text:
Har’a wal ga’ii addaa kan geggeesse paarlaamaan Itiyoophiyaa dura taa’aa IHADEG haaraa Dr. Abiyyi Ahimediin muummicha ministeeraa gochuun muudeera. Aangoo walitti dabarsuun kun boqonnaa haaraan kan ittiin jalqabamu ta’uu isaa kan ibsan muummichi minsiteera Dr. Abiyyi Ahimed, itti gargaaramuu qabna jechuun yaadachiisaniiru.
Haala yeroo gama ilaaleenis yeroo adda addaatti kanneen wareegama baasan qabsaa’ota mirgaa, namoota polotiikaa fi ol adeemtonni du’uu isanaiif illee dhiifama gaafataniiru.
Lammiiwwan Itiyoophiyaa fi hidda dhalata Itiyoophiyaa kanneen biyya alaa jiraataniif dhaamsa dabarsaniin walii galtee biyyoollessaan gara boqonnaa biyyaa ifaa ta’etti haa ceenu jechuun waamicha dabarsaniiru.
Haasaan muummicha ministeericha haaraa ulaagaa hammayyaa kan guute bifa afeerraa fi araarsuu kan qabu jechuu dhaan miseenosnni paarlaamaa, hayyoonnii fi kanneen biroon yaada kennan ibsaniiru.


c: text/html

text:
Yehudit Laine desk, 2017-10-30 07:21:52. It all starts with the chair. Since you'll be sitting in the chair all day, it has to be comfortable. More and more ergonomic chairs are popping up on the market and thankfully they won't cost a fortune. The backrest of the chair is one of the most important parts. It should support the natural curve of the spine and needs to provide support for the lower back. The height should be adjustable, as well as the armrests. Adjust the height of the seat so you can sit comfortably with feet firmly on the floor and knees at a 90 degree angle, parallel to your hips.
Sela Anamarija desk, 2017-10-30 09:48:28. You want someone who will stick by you when life happens. You would feel used if they left when the stuff was gone, when you needed them. Just like you want someone in it for you, God wants us in it for Him!
Euanthe Alya desk, 2017-10-30 07:01:26. Lucien Rosengart: The history of the foosball table is connected with several people. Lucien Rosengart from France is one of them. He was an automotive engineer. Mr. Rosengart had a company named Automobiles L. Rosengart. It was a very famous company then. The company had a reputation among the customers of the France region.
Doubravka Tamara desk, 2017-10-30 10:37:32. On the inner side of the bed across from the dealers and boxman is a mirror about 8 inches wide that runs the length of the table. The mirror allows the dealers and boxman to see the palm side of the player's tossing hand. The boxman can easily see if a player is cheating by "palming" the dice, trying to introduce a crooked pair into the game.
Anushka Banister desk, 2017-10-30 09:39:28. In buying a dining table, one must consider its size. It must be proportional to the room. Large dining rooms require large dining tables while small dining rooms require small dining tables. Seating capacity should be matched with the size of the family. The dining table should be big enough to seat the whole family. Some houses may not have a separate dining room and the family may dine in the kitchen. Small kitchen tables are also available for such a situation.
Whetu Haanraads desk, 2017-10-30 05:50:30. The staff of this hotel is very caring and the hotel is international guest friendly. It has world class room service and other facilities. The hotel has 24 hour desk help, secured rooms, a bar and wheel chair accessibility. The hotel provides free Wi-Fi to the guests and has AC in the common area too. Dry cleaning and laundry service is available and the tour and ticketing assistance of the hotel is free of charge. It also provides fire extinguisher, cloak room, pool table, karaoke, library, smoke detector, garden, currency exchange service and much more.
Marisol Mac desk, 2017-10-30 10:13:07. Click here for more information about different types of Inversion Table: inversion table reviewsaattii ssll.. .aattii ssll.. .e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..Victoria Beckham, also known as Posh Spice, has made the news several times this year. Not because of her husband's amazing talents or her singing career, but rather because of her feet. This Spice Girl has a very serious dilemma. Should she correct her bunions or should she continue to wear sexy shoes and deal with the pain?
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s.In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Onkololeessa 5, 2007 (ABO) - Mootummaan Itoophiyaa murna bicuu Wayyaanee, Mallas Zenaawiin durfamu, sirnoota ummatoota biyyattii wal duraa duubaan bitan, kanneen akka mooticha Haile Sillaasee fi Faashistii Dargii caalaatti kan bineensummaan guutamuun galmaa’e dha.
Mootummaan TPLF/EPRDF, waggoota 16-n dabran guutuu hawaasa adduunyaa fi ummatoota ofiin nan bulcha jedhu biratti fuulota gara garaan dhihaatuun beekamaa dha. Wayyaaneen hawaasa aduunyaa biraatti akka mootummaa dimokiraatawaa ta’ee, kan mirgoota dhala namaa kabajuu fi kabachisiisu, mootummaa mirgoota gosa hundaa ummata bulchuuf eeguu fi jireenna ummatootaa ol kaasuuf carraqaa jiru tokkootti of dhiheesaa as ga’e. Mootummaan Wayyanee biyya bulchuutti nagaa kan uumee fi naannoo gaanfichaatti ammo tasgabbii dhalchuuf hojjataa jiruu fakkeessani of gurguruuf hojjataa ar’a ga’e.
Dhugaan jiru garuu faallaa haala kanaa ti. Sirni Mallasiin durfamu, abbaa irrummaa hiriyaa hin qabneen ummatoota biyyattii ukaamsuun beekama. Ummatoota humna qawween of jalaatti dirqiin bulchuu, dhaabota mormitootaa, sabboontota, beektoota, ka’imman biyyaa, haawwani fi maanguddoo ummatoota biyyattii ajjeesuu, qaama hir’isuu, gaaxezeessitoota hidhu fi ajjeessuu akkasumas biyya ari’uun beekkama. Sirnichi keessattuu barattoota Oromoo fixuu, jumlaan hidhuu fi barumsa irra ar’u akkasumas xalayaa raga baruumsaa itti waakkatuun beekama. Wayyaaneen ummatoota biyyatii sabaan, naannolee fi gosaan akkasuma gandaan addaan basuun wal dura dhaabuu, lubbuu ummatoota nagaa ofiif galaafataa jiruutti dabalee akka lammiileen wal balleessaniif waliitti diruun, dhiigaan umrii bittaa dheereffatuu imaammata dhaabbataa taasifatee ittiin deemaa jira. Wayyaaneen ummatoota jumlaan fixee gaara keessatti bineensa nyaachisaa jira. Yakkii sirnichii ummatootaa fi biyyattii irratti raawwate fi raawwataa jiru kan tarrifamee dhumuu miti.
Haa ta’u malee, akkuma “guyyaan hattuu afurtama” jedhamu sanaatti, yakkii sirni Mallas ummatoota, biyyattii fi naannoo gaanfichaa keessatti raawwatu hawaasa adduunyaan yeroo saaxilamuu fi mormamuu geenyee jirra. Qoodni qabsoo ummatootaa fi dhaabota mormitoota sirnicha yakkoota kanneen addeessuu keessatti qaban laayyoo miti. Jaarmayootni mirga namumaaf falman, qaamotni seeraa fi mootummotaa adduunyaa gara garaa akkasuma jaarmayootni namoomaa adda addaa akkasuma mediyaaleen mul’atoon adduunyaa hedduun yakka sirna TPLF/EPRDF kanneen akka daawwannaa hawaasaa adduunyaa argatuu fi ittiis gaafatamuuf dhidhiibaa jiru. Garii murtii adabaa akeekaa jiru.
Kun ummatootaa biyyattii fi naannoo gaanfichaaf abdii guddaa dha.
Garuu Sirni Itoophiyaa balaa biyyaa fi ummatoota nan bulchaa jedhurraan gaha jiru kanneen aguuguu itti fufuu fi itti-gaafatama seeraa fi seenaa jalaa baqachuuf ijibaata dhumaa gochaa jira.
Sirni Wayyaaneen maqaa akka waa’elummaa faallaa lola goolessummaa kan naannoo gaanfa Afrikaa, michummaa mootummoota anga’oota aduunyaa gara garaa fi wakkiilummaa dhuma hin qabne tarrifatuun akka sababa murtiilee dhidhiibamaa jiramu irraa bararamuu qabuufiitti dhiheeffata jira. Sababootni Wayyaneen itti marattee dhiheeffataa jirtuu kuni, fi fuullii of-jajjabeesuu akkasuma sobaa marsaa biraa sirnichii ittiin dhihaataa jirtu kamuu kan fudhatamu hin qabnee ta’e argaman.
Haqni jiru, Ummatootni biyyattii fi gaanfichaa, Qaamotni, jaarmayootaa, mootummootni, biyyootaa fi walumaa gala hawaasni adduunyaa, firummaa fi michummaa Wayyaaneen dhiheeffataa jirtu kanneeniif jecha yakka sirnichii waggoota 16-n dabran guutuuf lammiilee biyyattii fi naannichaa irratti raawwataa jiru awwaalu hin qaban.
Firummaa fi michummaan akkasuma investimeentiin bifoota fedhee Itoophiyaatti godhamu, kan ummatoota biyyattii fi egeree lammiileerratti ta’u qabu malee, sirna goolessituu Mallas bor baka hin jiraanne irratti kan ta’u qabuu miti.
Mootummaa TPLF/EPRDF gartuu iftummaa siyaasaa hin qabne dha; Murna gaafatamni itti hin dhagahamne dha; Wayyaneen bulchiinsa sirna dimokiraasii ummatootaa waakkate jiru, Kan mirga namummaa ilma namaa awwaalee, egeree ummatota miliyoonotaan laakka’amu dukkaneesse jiru waan ta’ef; Itti gaafatamaaf dhiheessuuf hundu yeroon socho’an amma ta’u qaba.
Kana achi Sirna Faashistii Mallas Zenaawii-TPLF/EPRDF, dhiiga lammiilee laaqate, Yakka Irratti Tumsuun, Ofiifuu kan yakkamaa nama taasisu tahuun hubatamu qaba.
Adda Bilisummaa Oromoo


text:
Qaamota Shamarranii Nama Hawwatan Sadarkaa Sadarkaan: Dr. Gurmeessaa
Qaamota Shamarranii Nama Hawwatan Sadarkaa Sadarkaan: Dr. Gurmeessaa
Warra xiinsammuutu jedhe lol
Qaamota shamarranii keessaa sadarkaa sadarkaadhaan 1ffaa haga 10ffaatti kan nama harkisan!
10.FFAA. Koomee miillaa. Kun jaalaala yokaan dhiira harkisuu keessatti gahee guddaa waan hin taphanne fakkaata garuu miti sirriitti gahee qaba.
9.FFAA. Dugda. Dhiironni hedduun osoo ofirratti hin beekiin dugda gadi dhooqaa yokaan (curved) baay’ee jaallatu.
8.FFAA. Garaa (mudhii). Kana yeroo hedduu sirboonni aadaa keenyaa yoo durbaaf weellisan qalloo mudhii soonsaa… kan mudhiin qabaa hin guunne… fi kkn jedhu ni beekna.
7.FFAA. Rifeensa. Dhiironni riifensa dheeraa jaallatan akkuma jiran kuun ammoo gabaabaa mammaramaa jaallatu. Garuu inni guddaan rifeensaaf bakka guddaa qabu.
6.FFAA. Taafaa (hip) kun kara cinaan kan mullatu malee isa dudduubaan argamu san miti. Yoo bal’aa fi curved ta’e dhiironni ni filatu jedha researchiin adda addaa.
5.FFAA. Seequumsa ishii (smile). Kuun namoonni hedduu kan beekanii fi kan irratti walii galan kan hedduu nama harkisuudha.
4.FFAA. Hidhii (lips) Kun yoo guutuu ta’ee fi hammaan giddu galeessa ta’e jallatamaa ta’a. Garuu qalama baay’ee ciccimaa fi fagotti mul’atu yoo itti diban mul’isuuf malee harkisuuf ga’ee hin qabu.
3.FFAA. Guntuta (breast). Harmi yoo dhaabatu guddatee yoo bareeduu… wellistootni keenya illee akkam akka nama harkisu ni beeku. Ishii guntutni gaafa jibichaa fakkaatu qabdu jedhu..
2.FFAA. Teessuma (Butt). Kun homaa gaaffii hin qabu. Dhiirri akka dubara dudduuba ishii sagal dhoksee ilaalu ni beekna.
1.FFAA. Ija (Eye). Inni kun eeboo yokaan xiyyadha. Ni waraana, ni ajjeesa, ni injifata. Maarree gooftaa dhiiraati jechuun ni danda’ama.
Photo Credit Social media.
Fayyaan Faaya!
Dr.Gurmeessaa
- 22Shares
- Tweet


text:
Dhaabbanni ‘Committee to Protect Journalism’ jedhamu gabaasa ukkaamsaa sagalee ummataa ykn miidiyaalee isa mootummootaan geggeeffamu ifa godhe. Gabaasni CPJ kuni kan agarsiisu uggura miidiyaatiin wolqabatee biyyoonni addunyaa sadarkaa maal irra akka jiraniidha.
Toftaan biyyoonni kunniin sagalee ummataafi miifdiyaa ugguruuf dhimma itti bayan keessaa hangi tokko: intarneetii too’achuu, miidiyaa daangaan alati gulaluu, gaazexessitootaaf hayyama laatuu diduufi doorsisuun keessatti argamu.
Akka gabaasa CPJtti, Itoophiyaan biyyoota sadarkaa ol’aanatti miidiyaa ugguran keessa jirti. Kan argamutus, bifa nama qaanafachiisuun, sadarkaa 4ffaa irratti. Itoophiyaa caalatti miidiyaa ugguruun kan hamaa ta’an Eertiraa, Kooriyaa Kabaatiifi Suud Arabiyaa qof. Ardii Afrikaa keessaa miidiyaa ugguruufi sagalee ummataa ukkamsuudhaan sadarkaa ol’aanaa irra kan jiran Itoophiaafi Eertiraa qofa.
Itoophiyaan kan miidiyaa, gaazexessitoota, dhaabbilee maxxansaafi kanniin raabsan (akkuma biyyoota biraa) tooftaa sodaachisuufi hidhuutti dhimma bayuudhaan. Halli miidiyaa wolabaa biyyattii keessatti hammaachuu irraa kan burqe, biyya ummata miliyoona 90 ol qabdu televiziyoonni wolabaa tokko dhabuunn isii ragaa guddaadha. Itti dabaluudhaanis, Ethio Telecom, hujii marsaalee intarneetii yaada mootummaa qeequ maxxansan jedhu hunda uggura, akka CPJ tti.
Mootummonni biyyoota kanniinii kan miidiyaa akkas ukkaamsaniif sababa tokko qofaaf: umrii angoo isaanii dheereffachuuf, akka gabaasa CPJtti.
Biyyoonni miidiyaa ugguruun addunyaa irratti sadarkaa 1ffaa hanga 10ffaa irra jiran kanniin asii gaditti tarreeffamaniidha.


text:
(SBO/VOL – Waxabajjii 11,2018) Waxabajjii 05, 08 fi 09, 2018 gidduutti WBOn Godina Dhihaa tarkaanfii bakkoota adda addaatti Humna Diinaa irratti fudhateen loltoota 167 ol hojiin ala gochuu Ajaji WBO Godina Dhihaa beeksise.
Ajajaan WBO Godina Dhihaa Jaal Kumsaa Dirribaa gaaffii fi deebii SBO waliin godhan keessatti gootichi WBO Godina Dhihaa Waxabajjii 08,2018 halkan keessaa sa’aa 4:30tti qubsuma waraana wayyaanee magaalaa Gimbiitti argamu weeraruudhaan diina irraa 17 ajjeesuun 12 ol ammoo madoo taasisuu ifa godhan.
Gootichi WBO tarkaanfii isaa itti fufuun borumtaa isaa Waxabajjii 09,2018 ganama keessaa waraana wayyaanee konkolaataa waraanaa ORAL lama, Autobusii tokkoo fi konkolaataa xiqqaa 3F jedhamtuun sossohaa turan bakka addaa Waloo Yatii jedhamutti haxiidhaan haleelee miidhaa guddaa akka irraan gahe ifa godhaniiru.
Tarkaanfii haxii kanaanis loltootni wayyaanee ORAL lama irra turan lakkoobsaan 120 ta’an guutuutti barbadaa’uu fi kaanis madeeffamuu Ajajaan WBO Godina Dhihaa Jaal Kumsaa Dirribaa gaaffii fi deebii SBO waliin godhan keessatti beeksisaniiru.
Waxabajjii 05,2018ttis Gootichi WBO Godina Dhihaa Gaara Abbaa Seenaa bakka addaa Qorkaa jedhamutti waraana Agaazii haleeluudhaan 7 ajjeesee 11 ol ammoo madeessuu Ajajaan WBO Godina Dhihaa Jaal Kumsaan hubachiisaniiru.
Dhaggeeffattoota/hordoftoota SBO gaaffii fi deebii Jaal Kumsaa Dirribaa waliin goone sagantaa keenya guyyaa Roobii keessatti qabannee kan dhihaatnu ta’uu beeksisna.
Oduu Tarkaanfii Gooticha WBO;
(SBO/VOL – Waxabajjii 11,2018) Waxabajjii 05, 08 fi 09, 2018 gidduutti WBOn Godina Dhihaa tarkaanfii bakkoota adda addaatti Humna Diinaa irratti fudhateen loltoota 167 ol hojiin ala gochuu Ajaji WBO Godina Dhihaa beeksise.


text:
1) 1980 Hoggantoota ABO magarsaa barii faa nama 9-11 ajjeesisuun
Ogaden tu ajjeese jedhee seenaa barreesse
2) Jeneraal Taaddasa Birru harka diinaa seenuu isaatiif kallattiin
shoora ol’aanaa taphate
3) Shira Leencoon dhandhaareen Baaroo Tumsaa ajjeefame otoo jiru,
jaarraa abbaa Gadaatu ajjeese jechuun ABO bakka lamatti cabsuun
Sooreysa jaarraa abbaa Gadaa tti amata hedduu lola geggeessaa ture
4) Bara chaartaraa WBO 20,000 mooraatti galchee TPLF fi Shaabiyaan
dhooysise
5) Chaartara booda Hoggana qaroo Sabaa fi ABO jaalle Nadhii
Gammadaa diinaan nyaachisee, ibsaa Guutamaa hidhaa baasee
Booleen baafate
6) Bara 1998 Kora sabaa ABO sababeessuun Jaalle Galaasa Dilboo
aangoo irraa kaasisuun Daawid ibsaa ykn fireew maasho fi Obboleessa
isaa abbaa caalaa muude. Sana booda WBO biyya ollaa jiru shira Tplf fi
Leencoon xaxaniin ABO Biyya Eertiraatti maqaa gargaarsaatin
galchisiise. Hoggantoota qaqqaroo salphisuun akka faca’an shoora
ol’aanaa harka lafa jalaan taphate
7) 2008 jaarmaya ABO jijjiiramaa Jeneraal Kamaal Galchuu irratti
hojjatuun WBO Zoonii kibbaa ture akka TPLF tti galan kallattiin kan
irratti hojjate Leencoo Lataati
8) 2014 haarayatti ODF jaare. Ani takkaa Oromiyaatti hin amanne jedhe.
Oromoon gaafii dimokraasi malee Kolonii Habashaa jalatti hinkufne
jechuun dogogora seenaan hin daganne tumatee gadi bahe
9) 2015 Walhubannoo jaarmayoota Oromoo wajji seenuun maqaa olola
walirratti hin oofnu jedhuun jaarmayoota sakaalee afaan qabsiise
10) 2016 Walitti dhufeenya jaarmayoota oromoo doomsuun jaarmaya
amaaraa G7 tti gale. Itti aanaan LL, Dr diimaa Nagoo, Jaarmayoota
Walabummaa Oromiyaatti amaniin” Xabbaaboch nachew” jedhee ESAT
MEDIA irratti ifaan ifatti dubbate
11) Bara 2017 Biyya Suudaan maqaa walgahii EGAD sababuun,
khaartuum dhaqee Hoggantoota TPLF Abboy Sibhaat fi Siyyuum
Masfin wajji iccitiin wal qunnamee deebi’e
12) 2018 Qabsoo qeerro awwaaluuf, Kaayoo Oromoo afaan faajjesu,
Oromiyaa walabummaa dhoorkuu fi Ethiopia durii deebisee ijaaruuf
murtees
Shira Leenco Lataa
1) 1980 Hoggantoota ABO magarsaa barii faa nama 9-11 ajjeesisuun


text:
By
Admin on September 16, 2015
ABO, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT), WBO
1All_Videos, News
VIDEO
By
Admin on September 7, 2015
Featured, Irreecha, Irreecha 2015, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, Culture, Culture/History/Language/Religion, Irreechaa
VIDEO
By
Admin on September 5, 2015
Featured, Irreecha, Irreecha 2015, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, News
VIDEO
By
Admin on September 5, 2015
Hyder Usmael, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, Hyder Usmael, Music/Films/Poetry
VIDEO
TVOMT: Gaafiif Deebii Artiistii Haarayaa fi Sabboonticha Hyder Usmael
By
Admin on May 5, 2015
HRLHA, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos
VIDEO
TVOMT: Gaafiiif Deebii Obboo Gaaromaa Waaqqessaa Waliin Goone!
By
Admin on April 27, 2015
TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos
VIDEO
TVOMT: Prof. Ismail Abdullee Magaalaa Torontoo Keessatti
By
Admin on April 15, 2015
Guyyaa Gootota, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT), WBO
1All_Videos
VIDEO
TVOMT: Gaafiif Deebi’ii Ob. Billoo Garbii Bakka Bu’aa G.M. WBO Biyya Alaa Waliin Goone
By
Admin on April 14, 2015
Guyyaa Gootota, Oromo Refugees, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos
VIDEO
TVOMT: Gaafiif Deebi’ii Baqqatoota Yeman Jiruu Waliin Goone fi Kabajaa Guyyaa Gootota!
By
Admin on April 7, 2015
Asaantii, Keyirat Yusuf, Oromo Movies, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, Keyirat Yusuf, Music/Films/Poetry
VIDEO
TVOMT: Sagantaa Filmii Asaantii Magaalaa TORONTOO
By
Admin on April 3, 2015
Featured, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT), WBO
1All_Videos
VIDEO
By
Admin on March 2, 2015
TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, News
VIDEO
TVOMT: Waan Abbaay Tsahaayyee Jedhe Ilaalchisee Artistooni Keenya Maal Jedhu?
By
Admin on February 25, 2015
Ifaa Gammachuu, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, Ifaa Gammachuu, Music/Films/Poetry
VIDEO
By
Admin on April 9, 2014
Toltu Tufa, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
Advocacy/Activism, Language
Aad. Toltu Tufaa Kurfii Kaaba Ameerkaa Kan Duraa Torontoti Geggeesite
By
Admin on April 4, 2014
Afaan Publications, Toltu Tufa, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
News
AFAAN Publications’ Founder Aad. Toltu Tufa Warmly Welcomed by Torontonian Oromos as She Arrives for the AFAAN Event (Event Scheduled for Tomorrow/April 5, 2014 @ 94 Kenhar Drive, Toronto – between 2-7pm)
By
Admin on March 11, 2014
Elemo Ali, Menelik II, Teddy Afro, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
Elemo Ali, ElemoMenelik, Music/Films/Poetry
Elemo Ali: Maali Mallisaa
By
Admin on March 9, 2014
Juneeddii Saaddoo, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
News
TVOMT: Obboo Juneeddii Saaddoo Eenyu? TVOMT: “TV Oromiyaa MT: Badii Obboo Jundeedi Saaddoo Saba isaa irrati raawate hin himinaa jedhuu? Kun waan addunyarrati hin argamini. Yoo badii kan hin qabne tahe abbummaan as bahee akka badii itti hin qabne himachuutu akka malee, haqa jiru dhoksuuf muka walirrati cabsuun Oromummaa miti. Dhugaan yoomiyyuu ni injufati. Kanneen […]
By
Admin on March 5, 2014
Oromia Media Network (OMN), TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
News
Kurfii Guyyaa Eebba OMN Galma Aadaa Oromiyaa Magaalaa Toronto ti Raawate Hordofaa Kurfii Guyyaa Eebba OMN Galma Aadaa Oromiyaa Magaalaa Toronto ti raawate Hordofaa sagantaan kan Torontoo fii USA ti geffeefame yemmuu tahu hirmaattonni isa Ameerikati gaggeefames hordofaati irraa hirmaatan. Rakkoo qulgullin sagalee garuu dursinee dhiifama isin gaafanna.
By
Admin on February 27, 2014
Adnaan Mohammed, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
Adnaan Mohammed, Music/Films/Poetry
TVOMT: Gaafif Deebii Artist Adnaan Mohamad waliin Goone Hodofaa
By
Admin on February 16, 2014
Abdii Wuushu, Ahmad Sayyoo, Garibii Nuuree, Naasir Aadam, Tumsaa Omer, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
Movies, News
TVOMT: Artists Abdii Wuushu and Naasir Aadam Discuss About One of the Best Action Movies from Oromiyaa
By
Admin on February 4, 2014
Sharmarkee Aadam, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
Music/Films/Poetry
TVOMT: Producer Artist Sharmarkee Aadam Hojii Boonsaa Hojachaa Jiran Ibsu


text:
(SBO/VOL – Sadaasa 22,2017) Godina Lixa Harargee Ona Mi’eessoo keessatti humni waraanaa liyyuu haayil Somaalee lakkoobsaan guddaa ta’e karaa afuriin ummata Oromoo irratti lola banuuf qopha’aa akka jiru jiraattotni naannoo ibsan.
Karaa Araddaa Bareedaa, Ona Gumbii/ araddaa Deymaa karaa Mulluutii fi naannawa sanaan lola qindaawaa ummata keenya irratti banuuf humni guddaan buufachaa waan jiruuf, ummatni keenya jabaatee akka of ittisuu fi of tiksu jechuun sabboontotni naannoo sanii dhaamsa dabarsanii jiran.


text:
Minnesota kessatti hanga guyyaa filmaataatti eegun si irra hin jiraatu- dursii karaa mana poostaa ykn bakka filannoo gandaa keetti fili!
Dursii kallattin dhaqii fili
Guyyaa 46 guyyaa filmaataa dursitee filannoo kee guyyaa filmaataa utuu achitti hin argamin filan gochuu ni dandeessa.
Waajira filmaataa ganda keetii beeki
Dursii karaa mana poostaa fili
Akkasumas waraqaan filannoo guyyaa filmaataa utuu achitti hin argamin filan karaa mana poostaa akka siif ergamu iyyachuu ni dandeessa. Waraqaa filannoo kee guyyaa filannoo dura deebisuu qabda.
Qajeelfama akkataa dursanii karaa mana poostaa filan
- Waraqaa filannoo argachuuf wagaa sana keessa yeroo kamiin iyyuu gaafachuu ni dandeessa. Qondaaloti filmaataa oggaa waraqaan filannoo qophaa'etti, wantoota filmaataaf barbaachisan hundaa siif ergu. Waraqaa filannoo kee argachuuf ingiliffaan karaa karaa onlanii gaafadhu, Ykn iyyannaa waraqaa irratti afan oromoon maxxanfame argadhu.
- Qajeelfama waraqaa filannoo kee waliin dhufu eeganaan dubisi! Yoo unkaa hundaa hin guunne ta'e waraqaan filannoo kee hin lakaa'amu.
- Nama Minnesota keessatti filuuf galmaa'e ykn ragaasiftuu (nootarii). Dhuga baatuun kee poostaa mallatoo mallateessee teessoo isaa/ishee katabuu qaba.
- Yoo filuuf hi galmoofne ta'e, iyyannoo ittiin galmaa'an wantoota filmaataaf si ergaman keessa argata. Galmaa'uuf, dhuga baatu keeti ragaa bakka jireenyaa mirkaneessu tokko agarsiisi. Dhuga baatuun kee ID kamiin akka ati itti agarsiifte poostaa mallatoo kee irrati mallatoo kaa'u qaba.
- Erga fixxee booda, waraqaa filannoo kee akkuma sanaan karaa mana poostaa ergi. Waraqaan filanoo kee yoo guyyaa filmaataa booda qaqabe hin lakkaa'amu. Akkasumas waraqaa filannoo kee waajjira filannoo siif erge sanatti kallatiin geesuu ni dandeessa.
Waraqaan filanno kee eessa akka ga'e duuka bu'i
Waraqaan filannoo utuu guyyaa filmaataa achitti hin argamin filan hundi yoo yeroon ga'e fi unkaan isaa qajeelaati guutame ni lakka'ama.
Waraqaan filannoo kee maal irra akka ga'e duuka bu'i akka inni achi ga'ee lakkaa'ame mirkaneeffadhu.


text:
Bara kana yeroo filannoon Keeniyaa keessatti geggeessametti poolisoonni Keeniyaa dubartoota hedduu humnaan gudeeduu isaanii fi namoota hidhannoo hin qabne hedduu irratti haleellaa geggeessuu isaanii gareen mirga dhala-namaaf falmu – Hiyuumaan Raayits Watch gabaasee jira.
“Keeniyaa keessatti dubartootaa fi durboota hedduu irratti hookkara saalaa hedduu tu geggeessame. Dhiirota irratti illee hookkarri quunnamtii saalaa geggeessamee jira.” – jedha gabaasaan haaraan, har’a, garee mirga dhala-namaa Addunyaan bahe kun.
Hiyumaan Raayits Waachii fi gurmuuleen mirga dhala-namaa ka biroon, poolisoonni Keeniyaa humna gitaa olii geggeessuudhaan ajjeechaa, reebicha, qaama namaa kukkutuu, saamichaa fi qabeenyaa barbadeessuu geggeessuu isaanii – ragaa harkaa qabna, jechaa jiran.
Abboota-manaa fi ijoollee durbartoota sanaa irratti dararaan geggeessamuus, gabaasaan Hiyumaan Raayits Wach dubbatee jira.
Hoogganaan Poolisii Keeniyaa – Jooseef Booneet, gabaasaan kun, guutummaatti gabaasaa dharaa ti, jedhanii, akka gurmuun mirga dhafla-namaa “Hiyumaan Raayits Wach”, himannaalee isaa kanaaf gabaasaa ragaa dhiheessu gaafatan.
Gabaasaan kun, kanneen hookkarri quunnamtii-saalaa nu irratti geggeessame, jedhan - dubartoota 65, durboota 3 fi dhiirota 3 waliin gaaffii fi deebii geggeessame irratti hundaa’uun qindeessame.


text:
Finfinnee, Fulbaana 29,2011(FBC)- Daddabarsaan qoricha sammuu nama adoochu waggoota lamaaf poolisiidhan barbaadamaa ture viidiyoorratti muul’ateera.
Daddabarsaan qoricha sammuu nama adoochuu kun viidiyoo muuziqaa reegeerratti kan argame.
Waggoottan lamaan darban poolisiin Speen lafti isa hin barbaadin hin jiru.
Viidiyoon inni irratti argame kan weellisaa Kuubaa; Klaas Ati.
Viidoyoon muuziqichaa Yuutyuubirratti gadhiifameeti namichi qoricha sammuu nama adoochu daddabarsuun barbaadamaa ture kun jiraachun isaa kan barame.
Fraansiiskoo Teejoon umriin isaa waggaa 39.
Mootummaan Speen qoricha sammuu adoochu daddabarsuudhan isa himachuuf barbaadaa ture.
Viidiyoo muuziqichaarratti, namichi sagantaa addaarratti uffannaa bishaan ittiin daakan uffateet muul’ate.
Poolisiin viidiyicha ega sirriitti ilaalen booda dhugumayyuu namichi hogganaa Loos Kaastaaniitaas ta’uu mirkaneeffateera.
Obboleessi Fraansiiskoo Teejoon; Antooniyoon baatii 4 dura to’annaa jala oolera.
Fraansiiskoo Teejoonii fi obboleessi isaa daddabarsa kaanaabiisiirraa Doolaara miiliyoona 40 argachuu isaanitu himama.
Akka poolisiin jedhutti daddabarsa maariwaanaa naannichaa %70 obboleeyyan lamaantu to’ata.
Naannon isaaniimmoo Moorookodhaan dhiyeenyarratti argamuun haala gaarii uumufiitu eerame.
Gabaasni akka eerutti Fraansiiskoo Teejoonii fi obboleessi isaa Antooniyoon sodaatamoodha.
Inumaa addabarsaa qoricha sammuu nama adoochu kanaan Kolombiyaatti nama beekamtii qabu; kan bara Faranjootaa 1993 ajjeefame Paabloo Eskoobaarin wal isaan fakkeessu.
Antooniyoon si’a baay’ee poolisii jalaa miliqeera.
Dhumarra garuu ijoolleesaa daawwachuuf mana yammuu jirutti poolisoota 100n marfamee qobameera.
Fraansiiskoo Teejoon viidiyicharratti muul’atus, oduun jiraachuusaa ega afaarfameen booda muuziqichi Yuutyuubii irraa ka’eera.
Viidiyichi yoomii fi eessatti akka hojjetame garuu hin beekamu.
Poolisiin, Fraansiiskoo Teejoon Speen keessa akka hin jiraatin amana.
Tarii Moorookoo fi Jibraaltaar keessa jiraatinnaan shakka.
Maddi; newsweek.com
Comments
Loading...


text:
Hayyoonni Oromoo 2500 taán yunivarsiitotaafi dhaabbilee barnoota sadarkaa oláanaa addaddaa irraa wolitti bayan marii bulchiinsi Mootummaa Naannoo Oromiyaa magaalaa Adaamaatti waame irraa qooda fudhataa jiran. Marii kana kan hoogganaa jiru ob.Lammaa Magarsaa (pirezidaantii) fi ob. Umar Huseen (itti aanaa pirezidaantii) naannoo Oromiyaati.
Marii kana irratti dhimmoonni ijoon yeroo dheeraaf ummata Oromooo yaachisaafi naannoo rakkoo keessatti hanbisaa turan bifa gargaraan kaánii mariin oo’aan irratti godhamaa jira. Keessattuu waaéen Finfinnee, Afaan Oromoo afan federaalaa godhuu fi haalli siyaasaa naannoo Oromiyaa akkasumas woliigala Itoophiyaa qabxiilee hirmaattonni xiyyeeffannaa itti laataniidha. Ammas, dhimmi waaée hidhamtoota siyaasaafi olántummaa seeraa irrattis marii iaasifameera. Hayyoonni marii irraa qooda fudhataa jiran waaée qulqullinni barnootaa gadi buáa dhufuu, akkasums hawaasa isaanii tajaajiluuf hiree dhabuus kaasaniiru.
Ob.Lammaan faatis akkuma worra isa duraa gaafii fi yaada hayyootaa dhaggeefatanii calisu moo deebii itti laatu? Ammatti wanti ifa ta’e hin jiru. Haala Oromiyaan itti jirtu qajeelchee kan hubatu gowwoomsaa akka tooftaatti hin fudhatu. Ob. Lammaafi jaallewwan isaa tooftaan gowwoomsaafi yeroo bitannaa kana booda faana takka akka isaan hin tankaarfachiisne baranii, wareegamas yoo isaan kaffalchiise, gaafii ummataaf deebii laatuu qabu. OPDO’f wabii jireenyaa kan ta’u aantummaa Oromoof qaban hujiin mirkaneessuu qofa.


text:
Ajaja waraana Kiro’aatota Boosniyaa namni ture guyyaa kaleessaa manaa murtii Zeheeg keessatti summii dhugee kan du’e tahuu gabaasni arganne ni mul’isa. Dhaddachi Zeheeg keessatti Yakka waraanaa Boosniyaa ilaalu, jeneraal Islobodan Praljak ajajaa waraana Kiro’aatota Boosniyaa tahuudhaan yakka waraanaa Muslimoota Boosniyaa irratti raawwateen himatamee adabbiin hidhaa waggaa 20 irratti murtaaye, abbaan murtii osoo murtii dubbisaa jiru summii dhoksaan qabatee seene dhaddachuma irratti kan dhuge tahuun gabaafameera.
Isloboda Praljak yeroo summii kana dhugu mana murtichaatiin “ani yakkamaa waraanaatii miti murtii kana hinfudhadhu , kunoo summii dhugaa jira” jechuun yemmuu lallabu, dhaddachi addaan cituudhaan Mr Islobodaan Pralajak gara mana yaalaa eega geeffamee booda lubbuun isaa kan dabrite tahuu gabaasni Aljaziira irraa argame ni mul’isa.
Manni murtii idil addunyaa Zaheeg, jeneral Isloboda Praljak dabalatee qondaaltota Kiro’aatota Boosniyaa jaha, yeroo waraanaa Bosniyaa bara1992-1995tti yakka ajjechaa akkasumas muslimoota Boosniyaa qe’ee irraa buqqisuu isaanii mirkaneessuun, hunda isaanii hidhaa waggaa 20tiin kan adabe tahuu gabaasni kun ni addeessa.
Comments
Loading...


text:
One thought on “Qindaa’ina(Setting) Qafoo Mobile Keenyaa Sirreeffachuuf Tartiiba barbaachisu”
-
Abdiisaa Abdii Sabaa Nuuf Jiraadhu Ijoollee Oromoo ICT irratti bobbaanee jirru waan hedduu nu barsiisaa jirta ammallee kana daran cimtee akka itti fuftu jechuun barbaada. Inni biraa immoo Application Software Kompitarootaa haaraya bahan Kanneen hojii keenya nuuf salphisan yeroo yeroon osoo nuuf maxxansitee nutti tola. Operating systemiiwwan fooyya’anii bahanii fi Antivirusoota ciccimoo akkasumas Website design gochuuf kanneen nu gargaaran waan beekturraa share akka nuuf gootu si gaafanna.
Jabaadhu Jajjabee koo!!!


text:
Senaatariin biyya Ameerikaa Markoo Ruubiyoon, miseensa Koree Senetii Hariiroo Biyya-alaa, Perezidaantiin Ameerikaa Baaraak Obaamaa yeroo daawwannaa Itoophiyaa keessatti geggeessan dhimma mirga namaafi wolabummaa pireesii dursa laatuu akka qabu gaafate. Kana kan gaafate, Maarkoo Ruubiyoon, xalayaa guyyaa kaleessaa Obaamaaf barreesseen.
Senatarichi kuni Ameerikaa fi Itoophiyaan dhimmoota garagaraa irratti michummaa gaarii qabaachuu isaanii tuqee, dhiittaafi sarbamiinsi mirga namaa Itoophiyaa keessatti bal’inaan raawwatu waan osoo ijaan argan bira dabramuu qabuu miti jedheera. Itti dabaluudhaanis, mootummaan Itoophiyaa daandii siyaasaa, hawaasummaafi sabahimaa lammiileen biyyattii addaaddummaa ilaachaafi imaammataa mootummaa ykn dhaaba biyyattii bulchu woliin qaban hunda cufuudhaan biyyattii gara tasgabbii dhabuutti geessa jedha Maarkoo Rubiyoon.
Maarkoo Ruubiyoon, Obaamaan yeroo biyyattii daawwatutti, dhuunafattis angawoota biyyattiitti, akkasumas ifatti hidhaa lammiilee irratti raawwatu akka balaaleffatuu gaafateera. Mottummaan Itoophiyaa mirga namaafi mirga wolgahuu lammiileef biyyattif akka kabaju Obaamaan jajjabeessuu qaba jedheera. Ameerikaan, jedha Maarko Ruubiyoon, hundi dimokraasiifi mirgaaf akka argatuuf jajjabeessuu qabdi, ummata Itoophiyaas dabalatee.
Dawwannaan Obaamaa Itoophiyatti godhu,hHanga mirga namaatiif xiyyeefannaa hinlaannetti, mootummicha mirga laammii isaa sarbu fudhatama qabeessa fakkeessuu nimala jechuun sodaa isaa ibseera.
Akka eeggamaa turetti mootummaan Itoophiyaa gara sirna dimokraasii simatutti osoo hintaane suutaan garaa abbaa irrummaattii geeddaramaa dhufeera, akka Maarkoo Ruubiyootti. Rakkoo siyaasaan wolqabatee biyyatti keessatti yeroo addaddaatti gayaa tures yaadachiisanii, filannoon bara kana geggeeffames bilisa, madaalawaafi amanamaa hinturre jechun qeeqaniiru.


text:
Godina Harargee Bahaa aanaa Gursum araddaa Kaasaa Oromiyaa keessatti har’a Liyyuu Poolisiin uummata irratti haleellaa raawwateen namoonni du’anii fi madaa’an jiraachuu jiraattonni fi waajjirri kominikeeshinii aanichaa ibsaniiru.
Buufata fayyaa Gursum kan magaalaa funyaan biraa keessatti namoota madaa’an kanaaf wal’aansa kan kennan Ogeessa wal’aansa fayyaa akka jedhanitti namoota rukutamanii madaa’an keessa bulchaan araddaa jiraachuu nuuf ibsan.
Waajjira kominikeeshinii aanichaatti itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii aanaa Gursum obbo Ibraahim Aliyyii namoonni du’an afur kan madaa’an immoo 18 ta’uu dubbatan.
Gama biraan immoo gidina shawaa bahaa bulchiinsa magaalaa Adaamaa keessatti har’a manni seeraan ala ijaarame mootummaan diiguu isaan walitti bu’iinsa uumameen namni tokko rasaasaan rukutamuun aarii uummataa qabsiisuu dubbatan.
Walitti bu’iinsi kun uumamuu fi nama rukutame jedhame kan ilaaleen waajjirri isaanii quba qaba yoo kantiibaan magaalaa Adaamaa aadde Adaanech Hababee gaafatamanii quba qabaachuu isaanii fi namni tokko humna poolisiin rukutamee madaa’uu nuuf mirkaneessaniiru.


text:
Author
fanadmin
Finfinnee, Onkololeessa 12,2011(FBC)- Karoorri carraa hojii haaraa 161,000 ol uumuu dandeessisu dhiyaate. Waltajjiin Mana Maree Carraa Hojii Uumuu fi Misooma Intarpiraayizoota…
Tajaajila waraqaa eenyummeessaa Finfinneetti kennuun yeroodhaf dhaabbate
Finfinnee, Onkololeessa 12,2011(FBC)- Waraqaan eenyummeessaa magaalaa Finfinnee aanaalee 119tti kennamaa ture yeroodhaf dhaabbate. Eejansiin Galmeessa Taatewwan Murteessaa Finfinnee…
Sirni awwaalchaa Artiist Laggasaa Abdii raawwatame
Finfinnee, Onkololeessa 12,2011(FBC)-Sirni awwaalcha Artiist Laggasaa Abdii Kaatedraala Sillaasetti gaggeeffame. Artiist Laggasaa Abdii Sanbata; Onkololeessa 11,2011 kan boqate…
Ameerikaan waliigaltee nuukleeraa Raashiyaa waliin galte keessaa ba’uufi
Finfinnee, Onkololeessa 12,2011(FBC)- Ameerikaan waliigaltee nuukleeraa Raashiyaa waliin galte keessaa ba'uu akka barbaaddu beeksiste. Ameerikaan miisaa'eloota fageenya…
Bishaanin yaalamuu
Finfinnee, Onkololeessa 12,2011(FBC)- Bishaanin yaalamuu(haaydiroo teeraappii). Yaala bishaanitiin Kuush, Griikonni, Gibtsii fi warri Roomaa fayyadamaa turaniiru. …
Jilli ABO magaalaa Dirree Dawaa fi Walisotti ummataan simatame
Finfinnee, Onkololeessa 12,2011(FBC)- Jilli Adda Bilisummaa Oromoo(ABO) magaalaa Dirree Dawaa fi Walisotti kaleessa ummataan simatame. Hoggansi Adda Bilisummaa Oromoo waltajjiiwwan…
Walitti bu’iinsa kaleessa Allaamaaxaatti uumameen lubbuun namoota 3 darbe
Finfinnee, Onkololeessa 12,2011(FBC)-Walitti bu'iinsa kaleessa naannoo Tigraay magaalaa Allaamaaxaatti uumameen lubbuun namoota 3 darbe. Biiron Qunnamtii Ummataa fi Mootummaa…
Qindoominaan jijjiirrama qilleensaa ittisuuf hojjetamuu qaba- Preezdaant Dr Mulaatuu Tashoomaa
Finfinnee, Onkololeessa 10,2011(FBC)- Tumsi sodaa jijjiirrama qabeenya qilleensaa ittisuuf taasifamu biyyoota hunda ilaalcha keessa galchuudhan hojiirra ooluu akka qabu preezdaant Dooktar…
Biiliyeenarri Taanzaaniyaa uggurraarraa gadhiifame
Finfinnee, Onkololeessa 10,2011(FBC)- Guyyaa 10 dura Daareesalaamitti ugguramee kan ture biiliyeenarri Taanzaaniyaa gadhiifame. Oduu gadhiifamuusaa karaa Twiitara dhaabbata…
Mootummaan hoggansa olaanoof leenjii laachaa jira
Finfinnee, Onkololeessa 10,2011(FBC)- Mootummaan hoggansa olaanoof leenjii laachaa jira. Muummee ministiraa Dooktar Abiy Ahimad leenjicha haasadhaan yammuu saaqan, hoggansi…


text:
Seenaa Gabaabaa Gaazexessaa Kumaa Eda’ee (1927-2009)
Gaazexeessaa hangaftichi Oromoo, Kumaa Eda’ee abbaasaa Obbo Eda’ee Yaaddechaa haadhasaa Aadde Dastaa Cuqqaalaarraa Waxabajjii 12 bara 1927 Magaalaa Duukam, Ganda Xaddachaa jedhamutti dhalate.
Gaazexeessaa Kumaan Yommuu umriinsaa barnootaaf gahu (bara 1934) Mana Barumsaa Odaa Nabee Sadarkaa 1fa Magaalaa Duukamitti argamutti kan hordofe yoo ta’u, sana booda Magaalaa Finfinneetti imaluun Mana Barumsa “Lise Aliance France”tti Faransaayiffa barateera. Bara 1944 Bulchiinsa Godina Shawaa Bahaatti hojjataa mana galmee ta`uun hawaasasaa tajaajileera.
Wayita mana galmee keessa hojjachaa turetti hacuuccaa saba Oromoo irra gahaa jiru kitaabota adda addaarraa dubbiseef waa`ee dhiibbaa yeroo sana ture hubachuuf carraa argatee ture.
Bara 1947 gara Ministeera Eegumsa Fayyaatti jijjiiramuun biyyaafi ummatasaa kan tajaajile yoo ta’u, yeroo sanatti carraa gaazexaarratti yaadasaa ibsachuu waan argateef barreeffamoota adda addaa qopheessuun hirmaataa tureera.
Du`aan boqochuu ilma Mootii Haylasillaasee, Li`ul Mokonnon sababeeffachuun ibsi gaddaa gaazexaa irratti bahaa waan tureef, Gaazexessaa Kumaa Ida`ee namoota biroo waliin ta’uun yeroo jalqabaatiif Afaan Oromootiin walaloo gaddaa gaazexaarratti baasaa turaniiru.
Gaazexeessaa Kumaan kitaabota Amaariffaa baay`ee kan barreesseefi hiike yoo ta`u; kanneen keessaas bara 1952 kan barreesse, “Godoloo Firee Bisiluu Xiree, Duukam Baciisanyinnat, Yalij Xabaayi Abbaatuun Masaayi” (kan Ingilifarraa hiikame)fi ‘Hamma haa madaatu’ jedhaman ni eeramu.
Kitaaboleesaa keessaa “Godoloo Firee Bisiluu Xiree” jedhamuun eenyummaasaa ibsuuf maqaa “Kumaa Za Biheera Duukam” jedhuun dhiibbaa mirgaa yeroo sana sabootaafi sablammootarra gahaa ture malaan dabarsuu danda`eera. Kitaabni “Hamma haa madaatu” jedhu yeroo sanatti seenaa gooticha Oromoo Jeneraal Taadasaa Birruu dhoksaan karaa itti ibsuu yaalameerratti kan xiyyeeffatuudha.
Kitaabota waa’ee Gadaa Tuulamaa, seenaa Dukam kan waggaa 100fi pirofaayiliisaanii barreessanii fixanii maxxansiisuuf qophiirra turan.
Bara 1965 Magaalaa Hararittiifi bara 1967 Magaalaa Finfinneetti sagantaan Raadiyoo Afaan Oromoon kan tamsaasa jalqabe yoo ta’u, yeroo sanatti Gaazexeessaa Kumaan, Haashim Adamiifi Tamasgeen Gammadaa wajjin jalqabuun guddina Afaan Oromoo keessatti guddaa gumaacheera.
Gaazexeessaa Kumaan bara 1976 hanga bara 1982tti Minsiteera Beeksisaa damee Haraargeefi Dhaabbata Raadiyoo Hararitti ittigaafatamummaan hojjateera.
Bara Mootummaa Dargiitti Ayyaana Irreechaa sagantaa Raadiyoodhaan akka darbu taasiseera. Ta’us, waa`ee Ayyaana Irreechaa barreessuusaaniitiif gaazeexoota hedduu mormiin irratti dhiyaatus, qalamasaatti fayyadamuun injifannoon keessa darbuu danda’eera.
Gaazexeessaan wayita mirgi ofiitiin fayyadamuun eegalametti, bara 1983 soorama kan bahe yoo ta’u, hawwii guddina aadaafi seenaa sabasaanitiif qabuun yeroo gabaabaaf kaffaltii tokko malee tajaajila ogummaa kennaa tureera.
Guddina aadaafi seenaa Oromootiin walqabatee hanga lubbuun turetti waltajjiiwwan guguddoorratti haala eenyummaa Oromoo ibsuun maanguddummaan eebbisaafi tajaajiloota adda addaa kennaniiru. Akkasumas ijaarsa siidaa Odaa Nabee Magaalaa Duukamitti argamu keessatti adda durummaan hirmaataniiru.
Hojii guddaa Gaazexeessaa Kumaan wayita lubbuun jiru raawwate kan hubatan Yunivarsitoonni Asallaa, Jimmaafi Adaamaa waa’eesaaniirratti hojjetaa turaniiru. Keessumaa Yunivarsitiin Jimmaa barana digrii doktareetii kabajaa kennuufiin qophii gochaa tureera.
Gaazexeessaa Kumaa Ida`ee guddina afaan, seenaafi aadaa Oromoo keessatti gahee olaanaa gumaachaa ture dhukkuba tasaa isa mudateen umriisaa 83tti Fulbaana 25, bara 2009 du`aan addunyaa kanarraa boqoteera.
Sirni awwaalchasaas bakka hiriiyoonni, firoonniifi jaalattoonnisaa argamanitti Fulbaana 27, bara 2009 Bataskaana Madanaalamii Duukamitti raawwatameera.
Gaazexeessaa Kumaa Ida’ee bultii kan qabuufi abbaa ijoollee 14 turan.
Kutaan qophii Gaazexaa Bariisaas Gaazexeessaa Kumaa Eda’eetti biyyoon haa salphatu jechaa maatii, firoota, dhibantootaafi hiriyootasaatiif jajjabina hawwa.
Odeeffannoo kana akka argannuuf daran kan nu gargaaran obboleessa Gaazexessaa Kumaa Eda’ee, Obbo Jagnaa Eda’eefi Obsan Dabalee (Waajjira Dhimmoota Komimikeeshinii Bulchiinsa Magaalaa Duukamirraa) guddaa galateeffanna.
Barruu kana gaazexaa Bariisaa irratti kan qopheesse Charinnat Hundeessaa ti; barri lakkkoofsaa kun akka warra Habashaatti kan kaayame.
Madda: Gaaxezaa Bariisaa


text:
Ilmi Malika Sa’udii Muhammad Bin Salmaan ministeera hajaa alaa Biritaaniyaa Booris Joonson waliin bilbilaan kan haasawan yoo tahu, haasawa isaanii kana irratti Muhammad Bin Salmaan, Iiraan hidhattoota Husiif deggarsa godhuun weerara nu irratti geggeessaa jirti ” jedhe.
Sabtii darbe hidhattoonni Huusii daangaa Yaman irraa misaayila Balistiik kan fageenya dheeraa furguggeefamu gara magaalaa guddoo Sa’udii Riyaaditti furguggeessa. Mootummaan Sa’udii immoo Misaayila kana isa tokko samii irratti fashaleessuu fi akkasumas tokko naannawa buufata xayyaaraa kan bu’ee fi midhaan dhaqqabe kan hin turin tahuu beeksiise.
Mootummaan Iiraan immoo nuti hidhattoota Huusiif deggarsa hin gone jechuun mormaa jiru. Ministeerri dhiimma alaa Iiraan Muhammad Jaavaad Zaariif ibsa guyya kaleessa midiyaaleef kenneen, “weerarri Sa’udiin geggeessaa jirtu naannichi akka hin tasgabboofne dhorkee jiraa” jedhe. Midiyaan hidhattoota Husii tokko Misaayila Buurkaan jedhamu Buufata Xiyyaara Idil Addunyaa Riyaaditti argamu Haleeluuf kan furguggeefame tahuu gabaase. Mootummaan Sa’udii immoo Misaayilii Hidhattoota Huusii irraa darbame kun, buufaticha osoo hin gahin kan ofirraa deebise tahuu fi Misaayili kun kan Iiraanii tahuu amanee jira.


text:
Gammadaa Waariyoo, gootichi Oromoo, ayyaana Irreechaa onkoloolessa 02, 2016 irratti ummata miliyoonaa hedduu fi kaameraa addunyaa funduratti Down Down Down TPLF! jedhaa Woyyaanee salphisee fi gootummaa ajaa’ibsa Oromoo fi diinota isaatti mudhise qarriffaa Woyyaanee keessaa bayuudhaan Kaayiroo, Masrii seenee jira.
Gootummaa isaan, Gammadaan, qabsoo Oromoo boqannaa haarawatti ceesise; akkasumas maqaa isaa galmee seenaa saba isaa keessa seensise. Abdii saba isaa ta’uu hundattii agarsiise. Gochi isaa adunyaa hunda, habashoonni osoo hin hafin, maalalchiise. Namni gocha Gammadaatti hin boonnee fi hin gammanne Woyyaanee fi kittillayyoota isaa qofa.
Saba isaaniitiif jecha kan du’anii fi qaama dhaban heddu. Gammadaan saba isaaf namoota wareegama hanga lubbuutti kaffaluudhaaf qophaaye gara waltajjiitti olbayeedha. Ummata Itoophiyaa fi woraana hanga afaaniitti hidhate funduratti sagalee guddistuu fudhatanii Down Down Woyyanee jechutti kan nama geessu saba ufiif jecha wareegamuuf qophaayuun alatti waan biraa ta’uu hin danda’u. Garuu, lubbuun guyyaa isii malee hin baatuu, Gammadaan Waariyoo, Woyyaanee fi gammoojjii Saharaa miliqee, lubbuun Kaayiroo gayuu danda’eera.
Akkuma Fayyisaa Leellisaa, Gammadaan saba isaaf seenaa addaati kan hojjate. Namni qabsoo bilisummaa Oromoof sadarkaa kanatti gumaache Oromoo biraa galataa fi deeggarsa barbaachisu hunda argachuu qaba. Dargaggoo teenna seenaa gurguddaa hojjataa jiraniifis birmachuun dirqama hundaati. Gammadaa Waariyoo, Fiqaaduu fi dargaggoonni saba isaaniif jecha barnootaa fi jiruu dhaban osoo Oromoon jiru Kaayirotti rakkachuu fi umrii fixachuu hin qaban. Qabsaayota akkanaatii deeggarsa barbaachisu laatuu dadhabuun Qeerroo biyyatti diina afoo harka qullaa dhaabataa jiran keessattti hamilee ajjeesa; qabsoon Oromoo akka dadhabdu ykn dhaamtu taasisa.
Gammadaa Waariyoo Woyyaanee fi gammoojjii Saharaa miliqee Kaayiroo gayuu isaatti Oromoon hundi baga gammaddan!!


text:
================================
Jawar Mohammed
Torban dabre wal fakeenya qabsoo keenyaafi fiigicha maaraatoonii jidduu jiru ibsuudhaaf barruu gabaabduu takka feesbuukii gubbaatti maxxanseen ture. Akkuma beekkamu Fiigichi Maaraatoonii dorgommii kiloomeetira 42ti. Kiilomeetira 41n duraa san kufnee, kaanee, isa nu dura jiru dhaqqabnee fiigicha itti fufuu dandeenya. Akkuma Atleetin teenya Tiikii Galaanaa bara dabre goote sana jechuudha. Dheebonnu karaarraa gorree, bishaan fudhannee, bayyanannee humna horannee fiigicha keenya itti fufna. Kiilomeetira dhumaa keessatti garuu kufnee dogongora xiqqaa tokko raawwannaan moo’atamuu dandeenya. Fakkeenyaaf atileetonni tokko tokko yeroo sarara xumuratti dhihaatan gammachuun of dagatanii yeroo burraaqanitti kan itti dhiyaatee duubaan jiru sirriitti fiigee isaan moo’achuudhaan badhaasa isaan kiilomeetira 42 guutu itti xaaran yeroo dhabsiisu agarra.
Qabsoo Oromoo waggoota shantamaaf godhamaa jirtu keessattis sodaan kiyya guddaan, erga aarsaa hedduu kanfallee sadarkaa ol’aanaa amma irra jiru kanaan geenyee booda gantantarree akka of jalaa hin balleessineefi. Waggoota dheeraa dabran injifannoo gurguddaa argannee jirra. Dogongora hamaas hojjannee turre. Garuu yeroo qabaachaa waan turreef qabsoon dandamattee karaatti deebi’aa as geenye. Waggoota afran dabre kana ammoo saffisa dabaluun goolabbiitti dhihaachaa jirti. Adaduma sarara goolabbiitti dhihaachaa deemnuun tarkaanfiin fudhannu cufti kan nu gatantarsiisan akka hin taane of eeggannoo cimaa godhuu qabna.
Hiriira mormii tibbana godhamaa jiru kanas haaluma kanaan ilaaluun barbaachisaadha. Ummanni maalif hiriira bahaa jira jennee yoo gaafanne deebiin isaa baay’ee salphaa akka ta’e ifa gala. Sababiileen guddaan haalli Oromoofi Oromiyaa ammaa fincilaaf bilchaataa ( ripen condition)
– Uummanni keenna osoo hin jaalatin Wayyaanee waggoota 26f baadhatee dugdi isaa waan madaayeef;
– Madaan ajjeechaa baroota dabranii ammas kan hin qoorin waan ta’eefi tuqaan xinnoon ishee miira isaa waan kakaasuf;
– Hidhamuunifi salphifamuun hoggantoota isaa baay’ee waan isa gaddisiisuf/ isa aarsuf;
– Daangaan isaa shira diinaan qindaayeen sarbamee obboleewwan isaa eddoofi lafa jireenyaa biyya teenya jedhanii keessa jiraataa turan irraa buqqa’uun isaanii baay’ee waan isa madeessef;
– Injifannooleen gurguddoon waggoota dabran galmaahan abdii ol’aanaa ta’e waan itti horeef; ( confidence)
– Hoggansi qalbii isanii hubatuufi dhugaa isaanii dubbatu gama aangoo Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa dhufuun onneefi ofitti amanamummaa waan itti horeef; ( euphoric hope)
– Poolisiin Oromiyaa Uummata isaatiif aantummaa agarsiisuuniifi fedhii uummataatiin masakamee hiriira dhowwuu dhabuun uummatichi hamma poolisiin Oromiyaa bira jirutti miidhaan akka irra hin geenye/ irra gahus baay’ee xiqqaa akka ta’u waan amaneef/ waan tilmaamef; ( low risk anticipation)
Dimshaashatti uummatni keenya bifa yeroo kamiinuu adda ta’een sirriiti bilchaatee jira. Bilchini kun qabsaa’ota Oromoof abdiifi humna guddaa kan kenne yommuu ta’u diinatti ammoo naasuufi sodaa hamaa uume jira. Bilchinniifii kaka’umsi uummataa armaan olitti tarreessine kun akkanumaan lafatti kan dhufe osoo hin ta’in hojii ol’aanaa aarsaan guddaan itti baheen kan dhugoomeedha. Kanneen tokko tokkoon yoo ilaalle;
– Dadammaqiinsa sabboonummaa ( nationalist concisouness) kana uumuuf waggoota shantammaan dabre hayyoonni, barreessitoonnifii qindeessitoonni kumaatamaan lakkaawwaman humnaafi lubbuu isaanii itti wareeganiit takka takkaan jaaran ( it was built brick by brick);
– Dhaaba waggoota dheeraadhaaf meeshaa diinaa ta’ee diinni uummata keenya ittiin cunqursu, saamufi ajjeesuuf ijaarate keessatti hoggansi sabboonummaafi aantummaa sabaa qabu aangoo kan dhuunfate akka hireettii miti. Kuni kan dhugoomuu danda’eef tariismoodhaan irratti dalagamee, aarsaan guddaan amma himamuu hin barbaachifne itti kafalameeti.
– Poolisiin Oromiyaa aangoo alagaa eegsisuuf ummata keenya fixaa ture, har’a ajaja diinaa didee namootuma seera cabsaniiyyuu qawwee lafa kaayee kan kadhaataa jiruuf waggaa takka keessatti raajiin (miracle) kun lafatti dhufe seetanii? Lakki! Jijjiiramni kun kan laayyotti dhufe osoo hin ta’in, kan hojiin guddaan irratti hojjatameefi namootni muraasni aarsaadhaaf of qopheessanii dirqama kana fudhatanii jijjirama fiduudhaaf raawwachiisaa jiraniidha.
Kanaafu jijiirama gurguddaa xumura qabsoo keenyaatiif baay’ee barbaachisaa ta’an kana of eeggannoon itti fayyadamuun murteessaadha. Diinni ammoo humna fiigicha meetiroota dhumaatiif kuufanne kana waan arguuf akka qisaasnu gochuun of duuba nu deebisuu barbaada. Akeekni isaanii qaamota qabsoo kana finiinsaa jiran sadiin asii gadii kanneen qaamaafi ololaanis kuffisuudha.
A. QEERROO OROMOO – Humni dargaggoota Oromoo kun waggota dabran keessatti tarsiimoodhaan diina caalee siyaasaa biyyattii kallattii isaa jijjiireera. Kanaafuu firaafi alagaa fagoofi dhihoo birattis humna kabajamuufi sodaatamu ta’ee jira. Akkuma baatilee dabran kana keessa muldhatetti ajaja jeneraalota biyya saniitrra kan Qeerrotu ummataan kabajamaa jira. Qeerroon Oromoo mootummaan biyya bulchaa jira ofiin jedhu ija ummataatin xiqqaatee ( undermined) akka tuffatamu godheera. Mootummaan tokko qaama biraatin wal bira qabamee tuffatamnaan mataa namaa keessatti kufuu isaa kan agarsiisudha. Achirraa qaamaan kufuuf yeroo gabaabaa qofa gaafata.
Diinni kufaatii ol’aanaa kallattii kanaan irra gahaa jiru kana jalaa bahuuf ilaacha ummanni Qeerroof qabu jijjiruu akka qabu sirriitti beeka. Sababa kanaaf Qeerroon kan tarsiimoon masakamu osoo hin taane kan miiraan machaaye fiigu fakkeessee dhiyeessuu barbaada. Humna tokkummaa qabu osoo hin taane kanuma faffaca’ee fincilu godhees agarsiisuun akeeka isaati. Humna kaayyoo biyya ijaaruu qabu osoo hin taane walitti qaba daa’immaniifi kashalabbee biyya jeequdhaaf machoofte akka taatetti mataa ummataa keessatti uumuu fedha. Kana ammoo ololaan yaalanii waan dadhabaniif luuxxee seentotaafi lukkeeleedhaan ( infiltrators and agent saboteurs) fayyadamuun Qeerroo fakkaatanii hojii tarsiimoo hin qabneefi ummata nuffifisiisu fayyadamuutti cehaa jiru. Harargeetti yeroo uggura jimaa Qeerroo fakkaatanii daldalatoota saamaa turan, haadholii waa gurguratan boochisaa turan. Hiriirota godhaman keessatti ummata gara kaambii waraanaatti oofuu dabalatee shira gaaga’ama guddaa fiduu danda’u garagaraa kan yaalan ta’us yaaliin isaanii kuni tattaaffii manguddootaafi poolisiin hanga ammaa qindoominaan godhaniin fashalaa’uu danda’e. Gara fuulduraatis shira kana daran cimsanii akka itti fufan shakkiin hin jiru.
B. POOLISII OROMIYAA – kasaaraa Wayyaaneerra barana gahe keessaa inni ol’aanaan poolisiin Oromiyaa ummatarra goruu isaati. Poolisiin Oromiyaa uummata isaatiif qabatamaan aantummaa agarsiisiisuu isaa bira darbee saamicha jeneraalonni Wayyaanee godhaa jiran bakka heddutti harkatti qabuudhaan gufuu itti ta’eera. Weerara jeneraalonni kun Abdi Ilee duubaan taa’anii godhanis ummata waliin ta’uun kan fashalse poolisii Oromiyaati. Qaama mootummaa kamuu keessatti caasaan hidhateefi hojii nageenyaa keessatti gahee guddaa qabu qajeelfamaafi akeeka mootummaa sanii hojiitti hiikuu diduun isaa sirni suni jiguuf kalaawuu isaa kan agarsiisudha. Akkuma amma dura jenne mootummaan utubaalee aangootin (pillars of power) deeggaramee jiraata. Utubaalee san keessaa tokkoofi jabaan qaama poolisiiti. Poolisiin gara ummataa gore jechuun utubaan tokko sirnicha jalaa baheem sirnichis kufuuf garaasitti jallate jechuudha.
Wayyaaneen aantummaa akkanaa kana yoomiyuu hin fudhattu. Kanaafuu haala kana jijjiirudhaaf mala barbaaduun ishii hin oolu. Kanaaf filannoo lama qabdi. Kan duraa humnaan micciirtee poolisiin sodaatee akka ajajamuuf gochuudha. Kan gochuuf garuu sababa ishii barbaachisa. Poolisiin Oromiyaa nama ajjeesuu waan dhaabaniif inni jedhu sababa gahaa isaaniif hin ta’u. Kanaafuu gara filannoo lammataa deemuuf dirqamu. Kunis yeroo hiriiraa, walgahiifi bakka poolisiifi ummanni walitti dhufanitti jeequmsa kaasuun Uummataafi Poolisii walitti buusuudha. Walitti bu’iinsi kun waa lamaaf kaarra saaqa. Kan duraa aantummaan poolisiin ummataaf qabu kun sababa jeequmsaatiin gara diinummaa duraaniitti akka deebi’u godha. San qofaa miti. Yoo danda’an Oromiyaa guututti jeequmsa uumuudhaan, poolisiin Oromiyaa naannicha keessatti heeraafi seera eegsisuu dadhabeera jechuudhaan kallattiidhaan hoggansi poolisii Oromiyaa ajaja federaalaa jalatti akka galu godhuu barbaadu. Kana gochuuf ammoo labsiin mootummaa federaalaa lakk. 359/2003 jedhamu kan federaalli akka aangoo naannoo irraa fudhatu hayyamuuf baafatanii lafaa qabu. Halli Oromiyaa keessaa karooraan maletti boorayee ajajoonni poolisii Oromiyaa bakkaa kaafaamanii poolisiifi milishaan Oromiyaa kallattiidhaan federaalaan ajajamuu jechuun immoo kasaaraa hamaa qabsoo teenya waggoota hedduun of duuba deebisu yommuu ta’u Wayyaaneef ammoo lootorii lubbuu ishii gaggabde tana baraarsuudha.
C. HOGGANSA MNO- Bu’aa warraaqsa waggoota sadan dabranii keessaa tokko DHDUO keessa warri sabboonummaa, beekkumsaafi murannoonis irra wayyaa qaban gara aangotti dhufuudha. Jarri kun gara aangotti dhufuun gaafii Oromoo deebisee saba keenya kan aangesse ta’uu baatus qabsoo bilisummaa Oromootiif faaydaa guddaa akka qabu jijjiramoota mul’ataa jiran irraa hubachuun ni danda’ama. Jijjirama gama poolisiitiin dhufe armaan olitti kaaseen jira.
Miidiyaan kaleessa saba Oromootin dhiphoota, shoorarkeessitoota jechaa ture har’a ejjannoo sabboontotaa dhiheessuu eegalee jira. Misooma kijibaa dhiisee dhugaa ummataa dhiheessuu eegalee jira. Daangaa Oromiyaa gurgurachuun hafee tiiksutti seenamee jira. Qabeenya Oromiyaa irratti abbaan Oromoo ta’uu akka qabu qondaalota dubbatantu as bahe. Hojii xixiqqaas taatu wanti eegalan waan gaaridha. Warri amma aangoo irra jiran warra akka kanaan dura federaala ( Wayyaanee) bakka bu’ee Oromiyaa saamsisan osoo hin ta’in wa warra mirgaafi dantaa naannichaa falman akka ta’an dubbataa jiru
Shira wayyaaneen xaxxuu fshalsuuf falmaa kana keessattis aangoo federaalaa ifatti gadi dhiisuu mormii eegalanii jiran. Hoggana waan sabni barbaadu hojjachuuf aangoofi humna qabu ta’uu baatus kan hawwiifi fedhii ummataa dhaggeeffatee dubbatutu as bahe. Waliigalatti dhaabni Wayyaaneen Oromiyaa al-kallattiidhaan ittiin bulchuudhaaf ijaarattee turte gara mooraa qabsoo Oromootti saffisaan as siqaa jiraachuun kun saba keenyaaf hiree guddaa yoo ta’u Wayyaaneef immoo baay’ee sodaachisaadha. Kana jijjiruuf saffisaan socho’aa jirti. Akka duritti akka feetetti kan jibbite aangoo irra kaaftee kittillayyoo biroo aangoo irraa baasuu akka hin dandeenye waan beektuuf sababa uummachuu qabdi. Shirri gara naannoo Soomaleetin gooteyaa li duraati. Garuu fashalee jira. Shirri itti aanu Oromiyaa jeequmsa guddaa keessa galchitee keewwata armaan olitti tuqne sanitti fayyadamuun bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa waraana biyyattii jala oolchuudha. Hogganoota Oromiyaatiin warra nageenya naannichaa eeguu dadhaban/didan ( unwilling and unable to protect the constitutional order), kanneen shoorarkeessitoota waliin hidhata qaban taappeellaa jedhu itti maxxansanii rukutuudha. Gara kanatti akka deemaa jiran immoo nama qalbiin xiyyeeffate hundaaf ifa natti fakkaata.
Qeerroo, Poolisii Oromiyaa fi hogganoota MNO waliin dhahuun maqaafi qaamaan balleessuun ( Physical and political elimination) akeeka yeroo ammaa Wayyaaneen lubbuu ofii ittiin baraaruuf lafa kaayyattee ittiin socho’aa jirtuudha. Akeekni ishii kun galma kan ga’u yoo qaamonni sadeen kunneen karooraafi tarsiimoo itti yaadamee qophaayeen masakamuu dhabanii diinaaf qaawwa bananiidha. Mootummoonni abbaa irree yeroo warraaqsi uummataa isaan kuffisuuf ka’u tooftaalee farra warraaqsaa ( counter revolution strategies) fayyadamu. Farra Warraaqsaa (Counter revolution) hoggaa jennu warraaqsi tokko yennaa sirna abbaa irree kuffisuuf dhiyaatetti warraaqsi suni sakaallamee ykn butamee akka of duuba deebi’u ykn ammoo abbaan irree sun erguma kufeeyyuu humnoonni warraaqsaa aangoo dhuunfatanii turuu dadhabuu isaanitiin sirni kufe sun ykn qaamni sirna sanaa ( fkn waraanni) deebi’ee aangoo qabachuu yeroo danda’eedha. Dhiheenyuma kana yoo fudhanne Waraanni biyya Masrii (Egypt) kan biyyattii waggoota 60 oliif bitaa ture warraaqsa Arabootaa (Arab Spring) bara 2011 saniin erga kufee booda, warruma warraaqsa san qabsiise jijjirama fide san walitti buusuudhaan deebi’ee aangoo qabatee ture.( dhimma counter revolution kanarratti guyyota itti aanani bal’inaan isiniin gahuun yaala).
Walumaagalatti akkuman baniinsa barruu kanaa irratti ibsetti kiiloomeetiriin takkittiin dhuma fiigicha maaraatoonii sun abshaalummaa, tasgabbii fi of eeggannoo cimaan socho’uu gaafatti. Yeroo gabaabduu hafte sana obsaan goolabuun osoo danda’amuu jarjara hin barbaachisne keessa galuun kufaatii hamaa ta’e fiduu malti. Osoo karaan hin dhumin dhumni isaa dhiyaatee waan nutti muldhate qofaaf gammachuudhaan of wallaaluunis of dagachuu fiddi. Kanaafuu akkuma atileetotni keenya yeroo irraa gara yerootti hamma injifatanitti miiraafi of eeggannoo cimaadhaan fiiganii moo’atanii nutti agarsiisan sanatti nutis karaa gabaabduu nu hafte tana tarsiimoo lafa kaayamee hanga ammaa bu’aa buuse irraa osoo hin maqin, tasgabbiifi waldhaggeeffachuun adeemuun baay’ee murteessaa akka ta’e hubachuu qabnan jedha.
Har’aaf kanuma
Isinitti dheeressee dhiifama
Dhugaa qabna
Tokkummaan qabsoofna
Tarsiimoon masakamna
Ni injifanna!!


text:
Godinaa Harargee Bahaa, magaalaa Calanqoo keessatti haala gaddisiisaa uumame irratti kan ibsa kenne – mootummaan bulchiinsa naannoo Oromiyaa namoonni hiriira nagaa bahan ajjeesamuu isaanii fi 14 immoo madaa’uu dubbate. OBN yokaan Oromia Broadcasting Network-f ibsa ka kennan – Prezidaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Lammaa Magarsaa, “qaamonni gochaa kanaaf itti-gaafatamoo ta’an akka seeratti dhihaachuu qaban hubachiisan. Yunivarsitii Wallaggaa, mooraa Shaambuu keessatti haleellaa sab-lammii adda baasee geggeessamee kanneen raw’atanii fi barattoota bulchiinsa naannoo Tigiraay lama ajjeesan irratti tarkaanfiin seeraa barbaachisaan akka fudhatamu mirkaneessanii jiran. Ibsa Prezidaantichaa ilaalchisuudhaan, gabaasaa keenya – Eskindir Firew-f kan gaaffii fi deebii kennan – Itti-gaafatamaan waajira dhimmoota koomiyunikeeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Addisuu Araggaa --- “Ahmeddin Ahmed Asaasaa namni jedhamu humna Liyyuu Hayil, ka bulchiisa naannoo Somaaleetiin ajjeesamuu isaanii tu, hiriira nagaa magaalaa Calanqootti geggeessame sanaaf sababaa tahe – jedhu. Tarkaanfiin hiriirtota irratti fudhatame garuu, gochaa sirrii miti – jechuudhaan, yaada prezidaantichaa ibsaanii jiran.
‘Naga-eegumsa fi tasgabii bulchiinsa naannoo tokkoo ilaalchisee, akka heera mootummaatti lafa kaayamee jiruutti, haalli nageenyaa yaaddessaa ta’ee humna naannoo tii ol ennaa tahu dha kan humni ittisa biyaa keenya yokaan poolisii fi humni naga-eegumsaa mootummaa federaalaa kan waamaman – ka jedhan – Obbo Addisuun, amma garuu, humni kun eenyuun akka waamame waan beekamu akka hin jirre dubbatu.
“Tarkaanfii kana eenyu akka ajaja, humna ittisa biyaa keenyaa eenyu akka naannoo sanatti waame waan beekamu akka hin jirre – kabajamoo prezidaantiin keenya ibsanii jiran” – jedhan – Obbo Addisuun.
Mootummaan naannoo Oromiyaa, akkka dhimma sana hordofuu fi kanneen yakka sana raaw’atan irratti akka tarkaanfiin seeraa fudhatamu hojjetu ibsanii jiran. Gana biraatiin, Yunivarsitii Wallaggaa – mooraa Shaamuu keessatti, haleellaa saba-lammiitti fuuleffatee geggeessameef kanneen itti gaafatamoo ta’an akka hatattamaan qoratamanii tarkaaniin seeraa fudhatamus hubachiisanii jiran, jedhan.
Gama biraatiin immoo, ka Finfineetti argamu Embaasiin Yunaayitid Isteets – ajjeechaalee magaalaa Calanqoo fi Yunivarsitiilee keessatti raaw’atamanitti gadduu isaa beeksisee jira. Maatiilee, namoonni isaanii jalaa ajjeesamaniifis akka ibsa gadda isaa ergu beeksisee jira. Maootummaan nageenya uummata isaa akka eeguu fi lammiwwan Itiyoophiyaas aadaa waliin jireenyaa baraoota dheeraa qabatanii waliin jiraatan kabajanii akka waliin dhaabatan gaafatee jira.
Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Dhimma daldalaa irratti eega Yunaayitid Isteetsii fi Chaayinaa gidduutti wal-dhabinsi uumamee booda, biyyoonni lameen jechoota jajjabaa walitti deddeebisaa jiran. Garuu, lameenuu dhimmi isaa akka to’annaa dhaa ala hin baane dubbatu.
Kun ta’e iyyuu, xiinxaltoonni garuu, haalli biyyoota lameen gidduu sadarkaa hamaa irra akka gahee jiru akeekkachiisan.
Prezidaantiin Yunaayitid Isteets – Domnaald Traamp, meeshaalee biyyoota alaa tii gara Yunaayitid Isteets gaflfaman irratti Taarifa yokaan dilaala muramu labsuuf jiru – jedhamee eegama.
Kun immoo imaammata Chaayinaan teknooloojii gara Yunaayitid Isteets dabarsuu fi bu’aa beekmsaa sammuu hatuu ooftu adabuuf meeshaa taha, jedhama. Otuun haalli kanaan jiruu, biyyoota lameen gidduutti akka mariin geggeessamu dhiibbaan godhamaa jira. Garuu, haga ammaatti tarkaanfiin gama kanatti fudhatame hin jiru.


text:
Kononel Mangistuu Amma Kononel Abiyi
Damee Boruutin, Caamsaa 31, 2018
Uummatni Impaayeera Itoophiyaa keessa jiraatu baayyee ayyan dhabeessa tahuu isaa kan agrsiisu bara baraan afuutota kijibaan aangootti rarra’uuf jechaa isaa burjaajjessuu fi ilmaan isaa fixaa jiruun dhiitamuu fi bitamuu isaa ti. Kononel Mangistuun qabsoo walii gala bartoonni Itoophiyyaa itti badadanii fi dhiiga isaanii itti dhangalaasani tasa dhufee irraa butate akka leencaa garmaamee bookisaa ture. Bartootootuma Mootummaa Haayile Selaasee kufise sana dhaloota tokko (one generation) akka fixe seenaa jalaa dhokachuu hin danda’u.
Kan baayyee gara nama kutuu an waraaqaadha jedhee dhiiga xaarmusii guutee caccabsaa dhiiga diina koo akkasan dhangalaasa jedhee nama doorsisaa turuu isaa miti. Tokkummaa biyya Impaayeera Itoophiyaa tiksuuf amma namni tokko hafutti lola jechaa waraana kuma dhiba baayyeen lakkawwamu facaasee finxireeree baqachuu isaa ti. Warri sobduu, afuuftuu fi ashaaloota kana sagaleen ittiin arbasaan waan hin jirreef abaarsi uummataa bakka gahan maratti akka hin isaan biraa hin hafne kadhannaa koo ti.
Bara Haayile Selaasee qootee bulaan abbaa lafaa miidhaan qootee gabaraa ture. Bara Dargii dhiiga ijoollee isaa gabaruutti yaroo darbuu ijoollee keenya irraa midhaannuma qonnee gabaruu wayyaa jedhee uummatni laalefachaa ture. Bara TPLF lafti keenya, qabeenyi lafa irraa jiru, albudi lafa jala jiru, bishaanii fi boosni Oromiyaa hundi TPLFiin dhuunfatame. Kana irratti uummatni keenya dhiiga ilmaan isaa kumaata hedduun lakkawwaman gibira baasaa jira. Kononel Abiy kun dhaloonni isaa bara abiyootii Kononel Mangistuu sana keessa waan taheef maqaan isaa fi mul’inni mootii tahuu isaa illee achi irraa kan madduu fakkaata. Uummatni Oromoo itti mootummaa yoom iyyuu caalaa jireenya gidiraa fi gadadoof isa saaxilu itti wal fure.
Waan baayyee nama gaddisuu barri TPLF 27 guutuun Uummatni Oromoof bara gaddaa fi bara booyichaa utuu tahee jiruu ergamtoonni TPLF akka guyyaa injifannootti Uummatni Oromoo akka kabjuuf barbaaduu dha. TPLF illee taatu guyyaa sana kan injifatte hin qabdu. Waraana facaasee kan biyya dhiisee baqatee Kononel Mangistuu dha. TPLF konkolaataa ooftee masaraa Minilki akka galte uummatni Impaayeera Itoopiyaa gaafi sana jiru hundi raga bahu danda’a. Maqaa injifannaa TPLF iin cubbuun meeqa hojjetamuu jira.
Obbo Lammaan afaan dammaa hojiin ririmmaa, guyyaa injifannoo Kononel Mangistuu wagga 27ffaa irraatti eenyummaa isaa fi maalummaa isaa ifatti saaxila of baase. Namni baayyeen hojii Obbo Lammaa arguuf rakkina qaba. Kan dubbatuu fi hojjetuu adda adda waan taheef. Obbo Lammaan federaalumaan akka nu gargaaru fi nu fayaduu gaaffii hin qabu haa jedhu malee faayyidaa uummatni Oromooirraa argatu tokko illee hin kaafne. Maqaa federaalan Uummatni Oromoo lafee isaa fi qabeenya lafa isaa irra jiru hundaa dhabaa jira. Har’a utuu Obbo Lammaan afaan guutatee biyya Oromoo miti biyyaa Itoophiyaa iyyuu bushaa jirra utuu jedhuu maqaa federaaliin hidhaa fi ajjeechaan bakka maratti ilmaan Oromoo irra gahaa jiru kana jedhamee himuun nama rakkisa . Ilmaan Oromoo jumulaan hidhamanii fi ajjeessaman dhiisee ajjeechaa haala suukkaneessaa qabsawwaa Ahmed Jibril fi haadha manaa isaa Ayyaantuu Yayaa Godinaa Qeellami keessatti ajjeessanii hallaa itti warri taa’ee harka isaaf rukutu amma akka itti boonan gaafachuun fedha. Kan baayyee dhugaan nama boonsu biyyaa abbaa ofii keessatti nagaan bahanii nagaa galuu dha. Har’a yakkii ilmaan Oromoo irratti bakka kamituu rawwatamu akka ijoollee keenya hundaa irratti rawwatamee goonee yoo hin fudhanne boru immoo kan ijoollee keenyaa taha. Nama meeqatu oduu suukanneesaa akkasii dhagaa hojii Obboo Lammaa fi Kononel Abiyiin boona? Namni Oromoo meeqatu Maqalee ykn Gondor dhaqee hojii qabatee ykn hormaata horatee jirata? Qabeenya Oromoon biyyaa Oromoo keessatti sooromee bashabashee kan jiraatuu Habashoota miti? Maaliif dhugaa Uummata Oromoo jalaa dhoksuuf dhama’a? Federaaliziin wal qixxumaa irratti hin hundoofnnee buu’aa tokko illee uummata keenyaaf hin qabu.
Obbo Lammaan ammaam Kononel Mangistuu caalaa lapheen isaa akka yaroo gababaa kanatti dhiita’ee irraa mulata. Kanaafuu dhugaa dubbachuun barbaachisaa tahee itti hin mul’anne. Manguddoota Oromoo maqaa ODFiin deemtuutt arbsamnuu fi tufatamnuu warra karaa Moyyaalee bahe bilisa baafnee karaa Boolee biyyatti akka galanii du’an goonee jira jedhe. Yoo soban akkasi. Leencoo Lataa waan ilmaan Oromoo akkumaa OPDO ficisiiseef yakkaamaa dha. Garuu karaa Moyyaalee biyyaa hin baane. Akka diploomaatitti karaa Boolee bahee karaadhuma bahee irra deebi’ee gale. Obbo Lammaan haasaa mi’eessuuf jedha malee namni ofii bilisa hin qabne nama biraa bilisa baasuu hin danda’uu . Ergamtoonni TPLF ofii iyyuu kan bilisa hin qabnee fi maqaa bilisummaa jedhu iyyuu kan kaleessa ergifatee naman bilisa baase jedhee dubbachuun ammaam akka qaanii walaalaa jiru agrsiisa. Kunoo aangoon gaafa nama machahan dhugaa nama dagachiisa. Leenco Lataa dhullumaaf yoo tahe malee nama akka Lammaa kana gabaa baasee utuu bakka tokko dhaabbatu nama yaroo shan deebisee isa gurguruu danda’u dha yoo dhugaa isaa baruu barbaadee tahe.
Obbo Lammaan hojii isaa guddaa farfate keessaa ilmaan Oromoo kuma afrtamaa ol hiikuu isaani ti. Ilmaan Oromoo hunda kana hidhaa , waxalaa, ajjeessaa fi bakka buuteen isaan akka dhabamu kan godhe isaani. Kumaata meeqaan kan lakkawwaman ajjeefamuu fi bakka buuteen isaanii walaalamuu kan itti gaafatamu mootummaa EPRDF isaanii ittiin of faarsan kana. Ammas warra kuumaatamaan mana hidhaa isaanii keessatti dararamaa jiranii fi guyyaaguyyaan hidhamaa fi ajjeessamaa jiraniif itti gaafatamu mataa isaa Obbo Lammaa fi Kononel Abiyi akka shakkuu hin qabu. Obbo Lammaan afaan isaan biyya Oromoo miti biyya Itoophiyaa iyyuu nutti of harkaa qaba erga jedhe maaliif ajjeechaa ilmaan Oromoo irraa dhaabbuu dadhaban? Akka Obbo Lammaan yaaddu fi jedhutti warri bilisummaa uummata keenyaaf qabsoofnu gowwaa ykn” moonyi “dha. Muxxee fi qarxxee, Obbo Lammaa fi Kononel Abiyi irraa kana hafe Oromoon kumni afurtamnii mana hidhaa keessatti dararamaa turee bahee fi ammas mana hidhaa keessatti kan dararamaa jiranii fi wareegaman waan gowwaa tahaniif. Uummata ofii biyyaa gurguranii jireenya bashananaa jiraachuun salphaa dha. Garuu guyyaan hojii ofiin itti gaafatamanis hin dhufiin akka hin hafne beekuun ni barbaachisa.
Obbo Lammaan qabsoo kana yaroo gabaabduu keessatti Kan asiin gahe isaa fi Kononel Abiyii dha. Warri wagga afurtamaaf qawwee baatnee dagala keessa turre, warri harka diinatti wareegamee fi mana hidhaa keessatti dararamaa ture hunduu ofumaa dhama’an. Bilisummaaf kan barbaachisu nama mataa qabu lama qofa akka taheetti dhiyyeessa. Dhiiga ilmaan Oromoo utuu wal irraa hin citiin dhangala’ee TPLF of irraa darbaa jiru irra fardaan garmaamaa jira. Nelseen Mandeelaa amma umurii Mootummaa TPLF waggaaa 27 mana hidhaa keessa taa’ee Apartheid buqqisuudhaan prezedaantii Afrikaa Kibbaa tahe. Nelseen Mandeelaa jireenyaa fi lubbuu isaa waan uummata isaaf dabarsee kenneef malee gowwaa waan taheef miti ykn manni hidhaa bakka jireenyaa godhatee miti. ANC (Afrika National Congress) gara jaarraa tokkoof mootummaa Apartheid wajjin waldhaansoo godheera. Bilisummaan ayyaan ilaalatoota farada gootni irraa kufee butanii guluftuun hin dhufu. Itti dhiiguu fi dadhabuu barbaada.
Qabsawwaan Oromoo waggaa kudha , kidh shaan duraa isaa turanii jedhii nu gaafta. Silaa kan gaafatamuu qabu isaa. Yaroo Obbo Lammaa fi Kononel Abiyi TPLF wajjin qabeenya Oromoo saamaa fi saamsiisaa, ilmaan Oromoo hidhaa fi hisiisaa, ajjeessaa fi ajjeesiisaa turan akkuma har’aa qabsawaa ture. Ammaa Oromiyaan bilisoomtu borus akkuma har’aa akka qabsoofnu waadaa isaaf gala. Ammoo waan baayyee nama ajjaa’ibu har’a waan inni aangoo qabateef barcuma irra taa’aa jiru sana irraa fudhachuuf waan qabsoofnu fakkeessuu isaa ti. Obbo Lammaa fi Kononel Abiyi namoota maalummaa fi eenyummaa hin qabne (fake) natti tahaa jiru. Akkan godhee eenyummaa isaanii ibsu illee baayyee na rakkisaa jira.
Har’a cancala afaan keenyaa keessa baafannee dubbachuu dandeenyee jira. Dhugaan kan cancala nama afaan kaa’uu basaastota TPLF isaan tahee utuu jiru cancala afaanii baafanne jechuun eenyuun gowwomsuuf? Akka waa’ee uummata isaanii saamaamaa fi ajjeessamaa jiru hin dhubbannee Haayilee Mariyaam Dasaleenyitu cancala afaan isaan naqee? Jijjiramni godhamee jedhamee odeessamuu Haayile Maariyam Dasaaleenyi aangoo gadhiisu isaa qofa. Mee erga cancalli afaanii isa baahee jiraatee waa’ee uummata Oromoo waraanni Agaazii fi Liyuu poolisii Somaleen dhumaa jiruu sagalee tokko dubbatee? bal’aan waan jijjiramni jiru se’ee jijjiramnii amma iyyuu maaliif nu bira hin geenyee jedhee iyyata. Uummatni waa’ee jijjirama dhaga’e malee akka isaan hojii namotaa qofa wal qaxaamursaa jiran quba hin qabu.
Warri achi taa’ee harka isaa rukkutuu mootummaa isaa kana keessaa dantaa qaba. Nyaatee nagaan buluu barbaada. Waan ummatni keenya barbaadu wal mariihannee waan biyya keenyaa tahu ni goona jechaa bakka deeman maratti Uummatni Oromoo afaan tokkoon komandi postii nu irraa kaasaa, waraana Agaazii nu irraa baasaa, ilmaan Oromoo mana hidhaa keessa jiran gad lakkisaa jedhee gaafachaa jira. Hoogantoonni Uummata Itoophiyaa fi Afrikaa dinqisiifatu kun maaliif gaaffii Uummata Oromoo deebisuun rakkina itti taha? Yoo barbaadnee seeraa fi heera TPLF fudhannee uummata keenyaaf qabsawuu akka qabnu Obbo Lammaan nuuf himee jira. Seerra TPLFiin kan bulu ergamtoota TPLF duwwaa dha.Yoo seera TPLF iin kan bullu tahe waan qabsoofnuuf hin jiru. Biyya alaa taa’aanii qansa’uun hin jiru jedhaa jira. Seera TPLF fudhannee ajjeefamuu ykn mana hidhaa keessatti dararamuun akka qabsoo goonu barbaada. Seenaa TPLF itti sagadaa jiran adda baasanii hin beekan. TPLF biyyaa alatti gormooftee jabaatee bakka har’aa jirtu gahuu ishee waan karaa irraa itti dabalameef quba hin qabu. Waan dubbatu irra dammaa fi dhadhaa waan dibuuf waan jedhu hunduu dhugaa itti fakkaata.
Uuummata Oromoof waan jarri kun lamaan itti jiran waan baayyee isaa yaaddessu tahuu qaba. Dhiiga amma har’aatti takka dhangala’ee hin beekne dhangalaasuu fi Oromiyaa barbadeessuu of booda hin jedhan. Yoo Uummatni Oromoo utuu jarri kun itti hin qancariin qabsoo hadhaa gochaa turree itti muduudhaan ofii irraa hin buqqifne gaabinee bakka fuunuu dhabna. Eenyummaan Oromoo badii jalaa olshuuf umurii mootummaa isaanii gabaabsuu qabna. Yoo haala kana adda baafnee hubannee yaroon tarkaanffii keessa deebii hin qabne hin fudhannee malee bilisummaa uummata keenyaa gara dabrsuuf humna TPLFiin waan socha’aniif dandeetti gahaa qabu. Qeerroo Bilisummaa Oromoo, WBO fi Uummatni Oromoo ABOn hoogganamnee Fincila Xumura Garbummaa bakkaan gahuuf waan qabnu maraan tokko taanee qabsoo keenya haa finiinsinu.
Gadaan Gadaa Bilisumaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Akka waajjirii muummee ministeraa jedhutti Jeneraala Ahmed Caamsaa 30, 2010 jalqabanii hujii tanatti filanii nama hujii akkanaa hedduu hojjatellee.
Jeneralaal Ahmed kana pirezidaantii Itoophiyaa Dr.Mulaatu Teshoomeetti Ammajii 26, 2010 jeneraalummaa kenneef.
Namii kun bara baallii muummee minsitera Itoophiyaa Hayilee Maariyaam Dessaalenyi keesatti itti aanaa itti gaafatamaa waraana Itoophiyaati.
Gama kaaniin ammoo gorsaa nagaa biyyoolessa muummee ministera Itoophiyaa obboo Abbaaduulaa Gammadaatii fi Amerikaatti ambaasaaddera Itoophiyaa ka duruu Girmaa Birruu fa ammoo ya baallii irraa guuran.
Obboo Abbaanduulaa bara hedduu afi-yaahii paarlaamaa Itoophiyaa tahee hojjate.
Ambaasaadder Girmaan ammoo ministera dinagee fi ministera dingagee tahee hojjachaa bahe.
Obboo Sibihaat Naggaa,Dr.Kaasuu Ilaalaa,obboo Bellexee Taaffesee,obboo Taaddeee Hayilee faatillee itti gaafatamtoota mootummaa federaalaa dhiyoo tana baallii irraa guure keessaa haga tokko.


text:
Gareewwan mirga namoomaatiif falman 3 gabaasa Isniina har’aa baasaniin, Israa’el west bank fi Gaazaa irraa ji’a September keessa qofa Falasxiinota 378 himannaa irratti osoo hin banin manneen hidhaa keessatti kan uggurte tahuu ibsan.
Falasxiinota hidhaman jidduu 10 dubartoota yoo tahan, 52 ammoo ijoollee umriin isaanii 18 gadii akka tahan gabaasni kun ni mul’isa.
Israa’el qajeelfama Falasxiinota himannaa tokko malee uggurtee tursiisuu kan baafte tahuu gabaasichi ni addeessa.
Gareewwan mirga namoomaa gabaasa har’a baasan kanaan lakkoofsi Falasxiinota manneen hidhaa Isra’el keessatti dararamaa jiranii ijoollee 200 fi dubartoota 50 dabalatee walumaa galatti nama 6430 ol tahuu beeksisan.
Gareewwan mirga namoomaatiif falman 3 gabaasa Isniina har’aa baasaniin, Israa’el west bank fi Gaazaa irraa ji’a September keessa qofa Falasxiinota 378 himannaa irratti osoo hin banin manneen hidhaa keessatti kan uggurte tahuu ibsan.


text:
Gamtaan Awrooppaa fi Jaappaan walii galtee daldalaa haaraa kan godinaa dinagdee addunyaa guddicha uumuu walii mallatteessanii jiran. Kunis dinagdee addunyaa harka sadii kan ofitti haammatu.
Walii galteen kun har’a Tokyo keessatti muummicha ministeeraa Jaappaan Shinzo Abe fi prezidantii gumii gamtaa Awrooppaa Donald Tusk fi prezidaantii komiishina gamtaa Awrooppaa Jean-Claude Junker gidduutti mallatteeffame.
Walii galteen haaraan kun miseensota gamtichaan kan mallatteeffame isa guddicha ennaa ta’u dilaala meeshaalee Jaappaan gara Awrooppaa irratti ergamu irraa dhibba irraa harka 99 irraa kaasee jira. Kunis konkolaataa, meeshaa elektrooniksii akkasumas meeshaalee qonnaa gamtaa Awrooppaa irraa gara Jaappaanitti ergamu of keessaa qaba.


text:
Baqattota Oromoo Jibuutii keessa jiraatan sababaa walitti bu’iinsa daangaa mootummaa Naannoo Somaaleefi Oromiyaa irratti ka’een, gochi gara jabeenyaa isaan irratti raawwatamaa jiraatuu isiniif gabaasuun keenya ni yaadatama.
Kanuma hordofuun imbaasiin Ityoophiyaa kan Jibuutii keessatti argamu; “dhiibbaan baqattoota Oromoo irratti godhame tokkolleen hin jiru. Gochi suukanneessaan raawwatames hin jiru. Viidiyoofi suuraawwan bahaa jiran kan dharaati” jechuun miidiyaaleef ibse.
Nutis dubbii tana haalaan qulqulleeffachuuf ammas deebisnee baqattoota rakkoon nurra gahe jedhan wayta dubbisnu, “ Dubbiin Imbaasii Ityoophiyaa guutumatti dhara. Ibiddi Abdii Illeen biyya keessa qabsiise kunoo asittis qabachutti jira. Dhalattoonni Somaalee Jibuutii keessa jiran, ‘isintu Jigjigaa, Dirredhawaafi iddoo adda addaatti saba keenya ajjeesee qe’ee irraa nu buqqise’ jechuun, gocha gara jabeenyaa nurratti raawwataa jiru” jechuun nuuf himan.
Baqataan bilbilaan dubbisne tokko akka nuuf himetti, “Kaleessarraa kaasee baqattoonni heddu magaalota akka Barwaaqoo, Artaa, Kirtikaariifii Arseek irraa baqatuun, yeroo amma naannoo Arhiibaa jedhamu dirree irratti argamana. akka oduun tun hin bane piilisoonni Jibuutii moobaayila nama heddurraa guuranii jiru.” jedhe.


text:
Qophii Ramadaanaa
“Akka lugaatti sooma jechuun wanta tokko irraa of qabuufi hidhuudha. Fakkeenyaf dubbii irraa, nyaata irraa fi kkf irraa of qabuu danda’a.
Akka shari’aatti sooma jechuun fajrii (subii) irraa eegalee hanga aduun seentutti wantoota sooma balleessan irraa of qabuudha. Asitti wanta biraatif kan soomu osoo hin ta’in niyyaan isaa Rabbiin gabbaruuf ta’uu qaba. “
Qoodamiinsa soomaa
Soomni bakka lamatti qoodama. Isaaniis;
- Sooma waajibaa (dirqamaa) fi
- Sooma taxawwu’a (sooma fedhii, dirqama kan hin taane)
Sooma dirqamaa fi gosoota isaa: soomni dirqamaa bakka saditti qoodama. Isaaniis:
- Yeroo isaatin dirqama kan ta’e. Kuni sooma ji’a Ramadaanati.
- Sababa isaatin dirqama kan ta’e. Kuni sooma kaffaaraa. Fakkeenyaf, namni tokko guyyaa adiin ji’a Ramadaanaa keessa niiti isaa waliin yoo wal qunnamti saalaa raawwate, ji’a lama wal duraa duuban soomu qaba. Kuni kaffaraadha.
- Sooma namni tokko mata ofii irratti dirqama godhu. Kuni sooma nazrii (qodhaa, waadaa seenu). Fakkeenyaf, Rabbiin kana yoo naaf godhe, Isaaf jedhe guyyaa kudhan nan sooma jedhanii ofirratti dirqama gochuu (waadaa seenu).
Sooma ji’a Ramadanaa
Soomni Ramadaanaa nama Musliima ta’e, umrii saalfannaa gahe, aaqila ta’ee, iddoo jireenya jiraatu hunda irratti dirqama. Soomni harkaana (utubaalee) Islaamaa keessaa tokkoodha. Qur’aanni, Sunnaa fi waligalteen ummataa dirqama ta’uu isaa ni agarsiisu.
“Yaa warra amantan! Akka isin Rabbiin sodaattaniif jecha soomni akkuma warra isiniin duraa irratti barreefametti (dirqama ta’etti) isin irrattis barreefameera.” Suura Al-Baqaraa 2:183
Barreefamni armaan gadi gabaabinnan kitaaba ‘Majaalisu shahru Ramadaan’ irraa fudhatame.
Fadlii (Gaarummaa, tola) Ji’a Ramadanaa
Beekaa yaa obboleyyan kiyya soomni caaltu ibaadaa keessaa tokko, fadlii soomaa ilaalchise hadiisni baay’een dhufe jira. Fadlii soomaa keessa tokko Rabbiin sooma ummata hunda irratti barreesse jira, isaan irratti dirqama godhe jira. (Aaya armaan olii ilaali).
Fadlii soomaa ji’a Ramadaanaa keessaa kan biraa araarama cubbuuti fi haaqamu badiitif sababa ta’a. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ”
“Namni iimaananii fi ihtisaaban Ramadaana soome, cubbuun isaa kan darbee ni araaramamaaf. Namni iimaana fi ihtisaaban Leylatul Qadr dhaabbate, cubbuun isaa kan darbee ni araaramamaaf.” Sahiih Musliim
Iimaanan yommuu jedhu- Rabbitti amanee, mindaa Rabbiin gabroota gaggaarii Isaatif qopheessetti amane (Jannatatti amanee), dirqama soomaatti jibbe osoo hin ta’in gammadee fi ihtisaaban namni soome yookiin Leylatul Qadrii dhaabbate, cubbuun isaa ni araaramamaaf.
Ihtisaaban yommuu jedhu immoo mindaa Rabbii barbaade fi kajeele hojii gaarii kana hojjataa malee na argaaf ykn beekkamtiif ykn kabajaaf ykn faarufi ykn qabeenyafi miti. Hojii gaarii hojjatu hunda Rabbiin irratti herreegata, mindaa hojii gaggaari nama irraa osoo hin ta’in Rabbiin irraa eeggata.
Hojiin kheeyrii (gaggaariin) nuti hojjannu hundi kanniin lamaan irra naanna’u qabu.
Abu Hureeyran (RA) akka gabaasanitti Ergamaan Rabbii (Salallahu Aleyh wasallam) akkana jedhu:
الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَالْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ مُكَفِّرَاتٌ مَا بَيْنَهُنَّ إِذَا اجْتَنَبَ الْكَبَائِرَ
“Salaanni shanan, Jum’aa irraa jum’atti, Ramadaana irraa Ramadaanatti cubbuu isaan jiddu raawwatamaniif kaffaaradha yoo namtichi badii gurguddoo irraa fagaate.” (Sahih Musliim)
Kaffaaraa-jechuun cubbuu/badii namarraa harcaasu
Asitti wanti dagatamuu hin qabne namtichi badii gurguddoo kan akka zinaa, hannaa fi kkf irraa yoo fagaatedha. Badii gurguddoo akkanaa yoo raawwate tawbaa dhugaa isa barbaachisa. Yoo dhugaan tawbate badiin isaa ni araaramaaf.
Fadlii soomaa keessa tokko mindaan isaa lakkoofsa murtaa’an kan daangefame miti. Kana irra, nama soomuf mindaan isaa herreega (hisaaba) malee isaaf kennama. Sahih Al-Bukhaari fi Musliim keessatti akka Abu Hureeyran gabaasanitti, Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“ قَالَ اللَّهُ كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ إِلاَّ الصِّيَامَ، فَإِنَّهُ لِي، وَأَنَا أَجْزِي بِهِ. وَالصِّيَامُ جُنَّةٌ، وَإِذَا كَانَ يَوْمُ صَوْمِ أَحَدِكُمْ، فَلاَ يَرْفُثْ وَلاَ يَصْخَبْ، فَإِنْ سَابَّهُ أَحَدٌ، أَوْ قَاتَلَهُ فَلْيَقُلْ إِنِّي امْرُؤٌ صَائِمٌ. وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ، لِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ يَفْرَحُهُمَا إِذَا أَفْطَرَ فَرِحَ، وَإِذَا لَقِيَ رَبَّهُ فَرِحَ بِصَوْمِهِ ”.
“Rabbiin ni jedhe: ‘Hojiin ilmaan Aadam hundii mataa isaatif sooma malee. Soomni Anaafi. Anatu isaan (sooman) mindaa kafalaaf.’ Soomni (ibidda irraa yookiin cubbuu hojjachuu irraa) gaachana yookiin eeggumsa. Isin keessaa guyyaa sooma isaa, namni tokko jecha fokkuu dubbachuu hin qabu, iyyuu fi mormii baay’isuu hin qabu. Namni tokko isa yoo arrabse yookiin loleen, akkana haa jedhu ‘Ani nama soomu.’ Rabbii harka Isaa nafseen Muhammad jirtuun kakadhe! Fooliin badaan afaan nama soomu keessaa bahu Rabbiin biratti foolii misk caalaa urgaa’adha. Nama soomuf gammachuu lamatu jira. 1.Yeroo soomu hiiku ni gammada. 2.Yeroo Gooftaa isaa qunnamu sababa sooma isaatin ni gammada.” (Sahiih Al-Bukhaari fi Muslim)
Misk-jechuun shittoo garmalee urgaa’u.
Gabaasa biraa keessatti akkana jedha:
“ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الصَّوْمُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ يَدَعُ شَهْوَتَهُ وَأَكْلَهُ وَشُرْبَهُ مِنْ أَجْلِي، وَالصَّوْمُ جُنَّةٌ، وَلِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ فَرْحَةٌ حِينَ يُفْطِرُ وَفَرْحَةٌ حِينَ يَلْقَى رَبَّهُ، وَلَخَلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ”.
“Rabbiin (Azza wa jalla) ni jedha: ‘Soomni Anaafi. Anatu isaan mindaa kafalaaf. Sababa Kiyyaaf fedhii foonii, nyaata fi dhugaati dhiise.’ Soomni gaachana. Nama soomuf gammachuu lamatu jira. Gammachuu yeroo sooma hiiku fi gammachuu yeroo Gooftaa isaa qunnamu. Fooliin badaan afaan nama soomu keessaa bahu Rabbiin biratti foolii misk caalaa urgaa’adha.’’ Sahiih Al-Bukhaari
Hadiisni kabajamaan kuni karaa adda addaatin fadlii soomaa agarsiisa. Isaan keessaa;
Karaa tokkoffaa: Hojii biraa keessaa Rabbiin sooma ofiif filatee adda baase. Sababa soomni Isa biratti kabajamaa fi jaallatamaa ta’eef.Akkasumas, ikhlaasni (dhugummaan namni tokko Rabbiif qabu) sooma keessatti waan itti mirkanaa’uf. Soomni iccitii gabrichaa fi Gooftaa isaa jiddu jiruudha. Rabbiin malee kan isa argu hin jiru. Namtichi soomu iddoo kophaa namni hin jirre jiraachu fi wantoota sooma cabsan irraa of ni dhoowwa. Sababni isaas, Rabbiin kophatti akka isa arguu ni beeka. Wanta Rabbiin dhoowwe kanniin Rabbiif jedhe dhiisa, adabbii Isaa sodaachu fi mindaa Isaa kajeelun. Sababa kanaan Rabbiin iklaasa isaa kana galateefate, sooma hojii biraa irraa filatee adda baase. Kanaafi, ‘Sababa Kiyyaaf fedhii foonii, nyaata fi dhugaati dhiise.’jedhe. Coqiinsi (keessa filannoon) kuni Guyyaa qiyaamas ifa baha.
Karaan lamaffaan: Soomaf Rabbiin akkana jedhe: “Anatu isaan mindaa kafalaaf.” Mindaa soomaa ofitti qabe. Hojiiwwan gaggaariin lakkoofsa isaanitiin baay’atu. Hojiin gaariin takka si’a kudhan baay’achuun hanga dachaa dhibba torbaa yookiin san caalaa geetti. Soomaf garuu Rabbiin mindaa isarratti (sooma irratti) kafaluuf ofitti qabuun lakkoofsa malee kafalaaf. Dhugumatti Rabbiin Arjoomaa arjoomtota hunda caaludha. Mindaan nama soomuu guddaa fi baay’ee ta’uun herreega malee kennamaaf. Soomni Rabbiif ajajamuu irratti obsuu, wantoota Rabbiin dhoowwe irraa obsuu, wanta Rabbiin murteesse kanneen akka beelaa, dheebu fi dadhabinnaa qaama fi nafsee irratti obsuu of keessatti kan hammateedha. Sooma keessatti obsi gosa sadii walitti qabame. Obsa Rabbiif ajajamuu, obsa wanta Rabbiin dhoowwe irraa dhowwamuu fi obsa wanta Rabbiin murteesse waliinii. Kanaafu namni soomu warroota obsan (saabiriin) keessaa ta’utti haqa godhataa jechuudha. Dhugumatti Rabbiin ni jedha: “…Warri obsan mindaan isaanii kan isaaniif kennamu lakkoofsa maleedha.” Suura Az-Zumar 39:10
Karaan sadaffaan: Soomni gaachana. Kana jechuun eeggumsa fi girdoo nama soomu dubbii faaydi hin qabne fi jecha fokkuu irraa eegudha. Kanaafi ‘jecha fokkuu dubbachuu hin qabu, iyyuu fi mormii baay’isuu hin qabu.’ Jedhe. Soomni ibidda irraa isa tiiksa.
Karaan afraffaan: fooliin badaan afaan keessaa bahuu Rabbiin biratti misk caalaa urgaa’adha. Sababni isaas, ashaaraa (mallattoo) soomati. Foolin kuni Rabbiin biratti urgaa’a fi jaallatamaa ta’uun dhimmi soomaa Rabbiin biratti guddaa ta’uu ragaa agarsiisudha. Hatta wanti namoota biratti jibbamaa ta’ee Rabbiin biratti jaallatamaa fi urgaa’a ta’a, sababa soomatin Isaaf ajajamuu irraa waan maddeef.
Karaan shanaffaan: nama soomuf gammachuu lamatu jira: yeroo sooma hiiku fi yeroo Rabbiin qunnamu. Yeroo sooma hiiku qananii ibaadaa soomaatin dhaabbachuu waliin gammada. Namoota meeqatu osoo hin soomin mindaa soomaa dhabe. Nyaataa dhugaati, wal-qunnamti saalaa yeroo soomaa dhowwamaa turan waliin ni gammada sooma waan hiikef.
Gammachuun yeroo Gooftaa isaa qunnamuu immoo yeroo sooma isaatiin mindaan baay’ee fi guutuu ta’ee Rabbiin biratti argatu ni gammada. Yeroo mindaan garmalee barbaadamaa itti ta’ettii fi akkana jedhamu ni gammada.
“ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ بَابًا يُقَالُ لَهُ الرَّيَّانُ يَدْخُلُ مِنْهُ الصَّائِمُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لاَ يَدْخُلُ مَعَهُمْ أَحَدٌ غَيْرُهُمْ يُقَالُ أَيْنَ الصَّائِمُونَ فَيَدْخُلُونَ مِنْهُ فَإِذَا دَخَلَ آخِرُهُمْ أُغْلِقَ فَلَمْ يَدْخُلْ مِنْهُ أَحَدٌ ” .
Jannata keessa balbala Ar-Rayyaan jedhamu jira. Guyyaa Qiyaamaa warroonni soomaa turan isa keessaan seenu. Warra sooman malee namni biraa isaan waliin hin seenu. Akkana jedhama: ‘Warroonni soomaa turan eessa jiruu akka balbala kanaan seenaniif?’ Yommuu cufti (hundi) isaanii seenan, balballi kuni ni cufama. Sana booda eenyullee isa keessaan hin seenu.” (Sahiih Musliim)
Hadiisa jalqabaa keessatti namni soomu nama isa arrabsuu fi lolaaf itti dhufe, nan sooma jedhe ofirraa haa deebisu. Kana kan jedhuuf arrabsoo fi lolli akka hin daballeef. Akkasumas isa funduratti cal’isuun dadhabaa akka itti hin fakkaaneef. Namni soomu akka waan akkana jedhuuti: ‘Ani wanta ati na arrabsiteen sitti deebisuu hin dadhabne, garuu ani nan sooma. Soomni kiyya dubbii badaa sitti deebisu irraa na dhoowwa.’
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) ni jedha.
“Hojiin gaarii fi hamtuun wal hin qixxaa’an. [Wanta baddu] ishii toltuu taaten deebisi. Yoo san inni gidduu keetii fi gidduu isaa dinummaan jiru akka jaalalloo firaa ta’uu [argita].” (Suuratu Fussilat 41:34)
Yaa obboleyyan kiyya! Fadliin sooma tan argamtu yoo namni soomu sirnaan soomedha. Sooma keessan eegu fi daangaa isaa tiiksuuf carraaqaa. Kana irratti hanqinna keessaniif gara Rabbii deebi’uun araaramaa kadhaa. Yaa Rabbii sooma keenya eegi. Shafa’aa nuuf taasisi. Nuuf, haadhaf abbaa keenyaa fi Muslimoota hundaaf araarami. Nageenyi Rabbii Nabiyyi keenya Muhammad, maatii Isaatii fi sahaaboota isaa irratti haa jiraatu.
Kitaabilee wabii
1.Sahiihu Fiqhu As-Sunnaah- Abu Maalik-jildii-2ffaa, fuula 87-88
2. Majaalisu shahru Ramadaan– ibn Useymiin fuula 14-18
Torbaan hanga kutaa lamaffaan wal arginutti hin fagaatina.


text:
barreeffama kana keessatti seenaa ummata oromoo kan yeroo dheeraa dura turee fii haala yeroo ammaa kana naannoo oromiyaa keessatti argamu irratti iccitiwwan jiran hunda saaxiluudhan hojjachaa kan jiru yommuu ta'u biyya keessas ta'ee biyyota alaa keessaa miseensota baayyee kan qabuu fii odeeffannoo haqaa irratti qulqullinaan hojjachaa akka jiruu fii fuula duraafis hojii isaa haala barbaachisaa ta'een hojjachuuf akkuma karoorfatee jirutti hojii sana itti fufee galmaan gahuuf tattaaffin godhamaa jirus guddaadha.
Egaa warri haala kana irratti biyya keessas taa'anii nu gargaaranii fii biyyota adda addaa keessa warri jiran maqaa baqattoota oromoo biyyota hundaatinjaallawwan gargaarsa nuuf godhaniif galata guddaa galchuun barbaada.


text:
Abdii Boruutiin*
Mirga namummaa kabajjiisuufis ta’ee bilisummaa dhaban deebisanii argachuuf qabsoon karaa nagaatiin godhamu filannoo (option) gaarii akka ta’u kun dhugaa waliigalaa ti. Haa ta’u malee, biyya akka impaayara Itoophiyaa, kan dhiiga fi lafee ilmaan namaatiin ijaaramtee; mana hidhaa sabootaa taate; kan lubbuun ilmaan namaa bilaashumatti keessatti galaafatmee hafu kana keessatti, filannoon akkanaa hojjetee hin beeku; hojjechuus hin danda’u. Dhiigni ilma namaa otuu hin dhagalayin; lafeen namaa otuu hin caccabin; lubbuun lammiilee otuu hi galaafatamin karaa nagaatiin jijjiiramni impaayara sana keessatti mul’ate takkallee akka hin jirre seenaatu ragaa ta’a. Waayeen kun aadaadhuma biyyattii sanaa ta’ee jira jechuun ni danda’ama. Maarree, dhugaan lafarra jiru, kan abbaa fedheeyyuu jalaa dhokachuu hin dandeenya kana ta’ee otuu jiruu; seenaa dabrerraa barachuun dadhabamee ykn dagatamee, maaliif waan hin milkoofnerratti dandeettiin, beekumsi, qabeenyi, humni fi kana birallee dabree lubbuun namaa asirratti galaafatama?
Karaa nagaatiin qabsoofnee bilisummaa dhabne deebisnee argachuu hin dandeenyu yoon jedhu, yaada farra-nagummaa qabaadhee ykn qabsoo karaa nagaa jibbee otuu hin taane, karaan kun akka hin hojjenne; akka injifannootti nu hin geessine karaa adda addaatiin argamaa fi hubatamaa waan jiruufi. Otuu fagoo hin deemin, kan biraallee yoo dhiisne, waanuma dhiyoo kana ta’e fi ta’aas jiru akka fakkeenyaatti yoo fudhanne, karaa nagaatiin qabsaayamee keessumaayyuu ammoo Habashoota wajjin hojjetamee bilisummaa argachuun sirumaa waan danda’amu natti hin fakkaatu. Mee laalaa, erguma uummatni Oromoo fi uummattootni kibbaa gabrummaa Habashootaa jalatti kufanii kaasee hanga har’aatti, mootummaalee impaayarittii walduraa duuba dhfaa as gahan yoo ilaalle, humnaan malee tokkumtuu kan nagaan jijjiirame hin jiru. Habashootni, saboota cunqurfamoo dhiisii waliifuu nagaan jijjiirama walitti dabarsanii hin beekan. Waayeen kun ammoo hammaachaatuma deema malee wanti fooyya’u hin jiru.
Ana dubbiin naaf hin galle fi dhiibboo natti ta’e tokko, Wayyaanotni akka humnaan dhufanii biyya sana qabatan himachaa; humnaan malee akka hin deemnes otuu hin dhokfatin ifaa ifatti beeksisaa otuu jiranuu; kana birallee dabranii, abbaan fedhe karaa fedheenuu yoo nudura dhaabbate sirrii isin galchina jechaa otuu dhaadachaa jiranuu; lammiilee keenya ajjeesanii karaarratti gatanii irbaata waraabessaa godhaa otuu jiranuu; kaan ammoo haala sukkaneessaa ta’een ajjeesanii; ija hawaasota addunyaa biratti fannisanii uummata keenyatti agarsiisaa otuu jiranuu,… mootummaa nama-nyaata kana wajjin hojjennee karaa nagaatiin bilisummaa arganna jechuun gowwummaa dha moo otuu waan kana hundaa arganuu hubachuu dhabuu dhaa? Namni akkamitti balaa namtti deemaa jiru alaalatti arguu dadhaba? Hanga nama bira gayee, qabee nama hudhutti callisaniituma ykn ofdagatanii eeguun beekumsa ykn abbaa malaa fi tooftaa ta’uu dhaa?Asirratti gaafiilee lakkaawamanii hin dhumnetu ka’uu danda’u.
Sababni ani mata dure kanaan barreeffama gabaabaa kana qopheesseef, wanti dhiyoo kana ta’e fi warra Adda Diimookraatawa Oromoo (ADO) irra gaye kun isaaniifis ta’e warroota yaada walfakkaataa qabaniif barumsa ta’uu danda’aa laata? jedhutu gaafii natti ta’ee barruu kana dhiyeesse. Karaa nagaatiin biyyatti sana keessatti qabsaa’anii bilisummaa argachuun ykn akka isaan jedhanitti diimookraasii dhugaa fiduun akka hin danda’amne asirraa hubachuu danda’uu laata? “Buddeenni (biddeenni) gaariin eeleerratti beekama” jedha Oromoon yoo makmaaku. Waan eeleerra jiru kana arganii jiruree?Yaada jijjiirratanii karaa biraatiin qabsoo kana ittifufuu yaadu ykn barbaadu moo ammallee otuma arganuu ija dunuufatanii ittideemuuf mrteeffatu? Gaafii kana isaanumaaf dhiisee, ani garuu akka ilma Oromoo tokkootti, akka dhuunfaatti wantin yaadu fi fala ykn furmaata jedhu: hanga mooraa ofii tasgabbeessanii, tokkoomanii, kaayyoo tokkorratti waliigalanii, humna mooraa ofii hin cimsinetti, garee kamiiyyuu haa ta’u Habashoota wajjin hojjennee bilisummaa dhabne arganna jechuun natti hin mul’atu.
Akka makmaaksi Oromoo “Muka kufe lafatti qottootu itti baay’ata” jedhu, warra ADO kan qaaniidhaan gara Awuroopaatti deebi’an komacuu fi qeeqa itti baay’isuu hin barbaadu. Kaayyoon barreeffama kiyyaas isa kana miti. Akka dhalootaatti jarri kunis ilmaanuma keenya ilmaan Oromoo ti. Otuu waan hamaanis isaanirra gayee nutti dhagayamauun waan ooluu miti. Kan balleesse gorfachuu fi kan dogoggore sirreessuu dha malee, ija diinaa fulduratti walirratti duuluun bu’aa hin qabu. Haa ta’u malee, ammas irran deebi’a, lakkii kan dabrerraa baradhaa, seenaa dabre yaadadhaa, lammiilee Oromoo beekumsaa fi dandeettii guddaa qaban, kan imaayarittii tana jiraachisuuf jedhanii lubbuu isaani galaafachiisan yaadadhaa; karaa hin taane deemtanii isinis booddeen keessan akkuma jara sanaa akka hin taane irra deebi’aatii haala jiru gamaaggamaa jechuun fedha. Kun dhaamsa Oromummaa ti malee doorsiisuus miti ajaja kennuus miti. Kan kanarraa hafe “Abbaatu of mara jedhe bofni” jedhaa mitiiree Oromoon ammas yoo makmaaku.
Qabxii tokko otuu hin tuqin dabruu kanan hin barbaadne, karaa nagaatiin qabsoofnee bilisummaa argachuun yoo hin danda’amne filannoon biraa karaa humnaatiin jijjiirama fiduuf qabsaayuu dha. Inni kunis karaa lamaan danda’ama: qabsoo hidhannoo jabeessuu fi warraaqsa uummataaf ciminaan hojjechuu dha. Warraaqasa akkanaa keessatti ammoo dhiigni lammiilee keenyaa dhangala’uu fi lafeen isaaniis caccabuun waan hin oolleef, kun akka qabsoo karaa nagaatti ilaalamuu fi fudhatamuu hin danda’u jedheen yaada. Qabsoon hidhannoo laayyoodhumatti jabaatee; Wayyaanee hanga funyaaniitti hidhate kana injifachuun salphaa akka hin taane waanuma beekamuu dha. Haa ta’u malee, hammuma fedhe yeroo dheeraas fudhatu kaayyoo ifa ta’e tokko lafa kaawwatanii, isa kanarratti tokkummaadhaan hojjetanii humna cimsaa yoo deeman wanti addunyaa kanarrtti hin danda’amne hin jiru. Hammuma ta’es ta’u qabsoo hidhannoo duubaan cimsaa; karaa biraatiin ammoo keessa fi alaan uummata keenya ijaaraa fi gurmeessaa warraaqsaaf qopheessun caalaatti bu’aa fida jedheen yaada.
Bilisummaan dhiigaan malee waan hin argamneef, kanaaf ofqopheessanii, salpinaan du’uurra seenaa hojjetanii du’uun filannoo biraa waan hin qabneef, tokkummaa jabeessanii mooraa ofii cimsuun yeroon isaa amma ta’uu qaba. Kan kanaa alaa filannoon biraa yoo jiraate, gabrummaa yeroodhaa gara yerootti hammaachaa deemu kana keessatti salphina fi qaaniidhaa mataa gadi qabatanii, dinaaf bitamaa jiraachuu dha. Dhumarratti, waan tokko jechuun barbaada. Oromoon yoo murteeffate waan tokko hojjetee milkiidhaan akka gahu OMN fakkeenya gaarii ta’uu danda’a. Kanaaf, karaa qabsoo hidhannoo jabeesuufis ammas Oromoon harka walqabatee yoo ka’e, humna waraanaa bilsummaa keenyaa cimsinee diina injifachuu akka dandeenyu mamiin ykn shakkiin hin jiru. Kana godhuuf garuu mooraan keenya tasgabbaayee; jaarmayoonni keenya hunduu walitti dacha’anii tokkummaa humna cimaa uumu ijaaruun barbaachisaa fi murteessaa dhas. Kun sirumaa haal-duree ta’uu qba jedheen amana. Waayee kana yeroo biraan itti deebi’uu yaala.
Galatoomaa.
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com