text:
Author Archives: Qeerroo
Yaada Hattattamaa – Qabsoo Uummata Oromoo – Damee Boruu irraa
Yaada Hattattamaa – Qabsoo Uummata Oromoo
Damee Boruu irraa
Yaroon keessa jirru kana sochiin qabsoo bilisummaa Saba Oromoo guddatee sadarkaa ol aanaa gahuu irraa kan ka’e namni Oromoo tahe hunduu karaa tokkoon tahe karaa biraa akka keessaa qooda fudhatu tahee jira. Namoota muraasa dhuunfaa mataa isaanii hordofan irraa kan hafe irraa guddaan Oromoo hiree isaa akka sabaatti ofiin murteefachuu filata. Warri fedhii dhuunfaa isaanii hordofan waan barbaadan haa argatan malee qabsoo bilisummaaf Oromoo yoo gufate dhimmi irraa hin qaban. Dhhigni uummata Oromoo akka lolaa gannaa dhangalaa jirus isaan hin mararuu. Yaroo Wayaaneen obboleessa isaanii ajjeesse darbu isaanii immoo borsaa isaa keessaa waan qabu fudhatanii reefa isaa bineesa dagalaaf dhiisanii deemu.
Sabni Oromoo ilaamaan yartuu akkasii horee qabaa jennee wal hiin gaafannu. Bareechee qaba. Kana barba baraan agarree jirra. Yaroo har’a kana kan wal gaafachuu fi irratti mariiachuu qabamuu: Gaaffii tokko tokkoon keenya maal yoo goone lubbuun diina gabaabachuu danda’a? isa jedhu taha. Nama Oromoo tahaee dhalatee duwwaa utuu hin taane, uummata Impayeera Itoopiyaa keessa jiruuf maraaf diinni duraa TPLF akka tahe gadi fageessinee hubachuu qabna. Keessattuu uummta Oromoof gaaffii jiraachuu fi jiraachuu dhabuu ti. Mootummaan TPLF kun ilmaan Oomoo waloon aradaa Oromiyaa irra dugugee balleessuuf ifatti xiyyeefatee jira. Kan Agazii xiqaatee waraana Somalee Liyuu Polis jedhu leenjisee, hidhachiisee uummata keenya irratti bobaasaa jira. Gochi kun haala lama of keessaa qaba. Inni duraa duraa ilmaan Oromoo fi qabeenya Oromoo barbadeessuu dha. Inni lammaffaa yoo milka’eef Uummata Oromoo fi Uummata Somalee walitti diruuf. Continue reading
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Amajjii 20, 2017
ONN: Liyyuu Police and its history – Is it another dimension of Agazi?
Simbirtuu: Oduufi qophii IMALAA miseensa GS-ABO fi Seife Nebelbal Radio
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Qophii Amajjii 19, 2017
GODINA WALLAGGA BAHAA JALA JIRAN KEESSAA WAYYAANEEN KAABINOOTA ISAATTI GARAGALUUN HIDHAA JIRAACHUUN HIMAME.
Amajjii 19,2017
Godina Wallagga bahaa magaalota kanneen akka kiiramuu,Giddaa ayyaanaa ,Limmuu galiilaa,Nuunnuu qumbaa,Hadaree,Shaambuu, fi Ebantuu keessatti ,hojjettoinni waajjira mootummaa wayyaanee keessa ta,anii uummata oromoo godinoota kanneen keessa jiraatan gidirsaa fi doorsisaa turan ofuma saaniifiyyuu Wayyaaneedhaan shakkamuun mana hidhaatti guuramaa jiraachuu qeerroo achirraa ibsan.
Qophii Qanqee show Amjii 18, 2017 Gaafi fi deebi Artist Hawwii Qananii waliin
KAAYYOO 1/18/2017 obbo Tolchaa Wagii imaala qabsaa’oota Oromoo
SBO Amajjii 20,2017. Oduu, Ibsa HRW dhiheenya baase irratti gabaasa qindaa’ee fi yaada miseensota WBO Guyyaa W BO Giddugala Mooraa Leenjii ABOtti kabajame irratti kennatan kutaa xumuraa
What is your citizenship? Oromian or Ethiopian?
Since the Oromo heroic battle against he Tigre colonial rule erupted in 2014, we’ve got groups that run around to produce certain political document that they say will serve as a constitution of the new Ethiopia they are going to build. But these men seem to forget about the Declaration of the Independence of Oromia to which countless Oromos gave their lives for. While the Declaration of Independent Oromia idea constitutes a clear manifesto of CITIZENSHIP to Oromia, the document that these men are trying to produce demands certain rights for the Oromo people within empire Ethiopia. But the question is, can empire Ethiopia adequately entertain human freedom?
Do those who jump from one thing to the other based on every changing situation have the moral and belief essential to produce principled document?
The interest and the common goal that drove millions of Oromians to participate in 2014-2016 liberation movement was never about improving the Oromo lives within empire Ethiopian context, nor it was about good governance. Rather they fought so that the Tigre colonizing forces would leave Oromia and blood was spilled everywhere as a result. Continue reading
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Amajii 17, 2017
Qophii Kaayyoo Amajjii 16/2017 Hoogganaa Qeerroo Bilisummaa irraa Ibsa ummataaf kenname.
Godina Wallaggaa magaalaa Dambi Doolloo keessatti diddaan uummataa daran jabaachuurraan kan ka’e humni waraana komaandi poostii uummata magaalaa danbidoolloo goolaa jira
Amajjii 18,2017
Godina Qellemm Wallaggaa magaalaa Dambi Doolloo keessatti diddaan uummataa daran jabaachuurraan kan ka,e humni waraana komaandi poostii uummata magaalaa danbidoolloo goolaa jiraachuun ibsamaa jira.Magaalattii keessattis erga tarkaanffiin basaastuuykn deeninnatii akkaan jabaa fi akka guutummaa oromiyaatti beekamaa kan ta,e yeroo heedduu dhiiga ilmaan oromoo magaalaa danbi doolloo keessa oliif gadi deemuun dhangalaasaa kan ture magaalicha keessatti humna ittisa uummataatiin kutaa magaalaa danbidoolloo 02 keessatti halkan keessaa naannoo sa,a 6:30 irratti akka ajjeefamee bo,oo lolaa keessatti argame.
SBO Amajjii 18,2017. Oduu, Guyyaa WBO Amajjii 1 kan bara 2017 ilaalchisuun miseensotnii fi deggertootni ABO Afrikaa Kibbaa Konyaa ABO Kepitawon Amajjii 15,2017 kabajan. Kana ilaalchisuudhaan miseensa G/S-ABO Jaal.Arbichoo A.Diimaa haasofsiisneerra; xumura irratti haasaa Guyyaa WBO Giddu gala Mooraa Leenjii ABOtti kabajame irratti haasaa miseensi G/S-ABO Jaal.Gaashoo Lammeessaa taasisantu dhihaata. SBOn Sagantaan Afaan Amaaraas itti aanee dhihaata.
Gaafii Ummataawaliin Dhahanii Bira Darbuuf Yaaluun Essanuu Nama Hin Gahu!
Xumura Abbootii irree!
Baarentuu Gadaa Irraa
Ummanni rakkatu malee gaafii hin kaasu, hin lolu, miidhamu malees hin iyyatu, hin fincilu. Ummata miidhamee gaafii kaase ammoo sobuu fi sossobuudhaan yknis waliin dhahuudhaan itti fakkeessanii bira darbuun hin danda’amu. Gaafii ummata fincilee humnaan ukkaamsanii hanbisuunis akkasuma hin danda’amu. Ukkaamsaan yoo badii dabalataa ida’e malee furmaatas ta’uu hin danda’u. ta’ees hin beeku.
Biyya hedduu keessatti, abbootiin irree hedduun ummata gaafii haqaa kaase, ummata mirga isaaf qabsaawe ukkaamsuuf yaalaniiru, hidhaniiru, ajjeesaniiru, dararaniiru. Biyya kam keessattuu garuu abbootin irree kun milkaawanii bara baraaf ummata gaafii kaase ukkaamsanii haangoo humnaan tikfachuuf abbalan sanirra hin turre. Ykn hin jiraanne.Yeroof waan humna qawweetiin gaafii ummataa ukkaamsanii hanbisan itti fakkaatee dhiittaa mirgaa sukanneessaa raawwatanis dhumarra ummataan injifatamaniiru. Baayyeen isaanii du’a badaniiru. Xumurri isaanii akka hin taane ta’eera. Akka humna qabna jedhanii namatti taphatanitti itti taphatameera. Haangoo bololaniif sanis dhabaniiru, qabeenya hangoo harkaa qaban fayyadamanii saamanii horatanis osoo hin nyaanne nyaatamaniiru. ykn dirqamanii isa biraaf laataniiru. Continue reading
Wayyaanee TPLF Konkolaatota Oromiyaa Keessa Sosso’an Boba’aa Dhorkachuun Sochii Akka Hin Goone Taasisaa Jira.
Amajjii 17,2017
Mootummaan saamtuu fi murni bicuu Wayyaanee yeroo ammaan kana guutummaa golee Oromiyaa keessaa boba,aa konkolaataa dhowwachuudhaan konkolaattonni hunduu hojii dhaabuuf dirqamanii jiru.
Keessumaa torbee kana keessa godina Wallaggaa bahaa magaalaa naqamtee fi naannoo ishee keessaa guutummaatti mootummaan wayyaanee boba,aa konkolaattota waan dhowwateef konkolaachistoonni heedduminaan mootummaa Abbaa irree wayyaanee balaaleffachaa jiran.Haa ta,uutii otuu kun kanumaan osoo konkolaattonni uummataa osoo hojii dhaabanii dhaabbatanii konkolaattonni mootummaa garuu qophaatti boba,aan naannoo mooraa yuunversiitii Wallaggaatti guutamaafii akka jiru maddeen Qeerroo achirraa gabaasan.
TPLF “Nageenya Bu’uuraa Guddaa Buufne” jedhee ololuun tuffii mirga saboota Cunqurfamoof qabu muldhisa.
Amajjii 15,2017
Erga Labsiin Waraanaa Labsamee Asitti Qe’een Oromoo Bakkeewwaan Hedduutti Bohichaaf Watwaannaa Dhabee Kan Hin Beekne Ta’ee Utuu Jiruu Mootummaa Nageenya Biyyattiif Bu’uura Guddaa Buusee Jiraan Tuffii Guddaadha Jedhu Jiraattoonni Akka gabaasaan Qeerroo bakkeewwan hedduutii gabaasaa jirutti adeemsa Mootummaan Wayyaanee ittiin uummata Oromoo daguuguuf baafate kanaan lammiiwwaan kitillayyoota hedduu awwaalaa jiraachuu addatti tibba kana gaabaasaaleen Sagalee Qeerroo Bilisummaa dhaqqabaa jiran labsii murna bicuu wayyaanee jala haguuggachuun waraanni Uummatarratti bobbaafame rasasaan dhaanee uummata ajjeesaa akka jiru keessattu uummata daangarra jiran hedduu irratti gaagaa’ama hamaa saatii dhaqqabsiisaa jirutti nageenya du’ee jiruun nageenyi biyyatti deebi’eera jechuun hololli kadhaa biyyoota biroo irraa ittiin maallaqa sassaabachuuf banaamaa jiru kan tuffii ilma namaa ta’uufi duuti ilmaan Oromoo mootummaa burjaajoftuu Wayyaanee cinatti hanga du’a Hantuutaa itti dhagaa’amaa akka hin jirre raga baha. Continue reading
ደግነቱ ጆሮ አለመሙላቱ
FXG Itti Fufee Manni Barumsaa Preparatory Amboo Cufame.
Amajjii 15,2017
Yaadannoo baratoota Oromoo bara darbe qabsoo irratti wareegamani gochuuf jecha,Qeerroon manneen barnootaa Amboo fi magaalaa jiran wal gurmeessuun waraqaa warraaqsaa fi suuraa barattoota wareegamanii maxxansuu fi baasuun duungoo qabatani bahuuf waamicha yeroo taasisanitti mana barnootaa guyyaa lamaaf cufuun akka yaadannoon kabajamu wal gurmeessaa turan.
Waraanni Agaazii haala kana dhagahe konkolaatota 5 niin loltoota guuree gara mana barnootaa deemuun dallaa marsuun barattoota haala kana qindeessu jedhu tokko lamaan maqaa yaamuun heddumminaan gara mana hidhaatti fuudhanii waan deemaniif jecha Qeerroon diddaa isaa itti fufee manneen barnootaa cufee jira.
Amajjii 14,2017 manni barnootaa high school Amboo irraa hamma Awaaroo gahutti barattooti daandii aspaaltii cufuun FXG gaggeessaa olanii jiru. Haalli kun hanga ammaa hin tasgabbaawiin jira.
SAGANTAA GUYYAA MARII UUMMATAA FI WALGA’II QEERROO AMAJJII 14 – 2017 LONDON
“Ilmi Kee Garaa Kutateera,Jajjabaadhu Yaa Haadha Dhiira” Wallee Warraaqsaa Haaraa Artist Hawwii H. Qananii
“ABO”n , MAQAA MITII !!! KAAYYOO UMMTA OROMOOTI !!!
SEENAA Y. G(2005) kutaa 3ffaa.fi xumuraa
Qabsoo Oromoon gaggeessaa jiru , kan addunyaan gaggeessituun addaa miti. rakkoon qabsoo keessattis ta’ee akka Ummataatti nu mudataa jiru , addunyaa irrattis mul’ateera. Mul’ataaS jiras. Dubbi guddaan akkamittin keessa dabranii bakka yaadan ga’aan ? isa jedhu malee, akkamiin keessa gangalataa jiraatan ? kan jedhu irraa barnoota hin argannu. Biyyoonnis ta’uu ummatoonni addunyAa keenyaa, wareegama baasanii akkuma biyya isaanii dhuunfatan, kanneen wareegama ol aanaa baasanii kan namaa dhaalanii taa’aan akka jiran beekuun barbaachisaadhaa. Kanarraas kan barannu , gama lameenittuu jabaatanii wareegama baasanii waan barbaadan bira ga’uf irraa barachuu malee, ka isaanii faarsaa keenya cabsaa jiraachuun gonkumaa furmaata ta’uu akka hin dandeenyeedha. Continue reading
SBO: Amajjii 15 bara 2017. Oduu, Sirna Kabajaa Guyyaa WBO Jiddugala Mooraa Leenjii WBO irratti haasaa Miseensi KHR-ABO Jaal Dr. Dagafaa Abdiisaa taasisan Akkasumas yaada Hirmaattotaa
Qophii Kaayyoo Amajjii 1/13 2017 Dr Awal Qaasim Alloo Xiinxala Haala yoroo irratti
Seife Nebelbal Radio, Jan 13, 2017- Oromo news in Amharic
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Qophii Amajjii 13, 2017


c: text/html

text:
-Oduu – Walitti bu’iinsa Baahir Daar
Oduu Gabaasa awwaalcha Artist Almaaz Tafarraa
OMN has just confirmed that the legendary Oromo singer Almaz Tefera has passed away today March 22, 2014. Our sources have informed...
– Oduu -Yaada Ummata Torontofi Suud Arabiyaa
-Oduu har’aa – Yaada Ummataa
– Oduu -Maaddi Ispoortii
Oduu Yaada ummata Magaalaa Muunik (Jarmanii) Marii Dr Abdulsamad Kutaa 2ffaa
Oduu Balaa ibiddaa kan Magaalaa Harar Eritiraafi Itoophiyaan Suudan Kibbaatti walitti gaarreffachuu Xayyaarri Maaleziyaa ammas akkuma dhabameen hafuu Atileetonni Oromoo injifannoo goonfachuu...
Har’a qophii DALAGAAti isiniif dhiheessina Qophii teenya keessatti Oromoota dalagaa adda addaa irratti bobba’aniin wal isin barsiifna. Kan bitee gurguru, kan Homishee gabaatti...
– Bakka buuteen xayyaara Maleeziyaa dhabamuu -Sirna Awwaalcha Obbo Alamaayyoo Atoomsaa fi yaada Dr Mararaa Guddinaa – Yaadannoo waggaa 1ffaa du’a Jaarraa...
Fully edited video from the March 1st launch event.
Oduu Oromia Media Network Bitootessa 4, 2014 Ameerikaan Obbo Junedin Saaddoof koolugaltummaa siyaasaa kennite Hayyuun Qorannoo Oromo Professor Paul Baxter boqotan Ruusiyaan...
Millions of Oromos now have the chance to enjoy quality media focusing on the needs and aspirations of the Oromo people. Join us...
OMN qabeenyaafi ogummaa ilmaan Oromootin, ummata Oromoo tajaajiluuf dhaabbate. Jaarmayni kun guddatee, jabaatee akeeka dhaabbateef akka galmaan ga’uuf gaheen ilmaan Oromoo maal...
Daaw’attoonni keenya dhimmoota akkamii fa’arratti akka fuulleffannu barbaadaan? Yaada hawaasni Minnesota nuuf laate kana caqasaa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dargaggoonni Afrikaa dhiyoo kana marii hojjaa-uumuu fi teeknooloojii irratti xiyyeeffate New Yoorki Amerikaatti taa'aa turan.Dargaggoonni marii kana irratti argaman bayyinaan hidda dhalata Afrikaa dha haa ta’an malee kaan biyya alaa warra jiraatan.Kaan imoo mari tana iratti hirmaachuuf biyyaa isaaniiti dhufan. Han asuma, Ameerikaa fi biyoota Awrooppaatti dhalatanii amma hojii adda addaa Afrikaa keessatti hojjachaa jiranis jiru.
Mariin sambat-duraa darbe , Niiw yoorkitti ta’ame kun han xiyyeeffate hojii umuu fi daldala iratti mari'ate. Namoonni yaadaa haaraa maddisisanii yaada isaanii hojiirra oolchudhaan milkaa’an muuxannoo isaanii hiraniiru.
Toonii Aaluummeeluu biyyi isa Naayjeeriyaa dha, abbaa qabeenyaati . Qabeenya isaa garuu ijoollee isaa qofaa odoo hin ta’in dargaggoo qaroo ta’anii yaada haaraadhan dhufanin gahuudha. Dhaaba “Toonii Alumeluu Foundation" jedhamu dhaabera. Tooniin dargaggoota biyyoota Afrikaa adda adda irraa hojii fi teknooloojii haaraa qaban kuma kudhaniif $10,000 fi leenjii hojii daldalaa guutuu kaffalti malee kenna.
Maatiyaas Wandoosan immoo Ameerikaatti dhalatee guddate. Gaanaatti godaanee dhaaba hammayaa barumsa herregaa qorachuudhaa gargaaru tokko wajjin hojjata. “Umuma kiyyaan dandeetii fi fedhii hojii haara uumun qaba. Kanaafan yeroo fi waanan qabu kanarra olchee hojjachaa jira,” jedhe.
Ummata Afrikaa keessaa harki 63 dargaggoo oggaa 15 amma 24ti. Kana keessaa immoo hojii han qabu harkka 33 qofa. Ogeessonni waan kana qoratan, xiyyeeffanoon hojiiwwaan qonnaa, teknooloojii fi hojii uumuu irratti hoo godhame, dargaggooni kun humna ardii kanaaf ta’u danda’an jedha gabaasni Heenook Samaagzabeer.


text:
1Inttenoo saluwan de7iya meretatoo, GODAABAA yootite; "Bonchchoinne wolqqai GODAABAA" giidi yootite. 2"Bonchchoi a sunttaassa" giidi, GODAABAA yootite; a geeshshatettaa puulan GODAAYYO goinnite. 3GODAA gunttai haattatu bollan siyettees. Bonchcho Xoossai dadaadan guummees; GODAI gita haattatu bollan guummees. 4GODAA gunttai wolqqaama; GODAA gunttai, "Hoola!" giissiyaabaa. 5GODAA gunttai zigata mentterettees; Liibaanoosa giyo biittan de7iya zigatakka GODAI mentterettees. 6Liibaanoosa dereta galo maraadan buraaqissees; Siriyoona giyo gita deriyaa bazzo korima booraadan phixxillissees. 7GODAA gunttai wolqqanttaa wolqqammissees. 8GODAA gunttai bazzuwaa qaattees; GODAI Qaadeesa Bazzuwaa qaattees. 9GODAA gunttai wolata qaattees; mittaa haittaakka qoqqofees. Yaatin, a Beeta Maqidasiyan de7iyaageeti, "Bonchchoi GODAASSI gido" yaagoosona. 10GODAI bashshaa haattaa bolli de7iya ba kawotaa araataa wottidi uttiis; GODAI ba kawotaa araatan uttidi, merinau kawotiis. 11GODAI ba asaassi wolqqaa immees. GODAI ba asaa sarotettan anjjees.
Copyright
Learn More


text:
Akka gaazexeessaan VOA Finfinnee jiru Meleskaachoo Ammahaa oduu erge keessatti jedhetti gaazexeessitotaa fi maatiillee murtii tana caqasuu dhowwanillee obboo Beqqelee fi miilota isaa 20 caalan waliin fidan.
Taatullee akka gabaasaan VOA Meleskaachoon jedhutit obboo Beqqelee Garbaa,itti aanaa barreessaa KFO,obboo Dejenee Xaafaa,itti gaafatamaa Liigii Dargaggoota KFO,obboo Addisuu Bulaalaa faan waliin mana murtii fidan.
Obboo Beqqeleen fa tana waliin marro lama mana murtii kana fidan jedhan.Akka Meleskachoon yoo jari mana hidhaatii gadi bahu karaa irratti eegadhee gaafadhe jedhetti dubbii Obboo Beqqeleen faa akka poolisiin qoratuuf beellama guyyaa 28 kennaniif.
Itti gaafatamtootii Kongireesii Federaalistii Oromoo(KFO)hedduutti hidhaa jiraa akka Melkeskachoon jedhutti barreessaan Liigii KFO,Obbo Destaa Dinqaatii fi itti aanaan isaa, Obboo Gurmeessaa Ayyaanoo hidhaa jiranii obboo Destaa bori, Ammajii 23,2016 mana murtii fidan.


text:
1"Guuganttaappe yarshshiyoosaa keexxa. He yarshshiyoosaayyo geesai heezzu wara gido; gomppainne zananai issi likke, ichchashu ichchashu wara gididi, oiddu zooziyaara de7o. 2Oiddu zoozetu wurssetta gaxan gaxan issi issi kaciyaa medhdha; kaceti yarshshiyoosaara issippe oiqettidi oosettona. Yaatada yarshshiyoosaa nahaasiyaa biratan sheeshsha. 3An go7ettiyo miishshata, bidinttaa kessiyo balddeta, akaafata, araciyo kuixaarota, ashuwaa qaphiyo qaphetanne tamaa cooceta ubbaa nahaasiyaa birataappe medhdha. 4Yaatada nahaasiyaa birataappe zazzare malabaa medhdha; qassi a oiddu zooziyan oiddu sagaayota medhdha. 5Yaatada yarshshiyoosaayyo duge giddo ginan de7iya dacaa bolli wotta. 6Guuganttaappe yarshshiyoosaayyo kasota kessada, nahaasiyaa biratan sheeshsha. 7Yarshshiyoosaa tokkiyo wode maaddana mala, he kasota naa77u miyyiyaara de7iya sagaayotun aatta. 8Taani nena deriyaa bollan bessidoogaadan, yarshshiyoosaa xaulaappe medhdhidi, gomppaa kofa kessona. 9"Xoossaa Dunkkaaniyaayyo asai shiiqiyo dabaabaa giigissa. Dabaabaayyo tohossa bagga zananai xeetu wara aduqqo; he dabaabaayyo liiqo liinuwaappe dadettida magalashota giigissa. 10Ayyo nahaasiyaa birataappe laatamu tuussatanne tuussati eqqiyo laatamu gedeta ootta; eta huuphiyan qassi biraappe kaqqiyoogeetanne tuussata huuphiyan qachchiyoogeeta ootta. 11Hegaadankka, dabaabaayyo huuphessa bagga zananai xeetu waraa aduqqo; qassi laatamu tuussatuuranne he tuussatuyyo laatamu nahaasiyaa gedetuura de7iya magalashoi de7o. Yaatidi biraappe oosettida kaqqiyoogeetinne tuussatu huuphiyan qachchiyoogeeti Xoossaa Dunkkaaniyaayyo de7ona. 12"Dabaabaayyo arggo bagga gomppai ishatamu waraa aakko; tammu tuussatinne, tuussatuyyo tammu gedeti de7iyo magalashoti ayyo de7ona. 13Qassi arshsho bagga dabaabaa gomppaikka ishatamu wara gido. 14Dabaabaa geliyoosaappe issi baggaara tammanne ichchashu wara aduqqiya magalashoti de7ona; etayyo heezzu tuussatinne heezzu gedeti de7ona. 15Hegaadankka, hinkko baggaara magalashoti tammanne ichchashu wara aduqqiya magalashoti de7ona; etayyo heezzu tuussatinne tuussatuyyo heezzu gedeti de7ona. 16"Dabaabaa geliyoosaayyo laatamu wara aduqqiya magalashuwaa giigissa; hegeekka salo milatiya, ochchaa teeraa milatiyaanne, shololla zo7o qacinaappenne liiqo liinuwaappe dadettidaagaa, xilppiyan alleeqissiyaagan giigissa. Eti an zemppiyo oiddu tuussatanne tuussatuyyo oiddu gedeta giigissa. 17Dabaabaa yuushuwan de7iya tuussatussi ubbaassi biraappe oosettida qachchiyoogeetinne kaqqiyoogeeti, nahaasiyaappe oosettida gedeti de7ona. 18Dabaabai zananaa laatamu wara, gomppaa laatamu wara gido; pudiyaa ichchashu wara xoqqiya liiquwan dadettida liinuwaappe oosettida magalashoti de7ona; yaatidi nahaasiyaappe oosettida gedeti gidona. 19"Xoossaa Dunkkaaniyan oottiyo oosuwaassi go7ettiyo miishsha ubbai, eta go77ai aiba gidikkokka, Xoossaa Dunkkaaniyaa xishetu ubbaaranne dabaabaa xishetu ubbaarakka gujjin, nahaasiyaa birataappe oosettona. 20"Xomppee to7ennan eexxiiddi de7ana mala, assi koshshiya zaitiyaa wogaraa teeraa caddidi gum77in kiyidaagaa neeyyo ehaana mala, Israa7eelata azaza. 21Aarooninne a naati, xomppee GODAA sinttan qammida sa7ai wonttana gakkanaashin poo7ana mala, Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon, Markkaa Taabootaa sinttan de7iya magalashuwaappe kareera eettona. Hagee Israa7eela asaayyo merinau wotto woga gididi de7o.
Copyright
Learn More


text:
Jooraa Godaantota Afrikaa Mul’achuu Dhaban
Gabaasan: Abdulaaziz Osmaan Niikolaas Pinawult
Gulaalan: Piit Koobus
Guraandhala 2016
Introduction
Awrooppaan baqqatoota lakkofsaan himuun nama dhibuuf buufata ta’un fi seenaan warra Siiriyaa, Iraaqii fi Afgaanistaan irraa waraana baqatanii godaananii midiyaa irratti oduu ijoo ta’uun ittuma fufeera.
Jireenyi fi haalli baqqattoonni Afrikaa, keesumattuu kan gamoojjii Sahaaraa irraa hamminaa jireenyaa fi jeequmsaa naanicha waliin dhahu jalaa baqatanii garuu oggaa imaala hammaataa kana giduutti yoo wayi ta’e malee dhageettii adunyaa argachuu hin dandeenye.
Bara 2015 qofa, lammiilee afrikaa gara 130,000-itti tilmaammamutuu imala baqaa seene. Baqattoota kana keessa bayyen isaanii iyyummaa fi gadadoo hidda gadi fageeffatee jireenya guyya guyyaatii gufuu ta’e kan qaamonni tokko tokko “bu’aa haftee Koloniiti” jedhantu sababa. Haala kana baqataan Gaambiyaa dhaa bahee amma Room jiru mucaan woggaa 16, Moorroo Saaneh, sirritti ibsee: “ gabaabummatt, akka namaatti jiraachuu barbaanna,” jedhe.
Baqqatoonni Gamoojjii Sahaaraatii kutatanii bakka hawwan gahuu dhaa bahanii karaa guguddan irra bu’an lama Liibiyaa, biyya mormii fi jeequmsa “Arab Spring” jedhamu irraa hin dandamanne qaxxaamura. Mohaammar Gadaafii “ Galaannii Meditiraaniyaanii dirree jeequmsaa ta’a,” jedheet ture, dhuguma ta’ee argame.
Galaana guddaa fi gammoojjii hamataa of funduratti laalaa, baqqattoota kana murtii guddaatuu isaan eggata: imala du’aaf jireenyaa gidduu kana lubbuu isaanitti murteessanii itti seenu. Odeeffanoon jiru bara 2015 qofa qarqara Kibbaa Xaaliyaanitti namni 3,77 bishaanin nyaatamuu agarsiisa. Warrumti milkiin toleefii meditiraaniyaani cehanuu, abjuun jireenya jannataa sun battaluma gadadootti jala jijjirrama. Akkuma warra giddu gala bahaa, isaanis harkaa namoota seeran ala baqqattoota godaansisanii galanii cubbuu sukkanneensaan irratti godhama.Kaan immoo motumman biyya qubachuu yaadanii eyyama isaan dhowwata;kana lamaan gidduutti raakkaman. Seenaan isaanii akka armaan gadiitti dhihaata.
Hubachiisa: Koolu galtoota, baqatootaa fi godaantota edduu garagarummaa guddatu jira. Seenaa namoota gafiif deebin wajjin godhamee hunda mirkaneeffachuu waan hin dandeenyeef jechoota kana wal-keessa fayyadamneera
Kutaa 1ffaa: Karaa isaan qaxxaamuran
Kutaa 1ffaa: Karaa isaan qaxxaamuran Daandiwwan
Gabaasni Dhabata Dhimma Kooluugaltumma Addunyaa ( International Organization for Migration) kooluugaltoota Awrooppaa galan keessa harkki 90-ni kara Liibiyaa harki 10 immoo karaa biyya Masrii darbban jedha. Lammiwwaan Lixa Afrikaa – Bayyinaan Seenegaal, Gaanaa, fi Naaygeeriyaa warri dhufan- Tiripoolii gahuu dha dura Maalii fi Niigeer kessa darbanii Saabahaa, Liibiiyaa galan. Walumaagalatti Tripoolii gahuuf maayilii 10,000 deeman, kaanitti torbban lama fixa. Warri kaan immoo imali biyyaa amma Tripooloon kun oggoota bayyee itti fudhata.
Baqatoonni Gaafa Afrikaa bayyinaan Ertiraa dha fi Somalee dha dhufan immoo Itoophiyaa, Keenya, Ugaandaa fi Suudan keessaa qaxaamuran
“Gamojjii sahaaraa keessa imaluun kan galaanaa caalaa hamaa dha. Galaana irratti hookan hin duuta, hookan bakka kaatef geecha, hadoodii fi rakkina dhuma hin qabnee garuu hin saaxilamtu,”.
– Hafsaa, Dubartii Somaalii Roomaa jirtu.
Karaan kolugaltoonni irra dhufan hundi Liibiyaatti wal-gaha. Liibiyaa edoo Xaaliyaani Laampeedusaa jedhamu irra maayilii 160 fagaatti. Laampeedusaan Edoowan Peelajii (Pelagie Islands) jedhaman keessa gudittii fi kan Awrooppaatti dhihaattu.
Bara 2015 namoota qehee ofii gadhiisanii godanaanii Awrooppaatti jigan keessaa harki 15 biyyoota Gammojji Sahaaraa Gadii (Sub-Saharan) keessaa dhufan. Awrooppaan erga Waraana Addunyaa Lammaffaatii baqqatoota ammana baayyatan hin argine. Imaltoonni kun hunduu kara Xaaliyaanitini han Awrooppaa galan. Biyyi tun namoota Gammoojjii Sahaaraa Gadii keessaa godanan baayyedhaf fillannoo ta’un ishii haaraa miti. Biyya akka Giriik garuu waraana Iraaq, Siiriyaa fi Afgaanistaaniituu lakkoofsa kooluugaltootaa itti baayyise.
Dhabbata Dhimma Kooluugaltumma Addunyaa waajjira Roomitti dura-taa’an damee Meeditiraaniyaanii, Fireederiikoo Soodaa haala kana akka armaan gadiitti ibsan.
“ Bara kana kooluugaltoota biyya Xaaliyaanii seenan laalchisee wanni adda ta’e hin jiru. Lakkoofsi isaanii han bara 2014-tin qixxuma. Biyya isaan irraa dhufanii fi sanyii isaanitu adda addummaa qaba malee. Siiriyaa irraa namoota muraasatu as dhufa, karaa Baalkaan. Baqqattonni kun baayyen isaanii lamiile Dhiha Afrikaati. Isaanis namoota carraa jireenya gaarii barbaada godaanani. Jarri kun garuu xiyyeffannon hin kennamneef, waayeen isaani hin haasahamu. Warra Dhiha Afrikaa caalaammoo han dagatamee namoota sababa nageenyaa dhabamuu fi jeequmsaatiin Gaafaa Afrikaa irraa godaanani.
Kutaa 2ffaa: Liibiyaa
Kutaa 2ffaa: Liibiyaa Qaraa
Liibiyaan baqqattotaaf bakka wal-dhahaa dha; buufata isaani kan duraati, iddoo imala Meditiraaniyaani itti jalqabanis. Baqqattoonni gaafaanne hundi imala isaanii keessatti bakki yeroo dheera keessa turanii fi han fun-durri isaani itti murtahuu Liibiyaa ta’uu dubbatan. Biyyi kaaba Afrikaa, bar tokkoo baqqattota gamoojii gadii Afrikaatif madda hojii turte tun amma kuusaa gochaa sukkannessaa itti tate. Yakkamtootaa fi shororkeesitootaf garu, jannata isaaniti. Gaabaasnii Tokkumaa Mootummoota Gamtoomanitin dhiheenya bahes kanuma ragaa baha; reebichii, gabroomuun, dhirqiin gudeeddamuun seenaa guyyaa guyyaa baqqattonni keessa darbani. Hidhatootan, warra seeraan ala nama biyyaa baasaniin, akkasumas qama motummaatin qarshii gafatamuunis barama dha.
“Lammiilen Liibiyaa daangaa isaani irratti ulee plastikiitin nu dhaananii akka konkoolaataa dhoqqee keessatti rakkatee jiru baasnu nu dirqisiisan…..aduu gubaa keessatti nu aggoranii ofii nyaatani dhugan”
– Huseen Muhiddiin, Somalae irraa dhufe, han amma miilan jiru.
Dhabata Dhimma Kooluugaltumma Addunyaa irra Soodaan akka jedhanitti, hameenyii baqatootarra gahuu kun akkuma jirutti ta’e namoonni biyaa bahanii baqaa seenan garuu waayee isaa quba hin qaban. “ Jarrii seeran ala namoota biyyaa baasan kun ammam akka garaa jabaatan baqqattoonni gonkumaa hin galleef”.
Waan kana hunda keessa han namoota darbban keessaa Maaliyaanaa Saamaa Toonkaara dhimma kana yeeroo ibsu “Triipoolii keessaatti nurumaa akkuma dheeffitetti” jette.
Kutaa 3ffaa: Duga ba’umsa
Kutaa 3ffaa: Duga ba’umsa Seenaa daangaa ce’uu: Dhuga ba’umsa
Haadha ijoollee torbaa umuriin waggaa 33 kan doonii Jarmanii “Frigate Schleswig Holstein jedhamu irratti ilmoo deesse, dargaggoota lammiiwwan Itiyoopiyaa lama kan umuriin waggaa 16 hanga maatiiwwan isaanii tokko tokkoon isaaniif doolara kuma saddeet hamma baasanitti namoota seeraan ala nama deeddeebisaniin hidhaman, lammiiwwan somaalee kanneen namoota gammoojjii keessatti dheebuun kutuuf kaanaan fincaan isaanii dhugan utuu dhuganii argan, hegereen namoota kana maraa garuu garba Miditeraaniyaan qaxxaamuruu fi dhiisuu irratti hundaa’a.
Dhuga ba’umsa Viidiyoon waraabame: kan umuriin waggaa 33, Rahaamaa Abukar Alii: Rahamaa Abukar Alii Hagayya 22 ennaa doonii koolu galtootaa kan Liibiyaa keessaa kortu imalli sun jireenya ishee keessatti waa haaraa abdii ykn xumura jireenya ishee akka ta’e hubattee turte.
Aliin ulfooftee hamma ji’a shan guuttutti Somaaliyaa dhaa kaatee hanga andaara galaana Liibiyaa geessutti Kiiloo meetira hedduu gammoojjii keessa adeemte. Adeemsa irraa kan isheen boqottu ykn yoo rafte ykn immoo konkolaataa koolu galtoonni gaanfa Afriikaa kanneen lola hamaa jalaa dheessan irra guutan keessa ennaa teessu qafa.
Imalli isaa dheeraa waan tureef na joonjessa ture, dadhabeen ture jette Aliin. Liibiyaa hin ta’in malee eessatti iyyuu ilmoo ishee da’uuf garaa kutattee doonii amansiisaa hin taanee fi nama sodaachisu korte.
“ Daa’ima koo garaa na jiru waliin du’uu ykn Awrooppaa seenuuf qophee dha” jette Aliin.
Dooniin Jarmanii garba Mediteraaniyaan walakkaa erga ga’ee yeroo xiqqoo booda kan mucaa deesse Aliin daa’ima ishee Soofiyaa waliin gara waaltaa baqattootaa Düsseldorf keessa qubatan. Dahata siyaasaaf gaaffii dhiyeeffatte eegaa jirti.
“Libyaan Somalee mediteraaniyaan irraa taate. Ssisilii , Kireet Laampeduusaa keessatti shiftoota galaana irraa ni argita. Koolu galtoonni miliyoonaan laka’aman illee jiru. Shorokaanis Qe’eetti dhiyaate.”
– Kan yeroo tokko Koloneel Mo’aammar Gaadhaafii bakka b’u jedhamaa ture Saaif Gaadhaafii Bitootessa 7, bara 2011 sabaa himaaf ibsa kennanii turan.
Dhuga ba’umsa viidiyoo: Samaa Tounkaaraa, kan umuriin 23, lammii Maalii Samaa Tounkaaraan kan waldaa fannoo diimaa damii Xaaliyaanii Roomiin geggeeffamu keessa jiraata. Adeemsa isaa utuu itti hin fufin xiqqoo boqochuuf.
Tounkaraan Fulbaana bara 2014 wal waraansa hamaa Maalii keessaa jalaa dheesse. Daragaggoonni Bamaakoo hedduun daangaa Aljeeriaa qaxxaamuranii Tamanraaasetiin utuu hin ga’in dura gara Gaa’ootti imalu. Baatilee ja’aaf hojii ijaarsaa Ghardaa’iyaa gara Liibiyaatti imale. Haalli gamasii immoo daran hamaa ta’e.
Galgala tokko ture namoonni unifoormii kaayyatan dhufanii naannoo mooraa akka gargaaruu Tounkaaraa gaafatan. Kanas huuruu qawwee itti qabanii gaafatan. Balleessaan isaa maali yoo jedhame hojii dhuma hojjeteef kafaltii gaafachuu isaa ture. Kunis akka inni baqatuuf dirqisiise. Yabala xiqqoo namootaan guutamete koruu dhaan garba mediteraaniyaan qaxxaamuruuf karaa jalqabe.
Koolu galtoota 140tu yabalattii irra turan. Waan du’u itti fakkaate. Garuu galaana afatee ciisu irra sa’aatilee torbaaf erga adeemee booda dooniin Awrooppaa tokko dhuftee lubbuu isaa baraate.
Dhuga ba’umsa viidiyoo: Dalmar fi Ahmed lamaanuu lammiiwwan Itiyoopiyaa umuriin waggaa 16: Baatii tokkoof Xaaliyaanii keessa erga turanii booda ka’imoonni kun amma illee maqaa isaanii dhugaan waamamuu sodaatu.
Barattoonni duraanii lamaan kun hiriyoonni isaanii kana dura gara Awrooppaatti imalanii jireenya haaraa gamasii jalqaban dhiibbaa irra kaa’aniin manaa ba’an.
“ Sababaa itti manaa baaneef hedduutu jira,” jedhe Ahmed. “Hojiin hin jiru, kanneen nu dura mana barnootaa xumuran illee hojii dhabanii daandii irra guutaniiru. Kanaaf biyyaa ba’uu murteessine.”
Kanneen namoota seeraan ala deddeebisani Finfinnee dhaa kaasanii sa’aatilee saddeet booda daangaa Sudaniin erga ga’anii booda koolu galtoota kanneen biroo gammoojjii Sahaaraa qaxxaamuruuf qophaa’an waliin wal argan.
Adeemsa miillaa guyyootii sanii booda konkolaataa nama humnaa ol fe’atte yaaban. Xumura irrattis Ajadabiyaa, magaalaa galma mootummaa konyaa Al Wahat ka Libyaa gaama gama bahaa jirtu ga’an. Magaalattiin Bengaazii irraa fageenya kiiloo meetera 150 irratti argamti.
“Guyyaa sanaffaa deemsa keenya gammoojjii keessaa booda bishaan nu harkaa dhume” jedha Ahmed. San booda namoota seeraan ala nama deddeegisan gara http://dpwebspace.ibb.gov/WebSpace/jabeeyyii ta’an, kanneen gara laafina tokko malee koolu galtoota maatiiwwan isaanii maallaqa akka kennaniif bilbilaan itti himuu didanitti dabarfamnee kennamne jedha.
Harka namoota seeraan ala nama deddeebisan keessatti dararaa baatilee ja’aaf irra ga’e Dalmaar ni yaadata.
Dhuga ba’umsa Viidiyoo: Morro Saneh, kan umuriin waggaa 16 lammii Gamibiyaa: Mooraa koolu galtoonni keessa qubatan xiqqoo kan Roome keessa jiraataa ennaa ture Morro Saaneh keessa ta’uu dhaan halkan manaa bade tokko yaadate. Jala bultii ayyaana waggaa haaraa kan bara 2015 ture. Yeroo yaaliin fonqolchi mootummaa prezidaant Yaayaah Jaameeh irratti aggaamame ture. Sodaa irraan kan ka’e dargaggoon kun karoora isaa maatiitti utuu hin himin miliqe.
Erga Kaa’oolaak Senegaaliin ga’ee booda Bamaakoo, Maalii ga’uuf doolaara kuma sadii baase. Bakka sanattis baatii tokkoof daandii irratti bishaan gurguraa ture. Agaadez, Niijeer keessatti immoo hojii xuubii naquutti bobba’ee hojjetaa ture. Trippoolii keessatti poolisiin maallaqa xiqqoo inni qabu harkaa fudhachuu dhaan guyyoota 33f hidhaa keessa turse.
Abjuun isaa Siwidiiniin ga’uu kan ture Sanehn amma garuu daragaggoota Afriikaa kanneen gara Awrooppaatti imalan akeekkachiisa. “utuun deebi’ii nan deema ta’ee, kan akkasiitti hin deebi’u. Balaa hamaa qaba jedhe.”
Kutaa 4ffaa: Kanneen seeraan ala nama deddeebisan
Kutaa 4ffaa: Kanneen seeraan ala nama deddeebisan Gara jabeeyyii kan ta’an kanneen Awrooppaa keessaa seeraan ala nama deddeebisan
Waggaa waggaatti koolu galtootaa fi baqattoota seeraan ala deddeebisuu irraa doolaara biliyoonaan laka’amutu argama. Caasaaleen yakkamtoota sadarkaa addunyaa kana irraa bu’aa guddaa argatu. Abdii xiqqoo koolu galtoonni jireenya wayyaawaa hawwan irraa bu’aa argatu. Gorsi isaanii karaa sirrii hin taane gama Awrooppaatti ce’uu saamichaaf mijeeffatan iyyuu karaa sirrii fakkaata.
Kaartuum irraa ka’ee hanga Calais-tti seenaan dararaa jiru waluma fakkaata. Kanneen namoota seeraan ala deddeebisan gammoojjii keessatti koolu galtoota dararu. Harka, fuula ykn laphee isaanii tamboo/sijaaraa dhaan gubu. Dhala namaa akka bineensaatti lakaa’uu dhaan konkolaataa humnaa ol nama fe’e irratti guutanii cirracha Sahaaraa keessa darbu. Yeroo tokko tokkos ennaa isaan Liibiyaa ga’an matta’aa akka baasan maallaqa gaafatu.
“ Yeroo tokko tokko kanneen Liibiyaa keessaa koolu galtoota nyaachisan waan akka qoraanii fi cilee ittiin nyaata milcheeffannu nuu hin dhiyeessan… Kanneen nyaata nuu bilcheessan yeroo tokko tokko nyaata bilcheessuuf boottii fi hucuu keenyatti gargaaramu. Akka nuti beelaan hin duuneef.”
– HAAFSAA JECHUUN JECHA DUBARTOONNI SOMAALIYAA KANNEEN ROOM KEESSAA NAMOOTA SEERAAN ALA NAMA DEDDEEBISAN ITTIIN WAAMANI.
Xaaliyaanii keessatti illee kanneen namoota seeraan ala deddeebisan mul’inatti hojjetu. Lammiin Ertraa tokko VOAf akka ibsetti namoonni ka biroon guyyoota kudhanii oliif Catania keessa mana keessatti ugguramanii utuu jiranii angawoota biratti illee akka hin galmeeffamne akeekkachiise. Namoonni kun matta’aa kuma hedduutti laka’amu erga kafalanii booda gad dhiisaman.
Kanneen maallaqa baasuu danda’an qajeelfama namoota seeraan ala nama geggeessaniin imala itti fufan lammiiwwanuma isaaniitiin galaana meiteraaniyaan qaxxaamuranii kan Ferensaay gama kaabaa keessatti kanneen qubsuma tolchan
Albania Mafiosostti dabarfamanii kennamu. Koolu galoonni maallaqa homaa of harkaa hin qabaanne illee hojjennee kaffalla abdii jedhuun liqaa ofi irra kaa’anii imala itti fufu. Jamryaan koolu galoota ka sadarkaa addunyaa IOM irraa Giovanni Abbate akka jedhanitti dubartoota ka’imootaaf waadaan akka Sanaa gara sagaagalummaati akka seenan taassisa.
Kutaa 5ffaa: Xumura
Kutaa 5ffaa: Xumura Kutaa shanaffaa: Xumura Daandiin gara fuula duraa: Balaa ta’uu mala
Sodaa xumura hin qabne kan garee finxaaleyyii Shabaab jalaa miliqxe Nimkoo Musee Ahmed. Haada ijoollee lamaa hiyyeettii lammii Somaaliyaa ti. Gammoojjii addunyaa kanaa lama keessa dabarte. Tokko godinaa waraanaa yoo ta’u kaan immoo yabala laastikaa hojjetamee fi amansiisaa hin taaneen garba qaxxaamruu ture.
Erga Veenaa magaalaa ga’uuf abjootaa turte erga geessee booda ittisa waraanaa duraanii gamoo gara olii irraa lafa dhakaan tuulamee jiru irratti of darbatte.
“ Yeroo haga tokkoof of walla’aaleen ture. Miilla koo lanaanii fi lafee dudda kootiitu cabe. Jette Nimiikoon. Austriyaa keessatti of ajjeesuuf yaalii jalqabaa goote irraa dandammataa turte. Yaaliin ishee kunis mootummaan Austiriyaa Traiskirchen keessatti mootummaan qubsumni baqattootaa akka hin tolfamne waan uggureef jecha.
Sodaan ishee gara abdii kutannaatti kan jijjiiramee galgala yeroo arfaasaa tokko erga gaaffiin ishee dahata siyaasaa dhorkamuu bartee booda ture.
Abdiin kute sababiin isaas dahata siyaasaaf simatamuu dhabuun cimaa ture. Sodaan ishee abdii kutannaatti ennaa ishee geese yaadatte. “Uummati Afriikaa
keessumaa kanneen Somaaliyaa keessaa kan ani jedhu “ Awrooppaa keessa homtuu hin jiru, kanaaf waa’ee isaa hin abjootinaa.”
“ Dhugaa isaa amma bare. Cabii. Beela ani asitti arge Afriikaa utuun jiruu argee hin beeku.”
– NIMIIKOO MUSEE AHMED, LAMMII SOMAALIYAA KAN AWSTITIYAA KEESSAA
Wantii guddoon godaantota biyyoota Gammoojji Sahaaraatii gadii baqatanii ykn godaananii Awurooppaa dhufee irraa mullataa,waan Ahmed keessa dabrellee yoo ilaaltu, walitti qabamanii giddiin buqqifamu isaaniiti.
Haga guddaan namii miliyona 1 tahuu bara 2015 dhufee,jireenna wayyaahaa barbaadachuuf maatii ufi dhiisee biraa yaahe–jireenna kana qabaachuuf ammoo garba irratti lubbuu ufii gurguratanii dhufan—jireenna wayyaahaa barbaada dhuftee dhabdee,karaa irra buluu,paas poortii dhabuu, biyya dhabuu,ardii hin beenne gama Kaabaa keessa isii jiraachise.
Akka isiin jettutti baqattootii biyyoota Gammooji Sahaaraa gadii dhufan, akka baqattoota ykn godaantota Siiriyaa, Afgaanii fi Iraaqii mitii miidhaa guddootti isaan irra gaha.
Warrii Arabaa fi Afgaan ardii sun keessatti baqataa Afrikaa,kaambii baqataatti fulaa baqataa itti kuusan cufatti warra Afrikaa dhufe,warra akka nama biyya lammeessootti ilaala.
Wal dhabii bilbila bade tokko irraa kahe nama biyya alaa akka hamaatti rakkoo keessa buuse.Afgaanotii barumsa dansaa qaban bulchoota kaambii baqaatti rakkoo isaanii akka dansaa itti himata.Intalti Afrikaa ta jara waliin galtu ammoo bilbila jedhan sun hattellee-dhibaatteellee balleessaan tama isii taati.
Biyyoota Godaantonni gammoojjii Sahaaraa gadii bayyinaan itti Imalan
Seeraa Seera hin Guunne
“Nama gurraacha silaa Mediteraaniyaanin qaxxaamuree Faransaayii fi Xaliyaanaatti galuu dandahu miliyoona hedduutti jira. Nagaa Mediteraaniyaan eeguuf ammoo qoodii guddaan harka Liibiyaa jira.”Mohaammad Gadaafiitti Bitootessa, 2011 TV Faransaay irratti dubbate.
Baqattuun akka Ahmed faa karaan laafaan fala argataniin hin jiru.Adoo biyyootii Waldaa Awurooppaa 28nu rakkoo bara 2015 baqataan itti fide jalaayyuu mataa oli hin qabatinuu,falamaan Giriik irraa liqee diqqeessuuf,jireenna isiitiin wallaanuuf fi lola milishoota goolii uumanii irratti fala dhahanuuf tokkummaa siyaasaatti barbaachisa.Akka raagii dinagdee Awurooppaa jedhutti ganna dhufu keessallee nama miliyoona 3 tahutti Awurooppaatti godaana. Biriten,biyyoota Waldaa Awurooppaa ta baqataa hedduu simatan keessaa tokkoo taatee Waldaa Awurooppaa kana keessaa bahuu feeti.Tun ammoo akka duriillee caala rakko hammeessiti.
Waldaan Awurooppaaleen nama biyya isaatti baqachuuf gaafate kuma 165 biyyota waldaa isaatti qoqooduu malee fala tokkicha hin qabu.Haga Muddee 12 nama 159 qofatti eeyyama qubatuun argate.Kanadaan Muddee 11 irratti baqataa Siiriyaa kuma 25 qubsiifte.
Kongireesii USA ammoo karoora pirezidaanti Obaamaan baqataa Siiriyaa kuma 10 qubsiisuuf baafate irratti falamaatti jira. Filannoo Amerikaa ta baranaa irralleetti falamaan guddoon baqataa biyya alaatii dhufu akkamitti simannaa.Namii akka Doonald Tiraamfi faatii Musliima USAtitti dhufu dhowwee, baqataa Siiriyaa sagantaa Obaamaatiin Ameriaka dhufu biyya isaatti deebisa jedha.
Bulchiinsii White House yaada kanaan dhufullee nama Afgaanii fi Iraaqii ka lola irratti Ameriaka gargaaree afaan hiikuuf sagantaan jara suniin VISA kennaniinuu falamaa tahuutti jira.
Waldaan Awurooppaa rakkoolee gugurdoo Afrikaa nama baqachiifte diqqeessuu fedha. Kora Sadaasaa dabre rakkoo godaantotaa qorachuuf taa’e irratti bulchota Waldaa Afrikaatii fi Waldaa Awurooppaa doolara miliyoona 1 fi kuma 900 biyyootii Afrikaa nama biyya isaantii baqatee biyyattin deebisaniin walti qabaniif.Maaltaan, biyyitii karoora kana yayyabde bara tokko isuma biyya nama godaantotii itti baafatan taatee beekamtu horii kana keessaa $270,000 kennite.
Ji’aan duubatti ammoo bulchootii Awurooppaa biyyoota Afrikaa namii akka malee keessaa baqatutti hujii fi sangantaan misoomaa jalqabuuf $biliyoona 2 waltiqabsiisan.
Karoorii guddaan naannoo garba Mediteraaniyaaniif nagaa buusuuf jedhanii bahe,bara Gadaafiin jiguuf dhiyaate jalqabe.Bara 2011,muummeen ministera haajaa alaa Xaliyaanaa ka gaafasii Franco Frattini akka ardiin rakkoo tanaan(Afrikaa) wallaanuuf seeri haarahii bahu gaafate.
“Ummata gurraacha miiliyoonan lakkawwamutu gara Faransaayi fi Xaaliyaanii cehuu dha Mediitiraaniyaanii dhufa. Nageenya naannoo mediitiraaniyaanii egsisuuf immoo Liibiyaan gahee guddaa qabdi.”
– Moaammar Gaaddaafii, TV Faransaayi irratti , Bitootessa 24, 2011.
“Waldaan Awurooppaa,dhabbilee addunyaa jajjaboon; Baankii Addunyaa fi IMF,Fandiin Maallqa Addunyaa akka naannoo Mediteraaniyaan qabeennaan jabaattu karoora Maarshaal(Marshal Plan)wal fakkaatu ariitiin baasuu wayya,”jedhee bara 2011 keessaa gaazexaa Financial Times irratti barreesse Frattiniin.Karooii Maarshaal Pilaan jedhan kun karoora USA akka Awurooppaa gamii Lixaa rakkoo waraanii Addunyaa II itti fide irraa dandamachuuf baafte.”Karoorii kun akka euro Awurooppaatii fi dhaabbilee maallaqa addunyaa biliyoonii hedduun jirennaa fi investimentii naannoo tanaa wayyeessee hammayeessu tolchu male.”
Firaatiniin(Farattini) akka bulchootii Awurooppaa daldala biyyoota Mediteraaniyaan karoora USA waliin hojjachuuf waan daldalatti gufuu tahe achii balleessan jabeessee gaafate, “qoodii kun murteessa.”
“Akka namii hedduun carraa baranoota olaanaa argatu–akka biyyootii Mediteraaniyana gamaa leenjii hujii argatan,ijoolleen kahimaa hujii dhabanii jara biyya nagaa dhowwutti akka hin dabalamne leenjii kennuuf.”Karaa kanaan seeraa alaa biyya nama baasuu fi ilmaan namaa gurgurachuulleen hin diqqaatti.
Hein De Haas yuniverstii Amesterdaamitti nama barusma Sociology qabuu fi ogeeyyota godaantota bebeekamoo keessaa nama tokko. Rakkoon tun gama Afrikaa qofaan fala hin argattu jedha.
”Awurooppaan waan tokko irratti qalbiin tokkoon walii galuu dhabuun dhugumaanuu rakkoo isaanii guddoo,”jedhee The Huffington Post irratti barreesse.Tana maleellee seerii Tokkummaa Mootummotaa namii siyaasaa fi waraana baqate seeraan eegamuu qabaatullee dinagdeen Waldaa Awurooppaa namuufuu banaa tahuun akka baqattoota horii diqqaan qaxaran tolchee jedha.
”Awurooppaan ganna 25 dabran jabaattee jaaramte taan jabeenna sun amma akkuma jirtuunuu hin qabduu,” jedhamti.Namuu amma akkuma itti dhufutti dhufa.Tun ammo seera malee biyyaa nama baasuu,karaa irratti balaan lubbuu dhabuu fi rakkoo hedduu fida.”
Elizabeet Kolleetti(Elizabeth Collett) Inistiyuuti Biraasselsi jirtutti daarektera Godaantotaati, “guddinnii qajeelaan ka naannoo ufiitiin wal fakkaatu,”jetti.”
”Guddinnii haga dabraa guddaan qofatii rakkoo godaantotaa faluu hin dandahu, “jetti.”Taatullee hujii bu’aa qabdu ta karoora gabaabaan hojjachuu dandahanii fi godaanna balaa hamtuu irraa nama hambiftu.”
Gaafiin jirtu ammo Awurooppaa woma Gadaafiin bara tokko hojjate;Industirii didiqqoo carraa hujii fi guddinnaa irraa argatan ta namii akka Nimco Muse Ahmed faatii carraa sadeessoo jireenna duriilleetti nama hin deebifnee fi Awurooppaaleetit jireenna haaraa jal nama hin qabsiimne irratti fuulleffachuutti caalaa nama jechisiifti.
Duubatti deebiin hin jiru
Taatullee sagantaan bayyanachiisaa karoora gabaabaalleen kama akka karoora jabana Gadaafiin Liibyaa irraa bu’uuf dhiyaatee kaan,akka biyyootii Awurooppaa hagii tokko baqataa jibban nama taasisa.
Yoo seera godaantotaan tohatan faluuf carraaqanitti falii harka bulchoota federaalaa Biraaselsi jiraachuu fa dandaha.Hagasittuu kaan jireenna du’aa fi jireennaa ka duubii isaa badhaasa qabu barbaadachuuf deemmaa karaa dheeraa jalqaba.
Abbaa suraa kaase
Gabaastonni: Abdulaziiz Osman fi NiIkolaas PiInawult.
Gulaaltonni: Piiter Koobus.
Han Weebsaayitii tolche: Isteefen Mekoosh fi Diinoo Beslaagiik.
Hojii Geeggessaa Piroojektii: Isteeven Feerrii.
Qindessitoonni: Tafarraa G. Tafarraa fi Izraa Fissehaayyee.
Afaan Ingilizii irra han hiike: Gazexeessota VOA Afaan Oromo.


text:
1Eti Yerusalaame matiiddi, Dabira Zaite Deriyaa lanqqiyan de7iya Beetafaaganne Biitaaniyaa giyo katamata gakkidosona; Yesuusi ba erissiyo ashkkaratuppe naa77aa sinttau kiittidi, 2“Intteppe sinttan de7iya qeeri katamaa biite; biidi yaa gelosaara ooninne mulekka toggibeenna qashuwan de7iya hare maraa intte demmana; a birshshidi, haa ekkidi yiite. 3Ooninne inttena, 'Hegaa aissi ootteetii?' yaagidi oichchikko, 'Godai hagaa koyees; sohuwaara zaaridi, haa yeddi bayana' yaagite” yaagiis. 4Eti biidi, hare maraa penggiyaa matan ogiyan qachchi wottidoogaa demmidi birshshidosona. 5Hegan eqqida issi issi asati eta, “Hare maraa waatanau birshsheetii?” yaagidosona. 6Erissiyo ashkkarati Yesuusi banttana azazidoogaa yootin, asati yeddi bayidosona. 7Eti hare maraa Yesuusakko ehiidi, bantta maayuwaa a zokkuwan hiixxidosona; hiixxin Yesuusi he hare maraa toggiis. 8Daro asai ba maayuwaa ogiyan hiixxiis; qassi harati mittaa tashiyaa kari karidi, ogiyan hiixxidosona. 9Yesuusappe sinttaara hemettiya asainne a geeduwaa kaalliya asai ba qaalaa xoqqu oottidi, “Xoossai galatetto! Godaa sunttan yiyaagee anjjettidaagaa. 10Godaa sunttan yiya nu aawaa Daawita kawotettai anjjettidaagaa. Salo ubbaappe bolla saluwan de7iya Xoossai galatetto” yaagidosona. 11Yesuusi Yerusalaame biidi, Beeta Maqidasiyaa geliis; qassi ubbabaa yuuyi yuuyi xeellidoogaappe guyyiyan, sa7ai qammiyo gishshau, tammanne naa77u erissiyo ashkkaratuura Biitaaniyaa giyo katamaa biis. 12Wonttetta gallassi eti Biitaaniyaappe kiyidi biishin, Yesuusi namisettiis. 13Haahuwan issi balase giyo mittiyo tashiyaa maaya uttidaaro be7idi, geelladan i bolli aifee beettikkonne giidi, be7anau ikko biis; shin ikko i biyo wode, tashe xalaalaappe attin, ainne aife demmibeenna; aissi giikko, balasee aifiyo wodee gakkibeenna. 14Yesuusi he balasiyo, “Neeppe naa77antto merinau asi aife mooppo” yaagiis. Erissiyo ashkkarati i giyoogaa siyidosona. 15Eti Yerusalaame biidosona; Yesuusi Beeta Maqidasiyaa gelidi, hegan baizziyaageetanne shammiyaageeta kare yedetaa doommiis; qassi miishshaa laammiyaageetu xaraphpheezaanne haraphphiyaa baizziyaageetu oidiyaa aatti yeggidi, 16ooninne aibakko tookkidi, Beeta Maqidasiyaa giddoora aadhdhanaagaa diggiis. 17Yesuusi asaa hagaadan yaagidi tamaarissiis; “Xoossaa maxaafan, 'Ta keettai Aihuda gidenna asai ubbai Xoossaa woossiyo keetta geetettana' yaagettidi xaafetti uttiis; shin intte a panggati qosettiyo gonggolo kessideta” yaagiis. 18Qeese halaqatinne higgiyaa tamaarissiyaageeti hegaa siyidi, a xaissana ogiyaa koshshaa doommidosona; shin keehi daro asai i tamaarissiyoogan garamettiyo gishshau, ayyo yayyidosona. 19Sa7ai omarido wode, Yesuusinne erissiyo ashkkarati katamaappe gaxaa kiyidosona. 20Eti wonttetta gallassi maallado ogiyaara aadhdhiiddi, he balasiyaa xaphuwaara melaichchidaaro be7idosona. 21PHeexiroosi hassayidi, “Tamaarissiyaagoo, be7a; neeni qanggido balasiyaa melaichchaasu” yaagiis. 22Yesuusi zaaridi, eta hagaadan yaagiis; “Xoossaa ammanite. 23Taani intteyyo tumaa gais; ooninne ba wozanan sirennan ba giidobai hananaagaa ammanidi, ha deriyaa, 'Denddada abban kundda' giikko hanana. 24Hegaa gishshau, taani intteyyo odais; Xoossaa intte woossiyoobaanne oichchiyoobaa ubbaanne ekkirggidobaadan ammanite; intte ekkana. 25Xoossaa woossanau intte eqqiyo wode, saluwan de7iya intte Aawai intte nagaraa atto gaana mala, ooninne inttena naaqqidobai de7ikko, au atto giite. 26SHin asa nagara intte atto gaana xayikko, saluwan de7iya intte Aawaikka intte nagaraa intteyyo atto geenna” yaagiis. 27Eti qassikka Yerusalaame biidosona; Yesuusi Beeta Maqidasiyan hemetettishin, qeese halaqati, higgiyaa tamaarissiyaageetinne cimati akko yiidosona. 28Yiidi a, “Neeni hagaa oottanau neeyyo ai alaafetetti de7ii? Woi neeyyo ha alaafetettaa immidai oonee?” yaagidosona. 29Yesuusi zaaridi eta, “Taanikka inttena issibaa oichchana; tau odite; taani qassi hagaa ai alaafetettan oottiyaakko, intteyyo odana. 30Yohaannisi xammaqiyo alaafetettaa ekkidoi Xoossaappeeyye woi asappee? Tau odite” yaagiis. 31Eti bantta giddon palamaa doommidi, “Nuuni, 'Xoossaappe yiis' yaagikko, i nuna, 'Yaatin, Yohaannisi yootidoogaa aissi ammanibeekketii?' yaagana. 32SHin, 'Asappe yiis gaanee?' yaagidosona; qassi asai ubbai Yohaannisi hananabaa yootiyaagaa gididoogaa eriyo gishshau, asau yayyidosona. 33Hegaa gishshau, eti Yesuusayyo, “Nuuni erokko” yaagidi zaaridosona; Yesuusi, “Taanikka hagaa ai alaafetettan oottiyaakko, intteyyo odikke” yaagiis.
Copyright
Learn More


text:
Hoogganoonni biyyotoa sadii – jechuun, ka Itiyoophiyaa, ka Masrii fi ka Sudaan, ittisa yokaan hidhaa Laga Abbayaa ilaalchisee gidduu kana walii-galtee tokko mallatteessanii jiran. Walii-galteen kun maal maal akka of keessaa qabu ibsamuu dhaa baate iyyuu, qajeelfamoota biyyoota sadeen gidduutti wal hubannaa uumu akka qabatee jiru tu dubbatama.
Waa’ee walii-galtee kanaa fi dhimma hidhaa Laga Abbayaa kana paartiileen mormitootaa ilaalcha akkamii qabu?
Gamtaa Medrek keessatti Itti-gaafatamaa dhimma ala ka ta’an – Dura-taa’aan Koongiresa Dimookiraatawa Oromoo – Dr. Mararaa Guddinaa, walii-galteen mallatteessame kun ka xujuraa ta’uu dhaa baate iyyuu akkan amma ilaalutti ka dantaa Masrii eegsisuuf balbala saaquuf fakkaata, jedhu. Akka Dr. Mararaan jedhanitti, bishaan hidhaa Abbayaa sun akka itti guutamu ilaalchisee Masriin ilaaluuf akka mirga qabaattu, akkasumas, akka inni itti hojii irra oolus akka Masriin ilaaluu mirga argatuu fi mirgawwan ka biroo kennuufiif ka deemu fakkaata.
“Kun immoo, gama mirga abbummaa Itiyoophiyaan Laga Abbayaa irratti qabduun kan hanqisu fakkaata” – jedhu – Dr. Mararaan. Hidhaan Laga Abbayaa sun naannoo daangaa Sudaanitti ijaaramuu, akkasumas, akkaataa hidhaan sun qonnaaf fayyaduu kennuu danda’utti itti yaadamee hojjetamuu hanqachuu – ka jedhan irratti komee qaban.
Itiyoophiyaan Laga Abbayaa irratti mirga Abbaa-biyyummaa guutuu qabdi - ka jedhan – Dr. Mararaan, kana irratti adda addummaan mootummaa Itiyoophiyaa fi nu gidduu jiru waa’ee tarsiimoolee itti fayyadama lagichaa ti, jedhu. Mootummaan faayidaa siyaasaa argachuuf ka jarjaree hojii hidhaa Abbayaa sana jalqabe ta’uu illee dubbatu.


text:
Shiiftaa galaana irraati kan jedhame lammiin Somaaliyaa Abduuwaalii Musee hidhaa waggaaa soddomii sadii fi baatii sagaliin akka adabamu,abbaan murtii Federaalaa kan Neew yoork irratti murtessanii jiran.Museen
Galaana Hindii keessatti donii fe'umsaa butuun, Kaapteenii donichaa iggite jedhamun himatame.Kana malees yeroo ka biraa doonilee lama butaman sana keessaa harka qaba jedhamuun himatii dabalataa irratti dhiyaate.
Abootiin alangaa hidhaa waggaa 35niin akka adabamuuf kan gaafatan yoo ta'u, abukaatoon musee immoo hidhaa waggaa 27 gaafatan.Baatii Ebla bara 2009 doonii alaabaa Yunaaytiid Steetes fannifatte " Maersk Alabama " naanoo somaaliyaatii yeroo butamte,Museetu shiiftoota ka biroo hogganaa ture jedhama.
Humni galaanaa kan Yunaaytiid Steetes tarkaanfii yeroo sana fudhateen shiftoota galaana irraati kan ittiin jedhe sadii ajjeesee Musee hidhuun kaapiteenii donichaa kan turan lammii Amerikaa Richaard Fiiliips gadhisisuun isaa ni yaadatama.
Gabaasaa guutuu MP 3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Mootummaa:"Afooshaa Jala Gugatanii Siyaasa Hojjetu Himatamtoota: " Afooshaa Hundeessuu Keenya Beekna"
Abbaan alangaa federaalaa Itiyoopiyaa namoonni 33 biyya keessatti ABO hundeessuuf hoogganuu fi miseensa ta’uu dhaan yakka shosorkeessummaa raawwatan jechuun mana murtii Federaalaa dhaddacha 19ffaatti himannaa dhiyeessee jira. Himatamtoonni deebii akka kennaniif illee beellama ka biroo kennee jira.
Galmee obbo Habtaamuu Milkeessaafaa irratti abbaan alangaa himannaan dhiyeesse, himatoonni kun nageenya hawaasichaa balaaf saaxiluu, lubbuu namaa balleessuuf qabeenyaa barba mootummaa irra dhiibbaa kaa’uu dhaan aangoo qabachuuf yaaluu akkasumas dhaaba paarlaamaan biyyattii shororkeessaa jechuun yakkef maadhee dhaabichaa “Qeerroo Bilisummaa” maqaa jedhamuun beekamu damee dargaggootaa ijaaranii jiran jedha. Abukaatoon himatamtootaa hoo maal jedhu?


text:
Yaa’ichi “ Fooyya’iinsi invastimantii fi oomishti indaastirii buna Afrikaaf” mata duree jedhuun akka gaggeeffamu Ministeerri Indaastirii beeksiseera.
Ityoophiyaan amma barbaaddu damicharraa fayyadamaa jiraachuu baattus, sharafti alaa bunarraa argattu 26% qabata.
Ministir di’eetaan Ministeera Daldalaa obbo Ayyanaa Zawdee, kgt 2ffaatti ,buna toonii kuma 300 fi kuma 2 fi 560 gabaa alaatti erguuf karoorri qabameera jedhan.
Kunis galiin bunarraa argamu Doolaara Ameerikaa biiliyoona 2 akka qaqqabu taasisas jedhan.
Barana buna toonii 244 gabaa alaatti erguuf akka karoorfame ibsanii, yaa’ii kanarratti warreen buna bitan waan argamaniif beeksisuufis ta’e muuxannoo qooddachuuf ga’ee ol’aanaa akka gumaachu ibsameera .
Maddi: Tajaajila Oduu Ityoophiyaa


text:
1Taani Yihudi, Yesuus Kiristtoosa aylley, Yayqooba ishay; Xoossay xeegidayssatas, Xoossaa Aaway doseyssatasinne Yesuus Kiristtoosan naagettidayssatas ha dabddaabbiya xaafays. 2Maarotethi, sarotethinne siiqoy hinttew kumo. 3Ta siiqo ishato, nuuni issife shaakettiya atotethaabaa hinttew xaafanaw taani daro amottas. Shin ammaniyaa asaas issi tohonne wurssethi gakkanaw imettida ammanuwas olettana mela hinttena zorashe xaafanayssi taw koshshiyabaa gidis. 4Entta pirdday benippe xaafettidi uttida, issi issi asati oonikka eronna hintte giddo gelidosona. Entti Xoossaa eronnayssata, entti nu Xoossaa aadho keehatethaa laymatanaw go7ettiya oge oothidi ekkoosona. Ba xalaala kawo gidida, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa kaddoosona. 5Shin hintte ha ubbaa eriyabaa gidikkoka, Goday Isra7eele asaa Gibxxe biittaafe waati kessidaakko, qassi guyeppe ammanonnayssata dhayssidayssa ta hinttena akeekisanaw koyays. 6Bantta de7iyasuwa aggidi, banttaw imettida maata naagiboonna kiitanchchota, gita pirdda gallasay gakkanaw Xoossay entta dhumaappe garssan merinaa santhalaatan qachchi wothis. 7Hessada, Soodomenne Gamoora asaynne entta matan de7iya katamatan de7iya asay laymatidosona; laymatethara gahettiya tunatethaa oothidosona. Entti merinaa taman waayettanayssatas leemiso gididosona. 8Hessadakka, ha amuhanchchoti bantta asatethaa tunisoosona; maata aawata kadhoosona; salo medhetethata cayoosona. 9Shin kiitanchchota halaqay Mika7eeley Muse ahaas Xalahera palamida wode "Goday nena seero" yaagisippe attin iya bolla cashsha qaala odidi mootanaw koyibeenna. 10Shin ha asati banttaw eronnabaa ubbaa cayoosona; qassi entti wozani baynna meheda medhon eriya eray, I enttana dhayssana. 11Enttana ayye! Entti Qaa7ela ogiyan bidosona. Miishe koyidi Balaama balan kunddidosona. Qorey Xoossaa bolla denddidayssada entti Xoossaa bolla denddidi dhayidosona. 12Ha asati, hintte siiqo gibira miya bessan hinttera uttiya wode yeelli baynna kawushshata. Entti banttana xalaala heemmeyssata. Entti carkkoy efiya iri baynna shaara mela. Qassi ayfe woden ayfe ayfonna, xaphora shodettid, nam77u toho melida mitha mela. 13Entti hanqettida abbaa zuliya mela bantta pokkuwa goppontteyssata. Entti merinaw sakkana dhumay naagiya toylattiya xoolinttota. 14Addaameppe doomidi, laappuntha yeleta gidida Heenokey, ha asatabaa tinbbite odishe, "Hekko, Goday, ba daro mukulu geeshshatara yaana. 15Asa ubbaa pirddana; geellata ubbaa entti oothida iita ooso ubbaa gishonne makkalatethan entti Xoossaa bolla odettida iita odaa ubbaa gisho pirddana" yaagis. 16He asati ubba wode zuuzummeyssatanne oda koyeyssata. Qassi bantta iita amuwaa kaalloosona; banttanan ceeqqosonanne banttana go77iyabaa demmanaw harata sabboosona. 17Shin ta ishato, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa hawaareti kase hinttew odida qaala akeekite. 18Entti, "Wurssetha wodiyan, bantta amuwaa kaallidi toochcheyssati yaana" yaagidosona. 19He asati asaa giddon shaahotethi medhdheyssata, bantta asho amuwaas haaretteyssatanne Geeshsha Ayyaanay baynnayssata. 20Shin ta ishato, geeshshi gidida hintte ammanuwan hinttena dichchanaw minnite; qassi Geeshsha Ayyaana wolqqan woossite. 21Hinttena merinaa de7uwakko gathiya nu Godaa Yesuus Kiristtoosa maarotethaa naagishe hinttena Xoossaa siiquwan naagite. 22Sidhey de7iya asaas qadhettite. 23Issi issi asata tamappe kessi ekkite. Qassi iita amon tunida entta ma7uwa ixxishe haratas yashshan qadhettite. 24Hintte kunddonna mela naaganaw borey baynnayssatanne gita ufayssan kumidayssata oothidi ba bonchchuwa sinthan hinttena shiishanaw dandda7iya, 25nuna ashshiya issi Xoossaas, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa baggara bonchchoy, gitatethi, wolqqinne maati, kasekka, ha77ika, merinawukka iyaw gido. Amin77i.
Copyright
Learn More


text:
Taajjabbii Nama Sadeenii
= = = = = = = = = = = = = ==
Guyyaa tokko, nama Habashaa tokkotu nama adii waliin taa’aa turan,Nu lachuu nama adii san karaa addaa addaa haa beeknuyyuu malee, nuti lamaan wal hin beeknuutii, Namtichi adiin suni wal baraa nuun jedhe.
Namticha =Fiqaadeigzihaaber Maanallebbaachoo
Ana =Caalaa naan jedhan
Namticha =Habashaa dha ati?
Ana = Lakkii Oromoo dha
Namticha = Lammii Itoophiyaawwii miti moo?
Ana = ani Xoophiyaawwii utuun taane, lammii Oromiyaati.
Namticha =Oromiyawwii yemibbal eko yelem, Oromoom behon andi gosa hono Xooophiyaa wusx new migenyew,aydel indee? (lammmii Oromiyaa wanti jedhamu hin jiru, Oromoonis bar gosa tokkicha Xoophiyaa keessatti argamuu dha. mitiiree?
Ana =ati akkasitti hubachuuf mirga qabda, Ani garuu xoophiyaa ofiin hin jedhu,Oromiyaa dha. Oromiyaa tahuun koo maal rakkoo qabaa moo?
Namticha = Hiriyaa keenya kanas daba akkasii barsiiftetta jechuu dha kaa?
Ana =daba akkamii? Namticha = kan naan jette kana… Jidduutti namni adiin suni, haasan keenya afaan Ingilizii fi darbee darbee namtichi afaan Amaaraa itti makee haasawaa waan taheef nu dhaggeeffachaa tureet, jidduu dhaan…
Ana =Lakkii seenaa sirrii fi daba hojjatamaa ture natti hime malee, daba ofii uumee natti hime hin qabu Caalaan. kunimmoo waanuma saaxilamuu qabuudha. Oromoon saba guddaa fi biyya guddaa qaba,kuni nama hubatuuf maal gaaffi qaba? Namtichi baayyee aaret,faranjichas ija keessa laalee,nattis garagaleet.
Namticha =Lemehonu,… naannoo kamirraa dhufte?
Ana =Oromiyaa
Namticha = isa natti himteetta bar, eessatti dhalatte jechuu kiyya malee
Ana = Ooromiyaa
Namticha =wacho gud! ati Oromoo fi Oromiyaa malee waan biraa hin beektuu?
Ana =ee
Namticha = okey, amantiin kee hoo maali?
Ana =Oromoo
Namticha =(baayyee aaree, dafqi illee lamaanin curur jettee yaatet) afachu ati Oromoo fi Ooromiyaarratti michiin si dhahee namana? qoy gin antem be qubee new ende yetemarkew?
Ana =eyyeen
Namticha =ena Oromoon uummata malee amantii dharee?
Ana =eyyeen anaaf hundamaa dha oromoo fi oromummaan.
Namticha =eye hulu ye oneg politikaa yefetere new aydel?
Ana =lakki kuni ilaalcha Oromooti… akkas taanan ilaalcha keessan kana hoo eenyutu siniif uume?
Namticha = baayyeen gadda, maqaa kee fi waayee kee yommuun dhagayaa ture nama akkasitti yaaddu hin seeneyyu.
Ana =gaarii baga bartee gaddite, utuun barin hafuutu gaarii miti.
Namticha =namticha adiitti garagaleet, ”sammuun isaa xiqqoo sirrii miti. dhaloota qubee jedhamu kan waraana seexanaa tokkotu Xoophiyaa keessatti oomishamaa jira, innis miseensa isaaniti.” jedheen.
Namticha adii = waan hedduu nama beekus waan taheef, ”kuni mirga isaatii ,maalif akkas aarta ati? maalif gaaffilee hin barbaachisne san hunda gaafatte?”
Namticha =ani sirriitti wal barra jedheen ture, malee….
Ana =maarree sirriitti barteettahoo maaf dallantaree, waayee amantiifaa nama gaafatta ati nama hubannoo qabdu natti fakkaattee turte bar? (faranjichi amantii waan hin qabneef waayee amantii nagaafachuu isaatti hedduu namticha tuffate).
Namticha =ati akka nama tokkootti haasaan isaa kuni sitti toleera,jechuun sirrii jettee yaaddaa?
Adii = perfect! gaaffii keetif si quubses,quubsuu baates, inni garuu siif deebiseera. Ati garuu dhumarratti isa arrabsite. Qubee generation,akkan dhagahetti ijoollee afaan,aadaafi seenaa saba isaanii baratanii guddatani malee waraana seexanaa miti.
kuni mataansaa dadhabina kee agarsiisa. Dhala namaa seexanatti akeekun kee….
Ana =gartee waggootaa dhibbaa oliif kijibanii,fakkaatanii,fakkeessanii jiraachaa turan,jaarran kuni jaarraa namuu soba qofa dhagayu utuun taanee, jaarraa fuullee dhugaa walitti himanii dha. jaalattes jibbites, Oromoon saba, Oromiyaan biyya, akka bilisoomtus hin shakkin, waraana ‘seexanaa’ ati jette santu kana dhugoomsuf jira. umrii siif kennee nama kana argu tahi. jedheen nagaa dhaammadhee biraa deeme. Utuu sin taatanii maal jettuun?
= = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Caalaa Haahiluu Abaataa (Barreessaa, Waloofi Gaazexeessaa)


text:
Denver,coloradon magaalaalee US keessaa kan akkaan guddataa jiru keessaa ti. Lkoobsi namoota mana jireenyaatiin alaa ta’an heddumminaan keessa jiraatan enaa taatu kanneen kuma 5800 ol ta’an qubusuma ykn daandii irra jiraatu. Kunis kan beekame bara 2014 keessa halkan tokkotti lakkoobsa geggeessameen ture.
Manni buna itti gururaan tokko garuu ijoollee dargaggoota mana jireenyaatiin ala ta’an leenjisuu dhaan jireenya haaraa akka jalqabaniif carraa kenneef.
Odu gabaastuun VOA Paula Vargas hojjettoota mana bunaa “Purple Door Coffee shop” jedhamu kanaa keessaa tokko haasofsiistee jirti. Hojii kana argachuun attamiin jireenya isaa akka jijjiire dubbata.
Kevin Persons nuusa jireenya isaa mana jireenyaatiin ala jiraate. Har’a garuu mana bunaa espresso kana keessaa kan hojjetu si’a ta’u mana jireenyaa argateera.Mana jireenyaa iyyuu qabaattee yeroo kana hojii argachuun rakkisaa dha. Yoo mana jireenyaa hin qabaanne ta’u garuu innumaa iyyuu cimaa ta’a jehe.
Ergamni mana bunaa “Purple door” jedhamu kanaa tajaajill isaa buna dhiyeessuu dhaan oli. Abbootiin qabeenyaa mana bunaa kanaa jireenya namootaa jijjiiru barbaadan. Waggaa lama dura dargaggoota sadii hanga arfrii waggaatti mindeessu turan.
Qubsuma kanakka “Urban Peak” jedhamu bakka Kevin jiraataa waliin wal ta’uu dhaan namoota mindeessuuf gaafatan.Kan qubsuma Urban Peak hoogganan Kim Easton michummaan hojjechuun hawaasaaf baay’ee barbaachisaa dha jedhu.
Namni tokko dhipina yaadaaf qalbii hamaa kan daraggoonni kun yeroo dheeraaf keessa jiraatan keessa yoo jiraatu, akkasumas jiraachuuf yeroo mara ennaa qabsaa’u, carraa hojii ykn attamiin jireenya isaa akka geggeessu, attamiin maallaqa akka qabuu danda’u, nyaata attamiin akka bilcheessu, attamiin kiraa isaanii yeroon baasuun akka irra jiraatuuf kun martinuu maliif akka barbaachisu illee nama irraa baratu hin qabu jedhan.
Mana bunaa Purple Door jedhamuuf gargaartuu hundeessituu kan ta’an Madison chandler fi michuun isaanii torbanitti guyyaa tokko hojjettoota waliin wal argu.
Mata dureelee shantama ta’an fayummaa sammuu, maallaqa, qulqullinaa fi maamiltoota keessummeessa qabee mari’achuu dhaan qajeelfama jireenyaa kennuufii akkasumas hojjettoonni isaanii jireenya isa darbe boodatti akka dhiisan yaada isaan gargaaru waliin mari’atu. Kanneen keessaa jedhan Madison:
Namni keenya inni jalqabaa sagantaa nuti qopheessine keessaa eebbifame mana konkolaataa suphan keessaa hojjeta. Waggaa tokko oliif hojjeteera.Kevin muuxanoo haaraa barachuu isaaf galateeffatee jira. Sagantaan kun carraa inni kana dura hin arganne naa kenne jedha.
Kan isaan fedhan nu jijjiiruu miti. Ofii keenya akka of jijjiirru fedhu. Kaayyoo akka qabaannuu fi galma qabatamaa ta’e akka qabaannu jedhan.
Badhaasi inni guddaan namni tokko eenyummaa isaatti amanuu ennaa jalqabuu fi ofii isaanii jireenya hawwaa turanitti ennaa milkaa’an ykn argachuu akka qaban amanuu ennaa jalqaban arguu dha jedhanKan baatii kana umuriin isaa waggaa 25 guutu Kevin daandii iraa ka’anii mana keessa jiraachuun ofii isaaf badhaasa guddaan kana caale hin jiru.


text:
1Gala7aaden Tishbbe giyoosaappe yiida, hananabaa yootiya Eelaasa giyo issi bitanee Kawuwaa Akaaba hagaadan yaagiis; "Taani ayyo oottiyo GODAI Israa7eela Xoossai ero! Ha sinttaara yiya laittatun taani odennan de7ishin, sa7an iri bukkenna woikko xaazi xaazatenna" yaagiis. 2Hegaappe simmin GODAA qaalai hananabaa yootiya Eelaasakko yiidi a hagaadan yaagiis; 3"Hagaappe denddada arshsho baggi ba; yan Yorddaanoosa SHaafaappe arshsho baggaara de7iya Kariita SHaafaa matan qosetta. 4Neeni he shaafaappe haattaa uyana; qooraaseti nena he sohuwan qumaa mizanaadan taani eta azazaas" yaagiis. 5Yaagin Eelaasi GODAI giidoogaa oottiis; Yorddaanoosa SHaafaappe arshsho baggaara de7iya Kariita SHaafaa biidi, yan uttiis. 6Maalladonne omarssi qooraaseti oittaanne ashuwaa Eelaasayyo ehoosona; haattaakka shaafaappe uyees. 7Biittan iri bukkenna gishshau, guutta wodiyaappe guyyiyan shaafai meliis. 8Hegaappe guyyiyan GODAA qaalai Eelaasakko yiidi, a hagaadan yaagiis; 9"Ha sohuwaappe denddada, Sidoona matan de7iya Siraafiti ba; baada yan de7ashsha. Issi am77e maccaasiyaa nena qumaa mizanaadan taani azazaas" yaagiis. 10Yaagin Eelaasi denddidi Siraafiti biis; i biidi katamaa penggiyaakko gakkiyo wode, issi am77e maccaasiyaa mittaa mixausu. Eelaasi mishiriyo xeesidi, "Hayyanaa, tau uyanau haatta bulen ekka yarkkii" yaagiis. 11Mishiriyaa haattaa ehaanau biishin i xeesidi, "Hayyanaa guutta baso oittakka ekkada yarkkii" yaagiis. 12Yaagin mishiriyaa ayyo, "GODAI ne Xoossai ero! Taayyo oitti baawa. Taayyo otuwan issi kuuchcha xiilleenne xaaruwan qii zaite xalaalai de7ees. Taani hagaa yiidoogee guutta mitta mixada, soo simmada, hinnokka taayyoonne ta na7aayyo issitoo uukkanaassanne miidi haiqqanaassa" yaagaasu. 13Yaagin Eelaasi mishireeyyo, "Aikko baa, yayyoppa; baada neeni giidoogaadan ootta. SHin kasetada ne xiilliyaappe guutta komppuwaa komppada taayyo ekka ya; hegaappe simmada neeyyoonne ne na7aayyo komppa. 14Aissi giikko, GODAI Israa7eela Xoossai, 'Sa7aa bollan GODAI iraa bukissana gakkanaashin, xiillee otuwaappe wurenna; zaiteekka xaaruwaappe coroshettenna' yaagees" yaagiis. 15Hegaa gishshau, mishiriyaa baada, Eelaasi yootidoogaadan oottaasu; hegan Eelaasi, mishiriyaanne i so asai ubba gallassi qumaa miidosona. 16Aissi giikko, GODAI Eelaasa baggaara yootido qaalaa naagidi, otuwaappe xiillee wuribeennanne xaaruwaappe zaiteekka coroshettibeenna. 17Guutta wodiyaappe guyyiyan he keettaa godee na7ai harggiis; harggee goobi goobidi bin, wurssettan na7ai shemppuwaa teqettidi haiqqiis. 18Yaatin, mishiriyaa Eelaasa, "Xoossaa asoo, neeni tana morkkiyoobi aibiinee? Neeni ta nagaraa hassayissada ta na7aa woranau yaadii?" yaagaasu. 19Yaagin Eelaasi o, "Ne na7aa taayyo hamma" yaagiis. Na7aa i kiyuwaappe ekkidi, pude ba de7iyo pooqiyaa efiis; efiidi ba arssan zin77issiis. 20Yaatidi GODAAYYO hagaadan yaagidi waassiis; "Abeet GODAU, ta Xoossau, qassi ha taani de7iyo mishiree am77ee na7aa worada, i bollakka meto ehai?" yaagiis. 21Hegaappe simmidi na7aa bolli heezzutoo zaqqullidi, GODAAYYO hagaadan yaagidi waassiis; "Abeet GODAU, ta Xoossau, ha na7aa shemppuwaa zaara" yaagiis. 22Yaagin GODAI Eelaasa waasuwaa siyiis. Na7aa shemppoikka simmin, na7ai paxiis. 23Eelaasi na7aa ekkidi pooqiyaappe duge wodhdhiis; na7aa aayeeyyo immidi hagaadan yaagiis; "Be7a, ne na7ai paxiis" yaagiis. 24Hegaappe guyyiyan mishiriyaa Eelaasa, "Neeni Xoossaa asa gididoogaanne ne doonaappe odettiya GODAA qaalai tuma gididoogaa taani ha77i eraas" yaagaasu.
Copyright
Learn More


text:
DUGDA DHIIRAA
Asoosaama Dheeraa
Dabalaa Jireenyaatin
Boqonna Tokko
Kutaa 1ffaa
….
Kitaaba guddaa kutaa ciisichaa ko keessa utuu hin xuqamin yoo xiqqaate waggaa tokkof taa’uu fuudheen bakkan taa’ee yaadaa gudunfee hiika ooletti deebi’ee hirkadhe. Dhugumaan fedhii kitaaba dubbisuu qabaadheef natti hin fakkaatu, garuu taateen sammuu ko keessatti dabaree wal jijjiiran marti of nashakkisifnan fayyummaa sammuu koo mirkaneeffachuuf gola kitaaba kanaa keessatti of ilaaluf yoo ta’ef malee…. Maalummaa wantan dubbisaa jiruu utuu naf hin galin fuula sadaffaan eegale. Waa’ee maali hodeessa kun? heci.. jedheen cufee bakka turetti isa deebisuf yeroon ka’u ” dhalli namaa bu’aa bayii fulduratti isa eeggatu sodaa hin tayin hin hafu kan inni bo’aa dhalatuuf” jedhu yaada koo gad-dhiisuu dide akkan kitaaabicha walitti dachaasee qabetti yaadni koo of duuba nafuutee imalte. Bo’aa dhalachuu koo yoon beekuu baadheyyuu kolfaan dhaladhe jechuu garuu hin danda’u shakkii maalii qabaree????
Bakki dhaloota ko Godina wallagga bahaa Magaalaa Naqamteeti. Umurii koo hanga harratti lakkoofsise keessaa irra caalaa isaa magaalatti kanattan dabarse. Kanaafis natti fakkaata egaa dhalli namaas ta’e biyyis Naqamteetin ala kan jiru natti fakkaatee kan hin beekneef. Haa xiqqaatusimmo malee gaariis ta’e gadhee nabarsiisuuf gargaarsa namaas ta’e biyyaa ishee hin barbaachifne bu’urri ko harraa magaalatti fi hawaasa magaalatti qofa turan.
Hundee Magarsaan jedhama. Of ibsuu baayyifte nan hin jedhinaa malee maqaa ko baayyeen jaalladha, Maqaan koo hiika maqaa ta’uun ala hawwii fi fedhii abba kootii qabaachuu isaa hin beeku. Maqaa qofa ta’uun isheemmo naqaanessa, imaanaa nyaachuu natti fakkaata. Kanumaafi laata geeraraan “Akka maqaa ta’aree marqaan galaa ta’aree kan inni jedhee geerareef?”. Hin tayin hin oolu.
Haatii koo dhaladhee umuriin kiyya utuu wagga sagal hin xumurin abba fi obboleetti ko quxisuu dhiistee abba ko hiiktee deemte achiin hafte. Guyyaa kan ture egaa sheexanni amala badaa abban ko barateen da’atee maatii ko seenee haadha ko biyyaa baasee affeerraa jireenyi harka qabdurra akkan hirmaadhuuf nakaadhimee deeme. Kolfa qofaa utuu hin taane booyichas akkan baruuf, tapha fi gammachuu malee kanan hin beekne sodaa fi gadadoo waliin akkan wal baruuf tokko jedhee harka kan wal naqabsiise,Ho’a fi urgaa haadha ala qorra fi qofummaan akka natti wal jijjiiruuf dirqama isaa kan fudhate, quufa qofaa miti ilkaan beelaas baruu akkan qabu sagalee guutuun kan murteesse. Seeraa ganaman uumaan katabe eenyutu mormuu danda’aree? humnasaas onneesas eessaa fuudha?? iccitii guddaa dha.
Dhugaan kaleessaa darbanii qaama seenaa ta’ani. Haalli fi amalootni keessummaa ta’an jiru fi jireenya keessatti mula’atanii hin beekne wal-duraa duubani balbala rukutanii ol-seenani miseensa maatii ko ta’uu itti fufan. Jireenya qofaarratti utuu hin murta’in abba kootif hiriyaa haaraa harka qabatanii ol-lixan. Kaleessi geddaramuusa qofa miti bor yaaddoo qabaachuusaa, quufi kaleessaa beela dhufuuf jiru akka quba hin qabne irra deeddebi’een shaakale. Murtiin keenya harraa dhugaa bori mula’tu ta’ushee kanan hubadhe garuu ergan akka kubbaa teenisii bor fi kaleessa giddu deddeebi’ee kakkabalame booda ture. Ho’ii fi jaalalli haadha kootii fedhii ko malee of-duubatti na’ofee nadeebisa, machii fi jeequmsi abban ko halkan maraa harka qabatee galummoo halkan fidee nafuldura dhaabee narifaasisa. Guyyaa gara guyyaatti wantootni sodaachison narratti wal-jijjiiranii abdi nakutachiisuu jalqaban……
.Itti fufa…..
–
DUGDA DHIIRAA.
Asosama Gabaabaa
Dabalaa Jireenyaatiin
Boqonna 1ffaa
Kutaa 6ffaa
Kutaa dhippoo sana keessa qofaa ko taa’ee godaannisa gola jireenya koo irratti waggaa kudha hafur harraa sararamte keessa yaadaan lixee dhidhimee deebi’ee ba’uf karaa dhabe keessaa kan butee nabaase rukutamuu balba kutatti ture. Hunde…ku’a ku’a ku’a…..Hundee…sagalee Abdii ture. Harkan balbala natti reebaa sagalee ol fudhatee nawaamaa balbala banatee ol lixee bakkan kitaaba guddaa banee ta’ee yaadaan kan biraa kan kitaabicharratti hin katabimin dubbisutti narra dhaabbate. Hanga yoonaa bilbila cufattee kan ati teessu maali biyyatu nagaa mitimoo? jedhee ija natti babaase. Yaada ko keessaa wareeren gogee hafe. Mee afachu, haalli ke gaarii natti hin fakkatu waanuma fedheefuu mee kayi uffata kee geddaradhu jedhe Abdiin miilla hanga mataa kootti irra deddebi’ee na ilaalaa. Yaadaa nafudhatee of duuba haxiixe sana deebisee tasgabeessuf yeroo dheeraa waan nafudhateef deebii kennuf jechi tokko afanii naba’uu didnan humnan harkifamee ka’een sobuuf yalee. Ehe..ehe… eeyyee xiqqoo matatu nadhukkubnan ka’u dadhabeem amma nagaa kooti jedheen kitaabicha bakkasaa duraatti deebiseen sa’atii ilaaluf bilbila moobayila koo fuudhe. Bilbilattinis baatirii fixxee cufamtetti. Sa’atiin meeqa ta’e jedheen gara Abditti garagale. Yaadni ko haasattis geddarsiisuf ture. Inni garuu haalan waan nahordofaa tureef, mee dhiisi sobi guyya tokkotti hin baramu, jedhe sa’atii harkasarra ilaalee ja’a fi digdama nan jedhe. Karoora keenyayyuu dagattetta fakkata mee daddafi haa deemnu jedhee hangan uffata geddarudhutti ta’e.
Abdiin mucaa wallaga lixaa yommu ta’u dhalatee kan guddate magaala Najjoo jedhamtutti. Isa waliin kan wal-barre wagga sadiin dura yeroon waajjira Albuuda fi Ineerjii magaala Shashmanneetti, inni immoo ogummaa Farmaasitin achuma Shashmannee Hospitaa Kuyeeraati qacaramee hojjetuu ture. Turtii wagga lama fi ji’a ja’a keessatti baayyee walitti siqne. Gadda fi gammachuu walif qoodneerra. Dhimmoota muraasa ani ofi kiyyafillee dhoksachaa jiraadhun ala wanti Abdii hin beekne waan jiru natti hin fakkatu.Kanaaf jijjiiramni xiqqon yoo narratti argame kan inni na’uuf.
Ergan ani ogumman itti leenji’e ogummaa saayinsii Ji’olojiitin dhaabbata Mit-Mootummaa ‘Chaayina maayining Korporashinii'(CMC) jedhamutti qacaramee Shashmannedha gara Lixa Wallaggatti dhufu Abdiin immoo yeroo xiqqoo booda hojii mootummaa Hospitaala Kuyeeraa dhiisee erga inni Faarmasii dhuunfasaa banatee carraan hiriyyumma keenya deebistee ijaarte. Wiirtuun wajjira koo magaala Naqamtee yommu ta’u ani garuu irra caalaa Aanoolee Godina wallaga lixaa kannen akka Yuubdoo, Mandii, Daalattii, Gujii Geettaree, Biqqilal fi kkf magaalota fi baadiyyaa tuullan Warqee,pilatiniyeemi, dhagaa adii, fosfeetii, aayirenii fi dhagaan kasalaa akkasumas albuudotni gati jabeessi jiranirra naanna’een qoranno fi qo’anno dhabbaticha oofa. Gabaasa fi kaartaa dirree tuullaan albudota kanaa jiru funaaneen Wirtuu wajjira CMC Naqamteetti fida. Abdiinis qorichoota Faarmasii isatif barbachisu magaalaa kanaa deddebi’ee bita. Egaa wanti guyyaa sadiin dura walitti nufides kanuma ture.
Anatu barfateeti malee silaa akka karoora keenyatti yoona Gimbii geenyee anis gara Mandii deemutu narra ture. Ariitiidhaan uffata koo geddardheen uffatan ofirraa baasee fi kan biroo dadachaaseen shaanxaa kootti naqeen kutattii cufnee baane. Laaqana Hoteela Shaggari nyaannee konkolaataa Miini baasii Abdiin qoricha itti fe’ee jiruun gara magaalaa Gimbiitti gulufne. Daandiin asfaltii magaalatti keessa darbee hanga Asoosatti qaxxamuru haaraa waan ta’eef konkolatan keenya akka xiyyaaraa fiiga. Anis gidduu giddutti ariitii konkolatichaa caaleen yaadaan Gimbii ga’a, Gimbii ga’eenimmoo manditti darba, deebi’een konkolatattidhaan immoo didicha. Abdiin konkolachisaa Miini baasiicha wajjin dhimmoota adda adda kaasee hudeessa. Giddu gidduttimmoo bilbili Abdii inni boqonnaa hin qabne haasaa isanii addan kuta.Kun bilbilee komata kan biraan bilbilee beellamaf ittin morka. Hello…helloo….natti hin dhaga’amuu deebisee sif bilbiluu? akkas jedhee bilbila cufee kolfa. Konkolachisichis harka fuudhee ho’isaf. Ani immoo sammuu ko keessatti amala Abdii kana wajjin gaaffii jalqabeen deebi’emmo dhiisa…..Utuu akka kanan jirruu magaalattitti dhihaanne. Abba seenaa ga’uf fageenya muraasa qofaatu jira. Egaa abba seenaa dabarran Gimbiidha malee maalii……jedhu kun garuu amma miti. Dur ture bara abban seenaa oftuulee mul’atu. Bara abba seenatti sadii afur marsanii darbuun gootummasaa afaan asmariitin ga’e. Inni kun seenaa ta’eera.
Oftuulumman abbaa seenaa yoo asmariitif ta’e malee Injiineroota Chaayinatif haasayyu miti garaa isa baqaqsitee asfaltii chaayinootni keessa dirirsite lixnee keessa fiigne. Abdiin akka nama wanti tokko ajaayibeetti fuula kolfuuf qixa’e tokkon natti kolfaa mee turimee abban seenaa waan tokko nayaadachiise jedhee natti qasaye. Maal inni jedheen miira fuulasarra dabaree dabareedhan of-mul’isuuf sardamani ilaalaa. Itti fufe erga kolfa dheeraa natti kolfe booda, Abdiin, anaan wanti nadhibu Hunde, iji kee inni albuuda gaaraa biqqilal jala jiru argu kun bareedduu magaalaa Gimbii waan hunda caalaa faarsisan homaa bareedduu Gimbii sana akkamitti arguu dadhabde jedhee hanga ijisaa immimman roobsutti qasayee natti kolfe. Dhuguman sin jedhaam kaleessa galgala yeroo ati waa’ee albuudota gatii jabeessa gaaraa fi lageen magalattii fi naannoshee isa jarri qorquuf haala mijeeffacha jirtu natti himtu aareen boba’e. Ergan manatti galees yaadadheen dhumarratti yaadii tokko ‘Turimee mucaan Hundee jedhamu sun waan nama aarsu malee kan nama gammachisu harguu hin danda’u laata?’ jedhe natti hasaase aari ko dagadheen kolfaa bule jedhee itti dabalee konkolachisa fi gargartuu isa natti kofalchiise. Konkolachisichis harka fuudhee Gimbiin albuuda qabdii?? akka hooda wayii dhaga’etti Abdii fi ana dabaree dabaree ilalaa ??Anoo kan magaalattitti nafiigsu kunoo warra kana jedhee ija isaa karaa foddaa baasee durboota suutaa jedhani dandiirra deemanirratti ija hirranfate. Mee yoo dandeesse yeroo itti aanutti warra chaayinootaf maqaa fi baayyina sibiila tullu biqqilal yeroo fiddu anaaf immoo barreedduu magaalaa Gimbii kumatamni lakka’ee fixuu dadhabe keessaa waa’ee ishe tokko harkatti qabadhu naf kottu jedhe.
…..itti fufa…
DUGDA DHIIRAA
Asoosaama Gabaabaa
Dabalaa Jireenyaatin
…….kutaa 2ffaa…..
waqtii isaa waan ta’eef bokkaan halkan fi guyyaa rooba. Haala qilleensa magaalaa Naqamteetti ida’amee qorri gannaa sanaa lafee seenee nama adoocha. Qofummaa yeroon nabadhaastetti dabalamee qorri fi dhaamochi gannichaa waan mara natti jijjiireera. Lola fi dhoqqeen mandara Kaatangaa keessa darbee mooraa mana keenyaa dura didichu sun yeroo
kamiyyuu caalaa foolii badaa funyaanitti nanaqee darba. Ganni dheeraa doofan sun darbee birraan
bareedinasheetin farfamtu sun kan dhuftu natti fakkaachuu dide.
Mo’icha qofumman lubbu ko irratti gonfatte dabalatee hanga lafeetti seenee kan naadooche sun, ho’a fi miidhagina birran kan bakka bu’u danda’u natti fakkaatee hin beeku. Dirqama itti taanan ganni hanga harraa dheerinan dorgomaa hin qabne sun bakka gad-dhiisee birraan bakka qabachuuf deemsa jalqabde. Uumama akka ko ganni itti jabaatee rifaasise maraaf tokko jedhee ifni abdii calaqqisuu eegale. Halluun gaarren fi lageen magaalattii marsanii ta’an wal-faana qalama adda addaatiin faayamuu jalqaban. Shimbirrotni miidhagina isanitiin hawwatama turan qe’ee qofummaan ooltee naduukaa bultu sana seenani sagalee misirachoo dhageessisu jalqaban Urgaan abaaboo mukeen mooraa guddaa ana fi obboleetti ko Meetii nana’ee mana keessatti eegaa oolu sana keessa jiru daraaree kannisota si’essuun ga’ee isanii ba’uu itti fufan. Uumamni marti gaabbii tokko malee kutaa jireenyasanii itti aanutti tarkanfatan.
Guyyaa dilbataa ganama ture, abban ko siree ciisichaa ana fi Meetiin irra ciifne jirru cina suuta jedhee erga ta’ee booda uffata halkanii fuula ko irraa fuudhuuf utuu inni natti hiixatuun harkasaa dursee fuulaakorra uffata halkanii kaasee
waan itti aanu dhaga’uuf ija isaa keessa ilaaleen hafe. Hu…Hu…Hunde, ati maaliif hin raftu? jedhee, sagalee ciccitaa dhaga’uf nama rakkisu tokkon maqaa erga nawame booda. Utuu deebiikof yeroo hin kennin itti fufee; ilaa ani amman deebi’ee dhufa hanga ani deebi’utti asuma siree irra turi, Meetinis yoo dammaqxe akka kutaa kanan ala hin deemne jedhee ba’ee deeme. Eessa deemta? hin jenne calliseen tole jechuu kiyya mataa ko olif gadi raasee itti hime. Innis yeroo utuu hin balleesin ariitidhan cufaa kutaa ciisicha cufee deeme. Harra dhimmi bariidhan isa deemsisu kun maal
ta’uu danda’a jedheen gaaffi fi deebii mataa ko wajjin jalqabe. Utuu hin turin tilmaama sa’atii tokkoo booda sagaleen namootaa fageenyarra natti dhaga’amuu jalqabe. Sagalee eenyuu yookan waa’ee maali akka guungumaa deeman hin dhag’amu. Utuu hin turin sagaleen namootaa fageenyarra dhaga’amaa ture sun gara mooraa mana
keenyatti dhihaachaa dhufe. Giddu gidduutti sagalichi wal faana bada.
Deebi’e immo hanga jechoota muraasa dhaga’amutti ol ka’ee dhaga’ama. Sagaleen mooraa mana keenyaa dura al-tokko ol ka’ee al-tokko gadi bu’ee dhaga’amu sun kan eenyuu akka ta’e sirriitti addan baasuun natti ulfaatee jennan yaada ko
dirqaman walitti sassabeen gurra ko ta’uuf yaale. Sagalee jaarsaa kan fakkaatu akka jiru sirritti adda baaseera. Namni biraan callisa muraasa booda haasaa jalqabuf sagalee cirate. Inni kun eenyu?…adda baafachuuf garuu naf hin milkaayin hafu kan goodhe sochii Meetin akka nama birzaaza badaa keessa dammaqutti utaalte nadhageessifte dha. Maal taate
Meeto ko? jedheeni harka kootin lapheeshee gadi qabee ijashee keessa ilaale isheen garuu waan dhageesse hin fakkaattu hirribasheetti deebitetti. Maal yaadaa akkan ture sammutti utuu naf hin deebi’in daqiiqa muraasni darbe. Ol seenaa obbo Caala…. Ol seenaa… sagalee abba ko ta’u yeroon dhaga’u nan ajaayibne garuu obbo Caalaan
maalif akka barii kanan gara mana keenyaa dhufantu gaaffi natti ta’e.
Itti fufa…
DUGDA DHIIRAA.
Asosama Gabaabaa
Dabalaa Jireenyaatiin
BOQONNA-6
Kutaa 3ffaa
….Galaanicha qofa miti egaa boora’u fi xalaluun hiree kiyya jedhee boora’aa, xalaalaa, guutaa, hasaasaa, dheekkamaa kan yaa’u. Hireen galaanichaa Hawweniif erga qoodamee oolee buleera. Kanumaaf natti fakkata isheenis nomootarra addan baatee handaara galanichaa iddoo oolmashee kan godhatteef. Jiru fi jireenyashe keessatti hiriyootashee caalaa kan ishee fakkatu galaana kana. Isa waliin ooluun jaalala Hundee isa waggaa tokko duraa caalaa itti ho’e. Handaara galanichaa teessee galanicha walin bora’aa , xalalaa ,hasaasaa ooltee galti. Yoo isa arguu dadhabdemmoo kutaa ciisichashee keessan cufattee akka bofa mataa dhahamee sireesherra gangalchaa oolti. Waan hundumaa
caalaa gaaffii fi hidhii xuuxuun namoota mana abbashee dhufan maraa rakkoo guddaa biraa waan ishetti ta’uf mana oolun du’a caalaa ishee sodaachisa.
Harra garuu fedhiin adda ariitiidhan siree isherraa butee ishee kaase. Daawwitii guddaa xaraphezarra jiru kaaftee fuulashee ilaalte. Fuulashee ta’uu shakkitee harkan fuulasheerra deemtee qaqqabde. Fuulasherratti umuriin waggaa kudhanii kan dabalame fakkaata. Qalamni gurrachi ijashe gurguddaa sanatti marsee jiru daggala gubataa fakkateera. Hidhiin burtukaan bilchaataa fakkatu sun goggee qoonxaa haaraa abiddarratti rarra’e fakkaata. Ilkaan adii hoomacha
aannanii fakkatu sun amma bifa isaa walakkadhaan geddaranii bifa bunaa uffataniiru. Daawwiticha darbattee sireerra buuftee balbala banattee baate. Deemsa yeroo xiqqoo booda sagaleen galanichaa itti dhaga’amaa dhufnan kottee ol fuutee haxiixxe. Dhufeera…dhufeera….dhufeer a….na eegi waan jettu fakkatti harka dura fi duubatti facaasaa fiigdi.
Bishaanicha bira akka geessen hanga bishaanichi sarbashee ol darbutti ijashee dunuunfattee keessa lixxe dhaabbatte. Kunoo dhufeera, walin deemna. Harra qofaa kee deemuu hin qabdu kan jettu fakkatti. Galaanichi ni huursa ni hasaasa, Hawwen ni gungumti ni hasaasti garuu wal-dhaga’aa hin jiran.
Galaanichi guutera, boora’eeras, Onne fi qalbiin Hawwenis akkasuma. Wanti ishee hafe hin jiru. Abdi kutattetti. Dungoon abdiishee ifuu dhiisee mukukkula fakkateera.Gamm achuu fi ho’i kaleessa jala onneesheti burqee guutummaa qaamashee siree jannatarra bulchu, fedhi fi hawwi biyya lafaa kana mara miillashee jalatti dabalee dawwachiisa ture harra buqqa’ee badee iddosatti haramaan gaabbii fi abdi dhabuu biqilee ishee liqimsuf halkani fi guyya itti roorrisa. Ho’i jaalala dhugaa isheen Hundeedhaf qabdu darbee harra galaana hanga sarbashetti ishee liqimsee jiru caalaa onneshetti dhaamota. Surran bareedinaa kaleessa Hundee fi dargaggota magaala Gimbii hirriba dhorku sun harra seenaaf waan dhiisee darbe hin qabu, yoo gaabbii qofaa malee…Dhugaa fi bu’a bay’iin jaalalan duubaa sagalee bishanichaa waliin hanga gurrishee dhaga’uu dadhabutti wal-faana itti iyyanii of ishee walalchisani. Garuu kana
caalaa yeroo kenniteefii isan dhaggeeffacha turu hin barbadne.
Yeroo dhumaatif walakka galanichatti of darbachuuf murteessitee dhagaa guddaa bishanicha keessa jiru tokkorra ol-
baatee ijaajjite. Hawween ni mo’amte, bu’a bayii jireenyaa wal’ansoo qabuu hin dandeenye….ic citidha dhoksaa jireenyaa
…..Itti Fufa….
DUGDA DHIIRAA.
Asosama Gabaabaa
Dabalaa Jireenyaatiin
…..Kutaa 4ffaa…
Namootni barii sanan manatti walitti qabaman marti yaadan kan fagaatan fakkaatu. Wanti dhaga’amu boo’icha fi xirqansuu Caaltuu qofa. Meetiinis naasuu haa ta’u gammachuu, Caaltuu jalaa qabdee iyyiti. Namni dhiisi jedhu hin jiru. Akka kanaan yeroo dheeraan erga darbe booda namtichi magaalli dheeraa fuula qallatu tokko bakka taa’u ka’ee gara dinqatti ol-darbee Caaltuu erga tasgabbeesse booda harkashee qabatee gara jaarsolitti deebi’e. Caaltuunis Meetii akka sirerra fuutetti baattee jarsolii fuldura namicha magaala dheeraa cina teesse.
Ee…egaa..yaa jarana ijoo dubbii walitti nuqabeetti seenuudhaf hundumti keenya obsuu qabna jedhan obbo Caalaan erga sagalee ciratanii namoota mara ijan kiphani booda. Itti fufan, akkuma hundi keenya beeknu dhimmi barii kanan walitti nufide dhimma obbo Magarsa fi aadde Caaltuu akka ta’e beektu. Innis karaa mana murtii xumurameera, haa ta’u malee wantootni karaa keenya rawwatamuu qabani fi raawwii isaa manni murtii beeku qabu dhimmota gurguddo lamatu jira. Inni duraa dhimma qoodiinsa qabeenyaa yommu ta’u inni biraan immoo waa’ee ijoollee maatii kana gidduti argaman, Hundee fi Meetii ilaalu ta’a jedhani ijan namil’atan. Waa’ee qoodinsa qabeenya ilaalchisee manni murti xumureera garuu obbo Magarsan waan jedhan qabu jaarsolii kana duratti. Meeti fi Hundee ilalchisee, Meetiin umuriin ishe wagga torba gadi waan ta’ef akka seeratti haadhashe adde Caaltuu walin akka jiraattu manni murtii murtesseera, haa ta’u malee rakkoo fayyaa ishe waliin wal-qabatee yeroo dheeraaf Hospitaala Xiqur Ambassa turtee kunoo galatni kan waaqa haa ta’u fayyitetti. Hundeen garuu umuriin isaa wagga torba ol waan ta’ef fedhii isaatin abba isa yookan haadhasa walin jiraachuu akka filatuf manni murti ni ayyama innis abba isaa obbo Magarsaa waliin jiraachuu akka barbaadu filateera. Egaa asirratti kan hubatamuu qabuu ijoollen kun lamaan sa’atii barbaadanitti abba isaanis arguu akka danda’an seeraan ayyamama ta’uu akka yaadattani dha. Haa ta’u malee adde Caaltuun guyyaa muraasa booda gara maatii fi firootni ko jiraatan gara magaalaa Mandii deemuun barbaada waan jedhanif Meetiin ishe walin akka deemtuf akkasumas dhimmi qabeenyaa qooddachu sun akka murtii seeratti akka xumuramuf nugaafataniru kunis harra kan xumuramudha jedhanii yaada dabalataf gara namootatti dabarsanii ta’an, obbo Caalaan.
Guyyaan dilbataa sun guyyaa Magarsaan maatii ijaaruf daboo waame hin turre, guyyaa inni bultii isaa diiguuf jarsolii waamee gidduu isani ta’u ture malee.Harra akka isaa gaafa maatii ganaman namoota duratti gargar facaasuf sa’ati fi daqiiqaa eegu kana dhaabeetti bareedee, miidhagee hin jiru. Harra magarsaan daalacha’ee, uffata pijaamaa ganaman uffatee hirriba ka’e sanarratti fooxaa daalacha’a dabalatee waldiigessa fakkaatee bantii mana fi dagalee mannarra ijan deema nanna’a.
Dilbata farroon sun Caaltuus akka gaafa cidhashee harra awwalamuf kafanamaa jirtu sanaa rifeensa matashee luuccaa dheeraa dugdasherra ciisu sirreffatte bareeddee hin jirtu. Gurraachoftee cilaattii dhidhessaa fakkattee mucaa dhukkubi itti wal-geddaree kininin fi marfeen doktorota Xiqur Ambassaa bifa ijoollumma irra fixe hammattee mataa susukkumaa murtoo jarsolee dhaggeeffatti.
Rakkoo wal-dhabdee isanii namni kaase hin turre. Manni murtii xumureera waan jedhanii darban natti fakkata. Ani garuu, ofi kiyya abba alangee ta’ee, Magarsa fi Caaltuu seera dura isaan dhaabee, Abba seeras ta’ee rakkoo isanii ifatti ilaalun hawwe.
Magarsaan gaafa Caaltuu saba duratti haadha manaa isaa godhachuf waadaa galeef sana akkamitti akka dagatee dubartii biraa, isayyuu dubartii qomoodhaan isa hin fakkannetti michoome, Kanarra darbees mana haati ko keessatti ulfoftee, ji’a sagal guutuu garatti nabattee keessatti cininsifattee miixatte nadessee handhura ko awwalte dubartii maalumman ishee hin beekamne, kan ciraanshee ciraasatif hin tolle, kan jaarsi oromoo walitti isan hin eebbisinif, kan amaamotni itti naanna’e horaa dagaagaa jedhee dhiichisee hin sirbin sanaf qoodudhaf shira dabaa hanga kana ga’u yaaduu yommun madaalu murtiin du’aa xiqqaa ta’ee natti mul’ate. Garuu akkam godheen danda’as? aangoo isaa utuun argadhes onnee fi gara jabina isaa eessan fida? walakkan dhiiga jaalala hormatin summa’e sanaa guutuu qaama ko keessa utu dhangala’uu…. Caaltuus yoo ta’e guyyaa harka waaqa guddatti ol qabdee haadha manasaa ta’uf saba duratti; Rakkoon kee rakkoo kiyya, gammachuun ke gammachu kiyya, dadhabinni kee dadhabina kiyya, sin ganu, sin geddaru… jette waadaa galte sana dagattee waan darbuu jiru tokko sodaa kan darbuu hin dandenyee dogoggora amma kanaa murtoo gaarii gootee filatti?? Wanti biraa yoo dagatame ani haadha fi obbolettii malee akkan hin bareedne maalif yaaddee hin obsine??… utuun al tokko abba alangaa, al tokkommo abba seeraa ta’ee dhaddacha yaada ko irratti isanin falmuu Magarsan dhiifama gaafatee ka’ee gara golatti darbe. Hin turre, waraqaa adii barreeffama qabu tokko harkatti qabatee dhufee namicha dheeraa magaala Caaltuu cina ta’utti kenne taa’e.
……..Itti fufa…..
–
Daboo Al-Kush
TEESSOO BARREESSICHAAF AS KANA TUQAA
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MIL’UU WAYYAANEE-Yaazoo Kabbabaa Hordofaatiin-Wayyaaneen maaf kana gooti? - January 22, 2017
- G U G S I IF A R D A A -AKKA T A PH A AA D A A O R O M O OTTI Beekan Gulummaa Irranaa Amajjii 2017 - January 21, 2017
- THE SECOND OROMO LEADERSHIP CONVENTION: For Immediate Release: 1/20/2017-Houston, Texas, March 10-12, 2017 - January 21, 2017


text:
Abbaan alangaa himatamtoota 22 irratti maqaa ABO jedhuuf paarlaamaan Itiyoopiyaa dhaaba shorokeessaa dha ittiin jedhe keessatti hooggantummaa fi miseensummaan hirmaataniiru jechuu dhaan seera farra shororkeessummaa irra daddarbaniiru jechuun himate.
Manni murtichaas himannaa sana dubbisaan dhageessisee jira. Haa ta’u malee kanneen keessaa hiamatmtoonni torba afaan Amaaraa waan hin dhageenyeef jecha himannaa sana kan hin hubanne ta’uu dubbatan.
Itti aansuu dhaanis himannaa himatamtootaa dhaggeeffachuuf abukaatoo waliin akka mari’atan akkasumas manni murtii turjumaana akka qopheessu Ebla 18tti beellama ka biroo kennee jira.
Obbo Beqqelee Garbaa fi hoogganoonni Koongiresa Federaalawa Oromoo, waaltaa Qoranaa Federaalaa “Maa’ikelaawii” jedhamu keessatti isaan waliin hidhamanii turan ka biroon, har’a mana-murtiitti dhihaachuu ilaalchisee – Paartiin isaanii koongiresi Federaalawa Oromoo maal jedha? Itti-aanaa dura-taa’aa paartichaa, Obbo Mulaatuu Gammachuu, Finfinnee irraa waan jedhan qabu.


text:
Iyyannaan Uummata Oromoo dhuga-qabeessa ta’uu isaa kan amane - mootummaan Itiyoopiyaa itti aansuudhaan, sochii hojiin mul’atu gochuun akka irraa eegamu Yunaayitid Isteets beeksistee jirti. Ministrii Dhimma-alaa Ameerikaatti itti-aanaa ministeerri dhimmoota Dimokraasii, Mirga Namoomaa fi Hojii Tom Malinowski kanaa fi dhimmoota ka biroo irratti angawoota Itiyoopiyaa waliin mari’atanii jiru.
Rakkoon uummataa hanga hiikamutti Mootummaan waltajjii siyaasaa akka banu, Walodoonni Siivikii dhimma Oromiyaa ilalchisee akka itti gaafatama isaanii ba’an fi Mootummaan tarkaanfii humna waraanaa giddu-galeessa godhate fudhachuu irraa akka of qusatu hubachiisan itti aanaa Ministerri Ameerikaa kun. Eskinder Frew, Finfinneetti ministericha haasofsiisuun gabaaseera.
Mariin sun kan waggaa ta’us dhimmootiin irratti mari’ataman garuu kan yeroo ti. aanaa ministeerri dhimmootii dimokraasii mirga namaa fi hojii Tom Malinowski kaleessa kan wal argan angawoota mootummaa waajjiraalee adda addaa bakka bu’an waliin ture.
Itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii mootummaa Itiyoopiyaa obbo Geetaachoo Reddaa minister deettaa ministrii dhimma alaa Ambasadder Taayyee Isqesillaasee fi kanneen biroon mootummaa Itiyoopiyaa bakka bu’anii argamuun isaanii tuqameera.
Haala Oromiyaa qabee hanga qooda hawaasi siivilkii qabuu, fi mootummaan dimokraasii ijaaruuf tattaaffii inni godhu dhimootiin ilaallatan irratti mari’atamuu Tom Malinowski VOAf ibsaniiru. keessumaa dhimma Oromiyaa gama ilaaleen mootummaan itti gaafatama fudhachuun tarkaanfii gaarii ta’uu himanii hojiitti garuu hiikamuu qaba jedhan.
Mootummaan haala Oromiyaa keessatti uumame gama ilaaleen itti gaafatama isaa kan ta’e mul’inatti fudhachuu isaatti ajaaffamuu koo dubbachuun qaba. Uummatichi yannaa dhuga qabeessa kan inni jedhe ilaalchisee furmaata kennuuf tarkaanfii barbaachisu fudhachuu isaatti. Yaadawwanii fi ibsa mootummaan baase sana arginee jirra. Simanneerras. Sana immoo mootumman hojiitti akka hiiku eegaa jirra. Har’a kan nuti mari’anne kana jedhan.
Haala Oromiyaa keessatti uumameef sababaan dhabamuu bulchiinsa gaarii ta’uu isaaf kanaafis itti gaafatama akka fudhatan muummichi ministeeraa H/Maariyaam Dessaaleny ibsuun isaanii ni yaadatama. Marii kaleessaa sana irraa ka’uu dhaan kan dubbatan itti aanaa ministerichi Ameerikaa kun iyannaan uummataa, akkaataa fayyadama lafaa, malaammaltummaa fi dhabamuu bulchiinsa gaariitiin akka mul’atu tuqanii jiru. Mootummaan rakkoolee kana furuuf yeroo fudhachuu akka danda’us ni amanu.
Kun hamma ta’utti garuu tarkaanfiiwwan tokko tokko fudhachuun akka irra jiraatu ibsaniiru. Dhimmootii cimoo akkasiif furmaata kennuuf mootummaan yeroo itti fudhachuu mala. Yaaddoon keenya inni guddaan wayituma kana immoo mootummaan uummaticha biraa amantaa horachuuf yaalii gochuu qaba. Kanas kan inni godhu falmii fi hirmaannaa siyaasaaf waltajjii banuu qaba. Kanas hawaasi sivikii haala Oromiyaa keessatti qooda akka qabaatu carraa kennuufii, uummanni Oromoo yaaddoo isaa akka dhiyeeffatuuf gargaaruu, mootummaan walitti bu’iinsa uumameef deebii kennuuf tarkaanfii waraana giddu galeessa godhachuu irraa of qusachuu qaba jedhan.
Ministrii dhimma alaa Ameerikaatti itti aanaa ministeerri dhimmootii dimokraasii mirga namaa fi hojii Tom Malinowski dawwannaa Itiyoopiya kan guyyaa tokkoo xumuranii har’a gara Rwandatti qajeelaniiru. Itti aansanis gara Burundii fi Keeniyaatti kan imalan ta’uun ibsameera jechuu dhaan Eskinder Frew Finfinneerraa gabaaseera.


text:
1Robi7aami Yerusalaame katamaa gakkido wode, Israa7eela biittaa asaara olettidi, kawotettaa baayyo zaarana mala, Yihudaa zariyaappenne Biniyaama zariyaappe doorettida issi xeetanne hosppun tammu sha7u olanchchata shiishshiis. 2SHin GODAA qaalai Xoossaa asa gidiya SHamaa7iyaakko yiis; yiidi, 3"Solomona na7aa Yihudaa Kawuwaa Robi7aamayyoonne Yihudaaninne Biniyaaman de7iya Israa7eela asaa ubbaayyo hagaadan yaaga; 4'GODAI inttena, "Intte ishanttuura, Israa7eelatuura olettanau booppite. Hagaa taani oottido gishshau, intte ubbaikka intte soo intte soo simmite" yaagees' yaagada yoota" yaagiis. Yaagin eti GODAA qaalaa siyidi, Iyorbbaama olanau biyoogaa aggidi simmidosona. 5Robi7aami Yerusalaamen uttidi, hagaappe kaallidi xaafettida Yihudaanne Biniyaama katamatussi qatota gimbbiis. 6He katamatikka Beetaliheeme, Exaama, Taqo7a, 7Beetixuura, Sooko, Adulaama, 8Gaate, Mareesha, Ziifa, 9Adoraima, Laakisha, Azeeqa, 10Xor77a, Ayyaaloonanne Kebroona. 11Robi7aami katamatu qatuwaa minttidi, halaqata etan wottiis; qassi qumaa, zaitiyaanne woine eessaa etan wottiis. 12He gimbbettida katamatu ubban gonddalletanne toorata wottiis; yaatidi eta keehippe minttiis. Hegaadan oottidi, Yihudaanne Biniyaama biittata haariiddi de7iis. 13Israa7eela ubban de7iya qeesetinne Leewati ubbai bantta de7iyoosaappe Robi7aamakko yiidosona. 14Leewati bantta hentta gadiyaanne bantta sohuwaa aggidi, Yihudaanne Yerusalaame yiidosona. Aissi giikko, eti qeese gididi GODAAYYO oottennaadan, Iyorbbaaminne a naati diggidosona. 15Iyorbbaami goinniyo xoqqa sohotun hara qeeseta sunttiis; sunttin eti xalahetussinne i medhdhido maratu misiletussi qeese gididi oottidosona. 16Leewati yiidoogaappe guyyiyan, Israa7eela zaretu ubbaappe GODAAYYO, Israa7eela Xoossaayyo bantta wozanappe goinnanau koyiyaageeti GODAAYYO, bantta aawatu Xoossaayyo yarshshuwaa yarshshanau eta geeduwaa kaallidi, Yerusalaame yiidosona. 17Eta yuussai Yihudaa kawotettaa minttiis; eti heezzu laitta kumettaa Solomona na7aa Robi7aama maaddidosona. Eti Kawuwaa Daawita ogiyaanne Kawuwaa Solomona ogiyaa kaallidi, heezzu laittaa saro de7idosona. 18Robi7aami Mahilaato giyo maccaasiyo ekkiis. Mahilaati aawai Daawita na7aa Yaarimoota; i aayyiyaa Isseya na7aa Eli7aaba na7iyo Abihailo. 19Mahilaata Robi7aamayyo Yi7uusha, SHamaariyaanne Zahaama geetettiya attuma naata yelaasu. 20Hegaappe guyyiyan, Abeselooma na7ee na7iyo Maa7iko ekkiis; Maa7ika Robi7aamayyo Abiiya, Attaaya, Ziizanne SHalomiita yelaasu. 21Robi7aami ba maccaasatuppenne ba baakkotu ubbaappe Abeselooma na7ee na7iyo Maa7iko aaro siiqees. Ayyo tammanne hosppun maccaasatinne usuppun tammu baakkoti de7oosona. I laatamanne hosppun attuma naatanne usuppun tammu macca naata yeliis. 22Robi7aami Maa7iki na7aa Abiiya baappe guyyiyan kawoyanau qoppido gishshau, a ishanttu bolli halaqa oottidi sunttiis. 23Robi7aami cinccidi, ba attuma naata Yihudaanne Biniyaama biittatu ubban de7iya gimbbettida katamatu ubban shaakki shaakki wottiis; wottidi etayyo daro kattaa immiis. Qassi etayyo cora maccaasaa immiis.
Copyright
Learn More