text:
Akkaata Laa İlaah İllallah hojii irra olchan-kutaa xumuraa
Akkamitti wantoota Rabbii gaditti gabbaramanitti kafartaa?
Kutaa darbe irraa itti fufuun kutaa xumuraa har’a ni ilaalla.
Namni Rabbiin ala wanta biraa gabbaruun jallinnaa fi shirkiidha, Rabbiin ala wantoonnii gabbaraman hundi baaxila (soba) jedhee amanuun qofti gahaa miti. Kana irra, gabbaramtoota kanniin irraa fagaachuu fi isaan gabbaruu dhiisun isarra jira. Rabbiin waliin isaan hin kadhatin, isaan irraa birmanna hin barbaadin, isaan hin jaallatin, hin sodaatin. Wareegaan, silatii fi ibaadaa birootiin isaanitti dhiyaachu hin qabu. Shari’aa Rabbiitiin ala seeraa fi murtiwwaan xaaghuutaa hin hordofin. Seeraa fi murtii xaaghuuta kana gargaaru fi eeguu hin qabu, ittiin murteessu fi murtii irraa barbaadachu hin qabu.
Namni wantoonni Rabbii olta’aan alatti gabbaraman soba ta’uu erga amanee fi irraa fagaatee booda dhimmi sadaffaan isa hafa:
3ffaa-namoota Rabbii Tokkichaan ala wanta biraa gabbaran irraa qulqullaa’u fi bilisoomudha. Isaan irraa qulqullaa’un isaanitti diina ta’uu fi jibbuudha. Kana ilaalchisee Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Dhugumatti, Ibraahimii fi warra isa waliin turan keessa itti hidhannaa gaariin isiniif ta’eera. Yeroo isaan ummata isaaniitiin, “Dhugumatti, nuti isinii fi wanta isin Rabbiin alatti gabbartan irraa qulqullu’uudha, isin morminee jirra. Hanga Rabbii Tokkichatti amantanitti nuu fi isin jidduutti diinummaa fi jibbummaan abadii ifa bahee jira.” jedhan, [itti hidhannaa gaariitu isiniif jira.]” Suuratu Al-Mumtahinah 60:4
Yaa warra amantan! Yommuu Ibraahimii fi namoonni amanan isa waliin jiran ummataa kaafiraatiin akkana jedhan fakkeenya gaarii isiniif ta’u: Dhugumatti nuti isinii fi wanta Rabbii gaditti gabbartan irraa qulqulluudha. Isin dinnee fi amanti keessan morminee jirra. Hanga Rabbii Tokkichatti amantanii fi Isa qofa gabbartanitti nuu fi isin jidduutti diinummaa fi jibbummaan abadii ifa bahee jira.[1]
Ammas Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa kaafirotaan akkana akka jedhan Nabiyyii fi hordoftoota isaa ajaja:
“Isiniif amantiin keessantu jira, anaafis amanti kiyya jira.” Suuratu Al-Kaafiruun 109:6
Kuni akkuma Rabbiin jedhe: “Yoo si kijibsiisan, “Anaaf dalagaa kiyyatu jira, isiniifis dalagaa keessantu jira. Isin waan ani dalagu irraa qulqulluudha, anis waan isin dalagdan irraa qulqulluudha.” Jedhi. (Suuratu Yuunus 10:41)
Namoonni gariin afaaniin Laa ilaah illallah jedhanii hiika jecha tanaa hin beekne, kaafiroota waliin hojii kufrii fi shirkii isaan hojjatan waliin hojjatu. Namoota akkanaa keessaa nama akkana jedhutu jira, “Taabota galchine dhufne.” A’uuzubillahi! Mee kana maal jettuun? Kuni hundi hiika laa ilaah illallah wallaalu irraa kan ka’e mitii?
Namoota Rabbin ala wanta biraa gabbaran (waaqefatan) ni jibbina, hin jaallannu. Garuu kana yommuu jennu, haqummaa isaanitti hin hojjannu jechuu miti. Wanti barbaadame qalbiidhaan isaan jibbudha malee haqa malee isaan miidhu miti. Islaamni haqummaan akka isaan waliin dalagdu fi jiraannu nu ajaja: “Yaa warra amantan! Rabbiif kan gadi dhaabbatu ta’aa, haqaan ragaa bahaa. Jibbi namootaa haqummaan dalaguu irraa isin hin dhoowwin. Haqa hojjadhaa, isatu sodaa Rabbiitti irra dhiyoodha. Rabbiinis sodaadhaa. Dhugumatti, Rabbiin waan isin hojjattan hunda beekaadha.” Suuratu Al-Maa’ida 5:8
Ammas haaqummaan yommuu isaan waliin jiraannu, hojii shirkii fi kufrii isaan hojjatan isaan waliin hojjachu hin qabnu. Yeroo kanatti wanti yaadachu qabnu:
“Isiniif amantiin keessantu jira, anaafis amanti kiyya jira.” Suuratu Al-Kaafiruun 109:6
Guduunfaa
Laa ilaah illallah hojii irra oolchuun wantoota sadiin guuttama:
1-Rabbii Tokkicha qofa gabbaruu
2-Isatti homaa qindeessu dhiisu (Isa waliin homaa gabbaruu dhiisu)
3-Wantoota Rabbiin alatti gabbaramanitti kafaruu (Asitti kafaruu jechuun itti amanuu diduu fi mormuudha.)
Wantoota Rabbiin alatti gabbaramanitti kafaruun karaa sadiin ta’a:
1ffaa-Wantoonni Rabbiin alatti gabbaraman hundi baaxila (soba) ta’uu amanuu, ibaadaan isaaniif godhamuu fi amantiiwwan Islaaman ala jiran hundi baaxila (soba) ta’uu amanuu.
2ffaa- Rabbii olta’aan alatti wantoota gabbaraman hunda gabbaruu irraa fagaachu, irraa qulqullaa’u fi jibba cimaa jibbu
3ffaa-Namoota Rabbii Tokkichaan ala wanta biraa gabbaran irraa qulqullaa’u fi jibbuudha.
[1] Tafsiiru Muyassar-549, Tafsiiru Ibn Kasiir-7/245
Al-Jaami’ul Mufiid liduruusi ta’allumi tawhiidi-fuula 149-150


c: text/html

text:
Tafsiira Suuratu Yuusuf-Kutaa 7
Asii gaditti barnoota guddaa seenaa Yuusuf irraa arganna.
Boolla Keessaa Baafamuun Gara Misir (Ijipt) Geeffamuu
“Imaltoonni ni dhufan, nama bishaan isaaniif waraabus ni ergan. Innis baaldi isaa gara biiritti gadi lakkise. “Oduu gammachiisaa! Kunoo gurbaa [arganne]” jedhe. Meeshaa daldalaa gochuun isa dhoksan. Rabbiin wanta isaan hojjatan ni beeka.” Suuratu Yuusuf 12:19
Kana jechuun daldaltoonni karaa deeman naannawa biirii Yuusuf itti darbamee ni dhufan. Nama bishaan isaaniif barbaadu fi waraabu ni ergan. Namni kunis baaldi tushaa qabu biirii (eela) Yuusuf keessa jiruutti gadi dhiise. Yuusufis tushaatti rarra’uu fi baaldi kana keessa taa’uun nama kanatti olbahe. Namtichis yommuu Yuusufin argu garmalee gammadee, “Oduu gammachiisaa! Kunoo gurbaa garmalee wuddii ta’e argannee” jedhe lallabe. Maaliif akkanatti gammadee? Sababni isaas, yeroon suni yeroo garbummaati, meeshaalee daldalaa keessaa garmalee wuddii kan ta’ee garbicha ture. Kanaafu, Yuusufin garbicha gochuun gurguratu. Kanaafi, itti aanse ni jedhe: “Meeshaa daldalaa gochuun isa dhoksan.” Kana jechuun daldaltoonni kunniin akka warri isaa ykn namoonni naannoo sanii isa hin argineef Yuusufin ni dhoksan, meeshaa daldalaa ittiin daldalan keessaa tokko akka ta’etti isa ilaalan. Yeroo sanitti garbichi meeshaa daldalaa waan ta’eef biyya isaaniitti geessanii gurgurachuuf Yuusufin ni dhoksan.
Silaa dirqamni isaan irra jiru waa’ee mucaa kana iyyaafachuun maatiif deebisuudha. Garuu isaan dafanii dhoksanii gara Misir (Ijipt) deemaniin. “Rabbiin wanta isaan hojjatan ni beeka.” Kana jechuun Rabbiin wanta imaltoonni kunniin Yuusufitti hojjatan ni beeka.
“Gatii xiqqaa, saantima meetaa lakkaawwamtutti isa gurguran. Isatti kan hin hajamne turan.” Suuratu Yuusuf 12:20
Kana jechuun imaltoonni biirii keessaa isa baasan Ijipt geessun gatii xiqqaatti gurguran. Xiqqeenya gatii kanaa ibsuuf “saantima meetaa lakkaawwamtu” jedhe. Saantimni meetaa (dirhamni) kunniin baay’ee waan hin taanef kan lakkaawwamaniidha. Kanaafu, Yuusufin saantima meetaa muraasatti gurguran.
Daldaltoonni kunniin Yuusufin gatii akka hin qabneetti isa ilaalan. Sababni isaas, isaan Yuusufin ni hatan, kanaafu dafanii ofirraa hobbaafachu barbaadan. Akkuma beekkamu namoonni wanta tokko yoo hatan ykn lafaa argatan, dafanii wanta san gurguruu barbaadu. Gatii guddaa itti hin kennan. Wanta sanitti hin hajaman (dhimma itti hin qaban). Daldaltoonni yakka akka hojjatanitti isaanitti dhagahame. Sababni isaas, gurbaa nagahaa akka garbaatti gurguramu hin qabne fudhatanii gurgurtaaf dhiyeessan.
Barnoota asirraa fudhannu:
- Namni wanta lafaa argatee yoo abbaaf deebisuu hin barbaanne, wanta san ni dhoksa. Garuu akka shari’aatti namni wanta gatii guddaa qabu yoo lafaa arge, dirqamni isarra jiru iyyaafachuun abbaaf deebisuudha.
- Meeshaan hannaa gatii isaaf maluu gadiitti gurgurama- wanti hatame ykn akkanumatti argame gatiin isaaf malu isaaf hin kennamu. Wanti tokko wanta hannaa ta’uu beeku yoo barbaanne, gatii meeshaan kuni gabayaa irratti karaa seera-qabeessan ittiin gurguramu beekudha. Ergasii gatii isaatii gadi garmalee rakasa yoo ta’e, meeshaa hannaa akka ta’etti hubachuu dandeenya.
- Hanga fedhe gatii guddaa osoo qabaatellee, wanti ifaajee malee akkanumatti argame yeroo baay’ee gatiin isaaf malu itti hin kennamu. Gatiin Yuusuf qabu gatii guddaadha. Garuu daldaltoonni akkanumatti waan argataniif gatii isaaf maluu isaaf hin kennine.
- Namni har’a namoonni gatii isaaf hin kennine guyyaa tokko sadarkaa ol’aanaa irra gahuu danda’a. Daldaltoonni kunniin Yuusufiif gatii isaaf malu hin kennineef. Akka salphaatti isa ilaalan. Garuu boodarra guddachuun ministeera biyya isaanii ta’uun isaan bulche. Kanaafu, namoonni waan si tuffataniif hin gaddin. Yoo Rabbiin si jabeesse, eenyullee si hin salphisu.
Gabayaa irraa gara Masara Mootummaa
“Misir irraa kan isa bite haadha manaa isaatiin ni jedhe, “Iddoo qubannaa isaa tolchi, tarii nu fayyaduu danda’a yookiin ilma isa godhachuu dandeenya.” Hiika abjuu isa barsiisuuf akka kanatti dachii keessatti Yuusufin bakka mijeessineef. Rabbiin ajaja Isaa irratti Injifataadha, garuu namoonni irra hedduun hin beekan.” Suuratu Yuusuf 12:21
Misir irraa kan isa bite haadha manaa isaatiin ni jedhe, “Iddoo qubannaa isaa tolchi, tarii nu fayyaduu danda’a yookiin ilma isa godhachuu dandeenya.” Kana jechuun yommuu imalatoonni Yuusufin gara Misir fidan, ministeerri Misir (Ijipt) isa ni bite. Ergasii haadha warraa isaatiin akkana jedhe: “Haala gaariin kunuunsi, wanta inni barbaadu isaaf godhi, iddoo qubannaa isaa mijaawaa taasisiif.” Ministeerri kuni Yuusuf akkuma ijoollee biroo akka hin taane ni beeke, kanaafu niitin isaa haala gaariin akka isa kunuunsitu ni ajaje. Maaliif? Sababni isaa: … tarii nu fayyaduu danda’a yookiin ilma isa godhachuu dandeenya.” Kana jechuun yoo iddoo qubbannaa isaa mijaawaa isaaf gootee fi haala gaariin isa kunuunsitee, akka faaydaa gaarii nuuf buusu abdanna. Yookiin immoo ilma guddifachaa godhanna. Akka ifa ta’uutti isaan ilma hin qaban. Kanaafu, karaa guddifachaatin ilma isaanitti tola oolu barbaadu. Guddifachaan dhimma fudhatamu qabu ture. garuu Islaamni dhufuun seera guddifachaa ni balleesse.
“Hiika abjuu isa barsiisuuf akka kanatti dachii keessatti Yuusufin bakka mijeessineef.” Osoo Rabbiin fedhe silaa Yuusuf bulchaa badaa biratti haala badaa keessatti ta’aa ture. Garuu Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa karoora gaarii isaaf qaba. Rabbiin eela gadi fagoo keessaa olbaasuun mana qondaala ol’aanaa Ijıpt keessa godhe. Kana hunda keessatti Rabbiin dhimma Yuusuf too’ataa ture, fedhii Isaa kan kuffisu hin jiru.
Kana hunda kan godheef hiika abjuu barsiisuufi. Hiikni abjuu beekumsa Rabbiin nama badhaasudha. Kuni beekumsa kitaaba irraa baratanii miti. Beekumsa kana Nabiyyoonni Rabbii hundu ni beeku, keessumayyu Nabii Yuusuf beekumsa kanaan daran kan badhaafameedha. Aayah tana keessatti akka waan Rabbiin akkana jedhuuti: “Yuusuf abjuu mootii dabalatee abjuu namootaa ni hiika, garuu kuni hundi abjuu isaa jalqabaa galmaan gahuufi.’ Abjuun jalqabaa kuni jiiyni, aduu fi urjiileen isaaf sujuudanii osoo jiranu arguudha.
Wanti Yuusufitti raawwatamee fi tartiibni itti raawwatame, chaansin (tasaan) kan argamee miti. Garuu kana irra, Rabbiin dursee kan murteessedha. Karoora Isaati.
“Rabbiin ajaja Isaa irratti Injifataadha,” Kana jechuun Rabbiin azza wa jalla wanta murteesse hojii irra oolchu irratti danda’aadha. Eenyullee ajaja Isaa faallessuu hin danda’u. Nama ajaja Isaa faallessuu ni injifata. Wanti Inni fedhe ni ta’a. Yoo Inni hin fedhin wanti namoonni fedhan hin ta’u.
Obboleeyyan Yuusuf isa ajjeesu barbaadan, garuu isa ajjeesu hin dandeenye. Eelatti isa gatuun biyyarraa isa faggeessuu fi oduu isaa dhoksuu barbaadan. Garuu wanti Rabbiin murteesse eenyullee faallessuu waan hin dandeenyeef oduun Yuusuf yeroon booda ifatti bahe. Imaltoonni akka garbaatti haa gurguranii malee Yuusuf boodarra ministeera biyyatti ta’e. San booda wanti abjuu keessatti arge dhugaadhaan akka mul’atu taasise. Kuni hundi wanta Rabbiin dursee murteesse fi ajaja Isaa eenyullee kan hin faallessine ta’uu agarsiisa. “garuu namoonni irra hedduun hin beekan.” Kana jechuun namoonni baay’een dhugaa kana hin beekan, kanaaf seera Rabbii faallessuuf carraaqu. Akka waan murtii Rabbii fashaleessu danda’aniitti shiraa fi tooftaa isaaniitiin wanta barbaadan galmaan gahuuf yaalu.
Aayan tuni gama bay’ee barbaachisaa amanti keenyaa nu yaadachiisti. Innis tawakkula (Rabbiin irratti hirkachuu). Hiikni aayah: wanti hunduu akkaataa karoora Rabbiitin raawwatama. Akka Ya’quub hojjatetti badii irraa of eeguf dirqama nurra jiru osoo hojjannu, bu’aan dhumaa harka Rabbii akka jiruu fi karoorri Isaa hojii irra akka oolu beeku qabna. Wanta Rabbiin fedhe malee homtu akka hin uumamne yoo sirritti hubanne, Isa qofa irratti hirkanna, murtii Isaa ni fudhanna. [1]
Barnoota Asirraa Fudhannu: Namoonni hanga fedhan osoo shiraa fi tooftaa xaxanillee, Rabbiin azza wajalla shiraa fi tooftaa isaanii kana ni fashaleessa. Osoo shiraa fi tooftaan isaanii kuni galma gaheeyyu, wanta Rabbiin fedhe galma akka gahuuf sababa ta’aa malee kaayyoo isaanii haala guutuu ta’een galmaan hin gahu. Fkn, obboleeyyan Yuusuf jaalala abbaa isaanii argachuuf Yuusufin dhabamsiisuuf shira xaxan. Garuu shirri isaanii kaayyoo isaanii galmaan hin geenye. Kana irra, shirri isaanii kuni wanta Rabbiin fedhe galma akka gahuuf sababa ta’e. Wanti kunis Yuusuf Ijipt keessatti ministeera ta’uudha. Kanaafu, nuti dhara namatti yaaduun shira yoo isatti xaxne, kaayyoon keenya galma akka hin geenye asirraa ni baranna. Gama biraatiin namni shira nutti xaxus hayyama Rabbiitiin malee homaa nu miidhu akka hin dandeenye ni hubanna.
Sababa toltuu hojjataniin hikmaa fi beekumsa argachuu
“Yommuu umrii gaheessummaa isaa gahu, hikmaa fi beekumsa isaaf kennine. Akka kanatti toltuu hojjattoota mindeessina.” Suuratu Yuusuf 12:22
Qur’aanni jechoota muraasaan Yuusuf umrii ijoollummaa irraa gara umrii gaheessumaatti akka darbee beeksisa. “Yommuu umrii gaheessummaa isaa gahu…” Kana jechuun umrii qaamni isaa itti jabaatu, sammuun isaa itti bilchaatu fi itti-gaafatamummaa ulfaata baadhachuuf gahaa itti ta’u gahuu, “hikmaa fi beekumsa isaaf kennine.”
Umriin gaheessummaa umrii 18-40 jidduu jiruudha. Umrii kanatti qaamni jabeenya ol’aanaa irra gaha, sammuun ni bilchaata. Hikmaan hiika baay’ee qaba. Isaan keessaa; hikmaa jechuun haqiiqaa (dhugaa) wantootaa sirritti hubachuu fi gamnummaadha. Warri lugaa akka jedhanitti Araba biratti hukmi jechuun wanta wallaallummaa fi dogongoraa irraa nama deebisuu fi wanta nafsee salphisuu irraa ishii dhoowwudha. Haakimni (abbaan murtii) haakima (abbaa murtii) kan jedhameef inni zulmii fi jallinna irraa waan nama dhoowwuufi.
Gabaabumatti hikmaa jechuun hubannoo, gamnumma, wanta sirrii hojjachuu fi wanta badaa irraa of qabuudha. Namni hikmaa qabu hakiim (gamna) jedhama. Sababni isaas, inni nama hubannoo guddaa fi gamnummaa qabu, wanta sirrii dubbatuu fi hojjatu, akkasumas wanta badaa irraa of qusatuudha. Rabbiin Yuusufiif umrii gaheessummaa yommuu gahuu hubannoo, gamnummaa, wanta sirrii hojjachuu fi dubbachuu, wanta badaa irraa of qusachuu, akkasumas beekumsa ni kenneef. Beekumsa kana keessaa beekumsa abjuu hiikuti. Hikmaan nabiyyummaas waan of keessatti qabatuuf Yuusufiif nabiyyummaanis kennameefi jira. Yeroo umrii gaheessummaa gahu Nabiyyi ta’e.
“Akka kanatti toltuu hojjattoota mindeessina.” Akkuma Yuusufin sababa hojii isaa bareechisee, badii irraa fagaate fi tola oolef hikmaa fi beekumsaa isaaf kennuun mindeessine, warra hojii isaanii bareechisan, badii irraa fagaatanii fi namootatti tola oolanis hikmaa fi beekumsa isaaniif kennuun ni mindeessina.[2] Kuni kan agarsiisu ihsaana qabaachuun hikmaa (wisdom) fi beekumsa akka argataniif sababa ta’a. Muhsiniin jecha ahsana, ihsaan jedhu irraa dhufe.
Ihsaanni waa lama of keessatti qabata: 1ffaa- Ibaadaa bareechisu. 2ffaa-Namootatti tola oolu.
Ibaada bareechisu ilaalchise hadiisa keessatti: Ihsaana jechuun “Akka waan Isa argituutti Rabbiin gabbaruudha. Osoo ati Isa arguu baatteyyuu dhugumatti Inni si arga.” Sahih Muslim 8 a (Ihsaanni kunis waa lamaan galma gaha: A-Ikhlaasa qabaachuu (Rabbiif qofa jedhanii hojjachuu). B-Shari’aa hordofuu (Akkaata Rasuulli (SAW) itti hojjatanitti hojjachuu).)
Akkasumas, ibaadaa bareechisuuf wanta ibaadaa fokkisuu fi balleessu irraa fagaachun dirqama. Kunis badii fi diliidha.
Barnoonni asirraa barannuu: namni akkuma hojii gaggaarii ikhlaasan hojjatuun, ma’asiyaa (badii) irraa fagaatuu fi namootatti tola ooluun; hubannoon, gamnummaa fi beekumsi isaaf dabalama. Hojii gaggaarii keessaa inni guddaan beekumsa shari’aa barachuudha.
[1] Lessons from Surah Yusuf-fuula 51-54, Yaasir Qaadi, Ma’aariju Tafakkur wa daqaa’iqu tadabbur-10/639-641
[2] Zaadul Masiir-688,

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Browsing Category
Ispoortii
Kuwaataar waancaa Addunyaa 22ffaa ala taate
Finfinnee, Sadaasa 16, 2015 (FBC) – Taphni Waancaa Addunyaa marsaa 2ffaan Neezarlaandii fi Ekkuwaadoor gidduutti gaggeeffame goolii tokko qixa xumurame. Kuudii Gakpoon daqiiqaa…
Ramaddii 1ffaa jalaa Neezerlaandii fi Ikkuwaadoor qabxii yoo qooddatan Kuwaataar kuftetti
Finfinnee, Sadaasa 16, 2015 (FBC) – Tapha Waancaa Addunyaa 22ffaa ramaddii jalqabaa keessaa Neezarlaandii fi Ikkuwaadoor qabxii qooddataniiru. Gareewwan lameen sa’aatii 1:00 irratti…
Neeymaar sababa miidhamaatiin tapha ramaddii lameenii keessaa ala ta’uun mirkanaa’e
Finfinnee, Sadaasa 16, 2015 (FBC) – Taphataan sarara fuulduraa lammii Biraaziil Neeymaar Juuniyeer sababa miidhaamaatiin taphoota ramadii lameenii keessatti akka hinhiriirre ibsame.…
Kuwaataar 1- 3 Seeneegaal
Finfinnee, Sadaasa 16, 2015 (FBC) – Taphni waancaa addunyaa marsaa 2ffaan Kuwaataarii fi Seeneegaal gidduutti taphatame olaantummaa Seeneegaaliin xumurameera. Tapha marsaa jalqabaan…
Weelsi 0 – 2 Iraan
Finfinnee, Sadaasa 16, 2015 (FBC) – Taphni waancaa addunyaa 22ffaan har’a marsaa 2ffaaf Weelsii fi Iraan gidduutti taphatame olaantummaa Iraaniin xumurameera. Iraan dhiibbaa uumtee…
Uraagaay 0 – 0 Kooriyaa Kibbaa
Finfinee, Sadaasa 15, 2015(FBC)- Taphni Waancaa Addunyaa 22ffaan Uraagaayiifi Kooriyaa Kibbaa gidduutti taphatame goolii malee qixa xumurame. Tapha gareen lameen istaadiyeemii…
Siwiizarlaandi 1 -0 Kaameeruun
Finfinnee, Sadaasa 15, 2015 (FBC) – Taphni Kubbaa Miilaa waancaa Addunyaa 22ffaan Siwiizarlaandii fi Kaameeruun gidduutti Istaadiyeemii Al Januubitti taphatame olaantummaa Siwiizarlaandiin…
Waancaa Kubbaa Miilaa Addunyaa har’aan taphoonni 4 ni taphatamu
Finfinnee, Sadaasa 15, 2015 (FBC) – Tapha Waancaa Kubbaa Miilaa Addunyaa 22ffaa har'aan,taphni Siwiizarlaand Kaameeruun, Poorchugaal Gaanaa waliin taphatan xiyyeeffannoo argateera. Har’a…
speen 7-0 Kostaarikaa Xumurame
IFinfinnee, Sadaasa 14, 2015(FBC)- Tapahaa Waancaa Addunyaa 22ffaa galgalaa kanaan taphatameen Ispeenii galchii 7 Kostaarikaarratti lakkoofsisuun taphichi xumurameera. Morkiin taphaa…
Moorokoo 0 – 0 Kirooshiyaa
Finfinnee, Sadaasa 14, 2015 (FBC) – Taphni Waancaa Addunyaa 22ffaan Moorokoo fi Kirooshiyaa gidduutti taphatame goolii malee qixa xumurame. Tapha waancaa Addunyaa 22ffaa hanga ammaatti…


text:
Magaala Harar keessa dur naannoo bara 1875 – 1885! Saba lakkooysaan xiqqaa tahe warra “Geey” Ykn Adaree ja’aamu jogola keessa qofa jiraachaa ture. Jogola gama alaatiin sabni Oromoo akka jiraachaa turee fi akkuma suuraa irratti argitan kana manneen Oromoo naannoo jogolaa marsee akka jiraatu ragaa hedduu jira.
Arraa garuu Adareen lafa Oromoo mara dhunfattee Naannoo Hararii jedhamuun akka Naannootti moggaafamtee dangaa isaanii lafa Oromoo irratti babal’ifachaa jiran. Naannoon Hararii wayta ammaa bahaan Erar dabartee gara Baabbilee dhihaattee jirti. Lixaan Hammarreessa dabartee Aawwaday gahaa jirti. Kaabaan immoo Dirree Xayyaaraa dabartee Biiftuu gahaa jirti. Akkasumaas gara Kibbaatiin Haakim qaxxaamurtee Fadisitti dhihaachaa jirti.
(Photo: FB Oromo Graphya)
Addis Abeba – Protests erupted in many towns and cities, including schools and university compounds,…
Shabboo Miidiya: Seenaa amaarsaa fii gara jabeenya isaanii. https://www.youtube.com/watch?v=MjL1acJzXgc
Gocha suukkanneessaa sirni nafxnyaa Oromoo irratti gidduu kana raawwachaa jiran balaaleffachuun Barattoonni Oromoo godina addaa…
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…


text:
Barataa Saamuu’eel Margaa Nagaraa umriin isaa Kudha Saddeet.Barataa kutaa kudha lamaa yoo ta’u barnoota isaa kan rammaddiin qabxii olaanaa fiduun badhaasoota adda addaa argataa jira.
Gama kaaniin immoo Roobootii fi hojii Teknooloojii ammayyaa adda addaa hojjachuun biyya keessaa fi biyya alaatti dorgomuun milkaa’ee jira. Baatii lama dura biyya Hindii keessatti dorgommii namoota 70 hirmaachise keessaa tokkofaa ta’uun badhaasa waancaa, waraqaa ragaa fi Itiyoophiyaatti prezidaantii dhimmootii Hawaa jedhamuun muudamee jira.Kana malees bara dhufu jechuun 2018 Yunaaytid Isteetes keessatti dorgommii Naasaan Qopheesse irratti garee namoota diigdama of keessaa qabu hogganuun irratti akka hirmaatuuf afeeramee jira.
Dorgommii bara dhufu gaggeeffamu kanaaf ammaa kaasee qophiitti kan jiru ta’uus maallaqa barbaachisu argachuuf kan isa rakkise ta’u dubbata. Dhaabattoota isa gargaaran iyyaafachuu kan jalqabe ta’uus hin milkoofne.Kanaaf hunduu akka itti birmatuuf gaafataa jira.
Kan isa waliin hojjataa jiran Injinar Iyyoob Hikaa hojiin ijoollee bara dhufu dorgommiif dhiyaatan filuu fi leenjiif gara biyya alaatti erguuf qopheessuu baatii Waxabajjii seenuuf jiru kanatti sochii jalqabna jedhu. Gama ooguma qabaniin akkasumas maallaqaan nu cina akka dhaabatan barbaanna jedhanii ijoolleen Oromoo biyya alaa keessa jiran dorgommii kanatti hirmaachuuf carraan jiraachuu ibsan.
Kana malees dame waajiira Hawaa hundeeffamuuf jiru kana biyyoota Awuroopaa fi Amerikaa keessatti banuuf karoorri akka jiruus ibsanii jiru.


text:
WASHINGTON, DC — VOA
Baratooni Yuniversiitii Finfinee mormii harra ganama Finfinneetti bahaniin akka poolisiin mootummaa barattoota gaafii master pilaaniin wal qabate gaafachuuf bahan irratti tarkaanii hamaa fudhacuu dhiisan gaafatan.
Hiriirii kun ka baratootii waggaan duratti jalqaban.Karoorii mootummaa akka gabaasa New York Times irratti bahetti lafa qonnaan bultootaa naannoo Finfinnee jiranii irratti wa ijaarsisa.
Karootii kun rakkoon waggaa kurnya hedduu keessatti arganii hin beenne ummata keessatti uumete.Akka dhaabii mirga ilmaan namaatii falmuHuman Rights Watch jedhutti hiriira sun irratti nama 200 caalaatti lubbu dhabe.
Bulchootii mootummaa ammoo lakkoofsii nama lubbuu dhabee akka malee diqqaa jedhan.
Itoophiyaan akka gabaasa kanaatti biyya hiyyeettii dinagdeen isii guddoo guddachuutti jirtu keessaa tokko.Taatulee qonnaan bultoota lafa isaanii irraa kaasuun rakkoolee gugurdoo nama rakkisan keessaa tokko.
Bulchootii Itoophiyaa karoora master pilaanii kun haqame jedhanillee hiriirii kun waluma jalaan dhufaa hardhallee barattootii Yuniversitii Finfinnee gara balbala embaasii USA,Finfinnee jiru dhaqanii barreeffama:Nuyi warra biyya nagaa dhowwuu miti.Ummata Oromoo fixuu dhaabaa,” jechaa hiriira bahan.
Hiriirii akkanaa kun Itoophiyaa,biyya poolisiin nama hiriira bahe humna guddaan itti dhuftuu fi mootummaa nama cunqursutti baayyee hin mullatu.
Tana irratti deebii gama mootummaatii hin arganne jedha gabaasaan oduu tanaa.Muummeen Minsitera Itoophiyaa, Hayilee Maariyam Dessaalenyi rakkoo Oromoon himatan irratti dubbachuuf waadaa galullee paartii riphee lolaatti jeequmsa uume jedha.
Paartiin mormituu ammoo poolisii biyyatii balleessaan himatan.Barataan sodaa jedhee maqaa ufii himachuu hin fedhan tokko akkana jedhee gaazexeessotaa Rooytersitit hime; “Wantii baaneef rakkoo naannoo teenna keessa jirtu dubbachuuf.”
Tana maleellee, “Akka hiriirii ka nagaa tahe agarsiisuuf wayaa adii argufaa baane poolisiin garuu nu dhaanuutti dabree,” jedha barataan kun.
Akka dhaabii mirga ilmaan namaa New York, Amerikaa jiru jedhutti warrii ji’aan duratti innii dubbise Sadaasa dabre hiriira bahanii qabaman akka malee dhaanamanii mana murtiillee hin geeffamne.
Gabaasii kun dubaratootii gudeedamanii haala hamaan qabaman jedha. “Gurbaa umrii 18 elektirikiin faana isaa guban,”jedha.


text:
Mootummaan Naannoo Benishaangul Gumuz, naannichatti bara 2015 kana keessa barattoota kuma 300 ol simatee barsiisuuf karoorsatus, hanga ammaatti barattoonni galmeessaman kuma 122 tahuu beeksise.
Hoogganaan Biiroo barnootaa Naannoo Benishaangul Gumuz, Obbo Biniyaam Mangashaa, rakkoo nageenyaa waggoota lamaan darban naannicha keessa tureen manneen barnootaa 287 manca’uu fi meeshaaleen barnootaa guutamuu dhabuu akkasumas, barattoonni qe’eesaaniirraa buqqaasaman qehee ofiitti deebi’uu dhabuu akka rakkoolee hangina barattootaa kanaaf gumaacheetti dubbatan


text:
TPLF marii araaraa Afriikaa kibbaa irratti akka hirmaatu gaaffii gamtaan Afriikaa dhiyeesse simatee jira. Gamtaan Afriikaa Onkoloolessa 1, 2022 marii nageenyaaf waamicha isaa mul’inatti beeksise. Mootummaan Tigraay marii nageenyaa Afriikaa kibbaatti geggeeffamuuf karoorfame irratti hirmaachuuf qophii dha jechuu dhaan waajjirri dhimmootii Alaa Tigraay ibsa baaseen beeksisee jira.
Haa ta’u malee eennyu akka hirmaattotaatti, taajjabdootaa fi eenyuu wambii ta’uuf akka afeerame akka ibsamuuf gaafatee jira. ABUT hawaasa addunyaa irraa gaheen akkamii akka eegamuu fi loojistika fakkeenyaaf garee keenya kan marii kanaaf qophiilee imalaa fi nageenyaa ilaalchisee ibsi akka kennamu gaafatteera. Gorsaan nageenya biyyoolessaa Itiyoophiyaa Reedwaan Huseen Roobii waaree irratti mootummaan federaalaa afeerraa sana simachuu isaa mirkaneessanii jiru.
Murteen kun wal dhibdee jiru karaa nagaa furuu fi haal-duree tokko malee marii geggeessuun barbaachisaa ta’uu ilaalchisee ejjennoo keenya isa qajeelfama irratti hundaa’een kan wal simuu dha jedhan Reedwaan. Addatti immoo mootummaan federaalaa ibsa kenneen Finfinneen jaarsummaa gamtaa Afriikaan mari’achuu kan filatu ta’uu mirkaneessee jira.
Xalayaan waamichaa sun akka agarsiisuutti mariin nageenyaa kun Sambata Onkoloolessa 8 bara 2022 Afriikaa Kibbaa keessatti adeemsisamuuf kan karoorfame yoo ta’u, mariin qaamotii lamaan gidduutti geggeessamu, qajeelfamoota ijoo, dhimmootii ajendaa, mala akkaataa hojii fi sagantaawwan ba’an irratti mari’ata jedhamee eegama.
Mootummaa federaala Itiyoophiyaa fi ABUT gidduutti jaarsummaa qindoomina qabuu fi itti fufuiinsa qabu akka jiraatuu bu’uura kaa’uuf marii akeekke ta’uu xalayaan afeerraa sun ibsee jira. Akka xalayaa afeerraa sanaatti marii nagaa sana kan mijeessanii fi hoogganan bakka bu’aa gaanfa Afriikaa fi prezidaantii Naayijeeriyaa duraanii Oluuseeguun Obaasaanjoo ti. Akka affeerraa sanaatti Obaasaanjoo, prezidaantii Keeniyaa duraanii Uhuuruu Keeniyaattaa fi miseensota Paanaalii ogeessota Afriikaa kibbaa fi itti aanaa prezidaantii kan Afriikaa Kibbaa duraanii Dr. Fuumizilee Milaamboo-Niguukaan of keessaa qaba.


text:
Magaalaalee Yunaaytid Isteetes adda addaa keessatti Kibxata Waxabajjii 2 bara 2020 hiriirrii mormii gaggeeffamee harka caalaan nagaan xumurame.
Joorj Flooyid to'annaa polisii jala ituu jiruu du'uu isaatu mormii uummataa kan torban tokkoof itti fufee jiru kana kaasisee.
Iddoo tokko tokkotti sochii uummataa galgalaa kaasee halkana guutuu ugguruuf labsii ka'amee cabsuun gaggeessan.
Magaanaal Niiw Yoork, Waashiingtan fi Atlaantaan warra uggura sochii labsan didan keessa jiru.
Dhaabbatii oduu Asosheetid Prees akka gabaaseetti polisoonni guutuummaa Yunaaytid Isteetes keessatti torban dabree nama 9300 hidhanii jiru


text: Jaarmayaan tokkummaa guutummaa Itiyoophiyaa miseensoonni fi hoggana paartiichaa keessaa 13 hidhamuu beeksisee jira. Kunis bulchiinsa naannoo uummattoota Itiyoophiyaa gama kibbaa magaala Saawulaa keessatti hojii paartii irratti bobba’anii ituu jiranii qabamuu isaani ibsamee jira. Yeroo ammaatti buufata polisii magaalaa Saawulaa keessatti hidhamanii akka jiran akka gadhiifaman gochuufis Komaand postitti har’a iyyata galfachuu isaa paartiin kun beekaisee jira.Gama kaaniin waajiira komunikeeshinii bulchiinsa naannoo uummattoota kibba Itiyoohiyaaf itti gafatamaa kan ta’an Oboo solomom Haaylu jarreen 13 hidhamuu isaanii odeeffanno qabna kan hidhaman haala nageenyaa waliin wal qabatee malee paartii waliin waan wal qabatu miti jedhu. Dhimmi isaanis qoratamaa jira jedhan.


text:
Finfinnee, Fulbaana 2/2022- Naannoo Oromiyaa, Godina Horoguduruu Wallaggaa aanaa Amuruu magaalaa Agamsaa keessatti, namoonni hidhatan dhukaasa bananiin yoo xiqqaate namoonni 55 ajjeefamuu DW Amharic gabaase.
Jiraataan Agamsaa Geetaachoon (Maqaan Sababa Nageenyaatiif kan jijjiirame) yaada Addis Standardiif laateen “Kibxata Hagayya 30, 2022 ganama sa’aatii tokko irraa eegalee nutti nam’anii. Namni odeeffannoo gurraa qabuus hin jiru. Inni kaan reefu hirribaa ka’aa, inni kaan ammoo reefu gara dallaa isaatti bahee hojii barbaaddata ture. Haala kana keessa uummatatti dhukaasa nutti banan. Inni kaan boqqolloo keessa fi tubboo keessa galee lubbuu isaa oolfate, inni kaan ammoo akkuma mana hidhaa walitti qabanii itti naanna’anii waan godhan godhanii horiimmoo gara kuma shanii ol ta’u fudhatanii deeman. Waan jennu hin qabnu, suuqiin hin hafne, meeshaa mana jireenyaa hin hafne, konkolaataan fe’anii fudhatan.” jechuun haala ture ibse.
Haala hawaasni amma keessa jirus akkas jechuun ibse Geetaachoon “Hanga ammaatti reeffi awwaalame nama 63 gaheera. Akka itti reeffa fudhanne awwaallannu illee dhabne rakkannee achumatti biyyee itti godhanne dhufne. Hanga ammaatti reeffi namootaa bakkee irraa funaanamaa jira. Uummatni akkuma jirutti buqqa’eera, kan hafe hin jiru. Qabeenyallee wanti hafe hin jiru. Uummatni ammoo buqqa’ee gara Amuruu dhaqee, achittis beelaan dhumaa jira. Inni kaan osoo baqatuu bishaanitti gale dhume, inni kaan hallayyaa bu’e dhume, daa’imni baay’ee ammoo iddoo jiran hin beekamu.”
“Ajjeechaa kana kan raawwate warra Faannoo ofiin jedhaniidha. Finxaaleeyyii Amaaraa warra aaruu fi rifaatu keessa jirantu wal ijaaranii haleellaa kana raawwatan. Humna guddaa qabu, nuti handaara Gojjam irra jirra waan ta’eef gamasii leenji’anii gara keenyatti ce’uun haleellaa raawwatu. Kan nu miidhe ammoo asii Jaardagaa Jaartee keessatti guutanii jiru, Goomman keessattis guutaniiru achi keessaan namoota baay’ee buqqaasaniiru. Erga waggaa lama as namni baay’ee buqqa’ee inni kaan waan qabu sassaabbatee gara magaalaatti galeera, horii jirus sassaabbatanii fudhataniiru.”jedha Geetaachoon.
Ragaan biraa sababa nageenyaatiif maqaa isaa hin eerin tokko Magaalaan Agamsaa Ajjeechaa raawwatameen dura yeroo gabaabaaf waraana bilisummaa Oromoo (Kan mootummaan shanee jedhee waamuun) too’atamee akka ture kan eere yeroo ammaa kana qaamni nageenya isaanii tiksu tokko illee akka hin jirre dubbata.
“Waraanni Faannoo Haroo Aanaa Kiraamuu irraa gara Agamsaa dhufanii waraana nurratti bananii jira jedha. Meshaan isaan hidhatan gurguguddaa akka insaayipperii fi bireenii hidhatanii hawaasa harka duwwaa jiru irratti dhukaasa bananii” jedha.
Haleellaa kanaan namoonni hedduun du’uu kan eere jiraataan kun hanga ammatti namootni achi buuteen dhabame jiraachuu dubbata. Rakkoon nageenyaa qaama faannnoo jedhamuun uumamuu erga jalqabee bubbuleera jedhe. “Keessumaa baatii Caamsaa irraa eegalee guyyaa guyyaan hanni loonii raawwatamaa ture. Yoo xiqqaate guyyaatti loon saddeettamaa ol fudhatanii tiksee ajjeesanii deemaa turan.”
Rakkoo kana kan hammeesse humntootni nageenyaa Federalaa fi Raayyaa Ittisa Biyyaa nagaa eegisisuuf ramadaman warra faannoo waliin walijaaruun haawasa miidhadhaaf saxilaniiru jedha. “Humnoota nageenyaa ramadaman keessaa Amaarri ni jiraatu isaan ammoo warra hidhatee caakkaa jiru waliin wal ijaaru. Warri caakkaa jiru horii keenya ooffatu warri magaalaa jiran ammoo nutti dhukaasu. Rakkoo bal’aatu nu muudataa ture.” jedha.
Dabaluunis “Humnootni Fedeeralaa Afaan Amaaraa dubbatan yeroo as gahan walgurmeessu. Yoo xinnaate miseensotni humnoota nageenyaa Federaalaa namootni 50-60 ta’an Agamasa qofa irraa gara faannootti dabalamanii jiru.” Isaanis karaa miseensota haaraa ramadamanii iddoo loon itti tikfamu hordofsiisuun hawaasa keenya saamaa turaniis jedha.
Namootni baay’ee sababuma hidhattoota kanaan buqqa’aa fi saamama akka jiran eera jiraatan kun, “Namootni hedduun iddoowwan hoole, bilii,waallii, luqumaa,migir, joj,sammoo, ellamu, nyaaree, awoo, goofii fi iddoowwan garagaraa irraa buqqa’an waan oolfachuu danda’an qabatanii lubbuu of baraaruuf gara Agamsaa baqatan.Loon isaaniis akkasuma asitti walitti qabamanii turanii .”jedha
Lakkoofsa namoota buqqa’an ilaalchisee Geetaachoon gama isaatiin, “lakkoofsaan ammana jechuun hin danda’amu. Jiraattota ganda saddeetiiti Agamsaatti qubatee ture. Inni Aaroo irraa buqqa’e dhufe jira, inni Kiiramuu irraa buqqa’e dhufe jira, lakkoofsaan hagana jechuu hin danda’amu. Kana hundumaatu gadhiise baheera. Yoo xiqqaate miiliyoona lama sadi ta’a.”jedhe
Yeroo waan kun hundi ta’u bulchiinsi aanaa tarkaanfii maalii fudhate gaaffii jedhuuf deebii “Aangoo irra turuuf malee rakkoo hawaasaaf dhimma hin qaban ” deebii jedhu laate jirataan aanichaa.
Kanaan duras hidhattootni Amaaraa Guraandhala 12/2022 godina Horroo Guduruu Wallagga aanaa Abee Dongoroo ganda Botoroo Booraa keessatti haleellaa gaggeessaniin namootni 29 lubbuu dhaban. Haleellaan kun saamicha fi qabeenya barbadeessus kan dabalate ture. Haleellaa kanaan manneen 64 gubataniiru. Jiraataan aanaa Abee Dongoroo eenyummaan isaa akka hin ibsamne gaafate “Hidhattootni Amaaraa aanaalee Abee Dongoroo fi Jaargadaa Jaartee irraa walitti dhufanii dubartoota fi daa’imman dabalatee namoota 20 haala sukkanneessan ajjeesan.” jechuun Addis Standarditti hime ture.
Lixa Oromiyaatti, addatti ammoo Wallagi Bahaa fi Horroo Guduruu Wallagaa keessatti rakkoon nageenyaa hammaatee jira, walitti bu’iinsi hawaasa baay’achaa dhufeera akkasumas waraanni Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) fi humnoota mootummaa [federaalaa + naannoo] waggoota 3-4 darbaniif gaggeeffamaa jiru hawaasa gaaga’ama guddaaf saaxilee jira. AS


text:
Mootummaan naannoo Somaalee ittiin ka’uumsa walitti bu’iinsaa kan ta’e deddeebisa meeshaa waraanaa kan seeraan alaa to’ataa kan jiru ta’u beeksiise.
Komishinarri komishinii polisii naannoo Sanaa Mohammad Alii VOAf akka ibsanti hojiin meeshaalee seeraan alaa kan to’achuun itti fufa.
Keessumaa godinaalee walitti bu’iinsii gosaa keessatti mul’atu ilaalchii duraa itti kennamee meeshaaleen waraanaa to’annaa jala olaa jiru jedhan.
Komishinar Mohammad Alii godiinaalee kanneen biroo keessattis to’annaan meeshaalee seeraan alaa kun akka itti fufuu dubbatanii horsisee bulaan karaa seeraa meeshaan waraanaa qabatan akka jalaa hin xuqamne ibsan.
Hojii hidhannoo seeraan alaa hikkachisuu kana itti gaafatama fudhatee kan gaggeessu polisii addaa kan bulchiinsa naannoo ta’u ibsamee jira.


text:
NAIROBI, Kenya — Witnesses tell The Associated Press that drone strikes in Ethiopia’s Oromia region killed several dozen civilians last week. The attacks in strongholds …Read More »
“Maqaan Arabaa fii Yahuudii biyya fudhachaa jira”
Sangaan…! Sangaan waggoota dabran keessatti Oromiyaa mataan gadi garagalche, kan qe’ee ofii Hannaan Miiliyeenara godhe, kan Abbootii gadaa rashansiise, kan Haacaaluu Hundeessaa nyaate, kan Aabboliif …Read More »
Sheikh Adam Tula: Malamin Da Ba A Taba Irin Jana’izarsa Ba A Habasha
aminiya.dailytrust.com Jana’izar wani shehun malamin Islama a yankin Oromo ya kasar Habasha ta tara jama’ar da ba taba ganin ta ba a kasar. Shehun Malamin …Read More »
“Nutii Xoophiyaa dullattii suphuuf miti kan waggaa 40 fi 50 ol qabsoofneef, biyya Oromoof taatu ijaarrannee ofiin of bulchuufi”
Prof. Mararaa Guddinaa “Nutii Xoophiyaa dullattii suphuuf miti kan waggaa 40 fi 50 ol qabsoofneef, biyya Oromoof taatu ijaarrannee ofiin of bulchuufi” Warra Xoophiyaa haaressuufis …Read More »
Oromiyaa keeysatti beelti hammaate
Oromiyaa keeysatti beelti hammaateRead More »
Gaachana Sirnaa: Sirna Gadaa Deebisuu Moo Biltsiginnaa Aangoorratti Tiksuu?
Finfinnee, Mootummaan naannoo Oromiyaa waraana Oromiyaa keessatti gaggeeffamaa jiruu irra aanuuf caasaalee nageenyaa jedhu haaraa uumaa jira. Caasaalee haaraa dabalaman keessaa waajjirri milishaa kan Labsii …Read More »
Baankota Toophiyaa fii qormaata barbaacha doolaara hajjii
Ahmaddiin Jabaliin Birriin Toophiyaa, Tyoophiyaan alatti daldalaaf/bittaaf gurgurtaaf fudhatama waan hin qabneef, daldala alatti gaggeeffamuuf maallaqaalee kanneen akka doolaaraa (yuuroo, paawundiifi kkf) biyyootaa adduunyaa biratti …Read More »
Haleellaafi buqqifamuun lammiilee Godinaalee Oromiyaa haa dhaabbatu
Ajjeechaan Murtii Malee Humnoota Mootummaatiin Geggeeffamu, Mirga Jiraachuu Lammiilee Qoraa Jira! Abdiin jijjiiramaa qabsoo nagayaa ummanni Oromoofi obboloota biroo waliin ta’uudhaan geggeesseen kan dhufe, qaama …Read More »
Sagantaan dorgommii Qur’aanaa magaalaa Finfinnee
Magaalaa mummuttii Oromiyaa tan taate Finfinneen yaroo jalqabaatiif sagantaa dorgommii Qur’aanaa kan hirmaattoota addunyaa hirmaachisee keessummeessitee gaggeeysaa jirti. Sagantaan dorgommii Qur’aanaa Staadiyeemii Magaalaa Finfinnee haala …Read More »
Naggaadeen alaabaa ar’aas waanuma kalee irra deebi’uun gad jabeessite
Ibsa Dabalataa Kan ABO- Dhimma Alaabaa Ilaalchisee Waxabajjii 9, 2022 ABOn, xalayaa gaafa 06-06-2022 lakk.022/xly-abo/2022 gara Partii Kongiresii Federaalawaa Oromoo (KFO) barresseen haalli itti fayyadama …Read More »


text:
Ministarri dhimma-alaa Itiyoophiyaa – torban dabre keessa, mootummaan isaanii labsii yeroo muddamaa labse iyyuu, yaaddoon nageenyaa biyyattii keessa akka hin jirre dubbatu.
Muddama siyaasaa biyyattii keessa qabbaneessuutti fuulefachuun – jechuudhaan, eega mootummaan hidhamtoota siyaasaa qeeqxota isaa ta’an bebbeekamoo fi hoogganoota dhaabota mormituu dabalatee – hidhamtoota hedduu hiikanii guyyoota lamaa booda, eega muummichi-ministaraa biyyattii, waltajjii siyaasaa bal’isuuf karoora paartiin isaanii qabateef gumaachuuf taayitaa gad-lakkisuuf eega xalayaa galfatanii guyyaa tokko booda, mootummaan immoo gaafa Guraandhala kudha ja’aa labsii yeroo muddamaa kana labse.
Ambaasaddaroota biyyoota alaaf har’a ibsa Finfinnee keessatti kennaniin kan kana dubbatan – ministarrri dhimma-alaa Itiyoophiyaa – Obbo Warqinee Gebeyyehu -- “mootummaan labsii yeroo muddamaa kana labsuun isaa, tasgafbii-dhabinsa biyyattii keessa jiru, seera-eeginsa idileetiin to’achuu waan hin dandeenyeef” – jedhan.
Ambaasaddaroonni biyyoota alaa garuu, waa’ee labsii yeroo hatattamaa kana yaaddoo akka qaban ibsanii jiran.
Gabaasaa guutuu dhaggeffadhaa


text:
Mootummaa Cehumsa biyya tanaa ammallee akka waggaa sadii dabalu fedhu tun biyya akka Yunaaytiid Isteetes faa hin gammachiifne.
Soomalieen biyya bara dheeraaf mootummaa jabaa dhabdee dadaaqaa baate.Namuu garuma jiruunuu falumaaf jira.Ammallee ministeroota,warra mootummaa Soomaliee kanaan wal hadhu,abbootii siyaasaa dabalee nama hedduutti egerii siyaasaa mootummaa biyya tanaa irratti mari’achuuf Naayroobiitti kora irra oole.
Mootummaa haga tokkoon ufi bulchu kan mootummaa Puntlandii fi Galamudug, milishoota Ahulu Sunnaa, Waljamahaa faa. Taatullee mootummaan Soomalee ufiifuu kora hin dhufne.Kora akkanaa namii Moqaadisho qopheessuu malee jedha.
Akka jecha Rashiid Abdii,ogeessaa dhaaba Brussels jiruu ka balaa addunyaa qoratuutti mootummaan Soomalee kora akkanaa irraa hafee dhufaatii oduu mootummaa isaallee jaalachuu dhabuun, garaan bulchoota Soomalee fi ka hawaasa addunyaa ammallee akka malee wal hanqata.
Mootummaan cehumsaa Soomalee kun gaafa durii hujii jalqabe haga ganna torbaa qofa bulchee, achiin duuba filannoo tolfannaa jedhe.Gannii torbaan jedhan sun barana dhumata.
Akka amma jiru kanatti mootummaa kana duratti deemsisuuf waan diqqootti jira.Biyyitii akka Amerikaa,Briteenii ,fi Bulchiinsii Tokkummaa Mootummootaa faan tana arguu dhabuuf obsa hin qaban.
Mootummaan Cheumsa Soomalee gannii torba ka innii waadaa itti gale dhumachuu gahee jennaan ammallee ganna sadii dabalannaa jedheen duuba qalbii biyya tanaa itti jijjiiramte.Tanatti mootummaa biyya hedduu dallansiisee Naayroobiitti kora hardha dhumatu kana yaamsise.Korii hardhaa kunilleen waan guddoo hin finne.


text:
Oromo Community of Las Vegas
ODUU DURII OROMOO
BEEKAN GULUMMAA IRRANAA
1. Abbaa manaa gowwaafi hadadha manaa gowwaa tokkotu jiru turan. Gaafa tokko lukkuu qalatanii hojjetanii erga xumuranii booda yommuu nyaatan waan ittiin ilkaan isaanii keessa baafatan migira guurracha barbaacha gara lafa baddaa deeman. Kana booda gara baddaa yommuu deeman, nama tokkotti gaara keessatti itti dhufanii akkas jedhaniin. Elaa namichuu! Manni kenya kunoo kan gaara jala sanaa lukkuu waxanneeti osoo hin nyaatiin waan ittiin ilkaan keessaa baafannu fudhachuu deemna waan ta’eef gara mana keenyaa sana deemtee nujalaa hin nyaatiin jedhanii namichatti himan. Namtichis isaaniin tole jedheenii erga bira darbee booda, gara mana jaraa deemee kan isaan qopheeffatan sana jalaa nyaatee qodaa keessaa nyaate banaa ishee gatee bahee deeme. Jarreen gowwaanis gaafa baddadhaa gadi migira isaanii guuranii galani, nyaata isaanii nyaachuuf haati manaan gadi fuudhuuf yommuu jettu, ittoonis biddeenis hin jiru. Garuu tisiisni qodaa isaanii keessaa nihuursa ture. Haati manaa gowwaa sanaa, namichuu ni argaa mitii “kun titiisa kanatu nyaata keenya nu jalaa fixee” kanaafuu kaanee haa fixnu yookaan haa haxoofnu” jetteen. Innis ka’ee ilmoo mooyyee fudhatee reebuu yommuu eegalu tisiisonni kaan gaaniirra, kaan immoo mi’oota manarra qubataniitu jiru. Namtichi gowwaanis ka’ee titiisota yeroo rukutuuf jedhu, meeshaalee manaa waliin reebee, meeshaalee manaa caccabsee gaafa fixu, dhumairrattis titiisni tokko haadha warraa namichaa adda ishee irra qubatee jennaan isheenis argitee sagalee osoo hin dhageessisin mallattodhaan namichatti tisisa adda ishee irraa yommuu itti agarsiistu namtichis suuta jedhee qaxxisee tisiisa adda haadha warraa isaarra qubatte sana yommuu rukuttu, haadha warraa isaa waliin adda ishee yommuu rukutu akkasittiin haadha warraa isaa dhahee ajjeesee jedhama.
2
2. Qotee bulaa tokkotu lafa bal’aa qaba ture. Lafasaa kana irra fuduraafi muduraa adda addaa kan akka Maangoo, Paappayyaa, buqqeefi kan kana fakkaatan oomisha ture. Gaaf tokko hattoonni sadii oomisha namticha kanaa hatuuf ooyruusaa seenan. Inni tokko Paappayyaa, inni lammaffaa Buqqee, inni sadaffaa immoo Maangoo hatan. Utuu isaan fudhatanii ooyruu keessaa ba’aa jiranuu abbaan ooyirichaa isaanitti dhufe.
Kana booda isaan qabatee gara waajjira Poolisiitti qajeele. Gidduutti utuu isaan fuudhee deemaa jiruu, “Ani isinitti murteessuu wayyamoo hidhamuu isinii wayya?” Jedhee isaan gaafate. Hattoonni sadanuu afaan tokkoon “Atumti nutti murteessi” jedhaniin. Innis, “Amma hundumti keessan isa baattanii jirtan kana liqimsaa” jedhee isaan ajaje. Yeroo kana inni Maangoo baatee jiru boo’uu jalqabe. Namtichis yeroo kana argu, “Maaliif boossa?” jedhee isa gaafate. Hattichis, “Annillee akkan ta’ettis ta’u nan liqimsa isaan Buqqeefi Paappayyaa baatan kanaafan boo’e”
3. Harreen waraabessaan waliin firummaa akka hin qabne otoo beektuu mucaan waraabuu du'uu dhageenyaan ilmoon akkuma ofiitii, du'a gayii geenyu malee jechuudhaan ijoollee ishii dhiphisuun otoo itti himanuu dirqisiiftee gara du'a gayiitti naxalaa kuula ol-dachaasatanii qajeelan. Ijoolleen harree tarkaanfii haadha isaaniitti aaran kun karaatti akkam gochuun isaan irra akka jiru yaadaa dhaqan. Akka waraabessi garaa isaanii hin lafne beekkatanii tooftaa ittiin waraabessicha harkaas bayan haadha isaaniis gammachiisan soqaa achi gayan.
Akkuma kara seenaniinis hoomaa waraabessaa du'a gahii taa'u yeroo argan gurra isaanii qaruun dhaabanii haadha isaanii hordofuun mana naanna'anii booyuutti ka'an.
Gama sanaa yuustuu
3
Gamana fakkaata sagaleen keessanii
Diiminuma nyaattuu
Adiidhuma kana udaan keessanii
Isinuu hin hamatuu
Maaltu nyaate mucaa keessanii?...
jedhanii dallaa naanna'anii yeroo isaan kutan, haati Harree garuu waa otoo hin kenniin akkamittan deema jettee deebitee teessee yaaduutti kaate. Sabbatatti waa gudunffattee hin dhufne; sabbtumaa hin qabdu. Haa ta'u iyyuu malee teessee iti yaaddee eegeedhamoo hidhii kenuu akka wayyu yoo mari'achuuf of-cinaa laaltu ijoolleen ishii hin jiran. Hidhiin kennee deema'' jettee. Warrakoo jabaadhaa abbaan mucaa as-bayii hidhii kiyya gara olii suuta jedhii kutadhu" ittiin jette.
Waraabessis kana gammadee, hidhii harree gamaddalatee, yeroo ishiin baatee qajeeltu, haadhoo harree mee as garagali jedhaniin.Yeroo kana ilkaan ishii irra keessaa qullaadha; waan kofaltu fakkaatti.Waroonis, ilmoodhuma hundaatu du'aa, kan ilmoo keenyaa maaf kolfa ta'ee? jechuun itti dirrisee garaa ishii jigse.Tolli akkasitti ishiidhaaf deebi'e.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Marii Hantuutotaa
Dur dur jedhan adurreen hantuuta lafaa irraa fixuun gamsiiste. Sana booda hantuutonni akkuma boolla keesaa bayanii qilleensa itti fudhatan dhaban. Sana booda hantuutonni dhimma dhumiinsa isaanii kana mala dhayuudhaaf yaa'ii wal waaman. Yaa'icha irratti hantuutni kamuu fala ta'a kan jedhu yaada mataa isaa akka kennu gaafataman. Sana booda jarjaraan jaarsa hantuutaa tokko harka baasuun "ani mala argadhee" jedhe. Warri kaan mala isaa kana dhagayuuf hawwiidhaan eegan. Hantuutichi jaarsi ka'ee malli akkana jedhe "Adala/goofadana/adurree daggalaa luuxee nu fixu kana fagotti akka dheessinee jalaa baanuufii bilbila hojjennee morma isaatti hidhuu qabnaa" jedhee yaada isaa dhiyeesse. Sana booda abshaalli/qaroon hantuutaa oli ka'ee yaadni keellee gaarii dha, gootni dhaqee bilbila kana morma adalaa/goofadanaa/adurree daggalaatti nuuf hidhu eenyu?' jedhee gaafate.
Ergaa, yaadni hundi fala hin ta'u!


text:
Waltajjii mataduree” Nageenya” jedhuun geggeeffame irratti Labsiin Yeeroo Muddamaa akka kaafamu gaafatame.
Waltajjii guyyaa kaleessaa magaalaa Finfinnee hoteela Sharaatanitti mataduree “Nageenya” jedhuun geggeeffame irratti hoggantooni mootummaa, Abbootiin amantaa, abbootiin gadaa, dargaggoonni fi qaamonni adda addaa kan hirmaatan yoo tahu, hirmaattoonni nageenyi biyya kanaa irra caalaa mootummaan kan boora’aa jiru tahuu ibsaan.
Abbaan Gadaa Bayyanaa Sanbatoo ” mootummaan yeeroo rakkoon isa muudatu waa’ee nageenyaa irraa haasawa, garuu maddi rakkoo maal akka tahe, eenyu akka tahe of hin qoratu” jedhe.
Akkasumas dargaggoonni waltajjii kana irratti hirmatanis nageenyi biyyattii kan boora’uu danda’e rakkoo hoggantooni mootummaa uumaniin, mootummaan ummata waliin gad bu’uun rakkoo ummataa hin qooranne jechuun qeeqan.
Abbootiin Gadaa waltajjii kana Irratti argaman qabxiiwwan hedduu irratti ibsa kan keennan yoo tahu, qabxiiwwan kana jidduu
1ffaa. Jalqaba labsii yeroo muddamaa labsame akka kaafamu
2. Hidhamtoonni siyaasaa haalduree tokkoon alatti akka lakkifaman.
3. Miseensonni waraana naannoo Oromiyaa fi Amaaraa keessaatti lubbuu lammiilee nagaayaa galaafataan seeratti akka dhiyaatan
4. Mootummaan dhaabbilee Siyaasaa biyya keessa jiraniif biyya alaa jiraniifis waltajjii marii qopheessuu fi
5.Akkasummas Abbootii Gadaa fi abbootii amantaa waliin akka hojjatu qabu gaafatanii jiru.


text:
Afaan yaa’iin mana maree US Paul Ryan gabaasaalee hariiroo angawoota duula filannoo Traamp fi Raashiyaa gidduu kan yeroo duula filannoo ture jedhu deebii argachuu qaba jedhan.
Deebii argachuu qabna. Ennaan nuti fuula duratti sosso’aa jirrutti homtuu akka hin ta’in adda baafachuu qabna jechuu dhaan
Ryan gaaffii fi deebii TV NBC waliin geggeessaniin ibsaniiru.
Hariiroo Traamp fi Raashiyaa gidduu jiru ilaalchisee sadarkaa kongresiitti qorannaalee sdiitu geggessamaa jira. Rayan qorannaa kana keessatti abbaan alangaa addaa ramadamuu isaa hin dubbanne garuu qorannaan gam lamaan hirmaachise geggeessuun barbaachisaa ta’uu cimsanii yaadachiisuu dhaan odeeffannoon basaasaa saaxilamuu dhabuu isaa mirkaneeffachuu qabna jedhan.


text:
Komishiiniin mirga namoomaa Itiyoophiyaa sarbiinsa mirga namoomaa bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti uumameeraa jedhamee koree qoratu akka ergu beeksisee jira.Magaala Dabre Taaboor keessattis maatii tokko irrati ajjeechaa raawwatames mirkaneeffachuu is aa komishiinich ibseera.
Ibsa komishiinichii fuula masaaritii isaa irratti baase waabeffachuudhaan Gabasin Malaskaachoo Ammahaa ergee akka ibsetti, koreen komishiinichii bobbaasuuf deemu dhimma ajjeechaa, saamichaa fi namoottan nagaa qe’ee isaanii irraa buqqisuu irratii qorannoo taasisa.
Hagayya 13 bara 2013 meeshaa waraanaa ulfaataa gareen adda bilisummaa saba Tigraay/TPLF darbateeraa jedhameen namoottan nagaa lubuun isaanii darbes addaan baafachuu isaa komishiinichii ibsuun isaa gabasaameera.
Akkuma Kanaan balaa Kanaan namoonii lubbuun isaanii darbe Wuddee waalee, Isuubaalewu Dires, Addisalem Dires, Doktoor Serkalem Diresii fi daa’imaa Ji’a 4 Amel Dires akka ta’anif namoottan kireeffatanii jiraachaa turan lamas akka qaama isaanii irrati midhaan gahe ibsi komishiinichaa beeksiseera.
Wal waraansichii amma baballachaa deemuun, midhaan namoottan nagaa irra gahuu waan babalachaa deemuuf gareen wal lolan hunduu namoottan nagaa irratti balaa geesisuu irraa akka of eeggannoo taasisan komoshiinichaa waamichaa atattamaa gochuu isaa gabaasnii Malaskaachoo Ammahaa ibseera.


text:
Finfinnee, Fulbaana 30/2022 – Qorannoo Dhaabbanni Idil-Addunyaa Godaansaa (DIG) taasiseen waa’ee baqannaa ilaalchisee hawaasa bal’aaf hubannoo laachuun baqannaa seera-qabeessaaf faayidaa akka qabu mul’isee jira.
Qorannoo kana kan adeemsise dhaabbanni qaama DIG ta’e kan Giddu-gala Xiinxala Daataa Baqannaa Idil-Addunyaa jedhamu yoo ta’u. Qorannoo kana kan adeemsise DIG damee Itoophiyaa wajjiin ta’uudhaani.
Akka qorannichi jedhutti godaantonni irra caalaan imala kan eegalan waa’ee rakkinoota godaansan walqabatanii jiran irratti hubannoo gahaa otoo hin qabaatin yookiinimmoo odeeffannoo sobaatiin sossobamuudhaan ta’usaa qorannichi lafa kaa’eee jira. Yaalii daangaa qaxxaamuruuf taasisaniin hedduun isaanii kan du’an yoo ta’u isaan kaanimmoo achi buutee isaaniii kan hin beekamne ta’uu qorannichi ibsee jira.
Ragaan qorannicharraa argame akka mul’isutti biyya keessatti hojjachuun jireenya godaansaa caalaa qabeenya horachuuf mijataa ta’uusaas ni mul’isa. Qorannaan kuni namoota 5,700 iddoolee to’annoo 126 fi gandoota 104 irratti kan adeemsifamee.
“Argannoon qorannoo kanaa rakkinota jiran, eenyu qooda fudhataa akka ta’e, akkamitti qaamonni tokko tokko kaan caalaa hojjatan adda baasuuf ni tajaajila. Akkasumas, caasaa keenya babl’isuudhaan hawaasaa hafan biroo biras akka geenyu nu tajaajila,” kan jedhe DBGtti xiinxalaa daataa kan Eduwaardoo Akoostaamaadidoo dha.
Akka DIG jedhutti, hojiin hubannoo hawaasaaf laachuu gandoota 1,000 naannoolee Oromiyaa, Amaaraa fi Saba Sablammootaa fi Uummatoota Kibbaa keessa jira keessatti raawwatamee jira.
Saawud Arabiyaan yeroo dheeraaf “Godaantota Seeran alaa” kan jettun Lammilee Itoophiyaa eeyyama hojii qabanis ta’ee hin qabne irratti xiyyeffachuun tarkaanfii haaraa fudhataa jirti. Tarkaanfichi lammilee Itoophiyaa karaa seera qabeessaan deemuun jiraattota lammilee alaa ykn Afaan Arabaan ‘Muqeemen’ jedhaman illee kan dabalatuudha. Haalumaa kanaan, lammilee biyya alaa Saawud Arabiyaa keessa jiraatani fi lammilee Itoophiyaa kumaataman lakka’aman manneen hidhaa keessatti dararaan sarbamiinsa mirgaa namoomaa irra ga’aa jirachuu Addis Standard gabaasa turee jira. AS


text:
Xurree Milkaa’innaa fi Gammachuu-Lakk.14
Barruun tuni walitti kuufama barreefamoota gaggabaabo Jireenya Badhaatu kan ji’a Hagayya 2016 ti.
Osoo dhukkuba jaalalatiif furmaata barbaaddu, karaa irratti rakkoon baay’een si qunnamuu danda’a. Cinqiin, keessi gubachuun, dharra’uun, gadduun, addummeen, hirriba dhabuun fi kkf sitti dhagahamu danda’u. Furmaanni hundarra gaarii nama dhukkuba jaalalaatin qabamee, Rabbiin baay’isanii yaadachuu, hojii gaarii waliin ko’oomu, beekumsa Islaama barbaadu, kaayyoo jireenya yaadachu (Jannataa fi Jahannamii yaadachu), yoo danda’ame fuudhu/heerumu, soomu, haraama ilaalu irraa fagaachu fi kkf. Yommuu sheyxaanni wanta badatti si waswaasuu (kakaasu), Rabbiin yaadadhu, badhaasa fi adabbii Isaa yaadadhu. Laalan jaalala laalaa ibidda jahannamii gadi akka ta’e hubadhu. Laalaa jaalala qabbaneessuf karaa haraamatin kan deemtu yoo taate addunyaa aakhiratti akka salphattu yaadadhu. Laalaa jaalala qabaneessuf zikrii afaani hin buufatin. Yommuu Rabbiin faarsitu fi yaadattu, qalbiin tee qabbana, tasgabbii fi nageenya argatti. Garuu yommuu nama san faarsitu fi yaadattu wanti ati argattu dhiphinna, hirriba dhabuu, keessi kee gubachuu fi kkf dha. Eeti nama san guutumaan guututti sammuu keessaa baasun sitti ulfaachu ta’uu danda’a. Garuu wanti ati gochuu dandeessu obsuu fi haraamatti akka hin kufne du’aayi gochuudha. Obsii hadhaa mi’aawatti akka jijjiru yaadachudha.
“Yaa Rabbii akkuma gabroottan filatamoo Kee sheyxaana irraa tiksite nullee tiiksi.”
Cal’isuun warqiidha. Gaarii qofa dubbachuun immoo warqii warqii caalu.
Akkuma Rabbitti dhiyaattu fi beektun akkasuma tasgabbii, boqonnaa sammuu fi nageenya argataa adeemta. Akkuma Rabbiin irraa fagaattun, akkasuma tasgabbii, gammachuu fi boqonnaa sammuu irraa fagaata fi dhabaa adeemta.
Takkaa nama tokko irraa jaalalan qabamnaan, isa/ishii malee nama biraa arguu irraa jaama taata, amala badaa isaa/ishii dhagahu irraa duuda taata. Amala badaa isaa/ishii kan agartu fi nama isarra/ishirra gaarii ta’e kan barbaaddu yommuu jaalalli qabbanaa’edha. Kanaafu, nama fuudhu/itti heerumu heddu, sababa maaliif akka jaallatte sirritti itti yaadi. Yoo imaana isaatif/ishiitif jaallatte, sun sirriidha. Garuu qabeenya fi miidhaginna qofaaf yoo jaalatte haala sodaachisa keessa jirta. Kanaafu saahiba jireenya kee of eeggannoon filadhu. Obsi hin jarjarin. Atillee nama filatamaa ta’i argami.
Gabroottan Rabbii filatamoo keessaa tokko ta’uun wanta akkam bareeduu! Gabricha/gabritti Rabbii ta’uun kabajaa fi bilisummaa hunda caaludha. Kabajaa fi bilisummaa akkanaa gonkumaa bakka kamittu argachuu hin dandeessu. Mee moototaa fi bulchitoota ilaali. Bilisummaa fi kabaja akka qaban godhani yaadu. Garuu meeqa isaanitu salphate fi xiqqaate addunya tana irraa godaane. ‘Kan nu caalu hin jiru’ osoo jedhanu hundaa gadi ta’uun salphatan, kan akka fira’awna.Fuggisoo kanaa immoo Nabiyyoota fi gabroottan Rabbii gaggaari ilaali. Kabajni fi bilisummaan isaani fiixe tuqa. Yeroo hundaaf ni yaadatamu, ni kabajamu. Kanaafu gabroottan Rabbii filatamoo keessaa ta’uuf yeroo hundaa gara Rabbii tawbaa dhugaan deebi’i, Rabbiin irraa araarama barbaadi, Aakhira kaayyoo jalqabaa kee godhi, hojii gaggaari hojjachuuf carraaqi, ibaada irratti cimi fi obsa qabaadhu.
Injifannoof guyyaa hundaa jabaatte yoo hin hojjatin, takkaa diina keessa keetitin takkaa diina alaatin takkaa immoo diina keessaa fi alaatin ni moo’atamta.
Jireenya keessatti wanta si fayyadu fi hin fayyanne, nama si fayyadu yookiin ati fayyaddu fi nama miidha isaatirra nagaha hin baane sirritti addaan baafadhu. Ta’uu baannan gara funduraatti gatii ulfaata kafalta, ni gaabbita. Yoo hiriyyaa badaa filatte isa/ishii hordofuun warroota honga’an keessaa taata. Wanti hanga hiriyyaa badaa hamaan hin jiru. Hanga fedhe imaanni kee jabaa haa ta’uu, isaan waliin yeroo dheeraaf bakka waan badaa hojjatanitti yoo turte, imaana kee balleessu. Akka magneetti si harkisu. Wanta fokkuu si jala qabun atille akka baddu barbaadu, yeroo hundaa akka isaanii akka taatu hawwu. Kanaafu hiriyyaa badaa irraa of eegi.
Akkasumas wanta guyyaa hundaa hojjattu sirritti filadhu. Wanti ati hojjattu kaayyoo kee waliin deemu fi deemu dhiisu isaa of gaafadhu. Yoo hin ta’in yeroo wuddii tee irratti hin gubin. Wanta kaayyoo kee waliin deemu soqii hojjadhu. Jireenyi haala kanaan hojjatti. Ta’uu baannan, furtuu sirrii hin taanen jireenya nan bana yoo jette, gonkumaa hin bantu.
“Dallansuu fi of tuulun hundee badii hundaati.” Yommuu wantoota kanniin lamaan too’attu, mataa kee fi sheyxaana irratti injifannoo argatta. Kanaafu, kanniin lamaan too’achuuf sirritti ifaaji (carraaqi). Beekumsa barbaadi. Hojii irra oolchi.
Abdullah ibn Mubarak akkana jedhe “Jiraattonni addunyaa tanaa wanta ishii keessatti garmalee gaarii ta’ee osoo hin dhandhamiin addunyaa gadi furani deeman.” “Wantii garmalee gaariin addunyaa tanaa maalidha?” jedhamee gaafatame. Innis “Rabbiin Jaallachuudha yookiin beekudha.” jedhe.
Dhugumatti wanta hanga Rabbiin jaallachuu fi beeku gahu hin jiru. Akkasumas wanta hanga Rabbiin wallaalu badaan hin jiru. Rabbiin beekani Isa qofa gabbaruu fi sodaachun, gammachuu, nageenya, tasgabbii, milkaa’inna fi bilisummaa akkamii namaa kennaa! Namni Rabbii isaa hin beekne gara itti deemu hin beeku. Duubaa durri isaa girdoo ykn dukkana itti ta’a.
Warroota salaata salaatani fi badii hojjatan ilaalun of hin gowwomsin. Garuu akka carraa ta’ee namoonni baay’een haala kanaan of goowomsaa jiru. Kuni beekumsa Islaama dhabuu fi tooftaa sheyxaana malee wanta biraa ta’uu hin danda’u. Nama salaata salaatu fi badii hojjatu ilaalun, “Salaanni isaa badii irraa yoo isa hin eegin, salaata salaatun koo faydan ani argadhu maaliidha?” Jedhu. Of ilaalu dhiisani namoota biroo ilaalu. Namni hunduu wanta hojjatee fi dhiisef gaafatama, herregama. “Namni salaata salaatu badii waan raawwatuuf ani salaata salaatu hin dandeenye” osoo jette, uzriin (sababni) kee fudhatama gonkumaa hin argatu. Hojii keetif itti gaafatamaan mataa kee qofaa fi qofa. Guyyaa Qiyaama uzriin (sababni) qabatama hin qabne gonkumaa fudhatama hin argatan. Beekumsa fi yeroo waan hin qabneef, salaatu hin dandeenye yoo jette uzriin kee baaxila (soba) ta’a. Ilaali Qur’aana (Suura Ghaafir(40):52, Ruum(30):57, An-Nahl(16):84)
Nuffiin jireenya irraa kan dhufu osoo hin ta’in matama kee irraa kan dhufuudha. Yoo hojii gaggaarii dalaguun of ko’oomsite (xamadde), jireenya kee keessatti nuffiin bakka hin argatu. Garuu yoo hojii malee teette yookiin hojii faaydi hin qabneen of xamadde, jireenyi si nuffisiisti/jibbisiisti.
Wanta hundaa nan beeka jedhanii yaadun wallaalummaa fi balbala beekumsa ofirratti cufuudha.
Adabbiin hamaan addunyaa kanatti namni tokko adabamu, sababa cubbuu inni raawwatuutin qalbiin isaa goggogu fi cufamuudha. Yommuu qalbiin gogdu fi cufamtu balballi gaarummaa fi qajeelinnaa (hidaaya) irratti cufamuun balballii badii fi jallinnaa banamaaf. Wanti badaan gaarii, gaariin immoo badaa itti fakkaata. Garuu namni kuni carraa balbala gaarummaa fi hidaaya itti banatu ni qaba. Innis gara Rabbii dhugaan tawbachuudha. Yommuu tawbatee bakka hojii badaa san hojii gaarii hojjatu, Balaballi qajeelinna, nageenya, gammachuu, milkaa’inna, ifaa ni banamaaf. Kanaafu, sababa cubbuutin qalbiin tee haqaa fi hidaaya (Islaama) irraa akka hin gogne fi hin cufamne sodaachun, cubbii fi badii kam irraayyu dheessi. Dogongorte yoo itti kufte immoo gara tawbaa fi istigfaara (araarama Rabbiin irraa kadhachuutti) fiigi. Qalbiin tee qulqullaa’un boqonnaa sammuu fi tasgabbii (sakiina) akka argattuuf. Dhiyootti nan tawbadha jechuun cubbuu keessa hin turin guyyaa itti duutu yookiin aduun dhiyaan itti baatu waan hin beeknef.
Akkuma namtichi cubbuu hojjachuu keessa turun, akkasuma amantii isaa irraa fagaata fi shakkaa adeema.
Yommuu daandii injifannoo hordoftu, niyyaa kee qulqulleessi. Sababni isaas, niyyaa kee irratti hundaa’un yookaa badhaafamta yookiin immoo adabamta. Niyyaa kee ‘Rabbiif qofa kan hojjattu” haa ta’u. Yommuu gocha kee keessatti dhugummaa (iklaasa) fi obsa horattu, yoosan injafannoo argatta.
Hanga fedhe cubbuun tee xiqqaa haa taatu, gara Rabbii tawban deebi’i. Yommuu cubbuun xixiqoon tuni walirratti tuulamtu, namticha balleesiti. Akkuma jedhamu namni cubbuu xixiqqoo gadii xiqqeessu fi hojjatu, cubbuu guddatti kufuuf carraa guddaa qaba. Fakkeenyaf, namtichi akkuma arge haraama kan ilaalu yoo ta’e, suutuma suutan wanta badatti kufa. Sababni isaas, wanti guddaan hunduu wanta xiqqaa irraa jalqaba, xiqqaan guddatti nama geessa. Ilaalun yaadutti, yaadun immoo gochatti nama harkisa. Kanaafu yeroo hundaa tawbaa fi Rabbiin irraa araarama kadhachuu hin dagatin. Sababni isaas, tawbaa fi araaramni ba’aa cubbuu hir’isuu, cubbuu fi badii gara funduraatti dhufu irraa si fageessu.
Akkuma hadhaan obsaa jabaatun akkasuma bu’aan ati argattu mi’aayadha. Yommuu jireenya kee ulfaata fi fitnaa, Rabbii ajajamuu irratti obsituun, akkasuma firi obsaa mi’aawa san dhandhamta. Obsi kee Rabbiin irraa akka ta’e sammutti qabadhu. (Ilaali Suura An-Nahl(16):127) Yoo gargaarsi Rabbii hin jiraatin adda kee obsu hin dandeessu. Kanaafu Rabbiin sabrii akka sitti dhangalaasu kadhu. Du’aayi bareeddu tana fayyadami. “Rabbanaa afrig aleynaa sabran wa tawfanaa muslimiin(Gooftaa keenya sabrii nurratti dhangalaasi,Musliimotas godhii nu ajjeesi) Suura Al-A’raaf(7):126)


text:
“Lafa badde baddaan marra baafte” jette jaarroleen teenna yoo waan baddaa mukaa mtii marra taateen wal fakkeessanii wa dubbatan.
Baddaan Itoophiyaan qabdu hagii guddaan Oromiyaa keessa. Baddaa Oromiyaa waan hedduutti balleesse.Fkn Boorannii baddaa sadii qaba.Badda sadeeniin utubaa Booranaa sadeen jedhan. Areero,Oobdaa,Liiban.
Baddaan Itoophiyaa baduma baddee harka sadii geette. Akka ministerii Qonnaa Uumar Huseen VOA Afaan Oromootti himett baddaan tun amma harka 15 tahuutti jirti
Itoophiyaan amma dullaan muka dhaabachuutti jirti. Yaada kana akka obboo Uumar jedhetti Muummee Ministeraatti dhufeen.
Kaabinee keessaa koree itti filee hujii ministerii haga 10 hujii tana gargar qoodatee itti duude.
Baddaan badde qilleensa jijjiiramee qofaa mitii lafa baddellee hin jireessiti.
Muummeen Minsiteraa akka jecha obboo Uumaritti “addunyaaf fakkeenna tahuu qamna” jedhee yaada kanaan dhfue.
Itoophiyaan ji’a sadiin duratti muka dhaabuutti seente. Muka harka kiyyaan dhaabe ykn Ashaaraa kiyya jedhanii jalqaban.
Haga kaleetti akka jecha obboo Uumaritti muka ykn biqiltuu miliyoona 400 dhaaban.
Guyyaa 30- 40 keessatti ammoo waan dhaaban kaan irra deebi’anii laalan. Guyyaa 30-40 kana keessatti muka biliyoona 4 dhaabuuf karoora qabdi.
Akka jecha obboo Uumaritti namii tokko muka 40 dhaaba jedhanii herregan. Hujii tana nama miliyoona 20 caalutti itti duule jedhan.
Mukii dhaaban kun midhaan gosa lama:midhaan nyaatanii fi lafa gaaddiseessu.
Akka jecha obbo Huseenitti mukii kun harkii 25 muka bara hedduu jiaachuu dandahuu kaan ammoo ka ganna 10 fa jiraatu.
Mukii midhaan isaa nyaatan dhaabuutti jiran; abukaadoo, paappayaa, burtukaani,loomii fi waan hedduu.
Mukii akkuma dhaddachaa, qalqalchaa, odaa, qilxaa, burquqqee …bara hedduu jiraatu amma dhaabuutti jiran hindheensa, biriribsa, Odaa fa.Muka akkuma qilleensa naannoo itti dhaabanitiin wal fakkaatu dhaaban.
Mukii ykn biqiltuun dhaaban tun fula asadii dhufti akka obboo Uumar jedhetti
1.Kuusaa biqiltuu mootummaa
2.Abbootii dhuunfaa
3.Dhaabbilee mootummaa hin tahin
Waan durii hin jirre amma guddoo mullataa akka obboo Umar jedhetti namii hedduun fulaa akka Bishooftuu faatti muka Odaa dhaabee gurguruutti jira.
Warrii muka dhaabu kun akka isaan himan milikeeta biratti tolfata
Akka ministerii qonnaa jedhetti dhaabbilee, yuniverstii, bulchiinsaa,ummataa fi abbaan dhaabe cuftii milikeeta biratti tolfata.
Yaadannoo Irreecha Bishooftuu bara 2016 nama hedduu itti fixanitti Odaa 700 dhaaban.
Ijoollee Oromoo ibidda Oromiyaa gube dhaamsuuf lubbuu ufii gurguranillee akka minsiterii qonnaa yaada mataa ufiitiin jedhetti biqiltuu dhaabbuun yaadatan.
"Warra gaafasa sababa kanaan dhabneef gumaachii guddaan kana jedhee yaada.Ka due’e fi miidhame kan ittiin yaadanu kanumaan.”
Duula muka dhaabuu kana gumiitti itti duule. Maanti akkana nama baase jennaan akkana jedha obboo Uumar.
“Dhidhaa qamnaa waan dhamnellee kana keessa arganna miidhmaa duraan waan kana itti dhabe argadhe ka jedhu natti fakkaata.”
Akkuma biqiltuu dhaabanii lafa jijjiiran nama baqatee qarqaaranii jireenna isaa gadi dhaabuuf malan,” ka jedhulleen hedduu.
Karoorii mootummaa akka obboo Uumar jedhetti bal’aa.


text:
Waraanni mootummaa Dambii Doolloo keessatti Dubartii ulfaa ajjeesse
Halkan edaa namoonni jaha dubartii ulfaa ciniinsuu irra turte qabatanii Bajaajiidhaan gara hospitaalaa imalaa osoo jiran, humnoonni mootummaa dhukaasa bananiin dubartii ulfaa Aadde Birhaane Maammoo jedhamtu kan ajjeesan tahuun beekameera. Namoota jahan dubartii tana waliin turan keessaa afur ammoo madaa’uu isaanii itti gaafatamaan hospitaala Dambi Doolloo Obbo Kamaal Hirkoo BBCtti hime.
Itti aanaan hoogganaa bulchiinsaa fi nageenya godina Qeellam Wallaggaa Obbo Tsaggaayee Waaqjira ajjeechaan kun eda halakan nannawa sa’aatii 5:30 irratti kan raawwatame tahuu mirkaneesse. Obbo Tsaggaayeen akka jedhetti, eenyummaan humnoota ajjechaa kana raawwatanii kan qoratamaa jiru akka tahee fi hawaasni naannichaa garuu Poolisii kora bittinneessaa Oromiyaatu ajjechaa kana raawwate kan jedhan tahuu ibse.
Ummanni magaalaa Dambii Doolloo har’a ajjeechaa kana ballaaleffatuun hiriira mormii geggeesee jira. Yeroo dhihoo asitti haallee nageenyaa Godina Qeellam Wallaggaa hammaataa kan dhufe yoo tahu, Makkalaakayaa fi Poolisii Federaalaa dabalatee humnoonni mootummaa naannicha keessatti baay’innaan kan qubatan tahuun beekameera.


text:
Milishaan naannoo Amaaraa Bulchiinsa Naannoo Oromiyaa Seeenuun Goolamaafi Badii Inni Qaqqabsiise Ilaalchisee Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname.
Milishaa fi humni addaa naannoo Amaaraa meeshaa waraanaa hidhachuun naannicha keessa, Godina Addaa Bulchiinsa Oromiyaa aanaalee akka Haxaayee, Afraataa, Jiillee fi bakkoota biroo keessatti uummata meeshaamaleeyyii irratti dhukaasuun balaa qaqqabsiisaa akka jiran gabaasaaleen maddeen amanamoorraa nugahaa jira. Bulchiinsi naannoo Amaraa ibsa Bitootessaa 21, bara 2021 baseen, nagaa buusuu fi ol-aantummaa seeraa kabachiisuuf sababa jedhuun milishoota isaa naannoo Oromiyaa bakkoota adda addaatti bobbaasuusaa ifatti amaneera. Gaffii guddaan jiru garuu, aanaalee jedhaman sana keessatti sodaan nageenyaa osuma jiraateellee humni nageenyaa Oromiyaa osoo jiruu naannoon Amaaraa maaliif milishaa fi humna addaasaa daangaa Oromiyaa cabsee seensisee kan jedhu dha.
Kanaan duras taanaan, sababa hin taane wal-fakkaataa dhiheessuun heera biyaa cabsuun mootummaa Itoophiyaatiif waan baratamaa dha. Inni kunis kan addaa miti.
Caalaatti kan mirkaanaawu tahus, maxxansaaleen aaraa-gubataa sabaa-himaalee hawaasaarratti bahan Haxaayee, Afraataa fi Jiillee keessatti milishaan naannoo Amhaaraa dhukaasa guddaa banuun uummata nagaarratti miidhaa qaqqabsiisuu akka hin hafne argisiisa.
Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) haleellaan gatii hin qabne kuni kan uummataa nagaa fi qabeenya isaaniirratti xiyyeeffate hatattamaan dhaabbatee, milishootni aanaalee sana keessatti bobbaafaman dafanii akka gadhiisanii bahan gaafta. Akkuma naannoo Tigiraayii fi Beenishaangul-Gumuz keessatti qabataamaan argamettis, milishaan naannoo Amaaraa daangaa naannolee cabsanii seenuun uummata fayyaaleyyi irratti dhukaasa bananii miidhaa qaqqabsiisu. Gochi anatu-caalaa akkasii kunimmoo lolli sabummaa irratti hundaawe saboota gidduutti akka ka’u taasisa.
Kanaaf, hagam dadhabaa ta’ullee, mootummaan federaalaa milishaan Amaaraa lammiilee shororkeessuu fi jiruufi jireenya guyyuu isaanii keessa akka hin galleef hatattamaan dhaabsisuu qaba.
Yeroo ammaa kana mootummaan naannoo Amaaraa milishootasaa bulchiinsa naannoo Oromiyaa bakkoota gara-garaa keessatti bobbaasee akka jiru Addi Bilisummaa Oromoo bira gaheera.
Godinoota:-
Qeellam Wallaggaa-aanaalee Gidaamii, Haawaa Galaan (Gabaa-Arbii), Muggiifi bakkoota biroo,
Wallagga Bahaa- aanaalee Hangar Guutee (Guttin) fi Haroo-Limmuu,
Horroo Guduruu Wallaggaa-aanaalee Agamsaafi Amuuruu,
Shawaa Dhihaa-aanaalee Gindabarat fi Jalduu,
Shawaa Kaabaa- aanaa Dharraa fi naannooshee keessatti milishootni naannoo Amaaraa akka seenanii jiran odeessa qabataamaa jira.
Milishootni kuni maaliif aanaalee eeraman kana keessa akka seenan beekuu baannullee, sababa isaaniitiin kan ka’e uummatni bakkoota kanaa fi naannoo-saa jiraatan soda fi yaaddoo guddaa keessa jiru. Kanaan duras taanaan, milishaa fi humni addaa naannoo Amaaraa uummata Gumuz jumlaan kan fixee fi, naannoo Beenshaangul-Gumuz keessatti lammiilee Oromiyaa akkasumas naannoo Tigiraay keessatti Tigiroota hedduu haleeluun isaa yaadannoo dhihooti.
Kana malees, milishootniifi humni addaa naannoo Amaaraa kuni namoota fayyaaleyyii saba isaanii hin taane gara-jabeenyaan akka ajjeesan, humnaan gudeedan, manaafi qabeenya gubanii, oomisha qonna isaanii jalaa akka mancaasan ifatti waan gabaafamaa jiru dha.
Gocha badii humni kuni kanaan-dura raawwateen waan beekamuuf, amma humni Amaaraa kunneen hedduminaan gara Oromiyaatti bobbaafamuun isaanii jiraattota naannoo sanaa sodaafi yaaddoo nageenyaa hamaa keessa galchuu dandaheera. Inumaayyuu, yoroo ammaa kana milishoota Amaaraa tahachuufuu bulchiinsota naannoleetti rakkoo guddaa ta’eetu argama.
Kanaaf, gocha badii fi yaaddeessaa kan milishaa naannoo Amaaraa kana osoo humnaan ala-tahee lola saboota biyyattii jidduutti hin kaasiin hatattamaan xumura itti gochuun akkaan barbaachisaa dha.
Maayiirratti, hooggantootni mootummaa federaalaa milishoota naannoo Amaaraa kan Oromiyaa bakkoota gara-garaa keessatti bobbaafamanii jiran dafanii akka baasanii fi, uummata fayyaaleyyii Oromiyaa gocha badiifi suukkanneessaa milishaan Amaaraa raawwaturraa akka tiksaniif ABO cimsee gaafata.
Itti-daballees, hawaasni addunyaa gocha badii milishoota naannoo Amaaraa kanaa fi balaa inni uummattoota Itoophiyaa akkasumas nageenya gaanfa Afrikaa irratti baatee deemu akka jala-bu’ee hordofuuf waamicha taasifna.
Injifannoo uummata bal’aaf!
Adda Bilisummaa Oromoo
Bitootessa 21, 2021
Finfinnee


text:
Kanneen Lubbuu Galaafatan Seera Duratti Dhiyaachuu Qabu: Antoniyoo Gutarrees
- VOA
WAASHINGITAN, DIISII —
Humnootiin nagaa eegsisan kan Sudaan Wiixata Waxabajjii 3 bara 2019 kanneen Kaartuum keessatti mormii gaggeessaa turan irratti haleellaa gaggeessuun eega lubbuun namoota 35 galaafatanii booda Kaawunsiliin waraana Sudaan walii galtee Mormitoota siiviloota mormii dhageesisan waliin kanaan dura tolfate haquu isaa beeksisee jira.
Kanaaf mootummaa haaraan hundeeffamuuf jiru hanga baatii sagal booda filannoon gaggeeffamuutti biyyatti kan bulchu ta’u hogganaan kaawunsilii ce’umsaa kan waraana Sudaan beeksisee jira.
Janaraal Abdel Fattaah al-Burhan akka jedhanti mootummaa haaraan battalumatti akka dhaabatu ibsan.Filannoon gaggeeffamuuf jirus to’attooota kutaa fi kan addunyaatu irratti argama jedhan.
Barreessaa dureen tokkummaa mootummotaa AntoniyooGutarrees dhaabatoota tajaajiila eegumsa fayyaa keessatti humnootiin nageenyaa haleellaa gaggeessuun isaanii rifaasisaa dha jedhan.
Angawoonni mootummaa Sudaan qorannaa gaggeessuun kanneen lubbuu galaafatan seera duratti dhiyeessuu qabu jechuun hubachiisan Gutarrees
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
08-12-2022
Dhukkuba HIV/AIDsii Oromiyaa Keessaa
-
-
-
-


text:
….kutaa sadaffaaf xumuraa.
Mata duree kana jalatti bareefama kutaa lamaan qoodee dhiyeessuu kiyya ni yaadatama. Kutaa lammaffaa jalatti rakkoolee danqaa nutti tahan keessaa sadan tokko kan fuundura natti muldhatan lafa kahuu yaalee jira. dhugaa dubbachuuf rakkoon jiran sadan sana duwwaa otoo hin taane, kallattii gara garaa fi maddi isaaniis akkasuma dhimma gara garaa wajjin kan wal qabatan tarreessuun ni danda’ama. Jirus. Barreefama gabaabaa kana keessatti garuu, bakkuma sadiitti qoodee barruu kiyya kutaa lammaffaa keessatti akeekuu yaale. Wal yaadachiisuuf jecha :
“Hunda dura aadaa yaada addaa dhaggeeffachuu fi mareef qophii ta’uu dhabuu ti.”,
“Akka Oromootti yaaduu irra ilaalcha, garee, wal beekumsa, gandaa fi amantaan yaaduun tokkummaa qabsa’otaaf rakkoo olaanaa ta’ee jira.”,
“Hooggansa QBO keessatti, garaa garummaa (generation gap) uumamee jiru dhiphisuu fi dhaloota harawaa guutummaatti aangessuuf murannoo fi qophii dhabuu” . kan jedhan ilaaluu yaalee jira”.
Barruu kiyya kutaa xumuraa kana keessatti amma naaf danda’amee fi tahuu mala jedhee yaaduutti, maal gochuutu karaadha jedheen yaada kiyya ibsuu yaala. ka’umsi yaada kiyyaa rakkoolee qabsoo keessatti yeroo dheeraaf numudachaa jiranii fi haala fuundura keenyatti nu eeggataa jiran yaada keessa galchuu yaalee jira. Rakkoo harkaa nuqabdu irra aanuuf, maal haa godhu?, haa googu?, maal wajjin haa raawwannu? Akka jaarmiyaattis tahee akka lammii oromiyaa tokkootti gahee maal haa gumaachu?… gaaffilee of gaafachuu qabnuu fi deebii isaa nama biraa otoo hin taane, ofumaa itti argachuu qabnuu dha. kan namni lammaffaa ykn sadaffaan namatti himu irra, kan abbaan ofiif of gaafatee ofiif deebii itti argatutu irra bu’a qabeessa. Yeroo gaaffilee kana of gaafannu garuu akka kana duratti of beeknuu fi of muunnetti otoo hin taane, akka qabsoon keenya muddama rakkoon qabamtee jirtuu fi qaama falaa tahuuf of qopheesseetti tahuu qaba. kana irraa kaanee yoo fala barbaanne rakkoolee jiraniif fala harka keenya akka jiru ifatti argina. Akkuma baratame garuu, rakkoo dhalchaa kan jiru nama biraa malee ana bira ykn garee koo keessa hin jiru jennee, qaama biraa sababeeffachuu ykn of qulqulluu goonee qaama biraa qulqulleessuuf yoo ni abballa tahe ammas rakkoo irratti rakkoo biraa dhalchuuf beellama waliif tolchuun ala fayidaa hin qabu. kanaaf mana ofii qulqulleessanii kan ollaatti cehuun eddu barbaachisaa dha. kanaaf yeroo fala barbaannu, qaama rakkoo akka taane of amansiifnee qaama falaa tahuuf of qopheessuu dha. akka ilaalcha kiyyaatti dhimmoota kanaa gadii irratti yoo hojanne qaama falaa taana:
- Hunda dura rakkoon mooraa qabsoo keessa jiraachuu fi qaama rakkoo dhalchan keessaa akka dhuunfaattis tahee akka gareetti qooda qabaachuu itti amanuu dha. qabxiin kun eddu ulfaataa dha. huumamuma ilma namaa keessatti, qaama rakkoo keessaa qoodan qaba jedhanii ofitti maxxansuun hulfaataa dha. namni yeroo hunda jabina jiran irratti wal saama malee, rakkoo jiran qaama lammaffaa ykn sadaffaaf kennuuf dhama’ama. Adeemsa siyaasaa keessatti garuu kun kufaatii irratti kufaatii dhalchaa deema. Rakkoon xiqqoon gara sakaallaa walii galaatti qabsoo sabaa geessa. Kanaaf rakkoo dhalatan yeroon fala itti kennuu baannaan qaama rakkoon xaxamee taa’u taana. Haalli amma qabsoo keenya mudatee jirus kanuma. Kanaaf hunda dura rakkoo mooraa qabsoo Oromoo keessatti dhalataniif itti gaafatamummaa fudhachuu fi qaama falaa ta’anii, egeree qabsoo sabaa furgaasuuf dhama’uun gootummaa madaallii hin qabnee dha. gootummaan ilma namaa dirree waraanaa duwwaa irratti kan muldhatu otoo hin taane, rakkoo jiran fala itti kennuuf dursanii ofitti maxxansuudha. Kanaaf waanta hunda dura rakkoon jiraachuu isaa fi rakkoo dhalataniif gahee keessaa qabaachuu keenya hunda dura itti amanuudhan qaama falaa .
- Rakkoo mooraa keenya keessa jiru eega adda baafannee irratti walii gallee booda, fala kennuuf qaama falaa ta’uu qabna. Kana jechuun qaamni biraa dhufee akka rakkoo qabsoon keenya qabdu akka hiikkaa itti hinkennine beekuu dha. rakkoo ilmi namaa dhalche fala ykn hiikkaa kan itti kennuu danda’u ilmuma namaa ti. Rakkoo rabbirraa dhufte otoo ta’ee ilmi namaa itti rakkachuu mala. Sababni isaa karaa amantaa kamiinuu yoo ilaalle rakkoo rabbirraa dhufe namni fala hin qabu waan jedhuuf. Keenya kun garuu rabbi nu eebbisee garuu, dhalli namaa rakkoo walitti taane. Kanaaf rakkoo ofii tolchine ofii keenyaa fala harkaa qabna. Falli tokkichi jiru mooraa qabsoo Oromoo tokkoomsuu fi gara fuunfduraatti tarkaanfachiisuuf hayyadurummaa fakkeessii (fake of chairmanship) dhiisuudhaan hayyadurummaa dhugaa fi qabsoon gaafatutti wal deebisuu dha. kabajaa fi hulfina kan namatti horu, qabsoo sabaa furgaasuuf yoo ummati Oromoo amantaa nurraa qabaatee dha. muudamni yoo ummataa fi qabsa’ota biraa dhufe kabajaan argama. Kanaan ala garuu wal morkii dhuma hin qabne keessa cuuphamnee qabsoo Oromoo gaggeessuun tasa hin danda’amu. Kan amma yoonaa wal morkame gahaa dha. bu’aan irraa argame gama hundaanuu hin jiru. Amma yeroo isaa hayyadurummaa dhugaaf dhaabbachuu ykn falmuu dha. kana goonaan ummati Oromoo nuwajjin jira.
- Qurxummiin xixiqqaan gosa tokkoo, wal liqimsuu yaaluu irraa of qusachuun fala qabsoo keenyaa ti. Qorxummiin xixiqqaa gosa tokkoon kan biraa liqimsuuf ni dhama’a ykn ni abjoota yoo ta’e qoonqootti wal rakkata. Kan liqimsus kan liqimsamus tasa hin jiraatu. Otoo qurxummiin xixiqqaan gosa tokkoo wal liqimsuuf yaalluu qurxummiin gurguddaan gosa biraa (addaa) lamaan keenya walitti qabee liqimsa. Kanaaf falli nuti akka sabaatti dhimma waloo fi galii waloof dhamaana. Kallattiin galii sana qaqabamu tarii garaa garummaa qabaachuu mala. Garaagarummaa jiran marii fi wal hubannoo uumudhaan gara tokkotti wal luucceffachuu dandeenya. Yeroo tokko tokko sagantaa siyaasaa ofumaa barreessinee jirru akka waanta samii ykn rabbi irraa barreefamee nuuf bu’eetti wal sobuu yaalla. Sagantaan siyaasaa qabnu macaafa qulqulluu ykn quraana miti. Namatu barreesse. Warruma abbaa dhimmaa taanetu waraqaa irratti maxxanse. Kanaaf yoo waliin mareen jiraatee fi wal amansiisuuf balballi keenya sammuu keenya wajjin banaa tahe, harka 80 ol galii waloo tolfachuu dandeenya. Kanaaf wal qoqoduu fi wal dhagahuu diddaa irraa bilisa taanee, dhimma waloo yoo mariif dhiheessine dhuma irratti walii galla. Qorxummii xixiqqaa qosa tokkoo irra darbinee qurxummii gurguddaa gosa tokkoo ta’uu dandeenya. Tokkummaan yoo dhaabbanne qurxummii gosa biraa nuliqimsuuf amuummatu qoonqoo isaatti danqaraa rakkisuu dandeenya. Kanaaf tokkummaaf haa dhamaanu.
- Haala amma irra jirruun jaarmiyaan siyaasa Oromoo kamuu jijjirama siyaasaa Oromoon fedhu akka barbaadetti fiduu akka hin dandeenye itti amanuu qabna. Kanuma kootu gubaa daldaaltuu barbaree tahuu hin qabnu. Keenya hunduu akka gubuu danda’u, beeknee walitti fiduu ykn kaleessuun dhuma irratti walitti baqsuutu fala ta’a. kanaaf of sobuu dhiifnee haala jiru karaa saayinsaawaa ta’een qorannee itti baha qorannoo keenyaaf abboomamuu qabna. Qorannoo taasifnu dhuunfaan otoo hin taane, waloon waltajjii tokko bannee taasifachuun fala maahii argachuuf nu gargaara.
- Hawaasi Oromoo abbaa qabsoo tahee jiru, hooggantoota dhaabbilee siyaasaa akka tokkummaa dhugaa huummataniif dhiibbaa gochuu duwwaa otoo hin taane, dirqama tahuu isaa jala muranii itti himuu qabu. keessumaa jaarmiyaan hawaasaa gara garaa (beektotaa, dargaggootaa, haayyotaa, namootiin dhuunfaa kabajamoo, abbaan qabeenyaa, hogummaa gara garaa irra namootiin jiran….. ) dhaabbileen siyaasaa bakka eddutti qircamanii jiran akka tokkummaa fakkeessii dhiisanii tokkummaa dhugaa Oromoo fakkaatuu fi Oromoo bakka bu’u uummatan gahee isaanii bahuu qabu. akka irraa barannuuf tokkummaan fakkeessii amma yoonaa maqaa gara garaan uumame ykn tolfanne jedhamee dubbatamaa ture bu’a qabeessa hin taane. Sababni isaa ammoo tokkummaa dhugaaf abboomamuu dhabuu fi siyaasa wal miliquu gaggeeffachuuf waanta akeekkateef. Amma kun saba keenya biratti bakka hin qabu. qaamonni tokkummaa uummanne jedhanis tahee kan ammas qaama tokkummaa keessa hin seenne maree dhugaa taasifatanii mooraa qabsoo Oromoo keessatti tasgabbii buusuu qabu.
Dhuma irratti dhugaaf dhaabbannee dhugaaf abboomamuun gootummaa dha. siyaasa fakkeessii dhiifnee, siyaasa oromummaa fi oromiyaa fakkaatu gaggeessuuf qophii tahuu qabna. Akka sabaatti ijaaramnee, oromummaa fi Oromoo duwwaa abdannee, gooboo garee fi maqaa qabsoon daldaaltuu, hundeen diiguu qabna.
Camadaa Hundee
camadaa@gmail.com


text:
Barnoota sadarkaa duraaf kitaabonni qopha’an, dandeettii barattootaa tilmaama keessa kan hin galchine, akkanumatti akka ba’aa ka baratoota irratti fe'aman ta’uu kan ibsan barsisaan barnoota sadarkaa duraa tokko, "barsisaaf addatti qajeelfamni barsisaa akka kitaabaatti qopha’ee hin jiru, kitaabuma barattootaa irra barsiifna" jedhu.
Kana malees, sirnii barnootaa barsisaan keessatti leenjifamee fi bartoonni har’a keessatti barataa jiran adda adda ta’uu, akka rakko biraatti maqaa dhahan.
Barsisota hojii barsiisummaa itti ramadamaniin otoo hin tanee, hojii barnootaa ala ta’een gamaaggamuun, qulqullina barnootaa irratti dhiibbaa fiduu isaa, kana malees, fedhiin otuu hin taane carraa hojii biraa dhaba irraa qofa barsisummaatti bobba’uun, keessumaa gama Afaan Ingilizii barsisuutiin yaddoo guddaa barsisoota irratti uume, jedhu.
Yunivarsitiwwan keessatti immo barattoonni ennaa haaraa mooraa seenan sirna simannaa qopha’u irratti, "miseensoota dhaaba OPDO yoo taatan, waa’ee carraa hojii argachu fi magaalaalee keessatti ramadamuu hin yaada’inaa" waan jedhamaniif, kunis dhibbaa hanga tokko akka qabu, walumaa-gala garuu imaammata barnootaa amma jiruun, dhaloota naannoo ofii irraa hafee sadarkaa guutuu biyyaa,Afrikaa fi Adunyaatti qooda qabaatu qopheessuun rakkisaa ta’uu dubbatanii, garuu "kana keessatti Afaan ofiin baruun afaanneen ka biroon dadhabuuf akka sababaatti himamuu hin danda’u" jechuun hubachiisan.
Biroon barnootaa kan Oromiyaa garuu, "karoorri lafa ka’amee harki caalaan milka’ee jira. Hanqinni hangi tokko mul’achu mala garuu, gutummaatti rakkotu jira isa jedhu hin fudhannu" jedha.
Gutummaa gaaffii fi deebii gaggeeffamanii MP3 kutaa kutaan tuquun dhaggeefadhaa.
Imaammata Barnootaatu Rakko Qaba jedhu Barsiisonni, Angawoonni Garuu Hanqinni jira Isa Jedhu Hin Fudhannu, jedhu.
- Jaallannee Gammadaa
Barnoota sadarkaa duraaf kitaabonni qopha’an, dandeettii barattootaa tilmaama keessa kan hin galchine, akkanumatti akka ba’aa ka baratoota irratti fe'aman ta’uu kan ibsan barsisaan barnoota sadarkaa duraa tokko, "barsisaaf addatti qajeelfamni barsisaa akka kitaabaatti qopha’ee hin jiru, kitaabuma barattootaa irra barsiifna" jedhu.


text:
Marii qophaa’ee kan irratti hooganni Olaanoo ABO’n hawaasaa Oromoo walga’ii kana irratti argamaniif haala QBO yeroo ammaa ilaalchisee ibsa bal’aa ni kennama. Akkasumas obbo Lammii Beenyaa, Qeerroon biyyaa keessa akkamiin guyyaa kana yaadataa fi akeeka Gootota keenyaa galmaan ga’uuf sadarkaa irra jiruu, akkasumas akka Sabaati rakkina xaxama siyaasaa keessaa ba’uuf uummatani Oromoo maala gochuu qabnaa irraati mariin bal’aan ni taasifama.
Galgallii aadaa Artistoota Oromoo Elemo Ali; Hirpha Gaanfuree; Hayiluu Kitaabaa; Tottobaa Taddasaa; Joon Abaate fi Daanga Hayileyesus kan hirmaachisu qophaa’ee jira.
Guyyaa: 29/04/2017
Sa’aa: 14:00-00:00
Bakka: Oppsal Samfunnshuset
Vetlandsveien 99/101
0686 Oslo
Koottaa waliin Gootota keenya haa yaadannu!
IUO’f!
Nagaa wajjin!


text:
Godina Gujii aanaa Oddoo Shaakkisoo ganda Magaadoo jedhamu keessatti namni Badhaadhaa Galchuu jedhamu humnoota mootummaatiin Kibxata darbe kana ajjeefamuu jiraattonni gandichaa dubbataa jiru.
Badhaadhaan nama injinerummaan yunivarsitiirraa eebbifamee fi hojii dhabuun booda cichaa ofiitti galee qonnaatti bobba’e ta’uu dubbatu – jiraattoonni Magaadoo. Jiraataan ganda Magaadoo obbo Daaniel Boruu jedhaman ,Badhaadhaan dargaggeessa cimaa hawaasa isaa keessatti hojii gggaarii hojjechuun beekamu, kan haadhaa fi abbaa isaaf illee waan gaggaarii hojjetee ofii garuu otuu jireenya gaarii hin argiin lubbuun isaa harka humnoota mootummaatti badde, jedhu. Badhaadhaan “Maaster-pilaanii Finfinnee fi qotinsa Albuudhaa aanattii keessaa mormuudhaan hiriirawwan aanatti keessatti geggeessaman qindeessite” jedhamuudhaan, otuu hin ajjeesamiin dura illee akka hidhamaa fi hiraarsamaa ture dubbatan, jiraattonni.
Awwaluu nama jedhamu, hidhataa mootummaa fi humnoota federaalaatiin qehee isaa keessatti rasaasaan eega dhawamee booda, konkolaatuma jarreen sanaatiin gara Hospitaalaatti otuu geessamaa jiruu karaatti du’uu isaa illee dubbatu. Ajjeefamuu Badhaadhaa dura, dargaggoon ka biraan Wasanee Masaay jedhamu achuma aanaa Oddoo Shaakkisoo keessatti ajjeesamuu fi san duras, nama Israa’eel Xiisoo jedhamu dabalee, namoonni ja’a humna addaa federaalaa fi waraana addaa federaalaa “Agaazii’ jedhamaniin ajjeesaman – jedhu, jiraattonni.
Itti-gaafatamaan Bulchiisaa Nageenyaa fi Nageenyaa magaalaa Shaakkisoo, Obbo Culuqqee Dhukkaalee fi Itti-gaafatamaan Bulchiinsaa fi Nageenyaa aanaa Shaakkisoo, Obbo Taaddelee Usoo, ajjeesamuun dargaggoo Badhaadhaa Galchuu “mirkana” ta’uu amananii, garuu humnoota mootummaan bobbaase miri kan ajjeese, jedhan. “Namoota bakka ajjeechaa sanaa turan keessa dhuguma kan Awwaluu jedhamu ni jira. Inni achi jiraachuu malee ajjeechaa sanatti hirmaachuu wanna mirkaneessu harkaa hin qabnu.Dhimmi sun qoratamaa jira,” jedhan – Obbo Culuqqeen.


text:
Ijoollee too yaa tiruuRead More »
MANDAROOTA FI MAGAALAAWWAN OROMIYAA – OROMIAN TOWNS AND CITIES: Kutaa Jahaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa shanaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma …Read More »
MANDAROOTA FI MAGAALAAWWAN OROMIYAA – OROMIAN TOWNS AND CITIES: Kutaa Afraffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa afraffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma …Read More »
MANDAROOTA FI MAGAALAAWWAN OROMIYAA – OROMIAN TOWNS AND CITIES: Kutaa Sadaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa sadaffaa …Read More »
OFIRRAA KAASI MALEE*
Taammanaa Bitimaa irraa Ginni bittaa-Maqalee Jarri qawween as galee Akkuma Minilik-faa Uummata keenya qalee Ijoollee teenya qalee Yaa Oromoo …Read More »
NAFXANYICHI WAYYAANEE BURKAANA IRRA TAA’EE DHAADATAA?
Taammanaa Bitimaa irraa Dubbiftoota barruu tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, wannin harra isiniif dhiyeessu kun dubbii dureewwan warra Wayyaanee keessaa inni tokko raasaa kana kallachumatti, …Read More »
BARRI KUN BARA OROMOO HAA TAHU
Taammanaa Bitimaa irraa Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, waan …Read More »


text:
Qophiin: Urjii Ahmad
Ayyaannii Irrechaa Maali?Irrecha jechuun Hikkaan Isaa gabbaruu ykn Ibaadaa godhuu jechuudha.Hikkaa Isaa kanarraa wanni hubannu Ayyaanni kun ayyaana Ibaadaa itti godhan, kan galata Rabbirraa itti barbaadan tahuu Isaati. Fagoo osoo hin deemne hikkaa Isaa qofarraa ka’uun Muslimootaaf ayyaana tahuu akka hin dandeenye beekuun ni dandahama.• IRREECHA KABAJUUN EEYSATTI? AKKAMITTI EEGALE?Ayyaanni Irrechaa Haroo Arsadii je’amu kan magaalaa Bushooftuutti argamu biratti kabajamuu jalqabe.Sababaan jalqaba Ayyaana kanaa akka himamutti Namni Arsadii Je’amu kan Gosa Oromoo Liiban akka malee rakkatee guyyaa 8 Haroo amma maqaa Isaatiin yamamu kana biratti Waaqa kadhataa jiraate. Osoo hin nyaatiin Osoo hin dhugin jiraachuun Isaatis ummata dinqisiise. Maanguddoon Gosaa waliitti qabamanii bakka san bakka Ibaadaa “Gabbartii” Ykn Waaqeefannaa akka taatu murteeysan. Akkasitti Haroonis Haroo Arsadii taatee bakkittis bakka Ibaadaa ykn Waaqeefannaa taate.Irrechi akkatti jalqabe. Arra Aadaa Oromummaa namaaf mirkaneeysu godhuuf Waaqefatoonni dhagaa hin kaafne hin qaban.•
IRRECHI AMANTII MOO MAALI?Irrechi jalqabuma hikkaa Isaarraa eegalee hanga arraatti Waaqeefattoonni Waaqa Isaan gabbaran waliin hidhaa jabeeyfachuuf, gabbaruuf, kadhachuuf, farfachuuf Irreecha godhan.Wanni kun Aadaa Osoo hin tahin amantii taheeti eegale. Warri eegales galata Waaqaa barbaada eegalan. Wanni Rabbirraa galata itti barbaadan hundi Ibaadaa je’ama.Aada jechuunis waan Ilmi namaa uumee irratti waliif gale jechuudha. Aadaan amantii tahuu dandaha. Waaqeefatummaan Aadaa fii amantiidha. Aadaa tahuun Isaa Ummataatu uume, Amantii tahuun Isaa galata Rabbirraa itti barbaaduudha.Ayyaana Waaqa itti gabbaran jennee fudhannus akkaataan Muslimni Rabbi itti gabbaruu fii itti kadhatu Tartiiba mataa Isaa qaba.
Waan Karaa Quraanaa fii Hadiisaan Ibaadaa tahee hin dhufin akkamitti daleeynee galata Rabbirraa barbaanna? Kanaaf Ayyaanni Irrechaa Ayyaana Keenyaa miti. Amantii If dandeeyse qabna!• IRRECHA AKKAMITTI KABAJAN? EENYUU KABAJA?Irrecha kan kabaju Oromoo Amantii Waaqeefataa hordofan kan naannoo Bushooftuu Jiraatan tahus booda warri Waaqeefattummaa malee Oromoon amantii biraa qabaachuu hin qabdu je’an Ayyaana kana aadaa Oromummaa fi Mallattoo Oromummaa fakkeeysanii biyya keessaa fi alatti ni kabajan.Kan biyya alaa akka itti kabajamu beeku baannus kan biyya keessaa akka itti kabajamu barreeyfamee jira.“Abbaa Qaalluu” jechuun namni yaamamu akka Imaamaa ykn gaggeeysaatti Gabbartii Waaqaaf godhan Irrecha tartiibaan ni qajeelcha.Ayyaannii Irrechaa Asaba Raggaasaa akka Ibsituu “Ayyaana Oromoo fii Waaqa Walitti hidhu kan Waaqa waan dabreef galatoomfatanii waan dhufuuf Waaqa itti kadhatan” jechuun dubbata.Ayyaanni Irreechaa Oromummaa kan mirkaneeysuu akka tahee fii kan Oromoota hundaa akka tahes Barreeysaan Asaba Raggaasaa jedhamu Barruu Isaa “Irrecha: From Thanksgiving Ritual to Strong Symbol of Oromo Identity” jechuun Ibsee jira.Akka barreeysaan kun jedhutti Ayyaanni Irrechaa Ayyaana Waaqaaf galata itti galchanii fii Malattoo Oromummaa guddoo jechuun dubbata.Irreecha namni kabaju Oromummaan Isaa shakkii hin qabuu, namni Ayyaana kana hin kabaju je’u Mallattoo Oromummaa gudditti dide jechuudha akka Isaan jedhanitti.•
IRREECHI MUSLIMAAF MAALI?Akka gubbaatti Ibsuuf yaale Jarri Ayyaana kana Kabaju Ayyaana kanarratti Waaqaaf galata galchina, Waan ful duraa Waaqni akka nuuf tolchu kadhanna, Hiidhaa Waaqaa fii nu jidduu jirtu jabeeyfanna jechuun dubbatan.Muslimni hidhaa Rabbii fii Isa jidduu jirtu jabeeysuuf Irrecha godhuu qaba moo Karaa Rabbii fii Rasuulaa s.a.w guutuu irruu hin qabne hordofuu qaba!?Amantiin Islaamaa amantii guutuudha. Kadhaa, Rabbi farfatuu fii Hidhaa Rabbii fii nu jidduu akkamitti akka tolfannu karaan Islaamaa guutuun lafa kaayee jira. Namni galata Rabbirraa barbaaduuf Ibaadaa godhu hundi karaa Rasuulaa s.a.w qunnamee jala deemuudhaan Milkaawa. Wanni sanii achii hundi jallina.Muslimaaf irrechi guyyaa ayyaanaa Osoo hin tahin guyyaa gaddaati, akkamitti yoo jetten obboleyyan keenye hedduun arrallee Rabbii fii Rasuula s.a.w jala deemuu dhiisanii karaa Rabbiin shari’aa hin godhin jala deemaa jiran. Kuni nu gaddisiisuu qaba malee nu gammachiisuu hin qabu.Kara biraatiin ifittis gadduu qabna. Osoo nuti akka gaaritti da’waa goone Sabni keenya Kumaatamaan lakkaawaman Islaamummaa dhiisanii karaa biraa hin hordofan ture. Kuni Nu sheeneeysee da’waaf nu kaasuu qaba.• AYYAANA IRREECHAA EENYUUTU OROMUMMAAN WALITTI HIDHA?Ayyaana Irrechaa Mallattoo Oromummaa warri godhu warra Oromoon Muslimaa hedduu tahuun akka malee isaan yaachistu.Isaan wanni fedhan Muslima “Aadaa tee”, “Eenyummaa tee” jechuun amantii Waaqeefattummaa tan Oromoota hundaa godhuu fedhan. Rakkoon Isaanii guddoon Oromummaa Waaqeefattummaan walitti hidhanii Muslimoota Shirkiitti deebisuudha.Ayyaana Irreechaa Ilaalchisee Warri Siyaasaa Bilisummaa Oromoo jechuun ummata haajaa Isaanii qofaaf sobaa turan Bilisummaa dhabdan Waaqeefattummaa isiniif finne jechuun itti if jijjabeeysan. Ammallee Sobaan Muslimoota Waaqeefattummaatti deebisuu fedhan.•
XUMURA Waqeefatummaan Amantii Towhiidaa tan Rabbii tokkicha itti gabbaranii miti. Amantiin Towhiidaa tan Rabbiin tokkichi itti gabbaramu karaa Nabi Ibraahim qofa sunis Islaama.Islaamni Amantiidha, aadaadha, mala jiruu fi jireenyaati. Aadaan Amantii Islaamaa falleeysitu hundi Jallinatti laalamti, malli jiruu fii jireenyaa Islaama falleeysu hundi Jallina tahuutti beekkama.Namni Mala jiruu fi jireenyaa, Aadaa, Amantii Islaamaa malee barbaadu Akhiiraatti hongawaadha. Rabbi biraa humaa hin argatu.Irrechi karaa Amantii Waaqeefataa keessatti karaa Waaqa gurraacha ittiin gabbarani. Sun ammoo Amantii Jallinaa fii Shirkiiti.Irreechi Karaa Ibaadaa Waaqa gurraacha ittiin gabbaran waan taheef Muslima hin ilaallatu.Muslimni Rabbi ummataa wajjiin kadhachuuf jum’aa qaba, Iida qaba, Hajjii qaba.Karaan Rasuulaa s.a.w nuuf gaha!Oromummaa Rabbiin irratti nu uume, Ayyaana Irrechaa kabajuu dhabuu keenyaaf namni nurraa fuudhuu dandahu ni jiraa?………………..Maddi (Reference):1. Irrecha: From Thanksgiving Ritual to Strong Symbol of Oromo IdentityBy: Asebe RegassaAsii ni argatta=>http://waaqeffannaa.org/wp-content/uploads/2013/08/Irreecha.pdf2. Irrecha Ibsa waajira Tuzimii Oromiyaa Asii ni argama =>http://www.oromiatourism.gov.et/Oromia/or
Addis Abeba – Protests erupted in many towns and cities, including schools and university compounds,…
Shabboo Miidiya: Seenaa amaarsaa fii gara jabeenya isaanii. https://www.youtube.com/watch?v=MjL1acJzXgc
Gocha suukkanneessaa sirni nafxnyaa Oromoo irratti gidduu kana raawwachaa jiran balaaleffachuun Barattoonni Oromoo godina addaa…
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…