text:
DIINQA OROMOO: Kutaa 13ffaa: BADHAADHAA DHAQQABAA WAARIYOO-Hayyuu Dhaloota Qubee-Keessummaa qophii – Beekan Guluma Erena
Maqaansaa Badhaadhaa Dhaqqabaa Waariyoo jedhama. Biyya Oromiyaa godina Arsii Lixaa Shaashamannee Ganda Kuyaaraa jedhamtuuttii dhalatee guddate. Dargaggoo ogummaa lama gonfatedha; Ogummaa herregaa/Mathematics fi Seeraa/Law ti. Barumsa Herregaa barsiisuun dhaloota qubee nama qaraa turedha. Manneen barnootaa naannoo Finfinnee marsanii jiran hedduu barsiiseera. Erga barnoota seeraa Yunivarsiitii Finfinnee seenuun abratee boodammoo ogummaa seeraa gadi fageenyaan leenji’eera. Abbaa murtii Godina Baalee ta’eemagaalaa Roobee keessa hojjetaa tureera.
Sadaasa 3 bara 2015 gara Awuropaa biyyaa switzerland magaala Geneva lenjiif dhufee sirnnicha nama nyaataa sana baqatee as cehee jira. Yeroo ammaa kana biyyuma Switzerland hirkattummaa siyasaan gaafatee jira. Akksumasii carraa barnnoota (Scholarship ) biyya Awurooppaa argatee barnootasaa Masters of International commercial law and dispute resolution jedhuun bara kana xumurataa jira. Wolumaagalatti Abbaa murtii nannoo Oromiyaa duraan fi Barataa LLM International commercial law and dispute resolution dhaan qaroo waaqni dhangi’edha jechuun nidanda’ama.
Muuxannoowwn keessa darbe hundaa…haala jiruu biyya keessaa…waan OPDO n itti jirtuufi iccita golasheeti hundarratti mariyanneerra. Waa’ee Oromoo diyaaspooraas gadi fageenyaan ilaalleerra. Walgahiiwwan biyya alaa kana keessa adeemanirrattis iccitaafi duubeesaa mara ija ogummaan ilaalleerra.
Abbootiimurtii Oromiyaafi federaalaa maal gochuu akka qaban ibsa kenneera. Icciti aangoosaaniis maal akka ta’e addeessee jira. Qeerroofi Qarreen biyya keessaa maalitti akka jiraniifi maal gochuu akka qabanillee xiinxalameera. Dinagdeen Oromiyaa eessa akka jirus soqneerra. Dinagdeemoo Bilisummaa kan jedhus gadi fageenyaan ilaalleerra.
–
DIINQA OROMOO: Qophii Diinqa Oromootiin dhugaan dabe niqajeela; seenaan haqaan qoratama; dhugaan abbaa dhugaatii nideebi’a; hayyoonni Oromoo beekumsa diinqa sammuusaanii keessaa sabasaaniitiif qoodu; waan badaan niqeeqama; waan qajeelaan nijajjabeeffama; dhaloonni haaraan irraa barata; dabaan ittiin qajeelfama. Hayyoonni Oromoo aadaa, seenaa, afaan, falaasama, qorqalbii, dinagdee, takinooloojii, qonnaafi kkf leenjii gaggaarii qabaniifi saba isaaniitiif beekumsa qaban qooduu barbaadan teessoo keenyaa Email: [email protected] nuquunnama. Dabalataanis marsariitii keenya: www.beekanguluma.org jedhamu keessaa seenuun email’ keessan subscribe’ gochuun dhaamsa barumsaa karaa keen nuhorteessoo isaanii akka nubeeksisan kabajaan gaafanna.
Qopheessaan: Beekan Gulummaa Irranaa
Keessummaan: Badhaadhaa Dhaqqabaa Waariyoo
Ogeessa Takinkaa: Nuuree Sabaa
Bara: Adoolessa, 2017
–
-ISINTUU NAMARAACHE
””””””””””””””””””””””””””’
Iccitiikoo baastee
Alagaatti laattee
Alagaa Filattee
Foon Harmeekee nyaattee
Ilmaan Aayyaa hunda
Shiraan Galafattee
Galtee Lammii gante
Duwwaa na hambistee
Ana maraachite
———-
Iccitii lammiikee
Baastee dhangalaastee
Dhugaa lammii keetii
Qottee kan Awwaalte
Dukkana uwwistee
Lammii maraachistee
Ofiis Raatessite
********
Anoo hin maraane
Hinjedhiin maraatuu
Atuu jirta Raatuun
Kan Lammii qalatee
Dhiiga lammii Xuuxu
********
Atuu jirta Gantuu
Kan lammii qalsiise
Foon lammiisaa nyaatu
Dhiiga lammii keetii
Dhugaa kan jiraatu
———
Joora jiraachuun koo
Moofaa Uuffachuun koo
Maraatu fakkadhus
Sirridha sammuun koo
Atuu jirta BOORKON
Kan jiraatu QOONQOOF
*********
Kanaafan siin jedhe
Miti Ani maraatu
Gantuun lammii gante
Lammiitti hindeebitu
Lammii maraachitee
Atoo taate Raatuu
–
Yaa shumbur qotiyyoo
way booqqisaa loonii
kan dhuftikee hin oolle
Na boossisaa hin ooliin!
Warri keenya qotanii
Garbuufi qamadii galchu
Garaakootu na cite
Yartuufi dabeessa dhalchuu!
Loon keenya dhibba ta’u
Malkaa guddaatti yaafna
Dhadhaa gabaatti gannee
Dhamashee raafnee nyaanna!
Warri qotiyyoo qabu
Xaafii dilbii galfatuu
Kan akka kee goota kana
Lama qofaa dhalfatuu
Warri ameessa hin elmanne
Nyaata itittuu dharra’u
Hawwinee boo’aa hin hafnu
Rabbumti achiin nu haaga’u!
Amma gamootti galle
Dur manni Keenya gaara
Maaltaate naan jetturee?
Dhiira garaan ni aara!
Isayyuu ijaarradheenii?
Kumaanan kireeffadha
Akkasiinillee hin haftu
Gaaf tokko nan deeffadha!
Manni isaanii shagarri
Gajjallaa gooda jamoo
Akkasittiin hin hafu
Amma ijaarranna gamoo!
–
A habit is a routine way of thinking, feeling, or behaving, which tends to occur unconsciously.
For instance, no Oromo intentionally undermines his/her Oromo identity. However, because of the habits we developed over time, we commit common errors on the following words.
Habitually adopted words/attitude Correct words
====================== =============
1.Shawaa– Shaggar/Walttajjii Oromia
2.Addis Ababa- Finfinnee
3. Yee Oromo Zeegoch- Lammilee Oromiyaa (Yee Oromiyaa Zeegoch)
4. Lammii Oromoo- Lammiilee Oromiyaa
5. Aruusii –Arsii
6. Lixa, Kaabaa, Kibba Wallagga etc- Use original place names, Najjoo, Gimbiietc
7. Laqamt -Naqamtee
8. Bushooftuu- Bishooftuu
9. Debre-Zeyit-Bishooftuu
10.Lixa Harargee, Baha harargee Baha Oromia..- Galamsoo, Ciroo
11. Ijoollee Shawaa… Wallgaaa- Ijoollee Oromiyaa
12. Makaanisaa- Bakkaniisa
13. Lagahaar Laga –Harree
14. Piyaassaa-Birbirssaa
15. Maallaqa-Qarshii, Horoo, Horii
16. Warra Wallaggaa/warra Shawaa– Use the involved persons name
17. Laaqana/Laancha– Oltee
18. Ciree/Breakfast –Bultee
19. Dinar/Iraataa –Irbaata
20. Gabra-Gurraacha-Garba Gurraacha
21. Mootummaa Itoophiyaa- Bulchiinsa Tigiree
22. Skuula/school- Mana barumsaa
23. Class – Kutaa
24. Girgiddaa-Gorroo
25. Xaariyaa –Baaxii
26. Dalagaa Jiruu-Hojjaa
27. Amataa Waggaa/-Gannaa
28. Copying/ the Habasha journalist accent- Use local Oromo dialect instead
29. Dressing like the European as civilization- It is ok to dress like an Oromo
30. Preaching rumors- Learn the truth before gossiping
31. Insincerity, shiftiness, arrogance -Have clear stand
32. Acting knowledgeable -Don’t lie about yourself


c: text/html

text:
Qophii Dalagaa har’aa sochii mana daldala Adde Saaraa Hordofaa “Katar River Restaurant” jedhamu irratti xiyyeesffata.
Adde Tireezaa Ammee kutaa biyyaa Minisootaa, Ameerikaa keessatti dhaabbata tajaajila kunuunsa fayyaa maanguddootaaf kennu tokko banuudhaan namoota 300 ta’aniif carraa hojii uman....
Adde Tireezaa Ammee kutaa biyyaa Minisootaa, Ameerikaa keessatti dhaabbata tajaajila kunuunsa fayyaa maanguddootaaf kennu tokko banuudhaan namoota 300 ta’aniif carraa hojii uman....
Waa’ee sochii hojii dhaabbata isaanii “Safari income tax & Immigration service” jedhamu ilaalchisee gaaffii fi deebii Obbo Ayyub Kaayoo Ganamoo wajjin taasifame...
Qophiin kun, dhaabbata “Safari Income Tax & Immigration Services” jedhamu hundeessuudhaan dalagaa gaarii irra kan jiran muxannoo Obbo Ayyub Ganamoo ilaallata.
Ogeessa seeraa kan ta’an obbo Isra’eel Goobanaa wajjin gaaffii fi deebii taasifame.
Gaaffii fi deebii haadha qabeenyaa Inshuraansii Lubbuu wajjin taasifame.
Haadha Qabeenyaa Adde Beekoo Tufaa wajjin gaaffii fi deebii taasifame.
Qopheessaa Filmii Afaan Oromoo “Amaanaa” Gammadoo Jamaal waa’ee filmii isaa ilaalchisee ni dubbata.
Barreessaan kitaaba “Yajamilaa Innaat” Gadaa Gabra’ab, waamicha Waldaa Hawaasa Oromoo Minisootaatiin godhameefin magaalaa St Paul Minisootaatti argamuun kitaabicha mallatteesseera. Qophiin kun sirna mallatteessuu...
Qophiin Dalagaa Oromoota biyya hambaa keessatti hojii fakkeenya ta’uu danda’u dalagan irratti xiyyeeffata. Qophiin har’a Oromoota Magaalaa St Paul, Minisootaatti wiirtuu daldalaa...
Fiilmii “Asaantii” jedhamu irratti taatotaa fi qindeessitoota wajjin marii taasifame.
Qophiin Dalagaa kan har’aa adde Seenaa Jimjimoo kitaaba barreesite ilaaalchisee gaaffii fii deebii godhameef irratti xiyyeffata.
Qophiin Dalagaa kun kutaa lammaffaa gaaffii fi deebii barreessaa fi daayireekitarii fiilmii “Agartuu Barraaqaa” Saamsoon Maarqosos wajjin taasifamedha.
Qophiin Dalagaa har’aa barreessaa fi daayireekitara fiilmii Agartuu Barraaqaa kan ta’e Saamsoon Maarqoos keessummeessa. Kutaan duraa qophii kanaa kunooti.
– Oduu – Qophii Dalagaa
Qophiilee OSFNA kan bara 2014 keessaa hirmannaan daldaltoota Oromoo tokko ture.Sagantaan Dalagaa kan har’aa kun dukaanoota gurgurtaan meeshaalee gara garaa itti-adeemsisamaa ture...
Qophiin har’aa jiruu fi jireenya dalagataa Haasan Hamid irratti xiyyeeffata

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Binensotta
Binensotti qoqqodama organizimotta kessaattii guggudo kan ta'aan kessa tokko yoo ta'uu, kan qoqqodamus akkaa kingdom Animalia yokan Metazoa ta'eet. Walumma galattii celli bayee kan qaban, waan isaan marsee jiruu kan hubatanii fi kan nyataan immoo organizimotta biraa nyachuun yokan kuttaa organizimotta biraa kessaa hanga ta'ee nyachuun kan jiratanii dha. Qamnii isaan kuni akkumaa gudataniin jabacha dhufaa, kunis bayinaan kan ta'uu akka embryot yoo guddatan, haa ta'u malee binensotti tokko tokko itti anee metamorphosis geggesu.
Jechii "animal" jedhuu kan dhufee latin "animal" yokan (bayeet (plural) "animalia") kunis jechaa "anima" jedhamuu irraa kan dhufee yoo ta'uu, hikaan jechaa kana qillensa yokan lubuu barbachisaa jechuu dha. Akka jechaa guyya guyyat fayyadamanit, jechii kunii hikaan isaa binensotaa nama alla ta'aan ibsuuf tajajilama. Haa ta'u malee biology kessatti jechii kunii miseensotta Kingdom Animalia ta'aan hundaa ibsuuf tajajilamaa. Kanaafu jechii "binensotta" jedhuu biology kessatti yoo tajajilamuu namas walit-qabata.


text:
#OromoProtests Mootummaan wayyaanee lafa mana itti ijaarrattan isinii kennina jechuun hojjattoota mootummaa sossobachaa kan jirtu yoo ta’uu hojjattoonnis dambiin kun kan humna keennan walin ginne jechaa jiru ja’an! !
Lixa Shaggar Naannoolee Baadiyaaleet Keessatti Isin ABO dha Jechuun Poolisiin Wayyaanee Uummata Nagaa Hidhaatti Guuraa Jira..
Odeessa Qeerroo Waxabajii 18/2016
FXG Shaggar lixaa magaala Amboo fi Gindabarat keessatti har’a Qeerroodhaan itti fufee jira. guyyoota muraasa dura Wayyaanee humna Finfinnee gara Shaggar lixaa shakkii qabduun gara Gindabarat fi Gincii irra qubachiistee turte. Qeerroon godina Shaggar lixaa sodaa humna waraana wayaaneef bakka hin laannee guyyaa har’a waxabajii FXG itti fufuudhaan tarkaanfii fi dhaadannoo dhageesisuudhaan FXG itti fufuun Qeerroon kan gabaaseedhaa.
Akka maddeen keenya Qeerroon godina Shaggar lixaa addeessutti magaala Ambotti har’a ganama irraa kaasee daandinis cufaa ture Qeerroon dhuunfatee sirbota qabsoo dhageesisuu fi asii achi socho’uudhaan dhaadannoo dhageesisaaa tureera. Gara sa’a boodatti wayyaaneen sochii Qeerroo magaala Ambootti feshelessuuf humna poolisii qabdutti dhimma baatee Qeerroo dura dhaabbachuuf yaalii taasiste tarkaanfii Qeerroon poolisoota irratti fudhateen poolisii Wayyaanee mgaala Amboo keessaa baasuudhaan sirbota qabsoo fi dhaadannoo garagaraa dhageesissaa oolaniiru.
Odeessa Qeerroo gabaafame waliin
- OROMIYAAN KAN OROMOOTI
- ABBAAN BIYYUMMAA OROMOODHAAN HAA MIRKANAA’U
- ABBAAN BIYYAA ABO DHA!
- BILISUMMAA FI WALABUMMAAN DEEBII QANSOO KEENYAATI
- QABSOON GARA WAYYAANEE MALEE GARA ERTIRAA MITI
- ILMAAN OROMOO WARAANA WAYYAANEE KEESSA JIRTAN HIN GOWOMINAA DU’AAFIS HIN OF HIN WAREEGINAA UUMMATA KEESSANIIF DHAABBADHAA
- RASAASNI DUUBATTI NUN DEEBISU
- HIDHAAN HIIKA HIN TAHU
- WAYYAANEEN SAAMTUUDHA OFIRRA KAASNA
Jechuudhaan dhaadannoo dhageesisaa oolaniiru.
Waxabajjii 17-18/2016 Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Abbaay Coommaan Suuluula Warshaa Sukkaaraa Finca’aa Fi Mana Barusuu Suuluulaa Finca’aatti Warraaqsii FXG Bifa Adda Ta’een Dhoofame Alaabaan ABO Fajjiin Qabsoo Bilisummaa Oromoos Ol Qabamee Dhaabamuun Ibsame Jira.
Goototni uummatni Oromoo hojjettootni warshaa Sukkaaraa Fincaa’aa ,goototni barattootni Oromoo Mana barumsaa Suluulaa Fincaa’aa sadarkaa 1ffaa kutaa 1ffaa hanga kutaa 8ffaatti jiran warraaqsaa FXG finiinsuun alaabaa ABO mooraa mana barumsichaa keessa dhaabbachuun sa’aa 4:OO oliif fajjiin qabsoo bilisummaa Oromoo alaabaan ABO dhaabbate tureera. Sochiin warraaqsaa kun mooraa warshaa sukkaraa fincaa’aa keessattis daran jabaachuun dargaggootni jiraattootni Oromoo hojii dhabdootni naannoo warshaa Sukkaaraa fincaa’aa waliin walitti dhufuun warraaqsaa FXG daran finiinsuun gabaafame. Sababaa guddaan Warraaqsaa FXG kanaaf adda ta’ee Mootummaan abbaa irree wayyaanee hojjettoota haaraa warshaa sukkaaraa Fincaa’aaf namootaa naannoo Oromiyaa fi Oromoo hin ta’a’iin 40 fidee warshaa Sukkaaraa Fincaa’aa keessatti qacare midaa guddaan akka tajaajilaniifi basaastummaa fi shira dalagaa jiraataan kan taasifame yoo ta’uu, Uummatni Oromoo fi dargaggootni Oromoo Warshaa Suluulaa Finca’aatti argamanii fi Uummatni jiraattootni naannoo warshaa dargaggootni keenyaa hedduun barnoota sadarkaa digirii fi diplomaan eebbifamanii hojii dhabaa ta’anii utuu jiranii nanoota hin baratnee fi kashalabboota naannoo biro irraa finadanii uummatarratti ramaduun hacuuccaa guddaa fi roorroo mootummaan abbaa irree nurratti raawwachaa jirudha jechuun Furmaatni uummatni keenya qabu warraaqsaa keenyaa gama hundaan jabeessuu mirga abbaa biyyummaa keenyaa kabachiisuuf Warraaqsii FXG itti fufuu qabna jechuun warraaqsaa dhoosuun shira diinaa dura dhaabbatan. Mootummaan abbaa irrees akkuma amala isaa humna waraanaa agaazii uummatarratti bobbaasuun uummata goolaa jiraachuun ibsame jira.
Injifannoon uummata Oromoof!!
DHAAMSA ARIIFACHIISAA SHAASHAMANNEE IRRAA
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Kutaa Sikkoo fi mandoo magaalaa Shashamanneetti farreen qabsoo Oromoo mootummaan ijaaramanii Oromoota irratti tarkaanffii ajjechaa fudhachaa akka jiran Oromoonni magaalaa Shaashamannee fi handaara magaalaa kanatti argamtan quba qabdu.Kan ajjeessu eenyummaan isaa beekamuu baatus sabaa fi sablammoota walitti buusuuf gama mootummaatiin gurmaa’ee kan qindaa’e ta’uu ni beektu.Kan ittiin ajjeesan dhukaasanii osoo hin taane albee fi meeshaalee waraanaa sagalee hin qabneen.
Lafti galgaloofnaan Oromoo ta’ee gonkumaa magaalaa kana keessa socho’uun lubbuu ofii dabarsanii kennuu ta’eera. Kan ajjefamu Oromoo kan ajjeesu diina.Hamma ammaatti turtii torbaan lamaa keessatti yoo xiqqaate lubbuun Oromoota shanii/5/ dabarteerti.Oromoonni sadeet/8 / hospitaalota akka Shaashamannee,Hawaasaa fi Finfinneetti yaalamaa jiru.Lubbuun baraaramuuf du’uun isaanii yaaddoo keessa galeera. Kanaafuu;
- Poolisiin Oromiyaa yeroo gabaabduu keessatti qaama wanta kana raawwataa jiru sakattaatanii ummataaf akka dhiyeessitan isin dirqaamsiifna.
- QEERROON magaalaa Shaashamannee qaama gurmaa’ee ummata fixaa jiru kana gurmuu teessan cimsuun akka too’anna jala oolchitan waamichi hatattama isiniif godhameera.
- Jiraattonni, Maanguddoonni, Abbootiin Qabeenyaa,Daldaltoonnii,Barattoonnii fi Qaamoleen hawaasaa kamiiyyuu waan kana dammaqinnaan hordofuu qabdu.
- Bulchiinsi Magaalaa Shaashamanne qaama gurmeessitee albee fi meeshaa sagalee hin qabne hidhaachiiftee ummatatti bobbaasteef lubbuu namoota du’anii fi du’uuf jiraaniif itti gaafatama kan fudhatu mataa kee akka ta’e hin dagatin.
- Bulchiinsi Godina Arsii Lixa osoo teessoon kee magaalaa san keessa ta’ee jiru gocha kana hamma ammaatti adda baasuu dhabuun kee itti gaafatama jalaa akka si hin baafne beekadhu. Akkasumaas qaamonni bulchiinsaa magaalaa kana keessa jirtan gocha kana yoo daandii hin qabsiifne taatan taa’aa nu eeggadhaa.
- Ilmaan SIKKOO fi MANDOOtiif;Hamtuu tana dhagahaa jirtu,hamma qaamni bulchiinsaa furmaata itti kennutti gochaaleen akkana magaalota naannawa kana kan akka Nageellee Arsitti babaldhataa waan jiruuf waan naannawa keessanitti ta’aa jiru dammaqinaan akka hordoftan.
Walumaagalatti ajjeechaan daandii jijjiiratee kutaalee Oromiyaa hundatti babaldhachuuf waan qiyyeeffame fakkaata.Akkuma duraan namaa fi qabeenyaa keenna tiksaa turretti ammas keessan wal beekuu fi wal eeguun dirqama. HUBACHIISA;Qaamoleen mootummaa qaama mootummaan gurmeessee ummata ficisiisaa jiru kana yeroo gabaabatti yoo ummataaf hin dhiyeessinee nuti ilmaan Oromooti miti. Yeroo gabaabduu keessatti FDG kan tarkaanffii fi haleellaa qaamolee utubduu mootummaa barbadeessuu akka isiniifi qabeenya keessan liqimsu hin shakkinaa.
#OromoProtests-(18.06.2016, #FreeOromia, Oromia) Komishiniin polisii Oromiyaa (KPO) Ob ZelalemJamaanee ofi biratti fuudhee torchii gochaa jira.
Zalalem Jamaane akka hidhameen gara waajjira Poolisii Sabbatatti geeffamee hidhaa jala ture.
Yeroo ammaa kana immoo ajaja hogganoota TPLFn gara Komishinii polisii Oromiyaa geeffamee dararama ajira.
Yeroo ammaa kanatti firris ta’ee abukaatoon isa argaa hin jiran.
KPO kan naannoo Saarisitti geessuu naannoo Agoonaa Siniimaatti argamu keessatti qaamolee Feederaalatiin dararamaa jira.
Miseensa hoji raawwachiiftuu OPDO fi hogganaa Waajjira Qonnaa kan ture; Zalaalam Jamaanee, Waxabajjii 9, 2016 magaalaa Bishooftuu keessaa qabamuun hidhamee ture.
1- የደሕንነት ቢሮ መርማሪ ግድያ = 2- ዲና ሙፍቲ ድንቁርና እና አደርባይነት ክፉ እርግማን ነው።
#Ethiopia #Eritrea #TPLFSecurityForces #DinaMufti #MinilikSalsawi
Minilik Salsawi (ምንሊክ ሳልሳዊ) – ሁለት ኣስገራሚ ጉዳዮች ባለፉት ሁለት ቀናት ሰምተናል ኣይተናል ኣንዱ በኣዲስ ኣበባ ደህንነት ቢሮ ውስጥ በኣሮጌ ኣይሮፕላን ማረፊያ አቅራቢያ በሚገኘው የምድር ለምድር እስር ቤት ውስጥ በተማረረ እስረኛ ባልተጠበቀ ሁኔታ የተገደለው የደህንነቱ መርማሪ ኪሮስ ሃብተማርያም ኣረጋይ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ድንቁርና እና ኣደርባይነት የተጠናወተው በኬንያ ቴሌቭዥን ላይ የተላለፈው የኢትዮጵያና የኤርትራ አምባሳደሮች መወናጨፍ ነው፥ ስለ ኤርትራው ኣምባሳደር ባይመለከተኝም በኢትዮጵያ ስም ግን የሚነግደው አምባሳደር ግን ምን ያህል ዶንቆሮ እና ኣደርባይ መሆኑን ማሳየቱ የወያኔን ኣገዛዝ ጸረ ኢትዮጵያ አቋም ቁልጭ ኣድርጎ ያሳያል።
አሃዱ ካልኩት የደህንነት መርማሪው ባልተጠበቀ ሁኔታ መገደል ስጀምር ኪሮስ ሃይለማርያም ኣረጋይ በኣሮጌ ኣይሮፕላን ማረፊያ አቅራቢያ በሚገኘው የምድር ለምድር እስር ቤት ውስጥ የተለያዩ የግፍ ምርመራዎችን ሲያደርግበት የነበረ እና ከኬንያ ታፍኖ ክ5 ወር በፊት የመጣ ኣራርሳ ሞቲ የተባለ የቀድሞ መንግስት የኣየር ወለድ ኣባል በሆነና አድሜው 58 በሚገመት ግለሰብ ተገሏል፤ ኣራርሳ ሊገለው የቻለው መርማሪው ባለው ሁሉ ተስማምቶ የተሰጠውን የከተማ ተልዕኮ ለመወጣት እንዲዘጋጅ ፈተውት በነበረ ሰዓት ባልተጠበቀ መልኩ ድንገት በወሰደው እርምጃ ሲሆን ወዲያው ገሎት ራሱም ላይ እርምጃ በመውሰድ መሞቱ ታውቋል።ምንሊክሳልሳዊ
ክልቱ የምለው ደግሞ ድንቁርና እና ኣደርባይነት የተጠናወተው በኬንያ ቴሌቭዥን ላይ የተላለፈው የኢትዮጵያና የኤርትራ አምባሳደሮች መወናጨፍ ነው፥ኣይቶ በየነን ለጊዜው እንርሳው እና አቶ ዲና የተባለውን የኣምባገነኖች ኣገልጋይ ላይ እንዝመት ዲና ሙፍቲ ለሁለት መንግስታት ኣደርባይ ሲሆን የዲፕሎማቲኩ መስክ ደንቆሮ ነው፥ ድህነትን አየተዋጋን ነው በሚል ሽፋን በሙስና የተዘፈቀው የወያኔ ኣገዛዝ ዛሬም በልማት ስም ጦርነትን እና ዘረፋን እያራመደ መሆኑ ኣምባሳደሩ ኣንጸባርቆታል፥ የኦሮሞ ልጆች ግድያ ሽምጥጥ ኣድርጎ የካደው ኣምባሳደር ተብየው ዲና የሕወሓት እና የሻእቢያን መሰረታዊ ማንነት አና ኣሁን ያለበትን የደረጃ ሂደት በፍጹም የማያውቅ እውቀት ኣልባ መሆኑ በግልጽ ታይቶበታል፤ለሚጠየቀው ጥያቄ መልስ ለመስጠት እንደማይችል ልማትንና ድህነትን በሽፋንነት መጠቀሙ ድንቁርናውን ኣሳብቆበታል።
ኤርትራ ከጎረቤቶቿ ጋር ትጋጫለች ለሚለው ከግጭቱ ጀርባ ሕወሓት እንዳለ ሲጋለጥ በቂ መልስ መስጠት ኣለመቻሉ የኣለቆቹን ገመና እንዲጋለጥ ያደረገ ሲሆን ኦሮሞነቱን ሲናገር ግን ኣለም ያመነውን የኦሮሞ ልጆች ግድያ ግን እንዳልተደረገ መደስኮሩ የሰብዓዊ መብት ጥሰት በሃገሪዉ እያለ የኤርትራን ጉዳይ ለማማሰል መሞከሩ ት ዝብት ላይ ጥሎታል እንዲሁም ኤርትራ ዜጎቿን የምታሰዽ ኣገር ናት ብሎ ሲናገር ከተለያዩ የስደተኛ ጣቢያዎች በ ኤርትራዊነት ወረቀት ተደብቀው ኣውሮፓና አሜሪካ ስለሚላኩ ትግሪኛ ተናጋሪ የሕወሓት ሰላዮች የሆኑ የትግራይ ልጆች መሆናቸውን እንደማያውቅ ሲሸፋፍን ኣስተውለናል፤ በኣጠቃላይ የሁለቱ ኣምባሳደሮች በስቱዲዮ ተገናኝተው ተወያዩ ሳይሆን ተወናጨፉ የሚባል ሲሆን ድንቁርና እና አደርባይነት ክፉ እርግማን ነው። #ምንሊክሳልሳዊ
Ambo biyyaa gootaa
(- Waxabajjii 18,2016) Waxabajjii 16-17/2016 Godina Lixa Shagar Ambootti Goototni Barattootni Oromoo M/B Amboo Sadarkaa 2ffaa Fi Qophaa’inaa Qormanni Kutaa 12ffaa Utuu Nuti Hin Baratiin Nuuf Kennamuuf Jiru Kun Kan Keenyaa Adda Ta’uun Nu Midhuuf Kan Karoorfamedha Jechuun Warraaqsaa FXG Finiinsan.
Qormaatni Biyyoolessaa kutaa 12ffaa utuu hin baratiin nuuf kennamuuf jiru kun akka guutuu biyyattiitti jalqaba baatii Adoolessaa kennamuuf kan jiru Kana Godina keenyaa Addatti M/B Amboo sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa fi Maneen Barnootaa tokko tokkoo keessatti guyyaa adda ta’eetti kennuuf karoorfachuun kan nu miidhuuf karoorfamee fi nu shororkeessuu malee bu’aa tokkoo iyyuu hin qabuu waan ta’eef yoo kan qoramnu ta’ee haaluma wal fakkaatuun qoramna malee ofumaa itti fakkeessiif guyyaa adda ta’etti qabuun kun bu’aa hin qabu jechuun gaaffii mirgaa dhiyeeffachuun deebii waan dhorkatamaniif warraaqsa daran jabeessuun itti fufaniiru.
Ummata Oromoo hundaaf furmnaata jechuun Warraaqsaa biyyoolessaa Oromiyaa FXG bifa adda ta’een Waxabajjii 16/2016 irraa eegaluun kan qabsiisaan guyyaa har’a waxabajjii 17/2016 warraaqsaa FXG daran jabeessuun sagalee daadannoo guddaa gaaffii mirga abbaa biyyummaa fi kabajamuu mirgoota dimookiraasii fi dhala namaaf deebiin nuuf kennamuu qaba, abbaan irree qawween nu bulchaa jiruu aangoo irraa haa kaafamu jechuun mormii isaanii jabeessan.
Motummaan bakka bu’insa uummataa hin qabne abbaan irree wayyaanee akkuma amala isaa loltoota agazii barattootatti ol seensisuun gaazii summaa’aa nama imimmeessuun irratti dhukaasuun barattoota hedduu akka malee reebuu fi madeessuun, kaan immoo hidhatti ukkaamsuun gabaafame jira.
Director M/B sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa kan ta’ee Namni Ambassee Tulluu jedhamuu waraana agaazii barattoota qalama malee waa biraa of harka hin qabnetti seensisuun yakka waraanaa barattoota irratti rawwachisaa jira.
Namni Ambasee Tulluu jedhamu kun asiin dura Fuldura bara 2013 yeroo Directora Mana Barumsaa Geedoo sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’ina turettis barattoota Oromoo 30 Ol barnootarraa guutummaatti kan arii’achaa turee fi bara kana illee Barattoota Oromoo 8 M/B Amboo sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa irraa maqaa barattootni kun shororkeesitoota jedhuun dabarsee diinatti kennuun kaan hiisisee kaan barnootarraa arii’achuun daba daangaa hin qabnee barattoota Oromoo fi barsiisota Oromoo irratti dalaguun kan beekamuu dha.
Waan ta’eef uummatni Oromoo sabboontootni Oromoo lukkee diinaa kana irraa of eegachuu fi bakka argameetti gumaa barattoota Oromoo bara dheeraa akka bahattan dhaamsii Oromomummaa isiniif darbee jira.
Warraaqsii itti fufa, garboomsaan ni kufa!
Injifannoon Ummata Oromoof!!
Gadaan Gadaa bilisummaati!!
Mooraa Jimmaa Yuunibarsiitiitti Himatni Barattotarratti Banamee Ture Gama Lamaanuu Fashalaa’e
Waxabajji 17,2016
(SBO/VOL – Waxabajjii 18,2016) Yeroo darbe barattoota Yuunibarsiitii Jimmaa Himata Sobaa Karaa lamaan akka irratti banamee ture gabaasuun keenya ni yaadatama.
Himata kanaan Barattoota sagal kan moorichi “qabeenyaa balleessitan, daawwitii cabsitan” jechuun waan sobaa uumuun himachuu akkasuma ragaa sobaa irratti qindeessuun badii qarshii Kuma Afurtama (40,000) oliin gama biran Bulchinsi magaalicha “Hirira seeraan alaa magaalatti bobbatanii magaalaa jeequmsaaf qopheessitan”jechuun barattoota afur mooraa Kitoo furdisaa (Technological science) fi mooraa guddaarraa himatamaa kan turan Yoo ta’u.
Guyyoota muraasa darban dura warra sagalii manni murtii bilisa baasee jira. Warreen bilisa bahaan kanarratti Kaleessa barattoota moorichii erga manni murtii bilisa baasee akeekkachiisaan mooraan maqaa isaanii dhoobee jira. Kunis himanni sun himata haqaa akka hin taane manni murtii ilaalee barattoota baasee erga jedhee, Murtii fudhachuun waan ulfaatuuf sodaachisuuf akkeekkachiisaan moorichi maqaa isaanii baasee jira.
Gama barattoota afur mooraa guddaarraa akkasuma Kitoo ykn Technological science irraa barattoota afur Bulchiinsi magaalaa sobaan himate raga-baatota jechuun namootanni dhiyeeffate barattoota sana maqaan illee addaan baasuuf mooraa isaanii addaan baasuu dadhabuun raga-baatota sobdootaa qaaniif hojii isaanii duraa saaxilurra darbee dhugaa barattoota sanaa ifa baasuun har’a manni murtii ganama sa’a 10:00 irratti himatasaanii dhugaa akka hin taane mirkaneeffachuun bilisa baasuun gadi lakkisee jira.
Kun murtoo mana murtii osoo hin taane dhugaan of dhoksuurra dhootee afaan raagolee wal fakkachuu dhabuurran wayyaanota qaanessitee jirti.
Barattoota Bilisa bahaniif akkasuma Barattoota Yuunibarsichaan baga gammaddan jennaan.
Oromiyaan Dhiiga Keenyaan Nii Bilisoomti!
#breaking_news !17- jun.2016 ,G/H/Bahaa magaalaa #langey keessatti mootummaan abbaa irree wayyaanee waraana jsaa agaazii achi qubsiisuun, Magaalaa laangay keessatti hawaasni rakkachaa jira galaa bobbaa dhaban moottummaan wayyaanee waraana achiiti gadi naqee hawaasa cunqursaa jira kaleessa darasaa tokko qabanii cafaqan, galgala sa’ati 12:00 booda mana jireenyaatii baatee mana fincaanii dhaquunuu rakkoo fide jedha hawaasni naanniichaa!


text:
Kiyyaa Gonfaa irraa*
Yeroo amma kana ummanii Oromoo mirga ofii kabajsiisuuf akkasuumas biliisuumaa isaa gonfachuuf qabsoo gaggeefamaa jiruu keessaa warregama guddaa isa kafalchiisaa jiraa. Qabsoo kana keessatti Qeerroon, maangudoo fi shamarran osso hin jeedhiin huundinuu saggalee tokkoon kaayyoo tokkoof haarka wal-qabachuun biliisuumaa haawwaa jiran goonfachuuf hiidhamuu irraa kaassee haanga luubbuu isaanii darbuutti of dabarsanii keenaa jiruu. Kaayyoo kanaaf jeecha Oromooni kumaatamaan lakkaawaman mana hiidhaatti dukkana keessa rebbamaa jiruu darbees ajjeefamaa jiruu.
Qabsoon Oromoo qabsoo ummataatti, qabsoo mirgaatti, qabsoo biliisumaatti. Qabsoo kana keessatti immoo Oromoon hunduu qoda fuudhachu qabaa. Haata`uutti lammiiwwan Oromoo takkoo takkoo faayyidaaf jeecha, garaa isaanii guuttachuuf jeecha ummata ofii dabarsanii diinaaf keenaa jiran huunduu badii dhifama hin qabnee ummata ofii irratti raawwachaa akka jiran beekamaa dha. Motuumaan TPLF diina Oromoo tahuun isaa dhifatti nii beekkamaa, Haata`uutti TPLF caalla yeroo amma saba ofii midhaa kan jiran OROMOO ta`aani ummata keessaa deema ummata qulqulluu fiixaa fiiccisiisaa kan jiran namoota garaa isaaniif buullani dha. Diina kee diina tahuu isaa bartee off egdaa sabnii ofii qooree dhooqqee keessa tahee yeroo lamii ofii waraanu guddaa nama gaddiisiissaa.
Keessumayuu saba Oromoof kan dhaabbatan fakkaatanii ummata dhiiga boosisaa kan jiran miseensooni OPDO waggoota digdamaaf laftii Oromoo yeroo saamamuu, qoote buulaan Oromoo lafa (Qabeenya) isaa irraa arri`amee kadhaaf yeroo saaxxilamuu, akkasuumas boossonii naannoo Oromiiyyaa irraa jiruu diinaan yeroo guubatuu fi lafaraa baduu akka Oromoo tokkootti dirqama isaan irraa egamuu bahuu mannaa, badii seenaan hin-iraafanee hojjachaa as gahaani jiruu.
Yeroo amma Oromooni mana hiidhaa adda addaa keessa argaman (keessumayuu baratooni univarsiitti) baayyeen isaanii lammiidhuuma ofiin dabarfamanii kan keenamani dha. Qabsoon ummata Oromoo yeroo gabaabaa keessatti gara injjiiffanoo fi biliisuummaatti jijjiiramuun isaa kan hinafnee tahuu isaa namnii kammiyyuu huubachuu qabaa. Injjiiffannoon ykn biliisuumaan kan argamuu immoo qabeenya ummata saammachuun osso hin ta`iin warreeggama guddaa kaffalamee ta`uu isaa ifa dha. Kana immoo haarra ummata ofii warii midhaa jiran miseensonii DH.D.U.O. huubachuu qabuu. Calqabuumaan dhaabnii DH.D.U.O. dhaaba gabruumaa jala kan jiruu dha, kana jeechaan miiseensooni dhaaba kanaa tokkoo tokkoon isaanii gabruumaa jala jiruu jeecha dha. Oromuummaan yakka ta`ee ykn ammo gaaffiin mirga Oromuummaa waliin wal-qabatu yakka ta`ee yeroo lakkaawwamuu, Barattooni mana barnootaa fi bakkeewwan hojii irraa sababa tokkoo malee ABO jedhamanii yeroo hidhaman, akka saba Oromoo tokkootti booru dabareen kan keenyaa tahuu danda`aa jeedhanii yaadu isaan irraa jiraa turee. Maaliif jeene yoo of gaafanees mootumaan TPLF wara isa tajaajilaniifis akka hin taane ilaalaa waan jirruuf. Kanaan duura lammii ofii dabarsaa keenaa kan tuuran hoogganooni DH.D.U.O. haarra essa akka jiran huundumtu keenyaa nii beeknaa. Alagaan yoomiyuu taanan alagaa dha. Ummata ofii diinaaf dabarsanii keenu irraa saba ofii waliin hirriiranii mirga sarbamnee deebisiissuuf soocho`uu akkasuumas biliisumaaf qabsaa`uudhaan ummata keessaniif seenaa badii osso hin ta`iin seena jagnuumaa seena hiniiraafatamnee hojjachuun dirqama lammuummaa keessan bahuu isiin irra jiraa.
Ergaa kana dabarsuuf bareefama dheeraa bareesuun barbaachisaa mitti. Kanaan duurras yeroo addaa addaa namooni Oromoo ta`aanii badii ummata Oromoo irraa raawwachaa jiraniif beekaas ta`ee osso hin beekin goocha isaan raawwacha jiran irraa akka of quusatan sana darbeesi qabsoo keessa hirmaachuun dirqama lammuumaa akka ba`aan bareefamaanis ta`ee karaa addaa addaa ergaan isaaniif darbaa tuure. Kanaaf bareefama (ergaa) xiqqoo kana duubbisuun of jijjiiruun ni danda`aama. Dhummaratiis ergamtoota diinaa osso hin ta`iin ergamtoota ummata keessan taatanii seena hindarbiine akka hojjatan abdii qabnaa.
Injjiifanoo Ummata Oromoof!!
* Kiyyaa Gonfaa: kiyagonfa@gmail.com


text:
Beeka Biyyaa Irraa
Diddaan gabrummaa hanga gabroomfataan jilbeenfatutti, hanga
kan gabroomemmoo walaboomutt hin
dhaabatu, hin du’us.
Mootummaan Wayyaanee qabsoo bilisummaa Oromoo dhabamsiisuuf
dhagaa isheen hin gargalchine tokko hin jiru. Oromoon kutaan, gandaa fi
amantiin akka wal qoodee walii isaa irratti duulu taasisteetti; hooggantoota
garaa isaaniif bulan bitteetti, kanaanis kan ka’e mooraa qabsoo bilisummaa
Oromoo yeroodhaaf laafistetti. Bakka akeekni ishee fudhatama dhabetti waraanaa
itti bobbaaftee hamilee ummataa laashessuu yaaltetti.
Garuu yaaliin ta’e hundi qabsicha yeroof laafise malee
ajjeesee owwaaluu hin dandeenye. Kanaafis ragaan, diddaa gabrummaa fi falmannaa
abbaa biyyuummaa sabni Oromoo fi dargaggoonni Oromoo yeroo addaa addaa fi bakka
addaa addaatti bifa qindaawaa hin ta’iniin gaggessaa turani fi jiran dha.
Sochiin diddaa gabrummaa dargaggootaa fi barattoota Oromoo
Oromiyaa maratti gaggeeffamaa jiru, wareegamani ijoollee Oromoon ta’aa jiru fi
ibiddi qabsoo bilisummaa yoom iyyuu akka dhaamuu hin dandeenye - yaaliin mootummaa Habashaa
olee bulee firii akka hin qabne - mirkanneessaa jira. Kanaafuu, ummatni Oromoo,
beekaan Oromoo, qabsaawoonni bilisummaa Oromoo, akkasuma Oromoonni garaa
isaaniif bitamanillee dhugaa dirree jiru kana irraa maal baranna?
Fincilli dhuga qabeessi lubbuu ilmaan keenya hedduu
galaafate, galaafachuufis jiru kun maal nutt himaa jira?
1) TOKKUMMAA; Fincilli
Oromiyaa mara keessatti ta’e , OROMOON TOKKO kan jedhuu nu hubachiisa. Oromoon
sararaa daangaa diinni sarareen adda akka hin baane nutti hima. “Qotee bulaa
naannoo Finfinneetu lafa isaa irra buqqa’e nu hin laallatu” hin jenne. Oromootu
lafa isaa irraa buqqa’aa jira jechuun tokkummaan walii dirmate. “Ijoollee Ambootu ajjeefame dhimma keenya miti”
hin jenne. Obboolota keenyatu ajjefaman jechuun hiree isaan irra gahe
hirmaatan. “Dhimmi isaa Shawaa laallata” jedhee kutaan Oromia biroon harka
maratee hin teenye. Akeekni diinaa Finfinnee fi Shawaa qofa utuu hin taane, kan
inni itti xiyyeeffate eenyummaa Oromoo dhabamsiisuuf ta’uu hubachuun akka
ilmaan abbaa tokkootti, akka Oromootti walii dirmatan.
2) OROMUMMAA;
Oromummaan mallattoo eenyummaa Oromoo ta’uu beekuun, diinni Oromoo bakka
Oromummaa Itophiyummaa buusuuf abbalaa jiraachuu hubachuun “WAAWUU, NUTI OROMOO;
FINFINNEENIS HANDHUURA OROMIYAA ti” jechuun utuu kutaan, gandaa fi amantiin wal
hin qoodin harka duwwaa diina meeshaa waraanaa ammayaa hanga funyaanitti
hidhate dura dhaabbatan. “Nuti Oromoo, biyyi keenyas Oromiyaa” jechuun
maalummaa isaanii fi biyya isaaniif kufan malee, kun Islaama, sun kristaana,
kaanimmoo waaqeeffata jechuun falamii eenyummaa fi abbaa biyyummaaf hin
kakaane. Hundi eenyummaa keenya booda dhufuu qaba jedhanii ajjeefaman,
madaa’an, hidhaman, jireenya dhaban.
Ijoolleen Oromoo yakka tokko malee mirga eenyummaa fi abbaa
biyyummaaf waliin ka’anii, wliinis ajjeefamn. Nutihoo, ammas akkuma kaleessaa
kutaa koo, ganda koo, amantee koo jenna moo, “NUTI OROMOO, BIYYI KEENYA OROMIYYA!”
jennee faajjii ijoolleen Oromoo ajjeefamaniif qabannee wal cina dhaabannee
biyya keenya falmanna?; mirga namummaa sarbamne kabajifanna?
Deebiin isaa kan hunda keenyaa ta’uu qaba.
Have your say!


text:
Waan kooraa fuudhaniif fardi hin wollaalu. Wanti na dhibe nu hunda dhibee jira yoo ta’eef jedheen gaaffii tana mata duree godhachuuf dirqame.Haala FXG Oromiyaa guutuu keessatti dhohee belbelaa turee fi jiru dhaamsuuf, olola ilmaan Oromoo muraasaan yeroo ammaa irratti baname gurri na caqasuu dadhabee, garaan na hammaatee gaaffii kana kaase. Diinni Oromoo Wayyaaneedha. Oromoon Oromoof diinaa miti. Olola diinaan malu wal irratti oofuun mee maal jedhama?Namni mana tokko kabu citaa wal hin saamu. Dhuguma rakkoo tokko qaamni qabu furmaata tokko kan barbaadu ololaan wal irratti duuluun tahuu hin qabu. Kun amantaa Habashaan Oromoon sabaa fi sab-lamoota biyyattii bulchuu dhiisii mataa ofiituu bulchuu hin danda’u yaada jedhu sana of irratti
mirkaneessuun fedhameetii moo maal yaaduu irraa ti?
Sareen ofii wal nyaatu bineensa of irraa/wal irraa hin baaftu. Qabsaawaan qabsoo wal harkatti qabu diinaaf utubaa ta’ee umrii gabrummaa ummata isaa irratti waarsa malee hawwii ummata isaa guutuu hin danda’u. Namni hojjatu dogongoruu ni danda’a. Kan hin dogongorre isa hin sochoone qofa. Dhaaba kana/sanatu dadhabaadhaa/laafaadha jechuun yeroo Oromoon itti wal ajeeffatu /abaaru keessa hin jirru. Yeroo laafaa jabeeffatnee, jabaa faarsinee, wallaalaa barsiifannee, jallataa qajeelfannee gamtaan diina keenya irratti irree keenya humneessinee diina keenya mancaasuu qabnu keessa jirra.
Dammaqiinsi keenya wal fakkaataa akka hin tahin nin beeka. Baay’ee kan dammaqe, xiqqoo kan dammaqee fi dammaqiisna woyiituu kan hin qabnetu waliin socho’aa jirra. Garaagarummaa dammaqiinsaa jiru kana wal simachiisanii socho’uun ammoo mala/tooftaa bilchaataa akka feesisu beekkamaadha. Oromoonni ogummaa kana qaban yeroon itti barbaadaman amma. Wal ceersuun, diina jalatti gadi wal qabuun hir’ina armaa olitti tuqaman irraa madda. Dadhabiinsa kana dafanii cufatuun ammoo dirqama Oromoota maraa ti. Furmaata fiduu irratti anaa fi si’i jennee wal eeguu osoo hin taane nu cufti jennee gamataan socho’uu gaafata yeroon keessa jirru.
Sadarkaan sab-boonummaas akkasuma garaa garummaa ni qabaata.Sab-boonaan dhugaa of irra saba ofiitiif dursa kenna. Namni akkasii dhuguma nama siyaasaan bilchaate. Kan waan woloo malee waan garee/dhuunfaa hin dubbatu/hin fardeessu. Haasawa hawaasa giddutti rakkoo uumuu malu irraa bilisa tahe haasawa, rakkoolee dhalachuu malaniif dursee furmaata lafa kaaha, rakkoolee tasa dhalataniifis battalummatti furmaata akeekuu danda’a. Oromoon har’a namoota akkasii danuu horee jira.
Hojiin gadi bahanii kan mul’atan garuu muraasa. Isaan keessahuu namoonni yaada bilchaataan kutatanii gadi bahan lakkoofsaan jiru. Hedduun isaanii garuu akkuma mataa gadi qabatanitti riphanii jiru. Isaan ammo ebalu fa’a jedhee himuu nin danda;a, garuu hin godhu. Sodhaadhee osoo hin taane akkuma isaan ofii of beekanii gadi bahanii beekkomsa qaban saba isaaniif olchan akeekuufi.
Gama biraan beektotni Oromoo warren yaada ummata Oromoo kan woloo lafa kaawanii yaada dhuunfaa isaanii ol fuudhanii hafarsanis ni jiru. Hayyoomina/qaroomina yoo qabaatan tarii isaanuu beekanii of sirreessuu ni danda’u jedheen abdadha. Kunis waan natti dhagahame ibsachuu fedheeti
malee namoota yakkuuf miti. Wal gorfachuun wal qajeelfachuun aadaa sabni keenya dhalootaan qabu. Tantoomiin gadoo hin baaftu akkuma jedhamu wal abaaruu fi wal arrabsuun nagaya hin uuman. Kana irraa haa guddannu.
Ummata bal’aa Oromoo waggaa dhibbaa ol harqoota gabrummaa jala jiru gabrummaa jalatti hambisuu kanneen barbaadan ilaalcha gandummaa, amantii, naannummaa, gosummaan akka xaxamu yaada hammeenyaa keessa buusu. Ololli qindaawaa yeroo ammaa sochii Qeerroo Bilisummaa fi ABO irratti adeemsifamaa jiramu qaama sochii akkasii ti. Diina abaaruu/balaaleffachuu lakkisanii qaama ofii of irratti maaxaruun maaliif barbaachise?.
Diina Oromoo irraa fonqolchuuf moo diina jalatti Oromoo mogolchuuf? Sararoota sab-qunnamtii gara garaa irratti ololli deemaa jiru keessattuu yeroo murteessaa kana keessatti maaliif barbaachise?Namoota tokkee akka dhuunfaatti qabsoo irratti yakka dalagan akka diina hinikaatti sadarkaa isaanii ol fuudhanii hafarsuun maaliif feesise? Qabsoon cidhaa miti. Bu’aa ba’ii hedduu qabdi. Diinni balleessuuf deeman daran nama balleesuuf hojjata. Akkuma nuti diina keenya dhabamsiisuuf tooftaa adda addaati dhimma baanu diinni keenyas nu dhabmsiisuuf tooftaa gara garaatti akka dhimma bahu maaf wollaalame?
Gantummaan waan haaraya qabsoo Oromoo qofa keessatti dhalate miti. Qabsoo gosoota hundaa keessatti kan turee fi fuula duraas kan itti fufee jiraatu dha. Diina kallattiin ummata keenya fixaa turee fi jiru dhiisanii namoota dhuunfaa mata duree godhatanii irratti haasawaa bulanii ooluu maaliif akka barbaachise of duuba deebi’anii ilaaluun hin badu. Kanneen kanatti jiran Oromoo naasisuun diina keenya gammachiisuuf akka tahe waan hubatan natti hin fakkaatne.
Namni tokko waanuma namni tokko raawwatuu danda’u raawwata maleee sanaa ol raawwatuu hin danda’u. OPDOn humna Wayyaanee of cinaa qabduu fi ummata bal’aa kana bakka buuna jettuu ummata Oromoo qabsoo isaa irraa of duuba deebisuu hin dandeenye. Akkuma ummata isii salphina jalatti ittisaa turte ofii isiitiifuu waarroo salphinaa uffatee mugaa jirti.
Diina hanga inni hin geenne ol fuudhanii gurra itti godhuuf yaaluun ammoo barbaachisaa miti. Olola dhihoo kana deemaa jiru keessatti namoota lama kan Girmaa Xurunee jedhamantu maqaan ka’a. Ummata mootummaa hanga funyaanii meeshaa baranee waraanaa hidhatee itti boba’ee hin sodaatin namoota lamaan kanneeniin sodaachisuuf yaaluun gowwummaadha. Namoonni kun diina haa ta’anii fira ummata isaan keessa bobba’anii jirantu beeka. Diina ta’an isaanuu gurra micciiranii dhabamsiisuuf jiraatu. Fira ta’anis isaanumatu akka gaaritti beeka. Ummata bal’aaf hiree kana kennuun osoo danda’amuu ummata wallaalaa homaatuu hin beekne fakkeessanii nutu isiniif beeknaan, dibbee namoota dhuunfaa ol kaasanii dillaaquun barbaachisumma waan qabu natti hin
fakkaatu.
Nama nama ajjeesse/ajjeesise, ni ajjeesu/ni ajeesisu. Dawaan du’aa du’uma. Kan ta’uu qabus kanuma malee kalloo ololaa itti hafarsuun diinummaa irraa isaan hin dhaabu/hin diinomsu. Dharti tuulaa citaa ti. Dhugaan ija mixii ti. Dhuma irratti kan muldhatuu fi mohatu dhugaa tahuu
haa beeknu.
ABOn ilma Oromoo ti. Oromoo irraa ijaarame. Oromoof ijaarame. Hoogganni isaa laafuu fi jabaatuun seenaa biraa ti. Hooggana isaa jibbuun furmaata hin fidu. Hoggana irraa dubbachuu kan danda’u nama dhaaba keessa jiru. Dhaaba jibbuun ammoo Oromoo jibbuudha. Ilma yoo jaalatan furrii wajjiin akkkuma jedhamu ABO jaallatanii hoggana isaa jibbuun hin fakkaatu. ABO kan jibbu gabroomfataa haarawaa fi gabroomfataa moofaa duriii qofa. Dhaaba dhiigaan, lafeen, lubbuun ijaarame irratti olola kan oofu Oromoo ta’uu hin qabu. Keessattuu namoota duraan miseensa dhaaba kanaa ta’aniin ololli irratti deemsifamuun ceera guddhaadha. Yakka dhiifama hin qabne.
Miseensota gadi irraa hamma hogganoota qaama ol aanaa dhaaba kanaa warra turaniin ololli akkasii irratti banamuun ummata Oromoo gabrummaa jalatti gadi qabuu irraa adda miti. Irbuu sabaa “qabsoo kana irraa hanga wareegama lubbuutti irraa adda hin baanu, yoo baanee argamne irbuun saba keenyaa nu haa qabu, lafeen jaallan kaayyoo kana irratti wareegamanii nu haa waraantu” jedhanii seenan diiganii jireenya mataa ofii ooffachuuf biyyoota alaatti baqatanii achirraa olola kana irratti bobba’an irbuun dagatan isaan irratti dalagaa jiraachuu muldhisa. Silaa afaan ittiin dubbatanuu hin qaban ture. Mana dhim’isu abbaa keessa galu/jirutu beeka. Dhim’uu sana haala itti of irraa dhaabuu kan beekus isuma. Mana ofii keessa hin jirre irratti haasawuun doofummaa dha.
Namni liqaan irra jiru akka lafti bari’u hin fedhu, abbaan liqaa irraa qabu waan dhufee rakkisuuf. Namni manni itti dhim’isu duumessa samii irratti jibba, waan rooba sodaatuuf. Namni niitiin itti qanyiftu aduu dhiitu hin jaalatu, manatti galuu waan hin feeneef. Namoota rakkoolee gosa kanaa qabantu ABO fi Qerroo irratti olola rakashaa fi bushaawaa kana oofa.
Waa’ee qabsoo irratti yaada kennachuuf waan irraa eeggamu gochuun barbaachisaadha. Akka nama murteessaatti of ilaaluuf ammoo, hadhaa qabsoon hidhannoo qabdu dhandhamuu feesisa. Nama tokko qabsoo sabaaf murteessaa ta’uu kan mirkaneessu hojii inni lafa irratti mul’isu malee afaan mi’aawuun qofti qabsaawaa haqaa hin taasisu. Qabsaawaan haqaa dandeetii, beekkomsa, qabeenyaa fi yaada isaa walii galaan qabsoo sabaa bira dhaabbata. Namoonni ulaagaa kana hin guuttatiin irkoo qabsichaa ti malee murteessoo qabsoo kanaa ta’uu hin danda’an. Gowwaa dirra dhawan, qaroo bira dhawan.
Oromoon dhalootaan tokko. Garaa garummaan guyyaa keessa karaa amantii gidduu isaatti uumame adda isa hin baafne. Tokkummaan dhalootaa akkuma dhalatetti jiraaf. Kun jabina Oromoon qabu keessaa isa tokko. Biyyoota Arabootaa, kan dhiigaan, amantiin, biyyaan tokkoo har’a bakka meeqatti wal hiranii ibiddaan lafa irraa wal duguugaa jiru. Kanaaf Oromoon ummata hawaasa addunyaafuu fakkeenya addaa ta’uu danda’a. Tokkummaa midhaagaa dhalootaa kana xureessuuf dhalli
Oromoo ofitti gamuun gocha hamaa fi diinummaa ti.
Hooganoota dhaabaa abaaruun fala hin fidu. Qabsotti dabalamanii qabsoo sana jijjiruu irratti bobba’utu furmaata waaraa fida. Ijaan hojjataan hojii hin dadhabdu. Waan namni biraa dalagu taa’anii ilaalanii laafina irraa himuun ammoo balleessuu malee tolchuu hin tahu. Hinaaffaan masaanuufuu homaa hin tarre. Namni qabsoo tanaaf yaadu haadha qabsoo tanaa ti. Haati ilma jaamaa isiitiinuu Bakkalcha koo jettee waamti akka inni ija hin qabne osoo beektuu.
Sa’a abbaan gaafa cabse ormi ija balleessa akkuma jedhamu, ABO balleessuu irratti bobba’uun diina Ormoof daboo bahuudha malee Oromoof dhimmuu/dhaabbatuu miti. Hawwii fi fedhii saba bal’aa irraan tarkaanfatanii fedhii fi hawwii dhuunfaa dursuun badii dhiifama hin qabne raawwatuudha. Akka nam-tokkeetti, akka gareettis tahe akka dhaabaatti kunneen olola hamaa kana irraa qooda qabdan osoo irraa of qusattanii irra isiniif gooma.
Warri osoo beeku diina tajaajilu, farrummaan isaanii waan beekkamuuf of irraa tiksuun hin dhibu. Rirmi qabsoo guddaan namoota fira fakkaatanii qabsoo irratti duula hamaa banuudhaan geergoo/tukaana qabsoo ta’aniidha. Kan falfalu osoo falfalu kan horu hinuma hora akkuma jedhamu ABOn bu’uureffama isaa irraa kaasee osoo dura dhaabbatamu shira hunda irra aanee har’a gahe. Fuula duras dhaaba eenyullee dhabamsiisuu danda’uu miti. Kan dursee dhabamu isa ABO dhabamsiisuuf shirudha. Qabsaawaan ni kufa, qabsoon itti fufa! Bilisummaan ni dhufa! jedhamee kan dhaadatamuuf kanumaafi.
Kanaaf kaayyoo fi akeekni ABO hanga bilisummaa fi walabummaan mirkanaawitti bakkuma ofii jiraata. Namootni abjuu diinaa dhugoomsuuf carraaqxan gocha hammeenyaa boru seenaan itti isin
gaafatuuf jiraatu geggeessaa jirtan, irraa deebi’aa. Rakkoo tarrisuu dhiisaa ti fala rakkoo tarrisuu irratti fuulleffadhaa. Walitti duuluun ofitti duuluu akka tahe hubadha. Wal ittisuun of ittisuu akka
tahe beekaa. Kana bira dabartanii olola keessan kan itti fuftan yoo tahe akka manguddichi Oromoo tokko bara Xaaliyaaniin biyya qabatte sana teessuma irratti itti haasawamaa oolamee gara dhumaatti xaaliyaantichi, wanti ani isinitti himaa oole cufti isinii galee jedhee gaafatnaan; manguddichi lafaa ka’ee ”Hanguma isin as jirtanuu nuuf galuuf hin jiraatu” jedhe jedhamu sanaa, akkasitti quba of qabaadhaa. Gaaffii tiyya tan naaf, moo, nuuf hin galin jettu tana irra deebi’aa of gaafadhaa/wal gaafadhaa deebii quubsaa itti kennaa.
Ammas taanaan akka nama tokkootti ani akkuman gaaffii kaase yaada furmaataa sammuu kiyya keessa jiru maddisiisuuf yaalee jira. Hanga beekan mana eegan akkuma jedhamu hir’inni jiraatus beekaa hedduu waan qabnuuf kan beekutu sirreessa amantaa jedhu qaba. Kanaaf, wal dhabuu irratti walii galuu irra, walii galuu irratti walii haa gallu. Ummata keenya tokkummaa dhorguu irra diina keenya tokkummaa dhorguun mancaasuu irratti haa cichinu. Anaa fi sihi ykn nuhii fi isin jechuu dhiifnee nuhi jechuu qofa haa aadeffannu. Huubaa huura wal irratti guuruu haa lakkifnu. Namoota face book/paltalk irratti yaada hammeenyaa kan diiggaa maddisiisu facasuu irratti bobba’an deeggaruu dhiifnee seenaa duubbee isaanii adda haa baafaannu. Waa hundaa caalaa dhiimmi Qeerroo irratti ololamu na ajaa’ibe.
Kaleessa Qeerroo duuba humni tokko hin jiru jedhamaa hin turree? Namoota/dhaabota meeqatu sochii Qeerrootti abbaa ta’uuf hiixataa ture? Ijoolleen ofuma isaaniif akkanumaan ka’anii fincilan malee qaamni duuba jiru tokko hin jiru afaan jedhanii dubbachaa bahaniin har’a baditu ta’eef maqaa hammeenyaan ABO qaqabachuu maaltu fide? Gaafa jabaadhaa Qeerroo teenya isin waliin jirra jedhamaa turame maqaa gaarii sanaan ABOn maaf maqaan kaafamuun hanqatame? Akkuma Wayyaaneen yoo bishaan xaasaa tokko jige ABO tu jigse jettu, dhalli Oromoos akkas jechuun qaanyiidha. Nama of hatu/saamu hin danda’ani jedhama mitii ree?
Xumuruuf namootni adda durummaan olola rakasha kana oofan keessattuu kanneen biyya alaa jiran namoota dhaaba kana himatanii bahanii fi maqaa dhaaba kanaatiin hiree dolaaratti bahuu badhaafamanii quufni irra dabredha. Kun hodhuu dadhabu dhooggachiisuu hin dadhabuu araagessaa sana fakkaata. Nuti qabsoo ala taane, isinis akka bakka hin geenye goona jechuun duula banamedha. Olola maqa xureessii kanaaf jecha qabsoon ABOn hoogganamtu fi FXG Qeerroo Bilisummaan belbelaa jirus hanga galma gahuu eenyullee dhaabuu akka hin dandeenye diinnnis, firris tolchee beeka. “BOOLLA NAMAA HIN QOTIINAA, QOTTANIS HAALAAN GADI HIN FAGEESSINAA, KAN DU’AA EEGAN KAN DU'U HIN BEEKANII” sanii mee of qusadhaa. Barcuma ulfinaa abbatu of jala baata waan ta'eef wal kabajuu aadaan qabnu sanaan mee haa arraramnu. Jibbi intala nama dhorgatee, jaalalli intala namaa hin kennu, hiretu namaaf kenna. Waan taheef, wal jibbiinsa kana haa toobbannu/haa lagannu. Kanaaf walii galan alaa galaniin ofitti araaramaa, walittis araaramaa. Sochii farrummaa irraa dhaabbadhaa.
Gaaffii kiyyaaf deebiin yoo jiraate nin eega.
Tokkummaan Humna
Read more


text:
Charinnat Hundeessaatiin
Ayyaanni Irreechaa waggaa waggaadhaan ummata Oromoo kallattiilee biyyattii gara garaafi alatti argamu bal’inaan hirmaachisuun Bishooftuu, Hora Harsadeetti kabajamaa jiru ija hawaasa biyyattiis ta’ee addunyaa hawachuu eddii eegalee bubbuleera.
Ayyaanicharratti uffannaan, faayeffannaan, shubbisniifi ragadni aadaa Oromoo ilaalameefi dhaggeeffatamee hinquufamne bal’inaan ni mul’ata. Haala naamusaafi tasgabbii, walii yaaduufi quuqamuu naannawa sanatti mul’atus gabbina, gadifageenyaafi bilchina aadaafi duudhaa ummata Oromoo kan ibsuudha.
Bakki Irreechaa kun akka iddoo araaraattis ni tajaajila. Abbootiin Gadaa Oromoos kanumarratti hundaa’uun namni kamuu otoo gara irreeffannaan malkaa hinbu’iin kan akka tasaa walmufate ykn wallole yoo jiraate harka walqabatee akka araaramu taasisaniiru.
Ayyaana Irreechaa bara Fulbaana 23 kabajamerratti maallaqni hedduufi meeshaaleen gara garaa badanii turan dhoksaa tokko malee ifatti abbaaf deebi’uun aadaan ummata kanaa hangam kabajamaafi gadi fagoo akka ta’e kan agasriisuudha. Fakkeenyaaf, barreessaan barreeffama kanaa biblibila mobaayilii gatii jabaa baasu tokko kaafteeriyaa namoonni baay’een seenanii bahanitti ganama gatee eddii sirni kabaja ayyaanichaa xumuramee deebi’ee argachuusaafi doolaarri kuma 10 badee ture abbaaf deebi’uunsaa ni eerama.
Irreechaan baranaa taateewwan kanneen malees dhimmoota guguddoo aadaa ummata Oromoo calaqqisiisan heddhuun raawwatamaniiru. Kanneen keessaa sirni gaa’elaafi hammachiisaa adda durummaan eeramu.
Guyyaa Irreechaa kana dargaggoonni Oromoo 25 sirna gaa’elaasaanii raawwatataniiru. Dargaggoo gaa’eelasaanii Horaa Harsadiitti raawwatan keessaa Magaalaa Ambootii kan dhufte Siifan Baqqaanaafi Aanaa Dandiirraa kan dhufe Daadhii Gurmeessaa ni argamu. Misiroowwan kunneen ayyaana Irreechaarratti sirna gaa’elaasaanii raawwatachuu irratti yaada Daadhiidhaan dhiyaate; Siifanis gammaddee fudhachuushiiti kan eeran.
“Waa’ee aadaa Waaqeffannaa durumaa qabee waanin beekuuf cidha koo bakka kanatti raawwaachuuf hawwiifi fedhii guddaan yeroo dheeraaf na keessa tureera. Kanas akka aadaa Orromootti bakka aadaan Oromoo ummata baay’ee hirmaachisuun kabajamutti sirna gaa’elaa koo raawwachuu kootti daran gammadeera” jedha Dhaadhiin.
Siifanis gamashiitiin, “Bakka ummanni Oromoo heddumminaan bahee itti irreeffatuttiifi fuuldura ummata kootti sirna chidhaa koo geggeeffachuu kootti guddoo gammadeera” jetti. Ani kanaan dura haala kanaanin sirna gaa’elaa koo raawwadha jedhee abjoodheeyyuu hinbeeku kan jettu Siifan, kana kan hojjete Waaqayyo waan ta’eef isaaf galata akka qabdu eerti.
Dargaggoonni biroonis aadaa Oromoo dirreetti baasanii ibsuuf akkumasaanii tattaafachuu akka qaban goristee, isheenis ijoolleeshii haaluma kanaan aadaa ummatashii barsiisaa guddisuuf qophii ta’uushii ibsiti.
Sirna gaa’elaa haala kanaan raawwachuun dagaagina, eenyummaa, safuu, duudhaafi aadaa Oromoo ibsuu keessatti shoora olaanaa akka qabu kan eertu Siifan, bakka kanatti haala kanaan cidha koo geggeeffachuun anaaf seenaa guddhaadha jechuun ibsiteetti.
Kana booda abbootiin Gadaa misiroota kanneen warri dhiiraa harka walqabatanii “Har’aa kaasee isheen haadha warraa kooti; itti hinboonu; ittihinmalchiisu; maseente jedhee hinjibbu; hiyyoomte jedhee irraa hinfagaadhu; waan qabnuun bulla; Waaqa Caffee Tumaati, Odaa Nabeeti, Oromtichaa/Oromtittiiti” jechuun waadaa seensissaniiru.
Dubartoonnis, “Har’aa kaasee inni abbaa warraa kooti. Maseena jedhee irraa hinbaqadhu; hiyyoomeera jedhee gatee irraa hinbadu; ittin hinmalchiisu; itti hinmalu; yoo rakkoon jiraate Gadaatiin himadha”.Abbootiin Gadaas “Waaqa Caffee Tumaati, Waaqa Odaa Nabeeti. Horaa bulaa. Ilmoo argadhaa; diroo argadhaa; bakka bu’oota maanguddootaa ta’aa; Oromoo cimsaa” jedhanii eebbisaniiru..
Ittifufuunis, “Horaa; isin haa horsiisu; guddadhaa; Imloo horaa, bultii horaa; Barumsaan guddadhaa; Waggaa 40 har’aa ijoolleen keenya ijoollee keessan haa eebbiftu; Nagaa ta’aa!” jechuun abbootiin Gadaa marti sagalee tokkoon misirroota kanneen eebbisaniiru.
Abbaan qabeenyaa Yunivarsitii Riifti Vaaliifi Riizoortii Sodaree, Obbo Dinquu Dayyaas ammoo aruuzonni kunniin iddoo bashannanaa saaniitti akka aara galfataniif hayyamaniiru.
Duudhaaleen Oromoo ibsituuwwan sirna Gadaa ta’an eegamanii labatatti akka ce’aniif hojiileen waggoota 20n darbanitti raawwataman cimanii akka ittifufaniif mootummaan hayyoonniifi abbaa sirnichaa kan ta’e ummanni Oromoo qidoominaan hojjechuu akka qabanis ergaan darbeera.
Ogganaan Biiroo Aadaafi Turizimii Oromiyaa, Obbo Geetuu Wayyeessaa gamasaaniin, mootummaan aadaafi duudhaalee ummata Oromoo misoomsuuf yeroo kamuu caalaa xiyyeeffannaa kennee hojjetaa akka jiruudha kan ibsan.
Ayyaanichi yeroo kamuu caalaa barana haala ho’ina qabuun kabajamuunsaa xiyyeeffannaa mootummaan misooma aadaafi seenaa ummatichaatiif kenne kan agarsiisuudha jedhaniiru. Duudhaalee ummatichaa misoomeefi eegamee dhalootatti akka ce’u gochuuf ammaan tana mootummaa naannichaa bal’inaan hojjetaa akka jirus ibsaniiru.
Guyyaa ayyaanichaa, “Hojiin ummanni Oromoo duudhaalee aadaasaa eegee labatatti ceessisuu keessatti taasise sabootaafi sablammoota biyyattii warra kaaniif fakkeenyummaan eerama” kan jedhan ammoo Ministira Aadaafi Turizimii Federalaa kan turan Obbo Amiin Abdulqaadiri.
“Gumaacha ummanni Oromoo sabboobaan kun kunuunsaafi eegumsa aadaa keenyaa keessatti raawwateef galanni guddaan ta’uufi qaba” jedhanii, ummatichi har’a tattaaffiisaa kana misooma turizimiifi aadaa, industiriifi dameelee hawaasummaa birootiin mootummaa wajjin ta’ee raawwachaa jiru haaromsa biyyattii dhugoomsu keessatti shoora olaanaa akka qabaatu ibsaniiru. Ummatichi imalasaa injifannoodhaan waa’elchame kana cimsee akka ittifufus dhaamaniiru.
Ayyaanni Irreechaa ummata baay’ee kan walitti qabuufi hirmaachisu waan ta’eef kunuunsiifi eegumsi addaa taasifamuu qaba jedhanii, ayyaanicha ummanni Oromoo Sirna Gadaatiin walqabsiisee “Baga bacaqii gannaa baatanii gara booqaa biraatti ceetan” jechuun uumataaf galata ittidhiyeessuufi isa ittaanuuf hawwii gaarii itti waliif dabarsu ta’uusaatiin ayyaanichi ayyaana guddaafi kabajamaa guddaa qabu ta’uu ibsu. Tattaaffiin sirna Gadaa Oromoo hambummaa addunyaatiin galmeessisuu taasifamaa jiru akka milkaa’uufis mootummaan ciminaan hojjetaa jira jedhu.
Ayyaanni miidhagaan akkuma duudhaasaa eeggatee as gahe dhaloonni ammaas eegichaafi kunuunsa irraa eegamu taasisee dabareesaa dhufe labata ittaanutti dabarsuu akka qabus gorsaniiru. Irreechi ayyaana namoonni baay’eenbakka tokkotti walittui qabamuun tokkummaan, nagaafi jaalalaan kabajan ta’uunis miidhagina addaa kan kenneef ta’uu ibsaniiru.
Mootummaan naannichaa seenaa, aadaa, afaaniifi hambaalee seena qabeeyyiirratti bal’inaan hojjetaa akka tureefi jiru kan ibsan ammoo Pirezidaantii Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa, Obbo Muktaar Kadiri. Isaanis, aadaan hawaasichaa akka dagaaguufi duudhaansaa eegamee dhalootatti ce’ee qalbii daaw’attootaa hawachuun madda galii ta’aa akka jiran himaniiru.
Sirna dimokraatawaa, Gadaa, Jaarmiyaa Dhimma Barnoota, Saayinsiifi Aadaa Dhaabbata Mootummoota Walta’aniitti (Yuneeskootti) galmeessisuuf yeroo tattaaffii cimaan taasifamaa jira. Yeroo kanatti dargaggoonni sabboonoon akka Siifanii fi Daadhiifaa haala kanaan aadaa Oromoo beeksisuuf soch’oonsaanii gumaacha olaanaa akka qabu hin mamsiisu. Hirmaattoti akka Obbo Amiin Abdulqaadir fa’aas kanuma waan dhugoomsu dubbatan. “Oromoo sabboonaan gumaacha kunuunsa duudhaalee keessatti raawwateef galata qaba!”
Source: http://www.ethpress.gov.et/bariisaa/index.php/art-culture/item/727-oromoo-sabboobaan-gumaacha-kunuunsa-duudhaalee-keessatti-raawwateef-galata-qaba


text:
himame.
Baankiin Biyyaalessaa Itoophiyaa abbootii qabeenyaa Oomisha damee qonnaa irratti bobba’aniif liqiin akka hin kennamne qajeelfamni baase abbootii qabeenyaa maallaqa liqeeffachuuf qophiirra jiran akka miidhu himameera.
Baankichi ji’a tokkoon dura abbootiin qabeenyaa liqii barbaadan gaaffii isaanii Baankii Misooma Itoophiyaaf dhiyeessuu akka danda’an beeksisuun isaa kan yaadatamuudha.
Haa ta’u malee, abbootiin qabeenyaa baay’een liqii gaafatanii eegaa turan tarkaanfii fudhatameen rakkoon irra gahee akka ture gabaafameera.
Abbootiin qabeenyaa naannolee Amaaraa, Affaar, Beenishangul -Gumuz, Gaambeellaa , Oromiyaa fi Tigraayitti Oomisha damee qonnaa irratti bobba’an gaaffii liqii maallaqa baankii misooma Itoophiyaaf akka dhiyeessan itti himameera.
Tarkaanfiin kun yeroodhaaf akka ta’e himamus ogeessonni baankichaa garuu murtiin kun itti fufiinsaan hojii irra akka ooluuf qaama dhimmi ilaaluu wajjin mari’atamaa akka jiru himaniiru.
Abbootiin qabeenyaa gaaffii liqii dhiyeessanii deebii eegaa jiran baankichi rakkoo isaanii hubachuun haala adda ta’een akka isaanii eyyamu gaafatanis deebii argachuu hin dandeenye jedhameera.
Abbootiin qabeenyaa kunniin baankii misooma Itoophiyaatiif bifa haaraan gaaffii liqii kan dhiyeessan yoo ta’e, adeemsi isaa ji’oota jaha waan fudhatuuf hojii isaaniirratti rakkoo akka fidu dubbataniiru.
Qajeelfamni haaraan kun abbootii qabeenyaatti bitaa akka itti gale ogeessonni diinagdee himaniiru.
Baankiin Misooma Itoophiyaa liqii abbootii qabeenyaa biyya keessaa fi alaa naannoo Gaambeellaa keessatti hojii invastimantii qonnaa irratti bobba’aniif kenneen kisaaraan birrii biiliyoonatti lakkaawamu akka irra gahe kan yaadatamuudha.


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
Thaiyaarae...Thaiya...Thaiyaa... Kadalamma Kadalamma Muththuk Kadalamma En Kattumaram Innaikku Karai Ettumaa Kadalamma Kadalamma Muththuk Kadalamma En Kattumaram Innaikku Karai Ettumaa Ava Uchchi Paara Oramaa...Oramaa Oramaa Naan Thannikkullae Dhooramaa...Dhooramaa Dhooramaa Naan Rendu Kannil Uppu Kaachchi Ullangkaiyil Kanji Kaachchi Vachchirukkaen Romba Naeramaa Neeyum Vandhu Saerum Yogam Varumaa Kadalamma Kadalamma Muththuk Kadalamma En Kattumaram Innaikku Karai Ettumaa... Ennach Chuththi Ennach Chuththi Thanni Irukku Naakku Mattum Vaththi Vittadhae Odambaththaan Katti Vachaen Uyir Kayiril Ippa Romba Iththu Vittadhae Enna Konnaalum Meenu Thinnaalum Nenju Vaegaadhu Kannammaa Unna Kaanaama Uyir Saeraama, En Kanneeru Theerumaa Kanneeru Kadalukkul Vizhundhaal Kadalukku Sondhamadi Kanneeril Mutta Vilanjaa Edutukke Nallabadi Kadalamma Kadalamma Muththuk Kadalamma En Kattumaram Innaikku Karai Ettumaa... Thoodhuvitta Alai Ada Endha Alaiyo Enna Vandhu Saeralaiyae Thoodhuvandha Alai Ellaam Unnai Kandadhum Sogappattu Odanjiruchae, Vali Vandhaalum Mozhi Sollaama, Naan Ninnaenae Oomaiyaa Nee Ponnalla Oru Deivamdhaan, Indha Kanneeru Thaevaiyaa Kadal Thanneer Adikira Alaiyila Karaiyae Moozhgidumo Un Kanneer Adikkira Alaiyila Kadalae Moozhigidumo Kadalamma Kadalamma Muththuk Kadalamma En Kattumaram Innaikku Karai Ettumaa Ava Uchchi Paara Oramaa...Oramaa Oramaa Naan Thannikkullae Dhooramaa...Dhooramaa Dhooramaa Naan Rendu Kannil Uppu Kaachchi Ullangkaiyil Kanji Kaachchi, Vachchirukkaen Romba Naeramaa Neeyum Vandhu Saerum Yogam Varumaa Eh...Eh...Tweet


text:
Sirni kun hojimaata magaalonni tokko tokko kaka’umsa mataa isaaniin haala bittinaa’een hojjatan haala hammayyaa fi bifa tokko qabuun nigeggeessa jedhameera.
Ministeerichatti Daayirektarri Ragaa Lafaa Walittiqabuu, Haaromsuu fi Qindeessuu Waajjira Piroojaktii Ragaa Lafaa Gurmaa’ee Obbo Yaareed Tashoomaa akka himanitti sirni teessoo hammayyaa dhibuun rakkoolee ijoo damee lafaa keessaa tokkodha.
Rakkoo kana furuuf magaalota Maqalee, Baahir-daar, Adaamaa, Dirree Dawaa, Harar fi Hawaasaatti waggaa dhufu sirna teessoo bifa tokko qabu kan jalqabu yoo ta’u, akka muuxannoo magaalota kanneen irraa argameen gara magaalota 23tti nibabal’ata.
Sirna teessoo hammayyaa magaalotatti ragaa daandii fayyadamuun bakka tokkoo biraatti socho’uun tajaajiloota salphaatti mana manatti qaqqabsiisuuf kan gargaaru ta’uu Tajaajilli Oduu Itiyoophiyaa ni-eera.


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
hoo lalaallaa uhoo lalaallaa uhoollaallalaal laallaallaallalaa - oahoa hoo lalaallaa uhoo lalaallaa uhoollaallalaal laallaallaallalaa maanaamadhura maamarakkilaiyilae pachchakkili onnu kaettadhu kaettadhu kaelviyenna en kannu romba azhagaa en rekka romba azhagaa indhak kaelvi enaikkaettaal enna naan paaduvaen (hoo lalaallaa) maettuchchaalayilae maattuvandiyilae ae poaraalae ponnu oruththi ponnu kattiyadhu enna pudavai enraen vaanavillin vannam enraal mazhaiththuli mannil vandhuch chindhach chindha ezhugiradhae oru vaasam adhu enai vaanavillil kondu saerththu vidugiradhae sila naeram (hoo lalallaa) thandhaanae thandhaanae kaatrum mazhaiyum thandhaanae elloarum vaazhaththaanae thandhaanae thandhaanae paadal onru thandhaanae elloarum paadaththaanae sirupillaipoal manamirundhaal thuyarillaiyae paravaiyaippoal udalirundhaal bayamillaiyae thandhaanae thandhaanae kaiyil boomi thandhaanae valamoadu vaazhaththaanae (mazhaiththuli) (hoo lalallaa) thandhaanae thandhaanae unnakkanigal thandhaanae uyirellaam thiththith thaenae thandhaanae thandhaanae paattukkuyil thandhaanae seviyellaam inbaththaenae oligalilae oaviyangal theriginradhae manaththiraiyil kaatchigalumae theriginradhae thandhaanae thandhaanae maegakkoottam thandhaanae idiyellaam thaalandhaanae (mazhaiththuli) (oo lalallaa) maanaamadhura maamarakkilaiyilae (oo lalallaa) pachchakkili pachchakkili pachchakkili (oo lalallaa) (oo lalallaa)Tweet


text:
Koreen Tumsa Qeerroo Bilisummaa Viiktooriyaa (KTQBV) marii hawaasa Oromoo magaalaa Meelboorni, Awustraaliyaa waliin gaafa Caamsaa 28/2017 gaggeeffate.
Kanatti aansuudhaan seena Qeerroo Bilisummaa Oromoo bal’inaan hirmmaattotaaf ibsameera. Ibsa seenaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo keessatti yoomi jalqabe akka hundaa’ee fi gadameessa ABO keessatti umamuun isaa ibsamee jira.
Kanatti aansuudhaan seena Qeerroo Bilisummaa Oromoo bal’inaan hirmmaattotaaf ibsameera.
Ibsa seenaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo keessatti yoomi jalqabe akka hundaa’ee fi gadameessa ABO keessatti humamuu isaa
Ibsamee jira. Itti dabaluunis sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoo jalqaba haga ammaatti jiru fakkoolee fi barreeffamoota adda adaan utubanii hirmaattotaaf haalaan dhiyeessaniiru
Itti fufuudhaan mariin hirmaattota waliin taasifameera. Marii kana keessatti yaadotni ijaarsaa fi nama honnachiisan mana keessa dhiyaataniiru. Itti dabaluun sagantaa gaaffii fi deebii keessatti gaafiilee mana keess ka’aniif deebii bal’aan waltajjii irraa kannamee wal-gahichi miira wal-hubannaa fi haala miidhagaa ta’een goolabameera.


text:
(Ibsa ABO Irraa Kenname) Manni Marii “DhDUO” “Caffee Oromiyaa” jedhamu Labsii Magaalota Oromiyaa daddabaa Mudde bara 2015 darbe baase Walgahii Idilee turban dabre taa’ee jedhameen keessa deebi’ee ilaalee qabxiiwwan garii qajeelchee garii immoo haqe jechuun beeksisee jira. Haa ta’u malee dhaabi damee tikaa Wayyaanee Oromiyaa irratti diriifame kun dhimma Oromoo fi Oromiyaa irratti seera tumuufis […]
Archive | April 15, 2016
Ethiopia government under fire for slow response to hunger
Ethiopia government under fire for slow response to worst drought in 50 years (CBC) Just over 430,000 children are believed to be suffering from acute malnutrition in Ethiopia. Many children suffer from symptoms of diarrhea and fever as famine and a drought grip the country’s eastern rim. Drought conditions have forced about 10 million people […]
Guyyaa Goototaa, Ebla 15, 2016
#OromoProtests Ebla 15,2016 Guyyaa Gootota Oromoo wal qabsiisuudhaan har’a Ebla 15,2016 FXG Oromiyaa manneen barnootaa garagaraatti itti fufee oole. Godina Shaggar Kibba lixaa aanaa Wancii magaala Wancittii dhaadannowwan – Kaayyoo wareegamtootaaf dhaabbanne dhaamsa isaanii galmaan geenya – Barnooti Bilisummaa Booda! – Bilisummaan hamam mirkanaa’utti barataan mana barumsaa akka hin galle – Hojjetaan mootummaa hojii haa […]
Har’a Ebla 15 Qeerroon Yuniversitii Wallaggaa Guyyaa Gootota Oromoo Kabajachuun Ibsa Ejjennoo Baafatan.
Har’a Ebla 15 Nuti Qeerroon Bilisummaa Wallagga Bahaa Guyyaa Gootota Oromoo Kabajannee Olleerra Jedhu Qeerroon. Yaadannoo wareegamtoota goototni oromoo shinniigaatti kafalan. Wareegama Qellem wallaggaa Gidaamiitti Summii diinni qopheesse nyaatanii lubbuun darban. Wareegama uummata Oromoo keessatti immoo qeerroo fi qarreen baratoota oromoo bara 2014 ji’a eebilaa fi 2016 ji’a sadaasaa haga eebila 15tti kafalaa turaniidha. Lammiilee […]
Ethiopia: U.S. Rights Report Barely Scratched Recent Oromo Protest
Report’s minimal attention on massive rights abuses and killings during the Oromo Protests angered activists (All Africa) — The State Department’s Bureau of Democracy, Human Rights and Labor released the latest country report including for Ethiopia on April 13, 2016. Much to its usual details, the Ethiopia report identified harassment and intimidation against opposition members […]


text:
Akuma beekamu Wayyaaneen harmoolii Oromoo jaartii, dargaggeettii, ijoollee utuu hin jedhin hiraarsuun ajjeesuun itti fufee jira. Haati Oromoo hortee ija ijoolleeseeti ilaaltee utuu hin quufin wayyaaneen kichuu kichuutti jelaa kutaa jirti.
•Seenaan aadde Loomii Waaqayyoo ijoollesaani sadii dhuukamssan keessa hagaa ammatt tokko ajjeesanii fidani fi,
•Seenaan haadha Arsii bahaa aanaa sirkaarra ijoollee shee sadi walduukka iddoo tokkotti ajjeesan yaadannoo keenya yeroo dhiyooti.
Kan miidiyaatti gad hin baane, kan rasaasan dhahamanii rasaasnille qaamasaani keessa jiru, kan mana hidhaa keessatti hiraarfamani “tourch” ta’anii qamaa hirr’atani Imimmaansaani roobsanimmo meeqa laata…?
Meeqan keenyatummo dhukkubbinsaani nu dhukkubee, gaafasaan gaddan gaddinee, gaafasaan boo’an boonyee, biradhaabbachuufille karaa dhabne laata…?
IDOA ( Ijaarsa Dubartoota Oromoo Addunyaa) DC Muddee (December) 17, 2016 sa’aa 6:00pm irraa egalle “fundraising” qopheessun gargarssa Harmoolii biyyaa ijoolleensaani ajjeefaman bira dhabachuuf kutannoon kaaneerra.
Maaree fi qophii irbaataa seena-qabeessa kanarraa hirmaachuuf Oroomoon naannoo DMV hundi akkasumas, nannoon biroollee “ticket ” kana bitachuun aantumma keessan agarsiisuun seenaa haadholii biyyaa keessaa gargaruu kana irraa qooda fudhadhaa jechuun waamicha keenya kabajaa isiniif goona.
Ijooleefis bakki qophayee jira.
Maatiif $50.00
Dhuunfaaf $ 30.00
Teessoon, 8525 Fenton st, Silver Spring MD, Veteran place.
Be a voice for those unheard!!!


text:
1Yesuusi Yihudaa gadiyan Beeteliheeme geetettiyaa katamaan Heroodise kawutiide de7iyaa wode yeletteedda; hewaappe guyyiyan, xoolinttiyaa paydiyaa asay awayfi doliyaa baggappe Yeerusalaame yiide, 2"Ayihuda kaatiyaa gidanaw yeletteedda na7ay haqan de7ii? Nuuni awayfi doliyaa bagganna keseedda A xoolinttiyaa be7iide, aw goyinnanaw yeeddo" yaagiide oochcheeddino. 3Kaatiyaa Heroodise, hewaa sisiide dagammeedda; Yeerusalaamen de7iyaa asay ubbaykka wozanaa bayeeddino. 4Heroodise qeesatuwaa kaappatuwaa ubbatuwaanne Muse higgiyaa tamaarissiyaawantta xeesiide, "Kiristtoosi haqan yelettanddeeshsha?" yaagiide oochcheedda. 5Unttunttu zaariide, "Yihudaa gadiyan Beeteliheeme katamaan yelettanawaa. Nabii, 'Yihudaa gadiyan de7iyaa Beeteliheeme, neeni Yihudaa gadiyan de7iyaa woliqqaama katamatuwaappe laafakka. Isra7eeliya mooddiyaawe neeppe kesanawaa' giide xaafeedda" yaageeddino. 7Hewaappe kaalla, Heroodise awayfi doliyaa baggappe yeedda asatuwaa geeman xeesiide, xoolinttii unttunttoo beetteedda wodiyaa unttunttuppe geeshshiide ereedda. 8Yaatiide Beeteliheeme unttuntta yeddiidde, "Biide na7aa loythi koyyite; A demmeedda wode taanikka baade aw goyinnanaadan, taanakka erissite" yaageedda. 9Unttunttu kaatii geeddawaa sisi biidde ogiyaan awayfi doliyaa bagganna unttunttu kase be7eedda xoolinttiyaa be7eeddino; na7ay de7iyaasaa gakkiide eqqana gakkanaw, xoolinttii unttuntta kaaletheedda. 10Unttunttu he xoolinttiyaa be7eedda wode, zaway baynna daro nashechchaa nashetteeddino. 11Golle geliide, na7ay bare daayi Mayraaminna de7iyaawaa be7eeddino; gulbbatiide aw goyinneeddino; hewaappe kaalla, barenttu saaxiniyaa dooyyiide, worqqaa, ixaanaanne kawaraa aw imotaa shiishsheeddino. 12Unttunttu Heroodisakko simmenna mala, Xoossay akumuwan unttuntta, "Hinttena erite" giina hara ogiyaanna barenttu gade simmeeddino. 13Unttunttu beeddawaappe guyyiyan, Godaa kiitanchchay akumuwan Yooseefoo beettiide, "Heroodise na7aa wodhanaw koyyiyaa diraw, denddaade na7aanne A daayo akkaade Gibxe gadiyaa beta; taani new odana gakkanaw, yaani de7ashsha" yaageedda. 14Yooseefo qamma denddiide, na7aanne A daayo akkiide, Gibxe gadiyaa beedda; Goday nabiyaa bagganna, "Taani ta na7aa Gibxe gadiyaappe xeesaaddi" yaageeddawe polettana mala, Heroodise hayqqana gakkanaw I yaani de7eedda. 16Hewaappe guyyiyan, Heroodise awayfi doliyaa baggappe yeeddawanttu barena cimmeeddawaa ereedda wode, daro hanqqettiide, xoolinttii kase beetteedda wodiyaa unttunttuppe siseeddawaadan, wottaaddaratuwaa yeddiide, Beeteliheemeninne yuushshuwaan de7iya laa77u laythaa attuma naanaanne laa77u laythaappe garssanna de7iyaa attuma naanaa ubbaa wodhisseedda. 17Nabiyaa Ermiyaasi, "Yeekuunne zilassay Raama geetettiyaa katamaan sisetteedda; Raaheela bare naanaw yeekkaw. Unttunttu hayqqidiggo diraw, agga giina, aggennaan ixxaaddu" giide odeeddawe poletteedda. 19Heroodise hayqqeeddawaappe guyyiyan, Godaa kiitanchchay Gibxen Yooseefoo akumuwan beettiide 20A, "Dendda; na7aanne A daayo akkaade, Isra7eeliya gadiya simma. Na7aa wodhanaw koyyiyawanttu hayqqidiggeeddino" yaageedda. 21Yooseefo denddiide, na7aanne A daayo akkiide, Isra7eeliya simmeedda. 22Shin Yooseefo Arkkelawoosi bare aawuwaa Heroodisa oydiyaan Yihudaa gadiyan kawuteeddawaa siseedda wode, yaa baanaw yayyeedda; Xoossay aw akumuwan hinttena erite giina, Galiilaa gadiya beedda. 23Nabatuu, "Asay A, 'Naazireetiyaa asa' giide xeesana" yaageeddawe polettana mala, Naazireete geetettiyaa katamaa biide de7eedda.
Copyrighted Material
Learn More


text:
SBO Bitootessa 16, 2016
Oromo Voice Radio (OVR) Bitootessa 16, 2016
(SBO/VOL – Bitootessa 16, 2016) Qondaalonni ol’aanoon dhaaba maxxannee wayyaanee, OPDO, lakkoofsaan 500 caalan Galma Abbaa Gadaa magaalaa Adaamaatti argamutti walgahii gaggeeffatuun ibsameera. Lukkeeleen hogganoota baanaman kunneen walgahii isaanii guyyoota Lamaaf gaggeeffatuuf kan yaadanii turan tahus, gaaffiiwwan mirgaa, mormii fi yaadota faallaa fedhii diinaa tahan waltajjicharratti ka’anirraa kan kahe waliigalteerra gahuu hanqatanii guyyaa dabalachuudhaan akka walhammacan ibsameera.
Akka silaa karoora qabatanii waltajjichatti seenaniitti olola guyyaa Lamaaniitiin qondaalota ol’aanoo kanneen amansiisuudhaan akka isaan qajeelfama gooftolii isaanii, Wayyaanee/TPLF, irraa laatame hojiirra oolchuuf ummatatti bobbahaniif kan yaadame tahus, dabballootumti OPDO kunneen walgahii kanarratti gaaffilee mirgaa adda addaa kaasuudhaan ofuma isaaniitii wal unkuruutu ibsame.
Qondaalotni OPDO kunneen gaaffiwwan mirgaa ummanni kaasaa turee fi ammas itti jiru gaaffii keenya, gaaffii sirrii ti jechuun amanamtoota wayyaanee waltajjicharra turan waliin wal dhaban.
Gaaffilee ka’an keessaa dhimma Afaan Oromoo, lammiilee Oromoo hidhaman, aangoo OPDOn naannoo Oromiyaattis ta’ee sadarkaa Federaalaatti qabu, dhimma daangaa fi kkf waltajjicha irratti kaafamanii lukkeeleen kunneen irratti walii hin galle.
Olola guyyoota 2 booda ummatatti bobbaafamuudhaan siyaasaa wayyaanummaa lallabuuf kan qopheeffamaa turan qondaalonni ol’aanoon dhaaba maxxannee kanaa, gaaffilee hedduu kan kaasan yoo tahu kanneen keessaas:-
– Gaaffiwwan ummanni kaasee fi kaasaa jiru gaaffii keenya; hanga deebii argatanittis kana booda wal hin dhageenyu, kan waliin hojjennus san booda,
– Oromiyaa kan bulchaa jiru OPDO akka hin taanee fi bulchiinsi OPDO du’aa fi dadhabaa tahuu, wal qixxummaa hojii kan ilaallatu, Afaan Oromoo afaan hojii fi afaan Federaalaa maaliif hin taane?, lafaa fi qabeenya keenya ofii bulchuu qabna; TPLF maaliif nu tohata, gaaffiin mirgaa fi bilisummaa kaafamaa jirus gaaffiidhuma keenya; ajajaa fi tohannaa wayyaanee jalaa bahuu qabna kanneen jedhan waltajjicharratti ka’aniiru.
Qondaalonni ol’aanoon kunneen ummanni Oromoo siyaasaa biyyattii keessatti gahee isaaf malu waakkatamuu fi moggeeffamuu kan ilaaluu fi gaaffilee biroos ummanni Oromoo fi ABOn kaasaa bahanis dhiyeessuun kan mataa wal bowwaafachiisan yoo tahu kanneen keessaayis:-
– Sadarkaa hojiitti; waraana keessatti hirmaannaa dhabuu,
– Sadarkaa gaggeessummaa ol’aanaatti gaggeessummaa keessaa dhabamuu,
– Siyaasaa biyyattii keessatti Oromoon dhimmoota biyya keessaa fi biyya alaa ilaallatan akkasumas iddoowwan furtuu dha jedhaman irraa moggeeffamuu,
– INSA keessaa akkasums Muummee ministeeraa biraallee Oromoon dhabamuu fi gaaffilee biroo hedduu kaasuudhaan roorroo Oromoorra gahaa jiru ifatti walitti dubbataniiru.
Kanaanis gaaffiin ummanni Oromoo kaasaa jiru haqaa fi isaanis kan deeggaran tahuu ibsanii, gaaffilee ABOn qabatee falmaa gaggeessaa jiru kunneen gaaffilee ummataa waan tahaniif kabeebsaa fi kijibaan bira dabruu yookiin humnaan ukkaamsuuf yaaluu mannaa gurra laataniifii deebisaa quubsaa itti kennuun akka barbaachisu jala sararanii dubbatan.
Rakkoolee hanga ammaatti ummata Oromoorra gahaa turan kan geessisaa jiru dhaaba OPDO ti kan jedhan qondaalonni kunneen waltajjii kanarratti argaman dhugaa jiru baasanii walitti himuudhaan amanamtoota wayyaanee haqa ukkaamsuun irra-dibaan bira taruu yaadaniin wal dura dhaabbachuun ibsameera. Dhugaa jiru walitti himnee, walirraas fudhannee furmaataaf hin sossoonu taanaanii fi gaaffii ummata Oromoo kana ukkaamsuu fi maqaa xureessiin yakkatti lakkaawanii bira dabruuf yaadama taanaan waliin deemuu hin dandeenyu jechuudhaan walgahicha irratti mormii walgidduutti kaasuurraa keessa isaaniitti waldhabdeen uumamee, wal danqaniiru.
Amanamaan sirna wayyaanee, Pirezdaantii Oromiyaa ti jedhamu Muktaar Kadir wal dura dhaabbannoon qondaalota OPDO jabaachuurraa gara Galma Abbaa Gadaa qajeelus, dabballoota ol’aanoo aariin gutamanii gaaffilee mirgaa roobsan qabbaneessuu dadhabuutu gabaafame.
Qondaalonni ol’aanoon sabboonoo tahan sodaa tokko malee yaadaa fi gaaffilee dhiyeessaniin ejjennoo isaanii ifa kan godhan yoo tahu, kanaanis “Oromoon ajjeefamee dhiigni isaa gatii dhabee hin hafu; Oromoon yoomiyyuu tokkuma; gaaffiin ummataa gaaffii keenyallee dha, gaaffiin ABOs gaaffii ummataa ti. Kun immoo dhugaa irratti kan hundaa’e gaaffii sirrii waan taheef, itti fufuu fi deeggaramuu akkasumas deebisaa sirrii argachuu qaba jechuudhaan walgahicha mormiitti geeddaraniiru.
Raafama mudate kanarraa OPDOn ni diigama jechuun amanamtoonni sirna wayyaanee sodaatti akka jiran kan ibsame yoo tahu, mormii fi dura dhaabbannoo qondaalota ol’aanoo 500 ol tahan gidduutti mudate kana akkamittiin dhaamsina, dadhabnus qabbaneessinee qalbii isaanii wayyaanee jalatti deebisna kan jedhu hojii fi yaaddoo Muktaar Kadirii fi fakkaattota isaa tahuunis ibsameera.


text:
Namoota Namoota
Uummata fi Adaa
Itoophiya kan wamamittuu adaa bonsa kan qabduu sababa afaan saddeeti fi sabaf sablammii fi akka bayyee ,yoo bayyee hintanee, adaa gara gara kan qabiduudha..
Amaaran kan argamuu jidduugaleessa lafa olka'insa plate'au Itoophiya fi kan hundefamitte uummata ijoo bulichinsa anaa Gondar,Gojjam,nannole muta'ee showa fi wollo kan ta'an nannolee bulchinsa Amaraa jedhama. Oromonis nannolee gudda kan qabiduu biyyadha.Isaanis horsistoota fi uummata qonan bultoota kan qabidduu fi bayyinan jiddugaleessa fi kiba-lixa Itoophiyatidha. Namooni nannolee Nilo-saharan jiratan gosa nannole lixa biyya ka'ee hanga dangaa Eritira kasee hanga garba Turkana. Essattuu nannoo biyya lakkofisan xiqoo kan ta'e hawaasoota kan adaawwan ,luugaawwan fi dhaloota darbanirra kan dhufee barsifata walkan qabatuu qunamittii gara gara irra Itoophiyan seena dheera fi bekama kan qabidduu fi,akka namoota hunduumattuu kan biyyaa,akka amanita isannittii kan akka amanita Orthodox ,amantta Muslimoota,protestanitti …kan kana fakkatuu amanta gara gara warrii qaban kan irra jiratanidha.
Adaa namoota kun bayyee bayyee kan barbachisuu yeroo amma kana miciraan Itoophiya .Artistoota fi namoota oguumma arka hirmanna waliigalteedhan adaa biyya sanii fi guddina hawaasattidha. Gara caluman maaglan hundinuu adaa gamta hawwisoo naanna'aa kan hhundefaman sirbitoota,walaloo fi baresitoota,fi adaa mata isaan warra qaban fi akka adaa saniit sirbaa gara gara humudhan sirbuu fi iddoo murta'ee akka immurii isanit.
Afaan
Itoophiyan biyya adaa mata ishee kan qabiduu ,adaa gara gara kan mata ishee kan qabidudha.Akkasumas umama kan jalqaba gara gara ijoo gosa giddutti gologaa'aa kan jarraa wwan ,yoobar kuumee ,walfudhaf heruuma,kan mata sanii fi kan isaanii qofaa kan ta'e duwaadha.
Gosa gara gara kan argamuu ,luuga gara gara niddubatuu biyya keessat,kana kessa gara afaan saddetami-sadii kann dubatamuu yoota'uu,looga 200 kan ta'uu niqabiddii.Kunisi garee iddoo afuritti kan hiramuudha:isanis kessa Semitiki, Cushitik, Omootik, fi Niloo-Saaharan jedhamuu.
Afaanoota Semitik kan Itoophiya Afaan Hibriw fi Arabiki kaanan walittihufenya niqaba.Afaanooni Itoophiya gosa Ge'izi kan durii irra kan dhufe ,kan mootuuma Aksumiti,innis Afaan kan biyya litiraturii gara nonnoo jiddugaleessa jara –kudhasagalii,akkasumas yeroo amma kana kan mannii kadhata itti tajaajilamudha.
Afaan semitik Itoophiya kun yerohara kana bayyi'nan kan dubbatamuu kabaa fi jidduugalessa biyya Itoophiyatidha. Afaan bayye barbachisa kan ta'ee kara kabaatiin afaan Tigirnya yota'uu,innis kan itti fayyadaman namoota nanoolee Tigira'itdha.


text:
Ava Purusan Nallaa Ongi Ongi Kuttha, Saavitri Ennaiyee Paatthaal
kiraamam Enpathaala Anneeramee Aal Nadamaaddamillaama Irukka, Mella Saavitriyakkaavin Veeddu Kathavai Thalla, Thiranthiddathu. Naan Poonai Maathiri Aval Veeddirkul Nulainthu, Avanga Pedroom Kathavai Mella Thalla, Konjam Kashdamaa Irunthathu. “kir” Enra Melliya Satthatthudan, Kathavu Thiranthukka, Naan Poonai Maathiriyee Kiliruntheen. Mella Thalai Thookki Paakka, Saavitriyakkaavin Meelee Raviyannan Purandiddirunthaar. Saavitriyakkaa Arai Thookkatthilirukka, Avanga Pudavai Vayirrikku Meeleeriyirunthathu. Raviyannan Saamaan Aval Thuvaaratthirku Kilee Muddiddirukka, Naan Elunthuninreen. Saavitriyakkaa Ennai Paatthiddaal. Aval Kankal Viriya, Satthamidaveendaamena Saikai Kaaddineen. Raviyannan Apdiyee Muddidirukka, Avar Sunniyai Naanee Edutthu Thuvaaratthin Meelee Vecheen. Avar Apdiyee Ekki Ekki Idikka, Akka En Mukatthai Paatthiddee Munakinaal. Ava Purusan Nallaa Ongi Ongi Kuttha, Saavitri Ennaiyee Paatthaal. Aval Mukam Sukatthaal Viriya, En Saamaan Nadduddathu. Raviyannan Sarru Neeratthil Thanniyai Aval Pundai Meelee Thelisiddu, Apdiyee Uranginaar. Saavitriyakkaa Avarai Thalli Padukka Vaikka, Avar Nanraaka Thoonginaar.
Naan Mella Kathavai Thaaliddiddu, Saavitriyakkaa Kiddee Nadanthuvara Avanga Than Purusan Paayaasatthai Thodachidirunthaanga. Thudaikka Veendaamena Kaiyai Thadutthuddu, Veekamaa Jattiya Muddi Varaikkum Kaladdi Viddidaddu Veekamaa Aval Meelee Padarntheen. Paduttha Veekatthula Ava Saamaanla Sorukiddu, Iyanga Aarampittheen.
saavitri “s.vaaaa..aa…” Ena Munaka, Aval Mukatthil Veritthanamaa Mutthamiddeen. Aval Sirisiddee Munakaludan Paduthirukka, Naan Veekamaa Idikka Aarampittheen. Sirichidiruntha Aval Mukam Maara, Apdiyee Aaddiyaaddi Adicheen. En Koddaikal Aval Kundi Oddai Meel Paddu Therikka, Naan Enakkeerpadda Ellaa Valiyaiyum Porutthiddu, Idicheen. Aahaa..! Rompa Naal Kalichu, Ottha Sukatthila Rompavum Aaveesamaa Okka, Aval Kanavan Ethuvumee Theriyaama Kudipothaiyil Thoongidirunthaan. Naan Ava Purusan Mukatthai Paatthiddee, Saavitriyakkaa Pundaiyila Okka Rompavum Inpamaaka Irunthathu. Pin Avalai Elunthu, Kaddilil Naay Maathiri Irukka Vaikka, Aval Kanavan Kan Mun Aval Kundi Needdeeddu Irunthathu.
athan Mun Mandiyida, En Saamaan Kundiyai Thadaviyathu. En Thadiyai Kaiyila Pidichu, Ava Pundaikkul Soruki, Mella Muthukai Munnum Pinnum Thalli Iyanga, Aval Marupadiyum Theevadiyaa Maathiri Munaka Thuvanginaal. Eppadiyaavathu Aval Kanavanukku Theriyaama Marupadiyum Saavitriyakkaavai Anupavitthira Maaddomaa Ena Eengiya Enakku, Aval Kanavan Munneeyee Aval Pundaiyai En Saamaan Vilungiddirunthathu.
Aahaa! Enna Sukam. Enna Sukam. Intha Maathiri Soolnilaiyila Okkirathenpathu, Sorkkatthula Ukkaanthiddu Sooppu Saappidara Maathiri Thitthippaa Irunthathu. En Saamaan Avalin Adi Vayitthula Kutthi, Thaitthiddu Vara Saavitriyakkaa Uyiree Pona Maathiri Aadinaal. Pin Eetho Ninaitthaval Avalin Mukamarukee Iruntha Ava Purusan Lungiyai Vilakkinaal. Ava Purusan Saamaan Surungi Kidakka, Athaiyedutthu Viralaala Uruddinaal. Pin Veri Pidicha Maathiri Antha Sunniyai Kasakka, Ava Purusan Dappena Thirumpi Padutthaan. Naan Unmaiyileeyee Payanthee Poneen. Aanaalum Oppathai Nirutthavillai. Inpam Panmadangaaka Irukka, Appadiyee Idichiddee Iruntheen.
atharku Meelee Thaanga Mudiyaama, Saamaanai Veliyedukka Ava Pundai Meeleeyee Thanniya Koddineen. Pin 5 Nimidam Rendedutthiddu, Mindum Avalai Okka Thuvangi, Pundaikkul Saamaanai Sorukineen. Appadiyee Meelum 2thadavai Thanniya Koddiddu, Diras Edutthu Maaddineen. Aval Mukam Santhosatthila Malara, Ennai Ammanamaaka Valiyanuppi Vaitthaal.
Naan Mella Kathavai Thirakka, Aal Nadamaaddamillaiyena Uruthipadutthiddu En Veeddai Vanthadaintheen. Vanthathum Aval Pundai Niyaapakatthileeyee Thoongiyum Poneen.
Aduttha Naal Valakkam Pola Veelaikku Poneen. Kaalaiyee Saavitriyakkaavai Paakka, Mukam Malarnthirunthathu. Anru Veelaiyum Nalla Vithamaaka Odiyathu. Anru Maalai Eppavum Pola, Veelai Mudinthu Veeddirku Vantheen. Vanthathilirunthu Aduttheppadi Avalai Okkalaamena Manathinul Thiddam Poda, Iravu Aakiddathu. Iravu Saappaadum Thayaaraakida, Appadiyee Saappiddu Mudicheen. Aanaa, Konjam Saappaadu Athikamaa Saappiddiddathaala Thookkam Varalai. Athanaala Apdiyee Summaa Padutthukidantheen. Sari Kadaikkaavathu Poyiddu Varalaamena Kilampi Poneen.
Kadaiyila Oru Palam Vaangi Saappiddiddu, Veeddirku Vara Raviyannan Kadaiyila Ninrirunthaar. Ennai Paatthathum Ennudaneeyee Vanthaar.
Avar Ennidam “mutthu… En..na… Mannichirudaa.”
“ethukku..nee…”
“illadaa Unnai Patthi Theriyaama, Naan Unnai Thappaa Ninaichiddeendaa.”
Naan Eethum Theriyaatha Maathiri “ennayaa, Enna Ninaicheenga”
“athu Veendaam, Vidu. Aanaa Neetthaikku Neethaan Ennai Kadaittheruvilirunthu Veeddila Viddeyena Kadaikkaarar Sonnaar. |thinanthorum Tamil Derddi Stories Padiyungal|avar Kidda Keedkum Pothu Mothallayee Pala Tharam Neethaan Ennai Veeddila Viddeenaar. Athaan… Ini Adikkadi Veeddirku Vaadaa.”
Naan Eethum Theriyaathamaathiri “enakku Onnum Puriyalanee” Enka, En Veedu Vanthiddathu. Avar Avar Veeddukku Poyida, En Veeddirkul Vanthideen. Enakku Ellaam Puriya, Avaree Saavitriyakkaavai Inimee Okka Sammatham Koduttha Maathiri Irunthathu.
Athanaala Thinamum Veelai Mudinthu Vantha Piraku, En Ishdappadi Saavitriyai Avanga Veedleeyee Otthukkareen. Avalidam Keedka, AvaPurusan “ini Kudikkamaadeen, Avalai Santheekapadamaadeen” Ena Sonnathaaka Sonnaal. Naanum Santhosamaa Avalai Okkireen. Ennaalthaan Intha Maarramena Avalum Inpamaa Virichu Kaadduraal.
Ennathaan Naanga Veeddinul Pannaalum, Vaaramorumuraiyaavathu En Thoddathula Avalai Okkareen. Intha Mutthuvin Kutthu Epdiyena,en Thodda Sedikalukku Theriyum.
Neenga Keeddu Paakkareengalaa!


text:
Majaa Mallika Kathaigal 242
— Idi Inpatthina Inimaiyaiyum Ol Inpatthin Uyarvinaiyum Mika Alakaaka Vivaritthu Eluthi Summaayirunthaalum Eppothum Pundaiyil Oru Namaichalai Eerpadutthi Varum Engal Iniya Pundaittholi Mallikaa En Peyar “namaichal Nalinaa” Enru Vaitthuk Kol. Naan Vasathiyaana Kudumpatthil Piranthaval. En Amma Mikavum Kandippaanaval Kaddup Paadaanaval. Ennaik Kallooriyil Seertthu Haasdalil Viddu Viddus Senra Poluthu Kooda Mikakkandippudan “nalinaa Nee Etthanai Peer Kooda Veenumnaalum Otthukko. Aanaal Vayitthula Vaangikkiraamap Paatthukko” Enru Sdrikdaana Arivurai Sonnaal Enraal Paartthukkoyeen Aval Arivuraiyinai Miraamal Nadanthu Kondirukkireen. Ingeeyulla En Paayஃprandsukaludan Okkum Pothu Sariyaana Paathukaappudanthaan Okkireen. Karuppidikkum Vaayppulla Naadkalil Okka Veendum Enraal Atharkaana Pils Edutthuk Kolkireen. Enavee Aynthu Paay ஃprandusukaludan Otthaalum Ithuvarai Enthap Pirachinaiyum Illaamal Irukkirathu. Ippoluthu En Propasar Orutthar Mukeesh Enru 30 Vaythirukkum Avarudan Okka Santharppam Vanthathu. Sari Otthomaa Ponaamaannu Illaama Naankainthu Santharppangalil Ennai Aasaiyudan Ottha Avar Ennait Thirumanam Seythu Kolla Virumpuvathaakat Therivitthaar. Enakku Enna Mudivu Solvathu Enat Theriyavillai. Irandaavathu Semasdar Leevin Pothu Antha Mukeeshai En Veeddirku Alaitthus Senreen. En Kasd Enru Arimukappadutthineen. Ammavukkup Purinthathu. Avar Kesd Roomil Irukka Ennidam Vantha Amma “enna Nalinaa Thideerena Avanai Ingee Kooddiddu Vanthirukkiyee Enna Avan Unnai Meereej Pannikka Virumpuraanaa-” Enratharku Naan Aamaa Enreen. “sari Avan Koodappadutthiyaa Avan Nallaa Seyyiraanaa- Unakku Thirupthiyaayirunthuchaa-” Enrathum Naan Vedkatthudan “aamaammaa” Enreen. Amma Vidavillai “nee Chinnappillaimmaa Unakku Sariyaat Theriyaathu. Avan Unnuthula Vaay Poddaanaa-” Enraal. “m.. Avarum Vaay Poddaar. Naanum Avaruthula Vaay Poddeen” Enreen. Amma Thodarnthu “sari Evvalavu Neeram Kutthuraan-” Enrathum Naan “athukkellaam Sdaap Vaas Vachikkiddaa Saripaarkka Mudiyum. Aanaa Avar Nllaa Rompa Neeram Podduk Kutthuraar. Enakkee Iduppu Vali Vanthiruthu. Avvalavu Neeram Poddu Nangu Nangunnu Podduk Kutthuraarmaa” Enreen. Amma Oru Maathiri Perumoochu Viddapadi “m.. Sari Paarppam. Naalaikku Ithupatthip Peesalaam Nee Poyt Thoongu” Enrathum En Pedroomukku Vantheen. Aanaal Thookkam Vanthaal Thaanee. Rendu Room Thalli Kasd Roomil Mukeesh Padutthuk Kidakkiraar Enru Ninaikkum Pothee Avarudan Okka Veendum Enru Aasai Muddiyathu. Konja Neeram Porutthirunthu Viddu Sari Inneeram Amma Thoongiyiruppaal Enr Ninaippudan Veliyil Vanthu Kasd Room Nokki Senreen. Appothu Amma Roomilirunthu Aval Munakal Keedkavee Naan Thayangiyapadi Jannal Valiyee Ullee Paartthu Naan Athirchi Adaintheen. Angee Amma Peddil Kidakka Mukeesh Aval Mithu Padarnthu Aval Uthadukalil Mutthamiddapadi Jocketdai Vilakki Ammavin Valamaana Mulaikalaip Pisainthu Kondirunthaar. Ingee Ammavaippatthis Solla Veendum. En Amma Kalyaanikku Vayathu 45kkul Irukkum. Nanraakat Thalathalannu Iruppaal. Kundiyum Mulaikalum Valamaaka Sathiraadum. En Appa Chinna Vayasileeyee Engo Kaanaamal Poy Viddthaakas Solluvaal. aanaal Oorukkul Ammavin Nadavadikkaikal Pidikkaatthaal Avar Odi Viddaar Enrum Ippothu Engo Kaasiyil Saamiyaaraaka Iruppathaakavum Solluvaarkal. Ethu Unmai Enru Enakku Theriyaathu. Aanaal Nichayam Aan Thunai Illaatha En Amma Itthanai Naal Olungaakatthaan Irunthu Varukiraal Enpathai Naan Ariveen. Naan Thodarnthu Ullee Paarkka Amma M 8230 m.. Aa.. Enru Munakiyapadi Avar Thalaiyap Piditthu Ilutthu Than Mulaiyil Alutthikkolla Avar Aval Mulaiyil Chinna Sunni Saisil Needdik Kondiruntha Kaampaip Piditthu Sappinaar. Mulaiyai Sappiya Thalaiyaip Piditthu Ilutthu Innum Kilee Irakka Mukeesh Aval Selaiyai Urinthu Viddu Aval Pundaikkul Mukatthaip Puthaitthu Nakkinaar. Amma Koothi Niraiya Karumayirkal Olungarru Kannaa Pinnaavenru Mandiyirunthathu. Avalee Koothi Uthadukalai Vilakkik Kaadda Mukeesh Oru Naaykkuddi Pola Nakkik Kondirunthaar. Pin Avaraiyum Ammanamaakki Avarathu Mayiradaintha Sunniyaiyum Koddaiyaiyum Nakki Nakki Umpinaal. MayirpPundaiyai Viritthapdi Kaalai Akaddi Vaitthuk Kondu “m.. Vaappaa Ithula Vidu.. “ Enrapadi Avarai Ilukka Avar Kadappaarais Sunniyai Aval Koothiyil Aalamaaka Soruka Aval Kaalai Uyartthi Avar Tholil Poddapadi “ppaa.. Etthanai Naalaachu Intha Sokatthai Anupavichu..m.. Nallaak Kutthu.. Aalamaa Olu” Enrapadi Anatthiyapadi Kidakka Mukeesh Aval Adivayirril Pad Pad Ena Sttham Varumaaru Poddu Otthaar. Paartthuk Kondiruntha Enakku Ennaiyariyaamal Pundai Olukiyathu. Pavadaiyaal Thudaitthuk Kondeen. Ullee Paarkka Amma Paatroom Senru Kaluvik Kondu Vanthaval Enna Ninaitthaalo Thideerena Kathavait Thiranthu Kondu Veliyil Vanthaval Naan Pundaiyait Thodaitthuk Kondiruppathaip Paartthaval “m.. Ellaam Nallaap Paatthiyaa. Nee Paatthukkiddu Irukkeennu Enakku Appavee Theriyum. M.. Mukeesh Soopparaa Okkiraandi. Sari Vaa.. Ullee Vaa” Enrapadi Ennai Ullee Alaitthus Senru Ennai Ammanamaakki Avar Meel Thalli Viddaal. Vedkamillaamal Avarum Ennai Ammanamaakk Kaddi Anaikka Pakkatthil Amma AmmanakKundiyaaka Athai Rasitthuk Kondirunthaal. Mukeeshukku Seekkiramee Vidaitthuk Kondathu. En Kaathil Methuvaaka “nalinaa Nee Amma Pundaiyai Nakku. Naan Athaip Paatthuk Kidda Unnai Okkireen” Enraar. Naan Thayakkamaaka Ammavaip Paarkka Aval “m.. Vaa..” Enrapadi Ennai Aval Mithu Thalai Kilaakap Padukka Vaikka En Vaaykku Neeree Aval MayirkKoothi Theriya Ellat Thayakkamum Vilaka En Naakkai Antha MayirpPundaiyil Vida En Koothiyil Amma Nakka Appadiyee En Pinpuram Ninra Mukeesh En Pundaikkul Sunniyait Thinitthaar. Intha Ol Mikap Puthumaiyaakavum Enakku Veriyaakavum Irunthathu. Palanimidangal Ennaip Poddu Otthu Muditthaar. Enna Kaaranamo Theriyavillai Enakku Atharkup Pin Angirukka Pidikkavillai. En Roomukku Vanthu Viddeen. Mrunaal Vidinthathu. Mukeesh Amma Roomil Thaan Irunthaar. Iravu Athukkappuram Etthanai Murai Amma Than Periya Pundaiyil Okka Viddaalo Enru Ninaitthuk Kondeen. Avar Purappaddus Senrathum Amma Naan Mukeeshai Thirumanam Seyya Sammatham Kodutthaal. Enakku Santhosham Eerpaduvatharkup Pathilaaka Kulappamaana Unarvukalee Minjiyathu. En Kanmunnaadiyee En Ammavai Otthavar Ennai Amma Pundaiyai Nkkas Solli Athai Rasitthapadi Ennai Otthavar Eppadi Enakku Sariyaanathoru Kanavanaaka Amaivaar Ena Mikavum Thayangukireen. Aasaikku Olkkirathu Veera Laiஃp Paardnaraaka Oruttharai Theervu Seyvathu Veeru Enru Pakuttharivu Solkirathu. Int Idiyaappa Sikkalukku Neethaan Thakuntha Theervalikka Veendum En Iniya Pundait Tholi Mallikaa- ________________namaichal Nalinaa. Aahaa Namaichal Eduttha Nalinaa Ennathaan Ol Aarvam Irunthaalum Aasaikku Okkirathu Veeree Laiஃppaardanarai Theervu Seyvathu Veera Enru Nee Theermaanikkum Poluthee Un Putthisaalitthanam Therinthu Vidukirathu. Aanaal Nee Sollum Kaaranam Athaavathu Un Munnaadiyee Un Ammavai Otthathu Amma Pundaiyai Nakkas Solli Rasitthapadi Unnai Otthathu Enpathellaam Sariyaana Kaaranamalla Enru Naan Ninaikkireen. Een Enil Thirumanamaanapin Ithupola Manaiviyin Opputhaludan Mamiyaaraiyum Seetthup Poddu Okkum Nikalvukalai Naan Ariveen. Enavee Ithu Maddum Oru Kaaranamaaka Ninaikka Veendiyathillai. Aanaal Naan Un Ammavin Konatthilirunthu Inthap Pirachinaiyai Anuka Ninaikkireen. Nee Solliyullapadiyee Un Amma Itthanai Varudamaaka Aan Thunaiyillaatha Nilaiyilum Than Kaama Unarvuklai Adakki Vaitthee Vaalnthirukkiraal. Aanaal Unnai Manamudikkum Aasaiyullavanai Veeddukku Kooddi Vanthathodillaamal Avan Eppadiyellaam Pundaiyai Nakkuvaan Eppadiyellaam Unnai Olppaan Enru Sonnathan Moolam Aval Ullatthil Kaamavithaiyinai Oonriyirukkiraay. |athanaalthaan Perumoochudan Unnai Roomukku Anuppiyaval Athan Pin Eppadiyo Mukeeshai Aval Roomukku Varavalaitthu Avanidam Than Ullakkidakkaiyait Therivitthu Avanudan Otthirukkiraal. Athanai Nee Paarkkiraay Enpathu Therinthavudan Unnaiyum Ullee Alaitthu Avan Viruppappadi Iruvarum Pundaiyai Nakki Unnai Olppathai RaChitthirukkiraal. Ithan Moolam Nee Avan Manaiviyaana Pinnarum Aval Mukeeshudan Thodarnthu Okkalaam Enra Aasaiyaal Thaan Un Thirumanatthirku Sammatham Therivitthirukkiraal. Aanaal En Mudivu Veeru. Unakku Vyathu 18 Thaan Aakirathu. Mukeeshukku Vayathu 30. Unakku Innum Ivanai Vida Sirantha Paardnar Kidaikka Athikamaaka Santharppangal Ullathu. Nee Onrum Mukeeshai Rompavum Virumpik Kaathalippathaakas Sollavillai. Unakku Innum Vaayppukal Ullana. Aanaal Itthanai Naal Inpatthait Tholaitthu Viddu Vaalnthu Varum Un Ammavukku Ithai Vida Sirantha Santharppam Kidaikkaathu. Enavee Un Ammavin Vaalvinaikkaruthi Nee Mukeeshidam Thakunthapadi Edutthus Solli Avanai Un Ammavirku Oru Maruvaalvu Tharas Sol. Naan Eerkanavee Veeru Oru Tholikku Eluthiyathu Pola Oruvar Eelaandirkum Meelaaka Thakaval Inri Irunthaal Avar Iranthu Viddathaakk Karuthalaam Ena Saddam Solkirathu. Enavee Un Amma Kalyaani Mukeeshai Marumanam Seythu Kolvathil Enthas Sddas Sikkalum Illai. Ithan Moolam Kalyaanikku Oru Mindum Vasantham Thara Unakkum Un Moolam Mukeeshukkum Kidaikkirathu. Enavee Nee Eppaadu Paddaavathu Mukeeshaiyum Un Ammavaiyum Thirumana Panthatthil Inaitthu Athan Moolam Oru Ariya Mananiraivinaip Perrukkol En Anput Tholiyee. Ammavai Mukeesh Thirumanam Seythu Kondaalum Un Amma Sammathatthudan Un Namaichalukkaaka Un Pundaiyil Avan Okkavum Vaayppu Kidaikkum Enpathaiyum Ninaitthup Paartthuk Kol Appuram Oru Mukkiyamaana Vishayam. Nalinaa Than Amma Rompa Kandippaanaval Kadduppaadaanaval Enrum Athanaaleeyee Mikavum Kandippaaka “nee Etthanai Peer Koodavum Otthukko Aanaal Vayitthula Vaangikkaamap Paatthukkko” Enru Sonnathaakavum Kooriyiruppathu Meelelunthavaariyaakap Paarkkum Pothu Nakaichuvaiyaakat Theriyalaam. Aanaal Unmaiyil Ithu Oru Vaalviyal Unmaiyaaka Amainthullathu Enak Karuthukireen. Inthak Kaalatthuk Kuddinga Ellaam Nenju Meedu Thadda Aarampikkum Pothee Pasangalidam “deey En Saddaikkullee Maangaay Vachirukkeen. Kadikkiriyaa-” Enru ChinnaMulaiyaik Kaaddukiraarkal Kilee Pundaiyil Mayir Thulirkka Aarampitthathumee ”deey Enakku Kilee Arikkuthudaa Nee Un Saamaanaik Kaaddinaal Naan En Saamaanaik Kaadduveen” Enru Thadiyai Vidduk Kolla Aasaippadukiraarkal. Avarkalidam Poy Yaarudanum Palakaathee Enna Aasai Vanthaalum Yaarudanum Okkaathee Enraal Athu Nekadivvaana Payanaiyee Tharum. Ithanai Nankunarntha Kalyaani Pathineddu Vayasuppaavaiyaana Nalinaavidam Mika Braakdikalaaka Sariyaana Paathukaappudan Otthukko Enru Solliyirukkiraal. Unmaiyil Kalyaani Oru Thai Sthaanatthil Mikas Sariyaana Putthimathiyee Kooriyirukkiraal. Ivvalavu Arivulla Kalyaanikku Thakuntha Maruvaalvu Kidaitthida Veendum Enra En Avaavee Nalinaavukku Alittha Pathilil Ullathu. 2 2011 8 28 Majaa Mallikaavidam Keelungal. 2.0 . .


text:
2 Responses to Riqicha: Gaaffii fi Deebii Addaa HD ABO, Obbo Daawud Ibsaa – Kutaa 1ffaa
-
Dirribaa Alamaayyoo May 21, 2017 at 3:47 pm #
Mee gochoota gaggaariin wal bira ha dhaabbannu!
-
Margaa May 22, 2017 at 12:59 am #
Qabsaawotni qabsootti jiru. Diinotnii fi farreen ammoo gocha faallaa qabsootti jiru. Dubbiin harkaa wal qabu kana lamaani. Dhalli Oromoo waa’een qabsoo kanaa na ilaallata (dhimma kiyya) jedhee qooda gama isaa gumaachuuf fedhii qabu lamaan keessaa kamtu karaa qabsoo sirrii irra jira? kamtu karaa faallaa qabate? jedhe isa sirrii bira dhaabbatee isa faallaa deemu mormuutu dirqmaa lammummaa ture. Akkanumaan waan lamaa fi sanaa ol kan waliif faallaa walitti haa dabalamu, haa tokkoomu, haa waliif galu jedhanii munaaguun ayyaan-laallattummaa malee qabsaawummaa hin tahu. Period !


text:
Timirtte 2
Xoossay Oonee?
1. Nuuni Xoossau goynnana koshshiyoy aybissee?
Tumu Xoossay ubbabaa Medhidaagaa. I merinaappe merinaa gakkanau deˈiyaagaa. (Mazamure 90:2) Geeshsha Maxaafan deˈiya mishiraachuwau Pulttoy a. (1 Ximootiyoosa 1:11) Nuussi deˈuwaa immiday Xoossaa gidiyo gishshau, nuuni a xallau goynnana koshshees.
2. Xoossay ay mala Xoossee?
Xoossay Ayyaana gidiyo gishshau ay asinne a beˈi erenna; hegee, saˈan deˈiya asaa naatuugaappe a deˈoy aadhees giyoogaa. (Yohaannisa 1:18; 4:24) Gidikkokka, Xoossaa eeshshaa i medhidobaappe akeekana danddayoos. Leemisuwau, dumma dumma mittaa ayfeenne ciishshay, i siiqiyaagaanne aadhida eratettay deˈiyoogaa gidiyoogaa qonccissees. Saluwaanne saˈaa aahotettay a wolqqaa qonccissees.
Geeshsha Maxaafaa nabbabiyoogan Xoossaa eeshshaabaa darobaa tamaarana danddayoos. Leemisuwau, Geeshsha Maxaafay Xoossay dosiyoobaanne ixxiyoobaa, i asaa waati oyqqiyaakko, asay loˈˈobaa woy iitabaa oottiyo wode, i waatiyaakko yootees.
3. Xoossau suntti deˈii?
Yesuusi, “Saluwan de7iya nu Aawau, ne geeshsha sunttai anjjetto” yaagiis. (Maatiyoosa 6:9) Xoossaayyo daro boncho sunttay deˈiyaaba gidikkokka, au issi suntta xallay deˈees. Dumma dumma qaalan he sunttaa, asay dumma dumma ogiyan xeegees. Wolayttattuwan he sunttay “Yihoowa” geetettees. SHin issi issi asay “Yahweh” yaagidi xeegees.
Asay Xoossaa sunttaa daro Geeshsha Maxaafaa birshshettatuppe kessidi, a sohuwan Godaa woy Xoossaa yaagidi xaafiis. SHin Geeshsha Maxaafay xaafettiyo wode, Xoossaa sunttay 7,000 gidiya sohuwan xaafettiis. Yesuusi Xoossaabaa asaa tamaarissido wode, Xoossaa sunttaa erissiis.
4. Yihooway nuussi qoppii?
Metoy daridoogee Yihooway nuussi qoppenna Xoossaa gidiyoogaa bessiyaabee? Issi issi asay, i nu bolli metoy gakkanaadan oottiyoy nuna paaccanaassa yaagees; shin hegee tuma gidenna.
Koyidobaa dooriyo maataa immidi Xoossay asaa bonchiis. Nuuni he maataa goˈettidi Xoossau oottiyoogaa nashshana bessennee? (Yaasa 24:15) SHin daro asay harata qohiyaabaa oottanau koyiyo gishshau, metoy dariis. Hegaa mala iita oosuwaa Yihooway beˈiyo wode azzanees.
Yihooway nuussi qoppiya Xoossa. I nuuni ufayttidi deˈanaadan koyees. Mata wode, i metuwaanne metuwau gaaso gidiyaageeta xayssana. He wodee gakkanaashin, amarida wodiyau metoy deˈanaadan i paqqadido gaasoy deˈees. He gaasoy aybakko, Timirtte 8n beˈana.
5. Xoossaakko waanidi shiiqana danddayiyoo?
Nuuni woosaa baggaara baakko shiiqanaadan Yihooway shoobbees. I nuna ubbaa maaddanau koyees. (Mazamure 65:2; 145:18) I nu nagaraa atto gaanau koyees. Issi issitoo nuuni qoppiyoogaadan hanana xayikkokka, nuuni a ufayssanau baaxetiyoogaa akeekees. Nuuni polo gidana xayikkokka, Xoossaakko shiiqana danddayoos.
Yihooway nuuyyo deˈuwaa immido gishshau, nuuni ooppenne aaruwan a siiqana bessees. (Marqqoosa 12:30) Xoossaabaa darobaa tamaarada i koyiyoogaadan oottiyoogan a siiqiyo wode, kaseegaappe aaruwan akko shiiqaasa.
[Tohossa qofaa]
^ MENT. 9 “Ne xalaalai GODAA [“Yihoowa,” NW] gidiyoogaa, neeni Ubbaappe Xoqqiya Xoossai sa7aa ubbaa haariyoogaa eti erona.”
Gujjada Eranawu
XOOSSAAPPE YIYA MISHIRAACHUWAA!
Xoossawu Suntti De’ii?
Ubbaa Danddayiyaagaa, Medhidaagaa, qassi Godaa giyoogaa gujjin Xoossaayyo daro boncho sunttay de’ees. SHin Geeshsha Maxaafan Xoossaa buzo sunttay 7,000 gidiyaagee de’ees.


text:
Dolfiin
Dolfiiniin Aquatic Mammals yoo ta'ani, gossa Whales fi Porpoisestti dhihattu. Genera kudhani-torbaa kessatti species gossa hanga 40 ta'anitti argamu. Garragarumma dherrinan metre 1.2 yokan 4 feet (Maui Dolfiin) hanga metre 9.5 yokan 30 feet (Orca) ta'u. Ulfinnan immo 40 kilogramii (88lb) (Maui Dolfiin) hanga tonii 10 (Orca) garagarumma qabu. Dolfiinotni adunya hunda kessatti ni argamu, kessattu gallana faggena gara kessa diqqo qabani kan Continental Shelves kessatti argamu. Dolfiinottni carnivore (fonni nyattotta) yoo ta'ani kan nyattanis Qurxummi fi Squid dha. Familyiin warra Delphinidae jedhamu Cetacea kessa guddicha yoo ta'u. Dolfiinottni kan umaman million gara 10 duratti yoo ta'u, yeroon sunis Miocene jedhama. Dolfiinotni binnensotta hundaa irra bektotta dha. Akkasumas addaa ummatta nama kessatti jalattama kan worra tolchu, dhihenna jalalla namafi qabanifi akkasumas nama wajjin taphachu jalachu issanitti.


text:
Akka abaaboo godaa yaa qal’oo koo
Bara olaanoon Gadaa
Kan garaan koo madaa yaa qal’oo koo
Maaf maqaan koo badaa
Finfinneen haaromtee yaa magaalee maqaa jijjiiratee
Maal maqaa ofii gatuun yaa qal’oo koo garaan na guubatee
Tulluu heexoo diimtuu yaa qal’oo koo hoora Finfinneen baane
Dhaakaa araaraa darbinee qal’oo koo hulluqqoo kormaati irreffannee
Hurrufa doobbiin banee magaalee caffee araaraa dhaqna
Dildila durreen baane qal’oo koo Finfinnee gad daawanaa
Seena keenyaa dhalootaati labsiinaa
Shoora diinaa hundee isaatiin buqqisnaa
Gulallee badhaasoo yaa qal’oo koo bakka foonii rakasaa
Dildila dirreen banee qal’oo koo golbooti si deebisaa
Yaa’ii Gulallee koottu magaalee bakka seenaan yaadatuu
Boolee biyya bulbuulaa yaa dammee koo silaa qammaddii sassabatuu…
An gabeeraa maqaan keenya baduunsaa osoo hin du’iin lammiin kiyya samammuu isaa
An gabeeraa maqaan keenya baduunsaa
Osoo jiruu akka hin jiree ta’uu………
Kaampaaniin Medrook erga qabeenya Oromiyaa biliyoonaan saamuu, Oromoof Oromiyaan maali irraa argatte? Oromiyaan qabeenya kana irraa takkaa fayyadamtee jirtii? Erga keemikaala isa dhiqaniin dhukkubsachuu, erga lafti Oromiyaa biqila biqilchuu dhiisuu, erga bishaan Oromiyaa keemikaala kanaan baduu bu’aan Oromiyaan argachaa jirtu maali?
Oromoof Oromiyaan qabeenyaan duroomuuf, hojjattootaaf Oromiyaan bu’aa argachuun dirqama. Qabeenyi uumaa Oromiyaan qabdu jiraatoota naannoo saniif hireen gurgurachuu kannamuun dirqama. Tana godhuuf Oromoota addunyaatu gargaarsa barabaachisu godhee akka Oromoof oromiyaan qofaaf hireen kannamtu godhuu danda’uu qaba malee Alaamudiin/Meedrook ykn alagaan tokkolleen godguuf
mirga hin qabna
Dura Dhaabbannee Falmanna Wallee Warraaqsaa Weellisaa Ibrahim Mohammed New Oromo music 2017