text:
[SQ,sadaasa,20,2017]
Mooraa Jimmaa Yuunibarsiitii keessatti fincilli barattootaa guyyaa dheengaddaa sanbata kan eegale har’aa bifa seeraaf heera eeggateen jabaatee oolee jira. Fincila kanarratti barattoonni gaaffiiwwan mooraan deebisuu danda’a jedhan muraasa kan gaafatan yoo ta’u, fincilli Siena garboonfataa wayyaaneen nama nyaataa hanga hundeen buqqa’utti hanga galma ga’iinsaa qabsoo Oromootti kan itti fufan ta’uu dubbatu. Adatti saatii lafti Oromoo waraana maqaa Liyyuu Ayiliin Wayyaaneen uummatatti bobbaaftee saamaa jirtu kanatti sagaleen uummata Oromoo hanga kabajamutti qabsoo addaan kutuu akka hinqabne dhaammatu.
Qabsoo Fincila Diddaa Garbummaa gara Fincila Xumura Garbummaatti ce’ee jiru gamma ga’iinsaaf kan akeekkate males galma isaa kan hingeenye ta’uullee sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof himanii jiru. Sirna garboonfataa Wayyaaneetti Xumura gochuuf ammallee FXG haalaa akka finiinuu qabu ejjeennoo isaaniin ibsatanii jiru. Dabalataan Oromoon ilna namaati males sinbira miti kan akka sinbiraa qe’eef araasaarraa buqqaafamee harmeen keenya adiyyoorratti sharaa baqaaf daasii baqattummaa jalatti dahuun akkaan nu aarseera jedhu barattoonni yaada nuu laatan. Kanaaf uummanni Oromoo guutummaan waan qabuun caasaa mootummaa Wayyaanee hundeen ofirraa qoorba’uun amma ta’uullee dubbatani, qabsoo amma eegalan kana hanga mootummaan nageenya biyya keenya eegsisu mootummaan Ce’umsaa kan Adda Bilisummaa Oromoo makate dhaabbatutti fxg gad jabeessuun akka itti fufamu dubbatu.
Dabalataan yaada uummata Oromoo burjaajessuuf akka waan qabsoon Oromoo galma gaheetti diddaa dhaabaa, Fincila hindhageessisinaa jedhu qabsaa’ota haqaaf Qeerroo kan hinilaallanne yaada diinaa ta’uu dubbatan.
Gaaffiiwwan COC wal qabatan fi mirga namoomaa uummata Oromoo mooricha keessatti kabajamuu akka qabuuf dhiyatanis kallattiin biiroo peresedant moorichaatti deemamee kennamuu gabaasni arganne ifa godha.
Gaaffii barattoota karaa nagaa gara jeequmsaatti jijjiruuf humni waraanaa Wayyaaneen moorichatti naannahuun Foolisoonno Federaalaa barattoota shororkaa akka jiranis dubbatameera. Foolisoota Federaalaa ajaja TPLF tiin nama ajjeessuuf bobbaafaman kan valaaleffatan barattoonni hiriira kanarratti hirmaatan balaaleffatamaa ta’uu gaaffii nagaa gara gaaffii nageenya booressutti jijjiiruun akeeka dimokutmraasiin ala ta’uu dubbaniiru.


c: text/html

text:
Odduu
Odduu Teeknooloojii
Web Content Display Web Content Display
Raaga
- Bara 2017ti human saayberii biyyooleessaa dandeetii sadarkaa addunyaatti dorgomuu qabu fi haroomsa biyyatti keessati shoora murteessaa taphatu dhugoomsu.
Ergama
- Humna Saayberii Biyyooleessaa fedhiiwwan biyyatti eegsiisu danda'u ijaaruu
- Oddeeffannoo teekniikaa faayyidaawwan biyyooleessaa eegsisuu danda'u oomishuudhaan murtii fi hujjii mootummaa deeggaruu
- Cee'umsii haayteek fi nageenya biyyooleessaa akka mirkanaa'u dandeettiiwwan data fi koompiwtiingii misoomsuu
Gatiiwwan
- Amanammummaa
- Yeroo hunda barachuu fi guddachuu
- Garaagarummaa uumuu (gatii dabaluummaa)
- Itti gaaffatamummaa
hundeeffama
Bara infoormeeshinii fi addunyaawummaa keessa jiruuti erga infoormeeshiniin humna murteessaa biyyi tokko ittiin dorgomtuu ta'ee bubuleera. Infoormeeshiniin kuttaa kamiyyu keessatti gumaacha murteessaa ta'aa dhufeera; jiruu keenya dhuunfaa irraa kaasee sochiin guyya hundaa dhaabilee mootummaa fi mit-mootummaa infoormeeshinii wajjiin baay'ee kan walqabatee dha. Infoormeeshiniin jiruu hawaassummaa fi siyaasaa keessatti keessattuu immoo gama kuttaa dinagdeetiin shoori taphataa jiruun humna fi qabeenya murteessaa ta'ee akka laaka'amu isa dandeesiiseera. Infoormeeshiniin guddina dinagdee, siyaasaa fi hawaasummaa biyya tokkoo keessatti shoora murteessaa taphachuu kan danda'u nageenyi isaa mirkanaa'ee kaayyoo barbaadamuuf qofa yoo oolu ta'uun isaa ifa; faallaa kanaan infoormeeshiniin nageenyi isaa yoo hin mirkanoofne humnaa fi qabeenya ta'uu irra carraan dalagaawwan gufuu misoomaa fi fara dimookraassumaa ta'aniif ooluu isaa bal'aa dha. Kana waan ta'eef biyyoonni shoora murteessaa infoormeeshinii hubachuudhaan nageenya isaatiif xiyyeeffannaa addaa kennuun socho'uu erga jalqabanii bubulaniiru. Nageenya infoormeeshinii yoo jedhamu icciittummaa, guutuummaa fi irra gahummaa infoormeeshinii mirkanneessu jechuu dha.
Biyyatti teenya Itiyoophiyaa keessatiis qabeenya murteessaa ta'uun infoormeeshinii dursa hubachuudhaan nageenya isaatiif; walumaagalatis nageenya diree saayberii infoormeeshiniin keessatti kuufamu, xinxalamuu fi itti tamsa'uuf xiyyeeffannoo addaa keennitee socho'uu irratti argamti. Kanas akka ka'uumsaati fudhachuudhaan saayberii feedhiiwwan fi falaasamoota biyyaaleessaa biro wajjiin akka adeemu kaayyoo jedhuu keettee hojjachaa argamti. Kunis saayberiin sagantaawwan misoomaa, deemookraasii fi nagaa biyyatiin qabattee kan saffisuu akka ta'uu gochuu dha.
Eejensiin nageenya saaphanna infoormeeshinii fedhii murteessaa biyyaaleessaa kana irratti hundaa'uudhaan dandeetii sadarkaa addunyaatti isa dorgoomsiisu kan qabuu fi mul'ata humna saayberii haroomsa biyyattii keessatti shoora murteessaa taphatu ijaaruu kaa'ee hojjachuu irratti argama.
Eejensiin nageenya saaphanna infoormeeshinii yeroo jalqabaatiif bara 1999 bu'uura danbii mana maree ministeerootaa lakk 130/1999tiin hundeeffame. Haa ta'u malee yakka saayberii yeroo dhaa yerootti xaxxamaa dhufe ittisuu fi faayyidaawwan biyyooleessaa eegsiisuuf hujjiiwwan fi ittigaafatamummaa ejensiichaa irra deebi'uudhaan fooyyeessun waan barbaachiseef danbii mana mare ministeerootaa lakk 250/2003 akkasumas irra deebii bara 2006 labsii lakk 808/2006 tiin hujjiiwwan fi itti gaafatamoonni ejensiichaa fooyya'anii akka haarawaati hundeeffamuu danda'eera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Afaan Oromo Video Bibel Studies
Barsiisa Duukabuutummaa kan Afaan Oromoon qophaa’e kana hordofuuf, dha’ata kana hordofuun galmaa’i.
WANGEELAA
Waldaan Oromo warra angeelaa Los Angeles, waldaa wangeelaa gooftaa keenyaa Yesuus giddu galessa jireenya ishee kan godhatte waldaa warra wangeelaa ti. Tajaajila guutuu kan Kiristoosii fi nama hundaa wal qaubaqabsiisuu, ergaa misiraachoo wangeelaa afaanii fi aadaa hubatamuun tajaajiluuf kan dhabatee dha.
Tajaajilli Waaqefannaa kan gaa’eessotaa Afaan Oromoo yeroo ta’u , kan ijoollee immoo Afaan Engilifaan kennama.
JAALALA
Ergaa wangeelaa iratti kan hundaa’ee tokummaa, jallalaa fi walsimaa, kan baballisa wangeelaa jajjabessuu, akkasumas amantootaa gidduuttii jireenyaa hafuuraa fi kan waloo gabbisuu jajjabessuun, imaammata Waldaa kana kessa isa tokoodha.
Waliin Waaqefachuu irra darbee, yeroo gaddaa fi gammachuu waliin dhaabachuu, buna waliin dhuguu, wal iyyaafachuun addaa waldaa kanaati.
TAJAAJILA
Tajaajilli maatii fi ka ijoollee, ka dubbii sagalee jireenyaa maatii kessatti gabbisuu fuullefate qiyyaafannaa ol anaan kennama. Ijoolee sagalee waqayyopo barsiisuu, tokkummaa isaan giduu jiru jajjabeessuu, fi jirenyya amantiitti isaan ijaaruu dha.
Akkasumas qubee afaan Oromo barsiisuun, ijoollee keenya akka sagaleen Waqayyoo nu gorsutti beeksumsa sagalee Waqayyoo fi eenyessa qajeelaa kessatti akka gudataniif waliin dhamaana.
SIMANNAA
Biyyaa amabaa kana kessatti, carraa Waaqayyoo nuuf keeneen, lammii keenyaa kan yeroo garaa garaatti naannoo Los Angeles qubatan, simachhun, biyyatti madaksuu, sagale Waaqayyoon jajjabeesuu, akkasumas kadhannaa fi jaalala ho’aan jajjabeesuun itti waamama ishee akka ta’e Waldaan kun hubatti.
Waldaan kuun Waldaa warra Wangeelaa kan baqatootaa fi kan lamii Ameriikaa ta’an, Afaan Oromootttin Waaqefachhu fi wal tajaajiluu kan walitti qabaman tokkummaa amantoota Wangeelaa ti.


text:
Houston, Drusilla Dunjee (1876-1941)
“Isin tuffatamtanii, xiqqeeffamtanii ilaalamaakan turtan, warri Kush Itoophiyaa dhaamsawwan abbootiin keessan ol isiniif kaa‘aniin mataa ol qabadhaa,dhaggeeffadhaa, qoradhaas:Isin angafoota dhala namaa,warra qaroomina ammayyaa addunyaa badhaase taatanii utuu jirtanii, saamichi seenaa isin irratti raawwatame. Imaaltoonni fi hayyoonni dur durii qaroomina jalqabaa diriirsuu keessan ragaa bahaniiru. Ogummaawwan harkaa ajaa’ibsiisoo,siidaawwan addunyaan rajeffataa jirtu,omishawwan gurguddoo,seera,aadaa,jiruu fi jireenyaa fi xiin-yaadotaa addunyaa har’aaf galaa ta’an, abaabilee keessan warra KUSH tu arjoome.“ Drusilla Dunjee Houston-1926
(Hayyuu,Qorattuu, Barreessituu fi Gazexeessituu biyya -USA ) Kitaabashee -Wonderful Ethiopians of the ancient cushite empire-keessaa kan fuudhame


text:
Finfinnee Oromiyaa
Caamsaa 4,2018
Barruu kana keessatti abbaan qabsoo jabinnisaa maali? Gaararroonniif shinfilloonni amala akkamii agarsiisaa turan? Gaararummaan siyyaasaa gosa meeqatu jira? Shinfillummsa siyyaasaaf gaararrummaa siyyaasaa maaliin adda ta’u, maalinimmoo wal fakkaatu? Fedhiin gaararroota kunneenii maali? Uummata Oromoof akeeka akkamii qabu? Kan jedhu budduksee isin obaasuun fedha. Habbuqqadhaa dhugaan affeerraakooti!
Qabsoon Oromoo eessatti jabaatee, eessattimmoo laafe? Kan jedhu kaasuun dursinee waa’ee gaararrootaa haa ilaallu.
Gaararraa jechuun maal jechuudha? Gaararraa jechuun bineensa haalluu gosa hundumaa qabudha. Gaararraan kun bineensa mukarra jiraatu ta’ee, kan waan isatti dhaqu fakkaatudha. Loon adiin bira geenyaan addaatee, kormi gurraachi itti dhufu kan gurraachu gaararraa jedhama.
Siyyaasaa keessatti gaararrummaa siyyaasaa kan jennu, namoota siyyaasaa faallaaf siyyaasaa uummataas fakkaatanidha. Jarreen kun bu’aa bubuutuu halaagaa akka saree kajeeluu, amala sarummaa manadara diinaaf mandara firaarra soronga’uu warra qabanidha. Qabsoo keenya keessatti uummata karaarraa maqsuuf adeemsi gaararroonni siyyaasaa adeeman hedduu ture.
Yaa ta’u malee keecha qeerroo bilisummaa Oromoo baruu waan hindandeenyeef Qeerroon ammoo uummatasaa keecha waan jiruuf balleechuu hindandeenye. Qabsoo uummataa daddaaqsisuuf balleessuuf jechoota falmii uuman uummataa gidduutti facaasuun uummanni kutaaf amantaan akka wal dhabu taasisaniiru. Qabsoo ABO’n dhigaaf lafee itti dhabee uummatasaa faana itti wareegamaa fidee asiin gahe gara dhabamsiisuu irratti xiyyeeffannoon hojjetani. Qabsaa’oota haala siyyaasaatti reef madaqaa jiran hedduun isaanii akka gara dhaban taasisaniiru.
Miidhaa jabaa qabsoo keenyatti fiduu baatanis hanga tokko uummataa muraasa addaan dhiibuuf yaalii taasisaniin waldhabdeef walshakkii Qeerroo Bilisummaa Oromoo gidduutti naquu danda’aaniruu. Gartuun qabsoo Oromoo maallaqaan gaggeessuu (uummataa ofii miindaa kaffalchiifatee qabsoorran jira) jedhu kun, qabsoo lubbuu ofii wareeganii qabsaa’anii of wareeganii biyya abbaa ofii kabachiifatanii jiraachiisan gara daldalaatti jijjiruu yaaluun, qabsoon akka waan miindaan malee hingaggeeffamnee fakkeessuurratti shoora guddaa taphate.
Gartuun tibba bulluqu bulluqee, yoo qorraa qorru ykn gaararroonni siyyaasaa kunneen ilmaan Oromoo kitilayyoo dararaan wayyaanee jiruuf jireenya itti hadheesse miira hamaa keessa galchuun akka waan Waraana Leenjifatee qabuu, waraannisaa dargaggoof uummataa cina yeroo hiriiraa dhaabbatuutti miidiyaa qabatee hololuun ilmaan Oromoo karaa dabaan qabaoorratti akka malee wareegama seenaan hindaganne akka kafallu nu taasise.
Hedduu Qeerroo du’aaf kaadhmnee gariin keenya, qaama hir’uu ta’uun, dhibbootaan kan lakkaa’amu dhiiticha waraana wayyaaneen kaleen miidhamee fincaan qabachuu kan dadhabee jirullee hedduu ture. Gartuun uummata Kenya akka arge sodaa tokko malee qe’eerraa buqqaaaaa, ajjeesaa, nu reebee nu hidhaa jiru Wayyaaneen, waraanan yakka dabaa uumata irratti raawwattee akka jirtu utuu beekani, gaararroonni Siyyaasaa gumaa baafachuu Waraana Wayyaanee ajjeesuun yakka akka ta’etti lallaban.
Keessa darbanii tarkaanfii Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO) fudhate, miidiyaasaaniin gabaasuu dhiisuurrayyuu “Agaazii 50 ajjeesuurra Bottee 50 dhaabutu qabsoo Kenya galmaan gaha!” Jechuun waraana uummataaf beelaa’aa dheebotaa jiru xiqqeessuuf kabajaa dhrkatuurratti bobbaa’an.
Gaararroonni siyyaasaa kunneen yakkoota hangana hinjedhamne qabsoo keenya keessatti akka dhalanii horanii jiran uummata Oromoof Qeerroo Bilisummaa Oromoo biraa dhokataa miti. Qeerroo Bilisummaa Oromoo Oromummaa dhugaan jaarmiyaa ijaarame, jaarmiyaa walqooqqooddaa amantaan uummata gidduutti gide kanneen akka qalma walii hinyaannu jechuun Kiristaanaaf Musiliima jedhee uummanni keenya waldhabaa turelle balleessuuf Mooraa Yuunibarsiitii irraa hanga hawwaasa Oromoo guutummaa bira gahanitti hojjetaniin tokkummaa saba bal’aa ijaaranii qabsoo warraaqsaa jabaaf, abidda qabsoo boba’ee hanga Bilisummaatti hindhaamin itti fufee jiru, qabsoo Diddaa garbummaa Eebla 11,2014 Mooraa Jimmaa Yuunibarsiitii keessatti banbanse.
Gartuun gaararroota Siyyaasaa kunneen qabsoo hammaataaf hadhaahaa bara 2014 fi 2015 gaggeeffame bishaanitti naquuf qabsoo akka waan bara isaan FB banatan dhoofamwetti fakkeessuuf bara 2015 Gincitti eegale jechuun dhugaa ajjeesuun morma qabanii bool’atti darbatanii soba isaanii akka bifa isaanii bobokoku uummatatti gad baafatani.
Qabsoon Adda Bilisummaa Oromoo gaggeessaa yoona gahe akka uummata biratti fudhatama hinqabne fakkwessuuf illee holola hadhahaa fi dhangaggaa’aa asiidii jibbaan makanii daddarbataa turan. “Hattuun ganama waliin kofaltee galgala hirmaatarratti wallolti!” Jedha Oromoon.
Gaararroonni Siyyaasaa qabsoo uummataa kana balleessuuf carraaqaa turan gosoota gurguddaa lama qabu.
- Gaararroora Incinnooftura (Insiyyaasaa , Gaararroota (Biflakkisoo) Bifa isaanii kan lakkisanii, ammas ammas irra dedeeebin bifa lakkisaa hafan.
- Gaararroora Incinnooftura (Incinnii)
Gosoota gaararroota siyyaasa keessaa tokko ta’anii kanneen bifaaf amala isaanii takkaa jijjiirratan sanaan hafanidha. Kana jechuun dura ABO turan ta’anii, ABO irraa OPDO ta’anii OPDO dhuma ta’anii hojjetan jechuudha. Gaararroonni kunneen amala isaanii takkaa dhuma lakkisanii kan itti hindeebinedha. Amala isaani kanaan incinnooftuu ykn kan waan qaban gad hindhiifne jechuudha. Gaararraa siyyaasaa kana kan ta’an miidhaan isaan uummatarraan gahan yeroo kamuu mul’ataadha. Kaayyoo isaanii kallattiin ibsatanii hojii isaanii hojjetu. Kanaaf hanga gaararraa siyyaasaa biflakkisoo uummata hinubani. Qabsoon uummataa jabinaan isaanirra jira. Isaaniis kallatiin waan uummatatti deemaniif adda bahanii uummatarraa beekamu. Isaan kunneen fakkeenya uffata Foorjidii ammaati. Uffata Foorjidii takkaa gaafa miiccitu haalluunsaa hedduu bareedu lakkisaa lakkisaa adeemee boodarra si jibbisiisee gatta.
- Gaararroota biflakkisoo.
Gosoota gaararraa keessaa tokko ta’anii kanneen har’a uummata keenya burjaajessaa oolanidha. Warreen garee siyyaasaa kana keessaa, yeroo dubbatan illee dubbisaaniif bakka dubbatanitti argamuu dadhabu. Waan har’a jedhan hnyaadatan utuu hintaane utuma waan kaleessa jedhan beekanii bu’aa bubuutuu karaa diinaaf ergamaa diinaa argadhinnaa laataaf qaama uummataaf dhaabatu, qaama qabsoo sabaaf iyyoome waan inni maallaqaan isa bitachuuf fedhiis maallaqaanis qabaoorratti nama ijaaruuf hindeemneef jecha gananii gara warra maallaqa qabaniitti luucca’u.
Isaan kun(gaararroonni siyyaasaa biflakkisoo) akka hidda muka Citaati. Akkasuma akka jirma Xaafiiti. Jirmi Xaafii Qilleensa waliin danbali’aa oola, daqiiqaaf sekoondiitti qoleesaa daddaaqsisaa oola. Jirmi citaas akkasuma. Isaan gaararroota siyyaasaa garee kana keessa jiran mootorri isaanii maallaqa.
Maallaqatu bakka fedhetti isaan geessa, maallaqaan gaggeeffamu jechuudha. Yeroo tokko “Tokkummaa sabaa” jecha jedhu of dura qabuun uummata afaan fajjeessaa turan. Gaafa jecha tokko dubbatan, ykn gaafa qabsaa’oonni ergamaa Wayyaanee OPDO qeeqan tokkummaa nu duraa diigaa jirtu jechuun fakkeessiin uummataaf qabsaa’ota nagaa walitti diru, wal irraa addaan baasuurratti hojjetan.
Tokkummaa jechuun maal jechuudhaa? Kana wal’aaltanii miti waanuma yeroonsaa itti na fideef ibsa xiqqaa itti laachuun barbaada. Tikkummaa jechuun siyyaasa keessatti, keessattuu uummata mirgasaa sarbameef abbaa biyyummaasaa molqamee garba ta’ee biyyasaa keessa jiraatu biratti siyyaasa jechuun qaama qabsoo isaa deggaree abbaa biyyummaa isaa akkanni mirkaneeffatuuf duukaa falmu waliin walii galuudha. Akkasuma saboonni garbummaa halagaa jala jiran saba tokko ta’anii gosaan utuu wal hinqoodin walii galuun falmaa gaggeessuurratti murteeffatuuf, saboota qabsoo isa deggaru saba ollaa waliinis qabsoo taasisuun Tokkummaa jedhama.
Tokkummaan gaararroota siyyaasaa tibba darbe lallabaa turan, qaama uummata ajjeesaa tureef ajjeesisaa ture ammas ajjeesisaa jiru waaliin tokkummaa uumna kan jedhu ture. Uummanni Oromoo har’as kaleessaas tokkummaa qaba. Erga Shinigaatti tokkummaasaa haareffatee qabeemmoo ittuu tokkummaa addunyaa ajaa’insiisu horateera. Qaamota OPDO jalatti guddataniif Wayyaanee harkaa nyaataniin daddaaquu biras darbeera.
“Harki nyaate nama hinyaatu” jedha Oromoon. Kanneen Wayyaanee harkaa nyaatanii guddataniif ilmaan OPDO’n guddifate yeroo kamuu dhabama garboomfataa Wayyaanee hinfedhan hinbarbaadan. Ilmi abbaa ajjeesuuf deemus hinjiru kanaaf abbaa isaanii ganamaa Wayyaaneetti uffata haaraa bitanii boqochiisuun barnoota uummataaf saba tokko akkaataa itti bituu irraa barachuuf foolatu.
Duuchaatti Gaararrummaa Siyyaasaa haala olii kanaan ibsina. Namoonni takka, OPDO, takka ABO, Takka KFO, Takka ODF fakkaatan kun gartuu kana keessa jiru. Bu’aa qabsoo keessatti fidan hanga qabanirra miidhaa isaaniitu caala.
Shinfilluummaa siyyaasaa.
Gaararummaaf Shinfilluummaa Siyyaasaa maaliin adda ta’u? Kan jedhan barruu “Luucca’uun fakkeessitoota ammaa waanuma eegamaa turedha!” Kutaa 2ffaa isaan ilaalla. Waan isin nuffisiisuuf walitti deebina.
Horaa Bulaa
Injifannoon Uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Finfinnee Oromiyaa
Caamsaa 4,2018


text:
Kanneen kana dura hidhaman keessaa kuma sagalii fi dhibba saddeet gad dhiisamuu isaaniif kanneen kuma lamaa fi dhibba afur ta’an immoo dhimmi isaanii mana murtiitti ilaalamuuf kan jiru ta’uu Command Post torbee beeksisee jira.
Waajjira kominikeeshinii mootummaaf dubbi himaa kan ta’an obbo Mohaammad Seyid VOAf akka ibsanitti labsiin yeroo hatattamaa karoora akeekameef galmaan ga’aa jira jedhan. Fooyya’inni argame akkasitti itti fufee rakkoon labsiin sun akka labsamu taasisan furmaata argannaan yeroo kaa’ameef dursee labsiin sun ka’uuf carraan kan jiru ta’uu illee dubbataniiru.


text:
Karaan Jiru Of Duratti Deemuu Qofa!
Baarentuu Gadaatin
Waggoota hedduuf impaayeera itiyoophiyaa keessatti uummanni gaafiin mirgaa fi dimookiraasii gaafiin waliqixxummaa kaasaa ture, keessumaa uummanni Oromoo abbaa biyyummaa isaa kolaneeffattoota habashaa itti duulanii biyya isaa qabataniin dhabe deeffachuuf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa ture. ittis jira. Gaafii uummataa kana ukkaamsuufis weeratoonni haga wayyaanee har’aatti jiran yakka danuu uummattoota irratti addatti ammoo uummata Oromoo keessumaa sabboontoota ilmaan isaa irratti raawwachaa turaniiru. Baroota dhihoo as aanan kana keessa ammoo yakki uummata Oromoo addatti ilmaan isaa irratti raawwataa jiru ammoo akka malee sukanneessaa fi kan daangaa hin qabne ajjeechaa jimulaa taa’aa dhufeera. Ilmaan Oromoo gaafii mirgtaa karaa nagahaa gaafatan hedduun hidhattoota sirnichaa naatoo namaaf hin qabneen ajjeefameenaiiru, reebamanii miidhaan qamaa qalbii irra gaheera. Kuuniis mana hidhaa sirnichi heddumminaan ijaarratte keessatti manakraarfamaa jiru. kan eessa buteen isaa dhabames amma hin qabu.
Wayyaaneen toltu sobaa fi sossobaan hammaattu ajjeechaa fi dararaan immaammata jedhu diriirfattee waggoota 26n darbaniif uummattoota impaayeera itiyoophiyaa addatti ammoo ummata Oromoo gabrummaa ishii jala tursiisuuf carraaqaa turteetti,. Uummanni Oromoo uummata sabooaa fi sossobaa, uummata holola gowwoomsaa sirnichaan abbaa biyyummaa isaa, mirga uumamaa fi dimookoraasii isaa mulqamee maratee taa’u ta’ee waan hin argamaniif wayyaaneedhaaf dubbiin akka yaadde osoo hin ta’iniif hafeera. Immaammanni sobaa fi sossobaa kkasumas holola falkkeessii adda addaa gaggeesuun bara bittaa fi saamichaa kan qabsoo sabboontoota Oromootin harkaa fashale wayyaaneen immaammata 2ffaa isa hidhaa, ajjeechaa fi dararaan bara bittaa fi saamichaa dheereeffachuu diriirstee uummata oromoo addatti ammoo ilmaan isaa sabboontoota mirga saba isaaniif qabsaawan ajjeesaa fi bakka buutee dhabamsiisaa turteetti. Haa ta’uuti kunis qabsoo Oromoo ittuu finiise malee dhaabuu hin dandeenye. Oromoon bahaa lixatti kaaba akibbatti qabsoo isaa FXG dabalatee toftaalee adda addaan sirnicha dura dhaabbachuu itti fufe.
Uummani Oromoo hidhaa, ajjeechaa, dararaa fi saamicha weeratoonni Habshaa kan baroota dheeraa kana; keessumaa kan bara bittaa wayyaaneen waggoota 26n darbanii as jiru kana ofirraa dhaabuuf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa ture, itti s jira. Yakki qabeenya isaa saamurraa kaasee amma ajjeechaa jumlaatti isarratti raawwatu kana sabni Oromoo xumura itti gochuuf akkuma kaleessa bara abbootii isaa qabsaawaa ture har’as FXG irraa kaasee amma hidhatee qabsaaawuutti jabinaan itti jira. Qabsoo gaggeeffamaa jiru kana keessattis kaleessaa amma har’aatti wareegama qaqqaalii gaggeessaa jira. Keessumaa ilmaan isaa sabboontoonni osoo hidhaa , dararaa fi ajjeechaan irratti gaggeeffamuu inni tokko yoo kufu inni biraa itti darbaa qabsoo bilisummaa abbaa isaanirraa dhaalan asiin gahaniiru. Diina amma funyaanitti hidhtae dura dhaabbachuun bilisummaaf lolaniiru, lolaas jiru. qabsoo dhiiga isaani iitti dhanagalaasan , lafee isaanii itti cabsaa turanii fi jiran kanaaniis uummata isaanii ummata Oromoo akkuma eenyuyyuu ifatti ragaa bahuu danda’u balabala bilisummaarran gahaniiru. Diina dhiphuu hedduu fi hamaaf saaxilanii kan qabuu fi gadi dhiisu wallaalichisaniiru.
Amma uummanni Oromoo kan yeroo kamiituu caalaa sirni wayyaanee nagahe jedheera. Hadheeffatees irratti qabsaawaa jira. Keessumaa qeerroon ilmaan isaa murna waggoota 26f akka silmii ummata Oromootti karaa OPDO maxxantee dhiiga xuxaa turte tana dhiiga isaanii dhangalaasuun, lafee isaanii cabsuun xumura itti gochuuf qabso hadhooftuu irratti gaggeessaa jiru. hidhaa fi dararaan, ajjeechaa fi ukkaamsaan fincila finiisaa jiranirraa isaan dhaabuu hin dandeenye. Wayyaaneen garuu beekaa haa ta’uu hubannaa dhabaan haa ta’uu nagahee uummata Oromoo kana waan sirnaan hubatte hin fakkaattu. Ammalleen akkuma kanaan duraa bara bittaa fi saamichaa dheeraa kan biraa uummta Oromoo iarratti diriirfattee jiraachuuf hawwii qabdu holola gaggeessaa jirturraa hubachuutu danda’ama. Uummanni oromoo garuu nageh jedheera, kan yeroo kamiituu caalaa nagahee nuffe jedhee jibba isaa kara aadda addaa dhageessifateera. Ammas wayyaaneen dhagahaa waan jirtu hin fakkaatu, halli itti jirtuu fi itti hololaa jirtu nama daalachooftee dhaqii waa fuula dibadhuu koottu jedhamete of fakkeessaa jirti. Uummanni Oromoos ta’e saboonni biyyattii fuula dhiqadhuu of babbareechiitii koottu jechaanii hin jiru. uummattoonni biattii addatti ammoo ummanni Oromoo kan jechaa jiru ija kee arguu hinj barbaannuudha. Eeyyee nugaheedha jechaa jira. Wayyaanees ta’e kan maqaa uummata Oromootiin daladaltu OPDONn gongumaa aantee uummata Oromoo ta’uu hin dadeechuu bahaa narraa jechaa jira, kan FXG gaggeessaa turee fi jirus kanumaafui. Wayyaaneen kana maraafuu gurra cufattee uummaticha gara balaa booddeen isaa hin tolleetti oofaa jirti. Diddee toftee fokkisaa fi dulloomaa gaafii uummataa waliin dhahanii bira darbuu, holola sobaa fi sossobaa adda addaa gaggeessuutti jirti. Kun gongumaa fudhatama hin qabu. Humurii sirnichaas ittuu gabaasa malee hundheereessu.
Egaa wayyaaneen na bubbulacha jettee gaafii ummataa dhiiftee toftaa dulloomaa fi fokkisaa qabttee sochootuus uummanni Oromoo addatti ammoo qeerroon Oromoo deemsa wayyaanee kana sirnaan hubatee toftaa fi mala qabsoo adda ddaatti fayyadamee karaa isaa anje’e hundaan qabsoo finiisaa akka jiru beekamaadha. Inni kun jabaatee itti fufuu qaba, Oromoon alaa manatti qabsoo isaa tumsuu diina gaafii ummataa tuffattee holola aangorrtra ishii tursiisu hololtu tana hundeen ofirraa buqqisee gatuuf sochii isaa cimsuu qaba. eeyee nagaheen nagaheedha, nagahee isaa ammoo Oromoon caalaatti cimsee itti fuun yoo qabsioo isaa finiinse uumriin wayyaanee dheeraa miti. Dheereechuus hin qabu. Waliin dhahaa bara bittaaa fi saamichaa dheereeffachuuf yaaluun koloneeffatoota Aworoobbaa jarraa walakkaa dura turanuu aangoorra hin bubbilchine waan ta’eef uummanni Oromoos osoo holla wayyaaneen guirra hin kenniin diina innikkaa wayyaanee ofiin jettu tana ergamtuu ishii OPDO waliin irree isaatiin dhiibee ofirraa buus ee bilisa of baasuu qaba jenna. Qabsoo malee bilsummaan dhuftu waan hin jirreef!


text:
Xiinxala Hojiiwwan Marsaalee Hawaasummaafi Mirga Abbummaa[Abbeentaa]………. Abdisa Bencha Jaratiin, Design: Gammadaa Olaanaati——–waggaa 1 dura barreeffame
Daba walirratti hin Hojjannu, walirrattis hin hojjatinaa……
Oromoon Dargaggoota, Hayyootaa fi Beektotaa hedduu, kanneen Dandeettii garagaraatiin badhaafaman qaba. Yeroo ammaa Gara Marsaalee hawaasummaatiin Beekkumsa hangana hin jedhamne nuuf laachaa jiru. Dadhabbiifi nuffii tokko malee, Kafaltii tokko malee Ganamaa galgala Kallattiin[Online] irratti inumaayyuu, warri biyya keessaa BAASII INTERNEETAA kan akka ABIDDAA nama gubu sana hunda danda’anii waan beeknu sabaaf qoodna jedhanii, Lammii Barsiifna jedhanii osoo waan tokko nutti hin qusatin dhama’aa jiru.
Fakkeenya Muraasa warra biyya keessaa:
• Gara Fayyaatiin Dr.Gurmeessaa, Dr.Dhiinsaa, Dr.Hiikaa, Dr.Nuraddiin….
• Gara Walalootiin: Lataa , Ximqataa , Lalisee, Galane, Galana, Aboma…
• Barreeffamaafi Odeeffannoo: Moti Abelti, Oroliyaanaa D, Tamasgeen A, Lalisaa I, Abdii L…
• Gama Teekinoolojiitiin: Arsicha Kofale, Jote Tulu, Sanyii Abdiisaa, OROMO ICT… fi kkf kanneen maqaan hin dhahamin muraasni hojii boonsaa hojjachaa jiru
Kana qofaa miti, Warra Diyaasfooraa Maqaa dhayuu wanti dhabeef, Baasiidhaa akka keenya Gubachaa hin jiran jedheeti malee, Wanti barreessuuf deemu nama hunda ilaallata.
Maarree, Ijoollee Hojii sammuu irratti Qabsoofte kanneen, Akka Gammachuun Hojjatan Barbaadduu moo akka isaa hojii kana dhiisanii harka maratanii taa’an barbaaddu?
EEYYEEN, Filannoo 1ffaa: Yoo isaan akka Gammadanii hojii kanatti cimanii waan hojjachaa jiran caalaa cimanii akka nu tajaajilan barbaaddan, MAXXANSAALEE[Post] isaanii yeroo arginu, yoo garagalchinee ofii maxxansinu hojii Abaluuti jennee eeruu Aadaa haa godhannuu. Kana Gochuun Faayidaa sadi qaba:
• 1ffaa) Hojiin Nama kanaa akka beekkamu taasisa
• 2ffaa) Namni hedduu hojii isaa baree nama kana hordofuu eegala
• 3ffaa) Nama kanatti Itti Gaafatamummaa hojii isaa jabaatee hojjachuu horata, kunimmoo murannoo duraan qabu caalatti dachaan akka dabalu godha.
Filannoo 2ffaa: Dhimma isaati, ana maaltu na dhibe, Ani kan inni hojjate garagalchee, kiyyuma fakkeessee maxxanfadhee Namootni hojii kana ilaalanii Anuma haa eebbisanii, anuma haa jajjabeessanii, Anuma haa galateeffatanii, Ofumaa Beekaa ta’ee Kabajaafi Galata ittiin argadhee ittiin beekkama warrootni jedhan, Ammas kanumatu godhamaa jira waan ta’eef Gochi akkasii garii mitii dhiisaa, Filannoo ani isiniif dhiheesse kana isa 1ffaa irra jirutti fayyadamaa, Yoo dadhabdan immoo, #SHARE godhaatii hiriyyoota keessanni gahaa jechuun WAAMICHA OBBOLUMMAA, WAAMICHA SABUMMAAfi Waamicha OGUMMAA isiniif kan dhiyeessu ani Obboleessa keessan, Ogeessa ICT ABDIISAA BANCAA JAARRAAti.
Gorsa koo kan hojiirra oolchuu dhabuun immoo miidhaa fiduu danda’u keessaa muraasni:
• Abbaan hojii osoo beela’u, kara adeemtuun sooratti, ‘Like, Comment fi Share’ n hirbaataafi Hamilee namoota marsaa hawaasummaa kana gubbatti waa hojjatuuti.
Fkn: Barreessaaa tokkotu, walaloo barreessee Facebook isaa irratti maxxansee, ‘like 15 fi comment 2’ argate, Walalooma sana Namni biraa gargalchee osoo jecha tokkollee hin jijjiirin, osoo madda isaa hin eerin, Facebook ofii irratti maxxanse. Walaloon kun asitti [like 15,800, Comment 2750] argate. Abbaan walaloo keessaan(inbox)dhaan maaliif yoo xiqqaate maddasaallee hin eertu, jedhee gaafannaan, ‘Waraabessi waan halkan hojjatu beekaaf, Guyyaa nama dheeysa” akkuma jedhamu, barreessaan[Abbaa walaloo] ni uggurame[block] godhame. Kana mee, Barreeffama maaliif maxxansite hin jenneen, Madda maaliif eeree, namootni barreeffama sana dubbisa, Bareessaa kana baranii hojii bareedaa akkasii namni kun hojjatu maaliif akka hordofan hin goone?
Kanarraa ka’uun Barreessaan[abbaan hojii] namaaf hojjadhaa jechuu, hamilee cabuu, abdii dhabuu fii kkf keessa seena
• Namni beekkamuu qabu, kan namni irraa baratu, kan Cinqamee sabaaf hojjatu, ykn dhimma waldhaansoo jiraanyaafi Hojii sabaatiin sakaalamee waan jiruuf, saa’aa waan hojjateefi sabaaf ta;u qabatee dhufetti olbahee hojiisaa kaa’ee warri bahu UKKAANFAMEE, DHOKFAMEE, Warri Interneeta bilisaa qofa waan fayyadamuuf saa’aa 24 sararra[oline] turee hojii akkasii barbaadee ittiin beekkamuuf dhama’u, Osoo iddoo dandeettiin isaa hin geessin, dandeettii sabni irraa eegu osoo hin qabaatin beekkamuuf jarjaran, Xaarii dadhabbii Faayidaaa hin qabne gochaa jiraachuu hubachuu qabu. Hordoftoota Kumaafi kitilaa ol horannee, hojii hordoftootni nuirraa eegan yoo gumaachuu dadhabne, salphina. Namni tokko nama tokko kan hordofuuf waan irraa barbaadu waan qabuuf. GAAFA MIRGI ABBEENTAA Hojiirra oole maal ta’uuf, Dandeettii waliin hin dhalatin eessaa fiduuf?
• Barreessitootni keenya hedduu hojii ani itti dadhabee kan biraa ittiin beekamu maaliif hojjanna jedhanii hanga hojiidhaabuu gahanii jiru.
• Kan biraas hedduutu jira………….
TARKAANFII: Warroota Gorsa Obbolummaa koo dhageeffatee warroota hojiirra Oolcheef Galata koo dhiyeessaa namoota didanii, amma s amala ofittummaa(salfish) namoota agarsiisan immoo malli salphaan jira. innis Yeroo ammaa Abbeentaan[Mirgi Abbummaa] seeraan kabajaamiif Marsaaleen Hawaasummaa hunduu kan hojii isaanii wajjiin deemu kan qabaniidha.
Hubadhaa, wanta nuti barreessinee maxxansinu suuras haata’uu barreffama, suursagalee Hojii eenyuu akka ta’e ifatti beekkama.
Mee Seera Marsaa Hawaasaa guddicha Facebook ilaalla: Yoo Namni tokko qabiyyee nama tokkoo hayyama nama sanaatiin ala maxxansee Abbaan hojichaa ykn qabeenyaa Facebookitti himate, TARKAANFIILEE fudhataman:
• Hatattamaan Qabiyyee sana Facebook irraa mi dhokfama ykn ni balleeffama, Nama maxxanse Ajajni ofeeggannoo dhumaa barreeffaman ni laatamaaf
• Ammaf Deddeebi’ee hojii nama biraa irra deddeebi’ee maxxansa taanaan, Namni kun Eenyummeessaa[Account] isaa irratti maxxansuu akka hin dandeenye Mirgi, Maxxansa Facebook irraa fudhatama, Gaafas Maxxansuun hafee ija qofaan akka dubbisutu hayyamamaaf.
Maarree Nama Qabiyyee hojii keessanii hayyama keessan malee maxxanse Akkas Gochuu Barbaadduu?
kinoo Hidhaa kana cuqaasuudhaan #tartiiba isaa hordoftanii erginaan tarkaanfiin ni fudhatama.
https://www.facebook.com/help/contact/937027619679465
Yoon Dogoggore Na-Ofkolchaa
Horaa Bulaa Deebana
Barreefama: Abdisa Bencha Jara
Design: Gammadaa Olaanaa
Suuraa: Google fi Abdiisaa Balaachoo #AbdiPictures


text:
Arsenaal 1 – 0n Barnileey injifachuudhaan abdii liigiicha injifachuutti lubbuu hore. Injifannoon har’aa addaaddummaa Arsenaaliifi Cheelsii jidduu jiru gara qabxii afuriitti dhiphiseera. Goolii Arsenaaliin injifataa taasiste kan kiyyoo keessa marmarse Aaron Remsiiti. Arsenaal isa har’aa dabalatee taphoota 8 wolitti aansee injifachuu danda’eera.
Boru Cheelsiin Kuwiins Paark Reenjers woliin falamaa seena. Akkasumas Manu U fi Man Siitiin tapha darbiitti Manchastar geggeessu.
La Liigaa Ispeenitti Baarseloonaan qabxii gate. Baarseloonaan daqiiqaa 30n jalqabaa keessatti goolii Messiifi Naaymaar galchaniin dursuu danda’us qabxii 3 qabatee dirree gadi lakkisuu hindandeenne. Gareen Siviyyaa goolii daqiiqaa 38ffaafi 84ffaa irratti lakkofsiiseen Baarseloonaa wojjiin qabxii qoodatee bayuu danda’eera.
Gama birootiin taphni garee Riyaal Maadriidiifi Eyber jiddutti guyyama har’aa geggeeffame 3 – 0n xumurame: injifataan Riyaal Maadriid. Maadriidiif gooliiwwan kan laakkofsiisan Ronaaldoo, Checheritoofi Jesseedha. Injifannoon kuni addaaddummaan Baarseloonaafi Maadriid jidduu jiru gara qabxii lamaatti akka gadi bu’u taasiseera.


text:
User talk:197.156.102.41
Waloo[Lakkaddaa gulaali]
Hi, thanks for your collaboration but create articles with no meaning is not allowed. DARIO SEVERI (talk) 07:52, 1 Muddee 2017 (UTC)
Fulli kun fulla marii tajajjilama hinbekamne kana accountii hin banane yokan hin fayyadatamnet. Kanaaf isaa/ishii gargari bafachuf tesso IP lakkofsa fayyadamu qabna. Tajajjilama hin bekamne tate, yaddi sirri hintane yoo sif barrefame ta'e, dhifama create an account or log in fayyadamuni walii-galuu dhabu tajajillama hin bekamne kanaan dubba dhufu danda'u hanqisu ni dandetta.


text:
Hedduun keenya ob.Baqqalaa Garbaa osoo inni hinhidhamin dura irra jireessatti oduudhaan beekna. Yeroo inni mana hidhaa tureefi mana murtii deddeebi’us daran isa barre, waa’ee isaa kan odeeffamus hanga tokko dhageenye. Baqqalaa qajeelatti kan barre, akka yaada namoota hedduutti, erga inni mana hidhaatii bayee asi.
Ob. Baqqalaan sabboonaa Oromoo isa dhugaati. Isa waan itti amanu hojjatuufi isa saba isaaf jedhee lubbuu isaafi jireenya maatii isaa hallayyaa irraan tiratu. Baqqalaan nama rakkoo Oromoo hubatuufi nama ammas daandiin hallayyaa rakoofi qaanii kana keessaa ittiin baanu itti mul’atu. Baqqalaan sabboonaa figoota Oromoo qofa osoo hintaane gamnaafi nama siyaasni galeef. Egaa Woyyaaneen murataafi dhimma oromoo irraa akkas dubbataa kana kan ganna hedduuf nurraa hiitee dararaa turte. Oromoof namni gaariin hinbarakatu. Kan mataa olqabate, dhugaa qabatee waa’ee saba isaan quuqamaa dubbate mootummaan usee hin ilaalu. Namni ummtaaf firaa mootummaaf diina. Mootummaan yeroo hunda isa ummnni jaalatuufi abdatu kan hidhee itti taphatu. Kan abshaalummaafi bilchinaan fundura isaa dhabbate mootummaan ilkaan itti qarate.
Woyyaaneen dhaadannoo keenya hindhageettu, bookkisa keenyas akka sodachisaatti hinfudhattu. Hunda tuffatti. Kolfaa bira dabarti. Kan isii sodaachisu, hirriba malee halkan guutuu isii teessisu, isa mataa gadi qabatee, tarsiimoofi tooftaa isii qajeellotti hubatee, dadhabinaafi cimina isiis gargar baafatee, tooftaa tolfatee harka garaa jalaan isii balleessuu hujii godhateedha. Isa alaa bookisuufi geerraru osoo hintaane xiinxanaa keessaatitu nuballeessa, umrii keenya gabaabsa jedhaniiti kan hedduu sodaatan. Mallas Zeenaawiis yeroo lubbuun jirutti namootuma ykn gareedhuma akkanaa irraa fagotti uf tiksaa ture. Hundaafis dhaamee kan darbe kanuma. Baqqalaan leenca Finfinnee keessatti gogaa hoolaa uffatee fundura isaanii dhaabbate ta’uu mootummaan hubate; mirkaneeffate. Bofni mataa olqabate rukutamuu hinqabuu? Yeroo isaanitti hinfudhanne. Akuma innuu irra deddeebi’ee dubbate, ragaa sobaa wolitti qabatanii, mana hidhaa Kangaroo uumatanii murtii hamaa Baqqalaa irratti dabarsan.
Yaanni cimaan qawwee caala
Baqqalaa waan hanga ammaatti raawwatee miti kan rakkoo kana hundaaf isa saaxile, akka amantaa kootti. Humna (potential) fi yaada (idea) inni qabuudha mootummaan qaxxaamura guddaa akka isarra kaayu kan godhe. Dhugumatti yaanni nama kanaafi dandeettiin isaa, deeggarsa ummata bal’aa argate taanaan, gaaga’amni inni sirna abbaa irree kana irraan gayu salphaa hinta’u. Hubannoofi amantaan mootummichaas kanuma.
Mootumichi nama ummata ufjala hiriirsu, nama hawaasa onnachiisuu, isa tooftaa tarsiimoo isaanii jalaa ittiin fashaleessu qabatee mul’atu tasa arguu hinfedhu. Mormituun heddu. Hooggantoonni paartilee mormitootaas baay’ina dhaabilee siyaasaa yoo caalan malee hinhanqatan. Dhaabuma Baqqalaan keessa jiru keessatti kan isaa olitti angoo qabu jira. Hoogganoota heddu, Dr. Mararaaas dabalatee, hireen harka mootummaa kanaatti mana hidhaatti tortoruu isaan hinmudanne. Baqqalaan, hundi beektu, dhaabicha keessatti nama lammaffaati. Tapha dirree siyaasa irratti, biyyuma abbaa irree keessattis, dhaaba seeraan galmaayee socho’u tokko keessatti nama sadarkaa ol’aanaa irra jiru sababuma xiqqoon (sanuu uumanii) mana hidhaatti galchanii duubaan namatti cufuun kasaaraa siyaasaa heddu akka qabu ykn fiduu malu tilmaamama. Mootummaan Itoophiyaas gaafa Baqqalaa Garbaa hidhuuf murteessu kuni jalaa hindhokanne. Garuu, mootummaan maaliif Baqqalaa hidhuuf murteesse? Deebiin gabaabaan mootummaan filannoo ufii baduu ykn Baqqalaa balleessuu irra gayuu isaa agarra. Namni qawwee mitii shimala cimaa hinqabne tokko akkam akkasitti mootummaadhaan sodaatama jedchuun keessan hinhafu. Maaliif jennaan yeroo heddu hedduun keenya kan namni dhuunfaas ta’ee mootummaan baay’ee sodaatu qawweedha jennee waan amannuuf. Dhuguma qawween waan sodaatamu. Dhimmi Baqqalaa qawween alatti wonti sodaatamu heddu akka jiru ifatti mul’ise; hubannoofi amantaa keenya kan hanga ammaa qabnu hanga tokkos ta’u irra debinee akka gamaaggamnu osoo nuhindirqin hinhafne. Yaanni namoota irraa dhagayamaarus kanuma calaqqisa.
Yaanni cimaan qawweefi boombii akka caalu dhagayuu hinoolle. Viktor Huugoon wanni tokko woraana addunyaa hunda caalu yaada yeroon isaa geette jechuu isaa quba qabduu? Baqqalaan Garbaa yaada yeroon isaa geette qabateeti kan socho’u: hundi keenya dandii Finfinnee, Amboo, Adaamaa, Naqamte, Ciroo, Roobee, Jimma, Asallaafi Yaaballoo irratti akka tokkotti mootummaa nu saamu, nu ajjeesuufi nubuqqisu afoo dhaabbachuu qabna jechuun isaa. Heedduu keenyatti yaanni kuni kan hojjatu fakkaatee hinmul’atu. Mootumichi garuu yaanni kuni hundarra hedduu hamaa fi yaada yeroon isaa geette ta’uu qajeelchee beeka. Mallas Zeenaawii kan angoo barbaaduufi isa haqa isaa gafatuuf mirga gaara bahuu ykn dagallatti galuu malee mirga haqa isaa daandii Finfinnee, Amboofi Adaamaa irratti gafachuu hinlaanne. Diinni karaa ittiin injifatan namatti mul’isaa? Hattuun faana waan hattee namatti argisiistii? Dhimmoonni biraa akkuma jiranitti ta’ee, jechummaan Mallas suni karaa ittiin qabsoofnee mirga keenna argannuu waan nutti himu heddu ufkeessaa qaba; qalbiidhaan yoo waa xiinxalluu kan dandeennu ta’e. Haga ammaatti iccitiin dubbii kanaa kan galeef Baqqalaafi namoota muraasa qofaaf. Hedduun qabsaawota keenyaa dirree diinni itti naaf bayi jedhu irratti kan argamuu fedhan. Kuni namoota tokko tokkotti gootummaa fakkaatuu nimala. Akka tarsiimootti garuu, kuni isa injifannotti nama geessuu miti. Sun Zuun, abbaa tarsiimoo kan jedhamu, diina keessan kallattiin dhaqaa rukutaa hinjenne. Kan inni addunyaa gorse dadhabina diinaa gargar baasaa san booda bakka qaawwalti jirtuun seenaa rukutaadha.
Eenyummaa Baqqalaafi balaa inni sirnicha irraan gayuu danda’u qajeelatti kan hubate mootummaan, bitaa fi mirga erga ilaalee booda, nama akkanaa ummata keessatti gadi lakkisuu mannaa itti cufanii iyyiisnsa Dayaaspooraa, balaaleffannaa mootummoota dhihaa fi jaarmayaalee mirga namaaf falman keessummeessuu woyyaa filate. Santu irra laafaa ta’eeti kan Woyyaanetti mul’ate. Waan dogoggoraanis hinfakkaatu. Kanneen eenyummaa Baqqalaa akka gaaritti hubataniif tankaarfiin isaanii sirriidha. Kabajaa mirga bineensotaafi jettee bofa si’idduuf jiru ufitti hindhiistu. Woyyaanetti iyyiinsa Dayaaspooraa ilkaan hinqabneefi balaaleffannaa jaarmayaalee mirga namaaf falman irraa balaan Baqqalaa gessu hedduu guddaafi yaachisaa itti ta’e. Kanaaf kan jiruu isaa irraa buqqisanii Zuwaayitti dabarsan.
Murannoon waan itti amane qabachuufi onneedhaan daandii Oromoo nibaasa jedhe irra dhaabbachuu qofaa miti kan Baqqalaa Garbaa adda godhu. Haala amma keessa jirru kanatti daandii Oromoo rakkoo keessaa baasuufi qabsoo deemsisu akka gaaritti adda baafata. Tooftaa diinaa nihubata. Tarsiimoon balaan sabicharra gayaa jiru ittiin qolachuun danda’amus akka dansatti itti mul’ata. Karaan rakkoo keessaa ittiin baanu heddu akka jirus irra deddeebi’ee dubbata. Inni garuu kan irra gabaabaafi baasii (lubbuufi qabeenyaanis) irra xiqqaa gaafatu akka filmaata jalqabaatti fudhata. Karaan rakkoo keessaa ittiin baanu heddu. Ta’us, inni qoree hinqabne, kan gufuun hindanqamne tokkollee hinjiru. Karaa gabaabaaf isa gufuun itti hinheddummaanne adda baafachuufi filachuun gamnummaadha. Karaa kiyya malee daandiin biraa hinjiru jechaa wolafoo dhaabachuudha kan umrii qabsoo dheeresse; inuma bakka tokko tokkotti kan ummata qilee irraa balleesse. Hubannaa siyaasa sadarkaa kanaa qabaachuun mootummatti amuummachuudha. Kanaafis Baqqalaan qarriffaa diinaa keessa seene.
Gaarummaan Baqqalaa heddu. Namni haasawa Baqqalaa Garbaa tibbana godhaa ture dhaggeeffate cimina nama kanaa heddu hubata. Gama kootiin namni danddeettii haasawa isaa hindinqisiifanne heddu na hinqunnamne. Akka nama hundaa galautti, haasawuu qofa osoo hintaane sadarkaan ufitti amaniinsa isaa hedduu guddaadha. Nama siyaasa tokko irraas kan eeggamu qabxiin tokko kana. Nama danddeettii gudada qabu , nama dubbatee nama amansiisu, haasawaan nama harkisu Woyyaaneen arguu hinfeetu; keessattuu yoo namni suni Oromoo ta’e. Baqqalaan akkas yaadaan, jechaan, gochaan hedduu cimaa ta’ee mul’achuun isaa qorra sodaa worra angoo irra jirutti gadi lakkise; isaan roqomsiise. Gara sababuma hinjirreen harkaafi miila sabboonaa Oromoo kana xaxuutti isaan geesse.
Qabsoon karaa nagaa Oromoof ni hojjata
Mootummaan namoota akka Baqqalaa kanniin qawwee mitii dullaa sona qabu hinqabne kan akkas sodaatuuf waa malee miti. Yaanni Baqqalaan faati deemaniin, qawwee kan caaluufi samuufi onnee namaa keessatti facaafamee hidda godhannaan kufaatii guddaa kan qaqqabsiisu ta’uu isaa sa’aa kanatti mootummichi hunda keenya irra hubateera. Ummanni Oromoo bilchaateera. Kana booda dhaaba siyaasa kamiinuu irraa kan eeggamu ummata ijaaruufi hujii irratti bobbaasuu qofa. Kuni osoo gamtaan ykn wolhubannaan ta’ee irra bayeessa. Yoo kuun kana jedhu inni kuun kun hinta’u jedhee wolbushessuun hujii wolharkaa balleessuu fi gara diigamiinsaatti wolgessuudha. Kan argaafi taajjabaa turres kanuma. Oromoon waanuma fedhe haajedhuu, karaa kamiinuu haasocho’uu, harka duwwaas taanaan, tarsiimoofi tooftaa isaa hanga tokko sirreeffatee, waanuma jedhu san hujitti geeddarraan waan fedhu akka salphatti akka argatu diinni qajeelchee bareera. Yoo bartoonni Amboo ka’an hangam ardiin akka sochootu, Woyyaaneen akkam akka dhamaatu hundi beektu. Osoo wonti akkasii bakka hundatti yeroo tokkotti, kuni ijaarsa siyaasaafi qindoomina guddaa gaafata malee waan hindanda’amu jedhamee bira darbamuu miti, osoo ta’ee maaltu akka dhufuu danda’u tilmaamaa. Addurreef harki lachuu mirga. Wanti kumee hedduuf hawwine balbaluma jirti. Maaliif karaa ufitti dheeressina, dararaa ufitti heddumeessina garuu?
Baqqalaan qabsaayaa Oromoo dhugaa ta’uu fi kallattiin qabsoo isaa kan deemsisu ta’uu isaatiif ragaan addaa barbaannu hinjiru; gochi mootummaa ragaa guddaadha. Yaada gaarii qabaachuufi karaa sirrii irra jiraachuun qofti gayaa miti, garuu. Yaannis hujitti jijjiiramuu qaba. Daandii sirrii irra dhaabbachuun konkolaataan rukutamutti nama geessa; tankaarfachuudha falli. Milkaayinni yaada Baqqalaafi garee isaa guutummatti kan hundaayu tokkoon tokkoo keenyaa hangam isaan deeggarre ykn bira dhaabbanne waan jedhu irratti. Yoo shakkiidhuma qabsoon karaa nagaa eessayyuu hingeettu jedhuun xaxamnee, waa’ema gaaga’ama 1992 nurra gaye akka ragaatti qabanee, filannoon hatamuu irraas dubbataatuma yoo kan jiraannuu, Oromoo , eessayyuu hingeennu. Tasa waan yaannu hinargannu. Qabsoon karaa nagaa, akkuma hayyonni heddu irratti wolii galan waan gatii malee geggeffamuu miti. Gatiin kafalamuu qaba. Gatiin kafalamus qaaliidha. Mootummaa abbaa irree gara nyaattoo ykn mararfannaa tokko hinqabne wajjiin wol’aansotti jirra kana hindagatinaa. Erga bara 1992 kaasee gatiin kafalamaatuma jira. Gahaa ta’uu dhabuu isaa bira rakkoon kan jiru. Oromoon baatii baatitti kumaatamaan hidhamnaan, kumaatamaan ajjeeffamnaan, kumatamaan saamamnaa haqaafi bilisummaan sahuu hawwinu wonti harka ummataatti hingalleef tokko hinjiru.
Oromoodha hanga ammaatti humna isaa xiqqeessuufi namaa gadii uftaasisuu kan hayyame. Baqqalaan daandii Finfinnee irratti mirga koo nitikfadha jechuun isaa akka badii guddaatti ilaallamuu qofa osoo hintaane akka duumessa balaa roobuuf deemuuttis fudhatame, mootummaadhaan. Onneedhaan, ufitti amaniinsa sadarkaa ol’anaatiin mirga kootiif asumaa dubbadha, asuma keessattis haqa kootiif falmadha jechuu isaati kan dubbii itti dhale. Yeroo heddu nama akkas jajjabaatee isaan afoo dhaabbatu worri Woyyaanee nisodaachisu, nidoorsisu tooftaa adda addaan akka biyya irraa baqatu taasisu. Namoota heddu irratti tooftaan kuni yoo hojjatu argina. Yaaliin kuni hundi nama hincal’isiisu ykn gara baqaatti hingeessu taanaan tankarfiin itti aanuu kanuma Baqqalaa Garbaa irratti fudhatame. Oromoon nama diina afoo dhaabbatee hanga dhumaatti falmatuun malee isa akka sinbiraa darbata takkaan gir jedhee biyya irraa baduun miti kan bilisoomu. Namoota murannoo akkanaa qaban rakkoofi gufuu heddutu mudata. Obsaafi cicha sadarkaa ol’aanaa waan qabaniif malee namoonni kunniin dur harka laatan ykn baqatan ture. Yeroo dheeraadhaaf Baqqalaa hidhanii dararuudhaan yaaliin Baqqalaa rifaasisuufi ummatas (miseensotaafi deeggartoota) biraa bittinsuu gahaan godhameera. Itti milkaayanii garuu? Ammati hinmilkoofne. Erga Baqqalaan hidhaa bayee kan taajjabne, gama hamilee Baqqalaa cabsuufi yaadaa inni durii kaasee qabate gachisiisuutiin mootummaa kasaaraa guddatu mudate. Gara boodaatti karoorri inni Baqqalaafi fakkaattota isaaf qabu maal akka ta’e kan arginu ta’a.
Qabsoon Oromoo yadaafi mul’ata haarawaa barbaaddi
Mooraa Oromootti namni yaada haarawa qabu hedduu barbaadamaa ta’utu irra jira; rakkoo hedduufi wolxaxaa ta’e qabna waan ta’eef. Yaanni rakkoo Oromoof furmaata argamsiisuu malu kallattii hunadaa burqutu irra jira. Hujii hojjatamu hunda keessatti, qabsoo bilisummaas dabalatee, woldorgommiin yaadaa jirachuu qaba. Akkamitti bilisoomna? Tarsiimoo, daandiifi tooftaa kamtu dafee bakka hawwinuun nugaya? Gara boodaatti Oromoon yoo daandii kam qabate naannoo Gafa Afrikaatti irra fayyadamaa ta’a? Yaadota ijoo kanniin irratti namoonni beekumsa qaban, kallattii qilleensa keessaafi alaa hubataa, yaada bifa wolirraa hincinneen burqisiisuu qaban. Wonti nama gaddisiisu garuu, namni tokko bilchina yaadaafi siyaasaa hangamuu cimaa ta’e haaqabaatuu, keessumattuu yaanni isaa kan yeroo heddu odeeffamuun adda ta’e taanaan, balaaleffanna guddatu isa mudata.
Namni tokko hangamuu beekaa ykn yaanni isaa cimaa yoo ta’e bakka deeggarsi ummataa bira hinjirretti eessayyuu hingayu; hinmilkaayu. Namni Oromoof qabsaaya jedhu kamuu kan deeggaramuu qabu cimina yaada isaatiin. Kanniin yaada burqisiisan, hangamuu yaanni isaanii adda ta’ee haa mul’atuu, jajjabeeffamuufi kabajamuu qaban. Deeggarsi, wolbiradhaabbannaafi woliif birmannaan naannoofi wolbeekumsaan osoo hintaane cimina yaadaa qofarratti kan hundaaye ta’uu qaba. Miseensa ykn deeggaraa dhaaba tokkoo wan taaneef qofa yaada gaarii kallattii biraatii bubbisu yoo kan tuffannuu rakkoo woggaa dhibbaaf yomuu fala hinargannu. Nuti garuu namoota yaada haarawa ykn waan fala ta’u qabna jedhan nituffanna, maqaan adda addaas itti laatna. Hamileen isaanii rukutama; akka dheessanii manatti galan taasifama. Akkanatti wolqancarsine. Gocha dadhabaa akkanaan mootummaa goobsine. Ufis dadhabsiifnee ummatas dukkana hamaa keessatti hanbisne.
Rakkoo keessa jirru kana keessaa bayuuf ilaalcha wolii kabajuun dirqii ta’a. Yoo danda’ame ammoo ifatti yaadaanis ta’ee human qabnuun woliif birmachuu, wolcinaa dhabbachuu qabna. Yeroo karaan haqaa kiyya, kan isin bilisoomsus anuma jedhamu dabreera. Hundi oromoo yaada bilisummatti nugeessu minjala irra kaayuu qaba; ifaaf bilisatti. Kan irra baasu, hedduu funduratti nutankaarfachiisu filachuun kan sabboontota hundaati. Hedduuun keenya yaada caalaa ta’es hinomishnu. Kanuma durii irratti kan mataa woldhukkubsinu. Ugginee mootummaa abbaa irree afos hindhabbannu. Hidhamuufi lubbuu dhabuufis ufqopheessinu. Namoonni heddu hidhamuuf mitii mindaa baatii tokkoo dhabuuf qophii miti. Xiqqaachuu namoota murannoo qabaniiti kan qabsoo saba kanaa akkas lafarra harkise, saba guddaa kanas kan dukkana gabrummaafi hiyyummaa keessatti hanbise. Bilisummaan nuti laga, gaaraafi daggala keessa barbaannu daandii Finfinnee, Amboofi Adaamaa irra jirti. Nuti onnee tumamuu, hidhamuufi mindaa baatii muraasaa dhabuuf qophoofte qabna taanaan. Dirqama nurraa eeggamu bayuu dadhabnee Woyyaaneen ‘akkana, akkas’ nugoote jedhaa woggaa 25’f jiraanne.
http://www.awashpost.com/2015/09/08/baqqalaa-garbaa-woyyaaneen-maaliif-hiitee-akkas-itti-taphatte/


text:
CIIGOO Afaan Oromoo
Ciigoon akaakuu Aoolaa keessaa isa tokko yoo ta’u, jiruuf jireenya ummataa keessatti seenaa,
aadaa, duudhaa, jaalalafi jibbaa, gaddaaf gammachuu, amantaafi shakkii, waliin jireenyaa fi waldhabiinsa, tokkummaa fi garaagarummaa, tolaa fi hammeenya, fi kkf ittiin ibsachuuf
bu’aa guddaa qaba. Kana malees, wanti dubbannu sirritti akkaisa ta’uufi fudhatama argatuuf nu tajaajila.
Ciigoon garee jechootaa, gaalee, ykn hima ta’ee dubbii dachaa ta’e kan of keessatti qabateedha.
Dubbiin dachaa kun ciigoo Afaan Oromoo keessatti
yeroo baay’ee walaloo ciigoon ittiin ibsamu keessatti bo’oo isa gara dhumaarratti argama.
Dubbiin dachaa kunis ergaa lama dabarsa.
1. Ergaa ifaa fi fuullee jiru kan SOORGOO jedhamee beekkamu.
2. Ergaa dhoksaa ykn icciitii kan of keessaa qabu, SOOKOO jedhamuun kan beekkamu.
Ergaa isa jalqabaa(soorgoo) baasuun salphaa ykn yaada walalichaa irratti kan hundaa’e yo ta’u,
inni lammaffaa(sookoon) immoo qabiyyee walalichaarratti waan bu’uura hin godhanneef irra deddeebi’anii dubbisuun ergaa dhokataa ykn icciitii isaa argachuun kan barbaachisuu dha.
Ciigoon wantoota gurguddoo sadi of keessaa qaba. Isaanis:
1. Dubbii dachaa(Sobboqoo)
2. Soorgoo
3. Sookoo dha.
Jechi dachaa ykn sobboqoon yeroo tokko tokko sooressa dubbis ni jedhamu.
innis jechi tokko ergaalee adda addaa dabarsuu waan dand’uuf.
Sookoo fi soorgoon walduraa duubaan lafee fi dhuka jedhamuunis ni beekkama.
Malootni ittiin ciigoo itti hiikan keessaa dandeettiilee adda addaa qabaachuun barbaachisaadha,
isaan keessaa dandeettii qoruu, qorachuu fi xiinxallanii ilaaluu fa’a.
Mala dubbiin dachaa(ciigoon) ittiin hiikamu.
1. dubbii dachaa ciigoo uumu jabeessuun ykn laaffisuun, dheeressuu ykn gabaabsuun hiika barbaaduu.
Fkn: a. Nutti haa tolu jennee
Harree manaa baafne.
Jecha dachaa: harree manaa baafne.
Soorgoo(lafee): Beeylada Harree jedhamu manaa ariine.
Sookoo(dhuka): Balfa/xurii qulqulleessine
Fkn b. Cirracha darbitee kan buufte karaarra
Abaaramuu keeti baatetoo namarraa.
Jecha dachaa: baateetoo namarraa.
Soorgoo: Ati qofaatti Abaaramuuf.
Sookoo: Nama gubbaa baatee ykn namarra kortee abaaramuuf.
2. Jecha dachaa ta’e lama ykn lamaa ol garagaraa walitti fiduun ciigoo uumuu
Fkn: a. Miila lama qabdaaf muka lama hin kortu
Tokkumaa filadhuu hamma garaa hirtu.
Jecha dachaa: hamma garaa hirtu.
Soorgoo:Muka tokko filadhuu kori.
Sookoo: waan tokko hojjachuuf hin mamin/shakkin.
Fkn: b. Dhageettiin badeeraa kan warra gamasii
Ani taa’een ilaalaa ati guurii buusi.
Jecha dachaa: guurii baasi
Sookoo: guurii gurra keessaa baasi.
Soorgoo: Harii baasi, Haxaa’i
Fkn: c. Harka walqabachuun hundumaafuu tolaa
Kan wal bira jiru mala waliimalaa.
Jecha dachaa: Mala walii malaa
Soorgoo: Yaada walii kennaa
Sookoo: Daba walirratti yaada.
3. Jecha dachaa ykn jecha hiika lama qabuun ciigoo uumuu.
Fkn: a. Hunda caala jettee maaliif boonta cufa
Situ hin beekne malee caalaan ammaa dhufa.
Jecha dachaa: Caalaan
Soorgoo: Kan hundarra caalu
Sookoo: Nama Caalaa jedhamu.
Fkn: b. Isheen si jaalatti Ati maaf jibbita
Inta ulfeessi yaa gurbaa ulfaataa.
Jecha dachaa: Ulfeessi.
Soorgoo: kabaji
Sookoo: Ulfa taasisi.
Fkn: c. Ani buna hin dhugu garaa kutadheera.
Buna kee lammaffaa egaa kakadheera.
Jecha dachaa: Buna kee lammaffaa
Soorgoo: Buna dhugaatii dhiiseera
Sookoo: Buna kee isa lammaffaa hin dhugu.
Fkn: d. Akkan taane ta’ee seera uumaa cabsee
Harki na hidhamnaan miilanan barreesse.
Jecha dachaa: Miilanan barreesse.
Soorgoo: Lukaan(quba miilaatiin) barreesse.
Sookoo: Dhiyeenya kanan katabe ykn barreesse.
HORAA BULAA
@AFAAN OROMO – Oromo Language Team!
- 183Shares
- Tweet


text:
Uummata Oromoo Oromiyaa Keessaa Maraaf: Waan Ammaaf Ammatti Gochuu Qabnuu fi Itti Fufnee Goonu!
Labsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Biyya keenya keessatti nagaan baanee, nagana galuun erga hafee, mirgi lubbuun jiraachuu, qabeenyaa ofii tikfachuu mootummaa Wayyaaneen molqamee addatti dararaaf uummanni keenya Oromoon saaxilamuun isaa waggoota hedduu lakkofsiisee jira.
Qabsoo Qeerroon Bilisummaa Oromoo karaa nagaan taasisaa tureef jiruun, mootummaa ofiin bula Wayyaanee maqaa ummata Oromoo fi saboota Ethiopian daldalee wagga 26f gargaarsa karaa malee guuraa bahee fi meeshaa waraanaan ummata nagaatti dhaadatuun yeroo ammaa Qeerroon Bilisummaa Oromoo afaaniitti muka kutee dubbachuu dadhabsiiseera.
Qaama kaleessa afaan isaan “dimokiraasii dhugaan hojjetaa jirra” jedhaniif Arrabni ittiin garboonfataa Wayyaanee dhaadessaa ture waan taajjabaa jiru fakkaata. Kanas ta’e sana nu Qeerroof uummata Oromoof amma qabsoo FXG gadfiniinsuun filannoo dursaati. Tajaajila interneetaa biyya keessaa kutuun Mootummaan Wayyaanee dhoksaatti uummata keenyaaf jaallan keenya akka baroota darbanii dhabama gochuuf waan hojjetaa jiruuf nutis FXG finiinsaa jirru itti jabeessuun furmaata keessa deebii hinqabne ta’uu Qeerroon dhaama.Kanarra dhaabbatee uummata Oromoo sadarkaa garaagaraaf hojii garaagaraarra bobbaatanii jirtaniif ibsa kanaa gadii kenneera.
Qote Bulaa Oromoof
Qabsoo uummata Oromoo baroota dheeraa duraa kaasee qaamni humna jabaa ta’ee sochoosaa ture Qote Bulaa Oromooti.Ammaa qote bulaan keenya baadiyyaa mara keessaa afuura takkaan akkanni falmii xumura gabrummaa gadjabeessu nii gaafanna. Falmii humna hidhate waliin godhu kan Qawween adeemu utuu hintaane humna haaraaf tooftaa si’ataan afaan qawwee Wayyaanee dachaasee muka Boqqoolloo taasisuu danda’u akka fayyadamuun dandaa’amu agarsiisuun amma.
Kanaaf
- QoteeBulaan Oromoo kam oomisha isaa akkuma dura jechaa turre gabaatti akka hinbaafne kanarratti jabeessee akka hojjetu dhaamna. Tajaajila bittaaf gurgurtaa dhaabuu utuu hintaane, walii walii isaa qofarraan kan hafe qaama biraatti yookan qaama Mootummaa ofiin jedhu Wayyaaneef jaarmiiyaa isaatti akka waa hingurgurre abboota keenya nii gaafanna. Qote Bulaan Xaafii bitachuuf Buna gurguru, Qote Bulaan Xaafii qabaatee Buna dhabeef laatee sirna gabaa yeroof haaraa kan meeshaaf meeshaa qofaan walbituu danda’u akka abboota keenya duriif waliin isaan ala qaama biraatti gurguruu akka dhaabu gadjabeessinee dhaamna.
- Yoo Loltooti Mootummaa saamicha eegalan meeshaa nageenya keessan ittiin eeggatan qopheeffachuun murteessaa ta’uu ammaan hubadha.
- Gibira hingabbarin! Qarata hinkutin! Qaama humnaan gibira gabbari jedhu addaan baafadhuu Qeerroof dabarsii kenni ykn laadhu, uummataaf eeri.
Waan Ta’uu Qabu:-
- Qote bulaan yaada kana fudhachuun barbaachisaadha. Gaafa waan qabdan hingurgurinaa Jennu bittaan Ashaboof kaawwanii isin rakkisuu mala.Kanaaf ammoo daldaltoonni magaala kamirraa hedduminaan Ashaboo bitanii akka Oromiyaa galchan gaafanna.Waan kanarra darbee qaama Wayyaanee gabbisuuf deemurratti tarkaanfiin kam yoo fudhatame wabii hinqabu.
- Qaamota Qote bulaan dirqamaan nutti gurguri jedhanii dirquun qabeenya qotee bulaa seeraan ala saamuu fi gurgursiisuu barbaadan irratti of irraa ittisaa fi gorsi sirreessaa ni kennamaaf.
- Qaamota Wayyaanee Qawwee keessan hiikkadhaa, harka qullaa adeemaa,dooluu ta’aa jedhuuf Oromoos ta’ee qaama diinaa Wayyaanee keessaa kan uummata keessa socho’u irratti sirreessi keessa deebii hin qabne ni kennama.
- Qaamota Gibira gabbaraa malee jedhanii Qote Bulaa keessa akka durii socho’an irratti qaamni addaan baafataa jiru nii jira. Qaamota Gibira, Qaraxa, Gatii Kottee, Gatii Teessuma, Mawaachoo gaafatan gochaa saamicha kana irraa akka dhaabbatan ammaan dursinee akeekna.
- Qote Bulaan mirgaa fi sabummaaf hin qabsoofne ykn qabsaawuuf qophii in taane irra deebiin akka qophaa’u nii himama. Olola diinaan sobamee qabsoo irraa duubatti yoo hafes ilmaansaa garbummaatti guddisaa jiruuf, lafaaf qabeenyasaa utuu arguu dhaga’uu utuu beekuu saamsisaa waan jiruuf waan Qeerroon dammaqiinsa siyaasaa ni kenna kana keessa didee yoo itti fufe gaafatama isaa ni fudhata.
Daldaltootaaf
- Daldaltoonni Qabsoo Oromoo keessatti tumsa karaa maallaqaaniis karaa kamiin illee gochaa turaniif jiraniin Qeerroo Bilisummaa Oromoo nii galateeffata.Keessattuu daldaltoota Suuqii cufaa jedhamnaan cufan, qabsoo nu waliin irratti hirmaachuuf dantaa dhuunfaa isaanii lagatan galmeen Qeerroo galmeeffatee qaba.Galata addaaf egeree isaaniifis abdii guddaa isaanirraa qaba.Kanaaf ibsa gadii kana akka hojiirra olchaniif ammas kabajaaf jaalalaa Oromummaaf Adaraa Oromiyaa saamamaa jirtuun isinitti kennata.
- Daladala keessan itti fufaa hojjedhaa! Qaama uummataa ta’uu keessan beekaatii uummanni gaafa qabeenyaasaa Mootummaa lagu isinis Mootummaa lagaadhaa! Uummataan ala qaama halagaarraa bituuf gurguruu dhaabaa!
- Qabsoo keessatti qabsaa’onniif uummanni wal hin miidhu, uummatatti gurguraa qaamota Mootummaa kamitti hungurgurinaa! Irraa hinbitinaa.Uummanni nyaatee haa jiraatu, qaama waraana Wayyaanee akka hinsoorre. Hoteelonni kam Waraana wayyaaneef soorrata maallaqa arjoomuunis akka bira hin dhaabbanne.
- Gibira, Baatii, Gatii Kottee, Buusii Miseensummaa, Gosaa gosii karaa Wayyaaneef OPDO isinitti dhufu lagadhaa! Gibira hinkaffalinaa!
- Waraana Bilisummaa Oromoof Qeerroo Bilisummaa Oromoo cina dhaabbadhaa!
- Waraanni wayyaanee magaalattis ta’e bakka jirtanitti dhukaasa uummatatti yoo bante golgaa uummataa ta’a!
- Walga’ii karaa Mootummaa Wayyaanee jaarmiyaashee OPDO’n isinii labsamu kamuu lagadhaa!
- Qabeenyi keessan waraana saamtota Wayyaaneen akka hin saamamne ammaan of qopheessaa! uummataa keenyaaf akka wal bebektanitti walii himaa!
- Qaama Gibira kaffalaa jedhuuf dirqama Mootummaa Wayyaanee ba’adhaa isiniin jedhee isin gidirsu addaan baasaadhaa!
- Midhaan gatii guddaa bitaman kanneen akka Bunaa, Xaafii, Boqqolloo, Boobee, Saliixee, Goommada, Nuugii, fi kkf uummatarraa bittanii akka magaalaa gurguddaaf kanneen akka Finfinnee hingeessine.
Waan Ta’uu Qabu:-
- Daldalaan kan olii kana hinraawwanneef itti walii galuu dideef caasaan Qeerroo Bilisummaa eegumsa kamiin gochuufii hin dandayu saamicha loltooti Wayyaaneen irraa gahaniifs wabii hinqabu
- Daldalaan Oromoo tuffatee waan hinmalle dalaguuf gibira irraa qabee hanga waan Wayyaanee utubu dalagetti Innis Wayyaaneetti lakkaa’amuusaa amanee fudhachuu qaba
- Addatti caasaa OPDO dirqmaan daldaltootaan kana raawwadhu jettanii gidirsitaniif qaama Oromoo taatanii basaasummaaf Wayyaanee gargaaraa jirtan uummataa ykn daldalaa kan rakkistan taanan Qeerroon sirreessa barbaachisu isinii kenna.
- Hoteelonni Waraana Wayyaanee soortan kamillee gochaa keessan irraan ammaan akka dhaabbattan gadi fageessinee isinii dhaamna.
Hojjetoota Mootummaaf Kaabineef Kaadiree Wayyaaneen ala
Qabsoo sabaa keessatti qaamni kam itti makamee finciluuf warraqsa jabaa dhoosuun gaddaaf gadadoo biyyattiirratti walitti fufiinsaan karaa wayyaanee raawwataa jiru gu’a taasisa.Kanaaf qabsoo barataaf barsiisaan gochaa jiruuf uummanni Oromoo Qeerroo waliin gochaa jirutti makamtanii karaa dandeessaniin akka FXG uummataa waliin finiinsitan dhaamna.
- Uummata Oromoof siyyaasa Wayyaanee kan uummataaf balaa akka saamicha Oromiyaaf karaa saaqu saaxiluu irratti jabaattanii hojjetuu
- Uummata ilmaaf intala awwaalaa jiru jajjabeessu
- Gibira miindaarra citu kaffaluu diduu
- Guutummaatti mootummaa waan fayyaduuf umurii Wayyaanee fayyadu hojjetuurra dhaabbatuu qabdu
Waan ta’uu Qabu:-
- Qaama uummata waanjoo garbummaa caccabsaa jiru dura dhaabbatu karaarraa maqsuuf duubatti hinjennu.
- Qaama waltajjii Wayyaanee taa’uurratti gorsii fi sirreessi meelalchiisaan nii fudhatama
- Kaabinee Wayyaanee uummata keenya saamsisaa jiruu kamiif dhiifamni hinjiru, tarkaafii jabaa fudhatuun itti fufama.
- Sabboontota OPDO keessaa akka nama dhuunfaatti uummata cina dhaabbataniin alatti diina kanneen ta’aniif akka gochaa kana irraa dhabbatan ammaan dhaamna.
Baratootaaf
- Qabsoon ati gochaa jirtu seenaa biyyattii irra darbee addunyaaf fakkeenya ta’ee biyyoota garbummaa jala jiraniif fakkeenya ta’uutti akka jiru hubadhu. Ati yoomiyyuu jaallatamaa hawwaasaati. Waan ta’eef
- Qaama uummata gidirsu addaan baasuu waraqaan ta’uu gama dandeessuun Qeerroo akkasuma uummata guutummaaf beeksisuu itti fufi!
- FXG fufiinsaa turte itti fufi.
- Walijaaruu sagantaa jabaan sirraa nii eegama.
- Diina qabsoof fira qabsoo addaan baasuu itti fufi!
- Yeroo kamuu siyyaasa jabaa situ qabee jira, siyyaasa uummata kana gara ifaatti baasu situ beeka akkuma duraa murannoon keef cichoominnikee itti haa fufu!
- Qaama mooraa barnootaarra si adabuu heduu kamiif jilba hinlaafin!
Waan Ta’uu Qabu:-
- Qaamota kamuu baratoota Oromoo gidirsaa turaniif itti jiraniif Hanga ammaa qabsoo karaa nagaa waan goonuuf ajjeefamaa,gidirfamaa turreerra,roorroon kun amma illee itti hammaannaan of irraa ittisuuf qophii ta’uu keenya beeksifna.
- Duuchaatti yeroo waldhagaa’uun Oromoo bal’ate kanatti tarkaanfileen olii kun itti fufiinsaan hanga Bilisummaatti kan raawwataman ta’uu uummataaf ibsina.
- Qaama Mootummaa bakka kamitti waltajajjii waamuuf, qaama ilmoo namaa ajjeesaa boohicha fakkeessii namaaf adeemu kamiif ammaan akeekachiifna.
- Kana booda dargaggoon Oromoo ykn Qeerroon Oromoo du’a eeggachaa jiru, utuu du’a karaa Wayyaanee ofirratti eegaa jiruu qaama isa ajjeesuuf deemu akka duraatti nagaan biyya abbaasaa keessa kan hinadmsiifne ta’uu akkasuma ardaa abboota keenya kaleessaa Oromiyaa saamamaa jirtuuf uummata manaaf ardaasaa lakkiseef hanga ammaa furmaatni laatamurra gara dargaggoo isaa adamsanii ajjesuuf hojiitti seenaa jiraachuu Waayyaannonni ibsa laataa waan jiraniif, furmaanni waaraan biyyattii keessaatti hanga argamutti; Mootummaan ce’umsaa dhaaba ABO makate hanga biyyattiif dhaabatutti;
- Lammiin Oromoo samamuu ajjeefamuu fi roorrifamuun dhaabbatee hamma biyya ofii dhuunfatanitti Xumura Garbummaa / FXG gad akka jabeessinu qabnu uummataa Oromoof nii hubachiifna.
- Dargaggeessi Oromoo yookan hundi mana hidhaa Wayyaanee dararaa isaa keessaa bahuu; yookan hundi keenya mana hidhaa galuu murtii jalqabaaf yoo duunees dhaloota nu boodaaf Bilisummaa akka argatuuf qabsoo gochaa jirru nii jabeessina.
Hubachiisa : Kan olitti jenne gabaan haa dhaabbatu, suuqiin haa cufamuu miti. Gibira qabee waan galii mootummaa dabalu kam akka hinkaffalamneef waltajjii ykn walga’ii Wayyaanee akka hinteenye akeekuudha.
Lolaa dhiiga keenyaan saamtota Oromiyaa keessaa nii dhabamsiifna!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Finfinnee Oromiyaa
Amajji 11, 2018


text:
Gareen Bookoo Haraam guuyyoota lama dura Naayjeeriyaa Kaaba gama bahaa kutaa Yobe keessatti kan argamu mana barnootaa tokko erga haleelee booda ijoollee durbaa 90 ol achi buuteen isaanii dhabame.
Namoonni dhimma kana kallatteen beekan akka jedhanitti barattoota 91tu kaleessa mana barnootaa keessaa dhabaman.
Dhabamuun ijoollee kanaa Bookoo Haaraam ammas ijoollee walitti qabuu ukkaamsee bute yaaddoo jedhu dhaqqabsiisee jira. Baatii Ebla bara 2014 ganda Chiibook 276 garee Bookoo Haraamiin ukkaamsamanii butamuun isaanii ni yaadatamai.
Poolisiin Naayjeeriyaa fi ministeerri barnoota naannoo Sanaa maatii fi kanneen ijaan argan ijoolleen kun dhabamuu ibsanis ukkaamsamanii butamuu ijoollee kanaa haalaa jiran. Ministriin barnoota biyyattiis butamuu ijoollee kanaa haaluu dhaan maatiif barattoonni kun deebisanii akka wal arganiif jedhee mana barnootichaa torban tokkoof cufee jira.
Kanneen ijaan argan Reutersiif akka ibsanitti garuu leellistoonni Boko Haram Wiixata galgala Dapaachii kan seenan yoo ta’u kaan isaanii meeshaa waraanaa gurguddaa hidhataniiru jedhan. mana barnootichaa irratti dhukaasa banuu isaanii illee dubbatan. Gurumuun baraarsaa Nigeriaa ijoollee kana barbaadaa jiraachuu beeksisee jira.


text:
Sirbitootii Oromoo lamaan kun akka maatiin isaanii jedhanitti torbaan lamaan duratti guyyaa hardhaa mana isaani Dirree Dhawaa naannoo Matakkaa irraa qabaman.
Akka jecha haadha warra Falmataa, aaddee Hawaatti falmataa ganama poolisiin dhuftee fuutee dabarteen waan fuuteefillee diidessitee maatiitti hin himnee keessummaa mana isaa bultellee walumaan dabraniin.
“Waa gaafanna jedhanii qabani waan takka hin gaafannee nuutis qoonqoo geessinee ittuma kennina.Waa takka wantii nu gaafatan hin jirtu jedhanii achuma tattahuutti jiran.”
Tana caalaa ammoo waan jiraa wal gaafachuu hin dandeenne akka jecha aaddee Hawaati.“Waltitti hin dhiyaatanii,qoonqoo kenninaafii ‘firdi beeti’ dhiyaattanii jennaan nu hin dhiyeessinee jedhan. Halaalumaa wal dubbifna.”
Gama kaaniin weellisaa Ahmed Ibroosheellee gaafauma Falmataa qaban makiinuma tokkoon fuudhanii dabraniin hidhan.
Akka jecha haadha warraa Ahmed Magartuu Ahmeditti jaarsa isiillee ganamuma dhufanii qaban. “Ganama akka hardhaa gibbii[dallaa] nurratti tumanii eennu jennee yoo lafa horiinu Ahmed barbaanna jedhanii qaban.”
Jara kana guyyuma tokko ganama mana isaaniiti qaban. Namii dhufee Ahmed qabuuf dhufe.
"Namni afur poolisootaa 12 ummata federaalaa ka sibiila mudhii fi harkatti hidhatee yaahu kana.Isa rafu maaliif rafta jedhanii lafatti dhidhiitanii harka mirgaa kana keessa dhahanii lafa irra kaasanii deemaniin.”
Falmataa Roorrootii fi Ahmed Ibrooshee nama bara hedduu sirba Oromoo sirba bahe.Qabiitii isaanii tana irratti bulchiinsa Dirree Dhawaa irraa odeeffachuuf marroo hedduu poolisii fi bulchiinsalleetti bibilbillee ufi jibbaanne.


text:
Injifannoon amme Gooticha WBO koo
===========================
Gootichi WBO dhiha Oromiyaa keessa sossohu guyyaa har’aa Caamsaa 12, 2018 Godina Qellem Wallaggatti humna waraanaa wayyaanee irratti tarkaanfii laalessaa fudhateen Jeneraala Takkaa jedhamu dabalatee loltoota diinaa 100 ol ajjeesuun Injifannoo boonsaa galmeesse.
(SBO/VOL – Caamsaa 12, 2018) – Irree fi gaachanni ummata Oromoo gootichi WBO Godina Dhihaa guyyaa har’aa Caamsaa 12, 2018 Godina Qellem Wallaggaa Ona Gidaamii ganda Laaloo Garee bakka Laga Tsabalaa jedhamutti waraana wayyaanee konkolaataa ORALii lamaa fi 3F sadiin Beegiitii gara magaalaa Dambi Doolloo sossohaa turan haxxee itti hidhuun tarkaanfii boonsaa irratti fudhateen Jeneraal Takkaa jedhamuu fi loltootni isa duukaa turan 100 ol ta’an ajjeefamuu Ajaji WBO Godina Dhihaa beeksise.
Tarkaanfiin kun kan fudhatame ganama keessaa naannoo sa’aa 10:00 irratti yoo tahu, tarkaanfii kanaanis ORALiin diinaa tokko loltoota irra turan waliin akkasumas konkolaataan 3F tokko guutummaatti barbadaa’uu Ajaji WBO Godina Dhihaa ifa godheera.
Tarkaanfiin waraana wayyaanee irratti fudhatame kun naannooma sanatti walitti fufiinsaan geggeessamuu kan hubachiise Ajaji WBO Godina Dhihaa, waraanni wayyaanee ORALii isa lammaffaa irra turan rifaatuudhaan harca’anii baqachuuf yaalanis gootichi WBO hordofee haleelee jira. Tarkaanfilee WBO kanaan walumatti loltootni diinaa 100 ol ta’an akka ajjeesaman Ajaji WBO Godina Dhihaa hubachiiseera.
Caamsaa 06, 2018 WBOn Godina Dhihaa G/Q/Wallaggaa Ona Gidaamii magaalaa Qellem bakka Buusii Booyyee jedhamutti Waraana wayyaanee sakattaa WBO’f kankolaataa Oraalii Sadii fi 3f tokkoon socho’aa ture irratti tarkaanfii fudhateen loltoota diinaa 22 ol daaressuun ni yaadatama.
Guyyuma kana waraana wayyaanee reeffaa fi madoo isaanii fe’atanii kallattii Asoosaatti deemaa turan konkolaataa ittiin deemaa turan 3f jedhaman lama irratti WBOn irra deebiin Ona Beegii ganda kobar, shaaltaa jedhamu naannoo gaara keellootti guutummaatti barbadeessuunis hin dagatamu.
Sagalee Bilisummaa Oromoo (SBO): Caamsaa 12 Bara 2018.
=============
Oduu Amma Nugaheen Mootummaan Wayyaanee Godina Qeellam Wallaggaa Ona Begii fi Naannoo isheetti tarkaanfiwwan WBO irratti fudhachaa jiruun rifaattee Heeliikooptara waraanaa kaaftee ummata nagaa rukuchuuf qophii xumurachuu maddeen keenya dhaamsa nuu erganiin ibsanii ummatin keenya of eeggannoo jabaa akka godhu gaafataniiru.itti dabaluunis yeroo ammaa kana Net Workn guutummaa guutuuti cufamee waan jiruuf odeessa umnaata biraan gahuun rakkisaa ta’us namuu bakka jiruu waltti dhaamuun baalaa jarri qaqabsiisuuf karoorffatte kana fashalsuuf gahee isaa akka bahu sabboontotin dhaamsa isaanii kana keessatti beeksisaniiru.


text:
Haasaan Muummichi Ministeeraa Abiy Ahmad dhimma sabboonummaa Oromoo irratti kaase waan laaftutti laallee bira dabarru miti. Dogongora jechaas miti. Amma duras haasaya sabboonummaa Oromoo xiqqeessan haasayaa ture…irra dabarreef malee. Sabbonummaan ( nationalism) Oromoo ni miidhe moo ni fayyade waan jedhu garuu gadi buunee irra deebinee mari’achuun akka barbaachisaa ta’a agarra. Kanaafu armaan gaditti waan jedha.
1. Sabboonummaan maali? Gabaabatti aadaa seenaafi eenyummaa saba ofiitin boonu, akkasumas aadaa, seenaa, eenyummaafi mirga saba sanaa miidhaa irraa eeguuf quuqamuudha. Sabbonummaan Oromos kanuma.
2. Ummanni cunqurfame tokko roorroo jalaa bahuuf waliin qabsaa’uun ( collective action) murteessaadha. Kan gitaan ( class) cunqurfame gitaan jaaramee falma ( class struggle). Fakkeenyaaf waldaa hojjattootaa. Kan koorniyaan ( gender) conqurfame akkasuma. Warri sabaan roorrifames sabaan gurmaa’a. Cunqursaa sabaa jalaa bahuuf sabaan gurmaa’uun dirqiidha. Sabaan gurmaa’uuf ammoo sabboonummaa ijaaruufi cimsuun dirmaqa. kanaafiidha sabboonummaan gaaza qabsooti kan jennuuf.
3.”Sabboonummaan Oromoo saba guddaa xiqqeessitee gandatti deebifte” jedhe Abiy. Kun madaallii dogongoraati. Sabbonummaan Oromoo ganda keessaa baafte malee gandatti hin deebifne. Sabbonummaan Oromoo baroota 1960moota keessa jaaramuun duratti diinni Oromoo ganda gandatti qoodee wal wallaalchisee ture. Har’a daangaa daangatti akka sabaatti walbeekuu bira dabarree kan waliif hadoodnuufi diinnarratti bakka takkaa kaanuuf sababa sabbonummaan cimeefi. Sabboonummaa jechuun ummanni bal’aan tokko osoo ollummaa lafaatifi fira foonii hin ta’in, sadarkaa sammuutti nuti tokko jedhee socho’uu jechuudha. Kanaafuu sabboonummaan Oromoo diinni malkaafi gaaraan qoode tokko godhee, waloon qabsaa’anii salphina keessaa bahanii kabajaa har’aa kana akka goonfatan godhe. Sabbonummaan Oromoo hin xiqqeessine, ni guddise. Gandatti hin deebifne humna itti horeet addunyaatti beeksise.
4. Sabbonummaan rakkoo hin qabu jechuu miti. Sabboonummaa akka humna nuukulaaraatti fudhannee laaluu dandeenya. Humni nuukulaaraa yoo dhooye dhumaatii guddaa akka fidu beekkamaadha. Kanaaf sodaatamas. Gara biraan ammoo nuuklaarri madda annisaa ( source of energy) guddaadha. Humna ittisaa ( defense) biyya tokkoo isaa amansiisaadhas. Maarree balaa nuuklaarri yoo tasa dhoohe uumuu malu sodaatanii Ameerikaan faan ummata isaanii ibsaa dhoorkanii dukkana keessa jiraachisaa jiruu? Ni dhooyaaf sodaatanii qawweee nuuklaaraa hiikkatanii? Lakki. Balaa akka hin uumneef of eeggannoo cimaa gochaa irraa fayyadamaa jiru. Nus sabboonummaa miidhaa inni fiduu malu irraa eeggachaa itti fayyadamaa deemna malee busheessinee of kasaarsuu hin qabnu.
5. Siyaasaa Oromoo keessatti Itoophiyaa tana jijjirree saba biraa waliin jiraachuu wayya moo biyya walabaa dhaabbachuu nuuf wayya yaadni jedhu dhalootuma qabsoo tanaa waliin dhufee as gahe. Garuu karaa lachuunuu bakka gahuuf sabbonummaa Oromoo cimsuu malee busheessuun hin fayyadu. Akkuma amma dura jechaa turreefi amma argaa jirru Itoophiyaa dimokraatessu kan danda’u ummata Oromooti. Ummanni Oromoo kana gochuuf ammoo akka sabaatti jabaa ta’ee gurmaa’ee siyaasaa biyyattii dhuunfachuu qaba. Gurmuu akkasiitiif ammoo sabbonummaa malee wanti humna kennuuf hin jiru. Haaluma kanaan Oromiyaa walabaa jaaruuf yoo deemnes sabbonummaa malee gaazni biraa hin jiru. Kanaafuu Itoophiyaa Oromoofi saba biraatiif taatu jaaruuf sabboonummaa Oromoo xureessuu osoo hin taane daranuu cimsuun humna horachuu malee busheessuun akeekuma sanuu hanqisa.
6. Muumichi Ministeeraa Itoophiyaa tokko taate namni itti waliif galee jiraatu jaaruu akka barbaadu dubbata. Kana gochuuf ammoo sabbonummaan Oromoo akkuma taaytaatti isa baafte amma boodas humna itti hortee akeeka isaa galmaan gahuuf gargaarti malee hin gufachiiftu. Sabbonummaan Oromoo Itoophiyaa haaraya sabaafi sablammiin walqixxummaafi jaalalaaan keessa jiraatan uumuuf humna guddaadha malee balaa miti. Itoophiyaan sabboonummaa Oromoo hin fudhanneefi hin hammenne dimokraatawuu dhiisaatii akka biyyaattuu ittin fufuu hin dandeessu. Sabboonummaan Oromoo bakka ukkaamsan bira dabree jira, ukkamsuuf yaaluun dhoohinsa guddaa uuma.
7. Warri ummata Oromoo cunqursaa Oromiyaa saamuu fedhan gaafuma sabboonummaan Oromoo dagaaguu eegalerraa olola jibbaa oofaa turan. Yeroo tokko fottoqxuu ( secessionist) yeroo kaan dhiphoo jechuun kolaasuuf yaalaa turan. Sabboonummaan Oromoo garuu olola isaanii baruma baraan cabsaa kunoo har’a harka kennisiiftee jirti. Warri sabboonummaa Oromoo xiqqeessaa ture bu’aa argame hubachuudhaan har’a sabbonummaa saba ofii jaaraa jira. Yeroo injifannoo akkanaa keessatti nama qabsoon tun olbaafteefi dhaaba Oromoo hogganu irraa ilaalcha farra sabboonummaa Oromoo dhagayuun hedduu kanaaf nama gaddisiisa.
8. Sabbonummaa Oromoo xureessuun dhaabas ta’ee nama siyaasaa Oromoo keessatti milkaayuu barbaaduuf balaa hamaadha. Dhaaba siyaasaa Oromoo hogganaa sabboonummaa Oromoo tuquun akka awutoobuusii yaabbatanii deemuu barbaadan takka taankara gaazaa ishii uruuf yaaluuti. Uruufis hin milkooftu. Imaltoonni kaan sitti hin dhiisan. Yoo milkooftee urte ammoo konkolaataan sun gaazni waan jiguuf fagoo hin deemu.
9. Lammaa Magarsaa OPDO ummanni xireeffatu akka hiree ammaa kana argattu gochuu kan danda’e sabbonummaa Oromoo ofitti fudhatee humna waan godhateefi. OPDOn akkuma dur ‘ dhiphummaa’ jechaa turte sabbonummaa Oromoo xureessutti yoo deebite halkan tokkotti sabaan xireeffamti. Ofii jedhii mi’aayi!!
10. Muumichi Ministeeraa dhugaadha Itoophiyaa guutuu hoggana; saba cufa walqixa tajaajila. Garuu siyaasaa keessatti milkaayuuf hundee ofii jabeeffachuu malee muufachiisuun kasaaraa guddaa qaba ( never loose your base) Itoophiyaa bulchuuf of ta’uu dhiisuun hin barbaachisu. Inumaatuu sabbonummaafi Oromummaa cimaa qabatanii dhaquutu biyya saniifi faaydaa qaba. Ilaalchonni warra kaanii yaalamanii kufanii jiran. Amma dabareen kan Oromummaan yaaluuti.
11. Ilaalchi Abiy kan isaa qofa natti hin fakkaatu. Waanuma akka jaarmaayyi dhiibaa jirantu muldhata. OPDO fi EPRDF dhaabbilee sabummaa irratti jaaramanirraa gara biraatti cehuuf akka yaalaa jiran ni beekna. Kora Hagayya dhufu taa’amurratti EPRDF adda ta’uu irraa gara paartii jijjiramuuf ( from front to party) akka karoorfate Shifarraa Shugguxee dhiheenya kana dubbatee jira. San dura Sibahaat Naggas dubbachaa ture. Ibsa ejjannoo Koreen Jiddu Galeessaa OPDO baase keessattis wanti kun calaqiisee jira. Itoophiyaa keessa cunqursaa gitaa ( class exploitation) malee kan sabaa hin jiru waan jedhu kaayan. Kuni soba qofa osoo hin taane tarsiimoo siyaasaa dogongoraati. Itoophiyaa keessa cunqursaafi loogin sabaa kaleessas ture har’as hammatee itti fufee jira. Hin dogongorinaa! Gara fuulduras sirnuma dimokraatawaa keessattuu siyaasaa biyya akka Itoophiyaa sabummaa irratti kan hundaaye ta’eeti itti fufa. Wayyaaneen yaada kana kan ooftuuf warra ishii waan sirritti diinaggeen humna itti jaarteefi jirtuuf of dhoksuufi. Sabni keenya garuu walqixxummaa fiduuf har’a qofa osoo hin taane borus itti qabsoo itti fufuu qaba. Kanaaf ammoo sabboonummaa isaa laaffisuu osoo hin taane daran cimsachaa deemuun barbaachisaadha.
12. Tooftaa qabsoo amma godhamaa jiru keessa tokko OPDO wayyaanee jalaa bilisoomsuun meeshaa qabsootti jijjiiruudha. Hojii tooftaan tun gaafattu keessaa tokko OPDO keessaa jallaa dhabamsiisuu takka jallisuun, kan jabaa ammoo ajjabeessuudha. Kun caasaa isaanii jalaa hamma gubbaatti itti fufa. Kanaafuu warreen jechaafi gochaanis qabsoo Oromoo faalleessan irratti qabsaa’uun cimee itti fufuu qaba.
13. Muumichi Ministeeraa kun wanti Baahir Daaritti haasaye akka waan dogongora arrabaa ta’eetti warri fudhatan jiru. Miti. Ilaalchuma isaatu sani. Waan kana akeeku akka hudeddutti dubbataa ture. Ilaalchi dogongoraa kan isas saba kanas miidhu waan ta’eef sirreeffachuu qaba! Alagaa gammachiisanii firoomfachuuf saba ofii muufachiisuun kasaaraa siyaasaa qaba. Alagaan hamma fedhe har’a harka siif dhawu bor xiqqoma muufachiifnaan sitti garagala. Kana ammoo torbaanuma dabres agarree jirra. Tarsiimoon sirri saba ofii jabeeffachaa kunuunsaa ormas kabajaan itti dhihaachuudha. Yoo constituency kee jabeeffatte orma birattis kabjaa dhugaafi yeroo dheeraa argatta. Mummichi ministeeraa saboota biyyatti walitti dhiheessuuf akka yaalu naaf gala. Garuu ammoo sabbonummaa Oromoo busheessuufi warra kalee ummata keenya lafarraa duguugaa ture faarsuun tokkummaa inni yaadu san hin fidu; daranuu madaa dur tuttuqee ummata walitti buusa
14. Akkuma Lammaan jedhe sabboonummaan Oromoo nuuf bu’ura waa hundaati. Motora sochii cufaati. Ummanni keenya humna waraanaa hin qabu. Fira biyya alaa hin qabu. Oromoon waluma qaba. Of ta’ee akka sabaatti galma ga’uuf ammoo sabboonummaa isa barbaachisa. Aggaammiin sabboonummaa isaa irratti godhamtu aggaammii saba kana laaffisuufi diiguuf xiyyeeffatteedha. Ofirraa haleeluu qaba. Wanni fedhes dhufu Oromoon sabboonummaa isaa gonkumaa laaffisuu hin qabnu.
15. Dhumnarratti Muummichi Ministeeraa kun akka alaa faarfamu kana osoo hin taane mudaa hedduu qaba. ( mudaalee san tarreessuu hin fedhu; jaallan isaa ni beekan garii ammoo duruu mumul’achuu eegalan). Mudaan isaa sun saba keenyaafi biyya san akka hin miine dammaqinaan hordofuu; warri itti dhiyaattan dhugaadhaan gorsuu, nuti warri irraa fagoo ammoo cimsinee qeequun barbaachisaadha. Warri itti dhiyaatu osoo beekanii caldhisanii faarsinaan, nuti warri fagoos mirqaana yeroo cabsuu diddaaf afaan qabannaan walfudhannee qilee dhaqna.
Waliigalatti maddi humna qabsoo Oromoo tokkicha. Sunis tokkummaa isaati. Hapheen tokkummaa kanaafi gaazni isa oofu ammoo sabboonummaadha. Kanaafuu namni ija takka qabu cirrachaan hin taphatu akkuma jedhan, Oromoonis warra sabboonummaa isaa laaffisuu fedhan cimsee dura dhaabbachuun fashalsuu qaba.


text:
Hiriyyoota Facebook Hadoodan(INACTIVE) ta’an yeroo tokkoon tooftaa ofirraa qulqulleessuu/balleessuuf(Deleting Inactive Facebook inactive Friends in Bulk): KUTAA 1ffaa: OROMO ICT
Tajaajila dhaabbanii guddichi marsaa hawaasaa FACEBOOK maamiltoota isaatiif kennu keessaa tokko, maamiltoonni ykn fayyadamtootni hiriyyummaa akka walgaafatan gochuudha. Haaluma kanaan namni maamila dhaabbaticha kanaa ta’e tokko yoo fedhe nama biroo)firasaa, hiriyyaa dhiyotti walbeekuun, maatiisaa, hiriyyoota fageenyi addaan baase fi namootni wal hin beeknes) hiriyyummaa walgaafaachuufi walirraa fuudhuu akka danda’an godhamee jira.
Akka seerri Dhaabbatichaa ibsutti, namni tokko hiriyyummaa nama biraatiif erguu ykn irraa fuudhuu kan danda’u, hanga hiriyyootni maamiltoota dhaabbatichaa lamaan isaaniiyyuu baay’inni hiriyyoota isaanii kuma shan(5000) guututtiidha. Kana booda immoo namni ykn hiriyyaan walbarbaadan jiraachuu malu sababa jedhamee amanamuuf , Namootni akka walhorfofan, akka hojii walii ilaalan (Follow) akka walgodhan godhamee jira.
Haaluma kanaan turrus, bullus, Eenyummeessan[account] hunda keenyaatuu baay’ina hiriyyoota nuuf hayyamame sana ni guuta. Ammas hiriyyootni keenya biroo akkuma seera dhaabbatichaatiin carraa hiriyyummaa nurraa argachuu waan hin dandeenyeef, carraa lammaaffaa, fayyadamuun nu hordofu, Yeroo kanas adeemsa guyyaa gara guyyaatti namootni barbaachisoofi hojiif ykn dhimmaaf barbaadnu nu mudachuu malu. Yeroo kana namuma tokko caljennee hariiroo hiriyyummaa keenya addaan kunnee nama sana hiriyyoomfachuu filanna.
Haa ta’uu malee, hubannoofi dandeettiin namootaa gargar waan ta’eef adeemsa turtii keessa namootni kaan du’aan, kaan eenyummeessaa[account] isaanii irraanfatanii ykn fayyadamuu dhiisanii(inactive) osoo jiranuu, nu biratti immoo duraan hiriyyummaa waan wajjiin qabnuuf caljedhee duwwatti iddoo hiriyyoota koo ykn nama hiriyyummaasaa barbaaachisaa ta’ee argame osoo itti simachuu danda’uu namni eenyummeessaa isaa fayyadamuu dhiise(inactive) sun iddoo qabatee taa’a.
Akkasumas, namootni eenyummeessan isaanii hadoodaa(inactive account) kanas hunda yeroo tokkoon barbaadnee balleessuuf hin danda’amu ture, namoota kanneen addaan baafachuun rakkisaa waan tureef.
Hardha Garuu OROMO ICT tooftaa salphaa kana kan yeroo dheeraaf namootni hedduu gaafachaa turan, TOOFTAA SALPHAA HIRIYYOOTA EENYUMMEESSAAN ISAANII HADOODAA[INACTIVE FRIEND] ta’an yeroo tokkoon qulqulleessuf ykn balleessuf isinif gargaaran qabannee dhiyaanneerra.
Tooftaan kun tooftaa namni hedduu gaafachaa tureefi hiriyyoota keenya hojiirra hin jirre(inactive) ta’anii garuu iddoo Eenyummeessaa keenyaa faayidaa malee olguutanii jiran jiran balleessuuf kan ooludha.
Tooftaalee kanas tartiiba armaan gadii hordofaa:
- Iyya’aa(browser) “Mozilla Firefox” jedhamu fayyadamuudhaan, hidhaa/link “Greasemonkey plugin” jedhu kana cuqaasaa. Sana booda akka suuraa armaan gadii kanarraa ilaaltanitti, isa
- Akkuma 2ffaa irra jiru(ADD TO FIREFOX) jedhaa
- Tartiiba 3ffaa irratti “INSTALL” isa jedhu cuqaaftu.
- Dhumarratti “RESTART” isiniin jedha, sana filachuun iyya’ichi cufee isiniif bana.
- Sana booda, hidhaa ykn link ” Delete Facebook Friends” jedhu kana banaa.
- Qabduu(button) “INSTALL(fe’i)” jettu cuqaasaa.Hub: yoo tartiiba duraa sana seeraan hordoftan, tartiiba kana irratti ofumaa isin hubata, koompuutarri ykn ofumaa isiniif fe’a.
- Amma iyya’aa[Browser] “Firefox” kanumaan Facebook keessan banaa, sana booda, Gara Fuula hiriyyoota keessanii deemtu, kunis
- DANAA(profile) Eenyummeessaa[account) keenyaa banuu,
- Gara giddduu harka mirgaa dhiyaatuun “FRIENDS” isa jedhu cuqaafna.
- Yeroo kana fuulli hiriyyoota keenya ofirraa qabnu “FILANNOO” dabalataa duraan hin jirre qabatee dhufa, kanaaf kan barbaadnu filannee yeroo tokkoon balleessuu dandeenya.
Kanaafuu, tooftaan kun, hiriyyoota keenya kaka’aa{active] ta’an dhiisee kan hadoodan[inactive} ta’an yeroo tokkoon ofirraa balleessuuf ykn gaggeesssuuf oola.
>> Iyya’aa[Browser] “CHROME” Irratti immoo Maxxansa 2ffaa keenya eegaa
HORAA BULAA DEEBANAA
OROMO ICT


text:
Ardiin uummata halfii baay’ee qabaachuun beekamte – Afrikaan, maadhee hoogganoota baay’ee dulloomanii fi wagggoota baay’ee taayitaa qabatanii turuun addunyaa irratti gita dhabanii haga tokkoo taatee jirti.
Akka lakkoobsa uummataa Tokkummaa Mootummootaatti, Addunyaa irratti, biyyoota uummata halfii yokaan umuriin ka’imaa qabaachuun sadarkaa ol’aanaa irra jiran keessaa kudhan Afrikaa keessatti argamu. Kana irraa ka’uudhaan ennaa shallagamu, uummatni Afrikaa giddu-galeessatti umuriin isaa waggaa digdama. Gabaasaa Dhaabbata Basaasaa Waaltaa, kan CIA irratti akka ilaalametti, uummatni Yunaayitid Isteets umuriin isaa giddu-galeessaatti waggaa soddomii-toorbaa fi qabxii sagal.
Gama biraatiin, akka gabaasaa dhiheenya baheetti, hoogganootni Afrikaa, yoo xiqqaate, waggoota digdamaaf taayitaa irra turan saddeet yoo tahan, umuriin isaanii giddu-galatti, waggaa toorbaatamii lama.
Kana jechuun, lammiwwan biyyoota Afrikaa miliyoona hedduutti lakkaawaman, umurii isaanii keessatti hoogganaan biyya isaanii beekan tokkicha qofa. Kana irraa ka’uun ennaa ilaalamu, hoogganoonni kun irra caalaan, interneetii fi miidiyaan hawaasummaa dhalachuu dura dhalatan. Inumaa, umurii Prezidaantii Zimbaabuwee, ka Roobert Mugaabee irraa kaanee yoo ilaallae immoo, otuu televiizsiniin, aadduun rifeensaa humna eletrikiin hojjetuu fi murtuun daabboo awutoomaatikii hin dhalatiin dhalatan.
Sababaa kanaatiin dorgaggoonni hedduun hojii tajaajilaa uummataa, ka mootummaatti hirmaachuuf kaka’umsa hin qaban.
Sochiileen mormitootaa Afrikaa keessaas irra-hedduun isaanii, waggoota hedduudhaaf namuma tokkoon hoogganaman.
Kana cuqaasuun gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Waaqayyo isa Kakuu Moofaa keessaa irra Kakuu Haaraa keessatti maaliif adda adda ta’ee?
Gaaffii: Waaqayyo isa Kakuu Moofaa keessaa irra Kakuu Haaraa keessatti maaliif adda adda ta’ee?
Deebii: Dhugaadhumatti giddu galli gaaffiin kun kan inni irratti dhaabbatee Kakuun Moofaanii fi Kakuun Haaraan waa’ee amala Waaqayyoo maal akka ibsu karaa sirrii hin taaneen hubachuu irratti hundaa’uudhaan. Yaada bu’uuraa karaan kana ittiin ibsinu garri biraan yeroo namoonni, “Waaqayyo inni Kakuu Moofaa Waaqayyo dheekkamsaan guutuu ti Waaqayyo inni Kakuu Haaraa immoo jaalalaan guutuudha” yeroo jedhaniidha.
Dhugaan inni Macaafni Quqlulluun, karaa ta’umsa seenaa qabeessa fi seenaa keessatti namoota wajjin karaa walitti dhufeenya qabuun Waaqayyoo nuyiif ofii isaa ml’isuu isaa guddachaa kan deemu ta’uun isaa Kakuu Haaraan Kakuu moofaa wajjin walibira qabamee yeroo maadaalamu Waaqayyo maal akka fakkaatu hubbannaa sirri hin taane akka qabaannuuf gumaachuu danda’a ta’a.
Haa ta’u malee, namni tokko yeroo Kakuu Haaraa fi Kakuu Moofaa dubbisu, Waaqayyo kakuu tokko irraa kakuu gara biraa keessatti adda adda akka hin taane ni mirakaneeffata, dheekkamsi Waaqayyoo fi jaalalli Waaqayyoo kakuuwwan lamaan keessatti mul’ateera.
Fakkeenyaaf, Kakuu Moofaa keessatti, Waaqayyo “Waaqayyo gara lafaa fi ayyaanaan guutuu dheekkamsaaf suuta kan jedhe dhuga-qabeessaa fi araara-qabeessa” akka ta’etti labsameera (Seera Ba’u 34:6; Seera Lakkoofsaa 14:18; Seera Keessa Deebii 4:31; Seera Lewootaa 9:17; Faarsaa 86:5, 15; 108:4; 145:8; Yo’el 2:13). Kakuu Haaraa keessattis illee, gaarummaan jaalalli Waaqayyo fi araarri isaa caalaa ifa taasifamaniiru karaa dhugaa isa, “Waaqayyo akkasitti tokkicha ilma isaa hamma kennuufitti biyya lafaa jaallate; kun immoo isatti kan amanu hundinuu jireenya bara baraa haa qabaatuuf malee haa baduuf miti” (Yohaannis 3:16). Kakuu Moofaa keessatti abbaan jaalaaln guutuu ijoollee isaa wajjin akka ta’u Waaqayyo Israa’eelotaa wajjin ta’eera. Jarri yeroo fedhiidhaan isa irratti cubbuu hojjetan, waaqolii tolfamoo waaqessuu yeroo jalqaban, Waaqayyo jara adaba ture. Ta’us yeroo jarri cubbuu isaanii irraa qalbii isaanii diddiirratanu isaan fayyisa ture. Inni kun Karaa Waaqayyo Kakuu Haaraa keesstti amantootaa ittiin adabuu wajjin walfakkaata. Fakkeenyaaf, Ibrootin 12:6 “Gooftichi nama jaal’atu barsiisuuf ni adaba nama akka ilamaatti fudhatus in reeba” jechuun nutti hima.
Karaa wal fakkaatuun, Kakuu Moofaa keessatti dheekkamsi Waaqayyoo cubbuu irratti dhangala’uu isaa agarra. Akkuma kana Kakuu Haaraa keessatti amma iyyuu, dheekkamsi Waaqayyoo “Waaqayyoon malee jiraachuuf jal’ina namoota hundumaa irratti waaqa irraa ni mul’ata isaanoo jal’ina isaaniitiin dhugaa gad hin ukkaamsu” (Roomaa 1:18). Kanaaf, ifumatti Waaqayyo kakuu Haaraa keessattii fi Kakuu Moofaa keessatti garaa garummaa hin qabu. Waaqayyo amala isaatiin kan hin duunedha (kan hin geeddaramne). Garuu amala isaa isa tokko isa kaan irra caalaa akkuma keeyyattoota caaffata qulqull’aaoo keessatti mul’atetti ilaaluu dandeenya. Waaqayyo mataan isaa hin jijjiiramu.
Macaafa Qulqulluu akka dubbifannee fi akka qo’anneen, Waaqayyo Kakuu Moofaa fi Kakuu Haaraa keessatti isuma sana akka ta’e ifa nuu ta’a. Macaafni Qulqulluun Macaafota gara garaa 66 ta’u illee ardii lama yookiin sadii keessatti barreeffamu illee, afaanota adda addaa sadiin barreeffamus, tilmaamaan gara waggoottan 1500 fudhatus, barreessitoota 40 caalanuun barreeffamus, jalqabaa kaasee hanga dhumaatti inni utuu wal hinfaallessin kan walii galu Macaafa tokkicha. Isaa keessatti Waaqayyo inni araara qabeessi, jaalalaan guutuun nama cubbamaadhaa wajjin haalawwan gara garaa keessatti akkamiin akka ture ilaalla. Dhugaadhumatti, Macaafni Qulqulluun sanyii namootaatiif xalayaa jaalalaati. Jaalalli Waaqayyoo uumamaafii keessumattu sanyii dhala namaatiif, Caaffata qulqullaa’oo keessatti ragaadha. Guutummaa Macaafa Qulqulluu keessatti Waaqayyo inni araaran guutuunii fi jaalalaan guutuun isaa wajjin walitti dhufeenya adda ta’e akka qabaatanuuf utuu inni namoota waamuu ilaalla, inni jaraaf waan ta’uuf miti, garuu sababni isaa inni Waaqayyo araaraan guutuu fi ayyaanaan guutuu waan ta’eedhaaf, dheekkamsaaf suuta kan jedhe dhuga-qabeessaa fi araara-qabeessa waan ta’eedhaaf. Ammas darbinee Waaqayyo inni qulqulluunii fi qajeelaan inni kan sagalee isaaf hin abboomamne fi isa waaqeffachuu didanii waaqa ofii isaanii tolfatan kan waaqessan irratti kan faradu ta’uu isaa ni ilaalla (Roomaa bqonnaa 1).
Sababa amala Waaqayyoo isa qulqulluu irraa kan ka’e cubbuun darbe, kan ammaa fi inni dhufu itti faradamuu qaba. Waaqayyo jaalala isaa isa daangaa hin qabneen cubbuudhaa fi araarsuudhaaf gatii qopheesseera kanaaf namni cubbamaan dheekkamsa isaa jalaa ba’uu danda’a. dhugaalee dinqisiisaa kana waraabbiilee akka 1 Yohaannis 4:10 faa keessatti ilaalla, “Nuyi Waaqayyoon hin jaallanne inni garuu nu jaal’ate ilma isaas cubbuu keenyaaf furee haa ta’uuf nuuf kenne.” Waaqayyo Kakuu Moofaa keessatti, karaa araarsuun cubbuudhaaf taasifamu sirna aarsaa qopheesseera. Haa ta’u malee, sirini araarsaa kun yeroo gabaabaa fi dhufaatii Kiristoos isa cubbuudhaaf guutummaatti furii ta’uudhaaf bakka bu’uudhaaf fannoo irratti du’uuf jiru fuula duratti agarsiisa ture. Fayyisaan inni Kakuu Moofaa keessatti abdachiifame guutummaa guutuutti Kakuu Haaraa keessatti mul’ate. Kakuu Moofaa keessatti ilma jaalala Waaqayyoo guutummaatti ka agarsiisu, innis Yesus Kiristoosiin erguun isaa kan samuutti duwwaatti yaadame ture Kakuu Haaraa keessatti ulfina isaa guutuudhaa wajjin mul’ate. Kakuu Moofaanii fi Kakuun Haaraan lachanuu fayyinaaf akka ogummaa qabaannuudhaaf nuuf kennamanii turan (2 Ximootewoos 3:15). Kakuuwwan yeroo itti dhiyaannee qo’annu, Waaqayyon bira “akka gaaddisaa gagaragaluunu akka hin jirre ragaadha (Yaaqoob 1:17).
English
Waaqayyo isa Kakuu Moofaa keessaa irra Kakuu Haaraa keessatti maaliif adda adda ta’ee?


text:
****DUBARTOOTA GAA’ELA QABAN QOFAAF**** Walqunnaamtii Saalaatti Gammaduu Dadhabuu Dubartootaa. (Female Orgasm Dysfunction) Dubartiin tokko rakkoo armaan olii kana qabdi jechuudhaaf: Walqunnaamtii saalaa abbaa manaa
Dhiphuu (stress) ………….. Dhiphuun miira yeroo baayyee nama mudatuu fi yoo madaala isaa eeggate(yeroo gabaabaa fi haala keessa jiran wajjin wal kan gitu) ta’e
****Fayyaan faaya**** 1. Erga miilla dhiqannee booda miila keenya kafanaan haxaawuu qabna. Kun seelotaa gogaa irratti dudu’anii hafan baakteeriyaa keessummessan waan balleessuuf 2. Miilla
BILBILAA HARKAA FI MIDHAA INNI QABU (Smart phone is killing you slowly) Via: Dr. Yona Bilbilli harkaa(mobile) jireenya keenya guyyaa guyyaa kessatti heddu barbachisaa ta’uurra kan
Nyaata akkuma nyaanneen wantoota raawwachuu hin qabne – Gorsa Dr-Naafyaad 1, Shaayii dhuguu hin qabnu. Akkuma nyaata nyaanneen Shaayii yoo dhugne albuudni ayiranii jedhamu kan
FAA’IIDAA FAYYAA WALQUNNAMTIIN SAALAAN FIDU Haadha manaatifii Abbaa Manaa qofaaf Ilmii namaa wantoota isaaf barbaachisu keessa inni tokko walqunnamtii saalaa dha. Walqunnamtiin saalaa ijoollee
CIRRACHA HADHOOFTUU – Gall Stone or Cholelithiasis: Dr.Nuredin Luke Baattuun hadhooftuu qaamota bullayina nyaataf gargaaran keessaa tokko yoo taatu kan argamtus garaa keenya gara
CUUNFAA LOOMII:- Dr Nuredin Luketiin Bu’aan qorannoolee hedduu akka addeessutti cuunfaan loomii: * Vaayitamiin C dhaan kan badhaadhefi madda Vaayitamiin C isa guddaa ta’uun
QUUNCA’UU/MADAA’UU QAAMA SAALAA – Genital Ulcer Syndrome Qaamni saalaa dhiiraa ykn kan dubaraa sababa baakteeriyoota (akka Treponema pallidum, Heamophilus ducreyia, Chlamydia trachomatis, Klebsiella granulomatis
JIINJIBILA Jinjibilli keemikaala “Gingerol” kan faayidaalee armaan gadii kennu of keessaa qaba. – Feedhii (appetite) nyaataa nuuf dabala. – Balaqqama (balaqqama konkolaataa keessaa dabalatee)


text:
Eebbisaa Addunyaa
ABOtti Makamuusaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Bara 1991, odoo Eebbisaan ramaddii yuunivarsiitii eeggachaa jiruu, humnoonni ABO, ABUT(TPLF), fi ADWUI(EPLF) mootummaa Dargii kuffisan. Magaalaa Eebbisaan keessa jiraatu Dambi Doolloo keessatti, ABOn buufata waraana guddaa dhaabe. Yeroo sana, Eebbisaan haalli jireenya ummata Oromoo garbrummaa ta'uusaa waan hubateef akkasumas barbaachisummaa Oromoon hireesaa ofiif murteeffachuuf qabu waan itti amaneef, kanaaf qabsaawuuf jecha dhaqee ABOtti makame. Eebbisaan jalqaaba akka daballeetti kan leenji'e yoo ta'u dandeettii addaa waan agarsiiseef, buufata ABO kan Dambi Doolloo keessatti leenjisaa dabballootaa ta'ee muudame. Dandeettii waraanaa qofa odoo hin taane, Eebbisaan dandeettii sirbaas ni qaba ture; kennaa sagalee isa qabu bukkeetti meeshaalee muuziqaa baayyees ni tabata. Sababa kanaaf, Eebbisaan hawwisoo ABOtti makamee aadaa, wallee, fi eenyummaa Oromoo mullisuurratti ga'ee guddaa tabate.
Bara 1991 fi 1992 guutummaassa, Eebbisaan Oromiyaa keessa naannoo adda addaa (kibba, kibba lixaa, giddu galeessa, dhiha) deemee weellisaa ture; sirboonni isaa sirba aadaa yoo ta'an ergaansaanii garuu kan warraaqsa (revolution) kakaasan turani. Eebbisaan, sirboota isaatin hacuuccaa ummata Oromoorra ga'u ifatti baasee kan ibsu yoo ta'u karaa ittiin Oromoon mirga isaa gaafatuu fi falmatus ni ibsa.
Akka nama dhuunfaatti, Eebbisaan nama gara laafessa ture; ummata Oromoo garaa guutudhaan jaalata ture, baayyee dimmaafis ture. Eebbisaan namoota gargaaruu fi dhimmuufiif nama duubatti hin jenne ture; obboloota isaa, firootasaa, ollaasaa, namoota gargaarsa barbaadan kamiyyuu ni gargaara ture. Eebbisaan artisitii baayyee jaalatamaa, dinqisiifamaa, fi saboonaa dha. Eebbisaan jalqabaa qabee gootummaadhaan beekkama. Erga ABOn biyyaa ba'ee geggeessitoonni isaa biyyaa baqataanii ABO dhoksaadhaan socho'uu jalqabee boodalle, Eebbisa sirba isaatin hammenya mootummaan Itoophiyaa ummatarraan ga'u ibsuu hin dhiifne. Eebbisaan baayyee ija jabeessa, kan hin sodaanne fi ifatti hojii shororkeessummaa mootummaan Itoophiyaa ummata Oromoorraan ga'u balaaleffachuurraa duubatti jedhee hin beeku. Deeggarsa WBOtif qabus amma dhumaatti ittuma fufe.
Sababa Eebbisaan ija jabeessa ta'eefi ifaan ifatti ajjeechaa fi sarbama mirgaa mootummaan Itoophiyaa raawwatu balaaleffatuuf, ofuma isaayyuu ilaalcha mootummaa keessa akka galu godhe. Akka Oromia Support Group Press Release No 17 jedhutti, nama umurii 26 kan ta'e hiriyaan Eebbisaa mootummaan akka isaan hordofaa fi too'achaa(surveillance) akka jiru bare; Eebbisa iddoowwan waltajii adda addaatti konkolaatadhaan kan geessu isa ture. Gaafa Hagayya 30, 1996 Eebbisaa Addnuyaa ergamtuu mootummaa Itoophiyaatin manasaa keessatti Finfinneetti ajjeefame.
Ajjeefamuusaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Akka gabaasa Oromia Support Group Press Release No 14 kan Onkoloolessa 1996tti: weellisaa sabboonaa Oromoo Eebbisaa Adduynaa fi hiriyaansaa Xanna Wayyeessa ergamtuu humna nageenyaa mootummaa Itoophiyaatin gaafa Hagayya 30, 1996tti ajjaeefame. Yeroo namoonni meeshaa waraanaa hidhatan manasaa cabsanii seenan Eebbisaan manasaa kan naannoo Shiroomeedaa lakk 094, Olaanaa 13, Ganda 01 jiru keessa jira ture. Mannisaa kun kaaba Imbaasii Ameerikaa kan Finfinneetti argama.
Namoonni ijaan argan akka jedhanitti, reeffi mana keessaa harkifamee konkolaataa Laandi Rooverii kan lakkoofsa eeyyamaa mootummaa qabutti (government license plate) fe'ame. Ergamtoonni mootummaa warri isa ajjeesan jalqaba namoonni karaarraa akka sokkan godhan. Namoonni dhukaasa qawwee dhaga'anii manaa gadi bahanii ilaalan gara manaatti akka ol deebi'an ajajaman. Reeffi isaanii guyyaa itti aanuu hospitaala Minilik kutaa reeffaa keessaa argame. Erga Eebbisaan ajjeefamee maatin Eebbisaa rukkuttaa mootummaa keessa galan; ergamtoota DhDUO kan Dambi Doollotiin hacuuccaa fi miidhaa baayyetu isaanirra ga'e. Obboleessisaa Ashannaafiin ergamtoota Wayyaanee fi DhDUOtin si'a baayyee hidhamee.


text:
Gaaffii deebii 'jaarsa keenya' sanaa - Kutaa 2ffaa-Yaya Beshir
Kutaa 2ffaa gaaffii deebii 'jaarsa keenya' sanaa caqaseetin jira. Haasawa isaa kutaa kanaa keessaa wanni akkaan jala muramuu qabu waanuma dheengadda gama maayyii irratti jenne sani. Obbo Isaayaas as keessatti dubbii kijibaa takka kan namni irraa eegaa ture osoo hin taane dhugaadhuma jirtu lafa kaaye. Qabsoon ummanni Oromoo yeroo as kaluu kana keessa godhe bifa sunaamiitiin kan ibsamu tahuu ragaa bahe. Dhugaan inni ragaa bahe guddichi kana caalu garuu waan armaan gadii kana.
Akkuma beekamu waggoottan 20tti dhihaataniif qabsoon Oromoo akka biyya sana irraa gargaarsa mootummichaatiin hogganamaa yoona gahetti himatamaa bahe. Pirezidaantichis kana irratti yeroo baay'ee gaaffii ala irraa dhihaatuuf yeroo deebisu gargaarsa kana godhaa jiraachuu yeroo itti haale hin qabu. Akka ABOn waajjirri isaa haadhoon Asmaraa jiruu fi ABO waliin hariiroo bara dheeraa qabamu mootummaan isaas ABOnis dhoksanii hin beekanu. Kun baroota dheeraaf dhugaa hin haalamne tahu illee, waggoota as kaluu kana eega dhaabichi bakka meeqatti caccabee wal dadhabsiisee booda dhugaan jiru jijjiirameera.
Qabsoon Oromoo guddichi yeroo dhihoo sun dhaaba Oromoo Asmaraa jiruun hogganame moo humna biraatiin gaaffiin jedhu irra deddeebi'ee ka'ee namoota wal falamsiisaa yoona gahe. Kana irratti gurmuun siyaasaa Oromoo Asmaraa jiru wayta deebii kennu ''Eeeyyee qabsicha kan hogganaa jiru anuma, fincila ummata Oromoo yeroo as dhihoo san natu hogganaa bahe'' jechuudhaan gad jabeessee irra deddeebi'ee himachuu isaa gurra keessaa qabna. Kana irratti hawaasa Oromoo gidduutti hubannootn lama uumamanii turan. Hubannoon inni tokko, qabsoon ummanni keenya bal'inaan godhee sirna sana raase dhaaba siyaasaa kamiinuu kan hogganame miti, ummatichumatu ofumaan of kaasee sadarkaa kanatti diina raase kan jedhuu dha. Warri kana jedhu osoo Oromoon dhaaba siyaasaa hanga maqaa isaa gahu qabaatee kana caalaa ummanni keenya seenaa hojjetee ifatti baha ture jechuun falma. Hubannoon lammaffaa ammoo ABO isa Asmaraatu hoggansa kana kenne kan jedhu ture.
Har'a garuu mataan mootummaa kan gurmuu siyaasaa Oromoo sana biyya ofii keessa qubsiisee argamu (Obbo Isaayaas) dubbii dhugaan isa kam akka tahe ragaa bahe. Qabsichi kan ummanni Oromoo mataan isaa ofiin geggeeffate malee kan dhaabni siyaasaa kamuu maqaa itti fudhatu akka hin tahin jala muree dubbate. Inumaa, akka mootummaa Eertiraatti, kan dhaabicha Oromoo ''qabsicha anatu hoggane'' jedhu san of keessa qubsiisee jirutti, ofiifuu maqaa itti fudhachuu mala jedhamee tilmaamama ture. Eeega gurmuun siyaasaa Oromoo biyya san jiru ''anatu hoggane'' kan jedhu tahee Isaayaas illee 'nutis qooda keessa qabna, dhaaba qabsicha hoggane san waan dandeenyuun gargaaraa baane' jedhee maqaa itti fudhachuuf yaaluu danda'a ture. Inni garuu 'Osoon sochii ummataa sunaamii sana keessaa qooda qabaadhee hawwii koo ture, garuu qooda keessaa hin qabu, kan qooda qabu ummaticha mataa isaa qofa' jedhee dhugaa walitti nu araarsuu qabu dubbate.
Wanni an haasaa Isaayaas kana irraa hubadhe waan tokko. Madaalli qabsoo Oromoo gara kam akka jirtu hubatee jira. Gurmuu siyaasaa Oromoo biyya ofii keessa qubsiisee qabu caalaa humna Oromoo seenaa hojjetaa jirutti amanee jira. Humna sanaaf beekkamtii kennuun dirqama akka tahe hubatee jira. OMN irratti dhihaachuuf murteessuun isaas kanumaan wal qabata. Waanuma warri Dhihaa godhu godhe Isaayaas. Warri dhihaa hanga ummanni jaaramee hin ka'initti abbootii irree maqaa ummata saniitiin nagadanii waliin shubbisu. Eega ummanni jabaatee ka'ee humna ittiin jijjiirama fidu kan mataa ofii itti agarsiisee booda garuu abbootii irree dhiisanii ummata san waliin dhaabatu. Kanaaf jecha kijiba fagoo nama hin deemsifne saniif tumsa gochuu dhiisee dhugaa jirtu ragaa bahe jedheen amana.


text: Giddugaleessa Qorannoo Qonna Sinaanaatiin deeggaramanii qonnaan Bultoonni kilaastaraan shuqoo omishan Aanaa Gooroo Ganda Baallee Gadullaatti bu’aa garii ta’e argataa kan jiran ta’uu miidiyaaleef himan . Giddugaleessa qorannoo qonna sinaanaatti qorataa fooyyessa midhaaniitti dursaa garee Kuduraa fi Muduraa kan ta’an Obbo Geetachooo Asaffaa deeggarsa gorsaafi haala qabiinsa shuqoo irratti qonnaan bultoota kilaastaraan gurmaa’aniif deeggarsi godhamaafi kan jiru ta’uusaa ibsaniiru. Qonnaan bultoonni kilaastaran omishaan kunis omishni kun sanyii dhukkuba dandamatu; akkasumas, raammoon kan hin miidhamnee fi callaa guddaa kan kennuu ta’uusaa miidiyaaleef ibsaniiru.