text:
“LEARN.&.KNOW YOUR HISTORY!!!” “Soniyyee!!”.
*YOUR WORLDLY LIFE IS EQUAL WITH YOUR WORK & ATTITUDE. SO HAVE GOOD ATTITUDE &DO GOOD!!
.eelaan ija ogbarruun kan jedhuufii Rakkoof hiikoo filmii OROMOO kan jedhu irraa assoosama bareedduu tana fudhadhee! Yoo qalbi’iin Dubbiftan Waan baay’ee Irraa Hubachuu Dandeettan jedheetan Amana!!Walii galu’uufi waliif amanamuun bu’uura guddinnaafi Takkumma’aati!!Who do you become in nature? The Curious you? ………………………? The Creative You? Contact information:abdiboru67@yahoo.com
“Oromia space!”
Finifinnee14.5.2006
“DON’T TOO LATE TO CHANGE YOUR ATTITUDE!! “.
HAWASSA UNIVERSITY. *my opinions have changed,but not the fact that I’m right!.A.Brilliant.
INISTITUTE OF TECHNOLOGY. *Minds are like parachutes. They are only function when they are open .
SCHOOL OF INFORMATICS. BENTA SINTA BEDASO. PROGRAM: DEGREE. DEPARTMENT: INFORMATICS. SPECAILIZATION: INFORMATION SYSTEM. CONTACT INFORMATION:bentasinta@gmail.com. *Act in the valley so that you need not fear those Who stand on the hill!…Danish proverb. *if a million people say a foolish thing, it is still A foolish thing!.Anatole France.
Oromoshort stories.Assosamoota gaggabaaboo Oromoo. Mammaaksotaafi Assoosamoota gaggabaaboo Oromoo. N.B.assoosama gabaabaa kanaafi makmaaksota itti aanaan yoo qalbi‟iin dubbiftan waan danuu irraa hubattan jedheetan amana!!walii galu‟uufi waliif amanamuun waa hunda caala!!dubbisa gaarii!! “Oromia Space”. “Soniyyee…”. “Gatii qalbi‟ii fuulduraaf!!…………………….. Finifinnee 14.5.2006
Oromoshort stories.Assosamoota gaggabaaboo Oromoo.
“Soniyyee kophaa kee maal asii goota?” naan jette intalli diimtuu, dheertun ilkaan kaarruu takka, Dilbata ganama ji‟a Waxabajjii Bara 2000. Ani wayta san Yunivarsiitii Finfinnee, kaampaasii guddaatti barataa waggaa sadafaan ture. “Lammata akkanatti na hin waamin sin hin jennee?” jedheeni ishiin na aarsinaan. “Ati immoo baruma baraan muudiin sii hin galu. Waggaa sadii as turtee jirta, garu waan waggaa tokko as turte hin fakkaattu”. “Sanaaf hin rakkatin isin yoo nuuf ammayyoomtan nu gaha. Bartoota muudiin galeef jennee karra tokkaffatti suuraa keessan maxxansina. Tariis immoo jiinas buukii muudotaa irratis maqaa keessan barreesina, ammaaf garu maal si gargaaru?” “Baruumsa tokkotu naa galuu didee, xinnoo na qo‟achiisuu dandeessaa?” “Tole, mee yaa ta‟u” jedheen barumsicha ibsuufi jalqabe. Otoo daqiiqaa lamaa hin ibsiniif “Soniyyee, Daamxoon bar na gaafatee” jette “Isa booddee hasofnaa, amma mee na dhaggeeffadhu” “Tolee”, jette otoo hin fixin “Intalli kun immoo gurbaa kanaa wajjin yoom jalqabdee?” jette quba ishii qaqalloo gara dhiira fi dubartii wal hammatanii deeman tokkootti eeraa. Kaballaa itti cufi na godhe. Garuu mooraa keessatti nama tumuun dhorkaa waan ta‟eef nan obse. Aarii koos akka na irratti hin beekne jedheen ishiif kan ishiin ilaaltu ilaaluu didee barruulee qo‟annuutti deebi‟e. “Sona dhiifama! Sin jeeqee?” jette hidhi ishii xuxxessaa. “Lakkii na hin jeeqnee” jedhe aarii koo akka na irratti hin beeknee dhoksaa. “Ilaa, qormaanni gahaa jira waan ta‟eefi yaada Keenya sassaabbannee qalbiin yaa qo‟annu”. “Tolee, Sonniyyee!” jette deebitee barrulee na wajjin ilaaluu jalqabde. Sarara lamaan tokko yoon ibsuuf hamoommachuu eegalte. Maal akka ishii godhu wallaalee otoon yaaduu “Maaliif buna hin dhugne?” naan jette “Lakki, booddee dareen qaba waan ta‟eefi asuma taa‟een xinnoo ishii dubbisa; ati garuu dhaqii dhugi” “kophaa koo hin dhugu. Anis daree waanan qabuuf walumaan deemnee dhugneeti achumaan daree gallaa”.
“Lakki asuma naa wayyaa” yoon jedhu “Ati immoo kanuma badda, oduun namaa guutuu malee guyyuma tokko illee buna namaa hin bittuu?” Qaana‟een wajjin deeme. Bunicha ajajannee teenyee haasa‟uu eegalle. Oduun ishii martuu waayee abalu abalu akkas godhee ti. Yeroo baayyee matimini dhiira, gochamni dubartii dha, gochi jaalala. Yeroo tokko tokko garuu iddoon wal jijjira malee matihimnii fi gochamni dhiiraf dubartiin ala hin ba‟u. Gochi garu jijjiiramuu danda‟a :jibba-jibbite, jibbe, ganuu, gane gante fi kan kana fafakkaatan ta‟uu danda‟a. Otoo sammuu oduu kana hunda ittiin funaantu beekumsa ittin funaantee waa meeqa barte. “Kaleessa Caaltuu wajjin teessanii yoo odeessitanin sin arge”jette ija babaasaa. “Eyyeen, waliin turee” “Isheen bar, jaalallee qabdii” “Ana maaltu na dhibe” “Jechuun jaalalaa yoo barbaadee jedheen”. “Kan argine mara jaalalaa barbaanna taanaan; nuti beelada malee nama miti” jedhe ija keessa yoon ilaaluu lafa ilaaltee akka qaana‟uu wayii taatee. Buna nuuf dhufe suuta jennee dhuguu jalqabne. Haallii ishiin buna ittiin dhugduun mataa isaantin haala addaa qaba. Qeexaloo, garuu eesa gahuuf, maal ta‟uf akkas ta‟uuf. Namni of ta‟uu dhabe kan biraa akkeesuu yoo eegalu karaa du‟aa deemuu akka jalqabe hin beekuu? Raaji! Of ajjesaa orma jiraachisuu. * * * * Galgala yoon galu doormiin keenya garmalee oo‟ee jira. Barattoonni adda addaa, muummee adda addaatii dhufanii achii wacu. “Maali inni?” jedhee otoo hin fixin nagaa gaafadhee gara dulaaba koottii fiige. “Weel kaam” jedhe Ibdoon sagalee furdaa odeessaa tokkoon. “Akkam milkooftee?” jedhe “Maali?” jedheen, maal akka nagaafate baruuf yaaddan dhama‟aa “Milkoofte! Hin milkoofne yoo jette waan ajaa‟ibaati. Hanga ammaa, koman koorsii isatu hin fudhatin jetteetii kan har‟a si wajjin oolte” maali jechuu akka barbaade naaf galeet
“Isa dhiisi mee” jedheen “Hin qaanoftu moo? Hin milkoofne jettaa bar!” “kun milkii miti bar, ani jaalallee baayye , bayyee jaaladhu waan qabuuf kan biraa hin barbaadu” “Nuti bar jaalallee qabdaa siin hin jennee, koman koorsii fudhadhu jenne malee” yoo jedhu hunduu giingisuu jalqaban “Haasaa biraa hin qabdanii?” “Jaalala fagoo hin amanin, „the nearest is the dearest”, amma wayita kanatti maal akka hojjachaa jirtu beektaa fayyaalessa koo?” “Isheen waan feete hojjachuu dandeessi; sun mirga ishiiti. Ofi jette naaf yaa amanamtu, ofii jedheen ishiidha amanamaafi. Ofii jennee yoo walii amanamne wal amanna!” “Amma gaye dhimma keenyatti yaa deebinu” jedhe Abdoon “Akkuma dura marii‟anne, dhiifama warri barfattannii dhuftan; dhimmi keenya har‟aa; waaye waldaa barattootaa dhaabuuti; „yoo walii galan alaa galan‟ jedhee akkuma Oromoon mammaake walii gallee waldaa barattootaa tokko dhaabanna yaada jedhutu jira, isin yaada kana akkamitti ilaaltu?” jedhee ijaan hunda keenya irra deeme Ibdoon. Ibdoon yunvarsiitii Finfinneetti, barataa saayinsii siyaasati. Ibdoon baachii koo waan ta‟eef siritti wal beekna. Darbees, amma erga dormii tokko jiraachuu jalqabnee wagaa lammaffaadha. Yeroo kana keessa guyyaa tokko walti buunee hin beeknu. Ibdoon sabboonaa waan ta‟eef barattoonni Oromoo martuu baayyee isa jaallatu. Hunduma caalaa immoo onnee qabeessii fi of kenniin ummata bal‟aa kanaaf qabu barattoota biratti iddo guddaa isaa laatee jira. Innis kana baree haa ta‟u ykn uumaa, yeroo hunda yaadaa harawaan dhiyaata. Ammas yaada kana kan kaase isuma. Garuu Ibdoon rakkoo tokko qaba jedhameet hamatama. Namoota kaabaa dhufan lafumaa ka‟ee jibba. Kanaaf inni sababan qaba jedha. Sababni Kun garu tokkoof dhugaa; tokkoof dhugaa waan hin taanef yeroo baayyee dubbii falmii ta‟a. Isaaf haccuuccaa, haxxummaa, yakka, saamicha fi kan kana fakkaatu qofatu kaabaa dhufa. “Biyyattii kana keessatti guddinni dhugaa, aadaan dimookraasii fi bilisummaan waliigalaa kan dhufu ummanni jiddu galeessaa fi kibbaa iddo isaanii malu yoo argatan qofa. Sana yoo hin ta‟in ni guddannaatti gadi guddanna” jedha. Gama biraan immoo hamma barbaachisuu ol humnatti amana. Isaaf dhugaan homaa miti, yaada cimaatii “cimaan laalee nama argisiisaa” jedha. “Faranjoonni addunyaa teenya karaa barbaadan kan oofan humna waan qabaniif. Ameerikaan addunyaa teenya irra
akka feeteti kan burraaqxu waan humna qabduufi. Gabaabumatti “might is right” kana irraa kan ka‟e, maqaan Humnessaa kan itti bahe. Siree doormi irraa gamaa gamana wal ilaalaa barattoonni afur tataahanii falmii o‟aa geggeessu. Ani shanaffa dha. “Jaalannus jibbinus du‟aafis yaa ta‟u jereenyaa waldaa qabaachuun dirqama. Kanaafu, Gamtaa Barattoota Oromoo (GBO) kan jedhamu yoo dhaabne hoo?” “Dhaabun sirri ta‟ee, garuu beektota keenya wajjin dura otoo mari‟anne hoo?” jedhe Garoo Duube. Nan yaadadha dura mooraa yoo galu maqaan isaa “Garoo” miti Jaalataa Duube turee. Garuu „fannisaa kaaffee‟ akkasumas yeroo affeeran, nyaata qofa waan ajajatuuf, gurbaan kun garaa jaalata jedhanii “Garoo” jedhaniini. Ergasii asi hunduu Garoo jedhaan. Amma barattoonni baayyen keessattuu duuben keenya “Garoon”isa beeku. Maqaa isaa kan dhugaa se‟u. “Lakkii Jaalataa (maqaa kana beekaa fayyadame) hara‟a boruu otoo jennuu yeroon dhumaatii, otoo waa hin hojjatin gidduutti hafnaa” “Yaaddoon kee naa gala, garuu wanta ariifannaan hojjatamu miti. Karaa of-eeggachaa deeman nagahan gahan. Hin ariifatin hin ariifannuu, lafa fiigichaan gahan lafoos hin hanqatanii”. Dhugaan amansiisaa fakkaatee. “Maal goonu?” jedhe Ibdoon murtiin akka itti kennamuuf. “Wadhakaan lakki lafa irra butuun icciticha alagaaf laachuu dha” yoo jedhu “Barattoonni lama bullee laalla” jedhan. Ibdoo yeroo baayyee adeemsa akkasii kanatu yaaddoo keessa isa galcha. Walii galteef walii galtee dhabu. Walii hin galluuf walii galtee godhachuu. Walitti fiigu irra wal irraa fiigu. “Egaa yaa bulu yoo jettanii boru sa‟a kanatti asumatti argamnee yaa murteessinu. Beektota keenyaa wajjinis yaa mari‟annu. Garuu ribuu walii yaa gallu, yaa kakannu. Iciitii kana eenyuttuu hin himnu” “Hin himnu” jedhani sagalee tokkoon. “Ibdoon ni gammade, Ibdoo qofa mitii hundumatu gammade. Walii galtee kana Oromoo marti ayyana isaa irraa waan dhagahuuf gammaduu isaatuu oolaa? Mooji? Barii akkuman daree jalqabaa baradhee baheen gara doormii yoon deemu, intalli tokko karaatti na argitee,
“si‟i Sona, adeemsi keessan kun siriidha amma? Maali nama ta‟uu wajjin iccitiin yoo hojjattan?” “Maal?” jedheen “Akka nama homaa hin beeknee nama dhoksuu yaaltu garuu bukoon keessan ala jira” jettee na biraa sokkite. * * * Akkuman bare dhaqeen kiisingi puulii teessoo gara bitaa jiru tokko irra taa‟ee yaadan bade. “Eenyutu iccitii kana baase? Maaliif? Akkana taanan hangam hojachuu dandeenya? Oduu? Waan hedduu cimoo ta‟an dirqama fi quuqama lammii keenyaa waan qabnuuf ni mari‟anna. Inni bulee oduu ta‟ee deebinee odeessina, oduu! Keessa dhabnee, keessoo dhabnee, keettoo dhabnee wal ijaarra jennee, wal diigna, wal qabanna jennee, wal gadi dhiisna. Hin gurmoofna jennee bittinnoofna. Lammii goota dhabe gurmuu mootii dhabe. Maalif? Maalif?? Maalif??? “Oromoon saba walii hin gallee?”jedheen of gaafadhe. Lakki seenaa wal dhabiiyyuu hin qabu. Saba ijaarsa cimaa, sirna gadaa qabu. Ofumaa deebse. Jaarraa kudha jahaffaa yaadadhe. Bara Gadaa keenyaa, bara akka nama tokkootti yaadnu. Bara sirna tokko jala jiru. Bara san guyyaan, keenya ture. Ihii, amma maal taane?” “Hin gaddine, otoon yaaduu naa dhufe. Sun waggaa dhibba sadii dura ture. Sanaa as sobni kun hanga baballachaa deemee wal irraa fagaachaa deeme jira. Odaa tokko dhiisee, odaa shanitti bulu eegalee ture. Kun baayyina ummattichaatii irraan yoo ilaallu rakkoo hin qabu. Garuu rakkoo kan ta‟e Odaawwan gargar bahuun hubna naannoo umuun dhuma irratti iddoo tokko tokkotti dudhaa ganamaa gadi dhiisuun harkaa Abbootii Duulaa bu‟uun mootummaa of-danda‟an ta‟an.Oromoon erga harka alagaa galee immoo ittuu gargar bahe jira. Akka inni wal qoodun isas lagaan qoodan, innis lagaan wal qoodu bare. Awaas gamni, Arsii, Waabe gamni Baalee.Ilmaan Siikoof Mandoo hin haafe. Gibee gamni Jimmaa, Dhedhesaa Gamni Wallaggaa, gamanni shawaa, Ilmaan Maccaa fi Tuulamaa, ilmaan Boranaa fi Bareentummaa lageen keessa yaa‟un ciccitee. “Xaqlaayi gizaati”, walitti qabanii lagan kukutanii bituuf, “kifla haagarii”, kutaa biyyaa, biyya lagaan kukutanii bituuf qoodaa, qoqqoodaa, hojii-manee waggaa dhibbaa Habashaa. Eenyumma mantaa dura hin qabneeni eenyuummaa amantaa ijaaru egale.Ati akkasii inni diina keeti, ati akkasii ajjeesi jannata gali. Ati akkasii jijjirii jannata galchi. Ee magan! Ee magan! Rakkoon keenya baayyachuu isaa! Aja‟iba Rabbii! Rakkoon keenya baldhachuu isaa! Ummata waggaa dhibba sadii addaan cite, ummata jaarraa tookko gitni algaa lagaan addaan qoodee, kan of fakkeesee, kan isa hin fakkaatin fokkisiisee, eenyummaa isaa mulqee, hundee isaatti deebisanii eenyummaa isaa kadhaabanii hidda latiinsa isaa fayyisanii ijaarun hangam namatti ulfaata.Garuu abdii hin
kunnu. “Amoolee baattaa jennaan deegarra ulfaattii? jedhe” jedhama. Addaan ciccituufi diina walitti ta‟uu caalaa hin ulfaatu. Ishoo galata! Hagana walii galuunuu walii galteef karaa banuu dha. Wali galuus baannu, walii galuuf carraaqna. Maaltu beeka? Maaltu beekaa, maaltu beekaa? Rabbi tokkichaa malee! *** “Sonii, sona, soniyyee” jettee gateetii koo qabaa. Garagaree laaleen; “Maali, maal taatee yaadan akkas baddaa, bar atii yoo akkas taatuu garaan na badaa” jettee na maddii teessee harka narra kayyatte. Harka ishii of irraa kaasen ija keessa ilaalee. Akka damaqinni wayi irraa dubbifama. Harka ishii ofi irraa waanan kaasef fakkaata. Deebitee immoo sagaleedhuma durii sanaan “Sonii, dhimma cimaaf si barbaadan ture?”jette “Maalii nagaa mitii?” “Isa illee, nagaadhaa, wayi sitti…?” “Maal inni dhoksaadha moo?” “ Lakki dhoksaa illee mitii garuu …” “Garu inni… fixi kaa?” “Garuu dubartiin …” Yaanni ishii naa galuu yaalee, garuu yaa fixxu jedheen “Garuu dubartiin ni deessii, dhirii ni dhalcha” “Eyi” jettee rukuttaa jaalalaa tokko kolfaa, na rukutaa. “Jechuun” jettee ija dunuunfatte, Humna sassaabbachuuf fakkaata. Ammas “Jechuun” jettee, “Maali jechuun, jechuun jettii, waan taate hin himattuu?” Waraqaa tokko irratti barreessitee natti kennite.
“Dhiifama garuu dubartiin dhiiraa hin gaafattu, waanuman bayyee si jaaladhu malee. Ati naa hubachuu didde malee ani bar haala adda addaan siif ibsuun yaaleen turee” jettee lafa laalte. “Homaa itti hin dubbanne” calliseen yaadan bade, gara jaalallee kootii. Hidhii ishii fidee yoo hidhii kootti irkistun baannanee ka‟e. “Maal taatee” naan jette kolfaa. “Ilaa, hunduma caala iftumma kee keessattu, harqota dubartummaa kana cabsitee sin jaaladha jettee afani baastee na gaafachuu keetin bayyeen si dinqisiifadha. Ija irraa hafi. Garu ani jaalalleen ofii ol jaaladhun qaba.” “Ani ishii siin caalaa, ishee kiiloo afurii, ishee mataan ishii ciraaroo, cilaaloo fakkaatu sana mitii jaalallee koo kan jettu”. “Eyyee ishuma, ishuma fokkistuu sanitu anaaf faaya” “Ishiin illee sitti yaa haftu, si wajjin hin deemtu, nama akka keef …” Akka na biraa hin hafne beekan jira kanaaf, dhugaa jiru itti himuun qaba. „Abjuu sodaaf taa‟ani hin bulan‟, garaa citteen haa yaatu jedheen “Ila, jaalala keef baayyee galatoomii, ani fedhii kiyyaaf jedhee jireenya kee balleessuu hin barbaadu” yoon jedhu “Maal jechuu akka barbaadde naa hin galle?” jette. “Dura waanan sitti himu hundaa iccitiin qabuuf waadaa naa gali” “Dhugaa Rabbii ,sonaan yaa du‟u nama tokkotti hin himu” “Egaa ani echi.ayi.vi (HIV) pozatiivi dha. Kana immo imaana sitti kennadhe, namatti najalaa hin himin” jedheen itti garagalee laalee .Naatee waan taatu dhabdee jirti. Naatee, afaan qabattee na ilaaltee oto waan tokko hin dubbatin fiigaa na biraa sokkite. * * * Yommuun doormii gahu Ibdoon bayye gaddee taa‟ee jira. “Ibdoo maali taate?” jedheen akkuman ol seenen. “Si‟i dubbii san namatti wayi himtee ati?” naan jedhe.
“Ibdoo hanga hara‟a na hin beektu jechaa dha. Hiriyyummaan keenya akkanumaan jechaa dha, erga hiriyyummaan wal nu hin amansiisinii maaltu akka wal nu amansiisu hin beeku?” “Jechuun anis bar nan rakkadhee, wanti nuti mari‟annu martuu ala jira. Iccitii qabaachuu hin dandeenye akkanatti immoo maal hojjachuu akka dandeenyu ani hin beeku” yoo jedhu “Hundi keenyaa of yaa ilaallu” “Yaa ilaallu, garuu bar ani …” “Eenyu shakkita?” “Gurbaa san hin amanu” “Gurbaa kam” “Duubee garoo, nama baayyeetu bar…” “Abdoo dhimma kana duras irratti mari‟annee jirra. Ani kana itti hin amanu, anaaf kun cinqii miti. Mammaaksa Ameerikaa tokko beektaa. Ameerikaanonni, warri qarshii isaanii irratti “Nuti Waaqatti amanna jedhanii barreeffatan, biyya keenya fayyada taanan, seexana waaqeffachuuf duubatti hin deebinu jedhu kanaaf ummata Oromoo hin ta‟a taanan seexana wajjin maalif hin hojjanne. “Ummata Oromof ta‟a fayyada taanaan seexana wajjin maalif hin hojjannee?” “Eyyee, seexana wajjin maalif hin hojjanne” “Sona na dhagahi, xinnoo rakko beekumsa seenaa qabda jechuu dha. Waayee dhaaba kanaa yeroo baayyee deddeebi‟ee sitti himee jira. Dhaabichi gaafuma dhaabatu, rakkoo ummata Oromoo haalan hubatee, rakkoo sanaaf furmaata laachuf kan dhaabbate ta‟us, finciltoonni kaabaa garuu maqicha dhaabaa fayyadamuun Dargii kuffisuuf kan itti fayyadamanii dha. Dhugaadha wayta sanatti, Dargii kuffisuuf qofa Oromoonni baayyen gara dhaabichaa galanii jiru. Gaafa Dargiin kufee haallii hundu hin jijjirama jedhanii qabsa‟anii jiru. Rakkoon kan dhufe sana booda. Akkuma atuu jettu dhaaba kana akka dhaaba siyaasa tokkootti ilaalanii itti galan fayedaa Oromoof qabsaa‟un ni danda‟ama ture. Rakkon jiru garuu, haallii dhaaba keessa jiru sana hin eeyyamu. Dhaabicha keessa garee lamatu jira. Garee Oromoof garee biro. Lamaanuu ija hamaan wali eegu. Tokko Oromoof dubbata yoo ta‟e ija hamaan ilaalamee “Dhiphoo” jedhamee rukutama. Akkanaan gareen kun lamaan waldiddaan wal-utubaa walii galtee walii hingalleen dhaabicha of- dadhabaa, gargaarsa kaabaa fedhaa godhanii kan hanbisan.” “Kanaaf furmaanni isaa maal jetta?”
“Furmaanni isaa duraan dursee dhaabni kun of danda‟ee adda ta‟ee dhaabachuu qaba. Kun salphaa hin ta‟u. Maaliif yoo jette haallii inni keessa jiru murnoo kaabaa waan fayyaduuf, warri kaabaa fayeedaa kana dhabu hin barbaadan.” “Fakeenya siif yaa kennu. Dhaabni kun miseensa ADWUI kan ta‟e bakka bu‟insa ummata Oromoon bakka bu‟a jedhuutin miti? Garuu koree jeddu gaaleessa ADWUI keessatti ummata miliyoona soddomaa of duuba qabatee miseensa kudha shan qofa keessaa qaba. ABUTn garuu ummata miliyoona afurii qabateeti isa wajjin qixa nama kudha shan koree jiddu galeessaa keessaa qaba. Dabalata Angoon Addichaa fi biyyichaa qaqaliin hogantootaa ABUT fi kennama dha. Dimokraasin baayyina ummataatii, maaliif angoonis baayyina ummata bakka bu‟aniitin hin kennamne?” Kunii walumaa galatti shiiraa dhaabicha irra jiru argisiisa. Kan biro waan tokko of keessa hin qabu. Jechii tokko jira “„ABUT yoo qufaan qabe DHDUOotu haxxifata‟ jedhu. Kana sii mirkaneesuf fagoo deemuu hin qabu. Bara 2001 wayta ABUTiin gargar fottoquu, DHDUOnis diigamu jalqabe. Isa Kan hanbisuuf „gartuu fottoqxuu‟ jedhamee Nama meeqatu ari‟ame. Walumaa galatti dhaabni kun dhugaan Oromoo arrifannaan guddisu kan danda‟u yoo Oromootti deebi‟e Oromummaan hojjate, yoo gammachuu ABUT/ADWUI dhiisee gammachuu Oromoof hojjate, yoo faayedaa ABUT/ADWUI dhiisee fayeedaa ummata Oromoof hojjate qofadha.” “Abdoo yaada kee gutumaan guututti nan fudhadha. Garuu akkana akkasi jechuun fala ta‟aa? Abaaruu fi algeessuun furmaata ta‟aa? “Tole maali yaa goonu jetta ati?” “Ana kan natti fakaatu, hunduma caalaa tokkummaa Oromootti nan amana, nan wareegamas.Gama dhaabatti yoo dhufte garuu dhaabni hunduu ilaalcha mata ofii qaba.Ilaalchaa isaanii ilaalee, ciminaa fi laafina isaanii ilaalee, duuraaf duuba isaanii ilaalee qabxii kan kennuuf ummata Oromooti. Kanaaf immoo haala mijeessuun immoo itti gaafatamummaa bulchiinsa fi dirqama seenaa dhaaba aangoo qabate jiruuti. Akka kana duraa garuu siyaasa tokkoo afarsinee kan tokkotti bishaan naquun nu hin baasuu. Kan nu baasu garaagarummaa dhaabbilee siyaasaa keenya akkuma jirutti keenyee qabxii tokkummaa dhabbilee siyaasa keenya addatti baasun gabbisuutu nuuf ta‟a. Yeroo sana shoora siyasa Oromoon baha Afrikaatti taphachuu qabu mirkaneessuun kan danda‟mu (oto jennuu Oromoon saba kophaa isaa garagartee musiliimaa fi kiristaanaa wal-dandeessisuun riqicha tokkummaa ummata gaanfa Afrikaa ijaaruu danda‟u dha. Maalif yoo jette saba kamii iyyuu caalaa amantiin gurguddaan lamaan keessatti argamu. Fakeenyaf Amaaraa yoo fudhatte bayyinaan Kirsitaana, Tigree yoo fudhate baayyinaan Kirsitaana, Sumaalee yoo fudhatte waluma galatti jechuu dandeessaa Islaama, Affaar akkas, ummanni biros. Kanaafi Oromon durii jalqabee riqicha amantii gaanfa Afrikaati, feekeenya waldanda‟isa amanitootaati.
Tarii immoo ummanni Oromoo cancula tokkummaa ummatootaa gaanfa Afrikaati. Kanaaf ragaa hin barbaachisu. Maaliif yoo jenne baha Afrikaa keessatti sabni Oromoon wal hin daangesineen saba muraasa. Kanaaf, kana baruun gahee Oromoon baha Afrikaa keessatti taphachuu qabuuf gumaachuuti isaani irraa eegama. Keessattuu luuxe-baatonni hayyuu kaabaa, gama tokkoon maqaa tokkummaan keessa olaantummaa ofii mirkaneeffachuuf wixxirfachuun kufaati irra maqimaqii isaan buusa. Gama biroon immoo bu‟uura falaasma dimookiraasii, Bulchinsa hedduu; mirgaa bicuu (majority rule, minority right) otoo beekanuu dhaabbilee ofii bukeessanii tolchaniin gamtaa ijoollee walii hin gallee dhaabuu fi yeroof buluun fuuldura ummattootaa gaanfa Afrikaa dukkaneessun hooddii abdaa gochuu malee xiyyaa kallattii guddinaa muldhisu miti. kanaaf yeroon amma. Oto aduun hin dhihin. Erga dhihee dhidhiitachu irra otoo hin dhihin malachu, „akkuma Oromoon, „ifaan soratan,dukkana daakkatan‟ jedhe” yoon jedhu alaa balballi rurrukutame.Yeroo kanan hasa‟a dhaabee balbalicha banuu adeeme, yoon banu. “Hi, akkam, Duuben hin jiru?” “Lakki hin jiru?” “Haaya, namni karra tokkoffaatti si barbaada na je‟in” “Nama akkamiitii? Baadiyyaa dhufani?” “Lakka boo, namtichi suufa wayyii diratee jira, nama magaala fakkaataa!” “Tole ittin hima” yoon jedhu “Kaaffen gaye, maaliif hindeemne” jedhe gurbaan ergaa fide. “Gahee jiraa?” jedhee Abdoon sa‟aa ilaalee. “Hari‟i shiroo waan ta‟eef maaltu nu ariifachiisaa?” jedhee afaanii otoon hin fixiin “Koottaa isinin affeeraa” jedhe gurbaan ergaa fide “Lakki guyyaa biraa, yoo qarshiin sii dhufe” “Lakkii, maallaqni hara‟a waan naa dhufeef isin yaa affeeru” jedhe “Tolee” jennee yoo bahu taanu Duubee Garoo teenshin booksii keessa riphee dhaggeeffatu keessaa. “Qufa‟aa, eenyu inni kan na barbaadu?” jedhe
Kolfi nu qabe, garuu immoo baayyee rifanne. Keessattuu Abdoon nahee achumatti hafe. “Kotu namni karra tokkoffatti si barbaada” jedheen gurbaan ergaa fide Dafee nu duukaa ka‟e. Raajii oto waayee nyaataa dubbannee jirra ta‟e iccitti keenya baha turee! * * * Erga laaqana nyaannee booda jaalallee Koo arguufan gara kiilo afurii deeme. Kiilo afur gahee yoon waamsisu hin jirtu. Egaa, yookin daree qabdi yookin namaa wajjin iddoo wayii deemte jedheen dhiise. Guyyaa lammaffaasi deebi‟ee yoon gaafadhu hin jirtu naan jedhani. Duri guyyaa lamaa, sadi‟in wal arginaa turre. Ani hafu ishiitu dhufa. Ishiin haftu anatu dhaqa. Amma garuu asi buutee ishiin dhabe. Rakkannaanin hanga daree bartuu deemee barbaade.Hin jirtu. Hiriyyaa ishii argeen akkan barbaadu akka itti naa himtuu fi irbaatan booda sa‟aa 6:00 tti akka naaf beellamtu imaanaa itti kennadhee deeme. Sa‟aa jahatti iddoon itti beellame yoon gahu hiriyaa ishii malee ishiin hin jirtu. Ariifadheen safisaan gaafadhe.
“Jiraachuu jirti, garuu si arguu akka hin barbaanne natti himte” jettee calliste “Maali, maalan ishii godhe” jedhee yoon iyyu “Hin iyyini, jaalala keessa rakkoon hin dhabamu. Inni guddaan garuu rakkoo uummame san ifaa fi bilisa ta‟anii mari‟achutu furmaata ta‟a” jette. Anis hin shakkine, baayyee waanan jaaladhuuf iddoo shakkii hin qabu. Egaa itti toluu dide jedheen yaade malee. Ammas guyyaa sadaffaa deebi‟e barbaadeen. Hin jirtu. Hiriyyaa ishiis argu hin dandeenye. Amma garuu baayyeen yaadda‟uu eegale. Waan tokkotu uumamee malee akkamiin akkas baddii. Rakkoon otoo hin jiraatin akkamiin akkasitti na dheessiti. Waanuma fe‟e otoo ta‟ee bar hiriyyaa kootii, qaama wadhakaa koo jedhee otoon abdadhuu akkas na godhuun ishii baayyee na aarse. Garuu maal gochuun danda‟a, jaalalli obsa hin qabne maraatudha ofin jedhe. Obsee yeroo ishiin kutaa dhaa baatu eegee maaluma akka taate gaafadha jedhe murteesse. Deemeen sagantaa barumsa ishii bakka beeksisni bahu ilaale. Guyyaa sana barumsa hin qabdu. Bariisaa garuu ganama sa‟a 8:00 hanga 10:00 hin qabdi yeroo sana anis nan qaba kan koo yaa hafu mee ishumti maal taatee akka hafteen gaafadha jedheen murteessee kara dormii deeme. Guyyaa arfan darbe kana anis sirrii miti ishiinis sirrii miti. Ani yaaddoo jaalallee kootu akkas na godha. Dhugaadha otoon ishii hin argiin guyyaa lama oolee hin beeku. Hara‟a
garuu guyyaa arfaffaadha, kan durii irra dachaa lama. Namni immoo akkan waan ani mudoo wayii qabuu maalif na dheessuu? Kan dur oduu funaanuu na duukaa yaa‟an martuu hara‟a kophaatti na gatanii jiru. Kan dur si jaalanneen karaa deemu na dhoorkan amma ijaan argaa koo jibbu. Kuun hidhii xuuxu. Maalif jedhee of gaafachaa Kiiloo Afurii hanga kilo Jaha miila koon dhufe. Kiiloo Jaha yoon gahu intalli tokko dhuftee nagaa erga na gaafatteen booda “Sona, homaa hin gaddin, kan akka kee bar nama baayyeetu jiraa” naan jette. Maali jechuu akka barbaaddee naaf hin galle. “Deebiseen maali jechuu keetii?” jedheen. “Jechuun fakkeenyaf ani vayirasii HIV wajjin kan jiraadhu dha” yoo naan jettu waan biraa hin shakkine. “Ila, HIV wajjin jiraachuun, dhuma jireenya miti. Ati immoo intala baratte. Abdii qabaachuu qabda. Yeroo isaa eegdee qoricha umurii dheeressu fudhachuu qabda. Hunduma caalaa gorsa ogeessa fayyaa fudhachuu fi hoji irra oolchuu qabda” jedheen gara kaaffee biraa sokke.
Halkan ijji koo otoo qola hin galin yaadaa bulen, bariisaa otoo ishiin daree hin galin daree ishiin barattu gahee eeguu jalqabe. Gurbaa tokkoo wajjin harka walqabatanii kolfaa, fandalalaa yoo na bira gahan, ishiin yoo na argitu rifatte. Garuu waan tokko otoo natti hin dubbatin gara daree ol seente. Ani garuu waanan arge amanuun dadhabe. Tasa akkas na gooti jedhee hin amanne. Garuu abjuu miti. Gootee jirti. Lakki abjuu guyyaa ta‟innaa? Lakkii ijuma kootu argee. Obseen eeguu eegale. “Obsan annan goromsaa dhugan; „obsan warroomani” jedha Alii Birraa. Sa‟aan lama waggaa lama natti ta‟e. Garuu homaa miti. Aarsaan jaalalaa kanaa oli jedheen sabare. Rooba ganama Waxabajjii qorra lafee nama cabsu. Haa ta‟u gatiin jaalalaa kanaa oli. Gahuun hin ooluu sa‟aan afur hin gahe. Amma kopha baatee jirti. Itti deemeen harka qabe. “Iii, maal gochuu dhufte, gadi na dhiisi!” jettee iyyite. “Waan taate qofa natti himi, maal inni balleesan koo?” “Abbaa feetee wajjin sagaagaltee natti deebitaa?”
“Sagagaltee!…….” “Eenyuu ani moo!” “Eenyuttan dubbachaa jira, ofii dhibeen faalamtee, anas dhibeen na faalufii… maalan sigodhe, aarii na irra qabdaa?” Yeroo kanan yaadadhe.Amma waan hunduu naaf ife. Oduu …. Oduu … “Leensa, Sonaan pozatiivii dha siin jedhanii? Leensii, Leensii koo, ati ana hin amantuu? Ana irra oduu namaati amantee na gantee? Garuu sitti hin mufadhu. Oduun namaa muka jiidhaa bara gogsutti maaf si jijjiire jedhee sitti hin aaru. Garuu Waaqayyo tokkichi keessa koo, hojji koo ni beeka. Namni na hin amanu, inni garuu na beeka. Ta‟us waadaa tokko naaf gali. Nu lamaanuu deemne qoratamna” jedheenin imimmaan akka galoo fuula ishee irra gallisu irraa haqee. “Homaa hin dubbannee” Tolee fuulan naa mirkaneessite. Yoon oli jedhee ilaalu barattoonni nu marsanii jiru. “Ammas, kun oduu dha. Oduu yaa odeessan. Otoo jennuu Leensaa oduun jiraachuu kee mirkaneessa. Namni hanga lafa kana jirtutti, waan gaaris hojjadhu waan yaraa waaye kee odeessuu hin dhiisu. Garuu gaafa duute namni xinnoo sitti hiiqufi hiriyyonni kee yeroo xinnoof hayii hin duutee jedhanii hidhii xuxxuuxaa si yaadatu. Waayee kees ni odeessu, turaa hanga deemtu namni maqaa kee dhahu ni dhabama. Sammuu namaa keessaa baata. Jaalalli kee, jibbi kee, miirri kee, kolfi kee waan halleen kee si wajjin awwaalama. Hanga jirtutti garuu kun hundu jira. Kanaaf oduu namaa hin jibbin. Jiraachuu kee waan mirkaneessuf. Namni waan ta‟e odeessuf mirga immo qaba. Kana dhoorku hin dandeenyu” jedheen gorsaa karraa baane. Kana caalaa nu lamaanuu walitti hin dubbanne. Nu lachuu yaada mataa keenyaa keessa galle. Ani hunduma caala ofan amana. Yeroo daa‟imummaa kanan rawwadheen ala walqunnamtii saalaa godhee hin beeku. Garuu oduun namaa ana iyyuu sodaachisaa dhufe. Namni HIV qabu hin huqqata waan jedhaniif jedheen ulfina koo ilaalen jira. Dhugaadha xinnoo hiri‟adheen jira. Dhugaa ta‟innaa. Qilleensa moo maal irraa na qaba. Maaltu beeka wanta qara qabuunis darbuu ni danda‟a .Yoo ta‟es homaa miti. Qorichi jira bar jedhee otoon yaaduu kinilikicha geenye. “Maal yaadde?” “Nan sodaadhe?” “Jabaadhu, yoo taanes maal? ofi baruun waan guddaa dha bar!” Seennee dhiiga kenninee deebii qorannoo eeguu eegalle. Ammas walitti hin dubbanne nu lamaanuu yaadan bannee jirra. Ani waayee oduun yaada ishiin maal akka yaaddu hin
beeku. Kana keessa na waaman. Akkuman ol seeneen fuula doktorichaa ilaale. Ifaa dha. “Doktor, gorsi kan qoraannon duraa iyyu na gaha” yoon jedhu. “Kun eetiksii dha, kanaaf” jedhee otoo hin fixin “beeka garuu….” “Baga gammadde! nagatiivi dha” Fiigen Leensaatti marame. Ishiinis nagativii jedhaniin. Walitti maramnee boonye. Warra wal nu dhabsiisuuf yaaleef boonye. Goomtaa keenya boonye. Jaalala keenyafis gammachuu jaalalaa boonye. Wal hammannee baane. Deemnee wal affeerre. Kana keessan “Otoo jennu, gurbaan ganamaa sun maal inni?” jedheen. “Soni koo na jaalattaa?” “Akkamitti akkan si jaaladhu sitti himu” “Sonii, jette mataa gadi qabattee” “Hin sodaatin natti himi” “Baayyeen si jaaladha, baayyeen si amanaa ture, garuu pozatiivii dha naan jennaani nama biraa wajjin jalqabe. Dhiifama guddaan si gaafadha, ani akkas hin seene durbummaa Koo….” “Leensii Waadan keenyaa akkas hin turre. Oduu yoo dhageesse natti himuu qabdaa ture; egaa ammas ji‟a sadii‟in booda irra deebinee qoratamuu qabna” “Tole, Sonii” Waldhungannee gargar baane.Baruumsicha findhee gara manaa galle. Ji‟a sadii cinqiin dabarsinee Fulbaana dhuma irra wal argine. Ammas gaaffiin keenya doggogora darbe qulqulleeffannee wal amantaan waliin jiraachuf murteessuu dha. Kanaaf immoo qoratamuun dirqama. Haa ta‟uu malee gara kootiin amma hanga duraa sodaan hin jiru. Keessattuu ani ofitti baayyee waanan amaneef dur huqadhe kanan fakkaadhe amma furdadheen jira. Duras ilaalcha koo ta‟ina? Mooji? Kiliniika dura itti ilaalamnetti deebinee dhiiga kennine. Ammas dura anatu waamame. Achi irraan Leensii. Amma waan ta‟e amanuu hin dandeenye tasa hin ta‟a jedhes hin amanne. Ishiin ammas hin iyyiti. Ana afaan na gogee jira. Doktarichi hamma danda‟e gorsuu yaala.
Leensii, ila gaafuma jaalala jalqabinu sitti himeen jiraa. Jaalalli keenya naa hooqii siin hooqa irratti miti kan hundaa‟u kanan si jaaladhu waan najaalattuuf miti. Atumti nama jaalatamtu waan taateef malee. Kanaaf yoomiyyuu taanan ani sin jaaladha. Dhugaadha si fuudhee bultii hin godhadhu miti. Kanaaf hin gaddin HIV qabda jechuun du‟atti dhiyaatte jechuu miti. Maaltu beeka… Sonii baayyen sii miidhe, yakkan sirratti hojjadhe. Jireenya keen daakarkeesse; dhiifama oduu namaa dhagaheen lafaa ka‟ee si shakke. Aarii sanaan, waanan haaloo kee bahe se‟een namootaa adda addaa wajjin bahuu eegale. Keessattu durbumma koo …. Isa kan kanaan na gahe. Ani durba jennaanin innis nama biraa wajjin waan akkasii rawwatee akka hin beekne naa kakate. Anis hin shakkine ofgannoo malee… mararfatte boose. Sosobuun yaale. Garu akka layyotti irranfachiisuu hin dendeenye. Haa ta‟u malee yaalii baayyeen boodde naa miilkaa‟ee irraanfachiiseee hanga galgala sa‟aa lamaa waliin turee gargarii baane. Wayitan gara doormii deemu hunduu abjuu natti fakkaate oduu namaan marachuu, otoo hin hubatin qubaa gubachuu. Dhugaa otoo hin hubatin maraachu! Yeroon doormii gahu Abdoon hin jiru. “Maalii!” jedheen iyye. “Poolisoonni qabanii deeman naan” jedhan. “Ati oduu akkamitti hin dhagahin.” Oduun poolisoonni qabanii deeman. Oduunin hiriyyoota koo lamaanu dhabe. Wali irratti odeessuu malee yoom walitti odeessuu barree?
Finifinnee 14.5.2006
Walgayii sariiniifii mootii sariinii!
Mootiin saree rakkoo sariin qabdu irratti haasawanii murtii dabarsuuf jecha, sariin maraa walgahii waame. ‘Diqqaanii/xinnaanii fi guddaan keenna/keenya hin kajeela. Yoo tuuttuu nuun jedhan, walmorka/waldorgoma kufaa-caba oriina,’ jedheeti dubbate. ‘Maqaan nubadee, salphannee, asii achi yoo tuuttuu jedhanii isin waaman, kajeeluu fi ajajamuuf hin deeminaa,’ jedheen. Oduu waa’ema kana irratti haasawaa jiran, tuuttuu jedhanii waamanii jennaan, sariin walitti qabe/ walgahii waame dhiiseeti kajeeluuf biraa ori’e. Sariin martuu (hundinuu) waan walgayaniif dhiisaniiti kajeeluuf kufa-caba mootii isaanii duukaa ori’an.
Leencaafi qamalee.
Qamaleen oduu deemtu, leenca goomoon/kiyyoon qabetti dhufte. „Bayuu dadhabee narraa bani,‟ jedhee gaafannaan, banteefii baye. „Guyyaa lama guutuu waan as keessa qooqa (agabuu) tureef, baa‟ee beelayeeraa sinyaadha,‟ jedheen. „Eega (erga) sinyaadhu malee jette, jaarsaan walgayanneeti nanyaatta,‟ jetteen. Oduu jaarsa bira dhaquuf deeman, sa‟atti dhufan. „Yaa sa‟ana, leenca kana goomoon qabee rakkatee narraa bani jennaan baneef. Goomoo keessaa baanaan, sinyaadha naan jedhee, mee dubbii kana nuu ilaalaa,‟ jetteen. „Yaa gowwaa, ilma namaa waan namarratti dalagu/hojjatu hin argituu? Ana kunoo na‟elmataniiti, aanan kiyya dhuganiiti, ijoolleedhan naguddifataniiti, naqalatanii, foon kiyya nyaatanii, haa sinyaatuu,‟ jedheen. Ammas deemaniiti, mukatti dhufan. „Yaa mukana, leenci kun goomoon qabee irraa bannaan sinyaadha naan jedhe, mee dubbii kana nuuf ilaalaa,‟ jetteen. „Yaa gowwaa, ilma namaa waan namarratti dalagu hin argituu? Kunoo gaaddisa kiyya jalatti roobaa fi aduu irraa dhooggee/dhoowwee, booda ammoo namuraniiti, mana naan-ijaarataniiti, barcumaa nagodhataniiti, deebisanii ibiddatti nagubanii, haa sinyaatuu,‟ jedheen. Ammas deemaniiti, jeedalatti (sardiidatti) dhufan. „Yaa jeedalloo (jeedo), leenca kana goomoon qabee irraa banee jennaan, si-nyaadha naan jedhee, mee dubbii kana nuuf ilaalaa,‟ jetteen. „Leenca hagana/hammana ga‟u goomoon qabee, ati irraa banuun dhugaamiti; mee waan maraafuu/hundaafuu, beenaatii akka goomoon isa qabee ati irraa bante, na‟agarsiisaa,‟ jetteen. Ka’anii goomoo bira dhaqaniiti, ‘Mee akka itti siqabe laalaa, keessa seenii natti muldhisi,’ jetteeti jeedalti leenca gaafatte. Leenci banatee keessa seennaan, goomoon itti cufame. ‘Kunoo dhugaan tee baate,’ jetteen jeedalti qamaleedhaan. Mala kanaan leenca hidhatti deebifteeti, qamalee du’a jalaa baafte.
“Dubbiin makmaaksa hin qabnee fi ittoon soogidda hin qabne tokko”
Mammaaksa (makmaaksa)-proverb:
Oromia is rich in a variety of ways, including natural resources, manpower and culture. Within the frame work of culture there is a wide range of heritage including music, dance, art and oral literature. In the area of oral literature Oromo language is immensly rich in Proverbs (Makmaaksa). It is deeply rooted in Oromo culture and almost everyone who was born or grown up in an Oromo culture can justify how makmaaksa is interwoven in the daily life of Oromos. In many places of Oromia, you can hardly find people who make a speech without citing a proverbial phrase. Makmaaksa can summarize a few dozen of sentences. Oromo elders, during mediation (dispute resolution process), spice their speech to attract the attention of their audience. A bad speech coated with mammaaksa Oromo has sometimes better audience attention than that of the good one without mammaaksa. That is why it is said
"Dubbiin makmaaksa hin qabnee fi iittoon soogidda hin qabne tokko", roughly translated, "Speech without proverb (Makmaaksaa) is just like Stew without salt".
*A people without the knowledge of their past history, origin and culture is like a tree without roots (Marcus Garvey) * Namni duuba Seena, madda sanyii fi Aadaa isaa hin beekne muka hidda hin qabne wajjin wal fakkaata (Marcus Garvey).
Kuusaa makmaaksaa:
Abba hin qabdu akaakyuuf boochi Abbaa iyyu malee ollaan namaa hin birmatu Abbaan damma nyaateef ilma hafaan hin mi'aawu Abbaatu of mara jedhe bofti hantuuta liqimsee Abjuun bara beelaa buddeena abjoota Addaggeen hamma lafa irra ejjettu nama irra ejjetti Afaan dubbii bare bulluqa alanfata Afaan gaariin afaa gaarii caala Afaanii bahee gooftaa namaa ta'a Akka madaa qubaa, yaadni garaa guba Akka abalun sirbaan boquu nama jallisa Akkuma cabannitti okkolu Akukkuun yeroo argate dhakaa cabsa Alanfadhuuti gara fira keetti garagalii liqimsi ama of komatu namni hin komatu Amartiin namaa hin taane quba namaa hin uriin Ana haa nyaatuun beela hin baasu Ani hin hanbifne, ati hin qalbifne arrabni lafee hin qabdu lafee nama cabsiti Asiin dhihoon karaa nama busha "Aseennaa natu dide, kennaa warratu dide otoo nabutanii maal ta'a laata",jette intalli haftuun Badduun fira ishee yoo hamattee, baddubaatuun niiti ishee hamatti Bakkka oolan irra bakka bulan wayya Bakka kufte osoo hin taane, bakka mucucaatte bari Balaliitee balaliite allaattiin lafa hin hanqattu Bara dhibee bishaan muka namatti yaaba Bara fuggisoo harreen gara mana, sareen gara margaa Barri gangalata fardaati Beekaan namaa afaan cufata malee hulaa hin cufatu Biddeena nama quubsu eelee irratti beeku
Kan abbaan quba kaa'e oromi(namni, halagaan) dhumdhuma kaa'a Kan afaanii bahee fi kan muchaa bahehin deebi'u Kan bishaan nyaate hoomacha qabata Kan citaa qabaa tokko namaa hin kennine mana bal'isii Nama gorsiti. Kan dandeessu dhaan jennaan gowwaan galee nitii dhaane. Adaamiin ollaa hagamsaa jiru bara baraan boo'aa jiraata Kan gabaa dhagahe gowwaan galee niitii dhokse Kan hanna bare dooluutu sosso'a Kan hordaa natti fiiges, kan haaduun natti kaates bagan arge jette saani du'uuf edda fayyitee booda Kan humnaan lafaa hin kaane yaadaan Sudaanitti nagada Kan ilkaan dhalchu kormi hin dhalchu Kan namni nama arabsi irra, kan abbaan of arabsutu caala Kan of jaju hin dogoggoru Kan quufe ni utaala, kan utaale ni caba Kan tolu fidi jennaan, sidaama biyya fide Kan tuffatantu nama caala, kan jibbanitu nama dhaala Kan tuta wajjin hin nyaanne hantuuta wajjin nyaatti Kan waaqni namaa kaaße cululleen hin fudhattu Karaa foolii nun hin jedhani jette wacwacoon Karaan baheef maqaan bahe hin deebi'u Karaan sobaan darban, deebi'iitti nama dhiba Karaa dheeraa milatu gabaabsa, dubbii dheeraa jaarsatu gabaabsa Karaa fi halagaatu gargar nama baasa Keessummaan waan dhubbattu dhabde mucaa kee harma guusi jetti Keessummaan lolaa dha abbaatu dabarfata Keessa marqaa boojjitootu beeka Kijiba baranaa manna dhugaa bara egeree wayya Kokkolfaa haati goota hin seetu Kormi biyya isaatti bookkisu biyya namaatti ni
Billaachi otoo ofii hin uffatiin dhakaatti uffisti Bishaan gu'a gahe nama hin nyaatiin, namni du'a gahe si hin abaariin Bishaan maaltu goosa jennaan waan achi keessa jiru gaafadhu jedhe Bishingaan otoo gubattuu kofalti Boru hin beekneen qad-bukoon ishee lama Boftii fi raachi hanga ganni darbutti wal faana jiraattu Bulbuluma bulbuli hangan dhugu anuu beeka Buna lubbuuf xaaxa'u warri naa tolii kadhatu Cabsituun tulluu amaaraatiin giraancee jetti Citaan tokko luqqaasaniif manni hin dhimmisu Dabeessa uleen (jirmi) shani Daddaftee na dhungateef dhirsa naa hin taatu jette sanyoon Dawaa ofii beekan namaa kudhaamu Deegan malee waqayyo hin beekani dhalli namaa otoo nyaattu diida laalti Dhirsi hamaan maaf hin nyaatiin jedha niitii dhaan Dhirsaa fi niitiin muka tokko irraa muramu Dugda hin dhungatan, hunda hin dubbatani Durbaa fi jiboota garaa gogaa lenjisu Iyyuuf bakkeen naguma, dhiisuuf laphee na guba Dhuufuun waliin mari'atanii dhuufan hin ajooftu Diimina haaduun nyaatani,diimaa arrabaan nyaatu Dinnichi bakka gobbitetti hordaa cabsiti Doqnaa fi garbuu sukkuumanii nyaatu Du'aan dhuufaa jennaan kan bokoke dhiisaa jedhe Dubbii baha hin dhorkani galma malee Dubbii jaarsaa ganama didanii galgala itti deebi'ani Duulli biyya wajjinii godaansa Eeboo darbatanii jinfuu hin qabatani Edda waraabessi darbee sareen dutti Fagaatan malee mi'aa biyyaa hin beekani Farda kophaa fiiguu fi nama kophaa himatu hin amaniin Firri gara firaa jennaan kal'een gara loonii jette Foon lafa jira allaatti samii irraa wal lolti foon lakkayi jennaan rajijjin tokko jedhe fokkisaan nama qabata malee nama hin kadhatu Fuula na tolchi beekumsi ollaa irraa argamaa jette intalli Gaangeen abbaan kee eenyu jennaan
mar'ata Kursii irra taa'anii muka hin hamatani Lafa rukuchuun yartuu ofiin qixxeessuu dha Lafa sooriin du'e baataatu garmaama Lafaa fuudhuutti ukaa nama bu'a Laga marqaa jennaan ijoolleen fal'aanaan yaate Lama na hin suufani jette jaartiin qullubbii hattee Leenci maal nyaata jennaan, liqeeffatte jedhe, maal kanfala jennaan, eenyuisa gaafata jedhe Lilmoon qaawwaa ishee hin agartu, qaawwaa namaa duuchiti Lukkuun(hindaaqqoon) haatee haateealbee ittiin qalan baafti Maa hin nyaatiin jedha dhirsi hamaan Maal haa baasuuf dhama raasu Mammaaksi tokko tokko dubbii fida tokko tokko dubbii fida Mana haadha koon dhaqa jettee goraa bira hin darbiin Mana karaa irra kessumaatu itti baayyata Manni Abbaan Gube Iyya Hin Qabu Maraataa fi sareen mana ofii hin wallalani Maraatuun jecha beektu, waan jettu garuu hin beektu Marqaa afuufuun sossobanii liqimsuufi Marqaan distii badaa miti, irri ni bukata, jalli ni gubata Marxoon otoo fiiganii hidhatan otuma fiiganii nama irraa bu'a Mataa hiyyaassaatti haaduu baru Midhaan eeguun baalatti hafe Mucaa keetiin qabii mucaa koo naa qabi jettehaati mucaa Muka jabana qabu reejjiitti dhibaafatu Morkii dhaaf haaduu liqimsu Nama foon beeku sombaan hin sobani Namni akka fardaa nyaatu, gaafa akka namaa nyaate rakkata Namni beela'e waan quufu hin se'u Namni dhadhaa afaan kaa'an, dhakaa afaan nama kaa'a
eessumni koo farda jette Gaangoonn haada kutte jennaan oftti jabeessite jedhani Gabaan fira dhaba malee nama dhabinsa hin iyyitu Galaanni bakka bulu hin beekne dhakaa gangalchee deema
Namni gaafa irrechaa duude, sirba irreechaa sirbaa hafa Namni guyyaa bofa arge halkan teepha dheessa Namni hudduu kooban galannii isaa dhuufuu dha Namni mana tokko ijaaru citaa wal hin saamu Namni nama arabsu nama hin faarsu Namni badaan bakka itti badutti mari'ata Namni gabaabaan otoo kabaja hin argatiin du'a Namni qotiyyoo hin qabne qacceen qalqala guutuu dha Nama kokkolfaa nama miidhuu fi bokkaan aduu baasaa roobu tokko Niitiin dhirsaaf kafana Niitiin marii malee fuudhan marii malee baati Niitiin afaan kaa'aami'eeffatte yoo kabaluuf jedhan afaan banti Nitaati jennaan harree qalle, hin tatuu jennaan harree ganne, qoricha jennaan isuma iyyuu dhaqnee dhabne Obboleessa laga gamaa mannaa gogaa dugduu(faaqqii) ollaa ofii wayya Obsaan aannan goromsaa dhuga Obsan malee hn warroomani Ofii badanii namaa hin malani Of jajjuun saree qarriffaan udaani Ofi iyyuu ni duuti maaliif of huuti Ofii jedhii na dhugi jedhe dhadhaan Okolee diddu okkotee hin diddu Ollaa araban jira akkamittin guddadha jette gurri Ollaan akkam bultee beeka, akkatti bule abbaatu beeka Ollaafi garaan nama hin diddiin Ollaa fi kateen nama xiqqeessiti Ol hin liqeessiin horii keetu badaa, gadi hin asaasiin hasa'aa keetu bushaa'a Otoo beeknuu huuba wajjin jette sareen Otoo garaan tarsa'e jiruu, darsa tarsa'eef boossi Otoo farda hin bitiin dirree bite Otoo fi eegeen gara boodaati Otoo garaan dudda duuba jiraate, qiletti nama darbata Otoo sireen nama hin dadhabiin tafkii fi tukaaniin nama dadhabdi Qaalluun kan ishee hin beektu kan namaa xibaarti
Gaalli yoom bade jennaan, gaafa morma dheeratu bade Gamna gowomsuun jibba dabalachuu dha
Ganaman bahani waaqa jalaahin bahani Gara barii ni dukkanaa'a Garaa dhiibuu irra miila dhiibuu wayya Garbittii lubbuuf walii gadi kaattu, Jaalalli allaatti gara raqaatti nama geessawarri qophumaaf se'u Gaashatti dhuufuun daalattii dha Gogaa duugduun yoo dadhabdu saree arisaa kaati Gola waaqayyoo itti nama hidhe lookoo malee ijaajju Goomattuuf goommanni hin margu Goondaan walqabattee laga ceeti Gowwaa wajjin hin haasa'iin bakka maleetti sitti odeessa, karaa jaldeesaa hin hordofiin halayyaa nama geessa Gowwaan ballessaa isaa irraa barat, gamni balleessaa gowwaa irraa barata Gowwaan bishaan keessa ijaajjee dheebota Gowwaan gaafa deege nagada Gubattee hin agarre ibiddatti gamti Guulaa hin bitiin jiilaa biti Gowwaa kofalchiisanii, ilkee lakawu Gowwaa fi bishaan gara itti jallisan deemu Haadha gabaabduu ijoolleen hiriyaa seeti haadha laalii intala fuudhi Haadha yoo garaa beekan ilmoo jalaa qabani Halagaa ilkaan adii, halangaan isaa sadi Hanqaaquu keessa huuba barbaada Haati ballaa (suuloo) ya bakkalcha koo jetti Haa hafuun biyya abbaa ofiitti nama hanbisa Haati hattuun intala hin amantu Haati kee bareeddi jennaan, karaa kana dhufti eegi jedhe Habbuuqqaa guddinaaf hin quufani Hagu dhiba jette sareen foksoo nyaatte
Hagu dhiba jette sareen foksoo nyaattee Halagaa gaafa kolfaa fira gaafa golfaa Hantuunni haadha jalatti adurree qabaa barti Harka namaatiin ibidda qabaa hin sodaatani Harki dabaruu wal dhiqxi Harkaan Gudunfanii, Ilkaaniin Hiikkaa Dhaqu Harree ganama badee, galgala kur-kuriin hin argitu Harree hin qabnu, waraabessa wajjin wal hin lollu Kan harree hin qabne farda tuffata Harreen nyaattu na nyaadhu malee bishaan ol hin yaa'u jette waraabessaan Harreen yoo alaaktu malee yoo dhuuftu hin beektu Hidda malee xannachi hin dhiigu Hidda mukaa lolaan baaseetu, hidda dubbii farshoo (jimaa)n baase Hidhaa yoo tolchan, gadi garagalchanii baatu hin guddattuu jennaan baratu dhumee jedhe Hiriyaa malee dhaqanii gaggeessaa malee galu hiyyeessaf hin qalani kan qalame nyaata Hoodhu jennaan diddeetu lafa keenyaan hatte Hoolaan abbaa abdatte, diboo duuba bulchiti Hoolaan gaafa morma kutan samii(waaqa) arkiti Ija laafettiin durbaa obboleessaf dhalti Ijoollee bara quufaa munneen ibidda afuufa Ijoollee hamtuun yoo nyaataaf waaman ergaaf na waamu jettee diddi Ijoolleen abaa ishee dabeessa hin seetu Ijoolleen quufne hin jett, garaatu na dhukube jetti malee Ijoolleen quufne hin jettu beerri fayyaa bulle hin jettu Ijoolleen niitii fuute gaafa quuftu galchiti Ijoollee qananii fi farshoo qomocoraa warratu leellisa Ijoollee soressaa dhungachuun gabbarsuu fakkaatti Ilkaan waraabessaa lafee irratti sodaatu Ilmi akkoon guddiftu dudda duubaan laga ce'a Intalli bareedduun koomee milaatiin beekamti Intallii haati jajju hin heerumtu Itti hirkisaan kabaa hin ta'u Ittiin bulinnaa sareen udaan namaa nyaatti
Qaban qabaa hin guunnee gad-lakkisan bakkee guutti Qabbanaa'u harkaan gubnaan fal'aanan Qabanootuharkaa, hoo'itu fal'aanaan Qabeenyi fixeensa ganamaati Qalloo keessi sibiila Qalladhu illee ani obboleessa eebooti jette lilmoon qaaqeen yoo mataan ishee marge bade jetti Qarri lama wal hin waraanu Qeesiinwaaqayyoo itti dheekkam, daawwitii gurgurtee harree bitatte Qoonqoon darbu, maqaa hin dabarre nama irra kaa'a
Qoonqoon bilchina eeggattee, qabbana dadhabde
Qotee bulaa doofaan, miila kee dhiqadhu jennaan, maalan dhiqadha borus nan qota jedhe Qurcii dhaan aboottadhu jennaan, qophoofneerra jedhe Raadni harree keessa ooltedhuufuu barattee galti Saddetin heerume jarjarrsaa akka baranaa hin agarre jette jaartiin, salgaffaa irratti waraabessi bunnaan Salphoo soqolatte soqolaa gargaaru Saree soroobduun afaan isheef bukoo ykn. dudda isheef falaxaa hin dhabdu Sabni namatti jiguu irra gaarri (tulluun) namatti jiguu wayya Sareen duttu nama hin ciniintu Sanyii ibiddaa daaraatu nama guba Sareen warra nyaattuuf dutti Seenaa bar dhibbaa baruuf bardhibba jiraachuun dirqama miti Shanis elmamu kudhanis, kan koo qiraaciitti jette adurreen Sirbituu aggaammii beeku Sodaa abjuu hirriba malee hin bulani Soogidda ofiif jettu mi'aayi kanaachi dhakaa taata Sombaaf aalbee hin barbaadani Suphee dhooftuun fayyaa gorgurtee, cabaatti nyaatti Takka dhuufuun namummaa dh, lammmeessuun harrummaadha Tikseen dhiyootti dhiifte fagootti barbaacha deemti Tiksee haaraan horii irraa silmii buqqisaa oolti Tokko cabe jedhe maraataan dhakaa gabaatti darbatee tokko kophee dhabeetu booha, tokko immoo miila dhabee booha Tufani hin arraabani
Jaamaan boru ijji keen ni banamti jennaan, edana akkamitin arka jedhe Jaarsi dhukuba qofaa hin aaduu, waan achisutu garaa jira Jaarsii fi qalqalloon guutuu malee hin dhaabatu Jabbiin hootu hin mar'attu Jaalalli jaldeessa yeroo fixeensaa garaa jalatti, yeroo bokkaa dugda irratti nama baatti Jaalala keessa adurreen ilmoo nyaatti Jaalalli allaatti gara raqaatti nama geessa Jarjaraan re'ee hin horu Jarjaraan waraabessaa gaafa ciniina Jibicha korma ta'u elmaa irratti beeku Jiraa ajjeesuun jalaa callisuu dha Kadhatanii galanii weddisaa hin daakani Kan abbaan gaafa cabse halagaan gatii cabsa Mishaa jiruu badaa hin nyaatan badaa jiruu agabuu hin bulan. Dubartiin qoonqoo tolchiti malee dubbii hintolchitu. Intaloon namuma, badiin dhabuma. Dubartiin mootii; waaqni mootii; lafti mootii. Haadha dhabuu manna,haadha dhabduu wayya Haatiifi bishaan hamaa hin qaban. Dubartiin beektuu hin qabdu beekaa deessi malee. Dubartiifi ijoollen gara golaa. Dubartiifi lubni keessummaa hin qabdu. Dhiyaatteef qilee hin utaalan,bareeddeef Intala haadhaa hin fuudhan. *waan waaqaa hin beekanii, haadha waaqoo naan jedhaa*jette dhabduun. *haadha duutee manna haadha maraatte wayya *namni haadha qabu nama waaqa qabu. *michuu haadha ormaarra badduu haadha ofiiwayya. *haati harma guuti malee harka hin guutu. *abbaan gindo‟o haati gingilcha‟a. namaa dhiifti jechuu kooti. *haati ofii kafana ofiiti. *nyaanni soogidda malee, manni dubartii malee hin tolu ykn hin bareedu.
Udaan lafatti jibban funyaan nama tuqa Ulee bofa itti ajjeesan alumatti gatu Ulee fi dubbiin gabaabduu wayya Ulfinaa fi marcuma abbaatu of jala baata Waa'een garbaa daakuu fi bishaani Waan ergisaa galu fokkisa Waan jiilaniin kakatu Waan kocaan kaa'e allaattiin hin argu Waan namaa kaballaa malee hin quufani Waan samii bu'e dacheen baachuu hin dadhabu Waan uffattu hin qabdu haguuggatee bobbaa teessi
Waan warri waarii hasa'aan, Ijoolen waaree odeesiti Wadalli harree nitii isaa irraa waraabessa hin dhowwu
Wal-fakkaattiin wal barbaaddi Wali galan, alaa galan Wallaalaan waan beeku dubbata, beekaan waan dubbatu beeka Waaqaaf safuu jette hindaaqqoon bishaan liqimsitee Warra gowwaa sareen torba Waraabessi bakka takkaa nyaatetti sagal deddeebi'a Waraabessi biyya hin beekne dhaqee gogaa naa afaa jedhe Yaa marqaa si afuufuun si liqimsuufi Yoo ala dhiisan mana seenan, yoo mana dhiisan eessa seenan Yoo boora'e malee hin taliilu Yoo ejjennaa tolan darbatanii haleelu Yoo iyyan malee hin dhalchanii jedhe korbeesi hoolaa kan re'eetiin Yoo suuta ejjetan qoreen suuta nama waraanti yoo dhaqna of jaalatan fuula dhiqatu Yoo namaa oogan eelee jalatti namaa marqu yoo ta'eef miinjee naa taata jette intalli Irbaa duraa, gursummeettiin mooyyee qoraafti. Dhadhaa jedhanillee keennee, ilma jedhanillee deennee, raasuu hanqadhemo, kaayuu hanqadhemoo, qayyachuu hanqadhe? Jette haati manaa hangafti. Gamureettii kottee; gursummeettii kokkee, jetteenii jennaan, “ciicoo golaa fuudhanii, situffannaan na fuudhanii” jetten. Masaanuun maandhaa ta hangafaatiin. Aayyaan buutii raaftee, aabboon buutoo bitee, yaa rabbi, sa‟a kiyya „cim‟isiif sabaree kiyya „cinqisi. Ta qaawwa qabdu qaaqa hin dhabdu.
*dubartiin faaya/gaachana dhiiraati. *sooqqiddi mootii dhaga‟aati,dubartiin mootii namaati.
*kaamettiin waan bona keesse ganna nyaatti. *kan dubartiin ergite du‟a hin sodaatu. *beerri dhiirsa du‟e dhiisii sa‟a gu‟eeyyuu hin beektu. *beerri dhiirsa du‟erra sa‟a gu‟eef bootti. *fuudhaniifii niitii hin taatu;niitiin tama dhiirsaaf naatu. *kan hang ofii beektu dhiiraan maqoo hin teettu *kasaraafi dubartiin jilbaa gaditti. *muramtee dhiiraaf didee, gumaa sagalii mammaaksumaan fixe. Jette jaartiin. *isiinuu horii horiihin qadhaabbattu. *nadheeniif fardoon galgala baddi.*garaan wal hin beekne malkaan martinuu kaku‟u. *haadha gowwaa deesse hidhiin ma‟a. *harreen ufiifuu hin galtuu looniin galtii. *ilmoo bineensaa faanti garra hallayya‟aati. *ka maal qabdu sareen darbaa qabbaneeffatti. *nama deemeef nama deegetu waa arga. *Namni bara minilikii gurra dude, bara Hayilasillaasee hadaraa Minilikii jedha. *namni lafatti wal sodaate, muka waliin hinkoru. *namni xirree jaldeessaa deeme, qilee bu‟a. *otteen mukaa ufiillee hin baatu, marqallee hin baaftu. *qotiyyoon qabii hin qabuu harka kollaasse arraaba. *sa‟a ufhodhuu fi abbaa ufsobu hin danda‟an. *kanneen itti aanan weedduu fi weelluu arsiiti. *Asii mitii gadii lallabanii Anaa mitii garaa dadhabanii
Ani maaf dubartii ta‟e Kan badduu hin hojjanne, ati maaf dhiira taate ka badduu ani hojjadhe naa hin obsine? Beeraaf ijoolletti iciitii hin himani. Tiruun Kan jaalatantu nama hudha. Beerri yookaa nyaattee gara‟aa qabdi; yookaa olkaa‟attee golaa qabdi. Mootummaan dubarti‟ii bishaan ol yaafti. Dubartiin yoo dhugaa argattes yoo dhabdess ni bootti. Ofiifuu ciniinsifattaa, achumaan loon kiyyallee naa eegi. Jedhe namtichi haadha manaatiin. Gargaarsa argannaan garbittiin majjee dhoksiti. Amma teenyu intala haa dhalchinuu. Intal qaraateefi farad maraate jalaa nu baraari. Intalti barattee fi lukkuun balaliitee eessa geessi. Anuu badee intala ta‟ee, badii lammaffoo intala da‟ee. Jette intalti intala deesse. Du‟a beeraa gaafattaa, dhiirattuu lubbuun dhuftee”.jedhe namchi. Gadi galtuun sare‟ee guyyaa dutti, gadi galtuun nadheenii aannan dhiirsaa keesse dhugdi. Haatiif gabaan waan harkaa qabdu namaa kennit. Haadha ambaayyuu awwaallee,keenya lafa jala dabarsina. Mataan yaada hin qabne goda;manni dubartiin hin jirre ona. Finni haadha malee manni kabaa malee hin bareedu. Dubartiin shandhee, kuun cabdu kaanitti nyaatani. Namni niitiif nahe irbaanni isaa akaayyii dha. Dubartiin qalbii tokkittii qbdi, sanuu gabaan baati. Shammarraafi harree bonnuu hin danda‟u. Ta tafa qabduufi ta lafa qabdu gadi hin teessu. Abbaan waaqa; haati lafa; gosti gaaddisa; ilmi gaachana; intalti faaya. Tan dhiirsa moo‟atte gabaa ceelaate. Dhiira amaaraa fi dubartii oromoo garaa isaanii osoo hin argin biraa baane. Jedhe xaaliyaaniin. Dubartiin lama: tuuni tama deesse; tuun tama beekte. Namni afur gola tokko galu: abbaa murtii, shiftaa, hattuu fi maraattuu; kana hundaa kan horattu haadha. Dubartiin jajjaboon hirkoo dhiiraati. Dubartiin mana hin ijaartu gola jaalala; nama hin awwaaltu booya jaalala. Gursummeettii fuuti Nama hin geettu; galchaan Nama hin hanqattu. Laafaa reebi jennaan jaartiin tiruu reebde. Faradoon lachuu teenna, nu lachuu lafoo deemna, eebada qalbii teenna jette jaarsonni Bara haaylasillaassee ciisanyaa gabbartu. Gowwaan bakka itti bade warra see‟a. Kooraa waaqni namatti fe‟e finqilli hin buusu. Kormi qaataa du‟e warri saaqama laala. Oduu kabaadhatu hin dadhabin ka baadhatan
Garaa hima hiinaa sabbataan gossinee
Ija attam goona tamidhoo hin obsine. *baale garbuun gayee biilaan caccabe Waan jedhuu dadhabee hanfalaa qaqqabe. *baddaa kana bayaa gala asuu gora Nadha baasoo tiyya akka bishaan horaa. *deebitee karaa kana baataa? Deeemsi kee garaa nama nyaataa.
dadhaba. Sagal dhalee namuu haadha ebaluu naan hin jenne jette sareen. Waliin ooleef wal-hin fakkaatu. Addunyaa kanarratti wanti sodaatamuu qabu tokkoof tokko kophaa dha, innis waaqa kophaadha. Jiruun ilma namaa waalamaan mirkanaa‟a, issaanis hujii addunyaa tannarrattiif, amantii inni qabateen. Namni ijjannoo mataa isaa hin qabne hantuuta boolla hin qabne. Badhaasa gowwa‟aa abshaalatu itti fayyadama. Bakka ciisaa agannaan diriirfataaf bootte. Che jedhan, harreen marumatu gurra dhaaba. Dhartuniif dhaleen gaafaan gadi. Yaa garaa jaalalaa Harkaa ulee qabaa
*sulaa sulee jiloo obboleessa shoraa Dkoksee nama dhaanaa Sabbata naaf ergii nan jabeessaa garaa *waaqni jawwee uumte Mannaagashaa gadi congaree sogillee Baga quuncee uumte Kankoo garaan rafee kee garaan maa jirree. Kan jaalala uumte *guraageen goommana hin nyaattu Baga obsa uumte. Gurra kutteeti gurgurti malee *yoo xaafii haamatan Gurraattiin jaalala hinbeektuu Garagalchaa nyaatan Funyaan butteeti gungumti malee. *harka koo sidanda‟ee Kan gajjaa muree gossu Miila koo sidanda‟ee Kan roggee muree galu Ija koo sindanda‟ee Kan allaattii dorgomu Jaalataan onnee hin qabu Garaa koo sindadhabee Marrumaantu raafama Fiigicha baallee qabu Farda bichee guddaa Kan akka baarree cabu. Garaan naraafama *hin sokosa jedheen *maraataan kottee hin qabu Qarrifatu jahaatama Harka hafarsaa kaatan Akka leencaati aadan. Yoo gaarii jaalatan Gar-cabsa yaadan
Sokossuu dadhabee Akka baala agamsaa Sin obsinnaa jedheen Si obsuu dadhabee Akka garaa dhalaa. *yaa mana sooressaa Mataa adurree qabaa Golgee maarigaadhaa *lola calii calanqoo himadhu moo ni dhiisa Manguddoo keenya gatee arriwaan gaara ciisa Dardara keenya fixee filaawaan gaara ciisa Hayyoota keenya gatee bokkuwaan gaara ciisa Kabiirran keenya gatee tasbiiwaan gaara ciisa Shamarran keenya gatee calleewaan gaara ciisa Eessaanan galee rafa dhiigatu garaa naciisa. *allaattiin nyaata barate biiflee/haxxiyyaa harka eeggatte Haati biflee dayattes gala faaruu eeggatte.
Akkuma fiixee gurdaa. *coccophee ruuda‟ee Roobee bu‟uu ga‟ee Gadda kee ruura‟ee Booyee du‟uu ga‟ee. *buura guddaa gamaa irra buute qaanqeen Gaafa dilii baqqalaa jaldo gatee gaangee Guddaa guddaa dheessu,si ajabee waankee. *ajjeenillee lafuma,lafa gooddaa dhooqanii Garbichillee namuma baaduu dhuguu dhoorgganii Garbichatti gamaa Garbii citaa haamaa. *birbisallee cirtanii lafa jiraa tuulaa Jabaa jabaa ufgodhaa abbuu henna huuraa Ibidillee hin baasuu amma dugdaan guuraa. *ilaala yoo dhaxanii gara abbaa makkoo Horii alaagee bode wicimmaanuu rakkoo Nuti himuullee hin oollee,teennaa nafaan didanii
*amma kormaan weenniidhaa birbirsa fiixa bule Horii badeef boottaanii oduu jaraa fixanii. Egaa quriin jaldeessaa hallayyaa keessa bulee *guddaan kuttee hin dubbatuu nama araarsa malee Goonni warra keenyaa, janni aayyoon deette, lolaaf dhaadataa bulee. *aayyiyyoo haadha dhiiraa baga goota nadeette Seenaan duruu sifaarsee Gudeetoo ililchi mee yeroon siif lolu geessee. *addeessa duulee,adda dhiira barbaadee Dukkanaan duulee,xurreee faanaan barbaadee Dabeessa wajjiin duulee,qaciicaa lammii tiyyaa Galli gadoo hin baasuu simakkaraarsa malee. *eebooleen qaqallayyoon kan darbaa horani Loltoonni oromoo kan duulaa horani Lubbuu abbaan rabbumaa maaliif mukaan korani. *gaara gaaraan yaamanii Dafaa dafaan yaamanii
lubbuu addaan barbaadee. *gabbadhee karra hin seenuu,qarmammee/kor Aa diigdu malee Beelayee shaashoo/tumaalessa hin quufu mirgoo gorraatu malee
Biyyee biyyaan yaamanii Biyya maqaan yaamanii Guyyaa dubbii ijaa,dhiira lolaaf yaamanii.
Isa kanaaf mee raga Geeraree duwwaa hin galu—goota gootaatiin malee. “Aanoleen “dhaya maqaa. *adiidii jala baarii *yaa ilma haadha maxxee Baatirii qabdi waarii Dura jabboota wajjiin duultee Hima bareede malee bayya hin fiigu magaallii Jaboota kee eessatti dhiifte Bifa biraa dhalateeti barruu ta‟e halaallii Garboota kee qabdee duulteaa Namuu bineensaa nufixaa,goreetii nudhaye amaarrii Nuusoo nuuree qabneerraa. Gurbaa maandhaa fiixolee *yaa joollee,galaanni gannaa gannaa Hobbaafate magaalli. Gaafa guutu hin beekanii *ammallee koofii lolaa Lubbuun gootaa biliqaa Ammallee koofii lolaa Gaafa duutu hin beekanii Qaataa abbaa abdellaa Ijoollee biyya keenyaa Hojjaamessa makkallaa Maal goonnee biyya teenyaa Qabbanoofnee dhumnee yaa mootii abbaa farraa Qabeenyi kan kooti hin jennee Nurratti murteessinaan,murtii du‟aa namarraa Ajjeefnee mirga hin fuunee Beetteetii nuti murteesitee abbaa nurtii dhamaatuu Ila mirga koo hin jennuu Namni dhibbaa fi shantamaa nama dhiisii,kan waaqallee garaa nyaatuu. *gofti guddaan baddaa jira gomoorrii Mootiin fardaa goljaa hanqisa boorrii Dubbii hin beekuu nama rakkisa moogni Dubbii beekanii sobanii nyaatu hayyoonni Du‟a namarraa hin oolleef uf hin rakkisu goonni. Sareen gumbii urte kaa Gadheen dubbii dhufte kaa. *maal gaaratti yaafnaree Yaa joollee biyya keenyaa Mee akka waan mirga dhibba qabnuu Maaf geeraraa bulleree
*waraana walitti baasee,waraanaa jedhee kaassee Dhiira harka mursiisee,beera harma mursiisee *mootiin mukaa waa sadii Gaafa firri bulfatu Odaa jilli dhaabatu Tokko muka yaa‟iiti Isiin biraa caraancaritti mukaa Qottoon maaf hin murre Mootiin ilmaa waa sadii Tokko jaanna dhalata Tokko gamna dhalata Tokko arjaa dhalata Inni biraa dabeessa golfaan maaf hin fudhanne. *farad magaala hin bitu Kan booqaa qabu hin dhiisu Durba magaala hin fuudhu Tan kaarruu qabdu hin dhiisu Wal-lola maaliif jibbuu Jabbii bade barbaada Dullacha kufe kaasa Mucaa du‟e awwaala Booyyeen boorataan maali Kan takka hin caraanin Ilmi abbaan dhalche maali Kan takka hin waraanin. *harka jiruu teessumni cufaa hin banu
Akka waaan mirga qabnuu Maal cal jennee teenyaree Akka waan jibbaa qabnuu Haa geeraru abbaan bunaa Mee inni buna gunfire Mee inni deega gurgure. *geerar,geerar,naan jedhu Eessa abbaa koon geerara Namni yaada yeelalu Attamiin haa geeraru Yaa joollee baddaa baddaa Kan mormi alangaa fardaa Yaa joollee baddaa beegii Bara baraan joore kaa. *kan abbaan buttaa hin qabne Kan haati rakkoo hin qabne Kanafa‟a ajjeesanii Dhadhaa dibachuun saala. *kan durii dubbii balleesee Abbaa odaa baga duutee Garbichi goommana butee Dhuftu sanyii guddisaatii Sanyii mootii duraatii Tuttumata jedhanis Gatii dhalfaa dhalfaan nyaatu Tuttumata jedhe gooftaan
Qeerrutu baasa baase Mataa jiruu teessumaan boolla hin galu Karkarootu baasa baase Janni hin luuxu
Ilmi abbaa murtii furdaadhaa Diso jahaatama fardi kee….fufa! *galii kee kan waggaa natti himi,jedhe qorataan qotataan Baraan barruu horan,jedhe daldalaan dardaraan
Qeerransatu baasa baase Dabeessi muka hin koru Jaldeessatu baasa baase Tumtuun kolfaa hin deemtu Qamaleetuu baasa baase Daldalaan muka hin yaabbatu Weennituu baasa baase. Albeen abbaan qare abbaa qale,jedhe hayyuun hattuun. Baradhaa mirga keessan eegsifadhaa,jedhe beekaan beeraan. Ijjidhugaa hin laalle hin agartu,jedhe ifaan isaan. Hundeen jireenyaa dhugaa baruumsa,jedhe odeessaan ogeessaan. Qalbii deeguu irra horii deeguu wayya jedhe eebbumaan eessumaan. Dhaamsa! !!!
*yaada sadarkaa artii isaatiifii guddinna ummata keenyaa irraatti.
Artiif guddinna ummata keenyaa yoo waliin madaalle baay’ee wal hin gitu! Jechuunis haamma ummtichi bal’atuufi guddatu waliin artii ummaticha yoo ilaallu baay’ee xiqqaa dha kunis hamma yaadamutti hin guddanne jechuu kooti akka Nama tokkotti. kanaafuu guddinnaa artiif adaa ummata keenyaatiif Nama hundaa irraayuu ammas waan guddatuu eeggama jechuun barbaada. Keessaayyuu namootni baratan kana keessatti gaheen isaanii ol’aanaa ta’uu isaa beekanii osoo guddinaafii dagaagina artiifi aadaa ummata keenyaatiif carraaqanii yeroo gabaabaa keessattii waan danuu hojjechuu dand’an jedheetan amana.jabaannee
Haa hojjnnuun ergaa kooti.!!!!!!
*eebada harka hojjate,worqii lafa jalaa baasa,eebada harka taa‟e takkattii qabanuu nama harkaa baasa,eebada sammuu barate halkan guyyaa fakkeessa, eebada sammuu hin baratiin guyyaanuu namatti dukkaneessa,kan hinbeekneef guyyaanuu dukkana nama beekutu fafaaf muddama,yaa ijoollee teenya haa barannuu; dukkana keessaa haa baanuu,addunyaan iftuun osoo jirtuu maaf dukkana keessaa osoo hin baanne duunee dukkannatti deebinaa!!baruumsa barannee addunyaa waliin haa jiraannuu,amantii qabannee borullee aakeraadhaan haa gammannuu,baruumsaaf rabbi sammuu nuuf kenneera, amantaafi rabbi ergamaafi quraana nuuf kenneera,hanga‟ee agarsiisee,mandi‟ee dhageessisee haamtuu qabaa mana siif kabaa jedhe waaqni jedha ummanni keenya, rabbi waa hundaa nuuf kenneeraa ,karaa hundaa nutti agarsiiseera karaa sirrii qabannee gaaffii boruu jalaa haabaanuu,sammuufi harka keenyatti fayyadamnee hojjannee haanyaannuun dhaamsa kootii xumuree, rabbi jiruufi aakeraadhaanillee nu haagamachiisu gammachuun naajiraadhaa, hora‟aa bulaa!!!Set by Benta Sinta.!
1. QABSAA‟AAN eenyu??????????????????
Eebba Wayta Qophiin adda addaa Eegaluufii xumuramuu:-ummanni keenya qophii sirnootaa adda addaatti ogguu seenuufi Xumurus eebbaan jalqabeeti eebbaan xumuraa.keeyyanni gabaabaan armaan gadii isa kana ibsuuf kan dhihaateedha!!Sagaleessii dubbisii!!
Qabsaa‟aan ni kufa Qabsoon itti fufa dhiiga gootawwaniin bilisummaan dhufa kan darbe barnoota kan dhufu injifannoo xiiqii diinaaf jecha qeerroon kaane kunoo! Saba koo walii galii oromoo ol ka‟i bilisoomii taa‟i!! Jaallee ko jabaadhu Galma bilisummaa faajjii keenya olqabnee Ittiin geenya amma!! Hidhaa fi ajjeechaan haamilee nu cabsu Daran nu jabeesse lafee diinaa haa cabsu Ya ilmaan oromoo waan ani si gorsu Waan hundumaa dura iccitiin haa dursu!! Haqadha qabanne dhara maal sodaanna Jabaadhaa qabsoofna Inuma injifanna!! Ya jaallewwan qabsoo umrii dheeradhu Lapheen kan kee haata‟u Ilkaan diinaaf laadhu Waadaa kees eeggadhu!! Diinni duruu diina Fira maaltu jedha jaallee ko jabaadhu,jabaadhu rabbi tokkichatu waan laaftuu nuuf godha! Haqa qabateeti waan dhugaa gaafata qabsaa‟ota dhugaan sabni koon injifata! 2! *tokkummaan human!!Wal haajaalannuu, walii haagalluu, waliif haaamanamnuu, waliif haaquuqamnuu, ormaaf walhinlaannu, walhaabarsiifnuu, walittihaahimnuu. Walhimuuhaadhiifnuu!!1+1<2!!Synergy! 2004.
Hayyee, hayyee, hayyee! Waaqa gurraacha Gurraacha garaa garbaa Leemuu garaa taliilaa Tokkicha maqaa dhibbaa Waaqa Bokkuu gurraachaa Waaqa Ciicoo gurraattii Waaqa uumee Walaabuu Waaqa sagaltama gabraa Waaqa salgan yaa‟ii Booranaa Waaqa torban Baarentumaa Waaqa Caffee tumaa Waaqa shanan Gadaa Oromoo! Nagaan nu oolchitee, nagaan nu bulchi Irraa gora nu oolchi Dogoggora nu oolchi Daafii sababii nu oolchi Hamaa nurraa qabi, tolaa nutti qabi Uumaan si kadhannaa, nuu dhagahi Xiqqaa nuuf guddisi, guddaa nuuf bulchi Wallaalaa nuu beeksisi, beekaa keenya nuuf bulchi Alaa mana nu tiksi Bakka nu wallaalle Waaqa ati itti guuti! Barri Roobaa nagaa Gadaan quufaa gabbina Gabbisi Waaqi!
#Dubbissis hubadhus!! hiyyumma koo malee...mudaa maalan qaba afaan sobda malee...kanatuu sababa namni dhugaa horiin...jaalala hin bituu har'aa sobuuf jedhee...kan hin qabne hin fiduu waliin hin dhalanne..hiyyumaa koo sanu si dursuu baadhulle....sin qaqqaba beenu lakki na dhaga'ii...dhabuun miti safuu namni hin jijjirama...kufeetoo hin hafuu. karaan soban darban ....galuuf nama dhibaa lammi ofii ganuun....madaallin kijibaa madaan jalalaa...ulfaata akka jirma osoo na jaalatte...ana hin gattu qofaa osoon si abdadhuu...osoon si jaaladhuu goraade na dirtaa...na dhiiste qaaritaa boontuu ilaalladhu...cubbuu seenuf jirtaa !!!numartuu hin teennuu boruu asii deemna daandii dhala boruu maaliif booressina lammii koo wal jaallannaa garaa tokoobaanee eenyu nu argata yoo nu waliif taane!!2!! *BARRUU GABAABDUU TANARRAA WAAN BAAY‟EE AKKA HUBATTAN NAN ABDADHA.YEROO BIROOS KUUSAALEESEENAA ADDA ADDAA IRRAA WAANAN WAYTA DUBBISU ARGEE YAADA MATAA KOOTIITIINIS BAL‟ISEE SEENAA SABA KEENYAA AKKA WALBARSIISNUUF NAN QOPHEESSA. AMMAAF KANUMAAN NAA TURAA ISINIIN JEDHA WARROOTA BARRUU GABAABDUU TANA AGARTANII DUBBIFTAN MARAANUU.SEENAAN SABA KEENNAA AKKUMA UMMATICHAA BAAY‟EE BAL‟AADHA,BAACOO,MAMMAAKSIIFI WALALOON UMMATA KEENYAA AKKUMA ALII BIRRAA JEDHETTI KAN LAAKKA‟AMEE HIN DHUMNEE DHA KANA WALHAA BARSIIFNUUN DHAAMSA KOOTII XUMURE!
Quotes about Life
Quotes tagged as "life" (showing 1-50 of 7,798)
Life is an opportunity, benefit from it. Life is beauty, admire it. Life is a dream, realize it. Life is a challenge, meet it. Life is a duty, complete it. Life is a game, play it. Life is a promise, fulfill it. Life is sorrow, overcome it. Life is a song, sing it. Life is a struggle, accept it. Life is a tragedy, confront it. Life is an adventure, dare it. Life is luck, make it. Life is too precious, do not destroy it. Life is life, fight for it.” ― Mother Teresa Jiruun carraa dhaa irraa fayyadami,jiruun midhaaginna ajaa’ibsii fadhu,jiruun abjuudhaa hiiki,jiruun dorgommii dha dorgomii,jiruun hujii dha xumuri,jiruun rakkoo dhaa injifadhu,jiruun waadaa dhaa guuti,jiruun qabsoo dhaa qabsaa’I,jiruun mi’aa dhaa hin balleessin,jiruun jiruu dhaa ittiin jiraadhu!!Mothere Tresa kanaa ol hiikan an kan naaf gale yaale!!isinillee jiruu hiikuuf yaalaa!!YEROO TOKKO TOKKO GAAFFIIN ULFAATAADHA
GARUU DEEBIIN ISAA SALPHAADHA.quba keenya osoo hin basin qulqullummaa isaa dursinee haa mirkaneeffannuu.duuti jiruu xumurti malee hariiroo hin xumurtu.jiruun matumti isaa tuu ulfaataa dha keessaayyuu yoo ati dadhabaa taate caalatti ulfaataa dha.kanas haainjifannuu haa hojjannuu jechuu barbaadeeti. Nuti wantoota akka jiranitti hin agarru akka ufii jirrutti agarra malee.sodaan du’aa sodaa jiru’uu irraa dhufti kanaafuu jiruu sodaatuu hin qabnu jechuu dhaan xumura!


c: text/html

text:
Yeroon ammaa Donald Traampiif yeroo injifannoo siyaasaa guddaa ennaa ta’u Traampis bakka sana qabachuuf ariifatanii jiran.
Waliin taanee jedhan Trump paartii keenya White Housitti geessina. Biyya keenyas deebisnee bakka amansiisaa, badhaadhinaa fi nageenyaatti geessina. Biyya arjaa fi michummaa jaal’atu taasisna. Garuu biyya sirna qabeettii goona.
Maatiin isaanii fi ripublikaanonni kumaan lakaman kanneen galma kora sana keessa turan keessatti Trump yeroo hanga tokkoof adda addummaan mul’ataa turee booda paartii isaanii tokkoomussu waadaa seenan.
Akkasumas mormituu isaanii ministrittii dhimaa alaa duraanii Hillary Klinteniin akkaan qeeqan.
Waraana waggoota 15 kan giddu galeessa bahaa booda, doolaarri triliyoonaan laka’amu ba’ee lubbuun kumaan laka’amu erga dhumee booda haalli jiru akka kana dura argamee hin beeknetti daran hammaate. Hillary Kilinten kan nuuf dhiistee darbite, du’a, qabeenyaan barbadaa’ee, shororkeessummaa fi dadhabina ishee ti jedhan.
Dorgommii White House-n seenuuf godhamu kana keessatti ani kaadhimamaa qajeelfama seera bakkatti deebisuuf ka’e jedhan.
Trumpiin gara waltajjiitti kan affeerte kan waa’ee gara laafummaa abbaa ishee dubbatte intala isaanii Ivanka turte.
Abbaan koo jette Ivankaan presidentii keenya itti aanu ta’uuf ciminaa fi dandeettii barbaachisu kan qabu qofa utuu hin taane nama garraamummaa, fi galra laafummaa hoogganaa biyyi kun barbaaddu isa taasisu qaba.
Traamp irra deebi’uu dhaan daangaa Mexico irratti dallaa ijaaran walii galtee daldalaa cimaa kan tolchan akkasumas garee IS injifachuuf dhaadatan. Haasaa isaanii ennaa xumuranis mata duree duula filannoo isaanii irra deeb’uun ture.
Lammiiwwan Ameerikaa magaalaalee keenya mara keessa jiraniif galgala kana waadaa kanan seena. Ameerikaa irra deebi’uun ni cimsina. Ameerikaa irra deebi’uun akka boontu goona. Ameerikaa irra deebi’uun bakka amansiisaa taasisna. Ameerikaa irra deebi’uun biyya jabduu goona jedhan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Kyaakas tukuuk alak ām barak chēbo kwong'uut. Kimiitē wōlooto :malayikaanik tisabu chēē kiyibu mēēyinwēk tisab chēbo lētuut. Mēēyinwēkaab lētuut :chuutēchu chēē makukeree :Yēyiin ng'wooninnyii. 2Kyaakas kiy nyēē wuu araarayta nyēē kitankilil kuu kiiyēēt ānkōōmirmiirē kuu ma. Kyaakas subak bichoo kiibēlē tyoonyoo āk kitōōntōyēēnyii ākoo kāāyiitēētaab kaayneenyii. Kikiiyyoong'iis komos ām yēbo araarayaa, kukanam bukantiinek chēē kēēkoochinē :Yēyiin. 3Kityēēnē :bichoo tyēēntaab Muusa, motwooriintoonoo kibo Yēyiin āk tyēēntaab Mēēnkit. Kityēēnē kule, "Mokoryoontēēt Yēyiintēēnyoo nyoo bāwu kiy ake tukul, nyikiisēch ānku wōōyēch, sōō, kule nee tukuuk chēē iyēyē. Bāytooyiintēētaab biiko tukul, chuulootiin ānku bo man, sōō, kule nee kēēlwookikuuk. 4Mokoryoontēēt, ng'oo raat :nyēē -mēēywēyiing', āmēētōrōōrē kaayneeng'uung'? Inyiing' :nkit nyēē tiliil. Makukwa :kōōrōōsyēk tukul bākukutung'uung', kuuyu kōōkutook kule churtootiin :yēyuutēkuuk." 5Yu kāākuyityo :yoo, akas kuyootāktōōs :Kitōōkiit ām Kōōtaab Yēyiin ām Barak 6ankukwaanee :malayikaanichaa tisabu chēē kiyibu mēēyinwēk tisab. Kikiilaach :malayikaanichaa sirook chēē tiliilēch kut kōōlēkēchēēchtōōs /ānkikēēmurēē tēkootikwaa ānōōk chēē kiboonto tōōntaab ta-aabuut. 7Kiikoochinoot :akeenke ām tukuuchoo kisobchootiin ang'wan malayikaanichaa tisab kibuumbōōk tisab choo /kikēēyēyēē ta-aabuut. Kikiikunyiy kibuumbōōchoo :ng'woonintaab Yēyiin nyoo soboot ākookoy. 8Kinyiy Kōōtaab Yēyiin :chēēbkēēruut nyēē kichōōnēē lēbkēēyyēētaab Yēyiin āk kāāmuukēywēēkyii, āmāmii :chii nyēē kiimuuchē kōōwut Kōyooto ākoy kung'ētito :mēēyinwēchoo tisabu choo kiyibu :malayikaanichaa ki tisab.
Copyright
Learn More


text:
1Hegaappe guyyiyan, Kawoi Yoosiyaasi kiittidi, Yihudaa cimatanne Yerusalaame cimata ubbaa i shiishshiis. 2Kawoi GODAA Beeta Maqidasiyaa pude kiyiis; Yihudaa asai ubbai, Yerusalaamen de7iya asai ubbai, qeesetinne hananabaa yootiyaageeti, guuttaappe gitaa gakkanaashin, asai ubbai aara issippe GODAA Beeta Maqidasiyaa pude kiyidosona. Kiyin GODAA Beeta Maqidasiyaappe beettida Maachchaa Maxaafaa qaalaa ubbaa kawoi eti siyishin nabbabiis. 3Hegaappe guyyiyan, kawoi tuussaa matan eqqidi, eti GODAA ogiyan hemettanaunne, a higgiyaa, a wogaanne a azazuwaa ba kumetta wozanaaninne ba kumetta shemppuwan naaganau, qassi ha maxaafan xaafettida maachchaadan oottanau GODAA sinttan geppiis. Yaatin asai ubbaikka maachchaa naaganau geppiis. 4Hegaappe guyyiyan, kawoi qeese ubbatu halaqaa Hilqqiyaa, appe garssaara de7iya qeesetanne penggiyaa naagiyaageeta Ba7aalayyo, Asheeriyyoonne saluwaa xoolinttetuyyo goinnanau giigissido miishshata ubbaa Beeta Maqidasiyaappe kessanaadan azaziis. Kawoi hegeeta Yerusalaameppe gaxi kessidi, Qediroona Zanggaaran xuuggiis; xuuggidi bidinttaa Beeteele efiis. 5Yihudaa katamatuuninne Yerusalaame yuushuwan de7iya xoqqa sohotun ubban ixaanaa cuwayanaadan Yihudaa kawoti sunttido eeqatu qeeseta ubbaa oosuwaappe kessiis. Ba7aalayyo, awaayyo, aginaayyo, xoolinttetuyyoonne saluwan de7iya hara meretatuyyo ixaanaa cuwayiyaageeta ubbaa diggiis. 6Asheero giyo xoossee misiliyaa GODAA Beeta Maqidasiyaappe ekkidi, Yerusalaame katamaappe gaxi kessidi, Qediroona Zanggaaraa efiis. Efiidi yan xuuggiis; xuuggidoogaa liiqissi gaaccidi, xiille kessiis. Yaatidi he buhiyaa dere asaa makkaanaa bolli laaliis. 7GODAA Beeta Maqidasiyaa giddon goino woga oottidi, attumaasati attumaasatuura shaaramuxiyo keettata qoliis; he keettatun maccaasai Asheero giyo xoosseeyyo magalashuwaa suqqees. 8Yoosiyaasi qeeseta ubbaa Yihudaa katamatuppe ehiis; ehiidi kase qeeseti ixaanaa cuwayido xoqqa sohota, Gebaa7appe biidi Berssaabeha gakkanaashin de7iyaageeta tunissiis. Katamaa haariya Yaasu Penggiyaa giyo penggiyaa geliyoosaappe haddirssa baggaara de7iya goinniyo sohotakka qoqqofiis. 9Xoqqa sohuwaa qeeseti Yerusalaamen GODAASSI yarshshiyoosaa pude yookkona; shin eti hara qeesetuura issippe irshshoi gelibeenna oittaa moosona. 10Kawoi Yoosiyaasi Hinnooma Zanggaaran de7iya Toofeeta giyo yarshsho sohuwaa tunissiis. Yaatidi Molooka giyo xoossau issi asinne ba attuma na7aa woikko ba macca na7iyo taman yarshshennaadan teqqiis. 11Yihudaa kawoti GODAA Beeta Maqidasiyaa geliyo penggiyan awaayyo dummayi wottido parata diggiis. Awaa parati Naataani-Meleka giyo halaqaa kifiliyaa matan de7iya dabaaban de7oosona. Hegaappe guyyiyan, awaayyo dummayi wottido paraa gaareta Yoosiyaasi taman xuuggiis. 12Akaaza keettaa pooqiyaa bollan Yihudaa kawoti giigisissido yarshsho sohotanne Minaasee GODAA Beeta Maqidasiyaayyo de7iya naa77u dabaabatu giddon giigissido yarshshiyoosata Kawoi Yoosiyaasi qoliis. Eta he sohuwaappe diggidi kinchcherettiis; kinchcherettidi suuppaa Qediroona Zanggaaran oliis. 13Qassikka kawoi Yerusalaame katamaappe arshsho baggaara Dabira Zaite giyo deriyaappe tohossa baggan de7iya goinniyo xoqqa sohota tunissiis. He xoqqa sohoti Israa7eela Kawoi Solomoni Sidoonatu xoossee Asttaarootiyyo, Moo7aabatu xoossaa Kamooshayyoonne, Amoonatu xoossaa Molookayyo, he tuna xoossatuyyo goinnanau giigissido xoqqa sohota. 14Kawoi Yoosiyaasi goinniyo shuchcha tuussatakka mentterettidi, Asheero giyo xoossee misiletakka qanxxerettiis. Yaatidi eti eqqido sohuwan haiqqida asaa meqettaa kunttiis. 15Qassi Israa7eela asaa nagaraa ootissida Nabaaxa na7ai Iyorbbaami Beeteelen xoqqa sohuwan giigissido yarshshiyoosaa Kawoi Yoosiyaasi qoliis. Qolidi he yarshshiyoosaa shuchchatakka mentterettidi, xiille kessiis; Asheeri misiliyaakka xuuggiis. 16Hegaappe guyyiyan, Yoosiyaasi yuushuwaa xeellidi, keraa lanqqiyan de7iya duufota be7iis; be7idi meqettata duufotuppe kessidi, yarshshiyo sohuwaa bolli wottidi, taman xuuggiis. Yaatidi yarshshiyo sohuwaa tunissiis. Hegee hanidoogee Xoossaa asi kase awaajjido GODAA qaalaa maaraana. 17Hegaappe guyyiyan kawoi, "Ha beettiyaagee o duufoo?" yaagidi oichchiis. Oichchin Beeteele katamaa asati, "Yihudaappe yiidi, Beeteele yarshshiyo sohuwaa bolli ha77i neeni ootta simmiyoogee polettanaagaa kasetidi odida Xoossaa asa duufuwaa" yaagidi yootidosona. 18Kawoi, "Aggi bayite; issi asinne a meqettaa sohuwaappe qaattoppo" yaagiis. Hegaa gishshau, Samaariyaappe yiida hananabaa yootiya bitaniyaa meqettaara issippe a meqettaa bochchennan aggi bayidosona. 19Israa7eela kawoti Samaariyaa katamatun ootissidi, GODAA hanqqetissido, goinniyo xoqqa sohota Yoosiyaasi diggiis; Beeteelen oottidoogaadan, etakka oottiis. 20I he xoqqa sohotun oottiya qeeseta ubbaa yarshshiyoosaa bolli woriis; qassi he yarshshiyoosaa bolli asaa meqettaa xuuggiis. Hegaa ubbaa oottidi, Yerusalaame simmiis. 21Hegaappe guyyiyan, kawoi asaa ubbaa, "Ha Maachchaa Maxaafan xaafettidoogaadan GODAAYYO intte Xoossaayyo Paasikaa Baalaa bonchchite" yaagidi azaziis. 22Israa7eela haariya daannatu wodeppe doommidi, Israa7eela kawotu wodiyaaninne Yihudaa kawotu wodiyan ubban hagaa mala Paasikaa Baalai mulekka bonchchetti erenna. 23SHin Kawoi Yoosiyaasi kawotido tammanne hosppuntta laittan Yerusalaame kataman GODAA bonchchanau ha Paasikaa Baalai GODAAYYO bonchchettiis. 24Qassi qeesetu ubbaa halaqai Hilqqee GODAA Beeta Maqidasiyan beettida maxaafan xaafettida higgiyaa qaalaa minttanaadan, iita ayyaanaa xeesiyaageetanne shareechchota, so giddo eeqaa misileta, eeqa miishshatanne Yihudaa biittaaninne Yerusalaame kataman beettida hara sheneyiyaabata ubbaa Yoosiyaasi xaissiis. 25Muuse higgiyaadan ba kumetta wozanan, ba kumetta shemppuwaaninne, ba kumetta wolqqan GODAAKKO simmidaban Yoosiyaasa mala kawoi, appe kase gidin, appe guyye gidin, mulekka denddibeenna. 26Gidikkonne Minaasee GODAA hanqqetissanau oottido iita ooso ubbaa gishshau, GODAI Yihudaa bolli hanqqettido ba hanqquwaa teegaappe simmibeenna. 27Hegaa gishshau GODAI, "Taani Israa7eela ta sinttappe diggidoogaadan, Yihudaakka ta sinttappe diggana; taani doorido katamaa, Yerusalaamenne taani, 'Ta sunttai hagan de7ana' giido ha Beeta Maqidasiyaa diggana" yaagiis. 28Yoosiyaasi hanido harabainne i oottidobai ubbai Yihudaa Kawotu Taarikiyaa Maxaafan xaafetti uttiis. 29Yoosiyaasa wode Gibxxe Kawoi Nakoi, Asoore biittaa kawuwaa olan maaddanau Efiraaxiisa SHaafaa biis. Biishin Kawoi Yoosiyaasi aara olettanau ba olanchchata ekkidi kiyiis; shin Kawoi Nakoi aara Magiddon gaittidi, a woriis. 30Worin a ashkkarati a ahaa paraa gaariyan wottidi, Magiddoppe Yerusalaame ehiidosona; ehiidi a duufuwan a moogidosona. Hegaappe guyyiyan, he biittaa asati Yoosiyaasa na7aa Yo7akaaza dooridosona; dooridi a aawaa sohuwan a tiyidi kawoyidosona. 31Yo7akaazi kawotiyo wode, laittai ayyo laatamanne heezza; i Yerusalaamen heezzu agina kawotiis. A aayee sunttai Hamuxaalo; a Liibina kataman de7iya Ermmaasa na7iyo. 32Ba maizza aawati oottidoogaadan, Yo7akaazi GODAA sinttan iitabaa oottiis. 33Yo7akaazi Yerusalaamen kawotennaadan Gibxxe Kawoi Nakoi Hamaata giyo biittan Ribila giyoosan a qachchiis. Qachchidi heezzu sha7anne oiddu xeetu kilo giraame deexxiya xaqara biraanne hasttamanne oiddu kilo giraame deexxiya worqqaa Yihudaa asaa giirissiis. 34Kawoi Nakoi Yoosiyaasa na7aa Eliyaaqiima a aawaa sohuwan kawoyiis; yaatidi a sunttaa Yo7aqeema yaagidi laammiis. SHin Yo7akaaza Gibxxe efiis; efin Yo7akaazi yan haiqqiis. 35Yaatin Yo7aqeemi Kawoi Nakoi oichchido giiraa biraanne worqqaanne ayyo immiis. He giiraa qanxxanau Yo7aqeemi he biittaa asai demmiyo keena biraappenne worqqaappe giiraa shiishshiis. 36Yo7aqeemi kawotiyo wode laittai ayyo laatamanne ichchasha; i Yerusalaamen tammanne isiini laitta kawotiis. A aayee sunttai Zabido; a Ruuma kataman de7iya Padaaya na7iyo. 37Yo7aqeemi ba maizza aawati oottidoogaadan, GODAA sinttan iitabaa oottiis.
Copyright
Learn More


text:
SOODAREE YEROO DEEMTU NAAF BILBILI ….
–
Akkam jirtu Maaloo Jarana, An nagaadha. Xinnoo ishee Qorra Finfinnee tokkotu Akkan itti Barressu ana dhorke , Dhugaa Guyyoottan Darban Finfinnee Buluu kootin waanan Buufadhe yoo jiraate Umurii koo isa Sirrii Baruukoti..An namni Dargageessa Waggaa Dig…(dhisaa isa )Of se’aa ture Amma garuu Waggaa 52 akkan tahee Mirkaneffadhen jira. Harmeen Kiyya illee ana Deessee “Maaloo Akkam Bulluqaa OROO koo ” Naan jetti (Tuffidhaam Jarana)..Kana booda Humna koo waanan Bareef. .Akka humna kootti jiraachuf murteessen jira. Hanga Harkii koo Kottollaa’e cabbii tahuuttin Adoode…Kana irraa kan kahe Chat illee kan Anaaf gootu Harmee koo turte. Uff haati kun me dhugaa waanuma namaaf hin taane hin qabdum jamaa, Nama baratte waan taatef Jaalalle koo walin Akka Chat Naaf gootun itti himadhe, ..Waan Isheen Jaalallee koof barressituu ammoo…1.Har’a waanan Dadhabeef Bor akkan bilbiluf , 2.Akkan ishee yaade kana qofa itti naaf himi jedheen rafe( Haadha ofii caalaa Eenyun amanure?).
Barisaa Harmeen koo gara Biyyaatti waan galtuuf ishee geggeessuf yoon kahuu Mobaayilin koo Battirii fixeera” Maal edaa guutu turee miti , Moo akkan hin dilallofnef anaan ittin na ho’isaa bulte harmeen“ jedheen yaade. Edaa dubbin kan biraadha.
Harmee koo geggesse deebi’een Moobayili koo bane, Jaalallen koo akka Barii barraqaan bilbila koo yaalaa turte , Ergaa warra Teelee irraa hubadhee bilbiluuf yoon jedhu, battaluma Naaf bilbilte,,,,” Intalli dur bilbila koo Jaarsumman kaaftu maaltu argamnaan akkas ana sarditi , moo na hiikuuf jetti laata?” jedheen bakka meeqa lixe.
OROO KO …OOKO.,,,OROYYE ,,,WAYYE,,,,ORUU,,,,,,,,,,WAYYUU ( “Maalo maaltu argamee?” jedha garaa kootti),,,,waan hundi ishee natti jijjiramee Ilkaan Digdamii Lama( Warra kaan Buskutiiif Karamellatu irra fiixe) gad yaafte Natti Kofalti…..Hidhii koo Hanga inni nattii Ciitutti na dhungatte tahee na cininte tahee hin beeku , na dhungatte yoon jedhe wayya isaan dhabee turee waan taheef ( Bilbilaan Tahuus sanuma firaakoo waan hafee hin jiru online tahee malee ) UMPHA, UMPHAA,,,naan jetti hafuraa citaa, Baa intala kana tokkotu ……….jedhee yaaduu barbaaden dhisee,,,,,,,,,,,Waan Oodaati garuu,,,,OROO koo an duriyyu baayyen sii jaalladham, atii maallaqa dhabdeti malee anaaf waan naaf hin bitne hin qabdum Lubbuu koo, Surprize Kee ammo Abdiinan egaa” naan jette,,,,,Amma dubbin naaf gale ,,,Harmeen kiyyaan waa natti hojjetamuun naaf galee, “Mee turi bilbilli kee hin ciccitaa deebiseen siif bilbila” jedheen irratti cufe….Yeroo akkasiidhaaf Networkii Biyya Keenyaa fayyadamuun nama boonsa, bilbila cufuuf sababa gahaadha waan sirritti hin dalagneef,,,,dafeen Chat seene, CONVERSATION isheef Harmeen taasisan ilaaluf,,,,Waanan argu kun kan harmeen kiyya barreessite natti fakkaachuu dide , jechoonni Ammayyaa’on an hikkaa isaani hin beekne ille hin hafne mana isaanitti , “ LOL,,,SWEERII( SWEETY hin jettum isayyu PO Pironawunseshinin harme biratti hafe abbo koo ), HONEY, LETS MAKE FUN 2GETHER,MISS U, MA DARLY ( my jechuuf Ma), ZAS IT”… Akka Oduu Gaazexxessitoota Sobduun qindaa’ee itti naaf daddabaltee, mimmidhagsitee Haala gaarin Qullaa Ana hambiftee kaa jarana, Chat Godhanii Anaan Abidda irra na qaban.
Harmeen kiyya Ana caalaa waan Shamarran si’anaa fedhan waan beektuf ..Waan isheen Jaalalle kootin jettetu Mataa jaalalle koo irra bahee of ishee wallalchise
Jaalallen koo Afaan Oromoo waan hin dandeenyeef Engliffaaf Afaan Amariffaan walii galu turan,
“ Leenjii koo bor nan xumura, Sanbata kana SOODARETTI dabarsina , achumaan Surprise na biraa qabda, Durgoo gaarin waan naaf kaaffalamuuf homaa hin yaadin Uffata Irbaataa Ammo ilaalladhu akkan dhufeen isaan siif bita( kana ammo Dhengadda Markaato walin seennen itti hime “ JEERIIN Uffata Akkasii baayyee Jaallatti” jedhee),,,,,,,,,,,,Maalo na dhiisaa dubbatamee hin dhumu,…Kan isiin dhibu Haasaa isaani nama ilaaleef , waan anaaf jaalalle koo giddutti taasifame malee Harmeen koo waan chat goote hin fakkatu……..
An kanan jedhu Abbaan koof Harmeen koo CHATIIDHAAN wal KADHIMATANI Gaaffi jedhutu sammutti na dhufe. Naasutu ana weerare, JEERII dhaan maalan jedha, Leenjiin Irra ture Durgoo akka hin qabne osoo beektu akkamin akkas ana gooti?, kan biraan Osoon Isponsara Warshaa Biiraa( Silaa waan akkasii malee waan Gaalcha qabu ISPONSARA gochuu hin Jaallatan waan taheef) tokko gaafadhee malee waan kana hunda waanan Ittin JEERIF godhu hin qabu.,,, Maalif Harmeen koo Ertiraa natti taate? Isheef CHAATITU beeka,
Jeeriin Gammachuu dangaa hin qabneen akka isheen ana eegdu beekamadha, kan isheen jaallatutu Seeneffamef waan taheef, maal jarana Boolla maaliin seena, Osoon Dangaa irra jiraadhe SOOMALEE ille yaa taatu nan badan ture, Amma an Booleen jira, Boolee keessatti ammo Yaada baduu malee, Fooniin xiyyaaran barrisuun waan yaadamu miti. ECC…Maaltu ana QERFEE jarana,,,Kan na dinqee, Fedha Intala Akkamin akka isheen bartedha, Dugda Duuba harmee kooti guufuun Jaalaala jira jedhee yaaduf hin dandeenye , sababinsaas Abbaa koo waliin Jaalala isaan waliif qaban waanan beekuf, Faalla isaa Harmee koo Dugda duubaa DOOZARII gufuu Jaalalaa Fonqolchutu jira. Jeeriin Anaan osoo hin taane waantota an qabu akka isheen Jaallattu kara isheen barte gaaffi kan biraadha….Deebisen harmee koo shakke C.I.A tahuu malti…..
Harmee kofan bilbile JEERII dhiisee, “HELLOOOOOOOO, ,,,,,jettee Dheeressitee,,,,,,,,,Dubbiif akka taahe naaf galee jira,,(Isaayyu kaan isheetu caalaam)…”maalidha Inni ati edaa goote, Jaalalle koo walin walitti ana buuftee bar?” OOHH,,,,MISSION ACCOMPLISHED hin jetture Ilma koo , isaan barbaada miti aniis” naan hin jettu seetani Afaan guuttee…………
Kanumaa hoo maalif “ Sinim inni ati JEERII,MEERII,HEERII , KEERII, jettu kun , warra afaan kee beekan,,,,CAALTUU, BOONTUU,TOLTU,BASHAATU Essa Keessetu ?” naan jette kaa…………..gara sammu kootti deebi’en yaade, Ulaagaan Jaalala keenya Laga kaminu akka nuu hin ceesifneen hubadhe, Harmeen koo hubanno ana Caala waan qabdufi kan ishen akkas goote, mana keenyaaf Duguguru Dugdaa tahuu ishee yeroon xinxalu Yaada ishee Tuffachuun Of tuuffachuu tahee natti mul’ate, ,,,,,”YEHA I GONNA DECIDE SOMETHING” jedhe Osoon hin beekin,,,,,,,bilbila waanan cuufee natti fakkatee,,,,,,,,,”ZAS IT” nan jette isheenis ( Harmeen koo hin danda’amne),,,,,
“Soodaree yeroo deemtan naaf bilbili “LOL” jettee bilbila cufatte, Harmee koo nan Jaalladhe Isa dur caalaan irratti of gaate, Foon ishee qofaa osoo hin taane Hafurri ishee ille yeroo hunda akka inni ana qajeelchun hubadhe, Yaadi ishee sammuu koo keessatti Akka haphee qabatee hafe,,,,
NAGAAN TURAA.
–
Oroliyana Daniel
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- DUBBISUUN DIRQAMA:XUMURA ABBOOTII IRREE:Gaafii Ummataa waliin Dhahanii Bira Darbuuf Yaaluun Essanuu Nama Hin Gahu!Baarentuu Gadaa Irraa/// - January 16, 2017
- What is your citizenship? Oromian or Ethiopian?By: Rundassa Asheetee Hundee - January 15, 2017
- Painted Monkeys: By Zelalem Abera - January 14, 2017


text:
Waldaan kun bara 1960 keessa hujii jalqabe.Wannii innii hujii jalqabeef akka perzdaantiin waldaa kanaa obboo Dirribi Demisee jedhutti ummata wal barsiisuu,waan ufii wal irraa barachuu, rakkoo ufii waliin dubbachuu fi waan qaban walti dabalachuu.
Gaafa ganna 50essoo isaa Amerikaa Washington DC-ti ulfeessani nama hedduutti biyya alaa gara garaatii dhufee waan waldaan kun keessa bahe,itti deemuu fi itti jiru wal barsiise.
‘Ganna 50 geennee shantamaan itti aanutti hagana caalaa ballannee waan qamnu addunyaan geenna,' jedhee nagaa walti dhaamatee wal irra gale warri guyyaa kanaa dhufe.


text:
Horsiisee Bulaan warra jireennii isaanii horiitti hirkatu,marraa fi bisaan barbaada yaahuun akka jarii kun jireenna wayyaahaa jiraachuuf miila gadi hin dhaabanne tolcha.
Ijoolleen jara kanaalleen keessumattuu yoo bonaa fi gannaa faa, horiin godaanuu fi maati isaani gargaaruuf barumsa dhiisanii keessaa yaahan. Yoo hedduu isuma warra isaanii malkaa dabarsuuf jedhanii qormaatallee dhiisan.
Barnoota ijoollee horsiisee bulaa silaa maaniin jabeessuu dandahan?Diida Jiloo Galgaloo,nama ganna 22,Yuniveristy Adaamaatii eebbifamee,qabxii qaraa qabxii 4.0,eegee ammoo 3.8 argachaa dhufee eebbifamee barataa jabaa,”student of the year” jedhamee waancaa warqii badhaafame.
Ufiifuu ilma warra horiiti,jireennuma gaargaltichii ijoolleen baaddiyaa barattu keessa asi gahe,lafa bonii horii hedduu nama irraa fixee,namii bona baqataa lafa marutti,Miyoo dhufee fulaa amma jiru tana gahe.Qabxii guddoo waan argateef fuluma itti baratetti barsiisaa tolchan.Gaafa barate sun waan jireenna horsiisee bulaatiin jijjiiran jedhe keessaa waan hedduu qorate.
“Naannoo Horsiisee Bulaatti Hosteelii jaaruun akka malee qarqaarti,maaniif jennaan…ijoolleen baaddiyaa mana waan diraa hin qamneef mana kireeffattee galti,kanaayyuu waan baafatanuu hin qaban fa. Hosteelii banuufiin ammoo akka ijoolleen jara kanaa barumsa adoo gargar hin kunne barttu gargaarti.”
Jireennii Horsiisee Bulaa gara hedduuttu waluma fakkaata,rakkoo marraa-bisaanii,rakkoo dira gurgurdaa fi gabayaatti dhiyaachuu dhabuu,horiin yoo hedduu bonaa fi oolaan irraad dhumuu dabalee waan hedduu.
Diidii barmusa fixate eebbifamuuf waraqata akka akkaa barreesse,kana keessaa tokko adoo Mooyyalee Itoophiyaatii fi Mooyyalee Keenyaatti gabayaa horii ta addunyaa banananii horiisee bulaan faaydaa guddaatti irraa argamaa jedhe fa.
Namii Mooyyaletti horii gurguratu akka waan hannaan tokko dhoffate gurgura adoo gabayaan tun seera qabaattee beekaniif namii guddoo irraa faaydaa argataa jedha.Akkuma fulaa dhibiilleetti beekkmatee naannoo tanalleetti beekkamuu malte jedha.
Wannii dhibiin Diidii jireenna horsiisee bulaatiin jijjiiruu malan jedhee;hosteelii banuu,gabayaa addunyaan beettu naannoo horsiisee bulaatti banuu,mala horsiisee bulaan bona irraa dandamatuun barsiisuu,waan hedduun gargaaruu,yaada qalbii namaa jijjiiruu dabalee waan hedduu.
Mee waan jireenna horsiisee bulaatiin jijjiiranii ka beettan nuu barreessaa,ta Diidii Jiloo Galgaloo jedhellee MP3 tana irraa caqasaa.


text:
#OromoRevolution“Jirtaa WBO Leenca Bosonaa Irreef Gaachaana Oromiyaa”, Guyyaan WBO Amajjiin, Amajjii 1/2017 Mooraa Waraanaa Bilisummaa Oromoo WBO dirree falmaa jiru biratti bifa ho’aa fi addaa ta’een kabajamuu gabaasaaleen argachaa jirruu ifa gochaa jira. Gootichi Artistiin Oromoo #Elemoo_Alii Guuyyaa WBO mooraa Waraanaa WBO tti argamuun WBO waliin jiraachuu isaa mirkaneessuun guyyaa WBO bifa addaan kabajataniiru.
‘Dhirri inni Onnee qabu dhaqeeti ilaalaa lafa gootni jiruf ,akkatti kutataa fi qabsaa’an itti jiru,
Ijoolleen haadhaa malee abbaa ishee dhalchee hamachuu hin dandeenyee Facebook irraa ololaa olti’
Qabsoon itti fufa Gabromsaan ni kufa!!
#VIVA_WBO
J/Elemoo Alii fi WBO dirree qabsoo kabajaa guyyaa WBO Amajjii 1, 2017
#OromoRevolution“Jirtaa WBO Leenca Bosonaa Irreef Gaachaana Oromiyaa”, Guyyaan WBO Amajjiin, Amajjii 1/2017 Mooraa Waraanaa Bilisummaa Oromoo WBO dirree falmaa jiru biratti bifa ho’aa fi addaa ta’een kabajamuu gabaasaaleen argachaa jirruu ifa gochaa jira. Gootichi Artistiin Oromoo #Elemoo_Alii Guuyyaa WBO mooraa Waraanaa WBO tti argamuun WBO waliin jiraachuu isaa mirkaneessuun guyyaa WBO bifa addaan kabajataniiru.


text:
Dhimmi hoggantoota Koongiresii Federaalawaa oromoo - Baqqalaa Garbaa Gurmeessaa Ayyaanoo, Dejenee Xaafaa, Addisuu Bulaalaa dabalatee himatamtoota 22 - nageenyaa wabii dhiheeffatuu eegsisuuf jecha akka yakka laalcha cufaadhan lallamuu abbaan alangaa gaafate. Abbaan alangaa gaafii barreeffaman mana murtiitii dhiheesse kana irratti heerri biyyaatti kana heeyama jedhuus, abukaatonni hidhamtootaa garuu gaafichi heera biyyattii cabsa jechuudhan morman.
Yakki tokko laaalcha cufaadhan lallamuu han geechisu hoo iccitii jireenya dhuunfaa himatamtootaa, hamilee haawaasaa fi nageenya biyyaa irratti rakkoo fide qofa jedhan abukaatonni himatamtootaa.
Dabalaniis, “himatamtoonni keenya yakka ulfaataadhaan waan himataniif ija ummataa funuratti, bakka diploomaatonnii fi gazexeesonni dhimmicha hordofuu danda’aniin akka laallamu filanna,” han jedhan abukaatonni himatamtootaa keessumattuu himatamtoonni mana murtii kana irraa amantaa akka hin qabnee waan ibsachaa turaniif gaafii abba alangaatiin akka walii hin galle ibsan.
Manni murtiis gama lachuu erga dhaggeeffatee booda murtii kennuudhaa boruu bellama qabeera.
Torbban darbe himatamtoonni shan, Galaanaa Nagaraa, Cimsaa Abdiisaa, Darejjee Margaa, Gammachuu Shaanqoo fi Magarsaa Asfaaw mana murtiitti odoo hin dhiheeffamin hafan ture. Harra garuu akkuma manni murti ajejeetti 22 isaanii dhiheesse poolisiin.
Abbaan alangaa himatamtoota digdamii lamaan irratti ji’a Eblaa bara 2015 shororkeessummaadhan himata banuun isaa hin yaadatama.


text:
Baga Nagaan dhuftan! Welcome! Herzlich Willkommen!
Guyyaan Gootota Oromoo magalaa Munshin keessatti Sirna Hoo’aan kabajame olee
Kabajja Guyyaa Goototaaf Ibsa Ejjennoo – Munshin, Jarmani
Tokkummaa Baratoota Oromo Biyyaa Jarmani dame Munshin /TBOM/ saganta kabajjaa Guyyaa Gootota Oromoo geggefachuuf miseensoota isaaf Oromoota nannoo magalaa Munshin afeera godhee akka saganteefateetti sagantaa isaa milkii gariidhaaan xumuratte jira.
Akkumma beekamu sagantan irra jaalan walsimana hirmatoota,eeba mangudoota, sirna ibsa /shamma/ yaadannoo gootota QBOfi waregamani, jaalewwan dargagoo ta qabsoo Oromoo keessatti qoda gudda qabanin, Ibsa seena qabeesumma guyyaa gootota Oromoo Obbo Kasim Alitiin; Gahe gootowwaan Oromo QBO keessatti Obbo Getachew Chamadattin; Walaloo mata dureen isaa “Oromiyyaa kiyaa” kan jedhamuu dhagefachuun; gahee gootowan Oromo QBO keessatti argamisisaniif haala QBO yeroo amma irra jiruuf gara fuula duratti kan jedhu obbo abba Milkitin ibsa kenname sirna caaaqafameera.
Kana irratti hirmatootin kabajjaa guyyaa Gootota Oromo irratti argamani yaada fi marii balinnan geggesaniruu.
Tokkummaan Baratoota Oromoo biyya Jarmanii dame Munshin TBOM, yeroo bu’ureeffamee eegalee Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) tiif yaalii godhaman hundaaf degarsa barbaachisaa gochaa ture ammas itti jira. Kanatti dabalees yeroo garaa garaatti miseensota isaa tiif wal ga’ii fi seminaara gochuudhaan, guyyaa yaadannoo WBO fi gootota Oromoos kabajuudhaan, waggaa wagaattis kora gegeefachuudhaan, adaa gudisuuf yaali godhamuu keessatti galgala bashannanaa Oromoo qopheesuudhaan hojii dansa hojechaa ture; ammas itti jira itti fufas. Guyyaa haadha kanas TBOM magaalaa Münchenitti kabajjaa guyyaa Gootota Oromoo sirna ho’aadhaan kabajeera. Guyaa kana gootowwan baroota dheeraa fuulduraa eegalee qabsaawota yookaan gootota Oromoo ummata Oromo hacuuccaa fi bittaa mootumoota Habashaa jalaa bilisaa baasuuf jecha yeroo fi haala garaa garaa keessatti kan jijjiirraa hin qabne lubbuu isaanii dabarsanii kennan yaadachuun kabajan gegeefameera.
Akkuma beekamu guyaan gootota Oromoo kan kabajamuu maluu Ebla 15 yoo ta’ee iyyuu haala jiruu fi jireenya namoota biyyaa ambaa kana irraa kan ka’e guyaa, yeroo fi haala namootaaf mijachuu danda’u filaachuun guyaa hadha kana akka kabajamu ta’eera. Xumura guyaa yaadannoo kana irratti miseensonni TBOM fi Oromootni nannoo kanarra argaman ibsa ejjennoo akka armaan gadiitti baafataniiru.
1. Dhiibbaa mootumaan wayaanee uumata Oromoo irraan ga’eef irran gaha jiru, kan akka hidhaa, ajeechaa, miraga dhabsiisuu, amantii keessa galee dhimma siyaasa isaa gegeefachuu dura nii dhaabanna.
A Night With Oromo Music
2. Walitti bu’iinsa uumata giduutti adeemsifamee lubbuun namoota hedduu yerootii gara yerootti darbu, kana mootumaan abba hirree biyicha bitaa jiru furmaata itti kennuu dhiisuu isaa nii mormina.
3. Kabaja guyaa goototaa kana irratti hundaa’uudhaan, dhaabilee fi qaamoleen siyaasa Oromoo tooftaa siyaasaa kamiin iyyuu waa’ee uumata Oromootiif sochii godhan martinuu garaagarumaa ilaalcha siyaasaa qaban waliif kabajaa wanta tokko isaan godhu dantaa umata Oromoo dursuudhaan isa boodeetti hafumaa ta’e wal irratti qabsaa’uu caalaa farra uumata Oromoo kan ta’e hunda irratti akka qabsaa’uutti wal tumsan maqaa fi seenaa gootota wareegamaniitiin nii gaafanna.
4. Walumagalattii Tokkumman Baratoota Oromo Biyyaa Jarmanii /TBOJ / haala fi adeemsa QBO yeroo gara garaa jiruuf ture hubannoo guddadha ilaale furmaata in fudhate walaba taanee Jaarmmiyyoota Siyyaassa Oromoo bilisa ta´an kammiinuu otoo addaan hin baassiin QBO irratii kabajaaf wal hubanootiin akka hojjenuu fi deggersa barbaachisaa ta’an goonu labsuu keenya dabalatan guyyaa hadha kana isin yaadachiifna.
5. Akka TBOM ti tataafii gochaa jirruun garee siyaasaa tokko jala taa’aanii isa tokko arrabsuun, abaaruun fi maqaa wal-balleessuun seenaa ilmaan Oromoo keessaa raawatee dhaabachuu akka qabu irratti hojechaa jirra; kanneen gocha aadaa fi seenaa umataa xureesu kana irratti bobba’anii jiran maaras akka of qusatan nii hubachiifna.
6. Kaayoon keenya dhaabbolee Siyaasa Oromoo gidduutti rakkina ka’u itti tuqannee baballisuu otoo hin taane qaama furmaataa ta´uudhaan dalaga keenya gara fuunduraati itti fufinu gaafatina.
Injifannoon Umata Oromoof!
Qabsaawaan nii Kufa Qabsoon itti fufa!
KHG TBOM
20 Ebla 2013
München, Jarmanii
Write Your Comment Below.
tboj.de values your inputs, but to keep civility in the discussion TBOJ/UOSG moderators will control the comments to meet the following general guidelines
1. Your comment has to follow common-sense respect.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short therefore try to be to the point and short
5. tboj reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of TBOJ or UOSG unless explicitly stated
Websites Links Associated with Oromia and the Oromo People
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities


text:
Dhaabbatni Fayyaa Addunyaa, ka Tokummaa Mootummootaa ka silaa irra-caalaa isaanii oolchuun danda’amu – balaawwan konkolaataa, karawwan irratti dhaqqabaniin lakkoobsi namoota dhumanii Addunyaa kana irratti waggaatti miliyoona dhibba tokkoo fi miliyoona digdamii-shan ta’uu isaa dubbata.
Gabaastuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaa – Liisaa Shilaayin, waajira Tookkummaa Mootummotaa Jenevaa jiru irraa, “Gabaasaa Nageenya karaa, ka bara 2015nii” akka gabaastetti biyyoota 180 Addunyaa kana irra jiran irraa ragaa gurrachuun – gabaasaan bara kana qophaa’e kun balaawwan karaa irratti dhaqqaban irraa lakkoobsi namoota dhumanii dabalaa deemuu irraa dhaabachuu isaa ibsa.
Yeroo lakkoobsi konkolaataa dabalaa jiruuu fi lakkoobsi uummataas akka kanatti dabalaa jiru lakkoobsi du’aa tasagabbaa’uun oduu gammachiisaa ta’uu akka ta’etti ilaala.
Ta’us garuu, lakkoobsi gabaasaa kana irratti ba’e akka agarsiisutti, keessumaa dargoonni umuriin isaanii waggaa 15 fi digdamii-sagal gidduu jiru, kanneen sadarkaa aol’aanaatti balaa konkolaataan dhuman ta’uun isaa gaddisiisaa dha.
Kana malees, gama nageenya karaatiin, biyyoota duureyyii fi iyyeeyyii Addunyaa kana irraa gidduu adda-addummaan jiru guddaa ta’uu dubbata. “Balaa konkolaataa Addunyaa kana irratti dhaqqabu keessaa dhibba irraa harki sagaltamni, biyyoota galii gad-aanaa fi giddu-galaa qaban keessatti dhaqqaba.
Garuu, konkolaatota Adddunyaa irra jiran keessaa dhibba irraa harka shanatamii-afur qofa ka biyyoota kana keessatti argaman. Jaarmayaan Fayyaa Addunyaatti, Direktorri Damee Waa’ee dhuklkuboota hin daddabrinee – Itiheene Kiruug akka jedhanitti – du’a balaa konkolaataatiin dhaqqabuun, Afrikaan tokkoffaa Giddu-galeessi Bahaa lammaffaa dha.
Garuu, dhugumatti, waggoota sadan dabran gidduutti biyyoonni 17, seerawwan nageenya karaa ahojii irra oolchuudhaan lakkoobsa du’aa balaa konkolaataan uumamu foyyessanii jiran. Akkasumas, akkuma balaan konkolaataa dhaqqabetti, hatattamaan gargaarsaaf bira ga’uun, lubbuu du’a irraa oolchuuf qooda guddaa qaba – ka jedhan, Kituug akkuma balaan konkolaataa dhaqqabetti, otuu namoonni hubaman wal’aansa fayyaa hatattamaa argatanii, du’a dhaqqabu walakkaan gad-cabsuun akka danda’amu qoranaaleen agarsiisuu isaanii dubbatan.
Du’a karaa konkolaataa irratti dhaqqabu keessaa, dhibba keessaa harki 26, ka namoota Biskileetii oofanii fi miillaan deemanii irra ga’u ta’uu dubbatan, Kiruug. Afrikaa keessatti, lokkoobsichi du’a akkanaa dhibba irraa harka 33 jedhama.
Biyyoota guutummaa Addunyaa irraa keessaa – dhibba irraa harka saddeettama keessatti konkolaatonni oofafman hagi tokko kan ulaagaa nageenya karaa hin guutne ta’uu ilee – gabaasaan Jaarmayaa Fayyaa Addunyaa kun beeksisee jira. Kun keessumaa biyyoota hiyyeeyyii, kan konkolaatota imaltootaa isaanii keessaa dhibba irraa harki-shantamni bara dabre oomishaman keessatti mul’ata – jedha, gabaasichi.