text:
Ummanni keenya hedduun haala ammaa irratti gaaffii hedduu kaasaa jiru. Keessayyuu, ejjannoon ABO maal akka ta’e beekuuf fedhiin jiru guddaa dha. ABOn akkuma irra deddeebi’ee ibsaa jiru, bifa kamiinuu dantaa Oromoo dabarsee hin kennu. Kaayyoon Oromoo akka milkaa’u jabeessee hojjata.… Read More »
ONN: Ajjeechaa Dr. Abiy Ahmed Irraatii Aggaamamee Ture Irratii Qophii Addaa, Waxabajjii 28, 2018 ONN: Waxabajji 28,2018-Mandii =========== Konkolaataan seeraan ala Ixaana fe’ee adeemu Mandii keessatti tohannoo jala kan ture gubboodhaan hiikame. Gabaasni nuti arganne akka jedhutti “konkolaataan lakkoofsi isaa… Read More »
Uuummata nagaa irratti lola bananii nagaa biyyaa booressun amala bineensummaa qaban calaqisiisuudha Qeerroo Bilisummaa Oromoo Finfinnee Oromiyaa, Waxabajji 27, 2018 (Qeerroo) — Sirni Mootummaa abbaa irree EPRDF/Wayyanee gochoota jallataa uummatarratti dalaguu itti fufsiisuun gochanni tibba kana uummata nagaa irratti raawwataa… Read More »
Uummata Oromoof filmaata Maalii Qabaa? Damee Boruu tiin, Waxabajjii 27, 2018 Qabsoon bilisummaa hojii uummata bal’aa itti malee kan dhunfaa nama tokko miti. Qabsoon bilisummaa dhunfaa nama muraasaan illee tahuu hin danda’a. Namni tokko hooganaa tahee daandii qabsoo qajeelaa kan… Read More »
SEENAA GABAABDUU SAYYID AABBIYYOO (1914 – 1977) Abbaa Urjii tiin, Waxabajjii 27, 2018 Hawaasa tokko keessatti jaalalaa fii dhageeytii cimtuu horuun ummata if duubatti hiriirsuun, yaruma hundaa, salphaa miti. Hawaasni Afrikaa Dhihaa, haala kana, uumaa (qurxummii) akka qajjeebbuu, nyaadhamtuu, bahara keessatti wal… Read More »
Har-Sadii Media: Haala yeroo irratti Dr. Gulummaa Gammaadaa fi Obbo Jamaal Ibraahim waliin, Waxabajjii 26, 2018
SBO Sagalee Bilisummaa Oromoo, Waxabajjii 27, 2018 SBO: Waxabajjii 27 bara 2018. Oduu, Ibsa ABO fi Marii Bu’ureessitoota ABO: Jaal Xaahaa Abdii fi Jaal Dr. Fidoo Eebbaa waliin taasifame kutaa Jalqabaa Akkasumas SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
OBS :- Dargaggoo Kaffaaloo Tafarraa Qaama Fayyaan Hidhamee Mana Hidhaa Qaalittiitti OBS :- Dargaggoo Kaffaaloo Tafarraa Qaama Fayyaan Hidhamee Mana Hidhaa Qaalittiitti Miila Lamaan Dhabee Hidhaa Bahe Waliin Turtii Taasise GoFundMe
TORTURE AND ETHIOPIA’S CULTURE OF IMPUNITY By Felix Horne Addis Abeba, June 26/2018 (Addis Standard) – Late one evening in 2015, local police arrested 28-year-old Abdi [not his real name] and over the next two weeks beat him every night. Prison… Read More »
Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO): Warraaqsa Jijjiirama Bu’uuraa Dorrobe Gatachiisuuf Duula Godhamu Callisnee Hin Ilaallu (Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo, Waxabajjii 25, 2018) Warraaqsa bara 1974 Impaayera Itoophiyaa raasee sirna Nugusummaatti xumura godheef sababootnii fi humnootni adda addaa jiraatanis kan akka… Read More »


c: text/html

text:
MM Dr Abiy dhuma baatii kanaa lammiilee fi dhalattoota Ityoophiyaa Awrooppaa jiran waliin ni mari’atu
Finfinnee, Onkololeessa 2,2011(FBC)- Muummee ministiraa Dooktar Abiy Ahimad dhuma baatii kanaatti lammiilee fi dhalattoota Ityoophiyaa Awrooppaa jiran waliin ni mari’atu.
Marichis Fraankifartitti gaggeeffama.
Imbaasiiwwan Ityoophiyaa biyyoota Awrooppaa keessa jiranis marichaaf haala mijeessaa jiru.
Ministeerri Dhimma Alaa FDRI akka beeksisetti milkaa’ina marichaatif imbaasiiwwan Ityoophiyaa qindoominaan hojjechaa jiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Iliyuud Kiipchogee riikardii maraatoonii addunyaa fooyyesse
Finfinnee, Fulbaana 6,2011 (FBC)-Lammiin Keeniyaa Iliyuud Kiipchogee Maaraatoonii Barliinin sa’aatii 2 fi daqiiqaa 1 fi sakondii 39 galuun riikardiiaddunyaa fooyyesse.
Iliyuud Kiipchogee umurii 33 kanaan dura Deeniis Kiimeeton qabamee kan ture daqiiqaa tokkoo oliin fooyyessuu danda’eera.
Keeniyaanoonni biroo Moosas Keeprootoo fi Kiipsaang 2ffaa fi 3ffaan xumuraniiru.
Dorgommii maraatoonii dubartootan Giilaadiyaas Cheeronoo, Ruut Agaanaa fi Xiruunasha Dibaabaa walduraa duban 1ffaa hanga 3ffaan galaniiru.
Madda: BBC


text:
Laga gama, asuma biyya ollaa Keeniyaa, ganda dubartoonni qofti keessa jiraatantu jira. Gandi Umojaa jedhamu kuni , bara 1990 hundeeffame, kan dubartoonni itti baqataniifi doohanno itti argataniidha. Kan baqatan dhiirsaafi worra dhiiraa irraa. Dubartoonni baqatu kanniin hacuuccaa, dhiittaafi hubaatiin sadarkaa adda addaa dhiirri nurraan gayu baadhachuu dadhabne jedhaniidha.
Ganda Umojaa kana keessa dubartoonni jiraatan, baay’een isaanii gosa Samburuu irraa kan ta’an, hundi worra dhiiraa irraa himannaafi xiiqii garagaraa qabaniidha. Himannaan isaanii gudeeddii, ijoollummatti heerumuu, kittaannii, hubaatii qaamaa, sammuufi rakkoo biroos ufkeessatti ammata. Miidhaa nurra gaye jedhaniif dhiira irrati tankaarfii fudhachuufi haloo bayuu hindandeenne. Fala kan jedhan ganda ol’antummaa dhiiraa kamuu irraa wolaba ta’e uumachuudha. Kana godhutti kan milkaayan fakkaata.
Jiraattonni ykn dubartoonni ganda Umojaa hedduun isaanii ijoollee heddu qabu. Kophaa jiraataa ijoollee kana hunda eessaa fidaniin gaafii hundaati? Jiraattonni ganada Umojaa argaa dhiiraa kan jibban dhiirri ganda Umojaa keessa jiraachuufi guyyaafachuudha. Aduun dhiinaan ganda qoreen haxirame keessa huhulluuqaafi asiifi achi qaqaxxaamuraa kan bulan worra dhiiraati. Dhiirri tokko hanga dubartii 5’tti ulfeessutu himama.


text:
Ijoo Dubbii (ABO) Ammajii 18, 2008:
Sirna Abbaa Irree TPLF/EPRDF jalaatti, biyyattii Itoophiyaa jedhamtu keessatti filannoon dhugaa, dorgommii haqa qabeessi bilisaa fi banaa ta’e dhugoomuu gonkumaa hin danda’u.
Sababni innii bu’uraa amala, seenaa fi aadaa dimokiraasiin kan hin uumamin fi ittiin hin guddatin immaammata ofittummaa sirni TPLF/EPRDF hordofu tahe galmaa’eera.
Bara 1992 irraa kaasee, TPLF/EPRDF aadaa fi seenaa waliin dhahiinsa sagalee lammiiwwanii fi walumaa gala baruumsa hanna siyaasaa gara naannoolee biyyattii qofaatti osoo hin taane, sadarkaa biyyoota ollaa fi naannichaatti babal’isuun beekama. Seenaa keessatti kun, qooda sirni TPLF/EPRDF Muummicha Ministeraa Mallasiin enaawiin durfamu ummatoota naannoo Gaanfichaaf gumaache dabraa jiruu dha.
Caamsaa bara 2005-as, sirni faashistii Wayyaaneen durfamu kun, akkaataa itti filannoo gandaa fi onootaa lallabaa jiru itti moo’atu waggoota lamaa oliif hojjataa as ga’e.
Yeroo kana keessatti dabbalootni Wayyaanee, dhaabota mormitootaa walaba biyyaa keessaa hojjatuu filatan hundumaa naafisuu, diiguu fi dhabamsiisurratti bobba’e. Itti aanee Sirnichii boordii filannoo namoota caalaatti sirnichaaf amanamoo tahan jedhamaniin dhunfachiisuu xumurate. Wayyaneen ulaagaa fi seerota filmaataa jechuun labsoota mormitootaa fi dorgomtoota dhaabota kaanii lafa itti dhiphisuu tumuu hujii taasifateera.
Mootummaan abbaa Irree Mallas Zenaawii, dhaabotni mormitootaa biyyaa keessaa hojjatu filatan kamuu akka ummata isaanii bira hin geenneef karaa gartuu tika isaa uggureera. Bakka bu’oota ummataa kan ta’an, miseensota paarlamaa hordofsiisuu, doorsisuu, tumsiisuu, hidhuu, ajjeessuu fi kaan ammo biyyaa ar’ani jiru.
Gartuun abbaa Irree Wayyaanee, ummatni akka yaada hin bal’ifanneef, mediyaan bilsni odeessaa madaalawaa ummatootaaf keessaa fi alaa illee irraa akka hin dabarsine danquutti hujoome. Mormitootni akka karaa mediyaa yaadaa fi akeeka isaanii ummataatti of hin ibsineef gufachiiseera.
Ummatni bal’aan akka sagalee isaa mormitootaaf hin laanneef mootummaan Wayyaanee namoota jumlaan ajjeessuu fi manneen hidhatti naquutti fuulleffate jira. Waajjiroota dhaabota karaa nagaa dorgomna jedhani itti cufuu, gubuu fi dokkumeentota irraa saamuurratti argaman.
Miseensota fi Dorgomtoota dhaabotni ummataa filannoof kaadhimatan waraqaa eenyumama itti waakkatuu fi hedduu isaanii ammo jalaa hidhaniiru. Naannolee, onootaa fi gandeen ummataa EPRDF hin filan jedhani shakkan gargaarsaa fi tajaajiloota adda addaa irraa muruun jilbeenfachiisuu irratti argamu.
Dhugaan jirtu, sirnii Wayyaanee biyyattii bitaa jiru, aadaa dimikiraasiif qophii miti. TPLF/EPRDF amalaa, aadaa fi mooyxannoo dorgommii siyaasaaf keessummeessuu fi bakka laachuufi hin qabu, qabaachuus hin qanda’u. Sirnii Mallas dimokiraasiin dhugaa, kan isa dhabamsiisuu fi hundee dhaan buqqa’uuf morma kennuutti ilaala.
Kana malees, yakkoota duguuginsa sanyii dabalatu, waggoota 17 guutuuf ummatoota biyyattii irratti raawwataa as ga’eerraa. Hireen isaa kanuma Charles Tailor sana tahuu Mallas tolchee waan beekuuf angorraa bu’uurraa, achumatti dhabamu filatu.
Mootummaan TPLF/EPRDF kan ummatootaan filatame waan hin taaneef, ummataaf dhaabbata jedhani hin eegamu. Sirni kun, mormii tokkoon maleetti, kophaa isaa ofiin dorgomee injifannoo lallabatuu waan aadeffateef, filannoo bilisaa fi banaa ta’e kan hayyamuu miti. Hannaa siyaasaa fi waliin dhahinsa sagalee ummatootaatiin bara-baraan jiraachuu kaayyoo taasifateera.
Sirna akkasii jalaatti dorgommii dhugaa fi haqaa eeguun soba ta’a. TPLF irraa dhugaa fi haqa eeguuf waywaatuun dhaabilee mormitootaa biyyattii, lubbuu lammiilee fi ummatootaa daguutti barbadeessaaf afeeruu qofa argamsiisa.
Filannoo, dirgommii fi baallii dhoksaa mootummaa goolessituu Wayyaaneef galu tokkichuma. Kunis, Filmaata humna ta’ani argamuu, dirree lolarratti waraanaan ittin dorgomuu, fi tarkaanfii irratti fudhatuu qofa akka ta’e ar’a falamsiisaa miti.
Waan ta’eef, dhaabotni mormitoota walaba ta’an hunduu ummatoota biyyattii sobaan abdachiisuu ykn dharaan jajjabeessuun gara yakkaatti kan isaan geessu tahu hubachuu qaban.
Furmaatni jiru takkichii kanaafuu, qabsoo hidhannoo sirna nama nyaataa TPLF/EPRDF dhabamsiisuuf muratuu ta’a. Qabsoo hidhannoo kan farraa sirna gaalessituu Wayyaaneetti hiriiruu fi waan barbaachisuun bakka jiraniitti dirmatuufiin dirqama filmaata gara biraa hin qabne jenna.
Kun ejjennoo Adda Bilisummaa Oromoo ti!


text:
Baarentuu Gadaa Irraa
Isa dhaabbataniif ammanummaa fi jabinaan falmuun kabajaa namaa laata, Injifachuunis hin oolu. Kaayyoof wareegamuun oolee haa bulu malee gatii guddaa qaba. Namni ykn jaarmiyaan kamuu, eeyniyuu dhugaaf cichinaan milkiin kan isaati. Injifataanis isa.
Isa dhugaa dubbatu, isa haqaaf dhaabbate, isa walqixxumaa fi bilisummaaf falmu inni haqa dabsu, inni nama ajjeesee saamu, inni kijbu hin jaalatu. Haqa dabsaa fi kijibaan karaa isaa danda’ame hundaan sagalee nama dhugaa dubbatuu ukkaamsuuf yoo tattaafatu argaa fi dhagahaa jirra. Kijibdoonni sobaa fi holola fakkeessii afarsaniin sagalee dhugaa ukkaamsuuf yaalaa turan, yaalaas jiru. Horii dhanglaasanii dhugaarra aanuuf tattaafatu. Wayyaaneen impaayeera itiyoophiyaa bulchaan jira jettus wanti ishiin waggoota 26n darban raawwachaa turtee fi jirtu kanuma. Haqa dabsuuf, sagalee ummataa ukkaamsuuf wanti murni tun hin raawwatin hin jiru. Keessumaa SBO fi Sagantaa TV Gaaddiisa dhugaa jedhamu irra deddebiin ukkaamsuuf yaaltee jirti.
Wayyaaneen hattuu,sobduu fi saamtuu waan taateef sagalee dhugaa hin jaalattu. Kanumarraa ka’uun midiyaalee Oromoo keessumaa SBO fi sagantaa TV Gaaddisa dhugaa irra deddeebin ukkaamsaa turte. Wayyaanee Sagaleen dhugaa ni baanbanasa, ni dhiphisa, ni shorokeessa. Waan taa’eefuu yoo sagalee bilisummaa Oromoo fi sagantaa tv Gaaddisa Dhugaa argituu fi dhageechu ni dhiphatti, ni shorkoofti, hirriba hin qabdu.
SBOn miidiyaa Oromoo ABOn qabsoo bilisummaa ummata Oromoo finiinaa turee fi jiru gurra firaa fi halagaatiin gahuuf dhaabe dha. Miidiyaan kun; miidiyaa waggoota 28 oliif tajaajilaa odeeffannoo ummata Oromoo fi jaalattoota qabsoo bilisummaa Oromoof kennaa turee fi jiruudhasi.
Baroota 28n darban kana keessa SBO ukkaamsuuf dinni waan hin dalagin hin qabu. Haata’uutii dhakaa diinarraa itti darbatamaa turee fi jiru hundaa SBOn ummata Oromoo waliin ta’ee cichoominaa fi jabinaan ofirraa qolachaa as gaheera. Odoo tajaajila Odeeffannoo dhugaa fi qabatamaa ummata Oromoof kennuus waggoonni 28 lakkaawwamaniiru. SBOn Funduraafis amma ummanni Oromoo bilsummaa qabsaawaaf argatutti miidiyaa caalaatti cimee hojjii isaa itti fufu malee kan duubatti hin jenne ta’uu sadarkaan har’a irra jiru ni mirkaneessa.
Waxabajjiin 15 barri 2017 guyyaa hundeeffama SBO waggaa 28 ffaa dha.
SBOn bara ummanni Oromoo miidiyaa takkallee hin qabne, bara diinni kan yeroo kamiituu caalaa sagalee fi qabsoo bilisummaa Oromoo dhabamsiisuf kutatee ka’e kan dhalate dha. Haata’uutii SBOn akka midiyaalee isa duras ta’e isa booda dhalataniitti battaluma dhalateetti hin dulloomne. ykn badee hin hafne. SBOn guyyaarraa gara guyyaatti amanamummaa fi aantummaa ummata Oromoo guddaan naa’uumsa miidiyaa eeggatee cichoominaa fi jabinaan tajaajila isarraa eeggamu bahataa ture, bahataas jira. SBOn ummata Oromoo tajaajiluu qofa osoo hin taanes miidiyaalee hara’a asii fi achitti banamaa jiranifillee fakkeenya gudda ata’eera. Guddinaa fi jabina SBO kanaaf ammoo adda durummaan miseensoota ABO dadhabne, nuffine hin jennee fi sabboontoota miseensota hawaasa Oromoo biyya alaa fi biyya keessa jirantu qooda olaanaa qaba.
Miseesnoonnii ABO fi Hawaasni Oromoo biyya alaa jiru SBO yeroo ammaa kana midiyaalee dhiheenya banamanifillee fakkeenya gudddaa ta’e kana qilleensarratti eeguu, akka ciminaan sagalee ummata Oromoo ta’ee itti fufu godhuu keessatti gumaata lakkaawwamee hin dhumne gumaata ture,gumaataas jira. Kun dhugumatti waan nama boonsuu fi nama gammachiisu dha. Warri miidiyaa kana asiin gahuu keessatti gumaata beekumsaa, qabeenyaa fi humnaa gumaatanis hojiin hojjechaa turanii fi jiran waan itti boonuu fi ittiin dhaadachuu qabanii dha, galata guddaas qabu.
Har’a yoo waggaa 28 ffaa SBO kabajnu baayyeen keenya midiyaalee hawaasaa odeeffannoo adda addaa dabarsan gidduu teenyee ta’uu mala.
Haata’uuti SBOn jaarraa 20ffaa keessa dhalate har’as jaarraa 21ffaa kana keessa midiyaa kamuu caalaa madda odeeffannoo dhugaa ta’ee, ummata Oromoo fi deeggartoota qabsoo isaa biratti sadarkaa 1ffaatti caqasama. Odeessa qabatamaa fi sagalee bilisummaa ummata Oromoo dhugaas ta’ee tajaajilaa jira. SBOn odeeffannoo dabarsuu qofas osoo hin ta’in Aadaa, afaan, seenaa Oromoo guddisuu keessattillee qoonni qabaachaa turee fi jiru kan laayyeetii ilaalamuu miti. Kana walitti qabnee yoo ilaallu dhugaa dubbachuuf kun yoo diina Oromoo Wayyaanee ta’e malee kan hunda keenyaa bonsuu fi gammachiisu dha.
Diinoonnii ummata Oromoo keessumaa Wayyaaneen waggoota 26n darbaniif sagalee amanamaa fi tajaajila guddaa ummata Oromoof kennaa turee fi jiru kana amma dhumaatti ukkaamsuuf shirrii fi maallaqni itti hin baasin hin jiru. Sagalee adda ddaa itti gadhiisuunis ukkaamsuuf yaalaa turtee jirti. Kana bira dabartees bakka tamsaasni kun irraa gaggeeffamu qorachuun akka cufamu yaaliin hin taasisin hin jiru. Garuu hundattuu hin milkoofne, fuunduraafis itti hin milkooftu. Sagaleen bilsummaa Oromoo kale amma yoonaa ni jira. Amma sabboontoonni saba isaaniif dabarsanii of kennan jiranittis SBOn sagalee dhugaa, sagalee bilsummaa fi injifannoo Ummata Oromoo lallabu ta’ee itti fufa.
Keessumaa injifannoo WBOn, qeerroon bilisummaa Oromoo diinarratti galmeessu labsuu jibanaan ummata Oromoo biraan gaha.
Egaa miidiyaa keenya SBO rakkoo hedduu keessa qaxxaamuruun amanamummaa fi cichoomina guddaan as gahe kana har’alleen diinni waan irraa hin dhaabbatiniif hundii keenyaa jabinaan eeggachuu qabna. Sagaleen injifannoolee qabsaawoonni bilisummaa Oromoo diinarratti galmeessisaa turanii fi jiran waggoota 28f jabinaa fi cichoominaan labsaa as gahe kun gongumaa gufuu xixiqqoo fi rakkoo maallaqaatin adda cituu hin qabu. Ummanni Oromoo keessumaa Hawaasi Oromoo biyyoota alaa keessa jiru akkuma kanaan dura saglee isaa tikfacha ture fuunduraafis gama hundaanuu SBO sagalee isaa cinaa dhaabbatee cimsuu qabaan dhaamsa keenya! Dirqama lammummaatisi.


text:
Indooneezhiyaatti kirkira lafaan lubbuun namoota 800 ol darbeera
Finfinnee, Fulbaana 20,2011(FBC)-Indooneezhiyaa oddoola Saawulusii magaala Paalutti Jimaata darbe kikira lafaa muudateen lakkoofsi namoota lubbuun darbanii 800 caaluu ibsame.
Kirkirri lafaa iskeel reektaarii 7.5 galmeessise kun lubbuu namaa dabrsuu cinaatti gamoo magaalichaa baay’ee jijjigsee jira.
Hanga yoonaatti namoonni baay’en gamoo jijjige jalatti kan argaman yoo ta’u,yoo xiqqaate balaa kanaan namootni 832 du’aniiru.
Dubbi himaan balaa tasaa biyyattii Suutoop Puurwii,namootni miidhaman hospitaalattii yaalamaa jiraachu fi namoota dhabaman barbaadamaa jiran jedhaniiru.
Lakkoofsi namoota du’aniis dabaluu akka danda’u eerameera.
Preezdaantin Indooneezhiyaa Jaakoo Wiidoodoo ibsa kennaniin,hojjettoota yeroo balaa cinaatti humni ittisaa biyyattii deeggarsa akka taasisan ergaa dabarsaniiru.
Namoota miidhan irra gahes kan deeggaraman ta’uu himaniiru.
Indooneezhiyaatti balaan kirkira lafaa yeroo heddu kan muudatu yoo ta’u, ji’a Adoolessa darbe oddoola Lombokoo jedhamutti lubbuu namoota 500 ol galaafatee ture
Madda: BBC


text:
Tokkummaa Mootummotaa keessatti Komishinara Olaanaa Kan waa’ee Baqattootaa kan ta’an Filippoo Graaandii moraa baqataa Ugaandaa keessaa daw’atanii jiru.Moraan baqataa Nyumaanzii jedhamu jalqaba akka saganteeffameetti baqattonni keessa qubatanii iddoo biraatti akka darbaniif kan yaadame ture.
Amma garuu baqattoota kuma hedduuf lafa jireenyaa ta’ee jira.Baqattoonni akka jedhanitti waan nyaatan ga’an hin jiru. Iddoo biraa deemanii qubachuuf immoo tajaajilli adda addaa hin jiru, akkasumas sodaa nageenyaa fi basaastotaa qabu.
Komishinarichi Graandiin akka jedhanitti rakkoo baqattoota Awuroopaatti kan birmate hawaasni addunyaa isa kanaafis birmachuu qaba.Baqataa Awuroopaa dhibba keessaa harka 60 hanga 70 gargaaraa isa Afrikaa keessaa dhibba irraa harka 20 hanga 30 gargaaruun sirrii miti, jedhan.
Gabaasaa Gutuu caqasaa.


text:
Hirphaa Disaasaa: nama jireenyaa isaa guutuu Oromoof hidhamaa jiru
Obbo Hirphaa Disaasaa jedhama. Godina Wallagga Lixaa Aanaa Mana Sibuu tti nama dhalate guddate dha. Ob Hirphaan jireenyaa isaa guutuu hidhamuun dabarse. Namni keessaa nama tokkoo Qabsoo Oromoo keessaatti nama gahee guddaa qabu fi quqama saba isaatiif rakkoo guddaa nama argee dha.
Obboo Hirphaan dhalootuma isaa irraa jalqabee nama bilisummaa Oromoo barbaaduu dha. Akkaa lakk. warraa Habashaati Bara 1979 kaasee sababa quuqama saba isaatiif mana hidhaa Gimbitti hidhame ture. Obbo Hirphaan ABOttis yakkamee hidhamee ture. Bara tokko keessa yoo xinnaate si’a 3 ol hidhamaa ture.
Ergasii booda hanga har’aatti Gimbii fi Manasibuu Mandiitti kampii waraana keessati yeroo hedduu hidhame dararamaa ture; waajjira poolisi naannoo Gimbitti mootummaa Dargii fi wayyaanee hidhamaa ture.
Yeroo hunda yakka kam irraa illee bilisa ta’ee ba’aa ture. Obboo Hirphaan abbaa ijoollee 8 yoo ta’u guyyaa tokko ijjoollee isaa waliin jireenyaa gammachuu hin dabarsiine. Umuri isaa fi jireenya isaa mana hidhaati babarse.
Obboo Hirphaa Disaasa sababa Oromoo ta’eef jechaa rakkoo fi darara akkanaa ulfaatu argaa jira. Bara duluummaa keessaa dukkana mana hidhaa keessatti mootummaa wayyaanee dhan dararamaa jira.
Obbo Hirphaa Disasa reebichaa fi hidhaa darara bara jireenyaa isaa irratti rawwateef takka gootummaa isa irraa booda hin deebine. Haar’aas Ummata Oromoo kumaatamaa waaliin Rakkoo mana hidhaa hirmachaa jira. Yeroo ammaa kana mana hidha Maaykalaawwiittii dararamaa jira. Seenaa obbo Hirphaa irraa guddaa isaa yeroo itti aanutti isiinin gahaa. Gooti keenyaa kana Galmee Seenaa Oromoo ni yaadatti!
Oftana Jifar Debele tiin.
September 14/2017


text:
Help:Contents/Faayida Icon
GOOTA XULAA EJERSAA
Goota beekkamaa Oromoo Gujii kan bara mootii H/s keessa nafxanyoota baay'ee barbaddeessaa tureedha. Guyyaa tokko nafxanyaan hiriyaa isaa tokko biraa ijjeese. Gaafa tokko ammoo isaa fi obboleeyyan isaa lama waliin qabanii mana hidhaatti geessani akka fannifaman itti murtassani. Jiraan qaawa lubbuu hin dhabu akkamu jedhamu manni hidhaa yoo inni munyuussee laale cabe. Worroota mana hidhaa keessa jiran hundaafuu karaa saaqe itti dhagarsiise. Hanga latti dhiitutti akka nafxanyaan hin dhagarre qaawa san yeroof cuqqaale. Lafti dhiinaan yeroon hirriibaa geennaan namoota dadamakse. faana ka'uu didanii jennaan tafiitiin baye. Huccuu isaanii irraa guuree qoree shuboo dalleya mana hidhaa irra afuun jalaa baye. Namoota mana hidhaa keessa jiranii fi obboleeyyan isaa lamaan ganama san fannifamanii ijjeefaman. Gootni Xulaan qabsoo nafxanyaa barbadeessuu itti fufe. B/saa Damee Qilxaa


text:
Xalayaa: Dhaamsa Oromummaa
Berhanu Hundee
Kutaa Lammaffaa
Duradubbii
Uummatni Oromoo humnaan weeraramee erga bilisummaa fi abbaabiyyummaa isaa dhabee kaasee hanga har’aatti waan dhabe sana deebifachuuf yeroo inni fincila diddaa gabrummaa fi qabsoo bilisummaa dhaabe hin jiru. Qabsoo kana keessati immoo bu’aa ba’ii meeqa keessa dabree, wareegama ulfaataas kaffalee har’a gahee jira. Yeroo adda addaatti carraalee gurguddoonis nu dabranillee, uummatni Oromoo amma sadarkaa xumura gabrummaarra waan gahe fakkaata. Kana jechuun garuu karaan bilisummaatti nu geessu gabaabbate jechuuf malee, xumurri qabsoo kanaa maal ta’uuf akka deemu beekuun rakkisaa dha. Yoo tokkummaan ilmaan Oromoo addatti immoo kan qabsaa’otaa fi jaarmayootaa Oromoo jabaatee, humni mooraa keenyaa abdachiisaan hin uumamne, bilisummaa argachuun hafee, injifannooleen hanga har’aatti galmeeffamanuu gaaga’ama keessa galuu akka danda’an hubachuun barbaachisaa dha.
Carraalee gurguddootu nu dabran yoon jedhu, fakkeenyaaf carraa guddaan inni duraa bara 1974, bara warraaqsa Itoophiyaa sana yoo ta’u, Sabboontotni Oromoo warraaqasa sana keesatti gahee olaanaa qabaatanillee, bifa qindaa’een akka jaarmayaa saba Oromootti ijaaramanii humna cimaa wan hin uuminiif, jijjiiramni gaafii Oromoo deebisiisuuu danda’u hin mul’anne. Dammaqinsi uummata Oromoos yero sana akka har’aa waan hin turiniif, jijjiiramni sun humnoota biroo harka seenee carraan Oromoos ukkaamamee hafe. Carraan biraa bara 1991 yoo ta’u, jijjiiramni bara sana argame sun kan bara 1974 caalaa bu’aalee gurguddoo argamsiise; injifannoolee gurguddoos galmeesse.
Isaan kana keessaa kan ijoo ta’an kaasuuf Oromiyaan kaartaarratti mul’achuu; Qubeen Afaan Oromoo hojiirra ooltee Afaan kunis Afaan hojii Oromiyaa ta’uu fi Sabboonummaan Oromoo guddachuu dha. Kuni hunduu kadhaadhaan kan argaman osoo hin taane, waregama ilmaan Oromoo kumaatamaan kafalaniin dhufan. Injifannoole kana argamsiisuuf jaarmayootni bilisummaa Oromoo addatti immoo Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) gahee guddaa taphatan; qooda guddaas gumaachan. Keesumaayyuu ABOn kallacha qabsoo bilisummaa ta’ee, QBO hogganuudhaan bara 1991 jijjiiramni bu’uraa akka argamu taasisuu keessatti gahe olaanaa fi furtuu ta’e taphate. Kan baay’ee nama gaddisiisu garuu jaarmayaan abdii bilisummaa ta’e fi uummata Oromoo biratti jaalala guddaa horate sun har’a bakkee adda addaatti bahee argamuu isaa ti.
Jaarmayoota fi Qabsaa’ota Oromoo
Hacuuccaa fi roorroon uummata keenyarra gahe isinitti dhagahamnaan; gabrummaa bar-dhibbee tokkoo ol uummata Oromorratti fe’amee jiru kana teessanii laaluun boqonnaa isinii dhoowwinaan; mirga uummata keenyaa kabachiisuu fi Oromoon biyya isaa kessatti abbaa lafaa fi qabeenyaa akka ta’u godhuuf jettanii qabsoo kanatti seentan. Akka sagantaa, kaayyoo, galii fi mul’ata jaarmayaa keessaniititti garaagarummaa qabaachuu dandeessu. Ilaalchi adda addaa jaarmayoota jidduutti dhiisii maatii tokko kessattuu waanuma mul’atuu dha. Kanaafuu ilaalcha gara garaa qabachuun rakkoo cmaa ni ta’a jedhee hin yaadu. Wanti isin akka walootti waliin qabdan garuu karaadhuma fedheenuu haa argamuu, abbaabiyyummaa Oromoo mirkaneessuu dha jedheen amana. Waayeen karaa waayee garaa hin ta’in malee!!
Kuni akkamitti argamaan, karaa kam wayyaan, tooftaa fi tarsiimoo kamitti fayyadamuutu gaarii dha kan jedhan dhimmoota isini jidduutti waliigaltee isin dhoowwu malan akka ta’an naaf gala, nan hubdhas. Haa ta’u malee galiin xumuraa adda adda ta’uu malus kaayyoon keessan garuu akkuma armaan olitti ibsame tokkuma jedheen yaada. Kanaafuu garaagarummaan isin jidduutti uumamu baay’ee xiqqaa waan ta’eef, uummata kanaaf jettanii isa kana dhiphisuun dirqama Oromummaa ti jedheen amana. Hundi keessanuu kan ganama manaa baataniif mirga uumata kanaa eegsisuufii mitii? Mirgi uummata/saba Oromoo maal akka ta’e isinitti himuun barbaachisaa dhaa? Fedhiin uummata Oromoo guutumaa guututti eegamuu akka qabu kun hawwii fi kaayyoo qabsoo keessaniitii mitii? Fedhii dhuunfaa caalaa fedhiin uummata bal’aa Oromoo dursuu akka qabu Sabboontotatti himuun barbaachisaa dhaa?
Akka miidiyaalee adda addaarratti argamaa jirutti yeroo ammaa kana jaarmayoota siyaasaa Oromoo 14 ol akka jiranii dha. Saba guddaa fi uummata bal’aa akka Oromootiif jaarmayootni hanga kana baay’achuun rakkoo waan qabu natti hin fakkaatu. Haa ta’u malee, ammaaf Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) keessatti kaayyoo fi galii gurguddoo lama qofaatu mul’achaa jiru. Isan kunis: A) Oromiyaa walaba taate fi mootummaa birmadummaa Oromoo ijaaruu yoo ta’u; B) Itoophiyaa diimookraatofte keessatti Oromoon ofiin ofbulchee warra hafan wajjin immoo bulchinsa waloo (shared rule) akka qabaatu taasisuu dha. Maarree, jaarmayootni 14 kaayyoo fi galii 14 qabu jechuu dha? Deebiin gaafii kanaa eeyyen kan jedhamu yoo ta’e, kaayyoon 14 maali? Lakkii kaayyoon isaanii gurguddoo lamaan kana keessaa hin bahu kan jehamu yoo ta’e immoo, warri kaayyoos ta’ee galii tokko ykn walfakkaataa qaban maaliif bakka tokkotti dhufanii humna isaanii hin cimsine? Maaliif gara garatti bibixxilamanii jiraatu?
Tokkummaa jechuun walitti baqanii hoggansa tokko jalatti jaarmayaa tokko ta’uu qofaa mitii bar!! Tokkummaan ani jechaa jiru tokkummaa kaayyoo ti (unity of purpose). Kuni kan barbaachisuuf immoo:
- Tokkoffaa nagaa fi tasgabbiin mooraa QBO keessatti akka uumamuuf;
- Lammaffaa, humni cimaa fi abdachiisaa ta’e, kan fedhii uummata kanaa eegsisuuf WABII ta’uu danda’u mooraa keenya keessatti akka ijaaramuuf;
- Sadaffaa, diinni qaawwa uumamu hundatti fayyadamee, nu keesa seenee akka nu hin miineeef;
- Afraffaa, yoo jaarmayootni Oromoo tokummaa qabaatan qabeenya Oromoo hundaa sochoosuun (mobilize all resources) waan danda’amuuf;
- Shanaffaa, yoo jaarmayootni isaa tokkummaa qabaatan, rakkooleen adda addaa fi afaanfaajjiin uummata jidduutti akka hin uumamneef;
- Jahaffaa, tokkummaa qabaachuun har’aaf qofaa osoo hin taane, bilisummaa boodafillee murteessaa waan ta’uuf; egeree keenyaaf har’uma bu’ura gaarii uumuuf
Egaa, kun akka ani itti hubadhutti malee, bu’aa tokkummaa wallaaltaniitii miti.
Jaarmayoota fi qabsaa’ota saba guddaa kanaa
Barbaacisummaan tokkummaa kan ani armaan olitti tarreesse qofaa miti. Kana isinuu na caalaa beekutu jedheen amana. Ani akka ilma Oromoo tokkoottan dhaamsa Oromummaa isiniif dabarsaa jira malee, waan uummata keenyaaf gaarii ta’u isin caalaa namni biraa ni beka jedhee hin yaadu. Yeroon ammaa yeroo bay’ee murteessaa ta’ee dha. Diinni uummata keenya waggota 27 dabran fixaa as gahee, har’allee uummata keenya nyaacha yeroo jirutti, humnootni biroo immoo beela’anii nu nyaachuuf hamuumachaa akka jiran waan hubattan natti fakkaata. Dabalataan immoo, haalli uummatni keenya har’a keessa jiru dhugumatti baay’ee gaddisiisaa qofaa osoo hin taane, waan hedduu nama yaaddessuu dha. Balaa guddaa nutti deemaa jiru kana maaliif alaalatti arguun isin rakkisa? Waliigaltee dhabadanii maaliif diinaaf carraa gaarii uumtu? Yoo humni Oromoo cimaa fi abdachiisaan jiraachuu baate, ammas carraan yeroo sadafaadhaaf nu dabruuf akka deemu hin hubattanii?
Dubbii xumuruu fi dhaamsa Oromummaa isiniif dabarsuuf, jaarmayootni Oromoo kaayyoo fi galii adda addaa qabaattanillee, kana akkuma jirutti qabachuudhaan garuu taa’aa waliin mar’iadhaa; rakkoo walootiif furmaata waloo barbaadaa; karoora yeroo gabaabaa fi kan dheera (roadmap) waliin baasaa; humna mooraa Oromoo cimaa fi abdachiisaa uumuuf warri kayyoo tokko fi walfakkaataa qabdan uummata kanaaf jedhaatii tokkummaa kaayyoo ijaaraa. Yoo isin olola walirratti ooftanii, summii walitti facaaftan, summiin kun uummata bal’aa keessatti faca’uu akka danda’u hin dagatinaa. Waan uummata Oromoo gargar facaasu fi diina jabeessuu danda’u hojjechuurraa of qusadhaa. Sabboontota fi qabsaa’ota isin biraa wareegamanii hafan yaadadhaa. Garaagarummaa keessan dhiphisaatii waan goototni keenya ittwareegaman sana bakkaan gahuuf tumsa waliif ta’aa. Badii dalagamu hundaaf ittigaafatama seenaa jalaa bahuu akka hin dandeenyes hubadha. Waaqayo/Rabbi hubannoo fi waliigaltee isiniif haa kennu!!
====== ittifufa ======
Hubachiisa:
Xalayaan mata duree “Dhaamsa Oromummaa” jedhuun dhiyaate kun ittifufa. Kutaalee itti aanan keessatti kan dhiyaachuuf deeman xalayaalee:
- Aktivistoota fi Hayyoota Oromootiif
- Dhumarratti Obboo Lammaa Magarsaa fi Dr Abiyyi Ahmadiif


text:
Prezidaant Baraak Obamaan har’a kutaa Daallas, Teksaas keessatti sirna yaadannoo kan angawoota Poolisii shan kanneen haleellaa toraban darbeetiin du’aniif qophaa’e irratti haasaa dhageessian.
Itti aanaa prezidaantii Joe Biden fi prezidaanticha duraanii George W Bush waliin ta’uu dhaan torban darbe ennaa hiriirri mormii geggeessametti magaalaa namni qawwee hidhate poolisii shan ajjeesee kanneen biroo afurii fi sivilota lama keessatti madeessee daawwachuuf jiru.
Luba Frederick Haynes dilbata darbe sirna Daalas keessaa irratti ennaa dubbatan, wyita Obaaman gama Daalasitti qajeelaa jiran kanatti haalli mormitoota Miniisota keessaa yaddoo waan uumeef jecha presidentichaan isinin jaal’adha, gama keessanin gora isinin deggera garuu Minnesotaa dhaquutu na irra jira jedhan.
Bulchiinsi Obaamaa Roobii borii angawoota naga eegumsaa, qabsaa’ota mirgaa, hayyoota fi hoogganoota mirga namaa White House keessatti walitti fiduu dhaan poolisii fi uummata hawaasaalee hedduu keessa jiraatu gidduutti adda addummaa uumame attamiin walitti fiduun mala danda’amu irratti mari’achuuf jira.
Dubbi himaan White House Josh Earnest bakka Obama bu’uu dhaan hookkara dhiyeenya biyyattii raase ilaalchisanii adda addummaa siyaasa biyyattii keessaa caalaa uummata guutuu biyyattii jajjabeessuu irratti fuuleffatan.
Earnest har’a akka jedhanitti kan gaddaan rukutame uummata Daalas qofaa utuu hin taane uummata guutummaa biyyattii keessaa kanneen hookkarri dhiyeenyaa isaan yaaddessee fi hookkara uumame ijaan argan ta’uu presidentichi ni hubaatu jedhan.
Dhugaan isaa jedhan Josh Earnest hookkarri kun kan nuti torban darbe argine qofaa utuu hin taane waggoota hedduu keessatti kan irra deddeebi’ee mudataa ture.
President Obaamaan aangootti erga dhufanii qabee dhukaasi jamaa irratti raawachuu isaatiin uummataaf haasaa ennaa dhageessisan inni kun yeroo 11ffaa ta’uu isaa ti.


text:
Emmerson Minaan-gaagwaa prezidaantii Zimbaabwee haaraa ta’uu dhaan har’a hirbuu seenuun sirna abbaa irraa Roobert Mugaabee waggoota 37 xumuraan ga’ee jira.
Minaangaagwaan Mugaabeen abbaa biyya keenyaati jechuu dhaan prezidaantichi duraanii dogoggora hoogganaa qabaachuu isaanii garuu amananii jiran.
Hoogganaa haaraan kun uummata Staadiumii Haraaree keessatti wal ga’eef haasaa dhageessisaniin hojiin amma harka keenya jiru biyya keenya guddittii deebisanii ijaaruu dha jedhan.
Minaangaagwaan qonnaan bultoota kanneen bulchiinsa Mugaabee jalatti lafa isaanii dhabaniif hirpha baasuuf cichaan kan hojjetan ta’uu dubbatan.
Qeeqxonni Mugaabee akka jedhanitti sagantaan jijjiirama lafaa falmisiisaan biyyattii kan qonnaan bultoota warra adii muuxannoo qaban dachii isaanii harkaa fudhate biyya yeroo tokko biyyoota Afriikaa gama kibbaaf nyaata dhiyeessitu beelaaf saaxile jedhan.
Hirbuu seenuun Minaangaagwaa jijjiirama addaa ti. Jalqaba baatii kanaa Sadaasa shan irratti haadha warraa Mugaabee Grace waliin falmii jiru irraan kan ka’e taayitaa itti aanaa prezidaantummaa irraa kaafaman.
Prezidaantiin duraanii Mugaabee fi haati warraa isaanii akka hin himatamne dhiifamni godhameefii jira.
Ministriin dhimma alaa US Rex Tillerson hoogganoonni Zimbaabwee haarawaan biyyattiin filannoo walabaa fi haqaa akka g3ggeeffattu gaafataniiru. Uummati zimbaabwee hoogganoota ofii isaanii filachuu qabu jedhan.


text:
Waxabajjii 3/2018 , Bishooftuu:
Rakkoo saamichaa lafaa Magaalaa Bishooftuu keessaatti babaldhachuu waliin walqabatee uummatni Oromoo Magaalaa bishooftuufi naannawaa ishee jiraatu abbaan qe’ee qe’ee isaatti gidirfamaa jiraachuu irraa mormiin guddaan akka adeemaa ture beekamadha. Kanuma waliin wal qabatee guyyaa har’aa walgayiin muddituun tokko magaalaa Bishooftuu keessatti gaggeeffama jira. Walga’ii kana irraatti Abbaan Gadaa kan argame yoo ta’uu walgayii kana irraatti :
Warri saammicha lafaa gaggeessa turaan hojii irraa kaafamuun lafa saamaniifi saamsisaan uummataaf akka deebi’uufi ofii immoo seeraan akka itta gaafataman murtiin dabarfamee jiraachuu Qeerroon Magaalaa Bishooftuurraa gabaase.


text:
Oromedia
For better Oromia
Month: March 2017
(Oromedia, Odaa Bultum, 16 Bitootessa 2017) Ijaarsi galma Abbaa Gadaa Odaa Bultum kan xumurame taúun beekame....
Gadaan seerota 370 oliin uumaa fi uumama bulcha
Soraa Halakee (VOA Afaan Oromoo) (Oromedia, 8 Bitootessa 2017) Gadaan Oromoo seeraa fi heera mataa...
Abbaan Gadaa Booranaa Kuraa Jaarsoo baallii fuudhe
(Oromedia, 4 Bitootessa 2017) Kuraa Jaarsoo,abbaa Gadaa Booranaa 71essoo. Bitootessa 2, 2017 godina Booranaa aanaa...
Yaadannoon Jaarraa Abbaa Gadaa Sambata Kana Kabajama.
(Oromedia, Melbourne 1 Bitootessa 2017) Yaadannoon Jaarraa Abbaa Gadaa (1936-2013) kan Waggaa arfaffaa Sambata dhufu, Bitooteessa...
Sirni Cidha Goobsuu Abbootii Gadaa Karrayyuu Gaggeeffamaa Jira
(Oromedia, Mata-Haaraa, 1Bitootessa, 2017)- Sirni Cidha Goobsuu Abbootii Gadaa Oromoo Karrayyuu baatii lamaan darban keessaa...


text:
“Rakkoo Guddaan Mirga Ofiif Gaafachuu Dhabuu Dha” Dr Nagaasoo Gidaadaa
Kutaa 2ffaa.
Imala Jarmanirraa hanga Aangoo Pireziidantumaatti..Dr.Nagaasoo Gidaadaa Soolan. .
“Hayyoota kan jedhaman gara OPDO tti dhufuu hin fedhan ture”……..
“Yeroo koree gidduu galeessaa Ihyaadiig turretti namoonni keenya(OPDO) gaaffii gaafachuu ni sodaatu ture”……….
” Yeroo ammaa Miindaan koo ji’aan birrii 2295 dha.”………..
” Hasan Alii, Yaasiini fi Almaaz Makkoo………Yoonattan Dhibbisaa fi Dirribaa Hariqoo………Barreessaa OPDO isa jalqabaa Abrahaam Malkaa. ……” Shiraanimoo? Dhugaaf baqatanii?………
Turtiin Dr.Nagaasoo waliin taasiiseen daqiiqaa tokkoyyuu hin balleessine jedheen yaada. Gaaffiirratti gaaffii kaasaan isaan waliin ture. Gidduu gidduutti dhiifama oduun sitti baay’ise natti fakkaata nan jedhu.Yommuun dabalee gaaffii gaafadhu hin nuffan, dhugumaan nama gaazexeessaan barbaadudha Dr.Nagaasoon.
# Isin dabalatee namoonni baay’een dhaaba OPDO, aangoos gadhiisanii baqa filatu. Maaliif? Moo durumaanuu osoo kaayyoo isaatti hin amaniin itti seentanii?
Dr.Nagaasoo ;Ani akkuman duraan sitti hime duraan ABO keessatti hirmaannaa ho’aan qaba ture; boodan gara kanaatti dhufe.warri kaanis akkasuma bakkuma garaagarraa dhufani.Sana boodas dhaaba kana hundeessniiru (OPDO). Haa ta’u malee namoonni keenya (miseensonni OPDO) gaaffii gaafachuu ni sodaatu turan. Fakkeenyaaf yeroo koree Gidduu Galeessa Ihyaadig(ADWAWI) turretti gabaasa dhiyyeessuu malee gaaffii hin gaafatan ture. Ani gaafadhaa jedhee yommuun isaanitti dheekkamu tasgabaa’i suuta gaafanna dhiphoota nun jedhu nan jechaa turan. Inni kun balleessaa guddaa ture. Mallas baay’ee nu tuffata ture. Dandeettii hin qabdan nuun jedha. Kunis maalirraa ka’e seeta ,Ambaasaaddarri Ameeriikaa “Bas” jedhamu tokko yeroo tokko haala ADWAWI(Ihyaadig) ilaalchisee odeeffaannoo(qorannoon) gaggeesse jedhee Mallasiif dhiyyeeseera. Innis “namoonni keessan baay’ee isaan hafa keessuma warri OPDO dandeettii hin qaban jedhe.”Erga sanaa kaasee Mallasis akkasumatti yaada waan ta’eef wal ga’ii gaafa teenyu jara keenyaan arrabsuu barbaada. Kanarraa ka’uun natti fakkaata baay’een keenya mirga keenyaaf gaafachuu ni sodaanna ture.
Anis yeroo baay’ee warra kan keenyaa waliin sababa sodaa kanaatti nan lola ture.
Nan yaadadha daawwannaaf gara Tigiraay deemeen sochii isaan gama dinaagdeen jalqabaniiran argeen dhufe. Kumaa Dammaqsaa fi Hasan Alii bira deemeen lakkisaa jarri kun nu gatanii deemaa jiru sochii dinagdee jalqabuu qabna jedhe jennaan na lolan……”Ati Jarmanii waaan dhufteef hin beektu Isaan Maallaqa saamaa turan hedduu qabu, nu dhoofsistaa tasgabaa’i nan jedhe Kumaan”………”Akkasumaanuu dhiphoota nuun jechaa jiru suuta jenna malee jedhe Hasan……” gaffa kana hedduu wal lolleen deeme isaan biraa.
Inni biraan hayyoonni ykn ogeessonni gara dhaaba kanaa (OPDO)tti dhufuu hin barbaadan ture. Kunis namoonni baay’een akka keessaa baqataniif karaa saaqeera natti fakkaata.
Hasan Alii baay’ee qoranna ture; hojii gama mootummaan jiru sirriitti hin hojjenne jennee. Dhuma kanarrrattis qorannoo sodaatee waan bade natti fakkaata. Yaasin ABO tti makamee ni du’e natti fakkaata. Almaaz Makkoo durumaanuu hedduu dubbachuu hin barbaaddu ejjennoo ishee kanadha siin jechuu hin danda’u.
Abraaham Malkaa dhiphoodha jedhameeti arii’atame.
Abrahaam isa kamidhaa?
Abrahaam jechuun yommuu OPDO’n Adeetitti hundaa’u Kumaa Dammaqsaa dura taa’aa dhaabaa,Abrahaam Malkaa immoo barreessaa dhaabaa ta’eetu filatame. Yoonattan Dhibbisaa fi Dirribaa Hariqoo bara Mallas boonappartiizim jedhe sana dhiisanii deeman. Akkuman siin jedhe rakkoo guddaan mirga ofiif gaafachuu dhabuudha.
# Haala yeroo ammaa OPDO’n irra jiru akkamii ilaaltu? Dr. keessumaa waan warraaqsa dinaagdee jedhanii jalqaban kana?
Dr.Nagaasoo ; Yoo itti fufaniif inni kun baay’ee gaariidha. Nan yaadadha bara waldaa wal gargaarsa Oromoo (OSHO) fi waldaa Misooma Oromiyaa hundeessine; guyyaa tokkotti birrii miiliyoona dhibba tokkoo fi lama walitti qabneerra.Gaafa sana anaa fi Almaaz Makkootu waltajjii gaggeessaa turre.
Hojiin amma Lammaanfaa,Dr.Abiyyifaa itti jiran gaariidha. Mucaan Qonna hoogganu sunis cimaadha. OPDO’n gaaffii gaafatu uumamuun baay’ee gaariidha. Garuu dursee kan gaafate uummatadha. silaa isaanitu dursuu qaba ture. Akka yeroo kan keenyaa san miti; amma hayyoonnis gara isaaniitti deemaa jiru. Waanti isaan gochuu qaban nama miseensummaasaatti osoo hin taane dandeettii isaatti fayyadamuu danda’uu qabu. Warri TPLF akkas gochaa turan. Keessumaa warraaqsa dinaagdeerratti.
#.Kitaaba keessan isa lammaffaa dubbbiseen ture. Bal’inaan kan inni irratti xiyyeeffatu waa’ee Sayyoo irrattidha. Garuu mata dureen isaa immoo Seenaa Oromoo jedha. Maaliif?
Eeyyyee isa nan amana warra maxxansiisetu gabaaf jedhanii akkas godhan malee sirrii miti. Anis akkas hin jenne.
# Yeroo ammaa maaliin jiraattuu? Madda galii qabduu?
Dr.Nagaasoo ; madda galii hin qabu; haadha warraa kootu hojjetee na jiraachisa. Isheen Narsii deesiftuudha. Animmoo soorama miindaa Paarlaamaa ji’aan birrii 2295 argadha.
#Soorama kan Pireziidantummaahoo hin argattanii?
Inni anarraa dhaabbateera; karaa sanaa faayidaan argadhu homti hin jiru. Mana kana keessaas akkan ba’uuf xalayyaan naan kennameera. Maaliif Paartii siyyaasaatti dabalamtaan faayidaan argachuu malu narraa dhaabbateera.
# Haalli fayyaa keessanii amma akkamidhaa?
Dr.Nagaasoo; Dawwaa ykn qorichaanan jiraadha. Lukaan daqiiqaa shanii ol deemuu hin danda’u; hidda dhiiga kootu rakkoo waan godhateeru, hidda dhiigaa nam tolcheetu miila koo tokkorratti naaf hodhameera. Isa silaa waggaa waggaan qulqulleesisuun qaba ture. Garuu maallaqa waan hin qabneef godhachuu hin dandeenye.
#.Doktor(Dr.) jedhamtaniittu,Seenaa keessatti Pireziidantii biyya kanaa taataniittu……amma maaltu isin hafee?
Lamaan keenyayyuu kofallee……Hanga dhumaatti nan qabsaa’a. Biyya kana keessatti qabsaa’aa fi namni siyyaasaa adda ba’anii hin ilaalaman. Garuu qabsaa’aa ta’uu fi nama siyyaasaa ta’uun garaa gara. Siyyaasni dabas sobas qaba. Qabsaa’uunimmoo dhimma namummaati.
Horaa bulaa dhimma biraan walitti deebina.
(Madda: Mitiku Fekadu)


text:
Primary tabs
Faayidaa Mootummaan Naannoo Oromiyaa Magaalaa Finfinnee Irratti Qabu Kabachiisuuf Dirqama Seeraa Mootummaan Qabu
Mootummaan naannoliis ta'e kan federaalaa heera mootummaa kabajuu fi kabachisiisuuf dirqama kan qaban ta'uu Heera Mootummaa Itoophiyaa keewwata 9(2) jalatti tumamee jira. Tumaalee heerichaa isaan kabajuuf kabachisiisuu qaban keessaas tokko kan keewwata 49(5) heerichaa jalatti tumame dha. Keewwati kunis tajaajila hawaasummaa magaalaa Finfinnee keessatti kennamu ilaalchisuun; itti fayyadama qabeenya uumamaa (lafa, albuuda, kkf) magaalaa Finfinnee keessatti argamuu ilaalchisuun; hirmaannaa bulchiinsa Finfinnee keessatti BMNO qabaachuu qabu ilaalchisuun; fi dhimma kanaan wal-fakkaatan irratti faayidaan MNO faayidaalee inni argachuu qabuu fi hirmaannaan qabaachuu malu akka kabajamu qabu tuma.
Haa ta'uyyuu malee heerichi bara 1995 ALA erga tumamee kaasee hanga yoonaatti waggaa 23 oliif hin kabajamne hin kabachiifamnes. Wixineen seeraa yeroo darbe bahee tures heericha kan kabajeef hin kabachiifne waan tureef uummati mormee wixinichis sababa gaariin tumaa seeraa osoo hin ta'in hafeera. Hanga yoonaa turuun isaa olaantummaan seeraa kabajamaa kan hin jirre ta'uu kan agarsiisu yoo ta'u, kun akka itti hin fufneef tumaan heeraa faayidaan MNO Finfinnee irratti qabu kabajamuu qaba jedhu kun akka raawwatamu taasisuuf mootummaan dirqama heeraan qabu bahachuu qaba. Seerri kana raawwachiisuuf bahus faayidaa MNO qabaachuu qabu bu'uura heerichaan raawwchiisuun dabalata daangaa finfinnees adda baasuu qaba. Kunis dirqama mootummaa akka tahe beekuun dabalata nutis akka uummataatti heerri kana jedhu kun akka kabajamu gaafachuuf bu'uura heerichaa keewwata 9(2) dirqama lammummaatu heerichumaan nurra kaa'amee jira.
Horaa Bulaa!


text:
Hogantoonni Adda Bilisummaa Oromoo fi hidhatoonni Addichaa 1300 tahan fulbana 5/2011 gara biyyaatti galuuf tahuu eega gabaafame booda, ummanni godinaalee Oromiyaa adda addaa irraa gara magaalaa Finfinneetti imalaa jira. Akkasumas dargaggoonni magaalaa Finfinfinnee fi naannawa san jiraatanis Addabaabaayiwwan magaalaa keessatti argamanitti Alaabaa dhabaa kan jiran yoo tahu, iddoo tokko tokkotti jiraattoota waliin walitti bu’iinsi jiraatuu odeeyfannoon ni adeessa.
Guyyaa har’aa naannawa Phawuloositti dargaggoota Alaabaa Simannaa dhaaba turanii fi namoota naannawa san irraa gareen ijaaraman jiddutti walitti bu’iinsi ka’uu fi dargaggoonni lama miidhamuu namni magaalaa Finfinnee irra dubbisne nuf hime.
Akka Namni kun jedhetti:
” Ka’umsi walitti bu’iinsaa dargaggoota halluu diibaa turan, namoonni tokko tokko immoo dhufanii dibuu dhoorkan yeroo kanatti walitti bu’iinsi ka’e, akkasumas qaamonni nageenyaa nagaaya kabajsiisuuf yaaliin godhame hin jiru” jedhe.