text:
Qophessaan
Shekh Jamaal Shekh Muhammad (Abbaa Faaximah)
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله رب العالمين الصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه
Diin Islaamaa keysatti dubartoonni iddoo guddaa qaban. Akkasuma diin kun diin mirga ilma namaa kabaju. mirga dubartiitis seera biyya kamiyyu caalaa kabajee jira. Kabajaa isaaniitiif hijaabatti (hagooggitti) isaan ajaje. Rabbiin s.w. akkana jedha.
ﭽ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﭼ الأحزاب: ٥٩
"Ati yaa ergamaa kiyya jaartiiwwan teetiin jedhi, dubbarran teetiinis, dubartoota muslimaatiinis, sheedara isaanii gad hagooggadhaa jedhiin. Santu dhihoodha beekkaamuufi miidhamuu dhabutti. Rabbiin araaramaa tola oolaa tahee jira" suuraa ahzaab 59.
Kanaaf anneen biraa waayee isaan laalchisu keysatti barnoota gayaa lafa kayee jira. kunoogaa kitaabni keenya kun waayee kanaaf barnoota guddaa qaba. muslimtoonni hundi akka dubbiftanii, barattanii, ittihojjattan kabajaan isin afeerra. -yeroo hedduu obboleeytiiwwan teenya kabajamtuu kan diin barachuufii hojjachuuf ciminaan sosso'an garra. Alhamdu lillaah kun hedduu nugammachiise. Kanarraa kaanee nutis waan tokko barnoota isaan laalchisurra qopheeysuu yaanne. Akka karaa salphatti hubataniif jennee afaan keenya (afaan oromoo) tiin qopheysuu filanne. yeroo, humnaafii, qabeenyas gumaachinee, kunoo Rabbitti gargaarsifannee qopheysine.
Obboleytii teenya hundaa tan bartee itti hojjattee irraa faaydoytu, Rabbi haagodhu, Nus warra Rabbiin irraa jaalate nu haa godhu.
Obboleessa keysan-
Shekh Jamaal shekh Muhammad abbaa xaalib.
00966 505697461 Riyadh sawdii arabiyaa.
Egaa muslimtoota
Ummata dur keysattis yootahe dubartoota seenaan diin isaan haasawu hedduutu jiran. Akka fakkiitti,
1- haadha nabi muusaa tan muusaa yeroo deyse adawwii ilmaan biyya sanii fixxu jalaa baasuuf Rabbiin sanduuqa kaayii bahratti darbi jedheen, tole jetteeti darbite. Rabbiin akkuma waadaa isii seenetti ajjeechaa jalaa nagaya baasee booda isiif deebise. Ilmi isii muusaan ganda mootichaatti (fir'oownaatti) qananiee akka guddatu godhe. Boodas nabiyyi isa godhe. Rabbiin zaalima (fir'oowna) san buqqaasee muusaa dhaalchise. Rabbiin waayee kanaa yogguu Qur'aantti dubbatu akkana jedhe.
ﭽ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ القصص: 7
"Haadha muusaatti beysisa goone isa harma hoosisi yogguu isarratti sodaatte bahratti darbi hinsodaatin hinyaaddawin nuti isa gama kee deebisoodha, ergamtootarraa isa taasisoodhasi." Suuraa qasas aayaa 7.
2-Aasiya jaartii firoownaa, ta towhidarratti lubbuu isii wareegama kafalte. kan mootichi zaalimtichi fir'owna qaama qullaa shikaalaan harkaa miila lafatti dhawee gocha suukanneessa irratti raawwatee ajjeese, quraana suuraa tahriim aayata11tti seenaan isii ibsee jira.
ﭽ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﭼ التحريم: ١١ .
Rabbiin warra amananiif jaartii fir'oownaati fakkii godhe, yogguu isiin jette –yaa Rabbii kiyya sibiratti jannata keessatti mana naaf ijaari. Fir'oownaafii hojii isaa jalaa nagaya na baasi, orma roorriftootarraa nagaya nabaasi." Suuraa tahriim 11.
3-Maashixaa joollee firoowna guddistu, tan hadiisa kessati dhufte.
4- Jaartii imraan (haadha maryam) akkoo Nabi iisaa, tan ilmoo garaa qabu (maryam) osoo hindayin rabbif qodhaa gootee diiniif kennite, yogguu deyses masgida geysite kennite. Kanas qur'aanni Akkatti ibse.
ﭽ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ آل عمران - 35
"(yaadachiisi) yeroo jaartiin imraan jette –yaa Rabbii kiyya ani waan garaa kiyya keessaa kana qodhaa siif godhe ,qulqulleesse narraa qeebali atii kadhageessu ka beeytu taatee jirta" suuraa aala imraan aayata 35.
5-Mariyam (hadha nabi iissaa)
Isiin tan osoo isii dubraa kana dhiirti isii hin qunnamin rabbiin dandeettii isaatiin nabi iisaa akka deessu ajajee, deesse. Kanas qur'aanni suuraa tahriim aayata 12 tti dubbate.
Egaa jarreen kun warreen diin keessatti sadarkaa guddoo qabaachuudhaan qur'aanni seenaa isaanii faaruun dubbatu kessaayi. Akka ummata keenyaattis yoo tahe.
6 - Aayyoo khadiija ﷺ.a. Haadha muimintootaa (warra nabii kenyaa). hangaftittii tan lubbuu isiitiifii qabeenya isiitis nabiif gumachitee diin kana wajji gad dhaabde.
7-Aayyoo Aaishaa ﷺ.a. warra nabii tan hadiisoowwan kumoota hedduu ummata barsiisuun beekamtu.
8- Faaximah ﷺ.a.Intala Nabii keenyaa s.a.w. haadha hasaniifii huseen.
warra sadarkaa guddoo qaburraayi. Yaa dubartoota muslimaa! isinis warra seenaa diin galmeysisisu Rabbi isinhaagodhu.
Eegaa.
Akkuma uumaan namaa dhiiraafii dubartii waldhabdutti, amantiin teenya waan isaan laalchisu hundaa keysatti dubartootaafis seera gayaa keeysee jirti.Tanaaf mata-duree shanan asiigadii kana filannee barnoota isaa bal’inaan isinii dhiheysina.
waayee dhiigaa. Dhiigni dubartitti dhufu sadihitti qoodama, sunis. 1-Heydii (daraaraa baatii),
2-Istihaadah (dhiiga dhukkubaa) fii.
3- Nifaas (dhiiga dayuumsaa, ulmaa) ti. isaan sadeenuu seera mataa isaanii dandaye qaban. Heydii
1-irra jarjaraan isaa----umrii waggaa 9tti eegala .
2-Irra hedduu-umriiwaggaa14-15jalqaba.
3-Yeroon dhaabbatiinsa (citiinsa) umrii waggaa 45-60 tti taha.
4-Yeroon inni (heydiin) isirra turu.
-gadi aanaan-----------saa'aa 24.
-jiddu galeessi--------guyyaa 6-7.
-irra dheeraan--------guyyaa 15.
5-yeroon qulqullinaa heydii lameen jidduu.
-gadi aanaan------------ guyyaa 15.
–jiddu galeeysi-----------guyyaa 23-24.
–irra dheeraan isaa------guyyaa 29. 6-Dhiiyni guyyaa 15 ol yoo ture heydii osoo hitaane istihaadaa tti laalama. 7-Dhiiyni intala ulfaa (garaa qabdu) itti dhufu gosti hundinuu kandhukkubaati. 8-Intalti dhiiyni dhukkubaa itti jiru salaatuun isirratti waajiba (dirqama). Garuu tokko tokkoo salaataa irratti wuduu’aa godhachuu isii barbaachisa. 9-dubartiin takka hajjiifii umraa yookaan soomana guuttachuuf qoricha yeroof heydii irraa dhaabu fudhachuu nidandeessi. yoo kan rakkoo fayyaa isitti hin finne tahe. 10-Intalti heydiin isirraa dhaabbachuu jiini adiin itti dhufuudhaan yookaan qaamni isii goggoguun beeyti. 11-dhiiyni guyyaalee dur itti baramee dursee takki booda aanee dhufuu waan guyyaa 15 san hin dabriniin heydiidhatti laalama. 12- yeroo heydiidha tiifii nifaasii wanni dhowwame.
1-salaata,
2-soomana,
3-xawaafa,
4-qaraatii qur'anaa,
5-kitaaba qur'aanaa tuquu,
6-masgiida keysa taaúu,
7-walqunnamtii saalaa godhuu,
8-nikaaha hiikamuu dha.
yeroo istihaadaa garuu hin dhoowwamu.
13-Dubartiin takka yoo osoo aduun hin seenin heydi fii nifaasirraa qulqulloyte zuhriif asrii guyyaa sanii salaatuu qabdi.
yoo osoo hin fajarin (hibari'in) qulqulloyte maghriibaa fii ishaa'ii halkan sanii salaatuu qabdi.
14-Dubartiin yeroo heydii fii nifaasirraa qulqulloyte soomana malee salaata (Kan lakk 13 ibsame malee) salaatoowwan hedduu kaan qadaa hin kafaltu.
15-intalti takka yoo yeeroon salaataa isii qulqulluu itti geysee boodaan salaata jettee osoo teysuu heydiin yookaan nifaasiin itti dhufte salaata san qadaa hin kafaltu. 16-Dubartiin yeroo heydiifii nifaasirraa qulqullooytee dhiqattu rifeensa mataa isii hiikkachuu qabdi. dhiqannaa janaabdaatiif ammoo hin hiikkattu. 17-intalti istihaadaan itti jiru nisoomantisi nisalaattis garuu salaata hundaaf wuduu'a godhachuu qabdi. 18-intalti yoo ulfi guyyaa 80 duratti irraa bahe diigni sun dhiiga istihaadatti laalama.
Yoo guyyaa 90 booda tahe nifasii taha. 80 fii 90 jiddutti ammoo yoo wanni garaa bahe sun fakkii namaa qabatte dhiigni sun nifaasiiti laalama. yoo karoora namaa hin qabaatin istihaadaa itti murteyfama.
19-hagooggii (hijaaba) uffachuun dirqama, hijaaba guutuu jeechuun jalaabiibaafii niqaaba fuulaa, ammas abaayaa guutuu qaamaatti uffachuu jechuudha. Hijaaba namni uffate sawaaba guddaa argata, kan dhiise ammoo qixaaxa guddaatu isa eeggata.kanarratti Rabbiin s.w. akkana jedha.
ﭽ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﭼ الأحزاب: ٥٩
"Ati yaa ergamaa kiyya jaartiiwwan teetiin jedhi, dubbarran teetiinis, dubartoota muslimaatiinis, sheedara isaanii gad hagooggadhaa jedhiin. Santu dhihoodha beekkaamuufi miidhamuu dhabutti. Rabbiin araaramaa tola oolaa tahee jira" suuraa ahzaab 59.
uffanni hijaabaa ulaagaalee asiigadii kana guutachuu qaba.-
A-kan qaama isii hunda hagoogu tahuu.
B-bal'aa qaamatti hin maxxanne tahuu.
C- Furdaa keysaan qaamni hinmulanne tahuu.
D-Kan uffata dubartii kaafiraa hin fakkaanne tahuu.
E-Kan uffata dhiiraa hin fakkaanne tahuu.
F-Kan shittoo hin dibamin tahuu.
G-Kan suuraa lubbu-qabeeyyii qabu tahuu dhabuu.
20-Dubaartiin muslimaa mana isii keysatti tottolfattee miidhaguufii faaya adda-adda morma harka gurraafii quba isiitti uffachuu ni dandeessi.kuni inumaa abbaa mana isii biratti akkaan barbaachisaadha. Shittoo,hinnaa, kuulii, fii kkf godhattee bareeduu qabdi. Garuu asirratti waanni dhoowwame nijira. Sankeysaa warreen abaarame kanneeni. =tan rifeensa isii kan biroo itt guduunfitee dheereyfattuu fii tan dheereysituuf. =nyaara ijaa tan haaddatuu fii tan haadduuf.
=tan irgoo ilkee fi bakka birootis tumattuu fii ta tumtuuf.
=tan ilkee kaarruu tolfattuu fii tan tolchituuf. Kkf hundinuu abaaramanii jiran. Dilii gurguddoodha, irraa fagaachuu barbaachisa.
21-intalti heerumtee bultii jaarte takka haqa jaarsaa Tan akkaa isa jaalachuu, kabajuu, ajaja isaa godhuu, yeroo inni isitti haajamee yaame tole jettee dhaquu fii kkf. guutuun dirqama. 22-akkasuma gurbaan fuudhuu haqa haadha mana isaa guutuu qaba, sunis mahrii, masruufa, mana jireenyaa, uffata, jaalalaa, kabajaa fii kkf sirritti guutuun dirqama isaati. 4-Seera Hiikkaa (Xalaaqa) fii iddaah.
23-Rakkoo mul'attuu malee akkanumatti hiikkaa gaafachuun dhoowwaadh,diliidha.
24-Dubaartiin hiikamtee osoo 2ffaa hin heerumne iddaa lakkaawwachuu (kophaa turuu ) n dirqama-
kunis gosa dubartiitiin waldhaba. A -taheydiin itti dhuftu yoo taate hanga yeeroo sadi itti deddeebitutti.
B–tan joollummaaf yookaan guddinaaf heydiin itti hindhufne yoo taate baatii sadih, C -tan ulfa garaa qabdu yoo taate hanga deysutti, iddaa lakkaawwachuu.
25-nama du'e iyyanii booyaa faarsuun badii guddoo abarsatti nama geysitudha. irraa fagaachuutu barbaachisa. 26-akkasuma yeroo namni du'e booyaa uf abaaruu, uffata (mormoo) dhoosuun, rifeensa mataa haaddachuun akka kuffaaraatti gurraacha uffachuun hundinuu dhowwaadha abaarsa rabbiitti nama geeysa. 27-Dubartiin jaarsi irraa du'e iddaan isii (yeroon osoo hin heerumne turtu) baatii 4 fii guyyaa 10 taha. Ta ulfa garaa qabdu yootaate garuu hanguma deysutti, dheerattuu gabaabbattuu.
28-dubartiin abbaan manaa irraa du'e yeroo iddaa kana keysatti ihdaada gadduu (azaa baachuu, gufufu) isii barbaachisa. Kana jechuun tottolfachuu waan akka shittoo, hinnaa, kuulii fii kkf irraa fagaachuudha. 29-yeroo gaddaa kana manuma jirtu san keeysa turuu qabdi. manarraa bahuun dhowwaadha yoo rakkina jabaaf taate malee.
30-jaarsa isii malee du'a nama biroorratti guyyaa sadi caalaa gadduun dhoowwaadhaa.osoo ilmoo yookaa abbaa isii taatellee.
31-intalti takka fira isii (Rahima) kan dhiiraatiin wajji malee karaa amna deemuun dhowwaadha. Rahima yommuu jennu nama isiin irraa hin hijaabbanne jechuudha. Jaarsa isiitiifi fira isii kan isii fudhuun dhowwaadhaati jechuudha.
Isaanis kanneen kana:-
1-jaarsa isii.
2-Abbaa isii.
3-Abbaa jaarsa isii.
4-ilma isii.
5-ilma jaarsa isii kan jaartii biro.
6-obboleessa isii.
7-ilma obboleessa isii.
8-adeera (abbeeraa, wasiila) isii.
9-eeysuma isii.
10-obboleysa harma tokko wajji hodhan.
32-dubartiin takka nama dhiiraa ka alagaa (ajnabiyyii) wajji kophaa (khalwaa) bahuun dhowwaadha. 33-dhiiraa-dubartiin alagaa gurguddoon walitti makamanii walkeysa tattaa'uun bakka takkattillee hin hayyamamu.
-أمهات المؤمنين
(زوجات الرسول صلى الله عليه وسلم)
(warren nabii keenya s.a.w.).
senaa haawwan mu'mintootaa
(warreen nabii keenyaa s.a.w).
Warreen nabii keeenyaa heddumminni isaanii 13
isaanis Kunoo kanneeni 1-Aayyoo khadiijaa binti khuweylid.warra isaa tahangafaati. isaa umrii wag25 isi wagggaa 40 walfuudhan. ilmaan isaa 6n ibraahiim malee jiran isiitu daye. yeroo dura nabiin ergamu hedduu isa gargaarte. Ammas dura nama isatti amaneeti, osoo isiin jirtuu isii malee hin fuune. Sadarkaa isiirraa jibriil nabii keenyan akkana jedhe ''salaamtaa rabirraafi narraa isirratti qara'i, mana jannataatiin isii gammachiisi''. jedheen. Guyyaa 10/9/3ffaa hijraa dura makkatti duute. hajuun bakka jedhamtutti awwaalamte. 2-Aayyoo Sawdah zam'ah-ramadaanuuma wag3ffa hijraa dura, san keysa duá kadiijaa booda guyyaa muraasa tti fuudhe.Dirhama 4000 mahrii godheef.Duuti isii baatii shawwaal hj54 tti.
3-Aayyoo Aa'ishaa Abiibakri.Nabiyyummarraa waggaa4tti dhalatte.irra jaalatamtuu warreen isaati, isii qofa dubra fuudhee.Isii umrii waggaa6ti hijraa dura waggaa 2tti fuudhe, garuu hijraa booda jiá 8ti isii umrii waggaa9 arusa seene.Duuti isii guyyaa arbiáa 17/9/58. Janaazaa isii abuu hureyraa irratti salaachise baqiiítti awwaalamte
4-Aayyoo Hafsaa Umar ibnul khaxxaab,
Ergamuu naniitiin dura waggaa 5tti dhalatte.
Batii shaibaanaa hijraa booda baatii30ffatti nabiin isii fuudhe. Duuti isii baatii sha'ibaanaa waggaa45tti.
5-Aayyoo zeynzb kuzeymah-. 6-Aayyoo hindi Binti umayyaa (ummu salamah) nabiin isii kan fuudhe 10/4hj. Duuti isii 10/62hjr. 7-Aayyoo Zeynab binti Jahshii (ummul hakam) fuuni isii 1/12/4hjr, duuti 20hjr ,dubartoota isaa keysaa tan dura duute isiidha .
8-Ayyoo juweyriyyaah binti haaris ,lola mureysi'iitti booji'amte. qooda saabit ibnu qeysittaate. ziqaya uqiyaa 9tti kitaabaa isii goonaan nabiin irraa kafalee fuudhe. hijra 6ffaa,isii umrii waggaa 20,nabi heerumte. duuti isii 3/56 hjr.
9-Aayyoo Riihaana binti zeydi, fuuni isii 1/6 hjraati. Hajji dhaammannaa booda duute, baqii'itti awwaalamte. Eega kadiijaati warreen jiruu isaatiin duute isii qofa.
10-Aayyoo-ummu habiibaa. Najjashiitu mahrii dinara 400 itti godhe nabiin fuusise, ergeef, fuuni isii 1/7 hjr. Duuti isii 44 hjr.
11-Aayyoo safiyyaa binti huyayyii Booji'amtoota kheybarirraayi, nabiin bilisoomsuu isiiti mahrii godheefii fuudhe, yoggus umriin isii waggaa 17. Duuti isii 9/50hjti. Baqii'itti awwaalamte. 12-Aayyoo maymuuna binti alhaaris fuuni isii 10/7 hjr, sarif bakka jedhamtutti duute 51hjr. 13Aayyoo maariya alqibxiyyah
Darsiin teenya Asirratti xumuramte. galanni Rabbiif haa galuu.
Warra diin isaa baratee walbarsiisee sirritti itti dalagee jaalala Rabbii argatu nuufii isinis Rabbi nuhaa godhu. ibaadaalee hunda Rabbi nurraa haa qeebalu.
Yoo yadaa fi gaafii qabaattan
mobile -
00966 505697461 yookaan email [email protected] irratti yaada keessan nuuf kennaa.
galatoomaa wassalaamu aleykum warahmatullaahi wabarakaatuhuu.
والحمد لله رب العالمين
وصلى الله وسلم على نبينا محمد وآله وصحبه أجمعين.


c: text/html

text:
Prezdaantiin Suudaan Kibbaa Salvaa Kiir Mayaard fi hogganaan riphxee loltootaa Riik Machaar kaleessaa magaalaa Jubaa keessatti walii galtee nageenyaa mallatteessanii jiru. Prezdaant Salvaa Kiir miidiyaaleef ibsa kenneen, “biyyattii keesstti nageenya buusuuf jecha qabxiilee walii galtee kanaan duraa hunda saffisaan hojii irra ni oolchina; lammiilee sababa walitti bu’iinsaatiin qe’ee isaanii irraa buqqa’aniif deeggarsi namoomaa akka kennamuuf haala ni mijeessina” jechuu isaa gaazexaan Sudan Tribune gabaase.
Salvaa Kiir ibsa isaa kanaan ”Guyyaa 100 keessatti mootummaa gamtaa ijaaruuf walii galle; haata’u malee raawwiin walii galtee kun yoo kan hin xumuramne ta’e ammoo, mootummaa ce’uumsaa waloo ijaaruun dhimmoota hin furamin sana booda ni furra jennee walii galle” jedhe. Haaluma kanaan hojiin mootummaan ce’umsaa hanga Ammajjii dhuftuutti ni xumurama jedhamee eeggama.
Hoggantoonni siyaasa biyyatti gama lamaanii kana booda fedhii waraanatti deebi’uu kan hin qabaanne akka taheefi, walii galteen waraana dhaabuu aammas kan itti fufu tahuu ibsan.
Itti aanaan Prezdaantii duraanii fi hoogganaan garee mormituu Riik Machaar gama isaatiin, “waliigaltee irra gahame saffisaan hojitti hiikuuf loltoonni gara kaampiitti galanii leenjii eega fudhatanii booda, waraana biyyaalessaa haarayatti ijaaruuf walii gallee jirra” jedhe.
Adeemsi mootummaa gamtaa hundeessuu kun sadaasa darbe xumuramuun kan irra ture tahus, gareen Machaar mootummaa Salvaa Kiir irraa shakkii kan qabu tahuu ibsuu isaa hordofuun, adeemsichi duubatti kan harkifate tahuu odeeyfannoon ni addeessa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Browsing Tag
Itoophiyaa
Dorgommiin Qur’aanaa Idil addunyaa yeroo jalqabaatiif jimaata irraa jalqabee Itiyoophiyatti geggeeffamaa jiru, sagantaan!-->…
Faawundeeshiniin Dubartoota Rufeeydaa fi Baankiin Hijraa walii galtee…
Faawundeeshiniin Dubartoota Rufeeydaa guutuu Oromiyaa keessatti dubartoota irratti xiyyeeffatuun, leenjii ogummaa fi tajaajila!-->…
lmaamotaa fi Du’aata Aanaa Dodolaa fi Naannawa isiitiif leenjiin…
Leenjiin mana marii dhiimmoota Islaamaa aanaa Dodolaatiin qophaa’e kun, adeemsa da’awaa, haala baruu fi barsiisuu barnoota!-->…
Baankiin Hijraa Damee Haaji Hasan Gammadaa Magaalaa Shaashamanneetti…
Baankiiwwaan Islaamaa tajaajila sirna Faayinaansii dhala irraa walaba ta’e Keennuuf biyyatti keessatti hundeeffamaa jiran jidduu,!-->…
Baankiin Hijraa Damee isaa kan magaalaa Dirree Dhawaa eebbisise
Baankiiwwaan Islaamaa tajaajila sirna Faayinaansii dhala irraa walaba ta’e Keennuuf biyyatti keessatti hundeeffamaa jiran!-->…
Faawundeeshiniin Dubartoota Rufeydaa Barattoota 168 sadarkaa Dippilomaan…
Faawundeeshiniin Dubartoota Rufeydaa barattoota 168 kanneen damee barnoota "Islamic study" jedhuun waggaa lamaaf barsiisaa!-->…
Yaa’iin idilee Majlisa Godina Arsii milkiin goolabame
Yaa'iin idilee 4ffaan majlisa godina Arsii guyyaa lamaaf Fulbaana 15-16/2014 geggeeffamaa ture milkiin goolabamuu gabaafame. !-->!-->!-->…
Ijaarsa Koolleejjii Islaamaa Jimmaatiif Dhagaan Bu’uuraa Kaayame
Ijaarsa Koolleejjii Islaamaa godina Jimmaa magaalaa Jimmaatti ijaaraamuuf, guyyaa kaleessaa iddoo hoggantoonni mana marii!-->…
Baankiin Zamzam Magaalaa Finfinneetti Dameewwan lama kan biroo bane
Baankiiwwaan Islaamaa tajaajila sirna Faayinaansii dhala irraa walaba ta’e Keennuuf biyyatti keessatti hundeeffamaa jiran jidduu,!-->…
Waldaan Islaamaa Imaamuu Bukhaarii Barattoota 274 kan Tafsiira Qur’aanaa fi…
Waldaan Islaamaa Imaamuu Bukhaarii barattoota Tafsiira (hiikaa) Qur’aanaa barsiisaa ture marsaa lammaffaaf, akkasumas barattoota!-->…


text:
Keniyaa Kaaba bahaa nannoo daangaa Somaaliyaa keessa Awutoobuusa Imaltootaa deemaa ture tokko bombii awwaalame irra ba’e balaa dhaqqabeen yoo xiqqaate nama 13 ajjeesee kannen biroo madeessuu isaa polisiin Keniyaa beeksisee jira.
Awutoobusnii barcuuma 14 qabu kun Wiixata har’a gara magaala Mandheera deemaa ituu jiruu balaan isa mudatee.Midiyaan Keniyaa namoota ijaan arginee jedhan waabeeffachuun akka gabaasanti, dhohiinsa lubbuu galaafate sana booda dhuukaas dhageenye jedhan.
Namnii shakkame tokko to’annaa jala oolee gaaffiin dhiyaataafii akka jiru qondaallii polisii kutaa Sanaa Bunei Rono dubbatan jechuun, gareen Miniyaa the nation jedhamu ibsee jira.
Balaa kanaaf battalumatti itti gaafatama kan fudhatee hin jiru.


text:
Faana-dhooytuu Apple (Apple AirTag)
Yeroo meeqa Furtuu manaa bakka Jiru wallaaltanii rakkattan? Riimoota TV dhabdanii barbaadaa hin oollee? Meeshaan nama jalaa dhokatee dhabamu lakkofsa hin qabu. Kaampaaniin Apple rakkina kanaaf furmaata gaarii qabatee dhufee jira.
Apple Airtag
Meeshaa kana Afaan Oromootiin “Faana Dhooytuu” jennee yaamuu dandeenya. Meeshaan kun haalaan Xiqqaa yoo tahu, salphumatti waan barbaannurratti maxxansuu dandeenya. Fakkeenyaaf Riimoota TV, Boorsaa harkaa fii huccuu ijoollee keessatti dhoysuun ni danda’ama.
Meeshaan kun akkamitti dalaga?
Fakkeenyaaf Daa’ima kee wayta gama barumsaa ergitu, Faana dhooytuu Apple kana huccuu isaa keessatti dhoysitee gad dhiista. Hulaa mana barnootaa irratti hattuun daa’imaa tokko daa’ima kee butee fudhatee bada. yeroo ijoolleen mana barnootaarraa gad dhiifamtu daa’imni kee hin galle. Daa’imni kee galuu dhabnaan mana barnootaa bilbiltee gaafatta. Lakki daa’imni kee hin dhufne jedhanii siif himan. Yeroo kanatti iPhone kee bantee software find-my jedhu banta. Achi keessatti iddoo daa’imni kee Jiru argita. Itti aansuun iPhone kee fayyadamtee meeshaa kana faana dhooyta. Apple Air-tag kun iPhone ollaa Isaa jirutti odeeffannoo karaa Bluetooth irraan dabarsa. iPhone ollaa san jiru ammoo data bluetooth Irraa argate network fayyadamuun gama kee dabarsa. Meeshaan kun guutuu addunyaatti hojjata. Akka telefoonaa guyyaa Guyyaan chaarjii hin barbaadu. Baatrii CR2032 qofaan hojjatta. Batriin kun waggaa tokko guutuuf hojjachuu dandaya.
Amma dura kaampaaniin Tiles jedhamu meeshaa wal fakkaataa hojjatee ture. Garuu hedduus hin milkooyne. Sababaan milkaayuu dhabeef ammoo, Meeshaan Tiles jedhamu kun hojjachuudhaaf Tiles biroo kan ollaa isaatti jiru argachuu qaba. Yoo naannoo meeshaan kee itti bade san Tiles biroo jiraachuu baate, Tiles kee odeeffannoo siif dabarsuu hin dandayu. Apple garuu iPhone fayyadama. iPhone bakka hundatti argama. Namni iPhone fayyadamu haalaan heddu waan taheef, meeshaa si jalaa bade haala salphaan argachuu dandeessa.
Faana dhooytuun Apple USA keessatti $29liin gurgurama. Doolaara 29 kafaltee meeshaa kee faana dhayuu dandeessa. Faana dhooytuun kun waan hundarratti maxxanfamuu dandaya. Fakkeenyaaf Makiinaafi Saaykilii irrattis hidhuun ni dandayama. Yoo makiinaa kee namni si jalaa hate salphumatti faana dhooytee argatta jechuudha.


text:
Kutaan Diinagdee Albuudaa Guddina Diinagdee Ityoophiyaaf Abdiidha – Injiinar Taakkalaa Uumaa
Bara baajataa darbe Warqee Kiiloo Giraama kuma 9 fi 384.284 gabaaf dhiyaaterraa Galiin Doolaarri miiliyoonni dhibbi 6 fi miiliyoonni 71 ol argamuu Ministeerri Albuudaa fi Boba’aa beeksiise.
Bara baajataa xumurame Warqeen Kiiloo Giraamni Kumni 8 fi 596 mala aadaan, Kiiloo giraamni 788.25 ammoo dhaabbilee oomisha Albuudarratti bobba’aniin oomishamuu Ministeerichi ibseera.
Warqee alatti ergameerraa Galii Dooraara miiliyoona dhibba 6 fi miiliyoona 37 argachuuf karoorfamee Doolaarri miiliyoonni dhibbi 6 fi miiliyoonni 71.58 argamuu ibsameera. Gosa Albuudaa biroorraa Doolaara miiliyoona 19 argachuuf karoorfamee Doolaarri miiliyoonni 10.42 argamuu ragaan ministeericharraa argame ni muul’isa.


text:
Gareewwan Shanee fi ABUT waliin dhabamsiisuuf akka hojjetana preezdaantoonni naannolee Oromiyaa fi Amaaraa beeksisan
Finfinnee, Gurraandhala 3, 2014 (FBC)- Hoggantoonni olaanoon naannoo Oromiyaa fi Amaaraa magaalaa Baahir Daariitti marii gaggeessaniiru.
Marichaan boodas ibsa laataniin haalota waqtaawaa nageenya biyyarratti mari’achuu ibsaniiru.
Preezdaantiin naannoo Amaaraa Dooktar Yiliqaal Kaffalaa, dhimma nageenyaa kan hiikamuu fi tokkummaan Ityoophiyaa kan dhaabbatuu waloon gaafa hojjennudha jenne walii galleera jedhaniiru.
Gareewwan shororkeessitoota shanee fi ABUT barbadeessufiis waloon kan hojjetaan ta’uu ibsaniiru.
Diinota farree uummata ta’aan barbadeesuun lammiilee deebisnee dhaabuuf waliigaleerra jedhaniiru.
Gareewwan Shanee fi ABUT waliin dhabamsiisuuf akka hojjetan preezdaantoonni naannolee Oromiyaa fi Amaaraa beeksisan
Finfinnee, Gurraandhala 3, 2014 (FBC)- Hoggantoonni olaanoon naannoo Oromiyaa fi Amaaraa magaalaa Baahir Daariitti marii gaggeessaniiru.
Marichaan boodas ibsa laataniin haalota waqtaawaa nageenya biyyaarratti mari’achuu ibsaniiru.
Preezdaantiin naannoo Amaaraa Dooktar Yiliqaal Kaffalaa, dhimma nageenyaa kan hiikamuu fi tokkummaan Ityoophiyaa kan dhaabbatuu waloon gaafa hojjennudha jennee walii galleera jedhaniiru.
Gareewwan shororkeessitoota shanee fi ABUT barbadeessuufiis waloon kan hojjetaan ta’uu ibsaniiru.
Diinota farra uummata ta’aan barbadeessuun lammiilee miidhaan irra ga’e deebisnee dhaabuuf waliigaleerra jedhaniiru.
Sochii farreen nageenyaas ittisuuf waliigalleera jedhaniiru.kana dura waliigaltee turee haareessuu Dooktar Yliqaal himaniiru.
Uummattoonni naannolee lameeniis tasgabba’uun tokkummaan dhaabbachuu akka qabuu himaniiru.
Preezdaantiin naannoo Oromiyaa obbo Shimallis Abdiisaan, qormaanni guddaan Ityoophiyaa finxaaleeyyidha jechuun dubbataniiru.
Uummattoonni naannolee Oromiyaa fi Amaaraa Ityoophiyaa kabachiisuuf itti gaafatamuummaa olaanaa qabu jedhaniiru.
Tokkummaa Ityoophiyaas bu’uura jabaarra dhaabuu akka qabnu waliigalleera jedhan.
Iddoowwan ollaatti dhimmoota misoomaa fi nageenyaarratti waliin hojjechuuf waliigaluu obbo Shimallis himuusaanii
AMK gabaaseera.
Ityoophiyaa :- Haa Misoomsinu, Haa Ijaarru, Haa qophoofnu!!!
Fuula Feesbuukii keenyan dabalata odeeffannoo waqtaawaa argachuuf;
Teelegraama https://t.me/afanoromofana
Yuutyuubii Afaan Oromo: https://bit.ly/3FjfCXR
Marsariitii fanabc.com/afaanoromoo
Twiitara https://twitter.com/fanatelevision nu duukaa bu’aa
Yeroo maraa nu waliin waan taataniif isin galateeffanna.


text:
Afriikaan kibbaa erga talaalliin AstraZenekaa jedhamu vaayiressii haaraa biyya ishee keessatti argame irratti hojjechuuf milkaa’inni qabu hagas ta’uu qorannaan haaraa ba’e mul’isee booda, duula talaallii COVID-19 kennamuuf ture rarraastee jirti.
Jarmayaan fayyaa addunyaa haala haaraa Afriikaa Kibbaa kana ilaalchisuun Wixata har’aa wal ga’ii geggeessaa jira.
Qorannaan kun Kan Joohaansberg keessa jiru Yuniversitii Witwaterstand jedhuun kan geggeessame yoo ta’u, talaalliin Briteeniin oomishame kun vaayiresii haaraa Afriikaa Kibbaa keessatti argame keessumaa daragaggoota irratti milkaa’nni isaa hagas akka hin ta’en beeksise qorattootaa fi hayyoota saayinsii kannee biroon hin xiinxalamin jira. oduu kun kan duruu sababaa vaayiresii koronaan uummata 46,0000 dhabde Afriikaa kibbaaf oduu hamtuu dha.
Guyyoota itti aanu keessa uummata biyyattii miliyoonaan laka’amu talaallii AstraZenekaa tallaaluuf karoorfamee ture. Haa ta’u malee talaalliin kun milkaa’inni isaa vaayiresii haaraa argame irratti dhibba irraa harka 22 qofaa ta’uun ibsamee jira.
Vaayiresiin kun Yunaayitid Isteetisiin dabalatee yoo xiqqaate biyyoota 32 keessatti argame. AstraZenekaan dilbata kaleessaa akka jedhetti talaallii vaayiresii Afriikaa kibbaaf milkaa’inaan hojjetu ka biroo qopheessaa jiraachuu isheef hanga baatii Fulbaanaatti kan qophaa’u ta’uu beeksiste.
Yunaayitid Isteetis keessaa tatllaaliwwan COVID-19 miliyoonni 59 kutaalee maraaf kan raabsaman ta’uu waaltaan ittisaa fi to’annoo dhukkubootaa dilbata kaleessaa beeksisee jira.
Talaalliiwwan Modernaa fi Pfizer-BioNTech miliyoonni 41ol hanga kaleessa ganamaatti kan kenname yoo ta’u namonin miliyoona 31.5 ol talaallii isa jalqabaa fudhachuu CDCn beeksiseera. Miliyoona 9 ol kanneen ta’an immoo tallaallii lammataa fudhatanii jiran.


text:
Gamtaan Ulamaa’ota Addunyaa, Isra’eel Imaama Masjid al -Aqsaa Shekh Ra’ed Salah mana hidhaatii akka gad dhiiftuuf duula jalqabuu beeksise.
Duula guyyaa hardhaa Turkiyaa magaalaa Istaanbul keessatti jalqabame kana, Activistoonni Falasxiin, Lubnaanii fi Urduun kan geggeessan tahuu Aljaziiraan gabaase. Duulli kun Isra’eel cunqursaa lammiilee Falasxiin irratti adeemsiftu akka dhaabduuf dhiibbaa godhuuf yoo tahu, keessattuu Masjid al-Aqsaa too’achuudhaaf yaalii godhaa jirtu balaaleffatudhaaf.
Hoogganaa Gamtaa Ulamaa’ota addunyaa kan ta’an Dr Yusuf Alqardaawii baniinsa duula kanaa irratti argamuudhaaf Dohaa irraa gara Istaanbul kan imalan yoo tahu, Isniina galgala haasawa godhuuf kan karoorfatan tahuu gabaasni kun ni mul’isa.
israa’eel ji’a Adoolessaa keessa Masjiidal al Aqsaa too’achuudhaaf yaalii taasisaa turte fashaleessuu keessatti Shekh Ra’id Salah mormii lammiilee Falasxiin adda durummaan hoogganaa turan. Kanuma hordofuudhaan Mootummaan Israa’eel mana hidhaatti kan isaan darbe tahuun ni yaadatama.


text:
Ebla 24/2014(TOI) – Ameerikaatti ergamaan addaa FDRI fi dhiheenya Ameerikaatti ambaasaaddara guutuu ta’uun kan muudaman ambaasaaddar doktar injineer Silashii Baqqalaa walitti dhufeenyi dippilomaasii biyyoota lamaanii caalaatti akka cimuuf xiyyeeffannoon kan hojjetamu ta’uu himan.
Ambaasaaddarichi kan kan himan Waashingiteen diisiitti kan argamuu Imbaasii Itoophiyaatti dippilomaatonnifi hojjetoota waliin yeroo wal baranidha jedhameera.
Doktar Silashiin ergaa sirna kanarratti dabarsaniin xiyyeeffannoon guddaan wahiillawwan misiyoonaa kan ta’uu qabu walitti dhufeenya dippilomaasii biyyoota lamaanii kan waggoota hedduuf ture caalaatti cimsuuf tattaaffii hunda galeessa ta’ee gochuudha jedhaniiru.
Qindoomina hirmaannaa hawaasa diyaaspooraa, Walitti dhufeenya uummataa, Ce’umsa tekinolojii, daldalafi Investimentii, ijarsa maqaa gaarii,turizimiifi dameewwan kanneen biroo irratti jiru cimsuun barbaachisaadha jedhaniiru.
Wahilawwaan misiyoonaa imbaasichaas walitti dhufeenya dippilomaasii biyyoota lamaanii waggoota hedduuf ture caalaatti cimsuuf kan kanaan duraa caalaa cimanii akka hojjetaan dubbachuu isaanii ragaan imbaasicharra argame ni mul’isa.


text:
Tags Alibirraa OROMO Raadiyoo
Check Also
Hachalu Hundessa’s posthumous album, “Maal Mallisaa”, is a versatile album that is full of euphonious tracks for music lovers.
From a numbers and promotions standpoint, the album had truly impressive weeks on the charts, …
2 comments
-
Dr. Gantuun MN tii maal hojetaa? Horii wayaaneen isaaf laatte ni dhumatee laataa? Dr. Birriin lafumaa garaaf itti tolee deeme bookisa malee nama kabajaa qabuu miti.
-
Osoo waa dubbachuu dura waa madaaluu fii. Waan dubbattu beeytee gaari,
Ifuma teetiifuu ati eenyu? maal hojjatte? Maal hojjachuutu sirra jira? Maal jechuutu sirraa tola?
Mee if gaafadhu? Silaahuu waan gaarii hojjachuuf dandeeytii hin qabdu, toltuu dubbachuuf sammuu hin qabdu, maaliin siin ja’a Afaan Oromoo dubbattaa? an ammoo dhiifama naaf godhi, maalif yaada kee kana namni deebisuus hin barbaadu ! Mee yaadii waan malu ta Namni sirraa fudhatu dubbadhu,
dubbadhu ka gorsulleen hin jiru, maalumarraa dhalatte? Kan ati irraa dhalattelleen ofitti qaanfatuu qaba. Kan si beekulleen maal ja’a laata?


text:
Somaaliyaa keessatti uummanni biyyatti kan walakkaatti dhiyaati caama hamaa ammaan dura argamee hin beeknee mudateen miidhamuu fi biyyattiin hanagi tokko beelaaf saaxilamuu jilli waa’ee gargaarsa dhala namaa kan biyyatti jilli addaa ksisanii jiru.
Moqdishoo keessatti tuuta oduuf Wiixata kaleessaa ibsa kan kennan jilli addaa kan gargaarsa dhala namaa Abdurahman Abdishakur Warsameh akka jedhanti lammiwwan Somaaliyaa Miliyoona 6 caalaatu caama hamaa Kanaan miidhamee jira.
Waarsameh akka jedhanti lakkoobsii namoota rakkoo kana keessa jiranii walakkaa uummata biyyatti ta’uuf ariifataa jira.Caamnii kun konyaalee somaaliyaa 84 keessaa 72 kan dhahee yoo ta’u, isaan kana keessaa konyaan 6 haala beela fakkaatu keessaa kan jiranii fi hanqiinya wabii nyaataa hamaa keessa akka jiran ibsan.
Ummanni keenya du’u jalqabee jira.Duutii jalqabee iddoo tokko tokkootti beellii marsaa jira.Caamniis gara beelaatti geddaramaa jira.Kanaaf lammiwwan somaaliyaa kanneen biyya keessaa ala jiran, itti gaafatama hanga tokko fudhachuun nu gargaaruu qabu.
Lammiwwan meeqa beela irraa kan ka’e akka du’an kan hin ibsiinee aangawaan kun garu gargaarsii kanneen eeggataa jiraniif akka dhaqqabu gaafatan.
Caamnii amma mudatee kun waggoota 40 keessatti isa hamaa ta’u kan ibsan Waarsameeh,lammiwwan somaaliyaa kuma 700 kaneen baadiyyaa biyyatti keessa jiraataa turan gara magaalaalee itti dhiyeenyaisaanii jiranti godaanuun gargaarsa akka barbaaddatan dirqisisee jira.
Tokkummaan mootummootaa fi dhaabattonni caama Kanaan kanneen miidhaman gargaaruuf Doolaara Biliyoona 1.4 kan gaafatan ta’uus, haga ammaatti kan argatan Miliyoona 58 qofa kan jedhan warsameeh gargaarsii addunyaa yeroo ammaa caalaatti weerara dhukkuuba KOOVIID, duula waraanaa Raashaan Yukreen irratti bantee, fi rakkoo Afgaanistaan siriyaa akkasumas Yaman irratti fulleeffatee jira jedhan.


text:
Raashaa irra ugguura marsaa haaraa ka’uuf har’a marii kan gaggeessu ta’u Gamtaan Awuroopaa har’a beeksisee jira.Kunis magaalaalee Yukreen kanneen to’annaa humnootii Raashaa jala turan keessatti ajjeechaa gara jabinaa gaggeeffamuun eega gabaafamee booda.
Gamtaa Awuroopaaf aangawaa imaammata alaa kan ta’an Joseef Boreel ibsa baasaniin, gamtaan Awuroopaa dhimmi kana akka hatattamaatti fudhatee uggurrii dabalataa Raashaa irra akka ka’amuuf hojjata.
Ajjeechaan magaala Buuchaa fi magaalaalee kanneen biroo kan Yukreen keessatti gaggeeffame, gocha gara jabinaa biyyoo biyyoota Awuroopaa irratti rawwatamee keessaa tokko jedhamee galmeeffama jedhan Boreel.
Uggurri Raashaa irra ka’amuu maal akka ta’u torban kana irratti mari’atamma. Boreel ibsa baasaniin, gamtaan Awuroopaa abbootii seeraa Yukreen kanneen yakki waraanaa gaggeeffamuu isaaf raga funaanaa fi ka’aa jiraniif deggersa ni kenna.
Kana malees yakka gaggeeffame kana ilaalchisee, manni murtii yakka qoratuu kan addunyaa akkasumas komishinni mirga dhala namaa kan Tokkummaan mootummootaa qorannaa gaggeessuuf gamtaan Awuroopaa deggerse akka taaasisuu ibsamee jira.
Ministeerri hajaa alaa Amerikaa Antonii Bliinkan Dilbata kaleessaa Raashaa akka jabaatti kan balaaleeffatan yoo ta’u, humnootiin Raashaa gadhisanii eega ba’anii booda, handaara magaala Kiyeev Buuchaa keessatti reeffa lammiwwan Yukeen kanneen ajjeefamanii daandiilee irratti gataman hanga tkko addunyaan akka argaee jedhan.


text:
Abbaan alangaa addaa Robert Mueller waggaa darbe daayrektora FBI James Come fi kan yeroo tokko gorsaa naga eegumsa biyyoolessaa turan Michael Flynn hojii irraa ari’achuu isaanii ilaalchisee qorannaa yakkaa kan Raashiyaan filannoo US kan bara 2016 jidduu seenuu isee ilaalchisee prezidaant Doonaald Traamp waliin gaaffii fi deebii geggeessuuf jiru.
Mueller Traamp murtii haqaa jal’isan yoo ta’e qorataa jiran. Directorri FBI duraanii Comeyn, Traamp jalqaba bara 2017 Flynn, ambasaddora Raashiyaa duraanii waliin hariiroo qabaachuu isaanii ilaalchisee qorannaa geggeessan akka dhaaban gaafachuu isaanii dubbatanii turan. sana booda Traamp Comey kan yeroo sana qorannaa Raashiyaa FBIn geggeessaa ture hoogganan hojii irraa ari’an.
Gabaasaaleen US akka jedhanitti kan irra deddeebi’uun duulli filannoo isaanii Raashiyaa waliin hidhata qabaachuu haalaa turan gaaffii fi deebii kanaaf tole jechuun isaanii hin beekamu. Yoo ta’es akkamitti akka geggeessamu gaaffii barreeffamaan dhiyaatu, ykn kallattiin gaaffii fi deebii geggeessu ta’ee hin beekamin jira.
Baatii tokko dura Traamp qorattoota garee Muller waliin wal arganii deebii kennuuf dhibbaa dhibba waliin gala kan jedhan yoo ta’u, dhiyeenya immoo jiddu seeninsi Raashiyaa hin jiru taanaan gaaffii maalii barbaachisa jedhan.
Muller abukaatoo Traampiif gaaffii dhiyeessaniin qiyyaafati isaanii amma dhimma haqi jal’achuu irra ta’uu itti himuu dhaan waa’ee Flynn itti aanaa prezidaantii Mike pencetti ennaa dubbatan Ambasaaddora Raashiyaa Sergey Kislyak waliin wal hin argine jechuuf comeyn qorannaa Flynn irratti geggeessamu dhaabuuf booda irras Comey hojii irraa ari’amuu akka gaafatan itti himanii jiran.
Traamp dhimmootii kana haaluu dhaan oduu kijibaa ti jedhan.


text:
Yeroo addaddaatti hidhaa keessatti dararamaa kan ture Barataa Tarreessaa Safaraa Onkololessa 23 galgala mooraa Yunivarsiitii Mattuu keessatti ajjeefamuun gabaasame.
Maddi gabaasaa keenyaa akka himetti, barataan kun yeroo hedduu humnoota tikaatiin hordofamaa ture.
Hiriyyoota isaattis, akka hordofamaa jiru himaa ture.
Tarreessaan eenyuu?
Barataa Tarreessaa Safaraa utuu barnoota idileerra jiruu bara 1999 barataa kutaa 11 ta’ee osoo jiruu yakka shororkeessummaan himatamee murteen waggaa 10 erga itti murtaa’e. Kanumaan mana hidhaa Maa’ikelaawwii, Qaallittii, Qilinxoo fi Zuwaayitti jijjiiramee hidhamaa ture.
Haataúutii baratan kun yeroo hidhaa keessa turetti, hidhaa fi roorroof otuu hin jilbeeffanne, hiree argametti dhimma bahee beekumsaa fi dandeettii isa aguddifachaa ture.
Wayita mana hidhaa turettis tattaaffii inni waa dubbisee waa barachuuf godhaa ture namooti hedduu dinqisiifachaa kan turan hiriyooti isaa ragaa bahu.
Turtii waggaa jahaa fi ji’a saddet booda mana hidhaa bahe barnoota isaa bara 2007 xumuruun bara kana yuniversiitii Mattuutti ramadamee ture; akkanaan barnootatti deebi’uun hawwiisaa galmaan gahachuuf carraaqqii godheen Yunivarsiitii Mattuu muummee Injiinariingii seene.
Tarreessaa Eenyutu ajjeesee?
Oduun caasaa mootummaa iffaa facaafama ajiru, tarreessaan of ajjeese kan jedhuudha. Haata’uutii, Tarreessan sababa of ajjeesuuf akka hin qabne, kanneen itti dhiyaatan ragaa dha. “Tarreessaan of ajjeese jedhamee himamaa jira; kun waan taúu natti hin fakaatu,” kan jedhe barataan nageenya isaatiif jecha maqaa isaa jijjiiree “Olumaa” nuun jedhee, “Tarreessan kan ajjeefame humnoota tikaatiin; kun shakkii tokko illee hin qabu,” jedheera.
Tarreessaan goota obsa, kutannoo fi qabsoo Oromoof jaalala guddaa qabu, dargaggeessa qaroo ture.
Tarreessaan eessatti dhalate?
Barataa Engineeringii Waggaa 1ffaa kan ture, Tarreessaa Safaraa Lammeessaa Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Magaalaa Shaambuu dhalate. Yuunivarsiitii Mattuu erga seenees amala gaarii akn qabu, naamusaa fi kabajaan hiriyyoota isaa waliin barumsa isaa hordofaa ture.
Haata’u malee guyyaa kaleessaa doormii dhabamuun har’a reeffi isaa argame. Ajjeechaan ilmaan Oromoo qaroo ta’an irratti raawwatamu har’as itti fufeera.


text:
Angawoonni US balaa helicopteraa hoogganaa garee mormituu Zimbaabwee Roy Bennett fi haadha warraa isaanii namoota ka biroo sadii waliin galaafatee qorataa jiran.
Poolisiin akka jedhetti helikoopterittiin roobii halkan ganda baadiyyaa gaarreeniin marfame kutaa kibba gama dhiyaa New Mexico daangaa kutaa Colorado cina jiruttu kuftee caccabde.
Balaa sanaan namni balaan madaa’uu irra ga’eef lubbuun hafetu gargaarsa waammate.
Bennett haadha warraa isaanii waliin maaliif gara New Mexicotti imalaa turan hin beekamin jira.
Kan umuriin waggaa 60 Bennett nama hiyyeeyyii gargaaruuf falmanii fi momrmituu prezidaan Roobert Mugaabee kan xumura waggaa darbee aangoo irraa buufamanii turan.


text:
Dhaamochii dabre,caamii ba’e,fooleen daraaraa urgoofte,mukii baala baase, namii wayaa dhaamoachaa keessaa yaa’ee ta aduu naqatu,laftii dottaatte—Amerikaatti amma laftii Ganna,namii ya daawwii lafa baafate.
Kaan footoo kaafataa,kaan midhaaguma lafaa viidiyoon waraabbataa,kaan lafa daawwata, kaan lafa daawwataa namuu gama gamaan wal mixa.
Keessumattuu saatii ammaa tana teessoo mootummaa Amerikaa, Washington DC keesatti turistii kuma dhibba hedduutti lafa daawwiif keessa jira.
Ammaan tana yoo mukii Cheerii ganna 105n duratti bulchaan teessoo mootummaa Jappaan, Tokyoo Yukio Ozaki hariyummaa mootummaa lamaanii jabeessuuf Bitootessa 12,1912 Washington,DC kenne.
Gaafasii jalqabanii yoo mukii Cheerii daraaru Cherry Blossom Festival jedhanii qophii gammachuu hedduu karaa gugurdaa DC irratti qopheessan.Qophii tana nama kuma hedduutti daawwii dhufa.
Cheeriin muka damee hedduu,baala addii fi diimaa fakkaatu qabu ka lafa urgeessu.
Muka Cheeriin kana Bitootessa 27,1912 haatii warraa pirezidaantiin Amerikaa William Howard Taft fi haatii warraa ambaasaaddera Jappaan, Viscountess Chinda muka Cheerii lama laga Potomaak gama Dhiyaatin dhaaban.
Amma mukii Cheeriin kun DC keessaa fulaa sadii jira:Tidal Basin paarkii Potomaak gama Dhiyaa fi Paarkii Potomaak gama Bahaatii(Hains Point),fi naannoo Washington Monument(Soodduu DC) jedhan.
Akka dhaabii paarkii US jedhutti dhaamchii dhiyoo tanaalleen Cheerii daraarauu hin dhowwine Cheeriin haga guyyaa 10n dhufaa hinuma daraara.
Warra lafa daawwii dhufe keessaa kun akkana jedha. “Guyyaa dansaa ka Cheeriin akka dansaa daraaru guyyaan hin dhumnee isumaa gara sanbata lamaanii akka malee midhaaddiiyyuu seha.”
Guyyaan Festivaalii Cheerii baruma baraan jijjiiramaa barana Biotootessa 220-Ebla 17,2016 keessa.


text:
Istaadiyeemiin Wallaggaa torban tokko dura mummicha ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad fi prezidaantii Oromiyaa kan turan Obbo Lammaa Magarsaan eebbifamuun isaa ni yaadatama.
Seenaa Isportii kutaa Wallaggaa durii keessatti manneen barumsa sadarkaa duraa fi sadarkaa lammataa keessatti Ispoortii barsiisuun akkasumas sadarkaa adda addaatti leenjisa kennuun ka beekaman Ajajaa Shantamaa Gammadaa Guutamaa namoota Istaadiyoomii wallaggaa kana jalqaba bu’uursan keessaa tokko.
Bara mootii Haayile Sillaasee Raayyaa Kabajaa ykn “Kibur Zabanyaa” keessatti tarmuuda ajajaa shantamaa kan argatan Gammadaa Guutamaa sana booda barsiisaa ta’uun kan yeroo sana mana barumsaa sadarkaa lammaffaa Kotobee jedhamu keessatti Ispoortii barsiisaa turan.
Yeroo sana humna qilleensaa Bushooftuutti argamuttis barsisaa turanii gara biyyaatti deebi’een lammii koo barsiisa jechuun gara Wallaggaatti deebi’an - ajajaa shantamaa Gammadaa Guutamaa.
Dirree kubbaa miilaa duraanii isa amma waltajjii warraaqsaa jedhames ta’e isa dhiyeenya kana eebbifame hojjachiisuu keessaa qooda qabu. Namoota Atleetiksii Itiyoophiyaa keessatti beekamoo ta’an Dr. Walda Masqal Kostiree sabaahimaa biyyaaf ibsa ammaan dura kennaniin barsisaan koo Gammadaa Guutamaa jedhama jechuun dubbatanii turan.
Gama kaaniin lammiiwwan Itiyoophiyaa kanneen toora ogummaa adda addaatti biyyattii keessatti warra jalqabaa jechuun Televiziyoonni Faanaa bara darbe yokaan 2018 tarreessee maxxansee keessatti Leenjisaan Kubbaa miilaa ka jalqabaa Ajajaa Shantamaa Gammadaa Guutamaa ti jedhee jira.
Gabaasaa Guutuu Caqasaa


text:
Tafsiira Suuratu Yuusuf (AS)-Seensa
Dhugumatti, seenaan Nabiyyoota seenaa nama barsiisuu fi bu’aa bayii baay’ee qabuudha. Yommuu seenaa isaanii ilaalan, ‘Qormaata ciccimaa keessaan erga darbanii booda malee edaa milkaa’inni fi sadarkaa ol’aanaa irra gahuun akkanumatti hin argamu!’ nama jechisiisa. Nabiyyoonni namoota hunda caala Rabbiitti dhiyoo fi jaallatamoo ta’aniidha. Garuu isaan kana hunda waliin qormaata eenyullee hin qoramne qoramu. Kuni kan agarsiisu, milkaa’inni fi sadarkaa ol’aana irra gahuun wanta tasaa osoo hin ta’in qormaata ciccimoo keessa erga darbanii booda. Namni Rabbii olta’aatti amane (mu’iminni) yommuu kana hunda arguu fi beeku, qormaanni fi rakkooleen isa qunnaman milkaa’innaa fi sadarkaa ol’aanatti isa olkaasuuf akka ta’e ni hubata. Kanaafu, wanta isa qunnameef hin dallanu, Rabbii olta’aa hin komatu, ‘Rabbiin maaliif akkana na godhaa?` hin jedhu. Nabiyyoota fakkeenya gochachuun fuundura isaatti ifa milkaa’innaa fi sadarkaa ol’aana irra gahu ilaala.
Mee gargaarsa Rabbiitiin qormaata ciccimoo Nabii Yuusuf (aleyh salaam) ijoollummaa irraa jalqabuun hanga ministeera biyyatti ta’uu gahuutti keessa darbee haa ilaallu. Yommuu seenaa isaa qorannu, jireenya keenya ni fooyyessina. Keessumaayyu, dargaggoonni qormaata fedhii jaalalaa waliin rakkatan barnoota guddaa hangana hin jedhamne argatu. Qur’aanni seenaa Yuusuuf osoo garmalee hin gabaabsin, osoo garmalee hin dheeressinis haala baay’ee nama hawwatuu fi barnoota namaaf ta’uun dhiyeesse jira. Kanaafu, seenaa Yuusuf ilaalchise wanta Qur’aana keessa jiru yoo dhiyeessine nu gaha.
Maqaa Rabbii Ar-Rahmaan Ar-Rahiim ta’een [jalqaba]
“Aliif Laam Raa. Kunniin Keeyyattoota Kitaaba ifa ta’eeti. Akka isin hubattaniif jecha Qur’aana Arabiffaa haala ta’een isa buufne. Qur’aana kana gara keetti buusuun seenaa hundarra bareedaa ta’e sitti odeessina, ati isa dura gaafilota irraa turte.” Suuratu Yuusuf 12:1-3
“Kunniin Keeyyattoota Kitaaba ifa ta’eeti.” Kana jechuun keeyyattoonni kunniin keeyyattoota kitaaba ifa ta’eeti. Kitaabni kunis Qur’aana jechoonni fi hikni isaa ifa ta’aniidha. Akkasumas Qur’aanni kuni wantoota namoonni itti hajaman kan ibsuudha.[1]
“Akka isin hubattaniif jecha Qur’aana Arabiffaa haala ta’een isa buufne.” Kana jechuun akka hiika isaa beektaniif, wanta isa keessa jiru hubattaniii fi qajeelcha isaatti hojjattaniif Qur’aana lugaa Arabiffaatiin buufne.[2] Sababni isaas, lugaan Arabiffaa lugaa (qooqa) hunda caalaa ifa kan ta’eedha, hiika wantoota sirritti kan ibsuudha, jechoota baay’ee kan qabuudha. Akkasumas, Nabiyyiin xumuraa Araba keessaa waan baheef Qur’aanni Arabiffaan buufame. Ibn Kasiir ni jedha: sababa kanaaf kitaabni kabajamaan lugaa kabajamaan Ergamaa kabajamaa irratti malaykaa kabajamaatiin buuse. Kunis dachii keessatti iddoo hundarra kabajamtu taateti bu’e. Buusu kan jalqabe ji’a hundarra kabajamaa keessa. Innis Ramadaana. Gara hundaan ni guuttame.[3]
Islaama keessatti sadarkaa aqliin qabu
Namni aqlii malee sadarkaa isaa ni dhaba, dirqamni isaa ni deema. Gamnoonni gariin akkana jedhu: namni suuraa aqlii of keessaa qabuudha. Osoo aqlii dhabee suuraa qofa qabaate inni namaa miti.
Kanaafi Qur’aanni aqliitti xiyyeefannoo guddaa kenne. Aayaanni baay’een waa hubachuuti kakaasan dhufanii jiru. Shakkii hin qabu, aqliin faarfamaan aqlii haqa beekanatti akka hojjatan nama qajeelchudha. Ta’uu baannan, namtichi sammuun isaa qara ta’uu danda’a garuu aaqilaa ta’uu dhiisu danda’a. Haqa ni beeka, garuu fedhii ofii hordofa. Gama biraatiin namtichi tokko sammuun qara ta’uu baatus aaqila ta’uu danda’a.
Aqliin aqli kan jedhameef hojii dhumti isaa hin bareenne irraa nama waan qabuufi. Ummanni aqlii akkanaatti garmalee hajamu. Aqliin kuni aqlii jarjaruu irraa nama dhoowwu fi bakka ariifachuun barbaachisuutti duubatti hafuu irraa nama dhoowwudha.
Aqlii fi miira wal madaalchisuun dhimma garmalee barbaachisaa ta’eedha. Ummanni miira mararfannaa hin qabne ummata gogaa gatii jireenyaa hin beeknedha. Haa ta’uu malee miira duuba fiigun qofti dogongora guddaadha. Kanaafu, miira, aqlii fi shari’aa wal simachiisuun wanta hafuu hin qabneedha. Kunis kan ta’uu miira gara aqliitti deebisuun, aqlii immoo gara shari’aatti deebisuuni.
Yeroma abbichi aqlii isaa lugaama shari’aatiin sirreesse, aqliin isaa faarfamaa ta’a.
Wantoota barbaachisoo Aqliin ittiin dagaagu:
Akkuma jismiin (qaamni) dagaaguu fi guddatu, aqliinis hanga sadarkaa guutuu gahutti ni dagaaga, ni bilchaata. Wantoota dandeetti aqlii namaa dagaagsan keessaa muraasni kanneen armaan gadiiti:
1ffaa–Beekumsa: sababoota gurguddoo dandeettiin aqlii ittiin dagaagu keessaa isa hundarra guddaa ta’eedha. Beekumsa shari’aa fi jireenya addunyaa barachuun karaa aqlii ittiin dagaagsanii fi bilcheessanidha.
2ffaa–Muxannoo-takkaa muxannoo dhuunfaatiin takkaa immoo muxannoo namoota birootiin aqliin ni dagaaga. Kuni hikmaa Rabbiin oduu warra darbanii nuuf odeesse keessaa tokkoodha.
3ffaa–Marii-Namni namoota mari’achiisu aqlii namoota biroo aqlii isaatti dabala. Osoo namni tokko marii irraa kan of gahu ta’ee silaa Muhammad ibn Abdullah (sallallahu aleyh wassallam) of gahaa ture. Kana waliinu Gooftaan isaa olta’e akkana isaan jedha: “Dhimma keessatti isaan mari’achiisi.” (Suuratu Aali-Imraan 3:159)
4ffaa: Umrii- akkuma umriin ol deemuun aqliin namaa dagaagaa fi bilchaataa adeema.[4]
Seenaa hundarra bareedaa
“Nuti Qur’aana kana gara keetti buusuun seenaa hundarra bareedaa ta’e sitti odeessina, ati isa dura gaafilota irraa turte.”
Rabbiin azza wajalla maq-dhaala guddinna agarsiisuun dubbata. Sababni isaas, wanti Inni himuuf deemuu guddinna Gooftummaa Isaatiin kan wal simatuudha. Nahnu (Nuti) maqdhaalli jedhu baay’inna osoo hin ta’in guddinna agarsiisa.
Hiikni aayah: Yaa Muhammad! Qur’aana kana gara keetti buusuun seenaa hundarra bareedaa ta’e sitti himna. Qur’aana kana keessatti oduu warra darbee sitti beeksifna. “ati isa dura gaafilota irraa turte.” Kana jechuun Qur’aana kana sirratti buusun dura oduu (seenaa) kana warra quba hin qabne keessaa turte. Qur’aanni sirratti bu’uun dura seenaa kana quba hin qabdu (hin beektu).[5]
[1] Tafsiir Sa’dii-453[2] Tafsiir Muyassar-235, Qurxubii-11/241[3] Tafsiir Ibn Kasiir-681[4] Tadabbur Suuratu Yuusuf (aleyh salaam), tahziibu aayaatu lisaa’iliin-Dr Naasir Suleymaan [5] Tafsiir Muyassar-235, Tafsiir Xabarii-13/7


text:
Browsing Tag
Harar
Shoroorkeessitoonni Kiristaanaa haleellaa torbaan dabre keessa magaalaa Hararitti hawaasa Muslimaa irratti raawwataniin lubbuun…
Haleellaa Finxaaleyyiin Ortoodoksii magaalaa Hararitti raawwataniin lubbuun…
Haleellaa Finxaaleyyiin amantaa Ortoodoksii hordofan guyyaa har’aa hawaasa muslimaa fi qabeenya hawaasa muslimaa irratti magaalaa…
Magaalaa Hararitti waajjira Koongirasii Federaalawaa Oromoo irratti…
Dura-taa’aan Koongirasii Federaalawaa Oromoo Pirofeesar Mararaa Guddinaa OMNtti akka himetti, haleellaa qaamota gurmaa’aniin…
Baankiin Hojii Gamtaa Oromiyaa Magaaloota gara garaatti, tajaajila baankii…
Baankiin Hojii Gamtaa Oromiyaa tajaajila baankii dhala irraa bilisa tahe kennuuf, magaaloota gara garaatti dameewwan isaa banaa…
Miseensonni Koree fala Barbaadduu Konfiransii Nageenyaa irratti hirmaatuuf…
Konfiransii nageenyaa manni marii dhimmoota Islaamaa naannoo Hararii qopheesse irratti hirmaachuuf miseensonni Koree fala…
Konfiransiin Nageenyaa fi Tokkummaa Magaalaa Harar galma Calnqootti…
Konfiransii mata duree “Nageenyaa fi Tokkummaa” jedhuun Majliisni Naannoo Hararii qopheesse kana irratti, hoggantoonni Majliisa…
Sagantaan Da’awaa guddaan magaalaa Hararii fi magaalaa Daseetti geggeeffame
Sagantaan da’awaa magaalaa Harar, Istaadiyoomii Imaamu Ahmad keessatti kan geggeeffame yoo tahu, jiraattonni magaalaa Hararii fi…
Konfiransiin Islaamaa guddaan Istaadiyeemii magaalaa Harar keessatti…
Konfiransii fi Sagantaan marii Istaadiyoomii magaalaa Harar keessatti kan geggeefamaa jiru yoo tahu, Konfiransii kana irratti…
Majliisni Naannoo Hararii dhimmoota haala yeroo irratti kutaa hawaasaa adda…
Marii kana irratti Daa'iiwwan, Manguddoonni, Abbootiin Gadaa, Qeerroowwan fi qaamonni mootummaa naannichaa kan hirmaatan tahuun…
Harargee Bahaa Aanaa Cinaqsanii fi Magaalaa Harar keessatti lolli…
Liyyuu Poolisiin Naannoo Somaalee Godina Harargee Bahaa Aanaa Cinaaksan keessatti ganama har’aa aradalee heddu weeraruun hawaasa…


text:
Yaa’iin Paartii Dimokraasummaa Uummata Oromoo kaleessa baname har’a murtiilee adda addaa dabarsee jira. kaleessa yeroo wal ga’ichi geggeessametti dura taa’aan dhaabbatichaa muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimadii fi itti aanaan dura taa’aan dhabichaa fi prezidaantin mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Lammaa Magarsaa haasaa dhageessisniin dhimmoonni isaan kaasan tokko waa’ee dhaabota siyaasaa Oromoo fi walumaa galatti immoo uummata Oromoo gidduutti tokkummaan barbaachisaa ta’uu isaa ti.
Yaa’ii kana irratti dhaaboti mormitootaaa Oromoo yeroo dheeraa dhaaf dhduo irra faallaa dhaabbataa turan kanneen akka ABO ADO KFO bakka buutota isaanii erguu dhaan dhaamsa deggersaa dabarsanii jiru.


text:
“Itiyoophiya fi Ertiraadhaaf akkasumas lammiwwan Ameerikaa hidda dhalata Itiiyoophiyaa fi Ertiraa kumootatti lakkaawamtan dabalee guutummaa addunyaa irraa ayyaana waggaa haaraa kabajattan maraaf anii fi Jiil hawwii guddaa qabnu isiniif ibsaa baga ittiin isin gahe jenna!” jechuudhaan Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden maqaa ofii fi haadha warraa isaaniitiin kaleessa galgala dhaamsa dabarsanii jiran.
“ ‘Inquxaaxashi’: Dhaamsa Prezidaant Jooseef R. Baayiden Lammaffaa” jechuun dhaamsa isaanii marsariitii Waayit Haawus irratti baheen, “Haawasaalee guutummaa Yunaayitid Isteetis keessatti argaman misoomsuu fi dhimma biyya keenyaa mara keessatti qoodni ammiwwan Ameerikaa hidda dhalata Itiyoophiyaa fi Ertiraa qaban ijoo dha,” jedhan, Baayiden.
“Hedduu keessaniif barri dabre ulfaataa akka ture nan hubadha. Miidhaa fi dhabinsa Koovid 19 dhaqqabsiisetti dabalee walitti-bu’insi Itiyoophiyaa keessatti deemsisamaa jiru maatiilee keessan fi namoota isin jaallattan akka miidhaa jiru nan beeka,” kan jedhan prezidaant Baayiden, Itiyoophiyaa keessatti miidhaan siiviloota yokaan namoota hidhannoo hin qabnerra gahaa jira, jedhan kan isaan yaaddessu tahuu ibsan.
Walitti-bu’insoonni guuutummaa Gaanfa Afrikaa keessaa akka gara furmaata nagaatti deeman bulchiinsi isaanii dhibantaawwan isaa naannoo sana jiran wajjiin carraaqqii dippiloomaasii akka gochaa jirus Baayiden ibsanii jiran.
“Kanneen akka miseensota daayaasporaa Itiyoophiyaa fi Ertiraa baay’een keessan naannoo sanatti nagaa fi badhaadhinnni akka jajjabaatu qooda kallattiidhaan gumaachaa jirtan nan hubadha. Nan dinqifadhas,” jedhan, Prezidaant Baayiden.
Yunaayitid Isteetis michooma uummata Gaanfa Afrikaatiif murannoo yeroo dheeraa akka qabdu kan eeran Baayiden, “Garee uummataa kam irrattiyyuu miidhaa farra-namoomaa geggeessamu ni mormina,” jedhan.
Rakkoo nammoomaa naannoo sanaaf gargaarsa barbaachisaniif deebii kennuu kan itti fufan tahuus beeksisanii jiran.
“Sab-daneessummaadhaan kan beekamtu giyyi guddoon Itiyoophiyaan balaa addaan qoqqoodamuu amma fuul-dura ishee dhaabatee jiru irra-aantee walitti-bu’insa amma deemaa jiru, walii-galtee dhukaasa dhaabinsaan dabalee karaa nagaa akka furattu amantaa qabna,” jedhan, prezidaant Baayiden – dhaamsa waggaa haaraaf baasan kanaan.
“Nageenya ijaaruun salphaa miti. Tahus, marii fi namummaa keenya keessatti tokkummaa barbaaduudhaan nagaa ijaaruu jalqabuun ni danda’ama. Jalqabamuus qaba,” kan jedhan, prezidaant Baayiden, “Barri kun bara nagaa fi araarri Itiyoophiyaa fi Ertiraa, akkasumatti guutummaa addunyaa irratti bu’u, maatiilee fi hawaasaalee furmaata argatan akka tahu nan kadhadha,” jechuudhaan dhaamsa waggaa haaraa Itiyoophiyaa fi Ertiraaf dabarsan kana xumuran.


text:
UAE naannichatti akkamiin biyya irree cimsatte taate?
Barrii 2020 Biyyoota Arabaa Gamtoomanii (UAE)'f bara gaarii ture jechuutu danda’ama. Biyya xiqqoo garuu badhaatuufi biyya galoo galaanaa kaayyoo karoora guddaa qabattedha.
Bara kanatti ergama qorannoof rokkeetti gara Maarsitti deeggarsa Ameerikaatiin furguggisuu dandeesseetti.
Kana malees, waliigaltee nageenyaa seena qabeessa jedhame Israa’el wajjin kan tolfatte bara kana keessa.
Biyyattiin weerarri koronaavaayirasii akkan otoo itti hin hammaatiin ga’uumsaan to’achuurraa darbitee dur biyyatti kan bulchaa turte UK’f meeshaalee of - eggannoo xiyyaaraan feetee deeggarteetti.
UAE naannichatti humna horattus, dhimmoota tarsiimoo naannicharratti garuu Turkii wajjin morkii jabduu keessa seenteetti.
Keessattu biyyoota akka Yaman, Somaaliyaa fi Libiyaatti dhiibbaa uumuuf akka jabduu wal morkachutti ce’aniiru.
Biyyattiin bara dhuftu ganna 50ffaa yeroo birmadummaa itti gonfatte wayita ayyaaneeffattu qoodni addunyaarratti qabdu akkamitti ilaalama, eenyutu duuba jira laata?
Biyyoota Arabaa keessaa NATO gargaaruuf UAE’n biyya jalqaba waraana bobbaaste ta’uudhaan beekamti. Yeroon isaammoo bara 1999 waraanni daangaa Albaaniyaa- Kosovoo irratti wayita hammaate ture.
Bara sanatti Sheek Mohaammad Biin Zaayid, akkaadaamii leenjii loltummaa waraana Biriitish keessatti kan leenji’aniitu waraana biyyatti qooda gaggeessuu duuba ture.
Kaampii UAE’n daangaa Albaaniyaa- Kosovootti ijaarte kun birgeeedii loltootaa, imaamota, waldaa baatii diimaa biyyattii, injinaroota telekoomii fa’aa kan of keessaa qabu ture. Xiyyaaroonni biyyattis achii deddeebi’aa turan.
Sheek Mohaammad Biin Zeeyid bara sanattuu Faransaayii wajjin michoomuu kaasuun taankiwwan 400 irraa bituuf waliigalaniiru, Faransayimmoo loltoota UAE Faransaayitti leenjisuun Kosovootti bobbaasuuf waliigaluus dubbatanii turani.
UAE’n biyya fiixee biyyoota Balkaanitti argamtu fi magaalaa Abu Daabiirraa 3,200km fagaattutti loltoota erguun fedhiin biyyattin qabdu ulaa galoo galaana Gaalfirra qaxxaamuree fagoo kan imalee ta’uu kan mul’isellee ture.
‘Ispaartaa xiqqoo’
Hogganaan duraanii waraana Ameerikaa Jiim Maatis biyyattii maqaa masoo 'Little Sparta' ykn ‘Ispaartaa xiqqoo’ jedhanii UAE’n waamu ture.
Maqaan kun biyya waa’een ishii hedduu hin beekamne garuu jabduu ta’uushii ibsuuf ture.
Ilmii mootii UAE Mohaammad Biin Zeeyid yeroo bara waraana Afgaanstaanitti NATO cina hiriiruun Taalibaan qoqqqobuuf yeroo dheeraa hin fudhanne turan.
Afgaanistaanitti battala Taalibaan aangoorra buufameetti dirreewwaan lolli itti hammaate Helmaanditti loltoota Biritish cinaa hiriirsuun loltoonni UAE lolatti hirmaataniiru.
Ashaaraan UAE xiqqaa ta’us, hawaasni loltoota NATO sirriitti hidhatanii naannichatti bobbafaman akka hedduu hin shakkineef, UAE’n tajaajila bishaan dhugaatii maallaqaan deeggaruu fi gama amantiinis hawaasa naannoof deeggarsa kennaa turte.
UAE’n Yamatti maqaa gaarii dhabde
Walwaraansa Yamanitti bara 2015 hammaate keessatti UAE’n xiyyaarota F-16 erguun Sa’ud Arabiyaa cinaa hiriirtee hidhattoota Huuti haleelaa turte. Kana malees, Kibba biyyattiitti loltootas ergitee turte.
Waraana Yamanitti waggoota ja’aa lakkoofsisuutti jiru keessatti garuu eenyu akka injifate ifatti hin beekamu, hidhattoonni Huutis magaalaa guddoo biyyattii Sana'aa fi kutaalee biroollee harkatti galfataniiru.
Haleellaa misaayilaa tokkichaanuu loltoonni UAE miidhamanii gadda guyyaa sadiitu biyyattii keessatti labsamee ture.
Maqaa gaariin biyyattii bade, dhaabbileen mirga namoomaaf falmaniis biyyattin namoota hidhaman koontenaraa keessatti itti cufuun ho’arraa kan ka’e akka du’anillee gabaasaa turaniiru.
Hariiroo michummaa Israa’el wajjin
UAE’n waraana Yaman keessatti hirmaachuu hir’iftus, dhiibbaa Turkiin naannichatti uumtu dura goruuf yaalutti jirti.
Turkiin magaalaa guddoo Somaaliyaatti mumul’achutti jabaannaan, UAE’n garuu Somaalilaand akka biyyattirra cittu deeggaruun maadhee waraana Barbaraa (Gulf of Aden)'tti ijaarratte.
Liibiyaa keesssattis UAE’n Raashiyaa fi Masrii wajjiin ta’uun jeneraal Kalifaa Hafxaar wayita Baha biyyatti keessatti deeggaran, Lixa biyyatti keessattimmoo Turkii, Quwaataari fi biyyoonni biroon gartuu faallaasaanii deeggaruutti jiru.
Hariiroon Turkii fi UAE shaakala waraanaa UAE’n Giriik wajjiin shaakalte booda galaana Meedetiraaniyaanirratti gara waraanatti geeddaramuu mala jedhame yaadamee ture.
Otoon hin turiin garuu UAE’n hariiroo michummaa Israa’el wajjin akka deebisuuf jiran dhaga’ame.
Biyyoonni lamaanuu kun Iraan akka diinaatti kan lakkaa’an wayita ta’u, Turkii fi Paalisteenonni garuu UAE hawwii Paalisteenoonni biyya walabaa taatee ijaarrachuuf qaban gufachiiste jedhanii balaaleffannaatti deebi’ani.
Ergama Maarsii
UAE’n biyyoota Arabootaa keessa biyya ergama qorannoo Maarsii irratti taasifamutti hirmaachuun milkoofte taateetti.
Deeggarsa Ameerikaatiin xiyyaarri samii UAE odola Jaappaanirraa gara samiitti furguggifamteetti.
Xiyyaarittiin kilomeetira miliyoona 495 erga imaltee booda baatii Guraandhala keessa Maarsiirra qubatti jedhameera.


text:
(The New York Times) – Ob. Haylmaaram Dassaalany, Dureen Ministaroota Tophiyaa, (kamisa, Gur. 15) aangoo saa dagutti lakkise; gaafa itti aanu, jimaataa, biyyattiin labsa yeroo muddamaa labsite. Seerri mooti qorkeen kuni osuma qabsoon cimtuun bifa gargar citii hinqabneen biyyattii raasaa jirtu gabaafamaa jirtuu, osuma ganna lama hin guutin labsiin lammeessaan tuni biyya jeeqama siyaasaatin xaxamteef nama yaachisa.
Ob. Haylamaaram Mallas Zeenaawiin, namichi bara 1991 irra haga du’utti humnaan biyya sun bite bara 2012-tti erga du’e booda gara aangoo dhufe. Bifa waliigalaatiin Haylamaaram kanuma maqaadhaaf achi kaayameefi humaatis hintarretti ilaamaa ture. Kana malees, saba bicuu kibba biyyattii Wolaayitaarraa waan taheef humna cimaa itti of abdatu hinqabu. Saboota sadeen gurguddaa –Oromoo, Amaaraafi Tigree birattisi jalqaburraahuu fudhatama dhabe.
Ummanni bal’aan isa hinfeene; warri ADWUI hogganus nama biraa kan irratti waliigalan dhabnaani malee dilas isa fedhanii achi isa hinkeenye. Dhaabni ADWUI jedhamu kuni, maqaadhaaf gamtaa dhaabota sabaaleeyyii afuriiti. Dhugaadhaan immoo, dhaaba Tigroota saba muraasa biyyattii keessaa dhibbeenta 7 qofa tahan kanimmoo diinnagdee, waraanaafi human tika nageenyaa dhuunfatantu harkaa qaba.
Dhumarratti, Ob. Haylamaaram nama tumsa malee kophaasaa daabbbatu tahe; aangoo lakkisuun isaa yeroo itti eegamaa jiru dura tahuu malee, waan nama ajaa’ibsiisuu miti. Kora ADWUI isa itti aanutti nama birootin akka jijjiiramuuf taa’u waanuma namuu eegaa ture.
Akka gabaasa Mootummoota Waltahaniititti, bara 2017 keessa yoo xinnaate ummata miliyoona tokkootu jiruufi jireenya qaburraa buqqaafame, kuniis osuma fincilli bakkayyutti deemaa jiruuufi diinnagdeen biyyattiitis caccabaa jirtu keessatti tahe. Koree hoji raw’achiiftuu walgahii isii kan ji’a December keessa geggeeffatteen waan biyyattiiifi paartii isaanii diinootarraa mudachaa jiraniif hoggansa darree Haylamaaram balaaleeffatte; hiree hegeree isaatis yoosuma sumudaan saamsite. Buqqa’iinsa ummataa, jeeqamni siyaasaatiifi nageenyi biyyattii fincila mormii saboota Oromoofi Amaaraa, kan ummatoota biyyattii keessaa baay’inaan sadeentaa lama (2/3) tahaniin raafaman qabbaneessuu dhabuus akka badii isaa tahetti ni fudhate.
Fincilli ummata Oromoo, saba guddicha Tophiyaa tahee kanaa, dura dhimma Master planii bulchiinsa magaalaa Finfinnee bal’isuuf karoorfame mormuudhaan bara 2014 keessa jalqabame. Humnoonni tika nageenyaa irree cimtuudhaan mormii karaa-nagayaa kana dhaabuuf gargaaraman. Kunis xiiqiifi mormii daraniiti dhalche; gara naannoo Amaaraattis ni babala’te. Kana dhaabsisuufis labsii yeroo hatattamaa kan ji’oota kudhaniif tureetu itti aane. Namoonni kum kurnaatamaan lakkaawaman hidhatti guuraman. Garuu, labsiin sun August 2017 akkuma kaafamteen mormitoonni, kan wayyabni dargaggeeyyii kum kurnootaan lakkaawaman, daandiitti gadi bahuudhaan mootummaan aangoorraa akka bu’uu fi hidhamtoonni siyaasaa akka hiikaman gaafachuutti seenan.
Hidhamtoonni siyaasaa, hogganoota beekkamoo dabalatee, gaazexeessitoota, (waliigalatti namni 6,000) hoggaa lakkifaman guyyaa itti aanu Ob. Haylamaaram angoorraa bu’uu gaafachuu ibse. Ummanni qabsaawaanis dhiichisaafi hiriira guddaa ajaa’ibaatiin Oromiyaa mara magaalaa fi Shaggarittiis hoggantoota isaa simate; akka waggoota digdamii-torban dabraniitti biyyatti sun bituun sichi akka hindandayamnes mirkaneesse.
Asirratti wanni guddaan Haylamaaram bu’uu osoo hintahin akkaataa ceehumsi ittiin raaw’atamu taha. ADWUI hogganaa dhaaba sun walitti itichu, kan ummata biratti fudhatama qabuufi walitti gaarrifannoo gara siyaasaafi ummataa tasgabeessuu kan dandayu isii feesisa. Barcuma gararree sunitti nama jijjiiruu daran jijjiirama imaammannoo siyaasaatu barbaachisa. Humnaan nama bituun akka hindandayamnees ifa jira. Mootummaan labsii yeroo hatattamaa irra deebite fiduun, ADWUIin ammaas barnoota waan argatte hinfakkaattu. Diddaafi fincila xiiqiifi murannoodhaan geggeeffamu irreedhaan cabsanii bituuf yaaluun bu’aa isiif fiddu hin qabdu.
Bakka Haylamaaraam eenyu haa bu’u? Deebiin ifa jirti. Hoggansi tarkaanfataan DHADUO Ob. Lammaa Magarsaa hogganu deeggarsa ummataa bal’aadha qaba. Bakka dhaqan maratti, Ob. Lammaafi waahillan isaa akkuma gootota amma hidhaarraa lakkifamaniin qixxeetti simataman. Dhaaba dur gunaadhaan ykn boortaadhaan malee deeggarsa qabaachuu hinturre tokkoof kuni jijjiirama guddaadha. Hogganoonni DHADUO ammaa dargaggeeyyii tahuu isaaniitiin dhaloota amma fincilaa jiru laaftutti hubatu. Deeggarsi saanii ilaalcha siyaasaafi amantii akkasumattiis kan qaccee dhalootaa mara ammata. Kunis hamma tokko, gaaffii finciltootaa waan ofitti fudhataniifi siyaasaa biyyattii dimokraateessuufi tokkummaa biyyattis jabeessuuf ifatti murteeffachuu isaaniirraa madda.
Akkasiinuu, ceehumsi kuni kan daadii qajeelaa irra adeemuuf deemu akka hintaane labsiin yeroo hatattamaa ifatti mul’isa. Nama bakka Haylamaaram bu’u filuuf aangoon kan Gumii ADWUI waan taatef, dhihotti walgayuudhaan Muummicha ministeerotaa itti aanuu filatu jedhama. Heerri biyyatti namni aangoo suniif muudamu miseensa paarlamaa federaalaa tahuu qaba jedha. Kunis dhimma kana xaxamaa taasisa. Ob. Lammaan miseensa paarlamaa federaalaa miti. Filannoon addaa ykn murtiin siyaasaa addaa gochuu qofatu iddoo suniif isa qaadhima. Kuni yeroo gabaaduu keessatti taha jechuun nama dhiba; dhaabni ADWUI biyyattii kophatti waan bulchiinsa fedhii sun qabaannaan immoo, wanni gochuu isa dhorgu hin jiru.
Hogganaa amanamaa fi dandeettii qabu akka as bahu mala dhawuu keessatti humnoonni waraanaatiifi tika nageenyaa itti waliigaluu qaban. Ajajoonni waraanaa ol’aanoon ofiifuu bal’inaan sektara constraction keessa jiran, malaammaltummaatti cuubaman fi mirgoota namoomaa dhiituu keessatti qooda qaban jijjiirama diduudhaan sirni kun akka itti fufu murteessuun ni mala. Labsiin yeroo hatattamaa biyyattii ajaja waraanaa keessa galchu garuu, jijjiirama Ob. Haylamaaram aangoo lakkisuuf akka sababaatti maqaa dhawe wajji walitti hinmalu.
Hallettuu bubbeen jijjiiramaa bal’inaan Afrikaa keessaa bubbisaa jiru Tophiyaa gayeera. Hegereen biyya tanaa mamiidhaan hagoogamaadha; akkuma kanaan itti fufti jedhanii yaaduun garuu hindandayamu. Sirna kana kufiinsarraa hambisuun sichi hindandayamu. Waaheellan tophiyaa, kanneen akka Ameerika (biyya guddoon ishii gargaartu) daddagalchuudhaan mootummaan kuni karaa qajeelaa akka filatu gochuuf geeggarsa tahuu ni dandayan.
Ob. Haylamaaram haasawa isaa kan gaafa kamisaa himetti waliigaltee qabaachuun akka barbaachisu cimsee himeera. Waliigalteen ammo, dhimma dhaabni tokko qoftiin fiixa baasuu miti. Kuni waan ADWUI kophaa ofii bakkaan gayuu miti. Hogganaan biyyaa kan itti aanu yeroo ceehumsaa mormitoota mara wajjiin qaamaa-qalbiidhaan mari’atu dhugoomsuu qaba. Yookaan Tophiyaan biyya tasgabbii hinqabneefi girgiriidhaan walhindhabne tahuun itt fufti.
Barreessaan Muhaammad Adamoo fi Hasan Huseen
Kan Afaan Oromootti hiike Dr. Abdulsamad Mohaammad


text:
5
Godaa Yuussaa Giigiide Naagite
1 Shin nuunaadan Xoossaa kaalliyaawanttoo, ha yewatuu awude hananentto, wodiyaanne agenaa hinttenttoo xaafanaw koshshenna.
2 Ayissi gooppe, Godaa gallassay kayisuu qamma yiyaawaadan yaanawaa hinttenttu loythi eriita.
3 Asay, “Ubbabay sara; ayaykka hanenna” giishshin, macca asaa yeluu oyqqiyaawaadan, bashshay unttunttu qoppennaan unttunttu bolla yaana. Unttunttu mulekka kessi akkikkino.
4 Shin nuunaadan Xoossaa kaalliyaawantto, he gallassay hinttenttoo kayisuu yiyaawaadan yaanaw hinttenttu dhumaani de7ikkita.
5 Hintte ubbay poo7uwaa asanne gallassaa asaa; nuuni qammaa asaa woy dhumaa asaa gidokko.
6 Hewaa diraw, nuuni haratuu gemi77ishiyaawaadan gemi77ishanaw bessenna. Nuuni beegottanawunne wogaan de7anaw bessee.
7 Ayissi gooppe, gemi77ishshiyaawanttu qamma gemi77ishiino; mathottiyaawanttukka qamma mathottiino.
8 Shin nuuni gallassaa asaa gidiyaawanttu wogaan de7anaw bessee. Nuuni ammanuwaanne siiquwaa tiraan wothiyaa olaa miishshaadan oyqqiide, nuuni hidootaan naagiyaa atotethaa, birataa qoobiyaadan, huuphiyan wothanaw bessee.
9 Ayissi gooppe, Xoossay nuuna nu Godaa Yesuusi Kiristtoosa bagganna atotethaa demmanaw dooreedawaappe attin, A hanqquwaa akkanaw dooribeenna.
10 Nuuni paxa gidina woy hayiqqeeddawantta gidina, Kiristtoosanna ittippe de7ana mala, Kiristtoosi nu diraw hayiqqeedda.
11 Hewaa diraw, hinttenttu qassi ha77i oothiyaawaadan, haratuwaa menthethitenne ittuu ittuwaa dichchite.
Wurssetha Zoriyaanne Sarotaa
12 Nuunaadan Xoossaa kaalliyaawanttoo, hinttenttu giddon oothiyaawantta, hinttena ammanuwaa ogiyaan kaalethiyaawanttanne zoriyaawantta, hinttenttu bonchchana mala, hinttena woosseetto.
13 Unttunttu oothiyaa oosuwaa diraw, unttuntta loythi bonchchitenne siiqite. Ittuu ittuwaanna sarotethaan de7ite.
14 Nuunaadan Xoossaa kaalliyaawanttoo, nuuni hinttena zoreetto; maaray bayinna de7uwaa de7iyaawantta seerite. Yayyiyaawantta menthethite. Wolqqi baynnawantta maaddite. Asa ubbaa danddayite.
15 Ooninne iitaa diraw iitaa zaarenna mala naagettite; shin ubba wode, ittuu ittoonne qassi asaa ubbaw lo77obaa oothanaw minnite.
16 Ubba wode nashettite.
17 Ubba wode qanxxennaan Xoossaa woossite.
18 Ubbabaani galatite. Ayissi gooppe, Kiristtoosa Yesuusa bagganna Xoossay hintteppe koyyiyaawe hewaa.
19 Geeshsha Ayyaanaa tamaa toyissoppite.
20 Timbbitiyaa qaalaa kadhoppite.
21 Ubbabaakka paaccite. Lo77obaa oyqqite.
22 Iita oosuwaa ubbaappe haakkite.
23 Sarotethaa Xoossay bare huuphew hinttena ubbabaani polo geeshsho; qassi nu Goday Yesuusi Kiristtoosi yiyaa wode, Xoossay hinttenttu ayyaanaa, shemppuwaanne asatethaa ittippe borettennawaanne polo udiide naago.
24 Hinttena xeesiyaawe ammanetteeddawaa; qassi hewaa I polana.
25 Nuunaadan Xoossaa kaalliyaawanttoo, nuussi Xoossaa woossite.
26 Ishatuwaa ubbaa geeshsha yeruwaa yeriide sarotite.
27 Hintte ha dabiddaabbiyaa geeshsha ishatuwaa ubbaw nabbabanaadan, Godaa sunthan hinttena woossay.
28 Nu Godaa Yesuusi Kiristtoosa aadho keekatethay hinttenanna ittippe gido.


text:
Tajaajila Eegumsaa
Namoota balaa eegumsaa hamaa isaan mudataniif gaaddisa yeroof nageenya qabu mirkaneessuu
PSTIC baqattootaa fi koolu galtoota dhimma eegumsaatiin mana jireenyaa nageenya qabu akka argatan gargaara
Sarara bilbilaa: 01100604002 / 01127777005
Tajaajila Fayyaa
Abukaatummaa fayyaa/ Deeggarsa hospitaalota keessatti kunuunsa fayyaa hatattamaa argachuuf (24/7argamuu danda’a)
PSTIC, michuu Biyya Namaa Gibxii (TdH) ti. Hakiimotaa fi narsoota baqattootaa 24-7tti argaman kanneen michoota eegumsa fayyaa waliin ta’uun kunuunsa fayyaa filannoo hatattamaa fi gatii madaalawaa ta’e argachuuf gargaaran qaba. Hojjetoonni Xiin-sammuu Ogeessota Xiin-sammuu waliin ta’uun namoota dhukkuba sammuu qabaniif madaallii, wal’aansa, fi rifaralaa 24-7 ni kennu.
Sarara Ho’aa 24/7: 01100782000
Tajaajila Xiin-sammuu Hawaasummaa
Kunuunsa fayyaa sammuu / Deeggarsa saayikooshawaasummaa / Giddugala gorsaa / Sarara gargaarsa hubannoo hawaasaa
PSTIC, michuu Biyya Namaa Gibxii (TdH) ti, garee leenjii Hojjettoota Saayikooshawaasummaa Eertiraa, Itoophiyaa, Somaaliyaa, Sudaan, Sudaan Kibbaa, Iraaq, Siiriyaa, fi Yaman irraa dhufan kan deeggarsa saayikooshawaasummaa hawaasaa fi mana keessatti hundaa’e 24-7, bulchiinsa dhimmaa, rakkoo furuu, gorsa, odeeffannoo waliif qoodu, rifaralaa fi deebii hatattamaa kennu qaba guutuu Kaayiroo Guddittii fi Qarqara Kaabaa keessatti. Hojjetaa Saayikooshawaasummaa hawaasa kee keessa jiru afaan kee dubbatu bira ga’uuf, Hogganaa Hawaasa kee gaafadhu ykn Sarara Gargaarsa PSTIC bilbili.
Sarara Ho’aa 24/7: 01100604002 / 01127777005
Muudamaaf: 011 5000 0132 / 011 2088 8849
Yoo balaa tasaa mudate, sarara gargaarsa hatattamaa PSTIC bilbiluun sa’aatii kilinika miilaan seenutti beellama hatattamaa qopheessuun ni danda’ama.


text:
Muummichi ministeeraa H/Maariyaam Dessaaleny daawwannaaf jecha gama Qaataaritti imalanii jiru.
Daawwannaan isaanii kunis hariiroo biyyoota lamaanii cimsuu irratti kan fuuleffate ta’uu jiloota sana faana kan imalan dubbi himaan ministrii dhimma alaa obbo Melles Alem ibsaniiru.
Achuma giddu galeessa bahaa keessatt to’annaa mootummaa Saaud Arabiyaa jala kan jiran hidda dhalata Itiyoopiyaa kan ta’an dureessichi Sheek MOhaammud Alaamuddii hiikamaniiru jechuun oduun caasaalee hawaasaa irratti tamsa’e illee dogoggora ta’uu obbo Meles dubbataniiru.


text:
Kongiressiin Federaalistii Oromoo filannoo bara 2015/2007 kana keessatti ajandaalee kakaasii duula na-filadhaaf itti gargaaramu ifa godheera.
(Katabbichi Baldhaa waan ta’eef isaan kana keessaa Fudheera)
Ajandaaleen kunneen bifa lama qabu:
I. Ajandaalee dhaabbatoo/permanent/ kan sirni biyya bulchu deebisuu hin dandeenye ykn woggoota 23n dabran deebisuu dadhabe.
II. Ajandaalee wayitaawoo fi naannoo ykn godinaalee garaa garaa keessatti jiran.
Kaadhimamtoonni naannoo garaagaraa keessa jiran dhimmoota godinaalee fi aanalee isaanii keessatti furmaata dhaban fi rakkoolee naannoo isaanii kaasanii ittiin uummata dammaqsuu fi kakaassuf mirga guutuu qabu.
I. Ajandaalee Dhaabbatoo
===================
KFOn yo filame:
1. Dhaabbilee dhiibamanii biyyarraa bahanii daandii humnaatiin qabsaawan dabalatee humnoota siyaasa biyyasanii jirjiiruuf qabsaawan maraa affeeruudhaan mootummaa ce’umsaa dhaabuudhaan biyyittii gara sirna dimookraasii fi sirna paartilee hedduu/multi-party system/ dhugoomsutti qajeelcha.
2. Bilisummaa sabootaa, mirga hiree murteeffannaa fi ofiin of-bulchuusabootaa fi Sablammootaa mirkaneessuu ykn Federaalizimii woraqaarra jiru dhugoomsuu!
3. Olaantummaa seeraa, mirga namoomaa, wolabummaa pireesii fi kkf maraayyuu kabajsiisa.
4. Afaan Oromoo afaan hojii mootummaa federaalaa taasisa.
5. Poolisii diingdee Qonnaan-bulaa jiddugaleessa taasifate garuu kan qaalawinna gatiii toowatu diriirsuudhaan guddinna diinagdee fida. (Baldhinnisaa Sagantaa Siyaasa KFO) Keessatti argama.
6. Rakkoo hojii-dhabdummaa furmaata kenna.
II. Ajandaalee Waayitawoo
====================
1. Mirga Oromoon Finfinneerratti qabu dhugoomsuu. Maastar-pilaanii aadaa,seenaa fi eennummaa Oromoo dhabamsiisuuf diriire kun akka haqamu ni hojjata. Finfinneen haala diinagdee, siyaasa, seenaa,afaanii fi aadaa Oromoo dagaagsitutti akka guddattu haala mijeessa.
2. Miidhamtoonni hunduu akka haqa argatan qabsaawa. (Justice for the victims of extrajudicial actions!) Angawoonni ilmaan Oromoo fi saboota biraa irratti fixiinsa raawwatanii fi namoonni barattootarratti tarkaanfii ajjeechaa fudhatan martinuu murtiif akka dhiyaatan ni hojjata.
3. Hidhamtoonni siyaasaa hunduu haal-duree tokko malee akka hiikaman taasisa.


text: Uuuuu iyyaa wal kakaasaa umanni Oromoo barattooni keessan dhumaati jiru, maal ilaaltani teessu guyyaa har’aa barattoonni Oromoo universiti Diree Dawaa jiran guyyaa har’aa hiriira nagayaaa baanaan mootuumman wayyane waraana federaala itti ergee barattootaa Oromoo achi jiran dhukaasa irratti banudhan reebanii caccabsanii fudhatanii deemaniin, kaniis akkasumatti reebamee caccabsame universitii gadhise jira. Ummanni Oromoo bakka jirtanii ka’aa wal dammaqsaa maaloo lafa keenya irratti mirga dhabne haga yoom teenya..


text:
Itti aanaa prezidaantiin duraanii Jooy Baayiden dorgommii filannoo kaadhimamummaa dimokraatota gidduutti geggeeffamu Flooridaa, Ilinooy fi kutaa Arizoonaa keessaa injifachuu dhaan Senater Bernii Saandersiin dursanii jiru.
Sagalee mara Filooriidaa keessatti laka’ameen kutaa kibba keessatti Baayden senetera kutaa Vermont Saandersiin sagalee dhibba irraa harka 62 fi 23n injifatan.
Biiden kurna sadii keessatti yeroo sadaffaaf prezidaantummaaf kan dorgoman yoo ta’u dorgommii kaadhimamummaa dimokraatotaa kana kutaa 24 keessaa 19 keessatti injifatanii jiru.
Baayden bakka jireenya isaanii Deliweer irraa kaleea galgala akka dubbatnitti tarsiimoo jiru irratti Saanders waliin adda addummaa qabaatanis insuraansii eegumsa fayyaa gatii madaalawaan argamu uummati akka argatu gochuu, wal caalmaa galii hambisuu fi jijjiirama qilleensaaf haala gumaachanitti duuluu irratti walii galla jedhan.


text:
Dhaabbileen Oromoo Jaatamaa ol Ta’an Marii Biyyalessaa Irratti Yaaddoo Qaban Ibsan
Finfinnee, Amajjii 21/2022-Dhaabbileen hawaasaa Oromoo jaatamaa ol ta’an hundeeffamuu Komishiini Marii Biyyalessaa Itoophiyaa ilaalchisuun ibsa kennan. Yeroo jalqabaaf dhaabbilee Sivikii, Falmattoota Mirga Dhala Namaa fi Waldaalee Hawaaasaa Oromoo idil-addunyaa walitti dhufanii marii biyyaalessaa adeemsifamuuf jiru irratti yaaddoo qaban ibsan.
Sadaasa darbe manni maree bakka bu’oota uummaataa labsii hundeeffama Komishiini Marii Biyyaalessaa raggaasisuun isaa ni yaadatama. Manni maree bakka bu’oota uummaataa labsiin kun beekumsa biyyaa keessaa fayyadamuun furmaata waaraa ni fida, akkasumas duudhaalee hawaasaa walitti ni hidha jedhe. Manni marichaa hoggansa Komishiini Marii biyyaalessaa uummataan akka kadhimamuu fi mana maree bakka bu’oota uummaataatiin akka ragga’u eere.
Dhaabbileen kunneen adeemsa fi tarkaanfileen marii biyyaalessaa keessatti fudhatamanii amanamuummaa uumuun marii dhugaatiif haala ni mijeessuu danda’an lafa kaa’an. Ibsi kun marii biyyaalessaan dura tarkaanfilee fudhatamuu qaban tarreessa. Isaanis Lammilee waraanan miidhaman hundaaf haal duree tokko malee deeggarsa namooma adda hin cinne taasisuu, hidhamtoota siyaasaa hunda haalduree tokko malee hiikuu fi Humnootni alaa hunduu, keessumaa humni nageenyaa, loltootni fi basaastotni Ertiraa, Itoophiyaa keessaa akka ba’an dabalata. Dhaabbileen Oromoo kunneen mootummaa Itoophiyaa fi qooda fudhattoota hundaaf tarkaanfii waraana dhaabsisuu fi marii walabaa, hunda haammate fi hunda hirmaachise akka taasifamuuf qooda isaanii akka ba’atan waamicha dhiyeessan.
“Marii biyyaalessaa keessatti adeemsii fi tarkaanfileen fudhataman amanamuummaa uumuun marii dhugaatiif haala mijeessa. Kunis Oromiyaa keessattii fi naannoollee hundatti alatti dirree siyaasaa jiru bal’isuun miidiyaaleen walabaa akka jiraatan, mariiwwaan bu’uraa fi lammilee hundaa hirmaachisu taasisutu barbaachisa. Haaluma kanaan marii bal’aani fi hirmaachisaan qamoolee dhimmi ilaallatu waliin,yeroo, turtii, raawwii, iddoo, qabiyyee, saffisa, adeemsa, fi hojiirra oolmaa marichaa irratti akka taasifamu irra deebi’uun waamicha dhiyeessina.” jedha ibsichi.
Ibsa Guutuu
Ibsa hundeeffama Komishinii Marii Biyyalessaa (KMB) Itoophiyaa ilaalchisuun Dhaabbilee Sivikii, Falmattoota Mirga Dhala Namaa fi Waldaalee Hawaaasaa Oromoo idil-addunyaa irraa kenname.
Nuti dhabbileen asii gaditti maqaan keenya dhahame, qophii mootummaan Itoophiyaa dhimmoota bu’uraa biyyaalessaa irratti waliigaltee umuuf, marii biyyaalessaa jalqabuuf taasisu itti dhiyeenyan hordofaa jirra.
Mootummaan labsii hundeeffama KMB ulaagaa ifa hin taaneen kophaa isaa raggaasiseera. Yeroo ammaa kana, hojimaata ifa hin taanee fi abbootii dhimmaa ijoofi deeggartoota waliin marii ga’aan utuu hin taasifamiin namoonni Komishiini Marii Biyyaalessaa gaggeessan filatamaa jira.
Hidhamtootni siyaasaa muraasni hiikamuu isaanii agarree jirra; garuu hidhamtootni kuma hedduu ta’an ammayyuu mana hidhaa jiru. Tarkaanfiin dura kun mootummaan biyya bulchaa jiru hidhamtoota siyaasaa hafanillee hiikuuf akka yaade fi qalbii guutuun maricha irratti hirmaachuuf fedhii qabaachu agarsiisa jennee abdanna.
Haa ta’u malee, mootummaan Itoophiyaa qaama walaba, Komishiinii loogii siyaasa irraa bilisa ta’e hundeessuu danda’u miti. Kuni ammoo marii biyyaalessaa hunda hammate godhuuf ulaagaa ijoofi barbaachisaadha .
Kanaafuu, ibsa Hagayya 18, 2021 basneen waraanii akka dhaabatuu fi mariin hunda hirmaachise akka taasifamu gaafatu irra deebi’uun, gaaga’amni siyaasaa walxaxaan biyyattiin keessa jirtu furamee nageenni waaraan akka dhufu gorsa armaan gadii dhiyeessuu barbanna.
1.Waraanni hatattamaan akka dhaabbatu taasisuun, humnoota federaalaa fi garee hidhattootaa naannoo Oromiyaa, Tigraay, Beenishaangul Gumuz, Amhaara fi Affaar keessa jiran giddutti walii galteen dhukaasa dhaabuu taasifamee, mariin siyaasaa hunda hirmaachise akka godhamuuf haala miijessuu.
2.Lammilee waraanan miidhaman hundaaf dhiyeessii nyaataa fi qorichaa dabalatee deeggarsa namooma adda hin cinne haal duree tokko malee akka taasifamu; kanneen amma sababa hongeetiin beelaaf saaxilaman deeggaruu fi tajaajiloota bu’uura akka baankii, telekoomi, geejjibaa fi tajaajila ibsaa, lammilee miliyoonan lakkaa’aman naannolee Oromiyaa, Tigraayi, Beenishaangul Gumuuz, Affaar, Amaaraa fi Somaalee keessatti argamaniif akka deebi’u.
3.Hoggantoota Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) dabalatee, hidhamtootni siyaasaa hundi haalduree tokko malee akka hiikaman. Caamsaa 2021 irraa eegalee hidhaa mana keessaarra kan jiran hayyu dureen dhabichaafi, dargaggootni Oromoo kumatamootan mana hidhaa adda addaa keessa jiranii fi hidhamtootni biroo haalaa sabummaa irratti xiyyeffateen erga labsiin yeroo muddamaa bahe hidhaman hundi akka hiikaman.
4.Humnootni biyya alaa hunduu, keessumaa humni nageenyaa, loltootni fi basaastotni Ertiraa, Itoophiyaa keessaa akka ba’an taasisuun biyyootni naannoo gaanfa Afrikaa fi biyyootni Itoophiyaa wajjiin walitti dhufeenya qaban deeggarsa akka godhaanii fi haala dhiittaan mirgaa akkasumas wal waraansi waliinii itti dhaabbatu haala miijessuu.
5.Komishiinii marii biyyaalessaa walaba ta’e, qooda fudhattoota hundaa biratti fudhatamummaa qabu fi marii biyyaalessaa ifaa fi hunda haammataa ta’eef haalaa miijessu danda’u hundeessuu. KMB mootummaan deeggaramu itti gafatamummaa barbaachisaa fi seena qabeessa kana amanamummaan ba’uu danda’a jennee hin amannuu; komishiiniin qaama kamirrayyuu walaba ta’e akka hundeeffamuuf hawaasni idil-addunyaa deeggarsa barbaachisa akka taasisu waamicha dhiyeessina.
6. Marii biyyaalessaa keessatti adeemsii fi tarkaanfileen fudhataman amanamuummaa uumuun marii dhugaatiif haala mijeessa. Kunis Oromiyaa fi naannoollee hundatti dirree siyaasaa bal’isuun miidiyaaleen walabaa akka jiraatan, mariiwwaan bu’uraa fi lammilee hundaa hirmaachisu taasisutu barbaachisa. Haaluma kanaan marii bal’aani fi hirmaachisaan qamoolee dhimmi ilaallatu waliin,yeroo, turtii, raawwii, iddoo, qabiyyee, saffisa, adeemsa, fi hojiirra oolmaa marichaa irratti akka taasifamu irra deebi’uun waamicha dhiyeessina.
Nuti dhabbileen asii gaditti maqaan keenna eeramee, waldaaleen hawaaasaa, dhaabbileen Ogeeyyii, falmattoonni mirgoota namoomaa fi hawaasni waligalaa Oromoo, mootummaa Itoophiyaa fi qooda fudhattootni biyyattii hundaa akkasumas Hawaasa idil addunyaa, Dhabbatni Motummoota Gamtoomanii, Yunaayitid Isteets, Chaayinaa, Gamtaan Awurooppaa fi biyyootni miseensa gamtichaa, Gamtaan Afrikaa fi biyyootni miseensa gamtichaa, Gamtaan Emireetota Arabaa, Turkii fi Iraan, naannolee Itoophiyaa hunda keessatti walitti bu’iinsi akka dhaabbatuu fi adeemsi marii biyyalessaa haqa qabessaa fi hirmaachisaa ta’e akka itti fufuf tarkaanfii barbaachisu akka fudhattan gaafanna.
A Dagger to the Heart: Ethiopian Party Officials Order the Killing of 14 Indigenous Oromo Leaders
On the evening of December 1, 2021, 14 respected, experienced and culturally venerated leaders
in the Karrayyuu Oromo community of 100,000 in central Ethiopia were killed in minutes by
Oromia Special Police and Federal forces operating on orders by ruling party officials sitting a
hundred kilometers away in Adama city. The murdered men were located at Fantalle district,
East Shewa Zone of the Oromia regional state in Ethiopia. They were killed execution-style at
7:00 PM far from the village where they were abducted when Prosperity Party bosses gave the
go-ahead signal via cell phone message to awaiting members of the special forces. The murdered
men had just finished conducting Waaqa Kadhaa, a sacred indigenous prayer ceremony held on
special ground designated for that purpose. In the close-knit iconic livestock-rearing culture of
the Karrayyuu people, this was an unthinkable atrocity.
We, a coalition of Oromo advocacy and human rights groups operating internationally consider
that this horrifying series of events indicate the intentionality and destructiveness of Abiy
Ahmed’s government against Oromo and other Southern and marginalized peoples who do not
support his direction for the country. We urge the international community, in particular those
concerned with justice, peace, stability and human rights, to take note of what has happened in
Karrayyuu. Those who were deeply committed to spirituality and to democratic principles above
all, were brutally massacred with lightning speed: an act that sends a menacing warning to the
populace that no one is safe right now in Ethiopia.
Historic, Political and Economic Contexts
The shocking massacre was carried out amid ongoing brutal wars between Ethiopian Defence
Forces and the Tigray Defence Forces in the north of the country and with the Oromo Liberation
Army in the south. The site of the killing is the Karrayyuu camel-rearing, pastoral grazing and
watering lands located near coveted trade routes for lucrative commodities in a cash-strapped
economy. This valued territory has become a target of territorial expansionism by Amhara
militias emboldened by Abiy Ahmed’s government’s failure to protect vulnerable peoples like
the Karrayyuu. In the days leading to the event, the Karrayyuu Oromo’s community leaders had
resisted releasing young people to be conscripted to leave their homeland to fight as part of the
Ethiopian Defense Forces in the north. Among Oromo communities throughout Ethiopia, the
Karrayyuu are well-known and esteemed for their consistent practice of the principles of the
time-honored Gadaa system of socio-political organization that encompassed all Oromo prior to
incorporation into Ethiopia at the turn of the 20th century. These and other factors make the
tragedy of December 1 resonate throughout the population and account for an ongoing sense of
threat and foreboding among other vulnerable groups in the country.
FOR IMMEDIATE RELEASE: ‘A Consensus Oromo Statement on the NDC’
We, the initiators of the idea behind the joint statement by worldwide Oromo Civic, Professional, Advocacy, Human Rights, and Community organizations, would like to express our deepest gratitude for all the co-signers of the joint statement for taking your time, receiving and approving the joint statement. As it stands now the joint statement is co-signed by a total of 64 Oromo civic organizations of various backgrounds and portfolios.
For that purpose it is safe to refer to the joint statement as an ‘A Consensus Oromo Statement on the NDC’ calling for careful sequencing of actions leading to inclusive dialogue in Ethiopia. We are scheduled to release the statement to the public through the media in the late afternoon on Friday 21 January.
To that end, we would like to make the following important points:
1 – The Statement BELONGS to all the co-signers. No single individual or institution lays exclusive claim on its ownership. Each co-signer owns it and is free to make use of it to advance the Oromo civic organizations’ recommendation with regard to inclusive dialogue in Ethiopia.
2 – We encourage all the co-signers to release the statement using respective institutional communication channels of each institution/organization which is the co-signer.
3 – We encourage all the co-signers to consider and promote the statement as ‘Consensus Oromo Statement on the NDC’ for various purposes, including during lobbying, awareness creating campaigns, distribution to the media and the international community including members of Parliaments /House /Senate, among others, in your respective districts. Let the world know what 64 Oromo civic organizations are recommending as a way out of Ethiopia’s crisis.
4 – We encourage all the co-signers to communicate and distribute the statement to their grassroots members and encourage them to use it during campaigns and lobbying works as well as social media engagements to create global awareness on what more than 60 Oromo civic organizations are recommending to be done before the commencement of inclusive dialogue in Ethiopia.
Once again, we thank each and every Oromo institution/organization for co-signing on this important statement. Together, we can be heard loud and clear.
Regards,
21 January 2022
For full statement click below link: