text:
Eenyutu eenyu eega, eenyutu eenyurraa waa eega?
Abdii Boruutiin*
“Uummanni Oromoo si eega; ati ammoo sagalee isaa ta’uu qabda. Ani nama tokko waanan ta’eef, hiriira irratti argamus argamuu baadhus homaa miti hin jedhin. Dhugaa dha, ati nama tokko garuu nama wanti tokko irraa eegamu dha.” Dubbiin kun yaamicha (barreeffama) Prezidaantiin Waldaa Qormaata Oromoo (WQO) Dr Haile Hirpha, Oromoota Ameerikaa kaabaa jiraniif (jiraataniif) Afaan Ingiliziitiin dabarsan keessaa kanan fudhadhe fi Afaan Oromootti hiikuu yaale dha. Yaamichi Afaan Ingiliziitiin barreeffame kun Caamsaa 17 bara 2010 gadaa.com irratti maxxanfamee ture. Warri yaamicha kanaaf owwaattanii, hiriira nagaa kanarratti argamtanii, uummata sagalee hin qabneef, sagalee keessan dhageessistan, dirqama Oromummaa waan agarsiiftaniif jiraadhaa, fayyaa ta’aa; galanni keessan bilisummaa Oromoo haa ta’u.
Mata duree barruu kanaatiin waayee gara garaa kaasuun barbaada. Inni tokko, filannoo Itoophiyaa, kan sanbata guddaa (dilbata) dabre godhame yoo ta’u, inni lammaffaan waayee Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) ilaalchisee waan tokko tokko kaasuufani. Akka marsaalee (website) tokko tokkorratti argame fi meediyaalee tokko tokkorraa dhaga’ametti Wayyaaneen akka moo’achuuf deemtu dha. Kun durumaanuu beekamaa waan ta’e fi filannoo otuu hin jalqabin dhume (xumurame) waan ta’eef, waan baay’ee nama dinquu miti. Biyya nagaa fi diimookraasiin dhugaa jiru keessatti filannoon dhugaa godhama malee, biyya akka impaayara Itoophiyaa, biyya abbaa irree keessatti, dhugaa dhaan wal dorgomanii dhugaa dhaan injifachuun waan hin danda’amnee dha. Mootummaa faashistii kana irraa eenyutu waa eega?
Uummanni Oromoo akka saba tokkootti gabrummaa Habashaa jala jiraatu illee, akka jiruu fi jireenya isaatti yoo ilaalle, bakka lamatti baasuu ni dandeenya. Isaan kunis uummata Oromoo kan biyya (Oromiyaa) keessa jiran fi warra biyya alaa jirani (jiraatani) dha. QBO kana keessatti, qabsoo hadhaawaa kan godhaa jiru; kan miidhaa guddaan irra ga’aa jiru; kan hidhamu, dararamu, ajjeefamee karaarratti gatamu; kan qawwee diinaatiin uukkaamamee jiru; walumaa galatti kan mootummaa faashistii kanaan miidhamaa jiru, uummata Oromoo kan biyya keessa jiru dha. Uummanni kun, uummata ba’ee galuu dadhabaa jiru; kan qayee ofirraa humnaan buqqifamaa jiru; kan booyee imimmaan irraa hin qoorre; waaqa/rabbi malee kan gargaarsa tokko hin qabne; humna diina irraa ittisu kan hin qabne; uummata amma illee adunyaa kanarratti hiraanfatame dha.
Uummata Oromoo kan biyya alaa jiran (jiraatan) yoo ilaalle, isaanuma kanaa bakkee lamatti baafnee ilaaluu ni dandeenya. Isaanis warra biyyaa olla ykn biyya dhiyoo keessa jirani fi warra biyyoota Awuroopaa, Ameerikaa, Austraaliyaa fi kkf keessa jirani dha. Maaliif akkan bakka lamatti baase, ibsuun yaala. Oromonni biyya olla kan akka Somaaliyaa, Jibutii, Keenyaa fi biyya dhiyoo kan akka Yaman keessa jiraatan, Oromiyaarraa haa baqatan malee, biyyootuma kana keessattuu nagaa argatanii jiraachuu hin dandeenye. Jiruun isaaniis akkuma warra Oromiyaa keessa jiranii ti; achittis ba’anii galuun sodaachisaa ta’aa jira. Kuun hidhamaa fi dararamaa; kuun ammoo diina fi gargaartuu isaatiin qabamanii akka biyyatti deebi’an godhamaa jiru. Jireenyi isaaniis bakka hundattuu hadhaawaa ta’aa jira.
Warri biyyoota biroo keessa jiran, keessumaayuu warri Awuroopaa, Ameerikaa fi Austraaliyaa,… keessa jiraatan, wanti biraa illee yoo hafe, jireenya nagaa keessa jiru. Ba’anii galuun isaanii sodaachisaa miti; qawwee diinaatiin ukkaamamanii hin jiran. Nagaan ba’anii galu; waan barbaadan godhuu danda’u; mirgi isaanii hin dhiitamu; hiriira illee ba’anii sagalee ofii dhageessisuu danda’au. Walumaagalatti, warra biyya keessa jiran wajjin yoo madaalaman, garaa garummaa guddaatu jira jechuu dha. Wanti wajjin (waliin) qaban garuu akka uummata ykn saba tokkootti gabrummaa Habashaa jala jiraachuu fi bilisummaa waliin barbaaduu dha. Kan waliin qaban inni guddaan ammoo “eenyummaa – Oromoo ta’uu” dha.
Wanta Oromoon hunduu, kan biyya keessa jiranis ta’e, kan biyya alaa jiraatan, waliin qaban fi waliin barbaadan “eenyummaa” fi “bilisummaa” ilaalchisee, gaafiilee tokko tokko kaasuun barbaada. Oromoon hunduu akka eenyummaa isaaniitti, akka Oromoo tokkotti, wal jaalatuu, wal mararfatuu, walii nawuu? QBO ilaalchisee ammoo, qabsoo kana galii dhaan ga’uuf eenyutu eenyu eega? Eenyutu eenyurraa waa eega? Gaafii isa duraatiif deebii barbaaduu dhaaf, dubbii akka makmaaksaa tokkon yaadadha. “Rakkoon walitti nama fida; wal bira nama dhaabbachiisa; akka wal jaalatan, wal mararfatani fi walii na’an nama godha; hunduu rakkoo tokko ykn walfakkaataa waan qabaniifi” jedhama. Uummanni keenya warri biyya keessa jiranis akkuma waayee dubbii ykn makmaaksa kanaa ti. Gabaabumatti, akka uummata tokkootti, akka wajjin (waliin) qawwee faashistii jala jiranitti, akka rakkoolee waliin qabaniitti, akka eenyummaa isaaniitti wal jaalatu, wal mararfatu, waliif nawu jedheen yaada.
Uummata keenya warra biyya alaa jiran, keessumaayuu warra Ameerikaa, Awuroopaa,… jiraatan yoo ilaalle, akka yaada kiyyaatti, wal jaalachuu, wal mararfachuu fi walii nawuu dhiisi, akka eenyummaa ofii, akka Oromoo tokkoottuu waan wal ilaalan natti hin fakkaatu. Yoon akkana jedhu ammoo, Oromoota warra Oromummaatti amananii, wal jaalatan, wal mararfatan fi walii na’an warra biroo wajjin walitti makuu kiyyaa miti. Tokko balleesseef kan biraa yakkamuu hin qabu. Walumaagalatti, wanti ani jechuu barbaade, akkuma jiruu fi jireenyi adda adda ta’e, karaa waayee kanaatiinis (deebii gaafii duraatiif) warri biyya alaa jiran akka warra biyya keessa jiranii natti hin fakkaatu jechuu kooti.
Waayeen kun maaliif akka mamsiisaa natti fakkaatef, fakkeenyota tokko tokko kaasuun ni danda’ama. Hawaasota Oromoo biyya alaa keessatti, rakkooleen gara garaa akka mul’achaa jiran kanuma argamu fi beekamu dha. Kutaa, naannoo fi amantii dhaan wal qoqqooduun; kan kanaan ka’e olola walirratti oofanii waliin mormuun, wal nyaachuun, wal dadhabsiisuun dhugaa ifatti mul’achaa jiru dha. Egaa, waayee kana, kan waa hunda gaafii keessa galchu. Shakkiin kiyyas asumarraa ka’eeti. Hamma rakkooleen akkanaa hawaasa keessa jiranitti; hamma duulli balleessaan akkanaa walirratti godhamaa jirutti; hamma Oromummaan hin gudannetti; hamma waliigalteen hin jirretti; QBO dhiisi dhimmaa salphaa tokkoofuu waliin dhaabbachuun waan hin danda’amnee dha.
Eenyummaa ofii fi dhimma ofii dagachuu; uummata irraa dhalataniif quuqamuu dadhabuu; otuu uummanni ofii rakkoo hamaa keessa jiruu, dhimma dhuunfaatiif dursa kennuu caalaa badaan waan jiru natti hin fakkaatu. Jaalannus jibbinus, dhugaan jiru garuu, kan hawaasa Oromoo biyya alaa keessatti mul’atu, waayee kana dha. Akkuman jalqaba barruu kanaarratti ibse, wanti biraa illee yoo hafe, yaamicha hiriira nagaa, kan Dr. Hailen Oromootaaf dabarsan dhaga’anii, Oromoo meeqatu hiriira irratti argame? Oromoo meeqatu otuu dhaga’anuu hafan? Guyyaa tokko biyya ykn magaalaa tokko ilaaluu dhaafuu bakkee tokkoo ka’anii bakkee biraa deemuu barbaadu ykn danda’u. Sa’aatiin hiriira kanaaf dabru illee waan faayidaa hin qabneefuu baduu danda’a. Maal ta’a uummata ofii kan sagalee hin qabneef, gaaf tokko ba’anii sagalee ofii yoo dhageessisan?
Gaafii lammaffaa kanaa olitti ka’e, qabsoo bilisummaa kana galii dhaan ga’uuf: Eenyutu eenyu eega? Eenyutu eenyurraa waa eega? jedhuuf, kan bilisummaa barbaadu hunduu qabsoo kana cimsuu dhaaf gahee ykn qooda ofii gumaachuu qaba. Karaa danda’ameen, beekumsaan, barumsaan, dandeettii dhaan, humnaan, qabeenyaan gargaarsa godhuu qaba jechuu dha. Haa ta’u malee, qabsoo kana keessa fi alaan cimsuu dhaaf, bakkee hundattuu qabsoo gaggeessuun barbaachisaa ta’us, qabsoo biyya keessatti godhamutu jijjiirama, bu’aa fi injifannoo guddaa agarsiisuu danda’a jedheen amana. Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) illee bara 1991 injifannoo guddaa kana agarsiise, qabsoo biyya keessatti waan cimsee tureefi. Qabsoon biyya alaatti godhamu faayidaa hin qabu jechuu kiyya akka hin taane hubachiisuun barbaada.
Wanti ani qabsoon biyya (Oromiyaa) keessatti ta’uu qaba jedhuuf, tokkoffaa, balaa hamaan kan ga’aa jiru uummata keenya kan biyya keessa jiranirra waan ta’eef, isaanis kana jalaa ba’uu dhaaf qabsoo hadhaawaa godhaa jiru; diinni irratti duulamuu qabus kan jiru achuma biyya keenya keessa dha. Dabballoota fi jala kaattuu biyya alaatii qabaatu illee diinni hidhatee qawwee dhaan uummata keenya ukkaamsaa jiru biyya keessa jira jechuu dha. Lammaffaa, biyya alaa, keessumaayuu Awuroopaa, Ameerikaa, Austraaliyaa,… keessa taa’anii too’annoo fagootiin (remote control) keessumaayuu qabsoo hidhannoo cimsuun baay’ee rakkisaa dha. Sadaffaa, uummanni biyya keessa jiran waliigaltee fi tokkummaa qabaachuu danda’u jedhee waanan yaaduuf, warra biyya alaa jiraatan caalaa isaan gurmeessanii qabsoo kanaaf qopheessuu fi hiriirsuun ni danda’ama jedheen yaada.
Uummata Oromoo kan biyya alaa jiran, hoggantoota QBO dabalatee, hundumaa yoo ilaalle, QBO kanaafuu ilaalcha adda addaa waan qaban fakkaatu. Kan waliigaltee fi tokkoomuu isaan dhoowwus sababni tokko kana jedheen yaada. Hamma waan waliin qaban tokkorratti waliigalanii, kanas galii dhaan ga’uuf waliin hin qabsoofnetti, waliin mormuun, wal dadhabsiisuun ittuma fufa; kuni ammoo QBO kanatti gufuu ta’a. Akkan ofii kiyyaa yaadutti, uummanni Oromoo biyya keessa jiru baroota dheeraa (waggoota kudha sagal) ABOn dhufee nu bilisoomsa jechaa abdii dhaan waan eegaa turani fi amma garuu abdiin kun waan hir’achaa deeme natti fakkaata. Waanan kana jedheef yeroo biraan itti deebi’a.
Gaafii eenyutu eenyu eega? Eenyutu eenyurraa waa eega? jedhuuf deebii kennuu dhaaf, uummanni keenya kan biyya keessa jiran hidhamaa, dararamaa, ajjeefamaa, wareegama hamma kana hin jedhamne kaffalaa, qabsoo hadhaawaa godhaa jira. Kan inni hawwaa ture fi ammas jiru, qabsaa’onni tokkoomanii, kaayyoo tokkoof “bilisummaa” dhaaf harka walqabatanii, humna cimaa horatanii, uummata keenya bakkee jirutti isa dhaqqabanii, gabrummaa keessaa akka isa baasanii dha. Warri biyya alaa jiran ammoo, yoo bilisummaa barbaadan, uummata keenya kan qabsoo hadhaawaa keessa jiru fi falmataa jiru kana bira dhaabbatanii waan danda’an, karaa danda’aniin tumsa ta’uu dha. Qabsaa’onni fi hoggantoonni ammoo alaala taa’anii qabsoo kana cimsuun keessumaayuu biyya alaa taa’anii qabsoo hidhannoo cimsuun akka hin danda’amne, ana caalaa waan beekanif dhugaa kana hubachuu danda’u jedheen amana. Kanaaf, waliigaltee fi tokkummaa uumanii tarsiimoo qabsoo kanaarratti hojjechuu qabu.
Dhumarratti, akkuma argamu fi hubatamu, qabsoo hidhannootiin, humna cimaa dhaan malee diina faashistii kana filannoo fi karaa biraatiin buqqisanii achi darbuun waan hin danda’amnee dha. Kan filannoo qopheessu, kan humnaan (of)filachiisu, filatamu, injifadhe jedhee labsus diina’uma. Biyya nagaa fi diimookraasiin hin jirre keessatti filannoon dhugaa ni ta’a jedhanii yaaduun of gowwoomsuu dha. Kan dabre irraa baratamuu qaba. Humna malee kan humnaan dhufe wanti biraa deebisuu hin danda’u. Wayyaaneen humnaan biyya keenya qabatte, humnaan malee bakkee dhuftetti hin deebitu. QBO galii dhaan ga’uuf qabsoon hidhannoo yoomiyyuu caalaa barbaachisaa dha. Karaan biraa illee yoo yaalame, qabsoo hidhannoo duubaan cimsuun waabii ta’uu danda’a. Injifannoo argachuu dhaaf kun murteessaa dha.
Galatoomaa.
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.


c: text/html

text:
Aadaa
Aadaan calaqqee jiruu fi jireenya saba tokkooti. Saba tokko saba kan biraa irraa waanti adda godhu ykn kan ittiin beekamu aadaa bultuma isaati. Kunis aadaa uffannaa, aadaa fuudhaa fi heerumaa, aadaa du’aa fi awwaalchaa, aadaa ayyaanotaa fi sirbaa, aadaa waliin jireenya maatii fi firaa, aadaa nyaataa fi dhugaatii, aadaa ijaarsa manaa fi meeshaa itti fayyadaman, aadaa hojii fi hormaataa, taphoota (ispoortii), akkaataa dabbasaa( rifeensa) dhahatan ykn filatan fi waan kana fakkaatan jennee bakka hedduutti addaan qoodnee ilaaluu ni dandeenya.
Sabni dinagdeen guddatee fi siyaasaan qaroome, akkasumas kanneen guddinarra jiranii fi duubatti hafaa jedhaman marti aadaa keessa turanii fi jiraataa jiran, akkuma sadarkaa guddina isaaniitti guddifachaa fi fooyyeffachaa adeemu malee kan tuffatanii gatan hin qaban. Isa beekuuf aadaan qabeenya guddaa kan dhaloota irraa dhalootaan dhaalamuu fi seenaa ummata sanaati. Qaroomaa fi guddinni marti, maddi isaa aadaa sabni sun qaburraa burqa. Aadaa ofii gatanii kan ormaa ergifachuun qaroomuu ykn guddachuun hin danda’amu, ykn ammoo eenyummaa ofii gatanii kan ormaan liqimfamuu ta’a. Kun ammoo aadaa dhablee ta’uun, aadaa saba biraan gabroomuudha. Odeefata bal'aaf....

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oromiyaan Oromummaafi Tokkummaadhan 2013tti Tarkaanfatti
Muddee 20, 2012 | Oromo Press
Viidiyoo kana keessatti, hayyoonni duradeemoon Oromoo lama, Piroofeesar Dok. Asafaa Jaalataafi Pirofeesar Dok. Mahaammad Hasan, seenaafi hawaasummaa Oromummaarratti dubbatu. Dok. Asafaa Jaalataa mataduree, “Oromummaa Bebbeekisisuufi Ijaaruu,” jedhuratti waraqaa dhaleesse/dhiyeeche. Dok. Mahaammad Hasan immoo mataduree, “Seenaa Keenyarraa Baruun Karaa Kamiin Oromummaa Jabeessina” jedhuratti dubbate.
Asafaa Jaalataa kan jamaatti/hirmmaatotatti kan beekise Obbo Abarraa Tafaraati, dubbi-laaffisaa (moderator) gameessa waltajjii Oromummaa. Obbo Ahmed Huseen, manguddoofi hayyuun kabajamaa Oromoo, Dok. Mahaammad Hasan jamaatti/hirmmaatotatti beekisise.
Jamaan (hirmaattonni) galma keessa ture dhumarra olka’ee dhaabbachuun dinqisiifannoofi kabaja Oromummaafi dhiyeessitootaf qaban mul’isan. Kuni Oromummaan umna Oromoo hunda akka biyya tokkotti sochoosu danda’u ta’uu calaqqise.
Galmeen vidiyoo kuni iddo “Waltajjiin Oromummaa,” itti raawwatetti waraabbame. Waltajjichi guyyaa tokko guutuu fudhate. Hirmaattonnis hojii gamtaatti (workshop) hirmaatanii jiru. Walmari’achuun kuni Howard University tti Jaarmiyaa Hawaasa Oromoo Washington DCtiin saganteeffame dhiyaate gaafa Fulbaana 1, 2012. Galakkisini vidiyoo kanaa kan tureef sababii teekinika uunkafi dabarsa vidiyoorraa kan ka’e. Kana akka kennaa isa guddaa wagaa haaraatti fudhadhu. Oromummaa labisi, tamsaasi. Oromiyaan hammannaa Oromummaa hunda keenya tokkoomsuun haajiraattu, haa hojjettu. Oromummaan eenyummaa uumadhaan arganne kan eenyummaa xixiqqoo kaan of jalatti hammatu. Oromummaan gaaddisa Odaa Oromoonni jalatti boqotani.
–For Full Document click Oromo Press


text:
WASHINGTON, DC
— Gumiin barattoota Universiti Finfinnee kan dagaagina adaa fi afaan Oromoo dilbata darbe jechuunis Bitootessa 31 bara 2014 qophee tokko magaalaa Finfinnee kan jiru galma aadaa biyyoolessaa keessatti geggeessee ture.
Qophii kana irratti Artistoota Oromoo angafoota ta’an, abboota qabeenyaa, barsiistonni fi barattoonni irratti hirmaataniiru.
Kaayyoon qophee kanaa artistoota angafoota ta’an kanneen irraanfataman, dhibee fayyaa qaban akkasumas dinagdeen rakkatan gargaaruuf maallaqa walitti qabuuf si’a ta’u aartiin Oromoo karaa ittiin babal’achuun danda’u irratti illee mari’atameera. Gumiin kun Universitiiwwan biyya keessa jiran mara keessatti hundeeffamuun sochii gochaa kan jiran ta’uu qindeessaan qophee sanaa University Finfinneetti barreessaa hogbarruu kan ta’an Qulquluu Ijoo nuuf ibsaniiru.
Guutummaa gaaffii fi deebii armaan gaditti caqasaa


text:
Tiruu
Tiruun qaama lubbu qabeeyyii lafee dugdaa qabanii fi bineensota biraa tokko tokko keessatti argamu. Meetaabolizimii (metabolism) keessatti faayidaa baayyee kan qabu tiruun, nafa keenya keessattis faayidaa baayyee qaba, kana keessaa gilaayikoojinii (glycogen) olka'u, pilaazmaa pirootin (plasma protein) midhassu fi wantoota hamaa/summii balleessuu (drug detoxification)f fayyada . Qaamni kun immo nafa namaa keessatti xannacha guddicha dha. Tiruun diyaafiramii jalatti kutaa garaa tooraaksi (thorax) keessatti argama. Tiruun Diyaafiramii jala kutaa thoracic jedhamu kan garaa keessatti argamu biratti argama. Tiruun hadhooftuu oomisha, hadhooftuu(bilen) immo kompaawondii alkaalaayin(alkaline) yoo ta'u daakkamuu nyaataa) (digestion yookan nyaata bulleessu qarqaara.
Saayinsii fayyaa (medical) kessatti wanti tiruu wajjin wallitti qabate yeroo baayyee maqaa hepato- or hepatic jedhuun jalqabba. Kuni immo Afaan Giriik irra kan dhufe yoo ta'u hiikan isaa immo tiruu jechu dha.
Saayinsii fayyaa (medical) kessatti wanti tiruu wajjin wallitti qabate yeroo baayyee maqaa hepato- or hepatic jedhuun jalqabba. Kuni immo Afaan Giriik irra kan dhufe yoo ta'u hiikan isaa immo tiruu jechu dha.
This is an excerpt from the article Tiruu from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Gurraandhala 11,2012 Jimma
Guyyaa har’aa Gurraandhala 11,2012 mooraa University Jimmaa keessatti fincilli itti fufee jira,diddaa barattootaa fi gaaffii dargaggoota Oromoo kana ukkaamsuuf jecha humnooti poolisa Federaalaa hedduunii fi humni tika mootummaa Wayyaanee mooraa guutee barattoota doorsisuuf fi meeshaan itti qabanuun olii gadi arihu illee barattooti didanii gaaffii isaanii itti fufanii jiru.
Dhimmii keenyaa fi gaaffiin barattootaa dhimmaa uummaata Oromoo dhalootaan Oromoo irraa dhalatan hunda kan ilaaludha.Yaa Oromootaa gariin diinaaf ergamtanii isinitti haadhagahamu yennaa lammiitti duulatan Alagaan irraa deddeebi’anii Oromummaan nu Arrabsan. Kan Arrabsamuu Oroomoo,kan Hidhaamuu Oromoo,kan Barnoota irraa Arii’amuu Oromoo, kan Ajjeefamuu Oromoo, kan biyyaa itti dhalatee keessaatti mirga lubbuun jirachuu dhabee arii’amuu Oromoo, kan Qee’ee irraa buqa’uu fi lafti irraa fudhatamee faranjiif kennaamuu Oromoo, hubaadhaa yakkota hiriiyaa hin qabnee kan Addunyaa biyyaa lafaa kanaarratti ta’ee hin beeknetu nurraatti raawatamaa jira jechuun lukkeelee diinaatti iyyaa jiru.
Dhimma kanas akka qabanessuuf jecha Presidentii Mooraa University Jimmaa Dr Fiqiree Lammeessaa yeroo barattootaaf waamicha godhee walgahiif yaamu barattooti gaaffiin nuti gaafannu tokko si mataa kee kan of wallaale bilisoomsuuf waan taheef waan nuti dubbannu ati nurraa dhagahi malee kan ati dubbattu sirraa dhagahuuf hin jirru jedhanii didaa dhageessisaa jiru. Ummati Oromoo naannoo Jimmaa jiru gariin “baraaf safuu baratooti daa’imini isa beekaa dha ofiin jedhu barsiisaa isaanii bilisoomsuuf yeroo qabsaayan aja’iba” jechaa yeroo duddubatan dhagahama.
Kana malees mooraa University Ambo fi Rift Vally keessatti waraqaan waamicha qeerroo bal’inaan raabsamaa jira,barattootii fi ummanni waamicha kana argatan gammachuun yeroo dubbisanii fi gariin qoma irratti baadhatanii yeroo deeman argamee jiraachuu qeerroon gabaasa.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa!


text:
Tokkummaa tokkummaa yoo jennu, hiika fi kaayyoo isaa hubannaa?
Abdii Boruutiin*
Tokkummaa tokkummaa yaa ilmaan Oromoo tokkummaa,…jedhanii artistoonni keenya yoo weellisan; Tokkummaan humna! jedhamee yoo dhaadatamu; tokummaan barbaachisaa qofaa otuu hin taane murteessaa dhas jedhamee yoo dubbatamu fi barreeffamu… yeroo baay’ee ni dhaga’ama ykn ni argama. Haa ta’u malee, hiika dhaamsa kanaa Oromootni hunduu ni hubatu jechuun nama rakkisa. Kanuma wajjin walqabatee, mee gaafiilee tokko tokkon kaasa: Oromoon tokkummaa dhabe moo maaliif tokkummaan faarsama? Oromoon tokkummaa maaliiti dhabe? Tokkummaa maaliis qaba? Tokkummaa akkamiitu barbaachisaa dha? Tokkummaa akkamiitu humna cimaa uumee, injifannoo fida? fi kkf kaasuu fi deebii isaaniis argachuun hiika “tokkummaa” hubachuuf nama gargaara.
Uummata bal’aa kana akka Oromoo dhiisii, uummatni kamiiyyuu uumaadhaan garaagarummaa qabaachuun seeruma uumaa ti. Garaagarummaan kunis kan amantii, ilaalchaa fi kan naannoo itti dhalatnii guddatanii fi kkf ta’uu danda’a. Haa ta’u malee, Afaan tokko dubbachuun, aadaa fi seenaa tokko qabaachuun akka tokko ta’an nama taasisa. Karaa uummata ykn saba Oromootiin yoo ilaalle, eenyummaan keenya “Oromummaan” tokko nu godha. Inni kun kan waloo ti; kan hafan hunduu waan dhuunfaa ti. Waan walootiif dursa yoo kennine, tokkummaa qabna jechuu dandeenya. Yoo kan waloo “Oromummaa” daganne; yoo isa kana duubatti hanbisne fi waan birootiif dursa kennine, tokkummaa qabna jechuun rakkisaa ta’a. Tokkummaa uumuu yoo barbaadnellee kun Oromummaarratti yoo hin hundoofne, tokkummaan uumnu kun tokkummaa dhugaa ta’uu hin danda’u.
Gaafiilee armaan olitti ka’anitti deebi’uudhaaf, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, Oromoon waan isa tokkoomsu qaba; kunis eenyummaa isaa ti; Oromummaa dha. Garuu, waan inni kun dagatamuuf; waan inni kun dursa hin arganneef; yoo inni kun duubatti hafe ammoo tokkummaa jiruuyyuu waan laaffisuuf jecha tokkummaan faarsama malee, Oromoon dhalootaan tokkummaa dhabeetii miti. Karaa biraatiin yoo ilaalame garuu, garaagarummaa ayidoolojiirraa kan maddu, garaagarummaan ilaalcha siyaasaa uummata keenya jidduutti waan mul’atuuf, kun garaagarummaa kaayyoo fi/ykn galii akka qabaatan taasisa. Kun ammoo tokkummaa dhabuuf sababa ta’a. Garaagarummaa kaayyoo fi/ykn galii qabaachuun tokkummaa dhabamsiisa ykn tokkummaa jiru akka laafu taasisa jechuu dha.
Asirra dhaabbadhee yoon ilaalu, Oromootni hunduu tokkummaa kaayyoo fi galii qabsoo isaanii waan qaban natti hin fakkaatu. Otuu tokkummaan kaayyoo fi/ykn galii jiraatee, har’a mooraa QBO keessatti ilaalchi siyaasaa karaa lamaan hin mul’atu ture. Itoophiyaa diimookraatessuu fi Oromiyaa walaboomsuu kan jedhan kun gargara bahanii hin mul’atan turan jechuu dha. Asirratti wantin dubbistoota hubachiisuu barbaadu, eessarratti tokkummaan akka dhabamu ibsuuf malee, kaayyoo fi galii kamtu akka isaaf tolu kan murteeffatu uummata Oromoo bal’aa dha. Kaayyoo fi/ykn galii gara garaa qabaachuun tokkummaa Oromoo hin dhabamsiisu jedhanii warri yaadan hin dhabamne. Haa ta’u malee, garaagarummaan akkanaa kun diinaaf qaawwa waan uumuuf, tokkummaa keenya ni gaaga’a jedheen amana.
Gaafiilee: Tokkummaa akkamiitu barbaachisaa dha? fi Tokkummaa akkamiitu humna cimaa uumee, injifannoo fida? kan jedhaniif, tokkummaan nu barbaachisu tokkummaa dhugaa, kan humna cimaa fi abdachiisaa uumee; diina barbadeessee, injifannoo argamsiisu “tokkummaa eenyummaarratti hundaaye, kan kaayyoo tokkoof uumamu tokkummaa Oromummaa” ti. Gabaabumatti, tokkummaan Oromummaa bu’ura hin godhanne tokkummaa wabii qabu ta’uu hin danda’u jechuu dha. Kanaaf, yoo Oromummaadhaaf dursa hin kennine; yoo kan waloo dhiisnee waan dhuunfaatiif dursa kan kenninu ta’e, tokkummaa dhugaa kan hundee cimaa qabu uumuun baay’ee rakkisaa ta’a. Akka yaada fi ilaalcha kiyyaatittti, tokkummaan faarsamu kan ulaagaa kana guutu ta’uu qaba.
Karaa tokkoon amantii fi naannoodhaan walqoqqoodaa; karaa biraatiin garuu tokkummaa faarsuun bu’aa hin qabu. Yoo akkanatti kan yaadnu fi dalagnu ta’e, diina keenyaaf meeshaa taana malee, uummata keenyaaf yookaanis qabsoo bilisummaa keenyaatiif bu’aa argamsiisuu hin dandeenyu. Mee asirratti fakeenya tokkon kaasa. Har’a uummatni musiliimaa, mirgi amantii isaanii akka kabajamu kunoo waggaa tokkoo ol sochii cimaa godhaa jiru. Gaafiin isaanii kun ammaaf gaafii mirga amantii haa ta’u malee, booda gara gaafii eenyummaatti cewuun isaa hin oolu. Kanaaf, uummatni Oromoo kan amantii biroo hordofan tokkummaa Oromummaa uumuuf; diina waloo injifachuuf; uummata musiliimaaf tumsa ta’uun barbaachisaa qofaa otuu hin taane, dirqamallee ta’uu qaba jedheen yaada.
Akkuman kanaa olitti tuqee dabre fi yeroo adda addaas barruulee kiyya keessatti ibsuu yaale, mooraa QBO keessatti yaadni karaa lamaa yookaanis kaayyoon lama ifatti akka mul’atanii dha. Isaan lamaan kunis Itoophiyaa diimookraatessinee; kana keessatti mirgi Oromoo akka kabajamu taasisna warra jedhani fi warra bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa galii booddee godhatanii dha. Kaayyoo fi/ykn galiin kun ifa ta’ee bakkee lamatti haa bahu malee, jaarmayootni Oromoo, kan kaayyoo walfakkaataa qaban, garuu ammallee gara garatti hiramanii jiru. Gaafiin asirratti ka’u fi kan namaa hin galle garuu: Warri kaayyoo walfakkaataa qaban maaliif “tokkummaa kaayyoo” hin uumne? kan jedhu ta’a.
Warri bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa galii kaayyoo isaanii godhatan, xinnaatullee gara walhubannootti deemaa jiru. Walittibaqanii jaarmayaa tokko jalatti ijaaramuun yeroodhaaf yoo hin danda’aminillee galii barbaadan sana gawuuf tumsa waliif ta’uuf waan yaadan fakkaatu. Gama warra Itoophiyaa diimookraatessuutiin yoo ilaalame garuu, waa baay’eetu gaafii keessa galaa jira. Jaarmayootni Oromoo kan garee kana keessa jiran, kaayyoo walfakkaataa qabaatanillee tokkummaa kaayyoo uumuun hafee, adeemsuma isaaniirrattuu waan wal hubatan natti hin fakkaatu. Yoo tooftaa fi tarsiimoo adda addaa qabaatanis, hanga kaayyoo walfakkaataa qabaatanitti, adeemsa isaaniirratti tumsa waliif ta’uun akka yaadaatti silaa ni danda’ama ture. Ammaaf wanti mul’atu garuu hin jiru.
Dhugaa dubbachuudhaaf, yoo dhuguma humna uumanii karaa kanaan uummata Oromoo gabrummaa jalaa baasuu kan danda’an ta’e, ani akka nama tokkootti warra Itoophiyaa diimookraatessina jedhanirraa rakkoo hin qabu. Karaa itti amananii fi danda’aniin qabsaa’anii; injifannoolee QBOn hanga har’aatti argamsiise hundaa tiksanii; uummata keenyaaf jijjiirama biroo kan fidan yoo ta’e, akka ilma Oromootti, ani jara kanaaf kabaja Obbolummaan qabaaf. Wantin ani shakku garuu, Habashoota wajjin hojjetanii injifannoo biroo argamsiisuu dha. Asirratti dubbii tokkon yaadadha. Nama tokkotu otuu hin beekin nama meeshaa isaa hate wajjin meeshaa jalaa bade barbaadaa otuu jiruu; namni biraa tokko akkana jedhaan: “Yaa namtichoo kan meeshaa kee si jalaa hatee dhokse si wajjin barbaadaa waan jiruuf, meeshaa barbaaddu kana argachuu hin dandeessu” jedhaan.
Uummatni Oromoo Habashootaan gabroonfatamee bilisummaa fi abbaabiyyummaa isaa dhabe. Erga gabrummaa kana jalatti kufee kaasee waan dhabe sana deebisee argachuuf qabsaa’aa jira. Egaa, dhugaan kana ta’ee otuu jiruu, akkuma namtichi nama meeshaa isaa hate wajjin barbaadee argachuu hin dandeenye sanaa, Oromootni Habashoota wajjin hojjetanii; waan barbaadan sana argachuun ni danda’amaa laata? Kanaaf, tokkummaan kaayyoos barbaachisaa yoo ta’ellee, warra kaayyoo walfakkaataa qaban (ilmaan abbaa fi haadha tokkoo) waliin mooraa ofii keessatti tokkummaa kaayyoo uumuutu sirrii natti fakkaata. Tumsi alaa barbaachisaa yoo ta’ellee, dura tokkummaa mooraa ofii jabeessuutu wabii ta’uu danda’a. Humna ofii otuu hin jabeessin, humna alagaa wajjin hojjechuun booda liqimsamuu ta’a.
Dhumarratti, jaarmayootni keenya, kaayyoo kamiiyyuu haa ta’u, kan kaayyoo fi galii walfakkaataa qaban, tokkummaa Oromummaa kan hundaa hammatu ijaaruun yookaanis walittibaqanii jaarmayaa tokko jalatti ijaaramuun yoo hin danda’amne, tokkummaa kaayyoo uumanii; kaayyoo qaban sana galii hawwamutti geessuuf tumsa waliif ta’uun; walirratti duuluu dhaabanii diina waloorratti irree tokkoon duuluun; mooraa keenya keessatti nagaa fi tasgabbii buusuun dirqama Oromummaa akka ta’u hubachuu qabu. Tokkummaa, tokkummaa jedhaniituma dubbachuurra hiika fi kaayyoo isaas beekuun ykn hubachuun murteessaa dha. Waanuma barameef, tokkummaan humna! jedhanii dhaadachuurra, tokkummaan dhugaa ijaaramee akka humna jabaa uumu ciminaan irratti hojjechuun injifannoof ofqopheessuu dha.
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
4 Comments
-
anoolewako:
GALATOOMI JAALLE. Dhugaan bareeffama kana irraa beekumsa guddaa arkadheetin jira.NUTI OROMOON WARRA HABASHOOTAA WAJJIN JARA DURIS AMMAAS NU TUFFATE MIRGA KEENYA NU SARBE ABBAA BIYYUMMAA NU DHORKE WARRA ISAANI OL TAHU DHISI WALQIXATI ILLE NU ARGU JARA HIN FEENE WAJJIN WAA’EE TOKKUMMAA HAASAWU FI WAJJIN SIRBUUN MAAL JECHU AKKA TAHE NAAF HIN GALU. DURA HOJMANE KEENYA HAA RAAWWANNU WAAN NU IRRAA FUDHATAN HAA DEEBIFANNU ITTI AANE WAAN HABASHONNI HAASAWAN YOO NU TAHE ITTI LAALAAN JA’A. GALATOOMAA.
-
The Oromian bateleur:
Obbo Abdii Boruu,
fayyaa ta’i galatoomi barreesaa kee kanaaf. Akkuma ati jette, mucaan namaa hunduu garaagarummaa ni qaba, garuu immoo garaagarummaan inni osoo ibiddi nama gubaa jiruu tokko ta’aanii ofi irraa dhaamsuu nama dhorku kun garaagaruummaa osoo hin ta’aanee, ofi waliitti diina ta’uu dha hanga biyya waliin qaban illee dhabanitti. Garaagarummaan obbolaa gidduuyuu ni jira. Garuu immoo, garuu immoo, rakkoon/cinqiin yoo dhuftee wali irratti du’u. Oromooti tokkummaa hin qaban jechuu koo mit, garuu caalaa itti seenaa irraa osoo barannee gaarii dha jedheen amana. Garaagarummaan inni kan Oromoo adda. Fakkenyaaf, bara Menelik Mootichi Habashaa Oromiyaa itti duule Oromooti gosa gosaan, laga lagaan, gamaa gamanaan walii isaanii irrattii duuluu dhiisanii osoo wal bukkee dhaabbatani, Menelik Oromiyaa cabisuu hin danda’uu ture. Hayita’u, kan kute kutee seenaaf hayita’u. Har’a kana immoo dhalooti hari’aan maaliif kana irraa barachuu hin dandeenye ? Maaliif kan isaan ati Haraghe, ati Shawwaa, ati Wallaga, ati Arsi wkf waliin jedhanii wali saaxilanii qabsoo booddatii harkisan ? Nannowan Oromiyaa ani maqaa dhawe kun hunduu cunqursaa jala jira. Tokkoon isanis kan industrii dhaan guddatee isa kaan caale tokko illee hin jiru. Hundi isaani qotee bulaa fi horsisee bulaa dha. Dammaqinni keenyaa amma illee hin guunne hirruu dha. Sammuu keenya isa warri Naftegna nu doomisan kana qarachuu qabina. Waa hundaa irra immoo garaagarummaan Oromoo jidduu jiruu fi cunqursaan Oromoo irra jiru akka wal hin gitinee baruutu nu irraa jira. Garaagarummaan ballachaa deemnaan, akkasuma cunqursanis guddachaa deema jechuu dha. Garaagarummaan dhiphachaa deemnaan, akkasuma cunqursanis laffachaa deema jechaa dha.
Nagaa ti
-
Tattaafataa:
Yoomuma yoomuma– hayyoonni waa hima,
kharaalee sirriidhaa– eenyu nuuf tilmaama,
namuutuu niqaba– hawwii bilisummaa,
garuu rakkoo jira– fur-maanni maaluma, gaafiin teenya tana– nu dhaloonni ammaa!!
Irraa nu’haabaraaru:-
“oromoon 1 tahu dhaaf ykn bilisoomu dhaaf waaqeeyfataa tahuu qabdi, yaada ja’u irraa,
kiristiyaana tahuu qbdi,”, yaada ja’u irraa!!
Amantii 1,
Aadaa 1,
loqoda 1,
gosa 1 fi kkf irraa nu haabaraaru!!!
::::BEEYSISA ::::
dhaaboonni oromoo bikka buunee qabsaawu jirra ifiin jattan, kan biyya jiruus tehee kan ala jirtan, kan oromiyaa itiyoophiyaa waliin taate if dandeyse barbaaddan, fi kan oromiyaa walaboomtee ifdandeyse barbaanna jattan,
oromoo bikka bu’uu dhaaf:- oromoota hunda irraa bikka bu’oota hirmaachisu qabdan, garaagarummaa amanti, aadaa, loqodaa, fi kkf khabajjanii khabachiisuu isinirraa eegama!!!
-
Abdi Baalee:
Abdi boruu !!!!! Waa”ee Rakkoo Mooraa Qabsoo Bilisimmaa ormoo ,keessatuu Mooraa QBO tan ABON geeggefamtu irratti yaada kee kan yeroo hundaayuu addaan hin cinnee kenachuu keetti ,an gama kiyyaa gamachuu irraa qaba. Attis baldhiinaan ibsachuu fi mirga guutuu qabdda. waa hundaafu galatoom.
Mee ,yaadaa ,yoo kaan feedhii ,lamaan Mooraa QBO keessa jirtu,
1) Bilisummaa fi Walabummaa oromiyaa 2) Ittiyyooppiyya Demokraasisu, irratti, mee deebbi’ii atummaan yaada quubsaa (Murtti) walii galaa itti keenni. keesatuu Ittiyyoopiyyaa Demokraasisuun, ummata Oromootti, bu’aa qabddi moo hin qabduu irratti.. Yoo bu’aa qabddi kan jenuu taattee, Duraan maaltu nu walaalchisee, Lubbuu hayyootaa, Gootota , Goottii oromootti fi ummata oromoo ficisiisaa baannee fi ammas ficiisiisa jiru maaliif itti yaaduu dhabnne jettee yaadaa
Galatoom. Abdi Boruu..


text:
” Intha Ponnu Kidaikka Maappilai Kudutthu Vaitthirukkanum “… ” Intha Maathiri Kunavathi Etthanai Peerukku Amaiyum ” Enra Vaartthaikal Naan Mandapatthil Amarnthiruppavarkalai Kadanthu Sellum Pothu Enkaathai Nanaiya Vaitthathu. “aam” Antha Manappen Veeru Yaarumillai, En Akkathaan. En Akkavukku Vidinthaal Kalyaanam. Angee En Akkavin Kalyaanatthai Ninaitthu Anaivarum Makilchiyil Thilaitthanar. Naan Maddumee Sokamaaka Iruntheen.
Ennudaiya Sokatthirkum, Avarkalin Peechirkum Oree Vidai Naangal Vaalntha Varalaarril Irukkirathu. Ippothu Konjam Pin Nokki Varuvom.
Naan Kumaar. Appothu Vayathu 16. Patthaavathu Paditthuk Kondiruntheen. Amma Peyar Raathikaa. Appa Kaalamaaki 4 Varudam Aakirathu. Amma Siru Malikaikadaiyil Kidaikkum Varumaanatthil Engalai Valartthu Vanthaal. En Akka Peyar Suthaa. +2 Padikkiraal. Avalaip Parri Solvathenraal Alakaana Chinna Theevathai. Aappil Maathiri Sudithaarinul Irandu Kaaykal. Alakiya Melliya Iduppu. Kooriya Karuvilikal. Pinnaal Chinna Matthalangal. Motthatthil Sooppar Pikar. Naan Irandu Varudamaaka Avalin Marma Uruppinaip Paarkka Eengi Thavikkireen. Aanaal Mudiyavillai. Naan Sarru 6 Maathatthirku Mun Irunthuthaan Kaiyaditthee Palakineen. Naanum Akkavum Eppothum Oree Roominulthaan Thoonguvom. Aval En Mithu Kai, Kaal Podduthaan Thoonguvaal.
Patthaam Vakuppu Araiyaandu Theervu Palli Vidumuraiyaaka 7 Naadkal Leevu Viddaachu. Akkavukkum Thaan. Entha Oorukkum Pokaamal Kadaiyee Kathiyaaka Irukka Veendiya Kathiyaayirru. Appadi Irukkaiyil En Leevin Irandaam Naal Thooratthu Sontham Oruvar Iranthu Viddathaaka Oru Seythivara Amma Kaalai 10 Manikkee Kilampi Senraal. Kadai Amma Varumvarai Viduppu Alikkappaddathu. Enakku Entha Veelaiyum Illai.Amma Pokumpothu ” SaapPaddirku Pakkatthu Kadaiyil Sollirukkeen. Moonu Neeramum Vaangi Saappiddookkunga, Eppoloothum Kathava Saatthiyeevaiyi. Veedda Thoranthu Podduddu Engayum Poyidaatha, Veeddula Vayasukku Vantha Ponnu Irukku, Paatthu Irunthukkunga 2 Naalla Vanthidareen” Enraal.
Naanum, Avalum ” Sari” Enrom.
Amma Senra Piraku Seeril Amarnthu Di.vi Paartthuk Kondirunthom.
” Akka Nee Een Ammavoda Pokalai ” .
” Deey. Saavukku Poyi Ennadaa Panrathu, Eetheenum Moolaiyila Ukkaanthu Alaveendiyathuthaan”.
” Athukku”.
“ingee Irunthaalaavathu Jaaliyaa Di.vi Paartthuddee Sutthiddee Irukkalaam”.
” Sarithaankkaa”.
“sari Poyi, Saappaadu Vaangiddu Vaadaa” Enraal.
Naan Poy Kaalai Saappaadu Vaangiddu Vantheen. Veeddin Ullee Nulaintheen.
“Akka….Akka…”
“kumaar. Naan Paatroomila Irukkeen, Irudaa Vanthidareen”.
Naan Appothoo Sarru Poraamaiyadaintheen. Antha Paatroom Suvar Naanaaka Irukkak Koodaathaa. Aval Kundi Kaluvum Sattham Enakku Isaiyaaka Olitthathu.
Akka Antha Addaas Paatroomilirunthu Mella Nadanthu Veliyee Vanthaal. Vanthu Sopaavil Amarnthu Kaalai Unavu Saappiddu Muditthom. Pin Di.vi Paakka Amarnthom.
Appothu Eetho Akkavidam Iroonthu Naarram Aditthathu. Udanee Naan ” Akka Unnidam Iroonthu Eetho Naattham Adikkuthukkaa “.
” Illaidaa , Ennidam Irunthu Varalaidaa” Thayakkatthudan Sonnaal.
Aval Thayangiyathai Vaitthee Avalidamirunthuthaan Varukirathu Ena Mudivuseytheen.
“poy Sariyaa Kaluveeddu Vaakkaa ” Ena Avalai Paartthu Sirittheen.
” Naan Kaluvalainu Nee Paartthiyaa”.
” Pinna Veera Engirunthu Varuthu”.
” Theriyaleedaa”.
” Poy Solra , Nallaa Paaru… Iru Naan Poyi Namma Pakkatthuveeddu Paddiya Kooddivareen, Avanga Solladdum ” Ena Naan Veekamaaka Veliyee Poneen.
” Iru..iru.. Naanee Sollareen. Athu Vanthu Naanthaan Sariyaaka Kaluvalaidaa “.
“pokkaa Poy Aay Kaluveedduvaakkaa ” Ena Akkavai Paartthu Eelanamaaka Sirittheen.
Udanee Akka Paatroominul Poy Kathavai Saatthividdu 2 Nimidam Kalitthu Vanthaal.
Naan Udanee ” Ivvalavu Varusamaa Sariyaa Kaluvanathee Illiyaa” Enreen.
” Athu Onnum Aay Illeedaa”.
” Pinna Enna”.
“athu En Sella Thampikku Sonnaa Puriyaathu. Nee Po” Ena Sirippudan Sonnaal. Enakku Ennavo Antha Sirippil Eetho Arttham Iruppathupola Therinthathu.
” Nee Sonnaatthaana Puriyum. Sollukkaa Naan Purinjikkireen”.
” Athu Sollakkoodaathudaa, Athu En Rakasiyam “.
” Sari Vidu… Amma Varaddum Naan Ammavidam Keeddu Therinjukkareen” Enreen.
” Deey Ammaddellaam Keedkaathee , Naanee Solreen”.
” Sollu”.
” Antha Naattham En Pinnaalirunthu Varala, Enra Munnuruppilirnthu Varuthudaa” Enraal.
aval Sollum Pothu Thalaiyai Kuninthu Kondaal. Avalathu Mukam Vedkatthil Sivanthirunthathu.
” Enakku Puriyalakkaa. Puriyara Maathiri Sollukkaa” Enreen.
“sari Naan Solreen, Aanaa Nee Yaaridamum Sollakkoodaathu Okkeevaa” Enraal.
” Sari “.
” Deeyy.. Enakku 18 Vayathu Aachulla. Athanaala Aasaiya Kandrol Panna Mudiyaathappellaam Akkavoda… Akkavoda… ”
“m..sollukkaa”.
” Akkavoda Pennuruppilirunthu Thanni Vadiya Thodangidum, Nee Veliya Ponappa Di.vi Yila Oru Paadda Paarttheen. Atha Paartthathum Aasai Vara Athai Thaniya Vaichuddu Vantheen. Appo Kai Nallaa Kaluvala Athaan Naattham Vanthiruchudaa” Ena Oree Moochil Solli Muditthaal.
naan Akkavaiyee Paartthu Kondiroontheen, Aval Tharaiyai Paartthiddirunthaal. Aval Mukam Vedkatthil Sivanthirunthathu.
naan Mella Akkavidam “appadinnaa Nee Kaiyadikkareeyaa” Enreen.
“athellaam Unakku Theriyumaa, Sari Ithu Namakkul Irukkadum, Yaarukkum Theriyakoodaathu”enraal.
appadinnu Solliddu Akka Di.vi Paarkka Sopaavil Udkaarnthaal. Naanum Thayangi, Thayangi Poy Akkavin Pakkatthil Udkaarntheen.
Rendu Peerum Di.vi Paartthiddu Irukkaiyila Enakku Onnu Thonuchu.
Naan Ithuvarai Entha Ponnoda Uruppaiyum Sari, Mulaiyaiyum Sari Paatthathee Kidaiyaathu. Peeppariloom, Pukkilum Varum Nadikaikalin Jocket Moodiya Mulaiyai Paatthee Kaiyaditthu Vantheen. Een Antha Uruppai Akkavidam Paartthaalenna?.
” Akka ”
” Eendaa “.
“naan Ungidda Onnu Keedkanum, Keeddaa Thappaa Ninaikka Maaddiyee”
“keeluddaa, Naan Een Thappaa Ninaikkareen”.
” Illakkaa, Ithuvaraikku Entha Pennoda Uruppaiyum Naan Paartthathilla, Ippa Nee Kaiyadippathai Paarkka Aasaiyaarukku, Kaiyadichu Kaaddireeyaa” Enreen.
“deey Enna Peesara, Naa Un Akkadaa”
“paravaayilla, Enakku Ponnodathellaam Paarkka Aasaiyaarukkaakkaa Palees”.
Oru Patthu Nimidam Yositthaal Akka. Naan Eppadiyaavathu Inru Pundaiyai Paartthuviduvathu Ena Aasaiyarreen.
pin Akka Ennidam “sari Kaaddareen, Aanaal Intha Vishayam Nammaithavira Yaarukkum Theriyakoodaathu”
“sarikkaa”
” Poy, Kathavu Jannal Ellaatthaiyum Saatthividdu Vaa” Enraal.
” Sari ” Enru Ellaatthaiyum Veekamaaka Saatthividdu Vantheen.appothu Akka Sopaavil Sopaavil Udkaanthiroonthaal. Naan Appadiyee Avalin Kidda Udkaarntheen.
Akka Appothu Pavadaiyum, Paniyan Ponra Oroo Padduthuniyum Aninthirunthaal. Antha Paddutthuniyil Akkavin Aaranjuppalangal Sarru Parumanaaka Therinthathu. Naan Mennaiyaana Kuralil Akkavin Kaatharukee Senru ” Akka, Naan Un Paachiyai Thoddu Paarkkaddumaa ” Enreen.
Sarru Thayakkatthudan
” Sa…sa…sari” Enraal.
Naan Mella Enkaiyai Akkavin Maarpai Nokki Kondu Poneen, Akka Di.vi Yaiyee Paartthiddirunthaal. Mella Appadiyee Akkavin Idathu Maarpin Mithu Kai Vaittheen. Panju Thalaiyanai Pola Posu Posuvena Irunthathu. En Valathu Kaiyin Aalkaaddi Viralaal Aval Mulaiyai Alutthineen. Aval Mella Sinunginaal. En Ullangaைyai Avalin Oru Maarpin Mithu Muluthaaka Vaittheen. Aval Maarpu En Kaikku Adakkamaaka Irunthathu. Athai Mella Kasakkineen. Unmaiyileeyee Panjupola Miruthuvaaka Irunthathu. Irandu, Moonru Murai Kasakkineen. Akka Kankalai Moodi “sss” Nnaal. Innoru Kaiyai Akkavin Valathu Maarpin Mithu Vaitthu Alootthineen. Athu Akkavukku Sukatthai Thanthirukka Veendum. Aval Pothaiyil “aaoo” Ena Munakik Kondirunthaal. Naan Akkavidam ” Ithai Naan Paarkkanumkkaa” Enreen.
“enakku Kaanpikka Vedkamaa Irukkudaa, Neeyee Paartthukka Naan Eethum Solla Maaddeen” Enraal.
Naan Kilee Muddiyiddu Ninrukondu Appadiyee Akkavin Meel Aadaiyai Meelee Thookkinee. Avaloda Thoppul Kuli Sirithu Vaddamaa Irunthathu. Athil En Naakkai Viddu Oru Muttham Koduttheen. Aval Sss Enraal. Pin En Akkavin Maarpu Pakuthiyin Kil Thodakkam Varaithookkiddu Nirutthiddeen, Athai Paarkkaamal Avalin Idaiyai Paartthu Rasittheen. Aahaa Enra Alakaana Vayiru, Athil Rompa Soopparaana Thoppul. Athai Rasichiddu Innum Konjam Meelee Thookkineen. Akkavin Maarpin Kilapakuthiyin Aarampam Therinjuchu. Konjam Meelee Thookka Akkavin Alla Oru Pennin Mulaiyai Appothaan Muthal Tharamaa Paattheen. Appa Udampu Muluthumee Saak Adicha Maathiri Irunthuchu. En Kaiyin Kaddai Viral, Aadkaaddi Viral Kidaiyee Akkavin Kaampai Vaichu Nasukkineen. Akka Kaamapothaiyil Eetheetho Pitharrirrirunthaal. ” Ithai Pidichukkakkaa” Antha Thuniyai Avalaiyee Pudikka Sonneen. Avalum Pidichaal.
ennoda Rendu Kaiyayum Viddu Avalin Kaaykalai Kasakkineen. Mella Amukki Thiruki Alutthi Vilaiyaadineen. Aanaal Akka Maddum Aanantha Kadalai Viddu Milaveeyillai. Naan Akkavidam ” Akka Naan Un Paachiyai Deesd Pannaddumaa. Plees ” Enreen.
Udanee Aval ” Deey Athellaam Veendaam, Apparam Rompa Thappaayidum, Appadi Ennatha Deesd Panninaa Enna Paalaa Varappokuthu ” Enraal Siritthukkondee .
” Eenkkaa Unnodathula Paal Varaathaakkaa ” Enreen.
“deey Paal Ellaam Kalyaanamaaki Kolanthai Poranthavangaleekku Thaanddaa Varum” Enraal.
” Sarikkaa Athai Naan Apparam Kudichukkareen, Ippo Deesd Maddum Pannanumkkaa” Enreen.
“sari Pannu “enraal Vedkatthudan.
Naan En Nuni Naakkai Akkavin Kaampai Nokki Nakartthi Aval Kaampai Thoddeen. Avvalavuthaan Shaak Adicha Maathiri Akka Thulliddaal. Appadiyee Kaampirku Muttham Koduttheen. Aval Sinunginaal. Oru Kaiyaal Mulaiyai Pideechuddu Kasakki, Maru Mulaiyai Enra Vaayaal Vilungineen. En Vaaykkul Mulu Mulaiyum Ponathu. Akka “ssaaaashshaaaa” Ena Munakik Kondee Irunthaal. Athee Samayam En Thampi En Jattiyudan Poraadik Kondiroonthaan. Appadiyee Mella Meelee Poy Akkavin Sevvithal Oru Moottham Kuduttheen. Appothaan Akka Kannee Thiranthaal. Ennai Paartthu Mindum Vedkatthil Kannai Moodikkondaal. Naan Akkavin Rendu Mulaiyaiyum Alutthi Alutthi Veriyeerrineen. Akka Valithaanga Mudiyaamal ” Deey Vidudaa” Ena Katthiyai Viddaal. Naan Appothaan Akkavin Amuthasurapiyin Mitheerunthu Kaiyaiyee Eduttheen, Aanaal Akka Innum Thuniyai Thookkiyai Piditthiddirunthaal. Naan Appadiyai Akkavai Mulaiyodu Kaddipiditthuk Kondeen. Akkavum Thuniyaividduddu Ennai Kaddikkondaal.[Tamil Darddi Stories] Naangal Iruvarum Akka, Thampi Enpathai Maranthu Vekuneeram Aakiyirunthathu. Rompa Neeram Akka Ennee Kaddikkondee Irunthaal.
(thodarum)


text:
Isaaq Niwuuten
Isaaq Niwuuten fiizisiistii, ogeessa herregaa, astroonoomara fi falaasessaa uumaa biyya Biritaaniyaa ture. Kitaabni itti-bultoota herrega fi falaasama umaa irratti inni bara 1687tti katabe seenaa sayinsii keessatti kitaabota dura-bu’oota keessaa tokko, kitaabota herregaa gurguddaa duubarra dhufaniif utubaa tahuudhaan. Kitaaba kanarratti Niwuuten akkaataa ofitti-harkisa lafaa (gravity) fi heera sochii sadiin addaan baasee ibsa. Dhufiinsa Diifaranshaal kaalkules fi integraal kaalkulesiitiif, herrega keessatti Niiwtan, Gootfireed Liibniiz waliin galata qaba.


text:
MASARAA EEGUMSAA (MAXXANSA QAYYABANNAA) FULBAANA 2014
Maxxansi kun matadureewwan qayyabannaa Onkoloolessa 27 hanga Sadaasa 30, 2014tti qayyabataman kan qabatedha.
‘Carraaqqii’ Gochaa Jirtaa?
Karaa sirrii taʼeen carraaqqii gochuu kan dandeessu akkamitti?
Wanti Itti Amantu Dhugaa Taʼuusaa Mirakanaaʼaadhaa? Maaliif?
Matadureen kun namoonni hedduun wanti Dhugaa Baatonni itti amanan dhugaa taʼuusaa kan amanan maaliif akka taʼe ibsa. Akkasumas Dhugaa Baatonni Yihowaa wanti itti amanan dhugaa taʼuusaa akka mirkaneeffatan wanta godhe ni ilaalla.
‘Gidiraa Baayʼeen’ Isinirra Gaʼus Amanamummaadhaan Waaqayyoon Tajaajilaa
Addunyaa Seexanaa keessa waan jiraannuuf hunda keenyarrayyuu gidiraan ni gaʼa. Karaawwan Seexanni dhiibbaa nurraan itti geessisu keessaa tokko tokko kamfaʼi? Dursinee qophaaʼuu kan dandeenyu akkamitti?
Warri—Ijoollee Keessan Tiksaa
Warri “adabaa fi barsiisa gooftaatiin” ijoolleesaanii guddisuuf itti gaafatamummaa qabu. (Efesoon 6:4) Matadureen kun, karaa warri ijoolleesaanii tiksuufi Yihowaa akka jaallataniif gargaaruu itti dandaʼan sadii ibsa.
Gaaffii Dubbistootaa
Wanti Macaafni Qulqulluun Faarfannaa 37:25fi Maatewos 6:33rratti dubbatu, Yihowaan Kiristiyaanni tokko akka beelaʼu matumaa akka hin heyyamne argisiisaa?
Diinni Keenya Duuti Ni Golgoleeffama
Duutis taʼe wantoonni duʼa fidan rakkina cimaa namarraan geessisu. Namoonni maaliif duʼu? Diinni keenya duuti kan golgoleeffamu akkamitti? (1 Qorontos 15:26) Deebiin gaaffilee kanaa haqa, ogummaafi jaalala Yihowaa kan argisiisan akkamitti akka taʼe ilaali.
Warra Tajaajila Yeroo Guutuu Keessa Jiran Yaadadhaa
Tajaajiltoonni Yihowaa hedduun tajaajila yeroo guutuu keessatti cimanii hojjetu. “Hojii amantii” akkasumas ‘hojii jaalalaan kakaʼanii hojjetan’ yaadachuuf maal gochuu qabna?—1 Tasaloniiqee 1:3.


text:
BUNA MIDHAAN EEBBAA*
Taammanaa Bitimaa irraa**
Iyyoolee, bunni midhaan eebbaa
Hoo-maaree, asxaa warra eebbaa!
Yoo oddoo dhaabatu
Mukni-saa qeyee-dha bareecha
Yoo guuramee dhiyaatu
Ijji-saa mooraa oogdii fakkeessa!
Qolli irraa baafamee
Akka mucaa harmaa, qananiin dhiqame
Cululuqxuu eelee, beedeerra kaayamee
Akka waan buruquu
Mukakaayyii-tin suuta suuta akaayamee
Haarri-saa olka’ee
Mana keessaa ba’ee:
Ollaa-dha urgeessa
Gandasoo qayyeessa
Biyya Gadaa shittoomsa
Dachee odaas urgoomsa!
Xaabee cululuqxuutti baafamee
Mooyyee bunaatti qusa’amee
Qus-qusiitu yeedalloon bilbilamaa
Qeyee dabree gandattis dhagayama!
Jabanaan sadan sunsummaanii kore
Jalaayyis barbadaan laaftoo itti-tolee
Haarri funyaani fi afaanin bayee
Hoo’inni-saa galmas gayee:
Haati warraa: “ijoolle buna waamaa!”
Mee dhaqaa ollaa cufatti dhaamaa!”
Jetteetoo yoo magartuuwwan ergitu
Magartuuwwanis ganda keessa fiffiigdee
Bitimaa karraawwanii of-duuraa dhiddhiibde
“Koottaa bunni damfee!
“Dafaa warri marsee!”
Jetteetoo yoo kaachaan ol-deebitu:
Namni dhufee
Manni guutee
Haati warraa jabanaa shafoorra keessee
Ofii shiitii-mmoo dombii-rra teessee
Coqorsi shafoo marsee
Urgaan raftuu dammaqsee
Shaarfaan bunaas dhiyaatee
Haasaan jaarsaas bilchaatee:
Ishiin: “qaa jabaa!” jettee
Inni: “yaa Waaq situ jabaa-dhaa!
Gooftaa suma-jabaa-dhaa!
Jajjabaaddhuu nu baaddhu!
Lallaafii nu horsiisi! —”:
Jedheetoo ofii fi maatii-saatii
Hoorii fi lammii-saatii
Gandaa fi biyya-saatii
Qubaan garbuu qabatee
Waaqa guddaa kadhatee
Buna eebbatiin jamaa garaan eebbisaa
Arraba culkiitiin biyyas farsee leellisa!
Buna asxaa nagayaa
Obboleessa coqorsaa
Koodee-woo kan ejersaa
Tiruu garbuu limaayaa
Seenaa-saa isa akka faayaa
Mee kitaaba-rra olkaayaa!
Dubrii aannanii
Qaalluu midhaanii
Isa Waaqni kennee
Oromoo badhaase
Kan Oromoo-Kuushiis
Dabarsee addunyaa badhaase
Muudaas irra-yaasee!
Ijoollee dhaabaa buna eebbaa
Iyyoolee waamaa buna eebbaa
Dhugaa wal-wawwaamatii
Wajjummaas daraarsatii!
Manguddoo buna qapphaa
Gurguddoo marga qapphaa
Namaa-sa’a
Lafaa-marga
Xiqqaa-guddaa eebbisaa
Waaqa faarsaa leellisaa
Seera Gadaa eebbaan
Aaadaa Gadaa eebbaan
Walta’aa nuuf deebisaa!
Oromiyaa biyya eebbaa, eebbisaa
Biyyoota Kibbaas miidhamoo eebbisaa
Afrikaaf toltuu hawwaa
Addunyaaf nagaa hawwaa!
Coqorsa ta’aa walqabaddhaa
Damma ta’aa walitti mi’aawaa
Kanniisa ta’aa walii tumsaa
Akka goondaa hojii cimsaa!
Diina biyya keessanitti
Farra ija keessaniitti
Akka dhagaa qarsaa jabaaddhaa
Akka kanniisaas iddaa tarkaanfaddhaa!
Hundi keessan olka’aa
Garaa guutuun walta’aa
Beenaa tarkaanfaddhaa
Eebba bunaas abdaddhaa!
Qubee, qubee, qubee qubaa
Oromiyaa, Oromiyaa
Bilisummaa, bilisummaa
Jedhaa sagalee olqabaa
Gaachanas walirra qabaa!
Buna, buna jedhaatii
Biyyaa fi wal-eebbisaa
Buna, buna jedhaatii
Waaqa Gurraacha faarsaa leellisaa
Nagaa fi walabummaa keessan deebisaa!
Waliso, Waxabajjii 2000
***** Hubachiisa Miiljalees Mee ilaala! *****
* Walaloon kun Oromoota fi Muslimoota amma mootummaa Habashaa kan Wayyaanee jedhamuun, manneen hidhaatti waxalamaa jiran, kanneen baddaa Walloo magaalaa Garbaa-tti, goodaa Gadab Arsii magaalaa Asaasa-tti rasaasa diinatiin harca’anii hafanii fi kanneen Irreecha Bishooftuu irratti irreessa wajjin qabamanii ammallee dararamaa jiraniif, yaadannoo haa tahu! Haarri buna Oromoo kan waggaalee 1500 oli Biyya Oromoo urgeessaa jiru, kan dabreeyyuu kennaa Oromiyaan addunyaa badhaafte tahuun, ammaan tana ilmoo namaa maraaf haaraa jiru kun, gidaarota manneen hidhaa koloneeffattootaa uree keessa lowuun, akka isaanitti urgaawu abdiin qaba! Uummata Oromoo miliyoona 45-tu tarree galee isaan duuba dhaabachaa jiraa, bunni mallattoo nagaa, irreessi-mmoo mallattoo jireenyaa tahuu hubachuun, otoo abdiin hin kutatin qabsoo isaanii itti-fufuutu eebba Waaqaa-ti!
———–
** Taammanaa Bitimaa: Gurree@web.de
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.


text:
Dararamni biyya Yaman keessatti lammiilee Oromoorra gahaa jiru yoom dhaabbata laata?
Abdii Boruutiin*
Yoo jechootni soban suuraaleen hin soban. Wanti kaameeraan kaasu tokko waan ijaan argamu fi lafarra jiru malee, waaan hin argamne fi hin jirre kaasuu hin danda’u jechuu dha. Akkuma marsaalee intarneetaa gara garaa irratti argamu fi meediyaalee adda addaa irratti dhaga’amu, wanti biyya Yaman keessatti lammiilee Oromoorra gahe fi gahaas jiru, kan ija fi gurra ilma namaatti toluu miti. Toluun hafee, kan sammuu dhala namaa keessaa bahuullee hin dandeenyee dha. Namni biyya ofiirraa baqatu sababoota addaa addaatiin biyya ofii gadhiisee deema. Uummatni Oromoo garuu waan gabrummaan biyya keessatti hammaate fi lubbuun isaaniillee gaaga’ama keessa galuuf, kana jalaa dheessuuf jedhanii; jiruu fi jireenya nagaa barbaaduuf biyyoota adda addaatti baqatu. Akka seera mirga dhala namaa addunyaa kanaatti silaa mirgi jireenya nagaa eegamuufii qaba ture. Biyya Yaman keessatti garuu mirgi nageenyaa kun eegamuun hafee, uummatni keenya jiruu ilmi namaa hin jiraanne keessatti argamu.
Dhimma kana ilaalchisee mee gaafiilee tokko tokkon ilmaan Oromootiif dhiyeessa. Yoo bakkee baqttoota keenyaa kanatti of ilaalle, maaltu nutti dhaga’ama? Warri ijoollee qabnu hoo, yoo hojii sukkaneessaan akkanaa ijoollee keenyarra gahu, maal godhuu qabna? Oromoon kan lammii isaatiif nahu fi dararamni kun itti mul’atu yoomi? Yoo har’a yeroo hamaa kana wal hin gargaarre, yoom wal bira dhaabbachuu dandeenya? Yoom dirqamni lammummaa nutti dhaga’ama? Yoom dirqama Oromummaa baana? … Kana caalaa gaafiilee hin baay’isu. Deebii gaafiilee kanaa garuu Oromoon hunduu barbaaduu qabu. Deebiin kunis salphaa yoo ta’uullee baate, waan argamuu danda’uu dha jedheen yaada. Dirqama ofii hubachuu qofaa gaafata. Dirqama keenya yoo beekne, deebii gaafiilee kanaas argachuun ulfaataa hin ta’u jechuu kooti.
Ani akkan ofii kiyyaa yaadutti, namni suuraalee fi viidiyoolee dararama uummata keenyaa agarsiisan kana argu, waan boqonnaa argatee, rafee bulu natti hin fakkaatu. Hirriiba dhabuun qofaa garuu furmaata hin ta’u. Maal godhuun qaba? Maal godhuun danda’a? jedhanii of gaafachuun barbaachisaa ta’a. Yoo gaafiilee kana ofiif dhiyeessan, deebiis barbaaduu fi argachuu danda’u jechuu dha. Deebiin gaafiilee akkanaatiif hatattamaan argamuu qabu, gabaabumatti “waanan danda’u karaa danda’uun godhee; lammii kiyya kan dararamaa jiruuf, siif jira si biran dhaabbadha jechuun qaba” kan jedhu dha. Kuni hoo akkamitti danda’ama? Kun ammaaf karaa lamaan ni danda’ama jedheen yaada.Karaan biraas jiraachuu ni mala; garuu ammaaf karaa lamaan kana ibsuun yaala.
Karaan tokko fi kan daddaffii dhaan ta’uu qabu, warri biyya nagaan jiru keessatti jiruu fi jireenya nagaa keessa jiran; warri xinnaatullee nagaan bahanii galuu danda’an; guyyaatti yeroo sadi – ciree, laaqana fi irbaata isaaniirraa isa tokko qusatanii; lammiilee keenya Yaman keessatti beela fi dheebuu dhaan dhumaa jiran kana, karaa danda’amuun gargaaruu dha. Nyaata guyyaatti yeroo sadi nyaatanillee akkuma jiranitti dhiisanii; waan guyyaatti dabalataan dhuganirraa hir’isanii; kan hir’isan kanarraa lammiilee keenya, kan rakkoolee hamaa keessa jiran, kanaaf gargaarsa godhuun ni danda’ama. Ittiyaaduu, hubachuu fi garaa laafuu qofaa nama gaafata. Waliif nahuun yeroo kana bakkee guddaa argachuu qaba; onnee keenya keessatti uumamuu qaba. Jaalalli uummata keenyaaf qabnu hojiin mul’achuu qaba. Afaanumaan Oromoon tokko jechuurra, tokkummaa kana dalagaan agarsiissuu qabna.
Karaan inni lammataa, karaa danda’amu hundaan bakkee jirrutti iyyannaa dabarsuu fi uummata keenya kan dararama keessa jiran kanaaf sagalee ta’uu dha. Kuni ammoo bakkee jirrutti, mootummoota biyyoota keessa jirruutti akkasumas jaarmayaalee mirga dhala namaatiif falman hundatti xalayaalee iyyannaa barreessuu jechuu dha. Asirratti, rakkoon jiru tokko naaf gala, nan beekas, mootummootas ta’ee jaarmayaaleen tokko tokko iyyannaa kanaaf akka gurra hin kennine waan nama mamsiisuu miti. Kanaaf, haalli akkanaa kun abdii nama kutachiisuu danda’a. Haa ta’u malee, fakkeenyaaf waan itti xiyyeeffatan tokko dhawuu dhaaf, yoo dhgaaa (dhakaa) baay’ee darbatan, dhagaalee kana keessaa inni tokko waan itti xiyyeeffatan sana dhawuu danda’a; kan hafan waan sana otuu hin dhayin yoo bira darban yookanis ammoo otuu bira hin gahin yoo hafan jechuu dha.
Egaa, karaaleen biroollee yoo jiraatan, karaalee lamaan kanaa olitti ibsaman kanatti yoo fayyadamne, uummata keenya kana gargaaruu fi isin bira jirra jennee isaan jajjabeessuun murteessaa dha jedheen yaada, amanas. Ammas irran deebi’a: dararamni uummata keenyarra gahaa jiru kun guyyaa dhaa guyyaatti, sa’aatii dhaa daqiiqaatti nutti haa mul’atu. Har’a arginee ykn dhageenyee kan boru hirraanfatnu otuu hin taane, yeroo hunda sammuu keenya keessatti mul’achuu qaba. Oromoon wal malee fira hin qabu. Yoomiyyuu caalaa fira waliif ta’uun yeroo akkanaa ti. Iyyaa iyya dabarsaa jechuun amma ta’uu qaba. Waan jedhamu tokkotu jira. Innis, nama yeroo lubbuu dhaan jiru akka malee rakkatu tokko, gargaaruun otuu danda’amuu, kana godhuun hafee; yoo namni kun du’e booda garuu lafarra gangalatanii booyuun homaa hin fidu; nama kanas lubbuu itti horuu hin danda’u. Ofis komachaa jiraachuunis bu’aa hin qabu. Uummata keenya kan du’aa ol, jireenyaa gadi qarree du’aarra jiran kana yeroo dhaan haa dhaqqabnu.
Dhumarratti, dhaamsa waliigaaa tokkon dabarsuu barbaada. Uummatni Oromoo yoomiyyuu caalaa gabrummaa hamaa ta’e keessa jira. Gabrummaa hamaaa yoon jedhu gabrummaa gaariin jira jechuu kiyyaa miti. Wantin jechuu barbaade, gabrummaa Wayyaaneen har’a uummata keenyarratti feete kun, kan mootummoota Habashootaa kana duraa caalaa hamaa akka ta’e ibsuufi. Lammiileen keenya, kan mana hidhaa Wayyaanee keessatti dararamaa jiran, lakkoofsa isaanii Waaqayyo/Rabbi qofaatu beeka. Kan ajjeefamanii karaarratti gatamani fi kan bakka buuteen isaanii hin beekamnes akkasuma. Hanga Wayyaanee faashistii kana ofirraa buqqisnee, bilisummaa keenya argannutti dararamni uummata keenyaa itti fufuun isaa waan ooluu miti. Kanaaf, yaa uummata keenya, kan bakkee hundatti, biyya keessas ta’ee biyya alaatti, karaa adda addaatiin dararamaa jirtan, jabaadhaa, Rabbi obsa fi jabeenya isiniif haa kennu; gargaarsa isiniif haa ta’u, karaa rakkoolee kana keessaa baatan isiniif haa fidu. Nutis ilmaan Oromoo karaa dana’amuun isin bira dhaabbatna. Jabaadhaa abdii hin kutatinaa, biiftuun Oromoos gaaf tokko bahuun ishii hin oolu.
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
1 Comment
-
Abdurrahamaan:
Abdii Boruu. baay’ee galatoomi! Yoo kan nutti dhagahamuu.yoo kan of beeknuu dhaamsa gaariidha. Irra deebi’ee galatoomi jedha.


text:
The OLF Condemns the Acts of Ethnic Cleansing Perpetrated against the Oromo People by the TPLF-led Regime in Finfinnee (Addis Ababa)
oromoliberationfront.info | April 17, 2014
We are gravely concerned that the Tigray People’s Liberation Front-led (TPLF) regime has, once again, intensified its policy of cleansing the Oromo people from Finfinnee, the capital city of Oromia, and the surrounding districts.
The regime first created the so-called Oromia Special Zone in 2008 and since pursued a relentless systematic removal of the indigenous Oromo people from their ancestral land in the name of “land for investors”, with the sole purpose of forcefully usurping and controlling Oromo land and resource. Read more…
TBOA UK successfully delivered its especial annual conference in London
The Union of Oromo Students in Europe (UOSE-UK Branch) or TBOA UK successfully delivered its especial annual conference in London on April 12, 2014
The theme of the conference was maximising awareness about the current alarming situation in Oromia and empowering the young generation to lead and finalize the century old struggle. The speakers include Jaal Galasa Dilbo, Jaal Taha, Obbo Denebo and Obbo Gamachu. The morning session started in Oromo custom, after elders blessing and afternoon session opening was with remembering Oromo heroes and heroines who sacrificed their precious life for freedom and equality. Read more…
Ani Eenyuu?
Beekan Gulummaa Irranaa | Ebla 17, 2014
Galaana yaadaa kan kuufama beekumsaa hammaaraan nan dandeenyedha. Madda falaasamaafi argannoo haaraati ani. Anumarraa funaananii anumaan funaannatu. Maamiltootakoof kabaja guddaan qaba. Lafa garaansaanii ga’uu fedheen isaan gaha. Dheebotaan beekumsa kan madda taliilaa budduqfachuu barbaaduuf galaana badhaadhummaa kan namni hanga ammaa bira hin geenyeen walitti maamiloomsa.
Riqaa walsimsiisa dhaloota lufaniif ammaa ‘neetwoorkii’ jabanaa kana kanan ittiin caaluuf ga’umsa dugduuba deebi’ee seenaa jijjigsee guuree as fiduu danda’uukooti. Akka qabaa qeerransaatti kan naqabateef duubakoo miti keessakoo gingilcheen itti agarsiisa. Calaqqee doofummaa irraa dhidhima buuseen biiftuu qaroominaan irratti finiinsa. Nasochoosan malee hinsocho’u. Du’aa fakkaadhee ciiseen jiraataa ta’ee balali’a. Takka baallee baaseen takkammoo qoochoo baaseen burraaqa. Lubbuu qaba; hinqabus. Kan natti dubbatetti nan dubbadha; kan naan oodetti oodnaa addaan ‘xilliq’ itti godha. Ofitti naqabnaan nan qabamaaf; ofirraa nadhiibnaanis hindirqamsiisu. Madda hojii uumuu…fooyyessituu jireenyaati ani. Malkaa seerriifi heerri keessaa waraabamu ta’een gumaachikoo akka yaa’aa laga Mormor…kan laga dhidheessaafi laggeen Bishooftuu kallattii maraanii…lafa jalqabbiif dhaabbiinkoo kan bira hingahamnedha. Read more…


text:
Waaqeffannaa Maatii—Gammachiisaa Gochuu Ni Dandeessaa?
Abbaan Biraaziil keessa jiraatu tokko, “Waaqeffannaa maatii keenyarratti mariin goonu baayʼee waan nu hawwatuuf, harʼaaf nu gaʼa yoon jechuu baadhe yeroo baayʼee ni dhiisifanna” jedheera. Abbaan Jaappaan jiraatu tokkommo, mucaansaa inni waggaa kudhanii yeroon deemuunsaallee waan isatti hin beekamneef itti fufuu akka barbaadu dubbateera. Maaliif? Abbaansaa, “Fedha guddaa qaba, kunimmoo qayyabannaa sanatti akka gammadu isa godheera” jechuudhaan dubbateera.
Waaqeffannaa maatiitiif fedha guddaa kan qaban ijoollee hunda akka hin taaneefi tokko tokko waaqeffannaa kanatti akka hin gammanne beekamaadha. Sababiinsaa maalidha? Abbaan Toogoo jiraatu tokko, “Waaqeffannaan Yihowaadhaaf dhiheessinu kan nama nuffisiisu taʼuu hin qabu” jedheera. Kan nama nuffisiisu taanaan, akkaataan waaqeffannaan maatii sun itti geggeeffamu rakkina akka qabu argisiisaa laata? Waaqeffannaan maatii, akkuma Isaayaas Sanbata ilaalchisee barreesse maatiiwwan hedduudhaaf yeroo “gammachuu” taʼeera.
Abbootiin Kiristiyaana taʼan, maatiinsaanii waaqeffannaa maatiirraa gammachuu akka argatuuf, waaqeffannaansaanii kan nama hin nuffisiisne taʼu akka qabu ni hubatu. Raalf inni ijoollee durbaa sadiifi dhiira tokko qabu, waaqeffannaan maatiisaanii qayyabannaa utuu hin taʼin, maree akka fakkaatuufi hundumtuu gammachuudhaan kan irratti hirmaatan taʼuusaa dubbateera. Yeroo tokko tokko mataduree miseensa maatii hunda hawwatu dhiheessuun rakkisaa taʼuu akka dandaʼu beekamaadha. Haati tokko, “Waaqeffannaan maatii keenya gammachiisaa akka taʼu kanan barbaadu taʼus, al tokko tokko akkas gochuun natti ulfaata” jetteetti. Rakkina akkasii hambisuu ni dandeessaa?
AKKA HAALASAATTI JIJJIIRUUFI WANTOOTA GARAAGARAATTI FAYYADAMUU
Abbaan ijoollee lamaa Jarman jiraatu tokko, “Akka haalasaatti jijjiirama gochuu qabna” jedheera. Naataaliyaa isheen haadha ijoollee lamaa taatemmoo, “Wanti maatii keenyaaf baayʼee barbaachisu, wantoota garaagaraatti fayyadamuudha” jetteetti. Maatiiwwan hedduun waaqeffannaan maatiisaanii kutaa garaagaraa akka qabaatu godhu. Kilaatan inni Biraaziil keessa jiraatuufi ijoollee waggoota kurnanii keessa jiran lama qabu, “Akkas gochuun qayyabannaan keenya kan nama gammachiisuufi hundumaa kan hirmaachisu akka taʼu godha” jedheera. Warri ijoollee umriinsaanii hamma tokko walirraa fagaatu qaban, yeroo qayyabannaasaanii qoqqooduudhaan wanta tokkoon tokkoonsaaniitiif barbaachisuuf xiyyeeffannaa kennuu ni dandaʼu. Warri wanta tokkoon tokkoon miseensa maatiisaaniitiif barbaachisuuf xiyyeeffannaa kennuu, akkasumas wanta qayyabatamuufi akkaataa itti dhihaatu ilaalchisee akka haalasaatti jijjiirama gochuu qabu.
Maatiin tokko tokko waaqeffannaa maatiirratti wantoota garaagaraatti fayyadamuuf maal godhu? Tokko tokko waaqeffannaa maatiisaanii faarfannaadhaan jalqabu. Huwaan inni Meeksikoo jiraatu, “Akkas gochuun haalli namatti tolu akka jiraatuufi sammuun keenya waaqeffannaadhaaf akka qophaaʼu godha” jedheera. Maatiinsaa faarfannaa mataduree guyyaa sana qayyabatamuu wajjin walitti dhufeenya qabu filatu.
Maatiiwwan kaanimmoo, waliin taʼanii kutaa Macaafa Qulqulluu murtaaʼe tokko dubbisu. Kan nama hin nuffisiisne akka taʼuuf jecha, miseensi maatichaa kutaa addaddaa dubbisa Macaafa Qulqulluusaanii keessa jiru wal harkaa fuudhanii dubbisu. Abbaan Jaappaan keessa jiraatu tokko, “jalqabarratti haala kanaan dubbisuun haaraa” isatti taʼee akka ture dubbateera. Haataʼu malee, ijoolleensaa lamaan warrisaanii haala kanaan yeroo isaan faana dabarsan ni gammadu turan. Maatiin tokko tokkommoo, seenaawwan Macaafa Qulqulluu keessa jiran haala diraamaatiin dhiheessu. Roojar inni Afriikaa Kibbaa jiraatuufi ijoollee dhiiraa lama qabu, ijoolleen “Yeroo baayʼee wanta nuti seenaa Macaafa Qulqulluu tokko keessatti utuu hin hubatin dabarru ni hubatu” jedheera.
Malli wantoota garaagaraatti fayyadamuun itti dandaʼamu garabiraanimmoo, hojiiwwan kan akka moodeela markaba Nohi ykn mana qulqullummaa Solomoon waliin hojjechuudha. Hojiin akkasii qorannaa dabalataa gammachiisaa taʼe gochuuf karaa bana. Mee maatii biyya Eeshiyaa keessa jiraatan tokko akka fakkeenyaatti haa ilaallu. Intalli waggaa shanii, warrisheefi akkoonshee waliin taʼanii gabatee taphaa adeemsa misiyoonummaa Phaawulos godhe argisiisu qopheessaa turan. Maatiiwwan kaanimmoo, gabatee taphaa seenaa macaafa Baʼuurratti hundaaʼe qopheessaniiru. Doonaald inni Toogoo keessa jiraatuufi umriinsaa waggaa 19 taʼe, wantoota garaagaraatti fayyadamuun, “waaqeffannaa maatiifi maatii keenyarratti jijjiirama guddaa fideera” jechuudhaan dubbateera. Wantoota waaqeffannaan maatii keessan caalaatti gammachiisaa akka taʼu gochuu dandaʼan kan biraa beektaa?
QOPHIIN MURTEESSAADHA
Wantoota garaagaraatti fayyadamuufi akka haalasaatti jijjiirama gochuun waaqeffannaan maatii gammachiisaa akka taʼu kan godhu taʼus, barumsa irraa argachuuf hundumtuu qophii gochuunsaanii barbaachisaadha. Yeroo tokko tokko ijoollee xixinnoon waan dadhabaniif, abbootiin dursanii mataduree filatamerratti yaaduufi yeroo fudhatanii sirriitti itti qophaaʼuu qabu. Abbaan tokko, “Ani qophaaʼeera yoon taʼe, hundi keenya yeroo qayyabannaa gaarii taʼe dabarsina” jedheera. Abbaan Jarman keessa jiraatu tokko, torban ittaanutti maal akka qayyabatan dursee maatiisaatti akka himu dubbateera. Abbaan Beeniin keessa jiraatuufi ijoollee waggaa 12 gadi taʼan jaʼa qabu tokko, waaqeffannaa maatiisaaniirratti DVD Macaafa Qulqulluurratti hundaaʼe akka fayyadaman sagantaa yommuu baasu, dursee gaaffilee irratti mariʼatan qopheessee kennaaf. Dursanii qophaaʼuun, qulqullina waaqeffannaa maatii keenyaarratti jijjiirama akka fidu beekamaadha.
Miseensoonni maatii mataduree yeroo ittaanu qayyabatan dursanii yoo beekan, torban sana keessatti irratti haasaʼuu dandaʼu; kunimmoo saganticha hawwiidhaan akka eeggatan godha. Miseensota maatichaa hundaaf kutaan yoo kenname, hundumtuu qayyabannaan sun kan dhuunfaasaa akka taʼetti yaada.
SAGANTAA DHAABBATAA TAʼE QABAACHUUF CARRAAQAA
Maatiiwwan hedduun waaqeffannaa maatiisaanii haala dhaabbataa taʼeen geggeessuun rakkisaa itti taʼeera.
Abbootiin tokko tokko wanta maatiisaaniitiif barbaachisu guutuuf saʼaatii dheeraa hojjetu. Fakkeenyaaf, abbaan Meeksikoo jiraatu tokko, ganama saʼaatii 12tti manaa baʼee galgala saʼaatii 2tti manatti deebiʼa. Darbee darbee, sagantaa hafuuraa kan biraatiin kan kaʼe, Waaqeffannaa Maatii guyyaa birraatti jijjiiruun barbaachisaa taʼuu dandaʼa.
Haataʼu malee, sagantaa dhaabbataa waaqeffannaa maatii qabaachuurratti ejjennoo cimaa qabaachuun nu barbaachisa. Luwiis isheen Toogoo keessa jiraattuufi mucaa waggaa 11 taate, ejjennoo maatiinshee qaban ilaalchisee akkas jetteetti: “Al tokko tokko, wanta guyyaa sana nu mudateen kan kaʼe, waaqeffannaa maatii keenya dhiisifannee kan goonu taʼus, waaqeffannaa keenya utuu hin godhin garuu hin hafnu.” Maatiin tokko tokko waaqeffannaa maatiisaanii jalqaba torbaniirratti gochuuf kan saganteeffatan maaliif akka taʼe hubachuu ni dandeessa. Wanti hin eegamne tokko yoo isaan mudate, sagantaasaanii gara dhuma torbee sanaatti jijjiiruu ni dandaʼu.
Akkuma kaayyoo “waaqeffannaan maatii” itti hundeeffamerraa hubachuu dandeenyu, sagantaan kun kutaa waaqeffannaa nuti Yihowaadhaaf dhiheessinudha. Miseensonni maatiikee hundi ‘galata afaansaanii akka qalma jibootaatti’ torban torbaniin Yihowaadhaaf haa dhiheessan. (Hos. 14:2) “Gammachuun [Waaqayyo] isiniif kennus jabina keessan waan taʼeef,” yeroon kun miseensota maatii keessan hundaaf yeroo gammachuu haataʼu.


text:
OMN: Seenaa Lola Biyyoo fi Qabrii Soddomaa Ilaalchisee Gaaffii fi Deebii Taasifame – Adoolessa 6, 2014
Duran durse ngyf fayuan bakka jirtanitti isin ha qaqqabu warrrota OMN hundessefi ilman oromo hunda, itti ansun haala biyyo qabri soddoma ilalchise heddu gadde Garu kuni kuta harar qofa oson tahin oromiya hunda kessatti Ta,e ammaf kan kanan wal fakkatu bara motumma dargi warra bakka takkatti ajjefame bolla takkatti darbaman, motumman wayyane of jalachisuf jecha 1996A.L.A lafe ilman oromo bolla yase magala gindhir ganda 02 kessa, namonni kunnin kan ajjefaman wagga 20dura taus hanga bara sanitti sa,atin harka Hundii kan dalagdufi uffannis harawa kan qotani basani ergasi kabajan qabran, kan motumma wayyanes oso inni jiru argine,garu bilisumman dhigan ala oromiyafi oromo bilisomsu abjudha kanaf hidhanno fi tokkumma tokkumma tokkumma


text:
Abyssinialaw Blog
Talking about our Legal System and so much more
Seera yakkaa itoophiyaa jalatti Adabbii fi tarkaanfiiwwan biroo ga’essota irratti fudhataman fi raawwii isaanii
Seenaa adabbii yakka yoo ilaalle, adabbiin balleessaa adda addaa hordofuun kennamaa ture baay’ee suukaneessaa fi kaayyoo sirna haqaa yakka hammayyaa irraa kan fagaate ture. Adabbiin haala akkasiin kennamaa ture qajeeltoowwanii fi ulaagaalee seera yakka, mirga dhala namaa fi bulchiinsa sirna haqaa yakka kan hin hordofnee fi gonkumaa sirnaa fi qajeeltoo ittiin hogganamu kan hin qabne ture. Haata’u malee, guddina sirna seeraa adda addaa fi dagaagina gaaffii mirga dhala namaa wajjin qajeeltoowwan seera yakkaa fi adabbiin yakkaas guddachaa dhufaniiru.Seerotni adabbii yakkaas adeemsaan boca qabachaa fi qajeeltoowwan bu’uuraa ittiin hogganaman uummachaa deemuun yeroo ammaa kana adabbiin yakkaa haala kabaja mirga namummaa yakkamtootaa hin tuqneen, galma fi kaayyoo seera yakkaa fi bulchiinsa sirna haqaa yakka galmeessisuu danda’utti qophaa’ee fi diriiree jira, raawwiin isaa rakkoo haa qabaatuyyuu malee.
Bulchiinsa sirna haqaa yakka keessatti murtiin adabbii yakkaa fi tarkaanfileen biroo fudhataman akkaataa qajeeltoowwan seera yakkaa fi adabbiitiin hojiirra oolfamuu yoo batan bu’aan argamu haqa hawaasaa, miidhamtootaa fi sirreeffamtoota seeraa irratti rakkoo guddaa uuma. Adabbii fi tarkaanfileen biroo murtii balleessummaa hordofuun fudhataman hundumtuu kaayyoo seera yakkaa fi keessumaa kaayyoo adabbii yakkaa biyya tokkoo ilaalcha keessa galchuun kan hin raawwatamne yoo ta’e, bulchiinsi sirna haqaa yakkaa biyyattii galma gahuu hin danda’u. Kanaafuu, adabbiin yakkamtoota irratti murtaa’u gochaa yakka isaan raawwatan wajjin kan wal-madaaluu, walfakkina kan qabu, gama hundaan tilmaamamuu kan danda’uu fi qaamolee murtii kennan irratti itti gaafatamummaa kan hordofsiisu ta’uu qaba.
Adabbii fi tarkaanfiiwwan biroo dhimma yakkaa ilaalchisee goosota yakka irratti hunda’udhaan akkamitti murta’uu akka qaban seera yakka keenya jalatti yoo ka’amees seera irraa dabuun hogguu murta’an fi raawwataman ni mul’ata. Kanaaf tumaaleen seera yakka adabbii fi tarkaaniiwwan biroo ilaallatan gama kanaan maal akka fakkaatan, rakkoowwan seeraa fi hojimaata manneen murtii keessa jiran xiinxaluun, mariin gabbisuun kallattii fuulduraa kaa’uun barbaachisaa ta’ee mul’ata.
Akka waliigalaatti kaayyoon moojulii kanaa S/Y keessatti tumaalee adabbii fi tarkaanfiiwwan biroo ilaallatan hunda irratti hubannoo kennuu osoo hin ta’in, rakkoowwan yaada seeraa, akkaataa itti hiikaman fi raawwii tumaalee muraasa kanneeniin walqabatan fi baay’inaan mul’atan addaan baasuun kallattii furmaata kaa’uu dha. Leenjiin kun yeroo murtii adabbii fi tarkaanfiiwwan biroo kennamu dhimmoota akkamii irratti hundaa’uu akka qabuu fi rakkoolee hojii irratti mul’achaa jiran xiinxaluun furmaata (kallattii) gara fuulduraa maal ta’uu akka qabu agarsiisuun fooyya’iinsa sirna haqaa Naannoo keenyaatiif kan kaayyeffate dha.
Caasseffamni moojuulii kanaa boqonnaa sadiitti kan qoqqoodame yoo ta’u boqonnaan jalqabaa yaada waliigala adabbii fi tarkaanfiiwwan biroo kan ibsu ta’ee seenaa guddina adabbii fi qajeeltoowwan bu’uraa adabbii yakka yeroo har’aa kana bal’inaan argaman maal akka fakkaatan; akkasumas, kaayyoon adabbii qabu maalfaa akka ta’an ni ilaala.
Boqonnaan lammaffaa keessatti gosoonni adabbii fi tarkaanfiiwwan biroo seera yakkaa keenya keessatti hammatamanii jiran maal akka fakkaatanii fi tokko tokkoon isaanii duuba kaayyoowwan adabbii jiran; akkasummaas, rakkoolee hojii irratti mul’atan dhimmoota qabatamaan deggaruun bal’inaan ilaalamaniiru.Keessattu, adabbii hidhaa fi maallaqaan bal’inaan hojiirra oolfamaa jiran irratti hanqinoota mul’atan kaasuun haala kamiin sirraa’uu akka qaban, kanneen faayidaarra oolaa hin jirre ammoo sababa maaliif akka itti hojjetamaa hin jirree fi furmaata isaa waliin ilaalamaniiru.
Boqonnaa sadaffaa jalattii akkaataan raawwii fi addaan citiinsa yookiin daangeffamuu raawwii murtiilee adabbii adda addaa fi tarkaanfiiwwan biroo itti adeemamu bal’inaan ilaalameera.Qaamoleen mootummaa raawwii murtiilee adabbii adda addaa fi tarkaanfilee biroo rawwachiisan tokko tokko akka hin jirree fi kunis ammoo dhiibbaa inni akkaataa galmaa fi kaayyoon seera yakkaa irratti qabu ilaalleerra.Yaadni furmaataas tokko tokkoo mata duree jalatti kaa’amuun ibsameera.
Xumura leenjii moojuulii kanaan leenjifamtoonni:-
- Yaada waliigala maalummaa fi kaayyoo adabbii fi tarkaanfiiwwan biroo seera yakkaa keenyaa jalatti kaa’aman ilaalchisee beekumsa duraan qaban irratti ni dabalatu.
- Adabbii fi tarkaanfiiwwan biroo ilaalchisee rakkoolee hiikkoo fi raawwii seeraa qabatamaan mul’atu hubachuun seericha sirriitti hojiirra ni oolchu.
- Tokkoo tokkoo adabbiiwwan yakkaa seera yaakkaa keenya keessa jiran duuba qajeeltoo, galmaa fi kaayyoo adabbii yakkaa jiru irratti hubannoo isaanii ni gabbifatu.
- Gosoota adabbii ijoo fi dabalaataa akkasumaas tarkaanfiiwwan biroo jedhamuun seera yakkaa keenya keessatti tarreeffaman irratti hubannoo isaanii ni gabbifatu.
- Kenniinsa murtii adabbii keessatti hubannoo fi ogummaa murtii adabbichaa haala gaariin raawwachiisuu isaan dandeessisu ni gabbifatu.
- Yeroo murtii adabbii fi tarkaanfiiwwan biroo; akkasumas, addaan citiinsa isaanii kennan qabxiilee bu’uraa ilaalcha keessa galchuu qaban hubbannoo duraan qaban irratti ni dabalatu.
- Adabbii fi tarkaanfiiwwan biroo tokko tokko raawwachiisuu keessatti qaawwa gama seera fi qaama raawwachiisuun jiru addaan baasuun, tooftaa kamiin duchuu yookiin salphisuu akka danda’an muuxannoo fi yaada ni horatu.


text:
Rakkinni Ni Badaa?
Maal jetta?
Eeyyee.
Lakki.
Tarii baduu danda’a.
MACAAFNI QULQULLUUN MAAL JEDHA?
“[Waaqayyo] imimmaan hundumaa ija isaaniittii in haqa . . . egaa duuni deebi’ee hin argamu, gadduun, iyyuun, waraansis si’achi hin jiru!”—Mul’ata 21:3, 4.
KANA BEEKUUN FAAYIDAA MAALII SIIF ARGAMSIISA?
Rakkinni akka nurra ga’u kan godhu Waaqayyo akka hin taane hubatta.—Yaaqoob 1:13.
Waaqayyo rakkinni yommuu nurra ga’u maaltu akka nutti dhaga’amu guutummaatti akka hubatu beekuunkee jajjabina siif argamsiisa.—Zakaariyaas 2:8.
Rakkinni hundi ni bada jettee akka abdattu si gargaara.—Faarfannaa 37:9-11.
WANTA MACAAFNI QULQULLUUN JEDHUTTI AMANUU NI DANDEENYAA?
Eeyyee, yoo xinnaate sababii lamaan kan ka’e amanuu dandeenya:
Waaqayyo rakkinaafi jal’ina ni jibba. Yihowaan, sabnisaa warri durii, gara jabinaan yommuu cunqurfamaa turan maaltu akka itti dhaga’ame hubadhu. Macaafni Qulqulluun, Waaqayyo yeroo saboonni kaan ‘isaan rakkisaniifi isaan cunqursan’ dhiphatee akka ture ibsa.—Abboota Firdii 2:18.
Waaqayyo namoota warra kaan miidhaan akka laayyootti hin ilaalu. Fakkeenyaaf, Macaafni Qulqulluun Inni, “harka dhiiga nama balleessaa hin qabnee dhangalaasu” akka ciigga’u ibsa.—Fakkeenya 6:16, 17.
Waaqayyo dhuunfaatti nuu yaada. ‘Dhukkubaafi rakkinasaa kan beeku’ abbaasaa qofa utuu hin ta’in, Yihowaanis beeka!—2 Seenaa 6:29, 30.
Yihowaan Mootummaasaatti fayyadamee, yeroo dhihootti rakkina namoota hundaarra ga’u ni balleessa. (Maatewos 6:9, 10) Hanga yeroon sun ga’utti garuu, namoota gargaarsasaa argachuu barbaadaniif jajjabina guddaa kenna.—Hojii Ergamootaa 17:27; 2 Qorontos 1:3, 4.
WANTOOTA KANARRATTI YAADI
Waaqayyo rakkinni akka jiraatu maaliif heyyame?
Macaafni Qulqulluun, gaaffii kanaaf ROOMAA 5:12fi 2 PHEXROS 3:9rratti deebii kenna.


text: Kathal Vilaiyatta Album anbaana AsaikkuL Director en eNNanggaLin enRum jillenRa kaadhal (kaadhal) kALaikkum kannanggaL kaNNOdu Lyricist Lyrics maNNil naeraaga neeraattu paaraatti peN perumaiyena pollaadha ponnoonjal senthoora sevvaayin sevvaazhai Singer Song thaalaattu thenpaangu thooya : aaraaththi Album anbaana anbu AsaikkuL assam Balasubramaniam Director en eNNanggaLin enRum ezhudhum ezudhum idhu inba inimaiyudan jillenRa kaadhal (kaadhal) Kaadhal kALaikkum kaN Kanmani kaNNaa Kannadasan kaNNae Kannae kannanggaL kaNNOdu kattilidu Kattilidu kiLLaigaL kOlanggaL koNda koNdaadum Lyricist Lyrics M maappiLLai maeganggaL maganaada malargaL maNNil meedhu meethooRum mOgam naam naanaada nadanam naeraaga naeraththil neeraattu nilai nilavum ninRu nOkki onRaagum P paadattumae paaraatti paesattumae palaaANdu paNbaana peN peNNukku perumaiyena pOdattumae pollaadha ponnoonjal poonkkaatRu pushpanggaL Raajaa S seerAttum senthoora sevvaayin sevvaazhai singaaram Singer Song sorgam Susheela, thaalaattu thaenaaRRil thaeOttum thangga tharum thattOdu theeraamal thenpaangu thigazhum thooya thottilidu uLLam vaanam vaazhkkai varai varum vAzha vetkam viLaiyaada Vilayada Viswanathan


text:
Amajjii 25,2012 Finfinnee
Mootummaan Wayyaanee diddaa barattooti Oromoo Amajjii 22 fi 23,2012 University Finfinnee keessatti eegalan dhukkaamsuuf jecha humana waraanaa fi tikaa heddumminaan mooraa san galchuun hanga ammaatti jeequu fi sodaachisaa akka jiru beekama. Kanas tahu diddaan barattootaa hin dhaabanne,hanga qabsoon mirga hiree murteeffannaa bakkaan gahutti sochiin dargaggootaa fi ummata Oromoo akka hin dhaabbanne qeerroon beeksisa.
Barattootni mana barumsaa Gudar sadarkaa lammaffaa fi Barattootni Koollejjii Qonnaa baakkoo diddaa itti fufuun mana barnoota isaanii cufanii jiru.Mootummaan wayyaanee barattoota dirqiin mana barumsaatti deebisuuf yaalii jabaa gochuu irratti argamtus hin milkoofne.Magaalli Finfinnee fi uummatni sodaa mootummaa wayyaanee irraa kan ka’e baay’ina waraana mootummaa bobba’een tasgabbii dhabdee jirti.Yaa’ii jiru irratti uummatni na qaanessa jechuun wayyaaneen sodaa guddaa keessa galtee jirti.Keellaawwan Hararii fi Finfinnee gidduutti argaman kanneen akka keellaa Awaash,Qaallittii irratti uummatni naannoodhaa naannootti bobba’u sakatta’a cimaan rakkachaa jira.Meeshaan uummataas naannoo kanatti haalaan saamamaa jira.
Gama biroon Sodaa Warraaqsi uummataa bilisummaa isaa kabajsiisuuf deemu irraa kan ka’e yuunivarsiitiileetti mootummaan tika ramaduunii fi walgahii gaggeessan irratti walitti qabsaa’uu jalqabuu iccitiin tika mootummaa Wayyaanee keessaa ba’e ifa goldhe.Tikni mootummaa kanaa wal gahii gaggeesseen hanga warraaqsi ka’utti ati eessa turte? atihoo? jechuun wal wal irratti qabsaa’uu jalqaban.Haaluma wal fakkaatuun Hooggantootni Poolisii federaalaa Amajjii 24,2012 wal gahii magaala Finfinnee Mexicotti godhaniin federaalaota naannoo naannootti hidhannoo guutuun bobbaasuuf murteessanii jiru.Ibidda warraaqsaa
qabate humnaan dhaamsuuf baajata biyyattii dhimma waraanaa fi bulchinsaaf oolchuun uummata biyyattii hiyyummaa bara baraa keessatti hambisuuf mootummaan kun waan deemtuuf uummatni hunduu irratti dammaquun tumsa warraaqsaa akka godhu dhaammanna!
Qabsoo itti fufna! Gabrummaan ni kuffifna!


text:
Humni hundi ulfina saba guddaa kanaaf akka jilbeenfatu, yerootu ga’e!
Jiituu Lammii
Dur dur, kurupheetu keessummummaa mana Waaq dhaqxe jedhama. Akkuma gaarii simatamtee nyaattee dhugdee gaafa galaaf kaatu dabaree ittaanu Waaqayyoo mana isheetti waamtee guuyyaa beellamaa qabatanii gargar bahani.
Gaaf kaanitti guyyaan beellamaa dhiyaachaa dhufnaan garaatti hammeenya yaaddee gaafa guyyaan beellamaa gahu keessummaa ishee simachuurra fiigdee jalaa baduu murteeffatte. Guyyaan gahee otoo ofirra eegduu keessummaa dhufaa jiru alaalatti agartee fiigichaan keessaa fuute. Fiigdee… fiigdee dachaa lafaa qaxxaamurtee “…jalaa baye!” jettee yoo ofirra miil’attu ammas hanguma durii itti dhiyaatee argite. “… eebade…!” jettee rifaasuun gaara baatee bowwaa buutee kanuma afuurri keessaa qixxoofte dawoo wayiitti gortee yoo ofirra miil’attu ammallee Waaqayyo hanguma duri itti dhiyoo jira. Kana booda tasuma akka jalaa hin baane abdii kutteetu – “Edaa si jalaa hin bahanii!?” jette jedhama. Gaafa gamte harka kennu malee dhugaa dheessanii jalaa hin bahani!
Oromoon seenaa isaa darbe keessattis ta’ee jireenya har’aa keessatti aadaa sanyiitiin dhala namaa balfachuu ykn miidhuu akka hin qabne ragaa mul’isan hedduu qaba. Isa rakkate gariin moggaasuun, gariin guddisuun, gariin Oromeessuun ofitti qabee jiraachisa. Faallaa kanaa warri ollaa isaa gola isaa dhuunfatanii hammeenya hanga hin qabne yoo irraan gahan baroota dheeraaf mul’ataa jira. Har’a humnoonni Habashootaa kallattii jajjabaa lamaan saba kanarratti duula haarawaa harkaa qabu. Duulli isaanii gargar haa fakkaatu malee akeekni duula kana duuba jiru garaa garummaa hin qabu. Humnoonni lamaanuu saba Oromoo to’annaa ofii jala tursanii akkuma baran itti roorrisuu fedhu. Warreen kun saba kanarratti roorrisuun akka waan uumamaan kennameefitti lakkaawu.
Sochiin sabni kun roorroo kana of irraa dhoowwuuf godhu jara kana biraatti yakka. Abaaraa oolaanii abaaraa bulu. Sodaatanii otuu baqatanii qileetti nam’u. Wal waamanii waan qaban hundaan itti duuluuf waraana fe’atu. Tumsa barbaacha balbala ollaa hundatti marmaaru. Matta’aa kennanii of waliin bobbaasuu yaalu. Kana hundaa dhama’anii ammas of hin amanan. Abjuutiin dukkan-duroo ka’anii fiigu. Carraaqanii hin milkaa’ani. Nuu gamte jedhaniis hin taa’ani. Hamattuu bobbaasanii Oromoo wal irraa kutuuf carraaqu. Waawuu egereen isaanii sanuma. Akkuma fiiganitti, akkuma waakkatanitti jiru. Oromoon haqa isaaf deemaa jira. Akeeka jabaa of fuulduraa qaba. Yeroo jette jettee warraa funaanu hin qabu. Ta’us garuu gaafa isaan balbala namaa dura taa’anii galgalaa ganama munaaga guddisan harka qabee karaa ganda isaaniitti nama geessu itti argisiisuun hammeenya hin qabaatu.
Dubbistoota koo kabajamoo, tuttuqaa harcaatuun ilmaan nafxanyaa dhiyeenya kana itti jiran seenaa hedduu of duuba deebi’ee akkan yaadadhu na taasise. Duulli isaanii kun bifa lama qaba. Gar-tokkeen duula kanaa kan ilmaan Tigree ti. Tigroonni deemanii deemanii fiixee badiirra waan gahaniif humna qabaniin waan fuula isaanii jiru balleessanii baduutti jiru. Kanaaf ammoo qalbii ummata fincilaan of irraa isaan darbachuuf sochiitti jiruu hatuuf jecha halluu sobaa dibatanii dawoo dhokannaa barbaadu. Seena waggoota dhibba duraa diinni ilmaan Oromoorraatti raawwate kaasuun imimmaan sobaa haxaawwachaa booyanii boochisuu kajeelu. “ yaa jalduu udduu madaa…!” jennaan, “ ….kan kee sanammoo akkam gootee..!?” jedhe jedhama.
Har’a harki isaanii dhiiga ilmaan Oromoo keessa cuuphamee otoo jiruu isa kaleessaatiif soba boowuun eenyuunuu garaa hin laaffisu. Jarri kun Anoolee ykn Calanqootti siidaa dhaabne yoo jedhan, ija Oromootti garuu dhiiga ho’aa harka jaraarraa hin qoorretu itti mul’ata. Kanaaf waa hunda dura “Isin eenyu taatanii ti eenyuuf siidaa dhaabdu?” jedhee gaafata. Yakkoota jajjaboo deebii barbaadan qalbii keessaa qaba. Ilmaan isaa kumootaan lakkaawaman harka jara kanaatti dhumaniiru. Daa’imman isaa akka qalama baattee manaa baatetti rasaasaan dhangalaateetti. Kanniin kuma hedduutti lakkaawaman manneen hidhaa keessatti hiraarfamaa jiru. Gariin achumatti ajjeefamaniiru. Gariin ukkaamfamanii bakki jiranuu hin beekamu.
Gariin jumlaan ajjeefamanii awwaala firaallee otoo hin arganne bineensi nyaateera. Gariin ija hidhanii halkan allayyaa qileetti darbaniiru. Gariin akka saawwaa ciibsanii qalanii fiilmii sobaa ittiin hojjataniiru. Gariin ajjeesanii akka nama bineensa hamaa ajjeessee gabaa dhaabanii ittiin sirbaniiru. Gariin yakka kana hunda baqaaf jecha gammoojjii biyya ormaa keessatti dhumaniiru. Galaanatti nam’anii bineensi nyaateera. Biyyaa bahanii ormi itti roorriseera. Kuni hunduu Oromoof ilmaan isaa ti. Akka waakkoo lafaa biqilan otoo hin taane, sabuma sossobuuf yaalan kana keessaa dhalatani. Kanaaf Oromoon yaadannoo hadhaawaa qalbiidhaa qaba. “Isin eenyu taatanii ti…..” deebii barbaada.
Ammaa yeroon yakkaamaan tokko yakkamaa dhibii jala of dhoksee yakkuma walfakkaatu hojjatu darbeera. Kaleessa Akaakileen isaanii Oromoo kan fixan hawwii Biyya Oromoo dhuunfachuuf qabanirraa ture. Ilmaan isaaniis har’a hawwiidhuma kana qabu; gochuma wal fakkaatu harkaa qabu. Kanaaf Oromoof jarri tokkuma. Deebiin isaaniif qabus sanuma. Waldhaansoon biyya ofii deeffachuu dha. Kanammoo harkaa qaba. Duulli biraa kan deemaa jiru humnoota ilmaan nafxanyootaa Oromoon qabsoon of irraa kuffiserraa ti. Humnoonni kun erga biyyi Oromoo bittaa alagaa jalatti kufee eegalee Oromoorraatti duula sanyii balleessuu hanga hin qabne geggeessaniiru. Seenaan kun dhala Oromoo biratti yoom iyyuu gaddaan yaadatama. Ammas akeekuma akkasii harkaa qabu. Kanaaf diinummaan isaanii akkaan jabaa dha. Diina jabaa jabaatanii of irraa ittisu. Kana Oromoon itti beeka
Yaaddoon jara kanaa waa’ee Oromiyaa ti. Sodaan isaaniis Oromoo dha. Kanaaf biyya keessaa fi alatti, dhoksaa fi fuulleetti wal ijaaru. Akkaataa saba kana ittiin balleessan ykn. Dadhabsiisan irratti mari’atu. Waggoota darban keessa caasaa bal’aa Oromoo balleessuuf Oromiyaa keessatti isaan diriirfatan saaxilamee ture. Caasaan kun har’as deebi’ee of haaromsuun isaa hin hafu. Eegee hordofee of keessaa buqqisuun dirqama Oromoo ti. Buqqisuu qofa otoo hin taane, akka inni lamuu hin latne sanyii hamaa bifa kamiiyyuu sacca’ee of keessaa qulleessuuf mirga qaba. Kanaaf ammoo tuttuqaanii fi arrabsoon isaan dhiyeenya kana itti jiran gahaa dha.
Oromoon saba nagaa jaalatu ta’uu jireenya isaatu mirkaneessa. Kana jechuun garuu addaggee dhugaa kana hin hubanne hunda dugdatti baatee deema jechuu miti. Akkuma barbaachisummaa isaatti ishee morma dhedheeressuu feetuuf deebii kenna malee. Hanga harcaatuun Nafxanyaa sodaadhaaf waccu Oromoon hirriba hin dhabu. Warra miira abdii kutannaatiin raasaa faganis ta’e olola jibbaa facaasan hundaaf gatii kennee dhaggeeffachaa hin oolu. Furmaata walii galaa barbaada malee. Kanaaf ammo qabsoon walii gala Oromoon biyya isaa deeffachuuf harkaa qabu deebii quubsaa ta’a. Yaaddoon nyaaphota Oromoos isa kana. Sabni kun kan ofii gatee kan ormaa baachuuf hin uumamne. Akkuma ummata addunyaa kamuu mirga harkaa qabu tikfachuu, isa dhabe falmiin gonfachuun dirqama isaa ti. Warri kun isaan rifaasisu rifachaa hafu, yookaan ammoo rifatanii gaafa gamtuuf akkuma kuruphittii harka kennanii itti dhiisu. Qabsoon haqaa hanga humnoonni kun jilbeeffatanitti itti fufa.
Dhumarratti, karaa fedheenuu haa ta’uu warri “….saba kana doorsifnee gara ofii jennetti dabsanna.” jedhanii miira tuffiin herreega dogoggoraa harkaa qaban duraa duuba isaanii dhaabatanii ilaaluu qabu. Oromoon sadarkaa sana bira darbeera. Har’a karaan akkasii sarara diimaadhaan daangeffameera. Humni daangaa kana tiksus hanga funyaaniitti jira. Daangaa kana qaxxaamuruu yaaluun hanga abiddaan taphachuu ti. Herrega dogoggoraa kanarraa bu’aan argamu eenyuufuu waan tolu natti hin fakkaatu. Warri ijji isaanii karuma kana malee ilaaluu diddu waan boodarra dhufuu malus tilmaammatanii itti seenuu qabu.
Humnoonni lamaanuu qalbiitti ka deebi’an yootaate, karaan dhugaa jira. Innis, dhugaa fudhatanii nagaan jiraachuu dha. Amma furmaanni jiru isa kana qofa. Waa hedduu yaalaniiru. Baqa dhugaa afuurri wal hankaakeera. Dhugaan ulfina. Sabni kun immoo dhugaa qaba. Kanaaf, ulfina saba guddaa kanaaf akka jilbeenfattan yerootu gahe. Xumureera!


text:
WASHINGTON,DC
—
Hacaa Hundeessaatii fi Abbush Zallaqaatti Waan CD Isaanii Haaraa Dubbachuutti Jira
xHacaa Hundeessaatii fi Abbush Zallaqaatti Waan CD Isaanii Haaraa Dubbachuutti Jira
Sirbitootii Oromoo afran biyyaa dhufan, Jaamboo Jootee,Nigusuu Taammiraat, Hacaaluu Undeessaatii fi Abbush Zelleqee eegii biyyaa dhufanii kutaa Amerikaa akka akkaa irra maranii sirbuutti jiran.
Hacaaluun CD isaa haaraa Waa’ee Keennaa
keessatti waan Oromoon keessa jiru,oolmaa fi bultii isaatii fi waan innii itti jiru sirbe jedha.
Hacaaluu Hundeessaa
Abbush ammoo CD isaa haaraa Jaala Jiloo
keessatti “aadaa fi seenaa qamnu wal barsiifachuuf aadaa walti qabee sirbee,” jedha.
Sirbii isaani kun gabayaa internet irraa Amazon
,itune
fi fulaa akka akkaatti sirboota Afrikaa keessaa Amazon MP3 download
irraa bitachuuf waraabbaman ka Hacaaluu tokkeessoo ka Abbush ammoo lammeessoo tahan.
Jarii kun yoo dhiyoo studio VOAtti dubbifnellee rakkoo sirba Oromoo,qooda artiin seenaa ummata tokkoo guddisuuf qabaattu, jaalala ummatii artistootaa qabu,aadaa artii fi seennaa Oromoo guddisuuf waan nama biyya alaa irraa eegan,midhaaguma waan ufii qabaachuutii fi waaan hedduu nutti hime.
Abbush Zelleqee
Akka Hacaaluutti sirbii Oromoo sadarkaa addunyaa irra gahuun ballinnaa fi seenaa ummata kanaa agarsiisa.
Abbushii fi Hacaaluulleen jaalala ummatii biyya keessaa fi biyya alaatti isaan agarsiisetti akka isaan jabaatanii hojjatan isaan tolche.Yo asi deebinellee yoo humna jabeeffanne studio keenna banannee rakkoo guddoo studio dhabiitiin nutti fidde ufi irraa hambifna jedhan.
Jarii afranuu Amerikaa gama Kaabaa Canda dabalee biyya gara garaa keessa yaahee sirbuutti jira.Sirba isaanii haaraa kanallee dhiyoo tana MN,Amerikaatti gabayaatti gadi lakkisan.
Mee tana ammoo caqasaa


text:
(OFC-Facebook) – Waamicha walgahii OFC biyya Amerikaa ‘Seattle’ keessatti guyyaa 6/8/2014 waamame ture milkaa’iinaan akka xumurame namootni walga’ii kana irratti hirmaatan ibsaniiru. Qabsoo biyya keessatti gaggeeffamaa jiru jajjabeessuuf haawaasni Oromoo ‘Seattle’ doolara Amerikaa 4,000 ol battalumatti walitti qabuun OFCf gumaachaniiru. Kana malees laaptoopi 6 fi kaameeraa viidiyoo fi suuraa kaasuu adda addaa 4 Guumaachaniiru. Akkasumas dhimma qabsoo ummata Oromoo karaa nagaan gaggeeffamu irratti Dura Ta’aa OFC Dr. Mararaa Guddiinnaa fi ogeessa seeraa fi aktiiviisti Nageessaa Oddoo waliin haawaasni Oromoo ‘Seattle’ marii bal’aa godhaniiru. Dr. Mararaan haasawa isaani keessatti, “namni qabeenyaa namaa namarratti kajeelee si wajjiin jiraadha jedhee abbaa qabeenyaa kabaja malee qe’ee irraa si buqqisa hin jedhuun. kan yeroo ammaa woyyaaneen nu godhaa jirtu kun tuffiidha. nu tuffaatte. dubbiin akka Oromummaatti waan dhufteef, akka dhaabaatti osoo hin taane akka Oromootti wal-ijaarree socho’uu qabnaa …” jedhan. OFC magaaloota Oromiyaa kan akka Amboo, Adaamaa, Naqamte, Shaashamannee, Gimbii, Jimma fi kkf keessatti hiriira nagaa waamuun warrii barattoota Oromoo ajjeese akka seeratti dhiyaatan gaafiin Finfinnees akka deebii argatu ummata sochoosuuf sagantaa akka qabu ibsanii ummanni biyya alaa jiraatus maallaqaan akka isaan gargaaran waamicha taasiisuun walgahiin akka xumurame oduun achiirraa nu gahe ni ibsa.
An kan na dhibaa jiru, Wayyaanee akkanatti nama fixaa jiru, kana ammallee nagaan qabsaawa jachuu namoota kanaati.
Wayyaanee fi ilmaan Abashaa walumaa galatti fedhiin mirga ummataaf akka hin kennine seenaan baroota dhibbaa olii ni mirkanessa. Waanuma yeroo eroon biyya alaa kana keessa daddeemanituma maalaqa nuuf kennaa Ethiopia Democracy itti buufna ja’antu bita natti galee jira.
Kan biraa warruma otuu Wayyaaneen dargaggoota keenya fixaa jirtu jara kana nagaan biyya keessatti qabsaawu ja’ani horii itti kennanii dha. Qawwee tokko bitani wayyaanetti dhukaasu wayya. Kanneen fa’idaa ykn bu’aa ummataa fi Qabsoo Oromoof hin qaban.
Hunda caalaa maqaa Qeerroo fi ummataan daladdalu yoo hin dhiifne seenaan isaan akka gaagatu mamyy hin qabu.