text:
Maandeellaa: Mallattoo qabsoo ummata gurraachaa
(Saamraawiit Girmaa)
ALA Hagayya 18 bara 1918, kutaa baadiyyaa Afrikaa Kibbaa bakka Tiraansikee jedhamtutti daa’imni tokko dhalate. Abbaan daa’imichaa mucaasaaf maqaa ‘Rolihlahlaa’ (hundee muka guddaa dhiibuu) jedhu moggaaseef. Abbaan daa’ima kanaa ogganaa siyaasaa turan. Maqaansaas ‘Gadla Henry Mphakanyiswa’ yoo jedhamuu ilmasaa kana kan argatan haadha warraasaanii sadaffaarraati.
Haatiifi abbaan Rolihlahlaa ijoollee 13 godhataniiru; Rolihlahlaanis isa afraffaa ture. Maatiin daa’ima kanaas ilma argachuusaatti daran gammade. Mucaan sun nama addunyaarratti seenaa guddaa hojjetu ta’a jedhanii hintilmaamne.
Taayitaan abbaa Rolihlahlaa faayidaan daa’ima kanaaf hinjiru. Mucaan sun akkuma daa’ima kamiiyyuu umriinsaa wayita barnootaaf ga’u mana barumsaa naannawasaa jiru seene. Mana barumsaattis maqaan Maandeellaa jedhu barsiisaasaa tokkoon moggaafameef.
Osoo daa’imni kun barnootasaa achi hinfageeffatiin bara 1930tti abbaan Maandeellaa ni du’u. Wayita kana bakka dhalootaafi mana barumsaasaa dhiisee namicha abbaasaa waliin walbeeku, kan ‘Jongintaba Dalindyebo’ jedhamu bira taa’ee barumsasaa ittifufe. Jireenya haaraas ni eegale. Mana barumsaa mishinarootaa ‘Clarkbury’ jedhamuttis barnootsaa hordofuu jalqabe. Achittis maqaan biraa, Maadiibaa jedhamu ni moggaafameef. Maadiibaan maqaa masoo Maandeellaaf kennameedha.
Waggoota afur boodas barnootasaa sadarkaa lammaffaa xumuruun eebbifamee gara dhaabbata barnootaa olaanaa lammiilee gurraachota Afrikaa Kibbaatiif isa jalqabaa ta’e, Yunivarsitii Forti Haar seene. Wayita kana namoota waliin walbaruufi fedhii keessoosaa jiru tarkaanfachiisuuf carraa argate. Sirni appaartaayidii yeroo sana ture kan gurraachota cunqursuudha. Kunimmoo Maandeellaa boqonnaa sammuu dhorke.
Yunvarsiticha keessatti nama Oliivar Taamboo jedhamu waliin hiriyummaa kan eegale Maandeellaan, sochii farra appaartaayidii lama ta’anii adeemsisuu eegaluusaaniitiin bara 1940 osoo barnootasaanii hinxumuriin yunvarsiiticha keessaa ari’amaniiru. Wayita kanas Maandeellaan bakka dhalootasaaniitti deebi’anii gaa’ela hundeeffachuuf murteessan.
Osoo hinfuudhiin dura garuu haadhasaanii waliin gara Johaanisbargi dhufanii jireenya eegalan. Guyyaa guyyaa hojii hojjechaa galgalammoo barnoota addaan kutan xumuruuf barnoota fagoo eegalanii bara 1941 digrii jalqabaa seeraan fudhatan.
Barnootaaf jaalala guddaa kan qaban Maandeellaan ittuma fufuun bara 1942tti barnoota Seeraatiin digrii lammaffaa argachuuf Yunvarsiitii ‘Witwatersrand’tti barumsa eegalan.
Bara 1944tti Maandeellaan dubara ‘Evelyn Mase’ jedhamtu waliin gaa’ela hundeeffatan. Kana malees fedhii siyaasaa keessasaanii jiru gochaan dhugoomsuuf Kongirasii Biyyaalessaa Afrikaa jedhamutti makaman. Otuma achi jiraniis bara 1947tti liigii dargaggootaa hundeessuun barreessaa ta’aniii filataman. Dabalataanis walitti qabaa kongirasichaa ta’uun muudaman.
Bara 1948tti Maandeellaan ammas carraa barnootasaa ni argatan. Garuu wayitiin sun yeroo filannoo waan tureef barachuu dhiisuuf murteessan. Filannoo taasifameenis Paartiin Biyyaalessaa Ri-Yunaayitid jedhamu injifatee aangoo mootummaa qabate. Maandeellaafaas waajjirasaanii keessaa baase.
Ta’us Maandeellaafaan harka maratanii hinteenye. Sagantaa gocharratti xiyyeeffate qopheeffachuudhaan sochii farra appaartaayidii ittuma fufan.
Bara 1951ttis Maandeellaan pirezidaantii liigii dargaggootaa ta’an. Bara 1952 karaa seeraqabeessa ta’een waajjira banatanii sochii eegalan cimsanii ittifufan. Sochiin kun garuu Maandeellaafi hiriyootasaaniif salphaa hintaane. Kongiransiinsaaniis ni bittinnaa’e. Tattaaffii cimaan isaan taasisaniin garuu kongirasichi bara 1955 lammata deebi’ee hundaa’e. Qabsoon farraa appaartaayidiis cimee ittifufe. Qabsoo kanaanis bultiinsaanii diigameera.
Sadaasa 5 bara 1956 Maandeellaan kongirasicha keessatti chaartariin gurraachotaafi farra appaartaayidii of danda’e akka hundeeffamu gaafachuusaaniitiin namoota isaan deggaran 155 waliin mana hidhaa seenan. Turtii waggoota muraasa boodas ni hiikaman.
Al lammaffaafis bara 1961 dubartii, Nomzaamoo Winii Maandeellaa jedhaman waliin gaa’ela dhaabbatan. Qabsoo sirna appaartaayidiis ittifufan.
Bara 1955 kongirasii ummataa waliin jibba sirnichaaf qaban ibsachuu eegalan. Dargaggoota hedduus miseensummaan ni horatan. Bara 1959 hiriyootasaanii waliin Kongirasii Paan-Afrikaanizimii jedhamu hundeessan.
Haala kanaan bu’aa ba’ii hedduu keessa darbuun qabsoosaanii finiinsuu ittuma fufan. Yeroo jalqabaatiif bara 1962 konfiransii gaggeessitoota biyyaaleessaa Finfinnee, Itoophiyaatti adeemsifamerratti ni hirmaatan. Leenjii loltummaas ni fudhatan. Maandeellaan turtiisaanii Itoophiyaatti taasisan kana keessattis paaspoortii baafachuudhaan maqaa, ‘David Motsamayi’ jedhamu argatan.
Kana malees gooticha Oromoo, Koloneel Jeneraal Taaddasaa Birruu harkaa shigguxii fudhataniiru. Kunis sababa qabsoo isaan taasisaa jiraniin ergamtoota sirna appaartaayidii Afrikaa Kibbaa keessa jiran ajjeessisuuf gara Itoophiyaa waan dhufaniif shigguxicha qabatanii akka baqataniif kennameef.
Sababoota kanneeniifi kanneen birootiin Maandeellaan turtiisaanii Itoophiyaatti taasisaniin daran gammadaa akka turaniifi Itoophiyaaf biyyoota jireenyasaaniitti argan kaan caalaa bakka guddaa akka kennaniif kitaabasaanii waa’ee seenaasaanii seenessu kessatti ibsaniiru.
Ergasiis bara 1962 leenjii riphee ykn ‘gooreellaa’ jedhamuuf gara Aljeeriyaa deeman. Gara Landan (Biritaaniyaa) deemuunis namoota yaadasaanii deggaran wajjin qunnamuuf carraa argataniiru. Baruma eerame kanatti yeroo Landanii gara biyyasaaniitti deebi’anis qabamanii hidhamaniiru.
Kana booda oolmaafi bultiin Maandeellaa mana hidhaa ta’e. Achittis jireenya rakkisaa hedduu dabarsan. Ni reebaman, ni beela’an, dhukkubaanis ni qabaman.
Bara 1989 sirni appaartaayidii waan laafaa dhufeef Maandeellaan gaggeessitoota Afrikaa Kibbaa kanneen sirna appaartaayidiirratti qabsa’an waliin walarguuf carraa argatan. Paartiin siyaasaa haaraa Konveenshiniin Demokraasii Afrikaa Kibbaa hundeeffames abdii qabeessa ture. Xumurarratti Guraandhala 11 bara 1990 Maandeellaan hidhaa waggoota 27 booda gadilakkifamnii ummata isaan jaalatutti makaman.
Bara 1991ttis konveenshiniichi qabsoo Maandeellaan taasisaniif bara 1993tti badhaasa noobeelii nageenyaa kenne. Filannoo biyyattiin bara 1994tti taasifteenis kongirasiin Maandeellaa sagalee %62 argachuun mo’ate. Maandeellaanis pirezidaantii Afrikaa Kibbaa ta’uun hanaga Bara 1997tti tajaajilan. Ummanni adiin biyyattiis seera gurraachotaatiin buluu eegalan.
Erga pirezidaantummaarraa bu’aniis jireenya bu’aa ba’ii jiraachuu eegalan. Bara 1996tti haadha warraasaanii ishee lammaffaa hiikuun Hagayyaa 18 bara 1998 waggaa 80fa isaaniitti haadha warraa pirezidaantii duraanii Mozaambik, Giraashaa Maasheel ni fuudhan.
Maandeellaan kana booda sababa dhukkubaafi dullumaatiin sireerra ooluuf dirqaman. Yeroo dhumaatiif bakka ummanni bal’aa jirutti kan mul’atan bara 2010 wayita Afrikaan Kibbaa Tapha Waancaa Kubbaa Miilaa Addunyaa qopheessitetti ture.
Maandeellaan baay’ee dhukkubsatanii wal’aanamaa turuun ALA Sadaasa 26 bara 2013 addunyaa kanarraa boqataniiru. Sirni awwaalchasaaniis iftaan bakka dhalootasaaniitti ni raawwatama jedhamee eegama.
Kibxata darbes Pirezidaantii Ameerikaa, Baaraak Obaamaa dabalatee gaggeessitoonni biyyoota addaddaafi namoonni bebbeekamoon addunyaa mana jireenyasaaniitti argamuun reenfasaanii geggeessaniiru.
Walumaagalatti Nelson Maandeellaan (Maadibaan) umriisaanii waggaa 95 keessatti ummata Afrikaa qofa osoo hintaane ummata addunyaa waa hedduu barsiisaniiru. Cimina, dhiifamaafi hunda caalaa kaayyoo ofii fiixaan baasuun haalatti danda’amu barsiisaniiru.
Addunyaan har’a nama guddaa kana dhabdeetti. Maqaansaanii garuu yoomiyyuu akka hinbadnetti seenaqabeessummaan galmaa’eera. Nutis, dhaloonni ammaa Maandeellaa, mallattoo qabsoo ummata gurraachaa ta’an kanarraa waa hedduu barachuu qaba jechaa jaalattootaafi dinqisiifattoota Maandeellaa hundaaf jajjabina hawwina.
*********
*Bariisaa


c: text/html

text:
Hiriira Oromootaa biyya UK, fuuldura BBC, foto : hiriirtota keessaa
Oromootni biyya Inglizii jiraatan gaafa Waxabajjii 6, bara 2014 Londonitti hiriira bahani. Hiriira kanaan gocha gara-jabeenya mootummaan Itoophiyaa barattoota, barsiisota, qonnaan-bultoota, walumaa gala uummata Oromoorratti fudhataa jiru abaaraa oolani.
Waajjira BBC International fuulduratti bahanii dhaabbatichi miidhaa Oromoorra gahaa jiru osoo arguu fi dhagahuu maaliif gurraa fi ija irraa qabate? jechuun komee isaanii dhageessisaa oolani. Qondaalonni BBCs bahanii isaan dubbisaniiru.
Kutaa hawaasa Oromoo hundarraa hiriiraaf Oromootni bahan kuni gara caffee biyyattiittis deemanii "mootummaa nama ajjeesuuf gargaarsa gootan irraa dhaabaa" jechuun mootummaa UK gaafatani. Dhimma kanarratti RS qophii addaa sagantaai itti aanu keessatti qabattee dhihaatti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
FIININ HAASAWAA IFITTIN HASAASA
NAJIIB ZANNUUN irraa | Bitootessa 20, 2014
Ifiinin haasawaa ifittin hasaasaa
Kophaa koo guungumeen kuta yaada keessa
Hiriyyoota keessaa kophatti na baasaa
Guyyaa na ceesisaa kophaa na kaachisaa
Narratti wal geeysee halkan yoomin ciisaa
Ifiinin haasawaa ifittin hasaasa.
Takka hin gammadu narratti wal geeysee
Koflee hin beeku zaliilii na buusee
Akka namaan jiru qaama na haphisee
Maluman wallaale yaanni narra marsee.
Barbaadeen dhabe malaa fi furmaata
Kan yaanni itti jiru ifumaan dubbataa
Haala maraatuutu anarraa mul’ataa
Sammuun na jeeqamtee wallaale akkaataa.
Abdii fuula duraaf taa’een mala dhahaa
Tilmaamee shalageen dubbii meeqa foohaa
Na harkaa diigamtii wahin bakkaan gahaa
Yaanni na qirqixee ana keessaa gooha.
Tanin arra jaaru boruma diigamtii
Amma yoon hobbaase boodas haarawatti
Tanin funaanee kuuse gam tokkotti
Adda adda bahuun bakka meeqa taati.
Ifiinin haasawaa na dhibe furmaati
Mala naaf malaa hin usinaa natti.
Namattis makamee wajjiin bu’ee karaa
Amna osoon fixin nin dhaba if biraa
Dubbachuun na dhibe waan sammuu na diraa
Kan silaa naaf yaadee laalu akka firaa
Diina natti ta’ee taane duydaa-garaa.
Bakka tiyya bu’uun osoo agartanii
Silaa waan ustanii ana gargaartanii
Ifiinin haasawaa dhabame furmaanni
Ifittin hasaasaa narra marsee yaanni.
Tan adda facaatee gama gama teessu
Guuree walitti fidee erbellee fayyisu,
Bar waa hin dhabamu kan adda tarsaasu
Ifumaan haasawee fittillee hasaasu,
Ittuman fufa mee hanga bakka geeysuu
Gaafa wal qixxeeysu waaqni haa kaleeysu!
__________________________
NAJIIB ZANNUUN
marsimoonaa@yahoo.com


text:
GUJO TIMIRTTIYAA
Aawaabaa, Na'aabaanne Xillo Ayyaanaabaa Tumaa
SILLAASIYAA timirttiyaa ammaniya asati, Aawaa, Na'aanne Xillo Ayyaanaa geetettiya heezzati issi Xoossa yaagoosona. Ha heezzati huuphiyan huuphiyan issoy issuwwara lagge gidida, ubbaa danddayiyaageetanne doometti baynnaageeta geetettoosona. Yaatiyo gishshau, Sillaasiyaa timirttiyaadan gidikko, Aaway Xoossa, Na'ay Xoossa, qassi Xillo Ayyaanay Xoossa; gidikkokka issi Xoossa xalaalay de'ees.
Sillaasiyan ammaniya daroti ha timirttiyaa asassi yooti qonccissana danddayennaagaa kashi gookkona. Yaaninkka, Geeshsha Maxaafan de'iya timirtte giidi qoppana danddayoosona. “Sillaasiyaa” giya qaalay Geeshsha Maxaafan mule baynnaagee akeekana koshshiyaaba. SHin Sillaasiyaa timirttiyaa qofay Geeshsha Maxaafan de'ii? Ha oyshaa zaaranau, ha timirttiyaa kaafiyaageeti darotoo Sillaasiyaa tumayanau shiishshiyo xiqisiyaa ane be'oos.
“QAALAI XOOSSAA”
Yohaannisa 1:1y: “Qaalai koiro de7ees; qaalaikka Xoossaara issippe de7ees; qassi qaalai Xoossaa” yaagees. Kiitettida Yohaannisi he shemppuwan takkidi, “qaalai” Yesuusa gidiyoogaa qonccissiis. (Yohaannisa 1:14) Gidikkonne, Qaalay Xoossa geetettido gishshau, amarida asati Na'aynne Aaway issi Xoossaa bagga gidana bessees giidi qoppoosona.
Ha xiqisee de'iyo Geeshsha Maxaafaa shaahoy, koyro Giriiketto qaalan xaafettidoogaa akeeka. Takkidi, Giriikettuwan xaafettidaagee hara qaalatun birshshettiis. Gidikkonne, Geeshsha Maxaafaa birshshida unddenna asati “Qaalay Xoossaa” yaagiya qofaa go'ettibookkona. Aybissi? Banttassi de'iya Geeshsha Maxaafay xaafettido Giriiketto doonaa eraappe denddidaagan, he asati “qaalai Xoossaa” yaagiya qofay hegaappe dumma ogiyan birshshettana bessiyoogaa kuuyidosona. Woygi kuuyidonaa? Amarida leemisoti kaallidi de'iyaageeta: “Qaalay xoossa.” (The New Testament in an Improved Version) “Qaalay Xoossaa matan de'ees; qassi a eeshshaa shaahettiis.” (The Translator’s Testament) Ha birshshettatu maaraadan Qaalay ba huuphe Xoossaa gidenna.* Hegaappe, Yihoowa meretatu giddon ayyo de'iya xoqqa sohuwaappe denddidaagan, Qaalay “xoossa” geetettiis. Ha sohuwan “xoossa” yaagiyoogee “wolqqaama” yaagiyoogaa.
TUMAA GUJJADAKKA ERA
Daro asay Geeshsha Maxaafay xaafettido Giriiketto doonaa erenna. Yaatin, kiitettida Yohaannisi tumuppe ay gaanau koyidaakko waatada erana danddayay? Issi leemisuwaa qoppa: Issi asttamaaree ba tamaaretussi issi timirtte tamaarissiis. Takkidi, tamaareti he timirttiyaa dumma dumma ogiyan akeekidosona. Tamaareti he hanotaa waatidi giigissana danddyiyoonaa? Gujo qofaa demmanau asttamaariyaa oychchana danddayoosona. Gujo qofaa demmiyoogee he timirttiyaa loytti eranaadan eta maaddanaagau siree baawa. Hegaadankka, Yohaannisa 1:1 birshshettaa akeekanau, Yesuusa sohuwaa xeelliyaagan Yohaannisa Wonggeliyaa Mishiraachchuwaappe gujo qofaa koyana danddayaasa. Ha qofaayyo gujo tumaa tamaariyoogee suure kuushshaa kuuyana mala nena maaddees.
Leemisuwau, Yohaannisi shemppuwaa 1n, paydo 18n gujjidi xaafidobaa qoppa: “[Ubbaa Danddayiya] Xoossaa be7ida asi mulekka baawa.” Gidikkonne, Yohaannisi: “Qaalai [Yesuusi] asa gididi, nu giddon de7iis. Nuuni a bonchchuwaa…be7ida” yaagido gishshau, asay Na'aa, Yesuusa be'iis. (Yohaannisa 1:14) Yaatin, Na'ay waanidi Ubbaa Danddayiya Xoossaa bagga gidanau danddayii? Yohaannisi Qaalay “Xoossaara issippe” de'iyoogaakka yootiis. SHin issi uri waanidi hara uraara issippe de'anaunne he urakka gidanau danddayii? Hegaa bollikka, Yohaannisa 17:3n de'iyaagaadan, Yesuusi ba giddooninne saluwan de'iya ba Aawaa giddon de'iya dummatettaa qoncciyan yootiis. I ba Aawaa “Issi Xoossaa” yaagidi xeesees. I “tumu Xoossaa” geetettidikka xeesettees. (1 Yohaannisa 5:20) Qassi Yohaannisi ba Wonggeliyaa Mishiraachchuwau wurssettaa heeran: ‘Yesuusi i Kiristtoosa, Xoossaa Na'aa gidiyoogaa intte ammanana mala…hagee xaafettiis’ yaagidi ba xaafidobaa kuuyiis. (Yohaannisa 20:31) Yesuusi Xoossaa gidennan Xoossaa Na'aa geetettidoogaa akeeka. Yohaannisa Wonggeliyaa Mishiraachchuwan de'iya ha gujo qofay, Yohaannisa 1:1 waatidi akeekana bessiyaakko qonccissees. Qaalay, Yesuusi, “xoossa” geetettidoy ayyo xoqqa sohoy de'iyo gishshataassappe attin, i Ubbaa Danddayiya Xoossaara issuwaa gidenna.
TUMAA BOXOOXISSA
Asttamaariyaanne tamaaretu leemisuwaa zaarettadakka ane qoppa. Amarida tamaareti asttamaariyaappe gujo qofaa demmidikka siroosona gaada qoppa. Ay oottana danddayiyoonaa? He timirttiyaabaa hara asttamaariyaappe gujji oychchana danddayoosona. Naa''antto asttamaareekka koyro asttamaariyaa qofaa boxooxissiyaaba gidikko, daro naati siriyoogaa aggana danddayoosona. Hegaadan, Yesuusanne Ubbaa Danddayiya Xoossaa giddon de'iya issippetettaanne dummatettaabaa, Geeshsha Maxaafaa xaafida Yohaannisi tumuppe gaanau koyidobay neessikka shaakka eranau metidaba gidikko, Geeshsha Maxaafaa xaafida haraappe gujo qofaa demmana danddayaasa. Leemisuwau, Maatiyoosi xaafidobaa ane qoppa. Ha siraataa wurssettaabaa xeelliyaagan Yesuusi: “He gallassaanne he saatiyaa Aawaa xalaalaappe attin, harai atto saluwan de7iya kiitanchchata gidin, woi tana Na7aa gidinkka ooninne eriyaabi baawa” yaagidoogaa xaafiis. (Maatiyoosa 24:36) Ha qaalati, Yesuusi Ubbaa Danddayiya Xoossaa gidennaagaa waatidi boxooxissiyoonaa?
Yesuusi Aaway Na'aappe aaruwaa erees yaagiis. SHin, Yesuusi Ubbaa Danddayiya Xoossaa shaaho gidiyaakko, i ba Aaway eriyoobaa erana. Yaatiyo gishshau, Aawaynne Na'ay issi likke gidokkona. Hegankka, issoti issoti: ‘Yesuusassi naa''u meran de'iyo eeshshay de'ees. Ha sohuwan i haasayidoy asatettaana’ yaagana. SHin hegaadaana gidiyaakkonne xillo ayyaanayshin? I Aawa gidida Xoossaa shaaho gidiyaakko, Yesuusi aybissi Aaway eriyoobaa xillo ayyaanaykka erees gibeennee?
Neeni Geeshsha Maxaafaa xanna'iyoogan sinttau sugaydda biyo wode, Geeshsha Maxaafaappe ha timirttiyaara gayttida hara daro qofaa demmaasa. He qofati Aawaabaa, Na'aabaanne xillo ayyaanaabaa tumaa boxooxissoosona.—Mazamure 90:2; Oosuwaa 7:55; Qolasiyaasa 1:15.
* Giriiketto doonan Yohaannisa 1:1ra gayttidaagan qaalatu gatuwaa wogaabaa be'anau, Yihoowa Markkatun attamettida Neeni Sillaasiyan Ammananau Bessii? (Wolayttattuwan birshshettibeenna) yaagiya brooshuriyaa sinttaa 26-9 xeella.


text:
Oromoon wal malee gargaarsa biraa akka hin qabne yoomiyyuu caalaa ifa ta’uu qaba
Abdii Boruutiin | Caamsa 4, 2014
Impaayara Itoophiyaa tana keessatti, sochiilee godhamaa turani fi jiran yoo ilaalle, hamma Oromoon saboota biroo wajjin dhaabbatee adda-durummaadhaan wareegama guddaa kaffale, dhimma saba keenyaarratti garuu saboonni biroo dafanii nuuf mirmatanii nu wajjin dhaabbachuun isaanii hin mul’atu. Kan fagoo hafee, isuma dhiyoo kanaa yoo yaadanne, bara 2005 yeroo deeggartootni jaarmayaa CUD hiriira nagaa bayanii Finfinnee keessatti Wayyaaneedhaan ajjeefaman, saboota biroo keessaa kan dafee isaaniif mirmate fi sagalee dhageessise Oromoo ture. Har’a garuu yeroo ijoolleen teenya kuun reebaman, kuun mana hidhaatti guuraman, kuun ammoo ajjeefaman, saboota biroo keessaa sagaleen takkallee hin dhagayamne. Kan Habashootaa haa dhiisnuu; warrumti kibbaatuu, kan saba Oromoo wajjin hiree walfakkaataa qaban, callisanii nu ilaaluu isaaniitu hubatama. Kun maal nutti agarsiisa? Asirraa maal hubachuu fi barachuu dandeenya?
Sochii diddaa gabrummaa barattootni fi uummatni Oromoo yeroo ammaa godhaa jiran kana ilaalchisee, sabootni Itoophiyaa, kan Oromoo hin taane, maaliif callisanii nu ilaalu jechuudhaan namootni keenya tokko tokko komii isaanii ibsaa jiru. Saboota cunqurfamoo ilaalchisee komiin kun sirrii ta’uu mala. Haa ta’u malee, warrii uummata Amaaraa komachaa jiran waan dogoggoran natti fakkaatu. Maastar Planii Finfinnee babal’isuu kana ilaalchisee, akka natti fakkaatutti kun projaktii Wayyaanee qofaa otuu hin taane, sirumaa kun kaayyoo fi karoora nafxanyoota durii ti jedheen amana. Maaliif yoo jedhame, sochiin Oromoo waan isaan sodachiseef; akkasumas ammoo gaafiin mirga hiree ofii murteeffachuu uummata Oromoos hanga deebii argatutti qabsoon kun akka hin dhaabbanne fi sirumaa cimaa akka deemu waan hubataniif, tooftaa fi shira biraa baasanii akka qabsoon keenya ittiin laaftu; kana birallee dabramee akka Oromiyaan bakkee lamatti addaan cittu taasisuuf fedhii guddaa waan qabaniif, babal’achuu Finfinnee guutumaa guututti deeggaru jechuu dha. Kun karaa tokko dha.
Karaa biraatiin ammoo, wanti hubatamuu qabu, yoo sabni Amaaraa sochii barattoota keenyaa kana deeggaranii fi sochiin kunis milkiidhaan kan xumuramu ta’e; yoo Maasta Plaaniin kun fashale, Oromoon injifannoo tokko goonfate jechuu waan ta’uuf, injifannoon uummata keenyaa ammoo kufaatii isaanii (nafxanyootaa) waan ta’uuf sochii kana akka hin gargaarre waan ifa ta’uu dha. Kanaaf, deeggarsa isaanirraa eeguun waan hin yaadamnee dha. Kanaafan komiin Oromoon Habashootarraa qabu dogoggora jedhe. Saboota biroo, warra akkuma Oromoo Habashootaan gabroomfaman yoo fudhanne ammoo, akka natti fakkaatutti, kunis karaa adda addaatiin ilaalamuu ni danda’a.
Tokkoffaa, olola Habashootni keessumaayuu Wayyaaneen oofturraa kan maddu, sabootni kibbaatuu guutumaa guututti Oromoo waan amanan hin fakkaatu. Isaanumtuu Oromoorraa sodaa waan qaban fakkaata jechuu kooti. Kanaaf, sochiin dhimma Oromoo qofaa ilaallatu kan akka Maastar Planii Finfinnee kun yoo cime fi Oromoon injifannoo yoo argate, gara fuulduraatti waan Oromoodhaan liqimsaman itti fakkaata jedheen yaada. Asirratti wanti biraa kan hubatamuu qabu, babal’achuu Finfinnee Oromoo malee sabootni biroo waan balaaleffatan natti hin fakkaatu.
Lammaffaa, sochiin ijoollee (barattoota) keenyaa kun dhugumatti cimee; uummata bal’aa Oromoo hammatee; warraaqasa uummataa kaasee, injfannoo fiduu ni danda’a jedhanee waan hin amanneef; sanumaa asitti Wayyaaneenis sochii kana dhaamsuuf ijoollee fi uummata keenya akka fixxu waan beekaniif, dafanii ibidda boba’aa jiru kana keessa seenuuf waan of qusatan natti fakkaatu. Kanaaf, moggaa taa’anii ilaaluu filatu. Yeroodhaaf callisuu haa filatan malee, waayeen akkanaa kun garuu isaaniifis akka hin oolle ni dagatu jedhee hin yaadu. Har’a Finfinnee, boru ammoo magaalota biroo akka ta’an waan nama shakkisiisuu miti jechuu kooti.
Sadaffaa, biyya Itoophiyaa jedhamtu sana keessatti humna qawwee malee sochiin karaa nagaa keessumaayuu Wayyaanee jalatti bu’aa tokko akka hin fidne kunoo sochii Musiliimotaa, kan waggoota lamaa ol deemaa jiru, kanarraa waan hubataniif, kan ammaa kunis (kan barattoota Oromoo) bu’aa fiduu danda’a jedhanii waan hin yaadneef, sochii kanatti makamuu ykn deeggarsa kennuurraa ofqusatu.
Dubbii gabaabsuudhaaf, sochii ammaa kanas ta’ee, walumaagalatti sochii mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu saba Oromoo keessatti, Oromoon wal malee gargaarsa biraa akka hin qabne hundi keenyaa hubachuu qabna. Yoo nuti wal bira dhaabbannee, harka walqabannee tokkummaadhaan keessa fi alaan mirga keenyaaf hin falmanne; yoo teenyee gargaarsa ykn deeggarsa biraa kan eegnu ta’e, kaayyoo keeenya bakkaan (galiidhaan) gayuun rakkisaa akka ta’u ifa ta’uu qaba. Keessumaayuu ammoo warra nu bitaa turani fi ammallee sirna durii sanatti nu deebisuuf halkanii fi guyyaa hojjechaa jiran deeggarsa gaafachuun ykn irraa eeguun waan hin yaadamnee dha. Kanaaf malli fi falli jiru, gabaabumatti Oromoon tokko ta’ee; karaa danda’amu hundaan qabsoo kana keessatti gahee ofii taphachuu fi qooda ofii gumaachuu qofaatu galii barbaadnutti nu geessuu danda’a. Yeroon ammaa yeroo gandaan, naannoodhaan, amantii fi ilaalcha siyaasaatiin wal qoqqoodnee mooraa keenya laaffisnu otuu hin taane, yeroo yoomiyyuu caalaa “OROMUMMAA” hundee godhannee mirga keenyaaf tokkummaadhaan falmannu ta’uu qaba.
Har’a diinotni keenya kan nurratti duulaa jiran, amantii fi ilaalcha siyaasaa keenyaa dhabamsiisuuf otuu hin taane, kaayyoo fi karoorri isaanii adda-durummaadhaan eenyummaa keenya Oromummaa balleessuufi. Waayeen Maastar Plaanii Finfinnee, kan yeroo dheeraaf shirri irratti hojjetamaa ture kun maqaa misoomaatiin lafa babal’isuu qofaatti waan hafu otuu hin taane, kun bu’ura ykn jalqaba duula balleessaa eenyummaa Oromoo fi dhiphisuu fi bakka lamatti kutuu Oromiyaa dhiiga fi lafee gootota keenyaatii ijaaramte kanaa ti. Kanaaf, Balaa nutti deemaa jiru alaalatti arguudhaan; nu bira gayee otuu harkaan nu hin qabatin dafnee tokkummaadhaan falmii guddaa godhuu qabna. Har’a dhiigni ilmaan Oromoo dhangala’us; lafeen ijollee Oromoo caccabdus; haa turu ykn haa daddafu malee injifannoon xumuraa kan uummata keenyaa akka ta’u shakkiin hin jiru. Warri bilisummaa fi walabummaa isaanii argatanis lubbuulee lammiilee meeqaa itti dhabanii waan ta’eef, kan keenyaas adda ta’uu hin qabu. Dhiigni ijoollee Oromoos bilaashatti hin hafu. Qabsaa’an ni kufa qabsoon ittifufa.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text: Sanda Sanda ada Adi Deily emmaanam engeyumey Ennai hei Hei Hey indha ippa ippo Ippo Kadavuley Komberimookku Maanam Mella naan nee Ombechakkettu Oru Paadaappaduthuradaa Paarkkumboadhey peththavanga Sanda Un unnaal unnaala Unnaalathaandi Unnoada Venaam Verenna Vetkam aayudham ada Adi alatturadi amukkura asingamaachi bathrakkaali buththithaan cha! Cycle Deily eenam ellai emaaramaattendaa emmaanam engeyumey engitta enna ennaala ennai Ennai ennakkaappaaththu ennoada (F.)Unnaalathaanda gappula hei Hei Hey illa illaa indha ippa ippo Ippo irukkaa irundhu iruppadhu izhukkuradi kaalu Kadavuley kannaadiyila katturavan kedy ketka ketten kirukkaa koabathai Komberimookku koodippoachi lady Loose-sukkitta Loose-sunnu Loosu Maanam manda meerippoachi melam Mella mogathappaaru mookkumael mudiyaladaa mudiyaladi murukki naal naan naange nambamaattendi nee neethaan nei ninnaa Ombechakkettu Oru Paadaappaduthuradaa paambupoala Paarkkumboadhey paarthadhillai paarththu paavamthaandi pannu peththavanga Please.. poachi poadi poagaadha poayaachi pollaadha ponnaithaaney raacket Rileace romba sanda Sanda sandakkoazhi saththam seiyuradhu senjupputta serndhadhu settai sinungum sirukki solluriyaa summaa thaan thappu theriyundi thitti thollai udaiyappoadhu Un unakku unnaal unnaala unnaalathaanda unnaalathaandi Unnaalathaandi unnai unnaipoala unnoada Unnoada vaayaadi vaayellaam vachcha vaippa valikkidhu vamba vandhu velai venaam Venaam Verenna verkka Vetkam vetti viduva yemaandhu


text:
Zuwaay Dugdaa ykn Danbal
Aanan Zuwaay dugda anolee godina Arsii keessa ishee bekkamtu dha. Anaan tun haali qileensa ishe bakka lamatti qoodama. Isaanis: gara bahaatiin badda daree, irra jireesi ishii gammojidha. Magaaalan guddon aana tana Ogolchoo jedhamti. Maqaan magaalichas maqaa gosa anna kana keesa jiratu kessa maqaa gosa Ogolchoo jedhamuutin moggae. Gosoota anaa kana keessa jiraatan keessa muraasni: HUMMANOOSA JAAWWI FARSAANA BAADOSA AQBAARGADA GOLANUURA GOOFANGIRA WEEGE HEEXOSAA OGOLCHOO FI ISAAN BIROOS JIRI. Hanga bara 2008titi anatiin gandoota sodomii shan qabdi. Lagni guddan Kataar jedhamu aana tana keessatti argama. Lagni kunis yeroo amma misooma xinnof olaa jiraatus, humna gudda anicha fi godinaf ta'u ammas ni qaba. Laga kana irra iddolen bashananaaf ta'an heddutu jiru. Isaan keessa: fincaa'aa shaayee,riqicha ganda hallo fi magaalicha wal agarsisu isaan muraasa. hayyota bebeekamoo aana kana keesatti dhalatan keessaa muraasni:
kannen biroo fi isaanan amma lafaa dhufaa jiranis ni jiru.
kannen biroo fi isaanan amma lafaa dhufaa jiranis ni jiru.
This is an excerpt from the article Zuwaay Dugdaa ykn Danbal from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Baqattootni Oromoo biyya Sudaan rifeensa haddachuudhan fi kkf gadda isaani muldhisan
Caamsaa 11, 2014
Nuti baqatoonni Oromoo biyya Sudaan keessa jiraannu haala yeroo ammaa sabni keenya keessa jiru dhiheenyatti hordofaa jira. Saamicha lafa Oromiyaa mormuun diddaa barattoonni Oromoo agarsiisan dhaamsuuf tarkaanfii hameenyaa sirni Wayyanee fudhateen gadda guddaatu nutti dhagahame. Haa tahu malee tarkaanfii gara jabinaa diinaa kana mormuun hiriirota nagaa hawaasota Oromoo biyya ambaatiin geggeeffaman hoggaa arginu qalbiin keenya cabe deebi’ee jajjabaateera.
Nuti baqattoonni Oromoo biyya Sudaan keessa jiraannu akka obboleeyyan keenya biyya ambaatti alaabaa ABO fi dhaadannoolee qabannee deeggarsa ilmaan Oromoo wareegamaniif qabnuu fi mormii sirna Wayyaanee irratti qabnu ifatti hiriira baanee addunyaa dhageessisuun hawwii keenya guddaa ture. Haa tahu malee hariiroo dippilomaasii jabaa sirni Wayyaanee mootummaa Suudaan waliin qabu irraa kan ka’e mirga akkasii waakkatamne.
Akkasuu tahee garuu, ukkaamsaa keessatti argamnuuf harka kenninee callisuu waan hin andeenyeef, gadda keenya rifeensa haddachuun, kophee malee miilla duwwaa deemuu fi mana keessa taa’uun aantummaa saba keenyaa qabnu mulisaa jirra. Kanas osoon suuraadhaan deeggarree agarsiisuudhaan hiriira nagaa hawaasni keenya biyya ambaa geggeessaa jirutti dabalamnee gammachuu keenya ture tahuyyuu, rakkoo tikaa olitti kaafne irraa kan ka’e hiree akkasii qabaachuu hin dandeenye.
Kana irraa ka’uun, akka baqattoota Oromoo biyya Suudaanitti of dandeenyee hiriira baanee sirna abbaa irree Wayyaanee balaaleffachuu yoo dadhabneyyuu, ibsa ejjennoo armaan gadii dabarfannee jirra.
- Tarkaanfii gara jabinaa sirni Wayyaanee ilmaan Oromoo karaa nagaan hiriira bahan irratti fudhate jabeessinee balaaleffanna.
- Kanneen tarkaanfii ajjeechaa kana keessatti kallattiinis tahee al kallattiin qooda fudhatan hundi qabamanii akka seera duratti dhihaatan gaafanna.
- Ajjeechaa,hidhaa,saamicha qabeenya,ukkaamsaa Addaa ,Afaanii,fi eenyummaa saba oromoo, fi biyya irraa hari’a muu saba keenya irratti Jaarraa tokkoo oliif gahaa ture bilisummaa saba keenyaa fi wolabummaa Oromiyaan xumura itti tolchuuf wareegama kafaluuf warra qophii taane ta’uu keenya akka firis diinnis hubatu feedhna.
- Shira mootummaa Ethiopia magaalaa maqaa master pilaan jedhuun,badiyyaa ammo maqaa investimentii jedhuun saaminsi lafaa geggeessaa jiru akka dhaabbatu gaafanna.
- Lubbuu baratoota Oromoo mootummaa abbaa irreen dabraniif gadda jabaa nutti dhagahame ibsachaa,maatii wargamtootaaf jajjabina hawwina.
Injifannoo ummata Oromoof
Baqattoota Oromoo biyya Suudaan
Caamsaa 11, 2014


text:
Sagantaa Siyaasaa ADO
SEENSA
SAGANTAA SIYAASAA
ADDA DEMOOKRAATAWAA OROMOO (ADO)
Itoophiyaan erga dhuma jaarraa 19ffaatti, lola gabroomsaa fi gara-jabeessa mootummaa Menikin geggeefamen, akka biyyaatti ijaaramtee jalqabdee mana hidhaa fi dararama sabootaa, sab-lamootaa fi ummataa ti. Hidhamtoota kanneen keessaa Oromoon saba tokko. Weerarri gabroomsaa Minilikin geggeessame kunis duguuggaa sanyii ummata biyyichaa irraan gahuu bira dabre lubbuu hedduu beelaa fi dhukkubaan galaafatee. Balaa lola kanarraa maddeen Oromoon bilisummaa dhabee, abbaa biyyummaa sarbamee, qabeenya isaa saamamee sadarkkaa gabrichaatti (faanshotti) gadi bu’uu bira lufee (serfs) sirna jibbamaa gabbaarummaa (gabbar system) jalatti kufe. Oromoon yeroo sana irraa eegalee bilisummaa fi kabajaa eenyummaa isaa deebisee gonffachuudhaaf lola walirraa hincitne gochaa ture; akkuma yeroo fi haalli aanjesseetti waan of harkaa qabu maraan of irraa faccisaa ture; ammas itti jira. Gadadoo, dhiphinaa fi gidiraa hiriyyaa hin qabne jalatti waldhaansoon Oromoon bilisummaa isaa deebisee gonfachuuf godhu itti fufe; wareegama qaqqaalli gootota ilmaan Oromoo kutannoon baasaniin qabsoon takkaa laaffatee ykn qabbanaawee hin beeku; irra jabaate deeme malee.
Waldhaansoon boonsaan ilmaan Oromoo dhiiraa-dubartiin sirna abbaa-irrummaa buqqisuudhaaf jagnnummaa fi kutannoodhaan godhan baroota dhiyoo as injifannolee gurguddoo galmmeesse jira. Ammaan tana haa xiqqaatulle malee, Oromiyaan akka Kutaa bulchiisa tokkotti beekamuun, akkasumas, Afaan Oromoo badii irraa baraaramee gara afaan hujii fi bulchiinsatti jijjiiramee jira. Qubee Afaan Oromoof mijjatus ummatichi filatee ittiin fayyadamaa jira. Haa tahuu malee, ummatni Oromoo guyyaa hari’ayyuu bilisummaa hin gonfatne, qabsoon birmadummaa fi mirgoota dhalootaa kanneen biyyoota addunyaa hedduu biratti beekaman gonfachuudhaaf waldhaansoo itti fufaa jira.
Roorroo fi gadadoo akkasumas salphinaa fi cunqursaa saba Oromoo fi saboota biroo kana xumura irraan gahuudhaaf, biyyi Itoophiyaa Empaayiraa fi mana hidhaa fi dararama sabootaa irraa gara biyya sirna qabeessaa fi sabaa fis sab-lammoota biyyichaa loogii takka malee kan wal-qixaa tajaajiltutti jijjiiramuu qabdi. Kanaaf, sirna demookraatummaa dhugaa (a genuinely democratic multinational federation) kan federala ummata biyyichaa mara fayyaduun wabii mirgootaa, kabajaa fi haqa Oromoo fi kanneen biroos hujii irra oolchu tahuu qaba. Egaan haalli akkasii kun, Oromoo, sabootaa fi sab-lammoota Itoophiyaa mara karaa siyaasaa, diinaggee (leeccelloo) fi hawwaasummaan sadarkaa heddummina ummatootaa fi qabeenyaa irratti hundaahuun hujii itti hiikamuu qaba.
Akeeka qabsoo Oromoo akkaataa kanatti irra deebi’anii walsimsiisuun waldhaansoo Oromoon mirga haqaa, bilisummaa, dimookiraatummaa, fi hiree-murteeffachuuf gochaa jiru fuul duratti tarkaanfachiisa; akkasumas fedhii fi hawwii sab-lammootni biroo mirga isaanii gonfachuuf qaban jabeessa, hariiroo wal-irratti irkatnoo gabbisa. Garuu, wanni ifatti beekamuu qabu ADOn dhaaba dura dursee mirga Oromootiif qabsaa’uu tahuu isaati. Itti aansuudhaan birmaddummaa fi mirgootaa saboota biroo waliin jiraatu maraaf tattaaffii gochuun dirqama seenaa tahuun ADO biratti hubatamaa dha. ADOn bilisummaa fi haqa maraaf falmuu kan irraa maddu qabsoon keenyaa naannoo keessa jirru wajjin walitti hidhataa waan ta’eef ejjennaa haqa ilaalchisee qabnu irraa ka’a. Dhugaa fi mirgaa ofii qofaaf falmmachuu jechuun kan ummata ollaa keenyaa moggeessuun, maayyii irratti rakkinnaa fi badii taha. Kanaaf ’haqa-dhabummaan bakka kamii iyyuu haqa bakka mara jiraniif badii/balaa dha’ jedhama.
Kanaafuu, yeroo hariiroon ummataa fi mootummaa gidduu jiru hundeen geeddaramee, lammiin sabaa mirga bu’uraa gonfatee gabrummaa irraa gara lammii-amba aangoo guutuu qabutti jijjiirame qabsoon ummatni Oromoo hiree isaa murteeffachuuf godhu deggersa ummataa jabaa akka horatu amanna.Mootummaanis gabroomsaa tahuun isaa hafee ka dhugaadhaan mirga ummataa tiiksuuf dhaabatu taya jennee hubanna. Akeeka Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) haala kanaan haaromsuun QBO kan waggota kurnoota afuran darban galmmeesame faallessuu utuu hin taane, dheebuu ummatni Oromoo bilisummaaf qabu dhugoomsuun itti fufiinsa mirgoota wareegama qaqqaallii kaffaluudhaan hanga ammaatti ilmaan Oromootiin galmmeefaman irratti dhaabbbachuudhaan qabsichaa caalaatti itti fufuu dha; wareegama hanga ammaa kafalametti firii godhuudha. Tooftaa fi tarsimoo haaraan itti fufuun, hariiroo qabsoon Oromoo humnoota kanneen haqa dhugaa soqatan waliin qindeessu dhaan mirgoota hin guutamin hafan daran mirkaneessuu irratti kan xiyyaafatee dha. Akeeki ABO waggaa 40 duraan eegalame haqaa fi dhugaa dha, innis eenyummaa Oromoo dhabamuuf gaaffii keessa seenuu eegale jijjiiruuf kan tattaafatee fi xiyyaafate dha.
Balaan ammaan kana ummatoota Itoophiaa mara irra golbobee muli’atu kun hedduu yaaddessaa fi itti bahinsi isaa illee ifatti timaamuuf rakkisaa ta’e dha. Akeekni fi imaammati, akkasumas fedhii fi hawwiin humnoota duraan impaayira Itoopiyaa bulchaa turanii saboota Itoophiyaa gara-garaa dirqiin walitti cafaqanii aadaa, afaan fi eenyummaa hundaa dhabamsiisanii kan ofii qofa fudhachiisuuf yaalaa turan hojii irra hin oolle, gara fuula duraattis kan milkaawuu miti. Akkasumas, imaammata faallaa kanaa irraa-gaditti sabootaaf aadaa fi afaaniin qoqqooduun mirga eenyummaa qofa hayyamuun birmadummaa, guddinaa fi tasgabbii biyyaaf fidaa hin jiru. Imaammati kun akkuma ollaa biyyichaa kan biyya Somaalee iyyuu balaa fi badii guddaa herrega hinqabne fiduuf jiraata.
Daandiin sabatiinsa qabu Itoophiyaan hundee dhaan jijjiiramtee qabeenya saboota fi ummata waloo keessa jiraatanii hundaa taasisuuf federeeshina sab-danuu fi dimokraatawaa haqa tahuu dha. Abjuu fi fedhiin gartuu bicuu ammaan kana aangoo harkaa qabuu garuu kana miti; yeroo-murtee hin qabnneef kallacha fi wabii dimokraasi akkasumas kan tokkummaa biyyaa tikisu ofiin jechuu dhaan bulchiifnsa harka keenya turffatna jedhanii of amansiisanii jiru. Haa tahuu malee, akka muyxannoo biyyoota biroo irraa hubatnutti, herregni akkasii kun yeroo kamillee demokraasii, wal-qixummaa fi birmadummaa kan fiduu miti. Akkasumas dinagdee biyyichaa guddisuus hin danda’u. Sirni abbaa-irrummaa akkasii kun dhiiga ummataa dhangalaasuu yoo taate malee akka faayidaa biraa hinfidne mooyxannoon diigamuu fi caccabuu biyya Yugoslavia nu yaadachiisa.
Dabalatees, imaammatni paartii amma biyya bulchuu kun maal-na-dhibee dhaan biyyicha haa tahu jedhee ummataa fi saboota qoqqodanii bituu, ummata keessatti akka tasgabbiin hin argamnneef nagaa booressu, sabaa fi saba biroo walitti diruu, akkasumas amantii keessatti nagaa dhorkuu fi amantiilee adda addaa wal-dhabsiisuun akka wal-shakanii fi nagaa ykn tasgabbiin hin jiraanne gochuu dha. Tattaaffiin isaan yeroo murtaawa hin qabneef aangoo irra turuuf godhan kun caalaatti nagaa booressee tasgabbiin biyyicha keessa akka hin jiraanne gochaa jira. Akkasums, mootummaan kun gara-laafina takka malee mormitoota gooluu, hidhuu fi nagaa dhorkuu imaamata godhatee jira. Haalli kun nagaa fi tasgabbii biyya Itoophiyaaf hin fidu, itti bahiinsi kanaas godina sana walii-galatti booresa.
Mootummaan TPLF/EPDRF erga aangoo qabate irraa eegalee, ummata Oromoo fi qabeenya isaa kallattiidhaan itti xiyyaafatee balaa irraan gahaa jira. Kanaafis, Oromoon kumaatamaan lakkaawaman ajjefamaa jiran. Bakka buuteen kumaatama tahanis wallaalamee jira. Lakkoofsi isaanii kan hin tilmaamanes hidhaatti guuraman. Akkasumas kumaatama hedduutti kan lakkaawaman qe’ee isaani irraa humnaan buqqifaman, hedduunis biyya irraa baqatanii biyyoota biraatti kooluu galanii jiru. Mootummaan kun itti fufuudhaan, imaammata biyya Oromoo saamuu fi dhuunfachuu jedhuudhaan Qottoota fi Tikfattoota Oromoo lafa abbaa-akaakileedhaan qabaachaa turan irraa buqqisuudhaan dureeyyii alagaatii fi kanneen biyya keessaatti gurguraa jira. Ummati Oromoo fi sabooni hacuuccaa keessa jiran qabeenya ittiin jiraatan mulqamanii, deeganii, gadadamaa jiraatu. Haalli kun Oromoo, saboota fi ummata cunqurfamoota tahanis hedduu miidhaa keessa galchee jira.
Kanaaf, Itoophiyaa keessatti hiree-murteeffatnaaf Oromoo fi sabootiin cunqursaa jala jiran marti qabsoon gochaa jiran kan haqaati. Waggootii kudhanoota dabran keessa jijjiirraan hangi tokko haa godhamu malee, haalli mootummaa biyyichaa jijjiirraa bu’uraa agarsiisaa hin jiru. Mootummaan biyyichaa bittaa impeyera sirna abbaa lafaa irraa gara mootummaa abbaa irree humna-waraanaa jalatti galche. Amma ammoo mootummaa abba-irree kan paartii tokko jalatti namoota muraasa saba-bicuu tokko keessaa bahan harka seene.
Kanaaf, haala mootummaa kana jijjiiruudhaaf hariiroon mootummaa fi ummataa gidduu hundee dhaan geedaramee imaammati hiree-ofii-murteeffatnaa yoo hujiitti hiikame qofa. Hiree murteefatnaan akkasiis ummatni ajajamoota mootummaa irraa gara lammii-amba mirga guutuutti jijjiiramuu dabala. Kun hojii irra ooluu kan danda’u, yoo mootummaan demookraatawaan kan sab-danummaan federeshini haqaa kan eenyummaa saboota biyyichaa mara wal-qixa ilaaluu fi tajaajilu, akkasumas fedhii, nageenya fi imaammata carraa walfakkaatuun biyyicha yoo masakan qofa taha.
I. AKEEKA
Akeekni Adda Dimookraatawaa Oromoo (ADO), qabsoo ummatni Oromo bilisummaa fi mirga hiree-murteeffatnaa galiin gahuu geggeessuu dha. Karaan kun milkaawus Itoophiyaan federeshinii sab-danuu fi demookirasii haqaa kan mirgi namoomaa fi dimokrasii ambummaa, sirni ol’aantummaa seeraa keessatti kabajamu ijaaruu dhaan ta’a. Sirni mootummaa akkasiis imaammata ofiin of-bulchuu fi bulchiinsa waloon masakame taha. Ummatni Oromoo fi ummatootni biyyichaa biroos, mirgoota mootummaa gidduu galeessaatiif dabarsanii kennan irraa kan hafe, dantaa mataa isaanii irratti ofii isaanii murteessanii hujii irra oolfachuuf aangoo fi mirga guutuu qabaatu.
YAADA BU’URAA
1. Seera duratti namni martuu walqixa; eenyu illee seeraa oli miti. Mootummaan sadarkaa maratti sirna seeraan beekamaa ykn aadeffame qofan hojjeta. Mootummaa federeshen fi kan naannoollee hojii mara seera, tartiiba fi sirna hubatamaa, ifatti dhaabbataniin masakamuun geggeessu. Seerri nam-tokkeetti xiyyaafatee hin tumamu. Seerri uf-duuba hindeemu, kana jechuun seerri yakka osoo seerri hin tumamin dura hojjetame irratti hin hojjetu ykn adabuu hin danda’u. Aang’oonni mootummaa mirga daangaa hinqabne hinqabaatan. Kana jechuun, namni tokko seera ifaa hin taanee cabsee argame jechaan adabuuf mirga hin qaban. Akkasumas namni kamuu seera erga yakki hojjetameen duuba tumameen gaafatamuu hin qabu.
2. Namni lammii ykn ambummaa federeshanaa qabu tokko bilsummaadhaan bakka fedhe filatee jiraachuu fi hojjechuufis mirga qaba.
3. Lammiiwan martuu walabummaadhaan yaada ibsachuun bu’ura mirga namoomaa fi utubaa mootumsa demookraasii ti. Kanaaf, eenyu illee harka-naqiinsa mootummaan alatti mirga yaada filate qabaachuu danda’a. Namnuu akka fedhii isaati bilisummaadhaan yaada isaa akka fedhetti ibsachuu danda’a, mirgootni kunis, mirga hubachiisuu fi hubatuu, odeessa barbaaduu, fudhachuu fi kennuu, akkasumas yaada ofii daangaa tokko malee afaaniin tahe elektronikaan, barreessuun, maxxansa ykn faaya-uumamaa (art) daandii abbaan filateen dabarfachuu mara ilaala.
4. Amboonni ykn lammiiwan biyyichaa martuu mirga ijaaramuu fi ijaaruu qaba.
Akkasumas, mootummaa sadarkaa hunda jirutti iyyachuu, gaafachuu fi mirga uggurtii qabu.
5. Maay-baasiin oduu ykn mediyaan ummataa bu’uraan fedhii fi dantaa hawaasaa irratti hundaahuun hojjeta, tajaajila. Qoodi isaa guddaan umataaf odeeffannoo dhugaa irratti dhaabbate kennuu fi barsiisuu dha. Sirni ittiin masakamee bulu seera biyyaan tahee, garuu meeshaa mootummaa, kan paartii aangoo harkaa qabuu, fi qaama biraaf hin oolu. Mirgi maaybaasii oduu dhuunfaa seeraan tikfama. Mirgi qaama bilisaa fi dhuunfaan miidiayaa hojjetuu fi kanneen hujii miidiyaa kana keessatti qooda qabuu martti wabii qabaata, seeraanis tikfama.
6. Mirgi amantii wabiin kennameefi tikfama, hin ugguramus. Mootummaan sadarkaa maratti amantii ija tokkoon wal-qixa ilaala; ni tajaajilas. Mootummaan haajaa ykn dhimma amantii keessa hin seenu.
7. Mirgi dhuunfaa bu’uraan tikfama; ni kabajamas. Golli mirga dhuumfaa (nam-tokkee) kan gonkummaa qaamni mootummaa keessa seenuu hin qabne ni jiraata. Isaan kunis, kabajaa fi ulfina mana dhuunfaa takka mootummaan akka fedhetti quba kaa’un dhorkaa dha.
8. Poolisii fi qaamnni qaruutee mootummaa jireenya dhuunfaa lammii biyyaa tokko jala deemuudhaan to’achuun (basaasuun) dhorkaa dha.
9. Qixxummaan idilee ykn saalaa fulaa cufatti akka deggeramee jabaatu taha. Kanneen keessaa, karaa siyaasaa, dinagdee, barumsaa fi gulantaa hawaasummaa biyyaa marattii fi naannoolee keessatti ni kunuunfama, dubartoota karaa maraan aangessuuf ni hojjatama.
10. Hojiin galmoolee (ijaarsa) ykn ’instiitushenii’ mootummaa ummata tajaajiluu dha; akkasumas, hojjatootni fi hoogganootni biyyaa loogii fi baabsaa dhuunfaa argachuuf jechaa dhiibbaa gochuu hin qaban. Kachachalli/malaammaltummaan ykn korrapsheniin sadarkaa maratti farra jireenya ummataa waan taheef dura dhaabbatama; akkasumas itti duulama, mana murtiitti (seeratti) dhiheefama.
II. CAASAALEE SIYAASAA
1. ADOn Ripaabilika Federala Demokraatawaa Itoopiyaa haqaa ijaaruuf hojjata. Caasaa mootummaa keessattis aangoon birmadummaa mootummaa naannoo fi federalaa gidduutti seeraan murtaawee wal-madaalee qoodama.
2. Mootummaan naannoo kamii iyyuu bifa mootummaa akka fedhii isaaf mijatuutti tolfata; haa tahu malee, bu’urri bilisummaa fi aadaan demookiraatummaa sirnaan kabajamuu qaba.
3. Aangoon mootummaa sadarkaa maratti qoodamuun aadeffamuu qaba. Aangoleen mootummaan ittiin bulu dammeewwan beekamoo sadiitti hiramuu ykn qoodamu jechaa dha. Isaanis, Seera-Tummeessa,(legislative); Seera-Raawwachiisaa,(executive)fi; Seera-Hiikaa (judiciary) dha. Isaan kun wal-irraa qoodamanii bilisaan hojjetu. Qaammi tokko hujii kan biraa keessa hin seenu.
4. Dameen Seera-Tumaan gulantaa cufattuu filmaata sagalee lammiitiin ykn ambaatiin kallattiidhaan karaa lamaan tolfama. Isaanis, sududaan-filannaa lammii fi filannaa sududaan hin taaneen ykn baaka-bu’unsa kennachuun sadarkaa maratti taha. Filmaannis seeraan, bilisummaa keessa-seenii takka fi loogii-maleeyyiidhaan qaama filachiisaa kanneen namoota qaroo, dandeettii, amanummaa, haqaan fi ofitti amantaan fi walabummaa yaadaan hojii raawachiisaniin taha. Abbaan Seeraa filannaa bakka maratti tohata. Qaamotni dhimma hawaasaas akka bilisummaan ummata haala filmaataa barsiisanu fi akkataa filmaatni itti geggeeffamus toohatanu jajjabeeffamu .
5. Dameen Seera-Tumaan (Gumiin) qaama ykn gola lama qabaata: kunis Mana Marii Bakka-Bu’oota Ummaata fi Mana Marii Biyyaa (Senate) ta’u. Manni Marii Bakka- Bu’ootaa Ummataa guutummaan sududaan-filannaa lammiiwwaniin/ambootaatiin tolfama. Innis, lakkoofsa ummataa irratti irkatee hojjeta, kunis lakkoofsa ummataa bara kudhan kudhaniin godhamu irratti hundaayee haaromfama. Lakkoofsii fi filmaati Mana Marii Biyaa (Senate) garuu bakka bu’oota qaama Mana Marii Naannolee (states) tiin filamaniin tolfama.
6. Bakka Dhaddachii (judiciary) walaba tahee haqaan hin hojjennetti, hawwasi sirna demookraasii dhugaa qabu jiraachuu hin danda’u. Dhugaa hin haalamne kanaa fi akkaata mootummaan Itoopiyaa wal-duubaan dhufuun Dhaddacha biyyaa meeshaa abbaa taaytaa godhatuun ummataa fi mormitoota sirnichaatti roorrisaa turan hubachuun, Dhadacha qaroo fi walaba taheen kan utubame akka hujii irra ooluuf akeeka fi xiyyaafannaa ADO keessaa tokko.
7. Utubaan ykn dareersumaan biraa ka hawaasni demookratawaan irratti ijaaramu tajaajiltoota sivilii (professional civil service) leenjifamanii fi ogummaa hojii qaban qabaachuu dha. Komiisheniin walabaa hojjetaa mootummaa (civil service commission) ni tolfama; hojjetoonni mootummaa marti dandeettii fi ogummaa qabaniin loogii takka malee qaxaramu, guddifamus. Kunis, jabinaa fi sansaakkaa isaan hojii irratti agarsiisan ilaalu qofaan taha. Eenyu illee, maqaa paartii siyaasaan, maqaa ykn hidhata sabumma fi gosumman, saalaa, fi amantiin, ilaacha siyaasaa, hiri’nna qaamaan hin loogamu ykn hin balfamu, hin adabamus. Ha tahu malee, mootummaan federalaa fi naannolee haala hiri’na naannoo fi seenaan miidhaa mudatee fi duubatti hafeenya karaa saalaan, sabummaa, misoomaan, amantii kan kana fakkaatan sirreessuuf ykn wayyeessuuf ni tattaafatu.
III. QABEENYA (HOROO) WALOO FI QARAXAA
1. Mootummaan federalaa mirga imaammata maallaqa bajatuu (fiscal policy) fi callaa maallaqaa irratti murteessuu (monetary policy) qabaata. Akkasumas, mootummaan federalaa addatti danddeettii fi mirga maallaqa tolchuu fi balleessuu ykn dhabamsiisuu qaba. Qabeenyaa fi meeshaa ala irraa tajaajila qilleenssaa, baaburaa fi dooniin daandii galaanaan biyya seenuu fi biyya irraa gara alaatti ergamu qaraxuuf mirga addatti qaba.
2. Lafti hundi, albuudi, gaaziin uumaa, fi qabeenyi uumaa marti qabeenya naannoo Oromiyaa guutuun qabeenya waloo ummata Oromooti, bulchiinsi fi oomishinni qabeenya kanaas seeraan murtaawa. Mootummaan naannoo Oromiyaa waan seera irratti murtaaween galii qabeenyaa kana keessaa argatu haga haqaan herregamee seeraan ramadameef mootummaa federalaaf qooda.
3. Mootummootni naannoolee qaraxa qabeeyaa, galii adda addaa mara, dhaabbatoota daldalaa, galii gurgurtaa irraa argamu, fi galii mindaa irraa argamu fi kubbaniyyaa naannoo isaanii irraa qaraxa sassaabuuf, akkasumas baasii adda addaa gochuuf addatti aangoo qabu.
IV. IMAAMMATA AFAANII
1. Afaan Oromoo Oromiyaa keessatti afaan sirnaa fi hojiiti. Mootummaan Oromiyaa
Afaan Oromoo guddisuudhaaf tattaafii barbaachisu hundumaa ni godha.
2. Afaan Oromoo sadarkaa federalaatti afaan ittiin hojjetamu keessaa tokko taha.
3. ADOn mirgootaa fi fedhii saboota hunda ni deggera, ni kabajas; akkasumas seenaa, aadaa fi afaan isaanii akka kabajamu fi guddatu, afaan isaanii afaan hojii, barumsaa, fi bulchiinsaa taasisuu ni deggera.
V. IMAAMMATA DINAGDEE
1. Imaammatni Dinagddee hujii, guddinaa (innovation) fi tattaaffii bilisa ta’e irratti bu’urfama. Mootummaa fi qaamni diinaggee haallanyaa (free enterprise) bakka barbaachisetti waahelummaan waliin hojjatu. Imaammatni diinaggee (leeccelloo) mootummaa hiyyummaa fi dhibdee diinaggee laamshesu dhabamsiisuu fi guddina taadhii dhalu fi diinaggee haqarratti hundaayee guddisuu fi walii galatti jireenya ummataa wayyeessuu aggaammata (akeekkata).
2. Ummatni keenya irra guddaan qotatee fi horii horsiisee waan buluuf lafti jireenna isaatiif murteessaa dha. Seenaa qabiyyee (abbummaa) lafaa keessatti miidhaa fi loogii ummata irraan gahaa ture hubachuudhaan, ADOn imaammata qabiyyee lafaa kana sirnaan tiksa, mirga abbummaa qonnaan bulaa fi horsiisee jiraataa mara kabaja. Mirga fi abbummaa lafaa kan ummata duraan lafa sana irra jiraachaa turanii ni tiksa, imaammata wal-qixummaan dinagddeen biyyaa waliigalati akka guddatu godha. Qabeenyi lafa magaalaa seeraan imaammata irratti dhaabbatee sadarkaan qabiyyee isaa murtaawa; guddina wal-qixxee magaalaa, industrii (waarsha), sirna hojiitti qaxaramuu fi haala jireenya magaalaa mara seeraan imaammata bahuun masakama.
3. Mootummaan federalaa imaammata dinagddee akka dantaa fi fedhii ummata maraaf tahutti tolchee jajjabeessa; hujiin akka qindaawee babali’atu godha, keessattuu kanneen duraan miidhamaniif dursee carraa kennuun jireenya isaanii wayyeessa.
4. Mootummaan haala hojii aanjessuun akkaataa kanneen danddeettii addaa qaban waan haaraa uumuun oomishuuf tolu gochuun akka guddina qabeenya biyyaa keessatti qooda kennan godha.
5. ADOn haala jireenya ummata bali’aa baadiyyaa jiratuu jijjiiree wayyeessuuf, akeeka fi imaammata isaa duraa misoomina qotiisaa irratti xiyyaafata. Bu’urri imaammata
kanaa oomisha nyaataa guddisuun akka martuu of danda’u gochuun haala kaapitaalli (dilbiin) guddatee wayyaahu fi industriin guddatu taha.
6. Gufuulee fi danqaalee guddina qonnaa sakaalan keessaa tokko qotootni carraa liqaa maallaqaa dhabuu dha. Kanas irra aanuufg, caasaa tajaajila liqaa-xixxiqqaa maallaqaa baadiyyaa keessatti qottootaaf mijeessuu, daldala-xixxiqqaas baadiyyaa keessatti akka babala’atu gochuu dha.
7. Danqaallee guddina karaa qonnaa hanqisan keessaa kan biraa tekinoolojiin doofaa ta’uu, akkasumas ogummaa fi qormaata gahaa dhaan deggeramuu dhabuu dha. Kanaaf, mootummaan haala kana wayyeessee tekinoolojii qotiisaa guddisuu fi barsiisuu fi qormaatan deggeruu irratti xiyyaafata. Akkasumas, gurmuu qottootaa (cooperatives) jajjabessuu dhaan waan hojii fi jireenya isaaniif barbaadchisan salphaatti akka argatan, oomisha isaanii gabaatti baasuu irratti akka gargaaramanu fi godhan, fi liqaas akkka argatan haala mijeessa.
8. Dinagdee biyyaa tokkoo guddisuuf qaama qabeenya wal-dhaluu (thriving business sector) qabaachuun murteessaa waan taheef kutaan diinaggee kanaa guddifamuu fi tajaajilamuu qaban. Kanaaf, ADOn haala nagada biyya keessaa fi alaa akka mijjatu ni qindeessa, kaapitaala dhuunfaas akka guddatee jajjabaatuuf haala daldalaa mara wayyeessa. Akkasumas, hujii irratti loogii fi kachalummaan akka hin dagaagne haalaan dura dhaabbata, akka hin guddannes godha.
9. Daldalli (business) siyaasaa wajjiin walitti hidhatee fi sirni namoota hagoo (murna xiqqoo) duroomsuuf ijaaramu farra diinaggee walabaa fi danqaa guddinaa ti; akkasumas madda malaammaltummaa (afoollessitummaa) tahuun hubatamaa dha. Kanaafuu ADOn sirnootaa fi danqaalee guddina gufachiisan dura dhaabbachuun imaammata daldala qajeelloon hojjatu tolchee hujii irra oolcha; jajjabeessa.
VI. IMAAMMATA HAWAASUMMAA
1. Mootummaan sadarkaa maratii lammiiwaniif irkannaa wabii jireenyaa fi nagummaa isaanii tolchuu qaba. Nagummaa fi tajaajjilli nama hojii hin qabnnee wabii jireenyaa qabaatuu, kanas hojjataan, hojjachiisaa fi mootummaan waliin qindeessuu dhaan sirna tajaajila isaanii diriirsu. Akkasumas, maanguddoota, amboota hiri’na qaamaa qaban, fi kanneen tikaa fi ittisa biyyaa irratti miidhaa fi rakkinni irra gahe mara gargaarsa mootummaatiin sirni itti sooramanu fi tajaajilamanu ni diriirfama.
2. Barumsi furtuu guddina dinagdee fi dagaagina hawaasaati. Kanaaf, ADOn imaammata hubannaa qabuun barnoota ummata bali’af tolchee hujii irra oolcha. Carraan barnootaa ummata maraaf baasii takka malee kennama. Akaakuu ol-aanaa fi bilchaataan barumsi bali’naan banaa tahuun keessattuu Sadarkaa Duraa, Giddu-galleessaa, Sadarkaa Lammaffaa, barmoota fi leenjii barsiisotaa fi ogummaa gara garaa irratti xiyyeeffatnaa guddaan kennamaaf. Akkasumas, aynaan barumsa sadarkaa olaanaa, akka koolejii fi yuniversitii guddina hawaasaa fi dinagddeef hedduu murteessaa waan ta’eef sadarkaa wayyaatti qajeelfama. Innis, dinagdee guddisu taree, hubannaa ogummaa fi qormaata saayinsii hedduun bifa wayyaan hujii irra oola. Kana keessatti barumsi afaanii fi dandeettiin saayinsii akka furtuutti ilaalamu. Nama ykn lammeewan martuu carraa barnoota sadarkaa olaanaatti wal-qixa qabaatu. Akkasumas, daai’mman cufti keesattuu Sadarkaa Duraatti mirga afaan ofiitiin barachuu qabu.
3. Milkiin barumsaa ogummaa barsiisaa wayyeessuu fi kabajaa hojii barsiisaaf kennamu irraa argama; kun ammoo hamilee barsiisaa jajjabeessuun barsiisota sammuu qara qaban argamsiisa.Mootummaan federalaa, naannoolee fi kan gandaa hojii barsiisaa akka hojii kabajamaa fi faarfamaa tahu gochuu qabu. Barsiisonnis ogummaa isaanii akka wayyeeffatan jajjabeeffamu. Mootummaan sadarkaa maratti, maatiin baratootaa, barsiisonis, fi barattoonni akka gurmuun waliigalanii hojjetan, fi qindoomina kanaan barumsi jajjabeeffamuu godhan. Haala kanaan akkaataan hujiin baruu fi barsiisuu bakka gammachuu fi bu’a-qabeessa taya. Sirna barataa fi barsiisaan gaafatsmummaa isaanii hubatanii itti fayyadaman tolchuuf tattaaffiin addaa ni godhama.
4. Daai’mman biyya guutuu maraaf, barumsi waggaa kudhaniif dirqii fi kaffaltii tokko malee tolaan kennama. Garaa garummaa barumsaa ijoollee dhiraa fi dubaraa gidduu jiru haalaan dhabamsiisuun akka hirmmatnan dubraa fi dhiiraa wal-qixxaatuuf tattaaffiin addaa ni godhama.
5. ADOn fayyaa fi nagummaa ambootaa (lammiiwwanii) tiksuuf ni tattaafaa. Carraaqqii addaa gochuun tajaajila fayyaa haalaan fooyyeessee lammii cufaaf akka tahu taasisa. Fayyaa eeggachuun balaa dhukkubaa tohachuun lammiiwwan nagoomssuu dha. Kilinikiin tajaajila fayyaa sadarkaa duraa baadiyyaa bakka cufatti akka heddummaatu godhama. Keessattuu, bakka naannoo baadiyyaalee tajaajjilli fayyaa hin jirretti hawaasa dhukkuba irraa tiksuu fi ittisuun fayyaa mirkanaawaa argataa hin jirretti haalaan hojii irra ooluu qaba. Leenjiin fayyaa haala addaan kennama. Dhukkuba tokko tokko dhabamsiisuuf, qorannaan addaa ni jajjabeeffama. Sagantaa sirna barumsaa keessatti eda’un barumsi fayyaa ni kennama. Aanaa mara keessatti hospitaalli ijaaramuu qabu. Dhaabbatni amantii, waldaaleen gargaarsaa fi manni hojii dhunfaa cufti dhimma fayyaa irratti akka xiyyaafataniif ni jajjabeeffamu. Qormaata saayinsii irratti dhaabbatee, qorsi ykn qorichi fi ogummaan waldhaansa dhibdee gara garaa aadaan beekaman akka utubaman tahu.
6. Ofiin-of-bulchuu fi qood-fudhannaan sirna demookiraasii akka mirkanaahuuf lammiiwwan martuu jaarmolee sivilii fi ogummaa akka tolfatanii hamilee how’aan keessatti hirmaatan jajjabeeffamu.
7. Dhaabbileen hojjatootaa (trade unions) hawaasa demookiraatawaa tahe tokkoof heddu barbaachisoo dha. Kanaaf, jaarmooleen qooda hojii fi ogummaa irratti ijaaraman ciccimoo fi walabaan akka socho’uu danda’an ni jajjabeeffamu; akkasumas mirgi hojjatootni mirga isaanitiif falmachuu fi waloo dhaan kanneen hojjachiisanu waliin waliigaltee seenuu ni tiikfama.
VII. TIKA UUMAA
1. ADOn uumama fi qabeenya naannootiif tika wal-irraa hin citne godha. Bulchiinsi mootummaa sadarkaa maratti argamu imaammata sagantaa kanaa galiin gahu hordofu. Ijaarsi cufti, industriin, fi warshaaleen albuuda lafa keessaa qotanii baasan hundumtuu uumaa, fayyaa fi seera nagummaa ummataa tiiksu hordofuu qabu. Qaamni mootummaa federalaa, naannoo fi ardaa balaa bonaa, muka ciruu, lolaa fi boorayiinsa (summaayinsa) bishaanii, qilleensaa fi biyyee dura dhaabbatuun dirqama. Bosonni ciramee haphatee, biyyeen lolaan dhiqamee akka madaallin jireenya uumma hin jallanne ummata barsiisuu fi eegumsa barbaachisu godhuun dirqama.
2. Qulqullina gahaa dhabuun, bishaan fayyaa hin tole dhuguu fi naannoo xuraayaa keessa jiraachuun dhukkuba salphattii faayyuu fi ofirraa ittisuu danda’amuun ijoolleen kichuu citan hedduu dha. Kanaafuu bishaan qulqulluu dhugaatii ummata keenyaaf dhiyeessuuf tattaaffiin wal-irraa ni godhama.
3. ADO qusannaa fi eeggumsa naannoo uumama jabeessuu fi wayyeessuuf hojjata; Tekinoolojii uumama irratti dhiibbaa hin qabaanne oomishuun fi humnna madda haaromfamu argamsiisuuf tattaafata.
4. Magaala keessatti kosii fi qilleensi balaa summaa’an guutamee fi aaraa xuraawaan guute, akkasumas kosiin elektroonika, kemikala, industrii fi qotiisa irra dhufu ni tohatamu. Waliigalteen daldalaa fi tarkaanffii misoomaa argamsiisuuf godhamu marti kan uumama hin summeessine tahuu qabu.
VIII. HARIIROO DANTAA ALAA
1. ADOn imaammata nagaayaa, ollummaa gaarii, wal-gargaarsaa godinaa hordofa, mootummoota ollaa jiran maraa wajjiin diinaggee wal-simachiisuuf hojjata.
2. Imaammatni ADO wal-qixxummaa, wal-kabajaa, wal-gargaarsaa, dantaa waloo waliin guddisuu irratti hundaawu; ammoo gochaa dhimma biyya biraa keessa harka naqachuu ni lagata.
3. ADOn imaammata waldiddaa (dhibdee) mootummoota hundumaa giddutti dhalatan maraa karaa nagayaatiin furuu irratti hundeeffameen masakama
4. ADOn fiixa-bayiinsa Tokkummaa Afriikaatii fi kabajaa isaatiif dhaabbata. Akeeka kana galmaan gawuuf jecha hujii qaamonni biroo ardii Afrikaa keessatti hojjatan ni deggera.
5. ADOn dhimmoota daangaa biyyoota ollaa wajjiin wal-qaxxaamuran kanneen akka dhukkuba daddarbaa, raammoolee biqiltuu balleessan, awwaannisa, ofirraa ittisuu fi tika naannoo fi qabeenya uumaa eeguuf wal-hubbannaa fi wal-gargaarsa godinaalee jajjabeessa.
6. ADOn, nagummaan godinichaa akka jabaatuuf tattaafata; tasgabbii fi nagummaan ummataa fi lammiiwwan biyyootii akka goomuuf jajjabeessa. Haala kana sirnaan gabbisuuf, jaarmoleen godina kanaa akka galii kanaaf carraaqan milkeessuu dha.
IX. ITTISAA FI NAGUMMAA BIYYAA
1. ADOn humni ittisaa fi nageenya biyyaa tiksu akka ogummaa waraanaa fi beekumsa gara garaa akka horatanu fi teknolojii baraa tiin akka gargaaramuu danda’anu irratti hojjata. Humnootni biyyaa hidhatan martuu kan garee siyaasaa, loogii, paartii kamuu irraa walaba tayanii fi sabootaa biyyichaa hunda calaqqisan akka tahan irrata hojjatama. Akkasumas, danddeettii, barumsa hujii isaanii, nagummaan raayyaa waraanaa kana akka tajaajilamuuf tattaafata.
2. Bu’urri dirqamaa fi hojii humna waraanaa (raayaa) daangaa biyyaa diina alaa irraa ittisuu fi tokkummaa biyyichaa nagaan tiksuu dha. Yeroo hundumaa olaantummaan Seeraa fi abbummaan taayitaa hoggana ummata biyyaatiin flamee (civilian leadership) kabajamuu qabu.
3. Mootummaaleen naannoo martuu Humna Ittisa Naannoo kanneen balaa uumaa fi haala jerjersiisaa irraa dhalatuu fi waan kana fakkaatan maraa ofirraa ittisuuf dandeettii qabu ni utubatu. Mootummaan federalaa, dhimma hatattamaa (jarjarsaa) kan Mana Marii Bakka Bu’ootaan murtaawe irra dhaabbachuun, Humna Ittisa Naannoolee dirqama ittisa biyyaa guutuutti yaamuu ni danda’a. Dirqamni isaaniis haaluma yeroon murtaawaa muddamaa (sardaa) sun raawateen tajaajjilli isaaniis xumurama.
4. Gaafatamni humna poolisii mootummaa naannoo fi kan bulchiinsa aanaa ta’a. Gaheen dirqama poolisii federala yakka daangaa mootummaa naannoolee taree argamuu, kanneen seera federalaa ilaalu qofa qorachuu fi hanqisuu ykn baraaruu irratti daangeffama.
5. Mootummaan federalaa fi naannoolee qaama tikaa kanneen qaroo, ogeeyyii fi dandeettii qaban, kan gartuu kamiif illee hin loognee fi hin baabsine nagummaa fi qabeenya ummataa fi biyyaa badii irraa tiksanitti xiyyaafate ijaaru.
Bilisummaa fi Mirgi Hundumaaf!
Kora Bu’ursaa Adda Demookraatawaa Oromoo (ADO)
Bitootessa, 25-27, 2013.


text:
Miseensummaa
Oromummaa Foundation
Oromummaa Foundation Dhaabbata Namoomaa ummata Oromoof Dhimmuu dha. Oromummaa Foundation jecha gabaabaan DNUOD jedhama. Sochiin Bu’uura Oromummaa eessattillee, bakkee ilmaan Oromoo jiraatan maratti gaggeeffamuu dandaya. Dhimmoota adda addaa kan akka mirga namoomaa, gargaarsa, dagaagina ilaalchaa fi tokkummaa ummata Oromoo ijaaru’rratti hojjanna.
Caalatti sochiin Oromummaa Foundation dhimma mirga baqattootaa, /namoota kooli galtummaa gaafatn, dhimma hidhamtoota siyaasaa fi Daa’imman maatii hin qabneetti xiyyeeffata. Rakkinoota Ummata Oromoof furmaata maayyii fiduuf akkasumas sochii mirga namoomaa qindoominaan gaggeessuuf Oromummaa Foundation ijaarsa Tokkummaa Ummata Oromoo sadarkaa guutuu Addunyaatti gaggeessu’rratti fulleeffatee jira. Eyyen Oromummaa Foundation dhimmoota Oromoo ilaalatani’rratti hojjachuuf hundeefame. Hata’u malee sab-lammoota biyya Oromiyaa keessa jiraatan kaanifillee garagaarsa namoomaa nikkennaaf. Rakkinoota ummata Oromoo ykn ummata Afrikaa mudatan furuuf Oromummaa Foundation dhaabbolee dhimma naannoolee, kutaalee, biyyoolessa, ardii fi dhaabbolee idil-addunhyaa waliin ni hojjata.
Walii galli kaayyoo, ilaalcha fi galmi Oromummaa Foundation dimokiraasii, nageenya, haqaa fi dagaagina Oromiyaa/Itoopiyaa dhugoomsuu’rratti fulleefata. Addunyaa nageenyaa fi gammachuun gutamte uumutti xiyyeeffata!
WTUOGA (Waldaan Tokkummaa Ummata Oromoo Guutuu Addunyaa) akeeka, kaayyoo fi galma Oromummaa Foundation tiin karoorfame galmaan ga’uuf Caayaa Bu’uura Oromummaajalatti hundeefame. Akkasumas dhimmoota Oromoo ilaalatan kimirrattiyyuu qooda fudhachuu ni dandaya. (Otoo uunkaa miseensummaa kana hin guutiin dura kaayyoo, akeeka, ejjannoo ilaalchaa, ulaagaa miseensummaa, mirgaa fi dirqama meiseensota WTUOGA dursaa mee dubbisaa maaloo).


text:
WASHINGTON, DC — Baatii Caamsaa darbe dhukkubi pooliyoo ykn laamsheessaa biyyoota gaanfa Afrikaa keessatti mul’ate jira. Somaaliyaa keessa qofa namoota 160tu vaayrasii poliyoon qabame. Vaayrasiin Poliyoo biyyoota ollaa kan ta’an keniyaa fi Itiyoophiyaa keesattis faca’aa jira.
Jalqaba waggaa kanaa poliyoon Naayjeriyaa Afgaanistaan fi Pakistan keessaatti argame.Xinxaltonni akka jedhanti vaayrasichi inni amma biyyoota gaanfa Afrikaa keessatti argame isa Naayjeriyaa keessa jiru waliin wal fakkaata. Gareeleen michoomaan poliyoo dhabamsisuuf hojjatan dhiyeenya kana poliyoo guutuummaa addunyaa irraa yeroo dhumaaf dhabamsisuuf karoora waggaa shaniif lafa ka’ataniin Doolaara Biliyoona 5.5 kennuuf waadaa seenan.
Gama kaaniin uummata addunyaa irra jiraatu keessaa dhukkuba sukkaaraa kan qaban miliyoona dhibba sadii fi miliyoona 71 ta’uu qorannaan gaggeeffame hubachisee jira.Isaan kana keessaa miliyoona 15 kan caalan biyyoota Afrikaa kanneen uffee sahaaraa gadii keessa jiraatu.
Kutaa kana keessatti namoota dhukkuba sukkaaraan qabaman keessaa harka 80 kan ta’an dhukkubicha qabaachuu isaanii illee hin beekan. Namonni dhukkuba sukkaaraan qabaman kun harka caaalaan umriin isaanii Afurtamaa fi shantamii sagala giddu ta’uun ibsamee jira.


text:
Radio Afuura Biyyaa: Guyyaa Gootota Oromoo 2013 – Edmonton, Canada
Description:
Radio Afuura Biyyaa: Guyyaa Gootota Oromoo 2013 – Edmonton, Canada
Kabaja Guyyaa Gootota Oromoo 2013 Edmonton, Canada ti ta’e. Sagantaan kun gaaffii fi deebii Dr. Fido Ebbaa, Miseensa Shane Gumii fi Itti Gaafatamaa Dantaa Alaa ABO of keessaa qaba.
Title: Radio Afuura Biyyaa: Guyyaa Gootota Oromoo 2013 – Edmonton, Canada
Duration: 01:15:54
Category: News, Politics
Added on: Ebla/April 8th, 2013
Tags/Credits: Calgary (Canada), Fido Ebbaa, Guyyaa Gootota, Radio Afuura Biyyaa


text:
Hosiftotta (mammals)
Hosiftotta (mammals) (class Mammalia) kan jedhamani dhigaa-ho'a kan qaban, binensotta spinal-qabatotta ta'an fi kan itti bekamaan immo dubrii isaani anaan mammary gland kessatti burqisisuu fi akkasumas rifensaa, lafee gurra jiddu kan dhaga'uf tajajilamaan fi samuu isaani kessatti kutta neocortex jedhamu qabu. Hosiftonni bayeen ilkaan sirritii walitii qabame argamu kan qabani yoo ta'an akkasumas ontogeny kessatti placenta qabu. Samuun hosiftotta waan kessa (endothermic) fi circulatory system geggesaa, kunis kutaa afuraanni onnelle ni daratta. Hosiftonni ofii kessa gossa jiratotta (species) hanga 5,400 (namalle daratte), genera 1,200, family 153 fi order 29 ofii kessa qabu.[1]
Cite error:
tags exist, but no
tag was found


text:
Waamicha, Oromoo biyya Sweden fi kutaa Skandinevia keessa jiratanif
Akkuma beekamuu baatii sadaasa 2012, keessa yeroo dheeraaf kan hawwamaa ture waligalteen ABO-SGS fi ABO-QC giddutti araara fi walhubanoon tahun ni yaadatama.
Dhimma kana ilaalchise, hawaasa Oromoo biyya Sweden fi kutaa Scandinavia keessa jiratan maraaf, sagantaa dhimma kana ilaalu irratti hoggannota qaama lamaanin ibsatu keennama.
Akasummaas waa’ee Ijaarsaa ilaalchisee seminaarattu kennama.
Hawaasi Oromoo biyya Sweden fi Scandinavia biroo keesa jirattan hundi akka irratti qooda fudhattan kabajaan isiin hafeerra galatoomaa.
Guyyaa Fi iddoo qophii
Guyyaa: 2013-03-23.
Qophii ibsaa fi Seminaara: Sa’aa 13- 18
Yeroo bashannana: Sa’aa 18-24.
Bakka: Älvsjöbadet,Lillhagsvägen 30, T-banna –Hägsätra.
Korre qindeesituu.
IUOF.


text:
AK-47
Gababani Avtomat Kalshnikov (Afaan Russian Template:Lang-ru) kuni qawwe gas-operated assault rifle kan yerro Cold War biyyotta Eastern Blociin fayyadattama turre. Kan bara 1947 fayyida irra kan olle qawwen kuni kan midhafame Mikhail Kalashnikoviin yoo ta'u kampaniin midhasee immo kampanii Russia Izhevsk Mechanical Works jedhamunii.
Yoo qawwe offin ofii guttu (auto-loading rifles) kan yerro World War II (the StG-44 aside) wajjin yoo walitti madallani, AK-47iin jabba, dheriinna diqqa kan qabu fi bakki qallaciin (rifle) itti sennu bayye diqqa 7.62 × 39 mm cartridge yoo qabattu akkasumas selective fire qaba. Assault rifle tokkoffa fi dhugaa isaa yoo ta'u, adunya hundatti bayye fayyadatama fi bekkama dha. AK rifles kuni assault rifle hunda irra bayye hojjatama.
Yoo qawwe offin ofii guttu (auto-loading rifles) kan yerro World War II (the StG-44 aside) wajjin yoo walitti madallani, AK-47iin jabba, dheriinna diqqa kan qabu fi bakki qallaciin (rifle) itti sennu bayye diqqa 7.62 × 39 mm cartridge yoo qabattu akkasumas selective fire qaba. Assault rifle tokkoffa fi dhugaa isaa yoo ta'u, adunya hundatti bayye fayyadatama fi bekkama dha. AK rifles kuni assault rifle hunda irra bayye hojjatama.
This is an excerpt from the article AK-47 from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Guddinaa Tumsaa
Luba Guddinaa Tumsaan bara 1929 Wallagga keessatti iddoo Boojjii jedhamutti dhalatan. Luba Guddinaan obboleessa waa'ee Oromootif wareegame Baaroo Tumsaa jedhamu qabu.
Waldaan Makaana Yesuusii dandeettii geggeessummaa fi beekumsa obbo Guddinaa waan hubatteef, bara 1963tti gara Ameerikaa deemanii Luter Tiyoolojikaal Seminaari (Luther Theological Seminary)tti tiyooloojii akka baratan goote. Ijoollee isaanii shananii fi haadha manaa isaanii Itoophiyaatti dhiisanii 1963 amma 1966tti achitti barumsarra turan. Yeroo barumsa xumuran baachiler digirii diviiniitii (bachelor's degree in divinity (B.D.)) fudhatan.
Waldaan Makaana Yesuusii dandeettii geggeessummaa fi beekumsa obbo Guddinaa waan hubatteef, bara 1963tti gara Ameerikaa deemanii Luter Tiyoolojikaal Seminaari (Luther Theological Seminary)tti tiyooloojii akka baratan goote. Ijoollee isaanii shananii fi haadha manaa isaanii Itoophiyaatti dhiisanii 1963 amma 1966tti achitti barumsarra turan. Yeroo barumsa xumuran baachiler digirii diviiniitii (bachelor's degree in divinity (B.D.)) fudhatan.
This is an excerpt from the article Guddinaa Tumsaa from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Symbiosis
The term symbiosis (Greekiin hiikan waliin jirachuu) kan ta'ee kunii kan tajajilamuu danda'uu gosaa waliin jirenya garagara organizimotta gosaa adda adda jidutti ta'uu ibsuuf. Yeroo tokko tokko kuniin waliin jirenya organizimonni lachuu irraa fayyadataman qofaa ibsuuf tajajilamuu danda'a, yeroo biraa immoo walumma galattii waliin jirenyaa bayee walitti maxanee kan akka maxxantumma (predation miti) ibsuuf tajajilamma. Haa ta'u malee namni tokko tokko hangaa predationii ibsuut itti tajajilama. . Kunii immoo waliin jirenyaa organizimiin tokko organizimii biraa irraa yokan kessaa jiratuu ibsuuf yokan waliin jirenyaa organizimonii laman waliin dhabaanii itti fayyadaman ibsuuf tajajilama.
Garuu lamanuu kessatti symbiosisiin adunyaa lubuu qabatotta kessatti waan jiruu fi barbachisumman isaa kan namii yaduu danda'u olii. Organizimonii bayeen maxantuu kessaa ni qabu. Persentiin gudaan herbivore ta'aanii waliin jirenyaa lachuu fayadamanii gut fauna wajiin qabuu, kunis nyanni akkaa margaa... isaan kessatti akka dakamuu danda'u isaan dandessa, kunii immo nyataa fonii calaa dakuun nama dhibaa.
Garuu lamanuu kessatti symbiosisiin adunyaa lubuu qabatotta kessatti waan jiruu fi barbachisumman isaa kan namii yaduu danda'u olii. Organizimonii bayeen maxantuu kessaa ni qabu. Persentiin gudaan herbivore ta'aanii waliin jirenyaa lachuu fayadamanii gut fauna wajiin qabuu, kunis nyanni akkaa margaa... isaan kessatti akka dakamuu danda'u isaan dandessa, kunii immo nyataa fonii calaa dakuun nama dhibaa.
This is an excerpt from the article Symbiosis from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Bitootessa 05,2012
Mootummaan Wayyaanee Diddaa barattoota Oromoo irraa itti jabaachaa
dhufe hambisuuf ykn dura dhaabbachuuf jecha yuunivarsiitiilee Oromiyaa keessatti maqaa leenjii “Namuusa” jedhuun siyaasa barsiisuuf qophaa’aa jiraachuun isaa saaxilamee jira.Diddaa Qeerroo Oromoo irraa mootummaa Wayyaaneetti dhufe laaffisuuf barattoota yuunivarsiitii dirqamaan leenjii kana Bitooteessa 26,27 fi 28,2012 itti kennuuf karoorfatee jiraachuun isaa
beekamee jira.
Ji’a Onkoloolessaa darbe keessatti leenjiin kun barattoota yuunivarsiitiif kennamuu jalqabee gaaffii barattootaan milkaa’ina kan dhabe yoommuu tahu kana milkaa’ina itti uumuuf barattoota digdama digdamaan leenjii kana kennuun milkaa’ina itti uumuuf watwaataa jiraachuu wayyaanee qeerroon bira gahee jira.Sodaan Wayyaanee yeroo ammaa sochii Qeerroon itti jiru yoommuu tahu amantii miseensota isaa irraa dhabde irraa kan ka’e karaa dhaabbiilee
tajaajila hawaasaa kanneen akka manneen barnootaa olaanaa fi gad aanaa
sochii kana to’achuuf qophaa’aa jiraachuun Wayyaanotaa bira gahamee jira.
Dargaggoota Oromoo gaaffii mirgaa kaasan baroota dheeraaf hidhuu,ajjeessuu,biyyaa arihuu fi hojii irraa arihuun mootummaan wayyaanee yeroo har’aan gahe kun ammos diddaan yeroo itti jabaatu tooftaa leenjii naamusaa jechuun kan as bahe yeroo tahu haalli kun dargaggoota Oromoo biratti dadhabiinsa Wayyaanotaa akka muldhisuu fi soda hangam akka Oromoo irraa qaban muldhisa jechuun qeerroon dubbatu.
Qasoon Itti fufa! Gabrummaan ni kufa!


text:
Echarikkai Vaasakarkalee Kavanam Ithu Neeradiyaaka Thakaappunarchi insesd Illaaviddaalum Thai-Makan Idaiyee Ulla Ulaviyal Reethiyaana Kaama Unarvukalaip Parriyathu. Pidikkaathavarkal Thayavu Seythu Thavirtthu Vidungal -- En Iniya Anput Theevadiyaa Mallikaa Mindum Un ThirilKoothi Eluthukireen. Nee Ennai Rompak Kedutthuviddaay. Naan Itharku Mun Raaniyin KallapPurusan Chinnaraasu Vidalaip Payalukal Rangudu Naakaraajan 20 Aandukalukku Mun Peyar Theriyaamal Ennai Ottha Kirushnakumaar Aakiyorudan Naan Podda Kaamakkaliyaaddangalai Nee Veliyiddathum Athanaip Padippathee Oru Trillaaka Irunthathu. Athan Pin Unakku Eluthuvatharkaakavee Ethaavathu Trillaaka Okka Veendum Athanai Nee Veliyiddu Athai Naanee Padikka Veendum Enra Ninaippee Irukkirathu. Eppadaa Evanaiyadaa Pidichu En Thodaiyidukkila Poddu Nasukkarathunnu Aasaiyaayirukkudi En Anput Theevadiyaa. Senra Maatham Puthithaaka Orutthanudan Ottheen. Athu Oru Trillaana Anupavamaaka Amainthathu. En Veeddil En Purusan Maalai 7 Manikku Meelthaan Veeddukku Varuvaar. Maalai Naalu Mani Vaakkil En Veeddukku Paal Oorravarum Sivakaamiyin Makan Anru Vanthirunthaan. Amma Engee Enratharku Amma Eelakirikkup Poy Iruppathaakas Sonnaan. Anthap Paiyan Peyar Rakunanthan. Silamurai Avan Ammavirku Pathilaaka Avan Varuvaan. Lokal Kaaleejil ஃparsd Iyar Paditthuk Kondirunthaan. Vayasu 18 19 Irukkalaam. Karanai Karanaiyaaka Jim Paadiyodu Irunthaan. Inru Avanaip Paartthathum Avanudan Okka Veendum Enru Aasai Vanthu Viddathu. Eppoluthum Varaanthaavileeyee Paalai Vaangik Kondu Anuppi Vidum Naan Annikku “enna Raku.. Romp Poradikkuthunnu Ninaicheen. Nee Vanthudda. Ullee Vaa Konja Neeram Peesikkiddu Irukkalaam” Enrapadi Avanai Ullee Alaitthus Senru Avanukku Kaapi Kalanthu Koduttheen. Pin Avan Pakkatthil Udkaarnthu Peesum Pothu Kavanikkaathathu Maathiri En Selai Vilaka Oru Pakka Mulaiyaik Kaaddiyapadi Irukka Avan Athait Thiruddut Thanamaaka Rasippathaik Kavanittheen. Eppadi Ethil Aarampitthu Ivanai Valaippathu Enap Puriyavillai. Murrilum Irandupuramum Selai Vilaki Mulaikalaik Kavanikkaamal Iruppathu Pol Kaaddik Kondu “empaa Raku Unmaiyais Sollu. Naan Rompa Vayasaanavalaat Theriyaranaa-” Enreen. Avan Viyappudan ”illeengammaa.. Neenga Alakaatthaan Irukkinga” Enraan. “illaippaa Intha Madippaip Paatthu Avaru Danlap Dayrnu Keeli Seyyaraaruppaa” Enrapadi Avan Kaiyaip Piditthu En Iduppu Madippil Vaitthu Alutthik Kolla Avan En Irandu Madippukalaiyum Thadavinaan. Naan “s..s.. Raku Nee Thadavurathu Nallaayirukkuppaa. Ippellaam Avaru Ennais Seyyarathee Illaippaa.. Naan Enna Solreennu Puriyuthaa-” Enrapadi Avanai Anaittheen. Avan “puriyuthungammaa” Enrathum “purinjukiddum Een Summaa Irukkee. Vaa Ennais Seyyi” Enrapadi Malamalavena Thunikalai Aviltthup Poda En Uppiya Pundaiyai Veriyudan Rasitthaan. Naan Avanaiyum Ammanamaakki Ennodu Seertthu Irukki Anaikka Avanathu Sunni Soodaana Irumput Thadiyaaka En Saamaan Meeddil Muddiyathu. Avan Udampu Muluvathum Thadaviyapadi “raku Nee Yaaraiyaavathu Otthirukkiyaa-” Enratharku Avan “illeengammaa. Aanaa Okkarathaip Paatthirukkeen” Enraan. Naan Avanaik Kundiyodu Irukkip Piditthapadi “yaar Okkarathap Paatthee Solluppaa” Enratharku Muthalil Thayanginaan. Naan Rompak Kenjavum Avan “engammaavum Athu Ooru Aalu Orutthanum Okkarathaip Paattheen” Enraan. Naan Avan Sunniyai Uruvi Viddapadi “ay.. Ungammaa Sivakaami Okkarathaip Paatthiyaa- Eppadi Irunthuchuppaa Sivakaami Pundai Inthaa Paaru EmPundaiyai Vida Sivakaami Pundai Alakaa-” Enrapadi En Pundaiyai Viralaal Viritthuk Kaanpitthu Avan Kaiyaip Piditthu Athil Vaikka Avan En Koothi Oddaiyil Viralai Aalamaaka Nulaitthaan. “ithuvum Alakuthaan” Enraan. Naan “ithuvumnu Sonnaa Enna Arttham Summaa Pachaiyaas Solluppaa. Ungammaa Otthu Mudikkaravarai Paatthiyaa-” Enratharku Avan “aamaa.. Antha Aalu Otthu Mudichathum Amma Appadiyee Pundaiyila Valiyara Thanniyai Kaiyila Valichu Molaiyila Thadavikiddu Antha Aalai Sappas Sonnuchu” Enraan. Naan ”m. Paravaayillai Ungammaa Sivakaamiyum Okkarathula Nalla Veriyullaval Thaan. Sarippaa Raku. Ungammaa Pundaiyai Rasichiyee Aasai Vanthuchaa” Enrathukku Avan Rompa Vedkappaddaan. Naan Vidavillai “eey Thirudduppaiyaa Ungammaa Pundaiyai Ninaichukiddee Kaimuddi Adichiyaa-” Enrathukku Avan Aamaa Enru Thalaiyai Aaddinaan. ”m.. Enna Ninaichukiddu Kaimuddi Adichee. Ungammaa Pundaiyila Un Sunniyai Viddu Aaddurathu Maathiri Karpanai Pannikkiddee Senjiyaa 8230 Sari. Ippa Ennai Un Ammannu Ninaichukka. Ennaiyum Nee Ammannu Thaanee Kooppidaree. Un Ammavai Okkarathaa Ninaichukiddu Intha Ammavaip Poddu Olu” Enru Avnai Ilutthu Meelee Poddu Anaikka Avan Irumpu Ulakkaiyaaka Ninra Avan Sunniyaik Kaiyaal Piditthu En Pundaikkul Nulaitthaan. Naan “en Sunni Makanee Poddu Intha Amma Koothiyaik Kutthudaa En Sunnip Paiyaa En Poolu Makanee” Enru Anattha Avan “Amma 8230 Amma 8230 Pundaiyai Virimmaa.. Un Pundai Kathakathannu Sukamaayirukkummaa’ Enrapadi Veekam Veekamaaka Iyanginaan. Naan Avan Kundiyai Ilutthu Ennodu Alutthiyapadi “en Pundai Makanee Inimee Intha Amma Pundai Unakkut Thaandaa. Ishdtthukkup Poddu Ennai Oludaa” Enrathum Ennai Veekam Veekamaaka Otthu Thanniyai Viddaan. Methuvaaka Avanai Anaitthu “nallaayirunthuchudaa Sari Vaadaa Un Amma Pundaiyaik Kaluvi Vidudaa” Enrapadi Avanai Paatroomukku Alaitthus Senru Naan Avan Sunniyaik Kaluva Avan En Pundaiyaik Kaluvinaan. Pin Avan Munnaaleeyee Kunthi Udkaarnthu Yoorin Poka En Pundaiyilirunthu Peechi Adikkum Mootthiratthai Avan Rasitthaan. Avanaakavee “Amma Un Mootthiratthaik Kudikkanum Pola Aasaiyaayirukkummaa” Enrathum “vaadaa.. Vaa Un Vaayil En Mootthiratthai Ootthareen” Enrapadi Avanai Ilutthu Michamiruntha Mootthiratthai Avan Mukatthil Oorrineen. Ithu Ippadiyee Thodarkirathu. Deyli Naan Avanai “vaadaa Makanee Okkalaam” Enru Kooppiduvthu Maari Ippothellaam Yaarum Arukil Illaiyenraal Avanee ”vaammaa Pundaiyaik Kaaddummaa.. Okkanum Pola Irukkummaa” Enru Solli Ennai Arumaiyaaka Okkiraan. Naan Avanidam “eey Ennai Okkum Pothu Ungammaa Sivakaamiyai Okkirathaa Ninaichukiddut Thaanee Okkiree-” Enraal Aamothippathu Pol Siritthuk Kolkiraan. Enakku Ippa Enna Aasai Theriyumaa- 18 Vayathil Rakuvaip Perra Aval Ippa 34 35 Vayasil Alakaakat Thaan Irukkiraal. Sariyaana Naaddukkaddai. Naan Avalai Ammanamaakki Vilaiyaadi Rakunanthanai Sivakaami Pundaiyil Okka Viddu Pakkatthil Irunthu Paartthu Rasikkanum Pola Irukku Mallikaa. Ithaip Parri Enna Ninaikkiraay. Ithu Sarippaddu Varumaa- En Anput Theevadiyaa Mallikaa Ithai Ethaavathu Kaaranam Solli Veliyidaamal Irukkaathee. Enakkee Padikka Aasaiyaay Irukkudi. __________trilKoothi. Thiril Koothi Eluthum Anupavangal Anaitthum En Pundaiyil Kaamaneeraik Kasiya Vaitthu Vidukirathu. Aanaal Athukkaaka Ennamo Ennaal Thaan Naan Keddup Poy Viddeen Enru Aval Solvathai Eerka Mudiyaathu. Vitham Vithamaaka Trillaaka Oltthu Makila Veendum Enpathodu Athanai Peyar Sollaamal Veliyiddu Thaanum Paditthu Rasikka Veendum Enra Aasai Udaiya Tril Koothi Than Koothit Thinavukkut Thaan Pala Kaathalarkalaip Piditthu Okkiraal. Sari Ippa Inthak Kadhaikku Varuvom. Rakunnthanai Than Makan Pola Ninaitthu Avanudan Ottha Unakku Ippa Avanai Avan Amma Sivakaamiyaiyum Okka Viddu Rasikka Veendum Enru Aasaippaduvathaik Kurram Solla Mudiyaathu. Saathaarana Olai Vida Ithu Pola Trillingaana Vishayangal Adangiya Ol Anupavangal Mikavum Rasitthu Anupavikkk Koodiyavaiyee. Insesd Enra Vidayatthaip Porutthavarai Naan Eerkanavee Sonnathu Pol Angonrum Ingonrumaaka Ivai Nadakkat Thaan Seykinrana Enraalum Vilakkukal Maddumee Vithikalaaki Vida Mudiyaathu Enpathu Thaan Unmai.- - Rakunanthanaip Poruttha Varai Avan Manathalavil Than Amma Sivakaamiyait Thaan Otthuk Kondirukkiraan. Athanai Unmaiyaakkip Paarkka Nee Aasaippadukiraay. Unmaiyil Itharku Sariyaana Oru Mudivukku Vara Iyalaamal Thavikkireen Enpathee Unmai. Thakaap Punarchi Enra Vakaiyil Sarru Aalamaaka Sinthitthaal Amma-Makan Uravukal Athikamaaka Iruppathai Naan Ariveen. Ivvakai Uravu Evvakaiyilo Manam Saarntha Uravukalaaka Amainthu Viduvathuthaan Aachariyam. Ithu Kuritthu En Tholi Orutthi Oru Karutthinais Sonnaal. ”iyakkunar Paarathiraajaa Iyakkiya “muthal Mariyaathai” Enra Verrip Padtthil 45 Vayasukkaararaana Sivaaji 17 Vayathu Raathaavai Virumpi Avalai Okka Aasaippaduvaar. Antha Idtthirkaana “poongaarree Thirumpumaa” Enra Paadalil “enakkoru Thai Madi Kidaikkumaa-” Enru Paaduvaar. Magal Vayathudaiya Chinnap Ponnai Okka Athanait Than Thaimadiyaaka Ninaippathu Oru Vakaiyil Insesd Thaanee. Enthap Pennumee Avalai Okkum Aanukku Oru Vakaiyil Thai Thaan. Aval Mulaiyai Sappumpothee Aval Amma Nilaiyil Thaan Irukkiraal. Aval Pundaiyil Kutthum Pothu Athu Avan Pirantha Pundai Thaanee” Enkiraal. Ithil Ulla Laajik Oru Vakaiyil Sariyaakat Thaan Padukirathu. Ennavo Po Tril Koothi Ennaal Oru MuTVnait Thara Iyalavillai. Ennaal Mudintthellaam Enna Theriyumaa TrilKoothi Nee Un Ennappadi Sivakaamiyaiyum Otthuk Kolla Vaitthu Rakunanthanudan Neeyum Seernthu Oltthaal Athai Engalukku Eluthummaa. Avvalavuthaan Ippothu Solla Mudiyum. 18 2010 7 51 Majaa Mallikaavidam Keelungal. 2.0 . .
Tamil Sex Stories Tamil kamakathaikal Pundai Mulai devadiyal in tamil language Amma Akka Anni Thambi Annan Maami Mami
Majaa Mallika Kathaigal 103
Echarikkai Vaasakarkalee Kavanam Ithu Neeradiyaaka Thakaappunarchi insesd Illaaviddaalum Thai-Makan Idaiyee Ulla Ulaviyal Reethiyaana Kaama Unarvukalaip Parriyathu. Pidikkaathavarkal Thayavu Seythu Thavirtthu Vidungal -- En Iniya Anput Theevadiyaa Mallikaa Mindum Un ThirilKoothi Eluthukireen. Nee Ennai Rompak Kedutthuviddaay. Naan Itharku Mun Raaniyin KallapPurusan Chinnaraasu Vidalaip Payalukal Rangudu Naakaraajan 20 Aandukalukku Mun Peyar Theriyaamal Ennai Ottha Kirushnakumaar Aakiyorudan Naan Podda Kaamakkaliyaaddangalai Nee Veliyiddathum Athanaip Padippathee Oru Trillaaka Irunthathu. Athan Pin Unakku Eluthuvatharkaakavee Ethaavathu Trillaaka Okka Veendum Athanai Nee Veliyiddu Athai Naanee Padikka Veendum Enra Ninaippee Irukkirathu. Eppadaa Evanaiyadaa Pidichu En Thodaiyidukkila Poddu Nasukkarathunnu Aasaiyaayirukkudi En Anput Theevadiyaa. Senra Maatham Puthithaaka Orutthanudan Ottheen. Athu Oru Trillaana Anupavamaaka Amainthathu. En Veeddil En Purusan Maalai 7 Manikku Meelthaan Veeddukku Varuvaar. Maalai Naalu Mani Vaakkil En Veeddukku Paal Oorravarum Sivakaamiyin Makan Anru Vanthirunthaan. Amma Engee Enratharku Amma Eelakirikkup Poy Iruppathaakas Sonnaan. Anthap Paiyan Peyar Rakunanthan. Silamurai Avan Ammavirku Pathilaaka Avan Varuvaan. Lokal Kaaleejil ஃparsd Iyar Paditthuk Kondirunthaan. Vayasu 18 19 Irukkalaam. Karanai Karanaiyaaka Jim Paadiyodu Irunthaan. Inru Avanaip Paartthathum Avanudan Okka Veendum Enru Aasai Vanthu Viddathu. Eppoluthum Varaanthaavileeyee Paalai Vaangik Kondu Anuppi Vidum Naan Annikku “enna Raku.. Romp Poradikkuthunnu Ninaicheen. Nee Vanthudda. Ullee Vaa Konja Neeram Peesikkiddu Irukkalaam” Enrapadi Avanai Ullee Alaitthus Senru Avanukku Kaapi Kalanthu Koduttheen. Pin Avan Pakkatthil Udkaarnthu Peesum Pothu Kavanikkaathathu Maathiri En Selai Vilaka Oru Pakka Mulaiyaik Kaaddiyapadi Irukka Avan Athait Thiruddut Thanamaaka Rasippathaik Kavanittheen. Eppadi Ethil Aarampitthu Ivanai Valaippathu Enap Puriyavillai. Murrilum Irandupuramum Selai Vilaki Mulaikalaik Kavanikkaamal Iruppathu Pol Kaaddik Kondu “empaa Raku Unmaiyais Sollu. Naan Rompa Vayasaanavalaat Theriyaranaa-” Enreen. Avan Viyappudan ”illeengammaa.. Neenga Alakaatthaan Irukkinga” Enraan. “illaippaa Intha Madippaip Paatthu Avaru Danlap Dayrnu Keeli Seyyaraaruppaa” Enrapadi Avan Kaiyaip Piditthu En Iduppu Madippil Vaitthu Alutthik Kolla Avan En Irandu Madippukalaiyum Thadavinaan. Naan “s..s.. Raku Nee Thadavurathu Nallaayirukkuppaa. Ippellaam Avaru Ennais Seyyarathee Illaippaa.. Naan Enna Solreennu Puriyuthaa-” Enrapadi Avanai Anaittheen. Avan “puriyuthungammaa” Enrathum “purinjukiddum Een Summaa Irukkee. Vaa Ennais Seyyi” Enrapadi Malamalavena Thunikalai Aviltthup Poda En Uppiya Pundaiyai Veriyudan Rasitthaan. Naan Avanaiyum Ammanamaakki Ennodu Seertthu Irukki Anaikka Avanathu Sunni Soodaana Irumput Thadiyaaka En Saamaan Meeddil Muddiyathu. Avan Udampu Muluvathum Thadaviyapadi “raku Nee Yaaraiyaavathu Otthirukkiyaa-” Enratharku Avan “illeengammaa. Aanaa Okkarathaip Paatthirukkeen” Enraan. Naan Avanaik Kundiyodu Irukkip Piditthapadi “yaar Okkarathap Paatthee Solluppaa” Enratharku Muthalil Thayanginaan. Naan Rompak Kenjavum Avan “engammaavum Athu Ooru Aalu Orutthanum Okkarathaip Paattheen” Enraan. Naan Avan Sunniyai Uruvi Viddapadi “ay.. Ungammaa Sivakaami Okkarathaip Paatthiyaa- Eppadi Irunthuchuppaa Sivakaami Pundai Inthaa Paaru EmPundaiyai Vida Sivakaami Pundai Alakaa-” Enrapadi En Pundaiyai Viralaal Viritthuk Kaanpitthu Avan Kaiyaip Piditthu Athil Vaikka Avan En Koothi Oddaiyil Viralai Aalamaaka Nulaitthaan. “ithuvum Alakuthaan” Enraan. Naan “ithuvumnu Sonnaa Enna Arttham Summaa Pachaiyaas Solluppaa. Ungammaa Otthu Mudikkaravarai Paatthiyaa-” Enratharku Avan “aamaa.. Antha Aalu Otthu Mudichathum Amma Appadiyee Pundaiyila Valiyara Thanniyai Kaiyila Valichu Molaiyila Thadavikiddu Antha Aalai Sappas Sonnuchu” Enraan. Naan ”m. Paravaayillai Ungammaa Sivakaamiyum Okkarathula Nalla Veriyullaval Thaan. Sarippaa Raku. Ungammaa Pundaiyai Rasichiyee Aasai Vanthuchaa” Enrathukku Avan Rompa Vedkappaddaan. Naan Vidavillai “eey Thirudduppaiyaa Ungammaa Pundaiyai Ninaichukiddee Kaimuddi Adichiyaa-” Enrathukku Avan Aamaa Enru Thalaiyai Aaddinaan. ”m.. Enna Ninaichukiddu Kaimuddi Adichee. Ungammaa Pundaiyila Un Sunniyai Viddu Aaddurathu Maathiri Karpanai Pannikkiddee Senjiyaa 8230 Sari. Ippa Ennai Un Ammannu Ninaichukka. Ennaiyum Nee Ammannu Thaanee Kooppidaree. Un Ammavai Okkarathaa Ninaichukiddu Intha Ammavaip Poddu Olu” Enru Avnai Ilutthu Meelee Poddu Anaikka Avan Irumpu Ulakkaiyaaka Ninra Avan Sunniyaik Kaiyaal Piditthu En Pundaikkul Nulaitthaan. Naan “en Sunni Makanee Poddu Intha Amma Koothiyaik Kutthudaa En Sunnip Paiyaa En Poolu Makanee” Enru Anattha Avan “Amma 8230 Amma 8230 Pundaiyai Virimmaa.. Un Pundai Kathakathannu Sukamaayirukkummaa’ Enrapadi Veekam Veekamaaka Iyanginaan. Naan Avan Kundiyai Ilutthu Ennodu Alutthiyapadi “en Pundai Makanee Inimee Intha Amma Pundai Unakkut Thaandaa. Ishdtthukkup Poddu Ennai Oludaa” Enrathum Ennai Veekam Veekamaaka Otthu Thanniyai Viddaan. Methuvaaka Avanai Anaitthu “nallaayirunthuchudaa Sari Vaadaa Un Amma Pundaiyaik Kaluvi Vidudaa” Enrapadi Avanai Paatroomukku Alaitthus Senru Naan Avan Sunniyaik Kaluva Avan En Pundaiyaik Kaluvinaan. Pin Avan Munnaaleeyee Kunthi Udkaarnthu Yoorin Poka En Pundaiyilirunthu Peechi Adikkum Mootthiratthai Avan Rasitthaan. Avanaakavee “Amma Un Mootthiratthaik Kudikkanum Pola Aasaiyaayirukkummaa” Enrathum “vaadaa.. Vaa Un Vaayil En Mootthiratthai Ootthareen” Enrapadi Avanai Ilutthu Michamiruntha Mootthiratthai Avan Mukatthil Oorrineen. Ithu Ippadiyee Thodarkirathu. Deyli Naan Avanai “vaadaa Makanee Okkalaam” Enru Kooppiduvthu Maari Ippothellaam Yaarum Arukil Illaiyenraal Avanee ”vaammaa Pundaiyaik Kaaddummaa.. Okkanum Pola Irukkummaa” Enru Solli Ennai Arumaiyaaka Okkiraan. Naan Avanidam “eey Ennai Okkum Pothu Ungammaa Sivakaamiyai Okkirathaa Ninaichukiddut Thaanee Okkiree-” Enraal Aamothippathu Pol Siritthuk Kolkiraan. Enakku Ippa Enna Aasai Theriyumaa- 18 Vayathil Rakuvaip Perra Aval Ippa 34 35 Vayasil Alakaakat Thaan Irukkiraal. Sariyaana Naaddukkaddai. Naan Avalai Ammanamaakki Vilaiyaadi Rakunanthanai Sivakaami Pundaiyil Okka Viddu Pakkatthil Irunthu Paartthu Rasikkanum Pola Irukku Mallikaa. Ithaip Parri Enna Ninaikkiraay. Ithu Sarippaddu Varumaa- En Anput Theevadiyaa Mallikaa Ithai Ethaavathu Kaaranam Solli Veliyidaamal Irukkaathee. Enakkee Padikka Aasaiyaay Irukkudi. __________trilKoothi. Thiril Koothi Eluthum Anupavangal Anaitthum En Pundaiyil Kaamaneeraik Kasiya Vaitthu Vidukirathu. Aanaal Athukkaaka Ennamo Ennaal Thaan Naan Keddup Poy Viddeen Enru Aval Solvathai Eerka Mudiyaathu. Vitham Vithamaaka Trillaaka Oltthu Makila Veendum Enpathodu Athanai Peyar Sollaamal Veliyiddu Thaanum Paditthu Rasikka Veendum Enra Aasai Udaiya Tril Koothi Than Koothit Thinavukkut Thaan Pala Kaathalarkalaip Piditthu Okkiraal. Sari Ippa Inthak Kadhaikku Varuvom. Rakunnthanai Than Makan Pola Ninaitthu Avanudan Ottha Unakku Ippa Avanai Avan Amma Sivakaamiyaiyum Okka Viddu Rasikka Veendum Enru Aasaippaduvathaik Kurram Solla Mudiyaathu. Saathaarana Olai Vida Ithu Pola Trillingaana Vishayangal Adangiya Ol Anupavangal Mikavum Rasitthu Anupavikkk Koodiyavaiyee. Insesd Enra Vidayatthaip Porutthavarai Naan Eerkanavee Sonnathu Pol Angonrum Ingonrumaaka Ivai Nadakkat Thaan Seykinrana Enraalum Vilakkukal Maddumee Vithikalaaki Vida Mudiyaathu Enpathu Thaan Unmai.- - Rakunanthanaip Poruttha Varai Avan Manathalavil Than Amma Sivakaamiyait Thaan Otthuk Kondirukkiraan. Athanai Unmaiyaakkip Paarkka Nee Aasaippadukiraay. Unmaiyil Itharku Sariyaana Oru Mudivukku Vara Iyalaamal Thavikkireen Enpathee Unmai. Thakaap Punarchi Enra Vakaiyil Sarru Aalamaaka Sinthitthaal Amma-Makan Uravukal Athikamaaka Iruppathai Naan Ariveen. Ivvakai Uravu Evvakaiyilo Manam Saarntha Uravukalaaka Amainthu Viduvathuthaan Aachariyam. Ithu Kuritthu En Tholi Orutthi Oru Karutthinais Sonnaal. ”iyakkunar Paarathiraajaa Iyakkiya “muthal Mariyaathai” Enra Verrip Padtthil 45 Vayasukkaararaana Sivaaji 17 Vayathu Raathaavai Virumpi Avalai Okka Aasaippaduvaar. Antha Idtthirkaana “poongaarree Thirumpumaa” Enra Paadalil “enakkoru Thai Madi Kidaikkumaa-” Enru Paaduvaar. Magal Vayathudaiya Chinnap Ponnai Okka Athanait Than Thaimadiyaaka Ninaippathu Oru Vakaiyil Insesd Thaanee. Enthap Pennumee Avalai Okkum Aanukku Oru Vakaiyil Thai Thaan. Aval Mulaiyai Sappumpothee Aval Amma Nilaiyil Thaan Irukkiraal. Aval Pundaiyil Kutthum Pothu Athu Avan Pirantha Pundai Thaanee” Enkiraal. Ithil Ulla Laajik Oru Vakaiyil Sariyaakat Thaan Padukirathu. Ennavo Po Tril Koothi Ennaal Oru MuTVnait Thara Iyalavillai. Ennaal Mudintthellaam Enna Theriyumaa TrilKoothi Nee Un Ennappadi Sivakaamiyaiyum Otthuk Kolla Vaitthu Rakunanthanudan Neeyum Seernthu Oltthaal Athai Engalukku Eluthummaa. Avvalavuthaan Ippothu Solla Mudiyum. 18 2010 7 51 Majaa Mallikaavidam Keelungal. 2.0 . .


text: Adidaa Dammaaram Adida adidaa.... damakku Damakku en enna hei Hei Kanney kannu Kannum konjam M... naan Naanthaan nee Nee neethaan Neethaan onakketha onnaa Orey Poadu.. sinnam sugam summa un Undhan Unnappaarthaaley velloattam aasaitheru adida Adida adidaa.... asanja bomma damakku Damakku damma dammaaram en enna ennai ennoada gunamaagum hei Hei joramaagum kaaram kai kan kannakkaatti Kanney kannu Kannum kettu koabamellaam konjam M... maarboaram magaraani mavaraasan moadhittu moochaaga naan Naanthaan naattu nadandhaa nee Nee neethaan Neethaan neththipottu oiyaaram onakketha onnaa Orey paarkkudhadi..... paarthirupenaa paarvaipattu palagaaram pattaaley Poadu.. poagalaamaa poamaa poamma poanaa poi raakkettuthaanaa rendum rendumthaan saanjikkalaamaa saathiduven savagaasam sedhukki sema serndhu singaaram sinnam sinungudhadaa... sollivittu sugam summa sumugamaana suththittupoanaa thaaren thalaivaa thangathula tholaichuputtom un Undhan Unnappaarthaaley unnoada vaa vaangikkalaam vaaren vaarthai vaazhndhukkalaamaa vacha vaikkaadhey vaikkathaan vekkathil velloattam venaam vizhiyilathaan


text:
Gabaasa:Guyyaa har’aa Ebla 11/2014 Goototni Qeerroon Baratootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimma FDG dhoowosan. Goottootni barattootni Qeerroon Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa haala qindaaaa fi bifa haarawaan qaanqee FDG qabsiisuun gaaffii kabajamuu mirga abbaa biyyummaa Oromoo,Gaaffii Magaalaan Finfinnee bulchiinsa Oromiyaa jala galuu qaba jedhuu fi Adeemsii Magaalaawan Oromiyaa Finfinnee fi Federala jala galchuuf mootummaan EPRDF hojjechaa jiru dhaabbachuu qaba kan jedhuu fi gocha sanyuummaa irratti hundaaeen barruu maxxansa ilmaan nafxanyaa maxxansuun Oromoo maqaa xureessa, xiqqeessa fi haamilee tuqaa jiran seeratti dhiyaachuu qabu, manni maxxansaa nafxanyootaa kun cufamuu qaba kan jedhuu fi haala siyaasa biyyatti ilaalchisuun barreeffaman qindeessuun bulchiinsa Yuunibarsiitii Jimmatti kennuun deebiin gaaffii keenyaa yeroo gabaaba keessatti nuuf deebiuu qaba jechuun ; garagalcha Iyyannoo isanii bulchiinsa mootummaa nannoo Oromiyaaf, Koomishinii Poolisii Oromiyaa fi dhimmoota nageenyaa Oromiyaaf, bulchiinsa godina Jimmaaf, koomishinii Pooliisii Godina Jimmaaf, Uummata Oromoo hundaaf, Dhaabbilee mirgoota namummaa Idil addunyaaf, Afrikaa fi biyyatti hundaaf jechuun garagalcha gochuun warraaqsaa FDG haalan qindaaaa taee gaggeessan.
Qeerroon dargaggootni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa yeroodhuma FDG seenaa qabeessa kana dhoowosanitti barruulee nafxanyaan diinummaa uummata Oromoo irra qabuuf arrabsoo fi dhaadhessa maqaa balleessii irratti rawwachuun maxxansa hinquun lakk.113 bitootessa 2014 baase library Yuunibarsiitii Jimma fi Magaalaa Jimmaa keessa walitti qabuun mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa kessatti ibiddan gubuun bulchiinsi yuunibarsiitii Jimmaa gochaa seeraan alaa fi yakka nurratti dalagamee kana library gachuun caalmatti dhiigni keenya akka danfuu godheef itti nuf haa gaafatamu jechuun dhaadannoowwaan garaagaraa dhageesisuun seenaa qabsoo FDG dargaggoota Oromoo keessatti boqonnaa haaraawaa banuun qabsoo bilisummaa Oromoo finiinsan.
Like this:
Like Loading...


text:
WASHINGTON DC
— Korii Gumii Gaayoo 40essoon aanaa Gaayo,Dhaddacha Gumiitti taahe baranallee waan hedduu dubbate;akka namii ceeraa fokkoo walii qabaatu,akka farsoo fi caatiin ollaa Booranaatti hin galle akka abbaan warraa machiin ollaatti hin galle,akka haadha hiyyeessaa gargaaran,akka namii ijoollee dubraa ganna 18tii gadi fuudhe ykn fuusise adabamuu,ka ijoollee dubraa bira rafelleen adabamu,akka abbootiin gadaalleen barnoota jabanaallee dabalatanii fi waan hedduu irratti dubbate.
Guyyoo Gobbaa abaa Gadaa Booranaa 70essoo, “ijoollee barsiifachuu fi machii lagachuun akka jireennii keenna nuu jabaatu nu tolchaa,waan kana lagachuu dhabuun guddoo jireenna namaa balleessa,”jedha.
Jaarolee Koraa
Gumiin Booranaa tana malee akka namaa horii fi bineensii baddaalleen mirga gadaan kenniteefiin jiraatu dubbatte.Rooba Jaaroo abbaa gadaa awaxxuuti;Bineensii baddaa gaafa horiin hin jirre soora namaa tahaa tana malee faaya biyyaatii eegamuu male jedha.
Tana malee Gumiin Gaayoo akka haawwan hiyyeessaalleen mirga gadaan kenniteef qabaatan dhaamte.Akka seera Gadaatti, namii seera malee haadha hiyyeessaa giddeessee bira rafe gatii loon hedduu itti muranillee ya dubbatan.Akka jecha abbaa Gadaa Guyyoo Gobbaatti ummatii haawwan malee guutamee jiraatu hin jiru.
Ijoolleen dubraa diqqeennaan fuudhan ufiifuu daahima, daahima guddifachuu hin dandeettu,maatiilleen hin jabeeffattu jedhe korii Gumii Gaayoo.
Abbootii Gadaa
Gumiin Gaayoo tana malee akka gosa waliin qubatan cufa waliin marraa fi bisaan waliin qaban nagaan waliin qabaachaa nagaan jiraatan dhaamatte.Akka abbaa gadaa Guyyoo Gobbaatti,nagaa kana dhiisanii wal tuttuquun namuufuu faaydaa hin qabdu.
Gumiin Gaayoo kora gadaa Booranaa ganna saddeetitti marroo tokko taahanii bultii Booranaa,seeraa innii buluunii fi akka innii itti buluutti jiru irratti mari’atan.
Mallattoo sagalee armaan gadii tuquun dhaggeeffadhaa
Gaaffii di Deebii dhaggeeffadhaa


text:
Rafúdoo Akarafa
1
Isipa máqannaasa Isaraee máqannaasa mandáikamma nímaqaqau.
1 Yakooboona ámaaku óondamara misá faqa Isipa máqusai óoqu fúsa misá nuqu maaqímminoo máridanoo. 2 Reeubeenáfa faqa Simeeoonáfa faqa Réefifa faqa Yúdafa faqa 3-4 Isakarafa fáqa Seeburunafa fáqa Beensamináfa faqa Dánnaafa faqa Napatarifa fáqa Kadaafa faqa Áseerafa faqa minamúsa faqa misá faiqinámu faqa nárì níkoona nínaakuna faqa Isipa máqa máaqaki óoqu fiqau. 5 Moodáanaki ruqáuiqa óoqu fúsà qaaramóo fásiqa níku nísauku taikásee moó fásiqa ásaukuqará kai taikásee 70 Isipa máqa máaqaki óoqu maríqau. Yóoseefaafa óoqai miqóo máruqoo márinau.
6-7 Miqóo máriiufaqa Yóoseefaafa faqa narí áfasausamara faqa aiqáma mi akiiqáusa kuqu taikáfufaqa misá faiqi námu níku nísauku fíndifufaqa faiqi moómoo uqanna maqasoofaqa kambíqaqau. Kambíqafiqa Isipa máqa máaqa umbiqámma áqiqa máriqau. 8 Faraoofa Isipa máqannaa rakísirafa kuqufufanóo kísaaqasaa márinoo fúka moó Fáraoofa kambíqanau. Mifá Yóoseefaanara faqa aandaroo áukuana rakísiiunara faqa miná áiku ásaukuara faqa sía írinau. 9 Faraoofa narí máqannaasa qímanniminoo qinau. Isaraee máqannaasa moómoo uqanna maqa máaqa umbíaqa máriafaqa maasá úridaaqaramáseeqa maasá rafáaqafu qímaqéefaara. 10 Rákirafa kambíqainaqa misá maasá namuqáa faqa moodáanaki kámmafi maasá darusée quqásee sandée foora. Ínni saimbaqa náqifee mándee óonumafi irisée misá rafáaqafúsaanaqee misá sía moómoo kambíqeefaree.
11 Miqí qímasoofaqa Isipa máqannaasa Isaraee máqannaasa karafúsa saika nímiqau. Afeeka rakisirausá misásaa rakísi maríqau. Isaraee máqannaasa karafúsaki máridaqa qaara maqusa áuqiqau. Moó máqusa áuqu Pitoona máqusa áuqusee moo máqusa áuqu Raqamaseesa máqusa áuqiqau. Mi maqusa qandá nárana afeedímaru maqusa qanda máriqau. Qafee máqannai kai máaqa usakéemaríqau. 12 Isipa máqannaasa Isaraee máqannaa kafáa kafáa ummaara nímufaqa moómoo kambíqafiqa maqa máaqa qumbiáqau. Isipa máqannaa misá níndafeeqa káaqa rufíee máriqau. 13 Miqúnara sía moómoo asumu kambíqaaqeera firaa kadaapí uqanná misá nímuaaqa quqásoofaqa misá mandá márira máriqau. 14 Isipa máqannaasa qufaqa Isaraee máqannaa qafee máqa qumáree ausírira óoniara foora moómoo áuquseeqa minánnai máaqa usakéeqa kafaa áfuqaki áinaina faqa ímaríqau. Miqí márufaqa sía Isipa máqannaasa misára qimudáòo qímariqau.
15 Faraoofa mi kadaapirirána Isaraee máqannaa nimiséenoo quandáfinoo Isareee máqannaa ánaasee qaaraqánda Sifaraa námmarisa Puaa námmarisa inaamunaí fusásaa rakísimaru anaasee qanda qímanniminau. 16 Ínneeqara innaamunaí fídaqara dadaaqíqa faiqì maqaséeqa akoonaiqí aiqáma aaqee uqanná rutúkuaqa, mánaaqa kai káqi máriaqa. 17 Mi anaaseeqandá Faraoona ufa iriséeqara Ánutuna ufara rufíaseeqa sía akoonaiqíuqa nárí maríqau, káqi máriqau. 18 Faraoofa akoonaiqí moómoo kambíqoofanoo níndafamáseenoo innaamunaí nífiqaqanu ánaaseeqanda náaramáseenoo níqinoo qinau. Ínneeqara náqaafee ifaqée sía akoonaiqí nárídee qiní ufa rukíáafanoo. 19 Miqandá miná ufa iriséeqa qiqau. Heeburu ánaasee sía Isipa ánaasee naannaráidaqa misá káqi káqi faiqi máqaidaqa. Maaqandá óonu ráunaqa fáasai faiqi maqaqaafaqá óonu níndafaidaqa.
20 Ánutufa mi anaaseeqandá óosana níndafamáseenoo ámiqi ámiqimasoofaqá Isaraee máqannaasa moómoo kambíqafiqa afeeka maqannaa máriqau. 21 Miqandá Ánutunara rufíoofanoo miná ákiiqara Ánutufa miqandá faqa faiqi asumu níminau.
22 Faraoofa misá níndafeenoo narí máqannaa Isipa máqannaa aiqámausa náaramáseenoo ufa afeeka ufa qímanniminau. Heeburu ánaasee akoonaiqí maqasáifaqa ínnee miná maréeqee nammári firaaná Niru námmariki áqusaifaqa kúquaqa. Aiqáma kúquaqeera mánaaqauqa kai káqi máriaqeera qinau. Miqí qímasoofaqa miqímmi maríqau.


text:
GUWUURSHA
Sokkaanote Sooreessi Mikaeeli Ayeeti?
AYYAANU kalaqo ikkinoha Mikaeeli, Qullaawu Maxaafi giddo shiima baseralla qummi assinoonni. Ikkollana qummi assinoonni basera assinoreno xawinsoonni. Daanieeli maxaafira, Mikaeeli busha sokkaano ledo olaminota, Yihudu sokkara, Sheexaanu ledo yekkeeraminotanna Ajuujate maxaafira kayinni Daawuloosinna agaanintesi ledo olaminota xawinsoonni. Mikaeeli Yihowate gashshate mabtera ha'lino, hattono Yihowa diinna ledo gaaramino; tenne assasinni, “Maganu Gedeehu Ayi No?” yitannote su'misi tiro garinni hee'rino. Ikkina Mikaeeli ayeeti?
Mito wote mannu babbaxxino su'minni woshshamanno. Lawishshaho, Yaaqoobihu wolu su'mi Isiraeeliiti. Pheexiroosi Simiooni yinanni su'minnino woshshamino. (Kalaqo 49:1, 2; Maatewoosi 10:2) Hatteente gede, Yesuusi Kiristoosi uullara daara albaannino ikko iimira ha'ri gedensaanni Mikaeeli yaamame woshshamannota Qullaawu Maxaafi xawisanno. Hanni hatto yineemmo gede assitannonke xiqissa la'no.
Sokkaanote Sooreessa. Maganu Qaali Mikaeeli, “sokkaanote [sooreessa]” yaanno. (Yihudi 9) Qullaawu Maxaafi giddo “sooreessa” yaanno qaale duuchcha kiiro afi'rino gede assine dixawinsoonni. Kunino sooreessaho yinoonnihu mitto sokkaancho calla ikkinota buuxisanno. Hakkiinni saeno Yesuusa sokkaanote sooreessaati yine xawinsoonni. Reyotenni kainoha Mootichcha Yesuusi Kiristoosi lainohunni 1 Teselonqe 4:16 togo yitanno: ‘Mootichchu umisi hajajote qoonqonninna sokkaanote sooreessi qoonqonni iiminni dirranno.’ Koye Yesuusi qoonqo sokkaanote sooreessi qoonqooti yinoonni. Konni daafira tini xiqise sokkaanote sooreessi Mikaeeli Yesuusa umosi ikkinota xawissanno.
Olantote Sooreessa. Qullaawu Maxaafi, ‘Mikaeelinna sokkaanosi dhudhuufunna sokkaanosi ledo olantinota’ kulanno. (Ajuu[j]a 12:7) Konni daafira Mikaeeli ammanantino sokkaano olantora Sooreessaho yaate. Ajuujate maxaafi Yesuusano ammanantino sokkaano olantora Sooreessa ikkinota kulanno. (Ajuu[j]a 19:14-16) Qoleno hawaariya Phaawuloosi “Mootichcha Yesuusa” nna “[wolqaataamma] sokkaanosi” babbade kulino. (2 Teselonqe 1:7) Konni daafira, Qullaawu Maxaafi Mikaeelinna ‘sokkaanosire’ hattono Yesuusinna ‘sokkaanosire’ kulanno. (Maatewoosi 13:41; 16:27; 24:31; 1 Pheexiroosi 3:22) Ikkeennano Maganu Qaali iima ammanantino sokkaano amaddinoti lame olantote gaamo yaano mitte Mikaeeli marra''annoti wole qolte Yesuusi marra''anno gaamo no diyaanno. Konni daafira, Mikaeeli Yesuusi Kiristoosi umosiiti yaate. Kuni su'mi Yesuusi iima loosanno loosi ledo xaado afi'rinoho.*
* Mikaeeli Maganu Beetto Yesuusa ikkinota kultannota wole taje afi'rate Yihowa Farci'raasine qixxeessitinoha Qullaawa Borro Seekke Huwata (Ingilizete afoo) yinanni maxaafa Xiraaze 2, qoola 393-394 lai.