text:
Lakkooysi tartiibbeen, lakkoofsa takkittii ykn tokkicha lakkaawwiin ittiin eegalamtu malee, hundisaanii uunkaa danoomaati qaban. Wannumti baay'inaa lakkooysaa kanaan mul'ifamuus uunkaa danoomiiti qabaata. Firummaa jechoonni tarreelee kanatti aanan keessatti walfuullee jiran qabaatan hubachuuf yaali.
Mee himmeen hamma tokko ittiin hojjannee haalaalluu.
- Turaan ilma tokk qaba, tokkicha qabuus fuusise.
- Guutuun hoolaa torba qaba, torbanuu gurgure.
- Jarri lameen mana namaa cabsaan, qabaman.
- Manneen shanan roobni jijjise argite?
- Baatiileen kudhalameen maqaadhaan natti himi. ….kkf.
Jechoonni maqaa lakkooysaatirraa uumamaniis nijiran. Kanatti aansinee, jechoota sunneen keessaa , hamma tokko, hiikkaa qabataniin wajjiin dhiheessina. Fk.
Maqaalenn lubbuqabeeyyniifi lubbumaleeyyiin 1,2,3,……..jedhamanii lakkaawamaniif moggaafaman, maqaalee lakkaawaman jedhaman. Maqaaleen lakkaawaman, uunkaalee lama lama qabna. Lameeniis
- Uunkaa lakkoowsa leexaatiifi uunkaa 2. lakkoowsa danuuti jedhaman.
Maqaaleen uunkaa leexaadha, maqaalee leexaati jedhaman. Kanneen uunkaa danoomaa ammoo, maqaalee danuuti jedhaman. Maqaaleen uunkaalee lameenuu qabaachuudhaan murna kan keessatti ramadaman.
1. Maqaalee gamtaa ( hunda)
- Maqaalee idiloomaa


c: text/html

text:
- Naaf kenni.
- Kitaaba natti kenni.
- Namicha feetutti naa kenni.
- 'f''n hima "naaf kenni" jedhu keessa jirtu, sagaleen sii nilqimsamti. "naakenni" jedhamteeti sagaleeyfatamti jechuudha.
- "itti"n hima "kitaaba natti kenni" jedhu keessa jirtu ammoo, sagalee dubbfamtuu fi'ila isii dura jiru ittiin jalqabamutti gosa galti(firoomti).
Haaluma kanaan gaa:
Bamaqoanni gaaffiii "kani kan eenyuuti"? Ykn "tuni ta eenyuuti"? jettuuf deebii kennan, bamaqoota abbuummeeti jedhaman. Bamaqoonni kunneen, murnoota lamatti qoodaman. Murnoonni lameenis, "murna-K"tiifi "murna-T"ti jedhaman.
Bamaqoonni murna-K: sagalee 'k' jedhamtuun eegalaman. Kornayni saaniitiis kormeedha. Bamaqoonni murna-T: sagalee'T' jedhamtuun eegalaman. Kornayni saaniitii naayyeedha.
Bamaqoota kenneen keessaa gariin isaanii, maxxantoota.
Fk
Gariin isaanii ammoo, osoo hin maxxanne hima keessatti hirmaatan.
Fk
Akkataa maqaaleen kornayaa walirraa-adda qaban, ibsuu itti dandayan hubannoodhaaf fakkeenya kanatti aanu laali.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Himmeen hamma tokko ittiin haa hojjennu.
- Magarsaan nitumama.
- Maqaankee ar'a yaamame.
- Jarri hundinuu argaman.
- Isin lameenuu nuuf ergamtan.
- Lafti sun barana qotamti.
- Huccuun nimiiccamti.
- Hattichi nibarbaadama.
Fi'iloota siisseetti 'am' maxxansuudhaan fi'ila uunkaa gonboobbee qabu tolchuun nidandayama.
Siissee + am = gonboobbee
Hormaanni fi'iloota gonboobbeedhaa, seera fi'iloonni haadhoon itti horsiifamanirraa addaamiti. Hubannoodha fi'ila tokko horsiifnee haa laallu.
Fk. Tumam
Tumama, tumamta, tumama, tumamti, tumamna, tumamtan, tumaaman
Fi'iloota laammee
Fi'iloonni gochaa ykn haala irra deddeebi'amee raaw'atamuibsan laammee jedhaman. Duraggaloota birsaga duraa hundee fi'ila haadhootirra fudhataman maxxanfachuudhaan uumaman. Fi'iloonni laammeen fi'iloota dabreeyyiirraa uumamaniifi kanneen fi'iloota faldabreeyyiirraa uumaman, uunkaa walirraa addaati qaban.
Kanneen fi'iloota dabreeyyiirraa uumaman. Fk
Kanneen fi'iloota faldabreeyyiirraa uumaman. Fk
Ciis = ciciis Fiig = fifiig
Du' = dudu'
Fi'iloota siisseefi ofiiffee laamsuuniis nidandayma
Fk


text:
Fi'ilootaa
Fk
Barach
'ch'n xumura hundee fi'iloota ofiifeerra jirtu, dachaadha; sagaleen isiitiis jabduudha. Kuniis, haala gosaggaloommii sagaleetiin uumame tahuusaa akka kanatti aanuun ibsina.
Bar + atch = baratch ( 't'n ammoo, 'ch'tti gosagalti.)
At + ch = achch ( 'ch' dachaan hinkatabamtu)
At + ch = ach baratch = barach
Barach fk. 2 fidach deemmach
Barbaaddach
Barbaaddadha, barbaaddatta, barbaaddata, barbaaddatti, barbaaddatna, barbaaddattanfi barbaaddatan
Fi'iloota siisseerratti ' ach' maxxansuudhaan, fi'ila ofiiffee ijaaruun nidandayama.
Fk
Baqaqs + ach = baqaqsach; 's'n gara 'f-tti jijjiiramti. Baqaqsach = baqaqfach.
Fi'ila tokko horsiifnee haa ilaallu.


text:
WASHINGTON DC
— Waggoota shantama dura ture hooggaaan sochii mirga namaa kan ta’an Martin Luther King hiriirri uummataa isaan geggeessan jireenya lammiiwwan Ameerikaa hedduu kan jijjiire ture. Haga 28 bara 1963 haasaa isaanii mul’atan qaba “I have a dream” jedhu kan dhageessisan uummata Washington keessatti wal ga’e kan kuma 250 ol ta’u ture. Qophiin har’aa kana irratti fuuleffate Tujubetu dhiyeess.
Chris Simikins akka gabaasetti uummata nuusa miliyoonaa ta’u kan guutummaa biyyattii irraa walitti dhufantu qixxummaa mirga namaa fi kan dalaqaa jecha hiriira waamame irratti argaman.
Hiriirri sun kan geggeessame Ameerikaa keessatti loogii sanyii hamaan gurraachota irratti geggeessamaa wayita turetti.
Hiriira kana irratti kan argamanis gurraachotaa fi warreen adii akkasumas lammiiwwan biyyoota ka biroo deggertoota isaanii ta’an sanbata darbe hiriirri uummataa waltajjii itti geggeeffametti ba’anii iyyannaa isaanii kan qixxummaa mirgaa dhageessisan.
Kutaalee US adda addaa keessatti raawwatamaa kan ture loogiin sanyii warreen gurraachaa filannoo keessatti akka hin hirmaanne ykn sagalee akka hin kennine dalgaa argachuufis haqaan dorgomuu akka hin dandeenye kan ugguru kan godhee fi warreen gurraachaa hedduun hiyyummaa hamaa keessatti akka rakkatan kan godhe ture.
Sanbata darbe waggoota shantma dura waltajjii dhuma wal fakkaatu irratti sirna geggeessame irratti haasaan dhageessiame sana booda walakkeessa jaarraa tokkoo keessa tarkaanfiiwwan hedduun fudhatamuu isaanii fi Ameerikaa keessatti jijjiiramni hedduun ta’uu isaanii yaadachiisaniiru.
Har’a iyyuu jedhan kanneen haasaa dhageessian kun Ameerikaan amma iyyuu rakkoolee hedduu furmaata hin arganne kan sanyii waliin wal qabate qabdi.
Sanbata darbe waltajjii biyyoolessaatti sirna geggeessame irratti haasaa kan dhageessian keessaa hoogganoota qabsoo bara sochii mirga namaa keessa Lubi Al Shaapiroon tokko turan.
Ilimi hoogganaa qabsoo mirga namaa kan luba Dr. Martin Luther King Martiin luther kiing Salsaawwii-s haasaa dhageessianiiru.
Gabaasaa Guutuu Armaa Gaditti Caqasaa


text:
WASHINGTON, DC
— Hokkarri Saa’udii Arabiyaa keessatti lammiwwan biyya alaa irratti qiyyaafate hammaachuu isaa irraan kan ka’e biyya ofiitti deebi’uuf carraaqaa kan jiran ta’uus hatattamaan kan milka’uu hin taane jedhu kanneen yaaddoo guddaa keessatti kufanii jiran.
Feedhiin galmaa’aatii biyya irraa dhuftaniitti isin deebifana jechuun eega nu galmeessanii booda lafa guyyaa ho’isaa nama gubuu halkan qorri isaa nama kotteessutti geessanii nu gatan jedhu kanneen raadiyoon sagalee Amerikaa haasoofsisee.
Humnaan gudeeddii hamaa dubartootaa fi shamarran irratti rawwatame dheessuun kanneen biyya ofiitti deebi’uuf harka kennataniis du’aa fi jireenya gidduu jirra jedhu.
Dubartoonni ulfaa kanneen da’anii baatii lama hin guunne akkasumas ijoollee kan qaban gaaga’ama kana keessa jiru. Gama kaaniin Embaasiin Itiyoophiyaa Riyaad jiru kan humnii ehamee maraan carraaqqii gochaa jiru akka itti fufeera jiru ibseera
Embaasiin kun Polisoota saa’uudii wajjin ta’uun lammiwwan Itiyoophiyaa lafa jiraaniitti dhaqqabuuf irratti hojjachaa kan jiran ta’u kan ibsan Obbo Ahmaad Xalahaa
Obsaan eeggatanii gara biyya ofiitti nagaan deebi’uun akkaan barbaachisaa ta’uu hubachisan. Hokkara Saa’udii keessatti giddu kana uumameen waluumaa gala lammiwwan Itiyoophiyaa sadii ajjefamuu Obbo Ahmaad ibsanii jiru.
Gabaasaa Guutuu Armaa Gaditti Caqasaa


text:
KORBOO SHEEKKOTAA
Taammanaa Bitimaa irraa*
DURADUBBII
Mee kunoo harra irraa jalqabeen mataduree “KORBOO SHEEKKOTAA”, jedhamu kana jalatti sheekkota gaggabaaboo (“short stories”) tan addaddaa isinii dhiyeessuuf yaala. Egaa kunis akkuma yeroon naaf hayyametti. Isin warri kana duukaa buutanii dubbiftan akka itti gammaddan abdiin qaba. Dabaleesoo, kanaan dura sheekkonni afur akka yeroo garagaraa mandhee ONA keessatti bayan isin yaadachiisuun fedha. Kunoo, amma isaanuma afran sanaa-nan jalqaba.
1) HARKA TOLAA BALLEESSUU DIDE
Birraatuu Birraa ilma qotee bulaa ti. Abbaan isaa Birraa Shoree naannoo Jahan Bachoo, ganda Qarsaa keessa jiraata. Waan ofii lafa hin qabneef, lafa Laxxibaluu Canniq qotatee bula. Akaakayyuu Laxxibaluu, abbaa Canniq-tu bara Minilik loltuu tayee gara Bachoo dhufe. Inni miseensota waraana Minilik warra cabsee Biyya Oromoo seene keessaa isa tokko ture. Kanaafuu, lafa wantaa lama argate. Isa keessaa tokko naannoo Torban Kuttaayee, Abeebetti yoo argamu, inni tokko immoo isa amma warri Birraatuu Birraa irra jiraatan, isa Bacho keessaa ti. Weerara Minilik dura lafti kun kan abaabayyuu Birraatuu Birraa, kan Saattoo Waarii ture.
Yeroo sana abaabayyuun isaa sun: facaasee, haamee, dhayee ofumaaf galfataayyu. Namaaf handhuuraa ofii hiruun bara sana Bacho keessa hin turre. Biyyis biyya Gadaa, seerris seera Gadaa turewoo! Egaa bara sana, bara Minilik irraa kaasee hamma bara kanaa, bara Hayila-Sillaaseetti warri Birraatuu Birraa sagalee baras loltuu Habashaa wajjin dhufeen, “ciisanyaa” warra Laxxibaluu Canniq jedhamaniitoo beekamu. Warri Laxxibaluu barumbaraan: lafa, callaa, hoomishaa fi dafqa warra Birraatuu Birraa hirachaa as gayani.
Birraatuu Birraa obbolaa torba, dhiira afurii fi dubra sadii qaba. Inni ijoollee obbolaa isaa keessaa isa shanaffaa yoo tahu, umuriin isaa waggaa kudhatorba. Bifaan magaala-ifaa, dheeraa-qaldhaa, faati-qabeessa. Amalaan aannanee, sammuun dammaqaa fi abshaala, ilma akkawoon xiiqii garaa keessee sirnaa fi safuun guddifte.
Ilmi abbaa lafaa isaanii, ilmi Laxxibaluu Canniq, kan Gizaachaw jedhamu nama baratee magaalaa Shaggar keessa jiraatu. Inni mana barumsaa kutaa lammaffaa keessatti barsiisaa seenaa, barmodachee fi afaan Amaaraa ti.
Gizaachaw Laxxibaluu gaafa tokko warra isaa ilaaluuf, Shaggar irraa gara Bachoo dhaqe. Duraanuu nama amanamaa isaaf karreegduu tayee hojjatu, barbaadaa waan tureef, Birraatuu Birraa fudhatee Shaggaritti deebi’ee gale. Birraatuu Birraa ganna qacoo xaafii, birraa haramaa, bona haamaa fi dhayiisa keessaa bayee Shaggaritti galuun baay’ee isa gammachiise.
Waan Birraatuu Birraas, warri isaas, gandi isaas, lammiin isaas afaan Amaaraa kan biraa hafee, “ee” fi “lakkii”-llee hin beekneef, inni isa fudhatee gale kun, Gizaachaw Laxxibaluu, Afaan Amaaraa ofumaaf galgala galgala manatti waa isa barsiisuu jalqabe. Yeroof gara guyyaalee sadiyii walumatti daqiiqaa jaatama isa barsiise. Inni jecha tokko Afaan Oromootiin jedheeti hiikkoo isaa immoo afaan Amaaratiin itti-hima. Kunis: bishaan = —, midhaan = —; tarreessuu = —, balleessuu = — fi kanneen akkanaa ti.
Kanneen keessaa jecha Afaan Amaaratiin hiikkoon isaa “balleessuu” jedhamu tokko tokkoon baldhisee ibseefi: balleessuu, balleessi, balleessaa faa. Booda gaaf tokko galgala waarii jala Gizaachaw rafuu fedhee, Birraatuu Birraa waamee akka inni ibsaa korreentii dhaamsee rafu, afaanuma Amaaratiin ajaje. Jennaan Birraatuu Birraa erga hojii isaa raawwatee booda, rafuuf jedhee isa ilmi abbaa lafaa isaa isaan jedhe sana yaadatee dubbiin sun isa raaje. “Ibsaa balleessitii rafi! Naan jedhee motii? Maal godheen ibsaa kana balleessa? Maafan wanna tolee namaa ifu kana balleessa?”, jedheeti deddeebisee of-gaafate.
Achumaan gadi taa’etoo yaaduu eegale. Yaanni Shaggar irraa ka’ee, farda Jiddaatiin gulufee Bacho isa geesse. Wanni ennaa ijoollummaa isaa akkawoon isaa, Haati Looyyaa deddeebiftee dubbattuuyyu battaluma sammuu isaatti dhufe. “Warri Sidaamaa kan Manjee irraa nutti dhufan balleessuufi malee, tolchuuf moti. Harki warra nafxanyaa: balleessuu malee tolchuu, diiguu malee ijaaruu, nyaachuu malee hojjachuu, marga ciruu malee magarsuu, muka muruu malee dhaabuu hin beeku. Biyya keenya ciranii, gubanii akka xaafii irbaata ofii taasisaniitoo jiru —.” Kan ishiin jetteenii turte xuruuree mataa isaatti dhufee, bilbiluu jalqabe. Inni akkawoon isaa sun nafxanyaa Biyya Oromoo irra qubatee, uummata Oromoo qochisiifachaa bulu: awaannisa, shilmii, tukaanii fi daanawoo faa wajjin walbira-qabdee dubbattuuyyu, yaadaan isa fuuldura ijaajjee isa gaafachuutti ka’e. Inni yaadaan dudubbachaa “akkoon too isaan balleessuu malee tochuu hin beekan naan jetteewoo turtee, ani amma maafan ibsaa kana balleessee hin rafneree?”, ofiin jedhe. Ammas deebisee itti yaaduun: “harka ayyaana Shabbuu Bordee ibsaa kun boba’aa bula malee, wanna tolaa akkanaa harki kiyya hin balleessu! Abboo warrumti abbaa balleessaa haa balleessu malee, ani kan hin godhu”, jedheetoo dhiisee rafe.
Birraatuu Birraa ibsaa eletrikaa sana dhaamsuu, akka Gizaachaw Laxxibaluu jedheenitti immoo “balleessuu” waan dhiiseef, rafee abjuu gaarii abjootaa bule. Borumtaa isaa Gizaachaw waan giroo wayii qabuuf, ganamaan ka’e. Booda ibsaa hin “balleeffamne”, kan ifaa jiru argee, “maaf gurbaan jaanja’aan kun, isan ani jedheen didee ibsaa na jalaa fixaa bule?”, jechaa guungumuutti ka’e. Achumaan dhaqee Birraatuu dammaqsee itti dheekkamaa gaafate. “Gulana ibsaa dhaamsitii rafi siin jedheen ture motii? Maal abbaa-kee diddee horii-koo na jalaa fixxa? Duruu haara kaboota Bachoo san si obbaafachiisee: dhoqqee, raree, baccee fi corroqa — keessaa baasee asiin kan si gaye ana. Amma ajaja kiyya diddeetoo natti baaccaa? Ati durattuu, isin durattuu —”, jechuun arrabsoo tuffiin walmakaa itti-roobse.
Birraatuu Birraa “yaa obboo-koo, wanna shaggaa kana balleessuun na mararraanan dhiise mee!”, jedhee ibseefi. Yoona Gizaachaw Laxxibaluutii dubbiin galee, “maal siin jedheen tureeyyu?”, jedheeni. “Ibsaa balleessitii rafi naan jettankaa!” “Afaan Amaaraa keessaa jechoota meeqa fi himtiiwwan meeqan hamma yoonaatti si barsiise?” “Obbiyyoo walumatti jechoota afurtamii lamaa fi himtiiwwan sagal duwwaa dha. Ani isaan kana sirriitti mataatti qabaddheen jira.” “Mataa maalii qabdaayyi mataatti qabatta? Yoo mataan-kee dhugaa in hojjata taye, mee maalfaa!” “Tolekaa! Yaa obboo ilaa kunoo:
bishaan = — ibsaa = — waatii = —
midhaan = — cimsaa = — maatii = —
lafa = — baala = — rafuu = —
nafa gaala = — hafuu = —
guddoo = — farda = — diiguu = —
furdoo = — randa = — dhiiguu = —
surree = — mutaa = — tarreessuu = —
burree = — kutaa = — balleessuu = — fa’i!”
“Kanumaa? Dhaamsuu, raabsuu faa si hin barsiifnee?” “Lakki wanna akkanaa isin homaa natti hin himnee!” “Kunoo amma baraddhu; akkanumaanan dhama’a malee, yoom barumsaaf uumamte! Afaan Amaaratiin dhaamsuu fi balleessuun tokkuma. Afaan kanaan ibsaa balleessitii rafi siin jechuun kiyya, ibsaa dhaamsitii rafi siin jechuu kooti.” “Obbiyyoo akkamitti dhaamsuu fi balleessuun tokko ta’a?” “Badasii afaan Amaaraa keenyan dhaamsuu fi balleessuun tokkumaa, na wajjin atakaroo akkanaa dhiisi! Dinnaanimmoo “kaboota biyya keetiitti deebitee haara isaa ulachaa jiraatta!”
Amma Birraatuu Birraa haare. Arraba isaatu dide malee, garaan isaa: “atiwoo hallayyaa Manjeetti deebitee, kabootayyuu hin qabduu haara korkorii hoolotaa bobeeffatta. Kan loon qabutu kaboota bobeeffata!”, jedhe. Akkawoon isaa “jarri kun kaboota qeyeetti mashalanii yookan hurufa keessaa guurratanii bobeeffachurra: cakkaa ciranii, birbirsaa fi gaattiraa muranii, ejersaa fi odaa jigsanii bobeeffachuu jaalatu —” kan jettuuyyu sammuu isaatti dhufe. “Dhaamsuu fi balleessuun tokkuma jedheetoo na arrabsaa! Karaa cabe haa yaasu malee, inni kana caala afaaniin natti duullan shimala kiyya itti-mareen Bachoo kootti sokka!” Inni akkawoon isaa: “sanyiin Shabbuu Bordee, sanyiin Gurree Birqii, sanyiin Biiftuu Amoosaa, sanyiin Dachaasaa Baqsaa, sanyiin Waamii Garoo faa diinaaf mataa gadi hin qabatu”, jechaanii isa guddifte akka inni mataa gadi qabatee, arrabsoo fi tuffii Gizaachaw Laxxibaluu obsee taa’u isa hin goone. Nama garaan ka’e, yoom miilli gadi teessisa-ree?
Kanaa achi Gizaachaw Laxxibaluu Birraatuu Birraa arrabsaa, ija jibbaa fi tuffiitiin mimildhachaa dhimma ganamaan ka’eef sanaaf, ariifatee manaa baye. Birraatuun maxxana gola-miyaatii shimala isaa kan oggaas Bachoo qabatee dhufe, kan somaa Gindabarat jedhamuu fi isa dhadhaadhaan cuubamee cime sana, luqqifatee Bachootti deebiwuuf, ganamaan karaa qabate.
Gaafasuma magaalaawwan: Daalattii, Sabbata, Diimaa, Tafkii fi Awaash Baldhoo keessa dabree Laga Awaash isa ganna sana baddaa Sooddoo, baddaa Walisoo, baddaa Kuttaayee fi baddaa Meettaa irraa galaana fiduun guutee utaalu bira gaye. Awaash jaalatamaa fi farfamaa lagaa, wiirtuu Oromiyaa, handhuura Tuulamaa fi Maccaa isa jagnootaa fi gamnoota, arjootaa fi raagdota hedduu obaasee guddisee kana, otoo harka hin fuudhin bira dabruun duudhaa biyyaa miti. Kanaaf, riqicha irraa gadi hiiqee coqorsa ciree qabachuun irreeffachaa ayyaana haadhaa fi abbaa isaa, Waaqa gurraacha garaa gurraachaa, leemmoo garaa taliilaa isa nagaan arrabsoo fi tuffii sana jalaa baasee Bachoon isa gaye, cimsee galateeffate. Inni hoqubaa Waaqaa, galatoo lafaa fi safuu namaa sirriitti beekawoo!
Silaa amma lafti golollisaa jiraa, karaa isaa itti fufuun kiilomeetira shan booda magaalaa Tajii dhaqqabee, achuma mana warra tokkootti goree bule. Bariitu-saa ganamaan ka’ee, magaalaa Asgorii-Bachoo keessa taree, otoo gara Tullu Boollootti hin qajeelin, karaa mirgaa qabachuun Rimeecha faa keessa kutee miiluma isaa, qaqallayyoo saniin gala-jabbilee keessa Qarsaa Warra Shabbuu Bordee gaye.
Egaa ergasii, namni ibsaa korreentii isa tolaa san: “maaf hin balleessine” jedheetoo isa arrabsuu fi rakkisu hin turre.
Tullu Boolloo, Fulbaana 2000
******************** // *******************
* Taammanaa Bitimaa: gurree@web.de
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments »
-
TULLUU DHANQUU said,
TAAMMEE! NAA JIRAADHUU! HEDDUN GAMMADAA DUBBISE. BARREEFFAMA KEE DHARA┬┤AAN TUREE MAALO HIN BADIIN
-
Jaagama said,
Yaa hadhoo koo yaa Tammana, Akkataan atti katabde bay’ee gara nama ngaata. Mee afaan kee midhawan sanan immo dubiftee waan kana websiti guuba otto nuu keesse maal sitti fakata? Waan kana wall irra hin kuttin addara. Gaffa tooko waal irra buute waan guuda ta’uu dandeesi. Jabadhuu.
Jaagama Jibaat
-
Baaruu D. Baayisaa said,
Obbo Taammanaa,
Barreefama bareedaa, ijoo-dubbii qalbii namaa hawwatu, fi loolasa dubbii nama onnaachisu… baayyeen itti gammade. Barreessitootni Oromoo asoosama gabaabaa akkasii barreessan baayyinaan waan hin jirreef gama kanaan jabaachuu qabna. Jabaadhu!!!
Write Your Comment Below.
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
Use the "Report Comment" link under each comment to report an inappropriate comment.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.


text:
8 Responses to Jawar Mohammed’s interview with SBS Radio (Full)
-
jowar hojii gaarii hojjachaa jiirtaa jabaadhuu garuu maaloo atii hardhaa namaa umrii kanattii beekkamtee taatee osoo jirtuu warraa HABASHAA kanarraa of qusadhuu .yeroo baayyee gulele post irrattii dhimmaa isaanii maxxansitaa isaan garuu dhimmaa keenyaa afaan faajjessuu fi summii isaan facaasuun alaa oromoo warraa dhimma hin qabnee maaloo isaan irraa of eegii galatoomii
-
Dhugaa.Oromoon akki jattu warra dhiiga si obaase annaan obaasi jattii.kanaafuu isaanuma kanaahuu if hin beekanii mee ifiis namaas akka baraniif,afaan hundaan yoo barreeyfameef rakko ni qaba ja’ee hin amanuu.gltm
-
Galatoomi leenca oromoo akkatto itti himi afaan isaan beekaniin
-
Voctory to Oromo people
Freedom to Oromia
Distruction to all Oromos enmies!
-
Jawar I am praying for you God will bless you and keep you.
Do not give up till you achieve
Do not be afraid ethiopoians They will fall.
-
Yes I will do any thing for Oromos freedom
Yes I will do everything for Oromos freedom
Yes freedom is costy.
Be strong Oromo, God is with you!!
-
jawaar haalaan sijaalanna
-
Jawaar haalaan sijaalanna,
Harargee bahaa irraa
Rabbi siwaliin haata’u.


text:
Islaamummaa Seenaa Itiyoophiyaa
Qopheessadhaan kan Qindaa’e
Mata-dureen “Islaamummaa Seenaa Itiyoophiyaa” jedhu kun ka’umsi seenaa sochii Musliimotaa yeroo ammaa kana Itiyoophiyaa keessatti ta’aa jiru maal akka ta’e agarsiisuf kan qophaa’edha. Biyyi Itiyoophiyaa jedhamtu tuni seenaa keessatti Islaamummaa akkamitti keessummeessite? Hordoftoota amantaa Islaamummaa waliin akkamitti jiraatte? Hordoftoonni Islaamaa biyyattii tana keessatti akkamitti jiraatan? Seenaa Itiyoophiyaa keessatti Musliimonni gaheen isaan taphatan maal fakkkaata? Ilaalchi fi sochiin isaan qaban maal fakkaata ture? Sochii fi Ilaalchi Musliimotaa kan yeroo ammaa dhugaalee seenaa fi kan amma mul’achaa jiru waliin wal bira qabamanii akkamitti xiinxalamu? Yaadota jedhan mata-duree kana jalatti ilaaluf ni yaalla.
Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo Fuula Duraa


text:
WASHINGTON,DC
— Akka jecha perzdaantii Afrikaa Kibbaa Jaakoob Zuumaatti, Maandellaan lubbuu dhabuun Afrikaa Kibbaatii guyyaa gadda guddaati.
“Guyyaan kun dhugumaanuu guuyaa naasuu guddooti.Taatullee guyyaa waadaa keenna itti jabeeffannu.Waadaa Madiibaan jiraateef,nagaan fi araraan jiraachuuf fi akka Afrikaan guddattee Addunyaatti makamtuuf boqonnaa dhabe.
Du’a qabsaahaa mirga ilmaan namaa,Nelson Maandellaatiifii jedhanii alaabaa Afirkaa Kibbaa gadi buusanii fannisan.Muddee 9tti ammoo istaadiyoomii Afrikaa Kibbaa ganna sadiin duratti dorgommii waancaa kubbaa miilaa itti qopheessanitti bahee ‘Madiibaa’ faarsa.
Perzdanatii Maandellaa Muddee 15,2013 awwaalan.Gaafa perzdaanti kana awwalaan ammoo bulchoota addunyaa fi namii bebeekaman addunyaa awwaala kanatti dhufa aeegan.
Namii Afrikaa Kibbaa waan perzdanati Maandellaan ummataaf hojjate faarsaa gama kaaniin ammoo waan innii jalqabe fixuuf faarsa.Maandellaan Muddee 5,2013 gara halkan walqixxeetti ganna 95essootti lubbuu dhabe.
Mee tana ammoo caqasaa


text:
Walaloo Beekan Gulummaa (K/ 2ffaa) fi Aadde Addis Dheeressaa - Waldaa Dubartoota Oromoo UK Irratti:
Simbirtuu: Sagantaa Amajjii 23, 2014:
Radio Simbirtuu: Walaloo Beekan Gulummaa; Kabaja Yaadannoo Aanollee fi Calii-Calanqoo Naayirobii; fi Aadde Addis Dheeressaa – Waldaa Dubartoota Oromoo-UK irratti
Title: Radio Simbirtuu: Walaloo Beekan Gulummaa; Kabaja Yaadannoo Aanollee fi Calii-Calanqoo Naayirobii; fi Aadde Addis Dheeressaa – Waldaa Dubartoota Oromoo-UK irratti
Duration: 00:00
Category: Uncategorized
Added on: Guraandhala/February 9th, 2014


text:
Ibsa Ejjennoo Bakka Bu’oota Qeerroo Bilisummaa Oromiyaa Godina Iluu fi Jimmaa
(Qeerroo.org) – Nuti bakka bu’ootiin Qeerroo Bilisummaa godina Iluu Abbaa Booraa fi Jimmaa Ebla 26/2013 walitti dhufuun haalaa yeroo qabsoo bilisummaa Oromoo fi doorsisaa fi dararaa mootummaan Wayyaanee baratootaa Oromoo Yuunivarsiitiilee garaagaraa keessaatti adeemsisaa jiruu fi addaatti immoo Wayyaaneen xiyyeeffaannaa baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa, Amboo fi Finfinnee irraatti taasisaa jiruu ilaalchisuun marii bal’aa godhannee milkiin xummurachuun Ibsaa Ejjeennoo itti anuu fudhanne.
1) Gochaa mootummaan Wayyaanee sochii warraaqsaa baratootaa Oromoo danquuf mooraa baratootaa Oromoo Oromummaan yakkuun hidhuu, doorsiisuu, barnotaa irraa arii’achuu fi ajjeessuu akka toftaa itti fudhachaa kan jiruu attaamaan dhaabuu qaba. Akeeknii mootummaa Wayyaanee kun kayyoo keenyaa irraa kan nu hin laaffisnes ta’uu firaas diinaas ni hubachifna.
2) Torbee kanaa keessaa doorsiifni mootummaa Wayyaaneetiin baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa nagaan barnotaa isaanii barachaa jiranii fi baratootaa Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa keessaatti barnotaa isaaniitiin illee qabxii ol aanaa galmeessaa jiran baratootaa Oromoo 7 irraattii gaggeeffaamaa jiruu, atattaamaan dhaabbachuu qaba.
3) Qabsoon goototni ilmaan Oromoo bilisummaa uummataa keenyaa fi walabummaa Oromiyaaf gaggeessaa utuu jiranii lubbuu itti wareegamaan fiixaan baasuuf:-
a) Ilmaan Oromoo tokkummaa keenyaa jabeeffaachuun bakka jirruu hundaattii jabeessiinee wal haa ijaarru.
b) Maqaa Ummaataa Oromootiin Jaarmiyaa Siyaasaa Omishuun bu’aan isaa uummataa keenyaa waanjoo garbummaa jala tursuu fi umrii abbootii irree dheereessuu qofa ta’uu beektotaa Oromoo ni hubachiifna.
c) Gidduu kanaa karaa ilmaan Oromoo biyyaa ambaa jiraaniin fi hoggaantootaa fi miseensotaa ABO duraaniitiin dhaabnii haaraan hundeeffaamee jechuuu dhageenya, dhaabni kun qabsoo uummataa Oromoo lamsheessuu fi umrii bittaa garbummaa Oromoo irraatti dheeressuuf itti yaadamee kan hundeeffame ta’uu ni hubanna, keessaattuu Itoophiyaa ijaarraa jechuun kan dhaadataan maqaa Ummataa Oromootiin dhaadachuu dhaabuu qabu, guyyaa tokkoo miseensotni dhaabaa ADO ofiin jedhuu kun itti gaafatamaa seenaa fi seeraa jalaa ba’uu kan hin dandeenyee ta’uu ni hubachiifna, ilmaan Oromoo nagaan biyyaa Ambaa jirattaan utuu hin beekiin akeekaa kana keessaatti qooda fudhachaa kan jirtaan atattaamaan harkaa keessaa akka baafattaan ni dhaamna.
d) Uummaannii Oromoo biyyaa keessaa fi biyyaa ambaa jiraatnu ololaa fi afaan faajjii wayyaanotaa fi gorsiitotaa Wayyaaneetiin qabsoo bilisummaa Oromoo irraattii gaggeeffaamaa jiruu fashaleessuuf jabeessiinee dhaabaa kaayyoo dhugaa kaleessaa ilmaan Oromoo irraatti wareegaman hin jijjirree ABO jalatti wal ijaaruun tokkummaa keenyaa jabeeffaachuun qabsoo:
e) Yeroo irraa gara yerootti bifa qindaa’een qabsoo FDG biyyaa keessaattii jabeessinee itti fufna.
f) Qabeenyaa , beekumsaa , humna fi waan dandeenyuu hundaan WBO ni jajjabeessina.
4) Mootummaan Abbaa irree EPRDF sodaa guddaa keessaa seenuun Mooraa Yuunivarsiitiilee biyyaatii keessaa jiran human waraanaa fi dabbalotaan eeguu irraa darbee baratootaa goolaa jira, kun immoo biyyaa keessaa jiratuu keessaattii lammiileen biyyaatii mirgi nagaan barachuu sarbamaa jira, Addaattii immoo ilmaan Oromoo miseensaa fi jala deemtuu wayyaanee hin ta’iin mirgii namummaa fi barnootaa irraa mulqamee akka lammii lammaaffaatti ilaalamuun galgalaa ganamaa qoratama, wayyaanotaan hordofamaa jiraachuun saxilamee jira, hallii kun wayyaanee kufuuf raafamaa jirtuu kufaatii wayyaanee kan ariifachiisuu ta’uu hubachiisuun mooraa Yuunivarsiitilee biyyaattii keessaatti gaffii mirgaa barnootaa fi bilisummaa sarbamuu ilaachiisuun FDG wal irraa hin citnee gaggeessuun jabeessiinee ni hojjeetna. Kanuma waliin mooraan Yuunivarsiitiis beektotaa fi hayyootaa Omishaa turtee amma dabbalotaa wayyaanee Omishuutti xiyyeeffaattee jirtuu atattamaan dhaabuu qabdii.
5) Biyyaa keenyaa Oromiyaa keessaattii midhaa fi dhiibbaan Mootummaa EPRDF’n gaggeeffaama jiru hedduu jabaachaa jira, qotee bulaan Oromoo qotatee of jiraachiisuu dadhabaa jira, Xaa’oo yeroon hin argatuu, yoo argatees, xaa’oon karaa Abbootii qabeenyaa wayyaanee dhiyaatu gatiin isaa human qotee bulaa olidha, kaffaltiin gibiraa, buusiwwaan fi kanfaltii taksii fi qaraxaa dachaan dabaluun uummaannii keenyaa dararamaa jira, rakkoo uummataa keenyaa kanatti furmataa gochuunf uummataa keenyaa cinaa dhaabbaannee, gaffii mirgaa:-
a) Laftii kan qotee bulaatii, qotee bulaa Oromoof mirgii abbaa lafummaa haa kabajamuu.
b) Xaa’oon qotee bulaa keenyaaf karaa mootummaa haa dhiyaatu,
c) Kaffaltiin gibiraa, qaraxaa, fi busiin taksii humnaa olii qotee bulaa irraa kafamuu qaba,
d) Maqaa investimentii jedhuun Oromoo qee’ee irraa buqqisuun dhaabbaachuu qaba jennee , rakkoo ummaataa keenyaaf furmaataa fiduuf uummataa keenyaa ijaaruun FDG ni gaggeesina, sagalee uummataa keenyaas addunyaa ni dhageesifna, uummaannii keenyaa tokkummaan harkaa wal qabannee wal wajjiin haa kaanu jechuun marii haala yeroo irraatti gaggeeffatan milkiin xummuratan.
Injifannoon Ummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
1 Comment
-
ramart. said,
jabadhaa hagariiraa jirtani.
garuu miseensa kesaan gudisaa
biyyaa keesaati damee silaa banata garii dhaan ja’a akka yadaa kiyaati!!


text:
Waancaan Finfinnee xummura argateera
Finfinnee Amajjii 26 2006 (FBC) Waancaan bulchiinsa Magaalaa Finfinnee Amajjii 4 bara 2006 irraa eegaluun adeemsifamaa ture xummurameera.
Kilabiin Qiddus Giyoorgiis kilabii Madin Ityoophiyaa moo’achuudhaan marsaa afraffaadhaan waancaa fudhateera.
Kilabii Buna Itiyoophiyaa garaa garummaa bal’aadhaan moo’achuudhaan morkii xummuraa kan dhaqqabe kilabiin Qiddus Giyoorgiisiifi Baankii daldala Itiyoophiyaa bira darbuun kan dhufe Madin Itiyoophiyaan morkii taasisaniin Qiddus Giyoorgiis galchii takkittii Fitsumma Gabramaariyaamiin galfamteen moo’achuun carraa waancaa argachuu goonfateera.
Liigichaan morkii cimaa taasisaa kan jiru kilabiin Qidduus Giyoorgiis taphattoota eeggattumamadhaan jiraniifi Dargaggootatti fayyadamuudhaan morkii waancaa Finfinnee irrattitti ciminasaa mul’iseera.
Kilabii Qiddus Giyoorgisitti aanuudhaan sadarkaa lammaffaadhaan morkii maayessaatti kan makame kilabiin madin Itiyoophiyaa yeroodhaa gara yerootti fooyya’uumsa mul’isuudhaan xummuraaf ga’us yeroo jalqabaatiif carraa abbaa waancaa ittiin ta’u carraaqqiin Giyoorgisiin dhabuuf dirqameera.
Taphataan Qiddus Giyoorgiis Fitsum Gabramaatriyaam galchiiwwan 6 lakkoofsisuun adda duree kan jedhame yammuu ta’u leenjisaan kilabii Madin Itiyoophiyaa Asraat Hayileetis leenjisaa adda duree jedhameera.
Sanbata darbe kilabiin Buna Itiyoophiyaafi Baankii Daldala Itiyoophiyaa morkii sadarkaadhaaf taasisaniin sa’aatii idileen kenname 0fi0n waan xummuraniif galchii adabbiitiin kilabiin Buna Itiyoophiyaa 5fi4n moo’achuun sadarkaa 3ffaa qabateera.
#Hits:118
Ispoortii(Radio)
- Marii ispoortii Roobii Ganamaa Primeerliigii Itiyoopiaa Fi Tapha Chaampiyoons Liigii AwurooppaaTaasifame Guraandhala 12 2006.
- Marii Spoortii injifannoo atleetonni Itiyoophiyaa galmeessisaniifi fabxiiwwan birw irratti xiyyeeffate wixata,guraandhala 10,2006.
- Marii Ispoortii Robii Ganamaa 5-06-06 Fiigicha qaxxaamura intarnaashinaala Jaanmeeda gaggeffame irratti taasifame
- Marii Spoortii dhimmawwan spoortii tibbanaa irratti xiyyeeffate Wiixata Guraandhala 03 bara 2006.
- Marii Ispoortii Federeshinii kubbaa miilaa Itiyoopiyaa gamaggama taasifame irratti Robbii ganamaa Amajji 28, 2006.
- Marii Spoortii garee biyyaalessaa fi dhimmawwan biroo irratti xiyyeeffate Wixata Amajjii 26, bara 2006.
- Marii Ispoortii Shaampiyoonaa guddatoo ta Itiyoopiyaa 2ffaa fi Garee biyyaalessa Itiyoopiyaa waan caa Afriikaa bara 2015 tiif qophii ta'u qabu Amajji 21, 2006.
- Marii Spoortii garee Kubbaa miillaa Itiyoophiyaa fi dhimmawwan biroo irrattii xiyyeeffate .Wixata Amajji 19, 2006.
- marii Spoortii tapha guutuu oromiyaa fi dhimmaululan tibbanaa irratti xiyyeeffate amajjii 12, bara 2006.
- Marii Spoortii Garee Kubbaa mullaa Itiyoophiyaa fi dhimmawwan biroo irrattii xiyyeeffate .Wixata Amajji 07, 2006.


text:
Muuxannoowwan gaggaarii manneen barnootaa milkeessuun ga'ee barsiisotarra egamuudha jedhanFinfinnee Guraandhala 01 2006(FBC) Muuxannoowwan gaggaarii manneen barnootaa muraasa keessatti argaman raayyaa misooma barnootaa gurmaa'ee jiruun bakka hundatti babal'isuun bu'aawwan gama kanaan argaman caalmatti itti fufsiisuuf barsiisota irraa ergamni guddaan akka eegamu prezidaantiin bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Alamaayyoo Atoomsaa hubachiisan.
Qulqullina barnootaa mirkaneessuuf hojii hojjetamaa jiru keessatti rakkoolee mul'achaa jiran akkaataa maqsuun danda'amurratti leenjiin barsiisoota adda dureetiif qophaa’ee magaalaa Shaashamanneetti guyyoota torbaaf kennamaa tures xumuramee jira.
Carraa barnootaa hunda galeessa ta'e bakka hundatti babal'isuuf hojii waggoota dabran keessa hojjetameen milkaa'inni gaariin argamaa kan jiru ta'us, gama qulqullina barnootaa mirkaneessuutiin hanqinni guddaan akka jirudha, ragaaleen kan mul'issan.
Biiroon Barnoota Oromiyaatis paakeejii mirkaneeffannaa qulqullina barnootaa hojiirra oolchuu irratti hudhaalee mul'atan akkaataa maqsuun danda'amuu irratti barsiistoota adda duree manneen barnootaa sadarkaa 2ffaafi qophaa'iinaa godinaaleefi bulchiisoota magaalaa akkasumas kolleejii barnoota barsiisotaa irraa walitti baba’an kanneen lakkoofsaan 1500 caalaniif guyyaa torbaaf magaalaa shaashamanneetti leenjii kennee jira.
Qulqullina barnootaa babal'isuuf jalqabbiin jiru gaarii ta'us raayyaan guutuumaan guutuutti deeggaramuu dhabuufi rakkoon ilaalchaa akka hanqina ijootti ka'ee jira.
Sagantaa fooyya'insa manneen barnoota fi barnoota lammummaafi amala gaariitiif xiyyeeffannaan kennamee hanga barbaadame ta'uu dhabuuniis hanqinna jedhameera.
Xummura leenjichaa irratti pirezidaantiin bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Alamaayyoo Atoomsaa ergaa viidiyoo konfraansiin dabarsaniin hojiin damee barnootaa irratti hojjetamu ijaarsa sirna dimokraasiifi misooma gama hundaan eegalame saffisiisuuf bu'uura ta'uu himan.
Kana dhugoomsuun kan danda'amu ammoo qulqullina barnootaatiif xiyyeeffannaan addaa kennamee yoo hojjetame qofaa jedhan.
Muxannoowwan gaggaarii manneen barnootaa fakkeenya ta'an muraasa keessatti argaman yeroo tokkoon bakka hundatti babal'isuufi raayyaa misooma barnootaa lafa qabsiisuun dhimma murteessa ta'uu eeruun, Milkaa'ina kanaaf ammoo barsiisoota adda duree irraa gaheen ol’aanaan akak eegamu pireezdaantichi hubachiisaniiru.
Barsiisoonni kunniin ilaalcha sirrii, kutannoofi dandeettii ogummichi gaafatu guutachuun qabxii barattoota isaanii gara sadarkaa ol’aanaatti guddisuuf fakkeenyummaan hojjechuun barbaachiisaa akka ta'es dubbatanii jiru.
Hojii kana milkeessuufis hojiin qulqullina barnootaa eegsiisuu, beekumsaafi ilaalcha barattootaa fooyyeessuun hundaa ol hojii kooti jedhanii fudhachuu akka qabaniis beeksiisan.
Lammii barnoota qulquullina qabu argatee hojii mataa isaa uummachuun humna misoomaa ta'ee biyyaa isaa hiyyummaafi boodatti hafummaa keessaa baasuu danda'u horachuuf biyya gama hundaan of dandeesse ijaaruuf deemsa milkaa'inaa jalqabame fiixaan baasuuf gahee adda durummaa isaanii gumaachuu akka qabaniis Obbo Alamaayyoon dhaamanii jiru.
Hogganaan itti aanaa Biiroo Barnoota Oromiyaa Obbo Margaa Fayyisaa gama isaaniitiin hudhaalee paakeejii mirkaneeffannaa qulqullina barnootaa irratti mul'atan hundeerraa maqsuun hojii baruufi barsiisuu milkeessuufi manneen barnootaa giddugala jijjirrama hawaasaa gochuuf haala qindaa'een hojjechuu akka qaban himan.
Sosochii hawaasaa fininisuun Harcaatii barattootaa manneen barnootaa sadarkaa 2ffaa keessatti mul'atu hambiisuufiis xiyyeeffannaan hojjetamuu akka qabu dubbatan.
Hirmaattoonniis leenjiicha irraa hubannoo gahaa akka argatan himanii, hubannoo argatan kanaas barsiisota hafaniif qooduun raayyaa barnootaa cimsuun qulqullina barnootaa galma bardaadameen gahuuf kutannoon kan hojjetan ta'uu miirakneessaniiru.
Maddi:DHRTVO
#Hits:415


text:
Walaloo: AFRAN QALLOO
AFRAN QALLOO
Sabboontoota Oborraa, Baabbilee-Dagaa fi Alaa
Ramaddiin isaanii Afran Qalloo jalaa
Mee xiqqon dubbadhaa hundi keessan laalaa.
Aartii Oromoodhaaf tan bu’ura taate
Waggaa shantam dura gaafas tan hundooyte
Artistoota jabaa akkaan nuuf oomishte
Shabboo fi Birra; Qophes dabalatee
Abubakariif Shantam si keessaan dhalatee
Arra isaanumaan Oromoon dhaaddate.
Gootummaa isaanii garsiisuun ifatti
Miidhaa sabaatiif laalatuun sirritti
Diinatti duulan sodaadhaan maletti
Meeqaantam dammeeysuun hiriirsan qabsotti
Dhugaan Afran Qalloo madda hayyootaati.
Duree qabsoo ilmaan Oromootaa
Hundee fi burqaa gootootaa
Madda beeytootaa fi sabboontootaa
Kanaaf Oromoonni isiniin dhaaddata.
Murna beekaa guddaa kan Bakrii Saphaloo
Wirtuu dammaqinaa ilmaan Afran Qalloo
Seenaadhaan qulqulluu hin qaban hammeenya
Itti wareegaman qabsoo saba keenyaa
Isaaniin boonnee nuuf tahan fakkeenya.
Kanneen diinaan lolan didanii cunqursaa
Kan diinatti bane jalqaba dhukaasa
Elamoo Qilxuu kan boonse sabasaa
Jaarraa Abbaa Gadaas maddi isaan keessaa
Seenaatu dubbatee waa hin taatu dhooysaa
Dhugaan Afran Qalloo qabsoof gadaameessa.
Warreen du’aan galan addunyaa tanarraa
Kanneen addaan saaquun nutti agarsiisan karaa
Waan isaan gad dhaaban amma itti jirraa
Kan du’an raahmata, kan jirtan nuuf waaraa.
Kan gaarii dalage gaariidhaan faarfama
Kan hamtuu hoojjates hamtuu isaat himama
Kaayyoon Afran Qalloo jalqaba ganama
Tokkummaan dammeeysuun Oromoo hundumaa
Hiddaan buqqaasanii sirna gabrummaa
Harkatti galfachuudha qabsoon bilisummaa
Kanumaafin faarse, faarsuutu dirqama.
Isaan faarsuun kiyya gosa qooduu mitii
Dhuguman dubbadhee kan arge ifatti
Oromoon Afran Qalloo madda hayyootaati!!
Najiib Zannuun: marsimoonaa@hotmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
9 Comments
-
Jaalataa Sabaa said,
Dhugaa fi jecha
-
karaa deemaa said,
dhugaa keeti kun gosumma mitii jabaadhu
-
Geetu Mangashaa said,
Walaloo baay’ee baredu fi dhamsa gari qabdu. Akka galme sena erati agareti afran qalloo gahee guddaa qabso saba keenyaf buste.
-
Dabalaa said,
Dhugaadh! Afran qalloo oromoodhaaf waan hunda.oromummaan maal akka ta’e kan nu barsiisan isaanidha .odoo isaan jiraa baatan oromumman amma farsinu tun silaa darajaa kana ga’u hin dandeechu. Bakka Shabboon, Birraan fi kanneen hafan jirreeti aartin fi qabsoon oromoo baaye gad aanaanaa ta’a. Kan hoon jedhu Abdullaahi jirmaa fi Lagasaa Abdii hin hojeenne jechuu koo miti.walumaagalatti afran qallo oromoon hundi akka oromoo ta’uu isaatin boonu godhaniiru.
-
belay taffese said,
Jechii kuun dhugaadha dhoksamuu waantatu.mada qaroominna kama himeen akkam dhisaa ayyicha oromo bakir saaphalo qubbe afaan oromo kan kalaqee.
-
jajjabi said,
Jabaadhu halaan gaari dhaamsa cimaa qaba galanni isaani bilisumma ha tahuu
-
magariisadiimaamagariisa said,
Heddu walaloo bareeddudha jabaadhu itti fufi!
-
barento oromoo said,
dhugaa keeti haqa jiru nuuf himte .oromoo hundaatu ittiin boona .kun gosummaas miti.qooddii gosa tokkollee miti .oromoo naannoo biraatin walbira hin qabne ykn walhin dorgomsiifnee.gahee afran qalloo qabsoo keessatti qaban qofa barreessite jabaadhu.
-
Dachaasaa said,
Galatoomii jabaadhu! Walaloon kee baayee miidhagaadha,Afran Qalloon kanaa olis jaja mu dhugaadha karaa hundaan waan keenya haa ibsannu ammas ittifufi!


text:
K/ 2ffaa: Weellisaa Haayiluu Kitabaa, Dr. Baqqalaa G-Maaramii fi Obbo Raayyaa Caalaa
K/ 1ffaa: Adde Ilfinash Qannoo, Dr. Baqqalaa G-Maaramii fi Obbo Raayyaa Caalaa
K/ 3ffaa: Weellisaa Haayiluu Kitabaa, Dr. Baqqalaa G-Maaramii fi Obbo Raayyaa Caalaa
Radio Simbirtuu: Aadaa fi Siyaasaa (Adde Ilfinash Qannoo, Dr. Baqqalaa G-Maaramii fi Obbo Raayyaa Caalaa – Weellisaa Haayiluu Kitabaa)
Title: Simbirtuu: Aadaa fi Siyaasaa (Adde Ilfinash Qannoo, Dr. Baqqalaa G-Maaramii fi Obbo Raayyaa Caalaa – Weellisaa Haayiluu Kitabaa)
Duration: 56:47
Category: Culture, Culture/History/Language/Religion, News, Politics
Added on: Adoolessa/July 13th, 2013


text:
Qeerroo.org: Godina Harargee Aanaa Haromayaa Keessatti Diddaan Qonnaan Bultoota Oromoo Itti Fufe
(Qeerroo.org – Gurraandhala 26,2013 Haroomayaa) – Mootummaan wayyaanee dabballoota bobbaasuun qotee bultoota dirqamaan hojii isaanii irraa buqqisuun olola siyaasaaf duula Sulula qotaa deemsisaa jiraachuun isaa beekamaa dha. Godina Harargee bahaa aanaa Haramaayaa ganda Xinniqqee araddaa gargaaraa keessatti ololli siyaasaa Wayyaanee nu biratti hin hojjetu jechuun qotee bulaan dabballoota Wayyaanee dura dhaabbatan.
Haala kanaan Wayyaaneen namootni baatanii Viidiyoo fi raadiyoon waraabamtanii mootummaan keenyi gaariidha hin jenne qarshii 100n adabamtu jechuun duula qotee bultoota irratti banus qotee bultootni walii galuun mormii dhiyeessanii jiran. Mootummaan Wayyaanee
dabballoota
1. Obbo Zaakkoo Saalii
2. Obbo Abdii Musaqeeroo
3. Angisoo fi
4. Jeeylaan waardiyaa yuunivarsiitii kan tahe
Bobbaasuun uummata afaan qawween doorsisuuf dirqama itti kennitus uummatni basaastotaa fi jala deemtota wayyaanee dura dhaabbatee jira. Yeroo ammaa kanas namootni walgahiitti akka bahan akeekkachiisnii fi waamichi halkanii guyyaa taasifamus uummatni guutummaan wayyaanee didee jira.
Kana malees Dabballootni Wayyaanee uummata doorsisuu,hidhuu fi saamuu kan amaleeffatan magaala Dirree Dawaa saabbiyaan ganda 02 keessatti basaasti wayyaanee federaala tahe Amaanu’eel Taammiruu jedhamu namoota nagaa osoo saamuu uummataan reebamuun saaxilame. Basaasaan Wayyaanee kun dirqama wayyaanee irraa fudhate keesumaa qabeenya sabboontotaa afaan qawween saamuu irratti kan bobbaafame mana Obbo Jundii Shariif saaminsaaf wayita seenutti dargaggootaa Oromoon qabamuun harka sabboontotaan salphatee jira. Mootummaan Wayyaanee magaala Dirree Dawaauummata nagaan waliin jiraachaa jiru keessatti saamtota akkanaan tolchuu ishees odeeffatni qeerroo maagaala kanaa addeessee jira.
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.


text:
Glucose
Glucose (Glc), kan jedhamu kuni monosaccharide (yokan simple sugar) yoo ta'u Biology kessatti akka Carbohydrate bayye barbachissa ta'etti ilallama. Celliin akka madda energy fi dallaga bayyee geggesufi kan itti fayyadamu Glucosii dha. Glucosiin waantotta photosynthesis jalla argamanii kessa guddicha yoo ta'u and akka cellular respirationiin prokaryotes fi eukaryotes kessatti jalqabu qarqarra. Maqaan kunni Afaan Greek glykys jedhamu irra kan dhuffe yoo ta'u, kunii jechuni immo mi'ahha jechu dha. "-Ose" jechuun immo gossa Carbohydrate akka ta'e ibsaa.
Isomerotni lamma kan aldohexose sugarii glucose jedhamani wamamu, haa ta'u malle kaneen kessa tokkichi (D-glucose) qofatti biology kessatti hojjatta. Gossi kuni (D-glucose) dextrose (dextrose monohydrate) jedhame wamama maqaan kuni immo food industry kessatti bayye fayyadatama. Mirror-imageiin (garagalli isaa) molecule kana L-glucose haa ta'u malee moleculeiin kuni Celliin hin fayyadatamu.
Glucosiin akka wanna adii (white substance) fi cabbi (solid crystal)tti argama. Akkasumas akka fesashi (aqueous solution)ttis ni argama.
-
The Fischer projection of the chain form of D-glucose
-
-
-
-
Chain form: ball-and-stick model
-
Chain form: space-filling model
-
-


text:
-
Finfinnee Amajjii 15 2006(FBC) Inveestaroonni biyya alaa gocha malaamaltumma Itiyoophiyaa keessatti darbe darbee mul'atu irratti ilaalchi qaban maal akka tahe kan ibsu qo'annoon Baankiin Addunyaa taasise ifoome....
-
Finfinnee Amajjii 15 2006(FBC) Yuunvarsitoonni qorannoofi qo'annoo dhaabbilee indaastirii jajjabeessuufi rakkoo furuu dandahuurratti bal'inaan akka hirmaatan ministeeri saayinsiifi teeknolooji hubachiise.walgahiin dhimma walitti dhufeenya yuunvarsitoota...
-
Finfinnee Amajjii 15 2006(FBC) Mootummaan Suudaa kibbaafi gareen mormaan biyyattii Riik Maachaariin ogganamu waliigaltee dhukaasa dhaabuu mallatteessaniiru.Qaamoleen biyyattii wal falmaa turan waliigaltee dhukaasa dhaabuu kana har’a Magaalaa Finfinnee...
-
Finfinnee Amajjii 15 2006(FBC) Itiyoophiyaan Laga Abbayaarratti ejjennoon qabdu fayyadamtummaa biyyaalee yaa’a gara gadii kan mirkaneesse akka ta’e waajjirri dhimmoota koomunikeeshinii Mootummaa Itiyoophiyaa hubachiiseera....
-
Finfinnee Amajjii 15 2006(FBC) Omishaalee qonnaa gabaa addunyaaf dhihaatan haalli ittiin baay'inaan omishuun dandahamurratti karoorri qophaahe hojjirra ooluu eegale....
-
Finfinnee Amajjii 15 2006(FBC) ''Anis atis miidhamtoota juuzamiif xiyyeefannoo haa kenninu'' mata duree jedhuun guyyaan juuzam idila addunya biyya keenyatti Amajji 18 akka kabajamu ministeerri dhimma hawaasummaa beeksiseera....
-
Finfinnee Amajjii 15 2006(FBC) Teeknoojii qindaa'eetti fayyadamuun dhukkuba Gandiifi tisiisa gammoojji too'achuuf hojiin hojjatame jajjabeessaa tahuusaa ministirri saayinsiifi teeknilooji adde Damituu Hanbisaa himan....
-
Finfinnee Amajjii 14 2006(FBC) Mootummaan Jarman deeggarsa misoomaa mootummaa Itiyophiyaatiif taasisu daran cimsuudhaana akka itti fufu mirkaneesseera....
-
Finfinnee Amajjii 14 2006(FBC) Kopheewwan guyyaa guyyaan godhannu,Boorsaan qabannu Gogaa maalirraa hojjetame jechuun yoo gaafannu deebiin argannu Gogaa hoolaa,kan Ra’eefi kan Qotiyyooti jadhamna ta’a....
-
Finfinnee Amajjii 14 2006(FBC) Daandiiwwan Mootummaan Federaalaa bulchurratti yaa’a tiraafikaa too’achuuf qophiin barbaachisu xummuramaa akka jiru koomishiiniin poolisii Federaalaa beeksiseera....
-
Finfinnee Amajjii 14 2006(FBC) waldhabdee Suudaan kibbaatti mudatetti biyyaaleen Afrikaa hatattamaan furmaata akka argamsiisaniif gaafatmeera.Pireezdaantiin biyyattii Saalvaakiir akka jedhanitti biyyaaleen Afrikaa waldhabdee mudatetti biyyaaleen Afrikaa w...
-
Finfinnee Amajjii 14 2006(FBC) Yaa’iin dhimma Nagaa Sooriyaarratti xiyyeeffateefi biyyattiitti Nagaa buusuuf shoora gumaacha jedhame har’a Siwiizarlanditti akka eegalame gabaafameera.Yaa’ii moggaafni maqaa Janeefaa 2 jedhu kennameef kanarratti minis...
-
Finfinnee Amajjii 14 2006(FBC) Dhimmi ijaarsa hidha guddicha haaroomsa Itiyoophiyaa waggoota sadin dura ministira muummicha kanaan duraa Obbo Mallas Zeenaawiitiin wayita labsamu lammiiwwan Itiyoophiyaa marti keesumattuu kanneen jireenya doofummaafi hiyyu...
-
Finfinnee Amajjii 14 2006(FBC) Labsiin sirna gabaa Loon Gaanfaa seera qabeessa taasisuuf gargaaru mana maree bakka bu’oota Ummataatiin ragga’eera....
-
Finfinnee Amajjii 14 2006(FBC) Walga’iin koree ergamtoota idilee Gamtaa Afrikaa Magaalaa Finfinneetti adeemsifamaa jira....
-
Finfinnee Amajjii 14 2006(FBC) Warshaalee Gogaa guutuu biyyattiitti argaman Naannawwa magaalaa Mojootti walitti qabuuf piroojektiin gargaaru birrii Miiliyoona 800 caaluun hojjetamaa akka jiru ibsameera. Warshaaleen Googaa 32 biyya keessa kan jiran yoo ta'...
-
Finfinnee Amajjii 13 2006(FBC) Itiyoophiyaan abbootii qabeenyaa damee omisha humnaattii bobba’an akka barbaaddu ministirri muummichi Hayilamaariyaam Dassaalan dubabtan....
-
Finfinnee Amajjii 13 2006(FBC) Manni maree bakka bu’oota Ummataa wal ga’iisaa har’a adeemsiseen labsii waliigaltee too’annoo Tamboo raggaassieera....
-
Finfinnee Amajjii 13 2006(FBC) Ameerikaafi biyyaaleen lixaa kanneen biroo qoqqobbii Diinagdee Iraanirratti murteessan walakkeessaan kaasuu eegalaniiru.Qoqqobbiin kanaan dura murteeffame biyyattiirraa ka’uu kan eegale akkaataa walii galtee Iraan biyyaa...
-
Finfinnee Amajjii 13 2006(FBC) Hojiin ijaarasa Daandii Baaburaa bulchiinsa Magaalaa Finfinnee dhibbentaan 50 irra akka ga’e himameera....


text:
Lubbu-qabeeyoota Bosona Yaayyuu kunuunsuuf waliigalteen mallateeffameFinfinnee Amajjii 30 2006(FBC) Lubbu-qabeeyyii Bosona Yaayyuu hamba aaddunyaa ta’ee galmeeffame keessatti argaman kunuunsuufi eeguuf waligalteen gargaaru mallateeffame.
Walii galtee kana kan mallatteessan Yuuniivarstii Mattuufi Instiitiyuutii eegumsa lubbu qabeeyyii Itiyoophiyaati.
Gabaais tajaajila oduu Itiyoophiyaa akka mul’isetti waliigaltee kana pireezdaantiin Yuuniivarstii Mattuu Dr. Makonnin Diinkoofi daayireektarri Instiitiyutichaa Dr.Gannana Tafarraa malalteessaniiru.
Instiitiyuutichi muuxannoo qabu ogeeyyoota Yuuniivarstii Mattuutiif qooduudhaan qabeenyawwan lubbu qabeenyyii diinagdee biyayatiif faayidaa ol’aanaa qabaniif duursa kennuudhaan eegumsaafi kunuunsa taasisuuf akka hojjetu sirna waliigalteerratti himameera.
#Hits:438
Balballoomii Oduu
Hundeeffamni waggaa 24ffaa DHDUO har’a kabajamaa jira
Finfinnee Bitootessa 17 2006(FBC) Koreen jiddu galeessa dhaabbata Demookraatawa Ummata Oromoo(DHDUO) kabaja ayyaanichaa sababeeffachuudhaan kaleessa ...
Wal ga’iin mana maree ADWUI kallattii fuulduraa kaa’uun xummurame
Finfinnee Bitootessa 16 2006(FBC) Wal ga’iin idilee mana maree adda demokraatawa warraaqsa ummattoota Itiyoophiyaa(ADWUI) kallattiiwwan gara fuulduraa...
Koreen hojii raawwachiisaan ADWUI raawwii hojii baatii jahaa qorate
Finfinnee Bitootessa 07 2006(FBC) Koreen hojii raawwachiisaan Adda Demookraatawa Warraaqsa Ummattoota Itiyoophiyaa(ADWUI) raawwii hojii dhaabaafi Moot...


text:
Ayyaana Irreechaa bara 2012
Kabajaan ayyaana irreechaa kan bara kanaa (2012) kan yeroo kamuu caala biyya keessaa fi alatti sirna ho’aa fi hamilee guddaan akka kabajame, odeeffannoo fi gabaasa bakka gara garaa irraa argaa fi dhagahaa jirra. Kun kan muldhisu, irreechi guddina aadaa fi eenyummaa, akkasumas tokkummaa saba keenyaaf utubaa ta’uu nu hubachiisa.
Ayyaanni irreechaa Norway, magaalaa Bergenitti fulbaana guyyaa 29, bara kabajames haala kanaan duraa irra bifa ho’aa fi bareedaan kabajame. Akka carraa ta’ee guyyaan Bergenitti rooba guddaa waan tureef, namoonni hedduun uffata aadaa uffatee, ijoollee ofii waliin bahuuf xiqqoo rakkisaa ture. Sababa kanaan irreecha Malkaa irratti namni hedduun argamuu dadhabullee galgalli aadaa akkaan bareeda ture.
Keessattuu sagantaa baranaa kan adda godhu, kaa’imman (dardarranii fi shamarran) oromoo ijaaramanii qophii agarsiisa uffata aadaa fi sirboota oromoo godina adda addaa argasiisuun, akkasumas diraamaa ” butii” qopheessuun aadaan fuudhaa fi heeruma oromoo akka ture muldhisuun hirmaattota ayyaana kana irratti argaman bashannansiisan. Fuula durallee daran akka jabaatanii itti fufaniif gumaachi godhameefii jira.
Marabbaan kan Waaqaati !
Title: Irreecha Bergen 2012
Duration: 10:45
Category: Culture, Culture/History/Language/Religion, Irreechaa
Added on: Onkoloolessa/October 2nd, 2012


text:
Hokolee Diddu, Okkotee Hin Diddu!
Camadaa Hundee irraa*
Oromoon yeroo dubbii gabaabaadhumatti ibsuu barbaadu mamaaksa dhaamsa guddaa qabuun jalqaba. Waanta eddu jechuu irra jecha gabaabaan dhaamsa bu’a qabeessa dabarfata. Kan mammakaniif dubbii mi’eessuu duwwaaf otoo hin taane, waanti argan ykn dhaga’an sun faallaa (dalga) yeroo itti ta’u, maammaaksa itti dabalanii dubbatu ykn gorsu.
Haati loonii yeroo hameessi amala dhabee ilmamuu didee, waatii isaa xireeffatu, haadha loonii hokoleedhuma wajjin jifatu, ameessi kun kana booddee gatii hin qabu kan jedhu irraa kaatee, “hokolee diddu okkotee hin diddu” jetteenii abdii irraa kutatti. Haati loonii kun sa’a amala dhabee rakkise, soogidda (sanaagaa) arrabsiftee, hokaa (marga) itti aamtee, hooksitee, sossobdee yeroo dadhabdu, gadda wajjin jecha amtuu kana jetteenii of baafatti. Goromsa dhala diddee Maseenenis akkasuma jedhu.
Mammaksa oromoo kana waa malee hin kaafne. QBO keessatti buleeyyii fi gameeyyii warri ta’an, dhimma yeroo ammaa itti jiran mammaksa kana wajjin waanta wal qabateef. Buleeyyii fi gameeyyii keenya irraa silaa bilichina, gamnummaa, gootummaa, beekumsaa fi egeree saba keenyaaf kan oolu irraa dhaalla ture. Murannoo fi daandii qajeeltuu qabsoof dhaamaan galmaan gahuuf ittiin dhaadachuutu nurraa bareedaayyu. Dhaala (legacy) injifannoo isaan galmeessan dhaadhessuu qabna ture. Kun afee yeroo ammaa gameeyyiin keenya waanta isaaniif hin mallee fi irraa fokkisu yeroo hojatan akkatti dubbatanii fi itti dubbatanis nama dhiba.
Akkuma Hameessi sa’aa amalaa fi qalbii dhabee, jaartiin itti mammakte sana, buleeyyii fi gameeyyiin keenyas yeroo amala dhaban argaa jirra. Buleeyyiin keenya amalaa fi qalbii dhabuun isaanii, dhumaratti gatii hin barbaadamne, bara sooroma isaanii keessa isaan kaffalchiisaa jira. kabajaa fi hulfina qabsoo oromoo keessastti argatanii turan dhimma faallaa fedha oromoon ala dhimma itti bahuuf arreedu taanan, kabajaan kaleessaa bakka hin jiru.
Maqaa Walatajii Marii Oromoo (WMO) jedhu moggaafatanii hojii amalaa fi qalbii dhabiinsa bara sooroma isaanii keessa yeroo raawattan qaanii dha. QBO guddatus xiqqaaatus sadarkkaa amma irra jiru kanaan gahuuf gahee guddaa warra bahaa turee dha. akkaataa qabsoon oromoo itti deemuu qabuu fi galii qabsoo oromoo otoo hin afiin warra adda durummaan daandii itti baasaa turee dha. laafina mooraa qabsoo oromoo keessatti muldhatee fi bu’aalee argamaniif adda durummaan kan itti gaafatamummaa fudhatu, gameeyyii fi buleeyyii warra ta’anii dha.
Keessumaa ABO keessatti sarakaa furtuu fi murteessarra warra turanii dha. qabsoo oromoo ABOn hoogganamu keessatti warra, imaamata dhaabaa maddisiisaa turanii dha. kanaaf badii fi fafa qabsoo oromoo keessatti dhalateef itti gaafatama guutuu kan fudhatu qaamu amma WMO ofiin jedhu kana. Haata’uu garuu dhimmuma ofii raawwachaa fi raawwachiisaa turan, yeroo deebi’anii badii dhalchaniif nama biraa gaafatan argaa jirra. Seenaa kaleessa ofiif hojachaa turan yeroo nama biraatti haqachuuf yaalan, jaaroliin keenya maal ta’an jennee gaafachuun keenya hin oolu.
Warri WMO jedhee moggaafate kun akkuma yeroo tokko VOA irratti Gameeyyii fi Buleeyyii kan ta’an Leencoo Lataa jedhanitti, warri walatjii kana hundeesse, warra abdii kutatee qabsoo keessaa of moggeesse, warra dhaabbilee (murna) gara garaa keessaa ari’amanii fi fedha isaaniin qabsoo keessaa of baasanii dha jedhanii dubbatanii turan . kun dhugaa dha. warri qabsoo irraa abdii kutatee ykn badii gara garaan qabsoo keessaa ari’ataman, amma maaltu argamnaan waldaa dhaabbatan? Deebii isaa isanumaafan dhiisa.
Egaa gara mata duree barruu kiyyaatti yoon deebi’u bara humna qabanii fi aangoo guutuu itti qabaachaa turan qabsoo oromoo kan sirnaan hoogganuu dadhaban, bara dullumaa keessa maaf qalbii fi amala dhaban. Kabajaa oromoon isaaniif qabu maaliif xiqqeesuu filatan? Umurii isaan afte kanatti silaa ta’uu kan qabu gorsaa fi dogongora kaleessa dhalchaa turan, dhaloota ammaaf ifatti barsiisuu malee, waldaa dhaabbachuu maaltu fide? Bakka kabajaa fi guddaa turan dhiisanii, amma maaliif tapha daa’imaa taphachuu filatan? Silaa kan isaanirraa bareedu mooraa qabsoo hunkuruu irra, badii amma yoonaa qabsoo oromoo keessatti dhalateef itti gaafatama fudhatnii dhaloota haarawaa barsiisuu qabu ture. Kana gochaa hin jiran. Kanaaf dhaadannoon isaanii akka natti fakkaatutti , “mataan eega nubaddee maqaanis nu haa baddu” waanta jedhan fakkaata. Dhaaba siyaasaa kabajaa, ulfinaa fi maqaa itti argatan dhiisanii waldaa badii ijaarrachuuf dhama’uun daran maqaa of balleessuun ala bu’aa hin qabu.
Akkuma waltajjii isaanii gara garaa irratti ibsatan, heera mootummaa wayyaanee amma tumamee jiru nutu fide jedhanii labsatan, wayyaaneetti makamanii iheera wayyaaneen masakamuu dha. heera wayyaanee amma jiru fudhachuuf eega labsatanii, maaliif durumaanuu keessaa bahan? Akka J/ leencoo Lataa jedhanatti heera mootummaa wayyaanee dhimma xixiqqoo afan, ni sirreessina dhaadannoon jedhu dhuguma qabsoo oromoof yaadaniituu? Tarii warri mee’isoon (MEISON) ofiin jechaa turan, mootummaa Dargii suuta jennee malaan sirreessina otoo jedhanii dhadhaa abidda buute ta’anii afuu isaanii ni dagatanii laata? Moo wayyaaneen warra WMO jedhaman kanaaf waadaa addaa galteefii jirti?
Akkuma mata duree barruu kanaa irratti jedhe, dubbiin warra WMO jedhamanii kun “Hokolee Diddu, Okkotee Hin Diddu! Ta’uuf jira. Oromoon gameeyyii fi buleeyyee qabsoo irraa kan eegaa turee fi eegaajiru, garuu kan dhabe injifannoon akka oromiyaa seenaan ture. Kana milkiissuu hin dandeenye. Kana gochuu dhaabuu isaaniitti oromoon eddu itti gaddus, qabsoo oromoo keessa waan turaniif, bara gadamoojjii isaanii kana badii dalagu jedhee hin yaadu ture.faallaa isaa, mooraa qabsoo oromoo hunkuranii, qalbii fi amala dhabnaan itti bahi isaa mammaksuma oromoo ta’ee jira. qabsoo oromoo keessa teessanii, bu’aa buusuuf eega qophii hin taane ykn dadhabdanii, dhuma irratti wayyaaneetti galuuf murteeffachuun Hokolee diddan, Okkotee hin diddan ta’ee jira. ammas garuu oromoon kan isiniin jechaa jiru, waldaa badii itti ijaarratanii ittiin of bituuf deemtan akka irraa dhaabbatan isin gorsa. Diddanii itti deemtu taanaan, mammaksa oromoo “Dubartii Gabaa keessatti Soqolatte, Soqolaa gargaaru” jedhu sana qalbeeffadhaa.
* Camadaa Hundee: camadaa@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments
-
The modern said,
Atii yeroo kee Oromo abburrtii fixxaa,
mee yerroo kanna ejjaressaa garrraa kammituu issuu gumachitte
Sabba kenyafi bu’aa qabachu dandaa.
-
Amaan Hedatoo said,
Obboo Camadaa akkam? Amaan Hedatoo naan jedhan. Kitaaba kee “bilisummaa fi Dimokraasii… Oromiyaa fi Toophiyaa” jedhu qalbiin dubbise. Qabiyyeen kitaabichaa qabsoo Oromootiif tarsiimoo haa ta’uu galii adda naa bahuu baatullee akka nama “karaan Oromoof ta’u , akka natti fakkaatetti kana” jedhee bilisaan yaada isaa dhiheeffateetti ni deeggara. Oromoodhaaf filannoo kennuu keessaa kun tokko waan ta’eef. Wonni nama gaddisiisu garuu atiin yaada kee akkasitti bilisaan dhiheeffattu yaadaa nama biraallee akkasumatti kabajja jedhee yaadaa ture. “Yaanni akka kanaa nu keessatti dagaaguu qaba” ufiin jedhee ture. Haata’uu garuu deebitee nama biraa ka akkuma kee yaada itti fakkaate dhiheesse yoo abaartu “wol xaxaa amala ilmaan namaa” hubachuun haga ulfaatu natti muldhate. San qofaa miti. Jarri amma ati abaartu kun waan ati Kitaaba kee keessatti jette “Oromoon Toophiyatti abbaa ta’uu qaba. Kanaaf ammoo dandeettii fi mirga itti qaba” ka jedhu fuula lamaa Sadi irratti argeera. Jarri amma ati abaartu kun yaada kanaan ala maal jedhan? Yaanni lamaanuu “2+2=4″. Garaagarummatu jira yoo jedhame ammoo isin “woyywwneen jiru qabdi. Toophiyaan Awwaala woyyaanee irratti ijaaramuu qabdi” jettan.. Isaan ammoo “Amaaraa fi woyyaaneenillee cunqursitootuma.. Kanaafuu amala isaanii hundeen akka jijjiiranii fi biyya san keessa martuu qixa akka jiraatu godhuu qabna” jedhan. Meetiree garaagarummaan? Egaa “2+2=4″ fi “1+3″=4″ jidduu garaa garummatu jira yoo jenne, garaa garumaan kana. Dhugatti ammoo bara dheeraa ka qabsoo Oromootti danqaa ta’es kanuma. Garaagarummaa garaagarummaa hin qabne.
Karaa biraatiin addunaa bara keennaa kana keessatti ilma namaa waa dubbatu yookiin barreessu tokko , waan inni dhugaa dubbate yookiin barreesse qofaaf hin jallatan. Dogoggorallee yoo ta’e waan abbichi itti amane /itti fakkaate / dubbachuu yookiin barreessuu isaatiifis jallatan. Yaanni tokko yeroo tokko ni fudhatama. Dhugaan yeroon balfite hagamuu jaalatamtu bakka akka hin qabne uf Oromoo irratti agarre. Egaa an barruuwwan kee /Kitaaba keellee dabalatee/, ka bakkee gara garaatti dubbisaa ture irraa “namni kun onnema dhugaatiin waan itti amane barreessa” jedhaa ture. Nama akka keetii irraa kana hin eegu ture. Jara amma balaaleffattan kanaan “… Jarana yaanni keenna wol fakkaataa… Tokko taanee ummata makaroon itti baay’atte kana karaa nutti fakkaateen haa gargaarruu koottaa!” Ke jedhu ture ka sirraa eege. Fayyaalummaan yaaduun kiyya badii qaba natti hin fakkaatu. Yaada fedhii dhuunfaa teennaa irratti hundaayu qabannee, waanuma itti amannullee eega nu hin jedhinii afoo dhaabanna. Nuun alatti namni biraallee Sirrii ta’uu akka danda’u amanuu irra du’uu nuu woyya.


text:
BUNA MIDHAAN EEBBAA*
Taammanaa Bitimaa irraa**
Iyyoolee, bunni midhaan eebbaa
Hoo-maaree, asxaa warra eebbaa!
Yoo oddoo dhaabatu
Mukni-saa qeyee-dha bareecha
Yoo guuramee dhiyaatu
Ijji-saa mooraa oogdii fakkeessa!
Qolli irraa baafamee
Akka mucaa harmaa, qananiin dhiqame
Cululuqxuu eelee, beedeerra kaayamee
Akka waan buruquu
Mukakaayyii-tin suuta suuta akaayamee
Haarri-saa olka’ee
Mana keessaa ba’ee:
Ollaa-dha urgeessa
Gandasoo qayyeessa
Biyya Gadaa shittoomsa
Dachee odaas urgoomsa!
Xaabee cululuqxuutti baafamee
Mooyyee bunaatti qusa’amee
Qus-qusiitu yeedalloon bilbilamaa
Qeyee dabree gandattis dhagayama!
Jabanaan sadan sunsummaanii kore
Jalaayyis barbadaan laaftoo itti-tolee
Haarri funyaani fi afaanin bayee
Hoo’inni-saa galmas gayee:
Haati warraa: “ijoolle buna waamaa!”
Mee dhaqaa ollaa cufatti dhaamaa!”
Jetteetoo yoo magartuuwwan ergitu
Magartuuwwanis ganda keessa fiffiigdee
Bitimaa karraawwanii of-duuraa dhiddhiibde
“Koottaa bunni damfee!
“Dafaa warri marsee!”
Jetteetoo yoo kaachaan ol-deebitu:
Namni dhufee
Manni guutee
Haati warraa jabanaa shafoorra keessee
Ofii shiitii-mmoo dombii-rra teessee
Coqorsi shafoo marsee
Urgaan raftuu dammaqsee
Shaarfaan bunaas dhiyaatee
Haasaan jaarsaas bilchaatee:
Ishiin: ”qaa jabaa!” jettee
Inni: ”yaa Waaq situ jabaa-dhaa!
Gooftaa suma-jabaa-dhaa!
Jajjabaaddhuu nu baaddhu!
Lallaafii nu horsiisi! —”:
Jedheetoo ofii fi maatii-saatii
Hoorii fi lammii-saatii
Gandaa fi biyya-saatii
Qubaan garbuu qabatee
Waaqa guddaa kadhatee
Buna eebbatiin jamaa garaan eebbisaa
Arraba culkiitiin biyyas farsee leellisa!
Buna asxaa nagayaa
Obboleessa coqorsaa
Koodee-woo kan ejersaa
Tiruu garbuu limaayaa
Seenaa-saa isa akka faayaa
Mee kitaaba-rra olkaayaa!
Dubrii aannanii
Qaalluu midhaanii
Isa Waaqni kennee
Oromoo badhaase
Kan Oromoo-Kuushiis
Dabarsee addunyaa badhaase
Muudaas irra-yaasee!
Ijoollee dhaabaa buna eebbaa
Iyyoolee waamaa buna eebbaa
Dhugaa wal-wawwaamatii
Wajjummaas daraarsatii!
Manguddoo buna qapphaa
Gurguddoo marga qapphaa
Namaa-sa’a
Lafaa-marga
Xiqqaa-guddaa eebbisaa
Waaqa faarsaa leellisaa
Seera Gadaa eebbaan
Aaadaa Gadaa eebbaan
Walta’aa nuuf deebisaa!
Oromiyaa biyya eebbaa, eebbisaa
Biyyoota Kibbaas miidhamoo eebbisaa
Afrikaaf toltuu hawwaa
Addunyaaf nagaa hawwaa!
Coqorsa ta’aa walqabaddhaa
Damma ta’aa walitti mi’aawaa
Kanniisa ta’aa walii tumsaa
Akka goondaa hojii cimsaa!
Diina biyya keessanitti
Farra ija keessaniitti
Akka dhagaa qarsaa jabaaddhaa
Akka kanniisaas iddaa tarkaanfaddhaa!
Hundi keessan olka’aa
Garaa guutuun walta’aa
Beenaa tarkaanfaddhaa
Eebba bunaas abdaddhaa!
Qubee, qubee, qubee qubaa
Oromiyaa, Oromiyaa
Bilisummaa, bilisummaa
Jedhaa sagalee olqabaa
Gaachanas walirra qabaa!
Buna, buna jedhaatii
Biyyaa fi wal-eebbisaa
Buna, buna jedhaatii
Waaqa Gurraacha faarsaa leellisaa
Nagaa fi walabummaa keessan deebisaa!
Waliso, Waxabajjii 2000
***** Hubachiisa Miiljalees Mee ilaala! *****
* Walaloon kun Oromoota fi Muslimoota amma mootummaa Habashaa kan Wayyaanee jedhamuun, manneen hidhaatti waxalamaa jiran, kanneen baddaa Walloo magaalaa Garbaa-tti, goodaa Gadab Arsii magaalaa Asaasa-tti rasaasa diinatiin harca’anii hafanii fi kanneen Irreecha Bishooftuu irratti irreessa wajjin qabamanii ammallee dararamaa jiraniif, yaadannoo haa tahu! Haarri buna Oromoo kan waggaalee 1500 oli Biyya Oromoo urgeessaa jiru, kan dabreeyyuu kennaa Oromiyaan addunyaa badhaafte tahuun, ammaan tana ilmoo namaa maraaf haaraa jiru kun, gidaarota manneen hidhaa koloneeffattootaa uree keessa lowuun, akka isaanitti urgaawu abdiin qaba! Uummata Oromoo miliyoona 45-tu tarree galee isaan duuba dhaabachaa jiraa, bunni mallattoo nagaa, irreessi-mmoo mallattoo jireenyaa tahuu hubachuun, otoo abdiin hin kutatin qabsoo isaanii itti-fufuutu eebba Waaqaa-ti!
———–
** Taammanaa Bitimaa: Gurree@web.de
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.