text:
Gumii Idda Bu’oota THBO
Guyyaa: Ammajjii 31, bara 2009
Walgayiin Gumii Idda Bu’oota THBO bultii lamaaf teessoo godhate irratti bu’ura marii gurguddoo ta’an gad-fageenyaan xiinxalee jira. Qabxiileen marriin irratti godhame:
A) Dararaa humni diinaa waggaa dhibbaa ol ummata Oromoo irra geessaa turee fi kan har’aan tana irra geessaa jiru,
B) Haala mooraa diinaa keessa jiru fi tooftaalee humni diinaa ummata Oromoo lafarraa dhabamsiisuuf baafatee fi baafachaa jiru,
C) Haala mooraa qabsoo Walabummaa Oromiyaa keessa jiru fi kan mooraa diinaa keessa jiru wal-afoo qabanii hoo madaalan maal akka fakkaachaa jiru,
D) Fedhii fi dhaamsa ummanni Oromoo baroota dheeraa qabsawoota Oromoo hundaaf dabarsaa turee fi hardhas dabrasaa jiru turan.
Marii adeemsisame irraa wal-hubannoon argame, ir’innoota gurguddoo mooraa qabsoo walabummaa Oromiyaa keessatti mul’atan keessaa inni tokko humni qabsaawota Oromoo faffaca’uu irraa kan madde hooggana jabaa, jaarmaya ititaa fi warraaqaa dhabuu, sababa kanaanis sabni Oromoo yaadaan faca'ee diinni milkaahutti akka jiru argisiisa. Ir’inna kana furuudhaan gabrummaa saba Oromoo irratti fe’ame dhabamsiisun dirqama qabsaawota walabummaa Oromiyaa hunda tahuun sirrtii jala sararamee, murtiilee jajjabboo fi hatattamaa kan tokkummaa qabsaawota walabummaa Oromiyaa itichuuf barbaachisu irratti sagalee tokkoon akka armaan gaditti walii galamee jira.
1. Kaayoon Qabsoo saba Oromoo, Oromiyaa walabaa keessatti ummata bilisaan mootummaa birmaduu dimokraatawaa republika Oromiyaa ijaaruudha. Mirgi kun mirga ummanni Oromoo akka sabaatti qabu, mirga kaayoo hundee kana irratti waalta’u. Kana jechuunis: Kaayoo hin shasharafamne kan walabummaa Oromiyaa, bilisummaa ummata Oromootii fi birmadummaa mootummaa Oromiyaa irratti hundaawuu ‘Ummanni Oromoo, Oromiyaa Walabaa akka deebifatu, Oromiyaa walabaa keessatti mirga guutuu sabummaa fi dhala-namoomaa akka gonfatuu, Oromiyaa walabaa keessatti mootummaa birmaduu dimokraatawaa republika Oromiyaa akka ijaaratu’ gurmuu tokkoon qabsoo godhuuf waadaa galle.
2. Kaayoo walabummaa Oromiyaa daandii warraaqsa diddaa gabrummaa, tarsimoo qabsoo hidhannootii fi dhawaa-mala siyaasaa waraanummaa, sirnaa fi kaayoo jaarmayaa fi hoggana warraaqaa, walabaa, dimokiraatawaa fi waaltayaa utubaa tokkummaa kaayoo/galii siyaasaa, tokkummaa jaarmayaa tarkaanfii duraa taasifannee wolitti dhangala’uun jaarmaya ititaa, hoggana warraaqaa fi waraana walabummaa Oromiyaa tokko ijaarachuuf sagalee tokkoon yaadaan (in principle) waliigalle. Haa tahu malee;
2.1 Jaarmayoota miseensa THBO tahan keessaa jaarmayoonni afur; ATBUO, FIDO, GABUO fi AWOn adeemsa (process) walitti baqiinsaa ammumma irraa jalaqabanii irratti hojjachuudhaan yeroo murtaawe keessatti xumuruuf walii galanii tartiibaa hujii kanaaf barbaachisu illee lafa kaayatanii jiru.
2.2 Jaarmayni tokko (ABOn - jaal Dhugaasaa Bakakkootiin hoogganamu) ammoo, karoora yeroo gabaabaa fi kan yeroo dheeraa lafa kaayuun irratti waliin hojjachuudhaan sochii fi adeemsa fuulduraa irratti hundaayee murtii maayyii kennachuuf qophii tahuu ibsatee jira. Gaabaatti kan ABOn lafa kaaye, tarkaanfii mul’ataa tahe irraa, waliigaltee fi ejjennoo dhaabboleen dhawataan garsiisan tu murteessa. Jaarmoti miseensota THBO ta'an wal wajjin hojjechuu dhawaataan wal amantaa fi "capabilities" addaddaa horachaa deemu. Yeroo kana keessa
(a) jaarmonni walitti baquu fedhanis walitti baqaa deemu;
(b) ULFOn hojii qabsoo adda-ddaa hojjechuun bu'aa tokkummaa argisiisaa deema.
3. Adeemsa seena qabeessa jaarmayootaa fi qabsaawota walabummaa Oromiyaatiif qabsaawan hunda tokkomsuu kana irratti hirmaatanii qooda isaanii akka gumaachan jaarmayootaa fi qabsaawota THBOn ala jiran kanneen kaayoo walabummaa Oromiyaa, bilisummaa ummata Oromoo fi birmadummaa mootummaa Oromiyaa’ deebisanii ijaaruuf qabsoo godhan hunda waliin qabsaawuuf balbala keenna banaa akka goonu waliif galle.
4. Amna seena qabeessaa fi adeemsa eebbifamaa tokkummaa qabsaawota walabummaa Oromiyaa kana hujii irra oolchuu fi fiixa baasuu akka nu dandeessisu tarsimoo fi riqicha (strategy and mechanism) laafa kaayanne.
5. Walhubannootaa fi waadaa asii olitti ibsame kana ummata keennaa fi jaarmayoota keennaaf dhiyeessinee, ir’innoota irreen tokkummaa qabsaawota walabummaa Oromiyaa itituu dhabuu irraa madde deeggersa ummata keennaatiin furmaataa fi murtii maayyii argamsisuuf waliigalle.
Waamicha:
1. Miseensonni jaarmayoota woliigaltee kanarra gayanii hundi akeekni eebbifamaan gurmuu qabsaawota walabummaa Oromiyaa deebisanii ijaaruun gabrummaa dhabamsiisuun akka fiixa ba’u woliigaltee kana duuba hiriiruun wareegama ol’aanaa irraa eeggamu hunda akka baasan/kafalan;
2. Jaarmayoonni Oromoo kan walgayii Gumii Idda Bu’oota THBO kanarratti hin argamin, garuu, kan kaayoo ‘Walabummaa Oromiyaa, bilisummaa Ummata Oromoo fi birmadummaa mootummaa Oromiyaa’ ijaaruuf qabsaawan marti waliigaltee eebbifamaa kana fudhachuun qooda isaanii akka gumaachan;
3. Ummanni Oromoo kan biyya keessaa fi biyyoota alaa jiraatu, jaarmayootaa fi qabsaawonni Oromoo marti gaaddisa tokkummaa kana jalatti gurmaawanii irree qabsoo walabummaa Oromiyaa humnessuun sirna kiyyoo gabrummaa dhabamsiisanii guyyaa ummanni Oromoo Oromiyaa walaba keessatti mootummaa birmaduu bilisummaan filatee nagayaa fi badhaadhinnaan akka jiraatu gochuu irratti qooda gahaa akka kennan waamicha goona.
Tokkummaan Humna!
Oromiyaan Ni Walaboomti!
1. Adda Tokkichummaa Bilisummaa Ummmata Oromoo (ATBUO)
2. Adda Walabummaa fi Dimokraatummaa Oromiyaa AWDO (FIDO)
3. Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
4. Gumii Adda Bilisummaa Ummata Oromiyaa (GABUO)
5. Adda Walabummaa Oromiyaa (AWO)


c: text/html

text:
Saayinsii Hawaasaa
Saayinsiin Hawaasaa damee saayinsii isa guddaa fi akaakuu damee barnootaa isa guddaa yoo ta'u kan inni irratti xiyyeeffatus hawaasaa fi hariiroo namoota hawaasa tokko keessa jiran giddu jiru irratti. Saayinsiin hawaasaa mataansaa damee baayyee qaba, dameewwan kunis mata isaanitiin akka saayinsii hawaasaatti ilaallamu. Dameewwan gurguddaan saayinsii hawaasaa dinagdee, ji'oogiraafii ummataa, saayinsii siyaasaa, dimoogiraafii fi xinhawaasummaadha. Ballifamee yoo ilaallamu, saayinsiin hawaasaa dameewwan hawaasumma kan akka antiroppooloojii, arkiyooloojii, seenaa, fi qorannoo afaanii dabalata. Jechi kun yeroo tokko tokko addatti sosooloojii, 'saayinisii hawaasaa' kan jalqabaa kan turee fi kan jaarraa 19ffaa keessatti dhaabbatee, ibsuufis tajaajilarra ni oola.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
FDG uummanni Oromoo Oromiyaa keessatti keessan wal qabatee mootummaan wayyaanee soda keessa galuun beekamaa dha. Baatiwwan kana keessattis erga barattootniOromoo manneen barnootaa ol aanaa keessaa boqonnaaf gara maatii isaanitti galanii kaasee Oromiyaa goleewwan garagaraa keessa olola kijibaa tamsaasuun baratootaa fi uumat Oromoo shororkaa itti naquuf jecha karaa dabballoota isaa yaalii guddaa gochaa jiran.
- Dabballooti siyaasaa kanneen ABO dhaan ijaaramanii Oromiyaa keessa gadhiifamanii jiran
- Miseensota dhaaba ABO biyya keessatti humnoomee wal gurmeessuun socho’aati jiru.
- Caasaadhuma isaa keessaa kanneen shakkii irraa qabu keessattuu hidhattoota irraa shakkii qabuun maqaa qabxiiwwan sadan kanaan ajandaa godhatee Oromiyaa keessatti humni biyya keessatti wal ijaaree socho’uu fi ABOn leenjisee biyya keessa seensise ka’ee waan jiruuf waraana sabaan Oromoon keessa hin jiraatin kan agaaziin socho’u dhalootaan Tigrootaa fi saboota biro ta’an qofa godina Arsii aanaa Zuwaay Dugdaa,Asellaa fi Kofalee keessa facaasee kan jiruu fi humni waraana TPLF kunis kan mul’atu halkan halkan akka tahe gabaasni Qeerroo amma nu gahe ibsa.
jedhuun xiyyeeffannoon ammas godina kana qofa irratti kan xiyyeeffate osoo hin taanee Oromiyaa keessatti barattootni ganna kana hordofamuun dirqiidha jedha gabaasi. Gama biraan Yuuniversitii irraa shakkamanii gara qe’ee galan maatii biraa poolisootaan fuudhamanii garaa fi bakka dhabsiisanii hidhaa jiraachuu fi bakki isaanii kan hin beekamne ni jiru jedha gabaasi Qeerroo kun dabalee.


text:
Tuesday, January 13, 2015
Amajjii 9, 2015
Yeroo ammaa haalli hamaan ummanni keenya biyya isaa Oromiyaa keessatti mudachaa jiru himamee kan hin dhumne tahuus haala sukaneessa akka tahe beekamaa dha. Ummanni Oromoo biyya isaa keessatti mirga abbaa biyyummaa dhaabee, lafaa fi qabeenyi isaa akka malee saamamee, badii takkan maletti hidhamaa fi ajjeefamaa jira. Ajjeechaan jumulaa ummata Oromoo irratti mootummaa TPLF (EPDRF)n tooftaa dhoksaan raawatamaa jira. Barattoonni Oromoo waan gaaffii mirgaa gaafataniif, mana barnoota sadarkaa adda addaatti fi universitooata keeysatti rasaasan ajeefamaa fi hidhamanii gochaan garajabinaa ilma namaarratti hin raawwatamne irratti hojjatamaa jira.
Kanneen hidhaa diinaa jalaa miliqan barnootarraa arihamuu fi biyyoota ollaa keessatti alloolamuurraa bilisa tahuu hin dendeenye. Miidhaa fi darara ar’aan tana ummata keenya akka ummataatti irratti raawwachaa jiraniin alatti Oromiyaa qircachuu/ciranii hiratuudhaan balleessuuf saganteefatani jiru. Kana malees, Oromummaa sammuu Oromoo keessaa haquudhaaf tattaaffii godhamaa jirtu ofirraa faccisuudhaa fi mirgaa fi eenyummaa Oromoof caalaatti wabii tahuudhaaf maloottan jiran keessaa malli inni tokko Oromoon akka sabaatti; jaarmoonni siyaasaa Oromoo fi Oromummaa akka dhaabaa fi gurmuutti wal tahuudhaan diina innikkaa dura dhaabbatuun tarkaanfii murteessaa fudhachuun barbaachisaa dha.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
በባእድ ኣገራት የጥቃት ሰለባ ለሆኑት ስደተኞች ዋነኛው ተጠያቂ የኣገር መሪ ነኝ ባዩ የወያኔ ስርኣት ነው
ኣብዛኞቹ ኦሮሞ የሆኑ የተለያዩ ብሄር ብሄረሰብ ተወላጆች ባገራቸው ሰርተው ማደግ ተስኖኣቸው በያመቱ ወደ ጎርቤትና ሩቅ ሃገራት ይሰደዳሉ። ኣብዛኞቹ በህገ ወጥ መንገድ ድንበር ኣሳብረው ጎሮቤት ኣገራት ይገባሉ። ጎሮቤት ኣገራቱ ውስጥም የወያኔ መንግስት ተጽእኖ ኣላሰራ ሲላቸው ለደህንነታቸው ሰግተው ርቀው ለመሄድ ሲሉ የከፋ ኣደጋ ያጋጥማቸዋል። በዚህ ሁኔታ በሱዳን፣ ሶማሊያ፣ ሶማሊ ላንድ፣ ፑንት ላንድ፣ ጅቡቲ፣ ኬንያ፣ ደቡብ ሱዳን፣ የመን፣ ሳውዲ ኣረቢያ፣ ዱባይ፣ ባህሬን፣ ሊባኖስ፣ ቃታር፣ ግብጽ እና ደቡብ ኣፍሪካ በመሳሰሉት ኣገራት ውስጥ ተሰድደው የሚገኙ ከኦሮሞና ከሌሎችም ብሄር ብሄረሰብ የሆኑ ዜጎች ብዛት በመቶ ሺዎች የሚገመት ነው።
ከነዚህ ስደተኞች ገሚሶቹ በፖለቲካ ችግር ሳቢያ የሚወዷትን ኣገራቸውን ለቀው የወጡ ናቸው። የተቀሩትም ባገራቸው ሰርተው የመለወጥና ራሳቸውን ችለው ቤተሰቦቻቸውን የመደገፍ እድል ተነፍገው ለተሻለ የስራ እድል ርቀው የሄዱ ናቸው። ባገራቸው ነግደው፣ ኣርሰው፣ ኣርብተው ኣልያም ባላቸው ሞያ ኣገልግለው እንዳይለወጡ ስልጣን ላይ ያለው ስርኣት እንቅፋት ሆነባቸው። የወያኔ መንግስት ባገራቸው ከማናቸውም መንግስታዊ የፖለቲካ ጉዳዮች ነጻ ሆነው ሰርተው መሻሻል የሚፈልጉትን ዜጎች የግድ የፓርቲዬ ኣባል ካልሆናችሁ እያለ ያስፈራራቸዋል። ይህን የማይቀበሉትን በሰበብ ኣስባቡ ኣደናቅፎ የስራ እድል ይዘጋባቸዋል። ኣርሶ ኣደሮቹን የማዳበሪያና የምርጥ ዘር ዋጋ ያስወድድባቸዋል ኣልያም ከናካቴው ይከለክላቸዋል። ነጋዴዎቹን ውሃ ቀጠነ ብሎ በማስቸገር የንግድ ፈቃዳቸውን ከነጠቀ በሁዋላ ይህን ያህል ሺ ገንዘብ ካልከፈልክ ኣታገኝም ይላቸዋል። ወደ ንግዱ ኣለም ለመግባት ያላቸውን ሃብት ኣስይዘው ከባንክ ገንዘብ መበደር የሚፈልጉትን በቅድሚያ የፓርቲያችን ኣባልነት መታወቂያ ኣምጣ በማለት ያሰናክላቸዋል። እነዚህ እንቅፋቶች ዜጎች ባገራቸው ሰርተው ራሳቸውንም ሆነ ኣገራቸውን እንዳያሳድጉ በማደናቀፍ ልባቸው ስደት እንዲመኝ ገፋፉ። ከኢትዮጵያ እየወጡ ወደተለያዩ ኣገራት ስራ ፍለጋ የተሰደዱ ዜጎች ቁጥር ከማናቸውም የጎሮቤቶቻችን ኣገሮች ልቆ የሚገኝበት ምክንያትም በዚህ ኣይነቱ የመንግስት ተጽእኖ ሳቢያ ነው ቢባል ማጋነን ኣይሆንም።
እነዚህ ስራ ፍለጋ የሚንከራተቱ ዜጎች የኢትዮጵያ ዜጎች እስከተባሉ ድረስ በደረሱበት ሁሉ ደህንነታቸውን የመከታተል ሃላፊነት የወደቀው ኣገር መሪ ነኝ በሚለው የወያኔ መንግስት ጫንቃ ላይ ነው። የወያኔ ህወሃት መንግስት ግን በኣንጻሩ ስደተኞቹ በደረሱባቸው ኣገራት ለሰብኣዊ ፍጡር የማይገቡ የጭካኔ እርምጃዎች ሰለባ እንዲሆኑ በማድረጉ ሴራ ውስጥ በቀጥታም ባይሆን በተዘዋዋሪ ተሳታፊ መሆንን መረጠ። በተለያዩ ጊዜያት ዜጎች ለስራ ፍላጋ በተሰደዱባቸው ኣገራት ተገድለው ሬሳቸው ጎዳና ላይ ሲጣል፣ ደማቸው እንደ ውሻ ደም የትም ሲፈስ ወያኔ ይህ ለምን ሆነ ብሎ ሲጠይቅ ኣልተሰማም። ሰርተው ለመቀየር ያለሙ የኣገራችን ሴቶች ለግርድና ስራ ወደ ኣረብ ኣገራት ተሰድደው በጭካኔ ሲገደሉ፣ ሲደፈሩና ያፈሩትን ጥሪት ሲነጠቁ በተደጋጋሚ ተሰምቷል። ኣንዳንዶቹ ምሬት ጠንቶባቸው ከፎቅ ላይ ራሳቸውን ወርዉረው ነፍሳቸውን እንዳጠፉም ይታወቃል። ከኣንድ ኣመት ገደማ በፊት ኣለም ደቻሳ የተባለች የኦሮሞ ተወላጅ በቤይሩት ጎዳና ላይ በኣገሬው ሰዎች እንደ እባብ ስትቀጠቀጥ የሚያሳይ ቪድዮ በ ዮቲዩብ መለቀቁ ይታወሳል። ኣለም በወቅቱ እነዚያ ኣረመኔ የኣረብ ወጣቶች የሴትነት ክብሯን ደፍረው እርቃኗን ጎዳና ለጎዳና እየጎተቱ ሲጫወቱባት እዚያ ኣገር የሚገኘው የወያኔ ኤምባሲ እንዲደርስላት እያለቀሰች ስትማፀን በዚያው ቪድዮ ላይ ተስምታለች። ኤምባሲው ግን ኣልደረሰላትም። የሚገርመው ደግሞ ኣለም ደቻሳ ላይ እንዲህ ያለው ዘግናኝ በደል የደረሰው የወያኔ ኤምባሲ ካለበት ሁለት መቶ ሜትሮች ብቻ ርቆ በሚገኝ ስፍራ ላይ መሆኑ ነው። የወያኔ መንግስት በዚህ ኣንገብጋቢ ጉዳይ ላይ የኣገሪቷን መንግስት የጠየቀው ነገር ኣልተሰማም።
በቅርቡም እንደሚታወቀው ሳዉዲ ኣረቢያ ውስጥ በስራ ላይ ተሰማርተው ይኖሩ በነበሩ የኢትዮጵያ ዜጎች ላይ ኣስነዋሪ የጭካኔ እርምጃዎች ለሳምንታት ሳይቁዋረጡ እየተወሰዱ ናቸው። በዚህም እርምጃ ቢያንስ የሶስት ዜጎች ህይወት ጠፍቷል። የሳውዲ ፖሊሶች ከኣገሬው ወጣቶች ጋር በመሆን ዜግነታቸው ከኢትዮጵያ በሆነ ስድተኞች ላይ የተለየ ኣስነዋሪ የጭካኔ ድርጊት ሲፈጽሙ በተቀረጸው የቪድዮ ምስል ታይተዋል። ይህ ሁሉ ሲሆን እነዚህ የሚደበደቡ፣ የሚገደሉና የሚደፈሩ ዜጎች የትውልድ ኣገር መንግስት የሆነው ወያኔ ኣፉን ሞልቶ ድርጊቱን ሲያወግዝ ኣልተሰማም።
እንደ ኢንዶኔዢያና ፊሊፒንስ ያሉ መንግስታት ዜጎቻቸው ከሳውዲ በሃይል መፈናቀላቸውን ተቃውመው ወዲያውኑ የቅሬታ መግለጫ በማውጣት የሳውዲን መንግስት ኣወገዙ። በሳውዲ የሚኖሩትን የሃገራቸው ስደተኛ ዜጎች ደህንነት ለማስጠበቅ ባላቸው ኣቅም ሁሉ እርምጃ ወሰዱ። የወያኔ መንግስት ግን እንዲህ ያለውን መንግስታዊ ሃላፊነት መወጣት ቀርቶ እንዲያውም የሳውዲን መንግስት ጸረ ሰብኣዊ መብት እርምጃ ለመደገፍ እየተሞዳሞደ መሆኑን በራሱ ላይ መስከረ። በኣገሩ ዜጎች ላይ ሳውዲ ውስጥ እየደረሰ ላለውና ኣለምን እያሳዘነ ለሚገኘው ውርደት ስሜት ኣልነበረውም። ወያኔ ዘንድ ዋጋ የሚያወጣው ለኣገሩ ዜጎች ክብር መቆም ሳይሆን ለሳውዲ ኢንቨስተሮች መሬት ሸጦ ኣልያም በነጻ ሸንሽኖ እየሰጣቸው በኣጸፋው በሚወረወርለት ጥቅማ ጥቅም የንዋይ ጥማቱን ማርካት ብቻ ነው። ዜጎች ኣገራቸው ላይ ሰርተው እንዳያድጉ በሰበብ ኣስባቡ ገፍቶ በማስወጣት እነርሱ ለቀው የሄዱለትን መሬት ዛሬ ዜጎቹን እየገደሉ ላሉት የኣረብ ጥጋበኞች ይቸበችባል። ይህ የኣንድ ጸረ ህዝብ መንግስት ትልቁ መለያ ምልክት ነው።
እንደ ሱዳን፣ የመን፣ ጅቡቲ፣ ሶማሊ ላንድ፣ ፑንት ላንድ፣ ኬንያና በመሳሰሉት ሃገራት ውስጥ ከረጅም ጊዜ በፊት ጀምሮ ከኢትዮጵያ በሄዱ ዜጎች ላይ የሚደርሰው የሞትና እንግልት ኣደጋ ተነግሮ የሚያልቅ ኣይደለም። ይህ ሁሉ ሲሆን ታዲያ የወያኔ መንግስት ከነዚያ የባእድ መንግስታት ጋር ተባብሮ ስደተኞቹን ማስገደል፣ ማሳሰርና ወደ ሃገር ቤት መልሶ ማሰቃየት ካልሆነ በስተቀር ዜጎቼ ብሎ ደርሶላቸው ኣያውቅም።
በጥቅሉ ሲታይ በባእድ ኣገራት ውስጥ በኦሮሞና ሌሎችም ብሄር ተወላጅ ስራ ፈላጊ ስደተኞች ላይ እየደረሰ ላለው ሰቆቃ ዋነኛ ተጠያቂው ባእዳኑ መንግስታት ሳይሆኑ ራሱ የወያኔ መንግስት ነው። በበርካታ ምክንያቶች ተጠያቂ ይሆናል። በመጀመሪያ ደረጃ ስደተኞቹን ገፍቶ ከሃገር እንዲወጡ በማድረጉ ይጠየቃል። በሁለተኛ ደረጃ ስደተኞቹ በደረሱባቸው ኣገራት ሰብኣዊ መብታቸው ተከብሮ እንዲሰሩ በኤምባሲዎቹ ኣማካኝነት ክትትል ባለማድረጉ ተጠያቂ ይሆናል። ሶስተኛ ደግሞ ስደተኞቹ በሚኖሩባቸው ኣገራት ሰብኣዊ መብቶቻቸውን ሲገፈፉ ፈጥኖ ደርሶላቸው ተገቢውን እርምጃ ኣለመውሰዱ ተጠያቂ ያደርገዋል።
ከሁሉም በላይ ግን ስራ ፈላጊዎቹ ዜጎች በገዛ ኣገራቸው ላይ ሰርተው ራሳቸውን እንዲችሉ በማበረታታት ምትክ ተስፋ ቆርጠው ስደትን እንዲመርጡ መገፋፋቱ ትልቅ መንግስታዊ ጉድለት ነው። ዜጎቹ ኣገራቸውን ለቀው ኣንዳይሄዱ ለማድረግ ከፖለቲካ ተጽእኖ ነጻ የሆነ የስራ እድል ማመቻቸት መንግስታዊ ሃላፊነቱ ነበረ። ሁሉም ዜጎች በሚኖሩባቸው ክልሎች ከማናቸውም የፖለቲካ ኣመለካከቶች ነጻ የሆነ ሰርቶ የመሻሻል እድል ማግኘት መብታቸው ነበር። ወያኔ ያንን የዜግነት መብታቸውን ቀማ። ለምሳሌ የኦሮሞ ተወላጆች በክልላቸው ኦሮምያ ውስጥ ባለው የተፈጥሮ ሃብት ተጠቅመው ሰርተው መሻሻል ይችሉ ነበር። በእርሻ፣ በከብት ርቢ፣ በንግድ እንዲሁም በሲቪል ኣገልግሎቶች መንግስታዊና መንግስታዊ ባልሆኑ መዋቅሮች ውስጥ ያላንዳች የፖለቲካ ተጽእኖ ተሰማርተው ራሳቸውንም ሆነ ኣገራቸውን መጥቀም ይችሉ ነበር። የወያኔ መንግስት ግን እነዚህን መሰል የስራ እድሎች ነጥቆኣቸው ለስደት ህይወት ዳረጋቸው። በስመ እንቬስተርነት የራሱን ካድሬዎችና ሰላዮች መልምሎ በሚሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ ኣሸክሞ ክልሎች ላይ በማሰማራት የስራ እድሉን ነጠቃቸው።
የዚህ ችግር መንስኤ ራሱ የወያኔ መንግስት ኣድሎኣዊ ኣሰራር እስከሆነ ድረስ የችግሩ መፍትሄም በራስ ኣገር ላይ ሰርቶ የመኖርን መብት የቀማውን ስርኣት ታግሎ የራስን መብት ማስከበር ብቻ ነው። የነዚህ ስራ ፈላጊ ስደተኞች ችግር ላይ ላዩን ሲታይ የኢኮኖሚ ችግር ይምሰል እንጂ መሰረቱ ግን ኣገር ቤት ላይ የሚደርሰው የፖለቲካ ጫና መሆኑ ታውቆ የፖለቲካ መፍትሄ ሊያገኝ ይገባል። ጎሮቤት ኣገራትና መካከለኛው ምስራቅ ውስጥ ስራ ፍለጋ ሲንከራተቱ የተገደሉ፣ የተደበደቡ፣ ለኣካል ጉድለት የተዳረጉ፣ የታሰሩና በሃይል ተይዘው ወደ ኣገራቸው የተመለሱ የኦሮሞና ሌሎች ብሄሮች ተወላጅ የሆኑ ዜጎች በሙሉ ራሳቸውን መጠየቅ ያለባቸው ጥያቄም ይሄው ነው። ኦሮምያ ላይ ሌላው ሰርቶ በኣጭር ጊዜ ውስጥ ሚሊዮነር ሆነ ሲባል እኔ ለምን ኣገሬ ላይ ሰርቼ ማደግ ተሳነኝ? ለምን ለስደት ህይወት ተጋልጬ በባእድ ኣገር ላይ ተዋረኩ? የሚሉትን ጥያቄዎች ራሳቸውን ጠይቀው ምላሹንም ማግኘት ይገባቸዋል። የጥያቄዎቹ ሁሉ ምላሽም ግልጽ ነው። ከለምለሟ ኣባት ኣገራቸው ላይ ኣፈናቅሎ ለስደት የዳረጋቸውና ለራሱ ዘርፎ እየከበረበት ያለው ራሱ የወያኔ መንግስት ነው። ይሄ ምንም ጥርጥር የለውም። ይህን ሁኔታ ለመቀየር ታግሎ የሃገር ባለቤትነት መብት ማረጋገጥም ብቼኛው መፍትሄ ይሆናል።
ድል ለኦሮሞ ህዝብ!
የኦነግ ኢንፎ ዴስክ
ህዳር 20/ 2013
Godaantota Biyyoota Ambaa Keessatti Balaa Mudataniif Kan Itti Gaafatamu Sirnuma Biyyan Bulcha Ofiin Jedhu Wayyaanee ti
Ilmaan Oromoo fi sabaa fi sablammoota biroo biyya keessatti hojjetatanii guddachuu dadhabuu irraa baruma baraan biyyoota ollaa fi fagootti godaanu. Kana keessatti lakkoofsi ilmaan Oromoo haalaan guddaa dha. Irra guddaan isaanii karaa seeraan alaatiin biyyoota ollaatti godaanu. Biyyoota ollaa irrattis dhiibbaa sirna Wayyaaneetiin nageenya dhowwatamanii fagaatanii deemuuf jecha balaawwan rifaasisaa adda addaa mudatu. Haala kanaan baqattoonni Oromoo fi saboota biroo Sudan, Somalia, Somali Land, Punt Land, Djibouti, Kenya, Suudaan Kibbaa, Yemen, Saudi Arabia, Dubai, Bahrain, Lebanon, Qatar, Masr, Libya fi Afriikaa Kibbaatti faa godaananii argaman kumoota dhibbootaan herregamu.
Godaantonni kun gariin isaanii rakkoo siyaasaatiif biyya jaalatan irraa baqatan. Gariinis biyya keessatti dalagatanii guddachuuf, of jiraachisanii fira ofiis gargaaruuf hiree dhowwatamanii, cunqursaa bifa adda addaan hiraafamanii carraa hojii wayyaa barbaachaaf jecha biyyaa bahan. Biyya isaanii keessatti nagadanii, qotatanii yookiis ogummaa qaban birootiin hojjetanii akka hin guddanne sirna aangoo irra jirutu gufuu itti tahe. Wayyaaneen ilmaan biyyaa siyaasaa mootummaa irraa walaba tahanii hojjetatanii buluu barbaadaniin dirqamatti miseensa paartii kootii taatan malee jedhee doorsisa. Warra kana dide sababa itti barbaadee carraa dalagaa itti cufa. Warra qotatu gatii xaahoo fi sanyii filatamaa dhowwata, yookiis garmalee gatii itti qaalessa. Warra nagadu eehama daldalaa irraa fudhatee qarshii kuma hangas kafaltu malee hin argattu ittiin jedha. Warra baankii irraa horii liqeeffatee daldalatti seenuu barbaaduun dura waraqaa miseensummaa paartii keenyaa fidi ittiin jedha. Haloonni akkasii kun ilmaan biyyaa biyya abbaa isaanii irratti hojjetanii guddachuu fi biyyas guddisuu mannaa hiyyuummaa fi cunqursaa jalaa baqachuuf qalbiin isaanii akka godaansa yaadu taasise. Lakkoofsi namoota Itoophiyaa irraa gara biyyoota adda addaatti godaananii kan biyyoota ollaa keenyaa kamiiyyuu caalaa kan guddatee argameef dhiibbaa mootummaa kana fakkaatu irraati yoo jedhame dhugaa irraa fagaachuu hin tahu.
Ilmaan biyyaa kun hanga lammii Itoophiyaa jedhamanitti, bakka gahan maratti nageenya isaanii hordofee mootummoota biyya itti godaanan sanii waliin tahee tika taasisuufiin kan irra ture, mootummaa aangoo siyaasaa Itoophiyaa harkaa qabu. Mootummaan Wayyaanee TPLF garuu, faallaa kanaan, baqattootni kun marti bakka gahan maratti balaa dhala namaatiif hin malle akka mudatan gochisuu keessaa qooda qabaate. Yeroo adda addaatti wayta ilmaan biyyaa biyya hojiif jecha itti godaanan keessatti ajjeefamanii daandii irratti gataman, dhiigni isaanii akka dhiiga sareetti dhangala’u, kun maaliif tahe jedhee wayta itti gaafate hin qabu. Shamarran hojjetanii guddachuuf jecha biyyoota Arabaa gara garaatti godaanan yeroo hedduu haala kanaan ajjeefamu. Yookiis salphina namummaa isaanii irra gahe obsuu dadhabanii darbii (building) gubbaa irraa of gadhiisanii du’u. Waggaa tokko dura intalli Oromoo Alam Dachaasaa jedhamtu daandii magaalaa Beeyruut keessatti warra biyyaatiin reebamtee yoo ajjeefamtu kan agarsiisu viidiyoon tokko you tube irratti gadhiifamee ture. Alam wayta ilmaan Arabaa gara jabeeyyiin namummaa ishii salphisanii uffata irraa baasanii qullaa lafa irra harkisanii itti taphatan, embaasiin Wayyaanee magaalaa sana keessa jiru akka dhaqqabuuf yoo waywaattu viidiyoo san irratti ni dhagahama ture. Kan nama raaju ammoo, bakki hammeenyi kana fakkaatu lammii Oromoo tana irratti raaw’atame, bakka embaasiin Wayyaanee argamu irraa fageenya meetiroota dhibba lamaan tokko hin caalle irratti ture. Sirni Wayyaanee dubbii tana irratti mootummaa biyya sanii waan gaafate hin qabu.
Dhihoo kana akkuma dhagahamaa jiru, godaantota Itoophiyaa irraa deemanii Saudi Arabia keessa turan irratti ammas tarkaanfiin farra dhala namummaa suukaneessaan torbaanotaaf walitti aansee raaw’atamaa jira. Kana keessatti yoo xiqqaate lubbuun godaantota sadii reebicha irra gaheen dabree jira. Poolisoonni Saudi dargaggoota biyya isaanii waliin tahuun lammiilee Itoophiyaa irraa achi godaanan reebuu, saamuu fi dhalaalee humnaan qabatanii gudeeduudhaan salphisan. Kunis oduu ololaa osoo hin taane qabatamaan viidiyootti warabamee interneeta irratti faca’ee jira. Kun hundi yemmuu tahu, sirni Wayyaanee kan lammiiwwan ajjeefamaa fi salphifamaa jiran biyya isaa irraa tahan afaan guutee yoo gochaa kana balaaleffatu hin dhagahamne.
Mootummoonni akka Indooneeshiyaa fi Filippiins kan lammiileen isaanii haala wal fakkaatuun Saudi keessaa ari’aman hoggasuma ibsa baasanii mootummaa Saudi balaaleffatan. Dirmannaa lammiilee biyya isaaniif qaban agarsiisan. Mootummaan wayyaanee garuu tarkaanfii fakkaataa fudhachuun haa turuutii, inumaa gochaa mootummaa Saudi kan deeggaru tahuu isaa ragaa ofirratti bahe. Salphina lammiilee biyya isaa irra gahee addunyaa gaddisiisee jiruuf gurra hin qabaanne. Isaaf kan gatii qabu investeroota Saudiitti lafa gurguratee akka dhunfaatti duroomuu dha malee kabajaa ilmaan biyyaaf quuqamee dubbachuu miti. Ilmaan biyyaa biyya ofii keessatti hojjetanii akka hin guddanne danqee, lafa isaan gadhiisanii godaanan warra achitti isaan ajjeesaa jirutti gurgurata, yoo fedhes tola kennaaf. Kun mallattoo sirna farra ummatoota bulchaan jira ofiin jedhuu akka tahe ifa galaa dha.
Balaan du’aa fi salphina wal fakkaataa biyyoota akka Suudaan, Yaman, Jabuutii, Soomaalii Laand, Puunt Laand, Keeniyaa fi kan kana fakkaatan keessatti yeroo dheeraa duraa qabee godaantota ilmaan biyyaa, keessumattuu dhalattoota Oromoo irra gahaa ture kan himamee dhumuu miti. Yeroo kun hundi tahu ammoo mootummaan Wayyaanee mootummoota biyya sanii waliin tahee godaantota kana rukuchiisuu, hiisisuu, biyyatti dabarsee zaliiluu irraa kan hafe lammiiwwan kiyyatu miidhame jedhee wayta dirmateef hin qabu.
Walumaa galatti balaa godaantota Oromoo fi sabaa fi sablammoota biroo biyya ambaa keessatti irra gahaa jiruuf kan itti gaafatamu mootummoota alagaa sana qofa osoo hin taane hangafummaatti sirna Wayyaanee mataa isaa ti. Sababa hedduuf itti gaafatama: Jalqaba dubbii, biyya keessaa dhiibee godaansisuu isaaf itti gaafatama. Lammaffaa, godaantonni kun bakka gahanitti mirgi isaanii akka eegamu irratti hojjechuu dhabuuf itti gaafatama. Sadaffaa, bakka itti godaananitti mirgi namummaa isaanii yoo salphifamu dafee sagalee dhageessisee tarkaanfii malu fudhachuu hanqatuu isaaf itti gaafatama.
Hunda caalaatti garuu akka isaan biyya ofii irratti hojjetanii hin guddanne tooftaadhaan dhiibee godaansisuutu yakka olaanaa dha. Lammiileen kun biyya isaanii gadhiisanii akka hin deemneef hiree hojii siyaasaa irraa walaba tahe aanjessuuniif qooda isaa ture. Lammiileen hundinuu naannoo naannoo isaanii keessatti mirga hojjetanii guddachuu kan dhiibbaa kamiyyuu irraa walaba tahe argachuu qabu ture. Wayyaaneen mirga abbaa biyyummaa isaanii san irraa fudhate. Fakkeenyaaf lammiileen Oromoo Oromiyaa keessatti leecalloo (resources) umamaa jirutti dhimma bahanii hojjetanii guddachu danda’u ture. Omisha bunaa, jimaa, midhaanii, albuudaa; horsiisa loonii, lukkuu, bushaalee, kotte duudaa; akkasumas tajaajila hawaasaa (civil service) caasaa mootummaa fi mit-mootummaa keessatti dhiibbaa siyaasaa tokkoon maleetti bobba’anii ofis tahee biyya isaanii guddisuu danda’u ture. Daldala irrattis akkasuma. Mootummaan Wayyaanee garuu hireelee kana mara lammiilee jalaa fudhatee godaansaaf isaan dhiibe. Maqaa investerummaatiin dabballootaa fi basaastota isaa maallaqa miiliyoonota fe’achiisee kaaba irraa bobbaasee Oromiyaa fi naannoolee biroo keessatti dalagaa lammiileen silaa dalagatanii ittiin jiraatan humna qawween jalaa fudhachiisa. Kan caalaatti nama suukanneessu ammoo, godaantota Saudii jiran irra guddaa mallaqatti gurguratuun kan achitti guuraa bahe Wayyaanee mataa isaa ti. Godaantonni haala kanaan biyyoota ambaa keessatti balaa lubbuu isaanii irra gahaa jiruuf kan itti gaafatamu qaama kamiinuu caalaatti Wayyaanee dha kan jennuufis kanumaafi.
Eega sababni rakkoo kanaa mootummaa Wayyaanee mataa isaa tahee, furmaanni rakkoo kanaas sirna Wayyaanee kan biyya ofii irratti hojjetanii guddachuu nama dhowwaa jiru kana irratti gamtaadhaan qabsaayuun mirga ofii kabajchiisuu qofa. Rakkoon godaantota kanaa gubbaan isaa yoo laalamu rakkoo dinagdeeti haa jedhamu malee, hundeen isaa inni guddaan dhiibbaa siyaasaa akka tahe beekamee furmaata siyaasaa argachuu qaba. Godaantonni Oromoo fi kan biroo biyyoota ollaa fi Baha Giddu Galeessaa keessatti hojii barbaachaaf bobba’anii ajjeefaman, reebaman, qaamaa hir’atan, hidhamanii fi humnaan qabamanii biyyatti deebifaman hundi wanni wal gaafachuu qabanis isa kana. Oromiyaa irratti gariin hojjetee yoo millionaire tahu, ani maaliifan hojjedhee bayyanachuu dadhabe? Maaliifan godaantummaaf saaxilamee salphifame? gaaffii jedhu of gaafatanii deebii isaa irras gahuun furmaata taha. Deebiin isaas ifaa dha. Kan biyya abbaa isaanii magartuu fi gabbattuu san irraa tooftaadhaan dhiibee isaan godaansisee ofii saamee ittiin sooromaa jiru dabballoota Wayyaanee ti. Kun homaa shakkii hin qabu. Haala kana jijjiiruuf biyya ofiitti deebi’anii qindaawanii qabsaayuun furmaata waa maraa taha!
Furmaata maayyiif qabsaawuun rakkoo fakkaataa deddeebi’ee biyyoota ambaa keessatti mul’atu kana irra aanuuf gargaara. Ummatni Oromoo ala jirus sagalee kanneen hiraarfamanii tahuun iyyachaafii qabsoo isaa finiinsuu qofaan rakkina kanatti xumura gochuun akka danda’amu hubatee socho’uun dirqama.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Infoo Deeskii ABO
Sadaasa 20, 2013


text:
The following is a statement from the Oromo Liberation Front (OLF) Info Desk.
——————-
The statement in Amharic:
– Click here to read the statement in Amharic
——————
Oromiyaa Irraa Alagoota Harka Fudhachiisuuf Qabsoo
Bifa Hundaa Finiinsuun Gaaffii Yeroo ti
Mootummaan Wayyaanee bittaa abbaa irrummaa waggoota 21n dabraniitiin Oromoo fi saboota wal fakkaatoo dhiigsaa yoona gahuun ifaa dha. Tarsiimoo bittaa gara jabinaa kana wixinuu irraa qabee hanga hojii irra oolchuu keessatti hangafummaan kan yakkamu Guddaan Wayyaanotaa ammoo Mallas Zeenaawii ture. Waaéen tarkaanfii cubbamaa sirnichaan fudhatamuu yeroo eeramu hundumaa maqaan Mallas Zeenaawii osoo hin dhawamin wayta hafe hin qabu. Dhaabonni mormituu, dhaabonni mirga namoomaa fi mootummoonni alaa kan akkaataan bulchiinsa sirna kanaa isaan yaaddessu hundi maqaa Mallas Zeenaawii dhawanii osoo hin yakkin dabranii hin beekani.
Mallas Zeenaawii hará du’eera. Kana boodas deebiúuf hin jiru. Cubbuun ummatoota irratti raawáte safara irra dabree guutee waan dhangalaéef fakkaata, murtii uumaa argatee gatiittii ummatoota madeessaa fi dhiigsaa jiraatee irraa buée akka lamuu hin deebinetti deemeera. Sirni inni shira isaa dhaalchisee gad dhaabe garuu ammas bakkuma jira. Sirni tooftaa bittaa cubbamaatiin bara baraan dhiiga ummatootaa dhugaa jiraachuu barbaadu kun duá Mallas akka tasaa kana irraa rifatee dhaabbatee of gamaaggamuuf hireen dhalateera. Hiree kanatti garuu dhimma bahee of gamaaggamuuf ammatti waan fedhii qabu hin fakkaatu. Tarsiimoo fi tooftaa shiraa kan gooftaan isaa isa dhaalchisee kute akkuma jirutti dhaalee itti fufuuf dhaadachaa jira. Kun ammoo ekeraan Mallasaa bakkuma ciisettuu akka hin boqonne taasisuu irraa kan hafe umrii aangoo sirnichaa dheeressuu hin dandaú. Wayyaanonni ekeraan gooftaa isaanii guddaa kanaa akka boqotu yoo barbaadan badii Mallasaan bara jireenya isaa raawáte sirreessuuf onnee horachuu qabani.
Amma duá Mallasaatti aanee maal tu dhufuu jira laata kan jedhu gaaffii namoota hedduu ti. Ummatoonni cunqurfamoon akka Oromoo faá tarii duá Mallas booda bilisummaan cabsataan dhufuu malti jedhanii abdii horachuunis hin haalamu. Wanni hubatamuu qabu garuu, akkuma ummatoonni cunqurfamoon hiree dhalatu akkasii keessatti ifa bilisummaatti bahuuf hawwan hunda, cunqursitoonnis hiree akkasii kanatti dhimma bahanii aangoo irra olii qabachuudhaan sirna bittaa abbaa irrummaa gad jabeessuuf kan rafanii hin bulle tahuu isaanii ti. Duá Mallasaatti fufee wanni ifaa fi dhoksaatti mulátaa jirus kanuma.
Yeroo ammaa yoo xiqqaate lola siyaasaa bifa sadii tu deemaa jira. Inni duraa, sirnuma Wayyaanee mataa isaa keessatti wal gaarreffannaa fi wal morkii bakka Mallas dhaaluuf taasifamaa jiruu dha. Lolli lammaffaan lola humnoota mormituu aangoo irraa buánitti deebiúuf hihiixachaa jiranii fi TPLF gidduutti kan deemaa jiruu dha. Kan sadaffaa ammoo qabsoo ummatoonni cunqurfamoon akka Oromoo faá humnoota lamaanuu of irraa faccisanii biyya ofii irratti abbaa tahuuf geggeessaa jiranii dha.
Wal dorgoommiin aangoo Mallasaa dhaaluuf TPLF keessatti taasifamaa jiru dhoowee ifatti bahuu irraa fagoo kan jiru hin fakkaatu. Wal morkii aangoo qondaalota TPLF kana kan itti dhiheenyatti hordofaa jiran warri ANDM (Bihere Amaaraa Demokraasiyaawii Niqinnaaqee) jedhamus hiree jirtu gama ofiitti deebisuuf tattaafachaa jiru. Jarri kun lameenuu wayta akkasii kanatti OPDOn akka isaanitti dhihaatu hin eehamani. OPDOn Oromoo wayyaba guddaa kana bakka buúu himachuun, saboota lamaan caalaa barcuma muummicha ministeerummaa fudhachuuf kan mirga kennisiiuuf tahu illee, mirga qaban kana kabajsiifachuuf yoo ifatti bahanii falman mulátanii hin beekani. OPDOn kana akka hin goone Koree Gidduu fi Koree Hojii Raawáchiiftuu isaa ilmaan Nafxanyaa (Amaraa fi Tigraay) kanneen mirga Oromoo dura dhaabbataniin duruu guutanii ittiin tohataa jiru. Ilmaan Nafxanyaa kunniin dhaabota isaanii ABUT fi ANDM dhunfaatti qabachaa OPDOs akka dabalataatti harka itti naqatanii tohachuutti jiru. Warri OPDO keessaa dhiiga Oromummaa qaban mirga bakka muummicha ministeerummaa fudhachuuf qaban beekanii falmachuun haa turuutii, baayéen isaanii yeroo ammaa kana gola Wayyaanee keessatti maal tu akka deemaa jiruyyuu kan dhiheenyatti quba qaban hin fakkaatu. OPDOn kan barbaadamu humnoota Kaabaa wal morkan keessaa abbaan irra aane eega gahee barcuma aangoo qabatee booda abbaa aangoo qabate san ergamtummaadhaan akka tajaajiluuf qofa.
Gama biraan, akka heerri ajajutti bakka muummicha ministeeraa dhaaluuf kan mirgii fi dirqamni kennameef Afyaa’ii Abadula Gammadaa ykn Itti aanaa Muummcha Ministeeraa Haylamaariyaam Dassaalanyi yoo taheyyuu, hireen namoota kanaa maal tahuuf akka jiru ifaa miti. Dhalootaanis tahee seenaa jireenya isaatiin gonkumaa Wayyaanotaan kan wal hin fakkaanne Hayla Maariyaam Dassaalanyi, miseensota Wayyaanee buleeyyii baayée biratti lafee laagaatti rakkate tahee laalamaa jira. Tarii Hayla Maariyaamiin fagoo irraa harkisee fidee bakka kana kaaúu isaatiin garaa isaaniitti ekeraa Mallas abaaraa jiraachuun Wayyaanotaa hin hafu.
Humnoonni aangoo kaleessaatti deebiúuf boorachaa jiran Wayyaaneen sirna federaalummaa sabummaa diriirsuudhaan tokkummaa Itoophiyaa laaffise, keeyyata hiree murteeffannaa ummatootaa eehamu heera keessatti dabale jechuudhaan anaannatanii boowu. Ummatoonni mirga abbaa biyyummaa sarbaman kan akka Oromoo ammoo heera Wayyaaneen dantaa mataa isaaf jecha waraqaa irratti raggaase irraa gaaffiin isaanii deebii guutuu hin arganne waan taheef wanni heera keessatti barreeffame, keessumattuu mirgi hiree murteeffannaa keeyyata 39ffaa jalatti kaayame, akka guutummaatti hojii irra oolu qabsaawu. Wayyaaneen humnoota ilaalchaan akka bahaa fi dhihaatti wal irraa fagaatan kana gidduutti lafa wayii haadhatee qubate.
Mataan sirnichaa Mallas Zeenaawii gaaffii ummatoonni akka Oromoo gama tokkoon kaasanii fi gaaffii leellistootni sirna durii gama kanaaniin kaasan kan wali irraa adda qabee bara baraan aangoo irra jiraatuu dandaú EPRDF qofa jedhee of amansiise. Akka humna araarsituutti of moggaasee ummatoota biyya keessaa fi hawaasa addunyaa ittiin gowwoomfachuuf imaammata haxxummaa wixinatee raggaafate. Yoo sirni EPRDF hin jiru tahe biyyattiin guyyaa lama hin bultu jechuun ummatoota sodaachisee of jalatti bulchuu, akkasumas, Itoophiyaa kabaabsee jiraachisuu fi dantaa warra Dhihaa kan tiksuu dandaú isa qofa akka tahetti itti agarsiise. Kanaanis “mataa biyyaa qaroo fi fageessee-yaadaa” jedhamuun maqaa itti bitate. Gaaffiin ummatooti cunqurfamoo gama tokkoon kaasanii fi kan abjoottonni sirna duraanii gama biraan kaasan salphaatti kan wal hin araaramne tahuun, akka Wayyaaneen waggoota 21 guutuu aangoo irra jiraatuu fi borus bifuma kanaan bara dheeraaf aangoo qabatee itti fufuu hawwu onnee dabaleef.
Tooftaa kabeebsaa kanaan tokkummaa impaayerattii bara baraan jiraachisuun garuu akka hin dandaámne Mallas Zeenaawii ni hubata ture. Imaammata haxxummaa kana hojii irra oolchuu keessatti dogoggorri xiqqoon takka akka dubbii balleessuu dandeessu waan beekuuf jechas, caasaa bulchiinsa isaa hundumaa irratti maqumaaf itti gaafatamtoota haa moggaasu malee, caasaa cabsataa kan mataa isaatiin ofumaa itti seenee raawáchiisuu fi toyachuu filate. Kanaafuu taligaa nama tokkichaatu waggoota 21f mootummaa EPRDF jiraachise jechuu tu dandaáma.
Dhugaalee olitti eeraman kana xiinxaluun, maaltu nurraa eegama gaaffii jedhu deebisuuf gargaara. Ummanni Oromoo maal akka barbaadu beekamaa dha. Mirgi hiree murteeffannaa isaa ifaan ifatti hojii irra oollaan biyya isaa Oromiyaa irratti abbaa tahuu barbaada. Mirgoota siyaasaa, dinagdee, afaanii fi aadaa oláantummaa humna alagaa kamiiyyuun alatti harkatti galfatee aangoo guutuudhaan ofiin of bulchuu barbaada. Wayta haalli akkasii dhalatutti, diinni gateettii Oromoo irraa buúu didus tahee kan itti deebiúuf booratu kana booda Oromiyaa irraa garaa muratee akka deemu itti himuun qooda ummata Oromoo ti.
Saba keenya biratti kaleessii fi har’i akka tokko hin tahin beekamaa dha. Oromoon hará waan alagaan ana tu siif beeka ittiin jedhu dhagahuuf qophii miti. Waan isaaf tahu ofii isaaf ni beeka. Fedhii isaa murteeffachuuf garuu qawwee harkatti galfatuun qofti akka isa hafe ni hubata. Hará ilmaan isaa miliyoonotatti lakkaawaman hiree barnootaa wayyaa argatanii jiru waan taheef guddina saba isaanii fi qabeenyaa biyya isaaniitti boonu malee warra kaan fakkaatanii buluuf of hin gowwoomsani. Kun garaagarummaa kaleessaa fi hará gidduu jiru isa guddaa tokko. Kun injifannoo qaaalii qabsoo bilisummaa Oromoo dhawaataan deemaa jiruun gonfatamee dha.
Injifannoon kun akka kana booda alagaan kamuu gatiittii Oromoo yaabbachuu hin hawwineef meeshaa akeekkachiiftuu guddaa tahee tajaajiluu qaba. Haala dhalatu kamuu keessatti Oromoon caasaa bulchiinsa Oromiyaa dhuunfatee qaawwaa alagoonni ittiin Oromiyaa cabsuu hawwan hundumaa duuchee abdii kutachiisuu tu irraa eegama. Dhalli Oromoo dhiiga Oromummaa of keessaa qabu kamuu kana irratti xiiqeffataa tahee kaúu qaba. Biyya isaa irratti akka abbaa hin taane humna isa danquu barbaadu kamuu karaa irraa maqsuun gaaffii yeroo ti.
Ilmaan Oromoo OPDO keessa jiranis kana irratti xiiqeffatoo tahanii yeroon itti badii dabreef dhiifama gaafatanii qalbii guutuudhaan qabsoo saba isaanii cinaa hiriiran amma. Dhalli Oromoo Oromummaan dhugaa itti dhagahamu caasaa siyaasaa kamuu keessa haa jiraatuutii, akka Oromootti wal barbaadee tarkaanfii Oromiyaa baraaruu waloon fudhachuuf hiree aanjaa kanatti dhimma bahuu tu irraa eegama. Alagoota Oromiyaa irratti wal daddabruuf kaakkisaa jiran kamuu biyya Oromoo irraa harka fudhachiisuuf qabsoo bifa hundaa finiinsuun gaaffii yeroo ti waan taheef!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Infoo Deeskii ABO
——————-
– Click here for the above statement in PDF format (Afan Oromo)
——————-


text:
Thursday, October 17, 2013
Yuunivarsiitii Dabra Maarqos keessatti Diddaan barattootaa dho’e
Onkoloolessa 16,2013 Deber Marqoos
Diddaan barattootaa dhaabbiilee barnootaa keessatti itti fufinsaan deemaa jira. Yuunivarsiitii Dabra Maarqos keessatti barattootni sirna mootummaa wayyaanee mormuun diddaa dhageessisan. Diddaan kun haalaan jabaachaa dhufuu irraa mootummaan wayyaanee waraana federaalaa bobbaasuun diddaa barattootaa ukkaamsuuf yaalii taasisaa jira. Baajatni dhimma barnootaaf ramadamee fi kadhaan dhimma barnootaan dhufu marti hojii siyaasaaf ooluu hin qabu jechuun diddaa kan dhageessisan bartootni Yuunivarsiitii Dabra Maarqos diddaa walii galaa hammachuun finiinaa jira. Haalli kun Yuunivarsiitiilee mara keessatti jabaachaa dhufuu irraa wayyaaneen leenjii namuusaa qopheessuuf tattaaffii jabaa gochaa jira. Leenjiin namuusaa fi miseensota itti kaadhimuuf utaaltu shira wayyaanee fashalsuuf qeerroon qophii tahuu isaas addeessa.
Diddaan barattootaa dhaabbiilee barnootaa keessatti itti fufinsaan deemaa jira. Yuunivarsiitii Dabra Maarqos keessatti barattootni sirna mootummaa wayyaanee mormuun diddaa dhageessisan. Diddaan kun haalaan jabaachaa dhufuu irraa mootummaan wayyaanee waraana federaalaa bobbaasuun diddaa barattootaa ukkaamsuuf yaalii taasisaa jira. Baajatni dhimma barnootaaf ramadamee fi kadhaan dhimma barnootaan dhufu marti hojii siyaasaaf ooluu hin qabu jechuun diddaa kan dhageessisan bartootni Yuunivarsiitii Dabra Maarqos diddaa walii galaa hammachuun finiinaa jira. Haalli kun Yuunivarsiitiilee mara keessatti jabaachaa dhufuu irraa wayyaaneen leenjii namuusaa qopheessuuf tattaaffii jabaa gochaa jira. Leenjiin namuusaa fi miseensota itti kaadhimuuf utaaltu shira wayyaanee fashalsuuf qeerroon qophii tahuu isaas addeessa.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Gumiiwwan Dhugaa Baatota Yihowaa Kan Gurmaaʼan Akkamitti?
Tokkoon tokkoon gumii qaama jaarsoliitiin geggeeffama. Gumiiwwan gara 20 taʼan aanaa tokko jalatti, aanaawwan gara 10 taʼanimmoo koonyaa tokko jalatti gurmeeffamu. Gumiiwwan darbee darbee jaarsolii iddoodhaa iddootti deemanii tajaajilaniiniifi maqaa daawwattoota olaanaa aanaa jedhuun beekamaniin daawwatamu.
Qaamni Olaanaan, jechuunis Dhugaa Baatonni yeroo dheeraadhaaf tajaajilaniifi yeroo ammaatti waajjira muummee Biruukiliin Niiwu Yoorkitti argamu keessa tajaajilan qajeelfama Macaafa Qulqulluurratti hundaaʼe ni qopheessu.—Hojii Ergamootaa15:23-29; 1 Ximotewos 3:1-7.
Caalaatti Baradhu
YEROO HARʼAA FEDHA YIHOWAA RAAWWACHAA KAN JIRAN EENYUFAʼI?
Walgaʼii Keenyarraa FaayidaaAkkamii Argatta?
Macaafa Qulqulluu qayyabachuu fi walii walii keenya jajjabeessuuf walgeenya. Atis yoo dhufte akka gaariitti si simana!
GAAFFIIWWAN YEROO BAAYʼEE GAAFATAMAN
Dhugaa Baatonni Yihowaa Geggeessitoota Amantii Mindaan Isaaniif Kaffalamu Qabuu?
Qeesota, lubootaafi namoota kaan jechuudhaan ni qoqqoodnaa? Tajaajiltoota taʼanii kan hojjetan eenyufaʼi?
WALGAʼIIWWAN
Galma Mootummaa Keenya Keessatti Maaltu Raawwatama?
Dhaqxee ilaaluu dandeessa.


text:
Waamicha Wal Gai’ii Ibsa Waloo Kan Araara fi Tokkoomsuu ABO
Posted by Madda Walaabuu Press on 2/24/2013
Akkuma beekamu ABO-SHG fi ABO-QC Ibsa waliigaltee fi araaraa bara 2012 keessa labsuun hin yadatama. Wal hubannoo fi araara ABO-SHG, ABO-QC fi Gurmuu Qabsaawotaa gidduutti ta’aa jiru laalchisee dhabni keenya hawaasa isaaf ibsa waloo gamtaan kennuuf Magaala Winnipeg Kanaadaatti Bitootesa 2, 2013tti sagantaa baafatee jira.
Kana waan ta’eef Guyyaa eebbifamaa fi wal ga’ii seena qabeessa kana irraa qooda akka fudhattaanii fi qooda lammummaa keessanii gumaachitan Manguddoon, Hawwan, Shammarran, Dargaggoo fi Hawaasni Oromoo Magaalaa Winnipeg fi naannoo jiraattan martti hiree argame kana akka qooda irraa fudhattaniif waamicha keenya kabajaa Oromummaa fi ulfinaa isiniif dhiheesina.
Guyyaan: Bitootessa/March 2, 2013
Sa’aan 1:00 WB (1:00 PM)
Bakki/Teessoon: 610 Portage Ave
K.H.G. ABO. W.MB.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Category: Barmoota
Warraaqsa Barreeffama Qubee Afaan Oromoo: A-B-C-D, Lataa Qana’iitiin
Warraaqsa Barreeffa Qubee Afaan Oromoo: Sirna Tuqaalee
WARRAAQSA QULQULLINA AFAAN OROMOO. Kutaa 3ffaa, IRRA BUTA, TISHOO FI HUDHAA
Via:- Moti Abelti Tufa Gelana Kissi(Galata qabdu, barnoota kana waan qopheessitaniif) ▶▶▶ Afaan Oromoo keessatti qubee dubbifamaa wal hin fakkaanne wal cinaa hiriirsuu kan dandeenyu iddoo 2tti - Qubee dachaa fi sagalee irra butaa keessatti. Fakkeenyaaf, DADHABAA .... "D" fi "H" n dubbifamtoota wal hin fakkaanne yoo ta'aniyyuu QUBEE DACHAA waan ta'eef walitti aansinee barreessuu ni dandeenya. GALMA ... "L" fi "M" n dubbifamtoota gosa garagaraati. Sagaleewwan akka kanaammoo "Irra buta" jedhamu. ▶ 1. IRRA-BUTA:- Sagaleen irra butaa kan uumamu walitti dhufiinsa qubeewwan dubbifamaa garaagaraa lamaani. Sagaleen kun yeroo hedduu arrabni keenya yoo laagaa keenya waliin wal simatu kan uumamu dha. Fkn: FARDA ... Jecha kana irra-buta kan jechisiise, qubeewwan dubbifamaa gosa adda addaa lama kaayyoo ijaarsa qubee dachaaf hin qabne walitti aananii barreeffamuu isaaniiti (RD). G...
Warraaqsa Qubee Afaan Oromoo Kutaa 1ffaa: SAGALEE GABAABAA FI DHEERAA
Qubeewwan Afaan Oromoo warra lamaan kana: 1. Qubee Dubbachiiftuu:- A(a), E(e), I(i), O(o), U(u) 2. Qubee dubbifamaa:- Warra ergifataman utuu hin dabalatiin, qubeewwan dubbachiiftuu hin taane hunda... jedhe. "Ihii, kanammoo yooman wallaaleree?" n jedheen. "Lakki, dubbiin asumaa eegalti!", jedhee akka na ifachuu tokko goonaan, " Tole, lammata hin dubbadhu gooftaa ko itti fufi" jedheen afaan qabadhee gurraa fi ija itti qabe. - (Qubee dubbifamaa) + Qubee dubbachiiftuu = SAGALEE. Sagalee + (Sagalee) = JECHA. - Jecha tokko uumuuf, sagaleewwan bifa garagaraa qabaatu: dheeraa, gabaabaa, jabaa, laafaa, irra buta... - Isaan kanneen keessaa har'a sagaleewwan DHEERAA fi GABAABAA baranna. Sagalee tokko dheeressuu fi gabaabsuu kan danda'u QUBEE DUBBACHIIFTUU dha. Dubbifamaan dheeressuu fi gabaabsuu keessaa ga'ee hin qabu. Walumaan haa ilaallu. - 1. SAGALEE GABAABAA:- Sagaleen gabaabaa kan jed...
Warraaqsa Qubee Afaan Oromoo Kutaa 2ffaa SAGALEE LAAFAA FI JABAA
WARRAAQSA QULQULLINA AFAAN OROMOO...BARANNOO 2FFAA: SAGALEE LAAFAA FI JABAA. Via- Gelana Kissi #Bilisummaa_Kuma #Imaanaa_Dhaloota_Qubee, Gammadaa Olaanaa..Galata qabdu.
1. SAGALEE JABAA:- Sagaleen tokko 'jabaataa' dha kan jedhamu, yommu dubbannu arrabarratti, hidhiirratti ykn iddoo uumama isaatti ulfaatee yoo nutti dhaga'ame dha. Sagalee jabaa kana barreeffamaan yoo mul'isnu, QUBEE DUBBIFAMAA WAL FAKKAATU 2 walitti aansinee barreessina. Fakkeenyaaf, MADDA ... Jecha kana keessa sagalee jabaatu jira. Akka jabaatummoo kan godhe dubbifamaa gosa tokkoo 2 walitti aanee barreeffame (dd) dha. Yeroo dubbannus "d" n kun arraba keenyarratti ulfaatee dhaga'ama. - BALLEESSAA.. Jecha kana keessammoo sagaleewwan jaboo 2tu jiru: LLEE fi SSAA. Sagalee "LLEE" jedhu kana akka jabaatu kan godhe, dubbifamaan wal fakkaatu 2 (LL) walitti aanee barreeffamuu isaati. - Mee jecha HULLUUQQOO jedhu kana ilaalaa! "LLUU" iddoo jedhutti jabaataa dha, dubbifamaa wal fakkaatu 2 walitti aans...
Jechoota Laafaa, Jabaa, Gabaabaafi Dheeraa: Bilisummaa Kumaatiin
Jechoota laafaa,jabaa,dheeraa fi gabaabaa! (Warra barruu lalisaan Indiriis hin agarreef) ********************************************* Baduukoof,turuukoof na hoofkalchaa jechaa,torbee darbe waa'ee jechoota irra butaa,hudhaa fi tishoowwan ilaallee turuun keenya ni yaadatama. Har'as akkuma waadaa keenyaa ejjennoo "QUBEE KEENYA QUBA KEENYAAN SIRRIITTI HAA QUBEESSINU!" jedhuun dogoggoroota qubee dhaloota qubeerratti mul'atan hambisuuf,dadhabamullee hir'isuuf gumaacha Oromummaa keenyaa lafa kaa'uuf dhufneerra.Egaa,irra deddeebiidhaan waan kamirrayyuu caalaatti bu'uura ta'uudhaan Afoola Oromoo,walumaa galatti og-barruu Oromootiif utubaa ta'uudhaan isaan yoo sirreeffaman ergaan Og-barruu Oromoo guutummaatti hiikaaf dhaamsa kennuu qabu waan kennaniif,galagaltoon ammoo yoo warreen kun sirreeffamuu baatanis dhaamsiif dhamni,akkasumas mi'aayinni barruu Oromoo hangasuma gadi bu'a waan ta'eef adda durummaan jechoota: √Laafaa √jabaataa √dheeraa √gabaabaa √Irra buta √...
Qubee Afaan Oromoo fi Seera isaa
Barnoota Qubee Afaan Oromoo fi seera isaa
Qubee: Mallattoo sagaleewwanii tahee bakka bu’uudhaan kan dubbatu jechuudha. Akkasumas mallattoo afaan tokko ittiin barreeffamee,namni qunnamtiidhaaf dhiima itti bahu jechuudha. Afaan Oromoo qubee qeenxee digdamii jaha (26) fi cimdii shan (5) qaba. Qubeen Afaan Oromoo akkaataa lamaan barreeffama. Isaanis qubee xixiqqaa fi qubee gurguddaa jedhamuudhaani. Qubeen Afaan Oromoo bakka lamatti(2) qoodamuudhaan ilaalama. Isaanis: 1-Dubbifama (Eng:consonants) 2-Dubbachiiftuu(Eng:vowels)
1-Dubbifamaa qeenxee (Eng:single consonants)Qubee Afaan Oromoo keessatti dubbifamaa kan jennuun kan ofii isaatii of dandahee dubbifamuu hindandeenyee f...
FAAYIDAA AFOOLA OROMOO – BEEKAN GULUMMAATIIN
Jechoota Afaan Oromoo, Jechoota Afaan Amaaraatiin Liqimfamutti jiran: Walhaa sirreessinuu(Marsiimoy Sabaaf)
Jechoota Afaan Oromoo, Jechoota Afaan Amaaraatiin Liqimfamutti jiran: Walhaa sirreessinuu
ABDIISAA BANCAA JAARRAAtiin: #Jechoota Ergifatamee Afaan Keenya Keessatti Lubbuu horachuun Jechoota mimmidhaagoo Afaan Oromoo bakka bu'uun keenya akka badan godhee, Jechootni kunneen Afaan Oromoo keessatti iddoo qabachaa jira. Kanumaaf, Ofirraa kaanee, Hiriyyaa, Maatii fi hunnda keenya haa sirreessinuu! Jechoo afaan Oromoo yeroo baayyee hin amaleeffatamneef akkasumas Yeroo ammaa Naannolee Oromiyaa heddu keessatti Hawaasni yeroo jechooota armaan gadii kana AFAAN OROMOOtiin walitti makee haasa'u hunduu ni beekna, Kana Balleessuuf akkasumas Qulqullinaafi Guddina Afaan Oromootiif Ofii keenyarraa kaanee walsirreessuu qabnaan DHAAMSA KEENYA.... Afaan oromoo afaan hirkate utuu hin taane of danda'ee kan dhaabatedha.Amalli guddina magaalaamoo yoomiyyuu afaan keenya jallisuu(akka itti maknu) nu gochuu qabu."MAAL BAASUUF DHAMA RAASUREE"?.Artiin hammuma guddataa jiru qulqullinni afaan...


text:
Aanaalum Indha Mayakkam – 10 Endrathukulla Lyrics
Aanaalum Indha MayakkamAagaadhu Nenje UnakkuPonalum Ninnu SirikkumPogathu Indha KirukkuEnakku Pudicha Adhu MaariUlagam Kedakku Azhageri UnnaalaAanaalum Indha MayakkamAagaadhu Nenje UnakkuPonalum Ninnu SirikkumPogathu Indha KirukkuArugaamaiyil IrupenAdada Yena ViyappenNee Sonnalum Sollama NinnalumDhinamum Nalla SagunamPudhusa Oru PayanamIndha Paadhai Yen Oor SeranumThalaiya Kodhi Naanum PaarkkaThanimai Ellam Thinnu TheerkkaVandhaye OhooAanaalum Indha MayakkamAagaadhu Nenje UnakkuSirikumbothe MorappenMazhaikkum Veyil AdippenNaan Ponalum Pogadha SollitenMudiyum Ena NenachaThodarum Ena MudippenNee Maaradha Naan MaaritenNilavu Kulla Illa NeeruNeeril Thoongum Nilava PaaruNammaatamAanaalum Indha MayakkamAagaadhu Nenje UnakkuPonalum Ninnu SirikkumPogathu Indha KirukkuEnakku Pudicha Adhu MaariUlagam Kedakku Azhageri UnnaalaAvada Sollum Munna Maname Yen Thullura
Song Info: Aanaalum Indha Mayakkam – 10 Endrathukulla Lyrics
Movie: 10 Endrathukulla
Song : Aanaalum Indha Mayakkam
Music Director: D.Imman
Lyricist:Mani Amuthavan
Singers:Sathya Prakash
Actors: Vikram, Samantha, Pasupathy
Director: Vijay Milton
Producer:AR Murugadoss, Fox Star Studios
Writer:Vijay Milton
Release:2015-10-21
More Posts
Naanum Rowdydhaan - Naanum Rowdydhaan Lyrics
Kannaana Kanne - Naanum Rowdydhaan Lyrics
Neeyum Naanum - Naanum Rowdydhaan Lyrics
Thangamey - Naanum Rowdydhaan Lyrics
Varavaa Varavaa - Naanum Rowdydhaan Lyrics
Yennai Maatrum Kadhale - Naanum Rowdydhaan Lyrics


text:
Uummataa Oromoo Biyyoota Hambaa Garaagaraa Keessatti argamtaan Hundaaf!! Uummatni Oromoo Har’a Oromiyaa Keessatti Qabsoo Sochii Warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoon qabsiifame onnee fi Haamilee guutuun itti hirmachuun diina hudhee qabee kufaa fi kuffisaa jiraachuun cinatti Tokkummaa akka Sibilaa jabaatuu Dhiigaa fi Lafee İsaan İjaarratee golee oromiyaa cufaa keessaatti hiriiree falmachaa jira, kan Qabsoo irratti wareegamee gamtaan bahee gootota wareegamtoota isaa kabaja guddaan Alaabaa qabsoo bilisummaa Oromoo itti uffisuun kaayyoo gootni irratti wareegaman galiin ga’uuf Irbuu qabsoo walii seenee kaayyoo galiin gahuuf gamtaan hiriiruun waraana hanga Funyaanitti hidhatee Oromootti dhukaasaa jiru dura dhaabbachuun falmaa dorgommii hin qabne Oromiyaa keessatti bilisummaa isaa fi walabummaa biyya isaa waggoota 130 oliif dhabe deeffachuuf itti cichee kutannoo fi murannoodhaan qabsoo gaggeessaa jirun balbal bilisummaatti dhiyaate jira.
Uummatni Oromoo Biyyoota hambaa garaagaraa keessatti argamtaan warraaqsaa kana humneessuu fi Sagalee guddaa ta’uun qabsoo bilisummaa Oromoo roga hundan gaggeeffamuu bakkuma jirtanii fi haala keessa jirtaan keessatti ga’een isin bahaa turtan guddaa, milkiifi injifannoo walitti hidhatee adeemaa jiru ta’uun hubatamadha. Ammas kanaan olitti of jabeessuun saba ofii Qeerroo Bilisummaa Oromoo warraaqsaa kana finiinsuun sadarkaa har’aan ga’ee cina dhaabbachuufi itti of ijaaruu fi waliin hiriiruun galii qabsichii adeemaa jiruun gahuuf haalli kamuu akka isin hin daanaangessinee eenyuun olitti beektu yoo beekaa balleessuu fi dhiigaa fi Wareegama saba ofitti qoosuu ta’ee malee.
Kanumaan Wal qabatee haalotni addatti torbee kana keessa gamaa Media fi Social Media garaagaraa irratti namootni Oromoo ta’uufi ta’uu dhiisuu isaanii iyyuu Hoggansii Qeerroo bilisummaa Oromoo irraa Shakkii qabuu fi hin amanne Hogganoota Qabsoo Bilisummaa Oromoo, Jaarmiyaalee Qabsoo Bilisummaa Oromoo, Hogganoota Gurmulee hawaasaa, Medialee Qabsoo Bilisummaa Oromoo, Hayyoota Oromoo irratti adeemsa mallattoo gandummaa: Siyaasaa, amantaa fi Lagaa irratti xiyyeeffateen Wal abaarsii, wal xiqqeessuu, waltuffachuu , wal Ciga’uun ifatti social Media fi Media irratti as bahee Muldhachuu Yeroo arginuu hedduu kan isinitti gaddinuu fi Yakka Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti dalagamaa jiru ta’uu hubatna!! Kanaafuu:
1. Namootni jaarmiyaa tokko keessa dhaabbachuun kanneen Jaarmiyaa qabsoo bilisummaa Oromoo isa tokko keessa jiran arrabsaa jirtan yoo Oromoo taatan yeroon akka of dhaabdan. Yoo Oromoo hin ta’iin ergama kallattiin TPLF irraa fudhattanii kayyoo diinaa milkeessuuf kan fiigdan ta’ee Oromoon isinirratti dammaqee waan jiruuf yeroon Oromoo gidduudhaa akka baatan!!
2. Ilmaan Oromoo hundii Mooraa Qabsoo bilisummaa Oromoo keessa jirtaniifi Sabboontootnifi actiivistootni Oromoo saba keessaniif Carraaqaa jirtan hundi ga’een keessan guddaadha. Haata’uu garuu yeroon kun Yeroo bu’aa qabsoo Shallagaachuu fi Himachuu waan hin taaneef wal dhidhiibbaa fi sussukkumamuun sochii wareegama guddaan bakka amma irra gahe jiru irratti waldorgommiin hin barbachifneefi haalotni mudhatan kun yeroon dhaabbachuun hundii keessanuu bakkuma jirtaniifi haaluma duraan qabsicha milkeessuuf sochii boonsaa fi injifannoo Cululuqaa galmeeffama ture jabeessa turtanitti akka jabaattan!!
3. Yeroo Jaarmiyaaleen qabsoo Bilisummaa Oromoo hundii adeemsa wal hubannaa fi gara tokkotti adeemaa jiran kanatti olollii tokkummaa kana faalleessuu social media irratti as bahuun afarfama kan jiru irraa guddaan isaa ergama diinaa ta’ee muldhacha jira. Kanaafuu Ololaaf gurraa kennuu dhiisaa kanneen Jaarmiyaaleen walitti dhufaa jirtaan tokkummaa fi tasgabbii mooraa qabsoo keessa caalaatti mirkaneessuun tokkummaa biyya keessatti dhiigaaf lafeen ijaaramee wayyaaneen qawweefi basaasaan cabsuu dadhabdee simachuun caalatti yeroon diinaafis firaafis mirkaneessitan amma!!
4. Olollii qabsoo bilisummaa Oromoo addatti WBO irratti har’a ofaama jiru haala qabatamaa WBOn irraa jiruu waliin kan walfalleessuu ta’uu isaa irraa ololichii namoota ergama TPLF fudhatanii socho’aniin kan rawwatamu fakkeesse jira. Haala dhugaa qabatamaa lafarra jiru waliin yoo ilaalamuus dhugaan jiruu kanuma mirkaneessa kanaaf namootni eenyummaa keessan dhoksuun maqaa adda ittuman ololuuf tolfattanii social media irra bahuun WBO abaaraa jirtan hataatamaan eenyummaan keessan ifatti saaxilamee beekamuun keessan hin oluu!! Kunis dhugaa qabatama jiru irraa soda diinarra dhalaterra dhufe. Kanaaf Oromoon Caalatti Humna Waraanaa Jabeeffachuu , itti ijaaramuu fi cina dhaabbachuun dina labsii waraanaa nurratti labse of irraa qolannee bilisummaa keenya gonfachuu irratti haa jabaatnu!!
5. Walumaa Galatti Uummatni Oromoo, jaarmiyaaleen Qabsoo bilisummaa Oromoo, beektootni Oromoo, Activistootni Oromoo fi Hooganootni hawaasa Oromoo Biyyoota hambaa garaagaraa keessatti argamtan tukkummaa biyya keessatti dhiigaaf lafeen ijaame jabeeffachuun alattis mirkaneeffachuun Qabsoo bilisummaa Oromoo warraaqsaa Xummura Garbummaa mayyii irra ga’ee jiruu Sochii qabsoo Biyya keessa irratti xıyyeeffachuun waan dandeessan hundaan Dirmannaa boqonnaa hin qabne gochuun halkanii guyyaa hanga bilisummaa keenyaa goonfanutti qabsoof wal ijaaruun dirqama Oromummaa ta’uu hubachuun ga’ee keessan akka baatan dhaammanna!! Injifannoon uummata Oromoof! Gadaan Gadaa Bilisummaa Oromooti!!
Dhaamsa Hogganaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo İrraa Kenname!!
Onkololeessa 17/2016


text:
Ergama fi Mul’ata
Ergama
Seerota Imaammataa fi Tarsiimoo Mootummaa saffinaan hojiirra oolchuuf dandeessisan qorachuun uummata hirmaachisuun baasuu, karooraafi baajata qaamolee mootummaa raggaasuun raawwiisaa hordofuufi to’achuu akkasumas Manneen Maree Uummataa sadarkaa sadarkaan jiran dandeettii raawwachiisummaa isaanii cimsuun hojiilee bakka bu’ummaa isaanii ga’umsaan raawwachuu akka danda’an deeggarsa barbaachisaa kennuun, uummata naannichaa gama hundaanuu fayyadamaa taasisuu.
Mul’ata
Bara 2012tti Oromiyaa naannoo diimokiraasiifi bulchiinsi Gaariin keessatti dagaage taasisuu.


text:
Firefox
Mozilla firefox (dur kan maqaa Phoenix jedhamuun beekkamaa ture) software Internet harkisu kan fandii Mozilla corporation fi namoota dhuunfaa hedduun kan ijaarame.
Fandiin Mozillaa akka kaayyoo isaatitti Firefox "web browser" diqqaa, saffisaa, salphaa fi dhifamuu kan danda'u godhuuf carraaqa. Yeroo ammaatitti "Internet Explorer" kan Microsoft'n ijaarametti aanee addunyaa irratti sadarkaa 2ffaa irra jira. Namoonni hedduun sababa firefox caba garagaraa hin qabneef isa filatu. Nageenni isaan Operatti aanee sadarkaa lammaffaatti ka argamu Firefox jedhamee tilmaamama.


text:
Yuunivarsiitii Arbaaminc Guyyaan FDG waraqaalee dhaadannoo maxxansuunii fi raabsuun Alaabaa ABO fannisuun yaadatame. Sabboontotni barattoota yuunivarsiitii Arbaaminc Damee hundaa walitti dhufuun guyyaa kana haala addaan yaadatanii jira.Qophiin kun Wareegamtoota gootota ilmaan Oromoof yaadannoon callisaan erga taasifamee kan eegalame yoommuu tahu dungoon diimaa magariisa diimaa qabsiisuunii fi Alaabaa ABO fannisuun yaadatamee jira. Yaadannoo kana irrattis walaloo, baacoo, taphootaa fi barnoottan siyaasaa kennamanii jiran.
Mootummaan wayyaanee wayita hundeen buqqa’aa jiruttii fi Miseensotni OPDO yuunivarsiitii Arbaaminc mootummaa wayyaaneef kana booda ulee hin taanu wayita jedhanitti guyyaan kun yaadatamuun mariin jabaanis taasifamee jira.Qeerroon guyyaa FDG irratti walitti dhufuun gootawwan FDG keessatti wareegaman irraa dhaamsa nu gahe galmaan geessisuuf waadaa seenuun ibsawwan ejjennoo armaan gadii baasanii jiran.
- Gaaffii mirgaa, bilisummaa, hidhamtootni siyaasaa akka hiikaman yuunivarsiitiitti iyyannoon galchine deebii hanga argannu wareegama kamuu baafnee Qabsoo itti fufna
- Ilmaan Oromoo mara ijaaruun,qindeessuun mirga isaaniif akka ka’an ni hojjenna
- Haala kamuu keessatti irbuu keenya tikfachaa, diina nu keessaa seccinee bilisummaa keenya argachuuf halkanii fi guyyaa ni hojjenna
- Dirqamoota dhaaba irraa kennaman haal duree tokko malee ni baana
- Shira mootummaa wayyaaneef hin jilbeeffannu
- Qaala’insa jireenyaa uummata biyyattii mudatee fi hojii dhabdummaa akkasumas malaammaltummaa saba bicuu irratti hundaa’e ni mormina
- Saaminsa lafa Oromiyaa,faalama qabeenya uumamaa Oromiyaa ni mormina, Qabeenya keenya irratti abbaan mutii nu tahuu qaba
- Barattoota yuunivarsiitii, Manneen barnootaa gad-aanaa fi Koollejjii waliin akkasumas sabawwan cunqurfamoo waliin mootummaa abbaa irree hundeen buqqisuuf ni hojjenna
- Sadaasni 9 guyyaa FDG tahee bara baraan yaadatama
- Mootummaan wayyaanee abbaa irree dha.
- Diina waloo waliin Lolla ; jedhan Magaala Arbaaminc Koollejjiiwwanii fi Yuunivarsiitii Abaminc bakka Library tti maxxanfamanii jiran.Mootummaan wayyaanee fi basaastotni wayyaanee dhiphuu keessa seenanii jiran.


text:
FXG Itti Fufuu fi Mootummaan Wayyaanee OPDO Keessayyuu ABOn Jira Jechuu Eegale.
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 1/10/2016
Amajji 10, 2016 | Gabasaa Qeerroo
FXG Oromiyaa keessatti akkuma itti fufetti Oromiyaan guutuumaatti wal gahee jira Yeroo ammaa kana akkuma hubatamutti mootummaan Wayyaanee naasuu fi gara itti deebi’u dhabuu irraan OPDO goolaa jira, isin keesayyuu ABOn jira, diina waliin quunnamtii qabdu jechudhaan doorsisaa jira.
Caasaan OPDO gubbaadhaa hanga goodatti ABO dhaan shakkamuutti ka’e. Akkasuma har’a godina Qellem wallaggaa aanaa Canqaa irraa gara Ayiraa osoo deemuu konkolaataan waraana Wayyaanee nama 6 baattee deemtu galagalteen namni 6 du’anii fi lama du’aa fi jireenya gidduu keessa seenani jiru wayyaanee haalaan naasisuu dhaga’ame.
Wayyaaneen reefa namoota du’anii xayyaara iergee guurrachuun kan ifa tahee fi yeroo ammaa kanas aanaa kana keessa waraanni Wayyaane buufatee kan jiru tahuu Qeerroon gabaasee jira. Haatahu malee yeroo ammaa kana humni Fincilaa uummata qofa miti humnoonni hedduun duubaan jiran guddaa tahuun sodaachisee jira, WBOn uummata keessa faca’ee kan jiru tahuunis mootummaan wayyaanee raafamee jira.
Yeroo kana FXGs kan jabeeffame jiru dhaabbileen barnootaa wayita kana dhibbaan lakkaawam Oromiyaa keessaa hoji baruu fi barsiisuu dhaabuun gara FXGtti fuulleffatnii jiru. Hanga ammaatti qabataaman kan beekanu manni barnootaa 185 ol hojii baruu fi barsiisuu dhaabee jira Oromiyaa keessatti. Kaanis kana irraa fagoo kan hin jirree fi Yuuniversitiileen halkan kana dablatanii kan akka madda walaabuu FXG finiinsaa jiranii fi yuuninvesitii biroonis yeroo ammaa kanatti guutummaan guuututti FXGtti hirmaannaa taasisuun itti fufanii jiru.
Godinaaleen Oromiyaa FXG keessatti hin gaggeeffamin muraasa tahanillee fincilli hanga walabummaan Oromiyaa mirkanaa’utti FXG itti fufuun uummannii fi Qeerroon irbuu haaressaa itti fufeera. FXG itti fufa.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tokkummaa tokkummaa yoo jennu, hiika fi kaayyoo isaa hubannaa?
Posted by Madda Walaabuu Press on 1/27/2013
Amajjii 27, 2013
Abdii Boruutiin*
Tokkummaa tokkummaa yaa ilmaan Oromoo tokkummaa,…jedhanii artistoonni keenya yoo weellisan; Tokkummaan humna! jedhamee yoo dhaadatamu; tokummaan barbaachisaa qofaa otuu hin taane murteessaa dhas jedhamee yoo dubbatamu fi barreeffamu… yeroo baay’ee ni dhaga’ama ykn ni argama. Haa ta’u malee, hiika dhaamsa kanaa Oromootni hunduu ni hubatu jechuun nama rakkisa. Kanuma wajjin walqabatee, mee gaafiilee tokko tokkon kaasa: Oromoon tokkummaa dhabe moo maaliif tokkummaan faarsama? Oromoon tokkummaa maaliiti dhabe? Tokkummaa maaliis qaba? Tokkummaa akkamiitu barbaachisaa dha? Tokkummaa akkamiitu humna cimaa uumee, injifannoo fida? fi kkf kaasuu fi deebii isaaniis argachuun hiika “tokkummaa” hubachuuf nama gargaara.
Uummata bal’aa kana akka Oromoo dhiisii, uummatni kamiiyyuu uumaadhaan garaagarummaa qabaachuun seeruma uumaa ti. Garaagarummaan kunis kan amantii, ilaalchaa fi kan naannoo itti dhalatnii guddatanii fi kkf ta’uu danda’a. Haa ta’u malee, Afaan tokko dubbachuun, aadaa fi seenaa tokko qabaachuun akka tokko ta’an nama taasisa. Karaa uummata ykn saba Oromootiin yoo ilaalle, eenyummaan keenya “Oromummaan” tokko nu godha. Inni kun kan waloo ti; kan hafan hunduu waan dhuunfaa ti. Waan walootiif dursa yoo kennine, tokkummaa qabna jechuu dandeenya. Yoo kan waloo “Oromummaa” daganne; yoo isa kana duubatti hanbisne fi waan birootiif dursa kennine, tokkummaa qabna jechuun rakkisaa ta’a. Tokkummaa uumuu yoo barbaadnellee kun Oromummaarratti yoo hin hundoofne, tokkummaan uumnu kun tokkummaa dhugaa ta’uu hin danda’u.
Gaafiilee armaan olitti ka’anitti deebi’uudhaaf, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, Oromoon waan isa tokkoomsu qaba; kunis eenyummaa isaa ti; Oromummaa dha. Garuu, waan inni kun dagatamuuf; waan inni kun dursa hin arganneef; yoo inni kun duubatti hafe ammoo tokkummaa jiruuyyuu waan laaffisuuf jecha tokkummaan faarsama malee, Oromoon dhalootaan tokkummaa dhabeetii miti. Karaa biraatiin yoo ilaalame garuu, garaagarummaa ayidoolojiirraa kan maddu, garaagarummaan ilaalcha siyaasaa uummata keenya jidduutti waan mul’atuuf, kun garaagarummaa kaayyoo fi/ykn galii akka qabaatan taasisa. Kun ammoo tokkummaa dhabuuf sababa ta’a. Garaagarummaa kaayyoo fi/ykn galii qabaachuun tokkummaa dhabamsiisa ykn tokkummaa jiru akka laafu taasisa jechuu dha.
Asirra dhaabbadhee yoon ilaalu, Oromootni hunduu tokkummaa kaayyoo fi galii qabsoo isaanii waan qaban natti hin fakkaatu. Otuu tokkummaan kaayyoo fi/ykn galii jiraatee, har’a mooraa QBO keessatti ilaalchi siyaasaa karaa lamaan hin mul’atu ture. Itoophiyaa diimookraatessuu fi Oromiyaa walaboomsuu kan jedhan kun gargara bahanii hin mul’atan turan jechuu dha. Asirratti wantin dubbistoota hubachiisuu barbaadu, eessarratti tokkummaan akka dhabamu ibsuuf malee, kaayyoo fi galii kamtu akka isaaf tolu kan murteeffatu uummata Oromoo bal’aa dha. Kaayyoo fi/ykn galii gara garaa qabaachuun tokkummaa Oromoo hin dhabamsiisu jedhanii warri yaadan hin dhabamne. Haa ta’u malee, garaagarummaan akkanaa kun diinaaf qaawwa waan uumuuf, tokkummaa keenya ni gaaga’a jedheen amana.
Gaafiilee: Tokkummaa akkamiitu barbaachisaa dha? fi Tokkummaa akkamiitu humna cimaa uumee, injifannoo fida? kan jedhaniif, tokkummaan nu barbaachisu tokkummaa dhugaa, kan humna cimaa fi abdachiisaa uumee; diina barbadeessee, injifannoo argamsiisu “tokkummaa eenyummaarratti hundaaye, kan kaayyoo tokkoof uumamu tokkummaa Oromummaa” ti. Gabaabumatti, tokkummaan Oromummaa bu’ura hin godhanne tokkummaa wabii qabu ta’uu hin danda’u jechuu dha. Kanaaf, yoo Oromummaadhaaf dursa hin kennine; yoo kan waloo dhiisnee waan dhuunfaatiif dursa kan kenninu ta’e, tokkummaa dhugaa kan hundee cimaa qabu uumuun baay’ee rakkisaa ta’a. Akka yaada fi ilaalcha kiyyaatittti, tokkummaan faarsamu kan ulaagaa kana guutu ta’uu qaba.
Karaa tokkoon amantii fi naannoodhaan walqoqqoodaa; karaa biraatiin garuu tokkummaa faarsuun bu’aa hin qabu. Yoo akkanatti kan yaadnu fi dalagnu ta’e, diina keenyaaf meeshaa taana malee, uummata keenyaaf yookaanis qabsoo bilisummaa keenyaatiif bu’aa argamsiisuu hin dandeenyu. Mee asirratti fakeenya tokkon kaasa. Har’a uummatni musiliimaa, mirgi amantii isaanii akka kabajamu kunoo waggaa tokkoo ol sochii cimaa godhaa jiru. Gaafiin isaanii kun ammaaf gaafii mirga amantii haa ta’u malee, booda gara gaafii eenyummaatti cewuun isaa hin oolu. Kanaaf, uummatni Oromoo kan amantii biroo hordofan tokkummaa Oromummaa uumuuf; diina waloo injifachuuf; uummata musiliimaaf tumsa ta’uun barbaachisaa qofaa otuu hin taane, dirqamallee ta’uu qaba jedheen yaada.
Akkuman kanaa olitti tuqee dabre fi yeroo adda addaas barruulee kiyya keessatti ibsuu yaale, mooraa QBO keessatti yaadni karaa lamaa yookaanis kaayyoon lama ifatti akka mul’atanii dha. Isaan lamaan kunis Itoophiyaa diimookraatessinee; kana keessatti mirgi Oromoo akka kabajamu taasisna warra jedhani fi warra bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa galii booddee godhatanii dha. Kaayyoo fi/ykn galiin kun ifa ta’ee bakkee lamatti haa bahu malee, jaarmayootni Oromoo, kan kaayyoo walfakkaataa qaban, garuu ammallee gara garatti hiramanii jiru. Gaafiin asirratti ka’u fi kan namaa hin galle garuu: Warri kaayyoo walfakkaataa qaban maaliif “tokkummaa kaayyoo” hin uumne? kan jedhu ta’a.
Warri bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa galii kaayyoo isaanii godhatan, xinnaatullee gara walhubannootti deemaa jiru. Walittibaqanii jaarmayaa tokko jalatti ijaaramuun yeroodhaaf yoo hin danda’aminillee galii barbaadan sana gawuuf tumsa waliif ta’uuf waan yaadan fakkaatu. Gama warra Itoophiyaa diimookraatessuutiin yoo ilaalame garuu, waa baay’eetu gaafii keessa galaa jira. Jaarmayootni Oromoo kan garee kana keessa jiran, kaayyoo walfakkaataa qabaatanillee tokkummaa kaayyoo uumuun hafee, adeemsuma isaaniirrattuu waan wal hubatan natti hin fakkaatu. Yoo tooftaa fi tarsiimoo adda addaa qabaatanis, hanga kaayyoo walfakkaataa qabaatanitti, adeemsa isaaniirratti tumsa waliif ta’uun akka yaadaatti silaa ni danda’ama ture. Ammaaf wanti mul’atu garuu hin jiru.
Dhugaa dubbachuudhaaf, yoo dhuguma humna uumanii karaa kanaan uummata Oromoo gabrummaa jalaa baasuu kan danda’an ta’e, ani akka nama tokkootti warra Itoophiyaa diimookraatessina jedhanirraa rakkoo hin qabu. Karaa itti amananii fi danda’aniin qabsaa’anii; injifannoolee QBOn hanga har’aatti argamsiise hundaa tiksanii; uummata keenyaaf jijjiirama biroo kan fidan yoo ta’e, akka ilma Oromootti, ani jara kanaaf kabaja Obbolummaan qabaaf. Wantin ani shakku garuu, Habashoota wajjin hojjetanii injifannoo biroo argamsiisuu dha. Asirratti dubbii tokkon yaadadha. Nama tokkotu otuu hin beekin nama meeshaa isaa hate wajjin meeshaa jalaa bade barbaadaa otuu jiruu; namni biraa tokko akkana jedhaan: “Yaa namtichoo kan meeshaa kee si jalaa hatee dhokse si wajjin barbaadaa waan jiruuf, meeshaa barbaaddu kana argachuu hin dandeessu” jedhaan.
Uummatni Oromoo Habashootaan gabroonfatamee bilisummaa fi abbaabiyyummaa isaa dhabe. Erga gabrummaa kana jalatti kufee kaasee waan dhabe sana deebisee argachuuf qabsaa’aa jira. Egaa, dhugaan kana ta’ee otuu jiruu, akkuma namtichi nama meeshaa isaa hate wajjin barbaadee argachuu hin dandeenye sanaa, Oromootni Habashoota wajjin hojjetanii; waan barbaadan sana argachuun ni danda’amaa laata? Kanaaf, tokkummaan kaayyoos barbaachisaa yoo ta’ellee, warra kaayyoo walfakkaataa qaban (ilmaan abbaa fi haadha tokkoo) waliin mooraa ofii keessatti tokkummaa kaayyoo uumuutu sirrii natti fakkaata. Tumsi alaa barbaachisaa yoo ta’ellee, dura tokkummaa mooraa ofii jabeessuutu wabii ta’uu danda’a. Humna ofii otuu hin jabeessin, humna alagaa wajjin hojjechuun booda liqimsamuu ta’a.
Dhumarratti, jaarmayootni keenya, kaayyoo kamiiyyuu haa ta’u, kan kaayyoo fi galii walfakkaataa qaban, tokkummaa Oromummaa kan hundaa hammatu ijaaruun yookaanis walittibaqanii jaarmayaa tokko jalatti ijaaramuun yoo hin danda’amne, tokkummaa kaayyoo uumanii; kaayyoo qaban sana galii hawwamutti geessuuf tumsa waliif ta’uun; walirratti duuluu dhaabanii diina waloorratti irree tokkoon duuluun; mooraa keenya keessatti nagaa fi tasgabbii buusuun dirqama Oromummaa akka ta’u hubachuu qabu. Tokkummaa, tokkummaa jedhaniituma dubbachuurra hiika fi kaayyoo isaas beekuun ykn hubachuun murteessaa dha. Waanuma barameef, tokkummaan humna! jedhanii dhaadachuurra, tokkummaan dhugaa ijaaramee akka humna jabaa uumu ciminaan irratti hojjechuun injifannoof ofqopheessuu dha.
Galatoomaa!
*Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
Abdii Boruutiin*
Tokkummaa tokkummaa yaa ilmaan Oromoo tokkummaa,…jedhanii artistoonni keenya yoo weellisan; Tokkummaan humna! jedhamee yoo dhaadatamu; tokummaan barbaachisaa qofaa otuu hin taane murteessaa dhas jedhamee yoo dubbatamu fi barreeffamu… yeroo baay’ee ni dhaga’ama ykn ni argama. Haa ta’u malee, hiika dhaamsa kanaa Oromootni hunduu ni hubatu jechuun nama rakkisa. Kanuma wajjin walqabatee, mee gaafiilee tokko tokkon kaasa: Oromoon tokkummaa dhabe moo maaliif tokkummaan faarsama? Oromoon tokkummaa maaliiti dhabe? Tokkummaa maaliis qaba? Tokkummaa akkamiitu barbaachisaa dha? Tokkummaa akkamiitu humna cimaa uumee, injifannoo fida? fi kkf kaasuu fi deebii isaaniis argachuun hiika “tokkummaa” hubachuuf nama gargaara.
Uummata bal’aa kana akka Oromoo dhiisii, uummatni kamiiyyuu uumaadhaan garaagarummaa qabaachuun seeruma uumaa ti. Garaagarummaan kunis kan amantii, ilaalchaa fi kan naannoo itti dhalatnii guddatanii fi kkf ta’uu danda’a. Haa ta’u malee, Afaan tokko dubbachuun, aadaa fi seenaa tokko qabaachuun akka tokko ta’an nama taasisa. Karaa uummata ykn saba Oromootiin yoo ilaalle, eenyummaan keenya “Oromummaan” tokko nu godha. Inni kun kan waloo ti; kan hafan hunduu waan dhuunfaa ti. Waan walootiif dursa yoo kennine, tokkummaa qabna jechuu dandeenya. Yoo kan waloo “Oromummaa” daganne; yoo isa kana duubatti hanbisne fi waan birootiif dursa kennine, tokkummaa qabna jechuun rakkisaa ta’a. Tokkummaa uumuu yoo barbaadnellee kun Oromummaarratti yoo hin hundoofne, tokkummaan uumnu kun tokkummaa dhugaa ta’uu hin danda’u.
Gaafiilee armaan olitti ka’anitti deebi’uudhaaf, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, Oromoon waan isa tokkoomsu qaba; kunis eenyummaa isaa ti; Oromummaa dha. Garuu, waan inni kun dagatamuuf; waan inni kun dursa hin arganneef; yoo inni kun duubatti hafe ammoo tokkummaa jiruuyyuu waan laaffisuuf jecha tokkummaan faarsama malee, Oromoon dhalootaan tokkummaa dhabeetii miti. Karaa biraatiin yoo ilaalame garuu, garaagarummaa ayidoolojiirraa kan maddu, garaagarummaan ilaalcha siyaasaa uummata keenya jidduutti waan mul’atuuf, kun garaagarummaa kaayyoo fi/ykn galii akka qabaatan taasisa. Kun ammoo tokkummaa dhabuuf sababa ta’a. Garaagarummaa kaayyoo fi/ykn galii qabaachuun tokkummaa dhabamsiisa ykn tokkummaa jiru akka laafu taasisa jechuu dha.
Asirra dhaabbadhee yoon ilaalu, Oromootni hunduu tokkummaa kaayyoo fi galii qabsoo isaanii waan qaban natti hin fakkaatu. Otuu tokkummaan kaayyoo fi/ykn galii jiraatee, har’a mooraa QBO keessatti ilaalchi siyaasaa karaa lamaan hin mul’atu ture. Itoophiyaa diimookraatessuu fi Oromiyaa walaboomsuu kan jedhan kun gargara bahanii hin mul’atan turan jechuu dha. Asirratti wantin dubbistoota hubachiisuu barbaadu, eessarratti tokkummaan akka dhabamu ibsuuf malee, kaayyoo fi galii kamtu akka isaaf tolu kan murteeffatu uummata Oromoo bal’aa dha. Kaayyoo fi/ykn galii gara garaa qabaachuun tokkummaa Oromoo hin dhabamsiisu jedhanii warri yaadan hin dhabamne. Haa ta’u malee, garaagarummaan akkanaa kun diinaaf qaawwa waan uumuuf, tokkummaa keenya ni gaaga’a jedheen amana.
Gaafiilee: Tokkummaa akkamiitu barbaachisaa dha? fi Tokkummaa akkamiitu humna cimaa uumee, injifannoo fida? kan jedhaniif, tokkummaan nu barbaachisu tokkummaa dhugaa, kan humna cimaa fi abdachiisaa uumee; diina barbadeessee, injifannoo argamsiisu “tokkummaa eenyummaarratti hundaaye, kan kaayyoo tokkoof uumamu tokkummaa Oromummaa” ti. Gabaabumatti, tokkummaan Oromummaa bu’ura hin godhanne tokkummaa wabii qabu ta’uu hin danda’u jechuu dha. Kanaaf, yoo Oromummaadhaaf dursa hin kennine; yoo kan waloo dhiisnee waan dhuunfaatiif dursa kan kenninu ta’e, tokkummaa dhugaa kan hundee cimaa qabu uumuun baay’ee rakkisaa ta’a. Akka yaada fi ilaalcha kiyyaatittti, tokkummaan faarsamu kan ulaagaa kana guutu ta’uu qaba.
Karaa tokkoon amantii fi naannoodhaan walqoqqoodaa; karaa biraatiin garuu tokkummaa faarsuun bu’aa hin qabu. Yoo akkanatti kan yaadnu fi dalagnu ta’e, diina keenyaaf meeshaa taana malee, uummata keenyaaf yookaanis qabsoo bilisummaa keenyaatiif bu’aa argamsiisuu hin dandeenyu. Mee asirratti fakeenya tokkon kaasa. Har’a uummatni musiliimaa, mirgi amantii isaanii akka kabajamu kunoo waggaa tokkoo ol sochii cimaa godhaa jiru. Gaafiin isaanii kun ammaaf gaafii mirga amantii haa ta’u malee, booda gara gaafii eenyummaatti cewuun isaa hin oolu. Kanaaf, uummatni Oromoo kan amantii biroo hordofan tokkummaa Oromummaa uumuuf; diina waloo injifachuuf; uummata musiliimaaf tumsa ta’uun barbaachisaa qofaa otuu hin taane, dirqamallee ta’uu qaba jedheen yaada.
Akkuman kanaa olitti tuqee dabre fi yeroo adda addaas barruulee kiyya keessatti ibsuu yaale, mooraa QBO keessatti yaadni karaa lamaa yookaanis kaayyoon lama ifatti akka mul’atanii dha. Isaan lamaan kunis Itoophiyaa diimookraatessinee; kana keessatti mirgi Oromoo akka kabajamu taasisna warra jedhani fi warra bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa galii booddee godhatanii dha. Kaayyoo fi/ykn galiin kun ifa ta’ee bakkee lamatti haa bahu malee, jaarmayootni Oromoo, kan kaayyoo walfakkaataa qaban, garuu ammallee gara garatti hiramanii jiru. Gaafiin asirratti ka’u fi kan namaa hin galle garuu: Warri kaayyoo walfakkaataa qaban maaliif “tokkummaa kaayyoo” hin uumne? kan jedhu ta’a.
Warri bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa galii kaayyoo isaanii godhatan, xinnaatullee gara walhubannootti deemaa jiru. Walittibaqanii jaarmayaa tokko jalatti ijaaramuun yeroodhaaf yoo hin danda’aminillee galii barbaadan sana gawuuf tumsa waliif ta’uuf waan yaadan fakkaatu. Gama warra Itoophiyaa diimookraatessuutiin yoo ilaalame garuu, waa baay’eetu gaafii keessa galaa jira. Jaarmayootni Oromoo kan garee kana keessa jiran, kaayyoo walfakkaataa qabaatanillee tokkummaa kaayyoo uumuun hafee, adeemsuma isaaniirrattuu waan wal hubatan natti hin fakkaatu. Yoo tooftaa fi tarsiimoo adda addaa qabaatanis, hanga kaayyoo walfakkaataa qabaatanitti, adeemsa isaaniirratti tumsa waliif ta’uun akka yaadaatti silaa ni danda’ama ture. Ammaaf wanti mul’atu garuu hin jiru.
Dhugaa dubbachuudhaaf, yoo dhuguma humna uumanii karaa kanaan uummata Oromoo gabrummaa jalaa baasuu kan danda’an ta’e, ani akka nama tokkootti warra Itoophiyaa diimookraatessina jedhanirraa rakkoo hin qabu. Karaa itti amananii fi danda’aniin qabsaa’anii; injifannoolee QBOn hanga har’aatti argamsiise hundaa tiksanii; uummata keenyaaf jijjiirama biroo kan fidan yoo ta’e, akka ilma Oromootti, ani jara kanaaf kabaja Obbolummaan qabaaf. Wantin ani shakku garuu, Habashoota wajjin hojjetanii injifannoo biroo argamsiisuu dha. Asirratti dubbii tokkon yaadadha. Nama tokkotu otuu hin beekin nama meeshaa isaa hate wajjin meeshaa jalaa bade barbaadaa otuu jiruu; namni biraa tokko akkana jedhaan: “Yaa namtichoo kan meeshaa kee si jalaa hatee dhokse si wajjin barbaadaa waan jiruuf, meeshaa barbaaddu kana argachuu hin dandeessu” jedhaan.
Uummatni Oromoo Habashootaan gabroonfatamee bilisummaa fi abbaabiyyummaa isaa dhabe. Erga gabrummaa kana jalatti kufee kaasee waan dhabe sana deebisee argachuuf qabsaa’aa jira. Egaa, dhugaan kana ta’ee otuu jiruu, akkuma namtichi nama meeshaa isaa hate wajjin barbaadee argachuu hin dandeenye sanaa, Oromootni Habashoota wajjin hojjetanii; waan barbaadan sana argachuun ni danda’amaa laata? Kanaaf, tokkummaan kaayyoos barbaachisaa yoo ta’ellee, warra kaayyoo walfakkaataa qaban (ilmaan abbaa fi haadha tokkoo) waliin mooraa ofii keessatti tokkummaa kaayyoo uumuutu sirrii natti fakkaata. Tumsi alaa barbaachisaa yoo ta’ellee, dura tokkummaa mooraa ofii jabeessuutu wabii ta’uu danda’a. Humna ofii otuu hin jabeessin, humna alagaa wajjin hojjechuun booda liqimsamuu ta’a.
Dhumarratti, jaarmayootni keenya, kaayyoo kamiiyyuu haa ta’u, kan kaayyoo fi galii walfakkaataa qaban, tokkummaa Oromummaa kan hundaa hammatu ijaaruun yookaanis walittibaqanii jaarmayaa tokko jalatti ijaaramuun yoo hin danda’amne, tokkummaa kaayyoo uumanii; kaayyoo qaban sana galii hawwamutti geessuuf tumsa waliif ta’uun; walirratti duuluu dhaabanii diina waloorratti irree tokkoon duuluun; mooraa keenya keessatti nagaa fi tasgabbii buusuun dirqama Oromummaa akka ta’u hubachuu qabu. Tokkummaa, tokkummaa jedhaniituma dubbachuurra hiika fi kaayyoo isaas beekuun ykn hubachuun murteessaa dha. Waanuma barameef, tokkummaan humna! jedhanii dhaadachuurra, tokkummaan dhugaa ijaaramee akka humna jabaa uumu ciminaan irratti hojjechuun injifannoof ofqopheessuu dha.
Galatoomaa!
*Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Radio Marii – Amajjii 26, 2013
Credits/Tags: Radiyoon Marii
One Response to "Radio Marii – Amajjii 26, 2013"
-
Kabajamtoota, nageenni haa dursu akkan, nagayaaf fayyaa qabdu?
Addee yowamin Biqila gabaasa isiin (isheen) nuuf dabarsaa turte dhiifte biyya gadidhiiftee deemuu isii heddu itti gadina, haa tahuu malee nagayaaf faayyaa ishee tu dursa garuu baga nagayaan jiraatte naaf jedhaani. Garuu kunis haaluma qabsoo ummatatokkooti. Guyyaa tokko dhugaan ifaa bahuun hin oolu, ani yoo dhugaa taate akkuma oromoota hedduu si jaalanna, si kabajna yaa obboleetti teenna kabajabtu, homa maraafuu akkuma fedhellee tahu baga nagayaan jiraatte. Ani hojima ati hojacha turteef akkaan sijaaladha, si kabaja, siin boona. Ani U.S.A keessatti jiraadha. Kabajaan waliin yoo dandeette emaili kiyya Radio Mari irraa fudhuu emaimli naaf ergi. Nagayaaf fayyaa waliin. Galatoma
Comments are closed.


text:
6. Barataa Dasitaa kanneen jedhaman kan keessatti argamaan humna poolisii Federaalaa Wayyaaneen reebamani midhaan qaama kan irra ga’ee ta’uun ibsamera.
søndag 27. april 2014
FDG Gootota Barattoota Oromoon Qabate Itti Fufuun Har’as Yuuniversitii Wallagga Keessatti Haalaan Jabaate. Barattooti Oromoos Waraana Wayyaanee Agaazii Jedhamun Reebaman
Gabaasaa: Ebla 27/2012 FDG Gootota dargaggoota Barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Wallaggaa jabaatee itti fufuun guyyaa har’aa Ebla 27,2014 falmaa jabaa keessa oolan.Goototni barattootni Oromoo gaaffii keenyaaf deebiin nuu kennamuu qaba jechuun guyyaa lammaffaa ganama irraa eegaluun dhaadannoo dhageesisa turanii jiru.
Mootummaan abbaa irree akkuma amala isaa gaaffii barattoota karaa nagaa fi demookiraasii dhiyaateef deebii humna waraanaa fi loltuu of harkaa qabuu fi qawweetti dhimma bahuun barattoota Oromoo dararuu irratti argama. barattootni hedduunis humna waraanaa kanaan qabamanii hidhamaa jiraachuu maddeen keenya gabaasaniru, barattootni Oromoo hedduun humna polisii federaalaatiin rebbichaa cima irra ga’ee yeroo amma hospitala Naqamatee galanii jiraachuun ibsamera. barattoota humnota federaala wayyaaneen midhaan qaama isanii irra ga;ee kunis;
1. Barataa Dawuti Gonfaa
2.Barataa Abdiisaa Nagaasaa
3.Barattuu Geexee Tafarii,
4.Barataa Ababa Kumarraa
5.Barataa Tashoomee Daawuti
6. Barataa Dasitaa kanneen jedhaman kan keessatti argamaan humna poolisii Federaalaa Wayyaaneen reebamani midhaan qaama kan irra ga’ee ta’uun ibsamera.
6. Barataa Dasitaa kanneen jedhaman kan keessatti argamaan humna poolisii Federaalaa Wayyaaneen reebamani midhaan qaama kan irra ga’ee ta’uun ibsamera.
Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Wallaaggaa akkuma gootota barattoota Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa, hidhaan, reebichii, doorsifnii, barnoota irraa arii’atamuun duubatti nu hin deebisu jechuun guyyaa har’aas FDG itti fufanii olaniiru.Maqaa barattoota hidhamanii guutuu fuula duratti dhiheessina.
Gama biraan waraanni Wayyaanee kan Agaazii jedhamee beekamu magaalaa Naqamtee qubachuun uumata goolaa jira. Addatti Yuuniversitii Wallaggaa keessa namoota barattoota basaasan dabballoota OPDO kanneen akka
1.Tafarii Xiyyaaroo bulchaa Godina Wallaggaa Bahaa
2. Tolasaa waggaarii Bulchiinsa magaalaa Neqemtee irraa
3. Eebbaa nama jedhamu itti aanaa President Yuunibarsiitii Wallaggaa kanneen jedhamanii qabachuun barattoota itti roorrisaa jiraachuun beekame.
Muktaar Kadir haala kana dhaamsuuf jecha naannoolee FDG ka’an mara irra naannawuun milishootaan qabatee uumataa fi barattoota akka sodaachisaa jirus odeessi jiru ni addeessa.
Abonner på: Legg inn kommentarer (Atom)


text:
Abbaatu Keessa ILaallata!
Namicha karaa deemu tokkootu turee jedhan. Namichi kun Osuma deemuu gaara wahii tokko keessa akkuma gaheen tasa huubni wahii tokko xaph jettee ija isaa keessa buute. Namichis way ija koo dhabe jedhee sukkuummataa karaa deemu wallaalee osoo dhaabbataa jiruu jaldeessi tokko itti dhufe. Namichis jaldeessa kana nama se'ee "maaloo yaa obboleessoo huubatu ija na seenee narraa baasi" jedhee ofitti waame. "Jaldeessichis tole mee ija kee addaa...n qabi" jedheenii yeroo namichi ija isaa addaan qabu jaldessichi huuba itti dhiiseetuma ija namichaa guutuumatti keessaa fuudhee "abbaatu keessa laallataatii hoodhoo atummaan keessa barbaaddadhu" jedhee ijasaa harkarra kaa'eefii biraa deeme jedhan. --------------- Maal irraa barattan? - Hamzaa Jemal Caamsaa 9,2016
Namicha karaa deemu tokkootu turee jedhan. Namichi kun Osuma deemuu gaara wahii tokko keessa akkuma gaheen tasa huubni wahii tokko xaph jettee ija isaa keessa buute. Namichis way ija koo dhabe jedhee sukkuummataa karaa deemu wallaalee osoo dhaabbataa jiruu jaldeessi tokko itti dhufe. Namichis jaldeessa kana nama se'ee "maaloo yaa obboleessoo huubatu ija na seenee narraa baasi" jedhee ofitti waame. "Jaldeessichis tole mee ija kee addaa...n qabi" jedheenii yeroo namichi ija isaa addaan qabu jaldessichi huuba itti dhiiseetuma ija namichaa guutuumatti keessaa fuudhee "abbaatu keessa laallataatii hoodhoo atummaan keessa barbaaddadhu" jedhee ijasaa harkarra kaa'eefii biraa deeme jedhan. --------------- Maal irraa barattan? - Hamzaa Jemal Caamsaa 9,2016


text:
gaaffiilee mirgaa
1. Mootummaan Wayyaanee saaminsa Warqee fi Albuuda Oromiyaa
hatattamaan haa dhaabu.
2. Barattootni keenya hidhaman ammuma nuuf haa hiikaman
3. Poolisootni Mooraa mana barnootaa qawween tiksuu haa dhaaban
4. Oromiyaan ni bilisoomti dhaadannoo jedhufaa
kan hammate yoommuu tahu mootummaan Wayyaanee diddaa kana dura
dhaabbachuuf waraana hedduumminaan bobbaasuun kan barattoota reebsiste yoommuu tahu barattootnis gamtaan Poolisoota gaaffii mirgaa dura dhaabbatan dhagaan tumuun dura dhaabbachuun fincila hammaataa gaggeessaa oolanii jiran. Yeroo ammaa kana wayyaaneen waraana federaalaa dabalataan galchuun magaala keessatti Uummata reebaa kan jirtu yoommuu tahu hojiin baruu fi barsiisuus dhaabbatee jira.


text:
SEENAA GABAABAA JAAL KABBADEE BUZUNESH (1908-19760)
Jaal Kabadaa Buzunesh Gurraandhala 7, 1908 Oromiyaa giddu gala, Meettaa Roobii, araddaa Gorsaa keessatti dhalatan. Umuriin isaanii barnootaaf akka ga’eenis maatiin isaanii abbaa lafaa waan turaniif salphaatti barnoota argachuu danda’anii jiru. Jaal Kabbadaa Buzunesh bara jireenya isaanii keessatti beekumsaa fi dandeettii qabaniin sadarkaa hogganummaa garaa garaan keessatti gahee isaanii gumaachanii jiru. Kanneen keessaas ministeera humna ittisa biyyaa ta’uu sadarkaa olaanaatti waggoota afuriif tajaajilaniiru.
Haa ta’u maleeuu, sadarkaa olaanaatti muudamuun kun Jaal Kabbadaaf milkii hin turre. Jaal Kabbadaan, waan namni biraa akka laayyootti hin agarre, argaa ooluun isaanii immoo daran waan biraaf isaan kakaase. biyya cunqursaan keessatti hundee godhate keessatti qabsoodhaan malee hundee dhibdee san jigsuun akka hin danda’amen akak hubatan isaan gargaare. Sababa kanaan, sadarkaa olaanaatti hojjachuun kun ibidda bara baraan laboobaa jiraatu isaan keessatti qabsiise; isaan irraayis dhalootaa dhalootatti darbuu isaa itti fufe.
Jaal Kabbadaan aangoo mootummaan kenneefitti dhimma bahanii ummata isaanii hin mine. Bara san keessatti waan ta’ee hin beekne, aangoo mootummaa argatanitti dhimma bahanii ummata isaanii barsiisuuf kaka’an. cunqursaa fi dhiibbaa uummata oromoo irratti ga’aa jirus ifaan ifatti loluufis qabsaa’ota Oromoo akka isaanii barbaaduu eegalan. Akkanaanis ijoollee Oromoo faana gurmaa’anii qabsaa’uuf Ebila 23,1962 gara Maccaa fi Tuulamatti makaman. Erga WMT makamanii boodas hojiilee garaa garaa hojjachuu dhaan uummata keessatti dammaqiinsa guddaa uuman
Jaal Kabbadaa Buzunash, hojiilee boonsaa Waldaa Maccaa fi Tuulamaa keessatti dalagan keessaas mudde 14,1967 Dheeraa irratti osoo Loltuu dhaan hordofamanii uummata kumaatamatti lakkaa’amu fuulduratti ba’anii dhiibbaa uummata Oromoo irratti ga’aa jiru ifatti uummataaf ibsan.
Hojii boonsaa kana waan raawwataniifis, dhiibbaa guddaan irra ga’e; maatii isaanii irraa addaan ba’an. Akkasumas hoggantummaan isaanii ministeera ittisa biyyaa irratti qaban irraa aryataman. Yeroo dhiibbaan itti baayyachaa dhufus hiriyoota isaanii kanneen akka Jeneraal Taddesee Birruu,Jeneraal Daawwit Abdii,Dr Morgaa Firrisaa,Obbo Baqqalee Mokonnin,Obbo Dajanee Booji’aa,Obbo Daadhii Fayyisaa,Obbo Tasfaayee Digaagaa,Koloneel Maammoo Mazaamiir waliin mari’achuu dhaan bosona seenan.
Jaal kabbadaan yeroo hamtuu san keessatti waggoota ja’aaf qabsoo bosonaa erga taasisanii boodas Fulbaana 06,1976 diinaan marfamanii qabsoo guddaa taasisan. Qabsoo kana keessattis waraana 200 hin caalle qabatanii waraana kumaatamaan lakkaa’amu faana qabsoo olaanaa taasisan. Haata’uutii, humni isaanii human diinaatiin walgituu hin dandeneye. Haguma humni diinaa itti jabaachaa dhufe, humni isaanii daran xiqqaachaa dhufe. Kana booda hireen isaan qaban lama: harka kennachuu yookaan immoo otuu falmanii wareegamuu ta’e. Jaal Kabbadaan garuu, harka kennachuu hin filanne; harka laachuun uummata Oromoof salphina guddaa akka ta’e barsiisuuf jecha Fulbaana 18,1976 osoo harka diinaa hin seenin meeshaa qabatanii jiraniin lubbuu isaanii tokkitti uummata Oromoof aarsaa godhanii darban!
-
seennaan kaabbada seenaa hin dagatamnedha,ammas namoonni akkasa kanneen biroon waan jiraniif itti dabaltanii osoo barreessitani namoonni waan baayee irraa baruu jedheen yaada. kanaaf kanneen biroos soqaa too bnuuf barreessa. baayee guddaa galatoomaa.
-
Ani karaa mataa koo seenaa jal Kabbadaa naaf haaraa turee, amma garuu seenaa isaanii kana irraa dubbiseen waanan bareef gammachuu guddaatuu natti dhaga’ame. kanaafuu ammas akkuma kanaa gootonnii hedduun waan jiraniiif soqtanii akka uummatattii gadii baastaan abdii nan qaba. Galatoomaa!!! Tokkummaa(Hacaaluu Hundeessaa)
-
Seenaa kana ani karaa gamaa kootii reefuun bare. Ummaatni oromoo baay’ee midhamaa turuu isaaniin hubadhe. Jaal Kabbaaddaan qabsoon isaan godhaan baay’ee garaa namaa raasa. Egaan Jaal Kabbaaddaan adaraa tokkoo nutti kennanii darban. Kanaaf yaa Ummataa Oromoo jabadha! harka wal haa qabannuu! diinaa lafa keenya irraa balleessaa! Seenaa dhokataanii jiran nuf barbaada! kaleessa akkam turree? har’as maal fakkaanna? Yaa ummataa Oromoo of bara har’a fi isa gara fulduuraaf!!!!!!!!! Warrii seenaa kana barreessitaan galatooma. Jaal kabbaadaaf immoo boqonnaa gaarii…haa ta’uufi. Hundii keessanuu naaf jiraadha!
-
As more familiarity is gained, it will become second nature.
This will reveal income, age, home ownership status and
other criteria to further define your target market. The initial purchase of PLR articles
is a smart investment.
-
ammallee seenaa gootota keenyaa nutti himaa warri beektaan, anaaf haaraa dha seenaan kun!!!
-
Kabbadaa Bizuunashi, gooratti dachaasee hundumashi. Goota ija barbaaada seenaan ni yaadata.
-
BAAYYEE GALATOOMAA SEENAA GOOTOTA BIROOLLEE AKKASUMA NUUN GA,UU HIN DAGATIINAA


text:
Humna dinagdee dubartootaa cimsuun carraa doronyoof saaxilamuu isaanii hir’isuu barbaachisa: Giiftii Roomaan Tasfaayee
-
- font size decrease font size increase font size
Finfinnee, Adoolessa 17, 2008 Humna dinagdee dubartootaa cimsuun carraa doronyoof saaxilamuu isaanii hir’isuu akka barbaachisu ibsame.
Yaa’iin Doronyoo Fiixee Balbala Gadameessaa 10ffaa , Harmaa fi Piroosteetii Koomishiniii Gamtaa Afriikaatti geggeeffamaa jira.
Yaa’ii kanaarrattii Giiftiiwwan biyyoota miseensa Gabaa Waliinii Bahaa fi Kibba Afriikaa (COMESA) doronyoo ittisuu irratti xiyyeeffatanii mari’ataniiru.
Wayita marii kanaa Giiftiin Roomaan Tasfaayee akka ibsanitti dubartoota doronyoof waantota saaxilan keessaa hiyyummaan muummeedhaan eerama.
Hiyyummaan wal-qabatee haalli jireenyaa gadi aanaa carraa isaan dhibee kanaaf saaxilamuuf qaban akka dabalu taasiseera jedhaniiru.
Kanaafis dubartoonni harki caalaan ardittii galii gadi aanaa kan qabanii fi hiyyummaan jala kan jiran waan ta’aniif doronyoof caalaa saaxilamoo ta’aniiru.
Carraa doronyoof saaxilamuu dubartootaa hir’isuufi dhibicha ittisuuf humna dinagdee isaanii cimsuu barbaachisa jedhan.
Doronyoon harmaa fi fiixee balbala gadameessaa biyyoota guddatanii fi guddataa jiran keessatti dhibeewwan muummee dubartoota huban ta’uusaanii qorannoowwan gara-garaa ni-eeru.
A.L.A 2011 sadarkaa Idil-addunyaatti dubartoonni 508,000 doronyoo harmaan lubbuusaanii dhabaniiru.
Haaluma wal-fakkaatuun doronyoo fiixee balbala gadameessaan addunyaarraa waggaatti dubartoonni 250,000 ol lubbuusaanii dhabu.
Madda: Tajaajila Oduu Itiyoophiyaa (FBC)


text:
Damee Dhimma Seeraa
Damee Dhimma Seeraa
1) Raawwii imaammataa fi tarsiimoo damee haqaa hordofuu fi xiinxaluun gabaasa xiinxala imaammataa fi tarsiimoo dhiyeessuu,
2) Yaada imaammataa, tarsiimoo fi sagantaalee damee haqaa bu’a-qabeessa taasisuu danda’an maddisiisuu,
3) Kallattiiwwanii fi murteewwan Pirezidaantii fi mana maree bulchiinsa mootummaa naannichaatiin damee haqaa ilaalchisee kennaman raawwachiisuu fi raawwatiinsa isaas dhiyeenyatti hordofuu fi deeggaruu
4) Yaada imaammataa, tarsiimooo fi murteewwan qaamolee haqaa irraa preezdaantiif dhiyaatu xiinxaluun qulqullinaa fi gahumsa isaanii mirkaneessuu
5) Dhimmoota damee haqaa bu’a-qabeessa taasisan irratti Pirezidaantiif gorsa kennuu,
6) Iyyannoo fi komii hiikkaa seeraa qabanii fi damicha ilaallatan qorachuun fala akka argatan taasisuu, dameelee kaaniifis deeggarsa gorsa seeraa kennuu
7) Pirezidaantii fi mana maree bulchiinsa mootummaa naannootiif gorsa seera kennuu,
8) Wixinee seeraa, qajeelfamootaa fi waliigalteewwan mootummaan mallatteessu qopheessuu, qophaa’anii kan dhiyaatanis xiinxaluun yaada irratti kennuu
9) Gabaasa raawwii karoora qaamolee haqaa walgahii idilee Caffee Oromiyaatiif dhiyaatu qopheessuun dhiyeessuu
Seektaroota/Manneen Hojii Damee Dhimma Seeraatiin Hordofamaniifi Deeggeraman
- Biiroo Bulchiinsaa fi Nageenyaa
- Biiroo Haqaa
- Inistitiyutii Leenjii Qaamolee Haqaa
- Kom. Bulchiinsa Mana Sirreessaa
- Kom. Poolisii
- Kom. Namusaa fi Farra Malaammaltummaa


text:
Eeyyamni albuuda sibiilaa waggaa tokkotti oomishuu dandeessisu laatame
-
- font size decrease font size increase font size
Finfinnee, Adoolessa 13,2008 – Ministeerri Albuuda, Inarjii fi Gaasii Uumamaa eeyyama waggaa tokkotti albuuda sibiilaa oomishuu dandeessisu late.
Kuufamni albuuda sibiilaa meetriik tooniin miiliyoona 70 Oromiyaa lixaa Biqilaalii fi Malkaa Arbaatti akka argame qorannoon mirkanaa’era.
Dhaabbanni Hindii USAP jedhamu qorannoo argama, kuufamaa fi bu’a qabeessummaa isaa mirkaneessuu danda’u waggaa lamaaf gaggeessaa ture jedhan minister di’eettan ministeerichaa obbo Tewoodroos G/Igzaabeer.
Dhaabbatichi yeroo ammaa albuudicha qotee baasuuf qorannoo na baasa/ bu’aa qabaachuu isaa dhiyeessera.
Ministeerichis qorannicha ilaalee hojii qotiisatti akka seenu eeyyama laateras jedhan.
Dhaabbatichi ega eeyyamni laatameefii kaasee waggaa tokko keessatti oomisha dhiyeessuuf waliigaleera.
Hojii qotiinsaa gaggeessuuf Birrii miiliyoona 105 kan gaafatu yammuu ta’u, hojichi bakka kuufamni tooniin miiliyoonni 6 argamutti gaggeeffama.
Waggaatti sibiila toonii kuma 155 baasuun sharafa alaa Doolaara biiliyoona 3 biyyatti ni hambisna jennee yaanna jedhan minister di’eetichi.
Dhaabbata Hindii amma albuuda argateen ala Oromiyaa Biqilaalitti dhaabbilee 2, Tigraay Laa’ilaay Adiyaabootti 1 fi Amaaraatt Saqooxatti 3 albuuda barbaacharratti argamu.
Ityoophiyaan bara 2008 sibiila toonii miiliyoona 2.5 alaa galchiteetti.
Maddi; Tajaajila Oduu Ityoophiyaa


text:
Daandin Qilleensichaa ogeeyyii xiyyaara suphan biyyoota Afrikaaf erguu jalqabe
-
- font size decrease font size increase font size
Finfinnee,Bitootessa 12,2008 (oromiapo); Daandiin Qilleensa Itiyoophiyaa dandeettii ogeeyyii suphaa isaa guddisuun biyyoota Afrikaaf erguu jalqabe jedhe.
Daadin Qilleensichaa wiirtuu suphaa biyya keessaa baasii Doolaara Ameerikaa kuma dhibban babal’isaa akka jiru hime.
Dhibbantaa 77 irra kan ga’e ijaarsi wiirtichaa si’a tokkotti hamma xiyyaarota 10 keessummeessuu akka danda’uu fi biyyoota birootifis tajaajila laachuu akka danda’utu himameef.
Ijaarsi bu’uuraa baay’inaan xumuramaa kan jiru yoo ta’u, hamma Hagayya 2008 guutumaa guututti kan xumuramu ta’uu isaatu dubbatame.
Daandii Qilleensichaatti Daayreektara Wiirtuu Suphaa kan ta’an obbo Zaman Naggaa humna namaa leenji’ee ga’umsa qabu horachuudhafis ciminaan hojjechaa akka jiran dubbatan.
Daandichi humna ammaa amma qabuun Maalaawii, Ruwaandaa fi Kaameruunitti erguun hojjechaa jira jedhan.
Ogeeyyiin Daandii Qilleensichaa kan ergaman dandeettii dhaabbatichi horate akka muul’isanii fi tajaajila suphaas akka laataniif yoo ta’u, tajaajila amma laatamaa jiru fulduratti cimsuun biyyooyta Afrikaa keessatti wiirtuulee suphaa banuufis karoora akka qabu himaniiru jechuun Haylayyasuus Siyyuum gabaasera.
FBC


text:
Appaartaayidii
Appaartaayidii (Afaan Afrikaa kibbaati, adda cokuu), maqaa waliigalaa kan siyaasa jibba dhala namaa bifa fi sanyii irratti hundaa’ee nama addaa qooduti. Siyaasni kun biyya rippabiliika Aafrikaa kibbaa keessatti adeemsifamaa kan ture yoo ta’u. Sirni kuni bara 1948 fi 1994 jidduutti biyyattiii keessatti gaggeeffamaa ture.
Siyaasa Appaartaayidii kanatti fayyadamuun dhiibbaa fii cunqursaa gaggeessaa kan turan worroota galtuu Awurooppaa irraa dhufan yoo ta’u, warrii biyyaa (gurraachota Aafrikaa) ammoo seera warri adii isaanitti baaseen cunqurfamanii kophaatti cokamanii jiiraataa turan. Seerota cunqursaa keessa kan akka mana bunaa, hoteela, mana barnootaa fii wirtuulee tajaajilaa kan hawaasa biyyattii keessa jiran warri adiif gurraachi akka walitti hin fayyadamne godhuu ture. Karaa biraatiin ammoo jiraattonni biyyattii dirqiin akka taaksii (tax) kaffalan godhaa turan.
Gara biraatiin ammoo, jecha Appaartaayidii kana sirna bulchiinsaa adda ta’e, kan siyaasa isaa ”rasisme”ykn jibba gosa biraa kan bifaa fi sanyii irratti hunda’een adeemsisuun waamna. Sirni akkana kuni yeroo baay’ee koloniin walitti hidhata qaba. Mootummotni Walii Galan MW(UN) yeroo jalqabaatiif jecha Appaartaayidii jedhu kan ifatti baasee fayyadame bara 1976 karaa International convantion against Apartheid (turjumaanaan na gargaaraa)yoo ta’u. Halaaf amala mootummoota cunqurfataa ibsuufi jechii Appaartaayidii ni fayyadama.
Contents
Appaartaayidii Afrikaa Kibbaa keessatti[edit | Lakkaddaa gulaali]
Kutaa bifaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Mootummaan Appaartaayidii kuni bifarratti hundaa'ee dhala namaa sanyi afuritti qoode:
- Adii : Hedduun isaani warra afaan ingiliffaa fi buntu ka dubbatan warra Awurooppaa irraa dhufan,
- Gurraalee ykn buntu: warra biyyaa kaa baay'ina guddaa qaban,
- Eeshiyoota: warra Chaayinaa, Hindootaa fi Paakistaanota
- Halalamtoota(coloured): gosa garbaatiif warra saba khoisa irraa dhalatani.
Sanyummaan lammoota biyya sanii ifatti bahee waraqaa eenyummaafii pass irrattis barreeffamee mul'ata. Haala kanaan mirgaa fii dirqama akkamii namni tokko hawaasa keessatti akka qabu addaan fooyanii ibsu. Namoota waraqaa isaanii irratti chaappaan "Adii" jedhu rukutameef qofatu mirga dimokraasiifii abbaa qabeenyaa ta'uu qabaa ture. Worroonni bifaan adii hin ta'in kunniin boodarra lammuummaan isaanii kan Afrikaa Kibbaa jedhu irraa mulqamee gosa didiqqotti addaan qoodamanii waamamaa turan. Seerri gara garaas kan wolitti dhufeenna "sanyii" arfanii dhooggu tumamee dhiibbaa godhaa ture. Fakkeennaaf "the immorality-act of 1950" Kan walqunnamtii saalaa "sanyiiwan" afran jiddutti akka hin godhamne kan dhoogguu ragaa tokko.
Seenaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Bulchiinsi Appaartaayidii kan Afrikaa Kibbaa kan mirkanaa'ee erga paartiin leellissan kan irra caalaa warra boer'n deeggaramu filannoo bare 1948 moo'atee aangotti dhufeen booda. Dhiibbaan fi jibbaan uummata adii hin ta'inii saniin duras haa jiraatu malee kaayyoon warra leellistootaa siyaasa, aadaa, fedhii fii worraaqsa qabeennaa kan warra Awurooppaatiin ala geggeeffamu hundaa hundeen buqqisanii balleessuu ture. Haala kanaan seerri gara garaa tumamee ummata adda qoodaa fi cunqursaa isaa hanga bara 1977 itti fufe. Bara 1977 fincila Suweetoo tiin walitti qabatee dammaqiinsi uummataas guddataa dhufe. Kanarraan kan ka'e Appaartaayidoonni diqqoo laafuu jalqaban. Hanga bara 1984titti warra adii malee paarmaalaa biyyattii keessa taa'uu, mana qabachuu, lafaratti abboomuu, filachuus ta'ee filatamuu fi mirga lammiin tokko qabu maraa argachuu hin dandeenne. Yeroo jalqabaatiif bara 1984 warri sanyii " Halaleeffamaa (coloured)" fi " Eeshiyaa(Hindi)" mirga didiqqoo kennuufii jalqaban.
Seerru nuuffisiisaan kuni hanga bara 1994 titti bulchiinsarra turee. Qabsoo dheeraafii jabaa qarqaarsa mootummoota addunyaatiin deeggarameen boodarra kufuu danda'e


text:
Badii Shanee gumii dalagaa jirtu, Jaal Dhugaasaa Bakakkoo bar 2004 ibsaniijiru.
By Abera Oluma
Yeroo ammaa kana qabsoon ilmaan Oromoo balaa hamaa irra akka jiru, sabni Oromoo hundi akka beekuf, hatattamaan ejjennoo jabaa fudhachuun dirqama belbeltuu yeroon nu gaafatudha. Kanaafuu, bakka jirrutti,waan dandeenyu hundaan kana wal hubachiisuunii fi irratti hojjechuuf Oromoon Oromummaan keenya nutti dhagahamu hundi waadaa galuun daran murteessaa dha.
Keessattu ilmaan Oromoo biyya hambaa jirru, meeshaa teknoology jabanaatti fayyadamuun waan ta’aa jiru, yeroodhaa yerootti faana bu’udhaan hubachuuf carraan nuti qabnnu waan baldhaa ta’eef; waan yeroo yerootti deeman xiinxaluun; uummata keenya biyya keessatti ukkaamfamee jiruuf, karaa mija’u hundaan waan jiru hubachiisuun; sabni keenya akka farreen qabsoo bilisummaa Oromootiin hindogoggorre gochuun, dirqama Oromumman nu gaafatu ta’uu hubachuu qabna.
Diinni hamtuun, diina fira fakkaattee nama hubuuf dhamaatu, ta’uu ishee hamma ta’e hundumtuu nihubata jedheen yaada. Kaleessa maqaa Oromootiin Oromoo keessa of dhoksanii dhaabota Oromoo bilisummaa Oromiyaatiif qabsaawan diigaa warri turan; har’a dirqama diinni itti kenne waan xumuran itti fakaatee; ifatti bahuudhaan diinatti siquun; qaama isaanii itti gatanii, uummata Oromoo diina jala tursuuf yeroo carraaqan argamu.
Jarreen kun harri’a fuulduratti dhihaatanii akka waan Oromoon harka kenneetti fakkeessanii seenaa Oromoo xureessuuf yaaluun isaanii, uummata oromoo tuffachuu isaaniit; kaayyoo uummata Oromoo ulfina dhorkuu isaaniiti. Waldhaansoon ilmaan Oromoo sabboontonni gochaa jiran kun kan yoo danda’amee diina of irraa buqisuu dhaan abbaa biyyuummaa keenya dhugoomfachuu; yoo dadhabame dhaloota dhufutti qabsicha dabarsuu yoo ta’a; murni yeroo ammaa diinatti hidhatan kun kana dabamsiisuun qabsichi akkuma as irratti dhumatuu fi qabsichi dhaloota itti aanutti akka hinceeneef shira qabsicha dhibamsiisuu dalaguu dha. Waan amma gochaa jiraniin of saaxiluun isaanii gaarii ta’u illee; garuu ilmaan Oromoo qulqulluun maqaa Adda Bilisummaa Oromootiif kabajaa fi jaalala guddaa qaban hedduun, hanga ta’e murna bitamtoota diinaa kanaan afaan faaja’aa jiraachuun isaanii waan hin oolle. Kanaaf irra dibaadhaan ykn “yeroon haa calalu” jechuu-dhaan usuu fi maal na dhibdeedhaan, fuula galagalshachuu osoo hin-taane; nuffaa fi sodaa tokko malee, wal dammaqsuu fi shira diinaa kana saaxiluun, wal barsiisuun, akeeka gantoota kana fashalsiisuun, gaaffii belbeltuu fi barbaachisaa yeroot. Kanaaf deebisnee, deddeebisnee saba keenya karaa qajeelaa agarsiisuu fi barsiisuun murteessaa dha. Yoo kana goonee dogoggoraa fi badii deddeebi’anii muldhatan hambisuu irra caalaa, kaayyoo keenya galmaan ga’uuf hanga ta’e qooda murteessaa ta’a.
Kaayyoo Adda Bilisummaa Oromoo ganuudhaan diinatti kan maxane murni Shanee Gumii kaleessa utuu inni Amaaratti hingalin, hayyoonni keenya shira xaxamaa jiru, waan ta’uuf deemu, dursanii saba Oromoo hubachiisaa akka turan fi waldhaansoo guddaa gochaa akka turan ragaan hamma ta’e dhiheessuun ni danda’ama. Garuu yeroo sanatti sabni keenya dammaqinsa ga’aa ta’e dhabuun; murtee barbaachisaa yerootti fudhachuu hin dandeenye. Kun kan nu-agarsiisu ammallee uummanni keenya deemsaa fi ejjennoo dhaabonni godhan, haala jiru waliin yeroon hubachuu dhabuu dha.
Egaa utuu ilmaan Oromootaa biyya hambaa jirru carraa qabnutti fayyadamuun adeemsaa dhaabota keenyaa yeroo yerootti itti dhimmuun kan hordofnu ta’ee, warra fira fakkaatanii akeeka diinaaf dalagan; bara dheeraaf diina jala nu tursuuf deeman kana, yeroon ofirraa dhorkinee jiraatee; har’a maqaa “tumsaatiin” uummata Oromootti hin qoosamu ture. Kan diinni akka eebootti sodaattu maqaa Adda Bilisummaa Oromoo, mooraa diinaa keessatti waamuun, diina hamlee cimsuuf tattaafachuun, walirratti nyaaphaa uumuun waan eegamu hinturre. Haata’uyyuu malee har’a akka gantoonni Shanee gumii hawwan utuu hin taane; hayyoonnii hoggantoota Adda bilisummaa Oromoo qabsoo guddaa godhaniin, dhaaba keenya Adda Bilisummaa Oromoo akka harka diinaatti hin kufne gochuun gantoota bar soddoma ol ofdhoksanii, Oromoo fakkaatanii, Ethiopiyummaaf carraaqaa turan ciminaan dura dhaabbachuun saaxiluudhaan, shira diinaa fashalsiisaanii jiru.
Hayyoonni keenya hoggantoonni Adda Bilisummaa Oromoo badii fi deemsa farraa Shanee gumii xiinxaluuf yeroo itti hin fudhanne. Garuu hamma har’a qabatamaan Shanee gumii Amaaratti maxxantetti namni hedduun hin amanne ture.
Waan nutti labsamaa ture keessaa akka ragaa tokkootti kan ilaalamuu danda’u, waggaa sadii fuuldura hogganaan Qaama Ce’umsa Adda Bilisummaa Oromoo kan turan Jaal Dhugaasaa Bakakkoo eegala waggaa haaraa bar 2004 irratti dhaamsa uummata Ormoof dabarsan, Raadiyoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti labsame xumura barreeffama kana irratti akka dhaggeeffattan kabajaanan gaafatamtu.
Eeyyee yeroo sanatti Oromoota hedduudhaaf dhugaa hin fakkaatu ture. Hiriyootaa fi maatii heddutu irratti wal falmaa ture. Hunduu ifa baasee diinummaa fi gantummaa Shanee kana dubbachuuf ni leeyya’a ture. Egaa yeroo hoggantoonni Adda Bilisummaa Oromoo haqa jiru irratti hunda’anii dhaamsaa fi waamicha nuuf godhan, yeroodhaan maaltu akka ta’aa jiru sirriitti utuu hubanneerra ta’ee; farreen qabsoo keenyaa of keessaa yeroon baasnee, qabsoon keeny hanga tokko gara fuulduraatti tarkaanfachiisuu nidandeenya ture.
“Ganna darbeef mana hin ijaaran” jedha Oromoon. Haa-ta’u malee isa itti aanuuf yeroodhaan kan itti hin qophoofne yoota’e; ammas, ganni kan biraa dhufuun isaa hinhafu. Kanaafuu, har’as yeroon maal akka deemaa jiru hubannee wal hubachiisuun, wal damaqsuun, Oromtichi harka wal qabachuun, mana keenya Shanee gumii diiguuf tattaafattu kana deebsinee suphachuuf; hatattamaan ilmaan Oromoo biyya keessaas ta'e kan alaa marri waltumsuu qaba. Haalaa fi falammii deemaa jiru kana irraa warra hubannoo ga’eessa hin qabne dammaqsuun; akkasumas shira diinaa kana saaxiluun; Wallaalaan keenya akka farreen qabsoo keenyaatiin afaan hin faajjofne dalaguun dirqama Oromummaan nutti kennu ta’uu qaba.
Har’a yoo kana irratti jabinaan hojjechuu baannee; gidiraa guddaa fi badii ulfaataatu ilmaan oromoo bara dheeraaf mudachuu danda. Kana hubachuun wal hubachiisuun dirqama oromummaa keenyaa akka ta’a hubachuun barbaachisaa dha.
Galatooma.
Mee Raadiyoo Qabsoo bilisummaa Oromoo Irratti dhaamsaa Jaal Dhugaasaa bakakkoo xumura bara 2003 irratti sabaaf labsan ragaadhaaf haa dhaggeeffannu. Dhaggeeffachuudhaaf kana tuqaa = http://www.oromia.org/rsqbo/040101.ram)
Tokkumman ilmaan Oromoo haa jabaatu!!!
Oromiyaan nibilisoomti!!!
I.U.O.!!!
Abera Oluma