text:
Sadaasa,19,2017
Waggoota dheeraaf afaan qawween ofiin bulli mootummaa wayyaanee Uummata Oromoof saboota Cunqurfamoo Impaayera biyyattii bitaa tuee bitaas jira. Har’as Waggoottan imimmaan Oromoo akka galaanaa dhangalaa’aa jiran keessa seennee jirra. Qe’een Oromoo goolii saamtota kaabaa saamtota TPLF tiin boohichaaf watwaannaarra oolaa jira. Guyyaatti lubbuun nama 5 giddu galeessaan baafamaa jira. Qe’ee Oromoorraa Oromoo gadaansisuun ardaan Oromoo samamaa jira. Qabeenyi uummanni keenya umurii guutuu dafqee horataa ture saamtota Wayyaaneen maqaa Liyyuu ayiliin bobbaafteen saamamaa jira. Hanga ammaatti Oromoonni 60000 (kuma dhibba ja’aa) ol ta’aan lafasaanirraa buqqaa’aa jiru. Lafa keenyarrattis du’aa jirra. Shiftaa Wayyaaneen Uummata Oromootti bobbaafte addunyaaf ifa gochuun dirqama namoomaa yeroo hinbarbaannedha.
Har’a ardaan Oromoo gosogosamee golgolaahuutti jira. Oroomoota lafarraa buqqaa’an mana jireenyaa dhabanii akka Sinbiraa ta’anii jiru. Golli Oromoo saamamee manni jireenyaasaa sharaaf kaartoonii ta’uun dararaamaa jirra. Har’a Oromiyaan isa kaleessaan olitti ciramaa jirti. Watwaannaaf gidiraan uummata Oromoo dabalaa dhufe. Oromoon nama qabeenya miliyoonaan horataa turetu daabboo harka namaa irraa Itti darbatamtu eeggachuutti jira.
Biyyi abbaa keenyaa Oromiyaan biyya hormaa ta’uuf deema. Harmeen Oromoo Harmeen Ulfi mandhee dhabdee kaartooniif sharaa baqaa jalatti dahaa jirti. Utuu jirruu jiruu dhabne. Utuu nagaa qabnuu halagaan nagaa dhabne. Waraanni maqaa Liyyuu Polisii guyyaa guyyaan Oromiyaatti siqee Uummata buqqaasaa jira. Lafa Oromoo guyyaatti yoo xiqqaate ardaan tokkotu shiftaa Wayyaaneen bobbaafteen qabamaa jira. Adeemsi waraana kun kan hindhaabbanne taanan waggaa muraasa booda Oromiyaan nii dhabamti.
Saamichaaf ajjeechaa suukaneessaa nurratti raawwatamaa jiruuf utuu dhaga’uu utuu arguu qaamni Uummata Oromoo jalaa callisee dhaggeeffatu qaama dhala namaaf naatoo hinqabnedha. Qaamni kamuu waa’een namummaa kan quuqu gocha Oromoorratti ta’aa jiru balaaleffachuu qaba. Yeroon keessa jirru yeroo hadhooftuudha. Hadhooftuun kun akka nurraa kaafamu dirqama keenya haa baahhannu.
Waamicha Oromummaa bakka maraa waliif haa goonu waliif haa dhageenyu, waliif haa dirmannu. Iyya Uummata keenya lafasaarraa buqqaafamaa jiruu haa dirmannuuf.
Oromoota ardaaf beenyaa isaanii dhabaa jiran akka waan lafa sumaaleerraa buqqaafamaa jiruutti lallabaamuu hinqabnu. Oromoon lafasaa dhabaa jira. Ardaasaa gadhiisee jireenya bosontuu jiraataa jira. Kanaaf haa dirmannuuf, yakkoota hamaa halagaan nurratti raawwachaa jiru balaaleffachuuf qaamni kamuu dirqama namoomaa sagalee mormii dhageessisuun Oromoo cina haa dhaabbatu. Akkasuma waan danda’uun Oromoo Oromiyaa jiraatuuf haa dirmatu.
Uummata Oromoo jireenya baqaaf biyyoota alaa keessa jiraataa jirtan, yeroon isin itti sagalee Uummataa ta’uun addunyaa roqomsiisaa turtan kan darbeef galata qabdu. Ammas Abbaan keessan mana ari’atamee akka Sinbiraa bakkee jiraataa jira. Harmeen keesaan bakkeetti ulfaan mana isheerraa ari’atamtee bakkeetti dahaa jirti. Ilmaan abbaa keessaniif qaamni dirmatu akka argamuuf sagalee keessan baasaa dirmadhaa! Hiriira nagaan addunyaan akka Uummata keenya cina dhaabbatu sagaleen nuu dirmadhaa! Sagaleen keessan dhukaasa ammayyaa ta’uu hubadhaatii saboota ollaa Oromoo saboota Cunqurfamoo impaayera biyyattiif waamicha taasisuun, saamicha lafaa Oromiyaa mormadhaa! Oromoon ajjefamaa jira, Oromoon waggaa 26 ajjefamaa turre addatti baroota dhiyoo asitti bifa addaan ajjeefamaa jirra. Adaraa namummaa, adaraa Oromummaa Oromiyaan akka dhaabbattee haftuuf sagalee nuu ta’aa!
Oromoonni kutaalee Oromiyaa mara keessa jirru haalli waliif dirmaannaa Uummata Oromoo akkaan kan nu boqochiisu ta’uunsaa nu boonsa. Akkuma waan qabdaniin Oromoota keessan manaaf ardaan gadhiisan cina dhaabbataa jirtan ammas diddaa gad jabeessaa! Sirna nama nyaataa Wayyaanee mormuun ajjeechaa suukanneessaaf, buqqaaatinsa lafa ofiirraa, saamicha qabeenyaa ofii mormachuudha. Waan ta’eef waan qabdaniif waan dandeessaniin wayyaanee ofirraa qorbaa’uun amma. Caasaalee wayyaanee biyya keessa jiran, godinaa aanaa, hanga gandaatti dhabamsiisuu, ofitti makuu. Qaamota habukaatoo Wayyaanee ta’anii dubbatan irratti tarkaanfii fudhachuun amma.
Qeerroo Bilisummaa Oromoof kanneen caasaa oliirraa hanga gadiitti ijaaramtanii jirtan. Sirna wayyaanee gaafa hongeessaa deemamu dhuunfachaa adeemuun amma. Mormiin amma gochuu qabnu “Mootummaa ce’umsaa nageenya biyyaa eegsisu kan hattoota Wayyaanee hidhuu danda’u akka nuuf dhaabbatu” gaafachuun addunyaatti lallabachuun amma. Qeerroo Bilisummaa Mooraa Yuunibarsiitii keessa jirtan. Hiriira mormii mata duree “Uummanni Oromoo dhala namaatii, Sinbira miti bakkee kan jiraatu” jedhuun saamicha lafaa nutti adeemaa jiru mormachuun amma. Yeroon nuti qabsoo xumuraa finiinsinee caasaa Wayyaanee waggoota dheeraaf dhiiga uummataa xuuxaa ture ofirraa konkolaachifnu yeroon nuti qabnu amma. Oromoon akka Sinbiraa manaaf ardaa utuu qabuu ardaasaa dhabee jiraachuun salphina keenya. Oromoon dargaggoota ykn Qeerroo miliyoonaan utuu qabuu lafasaarraa buqqaafamee hafuun nu Qeerroo har’aaf kolfa. Waan ta’eef diina innika keenya diina Oromoo Wayyaanee nagaaf tasgabbii laachuun Wayyaanee goobsuudha. Kanaaf yeroon mormii dhageessifnu amma. Lafarraa buqqaafamuuf qabeenya saamamuun nurraa dhaabbachuu qaba.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Sadaasa,19,2017
Oromiyaa Finfinnee


c: text/html

text:
Ajajaa Ol’aanaa Humna Qilleensaa kan ture Jeneraal Aadam Muhaammad Daarektara Muummee Tajaajila Nageenyaa fi Basaasa Biyyoolessaa (NISS) tahuun mudamuun isaa ni yaadatama. Kanuma hordofuun muummichi ministeeraa Dr Abiy Ahmad, Jeneeraal Yilmaa Mardaasa Nyaaphaa Ajajaaa Ol’aanaa Humna Qilleensaa godhuun muude.
Haaluma wal fakkaatuun Jeneraal Birhaanuu Juullaa Galalchaa Itti aanaa ajajaa humnoota waraanaa fi hoogganaa damee Opireeshiinii waraana biyyoolessaa tahuun yoo muudamu, Letenaal Jeneraal Mollaa Haylamaariyaam ammoo qindeessaa damee Loojistikii Rayyaa ittisaa tahuun muudame.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DW, አፍሪቃ | January 07, 2018 ሱዳን ከኤርትራ ጋር የሚያዋስናትን ድንበር ዘጋች ሱዳን በምስራቃዊው የሀገሪቱ ክፍል ከኤርትራ ጋር የሚያዋስናትን ድንበር ዘጋች፡፡ የድንበር መዝጋቱ እርምጃ የተሰማው ፕሬዝዳንት ኦማር ሀሰን አልበሽር ከኤርትራ ጋር በምትዋሰነው የከሰላ ግዛት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ከደነገጉ ከሳምንት በኋላ… Read More »
Qophii Gaaddisa Dhugaa-Amajjii 6, 2018 Gaaffiif Deebii Artistoota Dargagoota Oromoo Fincila Xumura Gabrummaa Irratti Hirmaataa Turanii Amma Yaroo Kana WARAANA BILISUMMAA OROMOO (WBO)tti Dabalaman Waliin Taasifame -Kutaa 1ffaa dha.
SBO Amajjii 7, 2018. Oduu, Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, “Ejjennaa Balleessinu malee hin bannuu TPLF dhugoom e” mata duree jedhu jalatti Barruu maamila keenya Simbirtuu Dhugaa irra nudhaqqabe fi Gaaffii fi Deebii Artistoota Mis eensota Waraana Bilisummaa Oromoo Jaal Jaalataa… Read More »
Qixxeessaa Lammii | Amajjii 07, 2018 Fakkaachuu fi ta’uun tokko ta’uu hin danda’u. Garaa garummaa guddatu jechoota kana lamaan gidduu jira. Wanneen uumaadhaan wal fakkaatanheduudha. Wal fakkkaatuu bira taranii tokko ta’uu garuu hin danda’an. Abbaan daadhii dhugeef ilma afaan hin… Read More »
Hundee Dagaaginaa Odaa Hullee (HDOH) Odaa Hullee Development Foundation (OHDF) Ijaarsa Gadaa Odaa Hullee Odaan Hullee Odaalee Oromoon jalatti seera tumataa ture keessaa isa tokko. Gadaa bara dheeraaf addaan cite kana qorannaafi qophii hedduun booda haala haaraan iddoo isaatti deebisuuf… Read More »


text:
Dhoo'insa Moqaadishoo: Dhoo'insa Somaaliyaatiin walqabatee angawoonni olaanoo hojiirraa ar'iaman
Mootummaan Soomaaliyaa gaafa Sambataa dhoo'insoota lamaan namoonni 27 erga ajjeefaman booda, angawoota nageenyaa lama hojiirraa ar'ie.
Haleellaan kunis torban lamaan dura dhoo'insa tureen yoo xiqqaate namoonni 358 erga ajjeefamanii booda. Kunis haleellaa Moqaadishoo rukute isa hamaati.
Qondaalli poolisii Abdihaakin Daahir Sayiid fi daareektarri tika biyyaalessaa Abdillaahii Mohaammad Sanbaloosh, gaafa Dilbataa hojiirraa ari'aman.
Murteen kun kan dabre erga kaabineen walgahii ariifachiisaa taa'een booda, jedhu qondaaltonni Somaalii.
Gareen hidhataa al-Shabaab haleellaa boombii Sambataa duuba anatu jira jedheera.
Akka jecha poolisiitti, hidhattoonni sadi lubbuun ennaa qabaman, lama ammoo yeroo haleellichaa boombii waliin of dhoosaniiru.
Haalichi kan jalqabe Sambataa sa'aa booda erga konkolaataan boombiin guutame hoteela Nasahablod Two jedhamutti erga oofamee booda. Daqiiqaawwan muraasa boodas, konkolaataan boombii lammataa paarlaamaa duraanii irratti xiyyeeffate.
Dhukaasni darbee darbee hoteela keessatti halkan guutuu itti fufe, akka namoota ragaa bahanitti. Poolisiin waan jedhe dhukaasichi sa'aa 12f ture.
Gareen Al-Shabaab - al-Qaayidaa waliin hidhata qabu, haleellaa Onkololeessa 14 dabre kana keessa harka akka qabne haaleera.
Hidhattoonni kun hoteela kana kan haleelan, waan qondaaltonni nageenyaa fi warreen siyaasaa achi deddeebi'aniif jedheera.
Warreen lubbuu dhaban keessaa poolisoonni 12 keessatti argamu. Baayyeen ammoo miidhamaniiru.


text:
Galmee Jechoota Afaan Oromo
Hiikkaa Jechoota Afaan oromoo kanneen qubee Afaan Oromoo A - Z jiran. Qabiyyeen galmee kanaa yeroo gara yerootti dabalaa kan adeemu dha.
Maqaalee Ji’oota Waggaa Itoophiyaa naannolee adda addaa keessatti Afaanota adda addaatiin
Maqaalee Ji'oota Waggaa Itoophiyaa naannolee adda addaa keessatti Afaanota adda addaatiin yommuu waamamu akka armaan gadii kana taha. Afaan Oromootiin Ji'oota SIDAAMU AFFINNI DIRU AGAANA Months in English ወራት in Ge'ez, Amharic, and Tigrinya Afaan Oromo (Ji’oota) Sidamu Afoo (AGAANA) English ...
Seenaa Gabaabaa Hayyuu Afaan Oromoo Sheek Bakrii Saphaloo
Seenaa gabaabaa Hayyuu Afaan Oromoo kan ta'an Sheek Bakrii Saphaloo
Afaan Oromoo osoo Abbaa itti gaafatamummaan irratti hojjatu qabaatee Addunyaarraatti Afaanota Gurguddoo keessaa Sadarkaa...
Afaan Oromoo osoo Abbaa itti gaafatamummaan irratti hojjatu qabaatee Addunyaarraatti Afaanota Gurguddoo keessaa Sadarkaa 20ffaa argata ture, Guddina Afaan Oromoo kan quucarse Mootummaa Naannoo Oromiyaati, Afaan Oromoo Afaan hojii Mootummaa Federaalaa ta'uun dura Afaan hojii Waajjiraalee Mootummaa Naannoo Oromiyaa tahuu qaba, Ani, ati, isheen, inni, isaan, isin hundi keenya AFAAN Jaalannu kanaaf maal gumaachine? fi Yaada Furmaataa
Waa’ee Gadaa wantoota beekuu qabdan shan
Akkaataa waggaa dhalootaatiin gurmuu ykn murni ilmaan kormaa tartiibaan keessa dabran sadarkaa Gadaa jedhama. Sadarkaan Gadaa tokko waggaa saddeet qaba. Waggaa saddeet saddeettan kanaan Oromoo hamma gaafa dulloomee du'uutti hawaasa keessatti bakkaa fi qoodama dalagaa qabaata.
Obbo Ibsaa Guutamaa: Yeroo cehumsaa Afaan Oromootiin akka baratamuuf quuqamaan hojjenne
Yeroo mootummaa cehumsaatti Ministira Barnootaa ta'uudhaan kan tajaajilan Obbo Ibsaa Guutamaa turtii BBC'n akkaataa Jalqabbii barnoota Afaan Oromoofi dhimmoota hedduu biroorratti taasise kunooti.
IRREESSI MAALI? – Ibsa baldhaafi Faaruu ‘Mareehoo’ Guutummaasaa
BAGA #IRREECHA-2018 geessan irra deebiin - Waa'ee #Irreechaa kana irratti yeroo heddu namootni heddu afaan walfalleessan kanarratti #Hubannoo walii cimsuun barbaachisaadha. Gaaffii IRREESSI/CHI Maali jedhu akka armaan gadiitti ibseera. Irreechi/ssi amantaalee aadaa Oromoo keessatti mul’dhatan...
Afaan Oromoo: ‘Giddu-galeessi to’atu tokko ni barbaachisa’
Biiroon Barnootaa Magaalaa Finfinnee dhiyeenya kana, manneen barnootaa magaalattii keessa jiran keessa Afaan Oromoo akka afaan barnootaa dabalataa akka tahuuf murteesseera. Kallacha tokkummaa hundee bilisummaa Afaan Oromoo hundee Oromummaa Galma aadaa keenyaa Eegaa seenaa keenya Afaan Oromoo… jechuudhaan Artist...
Maqaalee Afaan Oromoo Qubee A-Z
A B C D E F G H I J K L M N O Q R S T U W X Y . Maqaalee Qubee – A . Aagaa, Aagituu, Aannanee, Aanaani, Aana, Aantuu, Abbayaa, Abboomaa, Abdannee,...
CAASAA BARREEFFAMA AFAAN OROMOO – B/sa Fedhasaa Taaddasaatiin
Guddinni afaanii bu’aa waliigalteeti. Hawaasni akka dubbatutti waliigalee, akka waliigalutti dubbata. Caasaan barreeffamaas akkaataa hawaasni itti dubbatuun hinsirratu yoo ta’e, afaanichi gara biraatti daba. Sababnisaa, hawaasni akka dubbatutti dubbisa. Afaan Oromoo keessatti rakkoon mul’atu kana....
Maxxansaalee haaraa
There are 555 Words(Jechoota) in this directory beginning with the letter D.
diriirsuu, batteessuu, damacuu - flatten
1. diriiraa/ciisaa ta'uu 2. injifachuu, mo'uu (guutumaan guutuutti)
Submit a Word(Jecha)


text:
Jilli ODF J/Leencoo Lataan dursamu guyyaa muraasa dura Finfinnee seenuu isaa dubbi himaan dhaabichaa ob.Leencoo Baatii mirkaneessanii turan. Haata’uu malee jilli kuni turaatii guyyaa muraasaa booda guyyaa har’aa gara Awurooppaatti deebi’eera. Jilli kuni gara Awurooppatti kan deebi’e gaafii mootummaa Itoophiyaa irraa isaaniif dhihaateen ta’uun isaa beekameera.
Akka madda keenyaatti yaaliin ODF qabsoo biyyatti deebisuu kan itti fufu ta’a. Kana dhugoomsuudhaafis carraaqqiin mootummicha woliin woliigaltee ykn wolhubannaa tokko irra gayuu kan itti fufu ta’uu isaati kan madda keenya irra baruu dandeenne.
Akka ibsa dhaabichaatti mootummaan Itoophiyyaa marii biyya alaatti ODF woliin godhamuuf jedhame woggaa lamaaf lafarra harkisuu isaati kan ODFiin obsa fixachiisee murtee ufii isaa dhuunfaan fudhateen gara Oromiyaatti akka deebi’uuf kan isa dirqe.
Akka qorataan siyaasaa maqaan isaa akka hindhayamne gaafate tokkotti mootumaan Itoophiyaa ODF irraa shakkiifi sodaa guddaa waan qabuuf kan maritti seenuu didee rincicaa tureef. ‘Kanaaf ragaan,’ jedhu qorataan siyaasaa kuni, ‘biyya paartiin siyaasaa 79 filannoof qophaayaa jiran keessatti ODF fi hooggana isaa filannoo irratti akka hirmaataniif hayyamuu mitii biyya keessa akka jiraatan EPRDF kan carraa laatu hintaane’. Kuni kan ifatti agarsiisu , akka yaada isaatti, ODF akka humnoonni tokko tokko itti hubatan osoo hintaane ija mootummaa biratti dhaaba hedduu sodaatamu ta’uu isaati. ODFf hiree biyya keessatti socho’u laatuun umrii angoo ufii akka gabaabsuutti kanniin laalan angawoota EPRDF ol’aanoo keessa jiru jechuun nutti himan hayyuun siyaasaa kuni. ‘Dimshaashumatti, EPRDF humna morkataa cimaa ta’ee as bayu malu, keessattuu dhaaba Oromoo, Itoophiyaa keessatti arguuf ammatti qophii miti,’ jechuun dubbatan.


text:
Isin Keessa Mallattootu Jira-kutaa 1ffaa
Alhamdulillah. Yeroo darbe waa’ee iimaanaa ilaalaa turreerra. Marsaa kana keessatti kan ilaallu Gooftummaa (Rububiyyah) fi Tokkichummaan gabbaramuu (Uluuhiyyah) Rabbiiti. Iimaanni qalbii keessatti hidda yoo qabate namni qajeelee dachii keessa adeema. Hundee iimaanaa keessaa inni guddaa fi jalqabaa qalbii keessatti lafa qabatuu qabu, Rabbii olta’aatti amanuudha. Hojiiwwan gaggaarin namni hojjatuu fi hundeewwan iimaanaa biroo Rabbiitti amanuu irratti kan hundaa’aniidha. Namni yoo Rabbitti hin amaniin hojii gaggaarii hanga fedhe yoo hojjate, suni bu’aa homaatu isaaf hin buusu.
Rabbitti amanuuf tooftaalee lama fayyadamna: 1ffaa- Kitaaba Inni buuse qo’achuu fi qorachuu. 2ffaa- wantoota Inni uumee itti xinxalluuni. Kanniin lamaan walitti fiduun Gooftummaa fi Tokkichummaa Rabbiitti akka amanan nama taasisa. Kanaafi, Qur’aana keessatti irra deddeebi’uun uumama samii, dachii fi wantoota isaan lamaan jidduu jiru kaasa. Uumamtoota kanniin keessaa kan Rabbiin (Subhaanahu wa ta’aala) irra deddeebi’e kaase keessaa uumama ilma namaati. Uumamni ilma namaa uumama ajaa’ibaa gara Dandeetti Rabbii akeekudha. Garuu namoonni baay’een uumama ofiitiitti hin xinxallan. Kanaafi, Rabbiin Olta’aan akkana jechuun isaan waqqasa:
“Namni abaarrame! Sila maaltu isa kafarsiisee?
[Rabbiin] waan akkamii irraa isa uumee?[hin xinxalluu?] ” Suuratu Abasa 80:17-18
Kanaafu, namni uumama ofii itti xinxalluun Rabbii isa uumeetti amanuu fi adabbii badaa jalaa bahuu danda’a. Garuu uumama ofii irraa garagalee fi Rabbitti kafaree fedhima lubbuu jala yoo fiige, dhumtii isaa garmalee badaadha. Sababni isaas, wanti Rabbii Tokkichatti nama kafarsiisu tokkollee hin jiru. Mallattooleen lakkoofsa hin qabne gara Rabbii olta’aa akeekan isaa fi addunyaa guutuu keessa jiru. Rabbiin ni jedha:
“Dachii keessas warroota dhugaan amananiif mallatooleetu jira. Akkasumas, lubbuu keessan keessas, sila hin argitanuu?” Suuratu az-Zaariyaat 51:20-21
Dachii fi wantoonni dachii keessa jiran Guddinnaa, Dandeetti fi Tokkichummaa Khaaliqaa agarsiisu. Wantoonni kunniin hundii sirnaa fi tartiiba ofii eeggatan tasa ykn ofiin kan argamanii miiti. Khaaliqa wantoota kanniin argamsiisetu jira. Ammas, mallatoolee baay’etu nama keessa jira. Seeli xiqqoo irraa jalqabamee hanga qaama guutuu gahuutti tartiiba kan qabanii fi hojii mataa isaanii kan hojjataniidha. Eenyutu kutaalee qaamaa kanniin tartiibaa qabsiisee? Ofiin of qabsisuu danda’uu?
Uumama keenyatti xinxalluun dura ka’uumsi ilma namaa eessarraa akka ta’e ilaalun barbaachisaadha. Kana beekuuf ragaa dhugaa nu barbaachisa. Tiyoori irratti hundaa’un ilmi namaa dachii irratti akkanatti jalqabee jechuu hin dandeenyu. Tiyoori jechuun yaada tilmaamaa namni tokko lafa kaa’udha. Yaanni tilmaamaa kuni takkaa dhugaa ta’uu danda’a takkaa immoo kijiba ta’uu danda’a. Kanaafu, wanti nama shakkisuus akka ragaatti hin dhiyeefamu. Kanaafu, ka’uumsa ilma namaa ilaalchisee akka ragaatti kan dhiyeessun yaada ilma namaa osoo hin ta’in Kitaaba Rabbiiti. Sababni isaas, namoonni wanta darbee guutumaan guututti hin beekan. Rabbiin immoo wanta hundaa kan beekudha. Ammas, namoonni wanta darbee guutuu galmeessanii harkaa hin qaban. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Kitaaba buuse keessatti uumama ilma namaa jalqabaa fi dhaloota achi booda dhufan muraasa kaase jira. Kanaafu, ragaan amansiisaa fi dhugaan Kitaaba Rabbiin buuse jechuudha. Kanaan alatti ragaa tokko malee, “Ilmi namaa dachii irratti akkanatti jalqabee. Ilmi namaa jalqabaa akkana ture.” Jedhanii odeessun sammuu namaatti taphachuu fi namoota dhamaasu malee bu’aa homaatu hin qabu.
Amantiwwan Islaamaa, Kiristaanaa fi Yahuudaa namni jalqaba uumame Aadamin akka ta’e irratti wali galuu. Kuni dhugaa hin jijjiramne kitaabban samii bu’an keessatti dhufeedha. Akkasumas, aqliidhaan (sammuudhaan) wanta ta’uu qabuudha. Akkuma beeknu, wanti tokko yeroo jalqabaatiif yommuu argamu, firee tokkichatu oomishama. Ergasii fedhi namootaa fi haala gabaaya irratti hundaa’e baay’ifamee oomishama.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilmaan namaa guutuu osoo fedhe altokkotti uumuu danda’a. Garuu Inni kana hin feene. Kana irra, jalqaba nama tokko uumuun ergasi niiti nama kanaa uumuun suuta suutaan isaan lamaan irraa namoota baay’ee dachii keessa facaase. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
“[Rabbiin] wanta uumee hundaa kan tolchee fi uumama namaas suphee irraa kan jalqabeedha. Ergasii sanyii isaa bishaan dadhabaa baafamee irraa godhe.” Suuratu As-Sajdah 32:7-8
Aaya tana keessatti uumamni namaa akkamitti akka jalqabamee nutti hima. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala nama jalqabaa Aadamiin (Aleeyh salaam) suphee irraa uumee. Suphee jechuun makaa biyyee fi bishaaniti. Ergasii, sanyii Nabii Aadam bishaan dadhabaa irraa uumee. Bishaan kunis maniyyi (dhangala’oo saalaa) dhiiraa fi dubartiiti. Haala kanaan namoonni Aadam irraa jalqabuun addunyaa irratti faca’uu fi wal horuu itti fufan. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Yaa namootaa! Gooftaa keessan Kan lubbuu takka irraa isin uume, ishii (lubbuu takkatti san) irraa cimdii ishee uumee fi isaan lamaan irraas dhiirotaa fi dubartoota baay’ee facaase sodaadha.” Suuratu An-Nisaa 4:1
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa jalqaba Nabii Aadamiin ni uume. Ergasii isarraa niiti isaa Hawwaa ni uume. Isaan lamaan irraa dhiirotaa fi dubartoota baay’ee dachii keessa facaase. Kunis galma kan gahe sababa fuudhaa heerumaatini. Kanaafu, wanta Inni itti ajaju hojjachuu fi wanta Inni irraa dhoowwu dhiisun Rabbii kana hunda hojjate sodaadhaa!
Kanaan alaatti “jireenyi ilma namaa dachii irratti akkanatti” jalqabamte, ykn ilmi namaa tasa argame jedhanii odeessun wanta sammuun namaa fudhatu miti. Wanti kitaaba barataa Bayloojii keessatti, “Jireenyi lubbu-qabeenyi dachii irratti kan jalqabde evolushiniin, spontaneous generation fi kan birootiin” jedhanii odeessan wanta ragaa hin qabnee fi karaa Rabbii irraa nama deebisuudha. Tiyoori kanniin kan lafa kaa’e filoosofota dhama’anii fi waa’ee Uumaa isaanii homaa hin beeknedha. Fakkeenyaf, Daarwin “Ilmi namni jaldeessa irra sirna tirannaatiin (evolushiniitiin) nama ta’e” jedha. Tiyoorin kuni tiyoori kijibaa fi ragaa kan hin qabne ta’uu mirkaneefamee jira. Kanaafu, namni filoosofii jaamaa kanarraa of eegu qaba. Filoosofonnii kunniin sammuu isaanii kamiin jireenyi dachii irratti akkamitti akka jalqabamee hubachuu danda’uu?
Yaada filoosofii irraa akka fagaatan kan nama taasisu biraa, yaanni isaanii kan walitti hin dhufne fi kan wal faallessudha. Mata-duree tokko irratti walii hin galan. Yaada wal dhayaa dhiyeessu. Ammas, yaanni isaanii guyyaa guyyaan ni jijjirama. Wanti isaan har’a akka dhugaatti fudhatan, boru soba ta’a. Garuu kitaaba Rabbiin buuse keessa wal faallessu fi jijjiramni wanti jedhamu hin jiru. Yeroo hundaa haqa hin jijjiramneedha. Wanti Kitaabni kuni dhiyeesus wanta sammuu fi uumama namaa waliin deemudha. Rabbiin Olta’aan ni jedha:
“Sobni fuundura isaatiis ta’ee duuba isaatiin itti hin dhufu. Rabbii Ogeessa Faarfamaa ta’e irraa buufame.” Suuratu Fussilat 41:42
Qur’aanatti duraa duuban sobni wanti jedhamu itti hin dhufu. Kana jechuun beekumsa namaaf dhiyeessu keessatti sobni itti hin dhufu. Seerotaa fi murtoowwan kaa’e keessatti sobni itti hin dhufu. Seenaa durii irraa wanta beeksisu keessatti sobni wanti jedhamu itti hin dhufu. Seenan ummata durii Qur’aanni beeksisu hundi dhugaadha. Wanta gara fuunduraatti uumamu irraa odeefannoon Qur’aanni beeksisu hundii dhugaadha. Sobni wanta jedhamu itti hin dhufu. Sababni isaas Qur’aanni Rabbii waan hundaa beeku irraa waan bu’eefi.
“Buufamuun Kitaabichaa (Qur’aanaa) Rabbii Injifataa, Beekaa ta’e irraayyi.” Suuratu Ghaafir 40:2


text:
Karoorri Ministeera dhimmaa biyyaa keessaatii fi dhimma tasgabbii Isra’eel baase akka ibsutti, mootummaan Israa’el baqattoota lammiilee Afrikaa gara Ugaandaa fi Ruwaandaatti erguuf qophii xumuruu beeksise. Baqattoota kanniin keessa 27,000 lammilee Ertiraa yoo tahan 8,000 ammoo lammilee Suudaan akka ta’an gabaasni kun ni mul’isa. baqattoonni lammiilee Itoophiyaa fi kanneen biyyoota Afrikaa birootis kan keessatti argaman akka ta’es gabaafameera.
Akka Ejensiin baqattootaa (UNHCR) jedhutti , Isra’eel karoora isiitiin baqattoota gara biyya sadaffatti deebi’uuf fedhii hin qabne hidhuuf akka qophoofte ibsuun, Isra’eel baqattoota fi namoota balaaf saaxilaman balaa irraa baraaruu dirqama seera addunyaa qabdi jedhe.
Comments
Loading...


text:
GORSA
WAA SADI, WAA SADI SITTI HIN FAKKAATIN..
• Dubbachuun beekkumsa,
• Obsuun wallaalummaa
• Nama kabajuun sodaa sittin fakkaatin
WAA SADI, WAA SADI HIN SE’IN
• Nama beektu hunda fira kee,
• Kan siin lolu hunda diina kee,
• Badiirraa si dhoorkuu hammeenya hin se’in.
WAA SADI HIN HAWWIN.
• Bokokni quufaa mitii,
• Abaarsi eeybaa mitii
• Summiin qorichaa mitii hin hawwin.
NAMA SADI, WAA SADI JETTEE HIN TILMAAMIN.
• Nama koflu hunda gammadaa,
• Nama dureessa hunda arjaa,
• Nama dhabaa hunda doqna jattee hin tilmaamin.
WAA SADI WAA SADIIF JAALADHU
• Aadaan kee eenyummaa keeti,
• Afaan kee mallattoo keetii
• Sabni kee dhiiga keeti jaaladhu.
WAA SADI HUBATTU MALEE HIN SEENIN
o Dubbii keessa hin beekne,
o Bishaan gad fageenya isaan beekne,
o Imala daandii isaa hin beekne hubattu malee hin seenin.


text:
Ajajaa waraana Kiro’aatota Boosniyaa namni ture guyyaa kaleessaa manaa murtii Zeheeg keessatti summii dhugee kan du’e tahuu gabaasni arganne ni mul’isa. Dhaddachi Zeheeg keessatti Yakka waraanaa Boosniyaa ilaalu, jeneraal Islobodan Praljak ajajaa waraana Kiro’aatota Boosniyaa tahuudhaan yakka waraanaa Muslimoota Boosniyaa irratti raawwateen himatamee adabbiin hidhaa waggaa 20 irratti murtaaye, abbaan murtii osoo murtii dubbisaa jiru summii dhoksaan qabatee seene dhaddachuma irratti kan dhuge tahuun gabaafameera.
Isloboda Praljak yeroo summii kana dhugu mana murtichaatiin “ani yakkamaa waraanaatii miti murtii kana hinfudhadhu , kunoo summii dhugaa jira” jechuun yemmuu lallabu, dhaddachi addaan cituudhaan Mr Islobodaan Pralajak gara mana yaalaa eega geeffamee booda lubbuun isaa kan dabrite tahuu gabaasni Aljaziira irraa argame ni mul’isa.
Manni murtii idil addunyaa Zaheeg, jeneral Isloboda Praljak dabalatee qondaaltota Kiro’aatota Boosniyaa jaha, yeroo waraanaa Bosniyaa bara1992-1995tti yakka ajjechaa akkasumas muslimoota Boosniyaa qe’ee irraa buqqisuu isaanii mirkaneessuun, hunda isaanii hidhaa waggaa 20tiin kan adabe tahuu gabaasni kun ni addeessa.


text:
Finfinnee, Onkololeessa 30,2011(FBC)-Dhaabbileen 124 nagahee seeran alaa komishiniin daldaltootaf dhiyeessaa jiraachuu Ministeerri Galiiwwanii beeksiise.
Deettan Ministerichaa Damee seera Kabachiisaa obbo Zamadee Tafarraa ibsa kennaniin,daldalaan seera qabeessi dhaabbilee seeran alaa124 irraa bittaa kamiiyyuu raawwachuu akka hin qabaanne hubachiisanii jiru.
Komishiniin daldalatootaa nagahee dhiyeessun hojii seeramaleessa raawwatameen bittaan Birrii biliyoona 4 olii kan raawwatamefi gochichi haala yaaddessaa irra gahuu ibsaniiru.
Bittaa meeshaa malee nagahee qofa komishiniin dhaabbileen dhiyeessan jiraachuu qorannoon Ministeerichi raawwate mirkaneessee jira.
Komishiniin nagahee kanneen dhiyeessan waraqaa eenyummaa sobaa,eeyyama daldalaa fi teessoo kan qaban yoo ta’u,kuusaa ragaa Ministeerichaa keessatti kan hin galmoofneefi lakkoofs kaffaltii gibiraa sirrii kan hin qabaanne ta’uu ibsaniiru.
Ji’oottan 4 darbanitti dhaabbilee 563 irratti odiitii taasifameen nagahee seeran alaan wal qabatee kufaa ta’uu obbo Zamadeen himaniiru.
Dhiyeessitootni nagahee seeran alaa harkaa fi harkatti qabamee qorannoo irratti gaggeeffamaa jiraachuu eerundhaabbilee qaamota kana waliin hojjetan irratti sakattaa’iinsi taasifamaa jira jedhaniiru.
Comments
Loading...


text:
Oromia: Ibsa Koongirasii Feederalawaa Oromoo (KFO) fi Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) iraa kenname September 9, 2018Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: ABO, Koongirasii Feederalawaa Oromoo (KFO), ofc, OLF, Oromia, Oromummaa
1 comment so far
Ibsa Koongirasii Feederaalawaa Oromoo (KFO) fi Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) irraa kenname
Addi Bilissummaa Oromoo (ABO)n qabsoo hidhannoo fi siyaasaa geggessaa turee qabsoo karaa nagaa geggeessuuf mootummaa Ityoophiyaa waliin waliigaltee uumeen booda Kongirasa Federaalawaa Oromoo duraanu qabsoo karaa nagaa gaggeessaa ture waliin egeree
siyaasaa ummata Oromoo irratti marii jalqabaa geggeessee jira.
Marii kana keessattis Sirna ijaarsa dimookiraasii, federaalizimii dhugaa fi olaantumaa seeraa kabachiisuu keessatti dhaabileen lamaan karaa itti dantaa ummata Oromoo fi Oromiyaa dursuu fi kabajchiisuu irratti yaada
wal jijjiiruun hubannoota irra gahameera.
Uummanni keenya yaroo adda addaa wal-taanee akka itti dhiyaanu nu gaafachaa jiru hubtuun bu’uuruma kanaan Addi Bilissummaa Oromoo (ABO) fi Kongirasiin Federaalawaa Oromoo (KFO)n marii gaafa 24/12/2010 gaggeesinneen akkaataa garaagarummaa jiru dhiphisuun waliin hojjatuun danda’amu irratti wal hubachuun waamicha armaan gadii waloon dabarsina.
1. Koongireesii Feederaalawaa Oromoo (KFO) fi Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)n biyya kana keessatti federaalizimiin dhugaa akka dhufu, mirgi hiree murteeffannaa ummatootaa fi olaantummaan seeraa
kabajamee nageenyii amansiisaa itti fufiinsaan akka lafa qabatuuf qabsoo uummatni keenya taasisu keessatti sagaleen uummatta keenyaa akka addaan hin hiramneef karaa danda’ame hunda hojjatana.
2. Uummanni keenyas wal hubannoo irra gahame kana beekuun qabsoo nuyi waliin gaggeessaa jirru kana nuuf beekuun akuuma kana duraa nu cina dhaabbachuun qabsoo bilisummaa milkeessuu keessatti qooda keessan akka gumaachitan waamicha seena qabeessa kana dabarsina.
3. Jaarmootni siyaasaa, Beektootni, Dargaggotni abbaa qabsoo Barratootni,Hojjatootni, Daldaaltotni, Abboottiin Gadaa fi Abboottiin Amantaa Oromoo kana beekuun itita aangoo siyaasaa uummata Oromoo amma argamee kana gara fuulduraatti tarkaanfachiisuuf qabsoo KFO fi ABOn taasisan kana akka cimsitan, utubdanii fi deegartaniif waamicha keenya isinii dabarsina.
4. Dhumarratti uummatootni Itiyoophiyaa qabsoo
uummanni Oromoo kabajamuu mirga dimokraasii, mirga hiree murteeffatanaa, olaanttumaa seeraa, guddina federaalizimii dhugaa fi nageenya waaraa dhugoomsuuf warraaqu kana keessatti akka nucinaa dhaabbattan kabajaan waammicha isinii goona.
Injifannoon uummata dhugaan qabsaa’uuf haata’u !!!
Fulbaana 5, bara 2018
Finfinnee
KFO fi ABO irraa


text:
Addisuu Araggaa Geetaahun enyu? Maqaa OPDO(ODP) jedhamuun enyutuu Oromoo irrati bobb-aafamee jiraa?
Jamaal Mohammad kan eda galgala Raayyaa Ittisa Biyyaa Mootummaan magaalaa Nuunnuu keessatti mana isaatti qabame haala kanaan wareegame.
Gochoota fokkataa haala adeemsa ABO dadhabsiisuu irratti hojii namoota jajjaboo dhabamsiisuutti seenuu kan ajandaa ODP ta’e tibbana gabaafamaa ture hojii jalqabeera. Namoota hawwaasa biratti dhageetti qaban adamsanii ajjeesuun tooruma bara 1991 hojjetan saniitti itti fufuutin ammallee namoota ilaalcha ABO qabu jedhaman ajjeesuutti seenanii jiru. Gochi Obbo Jamaal Mohammad irratti raawwate akeeka Obbo Lammaan tibbama icciitan kabinootasaaf dabarseen akka ta’e Oromoon beekuu qaba.
#Addisuu_Areggaa_Getahuun (adisu Arega kitesa)
Addisuu Araggaa dhalataahun iluu abbaa boor aanaa dooraniiti. Maqaan maatii isaa inni sirriin Addisuu Araggaa Geetaahun jedhama.
Maatiin isaa saba amaaraa irraa jan bara 1963 naannoo dabire siinaa irraa haala jireenyaaf gara iluu godaananiidha.
Addisuun bakka dhalootaan oromoo ta’us gosaan saba biraadha. OPDO keessa namoota akkasiitu guutani. Namootni akkasi mammaaksa isa “sareen lafa nyaatte fakkaatti” jedhanillee hin maadaalani.
Namoota akkanaa warra hidda habashaa qaban of keessa keessee dhaaba kee qofa miti dachee keeyyuu yoo balleessite gantuun bamicha qofa miti sis ni dababata.
Asirratti godina kana keessaa naannoon dooranii 45% habashaadha.
OMN: Oolmaa Barsiisaaf Kanatu Malaa? Kutaa 2ffaa (Mudde 20, 2018)
#Kobor-Ummatni magaalaa Kobor guyyaa har’aa Mudde 20,2018 ganama sa’aa 11:00 irraa qabee tarkaanfii diinummaa ajjechaa fanjii awwaalamteen ummata nagaa irratti raawwatame mormuu fi balaaleffachuun hiriira bahee sagalee isaa dhageessise.
Barreefama jawweee kan mataa dureen isaa
Takka dhuufuun haarruumma kan lammataa gadhummaa kan sadafaa..?
Jedhee barreessee namoni dubbisuu yeroo dhabdan ykn yaada barreefamichaa hin hubati sagaleen daqiqaa muraasa kunoti jawweee abbaa haqaa dhugaa jirtuu namati himee nama keessaa naqaa !!


text:
Dogongorri Seenaa akka hindabalamne.
Manneen kun kan ijaaramaniin jiran lafa qotee bulaa Oromoo naannaea Finfinneetti argaman irrattu ijaaramee argame. Iddoon isaa gooroo fi Tulluu diimtuu giddutti argama. naannoo gamoo kanaa xaafiin margu amayyuu jiruu qotee bulaa kanaa bira darbee Warra Finfinnee jiraatan hundaaf ni ga’a. Bakki manneen kun jiru haaluma kamiiniyyuu qaama magaala Finfinnee ta’uu hindanda’u. Manneen achitti ijaarame kun duursa kennamuu kan qabu qotee bulaa lafa kanarraa buqqa’ee fi ijoollee isaaniriif ta’uu qaba. Diimograafin naannoo sanii kan jijjiiru ta’uu hinqabu. Dhimmi kun ifeegannoo guddaadhan ilaalamuu qaba.
Finfinneen magaalaa teessoo Tokkummaa Afrikaa fi Mootummaa RFD #Itoophiyaa taate dha. Handhura Oromiyaa magaalaa guddoo Oromoo-Oromiyaa ta’uun ishiis shakkii tokkollee hin qabu.
Finfinneerratti gaaffii mirga abbaa biyyummaa qaamni seenaanis ta’ee seeraan dhiyeessuuf mirga qabu tokko hin jiru. LMirgi abbaa biyyummaa Oromoo garuu Finfinnee irratti/keessatti takkaa kabajamee hin beeku. Hariiroon Finfinnee fi Oromoo ammayyuu kan firummaa odoo hin taane kan diinummaa ta’uu namuu Ni arga.
Mirga abbaa biyyummaa yoo jennu, Finfinneen daangaa murtaa’aa beekkamaa kan qabdu taatee itti waamamni bulchiinsa ishii Caffee Oromiyaa fi Mootummaa Federaalaa (dhimmoota aangoo Mootummaa Federaalaa wajjiin walqabatan hojiirra oolchuuf qofa) akka ta’u gochuudhaan lammiileen biyyatti hundi walqixxummaa jaalalaan akka keessa jiraatan (akkuma Adaamaa, Jimmaa, Amboo…) dandeessisu dha malee akka ololtooti tokko tokko jedhan uummata kaan keessaa baase magaalaa Oromooti qofti keessa jiraatan gochuu miti. Oromoon hammataa dha malee hammaataa miti.
Wanti hubatamuu qabu tokko jira. Hanga Oromiyaa jalatti deebitutti Finfinneen babal’achuu hin qabdu daangeffamuu qabdi ilaalchi jedhu bu’urarraa dogoggora. Finfinneen Oromiyaa jalattis taatee haaluma kamuu keessatti qonnaan Bulaa buqqistee babal’achuu hin qabdu. Daanga’uu qabdi. Magaalaa tun lafa bal’aa qabdi, lafuma kanarratti olguddachuu dandeessu. Kaayyoon keenya qonnaan Bulaa keenya haaluma kamuu keessatti buqqisaa balaaleeffachuu ta’uu qaba. Magaalaa Oromiyaa jalatti Bulaa jiranis taanaan akka feeteedhaan babal’achuu hin qaban. Daanga’uu qabu. Lafti dhiphoodha walis hin horu Uummatni garuu hoggayyuu ni dabalaa. Kanaafuu, lafa qusannoo guddaadhaan fayyadamaa feesisa.
Dhimma Finfinnee kanaan dhimma adda bahee hin ilaalamne kan biraa imaammata magaalaa fi imammaata afaanii biyyattiiti. Finfinneen guutuutti Oromiyaa jalatti osoo galtees rakkoon imaammata magaalaa fi afaanii biyyattii qabdu hanga hin hiikamnetti, mirgi ofiin bulchuu, aadaa fi seenaa ofii dagaagsuu fi mirgi abbaa biyyummaa guutuutti kabajamuu hin danda’u. Dhimmootni kana fakkaata gaaffilee Finfinnee wajjiin walqabatanii ka’uu qabanii dha.
#No2MasterPlan.


text:
Kubbaaniyaan Poly G C L jedhamu nannoo Ogaadeen keessatti yeroo dheeraaf boba’aa barbaadaa kan ture yoo tahu, barbaachi sun milkaayuudhaan guyyaa hardhaa yaaliidhaaf Boba’aa hin dhimbiibamin baasuu jalqabe.
Muummichi ministeeraa guyyaa kaleessaa hooggantoota Kubbaaniyyaa Poly G C L waliin eega mari’atee booda ibsa kenneen, “Itoophiyaan yeroo jalqabaatiif yaalii boba’aa oomishuu guyyaa boruu ni jalqabdi” jechuun beeksise. Boba’aan hin dhimbiibamin kun Warshaalee Simintoo biyyattii keessa jiraniif kan raabsamu tahuun beekameera.


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo Eessaa Ka’ee Garamitti Deemaa Jira?
– Marsaa Lammaffaa – Kutaa Tokkoffaa –
Berhanu Hundeetin, Ebla 13, 2019
Yaadachiisa:
Mata duree “Qabsoon Bilisummaa Oromoo Eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –“
jedhuun dhimmoota gara garaarratti barreeffamoota adda addaa kutaalee 24 dhiyeessee akkan ture ni yaadatama. Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) eessaa ka’ee har’a sadarkaa maaliirra akka jiru hubachuun waan nama rakkisuu miti. Qabsoon kun bu’aa ba’ii meeqa keessa dabree, injifannoolee adda addaa galmeessee har’a gahullee, ammas gaafiileen Oromoo ciccimoo ta’an deebii hin arganne. Oromoon bilisoome jedhanii warri haasa’an hedduu dha. Haa ta’u malee, dhugaan lafarra jiru, akkuman tanaan dura barreessaa ture, Itoophiyaatu bilisoome malee Oromoo fi Oromiyaan hin bilisoomne. Hiikni bilisummaadhaaf kennamu akka abbaan hubatetti waan ta’uuf, mormisiisaa ta’uu mala. Bilisummaa dhugaarraa garuu ammallee baay’ee fagoo jirra. Karaa dheeraatu nu eeggatas.
Har’a humnootni farra-QBO ta’an keessas ta’ee ala heddoomaa fi cimaas jiru. Egereen Oromoo fi Oromiyaa waan ta’uuf deemu beekuun baay’ee rakkisaa dha. Injifannoolee QBOn hanga har’aatti galmeesseyyuu gaaga’ama keessa jiru yoo jedhame dhara hin ta’u. Gaafiin: Qabsoon Bilisummaa Oromoo Eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? jedhu ammallee banaa waan ta’eef, dhimma kana laalchisee barreeffamoota adda addaa kutaalee adda addaa keessatti MARSAA LAMMAFFAAf dhiyeessuun barbaada. Na wajjin turaa, na hordofaa. Barreeffamoota hanga ammaatti dhiyaachaa turan argachuu warri barbaaddan bilisummaa.com fi Ayyaantuu.org seentanii argachuu ni dandeessu.
Seensa
Akkuma beekamu, sochiin uummata Oromoo addatti immoo kan Qeerroo Oromoo Wayyaanee harka micciiree olaantummaan ishii akka jijjiiramu taasise jira. Kuni immoo kan ilmaan Oromoo kumaatamaan ittiwareegaman waan ta’eef, injifannoo Oromoo ti yoo jedhame dhara hin ta’u. Haa ta’u malee, abbaa qabsoo fi injifannoo kan ta’e uummatni Oromoo jijjiirama kanarraa waan isaaf malu hin arganne. Hiidhamtootni siyaasaa hiikamuun, jaarmayootni biyya alaa turan gara biyyaatti deebi’uun akkasumas wantootni tokko tokko fooyya’uun waan sadarkaa biyyaatti (Itoophiyaatti) ta’an malee, addatti waan Oromoof godhamanii miti. Jijjiiramni kun Oromoo bilisoomse warri jedhan hedduu dha. Dhugaan lafarra jiru garuu kan biraa ti.
Jijjiiramni dhufee jira garuu Qabsoon Bilisummaa Oromoo galii isaa gahee?
Qabsoon bilisummaa Oromoo (QBOn) galii isaa gahuun hafee, yookaanis immoo akka namootni tokko tokko jedhan Oromoon bilisoomuun hafee, uummatni Oromoo biyya isaarratti nagaan bahee galuu hin dandeenyee bar! Mee haa yaadannu: Daangaarratti waraanni irratti banamee kan lubbuu isaanii dhaban dhiisneetuu, uummatni Oromoo kan lakkoofsi isaanii miliyoonatti shallagamu Naannoo Sumaaleerraa kan qayee fi qabeenya isaaniirraa buqqa’an; kan Beniishaanguulirraa buqqa’an; kan lolli irratti godhamee akka baala mukaa harca’aa jiran,…. kun hunduu erga jijjiiramni kun dhufee fi Oromootu biyya bulchaa jira jedhamee odeeffamuu calqabee asii mitii? Meerre ree bu’aa fi jijjiiramni bu’uraa kan uummata keenyaaf dhufe? Namootni Oromoo ta’an taayitaa olaanaa argataniif yookaanis jaarmayaan maqaa Oromoo qabu tokko bulchinsa biyyattii keessatti gahee olaanaa qabaateef, uummatni Oromoo bilisoome jedhamuu hin danda’u.
Haala Oromootu biyya bulchaa jira jedhamu keessatti Oromoon har’a kan dur caalaa miidhamaa akka jiru Waaqayyo/Rabbii fi kan argutu beeka. Jijjiiramni kun kan bu’aa buusaa jiru caalaatti warra farra QBO ta’aniif akka ta’e hubatamaa jira. Yeroo Muummichi Ministeerotaa (MM) Oromoo keessaa bahe, bakkee deemu hundatti Mootota durii faarsutti; Ilmi Oromoo Prezidaantii MNO ta’ee bulchaa jiru “Itoophiyummaan Araada” jedhee biyyattii tana dhaadhessaa jirutti, bu’aan argame yoo jiraate warroota farra-QBO ta’an keessumaayyuu immoo warri sirna Federaalisimii amma jira kanaayyuu dhabamsiisanii, sirna durii dulloomaa sana deebisuu barbaadan hedduu onnachiisee, hamilees ittihoree jira. Kanaaf mataarratti nu fincaa’uu barbaadu. Tuffii fi jibba Oromoof qaban ifaa ifatti daangaa tokko malee agarsiisaa jiru. Olola qofaa miti, of ijaaraa fi humna isaanii cimsaa jiru. Kuni immoo maaliif akka ta’e namni hubachuu hin dandeenye ni jira jedhee hin yaadu.
Warri isaan onnachiisanillee aggaammii jaraa kana jalaa bahu hin dandeenyee bar! Osuma arrabsamanuu, abaaramanuu, tuffatamanuu, qeeqamanuu,… callisanii Itoophiyaaf morma isaanii kennaa jiru. Duuti Oromoo isaaniif homaa miti; tokkummaan biyyattii tanaa garuu boqonnaa isaaniif hin kennu. Halkanii guyyaa tokkummaa Itoophiyaatiif dhama’u. Uummata keessaa bahan garuu afaanumaan gowwoomsuu barbaadu malee wanti isaan uummata kanaaf hojjetan ifatti hin mul’atu. Kun hedduu nama gaddisiisa. Oromoorraa dhalanne jedhanii haasa’uun isaaniituu qaanii mitiiree? QBO wajjin walqabatee, dhimma WBO yoo laalle, WBOn akka bosonatti galu kan taasise QBO dha. Humna kana hiikkachiisanii mooraatti galchuun QBOn galii isaa gahe jechuuf moo yookaanis QBOn galii isaa gahuu hin qabu jechuuf ta’ina laata?? Haala keessa jirru gadi fageenyaan yoo xiinxallee laalle, walumaagalatti QBOn galii isaa gahuun hafee siriidhaa gaaga’ama keessa akka jiru hubachuun nama hin rakkisu.
Jijjiirama kana keessatti gaafiin Oromoo deebii argatee jiraa?
Akkuma armaan olitti ibsame, QBOn galii isaa gahuun hafee, gaafiileen ijoo ta’an tokko tokkollee jijjiirama kana keessatti hanga ammaatti deebii argachuu hin dandeenye. Deebiin kennamuufii dadhabeeti moo fedhiitu hin jirre? Erga Oromootu biyya bulchaa jira fi Oromoon aangoo argate jedhamee, maaliif gaafiin tokkoollee deebii dhabe? Aanga’uun uummata tokkoo waanuma akka salphaatti laalamuu dhaa? Aanga’uun uummata bal’aa tokkoo bu’aa maalii argamsiisa? Akka fakkeenya tokkootti kaasuuf, dhimmi Finfinnee gaafiilee uummata Oromoo ciccimoo ta’an keessaa isa tokko dha. Kunis gaafii abbaabiyyummaa ti. Kan nama gaddisiisu garuu, abbaabiyyummaan Finfinnee mirkanaa’uun hafee, siriidhaa Finfinneen gonkumaa kan Oromoo tii miti nuun jiechaa jiruu mitii? Akkan jechuu eenyutu isaan onnachiise? Eenyutu haala isaaniif mijeesse? Warra dhiigaan Oromoo ta’anii garuu sammuudhaan Itoophiyummaadhaan machaa’anii mitii?
Sirni Federaalaa amma jiru kun maal ta’uuf deema?
Sirni Federaalaa Naannoleerratti hunaa’ee, ijaaramee amma jiru kun bu’aalee QBOn fidan keessaa isa tokkoo dha. Kan lubbuun meeqa ittigalaafatame, kan dhiigni ittidhangala’e fi lafeen ilmaan cunqurfamootaa itti caccabee dha. Oromiyaan har’a kaartaarratti mul’attee Addunyaan beeku tun wareegama kana keessatti mirkanoofte. Sirna Federaalaa kana diiguun Oromiyaa balleessuuf jedhamee waan ta’eef, wareegamatu ittikaffalama malee wanuma milkaa’uu miti. Dhimma kana kutaa itti aanu keessatti bal’inaan itti deebi’a.
Hanga walitti deebinutti nagaan turaa.


text:
Qubsuma Koo 16:'Osoon konkumaa rakkoon akka hin umamne gochuu dand'ee baay'een gammada ture'
Manbara Akliiluu jedhama. Reechimond Saan Firaansiisko keessan jiraadha.
Yeroo jalqabaatiif kan Itoophiyaa irraa itti imale. Xaaliiyaaniidha. Achiisi ergan waggoota 13 jiraachuun mucaas achumattan godhadhe. Achiinis yemmu mucaan koo waggaa 11 gutuu jireenya fooyya'aa barbaachan gara Ameerikaa, Kaalifoorniyaa imale.
Ergan Ameerikaa dhufee kophaakoo mucaakoo barsiifadhee hanga dandeettii kootiin namoota biraas deggarsa taasisuu kanan dada'e erguman Asi ga'ee booda. Lammii Itoophiyaa ta'uu kootti bayyee gammaddu ta'uus, oolmaa Ameerikaan naaf oolte xiqqaa miti.
Asitti nama barateefi nama hojjatuuf balballi banaa dha. Dabalataanis Ameerikaan biyya bilisummaan itti dagaage, mirgi kee biyya itti kabajamuu fi biyya sagalee kee ol kaaftee tti dhageesifatuu dha. Sababa kanaafuu of irra darbee karaa garagaraatiin namoota biroo gargaaruu danda'era.
Eessayyuu yoon ta'e, nyaachuuf biddeen irraa wanti naaf caal jiraachuu baatuus, tarii sababiin waggoota dheeraa achi tureef haa ta'uu hinbeeku garuu nyaata warra Xaaliyaanii baayye jaaladha. Yoo nyaadhuus ittiin gammada.
Gosoota paastaa hunda nan jaaladha sababni isaas hojjachuuf salphaa dha. Paastaa, zayita ejersaa fi timaatimiin jiraannaan paastaa mi'aa soorachuun ni danda'ama.
Haala jireenya biyyaa baayyeen yaada, keessattuu walitti dhufeenyaa fi ollummaa baran ani keessattu guddadhee sana. Haalli waliin jireenyaa, bunaaf wal waamuu, sukkaaraafi Distii fa'i walirraa ergiifachuu, ollaa dhaqanii haasa'uu fi wal gargaarsa ture nan yaada.
Xaaliyaanittis ta'e Ameerikaatti jireenya hawaasummaa akkasii qabaachuun ulfataadha. Daa'ima kee olaatti dhiiftee deeuu mitii ollaa waliin daandirratti yoo wal agarru iyyu akkuma nama wal hinbekneetti wali bira dabarra.
Manakoo taa'ees ta'ee kutaa ciisichaa koo keessa hirkadhees, karaa foddaatiin magaalaa qarqara bishaanitti argamtu Okelaandii natti mul'ata. Yeroo tokko tokkos yoon yaadaan baduu wantoota naannoo kootti argaman kanneen ilaaluun carra qabeettii ta'u koo na yaadachisa.
Dhugumattis, naannoon keesa jiraachu baay'ee nama gammachisa. Kanaafu jireenya namoonni baayyeen hawwan sana bakkaan gaheera jedheen yaada.
Turtii koo biyya hamba keessatti muudann heddun qaba. Hunda caala kan baayee na dinqu garuu mudannoon silaa mana nyataa koo ittiin dhabuuf ture tokko dha.
Yeroo tokko nama gamoo manni nyaataa koo irratti argamu natti kireesse, akkan guyyoota 30 keesatti gadhiisee bahuuf xalayaa akeekkachiisaa naan gahee.
Akkamitti akk ta'e osoo hin beekiin kantiibaan Magaala Riichmoond waa'ee kana dhagahinis namoota naannoo walitti qabuun duula gageessaniin osoon hinbahiin hafeera.
Kantiibaan magaala Riichimoond hojiilee gargaarsa ani hojjedhu waan beekaniif, na galateefatanii duluun isaanii akkasumas hawasni naannichaa naaf kabaja qabaachuun isaanii bayyee na ajaa'ibe.
Daandii jireenyaa dheeran qaxxaamuree as gahe yoomiyyuu hin irraanfadhu. Rakkoo keessa baheen as gahe. Jireenyi daandiirraa qaama jireenya godansaa kooti.
Ergan rakkoolee hedduu keessa darbee booda ture kanan hojii sa'aatiitti doolaari 7 kanfalamu argachuu daandii jireenyaa koo sirreefachu kanan eegalee. Yeroo keessa kunoo hojiin waggaa 16 dura egalee amma milkaa'ina argachuun sadarkaa kanarra gahe.
Kanan keessa darbe sana yaadachuun kunoo hanga humna kootii warra biraa gargaaraan jira.
Ayyaana guyyaa galateeffanna (thanks giving) jedhamutti namoota jireenyi isaanii daandiirra ta'e 1,200 bakka jiran irraa walitti qabee nyaachisuun, itti uffisee, jireenya isaanii guyyaa guyyaaf waan isaan gargaaru kennuun waggaa waggaan gargaaraan jira.
Kabaja guyyaa haadholiittis haadholii kophaa daa'ima guddisanii fi daa'ima dhabanii kophaa jiran walitti qabeen guyyaa tokkolle gammachuun akka dabarsiniin godha.
Guyyaa kanatti midhaganii akka oolan gara mana midhagina dubartootaa deebanii mana nyaata kootti ammoo afeerraa qopheessuun guyyicha gammachuun akka dabarsan godha.
Baratoota qabxii gaarii qabaniifi maatiin isaanii harka qalleeyyii baasii barnootaa kaffaluun, barnootatti akka cima gargaaraan jira. Wayit isaan barnoota fixan kanneen biroo rakkoo walfakkaataa keessa jirananiin bakka buusa.
Wantiin amma irratti xiyyeefadhee jiru, dhimmoota balaan to'annoo kootiin ala ta'an qaqabsiisaa jira irrattidha. Osoon gonkumaa rakkoon akka hin umamne gochuu danda'e baay'ee gammada ture. Gammachuun koos daangaa hinqabu ture.
Fakkenyaaf magaala Riichmoond Kaalinforiniyaatti haala yakka balleessu baadhulleen xiqqeessu osoon danda'ee hawwii kooti. Gama koon garuu waanan danda'u gochaan jira.
Sababni isaas, bara 1984 ani mataan koo daandiirra jiraadha ure. Haala sana keessaa kan na baasee ammoo adddunya kana. Kanaafu, wantan addunyaa kanarraa argadhe hunda deebiisee addunyaa kanaaf kennuun qaba jedheen amana.
Hawaansi naannoo Riichimoond jaalala naaf qabanirraa kan ka'e naannoo haroo saniitti gamoo mataa koo akkan qabaadhuuf na deggaraniiru.
Osoo naaf danda'amee ammoo osoo biyyan itti dhaladhe Gojamitti hoteela maqaa haadha kootii keessatti ofi argee baayyee natti tole ture.


text:
Mala Facebook keenya ittiin Hatamuu(Hack) ta’uu danda’uuniif Furmaata isaa
- Malli Eenyummeessan facebook keenyaa hatamuun inni duraafi ijoon mala PHISHING jedhamuun.
Malli kun mala namni eenyummeessaa keessa irraa dhimma qabutu bifa ergaa keessoo(inbox) dhaan barreeffama sobaa hidhaa(link) qabu fi App sobaatiin isin argachuu danda’uudha.
Yoo isin ergaa isinitti dhufe sana bantanii achumatti dubbiftan miidhaan isin irra gahu tokkoo hin jiru, GARUU, hidhaa(link) barreeffama sana keessa jiru bantan taanaan isinif dhumeera. Maqaa(username) fi Jechadarbii(password) keessan abbaa sanaaf waan ergamuuf salphumatti eenyummeessaa keessan banee fayyadamuu danda’a.
- Inni biraa Ergaa Iimeeyileen isinitti erguun.
Kunis Ergaa iimeeyiliidhaan isinitti erguun iimeeyilii sana yoo bantan daataa keessan iyya’aa(browser) irratti olkaawame(saved) ta’an fudhatee abbaa irraa dhufetti erga, sana booda Maqaa(username) fi jecha darbii(password) keessan fudhatee fayyadamuudha abbaan sun.
- Qinqaanii(virus) Facebook
Kunis Program akkuma iimeeyilii sana hannaaf isinitti ergamee daataa isin olkaawwattanii jirtan fuudhee gara irraa dhufetti erguudha.
Furmaata:
- Link nutti ergame banuurraa of qusachuu qabna. keessattuu nama hin beeknee yoo nuuf ergame, hin baninaa
- Jecha darbii keenya cimsuufi Deebii Gaaffii icciitenyaa kaawwachuu(Protect the password and secret answers)
- Ji’a muraasaan jecha darbii keenya jijjiiruu qabna..
- Application hin beekne fayyadamuu irraa of qusachuu
- Qindaa’ina eenyummeessaa keenyaa keessatti eenyummeessaan keenya iddoo itti banameefi irraa yaalame yoo jiraate hordofuu fa’a.
HORAA BULAA
CCT Filachuu hin dagatinaa
Link kana banaa Vote comment Godhaa
https://www.entrepreneurship-campus.org/ideas/14/6604/#vote-container


text:
Namichi Briiteenitti Muslimoota Masjiidaa bahaa turan Makiinaa itti buusee ajjeese hidhaa waggaa 43tiin adabame.
Namtichi Daren Osborne jedhamu waggaa dabre ji’a Waxabajjii keessaa, Muslimoota Masjiida Kaaba Landanitti argamutti salaatanii bahaa turan konkolaataa irra oofuun battalumatti nama tokko ajjeessuun namoota heddu ammoo madeessee ture. Mr Osborne eega Konkolaataa namoota irra oofeen booda “ergama kiyya galmaan gaye” jechaa lallabaa akka ture ragoonni Abbaa alangaa mana murtiitiif kan ibsan tahuu gabaasni arganne ni addeessa
Abbaan seeraa Mana murtichaa dhaddacha Jum’aa dabre oolerratti; ” Daren Osborne jibbiinsa Muslimootaa qabu irraa ka’uun balaa ajjeechaa fi saniin duras akkanuma yaalii ajjeechaa hin milkaayin raawwachuun isaa ragaadhaan waan mirkanaayeef, adabbiin hidhaa waggaa 43 itti murtaayee jira” jechuun ibse. Mr Daren Osborne yeroo ammaa umriin isaa 48 tahuu gabaasni kun ni mul’isa.


text:
Suudaan daangaa gama bahaatiin Ertiraa waliin qabdu guututti cufuu beeksifte. Mootummaan Suudaan guyyoota muraasa dura naannoo Kasalaa jedhamu kan Ertiraa waliin waldaangessu keessatti labsii yeroo hatattama baase.
Bulchaan Naannoo Kasalaa January 5/2018 irraa jalqabee Keellaan Ertiraa irraa gara Suudaan seensisu hundi cufamuu kan labse tahuu ejensiin Odeeyfannoo Suudaan Sabtii har’aa gabaase. Sababaan Cufiinsa daangaa kun kan hin ibsamin yoo tahu, prezdaantiin Suudaan Umar Hasan Albashiir December 30/2017 irraa jalqabee, naannoolee biyyattii Kasalaa fi Kordofaan Kaabaa keessatti labsii yeroo hatattamaa baatii jahaaf turu labsuu isaa hordofuun murtii dhufe akka tahe gabaasni kun ni mul’isa.
Labsiin yeroo hatattamaa sun meeshaalee waraanaa seeraan alaa walitti qabuuf akka tahe qondaaltonni biyyattii beeksisan. Guyyoota lamaan dabran keessa loltoonni mootummaa Suudaan meeshaalee waraanaa gurguddaa hidhatan gara magaalota daangaa Ertiraatti argamanii kan seenan tahuu jiraattonni Kasalaa AFP’f himan.
Haaluma walfakkaatuun torbaan dabre keessa Masriin loltoota heddu buufata waraanaa Emreets Eritraa, Saawwaatti argamu keessa kan qubachiifte tahuun beekameera.
Comments
Loading...


text:
Ajjeechaa Waraanni EPRDF Namoota Meesha-maleeyyii Irratti Raaw’achaa Jiru Cimsinee Balaaleffanna!
(Ibsa ABO—Mudde 29, 2018)
Mudde 27, 28 fi 29, 2018 Dhihaa fi Kibba Oromiyaa (Qellem Wallaggaa, Wallagga Dhihaa fi Gujii) keessatti qofa loltootni EPRDF kan maqaa “Raayyaa Ittisa Biyyaa” jedhuun beekaman Oromoota nagaa (meeshaa-maleeyyii) irratti ajjeechaa suukanneessaa raaw’ataniin odeessa hanga ammaatti mirkanaaween yoo xiqqaate namootni 36 tahan ajjeefamanii kanneen lakkoofsi isaanii ammatti hin beekamne ammoo madaawanii jiru. Manneen Ummataa hedduunis gubamanii jiru. Tarkaanfii hammeenyaa fi diinummaa ol’aanaa loltootni EPRDF fudhachaa jiran kanaan lammiilee ajjeefaman keessaa daa’imman waggaa 5 hin guutin 2 Godina Gujii Ona Dugda Daawwaatti mana wajjin gubaman. Dhiha Wallaggaa Gimbii fi Gullisoo gidduu naannoo Kurfee Birbir jedhamtuttis daa’mni tokkoo fi haati daa’imaa mana wajjin gubaman. Bakkootni yakki ajjeechaa kun itti gaggeeffaman Godina Qellem Wallaggaa, Wallagga Dhihaa fi Gujii lafoota Gidaamii, Koobbara, Kattaa Abbaa Kormaa, Huwaa, Waayyuu Kullii, Kurfee Birbir, Yuubdoo, Laaloo Qilee, Fincaa’aa, Kombolchaa fi Shaalaa jedhaman keessatti. Kanneen Gujiitti ajjeefaman 23 tahan keessatti daa’ima waggaa 5 hin guutinii fi jaartii waggaa 70faatu argamu.
Addi Bilisummaa Oromoo ajjeechaa suukkanneessaa namoota nagaa (meesha-maleeyyii) irratti loltoota EPRDFiin gaggeeffamaa jiru kana jabeessee balaaleffata. Tarkaanfiin bineensummaa akkasii kun callisaan ilaalamuu kan hin qabnee fi nagaa-jaallattoota hundaanis balaaleffatamuu kan qabu jennee amanna. Sirni Cunqursaa fi Abbaa Irrummaan (Afaan qawweetiin Ummata bulchuun) kana booda akka hin danda’amne Paartii EPRDFtti agarsiisuuf wareegama lubbuu fi qabeenyaa herreguuf hin salphannetu itti baafame. Paartiin EPRDFs waggoota 27 booda (dirqisiifameetis tahu) dhugaa kana amanee akka fudhatee fi keessa isaatti jijjiirama/haaromsa akka godhe bsee, cehumsa gara dimokiraasiitti taasifamuuf humnoota siyaasaa biyyattii hunda wajjin nagaadhaan hojjechuuf erga waadaa seenee bubbulee jira. Haa tahu malee, hojiidhaan kan lafa irratti mul’achaa jiru EPRDF umrii aangoo isaa dheereffachuuf daandiima Abbaa-irrummaa kan waggoota 27 dabran hordofaa ture sanatti cichee jiraachuu isaa ti.
EPRDF caasaa humna waraanaa keessatti haaromsa (reform) gaggeesseen jira jedhee afaaniin dubbata. Haa tahu malee, waraanni EPRDF kan maqaa “Raayyaa Ittisa Biyyaa” jedhuun gurmaawe har’as kaayyoo Siyaasaa EPRDF tiksuuf kan dhaabbate tahuu isaa malee aantummaa Ummataa horachuu isaa mallattoon agarsiisu homtuu hin jiru. Waraanni kun har’as namoota ilaalcha siyaasaa kan EPRDF irraa adda tahe qaban akka diinaatti ilaaluu itti fufee jira. Kanaaf ragaa kan tahu, Oromiyaa keessaa bakkoota gahe hundatti Alaabaa Oromoo/ABO dabalatee mallattoolee ABO ibsan gara garaa balleessuu fi namoota waan akkasii harkatti arge miidhaa irraan geessisuu fi shoorarkeessaa jiraachuu isaa ti.
Adeemsi balaafamaan EPRDF kun faallaa waadaa inni dirree siyaasaa bal’isuuf fi mirgoota dimokiraasii lammiilee biyyattii hundaaf kabajuuf seenee ti. Kun ammoo ifa abdii jijjiiramaa amma mul’ate kana kan deebisee dukkaneessuu fi Oromiyaa, Itoophiyaa fi naannoo isheettis balaa lolaa guddaa kan harkisu waa taheef EPRDF hatattamaan akka irraa dhaabbatu ABOn jabeessee gaafata. Yoo EPRDF didee haaluma jalqabe kanaan kan itti fufu tahe balaa kanaan wal qabatee gahuu malu hundaaf kan itti gaafatamu isuma/EPRDF tahuu ABOn hubachiisa.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo
Mudde 29, 2018


text:
Gemeda Olana
Latest posts by Gemeda Olana (see all)
- OROOLIYAANAA WINGAR - June 7, 2016
- Saamunaa Dhangala’aa Adii uffata keessan Ni addeessa !! - June 1, 2016
- Must Share: Beeksisa Badhaasa Qubee( Qubee Awards Announcement) - May 26, 2016
Har’as mata duree BAKAKKAA jedhu kanaan safuu Oromoon bakakkaaf qabu hamman beekun isiiniif hiruun barbaade. Yoo isinnitti toleef dubbisaati isinis yaada itti dabalamuu qabu itti heda’a.
Akka abbootiin keenya jedhanitti Bakakkaan qanccee waaqti jedhu. Jechama kanaaf yaada dabalataa kan ta’u, afoola Oromoo naannoon itti dhaladhee guddadheerra waa isiniif qooduun barbaada.
Nan yaadadha gaaf tokko tiifuu bookkaa keessan ijoollummaa koottin Akkookoo waa gaafadhe. Afaan ijjoollummaa sanaanan gaaffii danqaraa kana isheef dhiheesse. “Akkoo bakakkaa maaltu darbataa?” Isheenis gaaffiikoottu baayyee hin cinqamne afaanumarratti akkas naan jette ” yeroo seexanni waaqatti arraba baaftu innimmoo itti darbata” naan jette. Isheen akkan ishee gaafachuu dhiisuuf gabaabsitee naaf deebiste. Animmoo nan dhiiseeree ammas akkasin jedheen “maalif seexanni waaqatti arraba baaftii? Maal waaqayyommoo ishee ajjeesuu dadhabee bakakkaa itti darbataaree? Bakakkaanoo namafaa manafaa mukafaa rukutahoo takkaa isaa seexana dhahuu hin argine ani ” ittin gaafan jedhu. Yeroo kana akkoonkoo nyaara gudunfamaan “callisii rafi mucaa xinnoonana waa’ee bakakkaa bokkaa keessa hin dubbataniiti booda yeroo bookkaan caamu na gaafadhu” naan jette. Anis keessakootti maalif waa’ee bakakkaa bokkaa keessa dubbachuun dhorkaa ta’ee laata jedhee utuman yaaduun hirribni na fudhattee baddee. Garuu ergan dammaqee waa baayyeen akookkoorra qalbii ijoollummaan waraabbadhee.
Akkuma beekamu uumaan samiirra jiraata. Dubbii kana namni mormu jira jedhee hin yaadu. Abbootiin yeroo jedhanis uumaan kaninni itti gammaddu yoo uumamni harkasaatii gammadee jiraatedha jedhu. Uumaan (waaqayyo) sababa gammachuu uumaamaaf kennuu barbaaduuf dacheen kun magariisaan gonfamtee, biqilaan daraaree, margis margee ijaaf qalbii akka hawwatuuf Uumaan bokkaa roobsaa. Yeroo kana humna faallaasaa ta’e (HOORUSIIFI SEET) kan gammachuu uumamaa hin barbaanneemmoo dhagaa ykn cabbii bokkaatti makuun ykn obonboleettii kaastee biqilaafi mana akkasumus mukeen addaa addaa jijjigsuun uumama mancaasuun gammachuu mulqiti. Waaqayyos uumamasaa warra qajeelaaf dirmmachuuf bakakkaa gad darbatee humna gammachuu uumamaa jibbu kana haleela Jedhu.
Afoolli kun duuchaamatti waa tokko nutti agarsiisa. Innis, BAKAKKAAN harka uumaa keessa ba’uusaati. BAKAKKAAN waqtii gannaati kaninni bu’u. Akka Akkoonkoo natti himtetti, waaqayyo bakakkaa kan darbatuuf nama heera uumaa cabses ittiin adabuufis ni ta’a naan jette. Isas akkasiin naaf ibsite. itti fufa dubisaa……


text:
Gaaffii: Namni tokko ka kophaa salaatu yoo irraanfatee sujuuda irraatti marroo lama allahu akbar jedhe marroo duraa allaahu akbar jedhee ammallee irra deebi’ee allaahu akbar jedhe. Takkaa namni imaamaa tokko yoo inni irraanfatee irra deebi’ee Allaahu akbar jedhe maaltu isarratti jira?
Deebisaa: Wayta sujuudu akkasuma ammallee wayta sujuudarraa yookaan ruku’arraa ol ka’u yoo irraanfatee Allahu akbar jedhe marroo lama iirra deebi’ee dogongora salaata keessatti argame. Garuu salaanni saniin hin badu sujuudussaawhiitu isarratti dirqama ta’a jechu. Maaliif jennaan salaata keessatti ziyaadaa Allaahu akbar marroo lama dhufeen jechu. Waan takbiirtaa marroo lama irra deddeebi’eef jecha. Nama kophaa jiru haa ta’uu takkaahuu nama imaamaa haa ta’uu yoo inni irraanfatee marroo lama irra deebi’e takkaahuu ruknii tokko marroo lama irra deebi’e salaata isaa wayta geesse sujuudusaawhii waan jedhaniin saniin gadi dhufaa jechu wayta salaata isaa irraa bahuuf deemu. Gabaabbinnatti namni salaata keessatti waa ida’e takkaa waa hiri’ise sujuudusaawhii dhufuu qaba.
Sheikh Abdurrahmaan Shariif


text:
Kaappaasiterii
Kaappaasiteriin (duraan kondenserii jedhama ture) ruuqoo elektirikaalii mugaa kan tarminaalii-lama qabu wayita ta'u faayidaansaas anniisaa elektirikii karaa elektiroostaatikii ta'een elektirik fiildii keessatti kuusee ka'u dha. Gosti kaappaasiterii baayyetu jira, garuu hunduu kondaakterii lama (pileetii) kan daayi'elektiriin (insuleeterii) gargar ba'e qabu. Kondaakteriin kaappaasiterii keessa jiru irra-dibaa haphii, fooyilii, ykn elektirlaayitii kondaakterii ta'e, kkf ta'uu danda'a. Daayi'elektiriin elektirikii hin dabarsine ammoo humni chaarjii kuusuu kaappaasiterii akka dabaluuf gargaara. Daayi'elektiriin fuullee, seraamikii, pilaastikii happhii, qilleensa, vaakiyuumii, waraqaa, maayikaa, oksaayidi leyerii, kkf irraa kan hojjatame ta'uu danda'a. Kaappaasiteriin baayyinaan qaamaa elektirikaal sarkiyuutiitti meeshaalee elektirikaalii ta'uun tajaajila. Faallaa rezisteriitin, kaappaasiterii gaarin anniisaa salphaatti hin gatu (disspate). Faallaa gatuu, kaappasiteriin anniisa haala elektiroostaatik fiilditiin pileetii isaa lamaan gidduutti kuusee kaa'uu qaba.


text:
Biyya Ethiopia keessatti EPRDF fi dhaabonni Siyaasaa gariin haqa dhaaba Siyaasaa tokkoo dhoksuun qooda ifii guddisanii dubbachuun “Dhugaa” ABO fi deggersa Ummataa inni qabu golguun wareegama deggertooti ABO baasan yeroo ukkaamsuu yaala muldhata ykn gochaa siyaasaa akkanaan beekamu.
Dr,Mararaa Guddinaan garuu hayyummaa fi nama beekaa ta’uun isaanii haasaa kana irraa waan guddaa barama.
- Aangoo ofiif osoo hin taa’e Ummata Oromoo aangessuuf qabsoo gochuu.
- Haala Siyaasa biyyattii fi jijjiirraa siyaasaa Ethiopia keessatti taasifne jedhamuu
- ABOn dhaaba deggersa ummataa eenyu caalaa iyyuu qabu ta’uu.
fi kkf irratti haasaa hayyuu tokkoo irraa eegamu taasisanii jiru.


text:
Abbootin irree baayyeen osoo dhaadatanuu, osoo gaafii ummataa qixa sirriin deebisuurra humnaan ukkaamsuun bara bittaa dheereeffachuuf carraaqanu hallayyaa hin deebine bu’aa turan, bu’aas jiru. Keessumaa abbootiin irree Afrikaa fedhii fi heyyama ummataa malee qawwee fayyadamanii aangoo humnaan qabatan hundi isaanii jechuutu danda’amaa odoo dhaadatanuu, odoo rorrisanuu irree ummataatin daaraa botoroo ta’aa tura. Ta’aas jiru. Hundii isaanituu aangoo humnaan qabatan quufnee wallaaluun akka qawween Koran qawween harcahaniiru. Baayyeen isaaniis du’a saree abbaa hin qabnee du’anii hafaniiru. Wayyaaneen har’a qawween harkaa qaba jettee ummata Oromootti dhaadachaa fi roorrisaa jirtus kan ishii eeggatu kanuma. Akka rorriftetti hin haftu. Continue reading
Monthly Archives: May 2017
SBO Caamsaa 31,2017. Oduu, ‘Ginboot 20’ wayyaanee irratti gabaasa qindaa’ee fi qophiilee biroo, akkasumas SBO Sagantaa Afaan Amaaraa
Aside
Obbo Abba Dulaa fi Qaanqee Show
Aside
“Habashummaan” Ulaagaa Itoophiyummaan Ega Itti Fuftee … ????
Aside
Hundee Abrahaamii Musee tiin .
Warri Itoophiyaaf mudhii qabatee caraanaa jiru, diigamuu itoophiyaas walumaan labsaa jiru.Bara Dargii badii guddaan jecha “ummata tokko” jedhu ture. dargiin har’aa hin jiru, garuu warra Habashummaa leellisaniin har’allee habjuun jecha kanaa itti fufee jira. Har’allee sirna Fedaraalaa jala jiraachaa, Ummatoota Itoophiyaa jechuu irra, Ummata Itoophiyaa jedhanii tokkummaa sirba giddii fakkaatu kanneen gaggeessan daran baayyachaa jiru. miidiyaa biyyatti gama hundaan tu’atanii jecha kana gabbifachaa jiru. Habashummaan kaleessa Itoophiyaa qofaaf lallabamaa ture, har’aa bifa isaa geeddaratee habjoottoota humnoota sadii walitti fidaa jira. Keessattu Biyya alaa kanatti , lammiilee Ertiraa “Amichee” jedhaman ykn Tiwulidda Itoophiyaawwii ofiin jedhan, warra amaaraa fi Tigiree nuuti Habashoota jedhanii , Habashummaan wal fo’achuu ega eegalanii bubbulaniiru. Continue reading
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Qophii Caamsaa 30,2017
Aside
Aside
Dr. Rundaasaa Asheetee Hundee:ITOOPHIYAAMOO SEERRI ITOOPHIYAA HAADIIGAMTU JENNE? Ibsa Dr. Qadiidaa Faana taasisan daawwadhaa!!
Aside
ከደራሲ ገዳ/ተስፋዬ ገብረ-ኣብ ጋር ቆይታ (via OMN)
Aside
Riqicha-Gaaffii fi Deebii Addaa HD ABO, Ob Daawud Ibsaa -Kutaa 3ffaa
Aside
Godina Wallaggaa Magaalaa Mandii Keessattti Dargaggoonni Nagaan Lama Waraana TPLFn Butaman
Aside
Caamsaa 30,2017/ Godina Wallaggaa Liixaa magaalaa Mandii keessattii Qeerroon waraqaa waraqaasa guutumaa magaalaatii keessa rabsuu isa gabasnee ture haalumaa kanan warqaa facaa’ee sanattii baayee kan na’ee Wayyanneen erga gaafa sana uummataa nagaa gollaa jirtii dargagoota 2 as mana hiidhaa galchuun dararaa guddaa irraan ga’a jiru.
Isaniis:-
- Iyoob Kumaarraa
- Getuu Alamayyoo kana jedhamaan sababa sanan harkaa Koomandii Poostittii miidhaan irraa ga’aa jira.
Kanan duraas yeroo gara garaa mana hidha wayaanetti hiidhama fi reebama turan. Sababa waraaqallee dhaadanno qeerron raabsamanif magaalan Mandii shororka jabaa keessa jirtii. Kumaatamni kufee kumaatamonni hiidhamanis qabsoon keenya itti fufa. Qeerro Magaala Mandiira
Godina Arsii Aanaa Dodolaa Gandaa fi Magaala Eddoo Keessaa Dargaggoonni Oromoo Umurii 20 Hidhaa Keeessatti Dararamaa Jiru.
Aside
Caamsaa 29,2017/ Kanneen maqaan isaan armaan gaditti woraqaa fuula duraa irratti tuqamee Himataamtoota Qeerroo Aanaa Dodolaa Magaala Eddoo yoo tahan, kanneen fuula lammaaffaa irratti agartaan ammoo warraa faaydaan Xiqqoon sobamaani Qeerroo irratti ragaa bahuuf dhihaatanii dha. Abbaan Alaangaa Aanaa Dodolaa Himannaa Qeerroo Eddoo irratti banee immoo Tasfaye Dheekkoo jedhama.
Worroonni ragaa baana jettaani faayda xiqqoon bitaamtanis gochaa jibbisisaa fi Amala ammaan dura Eddoon ittiin hin beekmne maqa xureessummaa fi maqa balleessumma akkasii irraa of eega isiniin jenna.Eddoo biyyaa Afaan tokkoo, karoora tokkoo, kaayyoo tokkon, waliin duuluu, fi waliif duuluun beekamtu murnii xiqqoo faayda xiqqoo ragaa baataani boruu seenaa fi ummannii eddoos isin gafataa irraa dhabbaadha isiniin Jenna. Abbaan Alangaa obbo Tasfaye Dheekkofis kanumaa dhaamna.” Continue reading
Aside
“Dhiisi-Dhiisi,Lakki Dhiisi”
Aside
Koloneeffataan TPLF Godina Wallagga Aanaa Waayyuu Xuqaa fi naannoo ishee irraa xaa’oo kutuudhaan uummata naannichaa rakkoo beelaaf saaxilaa akka jiru himame.
Aside
Caamsaa 30,2017/ Godina Wallagga aanaa Waayyuu Xuqaa fi naannoo ishee keessatti koloneeffataan Wayyaanee uummata irraa xaa’oo kutuudhaan uummata naannichaa rakkoo beelaaf saaxilaa akka jiru himame.
Akka maddi oduu Qeerroo naannicharraa himaa jiranitti uummanni naannichaa maqaa mootummaan wayyaanee xaawoo uummaticharaa kuteef rakkoo keessa akka seenanii jiran human.Irra caalaattimmoo akka oduun qeerroo achirraa dhufaa jirutti xaawoon akka harka qonnaan bultootaaf kennamuuf dhiyaateyyuu gatiin isaa humna uummata naannichaa ol waan ta’eef bitannee itti fayyadamuun nutti ulfaataa jira jechuunis uummanni naannichaa iyyachaa jiran.Sababa dhiyeessii xaawoo dhabuu isaanii kanarraa kan ka’es uummanni aanichaa beelaaf saaxilamaa jiraachuu isaaniitu gabaafame.
Sirni aangoo qawween biyya bulchaa jiru wayyaaneen karaa tokko maqaa misoomaatiin uummatatti hololaa karaa tokkoon uummata oromoo miidhuun ittuu qabsoo uummatichaa gabbisa malee boodatti hin deebisu Continue reading
Godina Wallaggaa Anaallee NaaJjoo, Jaarsoo fi Baaboo Gambeel irraa ibsan erga badee guyyootaa 4 dabarsee jiraachuu Qeerroon Gabaase.
Aside
Caamsaa 29,2017/ Godina Wallaggaa Anaallee NaaJjoo, Jaarsoo fi Baaboo Gambeel irraa ibsan erga badee guyyootaa 4 dabarsee jira. Uummannii anaallee kaneennii hedduu rakkacha kan jiran yoo motummaan afaaniin misoomaa labbsuu bishaan Oromiyaa keessa ba’uun illee uummataa isa Ibsa ga’a ta’ee kennefi gargara hin jiru haati Iyyeessaa anallee kaneennii miidhaan nyaatan ilee bakka itti dakkataan dhabbanii rakkinnaa guddaa keessa jiru.
Qophiilee Diinqa Oromoo
Aside
ONN: Gaaffii fi Deebii Itti Aanaa HD ABO Jaal Dhugaasaa Bakakkoo waliin
Aside
Caamsaa 20 Gaadituu Bilisummaa Saboota Cunqurfamoo
Aside
Caamsaa 28 2017
Dachaasaa Deebisaatiin
Ilmaan gita bittuu Habashaa, egeree saboota cunqurfamoo keessattu sabota hidda Kush(Numibiyaa) haqaaquun maksuuf tattaafachaa turuun nii yaadatama. Aadaawwaan sabichaas kansaanii tasifachaa afaan saboota kanaallee bakka bakka walitti funaanuun afaansaanii godhaachaa as gahan. Ilmaan garboonfattootaa kun kanneen walqixxummaa sabaatti hinamanneef; kanneen olaantummaa isaanii qofa mul’ifachuu barbaadan yoo ta’u. Saboota biroo biyya Xoopiyaa jedhamtu kana keessaa barbadeessuuf irratti hojjechaa turuunsaanii seenaan nii yaadata. Saba tokkoon afaankee hindubbatin afankoon dubbadhu jechuun hanga arraba irraa muranitti gahaa turan. Kana fakkenya goonee yeroo mara kaasuu kan qabnu uummata Oromoo Raayyaa Qobboo jiraatuuf, Wallo Kamisee keessaa kaasuun nii danda’ama. Gochaawwaan ilmaan oftuultotaa kanaan Oromoon baroota darbaniif aangaa’ota Habashaa darban keessatti gootota hedduu dhabee jira. Afaan keessan hindubbattan jechuu qofaaf saboota Oromoo bakkeewwaan , Raayyaa Qobboo, Wallo kamisee, Goojjam Mattakkal, Kafaa ( har’allee sirna bittaa Wayyaanee kana keessatti mirgi isaanii kan kabajaamaa hinjirre) fi kkf keessa jiraatan irratti duguuggaa Aadaa, seenaa, afaaniif sabaa dalagaa as gahuun isaanii nii yaadatama. Continue reading
Riqicha-Gaaffii fi Deebii Addaa HD ABO, Ob Daawud Ibsaa -Kutaa 2ffaa
Aside
ONN/News/ODUU 5-26-2017
Aside
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Caamsaa 26, 2017
Aside
SBO: Caamsaa 26 bara 2017. Oduu, Ijoo Dubbii ABO fi Gaaffii fi Deebii Dr. Gizaachoo Teessoo waliin taasifame -Kutaa 3ffaa.
Aside
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Caamsaa 25, 2017
Aside
Raadiyoo Simbirtuu Qophii Caamsaa 25,2017
Aside
Simbirtuu: oduufi qophii IMALAA. Keessummootni lama haalaafi amala HD ABOobbo Daawud Ibsaa ijoolummaarraa kaasee hanga lltummaa Eritrea demanii leenjihanii dirree seenaniitti kan beekan himu.Seenaa namoota hedduus ni tuttuqu.Akkatti Dr Nagaasoo Gidaadaa ABO keessaa bahanifii gahee Dr Haayilee Fidaa QUBEE UUMUU keessatti qaban eeraniiru caqasaa.
Qeerroon Godina Arsii Lixaa Aanaa Gadab Asaasaatti FXG Itti Fufan.
Aside
Caamsaa 24,2017/ Godina Arsii Lixaa Aanaa Gadab Asaasaatti Gareen Ispoortii Bulchiinsa magaalaa Asaasaa Shaampiyoonaa liigii kilaboota Oromiyaa ta’uun gara liigii biyyoolessaatti darbee jira.kanumaan wal qabatee Qeerroon Dargaggoonni Oromoo Daandii Magaalattii guutudhaan NI MOONA TOKKUMMAAN NI MOONA YOOMUMAA NIMOONA TOKKUMMAN ENSHUSHEEN DAANGAA OROMOO LIXXU IRRA IJJATTEE MORMA ISHEEN KUTTUU jechaa ooluu maddeen keenya magaalaa Asaasaa irraa gabaasanii jiru. Continue reading
Wayyaaneen TPLF Oromiyaa Guutuu Keessatti Walgahiin Ummata Cinqaa Jiru.
Aside
Godina Addaa Oromiyaa Naannawa Finfinnee Magaalaa Duukam keessatti wayyaneen konfiransii Dargaggootaa 9ffaa jechuun erga Dargaggoota walitti qabdeen booda Ayyaana caamsaa 20 waggaa 26ffaas har’uma asiin kabajanna jechuun kijibaan ummata walitti qabdee erga jettee booda akkuma galma wal gahichaa seenaniin kaabinoonni Magaalichaa wal gahicharratti argaman Shaamaa ibsuun Ayyaanichis kabajameera jechuun.fedhii ummataatin alatti ayyaana kabajsiistee jirti Continue reading
Waamicha Uummata Oromoo Hundaaf!
Aside
Akkuma beekamu mootummaan abbaa irree Wayyaneeerga FXG Oromiyaa keessatti dhowee kaasee ajjechaa fi hidhaa irraa duubatti deebi’ee hin beeku ammas haaluma kanaan uummata Oromoo mana hidhaatti guuraa jiraachuun ifaadha,lubbuu hedduun itti wareegamee jira,kumaatam aguddaadhan kanlakkaawamu lubbuu ilmaanOromoo bade jira. LolliLiyyuu Hail Continue reading


text:
Oromoon walga’ii irrattis haata’u nama tokkoo wajjin haasaa haasa’u irratti, aadaafi naamusa gaarii qaba. Utuu ijoo dubbii kaasuuf jedhu hin ibsin dura,kaayyoon dubbiisaa,salphaafi sirriitti hundaaf akka galuuf dubbiisaa mammaaksaan jalqaba.”Mammaakan waa himan akkifatan waa tufani” jedhama mitiiree? Egaa yaada hundee ta’e kanarraa kaanee yeroo tajaajilasaa madaallu, tajaajila guddaa qaba. Waan kana ta’eef adaan keenya gaarii ta’e kana dhalooti haaraa baruu qaba. Akkuma abbootii keenyarraa fudhanne dhalootaa gara dhalootaatti akka dabruu Oromoon hundi itti gaafatama qaba.
—Mana ormaa bareedaarra godoo ofii wayya.
—Biyya abbaakooti jette injiraan moluu irratti hafte.
—”Akkana jedhaa! “ jette indaaqqoon balbalaaf gadi jettee.
—Kolfeen du’a jette Sareen mana foonii seentee.
—Bagan kufee bagan ka’e, Kan billaan natti kaatuu fi kan coqorsaan natti kaatus bagan arge jette dullattiin sa’aa.
—Qeerransa bokkaan dhaane,Indaaqoon Iyyaa seeti, Sareen Adala seeti.
—Mucaa boo’uuf jedhu jabbiin miillarra ejjete.
—Abbaan of hin argu dhagaan of hin darbu.
—Hamma beekan mana eegan jette jaartiin
—Bishaan akka hin cabne waan beekuuf dhagaarra utaala.


text:
Akeekkachisaa Qeerroo Bilisummaa Oromo Amboo irraa keennamee
Amajjii 8, 2019
Qeerroon Oromoo Amboo tokkummaan uummata Oromoo akka cimuu fi qabsoon Oromoo wareega qaalidhaan asiin geenye shira qaamota aangoo dheereffachuuf xaxxuu fi diina qabsoo kana boodatti deebisuuf hojjachaa jiruutin boodatti akka hin deebinee fi kallattii irraa hin maqne cimnee hojjenna. Abashan akka nuti hin-deebinee dha dubiin.
Ammafi OPDOn warana ishii daftee Oromiyaa Lixaa keesaa akka baaftu jeena. Jalduu warana gudda akka jiruu irraa geeynee jirraa. Kuni hatatamaan dhaabbachuu baannan tuffii Qeerroo Amboo irratti OPDO dhan deemaa jiru dha. Ammafi
- Qeerroon Oromoo Amboo gochaa diinummaa sabboontota Oromoo bilisummaa Oromoof jedhanii manaa bahan miseensota WBO kan amma leenjidhaaf kaampii # Ardaaytaa keessatti leenjiirra jiran irratti raawwatame cimsinee balaaleffanna. Kanan duraa. Qaamota gochaa kana raawwachiisan irratti hatattamaan tarkaanfin akka fudhatamu gafannee turree. Garuu motumman Ethiopia caallisuu filate.
- Mootummaan waraana dhiha Oromiyaa irratti maqaa sakatta’iinsa fi WBO hidhannoo hiikkachiisuu jedhuun bobbaase kaasudhaan walii galteen karaa nagaa mootummaa fi ABO giddutti godhamuun rakkoon jirtu karaa nagaan akka furamtu hubachiisnee turree. Kunis motumman OPDO bira darbee waraana filatee saba keenya fixaa jira saamaas jira. Kanafuu Qeerroon Amboo shira xaxaa OPDOn adeemsiftu kana ni-balaleefata.
- Ajjeechan guyyaa guyyaan uummata Oromoo lixaa, Gujii, Boorana, Harargee baha gubbaatti adeemsifamuu kuni diinaa biraati jennee hin amannu waan daangaa Oromiyaa fi gidduugaleesaa Oromiyaa keessatti hojjatamuu fakkenyafi Biyyaa naga Jalduu irratti OPDOn hojachaa jirtuu tuffii Qeerroo Amboo fi saba Amboo irratti dhufamuu dha. Kanafu Amboo caallisee tahun hafee jirraa. Ammas Amboo Dirree waraanaa gochu hin- barbaannu. Hatattamaan waraana Raayyaa Ittisa Biyyaa (RIB) Oromiyaa Lixaa ksessaa guyyaa 7 keessatti waraana wayyaanee kana basuu baannaan nu qeerroon Amboo qabsoo cimmatti deemaa jirraa.
- OPDOn dhaabbilee siyaasaa Oromoo shira addaan fageessu fi uummata keenya addaan qoodu xaxuu dhiistee paartiilee Oromoo hundaa walitti fiddee mariisisuun dhimma Oromoo fi Oromiyaa irratti ijannoo tokkoon akka hojjatan ni hubachiisna kana, tahu baannaan kana booda OPDO hin-beeknu.
- Dhaabbileen siyaasaa Oromoo rakkoo xixiqqoo gidduu teessan jirtu dhiistanii hatattamaan walitti dhuftanii gaaddisa tokko jalatti deebitanii saba keessan tokkoomsudhaan qabsoo qeerroon Oromoo harka duwwaa diina dura dhaabbattee wareega qaalii itti kaffaltee asiin geesse alagaa guddaa nurratti uumtanii Oromoo xinneesuu dhaf yaaltani kuni asirratti dhaabachuu qaba.Qeerroon Amboo lafee gootota Oromoo cabdeen, dhiiga gootota Oromoo bilisummaaf dhangala’een, Lubbuu gootota Oromoo gammoojjii keessatti allaattin nyaatten isin gaafanna tokko tokkon. Callisuun wallaalumma miti. Basaastuu hunda Amboo keesaa basuu baannaan tarkaffii cimaa irratti fudhachuu dhaf qophii xumurree jirraa
- Dabballoonni fi rogeeyyin OPDO dhugaa dhoksuu, duula ABO irratti banuu, holola paartiilee fi saba Oromoo addaan qoodu irraa of qusattanii hojii tokkummaa Oromoo cimsu akka hojjattan Kanan dura akeekkachiisnee turee garuu gurraa OPDO keessa hin galle, Amma ammatti. Rogeeyyi fi dabballoonni ABOtis gochaa ABO fi OPDO giddutti wal-dhabdee hammeesu fi saba keenya qoqqodu irraa of qusattanii tokkummaa Oromoo cimsuu irratti akka hojjattan isiniif dhaamnee turee kunis hin fudhatamne.
- Ilmaan Oromoo wallaggaa irraa, Finfinnee irraa, Buraayyuu irraa, Moyyaalee, Gujii irraa badii tokko malee hidhamanii hatattamaan akka hiikaman ergaa keenya dabarsina.Godinaa fi aanaa irratti haaromsi gaggeeffamaa jiru kan kijibaan kaabineen saamichaaf haala walii mijeessaa jirtuun waan taheef haaromsi sadarkaa Oromiyaatti gaggeeffamaa jiru sadarkaa godinaa fi Aanatti akka gad bu’uuf koreen Oromiyaa irraa dhaabbatee akka fedha uummataatti haaromsi haqaa haa gaggeeffamu.
- Maqaa investimentii jedhuun lafa hiyyeessa Oromoo abbootii qabeenyaf kennuun haa dhaabbatu. Oromoni Misensaa OPDO diyaaspora irraa dhufee lafti akka malee kennaa jiran kuni hatattamaan dhabachuu qaba. Yakkamtoonni kuni gati hinqabani Oromo addaan qoduu malee. Kanaafu seeran haa gaafataman.
- Qeerroon Amboo hanga mirgi abbaa biyyummaa uummata Oromoo mirkanaa’ee ilmaan Oromoo biyya abbaa isaanitti ajjeefamuu, saamamuu, doorsifamuu irraa bilisa tahuun abbaa barbaadan filatanii ittiin of bulchuun daangaan Oromiyaa kabajamee bilisummaan alaabaa teenya handhuura Oromiyaa Finfinnetti gad dhaabbachuun seeran injifannoo dhiigan arganne dhiiga keenyan tiikfachaa qabsoon karaa nagaa eegalle itti fufa
- Mootummaan rakkoo ilmaan Oromiyaa lixaa Oromoo Dirree dhawaa, Hararii, Walloo, Raayyaa fi iddoo adda addaatti Oromummaa isaanii qofaaf irra gahaa jiru furuun lubbuun jiraachuu ilmaan Oromoof hatatamaan akka wabii kennu ni hubachiisna
- Qaamonni maqaa Oromoon miidiyaa hawaasaa irratti gosummaa, gandummaa, naannummaa, amantaadhan Oromoo addaan qoodudhaaf tokko faarsanii tokko abaarudhaan shira xaxan qeerroo fi uummata Oromoo kan bakka hin buune waan tahaniif qeerroon qaamota gochaa diiggaa raawwatan diina guddaa uummata Oromoo waan tahaniif cimsinee balaaleffanna.
- Qeerroon Amboo gootota hooggantoota sabaa kan qabsoon karaa nagaa injifannoo amma arganne kun sadarkaa kanarra gahuuf gootota Oromoo wareega qaalii qeerroo bilisummaa Oromoo waliin kaffalan hunda kabajaa guddaa qabna. RIB Jalduu keessaa hatattamaan Ammaa caalqabee ummanni keenya osoo hin miidhamiin akka dafee bahu.
QEERROO BILISUMMAA OROMOO ABMOO
AMAJJII 8/1/2019


text:
Iiraan Sagantaa Niwukilarii gabbisuu dhaabdee turte jalqabuudhaaf kan qophaayaa jirtu tahuu qondaalli biyyattii tokko hime.
Dhaabbata mootummoota gamtoomanitti biyyoonni miseensa dhaabbataa mana marii nageenyaa Shananii fi Jarman (P5+1) sagantaa Niwukilarii Iiraan ilaalchisee bara 2015 Iiraan waliin waliigaltee mallatteessuu isaanii hordofuun, Iiraan Niwukilarii Sadarkaa meeshaa waraanaatitti gabbisuu dhaabdee turte. Haata’u malee Prezdantiin Ameerikaa ji’a dabre keessa Ameerikaan waliigaltee san keessaa bahuu beeksise. Kanuma hordofuun Iiraan biyyoonni shanan hafan waliigalteen kun guutumatti akka hin diigamneef carraaqqii qabatamaa yoo kan hin goone tahe, Sagantaa Niwukilarii gabbisuu dhaabdee turte kan jalqabdu tahuu akeekkachiifte.
Kiibxata kaleessaa hoogganaan Ejensii Humna Niwukilarii Iiraan Ali Akbar Saalih, “yeroo barbaachisetti Yuraaniyemii sadarkaa meeshaa waraanatti gabbisuuf qophii hunda xumurree jirra. ” jechuu isaa miidiyaaleen Iiraan gabaasan.
Gama biraatiin ammoo sagantaa Niwukilarii Iiraan ilaalchisee Ameerikaan Iiraan waliin waliigaltee haaraya mallatteessuudhaaf wixinee haaldureewwan heddu qabu kan qopheessaa jirtu tahuu beeksifte. Iiraan wixinee waliigaltee haaraya kana yoo kan hin fudhanne tahe, qoqqobbii cimaa irra kaayuudhaaf qophaayaa kan jirtu tahuu ministeerri haajaa alaa Ameerikaa Maayik Pompiyoo beeksise.
Biyyoonni jahan(P5+1) bara 2015 Iiraan waliin waliigaltee Niwukilarii mallatteessanii turan Ameerikaa, Briteen, Fransaay, Chaayinaa, Raashiyaa fi Jarman.


text:
Kora 32ffaa hoggantoota Gamtaa Afrikaa har’a magaalaa Finfinnee galma walga’ii gamtichaa keessaati jalqabame kana irratti, prezdaantiin Ruwaandaa Pool Kaagamee aangoo dura taa’ummaa gamtichaa prezdaantii Masri Abdulfattaah Al Sisi’f dabarsee jira. Haaluma kanaan prezdaant Al Sisiin waggoota lamaan itti aanaan keessatti dura taa’aa gamtichaa tahuun tajaajila.
Gama birootiin ammoo muummchi ministeeraa Dr Abiy Ahmad, Prezdaantii Ruwaandaa Pool Kaagaamee fi Prezdaant Gaanaa Nana Akufo Ado fi dura taa’aa Komishiinii gamtaa Afrikaa Muusaa Faqii waliin tahuun Siidaa Atsee Hayilassillaasee mooraa Waajjira Gamtaa Afrikaa keessatti ijaarame kan eebbisiise yoo tahu, namoonni heddu hogganaa biyyattii duraanii ummata sabaa fi amantiin qoqqoodee gidiraa raawwachuun beekkamuuf Siidaa dhaabuun sirrii miti jechuun mormaa jiran.
Haa ta’u malee Dr Abiy Ahmad torbaan lama dura dhimmicha irratti yaada kenneen, Atsee Hayilassilaaseen hundeeffama gamtaa Afrikaa keessatti nama gahee adda durummaa qabu waan taheef siidaan yaadannoo kun dhaabbatuun kan isa gammachiise tahuu ibse.


text:
Gaafii: Salaanni sunnaa hagam?
Deebisaa: Salaanni waajibaa shanii, salanni sunnaan rasmiidhaan, raaxibummaadhaan beekame raka’aa kudha lama. Ka Rasuulli Rabbii ﷺ namni guyyatti raka’aa kudha lama salaate jannata keessatti Rabbi mana ijaaraaf jedhan. Subhii dura lama, zuhrii dura Afur, zuhrii booda lama, magriiba boodaa fii ishaa’ii booda Afur. Kudha lamman kanatu jaallatama. Hadiisni biraa ka jedhu namni zuhrii dura afur salaatee, zuhrii boodallee afur salaate guyyaa qiyaamaa Rabbiin fuula isaa ibiddarraa fageessa jedha. Namni subhii dura raka’aa lama eeggate, waan bahaaf seensa jidduu jiru argachurra subhii dura raka’aa lama salaatanii dhaqabachutu irra caalaa jedha. Riwaayaan biraa asrii dura namni raka’a afur salaate, guyyaa fuulli namaa dukkanooftu, Guyyaa qiyaamaa, Rabbi fuula isaa haa ibsuu jedhe Rasuulli Rabbi ﷺ. Keeyriin akkanaa kun karaa adda addaatiin dhufee jiraa kana hundattuu dalaguun barbaachisaadha. Kan birattillee namni masjiida ol seene sunnaa masjiidaa salaatuun waajibaa yoo harama taate malee. Haramni Makkaa, Kaabaan raka’ateeynii mitii xawaafa goota. Yoo ammoo zahamaaf karaa seenaniin dhabde raka’ateeynima salaatta sanillee. Ka biraallee sunnatal wuduu’atu jiraa, sunnaa wuduu’aa yoo wudu’atinillee ni jirtii. Ammoo ka salaata shananiitiif sunnaan lafa kaayamte akka amma dubbanne kanatti lafa jirti.
Sheikh Alii Jimmaa


text:
Qooyyaba
Qooyyaba, artimeetiik ykn artimeetiiksi (jecha Giriik ἀpιθuός, aartimoos "lakkoofsa") damee herregaa kan dameewwan kaan hunda caala umurii dheeraa qabuu fi hunda caala bu'uura ta'edha. Dameen kun lakkoofsa qorachuu of keessatti qabata, keessaahuu amaloota hojii isaan gidduutti raawwatamuu - ida'uu, hirrisuu, baayyisuu, fi hiruu - qorachuu. Artimeetikiin tiyoorii lakkoofsaa keessatti kan bu'uraati, tiyoorin lakkoofsaa damee herregaa olaanaa keessaa akka tokkootti ilaallama, kunis aljebraa, ji'oomeetirii fi qaaccessuu wajjin jechuudha.


text:
Qulqullinna Qalbii-Kutaa 2ffaa
Yeroo darban keessa dhibeewwan qalbii tuttuuquf yaalle turre. Muraasa isaani maqaa dhoofne turre. Qalbiin yeroo hundaa karaa adda addaatin dhukkubsatti. Garuu qaamni yeroo hundaa kan dhibamu osoo hin ta’in yeroo muraasa. Namni dhibee qalbiitin du’ee dhumni/ga’uumsi isaa nama sodaachisa akkuma kutaa 1ffaa keessatti jenne. Namni dhibee qaamatin du’ee yoo qalbiin isaa qulqulluu taate malkaa’inna ol’aanaa galmaan gaha. Aalimoonni tokko tokko akkana jedhu,”Dhibeen qalbii azaaba(adabbii) Rabbiiti, dhibeen qaamaa immoo rahmata Rabbiiti.” Sababni isaas dhibeen qaama cubbuu namarraa haaqa, dhibeen qalbii immoo cubbuu/badii namatti dabala. Qalbiin namticha yoo dhibamte namtichi cubbuu irratti cubbuu biraa hojjata. Kanaafu qalbii teenya qulqulleessuf carraaqun bu’uura milkaa’inna fi gammachuu jiruu fi jireenya keenyati. Yeroo ammaa baay’een keenya qalbii koo qulqulludha jenna malee dhibamte jenne qorsa itti barbaaduf hin fiignu. Tolee mee ammallee dhibee qalbii waliin mari’achuu itti haa fufnu.
Munaafiqummaa
Munaafiqummaa jechuun fuula lama ta’uu, garagaltoo lama ta’uu. As yoo dhufu nama kana fakkaachu, achi yoo dhaqu nama san fakkaachu. Keessi wanta hadhaa fi badaa osoo yaadu arrabaan nama sobuu. Keessi isaa hadhaa fi summiin kan guuttamee osoo ta’ee jiru arrabni isaa immoo akka sukkaraa mi’aawa. Ijjannoo fi kaayyoo gadii dhaabbataa hin qabu. Yeroo hundaa bakka faydan duniyaa jirtutti fiiga. Daangaa Rabbii fi gabroota Isaa eegutti haajaa hin qabu. Ani qofti haa argadhu,ani qofti haa jiraadhudha. Dhugumatti dhibeen munaafiqummaa dhibee hamaadha. Baay’een keenya munaafiqummaa ofirratti hin beeknu.
Mallatoollen Munaafiqaa maal fa’a?
Abu Hureeyran(RA) akka gabaasanitti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلاَثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ
“Mallattoolen munaafiqa sadii: Yommuu dubbatuu ni soba, yommuu waadaa seenu, (waadaa) ni diiga, yommuu amanamuu ni gana, ni kaada (amaanaa yoo itti kennite si hin deebisu, ‘natti hin kennine’ jedhe si gana.)” Sahih Al-Bukhaari 33
“Munaafiqni yommuu nama waliin mormuu amala fafee fi gadhee agarsiisa. Nama arrabsa.” Namoonni akka isaanitti hin aarref yookiin akka itti gammadaniif yommuu sobu Rabbiin kakata.(ilaali suuraa At-Towbaa 9:56,62)
Yommuu salaataf deemu ni rincica. Salaata yoo fedhe ni salaata yoo fedhe ni dhiisa.
“Dhugumatti munaafiqoonni Rabbiin ganu. Innis (mindaa dalagaa isaanitif) isaan gana. Yeroo gara salaata ka’an taatiyaahaa(rincicaa), nama agarsiifataa dhaabbatu. Xiqqoo malee Rabbiin hin faarsan (hin yaadatan).” Suuraa An-Nisaa 4:142
Munaafiqoonni wanta badatti ni ajaju wanta gaarii irraa ni dhowwu. Sadaqaa kennaa yommuu jedhaman yaada qabeenya keenya ni hir’ata jedhu kuufachun kennu hin fedhan. Yoo kennanis fedhiin osoo hin ta’in jibbaa kennu. Rabbiin keessaa ala namaa beeku akkana nun jedha:
“Munaafiqoonni dhiirati fi munaafiqoonni dubartii gariin isaani garii irraayi. Waan jibbamatti ni ajaju waan gaarii irraa immoo ni dhorgu. Harka isaanii (waa kennaa) irraa ni deeffatu. Rabbiin ni dagatan,Innis isaan ni dhiise. Dhugumatti munaafiqonni isaanumatu finciltoota.” Suuraa At-Towbaa 9:67
Mallatoolle munaafiqummaa hanga kana erga hubanne, mataa keenya sakatta’uun hin barbaachisu ree? Ani amala munaafiqa qaba moo hin qabu jennu of gaafachu fi amala san sirreessuf carraaqu nu barbaachisaa mitiree? Ani mu’umina qulqulluu amala munaafiqummaa hin qabne jenne yoo ardii irra deemne sheyxaanni nu gowwoomsaa jiraa jechuudha. Balaan munaafiqaan dhufu balaa hangana jedhamuu miti. Sababa munaafiqaatin ardiin ni maanxofti, Islaamni akka hin babal’anne fi onnee namoota keessatti hidda akka hin qabanne ta’a, tokkummaan fi haqummaan akka hin uumamne gufuu ta’a. munaafiqni addunyaa aakiratti ni salphata.
Adabbiin Munaafiqaa maaliidha?
Addunyaa kanarratti munaafiqni qalbiin isaa goguu fi Islaama irraa fagaachun adabama. Dhugaa jiru arguu hin danda’u. Qalbiin isaa shakkiin tan guuttamtedha. Shakkiin shakkiirratti yoo dabalamee qalbii gogsa. Dukkana keessa akka raata’an nama godha. Adabbiin aakiraa immoo kana caalaa.
“Dhugumatti munaafiqoonni ibidda irraa sadarkaa gadii keessa ta’u. Tumsaas isaanif hin argitu.” Suuraa An-Nisaa 4:145
“Rabbiin munaafiqota dhiiraa, munaafiqota dubartii fi kaafirootaf ibidda Jahannam ishee keessatti kan hafan ta’anii beellameefi jira. Isheen isaanif gahoodha. Rabbiin isaan abaareera. Isaanif adaba itti fufatu jira.” Suuraa At-Towbaa 9:68
Maddoota munaafiqummaa
Munaafiqummaan maddoota garagaraa irraa burquu danda’a. Isaan keessaa hundeen munaafiqummaa wallaalummaa, fedhii ofii jala deemu, cubbuu fi hiriyyaadha. Wallaalummaa yoo jennu amantii ofii sirnaan beeku dhiisu, barachuuf qophii ta’uu dhiisu, osoo carraan waa’ee amantii ofii itti baratan baay’ee ta’ee jiru ‘Uff! Ani hin danda’u,yeroo hin qabu.’ Jedhanii dhiisu, jireenya aakiraa yeroo dheeraf turuu dhiisanii faaydama addunya jala fiigun amantii ofii irraanfachuu dhumarratti of irraanfachudha. Namni Islaama yoo beeke fi barate of beeka. Eenyummaa ofii kan beeku amanti kana yoo barateedha. Filoosofin yookiin tiyoorin gonkumaa qalbii teenya dhibeewwan garagaraa irraa fayyisuu keessatti shora wayitu hin taphatan. Yeroo ammaa haala nama gaddisisuun namoonni baay’een barnoota ammayyaaf lubbuu ofii kennanii barnoota Islaama guutumaan guututti irraanfatu. Bu’aan isaan argatan maaliree? Goginsa qalbii ,dhiphinna sammuu , jireenya dukkanaa hordofuu fi kkf adabbii isaani ta’eef. Wallaalumman madda badiiti, dhibeedha.
Burqaan lammataa munaafiqummaa immoo fedhii ofii jala deemudha. Nafsiyaan wanta badaa fi gaarittis nama ajajji. Namni dandeetti fi filannoo wanta gaarii fi badaa addaan baasu kennameefi jira. Kana irratti dabalataan wantoota kanniin sirritti akka hubatuu fi daandii sirrii irra akka deemuf wahyiin ( Ergaan Rabbirraa karaa Ergamtoota Rabbiitin) isaa ergamee jira. Karaan badaa fi gaariin, ibiddaa fi Jannatatti nama geessan isaaf ifa godhamee jira. Ergaa kana fudhachuu fi dhiisun filannoo isaati. Ergaa kana yoo fudhatee fi hordofe ni milkaa’a. Garuu yoo dhiise fi fedhii ofii jala deeme adabbii hamaatu isa eeggata. Fedhii ofii jala deemun yookaa ergaa kana guutumaan guututti akka hin fudhanne nama dhoowwa yookiin immoo erga fudhatiini booda sirnaan akka hin hordofne nama taasisa. Fedhii darbitu tana guuttachuuf ergaa Rabbii miidhagaa kana maddittii achii dhiisa. Faaydaa addunyaa argachuuf amantii ofii gurgura. Faaydan yoo warra kaafiroota bira jiraatte isaanitti maxxana yoo warra Musliimota bira jiraatte immoo isaanitti maxxana. Takka as takkaa achi ta’a. Gadi dhaaba hin qabu. Qalbiin isaa haafa’insaa fi sodaan tan guuttamteedha.
Burqaan sadaffaa immoo cubbuudha. Cubbuu fi ifni beekumsa waliif diina. Tokko tokko balleessa. Bakka tokko waliin jiraachu hin danda’an. Namtichi yeroo hundaa cubbuu kan hojjatuu fi gara Rabbii kan hin deebine yoo ta’e qalbiin isaa ni daandi’oofti,ni dukkanoofti. Ifa beekumsa akka hin fudhanne cubbuun ni haguuga. Cubbuun dhugaa akka hin hubanne fi hin fudhanne nama godha. Dirqama Rabbiin namarra kaa’e akka hin hordofne gufuu hamaa namatti ta’a, akka gaaritti namatti ulfeessa. Shakkii fi dhama’iinsaf karaa bana. Namni Guyyaa Qiyaama kan kijibsiisu yookiin dhufaati ishii kan hin amanne sababa cubbuu/badii inni hojjatuuni. Cubbuun immoo qalbii /onnee haguuga.
“Kijibsiiftota Guyyaa sanii badiin mirkanaa’e. Guyyaa Murtii kanneen sobsiisaniif. Daangaa darbitoota, dillaawo ta’an malee namni ishii(guyyaa Qiyaama) kijibsiisu hin jiru. Yeroo keeyyattoonni Keenya isa irratti qara’amte ‘Oduu warra duriiti.” jedha. Haa dhorgamu! Wanti isaan hojjataa turan onnee isaani haguuge.” Suuraa Al-Muxaffifin 83:10-14
Maddii afraffaan immoo hiriyyaadha. Hiriyyaan jireenya keessatti yookaa gara badiitti yookiin immoo gara gaariitti nama qajeelcha. Namoonni yeroo baay’ee wanta hiriyyaan hojjatu hordofu. Hiriyyaan badaan qilee badiitti nama darba. Sababa hiriyyaatin haqa ibiddaa fi dhuma hamaa irraa isa bararuu dhiisa. Namni sababa hiriyyaatin imaana ofii dhaba. Hiriyyaan suuta suutan karaa qajeela irraa nama qola/buta. Hiriyyaan haqa akka hin hordofne gufuu namatti ta’a.
Rabbiin waa’ee Munaafiqoota yommuu dubbatu akkana jedha:
“Yeroo warra amanan qunnamaniis ‘Nuti amanneera.’jedhu. Yeroo sheyxaanota (hoggantoota) isaani waliin kophaa ba’an immoo ‘Dhugumatti nuti isin waliin jirra; nuti isaanitti qishnummaa (qoosa) godhuuf akkas goone ‘ jedhu.” Suuraa Al-Baqaraa 2:14
Qoricha Munaafiqummaa
Munaafiqummaan dhibee salphaa miti. Umar Ibn Al-Khaxxaab(RA) dhibee munaafiqummaatin of shakkuun Huzeeyfa(RA) kan galmeen munaafiqota isa bira jiru gaafataa ture. ‘Maqaan kiyya galmee Munaafiqoota keessa ni jiraa sila?” jedhe Huzeeyfaa gaafata. Huzeeyfaniis “Lakki hin jiru.” Jechaani ture. Dhibee kana ofirratti beekne fayyisuuf carraaqi gochuu qabna. Namni munaafiqa ta’ee gonkumaa dhibee kanarraa hin fayyuu jechuu keenya miti. Qoricha isa barbaachisu yoo argate ni fayya. Qorichi munaafiqummaa:
Beekumsa dhugaa barbaadu– beekumsi dhibee qalbii kamiyyuu fayyisuu danda’u beekumsa Qur’aana fi Sunnah Ergamaa Rabbiiti(SAW). Qur’aanni qalbii dhibamte kan fayyisuudha. Beekumsa kana argachuuf yeroo murteessufii, qalbii teenya akka fudhattuuf banaa gochuu , niyyaan (xiyyeefannoon) dhageefachuu yookiin dubbisuu, wanta baratame hojii irra oolchuf kaka’umsa qabaachu. Guyyaa guyyaan beekumsa waa’ee Islaama dabalachuuf carraaqun nurra jira. Beekumsa kana yoo arganne kan baraaramnu. Hanga feene yeroo hin qabnu jenne haa yaadnu guyyaa tokko duniyaa tanna gannee ni deemna. Amanti keenya karaa adda addaatin barachuuf yeroo murteessufi qabna. Yeroo teknoolojiin akkanatti babal’ate kanatti yoo amanti keenya barachuu dhiisne sababa Rabbiin fuunduratti dhiheessu hennu maalidhaa? Guyyatti vidiyoo Islaama tokko hanga dhumaa obsaa fi xiyyeefannoon haa ilaallu /dhageefannu yookiin kitaaba haa dubbisnu yookiin bakka da’awan kennamutti haa hirmaannu. Yoo akkana goone Insha Allah dhukkuba qalbii irraa ni fayyina.
Cubbuu irraa fagaachu– akkuma durattu jenne cubbuun qalbii haguuga. Ifa akka hin agarre taasisa. Akkuma cubbuu irraa fagaannu fi gara Rabbii dhiyaachaa adeemnun akkasuma dhibee qalbii irraa fayyaa adeemna. Filmii fi moovin guyya guyyaan ilaallu qalbii teenya akkamitti hin jaamsinee, akkamitti hin dukaneessinee? Sobni, nama gowwomsuun, hanni fi kkf akkamitti hin gurraachesinee? Dhugumatti cubbuuwwan kunniin qalbii teenya ni gurraachessu, ni jaamsu, shakkiin qalbii akka haguugu taasisu, dandeetti dhugaa fi soba addaan baasu qancarsu. Dandeetti xinxalli fi ol fageessanii yaadu ajjeesa. Gabaabumatti cubbuu irraa yoo dheessine dhibee qalbii miidhu irraa nagaha baana.
Towbaa fi hojii gaggaari– qalbiin teenya cubbuu gargaraatin erga gurraachofte booda karaan nuti ishii ittiin dhiqnu fi miidhagsinuu towbaa (gara Rabbii dhugaan deebi’u fi hojaa badaa san dhiisu) fi hojii gaggaari hojjachuudha. Towbaa fi hojii gagaarin ba’aa cubbuu namarraa buusa. Erga gara Rabbii deebine booda hojii badaa duraan hojjataa turre dhiisun gara hojii gaarii fiigudha. Towbanne yoo hojii gaarii hin hojjatin carraan gara hojii badaa sanatii deebi’uu baay’ee guddaadha. Towbachuun jireenya fafee duraan hordofaa turan dhiisanii boqonnaa haarawa jireenya gaarii banuudha. Hojii gaggaari hanga humna keenya kan hojjannuu yoo taane dhibee qalbii irraa insha Allah ni fayyina. Fakkeenyaf soomu, sirnaan (kushu’an) salaatuf carraaqu, sadaqaa kennu, rakkattoota gargaaru fi kkf.
Hiriyyaa badaa irraa fagaachu– hiriyyaa gara zikrii Rabbiitti nu kakaasu qabaachu fi hiriyyaa gara baditti nu harkisuu irraa fagaachun dhibee munaafiqummaa irraa fayyuu ni dandeenya.
Tawwakula fi du’aayi- Mataa keenya qofaan dhibee munaafiqummaa ta’ii kan biraa irraa of qulqulleessu hin dandeenyu gargaarsi Rabbii nu bira yoo hin jiraatin. Garuu dhibee keenya fayyisuuf yoo carraaqne, Rabbitti yoo hirkanne fi du’aayi yoo goone Rabbiin akka nu gargaaru waadaa nu gale jira.
“Warroota Nuuf qabsaa’an- dhugumatti karaa Keenyatti ni qajeelchina. Dhugumatti Rabbiin warroota hojiiwwan gaggaarii hojjatan waliin jira.” Suuraa Al-Ankabut 29:69
Yaa Rabbii qalbii teenya qulqulleessi.
Gudunfaa
Dhibee munaafiqummaa irraa qulqullaa’uf yeroo hundaa of eeggannoon tarkaanfachuu qabna. Dhibeen kuni hamaa akka ta’e beekne qalbii teenya isarraa qulqulleessuf carraaqi addaan hin cinne taasisu qabna. Dhibee kanarraa qulqullaa’uun sammuu keenyaa nageenya, jireenya keenyaf tasgabbii, kabaja keenyaf faaya ta’a. Munaafiqummaan nama salphisa. Namni hanga fedhe nama jalaa miliquuf haa tattaafatu garuu Rabbiin jala miliquu hin danda’u. Rabbiin yeroo hundaa akka nu argu beekne keessa keenya ala caalaa bareechisuf carraaqu qabna. Alhamdulillah har’aaf asirratti nu gaha torbaan hanga kutaa itti aanun walitti deebinutti Assalamu aleykum wa rahmatullahi wa barakaatuh. Hiikkan keeyyatoota Qur’aana armaan olii ‘Hiika Qur’aana Kabajamaa Afaan Oromotin’ irraa fudhatame.
Hubachiisa: qabiyyee website kanarratti argaman hayyama barreesatin ala yookiin madda osoo hin eerin guutuman guututti kopy paste gochuun yookiin maxxansuun dhowwadha.Warroonni osoo madda hin dhiheeyissin copy paste godhan hamilee barreessaa akka miidhu fi faayda namoonni argataa jiran akka dhabsiisa jiran beekun gocha kanarraa of haa qusatan. Karaa kaminuu share gochuun walii dabarsuun ni danda’ama madda eerun. Button Facebook, Google+, Twitter armaan gaditti argaman tuquun share walii gochuun ni danda’ama.


text:
Waxabajjii 08,2013 Moyalee
Duulli hidhaa mootummaan Wayyaanee ilmaan Oromoo irraan gaggeessaa jiru jabaachaa dhufuun dargaggootni Oromoo Godina Booranaa aanaa Moyaalee keessatti mana hidhaatti ukkaamsamaa jiru.Dargaggoota oromoo hojii barbaaddannaa naannoo sanatti bobbaanii fi jiraaattotni aanaa kanaa Jumlaan mana hidhaatti guuramaa jiru.Dargaggootni
1. Dargaggoo Kumsaa Tafarii
2. Damee Raggaasaa
3. Ibraahim Waariyoo
4. Daanyee Geetaachoo
Jedhaman mana hidhaa mootummaa wayyaaneetti ukkaamsamuun isin miseensota ABOti,ABOtu, naannoo kanatti isin bobbaase jedhamuun reebamaa fi qoratamaa jiru.Mootummaan wayyaanee wayita keessi isaa bututee fi namoota isaa bara dheeraa irraa amantamummaa dhabe gaaffii mirgaa daran jabeessinee itti fufna jechuun qeerroon Moyaalee addeessee jira.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Waxabajjii 08,2013 Arbaminc
Bittaa umrii isaa dheereffachuuf mootummaan wayyaanee miseensota isaan kan wixiname Dokumentary fiilmii dhimma Abbayyaa fi shorokeessaa agarsiisa jedhuun uummata biyyattii afaanfaajjessuuf kan hojjetu Yuunivarsiitii Arbaaminc keessatti dura dhaabbannaa barattootaan fashalee jira.
Wayyaaneen ijaaramuu isaa irraa kaasee umrii bittaa isaa guutuu sobaa fi gowwoomsaan nu hin bulchu jechuun barattootni Yuunivarsiitii Arbaminc documentary fiilmiin kun ololadha jechuun ifaan harkatti fashalsanii jiran.Mootummaan wayyaanee fi jala deemtotni isaa gocha kanaan kan baaragan poolisii federaalaa itti naannessuun galma keessatti agarsiisa eeegalanis barattootni seenuu dhabuun diddaa ifaa agarsiisanii jiran.Yuunivarsiitii Arbaminc Damee Caamoo keessatti diddaan barattootaa daran jabaachaa boqonnaa haaraatti ceaa jiraachuu iraa miseensotni OPDO akka qorataman murteeffamuun yoommuu qoratamanis nuyi gaaffii mirgaa kamuu cinaa ni dhaabbanna malee dura hin dhaabbannu jechuun murtii ifaa dabarsanii jiran.Miseensotni OPDO yuunivarsiitii kanas isin Qeerroo cinaa dhaabbattu jedhamuun qoratamaa turuun isaaniis ni yaadatama.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Waxabajjii 08,2013 Yirgaalem
Gabaasaa godina Sidaamaa Aanaa Daallee irraa guyyaa Waxabajjii 5 addeessuun magaalaa Yirgaalem irraa hojjetootni fayyaa mootummaan Wayyaanee baajata hojii guyyaatti baasuuf dhorkachuu fi dhimma hidhaa laga Abbaayiif ammoo miindaa qaban irraa kutuudhaan hojjetootni kun hoji dhaabuudhaan bakka biraatti sochii akka godhaa jiran gabaasaan addeessa.Akkana jedhuun hojjetootni fayyaa kun yaada isaanii ibsatu ” waan ittiin jiraannu irra erga citee biyyaa baana malee maaliin jiraanna, hangafti wayyaanee du’aan adabamus nama kaayyoo fi mul’ata isaa bakkaan ga’u iddoo buufatee ittiin nu mankaaraarsaa jira. carraa uumamettis fayadamee of gamagamuu dhiisee gateettii keenya keenya dhiigsaa jira”jedhu. Hojjettoonni buufata fayyaa sana jiran ji’a torbaaf kafaltii malee hojii guyyaa sanbattan lamaani fi guyyaa kaalandariin biyyattii cufu bilisaan tajaajilaa turanis gaaffii isaanii bifa barreeffamaan nama bakka buufachuun hanga godinaatti adeemanii turan, haata’u malee furmaata argachuu hin dandeenye. akka heerri biyyattii jedhutti namni kamiiyyuu karaa nagaa ta’een gaaffii barbaade gaaffachuuf mirga qaba mootummaan immoo deebii laachuf dirqama qaba. Hojjettoonni kun guyyaa dura dhiisan sana mooraan buufata fayyaa isheen konkolaataa ambulance malee argitee hin beekne guyyaa sana konkolaatan federaala jalqabee hanga yunitii fayyaa aanatii dhufe lafa dhaabbatu dhabe,akkasuma waraqaa beeksisaa xiqqoo dhaadannoo” namni guyyaa hojiif ramadametti buufata fayyaatti hin argamne yunitiin fayyaa aanaa tarkaanfii irratti fudhata jechuun sodaachisanii hojjettoota buufatichaa mirgaa fi dirqama isaanii addaan wallaalchisan , akkasumas immoo gaafa wiixxataa waltajjii xiqqoo yunitii fayyaa godinaa waliin taasisaniin bara kanaaf mootummaa baajata duty akka hin qabneefi bilisaan akka tajaajilaniif murtii irratti baasee akka jiru gabaasaan Qeerroo godina Sidaamaa addeessee jira.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Waxabajjii 08,2013 Haromaayaa
Qabsoo Bilisummaa Oromoo gaggeeffamaa jiru keessatti qoodni shamarranii murteessa tahuu kan hubatame shamarran Godina Harargee bahaa magaala Haramaayaa fi Awwadaay walitti dhufuun dhimma QBO irratti marii jabaa gaggeessan.Shamarran oromoo maadhee Urjii bahaa lakkoofsa 1,2 fi3 walitti dhufuun dhimma QBO irratti marii gad jabaa gaggeessuun gaaffii mirgaa qeerroon gaggeessuutti jiru keessatti qooda olaanaan akka isaan irraa eegamu lafa kaaanii jiran.Mootummaan garboomfataa wayyaanee haala kamuu keessatti dhiibbaa ilmaan oromoo irratti jabeessaa kan jiru ilmaan oromoo gamtaan dura dhaabbachuu qabna jechuun murteessatanii ibsawwan ejjennoo armaan gadii lafa kaawatanii jiran.
1. Dhiibbaa mootummaan wayyaanee gaggeessu dura haala kamuu keessatti ni dhaabbanna
2. Hidhaa fi ajjeechaa,saaminsaa fi qeee irraa ariiuu ni mormina
3. Qooda oromummaa nurraa eegamu ni baana
4. Shamarran oromoo golee oromiyaa mara waliin tahuun qabsoo ni finiinsina
5. Murna dhaaba oromoo jechuun sagantaa siyaasaa jijjiiruun gad of baasuu fi Itoophiyaa ijaaru dura ni dhaabbanna
6. Rakkattootaa fi maanguddoota oromoo ni gargaarra
7. Amaleeffata gadhee fi jireenya hawaasummaa balleessaa kan jiran suusiiwwan adda addaa irraa dargaggootni oromoo akka of qusatan ni hojjenna
8. WBO cinaa ni hiriirra,qooda keenyas ni baana
Kanneen jedhan lafa kaawatanii jiran.Mootummaan wayyaanee hanga hundeen buqqauttis qabsoo galmaan gahuuf kan hojjetan tahuu irbuu walii seenuun milkiin raawwatanii jiran.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...