text:
Siiraa-Lakk.6
Sanyii Nabiyyii (Salallahu aleyh wassallam (SAW))
Kutaa darbe keessatti waa’ee gosa Qureesha yommuu ilaallu sanyii Nabiyyi tuttuqne turre. Sanyiin Nabiyyi sanyii hawaasa keessatti kabajamtu fi beekkamtu taatedha.Mee amma gaabbinnaan sanyii Nabiyyi haa ilaallu:
Imaamu Al-Bukhaarin sanyi Nabiyyi haala kanaan tarreessa (hubadhu: “Ibn” jechuun “ilma”)
Muhammad ibn Abdullah ibn Abdul-Muxxalib ibn Haashim ibn Abd-Manaaf ibn Qusayy ibn Kilaab ibn Murrah ibn Ka’ab ibn Lu’ayy ibn Ghaalib ibn Fihr ibn Maalik ibn Nadr ibn Kinaanah ibn Khuzaymah ibn Mudrikah ibn Ilyaas ibn Mudar ibn Nizaar ibn Ma’ad ibn Adnaan” Sahiih Al-Bukhaari 3851
Adnaan sanyii Ismaa’il (aleyh salaam) irraayyi. Namoota Adnaani fi Ismaa’il jidduu jiran maqaan isaanii sirnaan hin qabatamne ykn hin galmoofne. Galmeessitoonni seenaa fi warri sanyii lakkaa’u Adnaan sanyii Ismaa’il ibn Ibraahim ta’uu irratti wali galanii jiru.
Seenaa keessatti namoonni sanyii kabajamtu irraa ta’an kabajaa fi sadarka guddaa hawaasa keessatti qabu. Haala waligalaatin yommuu dubbannu, namni sanyii kabajama irraa ta’e mirga hoogganuu fi aangoo qabaachu hin dhoowwamu. Garuu namoonni nama sanyiin isaa gadi aanaa ta’e mirga hogganaa ta’uu, mootii, Pireezadanti fi kan biroo ta’uu ni gaafatu. Nabiyyiin (SAW) Nabiyummaaf waan qopheefameef, Rabbiin subhaanahu sanyii kabajamtuun isa badhaase. Kanaafu, namoonni akka ergaa isaa fudhatanii fi hordofan haala mijeessef.
Dhugumatti, Nabiyyiin (SAW) sanyii hundarra caaltu fi kabajamtu qaba. Inni sanyii Ismaa’il fi Ibraahim irraayyi. Akkasumas, deebii du’aayi Nabii Ibraahim (aleyh salaam) godheeti. Nabiyyiin (SAW) akkana jedhu: “Ani kadhaa abbaa kiyyaa Ibraahimii fi gammachiisa Iisaati.” (al-Haakim 2/600) Nabii Ibraahim yommuu Ka’aba ijaaru,”Yaa Rabbii isaan keessaa nabiyyii baasi” jechuun kadhate. Nabii Iisaaniis, ilmaan Israa’ilin, “Ana booda Nabiyyiin ni dhufa” jedhee gammachiise. (Ilaali Suuratu As-Saff 61:6)
Sanyiin kabajamtuu fi gaarii ta’uun nama dhimmoota gadi aanoo fi faayda hin qabne irraa oli isa kaasa. Dhimma ol’aanaa fi sadarkaa guddaatti akka xiyyeefatu isa taasisa. Ergamtoonni fi warroonni Islaamatti waaman sanyii isaanii qulqulleessuf garmalee carraaqu. Namoonnis qulqullinna kanaan isaan beeku, isaani ni faarsu, akkasuma dhugummaa isaanii ni amanu.
Abdullah ibn Abdul-Muxxalib Aamina bint Wahab fuudhu
Abdul-Muxxalib ijoollee kudhan qabaa ture. Isaan keessaa Abdullah nama kabaja ofii eeggatuu fi jaallatamaa ture. Abbaan Abdul Muxxalib dubartii Qureesha keessatti kabajamtu taate, maqaan ishii Aamina jedhamtu isatti heerumsiise. Aaminaan intala Wahabiti. Wahab sayyidi (hogganaa ykn bulchaa) gosa Bani Zuhrah ti.
Aaminaan erga Nabiyyi ulfoofte booda Abdullah osoo homaa hin turin du’e. Abdullan eessumoota isaa Madiinaa jiran Bani Adiyy ibn Najjaar jedhaman biratti awwaalame. Inni gara Sooriyaa daldalaaf deeme. Osoo deebi’aa jiruu duuti isaa Madinaatti isa dhaqqabde. Sanyii barakaa qabdu of duubatti dhiisee du’e. Akka waan akkanaa isaan jedhameeti, “Jireenya keessatti ergamni (mission) kee xumuramee jira. Garuu Daa’ima qulqulluu kana Rabbiin ogummaa fi rahmata Isaatiin ni kunuunsa, ilmaan namaa dukkana keessaa ifatti akka baasu ni qopheessa.”
Dhaloota Nabiyyii (SAW)
Nabiyyiin (SAW) guyyaa Wiyxataa ji’a Rabbi’al Awwal irraa guyyaa 9ffaa keessa dhalate. Barri kuni bara arbaa (Aammul Fiil) jedhamuun beekkama. Asitti ji’a Rabbi’al Awwal keessa guyyaa meeqaffaa akka dhalate hayyoota jidduu garaagarummaatu jira. Gariin guyyaa 9ffaa jedhu, gariin immoo guyyaa 12ffaa jedhu.
Bakki itti dhalate immoo Makkaan keessa mana Abi Xaalib. Aaminaan erga deesse, gara Abdul-Muxxalibitti erguun, “Daa’imni siif dhalate” jetteen. Innis dhufee ni ilaale. Baadhatee gara Ka’abatti ni seenen. Dhaabbate Rabbiin kadhachuu fi Isa faarsu jalqabe. Ergasii, “Muhammad” jechuun moggaase. Maqaan kuni maqaa addaa ture. Araboonni maqaa kana ni ajaa’ibsifatan. (Muhammad jechuun Faarfamaa (kan namoonni faarsan) jechuudha.)
Dubartoota Nabiyyii(SAW) Harma Hoosisan
Erga Nabiyyiin (SAW) dhalate booda dubartiin isa kunuunsaa fi baadhataa turte Umm Ayman jedhamti. Umm Ayman Habashaa irraa yommuu taatu, gabritti Abbaa Rasuulaa (SAW) turte. Haadha isaa booda dubartiin jalqabaa Nabiyyi (SAW) harma hoosistee Suwaybah jedhamti. Ishiin gabritti Abu Lahab turte. Abu Lahab abbeeraa Nabiyyiiti. Suwaybiyyan Nabiyyi dura Hamza bin Abdul Muxxalib hoosiste, Nabiyyi boodas Abu Salamat bin Abdul Asad Al-Makhzuumi hoosiste jirti. Ishiin yeroo muraasaaf Nabiyyi erga hoosiftee booda Abdul Muxxalib baadiyaa irraa dubartii harma hoosistu barbaade. Akka aadaa Araba duriitti daa’imman isaanii baadiyyatti akka guddatan filatu. Sababni isaas Baadiiyaa keessa qilleensa qulqulluu mijaawa ta’ee fi amala gaarii baadiya horatu. Akkasumas, afaan Arabaa qulqulluu makaa hin qabne baadiya irraa baratu. Ammas, badii magaalaa keessatti raawwatamu fi dhibee irraa ni fagaatu.
Haliimaa As-Sa’diyyah
Haliima As-Sa’diyyah dubartii baadiyaa nabiyyi guddisuuf gara baadiyaatti fudhatteedha. Erga Nabiyyiin (SAW) dhalatee booda dubartoonni harma hoosisan gosa bani Sa’d irraa gara Makkaa dhufan. Haliimaan dubartoota tanniin keessa takka turte. Dubartoonni harma hoosisan mindaa waan fedhaniif daa’ima abbaa qabu barbaadu. Nabiyyiin abbaa waan hin qabneef dubartoonni isa fudhachuu didan. Haliimaan daa’ima abbaa qabu barbaadde erga dhabde booda daa’imuma abbaa hin qabne kana (Nabiyyii (SAW)) fudhachutti dirqamte. Garuu sababa daa’ima kanaatiin barakaan guddaan jireenya ishii keessatti dhangala’e. Seenaa mi’aawaa barakaa nabiyyi (SAW) itti dhandhamte nuuf himti. Seenaa ishiin odeessitu mee xiyyeefannoon haa dubbisnuu:
“Garee dubartoota jalqabaa waliin harree tiyya bifti ishii magariisaatti ykn adiitti dhiyaattu yaabbadhee bahee. Ana waliin abbaa manaa kiyyaa Al-Haaris bin Abdul Uzza ture. Inni ijoollee Sa’ad bin Bakr keessaa tokko, ergasii gosa Bani Naadirah keessaa tokko ta’e. Harreen teenya waan madoofteef dhiigni irraa gadi jiga. Ana waliin gaalaa dullatti taatetu jira. Wallaahi (Rabbiin kakadhe)! Copha aananii homaatu hin buustu. Barri bara hoongeti. Namoonni hanga dadhaboo fi qaqal’atanitti garmalee beela’an. Anis ilma qabaa ture. [Beela irraa kan ka’ee] halkan hin rafu. Anis wanta garaa isaa itti gab godhuun homaa harkaa hin qabu. Garuu rooba ni abdanna. Hoolota qabnaa turre, kanaafu rooba ni kajeella.
Yommuu Makkaan dhufnu, nu keessa eenyullee hin jiru Ergamaan Rabbii (SAW) kan itti dhiyeefame yoo ta’e malee. Hundi keenyaa isa fudhachuu ni jibbine. Ni jennes: Inni yatiima (abbaa hin qabu). Abbaatu dubartii guddistutti arjoomaa fi tola oolaa ta’aa. [Mucaan abbaa yoo hin qabaatin], haati, abbeeraan ykn akaakayyun isaa maal nuuf godhuu?” Hiriyyoonni dubartootaa na waliin dhufan hundi daa’ima hoosisan fudhatanii jiru. Ani mucaa abbaa hin qabne kana malee kan biraa yommuu dhabu, gara isaatti deebi’e isuma fudhe. Wallaahi, sababni ani fudheef isaan ala kan biraa waan dhabeefi. Abbaa manaa kiyyaan n jedhe, “Rabbiin kakadhee! Ijoollee Abdul-Muxxalib keessaa yatiima kana nan fudha. Tarii Rabbiin isaan nu fayyada. Osoo homaa hin fudhatin hiriyyoota dubartootaa kiyya waliin hin deebi’u.” Innis ni jedhe, “Sirrii hojjatte.”
Anis isa fudhee gara bakka qubannaatti deebi’e. Galgaluma iddoo qubannaatti fide irraa jalqabee harmi kiyya aannaniin guuttame. Aannan kanaan isaa fi ilma kiyya obaasee dheebuu baase. Abbaan manaa kiyya gaala dullatti of duukaa finne tana bira dhaabbachuun qaqqaba. İshiinis gur’uun ishii aannaniin kan guuttameedha. Inni ishii ni elme. Aannan kanaan dheebu na baase, innis dheebu bahe. Ni jedhe, “Yaa Haliimaa! Wallaahi lubbuu barakaa qabdu akka argannee beektee jirta! Rabbiin wanta nuti hin abdanne sababa nafsee tanaatin nuuf kennee jira.” Halkan kheeyri (gaarii) ta’ee quufnee ni bulle. Duraan daa’ima keenya waliin halkan hin rafnu turre.
Ergasii ani fi hiriyoonni dubartootaa koo gara biyya keenyaatti deebi’uuf ganamaan adeemsa (imala) jalqabne. Harree tiyya yaabbadhee isa (nabiyyii(SAW)) of waliin qabadhe. Rabbii Harka Isaa lubbuun Haliimaa jirtuun kakadhee! Harreen tiyya warra imalaa ni dursite, hanga dubartoonni akkana jedhaniitti: “Nuuf qabi. Sila tuni harree ati yeroo jalqabaa manaa ittiin baatenii?” Anis ni jedhe, “Eeti”. Isaanis ni jedhan, “Yommuu dhufnu madooftee dhiigni irraa jigaa ture. Amma maal argatteetiin [akkanatti saggaartii (deemtii)]?” Anis ni jedhe, “Wallaahi! Mucaa barakaa qabu ishii irratti baadhadhe.”
Adeemsa keenya itti fufne. Rabbiin guyyaa hundaa waan gaarii nuuf dabalu itti fufe. Yommuu mana keenya geenyu, biyyattiin hoongen tan rukutamteedha. Tiiksen teenya hoolota bobbaasani ni dachaasu. Hoolonni Bani Sa’ad yommuu beela’an, hoolonni teenya immoo quufanii fi aannan gur’uu isaanii guutee dacha’u. Elminees ni dhugna. Namoonni ni jedhu, “Hoolonni Haaris abdul-uzzaa fi hoolonni Haliimaa maal argatanii? Quufanii fi aannan gur’uu isaanii guutee dacha’u. Garuu hoolonni teessan beela’anii dacha’u. Ee badii keessan! Bakka tiiksen isaanii itti bobbaasanitti isinillee bobbaasaa.” İsaanis ni bobbaasu. Garuu akkuma duraanii beelofte dachaati. Hoolonni tiyya immoo akkuma duraanii quuftee dachaati.
Nabiyyiin guddinna ijoollee biroo hin guddanne guddata. Guyyatti guddinna waggaa guddata. Waggaa lama yommuu guutuu Anaa fi abbaan manaa kiyya gara Makkaa deemnen. Ni jennes, “Wallaahi! Nuti isa guddisuu osoo dandeenyu, gonkumaa isarraa addaan hin baanu. “ Yommuu haadha isaatti dhufnu, ni jenne, “Wallaahi! Daa’ima isa caalaa barakaa qabu gonkumaa arginee hin beeknu. Dhugumatti nuti, dhukkuba daddarbaa Makkaan keessatti babal’ate isaaf sodaanna. Dhibee keetirraa hanga fayyitu, isa dhiisii [gara mana keenyaatti] deebinaani. Hanga nuuf hayyamtu ishii kadhachuu itti fufne. Ergasii ni deebineen. Ji’a sadii ykn afur nu waliin ture. Isaa fi obboleessi isaa (ilmi kiyya) dawoo manneenitti ilmoolee hoolotaa fi re’oota keessatti osoo taphatanuu, obbolleessi isaa fiigaa dhufee akkana nun jedhe, “Obboleessi kiyya Qureesha irraa ta’e, namoonni lama uffatta adii ofirraa qaban itti dhufuun qabanii ciibsan. Ergasii garaa isaa ni tarsaasan.” Anaa fi abbaan isaas (abbaan manaa kiyya), fiigaa gara isaatti baane. Kan dhaabbatu ta’ee isa argine. Biifti isaa jijjiramee jira. Yommuu nu argu, nutti fiigee booye. Nutis qabne ofitti hammanne: “Abbaa fi haati tiyya siif haa wareegaman, maal taatee?”jenneen. Innis ni jedhe, “Namoonni lama natti dhufanii gadi na ciibsan. Ergasii garaa kiyya ni baqaqsan. Waan tokko keessa godhan, ergasii akkuma duraan turetti deebisan.” (Hubachiisa: Asitti “Obboleessa” yommuu jedhu harma dubartii takkaa kan hodhaniidha. Abbaan osoo gargar ta’eyyu harma dubartii takkaa yoo hodhan, ijoollen kunniin obboleeyyan waliif ta’u.)
Haliimaan itti fufuun ni jetti: Abbaan manaa kiyya ni jedhe, “Ilmi kuni wayiin akka tuqametti arga. Maatii isaatin wal qunnamsiisi. Wanti isaaf sodaannu isarratti argamuun dura gara isaanii deebisi.” Nutis baadhanne gara haadha isaatti finne. Yommuu argitu dhimma keenya ni jibbite. Akkana jette, “Isin gaafachuun dura maaltu akka deebistan isin taasisee? Isa fudhachuuf garmalee fedhii guddaa qabduu turtan.” Nutis ni jenne, “Homaayyu miti. Rabbiin hoosisni isaa akka xumuramu murteesse jira. Wanti arginus nu gammachiise. (Kana jechuun fayyaan isaa nu gammachiise jira.) Ishiinis ni jette, “Dhimma wayi qabdu. İnni suni maal akka ta’e natti himaa.” Hanga ishitti himnu nu hin dhiifne. Ishiinis ni jette, “Lakki! Rabbiin kakadhee, Rabbiin kana isatti hin hojjatu. Ilmi kiyya dhimma guddaa qaba. Oduu isaa isinitti himuu sila? Garaa kiyya keessatti isa baadhadhee jira. Wallaahi, ba’aa isa caalaa narratti salphaa ta’e gonkumaa baadhadhee hin beeku. Yeroo isa ulfaa’e na irraa ifni morma gaalaa Busraa (ykn gamoo Busraa) ibse natti agarsiifame. San booda yeroo da’uumsaatti isa ni dahe. Wallaahi akka daa’imman biroo bahanitti inni hin baane. Harkaa isaatiin lafatti hirkatee, mataan isaa gara samii olka’ee bahee.” Ishiinis ni fudhatte, nutis ni deemne.(Musnad Abi Ya’alaa 13/93, Lakk. 7163, Xabarani fil Kabiir-24/212, Lakk.545) [1]
Barnoota Asirraa Baratamuu
1-Baraka Nabiyyii (SAW) jireenya Haliima keessatti qabu-Barakaa jechuun guddachuu fi baay’achuudha. Haliimaan erga Nabiyyi(SAW) ofitti fudhatte jalqabee, jireenya ishee keessatti barakaan kuni ifa ta’ee jira. Harmi ishii duraan aannan hin qabuu ture. Erga Nabiyyi(SAW) ofitti fudhattee booda, harmii ishii aannaniin guuttame. Ilmi ishii halkan isaan hin raffisuu ture. Erga Nabiyyi ofitti fudhattee nagahaan rafuu jalqaban. Hoolonni ishiitii fi abbaa manaa ishii quufanii fi gur’uun isaanii aannaniin guuttame galgala galu. Kuni barakaa guddaa Rabbiin sababa Nabiyyitiin isaan keessa kaa’edha.
2-Rabbiin gabrichaaf wanta hundarra caalu fi barakaa qabu filachuufi- Rabbiin subhaanahu Haliimaaf mucaa yatiima kana filateef. Ishiinis fedhii malee ni fudhatte, sababni isaas, kan biraa hin arganne. Kheeyriin kheeyri hunda caalu wanta Rabbiin filateedha. Bu’aa filannoo kanaa akkuma fudhatteen mul’achuu eegale. Namni wanta Rabbiin murteesse fi filatetti tasgabbaa’u fi gammaduu akka qabu kuni Musliima hundaaf barnoota guddaa ta’a. Wanta darbee fi Rabbiin hin murteessineef gaabbu hin qabu. Seenaa kana irraa jecha gamnummaa akkanaa guduunfu dandeenya:
Wanta ati filattee fi feetu caala wanta Rabbiin siif murteessetu caala. Kanaafu, gammachuun wanta Inni siif murteesse fudhadhu xumura irratti wanta gaarii argitaati.
3-Fayyumma qaamaa, qulqullummaa nafsee fi qarummaa sammuu keessatti bu’aa Baadiyyaan qabu– Sheykhu Muhammad Ghazaali ni jedha: Koola uumamaa keessatti akka gammadanii fi qilleensa bilisaatti akka fayyadamaniif Ijoollee baadiyyatti guddisuun, uumamni isaanii akka qulqullaa’u, kutaaleen qaamaa fi miironni akka dagaaganii fi yaanni akka hiikkamu taasisa.” Garuu yeroo ammaa wanta nama gaddisiisuun ijoolleen teenya mana walitti maxxanan keessatti kan itti oggorameedha. Qilleensa qulqulluu fi gadi fagoo hin harganan. Shakkii hin qabu, rakkinni sirna narvii (dhiphinni sammuu) yeroo ammaa namoota muudataa jiru sababa uumama irraa fagaatanii fi meeshaalee teeknolojii keessatti taraniifi. Ammas baadiyatti guddachuun afaan ofii sirnaan akka baran nama taasisa. Nabiyyiin (SAW) yeroo ijoollummaa baadiyyatti guddachuun Arabiffa qulqulluu akka dubbatanii fi dubbiin isaanii akka qajeelu gargaare jira.
4-Laphee baqaqsu irraa faayda hubatamu
Yommuu nabiyyiin (SAW) Haliima bira ture sanitti laphee isaa baqaqsuun mallattoo nabiyyummaa isaa kan agarsiisudha. Waa’ee laphee baqaqsu ilaalchise Imaamu Muslim Anas bin Maalik irraa hadiisa kana gabaase jira. Anas ni jedha: “Ergamaan Rabbii (SAW) osoo ijoollee waliin taphatu Malaykaan Jibriil itti dhufuun isa qabee lafarra ciibse. Qalbii isaatirraa qoma tarsaase ol baase. Ergasii qalbii keessaa alaqa (dhiiga ititaa) baasee akkana jedhe, “Kuni sirraa qooda sheyxaanati.” Ergasii qabee warqii keessatti qalbii bishaan Zamzamaatin dhiqee bakka isaatti deebise. Ijoolleen gara dubartii harma isa hoosistuu fiigaa dhufanii “Muhammad ajjeefame jira.” Jedhan. Biifni isaa kan jijjirame ta’ee gara isaatti fiigan.” Anas ni jedha, “Ani mallattoo hodhaa laphee isaa irratti nan argaa ture.” Sahiih Muslim 162
(Qalbii baasee ergasii dhiqee itti deebisuun akka waan hin danda’amneetti hin yaadin. Yeroo ammaa hospitaala keessatti garaa tarsaasun (opreeshinii goochun) meeshaalee qaamaa ni jijjiru ykn ni qulqulleessu. Inumaa qalbii (onnee) nama biraa itti galchuu. Afaan saayinsitiin kuni “Transplantation” jedhama.)
Dhugumatti, qalbii qooda sheyxaanaa irraa qulqulleessun ganamaan nabiyummaaf haala mijeessu, sharrii fi Rabbiin ala wanta biraa gabbaruu irraa eegudha. Qalbii isaa keessa tawhiida qulqulluu malee hin seenu. Taaten armaan olii kaayyoo isaatiif oolee jira. Nabiyyiin (SAW) badii gurguddaa gonkumaa hin hojjanne. Yeroo san Qureesha keessatti sanamni (bocni dhagaa waaqefatamu) garmalee haa baay’atu malee nabiyyiin gonkumaa sanamaaf hin sujuunne.[2]
Maddoota
Siiratu Nabawi– fuula 157-160, Abul Hasan Nadawi,
Rahiiqal Makhtuum (The Sealed Nectar)- fuula 56, (English),Safi’u Rahmaan Mubaarakpuri
[1] As-Siiratu Nabawiyyati–fuula 44-51, Alii Muhammad Sallaabi, Noble Life of The Prophet [English] 1/77-87
[2] Maddoota olii


c: text/html

text:
Simannaa Jila ABO Itayyaa, Arsii, Onkoloolessa 19
(SBO/VOl: Onkoloolessa 19 bara 2018):
Imala Jila ABO Gara Godina Arsii Bahaa Ona Heexosaa magaalaa Itayyaa.
ONN:Oduu Olmaa Oromiyaa.ONK19/2018
Simannaa Godina Arsii, magaalaa Ittayyaa, Onkoloolessa 19, 2018[SQ Onkoloolessa 19/2018] Sirni simannaa jila ABO kibba Baha Oromiyaa godina Arsii aanaa Heexosaa magaalaa Itayyaatti guyyaa har’aa haala ho’aa ta’een geggeeffameera. Jila kana keessatti miseensi Shanee Gumii-Gumii Sabaa ABO jaal Jabeessaa Gabbisaa dursummaa jilichaatiin kan argaman yoo ta’u, miseensonni Gumii Sabaa ABO fi qondaalonni dhaabichaa, akkasumas tuutni miidiyaalee TV Gaaddisa Dhugaa, SBOfi SQBO keessatti argamu. Sirni simannaa kanaas magaalaa Itayyaatti bakka uummanni kuma dhibbootaan lakkaa’amu argamutti geggeeffameera. Dursaan jilichaa jaal Jabeessaa Gabbisaa uummataaf erga haasaa taasisanii booda, bakka bu’oota hawaasaa waliin mariin taasifamee maatiin wareegamtootaas dubbifamaniiru. Kana malees, awwaalcha wareegamtootaarra abaaboon erga kaa’amee yaadannoon sammuus taasifameera. Sirni simannaa kun haala gaariifi nagaan xumurameera.
#Cinaaksan
Ummanni oromoo guyyaa kalressa sa’aa 9 irraa jalqabee hanga sa’aa 12tti nama 11 madawanii kaan wareegaman guyyaa sadii keessatti nama 24 madawaanii namni 6 wareegaman
Kan ummata keenya rukutaa jiran bireen qawwee gurguddoo konkolataa iratti hidhatanii waraani simaliya irraa kan hirmaatan kanaaf kaleessa
galagala nama 6 gara hospiraala harar rifari godhaman amma nama 3 refarii godhaman dirmachuu hin arganne hanga ammati maaliif iromiyaan
akkasuma godini hararagee bahaa isoo itti bulchaa godina harargee bahaa jiruuti kan namni 6 madawaan guyya duraa maalif dirmachuu dhabna
ammas iyyaa iyya nuuf dabarsaa ummanni miskini qoteebulaan lubbuun isaa qabeenya isaa irratti bahaa jirti
Lammii keessan dhaqabaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Prezidaantiin Gaambiyaa haaraan Adaama Baarrow biyya isaanii keessatti sababaa filannoon jeeqamsi eega hammaatee booda biyya ollaa itti baqatanii turan irraa kamisa har’aa gara biyya ofitti deebi’an.
prezidaantii biyyattii kan turan yaahyaa Jamee ba’ii filannoo ittiin injifataman hin fudhadhu eega jedhanii booda Jeeqamii kun uumame.
Garuu Jameen Dilbata darbe aangoo gadhisanii biyya ofii ba’an.
Prezidaantii haaraa simachuuf qophiin akka ture, sana boodas sirni guddaan gaggeeffamuuf ka jiru ta’uu dubbi himaa wal taatotaa kan ta’an Haliifa Saallah ibsanii jiru.
Humnootiin Tokkummaa mootummotaa baatilee 6f biyyatti keessa akka turaniif Baarrow gaafachuu isaa aangawaan Tokkummaa mootummotaa tokko har’a ibsan.
Humnootiin kun nageenya Mr Baarrow fi bulchiinsa isaanii akkasumas kan uummata biyyattii eegsisuuf bobbaafaman jedhu waajira barreessaa duree Tokkummaa mootummotaatti bakka bu’aan addaa kan biyyoota Afriikaa dhiyaa Mohaammed Chambaas.


text:
Labsiin doorsisuu kaleessa galgala baafte diddaafi murannoo Oromootaatin kan simatame Wayyaaneen, ammas kijiba biraatin as baate. Kunis ‘biiroon Maastar Pilaani cufame’ kan jedhuudha. Kijiba kanaa kan as baafte kijiba Abbaan Duulaafi Muktaar as fidan ragaa qabatamaa Maastar Pilaaniun hojirra oolaa jiraachuu agarsiisu kaleessa erga maxxansinee booda. Akkuma yaadattan Abbaaan Duulaa ” Maastar Pilaaniin bara 2006 ALH irraa kaasee hamma ummanni mari’atuu dhaabbataa jira jedhee sobe.
Sun soba ta’uu bariisama san ragaan dhufe. Kunis Maastar Pilaniin dhaabbachuu mitii daranuu jabaatee itti fufuuf beeksisa qaxarrii hojii gaazezaa addis Zaman irratti baasuun beekame. Kijibni sun guyyaa adii saaxil baanaan amma kijiba biraa kan sanirra guddaa irratti dabalan. Kunis soba ta’uu maalin beeyna?
Waajjirri Maastar Pilaaniin bara 2006 akka hin diigamin ragaa kumaaa-kitilatu jira.
1) Waajjirri kun bara 2007 keessa yoo cufamee jiraata bara 2007 baajanni birrii 30,424.847 maalif ramadamee? Bara 2008 hoo maalif Birrii 33, 511,595 akkamiin ramade? ( ragaalee asiin maxxananii jiraan laalaa)
2) Beeksisa hojii kana kan baase namoot mootummaan hin beekne kan jedhameef; mee rabbii jedhaati beeksifni waajjira mootummaa tokko gaazexaa mootummaa irratti beekkamtii mootummaatin ala, biyya Itoophiyaa keessatti bahe yoo isinin jedhan bishaaninuu liqimsituu laata?
3) WaajjirrI Maastar Pilaanii waggaa lama dura cufame jedhame Wiixata dheengaddaa banaa turuuun shakkii miti. Kana ammoo dhihotti ragaa qabatamaan as baafna.
Wayyaaneen lafa ummata keenyaa saamuunn hanqatee dhiinga obboleeyyan keenyaa dhugaa jirtu dhugaa Oromootitu joonjessaa burjaajessaa jira.


text:
Qondaaltonni waraana Iiraan akka jedhanitti, humni galaanaa isaanii Jum’aa boruu irraa eegalee guyyoota afuriif leenjii waraana galaana irraa Chaayinaa fi Raashiyaa waliin gamtaan geggeessuuf qophiin kan xumurame tahuu beeksisan.
Kaayyoon leenjii waloo kun nageenya sochii daldala addunyaa eeguuf kan yaadame akka taheefi, haaluma kanaan Leenjiin kun sadarkaa idil addunyaatti sarara galaanaa Markaboonni meeshaalee daldalaa fe’atan hedduun irra imalan, kanneen akka kaaba Garba Hindii fi Galaana Omaan keessatti kan geggeeffamu ta’uu ibsame.
Dubbi himaan Humna Galaana Iiraan Birgaadeer Jeneraal Abolfaziyuu Shikashii ibsa kenneen, sababoota gara garaatiin garba Hindii fi galaana Omaan irratti rakkoolee uumamaa turan ittisuuf leenjiin kun akkaan barbaachisaadha jedhe.
Haaluma wal fakkaatuun Ministeerri haajaa alaa Raashiyaa Sargee Laavroov gama isaatiin, biyyi isaa Chaayinaa fi Iiraan waliin shaakallii humna galaanaa geggeessuuf qophii kan xumurte ta’uu ibsuu isaa odeeyfannoon ni addeessa.


text:
Sagantaa CollegeBound Saint fi mula’ata isaa ni degertu? Yoo deebiin keessan ‘eeyyee’ ta’e isin silayyuu sagantaa kanaaf chaampiyoonii dha!
Akka Chaampiyoonaatti:
Hawaasa kee cimsuuf gargaari. Champiyoona Saganta CollegeBound Saint Paul ta’uuf har’a galmaa’i!
Yoo hawaasa keessan keessaa namoota CollegeBound Saint Paul tti fayyadamuu barbaadan wajjin kallattiidhaan hojjechuu feetan miseensa Saayiba Dhaaba Hawaasaa ta’a!
Saayiban Dhaaba Hawaasa kallattiidhaan maatiilee wajjin hojjechuudhaan qabeenyaa furtuu ta’anitti qajeelcha. Wantooti kun barnoota faayinaansii fi meeshalee, wantoota yeroo daa’imummaa fi tajaajila hawaasaa ka biroo dabalata. Saayiban Dhaaba Hawaasa gara warra saayiban fi gargaartotaa deemuu dhaan maatileen ijoollota isaanii kan CollegeBound Saint Paul tti galuuf ga’aa ta’an akka galmeessan gochuu dabalata
Akka Saayiban Dhaaba Hawaasa tti:
Tarreeffama shariika hawaasaa keessatti shariika hawaasaa ta’uuf Caalmaatti barachuu fi hojiirra oolchuu.
Gaaffilee?


text:
Zimbabwee, biyya ummata miliyoona 14 caalaa qabdu tun Afrikaa gama Kibbaatiin Laga Zaabeezii fi Limpooppoo jidduu jirti.
Bara 1965 Biritish jalaa baatee bara 1980 keessaa bilisummaa tana mirkansaniif. Hagasii achii Rooberti Gabriheel Mugaabeetti bulchuutti jira.
Mugaabeen biyya tana kophumatti baasee rigee bulchaa bahe.Jireennii biyya isaa gaduma deemaa ka maatii isaa oluma deema.
Kalee ammoo waan namii takkuma hin eeginitti tahe.Waraanii biyya sunii taanikii guurratee teessoo mootummaa isii Haraareetti baafate.
Pirezidaantiin Zimbaawee Rooberti Mugaabee haga ganna 40 biyya isaa bulchaa bahee ganna 93 gahee jennaan jaartii ufii, Grace Mugaabee dhaalchifachuuf itti aanaa isaa hujii irraa gusse.
Dhirsaa fi niitii pirezidantumaa walii dhaaltu tanatti ammoo barana dubbiin hin itti kasanne.Guyyaa kun hinuma dhufaa jedhee namuu quba hin qabaanne amma ammoo namuu argumatti jira.
Jireennii zimbaabuwwee ganna kurnya hedduutii asitti gaduma deema, caasaan fayyaa isii gargar haharcahe,filannoon isii abbaa dhabde, guddinnii isiilleen maquma bara 1980 isiin bilisoomtee jalatti hafe.
Dhiyoo tana keessaa namii garuma jabaatee hiriraaf karaatti yaa’e malee waan akkasiituu irra hin bahan.Gazexesitotallee afaan qaban.
Namii biyya isii isii miliyoonii hedduulleen biyyuma ufii keessatti ormaa tahee kaan biyya itti aanutti baqate.
Tun cuftii mootummaa pirezidaanti Mugabee diqqumallee hin munyuussine fuluma ufii jira.
Mugaabeen niitii ufii namilleen guddoo hin jaalannee Grace Mugaabee pirezidaantii tolfatee ufi dhaalchisuuf jedhee itti aanaa isaa irraa gussee jennaan hajajaan waraana biyya isaa Zimbaabuwee seeratti deebisuuf itti seene.
Piers Pigou, dhaaba mirga namaa qoratu, International Crisis Group keessa hojjata.Mootummaa Mugaabee fittee irra ejja jedha.
"Torbaan dabree fi dhiyoo tana keessaa wa jabaatanii jennaan wannii tahuu male taate.Itti seenaa jedhe jennaan namii woma akka taphaa sehe.Itti seenu dhiisii waan xeerraa isii bahuu hin seene.Dubbiin tun haga guddaan ammallee harkuma Mugaabe isaa jirti.”
Kalee qaraa taanikilee waraanaatti karaa gugurdoo teesso mootummaa Zimbaabuwwee Haraareetti baafate.Miilallee hin dhaabannee oduu himaan waraanaa zimbaabuwwee Major Genereal SB Moyo akkan jedhee namii waa jedhu dhabee afaan qabate.
"R.G Mugabe fi warrii isaalleen namaa qabaa tun waan sodaatan hin qabdu.Warra isa marsee wajala hojjachuun beekanitti wa yakke.Jara kanatti jireenna biyyaa qilee buuse.Warra kana seeraan himanna,” jedha.
Paartiin Mugaabee faatinuu itti aanaan pirezidaantii hujii irraa gussanii biyyaa bahe Mnangagwa akkuma seerilleen jedhu hujii ufiitti deebihuu hin dandahaa jedhee sabqunnamti hawaasaa irratti barreessite.
Taatullee akka ogeessii dhaaba International Crisis Group, Pigou jedhutti bulchiinsii jijjiiramuun qoftii ufumaan jireenna Zibmaabuwwee hin jijjiirtu.
"Wannii hagii guddoon harka paartii mootummaa kanatti bulchitu irra jirti. Itti aanaan pirezidaantii hujiitti hinuma deebi’aa jennee eeganna.Tun ammoo akka siyaasaa keessaa namii qooda qabaatu tolcha.Tun ammoo jireenna biyya tanaa karaa akka akkaatiin wayyeessuu dandeetti.
Jireenna biyya tanaa ganna hedduuf dhukkaahe mimmidhaassuuf waan hedduutti tahu male jedhaMugaabeen fi jaartiin isaa yo akkanaa maan tahahan re?Namilleen tanuma jechuutti jira.
Ogeessii siyaasaa yuniversitii Kent, Alex Magahisaa ammoo jaallan Zimbaabuwee jaala isaani kana bara jabaa akkanaatti lafumatti biraa hin yaa’an jedha.
"Wal dhaba bulchiinsa irratti wal dhadhabanii jaraayyuu dhibuu dandeettu tana dhiisuuf jedhanii biyyaa bahuu fa dandahan. Warrii maatii Mugaabeetiin harka wal keessa qabutti ammoo dubbiin jabaachuu hin dhabdu.”
Biyya tanatti wannii namii jechaa bahee ‘eeyee Mugaaeen dhuguma baanee’ warra tana dide ammoo ulee fi arraabaa hidhaatti guuran.Amma ammoo akkasii miti.Jabaan kaan adoo womaa hin beekin lafumaa kahee ‘baphi’ jedhee lafa dhahe.
‘Ta dabartu dabartee ta harkaa qabdan jabeeffadhaa ta dhuftu waliin eegannaa,’ baanan taan fakkaatti.


text:
Lola uummata Oromoo Walloo irratti baname ilaalchisee ibsa ABO
Related
Related Posts
- Lola Milishoota Affaariin Oromoo Walloo irratti Banameen, Oromoonni 5 Wareegamuu; 7s Madaa’uu | RSWO
Lola Milishoota Affaariin Oromoo Walloo irratti Banameen, Oromoonni 5 Wareegamuu; 7s Madaa’uu | RSWO Lola…
- Ibsa Gabaabaa Labsii Warraana Mootummaan Wayyaanee Uummata Oromoo Irratti Labsee
Ibsa Gabaabaa Labsii Warraana Mootummaan Wayyaanee EPRDF/TPLF Uummata Oromoo Irratti Labsee Raggasiisuuf jiru Mormuu ilaalchisuun…
- Mootummaan Itoophiyaa Lola Hin Barbaachisne Oromoo Irratti Geggeessuu Irraa Dhaabbachuu Qaba
Mootummaan Itoophiyaa Lola Hin Barbaachisne Oromoo Irratti Geggeessuu Irraa Dhaabbachuu Qaba (Ibsa ABO—Adoolessa 20, 2018)…


text:
Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydin erga muudamanii waajiira qabatanii guyyaa 100 keessatti hegeeree Amerikaa kan ilaaleen abdii akkasii qabaadhee hin beeku. Sababaan isaas biyyattiin deebitee fuul duratti tarkaanfataa jirti jedhan,. Kanaaf sodaa irra abdii akkasumas dukkana irra ifa filannee jedhan.
Baaydin kana kan dubbatan hiriira siyaasaa namoonni Kokoolaataa 315 keessa taa’uun Atlaantaa cinatti gaggeessan irratti ture.Hiriira kanas kan maallaqaan deggere koree biyyooleessaa kan Deemookraatootaa ture.
Demookraasiin uummataaf maal akka fayyadu mirkaneessitan jechuun Baaydin ennaa dubbatan kanneen konkolaataa 315 keessa jiran immoo fiingee kokolaataa iyyisisuun deggersa qaban ibsan .
Kokoolaataan kun hundumtuu bakka kokoolaataa dhaaban kan waaltaa Eneerjii Duluut isa magaala Atlaantaa Kaaba bahaa jiru keessa dhaabbatanii jiru.
Kutaa walgahiin kun keessatti gaggeeffamee Jorjiyaatti seenataroota lama filuuf marsaa lama filannoon kan keessatti gaggeeffamee yoo ta’u Demookraatonni barcuuma lama injifachuun lakkoobsa barcuuma seeneetaa paartilee lameeniif wal qixxee akka ta’u taasiisan.


text:
Mariin Raayyaa ittissa wajjiin Guyyaa hardha Masara Mootummaa keessatti Taasifame Nagayaan akka Goolabame
Mariin Raayyaa ittissa wajjiin Guyyaa hardha Masara Mootummaa keessatti Taasifame Nagayaan akka Goolabame Waajiri Itti Aana MM Dr Dammaqaa Mokoniin beeksiseera
“Guyyaa Har’aa Wanni Finfinnetti Tahe Nama Ajaa’iba!
“Humnoonni Hidhatan Tasa Lafaa Ka’anii Garagalcha Mootummaa Godhuuf Yaalan ja’amaa jira.
Kunis Karaa armaan Gadii Akka Tahe Himamaa jira.
1. Gareen Takka Gara Buufata Television fi Raadiyoo Biyyattii Qajeelun Tohannoo Ofii Jala Oolchun Yaada Mataa Isaanii Ittiin Tamsaasuu kan jedhu Yoo tahu.
2. Gareen Lammaffaa Gara Mooraa Masara Mootummatti Imaluudhan Mooraa Marsanii Muummicha Ministeera Buusanii Nama Isaan Fedhan Muuduf deemu tan Jettuudha.
3. Garee Nagaya Eegsisuuf Godina Addaa naannawa Finfinnetti Ramadaniitu Kafaltiin Nuuf Kennamu Gahaa miti jedhanii, Mindaan Gahaan Akka Isaanif Kafalamuuf Iyyannaa Dhiheeffachuuf Gara waajjira Muummicha Ministeeraa Dhufan. Jarri Dhufes Karra-Eegduu Mooraa Kiiloo 4 Meeshan Irraa Hiikamee Mariidhaf Gara Mooraa Galanii Marihachaa osoo Jiranuu Gareen Lammaffaa tan Hidhannoo Guutuu Qabdu Dabalataan Dhufan. Jarri Boodarra dhufe kun Hidhannoo Sakatta’amu fi Hiikkachuu diduun Waardiyaa waliin Walitti Bu’uun Jeequmsa Kaasuf Yaalan. Kanarraa kana Ka’e Rakkoon Akka Uumamtes Himamaa jira.
“Garuu Yaalin Hundi Hin Milkoofnef; Humni Nageenyaa Iddoowwan Buufata Miidiyaa fi Masara Mootummaa kanatti Ramadaman Humna Biraa Dabalatuudhan Ofirraa Deebisuu Dandahanii jiran.
Kana Males Qaamota Gurmaa’anii Yaalii Fonqolchaa Taasisan Qaqqabuu Dandahaniiru jedhan.
Kanaafuu Nageenyan Walqabatee Haallo Naannoo Masara Mootummaa jiru Tasgabbaahee akka jiru Namoonni ani Dubbise naaf Himanii jiru.
“Yaalin Kunis Fashaluu Isaa Odeeffannoo Qaburraa Naaf Qoodee jira.
“Hanga Ammaa Rakkoo Har’aa Kanaan Walqabatee Namoonni Shakkaman 150 ol tahan Tohatamuu Isaanis Dhagahamaa jira. Shakkamtoota Adamsuun Cimee itti Fufa Jedhamaa jira.”
#EBC ሰሞኑን ለተለያዩ ግዳጆች በአዲስ አበባ እና በአዲስ አበባ ዙሪያ የነበሩ የመከላከያ ሰራዊት የልዩ ሃይል አባላት ከጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ ጋር ተወያዩ፡፡
አባላቱ በውይይታቸው ወቅት የሀገር ግዳጅን ለመወጣት ሁሌም በስራ ላይ ብንገኝም በዘላቂነት ህይወታችንን የምንመራበት ሁኔታ አልተመቻቸልንም፡፡
ገቢያችን ዝቅተኛ በመሆኑ ህይወታችንን ለመምራት ተቸግረናል የሚሉ ሃሳቦችን አንስተዋል፡፡
ከዚህ በተጨማሪ በተቋሙ ውስጥ ያሉ አሰራሮች እንዲፈተሹም ያሉ ውስንነቶች ላይም በዝርዝር ተወያይተዋል፡፡
ቁጥራቸው ከፍ ያሉ የሰራዊቱ አባላት ለውይይት ወደ ቤተ መንግስት በሚገቡበት ወቅት የነበረውን የፍተሻ ሂደት እና የመንገድ መዘጋጋትን መሰረት በማድረግ በማህበራዊ ሚድያዎች ሀሰተኛ መረጃዎች መለቀቃቸውም ተገልጿል፡፡
ሆኖም እነዚህ የመከላከያ ሰራዊት ልዩ ሀይል አባላት እንደማንኛውም የህብረተሰብ ክፍል ከጠ/ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ ጋር ውይይት አድርገዋል፡፡
ጠ/ሚንስትሩም ለመከላከያ ሰራዊት ልዩ ሀይል አባላት ምላሽ ሰጥተዋል፡፡
የደሞዝ ጭማሪ እና የጥቅማጥቅም ጥያቄዎች በተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ይነሳሉ ያሉት ጠ/ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ መንግስት ችግሩን ለመፍታት የተለያዩ ጥረቶችን እያደረገ መሆኑን ተናግረዋል፡፡
የተለያዩ አጀንዳዎችን እያነሱ ህዝብ ወዳልተፈለገ ብጥብጥ እንዲያመራ እና ስጋት ውስጥ እንዲኖር የሚፈልጉ አካላት ይሄንን ለማድረግ አሁንም እንደማይቦዝኑ ጠ/ሚኒስትሩ አመልክተዋል፡፡
የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ጀነራል ዘይኑ ጀማል በዛሬው የአራት ኪሎ ሁኔታ ላይ የሰጡት ማብራሪያ
Listen to this. This is what happened today in #AddisAbaba palace. Some federals had a meeting with PM #Abiy. The meeting was all about how to improve salary and other benefits. #Ethiopia pic.twitter.com/EJsWJ9ewaN
— Frehiwot Negash (@FrehiwotNG) October 10, 2018
EBC የመከላከያ ሰራዊት አባላት ከጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ ጋር ተወያዩ፡፡


text:
Waajjirri kilaastara magaalaa Oromiyaa waltajjii gamaaggama raawwii karooraa bara 2013fi kallattii karoora bara 2014 irratti sektaroota magaalaa waliin Magaalaa Sabbataatti mari’achaa jira.
Pirezdaantii itti aantuufi Qindeessituun Kilaastara Magaalaa Oromiyaa, Aadde Caaltuu Saanii, Magaalonni giddu gala diinagdee fi sosochiin hawaasummaa jabaan keessa jiru waan ta’aniif misooma magaalaa Naannoo Oromiyaatiif xiyyeeffannoo addaa kenninee hojjachaa jira jedhan.
Sektaroonni magaalaa hundi qindoominaan hojii karoorfatan akka milkeessaniif, karaa koree gabaa tasgabbeessuufi qaala’insa gatii to’achuuf hundaa’ee yeroo gara garaatti karoora qabameen alatti haala yeroo giddu galeessa godhachuun qorannoon qoratamaa akka ture yaadachiisan.
Hoji dhabdummaa guddina magaalotaaf gufuu ta’u xiqqeessuufis hojiin gaariin hojjatamuu dubbatan.
Magaalota keessatti tajaajilli tola ooltummaa akka amaleeffamuuf lammiileen dhimma misooma magaalaa isaaniirratti miira aantummaan akka hirmaataniif sagantaan kenna tajaajila lammummaa milkaa’inaan raawwachuusaas himan Aadde Caaltuun.
Muuxannoon magaalota keessatti barana gama kenna tajaajila lammummaan galmaa’e gara baadiyyaattis akka babal’atuuf karoora bara 2014 keessatti xiyyeeffannoo argachuu akka qabus dubbatan.
Misooma kamirrattuu fayyadamummaafi hirmaannaa hawaasaa dabaluun milkaa’ina karoora sektarootaaf qooda ol’aanaa akka qabas jedhan.
Itti gaafatamaan Waajjira Kilaastara Magaalaa Oromiyaa, Obbo Mulgeetaa G/ Hiwot raawwii karoora bara 2013fi karoora bara 2014 irratti waraqaa qophaa’e dhiyeessaniiru.
Magaalonni bakka lammiileen baayyinaan jireenyaaf filatan, babal’ina magaalotaa faana rakkoo hoji dhabdummaa mul’atuuf furmaata kaa’uuf sektaroonni magaalaa carraa hojii uumuu irratti bal’inaan karoorfatu jedhan, Obbo Mulgeetaa.
Bara 2013tti sektaroonni magaalaa carraa hojii lammiilee miiliyoona 1fi kuma 50’f dhaabbiin uumuuf karoorfatan, gabaasni dhiyaate akka mul’isutti bara kana hojii kanaaf xiyyeeffannaa addaa kennameen namoota Miiliyoona 1 fi kuma 400 oliif carraan hojii dhaabbiin uumameera.
Raawwiin kun karooraa ol akka ibsameera. Gama biraatiin Magaalota keessatti bakkeen magariisuufi paarkiiwwaniif xiyyeeffannoo kennuun paarkiiwwaniifi bakki bashannanaa misoomsuun hojii gaariin hojjatamuutu ibsame.


text:
RSWO | WBO’n Eenyu? Kaleessa Eessa Ture? Hanga Yoomiitti Qabsaa’a?
Related
Related Posts
- RSWO: WBO Zoonii Kibbaa fudhatame
RSWO: WBO Zoonii Kibbaa fudhatame Tarkaanfii WBO Zoonii Kibbaan Loltoota MKIX irratti fudhatame: Marii Ajajaa…
- RSWO | Marii Hoogganaa WBO Konyaa Kaaba-Lixa Shaggar waliin Taasifne
RSWO | Marii Hoogganaa WBO Konyaa Kaaba-Lixa Shaggar waliin Taasifne RSWO | Marii Hoogganaa WBO…
- RSWO Ibsa Hoogganni Olaanaan ABO/WBO; OMN: Gorsaafi Kadhata Hordoftoota Amantaa Ortodooksiif
RSWO Ibsa Hoogganni Olaanaan ABO/WBO; OMN: Gorsaafi Kadhata Hordoftoota Amantaa Ortodooksiif Gochaalee hammeenyaa Oromoo Maccaa,…


text:
Seenaa Gabaabaa Obbo Taammiruu Qana’aa ( Turtii mana Dararaa Maayikalaawwii fi Qiliixoo)
Maqaa guutuu: Taammiruu Qana’aa Jallis
Lafti dhaloota: Oromiyaa, Wallagga Bahaa, Aanaa Eebantuu, Ganda Qeelloo.
Bara dhalootaa: A.L.H tti bara 1960 moota keessa kan ta’e
Haala Maatii: Abbaa ijoollee jahaa fi walumatti maatii saddeet kan bulchan
Hojii: Qotee bulaa
Haala Siyaasaa: Miseensa KFO
Ebla 25, 2018 (Qeerroo) — Jaalala biyyaa kan qabanii, Uummata Oromoo naannichaa biratti fudhatama guddaa kan qabanii fi Oromummaa isaani baay’ee kan jaallatan akka ta’e jiraattonni naannichaa dhugaa bahu. Kanumarraa kan ka’es Dhiibbaan garaa garaa mootummaa biyyattii irraa maqaa hidhata ABO qabda jedhuun yeroo hedduuf irra gahaa kan ture akka ta’es ni beekama. Dhugaan jireenya isaanii garuu nama nagaafi Qotee bulaa Maatii isaanii saddeettanii fi firoottan isaanii jiraachisuu fi jireenya isaanii mo’achuuf jecha oliif gadi kaachaa turani dha.
Haa ta’uyyuu malee, Nagaa Dhalattoota Oromoo jeequuf jecha kan ciisa hin qabne Mootummaan wayyaanee; guyyaa gaafa Bitootessa 16, 2008 A.L.H halkan keessaa sa’aa 10 irratti mana jireenya isaanii achuma ganda Qeellootti argamutti dhaquun waraana wayyaanee 200 fi isaa oliin dhukaasa guddaa irratti uumuun maatii fi naannoo jeequun, maatiisaa hunda haadha warraa dabalatee reebicha hamaa irraan gahani; daa’ima xiqqoo siree irraa darbatanii lafatti dhidhiituun; isas reebaa fi lafarra gototaa gara kaampii waraanaa Guttinitti argamu geessuun isa boodas gara mana Kaampii waraanaa Naqamtetti argamutti reebicha hamaa hanga lafeen dugugguruu dugdaa (spinal cord) miidhamutti reebani. Kanaan boodas gaafa Bitootessa 19 halkan qixxee akka lafa isaan dhaqatan hin beeknetti harkaafi miilla isaanii takaaluun namoota nagaa gandicha keessa jiraatan 16 hidhata cimaa waliin qabdu jedhanii walumaan gara mana dararaa Maayikalaawwii isa lafee Ilmaan Oromoo hedduu alanfateetti geessani.
Sabboontonni obbo Taammiruu waliin hidhata qabdu jedhamanii Aanaa Qeelloo irraa qabamanii isaan waliin gara Mana dararaa Maayikalaawwiitti geeffamanis:
- Obbo Margaa Dabaloo
- Obbo Qanaatee Raggaasaa (Lukti isaanii lamaanuu reebbicha hamaa mana dararaa Maayikalaawwiitti irratti ta’een kan laamsha’ee fi guutummaatti gargaarsa namaa malee socho’uu kan hin dandeenyee fi taa’uullee kan hin dandeenye)
- Obbo Battaa Guttaa
- Obbo Masmmoo Baqqalaa
- Obbo Tolaa Bayyanaa
- Obbo Dhaabaa Fiqaaduu
- Obbo Wandimmuu Taasisaa
- Obbo Mangistuu Tashoomaa
- Obbo Tafarraa Margaa
- Obbo Dassaalany Dureessaa
- Obbo Shaambal Bukkee
- Obbo Magarsaa Guutuu
- Obbo Taaddalaa Galataa
- Obbo Badhaasaa
- Obbo Tsaadiquu
- Obbo Bojaa fi kanneen biroollee ni jiru.
Achittis mana duukkanaa Saayibeeriyaa jedhamuun beekamu lakkoofsa–8 keessatti baatii afur guutuu dararaa suukkanneessaa fi ilma namaaf hin malle irratti raawwatameera. Dararaawwan qorannoo wajjin wal qabatee Obbo taammiruu irratti raawwataman keessaa:
Halkan keessaa sa’aa 6:00 irratti qorannoof si barbaanna jechuun gara mana qorannoo geessuun reebicha hamaa erga irraan gahaa turanii booda waraqaa sobaan qindaa’ee maqaa ilmaan Oromoo baay’ee irra jiru irratti waliin yakka shororkeesssummaa raawwachaa akka turtan kan ibsu kanarratti mallatteesi jedhanii rasaasa afaan keessa kaa’uun doorsisaa turan. Isaanis eenyummaa maqaa namoota tarreeffamanii sana waan hin beekneef mallatteessuu didaniiru.
Kanarraa kan ka’e Caamsaa 15,2008 A.L.H tti “siin si hin ajjeefnu garuu akka ati hin duunee fi hin jiraanne sin goona” jechuun qorataa maqaan isaa Woldemikaa’el Tinsaa’ee Haftoom jedhamuun hidhaa dararaa lakkoofsa-8 jedhamee beekamu hidhuun, Mismaara dammeessa’e (rusted) lakkoofsa 11’n luka isaa mirgaa quba moggee fi arfaffaa giduu waraanuun keessa dabarsuun Xaawulaa wajjin walitti rukutanii qabsiisuun achitti qaamasaa guutummaatti asiif achi raasuun manni qorannichaa galaana dhiigaan guutee; kana booda gaafa mismaarichi buqqa’uu didu meeshaa mertilow jedhamuun keessaa buqqisuun itti xaphachaa ture.
Dararaa kana booddee hatattamaan gara mana yaalaa xiqqaa mana hidhichaa keessa jirutti geessani. Ogeessonni yaalii godhanis humnaa ol waan ta’eef gara hospitaalaa akka deemu itti himani. Isaanis gara hospitaala “ Police Hospital” jedhamu geessuun hanga gaafa himanni irratti banamee gara mana hidhaa Qiliinxoo geeffamanitti achuma ciisanii yaalamaa turan.
Erga mana hidhaa Qiliinxootti darbaniis dhibeen isaanii daran itti hammaannaan yaalii argachuuf gaaffii dhiheeffachaa turanis hayyama mana yaalaa deemanii yaalamuu dhorkamanii baatii tokkoof utuu hin yaalamiin turaniiru. Yeroo kanatti dhibeen isaanii itti cimee qaamni isaanii iddoon waraaname Mala’uun, Hirriba isaan dhowwee halkanii fi guyyaa boqonnaa tokko malee gubachaa turani. Baatii tokkoo boodas gara Poolis Hospital geeffamanis dhibeen isaanii yaalamuu hin dandeenye. Kana booda gara “Ethio-Canada Hospital” geeffamuun Dhibeen isaaniis qorannoon isaanii akka mul’isutti mismaarri isaan ittiin waraanaman suni kan dammeessa’eefi Baakteeriyaan (pathogenic bacteria)’n kan faalame waan ta’eef dhibee dhiiga qal’isuu fi Furdisu isaan qabsiiseera. Kun immoo sirna marsaa dhiigaa jeequun, dhiigni somba keessatti akka kuufamu godheera. Dabalataanis dhibee onnee fi sirna hargansuuf isaan saaxilee jira. Kunis Umurii isaanii guutuu takkaan Qoricha dhiiga furdisu takkaan immoo kan qal’isu fudhachaa akka jiraatan dirqama itti ta’ee jira. Kunillee kan ta’u yaalii ji’a ji’aan utuu wal irraa hin citiin hospitaalicha deemuun dhiiga isaanii sakattaasisuun sadarkaa dhukkubichi irra jiru yoo beekuu danda’ani.
Dhumarrattis yaalii isaanii Hospitaala “ Xuqur Ambassaa”tti akka hordofan godhame. Ogeeyyiin fayyaa Hospitaalichaas dhibichi kan hin fayyamneefi Umurii guutuu akkuma armaan olitti jedhame hordoffii fi yaalii wal irraa hin cinne akka barbaachisu itti himan. Yaalii kanas utuma mana hidhaa Qiliinxo keessa jiranii yaalamuu jalqabani. Kaffaltiin qorannoo kanaaf godhamu guddaa ta’uuniifi yaaliin kun kan argamu hospitaalicha qofa keessa ta’uun immoo dhibee isaanii daran hammeessee jira.
Yeroo ammaa jechuunis dararaa suukkanneessaa waggaa lamaa booda gaafa 3/7/2010 A.L.H tti himanni isaanii adda cituun guyyaa itti aanu mana hidhaa qiliinxoo irraa gadhiifamanii gara maatii isaanii saddeet waggaa lamaaf rakkoo garaa garaan waxalamaa turanitti makamaniiru.
Mana hidhaa irraa hiikamuun isaanii nama gammachiisus, dhibeen isaanii duraan karaa mana hidhichaa yaalamaa turan kana booda ofiin of yaalchisuun dirqama waan ta’eefi qabeenyii fi humni ittiin baasii mana yaalaa danda’an waan hi jirreef yaaddoo guddaa keessa isaan galchee jira.
Obbo Taammiruun sababaa dhibee kanaan kana booda Hojii isaanii idilee duraanii (Qonnaa) itti deebi’anii hojjetanii Dhibee isaanii kanaaf yaalii gahaa argachuus ta’e maatii isaanii jiraachisuu kan hin dandeenyee fi Maatiin isaaniis Hojjetanii of of jiraachisuu hin danda’ani.
Yeroo itti namoonni addunyaan garaa garaa keessa jiran sababii yakkaatiin to’annoo seeraa jala galanitti kaan hafee mirga maqaa himachuu dhiisuu illee ni qabu; biyya nuti biyya jennee keessa jiraannu kuni garuu dararaan suukkanneessaa akkasii ilmaan Oromoo Oromummaa isaaniitiin qofa yakkuun daba akkasii seenaan hin daganne irratti raawwatamaa jira.
Mootummaan biyyattiis Manni dararaa Maayikalaawwii jedhamee beekamu bara Mootummaa Dargii yakki dhala namaaf hin malle lammiilee biyyattii irratti kan raawwatamaa turee, Ofii garuu yakka kamiyyu akka hin raawwanne fakkeessuun manni dararichaa akka cufamu Uummata afaan faajjessaa jiru. Yakki Mootummaan TPLF Uummata Oromoo Mana dararichaatti ugguruun raawwachaa jiruuf garuu Seenaan Obbo Taammiruu fi kanneen biro ragaan ni mul’isa.
Yakkooleen Mootummaa kanaan mana Dararaa Maayikalaawwiitti ilmaan Oromoo irratti raawwataman keessaa: Ilmi Oromoo Aangawoota Tigiree Dhimma nageenyaan Gudeeddamaniiru, Dubartoonni Gudeedamaniiru, Qaama saalaa dhiiraa irratti Bishaan rarraasuu, Qoratamaa irratti Fincaa’uu, Mormaa gadi awwaaluu, Daa’imman Umuriin isaanii itti gaafatamummaa seeraaf hin geenye illee sababii Oromummaa isaaniitiin qofa dararamaniiru, Namni tokko garee qorattootaa jahaa fi isaa oliin reebamaa qoratamaniiru, Sagaleen qoratamtootaa akka hin dhagahamneef qorannoon hanga halkan keessaa sa’aa 9 fi 10 gaggeeffamaa tureera fi kanneen biroollee ni jira.
Kanaafuu, Hawaasni Oromoo marti mootummaan biyyatti Sanyii murna bucuu Tigireen gaggeeffamu maqaa shororkeessummaa jedhu dahoo godhatee ilmaan Oromoo nagaan jireenya isaanii gaggeessan irratti yakka duguuggaa sanyii, dhiittaa mirga dhala namaa raawwachaa jiru hubatee; yakka isaanii kana addunyaatti mul’isuun, sabboontotaa Oromummaan yakkamanii mana dararaa kana keessatti miidhamanii bahan Kanneen akka Obbo Taammiruu Qna’aa kana gama barbaachisaa ta’een deeggaruu fi cinaa dhaabbachuu qaba.


text:
Caamsaa 13,2012 TOI– Naannoo Oromiyaa Godina Wallagga Bahaa Aanaalee Shan keessatti Hoomaa Awwaannisaa Mul’ate Ittisuuf hojjetamaa akka jiru waajjirri qabeenya uumamaa Godina Wallagga Bahaa beeksiise.
Hoomaan Awwaannisaa kun Aanaalee Gonicha keesstti argaman kanneen akka Waamaa hagaloo, Bonayyaa Boshee, Gobbuu Sayyoo, Diggaa fi Gudayyaa Biilaatti mul’achuu kan himan waajjira Qonnaa fi Qabeenya Uumamaa wallgga Bahaatti Dursaa Garee sanyii biqiltuu fi kunuunsaa kan ta’an Obbo Fantaa Assabaati.
Hanga ammaattis balaa kan hin dhaqqabsiinee ta’uu himuun ,Uummannii mala aadaan of irraa ittisuuf yaalii taasisaa jiraachuu himaniiru Obbo Fantaan.
Aanaa Waamaa hagalootti Hoomaan Awwaannisaa kun Caamsaa 9 fi 10 bara 2012 tti gandoota shan keessatti mul’achuu kan himan immoo Itti gaafatamaa waajjira Qonnaa fi Qabeenya UUmamaa Aanaa Waamaahagaloo kan ta’an Obbo Darajjee Lammaati. Hojjettoonni Mootummaa, Qonnaan bultoonnii fi Jiraattoonni Magaalaa waliin ta’uun naannoo isaanii irraa dabarsaanii jiraachuus himaniiru obbo Darajjeen.
Aanaa Bonayaa Bosheettis hoomaan Awwaannisaa gandoota Saddeet keessatti mul’atee kan turee fi uummanni maloota aadaan ofirra dabarsuu himu Hoogganaan waajjira Qonnaa fi Qabeenya Uumamaa aanichaa Obbo Darajjee Taaddasaa.NGandoota kanneen irraa mala aadaan haa darbuyyuu malee Hoomaan Awwaannisaa kun deebi’uu mala sodaa jedhuun qonnaan bultoonni fi ogeessonni qonnaa si’oominaan eegaa akka jiranis himaniiru Obbo Darajjeen.


text:
Obomboleessi Jebii Jaappaan keessatti badii dhaqqabsiise
Waggaa 25 keessatti bubbeen cimaa Jebii jedhamu Jaappaan keessatti ka'ee yoo xiqqaate lubbuu namoota 9 galafateera.
Bubbeen Jebi lixa biyyiitti kan akka magaalaa gurguddoo Kiyotoofi Osaakaa rukutee badii guddaa dhaqqabsiiseera.
Daandiin xiyyaaraa, baburaafi bidiruu hojii yoo dhaabaniyyuu, buufata xiyyaaraa Osaakaa keessa imaltoota kumaan lakkaa'aman balaa jalaa baqachisuun danda'ameera.
Bubbeen kun hir'isaa gara kaabaatti socho'aa jiraatus jiraattonni garuu lolaafi sigigoo lafaa irraa akka of eggataan akeekkachiisameera.
Roobii irraa eegalee jiraattota miiliyoona 1.2 oliif gorsitoonni baqannaa ramadamaniiru.
Dhaabbatni To'annaa Ibiddaafi Balaa akka jedhutii dirqama yoo hin taaneyyuu jiraattoota 30,000 ol ta'an akka baqataniif ajaji cimaa kennameera.


text:
Prezidaantiin Ertraa Isaayyaas Afawarqii daw'annaan hojii gidduu kana Itiyoophiyaa keessatti Gaggeessan biyyonni lameen toora adda addaan walta'iinsa tolfataniif waltajjii walitti dhufeenyaa akka uumuu dubbi himaan ministrii haajaa alaa Itiyoophiyaa Dinaa Muftii ibsanii jiru.
Wal waraansa yeroo dheeraa booda fi calliinsa yeroo fudhatee booda waggootii darban lama keessatti hariiroon tolfame isa ture sana jijjiruun ibsameejira.
Gam lameen gidduu sadarkaan nagaan irra jiru hanga barbaadamee hin guddanne jedhamuus hariiroon hogganoota lameenii isa gara fuula duraaf bu'uura ta'a jechuun Obbo Dinaan ibsanii jiru.
Gama kaaniin lammiwwan Itiyoophiyaa Saawudii,Tanzaniyaa fi Jabuutii keessatti rakkataa turan 993 torbanneen darban 3 keessatti biyya ofiitti deebi'uun ibsameera jechuun Mallaskaachoo Ammahaa gabaasee jira.


text:
Guraandhala 22/2016 Godinaalee Bahaa Oromiyaa keessatti Warraaqsii Biyyooleessa Oromiyaa FXG haalaan jabaachuun itti fufee Olee. Ilmaan Oromoo Qeerroo Oromoo Hasan Abdallaa dabalatee hedduun Wareegaman, Ilmaan Oromoo Harargee Bahaa fi Harargee Lixaa irratti jumlaan Madeeffaman.
Godina Harargee Bahaa Aanota akka (Gaaraa Muldhataa, Magaalaa guraawaa, Magaalaa Furdaa, Calanqoo, Laaftoo, )Warraaqsaa FXG haalaan finiinsuun alaabaa ABO faajjii qabsoo bilisummaa Oromoo balaliisuun wayyaanee fi ergamtoota ishee OPDO refatuu guddaa keessa galchan, waajjiroota OPDO Odonaata kana keessa jiran illee barbadeessaniru. Magaalaa Furdaa keessatti waajjira poolisaa fi waajjiraa bulchiinsaa dhiiguun hojiin ala godhani, mootummaan wayyaanee kuftee jirachuu ifatti muldhisaniiru. Mootummaan wayyaanee warraaqsaa kana dura dhaabbachuuf waraana agaazii uummata irratti bobbaasuun namoota hedduu rasaasan madeessuun hedduu immoo wareegee jira. Wreegamuun gootota Oromoo kaan lafa kaasee FXG itti hammachuun itti fufe oleera.
Godina Harargee Lixaa Aanota akka (Machaaraa, Daaroo Labuu, Baddannoo,Galamsoo, fi gandoota baadiyyaa hang a magaalaatti) warraaqsii finiinee olee jira. Goototni Qeerroon dargaggootni Oromoo Magaalaa Machaaraa, Baddannoo fi Galamsoo uummata Oromoo cufa dammqasuun warraaqsaa ajaaiba gaggeessuun seenaa boonsaa galmeessan alaabaa ABO fajjii qabsoo bilisummaa Oromoo olqabanii dhaabuun, alaabaa garboomsaa kan OPDO fi wayyaanee barbadeessan. Gootichi Oromoo Alaabaa ABO faajjii walabummaa uummata isaa keessatti olqabee dhaabee Qeerroo Oromoo Hasan Abdallaa bara baraan seenaan ni yaadata. Agaaziin wayyaanee rasaasa irratti roobsuun dargaggoo Oromoo Hasan Abdallaa Warreegduus seenaan isaa bara baraan jirata. Wareegamuun goota kanaa immoo ilmaan Oromoo kumootaan lakkaaaman manaa baasee sochii warraaqsaatti akka makaman godhee jira. Warraaqsaa guyyaa haraa Harargee Lixaa keessatti gaggeeffameen ilmaan Oromoo hedduun madeeffamuu fi hedduun wareegamuun ifa taee jira kanneen wareegamaan keessa gootichi dargaggoon qeerroon Oromoo Hasan Abdallaa isa tokko yoo tauu kanneen madeeffaman hedduu tauun beekamee jira.
Kanneen wareegaman keessa :
1. Dargaggoo Qeerroo Oromoo Hasan Abdallaa kan suuraa isaa argitan kun magaalaa Machaaratti wareegame.
Guyyaa haraa ilmaan Oromoo Harargee Lixaa keessatti rasaasa Agaaziin Madeeffamanii yeroo amma hospitaala Galamsootti argam,an keessa kanneen maqaa argannee jirru:
1. Daaima Gaaddisaa Idiris harargee Bahaa Calanqoo umriin isaa ganna 9 kan tae.
2. Ibraahim Ziyaadi morma isaa irra kan rukutame Harargee Lixaa
3. Kalifaa Xaahaa Harargee Lixaa adda isaa irra kan rukutame,
4. Muftii Ahimed Harargee Lixaa dugdaa kan ruktame
5. Zannabaa Margaa Harargee Lixaa
6. Faysaal Ahmed Harargee Lixaa Milla irraa kan rukutame,
7. Hajii Abdurraman Harargee lixaa harka isaa irra kan rukutame
8. Saafii Abdulkarim Harargee lixaa Milla irra kan rukutame,
9. Shamarree Darartuu Muhaammed Harargee Lixaa milla ishee irra kan rukutamte
10. Firoomsaa Muhaamed Harargee Lixaa Milla isaa irra kan rukutame.
11. Ashiraafudiin Dabaraa Harargee Lixaa milla isaa irra kan rukutame.
12. Miftaa Ahmedi Harargee Lixaa adda isaa irra kan rukutame
13. Gaaddisaa Muhaamed Harargee Lixaa milla isaa irra kan rukkutame.
14. Obsaa Mohaamed Harargee Lixaa garaa isaa irra kan rukutame,
15. Munira Mohaammedi harargee Lixaa morma isaa irra kan rukutame
16. Baabbii Ayinaaleem Harargee Lixaa morma irra kan rukutame,
17. Abbuu Liimaan Harargee Lixaa gateettii irra kan rukutame dabalatee ilmaan Oromoo hedduun jumlaan kan Wayyaaneen rasaasa irratti roobsaa oltee yeroo amma hospitaala Galamsootti guuramanii duaaf jireenya gidduutti kan argaman tauun hubatamee jira. Hallii kun daran uummata Oromoo qabsooo bilisummaa isaatti onnaachiisuun halkan kana illee guutummaan harargee Lixaa fi Harargee Bahaa haala ulfaata keessa jiru Warraaqsii itti fufe!!


text:
‘Dhiittaan mirgoota namoomaa ji’a ja’an darban Tigraayitti raawwataman callifamee ilaalamuu hin qabu’-Aministii Internaashinaal
Anga’oonni Afriikaafi addunyaa sababa waraana geggeeffameen dhiittaa mirgoota namoomaafi kabajamuu dhabuu seerota deeggarsa idil-addunyaa baatiiwwan jahan darbaniif Naannoo Tigraay goolaa ture ilaalchisuun dubbachuu qabu jedhe Aminastii Intarnaashinaal.
(bbc)—-Waraanni Sadaasa 4, 2020 erga eegalee as, namoonni kumaatamni ajjeefamanii, kuma dhibbaan kan lakkaa’aman immoo biyyuma keessa qe’eerraa buqqa’anii jiru.
Kuma 60 ol ammoo Sudaaniin da’oo godhachuuf garasitti baqataniiru.
Aminastii Intarnaashinaal fi dhaabbileen biroos dhiitaa mirgoota namoomaa yakka waraanaa dabalatee sarbama namummaa ta’uu malan irratti ragaa hedduu walitti qabanii akka jiran ibsa dhaabbatichi.
Dubartootaa fi shammarran irratti miidhaa saalaa, gudeeddii gareedhaan ta’uun loltoota Itoophiyaafi Eertiraatiin raawwataman irrattis gabaasonni jiru jedha Aministiin ibsa isaa kanaan.
‘‘Erga lolli eegalee ji’oonni jaha darbanii, sarbama mirga namoomaa ga’eefi seeronni deeggarsaa idil-addunyaa cabuu agarsiisuuf ragaan jiraatus, Gamtaan Afriikaas ta’e Dhaabbanni Mootummoota Gamtoomanii dhimmicha irratti deebiin kennan haala nama naasisuun ga’aa hin turre,’’ jedhani Deproos Mucheenaa, daayirektarri Aminastii Intarnaashinaal kan Bahaafi Kibba Afriikaa.
‘‘Manni Maree Nageenyaa UN haala hammaataa Tigraay keessa jiru irratti yaaddoo qabu ibsuuf yeroo itti fudhatee ture. Gamtaan Afriikaafi mootummoonni naannoo sana jiran yakka waraanaafi sarbama mirgoota namoomaa irratti raawwatameef wanti godhan badaa hin jiru.’’
Miidhama gama hundaan
Mootummaan Itoophiyaa gara Tigraay deemnee himannaa sarbama mirgoota namoomaa ga’e jedhame qulqulleeffachuuf waamicha Aminastii Intarnaashinaal irraa dhiyaate fudhachuu didee, akkaataa naannicha waliin wal-qunnaman ammas ulfaataa ta’ee jira jedha Aministii Internaashinaal.
Haata’u malee, xiinxala suuraawwan saatalaayitiifi viidiyoowwan adda baasuu dabalatee, maloota garagaraatti fayyadamuun yakkoota raawwataman irratti ragaa walitti qabanneerra jedha ibsi dhaabbatichaa.
Dabalataanis lammiilee naannoo Tigraayi jiraniifi baqattoota Sudaan Bahaa jiran bilbilaafi qaamaan argamuun dubbisnee jirra jedheera.
Ajjeechaawwan raawwataman keessaas, Lixa Tigraayi, Maayi_Kaadraa keessatti Sadaasa 9-10 gidduutti ajjeechaa siiviilota dhibbaan lakkaa’aman irratti loltoota kan loltoota TPLF’n raawwatameera jedhameefi isa hordofuun dhalattoota Tigraayi irratti aggaammatamuun namoonni hedduun ajjeefamuufi qabeenyi saamamuufi jumlaadhaan hidhamuu gabaasonni naga’aniiru jedha, Aminastiin.
Sadaasa 28-29 gidduu, loltoonni Ertiraa jiraattota dhibbaan lakkaa’aman Aksuum keessatti ajjeesuu bareen jira, kunis ‘yakka namummaa irratti raawwatamuun’ qixadha jedha.
Adwaa keessattimmoo jedha Aminastiin, gaafa Eebla 12, 2021 namoota nagaa irratti adda osoo hin basin dhukaasuun nama sadii ajjeesanii 19 kan ta’an madaa’aniiru.
CNN waliin ta’uun hojii hojjenneen ammoo, Amajjii 15, 2021, dhiyeenya Aksuum bakka Maahibara Degoo jedhamutti loltoota Raayyaa Ittisa Biyyaa Itoophiyaatiin namoonni ajaja mana murtii malee jumlaadhaan ajjeefamuu adda baafanneerra jedheera.
Erga Tigraayi keessa akka sochoo’aniif hayyama argatanii boodallee, dhaabbileen idil-addunyaafi miidiyaaleen achi deemuun waan nuti jechaa turreefi gabaasota dhiittaa mirgoota namoomaa haaraafi hamaa ta’an gabaasaa turani.
Himannaawwan kanneen keessaas, Lixa Tigraayi naannoo Humna Addaa Amaaraa fi Faannoo akkasumas milishaa Amaaraatiin to’atamee jiru keessatti duguuggiin sanyii raawwatameefi humnaan namoota kumaatama kudhaniin lakkaa’aman qe’eesaaniirraa buqqisuun ni eeramu.
Aminastii Intarnaashinaal himannaawwan kunneen ofiin adda baasuu danda’uu baatus, qorannoo geggeessuu itti fufas jedhe.
Dabalataanis, dirqisiisanii gudeeduufi miidhaan saalaa wal-qabatan dubartootaafi shamarran Tigraayi irratti xiyyeeffachuun guutuu Tigraayitti raawwatamaa turaniiru.
Gabaasni dhiyeenya kana eejansiiwwan UN fi dhaabbilee miti mootummaa birootiin dhiyaateen akka jedhanitti, ‘‘miidhaa dubartoota irratti ga’aa jira jedhameefi gargaarsi ammeentaa miidhaa raawwateen qaqqabaa jiraachuu hafuusaatiin hedduu akka rifatan,’’ agarsiisu.
Kun akkuma jirutti, eejansiiwwan gargaarsaa akka jedhanitti, hoospitaalonniifi dhaabbileen fayyaa Tigraayi keessa jiran akka haleelamniifi saamamanidha.
“Dubartoonni Tigraayi osoo addunyaan argaa jiruu miidhaan saalaa irra ga’aa jiraachuun waan haalamu miti. Hoospitaalonniifi dhaabbileen gargaarsaa akka isaan hin gargaarreef ammoo, dhiyeessiin addaan cite meeshaaleen ga’aa ta’anis hin jirani,’’ jedhani Deproos Mucheenaa.
Gargaarsi namoomaa danqamuufi soda beelaa
Qaamoleen waraana Tigraayi kanarratti hirmaatan hundi gargaarsa namoomaaf karaa akka saaqaniif Aminastii Intarnaashinaal wayiwaataa ture. Eebla 27 irraa kaasee jijjiiramni jiraachuu kan hime UN, ‘‘haalli Tigraayi keessa jiru ammas yaaddessaa ta’uufi qaamoleen gargaarsaa yeroodhaan gargaarsa qaqqabsiisuuf rakkaachaa jiru,’’ jedhee ture.
Dhuma ji’a Bitootessaarra dhaabbanni arjoomaa ‘Médecins Sans Frontières (MSF)’ jedhamu yaaliin ergama gara Maqaleetti gochuuf ture yeroo lama haala badaa ta’een duraa dhaabsifameera.
Jalqaba wayita dhaabsifamanitti, loltoonni daandii biratti namoota osoo manni murtii irratti hin murteessin jumlaan osoo ajjeesanii argani, fageenya gabaabaan boodas loltoonni konkolaataa MSF dhaabsisuun konkolaachisaa lammii Itoophiyaa harkisanii buusuun qabannoo qawweedhaan erga rukutanii booda ajjeesuuf itti dhaadatani, akka gabaasni Aminastii jedhutti.
Naannolee qonnaa Tigraayi keessa jiranirraa ummanni akka buqqa’u godhamuun, midhaan maasiirra ture barbaadaa’uufi kan kuusaa keessa ture saamamuun isaanii, UN fi qaamoleen biroos hanqinni nyaataa ‘‘hammaataan’’ mudachuurra darbee, beelli mudachuu danda’a jechuun akeekkachiisaa turani.
Kun osoo jiruu, hokkoriifi walitti bu’iinsi keessumaa Naannolee Amaaraa, Beenishaangul Gumuz fi Oromiyaa keessatti namoota siiviilii irratti aggaammates yaaddeessaadha jedheera ibsi dhaabbata mirga namoomaa kun.
Naannoo Amaaraatti iddoowwan Cilgaa, Godina Shawaa Kaabaa fi Godina Addaa Saba Oromoo keessatti haleellaawwan mudataniin alatti, Beenishaangul Gumuz Godina Matakalitti haleellaan hidhattootaan raawwatameera.
Godinaalee Lixa Oromiyaa keessattis Sadaasa 2020 irraa kaasee hidhattoonni dhalattoota Amaaraa irratti haleellaa raawwachaa turani jedheera gabaasichi.
“Qorannoon walabaa idil-addunyaa geggeeffamee himannaan sarbama mirgootaa qaamolee hindaan raawwatamaniiru jedhaman adda ba’uun, warreen balleessan seeratti dhiyaatanii yeroo itti aanuuf wanti akkasii iddoo akka hin qabne ittiin barsiisuun barbaachisaadha,” jedhani Deproos Mucheenaa.
“Haata’u malee deebiin idl-addunyaa akkuma kanatti qabbanaa’ee itti fufa taanaan, haalli hammaataa amma jiru daran itti fufee to’annoon ala carraan itti ta’uuf malus nijira,” jedhaniiru daayirektarri kun.


text:
Bar- tokko biyya keenya keessa qonnaan bulaa tokkotu ture. Qonnaan bulaan kun, horii (lowwan) dhibbaa ol qaba ture. Waan kana ta’eef akka aadaa naannoo’saatti garaacha uffateera.Kunis mallattoo qabeenya guddaa qabaachuusaa kan argisiisudha. Qonnaan bulaan kun baruma baraan korma qalee nama waamee, sambata dhaabbata ture. Sababiin isaas Sambatni sooressa akka eeguuf, kan hin qabne’mmoo qabeenya kenna … Continue reading “Korma Sambataa”
Month: March 2017
Aadaan maal akka ta’e jecha gabaabaadhaan ibsuun rakkisaadha.Ta’us garuu aadaa jechuun amala yookaan akkaataa sabni tokko ittin walii wajjin jiraatudha.Haala jiruuf jireenya saba tokkoo jennee ka’us ni dandeenya.Akkasumaas eenyummaan saba tokko kan ittiin beekamu afaaniifi aadaa isaatiinidha.Akkaataa uffannaa,nyaata,dhugaatii,gaddaafi gammachuu,fuudhaafi heerumaa,Waaqeffannaafi akkaataa ittiin bulmaata isaanii hundinuu qabiyyee aadaati jechuun ni danda’ama. Sabni Oromoos, Akkuma saba biraa, … Continue reading SIIQQEE
Biyyi addunyaa irraa yeroo jalqabaaf daldala garbaa mormitee akka dhaabbatu kan goote biyya - Ispeenidha Biyyi addunyaa irraa yeroo jalqabaaf adabbiin du'aa (death penality) akka hafu kan labsite biyya – Venezuweelaadha. Biyyi addunyaa irraa yeroo jalqabaaf qarshii waraqaa irratti maxxansiifte biyya – chayinaa (song dynasty) Biyyi addunyaa irraa yeroo jalqabaaf Teembira poostaa (post stamp) kan … Continue reading Kana Beektuu?
Ummanni karrayyuu Naannoo Oromiyaaa, Godina shawaa bahaa Aanaa Fantallee keessatti argamu. Oromoon Karrayyuu Uummata Aadaaa isaa Jaalattuu fi Horsiisee Bulummaa baroota Gidiraa fi Cunqursaa hedduu dabarsuun hanga ammaa Aadaalee duudhaa fi Sirna Gadaan Walbulchaa jiraatuun isaanii ni beekama. Heerotaa, Aadaa Duudhaa Sirna Gadaa oromootiin hanga ammatti kan bulaa jiru yoo ta’u, naannoleen isaaan daangeessu, Gara … Continue reading Waa’ee Oromo karrayyuu kana beektuu?
Yaadaan bilshaachuufi beekumsa qabaachuun sochii hojii keenya guyyaa hundumaa keessatti baayi’ee barbaachisaadha.Dandeettii ogummaa erregaa( mathematics) qabaachuun ijoolleefi namoota gurguddaaf akkasumas hawaasa keessatti hojii hojjechuuf jireenya isaaniif barbaachisaadha.Dandeettii erregaa qabaachuuf carraaquun mana barnootaa keessatti milkaa’in fiduu danda’a.Ijoolleen utuu mana barnootaa hingalin beekumsa erregaa yoo qabaatan, yeroo mana barnootaa galan milkaa’ina isaanii argamsiisuu danda’a. Dhaabbati Save the … Continue reading Barnoota Bu’uuraa:-
Afaan hojii :- Afaan Jarmanii, Faransaayii, Xaaliyaaniifi Roomeenish Bulchiinsi:- Sirna Federaalummaa Paartii baayi’ee Dimookiraasii:-Kallattii (Direct Democracy) Sirna caasaa Federaalummaan kan hunduufte:- A.L. A.Fulbaana 12 bara 1848 Baayi’inni uummataa:- A.L.A bara 2014 akka lakkaa’ametti 8,211,700 Galiin tokkoon tokkoon namaa:-Doolaara US Ameerikaa 58,731. Adduunyaarraa sadarkaa 9ffaadha. Qrshiin biyyattii :-Farankaa Siwiiz.(Swiss franc) Biyyi Siwiizer laand Awurooppaa dhihaafi giddu … Continue reading Siwiizerlaandiifi guddina ishee!
Biyya US Ameerikaa keessatti barruun waggaa waggaadhaan ji’a bitootessaa maxxanfamtee baatu kan “Business Forbes” (bizinesii Foorbes) jedhamu adduunyaa irratti namoota qarshii guddaa qaban ni beeksisa.Garuu akka kaayyoo barruu kanaatti yoo ta’e keessumaa sababii idaafi taayitaadhaan gar-malee fayyadamuutiin namoota qabeenya horatan keessa hingalshu. Kallattiidhuma kanaan garuu burqaan galii isaanii kan beekamuufi beekumsaafi carraaqii hojii isaaniitiin namoota … Continue reading Kana beektu laata?
Afaan Oromoo erga afaan hojii mootummaa naannoo Oromiyaa ta’ee waggoota 25 ta’eera. Afaan kanaan waajjiraalee garaa garaa keessatti ittiin hojjetama jira.Kitaaboleen barnootaa ittiin barreeffamanii afaan barnootaa ta’eera.Kitaaboleen asoosamaafi, seenaa,akkasuma hinbaayi’etin malee diraamaan,tiyaatirriifi fiilmiin Afaan Oromootiin hojjetamaa jiru. Afaan kun akka guddatee waaltinaa’uuf mootummaa naannoo Oromiyaa biiroo aadaafi turrizimii Oromiyaa giddu-gala aadaa Oromootti,gareen waaltina Afaan Oromoo … Continue reading Waaltina Afaanii!
Jijjiiramni qilleensaa hojii qonnaarratti dhiibbaa guddaa qaba.Fakkeenyaaf caamsaa,lolaa, rooba yeroo malee roobuu kunniin hundi hojii qonnaarratti miidhaa fiduu danda’u.Qonnaan bultooti haaluma jijjiirama qilleensaa hubachuun hojii qonnaa isaanii wajjin haala deemuu danda’uun tooftaan hojjechuu danda’u.Tooftaa hojii qonnaarratti nama gargaaran kanaa gaditti mee haa ilaallu. 1. Sanyii Midhaan hongee dandamachuu danda’aniifi dafanii ga’an(bishaatan). Sanyii midhanii adda addaa … Continue reading Haala jijjiirama qilleensaa wajjiin deemuu fi Mala qonnaa Jahan(6)
Meeqatu guuttatee hawwii jireenya isaa ? Gammachuu argatee kan ciise garaan isaa. Nama meeqaa laataa kan harkaan gahate? Fedhii garaasaatii hawwii kan dhuunfatee. Meeqa duraa haftee hawwiin hawwii taatee? Hinaaffaan guutamtee hammeenyaan hudhamtee. Nama meeqaa laataa hawwee kan argate? Fedhii garaasaatii soonaan kan guuttate. Eenyutu natti himaa eenyutu beeka laataa? Eessa daangaan hawwii eessatti dhaabbataa? … Continue reading Hawwii


text:
Oromoon goota tokko bilisummaa oromoo tiif falmaa jiru dhabdee jirti.
Maqaan isaa Mo’ataa Tarreessaa jedhama..DhalootaanAmboo 02 high school Amboo duuba dha.
Bakkii itti wareegame God/qel/wallaggaa Keessa Bakka Jimmaa Nuunnu jedhamutti.Kessa beektoonni akka jedhanitti umna addaa Police Oromiyaa dhukaasa bakka isaan jiran deemanii dhukaasa itti banuun akka ta’e beekameera.
Gama umna addaa police Oromiyaa tiin Namni 30 ol akka wareegamniif midhaan qaqqabee jira.
Gama WBO tiin Nama lamatu wareegamee jira.
Yaroo Ammaa kana reenfi Amboo qaqqabee jira. Awwaalchi isaa Guyyuma kamisa har’aa sa’a 8:00 irratti Bataskaana Awwaaroo mike’eel jedhamutti ni raawwata.
Qeerroowwan Amboo irraa !
Jaal Mo’ataa Tarreessaa falmaa irratti Hagayya 23, 2018 wareegame.
Nagaan boqodhu!!


text:
Ardiin Afriikaa sababaa maatiin walitti qabamu, bakka hojiitti namoonni waan wal ga’an akkasumas wal ga’iin filannoo waliin geggeessamu waan jiruuf jecha namoonni COVI-19n qabman miliyoona lama ol ta’uu jamrayaan fayyaa addunyaa beeksisee jira.
Waaltaan ittiisaa fi to’annoo dhukkuboota Afriikaa ardiin biyyoota 52 qabdu kun lakkoobsa kana kan galmeessite torban kana ture. Hanga kamisa har’aatti Afriikaa keessaa namoonni 48,408 du’aniiru.
WHOtti direktera naannoo kan ta’an Matshiidsoo Moeetii akka jedhanitti uummati xiqqoo of dagachuun uggura kaa’ame kabajuu dhabe jedhan.
Moetiin akka jedhanitti WHOn duula FB haaraa Maaskii kaayyadhu Lafa Hink kaa’in " jedhu labsee jira. Kunis namoonni maaskii sirriitti akka itti gargaaramu waamicha gochuuf jecha.


text:
“Sii jirraa sii jirraa sii jirraa” Dhaadannoo Qeerroo Roobee.
KMN :- Hagaya 15/2020
“Akka Rabbii fi Ummata Oromootif malee akka galtuu fi gantuutif osoo ta’ee anillee qaatan du’ee, Isinillee qaata dhumtanii” yoo inni akkas jedhu Qeerron sagalee tokoon “ Sii jiraa sii jirraa” jechaa ture.
Hiriira nagaa Hawaasa Oromoo biyya New Zealand magaala Wellington.
Ani Haceedhaan yoomuu nagayatti hin jedhu.Waan du’e natti fakkaachuu dide.Ati duutus yoomuu hin dagatamtu, Onnee Oromoo miliyoona 60 keessa jirta
Yoo bilisummaan ummata Oromoo argame awwaalichi kee
handhuura Oromiyaa Finfinneetti ni deebi’a.hacee koo abbaa hundaa
Sumeyyaa Lalistuu Intala Walloo
“Sii jirraa sii jirraa sii jirraa” Dhaadannoo Qeerroo Roobee.
KMN :- Hagaya 15/2020
“Akka Rabbii fi Ummata Oromootif malee akka galtuu fi gantuutif osoo ta’ee anillee qaatan du’ee, Isinillee qaata dhumtanii” yoo inni akkas jedhu Qeerron sagalee tokoon “ Sii jiraa sii jirraa” jechaa ture.
Qeerroo Har’a Jawaar Mahammediin dabalatee Abdii Raggaasaa, Hamzaa Booranaa, Mikaa’el Booran,Dajanee Xaafaa, Shuggux Galataa, Shamsaddiin Xahaa,Kennasaa Ayyaanaa , Baqqalaa Garbaa Ijoollee isaa waliin fi Qabamsaawonni hedduun gidiraa hamtuu mana hidhaa keessatti argaa jiruutii qabsoo kee finiinsii Hooggansa kee hidhaadhaa Baasii Gara Walabummaa biyya keetii Qajeeli. Har’as siniif jirra jedhaanii.
Hooggansa kee afaan bineensaatti dhiiftee hin callisin, Tokkummaan qabsayi.
የህወሓት መግለጫ፣ የብልፅግና ቡዱን የአፈና ድራማ በአስቸኳይ እንዲያቆም ህወሓት በመግለጫው አስታወቀ።
Oromoon bakka feetan jirtan, yeroo kanatti #ABO, #OFC, #OMN #WBO fi hidhamtoota Oromoo komachuu fi qeequu irraa of qusadha; safuu Oromummaa horachuun gaarii dha. Kan ajjeese dhiisanii kan ajjeefametti quba qabuun, kan hidhee itti roorrisu dhiisanii kan hidhamee roorifamaa jiru irratti dhagaa guuruun qajeelaa miti. Kannaan ajjeefaman, kanneen hidhaman, kannaeen dararaa keessa jiran haqa Oromoof jedhanii ti; Lubbuun Oromoo kan dhangala’aa jiru bilisummaa Oromoo tiksuuf jedhee ti.
Diinni keenya sirna nafxanyaa ti; mootumama sirna nafxanyaa nurratti haaromsaa jiruu dha. Kana dagachuu hin qabnu.
Yoo dandeessan qabsoo Oromoof dirmadha; dadhabdan diina cina hin dhaababtiinaa!
Booree fi Safuun Oromummaa kana!!
#FreeOromia #FreeOromoPloticalPrisoners #FreeOLFLeaders #FreeOFCLeaders #FreeOMN #FreeOMNJournalist #OromoProtests
Dábessá Gemelal
Wareegamni keessan gatii guddaa qaba; miliyoonni akka Oromummaa isaaniin boonanii jiraatan godhaa jira.
Maqaaa fi hojiin keessan Galmee Seenaa keessatti barayyuu yaadatama!!
Maatiin Abiyot maal jetti .Afaan amaaraa hin dubbatinaa, afaan qomcee faana tokko laga cehuu hin dandeenye


text:
“Anaafi namni yataamaa guddise Jannata kheeysatti akka lameen tanaati”
Rasuulli salallaahu aleeyhi wasallam akkana je’e:
“Anaafi namni yataamaa (ilmaan abbaan irraa du’e) guddise Jannata kheeysatti akka lameen tanaati” je’e quba isaa walitti maxxansee.
Rasuulli salallaahu aleeyhi wasallam hadiisa kana kheeysatti nama yataamaaf if qabee wajjiin Jannata kheeysatti xiqquma wal caalla jechuu isaati. Kuni sadarkaa guddaadha.
Duuba biyya teenya kheeysatti yataamaan (ilmaan abbaan irraa du’e) hedduudha; kan dhukkubaan du’eefi kan mootummaan ajjeesaa jirus heddu.
Ilmaan yataamaa tahan kanaaf namni if qabe Jannata kheeysatti sadarkaa guddoo qaba. Iida ilmaan kheenya quufanii ilmaan yataamaa beelaan dabarsuu hin qaban. Ud’hiyaan miskiina hunda quubsuu qabdi. Ilmaan kheenya daara baafnee ilmaan abbaan irraa ajjeefame akka hin daarre if qabuufii qabna.
Guyyaan Iidaa guyyaa ijoollee yataamaa gammachiisuun dabarsinu haa tahu. Sadarkaan yataamaa guddisuu Rasuula ﷺtti eega nu dhiheeysitee, wanni sanirra caalu maaltu hafe?! Guddisuu dadhabnu guyyaa Iidaa takkattii tanallee taatu waan qabnu waliin haa nyaannu, haa daara baafnu, haa gammachiifnu.
Akkasumas Miskiinoota harka qalleeyyii, hidhamtootaafi maatii isaanii ziyaaruun, waan qabnu waliin hirachuun gammachiisuun waan muslima hundarraa eeggamu. Hundi keenyaahuu waan qabnuun miskiinootaafii yatiimoota haa yaadannuun dhaamsa keenya ka arraati.


text:
Raayyaan Ittisa biyyaa naannoo Tigraay keessa an ba’e murna afuritti hiramuu dhaan adeemsa baatii tokkoo oliif tureen ta’uu muummichi ministeeraa Abiy Ahimed Ibsaniiru.
Walitti bu’iinsi naannoo Tigraa keessaa jiddu seeniinsi guddaan kan keessa jiru ta’uu isaa fi hedduunis walitti bu’iinsichi akka dhaabatu kan hin barbaanne ta’uu har’a miseensota mana mareef kan ibsan muummichi ministeerichaa, akeeki isaas Tigraayiin dabalatee Itiyoopiyaa dadhabsiisuu dha jedhan.
Angawoonni Adda Bilisummaa Uummata Tigraay irra deddeebi’uun ibsawwan kennaniin, raayyaan waraana Itiyoopiyaa Maqalee dabalatee naannoo sanaa kan ba’eef injifatamee ta’uu isaa ibsanis muummichi ministeeraa Abiy garuu mootummaan isaanii qorannaa geggeessuun murtii irra ga’uu isaa ibsaniiru.
Murtii uummataa jechuun filannon Ibsan, nagaa uummata Itiyoopyaa fi mootummaa cimaa ta’e kan barbaadu ta’uu ibseera jedhanii, kanas jijjiiruuf yaadi dhiyaatu kam iyyuu fudhatama akka hin qabaatin akeekkachiisaniiru jechuun Kendii Abaatee Finfinnee irraa gabaaseera.


text:
Waadaan Araaraa fi Nageenyaa Gama ABOtiin Hin Jigu !
(Ibsa ABO – Mudde 13, 2018)
Addi Bilisummaa Oromoo waliigaltee Mootummaa Itoophiyaa waliin irra geenye fiixaan baasuuf kan nu irraa eegamu hunda of qusannoo tokko malee raaw’achaa jirra. Haalotni fiixa bahiinsa waliigaltee kanaa lafa irra harkisan bakka mudatanittis Mootummaa wajjin wal quba qabeenyaa fi wal hubannootaan irratti hojjechuudhaan furmaata argamsiisuuf fedhii guddaa qabnu hojiidhaan agarsiisaa yoona geenye. Keessattuu dhimma Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) kan ilaaluun waan irratti waliif galame hojiitti hiikuudhaaf Mootummaa wajjin mari’annee waan gama lachuutiin godhamuu qabus murteeffannee marroo hedduu hojiitti bobba’aa turre. Har’as ittuma jirra.
Haa tahu malee yeroo adda addaatti akkuma nuti bobbaanee dhimma waliigaltee kana hojiitti hiikuu jalqabneen nu duubaan qaamotni Mootummaa fi Raayyaan Ittisa Biyyaa adeemsa kana kan gufachiisu tarkaanfii faallaa fudhachuun deddeebi’ee mul’achaa jira. Ragaaleen kana mirkaneessan harka ummata keenyaa jiru. Har’as itti fufee ija ummataa duratti wanti tahaa jiru isuma kana. Guggufatiinsa kanaa fi balaa/gaaga’ama kanaan wal qabatee gahuu maluuf Addi Bilisummaa Oromoo kan itti hin gaafatamne tahuu gadi jabeessinee hubachiisuu feena.
Nageenya Ummata Oromoo fi ummatoota biyyattii hunda tiksuuf, akkasumas, Bilisummaa fi mirgootni dimokiraasii ummatootaa akka kabajamaniif wareegamni qaalii fi ulfaataan baafamee jira. Wareegamni baafame kun akka bu’aa barbaadamu argamsiisuuf Addi Bilisummaa Oromoo Mootummaa fi qaamota dhimmi ilaalu hunda waliin obsaa fi hafuura itti gaafatamummaa ol’aadhaadhaan hojjechuu ammas ittuma fufa. Haa tahu malee nageenyaa fi araara guutuu mirkaneessuun fedhii fi tattaaffii gama hundaa kan gaafatu tahuu qaamotni fi namootni dhimmi ilaalu hundi (keessattuu caasaalee fi aangawootni mootummaa kan sadarkaa olii) hubatanii gaafatama ofii bahachuun dirqama taha.
Ummatni keenya waliigalatti, addatti ammoo dargaggootni (Qeerroon) haala deemaa jiru kana dammaqiinsaa fi xiyyeeffannoo ol’aanaadhaan hordofuun barbaachisaa dha. Adeemsa karaa nagaatiin eegalame kanaa fi Dhaaba isaanii (Adda Bilisummaa Oromoo) shira gama fedheenuu itti aggaamamu irraa tikfachuudhaan wareegama hanga har’aa baasanitti firii gochuuf Adda Bilisummaa Oromoo cinaa akka dhaabbatanis waamicha keenya haaromsina.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo
Mudde 13, 2018


text:
Hojii gaazexeessummaa hojjetaa utuu jiruu to’annaa ooluun isaa gabaasamaa kan ture lammiin Keeniyaa Yaasiin Jumaa mana Obbo Jawaar Mohamed keessatti kan qabame ta’uu isaaf gaazexeessaa ta’uu isaa kan hin beeku jedhe abbaan alangaa.
Abukaatoon shakkamaa kanaas maamilli isaanii jecha mana murtiif kenneen ogeessa teeknooloojii ragaa ta’uu ibsuu isaa VOAf ibsaniiru.
Abbaan alangaas Yaasin Jumaa akka hiikamu ajaja kennuu beeksiseera.
Du’a artist Haacaaluu booda haala uumamee fi miidhaa dhaqqabe keessaa harka qabu jedhamuu dhaan kan poolisiin shakkee to’annaa jala oolche keessaa lammiin Keeniyaa Yaasin Jumaa tokko.
Shakkamaa kana ilaalchisuu dhaan gabaasaaleen sabaa himaalee dhaan tamsaasaman lammiin Keeniyaa kun gaazixeessota waliin hojjetaa utuu jiruu qabamuu isaa fi hiriira mootummaa morumu gabaasaa utuu jiruu poolisii dhaan seeraan ala qabame ka jedhu. Haa ta’u malee shakkamaan kun abukaatoon isaa obbo Kadir Bulloo mana murtiif akka ibsaniif barreeffamaan kan kenne VOAf dubbisaan akka dhiyeessanitti ogeessa odeeffannoo teeknooloojii ta'uu isaaf fiilmee seena galmeessaa dhimma barattoonni marsariitii irratti baratan kan naannolee Oromiyaa gabaasuuf gamasitti kan imale ta'uu abbaan alangaa beeksisee jira.


text:
Itoophiyaa Keessatti Qaala’iinsii Mini’aan Nyaataa Dabalaa Deemuun Himame
WAASHINGITAN, DIISII — (voaafaanoromoo)–Gatiin mini’aan nyaataa yeroo amma Itiyoophiyaa keessa jiru daballa deemuudhaan Qaali’iinsii jireenyaa biyyatii yeroo kamiinuu caalaa dhibba keesaa haraka 23.7% akka gahuu taasisuun isaa gabasameera.. Rakkinaa kana xiqqeesuudhaaf Mootummaan warren mini’aan biyya alaati galchan akka sharafa alaa karaa baankiitin argamuuf hin rakkaneef seeraa Frankoo Vaalutaa ji’a 6 turu baasus, tarkaanfichii rakkina qaalinsa jireenyaa akka hiikuu hin dandeenyee ogeesii dinagedee himaniiru.
Gabaastuun VOA Simenyish Yeqoyyee kan haasofsitee ogeesii diinagdee Waasiihun Balay waan jedhan irraa akka hubachuun danda’ameti, rakkinichii kan umamee omishinni biyaa keessaa gudachuu dhabuu, lakkoofsii namaa garmalee dabalaa deemuu, nyaata biyya allatii bitanii galchuudhaaf rakinii sharafa alaa jiraachuu ,akkasumaas biyyatii keesaa bakka adda addaati waliti bu’iinsii jiru namii akka tasgabaa’ee omishuu hin dandeenyee garagaarsaa barbaadaa waan ta’eef akka ta’e himaniiru.
Rakkin Covid 19 fi haalii jijirama qileensaa Adduunyaa muudhachaa jirus gumaata mataa isaa akka qabu himameera.
Rakkina kana hiikuudhaafs omishinii qotiinsaa akka dabalu gochuun , waan qotiinsaaf gargaaran kan akka sanyii filatammaf xaa’oo gaha ta’e dhiheesuu fi namootan qe’ee isaanii irraa buqa’n deebisanii dhaabuu irrati akka ojjatamuu qabu ogeesi diinagdee himuu isanii gabaasin kun ibseera.


text:
Waa’ee Oromoota Goojjam kana beektuu laataa?
Yeroo ammaa Lafti Goojjaam jedhamee waamamu dur durii irra jireessaan Oromootatu irra qubatee jira. Yeroo booda garuu, dhiibbaa mootota adda addaatiin saboonni adda addaa gara kana dhufanii akka qabatan godhameera.
Oromoonni Goojjaam keessa jiraataa turan Oromoota Maccaafi Tuulamaati. Kibbaafi Lixa Goojjaamii kaasee hanga Haroo Xaanaa ga’utti Oromoon Maccaa kan qubate yoo ta’u (naannoo Agawu irraa kan hafe ) gara Bahaatti immoo irra jireessaan Oromoo Tuulamaatu irra jiraata.
—
Goojjaam gara Kibbaa hanga Haroo Xaanaa ga’utti kan qubatan gosa Oromoo Jaawwii yoo ta’an isaanis Jahan Jaawwii jedhamu.
Jahan Jaawwii kunneen hanga Suudaaniifi Goonder keessa hanga lafa Farxaa Danbiyaafi Fogaraa jedhamutti qubatanii jiru.Gara Kibba Bahaan immoo biyya Daamoot jedhamee beekamu keessa hanga Lumaamee, Dambalaa, Jijigaafi darbees hanga Maccaa ykn lafa Haroo Xaanaa ga’utti qubatanii jiraatu.
Oromoon gosa Tuulamaa immoo Goojjaam gara Bahaa Diimaa, Bichanaafi Mooxaa keessa hanga Gondor Walaqaafi Warrootaa ga’utti Oromoota Maccaa waliin walcina akka qubatan himama. Kanaas Afoolli maanguddootaafi maqaaleen lafaafi gosoota naannoo san qubatanii ni ibsa.
—
Kanaaf Goondor keessatti maanguddoonni yoo mammaakan “Kan Oromoorraa hindhalanne Tumtuu qofa” jedhu. Aadaa Oromoo keessatti naannoo wan Seera Gadaatiin buluu dhiisanii seera cabsan (morman) gosa tumtuu waan jedhamaniif akka Oromoodhaan walhinfuuneefi addaan fagaatan taasifama.
Oromoonni Goojjaam keessa jiraatan Kun kophaatti ofgurmeessuun garee Afreefi Sadachaan naannoo yeroo ammaa jiraatan: Buree, Wambaaraa, Yilmaafi Dheensaa(Kuttaayee Liban) Daamoot keessatti hammeenya mootummaa Goonderiin isaan irratti godhamaa ture rukutaa turan.
Dhawaata dhawaataan garuu firoomuufi soddoomuu mootummaa Goonderiin walqabatee Aadaa Oromoo kanta’e Sirna Gadaa dhiisuun akkuma Oromoota Daamootaa isaanis mootummaa ofii ijaaruu qaban. Mootonni Goojjaam keessatti beekamaa dhufanis Oromootumma naannoo san qubataniidha.
—
Qaccee Mootota Goojjaam
Mootii Bakaafaa
Walatta Israa’eel
Oromoo Daamootaa
Gammachuu/Abiddoo
Abeebee
Yosoodeeq ———————-+—————–Walatta
Israa’eel
Raas Hayiluu 1ffaa
Goshuu
Raas Tasammaa
Raas Aadaal (Nugus Takla Haymaanot )
Raas Hayiluu 2ffaa
—
Qaccee mootota Goojjaam kana yoo’ilaalle dhalootaan mootota Goondariin walitti haamakaman malee humana oromootaan Mootota Goondar ta’uun akka sochoo’aa turan seenaa iraa kan huubatamuudha.
Mootii beekamaan Bakaafaanis Goojjam Diimaa iddoo Yibabaa jedhamutti akka dhalateefi bakka haadha isaa Oromoo Tuulamaa akka ture seenaan ni addeessa. Intalli Mootii Bakaafaa Walatta Israa’eel kan jedhamtu, Yoosoodeeqitti heerumuun Raashayiluu 1ffaa deesse. Intalli Raas Hayiluu 1ffaa Dinqnesh kan jedhamtu Zawudeetti heerumtee Goshuu deesse.
Goshuun immoo Raas Tasammaa godhate. Raas tasammaan immoo Raas Adaal(Nugus Takla Haymaanot) godhate. Raasa Adal irraa kandhalate mootiin Goojjaam kan dhumaa mootiin Goojjam kan dhumaa Raas Hayiluu 2ffaa kan jedhamuudha. Kunis Mootonni Goojjaamifi Goondor dhaloonni isaanii ammam Oromoodhaan akka walitti makame agarsiisa.
Alaqaa Atsemeen seenaa Oromoo akka hintaaneen barreessanis Oromoota Goojjaamiin ilaalchisee yoo’ibsu “Mootonniifi Masaafintoonni Goojjaam Oromoota Amuruuti” jedhee barreessee ture. Kanarraa ka’uun Goojjaamonni harra nuti Oromoodha jechuu yoobaatanillee biyyiifi lafti Oromoo amma illee moggaasa Oromootiin kan waamamaniidha.
—
Barreessaan Bahiruu Taafilaa jedhamu gara biraatiin Abbaa biyyaa Goojjam kan ture Yoosoodeeq intala Mootii Goondor waanfuudhaniif Oromoonni Gojjam gartokkoon akka mootummaa Gondoritti makaman ibseera. Gojjam gara Bahaa hanga Jaarraa 19ffaatti duraan “Mangista Samaayaat” jedhamee waamamuun beekama.
Jaarraa 17ffaa iraa kaasee naannoo kana kan bulchaa kanturan Oromoota akka turan seenaan dubbata.
Barreessaan Jams Bruce jedhamu akka ibsetti “yeroon ani Gondor ture namni beekamaan Daamoot Dajjazmaach Warenyaafi ilma isaanii Faasil kan jedhamuudha” jechuun jabeessee barreesse.
—
Dabalataanis Jams Bruce akka gabaasetti “Faasil Sanyii isaa gaafadhee akka naafhimetti abbaan isaanii akka Oromoo Maccaa ta’aniidha” jechuun ifa godha. Malkaa Abbayyaa cee’uun firoota isaanii Gindabarat keessa jiraataniin akka walitti dhufaniifi isaaniinis akka walbaran barreessaan kun ifa godhaniiru.
Walitti dhufeenyi Goojjamootaafi Oromoota Gindabarat, akkasumas mootota Goondor waliin ture kun yeroo rakkoon Goojjamitti cime Oromoonni firoottan isaanii Gindabaratiifi Horroo keessa jiranitti akka baqataaniif carraa gaarii uumee akka ture ni himama.
Kunis Oromoota malkaa Abbayyaa gara gadii turaniifi Oromoota Goojjaam keessa jiraatan gidduutti bara dheeraaf hariiroo gaarii akka uume huubachuun ni danda’ama. Keessattu Oromoota Horroo Guduruu waliin irra caalaa akka maatiitti waliif tumsaa akka turan ni himama.
—
Walumaa galatti Oromoon Booranaa gara kaabaa kun sirna bulchiinsa sanyiin dhaalamu, Islaamummaafi Oromummaan hundeessuun maqaa Muhammadoochii jedhamuun hanga bara 1916tti turaniiru.
Mootummaan warra Heebanoo Oromoo Walloo qindeessuun weerara warra Goondarootaa qixaan ofirraa dhorkaa turaniiru. Warra yejjuufis deeggarsa guddaa kennaa turaniiru. Garuu akka warra Yejjuu Habashoota aangoorraa ari’anii sirna bulchiinsa ofii jabeessuu irratti hagas cimoo miti. Irra Caalaa mootummaa giddugaleessa qabatanii Itiyoophiyaa bulchiinsa Oromoo gochuuf qabsoo qixxifachiisa kan godhan Yejjoota.
Yejjoonni Sirna bulchiinsa Kiristaanummaan ofgurmeessanii Sanyii bulchinsa Warra Seeh Yookaan Warra Sheek sochoo’aa turan.
Biiroo Aadaafi Turizimii Oromiyaa
Muddee 10/2010
Finfinnee


text:
Hawaahiin godina Amerikaa 50n keessaa tokko.Lafa Volaakoon bara kuma hedduuyyuu beekan qabaachuun beekan.
Volaakoon ammaa kun Kilauea Volcano jedhan naannoo BIG ISLAND keessaa taokka'ee gama dhibiillee dhudhuqqisuutti jira.
Aaraa fi daaraan achii bahu qilleensa naannoo hammeessee afaani fi laagaa nama guba.
Bulchootii naannoo akka namii afaanii fi funnaan hidhatu dhaamuutti jiran.
Hawaahiin lafa daawwiif itti yaa’an. Ammatti Volkaanoon kun dira namii keessa jiratu irraa diqqoo hiicuu jiraatullee gabayaan hoteelii Hawaahii amma harka 50 kasaarte.


text:
Erga isaan dhalatanii booda karaa sarara kompuuteraa galmeessisuu ykn akkumma isaan dhalataniin battalumatti akka beekamuuf galmee isaanii ifaa fi biliisan (kan sabaa) akka ta’uuf filachuu keessan raggaasisuu.
Daa’ima keessan CollegeBound Saint galmeessuu kan dandeessan yoo isaan guyyaa gaafa Amajjii 1, 2020, kan dhalatan ta’ee fi ulaagaa armaan gadii keessaa tokko kan guutan ta’e qofaa ta’a:
Daa’imni tokko akka jiraataa Saint Paul fudhatamuu kan danda’u, yoo xiqqaate abbaa ykn haati, eegduun, ykn guddiftuun yoo bakka jireenya isaanii Seeyint Poul keessa kan godhatan ta’e.
Yoo daa’imni keessan xiqqaan karaa irra jiraate, CollegeBound Saint Paul dursee-galmeeffamuu isaa sirriitti adda baasuu. Dhalachuu isaa/ishee dura galmeessuun daa’ima keessan sagantaa kanaaf kan galmeessisu miti. Kanaafuu, yeroo daa’imni keessan dhalatutti akka galmeesitaniif isin yaadachiifna.
CollegeBound Saint Paultti erga galmeessitaniin booda, karaa sarara e-meeyilii isa odeeffannoo, akkamittiin akka lakkoofsa herregaa kan daa’ima keessanii guutuuf fayyadamtan sanaa waraqaan simannaa kan baga nagaan dhuftan jedhu isiniif kan kennamu ta’a. Yeroo sanattis, haftee horii, qarshii kuufame, fi kan biroon hagam akka ta’e beekuutu danda’ama.
Gaaffiiwwan kamiin iyyuu?
Gaaffilee?


text:
Waraqaan Prof. Mararaa Guddinaan dhiheessan maaliif mormiin mudate?
Yooyyaa!
Rakkoo siyaasaa biyyattii furuudhaaf daba saboota biyya kanaa irratti hojjetame dhoksuun hin barbaachisu jedhan hayyuun siyaasaafi Dura taa’aan paartii KFO Piroofeesar Mararaa Guddinaa.
(bbcafaanoromoo)–Xumura Torbee darbeetti waltajjiin waliigaltee biyyaalessaa uumuu irratti xiyyeefate paartilee siyaasaa biyyattii keessa jiran hirmaachisuun Finfinnee galma Komishinii Dinagdee Afrikaatti taa’amee ture.
Waltajjii kanarratti waraqaan pirofeesar Mararaan dhiyeessan ‘mormisiisaadha, wal dhibdee biraa kan uumudha’ jedhamuun namoota siyaasaa fi miidiyaalee tokko tokkoon komiin irratti ka’eera.
Dhimmi marii paartilee kuni marii kana dura bakka MM Abiy Ahimad argamanitti taasisan irratti kan irrati waliigalaniifi irratti mari’achuuf kan karoorfatanidha.
Waltajjii kanaratti mata duree seenaa siyaasa Itoophiyaa fi waliigalteen biyyaalessaa akkamitti dhufa kan jedhurratti barreeffama kan dhiheessan Piroofeesar Mararaa Guddinaa yaada ani dhiheesseratti hirmaattonni gartuu lamatti qoodamanii mormiin ka’e jedhan.
”Keessumaa sirni Minilik suni akkamitti ijaarame, ijaaramni sunimmoo maal fide, Oromoo fi saboota Kibbaa irratti balaa inni fide” kan jedhun dhiheesse jechuun himu.
Kanaan alattis, sirna Miniliik booda Lij Iyyaasuun akkamitti akka biyya ijaaruuf yaale, kan Haayilasillaase, dargii fi Bara Obbo Mallas bulchanii fi waan amma itti jirru fi carraa nuharkaa bahaa jiru ibse jedhan Proofesar Mararaan.
Barreeffamni isaan dhiheessan maalif mormiin mudate?
Erga Profeesar Mararaan waltajjii Sanarratti sababa rakkoo sirni Minilik ummata Oromoo fi biroo irraan gahe kaaseef mormiin namudate yaada jedhu qabu.
“Warri akka malee mormaa turan maalif waan hamaa Minilik kaaste fi sirna nafxanyaa fa’a maalif kaaste kan jedhudha.
”Sababni isaanii ammoo yaanni kuni tokkummaa keenya diiga malee fuulduratti nu hin oofu yaada jedhu kaasan” jedhan.
Faallaa kanaan immoo yaada isaanii kan deeggaranii fi dhugaa jiru haasa’uun murteessaadha warri jedhanis turaniiru jechuun dubbatan.
Seenaa ijaarsa Itoophiyaa irratti rakkoo ture akka ka’u warri hin feene waan lamarraa madda jedhu Piroofeesar Mararaan,
“Tokkoffaan seenaa biyya kanaa sirritti beekuu dhabuudha. Lammaffaan ammoo rakkoo ijaarsa biyya kanaa irratti ture yoo beekanis akka ka’u hin barbaadan gara sanatti mil’achuus hin fedhan.
”Sabni biyya kanaa rakkoo akkamii keessa akka darbee as gahe dhagahuu hin barbaadan,” jechuun himu.
Fedhii gartuu lamaa waliigaltee biyyaa miidhan…
Akka Piroofeesar Mararaan jedhanitti biyyattiin fedhii gartuu lamaa (kan isaan siyaasa Budaa jedhanii waaman) keessa jirti jedhu.
“Gartuun tokko kan jaalala biyyaa abjuurratti hundaa’e qabantu jira. Warri kuni Itoophiyaa teenya nujalaa diiguufi jedhanii watwaatu.
”Jaalalli kuni qulqulluu miti. Gama biraatiin gartuun biyya diiga jedhamee maqaan kennameesi ni jira,” jedhan.
Imalli ijaarsa biyyaa gartuu tokko quuqamaa biyyaa, gartuu kan biraa ammoo akka biyya diigutti qabatamee deemu kuni waliigaltee biyyaa akka miidhu seenaa darberraa kaasanii waltajicharatti hubchiisuus himu.
“Jaalalli gartuun tokko qofti Itoophiyaaf qaban rakkoo qaba. Dargiin Eertiraatti Amaan Amdoom ajjeesee shaabiyaan dhalate.
Hayilasillaaseen Jeneraal Taaddasaafaa hidhaa umrii guutuun dararee ABO dhalate. Kanaafuu, tokko dhiibuun rakkoo dabalataa dhala malee fala hin fidu jedheen itti hime,” jedhan.
Harkaa fi Harma Muraa Aanolee…
Wantoota seenaa keessatti raawwatan kedhamaniifi kanneen hayyuulee seenaa gidduu waldhibdeen irratti ka’u keessaa tokko seenaa Anoleeti.
Waltajjicharrati dhimmi ijoon hirmaattota gartuu lamatti qoodee walfalmisiise seenaa harma muraa fi harka muraa Aanolee kan Piroofeesar Mararaan miidhaa sirni Minilik Oromootarraan gahe jedhanii dhiheessann ture.
“Warri guyyaa sana falman ‘Aanoleen hin turre, waan sobaan uumameedha’ jedhu.
Aanoleen Finfinnee irraa KM 160 Deemanii saba sana gafaatanii dachii kanarratti maaltu ta’e jedhanii baruu ni danda’u. Kuni waan uumnee odeessinu miti” jedhan.
Waltajjii sanaan booda akkaataan miidiyaaleen dhiheessan gara ofii jedhanitti hiikanii xiinxaluus himan.
Isaan garuu seenaa kana kitaabota hayyootni sadarkaa Piroofeesaraa jiran barreessan kan sabummaan adda addaa qabanii fi muuxannoo siyaasa ofii isaanii qaban irraa akka dhiheessan dubbatu.
Rakkoo siyaasaa biyyattii furuudhaaf daba saboota biyya kanaa irratti hojjetame dhoksuun hin barbaachisu jedhan.
“Warri Minilikiin goota yeroo hundaa jedhan jiru. Warri Minilik gabroomfataadha jedhanis jiru.
”Warri kun lamaanuu sabuma biyya kanaati. Yaada kana lamaanuu lafa keenyee amma maal goonu kan jedhutu ilaalamuu qaba. Kana jechuun garuu seenaa sana haaluu fi dhoksuudhaan ta’u hin qabu” jedhan.
‘Jaalala Biyya Diigu’…
Akka Piroofeesar Mararaan jedhanitti jaalalli biyya kanaaf ana duwwaatu jira jedhu biyya diigaa deema malee hin ijaaru.
“Waltajjii sanarratti warri jaalala fakkeessanii biyya diigan akka jiran itti himeera. Warri amma biyya kana numatu jaalata jedhu kuni warra rakkoon qaba jedhu kanas yoo rakkoosaanii hin gaafatin maqaa tokkummaatin biyya diiga.
”Jaalalli abjuu warra biraa humnaan balleesuu yaalu biyyas ni balleessa” jedhan.
Mootummaa amma aangorra jiru kana ilaaleenis yaanni isaan ‘hidhaa fi ajjeechaan rakkoo biyya kanaa hin furu’ jedhee dhiheesse warra gama mootummaatii dhufan dallansiisuu akka hin hafnes himan.
Haala amma irra jirruun mormituun mootummaatti, mootummaan ammo warra mormituutti quba qabuurra aadaan balleessaa ofii amananii waliin hojjechuu dhufuu akka qabu dhaaman.


text:
Mootummaan Itiyoophiyaa jala-bultii waggaa haaraatti hidhamtoota 720 gad-lakkise keessaa, kanneen ammaan dura shororkeessummaan shakkamanii hidhamanii turan – miseensonni koree furmaata barabaachaa Musliimotaa jiraachuun beekamee jira.
Kanneen Qaalittii, Ziwaay, Dirre-dawaa fi Shawaa-roobititti argaman Manneen-sirreessaa Federaalaa, akkasumas – kanneen bakka-bu’ummaan hojjetan – manneen sirreessaa Naannoo Kibbaa, Tigiraayii fi Harar jiran irraa akka dhiifamni godhamuuf kanneen Boordii Dhiifamaatti dhihaatan – hidhamtoota 755 keessaa 720mni ulaagaa barbaachisu guutuuun kan hiikaman ta’uu isaanii ti, Mootummaan ka beeksise.
Hoogganoota Koree formaata barbaachaa Musliimota Itiyoophiyaa keessaa namoonni sadii – hidhaa waggoota afurii tii booda gad-lakkisaman.
Miseensonni koree sanaa hafan akka hiikaman kanneen gaafatan – deggertoonni isaanii amma illee akka hidhamanii jiran – dubbatu.
Kanumaan wal-qabatee “Yemusliim Guddaayooch – jechuun, Dhimmoota Musliimaa” gaazzexaa jedhamuuf qopheessaa ol’aanaa ka ture – gaazzexeessaa Yooseef Getaachew, hidhaa waggoota afurii tii booda gad-lakkisamuu isaatti ka gammade ta’uu --- gareen mirga gaazzexeessotaaf galmu – CPJn beeksisee jira. “Yooseef, duraanuu hidhamuun irra hin turre” jedha – gareen kun.
Kanneen otuu “hojii ogummaa isaanii hojjetanii hidhan” ittiin jedhu – gaazzexeessota hafan kaan illee Mootummaan Itiyoophiyaa akka hiiku gaafatee jira – CPJN.


text:
Benishaangul Gumuz: ‘Miseensonni Poolisii 10 Benishaangul to’annoo jala oolfaman’
Miseensonni humna poolisii addaa Naannoo Benishaangul Gumuz wal dhabdee tibbana uumamee ture keessatti hirmaachaa turan 10 to’annoo jala oolfamuu itti gaafatamaa bulchiinsaa fi nageenyaa Godina Wallagga Bahaa Obbo Taakkalaa Tolasaa BBC’tti himan.
(bbc)—Wal dhabdee naannichatti uumamee tureen walqabatees namoota 75,000 qe’eefi qabeenyaa isaanii irraa buqqaasuun, lubbuu namoota baay’ee galaafatameera. Gocha kana duubas humni hidhate akka jiru namootni qe’ee fi qabeenya isaanii irraa buqqa’uun bakkeewwan garaagaraa buufatanii jiran BBC’tti himaniiru.
Humni poolisii Oromiyaa fi raayyaan ittisa biyyaas haalicha tasgabbeessuuf yammuu gidduu galan humni hidhate dhukaasa irratti banuun miidhaa akka geessise Obbo Taakkalaan himaniiru.
- Deeggarsa maatii tokko, buqqaatota 1000f
- ”Wallagga Bahaatti 23 ajjefamanii 72,000 qe’eerraa buqqa’aniiru”
- Hojii gaggeessaa haaraan hidha haaromsaa guddichaa Injiiner Kiflee Horroo eenyu?
Raayyaan ittisa biyyaas namoota hidhannoo guutuun dhukaasa banan kanatti marsuun namoota 10 to’achuu Obbo Taakkalaan himan.
Dabalataanis humnootiin poolisiin kunneenis to’annaa jala kan olfaman osoo mana namootaa gubuu fi qabeenya barbadeessanuu argamuun ta’ulleen dubbatan.
Qaamni hidhachuun ummata irratti dhukaasa bane kun miseensa poolisii addaa Naannoo Benishaangul Gumuz akka tahe dubbataniiru ittigaafatamaan kun.
Humni hidhannoo guutuu waliin to’annoo jala oolfame kunneen buufata raayyaa ittisa biyyaa naannichatti argamuufi kaampii saddeettaffaa jedhamuun beekamutti akka argaman himaniiru.
Obbo Taakkalaan qaama akkamiitu gocha kana qindeessaa jira kan jedhu ilaalchisee mootummaan qorannoo barbaachisaan taasisuun ol’aantummaa seeraa kabachiisuuf ni hojjetas jedhan.
Kana dhugoomsuun kan danda’amu immoo yoo uummatni qe’ee isaatti deebi’ee haalichi tasgabbaa’ee ofumaan qaama shakkamu eeruun deeggarsa taasisedha jedhan.
Haalichi ammayyuu guutummaa guutuun akka hin dhaabbannes himaniiru. Wal dhabdee kanaan namootni 75,000 ol qe’ee isaanii irraa buqqa’uun magaalaa Naqamtee fi aanaalee godina Wallaga Bahaa adda addaa keessatti deeggaramaa akka jiranis dabaluun himaniiru.
Dhimma kanaratti kan haasofsiisne Bulchaa Itti Aanaan nannoo Benishaangul Gumuz, Obbo Abarraa Baayyataa, walitti bu’iinsa kanaratti humni naannichaa tasumaan hin hirmaanne jechuu haalaniiru.
Hanga ammaatti humni addaa naannichaa kan jiru magaala Lojigaanfooy Cogee keessa, lakkoofsi isaanis meeqa akka ta’e ni beekama jedhaniiru.
Dabalataniis “Tasumaan walitti bu’iinsicha irratti humni addaa naannichaa hin hirmaanne’ jechuun cimsanii dubbataniiru.
Update: E.Wellega security chief Takele Tolosa says 10 members of the Beneshangul-Gumuz region special police detained by the fed. defense force suspected of “direct involvement in the killings & displacement.But BG region VP Abera Bayeta denies the reporthttps://t.co/iQMtvzLZKT
— Addis Standard (@addisstandard) October 4, 2018
OPDO dha moo ODP dha? Ammallee rafaaatuma jira! Moo ammallee sodaa wayyanee isa caldhisiisaa jira!! Humna fii fedhii warri Benishaanful ummata Oromoo akkanatti ittiin godhan hin qaban. Kana tigreen akka duuba jirtu beekkamaadha!
Ragaan Abdi Iley viidoo isaa irratti gadi dhiise gahaa dha. Abdi Iley, akka Ato Getachew Asafa Tigree dhaa, yaakka san hundaa isa raawachiisaaa ykn hojjechiisaa ture addeessee jira. Ammaas taatu yakka akkanaa kana kan naannoo Benushaangulitti ummata Oromoo irratti hojjetamaa jiru akka wayyaaneen duuba jirtu ifaadha!
OPDO/ODP ammallee waayyaanuma sodaachaa jira moo ummata Oromoo irraa dandaa hin eega garaa isaa guutate? Maqumaaf angoo qabnaa jedhee gurra nu duuchaa halkanii guyyaa ree! lammaa Magarsaa fi Dr. Abiyyi miti kan ummata biyyaa itti gaafatamu! Moo isaan amma waan suusiin toophiyaa isaan qabdeef kan ummata Oromoo tirraa dantaa takallee hin qaban.
Toophiyaa dendemachiifnee jedhanii tuma fanxasiyaa godhuudha! Walgahiin isaanii tan Fanxaziyaa tuu kan gargar cituu deemtu hin fakkaattu!. Oromoon suusii Toophiyaa irraa dantaa takkallee hin qabu! Wanni ummatni Oromoo barbaadu nagayaan jiraachu!
Lammaa Magarsaa yoo nagaya Oromoota eegee eegsiisuu hin deendeenne ykn nagayaa Oromoota tirraa dantaa takkallee hin qabaannee ummatni Odromoo Lammaa Magarsaa angoo irraa buusuu qabu! Lammaa Magarsaa angoo irraa arihamuu qaba!
Down Down Lammaa Magarsaa!!!!
Oromoo ficcisiisee angoo irraa kaasaa!!
#Finfinnee Oromiyaa
Duula Haaraa Gama Beenishaangul Gumuz Irraan Ummata Keenyatti Baname Ilaalchisee Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoorraa Kenname.
Ummanni Oromoo barootaaf lola daangaa faayidaa siyaasaa of keessaa qabuun heddu gaaga’amaa turuun beekamaadha. Waggaa kana keessa qofa daangaa Somaalee lola Liyyuu Hayiliin banteen ummanni miliyoona tokkoo ol ta’u qe’ee fi qabeenya isaarraa buqqaafamee rakkoo hawaasummaa hamaaf saaxilame. Yaalii fakkaataa ummata Oromoo Gumii fi saba Geedi’oo gidduutti uumameen gaaga’amni hamaan qaqqabeera. Ummanni keenya Walloos lola daangaa sabootni ollaa yeroo yerootti bananiin akka hamaatti haleelamaa yoona gahame.
Haleellaan karaa Oromiyaa Lixaa ummata Oromoorratti banames qaama itti fufiinsa saboota ollaa ummata Oromoorratti kakaasuun bu’aa siyaasaa haammachuuti. Ummanni Oromoo fi Gumuz ummata barootaaf nagaa fi obbolummaan waliin jiraataa turan ta’us yeroo adda addaatti walitti bu’iinsa qaamni biraan gidduutti uumuun yeroo adda addaatti uumamaa ture. Walitti bu’iisa uumamu keessatti ummanni keenya haala hamaan miidhamaa yoona gahe. Sababni ummanni keenya miidhaaf saaxilame keessaa muraasni:
1) Ummanni Oromoo waggaa 28 guutuu meeshaa hiikkachiifamaa saboonni ollaa isaa ammoo hidhachiifamaa madaalliin humnaa gara saboota Oromoo haleelaniitti jallachuu
2) Humni mootummaa dirqama heerri biyyaa irratti gate bahuu hanqachuun saboota kaaniif baabsaa ummata keenya ammoo haleeluu. Ummanni Oromoorratti lola banan tumsa humna mootummaa kanatti dhimma bahuun daangaa haleellaa isaanii babal’ifachuu
3) Loogiin gama humna mootummaa kun waggaa dheeraaf yaaddoo walitti bu’iinsaa keessa akka jiraatnu gochuu. Waldhabbiin akkanaa kun waliin jireenya sabootaa balaaf saaxilaa dhufuu
4) Mootummaa tokko jala jiraatamee tokko miidhamaa kaaniif ammoo seera cabsuun akka eebbaatti fudhatamuu, Oromoon ammoo itti fufiinsaa akka haleelamu taasisuu
5) Mootummaan hanqina isaa dhokfachuuf dhimma Oromoo ololaa miidiyaan haguugee darbuu aadaa godhachuu, aadaan kun hanga har’aatti osoo hin jijjiiiramiin itti fufuu
6) Saboonni loogii Mootummaa abdatan itti gaafatamummaa malee yakka suukanneessaa dalaguurraa of qusachuu dadhabuu, Oromoon haleellaa itti banamu meeshaa fi seera itti hirkatee ofirraa qolatu dhabuudha.
Gochaa suukanneessaan saba keenya Wallaggaa Bahaa, Wallaggaa Lixaa fi Beenishaanguul Gumuz keessatti gidduu kana raawwatamaa jirus dhugaa kana lafa kaa’a. Kana waan ta’eef, yeroo ummanni keenya akka hoolaa gorra’amee haala suukanneessaan qalamaa jiruu fi juumlaan qe’eesaarraa buqqaafamu kanatti mootummaan callisee ilaaluun amalli durii kan isa hingadhiisne ta’uu mul’isa. Mootummaan hatattamaan duula ummata keenyatti humna hidhateen baname kana akka gidduu seenee dhaabsisu gaafanna. Haalli kun itti fufnaan nageenya akeekame kan dukkaneessu ta’uus yaadachiisuu feena.
Injifannoon Ummata Oromoof!
Fulbaana 28,2018
Finfinnee Oromiyaa
First they were displaced from Hararghe by Liyu police from their homes, relocated in Benishangul Gumuz, and now they are not only getting killed, but innocent human beings have been hunted like wild animals, buttered, burned alive in the way Cooked to be EATEN by another human beings? Did I just hear these people’s stories about what’s happening to them in Ethiopia correctly in this interview? #Unbelievable.