text:
Kijiba/Soba
Kijiba ykn soba jechuun faalla wanta hojjatanii, dhagahanii fi dubbatanii dubbachuudha. Kijibni dhugaa jiru dhoksanii faallaa isaa dubbachuu yookiin immoo soba dhugaa fakkeessanii dubbachuudha. Kijibni amaloota fafee fi jibbamoo keessa isa tokkoodha. Namni kijibu akka nama fooliin badaan irraa xiraa’uti (ajaa’uti). Namni hunduu isa xireefata, ni jibba. Hawaasa keessatti amanamummaan isa irraa mulqamuun nama kijibaan beekkamu ta’a. Kijibni wanta dhowwamaa fi jibbamaadha. Garuu yeroo ammaa jaallatamaa fi bartee godhatamee jira. Namni hunduu ni kijaba jechuun nutis akka isaanii kijibuun warroota salphatan keessaa ta’uu hin qabnu. Namni wanta badaa irratti nama akkeessu nama san waliin qiletti (baditti) tara. Akkasumas, namni wanta gaarii irratti nama akkeessu carraan nama akkasi ta’uu guddaadha. Kanaafu, namoota dhugaa dubbatan akkeessu dhiisne namoota kijiban akkeessun akkuma isaanii baditti taruu qabnaa ree?
Miidhaa kijibaa
Kijibni miidhaa hangana hin jedhamne dhuunfaa, maatii, hawaasa fi biyya irratti geessa. Maatii meeqatu sababa kijibaatin addaan bittinaa’e. Qabeenya meeqatu sobaan saamamaa jira. namni yommuu sobuu ofitti amanamummaa dhaba. Badii adda addaa raawwata. Kanaafi Ergamaan Rabbii (SAW) nama kijibuu fi dhugaa dubbatu wal bira qabuun gahuumsa isaan lamaanitu haala kanaan ibsa:
“ إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يَكُونَ صِدِّيقًا، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ، حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا ”
“Dhugaan gara al-birr (gaarummaa,dalagaa toltuutti) [nama] qajeelcha, al-birr immoo gara Jannataatti [nama] qajeelcha. Namtichi dhugaa dubbachuu itti fufa hanga siddiiqa (nama dhugaa qofa) dubbatu ta’utti. Kijibni gara fujuura (wanta gadhee fi jibbamaatti) [nama] qajeelcha. Fujuurri immoo ibiddatti [nama] qajeelcha. Namtichi kijiba dubbachuu itti fufa hanga Rabbiin biratti kijibaa ta’uun barreefamutti.” (Sahih Al-Bukhaari)
Hayyoonni Islaama akka jedhanitti, “Dhugaa dubbachuun gara hojii gaarii qulqulluu hojjachuutti nama qajeelcha. Kijibni immoo gara badii raawwachutti nama qajeelcha. Kuni immoo daandii qajeelaa irraa jallachuudha.
Kijibni badaan kijiba Rabbii fi Ergamaa Isaa irratti adeemsifamuudha. Keeyyatota fi mallatoolee Rabbii sobsiisuun kufrii fi ibidda jahannamitti kan nama geessudha. Akkasumas, waa’ee Rabbii beekumsa malee dubbachuun kijiba fi badii guddaadha.
“Nama Rabbiin irratti kijiba uume yookiin keeyyatoota Isaa kijibsiise caalaa namni miidhaa hojjate eenyu? Dhugumatti, miidhaa hojjattoonni hin milkaa’an.” Al-An’aam 6:21
Akkasumas, wanta Ergamaan Rabbii (SAW) hin jedhin, ‘Ergamaan Rabbii akkana jedhan’ jedhanii dubbachuun kijiba guddaadha. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَىَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ ”
“Namni beekaatumaan (osoo beeku) narratti soba dubbate, ibidda keessatti teessoo ofii haa mijeefatu.” Sahiih Al-Bukhaari
Rabbii fi Ergamaa Isaa irratti sobuun bifa adda addaatin dhufa. Rabbiin irratti sobuu keessaa inni guddaa fi hamaan ‘Rabbiin ilma qaba’ jedhanii dubbachuudha, akkuma kiristaanonni dubbatan. Jecha fokkuu fi jibbamaa akkanaatirraa Rabbiin nu haa tiiksu. Kuni badii badii caalu fi jecha afaanii bahuu hin qabnedha. Namoonni kana dubbatan yoo gara Rabbitti du’aan dura hin deebi’in teessoon isaanii ibidda jahannami. Shakkii wayitu hin qabu.
Kijibni biraa Rabbiin irratti namoonni kijiban hiika Qur’aana jallisuudha. Hiika ifa jiru dhiisanii hiika jallataa fi ragaa hin qabne itti barbaadu. Karaa biraatin kijibni Rabbiin irratti adeemsifamu halaala haraama gochuu, akkasumas, haraama halaala gochuudha. Fakkeenyaf muuziqaa, alkooli, zinaa fi kkf osoo haraamaa ta’ee jiru akka halaalatti ilaalu. Kijibni kunniin hundii gahuumsi isaa ibidda jahannami. Waa fokkate gahuumsi isaa!
Kijibni hamaan biraa dubartoota qulqulluu waa’ee sagaagalummaa hin yaanne, sagaagalummaan yakkuudha. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Dhugumatti, isaan dubartoota tiikfamoo, sagaagalummaa irraa dagatoo fi mu’umintoota ta’an maqaa xureessan, addunyaa fi Aakhiratti abaarramaniiru.Isaaniif adaba guddatu jira.” Suuratu an-Nuur 24:23
Kanaafu, wanta ijaan hin argine afaanitti waan nu dhufeef ykn namni waan nutti fideef, cal’isneetumaan olkaane olola oofu hin qabnu.
Miidhan kijibaa inni biraa haala fi amala namtichaa fokkisa. Namni barteen isaa kijiba ta’e bakka gahe hundatti namni isa xireefata. Amantaa irraa hin qaban. Jireenyi isaa tartiiba kan hin qabne ta’e. Keessi isaa gammachuu fi tasgabbiin itti hin dhagahamu. Nama sobuu heduuf osoo dubbii kijiba barbaadu sammuu ofii bareexessa (qisaasessa). Keessi isaa gabrummaa fi gadi aantummaan itti dhagahama. Nan salphadha osoo jedhuu jireenya shakkii jiraata. Osoo dhugaa dubbate nama bilisaa ta’a. Wanti isa dhiphisu hin jiru. Ammas kijibni harqoota hiyyummaa jalatti akka kufu isa taasisa. Kanaafu, jireenya keessaa gammachuu fi tasgabbii yoo dhabde, dhibee kijibaatin qabamte ta’a laata. Yeroon dawaa itti barbaadii of fayyisi. Dawaan isaa sobu/kijibuu dhiisudha.
Sababoota kijibatti nama kakaasan
Wantoonni kijibatti nama kakaasan baay’eedha. Isaan keessaa:
1.Sodaa Rabbii dhabuu– namni yeroo kijibuuf deemu osoo ‘Rabbiin na argaa’ yaadate silaa arraba ofii kijibaaf hin raasu. Namni yommuu Rabbiin dagatu balballi badii hundi itti banama. Rabbiin yommuu yaadatu immoo balbala badii ofirraa cufaa adeema.
2.Garetti makamuun yaada namoota harkisuuf kijibuu– namni yommuu garetti makamu namoonni akka isa jajaniif yookiin kolfaniif kijiba uuma.
3.Haala rakkisaa keessa yommuu jiran wanta isa qunname ofirraa deebisuuf kijibuu
4.Ijoollummaa irraa eegale kijiba waliin guddachu. Ijjoolleen yommuu warri isaanii kijiban argitu, isaan akkeessun kijiba irraa dhaalan. Guddinni badaan ijjoollee fi hawaasa balleessa.
5.Kijibaan of tuulu fi akka qarummaatti ilaalu. Namoonni kijibaan qabeenya walitti sassaaban namoota garmalee qaroo of se’u. Garuu gowwaan isaan caalu hin jiru. Sababni isaas, yommuu isaan har’a sobaan qabeenya namaa nyaatan, boru Guyyaa Qiyaamaa abbaan qabeenya ‘Haqa kiyya fidi.’ Jedhan.
“Abu Hureeyraan akka gabaasanitti Ergamaan Rabbii(SAW) ni jedhan’ Hiyyeessi eenyu akka ta’ee ni beektu?’ Isaanis (sahaabonni) ni jedhan ‘Hiyyeessa jechuun nama nu keessaa dirhamas qabeenyas hin qabne.” Ergamaan Rabbiis ni jedhan ‘Dhugumatti ummata kiyya keessaa namni hiyyeessi nama Guyyaa Qiyaama salaatan, sooman, zakaan dhufuudha. Garuu nama kana arrabse, kana maqaa xureesse, qabeenya kanaa haqa malee nyaate, dhiiga kanaa jigse, kana rukute. Nama kanaaf hasanaata(mindaa hojii gaarii) isaatirraa ni kennamaaf, nama kaanifis hasanaanni ni kennamaf (Namoota inni miidhef hasanaanni isaa isaanii dabarfamee kennamaaf). Cubbuu isarra jiruuf harka osoo hin kafaliniin duratti hasanaanni isaa yoo dhumatte, cubbuun namoota sanii isaan irraa fuudhame isa (namticha kana) irratti fe’ama(kaa’ama). Ergasii ibiddatti darbama.” Sahiih Musliim
Dhugumatti namni hoonga’aan nama Guyyaa Qiyaama of hoongessedha. Hojii itti ifaajaa baye nama biraatif dabarse yommuu kennu ykn hojii gaarii yoo hin qabaatin hojii badaa isaa yommuu irraa fudhatu maal jedhamaa! Guyyaan Qiyaama Guyyaa madaalli haqaa sirriin itti dhaabbatuudha. Qoosni hin jiru. Kanaafu, har’a osoo yeroo qabnu haa dammaqnu.
Kijiba irraa of qusachuuf
Kabajama nama Musliima ta’ee fi hin taane! Fokkinna kijibaa arguu yoo barbaadde, namni kijibu akkamitti akka si jibbisisu ilaalu dandeessa. Yommuu namni si sobuun qabeenya kee haqa malee nyaatu akkamitti akka dallantu ni beekta. Haaluma kanaan atillee yommuu nama biraa sobuun qabeenya isaa jalaa nyaattu akkasuma innis gubata. Kuni miidhaa kijibaa akka ta’e ni hubatta. Namni tokko kijiba dhiisuf maloota hundatti fayyadamuu qaba. Isaan keessaa;
1.Bakkaa fi yeroo kamittu kijibni dhowwamaa akka ta’ee fi adabni nama kijibuu cimaa akka ta’ee yaadachu.
2.Wanta hojjataniif itti gaafatamummaa fudhachuu fi osoo yeroo qaanii ta’eeyyu dhugaa dubbachu. Sababni isaas, wanti gaariin dhugaa keessaa jira.
3.Arraba eegu fi yeroo hundaa herreegu. Fakkeenyaf, ‘Maaliif akkana dubbadhe? Maaliif soba? Sobaan miidhaa malee bu’aan ani argadhu ni jiraa?’ jedhanii of gaafachuu fi ajiifachu. Ergasii, ‘Ammaan booda gocha akkanaatti hin deebi’u’jedhanii of sirreessuuf carraaqu.
4.Bakka sobni, dubbiin duwwaa fi gowwaa itti dubbatamu, bakka zikriin (Rabbiin itti yaadatamu) fi beekumsa itti barataniin bakka buusu. Fakkeenyaf, hiriyyoota soba odeessan biraa deemanii namoota Rabbiin yaadatanii fi beekumsa baratan bira deemu.
5.Kijibni amaloota munaafiqaa keessaa tokko akka ta’e beeku.
6.Kijibni karaa badii fi ibidda jahanamatti kan nama geessu akka ta’ee fi dhugaan immoo gara gaarummaa fi Jannatatti kan nama qajeelchu akka ta’ee barachuu fi beeku.
7.Ijjoollee tee hamilee fi sona Islaamatiin guddisuu. Kijibaan kan guddatan osoo hin ta’in dhugaa irratti kan guddattan isaan taasisu. Soba isaan biratti dubbachuun kijiba isaan barsiisu osoo hin dhugaa dubbachuun haqummaa isaan barsiisudha.
8.Nama kijibaa namni akka hin amanne beeku. Kuni immoo mallattoo addunyaa fi Aakhiratti kasaaruti.
9.Miidhaa namni kijibaan hawaasa irraan gahu beeku fi barachu.
Gudunfaa
Walumaagalatti sobni (kijibni) jibbamaa fi dhowwamadha. Haa ta’uu malee bakka sobuun dirqama fi barbaachisaa itti ta’u ni jira. Fakkeenyaf, lubbuu yookiin qabeenya nama cunqurfamee zaalima (cunqursaa) irraa eeguf sobuu qaba. Namnitichi lubbuu ofii baraaruuf zaalima jalaa yoo dhokate, ati deemte ykn yoo gaafatamte, ‘Inni bakka kana jira’ jette itti himu hin qabdu. “Hin beeku ykn as hin jiru” jechuu qabda. Karaa biraatin namoota walitti araarsuufis sobni ni hayyamama. Ammas, diinota (aduwwii) Islaama rifachisuuf lakkoofsa loltu fi meeshaa waraanaa olguddisuun sobatti fayyadamuun ni danda’ama. Kanniin alatti sobuun jibbamaa fi dhowwamaadha. Xiqqaatus, guddatus namoonni hunduu soba keessatti hirmaachu danda’u. Garuu soba jibbuu fi bartee godhachuu irraa of tiiksu qabna. Yeroo hundaa dhugaa dubbachuu yookiin cal’isuuf of leenjisuu qabna. Wantoonni soba akka dubbatan nama taasisan keessaa namoota kolfisisuu fi qabeenya namoota saamuuf sobuudha. Namoota kolfisisuuf sobuun bartee namatti ta’a, amala namaa fokkisa. Kanaafu dhugaa dubbachuuf carraaqu ykn cal’isuudha. Qabeenya namaa saamuuf sobuun immoo badi guddaa cubbuu lama bakka tokkotti hammateedha.
Kanaafu, hudii keenya nama haqaa ta’uuf carraaqu qabna. Namni haqa dubbatu ni kabajama. Namni soba dubbatu immoo ni salphata. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Yaa warra amantan! Rabbiin sodaadhaa; warra dhugaa dubbatan wajjinis ta’aa.” Suuratu Tawbaa 9:119
Kitaaba wabii
Lying and Envying by Abdul Malik Al-Qaasim


c: text/html

text:
Doniin Tokkummaa Mootummootaan dhiyaatte kan midhaan gargaarsa dhala namaa tonii 23,000 feete eroo duraaf Yukreen irraa kaatee Itiyoophiyaatti qajeelaa jirti. Kunis karoora Tokkummaan Mootummootaa midhaan sabaaa weerara Raashaan Yukreen irratti rawwatteen midhaan danqamee jiru baasuuf baaseen ta’uun beekamee jira.
Ministeerrii caasaalaa kan Yukreen Twitarii ofii irratti akka barreessanti Doniin kun Somaaliyaa fi keeniyaa kanneen waggoota 40 keessatti caama hamaan rakkataa jiranifis gargaarsa geessuuf jirti.
Gama kaaniin Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad dhimmi gargaarsa ergamee jedhamee kana ilaalchisee yaada kennaniin kun soba jedhan.Itiyoophiyaan gonkumaa midhaan alaa galfattee ykn galfachuuf ajajjee hin beektuu jedhan.
Kun odeeffannoo sobaa sabaa himaan biyyoota gama dhiyaa oofan kan Itiyoophiyaan barana oomisha Qamadii irraa hafaa galfatte tuffachuuf gaggeeffame jedhan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bitootessa 1,2015 Gabaasa Qeerroo Naqamte, Sochii barattoota Oromoo qabaneessuuf kan saganteeffate mootummaan Wayyaanee kaabinoota gurguddaa jedheen kan yaadu Dr,Geetachoo Bashargoon kan durfamu gartuu sochii barattootaa qabaneessu gara mooraa Yuuniversitii Wallaggaa Naqamteetti erguun baratoota walitti qaban,hanga ammaatti ammaatti hojjettooti mooraa kanneen hidhata ABO qaban baajeta moorichaa miliyoonaan kan lakkaawamu mootummaa kasaarsanii jiru jechoon badii gara hojjettootaa badii mallamaltummaa riguu fedhan.
Kanatti aansees garuu mooraan kun fakkeenyumma gaarii qaba jechuun Ministeerri barnoota Federaalaa gaafa Bitootessa 1,2015 ykn eda halkaniitti sagantaa TRENDS AND CHALLENGS IN ADOPTION OF SCIENCE jedhu barattoota Yuuniversitii Wallaggaa barsisuuf gadi itti taa’e.Haa ta’u malee wayita sagantaa kana irratti argamanitti goototni barattoota Yuunibarsiitii Wallaggaa kaabinoota waltajjii ta’anitti iyyuudhaan biyya keenya gurgurtanii nu keessa hin teessan jedhuun waltajjicha irratti dhadatnoo fi faaruulee warraaqsaa itti iyyanii bakka sana irraa qaaniin arihan.
Waltajjiin kun erga diigamee Qeerroofi qarreen mooraa kana keessaa balbala gudda hanga mooraa komtootti dhaadhannoo dhageessisaa turan
- Maaster pilaaniin finfinnee goonkumaa hojiirra hin oolu
- Duguuggaa sanyii nurratti raawwatuuf addunyaa kanatti sagaleen keenya nuuf haadhaga’amu
- ABOn gaachana qabsoo Oromooti
- WBO-n abdii uumata Oromooti
- Qeerroon Bilisummaa qabsoo itti fufna,diinota qeerroo golee Oromiyaa kamuu keessatti dura dhaabbanna.
- Nuti tokko tokkummaa keenyaan walaba nibaana jechaa erga turanii booda
Jedhuu fi sirboota barannoo rorroodha aabbee mallattoon kannisa ittiin nuhiddiifi yaaoromoo qotan qotu malee lafa hin qabatanii du’an du’u malee diina hyin sagadanii jechaa erga turanii haala kanaan Poolisoonni heddumminaan mooricha seenuun barattoota Oromoo hedduu raabuu fi hidhuun barataa elektirikaalaa waggaa 3ffaa kan ta’e Kumaa Gammachuun dabalatee barattooti hedduun mana hidhaatti geeffaman.


text:
Mallattoolee nama dhibee Coronavirus (COVID-19) kanaan qabame irratti mul’atan, daandiilee dhibeen kun ittiin namaa gara namaatti daddarbuu danda’u, akkasumas, haala ittiin dhibee kana ofirraa ittisuuun danda’amu ilaalchisuun, hanqinni odeeffannoo Uummata Oromoo, addatti ammoo, Oromoota Konyaalee Lixa, Giddu-galaafi Kibba Oromiyaa mudatee jiru, akkaan yaaddessaa ta’uu dubbatan, Oromoonni bakkasii odeeffanne.
Guutuu odeessa kanaa viidiyoo armaan gadiirraa caqasaa.
Related Articles»
- Mallattoolee, Daandiilee Daddarbinsaa fi Ittisaa Dhibee Coronavirus: Gorsa Dr. Namarraa Wayyeessaa
- Uummanni Oromoo Odeessa Waa’ee Coronavirus Argachuurraa Moggeeffamaa Jiraachuu
- Addaan-citiinsa Quunnamtii Neetorkii fi Yaaddoo Weerara Coronavirus
Odeeffannoo Wayitawaa Haala Weerara Dhibee ‘Coronavirus’
- Baay'ina namoota dhibee kanaan qabamanii: 375,498
- Baay'ina namoota dhibee kanaan du'anii: 16,362
- Baay'ina biyyoota dhibeen kun dhaqqabee jiru: 195
Madda: WHO: Novel Coronavirus (COVID-19) Situation. Last updated: 24 March 2020, 18:00 CET
Tamsaasa keenya kana sagalee qofaan dhaggeeffachuu dandeessu.


text:
Oortoodooksi
Jechi “Oortoodooksi” jecha Giriikii yoo ta’u jechoota lamaan “Oortoo” fi “Dooksi” irraa kan walitti dhufee dha. Hiikaan isaaniis: “Oortoo” jechuun sirrii, qajeeloo ykn sorooroo jechuu yoo ta’u, “Dooksi” jechuun immoo amantii/amantaa jechuudha. Walumaa galatti “oortoodooksi” jechuun amantaa qajeeloo ykn amantii/amantaa sirrii jechuudha.
Jechi “Oortoodooksi” jedhu kun yeroo jalqabaatiif kan hojii irra oole bara 325 B.A. yaa’ii Niiqiyaa irratti dha. Kan moggaasanis abbootii 318 yaa’ii sana irratti hirmaatan kan amantaan isaanii qajeeloo ta’e yemmuu ta’u isaanis namicha Aariyoos jedhamu kan “Ilmi uumamaa dha” jechuun yaada dogongoraa kaase ciiga’uu fi amanti isaanii cimsuuf walgahanii dha. Abbootiin kun jecha kana kan fayyadaman amantaan keenya kan duuka bu’oota irraa dhaalle isa qajeeloo ykn sirrii dha jechuuf dha. Yeroo adda addaatti gantootni akka Aariyoos barumsa isaanii sirrii kan hintaane akka ta’e agarsiisuuf maqaa amantaa isaanii Oortoodooksii jedhaniin.
Jecha ammayyaatiin immoo karaan oortoodooksi (orthodox) jechuun karaa baramaa ta’een rakkoo wayii hiikuu yoo ta’u, miti-oortoodooksi (unorthodox) jechuun immoo karaa kanaan dura hin beekamneen fi karaa adda ta’een rakkoof fala dhahuu jechuudha. Kanaan alatti namoonni tokko tokko kan jijjiiramaaf hin onnanne jechuuf itti fayyadamu. Isaan kuni garuu yeroo booda kan dhufan fi hiikaa sirrii hintaane akkasumas kan faalame dha jenne fudhachuu dandeenya.
Tawaahidoo
“Tawaahidoo”n jecha Gi’izii yoo ta’u hiikaan isaa “tokko ta’e” jechuu dha. Hiikaan isaas Gooftaan yeroo nama ta’u amalli Waaqummaa fi namummaa tokko ta’e jechuu dha. Kanaaf, tawaahidoo jechuun “Ilma tokko ta’e” jechuudha. Kiristoos kan nama ta’e: otoo hin deebi’in, otoo hin jijjiiramin, otoo wal hin makamin, otoo hin ida’amin, otoo adda hin bahin, otoo irra hin bulin dha. Kiristoos qaama lama irraa qaama tokko, amala lama irraa amala tokko kan ta’e tawaahidoon dha. Kanaaf jechi tawaahidoo jedhu iccitii Kiristoos ittiin nama ta’e kan ibsu jecha guddaa dha. Kiristoos nama kan ta’e tawaahidoon dha.
Oortoodooksi Tawaahidoo
Oortoodoksi Tawaahidoo jechuun Iyyasuus Kiristoos tawaahidoodhaan qaama lama irraa qaama tokko, amala lama irraa amala tokko (Jecha foon ta’e) jettee kan amantu amantii/amantaa qajeeloo jechuu dha. Kunis kan raajotaan jedhame, Kiristoos wangeela irratti kan barsiise, duuka bu’ootni kan lallaban, beektonni kan iccitii isaa ibsan irratti kan hundaa’e dha. Amantaan kuni Kiristaanota yeroo duuka bu’ootaa turan irraa eegalee wlharkaa fuudhiinsaan dhalootaa gara dhalootaatti darbuun kan as ga’e waan ta’eef amantaa sirrii dha. Kan hin faalamin fi kan hin jijjiirramin waan taateef amantaa sirriiti.
Mat 16:16-18 irratti “Iyyasuus biyya Filiiphoos Qisaariyaa yeroo gahu duuka bu’oota Isaan: namoonni Ilma Namaa eenyu jedhuun? Jedhee gaafate. Isaanis: tokko tokko Yohaannis isa Cuuphaa, kaanis Eeliyaas, kaan Ermiyaas ykn raajota keessaa isa tokko jechu jedhaniin. Innis: isinhoo anaan eenyu jettu? Jedheen. Pheexiroos Simoonichi deebisee: Ati Kiristoos Ilma Waaqayyo Isa Jiraataati jedhe. Gooftaanis deebisee akkas jedheen: Yaa Simoon ilma Yoonaa Abbaa kiyya isa samii irraa malee foon fi dhiigni kana siif hin ibsine waan ta’eef ati kan ayyaanomtee dha. Anis siinin jedha ati Pheexiroosi dha dhagaa qarsaa kana irrattis Mana Kiristaanaakoo nan ijaara gooftummaan du’aas isa hin danda’u” jedha.
Tawaahidoon (Jecha foon ta’e) jechuun amantii Pheexiroos kana kan agarsiisuu dha. Akka Gooftaan mirkaneesse, amantiin Pheexiroos kuni qarsaa dha. Amantaan keenya amantii kanarratti waan hundoofteef Oortoodooksi Tawaahidoo jedhamte. Qarsaan kun kan jijjiiramu miti, kan haaromfamus miti; akkuma manni illee yeroo haaromfamu bu’urri hin haaromfame sana. Amantaan hundee dha, bu’uradha. Bu’ura haaromsuuf deemuun manicha diiganii ijaaruu ta’a. Kitaabni “Kan bu’ureeffameen alatti eenyuyyuu bu’ura biraa baasuu hin danda’u, innis Iyyasuus Kiristoosi, 1Qor 3:11”, akkuma jedhu. Amantaan bu’ura kanarratti hundoofte nama haaromsiti malee ofiin haaromfamuun ishii hin barbaachisu.
Amantaalee Barumsa Kana Fudhatan
Barumsaa tawaahidoo (Miaphysite) kan fudhatan Manneen Kiristaanaa Bahaa (Oriental Churches) jedhamu. Isaan kunis Mana Kiristaana Oortoodooksi Tawaahidoo Itophiyaa (Ethiopian Orthodox Tewahedo Church), Mana Kiristaana Oortoodooksi Tawaahidoo Eertiraa (Eritrean Orthodox Tewahedo Church), Mana Kiristaanaa Kooptiikii Misir (Coptic Orthodox Church), Mana Kiristaanaa Oortoodooksii Arman (Armenian Orthodox Church), Mana Kiristaanaa Oortoodooksii Sooriyaa (Syrian Orthodox Church) fi Mana Kiristaanaa Oortoodooksii Hindii (Indian Orthodox Church) ti. Isaan Manneen Kiristaanaa Bahaa kuni Yaa’ii Keelqedoon kan hin fudhatin yommuu ta’an bu’ura amantaa (Dogma) tokko kan qabani dha.
Namoonni tokko tokko “Oortoodooksi” jechi jedhu kitaaba qulqulluu keessa meerre jira? jedhu. Garuu kitaaba raajii irratti “Karaa qaxxaamuraa irra dhaabadhaa, ilaalaa, karaa dursitee turte gaafadhaa, karaa gameettiin eessan akka taate baraa, ishees hordofaa lubbuu keessaniif boqonnaa argattuu; isaan garuu hin deemnu jedhan, Erm 6:16” jedha. Kakuu haaraa kessattis: “Iyyasuus Kiristoos kaleessas har’as haga bara baraatti Isuma dha, Ibr 13:8” jedha. Kuni kan agarsiisu karaa qajeeltoon takka qofa akka jirtuudha. Isheenis Oortoodooksi Tawaahidoo dha. Kanas kan jennu odeeffanno mirkaneessaa ta’eeni. Astemiroon itti fufiinsaan odeeffannoo hordoftootaaf ni dhiyeessiti.
Galatni Waaqayyoof Haa Ta’u!


text:
Waxabajjii, 21/2014(TOI) – Naannoo Oromiyaa godina Gujii aanaa Galaanaa magaalaa Toreetti birrii miliyoona 80 kan ijaarame hospitaalli sadarkaa duraa Galaanaa xumuramee tajaajila kennu jalqabuu isaa bulchiinsi aanichaa beeksiseera.
Ijaaramuun Hospitaalichaa gaaffii bara dheeraa jiraatota aanicha kan deebise ta’uu kan himan bulchaan aanichaa obbo Ayyalaa Denboo, Hospitaalichatti namoonni kuma 200 ol tajaajila kan argatan ta’uu himaniiru.
Hospitaalli sadarkaa duraa kun kan ijaaramee bajata mootummaan naannicha ramadeenis ta’uu himaniiru


text:
Itiyoophiyaan dippiloomaatota Ayerlaand biyya ishee keessa jiran 6 keessaa 4, akka biyya ishee keessaa ba’an ajajjee jirti, jechuudhaan Ministarri Haajaa Alaa Ayerlaand beeksisee jira.
Ejjennoo Ayerlaand waa’ee wal-dhibdee Itiyoophiyaa keessaa irratti qabdu irraa kan ka’e Itiyoophiyaan tarkaanfii kana fuhatte, jechuun – Ministarri Haajaa Ayerlaand Saaymoon Koovenii har’a ibsuu isaanii Maddi Oduu Ajaans Firaan Prees gabaasee jira.
“Mootummaan Itiyoophiyaa tarkaanfii kana fudhachuutti baay’een gaddda. Gola naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummootaa keessatti dabalatee ejjennoon nutti sadarkaa addunyaatti waa’ee Itiyoophiyaa irratti qabnu ejjennoo fi ibsawwan Gamtaa Awurooppaatiin beeksisaman wajjiin kan wal simate,” jedhan, Ministarichi Haajaa Alaa Ayerlaand – Kooveeniin.


text:
https://www.facebook.com/video.php?v=1530979743850098Read More »
Eebba Fiilmii MARSII MOOYI irratti haala oo’aan gad geeyfame
(Galanni kan Jajjaboo Sabaati) Guyyaa 3/1/2015 Eebba Fiilmii MARSII MOOYI irratti haala oo”aa ta’een Ayyaana Ganna haarawaa wojjiin wol Qabatuun Ganna Haaraya irratti Fiilmii Afaan …Read More »
Mohamed Ayyuub: Yaa biyya too yoomumaan ijaan si arga guyyaa tokkoofillee
Walaloo Mohamed Ayyuub guuyyaa ayyaana WBO Suwedin Skara Amajjii 3 2015…godhe ·Read More »
Guyyaa WBO/Waraana Bilisummaa Oromoo
Kabaja Guyyaa WBO irratti walaloo Najiib ZannuunRead More »
ABDI QOPHEEN EENYU?
Najiib Zannuun irraa Abdi Qopheen eenyuun wal hin gaafachiisuu Seenaan isaa hundi kan eenyummaasaa ibsuu Har’a du’aan dhabnee nullee hadiyyoomsu, Wanni lafa nuuf kaa’e kan …Read More »
Gaammee Booree: dhaamsa bara haara’aa
Oromumaan keenyaan biyya iraa baqanee.
By Habtamu Negashe Balcha Dec 25,2014 WAYYAANEE NACAQASSI Oromumaan keenyaan biyya iraa baqanee. Yaka taka malee oromiyaa iraa fagaanee, Kino haga araa biyatti hindeebinee. …Read More »
walaloon barreessaa seenaa gootoowwani
By Hawi Olani Kesesa Gootoota Oromo0 walaloon barreessaa seenaa gootoowwani Awwaalame hin hafnee hojiin harka saani Ijaan arguuf demnaa dhalooni haraanii hojjatani darban hojiwwan …Read More »
ODUU GADDISIISAA: Artisti Laggasaa Abdii heddu gargaarsaa lammiisaa barbaada!!!!!
Artisti Leggasaa Abdii Shagar kabaa salaaleetti dhalate. Waggaa 50 dura, Artisti Wasanuu Didoo wajjin gara Finfinnetti dhufuun Afaan Oromootiin sirbu jalqabe. Yeroo Afaan Oromoo …Read More »
Geerarsa: Eegee gaalaa conqollee abbaan if dhaadu hin tollee…….
Ifiifuu ni barihaa lukkuu iyyuu hin baddini, ani shuumoo waa hin nyaadhu muyraa dhiquu hin baddin, Oromiyaa bal’oo keessaan jiraa keessummaa sitti hin dhufne afaan …Read More »


text:
Video itti aanu Continue reading
Daily Archives: October 17, 2017
Onko 16,2017 Wallagga Ukkee Qarasaa, Diddaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Aside
QEERROO FI QARREEN QAROODHAA !!! QAROON BIYYAA HEGAREEDHAA !!!
Aside
Sochiin warraaqisaa Ummata Oromoon Biyya keessaa gaggeeffamaa jiru guyyuu jabaachaa deemaa jira. Toftaa fi tarsiimoon barbaadamus akkasuma. Qabsoon Oromoo jabaachaa deemuun, qaama sadii uumuun haqa.
- Qabsoon sabasaa jabaachutti ka gammadu.
- Diina qabsoo Oromoo sodaatu
- Isa gidduu mumunyuuquu ykn hinaaffuuf, dhiphuu itti uumuun waa hin oolle.
Dhugaan jiru Garuu, Qabsoon kun wareegama ulfaataa gaafataa waan jiruuf, xiyyeeffannaan isaa,isa 1ffaa qofaaf taati. Kun filannoo miti. Waan lubbuuti. Waaan jiraachuu fi dhabamuuti. Akka dhuunfaatti osoo hin taanee akka sabaatti kan herreegamu. Kanaaf filannoo tokkicha qofaaf tarkaanfataa jirra. Waan lubbuun itti wareegamtee ammo, bakka isaaf maluu odoo hin ga’iin hin dhaabbatu. Kana dhugeessuuf har’aa Qeerroo fi Qarree wabii waammachuun rakkisaa miti. Qeerroo fi Qarreen sochii har’aa taasisaa jiran, dantaa adda addaaf sharafanii akka barbaadanitti qajeelchaa hin jiran. Dhugaa saba OROMOO qofarratti hundaa’anii wareegama baasaa jiru. Ummata isaaniitti kabajaa itti horaa jiruu. kanaaf Ummata Oromoo guutuurraa amantaa argatanii murannoo guutuudhaan tarkaanfachaa jiran Continue reading
Guyyaa Kaleessaa Qeerroon Bilisummaa Bifa Kanaan FXG Gaggeessaa Oolan.
Aside
Qeerroon Bilisummaa Magaalaa Naqamtee gootummaa jabaa dalaguun magaalaa Naqamtee dhuunfatanii Wayyaanee balaaleffataa ABO farfataa oolaniiru.
Alaabaan ABO/Oromoo Mallattoo Diddaa Gabrummaa fi Aasxaa Walabummaa Oromiyaa ti
Aside
(Ijoo Dubbii ABO Onk. 16, 2017)
Qabsoo haqaa Sabni Oromoo Walabummaa isaa gonfachuuf geggeessaa turee fi jiru adda durummaadhaan kan hoogganu Addi Bilisummaa Oromoo Akeekaa fi Kaayyoon isaa galma gahiinsa qabsichaa ti. Jaalalaa fi deggersi dorgomaa hin qabne kan Ummatni Oromoo Dhaaba isaa Adda Bilisummaa Oromootiif qabus Akeekaa fi Kaayyoo Dhaaba kanaa tolchee hubachuu fi kiyya jedhee itti amanuu irraa kan maddee dha. Kunis firii wareegamaa fi qabsoo hadhaawaa ABOn ummata ijaaruun waliin wareegamuu irraa kan argame malee akkasumatti bilaasha kan dhufe miti. Continue reading
Godina Wallaggaa Horroo Guduruu Magaalli Shaambuu FXG Akkanatti Gaggeessaa Oolan.
Aside
Magaalli Shaambuu Waan Abiishee Garbaa deebi’ee dhalate fakkaata. Gootonni Qeerroo Bilisummaa Oromoo guutuu magaalaa dhunfatanii jiru,alaabaan ABO/Oromoo magaala bakka maratti balali’ee jira,barattootii fi ummanni marti diddaa sirna TPLF itti fufanii jiru. VIVA Qeerroo Shaambuu!


text:
Abawajy, Mehabub
Social Median qabsoo Oromoon gabrumaa jalaa bahuf yaroo dheeraa dhaaf Oromia kessatti itti jiru, midhaa, dararaa fi ajjechaa dhinnii Oromoo nuratti hojjachaa jiru adunyaatti saaxiluf heeddu gargaaree. Akkasumatti Social Median gummaacha qabsoo biya keesaatif Oromoon diaspora taasisaa jiru jabeessu fi qindomina akka qabuf qoodha guddaa qaba. Hatahu malee yaroo muraasa dura Social Median – kessaafu Facebook – Oromoon diaspora akkuma qabsoo cinaa dhaabachuff gargaareetti deebisee hamilee cabsuudhaan qabsooraa akka of booda ja’aan goochaa jira. Kanaafu diinni Oromoo enyuu? Akkammitti Oromoon disapora diina Oromooratti ciyyeefata?
Gumaachi Oromoon diaspora bilisummaaf Oromiaf gumaachu murtaawaadha. Oromoon diaspora yoo wali galee gamtaan dhaabachun hiriira nagayaa bahu, calayaa – petition – bakka bu’oota isaanitif barresun rakkoo fi ajjechaa TPLF Oromooratti hojjachaa jirtu motumota addunyaa barsisu fi dinagdeen qabsoo biya keesaa gargaaruti gabaabsun ni dandayama. Kanaan alatti diasporan akka Oromoo biyyaatti qabsoodhaaf hidhamu, garafamu ykn lubu isaa/isii akka kanu hin gaafatamnee. Akka namu beekutti lubbun namaa mallaqaan waan hin shalagamneef gattin isii tilmaama hin qabu waan taheef qabsoon biya keessaa kan lubbu nama baasisu yoo jannu kan diaspora moo gumaacha murtaawee qabsoo biyaatif taha.
Gumaacha murtaawaa diaspora kana yoo diina Oromoo fi toftaa isaa sirrin hubanee malee gumaachi kun faa’idaa gudaa qabaachu hin dandayu. Kanaafu Oromoon diaspora murnaan adda baasudhaan – catagorize – murna kamitu diina akka tahee laalamu qaba. Oromoon diaspora – kan wan qabsoo dubbatu – bakka saditti adda bahu dandaya: (1) kan miseensa jaarmaya siyasaa Oromoo (akka maqaaf nuf toluf murna kana “Jaaramaa” janaan); (2) kan jarmaya siyaasaa ala jiree – nonpolitical organization/individuals – akka activist fi media Oromoo fakkenyaaf OMN, ONN, websitii Oromoo… (jaarmaya siyaasan alatti waan qabsaawaa jiranif “Alee” janaan) ; fi (3) kan daleeydu TPLF tahun maqaa Oromootin Facebook dhima bahun hojjatan (“Fakkesaa”) dha. Kanaafu dinni Oromoo Fakkesaa – kan Wayyaanee bakka bu’ee nukeesaatti hojjachaa jiru tahu haa baranee iffiraa egganu. Yoo Fakkesaa firraa ittisun ciyeeffanaa gumaacha qabsoo TPLFti garagalchinee – focused efforts – malee dararaan, gudeeddin dubartoota keenyarra gayaa jiru, hidhaa fi ajjeechaan Oromoo biya kessaa deemaa jiru dhaabuf gumaachi nuti goonu bakka hin gayyu.
Oromoon diaspora akka Fakkesaan diina keenya tahe kan hin hubanee yoo jiraateellee kan hubatu moo heeddudha. Yaroo adda addaatti barrudhaa fi media ratti bahun Oromoon heddun hojii Fakkesaan Oromoo diaspora jiran laafisuf hojjachaa jiruraa akka of eegnu nama goorsaa jiran. Akka fakenyaati mangudooleen Oromoo waan kanaraa gorsaa fi dhaamsa ONN ykn OromoTV ratti dabarsani turan. Haatahu malee hujin Fakkesaa waan babalachaa deemaa jirtuf dhima kana gadi fageenyaan xincalun barbaachisaa tahaa.
Oromoo diaspora kessaa murni Fakkesaadhaan dhagayamu dandayuu murna kami? Jaaramaan waan jaarmaya siyaasaa kan caasaa mataa isaa qabu jalatti jaaramee jiruf yaroo fi caasaa isaa eggatee haasofni – information- isa/isii dhaqaba. Kanaafu caraan Jaaramaan sobaa fi oloola Fakkesaa amanee fudhaachun xiqqaadha. Yoo Jaaramaan sobaa fi oloola Fakkesaa amanee fudhachun ergamaa – medium – ykn afaan Fakkesaa tahudhaan kan Oromoo biroo maqaa balleesu yoo tahee jaarmayni siyaasaa inni/isiin jalatti jaaramee seera jarmayaaratti dhaabatee dogogoora umamee fi miseensa akkas hojjatee sirreesu qaba. Kana waan taheef Jaaramaan yaroo heeddu of egganoo dhaani oloola diinni/TPLF jarmaya isaaniratti offu firaa ittisan yoo ja’aamee ni dandayama. Murni kaan Alee dha.
Aleen waan seera, caasaa, itti gaafatama ykn jaarmaya isa/isii tohatu waan hin qabneef caraan dogogooraan yookin beekkumsaan ergamaa – medium – ykn affaan Fakkeesaa tahu isaa/isii heedu gudaa dha. Alee kessa hayyuleen heedu fi median adda addaa qabsoodhaaf gumaacha heedu akka goodaa jiran ni beekkama. Isaan warra shira TPLF hubatan waan taheef ergamtoota dinaa/TPLf osoo in tahin warra akka Oromoo tokkootti qabsoodhaaf gumaachaa jirani. Murna Alee keessa namoottan walaalaan ykn beekkumsaan Facebook ratti bahanii ergaa Fakkeesaatin Oromoo diaspora diguuratti hojjachaa jiraniitu jira. Isaan kun yoo dhigaan Oromoo tahannillee hujjin isaani ykn qabsoon isaan itti jiran waan qabsoo Oromoo diaspora digudhaaf gargaaruf qabsoo digmayaati malee qabsoo Oromoo biya kessatti du’aa jiruf gumaacha qabu miti. Kanaafu Oromoon diaspora jirru diinni Oromoo (tareeffamaan):
Erga diinni Oromoo enyyu akka tahee adda baasnee hubanee booda Oromoon diaspora jiru murti fi tarkaanfi cimtuu tahee fudhachun dirqama Orommummaa qoofa osoo hin tahin TPLF mohuudhaas. TPLF qabsoo fixaan baha jirtu of booda deebisuf kan halkani guyyaa tataafachaa jiru tahu hubachun barbaachisaa dha. Kanafu tarkaanfin nuti akka Oromoo tokkotti fudhacu qabnu murna lameen boodaa (Fakkesaa fi ergamaa Fakkesaa) ratti kan ciyyeefattee tahu qaba. Kunis Fakkesaan waan beekaa mallaqa ykn bu’aa inni/isiin TPLFraa arkatuuf jacha Oromoo digaa jiruf gorsaa fi dinninii isa/isii hin dhaabu. Kana waan taheef Fakkesaan murna Alee walin waan wallitti laaqamee hojjachaa jiruuf isa adda baasun barbaachisaa taha.
Fakkesaan akki itti beekkamu dandayu (1) maqaan isaa Oromoo tahee yaroo heeddu wantoota nama digan Facebook ratti bareessa ykn dubata, (2) Facebook isaa yoo laalan suraa – photo – isaa kan dhugaa hin dhoysudhaan suraa alabaa Oromoo, gootoota Oromoo fi Qeerroo maxansa. Yoo gad fageenyaan Facebook isaa/isii kessa laalaa suraa hoganootaa TPLF kesatti arkama, ykn (3) Facebook isaa/isii kan haraya banamee tahaa. Heddun isaa kan bara 2015 booda banamee dha. Kana hubachudhaan Oromoon diaspora Fakkesaaratti tarkaanfi akka Oromoo tokkotti fudhachuf:
Oromoon walaalaa fi dogoogooraan ergamaa ykn afaan Fakkesaa tahee waan dhugumatti qabsaawaa jiru itti fakaatee Oromoo diaspora jidutti shorarkaa umuudhaan diina gargaaraa jirufi moo:
Yaroo Oromoon biyyaa gootumaa fi muranoon harka duwaa TPLF dura dhaabatee loolee ammalee loolaa jiru kana keessatti TPLF karaa ergamtoota isiitin diaspora kan moohu hindandeenyee akka tokkon qoofa. Yoo nutileen akka daa’imman Oromoo biyaatti gootumaa fi muranoon dhabbanee qoofa. Kana waan taheef Oromoon diaspora martuu akka Oromoo tookkooti diina ykn TPLF meshaa ammayaatin – Facebookin – mana ofiitti galfanee kana yoo nuttumaan isaan Facebook keenyaraa haquuf murannee tarkaanfi fudhanee malee Oromoon diasporan fulduraaf Seenaa fi Sheenaafile hin toolu.
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Afriikaan weerara vaayiresii koronaa addunyaa mudatetti duuluuf qophaa’aa ennaa jirtu kanatti Yunaayitid Isteetis hospitaalota bakkaa bakkatti sosso’uun tajajilan kan
“Mobile Hospitals” jedhamuu fi ogeessota fayyaa humnootii Ameerikaan leenjifaman kanneen faca’ina vaayiresii kanaaf deebii kennuuf gargaaran Gaanaa, Senegaal fi Ugaandaaf gumaachitee jirti.
Hospitaalli ulaagaa sadarkaa lammaffaa kan tokkummaa mootummootaa qabu kun dhukkubsattoota kan simatu akkasumas tokkoon tokkoon isaanii meeshaa haffuura baafachuuf gargaaru sadi sadii kan qaban ta’uu angawoonni waaltaa ajajaa Ameerikaa kan Afriikaa AFRICOM VOAf ibsaniiru.
Gabaasa Karla Baab Jaallanneetu dubbisa.


text:
Barsiisaa Seenaa (History) Kan ta’e Aliyyii Haasaa Guyyee mana barnootaa Baantuu Sadarkaa 2ffaa Godina Kibba lixa Shaggar, halkan keessaa sa’aatii 7 itti mana jireenya isaa irraa human Waraana Wayyaaneen hanga ammaa bakka buuteen isaa hin beekamu.
2 thoughts on “Barsiisaa Seenaa Kan Ta’e Sabboonaan Oromoo Aliyyii Kaasaa Godina Shaggar Lixaa Mana Baantuu Irraa Loltoota Wayyaaneen Ukkaamfame.”
-
Pingback: Barsiisaa Seenaa Kan Ta’e Sabboonaan Oromoo Aliyyii Kaasaa Godina Shaggar Lixaa Mana Baantuu Irraa Loltoota Wayyaaneen Ukkaamfame. | Dhaamsa Ogeettii
-
Pingback: Oromia: #OromoProtests: Gabaasa FDG Oromiyaa | OromianEconomist


text:
Mootiin gaaf-tokko namni gaaffiiwwan sadan kanaaf deebii gahaa ta’e naaf kennuu danda’u sababa kamiin illee yoo himatamee mana isaa fi qabeenya isa irraa ariyatamee jooraa hin ta’u. Itti dabalees, badhaasa guddaa na biraa argata jedhee guutummaa biyya isaa keessatti beeksisa baase. Gaaffiwwan isaas:-Waan hundumaa hojjechuuf yeroo mijataan kami? Namoonni waliin hojjechuuf baay’ee barbaachisoo ta’an eenyu fa’i? Waanti yeroo hundumaa hojjetamuu qabu maali? Kan jedhu ture.
Namoonni beeksisa kana arganii dubbisan hudumtuu deebii adda addaa qabatanii karaa isaanii gara mana mootummaatti godhatan.
Deebii gaaffii isa tokkoffaaf, namichi tokko akka mootichi sagantaa adda addaa yeroon(sa’atiin), guyyaan, ji’aa fi waggaan baasuun fi sagantaa ba’e sana hojii irra oolchuuf xalayaan akka hordofuuuf gorsa kenne. Egaa nama akkasii qofaatu hojiiwwan hundumaa yeroo sirriitti hojjedheen fixa jedhee abdata jedhe.
Namni biraan tokko immoo gaaffii kanaaf yaada kana irraa adda ta’e tokko akkas jechuun kenneera.
« waan tokko dursanii karoorsuun waan danda’amu miti, mootichi gammachuu isaa akka waan faayidaa hin qabnetti ilaalee yeroo attamiitti maal hojjjechuu akka qabu beekuuf dhama’uu hin qabu.” Ammas namni biraan tokko mootiin ofiisaatiin waan fooyya’aa hundumaa gonkumaa fuul-duratti beekuuf abdachuu hin qabu, yoo gartuu gorsitoota taasisuun beektota hundeessee gorsa ogeessotaa kana hojii irra oolchee malee yeroo kamitti maal hojjechuu akka qabu beekuu hin danda’u jedhee gorse. Namni Kan biroon tokkos, wantootni tokko tokko murtii hatattamaa barbaadu waan ta’eef jecha hanga mootiin gorsa argatutti turuu hin danda’ani. Kanaafuu, waan fuul-duratti ta’uu danda’u beekuuf mootiin mortotaa fi mammaktota mariisisuu qaba.
Gaaffiin inni lammaffaas akkasuma deebii waan hin argatin jiruuf:-Namichi tokko akkas jedhe: Mootiin amantaa isaa bulchitoota isaa hundumaa irra kaayyachuu qaba jedhe. Namni kan biroon immoo lakkii lubootaa fi warra ‘moloksee’ irratti amantaa isaa gatuu qaba jedhe. Achumaan warri kaan ogeessota fayyaa, warri kaan immoo mootiin amantaa isaa humna waraanaa irra kaayyachuu qaba jedhanii wal mormani. Gaaffii sadaffaafis deebiiwwan garaagaraatu kenname.
Namoonni muraasni waan haalan nama amansiisu saayinsiidha jedhan. Gariinis amantaa irratti hirkachuu akka qaban ibsan.Warrii isaan kanaan morman immoo dandeettii waraanaatu baay’ee barbaachisa jedhan.Mootichis deebiiwwan kennaman hundumaatti hin gammadne waan ta’eef eynuuf iyyuu badhaasa hin kennine.
Mootichis yaada kana guyyaa baay’ee erga xiinxalee booda nama qopha-galeessa fi milkaa’aa ta’ee gaara irra jiraatu tokko bira dhaquuf murteesse. Akka gaara irraa gadi hin buune, hiyyeessa qofa simachuun beekamaa ta’usaa fi nama dureessaa fi abbootii angoo wajjin homaa tokko iyyuu gochuu nama hin barbaanne ta’uu isaa osoo beekuu gaaffiiwwan sadan kana nama qopha-galeessa sana gaafachuu barbaade.
Kanaafuu akka nama salphaa tokkoo ykn akka qotee-bulaa hiyyeessa tokkoo of fakkeessee namootaa isaa wajjin jiran gaara jalatti dhiisee namicha kana barbaaduu gara gaaraatti ol ba’e. Mootichis bakka jireenya namichaa yommuu ga’u osoo inni fuul-dura godoo isaatti bakka dhaabbii biqiltuu qotaa jiruu isa argate. Namichis yeroo keessummaa ta’usaa argee mataa isaa raasee dubbisee boolla biqiltuu qotuu itti fufe. Hojii baay’ee ulfaataa hojjetaa akka jiru beekamaadha. Innis jaarsa dulloomaa ta’us, saapeettaa isaatiin lafa garagalchu fi biyyoo wal-irra tuuluu ni barbaada. Mootichis itti dhiyaatee gaaffiiwwan sadan kana deebisuudhaan akka na gargaartuufan si bira dhufe jira ittiin jedhe:- Isaanis Waan hundumaa hojjechuuf yeroo mijataan kami? Namoonni waliin hojjechuuf baay’ee barbaachisoo ta’an eenyu fa’i? Waanti yeroo hundumaa hojjetamuu qabu maali?
Namichi beekaan mooticha qalbeefataa ture, darbee darbee gateettii mootichaa qaqqabuu malee jecha tokko illee itti hin deebsne. Laficha qotuu ittuma fufee jira. Mootichis akkas ittin jedhee amma dadhabdee jirta si gargaaruun qaba. Namichi beekaan kunis saapeettaa mootichatti kennee boqochuuf lafa irra gadi taa’e. mootichi tarreewwan lama erga qotee booddee qotuu isaa dhaabe. Gara namicha beekaatti garagalee gaaffiwwan sadanuu irra deebi’ee gaafate.
Namtichis amma illee deebii hin kennine garuu ka’ee dhaabatee saapeettaa itti agarsiisee “maaliif dhuftee hin boqottuu?” amma si harkaa fuudhee qotuu nan danda’a fidi ittiin jedhe. Haa ta’u malee garuu mootichi hojicha ittuma fufe osoo hojjetuu sa’atii tokkos darbee lammaffaanis ni darbe. Dhuma irratti biiftuun duuba gaarichaatiin gadi lixuu jalqabde kana irratti mootichi sapeettaa lafa kaa’ee namichaan akkas jedheen:- “gaaffiwwan koo sadan yoo deebisuu dandeessa ta’e jedheen si gaafachuuf si bira dhufe.” jedheen. Garuu yoo deebii naaf kennitu homaa hin qabdu ta’e karaakootti deebi’een mana kootti gala waan tokko na beeksisi maaloo jedheenii jennaan,namtichis mataa isaa ol qabatee akkas jedhee mooticha gaaffii gaafate.
“Kottee namaa gsara sanaa gara keenyatti fiigaa jiru sana dhageessaa?” Ittiin jennaan yeroo mootichi ol jedhu lamaan isaanii namticha dhiiga madaa mar’umaan isaa keessaa dhangala’u harkaan qabatee akka bineensaa fiigichaan mukeewwan keessaa ol ba’u argani. Namtichis haaluma hin beekamneen utuu fiigaa jiru kufe. Garuu osoo of wallalee aadaa lafatti hin kufin dura kallattiidhaan gara mootichaatii fiigaa ture. Hucuu isaa irraa baasanii yommuu ilaalan mootichi fi namtichi sun madaa guddaa madaa’uu isaa argan. Mootichis madaa namtichaa dhiqee marata isaatiin haa hidhu iyyuu malee dhiigichi amma iyyuu dhaabbachuu waan dideef maraticha battalumatti jiise. Ammas maraticha irrraa hiike deebisee hidhee hamma dhiigni dhaabbatutti akkasuma godhe. Dhuma irratti namtichi madaa’anis of baree bishaan dhugaatii gaafate. Mootichis gara burqitutti gadi fiigee bishaan qulqulluu joogii tokko waraabe kenneef. Aduun lixee galgallii qorruu jalqabeera. Mootichi fi namtichi qopha-galeessi sun lama ta’anii namticha madaa’e sana qabanii ol galchani siree namicha qopha-galeessa sana irra cibsan. Namichichis ija isaa libsatee callisee ciise. Mootichis deemsa gaara fi qotiisa boolla biqiltuu sanaan waan dadhabeef balbala duratti kufee achumaan rafe. Namtichi madaa’ee sun yeroo ka’u biiftuun mataa tulluu irratti baateetti. Yeroo gabaabduuf eessa akka jiru fi maal hojjechuu akka dhufe hin barre.Sanaan booda siree irra ciisee yommuu mooticha ilaalu baay’ee bita itti gale.Yeroo mooticha argu sagalee dadhabaadhaan hasaasee “dhiifama naaf godhi!” ittiin Jedhe. .”Garuu mootichi sababa maal balleessiteefan dhiifama siif godhaa?” ittiin Jedhe. Namtichi madaa’an sunis deebisee ati na hin beektu garuu ani si beeka. Anii diina keen ture ati kanaan dura oboleessa koo ajeestee qabeenyaa koo waan narraa fudhateef haaloo si bahuufan si barbaadaa ture ittiin jedhe. kanaafuu namticha qopha-galeessa kana arguuf qofaa kee dhufaa jiraachuu kee waanan bareef ani immo karaatti eegee si ajeessuufan murteessee dhufe. Yeroo dheeraaf dhokadhee si eegee ergan dadhabee booda mallattoo asirra dhufuu kee ibsu waanan dhabeefan bakka biraatti si barbaacha ba’ee jennaan akkuma tasaa eegdota keetti ba’een bakkan itti si waraanuuf jedhetti waraaname. Isaan booda akka tasaa isaan harkaa miliqeen as fiige. Osoon si hin argine ta’ee hanga yoonaattii nandu’a ture. si ajeessufan ture ati agruu lubbuu koo du’a oolchite.baay’een qaanneffadhe humnaa olittis oolmaan kee natti dhaga’ame; yoon jiraadhee bara koo guutuu tajaajilaa keen ta’a ijoolleen ijoollee kootis akkasuma siif ni ta’u. “Maaloo dhiifama naaf godhi!” mootichis haala salphaadhaan diina isaa duriitti araaramusa argee baay’ee waan gammadeef dhiifama qofaa gochuufii oso hin taanee qabeenya isaa hunda akka deebisuuf
waadaa seeneefii ogeessota fayyaa fi tajaajiltoota hamma inni fayyaa guututti deebi’utti isa gargaaran ramadeefii gara mana isaatti duukaa galche. Erga eegdota isaa namticha duukaa ergee booda ofiisaatii gara namticha qopha-galeessaatti achii deebi’e. Mootichi gara mana mootummaa isaatti osoo hin deebi’in dura gaaffiiwwan sadan isaa yeroo dhumaaf namticha qopha-galeessa sana gaafachuu barbaade. Namtichas lafa kaleessa qotame irra osoo inni sanyii facaasu argate.Namtichis ol jedhee dhaabbatee mooticha ilaalee gaaffiin kee siif deebii’eera mootichaan jennaan mootichis “attamitti?” jedhee gaafate. Kaleessa osoo dhuftee harka natti laatte bo’oo biqilaa kana baasuu na hin gargaarree ta’ee diina karaa irratti si eeggataa ture harkatti duuta turte. Egaa utuu na bira hin turre ta’ee silaa ni gaabbita turte. Kanaafuu yeroon baay’ee barbaachisaan yeroo lafa qotaa turte sanadha. Namni baay’ee barbbachisaan immoo ana ture. Waanti gaariinis na gargaaruu keeti. Dhuma irratti yeroo baay’ee barbaachisan immoo yommuu namtichi madaa’aan sun fiigaa dhufee sana yeroo ati madaasaa hidhuun dabarsitedha, utuu ati isa hin gargaarre ta’ee namtichi sun ni du’a ture atis carraa isatti araaramuu hin argattu turte. Akkasumas, innis nama baay’ee barbaachisaadha wanti sirriin hojjetame immoo yaala madaa isaaf godhameedha. Yaadadhu yeroon baay’ee barbaachisaan ammadha. Yeroon amma qabnu kun itti fayyadamuudhaaf yeroo nuti aboo irratti qabnudha. Namni baay’ee barbaachisaan nama ati yeroo hundumaa wajjin jiraattuu fi nama siif amanamee siiwajjin jiraatudha. Maaltu beeka gara fuula duraatti nama akkana argachuukee. Kanaafuu ati waan akkasiitti gammadi sababiin isaas karaa kana qofaan bara kee guutu milka’ina argataatii ittiin jedhe.
Kan barreesse Leo Tolstoy
Afaan Oromootti kan jijirame, Qopheessitoota Siifsiin!


text:
Ijoollee dabalatee gareen mishineroota Yunaayitid Isteets 17 kashlabboota Haitiin ukkaamsamanii butamuu kan garee amantin ergaan sagaleen waraabamee ergamee fi waa’ee haala kanaa quba qabu beeksisee jira.
Ministriin gargaaarsa Kirstiyaanaa kan kutaa Ohio keessa maadheffate ergaa dabarseen akka jedhetti kanneen ukkaamsamanii butaman 17n kun keellaa ijoolleen haadhaa fi abbaan irra hin jiraanne ijaaruu gargaaraa kan turan yoo ta’e, ennaa ukkaamsamanii butaman naannoo sanaa dhabamuu beeksisee jira.
Ergaan daqiiqaa tokkoo sun beeksisa namni akka waaqa kadhatuuf kaa’ame, fi kashlabboonni kun akka qalbii jijjiirrata kan gaafatuu dha.
Ergaan sun akka jedhutti daayirikterri ergama sanaa fi maatiin isaanii akkasumas namni maqaan hin dha’amin tokko maadhee sana keessa kan turan yoo ta’u, kanneen keellaa ijoolleen haadhaa fi abbaa hin qabaanne keessa jiran daawwachuuf dhufan kaan ukkaamsamanii butamaniiru. Daayirikterri ergama mishineroota sanaa angawoota US beeksisanii jiru.
Dubbi himaan mootummaa Yunaayitid Isteetis illee angawoonni gabaasa sana argataniiru jedhan. Nageenyi lammiiwwan Yunaayitid Isteetis biyyootii alaa jiranii illee kan ministeerri dhimma alaa dursa guddaa kennuuf keessaa ti jechuu dhaan dubbi himaan kun dubbatanii, ibsa itti dabalaa garuu hin kennine


text:
Godiina addaa Oromiyaa naannoo Finfinnee ka taate magaalaa Buraayyuu keessatti torban darbe bulchiinsii magaalaa hojjattoota warshaa fi kan abbotii qabeeya dhunfaa waliin marii gaggeesse jira.
Sababaa magaalaa Buraayyuu keessaatti warshaan tokko gubachuutti aansee namoonni hedddun hidhamaa kan jiran ta’u jiraattonni ni dubbatu.
Bulchaan magaalaa Buraayyuu Obbo Dhaabaa Jinfeessaa walgahii sana gaggeessuu isaanii ibsanii, garuu namoonni hidhamaa akka jiran galmee agarsisuu hin qabu jedhan.
Walgahii gaggeeffame irraa sagaleen dhoksaan ba’e akka agarsisuutti gaaffileen uummanni dhiyeesse Oromoo qofti maaliif hidhamaa akkasumas ajjefamaa, Fixinsi ayyaana Irraeechaa kan Bishooftuu irratti dhaqqabe beekaa kan qindaa’ee dha, carraa hojii dhabne, Oromootu Oromoo hiisisaa jira ka jedhu ta’uun beekamee jira.
Bulchaan magaalaa Buraayuu garuu, Oromoo qophaatti baasanii tarkaanfiin fudhatame hin jiru, egaa jedhanii booda, carraa danda’ameen dargaggoota hojii qabsisuuf yaalamaa jira, jedhu.
Ayyaana Irreechaa irratti humnooti akka Yuneeskoon Irreecha hin galmeessine barbaadan jeequu isaanii mootummaan beeksisee jira jedhu.
Gabaasa guutuu dhaggeeffachuuf kana cuqaasa


text:
Caamsaa 26/2016 Magaalaa Finfinnee fi Magaalota naannawaa Finfinnee keessatti mormiin uummataa akkuma jirutti jabaatee itti fufee jira. Diigumsii manneen jireenyaa keenyaa mootummaan nurratti raawwataa jiruun uummatni kumootaan lakka’aman kutaa Boolee Bulbulaa irraa dahoo jireenyaa dhabuun dararaa argaa jiraachuun hubatamee jira.
Mootummaan abbaa irree wayyaanee humna waraanaa Fayyadamuun Manneen jiraattoota Cunqurfamoo fi Maatii abbaa Qa’ee fi abbaa Lafaa ummata Oromoo humna waraanaan dirqisiisuun doozeraan diigumsi manneen jireenya jiraattoota itti fufee jira.
Haalli Magaalaa Finfinnee Kutaa Boolee Bulbulaa warraa Gannuu irratti rawwatame Magaalota Finfinnee fi naannawaa Finfinnee Duukam, Qaallittii, Aqaaqiii, Burraayyuu, Sabbataa, Sulultaa, Laga Xaafoo Laga Daadhii fi guutummaa biyyatti keessattuu Magaalota Oromiyaa fi Finfinnee Irratti Xiyyeeffachuun diigumsi seeraan alaa humna waraanaa fi Doozeraan fayyadamuun itti fufee jira. Lammiileen biyyatti hedduun dahoo dhabuun balaa ulfaataaf saaxilamaa jiru.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo Yeroon gamtaan dhaabbatanii mirga ofii kabachiisuuf falmatan amma jechuun Goototni, Dargaggootni barattootni, sabboontootni Oromoo, uummatni Oromoo fi uummattootni biyyattii sabaa fi sablammootni cunqurfamoon harka wal qabachuun haa falmannu; hanga abbaa irraa aangoo irraa qaarisnee mirga keenya gonfannutti falmaan itti fufa jechuun barruulee warraaqsaa bittinneessuu fi uummataaf waamicha sochii waarraaqsaa jajjabeessu gochaa jiraachuu hubachisa.


text:
Caamsaa 30,2016
Baha Wallaggaa magaalaa Moxee keessatti FXG haala ho’aa ta’een Qeerroon sagalee dhageessisaa Jira,sochii warraaqsaa eegalame hanga
fiixaan baasnutti duuba hin deebinu sagaleen hedhu gurmuu barattootaagidduudhaa dhaga’amaa ture haala sochii warraaqsaa itti fuufsiisuuf duubatti akka hin deebine walii galan,Akkuma qorumsarraa dhorkamanii bahaniin sirba qabsoo gobiin lafa dhiitaa jiru
Fincilli Xumura Garbummaa Baha Wallaggaa Waamaa Hagaloo Mana Barumsaa Qophaa’ina Naqamteetti Eegalame
Caamsaa 30,2016


text:
Bitootessa 30,2018
Warshaa “Automotive Industry” kan makalakayaan konkolaataa oomishu keessaa meeshawwan gurgudaa bafachuun gara naannoo Tigraayitti guuraa jiru.
Gama biraan ammoo magaaluma kana keessatti kana argamu naannoo humna qilleensaatti hora bishooftuu/haroo Magariisaa kan jedhamu ABO tu gale jira jechuun dabareen halkaniifi guyyaa bosona keessa naanna’uun eggaa jiru, jiraattotni garuu sodaa qabna sababa kanaan gaara kana ibiddaan akka isaan hin gubne jechuun sodaa isaanii ibsachaa jiru,Gabaasi biroon humni waraanaa kp magaalaa dukamitti “hoteela Jaju keessa qubachuun hojjettoota warshaa ” eastern industry” keessa hojjetan hiraarsaa waan jiruuf abbaan qabeenyaa hoteela kanaa daddaffiin loltoota kana hoteela isaa irraa akka baasu ummanni naannoo fi dargaggoonni Oromoo akeekachiisaa jiru. Waraana ummata hiraarsu qabeenya isaa keessatti jireessaa daba ummata Oromoo irratti hojechaa jiraachuun yakka ta’uu ummanni dhaamanii jiru.


text:
Ajjeechaa Artist Haacaaluu Hundeessaan Walqabatee Fincila Oromiyaa Keessatti Geggeeffamaa Jiru Ilaalchisee Ibsa Gabaabaa Jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname.
Ajjeechaa gara jabinaa fi kan ummata Oromoo mara rifaasisee gaddatti galche Artistii urjii sabaa ta’e Haacaaluu Hundeessaan Qeerroon Bilisummaa biyya keessaa fi biyya alaa gaddaa hiriyyaa hin qabne keessa galchee akka jiru beekamaa dha.
Ajjeechaan qaroo sabaa Artist Hacaaluu Hundeessaa irra gahe kallattii qabsoo saba Oromoo dabsuu fi ummata Oromoo gabrummaa keessaa hin baane keessatti naquuf jecha akka meeshaa polotikaatti fayyadamuuf bobbaan ykn duulli siyaasaa deemaa jiru ifatti argama. Waxabajjii 29,2020 wareegamuu Artist Hacaaluu Hundeessaan wal qabatee mootummaan qormaata haqaa fi qaamni walaba ta’e qoratee akkaataan ajjeechaa goota kanaa ummata Oromoofis ta’e saba biyya lafaan akka ifa ta’u jedhamee gaafatamus hanga ammaatti ololaaf fayyadamuun qondaalotii fi hogganootiin mootummaa gaafatamummaan itti hin dhagahamiin akka meeshaa ololaatti fayyadamanii dhaabota siyaasaa mootummicha morman irratti duula media of harkaa qabaniin bananii jiru.
Qeerroon Bilisummaa guyyaa artistiin kun wareegame Waxabajjii 29,2020 irraa kan eegale godinoota Oromiyaa mara keessatti bifa qindaayee fi gootummaan guutameen diddaa fi falmaa mirga ummata Oromoo itti fufee jira. Wareegami ol aanaa godinootaa fi magaalota keessatti kafalamaa jira. Mootummaan ta’e jedhee Oromiyaa dirree lolaa fi dirree hokkoraa gochuun akka ummanni tasgabbii hin arganne taasisaa jira. Waraanni raayyaa ittisa biyyaa gaafatamummaan osoo itti hin dhagahamiin magaalaa fi baadiyyaa keessatti ummata saamuu fi ajjeessuu gara malee dararuu hojii guyyaa godhatee jira. Hidhaan dararaminii fi ummati baqatee bosonatti dheessuun Oromiyaa godina hunda keessa jira. Haalli kun fala dhabuu irraan kan ka’e Qeerroo fi Qarreen Oromoo caasaa bifa dursee diriirfatee lafaa qabuun jijjiiraa hunde qabeessaa fi injifatnoo ummata Oromoo ifatti baasu muldhisuuf falmaa hadhaawaa gochuun magaalota hundatti hanga ammaa Fincilli Xumura Gabrummaa itti fufee jira. Wareegama kana hin jedhamnes baasaa jira.
Sababaa taajaajila Internet muruu mootummaan wal qabatee Qeerroon Bilisummaa Oromoos t’ae dhaabotiin mirga namoomaaf falman hundi ibsoota baasan ykn sagalee qaban aduunyaan dhageessisuu irratti rakkoon mudateera. Ajjeechaa hidhaa jiru fi sochii diddaa gabrummaa godina hunda keessatti hanga ammaa itti fufee jiru bifaa fi akkaataan tti gabaafamu dhabamee jira. Haala kanaan ummata Oromoo sagalee isaa ukkamsanii ajjeessuu fi hidhaatti guuruun itti fufee jira.
Waxabajjii 29,2020 irraa kaasee odeeffannoon (data) Qeerroo bilisummaa qaqqabe akka ibsutti hanga ammaa ummanni nagaa gaddasaa ibsachuuf ba’e 482 rasaasa humnoota mootummaatiin wareegamee jira, Namoonni nagaan 7000 ol ta’an ukkamsamanii bakka buuteen dhabamee jira. Odeessi godinaalee hundarraa funaaname kun akka addeessutti kanneen wareegaman malee namoonni 1300 madoo taasisamanii jiru. Kanneen madaa’anis tajaajila fayyaa dhorkamanii hedduun isaanii guyyaa du’aa eeggataa jiru.
Wareegamni kunniin garuu sochii Qeerroo Bilisummaa duubatti hin deebifne. Deebisuufis hin jiraatu. Falmaan waliigalaa qabsoo ummata Oromoo hogganummaa Jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi jaarmota siyaasa haqa Oromoof falmaniin itti fufee jira. Hang galma geenyamutti FXG magaalotaa fi baadiyyaa keessatti deemaa jiru guyyaa tokkoof illee kan hin dhaabbanne ta’uu ummata keenyaaf mirkaneessuu barbaanna, Caasaan Qeerroo Bilisummaa kan durii caalaatti daran babal’atee fi jabaatee, naamusaa fi ogummaadhaan karoora baafatee hanga sirna gabroomfataa dullacha Abiy Ahmad duuba dhukatee nutti fe’amuuf abjootaa jiru kun hundeen buqqa’utti murannoon kan itti fufu ta’uu mirkaneessina.
Wareegamuu Artist Hacaaluun wal qabatee duulli Oromoo fi Oromiyaa irratti yeroo ammaa kana banamee jiru kanneen armaan gadii keessatti argamu.
1. Hogganoota fi miseensota dhaabota karaa nagaa biyya keessatti qabsoofna jedhanii hidhuu;Addattis hogganootaa fi miseensota akkasumas deggertoota ABO fi KFO.
2. Waajjiroota mormitootaa fi qabeenya mormitootaa kan ta’e hunda saamuu;
3. Media lee maqaa Oromoon ijaaraman kan akka OMN, ONN fi Sagalee Qeerroo(SQ) irratti duula banuun akka isaan hin tamsaasne dhorkuu, gaazexessitoota hidhuu;
4. Diddaa Qeerroo Bilisummaa dura dhaabbachuuf jecha magaalotaa fi baadiyyaa keessa waraana afaan fi aadaa Oromoo hin beeknee fi jibba ummata Oromoo irraa qaban jedhanii yaadan naannoolee biroo irraa fidanii Oromiyaa keessa bobbaasuun ummata reebisuu fi ajjeesisuu;
5. Tajaajiloota ummataa kanneen akka ibsaa, bishaan, karaa, geejjiba, kutuu; maneen yaalaa kan dhuunfaa fi mootummaa cufsiisuu;
6. Tajaajjilli Internet guutuu biyyittii keessatti akka cufamuu fi odeessi biyya san keessaa akka hin dhaga’amnee fi hin baane daandii quunamtii hunda hula isaa cufuu;
7. Abbootii amantii, barsiisota, maanguddoota naannoo naannootti kabajamoo ta’an godina Oromiyaa hunda keessaa doorsisuu fi salphisuun hidhaatti guuruu; fi kkf ummata Oromoo irraan gahaa jira.
Mootummaan PP lola gosaa fi gosa jidduu fakkeessuun daldala siyaasaa media fi kaadirota isaa keessaan deemsisaa jira. Qabsoon Qeerroon Bilisummaa Oromoo taasisu saba kamiinuu kan diinaffate osoo hin taane haqa ummatootaa ukkamame deebisuu kan akeekkate dha. Qeerroon mirga saba Oromoo dhugoomsuu irra darbee akeeka siyaasaa addaa akka hin qabne diddaa fi sochii baroota dheeraaf taasisaa ture ragaa dha. Kanaaf ummanni keenya biyya keessaa fi alaan jiru akkuma barrota darbanii san tokkummaa isaa jabeessee garaagartummaa fi wal bubuusuu tokko malee qabsoo bilisummaa Oromoo bakkaan gahuuf akka Jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo tumsu dhaammanna.
Mootummaan PP carraa fi obsa yeroo dheeraa ummanni Oromoo keenneefii tuffachuun akka sabi keenya biyya lafaa irratti salphatuuf tuffii ummataa fi dhaabota siyaasaaf qaban ifatti muldhisanii jiran. Hoogganoota siyaasaa Oromoo maal nadhibdeedhaan hidhuu, dararuu fi maqa balleessiin media harkaa qaban irratti balaalefachuu fi ragaa tokko malee maqaa xureessuun tuffii kana agarsiisa. Hooganoota sabni Oromoo akka qaroo ijasaatti ilaalu tuffachuun ammoo saba Oromoo tuffachuu dha. Hoogganoota sabni Oromoo abdatu xiqqeessuu fi hidhanii dararuun saba Oromoo jibbuu dha. Haalli kunis akka jijjiiramuuf filannoon qabnu tokkoof tokko dha. Akkuma aadeffannee beeknutti qabsoo bilisummaa finiinsuun gabrummaa hiddaan buqqifnee ummata keenya ifa bilisummaa fi dimookraasii argamsiisuu qofaa dha.
Akka kanaan, Mootummaan PP ofiin jedhu Koloneel Abiy Ahmadiin durfamu hatattamaan hojiitti hiikamuu baannaan abiddi warraaqsaa amma qabatee jiru kun kan hin qabbanoofne ta’uu Qeerroon Bilisummaa Oromoo gadi jabeessee akeekkachiisa.
- Ajjeechaan Artistii keenya jaalatamaa Haacaaluu Hundeessaa irratti raawwatame garee mootummaarraa walaba ta’een hatattamaan qoratamee akka ummataaf ifa ta’u. Yakka kana kanneen raawwataman seeratti akka dhiyaatan.
- Muummichi Ministeera Koloneel Abiy Ahmad hatattamaan akka hojii gadi lakkisu. Mootummaan PP yerron aangoosaas waan dhumateef diigamee mootummaan cehumsaa akka ijaaramu.
- Hidhaa fi ajjeechaan ummata nagaa irratti raawwataa jiru hatattamaan akka dhaabbatu.
- Hoogganoota ol aanoo ABO fi KFO dabalatee hidhamtoonni siyaasaa hatattamaan akka hiikaman.
- Humni waraanaa Lixa, Kibbaa fi Kaabaa Oromiyaatti bobbaafamee maqaa WBO sakattaana jedhuun ummata nagaa dararaa jiru hatattamaan Oromiyaa keessaa ba’ee kaampii isaatti akka deebi’u. Nageenyi ummata Oromoo poolisoota dhalootaan Oromoo ta’anii fi amanamummaa ummata Oromoo qaban qofaadhaan akka tikfamu.
- WBO sakattaana maqaa jedhuun namoota ajjeefamanii fi qaamaa hir’ataniif hirphi barbaachisu akka kennamu.
- Mariin barbaachisaan mormitoota siyaasaa hunda waliin godhamee sagantaan dhaabbataan itti filannoon haqaa fi walaba ta’e akka geggeeffamu.
- Sabquunnamtiin ummataa kanneen akka Interneetii, Bilbilaa fi humna ibsaa hatattamaan akka gadi lakkifaman.
- Miidiyaaleen ummata walabaan tajaajilan kanneen akka OMN, ONN akka hojii eegalan. Gaazexessitoonni isaani akka gadi lakkifaman. Meeshaaleen waajjira isaaniirraa saamaman akka deebifaman.
- Hegereen siyaasa biyyichaa fi garamitti deemna kan jedhu mormitoota siyaasaa hunda hamate waliin hatattamaan ta’ee aangoon PPn qofaa dhuunfate akka xumuramu.
Gaaffileen keenya armaan olii hin guutaman taanaan Qeerroon Bilisummaa Oromoo akkuma kanaan duraa fincila jalqabame guutuu Oromiyaa keessatti finiinsuudhaan mirga abbaa biyyummaa kan kabachisiisu ta’uu gadi jabeessee beeksisa.
Xumurarrattis, ummata Oromoo fi Qeerroon biyya keessaa fi alaa gootummaa abbootii keenyaa fi qabsoo irraa dhaaltaniin itti fufiinsaan mirga ummata keessanii falmaa jiraachuu keessan waan arginuuf kabajaa ulaanaa ni isiniif qabna. Akkuma durii tokkummaa keessan jabeessaa. Hin qoqqoodamiinaa. Garaagarummaa siyaasaa tokkoon malee qabsoo itti fufnaan yeroon haqa keenya harkatti galfatnu as dhihoo ta’uu dhaammanna. Hogganni Qeerroo Bilisummaa Oromoo Oromiyaa guutuu keessatti mootummaa akka raasuu dandayuu fi qabsoo itti fufsiisuu dandeettii qabu isiniif mirkaneessina. Qeerroon akeekaa ifaa qabatee tarsiimoo bilchaataa fi naamusaan masakama. Caasaa ititaa kan salphaatti diinaan hin raafamne qaba. Tooftaa fi tarsiimoo baafatee qabuunis mootummaa ummata Oromoo dararaa jiru kana akka jilbeeffachiifnu shakkii tokkollee hin qabnu. Ummanni keenya biyya alaa fi keessaa abdii PPn gara cee’umsaatti nu geessa jedhu tasumaa akka hin jirre hubattanii sochii eegaltan jabeessitanii akka itti fuftanii fi Jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa cinaa akka dhaabbattan asumaan dhaammanna.
Injifatnoon Ummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo


text:
WASHINGTON,DC —VOA
Akka oduu hajaja waraana Amerikaa(Pentagon) pirezidaanti Tiraampi waraanaa Waldaa Afrikaa Somaalee jiru gargaaruuf akka ilaallachaa Al-Shabaab Somaalee keessatti hadhan hajaje.
Akka jara kana dahoo isaanii keessatti hadhanii humna dhowwab hajaje mootummaan Amerikaa kun.
Hajaja kana irratti mootummaan Somaalee womaa hin jenne.Laetitia Bader, Somalaeetti qorattuu dhaaba mirga namaa qoratu Human Rights Watach (HRW).Yoo lolan keessattu yo bonaa ka akkanaa ka namii gargar godaanu kanatti ufi eegachaa loluu malan jetti.
“Ammitii keessattuu yoo namii akkana malee gobbatee garga faffaca’e. Nama kuma hedduutti jireenna wayyaahaa barbaadachuu fi gargaarsa addunyaa argachuuf magaalatti baqachuutti jira.Kana wannii nu jechuutti jirru.”
Fulbaan dabre keessa naannoo Mududgiti xuyyuurii Amerikaa Al-Shabaab hadhuuf jedhee milishaa mootummaa Somaalee gargaartu dhahe.
Mootummaan ammoo bulchiinsa Puuntilaanditti beekaa waranaa Amerikaa dogogornse jedhee himata.
Akkana hadhanii lafa hedduu keessaa baasanillee Al-Shabab kaan bombiin hadhaa, kaan ammoo fixaa lafa hedudu deeffate.
Abdullahi Halakhe, gaafa Afrikaatti ogeessa nagaati.Xuyyuura waraana Amerikaatii fi AMISOM bulchoota Al-Shabaab hedduu fixee jari kun amma dhokate ummata jiddutit dahatee nama hadhaa tanaaf namii nagaa jidduutit miidhama jedha.
Pirezidaantiin Soomalee haarahii yoo waraanii Afrikaa amma Al-Shabaab Soomaalee irraa eeguutti jiru ganna dhufu achii bahe hadhuutit akka biyyitii ufi dandeettu tolchuuf waraana Soomalee jabeesse jaaruuf waadaa gale.


text:
Pilaatileetii
Pilaateleetiin, akkasumas tiroomosaayitii jedhaman (Giriik irraa θpόuBoς, "clot" fi kύtoς, "seelii"), qaama dhiigaa yoo ta'an, hojiin isaanii (qabxiilee coagulation waliin) dhiiguu miidhaan ujummoo dhiigaa irraa dhufuuf walitti qabamuudhaan deebii kennuudha, kanaanis a dhiiga dhangala'uu.[1] Pilaateleetii niwukilasii seelii hin qaban; isaanis ciccitaa saayitoopilaasmii kanneen meegaakaariyoosaayitii[2] buqqee lafee ykn sombaa irraa argamaniidha,[3] isaanis sana booda gara marsaa dhiigaa seenu. Pilaaleteetii inaaktivii ta’e kan naanna’an caasaa baaykonveeksii diskooyidii (boca leensii qabu) dha,[4][5]: 117–18 2–3 um daayameetira guddaa keessatti.[6] Pilaateleetiin hojiirra oolan pirojekshinii meembraanii seelii fuula isaanii uwwisu qabu. Pilaateleetiin hoosistoota qofa keessatti kan argaman yoo ta’u, lafee dugdaa biroo keessatti (fkn simbirroota, amfibiyaanota), tiroomosaayitoonni akka seelii mononuclear hin tuqamneetti naanna’u.[5]: Dhiiga dibame irratti pilaateleetii akka tuqaa diimaa dukkanaa’aa ta’etti mul’ata, kunis gara %20 daayameetira seelii dhiiga diimaa ta’a. Ismeeriin kun pilaateleetii guddina, boca, lakkoofsa qulqullinaa fi walitti qabamuu isaanii qorachuuf kan gargaarudha. Ga’eessi fayyaa qabu tokko akkaataa idileetti seelii dhiiga diimaa pilaateleetii caalaa dachaa 10 hanga 20 qaba. Hojiin guddaan pilaateleetii tokko hemostasis gumaachuudha: adeemsa dhiigni bakka endothelium addaan cite dhaabuu. Bakka sanatti walitti qabamanii, addaan citiinsi qaamaan garmalee guddaa yoo ta’e malee, boolla sana cufu. Tokkoffaa, pilaateleetii wantoota endothelium addaan citee ala jiranitti maxxanu: adhesion. Lammaffaa, boca jijjiiru, fudhatoota ibsu fi ergamtoota keemikaalaa dhoksu: activation. Sadaffaa, karaa riqicha fudhatootaatiin walitti hidhamu: walitti qabamuu.[7] Uumamuun pilaateleetii kanaa (primary hemostasis) activation of the coagulation cascade waliin walqabatee jira, bu’aan isaas fibrin deposition fi linking (secondary hemostasis) waliin wal qabata. Adeemsi kun wal-irra bu'uu danda'a: ispeektiramni baay'inaan pilaateleetii pilaagii, ykn "dhiiga adii" irraa gara baay'inaan fibrinii, ykn "dhiiga diimaa" ykn makaa caalaatti adda ta'etti argama. Gariin isaanii adeemsa kana xumuruuf tarkaanfii afraffaafi shanaffaatti duubatti deebi’uu fi pilaateleetii dhorkuu itti aanu ni dabalu[8] kaan immoo tarkaanfii ja’affaa, suphaa madaa ni dabalu. Pilaateleetiinis deebii ittisa dhibee ujummoo dhiigaa keessaa dhalootaan[9] fi madaqsuu[10] lamaanuu keessatti hirmaatu. Meembraaniin seelii pilaateleetii fudhatoota kolaajiinii qaba. Dallaan ujummoo dhiigaa ciccituu hordofuun pilaateleetii saaxilamanii kolaajiinii tishuu walqabsiisaa naannoo isaanii jirutti maxxanu.
Xiyyeeffannaan pilaateleetii gadi aanaan thrombocytopenia jedhama, kunis sababa oomisha hir’achuu ykn badiisa dabaluu irraa kan ka’edha. Xiyyeeffannaan pilaateleetii olka’uun thrombocytosis jedhama, fi yookaan dhalootaan, deebii kan kennu (saayitookiiniif), yookaan sababa oomisha hin to’atamneen: niwoplaasmota maayilooproliferative keessaa tokko yookaan niwoplaasmota maayilooyidii biroo murtaa’an keessaa tokko. Rakkoon hojii pilaateleetii thrombocytopathy ykn jeequmsa hojii pilaateleetii jedhama.
Pilaateleetiin idilee dhiiguu osoo hin taane dallaa ujummoo dhiigaa irratti waan hin baramneef deebii kennuu danda’u, kunis pilaateleetii sirrii hin taane maxxanuu/hojii fi thrombosis fida: uumamuu ujummoo dhiigaa hin tuqamne keessatti. Gosti thrombosis kun malawwan kanneen normal clot irraa adda ta’aniin kan uumamu: jechuunis, fibrin venous thrombosis dheeressuu; pilaakii arteriin tasgabbaa’aa hin taane ykn ciccite dheeressuu, kunis arteriin thrombosis fiduu; fi dhibee dhiigaa (microcirculatory thrombosis) jedhamuun beekama. Arterial thrombus gartokkoon dhangala’aa dhiigaa danquu danda’a, kunis downstream ischemia fiduu danda’a, ykn guutummaatti danquu danda’a, kunis du’a tishuu downstream fiduu danda’a.


text:
Mudde 04,2015 Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Walisoo Damee Amboo Guyyaa Guutuu Waraana wayyaaneen Eegamaa olani galgala
kana FDG Sirna Faashistii Wayyaanee irratti kaachisuun mormii karoora master pilaanii Finfinnee fi Labsii Oromiyaa dura dhaabbachuun Gaaffii
mirga abbaa biyyummaa kaachisuun Falmachuutti seenan.
Goototni Barattootn Orpmoo Yuunibarsiitii Walisoo Damee Amboo halkan guutuu dhaadannoo Mootummaa Wayyaanee uummata keenya karaa nagaa fi Dimookiraasii gaaffii gaafachaa jirru ajjeesaa jiru seeratti dhiyaachuu qaba, karoorri master pilaanii finfinnee fi labsii Magaalota Oromiyaa haqamuu qaba, Gaaffii mirga Abbaa Biyyummaaf deebiin nuuf kennamuu qaba, mirgootni dimookiraasii fi namummaa nuuf
haa kabajamu jechuun Dhaadannoo guddaa dhageesisuun Warraaqsa FDG jabeessuun itti fufan. Mootummaan Wayyaanee humna Waraanaa Poolisii Federaalaa halkaniin barattootatti seensisuun dhaadannoo gaaffii mirgaa dhageesisaa jiran ukkamsuuf barattoota goolaa kan bulan ta’uun
ibsame jira. Barattootni Oromoo diddaa isaanii jabeessuun itti itti fufan haaluma Walfakkaatuun Halkan edaa mooraa Yuunibarsiitii Wallaggaa fi Walisoo keessatti FDG halkanumaan gaggeeffamaa kan bule ta’uun gabaafamera
Yuunibarsiitii Walisoo Damee Amboo Guyyaa Guutuu Waraana Wayyaaneen Eegamaa Erga olanii Halakn Edaa Irraa FDG Eegalan.
Mudde 04,2015 Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Walisoo Damee Amboo Guyyaa Guutuu Waraana wayyaaneen Eegamaa olani galgala


text:
Ganna darbe kana naannoo Oromiyaa godinaalee 11 keessatti balaan ibidda bosonaa mudachuu mootummaan naannoo Oromiyaa beeksisee jira.
Itti-anaan Diirektera Olaanaa Abbaa Taaytaa Eegumsa Naannoo Bosonaa fi Jijjiirama Qilleensaa Oromiyaa, Obbo Boonaa Yaaddessaa, bara darbe kana balaa ibiddaa sababa adda addaatiin mudate kanaan lafti bosonaa hektaara kuma 6 gubateera jedhan.
Kun tahus garuu uwwisi bosonaa Oromiyaa ol guddachuu issa angawaan kun VOA’tti himanii jiru. Gama biraatiin mootummaan naannoo Oromiyaa uwwisa bosona naannichaa dhibbaa irraa harka 34 oliin ol guddisuuf akka hojjetaa jiru dubbate.


text:
Itti-aanaa dura-taa’aa Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Garbaa dabalee fi itti-aanaa barreessaa dhaabichaa, obbo Dajanee Xaafaa dabalee hoogganoonni Koongiresa Federaalawa Oromoo mana-hidhaa waaltaa qorannaa yakkaa “Maa’ikelaawii” jedhamutti hidhamanii jiran, maatii isaanii isaan dubbisuuf waalticha deeman arguuf ehama argachuu isaanii dubbatu, maatiin isaanii.
Miidiyaalee hawaasaan akka odeessamaa turetti, hoogganoonni Koongiresa Federaalawa Oromoo fi Oromoonni ka biroon waaltaa qorannaa sanatti hidhatanii jiran, “mirga abukaatoo seeraa isaanii waliin dubbachuu, mirga maatii isaanii waliin dubbachuu fi mirga wal’aansa fayyaa argachuu dabalee, mirgawwan seera biyyattii keessatti tumamanii jiran, nuuf haa kabajaman” jedhuudhaan guyyoota sadi’iif eega nyaata lagachuun mormii isaanii dhageessisanii booda ehamni maatii isaanii arguu kun kennameef, jedhama.
Mucayyoon Obbo Beqqelee Garbaa, dubree Boontuu Beqqelee kana ilaalchiisuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf gaaffii fi deebii kenniteen, ishii fi haati ishee, aadde Haannaa Raggaasaa, har’a waan magaalaa Finfinnee hin turreef, akka ehama kanaatti Obbo Beqelee arguu dhaa baatan iyyuu, firri isaanii tokko deemee Obbo Beqqelee arguu isaa ibsitee jirti. Har’aan dura, guyyoota sadeen dabraniif ennaa Obbo Beqqeleef nyaata geessaa turtetti qodaa itti geessite waan deebisanii isheef kennuu dhiisaniif dubbiin isaa ishee yaaddessuu kan ibsite, Boontuun, booda garuu, abbaan ishee fi hidhamtoonni Oromoo Maa’ikelaawii jiran ka biroon nyaata lagachuun mormii irra turuu isaanii akka dhageesse dubbattee jirti. Haadha ishee, aadde Hannaa Raggaasaa, waliin boor ganama akka deemtee abbbaa ishee dubbisuuf karoorfattee jirtus himtee jirti.


text:
Godinaalee Shawaa Lixaa fi Shawaa Kibba Lixaa aanaalee garaagaraatti raayyaan ittisaa, poolisiin Oromiyaa fi humnoonni tikaa hoggantoota caasaa mootummaa kan biroo waliin ta’uun uummata saamaa jiru jedhame.
Shawaa Lixaa aanaalee Amboo, Tokkee Kuttaayee, Liiban Jaawwii fi Dirree Incinnii; Shawaa Kibba Lixaatti immoo aanaalee akka Walisoo, Wancii fi Ammayyaa keessatti Qonnaan bultoota qabeenyaan wayyoo qabanii fi abbootii qabeenyaa jalqaba guuranii mooraa waraanaatti hidhu jedhan jiraattonni.
Itti aansee Waraana Bilisummaa Oromoo waliin hariiroo qabdu, maallaqaa fi lojistikiidhaan deeggartan jechuun reebichaan dararu kan jedhan jiraattonni, kana booda waajjira poolisiitti jaarsummaa akka ergatan godhu jedhan.
Bakka kanaa immoo “Maallaqa hanga kana yoo kaffalte ni baata” akka ittiin jedhan himaniiti jiru.
Akkaataa kanaan aanaalee kanneen keessatti abbootii qabeenyaa fi qonnaan bultoota galii fooyyee qaban birrii kuma 500 hanga miliyoona tokkoo gaafachuun saamaa jiru jedhan maddeen odeeffannoo OMN.
Abbootiin qabeenyaa fi qonnaan bultoonni bifa kanaan raayyaa ittisaa, humnoota tikaa, poolisii Oromiyaa fi dabballeedhaan samaman kunneen immoo akka hin himanne ni doorsifamu jedhan.
Humnoota kanneen malees humni maqaa Waraana Bilisummaa Oromoo himatu kan Bilxiginnaan ijaaree bobbaase qonnaan bultootaa fi abbootii qabeenyaa doorsisee saamaa akka jirus maddeen keenya ibsaniiru.
“Mootummaan kun yoo kufe waan itti hirkannu hin qabnu waan ta’eef humna aangoo fi yeroo qabnutti fayyadamnee saamuu qabna” jechuudhaan dabballee fi humnoonni mootummaa duulaan bifa kanaan hawaasa saamaa jiru jedhu maddeen keenya.


text:
Onkololeessa 15 bara 2010 as Waashingtoon DC keessatti, halkan waarii irra dabree lafa bari’uutti deemuu dargageessi umriin 27 Alii Ahmad Mohaammad namoota shaniin eega tumamee dooda, dhuma irratti lubbuun isaa darbuu sabaa himaaleen adda addaa gabaasanii jiran.
Qorattonnii fi sabaa himaan naannoo DC akka jedhanitti, Aliin Onkololeessa 15 halkani waarii booda mana dhiichisaa ykn Daansii "DC 9" jedhamu ol seenuuf yaalee waan dhorkameef jecha, dhagaa darbatee foddaa manichaa haleele. San booda abbaan mana dhiichiisa sanaa hojjatoota ka biroo afur waliin, Alii faana fiiguun qabanii reeban, dhiitan, tuman, Aliin hospitaala ga’ee yeroo xiqqoo dhaa booda du’e.
Qondaallii poolisii DC fi naannoo ishee Kaatii Laanyier waan uumame kana ilaalchisee ibsa kennaniin "qabeenyaatu manca’ee jedhanii reebbicha bineensummaa akkasii rawwaachuun, dhuma irratti lubbuun namaa darbuun,”haqa“ yaadii jedhu yoo jiraate, kun waan gonkumaa fudhatama qabu miti, dubbii foggisoo dha" jedhan.
Daragaggoo Alii Ahmad Moohaammad yaadachuuf jecha, sirna mormii dungoo ibsuun magaalaa Washington Dc keessatti gaggeefamee irratti lammiwwaan Itiyoophiyaa lakkofsaan hedduu ta'an argamanii turan. "Amerikaa keessatti yakki akkasii rawwatamee arguun waan fudhatama qabu miti, nama shan ta’anii nama tokko miidhuun gocha gara-jabinaa fi bodatti hafaa dha." jedhu.
Abbaa Alii, Obbo Ahmad Mohaammad Galchuu sirna kana irratti "ilmii koo nama hokkara jaallatu miti. Haala kanaan isa dhabuu kiyyatti gadda guddaa tu natti dhagahama" jechuun sabaa himaaf ibsan.
Ilmi isaanii Aliin, Oromiyaa Godina Arsii magaalaa Asallaa keessatti dhalatee barnoota isaa kan sadarkaa duraa fi giddu galaa achuumatti eega xumuree booda, kan sadarkaa lammataa as Amerikaa keessatti xumuruu isaa dubbatu, Obbo Ahmad.
Maatii fi Fira Dargaggoo Alii Ahmad Mohaammadiif jajjabina hawwinaaf.
MP3 tuquun gabaasa guutuu dhaggefadhaa.
Du’a Sukanneessaa Dargaggeesa Oromoo - DC 9
- Jaallannee Gammadaa
Onkololeessa 15 bara 2010 as Waashingtoon DC keessatti, halkan waarii irra dabree lafa bari’uutti deemuu dargageessi umriin 27 Alii Ahmad Mohaammad namoota shaniin eega tumamee dooda, dhuma irratti lubbuun isaa darbuu sabaa himaaleen adda addaa gabaasanii jiran.


text:
Dragon
Dragon iin bineensa lubbu qabu kan yaddan ni jirra jedhame yadattamu, akkasumas gudda fi serpent jabba yokan reptile "magic" yokan "spirit" (afura) qabbu jedhame yaddatama. Bineensotti yaddan qoffa bekkamani kan ammalla fi fakki dragonii qaban bayyetti jirru.
Gossa dragonotta yaddan ni jirru jedhamani kan bekkamani
- Azhi Dahaka kan sexana matta sadii qabu akka dragon jirra jedhame yadda Zoroastrianii persiaatti argamanamaniin amanamu dha.
- yadda Ugariticitt immo serpentiin matta torbaa qabu kan bishaan kessatti argamu kan Lotan jedhamu dha.
- Akka yadda Hydra Greekitt matta bayye kan qabuu kan jabbena qabba jedhame yaddatamu jirra. Yoo tokko ijjefame, kan lamma bakka isatti ba'u dha. Akkasumas bishaan kessatti argama. Dragoniin kun Heraclesif dubrii isaanin ajjefamani dhumatan.
- Smok wawelski kan jedhamu dragon polish kessatti argamu yoo ta'e "middle ages"itt garra Krakow marsani argamani dha.
- Y Ddraig Goch symbolii wales yoo ta'u kan dimmatani argaman yoo ta'an kunis seena Mabinogion Lludd fi Llevelys irratti himamu.
- Nidhogg, dragon Norse mythology kessati argamu yoo ta'u, bakka dukkana' laffa jallatti argamutti jiratta jedhame yaddatama. Kunis Ragnarok eeguf. yerro sunitti immo hikamme lafa kana cuffa hin ballessa jedhame yaddatama.
- Orochi, serpent matta sadetti qabu kan Japanese mythology kessatti Susanootti ijjesse jedhame kan yaddatamu dha.