text:
Maqaalee Rabbii (Subhaanahu)-Kutaa 7.1
Warri iimaanaa Gooftaa isaanii beekuuf fedhan maqaalee gaggaarii fi sifaata ol’aanaa Isaa irratti xiyyeefachuu, barachuu, hiika isaanii hubachuu, haffazuu fi maqaalee kanaan Rabbii olta’aa kadhachuun isaan irra jira. Maqaalee gaggaariin Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa beekun diini Rabbii olta’aati, hundee Gooftaa ofii itti beekaniidha. Maqaalee Isaa keessaa maqaaleen qalbii wanta biraatti hirkachuu fi mootummaan dhugaa Isaan ala wanta biraatiif ni ta’a jedhanii amanuu irraa qulqulleessan, “Malik, Maalik fi Maliik”. Namni maqaalee kanniin sirritti yoo hubate, qalbiin isaa Rabbiin ala wanta biraatti rarra’uu irraa ni qulqulloofti, akkasumas, ajajoota Gooftaa isaa bakkaan gahuuf ni carraaqa.[1]
A-Hiika Maalik, Malik, Maliik
Jalqaba hiika maqaalee kanniini ilaalun dura mee Mulk maal akka ta’e haa ilaallu. Mulk (Motummaa) jechuun wanta tokko qabaachuu fi isa keessatti wanta fedhan hojjachuudha. Akkasumas, wanta lubbu qaban kanneen akka namootaa irratti ajajuun, dhoowwuun, mindaa kennuu fi adabuun aangoo fi too’annaa irratti qabaachudha[2].
Akka lugaatti, Maalik jechuun Qabaataa, Dhuunfataa jechuudha. Jecha biraatin, wanta tokko kan qabuu jechuudha. Ingiliffaan, “Possoser, Owner” jedhama.[3]
Malik-akka Afaan Oromootti, “Mootii” jechuudha. Imaam ibn Al-Qayyiim (rahimahullahu) akkana jedha: “Al-Malik (mootii)- jechuun Kan ajaju, Kan dhoowwu, kan jabeessu, kan salphisudha. Akkasumas, Kan dhimmoota gabroota Isaa akka fedhetti jijjiruu, qindeessu fi gaggaragalchuudha. Rabbiin subhaanahu Al-Malikul Haqqul Mubiin (Mootii Haqaa ifa baheedha)- Mootiin Kan ajajuu fi dhoowwu, kan mindaa kennuu fi adabu, kan salphisuu fi kabaju, kan jabeessu fi xiqqeessudha.”[4]
Maqaan Maliik jedhus hiika “Mootii” jedhu qaba. Garuu Maliik motummaan Isaa haqa ta’uu fi fiixee ol’aanaa irra gahuu (mubaalagh) agarsiisa.
Hiika jechoota afranii kana erga hubannee, sirritti waa’ee Mootii fi Motummaa hubachuuf carraaqu qabna. Yoo akkana goone, maalummaan jireenya nuuf gala.
Haqiiqaadhaan Motummaan Rabbiif malee eenyufillee hin ta’uu
Akkuma duratti jenne Motummaa jechuun wanta tokko qabaachu fi isa kessatti wanta fedhan hojjachuu, akkasumas, wanta lubbuu qabuu ajajuun, dhoowwun, mindaa kennuu fi adabuun aangoo irratti qabaachudha. Mootiin immoo kan ajaju, dhoowwu, mindaa kennu fi adabuudha. Mootiin biyya tokkoo namoota isa jala jiran ni ajaja, ni dhoowwa, seera qabsiisa, nama waan gaarii hojjate mindaa kenna, nama badii hojjate immoo ni adaba. Akkasi miti ree?
Mee amma of haa gaafannu, “Mootiin biyya tokkoo mootummaan isaa yeroo hundaaf ni turaa?” Ammas gaafi lammata itti haa daballu, “Mootiin namaa tokkichi biyya takkarra ykn lamarra darbee addunyaa guutuu bulchuu danda’aa?” Deebiin keenya: “Mootiin biyya tokkoo motummaan isaa yeroo hundaaf hin turu. Yeroo muraasan booda inni du’uun ykn fonqolfamuun mootummaan isaa irraa fudhatama.” Ammas, mootiin namaa tokkichi addunyaa guutuu bulche jira oduu jedhu hanga ammaa hin dhageenye. Moottonni Roomaa fi Pershiyaa duraan beekkamo ta’an biyyoota muraasa bulchaa turan malee addunyaa guutuu harkatti galfachuun hin bulchine. Dubbiin erga akkana ta’ee Motummaan haqaa kan eenyuti ree? Kana hubachuuf jalqaba haqa jechuun maal akka ta’ee beeku qabna. Hiika “Haqaa” keessaa tokko: wanta dhaabbata gonkumaa hin jijjiramne fi itti fufaa ta’eedha.
Mootummaan ilma namaa ni jijjirama, itti fufaa miti. Kanaafu, motummaan namaa haqa miti (yeroo hunda turaa kan hin jijjiramnee miti). Kana irraa wanta isaaf kennamee yeroo muraasan booda irraa fudhatamuudha. Kanaafu, Motummaan haqaa hin jijjiramne kan eenyuti ree? Mootummaa haqaa hin jijjiramne beekuf sifaata (amaloota) mootii beeku qabnaa miti ree? Amma haa dhufnu, Mootiin biyya tokkoo takkaa inni du’uun takkaa immoo kan biraa isa moo’achuun mootummaan isarraa fudhatama. Kanaafu, duuti fi dadhabbinni waan mooti tuquuf mootummaan namaa ni bada. Du’uu fi dadhabbinni amala namaati. Duuti fi dadhabbinni isa tuqnaan mootummaan isaa bade jechuudha. Amma, Mootii duuti fi dadhabinni gonkumaa hin tuqne haa barbaannu. Yeroo hunda Jiraataa gonkumaa hin duune, Injifataa gonkumaa hin moo’atamne, Danda’aa dadhabbinni Isa hin tuqne Rabbii olta’aa akka ta’e ni beekna. Kanaafu, Rabbiin Mootii Haqaati. Kana jechuun, Mootii yeroo hundaa turu gonkumaa hin jijjiramnee fi hin banneedha. Mootiin haqaa Isa qofa erga ta’e, motummaan haqaa kan Isaa qofa jechuudha. Addunyaa guutuu kan bulchu Isa, yeroo hundaa motummaan harka Isa jira. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Mootummaan samiiwwanii fi dachii kan Rabbiiti. Rabbiin waan hundaa irratti Danda’aadha.” Suuratu Aali-Imraan 3:189 (Kana jechuun samiiwwan, dachii fi wantoota isaan keessa jiran hunda kan harkaa qabu, bulchuu fi too’atu Rabbiidha.)
Kanaafu, dhugaadhaan (haqiiqadhaan) Mootummaan Rabbiif malee hin ta’u. Samiiwwan torba, dachii fi wantoota isaan keessa jiran kan uume Rabbiidha. Ammas, Kan too’atu, bulchu fi qindeessu Isa. Kanaafu, bulchiinsi samiwwanii fi dachii kan Isaa qofa. Namni dachi tana irratti aangoo yoo qabaate, samii irratti aangoo qabaachu danda’aa? Samiiwwanii fi dachii irratti aangoo guutuu qabaachu kan danda’u Rabbii tokkicha. Kuni dhimma jalqabaa maqaa Malik (Mootii) fi maqaalee biroo hunda keessatti amanuu qabnuudha. Rabbiin Mootii fi Qabaataa (Maalik) ta’uu ilaalchise wanti nuti amannu Inni dhugaadhaan Mootii ta’uudha. Namni waa qabaachu danda’a. Garuu wanti inni qabuu suni wanta Rabbiin isaaf kenne malee wanta humnaa fi beekumsa isaa qofaan argatee miti. Wanti inni argate suni guyyaa tokko isa jalaa bada. Ykn inni ni du’a. Kanaafu, Maalika (qabaataa) haqaa ta’uu danda’aa? Ammas, namni aangoo argachuun mootii yoo ta’e mootummaa isaa kana Rabbiitu isaaf kenne. Mootummaan inni argate yeroo hundaa turuu danda’aa? Kanaafu, Mootii fi Qabaataan haqaa Rabbii olta’aadhaa jechuudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Jedhi, ‘Yaa Rabbii Abbaa mootummaa kan taate! Nama feetef mootummaa kennita, nama feete irraas mootummaa ni mulqita. Nama feete ni jabeessita, nama feete immoo ni xiqqeessita, kheeyrin harka Kee jira. Dhugumatti, Ati waan hundaa irratti Danda’aadha.’” Suuratu Aali-Imraan 3:26
Mootiin Haqaa Rabbiidha
Rabbiin jalla wa’alaa ni jedha: “Rabbiin Mootii Haqaa olta’ee” (suuratu Al-Mu’minuun 23:116)Mootiin Haqaa wanta Isaan ala jiran hundarraa guutumaan guututti Zaata f sifaata Isaatin kan of danda’eedha. Wantoonni Isaan ala jiran hundi gara Isaatti hajamu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Mootii Haqaa waan ta’eef eenyuttillee hin hajamu. Sababni isaas, Inni waan hundaa too’ata, wanti hundi Isatti hajama, wantoonni hundu qabaa Isaa keessa jiru, wanti hundu Isaaf gabroota. Uumuu fi ajajuun kan Isaati.
Mootiin wantoota jiran hundarraa zaata fi sitaafa Isaatiin kan of danda’ee dha. Garuu Isaan ala wantoonni jiran hundi Isarraa of danda’anii jiraachu hin danda’an. Sababni isaas, wantoonni hundi Isarraa isaaniif dhufa. Osoo wanta tokko dhoowwate, Inni dhoowwachuu irratti danda’aadha. Wanta dhoowwate kan kennu hin jiru, osoo kenne eenyullee dhoowwu hin danda’u. Sababni isaas, Inni Kennaa (Arjoomaa) kennaa Isaa eenyullee dhoowwu hin dandeenyedha. Kanaafu, Malik (Mootii) irraa eenyullee of danda’e jiraachu hin danda’u.
Mee gara nafsee teeti ilaali. Rabbii olta’aa irraa of dandeesse fi of geette jiraachu hin dandeessu. Dhabama irraa jiruutti argamuu keessatti, adeemsa, ilaalcha, dhageetti, dubbii fi humna kee keessatti Isarraa of dandeesse jiraachu hin dandeessu. Osoo Inni dhabama irraa si argamsiisu baate ati jiruu tanatti ni dhuftaa? Osoo lukaa fi humna ittiin deemtu siif kennu baatee, ni deemtaa? Seelonni qaamni kee irraa ijaarraman hojii irraa osoo dhaabbatanii, Isaan ala kan sochoosu jiraa? Ruuhin teenya hundi harka Isaa jirti. Ruuhi tana yoo qabe Isa malee qaama keenyatti kan deebisuu jiraa? Kanaafu, hundi keenya jaallannes jibbinees Gooftaa guddaaf of gadi qabna. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yoo dhaabe eenyullee kan nu sochoosu hin jiru. Yoo nu sochoose kan nu dhaabu hin jiru. Yoo nu jiraachise kan nu ajjeesu hin jiru. Kanaafi, jiraattonni hundi zaata, sifaata fi turuu isaanitiin Mootii Haqaa irraa of danda’anii jiraachu hin danda’an. Wantoota hundaa kan argamsiisee fi uumee Isa. Eenyullee mootummaa Isaa keessaa bahuu hin danda’u. Dhumarratti du’i yoo jedheen ni du’a. Osoo Malakul Mawt (Malaykan Du’aa) itti dhufe, eenyullee, “lakki… ani hin du’u” jechuu hin danda’u.
Kuni kan agarsiisu uumamtoota hunda irratti baduu katabee jira. Kuni dandeetti fi aangoon Isaa guutuu ta’uu agarsiisa. Kanaafu, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Mootii haqaa waan hundaa irraa of danda’eedha. Wantoonni hundi Isatti hajamu, gabroota Isaati. Wanta fedhe isaan irratti murteessu danda’a. Murtii Isaa jalaa bahuu hin danda’an. Hundema Mootiin kan waa murteessu, ajaju, dhoowwu, mindaa kennu, adabu, wanta fedhe kan kennu fi wanta fedhe kan dhoowwatuudha.
Gabrichi haala guutuu ta’een Mootii ta’uu hin danda’u
Ilmi namaa gabricha Rabbii waan ta’eef waan hundarraa of danda’ee jiraachu hin danda’u. Nama kamtu nyaata, dhugaati, geejjibaa fi kkf irraa of danda’ee jiraachu danda’aa? Inni nama uffata isaaf oomishu barbaada. Nama nyaata isaaf qopheessu ykn oomishu barbaada. Nama Isa yaabbisutti ni hajama, nama isa wal’aanutti ni hajama. Nama isa walin hojjate dhumarratti mindaa isaaf kennutti ni hajama. Waan hunda keessatti hajamaadha. Osoo wantoota Rabbiin ala jiran irraa of danda’eyyuu gabrichi yeroo hundaa Rabbii olta’atti hajama. Kana jechuun osoo namni tokko namoota irraa of danda’eyyu kan inni itti of danda’een kennaa Rabbiin isaaf kenneeni. Maddi galii fi soorata isaa kennaa Rabbii waan ta’eef, yeroo hundaa Kan kennaa kana kennutti hajamaa jechuudha. Osoo namni tokko namoota irraa dhimmoota gariin kan of danda’e fi isaanitti hin hajamne ta’ee, nafsee isaatin isaan irraa of danda’ee moo wanta Rabbiin isaaf kenneen of danda’e jettee yaaddaa? Shakkii hin qabu, waan Rabbiin isaf kenneen isaan irraa of danda’e. Sababni isaas, osoo Rabbiin wanta isaaf kenne kana irraa fudhate, namni kuni gara isaanitti deebi’uun isaanitti hajama.
Kanaafu, namni hiyyeessaa fi hajamaa ta’uu, homaa qabaachu fi too’achuu akka hin dandeenye fi kan waan hundaa harkaa qabuu fi too’atu Rabbiin ta’uu yoo beeke, ammas Rabbiin haqa waan hundaa irraa Of gahe, wantoonni Isaan ala jiran hundi gara Isaatti akka hajaman fi wanti hundi qabaa Isaa keessa akka jiran yoo beeke, kuni Gooftaa isaa akka beeku, Isatti rarra’uu fi Isa tokkichoomsu isa taasisa. Isaan ala gara gabrootatti hin mil’atu, yoo kadhate Gooftaa isaa kadhata, yoo waa barbaade Isarraa waa barbaada, yoo hojii qulqullessee Isaaf qulqulleessa, akka isa duroomsuuf Isatti garmalee hajama, akka Isa jabeessuuf Isaaf of gadi xiqqeessa.[5]
In sha Allah Itti Fufa…
Kitaabban Wabii:
[1] Futuhaatu Ilaahiyyati shariha Asmaa’il Husnaa 1/280
[2] Ma’aarij Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabbur- Abdurahmaan Hasan Habankaa 14/614
[3] https://www.almaany.com/ar/dict/ar-en/%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%83/
[4] Sharih Ibn Al-Qayyim li asmaa’il husnaa-fuula 46, Umar Ashqaar
[5] Futuhaatu Ilaahiyyati 1/285-288


c: text/html

text:
Yeroo tokko, andaaqqoo, hantuuta, bofa, ruumicha fi leenca ta’anii gamtaadhaan duula deemuuf waliin mari’atan. Kaayyoon duula kanaas deemanii loon hatuuf ture. Amma deemanii deemanii bakkee dhaquu barbaadanitti yogguu dhiyaatan, dhaabbatanii (ejjetanii) akkamitti akka loon hatan waliin haasa’uu fi hojiis addaan qoqqooddachuuf karoora baafatan. Kana keessatti kan karoora baastu andaaqqoo turte. Andaaqittiinis akkana jettee karoora ibsiti:
Leencaan – yeroo mooraa loonii bira geenyu, ati nu caalaa humna cimaa waan qabduuf, akka karra ykn balbala bantu jettiin.
Bofaan – yeroo leenci karra banu, ati ammoo suuta jedhiitii looyii mooraa seenii; yoo karri banamu loon garafiitii akka bahan godhi jettiin.
Rumichaan – atis bofa wajjin gara mooraa seeniitii yeroo karri banamu laboobbaa (wing) kee waliin rukutuudhaan akka loon dammaqanii mooraa keessaa bayan godhi jettiin
Yeroo karoorri kun hojiirra oolu andaaqqoo fi hantuunni ala dhaabbatanii hojii kana hordofaa turan jechuu dha.
Haala kanaan loon mooraa keessaa yaasanii fudhatanii ykn oofanii otuu deemaa jiranuu, andaaqqoon mala biraa yaaduu jalqabde. Amma bofa ofitti yaamtee akkana jettiin: Yaa boofa rakkoo tokko qabna; leenci guddaa fi humna cimaa qabu kun, waa hundaanuu nu caala; kana malees kan karra bane loon akka bayan godhe isa waan ta’eef, booda nu hin nyaachisu waan tokko godhuu qabna jettiin. Bofnis maal goonuree? jedhaan. Akki gootu, yoo leenci dadhabee ciisee mugu ykn rafu suuta jedhiitii jala seeniitii summii keetiin iddii ajjeesi jettiin. Boftis akkuma itti himametti hojii isaa raawwatee, leenca sodaatamu akkanatti ofirraa ajjeesan.
Ammas xiqqoo turtee andaaqittiin mala (shira) ishii ittifufuudhaan; rumicha ofitti yaamtee akkana jettiin: Waan tokkon sitti himaa dhagayi; akkuma beekamu bofni hamaa dha; summii isaatiin nu fixuu danda’a. Kunoo leencaa ajjeesee jira; amma nutti garagalee, ani leenca jabaa sanaa ajjeesee; isinis fixuu nan danda’a jechun isaa waan hin oolleef, otuu hin dhumin dursuu qabna jettiin. Rumichis maal godhuree? jedhee gaafata. Yeroo kana andaaqqoon akkana jettiin: Yeroo bofti ofmaree ciisu, suuta jedhiitii mataa isaa tumiitii ajjeesi jettiin. Rumichis hojii isaaf kenname raawwate. Bofnis haala kanaa du’e.
Andaaqittiin karoora fi shira ishii hundumaa hojiirra erga oolchite booda hantuuta wajjin kophaatti hafu. Amma loon kana keessaa isa furdate filatanii qalachuuf qophaayu. Erga filatanii qalatan booda, andaaqqittiin shira ishii kan xumuraa hojiirra oolchuuf; hantuutaan akkana jetti: Yaa hantuuttoo, beektaa ati bar goota goota caaluu dha; rumicha bofa ajjeese sanuu malaan galaafattee jirta; amma akki gootu, foon jaji’iitii morma keetitti maradhuutii, dhakaa (dhagaa) guddaarra bayiitii gootummaa keetiin dhaadadhu jettiin. Hantuutnis tole jedhee; akkuma itti himametti qophaayee; dhagaarra bayee otuu dhaadachaa jiruu cululleen? bakkee dhuftee hin beekamne tasa foonuma sana wajjin hantuuticha fudhattee badde. Akkanatti andaaqqoon malaan (shiraan) hundumaa ofbiraa fixxee loon dhuunfattee hafte jedhama.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Browsing Category
Download & Link
Interniita bilaashatti faayyadamuuf
Karaaleen interniita bilisaan itti argatan hedduutu jira. Garuu rakkoon isaanii biyya filu, siimkaardii filu,!-->…
Osoo online hin mul’anne namootaa barreessuf
Miidiyaalee hawaasaa irratti yogguu hiriyota fi maatii keenyan waliif barreessinu online tahuun keenya osoo hin!-->…
Psiphon Pro’n hojjachuu eegale
Akkuma beekamu VPN psiphon jedhamu hedduu jaalatamaadha. keessaafu maamiloonni keenya saudi arabia jiraatan!-->…
Imo’n haaraya wantoota barbaadamaa turan hunda qabatee dhufe
Yeroo ammaa Aappii bilbilaaf itti gargaaramnu keessaa IMO'n isa tokkoodha. Aappiilee interniita faayyadamuun!-->…
LIVE Facebook irraa Atiis Facebook kankee irratti tamsaasuf – Gostream
Facebook irratti LIVE tamsaasuf karaalee adda addaatu jira. kanneen keessaa Gostream isa tokkoodha. Gostream!-->…
Online irratti vidiyoo gabaabaa (intro) hojjachuuf
intro (vidiyoo gabaabaa) kan seensa sagantaa adda addaatif tahu hojjachuuf marsaariitiiwwan baay'een ni jiru,!-->…
Dandeettii koodii malee Aappii hojjachuuf
Akkuma beekamu Moosaajii/Aappii barbaadde tokko hojjachuuf dandeettii koodii qabaachuun barbaachisaa ture, Garuu!-->…
Calculator iccitii keessan of keessatti qabatu – አስገራሚ የሞባይል ካልኩሌተር ስራ
Akkuma beekamu Bilbila keenya keessaa iccitii hedduu qabaachuu dandeenya iccitiilee kanneen ija namootaa duraa!-->…
Vidiyoo Youtube irraa Facebook irratti share gochuuf iccitii faayidaa qabeessa…
Ati Youtube irratti vidiyoo ni hojjattaa? Vdiyoo keetif hordoftoota hedduu ni barbaaddaa?Vidiyoo kankee Facebook!-->…
Aappii yaada kankee Gara Vidiyootti siif jijjiiru ‘Plotagon’
Plotagon maali? Plotagon faayyadamuun yaada kankee gara vidiyootti jijjiiruu ni dandeessa Ykn salphamatti!-->…


text:
Itoophiyaan yaadannoo injiffannoo Adwaa waggaa 125 har'a kabajjeetti. Pirezdaantiin Itoophiyaa Saahilawarq Zawudee sirna yaadannoo kana irratti argamuun haasawaa taasisan injjifannoon Adawaa Galaa haamilee ummata guraachaati jechuun ibsan.
Abbootiin duraanii tokkummaan wal tumsanii birmadummaa biyyattii mirkaneessan dhaloonni har'aa ammoo irree tokkoomeen hiyyummaa irratti duulee seenaa haaromsuu qaba jedhan Ministarri Aadaa fi Turizimii Dr.Hiruut Kaasaw.
Tsehaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase


text:
1. Duula bifa oloolaan nurratti baname akkamitti ofirraa qolanna:
2. Dhaamsa KQ KS fi dirqama nuuf kenname:
3. Walii galtee dhaaboota Oromoo waliin taasifame
4. Tumsa dhaaboota Bilisummaa fi Democracy
Hubachiisa: Cuunfaan kun qabxiilee duraan lamaa laalchisee yaada mana keessaa ka’ee fi murtii irra gahame
1. Duula bifa oloolaan nurratti baname akkamitti ofirraa qolanna:
Yeroo ammaa kana keessatti paltalk, Facebook fi marsaalee adda addaa irratti oloolli dhaabaa fi hoggana
akkasumas QBO irratti banamuun beekkamaa dha. Kana ofirraa qolachuuf gara keenyaan maal godhuu qabna
isa jedhu irratti yaanni mana keessaa ka’e irratti marihatame jira. Qabxiilee ka’an keessaa:
1. Dhaabni yeroo namni ganu dursani miseensota beeysisuun irratti qophaawuuf nama gargaara.
Ammayyuu kan dallananii bahan yoo jiraatan ololoota dhufuu deemu ofirraa qolachuuf dhaabni dursee
miseensoota isaa beeysisuu.
2. Gama keenyaan araaramne jirra jannee dhaaboonni ammo ifaa fii karaa dhoossaan oloola hin dhiifne.
Fakkeenyaa KWOn Swedeniti “shaneen summii dha” jattee ofaa turte.
3. Girmaa Xurunaa dhaan wal qabatee oloola deemu laalchisee gurmuun tokko dhaabbachuu akka
4. Oloolli deemaa jiru oloola cimaa dha. Harki wayyaanee karaa Diaspora Affairs keessa jiraatu shakkama.
Irra guddaan kashlabootaan kan deemsifamaa jiru yoo tahu, oloola kana cabsuu jacha isaaniif deebisaa
kennaa ooluun kar tokkoon barbaachisummaa hin qabu. Kanaaf, nuti Sochii biyya keessaa finiinsuu tu
furmaata kennu dandanya. ABO irratti wanni duulamaa jiruuf dhaabuma kanaatu miseensaas tahe
waraana qaba waan taheef jacha – Wayyaaanee dabalatee. Gama keenyaan oloola ofirraa qolachuu ti
dabalatee tarkaanfii mumul’atoo tahe fudhachuu irratti hojjachuu dha.
5. Araara amma jalqabame kanas gara keenyaan akka hin gufannee waan dandeenye hunda godhuu fi
karaa dhaabota kaaniin qooda fudhannaan oloola kana irraa qaban irraa akka dhaabbattan itti himanii,
akka irraa of qusatan gochuun barbaachisaa dha. Miseensoota isaani sirnaan waan qabani hin jirreef
rakkoo qabaachuu akka qabaatan beekuu fi gariin kan maqaa dhaaboota saniin dubbachaa jiran akka
miseensoota isaaniitu hin taane hubanne kan isaan dhaabu dandayan akka dhaaban kan isaan hin
dandeenye ammo ofirraa kanaa itti dhaaban barbaaduu qabna.
6. Oloola hamaatu deemaa jira. Oloolli ammaa deemaa jiru kun dhaabaa deggersa dhorkachuu,
miseensotaa wal shakkisiisuu, ummatni ABO irra abdii akka kutatu godhuu, Qeerroo fi ummata wal
shakkisiisuu, Qeerroo deggersa dhorkachiisuu fi kkf dha. Gar tokkoon isaanu oloola oofaa jirra jedhanii
waa’ee ABO haasawuunu ofii caasaa akka hin qabnee fi ABOn akka caasaa qabaate hojjachaa jiru of
saaxilaa jiru. Waan taheef oloola kana dhaabna jannee isaan confront godhuun keessaafu hogganni
akka isaanitti gadi bu’uu irra hin jiru. Gama keenyaan waan isaan sodaatan sana hojjannee argamuutu
7. Hoggana tahanii kanneen dhokatani turanii fi amma as bahani nutti dhukaasaa jiran kanaas addaan
baafachuun barbaachisaa dha. Namoota waan gaggadhee fi fokkisaa jedhani namoota akka isaani
qabatani gadi bahan saaxiluun barbaachisaa dha.
8. Miseensoonni keenya bakka barbaachisaa tahetti (paltalk, fb … wkf) irratti saaxiluu irratti hojjachaa,
hogganoonni keenya ammo media fi bakka barbaachisetti dura dhaabbachuun barbaachisaa dha.
9. Oloolli deemaa jiru waanuma lafa jala deemaa turee dha. Dubbiin kun erga jaarmayoonni wal tahan
booda jabaachaa dhufe. Kun wanni garsiisu waanuma duraanu deemaa turee fi hinaafaan gadi bahuu
10. Media ummanni itti dadhabaa jiru irratti bahani namoota biyya keessaa faa dubbisuun propaganda
oofuun dhibbaa nurratti qaba. Kana toora qabsiisuun dhaabarraa eeggama. Warri akka Boruu
Barraaqaa faa miseensootni akka dhaabaaf hojjachaa jiruti yeroo eegan, gadi bahee dhaaba irratti
olooluun isaa nu midhee jira. Miseensonni waan akkanaa kanaaf dursinee qophii dhabuu keenya
odeeffanoo dhabuu dha.
11. Oloola deemu laalchisee odeessa jiru ykn waa’ee namoota oloola oofaa jirani odeessi yoo nuuf
kenname nuti sanitti dhimma baanee namoota sana saaxiluu ni dandeenya. Waan taheef, hogganni
odeessa gahaa kennee miseensotatti dhimma bahuu qaba – nutuu ofirraa dhoorgina. Karaa biraan
media lee abbaa itti tahuu qabna. Meseensi dafee keessa seenuun abbaa itti tahuu osoo dandeenyu
halaalarraa laaluun rakkoo akka fiduu dandayu beekuu qabna – nuutu abbaa itti tahee waan sana
12. Oloola kanaaf hamma tokko kan bu’ura tahe Girmaa Xurunaa ti. Nama tokkoof jacha dhaabni dilana
arrabfamu hin qabu. Dhaabichi ibsa wahii irratti kennuun dirqama. Warroonni akkanatti oloola ofaa
turan keessaa gariin miseensoota dhaabaa kan turan, gariin kan wayyaaneen ergite fi gariin kan
karumaa itti dabalame dha.Oloolli hawaasa keessatti murteessaa dha. Kanaaf, namoota garii
hogganiniis tahe miseensoonni bilbilaanillee nurraa dhaabbadhu jedhani itti himuuniis rakkina hin qabu
– numa gargaara. Namni akka walitti dhihaannuun wal hubachiisuun gar-tokkoon ofirraa laafisuu numa
13. Oloola kana akka miseensatti maqaa dhooysaa fi deeggartoota keessaan, akkuma hedduun ammaahuu
dura dhaabbachaa jirutti dura dhaabbachuu itti fufuun barbaachisaa dha. Kashlabeen hujjii godhatee
waan kana itti hojjachaa jirti. Kanaaf, karaa adda addaan fact jirtu miseensootaa fi deeggartootaaf
kennuun irratti hojjachuun ni dandayama.
14. Oloola oloolaan hin cabsinu jachuun, sirrii miti. Oloola oloolaumaan dhaabani. Kanaaf deebisaa
kennuufiin barbaachisaa dha. Jiraachuu keenya hujjiin garsiisuun, barbaachisa adha. Oloola kanaaf wal
rammanne torbaan tokkoofillee taatu yoo irratti hojjanne cal’isiisu dandeenya.
15. Hogganni maqaan dhawame akka amma J. Garbii faatti hoggana qeerrooti jedhani yoo oloolan
fakkeenyaaf, ol bahani ofirraa deebisuun barbaachisaa dha. Hundaafuu, hujjii nuti hojjanuttu oloolaaf
16. Fincilaa fi lola walitti hin maknu jachaa miseensootaa fi ummatatti himaa jirra. Wanni nurraa eeggamu
wana mul’ataa tokko gochuu dha. Warregama kafaluun keenya erga hin hafeneefu fagottii akkana
goone jannee SBO irratti himuun osuma jiraatu, magaaluma xixiiqoo tokkotti tarkaanfii mul’ataa
fudhachuu fi akka dhagayamu gochuun barbaachisaa dha.
17. Waan kana dura dhaabbachuun barbaachisaa dha. Keessaa fu Paltalk irratti warri oloola oofan
warruma dhaaboota adda addaa keessaa dhufee dha. Waan kana cal’isuun nurra hin jiru, namoota
hedduu dogoggorsuu dandayu. Kanaaf, warra oloola oofu kana qorannee eenyummaa isaani karaa
adda addaan dura dhabbachuun barbaachisaa dha.
18. Sagalee Qeerroo faa jabeessani akka oloola deemaa jiru kana irratti waan dubachaa jiran ciminaani itti
fufan gochuun barbaachisaa dha. Dhaaboonni walitti dhufne kuniis numa irratti eeguun gama isaaniis
gadi bahani waa jachuu dhabuun gaaffii nama keessa fida. QC faa keessaahiis warri nummaan beeynu
kanneen achumarra taa’anii barruun dubbii owwisaa jiru. Kanas waa gochuu qabna. Namoota dhaaba
kana keessaa ala of godhe dhaabni dafee miseensootaaf beeysisuu – keessaafu hoggana yoo tahe.
1. Oloola amma deemaa jiru kana cabsuuf WBO cimsuun tarkaanfii finiinsuu fi Qeerroon akka jabaate FXG
itti fuftu waan dandeenye hunda gochuu.
2. Qabsoo biyya keessaa finiinsuu.
3. Koree ykn qaama tokko kan waan kana dura dhaabbattu dhaabni itti tolchu. Koree kana birkiin
odeessii fi beeksisa biyya alaa akka dhaabee hogganu. Birkiin Jaarmaa biyya alaan qajeelfamni itti
tolchuun akka gargaaru. Miseensootaa fi deeggarootni akka waan deemaa jiru hubatani bakka hundatti
dura dhaabbatan gochuu – kakaasuu.
4. Akka wal beekkumsaan kanneen osoo hin beekin oloola kanatti dabalamani hafarsan akka nurraa
dhaabbatan itti dubbachuu.
5. Waltahiinsa dhaabota Oromoo giddutti godhame akka jabaatuu taasisuu irratti hojjachuu.
6. Medialee jirtu dhuunfachuun oloola nurratti oofuu irraa of qusatani akkan waan Oromoo fi QBO tolaa
dubbatan irratti hojjachuu.
7. Kanneen qaama oloolaa tana identify goonee qabaachuu fi qormaata irratti gaggeessuun saaxiluu.
Kanaafiis odeessa yeroo yeroon wal jijjiiruu qabna. Kanaaf marsaa keenyatti dhimma baanee wal
hubachiisuun irratti hojjachuu.
8. Jabinaa fi laafina keenya xiinxallee yeroo yeroon gamaaggamuun hujjii teenya finiinsuu.
9. Shira wayyaanee oloola amma deemaa jiruun walitti qabsiisani ofirraa qolqachuu fi odeessi gahaan
miseensootaaf kennamuu.
2. Dhaamsa KQ KS fi dirqama nuuf kenname:
Dhaamsa Korsa Sabaa laalchisee, KQ KS qophii xumachaa akka jirtuu fi karaa keenyaa kan barbaachisu dolaara
US kuma dhibba sadii buusuu akka tahe nu beeysiftee jirti. Dirqama nutti kenname kana akkamitti akka
bahachuu dandeenyu laalchisee marii gaggeefame irratti yaadoota burqan:
1. Korri sabaa barbaachisaa dha. Dhaaba kana haaroyomse akka itti fufnu godhu. Haatahu malee,
ammatti fardoominni isaa hin mul’atu. Yeroo namni dhumaa jiruu, qawwee fi rasaasaa bitaa jannee
hulaa dhadhawaa jirru kana keessatti xiqqo prioritize godhu irratti rakkoo waan fiduu fakkaata. Waan
taheef, akka yaanni kun GS tiif dhihaate achi nuuf butamu haa gaafannu.
2. KS kana schedule bahe irraa achi siiysuun ammatti hin barbachisu. Eerga itti seenneefu cininnannee
taasisuu dha. Korri sabaa fardii dha. Lakkoofsi hogganaatu 80 ykn 90 tahuu malee kanneenuma
duraanu ykn Jn. duraanu hojjachaa jiranitti garru malee kaan maqaadhuma qabatee taa’aa jira. KS
yaamame kun hundi qulqullaawuu fi for any eventuality of qophaawu qabna.
3. Rakkina kana waliin itti seenne waan taheef, ba’aa kana baadhachuu dandayuu qabna. Caasaa hundatti
dabarsani buusuu nutti murame miseensoonni keenya akka dafani xumuran gochuutu irra wayya.
4. Dhimma KS kana yeroo murteesitan irra hin turre. KS tahuun barbaachisaa dha. Akka KS gaggeefamu
GS erga murteesse wanni godhan hin jiru. Horiin gaaffii tahuu hin qabu. Miseensoonni keenya
kumaatamaan baasaahu waan jiraniif $400.00 matatti baasuun rakkisaa miti. Garuu, ammatti KS biyya
alatti deebifanee goonaa yoo tahe ani bu’aa isaa argaa hin jiru. Miseensoonni guddaan biyya keessa
jiru qooda yoo irraa hin fudhanne, bu’aa hin qabu. Dandayamnaan dirretti akka nuuf godhamu.
5. Dhimma kana kora xiqaa kutaa keenyaa irratti hasawame ture. Dubbiin maallaqa osoo hin tahiin
maaltu ammatti prioritize tahuu qabaa dha. Kanaaf, gama keenyaan maalaqa hin buufna, garuu
ammatti horiin kun lola nutti labsame ofirraa qolachuu irratti ooluu qaba.
6. Amma fardiin Waraanni Wayyaanee Oromiyaa guutuu irratti qubatee jira. Ol’adeemaan dhumaa jira.
Kanaaf , ammatti fardiin KS otuu hin tahiin Qawwee bituu dha.
7. KS kun yoomii fi eessatti tahaa isa jadhu quba hin qabnu. Inni kaan lubbuu isaa kennaa waan jiruuf
miseensooni keenya waan irratti murtaawe akka tahan tahanii baasuu qabna.
8. Dhaaboonni nuti dabalaman hogganni isaanii hedduun biyya alaa jiru. ABOn qophii kana yeroo
qopheessuu hogganni isaa irra hedduun akka biyya alaa kanaa hin taane qophiin jiraa? Kan jedhuus
gaafii dha. Hogganni kun kanneen hojjatanii fi biyya keessaa qabsoo tana furgaasu dandayaniin bakka
9. Ooloola alatti deemaa jiruu fi dantaadhuma qabsoo keenyaafu KS kun godhamu qaba. Akka heeraa fi
seera dhaabatti tahee, korri godhamnaan dirreedhuma ykn biyyootuma olla keessatti godhachuu dha
malee biyya alaa kana keessatti godhuu hin tahu. Barbaachisu biyya alaa kanatti WJQ godhame yaadni
akka gumaachamu godhuu malee heeruma keenya eeggamee godhuu dha. Ummanni Oromoos KS
kana yeroo hedduu gaafachaa jira. Kanaaf ,osoo yeroo biraa gaafachuu bannee horii kana hamma ofii
baafnu baafne hawaasa keessaahis argamsiisuun godhamu qaba.
10. Haalli amma mootummaan jeeqamaa jiru kana keessatti, nuti gama keenyaan itti qophaawuu qabna.
Dhaabni keenya jalaa gubbaan akkamitti deemaa jiraa kan nu hundinuu argaa jirru. Jaallan hamma
tokko kan hojjachaa jiran malee argaa hin jirru.
11. KS kanarratti hogganni filamu Oromiyaa fakkaachuu qaba.
12. Hogganni tokko hammam takka dhaaba kana keessatti qooda kennuu qabaaniis waan jiraati. Amma
warra akka Lichoo faa yoo laalle, dirreen kibbaa yeroo sanitti qacalee waan turteef namoonni akka siaa
filamuu dandayan. Boruu barraaqaas akkasumatti laaluu dandeenya.
13. Oloolli deemaa jiru kun hasaassiin KS tun waan dhgayameef hoggana irratti duuluu, miseensa
demoralize godhuu fi ummata abdii kutachiisani qabsoo tanarraa galchuu faatu jira.
14. Kora sabaa kanaaf maallaqa hanganaatu nu barbaachisa kan jedhuutu gaafatame. Kanaaf, amma waan
gaafatamne kana akkamitti hujjii irra oolchinaa malee kaan yeroo birootti bu’ura qabsiifannee irratti
marihachuun yaada kennanchuu/dhiheessuun ni dandayama.
15. Yeroo ammatti haa nuuf dheeratuu fi hin dheeratuun bu’ura kanaan waliin waan wal qabateef jacha
legitimate jachuu ni dandyama. Garuu, akkamitti tahaa fi maal tahuu qabaa inni jedhu, KQ KS tiif
dhiisuu dha. Jarri kore kuniis akkuma keenyatti kan yaadanii fi waan kanaas qopheessuuf empowered
warra tahee irratti hojjachaa jiru.
16. Yeroon nuuf haa dheeratu warri jedhu ammatti kan itti rakkachuu qabnu natti hin fakkaatu,
horiidhuma kana burqusiisuuf yeroo hamma tokko nurraa fixa. Qajeelfamni itti aanee dhufuu fii
geejjibuunu yeroo hamma tokko fixa. KS kun ammaaf murteessaa dha. Garuuu yeroon hammanatti
jedhame waan nutti himaniif jacha kana irratti yeroo baleeessuun hin barbaachisu. Qawwee bituus itti
fufaa miseensoonni keenya horii xiqoo tana baasuun kan rakkisaa tahuu miti.
17. Silaa ammatti kan irratti marihachuun nurra ture, akkamitti abbootii qabeenyaa gaafanna fi hawaasa
gaafanna kan jedhu irratti marihannee kanneen nu keessaa baasuu hin dandeenye llee compensate
goonee waan gaafatamne kana daran baasuu akka dandeenyutti marihachuu qabna ture.
18. Ammatti ji’oota meeqa keessatti waan kana guuruu dandeenya kan jedhu irratti marihannee, kan
yaada kennachuu itti debina. Amma waan murtaawe jijjiiruu hin dandeenyu.
19. Kutaalee fi konyaaleen cufti humna namaa wal qixa hin qabanii kan jedhuus yoo tilmaama keessa
galchine gaarii dha. Fakkeenyaaf, naanno jiddu gala Europe kana miseensoonni hedduminaaf hin qaban
kanneen jiranu waan adda addaan kan daadarakawani dha. Kanaaf, kanas keessa laaluun barbaachisaa
dha. Ammaaf, murtiin kennamtee kana hujjii irra oolchuu dha.
20. Yeroo KS gaggeefannu eessaa fi yeroon isaa yoo himame gaarii dha. Akkuma 2004 sanitti kora
gaggeefannee hogganoota biyya ambaa kanatti tarrifne addaan deemuu osoo hin tahini ulaagaan
ammumatti qophaawuu qaba.
21. Gaaffiin yeroo KS achi butaa jedhu murtii GS gaafatu. Yaanni dhihaate garuu KQ KS fi koree hujjii
raawwachiiftutti hin dhagayamnu jachuu miti. Kanaaf, KS barbaachisummaa tahuu isaa walgahiin kuni
jala muree wal hubachiifnee dha. Kan yaada kennachuu booda irratti deebina.
Mana keessaa yaadoti armaa olii erga ka’anii irratti marihatamee booda waanti irra gahame:
1. KS geggeeffachuun barbaachisummaan isaa hubatame. Horiin kanaaf barbaachisu akka
hatattamaan baafamee gabaafamufi haatattamaan progress report dhihaate as geenyee jachuun
2. KS kana as butuu fi achi butuu, eessatii fi yoom kan jedhu odeessa wayyaaneef kennuu waan
3. Yaadoota amma dhihaatan kana KQ KS tiif akka ilaalcha keessa galchaniif dhiheessuu.
4. KS gaggeefachuu, dirqama nutti kenname bahachuu, akka naannotti hawaasaa fi abbooti
taheef, yeroo isaa eeggachaa haala wal quba qabaachifamuu akka tahu.
qabeenyaa gargaasifachuu irratti hojjatamuun jalqabu. Akkaataa abbooti qabeenyaa fi hawaasa
keessaa qooda fudhachiifnu ammo wal hubannoo fi mariin akka tahu mariin barbaachisummaa isaa
5. Yaadoota amma kaka’nii fi waan KQ KS tiif akka yaadatti dhiheessinu laalchisee fuldura akka irratti
5. Walii galtee dhaaboota Oromoo waliin taasifame – ibsi J. Odaan kenname
6. Tumsa dhaaboota Bilisummaa fi Democracy – ibsi J. Dr. Shuguxin kenname.
Injifannoo Ummata oromoof!


text:
Poolisiin Burundii namoota saddeeti kanneen barreeffama farra mootummaa caasaalee hawaasaa irratti facaasan sanbata darbe to’annaa jala oolchuu isaatu gabaasame. Kan Burundii kun adda miti. biyyoonni Afriikaa keessumaa ennaa filannoo ykn jeeqamni ka’u kanneen social media/caasaalee hawaasaa to’atan heddummaataa adeemuutu gabaasamaa jira.
Dhaabbati keeyata 19 jedhamuu fi kan walabummaan yaada ofii ibsuuf qasaa’uu uakka jedhutti mootummoonni naannoo sana keessaa kanneen lammiiwwan ija shakkiin ilaalu.
Itiyoopiyaa keessaas walabummaa presii ukkaamsuun waanuma baratame. Angawoonni baatii Sadaasaa keessa caasaalee hawaasaa naannoo Oormiyaa keessaa cufan. Kunis hiriira mormii geggeessame dura dhaabachuufi. Baatii Adoolessaa keessa immoo Itiyoopiyaan erga qormaati biyyoolessaa miliqee ba’ee booda ammas caasaalee hawaasaa cufte. Gabaasa guutuu armaan gaditti caqasaa.


text:
Naatinaa’eel Fiixeetiin @NatieFit
Finfinnee, Hagayya 17/2022 – Godina Shawaa Bahaa aanaa Boosatitti haleellaa “garee hidhattoota naannoo Amaaraa irraa dhufan” raawwataniin lubbuun namoota hedduu darbuun jiraattotni fi bulchaan Aanaa Boosat Addis Standarditti himaniiru. Ganda Hadheechaa jedhamuun beekamutti haleellaa gareen kun raawwateen yoo xiqqaate lubbuun namoota saddeet darbuu kan himan jiraattotni aanichaa,bulchaan aanichaa lakkoofsi namoota du’anii torba jedha. Haleellaan irra deddeebiin gama daangaa Naannoo Amaaraatiin ummata aanaalee Boosatii fi Fantaallee irratti raawwatamaa jiru itti fufee jiraachuu ibsan.
Jiraataan Aanaa Boosat Baqqalaa [maqaan yaaddoo nageenyaaf kan jijjiirame] “gaafa guyyaa Dilbata [Hagayya 14] humnoota hidhatan Faannoo ofii jedhan aanaa Boosat ganda Hadheechaa jedhamutti baay’atanii dhufanii horsiisee bultoota horii tiksaa turan irratti dhukaasa banuun lubbuu namoota saddeet galaafataniiru. Reeffi namoota sadi Dilbata galgala argame, reeffa afur Wiixata ganama, tokko ammoo Kibxata ganama argame. Namni tokko ammoo harkarra dhahame madaa’e. Isa ajjeesan illee akka hin awwaalamnetti qaluudhaan gocha suukkanneessaa irratti raawwatan” jedhe.
“Waldhabdeen sababa bal’ifannaa lafaatiin walqabatu durumarraayyuu jira. Ammas akka aanaa keenyaatti sababuma lola kanaan lafti osoo hin qotamiin akkanumatti bahe jira. Akkasumas bakkoota adda addaatti nama keenya buqqisanii ofiisaanii qotachaa jiru. Akka aanaa Boosatitti bakka addaa siqquu, koyisoo, qallaa, andoodee, garba adii, seera’e, mattaalaa, qarsaa abbaa bunee jedhaman kun humna ‘faannoo’ jedhamu kanaan qabame jira. Akkasumas ganda Hadheechaa keessatti bakka acharraan jedhamus isaanumatu qabate jira,” jedhe Baqqalaan.
Akka Baqqalaan jedhutti haleellaan sun erga raawwatame fi namootni erga du’anii booda Raayyaan Ittisa Biyyaa iddoo san qaqqabuus ammallee haalli jiru sodaachisaa akka ta’e hima. “Ammallee lafa isaan qabatanii jiran ol ka’aa waan ta’eef gaara irraa haala sochii uummata keenya hordofu. Hawaasni keenya ammoo meeshaa waraanaa duraan qabu erga mootummaan hiikkachiisee irraa guree booda waan irraa ittisu hin qabu. Maasaa keenya dhaqne aramu hin dandeenyu, horii tikfachu hin dandeenyu. Haalli jiru ulfaataadha. Aanaa Boosat qofa osoo hin taane Fantaalleettis akkanuma uummatni keenya dhumaa jira,” jedhe.
Jiraataan Aanaa Boosat kan biraa maqaan isaa akka eeramu hin barbaanne akka Addis Standarditti himetti eeruu Baqqalaa irra deebiin mirkaneessuun, haleellaa tibbana raawwatameen namootni saddeet yoo du’an, nama tokko irratti miidhaan qaamaa qaqqabu hime. “Dilbata waaree booda hidhattootni naannoo Amaaraa irraa daangaa ce’anii gara aanaa keenyatti dhufan haleellaa tasa raawwataniin namni saddeet ajjeesan. Namni tokko madaa’eera,” jedhe.
“Haleellaan yeroo raawwatamu kun kan jalqabaa miti. Yeroo hedduu daangaa ce’anii dhukaasa nurratti bananii horsiisee bulaa ajjeesu. Kaayyoon isaanii babal’ifannaa daangaa, saamicha lafa dheedumsaa fi saamicha horiiti. Tibbannallee akkuma kanaan dura godhan garee hidhattoota naannoo Amaaraa ‘Faannoo’ jedhaman konkolaataan fe’amanii dhufuun daangaa keenya ce’anii ummata nagaa irratti haleellaa raawwatan. Yeroo hunda iyyinee iyyinee dadhabne, amma garuu waan dubbannu hin qabnu” kan jedhe jiraataan kun, haleellaan kun marsaa haleellaa kan kanaan duraarra itti fufe akka ta’e hima.
Itti dabaluun, “ammallee iddoo bo’icha maatii nama jalaa du’e biran jira. Haala jiru ibsuun natti ulfaata. Uummatni dhumaa jira. Nagaan baanee galuuf illee sodaachaa jirra. Bulchiinsa aanaa keenyaafis ta’e poolisiif yeroo hunda beeksifna garuu haleellichi dhaabbachuu hin dandeenye,” jedhe.
Bulchaa Aanaa Boosat Mohaammad Abdoo, yaada Addis Standarditti kenneen haleellaa kanaan lubbuun namoota torba akka darbe jedhe. “Kanaan duras waldhabdeewwan dhimma daangaa aanaa Boosatii fi aanaa Minjaar Shankooraan walqabatan uumamaa turaniiru. Sababa kanaanis hanga koreen waloo hundaa’ee dhimmichi furamutti bakkeewwan gaaffii abbummaa irratti ka’aa jiran yeroof akka hin qotamne waliigalle turre. Haata’u malee namni tokko aanaa Minjaar Shankooraa irraa daangaa ce’ee lafa akka hin qotamne ajajame irratti qotuu jalqabe. Qonnaan bultootni karaa Boosat jiran ammoo maaliif qottaa jedhanii yeroo isa mormu eegalan hidhattoota durse galcheen dhukaasa banuun lubbuu namoota galaafatan,” jedhe.
Haleellaan sun Hagayya 14 naannoo sa’aatii 11:30 irratti akka tasaa akka eegalame kan ibse Mohaammad, yeroo haleellaan raawwatamu humni nageenya mootummaa “hojii idilee biroorraa waan tureef” bakkicha dafee qaqqabuu akka hin dandeenye ibseera. Haleellaa raawwatameenis lubbuun namoota torba akka darbe fi namni tokko akka miidhame himeera.
“Bakki waldhabdeen daangaa jiru irratti daandiin saffisaa Adaamaa – Awaash kan irra darbu waan ta’eef akka abbaa qabeenyaa lafa sanaa fakkaatuun beenyaa argachuuf yaalii godhamudha, yaaliin godhamuus qotanii nyaachuuf osoo hin taane qotanii abbaa qabeenya fakkaachuufi,” kan jedhe bulchaan aanaa Boosat, itti dabaluun “yeroo ammaa kana raayyaa ittisa biyyaa fi poolisiin federaalaa bakkichatti qaqqabuun namoota daangaa ce’anii dhufan gara iddoo isaanitti akka deebifaman gochuun haala jiru tasgabbeessaa jira” jedhe.
Addis Standard dhimma kana ilaalchisee Qajeelcha Poolisii Godina Shawaa Bahaa kan dubbise yoo ta’u, waajjirichi waa’ee haleellaa tibbana aanaa Boosat keessatti raawwatame ilaalchisee odeeffannoo akka hin qabne himeera. “Haleellaan akkasii kanaan duras irra deddeebiin raawwatamu garuu kan amma raawwatame jedhamu kana odeeffannoo hin qabnu. Kanaan dura waldhabdee daangaan walqabatee humnoota hidhatan eenyummaan isaani hin beekamne humna nageenyaa mootummaa waliin waldhabuun ni uumama. Miidhaa uummata irratti gahu ittisuuf akka poolisiitti waan dandeenyu gochaa jirra, kan amma raawwatame jedhamu garuu odeeffannoo hin qabnu.” jedhe.
Kanaan dura Bitootessa bara 2022 keessatti walitti bu’iinsa humnoota hidhatan, naannoo Amaaraa, aanaa Shankooraa irraa dhufanii fi Milishoota naannoo Oromiyaa aanaa Fantaallee gidduutti uumameen Komaandar Abdiisaa Ifaa dabalatee milishootni hedduun du’uu [waliigalaan namoota 26] fi kuun immoo madaa’uu isaanii Addis Standard gabaasuun isaa ni yaadatama.
Bulchiinsi aanaa Fantaallee haleellaa humnootni ‘Finxaaleyyii’ naannoo Amaaraa raawwataniin Komaandar Abdiisaa Ifaa dabalatee qaamolee milishaa irraa miidhaan lubbuu fi qaamaa qaqqabuu ibse. Qaamolee haleellaa kana raawwatan seeratti nan dhiyeessa jedhe ture bulchiinsi aanaa Fantaallee. Ibsichi bara kana aanaa Fantaalleetti lubbuun namoota baay’ee wareegamuun isaa yaadachiise qaamni dhimmi kun ilaallatu xiyyeeffannoo akka kennuu dhaame.
Bulchaa Godina Shawaa Bahaa yeroosii Abbaabbuu Waaqoo, haleellicha kan raawwatan qaamolee karaa seeraan alaa hidhatanii maqaa Faannootiin socho’ani jechuun Addis Standarditti hime. Haleellaa kanaan miseenstotni poolisii federaalaa 2 fi konkolaachisaan tokkoo dabalatee namootni 26 ajjeefamaniiru jedhe. Mootummaan Naannoo Oromiyaa gama isaatiin ibsa Bitootessa 30 baaseen, haleellaan kun lubbuu milishaa hojii irra turanii fi poolisii federaalaa galaafachuu ibse. Mootummaan naannnichaa haleellaa kana ‘Finxaaleyyii’ aanaa Minjaar Shankoora keessa socho’aniitu gaggeesse jedhe.
Hogganaan Waajjira Kominikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa, Haayiluu Addunyaa, dhimma sochii finxaaleeyyii irratti ibsa Ebla 11 laateen “finxaaleeyyiin Amaaraa” karaa adda addaan miidhaa geessisaa jiraachu dubbate ture.“Finxaaleeyyiin kun Kiiramuu irratti rakkoo uumaniiru, uummata buqqisaniiru, Horroo Guduruu iraatti rakkoo uumaniiru, qabeenya saamaniiru. Bifuma walfakkaataan kan Fantaalleetti uumamees kanuma.” kan jedhe Haayiluun, gochoota diigumsaa finxaaleeyyiin hojjetanii fi ajandaa isaan bocan fashaleessuuf mootummaa naannoo Oromiyaa fi Amaaraa qindoominaan hojjechaa jirra jedhe ture. AS


text:
Waldaan Qorannoo Oromoo (OSA) Kora isaa waggaa xumura torban darbee irra Adooleessa 29-31 bara 2016 tti Waashiington Dii Sii keessa ka jiru Yunivarsitii Hawaard keessatti gaggeessee jira. Waldaan Qorannoo Oromoo eega hundeeffamee barana waggaa 30 kan guute yoo ta’u, kora baranaa kana irratti mata- dureelee adda addaa irratti hayoonni waraqaa qorannoo dhiyeessan akkuma jiran, kanneen biyya irraa dhufanii itti hirmaatan illee jiru.
Waldaan kun jalqaba yeroo hundeeffame seenaa, adaa, jiruu fi jireenya Oromoo kan ilaaleen barreeffamoota sirrii hin ta’iin maxxanfamanii gabaa irra oolan dura dhaabachuun seenaa sirrii kan maalummaa eenyummaa Oromoo calaqqisu ifa gochuuf akka ta’e hayyoonni gameeyyiin ibsanii jiru.
Dhaloonni borii waan jalqabamee kana irratti hirkatee seenaa jiru gara fuula duraatti gama tarkaanfachisuun itti gaafatamnii guddaan akka irra jirus ibsamee jira. Hayyoonni biyyoota alaa keessa jiran kanneen biyya keessa jiran waliin hariiroo jabeeffachuun akka barbaachisus dubbatamee jira.
Marii gaggeeffame guutummaa isaa caqasaa.


text:
———————–Jamaal Ahmadiin
Ummanni Oromoo waggaa 50 ol Sirna Nafxanyaa ifirraa fonqolchuuf Qabsoo hadhaawaa godhe, Qabsoon Waggaa 50 ol gaggeefate Qabsoo yeroo gabaaduu osoo hin tahin Qabsoo Dhaloota lama lakkaawwatte, Jeneraal Waaqoo Guutuu faa irraa Eegalee Qeerroo Ganamaa irraa hanga Qeerroo ammaatti Qabsoon Oromoo takkaa addaan hin cinne, wareegamni Lubbuu Qaalii Ilmaan Iromoo 50,000 olii kitimaa itti tahe.
Qabsoon Bara Dheeraa kana deemaa turte Bara 1991 Goolabbiirra geessee turte, Bara san Oromoo, Afaan Oromootii fi Oromiyaan ifatti bahaniis injifannoon Dogongoroota adda addaatiin osoo galma hin gayin hafte, Goototni Oromoob kan Suduudaa fi karaa Naannawaatiin Qabsoo gaggeesaa ture tokko tokkoon Manaa funaanamee Mana hidhaatti Wayyaaneen nyaadhame, Oromoon hedduun eenyummaa isaatiif Qabeenya isaa Saamamee Biyyarraa baqachuu mudate.
Wayyaanee Nafxanyaa bakka buutee Mataa Oromoo irratti baate, Waggaa 27 Guutuu Oromoo Foon irraa irraa fixxee lafee Qoqoraa turte, Qeerroo, Qarree fi Ummanni Oromoo Walumaa galatti osoo Abdii kutatin Wayyaanee ifirraa kasuuf falmaa hadhaawaa godhe, Falmaa hadhaawaa Lubbuun Qaqqaaliin Ilmaan Oromoo hedduutu dabreen Wayyaanee Fonqolchuun injifannoo gudda ture. Wayyaanee fonqulchuun akka injifannoo gaaritti laalamuus injifannoo Bakka hin malletti kufuun gadda guddaa mul’isaa jira.
Ummanni Oromoo Wareegama guddaa Kafalee Injifannoo argage na hoggani jedhee Qaama Kaayoo Qabsoo Bilisummaa hin beeynetti kanne, Qaamni kun Mootummaa Jijjiiramaa jedhee of labse, yeroo hidhamtoonni Kuma-Dhibbootaan lakkaawaman mana hidhaatii Bahan jijjiirama Dhugaa fakkaata, jiijjirama jedhan waan hamtuu hin yaadaminiitu Duuba jira, Qaamni jijjiirama jedhee of labse itti dabaluun isiin Ceesisa jedhe, Ummanni Oromoo Qaama isa himatu waan hin Shakkineef gara barbaadde nuun fiigi jedhee itti if kanne.
Ummanni Oromoo Nama hin Shakku, Keessattuu Qaama isa himatu onneerraa amana, yoo gara fiigi jedhan fiiga, isin ceesinfna jennaan osoo if cinaa hin laalin fiigicha Eegale, akka nama miilaan fiiguu osoo hin tahin akka nama mataan fiiguutti osoo if cinaa hin laalin Waggaa tokkoo ol fiigaa jira, yeroo fiigee mataa ol qabatee of cinaa laalu Mooraa Minilik tan Waggaa 100 dura biraa deemetti of arke, fiigicha Duraan Waggaa 27 fiigee as gahe amma Waggaa 100 of booda deebi’ee achirraa fiigicha eegaluu deema, Wareegama keenya kan bakka Waggaa 100 dura Qabsoo irraa Eegaletti nu deebisaa jiru Oromoon hundi itti yaaduu qaba.
Jemal Ahmed
Onko.29/2019


text:
Dhaabbanni Aayfeeks jedhamu kan dhimmoota yaada walabaan ibsuu irratti hojjatu ayyaan guyyaa har’aa yaada-ibsachuu adunyaa ilaalchisuun ibsa baasaniin ji’a Waxabajjii bara darbee irraa jalqabee waggaa tokko qofa keessatti gaazexeessitoonni 46 haala qindaaween ajeefamuu isaanii gabaasaniiru. Hojmaata gaazexeesootaa keessatti hojii malaammaltummaa (hattummaa) gabaasuun ajeefamuu gaazexeessitootaaf akka sababaa guddaa ta’e barameera. Ji’a Waxabajjii waggaa darbee irraa jalqabee Gaazexeessitoota 46 bifa ta’e ja’amee ...Read More »
Biiya Libnaan keessatti lammiin Itoophiyaa takka warra ishee hojjachiisuun reebamtee daandii gubbatti darbamte.
Aaddee Hawwii Guddataa dhalattuun Naannoo magaalaa Amboo kan biyya Libnaan ti warra ishe hojjachiisuun reebamtee daandii gubb irratti darbamte umreen ishee waggaa 20 gadi ta’uun barameera. Aaddee Hawwiin hojjachiistuu ishee saaraa jedhamtuun reebamtee magaalaa Beeyruut tti daandii gubbaa dhiiga dhangalaasaa deemaa akka turte ragaan mul’iseera. Lammiileen Itoophiyaa kanneen Aaddee Hawwii ishee dhiiga dhangalaasaa deemtuu argan waajjiraa Mootummaa Gamtoomanii bilbiluun ambulaansiin ...Read More »
Magaalaa Paarisitti namoota 200 guyyaa dafqaan bultootaarratti jeeqan poolisiin hidhaman
Poolisiin magaalaa Paaris namoota hiriirarratti hirmaatan 200 fi fuula isaanii haguuguun guyyaa dafqaan bultootaa irra foddaa suuqotaa caccabsanii fi konkolaattota guban to’annoo jala oolche. Gartuu gara bitaachaa fi Bilaak Bilooksi jedhamuun beekaman hojjettoota mootummaa ilaalchisee haaroomsa Pirezidaanti Imaanu’eel Maakrooniin mormuun hiriira nagaa geggeeffamaa ture kan dogoggorsan ta’uun beekameera. Seera hojjettoota mootummaa isaanii akka haaromsaniif hiriira nagaa godhamaa ture irratti jeequmsa ...Read More »
Warshaan warqii Midrook Laga dambii kan Godina Gujii, jiraattoota naannoo warshichaatti argaman irraan miidhaa qaqqabsiisaa jiraachuun osoo komiin jiruu irra deebi’ee haaromsamuun komii kaase.
Qondaalli mootummaa Oromiyaa qorattoonni yaada keenya fudhachuu dhaban yeroo jedhan, mootummaan federaalaa immoo qorannoon akka taasifamaa jiru himuun yoo bu’aan qorannoo sanaa jireenya lammiilee balaarra kan buusu ta’e waliigalteen haqamuu danda’a jedheera. Jiraattoonni Godina Gujii Aanaa Oddo Shaakkisoo naannaa warshaa warqee Laga Dambii jiraatan sababa kemikaala warqii warshichaa keessaa bahauun guddaa rakkachaa jiraachuunis beekameera. Walumagalattis sababii keemikaala warshicha keessaa bahuutiin ...Read More »
Nageenyi magaalaa Moyyaalee erga boora’ee hanaga yoonaa eddo durii tti hin deebine.
Nagenyi magaalaa Moyyaalee erga boora’ee hanaga yoonaa eddotti deebi’uu dhabuun kan ka’e guyyaa Wiixata kaleessaa daandiin cufamee, waajjiraaleen mootumaa fii manneen daldalaa guutumaan guututti cufamanii oolaniiru. Mooyyaleetti ammas nageenyi magaalattii rakkisaa ta’uu jiraattonni ibsaati jiran. Guyyaa Sanbata darbe ammas hidhattoonni naannoo Soomalee magaalaa Moyyaalee ti utuu boombii ummta irratti darbachuuf jedhanii harkatti dhoo’uu jiraattonni ibsaniiru. Guyyaa Wiixata kaleessaa loltoonni Liyyuu ...Read More »
Labsii yeroo muddamaa sababeeffachuun Dararaa fi hidhaan humnoota mootummaa Itiyoophiyaan jiraattota irratti gaggeeffamaa jiru cimee itti fufe .
Ajjeechaan hidhattootni mootummaa Itiyoophiyaa ilmaan Oromoo irrraan Oromiyaa keessatti gahaa jiran guyyaa irraa guyyaan cimee itti fufeera. Akkuma beekkamu qabsoo Qeerroo gufachiisuuf LYM dahoo godhachuun sirni Wayyaanee raayyaan ittisa isaatiin qeerroowwan godinaalee Oromiyaa keessaa hidhaa turuu isaanii yeroo irraa gara yerootti gabaasuun keenya kan yaadatamuudha. Kanumaan wal-qabatee magaalaa Gurawaa qofa irraa dargaggoonni 30 ol garee Komaand Postiin guyyaa Wiixata kaleessaa ...Read More »
Ameerikaafi Israa’ee Iraan meeshaalee niwukileeraa omishaa jirti jechuun yoo himatan illee UK’n waliigaltee murtessaa nikulaaraa Iraan waliin taasifame akka deeggartu beeksifte .
Ameerikaan himannan Israa’el nageenyashee waliin kan walitti fufiinsa qabu ta’uu dubbatti. waliigalteen niwukileeraa Iraan bara 2015 biyyoota ciccimoo adunyaa jahaa fi Iraan gidduuttii mallattaa’e Iraan gabbisa niwukileerashee akka dhaabduuf kan tureedha. Dubbi himaan UK qorattootni ramadaman akka qaama waliigaltichaatti, Iraan waliigalticha kabajuushee karaa of danda’aa taheen mirkaneessaniiru kan jedhutti dabaluun, nuyi tasuma waa’ee Iraanii fi niwukileerashee hin morminu jedhan. Briiteen, ...Read More »
Mumichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimad daawwannaa naannoo gara garaatti taassisaa jiran itti fufuun guyyaa har’aa magaalaa hawaasaa daawwatan.
Dr.Abiy erga aangoo qabatanii , imala isaanii Naannolee gara garaatti taassisaniiru. Imala isaanii jalqabaatiin Naannoo Somaalee magaalaa Jijjigaa kan daawwatan yoo ta’u, itti aansuun Ambo, Maqalee, Naannoo Amaaraa Gondarii fi Bahir-daritti taasisuun guyyaa har’aa ammoo Naannoo Kibbaa magaalaa Hawaasaatti ummata marihachiisan . Wayita jilli DR. Abiyyiin durfamu magaalaa hawaasaa gahanitti Simannaa ho’aan qondaalotaa fi hawaasa naannichaan taassifameefii jira. Dr.Abiy turtii ...Read More »
Barattoonni Yunivarsitii Amboo guyyaa Kamiisa har’aa mormii gegeessan.
Barattoonni Yunivarsitii Amboo mormii guyyaa har’aa geggeesaniin gaafiiwwan hedduu dhiheesan keessaa barattoonni Komaand Poostiin hidhaman akka hiikaman, Labsi Yeroo Muddamaa haa ka’uu, fii waadaan galame hujitti haa hiikkamuu dhaadannoo jettu dhiheessuun, barattoonni hidhaman yo kan hin hiikkamne ta’e mormii ciminaa akka itti fufuuf jiraatan dhageessisaniiru. Barattoonni mootummaan bakka adda addaa daawwachuu irra darbee hojiitti haa seenu, waadaa gale guutumaan guututti ...Read More »
Qotatee bultoonni Godinaa Kibba Walloo mormii cimaa geggeessan.
Godinaa Kibba Walloo iddoon Gobayyaa jedhamtu dachee qonnaaf toltuu fii bishaan qabdu ta’uun iddoo oomisha qonnaa gaarii itti oomishamuudha. Qotatee bultoota godinaa kibba Walloo irraa sababaa ijaarsa baaburaa jedhamuun dacheen kaffaltii xinnoon waan irraa fudhatameef mormii geggeessaniiru. Qotee bultoonni rakkoon isaanii akka ilaalamuuf iyyannaa qaama mootummaa dame gara garaati dheheeffataniis deebisaa tokkollee akka hin argatin himaniiru. Dachee oomish qonnaa gaarii ...Read More »


text:
Hidhattoonni al-Shabaab buufata poolisii Keenyaa haleelan
Gareen Islaamummaa somaaliyaa al-Shabaab Kaaba Bahaa Keenyaa keessatti naannoo Waajiir jedhamtutti haleellaa raawwateera.
Haleellaan kunis buufata poolisii naannoo sanatti argamurratti akka ta'e gaazexaan biyya keessaa gabaaseera.
Gaazexeen Daayilii Neeshiin jedhamu akka gabaasetti, gareen Islaamummaa somaaliyaa al-Shabaab kun naannoo Wajiir gara Kibbaatti kan argamtu buufata poolisii Dajabulaa irratti yommuu ta'u kunis kan raawwatame Roobii ganama ture.
Hidhattoonni kunneen haleellaa kana yeroo qaqqabsiisanitti madfiifi laawoncheerii dabalatee meeshaalee waraanaa gurguddoo fayyadamuun isaaniis himameera.
Aanga'aan naannoo sanaa tokko waa'ee haleellaa sanaa akka jedhanitti, gareen warra Islaamummaa kun buufata poolisii kana irratti kan xiyyeeffateef, miseensonni isa lama to'ataamanii buufata sana keessatti waan argamaniitiif jedhameera.
Haleellaa sanaa booda dhukaasa gamaafi gamasiin tureen miseensonni al-Shabaab alama buufata poolisii sanatti hidhaarra turan kan ajjeefaman yoo ta'u, miseensonni poolisii lamaafi hidhataa naannoo sanaa nama ta'e tokko ammoo madaa'aniiru.


text:
By Kumsaa Buraayyu
Dhugaasaa Mangashaa Baloo jedhama. Abbaa-qabeenyaa fi jiraataa magaalaa Naqamteeti. Obbo Dhugaasaan humnoota Komaandi Postiitii magaalaa Naqamtee fi naannoo ishee goolaa jiraniin erga qabamee hidhamee baatii sadii ta’uuf deema. Obbo Dhugaasaa qofa osoo hintaane yeroo ammaa kana Oromotni hedduun magalaa Naqamtee fi naannoo ishee jiraatan hidhaa keessatti gidirfamaa jiraachuun isaanii ifaadha.
Odeeffannoon naannoo sanaa maddu akka ibsutti, obbo Dhugaasaa fi namootni 200 ol tahan yeroo ammaa kana Masaraa Kumsaa Morodaa keessatti hidhamanii jiru. Lakkoobsi hidhamtoota magaalaa sana waliigalaa ammo 2000 ol akka ta’e odeeffannoon kun dabalee ibsa. Bakki namootni itti hidhamaan hundi adda ba’e waan hinbeekamneef lakkoobsa namoota hidhaa jiranii sirritti adda baafachuun nama dhiba.
Obbo Dhugaasaa fi namootni 200 tahan lafa-jala (basement) Masaraa Kumsaa Morodaa, bakka duraan buufata mi’aa (store) turee fi as dhiheenya kana ammoo horiin itti galaa turan keessatti wal irratti waan hidhamaniif dhukkuba adda – addaaf saaxilamaa jiraachuun isaanii bal’inaan dubbatama.
Obbo Dhugaasaan yakka isa hiisisu kan raawwate tokko illee hinqabu. Yakki isaa Oromoo ta’uuf fi Oromummaa ofiin boonuu qofa. Obbo Dhugaasaan nama hojiitti amanuu fi dhaloota naamusa hojii jabaan kan yogguu qaru ta’uu isaaf ani ragaadha.
Waanti humnaa ol nama gaddisiisu guyyaa lama dura obboleettiin obbo Dhugaasaa dadhabdee jennaan obbo Dhugaasaan kadhaa namoota hedduun akka inni awwaala ishee irratti argamu erga taasisanii booda osoo inni imimmaan isaa harcaasuu deebisanii fudhatanii sokkan. Obboleettii isaaf boo’ee sirnaan awwallachuuf illee carraa dhorkatan. Kun gara-jabina faashitoonnii fi koloneeffattoonni agarsiisaa turan irraa addaan hinjiru. Obbo Dhugaasaan hidhamaa seeraa miti. Yakkii seeraan itti murtaa’e tokko illee hinjiru. Inni fi warri isa waliin jiran hidhamtoota siyaasaati. Kun seera-dhablummaa fi abbaa-irrummaa daangaa hinqabne kan humna weerartuu naannoo sana tu’ateen raawwatamaa jirudha. Balaaleffatamuu qaba.
Ummatni Oromoo mootummaa Itoophiyaa dhufaa darbaa jalatti hidhamaa ture. Yakkuma Nugusee Fantaa fi anga’oonni Wayyaanee naannoo kana irratti raawwachaa turan isaan ammaa kunis raawwachaa jiru. Inumaayyuu bal’innii fi miidhaan saba naannichaa irratti geggeeffamu ammaa kan caalaa dhufe fakkaata. Yeroo umaatni Oromoo wareegama ilmaan isaatiin gita-bittu Wayyaanee angoo irraa buuseera jedhee dhaadatu kanatti ilmaan Oromoo hidhaan gidirfamaa jiraachuun gadda qofa osoo hintaane abbaa beekuuf qaanii guddaadha.
Namootni obbo Dhugaasaa waliin hidhaa keessatti gidirfamaa jiran irra caalaa isaaniI beektota. Qeerroo fi Qarreen akkasumas Qonnaan-bultoota dabalata. Hedduun isaanii abbootii maatiiti. Kun nageenya, jireenyaa fi qabeenya sabicha irratti miidhaa guddaa geessisuudha. Sabas biyyas miidhuudha.
Mootummaan Dr Abiyyii ilmaan Oromoo Oromummaa qofaaf Komaandi Postiin mana hidhaa keessatti gidirfamaa jiran kanneen haal-duree tokko malee atattamaan gad dhiisisuu qaba. Oromoo keessaan ba’e jedhaa ilmaan Oromoo ilaalcha siyaasaa isaanii qofaan yakkanii hidhuun injifannoo waaraa fiduu hindanda’u. Dargiifis ta’e Wayyaaneef hinfidne. Mootummaa kanafi no for a jedhanii yaaduun gowwummaadha. Angoon dhugaan harka ummataa keessaan dhufti. Ummatni ammoo ilaalcha hundaa madaalee kan fedhe angoomsuuf mirga qaba. Shiraa fi dabas ija ittiin argu qaba. Yakka tokko malee bu’’aa siyaasaaf qofaaf jecha ilmaan isaa hidhuun ummaticha tuffachuu waliin wal gita.
Ummatatti baacuu dhiisaatii obbo Dhugaasaa fi hidhamtoota siyaasaa Godinoota Wallaggaa, Gujii, Bonaanaafi naannoolee Oromiyaa mara keessatti laamshessaa jirtan attattaman gad dhiisaa!


text:
Beeksisa Waamicha Walgahii Amajjii Guyya WBO Amajjii Guyya 3/01/2015 Ilmaan Oromoo biyya Swedin magaalaa skara fi Naannoo isii jiraattanif kuta Skandinivia Jiru hundaaf Waamicha walgahii konyaan ABO ayyantu Dagaa kabajaan afeera,
Qabsoo Bilisummaa Oromoo tan ABO gaggeefamtu keessatti Guyyaa seena qabeessa tahe
Yaadannoo Guyyaa Waraana Bilisummaa Oromoo(WBO) fi simannaa bara 2015 Amajjii Guyyaa 3/1/2015 Hawaasa Oromoo fagoo-dhihoo jiran hunda Konyaan Ayyaantuu Dagaa Kabajaan issin afeera.,
Akkasummas Kabajamo Howaasa oromo biyya Sweden Jirattan maraafu Yaaminafi Afeerra keenya maqa Hawassuumaa fi Omumma irratti hundahudhan Kabajja guyya AMAJJII 3/1/bara 2015 waan magala Skara keessatti Qophahef Maqa Konya Ayyanttu Dagatin kabajan issin afeerra
Kabajamoo Hawassa Gurmmu Sweden fi Kabajmo Hawassa Biifttu akkasumas kabajamo Hawasa magala skara fi Kabajamo hawassa götenborg Hawssa oromo sweden kessa jiru marafu kabaja fi ulfinanni guyya kana akka nurra hin hafinne issin afeerra,
Guyyaan kun guyyaa WBO (Waraan bilissumma oromo)akkasumma seena QBO keessatti guyya ulfatta waan tahefi kabaja guyya kana akka waliin dabarsinu abddi gudda hawaasa oromo walii gala irra qabanna waan taheef kabajaafi ulfiina Oromumman qabddun issin afeerranna nuti Konyaan ayyanttu daga sweden magala skara titti waan teesso yokkan walgahii kana waan qophessine akka irratti nuuf argamttan ilmman oromo xiqqafi guddan akkasuma shammarran fi dargaggon akka guyya kana waliin dabarsinnu irra deebine yaamina fi afeerra keenya gara keessan dabarsinna ,
Kore Qindessitu Walgahii konya ayyantu daga
kana Qunnamun odefanno dabalatafi teeso kenya akka yero dhufttan issin simannu issin mirkanessina,
Teessoon keenyas
valhallagattan 25C
53234 sakara
Galatooma ulfadhaa Kabajamoo Hawassa oromo idille biyya swedenfi
IUOF


text:
Yunaayitid Isteetis akka murtii gola naga eegumsaa 2231tti mirga jiru fayyadamuu dhaan kan silaa Onkoolessa 18 xmururamuuf jiru uggura meeshaa waraanaa dabalatee uggura tokkummaa mootummootaa Iraan irratti deebistee jirti. Prezidaant Doonaald Trampis niewkilera iraan, misaayilaa fi deddeebii meeshaa waraanaa kanneen deggeran waaltaalee fi namoota dhuunfaa irra uggura haaraa kan daldala alaa to’achuu dandeessisu ajaja sadarkaa ol aanaa dabarsaniiru.
Ministriin haajaa alaa Maayik Pompeeyoo tuuta oduuf ibsa kennaniin ajaja sadarkaa ol aanaa kan prezidaantichaan, uggura meeshaa waraanaa kan tokkummaa mootummootaa hojii irra oolchuu fi akkasumas kanneen uggura tokkummaa mootummootaa jalaa miliquu yaalan itti gaafatamtoota kan taasisu meeshaa haaraa fi cimaa dha ittiin jedhan.
Hojiin keenya har’aa akeekkachiisa naannoo addunyaatti dhaga’amuu qabu. Eenyuun iyyuu yoo taate yoo uggura deddeebii meeshaa waraanaa tokkummaan mootummootaa Iraan irra kaa’e cabsite uggurri sirra kaa’amuu mala.
Tokkummaa mootummootaatti bakka buutuun Yunaayitid Isteetis Keelii Kraaft golli naga eegumsaa uggurri meeshaa waraanaa Iraan Irra kaa’ame yeroon isaa akka dheeratu gochuu dhabee booda Yunaayitid Isteetis tarkaanfii dhiyeenyaa kana akka fudhatte tuqaniiru.
Akkuman irra deddeebi’ee dubbadhe yeroo milkaa’uu didu nuti hin dhaabnu. Abdiin dogoggoraa kan Walii galteen Niwkileraa Iraan fedhii niwkileraa Iraan of keessaa qabaachuu danda’a jedhu miseensota gola naga eegumsaa itti gaafatama isaanii irraa maqsuu hin qabu. murtii 2231 irratti akka ibsametti uggura jiru irra deebi’uun kaa’uuf itti gaafatamatu irra jira. Biyyoonni miseensota ta’an itti gaafatama seeraa irra jiru ni ba’u. Iraan irras deebisanii uggura ni kaa’.
Gorsaan naga eegumsa biyyoolessaa Roobert O’Brien bulchiinsi Iran cicha qabu eegee jiraachuu yoo hin dandeenye Yunaayitid Isteetis uggura tokkummaan mootummootaa Iraan irra kaa’e deebisuun akka walii galteen niwkileraa Iraan kan bara 2015tti mirkanuu kennuufiin isa ijoo ta’uu ibsaniiru.
Mootummaan Iraan waa’ee sagantaa meeshaa niwkileraa isaa, waa’ee tuullaa meeshaa waraanaa irra deddeebi’ee kijibuu dhaan to’attoonni sadarkaa addunyaa akka hin seenne dhorkaa ture. Tarkaanfiiwwan har’aa amala akkasiif obsi akka hin jiraanne mootummaa Iraaniif ergaa ifaa ta’e dabarsa. Yunaayitid Isteetis hawaasa addunyaaf ergaa wal hin gaafachiisne dabarsaa jirti. Kanneen Iraaniin jajjabeessanii fi gocha hamaa Iraan irraa fagaachuu qabu.
Meeshaa nukleraa Iraan ykn dhiibbaa fiduu isa jedhu faana dha’uun qabeenyaa balleessuu irra mootummaan Iran kan uummati Iraan barbaadu biyya badhaatee akka jiraatu gochuu qaba jedhan gorsaan naga eegumsa biyyoolessaa O’Brien. Prezidaant Tramp, Iraan yoo daandii nageenyaa filachuuf tole jette Ameerikaan cina ishee akka dhaabattu mul’inatti dubbataniiru jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
Iyyaasee: Firaol Debere, ‘Iyyaasee’ New Oromo/ Oromia Music October 16, 2015Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Africa Beat, FRAOL DEBERE, Iyyaasee, Oromia in music, Oromo music, Oromo music and Oromo identity
add a comment
Mootummaan EPRDF(TPLF) Labsii Master Plan Finfinnee fi Magaaloota Oromiyaa To’achuuf Baasee Caffeen Oromiyaa Raggasiise Guutummaatti Dura Dhaabbachuun Qeerroon Bilsummaa Ibsa Qabxii 8 Baase. October 16, 2015Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Addis Ababa Master Plan, Genocidal Master Plan, Qeerroo Bilisummaa
add a comment
Mootummaan EPRDF(TPLF) Labsii Master Plan Finfinnee fi Magaaloota Oromiyaa To’achuuf Baasee Caffeen Oromiyaa Raggasiise Guutummaatti Dura Dhaabbachuun Qeerroon Bilsummaa Ibsa Qabxii 8 Baase.
Onkoloolessa 12,2015
Finfinnee
Sochiin Dargaggoota Oromoo Biyyoolessaa (Qeerroon Bilisummaa Oromoo) Labsii Master Plan Finfinnee fi Magaaloota Oromiyaa to’achuuf labsame Caffeen Oromiyaa raggasiise duula Oromoo qe’ee isaa irraa balleessuu fi diigumsa Oromiyaarratti raggaasifame dha jechuun gadi jabeessee balaaleffachuun ibsa ejjennoo qabxii torba dabarsan.
Duula lammiilee Oromoo dhabamsiisuu fi Biyyaa Balleessuutu Uummata Oromoo fi Oromiyaa irratti labsame.Labsii mootummaan Wayyaanee maqaa OPDOn Caffee Oromiyaa teessisuun yaa’ii Onkololessaa 1-3tti taa’ame irratti labsii Master Plan Finfinnee mirkaneessuuf taa’ame , Finfinnee dabalatee Magaalotni Oromiyaa hundi akka harka mootummaa EPRDF/TPLF’n to’atamutti raggaaasifamee waan jiruuf Qeerroon Bilisummaa Oromoo dhimma labsii Caffeen Oromiyaa dabarsee kana gadi jabeessuun balaaleffachuun ibsa murtii qabasoon dura dhaabbachuu baase!!
Jaarmiyaan Sochii Dargaggoota Oromoo biyyoolessaa ykn Qeerroon Dargaggootni Barattootni Oromoo labsii kana yeroo dhageenyutti Oromiyaan, Uummatni Oromoo, Aadaan,Afaanii fi eenyummaan Oromoo akkasumas qabeenyi Oromoo ,sirni Gadaa Oromoo, hawaasummaan,barnootaa fi dinagdee Oromoo harka sirna garboomsaa EPRDF/TPLF ‘n kan to’atamu ta’uu waan nutti muldhateef gadi jabeessuun balaaleffanne.
Labsiin Kun akkuma bara 2014 Qeerroon, Barattootni Oromoo dhaabbilee barnoota olaanoo mormii master Plan Finfinnee,Magaalota naannawaa Finfinnee fi Magaalotaa gurguddoo Oromiyaa kanneen akka Amboo,Jimmaa, Mattuu, Neqemtee, Gimbii, Walisoo, Adaamaa, Shaashamannee,fi Harammayaa to’achuun bulchiinsa Magaalaa Finfinneetiin akka to’atamtuuf kan itti yaadamee as baheedha jechuun gaaffii iyyannoo keenyaa lakkoofsa 1ffaa hanga 9ffaatti jiru keessatti kallattii hundaan dhiyeeffannee sagalee guddaa fi wareegama qaalii itti kanfaluun kan dura dhaabbatnedha. Yoo xiqqaatee ilmaan Oromoo 280 olitti lakka’aman wareegamakanfalaniiru, ilmaan Oromoo kumootaan lakkaa’aman manneen hidhaa biyyatti garaagaraa keessatti jumlaan hidhamuun dararaa ulfaataa argaa kan jiranii fi barattootni Oromoo dhibbootaan lakka’aman barnoota isaanii irraa arii’atamaniru. Labsiin raggasifame kunlLabsii wareegama ilmaan Oromoo irra tarkaanfatee afaan qawweetti abdachuun Oromiyaa diiguu fi ilmaan Oromoo shororkeessuun jireenya dhorkatuu fi labsii seenaa keessatti yakka ol-aanaa ta’e baasuu fi raggaasisuun Caffee Oromiyaa Wayyaaneen dhaabde itti gaafachiisu dha. Uummanni Oromoo labsii raggaasifame kana tokkummaan dura dhaabbachuun aduunyaa jiru mara keessatti mormiin akka dura dhaabbachuun barbaachisaa dha. Gahee abbaa biyyummaa fi mirga tikfachuu qabnu mara kafaluun mirga keenyaa fi mirga biyyaa keenyaa kabachiifachuuf ibsa armaan gadii uummata Oromoo hundaaf dabarsuuf dirqamnee jirra!!.
1. Nuti Qeerroon dargaggootni Oromoo mootummaan Wayyaanee maqaa master Palan jedhuun duula uummata Oromoo irratti bane jiru kan Caffeen Oromiyaa raggasise, Balaaleffachuun kallattii hundaan FDG finiinsuun mirga keenya akka falmatnu dhaammatna. Akkuma Irreechaa Hora Arsadee fi malkaa Ateetee irratti tokkummaa isaa jabeeffate diina rifaasisaa ture; akkasumas wal arguun dhimmoota labsii duguuginsa sanyii fi diigumsaa Oromiyaa irratti labsamee raggasifame kana balaaleeffachuun walleelee warraaqsaa fi sagalee dhaadanoo mormii guddaa dhageesisuun, labsiicha balaaleffatan kun waadaa guddaa waadaa Oromummaa waliif seenuun labsii diinaa ni fashaleessina,bakka hundatti mirga Oromoo ni kafachiifna,ni falminas jechuun waadaa mirga namoomaa fi Oromoo tiksuuf qabdanii haaromfattan kabajuuf qophii haa taanu jechuun Qeerroon dhaamsa dabarsa.
2. Caffeen Mootummaa naannoo Oromiyaa Onkololessaa 1-3tti taa’een seenaa gurracha fokkataa hojjechuun Master Plan Finfinnee raggasisuu irra darbee Magaalota Oromiyaa hunda dabarsee gurguree jiru kun uummata Oromoo kan bakka hin buune fi uummata Oromoof kan hin dhaabbatne ta’uu kan muldhisuu yoo ta’uu yakkaa ulfaata Oromoo fi Oromiyaa irratti raggasisee kana hattamaan irra deebi’uun akka haquu gadi jabeessinee gaafatna. Yoo labsii Wayyaanee EPRDF/TPLF kan qopheesse hin haquu ta’ee Caffeen Oromiyaa ofiin jedhuu yakkamaa ol anaa ta’ee seeratti akka dhihaachuu qabu uummanni Oromoo bakka jiruu irratti hojjechuu qaba jenna.
3. Yakka ajjeechaa fi saaminsa,akkasuman dararaa haraa hundaan mootummaan EPRDF/TPLF uummata Oromoo irratti fudhachaa turee fi jiruu, akkasumas yakka fulduratti uummata Oromoo fi saboota cunqurfamoo irratti fudhatamuuf Caffeen kun itti gaafatama guddaa jala jiraachuu Qeerroon hubachiisa!!
4. Miseensotni Caffee Murtii qomoo Oromoo balleessii Uummata irratti dabarse kun kan isaan jiraatan uummata Oromoo sadarkaa aanaa jiru keessa ta’uu beekuun Uummatni Oromoo dargaggootni Oromoo, hojjettootni Oromoo, Barattootni Oromoo, qonnaan bultootni Oromoo, ogeessootni fayyaa Oromoo , Poolisootni Oromoo , humni raayyaa ittisa biyyaa Oromoo taatanii fi hojii dhabdootni Oromoo yakka miseensota Caffee Oromiyaa uummata Oromoo fi Oromiyaa irratti taasisaa jiran dura akka dhaabbattan.
5. Uummatni Oromoo hundi Oromiyaa diigamaa fi gurguramaa jirtu, Saba Oromoo jumlaan ajjeefamaa, hidhaamaa fi jiruuf barnootarraa arii’atamaa jiru, uummata keenyaa qe’ee irraa buqqa’aa balaa beelaan haleelamaa jiruu garaa maalitu nuuf ta’aa? Kanaaf haalduree tokko malee yeroon gamtaan kaane falmannuu amma Oromoo harka walqabadhuun ka’ii!!
6. Jaarmiyaaleen siyaasaa Oromoo fi beektootni Oromoo hundi Labsii uummata Oromoo fi Oromiyaa irratti labsame kana utuu arginuu teenyee wal irratti ilaaluun itti gaafatama guddaa jala waan isin galchuuf, Oromoon kan qabsaa’uuf, Uummata isaa waanjoo garbummaa keessa jiru bilisa baasuu fi Oromiyaa harka abbaa irree keessatti qawween, saamamaa eegamaa turtee kana walaboomsuuf yoo ta’u, Erga biyyi ciicciramtee diigamtee maaliif akka qabsaa’amuu fi eenyuuf akka qabsa’amu gaaffii keessa waan isin galchuuf yeroon harka walqabatnee labsii waloon Oromiyaa fi Oromoo irratti labsame raggasifame kana waloon kaanee dura dhaabbachuun falmannuu amma ta’uu hubachuun waamicha lammummaa gadi jabeessuun isiniif dabarsina!!
7. Poolisootni Oromoo, korri bittinneessaa Oromiyaa, Milishoonnii Oromiyaa fi ilmaan Oromoo Raayyaa ittisa biyyaatti keessatti argamtan labsii Master Plan Finfinnee fi Magaalaalee Oromiyaa to’achuuf labsame raggasifame kana dura akka dhaabbattan waamicha keenya isiiniif dabarsina. Mootummaan Wayyaanee EPRDF/TPLF Humnoota caqafaman kana irraa meeshaa hidhannoo waraanaa hiikkachiisuu waan danda’uuf bakka jirtaan hundatti dammaqiinsaan of eeggannoo gootanii duula saba Oromoo irratti baname akka balaaleffattanii mirga saba keessanii falmattan jechuun waamicha keenya isinii goona . Jechuun Qeerroon Bilisummaa Oromoo labsii Master Plan Finfinnee fi Magaaloota Oromiyaa to’achuu fi Uummata Oromoo jumlaan hidhuu,fi aajjesuuf qophaa’e kana kutannoo fi muratnoodhaan dura dhaabbachuun falmachuutti kan jirruu ta’uu ibsa qabxii torba dabarfachuun labsii uummata keenyaa fi Oromiyaa irratti raggasifamee gadii jabeessuun balaaleffanna!!
Injifannoon Uummata Oromoof!
Gadaan gadaa Bilisummaati!!
Onkoloolessaa 12/2015


text:
Aanaalee godinaalee Baalee fi Baalee Bahaa kanneen akka Gurra Dhaamolee, Daawwee Sarar, Daawwee Qaaccan, Sawweenaa, Madda Walaabuu fi Harannaa Bulluq keessatti beelli sadarkaa lubbuu jiraattotaa gaaga’uurra gahee jiraachuun gabaafamaa jira. Beelli hamaan sababa weerara daangaa humnoota naannoo Somaalee fi dhabamuu roobaatiin mudate aanaa Gurra Dhaamolee irraa gara aanaalee birootti babal’achaa jira jedhame.
Harargee Bahaa gammoojjii Aanaalee Qumbii, Mayyuu, Baabbilee fii kanneen biroo keeysattiis beelli sadarkaa hamaarra gayuutu dubbatama.
Harargee Lixaa Aanaale akka Burqaa Dhintuu, Bookee, Gumbii Bordoddee, Mi’eeysoo fii kkf keeysattiis rakkoon beelaa jiraachuutu himama.
Godinaalee Gujii lameenitti beelti hammaattee namoonni 12 lubbuun dabruus miidiyaaleetu gabaase. Miidiyaan mootummaan callisee laalutti jira.
Godina Booranaa kheeysattiis kanaan dura hoongeen hamaan beeyladootaa fii namarra miidhaa guddaa geeysisuun ni yaadatama. Ammallee ummanni hoongee sanirraa kan hin dandamannee fii hoongee 2ffaatiif saaxilamuun cittoo irratti fanxoo taatee jirti.
Lixa Oromiyaatti lola Oromoo irratti labsamee jiruun ummanni waggoota lameen dabre oomishachaa hin baane. Gargaarsi dhaquufiis kan hin jirre yoo tahu rakkoo jabaatu harkaa qaba.
Walumaagalatti Oromiyaa keeysatti ummanni keenya beela hamaaf saaxilamanii jiran. Mootummaan Naannoo Oromiyaa dhimma kana dubbachuurraa soonanee jira. Gabaasa guddinaa fii misoomaa dhiheeysuu malee rakkoon ummataa hin dubbatamne. Abbaan iyyatu ollaan dirmata waan taheef addunyaan akka ummata beelaan dhumutti jiru kanaaf dirmatu iyya haa dabarsinuu. Warri hiree qabdan dhaabbilee gargaarsa namoomaatti iyya nuuf dabarsaa. Waan dandeeysaniiniis dirmadhaa.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Ibsa Gaddaa Jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa
[SQ Eebla 13/2021]Balaa konkolaataatiin boqochuu dargaggoo Taakkalee Fiqaaduu wayita dhageenye gadda guddaatu nutti dhaga’ame. Sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoo magaalaa Naqamtee keessatti qooda ogummaafi kan isarraa eegamu ba’achaa turuusaatiin Taakkalee Fiqaaduu oolmaa guddaa oolee Qabsoo Bilisummaa Oromoo saffisiisuu keessattis qooda guddaa gumaacheera. Taakkaleen magaalaa Naqamtee keessatti mana hojii ogummaa isaa ‘Take Techno Centre’ jedhamu kan qabu yommuu ta’u, dandeettiifi ogummaa isaan kan wal qabatuun sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoo utubaa tureera. Addatti ammoo raadi
yoon Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo yeroosaa eeggatee akka tamsa’u taasisaa turuu keessatti qooda olaanaa gumaacheera. Bara 2017-2018 gidduutti sababa mormii uummanni mootummaa irratti taasisuuf yeroo Oromiyaa keessaa mootummaan odeeffannoon akka hin daddabarre taasisuuf tajaajila interneetii bilbilaa kutaa turetti Taakkaleen mana interneetii (WIFI) waan qabuuf odeeffannoolee sochii uummataafi Qeerroo Bilisummaa Oromoo dabarsuu keessatti deeggarsa guddaa taasisuudhaan dirqamasaa ba’ataa tureera.
Miseensonni Qeerroo Bilisummaa Oromoo diinaaf akka hin saaxilamne tumsuu, rakkooleen adda addaa yeroo mudatan sabboontonni Qabsoo Bilisummaa Oromoof hojjetan kiyyoo diinaa akka hin seenne taasisuudhaan gumaacha irraa eegamu taasiseera. Wantoota icciitii dhaabaa ta’an: faayiloota adda addaa, viidiyoolee, ragaalee sagalee, suuraalee sochii qabsoof dhimma itti ba’amu, dokimentiiwwan adda addaa isa biratti akka walitti qabamuufi icciitii sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoo tiksuudhaan qooda olaanaa seenaan hin daganne raawwataa tureera. Dabalataanis, Taakkaleen magaalaa Naqamtee keessatti nama naamusa gaarii qabu, nama hojii isaatti cimaafi tattaafataa, hawaasa hunda biraa jaalala qabaachuudhaan fakkeenya kan ta’udha. Dargaggoon Oromoof oolmaa guddaa oole kun balaa konkolaataatiin lubbuunsaa darbuun uummata Oromoof gadda guddaadha. Addatti ammo Qeerroo Bilisummaa Oromoof gadda ulfaataadha. Taakkalee Fiqaaduu Eebla 12/2021 utuu magaalaa Naqamteerraa gara Finfinnee deemaa jiruu Lixa Shaggar magaalaa Baabbichiitti balaa konkolaataa mudateen lubbuunsaa darbe. Akka odeeffannoo qabnutti isa waliin lubbuun namoota 7 ta’an balaa kanaan darbeera.Uummata Oromoo bal’aa, Qeerroo Bilisummaa Oromoo, maatiifi hiriyyoota Taakkalee Fiqaaduuf jajjabina hawwaa, lubbuunsaa jannataan haa qananiitu; boollasaa daadhiin haa guutu jenna!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Eebla 13/2021Finfinnee


text:
Hiikkan Makmaaksa kunnenii maali?
- Leenca humnaan roorrisu, qamaleen malaan ajjeefte.
- Lukkuun biyya hin qabdu, bakka bultu hin dhabdu.
- Maraattuufi sooressi akka argetti haasawa.
- Mucaan ” nyaanyaa” jedhe osoo hin nyaatiin hin hafu.
- Of-jajjuun loon lamaa, tikseen kuma lama.
- “Osoo wajjiin gallee hoolaa, walii qallee” jette jeedalli sareen.
- Ari’ii biyyaa baasii qabii itti hasaasi.
- Bareedina gurraachaafi dubbii gamnaa nama bira gaheetu hubata.
- Abjuun bara beelaa buddeen, buddeen jetti.
Fuula/ Page Siif siin like fi share gochuu hin dagatina!
Galatooma!


text:
Dhaabbanni gamtoomaa sibiilaafii Inginariingii Meeteek jedhamu kan baajeta mootummaa birrii biliyoona 10niin ijaarame dhaabbata malammaltummaan keeysatti geggeeffamu akka ta’etti qeeqamaa jira.
Hoogganaan dhaaba Meeteek kan ture Jeneraal Kinfee Daanyee miseensa dhaaba bilisa baasaa Tigraay ture.
Dhiheenya Jeneraal Kinfee Kidaanee fedhinnaan angoo dhiisan jechuun bakka isaanii ministeera Warshaa kan turan Dr. Baqqalaa Bulaadoo muudamaniiru.
Dhaabbanni MEETEEK kun karoora hojii warshaa Sukkaaraa wajjiin hidhta qabaachuun horii baayyee balleeysuun waan beekkameef mana mare federaalttiis gaaffii gara garaa kaafamuun beekkama.
Meeteek dhaabbata mootummaa ta’uun bekkamuus gareen hooggantu kontiraata hojii Meeteekiif kennamu gara dhaabbata Effart dabarsuun warshaaleen dhaaba bilisa baasaa Tigraay akka babal’isaa turn gabaafamaa ture.
Muudamni haarawni muummeen Ministeera Dr. Abyi Ahmad muudan karoora hojii warshaa Meeteek dhunfaa dhaaba bilisa baasaa Tigraay jalaa akka baasuuf eegamaa turuus, dhaabbata Meeteek itti miseensa Boordii ta’anii muudamuun aaddee Azeeb Masfin fii obboo Asmallaash Walda Sillaasee shakkii guddaa keeysa hawaasa galchee jira.
Yeroo Ammaa aaddee Azeeb Masfin fii Obboo Asmallaash Wald Sillaasee miseensa Boordii Meeteek ta’uun muudamuun lammiilee biyyatti biratti raajii ta’ee jira.
Aaddee Azeeb masfin kan koree huji raawwachiiftuu dhaaba bilisa baasaa tigraay keeysaa mulqamte muudamuun ishee waan hin eegamin ta’uun dubbatameera.


text:
Marii bal’aan Dr Daggafaa Abdiisaa waliin, haala daddarbiinsaa fi ittisaa dhibee Koronaa (Coronavirus COVID-19) ilaalchisuun, akkasumas, haala yeroo Oromoo fi Oromiyaa, fi dhimma Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti taasifne kan armaan gadiiti; caqasaa.
Sagantaa keenya kana sagalee qofaan dhaggeeffachuu dandeessu.
Odeeffannoo Wayitawaa Haala Weerara Dhibee ‘Coronavirus’
- Baay’ina namoota dhibee kanaan qabamanii: 462,684
- Baay’ina namoota dhibee kanaan du'anii: 20,834
- Baay’ina biyyoota dhibeen kun dhaqqabee jiru: 199
Odeeffannoon kun Bitootessa 2020 10:00 CET kan haaromfamedha
Madda: Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO): Novel Coronavirus (COVID-19) Situation.


text:
Ityoophiyaannonni 165 Libaanoosi deebi’aan
Finfinnee, Hagayya 25, 2012 (FBC) – lammiileen Ityoophiyaa 165 Libaanoositti rakkoo adda addaa keessa turan gara biyyaa deebi’aniiru.
Waajjira Qonsoolaa waliigala Libaanoositti argamu waldaalee kominitii fi dhaabbileen deeggarsa taasisaan namoota dhuunfaa waliin ta’uun sanadaa imalaa isaanii fi dhimmoota biroo xumuruun kaleessa galgalaa gara biyyaa galaniiru.
Libaanoositti waldaan kominiitii Ityoophiyaa gama isaatiin iddoowwan dawoo, yaala, qorannoowwan vaayrasii koroonaa, nyaataa fi dhugaatii, maaskii, saanitaayizaraa akka argataniif qooda isaa bahateera.
Dabalataniis mannii amantaa, dhaabbbiilee tola oltoota, waldaalee, garee fi namoonni dhuunfaa deeggarsa taasisaniiru.
Lammiilee kanneen gara biyya isaanii akka deebi’aniif basiiwwan adda addaa uwwisuuf tattaffiin eegalame cimee itti fufuu qaba jedhameera.
Haaluma wal fakkatuun lammiileen Ityoophiyaa 155 torbee kana gara biyyaa isaanii akka deebi’aan ragaan waajjirri Qonsiila waliigala Libaanoos irraa arganne ni muuldhisa.
Odeeffannoo waqtaawaa argachuuf Teelegraama keenya https://t.me/afanoromofana subiskiraayib godhaa.


text:
Fincaan Nama Ukkamsuu/Bahuu Diduu – Acute Urinary Retention
**************************************
Yeroo hedduu kan mul’atu jaarsolii umriin isaanii woggaa 60 ol ta’an irratti. Innis sababa guddachuu Xannacha Piroosteeti jedhamu kan dhangala’aa qaama Ispermii (dhangala’aa sanyii dhiiraa) ta’u oomishuu fi yeroo saal-qunnamtii akka gadi lakkifamu godhudhudha.
—
Kanaan alas:
* Xannachi Piroosteetii sababa kaansarii isa irraa ka’uun yoo guddachuun
* Dhukkuba dhiiraa (Dhukkuba wol-qunnamtii saalaa) yeroo dheeraaf (woggotaa dheeraaf) nama irra tureenifi sababa biraatiin dhiphachuu ujummoo fincanii gara gadii (Urethra) jedhamuu
* Ujummoo fincaanii keessa cirrachi jiraachuun
* Darbee darbee Infeekshiiniin ujummoo fincaanii
* Qorichoonni tokko tokko (fkn kan yaala sammuutiif fa’a kennamu)
* Garaa gogsuu yeroo dheeraaf ture jiraachuun
* Dhukkubni sirna narvii tokko tokko
* Kaanseerii afuuffee fincaanii ykn cirrachi afuffee fincanii keessa jirachuuniifi infeekshiiniin ykn iitaan qaamota naannoo sanaa jiraachuun
* Shamarran irratti ammoo iitaa/xandhacha garagaraa kan gadaamessa irratti mul’atu fi da’umsa booda qamni saalaa gara gadii iita’uun, sababoota fincaan nama ukkaamsuuf keessaa isaan ijoo ta’aniidha.
—
Maal haa goonu:
♧ Nama sana dafnee mana yaalaa fiduu. Ujummoo (tubboo) fincaan baasuun ykn opireeshiinii salphaadhaan afuffee fincaanii gara gubbaan ujummoo galchuun fincaan yeroo muddamaa saniif akka bahu mana yaalatti ogeessota fayyaatiin godhamuu ni danda’a.
♧ Yaalli dabalataa sababa/dhukkuba fincaan akka nu ukkamsu godhe irratti hunda’uun kan kennamu ta’a.
♧ Nama fincaan tasa ukkamse, fincaan haa bahuu jedhanii bishaan garmalee obasuun hammessuu waan danda’uuf kana gochuu irra dafanii mana yaalaa fidutu furmaata.
—
Horaa, bulaa, deebanaa!
Fayyaa ta’aa, fayyaa dahaa!
—
©Dr. Nuredin Luke


text:
Hagayya 11,2015 irraa kaasee hojjettootni Warshaa sukkaaraa Finca’aa gaaffii mirga namummaa fi Dimookiraasii gaafatneef hangaa deebii argannuutti FDG egallee jirruu itti fufna jechuun FDG fi gaaffiin keenyaa nuuf haa deebi’uu jechuun guutummaatti hojiin Warshaa shukkaaraa Fincaa’aa dhaabbatee jira.
Hojjettootni Warshaa Sukkaaraa Fincaa’aa hundi guyyaa kaleessaa irraa eegaluun Hojii warshichaa guutummaatti dhaabuun FDG jabaatee itti fufee jira, Guyyaa har’as bulchiinsii Warshaa sukkaaraa sochii FDG hojjettootni kun godhan irraa naasuu fi soda guddaa keesssa seenuun hojjeettoota warshaa Sukkaaraa Fincaa’aa tasgabbeessuuf yaaliin guddaan godhamullee Qeerroowwaan dargaggootni Oromoo , Uummatni, hojjettoottni warshaa sukkaaraa Fincaa’aa hundi hojii warshichaa dhaabuun gaaffii mirga namummaa fi dimookiraasii finiinsan. Torbanoota darban keessa Dhimma ilmaan Oromoo hojjettoota Warshaa Shukkaaraa Fincaa’aa hojii irraa Arii’atamuu fi Gaaffii mirgaa kaachisuu ‘’Hagayyaa 06/2015 Hojjettootni Oromoo Warshaa Sukkaaraa Fincaa’aa keessaa hojjechaa turan Oromummaan yakkamuun arii’atamuu’’ gabaasuun keenyaa ni yaadatama, sarbamuu mirga uummataa keenyaa fi uummatni keenyaa mirga isaa sarbamaa callisee akka taa’uu hin qabne hoggansii Qeerroo bilisummaa Oromoo Godina Horroo guduruu jala bu’uun falmii gaggeessuu irratti argama, haaluma kanaan uummaatni keenyaa gaaffii mirgaa tokkummaan finiinsuun diina dura dhaabbachuun falmii mirga abbaa biyyummaa itti fufee jira, Uummatni Oromoo qindeessuummaa qeerroo Bilisummaa Oromoon sochii isaa jabeeffachuun gaaffiiwwaan bu’uuraa armaan gadii bu’uuraa godhachuun mootummaa wayyaanee abbaa irree irratti FDG itti fufee jira.
1. Mirgi namummaa fi dimookiraasii nuuf kabajamuu qaba,
2. Mirgii biyyaa abbaa keenyaa keessaatti nurraa sarbamee nuuf kabajamuu qaba.
3. Haal duree tookko malee hojjeettootni warshaa Suukkaaraa Fincaa’aa irraa Oromummaan yakkamanii arii’aman hojiitti deebi’uu qabu.
4. Oromummaan yakkamuun hojii irraa arii’atamuun, hidhamuu fi doorsifamuun atattamaan dhaabbachuu qaba.
5. Mootummaan wayyaanee Ilmaan Oromoo hojjettoota warshaa Sukkaaraa Fincaa’aa hojii irraa arii’uun , ilmaan saboota biiroo ulaagaa tokko
malee namoota 250 fidee bakka ilmaan Oromoo arii’amni qacaree yeroo gabaabaa keessaatti carraa guddinaa fi sadarkaa kennaafi jiruu
atattaamaan dhaabuun tajajillii seeraa qabeessi hojjetoota hundaaf wal qixa kenaamuu qaba.
6. Daballiin miindaa hojjettoota warshaa Sukkaara fincaa’aa haalaa hin eegamnee gadi bu’ee waan jiruuf hojjettootni Warshichaa haala jiruu fi jireenyaan dararamaa waan jiraniif daballiin miindaa jiruuf jireenya hojjeettootaaf mijataa ta’ee akka kennaamuuf kanneen of keessaa qaban gaaffii mirgaa kaachisuun hiriiraa ba’uun sagalee mormii guddaa dhageesisaniru.


text:
Biyya ollaa biyya teenyaa taate biyya Keeniyaa(KENYA) keessa baqattoonni Oromoo hedduun akka jiru namuu ni beeka. Ummanni keenya roorroo mootummaa gabroomsaa Wayyaaneen irra geeyse dheefa lubbuu ifii du’a jalaa baraaruuf dur irraa kaasanii biyya tanatti baqataa jiran. Ummanni Oromoo kan biyyoota faranjii garaa-garaa keessa qubatanis harki irra caalaan erga keeniyaa dhufanii carraa biyya sadaffaa argatanii kan deemaniidha. Ummanni biyya Keeniyaa ummata nagayaa fi kan baqattoota fuula gaariin simataniidha. Haata’u malee namni Keeniyaa keessa taa’ee beeku kan gidiraa poolisiin biyyattii namarraan geeysu argee hin dhandhamin hin jiru. Beellama UNHCR tti deddeebi’uutiin hedduunis hiraaraman. Gaariihis “KUJJA KESHO” beellama adda hin cinne kana obsaan deddeebi’uun carraa argatanii achi tarkaanfatan.
Ummanni Oromoo harki caalaan biyya tana keessatti qubsumaan iddoo tokko jiraatu. Oromoon biyya tanattis akkuma nama biyya jiranitti jaalalaan walitti dhufuun wal gaafatu, kan rakkate wal bira dhaabbatu,kan dhukkubsate wal’aannachuun kan du’es awwaallachaa as gahan. Waa’ee biyya Keeniyaa kanuma keessa taa’eetu beekaa tana tanumaanin bira kuta.
Har’a waa maleef tana hin kaafne; Filannoon biyyooleessa Keeniyaa(Kenya) gaggeeffamuuf guyyaa qubaan lakkaawwamuutu hafe. Torbaan dhufu guyyaa Salaasaa 8/8/2017 tti kan gaggeeffamu yommuu ta’u, Yeroo filannoon biyyattii geeyse hunda ummata biyyattii caalaa kan sodaa keessa galu baqattoota biyya tana keessa jiraniidha. Kunis kan ta’eef poolisiin biyyattii tan baqattoota irraa waa buufachuu mi’eeyfatte filannoo sababeeffachuun baqattoota waan hiraarsaniif jecha. Baqattoota xalayaa eenyummaa qabanii fi kan hin qabnes addaan hin baasanii mala uummatanii hidhuudhaan waa irraa carraaqqatu. Poolisiin biyyattii girgiriin isaaniif shirshiriidha. Tana waan namuu beeku.
Bara kana erga duulli na filadhaa eegale irraa kaasee baqattoonni sodaa keessa galanii jiran. Haata’u malee dilas hunda wanni nama sodaachisu waa hin jiru. Gariihis ifumaaf wal girgireeysa malee tan silaa nama sodaachisuu malte filannoo bara 2007 ture. Sanuu keessuma dabruun as gahan. Baqattoonni amma baqatanii biyya keeniyaa dhufan haala biyya tanaa waan hin beeyneef sodaachuu malu. Ta’us garuu namoonni isaan dura biyya tana turan haala jiru itti himuun jajjabeeysuutu irraa eegama.
Xumuruun dura wannin baqattoota Oromoo biyya Keeniyaa jiraniif dhaamu; akkuma duraanitti mataa walitti qabatuun, sochii xiqqeeysuun, hanga filannoon kun dabrutti of-eeggannoo godhaa. Dhaamsi kiyyas kanumaa Rabbiin filannoo nagayaa godhee biyyaa fi ummata keenyas nagaya haa godhu!


text:
[SQ, Waxabajji 4,2018] Lola guyyaa har’aa godina Gujii Lixaa bakka Hedeerraa jadhamutti gaggeeffameen agaaziin nama 5 galaafattee jiraachuu Qeerroon Bilisummaa Oromoo gabaase. Akka gabaasaan keenya jedhetti manneen barnootaa 3 waraana agaaziin gubatanii jiru. Lollis ammayyuu hammaatee itti fufee jiraachuu gabaafame.
Mootunmaa aannoo Oromiyaati kan ofiin jedhu gareen Ob. Lammaa Magarsaa fa’aa aantummaa Ummata Oromoo yoo dhugumaan qabaatan Uummata nagaa irratti ajjeechaa gaggeeffamaa jiruuf ittisa gochuun qabuuyyu. Garuu waltajjii qabatanii dhaadachuu fi haasaa mimmi’aahaa haasa’uun ummata bakka bu’uu akka hin taane ummatni keenya hubatee lola itti baname tokkummaan ka’ee ofirraa qolachuu akka qabu Ummanni Oromoo godina Gujii Lixaa jabeessanii dhaamaa jiru. Lola adeemaa jiru ilaalchisee odeessa dabalataa hordofnee Ummata keenya ni geenya jechuun maddi Qeerroo Bilisummaa Oromoo gabaaseera.


text:
Diinaaol Lammii +@Goonni Kufus New Oromo Music 2022 Original Vidio clip
Diinaaol Lammii +@Goonni Kufus New Oromo Music 2022 Original Vidio clip Sirba Afaan oromoo Haaraa Karaa Irbuu Entertainment Tube Dhiyaate Goonni kufus Gootatu dhalata. kan Diinaaol Lammii tiin. Share subscribe like godha. Sirboota Warraaqsaa fi WBO Hedduyminaan Argachuuf Karaa Irbuu…
Diinaaol Lammii +@Goonni Kufus New Oromo Music 2022 Original Vidio clip
Sirba Afaan oromoo Haaraa Karaa Irbuu Entertainment Tube Dhiyaate Goonni kufus Gootatu dhalata. kan Diinaaol Lammii tiin.
Share subscribe like godha.
Sirboota Warraaqsaa fi WBO Hedduyminaan Argachuuf Karaa Irbuu Entertainment Nu hordofaa. Subscribera Ta,uun Maamila Ta,aa.


text:
Mormiin daabboo fi boba'aa Sudaanitti lubbuu galaafate
Mormitoonni poolisii hidhate waliin walitti bu'anii Baha Sudaan keessatti lubbuun nama saddeetii darbeera jedhu aanga'oonni.
Namoonni jaha hiriira balaaleffannaa mootummaa irratti magaalaa baha kutaa biyyaa al-Qadriif keessatti ajjeefaman.
Battaluma sanattis labsiin hatattamaa labsamee namoonni halkan akka hin sochoone dhorkameera.
Kan hafan lamaan ammoo magaalaa kaaba biyyattii Atbaaraa kan kutaa biyyaa Naayil keessatti ajjeefaman.
Hokkarri gatiin daabboo fi boba'aa dabaluun wal qabatee eegale amma gara magaalaa guddittii biyyattii Kaartuumitti babal'atee jira.
Roobii darbe magaalota biyyattii Atbaaraa, Ed-damar fi Barbar keessaatti eegale.
Poolisiin Sudaan gaaza imimmaanessitu firfirsuun namoota dhaadannoo mootummaa balaaleffatu dhageessisan bittimseera.
Boodas gara hokkaraatti jijjiiramee namoonni hedduun rasaasaan dhayaman.
Viidiyoowwan marsaalee hawaasaa irratti gadhiifaman wayita namoonni waajjira paartii biyya bulchaa jiruu kan magaalaa Atbaaraa haleelan mul'isa
Namoonni ijaan argan ammoo bakka tokko tokkotti waraanni gidduu galaa hin turre, inumaa warra hiriira bahan tumsaa ture jedhu.
Mootummaan Sudaan gatiin daabboo fi bobaa'aa akka caalaatti hin daballe deeggarsa taasisa jedhamee eegama.
Ameerikaan qoqqoobbii waggoota dheeraaf biyyattii irra ture kaastullee diinagdeen biyyattii baatilee muraasa darban keessa daran kufaa jira.
Qaala'insi jireenyaas dhibbeentaa 70 gahee jira.


text:
Manni marii ol’aanaa dhimmoota Islaamummaa Bulchiinsa Magaalaa Sulultaa Muddee 4, 2013 yaa’ii Idilee lammaffaa bara 2013 gaggeesse milkiin xumuruu gabaafame.
Yaa’ii kanarratti Prezdaantiin Majliisa Oromiyaa Shekh Hajjii Ibraahiim kan argaman yoo tahu, Ustaaz Badruu Nuuruu fi Barsiisaa Badruu Muhammad ammoo miseensota boordii bakka bu’uun argamanii jiru.
Sagantaa yaa’ii Qur’aanaa fi Du’aa’ii maanguddootiin jalqabame kana irratti, dura bu’aa ulamaa’ii Bulchiinsa Magaalaa Sulultaa Shekh Hasan Muhammad haasaya baniinsaa godhuu odeeyfannoon ni addeessa.
Itti aanaa kantiibaa Bulchiinsa Magaalaa Sulultaa Obbo Abraham Gaaddisaa yaa’ii kanarratti argamuun, kaartaa masjiidota 10 fi kan lafa awwaalchaa 2 harka Shek Hajjii Ibraahiim irraan majliisa magaalaa Sulultaatiif kennuu gabaasni nu dhaqqabe ni mul’isa.
Shek Hajjii Ibraahiim wayta kana haasaa godhaniin, yoo walhubannoo fi ciminaan dalagne waan kanaa olii galmeessisuun akka danda’amu ibsanii, majliisni Sulultaa hojii fakkeenyummaa qabu dalaguu isaatiif galateeffatanii jiru.
Yaa’icha irrattis Gabaasni bara 2012 fi karoorri bara 2013 dhihaatee yaadaa fi gaaffiin bal’aan irratti ka’ee erga gamaaggamamee booda sagalee guutuun mirkanaa’uu ibsame.
Dabalataanis bulchiinsa Masjiidotaa, abbootii qabeenyaa fi dhaabbilee adda addaa hojii gaarii dalaganiif majlisni magaalaa Sulultaa waraqaa ragaa kennee jira.


text:
Kuni waan gaariidha. Sababni OMN Afaan kana tamsaasatti daballeef nama hedduuf ifa. Namni hedduunis barreessee jira. Xiqqoma itti dabaluuf:
Kaayyoon OMN ‘Oromiyaa addunyaan, addunyaa ammoo Oromiyaan wal qunnamsiisuudha.’ Kana ammoo hamma humni hayyaameen dhawaataan toora tamsaasaa ( mode of broadcast) akkasumas afaanota tamsaasaa dabalaa deemuudhaan galmaan geenya. Afaan Oromootin eegalle. Afaan Amaaraa itti daballe. Afaan Inglizii itti edaane. Amma Afaan Arabaatin as baane. Dhihotti Khiswahilifi Afaan Soomaleetin as bahuuf qophaayaa jirra.
Afaan arabaa maalif?
– Oromoota 500,000 oltu baqattummaafi hojiidhaan biyyoota Arabaa jira. haa ta’uu ammoo ummanni Arabaa kun waa’ee Oromoo homaa hin beekan jechuun ni dandahama. Hariiroo lammileen keenya achi jiraatan hawaasa san waliin qaban ( public diplomacy) fooyyeessuuf waa’ee Oromoo fi Oromiyaa ummata san barsiisuun akkaan barbaachisaadha. sababni sagantaa Afaan Inglizii babaldhisaa jirruufis tokko Faranjiin nuti keessa jiraannu dhimma keenya akka hubattuufi.
– Ilmaan Oromoo baqattoonni kun achitti horan ( 2nd and 3rd generation immigrants) kumaatamaan lakkaayamu ( Hubadhaa! Baqattoonni Oromoo osoo biyya Faranjii hin dhufin biyya Arabaa qubatan…baroota 1940moota irraa eegalee). Ilmaan isaan horan kan afaan Oromoo hin beekne kumaatamatu jira ( Fkn joollee Elemoo Qilxuu laalaa). OMN waa’ee seenaa Oromoo fi haala Oromiyaa daa’imman Oromoo Afaan warra isaanii hin beekne hubachiisuun barbaachisaadha. Afaan Ingiliziis kan eegalleef keessaa sababni guddaan joollee biyya faranjii dhalattee Afaan Oromoo hin beekne bira gahuufi.
– Hariiroo daldalaa Itoophiyaan biyyoota alaa waliin gootu keessatti Chaaynaatti aanee sadarkaa guddarra kan jiru biyyoota Arabaa waliini. Jara kana waliin diplomaasii jabeeffachuun ammatti qabsoo keenyaaf, boru ammoo hariiroo diinaggeetiif barbaachisaadha. Hariiroo diplomaasii cimsuuf ammoo dhimma keenya Afaan isaan beekaniin hubachiisuun barbaachisaadha. Saagantaa Afaan Inglizii kan babal’isuu barbaannufis akeekuma kana biyyoota dhihaa keessatti daran cimsuufi. ( Hubadhaa Wayyaaneen dhiibbaa gama saniin dhufu diinaggee isiitiif hedduu waan sodaattuf hariiroo isii jara kanaa waliin cimsuuf halkaniifi guyyaa carraaqxi. Baatilee jahan dabre kana keessatti biyyoota muumichi ministeeraafi haajaa alaa dhaqaniifi walgaltee adda addaa mallatteessan yoo laaltan kun ifatti muldhata. Nutii teenyee laaluu qabnaaree? )
– Akeeka dhimma Oromoo ummata ollaa keenyaafi kan addunyaa beeksisuu kana galmaan gahuuf adaduma humni teenya jabaachaa deemtuun afaanota gurguddoo naannawa saniitifi addunyaatin oduufi sagantaalee idilee dabalaa deemna. Akkuma duratti ibse dhihotti Afaan Soomaleefi Kiswahilitin eegaluuf qophii xumuraa jirra. Gaazexeessaa dhimma keenya Afaan Chaaynaatiin himuu danda’u osoo argannee sanis itti dabaluu feena. Dhugaan baana, qoosaafi miti.
– Kanaan walqabatee Afaan sabafi sablammootaatiif hireen osoo kenname wayya yaadni jedhu ka’ee jira. Yaada dansaadha. Yaadni nuti dura qabaachaa turre saboota naannawa saniitif saatalaytii keenyarratti kenninee walabaan siyaasaa isaanii afaan ofiitiin akka tamsaasaniif ture. Akkuma namuu beeku saboonni naannawa sanii toora saatalaytii OMN akka fayyadaman ifatti affeeraa turre. Rakkoon jiru saboonni biyya sanii hedduun nu daran waan cunqurfamanii turaniif humni isaanii nurraahuu laafaadha. Sababuma kanaan gariin eegalanii jidduun dhaaban. Tokko tokko ammoo ni eegalla jedhanii fiixaan baasuu dadhaban. Haala kana hubachuun humna isaani ol guddisuuf tarii deeggarsa godhuun barbaachisuu hin oolu jennee haala mijeessuuf mari’achaa jirra.
Walakkeessoo bardhibbee 20ffaa keessa biyti Igilizii siyaasaafi waraanaan moo’amtee yeroo kufuuf daddaaqaa turtetti dantaa isii addunyaa irratti eegsisuuf kan isii dandeessise BBC dha. Ameerikaan siyaasaa addunyaa akka dhuunfatu kan godhe humna waraanaa qofa osoo hin taane CNN, VOA fi Hollywood ta’uu ni beeytan. Biyyoonni kun dhimma ofiifi kan addunyaa afaan ofiitifi afaanota gurguddaan biroon tamsaasuun ilaalchi isaanii mataa ummata addunyaa keessa akka jiraatu godhan. Kanarraa nutis wahuma baranna. Waan barannu kana ammoo humna qabnuun hojitti hiikuu qabna. ( kanarratti gaaf biraa dabalataan barreessuun yaala)
Ammaaf gama kiyyaan kanuma.
Tasgabbiin mar’idhaa.
Marii keessatti wal eeggadhaa.
Wal hin madeessinaa.
Yaada waliif ulfeeffadhaa.
Yaada Oromoof ta’uu waliin gabbifadhaa.


text:
Guyyaa 24-02-2015
Nuti miseensoni Adda bilisumma oromoo godina Awuropha hala dhiyenaa kana matan motummaa wayyannee kan ta.e abbay tshayen dhamsaa karoora abbotii isaa kan duguggaa sanyii Genocide Ilmaan oromoo irraati labsuu isaa irraa kan ka,e nutis akka miseensota Adda bilisummaa oromoo fi akka lammii oromoo tokkoti dhamsaa kena Hawaasa oromoo hundaaf ibsina. Ilmaan oromoo guyyaa gabrumaa jalati kufaanii kaassee halkaani fi guyyaa baddaa fi gammoojii roba fi aduu osoo hin jedhiin qabsoo saba isani galmaan gayyuuf diinaa mirgaa isaani sarbe kufaa fi kufisaa jiru.
Dhumaa bara 1980 keessaa ergaa ummaanii oromoo sirnaa gabrofatuu Habashotaa jalatii kufee kaassee sirnii habashotaa kun oromoo fi oromiyaa dhabsiisuf jechaa dhagaan isaan hin fonqochiin hin jiruu haa ta,uu malee akkuma minilikii abbotaa kena Harkaa Muree fi Ayyota Harmaa mure oromiyaa dhunfatee sabani kena akka sirnaa isaa kan ta,ee sirnaa Gadaatin akka of hin bulchiinee godhaamee jira. guyyaa saan irraa kaassee ummaani oromoo qabsoo isaa halkaani fi guyyaa godhaa tureen oromiyaa fi oromumma akkasumas afaan oromoo akka afaan barnoota ta,uu godhee jiraa haa ta,uu malee haali ammaan kana sirna abbaa irree waayyaanneen godhamaa jiruu maqaa dimookrasii jalatii dhokachuundhan oromoo fi oromiyaa dhabamsiisu ta,ee jira . Akkuma bekamuu Yeroo ammaan kana maqaa Master plani Finfinnee jedhuun gabromfatuun waayyaanne lammiillee oromoo 2,000,000 olitii lakkayyaaman dachee abbaa isaani irraa buqisuuf halkaanif guyyaa kara daballootaa fi jaledhaan isati fayyaadamuun saba kena dachii umaamaan rabbiin isani kene fi irraati umaamani irraa jiraata turan sababaa maqaa maste plani finfinnee jedhuun buqisuuf karoorfatuun ishee bekamaa dhaa. sabaabuma kanan kaan waal qabatee bara 2014 keessa Oromiyaa godinallee addaa addaa keessatii dura dhabanoo Hawaasnii oromoo keessatu baratooni oromoo godhaaniin batalumaati baratooni oromoo 70 ol ta,an gara lafinaa tokkon malee rasaasa wayyanneetiin yeroo ajjeefaman kaneen dhibaa heduutii lakkayyaman maneen hidhaa wayyaane bakka addaa adda keessatii daraaramaa jiruu .
Kaneen dhibaa hedutii lakkayyaman biyyaa abbaa isaanii irraa baqachuun hirbataa qurxxumii fi gammoojjii sahara keessatii lubbun isaani baha jiraa. Mootummaan gabroftuu Wayyaanee karooraa fi imaammata Abbootii isaa irraa dhaale oromoo fi oromiyaa balleessuf waggoota 23 dabraniif dachee oromoo kaneen akka Boolee Bulbulaa, Laga Xaafoo, Aqaaqii, Sabbataa, Sulultaa, Buraayyuu fi kkf irraa qotee bulaa Oromoo buqisuun Dachee ilmaan oromoo sammuun gurgurataa fi hirataa as gahee jira, ilman oromoo sirnaa wayyaannetiin mormaan maqaa addaa addaa itti mogaasuun hidhuu ajjeesuu fi biyyaa abbaa isaani irraa baqqachiisuun har’a gahee jira.
Akkasumas magaalale akka Diree Dawaa fi Awadaay federala jala galchuun guyyaa borutiif akka isaani mijayuutii tolfataa jiruu. Akkasumaas saba fi sablamotaa naannoo oromiyaa qubataan saba oromoo waalin waalitti busun dachee oromoo mure saba biratif akka kena ture ni yaadatama ,Akkumaa yeroo ammaan kana magaalaleen Nannoo finffinnee jiraan federala jalatii deebi,u qabaa jedhani duguggaa sanyii Genocide saba oromoo irraatii rawwaata jiru, har,a bule boru Baddiyaalleen Nannoon Diree Dawaa fi Awadaay jiraan akka federalaa jalatii deebi,u jette TPLF laabsuun ishee waan hin oledha ,Bifumaa kanaanis Oromiyaa kukutaani balleessuun akka karoora gabrofatuu wayyaannee TPLF ta,ee sabni oromoo hundii isaa akka hubatuu qabuu jala saraaree saba oromootif dhamna. Sabni oromoo biyyaa fi biyyaa omba keessaa jiratuu harkaa waal qabatee sirnaa nama nyataa wayyaanee kan duguggaa sanyii ilmaan oromoo irraatii rawwata jiruu kana duraa dhabaachuun akka master plani wayyaanne kun akka hujiitti hin hikamneefis warreegamaa barbaachiisuu akka bahu qabu asumaan hubachiifnaa, dhaboleen maqaa siyaasa oromoo badhaatani jiraan hundii isaani tokkummaan akka sirnaa Namaa nyaata wayyaanee kana irraatii xiyyeefataan Akkasumas waan harkaa qaban hundan akka wayyaannee irraati tarkaanfi fudhataanis isaan gafan. dhumaa iraatii dhamsaa ilmaan oromo guttu adunyaa irraa jiran hundaaf .
1 Nuti miseensoni Addaa bilisummaa oromoo Godina Awurophaa hanga oromoo fi oromiyaan bilisomtuuti warregamaa nura egaamu hundaa hamaa warregamaa lubutii bafnee mirgaa saba kena kabachisuuf qophii dhaa.
2 waldaallen Hawaasaa oromoo guttu Adunyaa irraa jiran tokkummaan ka,ani akka master planiin wayyaanne kun hujii irraa hin olee mormii isaanii akka dhageesiisan gafana.
3 waldaan Dargaggootaa oromoo kan guttu Adunyaa irraa jiruu murtii gahaa fi sirnaa qabeessa ta,e akkasumas hama warregama lubutii akka of qopheessuu qaban gafan.
4 waldaan amaantallee oromoo hundii Islaama, Kiristanaa , Waqeefana wangeelaa fkk tokkummaan ka,ani akka master planiin kun hujii irraa hin olee mormii isaanii akka dhageesisaan gafana.
5 dhaboolleen siyaasa oromoo kaneen biyyaa keessaa fi ala tokkummaan akka masterpilani wayyannee kana dura dhabataan gafana .
6 waldaallen Dubartoota oromoo kara daandaayamee hundaan akka maste planin wayyanne kun hujii irraa hin ollee dirqamaa oromumma isaani akka bahan gafana.
7 dhumaa irraatii hawaasnii oromoo guttu Adunyaa irraa jiru humnaa. daandetii fi qabenyaa isaattin akka Adda bilisummaa oromoo B-G- Kamaal Galchutiin hoganamuu biraa akka dhabatan maqaa miseensotaa Adda Bilisumma Oromoo Godinaa Awurophaatiin Gafana.
InjjiifanoonUmmataOromoof MISEENSOTA ADDA BILISUMMAA OROMOO ABO GODINA AWUROPHAA


text:
Bulchiinsa naannoo kibbaa, goodiina Konsoo keessatti daa’imman 8 hanqiina nyaataan du’uu isaanii hospitaalli sadarkaa duraa kan Kaaraat beeksisee jira. Baatiilee darban 10 keessatti Namoonni 570 hanqiina nyaataan miidhamanii hospitaalicha keessatti wal’anamaa akka turan kan ibsamee yoo ta’u 470 hospitaala ciisuun akka ta’e kan ibsan hojii gaggeessaan hospitaalichaa Obbo Amaare Germoo daa’imman 8 du’uus ibsanii jiru.
Kunis caama mudatee fi midhaan facaafamees karaatti hafuu isaan ta’uun ibsamee jira.Godiina Koonsooa keessatti namoonni 100,000 caalaan gargaarsa nyaataa kan isaan barbaachisu ta’uun ibsamee jira jechuun Yonaataan Zabdiwoos Haawaasaa irraa gabaasee jira.