawaa Dhihaarraa citanii godina Shawaa Kibba Lixaa uuman.
Wa’ee Ummataa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Akka lakkoofsa ummata bara 2007 Abbaa Taayitaa Istaatistiksii Itoophiyaatin godhameetti, godinni Shawaa Dhihaa ummata 2,058,676 kan qabu yoo ta’u kana keessaa 1,028,501 dhiira 1,030,175 immoo dubartoota. Godinni kun ballina iskuweer kiilomeetirii 14,788.78 yoo qabaatu, tuuta’insa ummataa 139.21 qaba. Ummata godina kanaa keessa 6.10% (242,352) magaalaa keessa kan jiraatan yoo ta’u kan hafe baadiyyaa jiraata. Godina kana keessatti abbootii warraa 428, 689tu aragama; kanaan abbaan warraa tokko avreejidhaan nama 4.80 qaba.
Saboonni gurguddaan 3 godina keessa jiraatan Oromoo(89.78%), Amaara(6.66%), fi Guraagee(1.73%); saboonni kaan walumatti 1.83% ta’u. Afaan Oromoo ummata 89.47% akka afaan jalqabaatti kan dubbatan yoo ta’u, 7.32% Amaariffaa, akkasumas 1.16% Sabat Bet Guraagee dubbatu. Ummanni baayyeen amantii Ortodoksii akka hodofan kan dubbatan yoo ta’u, isaan dhibbantaa 80.6% ta’u, dhibbantaan 7% amantii aadaa akka hordofan, dhibbantaan 6.58% Piroteestaantii, fi dhibbantaan 5.34% Musliima ta’uu isaanii dubbatan.
Akka meemoraandamii Baankii Addunyaa Caamsaa 24, 2004tti, ummatni godina kanaa dhibbantaa 35% eleektriikii kan argatan yoo ta’u, tuuta’insa karaa(road density) iskuweer kiilomeetirii 1000f kiilometirii 29.2 qaba (avireejjiin biyyatti kiiloomeetirii 30). Ummatni baadiyyaa avireejjidhaan lafa heektaara 1.4 qaba (avireejjiin biyyatti heektaara 1.01 yoo ta’u, kan Oromiyaa ammo heektaara 1.14). Namoonnii 31.8% ta’an hojii qonnaan alaa irratti bobba’an, avireejjiin biyyattii 25% kan Oromiyaa ammo 24%. Barumsa ilaallatee, ijollee umuriin isaanii mana barumsaatiif ga’ee keessaa sadarkaa tokkoffaarratti dhibbantaa 66% kan barumsarra jiran yoo ta’u, sadarkaa lammaffaarratti dhibbantaa 28%. Karaa fayyaa, lafti godina kanaa 89% ta’u busaadhaan kan faallame. Memoraandamiin kun godina kana qabxii balaa gogiinsaa 406 kennaafi.
Gabaasa Shawaa Dhihaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Gabaasa Central Statistical Agency irra bara 1997 E.C. (2005 G.C.) akka ibsutti, godinni kun tilmaamaan baay'ina ummataa 3,294,232, yoo qabaatu kan keessaa 1,625,107 dhiiraa yoo ta'an kan hafan yookan immoo 1,669,125 immoo dubartoota dha. Baayyina ummataa olitti ibsame keessaa dhibbantaan 12.3 % yokan namni 403,776 badiyya alla jirrattu. Ballina lafa tilmamaan 21,551.98 square kilometers ta'u kessatti "density" (walitti-kufami) ummatta Shawaa dhihaa tilmamaan 152.85 people per square kilometer ta'a.[1]
Akka meemoraandamii Baankii Addunyaa Caamsaa 24, 2004 ibsutti, dhibbantaan 35% jiraattota Shawaa dhihaa elektirikii ni fayyadamu, akkasumas rukkina karaa konkolatta godina kanaa iskuweer kiilomeetirii 1000f kiilomeetirii 29.2 yoo ta'u (kunis kan biyyaa kilomeetirii 30 wajjin yoo walitti madalaan) [2], akkasumas avireejjiin abbaa manaa baadiyyaa tokko hektaara lafa 1.4 (kunis hektaara lafa biyyaa 1.01 fi hektaara lafa Oromiyaa 1.14 wajjin yoo walitti madaalamu) [3], akkasumas avireejjiin abba mana baadiyyaa tokko mataan horii mana hanga 0.7 qaba. Dhibbantaa 31.8% ummatta, namoota qonna malee jiraatan yoo ta'an, kunis yoo kan biyya dhibbantaa 25% fi kan Oromiyaa 24% wajjin yoo walitti madaalan. Ijoollee barachuu danda'an keessaa dhibbantaan 66% mana barumsaa sadarkaa tokkoffaatti galmaa'anii argamu, akkasumas dhibbantaan 28% mana barumsa sadarka lammaffatti galam'ani argamu. Dhibbantaan 89% dhibbantaa kana busaaf banaa kan jiran yoo ta'an, tokkoleen waraanaa bana miti. Memorandamiin zonii kana balaan qillensa gogaa qabachun qabxii 406 kenaf.[4]
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- ↑ CSA 2005 National Statistics, Tables B.3 and B.4
- ↑ "Ethiopia - Second Road Sector Development Program Project", p.3 (World Bank Project Appraisal Document, published 19 May 2003)
- ↑ Comparative national and regional figures comes from the World Bank publication, Klaus Deininger et al. "Tenure Security and Land Related Investment", WP-2991 (accessed 23 March 2006).
- ↑ World Bank, Four Ethiopias: A Regional Characterization (accessed 23 March 2006).
- ↑ "Oromia zone". oromiyaa.gov.et.
- ↑ "sirni hundeeffama Godina Baalee Bahaa". obnoromia.com (in oromo).


text:
LibreOffice 7.2 Help
Yammuu haalli ati barbaadduu guutuu, dirreewwan galmee kee keessaa isa barruu agarsiissu qindeessuu nidandeessa. Fakkeenyaaf, barruu otoolaa isa walfaannee kan xalayoota yaadachiisaa qindeessuu nidandeessa.
Fakkeenyaa kaanatti barruu otoola qindeessuun deemicha kutaa lama dha. jalqaba jijjiiramaa uumtta, kana booda haala uumtaa.
Fakkeenyaa kutaa issa jalqabaa, jijjiirama hima haala qindeessu dha.
filadhu, fi itti aansuun caancalee cuqaasi.
Tarreekeessatti "Jijjiiramaa qindeessi" filadhu.
Sanduuqa keessatti jijjiiramaaf Yaadachiisa.maqaa barreessi, fakkeenyaaf
"Barruu" keessatti tareecuqaasi.
Saanduqa 1 in the saagitii, achiin .
cuqaasi tarreen dhangii amma dhangii "waliigalaa" agarsiisa.
Fakkeenyii kutaa lamataa irraa haala tahuu qabu gindeessuu, akkasumas barruu otoolaa galmee kee keessaa agarsiissuuf, iddooqa saaguuf gargaara.
Barruu kessatti barruu otoola saagu iddoo barbaaddutti qaree ka'i.
fili, kana booda caancala cuqaasi.
Tarreekeessaa "Barruu otoola" cuqaasi.
Kan barreessitu Yaadachiisaa EQ "3" sanduuqa keessa. Karaa biraatin ammoo, barruun otoolaa kan agarsiisaamu yammu jijjiirami dirree isa ati kutaa jalqabaa qindeessitte fakkeenya kanaa sadiin walqixa gafa ta'u dha.
Mallattoon waraabbii golgamaa "3", jijjiirama isa ati kutaa jalqabaa kanaa keessatti qindeesite kan fakkeenya kanaa akka diraa barruu tahe agarsiissa.
Barruu isa akka agarsiissamu barbaadduu, yammuu sanduuqa Then keessatti haalii barbaadamuu guutuu barreessi. Dheerina barruu warra galchuu dandeessuuf, wantii sidhorkuu tokkolee hinjiru.
Saagi cuqaasitii, kana booda Cuficuqaasi.
Fakkeenyaa kanatti, barruu otoola kaan agarsiisaamu yammu gatii jijjiirama haala 3 walqixa gafa ta'u dha.
Fakkeenyaa kutaa jalqaba qinda'amee dirree issa duratti qaree ka'i. Issa booda Dirroolee - Gulaalli fili.
Sanduuqairratti lakkoofsa 3 waliin bakkabuusi, kana booda cuqaasi.
Yoo dirreen ofumaan hin haaromu ta'e, F9 dhibii.


text:
- Home
- Priorities
- Clean Transportation
- Diesel Solutions
- Clean Diesel Truck Training
- Leenjii Viidiyoo Konkolaataa Clean Diesel
Leenjii Viidiyoo Konkolaataa Clean Diesel
Gara barnoota toora-irraa kanatti baga nagaan dhuftan. Viidiyoowwan walitti-fufaa kanaan, motorawwan clean diesel konkolaataa irratti akka ati dhoksaa jiru hubattu ni gargaarra, haala foyya’aan konkolaataa kee ni hubatta, akkasumas dandeettii isaa ni guddifta.
Konkolaattotni haarawni balfama dizzelii eeguuf teekinooloojiiwwan ni qabu. Balfamni gubama dizzelii nama hunda ni miidha – keessattuu namoota daandiiwwan gurguddoo cinaa jiraatan, hojjetan akkasumas mana barnootaa deeman. Balfamni konkolaattota dizzelii dulloomoo irraa dhufu rakkoo fayyaa hamaa kan akka dhukkuba asmii, dhukkuba onnee, kaanserii fi midhaa qaamaa waliin dhalachuu fiduu ni danda’a.
Guduunfaa Leenjii
Barnootni viidiyoo kun akkaataa ati itti konkolaataa clean diesel kee kunuunsitu, akkaataa suphaawwan qaalii itti ittistu, akkasumas akkaataa boba’aa irratti qarshii itti qusattu sitti agarsiisa. Barnootichi viidiyoowwan toorbatti kan qoodamedha.
1. Konkolaataawwan Clean Diesel Kee Hubachuu
Qabxiiwwan Ijoo
Konkolaataan kee akkamiin akka hojjetu hubachuun:
- Dhiphuu balleessuu danda’a
- Qarshii qusachuu danda’a
2. Karoota 5 Konkolaataawwan Clean Diesel Ittiin Adda Ta’an
Qabxiiwwan Ijoo
Konkolaataawwan Clean diesel konkolaataawwan durii irraa haala addaatti dalagu
- Idling ‘n motoricha miidha
- Ifaawwan daashboordii caqasuu dhiisuun hin danda’amu
- Dhimmuuwwan hatattamaan furamuu qabu
- RPM sirriin adda
- Suuphaan irra-caalaan faayida-qabeessa
3. Meeshaa To’annoo Balfama Konkolaataa Clean Diesel
Qabxiiwwan Ijoo
Sirna DPF fi . Sirna DEF wal-bira qabuun
Sirna DPF
- Motorawwan 2007 fi isaan boodaa
- cilee (soot) fi daaraa (ash) guura
- daaraa kaasuuf harkaan qulqulleessamuu qaba
Sirna DEF
- Motorawwan 2010 fi isa boodaa
- Miidhaa gad-aanaa akka qabaatuuf gubataa jijjiira
- Dhangala’aa DEF barbaachisa
4. Gubinsawwan Calaltuu Waantota-xixiqqoo Dizzelii (DPF)
Qabxiiwwan Ijoo
- Gubataan ho’aan DPF konkolaataa keetii qulqulleessuuf gargaara
- Ibsaan DPF kee yoo ife, tarkaanfii fudhachuu qabda
- Active Regen uumuudhaaf motora haala cimaan oofi (dirqama miti)
- kun yoo furuu dide, Parked Regen eegali
- Kunillee yoo furuu dide, konkolaataan kee tajaajila akka argatuuf ol galchi
5. Kutaalee Motoraa kanneen DPF irratti Dhiibbaa Qaban
Qabxiiwwan Ijoo
- Rakkoowwan DPF ittisuuf itti fufinsaan kutaa motorichaa mara eegi
- DPF kee waliin rakkoo yeroo-hunda kan qabdu yoo ta’e, rakkoowwan biroof kutaalee biroo motora keetii caqasi
6. Suphaa Qarshii Qusatu
Qabxiiwwan Ijoo
- dhimmuuwwanii fi fayyadama dhangala’aaf motora kee guyyaa hunda caqasi
- Kanneen kana beekuu kee mirkaneeffadhu:
- sagantaa suphaa itti-fufaa konkolaataa keetii
- konkolaataan kee ogeessa mekaanikii clean diesel yommuu barbaadu
- Rakkoo kamillee hatattamaan furi!
7. Qulqulleessawwanii fi Bakka-buusawwan DPF
Qabxiiwwan Ijoo
Qulqulleessawwan fi Bakka-buusuuwwan DPF
Yoo xiqqaate waggaatti al-tokko ogeessi mekaanikii DPF akka qulqulleessu yookiin bakka-buusu taasisi
Ogeessi mekaanikii kana akka godhu mirkaneessi:
- DOC fi SCR akka caqasu kunis cufaminsaaf
- Rejenii Dhaabbachuun taasifamu akka godhu
- DPF Cleaning History Sheet akka guutu (DPF Qulqulleessuuf Qofa)
Reconditioned fi Aftermarket DPFs:
- Rakasoodha
- Sirriitti hojjechuu yookiin dhiisuu ni mala
Beekumsa kee Qori
Dorgommii gaaffii fi deebii kana fudhadhuutii hangam konkolaataa fe'umsaa Clean Diesel kee akka beektu ilaali.
Sagantaan Nagahee (Voucher) Qulqulleessuu DPF cufameera. Nagaheewwan Qulqulleessuu DPF kana booda hin argaman.
Gaaffiwwan yoo qabaatte maaloo 206-689-4057 bilbili yookiin bethc@pscleanair.org ‘tti imeelii ergi.
Galatawwan
Puget Sound Clean Air Agency ‘n nama hunda viidiyoon leenjii kun akka hojjetamu kan gargaaran galateeffachuu fedha, kunis konkolaachistoota konkolaataa viidiyoo walitti-fufaa kana keessatti argaman dabalatee, kanneen hojii-guddoo suphaa konkolaataa irratti ogummaa teekinikaa isaanii kennan, fi miseensota hawaasaa kanneen viidiyoo kana afaan hiikkaatiin gargaaran.
Haala-abbummeessa
Puget Sound Clean Air Agency ‘n biraandiiwwan yookiin oomishawwan murtaa’oo hin deggaru. Oomishniwwan biraandawoo kanneen viidiyoo kana keessatti mullifaman fakkeenyawwan barnoota qofaaf dhiyeeffamanidha akkasumas viidiyicha keessatti dabalamuun isaanii Puget Sound Clean Air Agency ‘n deggersa akeekame miti.


text:
Hiriira Waamuu Dura Ammatti Bu’aa Isaa Madaaluun Murteessaa dha
#Dhaamsa Yeroon gaafatu Qaamota Dhimmi ilaallatuuf:-
“Marii Malee Miiraan Socho’uun Maraatummaa dha.”
Goolama siyaasaa Biyyattii keessatti amma deemaa jiruun walqabatee bu’aan hiriira waamuu irraa argamu yoo jiraate Wareegama hin feesifne baasuu duwwaa dha.
Hiriira mormii karaa nagahaa gaggeessina jechuun Biyyattii kana keessatti kanneen sagalee hin qabneef sagalee taanaan caalmatti sagalee nu dhabsiisa.
Jijjiiramni Qabsoo amma dhufe kunis Wareegamaan dhufe, wareegama darbaa herregamuu hin dandeenyetuu itti bahee as gahe, osoo isa darbeef gaddaa jirruu caalmatti wareegama yeroon wal hin ginne wareegama hin barbaachifnne kaffalluun nurra hin jiraatu.
Yeroon kun yeroo akkaan ulfaataa murni Abbaa irree maqaa ol aantumaa seeraa kabajuu jedhuun tarkaanfiilee hin,barbaachifne gar jabeenyaan lammiilee nagahaa irratti fudhataa jiranii dha.
Kanaaf,
1. #Lammiilee Oromiyaa Biyya keessaatiif:- yeroo akkaan ulfaata kana keessatti maq-balleessii akka sabaatti Ummata Oromootti faaluuf murni PP qopheefate uf irraa kiffisuuf sabaa fi sab-lammoota si faana jiran hammattee iddoo jirtutti obsaa fi murannoon Jaarmiyaalee Siyaasaa fedhii fi hawwii bara dheeraa qabdu Gabrummaa sirraa kaasuuf qabsaawaa turanii fi jiran Gurra qeensitee dhageeffachuu duwwaa dha.
2. #Qeerroo fi Qarree Oromootiif:- Qabsoon marii malee miiraan sochoosan wareegama hin barbaachifneef nu saaxila. Kanaaf, #Qeerroo Bilisummaa Oromoo akka jaarmiyaatti ijaaramee jiru jala hiriiruun Tooftaa fi Tarsiimoo qabsoo Qeerroon Bilisummaa Oromoo isiniif akeeke jala masakamuun ala waamichaa fi ajaja qaama kamiitiinuu wareegama hin feesifne kaffaluun gonkumaa hin barbaachisu! Isintuu dhaloota Qabsoo harkaa qabu waan ta’eef!
3. Paartiilee Siyaasaa Oromoof:- Yeroon kun yeroo akkaan ulfaataa diinni alaa fi keessaan isin irratti qiyyaafatee maqaa dhibee COVID-19 Golgaa godhachuun filannoo dhufus yeroo isaatti akka hin gaggeesine isin dhiibaa jiruu fi hookkaroota biyyattii keessatti kaasuun Barjaa kijibaa isinitti maxxansee marii isin waliin taasisu keessattis doorsisaan gaafatamummaa jalatti isin hidhaa jiruu dha! Yeroo kana keessatti garaagarummaa keessan walii kabajuun walitti dhuftanii hookaraa fi goolama siyaasaa mootummichi uumuun lubbuu namootaa galaafachuu cinatti miseensotaa fi hooganoota keessan dabalatee Lammilee biyyattii jumlaan mana hidhaatti guure akkamitti akka baasisiisuu qabdanii fi fuula duratti maaltuu ta’uu qaba? Akkamitti ummata keenya rakkoo yaaddessaa fi booddesaa kana keessaa baasnaa irratti mari’achuuf yeroon qabdan amma turtii torbaanota hin guunee dha.
4. Medialeef:- Miidiyaa jechuun meeshaa lolaa Taankii fi Madfii caalaa fira ittii gammachiisuu fi diina ittiin rifaasisuuf dhimma itti bahamu, addatti meeshaa Shira diinaa ittiin Saaxilluu fi Dhugaa ittiin ifa baafnuu dha. Ta’us, miidiyaan kamuu sirnaa fi seera ittiin bulmaataa qabuun ethics media keessaa osoo ala hin bahin miidhaa fi bu’aa ummataa tilmaamuun dirqama isaa raawwata. Waan ta’eef, waamichaa fi Labsiin yeroo ammaatti haala amma jiru keessatti ta’aa jiru gaaga’ama guddaa waan dhaqqabsiisuuf bakkuma jirtanitti waan ummataaf ta’u xiinxaluun hojjadhaan dhaamsa yerooti.
4. Aktiivistotaaf:- Aktivistoonni keenya, keessaayyu kanneen biyyoota ollaa fi alaa jirtan haala jiru Xiinxalaa fi dhageettii malee arguun kanneen isinitti ulfatu akka lammiilee quuqaa fi quuqama ummata keessaniif qabaachuun halkanii fi guyyaa hojjetaa jirtaniitti (as social contracters) Hubannoon isin qabaachun irratti hojjataa jirtan kan amma dhufee, ammuma kufu ta’uu hin qabu! Wareegama yeroo fi humna barbaachisu faana deemu akka baasan irratti hojjechuu dha. Wareegama hinnbarbaachifne akka baasaniif wal dirquun bor gaabbii seenaatti hafuu hin qabnu!
5. Hawaasa Biyoota Ollaa fi Alaa Garaa garaa keessa jirtaniif:- Goolama biyyattiin keessa jirtu akkaan hubachuu dhaan, keessattuu Oromiyaa keessatti Ajjeefamuu Artist Haacaaluu Hundeessaa booda lubbuun lammiilee hedduu wareegamuu fi lammiileen biyyattii addatti Hooganootaa fi miaeensonni paartiilee morkattootaa hidhamuuf hiriirri bahaa turtanii fi jirtan akkuma jirutti ta’ee, hiriira taasifamu keessatti haqaa fi mirga sabaa fi sab-lamootaatti osoo hin bu’in afaan seeraatiin qaama isin dhagahuuf gurra qabutti iyyachuu dha. Caalmatti Garaamummaan miidhama saba keessanii isinitti dhagahamu ibsachuu duwwaa osoo hin taane waan ummata keenya miidhuu fi hin miine addaan baafattanii waan hojjattan caasaa Qabsoo keessa hojjachuu dha. Wal dhageefachuu fi wal jala masakamuu , hoogansa biyya keessaa mariisisuu fi gurra ergisuufiin qajeelfamoota qabsoo barbaachisu hojii irra oolchuu duwwatuu injifataa nu godha. Kanaan ala marii malee Miiraan socho’uun dhaloota gabrummaa dhalchisuu ta’a.
Walumaa galatti dhugaa lafarra jiru hubachuu dadhabuun hoji manee diinaa osoi hin beekin hojjachuun, Wareegama hin taane nu kafalchiisa. Alagaa nutti kofalchiisa. Dhaloota dhufutti gabrummaa dheeressa!
Kanaafi kan “Marii Malee Miiraan Socho’uun Maraatummaa dha.” Jedheef!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
Injifannoo Umata Oromoof!
RAAYYAA WALLOO MATAKKAL OROMIYAA DHA


text:
Mootummaan Keeniyaa weerara dhukkuba Kooronaa vaayresiin biyyatti deebi’uu dadhabanii Keeniyaa Wuhaan keessatti rakkoorra ka jiran lammilee Keeniyaa gargaaruuf kan oolu qarshii Shiilingii miiliyoona 1.3 ykn ammoo Doolaara kuma 13 ramaduu beeksise. Direkterri waajjira ministeera fayyaa Keeniyaa Dookter patrik Amoth; qarshii kanaan barattoota keeniyaa Wuhaan jiran kan amma waan nyaatan dhabanii rakkoo keessa jiran gargaarra jechaan dubbatan.
Kaleessa gaazexeessitootaaf ibsa kakennan dubbi himaan mootummaa Keeniyaa Saayres Oguulaa Keeniyaan vaayresii kana ofirraa aggatuuf of eeggannoo ga’aa taasisaa jiraachuu himan. Mrs. Saayres humni naga eegdota mootummaa fi ogeeyyiin fayyaa buufataalee seensaa fi ba’ums biyyattii 34’nuurratti namoota seenanii fi bahan irratti hordoffii malu gagageessaa jiraachuu dubbatan.Mootummaan Keeniyaa ammas Vaayressin Chaaynatti mudate kun biyyattii akka hin seenneef balalii xiyyaaraa Chaaynaa gara Keeniyaa taasifamu adda kutee jira. Kanaafis lammileen biyyattii Chaaynaa jiran ammaaf yeroo murtaa’eef achi turu akka qaban murtee dabarsee jira.