text:
Wiinii Mandeellaa Sirna cunqursaa Appaartaayidii akkamiin akka mo'atte
Du'aan boqochuu qabsooftuu farra sirna appaartaayidii duranii Wiinii Madikizeelaa Mandeellaa booda sirni awwaalcha isaanii akkamiin yaadatama kan jedhurratti yaadonni falmisiisoon ka'aatti jiru.
Hawaasa isaan keessatti dhalatan dabalatee kutaaleen hawaasa durii ka'ee biyyicha keessa qubatee jiruun dhuunfatamanii argaman akka waan isaan qulqulluu ta'aniitti yaadachuu qabna jedhu.
Qaamoleen akka nama dhuunfaatti yaada kennanii fi kanneen ammallee olaantummaa warra adii tumsan ammoo hammeenyaa fi yakkamtuu ta'uu nama kanaatiin yaadanna jedhu.
Kutaan inni kaanimmoo haala walii galaa turtii siyaasa biyyattii keessatti taasisan kan waggoota kurna jahaa ilaalcha keessa galchuun yaadanna jedhu.
Dhugaan jiru garuu jedhu namoonni wayita yaada laatan Wiinii Madikizeelaa MAndeellaa qabsoo sirna appaartaayidii barbadeessuuf taasisaniin hedduu miidhamaniiru, akka warra jabanaa teessoorra bashannanii kompiyuutara duuba taa'uun Feesbuukii fi Tuwiitarii irratti qabsaa'aa miti kan isaan turan jedhaniiru. Wayita Neelsan Mandeellaa mana hidhaa suukanneessaa Rooban Aayilaanditti biraa hidhaman qabsoo keessattii fi maatiisaanii bulchuu keessatti roorroon itti hammaatee akka tures dubbatu namoonni.
Quuqamtuun ofitti amantu Wiinii Mandeellaa wayita hidhaa turtetti firoottan ishee akka ishee hin dubbisnee fi dhalashee waliin akka wal hin arginellee dhorkamtee turte.
Bara 1969 kutaa dhiphoo keessatti qofaashee guyyoota 491 hidhamteetti. Kutaa sun kan qulqullina hin qabnee fi fayyaashee haalaan akka miidhes dubbatama.
Kutaan isheen turte kutaa hidhamtoonni haalaan itti dararaman guddichatti dhiyaatee argama. Lakkoobsa addaa hidhamtootaa kan 1323/69 jedhamuun beekamuu fi kutaa isheen itti kitaaba mata duree Guyyoota 491 jedhu itti barreessite ,booda hidhaa fi dararaan qabsoo dubartoota duubatti akka hin deebisne kan barsiiseedha.
Warri adiin yeroo sana qabsooshee dura dhaabbachuu dadhabnaan magaalaa daldalaa kan taate Johaanisbargi keessaa baasanii magaalaa giddu gala biyyaarraa fagoo taate Biraabdifoorti kan yeroo sana Ooranji Firii Isteet jedhamtutti godaansisan.
Achitti ummata waliin dubbachuu dhorkamtee turtus,guyyaa guyyaan mana poostaa deemuun dararaa sirni appaartaayidii geessisaa turte addunyaatti beeksisaa turte.
Amajii bara 1985 Senaatarri US yerosii Edward Kennedy bakka isheen itti godaansifamte Biraandifoortitti daawwatanii turan.
Kunimmoo dubartii gurraattii Afriikaa sagalee gurraachotaa addunyaaf dhageessisan keessaa adda duree akka taatu ishee taasiseera.
Seenaa Wiinii Mandeellaa keessatti ajjeefamuun daa'ima waggaa 14 kan Kilaba kubbaa miilaa keessa ture waan dagatamuu miti. Namni kun warra appaartaayidiitiif basaasaa turte jedhamuun galaafatame.
Du'a ishee booda, sirna appaartaayidiitiin kan falmanii fi paartii morkattootaa keessaa kan ta'an Mosiuoa Lekota ,''namni sirna appaartaayidii jalatti homaa hin dalagin dogoggoras uumuu hin danda'u,'' jedhan
Goomannaan namaa fi gidiraan mana hidhaa walitti ida'amee kanarraan akka ishee ga'es dubbatamaatti jira
Afriikaan Kibbaa addunyaarratti yakkoota dhala namaarratti raawwataman hedduu keessummeessuun beekamti,laalaa appaartaayidiis qabdi. Warra miidhaman yaadachuunii fi kadhachuufiidhaan akka sirni awwaalcha Wiinii Madikizeelaa Mandeellaa raawwatamus beekameera.


c: text/html

text:
Wantootni dargaggoota sodaachisu keessa inni tokko mataa moluu qabaachu dha. Keessattuu dargaggootni utuu umriinsaani ol hin guddatiin kan rifeensi mataan sutee molaa’u. Rakkoo rifeensa mataa namarra sutu kana akkaata ittii gaababsinee ittisnuutu jira. Mallattoolee asii gadii kana yeroorra hanga yerootti yoo fayyadamne rifeensa mataa keessan carraa moluu ta’u hin hir’isaa.
Yoo mataa dhiqannu shaampoo sirrii ta’etti fayyadamuu qabna. Kunis kan antifungal ketoconazole jedhamu of keessaa qabu yoo ta’e filatamaadha.
2. Mataa jiidhaa tasuma hin filatiinaa. Haga danda’ametti yoo mataa dhiqannu ammoo kafanaan haxoofnee gogsuu irra qilleensan yoo goge filatama.
3. Nyaata sirrii nyaachuu. Nyaatota cooma hedduu of keessaa qaban nyaachuu dhiisuu. Nyaatni sukkaara hedduu of keessaa qabus haga ta’e hir’isuun barbaachisaadha. Bakka isa kanaa nyaata pirootinii garii of keessaa qaban nyaachuu qabna.
4. Aduu cimaa keessa warri oolan yookaan yeroo dheeraaf deeman mataa isaanii “kuffiyyaan” haguuganii yoo deeman gaarii ta’a.
5. Zaayita hanqaaquu *kan keessa ishiitii dhangalaatu san* halka halkan rifeensatti dibachuun ganama ganama irraa dhiqachuu qabna. Yoo ganama dhiqannu shaampoodhaan altakkaa qofa dhiqanna al lama shaampoo itt godhachuu hin qabnu.
6. Cuunfaa qullubbii diimaa, qullubnii adii, zinjibila keessaa tokko ( walitti makuu hin qabnu) halkan rifeensa keenyatti dibannee bulchinee ganama ofirraa dhiqachuu.
7. Shayii magariisa (green tea) yoo argame bishaan waliin danfisnee rifeensa keenyatti naqannee sa’aa tokoo booda ofirraa dhiquun rifeensi akka guddatu gargaara.
8. Sammuun dhiphachuu ( stress ) irraa haga dadeenyetti of eeguu qabna.
9. Yoo kun hundi fiixaan ba’uu dide moluunis nu jibisiise qorichoota mana yaalaa kennaman illee fudhachuu dandeenya.
Fayyaan Faaya
Maddii kanan dubbisee irraa
Dr. Gurmeessaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Humni Bilxiginnaa qabeenya ummataa ibiddaan gube
Humni Bilxiginnaa qabeenya qonnaan bultoota Aanaa Bosot ibiddaan gube.
Qe”n ibiddaan gubate kun aanaa Bosat keessatti akn argamu qe’ee warra Jaal Gammadaa Bosee fi maatii isaa ti.
Humni Bilxiginnaa galgala gaafa 14/04/2021 galgala ibiddaan barbadeessan.
Qabeenyi gubate kunis kan Jaal Gaammadaa Bosee, kan abbaa isaa, Ob Bosee Dhugoo, obbolaa isaa, Kabbadaa Bosee, fi Gadaa Bosee ta’uun beekameera.
Humni Bilxiginnaan kanaan duras Oromiyaa kibbaa, godina Booranaa, godina Gujuu, Oromiyaa lixaa, godna Wallaggaa lixaa fi Oromiyaa giddugalaa, Shaggar lixaa fi Shagar Kaabaa keessatti bifuma walfakkaatuun qabeenya ummataa ibiddaan gubaa turuun kan yaadatamuu dha.


text:
Daawud Ibsaa, HD ABO, irratti maaltu raawwatame?
OLF chairman Dawud Ibsa’s residence is under attack in Addis Ababa, the capital of Ethiopia tonight by Abiy Ahmed’s government forces.
An attack on Dawud Ibsa is an attack directed against the Oromo people’s struggle for the right of self determination.
Oromo people all over the world should react united to protest this act of state terrorism by Abiy Ahmed group, that has already declared war all over Ethiopia, particularly in Oromia and Tigray.
Source: FB – Irbuu Shinniiggaa
Guyyaa har’aa caamsaa 3/2021 galgala keessa akka sa’aatii Oromiyaatti waraanni humna addaa magaalaa Finfinnee oraaliin fe’amee gara Mana jireenyaa HD imaluun balbala rurrukutanii akka isaan banan gaafatan.
Yeroo kanatti nama halkan dhufeef eenyummaa isaa hin beeknu hin bannu jechuun balbala isaanii jabeessatanii cufachuun banuu didan.
Humni waraanaa Finfinnee humna waraanaa dabalataa waammachuun waardiyoota ammaan dura Mootummaan ramadee HD ABO Jaal Daawud eegumsa godhan itti bilbiluun akka banan gaafatan ammas waardiyoonni kunneen Furtuu cufameera Furtuu of harkaa hin qabnu banuu hin dandeenyu jechuun Poolisoota alaan akka bananiin isaanitti bilbila itti deebii kennan.
Yeroo kana humna waraanaa magaalaa Finfinnee kun waraana dabalachuun ammas balbala Mooraa isaanii meeshaalee ittiin cabsanii seenan fichisiifachuun hulaa balbalaa buqqisuu naannoo sa’aatii 4:00 akka Oromiyaatti cabsanii seenuun namoota mooraa HD keessa jiraatan hunda bakka tokkotti qabuun reebicha irraa eega gahanii booda bakka tokkotti isaan ugguruun manatti ol seenuun sakatta’aa cimaa gaggeessuun meeshaalee mana HD keessa jiran electronics tahan TV qofaa akka dhiisaniif bilbiloota harkaa namoota mana sana keessa jiraatanii dabalatee ajandaa kee HD yaadannoo isaanii akkasumas waraqaa adii kan jedhamee fi barruu kan tahe hunda fuudhuun kanneen saaman saamanii qarshii fuulduraa argatan kudhanis tahu 100 irratti wal saamaa giipha isaanii keessa kaayyachaa mana keessaa qodaa caccabsuun mana duwwaa godhanii deeman.
Yeroo ammaa kana balballi mana jireenyaa HD cufan taane isaa waan cabeef akkasumaan banaa jiraachuu SQ mirkaneeffateera.
Yeroo taateen kun tahe sa’aatii 2:00 – 6:00 ummata taatee kanaaf dirmachuuf achi imale daandii irratti dhukaasa itti banuun miidhaa namoota irraan geesisaa akka turanis waraanni humna addaa Finfinnee SQ hordoffii godheen mirkaneeffateera .
Dhukaasa itti fufinsaan karaa church Gabreelii gaggeeffamaa tureen Miidhaan qaama nama nagaa irra tahuus ammaaf kan maqaan adda hin baane irra gahuu barameera.
Taateen kun kan qindaaye MM itiyoophiyaa Abiyyii Ahimediin tahuu odeessa Qaruuxeen Qeerroo sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof ergeen baruun dandahameera .
Taateen Yeroo ammaa sa’aatii gabaasaa kana qindeessinutti balballi mana jireenyaa banaa jiraachuu fi quunnamtiin achi keessaa guutummaa guututti citee jiraachuu irraa kan ka’e erga naannoo sanaa ummatni itti dhukaafamee ariiya mee waan tahe hubachuun hin dandahamne Wanti ummatni keenya bal’aan hubachuu qabu namoota mana jireenyaa HD keessa jiraatan irratti reebichi humnaa olii gaggeeffamee miidhamanii jiraachuu SQ mirkaneeffateera.
Waardiyoota mootummaan ammaan dura ramadee jirus Akka lakkisanii deemaniif meeshaa isaanii ammaan dura qaban Shugguxii (pistol) isaanii irraa fuudhuun isin ammaan booda as bultan jennaan isin irratti tarkaanfii fudhanna jechuun waraanni humna addaa ajaju kun ijoolleen waardiyootaa huccuu fi meeshaa qaban fudhachuun mana HD lakkisanii bahanii jiru.
Yeroo ammaa kana bakka balballi mana jireenyaa isaanii banaa tahee jirutti waardiyootni ammaan dura isa eegan irraa fuuldhatamanii jiraachuun beekameera.
Maaltu itti sana isa jedhu gabaasaa Qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo qoratu in ummataaf kan dhiyyeessinu taha.


text: Naannoo Oromiyaa keessa bakkawwan daawwannaa tuuristii hedduun jiraatanus baayyeen isaanii kan daawwataman akka hin taane dubbata, Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa. Itti Aanaa-hoogganaan Biiroo Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa, Obbo Hundee Kebbedee biiroon isaanii haala kana jijjiiruuf hojjetaa jira, jechuun VOAtti himan. Naannoo Oromiyaa keessa kanneen jiran bakkawwan adda addaa tuuristoota daawwachiisuurratti kanneen bobba’anis, qabeenyaan tuurizimii naannicha keessa jiru beeksifamuu dhabuun hanqina ka biraa tahuu himanii, mootummaan naannoo kana sirreessu qaba, jedhu. Gama biraan qabeenya tuurizimii Oromiyaa beeksisuuf ka hundaaye Koomishiniin Tuurizimii Oromiyaa kana guutuuf kan dhimmee hojjetaa jiru tahuu dubbate.


text:
Magaalaa Somaaliyaa waaltaa Galmudug keessatti kaleessa ganama haleellaa finxaaleyyiin raawwataniin namoonni 12 du’uu angawoonni naga eegumsaa Somaalyaa ibsanii jiran.
Dhukaasa humnootii nagaa eegisisanii fi finxaaleyyii gidduutti ta’een immoo magaalaa Wisil keessatti yoo xiqqaate namoonni 30 ajjeefamuu isaanii fi kanneen keessaa sivilootaa fi jiraattonni kan keessatti argaman ta’uu angawoonni naannoo VOA sagantaa Afraan Somaaleef ibsaniiru.
Haleellaan sun kan jalqabame gareen finxaaleyyii sun boombii konkolaataa irratti kiyyeeffame naannoo mooraa humnootii naga eegumsaatti ta’uu angawaan maqaan isaanii akka hin tuqamne gaafatan ibsaniiru.
Wisil Galkaayoo irraa kibba gama bahaatti fageenya km 200 irratti kan argamtu yoo ta’u, bakka erga dhiyeenyaatii Al-Shabaab human keessatti jabeeffachaa jiru.
Haleellaan sun raawwatamee sa’aatilee lama booda angawoonni naannoo Puntland namoota miseensota al-Shabaabii fi shorokeessummaa keessaa harka qabu jedhaman namoota 21 du’aan adababamuu isaanii ajajaan poolisii naannoo sanaa colonel Mumin Abdi Shire sabaa himaaf ibsaniiru.


text:
Laptopi ykn kompiitara dadhabu Haala kamiin boqachiisuu qabna?
Kompiitarri ni dadhaba, akkuma namaa hojiin yoo itti baay’ates saffisni hojii isaa ni hir’ata. Kanaafuu, hamma barbaachisaa ta’e erga itti faayyadamnee booda boqachiisuun barbaachisaadha.
Kompiitara keenya karaalee adda addaan boqonnaa akka argatu gochuu dandeenya. Haa ta’u malee karaa kamiin wayya kan jedhu kan wal nama falmisiisudha. Kanaaf, armaan gaditti karaalee kompiitara keenya ittiin boqachiisnu sadi faayidaa fi hanqina isaanii kan ilaallu ta’a.
1. Sleep gochuu
Operating system duriitiin ‘standby’ kan ture, amma immoo ‘sleep’ jedhamu saffisa kompiitaraa kan hir’sudha. Kompiitara keenya ‘Sleep mode’ irra yoo goone RAM irraan kan hafe humnoota gara kutaa kompiitaraa irra raabsaman irraa hir’isuun kompiitara keenyaaf boqonnaa kenna.
Faayidaan ‘Sleep’ kan biroon, utuu kompiitarri hin cufamin dura waan dalagamaa ture ‘Save’ gochuun hojii gidduutti dhaabnee turre saffisaan itti fufuuf nu gargaara. Haa ta’u malee ‘Sleep’ gochuun humna gahaa gaafata. Gidduutti humni yoo bades wantoota nuti utuu ‘save’ hin godhin dhiisne baduu danda’u. Kanaafuu, yeroo hunda kompiitara keenya utuu ‘Sleep’ hin godhin dura hojiilee jalqabnee jirru ‘save’ gochuun barbaachisaadha.
2. Shutdown gochuu
Baay’ee keenya kompiitara cufuuf ‘shutdown’ gochuu filanna. yeroo kanatti want hunduu ni cufama, RAM’n isaas ni bada. Walumaagalatti kompiitarichi sochii hunda ni dhaaba jechuudha. Kompiitarri ‘shutdown’ ta’ee jiru humna tokkollee hin gargaaramu. kanaaf yeroo kanatti boqonnaa gaarii irra jiraachuu nu hubachiisa.
3. Hibernate gochuu
Kompiitara keenya ‘Hibernate’ yoo goonu hojiin nuti irratti hojjechaa turre RAM osoo hin taane ‘Hard drive’ irra taa’u. Kompiitara keenya yeroo kaasnutti wantoota nuti utuu save hin godhin dhiisne argachuu ni dandeenya. ‘Hibernate’ gochuunis hamma tokko humna ni barbaada.
Kanneen armaan olii sadan ilaalchisee yaadota ijoo:
Kompiitara ‘sleep’ goonee deebisnee yoo bannu banamuuf xiqqoo yeroo fudhachuu danda’a. ‘Hibernate’ fi ‘Shutdown’ yeroo goonu banuu fi cufuu irratti humna walfakkaataa gargaaramu Kompiitarri/laptop keenya humna fixuuf yoo ta’e ykn humni baduuf yoo ta’e ‘Hibernate’ gochuun filatamadha.
Yeroo akkamii Sleep , Shutdown ykn Hibernate gochuu qabna?
Kompiitara keenya guyyaatti sa’aatii dheeraaf walitti aansinee kan fayyadamnu yoo ta’e guutummaan guutuutti ‘Shutdown’ gochuu nurraa hin eegamu. Garuu gidduu gidduutti yeroo muraasa qofa fayyadamna yoo ta’e, ‘Shutdown’ gochuun gaariidha. Waan hojjechaa jirru tokko deebinee itti fufuuf ‘Sleep’ gochuun filatamaadha. sa’aatii muraasaaf ykn guyyoota muraasaaf boqachiisuuf ‘shutdown’ gochuun barbaachisaadha.
Waan hojjechaa jirru tokko sa’atii muraasaaf addaan kunnee itti deebi’uuf ‘Hibernate’ yoo goone gaariidha. walumaagalatti karaalee sadan armaan olii fayyadamuun yeroo barbaachisaa ta’etti karaa barbaachisaa ta’een kompiitaraa/Laptop keenya boqachiisuun barbaachisaadha.


text:
kamal-haasan 20 faatusa vevela ma sexy
BOLLYWOOD HOLLYWOOD faia toele fou
kamal-haasan
0 pei
kamal-haasan
0 pei
kamal-haasan
0 pei
kamal-haasan
0 pei
kamal-haasan
0 pei
kamal-haasan
0 pei
kamal-haasan
0 pei
kamal-haasan
0 pei
kamal-haasan
0 pei
kamal-haasan
0 pei
kamal-haasan
0 pei
GDPR Compliance
kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan كمال_حسن kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan কমল_হাসান kamal-haasan kamal-haasan 卡馬爾哈森 kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan ಕಮಲ್_ಹಾಸನ್ kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Hassan_(pelakon) കമലഹാസൻ kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Hassan kamal-haasan kamal-haasan KaMaл_XacaH kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan கமல்ஹாசன் కమల్_హాసన్ kamal-haasan Kamal_Haasan KaMaл_XacaH کمل_ہاسن kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan


text:
Browsing Tag
Memory
Bilbilootni akka Android fi iphone ulaagaa garaa garaa irratti hundaa'uun gosa hedduutu gabaarra jira. Akkasumaas gatiin isaanii garaa garaadha. yeroo kanatti bilbiloota akkasii bitachuuf baay'een keenya guddina/size/ fi gatii isaa qofa!-->…
Sooftweera tokko malee Memory card hojiin ala ta’e sirreessuf
Memory card hojii ala ta’e jechuun kan mobaayila keessatti hin dubbisne, yoo dubbises sirnaan kan hin hojjenne akksumas faayila erguu, fudhachuu fi haquu kan dide dha. Memory card akkanaa yoo jiraate CMD kompiitaraa fayyadamuun sirreessuu!-->…


text:
Namoni mal jedhuu waa,ee Jaal Maarroo Dhagefadha
“Balaa nutti aggaamee jiru kana ofirraa qoluutu nurra jira” Jaal Marroo, Ajajaa WBO Zoonii Lixaa
Gidduu kana mootummaan Itoophiyaa ibsa baaseen WBO irratti injifannoo argachuu dubbatee jira. Haala kana irratti Ajajaan WBO Zoonii Lixaa, Jaal Marroo, deebii gabaabaa naaf kennee jira.
Gaaffii: Mootummaan EPRDF WBO Zoonii Lixaa irratti duula gaggeessetti akka milkaa’e himataa jira; gama WBOn maaltu jira?
Jaal Marroo. Duulli WBO irratti gaggeeffamu gaafa lolli maqaa WBOn jalqaba jaal Elemoo Qilxuu Carcar Xirrootti kun sagalee bilisummaa oromooti jedhee rasaasa ishee duraa dhukassu eegale. Ololli WBO injifachuus gaafa sanaa kaasee hanga har’aatti qabiyyee jijiirrataa adeemaa as gahe. Kan amma injifannoo gama lixaatti argame jedhamus itti fuufiinsa qaama duula dantaa Oromoo dhabamsiisuu durii kaasee jiruuti. Waraanni Bilisummaa Oromoo qaama ummata Oromoo keessaa qaroo ijasaati. Waraanni kun baduun, agartuun Oromoo dhangala’uu waliin tokko. Kun ammoo gonkumaa tahuu hin dandahu. Kanaaf ololli waraana amma deemaa jiru abjuu bututaa hiikkoo dhabe kan durii ammas abjootamaa jirudha.
Gaaffii. Mootummaan Abiy akka waan dantaa Oromoo kabaciisuutti lallabaa jira; gama kaaniin WBO fi ABO mirga ummata Oromoo falmaa jiran diina tokkoffaa godhatee socho’aa jira. Kun maal irraa kan madde sinitti fakkaata?
Jaal Marroo. Waraanni bilisummaa Oromoo umaa addaa bakka biraarraa dhufe miti. Saba Oromoo Abiyyiin dantaan tiksa jedhee lallabu sanarraa dhalate. Ilmaan hubatoo biyyaa sadoofi qananii ofii caalaa xiqqeeffamuu, salphachuufi sharafamuun eenyummaa sabasaanii isaan quuqee filmaata karaa biraa dhabnaan lubbuu ofii qaalii kafalanii kabajaafi qixxummaa namoomaa sabasaaniif malu fiduuf warra qawwee kaasedha. Ijoollee kanatti duuluun saba isaan irraa dhalatanitti duuluudha. Sabni isaanii ammoo saba guddicha dachee bal’oo Oromiyaa keessa jiraatudha. Kanaaf duulli kun duula saba Oromoorratti qiyyaafate, duula gaafa karaa Kaabaan Oromoo Walloorraa eegalee hanga amnaa galma gahuu dhabetu ekeraan as deebi’e. Shirri bifa kanaan hanqaaqamaa ture kan duriirraa wanti adda isa godhu homtuu hin jiru. Yoo jiraates inni miilanaa Oromoo madaa ofiitti quba kaahu baayi’inaan hirmaachisuu isaa qofa.
Gaaffii: Dhaamsi WBO ummata Oromoo, Qeerroo Oromoo fi miseensota WBO qabu maal?
Jaal Marroo: Umnanni Oromoo, qeerroo, qarree addatti ammoo Waraanni Bilisummaa Oromoo waan hunda dura qabsoon gaggeessaa jiru qabsoo dandamannaa, kan Oromummaa badii irraa oolchuu tahuu hubatuun dirqama. Weenniin kan ajjeefamu faachoo isaaf. Duuti Oromoon qehee ofiirratti du’aa jiru du’a addunyaa kanarratti hiriyyaa hin qabne, du’a biyyaafi biyyee ofiif jecha aarsaa kafalamaa jirudha. Gadadoo akkanaa keessaa humni nubaasu bakkee biraarraa eeggannu tokkollee hin jiru. Qabsoon keenya qabsoo ifirratti hirkannooti. Qofaa itti seenne, ofumaati keessaa baana! Har’a dacheen Oromiyaafi sabni Oromoo akka dhuka’aa cancalli irraa buqqifamee dhohuuf wanti xiqqoon itti bu’uu eeggataa jiruuti. Balaa nutti aggaamee jiru kana ofirraa qoluutu nurra jira. Oromiyaa, Oromoofi Oromummaan tasumaa hin sharafaman. Abbaatu of Mara… IUOf!!


text:
Waa’ee ”yaalii fonqolchaa” fi ajjeechaa hanga ammaatti maal beekna?
Waa’ee yaalii fonqolchaa fi ajjeechaa hanga ammaatti raawwatamee maal beekna?
(bbcafaanoromoo)–Wanti guyyaa Sanbataa galgala keessa Magaalaa Baahirdaaritti umamee kan hineegamne ture. Dhukaasni tasa naannoo waajjira Pirezidaantiitti dhagahame.
Magaalattiis naasuu keessa galche. Osoo maal akka umamee hinbaramiiniis dhukaasichi magaalatti eddoowwan biraattis dhagahamu eegale.
Erga sababiin dhukaasichaa ”yaalii fonqolchaa” ta’unsaa motummaa Federaalatiin ibsameen booda, akka kan Magaalaa Baahir Daaritti hammaataa ta’u baattus, Finfinnee naannawa mana jireenyaa Janaraal Sa’ireettis dhagahame ture.
Haleellaan magaaloota lamaanittu umamee yeroon itti raawwate kan walitti dhihaate ta’unsaa ammo dhimmichi hariiroo qabaachuu akka danda’u shakkii umeera.
Sanbataa fi Dilbata maaltu uumamee? Waa’ee ajjeechaa fi yaalii fonqolchiichaa hanga ammaatti maal beekna?
Baahir Daar:
Sanbata Waxabajjii 22, 2019
· Waajira buulchiinsa Naannoo Amaaraatti aanga’oonni naannichaa olaanoon sa’aa booda walgahiif taa’anii turan.
· Gara galgalaa keessa namoonni itti gaafatamtoota nageenya naannichaa keessayi jedhaman bakka walgahichaa dhaquun halleellaa raawwatan.
· Haleellichaanis, Preezidanti naannichaa dabalatee namoota lakkoofsi isaanii hin ibsamiin irraa miidhaan qaqabeera.
· Kanaan wal qabatees, magaalaa Baahir Daar iddoowwan adda addaatti dhukaasni tureera.
· Galgala sa’aatii tokko ta’uuf wayita jedhuuttis Waajjira MM’tti Itti gaafatamaan Pirees Sekreetarii Obbo Nugusu Xilaahun EBC irratti dhiyaachuun, fonqolchi angaa’oota naannichaa irratti raawwatamuf yaalamu himan.
· Miseensonni rayyaa ittisa biyyaas Magaalaa Baahir Daariifi naannoosheetti dhimmicha to’achuuf hirmaachusaanii himame.
· Dhukaasni ture kan dhaabbate ta’ulleen, halkanis darbee darbee dhukaasni dhagahamaa ture.
· Halkan sa’aatii shaniin booda paartiin naannicha bulchu ADP’n gareen Birgaadar Janaraal Asaaminew Tsiggeetiin hogganame yaalii fonqolcha taasisuuf yaalu beeksiise.
Finfinnee:
Sanbata Waxabajjii 22, 2019
· Galgala gara naannoo sa’aatii lamaatti ragaaleen Janaraal Sa’iree irratti yaaliin ajjeechaa akka raawwatamu mullisan, karaa midiyaalee hawaasaatiin bahu eegalan.
· Magaalattii keessattis sagaleen dhukaasaa dhagahamu jiraattonni yoo ibsani, Imbaasiin Ameerikaas hojjettoota isaatiif of eeggannoo akka taasisaniif akeekkachiisa kenne.
· Sensaa fi baha magaalaa Finfinnee akkasumas humnootiin eegumsa nageenya magaalattii kan duriitiin addatti bal’inaan hirmaachuun to’annoo taasisuu eegalan.
·Sochiilee Finfinnee fi naannoo isheetti uummata hirmaachisuun raawatamuuf karoorfamanis haqamuun isaanii bulchiinsa magaalaa Finfinfeetiin ibsame.
· Walakkeessa halkaniitiin booda ammo Ministirri Mummee Dr Abiy uffata loltummaatiin TV’tti dhiyaachuun Naannoo Amaaraatti yaaliin fonqolchaa taasifamuu fi Janaraal Sa’iirerratti miidhaan qaqqabu mirkaneessaniiru.
Dilbata Waxabajjii 23, 2019
· Hojii raawwachiistuun ABUT du’a Janaraal Sa’ire fi Majer Janaraal Gazaa’ii ilaalchisuun gadda itti dhagahame ganama keessa karaa dhaabbata quunnamtii uummataa Nannoo Tigraayiitiin ibsan.
· Mootummaan Naannoo Amaaraas haleellaa raawwatameen prezidaantiin naannichaa fi gorsaan isaanii ajjeeffamu akkasumas aanga’oonni biiro madaa’u dubbate.
· Waajirri MM gama isaatiin haleelaawwan Baahir Daarii fi Finfinneetti raawwatamaniin qondaaltoonni mootummaa olaanoon afur ajjeefamu ifa taasise.
· Ibsa waajira MM’tiin kennameen Janaraalonni lamaanu kan ajjeefaman edguudhaan ta’uufi dhimmichis to’annoo jala olfamu ibsaniiru.
· Obbo Laaqawe Ayaaleew ammo bakka Dr. Ambaachew Makonnin bu’uun yeroof Naannoo Amaaraa akka hogganan himame.
· Anga’oonni naannoolee adda addaas ajjeechaafi yaalii fonqolchichaa balaaleffatan.
Raayyaan Ittisa biyyaa erga Magaalaa Baahir Daariitti bobba’een booda hirmaattota ”yaalii fonqolchaa” keessaa muraasa kanneen lakkofsaan hin himamiin to’annoo jala akka olchee fi kanneen hafanis adamsaa jiraachuu ibse.
Preezidaantiin yeroo naannichaa Obbo Laaqawu Ayaaleewu ibsa TV naanichaarratti kennaniin, itti gafatamaa biiroo nageenyaa naannichaa kan turan Birgaadar Janaraal Asaaminew Tsiggee akka hinto’atamiini fi barbadamaa jiraachu dubbataniiru.
MM halkan keessa ibsa kennaniin yakka kana keessaa kanneen harka qaban hundinu itti gaafatamo akka ta’an himaniiru.


text:
Yunaayitid isteets keessatti Guyyaan Wixaata hara’a sadarkaa feederaalatii guyyaa Kolombos ykn guyyaa uummata ganamaa jedhamee yaadatamaa.
Guyyaa kun baraa 1971 jalqabee akka ayyaana feederaalatti akka ayyaanefatamu kan taasifame nammii Kiristoofer Kolombos jedhamu bara 1492 awuroopaa dhaa irraa ka’ee guyyaa inni lafa Ameerikaa jedhamuu irraa qobateedha.
Bara sana namoottaan dursanii lafichaa irraa tura irraatii Hookkora, dhukubaaf gidiraa gahe yaadachuudhaaf chechuun dhiyeenyaa kanaa as guyyichii akka guyyaa uummata ganamaa ta’ee akka kabajamuu fi guyyichii akka irraa deebi’amee xiinxalamu taasifamaa jira.
Prezidaantiin U.S Joo Baayidan torban darbe guyyaan Wixataa hara’aa akka guyyaa Uummata ganamaa ta’ee yaadatamu beekumsa kennan.
Raawwatama baraa Sanaa isa madaa qabeessaa sana hiraanfachuun akka hin barbaachifne kan yaadachisan Baayiden,
Gocha keenyaa darbe isa leeyyaasisaa awwaallee bira darbuu hin barbaannu,ifattii baasuu qabna. Waa’ee isaa dubbachuudhaaf waan danda’ame hunda gochuu qanba. Kun akka biyyaatti ulfina nuqabnuuf madaallidha jedhan.
Kuutaan biyya U.S Oriigen guyyaa hara’aa kana akka guyyaa yeroo jalqabaatiif akka guyyaa uummata ganamaa Kabajuu jalqaba.
Kutaan biyya U.S 12 guyyaa hara’aa akka guyyaa namoottan ganamaa biiyatii keessa turaaniitti kabajanii oolu.
Magaalota Niwu Yoorkiif Chikaagoo keessatti waggaa darbee sababa koroonaatiin kan ituu hin ta’in hafee hiriirri fi doo’iin guddaan daandii irratti taasifamuu guyyaa hara’aa akka taasifame beekameera.


text:
Qubsuma lammiilee buqqifamanii ijaaruuf ulamaa’onni dhagaa bu’uraa kaahan.
Ulamaa’onni keenya iddoo lammiileen Oromoo naannoo Soomalee irraa buqqa’an itti qubsiisuuf karoorfame irratti dhakaa bu’uuraa kaahan.
Lammiilee keenya kan naannoo Soomalee irraa buqqifamuun Kaampii adda addaatti argamaniif iddoo manneen jireenyaa irratti ijaaramu kan bulchiinsi magaalaa Buraayyuu keenne irratti, Ulama’oonni biyya keenyaa ijaarsi manneenii akka jalqabamuufi dhakaa bu’uuraa kahuu odeeyfannoon argame ni addeessa.
Lafti kunis kan keenname sabaabaa lammiileen Oromoo Sa’udii keessa jiraatan deeggarsa walitti qabuun karaa bakka bu’aa isaaniitiin deggarsa isaanii erganiif akka tahes beekameera.
Sagantaa dhagaa bu’uuraa ka’uu kana irratti Ulama’oonni biyya keenya gurguddoon akka Sheekh Ahmad Watar, Aadam Tuulaa fi Sheekh Musaa Su’alaa argamuu isaanii maddeen keenya nuf gabaasaniiru.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Kanneen armaan gadii tarreele lakkaddaa foormula LibreOffice Math keessa.
Fakkeenyootni armaan gadii akkaata itti mallattooleen kasaale wajjiin LibreOffice Math keessatti itti uumaman ibsa. Gabatee muraa fayyadamuun fakkeenya kan foddaa Ajaja tiif garagalchitee foormulaa kee keessatti fayyadamu ni dandeessa.
Fakkeenya kabiroo akkaata mallattooleen kasaale waliin LibreOffice Math keessatti uumaman. Gabatee muraa fayyadamuun fakkeenya kan foddaa Ajaja tiif garagalchitee foormulaa kee keessatti fayyadamu ni dandeessa.
Fakkeenyi sadaffaan akkaata mallattooleen kasaale wajjiin uumuf LibreOffice Math fayyadamtu armaan gaditti argama. Fakkeenya kan gabatee muraa keessatti garagalchuun foormulaa kee keessatti foddaa Ajaja keessatti fayyadamu dandeessa.
Fakkeenya akkaata tarreentaan LibreOffice Math wajjiin uumamu. Yoo fakkeenya kana foormulaa kee keessatti fayyadamu barbaaddee, gabatee mura fayyadamuun foddaa Ajaja tti garagalchuu dandeessa.
Fakkeenya akkaata tarreenta hamamta bocquu jijjirama wajjiin LibreOffice Math keessatti uumamu. Gabatee muraa fayyadamuun fakkeenya kan foddaa Ajaja tiif garagalchitee foormulaa kee keessatti fayyadamu ni dandeessa.
Fakkeenya akkaata itti tarreentaan bocquu yabbu waliin LibreOffice Math keessatti uumamu. Gabatee muraa fayyadamuun fakkeenya kana foddaa Ajaja tiif garagalchuun foormulaa kee keessatti fayyadamu ni dandeessa.
Fakkeenya akkaata faankishiniin LibreOffice Math wajjiin uumamu. Yoo foormulaa kee keessatti fayyadamu barbaadde, gabatee muraa fayyadamuun foddaa Ajaja tiif garagalchuu dandeessa.
Fakkeenya akkaata itti iskuweer rootiin LibreOffice Math wajjiin uumamu. Yoo foormulaa kee keessatti fayyadamu barbaadde, gabatee muraa fayyadamuun foddaa Ajaja tiif garagalchuu dandeessa.
Fakkeenya akkaata bocquulee fi hamamtaale bocquu foormulaa keessatti LibreOffice Math keessa fayyadamtu.
Kutaan kun fakkeenya akkaata amaloota garagara foormulaa keessa fayyadamtu LibreOffice Math keessa of keessatti qaba.


text:
Walaggaa bahaa aanaa diggaa magaalaa guddattuu arjoo Guddakeessatti dheengadda walitti bu’iinsa humnootii mootummaa fi uummata gidduutti ka’een namoonni rasaasaan dha’amanii madaa’uu jiraattonni nuuf ibsaniiru. Walitti bu’iinsi kun kan ka’es dilbata darbe ta’uu kan nuuf himan jiraataan magaalaa Arjoo guddattuu haala uumame nuuf ibsaniiru.
Akka jiraataan kun nuuf ibsanitti dilbata galgala cidha magaalaa Guddattuu Arjoo keessatti geggeessame irratti namoonni sirbaa turan achumaan quuqqaa garaa isaanii sirbaan makanii dhageessisaa turan jedhan.
Sirba sana akka dhaabaniif humni poolisii itti himu iyyuu dhaabuu waan didaniif samiitti qabanii dhukaasuu eegalan sanaanis waan hin dhaabiniif gara uummataatti qabanii dhukaasuu jalqaban jedhu jiraataan Guddattuu Arjoo kun. Kanaanis namoonni madaa’an kan jiran ennaa ta’u rasaasaan rkutamee gara Hospitaala Naqamteetti kanneen geessman keessaa lubbuun nama tokkoo darbuu illee nuuf ibsaniiru.
Kana malees manneen jireenyaa irra naanna’uu dhaan namoota adamsanii qabuu, maanguddoota illee utuu hin hafin humnaan manaa gad baasanii hanga lafeen isaanii cabutti reebaa turan jedhu jiraataan kun.
Maddeen Hospitaala Naqamtees deebii nuu kennee jira. Namoonni madaa’anii gara hospitaala Naqamteetti geessaman 1ffaa Zerhuun Jireenyaa Bayana yoo ta’u karaa cinaacha isaa mirgaa garaa isaa irra rasaasaan dha’ame, inni 2ffaa Gammachuu Alamuu Tasammaa luqqeettuu isaa gara taa’aa isaa gara mirgaa irra, 3ffaan Birhaanuu Kabbadaa Addoo miilla isaa irra rukutamuu madden hospitaalaa Naqamtee kun nuuf ibsaniiru.
Zerihuun Jireenyaa kaleessa ennaa hospitaala ga’u hedduu dadhabaa waan tureef wal’aansi baqasanii hodhuu godhamuufis dhiigi hedduun waan keessaa dhangala’eef har’a ganama barii naannoo sa’a 11 fi walakkaa lubbuun isaa darbuu madeen hospitaalaa kun nuuf ibsaniiru.
Namoonni mormii dhageessisuun miidhamanii gara mana yaalaatti fidaman kun erga wal’aansi baqaqsanii hodhuu godhameef booda kutaan addaa /ICU/ keessatti kunuunsaman hin jiru kutaan ka biroon keessa boqotan iyyuu hin kennamuuf, mana jala bakka namoonni irra daddarban ciibsamanii jiraachuu nuuf ibsan madden mana yaalaa Naqamtee.
Zerihuun jireenyaas kutaa baqasanii hodhuutii erga ba’ee booda ala mana jala akkuma ciibsamee jirutti lubbuun isaa darbuu illee nuu ibsasniiru.
Namoonni kun maaliif mana jala ciibsamu, maaliif kutaan hin kennamneef jennee gaaffii dhiyeessineef madden kun akka deebisanitti dursi kan kennamu dhukkubsattoota kanneen biroo dhaafi. Huccuu sivilii uffatanii kanneen hordofan waan jiraniif hojjettoonni mana yaalaa illee jarreen kanaaf kunuunsa addaa kennuu sodaatu. Waadaa yeroo ogumaa kana irratti bobba’an seenan eeguuf gara siyaasaatti waan jijjiiramuuf dhukkubsattoota haala Kanaan miidhaan irra ga’eef ilaalchi hin kennamu jechuu dhaan madden hospitaala Naqamtaa nuuf ibsaniiru.
Gama biraatiin immoo Godinaa Hargee lixaa aanaa Xuulloo keessatti namoota aanaa ollaa Sana irraa dhimma isaaniitiif dhufanii qabaman keessaa tokko kamisa darbe kana du’ee argamuu isaa dubbataa jiru jiraattonni aanaa Xuulloo.


text:
―
Naqamtetti Humnoonni Naga-eegumsaa Lama Ajjeesamuun Himame
Itti gaafatamaan waajirichaa Obbo Tasammaa Mul’ataa, “magaalaa Naqamtee ganda Calalaqii jedhamutti miseensi Poolisii idilee tokkoofi humni addaa tokko hojiidhaaf bahanii, dhukaasa qaamota hin beekamnerraa itti banameen ajjeefaman,” jedhan.
Itti gaafatamaan waajjira Bulchiinsaafi Nageenyaa magaalaa Naqamtee gama isaaniin namni bakka dhukaasni itti baname ture tokkos dhawamee madaa’ee jira, jedhanii, namichi qorannaadhaaf akka hidhamu taasifamuu dubbatan.


text:
OdeeyfannooUncategorizedUSA
Ameerikaa Magaalaa Miniyaapolis keessatti Wiirtuun Islaamaa Tawfiiq Eebbifame.
Wiirtuun Hawaasa Oromoo Muslima Ameerikaa Kaabaa Kutaa Mineesotaa keessa jiraataniin ijaarame guyyaa kaleessaa kan eebbifame yoo tahu, Sagantaa eebbaa kana irratti keessummoonni kutaa Ameerikaa adda addaa irraa dhufan hirmaataniiru.
Tofiq Islamic Center wirtuu guddaa waa heddu of keeysatti hammatuudha. Masjiida bal’aa namoota heddu salaachisuu dandahu, iddoo ispoortii (Gymnasium), Madrasaa, Kutaa Janaazaa itti kafanan, galma walgahii fii haruuzaafii tajaajiloota hawaasummaa hedduuf akka mijjaawutti ijaarame.
Sagantaa eebbaa kanarratti kantiibaa magaalaa Miniyaapoolis Jeekeeb Freey fi, hawaasni Muslimaa hedduminaan hirmaatee jira.


text:
Dhorkaan kunis tibba filannoo US torbanootaaf hojiirra oolfamee kan ture yoo ta’u, amma garuu addunyaa guutuutti imaammata dhaabataa ta’uuf.
Maark Zukarbarg jijjirama kana kan ibse haasaa karaa bilbilaatiin invasitaroota waliin taasiseen ture.
”Namoonni siyaasa hinbarbaadan,” jedheera hogganaan Facebook kun yeroo bilbilaan dubbataniitti.
Haata’u malee, Gareewwan sivikii’ kan jedhuun eenyuun fa’i kan ilaallatu akka ta’eefi jijjiramichi attamiin duula gaggeessitoota sadarkaa hawaasaatti argaman akka miidhuu ifaa miti.
‘Mariiwwan sabdanaa’oo’
Murteen kunis tatamsa’ina odeessaalee sobaa Facebook irraatti qoodaman ilaalchiisee dhiibbaa baatiiwwaniif tureen hordofee kan darbeedha.
Mr Zukarbarg akka jedhaniitti, ”hawaasni walitti dhufeenya qabaatu fayya qabeessaafi kan ilaalcha qajeelaa qabu ta’uu mirkanneessuuf barbaadame,” jedhan.
”Akkasumas, imaammatawwan keenya yoo cabsuu baatanilleen, gareewwan kan nuti akka ummanni itti makamuuf hinjajjabeesine hedduutu jira,” jedhan.
”Amma, gareewwan sivikiifi siyaasaa yeroo dheeraaf akka yaadawaan itti makamuuf jajabeessaniin ala akka ta’aniif karoorsineerra.”
”Haalaa kana geeddaruuf haasaa hariiroo hawaasaa cimsaniifi kan qoqqoodiinsa jajjabeessan hir’isuuf hojiiwwan cimaa hojjataa tureerra,” jedha Mr Zukarbargi.
”Haa ta’u malees yaadni barreessamaa ammaan kanatti hawaasa keenya irraa dhagahaa jirruus ummannii siyaasaa hinbarbaadu kan jedhuudha” jedhaniiru.
Facebook bara 2020tti gareewwan miliyoona tokkoo ol haqeera.
Yeroo tokko tokkoos garee kaayyoo ta’eef hundeeffammee kan gara biraatti butaamuu danda’a. Kanaafis, tibba filannoo UK bara 2019tti gareewwan dhimmoota naannoo irratti mari’achuuf hundeeffamman gara waltajjii mormii siyaasaatti geeddaramnii ture jedhan.
Akkasumas jalqaba baatii kanaattis, toorri UK gurgurtaa lafaa kan miseensoota 40,000 qabu tokkoo attamiin akka ”deeggartoota walabummaa haasa’uutiin duula jibba sanyii dhaabbata teknolijii guddaatiin” akka fudhatamee ture Gaardiyaan gabaaseera.
Gaaffii gareewwan sivikii akkamiituu UK keessatti hinmiidhamne gaaffii jedhuuf hanga Facebook deebii hinkenniine.
Maddi: BBC


text:
Ajjeechaan suukanneessaa magaalaa Dambi Doollootti dargaggoo Oromoo irratti raawwate.
(SBO – Caamsaa 11/2021)
Godina Qellem Wallaggaa magaalaa Dambi Doollootti guyyaa har’aa ganama (Caamsaa 11/2021) humni waraanaa PP kanneen ‘humna addaa Oromiyaa’ jedhanii of waaman dargaggoo Amaanu’eel Wandimmuu Kabbadaa jedhamu erga to’atanii booda ajjeechaa irratti raawwatan.
Humni waraanaa qaama seerawaa hin taane kan seeraan ala aangoo dheereffachuu barbaadu PP’f ajajamu kun dargaggoo kana qabanii gara marfata magaalaa Dambi Doolloo bakka ‘senterii’ jedhamuun beekamu erga geessanii harka duubatti hidhanii booda uummata magaalaa keessaa itti waamanii akka ilaalan taasisuudhaan maatiifi uummata fuulduratti rasaasa itti roobsuun akka ajjeesan ibsameera.
Amaanu’eel Wandimmuu magaalaa Dambi Doolloo ganda 07’tti kan dhalate yommuu ta’u, barataa kutaa 11ffaati.
Qaamni ajjeechaa kana raawwate PPn “Caasaa Shanee kanneen maqaa Abbaa Torbeen socho’an irratti tarkaanfii fudhanne” jechuudhaan karaa fuula ‘Facebook’ kominikeeshinii bulchiinsa magaalaa Dambi Doolloo ibseera.
Qaamni seeraan ala aangoo siyaasaa biyya kanaa qabatee jiru kun torban darbe keessa qaama hin beekamneefi hin jirre “Shanee” shororkeessummaatti moggaasuun ni yaadatama. Labsiin kunis ilmaan Oromoo irratti lola labsameefi ajjeechaa gara jabinaa akkasii ifatti raawwachuuf akka ta’e, akkasumas, rakkoon biyya kanaa akka hin furamne karaa cufuuf akka ta’e ABO dabalatee qaamonni adda addaa ibsaa turaniiru.
Kana malees, komishiniin mirga namoomaa Itoophiyaa akka ibse eeruudhaan barruun ‘Reporter’ jedhamu dhiyeenya kan baase “qaamni biyya bulchu dirqamaan meeshaa waraanaa namatti kennee, rifeensa nam-tolchee hojjechiisee maqaa Shaneetiin ajjeechaa raawwachuuf jira” jedheera. Amma ifatti kan mul’ataa jiru kana ta’uu ajjeechaa suukanneessaa magaalaa Dambi Doollootti dargaggoo Amaanu’eel Wandimmuu irratti raawwaterraa hubachuun ni danda’ama.
Ammaan duras magaalaa Dambi Doollootti dargaggoo Hayiluu Efireem jedhamu ajjeesanii haadha isaa reeffarra teessisuun kan yaadatamudha.
Saliha Sami fi Daniel Areeri eenyu akka ta’an laalaa


text:
ABUT konkolaattota 300 ol qopheessee qabeenyaa Wurgeessaafi Wucaalee jiru saameera jedhamee
Mana maree bakka bu’oota Ummataan shororkeessaa kan jedhamee ABUT konkolaattota 300 ol qopheessee qabeenyaa Mootummaafi namootii dhuunfaa naannoowwan DalaantaaWurgeessaafi Wucaalee jiru saamuu isaa jiraattonni naannichaa Addis Maaladaatti himaniiru. Madden odeeffannoo Addis Maaladaa kan dubbatan torbee darbee Onkololeessa 2014 torbeelammaffaati ABUT…
Komershaalnominiis miidhaafi qisaasama humnaa nurraan ga’a jira jedhan Hojjattonni eejansiichaa
Waldaan itti gaafatamanii isaa murtaa’ekomershaalnominiis jedhamuun beekamu hojjettoota irratti miidhaafi qisaasama humnaa heddu irraan ga’a jiraachuu isaa miseensonni waldaa hojjettoota bu’uuraa komii isaanii Addis Maaladaatti himaniiru. Barreessaa ol’aanaan waldaa hojjattotaaAbrahaamAdinoon Addis Maaladaatti akka himaniitti yeroo ammaa komershaalnominiis hojjattotaa kuma 30…
NaannooSomaaleettida’iimman umuriin isaanii filannoofi hin geenyee sagalee kennaniiru jedhame
Boordiin filannoo biyyaalessaa Itiyoophiyaa filannoo marsaa lammaffaa Fulbaana 20 bara 2014 gaggeesseenkeessumaa naannoo Somaaleetti da’iimman umuriin isaanii hingeenye sagalee laachuu isaanii dhaabbanni falmaa mirgoolee namoomaa Itiyoophiyaa beeksise. Filannoo gaggefamnee kana irratti taajjabduummaa dhaankanhirmaateeDhaabbanni falmaa mirga namoomaa kun naannichatti buufataalee filannoo…
Daldala daangaan irraafi qajeelfama wixinee akkaataa hojii seera qabeessaan nii uuma jedhameeqophaa’ee
Daldala daangaan irraafii qajeelfama wixinee akkaataa hojii seera qabeessaan nii uuma jedhameeqophaa’ee ministeera Daldalaafi walitti hidhama waliiniifiqophaa’ee yaadaa qooda fudhattoota eegaa jiraachuun ibsame. Waajjirri ministeericha kanaan dura daldala kanaan dura hidhata seeraa tokko malee deemuu gara boqonnaa haaraatti kan ceesiisuudha…
Rakkoon nageenyaa Godina Matakkal sochii geejjibaa gufachiisuu isaa ibsame
konkolaataan hidha haaromsaa guddicha galtee dhiyeessaniis rakkoo kana qooddataniiru Naannoo Beeniishaanguul Gumuuz Godina Matakkalitti Rakkoon nageenyaa jiru foya’uu dhabuu isaatiin sochii geejjibaa godinichaa gufachiisuuf isaa jiraattoonni naannichaa Addis Maaladaatti himaniiru. Rakkoon tasgabbii naannoo Matakkalitti uumamee waggoota yoo lakkoofsise amma ammaatti…
Naannoo Tigraayitti barsiiftoota buqqaatoota yuuniivarsiitiiwwan keessa barsiisaa turaniifi mindaa kanfalamu jalqabee
Barsiiftoota universiitiiwwan Tigraayii kessa barsiisaa miindaan isaanii jalaa addaan citee ture jidduudhaa miindaan barsiiftoota yuniiversiitiwwan Raayyaafii Maqalee akka kaffalameef Addis Maaladaaf ibsan. Sababii waraana Tigraayitti ka’een barumsa kan addaan kutan Barsiiftonni yuuniivarsiitiiwwan naannoo Tigraay baatilee lamaaf isa ol darbaniif mindaan…
Aannaniifi bu’awwan aannan irratti sadarkaaleen dirqamsiisuuraga‘an
Eejansiin sadarkaaleeItiyoophiyaaaannaniifi bu’awwan aannanii irratti sadarkaalee haaraa 14fii kan keessadeebi’e ilaalamee 17 dirqamsiisoo 4 qopheesseeraggaasisuu isaa Daarektarri qophii sadarkaalee eejansiichaa Yilmaa Mangistuu Addis Maaladaatti himaniiru. Manni maree sadarkaalee Fulbaana 20 bara 2014 walgahii idilee 32ffaa deemsiiseen sadarkaalee dameewwan 7 isaa…
Godina wallaggaa bahaa aanaa Kiiramutti guyyaa tokkotti namootiin 60 ol hidhattoota shanee tiin ajjeefamuun isaanii ibsame
Naannoo Oromiyaa Godina Wallagga bahaa Aanaa Kiiramuu magaalaa Addis Alem jedhamutti hidhattoonni shanee mana maree bakka bu’oota ummataa shororkeessaa jedhamee guyyaa tokkotti namootiin 60 ol ajjeefamuu isaanii jiraattoonni naannichaa Addis Maaladaatti himan. Eguumsii akka nuuf hin taasiifamnne beekaa humni addaa…
Waa’ee haroo Xaanaafii naannichaa giddugalessiqu’annaafii qorannaa hunddefamuun isaa ibsame
Haroon Xaanaa aramaadhaanmiidhamees haala yeroo biyyaatiin dagatameera Eejansiin Misoomaatii eegumsa qaamoolee bishaanii Xaanaafii kanneenii bu’aa qu’annaa qorannaa haroo Xaanaafii naannichaa fayyadamtootaaf dhaqabamaa taasiisuuf kan dandeessisu jiddu gala beekumsaa hundeessu isaa Addis Maaladaatti beeksiseera. Eejansiichii bakka teessuma isaa biyya Jarman kan…
Baatii Hagayyaa galiin hidha haaromsaaf walitti qabamee isa waggaa darbee irraa birrii miliyoona 55 n hir’isuun isaa ibsame
Hidha haaromsaa Itiyoophiyaa guddicha Hagayyaa bara 2013 karaa galii walitti qabuu garaa garaatiin galiin walitti qabamee yeroo wal akkaataa bara 2012 waliin wal bira qabamee yammu ilaalamuu birrii miliyoona 55n hir’isuuf isaa ibsame. Hagayyaa bara 2013tti walii galaan birriin miliyoona…
Godina Wallagaa bahaa aanagiddaaayyaanaatti ayyaana masqalaa irratti namootiin nagaa sadii ajjeefaman
Naannoo Oromiyaa godina wallaga bahaa aanaa giddaa ayyaanaa qa’ee Angerguttiin jedhamuu ganda sadii kessatti namoonni nagaa sadii garee mana Maree bakka bu’oota ummataanshororkessaa jedhamee hidhattoota shaneedhaan ajjeefamuu isaanii jiraattoonni Addis Maaladaatti ibsan. Jiraattota irraa hubachuuf akka danda’amettiajjechaan kun kan raawwatame…
Homishittonnii zayiitii biyya keessaafichiiftoota irraa qaraxnnii ka’uun isaa rakkoo nutti ta’eera jedhan
Zayiitii biyya alaatiif galu kami irraayyuqaraxnnii ka’uun isaa gabaa keessattidorgomuudhaafrakkoo nutti ta’eera jechuudhaan hojii gaggeessaan ol’aanaa Waldaa industriiwwan homishitoota zayiitii nyaataa Itiyoophiyaa AddiseeGaarkaaboo Addis Maaladaatti himaniiru. MinisteerriDaldalaafiindustirii qajeelfama Hagayyaa 28 bara 2013 baaseen homshnnii zayiitii nyaataa taaksii irraa bilisa ta’uun…
Magaalaa Qobbootti gatiin biddena tokko birrii 50 galuunsaa ibsame
Mana maree bakka bu’oota ummataanshororkkeesaakan jedhamee ABUT naannoo Amaaraa Godina Walloo kaabaatii kan argamtuu magaalaa Qobboto’aachuu isaatiin gatiin biddena tokko birrii 50 galuu isaa jiraattonni magaalatti ibsan. Giddu kana naannichaa buqqa’aanii gara magaalaa Dasseejiraattonni dhufan akka jedhaniitti ABUT ergii naannicha…
Ajajaan waraana ABO Shanee Zoonii Kibbaa Jaal Goollicha Dheengee waamiicha Mootummaan dhiyeessee fudhachuun gara Itiyoophiyaatti galanbilissumaadhaan socho’aa jiraachuun isaanii ibsame.
Mootummaadhaaf harka isaanii kan kennanajajaan ABO Shanee Godina kibbaa Jaal Goollicha Dheengee karaa nagaa socho’aa jiraachuu isaanii qondaalttonni mootummaa naannoo Oromiyaa Addis Maaladaaf ibsan. Ajajaan ABO shanee harka isaanii kennan garee ABUT mana maree bakka bu’oota ummataanShorokeessaa jedhamee waliin socho’aa…
Barsiiftonni magaalaa Finfinneetti argamantalaalli Covid-19nittu hin fudhatiin hojii irratti argamuuhindanda’anjedhame
Barsiiftonnii manneetii barmootaadhuunfaafii mootummaa magaalaa Finfinneetti argamanhuundaatalaalliiCovid -19 yoo fudhatan malee hojii irratti argamuu akka hindandenyee ibsame. Biiroon barnootaa Bulchiinsa Magaalaa Finfinnee xalayaagaafa 25 12 13 barresseenbarsiiftootamanneetii barnootaa motummaatiif dhuunfaa bulchiinsa magaalaa Finfinneetti argamanhundaaf Hagayyaa 25 amma Qaam’ee 5 2013tti…
Paarkiin biyyaaleessa gaarreen Baalee yuuneeskootti galmmefamuuf ta’uun ibsame
Abbaan tayiitaa eegumsaafii misooma bineelddotaa paarkii biyyaaleessa gaarreen Baalee Yuuneeskootti galmeesiisuuf qopha’uu isaa beeksise. Waajjira abbaa taayiitichaatti daareektara komunukeshinii Naaqaachew Birillee akka dubataniitti paarkiin biyyaaleessa gaarreen Baalee paarkiiwan gurguddo biyya kenyatti argaman kessaa qabeenya uumamaatiin kan badhaadhee uumamaalee heddu kan…
Abbaan taayitichaa akkaataa qajeelfama inni kaa’een sab qunnamtii marsaritiwwanni hin galmmofnne akka cufuu beeksisee
Abbaan taayitaa sab qunnamtii Itiyoophiyaa akkaataa murtii galmee raggaasiseen dhaabbiile mar sariitii hingalmmofnne akka cufuu Addis Maaladaatti himeera. Abbaan taayitaa sab qunnamtii Itiyoophiyaa akkaataa deemsa galmee kaa’een dhaabbileen miidiiyaa motummaafii dhunfaa hin galmoofnne kamiyyu cufamuu akka danda’an Daaraktara ol’aanaa abb…
Bulchiinssi magaalaa Dassee buqqaatootaaf deggarssa taasiisuuf rakkachusaa ibse
Finfinnee irraa fageenya kiiloo meetra 400 irratti kan argamtuu magaalaa Dassee lakkofsii buqqaatoota galanii dabalaa dhufuusaatiin deeggarsa namoomaa taasiisuuf rakkadheeraa jachuudhaan bullchiissi magaalaa dassee Addis Maaladaa beeksiseera. Ittii gaafatamtuu qajeelcha dhimoota komuniikeshiinii magaalichaa kan ta’an Misaayee Kadir Addis maaladaatti akka…
Induustriin gogaa sharafa alaa argachuuf karoorsee walakaadha gad milkkesuusaa beeksiisee
Instiitiyuutiin misooma induustrii gogaa Itiyophiiyaa galii sharafa alaa bara 2013tti galchuudhaaf karoorsee kessaa walakaadhaa gad qofa argachuusaa beeksiisee. Dhaabbatichii waggaa bajataa kanatti dolaara Ameriikaa miliiyona 100 galchuudhaaf karorsee gara hojiitti yoo galees milkkessuu kan danda’e garu dolaara miliiyona 40 qofa…
Godina Wallagga bahaatti haallii tasgabbii rakko ta’aa dhufuusaatiin rakkachuusaanii jiraattonnii naannichaa ibsan
Lamiileen lakkofsa heddu qaban ajjeefamuusaaniifii buuqqa’uun isaaniis ibsameera. Naanno Oromiiyaa Godina Wallagga bahaatti rakkoon nageenyaa yaroodhaa yarootti babalachaa dhufee yaachiisaa isaanitti ta’uu jiraattonni naannichaa Addis Maaladaa waliin turtii taasiisan himan. Yaroo garaa garaatti miidhaa humnoota hidhataniin isaanirra qaqaqbuun manaafii qabeenyaasaanii…
Danbiin Taarifaa fooyya’e meeshaalee waraanaa bilisaan galchuuf kan hayyamu akka ta’e himame
Danbiin taarifaa fooyya’e meeshaaleen waraanaa loltummaa jechuunis qawwee.rookkettii,laawunchariifi meeshaalee ibidda tufan ashuuraa irraa bilisa ta’anii akka galaniif kan hayyamu akka ta’e ibsameera. Ministeerri ittisaa,dhaabbileen poolisii naannoofi Federaalaa,dhaabbileen nageenya ummataa meeshaalee waraanaafi wantoota jijjiirraaf ta’an gara biyya keessaatti galchan bilisaan akka…
Induustriin huccuuwwanii sababii rakko tasgabbiifii hiri’na sharafa alaatiin qoratamuun ibsame
Jirbii qopha’aa toonii kuma 55 kessaa amma ammaatti kan argame tonii kuma 33 qofadha waggaa bajataa 2013tti induustriin huccuu sababbii heddu qoramuusaa instiitiyuutiin misooma induustrii huccuu Itiiyophiiyaa ibse. Yeroo ammaa kana rakkoon tasgabbii iddoowwan hunddaatti uumamuunsaa deemsa investmantiifii induustrii babaliisuu…
Tamsiin vayirasii HIV magaaloota jiru isa baadiiyaa jiru dachaa torbaan akka caalu ibsamee
Vaayirasiin HIV Biyyattit kesuumaammo ameentaan tamsiisaa magaaloota jiru sadarkaa ol’aanaa irra akka jiru ibsame.Tamsiin vaayirasiichaa magaaloota jiru isa badiiyyaa jiru waliin wal bira qabamee yammuu ilaalamuu dachaa torbaan caalmaa akka qabu beekameera. Finfinnetti Gaambbellaafii naannolee magaalummaan itti babalachaa jirutti tamsiinsaa…
Ijaarsii bu’uuraalee misoomaa yuuniversitiiwwan 45 wal hubachuu dhabuu qooda fudhatootaan dubatti harkifachuunsaa ibsame
Ijaarsii bu’uuraalee misoomaa yuniiversiitiiwan 45nii bajata birrii biiliiyona 92n ijaaramanii qaamooleen qooda fudhattotaa wal hubatanii hojjachuu dhabuusaaniitiin duubatti harkiifachuunsaa ibsamee. Motummaadhaan bajatnni birrii biiliyona 92 ramadamee dhaabbilee barnootaa ola’anaa keessatti hojiin bu’uuraalee misoomaa jalqabamuus qaamooleen ijaaran, ijaarsiisaniifii mariisiifttonni hojjichaa wal…
L awuutoo injiinariing konkkoolaattota duubatti harkiifachuu isaaniitiin komeen iratti ka’ee biyya keessa galchuusaa ibse
L awuutoo injiinariing naannoo Oromiyaatti maamiiltoota koonkoolaataa bituudhaaf waadaa seenanii marsaa jalqabaatiin akkawuntii socho’uun mahaalaqa gallchaniif konkoolaattota galchee maamiltootaaf dabarsuuf ta’uu ibse. Naanno Oromiyaatti namootiin 500 waldaa itti gaafatamnni isaa murta’aa L awuutoo jadhamu karaa biiroo interpiraayiziifii daldala oromiyaa konkoolaataa…
Hojjattoonniwaajiiraaleemotuummaabulchiisa magaalaa Finfinnemiindaan baatii tokkoo dirqamaan irraa citaa jira
Bulchiinsimagaalaatti birrii miiliiyoona 734 kaazinaakootti waanan kafaleefiidirqamadha jadheera. Hojjattonni motuummaa waajiiraalee bulchiisaa magaalaaFinfinne jala jiran keessa hojjatan deggarsa bulchiisii magaaliichaa raayyaa ittisa biyyaaf walitti qabuf dirqamaan miindaasaanii baatii tokkoo akka Keenan dirqamaa jiraachuu addis maaladaatti hiimaniiru. Hojjattonni motuummaa waajiiraalee bulchiisaa…
Kubbaaniyyaawwan bunaqoonnaan bultoota irraa fudhaniifii qixeesanii gabaa alaaf dhiyeesuuf qopha’uusaanii ibsamee
Itiiyoophiiyaattikubbaaniyyaawwan paarkkiwwan industrii garaa garaa kessa jiran Buna qoonnaan gulaa harkaa fuudhanii qopheesuudhaan gabaa alaaf dhiyeesuuf qopha’uusaanii hiimame. Kubbaaniyyaawwanpaarkkiwwan garaa garaa kessatti argaman Buna qophessanii gabaaalaaf dhiyeesuuf qopha’uun isaanii gabaa Buna kana dura turee akka guuddisu dayirektarrii abbaa taayiitaa bunaaf…
xDhimmi Namoota qabeenyasaanii sirritti waan hingalmeessifneef gara abbaa alangee waliigalaatti ergame akka ture himame
Komishiiniin naamusaafi farra malaammaltummaa Federaalaa kanaan dura qabeenyasaanii sirritti waan hingalmeessifneef,turanii kan galmeessisan kan jedheeniifi kanneen hingalmeessifne jidduutti garaa garummaa ol’aanaan argamuun namoonni dhimmisaanii gara abbaa alangee waliigalaatti sadarkaa barbaadamuun saffisaa akka hinjirre daayireektara galmeefi qabeenya beeksisuu kan ta’aan Masfin…
Bara bajataa kanatti Naannoo Affaariif liqaan akka hinraabsamne himame
-Naannichatti hammentaa liqaa deebisuu dhibbentaan tokkotu galmeeffame Ejensiin wabii nyaataafi carraa hojii magaalota Federaalaa bara bajataa 2013 Naannoo Affaariif raabsii liqaa kamiyyuu akka hidhiyeessine beeksiseera.Sababii muummee liqaan dhiyaachuu dhabuuti jedhamee kan himame haalli liqaa deebisuu naannichaa gadi aanaa ta’uu dursa…
Addii bilisuummaa ummata Tigraayi darggaggoota Raayyaadhaan yoo waraantan malee nii ajjefamttuu jachuun waraanatti dirqisiisaa jira jadhamee.
Addi bilisuummaa ummata Tigraayi shororkkessaa ta’ee darggagota nanno raayyaa jiran na waliin hiriirtanii yoo waraanuu baattan nii ajjefamtuu jachuudhaan dirqisiisee waraanatti hiriirsaa jiraachu Addiis maaladaan jiraattota naannichaarraa dhageesseetti. Gareen shororkaa adda bilisuummaa ummata Tigraayi darggaggoota Qobboo waajjaafi alaamaaxaa mana baruumsaa…


text:
dhaadane, dhadane meaning in english
धाडणे का अंग्रेजी में अर्थ
Transliteration : dhaaDaNeOther spellings : dhaadane, dhadane
Meanings in english :
Meaning of dhaadane, dhadane in marathi
Recent Marathi English Meaningdhaadi, dhadi, dhaadidhaadidhadak, dhadidhadak, dhaadidhadakdhaane, dhanedhaataksheyo, dhataksheyodhaatamaat, dhatamatdhaati, dhati, dhaatidhaatu, dhatudhaaturvaadi, dhaturvadi, dhaaturvaadidhaaturvaad, dhaturvaddhaatuvaadi, dhatuvadi, dhaatuvaadidhaatra, dhatrdhaatri, dhatri, dhaatridhaatrudrohi, dhatrudrohi, dhaatrudrohidhaadadadhudada, dhadadadhudaddhaadalane, dhadalanedhaadaant, dhadantdhaan, dhandhaanaayapunaay, dhanayapunaydhaanaashri, dhanashri, dhaanaashridhaani, dhani, dhaani


text:
Ji'ooloojii
Ji'ooloojii (Greek irra kan dhufe - ge jechuun "Planeta kenya (Earth)"; fi logos immo "bekkumsa") kunii immo science yoo ta'u kan qo'atuus wa'ee kutta planeta kenya kan "solid" ta'anii, qabenya, kuttalle, fakkii, seena fi ademsaa fakki isaa (lafa) jijjiru qo'atta. Kunii immo Earth science kessa tokko dha. Geologistotni ganna planeta kenya hamam akka ta'ee itti dhaqabaniru, kunis wagga billiona 4.6 (4.6x109) dha. Kan qofaa osoo hin ta'in geologistonii, lithospheren lafa kan crust ofii kessa qabu akka tectonic platiit kan caccabe yoo ta'u plate kunii immo rheic irra gubba mantle (asthenosphere) irra kan ademmu yoo ta'u kunii immo ademsaa walumma galatti plate tectonics jedhamun. Kana malee geologiston qabenya planetta kenya akka petroleum fi coal, akkasumas sibilotta akka iron, copper fi uranium barbadu fi qussachu irratti hojjatu. Qabenyi birra economyiif barbadamu [[[gemstone]] yoo ta'u, kan birra immo albudotta bayye akka asbestos, perlite, mica, phosphates, zeolites, clay, pumice, quartz, fi silica, akkasumas elementotta akka sulfur, chlorine, fi helium dha.
Planetary geology (kan yerro tokko tokko Astrogeology jedhamu) kunii immo yoo yaddi geology kunii immo yerro planetotta biraa irratti tajajillamu dha. Haa ta'u malee kan qofaa osoo hin ta'in planetotta tokko tokko maqaan adda ta'e birratti tajajallima, fakkena qo'ano geology Batti yerro tokko tokko selenology kan jedhamu yoo ta'u qo'anoon geology Mars immo areology jedhamu, fakkeni birra bayeen ni jirra.
Maqaan "geology" jedhamu kuni kan yerro duraaf tajajilame namicha Jean-André Deluc jedhamun bara 1778 kessatti yoo ta'u kan akka yerro hunda tajajilamu danda'u kan godhe immo namich Horace-Bénédict de Saussure jedhamuun bara 1779 kessatti. Qo'annon geology kuni Encyclopedia Britannica's sadaffa kan bara 1797 midhafame dhumatte irratti kan hin argamne yoo ta'u, garuu afurrafa kan bara 1809 midhafame xumurame irratti barrefami geology dheranii galma'e ture.[1] An older meaning of the word was first used by Richard de Bury to distinguish between earthly and theological jurisprudence.
ReferencesEdit
- ↑ Winchester, Simon (2001). The Map that Changed the World. HarperCollins Publishers. p. 25. ISBN 0-06-093180-9


text:
Oromo women: are positive thinkers and fight for their freedom!!
Dubartiin yoo oromoof quuqamtee hojatu akka waan isaan aarsuti median ignore gochuun jiilli midiyaa tokko share hingoone. Nuti abdii hinkutanu itti fufaa qabsoon keenya. Keep up.. yeroon dubbanu fagoo mitii. Viva haadha tiyya.
Via: Saliha Sami
“Far away there in the sunshine are my highest aspirations. I may not reach them, but I can look up and see their beauty, believe in them, and try to follow where they lead.”
—Louisa May Alcot
HAADHA ARTIST Gadise Shemsedin. UUUUUUUY EYSAN SIKAAYYA?Kanammoo Haadha Cayaatu Uffata aadaa badhaasa kenneef warra Raayyaatii !
Uffata aadaa guutuuu kan isaaniifii shiita haadha manaa isaanii dabalatee!
Odaammoo waajira gandaa keessa kaayyadhaa jettee kenniteef…


text:
Miseensonni WBO Xoollaay jiran 130 ol tahan ‘nyaata summaa’e nyaachuun’ wal’aansa irra jiru
Miseensonni Waraana Bilisummaa Oromoo Xoollaayitti leenjii irra jiran nyaata summaa’aa nyaachuun dhukkubsachuu BBCtti himan.
(bbcafaanoromoo)—Miseensota Waraanaa ABO hospitaala Qiddus Luqaas magaalaa Walisootti yaalamaa jiran keessaa tokko akka maqaan isaa dhahamu hin barbaanne, kaleessa ganama ciree shaayee fi daabboo nyaatanii akkuma gadi bahaniin kukkufuu jalqabuu hime.
Miidhaan kun kan jalqabe gidduugala leenjii Xoollaay mana nyaataa mooraa 7ffaa jedhamu keessatti akka tahe miseensi waraanaa kun himeera.
Waraanni Bilisummaa Oromoo waamicha abbootii gadaa simachuun gara leenjiitti galan mooraa 7ffaa fi saddeettaffaa jedhamu keessatti akka nyaatan hime.
”Kubbaayyaa shaayee itti dhugne jalatti waan akka daakuu adiitu kuufamee jira. ”Kanas namoota mooricha hoggananitti agarsiisuun karaa namoota fooyyee qabanii akka qoratamu jennee turre jedhe.
Mallattoo akkamiitu isin irratti mul’ate? gaaffii jedhus, ”afaan nama goggogsa, garaa ciniinnaa, garaa gubaa, dhiiga waliin nama ballaqamsiisa, fuulas nama daalacheessa,” jedhan.
Namootni mooraa sana hogganan konkolaataa nuu waamanii akka gara hospitaala Walisoo dhufnee yaalamnu taasisaniiru jedhan.
Miseensi WBO biraa hospitaala Qiddus Luqaas Walisootti yaalamaa jiru maqaan isaa Ibsaa jedhamu osoo hunda isaa nyaannee dhugnee fixneerra tahe hundi keenya lubbuun darbuu dandeenya ture jedhe.
”Maal jaallan? waanti kunoo foolii summii aramaa qaba jedheenii, namni hundinuu kan hanga tokko baraaramuu danda’e dhibbaa dhibba dhugee hin fixne, inni kaan ni dhamdhamee dabarsee, sanumatu summii tahee nu miidhe malee. Achumatti dhiisne kaane harki caalu, foolii aramaa waan qabuuf.
Akkuma ciree nyaanneen daqiiqaa sadii hanga shanii kan hin caalle keessatti namni kukufuutti ka’e”.
Jalqaba mana yaalaa mooricha keessa jirutti geeffamanis humna isaan ol waan taheef akka gara Hospitaala Walisootti ergamnu tahe jedhe.
Komishineroota mooricha hogganan waamnee itti agarsiisnaan yommuu dhaqanii ilaalan shayee isa nuuf kennan osoo hin taane, kan biraa waan fidaniif isa dura fudhannee hanbisne itti agarsiisne jedhe.
Namootni dhukkubsatanii achitti hafanis waan jiraniif isaanis lubbuudhaan miidhamuu danda’u sodaa jedhus qabna jedhe Ibsaan.
Ibsaan akka jedhetti dheengadda hojjetaan waan baay’ateef ni hir’ifna jedhanii namoota jijjiranii ture jedhee guyya tokko booda miidhaan kun isaanirra gahuu hima.
Korri bittineessaa Oromiyaa eegumsa kan nuuf taasisaa jiru tahus isaanumatti naanna’ee kan isaaninis eegu humna raayyaa ittisa biyyaati jedha.
Kun ammoo akka waliigaltee keenyaatti waraanni km200 ol isin irraa fagaatee isin eega, isinitti hin siqu jedhamus akka mana hidhaatti nu eegaa jiru jedhe.
Abalu jennee qofaatti nama quba itti qabnu garuu qabaachuu baannus tokkummaa keenyatti namootni inaafan waan jiraniif shakkis qabna jedhe.
Haa tahu malee mooraakeessatti waldhabdee namoota biroo waliin hin qabnu jedhe.
Deeggartoota ABO jedhamuun namootni hidhamanii mooricha keessa jiran yeroo balaan kun miseensota waraanaa ABO irra gahu qabanii kaasuuf yeroo itti fiigan reebichii fi miidhaan isaan irra gahuusaa ibsaan dubbachuun kun ammoo immoo hedduu nu gaddisisera jedhe.
Ogeessi fayyaa maal jedhu?
Hospitaala Qiddus Luqaas Walisoo irraa Dr Abdullatiif Yisiyaaq hospitaalichi hawwaasa isa kaaniif tajaajila kennu dhaabuun miseensota Waraana Bilisummaa Oromoof qofa tajaajila keennaa jirra jedhan.
Hanga kaleessa halkaniitii namoota 129’f yaalii kennaa turre jedhan. Haa tahu malee lakkoofsichi har’as dabalaa jira jedhanii namootumti nagaan warra miidhaman yaalsisuuf fidan illee dhukkubsachaa jiru jedhan.
Har’uma iyyuu gara nama 20 kan tahan dhufaniiru jedhan Dr Abdullatiif Yisiyaaq. Qaama qorannoodhaaf barbaaduufis samuda dhiigaa fi bobbaa fuunee qorannoo gaggeessineerra jedhanii kutaa labiraatoriidhaa argachuun ni danda’ama jedhan.
Hawwaasni Walisoo aannanis obaasuun tajaajila guddaa kennaafii jiru jedhanii summiin qaama keessa jiru qaama keessa deemuun ammayyuu dhukkubsaa jira jedhan.
Balaa mudate kanaan lubbuun kan darbe hin jirus jedhan Dr Abdiin. Namoota lama dhiira tokkoo fi dhalaa tokko irra miidhaa cimaan waan gaheeruuf ciibsinee yaalaa jirras jedhan.
”Akka nutti mul’atutti summiitu [qorichatu] nyaatatti dabalame malee nyaatatu summaa’e jechuu miti. Isaan iyyuu fooliin summii nutti dhufaa ture jedhan.”
Dr Abdullatiif Yisiyaaq, mallattoon summii kan akka garaa kaasaa, dhiiga balaqqamsiisuu, garaa gubaa fi mataa dhukkubiin irratti mul’achaa jira jedhan.
Wal’aanamtoota yaalii argataa jiran kanneenitti deddeebi’ee waan ka’uuf hordoffii waan barbaachisuuf mooraa hospitaalichaa bakka uummatni naannichaa nyaataa dhiyeessafii jirutti yaalaa jirra jedhan.
Yeroo mooraa leenjii kana galle Koreen Teeknikaa torban lama lamaan dhufnee isin ilaallla jedhanis tasuma nu dagataniiru jedha Ibsaan.
Namni biraan dubbisne tokko ammo koree teeknikaa keessaa eenyufaa akka tahan adda baasuu baannus hospitaalatti dhufanii kan nu hubatan jiru jedhe.
”Nama du’ee boolla gahe irratti iyyuun waan nama galateeffachiisu hin qabu jiraatti dhufanii ni ilaaluu qabu ture.”
Dabalataan hanqinni nyaataa mooricha keessatti akka isaan mudataa ture himuun hir’ina qaamaaf nu saaxilaa jirra jennee iyyannee turres jedhan.
Ol’aantummaa seeraa fi heera mootummaa irratti leenjii akka fudhataa turan himanii guyyoota sagal sagalitti kan xumuramu dhimma dinagdee biyyaa irrattis leenjii eegaluuf turre jedhan.
Ibsaan akka jedhutti ammoo kana booda achi deebi’anii leenjicha irratti hirmaachuun rakkoo tahuu mala jedha.


text:
Dr. Nagarii Leencoo: ‘Hojiin amma hojjechaa jiru hojii dhuunfaa kootii miti’
Ibsa yeroo dabre Dr. Nagariin waa’ee miidiyaalee tokko tokkorratti kennan irratti, hogganaan Abbaa taayitaa Biroodkaastii Itoophiyaa yaada dhuunfaa isaanii ibsatan jechuun isaanii ni yaadatama.
(bbcafaanoromoo)—Kanaaf wayita deebisan, “Hojiin amma hojjechaa jiru hojii dhuunfaa kootii miti.”
“Yaadni ani kenne yaada dhuunfaati jedhee namni yaadu yoo jiraate, dhaabbileen dogoggora kana hojjetan akka hin gaafatamne ukkaamsuuf yaalu ta’a, kana ni qoranna,” jedhan.
Lammiileen biyyattii yeroo garagaraatti, akkasumas iddoowwan garagaraatti lubbuu isaanii dhabaa jiru. Kun ammoo mootummaan gahumsa biyya bulchuu dhabaa jiraachuu agarsiisa yaada jedhuuf yoo deebi kennan:
”Obboleewwan keenya sababii kanaan lubbuu dhabaniif gadda koon ibsa. Eenyuyyuu taanaan seeraan ala lubbuu namaa yoo dabarse, tarkaanfiin seeraa irratti fudhatama.”
Akkamitti raayyaan waraanaa magaalota keessa seenee tarkaanfii fudhachaa akka jiru odeeffannoo isaa akka hin qabne dubbatan.
”Miilishaa fi poolisoonni naannoo ni jiru. Naannoo fi federaalli waliigalee hojjeta.” jedhu.
Labsii yeroo muddamaa?
”Yeroo ammaatti rakkoon labsiin yeroo hatattamaa akka labsamu taasisu hin jiru.”
Kutaalee biyyattii garagaraatti waldhabbiin adda addaa haa mudatan malee, wanti labsii atattamaa akka labsamu taasisu hin jiru jedhu Dr. Nagariin.
Lammii eeguu fi ajjeesuu
Yoo xiqqaate torban dabre keessa Ambootti lubbuun namootaa 8 darbuusaa gabaasnee turre.
Kana malees, viidiyoon BBC’f ergame akka mul’isutti miseensi raayyaa waraanaa biyyaalessaa irra deddeebiin ennaa dhukaasa arguu dandeenyeerra.
Gaaffiidhuma kana Dr. Nagarii gaafannee wanti jedhan, ”Raayyaan ittisa biyyaa itti gaafatamummaan isaanii inni guddaan, lammii isaanii ajjeesuu otoo hin taane, eeguu dha,” jedhu.
Warreen yakka kana dalaganis seera duuratti akka dhihaatan dubbataniiru.
Mooraa yuunivarsiitii keessa maaliif seenu?
Raayyaan ittisa biyyaa fi poolisiin Federaalaa hayyama malee dhaabbilee barnootaa keessa qubatee sirna baruufi barsiisuu gufachiisaa jira yaada jedhuu yoo deebii kennan:
”Yunivarsiitiin tokko namoota nagaa isaa eeguuf itti gaaftamummaan itti kenname alatti, abbumti barbaade mooraa yunivarsiitii lixee akka barbaade ijoollee dhaanuu fi ajjeesuun seeraan ala. ”
Yoo kun kan tahu ta’es, fedhii yookaan waamicha pireezidaantiin naannichaa godhaniin tahuu qaba jedhu.
Yuniivarsiitichi waamicha taasisuufi dhiisuusaa qulqulleeffachuuf gara Yuunivarsiitii Ambootti bilibiluun akka mirkaneessuu dandeenyeetti, poolisoonni federaalaa erga waggaa lamaati as mooraa keessa jiraachuu isaanii nutti himan.
Waamichi godhamuufi dhiisuusaa bulchiinsa duraanitu beeka jechuun, odeeffannoo isaa akka hin qabnes nutti himan.
Hariiroon Mootummaa federaalaa fi naannoo fayyaalessaa?
”Mootummaan federaalaa kan inni dhaabbatu, mootummoota naannoo irraati.”
“Takka takka garuu rakkoon hin uumamu jechuun hin danda’amu. Fakkeenyaaf naannoo tokko keessatti rakkoon tokko ennaa uumamu, mootummaan federaalaa yeroo barbaadamutti dafee deebii hin kennu yoo tahe, komiin ka’uu danda’a.” jedhu
Marii dhaabbilee siyaasaa alaa waliin?
Dr. Nagariin mootummaan dhaabbilee siyaasaa biyya alaa jiran wajjiin mari’achaa jira jedhamaa kan jiruf ennaa deebisan, ‘mariin wayita ammaa taasifamaa jiru hin jiru. Haa ta’u malee, mootummaan marii kamiifuu banaadha.” jedhan.


text:
Muummichi ministeera Lubnaan Sa’aad Hariirii taayitaa gad lakiise.
Sa’aad Hiriiri ibsa Sa’udii keessatti Televiziyoonii Al-Arabiyaatiin Sabtii har’aa kenneen ,”Tayita kiyya gadi dhiisuu beeksisa” jedhe. Sa’aad Hariiri ibsa isaa kanaan akka jedhetti, Iiraan dhimmaa biyyoota Arabaa keessa seenuun kan jeeqaa jirtu ta’uu ibse. Iiraan Garee Hizballah waliin tahuudhaan Lubnaan gara jeequmsaatti seensisaa akka jirtu hime.
“harki badii iiraan naannicha keessatti dheeressite yeroo gabaabaa keessatti irraa ni cita” jechuun akeekkachiise.
Sa’aad Hariiri akka jedhetti haalli biyyattiin yeroo amma keessa jirtu haala bara 2005 yeroo abbaan isaa Rafiiq Hariir ajjeefameen kan wal fakkaatu tahuu beeksise.
Dhiheenya kana aggaammiin ajjeechaa lubbuu isarratti xiyyeeffate akka ture kan shakku tahu hime.
Sa’aad Hariirii yeroo ammaa Sa’udii keessaatti kan argamu yoo tahu, osoo hin eeggamin taayitaa gad lakkisuun isaa Lubnaan gara rakkoo cimaatti akka hinseensifne sodaan jedhu cimeera.


text:
Goodaansa jireenya hedduwwanii jeeqee
Dur Kessumaa bara Jaanahooyi Finfinnee keessatti yoo roobuuf jedhu amma robnii caamuutti maaliif Paaspoortii hin baafannu jechuudhaan akka bashananaas taasiisanii namootiin Finfinnee paaspoortii baafachaa akka turan himama. Bara sana lammileen Itiyoophiyaa gara biyya biraa kan deeman baruumsaaf dowwannaaf yookan immo hojii motummaafii akka ture himama.
Kanaaniis lammiin Itiyoophiyaa biyya deemee hundaatti kabajaa qaba ture.Tafarii Mokkonon jalqaba yammu gara biyya Ingiliiz deemaniitti ummanni Loondoon isaan ilaaluudhaaf eegaanii akka olan akkasumas biyya Ameerikaatti Joon Of Keenedii waliin irbaataaf ta’anii daandiiwwan gurguddaa irratti suuraan isaanii maxxanfamee ilaalamuun isaa yaroo sanatti lamiileen Itiyoophiiyaa kabaja biyya alatti qaban mul’isa. Sanaan duras Atsee Miniiliik biyya warreen adii deemuu jadhamee warreen adii isaan ilaaluuf fedhii guddaa akka agarsiisa madden seenaa nii ibsuu.
Bara Dargiis yoo ta’ee sirna yeroo sana turee irraa kan ka’e yoo ta’uu baate Itiyoophiyaa dhisee baqachuudhaaf kan barbaaduu hin turree.
Yeroo tokko lammiin Itiyoophiyaa yeroo dheeraaf biyya alaa jiraatan haaraa dargaggootaaf taasisaniin akkana jedhanii ture ’’Bara dargii barumsaaf biyya alaa deemeen ture ta’ees achi ta’ee wanti itti na ariifachiisuu yooman gara biyya kootti gala isa jadhuudha. Barumsa koo xumuree gara biyya kootti deebi’uuf yoon imbaasii deemuu atii farra warraaqsa waan taateef gara biyyakeetti deebi’uu akka hin dandeenyee natti himamee sababii sana gadda narra ga’ee caalaa boiichan guyya sana bo’ee hin irraanfadhu.’’.
Isaan akka jedhanitti bara sana lamiileen Itiyoophiyaa bakka deemaniitti kabajaman kessumma’aanii deebi’uu male gammojjii fii daggala hedduu keessa darbanii biyya namaa yaadanii kan deeman hinturre .Baruma sana lamiileen Itiyoophiiyaa biyya Kaanaadaatti barumsarra turan lama barumsa isaaniin xummuranii gara biyyaatti deebi’uuf itu qophaa’anis mootummaa Kaanaadaadhaan wanti hundi guutameefi achuma akka hojatan gaaffiin dhiyaateeraa.Lammileen kenya kunis biyyi keenya kabajamtuu taatee utuu jirtu mootummaan Kaanaadaa akkamitti gaafii akkanaa nuuf dhiyyeessa jechuudhaan himata banuu isaanii warrii yeroos dhimmicha argan nati himaniiru.
Dargii maqsee barcuma kan qabatee ADWUI ergii taayitaa qabatee booda garuu lamiileen Itiiyoophiyaa yaadni biyya isaaniif qaban jijjiirrameera. Biyyaa ba’u akka carraa gaariitti lakkaa’uu kaasee hedduwwan biyya kenyatti hojjannee hin guddannu jiraanees nurraa hin bareeduu murtii jedhuurra ga’aanii isaan danda’an karaa seeraa yoo dadhabanii immoo karaa seeraan alaa biyya isaaniitii fagaatanii baqataniiru.
Namootiin Itiyoophiyaan biyya qulqullootaatii jedhan itu hin hafiin yaada biyya alaa deemuukoo naamilkkesii jedhanii kan kadhatanii jiraachuu isaanii namni heddu nibeekama. Ergii deemanii boodas Waaqa Itiyoophiyaa kadhannaa kenya dhaga’uun jachuudhaan galchaa kanneen erganiis hedduudha,
Kana qofaa miti dubartoonni hedduu baruumsa isaanii addaan kutanii gara biyyaaleen arabaa hojiif yammu deeman olaan walitti bahee nyaatanii dhuganii sirbanii gaggeessaa akka turan hindagatamuu.
Waan bayyee biyya kessatti hojatanii jijjiramuu irra biyyaa bahuu jajjabeesu.Enyuu iyyu mana isaa taa’ee televishiinii yammu banu mahaalaqa firoota kessan ala jiran iraa isiinii eergamuu baankii kenyaan yammu sharaftan badhaasa argattu beeksiisa jedhuu ilaaluu danda’a.Yeroo kanattis yaadni biyya alaa deemuu itti dhufa yookan immo firoota biyya alaa jiranitti inaafuu danda’u.
Ta’ees lamiileen qa’ee itti dhalatanii fagaatanii deemuun isaanii yookan biyya saanii caalaa humnaaf beekumsa isaanii biyya namaaf taasisuun isaanii badaa nama hin arsuu.Lamiileen biyya isaanii dhiisanii godaanan jireenya gidiiraafii hamaa kessa jiraachuu isaaniitii goodaansa isaanii hamaa kan taasiisuu.baqannaadhaaf yemmu manaa bahanii jalqabee gidiiraan argan hedduudha, mahaalaqa isaanii dalaalaan nyaatamanii gammojjii keessatti beelaaf dheebuudhaan du’aa .nii hidhaman qaama jiraachuuf saaxilus galaanaa kessatti gara jabeenyaan kan gataman hedduudha, Maatiiwwan ijoolleen jalaa du’ee bo’ichaa ittu hin k’iin olladhaa kan biraan goodaansa kanaaf ba’u.
Gidirsaa kana hundaa miliqan yoo bahanii ilee waan itu biyya jiraniif hawwann hin argatan. biyya isaanii hin taanee keessatti mirga namoomaa sababiin nama ta’u argamulle hin argatan.
Kessumaa lamiileen Itiyoophiyaa biyyaaleen arbaa jiraatan gidiiraan isaaniirraa ga’u hammataadha. Gamoo manaa irraa darbatamu nii reebamu nii hidhaman mindaa dhawwatamuu qabeenya horatan saamamuu.
Namootiin biyyaaleen arabaa turanii dhufan akka dubbataniti hojiin lamiileen Itiyoophiyaa heddu hojatan gammachuu kan namaa kennu miti. Dubartii maqaanshee akka eramuu hin barbaanne tokko kan biyya arabaatti argitee Addis Maaladaatti himteetti.
Naannowwan gammojjitti lamiileen Itiyoophiyaa dhiiroonni baatiiwwan hedduf qofaa isaanii lowwaniif re’oota tiksan akka jiru. nutii aannan fiduu yammu deemnu isaan waliin akka wal agarru nuuf him eyyamamuu. Aannan bakka tokko nuu ka’anii achi funee deebina.Haaluma kamiinuu lammiin Itiyoophiyaa tokko dhira lammi biyyashee waliin akka wal agartuu hin barbaadan. Manaa akka hnbaaneefii bilbila illee akka hin bilbillee dhawwaman hedduudha.
Dubartoonni keenya hojiifii ogummaadhaan ciimoodha kaffaltiin nuu kanfalamu garu kafaltii Dubartootaa Esiiyaa hojii amma keenya hin geenyee gadidha. Fakeenyaaf Dubarttonni Piliipins mahalaqa guddaattu isaanii kafalama.hojii garuu walakaa keenya ille hin hojjetan. Ta’es garuu isaaniirraa miidhaan korniyaa sababeefatees ta’ee biraa isaaniirraa hin ga’u. Kabaja qabuu .mirgii isaanii hin dhiibamu.
Kun kan ta’e mootummaan biyya isaanii lammii biyya isaaf hordoffii eegumsa ga’a taasisa. Akka mootummaa Itiyoophiyaa bakka itti kufan kan hin beekne mootummaa dhimma isaanii hin qabnee miti. kanaaf kabajamanii jiraatuu. Fakkeenyaaf dhiira Arabaan gudeedamtee dhaluu isheefi fudhatee ba’u waan hin dandeenyee ittu hin barbaadan achuma kan jiraatu jirti. Dubartoonni hedduu sagaggaluummaadhaan jiraattuu. Lammiin Itiyoophiyaa biyya alaatiif alas gidirsaa argan hamaadhaa.
Namni Abba Eejansiin qunamsiisaa hojii biyya alaa maqaan isaanii akka eeramuu hin barbaanne dhimma goodaantootaaf kana irratti yaada akkana jedhu kennaniiru. Saatii kanatti biyyi lammiin Itiyoophiyaa hin jirre jira jechuun hin danda’amu. Birookiraasii wal xaxaafii malaammaltummaa biyya keenya keessa jiru dargaggoonni biyya isaanii kessatti hojatanii akka hin jijjiramnee isaan taasisa. Eenyu iyyu ittu itti tole biyya isaa ala jiraachuu kan barbaaduuf hin jiraata jadhee hin yaadu.
‘’Ani amma baatii kana keessaatti qofa gara Iraaq Baagdaaditti Dubartootaa 14 eergeera. Baagdaad fagoofii hojiif kan hin mijannee fakkaata namoota Lamiileen keenya garuu kun dhimma isaanii mitii.
Gara Jordaan Kuwaataar Iraaq Beeruutifii Liibaanoos Nama bayyee ergiina. Ammallee dabaree kan eegan hedduudha. Namnii yaadasaanii nuu kennan kun xummura irrattis Yeroo kanatti biyyi Itiyoophiyaa irra hin foyyofnee jira jedhee hin yaaduu. Ittu nagaa taatee ille hojataan tokko dhaabbiilee hedduu kessatti kafaltiin baatiidhaan isaa kafalamuu ilaaluun ga’aadha.Kanaaf namnnii jaalatee hin godaanuu.Gara fula duraa garu biyyi keenya foyyoftee hundi biyya isaatii kabajame kan itti jiraatuu godaansii kan itti raawatuu nii jiraata jedheen yaada’’ jadhaniiru.
Barreessaan tokko lammiilee Itiyoophiyaa goodaantootaa ilaalchisee kitaaba isaanii irratti lamileen Itiiyoophiyaa Afgaanistaan ille nijiraata, Waraanni Ameerikaa lafa Afgaanistaanii gad dhisee ba’uun lammiilee Afgaan caalaa kan yaachisu lammiilee keenyadha. Sababiin isaa loltoonni Ameerikaa yoo ba’aan isaan hojii dhabu.isaaniif nyaata qopheessuu ijaa ta’ee. jechuudhaan barreesseera.
Waggaa darbee 2013tti lamiileen Itiyoophiyaa haala yeroo kaan irraa adda ta’een biyyaaleen Arabaatti hidhamuufii qabeenya isaanii saamamuun isaaniirraa akka ga’ee hin iraanfatamuu.
Kanaaniis mootummaan Itiyoophiyaa lammiilee gara biyya isaaniittin deebisa jachuudhaan torbee torbeetti balaliinsawwan taasisuudhaan lamiilee lamiilee kumaan laka’aman gara biyyaatti akka deebi’an taasiseera.
Ministeerri dhimma alaa walakaa baatii kanaa ibsa baaseen diploomaasii lammi irratti xiyyefatuun hojiin lamiilee biyyaaleen garaa garaatii deebisiisuu hojjatamaa kan jiru yammu ta’uu Riyaadii 794 Jiddaatii 892 Yamanii 357 deebisiisuu danda’eera. jachuudhaan ibsuun isaa niyaadatama. Goodaantoota Sawuudiitti argaman deebisiisaa akka jiruus Ministeerri dhimma alaa dabalee ibse ture.
Ta’ees amma ammaatti deggarsa motummaatiin lamiileen biyyaaleen garaa garaa kuma 50 taa’aan kan deebi’an yammu ta’u ergii as dhufnee wanti nuu taasifamee hinjiru. Ittu godaansa irra jirru gidiiraa nurra ga’uun gad hin taanee asitti hojii dhabddummaan nu rakkisaa jira. kanneen jedhan hedduudha.
Dursiituu garee dhimoota komunikeeshinii Eejansiin wabii nyaataa carraa hojii magaalota federaalaa kan taa’aan Aboozanach Nagaash amma warreen goodaansaa deebi’an ilaalchisee maaltu hojjatamaa akka jiruu Addis Maaladaatti kan himan ‘’Dhaabbanni keenya goodaantootaaf dursa kenne hojjata gurma’anii leejiifi liqii walitti hidhama gabaa iddo itti hojataniifii itti gurguran dursa akka argatan taasisa. Kanaaniis biyya isaaniitti hojjataniif akka jijjiirama taasisuun gamatti ilaalcha goodaansarra jiruu jijjiruu nidanda’amaa’’ jadhaniiru.
Aboozanach ragaa dareektooreetii carraa hojii umuurraa argadhee jedhanii itti dabalaniis ibsa Addis Maaladaaf kennaniin ‘’amma lamiileen goodaansaa deebi’an ilaalchisee hojiin haaraan hojjatamuu hin jiru ta’ees komishiniin carraa hojii uumuu koreedhaan hojjechaa jira ragaan jedhuu jira’’.jachuudhaan ibsaniiru/
Dhimma kana irratti komishiinii carraa hojii uumuurra argachuuf yaaliin Addis Maaladaan taasiifte komishiniichii eyamamaa ta’u dhabuu isaatiin ittu hin milka’iin hafeera. Ta’ees fuula marsariitii isaa irratti goodaantootaaf warreen godaansaa debi’aan gabaa hojii kessatti galchuuf walii galtee dandeessisu Eejansii goodaantootaaf gadaanaa deebiitoota waliin walii malattesuu isaa komishiniichii ibseera.
Ministeera dhimma da’iimaniifii Dubartootaatti ogeessi deggarsa dai’iimanni Mulu’alam Taaddasa goodaantootaaf hojii uumuutiin komishiinii carraa hojii uumuu wajjin hojjechaa akka jiran ibsanii waajjirri ministeericha ol’aantummaadhaan kan ilaaluu Dubartootaa da’iimman goofaansaa debi’aaniidha jadhaniiru. Kanaafuu amma lamiileen lakkoofsa heddu qaba guyyaa guyyaatti goodaansaa ijaa debi’an akkuma dhufaniin hojii uumuun hindanda’amuu.Jalqaba simannee gara maatii isaaniitti akka debi’aan taasiifna goodaansa irra ituu jiraniif dubarttonni heddu ijaa gudeedamanii ijoollee fidanii akka dhufan ibsanii daimann maatii hin qabnne immo gara bakka guddisa daimanni akka galan akka taasifamu dabalaniis mul’iisaniiru.
Wayiita ammaa Itiyoophiyaa keessa bakke qubannaa 26 goodaantootaaf kuma 900 fii lamiileen karaa seeraan alaa biyyaa ba’anii debi’an miliyoona walakkaa ta’an akka jiran ragaan nimuli’sa.
አዲስ ማለዳ 29 Fulbaana 2014 No 16
______________________________
ትክክለኛውን የአዲስ ማለዳ ሶሻል ሚዲያ በመቀላቀል ቤተሰብ ይሁኑ
Telegram ➲ t.ly/SOXU
Facebook ➲ t.ly/flx8
YouTube ➲ t.ly/vSgS
Twitter ➲ t.ly/mxA4n


text:
Ithiyoopiyaan kan ofii ishee hooggantu IGAD haala yeroo ammaa biyyattii keessatti mul’ataa jiru irratti ejjennoo inni calaqqise hin jiru.
Kan aangoo gad dhiisuuf xalayaa galfatan H/Maariyaam Dessaaleny waaltaa gaanfa Afriikaa kanaaf dura taa’aa dha.
Hariiroon waaltaa kana waliin jiru cimaa ta’u illee waa’ee siyaasa Itiyoophiyaa ilaalchisee yaada tokko iyyuu kennee hin beeku.
Barreessaa muummichi IGAD Ambaasaaddor Ma’haabuu Ma’aaliim VOAf akka ibsanitti garuu hoogganoonni biyyattii ofii isaanii rakkoo jiru furuuf hojjetaa jira jedhan.
Daangaa bulchiinsa somaalee fi Oromiyaa irraa uummata miliyoona tokkotti hedamutu qe’ee ofii irraa buqa’e. walitti bu’iinsa kutaalee biyyattii adda addaa keessatti uumameenis lubbuun namoota hedduu baduun, walitti bu’iinsi irra deddeebi’uun uumamaa jiraachuun ifaa dha.
Mootummaan Itiyoophiyaa ofii isaatii labsii yeroo muddamaa kan labseefis seera idileen rakkoon jiru furamuu hin danda’amne jechuu dhaani.
Diplomaasii akeekkachiisaa kan utuu walitti bu’iinsi hin uumaminii fi ittisa isaa irratti kan fuuleffatee fi damee naga eegumsa adda addaa irratti kan hojjetu IGAD akka jedhutti garuu, haalawwan Itiyoophiyaa keessatti mul’atan, jidduu seeninsa naannoo ykn deggersa kan barbaadan miti.
Lammii Keeniyaa kan ta’an diplomaatichi gameessii fi muummichi barreessaan dhaaba kanaa ambaasaadder Ma’haabuu Ma’aaliim VOAf kan ibsanis isuma kana.
Sochiin kam iyyuu kan nageenya naannoo kanaaf rakkoo uumu martinuu nu yaaddessa. Sanaaf shakkiin hin jiru. garuu biyyi hundumtuu mala sana dura ittiin dhaabachuu danda’u maal akka ta’e murteessuu qabna. Gama Itiyoophiyaatiin kun siyaasa paartii akka ta’e beekna. Kanaaf akkan gabaasa qabuutti, sababaan isaas itti dhiyeenyaan hordofaa hin jiru, paartiin biyya bulchu kan Itiyoophiyaa kana gad taa’ee irratti mari’ataa jira jedhan.
Kanaaf jedhan ambaasaaderichi, dura taa’aa IGAD kan ta’an kabajamoo obbo H/Mariyaam bu’aa isaan buusan arginee jirra. “Dhimmootii siyaasaa irratti dubbataa jirru qabna, kanaaf immoo qaama furmaata Sanaa ta’uun fedha jechuu dhaan TV addunyaa irratti dhiyaachuun dubbataniiru” jedhan. jechi isaanii kun hedduu na ajaa’ibe. Kun rakkoolee furuuf dandeettiin hooggana cimaan kan ittiin mul’ate jedhan. kanaaf rakkoo Itiyoophiyaa keessaa furuun dandeettii biyyattii ol miti jedhan ambaasaadderichi.
IGAD, gamtaa Awrooppaa fi dhaaba misooma Austriyaa waliin sagantaalee hojii irra jiran kan deggeru walii galtee Euro miliyoona 42 ka mallatteesse ta’uu ambaasaaddor Maa’iliim ibsaniiru.


text:
QOOSAA:- ADDA DURUMMAA DUREESSA TOKKOO
Akkuma beekamu biyyoota guddatan fkn USA keessatti
namoota qofaaf osoo hin taane beeyladoota akka fardaafis
kunuunsi addaa ni godhama. Fkn farda dhiquu, ilkaan isaa
qulqulleessuu, jammura isaa filuu, eegee isaa filuu kkf.
Biyya Itoophiyaatittis dureessi tokko guddinna biyyattii
kan mirkaneessu korbeeyyan re’iinii 20 dhibba sadi sadiin bitee;
nama itti qaxaree kunuunsaa; areeda re’iinii filchiisee jira.
Gochichis gochaa fakkeennummaa qabu ta’ee jira. Areedni
korbeyyaniis dheeratee dheeratee lafa gahe; ciqilee
tokko dheeerate!! Kanaan boodas adda dureen qoteebulaa kun tokko
tokkoo korbayyanii qarshii 30,000 gurguree; walumaagalatti
20*30,000=600,000 (kuma dhibba jahatti)
gurguratee kunis qoteebulaa adda duree dureessicha taasisee jira;
badhaasas adda durummaan argamsiiseefii jira. Kanas Itoophiyaan
guddinna ariifachiisaa keessa galuu isii EBC(Ethiopian Broadcasting
Coorporation) gabaase!! Kolfa! Kaa! Kaa!…
Gamteessaa Sabaatin


text:
Abdii Boruutiin
“Uummanni Oromoo si eega; ati ammoo sagalee isaa ta’uu qabda. Ani nama tokko waanan ta’eef, hiriira irratti argamus argamuu baadhus homaa miti hinjedhin. Dhugaa dha, ati nama tokko garuu nama wanti tokko irraa eegamu dha.” Dubbiin kun yaamicha (barreeffama) Prezidaantiin Waldaa Qormaata Oromoo (WQO) Dr Haile Hirpha, Oromoota Ameerikaa kaabaa jiraniif (jiraataniif) Afaan Ingiliziitiin dabarsan keessaa kanan fudhadhe fi Afaan Oromootti hiikuu yaale dha. Yaamichi Afaan Ingiliziitiin barreeffame kun Caamsaa 17 bara 2010 gadaa.com irratti maxxanfamee ture. Warri yaamicha kanaaf owwaattanii, hiriira nagaa kanarratti argamtanii, uummata sagalee hin qabneef, sagalee keessan dhageessistan, dirqama Oromummaa waan agarsiiftaniif jiraadhaa, fayyaa ta’aa; galanni keessan bilisummaa Oromoo haa ta’u.
Mata duree barruu kanaatiin waayee gara garaa kaasuun barbaada. Inni tokko, filannoo Itoophiyaa, kan sanbata guddaa (dilbata) dabre godhame yoo ta’u, inni lammaffaan waayee Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) ilaalchisee waan tokko tokko kaasuufani. Akka marsaalee (website) tokko tokkorratti argame fi meediyaalee tokko tokkorraa dhaga’ametti Wayyaaneen akka moo’achuuf deemtu dha. Kun durumaanuu beekamaa waan ta’e fi filannoo otuu hin jalqabin dhume (xumurame) waan ta’eef, waan baay’ee nama dinquu miti. Biyya nagaa fi diimookraasiin dhugaa jiru keessatti filannoon dhugaa godhama malee, biyya akka impaayara Itoophiyaa, biyya abbaa irree keessatti, dhugaa dhaan wal dorgomanii dhugaa dhaan injifachuun waan hin danda’amnee dha. Mootummaa faashistii kana irraa eenyutu waa eega?
Uummanni Oromoo akka saba tokkootti gabrummaa Habashaa jala jiraatu illee, akka jiruu fi jireenya isaatti yoo ilaalle, bakka lamatti baasuu ni dandeenya. Isaan kunis uummata Oromoo kan biyya (Oromiyaa) keessa jiran fi warra biyya alaa jirani (jiraatani) dha. QBO kana keessatti, qabsoo hadhaawaa kan godhaa jiru; kan miidhaa guddaan irra ga’aa jiru; kan hidhamu, dararamu, ajjeefamee karaarratti gatamu; kan qawwee diinaatiin uukkaamamee jiru; walumaa galatti kan mootummaa faashistii kanaan miidhamaa jiru, uummata Oromoo kan biyya keessa jiru dha. Uummanni kun, uummata ba’ee galuu dadhabaa jiru; kan qayee ofirraa humnaan buqqifamaa jiru; kan booyee imimmaan irraa hin qoorre; waaqa/rabbi malee kan gargaarsa tokko hin qabne; humna diina irraa ittisu kan hin qabne; uummata amma illee adunyaa kanarratti hiraanfatame dha.
Uummata Oromoo kan biyya alaa jiran (jiraatan) yoo ilaalle, isaanuma kanaa bakkee lamatti baafnee ilaaluu ni dandeenya. Isaanis warra biyyaa olla ykn biyya dhiyoo keessa jirani fi warra biyyoota Awuroopaa, Ameerikaa, Austraaliyaa fi kkf keessa jirani dha. Maaliif akkan bakka lamatti baase, ibsuun yaala. Oromonni biyya olla kan akka Somaaliyaa, Jibutii, Keenyaa fi biyya dhiyoo kan akka Yaman keessa jiraatan, Oromiyaarraa haa baqatan malee, biyyootuma kana keessattuu nagaa argatanii jiraachuu hin dandeenye. Jiruun isaaniis akkuma warra Oromiyaa keessa jiranii ti; achittis ba’anii galuun sodaachisaa ta’aa jira. Kuun hidhamaa fi dararamaa; kuun ammoo diina fi gargaartuu isaatiin qabamanii akka biyyatti deebi’an godhamaa jiru. Jireenyi isaaniis bakka hundattuu hadhaawaa ta’aa jira.
Warri biyyoota biroo keessa jiran, keessumaayuu warri Awuroopaa, Ameerikaa fi Austraaliyaa,… keessa jiraatan, wanti biraa illee yoo hafe, jireenya nagaa keessa jiru. Ba’anii galuun isaanii sodaachisaa miti; qawwee diinaatiin ukkaamamanii hin jiran. Nagaan ba’anii galu; waan barbaadan godhuu danda’u; mirgi isaanii hin dhiitamu; hiriira illee ba’anii sagalee ofii dhageessisuu danda’au. Walumaagalatti, warra biyya keessa jiran wajjin yoo madaalaman, garaa garummaa guddaatu jira jechuu dha. Wanti wajjin (waliin) qaban garuu akka uummata ykn saba tokkootti gabrummaa Habashaa jala jiraachuu fi bilisummaa waliin barbaaduu dha. Kan waliin qaban inni guddaan ammoo “eenyummaa – Oromoo ta’uu” dha.
Wanta Oromoon hunduu, kan biyya keessa jiranis ta’e, kan biyya alaa jiraatan, waliin qaban fi waliin barbaadan “eenyummaa” fi “bilisummaa” ilaalchisee, gaafiilee tokko tokko kaasuun barbaada. Oromoon hunduu akka eenyummaa isaaniitti, akka Oromoo tokkotti, wal jaalatuu, wal mararfatuu, walii nawuu? QBO ilaalchisee ammoo, qabsoo kana galii dhaan ga’uuf eenyutu eenyu eega? Eenyutu eenyurraa waa eega? Gaafii isa duraatiif deebii barbaaduu dhaaf, dubbii akka makmaaksaa tokkon yaadadha.“Rakkoon walitti nama fida; wal bira nama dhaabbachiisa; akka wal jaalatan, wal mararfatani fi walii na’an nama godha; hunduu rakkoo tokko ykn walfakkaataa waan qabaniifi” jedhama. Uummanni keenya warri biyya keessa jiranis akkuma waayee dubbii ykn makmaaksa kanaa ti. Gabaabumatti, akka uummata tokkootti, akka wajjin (waliin) qawwee faashistii jala jiranitti, akka rakkoolee waliin qabaniitti, akka eenyummaa isaaniitti wal jaalatu, wal mararfatu, waliif nawu jedheen yaada.
Uummata keenya warra biyya alaa jiran, keessumaayuu warra Ameerikaa, Awuroopaa,… jiraatan yoo ilaalle, akka yaada kiyyaatti, wal jaalachuu, wal mararfachuu fi walii nawuu dhiisi, akka eenyummaa ofii, akka Oromoo tokkoottuu waan wal ilaalan natti hin fakkaatu. Yoon akkana jedhu ammoo, Oromoota warra Oromummaatti amananii, wal jaalatan, wal mararfatan fi walii na’an warra biroo wajjin walitti makuu kiyyaa miti. Tokko balleesseef kan biraa yakkamuu hin qabu. Walumaagalatti, wanti ani jechuu barbaade, akkuma jiruu fi jireenyi adda adda ta’e, karaa waayee kanaatiinis (deebii gaafii duraatiif) warri biyya alaa jiran akka warra biyya keessa jiranii natti hin fakkaatu jechuu kooti.
Waayeen kun maaliif akka mamsiisaa natti fakkaatef, fakkeenyota tokko tokko kaasuun ni danda’ama. Hawaasota Oromoo biyya alaa keessatti, rakkooleen gara garaa akka mul’achaa jiran kanuma argamu fi beekamu dha. Kutaa, naannoo fi amantii dhaan wal qoqqooduun; kan kanaan ka’e olola walirratti oofanii waliin mormuun, wal nyaachuun, wal dadhabsiisuun dhugaa ifatti mul’achaa jiru dha. Egaa, waayee kana, kan waa hunda gaafii keessa galchu. Shakkiin kiyyas asumarraa ka’eeti. Hamma rakkooleen akkanaa hawaasa keessa jiranitti; hamma duulli balleessaan akkanaa walirratti godhamaa jirutti; hamma Oromummaan hin gudannetti; hamma waliigalteen hin jirretti; QBO dhiisi dhimmaa salphaa tokkoofuu waliin dhaabbachuun waan hin danda’amnee dha.
Eenyummaa ofii fi dhimma ofii dagachuu; uummata irraa dhalataniif quuqamuu dadhabuu; otuu uummanni ofii rakkoo hamaa keessa jiruu, dhimma dhuunfaatiif dursa kennuu caalaa badaan waan jiru natti hin fakkaatu. Jaalannus jibbinus, dhugaan jiru garuu, kan hawaasa Oromoo biyya alaa keessatti mul’atu, waayee kana dha. Akkuman jalqaba barruu kanaarratti ibse, wanti biraa illee yoo hafe, yaamicha hiriira nagaa, kan Dr. Hailen Oromootaaf dabarsan dhaga’anii, Oromoo meeqatu hiriira irratti argame? Oromoo meeqatu otuu dhaga’anuu hafan? Guyyaa tokko biyya ykn magaalaa tokko ilaaluu dhaafuu bakkee tokkoo ka’anii bakkee biraa deemuu barbaadu ykn danda’u. Sa’aatiin hiriira kanaaf dabru illee waan faayidaa hin qabneefuu baduu danda’a. Maal ta’a uummata ofii kan sagalee hin qabneef, gaaf tokko ba’anii sagalee ofii yoo dhageessisan?
Gaafii lammaffaa kanaa olitti ka’e, qabsoo bilisummaa kana galii dhaan ga’uuf: Eenyutu eenyu eega? Eenyutu eenyurraa waa eega? jedhuuf, kan bilisummaa barbaadu hunduu qabsoo kana cimsuu dhaaf gahee ykn qooda ofii gumaachuu qaba. Karaa danda’ameen, beekumsaan, barumsaan, dandeettii dhaan, humnaan, qabeenyaan gargaarsa godhuu qaba jechuu dha. Haa ta’u malee, qabsoo kana keessa fi alaan cimsuu dhaaf, bakkee hundattuu qabsoo gaggeessuun barbaachisaa ta’us, qabsoo biyya keessatti godhamutu jijjiirama, bu’aa fi injifannoo guddaa agarsiisuu danda’a jedheen amana. Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) illee bara 1991 injifannoo guddaa kana agarsiise, qabsoo biyya keessatti waan cimsee tureefi. Qabsoon biyya alaatti godhamu faayidaa hin qabu jechuu kiyya akka hin taane hubachiisuun barbaada.
Wanti ani qabsoon biyya (Oromiyaa) keessatti ta’uu qaba jedhuuf,tokkoffaa, balaa hamaan kan ga’aa jiru uummata keenya kan biyya keessa jiranirra waan ta’eef, isaanis kana jalaa ba’uu dhaaf qabsoo hadhaawaa godhaa jiru; diinni irratti duulamuu qabus kan jiru achuma biyya keenya keessa dha. Dabballoota fi jala kaattuu biyya alaatii qabaatu illee diinni hidhatee qawwee dhaan uummata keenya ukkaamsaa jiru biyya keessa jira jechuu dha. Lammaffaa, biyya alaa, keessumaayuu Awuroopaa, Ameerikaa, Austraaliyaa,… keessa taa’anii too’annoo fagootiin (remote control) keessumaayuu qabsoo hidhannoo cimsuun baay’ee rakkisaa dha. Sadaffaa, uummanni biyya keessa jiran waliigaltee fi tokkummaa qabaachuu danda’u jedhee waanan yaaduuf, warra biyya alaa jiraatan caalaa isaan gurmeessanii qabsoo kanaaf qopheessuu fi hiriirsuun ni danda’ama jedheen yaada.
Uummata Oromoo kan biyya alaa jiran, hoggantoota QBO dabalatee, hundumaa yoo ilaalle, QBO kanaafuu ilaalcha adda addaa waan qaban fakkaatu. Kan waliigaltee fi tokkoomuu isaan dhoowwus sababni tokko kana jedheen yaada. Hamma waan waliin qaban tokkorratti waliigalanii, kanas galii dhaan ga’uuf waliin hin qabsoofnetti, waliin mormuun, wal dadhabsiisuun ittuma fufa; kuni ammoo QBO kanatti gufuu ta’a. Akkan ofii kiyyaa yaadutti, uummanni Oromoo biyya keessa jiru baroota dheeraa (waggoota kudha sagal) ABOn dhufee nu bilisoomsa jechaa abdii dhaan waan eegaa turani fi amma garuu abdiin kun waan hir’achaa deeme natti fakkaata. Waanan kana jedheef yeroo biraan itti deebi’a.
Gaafii eenyutu eenyu eega? Eenyutu eenyurraa waa eega? jedhuuf deebii kennuu dhaaf, uummanni keenya kan biyya keessa jiran hidhamaa, dararamaa, ajjeefamaa, wareegama hamma kana hin jedhamne kaffalaa, qabsoo hadhaawaa godhaa jira. Kan inni hawwaa ture fi ammas jiru, qabsaa’onni tokkoomanii, kaayyoo tokkoof “bilisummaa” dhaaf harka walqabatanii, humna cimaa horatanii, uummata keenya bakkee jirutti isa dhaqqabanii, gabrummaa keessaa akka isa baasanii dha. Warri biyya alaa jiran ammoo, yoo bilisummaa barbaadan, uummata keenya kan qabsoo hadhaawaa keessa jiru fi falmataa jiru kana bira dhaabbatanii waan danda’an, karaa danda’aniin tumsa ta’uu dha. Qabsaa’onni fi hoggantoonni ammoo alaala taa’anii qabsoo kana cimsuun keessumaayuu biyya alaa taa’anii qabsoo hidhannoo cimsuun akka hin danda’amne, ana caalaa waan beekanif dhugaa kana hubachuu danda’u jedheen amana. Kanaaf, waliigaltee fi tokkummaa uumanii tarsiimoo qabsoo kanaarratti hojjechuu qabu.
Dhumarratti, akkuma argamu fi hubatamu, qabsoo hidhannootiin, humna cimaa dhaan malee diina faashistii kana filannoo fi karaa biraatiin buqqisanii achi darbuun waan hin danda’amnee dha. Kan filannoo qopheessu, kan humnaan (of)filachiisu, filatamu, injifadhe jedhee labsus diina’uma. Biyya nagaa fi diimookraasiin hin jirre keessatti filannoon dhugaa ni ta’a jedhanii yaaduun of gowwoomsuu dha. Kan dabre irraa baratamuu qaba. Humna malee kan humnaan dhufe wanti biraa deebisuu hin danda’u. Wayyaaneen humnaan biyya keenya qabatte, humnaan malee bakkee dhuftetti hin deebitu. QBO galii dhaan ga’uuf qabsoon hidhannoo yoomiyyuu caalaa barbaachisaa dha. Karaan biraa illee yoo yaalame, qabsoo hidhannoo duubaan cimsuun waabii ta’uu danda’a. Injifannoo argachuu dhaaf kun murteessaa dha.
Galatoomaa.
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text: [SQ, Hagayya 11,2018] Lixa Oromiyaa Baha Wallaggaa Aanaa Waamaa Hagaloo keessatti sababa gootummaa qabuuf uummata naannichaaf tajaajilli hawwaasaa guutee hinbeeku. Uummatni Leeqaa ona Waamaa keessa jiraatan baroota Xaaliyaanii keessa bakka ka’umsa warraaqsaa ta’uudhaan sochii jabaa garboonfattoota irratti taasisaa turaniiru. Gootonni hedduun Abdiisaa Aagaa, Gendaa Buushan, Buushan Mijuu fi Qana’aa Janaa dabalatee gootota akka feetararii Tasammaa Gulummaa dabalatanii gootota roorroo diduutiin qabsoo roga sanarra finiinsaa turan kanneen Baandaa Xaaliyaanii ykn Baasaastuu qadada Gonbisaa jala ka’anii gubaa turanidha. Har’as uummatni naannichaa gootummaadhaan dhaala abbootasaarraa fudhateen takkaa gadjedheen garboonfataaf bulee hinbeeku. Garboonfataan uummata gootummaa qabu yoo barate na mohata ilaalcha jedhuun tajaajila hawwaasaa dhorkataa yoona gaheera. Har’as aanattii keessatti guutummaa uummata Leeqaaf tajaajilli barnootaa, bishaan dhugaatii, daandii fi kanneen hedduu hawwaasni barbaadu guutamanii hinjiran. Saamichaaf ammoo darsa guurratee mootummaan bakkichatti bobbaa’aa yoona gaheera. Har’a albuuda gati jabeeyyii gurgurachuudhaan uummata saamaa jiraachuu uummatni komii qabu dhiyeefachaa jira. Albuudni Naannoo laga Waamaa bakka addaa bakkee Warabboo jedhamu kan fuullee aanaa Nuunnuu Qumbaa Baanqoo ta’e saamamee abbaa qabeenyaaf laatamee jiraachuu Qeerroon gabaase


text:
Manni-barnootaa Bultii Addaa Waldaa Misoomaa Oromiyaa akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti bara 2006 ykn waggaa 6 dura hundeeffame. Barattoota kutaa saddeetitti qabxii gaariin kanneen xumuran fi ulaagaalee adda addaan madaalee guutuummaa Oromiyaa keessaa fudhachuun kutaa 9-12 barsiisa.
Manni barnootaa bakka cisichaa fi tajaajiila dhala namaaf barbaachisu mara barattotaaf kennu kun magaala Gudarii fi Adaamaa keessatti kan baname ta’uus booda garu inni magaala Gudar keessaa sababaa adda addaan cufamuun ibsamee jira.
Barattonni mooraa mana barnootaa Adaamaa keessa jiratan kutaa 10 fi 12 xumura irratti qormaata ta’anii qabxiin galmeesisaa jiran sadarkaa guutuu biyyaatti haala jechuun dandeesisuun olaanaa ta’u Daayreekteera kan ta’an Dr. Hirphaasaa Caalaa Ibsanii jiru.
Bara 2011 keessa barattonni qormaata kutaa kudha lamaa fudhatan martii carraa Yunivarsitiwwan adda addaa seenuu argachuu isaanii ibsanii jiru jedhan. Qormaata kutaa kudhanii kan ilaaleen Dr. Hirphaasaan ennaa ibsan waluumaagala kan qormaataaf ta’an189 keessaa 77 barnoota qoraman kurnaniin “A” kan argatan yoo ta’u brattonni 90 immo duchaatti qabxii 4 galmeesisuu ibsan.
Kanneen biroon baratonni 13 qabxii 3.85, baratonni 6 qabxii 3.71, baratonni 2 Qabxii 3.57 barataa tokko qofaatu qabxii 3.41 fide jedhan Dr. Hirphaasaan.
Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa


text:
Pirezdentiin Keeniyaa Uhuuruu Keeniyaattaa murtee to’annaa Kooronaa mootummaan isaanii baasee raawwachiisaa ture harra fooyyessanii jiru. Kanaanis mootummaan isaanii Adoolessa tokko bara 2020 kaasee balalii sarara xiyyaara kan ji’ootaaf addaan cite ture akka jalqabu murtee dabarsanii jiru.
Kana malees Pirezdenti Keeniyaattaan balaliin xiyyaaraa biyya keessaa Waxabajjii 15 kaasee akka jalqabu kan ajajan yoo tahu, qoqqobbii deemsaa kan Naayroobii fi naannoo kanneenirra jiru kaasanii jiru.
‘Harra kanaan dura ajaja namootni akka magaalaa Naayroobii, Keeniyaa Kutaa bulchiinsa Mombaasaa fi Mandheeraa keessa akka hin baane dhorku ka duraan hojiirra ture akka inni ka’u ajaja dabarseen jira. Lammee ammo galgala galgala ka labsamee ture labsiin nami akka sa’aatii sadii boodaa manaa akka hin baane dhowwu guyyoota soddomaaf ammas akka hojiirra oolaa turu murtaayeera’ jechuun dubbatan.
Ajaja mootummaan isaanii harra dabarse kanarratti Keeniyaattaan manneetiin amantii akka banamanis eyyamanii jiru. Kanaanis manneetiin amantii of eeggannoon al tokkotti namoota 100 duwwaaf akka eyyaman, kana keessattis daa’immanii fi jaarroleen akka hin hirmaanne murtaayee jira.
Ajaja harra fooyya’e kanaan manneettiin barnootaa biyyattii keessa jiran akka itti debei’anii banaman Kaabineen Ministeera barnootaa biyyattii Karoora akka qopheessu gaafatanii jiru. Asumaanis Keeniyaattaan lammileen biyyattii of eeggannoo akka godhaan gaafatniiru. Keessumaa tarkaanfii amma mootummaan biyyattii fudhatuun yoo dhibeen kun deebiyee ka’e mootummaan deebisee tarkaanfii fudhate kana duubatti deebisuu mala jedhan.
Mootummaan isaanii diinagdeen biyyattii miidhaa Kooronaan fide akka dandamatuuf hojjetaa akka jiru eeranii, erga dhibeen kun dhufee rakkoo hawaasummaa mullateef qaamoleen hawaasummaa furmaata akka barbaadan gaafataniiru.
Harras ministeerri fayyaa keeniyaa namootni 181 biyyattii keessatti dhibee Kooronaan ka qabaman yoo ta’an lakkoofsi walii galaa namoota dhibee Kooronaan qabamanii ka Keeniyaa kuma saddeet taree jira.


text:
Fulbaana 15,2019. Waggaa tokkoffaa hogganni ABO itti biyya galee
(SBO – Fulbaana 14,2019) Bor Fulbaana 15,2019. Waggaa tokkoffaa hogganni ABO itti biyya galee fi ABOn waliigaltee mootummaa Itophiyaa waliin irra gahe irratti hundaa’uudhaan ifatti biyya keessa socho’uu itti eegalee dha.
Simannaan Fulbaana 15,2018 hoggana ABOf ummatni bal’aan Oromoo miliyoona 6tti tilmaamamu Finfinnee Dirree Masqalaatti bahee simate seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo ABOn hogganamu keessatti bakka olaanaa dha qaba.
Adeemsa waggaa tokkoo kana keessatti ABOn bu’aa ba’ii hedduu keessa darbee as gaheera. Wanneen herregamanii fi hin herregamin tata’an hedduun jiraachuu danda’an. Hunduu adeemsa waan ta’eef kan dhufe akka akka isaatti keessummeessaa as gahe.
Fulbaana 15 guyyaa seena qabeessa kana sababeeffachuun Tv.n ONN fi SBOn Hayyu-duree ABO Jaal Daawud Ibsaa waajjira ABO Gullalleetti argamuun dhimmoota adda addaa fi haala yeroo irratti gaaffii fi deebii godhaniifii jiran.
Gaaffii fi deebii kana guyyaa borii Fulbaana 15,2019 Tv.ONN, SBO fi Facebook Page Sagalee Bilisummaa Oromoon waan dabarsinuuf akka hordoftan kabajaa waliin isin beeksisna.
Sagalee Bilisummaa Oromoo (SBO)


text:
Gabaasa Qeerroo Mudde,07,2015 Amboo
Muddee 7,2015 Goototni Barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Amboo fi uummaatni Oromoo Amboo Warraaqsaa FDG dhoosuun Gaaffiin mirga abbaa Biyyummaaf deebiin haa kennamu fi Karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsiin Magaaloota Oromiyaa Caffeen Naannoo Oromiyaa Murteesse Atattamaan Haqamuu qaba jechuun warraaqsaa FDG qabsiisuun Ganama barii Irraa eegaluun Warraaqsii Magaalaa Amboo keessatti Barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Amboo fi Uummata Oromoo Magaalaa Amboon Itti Fufe.
Dhaadannoo Guddaa Mooraa yuunibarsiitii Amboo Damee Awwaaroo fi Magaalaa Amboo fi Mooraa Yuunibarsiitii Amboo Main Campus keessattidhaadannoowwan Qabasoo bilisummaa OPromoo faarsuu fi Warraaqsaa FDG leellisuu dhageesisuun qabsoo finiinsuu eegalan.Dhaadannoowwan:
-Master Pilaaniin irratti wareegamaa jirru haqamuu qaba,
-Mootummaa Dhukaasee nu ajjeesaa jiru jalatti hin bullu,
-Nuti bilisummaa barbaadna, Mirgii Dimookiraasii fi Namommaa Nuuf Haa Kaabajamu,
-Ilmaan Oromoo Oromummaan Yakkamuun Hidhaman hatattamaan Haa hiikaman.
-Mootummaan Yakka Duguginsa sanyii ummata Oromoo irratti rawwacha jiru seeratti haa dhiyaatu
-Labsiin Magaalota Oromiyaa Caffeen Murteesse haqamuu qaba,
– Lafti Keenya Lafee keenya lafee keenya murree hin Kennu,
– Gaaffiin keenya gaaffii mirgaa mirga abbaa biyyummaa, kan bilisummaa
fi dimookiraasiiti,
Gaaffii uummataa Oromoo karaa nagaa fi Dimookiraasii Adeemaa jiruuf Fallaa sopchii kana Mootummaan Wayyaanee humna waraanaa bobbaasuun UUmmata goolaa jira. Magaalaan Amboo dirree Waraanaa fakkaatti. Uummatni Oromoo fi Dargaggootni Qeerroon Barattootni Oromoo gamtaa isaanii jabeessuun waraana wayyaanee dura dhaabbatan. Gabaasaan itti fufa…


text:
Ionizing Radiation
Ionizing Radiation kan jedhamu Particle yokan Wave energy qabu kan Atom fi Molecule Ionize tolchuu danda'u dha. Kunii immo energy particle yokan wave sunii irratti hunda'a malle lakkofsa particle yokan wave suni irratti hin hunda'u. particle yokan wave kuni waan bayyee ta'e qofaffi ionization geggesu hin danda'u, particle/wave iin suni energy barbachisaa ta'e qabachu qaba. Yoo ionizationiin kuni waan lubbu qabani irratti geggefame ajjesuu yokan immo DNA Cell warra kessatti argamanni hammessu danda'a. Yoo hin ijjesini immo ionizing radiationiin dhallotta yokan ijjolle nama sunii Mutant gochuu danda'a. Fakkeni gossa ionizing radiation kanfa dha - Energetic Beta Particles, Neutrons, Alpha Particles fi energetic Photons (UV fi UV olli). Energyiin ionize gochuffi barbadamu gossa atom yokan molecule irratti hunda'e jijjirama. X-rays fi Gamma Rayiin atom/molecule hunda ionize gochu ni danda'u. Far Ultraviolet, near ultraviolet fi Visible lightiin molecule diqqo ionize gochu danda'u. Microwave fi Radio Waveiin ionize gochu hin-danda'an kanafu Non-Ionizing Radiation jedhamu.
Visible Lightiin waan yerro tokkotti ifuufii moleculonni isanni ionize ta'anni yerro tokkotti jijjiramu. Kanaaf waan iffa kan dhoksuu fayyadamuni barbachisa. Fakkenaffi photographic film fi moleculotta tokko tokko kan Photosynthesis kessatti hirmattan.
Ionizing Radiationiin fayyida bayye qaba, kunis medicine,qo'anno,construction fi kan kan fakkatan kessatti. Yoo sirritti hin fayyadamne ilmee nama irratti rakko gudda fidu danda'a. Bakka fotonni kuni itti argamanitti offi egunii garri dha.