text:
Aaruu,dhipachuu, gidiraa,rakkina,obsa dhabuu,jechaan,sammuun naanna,uu,harka qalina,dhugaan mo,amuu,ofiin gungumuu,maraatuma ayii nama dhiba. jaaalala dhugaa unatanii dhandhamachiisan, dhiisanii taa’uu. Ija dura fiigdi ,jaalala dhugaa love streat ,dhugaan jaallatanii utuu wal dharrahaani gargar cituun, nama dhiba kaayyoo ofii abdii daawitii jireeenyaa fiixaan bahuu hafuu, burqaan sammuu wixineen jalqabame utubaan jireenyaa bakkeetti haftee.nama gaddisiisa ;obsuun yeroon dheerannaan kaayyoo dhugaa dhiisanii callisuun baay’ee nama boossisa .Oromummaa hidda dhaloota koo hundee uumama koo ishee kan eenyummaa, gaaffiin deebii hin qabne yoo jiraate inni kun isa hangafa.kaayyoo Oromummaa kaayyoo uummatichaa saba bal’aa kana namni cinqamuu aariin waadamanii waxalamuu abdii kutachuu kanneen abdiin ta’u, kaan wal gurguru .qarshiif jedhanii, kannen dhugaa irratti du’u kanneen fakkeessanii bulu ittin jireenya soba garaa furdifachuu,dhugaa lammii bay’ee nyaachuu,safuu wallaaluu namni baay’een isaaf jechuun haftee anaaf jechuu baayisu salphina ! kun ummaticha keessa taa’ee xuxxuuxuu ,abdii kutachiisuu ,wal qoodinsa garaagaraa lagan, biyyaan, kun abaarsa dha moo maali?
Nama wallaalchisa, kaayyoon oromummaa fi eenyummaa koof har’allee bariillee hangan gaafan du’uutti qabsoo koo ittin fufa ,oromoonni baay’een jiraatanis abdii naa in kutachiisu. Kana jechuun koo oromoota bakka sadiitti qoodnee ilaaluu ni dandeenya.innis
1.Oromoo dharaa:kan oromoo hin taane ilmaan guddifachaa kan biyyee oromoo keessa taa’anii itti wal horani dhiiga ilmaan oromoo xuxxuuxanii fixani qabeenya abba biyyaa itti fayyadamanii quufuu dadhabani dhiiga barataa kan beektotaa xuxxuuxuutti ka’ani xannacha hidda gaarii keessatti dhalate “silmii” naga’aan hin jiru. haadha gaarii kan muchi ishee hin guune ,argatanii bonaaf ganna nyaatu. otuu hin qotatiin ,otuu hin aramiin nu gaha ni deemnaan hin jiru. lafa abbaaf haadha hin qabne argatanii warra akkasii funaannee qe’ee keenya biyya keenya keessaa baasuu qabna.
Muka cobaa qabuu kan midhaan keessa jiru aramaa ,muramee hin badu taanaan ,hin aramu tanaan midhaan ija tokkittillee hin argannu jechuudha . kun fakkeenya guddaa nuuf ta’uu danda’a. inni lammataa
2.Oromoo garaa: warra jedhamanidha.dhaloota badu osoo hin taane dhalatanii baduu jedha mammaksi biyya keenyaa .garaaf jiraachuu kaayyoo dhabuu kaan mana hidhaatti darbatanii garaa furdifachuuf jedhanii kaan hojjaa isaa irraa ar’achiisani bakkeetti hambisuu kanneen biyya abbaa isaa qabeenya isaa gadhiisisanii,ajjeesisuu,reebsisuu,kaan maraachisuu ofiif garaaf,udduu furdifachuu. salphoo akkasii nu irraa haa kaasu waaqayyo .kana irraa nu barari ya baraa jedhu mitiiree?inni sadaffaaniif inni dhumaa,
3. Oromoo dhugaa dha: abbaa seenaa, abbaa dhugaa, abbaa biyyaa, hidda kuush, abbaa qabeenyaa ,dhaloota har’aafis boruu fis yaadu.garraamummaan waaqeffattota uumamtoota waaqayyoo tokkichaa. dhala namaa dhugaa warra haqaaf jiraatu, kabajamtoota kaadhimamtoota oromiyaa baayee nama gammachiisu.handhuura abbaa seenaa warra kijiba hin beekne dhugaaf jiraatanii dhugaaf warreegaamuu, ajaa’iba uummata kanneen waliin hin lakkaa’amani garuu maal godhu anis jara keessaa tokkon ture imimmaan ija guutee, garaan dhuriirihee, obsa dhabee, boo’ichaan gadi taa’e, wayyoo ya garaa koo! Ayii! Ayii!
Qabsoo maal taate ?bo’uu hin qabduu? Boo’ichi sirraa hin eegamuu?ati bar nama guddaadha haati oromoonniif uummatni ishee baay’ee sirraa abdii qabdi jabaadhu! Qabsoon erga mana hidhaa gale wagga hedduu lakkoofsise jira . bara 1996 barataa jimmaa universittitti seera (Law) barachaa ture .haata’u malee waggaa lammaffaa isaatti dhuma bara 1997tti mana hidhaatti darbatamee taa’un isaa kaayyoofi maatiisaa barnoota saba isaa jijjiruf baay’ee abdii qaba ture har’a garuu haamileen waan cabde fakkaatee dhiiga ijoollummaa isaatiin erga gidiraa mana hidhatii galee waggaa 8 fixee jira. Biyyi dhaloota isaa godina qeellam wallaggaa magaalaa dambidoolloo ganda 04 keessatti kaniini dhalate. wagga hammaa kana yeroo mana hidhaa taa’u haati isaas, abbaan, isaas obbolaan, uummata dambidoolloof qabsoon du’eera .namni jiraachuu isaa quba qabu hin jiru garuu abbaan isaa obbo Fufaa Moosisaa yeroo hundaa waa’ee mucaa isaanii baay’ee garaa nyaata .ni boo’uu, wawwaatu ,waraabessi mucaa koo nyaate yuusuu dide beekaa koo furmaata oromoo anaa nyaatu jechaa obbolaansaa fi haadha isaaf obsa laatu turan.
Qabsoon yaada dhalli nama maatiin tokko dhala isaf yaadu caalaa saba isaaf yaada ,garraamummaan nama gorsuun gaafa namni gaddu gammachiisuun baay’ee beekamaa fi jaalatamaa ture . haa ta’u malee har’a mana hidhaatti nama gorsuun isa haa boochiftuu malee,guyyaan itti imimmaan isaa irraa dhiqamtu guyyaan tokko ni jirti jedhe ni amana ture. Guyyaan isaa gaafaa sanbata guddaati hunduu hirribaa ka’ee waariin qaama isaa dhiqata.guyyaan sun hidhamtootaaf guyyaa bashannanaati. kaan maatii isaafi fira isaa arga waan ta’eef guyyaa sana baay’ee jaallatu. Qabsoo fi hiriyyootii isaa baay’eef garuu guyyaa gaddaati. guyyaa iti gaaffiin sammuu cinqitu aariin wargaamaa cannaqaamaa onneetu waadama, guyyaan sun daftee hin deemtu.
Barri isaa qabssoon akkuma durii namoota isaa waliin oduu itti fufee jira<<elaamee ijjoollee qabsoon hadhooftuu dha ,baay’ee nama miiti, kaan mana hidhaatti darbattee, haadhas ,abbaas, dhowatti warra akka keenyaa ,dhuguman isiniin jedha oromummaan cubbuu dha/ laata moo? nuti maalidhaaballeessaan keenya? kaayyoon keenya kaayyoo sabaati? Maaliif akka warra kaanii mirga maatii keenya argachuu nuuf hin laatamnee?maaliif mirgi keenya sarbamaa?maaliif gaafannees deebii dhabnaa? Kun gaaffii koo yeroo dheeraati.maaloo naaf deebisaa moo gaaffii keenyatu sirrii miti?akka seera biyyattiti namni tokko mirga nyaachuu,dubbachuu ,mirga afaan isaatiin aadaa isaatillee guddifachuu qaba nuti garuu kana argachuu maaliif dhabna?maaliif sarbamna ,nama dhiba ,utuu wanti godhamuuf, wanti jedhan jiru akka itti godhaniif akka itti jedhan nama wallaalchisa jedhu mitiiree?jedhee lafa ilaaluu jalqabe.hiriyaan isaa kan wal jallataan universitii dha jalqabaani hanga mana hidhatti waluman jiruu caalaa: maal sitti fakkata qabsoo nu akka nama fakkessuu hin dandeenyu metii dhaaf warqee dhanis saba keenya hin gurgurruu. dhugaa qabannee dhuma deemna . Inni lmmataa immoo tokkummaa hin qabnu walin kaanee dabarsine wal lanna garaaf jiraachuu filanna , ni yaadatta yoo ta’ee ijoollee raga nurratti ba’aan sana nuu fakkata’ani ka’ani deebi’aan nu nyaatani soba raga nurraatti ba’aan argoo argataani oromummaa fi enyummaa dabarsani gurguran. malaan godha utuun gaafa sana meeshaa qabaadhe jiraadhe fudhadhe dhuman biyyoo of nyaachisa ture. maal godhu hidhamuun keenya furmata taate kaayyoon kenyaas utuu tate hafte . obsi sanyii turee, sanyiin haraamayaa univeristii Electirical inginering wagga 4 ffaa utuu baratu qabame dhufe yaada bilchataa nama umridhaanis isaan caccaluu ture obsuun waanta hunda caala abdii kutaachuun hin barbaachisuu dhugaan ni qallatti male hin badduu ykn hin dutuu hin dhabamtu waggaa dheeraaf cunqursamuu gidiraamuu ni dandeessi suni immoo amaluma qabsooti. me fudhadhaa ilaalaa barsisaa addunyaa kana irratti wallalaa dhabamsisaa haqaan si barsisaa, bekumsa horachiisaa ,mindaan isaaf kaffalamuu xiqqoo dha .garuu bu’aan isaa itti dhama’ee wallalummaa kessaa baasuu isaatti garaa isaa baay’ee gammada. bu’aan isaa isuma kanadha . Akkasumas hati ilmoo ishee gaafa deessu albatii isaa irra haqaa , gufuun dhahamte bute baate ni guddifatti .beeloftes, dheboottes dhala sheef abdii hin kutaattu ykn qottee boolla hin buuftu,dhaamaate beelofte dhuma guddifaatti sana dha bu’aan she kanaafuu nutiis abdii kutaanne obsa dhabuun nurraa hin eegaamu.matii gaarii kessatti gadheen akkuma dhalaatu beekuu qabna. Wantii inni guddaan tokkummaan bu’uura abdii kutaachuun nu hin barbaachisuu .
Utuma isaan mariataani sa’aatii laqana isaani gessenaan garaa kutaa kutaa tti galuu deemaan , nyaatan malee hin jiraataan jedhu mitiree kan dhalli nama nyaatuu ta’uu baatuus dirqaama jiraachuuf nyaachuun baarbaachisaa dha.har’aa guyyaan qabsoof deemaa jirti. baatii 3/sadii fi / guyyaa 26 tu isaa hafti warrii kanneen garuu yeroo baay’eetu isaan hafa. Garuu qabsoo fi waanti gaffi ta’uu baay’eetu jira qabsoon biyyaa fi maatii isaaf du’ee jira .obbolaan isaa fis akkasuma gaafa guyyaa mana hidhaati ba’uu akkaman godha , isaan deema ? isaan dhufaan jedha? hanga harra’atti jarrillee jitaachuu koo maal naan jedhu garuu yeroon xinnoon jirti yeroo baay’ee maalifaan mana ba’ee maaltu nama mijoofnan gala deebie jedhe ofiin gungumaa mana hidhaati ba’uu osoo hin taane har’aas booris sabni ko maal narra barbaada yoon mana hidhaati ba’ee warraa mana adabaatti hafaanif maal gochuun qaba ?
asii ba’ees maaltu na eggata? gaaffii isaa dhuma hin qaabnee dha kun samuu nanneessuu isa itti fufuu laqaanaaf gadii ta’ee yaadan waxalaame garaan osoo hin barbaadiin lama afaan kawwate gadi ba’e. Qabsoo baay’ee waan aruuf waan garaa isaa kessaa dubbate dhuma bafaata baay’ee kabajamaa jalltamaa dha hiriyaa isaa biraatti safuu bekaa afaan isaa keessa tasa wanti hamaan hin ba’uu yeroo baraataa ture hiriyaa jalaallee tokko ni qabaata ture lalisee hidhaatu gargaar baase, baay’ee issaa jallatti ishee yadaate waggaa saddet /8/ hanga har’atti eessa jirti? isaa hirranfatti laata ? lubbu dhanoo jirti? Laaliseef qaabsoon du’eera barbaadde barbaadde dhabdeetti. Inni garuu har’aa ille hin irranfanne sammuu akkasi fi obsa hamaa kana qabaachuu, kuni baay’ee ajaa’iba laalisee waalin yeroo turaan isheen waadaa seente qabdi hanga gaafan du’uu ykn dututti sirra gargar hin ba’uu jettetti dhuguma wadaa ishee ni egdi lata? Namam?
Guyyaan ni dhiiti, ni bariiti, beektonni fi baraattonni oromoo har’aas akkuma duraa hidhaamuu murtiin waggaa dheeraan yakka tokko malee itti murta’uu itti fufee jira dhaabi hin qabu . Qabsoon murtii isaa xumuraa jiraa dirqaamni itti lataamuus akkasuma waggaa saddetif ji’a ja’a fixuun baay’ee ulfaata .
Qabsoon mana hidhaati ba’uu osoo hin ta’inyaadni is baay’ee dha . Akkamitti beekaa oromoof barataa oromoo hidhaati bararuu dand’aa ? kana booddee akkamittis jiraachuu danda’a? gaaffii saba baay’ee akkamittin deebii laachisa essa dhaabadheen eessa dhaqeen , eenyuutu na duukkaa hirira ? deebie yoon hidhame hoo akkaman godha ? gidiraa bu’aa malee rabbi na haa olchuu gaaffii deebii sammuu nanna’uu guyyaan baatii isaa dhiyachaa dhuma jirti.
Hiriyyonni isaa imaanaa isaanii itti himaatani geggessuf karaa karaa ta’aani yaadaan ba’uu hiriyaa akkasi irraa gargar ba’uun baay’ee na gaddisisa garuu isaaf gaarii waanta ta’eef duwwaa callisaani imimmaan ijaa guutee kaan dhoksee bo’a kaan hudhaame yaadaan dhabama kana jiddutti qabsoon gara mana fincaaniti utuu ba’uu itti dhufee. malii maaliif yadaan badduu misirroon cidha demuuf jedha gala isaaf ta’u qopheessa fi malee mali maal taanan qoosaaf fakkeesse itti kolfa, aarees gammadees qabsoo irraatti namnu hin beeku bukkee gadi taa’ee imimmaan ija isaa keessaa dhaquu dhaquun gadi cob cob godhe ! maali maal taate ? dhirrii garaa deemati lencaa garaa kutaadhu ,bossee nu hin bossisin kun guyyaa gammachuu keenya hundaati hin beekamu furmaata karaa ke argaachuu akkaa dandeenyu ta’uus dand’a.Qalbeessa ture . sanyii :- ani walaaaloon sif qaba kana dhaggeffadhu bo’uu itti dhisi bashaanansisuuf ture , bo’icha irraanfaachisuuf, abdii itti laachuuf walaaloo cimaa hadhaa’e mi’awaa karaa itti agarsisa . walaaloo isaa eegalee sanyiin
Jalqaabe hin dhiisuu
Ittin fufa qabsoo
Bara jireenya koo ano takka hin teenye
Utuu utuu jedhu waggaa baay’ee darbe
Tasallee hin dhifne abdii koo muraa dhe
Dhaamsaa guddaan qaba ani sabaa kootiif
Silaa qaabsoo dhisnaan anoo baduu kooti
Gaffiinan jalqaabe xumureetaan dhiisa
Sila isaa irranfaannan ciruma badiisa
Ka’umsa koo ilaalee gaafuma xinxaalu
Inni anaf jalqaaba bu’aan isaa itti aanuu
Kanaafuu sabaako abdii hin kutinaa
Utuu utuu jettaani tasuma hin badinaa
Kanaaf inni guddan tokkummaan bu’uura
Kana ta’uu bannan tasa baduuf jirra
Jalqaaba koon kaasa bilisummaan farsaa
Daddafe arguu dhaaf qabsoo koon geggessa
Jedha adurren hantuutaan mana keessa
Jedha mana hidhaa keessa qabsoo dha maqaansa
Qabsoo biyyaa isaaf lubbuu isaa wareegsaa
Hamilee isaa guddaa nama ajaibsiisa
Sabaakoof jiraadhe adda koos guddise
Afaan koo ballisee human itti godhuuf
Lammummaaf dirqaama mirgaaf bilisummaa
Afaan oromoo dirqaama enyummaa
Mana ba’een deema qabsoo walabummaaf
Oromiyaa bilisomsuuf yeroonsa ammuma
Naaf milkeessi yaa waaq abjuun koo kanuma
Sobduun saba hin taatu itti fakkeessuuf malee
Jedhe mammakeera qabsoo fufaan illee
kanaaf dhugaa hin baana
Naaf milkeessuu hin dhiisiin abdii koo ijoollumma
Hanga har’aatti kan dhagadhe
Seenaa koo isaa dhugaa kanin irranfaadhe
dhugaan isiinif hima warri hin baraatiin
Gaafa guyyaa sana gafataamuuf jirtaani
Jedheen itti hima bakka dhaqee fiani
Nuti gowwaa miti kutaannee kaneerra
Imimmaan saba keenya nutti mul’aateera
Dhugaadhaaf jiraachuu narraa egaleera
kanaaf dhamsan qabuu ani saba kootiif
Of fakkachuu amantii godhati
Dhugaa dhaaf jiraadha bakka jirtaanitti
Iyyaa iyya dabarsaa bakka dhaqxanitti
Jedha abban kiyya kuni dhamsa koo ti
Gootni ko sabbonaa oromooti
Ergaamni koo inni guddaan lammii oromotiif
Tokkummaan jiraadhaa bakka jirtaanitti
Biyyaa bataani hin faca’ina
Hedduu isiin abdatu hati oromoota
Mo’ichaan hin galtu hin hin haftan biyyarra
Guyyaa darbuuf jiruu maaf abdii kutaanna
Dhaamsa beeka keenya maaliif hirranfanna
Goota hedduu qabdi haati oromoota
Kanaaf maaliif tessuu ka’aa nurraa lolaa
Jedhe abbome du’ee Naggaasee Waggii dha
Nuti abdiin teenya tokkummaan bu’uura
Ergaan isa cimaa dha goota oromoo dhaa
Kanafaan si faarsaa har’allee sabbonaa dha
Osoo kan beeknu maaliif irranfanna
Hidda kush ishe ganama kaane jabeessina
Jedhaaati qabsa’aa oromiyaan keenyuuma
Hedduu si yadaanna sin dagannee Ebbisa
Kanaafuu qabsoo jabaadhu abdiin keenya suma
jedhe Sanyiin yaada ergaa isa dabarsef. caalaan sirba jaallatti sagaaleen isaas baay’ee barede namatti tola .inni akka armaan gaditti sirba ebbisaan ergaa dabarfaate :-
Bacaaqii boraafaadheetaan
Dhakaatti hirkaadhe
Bosona oromiyaattaan gala
Qawwee koo fudhee
Kopheen lukaatti na dhume
Gufuun na dhahee
Biyyaa koon bilisomsadha
Wardiyyaa ta’ee
Ergaa cimaa qaba sirbisa kuni kana caala rakkaachuun, beela’uun ,gidiraamuu si qunnaamuu danda’a. garuu waanta nurra ga’uu ilaalee abdii kutaachuu hin barbachisu hammaa bu’aa dhamaane sana argaannutti kanuma dha galaan sif galasuu, lafa dhaqxuu hundumaattu milka’aa ta’ii adeemsa ke hundumattus namnille namuuma lafarra ejjetullee shakkii suutaan tarkaanfaadhuu aritii hin barbachisuu nunis nu yaadadhu dhaamsaa gababa caalaa irra ture
Qabsoon bo’uuf dhaggeffachuu irraa kan darbe deebii laachuu hin dandeenye ijii sadanuu dhiiga uffate jira ni hudhamani, gargar ba’uu nama jallatanirra ,foonin tokko , yaadan gaaffiin ,enyummaan,baay’ee ulfaata, boo’uu miti nama marachisa ,garuu maal godhure manni hidha shawaa Robit kan galuu simaachuu fi kessummeessuu kan ha baahu jedhaan baasuu rakkina mana hidha sana gidiraa fi rebicha dukkana fi qoree ifaa arguun hin jiru .kana kessa ba’uun wanta gudda dha .gumaachuun isaanis isuma kana duwwaa dha. Jalabultii gesse guyyaa tokko duwwatu isa hafe ,ba’e dhabamuuf , waregaama enyummaf kaffale dirqaama hidhaa isaa xumure dawwitii jireenya takka jedhe jalqaabuuf ergaa dhaamsaa isaatti laataame dirqaama xumuruuf abdii isaaniif kayyoo isaani galmaan gahuuf, bilisuummaa unachisuuf ,garaan isa xiqii qabaaate, jaraan yoo gargar ba’ee bo’ee gododunis furmaata akka hin taane beeke onnen dhikkifaatte, furmaata argaamsisuuf kufate kaate .Qabsoon akkuma maqaa isaa qabsaa’uu isa itti fufuu waan of akeekkachisee fakkataa gaafa fuula isaa ilaalaan
Jala bultii guyyaan dhuma geesse lakkomsaaf hundu garaa kuta kuta ti waal hammataani nagaadhaan wal gessisaani adeemaan. Qabsoon lakkawaame ha galuu malee iddoo cisaa isaa hamma gahutti waan tokko ille hin beekne ture.yaadaan onneen isaa garaa keessatti bilchattee bahuu bahuu jetti. Ofin gungumuu jalqaabe duddaan gadi ciisee ,amma anumatu gadhifamuuf jira yoo si hin gadhisnu naan jedhaan hoo malaan godha dhugaa natti hin fakkattu gaaffii baay’een sammuu cinquu hin hafne baay’ee ulfaata osoo oliif gadi yaada busee basuu sa’atiin irbaata ga’ee nyaachuufis afaan isaatti dhiga dhiga jedha ,dhisuuf garaan baay’ee bela’ee dhuma jira, humnumaan gadi ta’ee lamaan tokko afaan kawwate dhuma ka’e gara cisicha dhaqe duddaan gad haa cisuu malee hirribni gonkuma qabuu hin dandeenye dhakaan wagga saddeti (8) akka cisicha gaariitti tajajile ille har’aa quqququu jalqabde yaadaan waxaalamuu hiriyyota isaa irra gargar ba’uun asi ba’ee eessaan dhaqa ? maal gochuutu narra eegaaama ? maal yoon godheen gidiraa saba dhugaa irraa hambisuu danda’aa? warraa ijollummaan barnoota fi hojii isaani irraa hidhaan umrii gutuu itti murta’ee akkamitti gadhisuu dand’aa? angoo gadhisuu kaan qabuu enyuu? akkas yaaduu mana maraachuu wayya ituu irribni ija isaa walitti hin qabachisiin laafti bari’ee wardiyyaan ulaa tokkoffaa banaa jira ollaan bultee beeka akka itti buluu abbatu beeka sanyii Caalaa Qalbeessa har’aa garaa kutaachuu hin olle misirroo geggessuf waan kutaatani ka’aan fakkatuu Qabsoon waan akka rafee bule fakkate ija susuukummachaa gad ba’e harka fune jedhani nagaa wal gafaataani waliin gara mana fincanitti ya’aani ol debia’ani cire isaani nyaataani ulaa ulaa ilaaluu jalqabaani dhiirri dirqaama xumuraate ba’uuf qopha’ee ka’e osoo isaan waliin ta’ani taphachaa jiranu Qabsoo Fufaa Mosisaa tafachi silehonk tolo bile wuxa kan jedhamu sagaaleen dhagahaame . hunduu imimmaan isa calaale Qabsootti marmani bo’ichaan akka nama du’eetti geggessuufi ka’aani , hundu nib o.a garatu wadaame , obsa dhawwate, bo’aani geggessuun furmaata taate ilma abbaaf hadhaan tokko fakkatu mana bo’icha godhani,ni gadoodaani , wal gadhisuu didaani kana jidduutti sanyii akka nama warere ka’e ta’e <<maali? Maal gochaa jirtu ? gadhisaa haa deemu maaliif bossani bossiftu dhaqi agaa dhaqii nagaatti nutiis yoo lubbun jiraanne guyyaa tokko ni dhufna imimmanin hudhamaa kanuumaan wardiyyichi dhufee balbala bane gadi baase isaanitti balbala cufe kanuma dha gargar ba’uun wagga saddet gutuu ukkamamani ta’aani har’a waal dhabuun kan warra hafaani furmaatni maal tati egaa ykn du’aani ba’u ykn qabsoon furmaata sirba Bashadaa Hayiluu yadaattani cidha bara dhufuu abdii itti latti tasa bo’icha dhisaani of jajjabeessani , ni kutaatan yaadan tamsa’ani cidha bara dhufuu akka filmiitti dawwachuutti ka’ani abdi hin qaban turaani abdi isaani guddatte qabsoo taate Qabsoo Fufaa Mosisaa .
Qabsoon ba’ee qajelee wanti hundumtu isaaf haraa dha lammee dha lachuu du’aani ka’uu ummata isaa beekuuf abjuu dha .abjuu dhuma hin qabe du’aani ka’uu ajaiba ! Qabsoon waan ittin deemu waan tokko ille ofirka hin qabu hojii barbaaduun furmaata taatef. waanti hundumtu abjuu itti ta’us harka hin lanne. ba’aa gara gara baate qarshii funannachuu jalqabe dirqaama qarshiin guyyaan argaatuu xiqqaa waan ta’eef qorraa keessa buluun naamni baayyeen ilaaalchisa akka kashalabbee ta’etti ta’uu danda’a. garuu kana miti beeka rakkinni gabromfaate kayyoof dhama’aani bu’aani ba’uu hagabuu taa’uu rakkina ofi namni itti himataan dhabaamuu iyyaani birmannaa dhabuu waan itti baree fakkata warri mana hidhaatti hafani Qalbeessan Sanyiin yeroo isaa irraa gargar ba’aani kaasee yaada guddaa irra bu’aaniru haa ta’uu male qabsoon bilisummaa isaaniif fiduu danda’a ykn jireenya mataa isaatti deebi’uu danda’aa laata? kaan jedhus gaaffii sammuu isaani xaxu waan dhisuus miti garuu qabsoo dhaan waan jallataanif baay’ee gadduu hin olle.
Qabsoon magalaa shawa Robit kessa rakkachu hin hafne hojiin akka gaaritti nama hin argaamu, nyaatni illee homaa miti kaan qorraa fi ho’aa magalaa sana baay’ee itti ulfachus hin hafne. naannoo sa’a 12 keessa qabsoon qorii itti hammaanaan gara mana namatti siqe kadhate buluuf mana midhagaa kan dhagaa irra ijaaraame tokkotti ol gale afanuma isaanitiin asadiruny jedhe gaafaate jarriis wardiiyyaan isaani waan jala deemeef mana bukken qorqorro tokko keessa akka buluuf erga hayyamanif booda wardiyaa mana sani akka inni itti fufu itti himnan innis garaa guutuu dhaan gammadee fudhate wardiyaa mana nama ji’a tokkon qarshii dhibba lamaf shantama , baay’ee nama dhiba .bu’aa ba’iin mana sana mana fincaani micuu ,uffaata guyyaa guyyaatti micuu,mana kessaa fi dubasa kosii haruu ,guyyaa guyyaatti kan isaaf hin hafnee dha . nyaati isa illee ergaa sareen mana isaani quufte booda kan itti kennamu gidira fi bu’aa ba’ii hammana hin jedhamne ifaannan ,rukunnaan, akka sareetti dhanamuun ,waan akkaa arrabsoo sukkanneessaa , wardiyyaa ta’ee galee hojii fi arrabsoon , rebichi hammana hin jedhaamne irraa ga’aa turuus guyyaa gaafa baatii isaa ga’uu qarshii isa fudhaate akka lakkise deemu gaafatus kan isaaf kaffalaame reebicha ture. Bu’aan inni argaates bo’icha duwwaa ture . kanuumaan harkaa isaa duwwaa mana isaani gadi lakkise deeme . qaabsoon ni bo’ee ,ni wawwaate ,millaa isaatiin magaalaa sana gadi dhisee deemuuf murteffaate . baay’ee nama gaddisiisa ,dhaamaateen bu’aa malee . warraa safuu hin beekne , warra abbaa taayita,waaqa illee warra hin beekne ,baay’ee nama boossisa .
Qabsoon luka isaatiin deemsa itti fufe. Utuu deemaa jiruu yadaan gara biyyaa isaatti imaale . oromiyaa hundaatuu irraa nyaata, hundaatu irraa dhuga,isaa kanan alaagaa dha hin jettu ,isaa kaan jibbite ofirraa hin dhessitu, utuu afaan qabdii taate waa’ee gochaa ilmaan ishee irraatti rawwate ,kan sila alaagaa hunduuma kan guurte qaltu turte . maal godhu gaa jarri haadha gaarii muchii ishee hin guunee argaatani kan gammojji dha , kaabafi kibbaa dhufee irraatti wal hora . kaan immoo hammaa is a ga’uu irraa saame gale biyyaa isaa fi lammii isa ittin guddifaata, ittin misoomsaata . mee maqaalee fudhadhaa ilaala lafi ishee omisha baasuu hin danda’uu , dhagaa duwwaa ,baalli iji tokko irraatti hin dhalaanne , bokkaan iji tokko irraa bu’ee hin beeku ,waaqni illee kan aabaare irra gala gale fakkatti turte waggaa digdaamii shanin dura (25) .ummaanni ishee beelaa’ee lafa itti baqatu dhabe rakkachaa ture ., hongeen dararaamaa ture ,sana booda haadha garraamii argaataan OROMIYAA ,bonaf ganna nyaatu .hin araamna utuu hin cirraa hin jedhiin irratti wal horu har’’aa garu biyyaa isaani fudhanne yoo ilaalle Washingiteenii dc fakkatti .kun hundu garuu qabeenya ilmaan oromoo fi kan oromiyaa ta’uu hin irraanfaatiinaa . nama dhiba biyyaa isaani keessatti afaan oromoo haasa’uun haa turuusi maqaan kan kee oromoo fakkatee jennaan lafeen kee illee hin argaamu .
Qabsoon waan abjuu fakkaata dhugaa hadha’aa, kana keessa tahe yaadaan adeemmii isa itti fufe . ……………….


c: text/html

text:
Nuti miseensoniif deegartoota ABO kan kaaba
Norweyyiitti argamnu wal-gayii gaafaa guyyaa 22-08-
2015 gaaggeefanne irratti marii balla’aa waa’ee sochii
biyyaa keessaa qeerroo fi WBOn gochaa jiru
walumaagalatti haala yeroo irratti erga mari’anee booda
ibsa ejjenno armaan gadii dabarfanneerra:
1. Waraana bilisummaa Oromoo yeroo amma kana kan yeroo kamiyyuu caala tarkaanfii
boonsaa diina Oromoo irratti fudhachaa jiru baay’ee kan itti gammannu fi gara fuula
duraattis akka cimsee itti fuufu gargaarsa barbaachisaa ta’een akka cinaa dhaabannu
nimirkaneessina.
2. Addi Bilisummaa Oromoo kallachaa bilisummaa ummaata Oromoo ta’uu hubannee
gargaarsa nurra eegamu maraan bira dhaabachuuf waada keenyaa ni haromfannaa.
3. Qeerrooniif baratoonni oromoo biyyaa keessa hawwii bilisummaaf isaan qaban
abdachiisa waan ta’eef karaa barbaachisaa ta’ee hundaan bira ni dhaabana ni
deeggaraas.
4. Tumsaa ABOf gochaa tureef itti jiru gara fuula duraatti kan yeroo kamiyyuu caala daraan
ciimsinee itti fufnu ta’uu waada keenya ni haarofanani mirkaneesinas.
5. Kallachi qabsoo bilisumma oromoo kan tahee ABO qofa ta’uu hubannee itti amanna
waan ta’eef warreen nuti ABOdha jechuun maqaa ofitti moggaassuun ergama diina fi
dandaata yeroodhaaf bitamanii qabsoo bilisummaa oromoo laamshesuuf yaalani akka
irra of qusatanniif waan darbee irraa hubachuun gara QBO itti akka deebi’aniifi dantaa
ummataa isaani akka dursaan ciminaan ni hubachiifnaan.
6. Torbaan “Diaspora” jechuun waltajjii wayyaaneen gantootaf qopheesite keessatti
kanneen hirmaatan ummata oromoo biyya hambaa jiraatan akka bakka hin buune
ummaanni oromoo biyya keessa jiraatu akka nuuf huuf huubatu cimsinee ni beeksifna.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Akka dargagoo Zalaalam jedhutti yoo xiqqaate iddoowwan sababa rakkoowwan daandiitiin tajaajila fayyaa argachuuf rakkatan yeroodhaan qaqqabuuf haala kan mijeessu, pirintariin siim kaardii fudhatu qophaa’eera.
Dargaggoon Zalaalam Gizaachaw hundeessaa fi hoogganaa dhaabbata teeknooloojii wal’aansa fayyaa Opian Tech jedhamuuti. Kan hundaa’e bara 2014 dhaabbanni kun ammaa hojjettoota 21 qaba, kanneen keessaa baayyinaan 8 dubartoota.
Mulatni dhaabbata kanaas bakka buufanni fayyaa dhaqabu hin dandeenyeetti tajaajila fayyaa teknooloojiin mijeeffame kennuudha. Teeknooloojii meedikaal Laabraatoorii irratti fuulleffachuun kan milkaa’e dargaggo Zalaalam, erga eebbifamees dhaabbilee fayyaa keessatti ogeessa laabraatoorii ta’uun hojetaa tureera.
Magaalaa Finfiinnee fi magaalattiin alattis wayita laabraatoorii keessa hojjechaa turetti daataa xiinxaluu, teeknooloojii qo’achuu fi mosaajiiwwan xiinxaluurratti cichee hojjechaa ture. Zalaalam barnoota fayyaa baraterratti dabalataan barnoota kompiyuutaraa barachuun akkaataa tajaajila fayyaa teeknooloojiin dhiyeessuun danda’amurratti xiyyeeffacha tureera, kanarraa ka’ee teeknooloojii Opian jedhamu hundeesse saaqeera.
Opian Tech maali laata?
Bu’aan teeknooloojiin kun meeshaalee, humna namaa fi bajata giddu-gala fayyaa tokkoof barbaachisu xiinxaluun bakka hanqina qabu dursee adda baasee kan beeksisudha.
Mosaajiin (software) Opian Tech, teeknooloojii (Articial Intelligence) amata sadiif, giddu-galli fayyaa tokko tajaajila kennuu danda’uu fi baay’ina namoota itti tajaajilamanii dursee raaguu danda’u of keessaa qaba. Odeeffannoo kanaanis qaamni giddu-gala fayyaa sana hoogganu watoota isa barbaachisan akka dhiyeessuuf gargaara jedha dargago Zalaalam. Meeshaalee teeknoolooji, qoricha, akkasumas bittaa meeshaalee fayyaan walqabatee wantoota karooraaf bu’uura ta’an kan mijeessuudha.’
Dawaan harka namaan bitamu kan barbaachisuu ol ta’ee wayita yeroon irra darbee gatamutu jira. Yookiin ammoo hamma barbaachisuu gadi bitameetu hanqinni qorichaa yeroo baayyee mudata. Opian teek kana nii fura jedhame yaadama.
Furmaata hedduu ni fida jedhame yaadamus rakkooleen akka intarneetii fi ibsaa hojiisaa gufachiisaa jiraachuu hima Zalaalam.
Opian Tech rakkoowwan mosaajii (software) fi hardware buufataalee tajaajila fayyaa keessatti wayita mudatan sirreessuuf dandeettii akka qabus hima dargagoo Zalaalam. Dargagoo Zalaalam akka jedhutti Opian Teek Itoophiyaarra darbe biyyoota biroo 23 keessatti, jaarmiyaa (USAID) waliin ta’uun babal’isuun danda’ameera.
Haaluma walfakkaatuun rakkooleen tajaajila fayyaa Afriikaa suduudaan teeknooloojii akkanaa fayyadamuun ni furama abadii jedhu qaba dargaggo Zalaalam.


text:
Ibsa Ijjaannoo Dhabbani Tokkuummaa Muslimoota Itophiyaa Sa’ud Arabiyaa Magaala Riyaadiit argamu irra Murtee Motummaan Wayyaanee Korewaan Furmaata Barbaduu Hawaasa Musliimaa fi Obolewan keenya irrat Dabarse Ilalchisee Bahe.
Guyyaa Motummaan Barsiisa Ahbaash dirqamaan Musliimmoota Biyyiiti irrat fe’uf ka’e fi Tarkanfii Seerraaan ala Gidu galeessa Awaliyaat fudhatu jal qabe irra kase Nuuti Musliimmoon Lammiiwwaan Itophiyaa kan Sa’uud Arabiyaat jiranu Tokkuummaadhan irra dedebi’uun motummaa ADWUIf
*Dhiibbaa Motummaawaa Lammiiwwaan Musliimmaa Biyyiiti irrat tasiisa jiru akka dhabu.
* Jiduu Lixxuummaa Aamantii kan ifat muldhaata jiru akka dhabu.
*Dhiibbaa Dhabilee Aamantaa kan Uummaani Dhabilee issaa hin Bulchineef tasiisa jiru Motummaan akka dhabu.
*Goochi Lammiiwwaan Musliimaa Mirga Biyyaaleesa irra fagesuuf iciitiidhan tasiifama jiru akka dhabatu.
*Duuli Barsiisa Ahbaash kan Motummaadhan Biyya ala irra fidame dirqammaan Dhabilee Aamantaa kenyaa irrat akka Babaldhatuf tasiifama jiru akka dhabaatu
* Gufuwwaan Uummani musliimmaa akka Majliisa issaa kan Barbade akka hin filaane tasiisan akka kafaman.
*Aangawooni Motummaa qabxilee arman oliit tuqaman kaniin rawaatun Mirga Uummaata Sarbaa turan kan Hanga ammati Tokkuummaa Hordoftoota Aamantii Musliimmaaf Jibbaansa qaban Kan Aangoo Issaanii Cunqursaa fi Uummaata addaan Bassuuf itti fayyaadaman Murtiif akka dhihataan.
*Eergamtooni nuti Gaffiiwwaan Mirga Keenya Sadan akka nuf Gafataniif eergane Kan Yeroo adda addaati Wajjiiralee Motummaat argamun Aangawootra Motummaa Wajjiin Mari’ataa turan Kan Motummaanis Nammoota qulquluu ta’u issaani Mirkanessaa ture Kan Gaffiin Issaan Dhihessaani Gaffii Mirgaa ta’u Midiyaaleen Motummaa kan adda addaa Mirkanessaa turun Turtiin Xinnoon Boddaat Basaastoota Motummaatiin Sodaachiifama eggaa turan Boodda Ukamfamaani Kan Goochi Sukkaaneessan irrat rawaatama turan, Qammooni Gochoota Suukkaaneessaa kana Issaan irrat Rawaatanii fi Aangawooni Goocha Suukkaaneessaa kanan duba ta’un Aajajan Seerraan akka gaffatamanii fi Gaffiin Mirgaa Keenya akka nuf Debi’uuf irra Dedeebine Gaffaata ture jira.
*Kun hundi eeggaa nu irrat rawaatameedha Bakka Buu’ooni kenya kan hiidhaman,Kan Torchi godhaman,Kan Roriifaman, Kan Kewwaata Shoroorkumaatiin Himmaataman, Kan Dharaati akka Raggaan itti Rageefamuf Miniisteeri Haqaa Bajaata Basuun Aadeemsi Murtii Lammiiwwaan rifachisee fi Seennaan Dukkaana’an Maneen Murtii Mana Haqni irra argamu ta’u Dhisaani kan Meeshaa Motummaa Wayyaannee ta’u kan Uummaame.
Bakka Buu’ooni Keenya Kan qabaman yeroo Gaffilee Sasalphaa 3 qabatanii Wajjiiralee Motummaa irra Maruun karaa Naggaayaatiin debisiisuuf yeroo itti ifajaa turaniit ta’us. Yaaki Issaan itti Himatamanii fi Roroo Issaan Rorifamaan yeroo Yaaka Hojjaataniif Raggaa Itiisaa dhihefadhaa Jedhamaniit Kan Biyyiiti Kessaa Haqni Xinnuumayuu hin muldhaane Biyyiiti kessaati Sirni Abba Iruummaa kan Babaldhaate akka Ijarsa Aangoo Motummaati Kan Sadarkaa Ol’annaa irrat argamu Miniisteeri Haqaa fi Ministeeri Maneen Murtii Fedraala kan Aangawoota Abba Iree Murasaan Ofaman ta’u Dhugaa jiru ifa fi Ifati Mana Murtii Issaanii kan Nuu Irrat Mirkanefataniit Bakka Buu’ooni Keenya Nut Wareegamun Dhugaa jiru Uummaani Guttuu Biyyiitii fi Kan Adunyaas Haa Dhaga’u Jechuun qulqulummaa issaaniif Ragoota Dokumentii fi kan Nammas Dirreeti Bassuun Seennaaf Wareegamaniiru.
Nut Issaaniin Qabeenya Biyyiitiit Sababni Jeyinuuf Abba Iruummaa Hardha Ifat Muldhaate kana issan Dursaani bekkuun  > jechuun Abba Irruummaa Motummaa nuf Ibsuu issaaniitin Kanaf kan Nut Issaan Qabeenya Biyyiiti kan jeyinuuf!
Nutis Dhugaa Kana Irrat Hunda’uun-
Bakka Buu’ooni Keenya Kan Motummaan Yaaka issaani malee Keyyaata Shoroorkumaatiin Himmaatun Adabii Guddaa Hiidhaa umrii gutuu irra hanga Hiidhaa Waggaa 7 itti dabarse Qulquluudha, Qulquluummaa issaanii Motummaan Itophiyaa fi Aangawooni issaa kan Murtii kana dabarsaanis Bareechani bekku. Gochooni Yeroo Adeemsa Murtiit turanis dhugaa kana ni mirkaneesu. Kanafuu Murtiin Siyyaassaa Bakka Buu’oota keenya irrat darbe akka irra kafamuu fi Akka Biliissaat lakkiifaman akkasumas Hiraarama isaan irrat dhaqabeef mootumaan gumaa akka kafaaluf ni gaffana.
Biyyiitin Biyya Eergammaan Rabbii (SAW) Bara 1400 durat Biyya Haqaa ta’uu ishii mirkanessaaniif wan tatef Motummaan Gochoota Seerraana ala Ufatuun Motii Abbaa Irree Ol’antummaa Siyyaassaa mul’aata Issaa tasiifate Jequumsa Biyyiiti kessaat kasuu irraa debi’uun Biyya Ol’antummaan Seerraa itti Mirkana’e Haqan Bultu akka tatu Wamiicha Uummaatawaa ni dhihesiina.
Nutis Gaffii Mirga Aamantii Biyyaaleesaa Kan Bakka Buu’ooni Keenya ittin Hiidhaman kana irrat Hunda’uun Qabsoo Naggaayyaa kana hanga dhumaati itti fufna!
Bakka Buu’ooni Keenya Qabsa’oota Malee Qabsiicha miti, Hiidhamuun issaani Qabsoo keenya daraana ciimsa. Kanafuu Nutis Cimne hanga dhummaati itti fufna!
Yaa Rabi ati Goftaa Adabaa Cunqursiitoota tate fi Kafalaa Cunqurfamootaat. Oboleewwaan Keenya Yaaka issaan hin bekneen cunqurfamaaniru,Roriifamaniiru Yaa Rabi atumti Cunqursiitoota Obolewaan keenyaaf Gummaa issani kafaliif! Ammiin!
Allahu Akbar!
Shawaal 22/1436/ August 7/2015
Dhabbaata Tokkuummaa Musliimoota Itiyophiiyaa
Saud Arabia Riyadh irra.
Kan hiike Afaan oromoot deebise RDH


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden fi abbaan alangaa muummichi Meerik Garlaand rakkoo hookkara qawwee kan Ameerikaa keessaa ilaalchisee mari’achuuf kamisa har’aa wal arguuf jiru.
Yaada kennuu isaanii dura illee White House sochii haleellaan qawwee “ weerara fayyuummaa uummataa ti” jedhu beeksisee jira.
Tarkaanfiin tokko kan qajeelfama ministrii haqaan ba’e, kan to’achuuf rakkisaa ta’e deddeebii qawwee lakkoobsa eeyamaa ofi irraa hin qabaanne fi yakki ennaa ittiin hojjetamu humnootii seera eegsisaniif adda baasuuf rakkisaa ta’e dhaabsisuu ka jehu.
Ministriin haqaa itti dabaluu dhaan miseensota maatii fi qamooootii seera eegsisan, ofii isaanii ykn kanneen biroof balaa dha namni jedhame shakkamu qawwee akka hin qabannee fi yeroof bakka isaan jiran irraa akka fagaatu mana murtiif iyyata akka dhiyeessan seera eeyamu baasee jira.
Baayiden itti dabaluu dhaan gorsaa garee to’annaa qawwee duraanii David Chipmaan hoogganaa waajjira to’annaa dhugaatii alkoolii, tamboo, meeshaa waraanaa fi dhukaatotaa gochuun muuduuf karoorsanii jiru.
Chipman waggoota 25f gorsaa dhaabichaa ta’anii kan hojjetan yoo ta’u haleellaa waaltaa daldalaa New York fi biilsa federaalaa magaalaa Oklahoomaa irratti bara 1990moota keessa raawwate qorachuu keessatti hirmaataniiru.


text:
Tarezaa Meey ibsa guyyaa har’aa kenniteen, June 7/2019 taayitaa isii kan gadi lakkiftu tahuu beeksiste. Miss Meey akka jetteetti, sochii Briteen gamtaa Awrooppaa keessaa bahuudhaaf murteessite raawwachiisuu dadhabuun isii taayitaa lakkisuuf sababa tahuu himte. Ummanni Briteen Gamtaa Awrooppaa keessaa bahuuf rifarandamiin kan murteesse tahus, bulchiinsi Tarezaa Meey murtii kana raawwachisuudhaaf deeggarsa Paarlaamaa biyyattii dhabuun kan rakkataa ture tahuun ni beekama.
Paartiin Briteen bulchaa jiru Conservative Party jedhamu, nama Miss Meey bakka bu’uun biyyattii bulchu filachuudhaaf gamanumaa sochii kan jalqabe tahuu gabaasni BBC ni mul’isa.


text:
Gazexxesaan lammii saa’udii Jamal Khashoggi qonsilaa biyya isaa kan Istaanbul jiru akkuma seeneetti battalumatti hudhamee ajjefamuu fi sana booda qaamii isaa kukkutamuu abbaan alangaa Tarkii dubbatanii jiru.
Saa’udiin namoota ajjechaa kana keessaa harka qaban 18 kanneen hitee jirtu akka dabarsitee kennituuf Tarkiin gaafataa ituu jirtuu abbaa alangaa mummichi Ifran Fidan barreeffamaan ibsa kana kan baasan.
Khashoggiin qonsilaa biyya isaa kan Istaanbul jiru kan deeme Onkolooleessa 2 darbee kana yoo ta’u dubartii lammii Tarkii taate waliin cidha gaa’ilaa rawwachuuf waraqaa barbaachisu baafachuuf ture.
Dubartiin inni fudhuuf turees nannoo embaasichaa dhaabachuun isa eegaa turte.Garu erga seenee booda deebitee hin argine.
Prezidaantiin Tarkii Recep Erdogan akka angawoonni sa’udii namoota Tarkii keessaa reeffa Gazexxesichaa awwaaluun shakkaman akka beeksiisan gaafatanii jiru.


text:
Browsing Tag
Hoosiftoota
Rabbiin keenya dachii tanarratti uumama adda addaa, haalaa fi amala garagaraa qaban uumee jira. Nutis uumama dachii tana guutuu!-->…
Chamois (Shaamiyas)
Bineensi barruu tanaan ilaallu maatii bovidae jedhamu keessatti ramadama. Maatiin Bovidae kun uumama akka hoolaa fi re’ee of!-->…
Puumaa
Puumaan sanyii adurreeti. Maqaa biraa mountain lion jedhamuunis ni beekama. Sanyiiwwan adurree keessaallee, guddina qaamaatiin!-->…
Miirkaat
Sanyiin uumama kanaa gosti 3 kan jiru yoo ta’u, garaagarummaa rifeensaa malee qaamni isaanii walfakkaataadhaa. Miirkaat!-->…
Proboscis Monkey (Qamalee funyaan Kumbii)
Uumama Rabbiin keenya uume lakkoofne fixuu hin dandeenyu. Wanti hundi bifa fi sanyii garagaraa qaba. Garbuun gosa garagaraa qaba,!-->…
Piraanhaa
Piraanhaan sanyii qurxummiiti. Maqaan piraanhaa jedhu afaan biraaziliitiin “Qurxummii ilkaan qabu” jechuudha. Qurxummiin kun!-->…
Electric Eel (Qurxummii Elektirikaa)
Uumaan Rabbii keenyaa laakkawamee hin dhumu. Hardha uumama addaa tokko isin daaw’achiisna. Rabbiin keenya waan uumee dachii kana!-->…
Dusky Dolphin
Uumamni hardhaaf ilaallu gosa qurxummiiti. Maqaan isaa Afaan ingiliffaatiin Dusky Dolphin jedhama. Uumamni kun Sanyiiwwan Dolfin!-->…
African Civet (Sivet) Ykn Xirinyii
Uumamni kun Afriikaa keessatti argama. Afriikaa keessaallee, biyyoota gammoojjii sahaaraa gaditti argaman keessa hedduminaan!-->…
Aye Aye
Akkuma beekamu bosona keessa uumama ajaa’ibaa heddutu argama. Bosona Madagaaskar keessattis uumama addaa halkan halkan qofa!-->…


text:
Abaaboon ijoollummaa eegaltee hojii kanarratti boba’uuf fedhii guddaa qabaattu illeen, waan barachuuf feetu maatiin dhowwamu ishee dubbatti.
Haata’u malee, waggoota hedduu booda fedhiifi kennaashee ganamaatti deebi’uun hojii uffataa dizaayiin gochuu jalqabuun hojjechaa jirti.
Aadde Abaaboon bara 1993 keessa biyyaa bahuun gara Awustraaliyaa kan deemte yoo ta’u, waagoota 25 darbaniif achuma magaalaa Melboorni keessa jiraattee jirti.
Turtii waggoota 14 booda gara biyyasheetti yeroo deebiiteetti ture fedhiin dizaayiniin huccuu inni bara ijoollummaarraa keessashee ture haaromuu kan dubbatu.
Kaka’umsi inni jalqabaa fedhii fi haawwii guddaa yeroo ijoollumma kiyyaarra jalqabe nakeessa buleedha jetti Abaaboon.
“Uffataafi mana babbareechuun baay’ee na gammachiisa. Akkuman sadarkaa lammaffaa xumureen barumsakoo kallattii barachu fedhe maatiinkoo naaf waan hinhayyamneefuu dhiisuuf dirqame”.


text:
Mana dhiichisa halkanii kan Istaanbuul Tarkii irratti guyyaa ayyaana waggaa haaraa Dilbata darbee balaa dhaqqabeef gareen Islaamik Isteetes jedhamu har’a itti gaafatama fudhatee jira.Balaan kun lubbuu nama 39 kan galaafate yoo ta’u kanneen 70 ta’an mada’anii jiru.
Aangawoonnis nama haleellaa kana geesisee miliqee faana dhahaa jiran. Sabaa himaan Tarkii akka gabaasanti haleellaa kana waliin wal qabatee namnii saddeeti to’annaa jala oolanii jiran.Garu inni dhukaase jedhamee shakkame kanneen qabaman kana keessa hin jiru.
Haleellaan kun Dilbata kaleessaa ganama kan jalqabamee yoo ta’u kunis hidhataan kun polisii tokko fi nama sivilii tokko mana dhichisaa duratti eega ajjesee booda mana dhiichisa halkanii sana ol seene.Achii keessa namoota 600 ta’antu ture.Hangi tokko lubbuu ofii oolfachuuf jecha galaanatti utaalan


text:
Ajajaa Ol’aanaa Humna Qilleensaa kan ture Jeneraal Aadam Muhaammad Daarektara Muummee Tajaajila Nageenyaa fi Basaasa Biyyoolessaa (NISS) tahuun mudamuun isaa ni yaadatama. Kanuma hordofuun muummichi ministeeraa Dr Abiy Ahmad, Jeneeraal Yilmaa Mardaasa Nyaaphaa Ajajaaa Ol’aanaa Humna Qilleensaa godhuun muude.
Haaluma wal fakkaatuun Jeneraal Birhaanuu Juullaa Galalchaa Itti aanaa ajajaa humnoota waraanaa fi hoogganaa damee Opireeshiinii waraana biyyoolessaa tahuun yoo muudamu, Letenaal Jeneraal Mollaa Haylamaariyaam ammoo qindeessaa damee Loojistikii Rayyaa ittisaa tahuun muudame.


text:
Your browser doesn’t support HTML5
Kalee Hagayya 5,2018 nama kuma kurnya hedduu Oromiyaa keessaa walti dhufetti Omn (Oromia Media Network) eebbisuu fi daarkter Omn Jawaar Mohaammad simatee yooyyifachuuf Finfinnee galma Barkumeetti walti dhufe.
Akka warrii qophii tana keessa oole jedhetti simannaa tanaa fi karaa Diida Xuyyura Booleeti haga hoteelii gareen Omn qaban,Ililltti karaan cufaa.
Gareen Omn qophii eebbaa fi simannaa OMN fi Jawaaar Mohaammad galma walgahii Barkumee irraa bahainii jennaan hardha Gincii fi Amboo oolan.
Jawaar ulfinna ijoollee ganna 4n dabre rakkoo mormiin wal qabateen dhumaniif miila duwwaa deemee,biqiltuu dhaabee.istaadiyoomii Amboolleetti ummataa haasaa tolche.
Eebbaa fi simannaa Jawaar Mohaammad irratti nama kuma 25 caaluutti galma walgahii Barkumeetti wal gahee jedha warrii tana qopheesse.
Qophii galma Barkuma Abbaa Gadaatii fi abbootii amantitti lafaa fi gubbaa walti eebbisee jalqabe.
Qamara Yuusufitti Jawaar simatee Oromiyaalee itti faarse.
Biyyyaa abbaa kiyyaa…
Daarketer Boordii OMN obboo Kitaabaa Margaa ganna 40n duubatti Itoophiyaatti deebi'ee jedhe.
Waggaa 4 huji kana tolaan hojjachaan bahe.OMN harka guddaan Oromoo biyya alaatti utubee asiin gahee kunoon asiin geennee nurraa fuudhaa jedhee itti dhaame.
“Daahima waliin kunuunsinee guddisnee asiin geenyee nurraa fuudhaa,” jedhe dhaamsa pirezidaanti OMN Dr., Ahmed Gaclhuu itti dhaamne obboo Kitaabaan.
“Nuti hamma humna keenna asiin geenyee hardha irraa jalqabee akka nurraa fudhatan kabjaan isan gaafanna,” jedhee dabale obboo Kitaabaan.
Itti gaafatamaan Biiroo Koominikeeshiinii Mootummaa Naannoo Amaaraa obboo Nigusuu Xilahun ammoo OMN fi Jawaarii "baga biyya teessanitti nagaan galtan" jedhee faaydaa OMN ummataa bahee fi faaydaa jaalaltii Amaaraa fi Oromoo fiddellee dubbate.
Jawaar: “kun jaala keessan ka qabsooti... taankii teenna” jedhee komputera laptop ufii ganna afur isaniin wal qunnamaa ture" jedhe muuziyeemii keessa keeyyadhaa jedhee mallattoo Oromummaatii fi obboleeyyummaatiif,jedhee pirezidaanti Oromiyaa, Lammaa Magarsaatti kenne
Obboo Lemmaa Magarsaa dubbii dubbate keessatti akka injifannoon Oromoon argatte harkaa hin baane dhaamate.
Jawaar: Tarsiimoon masakamnee, tokkummaa jabeeffannee asi geenyee.. jabeeffadhaa Oromiaa misoomaan guddisaa" jedhee dhaamate. Taatullee Gaafiin Oromoo cuftii deebite jechuu miti jedhe itti dabale.
“Injifannoo argane taajyita harkatti galfatanne hidda qabsiisuun boqonnaa qabsoo itti aantu taha.
Omn,Oromia Meida Network ganna 4n duratti dubbi Oromoo first ,Oromoo durfanna jettuu irraa kahee amma asi gahee afaan jahaan oduu addunyaatti himuutti jira.
Oromoiyaa misoomsuu, guddisuu fi madda demkiraasii itti dagaagu tahu qaba.Oromiyaa tasgabbeessuu barbaachisaa.Dinagee guddifachuu qamna.”
Ummataan ammoo kubbaa Qeeroon isanti kennite jabeeffadhaa jedheen.
Pirezidaanti Lammaalleen akka Oromoon wal dhageettii,tokkummaa fi qalbiin injifannoo argatte jabaaffattu dhaamate.
Waan Jawaar obboo Lemmaan jaje keessaa dhaaba OPDO keessatti humna jijjirama haaromsuu fi Oromiyaa asi gahu fa.
Bulchaa magaalaa Finfinnee obboo Taaklee Uumaatiin ammoo "ibidda jijjiirmaa maasteri pilaanii Finfinnee qabsiisee kibriita Oromoo," jedhee faarse Jawaar.
Gumii Abbootii Gadaa Oromootiin ammoo eennummaa Oormoo gadi dhaabanii Gadaa Oromoo deebisan jedheen.
Achii ammoo Galaansaa Gaaromsaatti rraa fuudhee “aadaa baddetti gale’ jedhee maaykii bute.
Ittihiiqaa Tafarii ammoo Si bardoolaa laataa akka leenca bosnaatti jehee Saaqii Saanqaa ufiitti dabre
Lataa Qanahii taraffi jedhetti waltajjii irra bu’ee:
Qarreen sun addaattee ga,
Dabaraeen na geessee kaa,
Tarreen na fakkaattee kaa,
Hin dabarsu tarree koo,nan amana laphee jechaa itti oofe.
Hacaaluu Hundeessaa ammoo JIRTUU keessatti, ijoolleen Oromiyaa ijoolleen Itoophiyaa, ijoollee Afrikaa,ijoolleen addunyaa jirtuu jedhee jireenna gaafate.


text:
Munshid Anas Muhammad Waggaa lama dura Sababa roorroo mootummaatiif biyyarraa baqatee Keeniyaa magaalaa Naayiroobii keessa jiraataa turuun isaa ni beekama. Ustaaz Anas eega biyyarraa baqatee boodas boqonnaa takka malee karaa miidiyaalee hawaasummaatiin hawaasa isaa tajaajilaa turee jira. jijjiirama yeroo ammaa biyya keessa jiru hordofuun In shaa ALLAAH September 11/2018 gara biyyaa galuuf qophaayutti jira.
Fedhii Rabbii Guddaatiin Salaasaa/Kiifxata dhuftu Asrii booda naannawa 11:00tti Naayroobii irraa bahee, galgala naannawa sa’aa 1:00 Finfinnee ni seena. Rabbiin nagayaan isa haa galchu.


text:
Mudde 25/2014(TOI) – ‘’Lammiilee sababa waraanaan miidhaniif gama websaayitii http://xn--eyezonethiopia-fb0d.com/’ deeggaraa waan jirtaniif galatoomaa.’’ – Tajaajila Kominikeeshii Mootummaa.
Tajaajilli Kominikeeshinii Mootummaa lammiileefi dhalattoota Itoophiyaa akkaasumas michuuwwaan Itoophiyaa waamicha Itoophiyaan taasiftee irraa hin hafnu jechuun gara biyyaa dhufaniif ergaa baga nagaan dhuftanii dabarseera.
Lammiile sababoota adda addaan gara biyyaa keessanii dhufu hin dandeenye; qaaman nurraa fagaataniis kanneen yaadan nu bira jirtan lammiilee sababa waranaan miidhamaniif gama http://xn--eyezonethiopia-fb0d.com/ deeggaraa waan jirtaniif isiin galateeffanna jedheera Tajaajilli Kominikeeshinii Mootummaa.
Yeroo Itoophiyaa nama ishii barbaachisuutti bira dhaabbachuun, Itoophiyaa sadarkaa olaanarraan gahuuf gumachaa taasiftaniin Itoophiyaan fayyadamteetti.
Kanaafis galatoomaa jedhe Tajaajilli Kominikeeshinii Mootummaa.
Itoophiyaa haa misoomsinu, haa ijaarru, haa qophoofnu
Biyya karaa itti fufinsa qabuun haa misoomsinu
Kan diigame kan duraa caalchifnee haa ijaarru
Qormaata kamiifiyyuu haa qophoofnu


text:
Komii warra hajjii baranaa: Majlisa Oromiyaas tahee ka duraanii ummata saamuu fii malee, ummata tajaajiluuf hin dhabbanne jedhu hujjaajoonni. Qarshii kuma dhibba lamaa fii afurtama …Read More »
Sagantaan dorgommii Qur’aanaa magaalaa Finfinnee
Magaalaa mummuttii Oromiyaa tan taate Finfinneen yaroo jalqabaatiif sagantaa dorgommii Qur’aanaa kan hirmaattoota addunyaa hirmaachisee keessummeessitee gaggeeysaa jirti. Sagantaan dorgommii Qur’aanaa Staadiyeemii Magaalaa Finfinnee haala …Read More »
Ahbaashaa fi Amantii isaanii Fokkottuu!!!
Megersa Abubeker Ahmed Kutaa 1ffaa Jama’aan “Ahbaash” jechuudhan of yaamu kan amma biyya teenya keessa figuu jalqabe kun eega nubira gahee bara 15 tahee jira. …Read More »
Irbuu Gootota Keenya Shinniggaa: Furmaata Hookkara Maqaa Amantiitiin Deemuutti Jiruu
Lammiileen Kiristiyaanaa Itoophiyaa irraa tahan 28 Liibiyaa geessatti bulguuwwan ISISiin gorra’amuun hunda keenya rifaasise. Torbaan lamaan tokko duras Keeniyaa Yuniversiitii Garrisaa keessatti tarkaanfii wal fakkaataatu …Read More »


text:
Yayiqoobi
Xaafeedda Kiitaa
Geluwaa
Ha kiitaa xaafeedda Yayiqoobi Godaa Yesuusa ishaappe attin tammanne laa77u Yesuusa kaalliyaawanttuppe ittuwaa gidenna. Ikka Yeerusaalaamen de7iyaa ammaniyaa asaa kaalethiyaa cimaa (Gal 2:9). Ha kiitay xaafetteeddawe itti woosa gollattiw gidennaan Roome kawutethaa giddon laaletteedda Ayihuda ammaniyaawanttu ubbatuwaassa gideedda, nuunakka hachche hachche de7uwaa kaalethiyaa qofatuwaa oyqqeedda. Xaafetteeddawekka “Alamiyaa ubbaan laaletteedda Xoossaa asaassa”. Ha maxaafaa xaafeeddawe aadhdheedda eratethaa nuuni oosuwan peeshshiyaa hiillaanne ammaniyaa asaa eeshshaanne hanootaa tamaarissiyaa ogiyaa kaalesuwaa immiyaa yewatuwaa misiliyaadan qoncciyaan bessee.
Hiyyeesatethaabaa, duretethaabaa, paacciyaabaa, lo77o eeshshaabaa, qanaatiyaabaa, ammanuwaabaanne lo77o oosuwaabaa, inxxarssaa maaduwaabaanne qohuwaabaa, aadhdheedda eratethaabaa, ittuu ittuwanna walaqettiyaabaa, otoruwaabaanne ashikketethaabaa, hara asaa bolla pirddiyaawaa, ceequwaabaa woy ayyuwaabaa, genccaabaanne woosaabaa, ammaniyaa asay de7anaw bessiyaa ogiyaa ubbaa xaafeedda.
Kiitaykka kiristtinnaa de7uwan ammanuu oosuwan peeshshana hanotaabaa qonccissiide bessee.
Shemppatuwaa Ubbatuwassi Imetteedda Qantha Qofatuwaa
Geluwaa (1:1)
Ammanuwanne aadhdheedda eratethaa (1:2-8)
Hiyyeesatethaabaanne duretethaa (1:9-11)
Paaciyaa (1:12-18)
Xoossaa qaalaa sisussaanne oosuwaa bolla peeshussaa (1:19-27)
Hanenna ogiyaan ittu haraassi maaddenna mala imetteedda oduwaa (2:1-13)
Ammanuwanne oosuwaa (2:14-26)
Ammaniyaa asaanne inxxarssaappe kesiyaa haasayaa (3:1-18)
Ammaniyaa asaanne ha alamiyaa (4:1-5:6)
Dumma dumma yewuwaassi imetteedda maqquwaa (5:7-20)
1
1 Taani Yayiqoobi Xoossaa aylliinne Godaa Yesuusi Kiristtoosa ayllii, biittaa ubbaan laaletteedda tammanne laa77u zerethatoo sarotaa kiittay.
Danddayaa, Ammanuwaa, Aadhdheedda Eratethaa
2-3 Taanaadan Xoossaa kaalliyaawantto, hintte ammanuu paacettiyaawe hinttenttoo danddayaa immanaawaa eriide, dumma dumma paacii hinttena gakkiya wode, hewaa kumentha nashechchaadan paydite.
4 Hintte danddayay aynne bali baynnaan hinttena minneeddawanttanne paci bayinnawantta oothiide, bare oosuwaa polo.
5 Shin hintteppe ooninne barew aadhdheedda eratethay dhayooppe, kadhennaani ubbaw keekatethan immiya Xoossaa woosso. I aw immana.
6 Shin I ayaaninne sidhennaan ammanuwan Xoossaa woosso. Ayissi gooppe, sidhiyaa uray carkkuu sugina qaaxxiyaa abbaa beetaa mala.
7-8 Ayissi gooppe, laa77u qofay de7iya uray, bare ogiyaa ubbaan bare qofaa qachchennawe, he uray Godaappe ayinne demmanaw qoppoppo.
Hiyyeesa Asaanne Dure Asaa Nashechchaa
9 Shin hiyyeesaa ishay Xoossay A dhoqqu ootheedda wode nashetto.
10 Qassi dure ishaykka Xoossay A kawushisseedda wode nashetto. Ayissi gooppe, dure bitani maataa giddon dicciyaa ciishshaadan dhayana.
11 Ayissi gooppe, away bare seelaanna kesiide, maataa melissina, ciishshay dhayee; qassi A malaa lo77otethaykka dhayee; hewaadankka qassi dure bitani barewaa oothiidde dhayana.
Asaa Bolla Gakkiya Paaciyaa
12 Waayyiyan gencciyaa uray anjjetteeddawaa; ayissi gooppe, he waayyiyaa xooneeddawaappe guyyiyan, Xoossay barena siiqiyaawanttoo immana geedda de7uwaa akililiyaa I akkana.
13 Ooninne paacetteedda wode, “Taana Xoossay paaccee” gooppo. Ayissi gooppe, Xoossay iitan paacettanaw danddayenna; qassi I bare huuphew oonanne paaccenna.
14 Shin asay huuphiyan huuphiyan bare huuphe iita amuwan gooshettiya wodenne cimettiyaa wode paacettee.
15 Hewaappe guyyiyan, amuu shahaariide, nagaraa yelee; qassi nagaray dicciide, hayquwaa yelee.
16 Taanaadan Xoossaa kaalliyaawanttoo, cimettoppite.
17 Lo77o imuwaa ubbayinne kumentha woytaa ubbay saluwaappe yee. Saluwaa poo7uwaa medhdheedda Aawuwaappe yee; Xoossay bare huuphew dummatennanne woy bare kuwaa laammenna.
18 Nuuni I medhdheedda medhetatuwaa giddon dhoqqasaa akkanaadan, nuuna bare sheniyaan tumu qaalaan yeleedda.
Siseeddawaa Oosuwan Peeshshiyaawaa
19 Taanaadan Xoossaa kaalliyaawanttoo, hawaa hassayite; asay ubbay sisanaw elleello; shin haasayanawunne hanqqettanaw elleelloppo.
20 Ayissi gooppe, asaa hanqquu Xoossay koyyiyaa xillotethaa ahenna.
21 Hewaa diraw, tuna hanotaa ubbaanne iitatethaa ubbaa hintteppe dhayissiidde, Xoossay hintte wozanaan tookkeedda hintte shemppuwaa ashshanaw danddayiyaa qaalaa ashikketethan akkite.
22 Shin Xoossaa qaalaa oosuwan peeshshiteppe attin, sissa xalalaan hintte huuphiyaa cimmoppite.
23 Ayissi gooppe, qaalaa sisiide oothenna uray de7ooppe, I bare malaa masttootiyaa xeelliyaa uraa mala.
24 I barena xeelliide bee; ellekka I ay malenttonne dogi aggee.
25 Shin ooninne ayilletethaappe kessiyaa bali bayinna higgiyaa xeelliide, aani aqiyaawe qassi A naagiyaawe, siseeddawaakka dogennawe, he uray bare oothiyaa oosuwan anjjettana.
26 Bare inxxarssaa naagennan barena cimmiidde, barew Xoossaa goyinniyaawaa malatiyaa uray de7ooppe, A goynay mela.
27 Xoossaa Aawuwaa sinthan pokkuu bayinna geeshsha goynay hawaa; hewe haqawe gooppe, aatta aawuu bayinna naanatuwaanne waayyettiyaa am77etuwaa maaddanawaanne sa7aa nagaraa qitaappe bare huuphiyaa naaganawaa.


text:
Haleellaan samii irraanii kan Yunaayitid Isteetis loltoota IS 13 galaafachuu isaa ibsi waraana US biraa ba’e beeksisee jira.
Waaltaan ajajaa Ameerikaa kan Afriikaa AFRICOM akka jedhetti haleellaan kamisa kaleessaa galgalaa garee shororkeessotaa irratti raawwatame gaara Golis keessatti ture.
Haleellaa Kanaan siivilota irra miidhaan ykn ajjeechaan akka irratti hin raawwatin qoranneerra jedha ibsi sun.
Haleellaan Yunaayitid Isteetisiin raawwatame ka dhiyeenyaa lootee seentota IS kanneen Somaaliaa keessaa galaafachuun illee bekamee jira.
Gareen shororkeessaa Somaaliyaa keessaa garuu IS qofaa miti. Hidhata al-Qaida kan qabu gareen al-Shabab illee IS caalaa heddumminaan gamasitti argama.


text:
Yeroo jalqabaaf erga vaayiresiin koronaa Yunaayitid Isteeisiin seenee qabee guyyaa tokkotti namoota 50,000 haaraatu vaayiresichaan qabame.
Kaalifoorniyaa keessaa namoota 9,740 kaleessa haaraa vaayiresii kanaan yoo qabaman, Texas keessa 8,076 Arizoonaa keessa immoo namoonni 4,877 haaraa vaayiresii kanaa qabamuun gabaasamee jira. Kutaaleen ka biroon haaraa namoonni hedduun COVID-19n qabaman Joorjaa,Luuziyaanaa, North Caroliana fi Tenesii dha.
Kantiibaan magaalaa New York Bill de Blasiyoo manneen nyaataa akka banamaniif eeyamanii turan tarii namoonni bakka biroo dhaa dhufaniin kan ka’e daariqa ykn infekshiniin kun deebi’ee ka’uu mala yaaddoo jedhuun tursanii jiran.
Bulchaan kutaa Penselvaaniyaa Tom Wolf namni martinuu maaskii fuulaa akka kaayyatu kaleessa ajajanii jiru.
Hoogganaa waaltaa dhukkuboota daariqaa fi alerjii kan US Antonii Faauchii koree senetiif ibsa kennaniin yoo vaayiresiin kun hin to’atamu ta’e lakkoobsi jiru dachaa dabalee gara kuma 100 ga’uu mala jechuun akeekkachiisan.
Jarmayaan fayyaa addunyaa akka jedhetti erga baatii Muddee dqabee namoota miliyoona kudhan vaayiresii kanaan qabaman dhibba irraa harki jaatamni baatii Waxabajjii keessa ta’u ibse.


text:
Qondaaltonni tika Iiraan ibsa kennaniin, namoonni shakkamanii qabaman hundinuu lammiile Iiraan yoo ta’an, waa’ee niwkilara biyyattii, iccitii humna waraanaa fi seektaroota biroo irraa odeeffannoo walitti qabanii Ameerikaaf osoo dabarsan kan qabaman tahuu beeksisan.
Namoonni CIA osoo hojjatan qabaman kunniin dhaabbata Niwkilaraa fi humna waraanaa Iiraan dabalatee, sektaroota mootummaa keessatti qaxaramanii osoo hojjataa jiran bara kana warra too’annaa jala oolfaman akka taheefi, muraasa isaanii irratti murtiin du’aa kan dabre tahuu ibsame.
Ibsa Iiraan kana hordofuun Traamp Yaada kenneen ” Iraan waliin walii galuun nutti ulfaataa jira” jedhe. Bulchiinsi Traamp walii galtee niwkilaara Iiraan eega diigee booda, Waashingitan fi Tehraan jiddutti walitti gaarrifannaan hammaataa dhufuun, dhiheenya kana sadarkaa waraanaa wal barbaadutti ol guddatee jira.


text:
Adoo silaa jedhanii woma ‘guddaan sun jigee bubbii…’jedhan.Kirooshiyaan tapha hardhaatti adoo namii 78,000 bahee daawwatuu ittuma ciniinncahaa Ingilaandi dhahuma dhooftee ufi duraa girsite. Indilaandi eegii bara 1966 waancaa kubbaa miilaa mootee womaa hin argannee hardhallee dheebuu boora.
Dhalootii Kiroshiyaa ganna 5 lolee biyya ufii bara 1995 keessa harka Yugosilaviyatii baafatee lola ganna shaniitiin bilisoome.
Ummatii Kirooshiyaa akka henna bara 2017 miliyoona 4.28. Biyya diqqayyoo hagana ta Waancaa Kubbaa Miilaatii dabartee asi geette ta qaraa Uraagaay (1930) lammeessoon Kirooshiyaa.
Kirooshiyaan Naayjeeriyaa 2-0 dhuqi tolchite, Arjentiinaatti dabarte isiillee 3-0 cinaacha lafaan geette, Raashiyaan walti gadi dhiisan isiin ammoo dhahuma dhahanii lanqaansoo jigan, 1-1. Eegee ammoo adabbin (kubaa hindiriffoo kaahaniifii)4-3 ufi irraa galchite.
Ayis Laanditti dabarte isiillee 2-1 lola kubbaa miilaa addunyaa keessaa baafatte. Akkanuma tahaa biyya hedduu ufi jalaa haharcaaftee hardha ammoo Ingilaandiin walti gadi lakkisan.
Ingilaandiif Kiheeran Tiriper daqiiqaa 5esson irratti keessa buuseef 1-0 taate. Boqonnaa bahanii daqiiqaa 68essoo irratti ammoo gurbaan Kirooshiyaa Ivan Piriskii liphi goolii Ingilaadnitti liphi tolchee 1-1 tahan.
Wal dhabanii jennaan daqiiqa 30 daraniif adoo taphii dhumachuuf daqiiqaan liliphisuu gurbaan Kirooshiyaa Mariyoo Manduzkii daqiiqaa 109essoo irratti itti cuqqaaltee Ingilaandiin guddoon taan jiddee bubbisaa dabartee sadarakaa sadeessoof Beeljiyeemiin walti marte.
Ingilandi bara 1966 keesa waanca kubbaa miilaa moote eegisii suniiyyuu dheebuu qabdii hardhallee dheebuu ganna 52n galte.
Isiillee barana Tuniiziyaa 2-1,buufte Panaamaa ammoo 6-1 tumattee Kolombiyaatti dabaratee 1-1 gargara galan.Wal dadhabanaan kubbaa hindirfoo(adabbii) kaahainiif 2-0 ufi dura qajeelchite.
Dhalootii Kirooshiyaan haarahii ufuma addunyaa keessa bibilliqumatti jira. Ijoolleen isiin abadattu Luka Modrick, Ivaan Raktikii fi Mario Manduzki fa.
Ijoollee Ingilaandi dorgommii kubbaa miilaa baranaatiif dhufatteen 23 keessaa 18 miilaa haaraa.Armaan duratti waancaa kubbaa miilaa hin taphanne.
Ijoolleen Kirooshiyaalleen kahima nama isiin dhufatteen 23 keessa 13 warra bara 2014 waan kubbaa miilaallee taphate.
Manaajerii Kirooshiyaa Zlatko Dalic ijoolleen teenna tapha walti aanu saatii lama lamaa taphatanillee Ingilaandi waliin gammachuun taphannaa jedha.
Ijoollee Kirooshiyaa jajjaboo miila isaaniillee dooalra miliyoona hedduutiin bitan keessaa Luka Modrić #10(real Madrid) Real Madrdi dhuftaniin mindaa isaa akka henna bara 2013tti ganantti pawondi miliyoona 6, Domagoji Vida Turkii yaammatan #24 keeyyata,Ivan Raktik ammoo Barseloonaa dhufataniin #7 keeyyata.Marko Danzuki Juventuusii yaammatani #17 keeyyaa.
Kirooshiyaan akkuma bara 1991 Yugosilaaviyaa jalaa bilismmotee addunyaatti dabalamtee bara 1998 waliin haga ammaatti marroo shan waancaa kubbaa miilaatii dabarte.
Ta hardhaa waliin marroo shan waancaa kubbaa miilaa tapachuutti jirti. Amma Sanbata guddaa waancaaf Faransaayiin walti marti.


text:
Gaafa guyyaa Onkololeessa 21, 2014 ALI Fuulli Fesbuukiin hordoftoota 38,000 ol qabu Vidiyoo daqiiqaa 3:16 ta’u tokkoo Kamisee keessatti humni WBOn sirbaa jira jechuun maxxansee ture.
Maxxansiin kuniis hanga baruun kun bahuutti Yeroo 6300 ol kan ilaalame yoo ta’u yeroo 75 ol qoodameera.
Haata’u malee HaqCheck maxxansicha hubatee SOBA ta’uu isaa dhugoomseera.
Mootummaan Itoophiyaa Waraana Bilisumma Oromoo (Kan Shanee jadhamu) Adda Bilisumma Ummata Tigiraay waliin Gurmii shororkeesaa jachuun Eebla 1, 2021 ALF Ifa basee ture. Gurmiin lamaanis Hagayya 11 ALF akkan waliin hiojjatan ibsaniiru.
Loolli Bahaa Itoophiyaa keessa geffamaa jiru gara naannoo Amaaraafi Afaar erga bal’atee ABUT magaaloota Dassee fi Kombolcha too’achuu isaa ibsameera. Onkolooleessa 22 ALI moo WBO (Shanee) Magaalaa kamisee too’adhe jadheera.
Maxxansiin Fesbuukiin kun Haaluma kanaan barra’e.
Haata’u malee suuraan vodiyoo kana irra kafne yeroo qorannuu vidiyoon kun kanaan Onkololeessa 13, 2018 ALF maxxanfamuu isaa hubanneerra. Vidiyoon kunis toora yeroo hoggantoonni ABO biyya alaa gara Itoophiya seenaan Qaammmee 2018 kan warabbamedha.
Haala biratinis Fuulli fessbuukiin kun maqaa “DW International - Dimtsi Woyane” jadhuun yeroo duuraaf Sadaasa 2020 ummamuu isaatif Qaammee 2, 2021 maqaa isaa gara Awash post jijjire Haqcheck qorateera.
Kanaafuu Postiin kun ummannni magaalaa kamisee WBOn (shaneen) wan seneef gamadaa sirbuu isaanii waan hin ibsineef HaqCheck SOBA Jadhee ramadeera.


text:
Filatamaan Prezidaantummaa, Donaald Traamp, qormaata cimaa ka guyyoota prezidaantummaa isaanii dhibba isaan jalqabaatti, carraa gaariiddhaan deemaa jiran. Kunis, manni-maree Yunaayitid Isteets, yokaan Kongiresiin ol’aantummaa paartii Ripaabilikaaniin ka to’atame ta’uu isaa ti.
Jalqaba baatii Muddee irratti afaan-yaa’iin mana-maree Yunaayitid Yunaayitid Isteets – Pool Raayaan, filatamaa prezidaantummaa Donaald Traamp wajjiin, gamoo isaanii Niw-yoork jiru, ka “Traamp Taawor” jedhamu keessatti eega wal-arganii booda, hafuurri tokkummaa waan gidduu isaaniitti uumame fakkaata. Biyya kana deebisnee gad-dhaabuuf, haga bara 2017 jalqabnutti jarjarree jirra – jedhu – Pool Raayaan.
Prezidaantiin Yunaayitid Isteets haaraan kun, sadarkaan milkaa’ina isaa dhimmoota hedduu irratti hundaawa.
Kanumaa, Traamp, akkuma duraan dubbataa turan, karoora eegumsa fayyaa, ka prezidaant Obaamaan dhihaatee raggaasiksamee ture, kan namoonni “Obaamaa Keer” jedhanii waaman guutummaatti diiguuf deemuu?
Ripaabilikaanonni, ol’aantummaan isaan mana-maree murtii seeraa keessatti qaban, sagalee baay’ee xiqqoodhaan waan ta’eef, waa’ee imaammata Obaamaa kana tarkaanfiin fudhatan yoo of eegganaan hin taane, proojektiilee isaanii ka biroo gara fuul-duraatti dhiheessan irratti danqaan isaan mudatuu mala – jedhama. Miseensonni Kaabinee, Traamp dhiheessan, mana-maree murtii seeraa yokaan “Seneetii” Yunaayitid Isteets duratti gaaffiilee ciccimoo tu eeggata.
Gama mana-maree bakka-bu’ootaa tii illee, ka Pool Raayaan – sagantaalee mootummaa gad-muruuf yeroo dheeraaf dhiheessaa turan, dimookiraatonni cimsanii dura-dhaabbachuuf jiran. Gama kaaniin immoo, sagantaaleen akka Pool Raayaan cufuu barbaadan, ka Donaald Traamp itti-fufsiisuuf waadaa seenaa turani.
Dhimmoonni Traamp tarkaanfachiisuuf waandaa seenaa jiran irra-hedduun isaanii, ka Rippaablikaanonni Mana-maree keessaa fedhan waan hin taaneef, gaaffiin jiru “Dhimmoota Traamp itti dhiheessuuf deeman kana keessaa haga fudhachuu diduudhaan, prezidaanticha danqu?” ka jedhu. Deebiin kanaan immoo, eega prezidaantichi taayitaa qabatanii hojii jalqabanii booda, guyyoota 100 duraa tii booda, Ripublikaanonni hagam akka tokkummaadhaan turan irratti hudaandwa – jedhama.


text:
ﰡ
(Yaa Muhammad SAW!) Gareen jinnii irraa ta'an (Qur'aana) dhageeffatanii (akkana) jedhaniin wahyiin natti godhameera jedhi: “nuti dhugumatti, Qur'aana dinqisiisaa dhageenye
[Inni] gara karaa sirriitti qajeelcha; kanaafuu, isatti amanneerraGooftaa keenyattis waan tokkollee hin qindeessinu.
Inumaa kabajaan Gooftaa keenyaa dhugumatti guddateera; niitiis ta'ee ilmoo hin godhanne.
Gowwoonni keenya Rabbi irratti soba dubbatu turan.
Nuti immoo namoonniifi jinnoonni Rabbi irratti soba hin dubbatanu jechuu yaanne.
Ammas dhiironni nama irraa ta'an dhiirota jinnii irraa ta'anitti maganfatanii boona qofa isaaniif (jinnootaaf) dabalaa turan.
Akkuma isin yaaddan isaanis Rabbiin nama tokkollee (erga du'ee) hin kaasu jechuu yaadaa turan.
Nutis samiitti ga'uu (feeneti) kan isheen eegdota jajjaboofi qaanqeen (urjii furguuggamtuu) guutamte ishee argine.
Nuti ishee irraa teessuma (haasa'a) dhageeffachuuf teenyu qabna turreNamni amma dhageeffate immoo qaanqee (urjii) isa eeggatu isaaf arga.
Nuti nama dachii keessa jirutti hamtuun yaadamuu yookiin Gooftaan isaanii qajeeluma isaaniin fedhuu hin beeknu!
Nutis nurraa gaggaariin ni jiranAmmas nurraa kan sanaan ala ta'antu jiruNuti warra karaa adda addaati turre
Nuti dachii keessatti Rabbiin jalaa hin baanu; dheessuudhaanis Isa hin dadhabsiifnuu beeknee jirra.
Nuti yeroma Qajeelfama dhageenye isatti amanneNamni Gooftaa isaatti amane hir’achuu (mindaa) ta'ee dabaltii (adabaa) hin sodaatu.
Nuti, nurraa muslimoonni ni jiran; jallattoonnis nurraa ni jiru; Namni Islaamayes warri sun karaa qajeelaa barbaadanii jiru.
Jallattoonni immoo Jahannamiif qoraan ta'an.”
Odoo isaan karaa qajeelaa irra gadi dhaabbatanii, bishaan baay'ee (samii irraa) isaan obaafna turre.
Isa keessatti isaan qormaatuuf jecha (obaafna ture)Namni yaadannoo Gooftaa isaa (Qur'aana) irraa garagale, (Rabbiin) adabbii jabaa isa seensisa.
Masjiidonni kan Rabbiiti; Rabbii wajjiin homaa hin waammatinaa.
Yeroo gabrichi Rabbii (Muhammad SAW!) Isa waammachuuf dhaabbatu (jinnoonni) isa irratti tuuta ta'utti dhihaatu.
(Yaa Muhammad SAW!) jedhi: "wanti ani gabbaru Gooftaa kiyya qofa; Isattiis waan tokkollee hin qindeessu."
Jedhi: "Ani dhugumatti, miidhaas ta'ee qajelluma isiniif (fiduu) hin danda'u."
Jedhi: "Ani (adabbii) Rabbii irraa wanti tokkollee ana hin baraarsuIsa malees hirkoo hin argadhu.
Rabbi irraa (wahyii)fi ergaawwan Isaa geessuu malee (hin danda'u)Namni Rabbiifi Ergamaa Isaa faallesse, dhugumatti ibidda jahannam kan ishee keessatti hafutu isaaf jira.
Yeroo waan ittiin sodaachifaman argan namni tumsaadhaan akkaan dadhabaafi lakkoofsaan daran xiqqaa eenyuun akka ta'e beekuuf jiru.
“Wanti isin sodaachifamtan dhihoo ta'uu yookiin Rabbiin kiyya beellama yeroo (dheeraa) isaaf godhaa hin beeku” jedhiin.
(Rabbiin) Beekaa fagooti; fagoo Isaa irratti nama tokkollee hin mul'isu.
Ergamaa irraa nama jaalate malee (kan biraatti hin mul'isu)Inni fuuldura isaatiifi duuba isaatiin eegdota (malaykota) seensisa.
Haaluma waan isaan bira jiru hundatti marseefi waan hundaayyuu lakkoofsaan walitti qabee jiruun ‘ergaawwan Gooftaa isaanii dhugumatti bakkaan ga'uu isaanii’ akka ifa baasuuf (eegdota kaa'e)


text:
Hojii Iimaana Diigu-Kutaa 4
Ji’oota muraasan dura dubbiiwwan iimaana diigan ilaalle jirra. Hojiwwan iimaana diiganiis ilaalu jalqabnee osoo hin xumurin jidduun dhiifne. Amma bakka itti dhaabne irraa jalqabuun adeemsa keenya itti fufna. In sha Allah, barruulee kanniin haala kitaabatin walitti qabuun guyyaa tokko mana kitaabaa keessatti akka argannu ni abdanna.
Abbaan kitaaba “At-Tawdiihu an tawhiidi Al-Khallaaqi (382-383” jedhamu Rabbii olta’aan ala kan biraatif nazrii (silati) seenun shirkii akka ta’e akkana jechuun ibsa: “Namni silati seenu Rabbiin ala kan biraatiif silati kana hin seenu, namni inni silati seenuf ni miidha ykn ni fayyada, ni kenna ykn ni dhoowwata, takkaa uumama isaatin takkaa immoo sababa isa keessa jiruun, kheeyri fi barakaa ni fida, sharrii fi rakkoo ni ittisa jedhee amanuu isaatiif yoo ta’e malee. Amanti warroota silati seenanii fi shirkii isaanii kana wanti agarsiisu keessaa oduu fi dubbii isaaniiti. Rakkoo guddaa keessatti ni kufu, ergasii ebaluu fi ebaluuf silati seenan… san booda rakkoon isaanii isaan irraa saaqama (ka’a), sammuun isaanii ni boqota. Kanaafu, silatiin tuni waan barbaadan argachuu fi waan sodaatan isaan irraa deebisu keessatti sababa akka taate nafsee isaanii keessatti qubatee jira. Namni Qur’aanaa fi Sunnah Nabiyyiin sallalahu aleyh wassallam ittiin ergamanitti xinxallee, akkasumas, haala salafu saalih (dhaloota gaggaarii darban) ilaale, silatin tuni wanta mushrikoonni gabbaramtoota isaaniitiif godhaniin akka wal fakkaattu ni beeka. Wanta mushrikoonni gabbaramtoota isaaniitiif godhan Qur’aanni akkanatti nutti hima:
“Oyruu fi beellada Inni uumee irraa Rabbiif qooda godhanii, yaaduma isaanitiin, “Kuni Rabbiif, kuni immoo shariikota keenyaafi” jedhan. Wanti shariikota isaaniitiif ta’e, gara Rabbii hin gahu. Wanti Rabbiif ta’e immoo sharikota isaanii ni gaha. Wanti isaan murteessan waa fokkate.” Suuratu AlAn’aam 6:136
Mushrikoonni midhaan, firaafiree fi beelladota irraa wanta Rabbiin uume qooda Isaaf godhan. Qooda biraa immoo sanamoota gabbaraniif godhan. Wanti isaan sanamootaf adda baasan, sanamoota qofaaf gaha, gara Rabbii hin gahu. Wanti Rabbii olta’aaf adda baasan immoo sanamoota isaanii ni gaha. Fakkeenyaf, firaafireen isaan sanamoota isaanitiif godhan irraa wanti tokko kan gara Rabbiif godhanitti yoo kokolaate, gara wanta sanamootaaf godhaniitti deebisu. Yoo wanta Rabbiif godhan irraa wanti tokko gara sanamootaaf godhanitti kokolaate, gara wanta Rabbiif godhanitti hin deebisan. Waa fokkate murtii fi qoonni namootaa![1]
Mubaarak Al-Miilii haala dhugaa namoota Rabbiin ala kan biraatiif wareeganii ilaalchisee ni dubbata. Wantoota gabbaran kanniinitti dhiyaachuf kana akka hojjatan ni ibsa… wanta jedhe keessaa: “Namni kamiyyuu ummatatti makame “niyyaan warra beellada nama qabrii keessatti awwaalameef wareeganii isatti dhiyaachuf akka ta’e” jala muree beeka. Wantoonni baay’een kana ifa godhu:
1ffaa: isaan wareega kana nama qabrii keessatti awwaalametti maxxansu. Ni jedhu, “wareega ebaluu kiyyaa! Yookiin fakkeenyaf, nyaata sayyidi kiyyaa Abdul Qaadir Jeylaani.”
2ffaa: Qabrii isaa biratti qalu. Wareega kana qabrii isaa biratti malee bakka biraatti qaluu hin barbaadan.
3ffaa: Akkuma wareega qalaniin itti aanse roobni yoo roobe, rooba kana gara iccitii nama wareegameefi fi ciminna amanti isaan isaaf qabanitti maxxansu. (Sababa nama kanaatiif roobni nuuf roobe jedhu.)
4ffaa: osoo wareegu dhiisanii ergasii rakkoon isaan tuqxe, mataa isaanii irra garagaluun akkana jedhu, “gama isaatiin waan hanqisneef waliyyiin keenya nutti dallane.” (Risaalatu Shirkii wa mazaahirihi fuula 257)
Xumura irratti, mata-duree Rabbii olta’aan ala kan biraatiif qalma qaluu ykn silati seenu keessatti: itti dhiyaachuu fi ol guddisuuf Rabbiin ala wanta biraatiif qalma qalamee fi akka aadaatti nyaachuuf ykn keessummaaf qalma qalamuun walitti makuu akka hin qabnee hubachiisu barbaanna.
Qalmii (wareegni) ibaadaa ta’u, wanta qalmi qalamuuf ol-guddisuuf, isaaf gadi jechuu fi isatti dhiyaachuuf qalma qalamuudha. Kuni Rabbiif malee eenyufillee hin ta’u. Kana Rabbiin ala wanta biraatiif gochuun shirkii guddaadha. Qalmii gosoota qaba: kan shari’aan karaa godhee fi itti ajaje, hayyamamaa ta’ee fi haraamaa ta’ee.
Qalmii shari’aan karaa godhee fi itti ajaje: kan akka yeroo hajjii qaluu (uduhiyyah), Rabbiif waadaa galuun qaluu, aqiiqa (yeroo daa’imni dhalatu qaluu), yeroo cidhaa qaluu, keessummaan yommuu namatti dhuftu qaluu, Rabbiif jedhanii sadaqachuuf qaluu…
Hayyamamaan immoo: kan akka nyaataaf qaluu, gurguraaf qaluu
Haraamni (dhoowwamaan) immoo: kan akka sanamaaf qaluu, jinniif qaluu, qabriif qaluu, hujubaaf qaluu, irraa dhuguun dura biirii (boolloo bishaanii) haarawaatiif qaluu, jinni ittisuuf jecha yommuu misirroonni (mushurroonni) mana seenan qaluu. Kuni hundi shirkii guddaadha.[2]
[1] Tafsiiru Muyassar-145, Tafsiiru Ibn Kasiir 3/617-618
[2] Hiika Islaamaa fi Laa ilaah illallah-fuula 97


text:
Godina Gujii aanaa Gooroo Doolaa ganda Dhukkuu magaalaa Saraansar keessatti uummati har’a Hiriira nagaa geggeessuu isaa jiraattonni gandattii nuuf ibsanii jiran.
Kanneen hidhaman nuuf haa hiikaman, gumaan lammiiwwan keenya nu duraa du’anii nuuf haa baafamu, hidhaa fi ajjeechaan nu irraa haa dhaabatu, saamichi albuudaa naannoo keenyaa haa dhaabatu jechuu dhaan dhaadannoo dhageessisaa ooluu isaanii dubbatu jiraattonni kun.
Hiriira kana irrattis jiraattonni aanaalee naannoo jiranii walitti dhufuu dhaan irratti hirmaachuu isaanii illee nuuf ibsaniiru.
Hiriira magaalaa Saraansar keessatti geggeessame ilaalchisee gama mootummaan deebii argachuuf gara itti gaafatamaa waajjira DDUO kan aanaa Goroo Dolaa obbo Gammadaa Wareeti bilbillee waajjirri keenya waa’ee hiriira geggeeffame jedhame kanaa quba hin qabu nuun jedhan.
Godina Harargee Lixaa aanaa Doobbaa Araddaa Misraa chrfaa keessattis har’a uummati hiriira ba’uu isaa jiraattonni nuuf ibsanii jiran. Humnoonni mootummaa immoo nutti bobba’ee nu reebee kaan immoo hidhaatti darban jedhu. Mana namaa irra illee dhaan namoota nagaa reebanii kaan immoo hidhaatti darbuu isaanii jiraattonni araddaa Misraa chrfaa nuuf ibsanii jiru.


text:
Prezidaantiin bulchiinsaa naannoo Tigraay Dr. Debretsiyoon Gebremikaa’el waa’ee marii nageenyaa taasisuu mootummaan Itiyoophiyaa beeksisee, waa’ee gargaarsa namoomaa fi wa’ee ibsaa mootummaan Eertiriyaa kenne irratii magaalaa maqalee keessatii ibsa kennaniiru.
Marii nageenyaa ilaalchisee amma ammatii wantii jalqabamee akka hin jire kan dubbatan Dr. Debretsi yoon, bu’ii marii dhiheenyaa kana sabaa wajjin taasifame irrati hundaa’uun fedhii sabaa akka hordofan ibsuu isaanii gabaasin Mulugeetaa Atsibehaa Maqalee irraa qindeesse beekseseera.
Gargaarsaa namoomaa ilaalchisee fooyya’iinsii akka jiru kan dubbatan Dr. Debretsiyoon, hanqinii boba’aa waan jiruuf gargaarsaa namoomaa bakkaa adda addaati waan raabsuun hin danda’amneef, gargaarsii caalaan magaalaa maqalee keessatii kuusamee jira jedhaniiru.
Haalaa Ertiraadhaa wajjin jiru ilaalchisee kan dubatan DR. DebreTsyoon, Eritiraan lafa Tigraay qabatee akka jirtu himanii qaamnii Tigiraay keessatii badiinsaa raawwate waraanaaf qophaawaa jiraachuun ibsuun isaa waan nama dhibu ta’uu isaa akka dubbatan gabaasinni Mulugetaa Atsibahaa ibseeraa.
Muumeen Ministeeraa Itiyoophiaa Abiy Ahmed mana mare bakka buu’ootaa mootimaa isaaniif ibsa kennaniin Mootumaan isaanii bulchiinsa naannoo Tigraayoiio waliinmarii taasisudhaa koree hundeesuu isaa ibsuun isaanii gabaasaameera.
Mootummaan Ertiraa daangaa Tigraay Irratii waltii bu’iinssi umamuu isaa ibsee lolaaf qophaawaa ta’uu isaa caamsaa 27 bara 2022 baasee keessatii eeruun isaa waan beekamuudha.


text:
Baatiin kabajamaa Ramadaana seenuuf guyyoota muraasatu nuuf hafa, Baatii Ramadaanaa keessa dalagaan tokkichi ati isii keessaatti hojjatte dacha dachaan ilaalamtu, baatii isii keessatti ibidda jalaa bararamtu, baatii Rahmataati.
Duuba baatii kabajamtuu fi jaalatamtuu bu’aa guddaa harkaa nuuf qabdu kanaaf akkamitti qophaa’aa jirra. Rabbiin ittiin nuu haa gahu jecha baatii kabajamtuu tana ilaalchisee Ergaman Rabbii (ﷺ) maal jedhe kan jedhu hadiisa 15 ilaala.
Hadiisa 15’n kanniin keessatti, bu’aa baatii Soomana Ramadaana keessatti argamu maal fakkaata, badhaasni isii keessatti argamu, Ergaman Rabbii ( ﷺ) akkamitti Soomaa ture, soomanni Ergama Rabbii(SAW) Maal fakkaata kan jedhu gabaabinaan akka armaan gadiitti kaa’ameera.
HAALLI RAMADAANA KEESSA JIRU MAAL FAKKAATA?
1.Abuu Hureeyraa (RA) irra odeefame Ergamaan Rabbii (ﷺ) akka jedhe
“Yoo Ramadaanni seenu, Balballi Jannataa ni banama, balballi ibiddaa (Jahannam) ni cufama, akkasumas Sheyxaanni sansalata sibilaatiin hidhama. (Bukhaarii fi Muslim ) gabaase.
BU’AAN RAMADAANA KEESSA ARGAMU MAAL?
2.Ummu Salaamiitu odeesse (Rabbiin dalagaa gaggaarii isii irra haa qeebalu) Ergamaan Rabbii (ﷺ) akka jedhe
” Namni Ramadaana keessa Umraa godhe, mindaan isaa akka nama ana waliin hajjii godheetiin walqixxaata” jedhe. (Al Banii mirkaneesse)
3.Abu Hureeyraa (Rabbiin dalagaa isaa gaggaarii irra haa qeebalu) odeesse. Ergamaan Rabbii (ﷺ) akka jedhe
Dalagaan gaariin ilmaan Aadam hundi 10 haga 700tti bay’ifamaaf. Rabbiin akka jedhe Soomana malee, Soommanni kiyya, miindaa isaatis anumatu beeka.
Namni Soomane waqtii lama gammada. Waqtiin duraa, guyyaa guutuu nyaataa dhugaatii irraa of qabee oolee waqtii Soomana hiikkatuu. Waqtii lammataa waqtii Rabbii isaatiin wal qunnamu. Akkasumas shorofkaan afaan isaa Rabbiin biratti akka miskiiti jedhe. (Bukhaarii Gabaase)
4. Abu Ayyub irraa odeefame (Rabbiin dalagaa isaa gaggaarii irra haa qeebalu) Ergaman Rabbii (ﷺ) akka jedhe
“Namtichi ji’a Ramadaanaa soomanee guyyaa jahan Shawwaal itti dabalatee soomane, akka nama waggaa guutuu Soomaneeti” jedhe.
5. Abuu Hureeyraa irra odeefame (Rabbiin dalagaa isaa gaggaarii irraa haa qeebalu) ErgamAan Rabbii (ﷺ) akka jedhe
“Soomanni Gaachana, Namni tokko Soomana yoo afaanii qabaate, jecha hamaa hin dubbatin, akkasumas sagalee isaa ol fuudhee hin lallaabbin (hin iyyin), yoo namni tokko isa dhahe ykn arrabse ani Soomana qaba jechuun haa deebisuuf. (Muslim gabaase)
7. Abuu Hureeyraa (Rabbiin dalagaa isaa gaggaarii irraa haa qeebalu ) irraa odeefame, Ergamaan Rabbii (ﷺ) akka jedhe:
” Namtichi ji’a Ramadana sodaa Rabbiif jecha, akka Rabbiin fedhutti Rabbii irratti hisaabatuun soomane, Rabbiin badii isaa kan dabarte ni dhiisaaf.( Bukhaarii fi muslim)
8. Abuu Hureeyraa (Rabbiin Dalagaa isaa gaggaarii irraa haa qeebalu) Ergamaan Rabbii (ﷺ) akka jedhe:
” Namtichi baatii Ramadaana keessa halkan ka’ee fula Rabbii dura dhaabate, kan dhaabbii isaa kana Rabbi irratti hisaabatee dhabate, Rabbiin badii isaa kan dabarte cufa ni dhiisaaf (ni araaramaaf)
9. Abuu Hureeyraa irra odeefame Ergaman Rabbii(ﷺ) akka jedhe:
Namni imaanaa fi abdiidhaan halkan Leylat Al-Qadri keessa ibdaa irra osoo jiru (carraan Leeylatul qadri) isa qunname diliin isaa tan dabrite hundi ni haqamatiif.(Al-Bukhari)
10. Abu Said Al-Khudri (Rabbiin dalagaa isaa gaarii irraa haajaalatu) irraa Odeeffame Ergamaan Rabbii(ﷺ) akka jedhe: Rabbirraa ajrii kajeeluun nama guyyaa takka some, Rabbiin fuula isaa ibidda Azaabaa irraa (imala) waggaa torbaatama fageessa. (Al-Bukhari fi Muslim) gabaase.
11.Usmaan ibn Abi Al-Aas irraa odeeffame. Ergamaan Rabbii (SAW) akka jedhe”
“Soomanni Wantee ibidda Azaabaa nama irraa ittisu”
12. Abdullaah ibn Amir irraa odeeffame. Ergamaan Rabbii (ﷺ) akka jedhe:
Soomana fi qur’aanni gabricha Rabbiitiif (nama itti dalageef) guyyaa Qiyaamaa Rabbi biratti ragaa bahaniif.
Somaanni akkana jedha “Yaa Rabbi ! Nyaataa fi fedhii isaa hunda irraa of qabee guyyaa guutuu soomane. Ragaa ani isaa bahu kana narraa fuudhi” jedha. Qura’anni ammoo
Nuuralhudaa, [04.05.19 13:48]
“Yaa Rabbii Halkan hirriba isaa irraa of qabee Qara’e. Ragaa ani isaa bahu kana narraa fuudhi” jechuun ragaa bahaaf. Haaluma kanaan Rabbii ragaa(Jaarsummaa) lamaanuu irraa qeebala
13. Ibn Abbaas (Rabbiin dalagaa isaa gaggaarii irraa haa jaalatuu) irraa gabaafame:
“Ergamaan Rabbii nama hunda caalaa arjaadha, Ji’a ramadaanaa keessa ammoo Jibriil kan dur daraanuu arjaa tahee isa arga. Jibriil halkana ramadaanaa hunda keess ergamaa rabbi (ﷺ) waliin qara’aa ture. Yeroo kana arjummaan Ergamaa Rabbii daran dabalaa kan deemu tahuu hubate. (Al-Bukhari)
14. A’ishah (Dalagaa Isii gaggaarii rabbiin irraa haa jaalatuu) irraa odeeffamme:
Ergamaan Rabbii (ﷺ) Ji’a Ramadaanaa keessa yeroo kaan caalaa daranuu ibaadatti jabaataa ture. Halkan kurnan dhuma Ramadaanaa keessa ammoo daraanuu duraa (kurnan jalaqabaa fi jidduu) caalatti ibaadaa jajjabeessa ture. (Muslim).
15. Abu Hureeyrah irraa odeeffame:
Ergamaan Rabbii(ﷺ) Ji’a Ramadaanaa keess guyyaa kudhan I’tkaaf taa’aa ture. Bara gara Akhiraa godaane ammoo guyyaa diigdamaaf I’tkaaf seene. (Al-Bukhari).
RAMADAN MUBARAK!
Qophii ABBAAS FI ABU BILAL


text:
Bulchiinsa naannoo kibbaa aanaa addaa Burjii lafa gabaa Soyyomaa keessatti haleellaa gaggeffamee lubbuu namoota 9 gaalafachuun namoota 20 caalaa madeesse mormuun hiriira ba’u isaanii jiraattonni aanaa fi aangawoonni aanaa addaa ibsanii jiru.
Gochi kunis safii kan cabsee fi qaaneessaa ta’u kan ibsee bulchiinsii aanaa suuroo Baargudaa siviiloonni ajjeefaman murtii haqaa akka argatan gochuuf koree hundeessee deebii eeggataa akka jiru ibsee jira.Anaa addaa Burjiif itti gaafatamaa waajiira Komuniikeeshinii kan ta’an Obbo Gabrawaad Oddoo garee nagaa hin barbaanneen gocha gaggeeffame jedhanii,jarraan akkasii uummata akka bakka hin buune waltajitti ba’uun hiriiree mirkaneesse jedhan.
Shakkamtoonni 25 to’annaa jala oolanii qiratamaa akka jiranis ibsanii jiru.


text:
Sagantaan affeerraa laaqanaa kun paartii mormituu Samayaawii jedhamuun, “Gootota keenya galatoomfachuu” mata duree jedhuun kan qophaa’e tahuun beekameera.
Affeerraa laaqanaa kana irratti miseensota koree furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa dhiheenya kana hiikaman, gaazexeessitoota, Namoota siyaasaa fi aktiivistoonni kan irratti argaman tahuun beekame. Miseensota koree furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa fi Obboleeyyan sababa qabsoo nagaya hawaasa muslimaatiin hidhaman kanneen sagantaa kana irratti argaman jidduu; Ustaaz Abubakar Ahmad, Sheekh Makkataa Muhee, Ustaaz Ahmad Musxafaa, Gaazexeessaa Yusuuf Getaachawu, Ustaaz Muhammad Abaataa, Obboleessa keenya Eliyaas Khadiir fi namoonni birootis argamaniiru.
Namoota Siyaasaa, Gaazexeessota fi Aktiiviistoota jidduu immoo Dr Mararaa Guddinaa, Obbo Baqqalaa Garbaa, Iskindir Naggaa fi namoonni birootis argamaniiru.
Namoota sagantaa kana irratti dhamsa dabarsaan jidduu Dr Mararaa Guddina
“Sirna Cunqursaa kana jalaa bahuuf tokkummaan keenya jabeenya waan taheef kanumaan itti fufuu qabna” jechuun dhamsa dabarse.
Har’a gara galgalaa ammoo Gaazexeessaa Iskindir Naggaa, Obbo Andu’alem Arraagee fi namoonni biroo kanneen dhiheenya kana hidhaa irra hiikaman dabalatee namoonni 12 tahan poolisootaan ukkaafamanii kan hidhaman tahuu odeeyfannoon argame ni addeessa.


text:
Ajajaan waraanaa humnootii addaa naannoo Amaaraa Birgaadeer jeneraal Teferraa Maammoo har’a yeroo jalqabaa fi har’a mana murtiitti dhiyaachuuf jiru jedhameera. Angawoonni sababaa isaan itti hidhamaniif hin ibsine. Prezidaantiin naannoo AMaaraa injiner Yiliqaal keffaalee har’a gaazixeessotaaf ibsa kennaniin, Miseensa garee dargaggootaa ka sirnaa hin ta’en Faannoo jedhamuu ta’uun namoonni yakka hojjechuun shakkaman hedduun to’annaa jala oolaniiru jedhan.
Godina goojjam dhiyaa magaalaa Mooxaa keessatti dargaggoonni Faannoo hidhamuu dabalatee mootummaan naannoo tarkaanfii inni fudhate mormii kaassisee jira jechuu dhaan Aster Misgaanaaw gabaasteetti.


text:
Bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti Sambata darbee Waxabajjii 22 bara 2019 yaalii fonqoolcha mootummaa gaggeeffame hogganan jedhamuun kan shakkaman Jeneraal Asaaminew Tsigee miliquuf ituu yaalanii har’a naannoo magaalaa Baahir daarti ajjeefamanii jiru.
Gabaastun Raadiyoo Sagalee Amerikaa Baahir Daar irraa akka gabaasteetti Jeneraal Asaaminew wiixata har’a humnootii nageenyaa jalaa miliquuf ituu yaalanii ajjeefaman.
Gama kaaniin aangawaan haleellaa sambata darbee gaggeffameen mada’anii turan abba alangaan bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Migbaaruu Kabbada har’a du’an boqochuu isaanii sabaa himaan mootummaa gabaasanii jiru.
Sambata darbee hidhatoonni walgahii gaggeeffamaa tureetti ol seenuun prezidaantii bulchiinsa naannoo Amaaraa Dr. Ambaachoo Makonnon fi gorsitoota gameessa prezidaantichaa keessaa tokko ajjeesan.
Sabaa himaan mootummaa akka jedhanti itti gaafatamaa waajiira nageenyaa naannoo sanaa kan turan Jeneraal Asaaminew yaalii fonqoolcha mootummaa kana gaggeessan jechuun ibsu.
Guyyuuma sambataa sana sa’atilee hanga tokko booda hogganaa humnoota waraana kan biyyatti Jeneeraal sa’aree Mokonnon Finfinnee keessa kan jiru mana jireenyaa isaanii keessatti waardiyyaa ofiin ajjeefaman.
Angawoonni akka jedhanti haleellaan bakka lamaanitti gaggeeffame hidhata qaba .


text:
Barreessaa paartii Koongiresa Federaalawa Oromoo fi kan Mana Keessatti Ugguraman Obbo Baqqalaa Nagaa dhimma Maaster pilaanii Finfinnee waliin wal-qabatee yeroo mormiin Oromiyaa keessatti babal’atee geggeeffamaa turetti, humna mootummaatiin akka manaa ofii tii hin baanee fi sabaa-himaa kamiif iyyuu odeeffannoo hin kennine ugguramuu isaanii, ibsa yeroo sana dhaaba isaanii irraa kenname gabaasuun keenya ni yaadatama.
Seerri Itiyoophiyaa waa’ee uggura akkasii maal akka jedhu kan nuuf ibsan ogeessa seeraa fi abukaatoo kan ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa seerri biyyatti faallaa faallaa waan rawwatamee kanaati jedhu.Ajaja mana murtiin ala eenyuu iyyu kana gochuu akka hin dandeenyee fi Kanneen uggura kana irra ka’anis seeraan himatamanii hidhaa hanga waggaa kudhan ga’uun adabamuu akka danda’uu dubbatu.
Gaaffii fi Deebii gaggeeffame armaa gadiitti caqasaa


text:
Mootummaan Itiyoophiyaa bulchiinsa naannoo Tigraay keessatti seera kabajsisuuf tarkaanfii fudhateen injifachuu isaa labsee jira. Gaazexxessonni akka jedhanti mootummaan tajaajiila Intarneettii fi Telekoom yeroo walitti-bu'insaatti kutuun haala deemaa jiru mirkaneessanii gabaasuuf rakkoo ta'e jira.
Humnootiin mootummaa federaalaa garu Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT) tu tajaajiila kana kutee waan ta'eef nu hin ilaallatu jedha.ABUT gama isaan siviloonni hedduun miidhamuu fi humnootiin federaalaa magaala Maqalee haleeluu dubbatu.
Waan gam lameen jedhan kana sababa qunnamtiin hin jirreef jecha dhaabbattonni oduu gurguddaan mirkaneessuu hin dandeenye.
Gabaasa Saleem Salamoon caqasaa.


text:
Godina Harargee lixaa magaalaa Galamsoo keessatti ummanni ganama hardhaa hoggantoota aanichaa mormuun hiriira kan bahe akka taheefi, dhaadannoowwan adda addaa dhageessisaa kan ture tahuu gabaafame. Jiraattonni aanichaa akka jedhanitti, hoggantoonni aanichaa aangoo irra jiran namoota kanaan dura ummata keenya ajeesisaa, hiisisaa fi gochoota hamaa heddu nurratti raawwaata turan waan tahaniif, yeroo jijjiiramni dhufe jedhamu aangoo irra turuu wanta hin malleef akka kaafaman jechuun gaaffii kan dhiheefftan tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Namoota hiriira hardhaa irratti hirmaatan jidduu namni bilbilaan dubbisne akka nuuf himetti:
“Hoggantoonni amma aanicha keessa jiran hundi isaanii, namoota kanaan dura harki Isaanii dhiigaan laaqame, namoonni kun akka aangoo irraa kaafaman jechuun manguddoonni gara qaama ol’aanaatti dhaquun iyyannoo dhiheessanii kan turan tahus, mootummaa irraa deebisaa wan dhabneef hiriira baane” jedhe.
Dabalataanis, eega haaromsi iddoo biraatti muldhatee boodas, akka aanaa isaaniitti haaromsi takkallee kan hin jirre tahuu nuuf hime.
Dhaadannoowwan hiriira kana irratti dhageessifamaa turan jidduu:
Tamasgan kadiir itti gafatamaan waajjira poliisii anaa habroo nurraa haa ka’u!
Zaakir Muktaar yakkamaa waan ta’eef bulchaa ta’ee anaa Habroo dhufuu isaa ni balaalefanna !
Kaabineen maqaa qeerrootiin ummata saamtu nurraa dhaabbachuu qabd! Kan jedhuu fi kanneen birootis dhagahamuu Odeeyfannoo ni addeessa.
Hiriirri kun nagayaan kan xumurame tahuus beekameera.


text:
Namoonni lameen kan du'an magaalaa Moqdishoo keessatti waan ta'eef Robii dhufuu kaasee galgalaa hanga barii lafaatti sochiin kan ugguramu ta'u aangawoonni Somaaliyaa beeksisanii jiru.
Uggurri kunis sochii traafikii, daldala, hospitaalaa fi Faarmaasii irratti rakkoo akka uumuu aangawoonni ibsanii jiru.
Namnii lammataa kan dhukkuba Kooviid-19 jedhamuun har'a du'e
Kaalif Toohaaw bakka bu'aa uummataa ta'uun paarlaamaa biyyatti keessa kan jiru akkasumas bulchiinsa kutaa Hirshaabeelleef ministeera haqaa turan


text:
Itti anaan muummee minsteeraa fi ministirri dhimmaa alaa Itiyoophiyaa obbo Dammaqee Mekonnen, daawwannaa dhiheenyaa kaa naannoo Affaaritti taasisan ilaalchisuudhaan dubbi himaan ministeeraa dhimma alaa Itiyoophiyaa ambaasaadar Diinaa Muftii ibsaa oudu gabaasitotaaf kennan keessatii, obbo Dammaqaan naannoo bulchiinsaa Affar kellaawan Sardoo fi Samaraatii argamuudhaan haalaa gargarsa namoomaa ilaaluu isaanii ibisaniiru.
Naannoo Tigraayitti gargaarsa namoomaa qaqqabsiisudhaaf mootummaan dhabilee gargaarsa namoomaa waliin hojachaa akka jiru kan ibsan ambaasader Diinaan, mootummaan Itiyoophiyaa Waltii Bu’insii kaabaa biyyatti keessaa jiru karaa nagaadhaan akka raawwatu hojachaa jiraachuu isaan akka ibsan Kenedii Abaatee gabaaseeraa.
Lammiiwan Itiyoophiyaa Saud Arabiyaa keessa jiran gara biyyatti deebisuudhaaf sochiin jalqabamee itti fufuu isaa kan dubbatan ambasadar Diinaan amma ammatti Namoonii kuma 34, 367 biyyatti deebi’uu isaanii himuun isanii gabaasameera.
Karaa biraatiin, mootummaan Somaaliilaand ibssa dhiheenya kana baaseera jedhameen, buufataa doonii Barbaraa irratti waligaltee Kanaan dura Itiyoophiyaa waliin taasisee ture haquu isaa beekiseseraa. Akka mootummaan Somaaliiland jedhetti Itiyoophiyaan buufataa doonichaa irraa dhibeentaa 19 akka abbumaa qabaatuu walgalteen taasifamus , Itiyoophiyaan carrichatti waan fayyadamuu hin dandeenyeef waligaltichii haqameera. Dhimmaa kanna iraatti kan gaafataman ambaasader Diinaa Muftii, wa’ee odeeffanichaa irratti akka quba hin qabnee ibsuu isaanii kenedii Abaatee gabaaseera.


text:
Kooriyyan Kibbaa fi Yunaaytid Isteets jeettoota waraanaa 20 kan hirmaachiise fi jabiina humna waraanaa qilleensa irraa agarsisuu kan gaggeessan yoo ta’u kunis koriyaan Kaabaa dhiyeenyatti yaalii dhukasa Nukleeraa gaggeessuuf akka jiru mallattoon agarsiisan akka jiran ibsamee jira.
Koriyaan Kibbaa fi Yunaaytid Isteets wal ta’uun gaggeessan kun, tuttuqqaa Koriyaa Kaabaaf hatattamaa fi haala sirrii ta’een deebii kennuuf dandeetti cimaa fi fedhii jiru kan agarsisee ture jedha waraannii Koriyaa Kibbaa.
Biyyonni lameen, tuttuqqaa dabalataa Koriyaan Kaabaa gaggeesitu hordofaa jiru.
Koriyaan Kabaa dhiyeenyatti yaalii nukleeraa isa 7ffaa gaggeessuuf akka jirtu mallattoon agarsisuu kan jiru yoo ta’u, kana gochuun ishee immo muddamsa kutaa caalaatti hammeessu ta’a.


text:
Haleellaan kun Afgaanistaan naannawa Nangrahar jedhamu keessatti ummata salaata Jum’aatiif masjiida keessa ture irratti kan raawwatame yoo tahu, namoota 62 battalumatti ajjeefamaniin alattis namni 100 ol kan madaaye tahuu qondaaltonni naannichaa beeksisan.
Qondaalli bulchiinsa naannichaa Roytersiif akka himetti, yeroo haleellaan kun raawwatametti yoo xiqqaate namoonni 350 masjiida keessa kan turan akka taheefi , lakkoofsi namoota ajjeefamanii dabaluu akka danda’u beeksise. Balaa kanaan Masjiidichi guutumaan guututti kan jige yoo tahu, namoota jijjigaa Masjiidichaa jalatti awwaalaman lubbuun baraaruudhaaf tattaaffiin kan godhamaa ture tahuus odeeyfannoon ni addeessa.
Mootummaan Afgaanistaan balaa kanaaf garee Xaalibaan yakkuun kan balaaleffate tahus, hanga ammaatti qaamni itti gaafatamummaa fudhate hin jiru.


text:
Browsing Tag
Naannoo Oromiyaa
Baankiiwwaan Islaamaa tajaajila sirna Faayinaansii dhala irraa walaba ta’e Keennuuf biyyatti keessatti hundeeffamaa jiran jidduu,!-->…
Madrasaan Arridwaan Marsaa 5ffaaf Barattoota 36 Hifzii Qur’aanaatiin…
Madrasaan Arridwaan kan magaalaa Assandaabootti argamu guyyaa harraa barattoota Hifzii Qur’aanaatiin barsiisaa ture 36, Marsaa!-->…
Waldaan Tokkummaa Muslimoota Magaalaa Jimmaa fi Naannawa isii Hundeeffame
Hawaasni muslima magaalaa Jimmaa fi naannawa isii guyyaa harraa walitti dhufuun marii tokkummaa hawaasa Muslimaa irratti!-->…
Masjida dhihoo magaalaa Adaamaatti gareewwan jibba Islaamummaa leellisaniin…
Torbee dabre keessa masjidni magaalaa Adaamaa ganda 01 iddoo dhalattoonni Oromoo naannoo Soomaalee irraa buqqifaman itti…
Magaalaa Baddeysaatti mucaa boolla keessa bu’e baasuuf carraqaa osoo…
INNAA LILLAAHI WA INNAA ILEEYHI RAAJI’UUN! Godina Harargee lixaa magaalaa Baddeysaatti kaleessaa(October 9,2019) mucaan umrii…
Godina Booranaa Aanaa Dirreetti dhibee ‘Kalaazar’jedhamuun namni 20 ol…
Dhibeen kun dhibee Tisiisa biyyoo(sand fly) jedhamuun namarraa namatti daddarbu yoo ta’u, aanicha keessatti eega mul’ate…
Masjiidni Ansaar kan magaalaa Sandaafaatti argamu akka diigamu ajajame
Naannoo Oromiyaa magaalaa Sandaafaa ganda 03tti kan argamu masjiidni Ansaar, hanga isniina iftaaniitti akka diigamu xalayaan…
Naannoo Oromiyaa Godina Shawaa Kaabaa Magaalaa Adareetti Sagantaan…
Sagantaa mata duree “Tokkummaa fi Nageya “ jedhuun qophaaye kana irratti hawaasni muslimaa naannawa sanii lakkoofsaan heddu tahe,…
Jiraattonni Magaalaa Moyyaalee lola dhiheenya kana isaan irratti…
Lola dhiheenya kana magaalaa Mooyyaalee keessatti hidhattoota naannoo Somaaleetiin raawwatameen, namni heddu ajjeefamuu fi kanneen…
Manguddoon Naannolee Oromiyaa fi Somaalee irraa walitti dhufan dhimma…
Marii kana irratti manguddoon, Abbootiin amantaa fi qaamonni hawaasaa naannoolee lamaan irraa walitti dhufan, rakkoo naannoolee…


text:
Dhaggeeffatoota keenyaa, Ayyaana Irreechaa Har’a Magaalaa Bishooftuu Haroo Harsadii irratti Ayyaaneffamuuf ture irratti, dhukaasa banamee fi namoonni miloiyoonaan lakkaawaman dhukaasa irraa dheessuuf ennaa fiigan wal-irra ba’anii wal-caccabsuu irraa lubbuun namoot dhibba tokko olii dhabamuu isaa hooggqanoonni mormitootaa fi hirmaattonni ayyaanichaa ijaan argina, jedhan dubbataa jiran. Sababaan du’aa fi miidhaa hedduu dhaqqabsiise kunis, yeroo ayyaanichi banamutti Abbaa-gadaa silaa eebbisanii banuuf turan, Abbaa-gadaa
Bayyanaa Sanbatuu sabababaa hin beekamneef boodatti harkifamuu, akkasumas, waltajjii ayyaanichaa irratti ayyaanichaa irratti halaabaan fannifamuu fi aagawaa mootummaa akka haasawan dhiheessuuf yaaluu ennaa uummatni mormetti humnoonni mootummaa dhukaasa gaazii imimmaansisuu fi rasaasaa jalqabuu isaanii akka tahe dubbatan.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Kornyoo
Kamshaa Kornyoowwanii bakka kornyoowwan wantoota islaayidii ammee keessatti ida'uu dandessutti bana. Kornyoo sararaa wantoota kan walqunnamsiisa. Dabaltees yoo wantoonni socho'a waliin jalteessa kornyoo ni jalteeffama.
Sararawwan kornyoo gosa afurtuu jira:
Waltawaa(geengoo digirii-90 ni jalataa)
Sarara (lama jallachuu)
Qajeelaa
Qonyoo
When you click a connector and move your mouse pointer over a filled object, or the edge of an unfilled object, gluepoints appear. A gluepoint is a fixed point where you can attach a connector line. You can add custom gluepoints to an object.
Sarara kornyoo kaasuuf wanta irratti tuqaa cuftii gara qabxiitti cuqaasi. Wanta biraa irratti harkisiiti, ittaansuudhaan gadhiisi. Dabalataaniis iddoo galmee kee duwwaatti harkisuu fi cuqaasuu ni dandeessa. Dhumni kornyoo wal-hinqabnnee bakkii garagaraatti harkistutti. Kornyoo garagar baasuuf, xumura sarara kornyoo gara argama gargaagara lamaan keessaa gara tookkotti harkisi.
Kornyoo kofa digrii-90n jallatu tokko yookin isaa ol kaasa. Qabxii cuftii wantaa irratti cuqaasi gara tuqaa cuftii ittaanutti gadhiisi.
Kornyoo
Kornyoo kofa digrii-90n jallatu tokko yookin isaa ol waliin jallatuu fi xiyyaa qabxii xumuraa kaasa. Tuqaa cuftii wantaa irratti cuqaasi gara tuqaa cuftii wanta biroo irratti harkisii ittaansuun gadhiisi.
Kornyoo Xiyyaan Jalqabu
Kornyoo kofa digrii-90n tokko yookan isaa ol waliin jallatuu fi xiyyoota qabxii xumuraa lamaanii kaasa. Tuqaa cuftii wantaa irratti cuqaasi gara tuqaa cuftii wanta biroo irratti harkisii ittaansuun gadhiisi.
Kornyoo Xiyyaa Waliinii Xumuramu
Kornyoo kofa digrii-90n tokko yookin isaa ol waliin jallatuu fi geengoo qabxii xumuraa lamaanii kaasa. Tuqaa cuftii wantaa irratti cuqaasi gara tuqaa cuftii wanta biroo irratti harkisii ittaansuun gadhiisi.
Kornyoo Xiyyoo Waliinii
Kornyoo Kofa digirii-90n tokko yookan isaa ol jallatuu fi geengoo qabxii xumuuraatti kaasa. Qabxii cuftii wanta irraa cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, ittaansuudhaan gadhiisi.
Kornyoo Geengoodhaan jalqabu
Kornyoo geengowwan waliinii kornyoo kofa digirii-90n tokko yookaan isaa ol jaruu fi geengoo dhuma lamaanii kaasa. Tuqaa cuftii wantaa irratti alqaasi, gara cuftii wanta biroo irratti harkisi, ittaansuudhaan gadhiisi.
Kornyoo Geengoodhaan Xumuuramu
Kornyoo Kofa digirii-90n tokko yookan isaa ol jaruu fi geengoo dhuma lamaanii kaasa. Tuqaa cuftii irratti alqaasi, gara cuftii wanta biroo irratti harkisi, ittaansuudhaan gadhiisi.
Kornyoo Geengoowwan Waliinii
Kornyoo tuqaa cuftii cinaatti jallatu kaasa. Tuqaa cuftii wanta irratti cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, itti aansuudhaan gadhiisi. Dheerina muraa sarara qabxii jallatiin tuqaa cuftii gidduu jiru sirreessuuf karnyoo cuqaasuun, qaphxii jallatiinsaa harkisi, itti aansuun gadhiisi.
Kornyoo Sararaa
Kornyoo xiyyaan jalqabuu fi tuqaa cuftii cinaatti jallatu kaasa. Tuqaa cuftii wantaa irratti cuqaasi,gara qabxii cuftii wantaa irratti harkasi itti aansuudhaan gadhiisi dheerina muraa sarara qabxiin jallatiisaa fi qabxii waaliindhaa gidduu jiru sirreessuuf, kornyoo cuqaasuun qabxii jallatiinsaa harkisi.
Kornyoo Sarara Xiyyaan Jalqabu
Kornyoo xiyyaan xumuuramuu fi tuqaa cuftii cinaatti jallatu kaasa. Qabxii cuftii irratti cuqaasi, gara tuqaa cuftii wanta biroo irraatti harkaisi, itti aansuudhaan gadhiisi. Dheerina muraa sararaa qabxi jallatiinsaa fi tuqaa cuftii gidduu jiru sirreessuuf cuqaasuun qabxii jallatiinsaa harkisi.
Kornyoo Sararaa Xiyyaan Xumuuru
Kornyoo tuqaa cuftii cinaatti jallatuu fi dhuma lameen irratti xiyyawwan qaba. Tuqaa cuftii wanta irratti cuqaasi, tuqaa cuftii wantaa biroo irratti harkisi itti aansuudhaan gadhiisi. Dheerina mura sararaa qabxii jallatiinsaa fi tuqaan cuftii gidduu jiru sirreessuuf kornyoo cuqaasii tii qabxii jallatiinsaa harkisi.
Kornyoo Sararaa Xiyyaa waliinii
Kornyoo geengoo jalqabuu fi tuqaa cuftuqaaa cufti cinaatti jallatu kaasa. Tuqaa cuftii wantaa irratti cuqaasi, gara wanta biroo irratti harkisi, itti aansuudhaan gadhiisi.Dheerina mura sarara qabxii jallatiinsaa fi tuqaa cuftii gidduu jiru sirreessuuf, kornyoo cuqaasiiti qabxii jallatiinsaa harkisi.
Kornyoo Sararaa Geengoo Jalqabu
Kornyoo geengoodhaan xumuuramuu fi tuqaa cuftii cinaatti jallatu kaasa. Qabxii cuftii wantoo irratti cuqaasi, gara tuqaa cuftii wanta biroo irratti harkisi, itti aansuudhaan gadhiisi. Dheerina mura sarara qabxii jallatiinsaa fi tuqaa cuftii gidduu jiru sirreessuuf,kornyoo cuqaasuudhaan qabxii jallatiinsaa harkisi.
Kornyoo Sararaa Geengoodhaan Xumuramu
Kornyoo tuqaa cuftii cinaatti jallatuu fi dhuma lameen itti geengowwan qabu kaasa. Tuqaa cuftii wantaa irratti cuqaasii, gara tuqaa cuftii wanta biroo irratti harkisi, itti aansuudhaan gadhiisi. Dheerina mura sararaa qabxii jallattinsaa fi qabxii cuftii gidduu jiru sirreessuuf, kornyoo cuqaasuudhaan qabxii jallatiinsaa harkisi.
kornyoo Sraraa Geengoowwaan waliinii
Kornyoo sarara qajeelaa kaasia. Tuqaa cuftii wantaa irratti cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi booda gadhiisi.
Kornyoo Qajeelaa.
Kornyoo sarara qajeelaa xiyya waliin ka'uumsa irratti kaasa. Tuqaa cuftii wanta irraa cuqaasi, gara tuqaa cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda gadhiisi.
Kornyoo Qajeelaa xiyyaan Jalqabu.
Kornyoo sarara qajeelaa xiyya waliin xumura irratti kaasa. Qabxii cuftii wanta irraa cuqaasi, gara qabxiii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda gadhiisi.
kornyoo Qajeelaa xiyyaan xumuuru.
Kornyoo sarara qajeelaa xiyyoota waliin dhuma lameen irratti kaasa. Qabxii cuftii wantaa irratti cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda cuqaasi.
kornyoo Qajeelaa xiyyoota waliini.
Kornyoo sararaa qajeelaa geengoo waliin ka'uumsa irratti kaasa. Qabxii cuftii wanta irratti cuqaasi,gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda cuqaasi.
kornyoo Qajeelaa Geengoon Jalqabu.
Kornyoo sarara qajeelaa geengoo waliin dhuma irratti kaasa. Qabxii cuftii wanta irratti cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda gadhiisi.
kornyoo Qajeelaa Geengoon Xumuuru.
Kornyoo sararaa qajeelaa geengoo waliin dhuma lameen irratti kaasa. Qabxii cuftii wantaa irratti cuqaasi,gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda gadhiisi.
kornyoo Qajeelaa Geengoowwaan waliini.
Sarara kornyoo qajeelaa geengoo waliin dhuma lameen irratti kaasa. Qabxii cuftii wanta irratti cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda gadhiisi.
Kornyoo Qonyoo
Sararaa kornyoo qajeelaa geengoo waliin ka'uumsa irratti kaasa. Qabxii cuftii wanta irratti cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda cuqaasi.
Kornyoo Qonyoo Xiyyaan Jalqabu
Sararaa kornyoo qajeelaa geengoo waliin ka'uumsa irratti kaasa. Qabxii cuftii wanta irratti cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda cuqaasi.
kornyoo Qonyoo Xiyyaan Xumuuru
Sarara kornyoo qajeelaa geengoo waliin dhuma lameeni irratti kaasa. Qabxii cuftii wanta irratti cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda gadhiisi.
Kornyoo Qonyoo Xiyyoota waliinii
Sararaa kornyoo qajeelaa geengoo waliin ka'uumsa irratti kaasa. Qabxii cuftii wanta irratti cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda cuqaasi.
Kornyoo Qonyoo Geengoo Jalqabu
Sararaa kornyoo qajeelaa geengoo waliin ka'uumsa irratti kaasa. Qabxii cuftii wanta irratti cuqaasi,garaqabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda gadhiisi.
Kornyoo Qonyoo Geengooedhaan Xumuuru
Sarara kornyoo qonyoo qabxii cuftii geengowwan waliin xumuura lameen kaasa. Qabxii cuftii wanta irratti cuqaasi, gara qabxii cuftii wanta biroo irratti harkisi, booda gadhiisi.
kornyoo Sraraa Geengoowwaan waliinii


text:
Waldaan Saayinsiifi Teeknoloojii Oromiyaa Yaa'ii isaa waggaa lammaffaa hardha Finfinee Giddu Gala Aadaa Oromootti geggeesse. Prezdaantiin waldichaa Proofeesar Girmaa Gabrasanbat akka dubbatanitti waldichi hayyota walitti qabuun dhimma biyyaa irratti hojjachuuf kaayefatee caraaqaa jira jedhan.
Hojii hayyoni bu'aa ummmataaf ifaajaa jiran kana Mootumaan naannoo Oromiyaa beekumtii kan kannu ta'uu fi tumsa barbaachisaa hundaa akka taasisu kan dubatan ammoo Hogganaa Ejensii Misooma Saayinsiif Teeknolojii Oromiyaa Doktar Taasisaa Kaabaati.
Muktaar Jamaal dabalata qaba


text:
Dhaabbatni Mootummoota Gamtoomanii yaada araaraa gareen Huusii dhiheesse kan deeggaru tahuu beeksise
Gareen Huusii ibsa dhiheenya kana kenneen, haleellaa Sa’uudii irratti raawwatu hunda kan dhaabe tahuu ibsuun, Sa’uudiinis haleellaa raawwattu akka dhaabduu jechuun waamicha godhe. Dubbi himaan garee Huusii Mahdi al-Mashaat ibsa gama Televizhiinaatiin kenneen, “humni warraaqsa Huusii haleellaa Misaa’elaa fi Drooniin Sa’uudii keessatti raawwataa ture dhaabee jira. Gamtaan waraana Arabaatis haleellaa nurratti raawwatu dhaabee gama mariitti ni dhufa jennee abdanna” jedhe.
Kanuma hordofuun dhaabbanni mootummoota gamtoomanii Ibsa baaseen, Yaman keessatti nageenya buusuudhaaf kaka’umsi garee Huusii kun yaada deeggaramu qabu waan taheef, qaamoleen lola Yaman keessaa harka qaban hundi araaraa fi nageenyaa biyyattii irratti hojjachuu akka qaban dhaamsa dabarse.
Mootummaan Sa’uudii gama isaatiin waamicha garee Huusii kana kan xiinxallu tahuu ibsuun, walii galatti garuu nageenyaaf dursa kan kennu tahuu beeksise.
Gareen Huusii kanaan dura haleellaa heddu Misaa’elaa fi Drooniin Sa’uudii keessatti kan raawwataa ture yoo tahu, haaluma wal fakkaatuun haleellaa torbee dabre buufata boba’aa Sa’uudii irratti raawwatames itti gaafatamummaa fudhatee jira. Haata’u malee Ameerikaa fi Sa’uudiin haleellaa torbee dabree kana Iiraan raawwachuu ibsaa jiran.
#Huusii #Yaman #Sauudii


text:
Daayreekteera dhaabbata misooma sadarkaa addunyaa kan Yunaaytid Isteets (USAID) iif Daayreekteera kan ta’an Maark Griin dawwannaa guyyaa lamaaf Itiyoophiyaa keessa jiru. Mummicha ministeera Itiyoophiyaa Haayle Maariyaam Dassaalany waliin eega mari’atanii booda maallaqnii ku akka kennamu beeksiisan.
Itiyoophiyaan gargaarsa haatattamaatu ishee barbaachisa waan ta’eef gargaarsii arjoomamuu hunduu kallattiin karoorfameef ooluu akka qabu hubachiisan.Caama irra deddebi’ee biyyatti mudataa jiruuf mootummaan gama isaan akkuma bara darbee maallaqa akka ramaduu kana malees investeroonni dhunfaa walii wajjiin irratti hojjachuu akka qaban ibseen jira jedhan.
Mariin Obbo Haayle Maariyaam waliin gaggeessan kana irratti dhimmootiin siyaasaa ka’u isaanii fi sagaleen gama hundaa dhaga’amuu akka danda’uutti waltajjiin siyaasaa banamuu akka qabu akkasumas mirgii heera biyyatti irra ka’ame kabajamuu akka qabu hubachiseen jira jedhan Maark Griin.