text: Muddee 8/2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa GIINCII fi Olaankomiitti Uummatni fi Barattootni Manneen Barnootaa Sadarkaa 1ffaa,2ffaa fi Qophaina Walitti Dhufuun Warraaqsaa FDG jabeessuun finiinsan . Gaaffiin mirga abbaa Biyyummaa, Kabajamuu Mirga Namummaa fi Mirga Dimookiraasii Gadi jabeessuun Gaafatan, Karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsiin Magaalota Oromiyaa haqamuu Qaba jechuun Mormiin uummataa haalan jabaatee itti fufee Olee!! Daandiin konkolaataa Magaalaa giincii fi Olaankomii keessatti uummataa fi Qeerroo dargaggoota Oromoon cufame. Dhaadannoowwaan arman gadii dhageesisuun Warraaqsii haalan jabaate. -Ajjeechaan barattoota keenya fi uummata keenya irraa haa dhaabatu!! -Angawootni wayyaanee qajeelfama dabarsuun barattoota Oromoo ajjeesisaa jiranii fi warrii ajaja wayyaanee fudhatee barattoota Oromoo ajjeesse seeratti dhihaachuu itti gaafatamuu qabu!! -Master Pilaaniin Finfinnee fi labsiin Magaalota oromiyaa Haqamuu qaba!! – Gaaffiin keenya kan bilisummaa, kan abbaa biyyummaati -Mirgii Namummaa kabajamuu qaba!! -Mirgi dimookiraasii , sirni gadaa keenyi nuuf haa kabajamu!! -Nuti Oromoon mootummaa hin qabnu, kanaaf rasaasan reebamna. -hidhamtootni siyaasaa Oromoo fi Oromummaan yakkamani hidhaman hatattaman hiikamuu qabu! – Mootummaa mataa keenyaa hunddeeffanna malee sirna kaabinee fi kaadiree waraanaan hin bullu! – Mootummaan Ajjeesaan nu hin bulchu, -Abdii fi Gaachanni keenya ABO nu haa bulchu, -ABO lafa fi biyya Oromiyaa hin gurguru, -ABO dimookiraatawaadha, mootummaan wayyaanee shoroorkeessadha. -Lafti keenya lafee keenya waan taeef takkuu tokko illee dabarsinee hin kenninu! -Maqaa Investimentii fi Liiziin uummata qeeerra buqqisuun qeee dhabdee gochuun haa dhaabbatu, -Mana jireenyaa uummataa irratti diiguun haa dhaabbatu!! Jechuun diddaa jabeessanii jiraachuu Qeerroon gabaasa.


c: text/html

text:
Hogganaan Dhaaba Mormituu Keeniyaa anis Prezdaantii jedhee Kakate
Hogganaan dhaaba mormituu Keeniyaa Raayilaa Odiinga sirna magaalaa guddoo biyyattii Naayiroobii keessatti gaggeeffameen anatu ummataan filame jechuun taayitaa prezdaantummaa fudhachuuf kakate.
Filannoo Hagayya dabree biyyattii keessatti gaggeefamee ture ,mormii paartiin mormituu NASA jedhamu kan Raayilaa Odiingaatiin hoogganamu dhiheesseen, manni murtii biyyattii bu’aa filannoo sanii kuffisuun filannoon akka irra deebifamu ajaje.
Filannoo irrra deebii Onkololeessa dabre gaggeeffame Raayilaan komishiiniin filannoo biyyattii waan hin jijjiraminiif irratti hirmaachuu diduun isaa ni yaadatama. Haata’u malee Uhuruu Keeniyaataa filannoo lammataa san injifachuun Sadaasa dabre taayitaa qabatus, Reeyilaa fi paartiin isaa filannoon sun seeraan ala jechuun mormii isaanii itti fufan.
Haaluma kanaan guyyaa hardhaa bakka deeggartoonni isaa kumaatamaan lakkaawaman argamanitti prezdaantummaaf kakateera. Mootummaan Keeniyaa dhaabbileen Televiziyoonii biyyatti sirna kana akka hindabarsinee kan akeekkachiisee ture yoo tahu, dhaabbilee TV akeekkachiisa kana diduun dabarsuudhaaf yaalii godhan, Saatalayitii irraa kan buuse tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qophii Raadiyoo Arraata Biyyoolessa Oromiyaa Fulbaana 29, 2021
Related
Related Posts
- Qophii Raadiyoo Arraata Biyyoolessa Oromiyaa
Qophii Raadiyoo Arraata Biyyoolessa Oromiyaa Fulbaana 8, 2021
- Qophii Raadiyoo Arraata Biyyoolessa Oromiyaa
Qophii Raadiyoo Arraata Biyyoolessa Oromiyaa Fulbaana 15, 2021 Turtii Jaal Jabeessaa Adnaan (Dr) Ergaa Hatattamaa…
- Qophii Raadiyoo Arraata Biyyoolessa Oromiyaa Fulbaana 27, 2021
Qophii Raadiyoo Arraata Biyyoolessa Oromiyaa Fulbaana 27, 2021 ODUU fi Odeefannoo WBO’N Eebba Waraana Bilisummaa…


text:
Fakkeenya Nama Hojii Gaarii hojjatee Ergasii Of jalaa Balleessuu
Kufrii fi shirkiin hojii gaggaarii hojjatan akka nama jalaa balleessu hanga amma fakkeenya waliin ilaalle jira. Namni hojii gaarii yommuu hojjatu, akka nama biqiltoota dhaabuu fi kunuunsuti. Biqiltoota dhaabuu fi kunuunsu waliin balaas irraa eegu qabaa miti ree? Namni hojii gaggaarii hojjatus akkanuma. Mee amma kana fakkeenyaan haa ilaallu:
“Sila tokkoon keessan dullummaan isa tuqee fi ijoollee dadhaboo kan qabu ta’ee osoo jiru ashaakiltii temiraa fi inaba irraa taate tan laggeen jala yaa’an, achi keessa fuduraalee hunda irraa isaaf jiran, ergasii bubbeen ibiddi keessa jiru tuqee gubatte akka isaaf taatu ni jaallataa?Akka xinxallitaniif akka kanatti Rabbiin aayaata isiniif addeessa.” Suuratu Al-Baqarah 2:266
Isin keessaa namni tokko dullummaan isa tuqxee fi ijoollee dadhaboo kan qabu ta’ee osoo jiru ashaakilti temira, inabaa fi gosoota firaafiree hunda of keessa qabdu fi laggeen jala yaa’an, ergasii bubbeen hamaan itti dhufe gubatte isaaf akka taatu ni jaallataa?
Ashaakilti kana keessa temira, inaba fi firaafiree gosa adda addaatu jira. Gara adda addaatin laggeen jala yaa’u.
Nama kana dullummaan itti dhufte. Kanaafu, ashaakilti kana kunuunsu fi eegu ni dadhabe. Kana waliinu ijoollee dadhaboo homaa hojjachuu hin dandeenya qaba. Ergasii yeroo inni ashaakilti tanatti garmalee hajamutti bubbeen cimtuun ibidda of keessa qabdu ashaakilti tana tuqxe. Ashaakiltin tunis hanga baalli fi firiin ishii kukkufanii fi dameen fi hiddi gogoganitti ni gubatte.
Haalli nama kanaa akkam ta’aa? Gadda cimaa keessa ta’a. Sababni isaas, haala dullummaa fi ijoollen isaa dadhaboo itti ta’anitti ashaakilti tana dhabe. Inni nafsee ofiitin hojjachuu hin danda’u, ijoollen isaas isaafis ta’e nafsee ofiitiif waa hojjachuu hin danda’an. Addunyaan garmalee isatti dhiphatti. Gadda cimaa gadda.[2]
Fakkeenyi kun fakkeenya nama Rabbiif jedhee hojii gaggaarii kan akka sadaqaa fi kanneen biroo hojjateef dhiyeefameedha. Ergasii hojii badaa hojii gaarii isa jalaa balleessu hojjate. Fakkeenyi isaa akka abbaa ashaakilti tanaa tan gosoota firaafire hunda of keessa qabduuti. Sadarkaan isaanii ol’aanaa fi faayda baay’ee waan qabaniif temiraa fi inaba addatti baasee dubbate. Ashaakiltii tana keessa laggeen jala yaa’antu jira. Humna guddaa osoo hin baasin ashaakiltin tuni obaafamti. Abbaan ashaakilti tanaa ashaakiltin tuni garmalee isa gammachiiste. Garuu inni dulloome, homaa hojjachuu hin danda’u. Kanaafu, ashaakilti tana garmalee barbaadun isaa ni dabale. Ijoollee dadhaboo isa gargaaru hin dandeenye qaba. Isa irratti hirkatoodha. Galiin isaatii fi ijoollee isaa ashaakilti tana irraayyi. Osoo inni haala kana irra jiruu bubbeen cimtuun ibidda of keessa qabdu ashaakilti tanatti dhufte gubde. Gaddaa fi dhiphinna irraa wanta namticha dulloomaa kana qunnamu hin gaafatin. Osoo gaddi kan nama ajjeesu ta’e silaa isa ni ajjeesaa ture.
Kuni akka nama hojii Rabbiif jedhe hojjatee [ergasii shirkii fi kufriin balleesseti]. Hojiin isaa akka sanyii oomishaa fi firaafire argachuuf facaasaniiti. Hojii isaa irraa ashaakilti garmalee bareedaa hanga argatutti hojjachuu itti fufa. Wantoonni hojii balleessan immoo akka bubbee ibidda of keessaa qabduuti. Namni garmalee hojii isaatti kan hajamu yommuu du’ee fi haala cimaa homaa hojjachuu hin dandenye keessatti ta’eedha. Hojiin inni bu’aa irraa abdate akka awwaaraatti bittinaa’e arga.[3]
Al-Bukhaarin akka gabaasetti, Umar ibn al-Khaxxaab (radiyallahu anhu) gaafa tokko sahaabota Nabiyyiitiin (sallallahu aleyh wassallam) akkana jedhe: “Tokkoon keessan Ashaakiltin….isaaf akka taatu ni jaallataa?” aayah tana ilaalchisee maal yaaddu?” Isaanis ni jedhan: Rabbiin hundarra beeka.” Umaris ni dallane. Ergasii ni jedhe, “Ni beekna yookin hin beeknu jedhaa.” Ibni Abbaas ni jedhe, “Yaa hogganaa Mu’mintootaa! Nafsee tiyya keessa aayah tana ilaalchise wayitu jira.” Umaris ni jedhe, “Yaa ilma obboleessa kiyyaa! Jedhi. Nafsee tee hin tuffatin.” Ibn Abbaasis ni jedhe, “Hojiif akka fakkeenyaatti dhiyeefamte.” Umaris ni jedhe, “Hojii kamiin?” Ibn Abbaasis ni jedhe, “Hojiif” Umar ni jedhe, “Kuni fakkeenya namticha dureessa Rabbiif ajajamuun hojii gaggaarii hojjatuu ergasii Rabbiin sheyxaana itti ergeeti. Namtichi kunis hanga hojii isaa hunda balleessutti ma’asiyaa (badii) hojjata.” Sahiih Al-Bukhaari 4538
Wanta armaan olitti dubbatame haala armaan gadiitiin chaartin agarsiisuun ni danda’ama.
Namni jireenya isaa guutuu hojii gaggaarii hojjatee dhumarratti wanta hojii isaa balleessu hojjachuun yoo du’e haalli isaa akka haala nama armaan oli kanaati. Akkuma namni dullooman kuni ashaakilti isaatti garmalee hajamu, Guyyaa Qiyaamaa namni kaafira ykn munaafiqa ta’ee Rabbii olta’aa qunnames hojii gaggaaritti garmalee hajama.
Akkuma namni dullooman kuni ashaakilti isaa deebisee dhaabu fi misoomsu hin dandeenye, namni kaafirri ykn munaafiqnis lamuu addunyatti deebi’ee hojii gaggaarii hojjachuu hin danda’u.[4]
Kanaafu, namni wanta hojii isaa jalaa balleessu irraa of eeggachu qaba. Kan akka kufrii (hundeewwan iimaanatti amanuu diduu ykn shakkuu, of tuulu irraa kan ka’e Rabbiif ajajamu diduu, hojii Islaama keessaa nama baasu hojjachuu), shirkii, na argaaf ykn na dhagayaaf hojii gaggaarii hojjachuu, sadaqaa yommuu kennan nama rakkisuu fi tola isatti oolan yaadachisuu.
Kitaabban wabii
[1] https://www.islamweb.net/ar/article/214951/%D8%A5%D8%B9%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%B1
[2] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Al-Baqarah 3/331, Ibn Useymiin
[3] Tafsiir Sa’dii-117
[4] Tafsiir Ibn Kasiir-2/265, Tafsiir Qurxubii-4/342


text:
Oduu Injifannoo WBO zoonii kibbaa
Caamsaa 11, 2020
“BOORANA LIIBAN IRRAA”
Caamsaa 10, 2020
Dheeda Boorana Liiban ka godina Gujii Bahaa jala jiru keessaatti ummatii Booranaa rakkoo/gaargala guddoo keessa jira. Maqaa shakkii ka waraana WBO shanee deeggartan jedhuun Booranii dheeda Liiban godina Gujjii Bahaa keessaatti garmalee miidhamuu jira. Keessumatti ummatii Booranaa ka Ardaa Liibanii fi Gumii Eldalloo; akkasuma magaala Nageellee Booranaa qubatu guddoo miidhaamaa jira.
Hojjattootii mootummaalleen ta dhalootan Booranaa hidhamuu jirti. Warra hidhan ammoo kanneen hoggansa irra jiran guyyuma hidhan bakka isaanii nama biraa muudaa jiru. Yeroo dhibee koronaa kanaatti ammoo warrii hoggantoota fayyaa ka aanaa Gumii Eldalloo fi Liiban lamaanuu ya hidhaman. Fakkeennaaf, Waariyoo Diidaa hogganaan fayyaa Aanaa Gumii Eldalloo hidhamee ture. Akkasuma Huqqaa Raachaa – Hogganaan Fayyaa aanaa Liiban hidhamee ture.
Gabaabumatti:
– Manneen Booranaa gubuutti jiran,
– Maatii shanee jedhanii kophaatti godaansiisuutti jiran,
Fkn Ardaa Dambii fi Qaawa Baha Galmaatti qubsiisanii jiru.
Suuraan armaan gadii kun fkn manneen Booranaa aanaa Liiban ganda Dhakaa Qallaa ka ollaa Gootuu Waleensuu qubatu.
Ummatii kun hurrisee fala argachuu qaba!
Aftermath of a straw hut that was burnt to the ground in Gumi Eldalo, of the Oromia region’s Guji zone. Rebels from the Oromo Liberation Army say the army sets homes and crops on fire. Fighting rages on between the OLA on one side, the Ethiopian Army & Oromia Police on the other. pic.twitter.com/roLhu0Kpa2
— Zecharias Zelalem (@ZekuZelalem) May 11, 2020
Crying is a crime in Ethiopia
A young girl who shed her tears of emotion at the opening ceremony of OLF office in Ilu Abba Boraa, a month or so ago, is arrested for crying and shedding tears “illegally”. So low and disoriented regime of a Nobel Peace Prize Laureate Abiy Ahmed infringes individual rights in such a way, including emotions. It is immoral and inhumane. Shame! Shame!!


text:
Haleellaa gareen al-Shabab university kan kaaba gama bahaa Keniyaa keessa jiru irratti raawwateen yoo xiqqaate barattoonni 70 ta'an du'uu isaanii angawoonni Keeniyaa beeksisaniiru.
Minsiteerri dhimma biyya keessaa biyyattii Joseph Nkaissery akka jedhanitti barattoonni itti dabalaa 79 haleellaa har'a Yniversitii Garrissa kan Naayroobii irraa fageenya km 370 irratti argamu irratti raawwatameen madaa'aniiru.
Kanneen 500 ta'an kan baraaraman si'a ta'u barattoonni 160 ta'an immoo hin argamiin jiru. Kanneen haleellaa kana raawwatan gamasii baasuuf barattoota itti dabalaa barbaachuuf duulli geggeessamu itti fufee jira jedhan ministeerichi.
Haleellaa sanaaf kan itti gaafatama fudhate al-Shabab loltoonni Keeniyaa Somaaliyaa keessatti lola oofuu isaanii ijaa ba'uuf jedhee jira. Poolisiin akka jedhetti kanneen hidhannoo qabantu mooraa mana barnootaa sana weeraruu dhaan utuu adda hin baasiin dhukaasuu qaban. Nkaissery-n akka jedhanitti kanneen haleellaa sana raawwatan sana keessaa afur ajjeefamaniiru.
Angawoonni Keeniyaa nama haleellaa kana qindeessuuttii hidhata qabu jedhame Mohamed Mohamud-n eessa akka jiru nama beeksiseef doolaara kuma 200 kan kennan ta'uu beeksisan. Mohamud maqaa Gamadheere ykn Dulyadayn jedhamuun beekamu haleellaa al-shabab Keeniyaa irratti geggeessu hooggana jedhama.
Kenyan authorities are offering a reward more than $200,000 for a man allegedly connected to the attack identified as Mohamed Mohamud. Mohamud, also known Gamadhere or Dulyadayn, is said to be al-Shabab's chief for external operations against Kenya. Namni kun duraan mana barnootaa amantii Garrissa keessaa barsisaa ture. Pesident Uhuru Keniyaattaas haasaa TV irratti dhiyaachuun dhageessianiin maatii namoonni haleellaa sanaan duraa du'aniif gadda itti dhaga'ame ibsaniiru.


text:
Abidda biyya gubu uumuuf ichima ichimaa jiru mootummaan daddaffiin keessa deebi’ee ilaaluu qaba!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo (Qote Bulaa, Horsiise Bulaa Oromoo ilaalchisee)
Eebla 4,2020
Finfinnee Oromiyaa
Uummati keenya waggoota dheeraaf sanyii orgaaniika ta’ee fi wantoota itti fayyadamu mara keemikaala kan of keessaa hinqabne fayyadamaa ture. Haalli jireenya saba keenyaa osoo keemikaalli garaagaraa biyyattii keessa hintatamsa’in maal akka fakkaatuuf, qilleensi akkam akka bareedu warri beeku beeka. Nageenya isaas tiksachuu fi yoo akkaan itti hammaate malee takkaa rakkoo beelaa osoo hinimatin hawwaasi jiraataa ture, hawwaasi Oromoo madda galii isaa Qonna irraa soorrata isaa of danda’ee midhaan gabaaf dhiyeessuun beekama.
Adeemsi wantoota keemikaala of keessaa qabanitti fayyadamuu qorannaa gahaa fi, barnoota hubannaa gahaa irraa kan maddu ta’uu osoo beekamuu qorannaan lafaaf keemikaalota lafatti biifaman gidduutti osoo haalaan hintaasifamin qorichoonni Aramaa jedhamanii fi Qorichoonni Marga goksan Qote bultootaaf callifamee raabsamuudhaan albuudota lafaa miidhuun itti yaadamee waan lafa uummata Oromoo goksuf taasifamedha jechuun fudhata Qeerroo Bilisummaa Oromoo.
Kana malees hawwaasi Oromoo waggoota dheeraa duraa qabee hanga har’aa Loon horsisuu kan jaallatuuf Loon madda jireenyaa taasifatee kan jiraatu, Qorichoonni Aramaa fi Qorichoonni Marga goksanii Qotiisaaf haala mijeessu jedhaman dhiibbaa isaan beeyladoota akka Loonii, Hoolaa, Re’ee, Gaalaa fi kkf irraan gahan osoo hinqoratamin raabsamuun, dhabamiinsa beeyladaaf sababaa olaanaa ta’eera jennee amanna.
Itti dabalees horsiisa Kanniisaa irratti kan bobba’u hawwaasi keenya, damma oomishuudhaan jireenya fooyyaa’aaf jireenya qananii jiraataa kan ture, erga Qorichoonni Aramaa hawwaasa keessa facaa’anii kanniisa irratti dhiibbaa guddaaf gaaga’ama ulfaataa fiduudhaan, maddi galii dammaa dhibbantaa 70 kan tilmaamuun gadi bu’eera.
Hawwaasi Oromoo hojii idilee isaaf madda galii isaa Qonna taasifatee jiraatu galii isaa waggaatti kan eeggatu yoo ta’u, waggaa gara waggaatti galiin isaa gadi adeemuu fi lafti isaa gogaa adeemuun madda yaaddoo hamaa ta’aa dhufeera. Adeemsi Qorichoota summaa’oo fi Xaa’oo uummataa raabsuu qorannaa gahaan ala ta’uu kan amanu Qeerroon Bilisummaa Oromoo, itti yaadamee akka lafti Qote bulaa midhaan hinbiqilchineef Xaa’oo fi qorichoota keemikaala lafa miidhu qaban lafa sana waliin utuu qorannaa hintaasisin raabsuun akkaan uummata miidhuuf sochii godhame ta’uu hubata. Kana malees lafti Qote bulaa oomisha maaliif mijata, osoo hinjedhin callifamee oomisha lafa sana waliin hindeemne uummata dalagsiisuun, qorannaa gahaan alatti oomisha qote bulaa danqarsuun akka malee mul’ata. Haala kana keessatti akka fakkeenyaatti Qote Bultoota Oromoo Lixa Oromiyaa galiin isaanii dhibbantaa 50% gadi akka bu’e himu. Keessattuu oomishaalee Boqqoolloon wal qabatanii gatii Xaa’oon Boqqoolloo ittiin bitamu deebiisuullee dadhabaa jiraachuuf lafti isaanii Raafuullee of irraa bu’ee biqilchuu didaa jiraachuu himataa jiru. Haala kana keessatti galiin qote bulaa akka malee gadi bu’ee jiraachuuf midhaan nyaataa of danda’uun gaara ol fuudhee baachuu akka itti ta’e himataa jira. Kana malees galii dhuma Qote bulaan kun argatu gabaa gahaa akka hinarganne taasisuudhaan hawwaasni dinagdeen akka of hinijaarre taasisuun ammoo baay’eetti nama dhukkubsa. Bakkoota Kuduraaf Muduraan itti oomishamanitti gabaa Kuduraaf Muduraa hongeessuudhaan tapha dinagdee hawwaasaa kuffisu uummata irratti dalagaa jiraachuu mootummaatu mul’ata. Naannoo hawwaasi Oromoo oomisha Aananii jiraatutti, gabaa aannanii gadi buusuudhaan, kilomeetira xiqqoo irraa fageessanii ammoo gabaan Aananii qaala’aa ta’uudhaan itti yaadamee galii Qote bulaa Oromoo miidhuu irratti hojiin dalagamaa jiru daddaffiin akka furmaata argatu gadi jabeessinee gaafanna.
Dhimmoota hanga ammaa miidiyaaleenis ta’ee dhaabbileen falmitoota hawwaasaa kan bira hingahin rakkoon Qote bulaa Oromoo irra karaa garaa garaa gahu akkaan hammaataa dhufeera. Baasiin mootummaa sadarkaa humna Qote Bulaa ol ta’e keessatti kufaatii hamaaf saaxilamaa jiraachuu bakkaa garaagaraatii Qote Bulaan Oromoo himata. Dhimmoota Liqa Maallaqaan wal qabatee, adeemsa daldalaaf fayyadama liqa maallaqaa maqaa “WLQO (Waldaa Liqaaf Qusannaa Oromiyaa)” jedhu waajjiraalee hedduu hawwaasa Oromoo keessaa kan qabu yoo ta’u, hawwaasa keenyaaf barnoota gahaa dhimma qabiinsa maallaqaa irratti osoo hinlaatiniif qote bultoonni akka maallaqa liqeeffatanii Xaa’oo fi Qorichoota aramaaf Qoricha Margaa bitatan taasisu. Haalli Liqaa kun dhala kan qabu yoo ta’u, Qote bultoonni gatii Xaa’oo isaan ittiin bitan akkaan mi’aa ta’uu fi lafti isaanii akka duraatti haalaan midhaan oomishuu dadhabuu irraa Liqa mootummaa dirqamaan kaffaluun waan irra jiraatuuf sadarkaa Qotiyyoo tokkittii manaa qabu gurguree liqaa mootummaa kaffalu irratti argama. Sababaa Liqaa kanaan namootiin Qotiyyoo mararsiifatan of duraa gurguran lakkoofsaan hedduudha. Erga kiyyoo Liqaa sana keessa seenaniis Liqaa sana keessaa bahuun akkaan kan itti hammaatee, waggaa waggaan akka galiin Qote bulaa gadi adeemu tasisaa jira. Haalli Liqaan wal qabatee adeemu gaarii ta’ee uummataaf barnoota gahaa akkaataa Liqaa sana dachaan dhaluu danda’utti akka itti fayyadamuuf barnoota gahaa laachuu dhabuun akka hawwaasi kun iyyuma gadadoo keessummeessu taasisee jira.
Waan ta’eef Qeerroon Bilisummaa Oromoo ibsa ejjennoo kanaa gadii baasee jira.
1. Qorichoota qilleensa faalan, kanneen lafa uummataa miidhan, akkasuma qorichoota beeyladoota irratti miidhaa geesisan faayiida xiqqaa isaanii ilaaluun uummataaf raabsuun akka dhaabbatu qaama dhimmi ilaalu gaafanna.
2. Barnooti gahaan ogeessa dhimma lafaan barnoota gahaa itti qabuun, siyyaasa irraa walaba nama ta’een uummata keenyaaf akka laatamu gaafanna.
3. Lafa uummata keenya Oromoon wal madaalchifamee oomishaalee ta’uu qaban qorannaadhaan kan gaggeeffaman akka ta’uu qabu, kana dhugoomsuuf dhiibbaan gama uummataanis akka jabaatu hubachiisna.
4. Galiin qote bulaa gabaa gahaa akka argatu, oomishaalee akka addunyaatti qaala’aa ta’an kan uummati keenya oomishu gabaa gahaa akka argatuuf dirqama isaa mootummaan akka bahatu gaafanna, mootummaan itti yaadee galii uummataa gadi qabuu akka dhaabu cimsinee akeekkachiifna
5. Horsise bulaa, daldalaa fi guutuu uummata keenyaaf ilaalcha badaa qabaachuufiin akka uummati kun rakkatuuf itti yaadee gochaa raawwataa jiru mootummaan akka dhaabu asumaan jabeessinee gaafanna.
Walii galatti oomishaaleef hojiilee haala qilleensaaf lafa uummata keenyaan wal hinmadaalle uummataa raabsuniis ta’ee, keemikaalota bu’aa xiqqoofi miidhaan isaanii akkaan hamaa ta’e uummataaf raabsuun daddaffiin akka dhaabbatu gaafanna. Qorichootni ykn keemikaaloti Aramaaf kaan gaafa uummataaf raabsaman qorannaa gahaa fi dhiibbaaf faayidaa isaan laatan madaalamee akka kennamuu qabu hubachiisna. Biqiloota dhiibbaa biyyee irratti akkasuma Bishaan irratti geessisan uummatni akkaataa itti fayyadamuu qabu irratti barnoota gahaa laachuufiin dirqama mootummaati. Kun hafee gaaga’ama faalama qilleensaaf, faalama biyyeen uummata keenyatti dhufuuf mootummaan kan gaafatamuu qabu ta’uu cimsinee hubachiisna. Mootummaan daldala gatii Xaa’oof sanyii irraa argatu qofaaf, bu’aa gurgurtaa keemilaa irraa argatu qofa ilaaluudhaan akkasuma itti yaadee uummata rakkisuuf abidda iyyumaaf gadadoo bor boba’ee uummata dhabamsiisu ichimaa jiraachuu beekee, osoo abiddi ichima kana qabatee rakkoof uummata keenya hinsaaxilin daddaffiin keessa ilaalee akka dhaabuu qabu Qeerroo Bilisummaa Oromoo gaafata. Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo rakkoo uummata keenyatti dhufu, balaa halaalatti dhufu kan ka’umsa isaa arginu mara uummata keenya irraa qolachuuf uummata keenya beeksisaa adeemuuf dirqama Oromummaa keenyaa kan bahannu ta’uu uummata keenyaaf hubachiifna.
Injifannoon uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Eebla 4,2020
Finfinnee Oromiyaa


text:
Kaan Rabbi isinirraa fuudheera! Kaan immoo hidhaa Qaallitti seeneera! Maal jettii namittiin karkarroon kun?
Kan Hacaaluu ajjeese sirna Abiy ta’uu jala murree himne. Ragaan ammoo Lamrot Kamal tu ajjeese ykn ajjeesifte jennee iyyine. Lakki isinuma Oromootu Hacaaluu ajjeese jedhanii miidiyaalee qaban hundaan gurra nu duuchan. Lamrot Kamal illee ummata jalaa dhoksan. Haqni garuu hin dhokatu. Dubbiin naannoftee Lamrot Kamal tahuu beekkame. Gara itti jalaa bahan dhaban. Diraamaan Adaanech aktara taatee hojjatte “Xilayee Xilahun Waamii Yaamii” harkatti fashale. Bakka dhugaan jirtu ummatni hubate.
Carraan isaaniif hafe Lamrot dabarsanii kennuudhaan ofiif ammoo akka Lamrot waliin walitti hidhata hin qabne fakkeessuudha. Lamrot ammoo Shanee waliin walitti hidhuudha. Garuu Lamrot Kamal akka Hacaaluu ajjeefte ykn ajjeesifte amananii jiru. Kanaaf himannaa irratti banan. Kana jechuun sirni Abiy akka ofiif Hacaaluu ajjeese ifatti amane jechuudha. Ragaan Lamrot miseensa Dehninnatiiti. Yohaannis Mitikkuu fi Dammallaash G/Mikaa’el jalatti hojjatti. Haqni afaan qaban funyaaniin dubbatti!
Kan garaa nama gubu garuu Lamrot Kamal gara jabinni isii daangaa hin qabu. Hacaaluu akkuma hiriyaatti itti dhihaattee nyaatte. Akka himatni irratti baname ibsutti nama isa ajjeesu karaatti qopheessitee Hacaaluu garas deemna jetteen. Yeroo bakka nama qopheeffatte san geessu “na dhukkubaa karaarraa gorii makiinaa naa dhaabi” jetteenii akka ajjeechaaf isaanii tolutti haala mijeessitee goota nurraa galaafatte.
Dhiigni Hacaaluu bilisummaa Oromootiin deebi’a!
Related


text:
Leenjiin dandeettii raawwachiisummaa ogeessota Komunikeeshinii Manneen Murtii Ol’aanaa cimsuu irratti fuulleeffate Mudde 03-04 bara 2013 Adaamaa Galma Abbaa Gadaatti kennameera.
Leenjichi qindeessummaa Daayirektoreetii Dhimmoota Komunikeeshinii Mana Murtii Waliigalaa Oromiyaatiin kan qophaa’e yoo ta’u caasaa Komunikeeshinii gara Manneen Murtii Ol’aanaatti gadi bu’e cimsuu kaayyoo kan godhatee dha.
Haaluma kanaan maalummaa komunikeeshinii irraa kaasee hanga komunikeeshinii dhaabbatummaa fi komunikeeshinii Mana Murtiitti ogeessotaa fi Daayirektara Daayirektoreetii Dhimmoota Komunikeeshinii MMWO tiin kennameera.
Kanaan gamattis rifoormii Manneen Murtii Oromiyaa gaggeessaa jiran, qabiyyee fi gosoota isaanii irratti hubannoon karaa Daayirektara Daayirektoreetii Hooggansa Hojii Jijjiiramaa Mana Murtii Waliigala Oromiyaa kan ta’an Obbo Jiishaa Guddisaatiin uumameera.
Xumura leenjichaa irratti ogeessonni leenjicha fudhatan yaada kennaniin leenjiin fudhatan hubannoo isaanii haalaan kan cimseef ta’uu fi gara Mana Murtii isaanitti gaafa deebi’an qabatamatti hojii keessa kan galan ta’uu ibsaniiru.


text:
Lola Woyyaaneen Gujii Lixaatti bante, waan amma (update):
Guyyaa, Sanbata diqqaa (Saturday 16/09/2017)
Lolli Woyyaaneen maqaa ummata Kibbaa Burjiitiifi Amaarootiin kibba Oromiyaa Lixa Gujiitti bante ammaayyuu itti fufee guyyaa 4ffaaf deemamaa jira. Lolli kun lola uummanni Gujii, Burjiifi Amaaroon wal-lolaa jiranuu miti; lola Woyyaaneen maqaa uummattoota kanaatiin bante male. Haa ta’uu malee, namootaafi qaamolee ergama Woyyaanee fudhatanii daangaa Oromiyaa cabsanii seenan dhahuun ifirraa deebisuun dirqama. Akka odeeffannoo madda amanamaa irraa argadhetti, Poolisoonniifi milishoonni naannoo Kibbaa gama Burjii goranii Burjii gargaaruun Gujii lolaa jiran. Gama Oromiyaatiin ammoo, gargaarsi ummanni Gujii argate hin jiru.
Gujiin, akka Burjiin poolisootaafi hidhattootaa mootummaa Kibbaarraa gargaarsa argataa jiranu gargaarsa mootummaa naannoo Oromiyaa irraa argachuu dhabulle, Burjii loleetuma lolee gara magaalaa Burjii Goochee, Biilaa fi Sooyyamatti galcheera. Magaalonni Burjii kunneen “humna raayyaa ittis biyyaa kan Itoophiyaa” tiin (‘makkalaakkayaan’) eegama jira. ‘Makkalaakkayaa’ lle waan nageya buusu fakkaatee Burjii irra goree Gujii rukutaa jira. Lola higa ammaatti lolamaa jiruun, Gujii irraa namoonni 4 yoo woreegamanu, gama Burjiitiin ammoo namoonni 30 olii ijjeefamaneeran. Miidhaan gama qabeennaatiin gahe ammoo, Gujii irraa manni buuyyoo (citaa) 3 gubateera. Burjii irraa ammoo, manni buuyyoo (citaa) gara 10 gandoota mandara didiqqaa isaanii keessaa gubateera. Kan Burjii Fichaan (maasiin) midhaanii kan akka garbuu, Xaafii, boqqolloo hektaarri 500 olii gubateera.
Akka maddi odeeffannoo kiyyaa jedhetti, magaalaa Bulee Horaa keessa Ganda Burjiin qofti jiraattu, kan manni saba biraa tokkolle jidduu hin jirre gara mana 500tti jira. Magaalaa Bulee Horaa kana keessatti Burjiin tun meeshaa woraanaa iddoo isiin fiddee kan hin beekkamne hidhatte, fooddaa (maskootii) manaatiin loluudhaan nama nageyaa harka duwwaa jiruufi makiinaa sochii dhoowwitee jirti. Agaaziifi Poolisoonni mootummaa kan Bulee Horaa jiranille caldhisaneetumaa ilaalaa jiran. Haa ta’uu malee, Gujiin xiyyeeffannaa guddaa gara daangaa Oromiyaatti kennee gara daangaa duuleeraa, akkasuma duulaa jira. Burjiin Bulee Horaa ganda Burjiirraa garuu, uummatuma magaalaa keessa harka duwwaa deemuu, mana keessa teettee qaawaa manaatiifi fooddaadhaan dhukaasaa bulte eda.
Gama Aanaa Galaanaatiinille, lolli Gujiifi uummata Kibbaa kan Amaaroo jedhamu jiddu erga jalqabamee guyyaa 4ssoo qabateera. Mootummaan Woyyaanee, ta’e jedhee itti yaadee kallatti adda addaatiin lola labsee Oromoo waraanaa jira jedhan. “Qaruuxeen haadha daa’imaa ifii dhuuftee funnaa (funyaan) qabatti akkuma jedhamu, kan harka uummata biraatiin nu lolaa jiru mootummaa Woyyaaneeti malee, uummata kanneenii moti” jechuun dubbatan uummanni Gujii.
Maddi odeeffannoo kiyyaa kun akka jedhetti, “Oromoon gara biraa jirtan, lola nurratti baname kana deegarsa hamileelle taatu isinirraa dhabneerra jedhan. Lola nuuti guyyaa 4ffaaf itti jiruu kana, namni waa’ee isaa dubbatuufi sagalee keenna dhageessisu akka malee diqqaadha” jechuun komii isaanille asumaan dhaammatane.
Via: Daniel Bariisoo Areerii


text:
Kurfii SWO · Dilbata Waxabajjii 13, 2021
Gandeen Onoota Konyaa Gujii Lixaa keessatti argaman garaagaraa keessaa, kaardiin filannoo, dabballoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan, Uummata Oromoo harkaa guuramaa jiraachuu.
Hidhaan, dararaa fi ajjeechaan, akkasumas mancaafamni, Uummata Oromoo fi qabeenya isaa irratti, Giddu-gala Oromiyaa, Ona Gindabarat keessatti raawwatamu hammaatee itti-fufee jiraachuu.
Shamarreen Oromoo – Barattuu Yuunvarsitii Riifti Vaalii, damee Magaalaa Naqamtee – Yuunvarsitii itti barattu duratti, Jimaata, Waxabajjii 11, 2021 konkolaataa Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan rukutamuun ajjeefamuu.


text:
Gurraandhala 12,2016
Amboo irraa :Akkuma beekama ummanni godina lixa Shaggar aanaa Amboo gandoota baadiyyaa naannoo Waddeessatti FXG Qeerroon Bilisummaa haala si’aawaan adeemsisa turan.Kanuma sababeeffachuudhaan Guyyaa kaleessa,11/02/16 humni waraana Wayyaanee konkolaataa sagaliin halkaan keessa sa’aatii 7 irratti basaastootaa fi jaalleewwan isaanii kan ta’an fknf dura taa’aa ganda dikii kan ta’e Gaddafaa Giddumaa kan jedhamu humna ergamtoota kana deeggaruun mana jireenya qotee bultoota ganda Dikii,galaan waddeessa,kaarraa fi haaruu xiroo keessa jiraatan ukkaamsise qabsiisa bule.kan baay’ee nama gaddisiisuu manguddoo waggaa 70 obbo Sisaay Qaabataa kan jedhaman ganda Galaan Waddeessa keessa qabsiisee isaa buteen isaa hin beekamu.haaluma wal fakkaatuun guyyaa har’aas,12/02/16 humni waraana agaaziin halkaan keessaa sa’aatii 3 irratti konkolaataa 7’n magaala ambooti achi deema jiru.


text: [SQ, Bitootessa 26,2018] Humni kumaan poostii aanicha buufatee aanicha dabalatee kanneen akka Limmuu Haroo Eebantuu Kiiramu qawween bulchuuf buufate bakki buufatasaa sirrii miti waraanni magaalaa keessa buufachuu hin danda’u kanaaf gara baadiyyaatti hiiqanii haa qubatan jechuun dhoksaadhaan bulchiinsa magaalaa erga beeksisanii booda akkas jechuun ergaasaanii ddhaammatan. Humni kun durumaanuu nun barbaachisu garuu mootummaan abbaa irree erga qawweetiin nudirqisiisii nutti erge magaalaa keessa uummata walii jiraachuu hin jedhan.itti fufuunis jarri poolisii kora bittinneessaa oromiyaa waliin mooraa tokko keessa galuun isaanii daran nu harsee jechuun jibba wayyaaneerraa qaban ibsan. Kanatti ansuunis kallattii uummanni keenya jedheen yeroo gababaatti dafanii mooraa poolisii Oromiyaa kana lakkisanii gara qarqaraatti ba’u baanneen nuti uummanni aanaa Giddaa mormii keenya dhageessisuuf qeerroo waliin qophii xummurreerra jechuun yaada isaanii ibsatan


text:
Hidhamtoota Siyaasaa Oromoo 6 irratti murtiin hidha hanga waggaa 20 murta’e
Source: OMN
Manni murtii walii gala Oromiyaa Dhaddacha Dhaabbii Daalattii oolmaa guyyaa har’aa ooleen hidhamtoota siyaasaa galmee Obbo Caalaaa Taammiruu jala jiran shan irratti murtii hidhaa waggaa digdamaafi isaa gadii dabarsuusaa Abukaattoon hidhamtoota siyaasaa Oromoo Obbo Guddannee Fiqaaduu bilbilaan OMN-tti himaniiru.
Hidhamtootni kunniin waggaa tokko dura bakka garaa garaatii kan qabaman yoo ta’u, yeroo dheeraadhaaf mana hidhaa Bilxiginnaa kan Naannoo Yuunvarsiitii Finfinnee Caffee Araaraa jiru keessatti dararamaa turuu isaanii maatii isaaniirraa odeeffachuun OMN gabaasaa tureera.
Ragaa Abbaan alangaa dhiheeffate manni murtii kufaa taasisee ture kan jedhan Obbo Guddanneen, ragaa viidiyoofi sagalee yeroo qorannoo yakkaa sagalee amantaa isaanii poolisiin dhiheesseen murtiin kun darbuu danda’es jedhaniiru.
Hidhamtootni siyaasaa kunniin reebichaafi dararaa poolisiin isaan amansiisuuf irratti raawwate sodaatanii, waan hin raawwatin akka amanan mana murtiif himanis, manni murtichaa sagalee isaaniif bakka osoo hin kennin murtii dabarse jechuun, murtii kana mormuuf adeemsa oliyyannoof of qopheessaa akka jiranii Abukaattoon isaanii kun himaniiru.
Himatamaa 1ffaafi 2ffaa Caalaa Taammiruufi Annisaa Geetachoo hidhaa waggaa 20, Liidiyaa Abarraa waggaa 6, Sanyii Amsaaluu waggaa 3fi ji’a 6 akkasumas Soolan Haayilee waggaa 2fi ji’ 9, Lataa Wiirtuu hidhaa ji’a 6 kan itti murtaa’e ta’uu, Abukaattoon hidhamtoota siyaasaa Oromoo Obbo Guddannee Fiqaaduu bilbilaan OMN-tti himaniiru.


text:
Uummaatni Oromoo haala raafamaafi gaaga’ama,yakka duguuginsa sanyii mootummaan abbaa irree Wayyaanee EPRDF/TPLF biyyatti keessatti gaggeessaa jiru roga hundaan of irraa qolatee gabrummatti xummura godhee Bilisummaatti jiraachuuf yeroo kamiyyuu caalaa dammaqinsa guddaa gochuun dirqama. Kanaafuu haala yeroo biyyaattiin keessa jirtuufi Qabsoon Bilisummaa Oromoo diina hudhee qabee jiruurra qabxiilee armaan gadii hubannoo keessa galchuun haala fulduratti caalaatti itti adeemaa jirruuf qophii gochuufi gaaga’ama uummata keenyaa xiqqeessuuf dursinee dhaamsa kana gadii gadi jabeessuun dabarsina
1. Uummaatni keenya Waantoota nyaataaf itti fayyadamnu kanneen akka Ashaboo, Zayitaafi Mi’eessituu adda addaa yeroo dheeraaf akka gargaaramtanitti bitadha!!
2. Manguddootni ulfoon biyyaa, Dubartootni ulfaafi Daa’imman naannoo jireenyaa keessaan irraa fagaattanii daandii dheeraa geejjibaanis haa ta’uu haala fedhee kamiin iyyuu hin deemina, of eeggannoo godha!!
3. Barattootni dhaabbilee barnoota olaanoo hanga sadarkaa 1ffaatti jirtan bakkuma jirtanitti of eeggannoo guddaa godha, sochii warraaqsa FXG fi diddaa kamuu Qabsoo Bilisummaa Oromoo galiin gahuuf godhamuu keessatti bilchinaafi hubannoo amma qabdan caalatti jabeessuufi dabaluun cinatti haala uumamu kamiifuu of eeggannoon socho’uun murteessadha!!
4. Qeerroon dargaggootni Oromoo sochii FXG irraa qooda fudhachaa jirtaniifi uummataaf dargaggoota Oromoo qooda fudhachiisa jirtan wayita sochiin godhamu konkolaataa fe’isaafi geejjiba kamuu wal guuranii yaabbachuun gaaga’ama lubbuu waan fiduuf of eeggannoo guddaa godha. Kanneen akka akkas gootan isin kakaasan lakkii gaaga’ama lubbuu qaba dhiisii jedhaa sochii keessaa moggaatti baasaa gorsa!!
5. Bulchitootni Caasaa Mootummaa Wayyaanee OPDO keessatti sadarkaa gidduugaleessa hanga Aanaafi gandaatti argamtan supha mootummaa ( Haaromsa gadi fagoo) jettan dhiisa. Sirna EPRDF Oromoo moggaatti baasee duula duguuginsa sanyii gaggeessa jiru keessatti haaromsi godhamu kamuu uummata Oromoof Bilisummaafi Walabummaa kabachiisuuf kan akeeke waan hin taaneef, yeroo kanatti humna qabdaniifi waan dandeessaniin gara Qabsoo Bilisummaa Oromoofi uummata Oromoo cina dhaabbachuu irratti xiyyeeffadha!!
6. Ilmaan Oromoo hojjettootni Mootummaa sadarkaa garaagaraa irraatti argamtaan karooraafi tarsiimoo mootummaan wayyaanee aangoorra of tursuuf kallattii hundaan fayyaadamuuf tajajiltuu taatanii hin dalagiina. Sadarkaa jirtan hundarratti hojii isinitti kennamu kufaa taasisuun uummata Oromoo duguuggaan sanyii irratti gaggeeffamaa jiru cina dhaabbadha!!
7. Yakki Waraanaa Oromiyaa Bahaa, Kibbaa fi Kibba Bahaan itti fufinsaan uummata Oromoo irratti gaggeeffamaa jira, Oromoon akka uummataattis, akka Jaarmiyaalee Siyaasaafi Jaarmiyaalee hawwaasummaatis haariiroo wal utubbiifi tokkummaa jabeeffachuun mootummaa halkanii guyyaa dhiiga uummata keenyaa dhangalaasaa jiru aangoo irraa darbuu irratti waloon akka hojjetamuu dhaamsa keenya gadi jabeessinee dabarsina!!.
8. Oromoon akka waliigalatti Qabsoo hidhannoo jabeeffachuuf kanneen hidhannoo qaban waan barbaachisuufi dandahamuu hundaan jabeessuufi bira dhaabbachuun, kanneen diinni hidhannoo irraa hiikkachuu barbaadu akka hin hiikkaanneef tumsa barbaachisuu gochuun caalatti hidhachuufi hidhachiisuun diina keessaafi duubaan yakka waraana duguuggaa sanyii nurratti gaggeessuu of irraa qolachuun Bilisummaa saba keenyaafi Walabummaa biyyaa keenyaa gonfachuuf waloon Qabsootti haa jabaatnu jechuun irraa deebinee dhaamsa keenya dabarsina!!
Injifannoon uummata Oromoof!!
Gadaan Gadaa Xummura Gabrummaati!!
Hooganaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo!!
Muddee 21/2017


text:
Dhaabbanii Mootummaaota Itiyoophiyaatti itti gaafatamtuu dhaabata dhimmaa baqattootaa adduunyaa gaafiifi deebii hin eeyyamamne taasisaniiru jechuudhaan ojii akka dhaaban taasisamuu isaa gabaasinii AFP ibseeraa.
Akka gabaasichii Jedheetti, nammi Moowuriin Achi’engi jedhaman hojii dhaabannii boqonaa bulchiinsaa akka bahan kan taasifaamee dhimaa haalaa Tgiraay keessa jirun walqabatee yaada qajeelfama IOMn ala kennaniin haanga’ootaa mootumoota gamtoomanii qeequu isaaniitiif jedhameeraa.
Moowuriin Achi’eng torban darbe gaafii fi deebii nama Jeef Persi jedhamuu, nama dhimmaa Tigraay irrati Mootumaa Itiyoophiyaa degeree waan hedduu bareesaa jiruu wajjin taasifete keessatti haaga’oonni Mootumootaa gamtoomanii warren TPLFn deggaranu gara moggaatti na dhiibaa jiru jechuu ishetiif akka ta’e gabaasameera.
Afrikaa bahaa fi gaanfaa Afrikaatti daarekteera IOM kan ta’an Mohaammed Abdiikeer akka AFPti himanitti gaafii fi deebiin Moowuriin taasisan dudhaa fi qajeelfama amala gaarii dhaabichaa wajjin kan wal hinsimanneedha jedhaniiru.


text:
Odeeffannoo: PPn dhiyootti filannoo geggeessuu barbaaddi
Waltajjiin hatattamaa Fulbaana 3-9/2013 (ALH) ni geggeeffama. Dhimma filannoo irratti. PPn dhiyootti filannoo geggeessuu barbaaddi. Dhimma filannoof isaan kakaase:
– “Hoggana ABO keessatti gidduu isaaniitti walshakkii uumneerra. Ta’us Hayyu Duree ABO haaraa as baasuun nuuf hin milkoofne. Hogganoonni ABO gariin mana hidhaa waan jiraniif amma dafnee yeroo gabaabaatti filannoo yoo labsine ni injifanna. ABOn yeroo gabaabaa kanatti dafnee filannoo yoo geggeessina jenne ABOn bakka bu’oota dhiyeeffachuu hin danda’u. Dhiibbaa barbaachisu goonee filannoo geggeessuu qabna.
– WBO dhabamsiisuu qabna. TPLF irratti duuluu kan dhiifneef humni biraa sodaachisaa ta’e ABO fi WBO waan ta’eefi. TPLF irratti yoo lola labsine ABO fi WBOn ni jabaatu. Isaan yoo jabaatan nu nyaatu. Kanaafuu haala barbaachisu uumnee WBO irratti duuluu qabna.
Humna jiruun WBOtti bobba’uu qabna. Caasaa waraanaa keenyas qulqulleeffachuu qabna. Akkasumas caasaan bulchiinsaa niihaaroma. Alamuu Simee eebba misoomaa irratti argamuun miidiyaatti mullachaa kan jiruuf perezedaanti naannoo oromiyaa akka ta’uufidha.
– Paartiin MADIRAK oneera. Pr.Bayyaneen badhaadhinaan muudameera. KFOn nun yaaddessu Mararaa qofaatu jira. Caasaalee isaanii haftes irratti hojjenna.
Haala amma jiru kanaan amma jenne amma filannoo labsuun nii injifanna sana booda waraanaan buluudha. kan dide dhabamsiisuudha.
Waltajjii guyyaa jahaaf turu kana kan hirmaatu kaabinee badhaadhinaa sadarkaa ol-aanaa irra jiraniidha.isaan booda waltajjii kaabinee sadarkaa gadirra jirantu itti fufa”
Shirri kun hunduu Qabsoo Bilisummaa Oromoo laamshessuuf aggaamame. Kan falmatee ofirraa qolatu uummata!
Madda: OIC


text:
Haleellaan mootummaan Suuriyaa naannawa Guutaa Bahaa keessatti raawwatu ammas itti fufee jira
Dhaabbanni mootummoota gamtoomanii Sabtii kaleessaa mootummaan Suuriyaa naannawa finciltoonni too’atan irratti haleellaa jalqabe guyyoota soddomaaf akka dhaabu sagalee guutuun kan murteesse tahus, mootummaan Suuriyaa murtii san diduudhaan haleellaa itti fufeera.
Yaada murtii mootummoota gamtoonii Siwiidinii fi Kuweeyt gamtaan dhiheessan san irratti, mootummaa fi finciltoonni dhukaasa dhaabanii namoonni 700 ol tahan kanneen madaayan gara yaala itti argatanitti akka geeffamanii fi gargaarsi nyaataa fi bishaanii gara naannichaa akka seenu kan gaafatu tahuun beekameera.
Haata’u malee Alhada har’aa waraanni mootummaa Suuriyaa lafoo fi xiyyaara waraanaatiin naannawa Guutaa Bahaa,Dumaa, Almarj fi magaalota biroo heddu keessatti haleellaa kan raawwataa jiru tahuu gabaasni Anaadooluu Niiwus irraa argame ni ibsa.


text:
LibreOffice 7.2 Help
bitaa fi qarree gara gubbaa iddoo hojii Impress LibreOffice itti, sarartuuwwan sarjaa fi surdalaa, islaayidii kee uumuuf akka si gargaaruuf fayyadamuu nidandeessa. Kutaawwan sarartuuwwanii warrii bakka islaayidii qabatnii jiran adiidha.
Wanta tokko yammuu filatu, gari isaa sarartuuwwan irratti akka sararawwan dachaa fajajaatti mul'ata. Wanticha haala sirreen hagamtaa jijjiiruuf, sararawwan dachaa keessaa isa tokko gara iddoo haaraa sarartuu irratti harkisi.
Islaayidii tokko irratti wanta barruu tokko yammuu filatuu, galumsawwanii fi caancalawwanii sarartuu sardalaa irratti agarsiissamu. Wanta barruutiif ijaarsa galumsa fi caancala jijjiiruuf, galumsa yk malkataa caancala tokko gara iddoo haaraa sarartuu irratti harkisi.
Akkasuumas, Sarar Ariitii tokko sarartuu tokko irraa akka wantawwan islaaydii kee irraa hiriirsuuf sigargaaruuf harkisuu nidandeessa.
Sarartuuwwan mul'isuu yk dhoksuuf, Mul'annoo - Sarartuuwwan filadhu.
Sarartuu tokkoof madaallii ifteessuuf, sarartuucha irra mirga-cuqaasi, kan booda madaalii isa haaraa tarricha irraa filadhu.
Eegala (qabxii 0)sarartuu jijjiiruuf, walkiphiinsa sarartoota lamaanii gara gubbaa bitaa iddoo hojiitti harkisi.Qajeelchootni sardalaa fi sarjaa ni mul'atu. Iddoo ati eegala akka ta'u barbaadde bira qajeelchootni sardalaa fi sarjaa gahanitti harkisuu itti fufi, sana booda gad lakkisi. Egala sarartoota lamani bakka durtiitti deebisuuf, walkiphinsa lama cuqaasi.
muudanawwan islaaydiichaa jijjiiruuf, sarartuuwwan keessaa qaree bakka adii harkisi.


text:
Manni maree mootummaa naannoo Tigraay wal ga’ii ariifachiisaa 3ffa geggeessee jira.
Dura ta’aan Adda bilisummaa uummata Tigray/TPLF Dr. Debresioon G/Mikaa’el itti aanaa bulchaa naannoo ta’anii akka hojjetan muudamaniiru.
Manni maree mootummaan naannoo Tigraay Amajjii 2 bara 2010 akka lakkoobsa itiyoophiyaatti wal ga’ii arriifachiisaa waameen miseensota koree hoji raawwachiiftuu fi bulchaa zoonichaa aangoo irraa kaase.
Aangoo irraa kaafamuun kun sababaan isaa koreen giddu galeessa Adda bilisummaa uummata Tigraay guyyoota 35f gamaaggama erga geggeessee booda.
Akkuma kanaan koree gidduuf miseensa kan ta’anii qabee hanga waajjiraalee ka biroo keessatti namoota itti gaafatama irra jiranitti aangoo irraa kaasuu fi ka biroo bakka buusuun geggeessamee jira.
Hojiin aangoo irraa kaasuu kun kan fudhatame koreen gidduu Adda bilisummaa uummata Tigraay kan geggeesseen yoo ta’u gamaaggammni sun itti fufaa ennaa adeemu ba’ii isaa irraa ka’uu dhaan hojiin sirreessuu kan itti fufee geggeessamu ta’uu Dr.Debretsion G/Mikaa’el ibsaniiru jedha Alem Fisehaa Meqelee irraa.


text:
Waamicha Lammummaa Ummata Oromoo Guutuuf
Waltajjii Marii Oromiyaa Idil Addunyaa | Oromia Global Forum
Nuti, miseensonni Waltajjii Marii Oromiyaa Idil Addunyaa (Oromia Global Forum), aadaa sirna Gadaa irratti hundaayuudhaan, sirna bilisummaa fi wal-qixxummaa ilmoo namaa dhugoomfatu, sirna lammiilee Oromiyaa hunda ija tokkoon ilaaluu fi walqixa tajaajilu, sirna tokkummmaa saba Oromoo tiksu fi dagaagsu, sirna daangaa Oromiyaa ittisu cimsuudhaan, garaagarummaa ilmaan Oromoo uumamaan qaban hunda kabajaa fi jaalalaan fudhannee (dhugoomfannee), kaayyoo tokko, saba tokko, hiree tokkoon, Oromiyaa tokkittiif, qaama tokko taanee, obbolummaan, Oromummaan saba keenyaaf, gamtaan waliin akka hojjannu wamichaa kanaa gadii saba keenya biyya keessaa fi biyya alaa jiru guutuuf kabajaan dhiheessina.
Ijoo dubbii keenyaan dura, utuu ummanni Oromoo gadda ajjeechaa suukanneessaa goota Oromoo Haacaaluu Hundeessaa keessa jiruu, akkuma bara 1966, hardhas badii tokko malee Oromoo hamilee cabsuuf yaaliin ajjeechaa halkan Hagayya 06, 2020 humnooti nageenyaa mootummaa federaalaa Itoophiyaa Dr. Abiyin hoogganamuun Pireezidaantii Waldaa Maccaa fi Tuulamaa, Obboo Dirribii Damusee irratti raawwatame. Waltajjii Marii Oromiyaa Idil addunyaa yaalii ajjeechaa Preezidantii Waldaa Maccaa fi Tuulamaa irratti aggaamame gadi jabeessinee, hdheeffannee balaaleffanna.
Walumaa galatti, ajjeechaa, dararamaa fi hidhaa sirni nafxanyaa Dr. Abiyyiin durfamu hayyoota Oromoo, hoogganoota Oromoo, Qeerroo fi Qarree Oromoo, hayyoota mallattoo aadaa fi seenaa Oromoo irratti gaggeessaa jiru guutuummaatti balaaleffanna.
Erga Oromoon bara 1880-1888 sirna gabroomfataa nafxanyaa jalatti kufee jalqabee mootummoonni impaayera Itoophiyaa Oromoon akka jaarmiyaa cimaa hin ijaarranne gochuun, hoogganoota Oromoo dhabamsiisuun, mallattoo Oromoo ta’an maqaa ofii itti moggaasianii seenaa Oromoo keessaa haquun, aadaa fi seenaa Oromoo jallisuun umrii dheereeffatanii as gahaniiru.
Ummatni Oromoo erga gaafa garbummaa jalatti kufee jalqabee bilisummaa sarbame deebifachuuf qabsoo gaggeessaa jiraachuunsaa eenyuraayyuu waan dhokatee miti. Addunyaanis kana ragaa ni baha. Keessattuu waggoota kurnan darban keessatti haala fira boonsee, adduunyaa dinqisiise, diina Oromoo immoo rifachiiseen qabsoo hadhooftuu gochuun ilmaan isaa qaqqaalii kumaatamaan itti wareegee, mootummaa Oromoo-nyaataa TPLF ofirraa buqqisuun seenaa impaayara Itoophiyaa keessatti abdii jijjiiramaa hamma ta’e mul’isiisee ture. Jijjiirama dhufe kana keessattis qooda leencaa gumaachuunsaa waan addunyaan ragaa baheedha.
Haa ta’u malee OPDOn kaleessa ergamaa TPLF ta’uun Oromoo ajjeessisaa fi saamsisaa turte injifatnoo qabsoo dhiigaa fi lafee ilmaan Oromootiin argame “nuutu si ceesisa, gaaffii keetis ni deebifna, nuti ilmaan keeti, nu ilmaan Abbaa Gadaati” jechuun malaamaltummaan aangoo dhuunfatan. Utuu bulee hin ooliin, Minilikii, isa Oromoo cabsee gabroomfatee, saba Oromoo miliyoona 6 ol lafarraa daguuge, Oromoo irratti deebisanii ijaaruutti seenan. Farroota qabsoo Oromoo ta’an, galtuu fi gantuu Oromoo keessaa, walitti qabuun gurmeessanii qabsaa’ota Oromoo dhugaa irratti duula banan. Dantaa mataa ofiitiif jecha Oromoota miliyoonaan lakkaahaman daangaa Oromiyaa bahaa fi lixa irraa harka-lafa-jalaan buqqisiisanii gammoojjiitti darban. Oromummaa fi sabboonummaa irratti nafxanyaa wajjiin harka walqabatanii duula QBO irratti banan. Kanaan walqabatee Oromoota qaroo ta’an, Qeerroo fi Qarree kaleessa dhiigaan angoottii isaan baasan diinummaatti farrajanii itti duuluutti galan. Ummata Oromoo Booranaa, Gujii fi Wallaggaa irratti maqaa Komaand Poost tiin lola seeraan-alaa labsanii waraana nafxanyaa itti duulchisan. Akkuma mootummoota nafxanyaa darbanii maqaa adda addaa itti baasuun Oromoo qaroo ta’an ajjeesuu, abbootii qabeenyaa Oromoo daldala keessaa baasuu fi biyyaa baqachisuu, hooggantoota jaarmiyaa Oromoo mana hidhaatti guuruu, kaan manatti ugguruu, miseensota jaarmiyoota Oromoo ajjeesuu, walumaa galatti haala sirna darban hunda caalaa hamaa ta’een saba Oromoo biyya keessaa fi alaa irratti duulaa gaggeessaa jiru. Oromiyaa diiguuf karoora baafatanii irratti hojjataa jiru.
Akkuma yaadatamu, mootummaan Dr. Abiy kan nafxanyootaan gaggeefamu, artist Haacaaluu Hundeessaa garaa hameenyaan ajjeesisuun reenfasaallee kabajaa silaa ilmaan namaatii malu dhoowwachuun siyaasaa ittiin dalagatan. Ajjeechaa Haacaaluutiin walqabatee maqaa seeraa fi heeraa kabajchiisuutiin miseensota fi hoogganoota ABO fi KFO, aktiivistoota Oromoo fi gaazeexessitoota Oromoo mana hidhaatti ugguruun Oromoo addaan faffacaasuu tattaafataa jiru. Qabsaa’ota Oromoo kanneen akka Abdii Raggaasaa, Jawar Mohammed, Dr. Shuggux Galataa, Obbo Baqqalaa Garbaa, Col. Gammachuu Ayyaana fi hedduu, kanneen tarreessinee fixuu hin dandeenye, ummata Oromoof dubbachuusaanii qofaaf seeraan ala mana hidhaa keessatti dararamaa jiru. HD Adda Bilisummaa Oromoo, Obboo Daawud Ibsaa fi HD KFO Prof. Mararaa Gudinaa mana keessatti ugguranii, akkuma kaleessaa shira jaarmota Oromoo diiguu itti fufanii jiru. Miidiyaa Oromoo walaba ta’an ukkaamsuun akka miidiyaan nafxanyootaa ummata Oromoo irratti mormii tokko malee hamilee cabsitu balbala banuun duula irratti gaggeesisaa jiru.
Walumaagalatti, mootummaan Dr. Abiy mootummaa Oromooti ofiin jedhaa ummata keenya kijibaa ture sun, amma mootummaa nafxanyaa ta’uusaa ifaa ifatti labsatee Oromoo biyya keessaa fi biyya alaa irratti duula hamaa gaggeessaa jira. Mallattoowwan Oromoo ta’an, Afaan Oromoo, aadaa Oromoo, biyya Oromoo (Oromiyaa), ABO, KFO, aktivistoota Oromoo, miidiyaa Oromoo, fi Oromoo akka sabaatti dhabamsisuu irratti halkanii fi guyyaa hojjataa jira.
Nuti, Jaarmiyoonni Oromoo, kan miseensa Waltajjii Marii Oromiyaa Idil Addunyaa taanee, keessatti argamnu haala hamaa sabni Oromoo keessa jiru hubannee, waan dandeenyu hundaan saba keenya cinaa hiriiruuf waadaa walii gallee jirra. Karaa nuu dandayame hundaan ummata keenyaa ni gargaarra. Tooftaan ilmaan nafxanyootaa akkuma abbootii isaanii Oromoo jaarmiyaaf hooggana malee hambisuu fi Oromiyaa diiguu waan ta’eef akkuma kaleessas harka walqabannee mootummaa TPLF ofirraa darbine, hardhas harka wal qabannee waanjoo gabrummaa cabsuun bilisummaa fi abbaa biyyummaan saba keenyaa qabatamaan (practically) akka milkaaayuu fi dhugoomu, hundi keenyaa afaan tokkoon akka waliin falmannu waamicha obbolummaa isinii goona.
Dhaamsa Oromummaa ijoollee Oromoo caasaa mootummaa, Raayyaa Ittisa Biyyaa, Poolisii Federaalaa fi Humna addaa Poolisii Oromiyaa keessa jirtan hundaaf
Yaa lammii keenya,
Akka Oromootti kan hubachuu qabdan: Raayyaan Ittisa Biyyaa, Poolisiin Federaalaa fi Humni addaa Poolisiin Amaaraa sabasaa tiksaa jira malee ajjeesaa hin jiru; Raayyaan Ittisa Biyyaa, Poolisiin Federaalaa fi Humni addaa Poolisii Tigraay sabasaaf daangaa biyyasaa tiksaa jira malee ajjeesaa hin jiru.
Akka Oromootti kan of gaafachuu qabdan: Eegaa kan Oromoo maaliif adda ta’e? Ijoolleen Oromoo humna adda addaa keessa jirtan mana qotee bulaa Oromoo gubaa fi suuraa waliin ka’uun isin hin qaaneessuu? Shirri Oromoo Finfinnee keessaa ariyachuuf ilmaan nafxanyootaan xaxamaa jiru isini hin aarsuu? Dhaadannooleen ilmaan nafxanyootaa kannen akka ”Gaallaa wedee-Booranaa” kkf xiiqii isinitti hin horanii? Handhuura Oromiyaa Finfinnee, lafa artist Haacaaluu Hundeessaa itti galaafatanitti, alaabaa garboomsaa baatanii dhaadachuun ilmaan nafxanyyotaa isin hin onnachiisuu? Sirna bor isiniif ilmaan keessan Finfinnee keessa jiraachuu hinheeyyamneef maaliif hojjettu? Oromoo mirgasaa fi biyya abbaasaaf qabsaa’aa jiru maaliif ajjeeftu?
Dhugaa qabatamaan jiru mootummaan biyya bulchaa jiru sirna nafxanyaa ummata Oromoo irratti deebisee ijaaruutti jira. Malattoo saba Oromoo fi Oromiyaa diiguu irratti xiyyeeffatee, halkanii fi guyyaa, hojjetaa jira.
Kanaafuu, meeshaan isin baattan meeshaa shira kana fiixaan baasu ta’uu hinqabu jenna. Meeshaan keessan kan Oromoo gabrummaa nafxanyaa jalatti qabu utuu hin ta’in meeshaa ummata keessan cinaa dhaabachuun balaa alaa fi keessaan itti deemaa jiru irraa qolachu ta’uu hubattanii ummata keessan, keessattuu Qeerro fi Qarreen harka walqabattanii akka qabsoo bilisummaa fi birmadummaa waliin finiinsitan waamcha isinii goona. Barri nafxanyaan ilmaan Oromoo Oromoon cabsitu isin irratti raawwachuu qaba. Dhumarratti, isiniis qooda keessan bahuun itti gaafatama seenaa jalaa akka baatan waamicha kabajaan isinii dhiheessina.
Tokkummaan Humna!
- Advocacy4Oromia
- Bilal Oromo Dawa Center
- Canaan Oromo Evangelical Church
- Charismatic International Fellowship Church
- DMV Oromo Islamic Center
- Gaadisa Sabboontottaa KP
- Global Gumii Oromia
- Global Oromo Advocacy Group
- Global Waaqeffannaa Council
- Horn of Africa Genocide Watch
- Human Rights League of the Horn of Africa
- International Oromo Lawyers Association
- International Oromo Women’s Organization
- International Qeerroo Support Group
- Network of Oromo Studies
- Mana Kiristaanaa Fayyisaa Addunyaa
- Oromo Christ Evangelical Lutheran Church
- Oromo Community of Bergen
- Oromo Community of Oslo
- Oromo Communities’ Association of North America
- Oromo Evangelical Lutheran Church of Los Angeles
- Oromo Evangelical Lutheran Church of Washington DC Metropolitan Area
- Oromo Evangelical Lutheran Mission Society
- Oromo Human Rights and Relief Organization
- Oromo Legacy, Leadership and Advocacy Association
- Oromo Lutheran Church of Baltimore
- Oromo Relief Association in USA
- Oromo Resurrection Evangelical Church
- Oromo Parliamentarians Council
- Oromo Political Prisoners Association
- Oromo Scholars and Professinals
- Oromia Support Group
- Oromo Studies Association
- Tawfiq Islamic Center
- Tawhid Oromo Islamic Center in Minnesota
- Union of Oromo Communities in Canada
- United Oromo Chirstian Church in Australia
- United Oromo Evangelical Church
- Wabii Maccaa Association
- Washington DC Metropolitan Oromo SDA Church


text:
Bulchiinsi magaalaa Amboo Komaand postiin magaalaa akka hin seenne dhoorge
Guyyaa labsiin yeroo muddamaa labsame irraa kaase komaand postiin magaalaa Amboo seenuuf yaalii kan godhaa ture yoo tahu, kantiibaan magaalaa fi Waajjiraaleen magaalaa bakka isaan qubatan dhoorkachuun ofirraa kan deebisan tahuu odeeyfannoon argame ni addeessa.
Hoggantoonni Komaand postii Irra deddebi’uun gaafatanis magaalaan keenya nagaadha, yoo rakkoon jiraates hidhattonni keenya ni jiru ammaaf isaan gahaa wan tahaniif yoo humna keenyaa ol tahe nuuf dhuftu jechuun kan ofirraa deebisan tahuun beekameera.
Amma bakka qubatan waan dhabaniif gara Warshaa Homachoo kan magaalaan alaatti argamutti deemanii kan qubatan tahuu odeeyfannoon argame ni addeessa.


text:
Qeerroo fi Jaarsoliin Dodolaa Leencoo Baatiitti Akeekkachisa Cimaa Ergan!
Guraandhala 17, 2021
Gama biraatiin, dubbii kana shakkiin eegaa kan jìran Qeerroo fi Jaarsoliin biyyaa “ABO diigaa turte, Jawaariin hiisistee jirta, Abiyyi Ahimad wajjiin Arsiin gowwaadha jettee nuun arrabsiiste, kanaaf akka nutti hin dhufne” jedhanii nama itti ergaa akkka jirantu beekame .
Lola Tigraay fi Baqannaa Koree Tigraay keessatti lolli jabaatee itti fufeera. Akka maddeen mootummaa Itoophiyaa keessa jiran irraa dhaga’amaa jirutti, guyyoota 10 keessaatti qofa lola guddaa 23tu taasifame. Lola kana keessattis loltoonni kumaatamaan lakkaa’aman gara xoophiyaa dhumuu fi booji’amuun himamee jira. Gama biraatin, Bulchiinsi Koree Yeroo Tigraay Dr Muluu Naggaatin hogganamu magaalota keessatti sadarkaa sochii gochuu dadhabuu irra gahuu isaa miseensonni Koree kanaa himaatii jiran. Guyyoota muraasaa asitti waraanni qarqara magaala Maqaleetti taasifamaa jiru yaaddoo guddaa uumeras jedhameera . Sababaa kanaaf, Dr Muluu Naggaa dabalatee miseensonni Koree kanaa muraasni Maqalee Hoteela Pilaanet tahaa turan yeroo ammaa teessoo isaanii gara Finfinneetti jijjiirutu beekame. Kalaeessa TMH irratti miseensi KHR TPLF “lola tibbanaa kanaan injifannoo guddaa arganneerra” kan jedhe Getaachoo Raddaa gama mootummaa Itoophiyaa irraa hanga ammaa ibsi dhagaa’ame hin jiru.


text:
Browsing Category
Ispoortii
Kiristiyaanoo Roonaaldoon lakkoofsa haatrikii isaa 58 geessise
Finfinnee, Onkololeessa 3, 2014 (FBC) - Taphataan sarara Fuulduraa lammii Poorchugaalii fi Kilaba Maanchister Yuunaayiitid Kiristiyaanoo Roonaaldoon jaarraa kana keessa taphataa…
Afrikaa Kibbaa 1 -0 Ityoophiyaa
Finfinnee, Onkololeessa 2, 2014 (FBC) - Gareen Kubbaa Miilaa Biyyaalessa Ityoophiyaa Gita isaa Afrikaa Kibbaan injifatameera. Tapha gulaallii Waancaa addunyaa har'a Afrikaa Kibbaa…
Taphni Waaliyaawwanii fi Baafana Baafanaa injifannoo Baafana Baafanaan 3 fi 1’n xumurame
Finfinnee, Fulbaana 29, 2014(FBC)-Taphni Waaliyaawwanii fi Baafana Baafanaa injifannoo Baafana Baafanaan 3 fi 1'n xumurameera. Waaliyaawwan Baafana Baafanaarratti olaantummaa…
Gareen kubbaa miillaa Waaliyaa Gulaallii Waancaa addunyatif boruu ni taphatu
Finfinnee, Fulbaana 28, 2014 (FBC)- Gareen Biyyaalessa kubbaa miillaa Ityoophiyaa Waaliyaan gulaallii sadaffaa Waancaa addunyatiif guyyaa boruu Magaalaa Baahir Daaritti garee kubbaa miillaa…
Gareen kubbaa Miillaa Afrikaa Kibbaa Baahir Daariin gale
Finfinnee, Fulbaana 28, 2014 (FBC)- Gareen kubbaa Miillaa Afrikaa Kibbaa magaalaa Baahir Daariin galuu ibsameera. Garichi tapha gulaallii waancaa addunyaaf garee biyyaalessaa Ityoophiyaa…
Atileet Sisaay Lammaa Maraatoonii Landaan injifate
Finfinnee, Fulbaana 23, 2014 (FBC)- Atileet Sisaay Lammaa dorgommi Maraatoonii dhiiroota 2021 har’a Landaanitti gaggeeffamee injifateera. Atileetichi saa’aatii 2 daqiiqaa 4 fi seekoondii…
Atileet Qaalkidaan Gazzaany rikkardii addunyaa meetira kuma 10 fooyyeessite
Finfinnee, Fulbaana 23, 2014 (FBC)- Dhalattuun Ityoophiyaa Atileet Qaalkidaan Gazzaany Jeeneevaatti figiicha meetira kuma 10 gaggeeffameen rikkardii addunyaa fooyyeessiteetti.…
Gareen Kubbaa Miilaa Biyyaaleessaa dubartootaa Ruwaandaa umrii waggaa 20 gadi Magaalaa Baahirdaar…
Finfinnee, Fulbaana 23, 2014 (FBC)- Gareen Kubbaa Miilaa Biyyaalessaa dubartootaa Ruwaandaa umrii waggaa 20 gadi Magaalaa Baahirdaar galeera. Gareen kunis tapha Gareen Kubbaa Miilaa…
Maaraatoonii Barliin dhiirootaan Guyyee Adoolaa injifate
Finfinnee, Fulbaana 16, 2014 (FBC)- Guyyaa har’aa Jarmanitti Maaratoonii Barliin dhiirootaa gaggeeffameen Guyyee Adoolaa sa’aatii 2:05:35 irratti galuun injifateera.…
Tapha gulaallii Waancaa Addunyaa umrii 20 gadiin Gareen Dubartootaa Ityoophiyaa har’a Ruwandaa…
Finfinnee, Fulbaana 14,2014 (FBC)- Tapha Gulaallii Waancaa Addunyaa umrii 20 gadiin Gareen Dubartootaa Biyyaalessa Ityoophiyaa har’a dirreen ala Ruwandaa waliin taphata…


text:
Telegram ji’a tokko keessatti faayyadamtoota miliyoona 400 caalaa argate
Fayyadamtoonni ji’aanii (monthly) Teelegiraamii miiliyoona 400 caaluun isaa himame. ቴሌግራም በወር 400 ሚሊየን ንቁ ተጠቃሚዎችን አገኝቷል
Akka dhaabbanni Teelegiraamii beeksisetti fayyadamtoonni isaa ji’aanii ammaan tana miiliyoona 400 caaluu ibseera. Yeroo dhiyoottis qabiyyee isaa kanaan duraa irratti wantoota haaraya tokko tokko akka dabalu ni eegama. Dhaabbatichi bara 2022’tti faayyadamtoota biiliyoona 1 argachuuf akka hojjechaa jiru kaa’eera.
Bifuma wal-fakkaatun faayyadamtoonni Teelegiraamii Itoophiyaa keessattis baay’ee dabalaa jira. Biyyoota faayyadamtoota hedduu qaban keessaas tokko akka taate ni dubbatamaaf, tilmaamaaan fayyadamtoonni miiliyoona 1 ol ta’an biyya keenya kana keessatti argamu.
Kanaan dura Manneen hojii mootummaa Teelegiraamii irratti sosochii hin taasisne ture, amma garuu miidiyaaleen, namoonni beekamoon fi dhaabbileen adda addaa baay’inaan Telegram faayyadamaa jiru.
Ammaan tana sababa rakkoo weerarri Vaayirasii Koroonaa fideef jecha biyyoonni tokko tokko manneen barnootaa barattoota isaanii karaa kana barsiisaa jiru (Itoophiyaa miti).
Sababaalee Telegram jaallatamummaa argateef muraasa:-
- Warreen kaan caalaatti nageenyi isaa kan eegamedha.
- Baasii baay’ee nama hin baasisu, akka salphaatti tajaajila kenna.
- Bakka mantagoon (network) dadhabaa ta’ettiis faayyadamuuf nama hin rakkisu.
- Namni kamiiyyuu fedhasaan alatti ergaa fudhachuu hin danda’u, ergaa fudhachuuf fedha yoo qabaate qofa ergicha fudhata.
- Carraan faayyadamtoonni walii walii isaanii wal arrabsan baay’ee gadi bu’aadha, fedhasaaniin kara garee fi kara chaanaalaatti yoo galan malee.
- Faayiloota adda addaafi baay’ee gurguddaa tahan erguu nama dandeessisa.
Maxxansa Technology biroof Subscribe nu godhaa


text:
Ibsaan baranuma Yunivarsitii Adaamaa irraa kan eebbifame yoo ta’u eddoo dhalootaa isaatti deebi’ee osoo cidha hiriyaa irraa jiru, loltoonni dhukaasa bananii isaafi namoota jaha kan biroo madeessan. namoota san keessaa shamarree Rihaanaa Ahmad bakkumatti yennaa wareegamtu, Ibsaafi kan hafan shanan gara Hospitaala Gaara Mul’ataa geeffamanii turan. Ibsaan madaa isatirraa fayyisuun dadhabamee guyyaa har’aa lubbuun baatee jirti. Rabbiin gootota keenya hafan waliin jannataan haa qananiisu jenna. Maatiif firoota isaatiif jajjabina hawwina.
Check Also
Ollaa: Oromo Legacy Leadership And Advocacy Association
IMPORTANT UPDATE: OLLAA is always seeking for opportunities to engage with Oromo communities around the …
One comment
-
Maatii isaa rabbi has jajjabeessu isallee jannataan haa qananiisu, duuti isaa bilaash hin taane Oromo rabbi waltaasisee qabsoo bilisummaa irratti haa bobbaasu


text:
Abidda Bor Dhohee Oromoo Balleessuuf Deemu Kan Mootummaan Har’a Awwaalaa Jiru Nii Balaaleffanna!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Waxabajjii 2,2019
Addunyaa kanarratti haleellaan summii dhaabbatee jiraachuun beekamaadha. Kunis balaa dhalaa dhalootatti fidu hanbisuu irraa kan ka’e biyyi kamuu balaa summiin wal rukutuu, wal waraanuu daangaa itti gootee akka jirtu nii hubatama. Kun akka addunyaatti balaaleffatamuudhaan uummatas ta’e waraana kamuu summiin haleelanii qilleensa biyyattii fi bishaan biyyattii faaluun dhaloota duubaan dhufan qaama hir’uu waan taasisuuf yakka olaanaa daguuggaa sanyii ta’uu qoratamuu irraa haleellaan summii fi balaan aggaammii summiin waraana gaggeessuu akka addunyaatti dhaabbatee jira.
Akka addunyaatti yakki balaaleffatamaan kun garuu; Oromiyaa keessatti irra deddeebiin gaafa raawwatamu argaa jirra kun ammoo hedduu nu mufachiisee egeree uummata keenyaaf abdii qabnu kutee jira. Mootummaan EPRDF maqaa sakattaa WBO jedhuun gargaarsa biyyoota alaa irraa argateen Bitootesssa 14, bara 2019 dhukaasa summii Lixa Oromiyaa Qellem Wallaggaa Aanaa Anfilloo keessatti raawwatee gaaga’ama lubbuu fi faalama qilleensaaf bishaan dhugaatii uummata mudateen ilmaan Oromoo irraa namni 2 summii kanaan ajjeefameera.
Yakkootni kun bara kana Oromiyaa Lixaa keessatti waraana raayyaa ittisa biyyaan raawwatamaa jira. Har’as Waxabajji 2,2019 Lixa Oromiyaa Qilxu Kaarraatti waraanni mootummaa Raayyaan Ittisa Biyyaa dhukaasa summii raawwatee jira. Nuti akka Qeerroo Bilisummaa Oromootti waraanni mootummaa kan baabsu utuu hintaane kan uummataaf dhaabbatee uummataaf biyya sana tiksu, hawwaasa balaa irraa eegu biyyattiif akka ijaaramu hawwina dimokiraasiin akkasiin dagaaga ejjennoo jedhu irra dhaabbannee, akkuma maqaasaa ta’uun hafee waraanni mootummaa kun (Raayyaan Ittisa Biyyaa) yakka dhukaasa summaa’aa uummata keenya Oromoo irratti raawwateen gaaga’ama guddaan dhaqqabee namnis bineensotni bosonaas summii sanaan ajjeefamuu uummatni dubbataa jira.
Summiin Mootummaan dhukaase egeree dhaloota boodaan biyyattii keessatti dhalatuu miidhuu danda’a yaaddoo jedhu irra dhaabbachuudhaan mootummaan abidda bor dhuka’ee uummata keenya gubee barbadeessu awwaale jennee fudhanna akkasidhas. Balaan kun qilleensa kan faaluu fi bishaan naannichaa kan faaludha. Kun ammoo ilmaan Oromoo naannichaa qaama hir’uu ta’anii akka dhalatan godha jennee yaaddoo egeree hormaata Oromoo naannoo dhukaasi Summii kun itti biifamee nu seenee jira. Yakka fokkisaa dhukaasa summii kana adda durummaan Qeerroon Bilisummaa Oromoo yakka daguuggaa sanyii (Genocide) ta’uu hubatudhaan cimsee kan balaaleffatu ta’uu uummata keenya Oromoonis yakka kana bahee akka balaaleffatu waamicha Oromummaa nii goona.
Gama biraan mootummaan maquma sakattaa WBO jedhuun Amajji 12 fi Amajji 13 bara 2019 Lixa Oromiyaa godina Qellem Wallaggaa Ona Gidaamii jedhamtu keessatti haleellaa Elekooteraa uummata keenya irratti guyyaa lama fudhateen lubbuun namaa darbuu fii bosonnis barbadaa’ee jira. Mootummaan uummata bulchu haala kanaan daguuggaa sanyii irratti raawwata jennee waan hinyaadneef gochaa mootummaan biyya keenya Oromiyaa bakkoota garaagaraatti raawwataa jiru nu Qeerroo Bilisummaa Oromoo hedduu nu gaddisiisee qabsoottis nu onnachiisee jiraachuu ibsina. Haaluma wal fakkaatuun maqaa ABO deggarta jedhuun Kibba Oromiyaa godina Gujii Bahaa Gumii Eldalloo keessatti manneen uummata nagaa 250 ol baruma kana gubate. Kana biratti yakki hedduu haamilee nu cabsee fi mootummaan biyya bulchaa jiru waraana isaatti gargaaramee raawwate manaaf nama Godina gujii keessatti gubee jira. Yakki jibbisiisaan akkanaa akka dhaabbatuuf yeroo uummatni irree tokkoon ba’ee wal cina dhaabbachuudhaan falmatu amma ta’uu Qeerroo Bilisummaa Oromoo nii hubachiisa.
Maqaa waraana ABN dahatee lolli daangaa Oromiyaa giddu gala Oromiyaa Ona Salaalee, Karraayyuu, Kaaba Oromiyaa Walloo fi Oromiyaa kutaa magaalaa garaagaraa keessatti sochiin Habashootni lafa Oromoo saamuuf taasisaa jiran yeroon akka dhaabbatuu qabuuf gurmuun wal cina hiriirree gaafachuun yeroon isaa amma ta’uus hubachiisna.
Walumaa gala gochaan uummata keenya Oromoo irratti maqaa sakattaa WBO jedhuun dhukaasi summaa’aa gaggeeffamaa jiru abidda uummata keessa dibamaa jiru kan bor boba’ee Oromoo daguugee lafarraa dhabasiisu waan ta’eef daddaffiin mootummaan irreesaa irree ittiin summii baatu kana akka deeffatuuf uummatni Oromoo bakka maraa uummata isaa balaa kanaan miidhamaa jiruuf akka birmatu Qeerroo Bilisummaa Oromoo gadjabeessee dhaammata.
Injifannoon Uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Waxabajji 2, 2019


text:
OPDOn waadaa uummata Oromoo nyaattee jirti
Taakkalaa Uumaa dhimma kondimineemii lafa Oromoo irratti ijaarrame dabarsanii naafxanyootaf qooduu kan murteesse kophaa isaa osoon taane #MMDrAbiyyiiAhmadii fi hooggantoonni OPDO keessa akka jiran beekkameera.
Murtii lafa Oromoo halagaaf dabarsitee kennuun halagaa gammachiisuu kana kan murteesse bulchiinsa Finfinnee qofa osoon taane OPDO tahuu uummanni Oromoo hundi baruu qaba.
OPDOn waadaa uummata Oromoo nyaattee jirti. Imaanaa qeerron Oromoo lafee fu dhiiga dhangalaasee itti kennite habashoota gammachiisudhaaf gurgurattee jirti.
Kanaan booda OPDOn Oromoo bakka hin buutu. Carraa takkittii uummanni Oromoo isiif kenne dabarsitee naafxanyootatti laattee jirti. Kaayyon OPDOn deemtuf maqaa #ITOOPHIYAA jedhuun Oromoo fi Oromiyaa balleessuudha.
Kana qeerro fi uummanni Oromoo hin eyyamnu.
Taakkalaa uumaa lafa oromoo irratti murteessudhaaf aangoo tokkollee hin qabu.
Dr. Abiyyii Ahmad lafa Oromoo irratti murteessudhaaf aangoo tokkollee hin qabu.
Qeerron Abiyyii fi Taakkalaan aangotti baatee lafa teenya akka gurgurattuuf osoon taane bilisummaaf qabsoofne.
TOKKUMMAAN FALMANNEE FINFINNEE OROMIYAA JALATTI DEEFFANNA.
HANGA FINFINNEEN OROMIYAA JALATTI DEEBITUTTI QABSOON ITTI FUFA.


text:
ummanni oromoo erga kiyyoo gabroomfataa habashaa jalatti
kufee kaasee kharaale gara garaatiin diina ifirraa ittisaa ture
haa tahuu garuu bifa ijaarameen yknjaarmaya tokko jalatti
bifa qindaaween waan hin turiniif humniti isaa faffaca’aa
turuun diina isaaniirratti ijifannoo galmeessuuf gahaa hin
turre kanumarraa ka’uun sabboontonni ilmaan oromoo
rakkoo saba isaanitiif quuqaman walitti dhufanii falli jiru
qabsoo oromoon bifa faffaca’aa taheen godhaa jiru
qindeessuun caayaa takka jalatti ijaaramuun barbaachisaa fi
dirqama akka tahe hubachuudhaan sabboontonni ilmaan
oromoo baha oromiyaa adda durummaa sooreessa jaarraa
abbaa gadaa fi elemoo qilxuutiin Bara 12/12/1969 Adda
Bilisummaa Oromoo (A.B.O) biyya Soomalee magaalaa
Magdashoo keessatti hundeessuun qabsoo bilisummaa oromoo
fi walabummaa oromiyaa bifa qindaawaa tahe takkoon
jalqabanii itti fufan haatahuu garuu ilaalchi mootummaan
biyyattii oromoo fi eenyummaa oromootiif qabu gaarii waan
hin turiniif dura dhaabbannaa gara garaa irratti godhaa turan
akkasumaan garuu sabboontonni ilmaan oromoo kun rakkoo
tanaaf osoo hin jilbbiiffatin fala barbaacha jalqabanii
achumaan hariiroo diplomaasummaa biyyoota biroo waliin
uumuuf dirqamanii elemoo qilxuu gara biyya
yaman(adan)akka deemu murteeysanii ergan jaal elemooniis
dirqama isaa fudhatee biyya yaman dhaqe akkuma dhaqeen
mootummicharraa dhageyamtii waan argateef achitti if
ijaarun ilmaan oromoo dammeeysuu jalqabe bifuma saniin itti
fufuudhan biyyoota akka iraaq,suuriyaa,falasxiin hunda
qunnaman keeysattuu haalaan mootummaa iraaqirraa
fudhatama waan arkataaniif murni Sooreeysa jaarraa abbaa
gadaatiin hogganamu gara biyya Iraaqitti imalan
Mootummaan Iraaqiis haalaan ifitti fuutee waan isaan hin
yaadin isaaniif gumaacha goote eegas jabahaa Falasxiin biyya
Suuriyaa keessatti carraa barnoota lolaa arkatanii jalqaban
akkuma xumuraniin imala isaanii gara biyya Masrii godhatan
achittiis qabsoo barattoota oromoo univarsity Masrii baratan
ijaaruu jalqaban akkuma xumuraniin gama biyya Iraaq
2
deebi’anii barattoota oromoo kan Iraaq keessatti argaman
ijaaranii meeshaa waraanaa mootummichaa argatan markaba
guutuu waliin adanitti deebi’an
Erga meeshaa waraanaa Aden fidanii booda gama biyyaatti
galanii qabsoo hidhannoo jalqabuuf haala tokko tokko
qindeeyfachaa osoo iccitiin bifa hin beekkamneen jalaa baate
isaaniis iccitiin bahuu dhageenyaan teeysuma hatattamaa
godhanii murna sadihitti wal qoodan akka tasaa Yoo murni
duraa milkaa’uu baate murni lammaffaa akka bifa jijjiiree itti
fufuufi murni sadaffaas akkasuma tahuu murteeyfatan
Murni jalqabaa kan Sooreeysa Jaarraa Abbaa Gadaatiin
hogganamu yoo tahu isaaniis nama 36turan guyyaa17
/10/1970tti Aden irraa ka’anii gama baha oromiyaa osoo
imalaa jiranii guyyaa lama Bahara india keeysa eega deemanii
booda 19/10/1970tti kallattiin jalaa baddee dogoggoraan
Bahara Soomaalee Barbaraa fii Zeeylaa (Afdaal) jidduu bakka
Bul’haa ja’amtutti bu’an. Mootummaan Soomaalee waan
iccitii tana arkateef humna waraana lafaatiifii qilleensaatiin
irratti bobbahee dhunfate achumaan fuudhee gara mana
hidhaa Mandheerraa ja’amuutti galche
guyyaan kuni seenaa qabsoo adda bilisummaa Oromoo
keessatti seena qabeessaafi kan hin dagatamneedha sababni
isaas guyyaa jalqaba namni kan maqaan isaa ramadan hussen
kalid(abdoosh) jedhamu dhukaasa diinaatiin wareegameedh
Murni duraa qabamuu akkuma dhagayaniin murni 2ffaa kan
Elemoo Qilxuutiin duurfamu warroota hidhaman kana
baasuuf tattaaffii adda addaa godhuu jalqaban garuu
milkaawu hin dandeenye isaaniis osoo abdii hin murin yaalii
isaanii itti fufan
Augast 1973 murni 2ffaa kan Elemoo Qilxuutiin duurfamu
Aden irraa ka’anii Bahara diima qaxxaamuruudhaan qarqara
Asabitti bu’ani milkiidhaan meeshaa waraanaa Gaala 18
fe’atanii naannoo gammoojjii hamtuu affaar keeysa
qaxxaamuranii naannawa laga arbaa dhufan meeshaa
waraanaatiis asumatti dhooyfatanii namoota takko tokko
3
qunnamuudhaan gara kaayyoo fi akeeka bilisummaa
oromootti ummata dammaysaa jaarmaya itti fufan.
Lola jalqabaa kan maqaa ABO tiin lolame(lola xirroo)
Hararagee dhihaa Gubbaa Qorichaa bakka Xirroo ja’amututti
lolli seena qabeeysa tahe yeroo duraatiif maqaa Adda
Bilisummaa Oromootiin (ABO) godhame.
Fuulbana (sept )5 bara 1974tti guyyaa seena qabeeysa qabsoo
Oromoo keessatti lolli yeroo duratif qeeyroo baha
Oromiyaatiin Xirrotti godhame siree gabroomfataa Habashaa
sossoose waan tahef guyyaan kuni guyyaa gootota oromoo
ja’amee seenaa Oromoo keessatti bekkamee bara baraan akka
yaadatamuufi khabajamu taasifame
‘’seenaa abbaan hin himanne anbiti namaaf hin himtu‘’ ja’e
Sooreeysi Jaarraa Abbaa Gadaa
Lolli guyyaa kana godhame gabroomfataa Habashaa nama150
ol irraa galaafatuun seenaa qabsoo Oromoo dhiigaan akka
barreeyfamtu taasisan
Jaallan lola kana keessatti murtii guutaniis Rageeyfataan
nama 5 turan
Jaal Elemoo Qilxuu lola kana keessatti osoo loluu dhawamee
jaallan isaatiin ani dhawamee galmee fuudhaa deemaa niin
wareegama jachuudhaan achitti hafe.
Waraanni mootummaa achitti marsee yeroo isaan isarratti
walitti qabaman kilash isaatiin olii gad deebisee dhumarratti
boombii lama itti dhoosuun achitti nama 42 ajjeesee murtii
guutee wareegame
Gootonni guyyaa lola xirroo murtii guutanii wareegaman
keeysaa
1 – Jaal Elemoo Qilxuu(Hassan ibraahim).
2 – Jaal Ahmed Taqii (Hundee saabaa).
3- Jaal Sheek Jamaal Alishoo
4 -Jaal Umar Adam Koree.
4
5 – Jaal Sh. Mohammed Bushra.
Guyyaan kun akka guyyaa Goototaatti bara baraan Oromoon
marti akka kabajju maaliif taasifame?
1 –guyyaa jalqaba Maqaa bilisummaa Oromiyaatifii Oromoo
maraatiin lolame waan taheefi
2 –Maqaan Oromoo kan awwaalamee ture guyya itti awwaalaa
baafamee Oromoo Baha- dhihatti, Kaabaafii kibbatti oromotti
maqaa fi gurra godhe waan taheef
3 –guyyaa itti ilmaan oromoo Mootummaa Habashaa
shoorarkeessanii rooraasan waan taheef
4- guyyaa Habashoonni ummata Oromoo hamma dhumaatti
akka gabroomfachuu hin dandeenye hubachiisan waan taheef
5 –If jaaranii maqaa adda bilisummaa Oromootiin sossoha
adda addaa godhaa waan turaniif
alaaba (ABO)
Alaabaan Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) haayyoota
Oromootiin laafa khaayamtee,
Hayyoonni Oromoo Alaabaa addaa bilisummaa Oromoo lafa
khaayaaniis
1,Jaarraa Abbaa Gadaa
2,Haaji Huseen Suuraa
3,Abdallah Mahammad(Luungoo)
4,Mahammad Umar Qaadi
5,Sheek Mahammad Adam
6,Sheek Husseen warsamaa
7,Elemoo Qilxuu ( Hassan Ibraahim).
Isaan kanaanii biyya Soomaalee magaala magdashoo keessatti
hojjatamte
Kanaaf ummanni oromoo gabroomfataa habashaa yeroo
ammaan tanaa ilmaan oromoo dhiiga dhangalaasaa jiru firraa
5
buqqaasuuf karaa qabsoo daandii jalqabaa kan sooreessa
jaarraa abbaa gadaa jalatti hiriiree akka sossoohuu qabu
waamicha keenya isiniif goona galatoomaa
– ALAGAAF GABROOMUU DINNE 111
–
– BILISUMMAA TEENYA SIMANNE 111
–
– TOOKUMMAAN HUMNA 111
B.B.S. JAARRAA ABBAA GADAA
S.U.L.F.O :- MULLISAA JAARRAA
Muddee 12/12/ 2016
Ref no :- 0102/W./S.U/16


text: Sooddoon Ilma Daaccii ,Ilma Tuulamaa damee Booranaa kan Ilma Oromooti. Tuulamni Ijoollee sadii qaba ture isaanis Daaccii, Bachoo fi Jillee dha. Yeroo mara namooti hedduun gaafa maqaa Sooddoo jedhu dhagayan akka qomoo biraatti kan ilaalan keessumaayyuu akka qomoo Guraageetti kan ilaalan hedduu dha. Sooddoon ijoollee sadii godhatee lafasaa maqaasaatiin moggaafatee irra jiraachaa ture. Sadan ijoollee sooddoo; Odituu,Ummeefi Liibanjedhamu. Isaan kana warri har’a sadan sooddoo jedhamuun beekaman. Lafti Sooddoo naannoo Oromiyaa Shawa kibba lixaatti argama . Aanoti Sooddoo , aanaa bachii ,aanaa Walisoo aanaa tolee, aanaa bu’ii qarsa maalimmaan fi soddoo daachii yemmuu ta’u karaa ba’aatiin Maqii dugdaa karaa kibbaatiin aanaa bu’iitiin daangeffama. Akkuma armaan olitti ibsuuf yaalle Sooddoon ilma daaccii yeroo ta’u Daacciin Ilmaan sadii godhate sadan sana keessaa inni tokko Sooddoo dha. Isaan kaanimmoo Galaaniifi Aboo jedhamu. Goototni ilmaan Oromoo lakkaa’amanii hindhuman. Isaan keessaa akka fakkeenyaatti Taddeesee birruu, Abdiisaa Aagaa Waaqoo Guutuu Oliiqaa Dingilii fi kan kana fakkaatan yeroo mara kaafna. Goototi kun egaa Ilmaan Oromoo fi lafa Oromiyaa naannoo adda addaarratti kan dhalatan ta’uun beekamaadha. Akkuma kana ilmaan Oromoo damee tuulamaa warra sadan sooddoorraa goototi dhalatanis hedduudha. Isaan keessaa yeroo mara maqaan isanii akka biyyoolessaatti kan ka’uuf akkuma gootota Oromoo yeroo adda addaatti goottummaasaaniitiin beekamanii fi Xaaliyaanii biyya isaanii wareeruuf dhufte lafa isaaniirraa calaasuun kan bekaman warra dame tuulamaa ilmaan sadan sooddoo keessaa hedduu maqaa dhayuun ni danda’ama. Duula Xaaliyaanii 1ffaa fi 2ffaa irratti kan hirmaateefi Duula Maqaleefi aduwaarratti gootummaa agarsiiseen kan beekamtii guddaa argatan keessaa kan maqaansaa akka biyyoolessaatti waamamu Baalchaa Safoo (abbaa nafsoo) damee Tuulamaa ilma Oromoo hidda sooddoo ta’uunsaa beekamaa dha. Baalchaan Bulchaa naannoo sidaamoo fi boodammoo Harar ta’uun tajaajilaa tureera. xaliyaaniin lafa abbaa isaanii weeraruuf dhufnaan biyyaa calaasuun beekamanii guddaa kan qabudha. Baalchaan soorama ba’ee utuu jiruu Xaaliyaaniin deebitee biyyaa weerartee jennaan waggaa 73ffaasaatti biyyi koo ormaan booji’amuushee taa’ee hin ilaalu jechuudhaan xaaliyaaniitti duulee duularatti lubbuunsaa dabarteetti. Isa qofaas miti gootota lafti sooddoo biqilchite Baqqalaa wayyaa Obsees isa tokkodha . maqaasaatiin manni barumsaa finfinnee keessatti moggafamee yaadannoof jira. Kan biraan G/maariyaam Gaarii Godaanas akkuma kana Lise G/maariyaam “timihirti bet” jedhamee maqaasaatiin yaadannoof moggaafamee jira , egaa Goototi sadan sooddoo hedduudha kan akka Dj Ganamee Badhaanee, Fituwararii Merdaasaa Gadaa,Fituwraarii Taddesee Gananame Qenyi azmach Bayyanee Guddataa Awaash akka akka fakkeenyaatti ilaaluu dandeenya. Sooddoon lafa abbaasaa Oromoorra kan jiraatuuf aadaa fuudhaa fi Eerumaa aadaa gammachuu aadaa boo’ichaa aadaa sirna Gadaa kan qabu yeroo ta’u saba oromummasaatiin boonudha. Goototi armaan olitti maqaasaanii dhoofne kun egaa ofiifi saba isaaniirra darbanii lafa fagoo deemuudhaan akka Itiyoopiyaatti seenaa isaan gabasan kan irraanfatamu miti. Itti dabalees yeroo lamaaf piresideentii Itiyoopiyaa ta’uun kan filamaniif waggaa kudha lamaaf kan biyyattii bulchaa turan kabajaa Dooktoraa kan ta’an obbo Girmaa W/Giorgisis ilmaan sadan sooddoo Oromoo keessaa isaan tokko dha. Ilmaan Sooddoo gootummaan isaanii karaa hedduu kaasuu dandeenya isaan keessaa gootummaa misoomaatiin maqaan isaanii kan dhayamu hedduutu jira. Keessumayyuu finfinnee keessatti Gamoo gurguddaa ijaaruun daldala adda addaa irratti hirmaatanii kan jiran fi misooma biyyattii saffisiisaa kan jiran hedduutu jira. Kana qofaas miti jaalala lammiisaaniitiif qaban agarsiisuuf Hospitaala haati maaliif duuti jedhu fi dhalloti dhufu qaroomee biyya isaaf bu’aa ta’uu akka danda’uuf mana barumsaas kan ijaarame gootota misoomaa kaanaani. Warri sadan sooddoo akkuma Oromoota naannoo adda addaarra jiraatanii sirna gadaatiin bulu yeroo ammaa kanas Odaa kallachaa isa laga uraagoo qarqaratti argamu jalatti sirna gadaa isaanii gaggeeffatu.


text:
Waraabessaa Dullomaa tokko fi ijoolle isaa wajjin waan nyaatan dhaban. Nannawwa isaani hunda keessa deddebi’anii barbaadan. Isaanis abdii isaani kutatanii gara mana isaanitti deebi’uuf ka’an. Laftis bari’uuf ga’ee ture. Karaa Irratti Harree tokko argatan, Isaanis harricha lafaan dhayan.
Kana booda Waraabbessi inni abban ijoolle isaa ofirra ari’ee qofaa isaa nyaachuu jalqabe.Erga Nyaate quufe booda ilmaa isaa , isaa tokko gurra harre tokko itti darbate, Ilma isaa , isa tokkof waan tokko ille osoo hin kennenif lafti bari’e. lakkii yaa abba keenya amma lafti bari’ee haa deemnu jedhan. Inni callisaa hin bariine, kun aduu osoo hin taane adeessadha jedhen.
Yeruma kana abbba harreen jala bade sun barbaacha dhufe. Isaanis faggotti argan. Yeroo kana dheensuu jalqaban. Haata’u malee Warabbessi inni abban baayee waan quufef fiiguu hin dandeenye. Ijoollen isa garuu dafanii fiigan. “ Ijolle koo… ijolle koo .. maaloo nagargaara! Maaloo nagattani hin fiigina jedhe. Ijoollen isaas “ maal nuuf kennite yaa abba keenya? Akkuma Nyaattetti fiigii !jedhaniin.
Dhuma irratti Abbichi harree warabbessa sana eebodhan waraane. Bakki waraaname sun bakka hamma waan tureef osoo hin du’in dura baayee rakkate. Ijolle isaa akkuma isaa beela’an sanaan nyaaticha qoodu dhisuu isaatti baayee gaabbe,
Mee Ergaa maali qaba jettu?


text:
Madaa qonyonyaa hin qabne kan namni namaa hin beekne; kulkula jaarraa hedduu dawwaas kan hin arganne. Madaan malaa hin qabne abidda cidii keessaati. Qoreen gaafa sanaa isheen laga ce’umsaas nu keessatti hafte. Kan nuuf tolu dhabnee doobbii fi gurgubbeen nutti maratte.
Bara dhufaa darbaa jirma jiidhaa fi ulfaataa baannee halkanii fi guyyaa; bonaa fi ganna dafqa xuruurfanne. Kan nurraa boqochiisu dhabne. Ciniinis nurratti hortee bishaanuma bulluqaa ittiin ofirraa miiccinu dhabne. Dhaloonnis itti wal jijjiiree lafee cinii argachuu dadhabe. Baay’een osoo deemuu afaan butaa bu’e; kaan osoo hojjetuu fajaje, kaan osoo daldaluu kisaare, kaan osoo baratuu wareegame, kaan osoo qotuu rirmaan wal dhabe, kan osoo alagaaf ergamtuu ta’ee akka saree olla irra jooruu abaaramee awwaalli isaa dhokate; kafanni isaa illee irraa fudhatame; karaa ba’uu fi galu wal’aalee godaane; maraatuu guyyaa keessaa ta’ee bujunjure; hunduu dhibamee dhibeee isaaf qoricha ga’aa argachuu dhabee halkanii fi guyyaa garaa dhukkubbiidhaan dhiphata. Addunyaa buburree; tokkoof toltee tokkoof summii; kan miidhus kan miidhamus waluma keessa baattee geejjiba walabaan fuutee joorti.
Guyyaa saafaa osoo deemnuu akka rafuu taana; yeroo isaatti gaafa rafnummoo yaadaan akka baduu taana; yoo ni hojjenna jennemmoo summii fi maltuuf jennee karaa achi bunnu wal’aalla; kuni maali laata? abaarsamoo? Sammuukoo jeequum,,,,ani garuu furmaatan dhabe,,,,,obboleessi obboleettiinis faayyaadhumatti raata’an,,,,,,dadhabaa, dadhabduu akka hin jenneef sammuu xaa’oo kana baatanii deeemu; kan isaanii qofa miti kan addunyaa kanaafu furmaata ta’u; garuu maaltu qoricha itti hojjetee laata? Anattis maaltu qoricha godhee laata? Maaliif nuti hojjennee milkaa’uu dadhabnaa? Maaliif lollee mo’uu dadhabnaa? Mee isiniif dhiiseera deebii isaa.
Rakkina qabna akka hin jenneef marga lalisaa fi leensaa gidduu teenya; lageenii fi bosona gidduu jiraanna; albuudaa fi qabeenya uumamaa kan biroollee biyya keenyaa hantuutatu lafa jala gurgura; isheenis rimmaa wajjin waliigaltee lafa jala karaa baafattee daldala lafa jalaa eegalte; kanuma nuuf hirphu dhabneem. Bineensis nuun dhimmu; ilbiisis nuun dhimmitu; kan namaammoo dhiisuudha; safuudha! Uumaatu nu abaare akka hin jenneef oromoon garraamiidha; waaqa qulqulluu isaa amana; akka warraa saraxee fi sarxee taa’ee wal teessissee shira hidhaa hin oolu.
Ana kan na ajaa’ibe gadheen maaliif na biraa hin haftuu? Jala deemee gaafan lafa koo bal’ifadhu na duukaa yoon karaa biraa imalus na duukaaanoo harkumakootu eebbifamaadha; kanaf waanti hunduu naaf tola, maaliif inaaftii gadheen, hojiitti hin jirtu afaaniin immoo akka faaggaati; oromoonis jedheera “Gadhee fi guuboo afaan dadhabu’’; kana bakakkaan barichaa fi calaqqeen samii dhufee yoo itti bu’e malee lafeen ishee hin badu; ribuu ishee yoo gargar diddiige malee badiisi ishee shakkii qaba; da’icha tolchuu qaba malee akka kanaan duraa ofirraa baasa rukunnaan hin baddu; kana xaaxaadhuma ishee dhiisanii osoo qoricha farra haramaa itti firfirsanii ilaalanii maal ta’aa? Maltuudhaam, daftee bishaan dacheekoo sana irratti dhugdee fayyiti, silaa namni bishaanicha dhuge mana qorichaa dhaquuu hin barbaadu; nyaatas maaltu barbaada osoo hin dhugin dheebuu nama baasa; safuu yaa magariisa biyya abbaakoo; kan dhagaa irra jiraachuu baree gaafa achi ga’u akkuma utaaluu ta’a; ana malee namni hin jiru jedha; nan qabinaa jedha; laftis kankooti jedha; bulee bubbuleee udaan isaa bulbulee maxinee dacheen kun kan qomookooti jedha.
Abbaa manaa fi haadha manaa; abbaa fi ilma; haadhaa fi intala; maatii hundaa afaan faajjessuun immoo amala isheeti. Maaliif garuu? Nuufis galeera’’ si afuufuun si liqimsuufi yaa marqa’’ jedhe oromoon. Isheedhaafi kaayyoo dha; teessee tilmaatee karaa ittiin milkoooftu baafatte. Ol haatee gadi haatee bitaa fi mirgatti haatee gidduu galuu filatte. seexanumu Hewaanii fi Addaamiin jannataa baase nutti taate. Qullaa nu buusisuuf yaaliii isheen hin goone hin jiru; garuu hin milkoofne. Dhahataa fi darbannaa hedduu gooteetti; addunyaa irra fiigdee lammii harka nagaas yakkamaa gochuuf yaalteetti.
Miidiyaa afaan saba bal’aas cufuuf qabeenya hedduu qisaasessiteetti; kan nama dhibummoo qabeenyuma keenyatu deebi’ee diina nutti ta’eem; eessaa dhufe jettanii yaaddu kan nurratti waa meeqa bitaa jiru, dhagaa keessaa yaa’e jettanii yaadduu? Dhagaan midhaan magarsee beekaa? Dhagaan albuuda jiidhaa kennnee beekaa? Dhagaan buna magarsee beekaa? Mee calla dhagaa irraa makaramee gabaa addunyaaf dhiyaatu natti himtuu?
Albuuduma keenya qottee sooressootaaf hirtee…..meeshaa jabanaa ittiin bittee ol adeemaa keenya karaatti hambisti…….hudhaa midhaan keenyaatu karaatti hafaa jira; ilbiisa farra midhaanii ta’aniin dhumaa jirra; biqilaan keenya osoo deemuu baala harcaafachaa jira; coollagaa jira; wayyoo yaa lammiikoo harkuma keenyaan of qalaa jirraam kana hundaaf kan karaa baase sareedha. Kan sareen mana keenya goote hin dubbadhu mataa dhukkubbii natti kaasa.
Saree guddisnee osoo itti hin fayyadamin harka duwwaatti hafne. Ishee abdannee midhaan keenya jaldeessaa fi qamaleen fixan; bira teessee haa eegdu jennee achitti hiinaan qamalee waamtee ofirraa hiiksistee midhaan keenya xaphii dhoofte. kan nyaattee fixxe qofa osoo ta’e nama hin aarsu kan isheen lafa midhaanii sanarra gangalattee lammata akka midhaan hin magarsine gootetu nama maraacha. Fiincaanii fi udaan ishee irratti haddee munyuuqaa lafa keessa jiru ajjeeste; egaa akkamiin lafti deebi’ee haa coomuree? Kana qofaaree hongeef lafa keenya saaxilte; saawwan warra ormaa halkaniifi guyyaa irraa dheechistee; lafa keenya qoqorsiiste. Guyyaa keessa lafti keenya malaaxaa ta’ee midhaan magarsuu dide; safuudha! Lafiti ni malaaxa’aa kun hojii saree keenyaati.
Nuti haalkan mana itti abdannee rafnaan waraabeessaan waliigaltee hoolaa fi saawwan keenya ficcisiiste. Horiin keenya dallaatti dhumte; kanneen dallaa cabasnii baqatan immoo osoo deemanii karaatti dhuman. Kaan immoo garaa galaanaa keessatti hafan; kaan butaa karaa irraatiif saaxilaman; kaan kale isaanii gammoojjii keessatti gurguran; kan harka garbummaa jala galanii jireenyi isaanii dhufaa darbaa rakkachaa jira sareen keenya kana nu goote; yeelloo nutti uffiste, lafti abdatan sanyii nyaata akkuma jedhan ta’e.
Barreessaa:
Yooseef Hambaa Tolaa
Kaadhimamaa digirii lammaffaa damee “Molecular Biology and Biotechnology”
‘PAUISTI_JKUAT’, Naayiroobii/Keeniyaa
Bilbila: +254705073580
E-mail: yosefhmb88@gmail.com /johato1989@gmail.com$
Facebook, Twitter: Yosef Hamba
Skype: yosef.hamba


text:
Jaarmayaan Tokkummaa Mootummootaa karoora isaa gargaarsa namoomaa Sudaan Kibbbaa, ka bara 2021 kalaeessa ifa baaseen, yaaddoo nyaataa fi rakkoolee yaaddessoo kanneen biroo biyyattii keessaa furuuf doolaara Biliyoona tokkoo fi miliyoona dhibba toorba akka isa barbaacbisu beeksise.
Sudaan Kibbaatti qindeessaan gargaarsa namoomaa Tokkummaa Mootummootaa, Aleen Noodihuu akka ibsanitti, maallaqichi gaafatame xumura waggaa kanatti uummata miliyoona jahaa fi kuma dhibba jaha gargaaruuf ka barbaachisu tahuu hubachiisan.
Kana malees baqattoota Sudaan Kibbaa miliyoona 2.2 biyyoota ollaa sanaa keessa jiran gargaaruuf, gargaarsa Doolaara Biliyoona 1.2 gaafatee jira.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Lolli dugguuggaa sanyii fi babal’ifannaa daangaa Humnoota Naannoo Amaaraan Oromoo Walloo irratti barootaaf adeemsifamaa ture, tibbana daran jabaachuun, Jimaata dheengaddaa irraa qabuun Lola Poolisoota Humna Addaa Naannoo Amaaraa Raayyaa Ittisa Biyyaa Impaayera Itoophiyaan deggeramaniin Onootaa fi Magaalota Walloo adda addaa irratti adeemsifamaa jiruun, Lubbuun Oromootaa dhibbaan lakkaa'amu ajjeefamuu, Kumaatamnis madaa'uu, qabeenyi Oromoos akka-malee barbadeeffamaa jiraachuu.
Oromootaa dhibbaan lakkaa'amu ajjeefamuu, Kumaatamnis madaa'uu, qabeenyi Oromoos akka-malee barbadeeffamaa jiraachuu.


text:
Afaan Oromoof Haa dirmanuu
Ijooleen Habasha (OPDOn) gartun yaakkamtun kun harree oftee diina Oromiyyaa galchuusheti bara 1991 kassee ummaati keenya balaleefata jira. OPDOn garuu kan haaree oftu utuu hin tanee Haareedhan ofamtee kan Oromiyya galtee jeechuuti irra madali kassa. Sababi isaa OPDO akka namati miti akka Haareeti ilee yaaduu kan hin dandeenye ta’uu isheeti. Mirga Oromoof waan maluu hunda dura kan dhaabbatu ta’uu isheeti. Kun amoo kan inii irra madeef OPDOn Ogannoon ishee 90% ijoolee Tigray ykn Amhara ta’uu isheetin.
Afaan Oromoo Afaan Hoji Ityyophiyya akka ta’uu WFDOn kayyoo isaa keessati isaa dura goodhatee hoji egalee, hara amoo kayoon kun dhaabbilee mormitoota Itiyyoophiyya keessa jiran hundi waan irrati waliigalan dha. Mootuummaa Oromiyyan bulchan jira kan jeetuu OPDOn garuu Afaan Oromoo Afaan Hojii biyyoleessa ta’uuf hin danda’uu jeequmsaa fidaa jeechuun ishee hangaa haaree kan hin yaanee ta’uu ishee mulisa. Waan nama dhiibuu Lidatuu Ayyaleew ilee “haalaa biyya keenya keessa jiruuf bayyiina saba Oromoo yaamuu ilaalamuu Afaan Oromoo Afaan hojii biyyoleessa ta’uu degeramuu qaba” jeechuun ilaalcha isaa duri qabuu irraa haalaa jiruu ilalee yamuu of jijiruu danda’eeti, OPDO ergamtuun samuu TPLFn yaaduu garuu gaafi fi fedhii Oromoo kan ta’ee fi dhaabbilee Oromoo wara hin tanee irra ilee degersa yaamuu argatuu, OPDOn kana mormun ishee yaaka sadarka hin qabnee rawwachuu ishee Oromoo hundi hubachuu qaba.
OPDOn kana duraa yaakaa mirga saba Oromoo dhiibbuu hunda dalaga turte. Danga Oromiyya ABOn sararamee hunda kukutee naannoo birroti dabaluun Oromoo naannoo isaa irra citee Harari, Amhara, Kiba, Beneeshanguli fi Tigray keessati kutamee lamii lamafa ta’ee jira. Mootummaan ce’uumssa seera biyyati keessati Oromiyyan Finnifnnee irraa siyyassan, dingdeen fi hawasuuman bu’aa fi ga’ee Oromiyya argachuu qabuu seeran murte’see, hojii irra utuu hin oliin waggoota 18 lafa irra harkifamee akka hirnfatamuu goodhamee jira.
OPDO waagoota darban 20 keessa samuu TPLF yaaduu fi ergama Tigray raawwachuun ala mirga Oromoo fi Oromiyyaf waan hojeete tokko ilee hin jiru. Dura dhabachu yoo ta’ee malee. Gaaffin Oromoon gaafachaa jiru tokko ilee deebiyya hin jiru fakkenyaf:-
1. Afaan Oromoo Afaan Hojii Biyoolessa akka ta’uu WFDOn Oromo bakka bu’ee gaafatama jiru OPDOn hanga amati morma jirti;
2. Lafi Oromiyya kan Oromooti malee kan Mootumma miti jeechuun WFDOn filaannoo 2005 yamuu falmatuu OPDOn garuu kana mormaa turte, kana irrati hunda’uudhan TPLF haarra lafa Oromoo Biyyoota Araba, India, Chaina, Sudan, Djibuti, Naigera fi kan biirooti gurguracha jira, haarra ilee OPDOn kana dhugoomsaa jirti,
3. Baajeeti Federala irra Oromiyyaaf keenamuu qabuu baajeeta Naannoo Tigray gadii ta’uu isaa Lamii Tigree tokkof Qarshi 500 yamuu ga’uu lamii Oromoo tokkof garuu qarshi 50 ramadamuun yaakka waan ta’eef siirachuu akka qabu gaafii WFDOn paarlamaa keessati dhiyeese OPDO fi TPLF morimmuu isaan;
4. WFDOn Finfinnee lafa Oromoo waan ta’eef ittigafatamumi Finfinnee Oromiyyaf ta’uu qaba jeedhee falmin inni bara 2006 paarlamaa keessati yamuu kasuu OPDO fi TPLF mormuu isaan,
5. OPDOn Oromoon Oromuummaa guudiifachuuf bareefaman seena fi addaa isaa gudisuuf yamuu caaraqaa jiruu kana keessa OPDOn Oromuummaa dhisaati Itiyyoophiyuumaa dagagsaa jeechuun ishee dhaloota haaraa Oromoo heeduuu madeesee jira.
6. Oromoon Daldala keessa basuun Oromoon waan birra haafee bunna of hommishee ilee akka gabati basee hin gurguraneef mirgi isaa molqamee jira, buunaa kan gurgurruu danda’uu daldaltoota Tigray qoofa akka ta’uuf Kubaniyaa Tigray bunna gurguru Dr. Elein jeedhamtuu itti ramadan jiru;
7. Oromiyya Ibsaa utuu madisisuu dukana keessa akka jiratuu goodhamee jira.
8. Karaa fi Bilbili Oromiyya keessati akka hin babalaneef baajeeta ga’aa dhorkatamee jira, OPDOn gaafi kanaaf tumsuu mana gaafi kana ukkamsaa jirti,
9. Barnooti fi Fayyan bara 2015 ummataa hunda akka waliiga’uu Mootummoon adnuyna seera isaan basan biyya Tigrayti haruma iyuu Barnoot fi Fayyan lammi Tigray hunda wali ga’uun ifaati yamuu labsama jiru kanati Oromiyya keessati garuu Wagga 50 booda ilee kan hin yadaamnee ta’uun isaa beekamadha.
10. Qootee bulan Oromoo OPDO yoo hin filaannee sanyii filatamaa fi Xa’oo akaa dhorkatamuu goodhamee jira;
11. Lakkobsii Oromoo kan tilmamaee 50.2miliyoona utuu ta’ee jiruu, lakkobsaa Oromoo gadii xiqeessan jiruu saba isaa Baajeetaa Oromiyya ittiin dangeesuuf jeedhameeti, kun iffa kan ba’uu danda’uu gaafa Bilisoomnee qoofa ta’ee ilee; yaakkoota kana fakkatan heeduutu OPDOn rawwatama jira.Kanaafuu;
Oromoo bakka jiruu sagalee isaa biyya ala fi biyya keessati dhageesisuu qabaa, Median Oromoo hundii qabxii kana Olti caqasaman keesumaatuu Afaan Oromoo Afaan hoji biyyoleessa akka ta’uu dhaabbilee siyyassa mormitoota kan iti waliigalan sun Ajanda hunda caaluu ta’ee akka irrati falmanuu isiin yaadachisuu feena. Afaan Oromoo Afaan hoji biyoolessa hata’uu yamuu jeenuu barbachisumaa isaa qoorannoo irrati hunda’uudha bu’aa inii ummataa Oromoo fi ummatoota Itiyyoophiyya hundaaf ilee bu’aa in qabuu, Ummatoota Gaanfaa Afrikaaf ilee bu’aa inii qabuu hunda erga xinxalamee booda waan murta’eedha malee OPDO abjuun akka ishee goofta ishee TPLF sodatee Afaan Oromoo xiqeessa jirtuu akka hin ta’iin Gummiin Paarlaamaa Oromoo isiin mirkaneesuu feedha.
Biyyoon Guddatan akka Kanadaa, Belgium, Suizerland, South Afrika kkf Afaan Hojii laman fayyadaman rakko ummataa isaan ittin hikuu irra darbanii bu’aa gudda kan itti argatan malee rakkon tokko ilee ykn sababa kana jeequmsi isaanti humamee tokko ilee hin jiru. OPDO doomtuun garuu Tigroota sodatee Afaan Oromoo akka jeequmsa fiduu ykn dandeeti akka hin qabneeti dhiyeesun ishee Ummatii keenya bakka hundati balaleefachuu qaba. Afaan Oromoo Afaan Hojii biyooleessa ta’uu hin qabuu kan jeetuu OPDOn Naannoo Oromiyya keessati bakka tokkoti ilee akka hin falatamnee ummataa keenyaaf dhamna. Baratoon Oromoo kaba fi kibba, bahaa fi Lixaa wal damaksuun Fillaannoo dhuufu irrati akka nami OPDO hin filaannee goochuun addabi isaa dhumaa akka addabdan isiin gaafana.
Ummanii Oromoo, Baratan Oromoo, Daldalan Oromoo Qootee bulan Oromoo yaakka OPDOn raawwatee kana hubachuun fillaannoo ji’aa kana keessati rawaatamuu irrati OPDO akka hin fillaanee wamichaa isiin dhiyeesina. Lammin Oromoo kan ta’ee OPDO Afaan Oromoo Xiqeesitee kana yoo filaatee guyya tokko kan itti gafatamtuu ta’uu kee hubatee dhaabbilee Oromoo Afaan Oromoo Afaan Hojii Biyooleessa ta’uu qaba jeedhani falmachaa jiran akka filaatan isiin dhamna. Baratoon Oromoo matii keessan haraka lafa jalan amansisudha guyya gaafa fillaannoo Afaan Oromoo Afaan Biyyooleessa hata’uu wara jeedhan WFDO fi OBK/OPC akka filatan isiin dhamna. OPDO (ilman Habasha) Afaan Oromoo dubatuu falachuun Afaan Oromoo Baleesuu ta’uu isaa akka beektan Gummin Paarlaamaa Oromoo kabaja waliin isiin gaafata. Afaan Oromoo Afaan hojii Biyoleessa Itiyoophiyya qoofa utuu hin anee Afaan Hoji Gaanfaa Afrika goochuuf Murraanoo keenya waan ta’eef, OPDO hanga Hareen hin yaanee Afaan Oromoo xiqeesuunf hamlee kan hin qabnee ta’uu ishee hubachiifnee ijoolee Oromoo Miseenssaa OPDO tatan ilee goochaa OPDO kan atataman akka balaleefatan isiin hubachuufna. Kun ta’uu banan Oromoon Afaan Oromoo Afaan hoji Biyyoleessa hin ta’uu jeedhe falmatuu murtiin isaa irra ga’uu murti isaa dhumaa ta’uu isaa hubachifna.
Oromiyyan ni Bilisoomti !! GPO


text:
Gabaasa Qeerroo Naqamtee Caamsaa 20,2015
Caamsaa 20,2015 Waraannii Mootummaa wayyaanee EPRDF/TPLF Magaalaa Neqemtee fi Yuunivarsiitii Wallaggaa irra qubsiifamee jiru Barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Wallaggaa irratti jumulaan rasaasa roobsuunyakka waraanaa barattoota irratti rawwate jira.
Godina Bahaa Wallaggaa Magaalaa Naqemtee keressatti kan argamuu Yuunivarsiitii Wallaggaa keessatti halkan edaa sa’aa 3:00 irratti loltootni mootummaa Wayyaanee Mooraa Yuunivarsiitii Wallaggaa seenuun barattoota irratti rasaasa roobsuun yakka waraanaa barattoota Yuunibarsiitii Wallaggaa irratti rawwatan. Yakka ulfaataa barattoota siivilii, homaa meeshaa tokko illee of harkaa hin qabne kana irratti rawwatameen barattootni Oromoo Shan haalaan madeeffamuun hospitaalaa Neqemtee galanii jiraachuun ibsame. Barattootni Oromoo madeeffaman kunis :
- Barataa Qixxeessaa Buraayyuu barataa Geology waggaa 3ffaa bakki dhaloota godina Horroo guduruu Wallaggaa
- Barattuu Boontuu Waggarii barattuu Environmental science waggaa 2ffaa bakki dhaloota wallagga lixaa,
- Barattuu Dirribee Badhaasaa barattuu Enviromental Science waggaa 2ffaa bakki dhaloota wallagga lixaa,
- Barataa Amiin barataa afaan Oromoo waggaa 3ffaa fi
- Barataa Tashalee barataa Afaan Oromoo waggaa 3ffaa kanneen keessaatti argamani.
Yakka waraana mootummaan EPRDF/TPLFn uummata Oromoo fi barattoota Oromoo irratti fudhateen jiraattotii fi hojjettooti hostala Naqamtee haalaan kan gaddan yeroo ta’u Oromoonni adduunyaa irratti bakka hunda faca’anii jiran gochaa hammeenya wayyaanee kaan akka balaaleffatanii fi hirkoo baratootaaf akka ta’an Qeerroo dhaammata.
Gama biraan Haaluma kanaan walqabatee Yuunibarsiitiin Wallaggaa fi Magaalaan Neqemtee rafama guddaa keessa jirti, Mootummaan Wayyaanee lubbuu ilmaan Oromoo fi nageenya uummata Oromoof bakka tokko illee hin qabnee fi tarkaanfii gara jabinaa Oromoo irratti fudhachuun beekamu guyyaa har’aa caamsa 20/2015 immoo Magaalaa Neqemtee keessatti dabballota, fi
kaadiroota isaa waliin hiriira duula filannoo gaggeessa jira. Uummatni Oromoo magaalaa Neqemtee fi yuunibarsiitii wallaggaa humna waraanaa guddaan eegamaa jiruu, Barattootni Yuunivarsiitii Wallaggaa guyyaa hardhaa barnoota dhaabani jiru.


text:
ííííí ííí¤í¤ííííŽ, íí˘í§ ííííííí°í˘í§ í íŽíŤíŚííí§í§í˘ ííĄí˘íĄííí íŁí˘íŤí?
Gaaf tokko mucaan tokko beela’ee mooraa dubartii ollaa isaanii tokko keessaa muduraa hatee nyaachuuf ol itti seene. Seenee muduraa kutachuuf muka tokkotti yommuu ol ba’u, sareen mooraa keessa ture tokko fiigaa itti dhufe. Yeroo kana micichi naasuudhaan mukicha irraa lafaan of dha’ee saricha baqachuutti ka’a. Mooraan dubartii kanaa gimbii guddaan marfamee waan tureef, dirqama gimbicharra utaaluu qaba ture.
Yommuu ilaalamu waan danda’amu hin fakkaatu. Lubbuu isaa olfachuuf garuu mucichi gimbii ol ka’aa sana irra utaalee ala bu’e. Erga utaalee ala bu’ee booda gala galee yommuu ilaaluu, waan ta’e amanuu hin dandeenye. “Eessaan humna fidee? ” jedhee of gaafate. Rakkinni isaa durumayyuu humna dhabuu osoo hin ta’iin, akka humna qabu wallaaluu isaa ture.
Kaayyoon barruu kanaa eenyummaa kee, ga’umsa kee si hubachiisuudha. Amma dandeettii kee, ga’umsa kee hubatteetta jedheen yaada. Walumaa galatti albuuda baayyee gadi fagoo ta’e kan yoomiyyuu bira hin ga’amne of keessaa qabaachuu kee bartee itti fayyadamuu qabdaan dhaamsa koo fi kan barruu kanaati!
Bartee miti Gahumsa keessa kee jiru?
GAHUMSA DHOKATAA KEESSA KEE JIRU HUBADHU