text:
Paarlaamaan Itiyoopiyaa gumii isaa kutaa lammataa kaleessa waaree booda geggeesseen miseensota paarlaamaa keesssaa hangi tokkoo presidentiin biyyattii wal ga’ii idilee mana maree bakka bu’otaa fi federeeshiniif haasaa imaammataa dhageessisan irratti hundaa’uu dhaan gaaffii dhiyeessaniif muummichi ministeeraa Haayila Maariyaam Dessaaleny deebii kennaniiru.
Gaaffilee sana keessaa manneen marii bakka bu’oota uummataa sagaleewwan adda addaa kan keessatti dhaga’amanii fi waltajjii falmii akka ta’an seera filannoo hanga fooyyessuutti sirreessuun akka ta’u kan presidentichi dubbatan wabii godhachuu dhaan filannoon duraanii dimokraatawaa ta’uu isaanii gaafatanii jiru.
Jijjiirama kana gochuun maaliif barbaachise? Sirnaawwan caalmaa sagaleef kan sagalee bakka bu’ummaa madaalawaa kan of keessaa qabu maal jechuu akka ta’e ilaalchisuun gaaffii gaafataniiru.
Muumichi ministeeraa HyilaMaariyaam Dessaaleny deebii kennanniin kan isaan irratti fuulefatan filannoowwan hanga ammaatti geggeessaman dimokraatawaa dha jedhanii mirkaneessuu dhaan kun badii paartii biyya bulchu ykn kan qaama ka biroo akka hin ta’in ibsuuf yaalaniiru.
Haa ta’u malee biyyattiin kan isheen hordoftu sirni sagalee caalmaa haala jiru waliin kan wal hin simne waan ta’eef sirnawwan filannoo lamaan sirna walitti fidu uumuun akka barbaachisu qorannaa dhaan mirkanaa’eera jedhan.
Haa ta’u malee kun IHADEG qofatti murtaa’uun akka irra hin jiraanne ibsanii dhimma kana keessa na galcha humnoota jedhan walitti qabuu dhaan paartilee seeraa dhimmi kun ilaallatu waliin mari’achuun murtaa’a jedhan. IHADEG kanaaf murannoo qabaachuu isaa dubbatan.


c: text/html

text:
1Issi gallassi Yeruba7aala geetettiya Geedooninne aara de7iya asai ubbai maallado guuran denddidi biidi, Harooda giyo pulttuwaa matan dunkkaaniis. Midiyaama biittaa asatikka etappe huuphessa baggaara Moore giyo keraa matan de7iya wombbaa giddon dunkkaanidosona. 2GODAI Geedoona hagaadan yaagiis; "Midiyaama asaa taani intte kushiyan aattada immanau, nenaara de7iya asai dariis; Israa7eela asai, 'Nu wolqqan attida' giidi ta bolli ceeqettenna mala, Midiyaama asaa taani etau aattada immikke. 3Hegaa gishshau, ha77i asaayyo, 'Yashshan kokkoriya asi ooninne de7ikko, Gala7aade Deriyaappe simmidi, guyye ba soo ba soo bo' yaagada awaajja" yaagiis. Yaatin, laatamanne naa77u sha7u asai guyye simmiis; simmin tammu sha7u asai attiis. 4Hegaappe guyyiyan GODAI Geedoona, "Ha77ikka asai dariis. Neeni eta duge haattau efa; efin taani eta neeyyo yan paaccana. Taani, 'Hagee nenaara bo' giyoogee nenaara bo; taani, 'Hagee nenaara booppo' giyoogee booppo" yaagiis. 5Yaatin, Geedooni asaa haattaakko efiis. Efin GODAI Geedoona, "Ha asaa giddoppe gulbbatidi, haattaa uyiyaageetanne kanadan equwan haattaa inxxarssan labaci labaci oottidi uyiyaageeta shaakka" yaagiis. 6Bantta kushiyan haattaa equwan kophphetidi labaci oottidi uyidaageetu qoodai heezzu xeeta; shin attidaageeti ubbai haattaa uyanau gulbbatidosona. 7GODAI Geedoona, "Bantta kushiyan haattaa equwan kophphetidi labaci oottida heezzu xeetu asatan taani inttena ashshana; Midiyaama asata intteyyo aattada immana. SHin attida asai ubbai ba soo ba soo simmo" yaagiis. 8Yaatin, Geedooni asatu shinqqiyaanne malkkataa sheeraa ekkida heezzu xeetu asata banaara ashshidi, hankko asaa ubbaa eta soo eta soo yeddiis. Ha ubbabai haniyo wode, Midiyaama olanchchati etappe hirkki baggaara wombban dunkkaanidi uttidosona. 9He galla qamman GODAI Geedoona, "Taani neeyyo aattada immido gishshau, denddada eti dunkkaanidosan etaara olaa gaitta. 10Neeni baada olanau yayyikko, ne ashkkaraa Puura ekkada, eti dunkkaanidosaa duge ba; 11baada eti giyoobaa siya. Hegaappe guyyiyan, neeni eta olanau minnana" yaagiis. Yaagin Geedooninne a ashkkarai Puuri, Midiyaamati dunkkaanidosaa lanqqiyan naagiya olanchchatukko biidosona. 12He wode booledan corattida Midiyaama asai, Amaaleeqa asainne arshsho baggaara de7iya asai ubbai wombbaa giddon dunkkaanidi uttidosona. Eta gaameelati abbaa doonan de7iya shafiyaadan qoodanau danddayettennaageeta. 13Geedooni yaa gakkiyo wode, issi bitanee ba aimottido aimuwaa ba laggiyaayyo yootees; yootiiddi, "Siya, taani aimo aimottaas. Issi bangga oittai bululidi, Midiyaamati dunkkaanidosaa yiis. Yi gakkidi dunkkaaniyaa dom77iis; dom77in dunkkaanee aadhdhi wodhdhidi micettiis" yaagiis. 14Yaagin a laggee zaaridi, "Hegee Israa7eeliyaa Yo7aasha na7aa Geedoona bisuwaappe attin, harabaa gidenna. Xoossai Midiyaamanne Midiyaamatuura de7iya olanchchata ubbaa Geedoonayyo aattidi immirggiis" yaagiis. 15Geedooni he odido aimuwaanne aimuwaa birshshettaa siyido wode, gulbbatidi Xoossaassi goinniis. Hegaappe guyyiyan, Israa7eelati dunkkaanidosaa guyye simmidi, "Denddite! GODAI Midiyaama olanchchata intte kushiyan aattidi immirggiis!" yaagiis. 16Heezzu xeetu asata heezzu citan shaakkiis; shaakkidi etau huuphiyan huuphiyan issi issi malkkataanne giddon eexxiya xomppee de7iyo issi issi xaaruwaa immiis. 17Immidi eta, "Taakko haa xeellidi, taani oottiyoogaa oottite. Taani eti dunkkaanidosaa mataa gakkada oottiyoogaadan, inttekka oottite. 18Taaninne tanaara de7iyaageeti ubbati malkkataa punniyo wode, inttekka eti dunkkaanidosaa yuuyi aadhdhidi, intte malkkataa punniiddi, 'GODAASSINNE Geedoonassi olettoos!' yaagidi waassite" yaagiis. 19Qammau giddo shaaho gidanau guutta attidaashin, naagiya olanchchati laamettidoogaappe guyyiyan, Geedooninne aara de7iya xeetu asati biidi, Midiyaamati dunkkaanidosaa mati gakkidosona; gakkidi bantta malkkataa punnidosona; bantta oiqqido xaaro ubbaakka menttidosona. 20Hara baggaara de7iya naa77u citatikka bantta malkkataa punnidi, xaarotakka menttidosona; haddirssa kushiyan eexxiya xomppiyaa, ushachcha kushiyan malkkataa oiqqidi punniiddi, "GODAASSINNE Geedoonassi bisuwan olettoos!" yaagidi waassidosona. 21Asai ubbai Midiyaamati dunkkaanidosaa yuushuwan ba sohuwan sohuwan eqqidaashin, Midiyaama olanchchati ubbai waassiiddi baqatidosona. 22Geedoona asai heezzu xeetu malkkataa punnido wode, morkketu olanchchati bantta bisuwan issoi issuwaa woranaadan GODAI oottiis; yaatin, attida olanchchati Xarttakko simmidi, Beetishiixa giyo katamaa gakkanaashin, hegaappekka kanttidi, Xabaata matan de7iya Aabeeli-Mahoola gakkanaashin baqatidosona. 23Hegaappe guyyiyan Geedooni, Nifttaaleema zariyaappe, Aseera zariyaappenne Minaase zaretu ubbaappe Israa7eela asaa xeesidi shiishshin, eti Midiyaamata yedettidosona. 24Efireema gezziyan de7iya asaa ubbaakko Geedooni asaa kiittidi, "Midiyaama asaa olanau duge wodhdhite; wodhdhidi Beetibaara gakkanaashin de7iya Yorddaanoosa SHaafaanne an geliya qeeri shaafata etappe kasetidi oiqqite" yaagiis. Yaagin Efireema asai ubbai xeegetti shiiqidi, Beetibaara gakkanaassi Yorddaanoosa SHaafaanne an geliyo qeeri shaafata oiqqiis. 25Oreebanne Za7eeba geetettiya Midiyaamatu halaqata naa77aa omooddidosona; Oreeba Oreeba Zaallaa giyoosan woridosona; Za7eeba qassi Za7eeba Woiniyaa Gum77iyoosaa giyoosan woridosona. Hegaappe guyyiyankka attida Midiyaamata yedettiiddi, Oreeba qooriyaanne Za7eeba qooriyaa muucidosona; muucidi eta guuggeta Geedoonakko ehiidosona. He wode Geedooni Yorddaanoosa SHaafaappe hefintta arshsho baggaara de7ees.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WASHINGTON,DC —
Amerikaatti amma biirolee mootummaa Federaala hedduutti bulchootii biyya tanaa bajata irratti wal dhabanii cufaa jiran.
Bajatii ganna itti aanuu yoo cufa Onkololeessaa 1, irratti murteeffama,paartileen biyya bulchan irratti walii galuu baannaan biiroleen hin cufaman.Wnatii amma biirolee mootumama Federaalaa cufsiiselleen tanuma.
Dr.Hamzaa Abdurizaaq,yuniversity Harvard,ta Massachusset jirtutti porofeesera Maallaqaatii fi Investimentiiti.Wal dhabii paartilee ka biirolee mootummaa cufsiise kun maan miidhe jennaan;
"Dignadeen Amerikaa oggaa amman tana wayyoofte lafaa ol kahaa jirtu kanatti namii hedduun dalagaa irraa bahe jechuun rakko guddaa fida…Akka [abbootiin dinagdee] jedhanitti diangdeen Amerikaa harka 1.4 gadi buute."
Bulchooti tun baasii bajataa irratti hurrisanii walii galuu baannaan torbana itti aanaa keessatti maan maan tahaa jennaan.
“Onkololeessaa 17,2013tti wanti kun yoo fala hin arganne…mootummaan liqee fudhate deebisuuf rakkoo itti taati,liqee keessan isnii deebisu hin dandahuu jedha.Kun ammoo diangdee addunyaa jeequu dandaha."
Bulchootti walii galuu baannaan biirolee rakkoon tun akka Dr.Hamzaa Abdurizaaqiitti addunyaallee tahee biyya akka Afrikaa haga tokko rakkoo irra buufti.
Keessumattu biyyootii Amerikaa irraa doolara liqeeffatan, ka biyyaa alaatti doolariin wa bitatan faan akka Dr.Hamzaatti liqeen isaanii itti dhalti,gatiin doolarii gadi buutee wa bituuf dadhabdi.Gabayaan maallaqaa gadi buuti,doolariin hin kasaarti.
Paartiin perzdaanti Obaamaa faan paartii Rippaabilikaanitti karoora bulchiinsa Obaamaa fudhachuu didee mootummaa cufsiisee jedhan.Paartiin Rippaabilikaan faan ammoo paartii Obaamaa faatti caasaa fayyaa waliin geenna jedhee horii balleessee dhaloota borii liqee itti tuuleen namuu wal himata.
Woma taateefuu bulchootii Amerikaa tun biirolee cufamanii hojjattootii Federaalaa kuma 800 ammaaf hujii dhaaban,bulchootii ammoo bansiisuuf balleessaa walti muraa mariitti jiran.
Biiroleen Amerikaa tun cufamuun guyyaatti doolara miliyoona dhibba 300 dhabama.Akka Dr.Hamzaa Abdurizaaq,barsiisaan yuniversity Harvard ta Massachusset jirtu jedhutti rakkoon biirolee Amerikaa cufsiiste tun daftee fala argachuu baannaan,rakkoo tun keessumattu torbaan lamaan dhufaatti dhiba guddaa taati.
Biyyitii haga guddaan miidhamuu dandahan akka jecha Dr.Hamzaatti, biyya dinagdeen isaanii ta Amerikaatiin akk amalee walti jirtu ta akka Meksikoo fa.
Afrikaa keessaa ammo Naayjeeriyaa, Afrikaa Kibbaa,Gaanaa fa.Biyyitii akka Itoophiyaa faan ammatti guddoo miidhamuu dhabuu dandeetti.
Yoo torbaan lamaan duubatti biiroleen cufaman tun banamuu baatan mootummaan liqee biyya gara garaa irra fuudhee baafachu dadhabee,mindaa hojjattootaa kafaluu dadhabee horii dhabee addunyaalleen xoobeen dhaha.
Woma taateefuu akka jecha Dr., Hamzaatti paartii Rippaabilikaanii fi ta Demokiraati rakkoo biiroo cufsiite tana falachumatti jiran,taatullee Rippaabilikaan waan hagana caala falaman hin fakkaatan.


text:
Magaalaa Jarmanii, Hanover ka maadheffate Waldaan Mirga Namoomaa fi Gargaarsa Oromoo -- afaan Jarmaniin gabaabsamee “OMRHO” jedhamuun beekamu - Sanbata dabre kana, magaalaa Berliin keessatti seminaara waa’ee mirga namoomaa fi haala misoomaa Gaanfa Afrikaa, keessumaa kan Itiyoophiyaa keessaatti fuuleffate geggeessee jira.
Bara 1991 ka taayitaa Mootummaa Itiyoophiyaa qabate Ihaadeg, filannoo barana, bara 2010 geggeessame dhibba irraa harka sagaltamii-sagalii fi qabxii jahaa injifadhe jechuun labsee jira, njifannoon jedhame kun, Muummichi-ministaraa Melles Zenaawii otuu addaan hin kutiin akka aangoo hoogganummaa irra turan taasisa, ka jedhu jaaramayaan mirga namoomaa fi gargaarsaa kun, "haalli filannoo sanaa kan nagaa fakkaate iyyuu gareeleen mormitootaa mirgi namoomaa isaanii ukkaamamuu fi gaaga'amuu iyyataa turan. Mormitoonni hedduun doorsisanaa, hiraarsamaa fi hidhamaa turan. Kanneen filannoo sana dura humnoota motummaan ajjeesaman illee ni turan." jedha.
Itiyoophiyaan biyyoota Awurooppaa fi Yunaayitid Isteetis irraa waggoota hedduuf gargaarsa misoomaa guddaa akka argataa turte eeruudhaan, garuu gargaarsi kun galii itti yaadame ga'ee, dhuguma. biyyattii misoomsee jiraa? gaaffiilee guguddoo seminaara Berliin kana irratti ka'ee mariin bal'aan irratti geggeessame tahuu, dura-taa'aan Jaarmayaa Mirga Namoomaa fi Gargaarsa Oromoo, Luba Bantii Ujuluu ibsa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kennaniin beeksisanii jiran.
Kana malees mata-dureelee akka kittaannaa ijoollee durbaa, akkaataa ka'insaa fi hidda-jabeeffachuu irreen-bultummaa filannoo Itiyoophiyaa keessaa. haala mirga dhala-namaa Itiyoophiyaa, girdiraa baqattoota biyyoota gaanfa Afrikaa fi ka biroo irratti qorannoon dhihaatee, mariin kan irratti geggeessame tahuu dubbatan, Lubi Bantiin. Kanneen qorannoolee kana dhiheessan hayyoota Oromoo fi ka sadarkaa addunyaa tahuu illee ibsanbii jiran.
Gaaffii fi deebii dura-taa'aa Jaarmayaa Mirga Namoomaa fi Gargaarsaa Oromoo, Luba Bantii Ujuluu waliin geggeessine MP3 ka fuula kana irra gama harka mirgaaa jiru tuqaa dhaggeeffadhaa.


text:
1Kawuwaa naagiyaageetu halaqai Naabuzaraadaani Ermmaasa Raaman birshshi simmin, GODAA qaalai Ermmaasakko yiis. Ermmaasi kase Naabuzaraadaani Yerusalaameppenne Yihudaappe omooddidi, Baabiloone biittaa efaanau sanssalatan qachchido asaa giddon de7ees. 2Kawuwaa naagiyaageetu halaqai Ermmaasa dumma kessidi, hagaadan yaagiis; "GODAI ne Xoossai ha bashshaa ha biittaa bollan ehaana giis. 3Giidoogaadan ha77i ehiis; GODAA bollan intte nagaraa oottido gishshaunne ayyo azazettennan ixxido gishshau, hagee ubbai haniis. 4Be7a, ha77i taani ne kushiyan de7iya sanssalataa birshshada nena yeddaas. Tanaara Baabiloone biittaa baana giikko hindda; taani neeyyo koshshiyaabaa ubbaa kunttana. Baabiloone biittaa baanau koyana xayikko booppa. Biittai ubbai ne sinttan de7ees; nena lo77ida sohuwaa awanne ba" yaagiis. 5Ermmaasi a matappe biichchennan de7ishin, Naabuzaraadaani gujjidikka yaagiis; "Saafaana na7aa na7aa, Ahiqaama na7aa Gadaaliyaakko ba; aissi giikko, Baabiloone Kawoi Naabukadanaxoori a Yihudaa katamata haariyaagaa oottidi sunttiis. Hegaa gishshau, aara issippe gidada, hegan asaara de7a. Woikko nena lo77ida sohuwaa awanne ba" yaagiis. Hegaappe guyyiyan, kawuwaa naagiyaageetu halaqai au shinqqiyaanne hara imota immidi yeddiis. 6Ermmaasi Mixiphphan de7iya Ahiqaama na7aa Gadaaliyaakko biis. I hegan attida asaara issippe de7iis. 7Yihudaa ola gadaawatuppenne olanchchatuppe amaridaageeti bantta kushiyaa Baabiloone kawuwaassi biron immiichchibookkona. Eti Baabiloone kawoi Gadaaliyaa he biittaa haariyaagaa oottidi sunttidoogaanne Baabiloone biittaa omoodettidi beennan Yihudan attida hiyyeesatussi halaqa oottidoogaa siyidosona. 8Siyidi Nataaniyaa na7ai Isimaa7eeli, Qaareeha naati Yohanaaninne Yonaataani, Taanihumeeta na7ai Saraayi, Naxoofa katamaappe yiida Efaaya naatinne Maa7ika katamaappe yiida issi bitaniyaa na7ai Yazaanee bantta olanchchatu ubbaara Gadaaliyaakko Mixiphpha yiidosona. 9Saafaana na7aa na7ai, Ahiqaama na7ai Gadaalee etayyo hagaadan yaagidi caaqqiis; "Baabiloonetuyyo kushiyaa immanau yayyoppite; ha biittan uttidi de7ite; Baabiloone kawuwaassikka haarettite. Yaatikko, mule ubbabai inttessi lo77o gidana. 10Taani Mixiphphan uttada, Baabiloone biittaappe inttenaara gaittanau yiya ubbaara intte doona gidada haasayana. SHin intte intte de7iyo heeran heeran woiniyaa, wogaraa zaitiyaanne hara ofintta kattaa aifiyaa ubbaa shiishshidi dagayite" yaagiis. 11He wode Moo7aaba biittan, Amoona biittan, Eedooma biittaaninne hara biittatun de7iya Aihuda ubbai Baabiloone kawoi amarida Yihudaa asati Yihudan attana mala oottidoogaanne eta haariyaagaa oottidi Gadaaliyaa sunttidoogaa siyidosona. 12Siyidi bantta laalettidi de7iyo biittatuppe Yihudaa simmidi, Gadaalee de7iyoosaa Mixiphpha yiidosona. Hegan eti daro woiniyaanne hara ofintta kattaa aifiyaa shiishshidi dagayidosona. 13Hegaappe guyyiyan, Qaareeha na7ai Yohanaaninne kushiyaa immibeenna ola gadaawati ubbai Gadaaliyaakko Mixiphpha yiidi, 14"Amoona Kawoi Ba7aliisi Nataaniyaa na7aa Isimaa7eela nena worana mala yeddidoogaa erai?" yaagidosona. SHin i eti giyoogaa ammanennan ixxiis. 15Hegaappe guyyiyan, Qaareeha na7ai Yohanaani Mixiphphan de7iya Gadaaliyaakko yiidi, xuuran hagaadan yaagiis; "Ooninne erennan de7ishin baada, Nataaniyaa na7aa Isimaa7eela taani worana. Aissi giikko, i nena woriyaabaa gidikko, ne matan shiiqida Aihuda ubbai laalettana; qassi Yihudan attida asai ubbaikka wurana" yaagiis. 16SHin Ahiqaama na7ai Gadaalee zaaridi, hagaadan yaagiis; "Isimaa7eelabaa neeni odiyoobai ubbai worddo gidiyo gishshau, hegaa malabaa oottoppa" yaagiis.
Copyright
Learn More


text:
Korri ganna dabre Koppenhaagen,Deenmaarikitti deemsisame fala guddaallee hin fidne.Dubbiin jijjiirama qilleensa yoo hedduu ammoo siyaasaa tahaa deemiti.
Biyyoonni guddachuutti jiran, "biyyoota guddatan tu qilleensa nurraa hammeessa" jedhan.
Ka kora kanatti hirmaatanii deebi'an Itti gaafatamaan Bosonaa fi Qabeenna Bosonaa Oormiyaa Dr.Girmaa Amantee akka jedhanitti mariin baranaa waan dansaa dubbatte;oowwa qilleensa digrii centigradii lamaa gaditti diqqeessuuf walii-gale.
Marii tana irratti biyyooti marti akkuma walti dhiyaataniin yaada tokkoon fala tokko barbaaduu irratti dubbachaa turan. Wanni addunyaa meeshaa waraanaayyuu caalaa sodaachisaa dhufe qilleensa jijjiirame. Qilleensi jijjiirame daangaa biyyaallee eegatee waan hin deemneef jedhu, Dr. Girmaan.
Wanni guddaan akka Dr.Girmaatti biyyooti dureeyyiin aara warshaalee isaanii keessaa bahu diqqeessuu, akka bosonni hin badne sadarkaa addunyaatti akka seerri bahu tolchuu.
Mee waan Dr.Girmaa gaafanne kutaa duraa MP3 tuquun caqasaa.


text:
1Kitas taay :Yēēsu kumwoochi biiko tyoonkōōchēēt ake subak kule, 2"/Kiiwuuytēē Bāytooyiisyēētaab Kaab Yēyiin tyoonkōōchooni. Kimii :bāytooyiintēēt ake nyēē kiyēytoochi wērinyii saakweetaab kooyēēyto. 3Nto tēē yoo kōōyookto motwoorikyii bākumwoochinoot tāyēēk chēē kikuurootiin kukwa saakweet, nteenee kutay :tāyēēchoo kukwa. 4Chākōōyookto subak :chiichoo motwoorikyii alak kumwoochinē kule, 'Bōōmwoochinootē tāyēēchoo kuurootiin kule kaayeyte :anii āmiik. Kaayeeny yeeyiikyuu āk tuuka chēē yākwooyēch. Okwaa, baa, saakweenyoo, kuuyu chōboot :kiy ake tukul.' 5Nteenee kitay :bichoo ng'aleechaa, kusērēēt kubēēchi keey. Kiwo :ake mbareenyii, kuwēēchi keey :ake wokwooltooyiis ām kōōnyii. 6Nto chuut alak kunam motwoorikaab chiichoo kooyiimset ankubakach. 7Yooto kunyēēr :bāytooyiintoonoo ānkōōyookto biikyii bo lukēēt bakwaaraanta rumiichoo ankubeel kiriinkēēng'waa. 8Nto tēē yoo kumwoochi motwoorikyii kule, 'Māchāktōōs /kyaam saakwaanēēb kooyēēy, āmēēbērē kōnyoolu kukwa :biiko choo kōkwāākuur. 9Neennyi obe wōloo bo sachaaraan ānkōōkuur chii ake tukul nyēē kōōnyōōru kuchō saakwaani.' 10Ām yooto kubeetaat :motwoorichoo wōloo bo sachaaraan ānkōōruruuch biiko tukul chēē kiimuuch kunyōōr, chēē kāroomēch āk chēē miyootēch kut kunyiy :tāyēēk kōōto nyēē /kikyoomēē saakwaanaa. 11"Nteenee yu kāwokuchō :bāytooyiintēēt kō kukas tāyēēk, kukas chiito ake ām kōyooto nyēē kimanaakoolaach sirook chēbo saakweetaab kooyēēyto. 12Ām yooto kuteebee chiichoo kule, 'Nto, ii, tilyeenyuu, 'kēēwutu :inyiing' kule nee kōyi āmā sirookaab saakweetaab kooyēēyto?' Mānāāwāl :chiichoo ng'ālyoo. 13Nto tēē yoo kumwoochi :bāytooyiintēēt motwoorikyii kule, 'Orat chiichi āwunnyēk ākoo kērēēnkōōk ānkōōwiirchi saang' wōliin bo mēēnānēēt wokuriirunee ng'wēny ām wōlooto.' " 14Kiiwoong' :Yēēsu tyoonkōōchoonoo kumwooyē kule, "Chaang' :biiko chēē kuurootiin nteenee kwēyootiin :chēē ng'ēri." 15Nto mii yoo, bakung'alaalee :Farisaayeek wōlēē makuyeyta sukunam Yēēsu ām kiyēē kāmwooy. 16Ām yooto kōōyookto :bichoo rubiikwaa āk biikaab Ērōōtē kuba wōlēē miitē :Yēēsu. Kibākumwoochi :bichoo Yēēsu kule, "Kāānēētiintēēt, kiinkētē kule 'ibooyē manta ānkiinēētē biiko kōōnkēt kiyēē māchē :Yēyiin ām kēēlto nyēbo man. Māwēēchiing' :chii kuuyu -mēēkāsyinē chii ng'ālyoo kule kā ng'oo :ng'oo. 17Kunyi, ii, mwoowēēch, baa, kiyēē isōōtē :inyiing', ara karaam kēēkwēchinē bāytooyiintēētaab Rooma syuuruut nto miyaat?" 18Nteenee kuuyu kiinkētē :Yēēsu kiyēē kitēēbtēē :bichoo ng'aleechaa, kumwoochi kule "Ōyēku, sōō, kiblembechiis nyēē tyaa! Ām nee yu ōmāchē otechaa? 19Ōboorwoo anii, baa, :akweek beesyaantaanaata /kēēkwēytēē syuuruut." /Kēēyibchi beesyaanteetkēy. 20Ām yooto kuteebee bichoo kule, "Bo ng'oo :mēti āk kaaynaani mii beesyaantaani?" 21Kuwāl :biikēy kule, "Bo bāytooyiintēēt nyēē wōō nyēbo Rooma." Yooto nanyuun, kumwoochi :Yēēsu bichoo kule, "Māchāktōōs ōkoochi bāytooyiintoonoo kiinyii, nto Yēyiin, ōkoochi nyeenyii." 22Yu kakas :bichoo ng'aleechaa, koolat, nto tēē yoo kubēēchi keey. 23Nto ām bēsyōōnooto, kukwoonchi subak Yēēsu :Satukaayeek alake. Kiiyēnchinē :bichoo kule yoo kaakume :chiito, ku kaakume kutukul nyēē mēēbērē wokung'ēētēē meet bēsyēēt ake. 24Ām yooto, kuteebee :bichooto Yēēsu kule "Kāānēētiintēēt, mwooyē :kiruutēkaab Yēyiin choo kikōōnu :Muusa kule yoo kame :chiito āmānāāsikyiin leekwa ākoo koorkēēnyii, kōōntiyē :ng'eetaab kaametiitaab chiichooto koorkoonoo, sukusikyi nyiin lēēkōōk chēē /sikēēkuurtēē. 25Kunyoo, ii, ntēē kimii :chiito ake kēny nyēē kiboonto wērikyii tisab. Nto yu kāwokuwōōyiit :wēēriit nyēē ki kibooreetyeet, kukēēsyo. Nto mii yoo, kumēēchi keey nyēē mānāāsikyi :koorkoonoo leekwa. 26Ām yooto, kōōntiyiis :wēēriit nyēē kirubu nyooto kimēē. Kiibuurchiin :nkinee ākoo koorkoonoo ankume āmānāāsikyiin āk koorkoonoo leekwa. Kōōntiyiis :wēēriit nyēē kibo sōmōk. Kōōbuurto keey :nyoo nkinee koorkoonoo, nto mii yoo, kume :nkinee nyēē mānāānyōōr leekwa. Kiyeyakay kuu nyooto kut kubēk :wērichoo tukul āmā lēēkōōy. 27Nto mii lētuunoo, kume :nkinee koorkoonoo. 28Kunyoo, kēēmāchē imwoowēēch: Mākubooyiit ng'oo :koorkoonoo kōōyyiin kāng'ēētyēē :bichooto tukul meet, kuuyu kubooyiit man, kiikoomut :bichoo tukul koorkoonoo?" 29Ām yooto kuwālchi :Yēēsu kule, "Ōkustootiin kuuyu -mōōnkētē :akweek kiyēē ibooru :siruutēkaab Yēyiin āk wōlēē wuu :kāāmuukēywēēkyii. 30Yoo kāākung'ēētyēē :biiko meet, mēēbērē tākōōmutē keey subak. Ibuurē kuu :malayikaanikaab Yēyiin. 31Nteenee kurubta keey ng'eeteetaab meet nyēbo biiko choo kiikubēk, manoosuman :akweek kiyēē kimwoowook :Yēyiin 32yoo mwooyē kule, 'Anii Yēyiintēētaab Abraam, Isaka ākoo Yāākōbō?' Yoo /kakeemwa kule bo :Yēyiin anum, kōōbooru :yooto kule tākusoboot :chiichooto ānkoo kikiikume kēny." 33Yu kakas :bichoo ng'aleechaa, koolat wōlēē kiinēētitooy :Yēēsu. 34Nto yu kakas :Farisaayeek kule kaakoomuukta :Yēēsu Satukaayeek, kōōruruuch keey. 35Nto tēē yoo, kutyem :kāānēētiintēēt ake nyēbo kiruutēk Yēēsu, kuteebee kule, 36"Nto, ii, kāānēētiintēēt, kiruutyēēt nkōnō nyēē wōō ām kiruutēkaab Muusa?" 37Kuwālchi :Yēēsu kule, " 'Icham Mokoryoontēēt Yēyiintēēng'uung' ām mooyēēng'uung' tukul, mukuulēyng'uung' tukul, ākoo kāāsōōtēywēēkuuk tukul.' 38Kiruutyēēt nyiitēnyi nyēbo taay ānku wōō ām tukul. 39Nto nyēbo āyēēng' ku kerkeey nyooto, mwooyē kule, 'Icham laatyeeng'uung' kuu wōloo ichāmtooy keey.' 40Iyumē :kiruutēchuutēchu āyēēnku kiruutēk tukul ākoo siruutēkaab ng'ālooltooyik." 41Kumiitē :Farisaayeek kukēēruruuch keey, kuteebee :Yēēsu kule, 42"Ōsōōtē kiy nee :akweek kurubta keey Kāārārookiintēēt nyoo ōkānyoonu? Chōōnēē kōōtaab ng'oo?" Ām yooto kuwāl :bichoo kule, "Kōōtaab Tāwuti." 43Kukētyi :Yēēsu kule, "Ām nee, naas, sukumwoochi :Tāmirmiryēētaab Yēyiin Tāwuti kukuur Kāārārookiintēēt kule 'Mokoryoontēēt'? Maanii kimwooy kule, 44'Kimwoochi :Yēyiin Mokoryoontēēnyuu kule: 'Itēbunēē āwunyuu nyēbo taay kēēbāytooyiisyē tukwaay ānku +maawaang'te buunikuuk.' 45Kunyi, yoo kuurē :Tāwuti Kāārārookiintēēt kule 'Mokoryoontēēnyuu' kōōmuuchāktōōs kule nee kuchōōnēē :Kāārārookiintēēt kōōtaab Tāwuti?" 46Yooto, māmiitē :chii nyēē kiimuuch kukēt ng'ālyoo. Nto kuchakee bēsyōōnooto kuwo taay, manaatakukany :bichoo kuteebee Yēēsu tēēbuut ake tukul.
Copyright
Learn More


text:
1He wode Sameeli tigiyoobaara zaitiyaa ekkidi, Saa7oola huuphiyan tigiis; tigidi Saa7oola yeridi, hagaadan yaagiis; "Ba asaa Israa7eela haarana mala GODAI nena tiyiis gidennee? Neeni a asaa kaalettada, eta yuushuwan de7iya morkketu kushiyaappe eta ashshana. A asaa neeni haarana mala, GODAI nena tiyidoogau malaatai hagaa. 2Neeni hachchi taappe shaahettiyo wode, Raaheeli duufuwaa matan, Biniyaama zawan de7iya Xelxxaaha giyo sohuwan naa77u asatuura gaittana; gaittin eti nena, 'Neeni koshshaa biido hareti beettidosona; ha77i ne aawai hareta qoppiyoogaa aggidi, "Ta na7ai xayiis; shin waanooshsha?" yaagiiddi nebaa hirggees' yaagidi yootana. 3"Neeni he sohuwaappe denddada, Taaboora giyo gita mittaa gakkanaashin baana; neeni biishin, Xoossaakko Beeteele biya heezzu asati nenaara gaittana. Etappe issoi heezzu deeshsha marata tookkiis; naa77anttoi heezzu oittaa tookkiis; heezzanttoi ogoro kumida woine eessaa tookkiis. 4Eti nena sarotana; neeyyo naa77u oittaa eti immana; neeni eta kushiyaappe he oittaa ekkana. 5"Hegaappe guyyiyan, neeni Pilisxxeema olanchchatu citai de7iyo Xoossaa Gib77aa giyo katamaa baana. Neeni he katamaa gakkiyo wode, diittaara karaabiyaara, pulaaliyaaranne maazinqqiyaara kaa7iiddinne hananabaa yootiiddi, goinniyo xoqqa sohuwaappe duge wodhdhiya hananabaa yootiyaageetu citaara gaittana; 6GODAA Ayyaanai ne bolli wolqqappe wodhdhana; wodhdhin neenikka etaara hananabaa yootana; neeni laamettada hara asa kiyana. 7Ha malaatati polettiyo wode, ne kushiyan gaittidabaa aibanne ootta; aissi giikko, Xoossai nenaara de7ees. 8"Neeni taappe sinttatada Gelggala aadhdha. Taanikka tumuppe xuuggiyo yarshshuwaanne sarotettaa yarshshuwaa yarshshanau neekko duge baana. Taani neekko baada neeni oottanabaa odana gakkanaashin, laappun gallassaa gam77aasa" yaagiis. 9Saa7ooli Sameelappe shaahettishin, Xoossai Saa7oola wozanaa laammiis; qassi he malaatati ubbai he gallassan hanidosona. 10Saa7oolinne ashkkarai Gib77aa gakkin, hananabaa yootiyaageetu citai aara gaittiis; Xoossaa Ayyaanai a bolli wolqqappe wodhdhiis; wodhdhin eta giddon hananabaa yootiis. 11Saa7oola kase eriyaageeti ubbai hananabaa yootiyaageetuura hananabaa yootiyoogaa be7idi, issoi issuwaa, "Qiisa na7ai waaniichchidee? Qassi Saa7oolikka hananabaa yootiyaageetu zateeyye?" yaagidosona. 12He sohuwan de7iya issi bitanee etayyo, "Eta aawai oonee?" yaagidi zaariis. Hegaa gishshau, "Saa7oolikka hananabaa yootiyaageetu zateeyye?" giyoogee haise gidiis. 13Saa7ooli hananabaa yootiyoogaa wurssidoogaappe guyyiyan, goinniyo xoqqa sohuwaa biis. 14Saa7oola aawaa ishai Saa7oolanne ashkkaraa, "Awa biidetii?" yaagiis. Yaagin Saa7ooli, "Hareta koshshaa biida; hareti beettennan xayin, Sameelakko biida" yaagiis. 15Saa7oola aawaa ishai, "Hayyanaa Sameeli neeyyo giidobaa taayyo yootarkkii" yaagiis. 16Yaagin Saa7ooli ba aawaa ishaayyo, "Hareti beettidoogaa Sameeli nuuyyo geeshshidi yootiis" yaagiis; shin Sameeli, "Kawo gidaasa" giidi ayyo odidoogaa yootibeenna. 17Hegaappe guyyiyan, Sameeli Mixiphphan Israa7eela asaa GODAAKKO xeesi shiishshiis. 18SHiishshidi eta, "GODAI, Israa7eela Xoossai hagaadan yaagees; 'Taani Israa7eela Gibxxeppe kessaas; Gibxxe asatu kushiyaappenne inttena naaqqiya kawotettatu ubbaa kushiyaappe taani ashshaas' yaagees. 19SHin hachchi intte metuwaappenne waayiyaappe ubbaappe inttena ashshiya intte Xoossaa ixxideta; ixxidi, 'CHii! Nu bolli kawo kawoya' yaagideta. Hegaa gishshau, ha77i intte intte zariyaaninne intte yaran gididi, GODAA sintti aadhdhite" yaagiis. 20Hegaayyo Sameeli Israa7eela zare ubbaa aattin, saamai Biniyaama zariyan wodhdhiis. 21Biniyaama zariyaa yaran yaran aattin, saamai Maaxira yaran wodhdhiis; wurssettan Qiisa na7ai Saa7ooli doorettiis. Eti a koyidosona; shin i beettibeenna. 22Hegaa gishshau eti GODAA, "Biron ha sohuwaa yaana asi de7ii?" yaagidi oichchidosona. Oichchin GODAI, "Ee! Saa7ooli miishshatu giddon qosetti uttiis" yaagiis. 23Eti woxxi biidi, yaappe a kessi ehiidosona. Asaa giddon i eqqiyo wode, hasheppe qommo baggan asa ubbaappe aduqqees. 24Sameeli asa ubbaayyo, "GODAI doorido bitaniyaa be7eetii? Ha asaa giddon a milatiyaabi ooninne tumu baawa" yaagiis. Yaagin asai ubbai ba qaalaa xoqqu oottidi, "Kawoi shemppo gam77o" yaagiis. 25Hegaappe guyyiyan, Sameeli kawotettaa wogaa asaayyo yootiis; xaaxettiya maxaafan he wogaa xaafidi, GODAA sinttan wottiis. Yaatidi Sameeli asa ubbaa huuphiyan huuphiyan a soo a soo yeddiis. 26Saa7oolikka ba soo Gib77a biis; Xoossai eta wozanaa bochchido mino asati Saa7oolaara biidosona. 27SHin issi issi pattenna asati, "Ha bitanee nuna waatidi ashshanee?" yaagidosona; eti a karidi, ayyo ainne imota immibookkona. SHin Saa7ooli co77u giis.
Copyright
Learn More


text:
Miseensi mana marii Miniisootaa Aadee Reenaa Mooran haala Oromiyaa keesa jiru laalchisee ya’ii mana marichaa irratti yaada hikoo ta'u dhiheesite, akka miseensooni mallatteessan waamicha dhiheessite.
Aaddee Moran, "Barattooni Oromoo maaster plaaanii Finfiinnee ballisuu dha bahee, han jiruuf jireenya qonnaan bultoota naanoo san jirani rakkoo ciimaa dha saaxilu ,balaaleffachuudhan mormii karaa nagahaa godhan,motumman Itoophiyaa tarfanfii hamata irratii fudhachuui isa yaddeesaa dha," jetee, mootumman Itoopyiaa lamiileen biyyatitii mirga karaa nagahaatin mormii dhiheffachuu isaanii akka kabajamus gafateeti.
Yaa'ii bakka bu'oota ummataa godina Miniisoota kanarratti namoota mormmii oromiyaa irratti ajjefaman miseensoonni ol ka'anii yaadannoo godhaniiru.
Aadee urgoo Hajii miseensa Waldaa Dubartoota Oromoo Minisootatii, warra Addee Renaan yaada kana bakka bu’oota ummata Mineesottaatii dhiheessan argaman keessa tokko. Aadee Rena Moran hiriira waldaan kun ji'a darbee waameeratti argamtee akka isaan bira dhabbachuudha waadaa galteefi ture dubbatti.
Haaluma walfakaatuun seenaateroonii Yunaaytid isteets shan Itoophiyaatti mana hidhaatti dararaa gudda keessa han jiru, bulchaan Gambeelaa duraani Obboo Okeeloo Akiweeyii akka gadhiifaman gafachuudhan Pireesdaant baaraak obaamadha kaleessa xalayaa ergan.


text:
Dhalli namaa jireenya bu’aa ba’ii baay’ee keessa darbuu mala. Kaan fayyaa guutuu, kaan immoo ni dhibama. Kan dureessa kaan ni iyyooma. Kaan immoo qaroomee kaan doofummaatti hafa.
Kana mara keessatti abdii kutachuu dhiisuun hegeree ofiitti abdii hora. Keessummaan keenya har’aa ka silaa daandiin jireenyaa isaan keessa darban milkaa’ina bira akka hin geenye dhorkuu ture, ejjennoo cimaa isaan qaban hegeree isaaniitti Abdii Hore. Daa’imummaatti jalqabi isaanii waan abdii hin qabne fakkaatus. Har’a garuu milkaa’aniiru. Aadde Liidiyaa Asaffaa jedhamu. Walagga bahaa aanaa Beegii ganda xiqqoo tokko keessatti dhalatan. Har’a nama umuriin waggaa 54 ti, aadde Liidiyaa Asaffaa. Waggoota 38 dura carraa barnootaa argataniin gara Ameerikaatti godaanan. Aadde Liidiyaan yeroo ammaa kutaa Ameerikaa Siyaatil Waashington keessa jiraatu.
Obbolaa dhiira tokkoo fi durbaa lama achuma Begii keessa jiraatan kan qaban yoo ta’u haadha ijoollee dhiiraa sadii ti. Abbaan koo waggoota 25 dura du’aan boqote, haati koo aadde Aasiyaan garuu amma iyyuu lubbuun jirti jedhan. Aadde Liidiyaan adeemsa jireenyaa cimaa keessa darbanii har’a magaalaa kutaa Siyaatil wahington keessaa jiru kan Federal Way jedhamuuf angawaatuu mootumaa ta’uun hojjetu. Umurii isaanii daa’imummaatti maatiin isaanii hospitaala keessatti dhiisanii galan.
Ergan Begii dhaa umurii isaanii baatii lama ykn afuran ta’a ba’anii booda hospitaala Dambi Dolloo keessan turan. Umuriin isaanii waggaa ja’a ennaa ta’u barnootaaf gara Finfinneettan geessame. Achi irraa qabee Finfinnee jiraatan. Achi mana barnootaa sadarkaa lammataa Akaadamii kitaaba qulqulluu Adaamaatti baratanii isa booda gara Ameerikaa dhufan.
Umuriin isaanii baatii sadii ennaa turetti haati isaanii ennaa nyaata bilcheessituu dhukkuba gaggabdoo qabu waan tureef ibidda keessatti darbatan. Maatiin isaanii hospitaalaa isaanitti dhiyoo ture gara hospitaala Dambi Dollootti geessan.
Maatiin isaanii harka qalleeyyii waan turaniif gargaaruu hin dandeenye. Miilli isaanii lamaan gubatee daariqa uumameen irraa murame. Kanaf maatiin isaanii achuma hospidtala keessatti dhiisanii deemuuf dirqaman. Har’a aadde Liidiyaan angawaatuu mootummaa kutaa Ameerikaa kan Siyaatil Waashingten keessaa tokko ta’uun hojjetu.


text:
Amansiisa Ifaa artisitota Oromoo hujiin guddachuutti jiran keessaa tokkoo ‘Best Director’ jedhanii badhaafame
Sirba Hacaaluu “Maalan Jiraa?” jedhu irratti Ka Zarihun Wadaajoo “Hin Oolu” jedhu irratti,ka Kamaal Ibraahimii fi Shukurii Jamaal “Dubbii Lafaa..”jedhu irratti fi waan heddu irratti daarekterii tahee hojjachuu fi qofaa mitii fiilmii fi dokumantarii gababaa waa’ee Irreechaa dubbatu ‘Irreechaa: Color & Treasure of Oromo’ jedhee tokkummaa fi miidhagina Oromoo agarsiise,Amansiisaa Ifaa.
Amansiisaan nama ganna 28ti.Dhiyoo tana ammoo mana barumsa Tom Film Production School Finfinnee jiru irraa daarektea beekamaa ‘Best Director’ jedhamee badhaafame.
Manii barumsaa sun ganna 15 duratti leenjii hujii fiilmii fi aartii haga ji’a 10 barsiisaa bahe.Dorgommii Amansiisaan irratti moohe irratti nama haga 50 wal dorgomee 12 walti hafe Amansiisaan moohee,Bitootessa 6, 2016 Tiyaatira Biyyoolessaa Finfinnee jirutti badhaafame.
ZEMEN fiilmii suraa fi muuziqaa qofaan dhiyaate daqiiqaa 5:45 dheerataa nama 12 waliin hojjatan. Fiiliin kun waan jijjiirama qilleensaatii fi rakkoo innii fide irratti xiyyeeffata.
“Fiilmichii akkaataa yeroo durii bosonnii itti jiru osoo namii akkas hin baayyatin, tuttuquu yaallee baroota gara garaatin hirree jechuudhaa. Yeroo durii bosonnii jiru san bosona magariisa heduduu agarsiifnee… amma garuu magariisii sun gamoo qofaan jijjiiramaa akka dhufee fi mukkeeliin magaalaa keessa jiranis cicciramaa akka dhufanii bosonnii cicciramaa akka dhufe agarsiifne," jedha Amansiisaan.
Kana maleellee “xuriin karaa irratti gadi dhiifaman lubbu qabeeyyii gaarii akka hin taane agarsiifne.”
Qoodii daarekterii fiilmii tokko keessaa qabu akka jecha Amansiisaatti waan hedduu;gulaaluu,fiilmiin yoo bahe maan fakkaachuu akka qabu murteessa.fulaa fiilmiin itti hijjamtamuu malee ka seenaa barreeffama (script) wal fakkaatu akka tahu, footoo tama akka kaasu malan,muuziqaa akkam tapachuu akka malanii fi waan hedduu.
Fiilmiin tokko yo ilaalana waan isaa hedduu laalan;muuziqaa isaa,footoo isaa, fula aitit hojjatani fi waan hedduu laalan.Keeenna garuu “Best Director fi Best Cinematography” akka itti gulaalamuu fi fiilmiin itti waraabamuun badhaafaman.
Aartii Oromoo guddisuuf akka herrega Amansiisaatti carraa hedduutit jira “Wal hin beeknu malee Oromoon bakkii dhabeef hin jiru…cehumsa kana hujiitti geeddaramuutti dadhabame malee carraa hedduutti jiraa,” jedha.


text:
1Yooto kulaany :Yēēsu mwēēng' ankwaay kuwo kiriinkēēt nyēē kiminyē. 2Nto yooto kōōmutyi :biiko alake inee chiito ake nyēē kisōnkōchoot. /Kikiimutu chiichoo kukāru tiirbeet. Nto bērē kukas :Yēēsu kule kiikoosēē keey :bichooto inee, kumwoochi chiichoo kimnyoonē kule, "Wēnyoo, titir, /kākēēnyōōwuung' kaat ām choolwookātēēng'uung'." 3Yu kāmwooy :Yēēsu kuu nyooto, kumwoochi keey :kāānēētikaab kiruutēk kule, "Kāākōōwuuytēē keey :chiichi Yēyiin." 4Kōōnkēt :Yēēsu kiyēē kimiitē kōōsōōtē :bichoo ānkumwooy kule, "Ām nee yu ōsōōtē ng'al chēē miyootēch ām moonikwook? 5Kuskus /kēēmwooy kule, '/Kāākēēnyōōwuung' kaat ām ng'ōōkiswookikuuk' nto /kēēmwooy kule, 'Ng'eet ānkiiwēēsyēt?' 6Ōkāsē ra kule āboontē :anii, Chiitaab Barak, kāāmuukēywēēk ām kōōrooni chēē āmuuchēē ānyōōchi biiko kaat." Yooto bakeenke kumwoochi chiichoo kisōnkōchoot kule, "Yyoony ankiinam tiirbeeng'uung', ānkiiwēēchi keey kaa." 7Ām yooto kung'eet :chiichooto kisōnkōchoot ānkuwēēchi keey kaa. 8Nto yu kakas :biiko chēē kimii yooto ng'aleechaa, kumuuyo ānkusilto Yēyiin nyi kēēkoochinē biiko kāāmuukēywēēk chēē wuu choo. 9Nto yu kang'eetee :Yēēsu yooto ānkuwo taay, kukas chiito ake nyēē /kikēēkuurēē Mataayo. Kimii :chiichoo kēēbuur kēryō kōōruruuchē syuuruut. Ām yooto kumwoochi :Yēēsu chiichoo kule, "Rubwaa anii." Kung'eet :Mataayo ankurub Yēēsu. 10Nto yu miitē :Yēēsu kwoomiisyē ām kaab Mataayo, kukwa :kāāruruukikaab syuuruut chēē chaang' ākoo biiko alak chēē -/kimākiiriiku ānku bākōōbuurto keey Yēēsu kuboonto keey rubiikyii. 11Nto yu kakas :Farisaayeek kuu nyoo, kuteebee rubiikaab Yēēsu kule, "Ntēē āmiisyē :kāānēētiintēēng'woong' āk kāāruruukikaab syuuruut ākoo biiko chēē -/mākiiriiku?" 12Kukētyi :Yēēsu kule, "Chēēng'ootē :biiko choo imnyoontōōs kāānyooyiintēēt. Māchēēng'ootē :choo sobchootiin. 13Nteenee obe ankubooneet keey kiyēē ibooru :ng'aleechu /kikeesir: 'Kiyēē āmāchē :anii ku kiisayta mēēbērē tukuuk choo /kēēbēēlēē kōrōsēēk.' Kyāāchōōnii :anii chāākuurē biiko choo choolwookēnootiin, mēēbērē choo isōōtē kule churtootiin." 14Nto miitē yoo kukwa :rubiikaab Yoowaana ankuteebee Yēēsu kule, "Ām nee yu kēēkirē :acheek āk Farisaayeek āmiisyēēt āmākirē :rubiikuuk?" 15Kukētyi :Yēēsu bichoo kule, "-Mēērukuutē keey :chōōrōōnuutēkaab saanteetaab leekwa ām saakweetaab kāābkooyēēy yoo boonto keey saanteetaab leekwa. Makuyit :bēsyēēt nyēē +/mākiinēmunēē saantaanaa wōlēē mii chōōrōōnuutēkyii. Ku yooto yēē makoorukuut keey :chōōrōōnuutēkyii." 16Kitas taay :Yēēsu kumwooy kule, "/Mākēērārē yookwoontēēt nyēē wuuy /ānkēēkinēē sumbeet nyēē yoos. Yoo /kakeeyey kuu nyooto, kung'ētē :yookwoontoonoo koobaraay koong'ta kuwōōyiit miisin. 17-/Mākēēroonkyinē mbo kibkeetiis choo /kātākēēyēyē wōōnkit nyēē yoos. Yoo /kakeeyey kuu nyooto, kōōtōōlē :wōōnkit kuwasta keey :kibkeetiisyek ankunyeerakay :wōōnkoo. Nteenee /kēēroonkyinē kibkeetiisyek choo /kātākēēyēyē wōōnkit nyēē leel, nto yooto kuriibāktōōs tukuuchoo :tukwaay." 18Kutākung'āloolē :Yēēsu, kuchō :kāāntōōyiintēēt ake ānkukutunyēē taayeenyii ānkumwooy kule, "Kaakume :chēēbnyuu. Nteenee chōō keebe wēētiinyēē āwunnyēk sukusob." 19Ām yooto, kung'eet :Yēēsu ankubeeta keey chiichoo kuboonto keey rubiikyii. 20Nto yooto bakeenke kurub lēt Yēēsu :cheebyoosyeet ake nyēē kikiikunam bōōrto ake nyēē kisāyē :korotiik ām kēnyiisyēk taman āk āyēēng'. Ām yooto kutiiny :cheebyoosyaanaa maaseek chēē kimii kātootyēētaab sireetaab Yēēsu. 21Kimwooyē :cheebyoosyaanaa kule, "Yoo kāātiiny buch sireenyii āsobē." 22Kuweech keey :Yēēsu kukas cheebyoosyeetkēy ānkumwoochi kule, "Chēē, ititiir keey. /Kāākiisoobiing' kuuyu 'ikoosēēnoo keey." Kumwooyē :Yēēsu kuu nyooto, kusobē :cheebyoosyeetkēy bakeenke. 23Nto yu kāwokōōwut :Yēēsu kōōtaab kāāntōōyiintoonoo ankukas biiko chēē kikuutē kuurēruunēk ākoo biiko chēē chaang' chēē kimii kuriirtōōs ānkōōnchōōytōōs, 24kumwooy kule, "Ōbēēchi keey. Ntēē kāruchi keey :chēēbi manaame." Yooto kuroorichi :bichoo Yēēsu. 25Nto yu /kāākēēmwoochi bichoo kichoong'ēch kuba saang', kuwo :Yēēsu kō ankunam chēēbkēy āwut. Kung'eet :chēēboo. 26Kiyem :ng'aleechaa yēēmoonoo tukul. 27Nto yu kang'eetee :Yēēsu yooto ankutas taay, kurub lēt :biiko alake āyēēnku chēē kikōryootiin. Kikuurchinootē :bichoo barak kumwooyē kule, "Ankiiriireeneech, ōō, Mōchōkōrēētaab Tāwuti." 28Nto yu kāwokōōwut :Yēēsu kō, kurub :nkicheek kibkoraatiisyechaa ki āyēēng' ākoy kō. Yooto kuteebee :Yēēsu bichoo kule, "Ara ōyēnchinē :akweek kule āmuuchē :anii āsoobook." Kuwāl :bichoo kule, "Kiiyēnchinē, ōō, Mokoryoontēēt." 29Ām yooto kutiiny :Yēēsu koonyekaab bichoo ānkumwooy kule, "Kuu yoo kōōkoosēēnoo keey, kuyeyakay kuu wōloo ōmāktooy." 30Kukasta :bichoo. Yooto nanyuun, kōōchiich :Yēēsu bichoo kumwoochinē kule, "-Mookany kukas :chii ng'aleechu." 31Nteenee kibakumwaaytaat :bichoo ng'aleek chēē rubtooy keey āk :Yēēsu kuyem kōōroonooto kumukuul. 32Nto yu miitē kubēēchinē keey :mbo Yēēsu, /kiimutyi Yēēsu chiito ake nyēē kiboonto tāmirmiryēēt nyēē miyaat. Kikiyey :tāmirmiryoonoo chiichoo kunamakay :kuutiit nyēē -mēēmuuchē kung'alaal. 33Nto yu /kākiibēbēēto tāmirmiryoonoo miyaat kung'eetee chiichoo, kung'alaal :chiichooto kinamaat :kuutiit. Ām yooto koolat :bichoo kichoong'ēch choo kimiitē yooto yu kakas ng'aleechaa. Kimwooy :bichoo kule, "Manaakeekas bēsyēēt ake ng'ālyoo nyēē wuu nyi ām Isirāyēēl." 34Nteenee kimwooy :Farisaayeek kule, "Yēyiisyēē :chiichi bāytooyiintēētaab tāmirmirook chēē miyootēch kōōbēbēēto tāmirmirook chuut." 35Yooto kuwēēsyētēē :Yēēsu kiriinkōōsyēk āk soong'wēk tukul. Kiinēētiisyootēē wōloo bo kooriikaab saayeet. Kyoomtootē lōkōōywēk chēē kāroomēch kurubta keey āk Bāytooyiisyēētaab Kaab Yēyiin ānkōōsoobē biiko chēē kiboonto bōōr āk mnyaanta ake tukul. 36Nto yu kakas :Yēēsu biiko chēē chaang', kukāsyi kiisayta kuuyu /kikiiluchluuchē bichoo kunyāliil kuu kēēchiir chēē māboonto ākiin. 37Ām yooto, kumwoochi rubiikyii kule, "Wōō :kēsiisyēēt, nteenee ng'ēri :kēsiik. 38Kunyoo, ōsoom kutāsyi :Chiitaab yiisyēēt biiko alak."
Copyright
Learn More


text:
Haraargee Dhiyaa fi Caama Mudate
Balaa caamaa biyyoota gaanfa Afrikaa mudateen kanneen gaaga'aman keessaa godinni Haraargee dhiyaa tokko. Jiraatonni akka jedhantti rakkoon kun bara darbe kan uumamee yoo ta'u, kan barabanaa akkaan jabaa ta'uu ibsan. Jiraatonni kun akka jedhantti gaargaarsi gama Seeftii Neetiin kennamu xaa'oo yoo bittan malee isinii hin kennamu jedhamna jedhan.Gargaarsi firaa fi aantee akkasumas deggersa siyaasaa ilaaluun kan fedhaniif laatanii kaan dhowwatu kan jedhanis ni jiran.
Buulchiinsi godina Haraagee Dhiyaa garuu, gargaarsi loogii tokko malee haala qubsaan kennamaa jira, beelli jiruus to'annaan ala hin taane jedha. Gabaasaa guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Barnoota Ramaddiin cina, aadaa, Afaanii fi Aartii keenya jajjabeessuuf dirqma dhalootaatu nu irra jira jedha prezidaantiin gumii aadaa fi Afaan Oromoo Yuniversitii Finfinnee barataa Gololcha Baallii.
Universitii Finfinnee keessatti, Gumiin Aadaa fi Afaan Oromoo ykn (GAO)n eega hundeffame waggaa 5 ta’eera. Akeeki hundeffama gumii kanaa, guddina aadaa fi Afaan akkasumas Artii oromoo baratoota oromoo giddutti jajjabessuuf, kana malees, baratonni kana keessatti qooda gama isaanii akka ba'an gochuf akka ta'e, prezidaantiin gumii kanaa barataa Gololcha Baallii ibsee jira.
Torbanitti guyyaa tokko baratonni walaloolee, Asoosamaa fi wallelee aadaa dhiyessuun kan wal argan yoo ta'u, darbee darbees beektootaa fi keessummoota afeeruun, muxannoo aadaa qaban akka baratotaaf ibsan taasisama, jedha Barataa Goloolchaan. Gumiin Aadaa fi Afaan Oromoo, Wallistoota Oromoo bebbeekamoo Finfinnee keessaa afeeruun ka qophii sanatti hirmaachisu tahuu illee ibsee jira.
Waggaa barnootaa jalqabaa fi xumura irratti qophii agarsiisa aadaa kan addaa akka qabaatan,dhuma waggaa irratti immo barattoota Oromoo eebbifafamaniif qophii eebbaa addatti gumiin kun qophheessu ta'uu, kitaaba suuraa eebbifamtootaa qabatee ba'u ka maxxansisuu ta'uu dubbata, prezidaantiin gumii kanaa, Barataa Gololchaa Baallii.
Hojii kana gaggeessuuf kan oolu, barattoonni oromoo mooraa yunivarsitii Finfinnee keessa jiran marti ji'a ji'aan mata mataatti qarshii lama lama ka buusan ta'uu kan ibsee barataa Gololcha, " Kun barreefamoota ammaan dura qopha'an sana akka kitaabaatti maxxansisuu kan hin dandeessisne ta'uu fi gara fuula duraatti marsaa internetti fi 'Face book' irratti hojii gumii kanaa baasuuf carraaqaa jirra, gargaarsa Oromoota maraa illee feena." jedha.


text:
GALFATA- Itaaba Haaraa Dargaggoo dhaloota qubeetiin
–
Xiyyeeffannoonsaas:
Galfati kitaaba ajaahibaati yoon jedhee arboomsuukoo miti. Kitaaba qooddattoota heedduun jalqabee, buhaa bahii jireenyaa baayyee keessa lufsiisuun dhimma jaalalaa, hawwaasummaa, seenaafi aadaa akkasumas afoola Oromtichaan faayameera. Kitaabni kun jireenya barataafi barattuu Oromoon amma dhamdhamaa jiran. Maatii gammachuu mulqamee lammiisaa waansaaf dhabee boosooma taa’e, Xiqqaan tiratee guddachuun, guddaa dur isa qucarsu caalee yeroo argamu. Maal kana qofa GALFATI galaa dubartiin harka toleetti galaasteen tokkuma.
Yaa’insi kitaabichafi jechoonni achi keessaammoo jabinaaf qaroomina saba Oromoo argisiisa.Addumaan waa’ee saba Oromoo Yajjuu waan baayyeetu irraa baratama. YAJJUU WALLOOn eenyu ? Eessa jiru? Haala kam keessa jiru? Hundaafuu deebiin kitaabuma kana keessatti argama.Waa’ee qaroomina Oromoofi beektota Oromiyaas haala ajaahibaan qindeeffamanii kitaaba kana keessa jiru. Dhumarratti jechan kitaaba kana keessaa arge muraasa yoon jedhe “CUUBEE GADHEEN MANNEE NYAATTI” fi ” Sareen qonqoftuun ilmooshee nyaatti; namni gadhees Galfataaf hin iltu” jedha. Kitaabichi torbee muraasa booda manneen raabsaa garaagaraa armaan gadii kana keessaa iddoo muraasatti argamuu mala.
Kitaabanisaa jalqabaa dubbistoota biratti ajaa’ibsiifannaa guddaa kana rgateefi irra deebi’amuun kan maxxanfamedha.
LALISAA INDIRIS Eenyu?
Qeerroon Dargaggoon kun akka maatiisaarraa baratetti akka itti aanu kanatti maqaasaa himachuu danda’a. Lalisaa Indiris Adam Haayimad Muusaa Alii Birmmajjii Waaqoo Doorii Tulluu…..Akka lakkoobsa warra Habashaatti 1987 ji’a 10ffaa keessa guyyaa gaafa 3 Godina Wallagga lixaa aanaa Laaloo Assaabiitti Abbaasaa Obbo Indiris Adam Haayimad fi haadhasaa aadde Geexee Taaddasaa Dheressaa irraa dhalate. Lalisaan kara abbaasaa hidda Baarentummaa sanyii warra Yajjuu kan yeroo ammaa kana Oromiyaarra achi hiiqanii jiraatan saba dhiignisaa Oromoo ta’ee uummata kaabaa gidduu jiraatu, saba afaan Oromoo waggoota 80 oliif afaan federaalaa Bulchiinsa Gondar durii gochuun bulchee yeroo ammaa kanamoo sirna nafxenyaan koloneeffatamee jiru hidda saba Yajjuu qooddatee, kara haadhasaammoo Boorana keessaa hortee warra leeqaa qomoo Abboonnoo jedhamu keessaa dhalte. Lalisaan maatiisaaf ilmoo 3ffaadha.Obboloota 2 qaba. Isaanis Amaanuhel Indiris fi Caaltuu Ibdiris jedhamu. Maqaa dhalootaa Lalisaaf moggaafame haarmeen abbaasaa ykn Akkoonsaa Ayyaantuu waan taateef jifuu naqxee seera hunda guutuun ayyaana ilaaltee Lalisaan ayyaana Arbarra dhalate jechuun “Nuuressaa” jettee moggaaste. Maatiin Lalisaan keessaa dhalate akkoosaan alatti amantaa musiliimaa waan ordofaniif maqaa Nuuressaa jedhu gara afaan arabaattii harkisuun “Nuuree” jechuun waamuuf mijeeffatan.
Silaas waan namni akeeke caalaa kan waaqayyo yaade waan raawwatuuf Lalisaan dhalatee ganna tokkoof ji’a jahaaffaasaatti walitti bu’insa maatii gidduutti ta’een Abbaafi haati Lalisaa fuula jaarsolii biyyaa duratti wal hiikuun gargar ba’an. Abbaansaa obbo Indiris yeroo sanaa eegalee waan biyya ba’eef Lalisaafi obboloonnisaa filannoo jiraachuu haadhasaanii wajjin godhachuun jireenya itti fufan. Yeroonis jijjiramtee umuriin ijoollee gara dargaggummaatti kan dargaggoommoo gara jaarsummaatti siiqaa akkuma deemeen umuriinsaa barnootaaf geenyaan ALH tti bara 1993mana barumsaa olmaa Daayimmanii magaalaa Innaanggoo seenuun barnoota eegale. Turtii waggaa lamaa boodas 1995 Eessumnisaa Obbo Abdataa Dhabsuu gara mana barumsaa sadarkaa 1ffaa magaalaa Innaanggoo geessuun maqaasaas Lalisaa jechuun kutaa 1ffaatti galmeessanii deebi’an. Lalisaanis yerosirraa eegaluun barnootasaa idilee itti fufuun sadarkaa dareetiin giddu galeessa ta’uun gara kutaa 2ffaatti darbee. Bara itti aanus barnoota eegalee rakkoo hawwaasummaa harmeesaa quunnameen barnoota addaan kutuuf dirqame.
Waggaa tokko duubatti hafuun bara 1997 kutaa 2ffaa galee barnoota itti fufe. Ergasii as gargaarsa tokkittii harmeesaan utuu barnoota addaan hin kutin bara 2003 manuma barumsaa sanatti qormaata biyyaalessaa kutaa 8ffaa qoramee qabxii gaariin gara kutaa itti aanutti darbe.Lalisaan akkuma sadarkaan barnootasaa dabalaa adeemee dandeettiin yaaduufi gocha hawwaasa naannoosaatiirratti rawwataman xinxaluus jabaachaa dhufe. Keessumaa filannoo biyyaalessaa bara 2002 guutuu xoophiyaa keessatti adeemsifamerratti paartiilee mormaa magaalittii keessatti of beeksisuuf dhufan irratti gocha bulchitoonni aanaa laaloo assaabii nama itti bituun namoota paartiilee mormaa bakka bu’uun dorgomuuf dhufan reebsiste argee umurii ijoollummaan inaaffaan biliisummaa saba Oromoo keessasaa buluu eegale. Sadarkaa barnootaa erga kutaa 9 gara kutaa10 tti darbees bilchinni yaadaasaa gabbataa yeroo dhufu kitaabota Asoosama Afaan Oromoo ergifatee dubbisuu eegale. Dandeettii keessasaa jirus dafee waan hubateef yeroma barnootaan sadarkaa gadiirra jiruyyuu walaloofi baacoowwan addaa addaa dareefi hiriira mana barumsaarratti dhiheessa ture. Itti gaafatamaa gumiiwwan addaa adda ta’unis yeroo garaa garaatti mana barumsaasaa tajaajileera. Dhaabbata amantaa Adiveentistii jedhamu keessattis Sambata fi ayyaanota garaagaraarratti walaloo dhiheessaa ture. Bara 2004 ayyaana daayimmanii sababeeffachuun walaloo mata dureensaa”GAA’ELAAFI QABEENYA” jedhu har’a lubbuun jiraachuu baattus hiriyaa akka obboleettiisaatti jaallatu durbee Ayyaanee Birruu faanaa amantoota fuulduratti dhiheessuun kolfaaf bo’ichaan garaa amantootaa raasaniiru.
Lalisaa bara 2005 qormaata biyyaalessaa kutaa 10ffaa qoramee qabxii gaarii gosa barnootaa sadiin (Herrega, Seenaa, Jihoogiraafii) A yeroo fidu gosa barnootaa Afaan Oromoon B kanneen hafaniinimmoo C fiduun gara kutaa itti aanutti darbe. Akka lakkoobsa Habashaatti 2005 kaasee sadarkaan guddina oogbarruu Oromoo safisaa yeroo dhufuu Lalisaanis kitaabota Afaan Oromoo bara sana dura dubbiseen alatti; kitaabota haaraa heedduu arguu eegale. Maarree “lafa qalbiin jirtu miilli namaan dhaqa” jedhu mitiiree gaafa mamnaakan. Lalisaanis baruma sana kitaabota adamsee dubbisuu itti fufe. Hayyuu warraaqsa oogbarruu Oromoo keessatti yoomuu hin dagatamne Barreessaafi Barsiisaa Beekan Gulummaa wajjinis kara midiyaa hawwaasummaa facebookii wal quunamuu jalqabe. Barsisaa Beekan Gulummaas siha heedduu gorsaafijajjabinni isaan namaaf laatan isa barreessuuf yaadaa qabu utuu hintaane isa A B C D qubee Oromoo hin beekneyyuu barreessi barreessi godha. Lalisaas gorsiifi jajjabinni hayyuu kanaa akkanni waa barreessuuf kakaasnaan kitaaba asoosamaa mata dureensaa “Dhangaa summii makate” jettu barreessuu eegale. Ammas lammatarratti kitaaba fuula140 “DHIDHIIBBAA CABA DABALE” jettu barreessee xumuree waggaa tokkoof erga of harka tursee si’a heedduu diigee ijaaree booda Barreessaa Beekan Gulummaatti bilbiluun mariisise. Isaanis barreeffama sana Email ofii isaanirratti ergee akka gulaalaniif gurra isa buufnaan barreefamasaa sana marrummaan kompiteratti naqachuun garasaaniitti ergate. Beekanis kitaaba Lalisaa sana Barreessaafi ogeessa seeraa Galaanaa Dheeressaa waliin ta’uun gulaalanii xumuranii akkanni qarshii maxxansaa qoopheeffatee hojii maxxansuutti seenu itti himan. Innis gargarsa Obboleettiisaa Caaltuufi firootasaa akkasumas deggersa liqii manni maxxansaRaajii goodhefiin 2007 ji’a 4ffaa keessa barataa kutaa 12 ta’ee utuu jiruu kitaabasaa kana maxxansiisuun xumuree gabaarra oolche.
Garuu maal godhuree “bara milkaayinaa danqaatu sagaltama” jedhu mitiiree kitaabni Lalisaa utuu gabaarra hin oolin suuraa qola kitaabasaa miisiyaa hawwaasummaa facbookirratti arguun bulchitoonni aanaasaati akkanni hin baranneef dorsisa cimaa isaaf haadhasaarratti geggeessu eegalan. Yeros Lalisaan waan malatu wallaalee tabjaajjahu eegale. Dorsisnis kan duraa caalamaa itti dabalaa dhufnaan barsiisonni isa jaallatan qophaatti isa waamuun “yoo as jiraatte si ajjeesu kanaaf amma warqaa geggeessaa dhoksinee siif baafnaati asi deemii iddoo biraatti baradhu” jechuun gorsan. Innis yaada kana harmeesaa mariisisee waraqaa sana fudhachuun ollaa magaalaasaanii kan taate mana barumsaa Adiveentistii Dongoroo tti jijjirratee ademe. Erga achi ga’ee haala hunda xumuruun barnoota itti fufee guyyaa 2 barateen booda kitaabnisaas gara Oromiyaa lixaatti raabsamtee gurguramuu eegalte. Bulchitoonni biyya Xoophiyaa sadarkaa gandaarraa kaasee amma sadarkaa olaanaatti wa’een guddina Afaan oromoo yeroo ka’u mata dhukkubbiitu itti ka’a.Yeroo sirbi ykn kitaabni afaan Oromoo tokko maxxanfamu faayidaafi waangaarii isaarra taruun gurrasaanii qeensanii waan mootummaa qeequufi gocha hamaasaanii ifatti mullisuu sakkatahuun barreessaa ykn weellisaa sana adamsanii akka waan dhaloota qubee hunda hidhaniitti yaaduun mana hidhaatti isa darbatu. Yoo fedhanis barnootarra isa harihuu. Lalisaas gochuma kanatu irratti raawwate. Mana barumsaa inni itti jijjirate hordofuun xalayaa Lalisaan shororkeessaadha waan ta’eef yoo badiin geggeefame mana barumsichaatu itti gaafatama’ jedhu waajjira dhaabaa DHDUOrraa mana barumsaa inni itti barachaa jirutti ergame. Manni barumsaa Adiveentistii Dongoroos yeroo sanaa eegalee akka Lalisaan mooraa sana gad lakkisuuf dirqisiise.
Lalisaanis imimmaamsaa lolaasaa moorichaa ba’ee fuulasaa gara biyya dhalootasaatti naannefate. Yeroo Innaanggoo ga’us hidhamuuf humna tikaan barbaadamaa akka jiru baree lubbuusaa olfachuuf sababa afaan Oromoon kitaaba barreesse qofaaf adamoo jaroota kanaa baqatee gara finfinneetti barnoota addaan kutee baduuf dirqame. Erga finfinnee ga’ees biyyaa afaaniif nama beeku hin qabne keesaatti rakkoo heedduu dhamdhamachaa qarshii kitaabumasaa gurguratee argatuun ciniinatee jiraachuu itti fufe. Bara namatti jige bishaantu muka namatti yaaba jedha Oromoon. Lalisaa rakkoosaa kana ilaalees rakkinni garaa hin laafneef kitaabasaa ija 200 utuu ambootti erguu karaarratti humna tikaan jalaa saamame. Maal kana qofaree konkolaataa awutoobisii guddaa bara 2007 finfinneetii gara Dambi Doollootti utuu imaluu Jaajjiifi Geedoo gidduutti galagaluun lubbuu nama heedduu galaafate sana keessattis kitaabonnisaa jalaa babbadaniiru.Akkuma akkasaatti jireenya hadha’aa dhamdhamaa turtii finfinnee keessa jiraachuu itti fufe. Al tokko tokko darbee darbee hayyucha dhaloota qubee Beekan Gulumnaa bira dhaquun bira tutture gorsaafi jajjabina hayyuu kanarraa dhagahuun amileesaa xuqatee akka deddeebi’aa ture afaansaan ni hima. Kitaabni Lalisaan maxxansiise sun”DHIDHIIBBAACABA DABALE” jaallatamummaa guddaa argachuun turtii ji’a 2 gidduutti gabaarra dhumnaan abbaa qabeenyaa mana maxxansaa Raajii dargaggoo Rooberaa Hinsaramuu ammas qarshii muraasa akka eeggatuuf abdachiisee kitaaba sana akka Lalisaan irra deebihuun maxxansuuf jajjabeesse. Kitaabni sunis yeroo lammaffaaf maxxanfamtee gabaarra dhumte. Lalisaanis rakkoofi harihannaa mootummaan sababa Afaan Oromoon barreessuusaa qofaaf irraan geeseen utuu amileesaa hin laafisin.Qabsoo eegale kana xumuruuf barnoota malee akka hin dandaamne amanuun deggersa waaqaafi barsiisota inaaffaan dhugaa keessasaanii jiruun waggaa tokko booda barnootaatti deebihuun yeroo ammaa kana irra deebihee kutaa 12ffaa barachaa jira. Akkasumas kitaaba fuulduratti gabaarra oolan heeddu of harkaa qaba. ….
Itti fufa……
Teessoo kanaa gadiin argadhaa!!
Yaada dabalataaf face book Lalisaa Indiris Adam
Gmail dhidhiibba@Gmail. com


text:
Hoogganaan damee dargaggootaa, ka Kongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Destaa Dinqaa ti, kan kana dubbatan. Buufataalee Filannoo, Bulchiisa naannoo Oromiyaa keessatti ka duula filannoo bal’aa fi cimaa geggeessaa jiru paartii isaa qofa ta’uu dubbatanii, paartiin aangoo mootummaa harkaa qabu, Dhaabbatni Dimookiraatawaa Oromo illee akka keenyatti duula sirnaawaa geggeessaa hin jiru, jedhu – Obbo Destaan.
Uummata biratti illee simannaa fi deggersa guddaa akka argatan kan eeran, Obbo Destaa Dinqaa, keessumaa dhiheenya kana kan mana-hidhaatii hiikaman itti-aanaa dura-taa’aan paartichaa – Obbo Beqqelee Garbaa – magaalaalee Wallagga Bahaa fi Dhihaa keessatti walga’iilee geggeessaman irratti argamuun uummtichaaf gammachuu fi hamilee guddaa kennee jira, jedhu. Gama biraatiin, dura-taa’aan Kongiresa Federaalawaa Oromoo – Dr. Mararaa Guddinaa, Oromiyaa keessatti bakkawwan hedduutti ennaa paartiin isaanii duula filannoo geggeessu, humnoonni paartii mootummaa danqaa fi miidhaa jajjabaa akka irratti raaw’ataa jiran himatanii jiran.
Himannaa isaanii Boordii Filannoo Biyyoolessaa fi ka Bulchiisa Naannoo Oromiyaatti dhiheeffachuu isaanii illee kaleessa nuuf ibsanii turan.
Ka dhimmi kana irratti deebii nuuf kennan, Dura-taa’aan Boordii Filannoo dame Oromiyaa – Ambasaddar Disaasaa Dirribsaa – himammaa sana simachuu isaanii fi akka dhimmi sun qoratamu koreelee hundeessuun, tokko gama Oromiyaa Bahaatti kaan gama Oromiyaa Dhihaatti bobbaasuu kaleessa dubbatanii turan. Ani illee koree gama Dhihaatti bobba’e keessan jira, jedhanii turan. Har’a, qorannaan sun sadarkaa maalii irra jira? Deebii nuuf kennan qophii keenya keessaa qabna.


text:
Itiyoopiyaan waggoota kurna hedduu keessatti hongee hamaatu ishee mudate. Kanneen hanqina nyaataan akkaan miidhamanis ijoollee ennaa ta’an dhukkubaafis isaan saaxilee mana barnootaa dhaquu hin danda’an.
Matahaaraa bakka lammiiwwan biyyattii irra hedduun gargaarsa namoomaa eeggatan irraa Marthe van der Wolf gabaastee jirti. Tujubetu dhiyeessa.
Hongee yeroo ammaa jiru irraan kan ka’e lammiiwwan Itiyoopiyaa miliyoona kudhanii ol ta’an gargaarsa midhaan nyaataa kan yeroo hatattamaa eeggataa jiran. Ijoolleen immoo irraa hafuu waan hin dandeenyeef balaa kanaaf daran saaxilamaniiru.
Hati daa’ima umuriin waggaa sadii fi hanqina nyaataan miidhame waliin kilinikii keessatti argaman tokko akka jedhanitti hanqina irraan kan ka’e qaamni isaa ni dhiita’e. waan nyaatan waan hin jiraanneef jedhu haati kun.
Ijoolleen dhiiraas erga beeladaaleen qaban martinuu hongee irraan kan ka’e dhumanii booda maatii isaanii gargaaruuf jecha barnoota addaan kutan.
Mootummaan Itiyoopiyaas ijoollee miliyoona ja’an kanneen afaan beelaa jiran, dhukkubaa fi hanqina nyaataa akkasumas hanqina bishaaniin dararamaa gargaaruuf jaarmolii gargaarsaa waliin hojjetaa jira. Jarmayaa gargaarsa daa’immanii irraa Saamu’el Terfa akka jedhanitti sababaa hinqina nyaataa fi beelaan kan ka’e ijoolleen hanqina nyaata madaalawaaf saaxilaman kun guddinni sammuu isaanii fi dandeettiin yaaduu isaanii gad bu’a dhibee yaraa kaasaafis ni saaxilamu jedhan.
Gargaarsa yeroo hatattamaa kanaaf gargaarsa maallaqa yeroo hatattamaa doolaara miliyoona 800 oltu argame. Mootummaan Itiyoopioyaa fi tokkummaan mootummootaa akka jedhanitti garuu waggaa kana qofaaf doolaara biliyoona 1.4tu barbaachisa.
Maallaqi kun irra hedduun midhaan nyaataa dhiyeessuuf oola.Haada ijoollee ja’aa kan ta’an Alko Bultum ijoollee isaanii ja’an nyaachisuuf malli tokkichi gargaarsa argachuu dha jedhu.
Sababaa hongee Kanaan gargaarsa mootummaa eeggachuu malee homaa hin qabnu. Mana keessaa homaa hin qabnu. Ijoollee keenya waan nyaachisnu hin qabnu. Bishaan dhugaatii hin qabnu jedhan.
Bara dhuftu bara 2017ttus Itiyoopiyaa fi biyyoota gaanfa afriikaa fi Afriikaa gama kibbaa kanneen sababaa EL NINOn hongeen dhaga’amaniif gargaarsa midhaan nyaataatu barbaachisa.


text:
Polisii fi Abukaatoon wali-wajjin yakka qorachun, yeroo gabaabaa keessatti murtii kennuuf gargaara, jedhu presidaantiin mana-murtii walii-galaa Oromiyaa Obbo Taaddelee Nagishoo.
Oromiyaa keessatti yakki raawwatameera, jedhame yoo odeeffannoon qaama dhimmi ilaalu dhaqqabe, dur qorannaa kan gaggeessu poolisii ture, kan jedhan prezidaantiin mana-murtii waliigalaa Oromiyaa, obbo Taaddelee Nagishoo, yeroo dhiyoodhaa as garuu, polisiin abukaatoo waliin taa’ee qorannoo akka gaggeessu tasisamee jira, jedhu.
Faayidaa kun argamsisuus ennaa ibsan, “polisiin yeroo fudhatee eega qoratee booda,dhimma isaa abba-alangaatti dabarsa, abbaan-alangaa immoo sana booda galmee jiru jalqabaa kaasee qoratee dhiyessaa waan tureef, sun immoo dhimmi lafa irra harkifatee akka yeroo gabaabaa keessatti fala hin arganne akkasumas,sirni haqaa amantaa uummataa akka hin horanne taasisee ture” jedhan obbo Taaddeleen.
“Namni kam iyyuu barnoota seeraa fi dandeetti qaba taanaan, dorgomee Abba seeraa ta’ee hojjachuuf mirga guutuu qaba” jedhanii, kanas ka filatee caffee mootummaa Oromiyaatti dhiheessu, Gumii Bulchiinsa Abboota seeraati, kanaaf ‘namoota mootummaa ykn paartii biyya bulchaa jiruuf amanamoo ta’an qofatu, filama’ jechi jedhu dhugaa irra kan fagaate,” jedhan prezidaantiin Mana-murtii Walii-galaa Oromiyaa, Obbo Taaddelee Nagishoo.
“Himannaan tokko sadarkaa oromiyaa ykn Federaalaatti ilaalmuuf murteessaan qaama himannaa dhiyeessu qofa,” kan jedhan, obbo Taaddeleen, nama to’annaa jala oolee dararuun, dhorkaa ta’uun heera biyyatti irra ka’ameera, jedhan.
Walumaagala, Oromiyaa keessatti namni to’annaa jala oole sa’a 48 keessatti seera duratti dhiyaatee, sana booda, dhimmi isaa baatii 3 keessatti xumura argata” jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan, prezidaantiin Mana-murtii Walii-galaa Oromiyaa, Obbo Taaddelee Nagishoo.


text:
1Hegaappe guyyiyan, saluwan wolqqaama malaatai beettiis. Awaa maayida issi mishiriyaa, aginaa bolli eqqidaara, tammanne naa77u xoolintte akiliiliyaa ba huuphiyan wottidaara hegan de7ausu. 2He mishiriyaa shahaara; o maaretai oiqqidi, leessoi un77ettin waassaasu. 3Hara issi wolqqaama malaatai saluwan beettiis. Tammu kaciyaara de7iya laappun huuphiyan akiliiliyaa wottida issi gita zo7o miimminttee de7ees. 4He miimminttee ba goinan heezzantto kushe xoolinttiyaa saluwaappe dafidi, sa7an oliis. He miimminttee yeletti wodhdhosaarakka na7aa mi bayanau yelana haniya maccaasee sinttan eqqiis. 5Mishiriyaa attuma na7aa, Aihuda gidenna asaa ubbaa birata xam77an haaranaagaa yelaasu. SHin na7ai Xoossaakkonne a araataakko, pude eesuwan ehettiis. 6Ehettin mishiriyaa issi sha7anne naa77u xeetanne usuppun tammu gallassau miziiddinne ushshiiddi wottanau Xoossai giigissi wottido sohuwaa bazzuwaa baqataasu. 7Hegaappe guyyiyan, saluwan olai denddiis. Mikaa7eeli ba kiitanchchatuura issippe miimminttiyaara olettiis; miimmintteekka ba kiitanchchatuura gididi, zaarettidi olettiis. 8SHin miimminttee xoonettiis. Xoonettin miimminttiyaassinne a kiitanchchatussi saluwan sohoi xayiis. 9Gita miimminttee, xalahe halaqaa woikko Seexaanaa giyoogee, beni shooshshai, sa7a ubbaa balettiyaagee olettiis; i ba kiitanchchatuura issippe duge sa7au olettiis. 10Hegaappe guyyiyan, taani saluwaappe hagaadan yaagiya cenggurssaa siyaas; “Xoossaa atotettai ha77i yiis. Xoossai bau Kawo gidiyoogaadankka ba wolqqaa bessiis; a Kiristtoosi ba maataa bessiis. Aissi giikko, qamminne gallassi Xoossaa sinttan eqqidi, nu ishantta mootiyaagee saluwaappe duge olettiis. 11Nu ishantti Dorssaa suuttaaninne bantta tumu markkatettan miimminttiyaara olettidi xoonidosona. Qassi eti bantta shemppuwaa aatti immiyoogau qarettibookkona. 12Hegaa gishshau, saluwaunne salo giddon de7iyaageetoo, ufaittite. SHin sa7aunne abbau aayye7ana! Aissi giikko, xalahe halaqai baayyo guutta wodee attidoogaa eriyo gishshau, wolqqaama hanqquwaara duge inttekko wodhdhiis” yaagiis. 13Qassi miimminttee bana duge sa7aa olidoogaa be7idoogaappe guyyiyan, he attuma na7aa yelida mishiriyo yedetaa doommiis. 14Mishiriyo shooshshai qohenna mala, heezzu laittaanne baggaa maiddanne uyaidda a naagettiyoosaa bazzo paallada baana mala, naa77u wolqqaama argganttaa qefee iyyo imettiis. 15Hegaappe guyyiyan, mishiriyo di7oi di77idi efaana mala, shooshshai shaafaa haattaa keena haattaa ba doonaappe mishiree geeduwan gussiis. 16SHin biittai mishiriyo maaddiis; biittai ba doonaa dooyidi, miimminttiyaa doonaappe kiyida haattaa mitti aggiis. 17Miimminttee mishireeyyo daro hanqqettiis; hanqqettidi, i zareta Xoossaa azazuwaa naagiya ubbatanne Yesuusi qonccissido tumaayyo ammanettiyaageeta olanau biis. 18Biidi abbaa doonan de7iya shafiyan eqqiis.
Copyright
Learn More


text:
Olompikiin Biraazil dorgommii addunyaan qablii tokkoon eeguutti jirtu keessaa tokko.
Dorgommii baranaa biyyaa fi naannoo 200 tahanitti irratti wal dorgomaa nama kuma dhibba hedduutti dhufee daawwata.
Biraazil dorgommii Olompikii tana baranuma qopheessite.Amerikaan Olompikii baranaatiif atileetota 552 kopheeffatti,tana keessaa 300 caalaatti dorgommii fixatee yaahuuf kurfoo jira.
Amerikaan gosa ispoortii 28 dorgomti.Waan Tapaha isiin guddoo abadattu keessaa tokko bisaan daakaa.Tana Maaykil Felipsi ka duruu madaaliyaa 22 moohetti baranallee dorgommiitti deebiheef.
Itoophiyaan ammoo atileetota 39 dorgommii tanaa kopheeffatte.Akka daarekterii Koree Olompikii Biyyoolessaa Taammiraati Baqqalaa jedhutti Itoophiyaan biskileettii,bisaan daakaa fi atileetiksiin dorgomti.
Bisaan daakuuf nama lama qabdii metirtii 50 fi metirii 100 irratti dorgomaniif.
Biskileettii ammoo nama tokkoo qabdii ganna 24 keessatti barana nama biskileettiin dorgomuuf argatte.
Atileetiksiin ammoo nama 36 qopheeffatte. Dorgommiin Olompikii baranaa Rio,Biraazilitti qopheessaa Hagayya 5 haga Hagayya 21,2016 taphatan.


text:
1He gallassi asai ubbai siyishin, Muuse Maxaafai nabbabettiis; he wode eti, "Moo7aaba biittaa asainne Amoona biittaa asai Xoossaa maabaran gaittanau bessenna" giya sohuwaa maxaafaa giddon demmidosona. 2Aissi giikko, Israa7eela asai Gibxxeppe kiyidi, Kanaane biyo wode, Moo7aabanne Amoona biittaa asai etau kattaanne haattaa immennan ixxidosona. Hegaa bollikka qassi Israa7eela asaa qanggana mala, Balaamassi miishshaa immidi shammidosona. Gido shin, nu Xoossai qanggettaa anjjuwau laammiis. 3Ha higgiyaa Israa7eela asai siyido wode, allaga zare walahai de7iyo ubbaa Israa7eelappe shaakkiis. 4Hegaappe kasetidi, Beeta Maqidasiyan miishshata wottiyo kifiletussi halaqa gidiya Eliyaashibi Xoobbiyaara dabbotaa medhdhi uttiis. 5Hegaappe denddidaagan kattaa imotaa, ixaanaa, Beeta Maqidasiyan de7iya dumma dumma miishshata, kattaappe woiniyaappenne zaitiyaappe Leewatussi, mazamuriyaa yexxiyaageetussinne penggiyaa naagiyaageetussi immiyo asirataanne qeesetussi immiyo qommuwaa wottiyo wogga kifiliyaa Eliyaashibi Xoobbee aqana mala, ayyo giigissiis. 6Ha ubbabai haniyo wode taani Yerusalaamen de7ikke. Aissi giikko, Arxxekssiisi Baabiloone biittan kawotido hasttamanne naa77antto laittan taani simmada Baabiloone biittaa kawuwaakko baichchaas. Gido shin, guutta wodiyaappe guyyiyan, kawuwaa oichchada, 7Yerusalaame simmada yaas. Yaada Xoossaa Beeta Maqidasee de7iyoosan Eliyaashibi Xoobbiyaassi aqiyo kifiliyaa giigissidi, i oottido iitabaa akeekaas. 8Keehi yiillotada, Xoobbiyaa so miishshaa muliyaa kifiliyaappe kessada, kare olaas. 9Kifiliyaakka qassi wogaadan geeshshana mala azazaas. Xoossaa Beeta Maqidasiyaa miishshata, kattaa, imotaanne ixaanaa zaarada he sohuwaa gelissaas. 10Qassi asai Leewatussinne mazamuriyaa yexxiyaageetussi bessiya qommuwaa immibeenna gishshau, Leewatinne mazamuriyaa yexxiyaageeti ubbai bantta oosuwaa aggidi, goshshau guyye biidoogaa be7aas. 11Hegaa gishshau, taani halaqata, "Xoossaa Beeta Maqidasiyaa oosuwaa aissi oli aggidetii?" yaagada hanqqettaas. Hegaappe guyyiyan, eta xeegada ubbaakka eta oosuwau oosuwau zaaraas. 12Yaatin, Yihudaa asai ubbai kattaappe, woiniyaappenne zaitiyaappe immiyo asirataa Beeta Maqidasiyaa miishshata wottiyo keettaa zaaridi, ehuwaa doommiis. 13Taani qeesiyaa SHeleemiyaa, xaafiyaa Xaadooqanne Leewiyaa Padaaya miishshaa wottiyo keettau halaqa oottada sunttaas. Qassi Mataaniyaa na7aa na7aa Zakkuura na7ai Hanaani eta maaddiyaagaa. Hageeti ubbaikka koshshiyaabaa ubbaa bantta ishanttussi shaakki shaakki immiyoogan ammanettiyaageeta gididosona. 14"Ta Xoossau tana qoppa; qassi ne Beeta Maqidasiyaa oosoi giigana mala, taani oottido lo77o oosuwaakka dogoppa" yaagada taani woossaas. 15He wodiyan taani Yihudan de7iya asai Sambbata gallassi woiniyaa gum77ishin be7aas; haratikka qassi kattaa, woiniyaa eessaa, woiniyaa aifiyaa, balasiyaa aifiyaanne hegeeta milatiyaabata bantta hariyan caanidi, Sambbata gallassan Yerusalaame ehiyoogaa be7aas. Hegaa gishshau, eti Sambbata gallassan zal77ennaadan taani etau minttada yootaas. 16Hegaa bollikka qassi Yerusalaamen de7iya Xiiroosa biittaa asati moliyaanne hara issi issi zal77e miishshata ehiidi, Sambbatan Yerusalaamen Yihudaa asaassi baizzoosona. 17Hegaa gishshau, taani Yihudaa kaalettiyaageetuura hagaadan yaagada ooyettaas; "Hagaa mala iita oosuwaa oottidi, Sambbataa aissi tunisseetii? 18Xoossai hagaa mala metuwaa nu bollaaninne nu katamaa bollan ehiidoogee, kase intte aawati hegaa mala iitabaa oottiina gidenneeyye? Ha77i intte qassi Sambbataa tunissidi, Israa7eela bollan hara hanqquwaa ehaanau haneeta" yaagaas. 19Hegaappe guyyiyan, Sambbata gallassaappe kasetidi de7iya gallassan sa7ai lem77iyo wode, Yerusalaame gimbbiyaa penggeti gorddettanaadaaninne Sambbatai aadhdhanaashin dooyettennaadan taani azazaas. Qassi Sambbata gallassan aiba zal77enne ekkidi gelennaadan naagana mala, ta ashkkaratuppe issoota issoota gimbbiyaa penggiyan essaas. 20Hegaa gishshau, dumma dumma zal77e miishshata ehiya zal77anchchati issuwaappe biidi naa77aa gakkanaashin, Yerusalaame gimbbiyaappe gaxa baggaara aqidosona. 21SHin taani eta hagaadan yaagada seeraas; "Gimbbiyaappe gaxaara waananau aqeetii? Intte naa77antto hegaadan oottikko, taani wolqqankka inttena teqqana" yaagaas. He gallassappe guyyiyan, naa77antto Sambbata galla mule yibookkona. 22Leewati bantta huuphiyaa geeshshanaadaaninne Sambbata gallassaikka geeshsha gidana mala, gimbbiyaa penggeta naaganaadan taani azazaas. "Ta Xoossau, ha ubbabaa gishshau, neeni tana qoppa; qassi ne aggenna siiquwaa gishshau, neeni taayyo qaretta" yaagada taani woossaas. 23He wode qassikka taani Yihudaa attuma asaappe issooti issooti machchiyo Ashddooda, Amoonanne Moo7aaba biittatuppe ekkidoogaa be7aas. 24Ubba qassi iitabai eta naatuppe baggai Ashddooda biittaa woikko issi issi hara biittaa qaalan haasayoosonappe attin, bantta biittaa, Yihudaa qaalan haasayanau danddayokkona. 25Taani etaara ooyettaasinne eta qanggaas; qassi etappe issoota issoota dechchada, eta huuphiyaa binnaanaa shoddaas. Hegaa xalla gidennan eti naa77antto bantta macca naata eta attuma naatussi immennaadaaninne eta macca naatakka banttassinne bantta attuma naatussi ekkennaadan Xoossaa sunttan caaqettaas. 26Qassikka eta hagaadan yaagaas; "Kawoi Solomoni nagaraa oottidoogee allaga biittaa maccaasatuppe denddidaagaana gidenneeyye? Solomona mala kawoi hara daro biittaa kawotu giddonkka baawa; Xoossaikka a dosido gishshau, Israa7eela asaa ubbaa bollan kawoyiis. Gido shin, harai atto akka allaga biittaa maccaasati hagaa mala nagaraa ootissidosona. 27Yaatin, nuunikka qassi intte zoriyaa siyidi, allaga maccaasaa ekkidinne hegaa mala iitabaa oottidi, Xoossaa naaqqaneeyye?" yaagaas. 28Qeese ubbatu halaqaa Eliyaashiba naatuppe issoi Yoyaadaa7a; shin a naatuppe issoi Beeti-Horoona katamaa asa gidiya Sanbbalaaxa na7iyo machchiis. Yaatin, taani a ta de7iyoosaappe yedettaas. 29"Ta Xoossau, hageeti qeesetettaa wogaa tunissidoogaanne neeni qeesetuuranne Leewatuura wottido qaalaa maachchaa kolidoogaa be7a" yaagada taani woossaas. 30Eta allaga gidiya yoho ubbaappe geeshshoogaappe guyyiyan, qeesetussinne Leewatussi eta oosuwaa oosuwaa immaas. 31Qassi yarshshuwaa xuuggiyo mittaikka wodiyan wodiyan yaana malanne asaikka bau aifidabaappe koiro aifiyaa imota oottidi ehaana mala, wogaa wottaas. "Ta Xoossau, ne lo77otettan tana qoppa" yaagada taani woossaas.
Copyright
Learn More


text:
US kutaa Texas Dallas keessatti namni qawwee hidhate tokko poolisoota shan ajjeesee kanneen biroo sagal ennaa hiriirri mormii kaleessa geggeessametti galaafachuu isaa angawoonni poolisii Dallas keessaa beeksisnii jiru.
Poolisii waliin ennaa wal dura dhaabbatanitti shakkamaan kun maal akka jedhe hoogganaan poolisii Dallas David Brown ennaa dubbatan:
Shakkamaan sun waa’een lubbuu gurraachota baduu nama dhiba jechuun aaruu isaa, ka dhiyeenya poolisiin namtti dhukaasetu na aarse, warren adii keessumaa poolisii adii ajjeesuun barbaada jedhe jedhan.
Shakkamaan maqaan isaa Maaykaa Exze-eviyeer jedhamu booda dhuka’aa poolisiin ajjeefame. Poolisiin boombii roobootii itti erguu dhaan cina isaatti dhuka’uu hoogganaan poolisii kun dubbataniiru.
Shakkamaan kun kan umuriin 25 Dallas bakka Mesquite jedhamu keessa kan jiraatu ennaa ta’u miseensa waraana US duraanii ti.
Gama biraan Oromoota magaalaalee Daalaas keessa jiraatan obbo Adam Busee fi obbo Anwaar Abdallaa akkasumas Seent Pool Minisootaa irraa aadde Najaat Hamzaa haala kutaalee keessa jiraatanii VOAf ibsaniiru.


text:
Biyyoonni Awrooppaa andaara galaana Mediteranian jiran keessumaa Xaaliyaanii fi Girikiin erga waraana addunyaa lammaffoo qabee namoonni hedduun qe’ee ofii irraa buqqa’anii fi godaanan yeroo rakkoon addunyaa mudatu biyyoota simannaa godhan kan jalqabaa ti.
Kanaaf jecha biyyoonni miseensota gamtaa Awrooppaa 28 godaantota kuma 160tti tilmaaman biyyoota miseensa ta’an keessa qubsiisuuf walii galaniiru. Waggoota lamaan itti aanan keessa Giarikii fi Xaaliyaanii keessa kan turan baqattoonni fi godaantonni kan dhimmi isaanii fudhatama argatee fi kanneen dahata siyaasaa gaafatan ta’a.
Biyyoota andaara galaanaa jiran kana irraa godaantonni fi baqattoonni biyyoota ka biroo keessa akka qubatan gochuuf biyyoonni miseena gamtaa Awrooppaa waliin ta’uun itti gaafatama isaanii akka ba’an tattaaffiin jalqabamee jira. Jarmayaa baqattoota kan tokkummaa mootummootaatti dubbi himaan Awropa gama kibbaa Karlaataa Saamii baqattootaa fi godaantota kana qubsiisuuf karoorri jiru baatii dhiyoo keessa simannaa kan argate ta’uu beeksisaniiru. (


text:
Itoophiyaan Gargaarsa Misoomaa Dolaara Miliyoona Lama Briteen Irraa Argatti.
Waggoottan afran dhufan keessatt Itoophiyaan Briteen irraa gargaarsa misoomaa dolaara biliyoona lama argatti.Itoophiyaatti dura taa'aan sagantaa gargaarsa Briteen Haawaard Teeloor akka jedhanitti barbaachisummaan gargaarsa kanaa kan hundee godhate ragaa guddina Itiyoophiyaan yeroo dhiyoo keessatti fidde irratti hundaa'uun akka ta'e ibsan.
Mummichi ministraa Itiyoophiyaa Mallas Zenaawwii akka jedhanitti diinagdeen biyya isaanii waggoota 7 keessatti waggaa waggaatti harka10 ykn isaa ol guddateera.Dhaabileen guutummaa adduyaa garu mala ittiin herragame kana shakkuun gaaffii keessa buusu.
Teeloor akka jedhanitti qoranoon yaroo dhiyooa kan muul'isuu gargaarsii Itoophiyaan argachaa jirtu kan ishee barbaachisu irraa gadii yoo ta'u gargaarsichii biyyoota Afrikaa kan hafan waliin walcinaatti yoo ilaallamu galiin nama dhuunfaa walakkaa gadi.
Filannoo biyyoolessaa bara 2005 Itoohpiyaatti gaggeeffameen motummaan mormitoota waan ajjeessef biyyoonni gargaarsa kennan hamma tokko hirisanii turan.
Yniversitiin Oxfordi fi dhaabbanni Tokkummaa Mootummootaa madaallii hiyyummaa ilaalchisuun gabaasaa baassaniin Itoophiyaan addunyaa irratti hiyyummaadhaan Niijeritti aantee lammafaadha.
Briteeni fi gamtaan Awuroppaa gargaarsa guddaa kan kennan yoo ta'u Yunaaytiid Isteetes bara 2007 eegale adda durummaan waggaatti doolaara biliyoona tokko caalaa kennite.Yeroo kana keessattis gargaarsa ittisa beelaa fi hiri'ina midhaan nyaataatiif kan oolu dabalatee doolaara biliyoona 1.5 caalaa kennite jirti.


text:
Asoosama Xalayaa Hayyuu Kutaa 10ffaa
-10-
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Ka jiruun itti tolte, ilmi Gabra Xaadiq, Lammaan akka barbaade dubbata. Nama wol gahii irrattis ta’ee bakka biraatti isa dura dhaabate “eennu akka taate wol beenna” jedhee sodaachisa. Namoota karaa isaatiin qabamanii dhabaman “anatu qabsiise” jedhe dubbachuu irraa waan hafe waan dhoffatu hin qabu. Deeggartoota ABO arrabsuu yoo barbaade jecha dur irraa itti fayyadamu qaba. “ABOn eegee lootuuti! Qaama dabaree, ka gatii hin qabne!” jedha. Bakka tana dura ture, woltajjii bartoota wolitti qaban tokko irratti, inni jecha kana dubbannaan barataan tokko ol ka’ee, “eegeen lootuu akkuma jettan qaama dabaree ka gatii hin qabne ta’uu dandeetti. Garuu yoo muramte deebitee bahuun isii waan hin hafne ta’uun akkuma jirutti ta’ee, isin qaama dabaree ka gatii hin qabne kana sodaattanii waanuma isaa qaaquun maaliif? Ammallee lootuun duutu malee eegeen sun biqiluun waan hafu isinitti fakkaataa?” jedhee waan jedhu wollaalchise. Barataa bara san kana isaan jedhe dabalatee, qurxummiileen tana dura bishaan keessaa guursisaa ture heddu, lubbuun jiraachuu fi jiraachuu dhabuu hin beeku. Jiraatanii baatanii ammoo dhimma isaatii miti. Waan sodaatu hin qabu. “Eegee lootuu” jedhee Oromoo arrabsee sodaachisaa, farsoo hambuuqee qasha’aa, Shaashamannee keessa biqiqa. Baldee taphata. Kolfee fandalali’a.
Jireenni qilleensaa tun ammoo tokko kolfisiiftee yookiin gammachiiftee kaan boochisuu bira tartee kolfa yookiin gammachuu tokkoo booyicha kaanii godhuun qooda isiiti.
Ijoolleen sadiin didiqqoon woyii balbala mana Damboobaatti waan gara garaa wolitti guuranii taphataa woliin qaaqan.
“Hin du’e!” jedhe tokko.
“Hin duunee!” jedhe ka biraa.
“Hin du’e” jedhe kuun ammallee deebi’ee.
“Hin duune”jedhe kuunillee.
“Eeessatti beetta?! Hin du’ee”
“Yoom du’e hin ajjeesan malee”
“Hin du’ee cadhisi!”
“Hin ajjeesanii atuu caldhisi!” jechuudhaan wol morman.
“Atuu cadhisi! Abbaan kiyyaa hin ajjeesan jedheera”
“Cadhisi atuu! Haati tiyya hin du’e hin jennee?” Wol arrabatti taran.
“Cadhisi! Kijibaa!” jedhe ka irra jira fakkaatu.
“Atuu kijibaa!” jedhe kuunillee deebisee.
“Dabeessa mataa kosii!”
“Atuu dabeessa mataa kosii” jedhe kuunille. Wol lolatti taran.
“Anaa dabeessi mataa kosii!? Anaa!?” jedhee itti qajeele ka irra jiru.
“Ee si’i” jedhee ija babaase kuunillee. Namoota lamaan booyaa dhufan woyiittu wol lola ijoollee sanii jidduu baye. Wol lola, dhiisanii namoota booyaa moonaa seenan faana fifiigan. Haga isaan wol mormii irraa wol lolatti taran dhaabatee laalaa ka ture Hayyuunillee, isaan faana fiige. Moonaan mana booyaa booyichaan wolitti bu’e. Maayii irra namni wol obsisiisee dacha’ee taa’eera.
“Mee reeffa akkamitti argitan!”jedhe namoota haarawa dhufan keessaa tokko. Jaarsa woyiiti.
“Worruma waajjira poolisaattu fe’ee fide” jedhe namni ka’imoomatu, ka gaabii uffatee battala taa’u.
“Tolee!” jedhan jaarsi gaafatan afaan qabatanii.
“Manuma nuu fidan!?” jedhe ka odeeffatan.
“Namni waa gaafate jiraa?” jedhan jaarsi waanuma jedhan wollaalanii.
“Maaliif ajjeeftan jedhee woyii moo?” jedhe namni jalaa qabe.
“Bada gurbaa! barri afaan hin beenne afaan nama wollaalchisa. Afaan hin qabuu… afaan nama qabaa caldhisi” jedhan.
Gurbaan sun qoonqa gaddaatiin “ajjeefnee maal taatan! Wonni gootan hin jiru. Yoo dubbattan akkana isin goonaa jechuufii miti ka kana godhan. Kaan afaan qabachiisuuf. Akka sodaatee hin dubbanne godhuuf… ” jennaan namni firaashii afameeru marsee taa’u ija gaddaatiin isa laale. Itti fufe gurbaan sun.
“Akka namoota heddu du’aa jiruu isaanii wollaalchisanii hambisan godhuu hin wollaalle. Sodaa nu keessatti uumanii wolii rifachuu nu dhoogguuf. Namni sodaan keessatti jabaatte onnee jabduu hin qabu. Namni onnee jabduu hin qabne hin aaru. Aarullee uguruu hin gahu. Jarri ammoo karaa kanaan milkaayaniiran. Sodaa nu keessatti uumachuu bira taranii jabeefataniiran. Nu ammoo sodaa nu keessatti uumatan kana uf keessaa baasuun haa hafuu, akkuma sodaaneyyuu ufiif amanuu hin dandeenne. Mee an Waarituun garaa kiyya woliin dhaladhe ‘sii ajjeefnee awwaaladhu yoo naan jedhan maal godhe? Maal ta’e? Waan takkallee! Kana maaltu na godhe? Sodaa na keessatti uuman” jedhee uduu gurbaan aarii gadda makateen itti fufaaru keessummaan dhufte.
——————————————————-
Eega du’a Damboobaa dhageettee torbaan gahaniiran. Keessummaan irraa hin qoorre.
“Xalayaa an barreesse agartee aayyitee?” jedhe mucaan haadha teettee yaadduun. Mucaan kana jennaan bootte Ruufo. Namni mana guutu. Gariin isii woliin booya. Gariin ammoo akka obsitu gorsa. Akkaataa xalayaa itti barreessan qofa uduu hin taane, waan heddu ka abbaan mucaa barsiisaa ture yaadattee cadhisuu dadhabde.
“Kunoo laali” jedhe mucaan, woraqaa woyii qabatee isii boottu bira dhaabatee.
“Hayyee hin laalaa” jettee irraa fuutee akkuma woraqaa san harkatti qabattetti ammallee isa ufitti qabdee bootte. Hennaa san abbaan waan inni barreesse dubbisee “akkas leenca kiyya! Waan an ardha siif ta’u hin agarta!…” jedhee jajee harka dhayaaf ture. Ka ardha haadha irraa eegellee kanuma. Akka xalayaa san dubbiftee ufitti qabdee dhungattee, harka dhoofteefii waan isaaf gootu itti himtu barbaada. Ruufo mucaan dhiisuu dinnaan xalayaa mucaan itti kenne san dubbiftee uduu hin fixin booyichaan manni sun wolitti bu’e.
“Abbaa kiyya akkam jirta? Nagaa jirtaa? An nagaa jira. Aayyoon hin bootti. Yeroo maraa hin bootti. Anillee isii laalee booye. Namnillee hin booya. Namni martinuu hin booya. Birraan yoo woliin taphannu, ‘abbaa kee hin ajjeesan’ naan jedhe. Boonaan ammoo ‘hin du’e malee yoom ajjeesan?’ jedhee Birraan wol lolan. Ati maaliif nama si ajjeese san ufirraa hin dhayin. An si hin jaaladhu. Ati qara maaliif hin gala jettee galuu didde. Ati qara maaliif na jalaa duute? Haga fuula nagayaatiin wol agarrutti nagayatti.
Ilma kee Hayyuu irraa” jedha xalayaan Hayyuun abbaa isaatiif barreesse.
******** ********* ********
—–Xumurame—-


text:
1Nohe naatu, Seema, Kaamanne Yaafeeta yeletai hagaappe kaallidi xaafettidaagaa; bashshaa haattaappe guyyiyan, etau attuma naati yelettidosona. 2Yaafeeta attuma naati: Goomera, Maagooga, Maadaaya, Yaawaana, Tubaala, Meshekanne Tiiraasa. 3Goomera attuma naati: Ashkkanaaza, Riifaatanne Togarmma. 4Yaawaana attuma naati: Eliisha, Tarsseesa, Kitiimanne Rooda. 5Hageetuppe abbaa doonan de7iya asai ubbai ba biittan biittan, ba qaalan qaalan, ba yaran yaraaninne, ba kawotettan kawotettan shaahettidosona. 6Kaama attuma naati: Kuusha, Mixiraima, Puuxanne Kanaana. 7Kuusha attuma naati: Saaba, Hawiila, Saabita, Raa7imanne Sabttaka. Raa7ima attuma naati: Saabanne Dadaana. 8Kuushi Naamiruuda yeliis; Naamiruudi ha sa7an koiro wolqqaama olanchcha gidiis; 9GODAA sinttankka i wolqqaama shankkanchcha gidiis; "Naamiruudadan GODAA sinttan wolqqaama shankkanchcha gida" giyoogee hegaa gishshassa. 10A kawotettaayyo koiro katamati Sanaa7oore biittan de7iya Baabiloone, Ereeka, Akkaadanne Kalnna. 11I he biittaappe Asoore biidi, Nanawe, Rahobootanne Kaalaha keexxiis; qassi Nanaweppenne Kaalahappe gidduwan de7iya Reseena giyo gita katamaakka keexxiis. 13Mixiraimi Ludeta, Anaameta, Lahaabeta, Nafttuuheta, Patiroosata, Kaasiluuhetanne Pilisxxeema zareta yelida Kafttooreta yeliis. 15Kanaanee ba baira na7aa Sidoonanne Heeta yeliis; qassi Kanaanee Yaabuusata, Amooreta, Gerggeeseta, Hiiweta, Arqqeta, Siinata, Ariwaadeta, Xamaaretanne Hamaatata yeliis. Hegaappe guyyiyan, Kanaane zareti laalettin, 19Kanaane biittaa zawai Sidoonappe doommidi, Garaaraaranne Gaazaara kanttidi, Sadoomanne Gamoora, Adaamanne Xaboima biidi, Lashaa7an zawatees. 20Kaama attuma naati bantta yaran yaran, bantta qaalan qaalan, bantta biittan biittaaninne bantta kawotettan kawotettan xaafettidaageeti hageeta. 21Seemau naati yelettidosona; i Yaafeetayyo baira ishaanne Eboora naatu ubbaayyo maizza aawaa. 22Seema attuma naati: Elaama, Asoora, Arifaakisaada, Luudanne Araama. 23Araama attuma naati: Uuxa, Huula, Geteeranne Mesheka. 24Arifaakisaadi SHelaaha yeliis. SHelaahi Eboora yeliis. 25Eboorau naa77u attuma naati yelettidosona. Issuwaa sunttai Peeleega; aissi giikko, sa7an de7iya asai a wodiyan shaahettiis; a ishaa sunttai Yoqixaana. 26Yoqixaani naata yeliis. Etinne: Almmodaada, SHeleefa, Haxarmmaaweta, Yeraaha, 27Hadoraama, Uzaala, Diiqila, 28Oobaala, Abimaa7eela, Saaba, 29Ofiira, Hawiilanne Yobaaba. Hageeti ubbaikka Yoqixaana attuma naata. 30Eti de7ido heerai Meeshappe biidi arshsho baggaara de7iya deree dariyo biittan Safaara gakkees. 31Seema attuma naati bantta yaran yaran, bantta qaalan qaalan, bantta biittan biittaaninne bantta kawotettan kawotettan xaafettidaageeti hageeta. 32Hageeti bantta yaran yaraaninne bantta kawotettan kawotettan xaafettida Nohe attuma naatu zareta. Bashshaa haattaappe simmin, kawotettati hageetuppe sa7a ubbau laalettidosona.
Copyright
Learn More


text:
Tokkummaa mootummootaatti waajjirri gargaarsa qindeessa namoomaa dameen Finfinnee gabaasi inni baase waggaa kana bokkaan arfaasaa roobuu dhabuu isaatti aansuu dhaan bokkaan yeroo gannaa kutaalee biyyattii hedduu keessatti hamma barbaadameen gad waan tureef dhiibbaa inni qabaate tarreessee jira.
Wabiin nyaataa gad adeemaa deemuu isaaf lakkoobsi gargaaramtootaas akkaan ol ka’uu isaa yaadachiisee jira. Walumaa gala yeroo yerootti dabalaa kan adeeme gargaarsa yeroo hatattamaa fi halli jiru hammaataa adeemuu akeekkachiiseera.
Wagoota adda addaa keessa haalli qilleensa Elniinyoo mudachuun ba’ii isaan Itiyoopiyaa keessatti argamsiisanii fi yeroo ammaa biyyattii keessatti kan argamu fedhii gargaarsa midhaan nyaataa qorachuu dhaan bara 2015 keessa kan barbaadamu gargaars midhaan nyaataa fi hanqinni nyaata madaalawaa dacha kan dabalu ta’uu isaaf tilmaamni jiru dhugaatti dhiyoo ta’uu ochaan akeekkachiiseera.
Itti aansuu dhaanis dhiibbaa Elniinyoon dhaqqabsiise mul’achuu jalqabeera. Dararaan uummata irra ga’us sadarkaa sodaachisaa irra ga’eera jedha.
Gareen gargaarsa biyyaa kan Itiyoopiyaa OCHAn gama isaan “ The Ethiopian Humanitarian country” jechuun qaamni inni moggaase badii ilmoo namaa irra ga’uu fi hamaa kana ittisuuf waggoota darban keessa kan argaman bu’aan misoomaa akka hin danqamne arjoomtootaaf waamicha dabaruu illee gabaasumti torbanii kan OCHA kun beeksiseera.
Ibsi kun itti dabaluu dhaan wabiin nyaataa gad bu’aa adeemuu isaan dursaan kan miidhaan irra ga’u ijoollee umuriin isaanii waggaa shan gad ta’an, dubartoota ulfaa fi haadholii harma hoosisan gara waaltaa itti nyaachisan dhufaa jiraachuu isaanii ibsee jira.
Lakkoobsi isaanii baatii Hagaya darbe ture waggaa darbe baatii dhuma wal fakkaatu keessa kan ture irra dacha dabaleera jedha ibsi OCHA kun.
Akkuma Kanaan erga Hagaya bara 2015 qabee lakkoobsi namoota gargaars midhaan nyaataa argatanii miliyoona sanitti siqa. Jaarmayaan gargaarsa nyaata addunyaa WFPn immoo nuusa bara 2015 keessa ijoollee hanqina nyaata madaalawaan miidhaman kanneen kuma 374 ta’an gargaaree jira.
Waaltaleen itti nyaachisan kun kutaalee biyyattii hedduu keessa jiraachuu kan ibse immoo dhaaba gargaarsaa “Child Fund” jedhamu tokko ta’uu Reuters gabaaseera.
Dhaabi gargaarsa kun hanqina nyaata madaalawaan daa’imman miidhamaniif kutaaleen biyyattii waaltaa itti nyaachisan keessatti hundeesse Affaar, Amaaraa, Oromiyaa, naannoo uummattoota kibbaa, Somaalee fi Tigraay ta’uu gabaasi kun tarreesseera jechuu dhaan Meleskachew Amahaa Finfinnee irraa gabaaseera.


text:
1Atasa taay āchoomnyēē āmu ātuupchō. 2Ātookēy too mpō choo moonkēt. Āmu mii choo kii-ir kilēē nyoonēē kuti taak malaykeen kimēēnkēt. 3Āpkootēy piich choo mii korkoreet kilēē yoo āmii tōkōl. Ākoopkootēy mpō akwaaneek choo nyārilsōōt kilēē lēē yoo ānyārilēy :tōkōl. 4Makaat kuukoonyit :chiich aka tōkōl āpisyō. Aku maraat kuukoonyitēy keey :pooyoon ākōō cheepyooseenyiin āmu tilchinii :Iriin kiirwook piich choo siirēy karwa ākōō choo irēy takal. 5Ā-istoorēē keey chamataa rōōpiyō akaakany kuyamaak tukun choo ātingʼēy āmu mwoorēy :Iriin kilē, "Moomētooyiin āmoopistooyiin." 6Kēēnyikāniituu nyuun akeemwaa kilē, "Iriin nyoo toorētoon, mā ākōy āwāriisyō, irwoon nee :chiich?" 7Apkaata kāāntōōyiikwook choo kyoomwook ngʼaleepō Iriin. Akaapkaat kee wōloo kiitēptooy :pichoochēē ākootiirō keey Iriin kilēē akwaaneek. 8Māwālēē :Yēēsu Kiriistō, lēē nyiinēē āmātuun, aniinee, amāwālēē ākōy. 9Amaakany kuumēlmēēlook :koonēētuut walak choo chuunnyootēēn. Karaam kuukiil :Iriin kāāpkootuutēkwook nkōō chamateenyiin, āmookiilchi keey ngʼātuut chēpō āmiisyō choo mātoorētēy piich. 10Kitingʼēēchaan kaapkōrōs nyoo /mākuchāmchinii tisiik chēpō Yāwuutik kwoomiisyēērēē. 11Āpēy :Tisiin nyoo Ōōw kērētiipō chaak Wōloo Tiliil Kitya mu Kōpō Iriin /kēētētō akipō ngʼōōki, /akēē-āp panyeepō chaakiichoochēē /keepeela kōōrēē kamas pō saangʼ. 12Nkōō oor nyoo lēē nyoonēē, ku kiimēērchi :Yēēsu kōōrēē kamas pō saangʼ sikuutiliilō piich kērētiichiich. 13Kunyuun oo, akanya keepa kōōrēē kamas pō saangʼ wōloonēē /kiikumuulēē :Yēēsu /sikēēmuulēēch mpō achaan. 14Mākutingʼēy nyuun nkōō ngʼwēny kōōrēē nyoo tēpēē ākōy, aku kukānyēy kōōrēē nyoo chōōnēy. 15Āmu kiyoo kii-ir Yēēsu, kēētō nyuun Iriin ākōy kōrōsēēpō kāāloosuunō. 16Aku aroo kilē kaa-ir tukun choo kāroomēēn, ākootoorētēy keey, āmu kōrōsēēchoochēē :choo pāypooyēy Iriin. 17Ākoonyitō kāāntōōyiikwook akaatuup kiyoo mwoorēy. Riipook :akwaaneek kuunkēt kilē /kutēēpēē ngʼal kutuup keey nkōō riipsyooni. Nēē ākoonyit kāāntōōyiichoochēē, ā-irēy kupāypāyiituuy, aku nēē mookoonyit, ā-irēy kunārēēkyō, amākārāmiituuy nyoonēē nkōō akwaan. 18Āsooywēēch āmu kiirānēy kilē pēērēy keey kāāpkootuutēchooch ākēēmārēy kilē kēētēpii nkōō oor nyēpō koonyit. 19Āsoowoon taawaraka wōloonēē kilēēkit. 20Kiingʼēēta Iriin meerat Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu nyoo mēsōwoon nyoo ōōw nyēpō kēēchiir aku-ir ārāruut nyoo tēpēē ākōy kuusilta nkōō kērētiipō Yēēsu. 21Kukōōnook :Iriin nyēpō kaalya kir aka tōkōl nyaa karaam taa-ira kiyoo mārēy :inyeentee, akukōōnook Yēēsu Kiriistō kaamuuka taapaypaaya Iriin. Kutōrōriit :inyeentee ākōy! Lēē nyoonēē. 22Choo kituupchō, āsoomook kilē āmurtoochii ngʼaleechu āchēērēēnook āmu kaasirwaak kipaat nkōō nwookin. 23Āsōwuu kilē /kiikeetyaayta tuupchēēnyoon Tiimōti mu korkoreet. Nēē sipkuchō, kēēpkoonēy tōkōl kēērōōtook. 24Ataakweesa kāāntōōyiikwook tōkōl ākōō piipō Kiriistō. Tookwēēsook chēpō Italya. 25Kuupēēruurook tōkōl :Iriin.
Copyright
Learn More


text:
Durii El Niño amma ammoo La Niña.Kun cuftii maqaa qilleensaa jijjiiramuuti. Qilleensii kun yo hedduu garba irraa dhufa.Ykn bona buusaa ykn ammoo gannaan dhufa.
La Niña yoo qillenesii qabbanahaan garbaa ganna 2-5 garba Paasifik irraa gama Bahaatii fi gama jiduutti bubbisee dhufa. Kun ammoo akka jecha ogeeyyota qilleensaati Afrikaa gama Bhaatti bona fida.
Keessummaan keenna ka hardhaa Dr.Kiris Funk,Amerikaa,yuniversitii Kaalifoorniyaa magaalaa Santa Barbra jirtu (UCSB)keessa hojjata.Saayintistii beekamaa.
Dr.Kiris ogeessaa qorannoo, qilleensaa, teessuma lafaatii fi nama sagantaa Amerikaa beela biyya alaatiin gargaartu dursitee akeekkachiiftu FEWS NET keessalleetti ogeessaa tahee hojjatu.
Jijjiirama qilleensaa Afrikaa irratti ogeessaa olaanaa.Saatelaayitiin jarii qilleensaa bonaa fi gannaatiin qoratu Geostationary satellite jedhan.Mudhii lafaa gubbaa lafa irraa 38,000 fagaattee garuma laftii martu; Dhiyaa gama Bahaa martee qilleensa lafaa qorattee wara lafa jiruu ergiti.
Saayintistootii tana irraa odeeffannoo argatan.Yoo qillenesii qabbanahaan garbaa ganna 2-5 garba Paasifik irraa gama Bahaatii fi gama jiduutti bubbisee dhufa.Kun ammoo akka jecha Dr.Kiriistitti Afrikaa gama Bhaatti bona fida.
"Saayintistootii NOAA ji'a tokkoon duubatti jijjiiramii qilleensa EL NINO hafee La Niinaan dhufa jedhanii qoratanii bira gahan.Kun harka 75 mirkana.Tun taanaan Ethiopiaa gama Kibbaatti gana dhufu keessa laftii bokkaa gannaa silaa argattu hin argattu.Duruu EL Niinoon Itoophiyaa gama Kaabaatti bona fidee amma ammoo La Niinaan itti dabalamee bokkaa gannaa lama waluma gula oola jechuu."
Akka Dr.Kiris qorannoo ganna hedduu irraa arge jedhetti jijjiiramii qilleensaa La Niinaa jedhan kun Afrikaa gama Gaafaatti bona hamaan dhufa.
Wannii qilleensii La Niinaa kun Afrikaa gama Bahaa irraa bokkaa guddaa diqqeessa jenneef akkuma ati beettu biyyootii mudhii lafaa Afrikaa gama Bahaa jiran marroo lama bokkaa argatan.Onkololeessa,Saadaa fi Muddee fi Bitootessa ,Eblaa Caamsaa keessa argatan.La Niinaan bokkaa kana lamaanuu roobuu dhowwaa jedhanii sodaatan ogeeyyotii raaga qilleensaa Amerikaa.Bara 2010 fi 2011 keessalee bokkaan kun akkasii oole.Ganna lama bokkaan gannaa oolee namii rakkataa jennee.
Akka dameen sagantaa dursa akeekakchiisaa beela US (FEWS) NET jettutti ganna dhufu keessaa EL NINO fi EL Niinaan humna jabeeffachaa dhufan.
Akkii qilleensii El Niinoo ammaan tana Itoophiyaatti bubbisuu fi yoo gannaa bubbisu gargar jira.Bubbee ji’aa Wxabajjii, Adoolessa,Hagayyaa fi Fulbaana EL Niinoon wal hin tahu.Bubeen qilleensa Bitootessa, Eblaa fi Waxabajjii ammoo qilleensa Itoophiyaa gama Kibbaatii bubbisuun walii taati jedha Dr.Kiriis
Jijjiiramii qilleensaa addunyaa waliin dhahuutti jiru Itoopiyaa keessattu warra horiitii fi warra qonnaatii rakkoo guddoo itti fida.Dr.Kiriis akkuma warrii qonnaalleen inshuaansii midhaan isaanii argatu warrii horiilleen inshuraasnii horii isaanii argatu fedha.
Dr.Kirisii fi miilota isaa Sagantaa Dursa Akeekkachiisa US adoo beelti hin dhufnee ummataan gargaartu keessa hojajta.
Sagantaan kun biyyoota beelaan beekaman kamti afaan balaa jiraa jechuun qoratee rakkoo isaanii addunyaatti himaaf.
Ogeeyyotii wabii nyaataa Amerikaa fi Afrikaa ji’uma ji’aan Waashngton,DC keessatti wal arganii mari’atanii WDC fi Afrikaatti wal arganii waan jiraa wal mari’atan.Biyya tamitti gargaarsa midhaanii barbaadaa jedhanii qoratan. Odeeffannoo saatelaayitii irraa argatanii fi waan hojjattootii isaaniiti fi hojjatootii biyya gargaraarsa barbaaddu jiran dhaqanii laalan walti dabalanii odeeffannoo argatan walti laalan.Gabaasa ji’aa sadii fi haga jahaa durattuu baasan
Dhaabii Dr,Kirs Funk keessa hojjatu tohannoon teessumaa fi quftuma lafaa US Geological Survey(USGS) kun yuniverstii Kaalifoorniyaa keessaa waajjira qorannoo Itoophiyaa waliin hojjatu qaba.
Hujii tana irratti ogeeyyotoa qilleensa Itoophiyaa leenjisuu,qoranno waliin hojjachuu fi jijjiiram qilleensaa waliin tohachuu fi waan hedduu waliin hojjatanii akeekkaciisa baasan.
Dhaabii qorannoo Qorannoo teessuma Amerikaa Unted States Geological Survery (USGS) kun Finfinnee,Naayrobii,Guwatamaalaa fi lafa akka akkaatii biiroo qaba.


text:
Haqaan waan hin qabne Iyyaan hin argatan!!!
Yoo sabatti qoosan kaleessa akka laayyoo,
"Maal dhibdi" jechuudhaan yennaa ganan kaayyoo;
Imaanaa jallanii yennaa achi buusan,
Kaleessa yogguu sana yoom maqaa barbaadan?
Halagaan gorsamuun asiif achi utaaluun,
Tasa wanta hin taane kijibaan caraanuun;
Faallaa sabaa deemaa maqaa gaarii hawwuun,
“Mulqiitii naaf kennii” halagaatti iyyachuun;
Abjuu kaleessaati; dhadhaa abidda buute!!!
Maqaa har’a hawwan isaantu of harkaa gate.
“Himata” dhaqanii waan hin taane abjoochuun,
Tasa bajuu baddee; maaf dhama’uu jarreen?
Dalagaatu muldhisa maqaa fi eenyummaa abbaa,
Nuti kan nyi beeknu seerri keenya saba;
„Mana seeraa“ isaanii eenyutu quba qaba?
Jarreen maaf maraatuu? Maaf dalagu daba?
Aadaa fi seenaan ala Safuuf saalfii gatan;
Lammii tuffatanii halagaa abdatan.
Dhugaa haguuganii kijibaan booqqatan;
Amantee gatanii gantummaa filatan.
Maqaa abbaa gatanii "AFD" jedhan;
Mee maal barbaacha egaa har’a kan dhama’an?
Oromiyaaf falmuu irra "Toopiyuummaa" filatan;
“Addunyaan luucofte” jechuun qabsoo dabsan;
“Diimokaraasii” jechuun bilsummaa dhiisan;
Maqaa isa kamiree kan jarreen barbaadan?
Kaleessa gananoo har’a eessa hafidan?
Doolaara kuma shantam ofumaa kan gatan.
Sabini isaan tufeeraa kana haa beekkatan;
Murtee jiru kanaa adaba haa godhatan.
Kaleessa utuu hin dhihin; namni utuu hin dhaga’in,
Xurii fi qullaan isaanii utuu bakkee hin ba’in;
Jaarsaaf hayyuun meeqa yoo isaanitti himu,
Gurra duuchatanii yennaa dhaban sammuu;
Jalee diinaaf ta’uuf tumsa waliin tuman,
Maqaa yennas gatanii har’a eessaa haafidan?
Eessa geessi jechuun lammii tuffatanii,
Maqaa ofii gatanii dantaa jaaldhatani;
“Qinjit, Arbaynooch” jechuun tarreessanii,
Tokkuumma Ethiopiyaaf tarree tataa’anii;
“AFD” jechuun of moggaasatanii,
Kabaja Oromummaa of irra mulqani.
Saphina isa gadhee yennaas unatanii,
Har’a maqaaf iyyuu kaleessa of gatanii?
Egaa maal hawwuree Shaneen Toophiyootaa?
Qinjit, Arbanyooch kan ta’aniif “tooftaa”
Ilmaan habashootaa kan godhatan gooftaa,
Mana seeraa hin jirre kan dhaqan himata.
Duruu qaanii beekuu? duroo gumaa nyaatan;
Ilmaan gabroomfattuu maddii kan dhungatan.
Halaaba Habashaa jala yennaa boqotan;
Safuu wallaalanii dantaadhaaf of gatan.
Lammii ofii gananii diinaan fira jedhan;
Nu hin ajaa’ibsiisu guyyaan yoo abjootan.
Dur gumaa nyaattanii maqaa abbaa gatnoo;
Eenyu isaaniif naha yoo dhaqan iyyanoo?
Dirmata hin qabani tasa dhaggeeffanoo!!!
Yaa raajii gantootaa hooda kan keessanoo!
Maqaa bilsumman dalaguudhaa daba,
Bitamtanii diinaaf gowwoomsuudhaaf saba;
Of hin gowwoomsinaa sabni ija qabaa!
Shirri isin xaxxan burkutaayee cabaa!!!
Kan sin dura turan gantoonni kaleessaas,
Warrii abbaa garaa Tigroota keessaas;
Kan Amaaratti galtan isin warri hardhaas,
Oromoon isin beekaa hin fiiginaa hangas.
Maqaan isin qabdan kan isiniif malu,
AFD irratti yoo feetan dabaluu;
GANTUU isiniin jenna!!! kan isiif tolu;
Egaa maal barbaaddu maqaa kan caaluu?
Dhugaatu isin tufe; Sabatu isin jibbe;
Waan gumaa nyaattaniif cubbuun isin gube.
Ekeraatu iyyee boqota isin dhowwa,
Imaanaa nyaattanii sichuu buutu bowwaa.
Maqaa abbaa gattanii; iyyaa ammallee booyaa!
Dhugaa irraa maqxanii gubadhaa bobayaa!
Qabsoon ummatichaa jallan hedduu qabaa,
Kanneen isa tiksan ta’aniif utubaa;
Kan kaayyoo isaa tiksan gallii isaa xumuraa,
Maqaa isaantu qabaa gantoota achi goraa.
Dadhabdanii jirtuu dhaqaatii boqodhaa!
Warra Habashaa waliin dhaqaa ta’aa tarree,
Qaamatti xaxadhaa halaabaa minilik coraatu isin qorree.
Kan Oromiyaaf falmu Addi bilisummaa,
Kaayyoo kan godhate galii walabummaa;
Karaa irraa hin maqu dhaabbiisaa kanuma,
Maqaa fi injifannoon kan isaati gonkumaa!!!
Maqaa fi injifannoon kan isaati gonkumaa!!!


text:
OSFNA, (Oromo Soccer Federation of North America)maqaa ispoortii hawaasa Oromoo Amerikaa Kaabaati.Eegii jalqabanii ganna kurnya lamaa keessa jiran,ganna 20essoo barana uleeffachuuf deema.
Akka dura taa’aan OSFNA,Usuu Ejeroo jedhutti dorgommii baranaa istaadiyoomii mana barumsa sadarkaa lammeessoo Jemsi Girifin keessatti taphatan.
Kilaboota 28 garee lamatti wal qoodee tapahta.Adoolessa 30-Hagayya 6, 2016 akkuma duruu tolchanii fi bulchiinsii Minisootaalleen murteessee Oromo Week, Torbaan Oromooti.
Qophii hawaasii Oromootii gama gamaa dhufu qophii bashannanaa, ispoortii,marii hawaasaa,marii siyaasaa fi waan akka akkaa irratti mari’atan.
Dorgommii itti qophaahuutti jiran keessaa fiigicha maqaa atileeti Abbebee Biqilaatiin dorgoman,kubbaa miilaa dhiiraa fi dubraan,kubbaa miilaa ijoollee didiqqoo fi kubbaa harkaa
Artistoota qophii bashannanaa baranaatiif yaaman keessaa tokko Hacaaluu Hundeessaa,Muktaar Suleeyamnii fi Adnaan Mohaammad fa.


text:
Sudaanii fi Sudaan Kibbaa Kaleessa marii yeroo dheeraa tii booda dhimmoota gidduu isaaniitti wal-falmsiisoo tahan sadii keessaa lama irratti marii furmaataa geggeessuuf walii-galtee sadarkaa duraa mallatteessanii jiran.
Wal-balaaleffannaa fi walitti-wacuu guddaan gam-lameenii ennaa gara gab jechuu fi yaada ofii keessa-deebi’uutti dhufe, jalqaba baatii kanaa irra Finfinnee keessatti eegalame mariin Sudaanii fi Sudaan Kibbaa gidduu kun. Jiloonni Kaartumii fi Jubaa irraa walitti-dhufan dhimmoota wal-falmsiisoo akka dhimma daangaa fi dhimma lammummaa biyyoota lameen gidduu furachuuf, mala itti waliin hojjetan lafa kaayyatan.
Ka caalaa wal-falmsiisaa tahe dhimmi zayita boba’aa, haga dhimmoota daangaa fi lammummaa irratti walii-galteeleen tolfamanii mallatteessamanitti akka lafa hin kaasamne taasisame. Prezidaantiin Sudaan Omar Hasan Al-Bashir walii-galticha mallatteessuuf ennaa gara Sudaan Kibbaa deeman, eega gaafa ayyaana Walabummaa Sudaan Kibbaa tii as, ka jalqabaa tahuuf jira. Guyyaan isaa hin beekamne, garuu torbanneen dhihoo fuul-duraa kana keessa taha - jedhu - aangawoonni.
Gamtaa Afrikaa bakka-bu’uun ka biyyoota lameen araara dubbachiisan Prezidaantiin Afrikaa-kibbaa duraanii Taaboo Imbeekii eega biyyoonni lameen jecha jajjaboo walitti dadarbachuu dhaabanii booda marii geggeessameen walii-galtee kana irra gahamuu dubbatu.
Gabaasaa isaa MP3 tuquun dhaggeeffadhaa