text:
allum pagalum anubavippaar thangatkuch, sollum poruLun^ thogutthuraitthaan, - nalla maNavaaLa maamunivan maaRan maRaikkuth, thaNavaan^ooR Ranthaathi thaan. mannu pugazhsEr maNavaaLa maamunivan, thannaruLaa lutporuLgaL thammudanE - sonna, thiruvaay mozhin^ooRRan^ thaathiyaan^ thEnai, oruvaa tharunthun^enchE! uRRu.
uyarvE paranpadiyai yuLLthellaan^ thaankaNdu, uyarvEdha nErkoN duraitthu, - mayarvEdhum vaaraamal maanidarai vaazvikkum maaRan sol, vEraaga vEviLaiyum veedu. (2) (1) veeduseydhu maRRevaiyum mikkapugaz naaraNanRaaL, naadun^alath thaaladaiya nan_guraikkum, - needupugaz vaNkurugoor maaRaninth maan^ilatthOr thaam vaazhap, paNbudanE paadiyaruL patthu. (2) (2) 'patthudaiyOrk kenRum paraneLiya NnaampiRappaal, mutthitharu maan^ilattheer! mooNdavanpaal, - patthiseyum' enRuraittha maaRanRan insollaaR pOm, nedugach senRapiRap paamaNY siRai. (3) anchiRaiya putkadamai 'aazhiyaa Nnukku,neer enseyalaich sollum' enavirainthu, - vincha nalangiyathum maaRaningE naayaganaith thEdi, malangiyathum patthu vaLam. (4) vaLamikka maalperumai mannuyirin Ranmai uLamuRRaNG kooduruva vOrnthu, - thaLarvuRRu neengan^inai maaRanaimaal needilagu seelatthaal, paangudanE sErtthaan parinthu. (5) parivathilee sanpadiyaip paNpudanE pEsi, ariyanalan aaraa thanaikkonRu, - urimaiyudan OthiyaruL maaRan ozivitthaa Nnivvulagil pEdhaiyargaL thangaL piRappu. (6) piRaviyaRRu nILvisumpiR PErinpa muykkum, thiRamaLikkuNY sIlath thirumaal, - aRaviniyan pa_RRumava_rk kenRu pakarmaaRan paathamE, uRRathuNai yenruLamE! Odu. (7) OdumanaNY cheykaiyurai yonRinillaa thaarudanE, kUdin^edu maaladimai koLLun^ilai, - n^aadaRiya OrnthavanRan chemmai yuraicheytha maaRanena, Eynthun^iRkum vaazvaa mivai. (8) ivaiyaRinthOr thammaLavi lIsanuvan^ thaaRRa avaiyavangka tORu maNaiyum - suvaiyathanaip peRRaarvath thaanmaaRan pEsinachoRpEsa, maal poRRaaLn^aNY chenni porum. (9) porumaazisangkudaiyOn poothalaththEvanthu, tharumaaROrEthuvaRath thannai, - thiramaakap paarththuraicheymaaRan pathampaNikaven_chenni, vaazththidukavennudaiya vaay. (10) vaayunthirumaal maRaiyan^iRka, vaaRRaamai pOyvinchimikka pulamputhalaay, - aaya aRiyaathavaRRO daNainthazuthamaaRan, cheRivaarain^Okkun^ thiNinthu. (11) thiNNithaamaaRan Rirumaalparaththuvaththai, naNNiyavathaaraththE nan_kuraiththa, - vaNNamaRin^ thaRRaargaLyaava ravaradikkEyaangavarbaal, uRRaaraimElidaa thoon. (12) UnamaRavEvan^ thuLkalan^thamaalinimai yaanathu, anupaviththaR kaanthuNaiyaa,-vaanil adiyaarkuzaangkooda vaasaiyuRRamaaRan, adiyaarudan nenchE yaadu. (13) aadimakiz vaani ladiyaar kuzaangkaLudan, koodiyinpa meythaak kuRaiyathanaal, - vaadimika anpuRRaar than^n^ilaimai yaaynthuraikka mOkiththuth, thunpuRRaan maaRananthO. (14) andhaamaththanpaa ladiyaargaLOdiRaivan, vanthaaraththaan_kalantha vaNmaiyinaal,-- santhaapam thIrnthasadakOpan thiruvadikkEn^encamE, vaayn^thavanpai n^aadORumvai. (15) vaikunthan vanthu kalan^thathaRpin vaazmaaRan, seykinRa naichchiyaththaich chinthiththu,-- naikinRa thanmaithanaik kaNdunnaith thaanvidE NnenRuraikka, vanmaiyadain^ thaan_kEsa van. (16) kEsavanaalenthamargaL kIzmE lezupiRappum thEsadainthaa renRu siRanthuraiththa, -- vIsupukaz maaRan malaradiyE mannuyirkkel laamuykaikku, aaRenRun^enchE yaNai. (17) aNainthavarka dammudanE yaayanarut kaaLaam, kuNan^thanaiyE koNdulakaikkootta,--iNangimiha maasilupa thEsancey maaRan malaradiyE, vIsa pukazemmaa vIdu. (18) emmaavI dumvENdaa venRanakkun RaaLiNaiyE, ammaa vamaiyumena vaaynthuraiththa,--n^ammudaiya vaazmuthalaa maaRan malarththaa LiNaisoodik, kIzmaiyaRRu nencE kiLar. (19) kiLaroLisEr kIzuraiththa pERu kidaikka, vaLaroLimaal sOlai malaikkE, --thaLarvaRavE nencaivaiththuch sErumenu nIdupukaz maaRanRaaL, mun_seluththu vOmem mudi. (20) mudiyaar thirumalaiyil muNdun^inRa maaRan, adivaaran^ thannil azhagar - vadivazhagaip paRRi, mudiyum adiyum padikalanum, muRRum anubavitthaan mun. (21) munnam azhagarezhil moozhguNG kurugaiyarkOn, inna_aLa venna enakkarithaayth - thenna, karaNak kuRaiyin kalakkatthai,kaNNan orumaip padutthaan ozhinthu. (22) ozhivilaak kaalam udanaagi manni, vazhuvilaa aatseyya maalukku, - ezhusigara vEngadatthaip paarittha mikkan^alaNY sErmaaRan, poongazhalai nenchE! pugaz. (23) pugazonRu maalep poruLkaLun^ thaanaay, nigazginRa nErgaatti niRka - magizmaaRan, engum adimaiseya icchitthu vaasigamaay, angadimai seythaanmoym paal. (24) moympaarum maalukku munnadimai seythuvappaal, anbaalaat seybavarai yaatharitthum, - anbilaa moodarain^in^ thitthum mozhintharuLum maaRanpaal, thEdariya patthin^enchE! sey. (25) seyya paratthuvamaaych seeraar viyoogamaay, thuyya vipavamumaayth thOnRivaRRuL, -eythumavark kin^n^ilatthil arccaava dhaaram eLithenRaan, pannuthamizh maaRan payinRu. (26) payilun^ thirumaal pathanthannil, nencham thayaluNdu niRkun^ thathiyarkku - iyalvudanE aaLaanaark kaaLaagum maaRan adiyadhanil, aaLaagaar sanmamudi yaa. (27) mudiyaatha aasaimiga muRRugara NangaL, adiyaardham maivit tavanpaal - padiyaa,on RonRin seyalvirumba uLLathellaan^ thaamvirumbath, thunniyathE maaRanRan sol. (28) 'sonnaavil vaazpulaveer! sORukoo Raikkaaga, mannaadha maanidarai vaazhtthuthalaal, - ennaagum? ennudanE maadhavanai Etthum' enungurukoor, mannaruLaan maaRuncan mam. (29) 'sanmam palaseythu thaaniv vulagaLikkum nanmaiyudai maalguNatthai naadORum, - immaiyilE Etthuminbam peRREn' enumaa Ranaiyulageer, naatthazumba Etthumoru naaL. (30) orunNaa yagamaay ulagukku, vaanOr irunNaattil ERiyuykkum inbam - thiramaagaa, mannuyirppO gandheedhu maaladimai yEyinidhaam, panniyivai maaRanuraip paal. (31) baalaraippOR cheezhgip paranaLavil vEtkaiyaal, kaalaththaaR REsaththaaR kaikazhindha, - saala aridhaana pOgaththil aasaiyuRRu naindhaan, kurugooril vandhudhiththa kO. (32) kOvaana eesan kuRaivellaanN theeravE Ovaatha kaalath thuvaadhithanai, - mEvik kazhiththadaiyak kaattik kalandhaguNa maaRan, vazhuththudhalaal vaazhndhadhindha maN. (33) maNNulagil mun_kalandhu maalpirigai yaal,maaRan peNNilaimai yaaykkaadhaR piththERi, - eNNidil mun pOlimudha laana poruLaiyava Nnaayn^inaindhu, mElvizhundhaan maiyaldhanin veeRu. (34) veeRRirukkum maalviNNil mikka mayalthannai, aaRRudhaRkaath thanperumai yaanadhellaam, thORRa vandhu nanRukalak kappORRi nan_gugandhu veeRuraiththaan, senRa thuyarmaaRan theerndhu. (35) theerppaa rilaathamayal theerak kalanthamaal, Orppaadhu minRi yudanpiriya, - nErkka aRivazhindhuR Raarum aRakkalanga, pErkEt taRivupeRRaan maaRansee lam. (36) seelamigu kaNNan thirunNaamath thaaluNarndhu, mElavanRan mEnikaNdu mEvudhaRkuch, - chaala varundhiyira vumpagalum maaRaamaR kooppit, tirundhananE then_kurugoor ERu. (37) 'ERu thiruruvudaiya eesa Nnugappukku, vERupadi lennudaimai mikkavuyir, - thERungaal enRanakkum vENdaa' enumaaRan thaaLainNenchE, naNthamakkup pERaaga naNNu. (38) naNNaathu maaladiyai naanilaththE valvinaiyaal eNNaaraath thunbamuRu mivvuyirgaL, thaNNimaiyaik kaNdirukka maattaamaR kaNkalangu maaRanaruL, uNdunNamak kuRRathuNai yonRu. (39) 'onRumilaith thEviv vulagam padaiththamaal, anRi'ena yaaru maRiyavE, - nanRaaga moodhaliththup pEsiyaruL moymagizhOn thaaL thozhavE, kaadhalikku mennudaiya kai. (40) kaiyaarum sakkaraththOn kaadhalinRik kEyirukkap, poyyaagap pEsum puRanuraikku, - meyyaana pERRai yubagariththa pEraruLin Ranmaithanaip pORRinanE maaRan polinthu. (41) poliga poligavenRu poomagaLkOn RoNdar, malivuthanaik kaNduganthu vaazhththi - ulagil thirunthaathaar thammaith thiruththimaa Ransol, marunthaagap pOgumana maasu. (42) maasaRu sOthikaNNan vandhukala vaamaiyaal, aasai migunthupazhik kanchaamal, - EsaRavE maNNil madaloora maaRan orumiththaan, uNNadungath thaanpiRantha oor. (43) oora ninaindhamada looravumoN Naadhapadi, kooriruLsEr kanguludan koodinNinRu, - pEraamal theethusey maaRan RiruvuLaththiR senRathuyar, OdhuvadhiNG gengnganE yO? (44) `engnganE neermuniva thennaiyini? nambiyazhagu, ingnganE thOnRukinRa thenmun'ena,-angngan uruveLip paadaa vuraiththathamizh maaRan, karuthumavark kinbak kadal. (45) kadalNYaalath theesanaimun kaaNaamal nonthE, udanaa anusarikka luRRuth,- thidamaaga vaaynthavanaayth thaanpEsum maaRan uraiyathanai aaynthuraippaa raatseyanNOR Raar. (46) `nORRanNOn paathiyilEn nunRanaivit taaRRagillEn, pERRuk kubaayamunRan pEraruLE-saaRRukinREn, ingennilai' ennum ezhilmaaRan solvallaar, angamarark kaaraa amudhu. (47) aaraa amuthaazhvaar aathariththa pERugaLaith thaaraamai yaalE thaLarndhumigath - theeraatha aasaiyudan aaRaamai pEsi alamanthaan, maasaRuseer maaRanem maan. (48) maa_nalaththaal maaRan Riruvalla vaazhpugappOyth, thaaniLaiththu veezhnthavvoor thannarugil - mEnalangith thunbamuRRuch chonna solavukaRpaar thangaLukkup pinpiRakka vENdaap piRa. (49) 'piRanthulagaNG kaaththaLikkum pErarutkaN Naa!un siRanthakuNath thaaluruguNY seelath - thiRanthavirththu, sErnthanuba vikkun^ilai sey' enRa seermaaRan, vaaynthapathath thEmanamE! vaigu. (50) `vaigalthiru vaNvaNdoor vaikum iraamanukku,en seygaithanaip puLLinangaaL!seppum'enak-kaikazhintha kaathaludan thoothuviduNG kaarimaa Ran_kazhalE, mEdhiniyeer! neervaNangu min. (51) minnidaiyaar sEr_kaNNan meththenavan^ thaanenRu, thannilaippOyp peNNilaiyaayth thaanRaLLi,-`unnudanE koodEn?'en RooduNG kurugaiyarkOn thaaLthozhavE, naadORum nenchamE! nalgu. (52) nallavalath thaaln^ammaich chErtthOnmun NnaNNaarai, vellum viruththa viboothiyanenRu, - ellaiyaRath thaanirunthu vaazhththun^ thamizhmaaRan solvallaar, vaanavarkku vaayththakuravar. (53) `kuravaimutha laankaNNan kOlach cheyalgaL, iravupaga lennaama lenRum, - paravumanam peRRen!'en REkaLiththup pEsum paraangusanRan, soRREnil nenchamE! thuvaL. (54) thuvaLaRuseer maalthiRaththu thonnalaththaal, naaLum thuvaLaRuthan seelamellaaNY chonnaan, - thuvaLaRavE munnam anubavaththil moozhgin^inRa maaRanathil, mannumuvap paalvantha maal. (55) maaludanE thaan_kalanthu vaazhap peRaamaiyaal, saalan^ainthu thannudaimai thaanadaiyak - kOliyE, thaanikazha vENdaamaR Rannaividala solmaaRan, oonamaRu seern^enchE! uN. (56) `uNNunchO Raathi yorumoonRum emperumaan kaNNan'enRE neermalgik kaNNiNaikaL, - maNNulagil mannuthiruk kOLooril maayanpaaR pOmaaRan, ponnadiyE nanthamakkup pon. (57) ponnulagu boomiyellaam puLLinangat kEvazhangi, `ennidarai maaluk kiyampum'ena - mannuthiru naadu muthaRRoothu nalgividu maaRanaiyE needulageer!pOyvaNangum neer. (58) neeraagik kEttavar_ka Nenchazhiya, maalukkum Eraar visumbi lirupparithaa-, aaraatha kaathaludan kooppitta kaarimaa Ransollai, OthidavE yuyyum ulagu. (59) ulaguyamaal ninRa yuyarvENG kadaththE, alarmagaLai munnit tavanRan, - malaradiyE vansaraNaaych chErntha makizhmaaRan RaaLiNaiyE, unsaraNaay nenchamE! uL. (60) 'uNNilaa vaiva rudanirutthi yivvulagil, eNNilaa maaya Nnenain^aliya, - eNNuginRaan' enRun^inain^ thOlamitta inpugazhsEr maaRanenak, kunRividu mEpavakkaNG kul. (61) kangul pagalarathi kaivinci mEgamuRa, angadhanaik kaNdO rarangaraippaartthu, - 'ingivaLpaal enseyan^ee reNNuginRa thennunilai sErmaaRan, ancsoluRa nencuveLLai yaam. (62) veLLiyan^aa mangEttu vittaganRa pinmOgam, theLLiyamaal thenRiruppEr senRupuga, - uLLamangE paRRin^inRa thanmai pagaruNY sadagOpaRku, aRRavargaL thaamaazhi yaar. (63) aazhivaNNan Ranvisaya maanavaimuR Rungaatti, 'vaazhithanaal!' enRu magizhnthun^iRka, - oozhilavai thannaiyinRu pORkaNdu thaanuraittha maaRansol, pannuvarE nallathukaR paar. (64) kaRROr karuthum visayanga Lukkellaam, paRRaam vipavaguNap paNbukaLai, - uRRuNarnthu maNNiluLLOr thammizhavai vaaynthuraittha maaRan sol, paNNilini thaanathamizhp paa. (65) paamaruvu vEdham pagarmaal guNangaLudan, aamazhagu vENdaRpaa daamavaRRaith, - thoomanatthaal naNNiyava NnaikkaaNa nan_gurukaik kooppitta, aNNalain^aN Naar_Ezhai yar. (66) EzhaiyargaL nencai iLaguvikkum maalazhagu, soozhavanthu thOnRith thuyarviLaikka, - aazhumanam thannudanE avvazhakkaith thaanuraittha maaRanpaal, mannumavar theevinaipOm maayndhu. (67) maayaamal thannaivaittha vaisith thiriyaalE, theeyaa visitthiramaayc sEr_poruLO, - dOyaamal, vaayndhun^iR_kum maayan vaLamuRaitthu maaRanain^aam, EnthuRaitthu vaazhumn^aaL enRu? (68) 'enRanain^ee yinguvaittha thEdhuk' kena,maalum 'enRanakku menRamarkku minbamadhaa, - nanRukavi paada'enak kaimmaa Rilaamai, pagarmaaRan paadaNaivaark kuNdaamin bam. (69) inbak kavipaadu vitthOnai yindhiraiyOdu, anbuRRu vaazhdhiruvaa RanviLaiyil, - thunbamaRak kaNdadimai seyyak karudhiyamaa Ran_kazhalE, thiNdiRalOr yaavarkkun^ dhEvu. (70) dhEva NnuRaipathiyiR sErap poRaamaiyaal, mEvumadi yaarvasanaam meyn^n^ilaiyum, - yaavaiyundhaan aamn^ilaiyuNY sangith thavaitheLintha maaRanpaal, maan^ilattheer! nangaL manam. (71) nangarutthai nanRaaga naadin^iRkum maalaRiya, ingivaRRi laasai yemakkuLathen? - sangaiyinaal, thannuyirin maRRinasai thaanozhintha maaRanRaan, an^n^ilaiyai yaayndhuraitthaan angu. (72) angamarar pOna avarn^aduvE vaazhndhirumaRku, ingOr parivarilai yenRanca, - engum, parivaruLa rennaip payandheerndha maaRan, varikazhaRRaaL sErndhavarvaazh vaar. (73) vaaraamal acchamini maalthan valiyinaiyum, seeraar parivarudan sErndhinaiyum, - paarumenath thaanugandha maaRanRaaL saarn^encE! saaraayEl, maanidava raiccaarndhu maay. (74) maayan vadivazhagaik kaaNaatha valvidaa yaay, athaRa vinci azhudhalaRRum, - thooyapugazh uRRasada gOpanain^aam onRin^iRkum pOthupagal, aRRapozhu thaanathelli yaam. (75) 'elli pagaln^adandha indhavidaay theerugaikku, mellavandhu thaan_kalakka vENum' ena, - nallavargaL mannukadith thaanatthE maalirukka maaRan_kaNdu, in^n^ilaiyaic sonnaan irundhu. (76) irundhavanRaan vandhiNG kivareNNa mellaam, thirundha_ivar thandhiRatthE seydhu, - porundhak kalandhiniya Nnaayn^iRk kaNdasada gOpan, kalandhan^eRi katturaitthaan kaNdu. (77) kaNNiRaiya vandhu kalandhamaal ikkalavi, thiNNilaya vENumenac sindhitthu, - thaNNidhenum aaruyiri NnERRam athukaatta aayndhuraitthaan, kaaRimaa RanRan karutthu. (78) karumaal thiRatthilOru kannigaiyaam maaRan, orumaa kalavi yuraippaal, - thiRamaaga an^n^iyaruk kaaga thavanRanakkE yaagumuyir, in^n^ilaiyai yOrn^edi thaa. (79) nedumaa lazhuguthanil neeLguNatthil, eedu padumaa nilaiyudaiya patthar, - adimaithanil ellain^ilan^ thaanaaga eNNinaan maaRan,athu kollain^ila maanan^ilai koNdu. (80) 'koNdapeNdir thaammudhalaak kooRumuRRaar, kanmatthaal aNinavar enRE avaraivittuth, - thoNdarudan sErkkun^ thirumaalaic sErum, enRaan, aarkkum_idham paarkkum pugazhmaaRan paNdu. (81) paNdaiyuRa vaana paranaip puLingudikkE kaNdu, 'enakkel laavuRavin kaariyamum, - thaNdaRan^ee seydharuL' en REyirandha seermaaRan RaaLiNaiyai, uythuNaiyen RuLLamE! Or. (82) 'Oraan^eer vEndinavai yuLLadhellaaNY seykinREn, naaraa yananRO naan?' enRu, - pEruRavaik kaattavavan seelatthiR kaalthaazntha maaRanaruL, maattividum nammanatthu mai. (83) maiyaar_kaN maamaarbin mannun^ thirumaalaik, kaiyaazhi sangudanE kaaNaveNNi, - meyyaana kaadhaludan kooppittuk kaNdugandha maaRanpEr, Odhavuyyu mEyin Nnuyur. (84) 'innuyirmaal thOnRinathiNG kennencil' enRu,kaNNaal anRavanaik kaaNaveNNi, aaNpeNNaayp, pinnaiyavan thannain^inai vippavaRRaal thaan_thaLarndha maaRanaruL, unnumark kuLLamuru kum. (85) 'urukumaal ennencam unseyalga LeNNip, perugumaal vEtkai'enap pEsi, - maruvuginRa innaap pudanavanseer Eyndhuraittha maaRansol, ennaacchol laathiruppa dhengu? (86) 'engaadha lukkadimaal Eyndha vadivazhakenRu' angaadhu paRRaasaa aangavanpaal, - engumuLLa puLLinatthaith thoodhaagap pOgavidum maaRanRaaL, uLLinarkkuth theengaiyaRuk kum. (87) 'aRukkumidar' enRavanpaal aanguvitta thoodhar, maRitthuvarap paRRaa manatthaal, - aRappadhaRich seyyathiru naavaayiR sollan^inain^ thaan,maaRan maiyalinaaR seyvaRiyaa mal. (88) malladimai seyyumn^aaL maalthanaik kEtta,avan sollumaLa vumpaRRaath thonnalatthaal, - selkinRa aaRRaamai pEsi alamandha maaRanaruL, maaRRaagap pOgumenRan maal. (89) 'maalumadhu vaancaimuRRum mannumudam pinmudivil saalan^aNNic seyvan'enath thaanugandhu - mElavanaic seeraar kaNapuratthE sErum' ennuNY seermaaRan, thaaraanO nandhamakkuth thaaL? (90) thaaLadainthOr thangatkuth thaanE vazhindhuNaiyaam, kaaLamE katthai gathiyaakki, - meeLudhalaam Edhamilaa viNNulagi lEkaveNNum maaRanena, kEdhamuLLa thellaam kedum. (91) kedumidar vaigundhath thaikkitti NnaaRpOl, thadamudaiya Nnanthapuran^ thannil, - padavaravil kaNduyilmaaR kaatseyyak kadhalitthaan maaRan,uyar viNdaniluL LOrviyappa vE. (92) vEymaruthOL inthiraikOn mEvukinRa dhEsatthaith thaanmaruvaath thanmaiyinaal thannaiyinnam - boomiyilE vaikkumenac sangitthu maaltheLivik kattheLintha, thakkapugazh maaRanengaL saarvu. (93) saarvaaga vEyadiR Raanuraittha patthithaan, seeraar balatthudanE sErnthathanaic, - sEraamal kaNduraittha maaRan kazhaliNaiyE naadORum kaNdukakku mennudaiya kaN. (94) kaNNan adiyinaiyiR kaadhaluRu vaarseyalaith thiNNamuRa vEsurungac seppiyE, - mannavarukkuth thaanupathE sikkai thalaikkatti NnaanmaaRan, aanapugazh sErdhan aruL. (95) aruLaa ladiyi ledutthamaa lanpaal, iruLaarndha thammudambai yicchitthu, - iruvisumbil itthudan_koN dEkaviva risaivupaarth thEyirundha, sutthisollum maaRanseNY sol. (96) sencoR paranRanadhu seeraaru mEnithanil vancitthuc seykinRa vaancaithanil, - vincuthalaik kaNdavanaik kaaRkattik kaividuvith thukkoNda thiNdiRalmaa Rann^am thiru. (97) thirumaalthan paalviruppaNY seykinRa nErkaNdu, 'arumaayath thanRakalvip paanen?, - perumaaln^ee inRenpaaR seyvaanen?' ennavittar uRRun^inRaan, thunRupugazh maaRanaitthaan soozhndhu. (98) soozhndhun^inRa maalvisumbil thollaivazhi kaatta, aazhndhathanai muRRum anubavitthu, - vaazhndhaNG kadiyaruda NnEyirundha vaaRRaiyurai seydhaan, mudimagizhsEr NYaana muni. (99) munimaaRan munburaisey muRRinbam neengith, thaniyaagi ninRu thaLarndhu, - naniyaam paramapatthi yaaln^andhu pangaiyarthaaL kOnai, orumaiyuRRuc sErndhaan uyarndhu. (100)
nammaazhvaar thiruvadigaLE saraNam! maNavaaLa maamuni thiruvadigaLE saraNam!
Back to the Prabandham page.


c: text/html

text:
Gadaa Gabrabiin (Tesafye Gebrab)
SODAANIS NI INJIFATAMA
Jaarsi beekamaan Pirofeesar Yishaaq Efreem yeroo dhiyoodhaa asitti dalagaan akka itti heddumaachaa jiru dhagahamaa jira. Qabsoo ummanni Oromoo gaggeessaa jiru Jaarsummaadhaan fixuuf asiif achi bilbilaa jechoota waaqaa onnee nama tuqaniin waywaataa jira. Ifaajen Pirofeessarri kuni taasisaa jiru kan tuffatamu tahuu baatus waan ittiin milkaahu tahuu hin danda’u. Jaarsummaan isaan deemaniif kan gama tokkotti jallate akka tahe kanaan dura waan hubatame. Jaarsummaan haqaa gadadoofii cunqursaa ummata hundarraa gahaa jiru furuurratti kan xiyyeeffate tahuu osoo qabuu, Qabsoo Oromoo isa humna godhatee injifachaa jiraachuun ifatti mul’ate waliin jaarsummaaf olii gadi raata’uun dogongora dabrerraa barachuu dhabuudha. Jalqabumarraayyuu Wayyaanen dhoksaadhaan jaarsota erguun dhugumaan rakkoo ummataa furuuf osoo hin tayin yeroo ittiin bitatuuf akka tahe ni shakkama. Ummata haalawwan akkanaatiin adda qoqqoodee bituun immoo adeemsa wayyaanee moofaafi kan itti barameedha.
Wayyaanen irra irra yoo ilaalan waan tasgabbooftefi nagaa qabdu fakkaattus keessa keessa garuu wal dhabbiin hamaan keessatti uumamuun isaa dhagahamaa jira. Walgahiilen mormiin guutamaniifi kan walii galteen keessa hin jirre hamma ammaattis adeemsifamaa jiru. Yeroon barreeffama kana barreessaa jiru kanattis walgahiin jaraa hin xumuramne.Kanaan dura maqaan ABOfi Ginbot 7 gaaridhaan hin kaafamuu ture, amma garuu baramaa dhufeera. Aangawoonni TPLF Akka durii miseensota ofii ( kanneen akka OPDO, BIADEN, SNNPfi kanneen isaan deeggaran) dorsisurraa gara kadhachuutti gadi bu’aa jiru. Aangawoonni TPLF Rakkoo cimaa keessatti kufan kana jalaa bahuuf ciminaan hojjachaa jiru.
Kufaatii Wayyaanee wantootni eeran baay’edha.Fakkeenyaaf Hanni kompiitaroota mana maree federeshinii Etiyoophiyaa irratti adeemsifame waan akka salphaatti ilaalamuu miti.Naannon Oromiyaa OPDO harkaa fuudhamtee Homaa Waraanaa Saamooraa Yuunusiin gaggeeffamuun buluun dhimma guddaadha.Sababa rakkoo beelaa biyyattii mudate jedhuun Lammiileen Ameerikaa baay’inaan gara biyyattii seenaa jiraachun isaaniis waan dhokate of keessaa qaba.Qabsoon Oromiyaa keessatti eegale, qabbanaawurra darbee eddoo hunda fudhataa, naannolee biyyatti kanneen biroo keessattis babal’achaa dhufuun isaatis kufaatii TPLF Ifatti kan agarsiisaniifi wayyanen akka boba’aa xumurte ifatti kan addeessudha.
Kufaatin Wayyaanee dhihaatuu isaa waggoota hedduu dura barreeffamaa tureera.Har’as barreessaa jirra.Kunoo Wayyaanenis osoo hin kufin waggoota hedduu lakkoofsisnee jirra. Tilmaama keenyatu dogongore moo sababa biraattu jira? yoon gadi qabee yaaduu tilmaamni keenya dogongora natti hin fakkaatu. Mootummaa Wayyaanee dirqisiisuu yeroon itti dandahamu hedduun sababa
garagaraatin fashalaayeera. Wayyaanen mataan isii Tortorree jirra! Balbala Du’aa irra geenneerra! jettee yeroo itti of madaaltetu ture. Hanga dhiibamutti garuu Tortorus daraboon ( dhaabni manaa) hin jigu. Kunoo yeroon suni amma gahee jira. WAYYAANEE SI GAHEERA, NAGAYATTI Sagaleen jedhu gamaa gamanaa dhagahamaa jira. Hasan Huseen Mineesotarraa walaloo Afaan Amaaraatin barreesseen mootummaa Wayyaaneetti nagaya dhaamateera. Walaloon Hasan ilma ilma Qaweessaa Looret Tsaggaayee G/Madihin na yaadachiise. Walaloo isaa dheeraa keessatti Huseen akkana jedhee ture…
Mootummaan isaa Abad – kan yeroo hundaa se’ee
Sodaan inni lafa qotee migirse
Waan hin qoolamne itti fakkaatee – du’aan
Duutis baay’attee – duutis maseenuu diddee
Xiiqii Guddaa dhaltee – Silaa yeroon jijjiiramuun isaa hin hafuu
Osoo hin yaadamin akka bishaan bonaa irra gayee
Tuulaa gubbarraa gadi fonqolchuu eegalee…..
Qabsoon ummata Oromoo itti fufee jira. Qabsoon kuni awwaalamee ni hafa jedhanii tilmaamuu mannaa naannolee garagaraatti faffaca’ee biyyattii guutuu fudhachuu danda’a jechuutu irra salphata. Aangawonni wayyaanee dhugaa kana ifatti amanuu baatanis, bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa hoomaa waraanaa Saamooraa Yuunusiin gaggeeffamutti kennuun isaanii dubbichi humna isaanii ol tahuu isaa agarsiisa.Homaa waraanaa Oromiyaa akka fedhetti sibiilan waxalee akka bulchuu namoota itti kennaman keessaa Jeneraalli Oromoo tokkoyyuu hin jiru. Sirna bulchiinsa Hailasillaasees tahee isa Dargii keessatti Ajaja Waraanaatin Oromoonni kanittiin saalfataman hin turre. Hamma kennaa uumaa isaanii fakkaatutti Jeneraalummaan kan Oromootaa ture.
–
Taaddasaa birruu irraa kaasee haga Raggaasaa Jimaa; Quusii Dinagdee irraa haga Mar’id Niguse, Gabayyoo Gurmuu irraa haga Damissee Bultoo, Jaagamaa Keelloo irraa haga Abarraa Abbabaa darzana lamaa ol Jeneraalota dandeettii Waraanaa qaban waamun ni danda’ama. Har’a yeroon jijjiiramee jira.Saba bicuudhaan ala, kanneen biroo sadarkaa koloneelummaatii ol dabruu hin dandeenye.Miseensonni homaa waraanaa Saba Oromootifi Amaara tahan jarreen kaanneniif jala deemufi bassoo bulbulurra waan dabre hojjachuuf carraa hin arganne.
–
Kaawunsilii hoomaa waraanaa Oromiyaa akka bulchu ramadame keessaa namoonni sagal miseensota TPLFti, isaanis; Saamooraa Yuunus, Yohaannis G/Masqal, Sa’ara Mokonnin, Gabra Adhanom, Ibraahim Abduljaliil, Mahari Zawdee, Abraham W/Maariyaam, Fissahaa Kidaanuufi Yohaannis G/Mikaa’eli. Kanneen hafan lamaan saba Amaaratifi Agawiti. Isaanis Muhaammadifi Gabraat Ayyalati. Saamooraan torban dabre miseensota TPLF tahan 6 ( Kanneen Staff General Mokonnin tahan) walgahii waamee dhimma Oromiyaa irratti mariisisee ture. Saamooraan marii walgahii kanarrattis;
–
‘’Tokkoon tokkoon keessan waraanni amma gaggeessitan kuni dhimma dhuunfaa keessaniif tahuu isaa beekuu qabdu. Qabsoo ummata Oromoo kana fashaleessuu yoo hin dandeenne ta’e namni dura dursee balaan irra gahu nu mataa keenya.Ajaja Saamooraa kana fudhachuudhaan jarreen hirmaatanis gara sadarkaa gadiitti dabarsaniiru.’’
–
Saamooraan dhugaa isaa dubbate. Ummata Tigraay osoo hin tahin Aangawoonni TPLF balaa guddaatu isaan eeggata.Ummata hin eegnen waliin wal dhabuu mannaa waraana Taankiifi hidhannaa cimaa qabu waliin wal loluutu irra salphata.Wayyaanen sirna lolaa dur barateen lolaa hin jiru.Kan yoon jedhu waraanni amma gaggeeffamaa jiru sa’aatifii eddoo ummanni Oromoo barbaadetti gaggeeffamaa jira.Kuni Ummata Oromootif Milkiifi Injifannoo guddaadha. DHDUOn kufee Oromiyaan akka waraanan bultu dirqisiisun mataan isaa saba Oromootif Jagnummaafii injifannoo guddaadha. Wayyaanef immoo jalqaba xumura sirnichaati.
–
TPLF erga hundeeffamee eegalee daandii seenaa irra fiigaa jira. Osoo kufee ka’uu waggaa 42 lakkoofsisee jira. Silayyuu Leencafi kurupheen ganamaan ka’anii lameen isaanituu ni fiiffiigu. Sababni isaas jiruun tuni fiigufi of bakka buusurra ergama biraa hin qabdu. Wayyaanen hamma fiigdu fiigdeerti, amma kan wixxifataa jirtuuf of bakka buustee dabruufi. Kanafuu rakkoo amma isa mudate keessaa bahuuf wanni hin goone hin jiru. Fakkeenyaaf kanaan dura warra dhihaatti of gurguree lammiilee Itoophiyaa kuma 5nii ol tahan ficcisiisun isaa ni yaadatama. Kan kana godheef immoo akka jarreen Dhihaa ( Westerns) aangoo isaatif tumsa kennaniif malee ummata Etiyophiyaatif dhimmamee hin turre. Mallas Zeenaawii kanaan dura walgahiilee dhaabichaa keessatti ‘’ Jaalannus Jibbinus Ameerikaan Gooftaa Keenya’’ jedhee akka dubbataa ture ni beekama. Ammas taatu Aangawoonni TPLF qarqaarsa warra dhihaatinis tahu qabsoo ummata Oromoo fashaleessuf wanti isaan hin goone hin jiru.
–
Wayyaanen Akka Hailasilaaasen ‘’ Erga Itophiyaa gaggeessun dabareen kan keenya jettanii biyya teenya amaanaa’’ akka jedhan sana, dhaamsa kana dabarsee garee mormitootaatif biyyattii ni kenna jedhamee hin yaadamu. Tarii akka Dargii ‘’ Hamma Rasaasa takkittii harkatti nu hafuu ni falmina’’ osoo jedhee irra dhugaa sirnichaa ibsuu danda’a. Aangawoonni Wayyaanee waan tahes tahu of bakka buusuf xaaru malee hamma dirqamanitti biyyitiin kan hunda keenyati jedhanii gara mariitti ni dhufu jedhamanii warra abdatamanii miti. Eejjanoon goggogaan isaanii kuni garuu waan tahuun malu tahurraa dubatti isa hin deebisu. Jaalatanis jibbanis fincilli itti ka’e kuni kan babal’ataa adeemu malee kan of duuba adeemaa jiru miti.
–
Siyaasni Wayyaanee kijibaafi ololaan guutamte har’arra geessee jirti.Adaduma ganni tokko dabree ganni biraa dhufuun waa’ee Midhaan nyaataan of danda’uu odeessun amala isaanii ture. Namichi Du’e sun ‘’ Wabii midhaan nyaataa keenna raggaasisuu irra dabree biyyoota alaatifis humna midhaan dhiheessuu ni dandeenya’’ jedhanii xinniquu isaanii dhageenyee turre. Kunoo akkuma argaa jirru, akkuma roobni dhaabateen waggaa tokkoofuu of dandahuuf midhaan of eeggannoof lafa kaayanne akka hin qabne ifatti mul’ateera. Biyya Afrikaa keessatti Qabeenya kuusaa bishaanitiin lammaffaa taate qabatanii yeroo hunda Kadhaa midhaanitiif adduunyaa dura dhaabachuun nama salfachiisuu qabaa ture. Garuu kadhaan itti baratee saalfatuu dhiisan.Qilleensarratti lafa daldaluu eegalanii akka mootummaatti waan godhuun irra ture irraanfatan.
–
Filannoon bara 2015nii irratti 100% filatamne jedhanii wayta adduunyaaf labsanitti Ummanni Oromoo %100 wayta irratti duulu, lakkoofsi sirnaan beekamuu baatus ummanni biraas kan yoo xinnaate %50 tahu wayta komii isaa haala garaagaraatin ibsatu Aangawoonni TPLF xiqqomallee hin qaanfanne. Ummata mirga isaa gaafatu duuba Masrii ( Gibxii) fi Ertiraatu jira jedhanii wayta dubbatan xinnomallee afaan isaan hin qabu. Siyaasa kijibaan guutamte keessatti inni kun kan barame tahuun ni mala. Garuu kijibni adiin akkanaa garuu salphina isa dhumaati.
Fincila ummataa kanaan booda egeree biyyattii sanaa tilmaamun baay’ee nama rakkisa. Waan hundarraa kan nama gaddisiisu ummanni biyyattii filannoo irraa amantii dhabuu isaati. Amantaa ummataa dhabame kana sirreessuun filannoo haqa qabeessa gaggeessuuf yeroofi humna gaafatuun isaa waan hin oolle. Maqaa filannoo jedhuun ummata kijibaa abdii kutachiisuu mannaa akka Atleet Haylee Gabrasillaasee ‘’ Ummata Itiyophiyaatif Dimokraasin hin barbaachisu’ jedhe sana jedhanii osoo ummataaf himanii irra wayyaa ture. Kanarraa ka’uunis ummannis yeroo ofii gubuu irraa of qusatee egeree ofii ofiin murteeffatuuf hiree isaaf kennaa ture.
–
Haala yeroo ammaa irraa hubatuun akka danda’amutti ‘’ Qabsoon Ummata Oromoo itti fufee jira’’ jechuurra ‘’ Qabsoon Ummata Etiyophiyaa itti fufee jira’’ sadarkaa jedhutti guddachaa jiraachun isaa ifatti mul’ataa jira. Fincila ummata Oromoorratti dabalatee Naanoo Amaaraa – Walqaayititti gaaffiin ummataa ‘’ Nuti Tigree Miti’’ jedhu akka itti fufetti jira. Yeroo dabre Gondar aanaa Daabaat keessatti finciltoonni Amaaraa daandii cufanii ooluun isaanii kan ifatti mul’ate ture. Gojjaam yeroodhaa gara yerootti dhippina lafaatin walqabatee komii qabu.Kaleessa barattoonni Yunivarsitii finfinnee ‘’ Nuti Shororkeessitoota Miti’’ jedhanii wayta gara Imbaasii Ameerikaa deeman tumaafii reebicha akkasumas hidhaatu isaan mudate.Naannoo kibbaa keessattii Saba Mursii; naannoo Hamariifi Sulula Oomootti ummataafi Poolisni walitti bu’uun isaanii dhagahameera.Poolisoonni ummata uffata sirnaan uffachuu hin eegalin haala akkam sukkaneessaa taheen akka morma isaanii walitti hidhanii deemanii turan miidiyaalee hawaasaa irratti daawwanneerra.Ka’umsi rakkoo sanas dhimmuma lafaati.Naannoo Gaambeellaafi Beenishaangulittis fincilli wal fakkaataan gaggeeffamaa tureera. Jaarsonni saba Hadiyyaa walgahii gochuudhaan ummata Oromoof gartummaa agarsiisun isaanii oduu guddaa ture. Yeroo dhihoo asittis walii galteen ummatoota kibbaafi Oromiyaa jiddutti jabaachaa dhufuun haala siyaasa egeree biyyattii kan eeru jechuun ni danda’ama. Walitti dhiheenyi ummata Oromoofi Amaaraa wal qixxummaafi wal kabajuu irratti bu’uureffates eegalamuun isaa waanuma argaa jirru.Hariiron kuni osoo kana dura eegalamee turee cunqursaafi gadadoon ummatarra gahaa ture durumayyuu hangana turuuf humna hin qabaatu ture.
–
Taaksileen Finfinnee guyyaaa tokkoof hojii dhaabuu gaggeessun isaanii mootummaa Wayyaaneef rifaatuu guddaa ture.Qabsoo Ummataa bal’aa as deemaa jiruuf mallattoo guddaadha.Isa shaakkalliitis ture.Bu’aan isaas ifaan ifatti mul’ateera.Wayyaanen haala hin barataminiin gaafii konkolaachistoota taaksitiif sa’aa 24 hin guunne keessatti deebii isaani deebisuun isaa fincilli ummataa Oromiyaa keessatti eegale akka naannolee birootti hin babal’anne sodaa qaburraa ka’uudhaani.Daldaltoonni TPLF deeggaran Oromiyaafi Naannoo Kibbaatirraa harka ofii gabaabbeffachuu eegalaniiru.Qabeenyaafi maallaqa isaanii finfinneetti kuufachuu eegalaniru.Yeroo ammaa kanattis maallaqa qaban gara Sharafa Alaatti geeddarataa jiraachun isaanis dhagahamaa jira.Haalli kuni ammas itti fufeetuma jira.Alaamuddiinis fincila kanarratti irratti xiyyeefatamee qabeenyi isaa barbadaa’aa jira.Boorana keessatti Horsiisni horii inni hojjachaa fii Iluu Abbaa booraa keessatti qonni shaayii haala wal fakkaatun ummataan barbadaa’eera.
Ummanni Tigraay rakkoon kuni dhalachuu akka danda’u durumaayyuu tilmaamee ture. Masfin Waldamaariyaam akka ibsanitti Samtonni TPLF manneen viillaa maqalee irratti ijaarataniif maqaa ‘’ Ganda Appaartaayidii’’ jedhee wayta itti moggasu sana, waan isin hojjachaa jirtan kana keessaa nuti ummanni Tigraay keessa hin jirru jechuu isaanii ifatti labsaa turuu isaanii ture. Ummatichi Dhiigarraa bilisa tahuu isaa labsaa ture.Tapha Afaan Amaaraa keessatti dur durii ajaaibaa yaadadhu tokkotu ture. Yeroo tokko Waraabessi tokko ilmaan isaatin walii galee harree tokko kuffise ( gonbise). Ergasii ijoollee isaa dhooggatee adda ofii harree sana nyaate. Wayta lafti barii’uuf jettu abbaan harree sanaa Eboo qabatee dhufe. Wayta kana ijoollen isaa isa baqachuu eegalte. Ijoollee koo na gattanii hin deeminaa naa dirmadhaa jedhee itti waywaate. Ilmaan sunis Abbaa keenna, Akkuma nyaatten fiigi jedhanii deebisaniif jedhama.Makmaaksi kuni aangawoota TPLTif fakkeenya guddaa ta’a jedhee abdadha.Ummanni tigraay namoota maqaa isatin daldalan kanaaf jecha balaaleffatamuus abaaramuus hin qabu. Daandileen akkasumaas warshaalen Tigraayitti ijaaraman jedhamanii leellifamanis hagas mara kanjedhanamanii miti. Osoo dimookraasifi bulchiinsi gaarin jiraatee naannoo Itiyoophiyaa hundattuu sanaa ol gochuun dandahamee bareeda ture.
–
Sababa rakkoo beelaa biyyattii keessatti mul’ate sababeeffachuun lammiileen Ameerikaa hedduun gara Itiyoophiyaa deemun isaanii kaayyo biraa qabaachun isaanii ni shakkisiisa. Dhugaadha, mootummaan TPLF kuni yoo kan kufu ta’e Mootummaan Ameerikaa qorannoo gaggeessee filmaata biraa qopheeffachuu akka qabu sirritti beeka. Wayyaanenis jaarsota filattee qophessun Ameerikatti waywaataa akka jirtu waanuma dhiyeenya kana dhageenye. Aangawoonni TPLF wayta aangorra turanitti badiilee raawwatamaniif yoo kan hin gaafatamne ta’e, qabeenyi isaan horatan yoo kan hin tuqamne ta’efi bu’uura kanaan mootummaan ce’umsaa akka hundaa’u yoo kan walii galan ta’e TPLFf kuni waan gaaridha. Ameerikaanonni paartilee siyaasaa ( kan ala jiraaniifi biyya keessas jiran dabalatee) akkasumas namoota bebbeekamoo gama hundaan jiran maariisisuun mootummaa ce’umsaa tokko yoo kan hundeessitu ta’es Wayyaanef badii hammas maraa hin qabaatu. Guutumaan guututti fincila ummataatin dhiibamanii aangorraa gonbifamuu irra isaaniif irra gaaridha. Yoo karoora duraa lafa kaayamuu danda’an sanaan walii galan ofiifiis hattoota isaan waliin saamaa turanirratti xiiqii ummanni qabate hir’isuun balaa irra gahuu danda’u ni xiqqeessu. Waan hundaafuu dhimmoonni akkanaa hamma ummatatti ifa godhamanitti waanuma lafa jalaan hasaasamaa adeemanii dha.
–
Akkuma dura ibsame Koompiyuutaroonni mana maree federeshinii hatamuun isaanii kallattii ofduraa kan akeekudha. Kompiyutaroota kanneen kan saaman mamii tokko malee ilmaan Getaachoo Asaffaati ( Itti gaafatamaa Nageenya biyyattii) malee eenyuyyuu ta’uu hin danda’u. Hattuun kara deemtun waajjira sana seentee hanna hammana gahu kana raawwachuu hin dandeessu. Wanti akkanaa kuni kana duras raawwatamee ture. Dhaabni ‘’ XIRET’’ jedhamu ( Qabeenyummaan isaa kan dhaaba Naannoo Amaara Bulchaa jiru BIADENi) kan malaamaltummadhaan shakkamu iccittiilee isaa eeguf jecha waajjira herregaa isaa ibidda itti qabsiisee gubee ture. Warqeen baankii biyyoolessaa Itiyophiyaatii hatameefi kan qabeenyummaan isaa kan Alaamudiin ta’es eessa buuten isaatifii maalirra akka gaye hamma ammaatti hin beekamne. Adeemsa kanaan duraa irraa akka hubatuun dandahamutti Waajjirri Nageenya biyyattii Ragaalee (sanada) karaa seera qabeessa ta’een argachuu hin dandeenye karaa hannaatin akka harka galfatu beekamaadha. Fakkeenyaaf wayta Kinfa G/Madihin gaggeessaa Nageenya biyyattii turetti Boorsaa Harkaa Profesar Asraat Waldayyas hattuudhaan buchisiisun isaa ni yaadatama. Reeffa Mallas Zeenaawii Jeneraal Saamooraa Yunus xayyaaraan Adawaa fidee erga awwaalchiseen booda Finfinneerratti Sanduqa duwwaa akka awwaalamu gochuun isaaniis wanta yeroo sanattii bal’inaan haasa’amaa ture. Dhugumatti inni kun kan nama kofalchiisu malee kan nama gaddisiisus miti. Finfinneedhaaf mul’ata Mallas malee reeffi isaa waanuma tokkoo isii hin fayyadu. Hanni kompitaricha mana maree federeeshinichaas isa kanaan kan wal fakkaatu ta’uun isaa hamiin garasii dhagahamaa jirtu ni addeessiti.
–
Waajjira nageenyaatti aansee Sanadootni (ragaalen) Wayyaanen dhoksuuf barbaadu kan argaman kompiyutaroota mana maree federeeshinaa obboo Kaasaa T/Birihaniin hogganaman keessa. Dhimmootni akka Ramaddii Baajataa baay’ina ummataa irratti hundaa’e, Daangaa Naannolee jidduu, Komiilee sabaaf sablamoota adda addaa, Dhimmoota namoota buqqa’aniifii murteewwan kennaman hundi kan jiran waajjira kana keessa. Aangawoonni Wayyaanee kufaatin akka irraa hin oolle yoo beekan ragaalee balleessuu qaban keessaa inni kun isa tokko. Dhugumatti kana raawwataniiru yoo ta’e mala gaarii malataniiru jechuun ni danda’ama.
–
Walumaa galatti qabsoo xumura gabrummaa ji’oota afran dabraniif gaggeeffame irraa hubachuun akka danda’ametti Qeerron Du’a tuffateera. Riqicha Sodaa gootummaan ce’eera.Balbala Callisaa cabseera.Taphni siyaasaa haalaan galeefii jira.Baay’inniifi jabinni isaanii ajaa’ibsiisaa ta’ee jira.Akka Filmii ‘’Dances with Wolves’’ jedhamu keessatti arginetti dhufiinsi Qeerroo akka Urjiiti.Calaqqisa Urjiitin samii gurraacha ifa uffisanii jiru.Callaqisa ifu kanas dhaamsuf tasumayyuu hin danda’amu. Walumaa galatti, dhufaatin Qeerroo kuni akka midhaan bade jedhanii osoo eegan margee laaliseetin wal fakkaata. Gama biraatin, Laga gibee cinaa Naacha riphe tokkotu ture.Naachin kuni hanga kuruphee bishaan dhuguuf dhufte qacam godhee liqimsutti waan nabseen jiru hin fakkaatu ture.Fincilli Oromiyaas isa kanaan wal fakkaata.Ummanni Oromoo galmaafii kaayoo isaa isa guddaatti saffisaan tarkaanfachaa jira.Jabina akka gaalaatiin qabsoo ufduratti dhiibaa jira. Kana hubachuuf immoo hayyuu siyaasaa yookin Oromoo tahuun nama hin barbaachisu.
Dhumarrattis barreeffama as dhihoo kana Proofesar Masaay Kabbada mata duree “Ethiopia at the Eleventh Hour of Peaceful Change” jedhu jalatti barreessaniin haa xumuru.
‘’ Aangawoota Wayyaane waan haaraa uumame kana hubachuu dadhabanii oliif gadi raata’aniif waan tokko isaan yaadachiisu barbaada.Ummanni Oromoo dhumarratti Sodaa injifateera.Seenaa garagaraa irraa akka hubannutti immoo Ummata Sodaa injifate dhaabun hin danda’amu. Rakkoo akkanaa kana yeroo muraasaf dhaabun danda’amun ni mala , garuu guutumaan guututti awwaalun tasumayyuu hin danda’amu.’’
KAN HIIKE -Hiwi Elona
©BeekanGuluma Erena, 2016
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MIL’UU WAYYAANEE-Yaazoo Kabbabaa Hordofaatiin-Wayyaaneen maaf kana gooti? - January 22, 2017
- G U G S I IF A R D A A -AKKA T A PH A AA D A A O R O M O OTTI Beekan Gulummaa Irranaa Amajjii 2017 - January 21, 2017
- THE SECOND OROMO LEADERSHIP CONVENTION: For Immediate Release: 1/20/2017-Houston, Texas, March 10-12, 2017 - January 21, 2017

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hoogganoonni Koongiresa Uummata Oromoo, Oromiyaa keessatti mormitoota fi hiraarsuun akka itti fufee jiru dubbatu. Aangawaan Biiroo Bulchinsaa fi Nageenya Oromiiyaa garuu, "himannaa hundee hin qabne" jechuun haalan.
Hoogganoonni paartii mormituu, ka Koongiresa Uummata Oromoo, miseensonni keenya, keessumaa namoonni nuti taajjabdummaa filannoof dhiheeffannee turre, garii mana hidhaa jiru, kaan eega hidhamanii booda akeekkachiisaan gad-lakkisamanii doorsisa humnoota mootummaa jala jiru, kaan ammoo qehee ofii irraa hariyatamanii rakkataa jiru, jedhu. Aangawaan Biiroo Bulchiisaa fi Nageenya Oromiyaa garuu, kun dubbii dharaa ti, jechuun haalan.
"Miseensonnii fi deggertoonni keenya hidhaman iddoo sadiitti qoodnee ilaalla" ka jedhan Koongiresa Uummata Oromoo irraa miseensi Caffee Oromiyaa, obbo Olbaanaa Leellisaa, tokkoffaa kanneen dhaabni isaanii taajjabdummaa filannoof bakka-buufatee'nnaan, humnoonni mootummaa immoo akka isaan buufata filannoo sanatti hin argamneef jecha dursanii hidhan, lammaffaa, kanneen guyyaa filannoo sana sababaa adda addaan eega hidhamanii booda, amma akeekkachiisaan mallatteessanii gad-lakkisamanii fi sadaffaa, kanneen guyyaa filannoo sanaa booda hidhaman akka tahan dubbatu.
Biiroo Bulchiisaa fi Nageenya Oromiyaatti, geggeessaa hojii, odeeffannoo fi quunnamtii uummataa ka tahan, obbo Masfin Asaffaa garuu "eega filannoon geggeessamee booda, namni sababaa filannoo wajjiin wal-qabateen Oromiyaa keessatti hidhame tokko illee hin jiru. Inumaa, kanneen yeroo filannoo sana yakka adda addaa raaw'atanii hidhamanii turan illee amma dhiifamni godhameefii gad-lakkisamanii jiru," jechuun falman. Itti-fufuudhaanis, "paartiileen mormitootaa waa'ee namoota isaanii hidhaman 'jedhan kanaa radiyoo irratti himachuu malee waajira keenyatti komee isaaniis tahe himannaa isaanii dhiheeffatanii hin beekan" jechuun qeeqan.
Obbo Olbaanaa Leellisaa immoo gama kaaniin, qeeqni Obbo Masfin kun akka ajaa'iba itti tahe eeruudhaan, "Hidhaa, doorsisaa fi hariyatamuu miseensotaa fi deggertoota keenyaa ilaalchisee, yeroo mara, gandaa kaasee haga sadarkaa biyyoolessaatti qaamota mootummaa dhimmi isaa ilaalutti himanna. Garuu, kan nu dhaggeeffatu hin jiru. Deebiin nuuf kennamu arrabsoo qafa." jedhan. Guutummaa wal-falmii aangawoota lameenii, ka raadiyoo keenyaan tamsaasne, mallattoo sagalee harka mirgaa irra jiru tuqaa tii dhaggeeffadhaa.


text:
Haala Libiyaa keessatti gaggeefamaa jiru irraa kan ka'e baqatanii ba'uuf sodaaf nageenyaa akka jiru ibsamaa jira.
Keesumaa baqatonni biyya alaa kanneen Tripolii fi magaalaalee ka biroo keessa jiraatan sababaa uummanni mootummaa cina gortanii nu waraantan jechuun isaan jibbuuf jecha, haalli jiru baqattotaaf daran hamaa dha jedhu.
Kanneen gara daangaa Tunisiyaa seenuuf carraa argatan keessaa tokko akka ibseetti, Tripoolii keessaa Awutobusaan daangaa Tunisiyaa seenu danda'u isaa dubbate. Achitti dhaabni baqatootaa (UNHCR) haga danda'ame gargaarsa kennaa akka jiru ibse.Waan fedhe ta'uus sodaa nageenyaa qabnuuf Tripoolii irraa Tunisiyaa wayya jedha.
MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
1Gibxxe kawoi Gaaza olanaappe kasetidi, Pilisxxeema biittaa xeelliyaagan GODAAPPE hananabaa yootiya Ermmaasakko yiida qaalai hagaa. 2GODAI hagaadan yaagees; "Be7ite, huuphessa bagga biittappe haattai xuuqqananne di7oi gelido kixa haattadan goggana. Goggidi biittaanne biittaa bollan de7iyaabaa ubbaa, katamatanne katamatu giddon de7iya asaa ubbaakka muukkana. Yaatobare asai waassana; he biittan de7iya ubbai yeekkana. 3Aissi giikko, eti paratu kottiyaa, paraa gaaretu giirettaanne gaaretu irzzotu gonddorssaa siyana; siyidi aawati bantta kushee arggaacido gishshau, bantta naata maaddanau guyye simmokkona. 4Pilisxxeema asaa xaissanaunne Xiiroosanne Sidoona maaddanau attidaageeta biittaappe xaissanau wodee gakkiis. GODAI Pilisxxeema asata, hegeetikka Meediteraane Abbaa xanxxan attida Kafttoore zareta xaissana hanees. 5Gaaza asai gita kayyuwaa kayyottiis; Asqqaloona asaikka sirphphi giis. Inttenoo, abbaa xanxxa garan attidaageetoo, intte aude gakkanaashin, intte bollaa qanxxerettiiddi kayyottuuteetii? 6"Intte, 'Nenoo GODAA bisuwau, neeni co77u geennan ixxiyoogee aude gakkanaashiinee? Ne shoohuwau simma gela! Co77u gaada shemppa!' yaageeta. 7SHin GODAI a azazirggin, i waani co77u go geetii? Asqqaloona bollinne abbaa xanxxa biittan de7iya asaa bolli i a sunttirggiis" yaagees.
Copyright
Learn More


text:
Warri nama deggaaru qofaan golgaman akeekaaf kaayyoo dhaaba deeggaruu baruu qaban.!!
=======
ABO waan jaalannuuf hogganoota (hayyu duree, kora sabaa….) komanna malee waan jibbinuuf miti. Ani aka dhunfa kotti waa’ee hir’ina hoggansaa yoon dhubbadhu akeeka dhaabichaa miti kan haasawu. Deeggaraafi miseensa dhaaba biraa taheetii miti. Hanqinni hoggana ABO akeeka dhaabaa kan kaleessaa san laamsheessee okkolchiisaa jira. Nuti immoo kan dubbannuuf balaa irraa eewaluufi. Waan hin jaalanne maqaahuu hin beekan waan taheef. Kanaaf ABO’n dhiigaaf lafee teenya. Dhaabni Adda Bilisummaa Oromoo kan arra namni nuuf kennu osoo hin taane; kan namoonni gar-tokkeen nuun badhaasuufi nuun hoongeessu osoo hin taane kan goonni dhugaa, hayyoonni haqaa nuuf bu’uranii, nu dhaalchisanii dabraniidha. Hoggansi ABO immoo dadhabina hamaa, hanqina guddaa qaban kana osuma beekanii yoo namni quuqamee waa’ee qabsoo irraa dubbate olola summaa’aa namarratti biifuun hojii ala nama godhuu barbaadu. (Hayyoota, qabsaa’oota meeqa haala kanaan qabsoo keessaa facaasan?)
Ilmaan Oromoo osoo kan ABO jibbu tahee hoggansi dhaabichaa qilee seenuus dantaa irraa hin qabnu, ni callifna maqaa isaatuu hin dhoynu ture. Yoo waa’ee hogganoota ABO dubbannu immoo waa’ee hir’ina qaama gaggeessaa malee waa’ee akeeka ABO miti. Kayyoofi akeeka ABO kan jalqabaa hanga ammaa jiru tokkoo dha. Kan eenyulleen jijjiiruu danda’uu miti. Eenyulleen komachuuf aangoos tahee dandeettii hin qabu. Kan akeekaafi kaayyoo dhaabichaa dabsaa, qabsoo dhaabichaa miidhaa jiru qaama hoggansaati. Akeekaaf kaayyoon dhaabichaa kaleessaas, arraas, boruus hin jijjiiramtu, qaama hogganuutu shaalalchuuf yaala malee. Kanaaf immoo qaamni hoggansaa yoo hir’ina isaanii dubbannu, dhugaa san hubachuu qaban. Nama komachuu osoo hin taane hir’ina isaani sirreessuu qaban. Turanii, turanii komii namaatif as bahuu isaan irra hin jiraatu.
Hubadhaa!! Yeroo namni tokko hir’ina hoggansa dhaabaafi yaada fooyya’iinsaa kaasu warreen dhaabaafi hoggana addaan baasanii hin beekne garuu walitti hidhanii akka waan akeekaaf kaayyoo dhaabichaa komachaa jiran itti fakkaatu hedduudha. Garri tokko warruma qaama hoggansaa keessaa kanneen osoo humaa hin hojjanne faarfamuu qofa fedhan yoo tahu isaan kun xiqqollee komin nun tuqin ilaalcha jedhuun warra xaxamanii dha. Jarri akkanaa kun ilaalcha isaanii irratti hundaa’uun damee lamaatu jira. Dameen tokko warra akka maleeykaatti of ilaalanii hanqina hin qabnu jedhanii yaadan yoo tahu isaan kaan immoo akka hanqina qaban osuma beekanii faaydaa roga kanaan argatan tursiifachuuf wayta hir’ina isaanii irraa dubbatamu isaan adeemsa micciiruun akka waan ati jibbiinsa kaayyoo dhaaba qabduufi dhaabicha komachaa jirtuu fakkeessuuf wixxifatanii dha. Isaan kun faaydaa sabaa osoo hin tahin faaydaa dhunfaa waan giddu galeeffataniif akka maddi isaani hin cinneef nama dubbatu dhaaba waliin wal dhooysisuuf yaalan.
Garri tokko immoo fedhiifi hamilee qofaan bokokanii hubannaa osoo hin qabne, deeggaruu malee nama moo akeeka deeggaraa jiraachuu isaatu kanneen hin beekneedha. Hubannaa dhabuu irra kan ka’e yoo ati hir’ina qaama hoggansaa tuqxu akka waan kutaa, godinaafi lagaan hogganoota komachaa jirtuu itti fakkaatuu dha. Waa’ee hoggansaa yoo dubbannu waa’ee kutaas, waa’ee dhaabaas miti kan dubbachaa jirru. Dhaabaafi hoggansa addaan baasani hubachuu isaan irra jiraata. Kan deeggaruu qabnuus akeeka malee namaa miti. Kan jaalannuus akeeka dhaabaa malee namaa tahuu hin qabu. Namni dhibba jijjiiramuus akeekni dhaaba tokkoo immoo gonkuma hin jijjiiramu. Kanaaf wayta goonni kumaatamni wareegamu, gariiniis jijjiiramaan, gariin dhaabicha keessaa bahan kaayyoon kaleessaa immoo ammallee hin jijjiiramne numa jirti. Fuula duraas hanga ummannii Oromoo ardii irraa jiraatuus kaayyon ABO ni jiraatti. Hoggansi dhaabichaa immoo akkuma duraan irraa jijjiiramaa dhufan ammaas ni jijjiiramu. Kanaaf warri nama deggaaru qofaan golgamtan dhaaba deeggaruu baruu qabdan.
–
Kan sabaaf yaadu ummata dhageeffata
Ka sababa barbaadu fedhii isaa geeffata…
Kan sababa barbaaduufi inni sabaaf yaadu
Walin tahan hogguu moggaarraa wal gaadu;
Tokko sabaaf yaada kaan sabasaa nyaata,
Qabsoo saba dhiisee garaa isaatiif kaataa,
Lakki maqaan hamaan hin dabruu dhiisi kana,
Abaar hamaan ni dabraa sirritti beeki barana… .
–
Kana citi Dubbii.
Kan dhiigaaf lafeen Oromoo tahee Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) waliin qabsaa’ee bilisummaa fiduu hin feene gonkuma hin jiru. Akkasumaas yoo hoggantoonni dhaabichaa karaa irraa meeysee xurree hin taane irraan deemuus namni cal’isee laalu tokko hin jiru, keessattuu yeroo ammaa kana. Hubadhaa! Dhaloonni ammaa kun dhaloota bililiqoon sossobamuu miti. Kanaaf, fafa seenaa jalaa of eewaluuf hoggansi amma aangoo dhaabaa harkaa qabu kun osoo mitiriqee tapha ala hin taane furmaata tokko as laachuun geengoo keessatti of deebisuu qaba.
–
Saphaloo Kadiir | Abdulbasit
Adoolessa, 2016
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- DUBBISUUN DIRQAMA:XUMURA ABBOOTII IRREE:Gaafii Ummataa waliin Dhahanii Bira Darbuuf Yaaluun Essanuu Nama Hin Gahu!Baarentuu Gadaa Irraa/// - January 16, 2017
- What is your citizenship? Oromian or Ethiopian?By: Rundassa Asheetee Hundee - January 15, 2017
- Painted Monkeys: By Zelalem Abera - January 14, 2017


text:
1Yihudan de7iya geeshsha asata maaddanau yeddiyoobau taani intteyyo xaafanau koshshenna. 2Intte maaddanau keehi amottiyoogaa taani eriyo gishshau, Maqidooniyan de7iya asaayyo inttebaa sabbaas. Taani etayyo, “Akaayiyan de7iya ishantti zillaittaasappe doommidi, maaddanau giigettidosona” yaagada yootaas; qassi intte gita amoikka etappe dariya baggaa denttettiis. 3SHin taani etayyo giidoogaadankka nuuni ha yohuwan intteban gitatiyoogee hada gidenna mala, intte giigettidaageeta gidanaadan, ha ishantta inttekko kiittais. 4Geelladan Maqidooniyaa asati tanaara yiidi, intte giigettennan de7ishin, inttena demmikko, nuuni ai keenaa yeellatanddoniishsha! Intte yeellatanaagaa gookko; shin nuuni inttena keehi ammanidi gitatidoogaassa. 5Hegaa gishshau, taani ha ishantti taappe sinttatidi inttekko biidi, intte immana giido imuwaa kasetidi giigissana mala, eta woossanau koshshiyoogaa akeekaas. Hegaappe guyyiyan, he imoi taani gakkiyo wode giigi uttana; hegee qassi wolqqan intte immiyoogaa gidennan, dosidi immiyoogaa erissana. 6Hagaa akeekite; guutta zerettaa zeriya urai guutta kattaa cakkana; daro zerettaa zeriya urai qassi daro kattaa cakkana. 7Xoossai ufaissan immiya uraa siiqiyo gishshau, qarettiiddi woi dosennan immiyoogaa gidennan, immiya urai huuphen huuphen ba wozanan qoppidobaa immo. 8Xoossai intteyyo gidiyaabai ubba wode de7anaadaaninne qassi haratuyyookka intte immanau gidiyaabai de7anaadan inttena koshshiya ubbabaa intteyyo immanau danddayees. 9Xoossaa maxaafai, “I hiyyeesa asaayyo darissidi immees; qassi a xillotettai merinau de7ana” yaagees. 10Xoossai, zeriyaagaayyo zerettaanne maanau qumaa immiyaagee, inttena koshshiya zeretta ubbaa intteyyo immana; qassi intte xillotettaappe daro aifiyaa aifissanau he zerettaa dichchana. 11Daro asai intte immiyo imuwaa nuuppe ekkidi, Xoossaa galatanaadan, intte ubba wode darissidi immiyaageeta gidana mala, Xoossai inttena ubba baggaara dureyana. 12Aissi giikko, ha intte oottiyo oosoi geeshshata koshshiyaabaa kuntti immiyoogaa xalaala gidenna; shin Xoossaayyo daro galataa immiyoogan kumidi goggees. 13Ha intte oosoi intte ammanuwaa erissiyo gishshau, daro asai Kiristtoosa wonggeliyaa intte ammanidi markkattiyoogaayyoonne intte maaduwaa etaaranne hara ubbatuura shaakkidi, darissi immiyoogaayyo Xoossaa bonchchana. 14Eti intteyyo Xoossaa woossiiddi, inttenan de7iya Xoossaa aaro kehatettaa zawai bainnaagaa gishshau, inttena laamotoosona. 15Zawai bainna Xoossaa aaro kehatettaa gishshau, Xoossaa galatai gakko.
Copyright
Learn More


text:
1Wurssethan nu ishato, Godaa qaalay hintte giddon ellesidi dalgganaadanne bonchchettanaada nuus woossite. 2Hessadakka, asi ubbay qaalaa si7idi ammanonna gisho Xoossay geellatappenne iita asatappe nuna ashshana mela nuus woossite. 3Shin Goday ammanettidayssa; I hinttena minthethananne Xalaheppe naagana. 4Nuuni hinttena kiitteyssa ha77ika sinthafekka hintte oothanayssas Godan nuuni ammanettos. 5Goday hintte wozanaa Xoossaa siiquwakkonne Kiristtoosa dandda7aakko kaaletho. 6Nu ishato, hintte nuuppe ekkida kiitaa kaallonnayssatappenne ooso billiya azalla ammaniyaa asatappe hintte shaakettanaada Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthan hinttena kiittoos. 7Nuuda hanidi daanaw besseyssa hinttee, hintte huu7en ereeta. Nuuni hinttera de7iya wode ooso billibookko. 8Nuuni ooddefekka kathi mela mibookko. Nuus dandda7ettida mela qammanne gallas oothi daaburidi de7idappe attin ooddeskka tooho gidibookko. 9Nuuni hessa oothiday, hinttew leemiso gidanaassafe attin hinttefe maade oychchanaw nuus maati dhayina gidenna. 10Nu hinttera de7iya wodekka, "Oothanaw koyonna asi oonikka mooppo" yaagidi kiittida. 11Nuuni hessa giday, hintte giddon issi issi azallati de7eyssa si7ida gishossa. He asati gelssonnaban gelidi harata ooso bilisoosonappe attin aykkoka oothokona. 12Nuuni hessa mela asati maara de7o daanadanne banttana koshshiyabaa oothidi demmanaada Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthan entta kiittosinne zoroos. 13Shin nu ishato, lo77o ooso oothanaw azallofite. 14Ha77i nuuni ha dabddaabbiyan kiittida kiitas kiitettonna asi oonikka de7ikko he uraa erite. I yeellatana mela iyappe shaakettite. 15Shin iya ishada seeriteppe attin morkkeda xeellofite. 16Saro immiya Goday, ba huu7en hinttew ubba wodenne ubba baggara saro immo. Goday hintte ubbaara gido. 17Taani Phawuloosi, ha kiitaa ta kushen xaafas. Ta kiita ubbaas mallay hayssa; taani hessada xaafays. 18Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hintte ubbaara gido.
Copyright
Learn More


text:
1Ha Malkki-Xedeqi, Saleema kawoi, Ubbaappe Bolla Xoossaa qeesee, Abrahaami kawota woridi olaappe simmishin, aara gaittidi, a anjjiis. 2Abrahaami ba omooddido ubbaappe asirataa kessidi, ayyo immiis; Malkki-Xedeqa sunttau koiro birshshettai xillotettaa kawuwaa giyoogaa; qassi Saleema kawo i gidiyo gishshau, naa77antto birshshettai sarotettaa kawuwaa giyoogaa. 3Malkki-Xedeqayyo aayyiyaa woi aawai, woi ayyo zare paidoi baawa; qassi a yeletau doometti woi a haiquwau wurssetti baawa; shin Xoossaa Na7aa milatidi, merinau qeese gidiis. 4Nu aawatu halaqai Abrahaami olan omooddidi, ehiidobaappe asirataa immido Malkki-Xedeqi ai keena gitakko be7ite. 5Qeese gidiya Leewa zareti Israa7eela asaappe, hegeenne bantta dere asaappe harai atto eti Abrahaama zare gidikkokka, asirataa ekkana mala, higgiyan azazettidosona. 6Malkki-Xedeqi Leewa zare gidenna; shin Abrahaamappe asirataa ekkidi, Xoossai immana giidoogaa naagiya Abrahaama anjjiis. 7Qassi anjjiyaagee anjjettiyaagaappe gitatiyoogee palanttenna. 8Issi baggaara, haiqqiya asai asirataa kessees; shin hara baggaara qassi, haiqqenna giidi markkattiyo urai asirataa kessees. 9Hagaadan haasayanau harai atto, asirataa kessiya Leewikka Abrahaama baggaara asirataa immiis. 10Aissi giikko, Malkki-Xedeqi Abrahaamaara gaittiyo wode, Leewi biron yelettibeenna; shin ba zariyaa Abrahaama gulbbatan de7ees. 11Israa7eela asaayyo higgee Leewa qeesetettaa baggaara imettiis. He qeesetettaa oosoi bali bainnaagaa gidikko, Aaroonaagaa mala gidennan Malkki-Xedeqa mala hara qeesee sunttettanau aissi koshshii? 12Aissi giikko, qeesetettai laamettiyo wode, higgeekka qassi laamettanau koshshees. 13Ha yohoi haasayettido urai hara zaree; a zariyaappe ooninne yarshshiyoosan qeesedan oottibeenna. 14Nu Godai Yihudaa zariyaappe yiidoogee erettidaagaa gidiyo gishshau, Muusee qeesetubaa haasayiiddi, he zariyaabaa ainne haasayibeenna. 15Malkki-Xedeqa mala hara qeesee yiidobaa gidiyaakko, hagee aadhdhidi erettana. 16I asa higgeeninne wogan qeese gidibeenna; shin wurenna de7uwaa wolqqan qeese gidiis. 17Aissi giikko, Xoossaa maxaafai, “Malkki-Xedeqi qeese gididoogaadan, neenikka merinau qeese gidana” yaagidi markkattees. 18Beni de7iya higgee laafanne pattennaagaa gidiyo gishshau attiis. 19Aissi giikko, Muuse higgee aibanne bali bainnabaa oottanau danddayenna; qassi nuuni a baggaara Xoossaakko shiiqana giidi ufaissan naagi uttido ubbaappe aadhdhiyaagee yiis. 20Hegaa bollan qassi Xoossaa caaqoikka de7ees; harati qeese gidido wode, hegaa mala caaqoi baawa. 21SHin Yesuusi caaquwan qeese gidiis; Xoossai a, “Godai caaqqiis; i ba qofaa laammenna. 'Neeni merinau qeese gidana' giis” yaagiis. 22Hegaa gishshau, Yesuusi ubbaappe aadhdhiya caaquwau waase gidiis. 23Kase qeesetu qoodai daro; aissi giikko, eti oottana oosuwaa haiqoi diggiis. 24SHin Yesuusi merinau de7iyo gishshau, a qeesetettai laamettenna. 25Hegaa gishshau, i eta gishshaa gaannatanau merinau de7iyo gishshau, Xoossaakko ba baggaara yiyaageeta muleera ashshanau danddayees. 26Nuuyyo giigiya hagaa mala, qeese ubbatu halaqai de7anau koshshees; i geeshsha; aani geneenne borssoi baawa; nagaranchchatuura i gaittenna; qassi xoqqa saluwankka i bonchchettiis. 27Hara qeese ubbatu halaqatudan, i koiro ba huuphe nagaraassi yarshshidi, qassi guyyeppe asaa nagaraassi hachchi hachchi yarshshanau koshshenna; i bana yarshshido wode, naa77anttennan issitoo yarshshiis. 28Aissi giikko, Muuse higgee daafuranchcha asaa qeese ubbatu halaqa oottidi sunttees; shin Xoossai immana giidi caaqqido higgiyaappe guyye yiida qaalai merinau bali bainnaagaa, Xoossaa Na7aa sunttees.
Copyright
Learn More


text:
Fiilmiin afaan Oromoo haaraan kan mata dureen isaa Qurxama jedhu dhiyeenya kana eebbisamee jira. Fiilmiin kun seenaa jaalalaa irratti kan hundaa’e si’a ta’u ergaan isaa garuu jaalalli walii yaaduu wal tumsuu fi wal gargaaruu akka ta’e ibsa jedha directorri fiilmichaa fi fiilmii kana keessattis taatoo ta’uun kan hirmaate dargaggoo Getachew Niguse Gobbuu.
Dargaggoo Geetaachewn fiilmiin afaan Oromoo yeroo yerootti ba’uu isaanii qofa utuu hin taane uummataaf ennaa dhiyaatan danqaa isaan mudatu illee ibsee jira. Kanneen fiilmii barreessan hedduun hanqina maallaqaa fi sponora dhabuun fiilmiiwwan ba'an uummataaf utuu hin mul’atin hafu ykn immoo bakka akeekameef utuu hin ga’in hafu jedha Getachewn.


text:
1Inttenoo, yeellai bainna asatoo, ane issippe shiiqiichchite! 2Carkkoi punnidi efiyo suullaadan beennan de7iiddi, yashshiya GODAA hanqqoi intte bolli wodhdhennan de7ishin, GODAA hanqquwaa suuluwaa gallassaikka intte bollan gakkennan de7ishin, GODAAKKO simmiichchite. 3Inttenoo, biittan de7iya ashkketoonne a azazuwaa oottiya ubbatoo, GODAA koyite; xillotettaa koyite; qassi ashkketettaakka koyite. Yaatikko, ooni erii, GODAA hanqquwaa gallassi intte qosettidi attanaakkonne. 4Gaaza katamai onana; Asqqaloona katamaikka baisa gidana; Ashddooda katamaa asai seeta gallassi goodettana; Eqiroona katamaikka xoqolettana. 5Inttenoo, abbaa doonan de7iya Pilisxxeema asatoo, intteyyo aayye7ana! Nenoo, Pilisxxeemati de7iyo Kanaane biittau, GODAA pirddai ne bollan yees. Taani nena xaissana; nenan issi asinne attenna. 6Abbaa doonan de7iya intte biittai mehiyaa heemmiyoosa, henttanchchati de7iyoosanne mehiyaa wudiyaa dirssa gidana. 7Abbaa doonai Yihudaa asaappe attidaageetau laata gidana; hegan eti heemettana. Sa7ai qammiyo wode eti Asqqaloona kataman de7iya keettatun aqana; aissi giikko, GODAI eta Xoossai etabaa qoppana; i eta zaaridi ishalissana. 8Ubbaappe Wolqqaama GODAI, Israa7eela Xoossai, hagaadan yaagees; "Taani Moo7aaba asaa qilliicciyaanne Amoona asaa cashshaa siyaas. Eti ta asaa qilliiccidosona; eta zawaa bollankka otorettidosona. Hegaa gishshau, ta de7o sunttan caaqqais, Moo7aabi Sadoomadan hanana; Amoona asaikka Gamoora asaadan hanana. Eti merinau maxiniyaa bookkiyo ollanne agunttai maayido bazzo gidana. Ta asaappe attidaageeti eta aquwaa bonqqana; eta biittaakka laattana" yaagees. 10Eti Ubbaappe Wolqqaama GODAA asaa bolli qilliiccidonne otorettidi haasayido gishshau, eta bolli ha metoi gakkana. 11GODAI etan yayettidaagaa gidana; biittan de7iya xoossata ubbaa i xaissana; qassi sa7an de7iya kawotettatun de7iya asai ubbai ba de7iyoosan de7iyoosan ayyo goinnana. 12Inttenoo, Toophphiyaa asatoo, inttekka ta bisuwan haiqqana. 13I ba kushiyaa huuphessa baggi zaaridi yeddana; yeddidi Asoore biittaa xaissana. Qassi Nanawe katamaakka mela bazzodan, baisa soho oottana. 14Mehiyaa wudeenne biittan de7iya do7ati ubbai a giddon allaxxana; guttoinne quxarssai a kolettida gimbbetu giddon de7ana; eta cenggurssai maskkootiyaaranne penggiyaara siyettana. Keettati keexettido zigai kallottana. 15Ha katamai, "Tana! Taappe attin, harai baawa" yaagidi otorettiiddi de7idaagaa; shin i ha77i do7ati geessiyo baisa soho gidiis. A lanqqiyaara aadhdhiya ubbai daroppe garamettidi, bantta kushiyaa qaattiiddi, "Poora!" gaana.
Copyright
Learn More


text:
Jaarmayaan Baqattootaa ka Tokkummaa Mootummootaa, waggoota kurna tokko keessatti baqattoonni heddumminaan gara Awurooppaatti yaa’uu ilaalchisee ibsa baaseen, boyyoonni Awurooppaa gara laafinaa fi haqaan akka deebii kennan gaafatee jira. Kanneen irra hedduun isaanii Siiriyaa irraa ta’an godaantonni kuma dhibba lama ta’an, Awurooppaatti cehanii dahata siyaasaa gaafachuuf imala bala’amaatti seena, jedha, jaarmaayichi Addunyaa. Kana ilaalchisuudhaan ka Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf gaaffii fi deebii kennan, abbaan-murtii Itiyoophiyaa duraanii, ogeessi seeraa fi falmaan mirga dhala-namaa, Obbo Tashaalee Abarraa biyyoonni gama Lixaa, waa’ee baqattoota biyyoota Giddu-galeessa Bahaa irraa itti yaa’an keessummeessuu irratti haala rakkisaa lama gidduutti ka danqamanii jiran ta’uu dubbatu.
Gama tokkoon, baqattoonni gara Awurooppaatti yaa’an kun ilaalchi isaan biyyoota gama Lixaa irratti qabanii fi karoorri isaan itti gara sanatti imalaniif mirkanaawaa miti. Kanneen biyyoota gana dhihaa irratti jibbinsa qaban, yokaan garee fiinxaaleyyii Islaamaa irraa ergaman keessa jiraachuu malan. Kanaaf, nageenya biyyoota kanaaf yaaddessaa dha.
Gam biraan immoo, rakkoo biyyoota gama Lixaa keessatti uumamee fi fiinxaaleyyii Islaamaa, akka ISIS faa, amma uumaman kana ka jalqaba hidhachiisee mootummoota biyyootaa irratti jabeesse Ameerikaa fi biyyota gama Lixaa akka Ingilizii fayi. Isaanuma ti ammo, deebi’ee diina biyyoota gama Lixaa ta’e. Wal-waraansa kana keessatti kan miidhame uummata fayyaalessa. Uummata jireenya isaa irraa buqqa’e kana qubachiisuu tu irraa eegama, jedhanii, biyoonni gama Lixaa kun kana lamaan gidduutti akka danqamanii jiran dubbatan.


text:
Ministriin dhimma alaa Itiyoopiyaa Dr. Tewdroos Adaanoom baatii Hagayyaa keessa VOA waliin gaaffii fi deebii geggeessanii turan. Kana irraa ka’uu dhaan dhaggeeffattoonni gaaffii hedduu nuuf erganii jiran.
Gaaffii dhaggeeffattootaaf deebii kennuu dura torbee xayyaarri Raashiyaa tokko Masrii keessatti kuftee caccabde haleellaa garee IS raawwatameen ta’uu mala jechuu dhaan ragaan dhaabolii basaasa US biraa argame ni mul’isa. Kun kan raawwatame naannoo biyyoota gaanfa Afriikaa waan ta’eef jecha balaan akkasii yoo dhaqqabe Itiyoopiyaan qophii attamii goote ka jedhu ture gaaffiin dura dhiyaateef.
Eeyee balaan xayyaara Sher Mahal-Shek irraa ka’ee gara Raashiyaatti balal’iaa ture irra ga’e amma iyyuu mirkanaa’aa miti. Akkuma ati jette hagi tokko ISI-tu boombii keessa kiyyesse. Kanaaf dho’e kan jedhan jiru.
Isis ofii isaas misaayilaan rukute jedhee jira. Xayyaarri sun garuu tarkaanfii kuma 30 ol fagaatee jira sababa ta’eef fageeya sana irratti meeshaa rukutu akka isaan hin qabaatin mirkanaa’eera. Boombiin jira ka jedhu shakkii dha. Rakkoo kan ofii isaas qabaachuu mala. Dho’iinsi sun kan mudate qilleensa irratti malee lafa erga ga’ee kan caccabe miti jedhama jedhanii Biyyi keenya qophooftee jirti. Kanaaf beelaa qabee hanga malaammaltummaatti gaaffii dhiyaateef deebii kennaniiru.


text:
Ganna sagali,ji'a shanii fi fi guyyaa 25 karaa deemte, saatiitti km 58,000 caalaa barrifti horii biliyoona hedduutti itti bahe.New Horizons, maqaa rokkeettii NASA, Dhaaba Qorannoo Qilleensaa Hawaa USA.
New Horizons tana hujii qorannoo saayinssiitiif jedhanii Ammajii 19, 2006 USA,naannoo buufata humna qilleensa Amerikaa Cape Canaveral SLC-41 Kalifoorniyaa jiruu oli tokkosan.New Horizons sekondii tokkotti km16.26 barritii saatiitit ammoo km 58,536 km/h barrisaa PLUTO dabarte.Rokkeetiti tana nami keessa hin jiru.
New Horizons PLUTOn maal akka fakkaattuu fi maalti keessa jiraa,qilleensa akkam qabdii fi waan hedduu qorachuuf oli ergan.Footo fi odeeffannoo achii argamte ammallee walti qanii warra lfa jiruu ergumatti jiraatanillee New Horizons PLUTO irraa km 12,500 caalaa fagaattee footoo kaastee odeeffannoo walti qabde.
Akka amma argametti PLUTO haga guddaan cabbii qabdi.PLUTO,planet,waan lafaan wal fakkeessan gugurdoo sagallan durii jedhan keessaa tokko.Bara 1930 saayintsitiin USA Clyde Tombaugh waan Pluto jedhan kana arge.Qoranoo bara 1992 ammoo waan Planet dhibiitti NEPTEON aanaa Kuiper belt arganii Pluton akkuma baanan Planet sagallan keessaa tokko tahuu isii shakkiin dhufte.
Bara 2005 keessa ammoo qorataan ERIC jedhan waan guddinnaan PLUTO caalaa qoratee arge.Eegii suni asitti Qorattootii Hawaa Addunyaa International Astronomical Union (IAU) PLANET jechuunuu maan akka taate irra deebihanii qorachu malan jedhe.
Pluton haga jedhan caalaa taate argamte.New Horizons ta Institiyuutii Qorannoo Kibbaa Dhiyaati km 478 ulfaatti.
Addunyaan akkuma lafa irratti hujii saayinsii hojjachuuf km biliyoona heddu oli dabartee hujii saayisii hojjachuuf karaa marti.
PLUTO:Ji’a shan qabdi taatullee ka akka dansaa beekan Charon.Ganna 248 marro tokko adu irra marti.Laakkuma bultee kaatuun aduu irraa fagaachaaa deemti.Adu irraa fagaachaa deemnaan ammoo cabbii qofa tahuuf deemti.Yoo isiin akkas cabooftee dhqanii hujii saayinsi keessatti hojjachuun dhiba taati.
Adoo bara 2020 hin geennee,adoo isiin akak baanan hin cabboofnee ariifatani dhaqanii qoratan.Pluton faaydaa saayinsi hedduu irraa argatan.Duraan bara 1989 dhaquu kajeelan hin taanee bara 1992 akka dhaqanii qoratan walii galan.
PLANET gugurdoon beekaman sagal.Tattana keessaa ta akak malee lafa irraa fagoo jirtu PLUTO.NASA,Dhaabii Qorannoo Hawaa fi Qilleensa Amerikaa Pilaaneti tana cufatti rokkeetti ergee qorachiise.
VENUS Muddee 14, 1962 bira gahan rokkeettiin Venus bira geette Mariner 2,
Ta itti aananii dhaqan Mars Adoolessa 15,1965 bira gahani rokkeetiin achitti oli ergan,mariner 4
Jupiter Muddee 1973 bira gahan rokkeetiin achi ergan,Pioneer 10,
Mercury Bitootessa 29,1974 bira gahan rokkeetiin huji tanaaf ergan mariner 10
Saturn Fulbaana 1,1979 bira gahan rokkeetiin qorannoof achitti ergan Pioneer 11 jedhan.
Uranus Ammajii 24,1986 bira gahanii rokkeettiin hujii suniif gaafas oli ergan Voayage 2
Neptune ammoo Hagayyya 25,1986 bira gahanii rokkeettiin hujii qorannoo suniif gaafas ergan voyage 2
Ta eegee bira gahan ammoo Pluto,Adoolessa 14, 2015 bira gahan.Rokkeetiin gafas qorannoo suniif ergan, New Horizons.


text:
Humnoonni naga-eegumsaa Mootummaa – uummata Itiyoophiyaa naamusa-qabeessa ta’e irratti dhukaasu – kanneen jedhan – mormitoonni, kanatti kan gaafatamu hoogganoota siyaasaa mootummaa ta’uu hubachiisan.
“Gaaffiilee akkasii kanneen kaasan, kanneen sochiiin shororkeessummaa sun to’annaa jala oolfamuun itti hin tolle” – jedha – Mootummaan Itiyoophiyaa immoo.
Sochiilee mormii naannoolee Itiyoophiyaa adda addaatti geggeessame irratti tarkaanfiilee fudhatamanii fi namoota ajjeesaman ilaalchisee, gama adda addaan dubbiin itti fufee jira. Gabaasaa Eskindir Firew --- Jaallannee tu dhiheessa.


text:
Jimmatti Lafa Chochooteen 'Barattoota Hedduuti Yunivarsitii Jimmaatii Madaahe'
Akka barattooti Yunivarsitii Jimmaa jedhanitti, Jimmatti Dilbata dabre jechuun Mudde 19 lafti chochoote barattoota baayyeet mammadaahe.Hagi tokko immo adoo baqatanii wal irratti jigee mammadaawan.Lafti Jimmaatti haga sekondii 20-30 chochoote jedhan tun, galgala gara sa'aatii 3:20 akkasumas galgaluma sun gara sa'aatii 4:00tti chochoote.
Barattoota hedduu illee manaa baqachiifte. Taatullee ta sa'aatii afurii tana irratti bartooti nu dubbifne waan gara garaa jedhan.Akka jecha Dr.Attaalaay Ayyelee ogeessi saayinsii fi hawaasaa jedhanitti lafti gara Hosayinaatti illee chochootee turte. Chochiin lafaa sun humna rektor iskeel 5.4 qabdi ture.
Chochiin Jimmatti taate tun manneen Yunivarsitii Jimmaa haga tokko dadayyaastullee amma barattooti nagumaan barachuutti jiran.
Qophii waa'ee chochii lafaa kana MP3 tuquun dhaggeeffadhaa


text:
1GODAI Muusa hagaadan yaagiis; 2"Israa7eela asau ubbau hagaadan yaagada yoota; 'Taani, GODAI, intte Xoossai geeshsha gidiyo gishshau, inttekka geeshsha gidite. 3"'Intteppe issoinne attennan ba aawaanne ba aayyiyo bonchcho; ta Sambbatatakka bonchchite. Taani, GODAI, intte Xoossaa. 4"'Tana aggidi eeqatuyyo goinnoppite; woi qassi birataappe seerissidi, xoossata intteyyo medhdhoppite. Taani, GODAI, intte Xoossaa. 5"'Intte issippetettaa yarshshuwaa GODAAYYO yarshshiyo wode, he yarshshoi intte gishshaa ekettanaadan, bessiyaagaadan yarshshite. 6He yarshshoi intte yarshshido gallassan woikko wonttetta gallassan meetetto; heezzantto gallassai gakkanaashin attidaagee de7ikko hegee xuugetto. 7Heezzantto gallassan a miikko, hegee sheneyiyaabaa; taani hegaa ekkikke. 8Hegaa miya ooninne ba nagaran i bau oishettana; aissi giikko, i GODAAYYO geeshsha gididabaa tunissiis. He asi ba asaa giddoppe bohetto. 9"'Intte biittan mokkida kattaa intte cakkiyo wode, gadiyaa gaxaa gakkanaashin cakkoppite; qassi cahaappe simmin de7iya poshiluwaakka poshiloppite. 10Ne woiniyaa aifiyaa mule maxada mittaa polloyoppa; sa7an wodhdhida woiniyaa aifiyaakka maxoppa; hegaa hiyyeesatussinne betetussi aggaaga. Taani, GODAI, intte Xoossaa. 11"'Intte wuuqqoppite. "'Worddotoppite. "'Issoi issuwaa cimmoppite. 12"'Ta sunttan wordduwan caaqqoppite; yaatidi intte Xoossaa sunttaa tunissoppite. Taani GODAA. 13"'Ne shooruwaa sugoppa; woikko bonqqoppa. "'Keraa oottiya bitaniyaa damoozaa diggada, issi qammaanne ne matan aissoppa. 14"'Tulliyaa qanggoppa; woi qassi qooqiyaa sinttan xubbiyaabaa wottoppa; shin neeni Xoossaassi yayya. Taani GODAA. 15"'Pirddaa pirddaidda geellayoppa; hiyyeesa a hiyyeesatettaa gishshau maaddada pirddoppa; duriyaakka a duretettaa gishshau yayyada aggoppa. SHin ne shooruwaayyo tumatettan pirdda. 16"'Ne asaa giddon iita zigirssaa ekkada yuuyoppa. "'Ne shooruwaa woriyoobaa aibanne oottoppa. Taani GODAA. 17"'Ne ishaa ne wozanan ixxoppa. "'Ne shooruwaa gaasuwan neeni nagara oottenna mala, a seera. 18"'Haluwaa kiyoppa; qassi ne asaappe issuwaayyoonne uluwan lancce oiqqoppa. SHin ne shooruwaa ne huuphedan siiqa. Taani GODAA. 19"'Ta azazota naaga. "'Ne mehiyaappe issi qommo mehiyaa hara qommo dumma mehiyan birasissoppa. "'Issi shooqan naa77u qommo zerettaa zeroppa. "'Qassi naa77u qommobaappe dadettida maayo maayoppa. 20"'Issi asi hara asa gelanau giiga uttida danggiriixeera zin77ikko, qassi he danggiriixiyaakka ba danggiriixetettaappe wozettabeennaaro gidikko, eti qaxxayettanau bessees; shin a ba danggiriixetettaappe wozettabeenna gishshau, eta woranau koshshenna. 21Gidikkonne he bitanee ba naaquwaa yarshshuwaassi gidiya dorssaa Xoossaa Dunkkaaniyaakko GODAA sintti eho. 22Ehobare qeesee he naaquwaa yarshshuwaa dorssaa ekkidi, bitanee oottido nagaraa GODAA sinttan atto giissees; i oottido nagaraikka atto geetettana. 23"'Intte Kanaane biittaa geliyo wode, aifiyaa miyo ai qommo mitta tokkikkokka, he mittaa aifiyaa meetettennabaadan qoodite; heezzu laittai wuranaashin he mittaa aifee meetettenna; a mooppite. 24Oiddantta laittan he mittaa aifee ubbai GODAASSI galatau shiishshiyo geeshsha yarshsho gidana. 25SHin he mittaa aifee intteyyo keehi darana mala, ichchashantta laittaa aifiyaa miite. Intte hagaadan oottikko, intte mittaa aifee darana. Taani GODAI intte Xoossaa. 26"'Suuttai a giddon de7iyo ai ashokka mooppite. "'Kaayoppite woi shareechchoppite. 27"'Intte huuphiyaa binnaanaa garssaara yuushshi aattidi qanxxoppite; qassi intte buuchchaakka yuushshi aattidi qanxxoppite. 28"'Haiqqida asa gishshau intte bollaa qanxxerettoppite; woikko cachchaa malaataa intte bollan kessoppite. Taani GODAA. 29"'Biittai shaaramuxaa tunatettan kumidaagaa gidenna mala, ne na7iyo shaaramuxaa oosuwaassi aatta immada tunissoppa. 30"'Ta Sambbatata bonchchite; taayyo goinniyo sohuwaakka bonchchite. Taani GODAA. 31"'Moitiliyaa haasayissiyaageetukkonne shareechchotukko booppite; intte tunenna mala eta koyyoppite. Taani, GODAI, intte Xoossaa. 32"'Puulummida asanne cimida asa be7iyo wode uttidosaappe dendda eqqa; eta bonchcha; ne Xoossaassi yayya. Taani GODAA. 33"'Intte biittan inttenaara de7iya betetu bollan sugettabaa oottoppite. 34Intte biittan inttenaara de7iya bete asa intte biitta asadan xeellite; a intte huuphedan siiqite. Aissi giikko, inttekka kase Gibxxe biittan bete gididi de7ideta. Taani, GODAI, intte Xoossaa. 35"'Intte pirddan likkiyooban, meezaanan wottidi kiliyoobaaninne makkiyooban worddotoppite. 36Intte kiliyo meezaanai, intte makkiyoobainne likkiyo miishshati ubbai likke gidona. Taani inttena Gibxxe biittaappe kessada ehiida GODAA intte Xoossaa. 37Intte ta higgiyaanne ta azazuwaa ubbaa naagitenne oottite. Taani GODAA' yaaga" yaagiis.
Copyright
Learn More


text:
Kennaa fi dandetii
Kennaa fi dandetii nuuf kename hala akkamitin gutuman Gututti itti fayyadamu dandena. Kenna waqayyo nuuf kennenis akkamiti amanama tana?
Yeroo ani kutaa 5ffa baradhuu tapha gababa(drama) mana barumsa kenati qophessuf barataaa turee. Ani garuu fedhiin kiyya diramicha irratti dura bu’aa ta’ee taphachuu fedha ture. Garu bakke sani mucayoo biratuu akka taphatu filatamera. Tari filannonis kan rawwate barsiftu tenyani. Mucayoon suni taphachuu dadhabde akka filatamu fedhi qaba turee. Fedhii irra kana darbe ,utun filatamele wanti ani bekuu hin turee , wanta mucayoon beektus hin bekku turee.
Fedhii gudda qabachun allatti bakke sanifi ofi qophesse hin ture. Wantota jedhamu qabus matati hin qabane. Osoo filatemeyuu bakke sani tapachuu hin danda’u ture.
Waqayyoo nuu tenyee wanta ta’uu barbanuuf wanta dalagu barbanu haa abjanu hin barbaduu. Goftani Abjuu kenna garaa rawwititi akka fidnu barbada. Hundumtii kenyaa dandetifi kennaa itti hin fayyadamne bayye ofi kessa qabna. Kenna itti hin fayyadamne kana guddisufi , Amantin kannee carraa nuuf kenname hunda gutumman gututi itti fayyadamu qabna. Bayina kenna dandetti qabnu utu hin tanee , kenna qabnut fayyadamudha wanti guddan. Me dhuguman kennaa siif kenameti gutuman gututi itti fayyadamera jetta ?yoo fayyadamte eeyee fayyadamera jedhi jalati yaada kenni.
Waqayyo sababi kenna sif kename itti fayyadamu dhabde akka itti himtu hin barbadu ( gonkuma sirra hin dhagayuu).
Waqayyoon hagam akka offit gaddinu itti himu miti akka inni nuuf birmatu isaa tasisu. Kan waqayyo akka nuu gargaru tasisu Amantidha(faith). Amantidhani kane kenna nuuf kenamef dandeti qabnuti yoo fayyadamne , kuni waqayyotti akka amane mudhisa , kana jechuun akka galma gayuu dandenuu waqayoo akka nu gargaru amanti akka isaati qabnu itti agarsisa.
Yeroo tokko tokkoo waqayoo carra bayee salpha fakkatuu nuuf kennaa, Tari carra bayee hin barbachifne fakkatu danda’a. Kuni ammo carran kunin halaa kamin kayyoo kessani isaa guddichaa isin gessuu hubachuuni bayye namati ulfataa. Waqayyo garuu wanta wayi akka dalagnu barbada, Waqayoo karoraa itti qaba wanta hundafi. Carra xino nuuf kenamen wanta garii yoo dalagne waqayyoo carra kenna badhisa dema garaa sadarka guddati nu gessa itti gafatamuma guddas nuuf kenna.
Kennaa nuuf kenname qarominan itti fayyadamu qabna yeroo birra utu hin tanee Amman tana( right now)
Farafataa yoo ta,uu barbadani tetani campanin guddan hagga isini bilbile isni wamuu hin egina ka’a kuwayeri kessa sennaa. Fedha barsisa ta’uu yoo qabatani cadhiftan hin ta’inaa ka’aa da’iman barsisu jalaqaba. Garumafi fayyaluma waqaa itti himaa. Hagga asi yoo dubbifate kenna naaf kenneef waqayyon hin galatefadha jedhi Kommeti godhi.
Wanta hamam fedhee gudda ha ta’uu waqayoo yeroo carra isini kenuu dandeti dirqamichaa isinif kename akka batanis waluma isinif kena kanafi kena waqayoo isinifi kenneti Amanatin bayudhani itti fayyadama. Waqayoo yeroo hunda isini wajin jiraa. Ammanti dhaan.


text:
Diraamaan Maqaa jijjiramaatiin OPDO keechatti Raawwachaa Jiru
Wayyaanee Badiirraa Hin Baraaru.
Baarentuu Gadaa Irraa//
Diina waggoottan 25n darbaniif nu weerartee; nusaamaa, nujjeesaa fi biyyaa nu godaansisaa turtee fi jirtu wayyaanee akka kamittuu kaban qabsoo ummanni Oromoo taasisaa jirurraa baraaruun hin danda’amu. Ammaan achi eenyuyyuu dhufu wayyaanee fi ummata Oromoo walitti araarsuu hin danda’u.
Wayyaaneen har’a qabsoo Ummata Oromootin baaragdee kan qabduu fi gadi dhiiftu wallaalaa jirti. Ilmaan Oromoo Kaan qaawween itti bobbaatee fixaa, kaan ammoo hololaan, kan hafe ammoo horiin burjaajeessuuf tattaaffin taasisaa jirtu amma hin qabu. Ibidda qabsoo Oromootin itti qabatee jiru, FXG ummanni Oromoo keessumaa qeerroon Oromoo itti qabsiisee jiru ofirraa dhaamsuuf asiif achi utaalaa jirti. Yaalii ijibbaataa gaggeessaa jirti. Yaalii itti jirtu kana keessaa ammoo tokko ajjeechaa, hidhaa fi dararaa cinaatti holola yeroon itti darbe maqaa jijjiramaatiin OPDO fi ergamtoota ishii dhaaboolee bixxilte
keessatti diraamaa hojjechuudha.
Akkuma arginuu fi dhageenyu, ykn quba qabnutti kan yeroo ammaa kana galagalaa ganama gutummaa Oromiyaa keessaa gabaafamu, ajjeechaa, hidhaa fi dararaa waraanni Aga’aazii ummata Oromoorratti raawwachaa jiruudha. Saamicha, fi dubartoota Oromoo xiqqaa guddaa waraanni safuu hin beekne kun gudeedaa jiraachudha. keessumaa ammoo Erga labsiin yeroo atattamaa kun bahee asii wantii baayyee nama sukanneessuu yakki danuun ummata Oromoorratti waraana murna gabroonfattuu tanaan
raawwachaa jira. Waraanni kun kan yeroo kamiituu caalaa ajjeechaa , saamicha, fi hidhaa ummata Oromoorratti gaggeessaara.
Hammeenyi inniraawwatu sirnni Wayyaanee sirna Faashistii ta’uu ifatti ragaa bahaa jira. yakki raawwatamaa jiru icciitii addabaabaayii ta’ee akkuma nutis taane addunyaan quba qabu; waraanni Sirnichaa maqaa labsii atattamaatin Oromiyaa keessatti bobbafame yakkarratti yakka raawwachaa jira.
Har’a Oromoon bahee galuu dadhabeera, hojjetee nyaachuu dadhabeera, daladalatee wanti guduffate waraan sirnichaatiin irraa saamamaa jira. Barataan barnoota isaa akka nagahaan hin baranne Aga’aaziin qawwee qabatee mataarra ijaajjee tuma. Walumaa galatti haawwan,manguddoonni, daa’immanii fi abbootiin amanataalleen osoo hin hafin waraana sirna gabroonfataa kanaan yeroo ammaa kana reebamaa, hidhamaa fi dararamaa akka jiran ragaa lakkaawuun hin barbaachisu.
Waraanni gabroonfataa maqaa labsii atattaamaatiin akka ilmaan Oromoo bakka argetti ajjeesuuf heyyamni kannameef kun horii keessan dhaqaa baankiidhaa baasaa jedhee ilmaan Oromoo abbaa maallaqa kanaa ajjeesee horii isaa fudhachuu, dubartii abbaa warraa fi maati biratti gudeeduu raawwachaa jiraachuunis dhugaadhuma yeroo ammaa kana gabaafamaa jiruudha. walumaa galatti wayyaaneen kaan ajjeechaadhaan, kaan hidhaa fi dararaan kan hammeenya ishii hin hubatin yoo jiraateef ammoo
hololaan bara bittaa ishii dheereffachuuf carraaqaa jirti.
Ajjeechaa fi hidhaa akasumas dararaa waggoottan 25n darbaniif itti jirtu dhiifnee diraamaa maqaa jijjirama fiduu jedhuun wayyaaneen amma itti jirtu qofaa yoo kaafnee ilaale wantoonni tibbana godhaa jirtu ammam akka dhiphattee fi baaragde ifatti mirkaneessa.
wayyaaneen gaafii ummattoota biyyattii keessumaa ammoo gaafii ummata Oromoo; gaafii bu’uuraa, gaafii mirga abbaa biyyummaa, hiree ofii ofiin murteeffachuu jedhu dhiiftee yoo tarii namni gowwoomu jiraate
jettee maqaa jijjiramaatiin OPDO hojii ergamummaaf bixxilte kaan muudaa kaan ammoo buusaa jirti. akkuma onkololessa 23 bara 2016 guyyaa tokko dura muldhate isa ministeera ture naannootti, isa naannoo ture federaalaatti, isa koleejjootaa fi yunivarstoota keessa taa’ee ilmaan Oromoo ficcisiisaa fi hisiisaa ture maqaa “nama miseensa
Koree giddu galeessaa OPDO hin taane sivilirraa finnee muunne” jedhuun Hololaa fakkeessii gaggeessaa jirti. Haaluma kanaan Lammaa Magarsaa Af-yaa’ii caffee fakkeessirraa kaafamee yoo Pireezidaantii naannoo Oromiyaa ta’u isa bakka bu’uun ammoo namni itti ananaa pireezidaantii naannoo Oromiyaa ture Asheetuu Dasee afyaa’ii ta’ee muudameera. Ergamtoonni 4 olis maqaa itti aanaa Pireezidantiitin naannoo Oromiyaatin muudamaniiru.
Kun diraamaadha, diraamaanuu dhugaa qabatmaa lafarra jiru waliin wal simuu qaba. akn wayyaanee garuu gongumaa dhugaa ummanni Oromoo barbaaduu fi irra jiruun kan wal simatuu miti. diraamaa kana keessatti akkuma argne namoota asiif achitti jijjiruu malee jijjirama ummanni Oromoo barbaadu san of keessaa hin qabu, ummanni Oromoo wayyaaneerraa jijjiramaa homaatuu eegaa turus baatu, diraamaan kun martuu bakka takkattilee gaafii Oromoon bakki itti wal qabatu hin jiru.Diraamaan kun diraamaa ifatti wayyaanee jabeessuuf taasifamaa jiruudha.
Wanti wayyaaneenis ta’e OPDOn hubnachuu dadhabde ummanni Oromoo karaa kamiinuu suphaa wayyaaneen bara bittaa ishii dheerafachuuf taasiaa jirtu ummata eggachaa jiru ta’uu dhiisuu isaati. Hololli kun Oromoonis ta’ee ilmaan isaa qabsoo bilisummaa eegalanirraa secondii takkaaf kan dhaabbuu miti. ittuu jabeessa. jabaachus qaba.
Keessuumaa qeerroon diddaa eegale finiinsee itti fufuudhaan diramaa diinaa kana fashalsun dirqama lammummaati.Kan bilisa nubaasuu, kan saamcicha, gabrummaa fi roorroo bara dheeraa kana jalaayis nubaasu qabsoo keenyaa fi qabsoo keenya qofaadha.Suphaan diinaa, abalu muudeefi kaaseen wayyaanee bara bittaa fi saamichaa dheereffachuu malee bu’aan oromoof fiddu waan hin jirreef qabsoo eegalame finiinsanii itti
fufuun dubbii fardiidha.
Abiyyi Ahimad eenyu ??
ከሳይንስና ተክኖሎጂ ምንስተርነት ወደ ኦሮሚያ የተላከው አብይ ኣህመድ ማነው?
Barentuu Gadaa//
አብይ አህመድ ዉለድቱ በኦሮሚያ ክልል ጂማ ዞን አጋሮ ከተማ ሲሆን ገና ከ10-12 አመት እድሜ ላይ ሳለ የጎዳና ተዳዳሪ ሆኖ ከሚኖርበት አጋሮ ከተማ እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር በ 1984 የዛሬ 24 አመት በፍት፣ የኦህድድ/ወያኔ/ ሰራዊት በከተማዉ ሲያልፍ አይቶ አልቅሶ “ከናንተ ጋር ልህድ” ብሎ የተቀላቀለና ተከትሎም ወደ ምዕራብ ኦሮሚያ ቤጊ የተጓዘ ሰዉ ነው። አብይ አህመድ ለብዙ ግዜ ተስፈኛ(ማንጁስ) በሚባለዉ የወያኔ አሰራር ቤጊ ና አከባቢዉ ሰፍሮ የአከባቢዉን ህዝብ ሲያዉክ የነበረ “አሰፋ ብርጌድ” የተባለ የወያኔ የጦር ክፍል
ዉስጥ ምግብ ቤት እየሰራ፣ ወታደራዊ ትምህርትም አየወሰደ አደገ።
ከፍ እያለ ሲመጣ ደግሞ “የጠላት ሬዲዮ ና መገናኛ ዘዴዎች ጠለፋ” ትምህርት በተከታታይ ወስዶ በከፍተኛ ደርጃ ወያኔን ማገለገል ጀመረ። በዝህ “የጠላት ሬዲዮ ና መገናኛ ዘዴዎች ጠለፋ” ስራዉ በአከባቢዉ ከነበሩት የተሻለ ሆኖ በመገኘቱም ወደ ማዕከል መጥቶ እንዲሰራ ተደረግ። ይህ ትናንት የአጋሮ ከተማ የጎዳና ተዳዳሪ የነበረ ሰዉ አናቴም አባቴም ወያኔ ነው ብል ከማመኑ የተነሳ ለ ወያኔን በከፍተኛ ደራጃ ማገልገሉን ተያያዜ። የተማረዉን የመገናኛ ዘዴውች ጠለፋንም በማጠናከርና በማሻሻል ኢንተርነትን፣ ረድዮን፣ ሳተላይትን፣ ስልክን ና
ሌሎችን አየጠለፈ ልአለቆቹ በተለይም ለጀነራል ወልዳረጋይ ማቅረብ ጀመረ። የበለጠ ጠልፋ በመፈጸም እንዴት ሕዝብን ማፈን ኣንደሚቻል ሰርቶ አቀረበ። ጀነራሉም ለወቅቱ ጠቅልይ ምንስትር መለስ ዜናዊ አቀረበ። መለስ ዚነዊም የተቃዋሚዎችን አንቅስቃሴ ጉጉት ነበረዉና በ አብይ አህመድ ኦቅድ ተደሰተ። ቤተ መንግስት ጠርቶት ያለዉን
አድንቆት ከገለጸለት በኋላ በኣስቸኳይ ለከፍተኛ የመጋናኛ ዘዴዎች ጠለፋ ትምህርት ወደ ደቡብ አፍሪካ ላከዉ።
ትምህርቱንም በብቓት አጠናቆ መጣ። ወዳይዉ በመረጃና ደህንነት መስራያ ቤት በጀነራል ወልዳረጋይ ( ወያኔ) ስር የኦሮሚያ ክልል የመረጃ ጉዳይ ሃላፊ ሆኖ ተመደበ። በበርካታ የኦሮሞ ዜጎች ላይም ስለላ በመፈጸም ኣስወንጅሎ ወህኒ አንዲወርዱ፣ ተይዘዉ አንድሰወሩ አስደርጋችዉ። በዝህም ከመለስ ከፍተኛ ዉዳሴና አክብሮት አግኝቶ ወደ
መገናኛ ሚንስቴር የመረጃ ደህነት ሃልፊ ሆኖ በወቅቱ የመገናኛ ምንስቴር ምንስትር ጁኔዲ ሳዶ ስር ተሾመ። እዝህ መስራያ ቤት ሆኖ በቀጥታ ከወቅቱ ምንስትር ከአቶ ጁኔዲ ሳዶ ሳይሆን ከመለስ ዜናዊ መመርያ ኣየተቀበለ የስልክ፣ የኢንተርነት ና የመጋንኛ ዜደዎች ጠላፋን በተመለከተ በበላይነት ይመራ ነበር። የግለሰቦችን መረጃ
በመጥልፍ የተዋጣለት ቀበኛ ሆነ።
እሁንም ባሳየዉ ብቃት መለስ ዘናዊን ጨምሮ ከፍተኛ የህወሃት አመራሮችን በማስደሰቱ ጁነዲ ሳዶ የመገናና ሚንስትር ሆኖ ሳለ ኣሱ ከታች ሆኖ ጁነዲ ሳዶን ሲያሽከረክር ቆየ። ለጁኔድም አይታዘዝም ነበር። መለስ ከሞተ በኋላ ደግሞ ለአሁኑ የመረጃ ደህንነት ዋና ዳረክተር ለጀነራል ወልዳረጋይ ተጠሪ ሆነ። አብይ ኣህመድ ለወያኔ እየዋለ ያለዉ ዉለታ ሚና ቀላል ስላልሆነ መለስ ቢሞትም ተሰሚነቱ እየጨመረ መጣ። ለዝህ ዉለታዉም የሳይንስና መጋናኛ ምንስተር ሆኖ ተሾመ። እስከ ጥቅምት 23- 2016ም ሲያገለግል ቆዬ። አብይ የኮርያ ኢትዮጲያ ወዳጅነት ማህበር ፒረዚዳንትም ነበር። ወጣቱ ምንስተር በመሆንም ስሙ ይነሳል።
ትላንት ጥቅምት 23-2016 ደግሞ ወያኔ ባቀናበረችው ድራማ በምክትል ርዕስ መስትዳደርነት የኦሮሚያ ካብነ አባል ሆኖ ተሹሟል። ውይም ወደ ኦሮሚያ ተልኳል። እናም ይህ ከጎዳና አስከ ምንስትርነት በወያኔ ስር ያደገ፣ ያተማረ፣ የሰራ ና የኖረ ሰዉ እዉን ለኦሮሞ ሊሰራ መጣ ወይስ ሊሰራበት መጣ?
እንዳያው እንድታዉቁት ብዬ እንጂ ባጠቃላይ ኦፕዲኦ እንደ ኦፕዲኦ መች ለኦሮም ህዝብ ሰራትስ ታዉቃልች።!! የቀሪዎቹን ደግሞ ሌላ ግዜ ይዤ የምቀርብ ይሆናል።
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- DUBBISUUN DIRQAMA:XUMURA ABBOOTII IRREE:Gaafii Ummataa waliin Dhahanii Bira Darbuuf Yaaluun Essanuu Nama Hin Gahu!Baarentuu Gadaa Irraa/// - January 16, 2017
- What is your citizenship? Oromian or Ethiopian?By: Rundassa Asheetee Hundee - January 15, 2017
- Painted Monkeys: By Zelalem Abera - January 14, 2017


text:
1Wēēriinyuun, Tiimōti, ikiil, āmu inkēt kilē chāmiin akutiiriin :Yēēsu Kiriistō. 2Tukun chaa chaangʼ choo kiiteer :inyēēn aneet :aneen piich chaa chaangʼ ku āmāraa nyuun ineet :inyēēn piich choo tiirēē keey Iriin choo muukēy kuuneet piich walak. 3Ikiringʼ nyaril ākōō achaan kilēē chiich nyoo āmēy pooryoot nyaa karaam akipō Yēēsu Kiriistō. 4Nēē chuut keey :chiich nyēpō luk pāyiisyōōn walak, ku maakuumuukēy kuupaypaay chiitō nyoo ōōw nyoo pāytooy lukēē. 5/Mākuutēnii chiich kuutwō nyēpō kiiripō ākōy kutuup ngʼātuut chēpō kiiripō. 6Pāliin nyoo kiilēy keey kwoomēy pareek chēpō taay. 7Tiimōti, ipkooti keey kiyoo āmwooraa, āmu maraat ku-irin :Kiptaayaan isōwu ngʼaleechu tōkōl. 8Makaat inamee mēt kilē kiingʼeeta meerat :Yēēsu Kiriistō nyoo kiichōōnēē kōpō Tāwuti. Āmu ā-āmtootēyaa lōkōōy choo kāroomēēn, 9/keenyariilan ākōy /keeratan kilēē yoo kaanyeeraa ngʼal. Aku mēēmuukēē nyuun /keerat ngʼālyoontoo Iriin. 10Ārānēy akiringʼ kir aka tōkōl akipō piich choo kiikulēwēn :Iriin, sikusāru akwaaneek :Yēēsu Kiriistō akunyōōru sopoon nyēpō kwōngʼuut nyēpō ākōy. 11Pō man ngʼālyoontooni. "Nēē kakumēērō mu Kiriistō kēēmāngʼiisyēy ākōō inyeentee. 12Ku nēē kukiringʼ :achaan, ku pākēēpāytooy ākōō inyeentee. Ku nēē kutay inyeentee, kiwō kutāyēēch mpō :inyeentee. 13Mpō ntā mā kupō man, kupō man inyeentee, āmu mēēmuukēy kutay keey." 14Makaat ipkooti piich ngʼaleechu āmwooruun. Imwoochi nkōō taayuu Iriin kilē moopooryēēchinii ngʼal. Moomii :kir mpō kiitēēn nyoo toorētēy kwiintaanichoochēē, akuumuukēy kuululuuk kāāpkootuut chēpō pichu tēērēy. 15Ityam wōloo imuuytooy i-ir pāyiisyēēngʼuungʼ nkōō oor nyaa karaam nyoo chāmēy :Iriin siiryoongʼēē taayuu Iriin kumēētingʼēy kāāwāriisyō. Makaat ineet ngʼālyoon nyēpō man kilēē paani lēē. 16Istoorēē keey imwoorootēy ngʼal choo mānāmēy keey ākōō ngʼālyoontoo Iriin. Āmwooraa kilēē nyoonēē, āmu, piich choo chuutēy keey ngʼal choo lēē choochēē, kutāsēy taay kulōōwiituuy nkōō wōloo mii :Iriin. 17Āmootēy :koonēētiisyoo pichoochēē piich kilēē paani āmootēy :chēēsēērkēēch kēēlpō chiich. Walak nkōō pichoochēē ku Umeenaayo ākōō Pilēētō 18choo kichuunnyēērō ngʼālyoon nyēpō man. Mwoorēy :pichu kilē ki-ira kēny :ngʼeetataa meerat kululuukaata kaarana nyēpō piich walak. 19Mpō ntā lēē nyoonēē, kutākuuryoongʼoot :kiptēlēny nyēpō Iriin ākēērōōtēē siruutēchu mwoorēy kilē, "Nkēt :Iriin piich choo lēē chaachiich." Aku "Chiich aka tōkōl nyoo chāmēy Kiptaayaan ku maraat kuwala nkōō rāyiityō." 20Nkōō kō aka tōkōl nyoo ōōw ku miitō :kikoompeen choo /kiku-irtaara ta-aapu ākōō chēpō peeteen. Miitō mpō choo kiiku-irtaara keet ākōō chēpō tangʼat. /Kupāyiisyēērēē kikoompeen chēpō koonyit /kēēpāyēy too, ku chu mā pō koonyit /kēēpāyiisyēērēē pērēētuu aka tōkōl. 21Kunyuun, nēē tiliil keey :chiich aka tōkōl, kulēkuuy kikoompō nyoo tiliil nyoo muukēy :chiich nyēpō koot kupāyiisyēērō nkōō pāyit aka tōkōl nyaa karaam. 22Tiimōti, istoorēē keey mākuut chēpō pōōrpō naran chēpō rāyiityō akiituup oor nyēpō man, nyēpō kaarana, nyēpō choomnyoot ākōō kaalya. I-ir kilēē nyoonēē ākōō piich choo sooyēy Iriin nkōō moo nyoo tiliil. 23I-istoorēē keey kwiintaan chēpō sālwoonti. Inkēt inyēēn kilē āpuuy :ngʼaleechoochēē riiri. 24Machamaat nkōō kipāyityoon nyoo irēy pāyiisyoo Kiptaayaan ku-ir riiri. Makaat kutalayiit nkōō wōloo mii :chiich aka tōkōl, kuuneet nyaa karaam akimurtooy ngʼal chaa chaangʼ. 25Ku nēē mii :piich choo kwiintoochinii inyeentee, ku maraat ku-isu pichoochēē muutyō akutingʼēē moo kilē muukēy :Iriin ku-ir akwaaneek kuwāliisyō tākusōwu man. 26Kuumuukēy nyuun :akwaaneek kusōwu man sikuchirila ngʼērēpoo Syeetaani nyoo kiikunam siku-ir kiyoo mārēy :inyeentee.
Copyright
Learn More


text:
Beekan Guluma Erena: Mul‘ata Karaatti Hafe! (Seenaa Gooticha Oromoo Baaroo Tumsaa)
Jaarraan amma keessa jirru jaarraa qalama malee seenaa dhiigaan itti barreessanidha. Sababnisaas seenaan dhiigaan barreeffame ija waan godhatuufi. Arrabni qoraattiifi sammuu joonja’aan jaarraa 21ffaa keessatti bakka hinqaban. Sababnisaas dubbii hadhaayaa afaanii waan nama baasaniif. Warreen abashaa impaayera nuti jiraannu keessatti jaarraa tokkoo oliif seenaa Kuushiin akka hinjirre godhanii balleessuudhaan madaa hinfayyine nurratti uumaniiru.
Seenaa isaanii malee kan warra senaan isaanii Seemeetik hinta’iinii hedduu burjaajessaniiru. Keessumaayyuu Oromoo jiraataa biyya Itiyoophiyaa ta’uusaa utma beekanii, alaa galee, amantiifi biyya hinqabu jedhanii eenyummaa isaatti akkanni qaanawu taasisaa turaniiru. Har’as taanaan ilmaansaanii jijjiirama sammuu fiduu dadhabuudhaan dhimmi Itiyoophiyaa isaan malee Oromoo akka hinilaallanne godhanii qaanii tokko malee odeessu. Seenaan Itiyoophiyaa seenaa Kuushiifi seenaa Oromoo akka ta’etti tasa hin amanan.
Seenaan nafxanyootaa bara minilikii,bara Hayilesillaaseefi Dargii guyyaa guyyaaatti rakkina uumaa jiru; nutu caalaa nafxanyootaati malee maalummaafi seenaa Oromoo wajjin waan wal qabate miti. Har’as taanaan hololli nutu caalaa yookiin nafxanyoonni kun egaa har’a kan isaan barbaadan Itiyoophiyaa barbaadan dhaabbachuudha. Jarreen kun egaa Oromoos ta’e uummata kibbaa qabeenya isaanii malee isaaniin hinbarbaadan. Shirri nafxanyootaa kana qooqa ittiin ibsinutu nurakkisa. Yeroo Oromoon cunqursamee lafti isaa irraa fudhatamee aadaansaa wanjoo jala gale, akkasumas seenaa sobaa irratti fe’ame jalaa bilisa ba’uuf ofiikootiinan ofbulcha jedhee yeroonni ka’u, ‘Gaallaan maalta’eetu’ jedhanii arrabsoon mogolee isa buusu.
Biyya bulchuun nuuf kenname isinimmoo nujalatti bitamuudha; carraan keessani jechuun Waaqa wajjin walloluudha jechuun akka waan Oromoon Waaqa malee uumameetti soba guyyaa saafaa amantii isaaniin da’ate sanaan sammuu nu hadoochaa turaniiru. Itiyoopiyaan qomoo kanaan haabitamtuun seera Waaqarraa dhufe utuu ta’ee nutis warri lafattiirra jiraannu beekuu qabna turre. Kanaafuu jarreen warra nutu caalaa kanaaf goonkumaa hinmijatu. Ummanni bittaa kana jala jiru cunqursamuusaa akkanni hin hubanne gochuudhaan biyya,aadaafi afaan boonsaa utuu qabuu mataa buusee jiraachuusaa ilaalee dhalooti hincallisne hindhibamu. Ammas ta’e durattis qabsoo eenyummaa Oromootiif goototni qabsaa’an lakkoofsi bira hinga’u.
Haaluma wal fakkaatuun uummata Oromoofi sab lammoota Itiyoophiyaa keessa jiraatan irra cunqursaa qaqqabu ilaaluu jibbuudhaan bittootaafi miiltoosaanii wajjin wal falmuudhaan saba isaaniif jedhanii kan wareegaman hedduudha. Barreefamni kun seenaa nama uummatasaa cunqursaafi bittaa jalaa baasuuf dhimmaa ture garuu waa’een isaa hedduu hindhagayamin irratti xiyyeefata. Namni kunis Baaaroo Tumsaa jedhamuun beekama. Innis seenaasaafi seenaa uummata balla’aa Oromoo dhiiga isaatiin katabee darbe. Baaroo Tumsaa bara 1942 lixa Oromiyaa godina wallaga lixaa naannoo Gimbii ganda karkarroo jedhamtu keessatti abbaasaa obbo Tumsaa silgaafi harmeesaa aadde Naasisee Ciratoo jedhaman irraa dhalate.
Abbaan isaafi harmeen isaa walitti aansuun du’aan irraa adda baanaan Baaroon obboloota isaa lamaan Raaheelfi Nagaasaa Tumsaa wajjin mana duwwaa keessatti hafe. Yeroo sanatti obboleessi isaa obbo Guddinaa Tumsaa hojiidhaan magaalaa Naqamtee keessa jiraachaa waan turaniif, qophummaa obboleessa isaanii jibbuudhaan dhaqanii bakka jiraatan magaalaa Naqamteetti gatiittiitti baatanii isa fidan. Baaroon barumsa isaa sadarkaa tokkoffaafi 2ffaa achuma magaalaa Naqamteetti erga xumuree booda, barumsasaa sadarkaa olaanaammoo kolleejjii Waldaa Makaane Yesuus Bishooftuutti argamurraa xumure.
Itti aansuudhaan Yuunivarsiitii Haayile Sillaasee 1ffaa jedhamuun beekamurraa barnoota Faarmaasiistiin digirii jalqabaa bara 1966tti fudhate. Itti fuufuudhaan utuu hinturiin Yunivarsiitichumarraa seeraan digiriisaa jaaalqabaa fudhate. Baaroon egaa turtiisaa Yunivarsiitii keessatti barattoota jijjiirama barbaadanii wajjin waliigaluudhaan sochii cimaa taasisaa ture. Barattoota kutannoodhaan saba isaaniif qabsaa’aa turanis sadarkaa garaagaraatti ijaaraa ture. Ijoolleen Oromoo muummee barnoota addaa addaarrtti ramadamtee akka biyyaasheef hojjechuu qabduttillee gurmeessaa ture. Bara 1964-1965 waldaa Yunivarsiitii kolleejjii Finfinnee irratti pireezedaantii ta’uudhaan hojjete. Bara 1966 immoo waldaa waliigaltee Yunivarsiitii Finfinneerratti barreessaa ta’uudhan hojetaa ture.
Baroota kana keessatti baay’inni barattoota Oromoo Yuunivarsiitii keessatti haaxiqatu iyyuu malee, arruma jiran kanaa wajjin wal arguudhaan mirga uummata Oromoo kabachiisuurratti maree taasisaa tureera. Wal’aansoon barattoota Yunivarsiitiin jalqabame kun utuu hinturiin ifatti ba’uudhaan namoota hedduu sochooseera. Sochiin kunis kana qofaaf utuu hintaane, uummanni Oromoo akka inni mirgasaaf falmatuuf karaa baaseera. Baaroon itti fufuudhaan namoota paarlaamaa keessa hojjetanii wajjin wal argee mariyachuun warra akka Maammoo Mazammirfaa wajjin ta’uun waldaa walgargaarsa Maccaafi Tuulamaa keessatti mormii fiyuudalizimii baadiyyaa keessattis baballisuun sochii mormii bara 1966 keessa turerratti haala mijeessuun shoora olaanaa taphatera.
Finfinneefi magaalota kanbiroo keessatti yaada ‘lafti qoteebulaaf’ jedhu irratti dargaggoota hedduu gurmeessuudhaan bittaan warra nafxanyootaa akka gabaabbatu taasisuuratti gumaacha guddaa taasiseera. Wallaansoon bara 1966 ka’e kun duula guddina waliin jedhu uumee keessumaayyuu naannoo Oromiyaa keessatti fudhatama argateera. Fudhatama argachuusaatiif sababnisaa Baaroo Tumsaa ture. Goota humna dargaggootaa ijaaruun sirna Nafxanyootaa barbadeessuuf kutatee ka’e.
Jijjiiramni inni fides Oromoo qofaaf utuu hinta’iin, bittaa warra abbaa lafaa jala turan hundaaf akka ta’e seenaan ni dhugoomsa. Baaroon bara 1966 barnootasaa erga xumuree booda biiroo eegumsa fayyaatti miindefamee hojjechuu jalqabe. Waajjira kana keessa amma turetti loogii bara dheeraaf ana hojii sana keessaa ture qorachuudhaan qajeelfama ture sana jijjiiree namoota hedduudhaaf bu’aa ta’eera. Sobdootaafi warreen malaamaltummaadhaan jiraatanis qaanessaa tureera.
Haalli Baaroofi garee hojjetootaa kanaa namootni itti hintolin Baaroo hojiirraa ariyaniiru. Miindaasaarra ariyatamuun cinatti akka shororkeessituu addaatti fudhatamee tureera. Haata’u malee dabni irratti raawwate kun Baaroon wallaansoosaatti akkanni cimu isa taasise malee dugda duubatti isa hindeebifne. Yeroo mara mootummaan bara sanaa Oromoorrti miidhaa dhoksaa waan taasisuuf, akka sabni Oromoo walitti dhufanii mariyatan waan hinbarbadneef waldaan maccaafi tuulamaa akka cufamu taasisaniiru. Kun kan isa gaddisiise Baaroon ummanni Oromoo bakka maree akka hindhabneef ‘Waldaa Dhaaba Dhidheessaa’ jedhu uume. Mul’anni Baaroo keessaa finiinaa ture sun boqonnaa waan isaaf hinlaanneefiif yoo isaan karaa tokko cufan inni ammoo karaa biraan mala dhaha malee sodaachisiifamuu abashaa kanaaf goota hinjilbeenfanne ture. Faayidaalee yeroo qabsoo bilisummaa Oromoof jedhee dhabes homaa tokkottuu hinlakkoofne.
Baaroo Tumsaa sochii hedduu taasise cinatti bara 1964 aadde Warqinash Bultoo wajjin bultii ijaarrate. Aadde Warqinash Bultii biyya Eertiraa keessatti dirqama loltummaarra utuu jiranii bara 1982 loltoota amanamoo Mangistuu Haayilemaariyaamiin ajjeefamani. Aadde Warqinash Bultoo obboleettii jeneraal Demisee Bultoo yommuu ta’an, abbaan isaanii obbo Bultoo Ejersaammoo Waldaa Maccaafi Tuulamaa keessatti miseensa turani. Cidhi Baaroo Tumsaa Oromoota sadarkaa hojii adda addaarra bakka adda addaarra jiran hundaa biratti haala ho’aadhaan waan kabajameef diina biratti akka sochii siyaasaatti fudhatamee isaan sodaachisaa ture. Dargaggeessi lammiisaatiif akka guddaatti inaaffaa garbummaa hunkuteessuuf qabatee ka’e kun tarkaanfii diinaa kan itti caalchisaa deemeefi akka malee sodaachisee gara isa dhabamsiisuuf ka’ame sochii bara 1966 ka’e akkanni karaattti hafuuf gumaacha taasisera. Amma ammaatti saba Oromoo hedduu biratti akka gaariitti kan dubbifamuufi jaallatamu (The Oromos voice against tyranny document 1971) kan jedhu garee hojjetootasaa wajjin namoota hedduu bira akka ga’u taasiseera.
Barreeffamni kun gara afaan Amaaraattillee hiikamee dubbifamaa ture. Kan inni barruu kana raabsaa tureefimmoo waan waldaan maccaafi Tuulamaa cufameef Oromoota jajjabeessuuf qofaa utuu hintaane, baroota dheeraadhaaf cunqursaafi dabaa saba Oromoorra ga’aa ture barruun kun ofkeessatti waan qabattee jirtuufidha. Dararfamaafi cunqursaa tureef jiru saba Oromoo ittiin bariisuuf jedheetu. Baaroon bara 1972 tti Afaan Oromoo akka qubee laatiiniin barreeffamuuf Hayilee fidaa wajjin qo’atee yeroodhaaf gaazeexaan ‘Bariisaa’ jedhamu qubee saabaatiin akka maxxanfamu taasisaniiru. Garuu utuu hinturiin mootummaan dargii itti inaafuudhaan fuudhee ministeera beeksisaa jala galche.
Har”a gaazeexaan Bariisaa faayidaa siyaasaatiif jedhamee kan qophaawu malee faayidaa eenyummaa saba Oromootiif jedhee miti. Baay’inaan waa’ee eenyummaa Oromoo irrattis kan hojjetaa jiru miti. Maqaa kana qabatee gaazexaan bahaa jiru garuu ammayyuu biyya Oromiyaa keessa jira. Qubee Afaan Oromoo har’a sabni Oromoo itti fayyadamu Baaroo Tumsaafi Hayilee Fidaafaatu bara lubbuun jiran qopheessani. Bara 1973 qabsoon Oromoo akka inni sadarkaa olaanaarra ga’uuf kaayyoo balla’aa baasuudhaan wiirtuu Qaama Qindoominaa yookaan ‘Central Coordinating Body’ dhaaba jedhu hundeesseera. Kunis immoo turee dhaaba Adda Bilisummaa Oromoo jedhutti jijjiirameera.
Bara 1974 daba mootummaan Hayile Sillaaseefi jaleensaa uummaatarratti geessisaa turan qaamni qoratu hundaa’e. Kana keessattis Baaroon miseensa ta’ee akka hojjetu erga taasifameen booda namoota Oromoo hinta’iniin rakkoo keessa galafamuuf tureera. Garuu rakkoo isaan Baaroorratti qopheessan kana namoota miseensa Dargii turaniin karaatti hafeera. Baaroon dhaabbata siyaasaa bara sana keessatti hundeeffaman hunda dhiisee saba bara mootummaa Haayile Sillaasee cunqrsaan irra ga’aa ture hundaa kan ofitti haammatu dhaaba Wala’ansoo saba balla’a unqursamoota Itiyoophiyaa ‘Ye Itoophiyaa ciqunooch abiyootawwii Tigil’ jedhu hundeesse.
Dhaabni kunis saba Oromoofi sabaafi sablammoota cunqurfamoota byyattii kan ofkeessatti haammate ture. Isaan booda Dargiin yeroo jabaachaa deemu oftuulummaasaa dabalaa deemuun dargiin dhaaba ‘EMALEDHI” jdhaman diiguutti kaanaan Oromoonni baay’een gara qabsootti seenuu jalqaban. Bara 1974 tti hundaa’ee baha Oromiyaa keessatti soch’aa kan ture Dhaabbati Bilisummaa Oromoo qabsaa’ota hedduu horachuu danda’ee ture. Baaroonis qabsoo kanatti seeenuudhaan gara bahaatti deemee geggeessummaan hojjetaa utuu jiruu bara 1977 tti lubbuunsaa darbe. Duutii Baaroo umurii gabaabaafi akka tasaa dhaaba Adda Bilissummaa Oromoofi uummata Oromoo akka malee naasiseera; miidheeras. Dargaggeessi umurii waggaa 35 tti diinaan ajjeeffame kun bara hundumaa godaannisa hindagatamne saba Oromoo irratti maxxansee jira. Diinni oldeemtota Oromoo karaatti hambisuun isa duras ta’ee isaa asitti kan itti fufaa turedha.
Akkaataa du’asaa ilaalchisee saba Oromootiif odeeffannoon hinkennamne. Haata’u malee, du’a Baaroo Tumsaan booda namootni yeroo sana turan geggeessummaarratti dandeettii dhabuu qofaa utuu hintaane, ejjennoo dhabuusaaniirraan kanka’e dhaabasaaniitiifis ta’e uummatasaaniitiif ta’uu dadhabuudhaan ummata qaanessaniiru. Kaayyoo inniifi kan isa fakkaatan itti wareegamaniif xiyyeeffannoo guddaan hinkennamne. Har’a sammuufi dandeettiin uummata Oromoo yeroo kamirrayyuu caalaa akka malee guddachaa jira. Dargaggoonni Baaroo Tumsaa bakka bu’an Oromiyaa keessaa biqilanii jiru. Dhiigi Baaroo Tumsaa, Guddinaa Tumsaa, Magarsaa Barii, Jaagamaa Badhaaneefi dhiigi goototni Oromoo hedduun bilisummaafi dagaaginaan guutuummaa Oromiyaa keessa walgayee jira. Seenaan gootota Oromoo sirna diddaa garbummaatiif qabsaa’aa turanii bara baraan gabatee seenaarra hindhabamu. Dhiigni dargaggoota Oromoo harka diinaatiin dhangalaafame bilisummaa goolee bantii lafaa hundarratti finiinu argamsiisuu akka danda’u firaafi diinni Oromoos wallaala natti hinfakkaatu.
Nama cimaa kan turaniif waldaa Maccaafi Tuulamaa keessatti geggeessummaan hojjetaa utuu jiranii Mootummaa Hayile Sillaaseetiin hidhamanii rukkuttaan gidirfamanii lubbuun isaanii waxabajjii bara 1962 umurii waggaa 58tti kan darbe seenaafi ergaa obbo Hayile Maariyaam Gammadaatiinan barreeffamakoo kana xumura. Utuu lubbuun isaanii hindarbiin dura hiriyoota isaanii mana hidhaa keessa jiran wajjin turaniin, an kanaan booda fayyee isinii wajjin jiraachuu akkan hindandeenye beeka; garuu kun ergaakoo isa xumuraati jechuun dubbiisaani akka arman gadiitti dubbtan. Jechi Maccaafi Tuulamaa jedhu akka ‘Bofa garaa namaa keessa galeeti; nuuf bofti sun ba’us ba’uu dhiisus summiisaa waan facaaseef, summiin sun nama keessaa ba’uu hindanda’u; nutis akkuma kana inni nukeessa seene kun nukeessaa ba’uu hindanda’u; qabsoon nuti amma jalqabne kunimmoo dhala dhala keenyaan bakka ga’a malee karaati hinhafu jedhanii torban kana dubbatanitti lubbuun isaanii darbite. Har’a kunoo guutummaa Oromiyaa keessatti dhalataan Oromoo barate seenaasaa akka qoratuufi ifa godhu akkasumas utuu akka jabaa diinaan oofamuu lafasaa qabatee akka jiraatu kan taasise dhiiga ilmaan Oromoo kaleessa dhangala’e sanadha. Bittaa abbaa lafaa jalaa baanee bittaa siyaasaa jala hin seennu. Qabsoon walharkaa fuudhii waan ta’eef, har’arra bori akka wayyu dagachuun nurra hinjiraatu. Warreen har’a carraa argannee lubbuun lafa kanarra jirru qabsoo barnootaa, siyaasaa, dinagdee barreessuu keessatti qooda nurraa eegamu fudhachuu yoo baanne dhiigniifi lafeen isaanii dhangalaes ta’e caccabe sun boqonnaa nu dhowwata. Seenaanis duuba deebi’ee nutaajjaba. Qabsoon itti fufa, garboomfataan nikufa akkuma jedhamutti garbummaan wallaalummaafi of wallaaluu akkasumas garbummaan hiyyuma gama hundaa nurraa haa hunkutaa’u jechuudhaanan barreeffamaakoo kana ammaaf xumura!
Galatoomaa!!
*Beekan Guluma Erena
PhD Student at Addis Ababa University
In Documentary Linguistics and Culture
Email: beekanguluma@gmail.com
Skype name: misganu.guluma
Face book. facebook.com/beekan,guluma or
beekan.guluma@facebook.com
Tel. 0911074437