text:
Haa karoorfannu
Qophii: Abu Ibtisaam
Kaayyoo milkeessuu barbaaddu bira gahuudhaaf, karoora jabaa baafatuun dirqama. Nuti Muslimoonni kaayyoo takka qabna. Sunis jannata Rabbii argachuudha. Jannata argachuudhaaf ammoo Rahmata Rabbii argachuun dirqama. Rahmata Rabbii argachuuf ammoo karaa Rabbii irra deemuun barbaachisaadha. Karaa Rabbii irra jiraachuufis wantoota dalaguu qabnu karoorfachuun dirqama.
Ergamaan Rabbii ﷺ kan badiin duraa fi boodaatis dhiifameef yeroo hunda du’aa’ii irra deddeebi’anii jedhan qaban. Sunis, ‘Yaa Muqallibal Quluub, Sabbit Qalbii alaa diinika’ jedhaa du’aa’ii godhan. Isaaniin imaanni isaanii guutuu yoo ka du’aa’ii kana ka godhanii, anii fi ati hoo?
Harraan tana akka durii osoo hin taane, qormaata heddutu harkaa nu qaba. Jawwaala kiisa keessa qabnurraa kaasee, haga fasaada karaa irra jiruutti rakkoon marfamnee jirra. Wantoonni kunniin ammoo jabina iimaanaa keenyaa nu jalaa miidhuuf humna qabu. Kanaafuu nutis rakkoo tannin bira dabruudhaaf jecha karoora jabaa karoorfachuun barbaachisaadha.
Guyyatti yoo xiqqaate yeroo 5 salaataaf ni dhaabbanna. Yeroo kanattis yeroo 17 faatihaa ni qaraana. Wayta faatihaa qaraanu kana ammoo ‘Ihidinassiraa xalmustaqiim…’ jechaa Rabbi kadhachutti jirra. Garuu yeroo aayaa tana qaraanu qalbii keenya eessa akka jiru of haa gaafannu. Dhuguma wayta du’aa’ii Rabbi karaa nuuf godhe tana jennu qalbiin teenyas Rabbi bira jira taanaan ni milkoofna. Garoo qalbii teenya bakka biraa yoo jiraate rakkoodha. Kanaafuu haga dandeenyeen qalbii teenya gara Rabbii kenyaa deebisuuf haa carraaqnu.
Iimaana jabaa qabaachuu kan dandeenyu carraaaqqii keenya qofaanii miti. Dirqamatti gargaarsi Rabbii jiraachuu qaba. Kanaafuu nuti Rabbi keenya gabbaruufuu gargaarsuma isaatti haajamna jechuudha. Waan kana ta’eef wayta gargaarsa isa kadhannu kana, qalbii qulqulluu fi abdiin ta’uu qaba.
Du’aa’iin gargaarsa Rabbii argachuudhaaf haalaan barbaachisaadha. Inumaayyuu du’aa’iin ibaadaa keessatti laakkawamti. Kanaafuu guyyaan tokkollee du’aa’ii osoo hin goone akka nu jalaa hin dabarre haa karoorfannu. Kan salaata keessatti jennuun cinatti, salaatan alattis Rabbii keenya qalbii qulqulluu fi abdii guddaan isa kadhachuu aadaa haa godhannu. Afaanuma nuu laafuun waan barbaanne haa kadhannu. Rabbi ammoo isinii awwaadha waan jedheef amantii guutuu isarratti haa qabaannu. Ramadaannis dhufaa waan jiruuf du’aa’iin of haa leenjisnu.
Rabbi ibaadaa cufa nuuf haa laaffisu


c: text/html

text:
Mootummaan Itiyoophiyaa, kanneen jeeqama naannoolee Oromiyaa fi Amaaraa keessatti ka’etti hirmaachuutti shakkamanii qabaman – ittiin jedhu, namoota gara kuma afurii fi dhibba saddeetii oliif leenjii haaromsaa kennee gad-lakkisuu isaa kaleessa beeksisee jira. Godinaalee Oromiyaa keessaa qabamanii, leenjii fudhatanii gad-lakkisaman – kanneen jedhaman – namoonni kuma afur bakka itti walga’an – mooraa lleenii Xollaay keessatti argamuudhaan kan haasawa godhan – muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Hayile-maariyaam Dessaalenyi, “dogoggora keessan isinuu dubbatttanii jirtan. Kan ani dubbachuu barbaadu dogoggora mootummaa ti. Bulchiinsi sadarkaa sadarkaatti jiru sagalee keessan dhaggeeffachuu irratti hanqina qabna. Kanaaf, akkuma isin haarofmsamtanii deebitan, nutis haaromsama gad-fagoo keessa keenyatti gochuu qabna” jedhan.
Kana paartiileen mormituu fi xiinxaltoonni seeraa akkamitti ilaalu? Miseensi koree hoji-geggeessituu Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Xiruneh Gamtaa, “namoonni gad-lakkisaman sun duraanuu hidhamuun irra hin turre. Mootummaan karaa nagaa gaaffii isaanii deebisuu dhabuu irraa kan ka’e sochii uummataatti hirmaatan,” jedhu. Hayyuun seeraa, Dr. Tseggaayee Araarsaas, “namoonni kun jalqabamu iyyuu hidhamuun irra hin turre. Yoo shakkamanii hidhaman illee sa’atii afurtamii saddeet keessatti gad-lakkisamuu yokaan seeraan himatamuu tu irra ture. Fedhii isaanii tii ala yeroo dheeraaf hidhanii kaa’anii, amma immoo leenjii fudhatanii ba’an, haaressamanii ba’an – jechuun akka nama fedhii isaan mana-barnootaa deemee baratee eebbifameetti waraqaa ragaa kennaniif. Kun martinuu gochaa seeraa alaa ti,” jedha. Qomee yokaan T-shertii adii barreeffama “Irra-hin deebi’amu” jedhu of irraa qabu itti offisanii mul’isuunis hamilee namootaa kanaa cabsuuf kan akeekame – gochaa mirga namoomaa isaanii cabsuun raaw’atame ta’uu dubbata.
Paartiileen mormituu fi ogeeyyiin seeraa tarkaanfii mootummaa kana akkamitti ilaalan?
Kana cuqaasuun qophii guutuu dhaggeeffadhaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed har’a jiraattoota bulchiinsa naannoo Benishangul Gumuz godina Matakkal waliin marii geggeessaniin kallattii kaa’uu isaanii mootummaan naannoo sanaa beeksisee jira.
Bulchiinsa naannoo Benishaanguul Gumuzti kan imalan mummichi ministeeraa Abiyyi Ahamad maanguddoota biyyaa kanneen filataman waliin marii gaggeessuu isaanii itti aanaa bulchaan naannoo sanaa Obbo Geetaahuun Abdisaa ibsanii jru.
Jiraattonni rakkoo naannoo sana keessa jira jedhan mummicha ministeeraaf dhiyeessuu isaanii kan ibsan Obbo Geetaahun yaada jiraattonni dhiyeessan irratti marii gaggeeffamees Dr. Abiyyitu gaggeessaa ture jedhan.
Dhuma irrattiis yaadaa fi qajeelfamnii kennamuu ibsanii olaantummaa seeraa kabajsisuuf duula gaggeeffamu keessatti sadarkaa bulchiinsa naannoo qabee hanga fedeeraalaatti miseensii hogganaa jiru mara biraa hirmaannaa kan barbaadu ta'uun ibsamee jira jedhan.
Marii har'a kana irratti ministeera Nagaa Mufriyaat Kamiil fi Itaamaajor shumiin raayyaa ittisaa kan walii galaa Jeneraal Birhaanuu Juulaa akkasumas aangawoonni sadarkaa olaanaa kanneen biroon argamuu isaanii Asteer Misgaanaaw Baahir Daar irraa gabaastee jirti.
Caqasaa


text:
___//___
Caffee Oromiyaatti, Dura Taa'aa Koree Dhaabbii Dhimma Misooma Baadiyyaa Kab. Obbo Diriirsaa Waaqumaa, Magaalaa Baddalleetti daawwannaa taasisuun, Aanaa Gachiitti hojiiwwan misoomaafi nageenyaa irratti qaamolee hawaasaa waliin mari'ate.
Godinichatti nageenyi waaraan jiraachuu kan himan jiraattonni Aanaa Gachii, iccitiin nageenya keenyaa ammoo jedhan, abbootiin amantii, jaarsoliin, qaamoleen nageenyaafi gaggeessitoonni walhubannoofi qindoominaan waliin waan hojjetaniif jedhan.
Itti fufuun, dhimmi galteewwan qonnaa, qaala'iinsi gabaa, djiyeessiin qorichaa buufataalee fayyaa, yaala fayyaa irratti kenni tajaajilaa hospitaalaafi buufataalee fayyaafi meeshaalee barnootaa keessa jiru xiyyeeffannoon mootummaan irratti hojjechuu qaba jedhu.
Misoomniifi nageenyi gargar bahuu hin danda'ani kanaaf, isin ambaasaaddar nageenyaa waan taataniif gaaffiin misoomaa ammoo karooraan deebi'aa adeema kan jedhan Obbo Diriirsaan, dhimma kenna tajaajilaan walqabatee caasaan Aanaa xiyyeeffannoon irratti hojjechuu akka qabu ibsuun kanneen humna aanichaan ol ta'an ammoo sadarkaan akka furamaniif ni hojjanna jedhan.


text:
Mootummaa Fedeeraalaa kan Itiyoophiyaa fi Adda Bilisummaa uummata Tigraay giddutti, Taanzaniyaa keessatti marii gaggeessuf qophiitti jirama jechuun Gaazexaan biyya Faransaayii tokko gabaasee jira.Angawoonni bulchiinsa naannoo Tigraaya ibsa dhuma torban dabree irra baasniin,TPLF Tigraay Dhiyaa konyaa walqaayit irratti gaaffii abbummaa qabu dhiiseera jechuun kan gabaase fudhatama dhabsisee jira.
Dubbii himaan TPLF Geetaachoo Raddaa, Twiitarii irratti akka barreessanti, mootummaan bulchiinsa naannoo Tigraay kaayyoo fi ejjennaan qabu kan ifatti kan labsamee, lafa Tigraay kan ta’e kam iyyu karaa nagaanis s ta’e kan biraa danda’ame maraan dhiyeenyatti deebisisuu dha. Kunis dhiyeenyatti ta’a jedhan.
Gama kaaniin, prezidaantiin bulchiinsa naannoo Amaaraa Yiliqaal Keffalee walgahii uummataa irratti waa’een walqaayit kan irratti mari’atamuuf deemu miti jedhan.walgahii uummataa magaala Gondar keessatti gaggeeffameen, dhimmi walqaayit irratti marii akka gaggeeffamu hin fehdu. Kun sarara dimaa darbuu dha jechuu isaanii Asteer Misgaanaaw Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


text:
Godina Shawaa Bahaa, aanaa Booset keessatti sirna baniinsa Wajjira Adda Bilisumaa Oromoo irratti dhukaasa banameen namni tokko ajjeefamee sadii madaa’uun himamee jira.
Kanneen madaa’an keessaa tokko itti-gaafatamaa waajira ABO aanaa sanaa ti, jedhama. Bulchiinsi aanaa Booset immoo rakkoon kun kan uumame waajira ABO seeran ala banamaa ture irraa ti, jedha.
Addi Bilisummaa Oromoo gama isaatiin, waajiricha banachuuf ulaagaa baratame mara guutuu isaa fi qaamota barbaachisaniin xalayaa gahuu isaa dubbata.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Fuula kana iiratti Chart Wizardtaattoo maalimoota agarsiifaman filachuu dandeessa.
Matduroota saagi ykn maalimoota taattooo ammee irratti akka agarsiifaman barbaade cuuqaasi.
Osoo barruu matdureef, cita matdureef, ykn siiqqee kamiyyuu saagde, iddoo barbaachisaan barruu taattootti aansuun agarsiisuuf olkaa`ama.
Matduree barruu man`ee waliin walqabsiisuun hin danda`amu. Dirqama barruu kallattiidhaan saaguu qabda.
Yeroo taattoon xumuramu, bakkaa fi amaloota biraa baafata Dhangii jedhuun jijjiiruu ni dandeessa.
Waayoon moggaasa tarree ykn tarjaa duraa irraa, ykn hangii qaaqa Deetaa walfaannee irraa agarsiisa. Yoo taattoon moggaasa ofkeessatti hin qabatu ta`e, waayoon barruu kan akka "Tarree 1, Tarree 2, ...", ykn "Tarjaa A, Tarjaa B, ..." akkaataa lokkoofsa tarree ykn qubee tarjaa kan taattoo deetaatiin agarsiisi.
Barruuun ofummaan Maqaa hangii man`ee irraa uumama, kallattiidhaan saaguu hin dandeessu.
Dirqalaalee bakkaa tokko fili.Yeroo taattoon xumuramu, baafata Dhangii gargaaramuun bakkoota biraa ifteessuu ni dandeessa.
Sararootni tarshaa argamanii gatiiwwan deetaa taattoo keessaa tilmaamuuf gargaaru.
Fageenyi lakkoofsa tarshaalee qindaa`inoota orofaa kan amaloota siiqqee madaallii tabii walii walgita.
Taattoolee muraangoof sararootni tarshaa hin argamne.
Dabalata maalimootaf taattoo haalata gulaalaa keessaa baafata Saagi gargaarami.Akkasumas maalimoota armaan gadii hiikuu ni dandeessa:
Siiqqee lammataa
Tarsaa mandhoo
Moggaasa deetaa
Xiinannoo, fakkeenyaaf gatiiwwan gidduu galeessaa, dogoggora kabala y fi sararoota adeemsa


text:
Eembaasii Itiyoophiyaa Barliin jiruutti itti aanaa hogganaan jila Itiyoophiyaa kan ta’an Ambassadar Tafarii Taaddasaan gareen hogganamuu, daangaa biyya poolaand fi Yukreen irratti kan argaman ta’uun beekamee jira.
Kunis wal waraansa Yukreen keessatti gaggeeffamu dheessuun kanneen daangaa ce’an lammiwwan Itiyoophiyaa fi kanneen hidda dhalata Itiyoophiyaa qaban akkasumas lammiwwan Afrikaa fi kanneen gargaarsa fedhan biroofis deggersa gochuuf ta’uun ibamee jira.
Kanas kan ibsan biyya Jarman, poolaand, yukreen, ripaabliika Cheek fi sloovaak-tti Ambaasaaddara kan ta’an aaddee Muluu solomoon yoo ta’an Eembaasileen Itiyoophiyaa kanneen Swiidan, Deenmaark, Noorweey, Fiinlaand cufamanii as bakka bu’uun hojjataa kan jiran ta’u dubbatan.
Barattonni Itiyoophiyaa irraa Yukreen keessatti barataa turan akkasumas haala adda addaan biyyatti keessa turanii fi amma gara daangaa tti dheessaa jiran maal irra jiru? Marii gaggeeffame caqasaa.


text:
Rakkoo nageenyaa Naannoo Beenishaangul Aanaa Maa’oo Koomootti dhaqqabeen qe’eesaaniirraa ka buqqa’anii turan dhalattoonni Oromoo kuma sadii qe’eetti deebi’famuu Aanaan Begii beeksise. Itti Gaafatamaan Waajjira Dhimma Nageenyaa Begii Obbo Haruun Beqqelee, namoota qe’eerraa buqqa’an kana Angawoota Aanaa Maa’oo Koomoo waliin mariyatanii akka ofirra deebisan dubbatan. Namootni gara ganda isaaniitti ofirra deebi’an garuu ammaa Aanaa Maa’oo Koomoo keessa nageenyi guutuun hin bu’in akka jiru dubbatu.
Galmoo Daawit dabalata qaba.


text:
Manni marii mootummaa ce’umsaa guyyaa har’aa hoggansa biyyattii mana marii waraana Suudaan irraa fudhate kun, “Mana Marii Birmadummaa Suudaan” jedhamee moggaafame. Miseensota mana marichaa jidduu 5 qondaaltota waraana biyyattii yoo tahan, 6 ammoo siviilota tahuun beekamee jira.
Akkaatuma walii galtee kanaan dura mallattaaheetiin, hogganaan mana marii waraana biyyattii duraanii Jeneraal Abdulfattaah Al-Burhaan mana marii haaraya hundaaye ji’oota 21 dhufaniif akka hogganu kan filatame yoo tahu, sana booda waggaa tokkoo fi ji’oota jahan itti aanan ammoo miseensota mana marichaa warra siviilotaa irraa namni filatamu, hanga filannoon geggeeffamutti mana marichaa kan hogganu taha.
Torbee dabre gamtaan mormitootaa Dr. Abdallaah Hamdok muummicha ministeeraa mootummaa ce’umsaa akka tahuu kan filate yoo tahu, haaluma kanaan manni marichaa har’a waaree booda muudama muummicha ministeeraa kan raggaasise tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Muummichi ministeeraa torbaan sadi keessatti Kaabinee ministeerota miseensota 20 qabu kan hundeessu yoo tahu, aangoon ministeera Ittisa biyyaa fi ministeerradhimma biyya keessaa garuu qondaaltota waraanaatiif kan kenname tahuun beekamee jira.
Haaluma wal fakkaatuun seera tumtoonni mootummaa ce’umsaa 300 siviilota irraa yeroo gabaabaa keessatti ni hundeeffamu jedhamee eeggama.


text:
Monthly Archives: June 2018
SBO Adoolessa 1,2018. Oduu, Gaaffii fi Deebii HDn ABO Jaal Daawud Ibsaa Raadiyoo VOA Afaan Oromoo Waliin Waxabajjii 28, 2018 Taasisanii fi Haala Naannoo Banishangul Gumuuz Ilaalchisee Yaada Jiraataa Naannichaa Obbo Falmataa Nagaa SBOf laatan.
Aside
Ibsa Gabaabaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname
Aside
Injifannoofi Galatni Kan uummata Oromoo Hundaafi Qeerroo Bilisummaa Oromooti!
Ibsa Gabaabaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname
Manni Maree minsteerotaa Itoophiyaa ADWUIn Seeraa dabaa kan maqaa Labsii Shororkeessummaa jedhuun ABO, ONLF fi G7 ittin maqaa balleessuu cinatti labsii seeraa kana dahoo godhatee lammiilee keenya nagaa mirga sarbaa, dhiiga dhangalaasaa, lafee cabsaa, hidhaan gidirsaafi biyyarra ittin baqachiisa ture akka haqamu murteesseera. Uummatni Oromoo akka uummatattiifi jaarmiyaan qabsoo hadhooftuu wareegama qaalii gaafate gochuun injifannoo boonsaa qabsoon galmeeffameen icciitiin seeraa dabaa lammii keenya miidhaa ture saaxilamuun sirnachi dirqamee sadarkaa seeraa dabaa farra dhala namaa addatti farra uummata Oromoo ta’e kana haquu danda’ee jira. Dhugaan jiru jaqabuma iyyuu ABOn shororkeessaa akka hin taane sirriitti utuu beekanii jaalala guddaa uummatni Oromoo ABOf qabu irraa ka’uun Uummata Oromoo ittin miidhuuf ta’ee jedhamee labsii shira guddaan uummata keenyarra kaa’amedha. Continue reading
Jala Bultii Bilisummaa!! Magaalaa Dambi Doolloo
Aside
Wallagga Dambii Doolloon Alaabaa ABO Magaalaa Keessaa fi Handaaraan Balaliisuun Bilisummaa Dhandamaa Jiru. Ummanni Oromoo jala bultii Bilisummaa isaaf magaalaa fi baadiyyaalee isaa keessa alaabaa isaa fannifachuutti jira.
“WBOn Keenya! WBO ni Deggerra- ABOn Keenya”!! Jechuun Ummanni Wallagga Magaalaa Mandii Hiriira Bahan.
Aside
SAGALEE QEERROO; Waxabajjii 28, 2018
Aside
Uuummata nagaa irratti lola bananii nagaa biyyaa booressun amala bineensummaa qaban calaqisiisuudha
Aside
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Finfinnee Oromiyaa
Waxabajji 27,2018
Sirni Mootummaa abbaa irree EPRDF/Wayyanee gochoota jallataa uummatarratti dalaguu itti fufsiisuun gochanni tibba kana uummata nagaa irratti raawwataa jiru gocha farrummaa isaa kan saaxiludha. Gocha faashistummaan uummata nagaa qabu nagaa isaa booressanii qee’eerraa buqqaasuun kan addunyaa har’aa keessatti balaaleffatu uummata Oromoo irratti raawwatamaa jira. Gochaan kun hojiiwwaan isaanii kaleessaa kan dhoksaan ilma Oromoof Oromiyaa irra gahaa ture ifaan ifatti akka saaxilamu gochaa jira. Akeeka jallataa uummata waraanaan bituuf waraanaan bulchuu fuulleffatee kan jiru sirni waggaa 28 darban amaluma qabaataa ture dabalee Oromoo irratti agarsiisaa akkasuma afaan qawween bulchuuf akeekkatee hojiin agarsiisaa jira. Akeeka kana dura dhaabbachuun ilmi Oromoo kamuu akeeka halagaan mootummaan garboomsaa baafatee jiru dura dhaabbachuu qaba! Jenna. Continue reading
Ummanni Oromoo magaalaa Asoosaa keessa jiraatu Ajjeechaan irratti raawwatamaa jira.
Aside
Lolli guddaan uummata Oromoo Magaalaa Asoosaafi naannoo daangaa Beenishaangul Gumuuz jiraatu irratti gaggeeffaman jira. Uummata Oromoo dheengadda Aanaa Toongoo jiraatu irratti yakka waraanaa rawwatameef Mootummaa Naannoos ta’ee Mootummaan Federaalaa dirmannaa tokkollee hin godhiin jiran.
Magaalaa Asoosaa keessatti hidhattootni loltootni mootummaa dhukaasaan uummata gooluu, madheessuufi shororkeessuu erga eegalanii guyyoota sadii ol lakkoofsisa jira.
Mootummaan yakka waraana kana uummatarraa dhaabsisuuf tarkaanfiin fudhatama jiru hin jiru kan har’a Magaalaa Asoosaa keessatti gaggeeffama jiru lubbuun jiraattoota gagga’amaa jiraachuufi hedduun madeeffa kan jiran ta’uun hubatamera. Haalli yeroo ammaa MagaalaaAsoosaa keessatti yakki waraanaafi saboota ollaa uummata Oromoo irratti kakkasuun uummata keenyarratti fixinsa rawwacha jiran akkan hammaatadha.
Sirna cunqursaa fi garboomfataa EPRDF harka lamaan Uummata Oromootti bobba’e ofirraa deebisuun dirqama Oromoo maraati!
Aside
Ijoo Dubbii Qeerroo Bilisummaa Oromoo Finfinnee Oromiyaa, Waxabajjii 26,2018
Garbummaa bar-dhibbee tokkoo fi walakkaa nurra lakkoofsiisaa jiru ofirraa qolachuuf wareegama gita hinqbane taasisaa, aarsaa Bilisummaa ofii gonfachuuf baasuu qabnu baasaa qabsoo jabaarra kan jiru Oromoon, hanga har’aa qabsoo isaa galiin utuu hingahin kan jiru ta’ullee ulaa Bilisummaa irra gahee jira. Adeemsa qabsoo Oromoo daandii ulfaataaf obsa fixachiisaa mara hulluuquun egeree uummataaf jecha qabsoo jiraachisuuf wareegama qaalii gootaawwan wareegaman kumootni, Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaati.
Akeeka qabsoo jallisanii gara maqsuun Oromoon akka waan Ithiyoophiyaa ijaaruuf lafee cabaa tureetti, Oromoon akka waan faajjii garboonfataa kan ta’e faajjii Ithiyoophiyaa jalatti kufaa tureetti oduu tirrisuun qabsoo Oromoo jallisanii gara ijaarsa Ithiyoophiyaa kan sirna Oromoof qoodaaf bakka hinqabne ijaaruuf dhaloonni wareegama baasaa akkka tureetti ilaaluun yakka seenaaf ekeraan gootota Wareegamanii nama gaafatudha jedhee amana Qeerroon Bilisummaa Oromoo. Fedhii fi hawwii uummata aangoo irraan dhiibee isaan gahee tiksuuf dadhabanii gara fedhii mataa ofiitti harkisanii dhaloota Bilisummaaf qabsoorra jiru akka waan ijaarsa sirna EPRDF jajjabeessuuf akkasuma, ijaarsa sirna nama nyaata Mootummoota garboonfattoota durii deebisuuf wareegamaa turee fakkeessuun sharafa fotolikaan daandii Bilisummaa uummataatti diilloo garbummaa buusuuf kan oolu malee kan uummataaf tattaafatamu miti.
Qabsoo Uummata Sharafanii Gara Dabarsuun, Utuu Ajjeesanii Uummata Oromoo Garbummaa Keessatti Tiksuuf Akeekni EPRDF/Wayyaaneen Qabatee Jiru Qabsoon Irra Aanama Dhaaltummaa hangafoota isaarraa dhaaleen, mootummaan Wayyaanee sirni EPRDF akeeka qabsoo uummata Oromoo sharafuun garbummaa keessatti uummata tiksuu irratti fuulleffatee sochiitti jira. Amna qabsoo dheeraa Wayyaanee waliin goone kana keessatti, tarkaanfiiwwan waraanaa kallattiin uummatarratti adeemsiisaa hanga ammaa waraanaan nu bitaa jiraachuun isaas waan ifaati. Qabsoo Oromoo gama waraanaan dhaabuuf carraaqqiin waggoota afran darban walitti fufiinsaan ajjeechaa Mootummaan Oromoo xiqqaa hanga guddaa irratti taasisaa ture kan sadarkaa jechaa qofaaniin himamee bira darbamu miti. Haala kamiinuu qabsoo Oromoo meeshaan waraanaa ammayyaa dhaabuu akka hindandenye dheebottoonni Bilisummaa kanneen garbummaan na gaha jedhan qabsoo saba ofiitti firii gochuuf rasaasa fuuldura dhaabatanii sagalee dhageessisaa addunyaaf diinummaa Mootummichaa saaxilaa yoona gahaniiru. Qabsoo uummanni Oromoo wareegama ulfaataan dhaadannoo “Bilisummaa barbaadna!” Jedhuun hanga ammaa Faajjii isaa qabatee taasisaa jiru utuu arganii kanneen garbummaa keessatti Oromoo tiksuu fedhan kan fedhii uummataarra dantaa isaanii eegsisu uummatatti lallabuun gara sossoobbiitti deebi’anii jiru. Qabsoo Oromoo waraanni dadhaabe sossoobbaan dhaabuuf yaaluun bakakkaa samii lakkisee bu’aa jiru samiitti oldeebisuun walkipha. Akeeka fakkeesssiin uummata bituuf garboonfata baafatee kana dura dhaabbachuuf qabsoo Qeerroo Bilisummaa dhawatumaan guddachuun murteessaa ta’uu Qeerroon hubachiisa!.
Mootummaan gita bittuu Wayyaanee/EPRDF guutummaa Oromiyaa addatti daangaawwan Oromiyaa irraan duula waraana dhaabbataa qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti taasisaa yoona gaheen hanga ammaa fandalee qabsoo Oromoo waliin tiraatuun; qabsoo Oromootti danqaa ta’uuf akeekni garboonfataan guyyuutirraa baafataa jiru humna qabsoo uummataa kan hincaalle ta’uuf qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo ABO durfamu kan guutummaa Oromoo makatu kan hincaalle ta’uu irra deebiin Qeerroon hubachiisa. Daangaawwan Oromiyaa irratti lola banee jiru dhaabuurra, lubbuu Oromoo baasuu irratti, daangaa Oromoo cicciree akka fedhiisaatti gurgurachuu itti fufuun Mootummaa kan uummata onnachiisudha. Ajjeechaa jumulaa/deettii/ bakkoota hedduutti sirna EPRDF raawwataa jiru dhaabuurra gara hookkara olaanaatti ceesisuuf waraana qabu Agaaziidhaan uummatatti dhaadachuurra taree duula ifaan uummata Oromoo irratti banameen Uummati balaan Oromoo kallattii maraan sirna ERPDFn buqqaa jiraatuun haqni kun akka salphaatti hubatamu qeerroon ni amana.
Sirna garboomfataa har’aa qofa odoo hin taane sirnoota darban keessattis Oromoon kan qe’ee isaa irratti ajjeefamaa ture yoo tau har’aan tanas Oromoon lafa ashaaraa seenaa fi duudhaa akkasumas kan safuu isaa irraa qabu sirna kanaan maqaa Itoophiyaa Somaalee jedhuun kan moggaafamte keessaa Oromoon miliyoona tokko caalu buqqauun;Karaa Kibbaa Oromoon Gujii fi Booranaa,karaa Oromiyaa Bahaa Haragee fi Karaa Lixaatiin waraannii sirna AWDUI ofiin jedhu ifaan uummata Oromoo buqqisaa jiru.Haalli kun harka tokkoon maa taa kan jedhuuf sirni EPRDF/AWDUI ta’e jedhee humna Oromoo dadhabsiisuu fi akeeka Qeerroo Bilisummaa Oromoo laamshessuuf yaalameeti. Oromoo hiyyoomee fi rakkatu arguun Oromoo qe’ee isaa irratti beelauu fi dheebotu arguun fedhii fi sagantaa Habashootaati. Oromoo hiyyoomee fi rakkatu arguun Oromoo qeee isaa irratti beela’uu fi dheebotu arguun fedhii fi sagantaa Habashootaati.
Weerarri sirna garboomfattoota kanaa haala dawweessaa ta’ee fi afaan dhadhaa godhatanii uummata Oromoo moogaasuu kan jalqaban har’aa miti. Ilmaan Oromoo sirna ofiitti fudhatanii warra akka nama qullaa deemuutti Oromummaa ofii gatee Itoophiyaa maqaa faarsuun handhuura biyya abbaa isaa irratti afaan isaa dhiisee kan afaan isaanii haasayu,Oromummaa ofii abaaree kan Itoophiyaa Immiyyee Minilik isaanii ijaare faarsu arguun dharraa Habashootaa isa olaanaadha. Humnooti Habashaa seenaadhumaan yeroo aangoof wal waraanan humna Oromootti dhimma bahaa turan.Har’as wareegama Qeerroon Bilisummaa Oromoo dhaabasaa fi uummata bal’aa Oromoo waliin itti wareegamee hanga sirnicha barbadeessuttii geessise kana kanneen ofii isaanii sammuu fi qalbii keessaa fuudhanii Itoophiyummaa itti kennaniin qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo qaxxaamuruuf akeekkatanii kaan roga kanaan hanga ammaatti buaa bahiin garboomfattooti sirnichaa hin basin hin jiru.
Abjuun sirni garboomfataa kun itti jirus adda tokko ta’ee teessoo wal jijjiiruun wal harkaa fuudhinsa aangoo fakkeessuu fi qabsoo saba bal’aa qaxxaamuraan irra aanuuf yaaliin taasisan gonkumaa kan itti milkaayan akka hin taane fi harki inni jalqabaa isaan ittiin qabsoo qabachuuf yaalan Qeerroon ciqilee dhahee akka harkaa baasuu ,akeeka wareegama baasaa hara gaheef akka milkeessu hubachiisa. Harki Habashootaa gama lammataan waraana dhokataa duubaan saba Oromoo waraanuu(out flanking) taasisuudha. Sirnichi Oromoo Impaayerichaaf akka diinaatti kan ilaalu yoo tau, akkuma olitti tuqne Oromoon nageenyaa fi tasgabbiin jiraatee badhaadhinaa fi gamtaan ka’ee jennaan Ipmaayera afaan qawween itti isa galchine keessaa yaaa soda jedhurraa humni Habashootaa waraana maqaa biyyaalessaan ijaaruun uummata Oromoo duubaan waraanaa jira.Waxabajji 25/2018 Maa’oo Koomoo fi Asoosaa keessatti dhimmi Oromoon waraana raayyaa Ittisa Itoophiyaa fi humna poolisii Somaaleen kan rukutameef kanuma.Gara saba Sidaamaan yoo ijaalle walitti buiinsa Sidaamaa fi Walaayittaa gidduutti kabajaa ayyaana Cimbalalaa irratti dhalateef hooggantooti Naannichaa aangoo yoo gadi dhiisan hanga godinaa fi magaalotaatti,namooti 200 gahan kan badii kana dalagan jedhaman immoo to’atamanii jiru. Haa ta’u malee,gara Oromiyaatiin Oromoo kallattii afraniin waraanamaa jiruuf kan to’atamee fi seeratti dhiyaate hin jiru. Kunis giti bittaa EPRDF/ADWUIn ta’e jedhee saganteessuun Oromoo fi Oromiyaa irratti weerara bane akka jiru hubachiisa. Akkuma olitti kallattii harka lamaan Oromoo waraansisuun Itoophiyaa keessatti Oromoo harka kennachiisuun bituun akeekaa fi kaayyoo Habashootaa ta’e Qeerroon Bilisummaa Oromoo gadi jabeessee morma balaaleffata. Duula karaa lamaan uummata Oromoo irratti aggaamame kanas wal hubachuu fi wal dhagahuun sirna Itoophiyaa fi ilaalcha anatu siif beekaa walitti si idaana /መደመር/ maqaa jedhuun Oromoon sirna Gadaa kan moggaasaa fi guddifachaa mataa ofii isaatii kan qabu akka itti ofitti nama dhuunfaa hanga sabaatti dabaluu danda’u seeraa fi duudhaa mataa ofii isaa kan qabu saba jabaa fi sirna Bulchiinsa Gadaa of harkaa qabu malee uummata sirbaan lafa qaacceessee eenyummaa ofii jijjiiru miti.
Kan isa barbaade ofitti ida’uuf/dabaluuf/ sirna Caffee fi lallaba mataa isaatii alagaaf kan baase abbaan fedhe kan itti galu,kan hin feene firoomaa fi nageenyaan isa wajjin itti jiraatu kan qabudha kanaaf sirbaan lafa dhiichisuun qabsoo Oromoo gara dabarsuun akeekaa fi kallattii isaa jijjiirsisuun akka hin danda’amne Qeerroon ammas gadi jabeessee hubachiisa.
Dhumarratti Oromoon waraana qorqalbii,diinagdee fi hawaasummaaa akkasumas fotolikaa isa irratti wal ijaaree Itoophiyaa lafee biyya isaaf wareegama gootota isaa nyaataa yoon geese jalaa bahuu qaba.Kanaaf immoo kaayyoo ganama qabatee wareegamaa yoona gahee fi wareegama gootota ganamaa milkeessuuf akka hojjatu,uummata bal’aa isaa wajjin haalli fotolikaa Impaayerichaa ilmaan Oromoof baraarama kan hin laanneefi Qeerroonis ofirraa qolachuu qabaan dhaamsa Qeerroo Bilisummaa Oromooti Sirna cunqursaa fi garboomfataa EPRDF harka lamaan Uummata Oromootti bobba’e ofirraa deebisuun dirqama Oromoo maraati!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaa ti !
Injifannoo Ummata Oromoof !
Qeerroo Bilisummaa Oromo


text:
(Amajji 1,2019, Finfinnee Oromiyaa) Qabsoo Bilisummaa Oromoo galiin gahuudhaaf qooda olaanaa taphachuutiin garbummaatti xumura gochuuf Fincila Diddaa Garbbummaa irraa hanga Fincila Xumura Garbbummaatti aarsaan qabsaa’ootni Oromoo baasaniif Qeerroo Bilisummaa Oromoo kaffale kan yaadatamu ta’aa, bara haaraa kanattis qooda qabsaa’aa bahachuudhaan akkuma baroota dabarsine kanaa Adda Bilisummaa Oromootiin hogganamnee galii isa maayiin gahuuf hundarra kan miira itti gaafatamummaan qabsoofnu ta’uu uummata keenyaaf hubachiisaa bara haaraa itti seennee jirru barri 2019 kan bilisummaa waaraa fi nagaaf tasgabbii uummata Oromoo fidu akka ta’u hawwii keenya baroota dheeraaf ammas kanuma kan hawwinu ta’uu ibsanna.
Waraana Oromoo irratti mootummaan labsamee akkasuma weerara daangaa irraan uummata meesha maleeyyii Oromoo irratti meeshaa gurguddaa fayyadamanii humnootni nagaa Oromoo booreessanii nagaa keenya qilee buusanii jeequmsa baballisaniin miidhamaa guddaan uummatni keenya waraana keessummeessaa, wayiita jiru kanatti gaddi guddaan utuu nutti dhagaa’amuu bara haaraa 2019 akkasuma guyyaa WBO kabajataa jiraannullee, qabsoo karaa nagaa taasifnuun ajjeechaa fi buqqaatinsi uummata keenya irraa dhaabbatee nagaaf tasgabbiin nii buufama abdii jedhu qabannee qabsoo wal ijaarree karaa nagaa taasifnuun rakkoo ammaa keessaa Oromoon nii baana jennee kutannoon sochii warraaqsaa itti fufnee jirra.
Waraanaan wal qabsiisee, qabsoon afaan qawween uummata bituuf afaan qawween bulchuuf abjootamu keessaa bu’aan argamu, biyya golgoleessanii ofis golgoleessuu qofa jennee amanuurraa humna waraanaan uummata keenya rukutuun humna hidhateen uummatatti dhaadataa xinnaaf guddaa ajjeesuun balaaleffatamaa ta’uufii adeemsa siyyaasaa amala bineensummaa calaqqisiisu ta’uutti hubannee, humni hidhatee jiru yakka ajjeechaa deettii nurratti raawwatuu irraa of adabee rakkoo biyyattii akkasuma rakkoo siyyaasaa biyya Xoophiyaa karaa nagaan furuu akka qabu ammas cimsinee gaafanna. Yakkoota suukanneessoo uummata irratti raawwataa ajjeesanii gubuuf manaaf nama walitti gubuu caalaa yakki ulfaataan jira jennee hinyaadnu, kanaaf qaama ajjeechaa raawwatuuf qaama araddaa uummataa Oromoo gubuutiin balaaf uummata saaxilaa jiru seeraan akka gaafatamu gochuu akka qabuuf har’as qaama dhimmichi ilaallatu nii gaafanna. Yakka humnootiin hidhatan daangaa irratti raawwataa jiran dabalatee yakki waraana mootummaa raayyaa ittisa biyyaatiin nurratti raawwataa jiru balaaleffatamaa ta’uu fi kana akka dhaabaniif dhaabbilee siyyaasaa Oromoo dabalatee; humni uummataaf dhabbatu kamuu gaheesaa bahatu akka qabu gaafanna.
Kana ta’uun hafee abjuu dulloome abjootuurraa uummata irratti shira shiranii kumaaraa lubbuu saba keenya Oromoo irratti raawwachuutiin barcuma ofii tikfachuuf kan abbalamu taanaan abjuun shiraan uummata bituu ka jaarraa ammaa kanatti fiixa bahiinsa maseenu ta’uu hubachiisaa, uummata ajjeesanii afaan toluudhaan nagaa fakkaatanii qaama nagaatti quba qabuudhaan uummataan waljibbisiisuuf akeekni qabamee hojiitti seeenamutti dabalee holola wal ijaaranii facaasuudhaan dhugaa uummataa ukkaamsuuf yaaluun yakka dhiifama hinqabne ta’uutti amanuurraa qaama shiraa fi hololaan aangoo ofii tikfachuu barbaaduuf akka nurraa of adabu nii gaafanna.
Kanas bara 2019 kan itti seenaa jirru keessatti shiraa fi holola maqa balleessii uummata Oromoo fi addatti dhaaba keenya ABO irratti oofamus ta’ee holola qaama uummata nagaa irratti oofamuu dura dhaabbachuuf humna gatiittaa’aa wal ijaaree haala salphaan hinraafamne kan nagaa uummataa bakkatti deebisuuf gahumsa qabuun qabsoo keenya karaa nagaa itti fufna. Ajjeechaan uummata keenya garraamii meesha maleeyyii Oromoo irratti adeemsifamaa tureef adeemaa jiru ajjeechaan shiraas ta’ee ajjeechaan kallattiin rasaasa uummatatti dhukaasuutiin Raayyaan ittisa biyyaa maqaa jedhuun qaamni of waamu uummata keenya irratti raawwatu irreessaaa uummata irraa akka kaasu gaafataa, gochaan ajjeechaaf dararamaa akkasuma hidhaan qabsoodhaan dhaabbata ejjennoo jedhu qabannee, waraanni nurraa dhaabbatee karaa nagaa elaaf elaameen rakkoon furamee hiree isaa Oromoon akka murteeffatuuf qaama isa bulchu ofiin akka filatee, kan filateen bulu gochuuf dimokiraasii dhugaa uummata keenya dhamdhamsiisuuf ga’ee nurraa eegamu nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo miira tasgabbaa’aa wal hubannoo qabuun nii qabsoofna.
Kanumaan uummata keenyaaf bara haaraa kanatti fedhii keenya fedhii Oromoo jaarraa tokkoo olii, bilisummaa haqaa kan safaraaf fallaana garbonfataan safaramee laatamu utuu hintaane, kan itti dhiignee itti cabnee itti dararamnee ittis dararamaa jirru bara kana bara 2019 akka nuuf dhugoomu hawwina, akka arginuufis akkasuma akka uummata keenya bilisummaa haqaa biraan geenyuufis qabsoo jabaa nii goona. Waan ta’eef uummata keenya maraaf ergaa nagaaf tasgabbiitti nu ceessisa jennee abjoonnu akka gadiitti nii ibsinaaf
Qote Bultoota Oromoof
Qabsoo waggoottan dheeraa godhamaa ture keessatti miidhamni uummata keenya Oromoo qote bulaarra gahe eenyuun olitti kan nama mufachiisu ta’uuf har’allee miidhama afaaniin dubbachuun nama rakkisu keessa kan jiru Qote bulaa ta’uun hubatamaadha. Qote bultootni keenya Oromoon manaaf araddaa isaanii irraa miliyoonaan lakkaa’amanii buqqaa’anii, miliyoonaan lubbuu darabanillee hanga ammaatti qaama rakkoo isaanii gaafatee furuuf karaa mootummaan dhibuun nu mufachiisee jira. Nu mufachiisuun kun ammo lubbuun ilma Qote bulaa Oromoo hanga lubbu-qabeeyyii xixiqqoo ilaalcha dhabuudhaan, deettiin/jumulaan ajjeefamee qaama mootummaa isa gaafatee rakkina isaa furuuf dhabuu irra darbee iyyatee iyyaannaansaa dhagaa’amuu dhabuurraa kitilayyoon ilmaan Oromoo rasaa/alatti darbatamee mana isaa irraa ari’amee nagaa molqamee tasgabbii dhabuurraa gojamaa/hawwii jireenya nagaaf tasgabbii keessa waggoota afuurii as seenee jira.
Kun ta’ee wayiita jiruttti, qabsoo karaa nagaa goonuun bara haaraa kanatti gadadoo uummata keenyaa, gadadoo Qote bulaarraa, du’aaf ajjeechaa, hidhaaf reebichatti dabalee araddaa isaarratti maasa isaa waliin gubachuun nii dhaabbata hawwii jedhu qabannee kana lafa dheebuu uummatichaa lafa dheebuu Qote Bultoota keenya, akkanni qabeenya isaaf Bosonoomee akka Bosonuu ajjeefamuun irraa dhaabbatu, akka uummata biyyattiitti mirgisaa kabajamee seerri akka isaaf dhaabbatuu qabu gaafachuu keenya akkuma baroota darbanii itti fufnee kan qabsoofnu ta’uu uummata keenya Oromoof nii ibsina. Qeerroo Bilisummaa Oromoo uummata isaa Qote bulaaf dhaabbachuu ka jabeessee itti fufu ta’uu nii hubachiifna.
Daldatoota Oromoof
Waggoota dheeraadhaaf akeeka qabsoo karaa dinagdee duubatti nu deebisuu humni nafxanyaa qabatee adeemaa tureera. Qabsoo dinagdeen uummata keenya duubatti dhiibuu keessatti, toora abbootii qabeenyaa keessallee hojjetatee akka Oromoon hinseenneef hojii bal’aan halagaan nurratti adeemaa tureera. Addatti bara sirna EPRDF keessa, qabsoo uummataa keenya Oromoof mogolee ta’a jedhamu dinagdee keenya rukutuu keessatti qoodni sirnichaa kan ammallee aangoo irra jiruu olaanoo ture olaanoo ta’ees jira. Waggoota 27 darban keessatti waanuma daldalatee qixa dhala namaa jiraatuuf qofa jibbamee, halagaan guraarrii fi hiraarri irratti adeemaa turee ittis jira. Kana keessattis daldaltoota Oromoo hedduu lubbuun darbeera, kanneen jiran ammo akka guddinaan hinsaffisne gochuu keessatti project garaagaraa irratti hojetuurraa, gibiraa fi baatii akkasuma mawwaacoo fi baasiiwwan maqaan isaanii hedduu ta’e uummata keenyatti fe’uudhaan sammuu dinagdee keenya Oromoo rukutaa turaniiru. Akeeka jibbisiisaa akkanaa duraa kan dhaabbannu Qeerroo Bilisummaa Oromoo; biyyattii keessatti abbummaan daldaltoota keenyaa mirkanaa’eefii akka saboota birootti mirgisaanii kabajamee akka jiraatan akka ta’uuf qabsoo keenya jabeessinee itti fufna. Daldaltootnis mirgaaf dirqama isaanii baranii qaama mirga isaanii fi mirga uummata isaanii dhiibu, qaama uummata nagaa meesha maleeyyiitti dhukaasee galaafatuuf manaaf araddaa waliin barbadeessu dura dhaabbachuuf akka hundaan olitti nu cina dhaabbatuu qaban daldaltoota Oromoof hiree kanaan nii gaafanna.
Hojjetoota mootummaaf
Hojjetootni mootummaa kanneen qabsoo jabaa uummata keessaniif mootummaa uummata keessan alanfatee nyaatee dhabama gochuu hedu EPRDF keessa teessanii qabsoo bilisummaa gochaa turtan kan qaama uummata balaaleffatu keessa jiraachaa, harkaa nyaachaa uummata keessaniif gamnoomaan dhaabbataa turtan kan seenaan isin yaadatu ta’uu isin hubachiisaa, ammas uummata keessaniif dhaabbachuu akka itti fuftan hubachiifna. Addatti hayyootni Oromoo ija fuulduratti argu qabdan, rakkoo saba keessan irratti dhufuuf aggamu saaxilaa akkuma turtan ammas waan balaa biyya keessan Oromiyaatti fiduuf uummata keessan Oromootti fidu shira EPRDF saaxiluudhaaf eenyuun olitti dirqama biyya keessan baraaruu akka bahattan isin gaafanna. Gama Qeerroo Bilisummaa Oromootiin akeeka jargummaa/gaarummaa uummataaf hojjetuu keessanii kan isin deggarru ta’uu isiniif ibsina.
Humnoota Oromoo hidhattanii bakkoota garaagaraa jirtaniif
Irbuun keessan uummtaafi irbuun keessan biyyaa fi malee irbuun keessan mootummaa isin leenjiseef EPRDF akka hintaane hubatuurraa foolisootni Oromiyaa fi Kora Bittinneessaa kanneen faana gooticha Oromoo Musxafaa Huseen qabattanii, toora nagaa uummata keessanii eegsisuudhaaf humna uummata keessaniitti dhukaasaa jiru balaaleffattanii uummatarraa qolachaa jirtan dirqama Oromummaa isinitti kennamee jiru bahataa waan jirtaniif guddifnee isin leellisuu fi akeeka jaalala biyya ofii akkanaa qabatee kan deemu jajjabeessuuf gama keenyanis miiraa nagaa uummataa deebisuuf humna nagaa booreessu qolachuu akkanaa dabalee akka isin keessatti horatamu hawwaa, kanneen barcuma aangaa’oota tiksuuf uummatatti dhukaasaa turtanis dhukaasaa jirtanis qaama keessan, abbaa keessanii fi haadha keessan gaddisiisuutiin obbolaa keessan ajjeesaa jiraachuu hubattanii, humnoota uummata keessan akka ajjeeftaniif isin bobbaasaniif dhagaa’uurra uummaticha keessaa baatan dhagaa’uutiin afaan Qawwee saba keessan Oromoo irraa akkasuma saboota cunqurfamoo impaayera biyyattiirraa akka deebiftan isin gaafanna. Fedhii uummataa tiksuu cinatti nagaaf tasgabbii uummata keessanii akka seeraaf heera biyyattiitti tiksuu irratti akka dalagdan hawwina kana isinirraa feenas. Uummata keessaniif dhaabbattanii kan miidhaan isinirra gahu yoo ta’e sagalee isiniifis ta’uudhaan yakki hammeenyaaf garajabinaa akka isin irratti hinraawwanne Qeerroo Bilisummaa Oromoo kan isinii falmu ta’uu hubachiisa.
Barataa Oromoo fi Qeerroo Bilisummaa Oromoof
Hawwiin keessaan nagaa uummataa, tasgabbii waaraa fi saamichaaf hidhaan akkasuma ajjeechaan uummatarraa dhaabbatee waraanni waggaa 27 nutti banamee jiru daangaa’ee akka nagaan bu’uuf gaafataa turuun barataaf bara 2011 asittimmoo bifa addaan ijaaramee Qeerroo Bilisummaa Oromoo qabsoo karaa nagaa gochaa jiraachuun hubatamaa ta’ee, aarsaa lubbuu kaffaluutiin qabsoo sadarkaa har’aa irraan gahuu keessatti qooddattoota olaanoo keessaa tokko ta’ee aarsaa kaffalaa tureera. Aarsaan kee gati maleeyyii ta’uutiin, jaala jaallattu afaan rasaasaa mootummaa EPRDF’n dhabaa, ofii guraraamaa dararamaa dhiigaa lafee cabaa qabsoon ati har’aan geettee jirtu galiisaa akka maseenuuf humnoonni jeequmsa babal’isanii uummata nagaatti waraana labsan akka of qusatan gaafaataa akka turte waraana raayyaa ittisa biyyaa maatiikee sirraa alanfatee nyaachaa jiru akka irraa dhaabbatu gaafachuukee cimsitee akka itti fufuu qabdu dhaamna. Humna uummatakee ajjeesu kamiif dhiifatama tokko gochuun sirra akka hinjiraanneef, humna hidhaa jabeessee jiru EPRDF’n ofirraa dinninuu cinatti wayiita daangaan akaakayyuuf abaabileekeen eegamee har’a gahe, daangaan Oromiyaa, diinaan sarbamee maasiin/araddaan maatiikee halagaan manca’ee obbolaaf haatikee wayiita mana jireenyaa waliin gubataa jiranitti afaaniin nagaa labsaa, si duubaan biyyaakeef uummatakeetti waraana labsuun EPRDF yakka guddaa ta’uu hubachuudhaan qabsookee akka itti fuftu Qeerroo Bilisummaa Oromoo si hubachiisa. Aarsaan ati kaffalte humnoota aarsaa si kaffalchiisaniin saamamee gatii dhabsiisuu akka hinqabne asumaan hubachiifna.
Walii galatti barri haaraan itti seenne bara bilisummaa haqaa itti gonfannu akka nuu ta’u hawwaa, bara nagaaf tasgabbii uummata keenyaaf akka ta’uuf qabsoo goonu ka yoomiin olitti miira gootummaa miira ogummaa fi akeeka nagaaf tasgabbii Oromiyaa deebisuun saamtotaaf ajjeestota balleessuu jedhuun afuura nagaa labsuutiin karaa nagaa qabannee qabsoo keenya itti fufna!
Injifannoon Uummata Oromoof
Labsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Amajji 1,2019


text:
Keeti Peerii
Kaazriyn Ilizaabet Haadsen ( Afaan Ingiliish: Katheryn Elizabeth Hudson) (Onkololeessa 25, 1984 dhalatte) maqaa ogummaa Keeti Peeri (Katy Perry) kan beekamtu, weellistuu Ameerikaa, sirbituu, fi haadha murtii televijiiniiti. Yeroo ijoollummaa ishee Waldaa keessatti faarfataa erga turte booda, muuziqaa Wangeela keessatti hojii jalqabde. Keetiin Reed Hiil Ricardis (Red Hill Records) walin mallattessuun albama istudiyo maqaa dhaloota ishe Keeti Haadsenin (Katy Hudson) bara 2001 gadhiiftee hin milkoofneef. Waggaa booda muuziqaa amantii kan hintaaneetti seenuuf gara Loos Anjeles imaluun pirooduusar Gilen Belaard, Dr. Luqaas, fi Maaks Maartin waliin hojjechuu jalqabdee. Erga garee muuziqaa Aayland Deef Jaam (Island Def Jam Music Group) fi Kolombiyaa Rikardis (Columbia Records) irraa hirrifamte booda, waliigaltee Kaapitol Rikardis (Capitol Records) waliin Ebla 2007 keessa mallatteesite.
Keetiin bara 2008 albamii ishee lammaffaa, dhiirota keessaa tokko, jedhuun beekkamtuu taate. Sirba rook kan ta'e albamiin ishee, sirboota falmiisisaa Ameerikaa lakkofsa tokko ta'an dubara dhungadhe fi Ho 'aa fi qorra of keessaa qaba . Albamiin kana aanan hundi Billboordi U.S. 200 irra aananii jiru. Albamii diskoo kan ta'e Teenage Dream ( 2010 ) (abju Ijoollee) Billboordi Ho'aa U.S qeenxee 100 keessatti chaarti shan siboota California Gurls (Dubra Kaaliforniyaa), Teenage Dream (Abjuu Ijoollee), Firework (dhamaashaa), E. T. fi Last Friday Night (T.G.I.F.) (Jimaata darbe galgalan) durfamu oomishuun galmee Maykil Jaakson Bad (Badaan) qabame waliin qixa ta'e. Albamiin kana aane Prism (2013) hiikkaa gaa'ela isheetin kaka'uun pop fi shubbisaan hariiroo, jirenya guyya guyyaa fi calaqqii jireenya ishee kan itti ibsatteedha. Keetiin muuziqaa sursagale chaartii irra aanan Roar (baroodi) fi Dark Horse (Farda gurraachaan) artistii jalqaba sursagalee lama Vevo irratti daawwii biliyoona tokko qaqqabe qabdu taate. Albamii elektiropoppii bara 2017 kan ta'e Witness (Ragaa), kan siyaasaa fi bilisummaa qabuudha. Qeenxee guddaan Albamicha Chained to the Rhythm, galmee sirba artistii dubaraan guyyaa jalqaba baay'ee dhageeffamu Spotify (Ispootifaay) yeroo sani cabseera. Albamii istuudiyoo ishee jahaffa gaafa Hagayya 28, 2020 seeqxe.
Keetiin sirba qeenxe Billboordii ho'aa 100 U.S. tokkoffa ta'e sagal qabdi. Keetiin Guinness World Records afur, badhaasa muuziqaa billboordii shan, badhaasa muuziqaa Ameerikaa, badhaasa Brit, badhaasa Juno fi badhaasa adda addaa argattee jirti. Tarree dubartoota muuziqaa mindaa gudda argatan wagga waggaa Forbes bara 2011-2019 keessa jirti. Tilmaamni galii ishee bara 2016 miliyoona $125. Albamii miliyoona 18 fi qeenxee miliyoona 125 ol addunyaa guutu gurguruun, artistoota akkaan muuziqaa gurguran addunyaa keessaa isheen tokko. Keetiin bara 2018tti hadha alanga Ameerikaa ta'uun tajaajiluu eegalte.


text:
Labsa Ebla 13, 2013 KY-ABO mataduree “ Ibsaa fi Labsa KY-ABO irraa kennamte” jedhu jalatti murtii qabxii afur of keessaa qabdu Ebla 13, 2013 ti dabarsuun keenya ni yaadatama. Akkuma labsa sanittiti tuqame KY-ABO namoota fedhii fi murtii dhaabni keenya mooraa qabsoo gabbisuu fi jaaruu irratti fudhate, dura dhaabbatan dhaaba keessaa Ebla 13, 2013 irraa jalqabe akka arihaman ifatti miseensota, deegartootaa fi ummata oromoo kanneen hegaree Qabsoo Bilisummaa Oromoof dhimmaniif sararaa adda addaa irratti labsinee jirra.
Koreen Yeroo ABO hujjii isii tan jaarmayoota Bilisummaaf dhaabbatan waliin hojjatte dhaaba hegaree Walabummaa Oromiyaatiif hojjatu tokko (kan dhaaba kanaa ykn murna kana hin ja’amne) mirkaneessuuf bobbaa itti fufee jira. Kana malees, hujjii jarreen/namootiin garii amma KY-ABO “Adda Bilisummaa Oromiyaa” maqaa ja’uti if jijjiirte ja’ani maqaa keenyaan daldaaluuf yaalaa jiran dura dhaabbanna, namootiin yaada kanan deeman kun warra dhaaba keessa arihaman, warra tokkumma jaarmayoota oromoo dura dhaabachuu murteefatan akka tanahan hubatamuudha qaba jenna.Ky-ABO yaada jaarmayoota oromoo kaayyoo walabumaatti amanan waliin dhaabachuun tokkummaan jaarmayoota kana fi qabsaawoota oromoo akka bakkan gahuuf milkeessuuf dhaaboota galii tokko qabnu waliin hojjachaa jira.
Labsi amma KY-ABO maqaa of jijjiiree as bahuu isaa tuqame faca’e kun, Qabsoo Oromoo afanfaajjii keessa galchuuf kan tilmaamame, qabsoo bilisummaa oromiyaa kan ilmaan Oromoo kumaatamaan itti kitimaa tahan qoosa godhate ykn tapha joollee qodhuu fi tokkummaa mooraa qabsoo ykn hundee kaayyoo Oromoo tiif kanneen marxifatan akkuma amala isaanitti summii deymaan dibuun dura dhaabbachuuf kan tilmaamame jenna. Yeroon ammaa tun yaroo humana, dandeeti fi qabeenya keenya bakka takkaa finneee diina keenyaan lollu malee, yeroo dhaaba omishannuu miti.
Sagantaa dhaaboota adda addaa irraa walitti guuruun gamanaa gamanaan kutani maxxansuun dhaaba dhaabna jachuun raajjii tahuu bira dabree maqaa, ABO jacha jadhu irratti afanfaajii uumuuf waan tilmaamame akka tahetti hubanna. Kanaaf, namootiin dhaaba keessa badii saaniitiif arihaman , KY-ABO bakka bu’uu hin dendee’an. Wanni namootiin maqaa KY-ABOtiin labsa KY- ABO maqaa sii Adda bilisummaa oromiyaatti jijjiirte jechuun baasan kun hujiin isaan hojatan tun fedhii hogganaa fi miseensoota Ky-ABO akka hin tahin irra deebinee oromoota mara hubachiisuu barbaana.Hujiin namootiin rakkoon akka moora qabsoo bilisumma keessatti babalatu, rakkoon jirtu akka furmaata hin arkannee fidhii namoota irratti irkachuun ija guduunfatan tun ta hoogganni, miseensotiin KY-ABO hojatan akka hin tahin hubachuun barbaachisaa dha. KY- ABO namootiin hujii fokistuu tana hojatan akka guutumatti dhaaba keenya irratti yakka hojjatanitti fudhanna.
Qabsoon Bilisummaa ummata Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa yoomiyyuu shira karaa adda addaan itti aggamatame cabsee keessaa akka baatu mamii hin qabnu. Gochaa farreen tokkummaa jarmayoota Oromoo fi jabeenya Qabsoo Bilisummaa Oromiyyaa tahan dura dhaabbachuun dirqama lmmii Oromoo maraati. Yaroon ammaa kan nu gaafatu, tokkummaa teenya jabeefannee, diina biyya teenya Oromiyaa hacuucha jalatti galfatee, ummata keenya biyya dhablee, mirga dhablee gochaa jiru irratti qabsoo gamtaan jabaannee gegeesuudha. Garee moora qabsoo bilisummaa facaasuuf jecha waan hin fakkaanne hojatan,ummanni keenyaa fi deegartoonni keenya akka bakka hin kannineef dhaamanna. Akkasuma waan amma dura bara dheeraaf hojatamaa ture hunda irraa barannee, faca’insa amma dura dhalchaa turan hunda irra barannee, qabsoo teenya tokkummaan, bifa hara’an,gegeesuun gaafii yarooti. Warra arrallee, dhaadannoo kaleessa ittiin wal facaasaa fi wal diigaa turreeniin deeman dura dhaabbattan murteessaa dha janna.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Oromiyaan ni Bilisoomti!!
Koree Hujjii Gageesituu KY-ABO


text:
__//__
Caffee Oromiyaatti, Dura Taa’aa Koree Dhaabbii Dhimma Misooma Baadiyyaa Kab. Obbo Diriirsaa Waaqumaan kan durfamu garichi, marii hawaasa waliin taasiseen, umuriifi guddinni magaalaa Goree wal hin simu kan jedhan hawaasni aanichaa, kanaaf immoo sababni ijoon riiformii keessa galuu dhabuu isheeti jechuun komatu.Uwwisni tajaajila bishaan dhugaatii baay’ina ummatichaa waliin kan wal hin simne, dhiyeessiin qorichaafi xaa'oo, dhimmi qaala'iinsaa gabaa rakkoo guddaa ta'ee waan jiruuf xiyyeeffannaa akka nuuf argatu gaafanna jedhan.
Magaalaan Goree magaalaa seena qabeettii waan taateef madda tuurizimii akka taatuuf mootummaan xiyyeeffannaa akka argattuuf hojjechaa jiraachuu Obbo Diriirsaan himan.
Rakkoo dhiyeessii qorichaa furuuf mana qorichaa hawaasaa hirmaannaa abbootii qabeenyaan banuu hojii kan eegalan ta'uufi hanqinni kenna tajaajilaa buufatalee fayyaa keessatti mul'atu karoora bara 2015 keessatti furmaata kan argatu ta’uu kan himan ammo Bulchaa Aanaa Aallee Obbo Andu’alam Mulaatuuti.
Gareen Koreewwan Dhaabbii Caffee Oromiyaa kun pirojektoota ijaarsi isaanii xumuurameefi raawwii gaarii irratti argaman kanneen akka Waajjira Mana Murtii Aanaa Aallee ijaarsi isaa kan xumuurame akkasumas, Waajjira Bulchiinsa Aanaa ijaarsi isaa haala gaarii irra jiruufi riqichaa Laga Waangee 2ffaa baajata Mootummaa Naannoo Oromiyaa birrii miliyoona 16.2n hojjetamaa jiru daawwate.
Walumaagalatti, Gareen Koreewwan Dhaabbii Caffee Oromiyaa turtii godinichaa keessatti taasiseen bu'aa marii hawaasaafi daawwannaa qaamaa irraa argame hooggansa Aanaa, Magaalaafi Godinaatiif yeroo itti aanu duubdeebii kennuun ni goolaba.


text:
Piyeer Kurii
Piyeer Kurii (Caamsaa 15 1859 - Ebla 19 1906) fiizisistii lammii Firaansi yoo ta'u qorannoo kiristaalaa (crystallography), maagineetii, pi'eezzoo'elektirisiitii fi raadiyoo'aktiiviitii irratti geggeesseen beekkama. Piyeer Kuriin bara 1903tti Badhaasa Noobelii kan Fiiziksii haadhaa manaasaa Meerii Kurii, fi Henri Becquerel waajjin "yaadannoo tajaajila olaana isaan qorannoo wal faana raadiyeeshinii Pirofeesar Henri Becquerel argate irratti godhaniin kennaniif beekkamtii kennuuf" argate.
Jireenya IjoollummaasaaEdit
Piyeer kurii Paarisitti Caamsaa 15 1859 dhalate; abbaan Piyeer Eugene kurii (28 Hagayya 1827 – 25 Amajjii 1910) yoo ta'u haati isaa ammoo Sophie-Claire Depouilly Kurii (15 January 1832 – 27 September 1897) ti. Abbaansaa Piyeer mana keessatti isa barsiise, Piyeer yeroo umuriinsaa mana kudhanii keessaa seenu dandeettii herregaa fi ji'oomeetirii guddaa agarsiise. Umurii 16tti, digirii herregaa fudhate. Yeroo umuriinsaa 18, Piyeer barnoota digirii olaanaan qixxaatu fixe, garuu sababa mallaqa dhabuutin battalumaan doktireetii itti hin fufne. Sana dhiisee barsiisaa laabiraatorii ta'ee hojjachuu jalqabe.
Bara 1880, Piyeerii fi obboleessi isaa angafni Jaak (1856 - 1941) yeroo kiristaalli cafaqamu garaagarummaan elektirikii (electric potential) akka uummau argatani; kunis pi'eezzo'elektirisiitii jedhama. Hojii kanarratti itti fayyadamuuf, Piezoelectric Quartz Electrometer kalaqan. Yeroo gabaabaa booda, amala faallaa kanaa ta'ee agarsiisan: kiristaalonni yeroo fiildii elektiriikitti saaxilaman bocni isaanii akka jijjiiramu. Yeroo ammaa elektirooniik sarkiyuutin dijitaalaa hundi kanarratti kan hundaa'an yoo ta'u kunis kiristaal osileeterii (crystal oscillators) dha.
Piyeer Kurii Meerii Kurii (duraan Maariyaa Sklodowska jedhamti) karaa hiriyaasaa tokkootin wal bare. Wanti Piyeer Meerii akka jaalatu godhe tokko ishiin akka dubartoota kaanii miti - garaa guutuun saayinsii jaalatti. Yeroo inni fuudhaaf ishii gaafatu, ishiinis oduma isa jaalattuuyyuu, hin didde. Dhumarratti Adooleessa 26 1895tti gaaffii gaa'ilaa kana fudhatee.
Qorannoo IsaaEdit
Qorannoo dokitireetiisaa kan maagineetizimii irratti godhe dura, Piyeer meeshaa ittiin koofishentii maagineetii ittiin safaru kalaqe. Meeshaa kana (jijjiirraa muraasa gochuun) namoonni waa'ee maagineetizimii irratti hojjatan baayyen ergasii itti fayyadamaniiru. Piyeer dokitireetii isaatif feerroomaagineetizimii, paaraamaagineetizimii fi daayaamaagineetizimii qorate, kanaanis dhiibbaa tempireecharri paaraamaagineetizimii irratti qabu kan amma seera Kurii (Curie's law) jedhamu argate. Seranaa (constant) wantootaa kan seera kiyuurii keessa jiru seranaa Piyeerii jedhama. Wantoonnii feerroomaagineetik ta'an tempireechara jijiirramaa murteessa, kan yoo tempireecharri isaa ol ta'e amala feerroomaagineetik isaanii dhaban argate. Kunis qabxii Kuurii jedhama.
Piyeer kan amma Piriinsipillii Dissimeetirii Kurii jedhamu baase: bu'aan fiizikaalaa (physical effect) dissimeetirii waan ka'umsa ta'eef sana keessa hin jirre hin qabaatu. Fakkenyaaf, wal makaan cirrachaa kan zeeroo giraaviitii keessa jiruu dissimeetirii (ayisotirooppiikii) hin qabu. Fiildii giraaviitii yoo itti godhame, dissimeetiriin ni uummama, kunis sababa kallattii fiildii girraviitii sanaatiif kan dhufe. Sana booda tokko tokkeen cirrachaa sun rukkina kan yabbina wajjin dabalaa deemu wajjin of-fooya (self-sort). Qindoomni haaraan kun garuu, kan ijji cirrachaa kallattiin of qindeesse kun, dissimeetirii fiildii giraaviitii kan fooyama uumuf saba ta'e sana agarsiisa.
Piyeer haadha manaasaa Meerii Kurii wajjin hojjachuun polooniyemii fi reediyeemi argatan. Jecha 'raadiyoo'aktiviitii' jedhu yeroo jalqabaatiif kan fayyadame isaan yoo ta'u qorannoo raadiyoo'aktiviitii irratti geggeessuun namoota jalqabaa turan. Hojiin isaanii, qorannoo doktireetii kan Meerii isa beekkamaa dabalatee, elektiroomeetirii pi'eezzoo'elektirikii kan Piyeerii fi obboleessi isaa Jaak wajjin kalaqanitti fayyadamuun hojjatame.
Yeroo jalqabaaf anniisaa niwuukilaaraa Piyeerii fi barataasaatu argate; kanas hoo'a odoo addaan hin citin reediyeemii keessa yaa'u adda baasun argatan. Piyeer raadiyeeshinii wantoonni raadiyoo'aktiivii ta'an maddisiisan qorate, maagineetiik fiilditti fayyadamudhaan raadiyeeshiniin tokko tokko chaarjii poozatiivii kan qabu, kaan ammoo nageetiivii kan qabu, fi kaan hinbabsaawoo ta'uu hubate. Kunis raadiyeeshinii aalfaa, beettaa, fi gaamaa jedhamu.
Kuriin safartuun raadiyoo'aktiiviitii (sekendii tokkotti tortora 3.7 × 1010 ykn 37 gigabecquerels) yoo ta'u jalqaba kabaja Kuriif jecha bara 1910tti Kongiresii Raadiyooloojiitiin moggaafame, kunis erga Kuriin du'ee booda ture. Boodarra garuu, maqaan kun kabaja Marii, Piyeer, moo kan lamaanuti jedhu mormii kaase.
Gara dhuma jaarra 19ffaa keessa, Piyeer Kuriin icitii maagineetizimii (ordinary magnetism) qorachaa ture; kana bukkeetti eksipermentii hafuura kan saayintistoonni Yuurooppi kan akka Charles Richet and Camille Flammarion godhan dhaga'e. Piyeer jalqaba qorannoo tooftawaan waa'ee hafuuraa irratti godhamu gaaffiwaan maagineetizimii kan deebi hin argatin baruuf akka isa gargaaru tilmaame. KAadhimasaa Mariidhaa yeroo barreessu "Waa'een hafuura kun baayyee akka na hawwate sitti dhoksuu hin barbaadu. Isa keessa gaaffiin wa'ee fiiziksii jira" (Hurwic 1995, p. 68). Yaadannoon Piyeer Kurii kan yeroo sanaa kitaabaa wa'ee hafuuraa baayyee akka dubbise agarsiisa (Hurwic 1995, p. 68)
Waa'ee seances kan Eusapia Palladino, Piyeer Kuriin fizisist Joorji Goyiif xalayaa Adoolessa 4 1905 barreessefin akkana jedhe:
About some séances with Eusapia Palladino, Pierre Curie wrote to physicist Georges Gouy in a letter dated 24 July 1905 (Hurwic 1995, p. 248):
"We had at the Psychology Society a few séances with the medium Eusapia Paladino. It was very interesting, and truly those phenomena that we have witnessed seemed to us to not be some magical tricks — a table lifted four feet above the floor, movements of objects, feelings of hands that pinched you or caressed you, apparitions of light. All this in a room arranged by us, with a small number of spectators all well known and without the presence of a possible accomplice. Cheating would only be possible if the medium had extraordinary abilities as a magician. But how to explain the different phenomena when we are holding her hands and legs, and the lighting of the room is sufficient to see everything going on?"
Piyeer gara Seances daawwachuuf qofa hin deemne, kaayyoon isaas hafuura wayii wajjin dudubbachuuf hin turre. Piyeer seances akka eksipermentii saayinsiitti ilaale, ulaagaa adda addaas too'achuu yaale, dhumarratti yaadanoo ballaa waan achirratti argees qabate (Hurwic 1995, p. 247).
Jireenya DhuunfaaEdit
Intalli Piyeeri fi Marii Kurii Aayiriin Joliot-Kurii fi abbaan manaa ishii Fireediriik Joliot-Kuriis fiizisistii wa'ee raadiyoo'aktiiviitii qoratan turan. Isaanis Badhaasa Noobelii kan Fiiziksii qorannoo isaanii kanaaf argataniiru.
Intalli isaanii kan biraa, Iivi ammoo, seenaa haadha ishii barreessite.
Kan Piyeer Kuriin akaakayyuu ta'uuf intalli intalasaanii Hélène Langevin-Joliot, Yuunivarsiitii Paarisitti pirofeesarii fiiziksii niwuukilaaraa ti. Kan Piyeer Kuriin akaakayyuu ta'uuf ilmi intalasaanii Piyeer Joliot, kan akaakayyuusaa Piyeeritti moggaafame, baayookemistii beekkamaa dha.
Piyeer Kuriin balaa karaarraa kan Paaris keessatti isarra ga'een Ebla 19 1906 du'e. Karaa tiraafikiin itti baayyatu Rue Dauphine bokkaa keessa bakka Quai de Conti jedhamutti odoo qaxxaamuraa jiruu, Piyeer mucucaatee konkolaata fardaan harkifamu (cart) jalatti kufe. Lukti konkolaataa kanaa mataasarra bahee buqqee mataasaa waan cabseef battalumatti du'e.
Ebla 1995, Piyeeri fi Marii Kurii Paaris keessatti iddoo awwalcha namoota kabajamoof addatti qophaa'e keessati awwaalaman.
BadhaasaEdit
- Badhaasa Noobelii kan Fiiziksii (1903)
- Madaaliyaa Davy (1903)
- Madaaliyaa Matteucci (1904)
- Madaaliyaa Elliott Cresson (1909) kan erga inni du'e booda ayyaana badhaasa Marii Kurii irratti kennameef
WabiiEdit
- Awarded jointly to Pierre Curie and wife Marie Curie
- Manbachi, A. and Cobbold R.S.C. (November 2011). "Development and Application of Piezoelectric Materials for Ultrasound Generation and Detection". Ultrasound 19 (4): 187–196.doi:10.1258/ult.2011.011027.
- Paul W. Frame. "How the Curie Came to Be". Retrieved 30 April 2008.
- Anna Hurwic, Pierre Curie, Translated by Lilananda Dasa and Joseph Cudnik. (Paris: Flammarion, 1995) p. 65
- "Prof. Curie killed in a Paris street" (PDF), The New York Times, 20 April 1906
Liinkii AlaaEdit
- NOBELPRIZE.ORG: Seenaa Piyeerii fi Marii Kurii
- Badhaasa Noobelii Piyeer Kurii
- Official Nobel biography
- Biography American Institute of Physics
- Annotated bibliography for Pierre Curie from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues
- Curie's publication in French Academy of Sciences papers
- Some places and memories related to Pierre Curie
- Pierre Curie at Find a Grave


text:
TAAJJABBII-Kutaa 41 ffaa
=
DHIBEE DIYAASFOORAA KANA GOOLAA JIRU GAR TOKKOTTI DEEBISNA!
=
RAKKOO GUDDAAN MAALI?
–
1. Jawar Mohhammed Hayyu Duree ABO Jaal Dawud Ibsaafi dhaaba inni geggeessu ifatti miidiyaatti bahee dhiifama haagaafatu. Sabbaiinsaa kana dura Jawar dhimma ABO irratti barreeffama hamaas katabee tureera; miidyaarras ittisaa tureera; kanaaf as bahee uummata Oromoo miliyoona 50 kanaafi hayyuu duree kana dhiifama haagaafatu. Yoo akkas godhe malee sabboonummaafi Oromummaasaarratti laaqii dibuusaati.
2. Jawar Mohmmaed Dr. Solomon Ungushee dhiifama haagaafatu. OMN inni ijaaretti darbee abbaa irrummaasaa waan agarsiiseef, namoota kumootaan lakkaa’aman akka isaan Dr. Solomon Ungushee miidiaya hawaasaa (waraabbii Fb, fi Fb ) abaaraniifi arrabaan salphisaniif irratti ijaareef (sababiinsaa gaafa Dr. waa’ee Jawar qeequ ijoolleen achii bubuluqxi waan ta’eef.
3. Namoota karaa FB kanaa midiyaa hawaasaarratti bobba’anii gareen ijaaramanii callisanii afaan damma godhatanii Oromoo duratti dhiyaataanii wacaa jiran kunneen Jawar dabalatee nama lama sadan tokko hincaalani. Kanaafis utuu dubbiin kun isatti galagalee isa hincabsiin ba’ee uummata dhiifama gaafatee namoota joonjeffaman kanas akka golatti dacha’anii hojiisaanii hojjetaniif akka gorsu haata’u.
4. GGO kan Professor Asafaa Jaallataafi hayyoota sabboontota Oromoo biroo keessatti waggaa darbee ka’ee utuu waa’ee mana Oromoo mariyataa jiranii OCL kan jedhu gidduutti keessaa butatee ba’ee Atlantaatti namoota waliti qabee nama walitti naqaa waan tureef hayyuu ilma isaaf ta’u kanatti kufee dhiifama gaafatee OCL gara GGO tti as dacha’amee hafuura tokkoon akka hojjetamuuf gartuusaa ha amansiifatu. Ta’uu baannaan walsukkuumaa jirachuun gaarii miti.
–
Yaa Namaa:
== = = ==
Nama se’een itti siqe
Bofa ta’ee namiliqe
Gaanfa hinqabu akka gafarsaa
Ilkaansaatin siqarxamsa
Fokkuu focee jibbisiistuu
Usustuudha hirmii nyaattuu
Bifa hintolle dhuka tokkee
Wacabbartuu mata bokkee
Goomattuudha gaararrooftuu
Waan xinnoodhaan kan baannattu
Ija fattee mudhiin loccuu
Kan halagaan garaa borcu
Dhiita’uu feeti yeroo hundumaa
Hinmijanneef malee homaa
Garaasheetu dhibee qaba
Kanaaf Waaqnis hidhee qaba!!
–
Taajjabbiin bifa cululuqaafi Daalachaa’aa ta’een itti fufa KD


text:
Reeffi prezidaantii Yunaayitid Isteetis durii, ka Joorj H.W. Buush, eega sirni geggeessaa Kaatediraala yokaan Waldaa Waaqeffannaa Biyyoolessaa as Waashington DC jiru keessatti godhameefii booda, waaree booda kana awwaalchaaf gara kutaa Teeksaasitti deebi’aa jira.
Reeffii prezidaanticha Ameerikaa 41faa, Wixata dabree irraa jalqabee haga har’a waaree boodaatti, US Capitol yokaan Waajira Mana-maree Yunaatid Isteetis, galma Rotuundaa jedhamu keessa yeroo turetti, aangawoota biyyattii fi namoota bebbeekamoo dabalatee - namoonni kuma hedduutti lakkaawaman itti yaa’anii daawwataa turan.


text:
Diqqeennaan ijoollee uumachuu kanaan ‘Sunsuma Sadeen’ jenna aadaa teennatti. Sunsumii Sadeen yoo abbaa,haadhaa fi daahimilleen guddatanii wal dhaqqaban.
Bara 2015 keessaa Amerikaatti haawwan miliyoona sadii fi kuma 98 tahanitti ijoollee uumate.Nama kuma 1000 keessaa haawwan harka 62.5 ijoollee dahaa jechuu
Akkii durii kaan ijoolleen dubraa fi dhiiraalleen daahimummaan ijoollee uumachuu dhiisaa dhufuutti jiran.
Diqqeennaan ijoollee uumachuu dhabuun akka bulchiinsii Amerikaa jedhutti akka maatiin jabaattee gadi dhaabattu tolchi.
Akka amma jirutti haawwan ganna 30-40 keessa jiranitti ijoollee uumachaa dhufuutti jira.
Akka gabaasii dhaaba Tohannoo Dhukkuba Daddabraa Amerikaa CDC jedhutti ijoolleen ganna 15-19 amma harka 8 ijoolumaan ijoollee dahuu lakksian.
Bara 1991 asitti ijoollumaan diqqeennaanuu ijoollee dhaluun harka 64 gadi buute.
Haawwaan ganna 20-24 haga durii ijoollee uumatan harka sadii gadi ijoollee dahan.Jarii kun ganna 10 asittuu ijoollee dahuu diqqeeffachaa dhufuutti jira.
Haawwan ganna 25-29 ammoo harka tokkoon gadiin ijoollee uumachuu dhiisan.Haawwan ganna 30 keessa jiran ammoo ganna shan walti aanan harka guddaan ijoollee uumachaa dhufuutti jiran.
Haawwan ganna 40-44 ammoo harka afuriin ijoollee uumatan.Amerikaa keessaa ammoo godina Filooriidaa fi Delaaweer keesastti namii ijoollee uumachuun dura jira.
Adoo tana jennuu maqaan ijoollee Amerikaa name yoo hedduu dhiiraaf bara dabre keessa baasan akka bulchiinsa ummata Amerikaatti; Noah, Liam, Mason, Jacob fi William.Dubraaf ammoo Emma, Olivia, Sophia, Ava fi Isabella.


text:
Marii kana irratti Daa’iiwwan, Manguddoonni, Abbootiin Gadaa, Qeerroowwan fi qaamonni mootummaa naannichaa kan hirmaatan tahuun beekameera.
Mariin kun Prezdantii mana marii dhimmoota Islaamaa naannoo Hararii Sheikh Muhammad Amiin fi Sab qunnamtii mana marii dhimmoota Islaamaa Haaj Tawufiiq Abdallaahtiin hogganame. Dhimma nageenyaa ilaalchisee gocha seeraan alaa magaalota naannoo Oromiyaa fi Hararii keessatti maqaa Qeerroo da’oo godhatuun raawwatamaa jiru dhaabsisuu fi namoota gocha kana raawwatan mootummaa waliin tahuun seeraaf dhiheessuuf kan walii galan tahuun beekameera.
Prezdaantiin mana marii dhimmoota Islaamaa naannichaa Sheikh Muhammad Amiin fi itti gaafatamaa sab qunnamtii mana marichaa kan tahan Haaj Tawufiiq Abdallaah hawaasni muslimaa akkuma duraanii nageenya naannichaa jabeessee akka eeguu fi qaamota gocha seeraan alaa irratti bobba’anii nageenya hawasaa booressan seeraaf akka dhiheessu dhaamsa dabarsanii jiru.


text:
Jireenya Kee Haaromsi
Jireenyi ilma namaa guyyaa guyyaatti ni jijjirama. Yookaa badii irraa gara gaaritti yookiin immoo gaarii irraa gara baditti jijjirama. Jireenyi ilma namaa guutu wal fakkaata miti. Garin hiyyeessa, gariin dureessa, gariin gammadaa, gariin aarii fi gaddaan kan haguugameedha. Jireenya keenya guyyaa guyyaan yoo hin haaromsiin yookaa moofe nu jibbisisa yookiin immoo gara baditti ceena.
Jireenya keenya haaromsuuf bu’aa bayi baay’ee keessa darbuu qabna. Bu’aa bayi kana keessaa bahuuf obsaa fi gamnummaan tarkaanfachuu qabna. Yoo obsaa fi gamnummaan hin tarkaanfatin goodda irraa sululatti mucucaanne hafna. Yommuu jireenya keenya ni haaromsa jenne kaanu gufuwwan baay’ee fuundura keenyatti akka gaaratti ol tuulamanii argina. Tuulama gufuwwan kana sodaanne yeroo baay’ee jireenya keenya haaromsuu hin barbaannu. Wanta hojjachuu qabnu tarreessun dura gufuwwanii fi sababa hin barbaachisne tarreessina. “Kana hojjachuu na fedha garuu baay’ee ulfaatadha, yeroo hin qabuu,….” Jechuun jireenya keenya haaromsuu irraa mataa keenyan gufuu ofitti taana.
Jireenya keenya haaromsuuf tarkaanfiwwan hordofuu qabnu ni jiru. Isaanis:
1.Maal hojjachuu barbaadda, mee takkaa yaadi– maal hojjachuu akka qabnu fi sababa maalif dalaguu akka qabnu milkaa’inna keenyaf murteessadha. Rabbiin ilma namaatif filannoo kenne jira. Wanta ilmi namaa filate san irratti isa gadii dhaaba. Jallinna yoo filate jallinna irratti, qajeelumma yoo filate qajeelumma irratti isa gadi dhaaba. Qajeelumma filanne galmaan gahuuf yoo tattaafanne Rabbiin akka nu gargaaru waadaa nu gale jira.
Jireenya kee keessatti maal jijjiruu barbaadda? Mee takkaa yaadi. Mee maaltu keessa kee quuqa, ol akka hin deemne maaltu gufuu sitti ta’a? mee takkaa yaadi. Of jijjiruu yommuu jedhamu yaanni jalqabaa mataa keenyatti dhufu Qarshiidha. Akkana yaannan dogongorre jirraa yaada keenya haa sirreefannu. Tolee akkuma yaadde qarshii argatte haa jennu. Achiin booda maal hojjachuu yaadda? Namoonni baay’een qarshii yoo argadhe kana Rabbii jedhe nan hojjadha, gummaacha nan taasisa jedhu. Garuu yommuu qarshii argatan doy’a ta’anii hafu.
Sababni kanaa maal akka ta’e beektu? Sababni kanaa guddaan rakkoo keessaa caalaa rakkoo alatti xiyyeefachudha. Hundii keenya rakkoo garagaraa qabna. Keessi keenya dhibeewwan garagaraatin rukutama.
Yaanni keenya guddaan dhibeewwan keessa keenyaa qulqulleessu irratti yoo ta’ee insha Allah alli fi naannoon keenya tartiiba horatu. Yoo keessi namaa bade, namni tasgabbii fi nageenya dhaba maa hanga fedhe qabeenya haa qabaatu. Kanaafu gammachu fi milkaa’inna barbaannu argachuuf keessi kiyya akkami jenne of gaafachu qabna. ‘Keessi kiyya waanyo, jibba, gadoo qabachuu, tuffii, of tuulu, fi kkf’ kan guuttame moo kanarraa qulqulludha jenne of haa gaafannu.
Akkuma qulqullinna qalbii teeti irratti xiyyeefattuun akkasuma gammachuu fi milkaa’inna argatta. Fuggisoo kanaa immoo akkuma keessa kee dagattuun gammachuu fi milkaa’inna dhabda.
Namni dogongora (aybii) namaa barbaadu dhiise kan ofii irratti xiyyeefachuun sirreessuf carraaqu dhugumatti Insha Allah gammachuu fi milkaa’inna ni argata. Namni of irraanfate dogongora nama irra barbaadu immoo jireenyi isaa jireenya moofati. Nama waan gaarii hojjatu tuqaa gurraatti yoo irratti arge, isa gadi xiqqeessu fi jibbuun amala isaati.
Walumaagalatti keessa keenya jijjiruu irratti yoo xiyyeefanne, jireenya keenya haroomsa adeemna. Akkuma hanqinna keenya barbaadun sireessuf carraaqnuun goodda milkaa’inna fi gammachu irra ijjachaa adeemna.
2.Gufuwwan gaara sitti fakkaatan san tuqii– Yommuu jireenya keenya haaromsuuf kaanu, gufuwwan baay’ee of dura tuulla, dhiibban alaas nu dura tuula. Gufuwaan gaara nutti fakkaatan kana tuqu ni sodaanna. ‘Off ni ulfaata hin danda’u’ jechuun irraa garagalla. Gufuwwaan fundura keetti tuulaman sanniin mee tuquuf yaali. Fakkeenyaf qalbii tee waanyu, jibba, nama hamatu irraa qulqulleessuf kaate haa jennu. Gufuwwaan akka qalbii tee hin qulqulleessine si godhan maal fa’a? tarreessi! ‘Ani qalbiin tiyya garmalee badde jirti nama waanyu, jibbuu, hamachuu hin dhiistu’ jettaa mitiree? Guyyaa tokkon qalbii tee qulqulleessun ni ulfaata akkuma guyyaa tokkoon mana ijaarun ulfaatu.
Gufuwwan kanniin suuta suutan kaasuf guyyaa guyyaan carraaqi. Arrabni kee nama hamatu barate, yookiin cal’iseetumaan odeessa haa jennu. Amala kana jijjiruun gammachuu argachuu barbaaddaa, mitiree? Gufuun si dura jiru maaliidha? Namni oduu sitti fidu gufuu tokko, namni ati oduu itti fiddu gufuu lamataati, osoo hin guutatin shakkiin odeessun gufuu sadafaati. Akkamitti jijjirta ree kanniin? Jalqaba nama oduu sitti fidu irraa dheessi. Lama oduu nama biraatti fiduu irraa arraba kee qabi. Sadii ija shakkiitin nama hin ilaalin. Afur hanqinnaa fi balleessa baay’ee akka qabdu yaadadhu. “Qaallun taa ofitu hin beektu taa ormaa raagdi.” Jedhaa mitiree Oromoon yoo mammaaku. Atillee dogongora kee hin beektu tan ormaa raaguf deemtaa ree? Nafsee ‘aybii namoota odeessi’ siin jettu saniin,’Cal’isi! teetu hin beektu tan ormaa raagda, mee ilaali hanqinna fi balleessa ati qabdu. Cal’isi maaltu si galche waa’ee namaa?’ Jedhiin.
Kuni akka fakkeenyati. Jireenya kee akka hin haaromsine gufuwwan adda addaa qorachuun tarreessi. Fundura keeti kaasuf carraaqi .
Erga gara jijjiramaa seenten boodas gufuwwan baay’een duubatti si harkisu. Gufuwwan duubatti si harkisan hanbisuuf carraaqi. Osoo deemtu si kuffisi, osoo hin beekin yookiin osoo beektu. Kufte achitti hin hafinii olka’i. Fakkeenyaf rakkoo dargaggootaa yeroo ammaa keessaa tokko ibidda jaalalati. Nama tokko waliin hariiro haraama ni uumu. Ibidda kanatti erga seenanii booda, jireenya isaani akka hin haaromsine duubatti isaan harkiisa. Miseeji fi bilbilli halkanii guyyaa sammuu fi yeroo isaani guba. Dhiisus barbaadu garuu hin ta’uuf. Akkanumatti jireenya nuffisiisa jiraatu. Insha Allah mata duree ‘Ibidda Jaalala’ jedhu jalatti bal’innaan ni ilaalla. Walumaagalatti gufuwwan dubatti nu harkisan dhiisuf carraaqun jireenya keenya haaromsu dandeenya.
3.Summii “Hin danda’u” jettu of keessaa baasi- Jireenya keenya akka hin haroomsine summii kan sitti ta’uu tokko gaale, “Hin danda’u, yeroo hin qabu, garmalee ulfaata fi kkf’ jettudha. Summiiwwan kanniin mataa kee keessaa haaquf carraaqi. Sammuun kee hin dandettu, ni ulfaata yommuu siin jedhu, hojjachuu jalqabi. Hojicha tuqi. Irra deddebi’i hojjadhu. Ammas irra deebi’i hojjadhu hanga wanta tokkotti baatutti. Eeti adeemsa kana keessatti ni dogongorta.
Dogongorri kee kan irraa barattu malee kan duubatti si harkisu hin ta’in.
Sababa dogongora keetin qaana’uun achitti kufte hin hafin. Namni dogongora tokko malee takkaan milkaa’u akka hin jirre beeki. Ammalle hojjadhu, dogongoruu dandeessa, ammallee hojjadhu kasaaru dandeessa, ammalle hojjadhu wanti yaadde si ta’uu dhiisu danda’a. dogongora kanniin yommuu uumtu karaan ati hordofaa jirtu akka si hin baasne sitti akeeka, gara funduraatti karaa kana hordofuu akka hin qabne sitti agarsiisa. Gabaabumatti yaada hin danda’u jechuun sammuu kee cufuu dhiisiti wanta si harka jiruun wanta hojjachuu dandeessu dalaguun sammuu fi ija kee banii, jireenya kee haaromsi.
4.Namoota biroo waliin of bira of hin qabin- Wantoonni akka ol hin guddanne nama qancarsan keessaa tokko namoota nu olii ilaalun, uff akkamitti bakka kana gaha, nama akkanaa ta’uu hin danda’u jechuun sammuu fi ija keenya cufna. Wanti beeku qabnu namtichi sun takkaan bakka san hin geenye. Akkuma keenya kaleessa innis nama dadhabaa fi waa hin beekne türe. Sababa carraaqqi isaatin Rabbiin ol guddise. Innis carraaqe bakka kana gahe. Nu hoo maaltu nu dhowwa? Yeroo wal qixaa qabna. Guyyaa takkaan utaale achi hin geenye.
Carraaqi sa’aati sa’aati, guyyaa guyyaa , torbaan torbaani, ji’a ji’aa, wagga waggaa walitti kuufamanii milkaa’inna ijaaru.
Atillee guyyaa guyyaan yoo carraaqxe Insha Allah guyyaa tokko milkaa’innaa fi gammachuu barbaaddu ni argatta.
Gudunfaa
Jireenya keenya guyya guyyaan haaromsuuf carraaqun milkaa’innaa fi gammachutti nu geessa. Haroomsi guddaan haroomsa qalbiiti. Qalbiin motora jireenyati. Yoo ishiin badde wanti hunduu ni bada. Yoo ishiin tolte wanti hunduu ni tola. Qalbii keenya qulqulleessuf yoo carraaqne jireenya keenya haaromsaa jirra jechuudha. Fuggisoo kanaa immoo qalbii teenya yoo irraanfanne jireenyi keenya moofa fi jibbisisaa ta’aa adeema,mitiree?
Insha Allah hanga torbaan mata duree ‘Ibidda Jaalala’ jettuun walitti deebinutti Assalamu aleykum wr wb.
Kuni websaayiti haarawa waan ta’eef barruule dabalataa www.sammubani.wordpress.com irraa argachuu dandeessu


text:
Calleen dooqahalluuwwan addaddaa qabu fi saba Oromoo biratti meeshaa akka faayaatti fayyadu dha. Uumamaan Calleen lafa keessaa argamu akkuma jiru mukeen fi sibiilota biroorraas hojjetamuu danda’a.
Warreen dhiiraa Callee dirachuun isaanii seeraan dhorkamuu baatullee caalaatti kan kaayyatu garuu dubartoota dha. Cidhaaf, kabaja ayyaanota aadaa addaddaa fi simannaa keessummootaa, kkf. yoggu bahan dubartootni Calleedhaan of miidhagsu. Dubartootni Callee halluuwwan addaddaan miidhagde kaayachuun isaanii akka isaan uumamaan kennaa hedduun guutaman kan agarsiisu ta’uullee kan dubbatan ni jiru (Dirribii Damussee, Ilaalcha Oromoo፡Barroo Aadaa, Seenaa fi Amantii Oromoo, 2009:29-30; Dudhaa, 1998:30).
Faayidaan Callee inni ijoon akka faayaatti tajaajiluu dha. Dubartootni adda/mataatti keeyyatu; morma isaaniitti diratu; meeshaa miidhaginaa biroo waliin harka isaaniitti qabatu; uffata isaaniittis hodhatu. Calleen faaya Oromooti yoggu jennus namaaf qofa miti; meeshaaleen (akka qabee, elemtuu fi hanqalbaa fa’a) akkasumas fardeen illee Calleedhaan miidhagfamu.
Callee fi meeshaaleen kana fakkaatan biroo kunneen adda-durummaan “faayaaf” yaa oolanuu malee akka sadarkaa isaaniitti kabajas ni qabu. Kabajni Calleef kennamu garuu isa meeshaalee ulfoowwan biroof (Kallacha, Bokkuu, Siinqee, Caaccuu fi Qanafaaf) kennamuun gadi ta’uu ni mala. Ni kabajamu jechuun garuu “ni waaqeffatamu” jechuu miti; Oromoon kan waaqeffatuu fi kan akka faayaatti itti fayyadamu adda baasee saba beeku dha.
Akka aadaa fi sirna Oromootti Calleen kan waaqeffatamu miti yoggu jennu garuu namootni Oromoo ta’an hundinuu gocha kanarraa bilisa jechuu miti. Dhalataa Oromoos ta’e saba biraa keessa Callee akka faayaatti fayyadamuu dhiisuun dhadhaa dibanii, qabee keessatti naqanii, bakka dukkanaa’aa kaayanii kan itti waaqeffatan ni jiraatu. Gochaan akkanaa jiraachuu malus garuu kan Oromoos ta’e saba biraa akka waliigalaatti bakka bu’u miti; saba kamiyyuu keessatti namni dhuunfaan gaariis hojjatu badaa hawaasa bal’aa bakka bu’uuf gonkumaa hin danda’u.
Callee mallattoo faayaas ta’e waaqeffannaa kan taasisuu danda’uu maalummaa meeshaa sanii osoo hin taane ilaalcha fi gocha namootaati. Meeshaan tokkichi akka murtoo namootaatti faayidaa addaddaaf ooluu ni mala: Kiristaanotni ittiin kadhannaa gaggeessu [“maquxariyaa”]; akkasuma Musliimonnis ittiin du’a (kadhannaa) taasisu; kaanimmoo meesha kanuma akka “waaqaatti” kunuunfachuu malu. Oromoon garuu akka aadaa isaatti Callee faaya taasifata (ittiin sanyii/hidda dhaloota isaa lakkaawwata kan jedhanis ni jiru) malee hikoo biraa hin kennuuf!
Nu Ofkalchaa!


text:
Humnootii raayyaa ittisa biyyaa Itiyoophiyaa fi ripxe loltoota gidduutti waraanni geggeessamaa jiru gara Finfinneetti siqaa jira jechuu dhaan Yunaaytid Isteetis, Ferensaayii fi Jarmaniin lammiiwwan isaanii Itiyoophiyaa keessaa akka ba’an kanneen yaadachiisan biyyootii ka birootti dabalamanii jiraachuun gabasamee jira.
Tokkummaan mootummootaa gama isaan miseensonni maatii hojjettoota isaa Itiyoophiyaakeessa jiraii haala isaan gamasii itti ba’an balalii mijeessuufii isaa ifa taasisee jira.
Gama biraan prezidaantonni biyyoota hollaa Keeniyaa fi Afriikaa kibbaa dhukaasa dhaabiinsi yeroo hatattamaa akka tolfamu kanneen gaafatanitti dabalamaniiru.
Haalli nageenyaa Itiyoophiyaa akkuma hammaataa adeemeen, waan ta’uuf jiru ilaalchisee yaaddoon jiru illee dabalaa adeemuu gabaasaaleen ibsaa jiran. Haalli nageenyaa yoo hammaate, humnoonni addaa Ameerikaa lammiiwwan biyya isaanii fi hojjettoota embsiif eegumsa akka godhan qophaa’uu isaanii CNN gabaasee jira.
Gama biraan Yunaayitid Isteetsitti jila addaa gaanfa AFriikaa kan ta’an Jefirii Feltman kalessa tuuta oduuf ibsa kennaniin qaama mara gara walii galtee lola dhaabinsaa irra ga’uuf fooya’inni argameera jedhan. Feltman walitti bu’iinsi waraanaa sabatiinsaa fi tokkummaa Itiyoophiyaa balaa irra akka hin buune yaaddoo jedhu qabaachuu isaanii ibsaniiru.


text:
Betru Dibaba
______________________________________________
Sirna federaalizimii Itoophiyaa keessatti, mootummoonni Federaalaa fi Naannolee aangoowwan qaban guutuu fi wal qixa. Guutummaa fi walqixxummaan aangoowwan mootummoota kanneenii guutummaa fi walqixxummaa lakkoofsan ibsamu osoo hin taane, guutummaa fi walqixxummaa aangoowwan sadan; seera tumuu, raawwachiisuu fi abbaa seerummaa qabani dha. Kanaafis, wal kabajuu fi wal tumsuu qabu; Heera Federaalaa keewwattoota 1, 8, 39, 47 fi 50(8).
—
Oromiyaan miseensa federeeshinii, Naannoo taatee hundooftu illee hojmanni waggoota 25 oliif turee fi ammas jiru kan Oromiyaa Naannummaan (Statehood) ga’e miti. Oromiyaan Naannummaa akeeka waliigaltee fedaraalizimiin ittiin ijaarame hanqachuu dhabuun dhadhabbina Mootummaa Naannichaa yookin/fi fedha aangessuu dhabuu Mootummaa Federaalan ibsamuu danda’a. Ta’us, uumanni Oromoo fi Oromiyaan adda ba’anii hin beekan. Uumanni kun uummata tasa abdii kute miti. Tarkaanfii uumanni fudhachaa jiru keessatti sirnoonni armaan gadii yoo raawwataman kaayyoon uummanni Oromoo Oromiyaa Naannummeessuuf qabu fiixa ba’a.
—
1. Sabboonummaa
‘Ani Oromoo dha!’ jechuun nama sodaatuf yakka, nama jabaaf gootummaa ta’uu hin qabu. Oromummaan mirga namummaa malee miira sodaa yookin gootummaa miti. Sabboonummaan of beekuu fi of kabajuu, fi ijaarsa xilsammuu fi tokkummaa uummataa ti.
Oromummaan aadaa, seera, siyaasa fi hawaas diinagdee Oromiyaa keessatti ibsamu mootummoota fuulduratti adda ba’iinsa, mormii fi diinummaa ta’ee fudhatamuu hin qabu. Uummanni Oromoo akka uummataatti, sadarkaa dhuunfaa olitti, Oromummaa ijaaruu fi ittiin sabboonuu qaba.
—
2. Birmadummaa
Birmadummaan uummata Oromoo yeroo hundaa harkuma uummata Oromoo turuu qaba. Birmadummaan uummataa uummatumaan kallattiin ibsamuu qaba. Oromiyaa keessatti, birmadummaan uummata Oromoo abbaa aangoo ol’aanaa Oromiyaa ta’uu waliigaltee kamiifuu dhiyaachuu hin qabu. Birmadummaan Oromoo mirga, dantaa, faayidaa fi abbummaa Oromiyaa keessatti xiyyeeffannoo argachuu qaba.
—
3. Dachee
Oromiyaan dachee tokko; qaama lafaa fi bishaan uuwwiste dha. Dacheen Oromiyaa kan yeroo yerootti jijjiiramtuu fi qaamni fedhe akka gogaa hoolaa gabaa baasee gatii guyyaatti gurguratu osoo hin taane, dachee tasgabboofte, tokkummoofte fi Oromiyaan qofti aangoo irratti qabdu ta’uu qabdi. Uummanni Oromoo dachee Oromiyaa irratti humna ittisaa fi lafa weerarame ittiin deebisu ijaaruu qaba.
—
4. Mootummaa
Uummanni Oromoo mootummaa fi dhaabbata adda baasee beekuu fi ijaarrachuu qaba. Mootummaa siyaasawaa Oromiyaa keessatti mul’atu ijaarrachuu qaba. Mootummaa siyaasawaa kanaafis aangoo sadan mootummaa goonfachiisuun Oromiyaa akka bulchu waliigaltee hawaasaa raawwachuu qaba.
—
5. Walitti dhufeenya
Bara ammayyaawaa kana keessatti uumanni Oromoo balbala Oromiyaa banaa gochuu qaba. Oromiyaan akka Naannootti, uummanni Oromoo akka Uummataatti beekamtii saboota biroo fi addunyaa bira ga’uu qaba. Walitti dhufeenya kanaan, sirni wal kabajuu, wal fudhachuu fi waliin jiraachuun baratamuu qaba.


text:
Qalbeessaa Dhangayaatiin.
Natti dhagaa’ame. Dubartii ulfatu hidhamaa jira. Haadhaaf daa’ima addaan baasanii Harma irraa kutanii haadha mana hidhaa kahaa jiru. Dubartiin ulfi eessatti shiftite?.
Abbaa gadaa Koree Teknikaa ta’antu Lixa keessaa, Iluu Abbaa Boor keessaa hidhamaa jira. Abbaan Gadaa shiftaadhaa?
Maanguddoo ganna 70 oliitu hidhamee Sanqallee jira. Jaarsa dulluma keessaa kanatu shiftaadhaa?
Sheekota Amantaa Musiliimaa gaggeessantu hidhamee jira. Qaamni ergama amantii qabatee amantii babal’isuuf deemu shiftaadhaa?
Qeesota Waldaa gaggeessantu hidhamee jira. Qeesiin uummata gaggeessu shiftaadhaa?
Hiikkaan shiftaa maali? Shiftaan maqaa eenyuuf mogga’udha.
Qabeenya Qote bulaa Oromoo gubataa jira. Kana itti gaafatamaan Liigii dargaggoo KFO obbo Addisuu Bullaallaa VOA Afaan Oromoo‘f yaada laatee jira. Uummatni Oromoo Gujiis waraana mootummaa himataa jira.
Mana Qote bulaa gubanii mana shiftaa gubne jechuun hiika maalii qabaa?
Qabeenya Qote bulaa barbadeessaa, kan shiftaa barbadeessine gaafa jedhamu mootummaan eenyu waliin jiraachuu barbaada?
Mootummaan uummataan Shiftaa erga jedhee eenyuun gaggeessaa? Uummata miliyoonaan lakkaa’amuuf maqaan shiftaa erga laatamee eenyuu waliin bulaa?
Muummicha Ministeeraa Dr. Abiyyi Ahemad faa, balbala Dimokiraasii banan jedhamanii abdataman. Balballi dimokiraasii banamuu jechuun uummataaf maqqa hinmalle moggaasuu miti. Balballi dimokiraasii banamuu jechuun, Mormitoota farrajuu miti. Dirreen dimokiraasii erga bal’atee jiraatee namuu akka itti dhagaa’ametti yaada isaa karaa nagaa haa ibsatu kan jedhu Dimokiraasii yoo ta’u heraaf seera biyyattiin raggaasifamee jira.
Amma qabeenya uummataa gubuun shiftummaan utuu qaama mana uummataa gubuuf hinlaatamin uummata manni isaa gubateef maqaan shiftaa laatamaa?
Afaan Qawween hindeemnu jechaa, afaan Qawween deebisaa jirra jechuun maal jedhama?


text:
Aanaa Calliyaatti Qeerroon daandii cufuun ummata isaanii haleellaa waraana Biltsiginnaarraa qolataa, Qabsoo Oromoo tumsaa jiru.
Godina Shawaa Lixaa Aanaa Calliyaatti Qeerroofi Jiraattonni naannoo walta’uun Lola uummata Oromoo naannoo waraanni bilisummaa Oromoo keessa socho’u jiraatan duguuguu fi Waraana Bilisummaa Oromoo balleessuuf labsame waloon qolataa jiraachuun himame.
Qeerroofi jiraattonni Aanaa Calliyaa daandii gara Aanaa Midaa Qanyii fi Waayyuu Gooban geessu cufuun sochii waraana Biltsiginnaa danqanii, hawaasa isaanii haleellaa humnoota Biltsiginnaatiin qe’eesaa irratti dhiigaa jiru baraaruu irratti argamu. Kana mallees bifa garaagaraan Qabsoo dhalattoonni sabichaa kabajamuu mirga Oromoof taasisan tumsaa jiraachuu maddeen naannichaarraa odeeffanneerra.
Maddeen odeeffannoo OMN naannichaa akka nuuf ibsanitti, keessumaa bakka Adda Leencaa jedhamutti Qeerroon daandii kutuu fi haala banuuf rakkisaa ta’een cufuun sochii waraana biltsiginnaa danqaniiru.
Waraanni Biltsiginnaa haala isa mudateen rifaatuu keessa seenuu kan ibsan maddeen odeeffannoo OMN kunniin, Kaleessa uummata gabaa magaalaa Geedoo dhaqu guddaa xiqqaa, dhiiraa dubartii osoo hin jedhin dirqisiisuun, daandii Magaalaa Geedoo hanga Leencaatti cufamee ture bansiisuuf yaalaa turuu himan. Haata’u malee daandiin iddoo Leencaa jedhamurraa eegalee hanga magaalaa Baallammiitti jiru hanga Oduun kun qindaa’etti cufaa ta’uu ibsan.
Qeerroon daandii kutuun walqabatee murni aangoorra jiru waraanasaa lola naannichatti geggeeffamaa jiruun madaa’an kaafachuullee danqameera jedhu maddeen odeeffannoo OMN. Daandii kutuun alattis Qeerroon Waraana Bilisummaa Oromoof tumsa garagaraa gochaa jiraachuus ibsan.
“Lolli yeroo ammaa Oromiyaa irratti labsame lola qaama hidhate qofa irratti fuulleffate miti” jedhu Jiraattonni naannichaa. Lola waloon nurratti baname kana waloon qolachuu malee falli eeggannu hin jirus jedhan.
Gama Biroon Waraanni Mootummaa Magaalaa Baallammii keessa buufatee jiru Abbootii Qabeenyaa fi Ilmaan isaanii adamsanii hidhuun maallaqa uummatarraa saamaa jiraachuu maddeen odeeffannoo OMN ibsan. Magaalaa Geedoottis haala walfakkaatutu mul’ata jedhan.
Lolli amma Oromiyaa irratti labsame, lola Oromoo mara irratti labsame ta’uu hubachuun gocha duguuggaa sanyii bulchiinsi Abbaa Hirree Abiy Ahimad uummata keenya irratti labse waloon qolachuuf hunduu of qopheessuutu barbaachisa jedhan. Kutaalee Oromiyaa maratti, keessumaa iddoowwan lolli deemaa jiru hundatti Qeerroo fi Ummanni wal ijaaruun sochii waraana Biltsiginnaa akka danqu, uummatasaa akka baraaruu fi obbolootaafi ilmaansaa qabsoo hadhaawaatti jiraniif tumsa gama isaatii akka mul’isu dhaaman.
Waraanni Bilisummaa Oromoo gama isaatiin Qeerroo fi Qarreen Oromoo mana taa’anii dhumuurra qabsoo geggeeffamaa jirutti akka makamaniif waamicha dhiyeesseera. “Waraanni Oromiyaa irratti labsame, nu osoo hin taane isin fixuuf kan labsamedha, kun ammoo iddoowwan garaagaraatti qabatamaan mul’ataa jira” kan jedhe Waraanni Bilisummaa Oromoo, dargaggoon Oromoo mana taa’ee dhumuun hin barbaachisu jedheera.
Namni kamuu kallattii isaaf aanja’uun qabsoo bilisummaa oromoof taasifamu kana tumsuun waraana bulchiinsi abbaa hirree Itoophiyaa, Oromiyaa irratti labse qolachuutu barbaachisa jedhe. Hawaasni iddoowwan lolli itti geggeeffamu jiraatus nageenya isaatiif ofeeggannoo barbaachisu gochuu akka qabu dhaameera.


text:
Mootummaan Tigraay mootummaa Federaalaa wajjiin dhoksaan marii taasisaa akka jiru gabaafame.
Akka Sudan Post gabaasetti mootummaa Federaalaa fi Adda Bilisummaa Ummata Tigraay kan Tigraay bulchu jidduutti xalayaa nagaa wal jijjiiruun dhoksaan taasifamee jira.
Qondaala olaanaa mootummaa Tigraay tokkotu natti hime kan jedhe gabaasni Sudan Post kun, xalayaan fedhii marii nageenyaa ibsu karaa bakka bu’aa dhimma alaa Tigraayiin mootummaa Federaalaatiif ergamee jira.
Mariin nagaa gareewwan lamaan jiddutti ifaan jalqabamuu baatuus karaa al-kallattiitiin marii taasisaa jiraachuu isaanii gabaasaaleen mul’isan bahaa kan jiran yammuu ta’u, mootummaan Federaalaa haal-dureewwan mootummaan Tigraay dhiyeesse kufaa taasisuu isaa gabaasa kana keessatti eerame jira.
Qondaalli mootummaa Tigraay eenyummaan isaanii hin ibsamin kun haal-dureewwan mootummaa naannoo Tigraayiin dhiyaatan mootummaa federaalaa biratti fudhatamuu dhabuun marii nageenyaa jedhameef gufuu ta’uu akka danda’u ibsaniiti jiru.
Jalqaba bara 2022 pirezidaantiin mootummaa Tigraay Doktar Dabrastiyoon Gabramikaa’el turtii BBC waliin taasisaniin mootummaa Federaalaa wajjiin karaa naannawaatiin mari’ataa jirra jechuun dubbataniiti turan.


text:
Roobii darbe tokkummaan mootummootaa qabiyyee mirga namaa Ertraa keessaa ilaalchisuun gabaasa tokko dhaggeeffatee jira. Gabaasa sana ilaalchisuu dhaanis tokkummaa mootummootaatti ambaasaadderri Ertraa obbo Girmaa Asmeroom deebii kennaniiru.
kabajamoo presidentii fi kabajamoo keessummootaa jechuun kan jalqaban golli naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa Adoolessa bara 2015 itti gaafatama isaanii kan haaresseef gabaastuun addaa haasaa isaanii ennaa jalqaban.
Erga Sanaa qabee komiishina qorannaa dhimma Ertraa keessatti bakki isaanii dura teessummaa akkuma eegametti jiraachuu ibsanii gabaasi koo kun jedhan yaaddoo ijoo ta’an keessaa baatii waxabajjii bara 2015 qabxiilee ani gumii walii galaaf dhiyeesse keessatti haammatameera jedhan.
Kanneen kunis walabummaa dinagdee, aadaa fi hawaasummaa seeraan ala namoota deddeebisuu fi ji’a ji’aan dhimma daa’imman kuma shan ta’an waliin biyyaa ba’anii ilaallata ka jedhan Shiilaa keeteruut dursanii garuu mootummaan Ertraa fooyyesse kan ittiin jedhan adeemsa seeraa fi sirna murtii haqaa tuqaniiru. Akkasumas dhimma mirga dubartootaa fi ijoollee irratti Ertraan hirmaachuun kan isee galateeffachiisu ta’uu illee hin dhoksine.
Garuu Ertraan dhimma hidhaa irratti dararaa jiruu gama ilaaleen Onkoloolessa 24 gabaasa dhiyeessuun irra ture waan hin dhiyeessineef sana akka dhiyeessitun jajjabeessa jedhan Ms kitaruuth.
Haa ta’u malee Ms Kiraaruuth hojii qorannaa geggeessaniif Ertraa biraa deggersa hagamii attamii argataniiru.
Kabajamoo presidentii fi akkasumas kabajamoo hanga har’aatti Ertraa seenuun kan naaf hin eeyamamne ta’uu ennaan ibsu gaddatu natti dhaga’ama. Iyyati koo inni dhumaa kan gale Hagaya 18 ennaa ta’u hanga yoonaa deebiin naa hin kennamne.
Mootummoonni Beeljium, Fiinlaand, Netherland fi Briteen waggaa kana eeyama biyya isaanii seenuu waan naa kennaniif nan galateeffadha.
Ertraa seenuu dhabuu kootiin rakkoo itti gaafatama koo ba’uu dadhabuu koo naa salphisee jira. Biyyoota kana keessa kanneen jiran waaltaalee manneen barnootaa fi koolu galtootaa dahta barbaadan waliin wal argee waa’ii dhiitamiinsa mirga namaa Ertraa keessaa hubachuu danda’eera jedhan.
Qorattuun addaa Ketaaruuth duraan kan ibsan waa’ee mirga daa’immanii gabaasa isaanii kana keessatti tuquu dhaan achuma Ertraa keessatti waggoota lama dura seenaa ijoollee iggitamanii kaasaniiru.
Bara 2013 keessa Ertraa keessaa ukkaamsamanii bakka gammoojjii ilmoon namaa keessatti keessatti ugguraman keessa bakka itti walitti qabaman tokkotti kan geessaman ijoollee dhiiraa umuriin waggaa 12 fi 14 odeeffannoon na ga’e.
Ragaan ittin mirkaneeffadhu waan ani hin qabaanneef odeeffannoo kan itti hin gargaaramne. Gabaasa koo kan qorannaa mirga namaa keessas hin galchine.
Haa ta’u malee duraan waggaa kana bakkuma ilmoon namaa keessatti iggitamu kana keessa kan turan ijoolleen dhiiraa kun lamaan namoota seeraan ala nama deddeebisaniin butamanii maatiin isaanii gad dhiisisuuf maallaqa akka baasan eegaa akka turan kan beeku namni tokko deebii qabatamaa naaf kenne.
Himannaan kun kan mul’isu dhiittaan mirga namaa achuma Ertraa keessatti itti fufuu isaa ti jedhan.


text:
Daawwannaan Pirojektii Invastimantii Gaggeeffame
Jiilli Komishiinara Komishinii Invastimantii Oromiyaa Dr Baayisaa Badhaadhaatiin durfamu Pirojektii Warshaa Qorichaa Kilichi Istiroo Baayooteek plc GAONF Aanaa Baarrak keessatti argamu gaafa guyyaa 21/4/2013 Daawwate. Warshaan Qorichaa Kilichi Istroo Baayooteek plc kun Abbaa Qabeenyaa Biyya keessaa fi Hindiidha. Pirojektichi akka Afrikaa Bahaatti sadarkaa 3ffaa irratti kan argamuudha.
Komishiinarri Komishinii Invastimantii Oromiyaa Dr Baayisaa Badhaadhaa akka jedhanitti Komishinichi Pirojektoota Invastimantii hojii keessa jiran itti dhiyeenyaan deeggaruun daraan bu’a qabeessa akka ta’an gochuu fi Pirojektoota Invastimantii Haaraa gama hundaan Faayidaa ol aanaa qaban kanneen Warshaa Qorichaa Kilichi Istroo Baayooteek plc fakkaattanii fi Diinagdee Naannoo keenyaa darbees Biyya keenyaaf baay’ee murteessaa ta’an Simachuun gara hojiitti akka galan taatisuun Invastimantii Naannichaa daraan babal’isuuf Xiyyeeffannoon hojjechaa jira. Bara Baajataa 2013 keessas Pirojektoota Invastimantii 4,200 ol Simachuun akka danda’ame Dr Baayisaan Dabalataan ibsanii jru.
Siyyum Hayiluutu gabaase
Muddee 21, 2013
Related Posts
1 Comment
-
off white outlet June 25, 2021 at 4:03 pm
My husband and i ended up being absolutely joyous when Ervin could finish up his studies while using the precious recommendations he made from your web site. It is now and again perplexing just to find yourself handing out information and facts which usually other people might have been trying to sell. And we do understand we now have the writer to be grateful to for that. Most of the illustrations you made, the straightforward web site menu, the friendships your site help instill – it’s got everything extraordinary, and it is leading our son and the family recognize that that concept is enjoyable, which is pretty fundamental. Thank you for all the pieces!
Comments are closed.


text:
Bara kana yeroo filannoon Keeniyaa keessatti geggeessametti poolisoonni Keeniyaa dubartoota hedduu humnaan gudeeduu isaanii fi namoota hidhannoo hin qabne hedduu irratti haleellaa geggeessuu isaanii gareen mirga dhala-namaaf falmu – Hiyuumaan Raayits Watch gabaasee jira.
“Keeniyaa keessatti dubartootaa fi durboota hedduu irratti hookkara saalaa hedduu tu geggeessame. Dhiirota irratti illee hookkarri quunnamtii saalaa geggeessamee jira.” – jedha gabaasaan haaraan, har’a, garee mirga dhala-namaa Addunyaan bahe kun.
Hiyumaan Raayits Waachii fi gurmuuleen mirga dhala-namaa ka biroon, poolisoonni Keeniyaa humna gitaa olii geggeessuudhaan ajjeechaa, reebicha, qaama namaa kukkutuu, saamichaa fi qabeenyaa barbadeessuu geggeessuu isaanii – ragaa harkaa qabna, jechaa jiran.
Abboota-manaa fi ijoollee durbartoota sanaa irratti dararaan geggeessamuus, gabaasaan Hiyumaan Raayits Wach dubbatee jira.
Hoogganaan Poolisii Keeniyaa – Jooseef Booneet, gabaasaan kun, guutummaatti gabaasaa dharaa ti, jedhanii, akka gurmuun mirga dhafla-namaa “Hiyumaan Raayits Wach”, himannaalee isaa kanaaf gabaasaa ragaa dhiheessu gaafatan.
Gabaasaan kun, kanneen hookkarri quunnamtii-saalaa nu irratti geggeessame, jedhan - dubartoota 65, durboota 3 fi dhiirota 3 waliin gaaffii fi deebii geggeessame irratti hundaa’uun qindeessame.


text:
Dhiibbaa walitti bu’iinsi Raashiyaa fi Yuukreen dhiyeessii midhaan nyaataa Afrikaarratti qabu
Finfinnee, Gurraandhala 19, 2014 (FBC) – Raashiyaa fi Yuukreen gabaa midhaanii addunyaarratti biyyoota ga’ee olaanoo taphatan ta’uun isaanii beekamaadha.
Hoggantoonni biyyoota Afrikaa walitti bu’iinsa Raashiyaa fi Yuukreen ilaalchisee xiyyeeffannoo kennuu qabu jedha gabaasni Ze Konvarzeeshin baase.
Akka gabaasaaleen garaagaraa ibsanitti biyyoota lameenii fi Afrikaa gidduutti daldalli oomishaalee qonnaa haalaan ni gaggeeffama.
Bara 2020 qofaatti biyyoonni Afrikaa Raashiyaarraa oomisha qonnaa Doolaara biiliyoona 4tti shallagamu bitaniiru. Kanneen keessaa %90 oomisha qamadiiti.
Bifuma walfakkaatuun bara walfakkaataa keessa biyyoonni Afrikaa oomisha qonnaa Doolaara biiliyoona 2.1 Yuukreenirraa kan bitan yoo ta’u walakkaan isaa qamadii, %31 ammoo oomisha boqqolloo akka ta’e ragaaleen ni mul’isu.
Irra jireessaan biyyoonni Afrikaa biyyoota kanneen irraa oomisha qonnaa bitan jalqabarratti Ijipti yoo taatu Sudaan, Naayijeeriyaa, Taanzaaniyaa, Aljeeriyaa, Keeniyaa fi Afrikaan Kibbaa ta’uu ragaaleen ni eeru.
Biyyoonni lameen kunneen oomisha qamadii addunyaa keessaa Raashiyaan % 10, Yuukreen ammoo %4 kan uwwisan ta’uu ni himama.
Gabaa oomisha qamadii addunyaa bara 2020n Raashiyaan %18 yoo qabattu Yuukreen ammoo %8 kan qabdu turte.
Gama biraatiin Yuukreen dhiyeessii zayita suufiin addunyaarraa gahee %40 qooddatti.
Duula waraanaa Raashiyaan Yuukreen irratti banteen walitti bu’iinsi biyyoota lameen gidduutti uumame dhiyeessii midhaan nyaataa addunyaa ni jeeqa jedhamee amanama.
Wal dhabdeen kun oomisha midhaan nyaataa fi zayita suufii bal’inaan biyyoota kanneen irraa kan bittu ardii Afrikaarraan dhiibbaa geessisuu akka malu tilmaamameera.
Keessumaa biyyoota Afrikaa tokko tokko keessatti rakkooleen hongee, jeequmsaa fi rakkoo tajaajila geejjiba idil addunyaa waliin walitti ida’amuun qaal’aiinsa jireenyaa akka hin hammeessineef yaaddoo uumeera.
Qaala’iinsi jireenyaa waggoottan lamaan darban irraa kaasee haalaan dabalaa dhufe walitti bu’iinsa biyyoota kanneeniin haammaachuu kan malu ta’uu tilmaamameera.
Kanaaf walitti bu’iinsi Raashiyaa fi Yuukreen biyyoota Afrikaa yaaddessuu qaba jedha gabaasni Ze Konvarzeeshin.
Biyyoonni qamadii oomishuun beekaman kanneen akka Kaanaadaa, Ameerikaa fi Awustaraaliyaa carraa gabaa walitti bu’iinsichaan banameefitti fayyadamuun oomisha isaanii sadarkaa olaanaa dhiyeessuu akka danda’an tilmaamameera.
Ta’us galmi ijoon biyyootaa waldhabdeen biyyootaa akka dhaabbatu gochuu ta’uu gabaasichi ibseera.
Ityoophiyaa :- Haa Misoomsinu, Haa Ijaarru, Haa qophoofnu!!!
Fuula Feesbuukii keenyan dabalata odeeffannoo waqtaawaa argachuuf;
Teelegraama https://t.me/afanoromofana
Yuutyuubii Afaan Oromo: https://bit.ly/3FjfCXR
Marsariitii fanabc.com/afaanoromoo
Twiitara https://twitter.com/fanatelevision nu duukaa bu’aa
Yeroo maraa nu waliin waan taataniif isin galateeffanna.


text:
Hayyoonni Oromoo waraanni Oromiyaa irratti labsame waraana WBO irratti labsame qofa osoo hin taane waraana qabsoo bilisummaa Oromoo fi Oromummaa irratti banameedha jedhan.
Hayyuun seenaa piroofeesar Isqi’eel Gabbisaa, hayyuun falaasamaa fi geggeessummaa doktar Huseen Kadiir fi barsiisaan saayiinsii siyaasaa doktar Milkeessaa Miidhagaa turtii OMN waliin taasisaniini kana kan jedhan.
Bu’aan waraana kana irraa argamu biyya diiguu fi dhiiga lammilee dhangalaasuu akka ta’e ibsanii jiru.
Hayyoonni Oromoo Piroofeessar Isqi’eel Gabbisaa, doktar Huseen Kadiir fi doktar Milkeessaa Miidhagaa xiinxaala sagantaa OMN Gaaddisa Raabaa Doorii irratti kennaniin “waraanni Oromiyaa irratti labsame dhimma Waraanaa Bilisummaa Oromoo qofa osoo hin taane dhimma eenyummaa Oromooti” jedhan.
Hayyuun falaasamaa fi geggeessummaa doktar Huseen Kadiir “Waraanni lixa fi kibba Oromiyaatti adeemsifamaa ture. Hidhaan, ajjeechaa, reebichii fi saamichi waggoota afran darban ummata Oromoo irratti taasifamaa ture. Waraannni osoo hin labsamin adeemsifamaa ture.” jedhan.
Waraanni amma Oromiyaa irratti labsame ammoo waraana humnoota alaa fi keessoo hirmaachisee labsamee dha kan jedhan doktar Huseen Kadiir, “Oromiyaa irratti lola labsuun ibidda hin dhaamne qabsiisuudha” jedhan.
Oromiyaan nagaa yoo hin argatin Itoophiyaan nagaa argachuu hin dandeessu kan jedhan hayyuun falaasamaa fi geggeessummaa doktar Huseen Kadir waraanni Oromiyaa irratti labsame waraana biyyattii diiguu danda’uudha jedhan.
Kolleejjii Mishigaan Albiyoonitti saayinsii siyaasaa kan barsiisan doktar Milkeessaa Miidhagaa immoo “Waraanni Oromiyaa irratti labsame, waraana WBO qofa irratti labsame osoo hin taane waraana qabsoo bilisummaa Oromoo akkasuma waraana Oromoo fi Oromummaa irratti labsameedha” jedhan.
Waggootaaf waraanni jibba Oromummaa irratti hundaa’e adeemsifamaa ture kan jedhan doktar Milkeessaa Miidhagaa rakkoo siyaasaa waraanaan furuuf yaaluun qarooma biyyatti ta’ee jira jedhan.
Hayyuun seenaa Piroofeesar Isqi’eel Gabbisaa gama isaaniitiin “waraanni Oromiyaa irratti labsame waraanaa sirna moofaa deebisuudhaaf labsameedha. Mootummaan kun hundee isaa irraayyuu mootummaa dantaa Oromoo eeguu miti” jedhan.
Kayyoo fi akeekni waraana kanaa Oromummaa baleessanii biyya alaabaa, afaanii fi amantii tokko qabdu ijaaruun bara olaantummaa saba tokkoo deebisuudha jechuun ibsanii jiru.
Waraanni tumsa humnootaan Oromiyaa irratti labsame kun garee tokko gammachiisuuf kan labsame ta’u kan ibsan hayyoonni kunniin, mootummaan naannoo Oromiyaa ammoo meeshaa siyaasaa ministira muummeeti jedhanii jiru.
Humni waraanaa mootummaa Itoophiyaa sadarkaa Waraana Bilisummaa Oromoo balleessuu danda’u irraa akka hin jirre kan ibsan hayyoonni kunniin, Waraanni Bilisummaa Oromoo sadarkaa baduu hin dandeenye irraa akka jiru eeranii jiru.
Bu’aan waraana kana irraa argamu biyya diiguu fi dhiiga lammilee nagayaa dhangalaasuu akka ta’es ibsanii jiru.
Dhalattoonni Oromoo raayyaa ittisa biyyaa, poolisii federaalaa fi rippaablikaan gaardii keessa jiran akkasuma humni addaa, milishaa fi poolisiin Oromiyaa waraana Oromiyaa fi Oromummaa dhabamsiisuuf labsame kana irraa qooda fudhachuu irraa akka of qusatan waamichi hayyoota kanneeniin dhiyaatee jira.
Waraanni Bilisummaa Oromoo humnoota waraanaa tumsaan itti bobbaafaman qolachuun injifannoo gonfataa jiraachuu ibsee jira.
Mootummaan biltsiginnaa gama isaatiin duula ammaa kanaan bu’aa gaarii argataa akka jiru hima.
Bu’aa gaarii argataa jiru garuu bal’inaan hin ibsine.


text:
Ji’aa Onkoloolessaa darbee fonqolchaa raawachuudhaa aangoo qabatee kan jiru mootummaa loltootaa kan balaaleffatan lammiileen Sudaan kumataamaan lakkaawaman magaalotaa biyyatti keessatti karaa irratti bahudhaan mormii taasisanii jiru.
Mormiin akka haaraatti jalqabamee kun, jeeneraalonni mootummaa biyyatti qabatanii jiran akka aangoo garaa siviilotaatti dabarsan dhibbaa taasisuudhaaf jedhameeraa.
Mormiin kun magaalotaa Kaartuum, Umdurumaan, Qadaariif fi poort Sudaan, akkasumas kaabaa biyyatti Daarfuur keessatti taasifamee jira.
Fonqolchiin aangoo loltootaan raawwatame, waggoottan 30f sudaaniin bulchaa kan turee sirnaa Cunqursaa Prezidaant Ahimad Albashir boodaa ce’uumsaa gara demokiraasitti taasifamuu gufachiisee, biyyatti jeequmsa Siyaasa fi rakkina diinagdee keessaa kan galchee akka ta’ee gabaasameera.


text:
Mirga abbaa biyyummaa fi bilisummaa ummata Oromoo dhugoomsuuf falmaa karaa hidhannoo godhaa jiru karaa hundaanuu jabeessaa kan jiru gootichi WBO, haleellaa diinaa fi ergamtoota diinaa irratti fudhataa jiruun Mudde 05 – 07, 2015tti Bahaa fi Lixa Harargee keessatti loltootaa fi poolisoota wayyaanee irratti injifannoo boonsaa galmeessuun 23 ol hojiin ala gochuu Ajaji WBO Godina Bahaa oduu tarkaanfii waraanaa har’a Mudde 07, 2015 SBOf ergeen beeksisee jira.
Haaluma kanaan Humni Addaa WBO Mudde 07, 2015 guyyaa har’aa Baha Harargee Ona Haromaayaa bakka Daammoota jedhamutti poolisoota wayyaanee barattootaa fi ummata doorsisuuf bobbaafaman haleelee tokko (1) battalatti oggaa ajjeesu, hedduu isaanii madoo taasisee jira. Ummatni naannoos aarii qabu poolisa ajjeefame kanatti ba’ataa akka ture ibsameera. Tarkaanfii kanaan walqabatee mootummaan wayyaanee humna federaalaa guddaa Daammoota, Baate, Qeeyransaa fi kkftti bobbaasuun ummata gooluuf yaalus, barattootnii fi ummatni gamtaan ta’uun FDG jabaa finiinsaa akka jiran beekuun danda’ameera. FDG deemaa jiru keessatti barataan ammaaf maqaan isaa hin baramin tokko hidhattoota wayyaaneen akka wareegames barameera.
Humni Addaa WBO tarkaanfii isaa itti fufuun Mudde 06, 2015 guyyaa kaleessaa Baha Harargee Ona Haromaayaa bakka Maayaa, Qarree jedhamutti poolisoota wayyaanee sochii FDG fi mormii master plaanii Finfinneef ummatnii fi barattootni geggeessaa jiran dhaamsuuf bobbaafaman haleelee 1 (tokko) yeroo keessaa ajjeesu, poolisoota 2 (lama) ammoo hidhannoo isaanii guutuu waliin booji’uu Ajaji WBO Godina Bahaa dabalee beeksiseera.
Humni Addaa WBO tarkaanfii kanaan ilmaan Oromoo kan barattootnii fi maanguddootni biyyaa umriin isaanii 61 ta’u keessatti argaman namoota 21 ol ta’an hidhaa keessaa bilisa baasee gadi dhiisuus Ajaji WBO Godina Bahaa dabalee beeksiseera.
Waraanni Bilisummaa Oromoo Godina Bahaa tarkaanfii isaa jabeessee itti fufuun guyyuma kana Mudde 06, 2015 Baha Harargee naannoo Harar Ona Fadis/Bokkoo bakka Faqqadaa jedhamutti waraana wayyaanee irratti haleellaa fudhateen 5 battalumatti oggaa irraa ajjeesu, 7 ol ammoo haalaan madeessuu isaa Ajaji WBO Godina Bahaa oduu tarkaanfii SBOtti ergeen beeksisee jira.
Haleellaa diina irratti fudhatu cimsee itti fufee kan jiru gootichi WBO Godina Bahaa Mudde 05, 2015ttis Lixa Harargee naannoo Galamsoo Ona Dikichaa bakka Siree-Luynaa jedhamutti humna federaalaa wayyaanee ummata gooluuf dirqama fudhatan irratti haleellaa geggeesseen diina irraa 3 ajjeesee 6 ol oggaa madeessu, qawwee kilaashii 5 hidhannoo waliin irraa booji’uun dantaa QBOf akka oolche Ajaji WBO Godina Bahaa dabalee hubachiiseera.
Sochii isaa babal’ifatuu fi tarkaanfii diinaa fi lukkeelee diinaa kanneen gufuu QBO ta’an irratti fudhatu cimsee itti fufuuf tattaaffii isaa dachaan kan dabalu ta’uu WBO ibsee, ummatni keenya harqoota gabrummaa of irraa darbee biyya isaa gubbaatti bilisaan jiraachuuf FDG jalqabe cimsee akka itti fufus hireema kanaan dhaammateera.


text:
Guyyaa fi Bakka Sagantaa Geggeessaa Obbo Tarfaa Dibaabaa
Obbo Tarfaan, Amajjii 6. 1940, magaalaa Dambidollo, Wallaga, Oromiyaa tti dhalatanii Adoleessa 29, 2016, magalaa Hamburg, Jarmanii, keessati addunya kana irraa dhukubaan boqootan.
Sagantaan geggessaa Obbo Terfaa Dibaabaa Jimaata Hagayyaa 5, 2016, sa’aa 10:00 akka yeroo biyya Jarmanitti, mana sagadaa Altona Kreuzkirche, Hohenzollernring 78a, 22763 Hamburg, Jarmanii, keesatti erga raawatamee booda bakka Friedhof Bernadottestr. 32, 22763 Hamburg ti sirna awwaalchaatiin xumurama.
Itti aansee sa’aa 14:00 irraa eegalee sagantaan yaadannoo obbo Terfaa Dibaabaa iddoo Kulturkirche Altona, Bei der Johanniskirche 22 , 22767 Hamburg jedhamu keessatti geggeffama.
Maatii obbo Terfaa Dibaabaa