text:
Golfeen (kaansarri) maali?
Golfeen (kaansarri) dhukuba nama heeddu roraasu (miidhu). Waayee golfee dhagayuu namni hedduun hin sodaata. Sodaan kuni yeroo tokko tokko waayee golfee dhagayanii gocha golfee irraa isaan dhoowwu godhuuf ummata abdii murachiisa. Waayee golfee (kaansara) baruuni, sodaa kansaraa laaffisa.
Kansarri tuuta (group) dhukkuboota baay'ee ti. Kaansarri hiddi nafaa (seelin) karaa qajeelaa hin tayiniin yoo dalage dhufa. Nafni namaa seelota (hiddoota) bilionan lakkaayamu irraa dalagame. Hiddoota kana irraa nafni hundi tolfamee, warra akka corootaa (skins), lafoota (bones), onne, sonboota (lungs) fi humnoota biraa. Gudinna nafaa gargaaru fi cinaa nafaa qurcuuf, hiddoonni kuni uf midhaaysan ykn ni horan.
Wayta karaa tartiiba qajeelatiin malee hiddi uf midhaaysaa (qodhomaa) jiru, nu kanaan xanachaa (tumor) jennee yaamna. Xannachii kaansara malee (benign) ykn kansara wajjin (malignant) tahuu ni mala. Xannachii (tumor) kaansaraan malee banaan (benign) jedhama. Xanachii (tumor) kaansaraan wajji kuni malignant jedhama. Xanachii (benign) bal'atte gar malee gudatuu dandaya, garuu inni gara cinaa nafichaa hin faca'u . guddinni kunnis rakkoo fiduu hin dandaya. Karaa cufuu (blockage), bifa tolaa hin tahin namaa keennun hin mala. Garuu yeroo bay'ee hin murama, deebi'ee hin guddatu.
Xannachi (tumor) malignant jedhamu kaansaraan wajiini. Xannachi cinoota nafichaa itti dhihoo jiran seenee qabata. Inni gara cinoota nafichaa babal'atee xannacha haarayas umuu dandaya. Kunis metastasis jedhama. Xannacha malignaanti (malignant tumor) keessa hiddoonni (seelonni) gudataa jiran toohannoo ol tahu (ofiin bulu). Yeroo gariini, bakka xannachi (tumor) qaliinssan baafame, dhukubichii guddachuu itti fufuun mala, bikka inni jalqabeen. Yoo golfeen kun faca'ee jiraatee naannoo biroottillee gudachuu dandaya.
Maaltu golfee/kaansara fida?
Golfeen akka itti jalqabu, yoo jijiiramni seelota (hiddoota) guddina tooyatan keessatti aragamee dha. Jijjiiramni kun madaan dhufuun mala, madaa akka dhukkuba Hapitaytas B, ykn aara sijaaraa itti uf kenuun. Saayntistonni akka itti walii galan itti, yeroo dheeradhaaf namoonnii waan kaansara nama qabsiisu, carcinogens waan jedhamutti yoo of kennan kaansarri garii nama qabuu dandaya. Kaarsanojins hiddoonni (seelonni) karaa qajeelaa hin tahin akka gudattan godhu. Fakkin gaarin kaarsinoojin (carcinogens) kemikaala raammoo midhaan nyaattuti afuufamuu, summi (toxin) keemikaalaa, billiqa fi, sijaaraa irraa dhufa. Akasuma, sijaaraa hedduu aarsun kaansara sonbaa, ka kokkee ykn ka affuuffa sitti fiduu mala. Kaansaroota gariif, ka akka macaroo, xarangalla (prostate), harmaa ykn surrii wanni fidu hin beekamu .Akkasuma namoonni kuun dhukuba kaansara kana fakkaatu maalif namoota kuun irraa adda bayanii akka argatan hin beeeynu.
Hepatitis (dhukkuba tiruu) wal'aanun, aduun gubamuu dhabuun, ykn sijaaraa dhiisun, hiree kaansara argachuu xiqqeessa. Yeroon kaansara (golfee) laalun (waytta kaansarri xiqqaa fi osoo gar nafa biraa hin bal'atin) kaansara wal'aanuf karaa bana. Kaansaraan du'uu irraa nama oolcha.
Gariin dhukkubaa (madaa) ka kaansara namatti fidan yoo namoonni dhukkuba qaban waltuqan nama irraa namatti darba. Hatayuu malee kaansarri ufiin hin darbu. Nama kaansara qabu bira jiraachun kaansara hin argattu. Gariin gosa kaansaraa, ka akka kaansara harmaa ykn macaroo (colon) (warra) irraa darba. Yoo tokkoon fira keetii kaansara harmaa ykn kaansara macaroo qabaate hireen ati kaansara akkanaa argachuu gudaa dha. Kaansara fiixaa (warra) kee keesattii beekamaa kanaaf yeroon yoo uf laalte uf hin gargaarta.
Alaaman kansaraa waan asii gadii kana uf keessaa qaba
- Sababa malee furdinni namaa gadi bu'uu
- Qufaa TB hin taane, garuu ka hin dhaabanne qufa'uu
- Dhiiga qufa'uu, dhiiga haqqisuu, ykn dhiiga udaanuu
- Dhiiga muxxeen (beeqen) yaa'u ka dhiiga baati irra dubartitti dhufu kan hin tahin
- Waan hin beekamneen coraan (gogaan) jijiramuu
- Madaa coraa ka hin fayyinne
- Sababaa tokkoon malee dadhabbiin namatti dhagahamuu
- Dhiita sababa malee dhufu
- Dhukkuba himuun hin dandayamne namatti dhagahamuu
Akeekkchiisa kana qabaachun kaansara qabaachuu miti. Mallattowwan kuni waan biraa tayuun ni mala. Yoo tokko ykn tokkoo ol mallattoo kana qabaatte, waan isaa beekuf doktora kee ilaali.
Dhukkuboota irraa uf eeguu fi Kaansara wal'aanuu - Fayyaa eeguf waa godhuu
Dhukkuba dhoogudhaan (ittisuudhan) fayyaa eegun akkaan barbaachisa dha. Yoo fayyaa qabaachuu barbaadde, nyaata qajeelaa nyaachun, spoorti godhun fi nafa kee ilaalun barbaachisaa dha. Mallatto kaansaraa ykn rakkina fayyaa yoo uf irratti agarte, dooktora ilaalun barbbaachisaa dha. Otuu ati uf irrati waa hin argin, doktorri kee kaansara akka ilaalamtu gorsuun ni mala. Yeroo sana kaansara fayyisuun salphaa dha. Dooktorri kee ilaale akka ati dhukubicha hin qabaanne mirkaneessun ni mala. Garuu yeroodhan dhukubicha arguun hiree wal'aanamuu fi fayyuu wayyeessa.
Kaansara adda addaa hedduutu jira. Kaansarri tokko tokko wal'aanuf salphaa dha. Wal'aansi kaansaraa wayyaahaa (fooyahaa) dhufee jira. Akkaatan wal'aansa durii dhibaa fi dhukubsatichaaf baay'ee rakkisaa ture. Kaansara wal'aanu teknologiin amma wayyeesse. Kansarri yeroon yoo barbaadame doktorri wal'aanssa haaraa kana dhimma itti baya. Kanaafuu rakkoon hin xiqaata; dhukubsataafis hin laafa. Kaansarri yeroon yoo barbaadame doktorri hiree gaarii milkii gaarin kaansara fayyisa. Kaansara qabda jechuun hin duuta jechuu miti. Yookin akka kaansaraan duutu fedhii Waaqayyoo (Rabbi) jechuu miti. Namoonni kaansara qaban yeroo baay'ee ni fayyu. Yoo kaansara qabaatte, abdii hin kutatin. Wal'aansa argachuun baay'ee barbaachisaa dha. Kaansarri harka caalan isaa feyyuu danda'a.
Waayee odeeffanno kanaa yoo gaafii qabaatte, ykn yoo waayee kaansara fi yeroon uf laaluu irra caalaa baruu barbaadde, doktora kee qunnami. Yoo golfee qabaachuu kee ka shakkitu taate, baallama dooktora kee wajjin qabadhu.
Qajeelfama Aadaa Golfee ykn kaansara Ameerikaa (The American Cancer Society) irra fuudhame: WHAT YOU KNOW ABOUT CANCER barreeffama jedhu jalatti, Harborview Medical Center, AANCART fi House Calls Programs kanaan qophaaye. Hiikan ka godhame sagantaa informeeshina fayyaa dhimma bayuuni, horii ykn maalaqqa ka gumaache` National Library of Medicine.


c: text/html

text:
Saayinsii Hawaasaa
Saayinsiin Hawaasaa damee saayinsii isa guddaa fi akaakuu damee barnootaa isa guddaa yoo ta'u kan inni irratti xiyyeeffatus hawaasaa fi hariiroo namoota hawaasa tokko keessa jiran giddu jiru irratti. Saayinsiin hawaasaa mataansaa damee baayyee qaba, dameewwan kunis mata isaanitiin akka saayinsii hawaasaatti ilaallamu. Dameewwan gurguddaan saayinsii hawaasaa dinagdee, ji'oogiraafii ummataa, saayinsii siyaasaa, dimoogiraafii fi xinhawaasummaadha. Ballifamee yoo ilaallamu, saayinsiin hawaasaa dameewwan hawaasumma kan akka antiroppooloojii, arkiyooloojii, seenaa, fi qorannoo afaanii dabalata. Jechi kun yeroo tokko tokko addatti sosooloojii, 'saayinisii hawaasaa' kan jalqabaa kan turee fi kan jaarraa 19ffaa keessatti dhaabbatee, ibsuufis tajaajilarra ni oola.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Finfinneen magaalaa guddoo mootummaa naannoo Oromiyaa fi Itoophiyaati.
Akka lakkoofsa lakkoofsa ummataa 2007 goddhameetti, Finfinnee keessatti ummanni 2,739,551 ni jiraata. Finfinnee keessatti sabaa fi sab-lammonni baay'een kan jiraatan yoo ta'u, kanneen keessaa Amaarri 47.04%, Oromoon 19.51%, Guraageen 16.34%, Tigree 6.18%, Silxee 2.94%, Gaamoo 1.6803% ta'u.
Afaan Oromoo afaan baay'innaan Afrikaa keessatti dubbataman keessaa sadarkaa afraffaa irra jira. Kana jechuun afaan Arabaa, afaan kiSwahiliitiif, afaan Hawusaatti aana jechuudha. Afaan Arabaa fi afaan Kiswaahilii afaan biyya ormaa yoo ta'an, Afaan Oromoo afaan Afrikaa keessatti dubbatamu keessaa tokkoffaa ta'a; osoo mootummaa qabaatee immo addunyaa irraatti sadarkaa sadaffaa ta'u ni mala.


text:
Qoqodama Tectonic Plate
Kuni qoqqodama tectonic plate adunya kana agarsisa. Tectonic plateiin kuta planeta kenya kana crust fi gubba mantle dha (kuni laman walii galatti lithosphere jedhamu. Plate kuni furdina hanga 100km (60 miles) kan qabu yoo ta'u, waan gossa lama ofii kessa qaba: tokko, oceanic crust (akkasumas sima kan jedhamu) kan silicon fi magnesium ofii kessa qabu fi continental crust (sial kan jedhamu) kan silicon fi almunium ofii kessa qabu dha. Qabenyii gossa crust laman gargari jirra, Oceanic crust (crustiin bishaan jalla) bayyinan cabbi (dhaka) basalt ("mafic") kan ofii kessa qabu yoo ta'u, continental crust (crust lafa jalla) immo cabbi (dhaka) granite ("felsic") kan walit-qabama (density) diqa qaban ofii kessa qaba.
Contents
Current plates[edit | Lakkaddaa gulaali]
Plate guggudo (Major plate)[edit | Lakkaddaa gulaali]
- African Plate
- Antarctic Plate
- Arabian Plate
- Australian Plate (yerro tokko tokko kana Indian Plate wajjin walit qabame Indo-Australian Plate jedhamu dha)
- Caribbean Plate
- Cocos Plate
- Eurasian Plate
- Indian Plate (yerro tokko tokko kanaAustralian Plate wajjin walit qabame Indo-Australian Plate jedhamu dha)
- Juan de Fuca Plate
- Nazca Plate
- North American Plate
- Pacific Plate
- Philippine Plate
- South American Plate
- Scotia Plate
Plate diddiqo (Minor plates)[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Aegean Sea Plate
- Altiplano Plate
- Amurian Plate
- Anatolian Plate
- Balmoral Reef Plate
- Banda Sea Plate
- Bird's Head Plate
- Burma Plate
- Caroline Plate
- Conway Reef Plate
- Easter Plate
- Futuna Plate
- Galapagos Plate
- Hellenic Plate
- Iranian Plate
- Juan Fernandez Plate
- Kermadec Plate
- Manus Plate
- Maoke Plate
- Mariana Plate
- Molucca Sea Plate
- New Hebrides Plate
- Niuafo'ou Plate
- North Andes Plate
- North Bismarck Plate
- Okhotsk Plate
- Okinawa Plate
- Panama Plate
- Rivera Plate
- Sandwich Plate
- Scotia Plate
- Shetland Plate
- Solomon Sea Plate
- Somali Plate
- South Bismarck Plate
- Sunda Plate
- Timor Plate
- Tonga Plate
- Woodlark Plate
- Yangtze Plate
Plates orogens kessa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Modelonii tokko tokko plate diddiqo orogens amma jalatti ramadu.


text:
SHaahuwaa 7: Yesuusa Dendduwaappe Biidi PHauloosi Qashetto Wode Gakkanaashin
Yesuusi hayqqido heezzantto gallassi denddiis. He gallassi dumma dumma wodetun ichchashutoo bana kaalliyaageetussi beettiis. Yesuusi 40u gallassau etau beettiiddi takkiis. Hegaappe ba erissiyo ashkkaratuppe amaridaageeti xeellishin, Yesuusi saluwaa biis. Tammu gallassaappe guyyiyan, Yerusalaamen naagiiddi de'iya, Yesuusa kaalliyaageetu bolli Xoossay geeshsha ayyaanaa gussiis.
Takkidi, Xoossaa morkketi Yesuusi kiittidoogeeta qashissidosona, shin issi kiitanchchay eta qasho keettaappe kessiis. Morkketi erissiyo ashkkaraa Isxxifaanoosa shuchchan caaddidi woridosona. SHin Yesuusi he morkketuppe issuwaa baassi erettida oosanchcha gidanaadan waatidi dooridaakko tamaarana; ikka Yesuusi kiittido PHauloosa gidiis. Hegaappe Yesuusi hayqqoosappe heezzu layttanne baggappe guyyiyan, kiitettida PHeexiroosa Xoossay Ayhuda gidenna Qornneliyoosassinne a soo asaassi sabbakanaadan kiittiis.
Hegaappe 13u laytta gidiyaagee aadhdhin, PHauloosi sabbakanau biyo ba koyro hemetaa doommiis. A naa''antto hemetan Ximootiyoosi aara biis. PHauloosinne aara issippe biidaageeti Xoossaassi oottiyoogan waanidi daro ufayssiya wodiyaa aattidaakkonne tamaarana. Wurssettan PHauloosi Roome biittan qashettiis. Naa''u layttappe guyyiyan, i qashuwaappe birshshettiis; shin hegaappe zaarettidikka qashettiis; hegaappe a woridosona. SHAAHUWAA 7y 32u laytta giddon polettidabata oyqqiis.


text:
Agarooshshu Shae nna Baqqi Yiiyye! Yinanni Metseetta
Qullaawu Maxaafi aana xintantino metseettanke 150 aleenni ikkanno afiinni interneetete aaninni dirrisiˈra dandiinanni. Agarooshshu Shae alamete aana ikkanni noori Qullaawu Maxaafi masaalo ledo mayi xaado afiˈrinoro kultannonke. Sheshifachishannoha Maganu Mangisteha dancha duduwo amaddino; Yesuusi Kiristoosi lowo geeshsha ammaˈnineemmo gedeno kaaˈlitannonke. Baqqi Yiiyye! yinanni metseete xa iillannonke qarra dandiine heeˈneemmo gara kultannonke; ‘keerunni teense heeˈnannita haaro alame abbeemmo’ yee Kalaqaanchu uyino hexxo seekkine cuˈmiˈneemmo gedeno kaaˈlitannonke.


text:
Macaafni qulqulluun yeroo ammaa faayidaa qabaa?
Gaaffii: Macaafni qulqulluun yeroo ammaa faayidaa qabaa?
Deebii: Ibiroota 4:12 akkana jedha, “Sagaleen Waaqayyoo jiraataadhaa fi kan hojjeetuudha waan ta’ef. Billaa qara lama qabuu caalaa qara qabeessa, lubbuu fi afuura, ribuu fi kallee hanga adda baasuutti waraana, miira yaada laphee ni qora.”Maacafni qulqulluun kan inni xumuramee tilmaamaan waggaa 1900 dura, sirrimatti faayidaan isaa osoo hin jijjiramiin hanga guyyaa haraatti hafeera. Macaafni qulqulluun burqaa waan qabatamaa guddaati, Waaqayyo mul’ata inni nuu kennee hundumaa, waa’ee mataa isaas ta’ee karoora inni namaaf qabuufis.
Macaafni qulqulluun waa’ee uumamuu biyya lafaa ragaa heedduu qabateera, innis argisiisuu saayinsiitii fi sakata’iinsaan kan mirkaneefame. Warri tokkoo tokkoo keewatni kun kan inni of keessatti qabatuu Leewota 17:11, Lallaba 1:6-7, Iyoob 36:27-29, Faarf. 102:25-27, fi Qolaa 1:16-17. Kan akka seenaa macaafa qulqulluu Waaqayyo ijoollee namaatiif karoori fayyisuu akka hin deebine, amala adda addaa heedduu gaarii ta’ee ibsameera. Ibsa kanaan macaafni qulqulluun ragaa hedduu kenna. Waa’ee amala namaatii fi gartokkootti jechuu namaa. Kan mataa keenyaa shaakalli guyyaa guyyaa kan inni nu argisiisuu ragaan kun baay’ee sirriidhaa fi haala namaa kan ibsu akka ta’ee dha. Macaafa Xiinsammuun kami iyyuu. Macaafa qulqulluu keessatti kan galmaa’aan dhugaan seena qabeessi heedduun cina isaattis burqaan macaafa qulqulluu mirkanaa’eera. Qayyabannaan seenaa yeroo hundumaa akka inni argisiisutti wali galtee heedduu qabiyyee macaafa qulqulluu fi kana cinatti macaafoota qulqulluu gidduu wali galteen jiraachuu isaati, dhugaa wal fakkaatuu irratti.
Ta’us, macaafni qulqulluun macaafa seena miti, macaafa xiinsammuu yookaan saayinsii barruullee miti. Macaafni qulqulluun Waaqayyo ibsa nuuf kennee dha, inni eenyuu akka ta’e, fi fedha isaatiif kaayyoo isaa, ijoollee namaatiif kan inni qabu. Mul’atni kanaa qaamni inni baay’ee guddaan sababa cubbuuti fi seenaa Waaqayyootti adda baanee dha, akkasumas Waaqayyoo tokkumaa isaa deebisuudhaaf mucaa isaa Yesuus Kristoosiin fannoo irratti aarsaa ta’ee kan nuuf kennee dha. Fayyuudhaaf hawwii nuyii qabnuun hin jijjiramne. Waaqayyoo isaa wajjiniin nu araarsuudhaaf hawwii inni qabu akkasuma.
Macaafni qulqulluun baay’ee sirrii kan ta’ee fi ragaa faayida qabeessa of keessatti qabateera. Ragaan faayida qabeessa macaafa qulqulluu inni guddaan _fayyisuu _ Addunyaa guutuu fi osoo gargar hin citiin ijoollee namaa irratti hojii irra kan oolaa jiruu dha. Sagaleen Waaqayyoo raawwatee hin duloomu, hin jijjiramuu yookaan fooya’aa hin adeemu. Aadaan ni jijjiramuu, seeronnii in geedarama, dhaloonni ni dhufa ni deema, haa ta’uu malee sagaleen Waaqayyoo har’as faayida qabeessa, akkuma yeroo jalqaba barreefamee tureetti.sagaleen isaa hundumtuu adda ba’ee har’a nurratti raawwachuu in danda’a, haa ta’uu malee sagaleen isaa dhugaa inni qabatee har’a jireenya keenya irrtti raawwachuu ni dandeenya, nuuf ta’as.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Macaafni qulqulluun yeroo ammaa faayidaa qabaa?


text:
Gurraandhala 21,2012 Jimma
Mootummaan Wayyaanee barattoota Oromoo hidhuun furmaata kan itti fakkaatee fi Gowwummaa jabduun kan danqame barattoota Oromoo yuunivarsiitii Jimmaa irraa hidhaman mana Murtii Jimmaatti dhiyeesse.Manni murtiis ijoolleen kun balleessaa hin qaban jechuun mirga wabii yoommuu eeguuf mirgi wabii hin eegamuuf jechuun seera ofii manni murtii bilisaan dalaga jedhanii tuman cabsanii jiru.Abbootiin murtiis dubbiin bitaa itti galee waan godhan dhabanii barattootni Oromoo 13 maqaa shororkeessummaa jedhuun himatamanii mana hidhaa mootummaa wayyaanee Jimmaa keessatti argamu.Barattoota kanneen mana murtiitti mirgi wabii eegameef dhorkaman keessaa
1.Barataa Moo’eraa Lammaa Phycology waggaa 2ffaa
2.Barataa Nuuraddiin Hamdaa phycology waggaa 2ffaa
3..Barataa Daannoo Dabtaraa Water technology waggaa 1ffaa
4.Barataa Eebbisaa barataa statistics waggaa 1ffaa
5.Barataa Mokonnin Dabalee
6.Barataa Wubisheet Zalaalam
7.Dargaggoo Girmaa hojjetaa mana nyaataa keessatti argamu.
Sodaa barattootaa irraa kan ka’e waraanni mootummaa wayyaanee Yuunivarsiitii Jimmaa Kampaasii Agrii fi Main campus haguugee jira.


text:
--MALE-- kaadhal rojaavae engae nee engae kanneer vazhiyudhadi kannae kannukkul needhaan kanneeril needhaan kanmoodip paarththaal nenjukkul needhaan ennaanadhoa aedhaanadhoa sol sol kaadhal rojaavae engae nee engae kanneer vazhiyudhadi kannae kannukkul needhaan kanneeril needhaan kanmoodip paarththaal nenjukkul needhaan ennaanadhoa aedhaanadhoa sol sol thenral ennaith theendinaal saelai theendum njaabagam chinnap pookkal paarkkaiyil dhaegam paarththa njaabagam velli oadai paesinaal sonna vaarththai njaabagam dhaegam rendum saergaiyil moagam konda njaabagam vaayillaamal poanaal vaarththai illai kannae neeyillaamal poanaal vaazhkkai illai kannae mulloadudhaan muththangalaa sol sol kaadhal rojaavae engae nee engae kanneer vazhiyudhadi kannae kannukkul needhaan kanneeril needhaan kanmoodip paarththaal nenjukkul needhaan ennaanadhoa aedhaanadhoa sol sol veesuginra thenralae vaelai illai inru poa paesuginra vennilaa penmai illai oayndhu poa poo valarththa thoattamae koondhal illai thaeindhu poa boomi paarkkum vaanamae pulliyaagath thaeindhu poa paavai illai paavai thaevai enna thaevai jeevan poana pinnae saevai enna saevai mulloadudhaan muththangalaa sol sol kaadhal rojaavae engae nee engae kanneer vazhiyudhadi kannae kannukkul needhaan kanneeril needhaan kanmoodip paarththaal nenjukkul needhaan ennaanadhoa aedhaanadhoa sol sol
Kaadhal Rojaavae Song Lyrics
Leave an Opinion


text:
Elemoo Qilxuu
Hasan Ibraahim, maqaa qabsoo Elemoo Qilxuu jedhamuun uummata biratti beekkama, hirmaataa warraaqsa sabboonummaa Oromoo fi hoogganaa Waraana Bilisummaa Oromoo(Oromo Liberation Army) ti.
Contents
Jireenya Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Jireenya Ijoollummaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Seenaan ijoollummaa Elemmoo Qilxuu baayyee hin beekkamu. Garuu bara 1956 Elemoon barnoota Islaamaa baratee magaalaa Dirre Dawaa keessatti daldalaa Arabaa sooressa tokkoof hojjachaa ture. Daldalaan kunis Elemoo fudhatee gara Eden, Yaman bara 1956tti deeme. Eden akkuma ga'een maqaa isaa gara Elemoo Qilxuutti jijjiirrate. Boodarraa dubartii Oromoo achi jiraattu tookos fuudhe, bizinesii(dalaga) jalqabe. Bizinesiin achitti jalqabe kunis baayyee milkaa'eef..
Siyaasa Keessa Seenuu Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Elemoon waa'ee siyaasa nama dhimma qabu hin turre; garuu bara 1966tti manni isaa bakka itti sabboontonni Oromoo wal gahan ta'e. Kunimmoo qoonsilaa mootummaa Itoophiyaa yaaddessaa deeme. Elemoonis diinota mootummaa Itoophiyaa qarshiin gargaara jedhamee shakkame. Bara 1967, namni Hararii (Harari businessman) mootummaa Itophiyaatif hojjatu tokko, Eden dhaqee Elemoorraa mi'a liqeeffate. Elemoodhanis yeroo Finfinnee dhufteen sii deebisa jedheen. Akkuma Finfinnee ga'een, Elemoon qabamee gocha shororkeessummaa mootummaa Itoophiyaarratti geggeessun himatame. Mana hidhaa kessattis qorannoo hamaa, reebicha fi miidhaa sammuu (psychological torture) guddaatu isarra ga'e. Kunimmoo Elemoon irra caala akka inni siyaasa keessa seenu godhe. Hiriyoonni Elemoo qarshii walitti qabanii erga malaamaltummaan dura ta'aa nageenyaa (security chief) namicha tureef qarshii kennanii booda gadi lakkifame. Yeroon Eleomoon mana hidhaa keessatti dabarse akka inni sabboonaa kutataa ta'u isa godhe. Erga mana hidhaatii baayee booda sochii sabboonumma Oromoo kan akka Waldaa Maccaa fi Tuulamaa keessatti hirmaachu jalqabe. Bara 1968, Elemoon dhoksaadhan gara Moqaadishoo deemee walga'ii sabboonummaa Oromoo irratti hirmaate. Achittis hojiin sabboonummaa Oromoo uummata biyya Arabaatti baballisun isatti kenname. Gara Edenittis deebi'ee dhaabbata hawaasa Oromoo hundeesse. Bulchiinsa magaalaa Edenis amansiisee akka isaan biiroo siyaasaa banuuf isaa eeyyaman godhe. Gargaarsa mootummoota Arabaa fi akkasumaas Dhaabbata Bilisummaa Paalestiin (Palestinian Liberation Organization) fi Adda Bilisummaa Eertiraa (Eritrean Liberation Front) irraa gaafate. Gargaarsa mootummaa Iraaqitiin, leenjii waraanaa ji'a torbaa erga kennee booda addaa riphee lolaa (guerilla force) hundeessee. Adda kanas hooggansa hiriyaa isaa Abdulkarim Hajii Ibraahim, irra caala maqaa Jarraa Abbaagaddaa jedhamuun beekkama, bobbaase. Addi kun odoo gara Itoophiyaa seenuf yaaluu mootummaa Somaaliyaatin rukutamee, booji'amee gara mana hidhaa galfame. Kunis ta'u, Elemoon odoo abdii hin kutatin meeshaa waraanaa, gargaarsa Adda Bilisummaa Eertiraatin, dhoksaadhaan karaa gammoojjii Affaar keessan gara Itoophiyaatti glachuu fi kuusuu jalqabe. Bara 1973tti, Elemoon walga'ii sochii qabsoo Oromoo Finfinneetti akka hirmaatu waammame. Walga'iin kunis ummamuu Adda Bilisummaa Oromoo (Oromo Liberation Front) kan xumurame yoo ta'u Elemoonis qabsoo waraana akka jalqabuuf dirqamni itti kenname.
Waraana Bilisummaa Oromoo[edit | Lakkaddaa gulaali]
Walga'ii kana booda, hiriyaa isaa Hundee Taqii wajjin, qabsoo waraanaa jalqabuuf gara Galamsoo deeman. Achittis jeneraal Taaddasaa Birruu, kan hidhaa manaa kessa ture, waajin wal argan. Elemoon dhoksaadhan humna waraana ijaaruu jalqabe. Abaan Hundee humna waraanaa riphee lolaa kana bakka iddoo Gubbaa Qorichaa jedhama Tulluu Carcar irratti akka buufatu gorsan. Caamsaa 1974, Elemoon nama digdama fudhatee Gubbaa Qorichaa irratti kaampii dhaabe. Achiihis eegdota namicha Mulaatuu Tagany jedhamuu, abbaa lafaa ummata naannoo sanaa baayyee hacuucaa ture, ajjeesuu jalqaban. Boodarras erga Mulaatun barsiisaan amantii Islaamaa Galamsoo kessatti akka ajjeeffamu ajajee booda Mulaatuu ajjeesan.Ajjeechaan Mulaatu nannoo sana naasise. Bulchaan naannoo sanaas loltuu isaa ergee akka balleessan ajajus garuu loltuun isaa milkaa'uu hin dandeenye. Hidhattoonni naannoo (local militia) riphxe loltoota Elemoo Qilxuu dhaabu waan dadhabaniif mootummaan Itoophiyaa jeneraal Geetaachoo Shibashii humna waraanaa guddaa wajjin gara Galamsootti erge. Humni waraanaa Elemoo waraanaa dheera waan hin geggeessineef, humni Geetaachoo hedduu rakkate. Dhumarratti humni Geetaachoo naannoo Xirrootti humna Waraana Bilisummaa Oromoo itti marsan waraana geggeeffameen nama baayyee keessaa ajjeesan. Elemoonis erga harka kennatee booda gaafa loltuun isa qabuuf dhufan dhuka'aa dhoose of ajjeese.
Yaadatamuu[edit | Lakkaddaa gulaali]
Elemoo Qilxuun uummata Oromoo biratti nama waa'ee Oromootiif jedhee wareeggame jedhameeti beekkama. Yaaddannoo isaatifis walaloo hedduun kan barreeffame yoo ta'u kana keessaa kan Sheek Bakrii Saphaalloo kaasun ni danda'ama. Akkasumas sirbi baayyen sabboontota Oromootin isaaf sirbameera.


text:
Kaarbon daayi'oksaayidii
Kaarbon daayi'oksaayidiin kuniin kompaawondii keemikaalaa kan atamii kaarben tokko fi ooksijiinii (oxygen) lama of keessa qaba. Yeroo baayyee foormulaa keemikaalaa isaa CO2 tiin beekkama. Kompaawondiin kuniin atimosfeerii lafaa keessatti xiqqaatee persentii tilmamaan 0.038% ta'uun yoo jirattu, kunii immo giriinhaawos gaaz(greenhouse gas) bayyee barbachisaa dha. Akkatta jajjabo(solid) isaa keessatti cabbii goggaa jedhame beekkama. Innis kutta gudda marsaa kaarbonii ti.
Chemical fi physical properties[edit | Lakkaddaa gulaali]
Kaarbon daayi'oksaayidiin gaazii qalama hin qabne yoo ta'u, yoo bayyinan gara keessatti afuuran fudhatamee (kunis waan hamma ta'e dha sababis rakko asphyxiation fiduu danda'a), dhandhama hamma afaan kessatti fi warranumma funaan fi qoonqo kessatti fiduu danda'a. Kunii immo kan dhufuu yoo gaaziin kuni mucous membrane fi gorora keessatti walitti makame, kaarboniik asidii jajjaba hin tanee ummu dha. Namii tokko dhugatti carbonate ofii kessa qabu (dhugaatii lallaafaa fi bishaan horaa/amboo) dhugee deeffachuu yoo yalle, waani akkana itti dhaqabu danda'a.
Rukkinni(density) gaazii kanaa tempireecharaa fi dhiibaa ummamaa keessatti hanga 1.98 kg/m³ yoo ta'u, kunii immo rukkina qilleensaa harka 1.53ttin caala. Molokiyuuliin Kaarbon daayi'oksaayidii (O=C=O) boondii harka lama lama ofii keessaa qaba, akkasumas fakkiin isaa dagale tokkoon (linear) dha. Dipole elektiriiki hin qabu. Akka ooksidaayizdi (oxidized) ta'etti (ooksijiinii of keessaa qabutti), gaaziin kun waantoota biraa wajjin dafee walitti hin makamu, akkasumas kan gubachu danda'u miti.
Dhiibbaa atmosferra sirrii (1 atm) fi tempireechara −78.5 °C irratti, Kaarbon daayi'oksaayidiin osoo dhangala'ootti hin jijjiramiin akkatta jajjaboo irra gara akkaataa gaaziitti akkataa sablimeeshin(sublimation) jedhamuun yokan gaazii irra gara jajjabootti akkata dippooziishin(deposition) jedhamuun jijjiirama. Akkatan jajjaboo isaa maqaa cabbi goggoga (dry ice) jedhamee beekkama. Kaarbon daayi'oksaayidiin dhangala'oo ta'e kan umamuu yoo dhiibbaan (pressure) 5.1 atm caalu dha. Qabxiin sadii isaa dhibaa 416.7 kPa irratti -56.6 °C yoo ta'u, akkasumas critical point isaa 7821 kPa irratti 31.1 °C dha.


text:
The Web's #1 Hindi Lyrics Web Site
Browse Lyrics by Title
sau baar hamne tumse kahaa ham chaahte hain tumko piyaa hey hey aa haa haa, baraa baraa baaraa baaraa haa haa haa haa ha haa sau baar hamne tumse kahaa ham chaahte hain tumko piyaa -2 sau baar hamne tumse kahaa -2 hamne tumhi se pyaar kiyaa -2 sau baar hamne tumse kahaa sau baar hamne tumse kahaa ham chaahte hain tumko piyaa o.., hamne tumhi se pyaar kiyaa khvaabon mein hameshaa aati ho aankhon ki neend churaati ho paayal tum kabhi bajaatii ho choodi tum khankhanaati ho.. sach ye hai tumne ey dilrubaa -2 dil ye hamaaraa loot liyaa -2 sau baar hamne tumse kahaa -2 ham chaahte hain tumko piyaa -2 chaahaa hai tumhi ko chaaheinge bichhde to jee na paayeinge jab bhi tum pukaaro aayeinge vaadaa ye ham nibhaayeinge tere sivaa ey jaan-e-vafaa -2 ab zindagi mein rakhaa hai kyaa -2 ho ho, (sau baar hamne tumse kahaa) -2 hamne tumhi se pyaar kiyaa -2 sau baar hamne tumse kahaa -2 ham chaahte hain tumko piyaa -2


text:
Speed of Sound
Speed of Sound kan jedhamu kuni speed sound waveiin wanna yokan (medium) Elastic ta'e kessa demuni. Gossa wanna kessa darbu irratti hunda'e speed kuni gargara jirra (Fakkena sound waveiin qillensa kessa calla bishanii kessa bayye faggo demma). Kana qoffa osoo hin ta'in garagarruman kuni fakki medium sunni irrattille ni hunda'a (fakkena Temprature). Maqqan kuni bayyinan sound wave qillensaffi fayyadatama. Sea Levelitti, temprature 21°C (70 °F) fi atmosferra sirritti (normalitti) speed kuni 344 m/s (769 mph or 1238 km/h) dha.
Maqaan sound velocity(v) fi sound speed(c) kan yerro guddo walli wajjin fayyadamani maqaa Sound Particle Velocity(v) wajjin gargarri bafachunni barbachissa dha. Sound particle velocityiin velocity particle(yokan velocity wantotta diddiqo waan adunya hundaa kessatti argamanitti).
Gossa atmosferra irratti hunda'e speed kuni gargarri jirra. Kan kessa immo kan bayye speed jijjiru tempraturadha. Dhibaan qillensa speed soundii irratti jijjirama homma hiin fiddu. Ideal gas irratti dhibaan qillensa jijjirama homma fidu hin danda'u. Kunis sababa dhibaan kunif densityiin qillensa jijjirama wal-qixxe ta'e waan fidanuffi. Kanaffu ideal gas kessatti density fi dhiban walli ballessu. Kunni immo jijjirami sababa tempraturra qofaan akka dhufu sababa ta'a. Tempraturra gudda kessatti speed of soundiin gudda dha. Fagganne gara olii yoo demnu speed of soundiin hirdhacha dhuffa kunis sababa yoo ollii demnu tempraturii waan hirdhacha dhufuffi. Haa ta'u malee olii demne yoo Stratosphere dhaqabnu temprecherii ni darrata kunis sababa ho'a Ozone Layeriif, kanafu speed of soundillen ni darratta.
Jidhii (Humidity)iin jijjirami speed of sound irratti qabu diqqa haa ta'u malee lakka'amu ni danda'a. Speed of soundiin qillensa jidha kessatti percentii 0.1%-0.6% hirdhatta.
Tilmammi speed of soundii halla qillensa jidha hinqabne fi temprecherri 0 °Cfi dhihoo ta'e kessatti meters per second (m·s-1)iin formula kanan argamu ni danda'amma.
:
where is the temperature in degrees Celsius (°C).
Formulan kuni kan dhufee formula Taylor Expansion term lamman dura irratti. Formulan Taylor immo kan fakkatta:-
:
Lakkofsii 331.3 m/s kuni speed temprature 0 °C yoo ta'u, lakkofsi kuni guddinan theoryiin kan argame fi hanga ta'een immo lakka'amme argame yoo ta'u kan itti hunda'e immo specific heat ratio,. Yoo ideal gasiin tilmamee 7/5 = 1.4000 ta'a jedhame, speed temprecheraa 0 °C argammu 331.3 m/sec ta'a (lakkofsi kuni immo lakkofsa formula irratti fayyadame dha). Haa ta'u malle speed temprature 0 °C kan ideal gas hunda 331.2 hanga 331.6 ta'a.
Formulan kuni range temprecherra bayye kessatti ni hojjatta, haa ta'u malle Heat Capacityiin kuni akka temprecherra irra ofii danda'etti yoo fudhatame. Formulan kuni immo temprecherra guggudatti hin hojjattu. Haa ta'u malle formulan kuni tilmamma garri kan kennu yerro qillensi goggoga, qabana'a fi dhibaa qillensa diqaa qabattu dha. Fakkenafi Stratospheretti.


text:
Kan Macaafa Qulqulluu barreefamooni qulqullaa'oon akkamitti yoom iddoo tokkootti godhama?
Gaaffii: Kan Macaafa Qulqulluu barreefamooni qulqullaa'oon akkamitti yoom iddoo tokkootti godhama?
Deebii: “Barreefamni qullaa'oon” jechii jedhuu fayyadama irra kan inni oole liqimfama Waaqayyummaatiin kan ta’an macaafoota ibsuudhaaf yeroo ta’uu fi kanaafis macaafa qulqulluu irratti. Kan macaafa qulqulluu barreefamni qulqullaa’aan murteesuudhaaf rakkoon jiruu kan ta’uu macaafni qulqulluun macaafa qulqulluu keessatti kan dabalamu tarreefamni macaafaa waan nuuf hin laatamneef. Caafatni qulqullaa’aan adeemsa hojii murteessuu yeroo ta’uu duraan dursee kan raawwatamee barsisoota Yihudootaa fi beektootaan ture, turees kristaanoota duriitiin. Baay’ee kan fooya’ee macaafoota isa kami barreessuudhaan macaafa qulqulluu qulqulloota akka dabalamuu kan murteesse Waaqayyoon ture. Kan qulqulluu sagalee isaa macaafa qulqulluutti kan dabalamuWaaqayyoo barreefamicha liqimfamuudhaan erga godhee libsuu ijaatti ol fuudhee ture. Inni hojii amansiisuu Waaqayyotti, duuka buutuu namootaa, isa kamtuu barreefama macaafa qulqulluu akka itti dabalamu.
Kakuu haaraa wajjin yeroo wal bira qabamuu, jeequmsa muraasatu turee, macaafa qulqulluu kakuu moofaa kan ilaalate. Amantootni Ibirootaa ergamoota Waaqayyoo beekamtii qabu turan, akkasumas barreefamni isaani liqimfamuu Waaqayyottiin akka ta’ee fudhatani turan. Kan banamuun hin danda’amnee wal falmii muraasi barreefama kakuu moofaa kan ilaalatee akka turee ni beekama, waggaa araaraa 250 irra caalaanwali galtee addunyaalessaa qaba ture, macaafa qulqulluu Ibirootaa kan ilaalate. Dhimmi hafee inni guddaan amanti cinaan jiran barreefamni tureera, hanga yeroo ammaatti darbee falmiidhaafi mariidhaan,. Baay’ee kan ta’an beektootni Ibirootaa barreefama amanti cinaan jiran kan isaan ilaalan akka seenaa gaarii fi galmee amantaatti, haa ta’uu malee akka barreefama maaafa qulqulluu Ibirootaatti sadarkaa wal fakkaataan hin laatamneef. Waa’e kakuu haaraa, beekamtii laachuufi fi adeemsi walitti qabuu kan jalqabe waldaa kiristanaa kiristaanoota jaaraa tokkooffaa tti. Baay’ee dursee, macaafni kakuu haaraa tokko tokkoo beekamti argate ture. Phaawuloos barrefama Luqaas akkuma kakuu moofaa kan taayitaa qaban akka turan beekamtii laateera (1 Ximoo 5:18, Keessa debii 25:4 ilaali, akkasumas Luqaas 10:7). Pheexiros barreefamoota Phaawulos akka sagallee qulqulluu isaatti beekamtii laateeraaf (2 Pheexi 3:15-16). Macaafni kakuu haara tokko tokkoo waldoota kiristaanaa gidduu ni naanna’uu turan (Isaa. 4:16, 1 Tesso 5:27). Killimentiin Roomee yoo xinnaate macaafa kakuu haaraa sadeet heerera (bara haraara 95). Kan warra Aantiyoo Iginaatees yeroo torba macaafichaaf beekamtii kenneera (bara haraaraa 115). Poolikarb, duuka buutuun ergamaan Yohannis, macaafa kudha shaniif beekamtii laateera (bara haraara 108). Booda Heereniyoos macaafa 21 heereera (bara haraara 185). Hipoolites macaafa 22f beekamtii laateera (bara haraara 170-235). Baay’ee jequmsa kan uuman macaafni kakuu haaraa Ibiroota, Yaaqob, 2 Pheexiros, 2 Yohannis, fi 3 Yohannis.
Inni jalqabaa “macaafni qulqulluun) macaafa qulqulluu Muraatoriyaal ture, innis bara haraaraa 170 kan inni qindeefame. Macaafni qulqulluun Muraatoriyaa macaafa kakuu haaraa hundumaa kan of keessatti qabate ture Ibiroota irraa, Yaaqobob irraa fi 3 Yohannis irra kan hafe. Bara haraara 365 walga’iin Lodooqiyaa kakuu moofaa qofti (macaafaisa cina jiran dabalate) akkasumas kakuu haaraa macaafni 27 waldoota kiristaanaatiin akka dubbifaman murteefame. Walga’iin Hiiphoo (bara haraara 393) fi walga’iin Kaarjeeji (bara haraara 397) akkasumas macaafa 27 kan ta’an taayiitaa kan qabu akka ta’ee murteessan.
Walga’ichi wanta wal fakkaataa ta’ee kana hordofeera, qajeelfamni itti fufuu, macaafni kakuu haaraa dhugumatti geggeefamuu Hafuura Qulqulluuttiin akka ta’e: 1)Barreessichi ergamaa turee moo yookiis ergamaa dhaa wajjin walitti dhufeenya dhi’oo qaba turee? 2)Macaafichi qaama Kristoosiif guutumaatti fudhatama argateeraa? 3)Macaafichi amanti inni dhaabe (Dooktirinii fi barumsa kalattii sirri ta’ee cimse qabeeraa? 4)Macaafichi safuu guddaadhaa fi wantoota afuuraa of keessatti qabachuu isaatii fi raga qabaa?, kunnis hojii afuura qulqulluu ta’uu isaa kan callaqisisuu dhaa? Ammas, waldaan kiristaanaa macaafa qulqulluu ishee murteessuu dhiisuu ishee yaadachuun wanta guddaa dha. Walga’iin waldaan kiristaana isheen durii kam iyyuu caafata qulqulluu isaani irratti hin murteesine. Waaqayyoon ture, Waaqayyoo qofa, macaafota isa kam macaafa qulqulluu keessa akka galu kan murteese. Waaqayyoo duraan dursee kan inni murteesse duuka buutuu isaatti dhimma dabarsuutu ture kan raawwatame. Macaafni qulqulluun macaafoota walitti qabuun adeemsi hojii namaa raawwate mudaa kan hin qabne yoo ta’uu baate iyyuu, Waaqayyoo garuu hundumaa oli ta’uu isaatiin, wallaalummaa keenyaa fi diduu keenyaa deebisuudhaan, waldaan kiristaanaa isheen durii inni kan afuuraan liqimfamee kan gootee macaafoota beekamti akka isheen laatuu godhe.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Kan Macaafa Qulqulluu barreefamooni qulqullaa'oon akkamitti yoom iddoo tokkootti godhama?


text:
Kennaan hafaan haaraatiin dubbachuu maal?
Gaaffii: Kennaan hafaan haaraatiin dubbachuu maal?
Deebii: Ta’umsi jalqabaa afaan haaraatiin dubbachuun kan ta’e gaafa guyyaa ayyaana shantamaffaa Hojii Ergamootaa 2:1-4 keessatti. Ergamoonni namoota walitti qabamaniif wangeela lallabudhaaf gad ba’an, afaan jarraatiin isaanitti dubbachaa: “isaan kun hojii Waaqayyoo isa dinqisiisaa afaan ofii keenyaan utuu jajanii ni dhageenya!” (Hojii Ergamootaa 2:11). Echi Griikii afaan haaraatti hiikame jachaa jechatti “afaan” jechuudha. Sababa kanaatiif, kennaan afaan haaraatiin dubbachuu jechuun namni sun nama kan biraa tajaajiluudhaaf jecha afaan hin beekneen dubbachuu dha. 1 Qorontoos boqonnaa 12-14 keessatti, Phaawloos kennaa dinqii hojjechuu akkas jechuun dubbata, “Yaa obbooloota ko, ani mul’ata tokko yookiis beekumsa yookiis barsiisa tokko utuun hin dubbatin, afaan hin beekamneen duwwaadhaan dubbachaa gara keessan yoon dhufe attamittan isiniif waa’ee baasa ree?” (1 Qorontoos 14:6). Akka Ergamaan Phaawloos jedhutti, fi akkaataa Hojiin Ergamootaa agarsiisutti, afaan haaraadhaan dubbachuu nama ergaa Waaqayyoo afaan ofii isaatiin dhaga’uudhaaf, garuu yoo hiikame/jijjiiramettii kan hafe nama kamiifuu kan bu’aa qabu miti.
Namni kennaa hafaan haaraa hiikuu qabu (1 Qorontoos 12:30) kan namni afaan haaraadhaan dubbatu dubbate ture yoo afaanicha isa ittiin dubbatame sana beekuu dhaabatee iyyuu hubachuu danda’a. Afaanicha haaraa kan hiiku ergaa afaan haaraan dubbatame sana nama hundumaafuu hiikuudhaan, kanaaf hundumtu hubachuu danda’u. “Kanaaf namni afaan hin beekamneen dubbatu, isa dubbate sana hiikuu akka danda’uudhaaf kadhachuutu isa irra jira” (1 Qorontoos 14:13). Afaan haaraa hin hiikamne ilaalchisee goollabbiin Phaawloos jabaa ture: “Haa ta’u iyyuu malee waldaa kiristaanaa keessatti afaan hin beekmaneen sagalee kuma kudhan dubbachuu irra warra kaan barsiisuudhaaf qalbii kootiin sagalee hiika qabu shan duwwaa dubbachuu nan jaalladha.” (1 Qorontoos 14:19).
Kennaan afaan haaraatiin dubbachuu har’aafii? 1Qorontoos 13:8 kennaan afaan haaraaatiin dubbachuu dhaabbachuuf akka jiru eera, ta’us dhaabbachuu isaa raawwatamuun dhufuu wajjin walitti qabsiisa 1 Qorontoos 13:10 keessatti. Goochima kan Giriikii raajii fi beekumsa“dhaabbachuuf jiru” agarsiisuu fi afaan haaraatiin dubbachuu “dhaabbachuuf jiruu” raawwatamuun utuu hin ga’ain dura akka afaan haaraan dubbachuun dhaabbachuuf jiru qabxii ta’een garaa garummaan ni jira.Ta’us kun barreeffama kana keessa karaa ifa ta’een qulqulluu miti. Kaanis keeyyata kan akka Isaayaas 28:11 fi Iyoo’eel 2:28-29 afaan haaraan dubbachuu akka mal’attoo dheekkamsa Waaqayyoo isa dhufaa jiruu akka ta’e kaasu. 1 Qorontoos 14:22 afaan haaraan dubbachuu “warra hin amanneef akka mal’attootti” kaa’a. Akkaataa falmii kanaatti, afaan haaraatiin dubbachuun warra Yihuudotaatiif akka akeekkachiisaati Yesus Kiristoosiin akka Masihiitti fudhachuu waan didaniidhaaf Waaqayyo Israa’eeliitti faraduuf akka jiru agarsiisa. Sababa kanaaf, yeroo Waaqayyo Israa’eeliin irratti farade (bara 70tti warra Roomaatiin Yeruusaalemiin diiguudhaan), kennaan afaan haaraatiin dubbachuun kana booddee kaayyoo itti barbaadame sanaaf hin hoaajjetu. Ta’us ilaalchi kun ni danda’ama, barbaachisummaan afaan haaraatiin dubbachuu inni jalqabaa raawwatame jechuun ni dhaabbate jechuu hin ta’u. kennaan afaan haaraatiin dubbachuu akka dhaabbate caaffatni qulqullaa’oon ifa taasisee hin mirkaneessu.
Yeroodhuma walfakkaataadhaan, kennaan afaan haaraatiin dubbachuu har’a hojjetaa jiru, caaffata qulqul’aaoodhaa wajjin karaa waliin deemuun hojii irra oolaa jiru. Afaan qabatamaa fi dhugaa ta’uu danda’a (1 Qorontoos 14:10). Kaayyoon isaa nama afaan kan biraa dubbatuuf ergaa Waaqayyoo isaan ga’uudhaaf ta’uu qaba (Hojii Ergamootaa 2:6-12). Abboommii Waaqayyo kara ergamaa Phaawloos kennee wajjin karaa walii galuun ta’uu qaba, “Namni afaan hin beekamneen dubbatu yoo jiraate, lama yoo baay’ate sadii duwwaan tarreedhaan haa dubbatan; namni tokko immoo isa dubbatame hiikuutu irra jira. Namni hiikuu yoo jiraachuu dhabaate garuu inni afaan hin beekamneen dubbatu sun, ofitti Waaqayyoottis haa dubbatu, malee waldaa keessatti hin dubbatin” (1 Qorontoos 14:27-28). 1 Qorontoos 14:33, wajjiniinis karaa waliin deemuun ta’uu qaba, “Waaqayyo ofii isaatii Waaqayyo nagaati malee, Waaqayyo sabirii hin qabnee miti”
Nama afaan kan biraa dubbatu walii galuu akka danda’u yookiin dandeessuudhaaf Waaqayyo siriitti kennaa afaan haaraa dubbachuu kennuu danda’a. Hafuurri Qulqulluun kennaa hafuuraa hiruudhaan hunda gararraadha (1 Qorontoos 12:11). Mee yaadi ammam mishineroota bu’a qabeessa ta’an akka ta’uu danda’amu utuu gara mana barumsaa afaanii dhaquudhabaatanii namootatti afaanuma isaaniitiin isaanitti dubbachuu utuu danda’ani. Haa ta’u malee, Waaqayyo waan kana hojjechaa jiru hin fakkaatu. Afaanotini haaraan akkaataa Kakuu Haaraa keessatti mul’ataniin har’a waan mul’achaa jiran hin fakkaatan akka sana ta’ullee hari’a guddaa barbaachisaadha. Amantoonni lakkoofsa heedduu qaban kennaa afaan haaraatiin dubbachuu akka shaakalan kan dubbatan akkaataa caaffata qulqul’aaoo kanaan olitti caqasamiin karaa walii galuun hin taasisan. Dhugaan kun gara goollabbii kennaan afaan haaraatiin dubbachuu akka dhaabbate yookiin karoora Waaqayyo waldaadhaaf qabu keessatti baay’ee mul’ataa hin jiru kan jedhutti nama geessa.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Kennaan hafaan haaraatiin dubbachuu maal?


text:
Cuuphaan Hafuura Qulqulluu maalidha?
Gaaffii: Cuuphaan Hafuura Qulqulluu maalidha?
Deebii: Cuuphaan Hafuurra Qulqulluu hojii Hafuurri Waaqayyoo yeroo fayyinaatti amanataa gara dhagna Kiristoos keessatti tokkummaa Kiristoosii wajjinii fi amantoota gara biraa wajjin gara qabaachuutti dabaluudhaaf hojjetuttamutti tarii hiikamuu danda’a.
Tokkoffaan Qorontoos 12:12-13 cuuphaa Hafuura Qulqulluu ilaalchisee Macaafa Qulqulluu keessatti iddoo giddu galeessa: “Nuyi Yihudoonni, warri Yihudoota hin ta’inis, warri garbummaa jala jiran warri birmaduunis hundumti keenya dhagna tokko ta’uudhaaf hafuura tokkoon cuuphamneerra, nuyi hundumti keenya akka dhugnuufis hafuurri qulqulluun inni tokkichi nuuf kennameera” (1 Qorontoos 12:13). Ta’us Romaan 6:1-4 Hafuura Waaqayyo adatti hin caqasu, bakka amantootin fuula Waaqayyoo duratti qabaatan karaa keeyyata 1 Qorontoosii wajjin walfakkaatuun agarsiisa: “Egaa ayyaanni Waaqayyoo akka baay’atuuf cubbuutti jiraachuu itti fufnaaree? Kun matumaa hin ta’u! Nuyi warri cubbuu jalaa duune, si’achi attamitti cubbuu jala jiraannaree? Yookiis nuyi warri Kiristoos Yesusitti dabalamuudhaaf cuuphamne du’a isaattis isatti dabalamuudhaaf akka cuuphamne ni wallaaltaniiree? Nuyi cuuphamuudhaan dau’a isaatiin isatti dablamnee isaa wajjin awwaalamneerra; Kiristoos humna abbaa isa hulfina-qabeessaan warra du’an keessaa akkuma kaafame, nus immoo jireenya haaraatti ni jiraanna.”
Dhugaaleen kanatti aananii jiran cuuphaa Hafuuraatiif hubannaa keenya cimsuudhaaf barbaachisoodha: Tokkoffa, 1 Qorontoos 12:13 , hunduu cuuphamanii akka turan ifatti ibsa, akkuma hunduu dhuguudhaaf hafuurri kennmeef (Hafuurri keessa namaa jirachuu). Lammaffaa, Caaffata qulqulaa’oo keessatti bakka kamiinttuu amantoonni akka ittiin cuuphaman itti hin imamne, keessatti yookiin Hafuuraan, yookiin karaa kamiinuutiin akka cuuphaa Hafuura Qulqulluu barbaadan. Inni kun amantoonni hundinuu shaakala kana qabu akka turan agarsiisa. Sadaffaa, Efeson 4:5 waan cuuphaa Hafuura Qulqulluu ilaallatu fakkaata. Inni kun sababa taanaan, cuuphaan Hafuuraa amantaa hundumaaf dhuguma ture, akkuma “amantii tokko” fi “abbaa tokkoo” faa.
Xumura irratti, cuuphaan Hafuura Qulqulluu waanta lama hojjeta, 1) dhagna Kirstoosiitti nu dabala 2) isaa wajjin du’uu keenya dhugoomsa. Dhagna isaa keessa ta’uu jechuun nuyi gara jireenya haaraatti isaa wajjin kaafamneera jechuudha (Roomaa 6:4). Achumaan nuyi dhagni sun sirriitti akka hojjetuuf kennawwan hafuuraa keenya shaakaluu qabna akka qabiyyee 1 Qorontoos 12:13 keessatti dubbatametti. Cuuphaa hafuura tokkichaa shaakaluun keenya tokkummaa waldaa akka eegnu nu gargaara akkaata qabiyyee Efeson 4:5 keessa jirutti. karaa cuuphaa Hafuuraatiin Kiristoosii wajjiin du’a isaa, awwalamuu isaa fi du’aa ka’uu isaa isaa wajjin walii galuun keenya humna cubbuu nu keessa jiraatu irraa adda baafamuu keenyaa fi jireenya haaraadhaan deddeebi’uu keenyaaf bu’uura kaa’a (Roomaa 6:1-10; Qolaasayis 2:12).
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Cuuphaan Hafuura Qulqulluu maalidha?


text:
WASHINGTON DC—
Waajirri Raadiyoo sagalee Amerikaa dhiyeenya kana dhukkuba Ibolaa kan ilaaleen marii sagantaa Televiziyoonaa Street Took Afrikaa jedhamu fi marsariitii hawaasaa irratti tamsaasame dhiyeessee ture. Marii kana irratti ogeessoota biyyoota Afrikaa dhiyaa keessatti dhukkubsatoota gargaaraa eega turanii booda ofii iyyu Ibolaan qabamanii yunaaytid steetes keessatti wal’anamanii fayyan, hayyoota Ibolaa irratti qorannaa adda addaa gaggeessan akksumas kanneen biroon hirmaatanii turan.
Weerarri Dhukkubii Ibolaa jiraachuun baatii Bitooteessa darbe eega labsamee as Raadiyoon Sagalee Amerikaa gabaasaalee hedduu odeeffannoo uummataaf tamsaasaa akka ture fi dhukkuba kana kan ilaaleen gaaffii fi deebii adda addaa gaggeessaa akka ture fi ammas itti fufee akka jiru kan ibsan Daayreektera Raadiyoo Sagalee Amerikaa Deeviid Ensoor turan. Michoota muxannoo wal fakkaataa qaban kan akka Bi Bi sii (BBC) wajjiin hojii kana gamtaan kan itti fufamu ta’u ibsuun sagantaaleen haaraan biyyoota Afrikaa gama dhiyaa keesssatti dhaga’aman akka banamanii jiran haaraanis akka banamuuf jiran Deevid Ensoor hubachisanii jiru.
Weerara dhukkuba Ibolaa daangeessuuf caasaa jiran jajjabeessuu barbachisa kan jedhan hayyoonni keessumaa biyyoota Ibolaana akka hamaatti miidhaman Ginii Laayberiyaa fi Seeraa Liyoon keessatti kana gochuun akkaan barbaachisaa dha jedhu. Ibolaan dhaamsa nama dammaqsu dabarsee jira kan jedhan Yunaaytiid steetestti Ambaasaaddarri Seeraa Liyoon Bokaarii Steeven caasaa tajaajiila eegumsa fayyaa jabaan akka jiraaatuuf iyyatan.
Gabaasa guutuu armaan gaditti caqasaa


text:
Hanga Guraandhaal 8ttis lammiileen miliyoona soddomii afuriifi kumni dhibba torbaa ol kaardii filannoo fudhataniiru.
Daayreektarri qunnamtii ummataa boordii filannoo biyyaalessaa Obbo Damissaw Bantit Faanaa Biroodkaastiing Korporeetitti akka hmanitti namoota kaardii filannoo fudhatan keessaa miliyoona 18 ol kan ta'an dhiiroota yemmuu ta'an lakkoofsi dubartootaa ammoo miliyoona 16 kan caalu dha.
Namootni hanga ammaatti kaardii hin fudhanes guyyaa dhumaa kaardii filannoo itti fudhatan Kamisa dura akka fudhatan bordichi hubachiseera.
Gulaalaan:Birhaanuu Hurrisaa


text:
Xagge 75: Baabiloonete Heedhinore Shoole Ooso
NUGUSU Nabukedenetsoori Isiraeelenniha egennaamma manna baala Baabiloone adhe ha'ri. Adhe ha'rino manni giddonnino roore xumuullenna egennaamma ikkitinore doori. Dooramino manni giddonni shoolu kowiichcho misilete aana la''attoreeti. Mittu Daanieeliiti; wolootu sasu kayinni Baabiloonete gosa Sidiraaqi, Misaaqinna Abidinaago yite su'ma fushshitinoreeti.
Nabukedenetsoori wedellootu gashshootu minesi soqqantasira insa qajeelsara hasi'rino. Sase diro qajeeltu gedensaanni, mitiinsannosire tirtanno gede egennaamma ikkitinore calla gatisi'ranno. Isino tini ooso qajeelsha adhitanno yannara jawaatootanna fayyuulle ikkitara hasi'rino. Konni daafira tenne ooso baalantera isinna maatesi ittannota duuchchu dani sagalenna woyinete agatto uyitannonsa gede soqqamaanosi hajaji.
Wedellichcha Daanieeli lai. Isi Nabukedenetsooriha qara soqqamaancho Asifaaneezi mayyaanni nooro afootto? Nugusaho shiqqannota duuchchu dani sagale ita hasi'rannokkita kulanni noosi. Asifaaneezi kayinni dadille, ‘Nugusu ita hasiissanno'ne sagalenna agginannire balaxe kule kainoe. Qoleno ki'ne wole ooso gede misa hoogginiro, ane shaannoe’ yii.
Konni daafira Daanieeli, Asifaaneezi insa shoolenka towaatanno gede doorinoha mare, ‘Eeggatena hanni 10 barra fonqolte lainke’ yii. Qoleno togo yiisi: ‘Inteemmore akaakilte, angeemmore kayinni waa calla uyinke. Hakkiinnino nugusu sagale ittannorenna ninke heewisse lai; ayioo roortannoro afattona.’
Insa towaatanno manchino, Daanieeli yiinore assi. Hakkiinnino 10 barri goofita, Daanieelinna sasu jaallasi wolootu wedellinni roore missu. Konni daafira towaatannonsa manchi nugusu sagale bayichcho akaakilte ittara aguri.
Sasu diri gedensaanni, baalanka wedella Nabukedenetsooriwa massini. Nabukedenetsoori baalunku ledo hasaawi gedensaanni, Daanieelinna sasu jaallasi woloota baala roortino egennaamma ikkitinota afi. Konni daafira, shoolenka gashshootu minesi soqqantara gatisiri. Daanieeli, Sidiraaqi, Misaaqinna Abidinaago nugusu ayee xa'mo woyi buuto mitiinsannore nafa xa'minsaro, woloota nugusu kakkalaano woyi egennaamma 10 ero roorte affanno.
Daanieeli 1:1-21.
Xa'muwa
- Misilete aana noori shoole ooso ayeooti? Insa Baabiloone martinohu mayiraati?
- Nabukedenetsoori shoole ooso hiissara hasi'rino? Konni daafira soqqamaanosi mayyee hajaji?
- Daanieeli isiranna sase jaallasira intannirenna angannire maa calla uyinansara xa'miri?
- Daanieelinna sase jaallasi tonnu barri geeshsha akaakilte ittu gedensaanni wolootu wedellinni roore maikkitu?
- Daanieelinna sase jaallasi nugusaho gashshootu mine soqqantara gatinsoonnihu mayiraati? Insa nugusu kakkalaanonna egennaamma roortinohu mayinniiti?
Wole xa'muwa
- Daanieeli 1:1-21 nabbawi.
Iillannonke fonqolo qeelatenna bushu amali hee'rinkero agurate maa assa hasiissannonke? (Dan. 1:8; Kal. 39:7, 10; Gal. 6:9)
Xaa yannara noo wedella, mitu manni “hagiirsiissannote” yee hedannotenni hiitte doogganni battaabbanno gede xixxiimbanninsa? (Dan. 1:8; Law. 20:1; 2 Qor. 6:17-7:1)
Shoolu Ibiraawuyaanete wedellootire coyidhannoti Qullaawu Maxaafi xagge, alamete egenno afi'ra lainohunni maa huwanteemmo gede kaa'litannonke? (Dan. 1:20; Isa. 54:13; 1 Qor. 3:18-20)


text:
Ibsa Qeerroo
Labsii Barattootaa:Bilisummaa, Walabummaa fi Dimokiraasiin Ni Mo’ata!
Warraaqsi Itoophiyaa keessatti mandi‟uuf jiru fakkii warraqsota biyyoota Kaaba Afrikaa, kan akka Tunisia, Egypt fi biyyoota Giddu-galeessa Bahaa ti. Sochiin ummataa godinaa kanneen keessatti eegalame ergaa seena-qabeessa tahe addunyaa hubachiise.
Haalli keessa jirru yeroo itti dimokirasii fi sagaleen ummataa bulchiinsa abbaa irrootaa fi sirna cunqursaa siyaasaa isaan gaggeessan irratti ol-aantummaa argate tahuu mirkaneesse. Haa tahu malee hundeen dhibdee sochii warraaqsa nuti gaggeessinu fi wareegamni nu gaafatu warren kan irraa addummaa qabaata.
Nuti bartootni Oromoo fi bartootni saboota miidhaa bittaa jala jirruu ummata Itoophiyaas tahe hawaasa addunyaatti quca warraaqsaa qabsiisuu keenya kunoo ifatti labsineerra. Seenaa wareegama bartoota Oromoo dhiheenya taasisameef bakka guddaa kennaa nutis wareegama bilisummaa baasuuf murteessanne.
Bara baraan gabrummaa keessa jiraachuu irra bilisummaaf utuu falmannuu, wareegama seena-qabeessa taheef kufuu filanne. Ummatootni Ittophiyaa keessaas yaamicha keenya dhagahanii, miidhaa, cunqursaa fi gabrummaa of irraa dhabamsiisanii, bilisummaa, walabummaa fi sirna dimokiraasii haqaa dhugoomsatanii biyya isaanii keessa kabajaan jiraachuuf goca bilisummaa bakka hundatti akka qabsisanii qalbii fi onnee guutuun akka nu waliin hiriiran guddisnee abdanna. Waan taheef:
1fa- Bulchiisni Adda Bilisummaa Ummata Tigray ykn Adda Dimokirasii Warraaqsa Ummatoota Itophiyaa ofiin jedhu: Mootummaa gosummaa irratti of ijaare, kan caasaa jaarmayaa Stalinistummaan masakamu, kan bu‟ura siyaas-hawaasummaa fakkaattii tarkaanfachiisu waan taheef;
Sirni Federalummaa gartuun kun ittiin of fakkeessus sirna shiraan guutame, tokkummaa ummataa addaan diigee, qoqqoodee ittiin bituuf saganteessate waan taheef; Mootummaan kun sabootaa fi sab-lammoota kanneen akka Oromoo, Ogaaden, Sidaamaa fi Ummatoota Kibba biyyattii akka diina innikkaatti ilaalee itti duulaa hanga har‟aa waan gaheef;
Kanaaf, mootummichi dhugaa ummata biyyattii keessaa ukkaamsuuf jecha duula humna waraanaa waggaa 20f Oromia, Ogaden fi naannoo adda addaatti itti jiru, tarkaanfii waraanumaa fi lolaa, biyyattii keessaa saboota bittaa cunqursaa jalatti barootaaf kufanii jiran irraan geessisaa jiru akka irraa dhaabu jedhna.
2fa- Mallas Zenawi baroota bulchiinsa isaa, waggaa 20 guutuu, miidhaa fi cunqursaa hamtuu ummatoota biyyattii irraan geessiseen aangoo isaa jabeessataa waan deemaa jiruuf;
Bulchiisni Mallas Zenawi kunis dhiitama mirga namoomaa hammaate, kan ummata nagaa haala lammii biyyaa irra gahuu hin malleen dararkeessuu (harassment), lafa irraa buqqisuu, dararuu, guuranii hidhuu fi ajjechaa raawwataa waan yoona gahee jiruuf; Ummatni nagaan kumaatamaan manneen hidhaatti guuraman, badii takka malee manneen hidhaa keessatti hanga har‟aa dhiphachaa waan jiraniif;
Kanaaf: Hidhamtootni siyaasaa hundi haal-duree tokko malee daddaffiin akka hiikaman; Manni hidhaa Qorannaa Giddu-Galeessaa ykn ‘Maikelawi’ jedhamu kan lubbuun dhala namaa keessatti gatii dhabsiisame, kan dhala namaa keessatti dararuu, reebichaan qaamaa hir’isuu, akka beeyiladaatti keessatti gorrawuuf itti yaadamee ijaarame, akkasittis hanga har’aa lubbuu lammii biyyaa kumaatamaan keessatti galaafatamee fi galaafatamaas jiru haa cufamuu, giddu-galeessi diina lubbuu dhala namaa tahe kun daddaffiin haa diigamu jedhna.
3fa. Abbootiin taayitaa mootummaa Mallas Zenawii yeroo itti saamicha dinagdee gaggeessaniin soorumaa fi badhaadhina ofii akka guddina dinagdee biyyattiitti himataa jiran, ummatni Itoophiyaa keessaa garuu oolee buluuf iyyuu jireenya guyya guyyaa of dadhabaa waan jiruuf;
Imaammata dinagdee dogoggoraa fi gowwoomsaa mootummichi gaggeessuun gatiin gabaa akka malee dabalaa, jireenyi ummata biyyattiitti hadhaawuutti dabalee mo‟achuun dadhabamaa waan jiruuf; Dhukkubni, beelli, hongee fi wallaalummaan mallattoo jireenya hawaasa waliigalaa Itoophiyaa keessaa tahee beekamaa waan jiruuf;
Kanaaf, Dhiheessiin mi’oota jireenya ummatichaa guyya guyyaaf barbaachisoo tattahan, kanneen akka sukkaaraa, mi’eessaa fi daabboo jarjartiidhaan ummataaf akka dhihaatan; Imaammatni dinagdee deega hamtuu ummata irraan geessisaa jiruu fi gatiin bittaa fi gurgurtaa gabaa to’annoo ala bifa saamichaan gaggeessamaa jiru akka daddaaffiin sirratu, oolee osoo hin bulin hojii irras akka oolu jedhna.
4fa- Bittaan mootummaa Mallas waa hunda keessaa harka kan qabu, keessattuu wiirtuu dinagdee biyyattii dhuunfaatti harkatti kan galchate waan taheef; Dhaabbileen dinagdee biyyattii keessaa miseensota Adda Bilisummaa Ummata Tigraayii maqaa „EFFORT‟ jedhamuun dhuunfatamuu fi haadha warraa Mallas Zenawi, Azeb Masifiniin to‟atamaa jiraachuun hiccitii ummatni biyyattii keessaa tolchee beeku waan taheef;
Kanaaf, qabeenyaan dhuunfaa maatii Mallas Zenawiin dhuunfatame akka ummataaf deebisamu, saamichi seeraan alaa maatii fi aantota isaan hanga har’aa gaggeessame, kan ifatti hin bahin dabalee haa qoratamu jedhna.
5fa – Ummatni biyyattii keessaa dhibba keessaa harki sagaltamni (90) jireenyi isaa qonnaatti hidhataa waan taheef; Dhaadannoon “Lafti kan Qotee Bulaaf Haa tahu” jedhu baroota 1960ta fi jalqaba 1970ta keessa belbelaa ture; kan bara 1974 biyya Itophiyaa keessatti ummata, siyaasa wal fakkaataa jala waliin hiriirsee, warraaqsa ummataa qabsiisuudhaan mootummaa Hayila Sillaasee aangoo irraa dhabamsiise;
Imaammata Saamicha Lafaa mootummaan Adda Bilisummaa Ummata Tigray gaggeessaa jiruun, ummatni dachee isaa dhabuun, buqqisamuu fi hoji-dhabilee taasisamuu irraa kan ka‟e, gabrummaa ammayyaa, kan aangawummaa hidhata dinagdee addunyummaan wal qabateen, har‟as naannoftuu haala fakkaattii keessa waan jiramuuf;
Kanaaf, imaammatni deegsaan kun daddaffiin akka irraa dhaabbatamu, wal tahiinsi idil-addunyaa gurgurtaa dachee ummataa xiyyeeffate akka fashaluu fi diigamu jedhna.
6fa- Biyyi Itoophiyaa jedhamtu kun waggoota 20n (digdamman) dabran karaa siyaasaa, hawaasummaa fi dinagdee deega caalaa hammaate keessa seentee waan jirtuuf; Sirni siyaasaa mootummichi laf-jalaan ittiin gaggeessamu yaad-rimee (concept) Stalinistummaa waan taheef; Qoodumsaan aangoo walabaa kan seer-baastotaa, (legislatives) seer-murtootaa (judiciaries) fi seer-alangootaa (executives) dhugaadhaan addaan bahee karaa walabummaa isaanii eeggataniin hujii irra oolaa waan hin jirreef; Qaamota seeraa, kan walaba tahanii dhugaadhaan seera biyyattii keessaa hojjii irra oolchuun ture , bifa bulchiinsa Satlinistummaadhaan, Muummichi Ministeerotaa Mallas Zenawi aangoo fi ol-aantummaa irratti qabuun gara ofiif fedhutti daddabsaa waan jiruuf; Mallas Zenawi takkaahuu filamee (elected) kan hin beekne garuu sirna Satalinistummaa uummateen kan of foosisuu (selected) waan taheef; Kanaaf, Mallas Zenawi aangoo irraa bu’ee, waajjira akka gadi lakkisu barbaadna.
7fa- Filmaata biyyoolessaa Caamsaa bara 2010 gaggeessameen osoo mormitootni siyaasaa seeraan biyyattii keessatti galmaawan sagaltamaa (90) ol tahan dorgom jiranii, Addi Bilisummaa Ummata Tigiraayi, kan durumaan humnaan aangoo dhuunfate sagalee ummataa dhibba keessaa sagaltamii Sagalii fi tuqaa jaha (99.6%) aragachuu isaa haala tasumaa amansiisaa hin tahiniin waan labsateef; Gaggeessitootni filmaatichaa miseensotuma paarti aangoo bittaa of harkaa qabuu waan tahaniif; Maallqani filmaatichaaf ooluun irra ture, meeshaan sab-qunnatmii, humni poolisii fi tikiaa dhuunfata mootummichaa tahuu irraa kan ka‟e paartiin siyaasaa durumaanuu aangoo of harkaa qabu akka deebisee mo‟atuuf waan danda‟an hundaan filmaata walaba tahuun irra ture humnaan ukkaamsaa, mo‟icha paartii mootummichaaf garuu haala mijjeessaa waan turaniif;
Filmaatni biyyattii keessatti gaggeessame jedhamu qaanfachiisaa tahuutti dabalee, addunyaa ittiin gowwoomsuuf xapha siyaasaa raawwatame tahuun ifatti waan mul‟ateef; Kanaaf, golli qaama paarlmaa biyyattii lamaan (2n) daddaffiin akka diigaman, Seera haqaa fi sirna dimokiraasii dhugaa biyyattii keessatti dhugoomsuuf mootummaan yeroo cehumsaa dhaabota sochii bilisummaa gaggeessaa jiran, jaarmota mormitoota siyaasaa adda addaa kan ammate haa utubamu jedhna.
Injifatnoon Saba Cunqurfameef!
Bilisummaa fi Dimokraasiin Ni Mo’ata!!
Qunnamtiin Qeerroo:
Email : qeerroo2011@gmail.com
Facebook: Qeerroo Bilisummaa
Website: http://qeerroo.wordpress.com


text:
Har’as Waaqayyo nutti dubbataa?
Gaaffii: Har’as Waaqayyo nutti dubbataa?
Deebii: Waaqayyo si’a baay’ee namootatti sagalee isaa olfudhatee akka dubbatu Macaafni Qulqulluun ni galmeessa (Seera Ba’u 3:14; Iyaasuu 1:1; Abboota Firdii 6:18; 1 Saamu’eel 3:11; 2 Saamuu’eel 2:1; Iyob 40:1; Isaayaas 7:3; Ermiyaas 1:7; Hojii Ergamootaa 8:26; 9:15 – kun baay’ee keessa fakkeenya muraasa). Waaqayyo har’a namootatti sagalee isaa olfudhatee dubbachuu akka hin danddeenye kan dubbatu sababni Macaafa Qulqulluu keessa hin jiru. Gara dhibbaan olii kan ta’u Waaqayyo namootatti akka dubbataa jiru Macaafni Qulqulluun ni galmeessa, jarri waggoota 4,000 seenaa namootaa keessatti akka ta’an sana yaadachuutu nirra jira. Waaqayyo sagalee isaa olfudhate dubbachuun isaa darbee darbee kan ta’uudha, seera miti. Galmee Macaafa Qulqulluu keessatti ille fakkeenyaaleen Waaqayyo dubbachaa jiraachuu isaa, yeroo hundumaa ifa miti tarii inni sagalee ol-jedhaan ta’ee, sagalee keessa hafuuraatti ta’ee yookiin sammuu namaa keessatti namatti dhaga’amuudhaanis ta’eesaa.
Har’a Waaqayyo namootatti ni dubbata. Jalqaba, Waaqayyo karaa sagalee isaa nuttyi dubbata (2 Ximooteewoos 3:16-17). Isaayaas 55:11 “Akkasuma immoo dubbiin afaan koo keessaa ba’u, waanta ani fedhe hojjetee, waanta ani itti erges ni raawwata malee, harka duwwaa gara kootti hin deebi’u” jedhee nutti hima. Macaafni Qulqulluun fayyuudhaaf jireenya kiristaanummaa jiraachuudhaaf kan beekuun nu barbaachisu waanta kamiinuu sagalee Waaqayyoo galmeesseera. 2Pheexroos 1:3, “ulfina isaa fi human isa dinqisiisaan nu waame beekuu bira ga’uudhaan waanta nu barbaachisu hundumaa arganneera gooftaan humna Humna Waaqayyummaa isaatiin gara jireenyaatti nu geessuuf namoota Waaqayyo nu godhachuudhaaf kana hundumaa nuuf kenneera” jechuudhaan dubbata.
Lammaffaa, Waaqayyo sammuu namaa keessatti, karaa haalawwanii, fi yaadaa ni dubbata. Waaqayyo hamaa gaarii irraa akka adda baafannuudhaaf karaa yaada keenyaa nu gargaara (1 Ximootewoos 1:5; 1 Pheexroos 3:16). Yaada isaa akka yaadnuudhaaf Waaqayyo sammuu keenya mirkaneessuudhaan adeemsa irra jira (Roomaa 12:2). Waaqayyo nu geggeesuudhaaf, nu geeddaruudhaaf, akka hafuratti guddannu nu gargaaruudhaaf jireenya keenya keessatti haalawwanni tokko tokko akka ta’anuudhaaf hayyama (Yaaqoob 1:2-5; Ibroota 12:5-11). 1Pheexroos 1:6-7 “Amma yeroo gabaabduudhaaf qoroma gara garaatiin gaddisiifamuun keessan kan hin oolle yoo ta’e iyyuu isa sanatti immoo baay’iftanii ni gammaddu. Warqeen inni baduuf jiru iyyuu ibiddaan in qorama; amantiin keessan inni warqee caalaa gati jabeessi immoo guyyaa Kiristoos itti mul’achuuf jiru sanatti jejamee ulfinaa fi guddina akka arrgatutti qoramee in ilaalama” jechuudhaan nu yaadachiisa.
Xumura irratti, alii alii Waaqayyo sagalee isaa olfudhachuun namatti ni dubbata. Inni baay’ee shakkisiisaadha, ta’us, inni kun yeroo baay’ee ni ta’a akkuma namoonni tokko tokko akka inni ta’u jedhan. Ammas, Macaafa Qulqulluu keessatti illee, Waaqayyo sagalee isaa akka olfuudhatee dubbate darbee darbeeti, waanuma beekamaa miti. Akka Waaqayyo isatti dubbate namni tokko yoo dubbate/dubbatte yeroo hundumaa kan Macaafni Qulqulluun dubbatuu wajjin wal bira qabii ilaali. Waaqayyo har’a dubbachuu qaba taanaan, sagalee isaa isa inni Macaafa Qulqullu keessatti dubbatee wajjin walii galuu qaba (2 Ximootewoos 3:16-17). Waaqayyo ofii isaan deebi’ee hin mormu.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Har’as Waaqayyo nutti dubbataa?


text:
Jajjaboo
Waantoonni jajjaboo ta'an kan beekkamaniin walitti-qabamu fi jijjirama baayyinaa(volume) diduun. Xiqqeessanii (akka maayikiroskooppii jalatti) yoo ilaalanii, jajjaboon amala (property) sadii qaba:
- Atamoonni yokan molokiyuulonni jajjaboo keessatti argaman baayyee walitti qabamanii argamu.
- Waanen jajjaboo keessatti argaman bakka ta'eet akkataa ta'een walitti qabatanii ademuu. Kunis jabenya jajjaboof sababa ta'a. Qorannoo albuudotaa fi crystallograpy keessatti, fakkin (structure) kiriistaalii(crystal) tokko akkata walitti qabamu atamii kiriistaalii(crystal) sunii irratti hunda'a. Fakkiin kiriistaalii(crystal) kutaa xixiqqaa fi atamotta akkataa ta'een walitti qabaman of keessaa qaba, teesson isaanis irra dedebi'aa 3Diin adeema. Bakki duwwaan kutaalee kiriistaalii(crystal) jiduu jiruu kan karaa hundumaan argamu lattice parameters jedhamee beekkama. Amalli (property)iin teesso qixee kiriistaalii(crystal) fuula keessa kiriistaalii(crystal) walitti qabama. Fakkii (structure) fi akkata (property) tesson kiriistaalii(crystal) amalla (property) crystalla kan akka cleavage, electronic band structure fi optical properties hundessa.
- Yoo humni ga'a ta'ee irratti gadhifame, amalli lameen kunii caccacabu danda'u, kunis akka tesoon crystal sunii hamatuu tasisaa.
- Waan jajjaboo hundi anniisaa hoo'aa(thermal energy) hanga ta'ee of keessaa qabuf, atamiin isaani ni chocho'a. Haa ta'u malee, sochiin kuni xiqqaa fi baayyee jarjaraadha, kanafuu sochiin kunii akkataa hundatti ilalamuus bekamuus hin danda'u.
Dameen fiiziksii kan waa'ee jajjabootaa qoratu soolid isteet fiiziksi (solid-state physics) jedhama.
The branch of physics that deals with solids is called solid-state physics, and is a type of condensed matter physics. Materials science is primarily concerned with properties of solids such as strength and phase transformations. It overlaps strongly with solid-state physics. Solid-state chemistry overlaps both of these fields, but is especially concerned with the synthesis of novel materials.
Jajjaboon baayyee salphaa ta'e jajjaboo nam-tolchee yoo ta'u maqaansaa eeroojeel(aerogel) jedhama. Rukkinni eeroojeelii isa salphaa 1.9 mg/cm3 ykn 1.9 kg/m3 (rukkina bishaanii 1/530 ta'a).
Jireenya keenya keessatti guyyaa guyyaadhaan jajjaaboo nu qunnama. Fakkenya jajjaboo keessaa kan akk cabbii, muka, pilaastikii fi kkf kaasun ni danda'ama.


text:
Polandball
Polandball (akka jirutti yoo hiikkamu kubba Poolaandi jechuudha), maqaa biraa countryball jedhamunis ni waammama, waan aadaa biyyotaa agarsiisu fi fayyadamtoota Interneetiitiin waan uummamu yoo ta'u wanti kun jalqaba kan inni eegalmes bara 2009 weebsaayitii suuraa kan biyya Jarman Krautchan.net keessatti. Polandballn kun baacoo/qoosaa oonlaayinii wayita ta'u biyyoonni waan akka kubbaa fakkaatun bakka buufamanii Afaan Inglizii caccabaadhan wa'ee walqunnamtii biyyi tokko biyyoota biraa wajjin qabdu fi ilaalcha sirri kan hin ta'in kan ittiin ishiin biyya biraa ilaaltu (stereotype) irratti hundaa'un qoosudha. Qoosaan kun walumatti polandball ykn countryball jedhama.
Seenaa Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Jalqabamuun Polandball waraana Interneetii (cyber war) Hagayya 2009 (August 2009 GC) fayyadamtoota Interneetii biyya Poolaandi fi fayyadamtoota biyyoota addunyaa hafan weebsaayitii drawball.com irratti argaman irraayi. Interneetii Poolaandi irratti erga yaadni alaabaa Poolaandi kubba(geengoo) irratti kaasuu dhiyaatee booda fayyadamtoonni Poolaandi kumaatamatti lakkawwaman wal gargaarudhaan drawball.com too'atanii suura gararraadhan adii garjallaadhan diimaa fi gidduutti barreeffama POLSKA jedhame qabu akka mul'atu godhan. Boodarra qindeessaa 4channin, alaabaan Poolaandi kun mallattoo Naazii Iswaastikaadhan huwwifame.[1][2]
Krautchan.net weebsaayitii suuraa (imageboard) Afaan Jarman yoo ta'u fayyadamtoonni Afaan Inglizii dubbatan kan Interneetii fayyadamuu baayyee jalatan (netizens jedhamanii beekkamu) baayyee ni leellisu. Jalqabni Polanball nama lammii Biriiteen Faalkoo (Falco) jedhamuun akka ta'e yoo dubbatamu namni kunis Fulbaana 2009 (September 2009 GC) polandball Maayikiroosoofti Peyintitti(MS Paint) fayyadamuun uumee; kunis nama lammii Poolaandi ta'e Woojak (Wojak) jedhamu fi weebsaayitii sanarratti Afaan Inglilizii caccabaadhan barreessu tokkoo xuquu fi ittiin qoosuf ture. Sana booda Kaartuniin Polandball lammiiwwan Raashiyaa hedduudhan baayyinaan kaafamuu jalqabe.[1][3][4]
Erga Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Bu'uurri Polandball, Polandball fudhatama kan argate balaa Xiyyara Poolaandi kan iddoo Ismooleniski jedhamutti ga'ee fi Pirezidaantii Poolaandi Liich Kaziyaanskii erga ajeesee booda, Poolaandi fi seenaa ishii, walitti dhufeenya ishiin biyya biraa wajjin qabdu, fi ilaalcha sirrii hin ta'in ittiin ishiin biyya biraa laaltu(stereotype) bakka buusun agarsiisu irratti yoo ta'u keessumaayyu.[3][5][2] Haasaan countryball gidduu jiru Afaan Inglilizii caccabaa fi jecha nama tuquun kan barreeffamu yoo ta'u, dhumarratti, Poolaandi, kan beekadhuma kubbaa gararraadhan diimaa dibameen bakka buufamte (kun faallaa alaabaa Poolaandi), yeroo boossu ni mullata.[1][2]
Qoosaawwan Polandball tokko tokko yaada Raashiyaan gara waaqaatti ol ba'uu ni dandeessi, Poolaandi garuu hin dandeessu kan jedhu irratti bu'uureffachuun kan qoofamani. Kaartuniin (cartoon) Polandball kan baayyee jaallatama guddaa argate Lafti(earth) qorsa guddaadhan (giant meteor) rukutamuuf akka deemtu fi kanarraa ka'udhaan biyyonni tekinoloojii ispeesii (space technology) qaban lafa gad dhiisanii gara waaqatti akka balali'an dubbata. Dhuma kaartunii kanaati Poolaandi ammas lafarra teessee boo'aa jiraachuu ishii fi Afaan Ingilizii caaccabadhaan jecha Polandball irraatti ittiin beekamtu "Poland can't into space (Poolaandi Waaqatti ba'uu hin dandeessu)" dubbatti.[3] Qoosaa akkasiitin, Raashiyaanonni mormii biyya kamtu caala jedhu xumuru.[1][3][5] Qoosan polandball kan biraa kan siyaasaa fi seena ilaallatuun ammoo, Poolaandi biyyoota biraa yeroo ishiin "yeroo Raashiyaa fi Tarkii caccabsinee moone turretti nuti addunyaarratti biyyaa guddaa turre ..." jechuun mukeessitu (boring) fi polandballn biyyoota biraa akka itti kolfan gootu mullata. Poolandis kolfa kanatti aarudhaan yeroo ishiin Kurwa (waan akka ejjituu jechuuti) jettuu fi mallattoo barreeffama "Internet serious business", dhaadannoo interneetii kan interneetiirratti arrabfamuun dhuma addunyaa miti jedhu, agarsiiftu fi dhumarratti akkuma polandball irratti barame boo'aa yeroo xumurtu agarsiisa.[1][2][6]
Countryball Biyyoota Biraa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Polanbdballn, Poolaandin alatti, qoosaa biyyoota biraa irratti xiyyeeffates ni qaba. Walumati garuu Polandball jedhame waammama,[1] countryball ni jedhama.[4] Akka Lurkmore.totti, Bavaariyaan kubba nmataashii qabdi, akkasumas kubboonnii Ameerikaa (USA), Kaataloon(Catalonia), fi Saayibeeriyaa (Siberia) bakka bu'an uummamanii jiru. Singaappoor kubba rogsadee ta'en yoo bakka buufamtu, Israa'eel waan akka hypercuben (fiiziksii Jiwish agarsiisuuf), Kaazaakistaan waan akka dhagaa ittin mana ijaaranii (brick), fi Yunaayitid Kingidem (United Kingdom) ammoo kooffiyyaa fi aguuggee ijaa(monocle) uffaate agarsiifamte. [7]
References[edit | Lakkaddaa gulaali]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Orliński, Wojciech (16 January 2010). "Wyniosłe lol zaborców, czyli Polandball" (in Polish). Gazeta Wyborcza. Retrieved 25 March 2012.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Zapałowski, Radosław (15 February 2010). "Znowu lecą z nami w... kulki" (in Polish). Cooltura. Retrieved 22 March 2012.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Kapiszewski, Kuba (13/2010). "Fenomem - Polska nie umieć kosmos" (in Polish). Przegląd. Retrieved 26 March 2012.
- ↑ 4.0 4.1 "Polandball". Knowyourmeme. Retrieved 26 March 2012.
- ↑ 5.0 5.1 Cegielski, Tomek (12 April 2011). "MEMY. Legendy Internetu" (in Polish). Hiro.pl. Retrieved 24 March 2012.
- ↑ "Polandball cartoon". Unknown. Unknown. Retrieved 26 March 2012.
- ↑ "Int" (in Russian). Lurkmore.to. 26 December 2011. Retrieved 27 March 2012.


text:
WASHINGTON DC—
Garee mirga namaaf falmu Amesty International keessatti qorataa fi qabsaa’aa mirga dhala namaa kan turan Dr. Maartiin Hiil Amajjii 16 bara 2015 du’aan boqotanii jiran.
Sirni awwaalchi isaanii har’a magaalaa London keessatti raawwatameera. Dhiittaa mirga namoomaa mootummoonni geessisan keessumaa kan gaanfa Afriikaa keessaa gabaasuun waggootii 30 oli ennaa Amnestii keessa turanitti cichaan hojjetaa turan.
Dr.Maartiin Hiil dhiittaan mirga namaa lammiiwwan Oromoo irratti geggeessamu akka saaxilamuuf illee xurmura waggaa darbee irratti gabaasa dheeraa Amnestiin baase qopheessuu keessatti qooda guddaa kan qaban ennaa ta’u hawaasi addunyaa sagalee kanneen cunqurfamanii akka dhaggeeffatu godhaniiruu jedhu michoonn isaanii.
Jireenya isaanii guutuu mirgi namaa akka eegamu qabsaa’aa kan turan Dr. Martiin Hiil ennaa milkaa’inni akkasii uummata isaan falmaafii turaniif argametti bakka maratti kabajaan ni yaadatamuu yaadatamaas jiraatu jedhu michuu isaanii dhiyoo kan ta’an Dr. Mohamed Hassan.
Gaaffii fi deebii arman gaditti caqasaa


text:
Dhangala'oo
Dhangala'oon haala wantootaa afur keessaa isa tokko(isaan sadan jajjaboo, gaazii, fi pilaazmaa). Dhangala'oon haala addaa kan qabiyyee(volume) murtaa'e qabu garuu boca murta'aa hin qabne dha. Bishaan, dhangala'oo baayyinaan lafarratti argaman keessaa isa guddaadha. Akkuma gaazii, dhangala'oon yaa'uu kan danda'u yoo ta'u boca qodaa itti nammee sana fudhata. Dhangala'oo baayyeen cafaqame kan didan yoo ta'u kaan kan cafaqamanis ni jiru. Dhangala'oon akka gaazii iddoo qodaa keessaa jiru hunda bittinnaa'anii hin guutan, lafa isaan ga'u qofa qabatu. Dhangala'oon rukkina baayyee hin jijjiirramne qabu.


text:
Dolfiin
Dolfiiniin Aquatic Mammals yoo ta'ani, gossa Whales fi Porpoisestti dhihattu. Genera kudhani-torbaa kessatti species gossa hanga 40 ta'anitti argamu. Garragarumma dherrinan metre 1.2 yokan 4 feet (Maui Dolfiin) hanga metre 9.5 yokan 30 feet (Orca) ta'u. Ulfinnan immo 40 kilogramii (88lb) (Maui Dolfiin) hanga tonii 10 (Orca) garagarumma qabu. Dolfiinotni adunya hunda kessatti ni argamu, kessattu gallana faggena gara kessa diqqo qabani kan Continental Shelves kessatti argamu. Dolfiinottni carnivore (fonni nyattotta) yoo ta'ani kan nyattanis Qurxummi fi Squid dha. Familyiin warra Delphinidae jedhamu Cetacea kessa guddicha yoo ta'u. Dolfiinottni kan umaman million gara 10 duratti yoo ta'u, yeroon sunis Miocene jedhama. Dolfiinotni binnensotta hundaa irra bektotta dha. Akkasumas addaa ummatta nama kessatti jalattama kan worra tolchu, dhihenna jalalla namafi qabanifi akkasumas nama wajjin taphachu jalachu issanitti.


text:
Amantiin Dhugaa Baatota Yihowaa Amantii Ameerikaatti Argamu Tokkorraa Citee?
Waajjirri muummee keenya Yuunaayitid Isteetis oov Ameerikaatti argama. Haataʼu malee, sababiiwwan armaan gadiirratti hundoofnee garee amantii Ameerikaadhaa dhufne akka hin taane dubbachuu dandeenya:
Dhugaa Baatonni Yihowaa dhaabbata amantii garabiraa keessaa citanii kan baʼan miti. Kanaa mannaa, amantii Kiristiyaanaa jaarraa jalqabaatti ture deebisnee akka hundeessine nutti dhagaʼama.
Dhugaa Baatonni Yihowaa biyyoota 230 ol keessatti hojii lallabaarratti hirmaatu. Eessayyuu yoo jiraanne, iddoo guddaa kan kenninu mootummaa Yunaayitid Isteetisiif ykn mootummaa ilmaan namootaa kan biraaf utuu hin taʼin, Yihowaafi Yesus Kiristosiifidha.—Yohannis 15:19; 17:15, 16.
Barumsi keenyaa hundi kan hundaaʼe, Macaafa Qulqulluurratti malee wanta geggeessaan amantii Yunaayitid Isteetis keessatti argamu tokko barreesserratti miti.
—1 Tasaloniiqee 2:13.
Geggeessaan keenya nama utuu hin taʼin Yesus Kiristosidha.
—Maatewos 23:8-10.


text:
Gaaffiilee yeroo heedduu gaafataman
Gaaffiilee yeroo heedduu gaafataman
Al-tokko fayyinaan yoom iyyuu kan fayyan ta’uu?
Du’a booda maaltu ta’aa?
Waabdiin bara baraa Macaafa Qulqulluu irraatti?
Of ajjeesuu irratti ilaalchi Kiristaanaa maalii dha? Waa’ee of ajjeesuu Macaafni Qulqulluun maal jedha?
Dobartoota tiksee/ lallabdoota? Macaafni Qulqulluun waa’ee tajaajila dubartootaa maal jedha?
Macaafni Qulqulluun waa’ee cubbuu tumaa yookiin niqqisee maal jedhaa?
Neefkaan madaqan/bineensonni gara Jannataa ni dhaquu? Neefkaan madaqan/bineensonni lubbuu qabuu?
Barbaachisummaan cuubbaa Kirstaanummaa maalii dha?
Waa’ee sadan waaqa tokkichaa Macaafni Qulqulluun maal barsiisa?
Walqunnamtii saalaa gaa’ela dura Macaafni Qulqulluun maal jedha?
Waa’ee kurnaffaa baasuu kiristaanaa Macaafni Qulqulluun maal jedhaa?
Waa’ee dhugaatii jabaa yookiin daadhii waynii dhuguu Macaafni Qulqulluun maal jedhaa? Kiristaanotaaf dhugaatii jabaa yookiin daadhii waynii dhuguun cubbuudhaa?
Waa’ee wal hiikuu fi deebsanii gaa’ela dhaabachuu Macaafni Qulqulluun maal jedhaa?
Tirgaan cubbuudhaa? Macaafni Qulqulluun waa’ee tirgaa maal jedha?
Yesus guyyoota sadiidhaaf eessa ture du’a isaa fi du’aa ka’uu isaa gidduu?
Kennaan hafaan haaraatiin dubbachuu maal?
Macaafni Qulqulluun waa’ee daaynooserootaa maal jedhaa? Macaafa Qulqulluu keessa daainooseeroonni jiruu?
Waa’ee gaa’ela sanyii gara garaa gidduu Macaafni Qulqulluun maal jedha?
Haati manaa Qaayin eenyu turtee? Haati manaa Qaayin obboleettii isaa turtee?
Macaafni Qulqulluun waa’ee wal-qunnamtii saala gosa tokkicha gidduutti taasifamuu maal jedhaa?
Seeggaa rukutuun-akka Macaafa Qulqulluutti cubbuudhaa?
Gaaffiilee Macaafa Qulqulluu deebiin kennameef


text:
Galiiliyoo Galiilii
Galiiliyoo Galiilii(Xaaliyaaniffaan yoo dubbifamu: [ɡaliˈlɛːo ɡaliˈlɛi]; 15 Gurrandhala 1564 – 8 Amajjii 1642), yeroo baayyee maqaa Galiiliyoo jedhamuun kan waammamu, fiizisistii, abbaa herregaa, injinerii, qorataa urjii, fi filoosoofera Xaaliyaanii kan warraaqsa saayinsii keessatti ga'ee guddaa tabatedha. Hojii isaa keessaa teleskooppii fooyyessuu fi kanaan qorannoo astiroonoomii gochuudha, kunis tiyoorii kooppernikas deeggare. Galiiliyoon "abbaa daawwannaa astiroonoomii kan ammayyaa", "abbaa fiiziksii ammayyaa", "abbaa saayinsii", fi "abbaa saayinsii ammayyaa" maqaan jedhamu kennameeraafi.
Gumaachi inni astiroonoomii daawwannaa keessatti godhe keessaa marsaa Veenusii mirkaneessuu, ji'a Juuppiterii gurguddaa arfan argachuu (kabaja isaaf jecha j'ioota Galiiliyoo jedhamanii kan moggaafaman), fi xuqaa-aduu (sunspot) daawwachuu fi qaaccessuu dha. Galiiliyoon saayinsii fi teknooloojii hojiirraa oolu irrattis hojjateera, kana keessaa koompaasii waraanaa fooyya'aa kalaquu fi meeshaalee kan bira hojjachuu ture.


text:
Gaazii
Gaazin haala wantootaa kan bu'uuraa afur keessaa tokko (isaan kaan jajjaboo, dhangala'oo fi pilaazmaa dha). Gaazii qulqulluun, atamoota dhuunfarraa (fkn gaazii luujii) kan uummame, molokiyuulii elementii kan atamii tokkorraa uummame (fkn ooksijiinii), ykn molokiyuulii kampaawondii atamoota adda addaarraa hojjatame (fkn kaarbon daayi'oksaayidii) ta'uu dnada'a. Wal makaan gaazii, akkuma qilleensaa, gaazota qulqulluu adda addaa of keessaa qabaachuu danda'a. Wanti gaazii jajjaboo fi dhangala'oorraa adda baasuu tokko fageenya guddaa paartikilii gaazii gidduu jirudha. Addaan fageenyi kun gaazin halluu maleessa ta'e namatti akka hin mullane godha. Bakka elektrikii fi giraaviitin jirutti, walii qunnamtiin paartikiloota gaazii gidduu jiru baayyee xiqqaa dha.
Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Draper, John William (1861). A textbook on chemistry. New York: Harper and Sons. p. 178.
- John S. Hutchinson (2008). Concept Development Studies in Chemistry. p. 67.
- J. Clerk Maxwell (1904). Theory of Heat. Mineola: Dover Publications. pp. 319–20.ISBN 0-486-41735-2.


text:
Gorsi qorattoonni kun kennanis namni tokko guyyaatti yoo xinnaate daqiiqaa 20 miillaan yoo deeme faayidaa guddaa akka qabudha.
Akka qorattoota kanaatti namni sun qalloos haata’u giddu galeessa yookaan furdaa sochiin barbaachisaadha.
Haata’u malee, namoonni qalloo ta’an hinsocha’an taanaan kanneen fufurdoorra caalaa dhibeef saaxilamoo akka ta’an ibsameera.
Namoonni furdaa ta’anii sochii godhan ammoo kanneen hinsochoonerra fayya buleessoota ta’uu eeraniiru.
Qorannoon kun kan geggeeffame lammilee Yuuroop 334,161 waggoota 12’f hordofuudhaani.
Qorattoota kanneen keessaa tokko akka jedhanitti duuti umurii osoo hin ga’inii baay’eensaa sochii gochuu dhiisuun wal-qabata.
Kun ammoo biyya keenya keessattis magaalaan babal’ataa dhufuun walqabatee sochiin jiru konkolaataan, teeknoolojiin akkasumas hojiin keenyas taa’umsatti qofa kan nu murteessu akka hintaane fayyaa keenyatti xiyyeeffannoo akka kenninu nudammaqsa.
Fe’uu: Maarituu Galaalchaa
Gulaalaan:Birhaanuu Hurrisaa


text:
Maaksi Pilaanki
Maaksi Pilaanki (Ebla 23, 1858 – Onkoloolessa 4, 1947) fiizisistii tiyoorii lammii Jarmanii yoo ta'u kan inni ittiin beekkamus tiyoorii quwaantamii bu'uuressudhaani, kunaafis Badhaasa Noobelii kan Fiiziksii kan bara 1918 argateera.
Pilaanki tiyoorotikaal fiiziksiidhaa gumaacha guddaa godhe, garuu beekkamtiin isaa inni guddaan tiyoorii quwaantamii nama uume ta'uu isaatini. Haa ta'u malee, maqaansaa damee barnootaa ballaa keessatti beekkama, bara 1948 maqaan inistiitiyuutii saayinsii Jarmanii kan Hawaasa Kaayizer Viilheelmi jedhamu (Pilaanki si'a lama pirezidantii ta'ee kan bulche) gara Hawaasa Maaksi Pilaanki (HMP) jijjiirame. Dhaabbanni kun amma damee irratti xiyyeeffannoon baratamu 83 qaba.
Tiyooriin quwaantamii Maaksi Pilaanki, hubannoo ilmi namaa atomii fi adeemsa sab-atomii baruu irratti jijjiirrama guddaa fide, akkuma tiyoorin Alberti Anistaayin hubannoo iddoo fi yeroo (space and time) jijjiiretti. Kun lamaan walitti tiyoorii bu'uuraa fiiziksii jaarraa 20ffaa ti.


text:
Caaccuu
Caaccun meeshaa aadaa Oromoo yoo ta'u mallattoo hormaataati. Caaccun yeroo bokkaan akka roobu kadhatani fi nama ilmoo hin qabneef ilmoo kadhatan irrattis faayidaarra oola. Caaccuu kan godhatu yeroo baayyee dubartoota. Dubartii caaccuu godhattu 'Haadha Caaccuu' jedhamti.
Oromoo biratti, kallachi Waaqa kan bakka bu'u yoo ta'u caaccun dachee bakka bu'a. Akkuma mi'oo dhiiraa malee dubartiin hinulfoofne, Waaqayyo bokkaa (bishaan) akka dacheen magarsitu godhu roobsee obaasa; lamaanuu barbaachisaadha. Dachee fi dubartiin sababa kanaaf akka mallattoo hormaataatti ilaallamu. Karaa biraa yoo himamu, akkuma dhiirri dubartii malee ilmoo godhachuu hindandeenye, caaccuu malee kallachis tajaajila hinkennu.


text:
Amantaa qindaa’eetti maaliifan amanaa?
Gaaffii: Amantaa qindaa’eetti maaliifan amanaa?
Deebii: “Amantaa” hiika galmee jechootaa kan fakkaatuu “Waaqayyooti yookaan waaqa tolfamaatti amanuu dha, waaqessuu fi yeroo hundumaa kan isa ibsuu amalaa fi seera waaqefannaatiin, wanta kamiin illee amantaa adda addaa, seera waaqefannaa k.k.f.. yeroo hundumaa seera namuusa gaarii of keessatti qabata.” Akka ibsa kanaatti macaafni qulqulluun waa’ee qinda’ummaa amantaa ni dubbata, haa ta’uu malee sababa baay’eedhaan “Qinda’uma amantaa” kaayyoo isaati fi wali galii isaa Waaqayyoon kan gammachiisu miti.
Seera uumamaa 11 tarii qinda’ummaa amantaa mudannoon jalqabaa sanyiin Nohii mataa ofii isaani qindeessanii siida Babiloon ijaaran, ajaja Waaqayyoo kabajuu caalaa addunyaa mara guutuudhaaf. Isaanis kan isaan amanan tokkummaan isaanii baay’ee faayida qabeessa akka ta’eetti walitti dhufeenya Waaqayyoo wajjin qaban caalaa. Waaqayyoo giduu galee afaan isaani waliin dha’ee akkasumas qinda’uma amantaa isaanii diige.
Seera Ba’uu 6 akkasumas kan itti fufu, Waaqayyoo amantaa “ni qindeesse” saba Israa’eliif. Aboommii kudhan seerota mana qulqullummaa isaa ittiin ilaalanii fi, seerri aarsaa isaa hundumtuu kan ittiin dhaabatan Waaqayyoodhaan yeroo ta’uu Israa’elonnis isa kana hordofu turan. Kakuu haaraa irratti qayyabannaan godhamee dabalataan ifaa akka godhutti, dhugaan amantichaa fayisaan Masihi babaachisuu isaa argisiisuudhaaf (Galaa 3, Room7). Ta’us baay’een kana dogogoraan hubataniiru, akkasumas seera isaatiif seera waaqefannaa isaa ni waaqeffatuu Waaqayyoon caalaa. Seenaa Israa’el keessatti, baay’een isaa Israa’elootaan walitti bu’insi adeemsifamuu, amantaa qinda’een kan adeemsifamu walitti bu’iinsa. Fakkeenyi of keessatti kana qabatuu waaqefannaa Baa’al (Abbota Firdi 6, 1ffaa Mooto 18), Daagoon (1ffaa Saamu 5), fi Moolok (2ffaa Mooto 23:10). Waaqayyo amantaa kana kan hordofan ni mo’ate, olaantummaa isaatii fi hundumaa gochuu isaa.
Wangeela keessatti Faarisootaa fi Saadiqoota yeroo Kristoositti kan turee qinda’ummaa amantaa bakka bu’anii argisiisu. Yesuus osoo gargar hin kutiin isaniin mormee ture. Waa’ee barumsa sobaa isaaniti fi waa’ee jireenya of arguu dhabuu isaanitiif. Ergadhaan kan qinda’aan obboloota turan, isaaniis wangeela kan murtaa’ee hojii barbaachiisaa fi tarreefama seera waaqeffannaa wajjin kan walin makan. Isaan immoo amantoota irratti dhiibbaa godhu turan, akka jijjiiramaniif isaan kana “eda’ama kiristaanummaa” amantii akka fudhatan. Galaatiyaa fi Qolasaayiis waa’ee amantii akkanaa of eegachiisa kennaniiru. Macaafa Mul’ataa keessatti amantaan qindaa’ee Addunyaa irratti dhiibbaa qabaata,mormituun Kristoos akkuma amantaa addunyaa kanaa tokkoo akkuma qindeessuu hundumaa. Dhimma baay’eedhaan amantaan qinda’ee raawwati isaa dhumaa badiisa Waaqayyo biraa ta’eeni dha. Haa ta’uu malee macaafni qulqulluun kaayyoo isaa kan ta’an amantoota qinda’aan waa’ee isaani hin dubbatu. Waaqayyoo isaan kana amantoota qindaa’aan obboloota “waldoota kiristaanaa” jechuudhaan waama. Macaafa hojii ergamootaa fi ergaa keessaa kan argaman ibsi kan inni argisiisuu waldaan kiristaanaa qinda’umaan qindoofte wal degerti. Qinda’umni ishees gara dhorkuutti, bu’a qabeessummaatti, fi gara gahumsaatti qajeelcha (Hoji.Erg 2:41-47). Waldaa kiristaanaa kan ilaalate “ijaarsa walitti dhufe” jedhamee yoo waamame wayya.
Amantaa Waaqayyoo dhaa wajjin tokkummaa gochuun yaalii namaati. Amantiin kristaanummaa walitti dhufeenya Waaqayyoo wajjin godhamuu dha, inni hunduma keenyaa fi kan godhee haarsaa karaa Kristoosiitiin. Gara Waaqayyo ga’uudhaaf karoori hin jiru (inni gara keenya waan gaheef- Roome 5:8). Of jajuun hin jiruu (hundumtuu ayyanaan fudhatu –Efe 2:8-9). Walitti bu’iinsa taayitaa hin barbaachiisu (Kristoos mataa dha_ Qola 1:18). Murtiin dursuu tokkoo iyyuu hin jiru (hundumti keenya Kristoosiin tokko- Galaa 3:28). Hin qinda’aan yoo ta’e rakkoo hin qabu. Seeraa fi seera amanta irratti xiyaafachuu dha rakkoo kan qabu.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Amantaa qindaa’eetti maaliifan amanaa?


text:
Maatiin Keessan Gammachuu Qabaachuu Ni Dandaʼa
Seerawwan buʼuuraa Macaafa Qulqulluu hojii irra oolchuudhaan gaaʼelaa fi maatii gammachuu qabu qabaachuu ni dandeessa.
Maatiin Keessan Gammachuu Qabaachuu Ni Dandaʼa
Seera buʼuuraa Macaafa Qulqulluu hojiirra oolchuudhaan, gaaʼelaafi maatii gammachuu qabu qabaachuu ni dandeessa.
KUTAA 1
Gaaʼela Gammachuu Qabu Argachuuf Gargaarsa Waaqayyoo Gaafadhaa
Gaaffiiwwan salphaa lama of gaafachuunkee gaaʼelakee fooyyessuuf si gargaara.
KUTAA 2
Walii Keessaniif Amanamaa
Gaaʼela keessatti ejjarraa fagaachuun alatti karaan amanamummaa argisiisuu itti dandeenyu jiraa?
KUTAA 3
Akkaataa Rakkina Furuun Itti Dandaʼamu
Akkaataan hiriyoonni gaaʼelaa itti wal qaban gaaʼellisaanii cimaafi gammachuu kan qabu ykn dadhabaafi gaddisiisaa akka taʼu gochuu dandaʼa.
KUTAA 4
Akkaataa Qarshiitti Sirriitti Fayyadamuun Itti Dandaʼamu
Wal amanuufi dhugaa dubbachuun faayidaa akkamii qaba?
KUTAA 5
Firoota Keessanii Wajjin Nagaa Qabaachuu Kan Dandeessan Akkamitti?
Gaaʼela keessan utuu hin miidhin warra keessan akka kabajjan argisiisuu ni dandeessu.
KUTAA 6
Jijjiirama Mucaan Gaaʼelarratti Fidu
Mucaa godhachuun hariiroo keessan cimsuu ni dandaʼaa?
KUTAA 7
Akkaataa Mucaa Keessan Barsiisuu Itti Dandeessan
Sirreeffamni seeraafi adaba caalaa waan dabalatu qaba.
KUTAA 8
Haalli Gaddisiisaan Yommuu Isin Mudatu
Gargaarsa gaafadhu.
KUTAA 9
Maatiidhaan Yihowaa Waaqeffadhaa
Waaqeffannaa maatii keessanitti caalaatti gammaduu kan dandeessan akkamitti?


text:
Fayyaa
Finfinnee: Guraandhala 05, 2007 (FBC) Ulfina qaamaa yeroo gabaabaa keessatti hiri’isuuf yeroo hedduu kan gorfamu of beelassuun - nyaata hamma nyaannu hiri’suun kan wal-qabatedha.
Finfinnee Guraandhala 03,2007(FBC) Jiinjar ykn Zijinbilli akaakuu mi’eessituu baay’inaan biyya keenyatti argamu yammuu ta’u hawaasni haala gara garaatiin itti fayyadama.
Finfinnee Guraandhala 03,2007(FBC) Mallattoowwan sababa gara garaatiin Fuulaafi qaama irratti mul’atan balleessuu yoo barbaaddan wal’aansa mana keessatti qophaa’uun fayyadamuu dandeessu.
Finfinnee Guraandhala 02,2007(FBC) Garaa duwwaatti bsihaan dhuguudhaan faayidaawwan fayyaa hedduu argganna.
Finfinnee: Amajjii 28, 2007 (FBC) Qoonqoon keenya tishuuwwan, narvootaa fi dhaddachootaan akkasumas ujummoowwan dhiigaan kan guutamedha, kanaafis qaama of-eeggannoo addaa taasifamuufi qabu ta’uu ogeeyyiin nihimu.


text:
Tiraanisamiitarri tamsaasaa deeggarasa alaa irraa argame kun humna xiqqaa waatii 250 kan qabu tahuus waggoottan kurnan darbaniif tajaajila kennuu dada’ee jira . yeroo booda garuu mootummaan naannichaa deeggarsa maallaqaa godheen tiraanismiitarrii humna killoo waatii tokko qabu bitamee uwwisa tamsaasaa tii fi dhaqqabinsa isaa baballisuun naannawichatti tamsaasa raadiyoo filatamaa, jaalatamaa fi dhaggeeyfatamaa tahuu dand’ee ti jira.
Yeroo ammaatiis guyyaattii afaan sadihiin sa’aa jahaaf tamsaasa isaa gaggeessati jira humna namaatiis guuttachuu fi furruf dhaabbilee barnootaa ol aanoo irraa Afaanii fi gaazexeessumman kan eeybifaman qacaruun gabaasaalee ogummafi beekumsaan deeggarame qopheesse ummata biraan gahuu, muuxannoowwan gaggaarii ummataaf beeysisuu fi dadhabinaa fi cimina jiru adda baasee irraaa barachuun danda’ameeti jira.
Tarkaanfiileen kun walitti ida’amuun humnaawee mootummaa fi ummata naannicha walitti dhiheeysuuf qofa osoo hin taane hawaasni odeeyfannoo kan irraa argatan, itti mari’atan, itti wal-jijjiran, itti duubbatani fi mormii ittii godhan akkasumas itti bashannanan tahee tajaajiluu fi dabalataan meeshaa Aadaa fi Afaan ittiin guddisanii fi ittin gonfatan tahe tajaajiluu dande’ee jira.
Yeroo dhihoon booda ammaas fedhii ummata naannichaa qorachuudhaan yeroo tamsaasaa mijjaawaa tahe ramadee sagantaalee haarawa itti dabaluu dhaan hirmaanna ummataa guddisuun misooma itti fufinsa qabuu fi bulchinsa gaarii mirkaneesuuf qabsoo godhu keessatti kan garagaaru caaseeffamaa fi hoj-maata Haaraya fooyya’aa tahe diriirsee dandeetti ogummaa umuuf sochiilee baay’ee gochaa ti jira.


text:
Prezidaantiin Itiyoophiyaa duraanii fi boodas, Paartii Tokkummaa Dimookiraasii fi Haqaaf jedhamuuf dura-taa’aa ka turan – Dr. Nagaasoo Gidaadaa paarticha mormituu sana keessaa ba’uu isaanii beeksisanii jira. Inumaa, ammaa booda paartii polotikaatti akka hin seenne ka dubbatan Dr. Nagaasoon, “kana murteessuu koof sababaa xixiqqaa lamaa fi sababaa guddaa tokkon qaba” – jedhu.
Kan isaan akka sabbaalee xiqqaatti himatan waa’ee fayyaa isaanii fi waa’ee umurii isaanii ti. Sababaa guddaa dha, jechuun kan isaan himatan garuu, paartii hoogganaa turan keessa hoogganoota fi miseensota jiran waliin dhimmoota biyyattii ijoo ta’an irratti walii-galtee dhabuu isaanii fi walumaa-galatti paartii kanaa fi ka biroo gidduutti wal-amantaan dhabamuu isaa dubbatu.
Paartiileen mormitootaa Itiyoophiyaa bakka lamatti qoodamaa deemuu kan eeran – Dr. Nagaasoon, “ tokko kanneen sabboonummaa biyyoolessaa oofanii fi mirga sabaa fi sab-lammootaa gonkumaa fudhachuu hin feene yoo ta’an kaan immoo kanneen mirga sabaa fi sab-lammotaatti amanan – sab-boontota sabaa sirna federaalummaa saba-hedduutti amanani” – jedhu.
Guutummaa gaaffii fi deebii kanaa dhaggeeffadhaa


text:
Ozone layer
ozone layer yokan ozonosphere layer (maqqa yeroo bayye hin fayyadatamne), kutta lafaa kan ozone (O3) bayye qabu dha. "Relatively high" (million kessa waan diqqo qabachu) yoo ta'u, atmosferra jalatti argamu calla walitti kan qabame ta'ulle yoo kuttalle atmosferra durra wajjin walitti ilallani walitti-kufama (concentration) bayye diqqa qaba. Bayyinan kan argamu jalla stratosphere yoo ta'u tilmamaan 15 km hangaa 35 km laffa irra olii ka'e argama. Ji'a ji'anni fi bakka bakkan furdinni ozone jijjirama demma. Ozone layeriin kanitti argamme bara 1913 Physicst French Charles Fabry fi Henri Buisson jedhamaniin. Fakkii fi qabenyi ozone ballinan kan iffa ta'e British meteorologist G. M. B. Dobson jedhamu kan spectrophotometer salpha midhasee. Meshan kunis stratospheric ozone lafa irra akka lakka'an qarqarra. Bara 1928 fi 1958 jiddutti Dobsoniin network adunya kan ta'e station wa'e ozone hojjattu dhabee, stationii kunis hanga amma ni hojjatta. "Dobson unit" kan jedhamu unitiin lakka bayyina ozone maqqa isaan moggafame.


text:
Kana kan misrkaneessu ammoo yeroo adda addaatti abalu akkas ta'e,qondaalli abalu jedhumu akka malee dhibamee du'uufi kan jedhuuf kanneen kana fakkaatan odeeffamaa turuun xumura irratti soba ta'uusaaniiti.
Har'as Facebookii irratti gochi walfakkaataan raawwatame dhara ta'uunsaa mirknaa'eera.
Oduun jette jettee sobaan har'a tamsaafame kun koomeediyaaniin Filfiluu jedhamuudhaan beekamu balaa konkolaataatiin miidhame kan jedhu ture.
Wanti jedhame hundumtuu soba akka ta'eefi innis Nagaan jiraachaa akka jiru komeediyaan Filfiluun Faanaa Biroodkaastiing Korporeetitti bilbiluudhaan himeera.Jette jettoota irraa isin haa baraarru
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa


text:
Kistaanonni seera kakuu Moofaaf abbuumamuutu isaan irra jiraa?
Gaaffii: Kistaanonni seera kakuu Moofaaf abbuumamuutu isaan irra jiraa?
Deebii: Dhimma kana ubachuudhaaf furtuun isaa Seerri Kakuu Moofa saba Israa’eelotaatiif kenname, kiristaanotaaf miti. Seerrawwan keessa tokko tokko immoo Israa’elotaaf akkamiin akka Waaqayyoof ajajamanii fi gammachiisan agarsiisu ture (fakkeenyaaf abboommi kurnan). Seerawwan keessa tokko tokko immoo akkamiin akka Waaqayyoon waaqessaniif cubbuu isaaniitiif akkamiin dhiifama akka argatan agarsiisu (akkaataa aarsaa itti dhiyeessan). Seerrawwan keessaa kaan immoo Israa’eelonni akkamiin akka saba kanneen biro irraa akka adda ba’an irratti kan xiyyeeffannaa taasisaniidha (akkataa uffannaa fi nyaataa). Seerawwan kana keessaa kamiin isaanii iyyuu har’a akka raawwannuuf dirqama nutti hin ta’u. Yesus yeroo fannoo irratti du’e, inni seera Kakuu moofaaf raawwii taasiseera (Roomaa 10:4; Galaatiyaa 3:23-25; Epheeson 2:15).
Bakka seera Kakuu Moofaatti, nuyi seera Kiristoos jala jirra (Galaatiyaa 6:2), jaalala isa ta’e. “ Yommus Yesuus deebisee Waaqayyo kee goofticha garaa kee guutuudhaan, jireenya kee guutuudhaan, yaada kee guutuudhaanis jaallachuutu siif ta’a. abboommiin hudumaa irra caalu inni duraa isa kana….nama akka mataa keetiitti jallachuutu siif ta’a” (Maatewoos 22:37-39). Yoo nuyi abbaaoommi kana lamaan raawwanne, kan Kiristoos nurraa barbaadu hundumaa raawwanneerra jechuudha. “ seerrii fi barsi raajotaa hunduu abboommii kana lamaan irra dhaabbatanii jiru”(Maatewoos 22:40). Amma, sun jechuun seerri Kakuu Moofaa har’a wajjin waan walqabatu hin qabu jechuu miti. Seeronni Kakuu Moofaa heedduun isaanii har’a ramaddii “ Waaqayyoon jaalladhu” fi “Ollaa kee jaala’adhu” jala gala. Seeronni Kakuu Moofaa Waaqayyoon akkamiin akka jaallatan beekuudhaa fi Waaqayyoon jaallachuunis garamitti akka namageessuuf qajeelcha gaarii ta’uu danda’a. Aluma tokkichatti, seeronni Kakuu Moofaa kiristaanota har’a jiran irratti hojii irra oola jechuun sirrii miti. Seerri Kakuu Moofaa kutaa mataa isaa danda’e tokkicha (Yaaqoob 2:10). Hondumti isaa hojii irra oola yookiin hammi ta’e hojii irra oola. Kiristoos muraasa yoo hojii irrra oolche, fakkeenyaaf sirna aarsaa, inni hunduma isaa raawwateera.
“Waaqayyoon jaallachuu jechuunis abboommota isaa eegguudha” (1 Yohaannis 5:3). Abboommiin kurnan gaariitti goollabbii seerawwan Kakuu Moofaa hundumaa turan. Kurnan keessa sagal Kakuu Haaraa keessatti irra deddeebi’amaniiru (abboommi hundumaa isa guyyaa Sanbataa kabajuu abboomuttii hafe). Ifatti, yoo nuyi Waaqayyoon jaallanne, nuyi waaqolii sobaa hin waaqeffannu yookiin waaqaolii namni tolche duratti hin jilbeenfannu. Yoo olloota keenya jaallanne, jara hin ajjeefnu, jara irratti hin sobnu, jara irratti hin ejjinu, yookiin qabeenyaa jaraa hin hawwinu. Kaayyoon seerawwan Kakuu Moofaa seera eeguu akka hin dandeenye namootatti faraduudhaan akka gara Yesus Kiristoos fayyisaan nu barbaachisu nutti agarsiisuudhaaf (Roomaa 7:7-9; Galaatiyaa 3:24). Waaqayyo seerri Kakuu Moofaa seera gamtaa yookiin namoota hundumaaf kan ta’u akka ta’u hin yaadne. Waaqayyoo fi olloota keenya jaallachuutu nurra jira. Yoo abboommota kana lamaan amanamummaan abboomamne, waan Waaqayyo nurraa barbaadu hundumaa ni eegna jechuu dha.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Kistaanonni seera kakuu Moofaaf abbuumamuutu isaan irra jiraa?


text:
Centrifugation
Centrifugation kuni akkatta centripetal force fayyadamudhaan kan makamaa tokko garagari itti basanidha, kunis laboratory science kessatti tajajilama. Chemistry fi biology kessatti, humna Harkisaa lafa test tube irratti daruudhan kuni immo akka precipitaten (waani jabban makaa kessa jirru) akka dafee fi hundumtii isaa garaa jalatti walitti qabamu godha. Achiin makki osoo kaa jalatti hafee hin chochosiin waan biratti naqama yokan Pasteur pipetten akka xuxamu tasifama. Jijjirami (raten) centrifugation kan itti madalamu accelerationii makka tokko irratti jiruu irratti hunda'et, kunis kan itti laka'amu revolutions per minute (RPM) yokan gn. Dafee jalatti walitti qabamuu waan tokko kan itti hunda'u fakki (shape) fi hanga (size) waan sunii, centrifugal acceleration, hamam (volume) waan jabba (solid) makka kessatti argamu, garagaruma density waan sunif fesashicha jiddu jirru fi viscosity irratti hunda'et.
Gossa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Gossa centrifugation sadiit jirra:


text:
Anaatoomii
Anaatoomin damee Baayoloojii kan caasaa bineensotaa fi qaama isaa qoratudha; anaatoomii namaarraa adda baasuf maqaa biraa zuutoomii (zootomy) jedhamunis niwaammama. Dameesaa isa tokkoon, anaatoomin qorannaa ulfaa fi anaatoomii wal-dorgomsiisaa wajjin wal qabata, kunimmoo deebi'ee baayoloojii ivoluushunii fi filoojenii wajjin walqabata. Anaatoomin namaa saayinsii fayyaa kan bu'uura fi barbaachisaa ta'an keessaa isa tokko.
Mataa (head)[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Face Fuula
- Ear Gurra
- Eye Ija
- Mouth Afaan
- Lips Hidhii
- Tongue Arraba
- Nose Funyaan
- Hair dabbasaa
- Eyebrow Nyaara
- Beard Areeda
Qaama (Body)[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Neck Morma
- Shoulder Ceeku
- Arm Irree
- Hand Harka
- Palm Ganaa
- Finger Quba
- Fingers quboota
- Thumb Abudduu
- Nails Qeensa
- Chest Qoma
- Breast Harma
- Stomach Garaacha
- Heart onnee
- Leg Luka
- Foot/Feet Faana/miilla
- Ribs Cinaacha
- Heart Onnee
Back Duyda Hip Mudhii Bladder Afuuffa Jaw A’oo Blood Dhiiga Kidney Kalee Bone Lafee Knee Jilba Brain Sammuu Liver Tiru Elbow Ciqilee Thigh Sarbaa Fist Tontoommi Waist Mudhii Lung Somba Skin Gogaa


text:
Ambo (magaala)
Ambo magaalaa Oromiyaa gara dhihaatti aanaa Amboo keessatti argamtu. Magaalaan Amboo naannoo Oromiyaa godina Shawaa Dhihaa kessatti argamti. Magaalaan kun Finfinneerra gara dhihaattii Kiilomeetira 125 fagaattee argaamti. Ol ka’iinsi lafaa naannoo Amboo meetira 2101 yeroo ta’u laatiitiyuudii fi loongitiyuudiin ishii 8059’N 37051’E ta'a.
Ambo waan baayyedhaan beekkamti. Kana keessa tokko hora (mineral water) Ambotti. Warshaan hora kanarraa Bishaan Amboo oomishu magaalaa Amboorraa kiilomeetira 1 fagaatee argama. Kan biraa dhagaa mana ijaarsaaf oolu dhagaan Amboos achumatti argama. Manneen naannoo sana baayyeen kan ijaarraman dhagaa Amboo kanaani.
Ambo bishaan oo’aa(hot spring) lafa keessa burqu qabdi. Bishaan oo’aan kun bashannanaafis ta’ee fayyaa ofii eeguuf tajaajila guddaa kenna. Ambo naanno ishiitii iddoowwan turistii harkisan baayye qabdi. Kana keessa Finca’aa Gudar, Fincaa’aa Hulluuqaa, Haroo Wancii, fi kkf kaasuun ni danda’ama.
Ambo keessa Yuunivarsiitii tokkoo, manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa lamaa fi manneen barnoota sadarkaa tokkoffaa baayyetu jira. Manni Barumsaa Sadarkaa 2ffaa Amboo mannen barnoota gurguddo Oromiyaas ta’e biyyattii kessa jiran keessa tokko.
Akka lakkoofsa uummataa bara 2005tti, magaalaan Ambo uummata 49,421 qabdi. Uummanni magaalaa Amboo Oromummaa kan labsanii fi deeggartoota Adda Bilisummaa Oromoo(ABO) akka ta’an dubbatama. Kanaafis akka ragaatti kan kaafamu Mana Barumsa Sadarkaa 2ffaa Amboo keessatti baratoonni yeroo baayyee mormii mootummaarra qaban ibsaa turuu isaaniiti.


text:
We Are Ready to Pay Any Sacrifice to Stop Abay Tsehaye and His Cohorts
February 19, 2015
Qeerroo Bilisummaa Calls for Revolt In Response to Abay Tsehaye’s Insult of the Oromo People
One of the leaders of the TPLF/EPRDF regime and an architect of the so called “Addis Ababa Master Plan”, Abay Tsehaye, has openly insulted the Oromo people and particularly the OPDO by saying that the “Master Plan” will be put into practice by all means. Read more…
Balaa Ummata Oromootti aggaamame hanqisuun dirqama Oromummaa ti!
(“Master Plan” Finfinnee irratti Ibsa ABO)
Gurraandhala 18, 2015
Gabrummaa waggoota dhibbaa oliif Oromiyaa irratti diriirfame ummata Oromoo Kumootaan qe’ee fi lafa isaa irraa buqqaasuun lafa dhablee taasiseera. Magaalaa Empaayera Itophiyaa handhuura Oromiyaatti gadi dhaabuuf tarkaanfii sanyii duguuggii/genocide/ wal gituun fudhatamaa tureen gosootni Oromoo Abbichuu fi Galaan naannoo irraa dhabamsiisamaniiru. Tarkaanfiin diinummaa maqaa “Maaqnaat” jedhuun adeemsifamaa ture bara Wayyaanees maqaa “misoomaa fi guddinaan” itti fufamuu irraa yeroo ammaatti Oromoon qe’ee fi jireenya isaa irraa buqqaafamaa jiru kan durii irra caalaa dhufe malee hin xiqqaanne. Mootummaan Wayyaanee karooraa fi imaammata Abbootii isaa irraa dhaale itti fufsiisuun waggoota 23 dabraniif lafoota akka Boolee Bulbulaa, Laga Xaafoo, Aqaaqii, Sabbataa, Sulultaa, Buraayyuu fi kkf irraa qotee bulaa Oromoo ari’uun gurgurataa fi hirataa har’a gahuunis dhokataa miti. Read more…
Categories: HOA News Tags: