text:
Muhaammad Ergamaa Waaqaa Isa Dhugatii? (Is Muhammad a true Prophet of God? Part two)
Sam Shamoun
[Kutaa Tokkoffaa] Kutaa Lammaffaa
(Qopheessadhaan kan Hiikame)
Qabxii Guddaa Sadaffaa
Muhaammad dogoggorawwan baay’ee gurguddoo ta’an hojjetee jira
1. Imala Halkanii:-
“Inni garbicha isaa masgiida kabajamaadhaa gara masgiida fagoo isa naannoo isaa eebbisnetti kan isa geesse (gooftichi) qulqullummaan isaaf haa ta’u. dinqii keenya keessa isa agarsiisuf (isa deemsifne). Ilaa inni (Allaah) kan dhagahu kan argusi” 17:1
Akkaataa aadaa Musliimatti Muhaammad gara Masgiida Yerusalem dhaqee jira. Gabaasni armangadii kun kan fudhatame barreeffama Alfred Guillaume, The Life of Muhammad (Oxford University Press Karachi, 1995 tenth impression), Hiika Ibn Ishaq Sirat Rasulullah irraati.
Ziyad bin Abdullaah Al-Baka’i Muhaammad bin Ishaaq irraa kan itti anee jiru kana natti hime. Sana booda ergamaan Allaah masgiida Makkaa jiru irraa gara Masjiid Al aqsaa, jechuunis gara masgiida Aliyaa ni fudhatame. Kunis kan ta’e erga Islaamummaan gara saboota Qurayish hunda babal’atee booda ture. Yeroo sanas michuu isaa kan ture Gabri’eel isa waliin deemee ture. Kunis hamma dinqii waaqaf lafa gidduu jiru argutti hamma mana qulqullummaa Yerusalem gahutti ture.
Seenaa kana keessatti Al Hasan kan itti anee jiru kana dubbatee jira.   akkanumas Sahih Muslim, Book 1, Number 309: irratti kan itti aanee jiru kana ni arganna:- Anaas bin Maalikiin kan gabaafame, ergamaan Allaah (nageenyi isa irratti haa ta’uutii) kan dubbate; ani gara Al Buraaq nan geeffame, innis horii adii fi dheeraa harree caalu garuu gaalaa irra xiqqaatu yemmuu ta’u kottee isaa lafa dheerina hamma meetira tokkoo gahu irra kaawwata. Isa irra bahuudhan gara mana qulqullummaa Yerusalem nan dhufe; sana boodas qubeela raajonni itti fayyadaman irratti isa nan hidhe. Gara mana qulqullummaa sanaas seenee rak’aa lama kadhadhee nan bahe. Sana boodas Gabri’eel xoofoo (meeshaa bareedaa waa ittiin dhugan) waynii fi xoofoo aannanii naaf fide. Anis aannanicha nan filadhe, gabri’eelinis akkas naan jedhe:- wanta uummamaa isa ta’e filattee jirta. Sana boodas gara samii na fudhate.
Rakkinni inni duraa yaada armaan olii keessatti argamu manni qulqullummaan Yerusalem bara 585 dhaloota Kiristoos dura raayyaa Baabiloonin kan barbadda’e ta’uu isaati. Dabalataanis jeeneraalli Roomaa Tiitoo jedhamuu fi loltoonni isaa mana qulqullummaa isa lammataa bara 70 dhaloota Kiristoos booda guutumaa guututti barbadeessanii jiru. Manni qulqullummaa kun kan barbadaa’e seenan imala gara Yerusalem kun bara raawwatamee jira itti jedhame sana waggoota heddu dura ture. Masgiinni Al Aqsaa caqafame kun hamma bara 691 dhaloota Kiristoos boodatti, jechuunis hamma Amiir Abdul Maalik ijaaretti gonkumaa kan hin jirre ta’uu isaati.
(Egaa kuni imalli halkanii Muhaammad dogondora ta’uu isa seenaa mul’isuudha)
2. Lakkoofsota Lafaa
Qur’aanni akka dubbatutti Allaahn kan uume samii torbaa fi lafa torbadha.
“Allaahn isa samiiwwan torba uumedha, lafallee kanuma isaan fakkaatan uumee jira. Jidduu isaanittis ajajni isaa ni bu’a. Allaahn wanta hunda irrattuu danda’aa ta’uu isaa Allaahnis wanta hundaa beekkumsa isaatin kan marse ta’uu isaa akka beektan (kana isin beeksise)” 65:12. Gabaasni sirrii ta’e jedhamu akka mul’isutti Muhaammad lafoonni torba akka jiran kan amanu akka tureedha.
(Sahih al-Bukhari, Volume 4, Book 54, Number 417
www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/hadithsunnah/bukhari/054.sbt.html; see also Numbers 418, 420; Volume 3, Book 43, Numbers 632
Abu Huraayradhaan immoo kan dubbatame:-   ammas inni ni gaafate ‘isaa fi isin gidduu maal akka jiru ni beektuu?’ isaanis ‘Allaah fi ergamaan isaa caalatti ni beeku’ jedhan; isiniifi isa giddu waggoota dhibba shantu jiru jedhe. Inni ammas inuma gaafate ‘isaa ol maal akka jiru beektuu?’ isaanis ‘Allaah fi ergamaan isaa caalatti ni beeku’ jedhan; innis ‘jidduu isaanitti samiiwwan lama kan fageenya waggaa dhibba shanii qabantu argamu’ jedhe. Innis hamma samiiwwan torba lakkaa’utti akkasumatti dubbbachuu isaa itti fufe. Tokkoon tokkoon lakkuulee keessattis fageenyi jiru akkuma fageenya samii fi lafa gidduu jiruuti. Achirraanis inni ni gaafate:- ‘isaa ol waan jiru beektuu?’ isaanis ‘Allaah fi ergamaan isaa caalatti ni beeku’ jedhan; innis ‘isaa ol kan jiru teessumicha. Teessumichaa fi samii isa torbaffaa gidduu fageenyi jiru fageenya samiilee lakkuuwwan gidduu jiruun wal qixa.’ Ammas ni gaafate:- ‘isin jala maaltu akka jiru beektuu?’ isaanis ‘Allaah fi ergamaan isaa caalatti ni beeku’ jedhan; innis ‘lafatu jira’ jedhee deebise. Achirraanis ni gaafat:- ‘ isa jala maaltu akka jiru beektuu?’ isaanis ‘Allaah fi ergamaan isaa caalatti ni beeku’ jedhan; innis akkas jedhee deebise ‘isa jala lafatu jira. Fageenyi isaan gidduu jiru kan waggoota dhibba shaniiti’ lafoota torbaa fi fageenya lameen isaanii giddu jiru haama lakka’utti akkasuma jechaa itti fufe. Itti fufees akkas jedhe:- ‘lubbuun Muhaammad kan ittiin qabamtee jirtu isaan nan kakadha, funyoo osoo asii gadi darbitanii beekkumsa Allaah jalaa hin ba’u’ Sana boodas sagalee itti fufee jiru kana ni yaadate (ni qara’e):- “inni kan duraa fi kan dhumaati. Isa alaa fi isa keessati. Inni hunduma beekadha.” (Tirmiiziin akka ibsetti sagaleen kutaa ergamaan Allaah dubbate kun kan agarsiisu beekkumsi, humnii fi angoon Allaah garuma kamuu akka qaqqabuudha; innis kitaaba isaa irratti akkuma ibsetti jechuudha.) Ahmad and Tirmidhi transmitted it. (Al-Tirmidhi, Number 1513- taken from the ALIM CD-ROM Version).
Ibsitoonni Musliimotaa kan birootis akkuma mirkaneessanitti Muhaammad dogoggoraan kanuma akka amanaa tureedha. Dabalataanis kan dubbatan lafti diriirtuu akka turte akka inni amanaa tureedha. Ibsitoota kanneen keessaa tokko tokko kan itti fufanii argamaniidha.
Al-tabarii
Muhaammad bin Saaliha bin Askaar-Ismaa’il bin Al-kariim Wahiib nama jedhamuun ajaa’ibsiisummaan isaa gabaafamee jira.   (History of Al-Tabari-General Introduction and From the Creation to the Flood, translated by Franz Rosenthal [State University of New York Press (SUNY), Albany 1989], Volume 1, pp. 207-208;).
Ibin Katiir
“Lafaa fi kan isa fakkaatan” jechuun inni lafoota torba uumee jira jechuudha. Saahihootaa lameen keessa hadisni kan armaan gaditti argamu ibsu ni jira.
(lafa nama tokkoo seeran ala kan fudhatu eenyumtuu yoo jiraate lafa taakkuu tokkollee yoo taate inni morma isaa irratti maramee hamma lafa torbaffaatti gadi ni bu’a)
Saahih al Bukaarii keessatti immoo akkas jedha:- (inni gara lafootaa keessatti gadi ni dhidhima)
Kitaaba jalqaba al-bidaayaah Wan bidaayaah irratti, seenawwan garagaraa hadisa kanaa caqaseen jira. Kunis yeroon haala uumama lafaa senessetti. Galannis ulfinnis Allaahdhaafi.
Namoonni hadisni kun ardiilee torban agarsiisa jedhan isaan hiika nama amansiisuu hin dandeenye fi dubbii Qur’aanaa fi hadisaa wanta faallessu akkasumas wanta ragaa hin qabne fidanii jiru. (Tafsir Ibn Kathir (Abridged) Volume 10 (Surat At-Tagabun to the end of the Qur’an), abridged by a group of scholars under the supervision of Shaykh Safiur-Rahman Al-Mubarakpuri [Darussalam Publishers & Distributors, Riyadh, Houston, New York, London, Lahore; first edition, September 2000], pp. 55-56: tafsir.com/default.asp;).
3. Marsaa Aduu
Qur’aanni fi sunnaawwan (fakkenyi) Muhaammad kan barsiisan aduun gara eddoo itti sagadduu fi lammata deebi’uudhaf hayyama eddoo itti argattutti hanga teessuma Allaah akka imaltudha.
“Aduun hamma eddoo boqonnaa isheedhaf ta’utti ni fiigdi, kunis murtii uumaa isa moo’aa fi beekaa ta’eeti” 36:38
Abu Dar kan dubbate akka armaan gadiiti:- raajichi yeroo aduun itti dhiitutti gaafii akkas jedhu na gaafate “yeroo aduun dhiitu eessa akka deemtu ni beektaa?” anis akkas jedheen deebise ‘Allaah fi duuka bu’aan isaa caala ni beeku’. Innis deebisee akkas naan jedhe “aduun teessoo isaa jala geechee hamma sagadduu fi lammata akka baatuf hamma hayyama argattutti ni deemti, haata’u malee yeroon itti isheen gadi jettee sagadduu fi lammata akka baatuf hayyama gaafattee dhoowwatamtu ni dhufa. Kanaaf wanta gootu kana irra deebi’uudhan akka gootu hayyama gaafattee yeroon itti dhoowwatamtu ni dhufa. Yeroo sanattis gara dhuftetti akka deebitu ni ajajamti, kanaafis karaa dhihaatin ni baati.” Kun hiikkaa dubbii Allaah “Aduun hamma eddoo boqonnaa isheedhaf ta’utti ni fiigdi, kunis murtii uumaa isa moo’aa fi beekaa ta’eeti” 36:38 (Sahih al-Bukhari, Volume 4, Book 54, Number421: www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/hadithsunnah/bukhari/054.sbt.html).
4. Qur’aanni dabalataan wanti inni dubbatu kayyon jiraachuu urjiilee seexanoota irratti darbatamuuf akka ta’eedha
“Samii ishee dhihoo ibsaawwaniin (urjiiledhaan) ni bareechine seexanootafis adabbiidhaf ishee goone. Isaanifis (seexanootaf) adabbii ibiddaa ni qopheessine” 67:5
“Nuti samii ishee dhihoo urjiiledhaan ni bareechine. Seexana fincilaa ta’e irraas eguu ni eegne. Gara raayyaa isa olii hin dhaggeeffatan. Gosa hundarraawuu xomborri (ibsaan ibiddaa) irratti ni darbatma” 37:6-8 “Samii irratti burjoota goonee jirra. Warra ilaalufis (urjiiledhaan) bareechinee jirra. Seexana ari’ame irraallee eegnee jirra. Garuu (oduu) dhagahuu isa hatu oggasuma xomborri ifu isa duuka ni hordofa (isa ni guba)” 15:16-18
“Yaa raayyota namaa fi jinnii, naannoo samii fi lafaa keessaa ba’uu yoo dandeessan ba’aa, garuu angoodhan malee ba’u hin dandeessan (garuu angoo hin qabdan). Ayyaana gooftaa keessanii keessaa isa kam gantu? Lamaan keessan irrattuu arraba ibiddaa irraa aarris isinitti ni ergama (lamaan keessanuu) gargaarsa hin argattan.” 55:33-35
Abu Qataadaa Musliimni jedhamu waa’ee kanaa akka armaan gadiitti dubbatee jira:- “uumamuun urjiilee kanneenii kaayyoo sadi’iifi, jechuunis samii isa dhihoo bareechudhaaf, misaa’eloota seexana rukutan ta’uudhaf akkasumas mallattoolee imaltoota gaggeessan ta’uudhaf. Kanaafuu namni kamiyyuu hiika kanaan alaa fiduudhaf yoo yaale dogoggoree jira, akkasumas humna isaa akkasumaan dhangalaasa; ofii isaas hamma beekuu qabuu olitti of rakkisa.” (Dr. Muhammad Taq-i-ud-Din Al-Hillai, Ph.D. [Berlin] & Dr. Muhammad Muhsin Khan, Interpretation of the Meaning of the Noble Quran, pp. 214, 394-395;).
Muhaammad seexanni akka waan qaama qabatamaa qabuu godhee nama amanu ta’uun isaa baay’ee ifadha. Dabalataanis seexanni nama irratti fincaan isaa akka finca’u ni amana.
Abdullaadhan kan gabaafame akka armaan gadiiti:- raajicha fuulduratti waa’en nama tokkoo gadi ka’ee ture. Namni waa’ee isaa dubbatamaa ture hamma ganamaatti rafee ture; kadhannaa ganamaatif hin kaane ture. Raajichis ‘seexanni gurra isaa keessatti fincaa’ee jira’ jedhe. Sahih al-Bukhari, Volume 2, Book 21, Number 245- see also Volume 4, Book 54, Number 492:www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/hadithsunnah/bukhari/054.sbt.html).
Abdullaah (bin Maas’uud) kan gabaase immoo akka armaan gadiiti:- waa’ee nama halkan guutuu hamma bariitti rafee raajichatti himamee ture. Innis (raajichi qlqulluun) ilaalchi inni kenne: ‘namni sun kan seexanni gurra isaa keessatti fincaan isaa fincaa’e’ kan jedhu. Sahih Muslim, Book 4, Number 1700: www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/hadithsunnah/muslim/004.smt.html.
5. Kamtu dura dhufe? Smii moo lafa?
Qu’aanni samiin uummamuu isaatin dura laftii fi wanti ishee keessajiru dursee akka uummame ni dubbata.
“Inni isa waan lafa irra jiru hunda isiniif uumedha; sana boodas gara samii ni yaade, samiiwwan torba isaanis ni godhe. Inni waan hunda irratti beekadha.” 2:29
“Isaanin jedhi:- isin waaqa isa lafa guyyoota lama keessatti uume ni gantuu? (Kana kan hojjete) inni gooftaa addunyootati. Ishee irrattis gaarota qooran ni godhe. Ishee keessattis eebba ni godhe. Ishee keessattis nyaata (guyyoota lamaan darban waliin walumatti) guyyoota afur keessatti warra gaafatuuf sirrii yoo ta’u ni murteesse. Sana boodas gara samii isheen aara taatee yemmuu jirtutti ni yaade. Isheedhanis lafaanis jaalattaniis ta’ee jibbitanii koottaa jedheen. Ajajamtoota taahee dhufne jedhaniin. Guyyoota lama keessatti samiiwwan torba isaan godhe. Samiiwwan hunda keessatti haala ni qopheesse. Samii ishee dhihoo ibsaadhan ni bareechine, (seexanoota) irraayis eeguu ni eegne. Kuni murtii (goofticha) isa moo’aa fi beekaa ta’eeti.” 41:9-12
Muhaammadii fi hordoftoota isaan duraatif jechi Arabiffaa “tumma” jedhu gocha itti fufaa jechuu akka ta’e ragaan barmaataa ni dubbata. Kunis samiiwwan kan uummaman lafa booda kan jedhuudha.
“Abu Huraayran kan gabaase ergamaan Allaah harka koo qabee kan itti fufee jiru kana dubbate: kabajamaa fi jabaa kan ta’e Allaah guyyaa sanbataa suphee uume, guyyaa diilbataa immoo gaarota uume, achirraanis gaafa wiixataa (dafinoo) biqiltoota uume, kiibxata (lammaffo) immoo wantoota hojii gaafatan uume, achirraanis roobii ifa uume, gaafa kamsaa immoo bineensonni akka tamsa’anii fi jimaata sa’aatii kudhan booda immoo uumama isa dhumaa, jechuunis jimaata sa’aatii booda fi galgala gidduutti Adam (nageenyi isa irra haa ta’uutii) uume” (Sahih Muslim, Book 039, Number 6707:www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/hadithsunnah/muslim/039.smt.html.
Gabaasni hadisaa kun kan dubbatu ifti gaafa roobii akka uummame taasiseeti. Kunis lafaa fi uumama ishee keessatti argam hunda booda ta’uu isaati. Ifti kan agarsiisus aduudha. Kana taanan yaad rimee saayinsii ammayyaa waliin wal faallessa; sababni isaas saayinsiin waa’ee hawaa yemmuu dubbatutti uumamuu biqiltootaa dura aduun jiraachuu ishee ni kaa’a.
Gabaasni barmaataa armaan gadii kun kan fudhatame The History of al-Tabari, Volume 1 - General Introduction and from the Creation to the Flood (translated by Franz Rosenthal, State University of New York Press (SUNY), Albany 1989), pp. 187-193 irraati. Innis akka armaan gadiit jedha:-
“Nuti kan ibsine yeroowwan halkanii fi guyyaa sana dura jiraniidha haata’u malee yeroowwan sunneen marsaa aduu fi addeessaa irratti hundaa’anii ni jijjiirramu. Kanaafuu kun akkuma jirutti ta’ee ibsi barmaataa sirrii ta’e ni jira. Kunis Hanaadal Al bin Al-Saaridhaani; inni akka dubbatetti hadisoota hunda dubbisee (Abu Bakariin) Abu Bakar bin Ayaash – Abu Sa’aad Al-Bakal – Ikriimaa Ibn Abbaas: Yihuudonni gara raajichaa dhufanii waa’ee uumama samii fi lafaa gaafii isa gaafatan. Waaqni lafa diilbataa fi wiixata uume. Kiibxata immoo gaarrenii fi faayidaawwan of keessaatti qabatan uume. Gaafa roobii immoo mukkeen, bishaan, magaalotaa fi lafa bal’eensa qotamuu danda’u uume. Kunneen guyyoota afuri. Innis Qur’aana caqasuudhan itti fufe ‘isin waaqa isa lafa guyyoota lama keessatti ume ni gantuu? (Kana kan hojjete) inni gooftaa addunyootati. Ishee irrattis gaarota qooran (gogan) ni godhe. Ishee keessattis eebba ni godhe. Ishee keessattis nyaata (guyyoota lamaan darban waliin walumatti) guyyoota afur keessatti warra gaafatuuf sirrii yoo ta’u ni murteesse.’ Isaanifis gaafa kamsaa samii ni uume. Gaafa jimataa immoo urjiilee, aduuu, addeessa fi ergamoota ni uume, kunis hamma sa’aatin sadi’i hafutti. Sa’aatiwwan sadeen jalqaba irratti haala jireenya namootaa ni uume, nuti akka jiraannu fi akka duunu. Sa’aatii lammaffaa irratti immoo wantoota namootaf bu’aa buusan hunda irratti rakkina (miidhama) buuse. Sa’aatii sadaffaa irratti immoo Addaam uumee jannata keessa akka jiraatu taasise. Sana boodas Ibliis (seexana) addaam fuul duratti akka sagadu ajaje. Sana boodas sa’aatii dhumaa irratti Addaam jannata keessaa ni baase. Yihuudonnis, ‘sana booda hoo maaltu ta’e yaa Muhaammad?’ yemmuu jedhanii gaafatanitti ‘sana boodas inni teessoo isaa irra qajeelee taa’e’ jedheen. Yihuudonnis, ‘fixxee jirta taanan sirriidha’ jedhanii itti fufaniis ‘ergasiis ni boqote kan jedhu waliin’ jedhan. Kanaanis raajichi baay’ee aaree mul’anni armaan gadii mul’ateef ‘Nuti samii fi lafa, wantoota isaan keessa jiran hunda guyyoota ja’a keessatti uumne, dadhabbiin garuu nu hin tuqne’ jedhee; ‘kanaafuu wanta dubbattan hundaaf obsa qabaadhaa’ jedhe”
Kanaafuu
“Jecha Al Mutaanaa – Al Hajaaj – Hamaad – Ata bin Al-Saa’ib Akriimatiin: Yihuudonni ergamticha ni gaafatan; ‘gaafa sanbataa hoo?’ jechuudhan. Ergamaan Allaahs: ‘gaafas Waaqayyo lafa uumee ni babal’ise’ jedhe. Waa’ee wiixataatis ni gaafatan, innis deebisee ‘isa iratti Addaamin ni uume’ jedhe. Waa’ee kiibxataa ni gaafatan ‘gaarren, bishaani fi kan kana fakkaatan uume’ jedhe. Waa’ee rooboo gaafatan. Innis deebisee ‘ nyaata’ jedhe. Waa’ee kamsaa gaafatan. Innis deebisee ‘samii uume’ jedhe. Isaanis waa’ee jimaataa ni ggaafatan, innis deebisee ‘Waaqayyo guyyaaf halkan uume’ jedhe. Waa’ee sanbataas gaafatanii ‘Waaqayyo gaafas ni boqote’ jdhaniin. Innis sagalee isaa ol kaasee ‘Waaqayyo haa galatoomu!’ jedhe. Itti fufees ‘Nuti samii fi lafa, wantoota isaan keessa jiran hunda guyyoota ja’a keessatti uumne, dadhabbiin garuu nu hin tuqne’ mul’anni jedhu dhufeef”
Haata’u malee kutaan Qur’aanaa itti fufee jiru hima armaan olii kana faallessuudhan wantoonni lafa irra jiran kan akka bishaanii samiiwwan erga uummamanii booda akka uummaman ni mirkaneessa.
“Uumamaan isintu caala jabootaa? Yookis immoo samiidha? (Allaahn) ishee ni ijaare. Ol ka’iinsa ishee wal qixxeesse. Halkan ishee ni dukkaneesse, guyyaa ishee immoo ni ibse. Lafa immoo kana booda diriirse. Bishaani fi marga ishee keessaa baase. Gaarotas cimsee dhaabe. Isinii fi horii keessaniif faayidaa taasisuudhaf (kana godhe)” 79:27-33
Al Tabariin jecha “ba’ada” jedhuuf kan armaan gadii barreessee jira: namni tokko akkas jechuu ni danda’a: akkuma isin hubattan hiiktonni heddu sagalee waaqayyoo hubatanii jiru. “sana booda lafa ni diriirse” jechuun “si’a tokko” jechuunis “si’a tokko ni diriirse” kunis “ba’ada”, “booda” wal qabsiistuu jedhuuf “ma-a” “erga tokko (si’a tokko)” jechuudha. Amma himni keessan sirrii ta’uu isaatif, jechuunis warra as jirruuf “booda” hiika jedhuuf “dura” jecha jedhuuf faallaa kan ta’een ala ta’uu isaa kan mirkaneessu ragaa maal qabdu? Deebin kanaatis akkaataa dubbii arabiffaa keessatti “booda” jechi jedhu akkuma kana dura dubbanne faallaa jecha “isa duraa” yookin “dursee” jedhuu malee “erga tokko” yookin “si’a tokko” hiika jedhu hin qabu. Egaa amma akkaataa fayyadama hiika jechootaa yoo ilaallu dubbattoota hunda caalaa hiika jechootaa beekan biratti beekkama malee warroota biroo birattii miti. (Ibid., p. 216;)
Amma lubbuudhan kan hin jirre Musliimichi (Qur’aana) hiike Abdullaah Yusuf Aliin Qur’aana 79:30 irra kan jiru jecha “kana booda” (ba’ada) jedhu yemmuu hiiku “kanaan ol” jechuudhan yemmuu ta’u “kaanaan ol” yookin haala dheedhii ta’een “sana booda” jechuudha jedhee fudhatee jira. See n. 4475 to xli. 11. (Ali, footnote 5937)
Yaadachiisa Qopheessaa
Dubbiiwwan Qur’aanaa ifa ta’an shanan armaan olitti ilaalle irraa ka’uudhan dhugaan tokko nuuf galuu qaba. Kunis jechoota kanneen kan dubbate raajii (ergamaa waaqaa) dhugaa jedhamuu fi jireenya keenya keessatti isa guddaa kan ta’e waa’ee jireenya barabaraa keenyaf isa hordofuu ni qabnaa? Kan jedhuudha.
Amantaan namni tokko hordofu jireenya isaa keessatti murteessadha. Namni tokko amantaan inni hordofu sirrii ta’uu fi sirrii ta’uu dhabuu isaa qoruu fi dhugaa barbaadutu isa irra jiraata. Qabxiilen shanan raajichi Muhaammad waaqa biraa dhufan jedhee dubbate hundi guutumaa guututti dogoggora. Kanaafuu maal gochuu qabna? Dogoggora hordofaatii jiraachudhaan murtii amantaa dogoggoraa fudhachuu moo dogoggorri yemmuu ifa nuuf ta’u hubannaadhan gara dhugaa deebi’uu? Filannoo dubbistootaf ni dhhisna. Ilaalchi keenya garuu dubbistoonni jalqabaa hamma dhumaatti dhugaa kan ta’e wangeela Gooftaa keenya Yesus Kiristoos akka dubbisaniidha. Dubbii Macaafa Qulqulluu dubbifadhaa. Jecha isaatinis of qoraa; jireenya bara baraa argachuufis gara dhiifama Waaqayyoo karaa Gooftaa Yesus Kiristoosin koottaa – hin turinaas. Waaqayyo isin haa gargaaru, Amen.
Maddi hiikkaa Is Muhammad a true Prophet of God?
Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo Fuula Duraa


c: text/html

text:
Lakkaawinsi Ummata Minneapolis kan bara 2010-nii: Harka keenya keessa Jira
Gara sararaa (website) Magaalaa Minneapolis kan lakkaawinsaa ummataa isa bara 2010-niitti baga nagaan dhuftan.
Imaammanni keenya, lakkaawinsa ummataa kan bara 2010 keessatti lakkaawamuun hagam akka barbaachisaa taye, jiraattota Minneapolis hubachiisuu fi barsiisuu, akkasumattis waayee lakkaawinsaa kanaatis ilaalchisee oduu fi sochiiwwan baayee jiraatan isaan quba-qabaachisuu dha. Fakeenyaaf, yaliiwwan godhaman keessaa tokko koreen ummanni Minneapolis akka guutummatti lakkaawamu hojjattu tan Complete Count Committee jedhamtu ijaaramuu isiiti. Sagantaa bara 2010 ummata lakkaawuu dhaaf baafame hawaasa hubachiisuuf yaalii godhamu karoorsuu fi qindeessuun hojii koree tanaati.
Lakkaawinsa ummataa kan bara 2010-nii sirritti lakkaawuun hegeree magaalaa Minneapolis-f akkaan barbaachisaa dha. Mahaallaqa gara biliyoona $400 tahu kan sagantaalee mootummaa Federaalaa 170-f waggatti ramadame akkaataa addaan qoqqooduu keessatti galmeen lakkoofsa ummataa addeessu jiraatuun akkaan murteessaa dha. Akkasumattis, odeeffanni achirraa argamu kun tajaajiloota hojii hawaasummaatii fi sagantaalee gumaata argatuun irra jiru, kanneen ummataaf barbaachisan dabaluudhaafis lakkoofsi ummataa beekamuun murteessaa dha. Nama osoo hin lakkaawamin hafu 100 irratti, Minneapolis waggaa kudhan keessatti horiin dhabdu gara doolara miliyoona 1-tti tilmaamama. Akkasumattis, Mana-Marii biyyattii keessattis barcumaaleen kutaaleen qabaatan heddummeenna lakkoofsa ummata isaan qaban irratti waan hundeeffamuuf jecha, yoo namni martinuu guututti hin lakkaawamin, Minnesota-n barcumaa isiin dhabuun malutu jira.
Ummata lakkaawuun murtii seeraan kaayame. Odeeffannoon eenyummaa namootaatii fi madhaa-maatii isaanii martinuu yoo diqqaate gara waggaa 72-tiif iccitiin eegamee tura. Odeeffannoo waayee keetii kana, nama biraa dhiisii Prezadantii United State iyyuu galmee san banee laaluu hin danda’u.
Waaee ummata lakkaawuu kanarraa gaafii yoo qabaatte, ykn fedhii keetiin itti hirmaattee tajaajila kennuu yoo barbaadde, e-mail kanaan nu qunnami Census2010-minneapolis@minneapolismn.gov.
Akkasumattis, Hannah Garcia garci398@tc.umn.edu ykn Jeff Schneider Jeff.schneider@minneapolismn.gov qunnamuu ni dandeetta.
Koree ‘Complete Count Committee’
Lakkaawinsa Ummataa kan bara 2010 ilaalchisee gaafiiwwan yeroo baay’ee gaafataman
Last updated Mar 7, 2012

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Abdiisaa Aagaa
Koloneel Abdiisaa Aagaa Oromiyaa, Wallagga kessatti dhalate. Abdiisan waraana Itoophiyaan Xaaliyaanii waliin geggessiteraati gootummaa guddaa agarsiisen ummata biratti beekkama.
Seenaa Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Ijoollummaa Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Koloneel Abdiisaa Aagaa Wallagga, Oromiyaa kessatti dhalate. Yeroo umuriin isaa 12, Abbaan Abdiisaa obboleessa isaa ajjeesse. Abdiisan kana ol iyyatee abba isaa gadi lakkisiisuf gara Finfinnee yoo deemeyyuu, abbaan isaa dhumaratti ni ajjeefame. Kanaan gaddee fi aaree, Abdiisan umurii 14tti Waraana Itoophiyaatti dabalame. Yeroo waraanni Xaaliyaanii Itoophiyaa qabatu Abdiisanis waraana kanarrati loltuu ta'ee hirmaatee ture. Boodarras booji'amee Xaaliyaaniitti mana hidhaa kuusaa (concentration camp) odola Sisilii keessatti aragamutti hidhame. Achitti Kapiteen Juuliyoo, goota Yugozilaavin wal bare.
Mana hidhaattis Abdiisaa fi Kapiteen Juuliyoon michuu ta'an. Waliinis mana hidhaa keessaa badanii miliqan; isaan wajjin hidhamtoota 10 ol ta'an fudhatanii bahanii bosonalatti galan. Guyyaa muraasa booda mana hidhaa sanatti geggeessummaa Abdiisatiin alkan deebi'an; Abdiisaa Xaaliyaanonni hedduu soodaatu turan. Abdiisan eegdota mana hidhaa sanaa hudhee ajjeese. Itti aansun Juuliyoo wajjin uffata eegdota mana hidhaa sanaa fudhatanii uffatan. Meeshaa waraana eegdota sanaas qabatanii eegduu mana hidhaa sanaa fakkaachun karrarraa dhaabbachuu jalqaban. Abdiisaa fi Juuliyoon buufata sana keessa seenun hidhamtoota hunda gadi lakiisan, qondaaltota Xaaliyaanii buuftana sana keessa jiraniin wal waraananii meeshaa isaanii fi rasaasa saamanii, konkoolattota meeshaa waraanaa fe'an booji'anii gara bosonaatti deebi'an.
Abdiisaanfaa haaluma kanaan loluun hidhamtoota baasuu, baankii, mana kuusaa mootummaa fi buufata kuusaa saamuu itti fufan. Kanaanis lakkoofsi garee isaa guddatee waraana ta'e. Mootummaan Faashistii Xaaliyaanis waraana isaanirratti bane. Gareen kunis Abdiisaa geggeessa isaa godhachun filatee sadarkaa meejerii isaaf keenne. Xaaliyaanonniis Abdiisaa baayyee sodaatu turan. Sodaa kantti fayyadamuun saamtonni Xaaliyaanii fuula isaanii gurraacha dibanii Abdiisaa fakkaachun baankii fi manneen namaa saamu jalqaban. Abdiisaanis jarreen hojii hamaa kanaan maqaa isaa xureessan kana qabee ajjeessa ture. Mootummaan Xaaliyaanii Abdiisaa qabuuf yaalii guddaa gochaa ture garu hin dandeenye. Kun ta'u didnaan, Abdiisaa aangoo guddaa sii kennina jechuun garee isaanitti akka dabalmu gochuuf yaalan. Abdiisan garuu kana hin fudhanne.
Boodarra Waraannii Addunyaa Lammaffaan jalqabame. Humni Allaayidii Biriiten, USA, Firaansi, fi Raashiyaan meejer Abdiisaa, kaapiteen Juuliyoo fi garee isaanitiif beekkamti kennuun meeshaa waraanaa fi gargaarsa kan biraa dhiyeessufii jalqaban. Meejer Abdiisan waraana paartisaanotaa kan addunyaa kan Ameerikaanota, Faransaayota, Ingilishoota, fi Itoophiyaanota of keessaa qabu akka geeggeessuuf filatame. Kaapiteen Juuliyoon ammoo paartisaanota Yugosilaav akka geggeessuuf filatame. Haala kanaa paartisaanonni, duraan baayyen isaanii hidhamtoota kan turan, Xaaliyaanii dadhabsiisun kufaatii isaanitiif karaa banan. Meejer Abdiisan goota waraana Addunyaa lammaffaarratti magaalaa Room booji'edha. Warri Biriitenis Abdiisaa ajajaa Pooilisii Waraan Biriitish godhanii yoo filatan Jarmaanii akka waraanufis gar Jarmaniitti ergan. Achittis Naazii Jarmaniidhan magaalaa adda addaa keessatti loluun isaan mo'era. Dhumarrattis Barliin alaabaa Biriitishii fi Itoophiyaa fannifachuun seene gootummaa isaa addunyaatti agarsiiseera.
Biyyatti Deebi'uu[edit | Lakkaddaa gulaali]
Dhuma waraana addunyaa lammaffaarratti, warri Biriitish, Kanaadaa fi Ameerikaa, aangoo guddaa akka isaaf kennan itti himuun akka loltuu isaanitti dabalamu gaafatan. Abdiisaan garuu gara biyyaa isaatti deebi'uu akka barbaadu itti imuun dide. Deebin warra Allaayidii waan arseef, yeroo Xaaliyaanin lolaa turetti biyya barbadeessite jechuun himannaa irratti banan. Warri Firaansi, Biriitishi, Ameerikaa fi amma tokko Raashiyaa, haala kanaan isa balaaleffatanii himannaa irratti banan. Akka carraa ta'ee, jeneraalli Biriitish kan duraan badhaasa Abdiisaaf kennee beeku tokko akka Abdiisan gadi lakkifamuuf tattaafachuun hidhaa isa gara adabbii qarshiitti jijjiirsise. Qarshii kanas Abdiisaa fi mootummaa Biriitishtu kaffaale, Abdiisanis gadi lakkifame.
Gootichi Abdiisaa Aagaa dhumarratti gar biyyaatti deebi'e. Hayila Sillaasenis Abdiisa erga simatee booda gara Abbabaa Aragaayitti, Ministeera Ittisaa kan ture, ergee akka inni qacaramuuf ajaje. Abbabaa Aragaay fi gootonnii kan biroo baayyeen gootummaa Abdiisaa waan beekaniif aangoo nurraa fudhata jedhanii isa sodaatan. Kanarraa kan ka'e, Abdiisaa gara jeneraalaatti ol guddisuurra, Abbabaa Aragaay Abdiisaa gara Akkaadaamii Waraanaa Hoolotaatti akka waraana baratuuf erge. Erga ji'oota hedduu baratee booda akka liyuutenaantiitti eebbifame; kunis qondaaltota waraanaa kan Biriiten kan duraan Abdiisan Yuurooppitti ajajaa isaani ture baayyee naasie. Abdiisaan waraa Itoophiyaa keessatti baayyee hacuuccame. Waraan Itoophiyaa fi Somaaliyaa irratti akka loluuf, Abdiisaan gara Ogaadenitti ergame. Achirratti gootumma fi ogummaa waraanaa guddaa yoo agarsiisus, sadarkaan isaa waggaa dheeradhaaf kaapiteen bira ol hin dabarre ture. Boodaraa erga kaapiteen Juuliyoo fi Maarshaal Tiitoo dhimma kana H/silaasetti beeksisaanii booda, Abdiisaan gara sadarkaa koloneelitti ol guddate; eegduu mootis ta'e. Koloneel Abdiisaa Aagaa, warraaqsaa Itoophiyaa kan bara 1974 booddee waggaa muraasan booda du'e.


text:
Junaddiin Saaddoo
ammaa waayyanneen sababbaa hin taanneen angoo irraa buufte. kunis obboo JUNEYDII namoota OROMOO OPDO. deegaran keessaa nama cimmaa fi yeroo baay'ee fayidaa sabbaa dursaa waan taheef angoo irraa busaan . kana hundaa ilmaan oromoo opdo deegaran hundii beeku qabdu. kana yoo jedhuu OPDO 2(lamma) jira, a, kan sabaa koo ni faayada jedhu, b,opdo gaaraaf qofa kaattuu fakkeenyaaf namoota ciccimmoo akkan yoo birraa arriin kan maltuu nagaa kan jedhu, kan bakka sana qabachuuf figuudha. wan birraa osoo hin tahiin garaa fundurraattii angoo nu harkaa fudhaa jedhaan waan soddaataniif. kan booda opdo sabaa maqaa saba oromoottii angaa qabaachuun isii yoo garaaf tahee malee . sabaa oromoo yoomiyyuu faayadhu hin dandaa'u. kabinneen naannoo keenyaa hundii keessaa guyyaa tokkoo dhufaa jira daafa qabsawwaa.OBBOO JUNEYDII SADOO bu'aa sabaa buufteef gudda galatoomii!!!


text:
“Nutti Himi, Kun Yoom Ta’a?”
“Milikkinni dhufa keetii, kan dhuma barichaas maali?”—MAT. 24:3.
1. Akkuma ergamoota Yesus waa’ee maalii beekuu barbaanna?
YEROON Yesus tajaajilasaa isa lafarraa itti xumuru kan dhihaate si’a ta’u, bartoonnisaa wanta gara fuulduraatti isaan eeggatu beekuu barbaadaniiru. Kanaafuu, du’uusaa guyyoota muraasa dura ergamoonnisaa afur, “Kun yoom ta’a? Milikkinni dhufa keetii, kan dhuma barichaas maali?” jedhanii Yesusiin gaafatan. (Mat. 24:3; Mar. 13:3) Yesus raajii Maatewos boqonnaa 24fi 25rratti bal’inaan ibsame dubbachuudhaan deebii kenne. Raajii sana keessatti Yesus haalawwan dinqisiisaa hedduun akka raawwataman dubbateera. Nuyis wanta gara fuulduraatti dhufuuf jiru beekuuf fedhii guddaa waan qabnuuf, jechoonnisaa kun nuuf hiika guddaa qabu.
2. (a) Waggoota hedduu darban keessatti hubannaa dabalataa argachuuf maal gochuun nu barbaachiseera? (b) Gaaffiiwwan qorru sadan kamfa’i?
2 Kiristiyaanonni dibamoon geggeessitoota ta’an, waggoota hedduu darban keessatti raajii Yesus bara dhumaa ilaalchisee dubbate xiyyeeffannaadhaan qorachaa turaniiru. Yeroo jechoonni Yesus dubbate itti raawwataman ilaalchisee hubannaa gaarii argachuuf carraaqqii godhaniiru. Akkaataa hubannaa dabalataa itti arganne fakkeenyaan ibsuuf, gaaffiiwwan sadii haa qorru: “Rakkinni guddaan” kan jalqabu yoomi? Yesus ‘warra hoolotatti fakkeeffamaniifi’ ‘warra re’ootatti fakkeeffamaniif’ firdii kan kennu yoomi? Yesus kan “dhufu” ykn kan deebi’u yoomi?—Mat. 24:21; 25:31-33.
RAKKINNI GUDDAAN KAN JALQABU YOOMI?
3. Yeroo rakkinni guddaan itti raawwatamu ilaalchisee maal jennee yaadna turre?
3 Waggoota hedduudhaaf, rakkinni guddaan Waraana Addunyaa Tokkoffaa booda bara 1914tti akka jalqabeefi Yihowaan dibamtoonni guutummaa lafaarratti misiraachicha akka lallaban carraa isaanii kennuuf jecha waraanicha bara 1918tti akka ‘gabaabse’ yaadna turre. (Mat. 24:21, 22) Akkasumas hojiin lallabaa kun erga raawwatamee booda, bulchiinsi Seexanaa ni balleeffama jennee yaadna turre. Kanaafuu, rakkinni guddaan sadarkaa sadii akka qabu jechuunis, jalqaba akka qabaatu (1914-1918), akka addaan kutamu (1918 booda), akkasumas Armaagedooniin akka xumuramu yaadama ture.
4. Raajii Yesus bara dhumaa ilaalchisee dubbate caalaatti hubachuuf kan nu gargaare maalidha?
4 Haata’u malee, raajii Yesus dubbate bal’inaan qoruudhaan, raajii inni bara dhumaa ilaalchisee dubbate keessaa hammi tokko raawwii lama akka qabu hubanneerra. (Mat. 24:4-22) Raawwii jalqabaa kan argate Dh.K.B. jaarraa tokkoffaatti Yihudaa keessatti si’a ta’u, bara keenyattis addunyaa maratti raawwiisaa ni argata. Kana hubachuun keenyammoo wanti baay’een ifa akka nuu ta’u godheera. *
5. (a) Bara 1914tti yeroo rakkisaa akkamiitu jalqabe? (b) Yeroon rakkisaan sun yeroo Dh.K.B. jaarraa jalqabaatti ture kamii wajjin wal fakkaata?
5 Rakkinni guddaan bara 1914tti akka hin jalqabnes hubanneerra. Maaliif? Raajiin Macaafa Qulqulluu, rakkinni guddaan kan jalqabu waraana saboota gidduutti banamuun utuu hin ta’in, waraana amantii sobaarratti banamuun akka ta’e waan dubbatuufidha. Kanaafuu, wantoonni bara 1914tti raawwatamuu jalqaban, “jalqaba ciniinsuu ti” malee jalqaba rakkina guddaa miti. (Mat. 24:8) ‘Jalqabni ciniinsuu,’ wantoota Dh.K.B. bara 33 hanga bara 66tti Yerusaalemiifi Yihudaatti raawwatamanii wajjin wal fakkaata.
6. Wanti rakkinni guddaan akka jalqabe argisiisu maalidha?
6 Wanti rakkinni guddaan akka jalqabe argisiisu maalidha? Yesus, “Inni jibbisiisaan iddoo qullaa’aa xureessu sun, inni Daani’el raajichi waa’ee isaa dubbate, iddoo qulqullaa’aa dhaabatee arguuf jirtu, namni kana dubbisu haa hubatu! Yommus warri Yihudaa jiran gara gaarotaatti haa baqatan” jechuudhaan raajii dubbateera. (Mat. 24:15, 16) ‘Iddoo qulqullaa’aa dhaabachuun’ raawwii jalqabaa kan argate, Dh.K.B. bara 66tti loltoonni Roomaa (inni jibbisiisaan) Yerusaalemiifi mana qulqullummaashee (isa ilaalcha Yihudootaatiin iddoo qulqullaa’aa ta’e) yeroo weerarettidha. Dhaabbanni Mootummoota Gamtoomanii (“inni jibbisiisaan” bara keenyaa) Saba Kiristiyaanaafi (ishee ilaalcha Kiristiyaanota sobaatiin qulqullaa’aa taateefi) kutaa Baabilon Guddittii kaanirratti tarkaanfii yeroo fudhatummoo raajiin ‘dhaabachuusaa’ ilaalchisee dubbatame raawwiisaa isa guddaa argata. Tarkaanfiin kanaa wajjin wal fakkaatu Mul’ata 17:16-18rratti ibsameera. Kun jalqaba rakkina guddaa ta’a.
7. (a) Jaarraa jalqabaatti ‘namoonni fayyuu’ kan danda’an akkamitti? (b) Gara fuulduraatti maaltu akka raawwatamu eeguu dandeenya?
7 Kana malees Yesus, ‘guyyoonni sun akka gabaabbatan’ raajii dubbateera. Raajiin kun, Dh.K.B. bara 66tti yeroo loltoonni Roomaa miidhaa geessisaa turan ‘gabaabsanitti’ raawwii jalqabaa argateera. Yeroo kanatti, Kiristiyaanonni dibamoon Yerusaalemiifi Yihudaa keessa turan ‘fayyuuf’ jecha baqataniiru. (Maatewos 24:22 dubbisi; Mil. 3:17) Maarree, yeroo rakkina guddaatti wanti akkamii akka raawwatamu eeguu dandeenya? Yihowaan, amantiin dhugaa amantii sobaa wajjin akka hin balleeffamneef, miidhaa Dhaabbanni Mootummoota Gamtoomanii amantii sobaarratti geessisu ni ‘gabaabsa.’ Kunimmoo sabni Waaqayyoo badiisarraa akka oolan kan mirkaneessudha.
8. (a) Kutaan rakkina guddaa inni jalqabaa erga darbee booda maaltu raawwatama? (b) Miseensi namoota 144,000 inni xumuraa samiirratti badhaasa kan argatu yoomi? (Odeeffannoo dabalataa ilaali.)
8 Kutaa rakkina guddaa isa jalqabaa booda maaltu raawwatama? Wanti Yesus dubbate, Armaagedoon jalqabuusaa dura yeroon gidduutti darbu akka jiru argisiisa. Yeroo sana gidduutti wantoota akkamiitu raawwatama? Deebiinsaa Hisqi’el 38:14-16fi Maatewos 24:29-31rratti ibsameera. (Dubbisi.) * Sana booda, waraana Armaagedoon isa xumura rakkina guddaa ta’eefi badiisa Dh.K.B. bara 70tti Yerusaalemirra ga’ee wajjin wal fakkaatu argina. (Mil. 4:1) Armaagedoon kutaa rakkina guddaa isa xumuraa si’a ta’u, yeroo kanatti rakkinni guddaan bifa addaa qabata; jechuunis ‘jalqaba biyya lafaatii jalqabee hamma ammaatti kan hin taaneefi deebi’ees kan hin taane’ ta’a. (Mat. 24:21) Sana booda Bulchiinsi Barkumee Kiristos ni jalqaba.
9. Raajiin Yesus rakkina guddaa ilaalchisee dubbate saba Yihowaatiif abdii akkamii qabateera?
9 Raajiin waa’ee rakkina guddaa ibsu kun kan nu jajjabeessudha. Maaliif? Rakkinni akkamiiyyuu yoo nu mudate, sabni Yihowaa gareedhaan rakkina guddaa jalaa ooluu akka danda’an waan nuu mirkaneessuufidha. (Mul. 7:9, 14) Sababiin itti gammannu inni guddaan garuu, Armaagedoonitti Yihowaan olaantummaasaa kan mirkaneessuufi maqaasaa kan qulqulleessu ta’uusaati.—Far. 83:18; His. 38:23, NW.
YESUS HOOLOTAAFI RE’OOTAAF FIRDII KAN KENNU YOOMI?
10. Kanaan dura, namoota hoolotatti fakkeeffamaniifi re’ootatti fakkeeffamaniif firdii kennuu ilaalchisee maal jennee yaadna turre?
10 Raajiin Yesus dubbate garabiraan jechuunis, fakkeenyi inni hoolotaafi re’ootaaf firdii kennuu ilaalchisee dubbate yoom akka raawwatamu haa ilaallu. (Mat. 25:31-46) Kanaan dura, namoonni hoolotatti fakkeeffamaniifi re’ootatti fakkeeffaman kan fo’aman guyyoota dhumaa bara 1914 kaasee jiran hundatti akka ta’e yaadna turre. Namoonni ergaa Mootummichaa fudhachuu didaniifi rakkinni guddaan jalqabuusaa dura du’an, re’oota akka ta’aniifi du’aa ka’uuf abdii akka hin qabne yaadna turre.
11. Yesus bara 1914tti namoota hoolotattiifi re’ootatti fakkeeffaman addaan baasuu hin jalqabne kan jennu maaliifi?
11 Hubannaan Maatewos 25:31 irra deebinee qoruudhaan arganne walakkeessa bara 1990mmaniitti Masaraa Eegumsaarratti ba’ee ture. Caqasichi akkas jedha: “Ilmi namaa ulfina isaatiin, ergamoonni Waaqayyoos hundinuu isaa wajjin in dhufu; yommus inni teessoo ulfina isaatii irra in taa’a.” Barruun kun Yesus bara 1914tti Mootii Mootummaa Waaqayyoo akka ta’e, garuu ‘namoota biyya lafaa hundumaarratti’ firdii kennuuf ‘teessoo ulfinasaarra akka hin teenye’ ibseera. (Mat. 25:32; Daani’el 7:13 waliin ilaali.) Haata’u malee, fakkeenya hoolotaafi re’oota ilaalchisee dubbatamerratti adda durummaadhaan kan ibsame Yesus Abbaa Firdii ta’uusaati. (Maatewos 25:31-34, 41, 46 dubbisi.) Yesus bara 1914tti namoota hundumaarratti Abbaa Firdii waan hin taaneef, namoota hoolotatti ykn re’ootatti fakkeeffaman waggaa sanatti addaan baasuu hin jalqabne. * Maarree, Yesus firdii kennuu kan jalqabu yoomi?
12. (a) Yesus yeroo jalqabaatiif namoota hundumaarratti Abbaa Firdii kan ta’u yoomi? (b) Wantoonni Maatewos 24:30, 31fi Maatewos 25:31-33, 46rratti ibsaman maalidha?
12 Raajiin Yesus bara dhumaa ilaalchisee dubbate, badiisa amantii sobaa booda yeroo jalqabaatiif namoota hundumaarratti Abbaa Firdii akka ta’u argisiisa. Akkuma keeyyata 8rratti ibsame, wantoonni yeroo sanatti raawwataman tokko tokko Maatewos 24:30, 31rratti caqasamaniiru. Caqasoota kana yommuu qorru, Yesus iddoo kanatti fakkeenya hoolotaafi re’oota ilaalchisee dubbatame keessatti ibsamee wajjin raajii wal fakkaatu dubbachuusaa hubanna. Fakkeenyaaf, Ilmi namaa ulfinasaatiin ergamootaa wajjin ni dhufa; namoonni hundinuu walitti qabamu; warri hoolotatti fakkeeffaman ‘jireenyi barabaraa’ waan isaan eeggatuuf ‘ol ilaalu.’ * Warri re’ootatti fakkeeffamanimmoo ‘adabni barabaraa’ waan isaan eeggatuuf ‘ni boo’u.’—Mat. 25:31-33, 46.
13. (a) Yesus namoonni hoolota ykn re’oota ta’uusaanii kan faradu yoomi? (b) Hubannaa kana argachuun keenya ilaalcha tajaajila keenyaaf qabnu kan tuqu akkamitti?
13 Maarree, xumura akkamiirra ga’uu dandeenya? Yesus hoolotaafi re’ootaaf firdii kan kennu yeroo rakkina guddaatti ennaa dhufudha. Achiis, Armaagedoon isa xumura rakkina guddaa ta’etti namoonni re’ootatti fakkeeffaman ‘barabaraaf adabamu.’ Hubannaa kana argachuun keenya, ilaalcha tajaajila keenyaaf qabnu kan tuqu akkamitti? Hojiin lallabaa hammam barbaachisaa akka ta’e nu hubachiisa. Hanga rakkinni guddaan jalqabutti, namoonni ilaalchasaanii jijjiiranii karaa dhiphaa ‘gara jireenyaatti geessurra’ deemuuf yeroo qabu. (Mat. 7:13, 14) Yeroo ammaatti namoonni amala akka hoolotaa ykn akka re’ootaa argisiisu ta’a. Haata’u malee, eenyu hoolaa eenyummoo re’ee akka ta’e murtoon dhumaa kan kennamu yeroo rakkina guddaatti ta’uusaa dagachuu hin qabnu. Kanaafuu, hamma dandeenye namoonni hedduun ergaa Mootummichaa akka fudhatan afeeruu keenya itti fufuuf sababii ga’aa qabna.
YESUS KAN DHUFU YKN KAN DEEBI’U YOOMI?
14, 15. Caqasoonni Kiristos gara fuulduraatti Abbaa Firdii ta’ee akka dhufu argisiisan arfan kamfa’i?
14 Raajii Yesus dubbaterratti qorannaa dabalataa gochuun keenya, yeroo wantoonni gurguddaan kaan itti raawwataman ilaalchisee hubannaan qabnu sirreeffamuu akka qabu ni argisiisaa? Raajichumtiyyuu akkamitti deebii akka nuu kennu haa ilaallu.
15 Yesus raajii Maatewos 24:29–25:46rratti dubbate keessaa muraasarratti, adda durummaadhaan kan xiyyeeffate wanta bara dhumaattiifi yeroo rakkina guddaatti raawwatamurrattidha. Caqasoota kanarratti Yesus, ‘dhufaatii’ ykn deebiisaa al saddeet ibseera. * Yesus rakkina guddaa ilaalchisee akkas jedheera: ‘Ilmi namaammoo duumessoota waaqaarra dhufuu isaa arguuf jiru.’ “Gooftaan keessan yoom akka dhufu hin beektan.” “Ilmi namaa yeroo isin quba hin qabaatinitti in dhufa.” Akkasumas fakkeenya waa’ee hoolotaafi re’ootaa dubbaterratti, ‘Ilmi namaa ulfina isaatiin in dhufa’ jedheera. (Mat. 24:30, 42, 44; 25:31) Caqasoonni kun arfanuu, Yesus gara fuulduraatti Abbaa Firdii ta’ee akka dhufu ibsu. Caqasoonni arfan kaan, raajii Yesus dubbate keessatti bakka kamitti argamu?
16. Caqasoonni waa’ee dhufaatii Yesus ibsan kaan kamfa’i?
16 Yesus hojjetaa amanamaafi ogeessa ilaalchisee, “Hojjetaan kun, gooftaan isaa dhufee akkasuma utuu hojjetuu kan isa argu, gammachuu qaba” jechuudhaan dubbateera. Yesus fakkeenya waa’ee durbootaa dubbaterratti, “Yeroo isaan bitachuu dhaqanittis dhirsi misirroo in dhufe” jedheera. Fakkeenya waa’ee meetii dubbaterrattimmoo, “Gooftaan hojjetoota sanaa yeroo dheeraa booddee deebi’ee dhufe” jedheera. Gooftichi fakkeenyuma kanarratti, ‘deebii [‘dhufaatii,’ hiika bara 1899] kootti kan koo nan fudhadha’ jedheera. (Mat. 24:46; 25:10, 19, 27) Haalawwan waa’ee dhufaatii Yesus ibsan arfan kun yeroo isa kam kan argisiisanidha?
17. Dhufa Yesus isa Maatewos 24:46rratti caqasame ilaalchisee maal jennee turre?
17 Kanaan dura barreeffamoota keenyarratti raajiiwwan arfan xumuraa kun, Yesus bara 1918tti deebi’uu ykn dhufuusaa kan argisiisan akka ta’an ibsinee turre. Yaada Yesus ‘hojjetaa amanamaafi ogeessa’ ilaalchisee dubbate akka fakkeenyaatti haa ilaallu. (Maatewos 24:45-47 dubbisi.) Dhufaatiin lakkoofsa 46rratti ibsame, yeroo Yesus karaa hafuuraa dibamtoonni haala akkamii keessa akka jiran ilaaluuf bara 1918tti dhufeefi hojjeticha qabeenya gooftichaa hundarratti muuduuf bara 1919tti dhufee wajjin akka wal qabatu yaadna turre. (Mil. 3:1) Haata’u malee, raajii Yesus dubbaterratti bal’inaan yommuu yaadnu, yeroo raajiiwwan kana keessaa tokko tokko itti raawwataman ilaalchisee sirreeffama gochuun barbaachisaa akka ta’e hubanna. Maaliif?
18. Raajii Yesus dubbate guutummaasaa qoruun keenya waa’ee dhufaatii Yesus maal akka hubannu nu gargaara?
18 Lakkoofsota Maatewos 24:46 dura jiranirratti, jechi ‘dhufaatii’ jedhu yeroo rakkina guddaatti Yesus firdii kennuufi raawwachiisuuf kan dhufu ta’uusaa argisiisa. (Mat. 24:30, 42, 44) Akkuma keeyyata 12rratti ilaalle, ‘dhufaatiin’ Yesus Maatewos 25:31rratti caqasames yeroo gara fuulduraa firdii kennuudhaaf itti dhufu kan argisiisudha. Kanaafuu, Maatewos 24:46, 47 Yesus hojjetaa amanamaa qabeenyasaa hundarratti muuduuf kan dhufu, gara fuulduraatti, jechuunis yeroo rakkina guddaatti akka ta’e dubbata jechuuf sababii ga’aa qabna. Raajii Yesus dubbate guutummaasaa qoruun keenya, caqasoonni saddeettan waa’ee dhufaatiisaa ibsan kun hundi yeroo firdii rakkina guddaatti raawwatamu kan argisiisan ta’uusaa ifa nuu godheera.
19. Hubannaa qabnurratti jijjiiramawwan akkamii godhamaniiru? Mataduree ittaanurratti gaaffiiwwan kamiif deebii arganna?
19 Mataduree kana keessatti waa’ee maalii baranne? Jalqaba mataduree kanaarratti gaaffii sadii kaasnee turre. Rakkinni guddaan kan jalqabe bara 1914tti utuu hin ta’in, yeroo Dhaabbanni Mootummoota Gamtoomanii Baabilon Guddittiirratti lola kaasutti akka ta’u baranneerra. Akkasumas Yesus warra hoolotatti fakkeeffamaniifi re’ootatti fakkeeffamaniif firdii kennuu kan jalqabe bara 1914tti utuu hin ta’in, yeroo rakkina guddaatti akka ta’e ilaalleerra. Dhumarrattis, Yesus hojjetaa amanamaa qabeenyasaa hundarratti muuduuf bara 1919tti akka hin dhufne, kanaa mannaa kan isa muudu yeroo rakkina guddaatti akka ta’u baranneerra. Kanaafuu, gaaffiiwwan jalqabarratti kaasne sadaniif deebiinsaa gara fuulduraatti, jechuunis ‘yeroo rakkina guddaatti’ kan jedhudha. Sirreeffamni godhame kun fakkeenya hojjetaa amanamaa ilaalchisee dubbatamerratti hubannaa qabnu caalaatti kan tuqu akkamitti? Hubannaa nuyi fakkeenyota Yesus dubbateefi bara dhumaa kanatti raawwataman kaan ilaalchisee qabnuhoo kan tuqu akkamitti? Gaaffiiwwan barbaachisoo ta’an kana mataduree ittaanurratti ilaalla.
^ KEY. 4 Keeyyata 4: Odeeffannoo dabalataa argachuuf, Masaraa Eegumsaa, Guraandhala 15, 1994, fuula 8-21 (Amaariffa) fi Caamsaa 1, 1999, fuula 8-20 ilaali. (Amaariffa)
^ KEY. 8 Keeyyata 8: Wantoota caqasoota kana keessatti ibsaman keessaa tokko, ‘warri fo’aman walitti akka qabaman’ kan dubbatudha. (Mat. 24:31) Kanaafuu, dibamtoonni erga rakkinni guddaan jalqabee booda lubbuudhaan lafarra jiran hundi, waraanni Armaagedoon jalqabuusaa dura yeroo ta’e tokkotti gara samii kan dhaqan fakkaata. Yaadni kun, ibsa “Gaaffii Dubbistootaa” Masaraa Eegumsaa, Hagayya 15, 1990, fuula 30rra (Ingiliffa) jiru kan sirreessudha.
^ KEY. 11 Keeyyata 11: Masaraa Eegumsaa, Onkoloolessa 15, 1995, fuula 18-28 ilaali. (Amaariffa)
^ KEY. 12 Keeyyata 12: Seenaa kanaa wajjin wal fakkaatu Luqaas 21:28rraa ilaali.
^ KEY. 15 Keeyyata 15: [5] Jechoonni ‘dhufaafi’ “deebii” jedhan lamaanuu, jecha afaan Giriikii eerkomaay jedhurraa kan dhufanidha.


text:
Seenaa 44: Rahaab Gaaddota Dhoksite
NAMOONNI kun rakkina keessa jiru. Baqachuu baannaan ni ajjeefamu. Jarri kun gaaddota Israaʼelidha; dubartiin isaan gargaartu kunimmoo Rahaabi. Rahaab mana gamoo Yerikootti maxxanee jiru kana keessa jiraatti turte. Namoonni kun rakkinarra kan buʼan maaliif akka taʼe haa ilaallu.
Israaʼeloonni Laga Yordaanos ceʼanii biyya Kanaʼaanitti galuuf qophaaʼaniiru. Galuusaanii dura garuu, Iyaasuun: ‘Biyyattiifi magaalaa Yerikoo ilaalaa kottaa’ jedhee gaaddota lama ergee.
Gaaddonni lamaan yommuu Yerikoo gaʼan, mana Rahaabitti goran. Haataʼu malee, namni tokko: ‘Namoonni Israaʼel lama biyyattii kana gaaduuf harʼa galgala as galaniiru’ jedhee mootii Yerikootti hime. Innis yommuu kana dhagaʼu, Rahaabitti namoota erge; isaanis, ‘Namoota mana kee jiran gadi baasi!ʼ jedhaniin. Rahaab garuu jarreen sana bantii manashee keessa dhoksitee turte. Achiis akkas jette: ‘Jarri tokko mana koo dhufanii turan; eessaa akka dhufan garuu hin beeku. Yommuu dukkanaaʼu, karri magaalattii cufamuusaa dura baʼanii deemaniiru. Yoo fiigdanii isaan faana buutan, isaan qaqqabuu dandeessu!ʼ Achiis jaroonni isaan qabuuf faana buʼan.
Erga isaan deemanii booda, Rahaab fiigdee gara bantii manasheetti baatee, gaaddota sanaan akkas jette: ‘Yihowaan biyyattii kana akka isiniif kennu ani beeka. Yommuu biyya Gibxii baatan Laga Diimaa akkamitti akka isiniif gogsee, akkasumas mootota biyya Sihooniifi Oog akkamitti akka ajjeestan dhageenyeerra. Akkuman waan gaarii isiniif godhe isinis waan gaarii naa gochuuf naa kakadhaa. Abbaa koo, haadha koo, obboloota koos naaf oolchaa.ʼ
Gaaddonni sun isheedhaaf kakataniyyuu, Rahaab waan tokko gochuu qabdi. Akkas jedhaniin: ‘Foʼaa diimaa kana fudhuutii foddaa mana keetti rarraasi. Firoota kee hundumaa gara mana keetti sassaabi. Yerikoo fudhachuuf hundi keenya deebinee yommuu dhufnu, foʼaa foddaa keerratti yeroo arginu mana kee keessaa nama tokkoyyuu hin ajjeesnu.ʼ Gaaddonni sun, Iyaasuutti yommuu deebiʼan waan isaan mudate hundumaa itti himan.
Iyaasuu 2:1-24; Ibroota 11:31.
Gaaffiiwwan
- Rahaab eessa jiraatti turte?
- Namoonni lamaan fakkii kanarra jiran eenyufaʼi? Gara Yerikoo kan dhaqan maaliifi?
- Mootiin Yerikoo Rahaab maal akka gootu ishee ajaje? Isheenoo maal jettee deebiste?
- Rahaab jara lamaan kana kan gargaarte akkamitti? Isaanis maal akka isheedhaaf godhan gaafatte?
- Gaaddonni lamaan Rahaabiif waadaa maalii galaniif?
Gaaffiiwwan dabalataa
- Iyaasuu 2:1-24 dubbisi.
Yeroo Israaʼeloonni Yerikoo waraanuuf dhufanitti, abdii Yihowaan Baʼuu 23:27rratti kenne kan raawwatame akkamitti? (Iya. 2:9-11)
- Ibroota 11:31 dubbisi.
Fakkeenyi Rahaab amantaan barbaachisaa taʼuusaa kan argisiisu akkamitti? (Rom. 1:17; Ibr. 10:39; Yaq. 2:25)


text:
MASARAA EEGUMSAA (MAXXANSA QAYYABANNAA) WAXABAJJII 2015
Barruun kun mata dureewwan qayyabannaa Adoolessa 27 hanga Hagayya 30, 2015tti qayyabataman qabateera.
Kiristos—Humna Waaqayyoo Ti
Dinqiin Yesus raawwate kan fayyade namoota Israaʼel durii keessa jiraatan qofa miti; yeroo dhihootti ilmaan namootaatiif maal gochuuf akka jirus ni argisiisu.
Namoota Ni Jaallata Ture
Karaan Yesus dinqiiwwan itti raawwate wanta isatti dhagaʼamu ilaalchisee maal mirkaneessa?
Qulqulluu Taanee Jiraachuu Ni Dandeenya
Macaafni qulqulluun yaadawwan fedhii qulqulluu hin taanee irraa fagaachuuf nu gargaaran sadii ibsa.
“Kiingizliin Erga Dandaʼee, Anis Nan Dandaʼa!”
Kiingizliin inni Sirii Laankaa jiraatu, kutaa daqiiqaa muraasaa qophaaʼuuf haalawwan rakkisaa taʼan hedduu moʼuun isa barbaachiseera.
Kadhannaa Fakkeenya Taʼuu Wajjin Haala Wal Simuun Jiraadhaa—Kutaa 1
Yesus kadhannaa kana yeroo jalqabu “Abbaa koo” jechuu mannaa “Abbaa keenya” kan jedhe maaliifi?
Kadhannaa Fakkeenya Taʼuu Wajjin Haala Wal Simuun Jiraadhaa—Kutaa 2
Waaqayyo guyyaa guyyaatti nyaata nu barbaachisu akka nuu kennu yommuu kadhannu, wanta nyaata foonii nuuf qofa barbaachisu gaafachuu irra caalu gochaa jirra.
“Obsaan Dandaʼuun Isin In Barbaachisa”
Qophiin Yihowaan godhe afur rakkinaa fi haala ulfaataa taʼe dandaʼuuf si gargaaruu dandaʼa.
Ni Yaadattaa?
Maxxansawwan Masaraa Eegumsaa dhiheenyatti baʼan dubbisteettaa? Hammam yaadachuu akka dandeessu beekuuf of qori.


text:
Seenaa 115: Jannata Haaraa Lafarratti Dhaabamtu
MEE muka dhedheeraa, abaaboowwan mimmiidhaganiifi gaarawwan gurguddaa kana ilaali. Hin bareedanii? Gadamsa harka mucaa xinnoorraa nyaatu kana ilaali. Leencotaafi fardeen dirree sanarra dhaabatanii jiranis ilaali. Mana bakka akkasiitti ijaarame keessa jiraachuu hin barbaadduu?
Waaqayyo lafa jannata taate keessa bara baraaf akka jiraattu barbaada. Dhukkubootaafi dhibeewwan adda addaa yeroo ammaa nama dhiphisan akka sirra gaʼan hin barbaadu. Macaafni Qulqulluun, namoota jannata haaraa keessa jiraataniif akkas jechuudhaan abdii kenna: ‘Waaqayyo isaanii wajjin taʼa. Duunis taʼe gaddi hin jiraatu. Wanti kanaan dura ture darbeera.ʼ
Yesus jijjiiramni dinqisiisaan akkasii akka raawatamu ni godha. Kana kan godhu yoom akka taʼe beektaa? Hammeenyaafi namoota hamoo lafarraa erga balleessee boodadha. Yesus yeroo lafarra turetti, namoota dhukkuba kaminiyyuu qabaman fayyiseera; kan duʼanillee kaaseera. Yesus kana kan godhe, yeroo Mootii mootummaa Waaqayyoo taʼutti kana hundumaa guutummaa lafaarratti akka raawwatu argisiisuuf jedheeti.
Jannata haaraa lafarratti dhaabattu keessa haalli gammachiisaan akkamii akka jiraatu mee yaadi! Yesus namoota muraasa filatee wajjin samiirra taaʼee ni bulcha. Bulchitoonni kun fedhii namoota lafarra jiran hundaa ni guutu; akkasumas gammadoo isaan taasisu. Waaqayyo, jannata haaraa dhaabu keessatti jireenya bara baraa akka nuu kennuuf maal gochuu akka qabnu mee haa ilaallu.
Mulʼata 21:3, 4; 5:9, 10; 14:1-3.
Gaaffiiwwan
- Akka Macaafni Qulqulluun dubbatutti lafa Jannata taaturratti haala gammachiisaa akkamiitu jiraata?
- Namoota Jannata keessa jiraataniif Macaafni Qulqulluun abdii akkamii kenna?
- Yesus jijjiirama dinqisiisaa akkasii kana kan fidu yoomi?
- Yesus Mootii Mootummaa Waaqayyoo ennaa taʼu waan godhu argisiisuuf yeroo lafarra turetti maal godhe?
- Yesusiifi warri isaa wajjin bulchan, samiirra taaʼanii lafa kana yeroo bulchanitti maal godhu?
Gaaffiiwwan dabalataa
- Mulʼata 5:9, 10 dubbisi.
Warri Waggaa Kumaaf lafa kana bulchan, moototaafi luboota gara laaftotaafi ooʼa qaban akka taʼan amantaa qabaachuu kan dandeenyu akkamitti? (Efe. 4:20-24; 1 Phe. 1:7; 3:8; 5:6-10)
- Mulʼata 14:1-3 dubbisi.
Maqaan Abbaafi maqaan Hoolichaa adda namoota 144,000rratti barreeffamuunsaa maal kan argisiisudha? (1 Qor. 3:23; 2 Xim. 2:19; Mul. 3:12)


text:
Laga Awaash
Lagni Awaash (yeroo tokko tokko Awaas ni jedha) laga guddaa Itoophiyaa keessati argamudha. Lagni kun guutumaan guututti Itoophiyaa keessatti kan hafu yoo ta'u dhumarratti haroowwan tarreedhan walqabatanitti nama, kunis Haroo Gargoriitin jalqabee Haroo Abbee (ykn Abe Bad) kan daangaa Jibuutitti argamuun xumurama, naannon haroo dhumaa kun galoo galaanaa Taajuraarraa 100 km fagaate argama. Yaa'an galtuu lagaa kanaa naannoo Oromiyaa, Amaaraa, Sumaalee, fi walakkaa Affaar gara kibbaa uwwisa.
Contents
Ibsa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Lagni Awaash kibba Tulluu Warqeetii ka'a, kunis Finfinneerraa gara dhihaatti aanaa Dandii keessa, naannoo magaalaa Giincii, Shawaa Dhihaa, Oromiyaa keessa. Awaash jalqaba gara kibbaatti yaa'e erga Tulluu Cuqqaalaatti marsee booda gara bahaatti naanna'a, boodarraas gara kaabaatti naanna'uun Paarkii Biyyoolessaa Awaash keessa darba. Sana booda, karaa bitaa galtuusaa guddicha kan ta'e Lagni Garmaamaa (ykn Laga Kasam) Awaashitti makama, achii boodas naannoo 11° Ka 40° 30' B ttii gara kaaba-bahaatti jallatee erga deemee booda bakka 12° guutummaan gara bahaatti jallatee Haroo Gargoriitti namma.
Akka gabaasni Abbaa Taayitaa Istaatistiiksii Itoophiyaa maxxanse ibsutti, Lagni Awaash 1200km dheerata. Barreessaan Encyclopædia Britannica bara 1911 yaa'aa gara gidduu laga kanaa yoo ibsu, Awaash "Laga guddaa kan yeroo caamaa 60m bal'atuu fi 1.2m gadi fagaatu, yeroo roobaa ammoo iddoo bona turerratti hanaga 15-20m dabaluudhan lafa naannoo laga sanaa jiru lolaadhan uwwisa" jedha.
Galtuun laga Awaash kan birooo (tarreedhan gara gadiitii gara ka'umsa Awaashitti): Loogiyaa, Miillee, Borkannaa, Qabbannaa fi Laga Duukami. Magaalonni naannoo laga kanaa jiran Matahaaraa, Awaash, Gawwaanee fi Asaayittaadha.
Seenaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Ilmoon namaa sulula Awaash keessa dhufaatii sanyii namaarraa kaasee jiraacha ture. Giddu-galeessi Awaash bakaa itti lafeen hoominiidii nama-duraa (pre-human hominid) baayyen itti argamedha.
Sululli Awaash yaa'aa gadii naannoo 9° Ka kaasee bara dheeradhaaf iddoo jireenyaa ummata Affaari. Sululli kun mootummoota Dawwaaroo, Fatagar, Ifaat, fi Shawaatti akka qaama bulchiinsa isaanitti dabalamee ture. Shawaadhan ala, mootummoonni kun erga Oromoon jaarraa 16ffaa keessa dhufee booda nibadani.
Namni Yuurooppi kan jalqaba laga Awaash hordofee bakka inni itti namu haroowwan Awussaa argate Wilfred Thesiger yoo ta'u kunis bar 1933/1934. Thesiger magaalaa Awaashii ka'e, yaa'a lagaas hordofee deemun Haroo Abbee erga argatee booda hanga Taajuraatti ittuma fufee deeme. Abuuraan L.M. Nesbitt jedhamu ya'aa laga Awaash gartokkesaa hordofee bara 1928tti kan ilaalee yoo ta'elle, Asaayittaa yeroo ga'u laga kanarraa goree gara kaabatti karaa Sulula Affaarin gara Galaana Diimaa qaxxaamure.
Bara 1960tti, Hidhni Qooqaa iddoo Finfinneerraa 75 km fagaatee argamutti Laga Awaashirratti hojjatamee xumurame. Haroon kunis naannoo sanaaf madda anniisaa elektirikii guddaa ta'ee. Haroon hidha kanaan uummame Haroon Galiilaa (Kuusaa Qooqas ni jedhama) ballina naannoo isquweer km 180 ta'u qaba. Yeroo ammaa kana, hidhni fi haroon kun sababa cirrachaatin balaarra jira.
Baankin Addunyaalessaa Awaash Laga Awaashitti moggaafame.
Bineeldota[edit | Lakkaddaa gulaali]
Sulullii Awaash Gadii iddoo hardiida Afrikaa itti kunuunsan kan dhumaati. Hardiidni kun Paarkii Biyyoolessaa Yaanguddii-Raasaa keessa guutummaan badaniiru, garuu ollasaa kan ta'e Kunuunsa Hardiidaa Miillee-Sardoo keessa ni jiru. Bineeldonni gurguddon naannoo kana jiraatan kan biraa saalaa (Beisa Oryx), busaawaa garagaraa kana akka gugguuftuu (gerenuk), hiddii (Dorcas gazelle), kuruphee, fi bosonuu, fi hardiida (Grevy's zebra).
Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]
- "Climate, 2008 National Statistics (Abstract)", Table A.1. Central Statistical Agency website (accessed 26 December 2009)
- Richard Pankhurst, The Ethiopian Borderlands (Lawrenceville: Red Sea Press, 1997), p. 61
- As related in his memoirs, Hell-Hole of Creation: The Exploration of Abyssinian Danakil (New York: Alfred A. Knopf, 1935)
- Moehlman, P.D., Yohannes, H., Teclai, R. & Kebede, F. 2008. Equus africanus. In: IUCN 2011. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.1.  . Downloaded on 28 September 2011.


text:
Chocho'a lafa
earthquaken yoo 'energy'iin lafa jalla crust kessa jirru osso hin bekamin yoo gadhifamu akka seismic waveiin jirrattu godha, kuni immo "earthquake" jedhama. Fulla lafatti, earthquaken akkatta bayyen ofii agarsisu danda'a, kunis chocho'a lafa, jijjirama tesso lafa fi akkasumas yeroo tokko tokko tsunamis fiddu danda'u, kuni immo nama bayye ajjesu fi qabenya nama ballesu danda'a. Earthquakiin kan jalqabu yoo tectonic platesiin kessatti qabaman (cunfaman) bodda yoo lafa gubba yokan fulla lafa irratti dhibaa godhani dha. Dhibaan kun yoo gudattu cabbin kessa jirran "plane"n akka cabu karra banu. Earthquake diddiqan Volcanon ka'ulle ni danda'u.
Chocho'i lafa kuni umaman yokan sababa naman jalqabu danda'a. Maqaan earthquake jedhu kuni kan wali-galatti fayyadamu yerro "seismic wave" jirrattu hunda dha. Kuni jechuun immo yoo earthquakiin umaman jalqabe yokan jalqabu battelle, yoo "seismic wave"iin jirratte earthquake jedhama.
Kuttan lafa earthquakiin itti jalqabe kan gubbatti argamu focus yokan hypocenter jedhama. Maqaan hin bekamne epicenter jedhamu immo bakka fulla lafa irratti argamu kan hypocenter olii argamu dha.


text:
Ambo (aanaa)
Aanaan Amboo aanaalee mootummaa naannoo Oromiyaa keessaa isa tokko yoo ta'u Godina Shawaa Dhihaa keessatti argama. Aanaan kun karaa kibba-lixaa aanaa Xuqur Incinniitin, karaa dhihaa aanaa Calliyaatin, karaa kaabaa aanaa Gindabaratiin, karaa kaaba-bahaan aanaa Jalduutin, karaa bahaa aanaa Dandiitin, fi karaa kibba-bahaa godina Shawaa Kibba Lixaatin daangeffamee argama. Teessumni bulchiinsa aanaa kanaa magaalaa Amboo ti; magaalonni aana kana keessa jiran kan biroo Gorosillee fi Meexxi dha. Aanaan Amboo, aanaan Tokkee Kuttaayee fi magaalaan Amboo walitti duraan aanaa Amboo jala turan.


text:
Inorganic ions
Inorganic ions binensotta fi plant kuniin ionii hojaa cell ademsisuf barbachisaa ta'ee dha. Tissue nafa kessatti ionotni kuni electrolytes jedhamani bekkamu, isaanis walit-qabamu hirree (muscle) fi hojja neuron irratti fayyida qabu. Isaanis Dhibaa osmotic fesashi dhigaa fi akkasumas hojja nafa birraa bayyef tajajila gudda kennu. Asiin gadii ionotti lubbu qabatotta fi bayye barbachisaa ta'an fi fakkeni fayyida isaani barrefame jirra:
- Ca2+, Calciumiin kutta lafee fi ilkaaniit. Akkasumas ergaa nafaa kessatti dadabarsa, ionotni asii gadii bayeenis ni dabarsu. Calcium deficiency ilalii
- K1+, Potassium ions fayyidan isaani gudaan binensotta kessatti qabani osmotic balance eegy, kessattu kalee kessatti. Potassium deficiency ilalii.
- Na1+, Sodium ion kuniin fayyida potassium ion wajjin wal-fakkatu qabu. Sodium deficiency ilalii
- Mg2+, Fayyida gudaan magnesium ion kutta chlorophyll ta'uu isaanit. Magnesium deficiency ilalii
- Cl1-, Chloride ion ilmee nama kesatti dabarsuu dadhabun Cystic fibrosis jedhama.
- CO32-, gogaan yokan uffisii binensotta bishaan kessa calcium carbonate dha. Dhigaa kessatti tilmamaan persentiin 85% carbon dioxide gara carbonate ionit (acid kan ofii kessa qabut) jijjirama, kunis ademsii dhigaa kessaa akka dafee ademuu godhaa..
- PO43-, Adenosine triphosphate kuniin molecule energy olka'udhaan bekkamu dha. lafeen calcium phosphate dha.
- Fe2/3+. Haemoglobin, kan oxygen ofiit batee ademuu kuni, iron ion ofii kessa qaba.


text:
Taarike 101: Yesuusa Woridosona
HANIIDDI de'iya azzanttiyaabaa be'a! Yesuusi hayqqana hanees. Eti a mittan kaqqidosona. A kushiyaanne tohuwaa misimaariyan xishidosona. Oonakka gidin Yesuusa bolli hegaa malabaa oottanau ayssi koyii?
Amaridaageeti Yesuusa ixxiyo gishshataassa. Eti oonakko eray? Etappe issoy iita kiitanchchaa, Seexaanaa Dablloosa. I Addaameenne Hewaana Yihoowa azazettennaadan oottidaagaa. Yesuusa morkketi hagaa mala iita oosuwaa a bolli gattanaadan oottidaageekka Seexaanaa.
Yesuusi mittaa bolli misimaariyan xishettanaappe kasekka, a morkketi a bolli keehi iitabaa oottidosona. Eti waanidi Geetasamaane ataakiltte sohuwaa biidi, a yaappe ehiidaakko hassayay? He morkketi oonee? Ee, eti haymaanootiyaa kaalettiyaageeta. Hegaappe kaallidi aybi hanidaakko ane be'oos.
Haymaanootiyaa kaalettiyaageeti Yesuusa oyqqidi efiyo wode, i kiittidoogeeti baqatidosona. Eti yayyido gishshau, Yesuusa a morkketuura yeggidi bi aggidosona. SHin Yesuusi kiittido Yohaannisinne PHeexiroosi, daro haakkidi bibookkona. Eti Yesuusa bolli aybi gakkiyaakko be'anau kaallidosona.
Qeeseti Yesuusa kase qeese halaqa gidida, cima bitaniyaa Haannakko efiidosona. Asay he sohuwan daro gam''ibeenna. Hegaappe simmin, eti Yesuusa he wode qeese ubbatu halaqa gidida Qayaafa soo efiidosona. A son haymaanootiyaa kaalettiya daro asati shiiqidosona.
Hagan Qayaafason eti Yesuusa shilootaa sintti shiishshidosona. Yesuusa bolli wordduwan markkattiyaageeta ehiidosona. Haymaanootiyaa kaalettiyaageeti ubbay: ‘Yesuusi hayqqana bessees’ yaagidosona. Yaatidi a som''uwan cuchchidosonanne a bubbuxidosona.
He ubbabay hanettiyo wode, PHeexiroosi karen dirssa giddon de'ees. Qammay keehippe meeggiyo gishshau, asay tamaa eettiis. Eti tamaa matan uttidi ho''ishin, issi ashkkariyaa PHeexiroosa xeellada: ‘Ha bitaneekka Yesuusaara de'iyaagaa’ yaagaasu.
PHeexiroosi: ‘CHii! taani gidikke!’ yaagiis.
Asati PHeexiroosassi, i Yesuusaara de'iyaageetuppe issuwaa gidiyoogaa heezzutoo yootidosona. SHin he ubbankka, PHeexiroosi hegee tuma gidennaagaa yootiis. PHeexiroosi hezzanttuwaa hegaadan giyo wode, Yesuusi guyye simmidi a xeelliis. PHeexiroosi worddotido gishshau, keehippe azzanidi, kare kiyidi yeekkiis.
Arbba gallassi guuran away kiyiyoogaa doommin, qeeseti Yesuusa bantta shiiqiyo aaho Sanihediriine adaraashshaa ekkidi biidosona. A bolli ay oottanaakko he sohuwan zorettidosona. Hegaappe a Yihuda auraajjaa haariya, PHenxxeniyaa PHilaaxoosakko efiidosona.
Qeeseti PHilaaxoosassi: ‘Hagee iita asa. I hayqqana bessees’ yaagidosona. PHilaaxoosi Yesuusa oyshata oychchoogaappe guyyiyan: ‘Taani aani ay balanne demmabeykke’ yaagiis. Hegaappe PHilaaxoosi Yesuusa Anttiphaasa Heeroodisakko yeddiis. Heeroodisi Galiila biittaa haarees, shin he wode Yerusalaamen de'ees. Heeroodisikka Yesuusi oottido bali aybbakko demmibeenna gishshau, zaaridi PHilaaxoosakko yeddiis.
PHilaaxoosi Yesuusa birshshi yeddanau koyiis. SHin Yesuusa morkketi appe hara qashuwan de'iya bitanee birshshettanaadan koyidosona. He bitanee bonqqiya Barbbaana. PHilaaxoosi Yesuusa kare kessiyo wode sa'ay gallassaappe 6n saate heera. I asaassi: ‘Hagaa be'ite! Intte kawuwaa!’ yaagiis. SHin qeesetu halaqati bantta qaalaa xoqqu oottidi: ‘A digga! A wora! A wora!’ yaagidosona. Yaatiyo gishshau, PHilaaxoosi Barbbaana birshshi yeddin, eti Yesuusa woranau ekki efiidosona.
Arbba gallassi saateppe guyyiyan Yesuusi mittaa bolli misimaariyan xishettiis. Ha misiliyan beettokkonappe attin, iitabaa oottida naa''u asatikka hayqqanaadan Yesuusayyo naa''u miyyessan mittan kaqettidosona. Yesuusi hayqqanaappe guuttaa kasetidi, kaqettidaageetuppe issoy a: ‘Ne kawotettan neeni yiyo wode tana hassaya’ yaagiis. Yesuusikka: ‘Neeni tanaara Gannatiyan de'anaagau qaalaa gelayis’ yaagiis.
Hegee ufayssiya hidoota gidennee? Yesuusi yootiyo gannatee augaakko eray? Xoossay koyro gannatiyaa giigissidoy awaanee? Ee, sa'aana. Yesuusi saluwan kawo gididi haariyo wode, he bitaniyaa hayquwaappe denttidi, sa'an de'iya ooratta Gannatiyan de'uwan ufayttanaadan oottana. Hegee nuuna ufayssennee?
Maatiyoosa 26:57-75; 27:1-50; Luqaasa 22:54-71; 23:1-49; Yohaannisa 18:12-40; 19:1-30.
Oyshata
- Yesuusa hayquwan waanna oyshettiyay oonee?
- Haymaanootiyaa kaalettiyaageeti Yesuusa oyqqido wode, kiitettidaageeti ay oottidonaa?
- Qeesetu halaqaa Qayaafa son hanettidabay aybee?
- PHeexiroosi kare kiyidi yeekkidoy aybissee?
- Yesuusi PHilaaxoosakko guyye simmido wode, qeesetu halaqati bantta qaalaa xoqqu oottidi woygidonaa?
- Yesuusi Arbba gallassi saateppe guyyiyan waanidee? Baappe miyye baggaara kaqettida, iitabaa oottida bitaniyau woygidi qaalaa gelidee?
- Yesuusi yootido gannatee de'anay awaanee?
Gujo oyshata
- Maatiyoosa 26:57-75 nabbaba.
Ayhuda xoqqa pirdda keettaa oosanchchati, bantta wozanay iita gidiyoogaa waati qonccissidonaa? (Maatiyoosa 26:59, 67, 68)
- Maatiyoosa 27:1-50 nabbaba.
Yihudaassi siyettida azzanoy tumu azzano gidennaagaa nuuni waatidi erana danddayiyoo? (Maatiyoosa 27:3, 4; Marqqoosa 3:29; 14:21; 2 Qoronttoosa 7:10, 11)
- Luqaasa 22:54-71 nabbaba.
Yesuusa aatti immidonne i oyqettido qammi, PHeexiroosi a kaddido hanotaappe ay tamaarana danddayiyoo? (Luqaasa 22:60-62; Maatiyoosa 26:31-35; 1 Qoronttoosa 10:12)
- Luqaasa 23:1-49 nabbaba.
Yesuusi ba bolli gakkida iita oosuwaassi ay zaaruwaa immidee? Hagaappe nuuni ay tamaarana danddayiyoo? (Luqaasa 23:33, 34; Roome 12:17-19; 1 PHeexiroosa 2:23)
- Yohaannisa 18:12-40 nabbaba.
PHeexiroosi asaa yayyiyoogan guutta wodiyau xoonettidaba gidikkonne, guyyeppe minnidi kiitettidaageetuppe erettidaagaa gidana danddayido hanotan aybi qonccidee? (Yohaannisa 18:25-27; 1 Qoronttoosa 4:2; 1 PHeexiroosa 3:14, 15; 5:8, 9)
- Yohaannisa 19:1-30 nabbaba.
Yesuusassi aquwaa xeelliyaagan ay mala bessiya xeelay de'ii? (Yohaannisa 2:1, 2, 9, 10; 19:23, 24; Maatiyoosa 6:31, 32; 8:20)
Yesuusi hayqqiyo wode haasayido qaalati, ubbaappe bollaara haariyo Yihoowa maatay bonchchettanaadan oottida, minnidi xoonida asa qaala gididoy aybissee? (Yohaannisa 16:33; 19:30; 2 PHeexiroosa 3:14; 1 Yohaannisa 5:4)


text:
Projektii Biyyoomsa OpenOffice.org Afaan Oromoo
OpenOffice.org Afaan Oromoo sirna mosajjii ofiisii madda-banaa barruu hujeessuuf, wardiiwwaniif, dhiheessaaf, fakkasaaf, kuusdeetaafi kan kana fakkaataniif fayyadudha. Mosajjiin kun deetaa kee mara dhangii waaltinaa madda-banaa addunyaatiin siif olkaa'uu dabalatee mosajjiiwwan ofiisii baratamoorraa faayiloota dubbisuufi barreessuu ni danda'a. Sirna Afaan Oromooo hojjetame kana guutumaan guutuutti baasii malee buufattee itti fayyadamuu ni dandeessa. Sirni kunis kan biyyoome Dhaabbata Dambii Treediingiitiini.
OpenOffice.org Afan Oromo 3.3.0 (Windows) addana cuqaasuun buufachuu ni dandeessa
Birkiilee Afaanii kan akka to'ataaQubeeffannoo(spellchecker), moggoolee(synonyms) addana cuqaasuun buufachuu ni dandeessa. Ittaansuun faayilii buufame cuunfuudhaan(by extracting) Nadubbisii laatameen gargaaramuun birkiilee kana OpenOffice.org Afan Oromo 3.2 irratti fe'achuun itti maayii bahuu ni dandeessa.
Mosajjiin kun kan fayyadu:
- Waajjiraalee Mootummaaf
- Barnootaaf
- Daldalaaf
- Hojiilee Teeknoolojii Odeeffannoof
Mosajjii guddaa
OpenOffice.org Afan Oromoo bu'aa Sooftiweer Injinariingii kan waggaa 20 oliiti. Kunis wanta sirni ofiisii tokko akka siif hojjetu barbaaddu kamiyyuu, haala barbaaddeen, guutumaan guutuutti Afaan Oromootiin siif hojjeta.
Fayyadamaaf salphaa
OpenOffice.org Afaan Oromoo barachuuf salphaafi sirna ofiisii biraa kan fayyadamaa jirtu yoo tahe gara sirna kanaatti madaquun salphaadha. Faayiloota sirna ofiisii biroo yoo qabaatte, openOffice.org Afaan Oromoo rakkoo tokko malee siif dubbisa.
Bilisa
Waa hundarraa, OpenOffice.org Afaan Oromoo baasii tokko malee buufattee itti fayyadamuu dandeessa. OpenOffice.org Afaan Oromoo hayyamtaa LGPLtiin gadhiifama. Kana jechuun faayidaa kamiifiyyuu itti fayyadamuu dandeessa.


text:
2
Eefeesusa máqusanaasara ufa Yísufa Yoohaneenasáa qímaqoo úfafa máridanoo.
1 Yoohanee anée Eefeesusa amaana máqasaa rakísimari paatoona maaqí qímasee ákara rúmasee qímamia.
2 Óo Eefeesusa máqannaa Paatoo dínni taikásee dínni ani qaara marasée fásau narí ásaukuki úqirafa ni fásiqafa aní qímamidanoo. Qísauku dínni taikásee dínni ani qaara marasée rambi kúradee mari ainainna qámbaanai nímari fasiqafa Eefeesusa amaana máqasaa rakísimarí paatoo maaqí qímasee qímamidanoo. Qinée anée áuqee maríanna saikána íridaqa anée kadáapiri maríannanara íridaqa anée sía feefaurúara irisáidana maqee maqee kadáapiri márianaqa íridaqa. Anée mandóosana máree máriasara ákooqee maríannanara qinée minára faqa íridaqa eedóo qídaqa. Akaqáusa náriara únna qímasee Yísufa diqiqoo fásiqausee qufaná anée misá faqa amanamásee qáfoonanoo misá únna qírana anée paqúrunafa máriananoo. 3 Anée reendeenámasee miqóo kai fímarianafa máriananoo. Anée qiníara óosana óosana kadáapirirana marasée sía minnísaananoo káqi márana fímariananoo. 4 Akaqá ainainara kai aníara áaqeefoo qídaqa. Anée óoqai indaarú unándee sía qiníara ámuqusidanoo. 5 Óoqai múruqoo ámiqiranaki máriunafa dóo miaqóo qúmuananoo. Ínneeqa óosana quándaki óoqai undée kai iaqaana. Sía miqífaqa qinée ínnee márinannai ínni rambi máriqooqaraana máraanaqa ínnee dóo imbéefara. 6 Ínniki moo óosanara qinée ámiqira fee qídaqa. Nikooraita únna amaana ufara ínnee qiní daanna ráidaqa fídiaqaammi maríafanoo. Nikooraita amaana ufa qímariasa aiqáma faiqí faqa ánaasee faqa moodáanaki máraqa nuafaqa ínnee misá nínda fee qiní daanna rée fídiaqaa ímariasa máriafanoo.
7 Ánutuna maraquna fannoo amaana máqaki kéeqee maríasa aiqámai qímannimidanoo. Náaqoo faqaasa miná ufa kái íriaqa. Mandáinainaki afeekaikámasee rákiranara foora máraqa fífi ínaqa úriqarée maríasa qinée misá qímannimianaqa misá Ánutuna innaarúna ququsaki kéeqafi innaarúnai asumu márirana nímira saqari qaqamma neefáranoo.
Samirana máqusanaasara ufa Yísufa Yoohaneenasaa quqóo úfafa máridanoo.
8 Miqí qímaseenoo Eefeesusa amaana máqa Paatoonara ufa qímaseenoo quándakufanoo Samirana amaana máqasa Paatoonara Yoohaneena qímaminau. Yoohanee anée Samirana amaana máqasaa rakísimari Paatoona maaqí qímasee ákara rúmamia. Óoqai indaarúqaafa faqa ínaaqianaafa faqa óoqai kúqufa fíndifi káqi márifa Yísufa maa-ufána aní qímamidanoo. 9 Qinée ínni kadáapiriranara íridaqa ínnee maa-maqánasaa aináina síaisa kudi máriafanoo innaarúnai ainaina faqaasa máriafanoo qinée íridaqa. Sadannana faiqi námu akaqáusa náriara únna qímasee Yuda máqannaa fee qímariasa ínniara mandúfa óosana óosana qímariana qinée íridaqa. 10 Qiní ufasáara káqikaa qóo ínnee aupúrarana máreefaranoo ínnee sía minára rufíaaqa. Ínnee íriaqa Sadannafa ínni nimanamásee qáfaaneera karabúsaki akaqáusa quqáannoo. Ínni nídafirafa maa-maqánasaa qúsasaa máriannoo. Ínnee káqi máraqa fífi ínaqa kúqirana paqúrinna aukuana qinée náaru márira qáfee afisúnnímaqaanaura. 11 Ánutuna maraquna fannoo aiqáma maqusa amaana máqaki kéeqee maríasa qímannimidanoo náaqoo faqaasa mi-ufána íriaqa. Andeeqára óosana káqi máraqa fífi ínaqa Sadannana nimanírana úriqararausaikí maríasa ínaaqianna kúqirafa sía misá náruannoo.
Peerakamumma máqusanaasara ufa Yísufa Yoohaneenasaa quqóo úfafa máridanoo.
12 Yísufa miqí qímasee Samirana amaana máqa rakísiranara Yoohaneena qímamiseenoo quándakinoo Peerakamumma amaana máqasaa Paatoona maaqí qímasee qímaminau. Yoohanee anée Peerakamumma amaana máqasaa rakísimari Paatoona maaqí qímasee miná faqa ákara rúmamia. Qaseema dínni dínni raiqárafa óokiqari animári fasiqafa Yísufa maa-ufána aní faqa qímamidanoo. 13 Ínnee Peerakamumma máqusanaasa Sadannana amaana máqa máriaqoo máriasa máriafanoo qinée íridaqa. Ínnee kúqaa qinísaa atooqée maríasa máriafanoo. Ínni maqúsai Sadannana amaana máqa máriqoo miqóoqaraasa qiní qíqoondi moo fásiqa qiní Yísusara andeeqásee kooroo qímarina ákiaqara miná áuqu Antipasana kuqá árufaqa ínnee sía minára rufíoosa káqi kai qiní saqáriki máriasa máriafanoo. 14 Akaqá ainainara kai ínniara áaqaidámmiafoo qídaqa. Ínniki maqee Baraamafa óoqai máriu fasiqana aanna rée maríafanoo mi-fasiqáfa Baraamafa márufaqa ínniki akaqáusa mi-oosanná máraidaqa. Óoqai Mooaba máqusanaasa karaambáiqa fannoo Barakafa Ánutuna tamummáqara fasiqa moo áuqu Baraamana munnimma amiséenoo anée náukarara ufa Isaraee máqannaa nimisáinaqa kúquaqa. Miqí qufanoo Ánutufa Baraamanara qáoo qufanoo quándakinoo Barakana qímamufanoo Isaraee máqanaasa mindáraasa únna Ánutuna óorisaa náranara dúfi dúfi qímasee nárana náidaqa mindáraa anaasee náafeeqee máriqau. Ínnee Peerakamumma amaana máqaki máriasa akaqáusa Baraamana óosana máree maríafanoo. 15 Miqí kai másee ínniki Nikooraita amaana ufa írimariasa akaqáusa máriafanoo. 16 Ínnee ínneeqa mandóosana kafáa quandáaqa. Sía quandáifaqa qinée ínnee máriaqoo anireéqa qeeqá dóokiqari qaseemannái mi-mandoosanná máree máriasa nárúanauranoo.
17 Ánutuna maraquna fannoo aiqáma maqusa amaana máqaki kéeqee maríasa qímannimidanoo náaqoo faqaasa íriaqa. Óoqai Isaraee máqannaasa aadána maqa maaqakinai nímarufaqa kanánaana kanánaana innaarúnaindaraa feemu nímiaafanausa máridaqa. Máa̱ maqee máriaqoo mandáinaina faqa rákiraridaqa miná úriaaqararausa qinée kukéeqara feemu innaarúnai misá nímianaura. Éekara óonisaa nári fúka nuqu ákara rírana moodáa kai moodáa kai nímianaura. Mi-fuka auqúna sía moó fannoo misá óosana íriannoo narí kai miná óosana íriannoo. Dóo mi-ufána Yísufa Peerakamumma amaana máqasaa Paatoonara Yoohaneena qímaminau.
Tiatira máqusanaasara ufa Yísufa Yoohaneenasaa quqóo úfafa máridanoo.
18 Rambi kúradee maría saqarina qámbaanai márifa Yísufa miqí qímaseenoo quándaki Yoohaneena kafáa maaqí qímasee qímaminau. Yoohanee anée Tiatira amaana máqasaa Paatoona faqa maaqí qímasee ákara rúmamaqaa. Ánutuna ámaaku áfu idára foora qéemarifa miná áiku faqa ánukanóo mari barásara foora tandí tandí marí aikunannoo mandáinaina radámimarifa Yísufa maa-ufána ínni qímannimidanoo. 19 Ínnee Tiatira máqusanaasa qiní Yísusara nímuqusidanoo qinée íridaqa, ínnee maqee maqee íriqa kai fímarianara faqa qinée íridaqa, ínnee qiníara iriséeqa ínneeqa máqannaasa dadaaqímariafanoo. Ínnee sía kadáapi dári foo qímasee minnísee maríafanoo káqi máraqa fímarianara minára faqa íridaqa. Óoqai ínnee qiní saiká óodaa máree máriqau, maqee kámu firaaqóo máree máriafanoo qinée minára faqa íridaqa. 20 Qinée ínni moodáa ainainara kai ínni níqidaqa. Ínnee mi-manda anaaseená Yeeseebeera nammarinara sáina káqi márianifee qímariana. Mifá únna qímasee naríara Ánutuna ufa máree marunausee qídanoo. Mi-anaaseefá naakápaidanoo qiní ufa írimariasa rarisámeeqeenoo faiqí faqa ánaasee faqa narí úmmuari narí úmmuariranaki quqáidanoo. Moo únna ánutunara innaaru qímasaida nárana néemarianaki faqa quqáidanoo. 21 Qinée mi-anaaseenára aneenná úmmuariranakiqari quandáannee qímasee áfeesunaisia máridaqa. 22 Minára miná maréeqee narí rarisaqánua fasiqausa sáimbaqa mandá qaarisaa quqásaanáura minakí máridaqa teeroo firaaná máraida márifaranoo. Misá nári mandóosana sía aupúramásee quandáifaqa qinée dauní miqíanaura. 23 Qinée mi-anaaseená ufa írimariasa faqa kuqá narusáanaqa amaana máqaki kéeqee máriasa qiní óosana írifaranoo. Misá qiníara kukéeqara ainainara írimari fee qiaqéera náruanauranoo. Qinée aiqámausa nári nísaukunnai áuqainnana ákiaqara kai nímianaura.
24 Ínnee Tiatira máqusanaasa sía mi-manda anaaseená óosanna mároosa máriafanoo. Miná óosana máreemariasa Sadannana meemáqoo kukéeqara írirana írimariasa náriara únna qímasee akoofása fee qídaqa. Qinée sía ummaara moó faqa ínnisaa quqáanaura. 25 Maaná kai qímannimidaqa. Ínneeqa ámiqira óosana uaqéeiana miná kai maramáree fuaqa, fífi ínaqa qinée qúmuanna aukuanna miná ákiaqara máraaqa. 26 Rákiranara foora iqá mandáinaina úraaqarararee ímariasa qiní ufamau fímariasa mi-maú fífi ínaqa taikára áukuana paqúriqa qiní qíkoofa afeeka qímuna quándaki misá nímianaura. 27-28 Níminaqa kásooqaqee náaru misá moo máqannaasa úrinaaqaramásee áinna faaqaanannái misá qafeera foora rukámifaranoo. Qinée iqáqara dúqudeeqi faqa nímianaura.
29 Ánutuna maraquna fannoo amaana máqaki kéeqee maríasa qímannimidanoo náaqoo faqaasa mi-ufána íriaqa.


text:
The Web's #1 Hindi Lyrics Web Site
Browse Lyrics by Title
pattaa pattaa, bootaa bootaa, haal humaaraa jaane hai jaane naa jaane, gul hee naa jaane, baag to saaraa jaane hai koee kisee ko chaahe, to kyo gunaah samazate hain log koee kisee kee khaatir tadape agar to hasate hain log begaanaa aalam hain saaraa, yahaa to kaee humaaraa dard naheen pahachaane hai chaahat ke gul khilenge, chalatee rahe hajaar aandhiyaan hum to isee chaman me, baandhege pyaar kaa aashiyaan ye duniyaan bijalee giraye, ye duniyaan kaante bichhaye ishk magar kab maane hai dikhalaayenge jahaan ko, kuchh din jo jindagaanee hain aaur kaise naa hum milenge, humane bhee dil mein thhaanee hain aaur abhee matawaale dilon kee, mohabbat waale dilon kee baat koee kyaa jaane hai


text:
Sa’a walfakkaatu 4:45 irratti Cheelsiin dirreesaa Istaanfoord Biriij irratti PSG wayita keessumeessu, Baayer Muuniik Shaakataar Dooneeks waliin morkata.
Keessattuu morkiin kilabooti sooreyyii lamman Istaanfoord Biriij irratti taasisan garanumaa yaada namootaa harkiseera.
Leenjisaan Chalsii Joosee Moriinoo morkii chaampiyans Liigii baranaa keessaa isa har’aa - PSG garee moo’achuuf baay’ee rakkisaa ta’ee jechuun ibsaniiru.
Gama Chalsiitiin Nimaaniyyaa Maatiich adabbiirraa wayita deebi’u, lammii Naayijeeriyaa kan ta’e Joon Obee Mikaa’eel midhaa jilbasaarra qaqqabeen tapha har’aatti Chalsii cina hiriiree hintaphatu.
Dirree PSG irratti tapha taphatameen Chalsiin qaphxii 1 fi 1 qixaan carraa darbuu wayyuu argatee deebi’uunsaa hindagatamu.
Kilaboonni lachan waggaa darbe maayii hirboorratti walarganii tapha jalqabaan Chalsiin 3 fi 1 moo’amus, Istaanfoord Biriij irratti 2 fi 0’n moo’atee marsaa itti aanutti darbuunsaa inyaadatama.
Tapha Baayar Muunikii fi Shaaktaar dura ammoo leenjisaan Muunik Peep Gaardiyoolaa Shaaktaar garee Jarman keessatti taphatu osoo ta’ee morkataa waancaa cimaa ta’a ture jechuun yaada nama dinqisiisu kennaniiru.
Gama Muunikiin Faalip Laahaam, Tiyaagoo fi Jaavii Maarteneez miidhamaan Zhaavii Alonsoo adabbiin kilabiisaanii hintajaajilani.
Baayer Muuniik yeroo dhumaaf marsaa tokkoffaan tapha chaampiyons Liigii keessaa kan geggeeffame bara taphaa - A.L.F 1981tti Liivarpuuliin ture.
Maddi: BBC
Fe’uu: Maarituu Galaalchaa


text:
SINTTA HUUPHE YOHUWAA | XOOSSAAKKO SHIIQANA DANDDAYAASA
Xoossaakko SHiiqidabadan Qoppay?
“Neeni Xoossaayyo mata dabbo gidiyoogee woppu gaada saruwan deˈanaadan oottees. Hegee Xoossay neessi ubbatoo loˈˈobaa amottiyoogaa neeni qoppanaadan oottees.”—KRISTAFAR, GAANA BIITTAN DEˈIYA YELAGA NAˈAA.
“Xoossay neeni azzanidoogaa beˈidi, neeni woossiyoogaappe aaruwan nena siiqeesinne neessi qoppees.”—HAANNO GIYO 13 LAYTTA NAˈIYO, ALASKA, AMARKKA.
“Neeni Xoossawu mata dabbo gidiyoogaa eriyoogee keehi ufayttanaadaaninne woppu gaanaadan oottees!”—JINO, LAYTTAY 40 HEERA GIDIDO JAMAYKKA BIITTAA MACCAASIYO.
Hegaadan siyettiyoy Kristafara, Haanninne Jini xallaassa gidenna. Kumetta saˈan deˈiya daro asay Xoossay banttana ba dabbodan xeelliyoogaa ammanoosona. Neeni shin? Neeni Xoossawu dabbo gididabadan qoppay? Woy qassi Xoossawu mata dabbo gidanawu koyay? ‘Ubbaa Danddayiya Xoossaara asay mata dabbo gidana danddayii?’ gaada neeni qoppennan waaya aggana. Yaanikko, waani mata dabbo gidana danddayii?
XOOSSAA DABBO GIDIYOOGEE DANDDAYETTIYAABA
Geeshsha Maxaafay yootiyoogaadan, Xoossaa dabbo gidana danddayettees. Israaˈeeletu mayzza aawaa Abrahaama, Xoossay “ta dabbuwaa” yaagidoogaa Geeshsha Maxaafay yootees. (Isiyaasa 41:8) “Xoossaakko shiiqite; ikka inttekko shiiqana” yaagiya, Yaaqooba 4:8n deˈiya shoobiyaakka akeeka. Hegaa gishshawu, Xoossaayyo mata dabbo gidana danddayettiyoogee qoncce. SHin, Xoossay beettenna gishshawu, neeni waanada akko ‘shiiqananne’ ayyo mata dabbo gidana danddayay?
He oyshaa zaaranawu, asay issoy issuwaara waani dabbotiyaakko qoppa. Hegee darotoo naaˈˈu asi issoy issuwaa sunttaa eriyoogan doommees. Hegaappe simmidi, bantta qofaanne banttawu siyettiyaabaa issoy issuwawu yootiyo wode eta dabbotay minnees. Qassi issoy issuwawu maaddiyaabaa oottiyo wode, eta dabbotay kaseegaappe yaa minnees. Xoossawu mata dabbo gidiyoogaara gayttidaagankka hegaadan gaana danddayettees. Hegee waanidi asay dabbotiyoogaa malakko ane beˈoos.


text:
SEENAA SOCHII QEERROO FI QABSOO OROMOO
Bitootessa 8, 2015
Ummanni Oromoo eega gabrummaa jalatti kufee, takkaa gabarummaa fudhatee hin teenye. Karaa isaa dandahame hundaan kutaalee Oromiyaa hedduu keeysatti mootummaa gabroomfataa dura dhaabbachaa turan. Fakkeenyaaf fincila ummanni Oromoo gaggeeysaa ture keeysaa garii yoo maqaa dhooyne sochiin fincila diddaa gabrummaa bara 1940-1942 keessa Oromoota Raayyaa fi Daawweetiin(walloo), bara 1960 keessa Oromoota Baaleetiin gaggeeffamaa turuu seenaan ni ibsa. Keessaahuu fincilli diddaa gabrummaa kan Oromoonni Baalee bara 1962 hamma bara 1968 keessa gaggeeysaa turan kan seenaan yoomuu dagatuu miti. Wareegamni isaan baasaniis seenaan ni yaadata.
Karaa Bahaatiin sochiin Afran qalloo Afaanii fi Aadaa Oromoo guddisuuf hujiin isaan hojjatan seenaan galmeesseera. Sabboontoonni sochii Afran qalloo gaggeeysaa turan mootummaa Hayla sillaasee fi mootummaa Dargiitiin hidhamuu, Ajjeefamuu fi biyya itti dhalatan tan akkaan jaalatan dhiisanii jireenya baqatummaa mudataniis danuudha. Karaa Oromiyaa jiddu galeeysaa fi dhihaatiin sochiin Waldayni wal-gargaarsa Maccaa fi Tuulamaa gaggeeysaa turees seenaa qabsoo Oromoo keeysatti bakka ol’aana qaba. Miseensoonni waldaya kanaa gariin mootummoota Haylasillaasee fi Dargitiin hidhamuu, ajjeeffamuu fi biyyarraa arihamuu mudateenii ture.
Ilmaan Oromoo bara sana Sochii karaa addaa addaatiin biyya keeysatti gaggeeysaa turan booda, ilmaan Oromoo yeroo san, sabboonummaan itti dhaga’amu, gara biyyoota ollaa akka Somaaliyaatti bahan. Biyya Somaaliyaa irraa gara biyyoota baha jiddu galeeysaa keeysatti wal-gurmeessuun sochiilee tokko tokko jalqabaniiti turan. Tattaaffiin isaan taasisaniis akkaataa itti ijaaramanii maqaa dhaaba siyaasaa tokko tolfatanii Adunyaaf labsan irratti marihataa turan. Dhaaba siyaasaa tokko maqaa isaa moggaasanii labsuurratti falmiitu isaan jidduu ture. Falmiin tuniis yeroo san keeysa mootummaan Somaalee lafa Oromoo qabatuuf jecha maqaa dhaaba siyaayaa WSLF (Adda bilisummaa Somaalee dhihaa) kan jedhamu isaaniif tolchitee turte. Akka kanaan maqaa dhaaba siyaasaa tokko tolfatanii ummatatti bahuurratti, dargaggoonni ykn Qeerroon Oromoo yeroo san waliif galuu hin dandeenye ture.rakkoon isaan gidduutti dhalattee maqaa maaliin akka socha’uu qaban irratti ture.
Yaadni isaanii bakka sadii ture. Maqaa Somlaaleetiin eegaluu.Maqaa Oromoo fi Oromiyaan socha’uu fi Maqaa Itoophiyaan socha’uu kan jedhu. Kaayyoon isaanii inni dhumaa garuu Bilisummaa Ummata Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa ture. Yeroo san mootummaan somaalee illee rakkoo Ulfaataa irraan ga’aa turte waan ta’eef. Dhumarratti wanni irratti waliif galan nuti keeysa keenyatti maquma Oromootiin biyya seenuutu nu baasaa irratti wal ta’an.
Ammoo akkuma biyya seenneen maqaa Oromootiin qabsoo jalqabuu keenya labsina jechuun xumuratan.Gorsi mootummaa tokkon kennameefis, ammatti maqaa Oromootiin qabsoo eegaluu keeysan hin labsina. Eeguma biyya teeysan waan hunda guuttattanii seentanii warra biyya keeysa jiruuniis walqunnamtanii booda yoo isiniif ta’e wayya jedhaniiti gorsan. Bakki wal-gehii kana itti gaggeeyffatanii marihataa turaniis biyyuma sana keessatti ture. Barri isaa dhuma 1960 kessa ture.
Maqaa Oromootiin ijaaramuurratti eega harki irra caalu walhubatee booda mootummoota adda addaa dubbisanii gargaarsa akka Dookmeentii ittiin sochoo’an arkachuu, wajjira banachuu, leenjii waraanaatii fi meeshaa lolaa argatuurratti saganteeffatanii hojjachaa turan. Sagantaan hujii kan duraa akkataa dargaggoota biyyouu gala bahaa geeysanii itti leenjifatanirratti hojjachuu. Dargagoota Somlaaiyaa naannoo Maqdashoorraa magaalaa Hargeeysaa fidanii nama xiqqo xiqqoon gara Yemanitti dabarfachaa turan. Hujii dargaggoota yk Qeerroo Oromoo dafanii carraa argametti dhimma bahuuf biyya Somaaliyaarraa gara Adanitti dabarsuurratti hojjatame cimaa ture. Hujii tana keessatti qoodni Obbo Elemoo Qilxuu, Obbo Huseen Suraa, Obbo Mahammad Umar, Injiinar Abdullaahii Luungoo fi Obbo Mul’is Gadaa ( Aadam Tukkaalee) warri keeysa beeku akka himanitti guddaa ture jedhan.
Osoo dargagoonni leenjiirra jiranii warri isaan hoogganu mootummoota gidduu gala bahaa adda addaa dubbisuun, Miha lolaa argamee ture Dooniidhaan Yeman buufata Adan fiduudhaan bakka tokkotti jabeeffatanii turan. Dargaggoonni ykn Qeerroon leenjirra turaniis toora nama 40 kan gehan leenjii isaanii xumuratan. Osoo leenjii fudhachaa jirani namni 4 kan hiddi dhaloota isaanii Somaalee ta’e isaan biraa gananii turan. Jarri isaan keeysaa gane kun mootummaa Somaaleeetiif iccitii leenjiirra turu dubbatan. Tanuma keeysa warri Embaasii mootummaa Ethiophiyaatiis sochii kana dhagayanii turan. Sana booda sagantaan bobbaa biyya seenuurratti shaffisaan karoora lafa kaayyatan. Akkaataan bobbaa Dooniin daangaa Baharaa kan biyya Jabuutii fi Somaaliyaa jidduu lafa banaa mootummoonni lamaan tooyachuu hin dandeenyeetti dhooysaan bu’anii, halkanuma hulluuqanii biyya seenuudha.
Humna dura leenjii fudhatee deemu kan hoogganu Obbo Jaarraa Abbaa Gadaa ( Abdukariim Ibraahim Haamid) ture. Gartuun dura leenjii fudhattee bobbaate yoo akka tasaa bobbaan isaanii duraa fashalte gartuun lammaffaa Obbo Elemoo Qilxuutiin akka biyya seenturratti baallammatanii turan. Akka kanaan gartuun duraa Lakkoofsaan nama 36 kan gehan baatii sadaasaa ( November) 17,1970 keessa bobbaa isaanii Edanirraa sochii jalqaban. Miha/meeshaa Lolaa kan mootummaa alaarraa gargaarsa argatanirraa, hamma biyya seensisuu dandahan fudhataniiti amna isaanii jalqaban.
Leenjii booda Oromiyaatti deebi’uuf, Imala Murna 1ffaa:-
Akkuma olitti ibsametti bakki isaan itti imaammatan daangaa Jabuutii fi Somaaliyaa jidduu qarqara baharaatti bu’uun, lafa banaa motummaaleen lachuu tooyachuu hin dandeenye keeysa halkanuma hulluuquun, daangaa dabranii biyya seenuudha. Haatahuu malee Dooniin deemaniin yk ittiin imalaa jiran, karaa irraa baddee baatii Sadaasa, (November) 19, 1970 halkan dogoggoraan bakka afaan baharaa ta Bul’haar jedhamtu tan Zeeylaa dur(Aftal) jedhamtu turte fi Barbaraa jiddutti arkamtutti isaan buufte. Meeshaa deemmataniin fudhatanii isaanii qubsumarraa fagaachuun odoo imalaa jiranii, akka tasaa waraanni mootummaa Somaalee lafoofii qilleensarraan isaan marsee, dhukaasa itti banan. Bakka sanitti nama maqaan isaa Obbo Ramadaan Husseen Kaliil jedhamuutu rukutamee achumatti lubbuun isaa dabarte. Dhukaasnis dhaabbate.
Kana booda , Hogganoota waraana Somaalee kanneen waraana san hooggananii fi Ajajoonni qabsaawoota bilisummaa Oromoo walitti dhihaatanii waliin haasawaniiti turan. Yeroo waliin haasawan waraanni Somaalee hayyama malee biyya teenya seentan jedhaniin. Isaaniis nuti lafa teeysanirratti dogoggoraan buune. Akeekni keenya biyya teenya seennee mootummaa gabroomfataa Hayala sillaaseetiin loluufii malee dhimma biro tokkollee hin qabnu. Isin ammoo obboleeyyan keenya waan taataniif akkaataa biyya teenya nagayaan seennurratti nu gargaaraa jedhaniin. San booda nama isaanirraa wareegame awwaallatan. kana booda hoogganoonni waraana somaalee qaama isaanii olii wajjiin Radiyoo telegramaan waliin dubbachaa turan. Dhumarratti biyya teenya hayyama malee waan seentaniif meesha qabdan lafa kaayaa jedhanii, ega harkaa fuudhan booda haala nama gaddisiisuun,Qabsaa’oota Oromoo hunda mana hidhaa geeysan. Mana hidhaa isaanii guddaafii beekkamaa kan tahe Mandheeratti hidhan. Karoorri bobbaa biyya seenuu Qeerroo ykn Dargaggoo kan duraa haala kanaan osoo hin milkaawin fashale.
Imala murna 2ffoo:-
Bara 1973tti murni lammaffaa kan J/Elemoo Qilxuutiin hoogganamu Qawwee AK 47 magaalaa Adanirraa biyya Eritrea naannoo Assab lafa qubsuma Affaar bakka Kiloomaa jedhamu geeyffatan. San booda, naannoo Kiloomaa tanarraa ka’uudhaan ummata Affaar keeysaan Harargee Baddaa Cacar nagayaan seenan. Humni Obbo Elemoo Qilxuutiin hoogganamtu baddaa Carcar keeysatti, ummata dammaqasuu fi bifa maadheetti ijaaruu jalqabaniiti turan. Abbootii lafaa kan ummata cunqurfamaa hiraarsaa turanirratti tarkaanfii fudhachuudhaan, midhaan isaan kuufataniI turan ummata beelaweef raabsaa turan.Yeroo sanitti sirni Abbaa lafaa ummata hiraarsaa waan tureef, ummanni naannoo sochii isaanitti hedduu gammadanii deeggarsa isaaniif qaban battalumatti itti agarsiisan.
Sochii isaan taasisan dhagayuun mootummaan Haylasillaasee guddoo rifate. Naannoo isaan keeysa sochoo’an socha’anis mootummaan Haylasillaasee qorachuu eegale. akkuma bakka isaan jiran odeeysa qabatamaa arkatteen booda, humna daddafee dhaqqabaa (Faxnoo daraash) jedhamu itti bobbaafte. Lola waraanaa mootummaa Hayle sillaasee waliin yeroo dheeraaf taasifamee irrattis, Ajajaan humna sanii Obbo Elemoo Qilxuu wareegame. Isa waliin miseensoota keeysaa kanneen akka Obbo Hundee Sheek Umar Aliyyee fi kanneen birootiis waliin wareegaman. Miseensoonni hafaniis miidhaa lolli kun irraan geheen ummata keeysa faffaca’an. Lola waraana mootummaa Haylasillaaseetii fi Waraana Bilisummaa Oromoo jiddutti ta’een, waraana mootummaa Haylasillaaseerraa namni hedduun ajjeeffamuu irraa , sirnichi humni lakkooysaan xiqqaa tahe kun akkamitti waraana keenyarra miidhaa guddaa kana geeysisa jechuun ajajoota isaa goolaa turuu seenaatu dubbata.
yeroo sanitti qawween Obbo Elemo faa’an hidhatanii lolaniin qawwee Awtomatika AK47 waan ta’eef, waraanni mootummaa Haylasillaasee qawwee akkasii ijaanuu arkanii hin beekan. Gartuun lammaffaa murannoo cimaan nagayaan eega biyya seenee booda wareegama qaalii kafaleen qaanqee bilisummaa tan duraa qabsisuun seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keeysatti iddoo ol’aanaa qabate jira. Obbo Elemoo Qilxuu akka seenaan ibsutti baatii Hagayyaa bara 1974 Carcar bakka Xirroo jedhamutti wareegame. Bobbaan gartuu 2ffaa kuniis wareegamuu Obbo Qilxuutiin sochiin jalqabamee ture yeroofiis ta’u dhaabbate.Sochiin Dargaggootaa fi Qeerroo garuu hin dhaabbanne.
Oromoonni biyya keessaa fi biyyoota ollaa keessa jiran wareegama qaalii ilmaan Oromoo kafalanitti gaddi guddaan itti dhagayamullee qaanqee bilisummaa kan isaan qabsiisanitti gammachuu guddaatu itti dhaga’amee ture.Maqaan yeroof dhokifatanii Obbo Elemoo Qilxuu faa’an biyya seenanii lolaniiniis maquma Adda Bilisummaa Oromooti malee maqaa birootii miti. Ummata Oromoo kan eega biyya seenan dammaqsaa turaniis maquma Adda Bilisummaa Oromootiin ture. Akka hubatamuuf, yeroo Obbo Elemoo Qilxuu humna hamma tokko fudhatee Oromiyaa dirree bahaa seenu, Addi Bilisummaa Oromoo magaalaa Finfinnee keeysatti bara 1973 keeysa qaata lafa jala dhooksaan ykn icctiin ijaaramee ture. Ijaaramuu ABO kana ilmaan Oromoo kanneen lakkooysaan xinnoo tahan biratti haa beekkamuu malee ifatti bahee hin beekkamne. Addi bilisummaa Oromoo beektoota siyaasaatii fi sabboontoota Oromoo biratti ifatti bahee beekkamuun isaa bara 1976 yeroo sagantaa siyaasaa isaa wayyeeyse ykn fooyyeeyse booda tahuu seenaan ni ibsa.
Marroo Lammaffaaf Dirree bahaa bifa haarayaan saaquu,
Dargaggoonni ykn humni Qeerroo dura biyya seenuuf osoo yaalanii qabaman, hidhaa waggaa 5 (1970-1975) booda, mana hidhaatii gadi lakkifaman. Waan nama Ajaa’iibuu fi Mana hidhaatii bahuu isaaniif sababaa KAN taheef, sochii Jaal Elemoo Qilxuu faa’an biyya keeysatti dhageeysisanii ta’uu isaati. Yeroo san, mootummaan Somlaaliyaa sochii biyya keeysaa dhageenyaan, maqaa Oromootiin eega sochiin eegalamte isaan kana mana hidhaa tursiisuurra, yoo nuuf hayyaman namoota kana hidhaa baafnee itti dhimma bahuu nuuf wayyina jechuun gadi dhiifte. Miseensoonni mana hidhaatii bahan irra caalaan isaanii, biyyuma Somaaliyaa keeysatti of dhooysanii jiraachaa turan. Murna waggaa shan mana hidhaa ture keeysaa Jaarraa Abbaa Gadaa magaalaa Maqdashootti Mul’is Gadaa waliin walarkanii waliin haasawaa turan. J/ Mul’is Gadaa yeroo Obbo Jaarraa Abbaa Gadaatiin walitti dhufan kana, J/ Mul’is bara 1974 yeroo Obbo Elemoo faa’an wareegaman biyya Eritiraa dhaqee, Dhaaba ELF biratti leenjii waraanummaa fudhateeti ture.
Obbo Jaarraa Abbaa Gadaa haala biyya keeysa turee fi jiru yeroo sanitti mana hidhaa turee waan baheef odeeysa guutuu hin qabu ture. Kan haala waliigalaa biyya keeysaa beeku Jaal Mul’is Gadaa waan tureef isa waliin odeeysa bal’aa wal-jijjiirratanii turan. Eega odeeysa bal’aa waliif dabarfatan booda, murtiin irra gehan biyya seenanii qabsoo hidhannoo eegaluu dha. Karaa kamiin akka biyya seenan qorannoo barbaachisu eega xumuratanii booda Somaaliyaa karaa Hargeeysaatiin biyya seenuu murteeffatan. Akka kanaa Jaarraa fi Mul’is Maqdashoo ka’anii konkolaataan Hargeeysaa gahan. Hargeeysarraa ka’anii, magaalaa Booramaa keeysa bahanii daangaa cehan. Eega daangaa cehan booda magaalaa xiqqoo Jaarraa jedhamtu keeysa bahanii Oromiyaa Karaa Bahaa naannoo Jaarsootiin biyya seenan. Jaarraa Abbaa Gadaa fi Mul’is akkuma biyya seenaniin maadhee biyya keeysa jirtu qunnamanii turan. Maadhee biyya keeysa jirtu eega qunnaman booda, dhooysaan magaalaa Dirree Dhawaa seenan. Magaalaa Dirree Dhawaa keeysatti miseensoota maadhee qunnamuun hooganoota ABO Fifinnee jiran waliin qunnamtii tolftan. Hoogganoota biyya keeysaa magaalaa Finfinnee jiraniin ega walqunnaman booda, haala jiru irratti yaada waljijjirratanii turan. Dhumarratti wanni irra gehan dafanii dirree seenanii qabsoo hidhanoo eegaluu.
Dhawaataan waan irraa hir’atee guuttataa namaas ofitti dabalaa deemuu irratti waliigalan. Qabsaawaan ni kufa qabsoon itti fufa akkuma jedhamu waggaa 2 booda bara 1976tti dhaabichi qabsoo hidhannoo bifa haarayaan qindeeffatee itti fufuuf jalqabee ture.Akka kanaan Jaarrra Abbaa Gadaa (Abdu Kariim Ibraahim Haamid) fi Mul’is Gadaa ( Aadam Tukkaalee) ta’anii sulula Goobeelle baatii July bara 1976 keessa seenanii nama xiqqoon qabsoo hidhnnoo eegalan. Bara 1984 kaasees Waraanni Bilisummaa Oromoo Dirree dhihaa, kibbaa fi gidduu galatti bakkoota gara garaatti mooraa isaa saaqqate. Qabsaawaan ni kufa qabsoon itti fufa jechuuniis kanuma. Qeerroon har’a diina akka ibidda saafaa guggubaa fi Ummata isaaf wabii ta’aa jiru, SEENAA ka’umsa akkasii qaba. Sochiin Dargaggootaa fi sabboontootaa bu’ura Waraana Bilisummaa Oromooti. Sochiin walii galaa Oromiyaa keessatti bifa adda addaan gaggeeffame, Dhaaba Gaachana Ummata Oromoo kan ta’ee ABOf hundeedha. Sochiin Barattootaa gama hundaa siyaasa Addunyaa kanaaf bu’ura. Keenyas akkasuma. Mirga saba tokko deebisuufis ta’ee kaasuuf hundeedha.
Dhalooti har’aas seenaa boonsaa kana itti fufsiisuuf falmaa hadhaawaa gaggeessaa jira. Sochiin Qeerroo Biyya keessaa fi addunyaa irratti gaggeeffamaa jiru bu’ura jabaa qaba. Kan abbaan fe’e lafaa ka’ee isa doorsiisuuf yaaluu miti. Dhalooti sochii qeerroo akka abidda saafaa finiinsaa jirus, kan yeroo fi haalaan mo’amee waadaa Ummata isaaf seene cabsuu miti. Imaanaa wareegamtoota isaa cabsuus miti. Qeerroon Seenaa Abbootii isaa Injifannoon akka Goolabu shakkiin hin jiru. Seenaan kun , Seenaa Qabsoo Ummata Oromoo akka Galaanaa bal’atu keessaa faldhaanaan amma qicachuuti. Seenaan yoomillee ta’u seenaadha. Dhalooti har’aa seenaa kaleessaa irraa haqa jiru hubatee of bara. Seenaan kun dhaloota har’aaf akka tolutti, Abbootii isaa caalaa socha’ee Bilisummaa isaa akka goonfatuuf kan dhihaateedha malee , guutummaa sochii bara Sanaa kan bakka bu’uu miti. Seenaa gabaabduu kana kanan irraa dhugeeffadhe , barruu seenaa qabsoo ABO irraa fi Jaal Araarsoo Biqilaa irraati. Galatoomaa !
Nama saba ofiif Seenaa hojjatu nu haa taasisu !
Nama Seenaa saba isaa himaa, katabaa fi Barsiisaa jiraatu nu haa taasisu !
Nama Seenaa Ummata isaa salphisu nu hin taasisiin !
HORAA BULAA !!!
SEENAA Y.G(2005)


text:
Oduuwwan (1735)
Finfinnee Bitootessa 09,2007(FBC) Qulquilina barnootaa mirkaneessuuf hayyuuleen dhaabbilee barnoota ol’aanaa keessaa jiran martuu gahee isaanirraa egamu bahuu qabu jedhan ministir di'eetaan minsteera barnootaa Dr.Kabaa Urgeessa.
Finfinnee Bitootessa 09,2007(FBC) Sirni awwaalchaa Qabsaa’aa Eebbisaa Dinqaa Furii har’a batsakaana qulqulluu sillaasee kaateediraalitti raawwtameera.
Finfinnee: Bitootessa 09, 2007 (FBC) Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa Giddugalaa fi Siidaa wareegamtootaa Finfinnee fi calanqootti ijaarsise dhiyeenyatti eebbisiisuuf jedha.
Finfinnee: Bitootessa 09, 2007 (FBC) Daandiin xiyaara kuwaataar gara Soomaaliyaatti balali’a eegaluuf akka jiru beeksiseera.
Finfinnee: Bitootessa 09, 2007 (FBC) Filannoo Israa’elitti geggeeffameen paartiin Muummicha Ministiraa biyyattii Beeniyaamiin Neetaaniyaahuu – Likud moo’achuunsaa mirkanaa’e.
Finfinnee: Bitootessa 09, 2007 (FBC) Miseensa Koree Giddugaleessaa Dh.D.U.O fi Daayireektara Ejensii Maaneejimantii Misooma lafa Magaalaa Oromiyaa kan tuaran Obbo Eebbisaa Dinqaa addunyaa kanarraa du’aan kan boqatan yammuu ta’u sirni awwaalchaasaanii har’a raawwatama.
Finfinnee: Bitootessa 09, 2007 (FBC) Paakistaa al-takkaatti namoota 12 fannoon adabde.


text:
Gafa 5: Baabiloonete Qafadonni Kayise Yerusaalamete Huxxa Galagalle Huxxate Geeshsha
Isiraeele qafadante Baabiloonete noo waro ammanansa lowori fonqolino. Sidiraaqi, Misaaqinna Abidinaago wala yitanno giirara tungooni; Maganu kayinni giirate giddonni gatise fushshinonsa. Hakkiinnino, Meedooninna Faarsi yinanni gosa Baabiloone qeeltu gedensaanni, Daanieeli doobbiyu balera tungi; Maganu kayinni doobbiyu afoo cufe gatisinosi.
Goofimarchoho Faarsi nugusi Qiroosi, Isiraeele qafadotenni fushshi. Insano qafadante Baabiloone hadhuhunni 70 diri gedensaanni gobbansa higgu. Yerusaalame higganni heedhenni balaxxe assitinori giddo mittu, Yihowa mine minate. Ikkollana kayinni Diinnansa hakkawotenni konne looso loossannota hooltu. Konni daafira, Isiraeelete gosa Maganu mine minte guddinohu Yerusaalame higguhunni 22 diri gedensaanniiti.
Aanchine Izira Yerusaalame hige Maganu mine biifisino gara ronseemmo. Kuni ikkinohu Maganu mini miname goofihunni 47 diri gedensaanniiti. Hakkiinnino Izira Yerusaalame higihunni 13 diri gedensaanni, Nehimiya diigaminoha Yerusaalamete huxxa layinkimeeshsho huxxa kaa'lino. ONTIKKI Gafi 152 diri xagge amadino.


text:
Seenaa 84: Ergamaan Tokko Maariyaamiin Haasofsiise
DUBARTII bareedduun kun Maariyaamidha. Isheen magaalaa Naazireet keessa kan jiraattu dubartii Israaʼelidha. Waaqayyo nama gaarii taʼuushee beeka ture. Ergamaansaa Gabriʼel akka ishee haasofsiisuuf garasheetti kan isa erges kanumaafidha. Gabriʼel Maariyaamitti maal akka itti himuu dhufe beektaa? Mee haa ilaallu.
Gabriʼel: ‘Nagaan siif haa taʼu, Yihowaan sii wajjin jira, yaa ayyaana-qabeettii!’ jedheen. Maariyaam nama kana kanaan dura tasumaa argitee hin beektu. Maal jechuusaa akka taʼe waan isheedhaaf hin galleef ni yaaddofte. Haataʼu malee, Gabriʼel yeruma sana akka hin sodaanne ishee jajjabeesse.
‘Yaa Maariyaam hin sodaatin, Yihowaa biraa ayyaana argatteetta; kanaafuu waan gaarii siif godha. Yeroo dhihootti ilma ni deessa, maqaasaas Yesus jettee moggaafta’ jedheen.
Gabriʼel itti fufee akkas jedheen: ‘Mucaan kun guddaa taʼa; ilma Waaqayyo isa hundaa oliis jedhamee ni waamama. Yihowaan akkuma Daawit mootii isa godha. Yesus garuu bara baraaf mootii taʼa, barri mootummaa isaas dhuma hin qabu!ʼ
Maariyaamis: ‘Kun hundi akkamitti taʼuu dandaʼa? Anoo hin heerumne; dhiiraa wajjinis hin ciisne. Egaa akkamittan mucaa godhachuu dandaʼaree?ʼ jettee gaafatte.
Gabriʼelis deebisee: ‘Humni Waaqayyoo sirratti ni dhufa. Mucichis Ilma Waaqayyoo jedhamee waamama’ jedheen. Achiis: ‘Fira kee Elsaabexiin yaadadhu; namoonni isheen waan dulloomteef mucaa godhachuu hin dandeessu jedhanii turan. Haataʼu malee, dhihoo kanatti ilma ni godhatti. Kanaafuu, Waaqayyoof wanti dadhabamu akka hin jirre ni argita.ʼ
Maariyaamis yeruma sana: ‘Ani garbittii Yihowaati! Akkuma ati dubbatte anaaf haataʼu’ jetteen. Ergamichis ni adeeme.
Maariyaam daftee Elsaabexiin gaafachuu adeemte. Elsaabex sagalee Maariyaam yommuu dhageessetti, mucaan gadameessashee keessa jiru gammachuudhaan utaale. Elsaabex hafuura qulqulluudhaan guutamtee Maariyaamiin: ‘Ati dubartoota hundumaarra eebbifamtuudha’ jetteen. Maariyaam Elsaabex bira gara jiʼa sadii erga teessee booda, gara manashee gara Naazireetitti deebite.
Namni Yoseef jedhamu tokko Maariyaamiin fuudhuuf yaadee ture. Haataʼu malee, Yoseef Maariyaam ulfa taʼuushee yommuu hubatetti, ishee fuudhuu hin qabu jedhee yaade. Yeroo kanatti ergamaan Waaqayyoo: ‘Yaa Yoseef, Maariyaamiin haadha manaa godhattee fudhachuuf hin sodaatin. Mucaa kan kenneef Waaqayyodha’ jedheen. Kanaafuu, Maariyaamiifi Yoseef wal fuudhanii yeroo Yesus itti dhalatu eeguu jalqaban.
Luqaas 1:26-56; Maatewos 1:18-25.
Gaaffiiwwan
- Durbi fakkii kanarratti argamtu eenyu?
- Gabriʼel Maariyaamitti maal hime?
- Gabriʼel, Maariyaamiin dhiira kan hin beekne taatuyyuu mucaa akka godhattu kan ibseef akkamitti?
- Maariyaam firashee Elsaabexiin yommuu daawwattetti maaltu taʼe?
- Yoseef, Maariyaamiin akka ulfoofte erga baree booda maal gochuuf yaade? Yaadasaa kan geeddarehoo maaliifi?
Gaaffiiwwan dabalataa
- Luqaas 1:26-56 dubbisi.
Yeroo lubbuun Ilma Waaqayyoo samiirraa gara gadameessasheetti geeddarametti, cubbuu Maariyaam Addaamirraa dhaalte ilaalchisee Luqaas 1:35 maal argisiisa? (Hag. 2:11-13; Yoh. 6:69; Ibr. 7:26; 10:5)
Yesus utuu gadameessa haadhasaa keessa jiruullee ulfina kan argate akkamitti? (Luq. 1:41-43)
Maariyaamiin, Kiristiyaanota yeroo harʼaa mirgi tajaajilaa adda taʼe argataniif fakkeenya gaarii akkamii taati? (Luq. 1:38, 46-49; 17:10; Fak. 11:2)
- Maatewos 1:18-25 dubbisi.
Maqaan Yesus ittiin waamamu Amaanuʼel taʼuu baatuyyuu, yeroo inni nama taʼee lafarratti dabarsetti hiikni maqaa kanaa kan raawwatame akkamitti? (Mat. 1:22, 23; Yoh. 14:8-10; Ibr. 1:1-3)