text:
13. 12. 16
OROMIYAAN SEERA WARAANAA JALA JIRTI
Taammanaa Bitimaa irraa
Kunoo, erga mootummaan warra Wayyaanee “labsii seera waraanaa” baasee, biyyi abbootii Gadaa fi haadhotii Siiqqee kottee gita-bittee Tigraay hakoosshaa fi shookkisaa san jalatti argama. Uummanni Oromoo guddichii fi uummatoonni impaayera Toopphiyaa marti waggaalee 25-n dabran kana keessa, kotteedhuma warra Wayyanee kanaan dhiddhiitamaa jiru. Ammoo, haala isa ammaa kana kan adda isa taasise “Fincila Diddaa Gabrummaa” kan otoo wal irraa hin citin, waggaa tokkoo ol Oromootaan Oromiyaa guutuu keessatti adeesifamaa jiruu kana. Fincilli Oromootaa kun kan naannoo Oromiyaa tokko yookaan lamaa-sadii keessa qofaatti oofame otoo hin taane, kan godinaalee mara keessatti baadiyaa irraa hamma magaalaatti godhame. Gandi Oromoo fi magaalaan Oromoo kan Fincila kana keessaa qooda hin qabne, ibsaanillee barbaadamee argamuu hin dandayu. Fincilli seena-qabeessichi kun Oromiyaa guutuu dhuunfachuu bira kutee, saboota biroofillee fakkeenya tahuun olkakaasee jira. Dabaleesoo, Fincilli kun Oromiyaa fi Toopphiyaa bira dabree addunyaa guutuu keessatti beekamee muldhata. Kan biraa hafee, guyyaaa leencichi Oromoo Fayyisaa Leellisaa Olompiyaa Riiyoo irratti mallattoo (asxaa) Fincila Oromoo olkaasuun muldhise san, uummatoota dachee tanaa kan biliyoona lamaa ol (miliyoona kuma lamaa ol) tahantu daawwate. Gaaf san irraa jalqabee, “Oromoo” fi “Oromiyaa“-n gurraa fi qalbii uummatoota addunyaa keessatti galmeeffamanii argamu.
Otoo haala kanaa olitti ibsame keessa jirruuti kan Irreechi baranaa Hara Harsadii, magaalaa Bishooftuu keessatti tahe. Ayyaana kabajamaa fi daran jaalatamaa kana irratti, kan warri Wayyaanee bineensummaa fi bisaambisummaa (“savagery“) isaanii ifumatti addunyaatti agarsiifatani. Uummata Oromoo uffata aadaa isaa kan jiraa namaa dhiisii du’aayyuu hawwatu saniin jifaaramee, meeshaa duudhaa Oromoo kan sonaan miidhagu qabatee san irrattis: daraaraa adaa, keelloo fi coqorsa qabatee baye irratti loltuu isaa bobbaasee, namoota 700 battala achumatti galaafachuun kanneen kumaatamaan lakkaawaman immoo madeesse. Dabalees namoonni balaliyaalee (xayyaarota) samii irraa gaazii boochisaa fi boombii gadi-roobsan jalaa baqatuu fi boolla itti-yaadamee duraan kanumaaf qoppheeffame keessatti dhume. Hayyoo hoosiftuu fi mucaan harmaa, jaartii fi jaarsi hedduun boolla kana keessatti jiraa isaanii awwaalamani. Oromoota kitila (miliyoona) lamaa ol tahan yeeyyiiwwanii fi waraabeyyiin Wayyaanee barana akkanatti keessummeessite. Oromoota kitila 50-a ol (50 000 000 +) tahan callaa otoo hin taane, uummatoonni addunyaa tanaa hedduun: “muu yaa Wayyaanee badi!” jechuun bineeyyii tana abaare. Namoota uummanni Oromoo akkanatti waliigaluun abaare, Waaqnis isaan abaaruun hojii harka isaanii akka kennuuf mamii hin qabnu!
Dhumaatii uummata Oromoo isa gaafa Irreechaa kana booda, bariitu isaa uummanni Oromoo aarii hamaa fi onnee cimtuudhaan boqqayee bawuun dachee sochoose. Sabbanni, Daalattiin, Hoolonni, Sululti, Lagni Xaafoo, Aqaaqiin, Sandaafni, Sululti, Biishooftuu fi kanneen tarreessinee fixuu hin dandeenye sochowee lafa sochoose. Warri Wayyaanee: “Oromiyaan nu harkaa baate” jechuun hatattamaan “labsii seera waraanaa” kana baasani. Seerri saanii kun baatii jahaaf hojii irra oola. Erga seerri kun baafamee asii, loltoonni Wayyaanee gandeeni fi manneen Oromoo keessa labuun, halkan dukkana uffatanii uummata Oromoo dararaa, saamaa waan barbaadan akka barbaadanitti hojii irra oolchaa jiru. Qqbeenya uummataa saamuu, namoota reebuu, waxaluu, hidhuu fi tumuu bira dabranii dubartoota fi shamarran Oromoo abbootii warraa hidhamanii fi maatii isaanii fuulduratti gudeeduutti ka’ani. Biyya mootummaan tokko nan bulcha jedhu tokko dhiisitii, mandarri shiftaa fi gaadduun weerarame tokkollee akkanatti bulfamee hin beeku. Kunoo amma, waanbadummaa fi bineensummaan warra Wayyaanee ifumatti muldhachaa jira. Garuu, uummannii fi sabni Oromoo qabsoo bilisummaa isaa irraa duubatti hin deebine. Amma mootummoonni biyyoota ambaa kanneen akka biyyoota tokkummaa Oroppaa faa dararamaa fi roorroo uummanni Oromoo keessa jiru beekaa dhufaniiru. Fakkeenyaaf, “Caffeen Oroppaa(European Parliament) dhiyeenya kana dureewwan Oromoo keessaa, Dr. Mararaa Guddinaa akkanumas atileetota Oromoo keessaa obboo Fayyisaa Leellisaa afeeruun waayee haala amma Oromiyaa keessa jiruu irratti haasofsiisanii turani. Kan nama dhibuu fi nama aarsu Dr. Mararaan akkuma Finfinneetti deebiyeen mana hidhaatti galchuu isaaniiti. Sababni isaas “shororkeessitoota wajjin haasofte, qunnamtii goote” kan jedhamu. Jarri taayitaa fi qabeenya Oromiyaatiin maraate kun miseensota Caffee Oroppaa aaddee Ana Gomes faa, obboo Martin Schulz faa shororkeessitoota seyanii moo maal dubbiin? Amma jarreen tun karaa lamaan funyoo ittiin of-fannisan ofumaan qoppheeffachaa jiru. Funyoo warri Wayyaanee kurfeeffatan kana mee kanaa gaditti baldhinaan haa ilaallu!
Kunoo, uummanni Oromoo waggaa tokko guutuu diddaa gabrummaa karaan qabsoo nagaatiin adeemsee jira. Kanaanis Gaafa Afrikaa bira kutee addunyaatti ofis, qabsoo isaas beeksifatee argama. Hardha gaazexoota addunyaa guutuu keessatti sonaan beekaman kanneen akka: “The New York Times”, “The Washington Post”, “The Guardian”, “The Times“, — faatu waayee Oromoo fi qabsoo isaa yeroo yeroon barreessaa jira. Dabalees raadiyoolee biyyalafaa kana irratti daran beekaman kanneen akka: “BBC, VOA, DW, NCC, Aljazera“, — faatu waayee qabsoo fi warraaqsa Oromiyaa dabarsaa jira. Mootummaan Wayyaanee qullaa isaa uummatoota fi saboota addunyaa fuuldura dhaabachaa jira jechaa dha. Kun kan sirriitti nutti agarsiisu dhiigni ijoollee fi uummata Oromoo inni akka galaanaatti lolaye sun bu’aa wayii malee, akka hin hafne. Haatahu malee, dhumaatii uummata Oromoo isa gaafa Irreechaa booda, qabsoon Oromoo karuma nagaatiin qofa akka tarkaanfachuu hin qabne hubanna. Dureewwan Wayyaannee sammuu isaanii isa akka yaaduuf uumame san, boollatti darbatan kun dirqumaan uummata Oromoo baldhaa fi saba Oromoo guddicha kana gara qabsoo hidhannootti dhiibaa jiru. Erga jarri qawwee bakka amantii ofii buufate kun fedhe: Oromoon qawweettis, eeboottis, gaachanattis, shimalatti sirriitti beeka. Ilmaan qeerransoota fi leencotaa gorra’anii, qeyee qeerransootaa fi leencotaa dhuunfatanii nagaan jiraachuun yoom argamaree?
Funyoon inni lammaffaan warri Wayyaanee kurfeeffachaa jiran immoo isa isaan waayee Oromoo fi Oromiyaa irratti ijaarsotaa fi mootummoota baay’ee waliin waldhabaa dhufaniiti. Fakkeenyaaf baajata mootummaa isaanii kan waggaa waggaanii keessaa galiin cimaan kan isaan maqaa gargaarsa misoomatiin biyyoota Oroppaa fi Ameerkaa irraa argatani. Keessumaa Biyya Jarmanii, Faransaa, Biritaanii Guddoo fi USA-a irraa kan biliyoonota hedduun lakkaawamu guurratu. Amma erga isaan aaddee Gomes faa gola “shororkeessotaa“-tti naqanii, maddi horoo fi horii irraayyi cita yookaan hedduu qaldhachaa adeema jechuu dha. “Yaa qotiyyoo yaa gowwaa, ati waan garaa keetii malee, hin argine bowwaa!”, jedha ibsoon uummata Oromoo tokko. Nuti jabaannee karaa garagaraatiin dhiibbaa irratti goonan warra Oroppaa keessaa gariin horoo mootummaa Wayyaanee irratti dhangalaasaan yeroof dhaabuu, yookaan irraa xiqqeessuu dandayu. Karaa kanaan dhageettiin Oromoo fi Oromiyaan karaa miidiyaalee biyyalafaa argachaa dhufan, hedduu nu deegaruu dandaya.
Mee amma otoon barreeffata kana hin xumurinan, wanneen daran barbaachisoo tahanii fi nu irraa eegaman armaa gaditti tokko tokkoon lafa kaaya. Wanneen kun qabsoo fi warraaqsa saba Oromootiif hedduu kan barbaachisan waan tahaniif akka laayyootti ilaaluun bira dabruun gaarii miti. Dubbii tana hundi keenya sirriitti itti-yaduu fi fixaan baasuuf tattaafachuu qabna. “Yoo abbaan iyye, ollaan namaaf birmata“, jedha mammaaksi Oromoo tokko:
1) Amma dammaqiifni sabaa inni Oromoon irra gaye hedduu, sonaan hedduu gammachiisaa fi mirqaansaa dha. Haatahu malee, nuti “fiixaan baanerra” jenneetoo haara baafachuu otoo hin taane, irra caalayyuu irratti hojjachuu qabna. Amma Oromummaan gormee, daraaree, lalisaa waan jiruuf, eenyumtu akka durii nu Oromoota: kutaadhaan, amantiidhaan, gitaa fi jiruu-jireenyatiin addaan nu qoqqooduu hin dandayu. Ammaan tana Oromoon keenya alaa-manaa: Oromummaa, birmadummaa, bilisummaa, walabummaa jechuun tarkaanfachaa jira. Maarree ammas kana caalaa, caalchifnee: “bilisummaa Oromoo, walabummaa Oromiyaa” yookaan dha’a!”, jechuun harka walqabannee garuma fuuldurraatti tarkaanfachuu qabna! Abadan kakuu dha; laguu dha; hooda mootummoota Habashaa fashistoota fi naazota kanneen akka motummaa Minilik, mootummaa Dargii fi motummaa Waayyee tahan ijoollee fi dhalootatti hin dabarsinu!
2) Amma jaarmolee taliigaa, addoota bilisummaa Oromiyaa fi ijaarsota kaan danuu qabna. Garuu, isaan kun walitti dhufuun tokkummaa jaarmolee Oromoo hundeeffachuun dirqama. Dirqama kan isa taasisuu yoo kun tahe malee, waan nuti galma keenya gawuu hin dandeenyeefi. Kan nama dhibuu fi dabreeyyuu kan nama gaddisuu yeroo dhalawwan Oromoo Biyya Gadaa guutuu irraa ka’uun dachee sochooftee, diina Oromoo fi Oromiyaa dhaabbii dhoowwitu, ijaaarsonnii fi gurmeewwan Oromoo tokko tokko walgaarreffachuu bira kutaanii arrabaan walitti bu’uu isaanii-ti. Qaanii fi salphina hunda keenyaati! Dhiigni uummata Oromoo barana akkasitti dhangalaye kun maal nuunin jedha laata? Nuti ammas akkuma kaanaan duraa sagalee keenya jabeessinee olqabuun, “jarmooleen Oromoo walatahuu qabu” jenna! Kan galma tokko keessatti yookaan odaa tokko jalatti yaa’ee waliigalteen, waltahuu qabuu jaarmolee malbultii (siyaasaa) callaa akka hin taane beekuu qabna. Kun jarmoolee Oromoo kanneen taliigaa, kanneen hawaasaa, kanneen amantii, kanneen hojii, kanneen artii, kanneen akkaadamii, kanneen dubartii fi dargaggoo-shamarranii mara kan ofitti qabu taha. Mee kana irratti hayooleyyiin Oromoo hatattamaan irratti nuuf haa hojjatani!
3) Uummanni Oromoo inni sammuu fi qalbiin isaa bilisoome kun, inni Oromummaan of-gonfee tarkaanfatu kun, inni tokkummaa ofii ijaarrate kun kana irratti dabaluun hidhatee, of-hidhachiisutu kan isaa baasu taha. Lakkii, dhumaatii gaafa Irreechaan booda ijoolleen Oromoo harka-qullaa baatee diinaan hin gorra’amtu. Isa hidhatee ishiitti dhufe kana hidhattee ofirraa diibsuu qabdi! Qawwee of-harkaa dhabdu: eeboon, shootalaan, qottoodhaan, manshiidhaan, haamtudhaan, cakiidhaan, dongoraadhaan, maarashaadhaan, doomadhaan, danqaraadhaan, mancaadhaan, gajaraadhaan, falaxaadhaan, dhagaraadhaan, hableedhaan, hordaadhaan, shimalaan, — diina ishii fi diina biyya ishii isa gara bineensaatti of-geeddare kana dura-dhaabachuu fi isumaan qawwee isaa irraa hiikkachuu qabdi! Uummanni Oromoos erga kutaatee olka’ee, hidhannoo dhalawwan isaatiif bituun isa hin dhibu. Nuti itti-beeknaan wanneen baay’een biyyuma keenya keessa ciisaa jiru. Diina nu nyaachaa jiru kana irraa hidhannoo isaa hiikkannee of-hidhachiisuun namaanis, Waaqanis eebbifamaa dha!
4) Nuti amma daddaballee Oromoota ijaarasota diinaa fi waraana diinaa keessa jiraniif, waamicha Harmee Oromiyaa dabarsuufii qabna. Miseensonni OPDO akka bobaa diinaa jalaa bawuun uummata isaaniitti makaman, waamicha walirraa hin cinne gochuufii qabna. Dhiibbaa garagaraa, ee dhiibbaa waaqaa-lafaa irratti adeemsusuutu kan nama baasu taha. Oggaan kana jedhu dureewwan OPDO isaan tolaa fi rakasaan warra Wayyaaneetti of-gurguran jechuu kiyya otoo hin taane, miseensota dasiiba-a (“Common“) kanneen kitila hedduun lakkaawaman jechuu kiyya. Akkanuma ilmaan Oromoo warra waraana diinaa keessa jiraniif, waamicha cimaa cimsinee yeroo yeroon dabarsuufii qabna.
5) Nuti dhalawwan Oromoo kanneen addunyaa mara keessa faffacaanee jirru, karaa addaddaatiin uummata keenya gargaaruun seeruma. Gargaarsi kun gargaarsa horoo fi horii callaa miti. Kun karaa beekumsaa fi muuxannoo, karaa ijaarsaa fi dippilomaasii faa kan of-keessatti hammatu taha.
6) Dhalawwan Oromoo kanneen barumsa seeratiin unibarsiitota garagaraa irra eebbifam hedduu qabna. Kunoo, isaan baranayyuu magaalaa Londanitti kora waammatanii turani. Amma isaan walmariyachuun dureewwan Wayyaanee isaan uummata keenya gorra’anii gorraasisan Mana Seera Addunyaa isa Biyya Hoolandaa, magaalaa Heeg (“the Hague“) jirutti dhiyeessuu qabu. Nuti immoo karaa horoo fi karaa kaan isaan bira dhaabachuun sirruma. Akkanuma lammiiwwan biyya alaa kanneen haqa Oromoo beekanii gargaaraa jiran, akka isaan bira dhaabatan mamiin tokkollee hin argamu.
7) Gocha Fayyisaa Leellisaa Olompika Riiyoo irratti adeemsisee asii, addunyaan Oromoo fi Oromiyaa gurraayyi qabdi. Nuti carraa kanatti dhimma-bawuun qabsoo fi warraaqsa uummata keenya isa ammaa caala beeksifachuu qabna. Nuti mana-lamii (embaasii) tokkollee hin qabnu. Lamiin (abbaasaddarri) Oromiyaa nu dhalawwan Oromoo warra bineensummaa mootummoota Habashaa baqachuun biyyambaa (diyaasporaa) jiraannu. Nuti uummata Oromoo aannanii fi abbaa aannanii, dammaa fi abbaa dammaa, beekaa fi gorsaa, kam himnee kam dhiifnaa mitii, uummata dhala namaa dhiisitii bineeyyii fi shimbirroolee, biqiltuu fi margaafuu bakka guddaa keennuuf san keessaa baane. Uummata akkanaa kana kottee diinaa jalatti dhiifnee ciifnee bullaaree? Kanaaf, sonaan waltaanee karaa maraanuu uummata keenya cinaa ijaajjuu qabna!
“Oromoon dhiiga keenya
Oromiyaan biyya keenya
Hin gorgurru saba keenya
Haa cittu mormi keenya!”
Jedha, wallisaan Oromoo Bilisummaa Dinquu. Innuu dubbii fixee jiraa ani wannin kanatti dabalu hin jiru; yeroo shantamii-shan harka dhawuu malee!
============== // ==============


c: text/html

text:
Pirezidantiin Keeniyaa Uhuuruu Keeniyaattaa labsii yakka ‘Cyber’ ka qunnamtii Interneetiin raawwatamu to’atu raggaasisan. Labsiin kaleessa darbe kun namootni yoo odeeffannoo haqa hin taane karaa Interneetii ykn qunnamtii adda addaan bittimsan adabbii waggaa lamaa yookiin qarshii Keeniyaa Miiliyoona shan irratti murteessa. Barreessitootni Odeeffannoo Interneetiin raabsan mirga odeeffannoo argachuu irraan miidhaa geessisuu mala jechuun yoo labsii kana qeeqan, Ministirri Odeeffannoo fi Teeknoolojii biyyattii garuu, labsiin kun mirga odeeffannoo argachuutti ka bu’u miti jechaan deebii kenneera.
Galmoo Daawit dabalata qaba.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Itoophiyaa fi Sudaan Mormitoota Eritrea Gargaaruf Walii Galan Jedha Mootumman Eritraa
WAASHINGITAN, DC — (voaafaanoromoo)—–Torban lama dura yeroo muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Dr. Abiyyi Ahimed Sudaan daawwatanii turanitti, mootummoonni biyyoota lameenii, gurmuulee “mormitootaa Ertiraa ti” kanneen ittiin jedhan akka kaayyoo isaanii bakkaan gahatan gargaaruu kan itti fufan tahuu walii-galanii turan – jechuun – Ertiraan ibsa baastee jirti.
Ministirii odeeffannoo Ertiraa irraa ibsa bahe keessatti, “mootummoonni lameen, daangaalee isaanii keessatti, gurmuulee kanaaf gargaarsa barbaachisu akka kennanii fi akkasumas akka biyyoota lameen gidduu walabummaan socho’an ehama barbaachisu akka miijessaniif ka walii-galan tahuu dubbate – mootummichi Ertiraa.
Gochaa wal-gargaarsaa kana qindeessuufis, gama Itiyoophiyaa tii Qonsilli biyyattii Embaasii Itiyoophiyaa Kaartum jiru keessaa hojjetan – Mr. Burhaan ramadamuu isaanii fi gama Sudaanii immoo – Jeneraal Hamiid Muusxafaa ramadamuu isaanii ka dubbate – ibsi Ministrii Odeeffannoo Ertiraa kun, dippiloomaatichi Itiyoophiyaa – Mr. Burhan, nama sochii Jihaadistootaa Qaataariin gargaaramaa jiranii to’atullee jedhee jira.
Dhimma kana irratti, gama Itiyoophiyaa argachuuf, waahelli keenya – Henook Semmagzeer, dubbi-himaa Ministriii dhimma-alaa Itiyoophiyaa – Obbo Melles Alemetti bilbilee argatee ture. Akkana jechuun deebii kennan.
“Himannaan akkanaa yeroo gara Ertiraa tii dhihaatu kun waan haaraa miti. Kabajamoo muummichi-ministaraa – Dr, Abiyyi Ahimed gara Sudaan ka deeman, lameen keenya gidduutti, ajandaaleen misoomaa hedduu waan qabnuufi. Kanaa ala, wanna dubbame sana raaw’achuuf, yeroon isaas qabeenyaan isaas hin jiraatu. Itiyoophiyaa fi Sudaan gidduutti dhimmoota hedduu irratti mariin geggeessamee jira. Kanaa ala dhimma dubbatame sana irratti dubbachuun barbaachisaa hin turre” jedhan.
Mootummaan Ertiraa, yeroo muummichi-ministaraa Abiyyi waamicha araaraa dhiheessan kanatti, kana dubbachuun isaaa qalbii namaa hawachuuf – jechuunis qeeqanii jiran.


text:
Damee Boruu irraa
Uummata tokko saba jechuu kan dandeessisu, afaan tokko, aaadaa tokko, dinagdee wal qabataa, yaadaa wal fakkataa fi dangaa biyyaa tokko qabaachuu dha. Uumatni Oromoo guddina hawwaasan saba tokkicha tahuun waan wal nuu gaafachiisu hin qabu. Yoo hiikaa sabaa irratti kan waliif gallu tahe Uummatni Oromoo saba tokko tahuu kan haaluu hin dandeenyu.
Sagalee tokkummaa jedhu qabatee dogongora heddutu deemaa jira. Ummatni Oromoo tokko tahuu qaba yoo jennu maal jechuu keenya? Akka uummatni Oromoo lama sadii jiruu goone fudhachuu dhaan tokko tahu qaba jechuun sabni Oromm jira jennee isa fudhanne wajjin faaluu taha. Kanaafii jecha keenya kana garaa uummataatti gototuu dhiifnee gara namoota dhuunfaa fi ijaarsoota deebisuu qabna.
Uummatni qabsoo bilisummaa oofaa jiru keessatti miti biyyoota bara dheeraa bilisummaa qabaatanii jiran keessatti yaada adda addaa qabaachuu irraa kan ka’e ijaarsa garaagaraa akka mul’atan ni aggarra. Ijaarsonni kun amma seera biyyaa sana wajjin faalaa hin taane nagaan taa’itaa mootummaa qabaachuu fi illee dorgomuu irraa kan isaa dhowwu hin jiru. Keessatti biyyoota Demokraasi Dhiyaa (Western Democracies) keessatti soda tokko malee yaadaa ofii ibsachuun rakkoo hin qabu. Biyyoota warra abbaa irreen (dictatorial) bulan keessatti yaada fi ijaarsa addaa qabaachuun rakkoo qaba. Continue reading


text:
Baatiilee hedduudhaaf eega dura-dhaabannaan jabaan dimookiraaticha ka biraa – Berbnii Saanders irraa ishee mudatee booda, Hilarii Kilinten, kaleessa halkan, dorgommii kaadhimama prezidaantummaa akka injifattee fi dimookiraatota bakka-buuteetti of labsite.
“Galatni isiniif haa tahu, kunoo injifannoo guddaa hunde-qabeessa irra geenyee jirra. Yeroo jalqabaatiif, seenaa biyya keenyaa keessatti dubartiin paartii guddaa tokko bakka-buutee prezidaantummaa Yunaayitid Isteetsiif dorgomuuf jirti.” Jette.
Paartii ishee keessaa kan isheen dorgomaa ture - kan “sooshaalistii dimookiraatawaa” ofiin jedhuu fi wal-caalmaa galii dhabamsiisuu fi eegumsa fayyaa nama hunda dhaqqabsiisuuf akka qabsaa’u dubbachuu isaatiin lammiwwan miliyoona hedduu, keessumaa dargoggota Ameerikaa of duukaa hiriirse – Saandersiinis galateeffattee jirti – Kilinton. Dhimmoonni inni wal-falmii irratti fi duula filannoo irratti kaase Paartii isaanii fi Ameerikaaf gaarii ta’uu dubbatte. Garuu, Kilinteen injifannoo seena-qabeessa kana labsatte iyyuu, Saanders ammaa illee akka isheen dorgomuu itti fufu beeksisee jira.
Waa’ee injifannoo kilinton kana ilaalchisee --- kutaa Ilinoy, aanaa Vermiliyeen keessaa, dame eegumsa fayyaqa keessaa kan hojjettu – ogeettii siyaasaa fi bulchinsaa - durbee Seenaa Jimjimoo haasofsiiseen jira. Seenaan , digirii ishee tokkoffaaf – saayinsii siyaasaa, digirii ishee lammataaf immoo bulchiisa uummataa fi fayyaa uummataa baratte. Gama hawaasa Oromootiin immoo, falmaa mirga Oromootti hirmaachuu irra tartee, daarektora ol’aantuu hawaasa Oromoo Chikaagoo turte. Siyaasa Ameerikaa keessatti illee muuxannoo qabdi – seenaan.


text:
Xiinxala Haala Empayera Itophiyaa
Maqaan sirnaa kan biyyi Itophiyaa jedhamtee addunyaa biratti beekamtu kan duraanii Empayera Itophiyaa ture. Kana jechuun warri biyyicha uumee bulchaa tureyyuu, biyyi isaanii empayera ta’uu ni amanu turan. Empayera qabaachuun biyyooti Awropaa wajjin walqixa waan isaan taasisuuf ittiinis boonu turan. Dhuma Lola Addunyaa Lammaffaa (1945) booda garuu empayerri balfamaa dhufe. Haalli kun dhalachuun warri Awropaayyuu walabummaa biyyoota duraan koloneeffataa turanii akka fudhatan dirqe. Keessattuu Afrikaa keessatti walabumma gonfachuu kolonii warra Awropa baroota 1960ta keessatti daddaffiidhaan dhugoomaa ture. Kun deeme Empayera Itophiyaas yaaddessuu jalqabe. Ollaa empayerichaa keessaa kan dura walabummaa gonfate Sudan ture. Kunis bara 1956tti dhugoome. Itti aansee, Somalian bara…
Heera fi Higga Mangist Ilaalchisee Ergaa Gulaalaa Imaammata ADO ibsu
Addi Dimokiraatawaa Oromoo (ADO)n bu’ureeffama isaa ilaalchisee menfesto baase keessatti Ethiopian erga akka biyyaatti moggaatee ka’ee takkaallee seera mootummaa, kan ummanni irratti mar’atee ittiin buluuf raggaasifte akka hin qabnee fi hanga har’aatti hegge-mengist qofaa akka qabdu ibse. Ittti fufuunis hegge- mengistiin kun ammoo meeshaa cunqursaa warra biyya sana walduraa duubaa bulchaa turanii fi jiranii ta’ee akka tajaajilu ibsuun, ADOn waan irratti qabsa’uuf lafa kaawwate keessaa tokko hegge-mengistii sana gara heeraatti jijjiiruun biyya Ethiopia keessatti olaantummaan seeraa akka jiraatu taasisuu ta’uu isaa ibsee ture. Dhaggeefattooni keenya kan Afaan Oromoo, Afaan Ingilizii fi Amaaraa beekan, maal Heera (Constitution) fi Higga Mangistiin tokkoo…
Gabaasa Oduu Walgahii Hawaasaa DC fi Ohio
Gabaasa Oduu Walgahii Hawaasaa ADO yaamamee Washington DC fi Columbus Ohio t gaggeeffame Dhiheenya kana Hagayya 10 fi 11 bara 2013 Marsaaleen ADO Columbus Ohio fi Washington DC jiran walgahii ummataa naannoo jiranitti qopheessuun hawwaasni Oromoo nannoo sana jiraatan akka irratti argamanii hoggantoota ADO waliin mari’ataniif carraa bananii turan. Walgahiin gaggeeffamanlamaan kunis akeeka yaamamaniif guutuun milkiin xumuraman. Walgahii Columbus Ohio ti gaggeeffame irratti ummatni Oromoo naannoo Culumbus Ohio fi New York irraa walitti dhufe baayyinaan kan irratti argame yoo ta’u walgahichis akka aadaa Oromootti eebbaan kan baname ture. Eebba Maanguddoon boodas Hoggantoota ADO keessaa Obbo Leencoo Lataa Pirezdantiin ADO, mataa…
Xinaxala Haala Siyaasa Adunyaa
Xinaxala Haala Siyaasa Adunyaa – Barruu barnoota hubannaaf dhihaate Barruu gabaabaan kun haala addunyaa kan yeroo ammaa irratti hubannaa fi yaada walfakkaatu uummatnis ta’e qabsaa’otni oromoo akka qabaatan gargaara yaada jedhu irraa akka ta’e dursinee isin hubachiisuu feena. kunis hubannaa walfakkaatu qabaachuun ilaalcha walfakkaatu akka qabaannuuf murteessaa dha. Ilaalcha walfakkaatuu qabachuun ammoo nu ijaara. Qaama tokkicha, qalbii tokkicha, sammuu tokkicha akka qabaannu nu taasisa. Akeekni barruu kanaa haala akkasii aanjessuu irratti xiyyeeffata. Haalli kamiyyuu yeroo irraa gara yerootti ni jijjiirama. Waan ta’eef, xiinxalli haala addunyaas yeroo irraa gara yerootti haarayoomuu qaba. Xiinxallis sadarkaa adda addaatti godhama. Gariin irra keessa qofa…
Xiinxala Haala Gaanfa Afrikaa
Xiinxala Haala Gaanfa Afrikaa – Haala siyaasa Gaanfa Afirkaa hubachuuf akka ta’utti barruu qophaawe. Godinaan Gaanfa Afrikaa jedhamee beekamu Sudan, Sudan Kibbaa, Eritrea, Djibouti, Somaliland, Somalia hafee fi Itophiyaa hammata. Boodana keessa Kenya fi Ugandas itti dabaluun ni jira. Garuu xiinxala keenya kanaaf jara boodanaa lamaan dabaluun faayidaa waan hin qabneef Gaanfa Afrika akka duraan beekamutti fudhanna. Godinaan kun Gaanfa warseessaa waan fakkaatuuf Gaanfa Afrikaa jedhamee mogGaanfame. Godinaa kana haallan walitti hidhan danduu dha. Keessattuu haalli politikaa biyyoota kanneen keessaa tokko keessatti dhalatu warra hafanis ni tuttuqa. Caalaatti ammoo wanti biyyoota ollaa isee keessatti dhalatu Itophiyaa ni tuttuqa. Sababni isaas…
Happy Eid Al-Fitr from ODF
We, members of the Oromo Democratic Front, wish our Muslim brothers and sisters in Ethiopia and throughout the world a very happy Eid Al-Fitr. We congratulate each and every one of them for successfully completing a month-long period of fasting, religious devotion and fellowship. During the month of Ramadan, Muslims dedicate themselves to deep religious reflection, fasting and prayer in order to enhance the fellowship of family and community members. Such an exercise is best performed under conditions of peace and harmony, conditions that have been non-existent for Ethiopian Muslims now for almost two years. Hence, Muslims are celebrating this…
Empaayeraa Dimokraatessuu Ilaalchisee ergaa gulaalaa Imaammata ADO
Addi Demokratawaa Oromoo, ADO, ummanni Oromoo biyya isaa irratti abbaa, qabeenya isaa irratti abboomaa, jireennya isaa irratti murteessaa ta’ee, sabaa fi saboota biyyattii hunda waliin sirna mootummaa Federaalaa dhugaa, kan dimokiraasii, haqaan bulmaatnii fi wal qixxummaan keessatti dagaagan uumuu akeekkatee socho’a. Kana fiixaan baasuufis Ethiopan dimokiratoftee fedireshenii sabdaneessaatti jijjiiramuun dirqii ta’uu isaatti amana. Yaadni kun yaada qajeelaa fi eebbifamaa ta’uu waakkachuu yeroo dadhaban akkaataa hujiitti hikamuu danda’amuu isaa irratti namoonni mamii kaasan ni jiru. Hundeen mamii kanaa tokko gaaffii empaayerri akkamitti dimokraatawa jedhuu irraa madda.
RBO – July 2013
Here you will find Radio Bilisummaa Oromoo programing for the month of July.


text:
Qilleensa mijeessuun attamiin addunyaa jijjiire?
Mee haala qilleensaa bantuu fi cuftuu sochoosu qofaan to'achuu danda'uu keenya yaadi. Qilleensa ho'isuu yookin qabbaneessuu, fi jiisuu yookin gogsuu.
Silaa ongee ykn lolaan, aduu saafaa ykn daandiin cabbiin irra tuulame hin jiraatu. Gammoojjiin ni lalisa, Oomishnis gonkuma gogee hin badu.
Dhalli namaa haga fedhe qaroomus, mala haala qilleensaa, manaan alaatti to'achuu isa dandeessisutti hin dhiyaanne.
Garuu erga meeshaaleen qilleensa mijeessan kalaqamanii as, qilleensa mana keessaa to'achuun danda'amee jira. Kunis dhiibbaa hin eegamne fi yeroo dheraaf turan geessisee jira.
Dhalli namaa erga abidda uumee kaasee qilleensa qorra ho'ifachuu danda'ee ture. Rakkoo kan ture qilleensa ho'aa qabbaneessuu dha.
Mootiin Impaayera Roomaa durii Elgabulus jedhamu tokko cabbii tuulluuwwan irraa fichisiisee mooraa isaa keessatti akka tuulamu gochaa ture, qilleensa qabbaneessuuf.
Rakkina qilleensa jiidhiina qabuu
Hojii uumaan biyya Ameerikaa Fredirik Tudoor, jaarraa 19 keessa, waqtii gannaa tullaa cabbii haroo'New England' keessaa walitti qabee, wantoota gara biraa irraa ega adda baasee booda gara bakkeewwan ho'aatti geesse daldaluun bu'aa guddaa irraa argate.
Hanga bifa nam-tolcheen cabbii tolchuun danda'amuuttis, hongeen cabbii haroo kana akka hin mudanne sodaatamaa ture.
Qilleensa mijeessuun kan eegalame bara 1902 keessa yoo ta'u, innis tajaajila dhala namaaf akka oolu yaadamee hin turre.
Kaampaniin maxxansaa Niiwyoork tokko wayita maxxansa halluu maxxansuuf yaalutti, jijjirami jiidhina qilleensaa baay'ee isa darare. Maxxansa halluu maxxansuuf waraqaa tokko irratti si'a afur maxxansuun dirqama, kana giduutti jiidhinni qilleensaa yoo jijjiirame waraqaan sontooruu fi diriiruu waan danda'uuf, wanti maxxanfamu walirra bu'ee dogoggora uuma ture. Kanaaf jecha manni maxxansicha kaampaanii ho'iinaa Bufaaloo Forji jedhamu mala jiidhina qilleensaa to'atu akka omishuuf gaafate.
Injinarri Ameerikaa dargaggeesi Wiilis Kaariyer, qilleensi wayita sibiilota dheerinaan tarree galanii walitti hidhaman, kan dhangala'aa amoniyaatiin ukkaamfaman irra yoo deddebi'u, jiidhinni isaa %55 irratti akka dhaabatu gochuun akka danda'amu irra gahe. Maxxansitoonnis ni gammadan.
Bu'aalee Heedduu
Kaampaniin Buufaloo Foorjis kalaqa Wiilis Kaariyer kana industiriiwwan maamiltoota isaa jidhiinni qilleensaa rakkina itti uumaa jirutti hatattamaan gurgurate. Industiroonni haala qilleensaa hojjettotaaf mijeessu badaa hin yaanne ture, garuu innis bu'aa tasa argamee dha.
Bara 1906tti, Kaariyer 'mijaa'iinaaf' namootaaf jecha gamoowwan hawaasaa akka tiyaatiraa keessatti hojiirra oolchuuf qorachaa ture. Seenaa keessatti sababiidhuma ho'a olaanaatiif manneen tiyaatiraa wayita bonaa ni cufamu turan.
Hawaasni waliigalaas meeshaa qilleensa mijeessu kana yeroo jalqabaatiif kan argan bara 1920nitti galma tiyaatiraa guddachaa jiruutti yoo ta'u, hatattamaanis akkuma filmiiwwani barbaadamummaan isaa dabalaa dhufe.
Teknoolojii Jijjiirama
Wayita garmalee ho'anitti komputaroonni waan hojii dhaabaniifu, mijeessituu qilleensaa malee kaadimtuuwwan ykn sarvaroonni baankii gurguddaa intarneetiif annisaa kennan hin jiraatan. Dhugumattis warshaaleen qulqullina qilleensaa isaanii kan eeguu hin dandeenye yoo ta'e, yeroo hundaa meeshaalee jijjiirraa komputaraa omishuuf carraaqna ta'a.
Mijeessituun qilleensaa damee ijaarsaa fi dizaayinii manneeniis jijjiiree jira.
Ijaarsi gaariin haala qilleensaa ho'aa keessatti yoo ijaaramu, keenyan furdaa, baaxii ol dheeraa, haratii (balcony), mooraa fi foddaawwan biiftuutti fulleeffatan akka qabaatan yaadama.
Manneen dogtrot kibba Ameerikaatti beekamanis qilleensaaf akka mijatanitti koriidarii dhumnisaanii banaa ta'een kan hiramanii dha. Mijeessituu- qilleensaatiin duras, gamoowwan dhedheeroon fuldurri isaanii of-laalee ta'e filannoo gaarii hin turre.
Mijeessituun qilleensaa haala caasaa ummataa illee geeddaree jira. Fakkeenyaaf, isa malee guddina magaalota akka Dubaayii fi Singaapoor yaaduun cimaa ture.
Ameerikaatti walakkeessa jaarraa 20ffaa keessa lakkoofsi maatii garmalee kan dabale yoo ta'u, baay'inni uummataa bakka ho'aa kibba biyyattii %28 irraa gara %40 tti guddate.
Keessattuu namoonni sooram bahan kaabaa gara kibbaatti socha'uun isaanii madaala siyaasa naannichaa geeddaree jira. Pireezidantiin Ameerikaa durii Ronald Reegan Sababii mijeessituu qilleensaan filataman jechuun morma ture, barreessichi Istiiv Joonson.
Reegan bara mijeessituu qilleensaa addunyaa keessaa walakkaan ol Ameerikaan itti fayyadamtu, bara 1980 taayitaa argate.
Erga guddinni dinagdee saffisaan mul'atees: Chaayinaan dhiheenyatti addunyaa dursuuf deemti. Magaalota Chaayinaa keessatti ammeentaan manneen mijeessituu qilleensaa qabanii waggoota 10 keessatti harka kudhanii gadii gara sadii keessaa harka lamaatti (2/3) ol guddataniiru.
Biyyoota akka Indiyaa, Biraaziil fi Indooneezhiyaattis, gabaan mijeessituu qilleensaa ariitii dijiitii lamaan babal'achaa jira. Kana caala akka guddatus ni eegama. Magaaloonni gurguddoon addunyaa 11 gammoojjii keessatti argamu.
Guddinni mijeessituu qilleensaa sababii baay'eef jecha oduu gaarii dha.
Innis tibba dambalii ho'inaatti balaa du'aatii akka hir'isu qorannoowwan ni mul'isu. Ho'ii hidhamtoota mana sirreessaa keessaa boqonnaa dhabsiisa - kanaafuu mijeessituun qilleensaa wal dhabdee hir'isuun ofuumaa gatii ofii kanfala.
Galma qormaataa keessatti ho'inni yoo seentiigireedii 21 ykn 22 ol tarutti, barattoonni qormaata herreegaatiin qabxii gadaanaa galmeessu jalqabu.
Biiroolee keessattis mijeessituun qilleensaa akka bu'a qabeessa taanuuf nu gargaara. Akka qorannoo kanaan duraa tokkoottis, barreessitootni mootummaa Ameerikaa hojii caalmaa %24 akka raawwataniif gargaareera.
Dhugaa fudhachuuf nama rakkisu
Namtichi Wiliyam Nordihos jedhamu qorannoo qorateen, omishtummaan lammiilee biyyoota qilleensa ho'aa, kanneen biyyoota qilleensa qorraa caala gadi bu'aa dha.
Dhugaan fudhachuuf nama rakkisu: mijeessituuwwan qilleensa wayita mana keessaa qilleensa qabbaneessan, alaa ho'i akka dabalu gochuudhaani.
Qorannoon Arizoonaa, Fiineeks keessatti qoratameen ho'i mijeessituuwwan qilleensaatiin gadi dhiifamu, ho'iinsa qilleensaa magaalaa tokkoo wayita halkanii digirii seentigireedii 2'n akka dabalu mirkanaa'eera.
Sirni qabaneessu daandii baaburaa lafa jalaa gara sadarkaa ho'a garmaleetti geessuu danda'a.
Ho'a kana qabbaneessuuf yeroo baay'ee cilee jijjiirama qilleensaatiif gumaatutu faayidaa irra oola. Kun ammoo yoo naannootti makame balaa hamaa qaqqabsiisuu danda'a.
Haa ta'u malee, teeknooloojiin mijessituu qilleensaa qulqulluu fi naannoo kan hin faalle ta'aa jira.
Fedhiin ariitiidhaan dabalaa jira- namoonni yaada gaarii qaban waa'ee argannoo gama kanaan ta'uu danda'an irratti sirrii yoo ta'an iyyuu, bara 2050tti ammo itti fayyadamni anniisaa dacha saddeetiin ni dabala.
Kunis gama jijjiirama qilleensaatiin oduu yaachisaadha. Yeroon itti kalaqa qilleensi manaan alaa itti to'atamu itti argannu yoom laata?


text:
Tweet Oromo Voice Radio (OVR) Broadcasts- 9 May 2018
Sabboontota Oromoo Amma Illee Qilinxoo Keessatti Dararamaa Jiran
Ilmaan Oromoo kun ammayyuu Qilinxoo jiru. Iyyamuufii qaba. Kana qofaa miti hedduu maqaan hin waamamne gara hin qaban.Kanneen maqaan hin dhahamiin hafan nuuf eeraa?!
___
1. Urgeessaa Daammanaa.
2. Qajeelaa Galaanaa.
3. Habtaamuu Acaaluu.
4. Tokkummaa Mul’isaa.
5. Abbabaa Urgeessaa.
6. Dagaagaa Biraanuu.
7. Tufaa Malkaa.
8. Abbush Fiqiree.
9. Dagaagaa Malkaa.
10. Mulunaa Balaxaa Continue reading
Godina Gujii Keessatti Ummata Oromoo Mirgaa fi Qabeenya Isaa Falmatu Qe’ee Isaa Irratti Rasaasaan Reebuun Falmii Qabsoo Oromoo Daran Dabala Malee Duubatti Hin Deebisu.
Godina Gujii Keessatti Ummata Oromoo Mirgaa fi Qabeenya Isaa Falmatu Qe’ee Isaa Irratti Rasaasaan Reebuun Falmii Qabsoo Oromoo Daran Dabala Malee Duubatti Hin Deebisu.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 8,2018
Finfinnee Oromiyaa
Ummanni Oromoo gaaffii mirgaa fi qabeenyaa dhimma albuuda MEDROC walqabsiisee gaafate, deebii wal rukutaa deebisaa kan jiran mornoonni Wayyaanee, Saamichi albuuda MEDROC faalama qilleensaa fi bishaaniin uummata Oromoo naannoo san jiraatanii fi beeleda qabeenya ummataa irraan gahe dhiibbaa fafa ta’uun dhibee adda addaa fi naafachuu garaagaraaf akka saaxilee jiru gartuun Wayyaanotaan bobbaafaman, jaarmiyaan waraanaa uummata nagaa hiriira bahee miidhaa isaa himatuu fi karaa nagaa mirga isaa gaafatu irratti dhukaasuun dhiiga uummataa dhangaalaa jiru. Dabalataan jaarmiyaan ololaa Wayyaanee TPLF kan ta’e OPDOn uummata afaanfajjeessuuf gaaffiin uummataa sirrii ta’uu afaaniin kan dubbatan, akkasumas gaafficha kallattiin deebii itti kennuun ummataaf furmaata argamsiisuu irra obsaa ni qoranna jechuun yeroo bitatanii ummata nagaa irraan gaaga’ama akka ta’uu fi guyya guyyaan rakkoo dhalate irratti rakkoo biroo geessisaa jiru. Continue reading
SBO: Caamsaa 9, 2018. Oduu fi Guutummaa Qophii har’aa kan ta’e Gaaffii fi Deebii Ajajaa WBO Godina Dhihaa kan ta’an Jaal Kumsaa Dirribaa waliin Haala Sochii WBO Godina Dhihaa fi Tarkaanfii WBO Godinichaa ilaalchiisuun taasif ame.
“Baga Dhalatte Qeerroo” Artist Zawuduu Silashii
“Si yaadee, yaa WBO Kiyya!” Gootota Qeerroo magaalaa Beddellee, Caamsaa 7, 2018.
Camsaa 7/2018 “ABO WBO koo Yaaddessa dhiiraa dhuftaniree” Kabaja Buttaa Qaluu Magaalaa Baddallee
ONN:Oduu Olmaa Oromiyaa . Caamsaa 7/2018
New Oromo Music-Artistoota Qaqqalii Seenaa Solomoonii fi Keeyeroon Darajjee
Artist Oliyad Baqalaa hidaa Wayyaanee keessaa gadhiifamee yeroo bahetti simannaa ummataan ta’eef irratti haasaa taasise.
#OromoRevolution Caamsa 7/2018 Gujii Bahaa Shaskkisootti Sochiin Warraaqsa FXG, mormiin Saamicha Warqii Dhaabbatni Midrok godhaa jiru
“Tisiisarra damma hin eegani….” Qeerroo Matakkal, Asoosaa, Wambaraa Irraa
Dr Girmaa Amanteen dhalata naannoo Beenishaangul Gumuz, Godina Matakkal kan ta’an, akkuma lammiilee Oromoo naannichaa biroo barumsa isaanii sadarkaa lammaffaafi olaanaa xumuranii naannoo isaaniitti dhufuun hojii argachuuf yaalii godhanii ture. Caaseffama chaarteraa bara 1983 A.L.H irraa kaasee uummanni Oromoo naannichaa sababaa Oromummaa isaaniitiin qofa mirgoota namummaa heerri mootummaa kaa’ee caalaatti dhokamuu jalqabe. Dhalataan Oromoo barate Naannicharratti akka hojii hin arganne, Afaan isaatiin akka hin baranne, akka hin dubbannee fi dhiibbaadhuma kanarraan kan ka’e akka godaanu godhamaa ture. Yeroo kana egaa Dr Girmaan dhiibbaa ilmaan Oromoorratti ta’u kana baqachuun gara naannoo Oromiyaa Shawaa bahaa deemuun carraa Hojii argatani. Continue reading
Luucca’uun fakkeessitoota ammaa waanuma eegamaa turedha!
Finfinnee Oromiyaa
Caamsaa 4,2018
Barruu kana keessatti abbaan qabsoo jabinnisaa maali? Gaararroonniif shinfilloonni amala akkamii agarsiisaa turan? Gaararummaan siyyaasaa gosa meeqatu jira? Shinfillummsa siyyaasaaf gaararrummaa siyyaasaa maaliin adda ta’u, maalinimmoo wal fakkaatu? Fedhiin gaararroota kunneenii maali? Uummata Oromoof akeeka akkamii qabu? Kan jedhu budduksee isin obaasuun fedha. Habbuqqadhaa dhugaan affeerraakooti!
Qabsoon Oromoo eessatti jabaatee, eessattimmoo laafe? Kan jedhu kaasuun dursinee waa’ee gaararrootaa haa ilaallu. Continue reading
Labooba warraaqsaa
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Caamsaa 3, 2018
Hordoftoota agartuu Qeerroo torbanii, haala torban kana mata duree labooba Warraaqsaa jedhun isiniif qabannee dhiyaannerra. Hanga dhumaatti nu faana bu’aa dubbisaan dhaamsa keenya.
Biyyoota garbummaa jala turaniif jiran hedduun, gochaawwaan sanyii balleessuu yeroo gara yerootti garboonfataan irra gahaa tureera. Sanyi balleessuun addunyaa kanarraa saba tokko dhaba godhanii saba biraa (kan ofiisaanii) garboonfattoonni bakka buusuuf yeroo hedduu tattaaffii taasisu. Continue reading
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Qophii Caamsaa 4,2018
SBO Caamsaa 6, 2018. Oduu fi Haala Yeroo irratti Gaaffii fi Deebii Miseensa Shanee Gumii GS-ABO fi Dubbi Himaa A BO kan ta’an Jaal Toleeraa Adabaa Waliin taasifame Kutaa2ffaa.
SBO Caamsaa 4, 2018. Oduu fi Haala Yeroo irratti Gaaffii fi Deebii Miseensa Shanee Gumii GS-ABO akkasumas Dubbi Himaa ABO kan ta’an Jaal Toleeraa Adabaa Waliin taasifame Kutaa jalqabaa.
SBO: Caamsaa 2 bara 2018. Oduu, Qophii Haala Yeroo Irratti Fuulleffatee fi Sirna Kabajaa Guyyaa Gootota Oromoo: biyya Afrikaa Kibbaa magaalaa Johaanisbargitti Gaggeeffame Irratti Gabaasa Qindaa’e Akkasumas SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
OROMUMMAA FI DARGAGGOOTA OROMOO
Professor Asafa Jaalataa (Yuniveersitii Tenessii irraa)
Waa hunda dura Waldaan Dargaggoota Oromiyaa Mineesotaa (the Oromia Youth Association of Minnesota) har’a asiitti na afeeruu isaaf baayyeen galatoomfadhaa. Dargaggooti Oromoo kan Oromummaa qaban abdii egeree Oromiyaa ti. Har’a dargaggooti akka keesanii, kan Oromummaan dhaabatan, Oromiyaa mara keesatti ficila diddaa gabrummaa fi sochii bilisummaa finiinisaa jiru. Barattooti Oromoo Oromiyaa keesaatti bara 2000 lama irraa qabanii haraka quulaa, diina qawwee hidhate dura dhaabbataanii mirga ummata Oromoo falmaa jiru. Keessumaa immoo yeroo ammaa nyaphaa fi Oromoota galtuu ta’an Goobanoota aara galfii dhowwachaa jiru. Baraa 2005 irraa kasaani dhaadannoo “Gadaan gadaa bilisummaa ti” jeedhu qabatanii waldhaanssoo finiinsaa jiru. Barattooti Oromoo fi sab-boontoti biraan reebamaa, hidhamaa, ajeefamaa wareegama kafalauun dhiga isaaniin seena Oromoo bareessaa akka jiran ifaa dha. Murnoota hawaasa Oromoo hafaniifis fakkeenya gaarii taa’aa jiru. Continue reading
SBO: Ebla 29 bara 2018. Oduu, Ijoo Dubbii ABO, Sirna Kajabaa Guyyaa Gootota Oromoo: Somaalilaandi fi Puuntilaanditti Gaggeeffamee fi Gumaacha maallaqaa WBOf Taasifame irratti Gabaasa Qindaa’e.
SQ- SAGALEE QEERROO: EBLA 27, 2018
Godoo Wayyaanee warri suphaa jiran, Ilmoo gaafa rakkoof guddifatan OPDOdha.
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Qophii Ebla 26,2018
ONN:Oduu Olmaa Oromiyaa Ebla 26/2018
SBO: Ebla 27 bara 2018.
Ethiopia’s state of emergency ‘would be lifted’ – UNHCR Chief, Al Hussien
April 26, 2018 (Journal du Cameroun) — The UN High Commissioner for Human Rights, Zied Raad Al Hussien, has hinted that the ongoing state of emergency in Ethiopia could be lifted in the context of reforms being undertaken by the country’s new Prime Minister Dr. Abiy Ahmed.In an interview with the state run television on Wednesday evening, Al Hussien said “there was clearly hope that the state of emergency would be lifted under the ongoing reform, there will be further release of political prisoners and closure of major detention facility in Addis Ababa.” Continue reading
[SQ Ebla 26,2018] “Daa’immaan Oromoo Jaalala WBOf qaban”
Gootonni Barattooti Oromoo Yuniverstii Amboo Komaandi Poostii Dura Jagnummaan Dhaabatanii FXG Gaggeessaa Jiru.
Oduu Ammee Ebla 26 /2018 )Goototni Qeerroon Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Amboo Sochii Warraaqsaa FXG finiinsuun itti fufsisan. Sochii Warraaqsi Goototni Qeerroon Barattootni Oromoo Amboo Manneen barnootaa sadarkaa 1ffaa, 2ffaafi Qophaa’ina dheengadda gaafatan gaaffii keenya jechuun Qeerroon Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Amboo mooraa guddicha keessatti warraaqsa daran jabeessuun har’a itti fufsiisuun diina muddaa jiru. Mootummaan wayyaanee afaan qawwee malee gaaffii karaa nagaa deebisuu hin beekne waraanna komandii Continue reading
Seenaa Gabaabaa Obbo Taammiruu Qana’aa ( Turtii mana Dararaa Maayikalaawwii fi Qiliixoo)
Maqaa guutuu: Taammiruu Qana’aa Jallis
Lafti dhaloota: Oromiyaa, Wallagga Bahaa, Aanaa Eebantuu, Ganda Qeelloo.
Bara dhalootaa: A.L.H tti bara 1960 moota keessa kan ta’e
Haala Maatii: Abbaa ijoollee jahaa fi walumatti maatii saddeet kan bulchan
Hojii: Qotee bulaa
Haala Siyaasaa: Miseensa KFO
Jaalala biyyaa kan qabanii, Uummata Oromoo naannichaa biratti fudhatama guddaa kan qabanii fi Oromummaa isaani baay’ee kan jaallatan akka ta’e jiraattonni naannichaa dhugaa bahu. Kanumarraa kan ka’es Dhiibbaan garaa garaa mootummaa biyyattii irraa maqaa hidhata ABO qabda jedhuun yeroo hedduuf irra gahaa kan ture akka ta’es ni beekama. Dhugaan jireenya isaanii garuu nama nagaafi Qotee bulaa Maatii isaanii saddeettanii fi firoottan isaanii jiraachisuu fi jireenya isaanii mo’achuuf jecha oliif gadi kaachaa turani dha. Continue reading


text:
Gahaanab dhugumaa? Gahaanab bara barummaa qabaa?
Gaaffii: Gahaanab dhugumaa? Gahaanab bara barummaa qabaa?
Deebii: Baay’ee lakkoofsa dhibbaan namoonni lakkaa’aman mootummaa Waaqayyoo keessa jiraachuutti ni amanu, jiraachuu gahaanab caalaa. Akka kitaaba qulqulluutti yoo ta’ee, gahaanab akkuma mootummaa Waaqayyoo sana dhugaa dha. kitaabni qulqulluun ifatti adda baasee barsiisa, gahaanab bakka beekamaa ta’uu isaa, cubbamoonni/warri hin amanne du’a booda bakka isaan itti ergaman. Hundumti keenya Waaqayyo irratti cubbuu hojjeneera (Roome 3:23). Cubbu sanaafis adabi sirriin du’a (Roome. 6:23). Cubbuun keenya hundumtuu walitti qabamee Waaqayyo irra ta’uu isaatiin (Faru. 51:4), Waaqayyos daangaa kan hin qabnee fi aragamuu bara baraa ta’uu isaan, adabbi cubbuu immoo daangaa kan hin qabnee fi kan bara baraa ta’uu qaba. Gahaanab kun daangaa kan hin qabnee fi du’a bara baraati, innis sababa cubbuuf kan nuuf kaffalame.
Warri du’an cubbamoota ta’an gahaanabitti akka isaanitti faradamu qulqulluu sagalee isaa hunda irratti ibsameera, akka “abidda bara baraatti” (Mat. 25:41), “abidda hin dhaamne” (Mat. 3:12), “qaanii fi salphina bara baraa” (Daani’eel. 12:2), achis “abiddichi kan hin dhaamne” bakka dha (Mariqoos 9:44-49), iddoo “rakkinaa” fi “abidda” (Luqaas. 16:23-24), “badiisa bara baraa” (2Tas. 1:9),bakka “arri rakkinaa kun bara amma bara baraatti kan hin badne” (Mul’ata 14:10-11), fi “galaana ibiddaa boba’uu” bakka cubbamoonni taa’an “guyyaa fi halkan baraa amma baraatti ni dhiphatu” (Mul’ata 20:10).
Gahaanab adaba cubbamootaa, toolotni Waaqa irratti akkuma isaan argatan gammachuu guutuu ta’ee raawwatee Kan ga’u miti. Yesuus mataan isaa akka argisiiseetti adabni gahaanabitti ta’uu mootummaa Waaqayyooti kan ta’u jireenyi bara baraa kan jiruu dha (Mati. 25:46). Cubbamoonni bara baraan dheekamsa Waaqayyooti fi aarii isaa jala jiru. Gahaanabitti kan ta’an isaan firdiin Waaqayyoo mudaa kan hin qabne ta’uu isaa ni hubatu (Faru. 76:10). Gahaanabitti kan ta’an isaan adabi isaanii sirriidhaa fi isaan qofa akka ceepha’aman nii beeku (Kes. 32:3-5). Eeyyee, gahaanab dhugaa dha. Eeyyee, gahaanab bakka rakkinaatii fi adabaati, innis baraa amma baraatti kan hin dhumnee, raawwii kan hin qabne. Waaqayyoof haa galatuu, Yesusiin carraa hamaa bara baraa kana jal’aa ba’uu waan dandeenyeef (Yoha. 3:16, 18, 36).
English
Gahaanab dhugumaa? Gahaanab bara barummaa qabaa?


text:
WASHINGTON, DC —
Mormii Oromiyaa fi naannoo Amaaraa keessatti ka’een mootummaan namoota jeeqama kaasan jechuun shakkaman kanneen kuma 20 ol ta’an to’annaa jala oolchuu dhaan mooraa leenjii adda addaa keessatti leenjisa kenneefii irra hedduu gad dhiisuu isaaf kaan immoo murtiitti dhiyeessuuf hidhaa keessatti hambisuu isaa ka beeksise ta’uu gabaasuun keenya ni yaadatama.
Kanneen to’annaa jala oolan keessa barsiistota, barattoota, doktoorotaa fi ogeessonni seeraa keessatti argamu. Keessummaan keenya har’aa ogeessa seeraa Dr. Mararaa Guddinaafaa dabalatee namoota 200 oliif abukaatoo ta’uun kan dhaabatan obbo Dhaabaa Cufaa ti. Dhaddacha Sadaasa 28 irra oolee waajjira kootti ennaan deebi’u humnoonni mootummaa natti marsuun na qabanii waajjira Poolisii Shawaa Lixaatti na geessan. Achittis murtiitti utuu hin dhiyaatin guyyoota kudha shaniifan hidhame. Maaliif akkan hidhame namni natti hime hin turre jedhan Obbo dhaabaan. San booda namoota kanneen biroo aanaalee Shawaa Lixaa adda addaa irraa qabaman waliin Xolaayitti of agarre jedhan.


text:
Oromiyaan erga qabamtee keettoo Finfinnee ergamuun bitamaa turte. Haala kana raawwachiisuuf ummati Oromoo jaarraa tokkoo oliif qabsaawaa jiraate. 1991 keessa keettoon koloneeffataa OPDO jedhamu, booqaa Oromoo maxanfate dhaaba tokkicha Oromoon qabu, ABO dura dhaabbachuuf TPLFiin uumamee. Amma waggooti 25 booda yeroo sochiin mormii Oromoo fiixee gahett OPDOn anja murna saatii, TPLF/EPRDFii Oromiyaa too’anna jala oolchuuf fala gararreessaa biran as bahaa jira. Farri saa ABOn qamaan haa tahu ayyaanaan shugugursuuf biraa hin hafu. Sochiin shiira qabu akkasii utuu hin hubatamin darbuu hin qabu. Haala qabsoo Oromoo mudatuu mala jedhamee ciicatamu jiraannaan, hamaa gahuu dandahu ummata beeksisuun dirqama sabboonotaati. Miseensoti OPDO Oromoo tahan, akka kaasaa Oromoott tahuuf dhaaba danaa isaanitt baase deebsanii danaa itt baasuu hin dandahani. Sanaa alatt kan jedhan hundi soba.
Yeroon phiphisaa itt fiissan sun ammaa, yeroo ummati irbuu duwwaan buhaarsatt dhiibama jiran. Oromummaan akka ilaalcha addunyaa bilisummaatt, humnoota deggeranii fi mormaniin qaba. Walitt bu’i humnoota lamaan gidduu hamma yoonaa Oromomummaan harka olhaanaa argachaa dhufuu saaf gargaaree jira. Garuu humnooti duubatt harkistuun fulduratt furga’a Oromummaa gufachiisuuf sadaa jiruu. Seenaa bilisummaa yeroo “raagoti sobaa” kallattii hallee yaa’aa jiran kana, murteeffachuuf ummati waan dhufaa jiru beekuu qaba. Seenaa bilisummaa Oromoo keessatt akka bara 2017 sabawoti Oromo didicha ayyaan laallatummaan kaayyoo hanga yoonaa masakaanii ture gatanii ifaan mooraa diinaatt nam’an hin turre. Wanti tolchan akka dureeyyii addunyaa qummaadchisuuf malee ummata saanii gadadoo fi jireenya salphinaa keessaa harkisee baasuu dandahaaf miti. Dafanii ofii waa buufachuu barbaadan malee ummata ofiif gammachuu waaraa qabsoo dhawaatan fiduu dandahuuf dantaa hin godhane. Seexaa waan hin qabneef qaanyii hin beekanii. Jaarmaan hiriira bahaniif boojuu, Oromoo hamma dandahu ajjeesuuf ramadamee; godheeras. Guyyaa itt seenan gaafti abaaran ni dhufaa. Hundi sana gochuuf seenaa ofii qaba; garuu ija saba saaniin seenaa boonsaa hin tahu. Goobanni waan godhef, maalifaa tuta kanaa kan caalu hin dhabu.
Dirreen malbulchaa koloneeffataa yaadaanmaliin gola aangoo irra jiruu fi goloota mormituutt hirama. Si’ana golli aangoo irra jiru sabboonummaa Oromo jala gugatee sadarkaa itt haanutt darbuuf mormituus, abbaa aangos tahee of dhiheessaa kan jiru fakkaata. Sochiin kun waan mamsiisuuf ambatt dhiheessuun barbaachisaa tahe. Keessaa garri mormituu fakkaate bahe, OPDOn qaata wiirtuu tokkicha sochii “Haaromsaa fi Misaa” Oromiyaa tahuu himachuu eegale. Dhugaan jiru garuu, warraaqsi Oromo wiirtuu tokkoo, ummata fi akeeka tokkicha, bilisummaa Oromiyaa qofa qaba. Haaromsi Oromiyaa EPRDF yk qunxuraa saa irraa hin dhufu. Faallaa kanaa OPDO fi mararfatoonni nutu wiirtuu qabsooti jedhaa jiru. Mormi kamuu akka isaan fedhanitt yoo hin taanee balaa akka fidu akeekkachiisaas jiru. Kun wan tahanii olitt of fudhachuu mitii? Dardara Oromoo bareedaa, qaaqa toluuf jedhanii Oromoon qabsoo irraa kan dacha’an se’uu laata? Sana jechuun yoo mormiin itt fufe akkuma 2016 godhu jechuu dha. Mirga walgahii heerawaa itt fufanii macalaqsu jechuu dha. Dhaadannoo malee akka imaammata olhaantummaa hin jijjiirranne ummatatt dhaamaa jiru.
Waan tahuuf adeemu dursanii baruu dandahuun, marii tarkaanfii itt haanuf koloneessaan tolfame nama keessaa tahuu gaafata. Akkuma beekame ummati kumaan yaa’ee hiriira bahe; garuu falli fashaleessuuf tolfame addaa. Keettoolii tuqiitu kan hiriiraraa jiran sabummaan akka walitt buusisan bobbaafaman. Sadarkaa godinaatt sabaawota walitt naquun waan haaraa miti. Garuu hiriira nagaa irratt dhimma itt bahuun kan jalqabaati. Amma barbaachisummaan gorsi manguddoo fi Abbaa Gadootaa gad jabeeffamaa jira. Isaan riqa Oromiyaatt olbahuuf qopheeffataa jiran tahuutu mullataa. Garuu qoodi saanii hawaasoma qofa tahuu qaba ture. Murni gaafate hundi garaagarummaa malee gorsa irraa argataatu abdatama. Hardha yoo dhaqabu baate bor ifaajjee ummataa qindeessee kan goota qabsoof bobbaasu dhaaba malbulchaati malee keettoo diinaa yk afooshaa miti. Warraaqsi jarsummaan hin gaggeeffamu. Jaarsoliin kan barbaadaman muuxannoo saanii diddaa dargaggoof hiruuf malee warraaqsa akka cabbeesaniif miti. Gadaa hundi qooda walirra hin haanne qaba.
Sochiin PDO haaraa kun akka barsiifata EPRDF dhaabota biraa hin komannee, fixiisa namaaf hin balaaleffanne. Shororkeessitumaanis eenyuunuu hin haddheessine. Kun keessa gugatanii akka sabboona Oromoott fudhatama argachuun sochicha too’annoo jala oolchuuf tooftaa haaraa baafatan fakkaata. PDOn akka mormituu fakkeessituu garee hidhata saa, EPRDFitt dirqama ofii bahataa jira. Hisatoon (aktivist) Oromoo kolomsiifamanii kaayyoo bilisummaa dhiisanii akka OPDO ilkaan hin qabne gula yaa’an godhamani. Oromoon akka angoott waan kolfaa akka tahu, kilaashii saanii xiyyittii hin qabne polisii Oromiyaa saaxilan. Akka danqaraa karaa irra mormitooti buusan haran ajajaman jedhama. Kun haala jirutt jijjiirama fiduu kan dandahu sochii ummataa walaba qofa tahuu mirkaneessa. Cunqursaaf sarmuu caalaa, akka gatii baasisu beekamaa dha; garuu ummatni addunyaa wareegama guddaa utuu hin basin bilisoome hin jiru.
Yakkamaan namoota nagaa fixee fi nagaa booresse, TPLF/EPRDF PDO fi miltoleen hin balaaleffatamne. Garagalchii isa murnoota PDOn mormantu hiriira nagaa isaan dhowwan waamuu saaniif qeeqaman. Hiriira isaan, diinota bilisummaa Oromoo irratt bahame ture. Ofifummaan saaniif hin tolle taanaan lubbuu mirgaa ilmoo namaa shakala du’aniif gatii yoo dhabsiisan dantaa hin qaban. Lubbuun wallaalaa maleekaa OPDO eeguu TPLF/EPRDFiin karaatt hafan. Meeshaa waraanaa fi alaabaa ABO mana fi kiisa abba tokkoo keessaa raajiin argaman jechuun waanjallaa nama fixuu innaa hiriira darbe hojjetame irraa isaan hin fageessuu. Shira EPRDFiin lubbuu saanii kanneen dhaban hundi gootota Oromiyaa kanneen darban tahanii hafu. Ekeraan saanii qabbana haa ciisu. Qabsoon farra cunqursaa yeroo hunda gaagaa hin dhabu. Wanti ummata too’achuf ifaa fi lafjala godhaa jiran deebi’ee abbaa akka balleessu beekuu qabu.
Dargaggoon Oromoo diina saanii hiriira itt bahuu, karaa cufuu, hojii diduu, gamtaa hunda dhowwachuu fi bitamu diduu kkf gochuun mirga saanii dhalootaa fi dirqama sabaawaa saaniiti. Kanaaf kaayyoo tokko kan qabaniin malee eenyuunu mari’achuu hin dirqamanii. Keettoo Tigree kan jedhan “alaabaa hin barbaachifnee” fi meeshaa yartuu tokko waliin qabuun holola deggersa PDOf haa oolu malee, waliigalatt doo’ii itt akeekame tahe. Sabi Oromoo waan ilmoo nama miidhu kamuu hin ooffalchuu. Hamaa jechisiisuuf ummata guddaa arraan biyya balleessuu dandahu kana kan tuttuqan jiru. Akkuma barame, qabanaawaa tahuun namoota akkasiin akka hin kakaafamne eeggachuu dha. Humni qabnu kan hidhatee mirga keenya mulqee fi mulquu yaalu qofa ofirraa dachaasuuf ooluu qaba.
Ammaaf OPDOn, walitt bu’ichi waan EPRDF keessaa malee alaa waliin hin taane qammi sadaffaan akka hubatan kan barbaadu fakkaata. Juujuun hoolaan badde dhaaba halagaa keessaa kutattee gara qeyeett deebi’aa akka jirtutt fudhata. Sochii kana duuba Oromoo ilaalcha adda addaa qaban walitt fiduu yaadamuu himame caalaa ergamsi hin labsamin kan jiru fakkaata. Ilaalchi lama taliila. Tokko ofitt hirkataa dhaa, kaan namatt hirkataa dha. OPDOn halagaatt hirkataa dha. Unkaan, akka miseensa EPRDFitt cimaa fakkaata. Miseensa hojii raawwachiiftuu yoo tahu, parlaamaa keessaas barcuma wayyaba qaba. Seeraan abbaawummaa fi itt gaafatammi saa murna kamuu gadi miti. Mirkaniin garuu ergamtuu TPLF tahuu irra hin darbu.
Kun utuu jiruu, OPDOn dhaaba OROMOti jechuun waan kolfaati. Oromoon ulfina ofii qaban akka bittaan EPRDF itt fufu kan hin feene tahuu beekuu qabu. Badhaasaa, Asbixee, Xoonaa haa tahu Hagos EPRDFiin hogganuun dantaa saanii miti. Kanneen OPDOn gamtaa uummatan akka biraatt TPLFiif tumsuu dhiibaa jiru jechuu dha. Tarkaanfiin mootummaan gidduu kana ummata irratt fudhataa jiru OPDO waliin kan hin qindeeffamne tahu wanti amansiisu hin jiru. Sun waan fedhe tahus, akeeki qabsoo Oromoo sirna TPLF mataa itt tahe diiganii Oromiyaa walaboomsuu dha. Ummatooti empayera jalatt hidhaman hundis hiikamuun mirga saaniitii. Hiree ofii ofiin murteeffachuu haa tahu, konka aangoo tasa uumamuu dandahu hambisuuf sona cehumsaa tokko dhaabbachuu irratt wal galten ni barbaachisaan taha.
Walamnateen Oromoo fi hawaasaa sabgidduu ijaaramu akka feesisu ifaa dhaa. Garuu sun yaa’a amanamuu fi dandeettii itt agarsiisuuf barbaachisa tahuyyuu , sababa gargaarsi “seexana beekamaaf” godhamu akka itt fufuu tahe, kolomummaan akka hin raawwanne taasisu tahuu hin qabu. Qabsoo dheeraa kanaa fi wareegama kana hunda booda, Oromoo ammas akka dagamu kan godhan seenaan itt gaafatamu jalaa hin bahanii. OPDOn balaa Irreecha Harsadee fi labsa ariitii keessatt qooda fudhachuu saaniif of qeeqanii ummata aagi hin tufsiifanne. Sana keessaa akka harka qaban beekamaa dha. Garuu addunyaatt akka waan tasa taheett dhiheessaa jiru. Namootumti sana ammaa waa’ee gidiraa fi roorroo ummati dandahaa jiraatee dubbatu. Afaan dammaan waan isaan lallaban hundi akkamitt amanama? Waajjiroota Abbaa Gadootaa ulfoo tahan faaluun gochoota ofii abaaramoo keessa galchuu yaalaa jiru. Sanaan Oromiyaa deebisanii koloneessuuf duula tolfamu irratt akka tumsaniif hawwataa jiru. Sun dhaabbachuu qaba. Wajjirooti Gadaa sutaa waajjira koloneessaatt tahuu hin qabani.
Oromoon karaa dhaabaa haala misha irra hin jirani. Garuu ammayyuu jabina turanitt deebi’uuf abdii qabu. Kanaaf amba keessatt dadhabina walii saaxiluu manna qunnamtii dhuunfaan waan namatt mullate yoo walii dabarsan wayya. Dhaamsi kun kanneen bilisummaa Oromoott amananiifii. Dhaaboti gufataniif qabsoon Oromoo hin dhaabbatu. Dhaabotis waa’ee rakkina saanii hanga keessaa harkifatanii bahanitt keessaan laalii fi dhugummaa qabachuutu irra jira. Akka dhaaltota dudhaa Gadaa, bakka tajaajilli ambaa surraa ofii irra ulfina qabuu akka taahan yaadachuu dha. Hundaa ol, warraaqxoti yeroo dararammi kara karaan itt jigu, kaayyoo saaniif amanamoo tahuun, abdii utuu hin kutatin hamma manii saanii gahanitt aara hin galfatanii.
Mallas OLF hin jiru utuu jedhuu biyya waliin gahuu saa utuu hin argin boqote. ABO inni jedhu isa duula itt bobbaasee laaffisuu malee balleessuu hin dandeenye sana. Isa onnee dargaggoo Oromoo keessatt hafe hin hedne. Yeroo ummati hundu ABO tahett ABOn akka hin jiraanne kan hawwu daallicha qofa. Alaabaa Oromoo mogge lamaan diimtuu ol jedhanii ilaaluu qofti hedduu nama hubachiistii. Sana akka balaliitu gochuun hawwaa fi dharraan Oromummaa fi bilisummaa akka hin dhaamne gochuu dha. Kanaaf kumkumoot kan qabatanii kufan; sossobamuun miti. Sana tuquun madaa Oromoott qubaa dhahuu dha. Ofii hagam akka nama locan utuu hin hubatii haddhaawa biraa hodeessuun akka miti. Dubbiin “Bakka maleekaan qaxxisuu sodaatan gowwooti keessa didichu” isa jedhan akka hin taane.
Bara 2015 fi 2016 dhaabuma sana, PDOtu ijoollee fi manguddoo Oromoo fixu irratt qooda fudhate. Amma utuu waggaa hin guutin akka hojii saanii xuraawaa hunda irraanfannu eeguun, ummata faarsaa akka nama ayyaanni irraa bu’uu eegalee faguutt kahan. Kanneen duris waan isaan jedhan garaa qabanii fi irratt hojjetaa jiranis akka waa irra marfamee waliin wacifuutt kahan. Tokko tokko jecha Mi’eeson Dargiif jedhe irra deebi’uun “gargaarsa qeeqaa” OPDO kennina jedha jiru. Namooti kun yoom kan darbe irraa waa baratu? Waatu irra marsamee moo durumaa safuu hin beekan nama jechisiisa. Akka waan kaayyoon bilisummaa Oromoo qaruuraa jinii jabeessanii cuqqaalan keeeessa kaa’amee, kanneen biraa ittiin dorsisuuf hatuuf carraan argamuutt kan itt mullatu fakkaata. Hogganooti OPDO haaraan ijoo dubbii isaan kaasan irraa rakkina kan qabu jira hin fakkatu. Garuu dubbee saanii nama nyaataan ifaan utuu gargar hin citin, OPDOn keenya jedhamee attamitt amanamuu dandahama? Warraaqaan waan mamsiisutt hin jarjaru; kan jarjaran utuu TPLF hin kufin wan olfatan jira tahinnaa? Jecha “Dafeen dhaladhaatt rimeen lubbuu dhabe” yaadachuun dansa.
Dubbiin saanii akka lamaatt ilaalamuu dandaha. Tokko akkuma duratt jenne sochiin OPDO ammaa tooftaa EPRDF Oromoo daguuf qopheeffate. Ijoolleen Oromo achi keessa jiran sirriitt kan madaqafaman wan tahaniif qajeelfama namusa guddaan hojii irra oolchu. Kanaaf nameenyaa isa dhugaa dhokfachuu dandahu. Lammaffaan ijoolleen OPDO keessa jirtu akka ummata see tuffii fi salphina irratt raawwachaa jiru kana caalaa baachuu dadhabdee diddaa eegaluu seeti jedhamee haa fudhatamu haa jennu. Garuu sun taanaan sadoo jiru utuu hin qayyabatin diinqa diinaa keessa jiraataa gaagaa of ajjeesaa tahe fudhachaa jirti jechuu dha. Akkuma “Dhirsi harree waraabessa irraa niitii hin oolchu” jedhamu yeroo Agaazin ijoollee kudhan Ambott ajjeesuu polisiin Oromiyaa ofiifuu akeektii dheekkamsa saanii tahe. Akka lamaanittuu Oromoof hobbaatii hin qabu. Tigrayiin gananii biyya ofiitt galuu yk Oromo sammuun utuu hin tahin suukii qaamaan yaadan gowwoomsuu dhaabuu dha.
Warraaqsa misooma fi haaromsaa jedhanii gurra nama duuchaa jiru. Oromoof misommi waaraan, lafa ofii irratt yoo abbaa tahan qofa argama. Sana dura lafa mootummaa harka baasanii, ummata harka galchuu dha. Me iseema kana mirkaneessaani nu haa agarsiisanii; yeros kutannoon saanii mullata. Wacabbarri abbaa biyyummaa fi misoomaa hundeen saa waan hin mullanneef qeeqaan ilaalamuun dansa. Sana malee warraaqsi waggoota shantamaa oliif lubbuu fi qabeenya kumkumoota itt baafne biliqii karaatt hafuu dandaha. Nammi hedduun OPDO akka gaagura kanniisaa hojjetaan Oromoo, niyoon (mootii) Tigree taheett fudhatu. Oromoo achi keessatt niyoon dhalateef taanaan, niyoon lama gaagura tokko keessa jiraachuu hin dandahu. Yookaan wal qoomu, yookan tokko dhiisee godaanu qaba. Oromoo galtuun, Tigree ilkaan qarate ni ari’ata jettuu? Amanteen kan abbaati.
Warraaqsi qabsaawoti bilisummaa Oromoo gaggeessaa jiran, kan dakaa ol ka’u malee qaama halagaan kan gubbaa gad itt diramu miti. Kan biraa hafee hogganooti dhaabota mormituu Oromoo tahan, hamma isaanii kan hin dhaadanne hidhaa jiru. Hanga jarri kun daannoo amansiisaa qabatanitt bilisoomuuf hin jiranii. Jarri aango qabaatanii akka jaarmaatt nama miidhanii hin beekanii. Garagalchii dhaabi mirga ilmoo namaatt roorrisaa bahe ilillee fi ishooyee argata jira. Kan sana karoorsan, karaa fedhe Oromiyaa too’achuu malee bilisummaa fi qajeeltuuf o’anii miti. Qabsoo bilisummaaf kan hiriiran, du’a, hidhaa fi gadadamuun akka jiru beekaa dha. Kanaaf sanaan kan isaan sodaachisu yaalu seenaa qabsichaa kan hin beekne. Oromoon saba guddaa dhaa; burjaajii kana caalan hedduu jala darbanii jiru. Maqaa ofii eeguu feenaan kanas irruma haanu. Hamma dhalooti Oromummaan boonan jiranitt galtuun Oromiyaa diina hin dhaalchistu.
Sochi bilisummaa keessa kan jiran ejjennoon saanii fi nafiin hoodaa kan michoota empayeraa waliin adda adda. Ayyaana ilaallachuun hin daddaaqanii. Roobaduu kamu keessatt Oromummaa durfatu. Isaaniif kan Oromiyaa qabatee jiru diina saaniitii, jaala jijjiirama waliin fidan mitii; mirgi ilmoo namaa ulfoo dha; qabsoon saanii Oroomoon, lafa, qabeenya, mirga, ulfina, surraa fi birmadummaa dhaban deebifachuufii. Kun namaa danda’uu diinaa irratt hin hundaawuu. Furmaati, qabsoo Oromiyaa qabaa halagaa jalaa baasuuf itt jiramu belbelsuu qofa jedhanii amanu. Qabsichis qabsoo kolonummaa fugisiisu malee kolonummaa oo’ifatanii keessa taahuuf miti. Kana irratt kan waliigalan qofatu dubbii bilisummaa irratt wal qayyabachuu dandahu.
Tarsimoon sabboonaaf mudaa hin qabne diriiree jira; abbaan biyyaa barbaachisaa taanan tooftaa itt jijijjiirun sana bakkaan gahu malee akka fedha diinaatt keessa deebi’uu hin qabu. Empayerri Itophiyaa erga bu’uurfame, kolonooti keettoo Finfinnee ergamuun moo’amu. Kan Minilik Abbaa Duulota akka Goobanaa Daaccii faa turan. Keettoti Haayila Sillaasee “Indaraasee” kan jedhamani. Dargin wamamoota Dargii (Dargi Taxarii) fi Barreessaa Partii kan jedhan qaba. Wayyaaneen akka iddoosaniin maqaa kolonoota hundaan goloota sutaa “PDO” jedhu qaban caase. Caasaa biyyaas kan ture diigee bu’uura sabaa kan qabu tolche. “PDO”n Oromiyaatt EPRDFiin bakka bu’u yk “Indaraaseen” OPDO jedhama. Gabaabaatt koloneeffataan Habashaa hundi fakmishoon (moodela) bu’uura bulcha saanii tokko.
OPDOn yoo fincile malee namusa TPLF/EPRDFiin buluf kakaa qaba. Finnaa bulchu irratt abbummaa Heerri Itophiyaa keennuufillee mirkaneeffachuu gaafachuu salfataa bahe. Durii kaasee kanneen kutoota biyyaa bulchan ummatota kolonii fi itt gafatama hin qaban turan. Si’anas sanuma. Kanaaf Minilikii kaasee hanga hardhaatt kolonooti bakka bu’aa (Indaraasseen) Finfinneen ramaduun bulu. Waraannii fi dhaaboti nageenyaa isa jala jiru. Polisiin finnaas kan mootummaan gidduu fo’aa fi leengii saanii irratt quba hin qabne hin jiru. EPRDF fuuloo koloneefatichaa kan luugama jala jiru dhossu. Duula Abdii Ileyi kan karoorse EPRDF, OPDOn keessa jiru. Kanaafi hanga Awwadayitt deeme nama kan ajjeessu; Jijjigaattis dhibboota qalee kan waa’een saa hin dhahamne. Mararfatoon OPDO haaraan, hidhata OPDOn TPLF waliin qabu dogoggoraan laaluun, hamaa Oromoo irra gahu hundaaf TPLF qofa balaaleffatu. OPDOn gocha saa akka dhaabaatt haa tahu akka abba tokkeett hin balaaleffanne. Diinummaa irraa hin qabu. “Bulgu Frakestayin” kan uumaa saatt gargale jedhamus tahuu hin barbaadu.
Akkataan itt uumamee fi jiraate irraa, yoo of gowwoomsuu hin taane, OPDOn TPLF irraa cituu hin dandahu. Loltoota Dargii boojuun jalqabe. EPLF fi TPLF leenjisanii ofitt madaqsuuf yaa’a hawaasomsa malbulchaa gidirsaa kana hin jedhamne jala dabarsaniin. Kan ganu maal akka tahu hiriyaa qeeranii itt agarsiisanii. Sun hariiroo “qaba ofitt amansiisaa” (kan kolaase harka arraabsisu) isaan gidduutt uume. Amma madaqoo duraa keessaa yartuu qofatu hafe. Jarri haaraan firoomsaan akka jaraa qaamaan hin guraaramne tahanuu surriidhiqaa cimaa dhaabota sanaaf uumamaniin irratt tolfame jala darbanii jiru. Akeeki adda bilisummaa sabaawoo, garbummaa sammuu fi qaamaa jala jiranis birmadoomsuu dha. Kanaaf abba tokkee garbooman hamma diigama OPDO akka dhaabaatt gaafannu abaaruu hin qabnu; gaafa ofbare deebi’uu dandaha.
Amma miseensoti OPDO haaraa gara ummataa tahanii dubbachuu eegalanii jiru. Kun utuu tooftaa TPLF/EPRDFiin yayyabame hin taanee, aangootii federalaa dhimma Oromiyaa keessa seenuun, gara hogganoota OPDOn balaa buusisuutu irra ture. Garuu hundi garee doo’ii tokkoo, kan qooda ofii agarsiisuu. Qodi OPDO fallaa halagaa dhaabbatee
Oromoon akka mormii saanii irraa dacha’an hawwachuu dha. Duula haaromsaa fi misaattis waamani jira. Qodi Wayyaanee imaammata mormii itt balleessu baasuun akka dursee mormitoota qubaa qabaachisu karaa OPDO dhimmisiisuu dha. Tarkaanfiin haleellaa EPRDF fudhate wanti OPDOn raage gahuu argee ummati amantee akka irraa qabaatuu gochuu dha. Mullati sabaawota walitt naquu hundi kan EPRDFiin dhandhoonamee. Sana booda mooraan PDO “ nuti isinitt hin himnee”qiliwwisuutt kahe. Imaammata haaraa, mormii ambaa humnaan dadhaban abshaalummaan ittisuuf diriirfatan tahuu saatii. Mormiin nagaa fi hidhannoon meesharkaa tokkicha cuqurfamaa fi koloneeffamaan qabanii. Kanaaf tooftaa jijjiiranii dhiisanii hin dhaabbatu. Oromoo keessa namooti waan jedhamu dheedhiimatt liqimsanii fi haalli jiru jijjiiramuun romm’isiisu hedduu dha. Waaraa tahuu iggitii utuu hin qabaatin waan halleef sarmu.
TPLF kan dargaggoo warraaqoo 60oota keessaan bu’uurfame hardha dhaabaa yakkamootaa tahee jira. Kanaaf kanneen yakkamoota adamsan hedduun barbaadama. Nageenyi kan itt dhagahamu hamma qawwee fi dhaaba saa nageenyaa, Gestapo fakkatu irratt tohannoo qabaatett. Haala amma jiru tursuuf ummataa fi abba tokkoota seerawummaa angoo saa didhaniif baraartii hin qabu. Olhantummaa saa jiraachisuun qaata minyaa itt tahaa dhufe. Ummati gabbaruu didaa jira. Horiin gabbartuu sabgidduu kan hanga yoonaa lubbuu itt bitaa jiraates barabaraan itt fufuu hin dandahu. Qawween, ilmaan namaa seexaa qabaniin baatama. Seexa ofiitt akka dhimma hin bane leenjifamanuu yeroo inni olbahu jira. Sadarkaa tokko irratt, ajaji caalaa ajjeesuu namummaan akka itt dhagahamu tuttuquu dandaha. Mallattooti mootummoota isa duraa laman kufu dura argamaa turan, qaata mullachuutt kahan. Akka kanaan dura akka hin dagamne Oromoon hanga bilisummaa harkatt galfatanitt mormii saanii itt fufuu malee eenyuunuu dhageeffachuu hin qabani. Furmaati ilkaan sosso’ee buqqisuu qofa. Wayyaaneen hojiima ofii badaan xaxamee utuu nammi itt hin bu’iin tasa jiguuf adeema. Sanaan kan kahe jaalbiyyooti heddun innaa dhumatett bibbiqiluu dandahu. Kanneen “OPDO Haaraa” duuba hiriiraa jiran isaan tahinnu? Laallibati haa murteessu.
Diinni battalaa Oromo kan empayeritt bulchu, TPLF/EPRDF. OPDOn gaafa ifatt, jarri kun anaafis diina jedhee lallabe dhaabota malbulchaa Oromoo keessaa tokko taha. Kana malee galtuu diinaa, carraa argateen Oromoo kaayyoo saanii irraa maqsuuf dirqammi itt kenname tahe hafa. Abdii Iley miseensaa fi ergamtuu TPLF/EPRDFii, kan akeeki saa daaya Siad Barre biyya Oromiyaa ofitt dabaluu bakkaan gahuu tahe. Kun fedha nageenya TPLFiin walitt gala. TPLF Sabi Oromoo finnaa ollaa, Ogaden haa tahu kan biraa, biyya Oromoott baballachuu, hammumaa kolonummaan akka itt fufuuf obsa hin qabne, isaanis callisee hin laalu. Kana yeroo dhaabisaa qacalee ture 1970oota keessa agarsiisee jira. Miseensoti OPDO ummata ofii dhimmaman jiraannaan, caasaa diinni kiyyoo waliin qopheesse keessa tahanii utuu hin tahin TPLF/EPRDFiin dhiisanii ummata faccee ittisaatt jiru, keessaa dhalatanitt makamuu dha. Empayerri dullachii diigamu malee Oromiyaa ijaaruu, Haaromsuu fi miseensuun hin dandahamu. Bara ofbarri dargaggoo Oromoo fi qaroommi naannaa sadarkaa gad haanaa irra ture kan foyyee qaban keessaa ka’anii geengoo sochii bilisummaa darbatan. Hardha dhalooti qubee caalaa dammaqaa, caalaa beekaa fi sabboonoo xiiqiin guutametu abbaawummaa sadarkaa qabso itt haanuuf fudhate jira. Kun waan nama boonsuu fi buhaarsuu. Hardhas goomattuu fi dubatt harkiftuun michuu empayeraa, kaayyoon sabaa akka fiixaan hin baane hankkaaksuu yaaluun hin hafu. Garuu kan kaayyoof dudhama qabu fi kutataan jarmaa cimaa qabu gufuu hunda of duraa kaasuun hin dhibu. Kan jarmaa cimaa qabuu fi kutataan ni moo’a; ijaaramaa.“Indaraassee”n buluun haa raawwatu! Nagaa fi araarri ulfina qabu haa bu’u! Oromiyaan ni bilisoomti!
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Sadaasa 2016


text:
Koreen giddu galaa kan Dhaabbata Dimokraatawaa Ummata oromoo walgahii guyyaa 10f gaggeessaa ture murtii adda addaa dabarsuun xumuramee jira.
Dhaabicha keessatti Itti gaafatamummaa Sadarkaa barbaachisuuttii mirkaneessuuf, akkasumas bifa itti fufiinsa qabuun gara fuulduratti socho’uuf haala dandeesisuun/ koreen giddugaleessaa Dh.D.U.O/ miseensota mana maree A.D.W.U.I.
14 kanneen ga’eessummaa cimaa qaban ka biraatin akka bakka buufaman Murttoo dabarseera.
Miseensota koree Giddugaleessaa Dh.D.U.O Afur hanga yaa’ii itti aanuutti akka ittifaman kan murteesse yoo ta’uu/ miseensii koree giddugaleessaa Dh.D.U.O Tokko akeekkachiisa Of-eeggannoon akka bira darbamu murteesse.
Dhaaba keessaa Dimookraasii caalaatti baballisuuf, tokkummaa ilaalchaa fi hojii hoggantootaa daran cimsuuf haala dandeesisuu irratti gad fageenyaan mari’atamuun ibsamee jira.


text:
Siiriyaa keessatti lafa haleellaan Keemikaalaa itti geggeessame qorachuuf ka bobbaafamee – garee qorannaa meeshaa Keemikaalaa irratti dhukaasne meeshaa waraanaa banamuu fi dhuka’aan dhoosamuun himamee jira.
Hoogganaan dhaabbaticha qorannaa meeshaa keemikaalaa kan OPCW – Ahimet Uzumkuu har’a ibsa kennaniin, “bakka tokkoffaatti, otuu uummatni hedduun walga’anii jiranii, ergaan akka gareen qorannaa sun akka bakka sana gad-lakkisee ba’u hubachiisu, Damee Nageenyaa fi Tika-nagaa Tokummaa Mootummootaa irraa dhaqqabe. Bakka lammataatti, dhukaasa meeshaa waraanaa fi dho’insa dhuka’aa tu gurmuu sana mudate” – jedhan.
Gochaan kun kaleessa tahuu ka dubbatan – hoogganaan jaarmayicha qorannaa keemikaalaa, gurmuun qorattootaa naannoo sana gad-lakkisuun gara Damaaskesitti deebi’uu beeksisan.
Miseensota gurmuu sanaa keessaa kan madaa’e akka hin jirre – maddeen Tokkummaa Mootummootaa VOA-tti himanii jiran.


text:
Garee 32 Shaampiyoonaa kilaboota Awurooppaa irratti hirmaatan keessaa kilaboonni 4 wolakkeessa xumuraaf dhiyaatan beekkaman. Kilaboonni wolakkeessa xumuraaf dabran Baarseloonaa, Riyaal Maadriid, Baayer Muniikiifi Juveentus dha. Kilaboonni 2 Ispeen irraa yoo ta’an, kilabiin Priimer Liigii Ingiliiz tokkoyyuu wolakkeessa xumuraaf dabruu hindandeenne.
Baarseloonaafi Baayer Muniik taphoota guyyaa Kiibxataa ta’een kan marsaa itti aanutti dabruu isaanii mirkaneeffatan. Baarseloonaan morkataa isaa kan ture Paariis San Jerman qabxii woliigalaa 5 – 1n moo’ateeti kan dabre. Baayer Muniik ammoo tapha duraa irratti garee Poortootiin 3 – 1n moo’atamee namoota heddu keessatti sodaa carraa marsaa itti aanutti dabruu ufdhabsiise jedhu uumee ture. Suni shkkii ture. Dhugaan guyyaa Kiibxataa ta’e waan birooti. Baayer kallattii bubbee magaalaa Muniik gara Poortootti akka bubbistu kan taasise. Baayer goolii wolduraa duubaan garee Poortoo irratti roobseen 6 – 1n injifateeti dirree Ali’aanz Ariinaa kan gadi lakkise.
Riyaal Maadriid tapha jalqabaa isa Atleetikoo Maadriid wojjiin geggeesse 0 – 0n kan xumure. Gareen magaalaa Maadriid lamaan bara kana keessa si’a heddu wolqunnamanii Atleetikoon yeroo heddu moo’achuu danda’ee ture. San irrattis, taphattoonni Riyaal kanniin akka Benzemaa, Beel, Modriichiifi Marseelloo tapha 2ffaa irratti hirmaachuu dadhabuun gareen Riyaal tapha 2ffaa moo’atee nidarba wonti jedhu taajjabdootaa heddu keessaa gara haqamuutti deemee ture. Haata’uu malee Riyaal dirree isaa irratti Atleetikoo 1-0n injifatee gara wolakkeessa xumuratti ce’uu danda’eera. Riyaal wolitti aansee woggaa 5f tapha wolakkeessa xumuraa Shaampiyoonaa Awurooppaa irraa qooda kan fudhate.
Taphni kaleessa geggeeffame inni 2ffaa isa Juveentusiifi Monaakoo jiddutti ta’e. Taphni jalqaba Juveenstusiifi Monaakoo jiddutti geggeeffame akkuma isa kan Riyaaliifi Atleetikoo 0 -0n ture kan goolabame. Juventus tapha 2ffaa irratti Monaakoo 1- 0n moo’atee gara marsaa itti aanuutti tankaarfachuu danda’eera.
Gareewwan 4n kunniin eenyu eenyuun akka wolitti dhufu kan beekamu carraa Jimaata dhufu bayuun ta’a.


text:
Hatattamaan Waan Godhamuu Qabuu Damee Boruutiin Dirmaan OPDO fi TPLF baatii muraasaa akka dinqitti of mul’isaa ture doksaan dhukana keessatti raawwate. “Hima dideen du’a hin didu “, akkuma jedhan warri dirmaa kana hubachuu dandeenyu amma nuuf danda’ametti uummata keenyaaf ibsuu… Read More »
Qixxeessaa Lammii | Muddee 31, 2017 Goototni sabaaf qabsaawan saba isaanitti maqaa horuuf malee ofitti maqaa horuuf hin qabsaawan. Osoo arganii fi dhagahan ibidda diinaatti kan deeman lubbuu ofii jibbanii osoo hin taane kabajaa saba isaaniif argaamsiisuuf lubbuu jijjiirraa hin… Read More »
Dhumaatiin Calanqoo Lammaffaa isa Dhumaa Tahuu Qaba! (repost) Damee Boruu irraa Seenaan deebisee of agarsiisa akkuma jedhan hammenyi dhumaati Calanqoo Jaaraa tokko dura tahe har’a ija keenya dura itti yaroo lammattaa deebi’ee yaroo tahu gadda guddaa wajjin argaa jirra. Dhumaatiin… Read More »
ABO: Dhaamsa Waggaa Haaraa 2018 Adda Bilisummaa Oromoo Irraa For Amharic Version Click Here Kabajamaa Ummata Oromoo, biyya kee irratti Abbaa tahuuf Qabsoo Bilisummaa finiinsaa jirtu, Qeerroo Bilisummaa Oromoo, gabrummaatti xumura gochuuf diina sarduu irratti argamtu, Miseensota ABO kaayyoo ummata… Read More »
SBO Mudde 31,2017. Oduu fi Dhaamsa ABO Bara Haaraa 2018 fi Amajjii 1 Guyyaa WBO ilaalchisuun darbe
Duulli Waraana “Poolisii Liyuu hayilii” Somaalee fi Waraana Agaazii Wayyaaneen Uummata Oromoo Godinaalee Oromiyaa Bahaa, Kibbaafi Kibba Bahaatti baname Itti fufinsaan gaggeeffamaa jira. Waraanni Agaaziin Wayyaanee Poolisoota Kora bittinneessaa Oromiyaafi Milishoota Oromiyaa Daangaafi kallatti waraanni uummatarratti banamee jiruu irraa humnaan… Read More »
Garee Mo’u | Muddee 30, 2017 Kutaa – II Erga Minilik fedhii uummataan osoo hin taanee humna waraanaan Itiyoophiyaa har’a jirtu kana gadi dhaabee jalqabee, mootummooti Itiyoophiyaa angootti dhufan hundi, Itiyoophiyummaa fi tokkummaa Itiyoophiyaa kan hin lallabin hin jiran. Mootummaan… Read More »
OPDO Irraa Jijjiirama Eeguun Lafa Loon Hinoollee Dikee Barbaaduudha Qeerroo Bilisummaa Oromoo Mudde 29, 2017 (Qeerroo) — Finfinnee, Oromiyaa Qamadiif Garbuun ingirdaada, Daagujjaan Gargaaraa, Bisingaan Siphoo akka qabu namuu beeka. Akkasuma qabsoon Oromoo quucarsitoota qabsoof gantuu qabaachuu addaan baasee… Read More »
ወጣቶች — ቄሮ-የወጣቶች ንቅናቄ? (DW) — ባለፉት ሁለት ዓመት በላይ በኢትዮጵያ በተለይም በኦሮሚያ ክልል በሚደረጉ ተቃውሞዎች አንድ ሥም ጎልቶ ይሰማል። «ቄሮ!»። ከኅዳር 2008 ዓ.ም.ጀምሮ ወደ 1,500 ሰዎች በተገደሉበት ተቃውሞ የተሳተፉ ወጣቶች ስለ እንቅስቃሴያቸው ምን ይላሉ? የ27 አመቱ ወጣት በትውልድ ቀዬው… Read More »


text:
Qophii Faana Baqataa kan har’aa keessatti Oromiyaa irraa ka’anii karaa Keeniyaa, Taanzaaniyaa, Zaambiyaa, Zimbaabuwee fi gara Afrikaa Kibbaatti, achumaan gara Biraaziilitti cehanii...
Gaaffii fi deebii Obbo Abdurahaman Kaayoo wajjin taasifame kutaa isa xumuuraati. Qulqullina dhabuu qophii kanaaf dursinee dhiifama gaafanna.
Qophii Faana Baqataa kan har’aa kan torbee irraa buledha. Gaaffii fi deebii Abdulrahamaan Kaayoo wajjin godhame kutaa lammaffaati. Seenaa isaa kan jireenya...
Qophiin Faana Baqataa har’aa Obbo Abdurahamaan Kaayoo keessummeessa. Haala qabsoo keessatti dabarseef fi jiruuf jireenya baqaa ilaalchisee waan nuuf himu hedduudha.
Gareen OMN kan Holaand waa’ee jiruu fi jireenya biyya baqaa ilaalchisee artiisti Hamdiyaa Ibraahim fi Obbo Sufiyaan Umar wajjin gaaffii fii deebii...
Qophiin Faana Baqataa har’aa hawaasni Oromoo biyya Masir keessa jiraatu hiriira nagaa tibba kana ademsisaa turan irratti gaaffii fi deebii dura taa’aa...
Qophiin Faana Baqataa har’aa jiruu fi jireenya baqaa Obbo Kaliifaa Ahmed Adam irratti xiyyeeffata.
Qophii Faana Baqataa kan har’aa keessatti jiruu fi jireenya weellisaa Mohammad Sheekaa irratti gaffii fi deebii taasifametu dhiyaata.
Sirna Yaadannoo Adde Faaxumaa Galmoo magaalaa Melbarni, Awustiraaliyaatti taasifame.
Qophiin Faanaa Baqataa kun gaaffii fi deebii obbo Huseen Ahmed wajjin taasifame kutaa isa xumuuraati.
Qophii Faana Baqataa har’aa keessatti waa’ee jiruu fi seenaa baqannaa isaanii ilaalchisee gaaffii fi deebii obbo Huseen Ahmad wajjin taasifame kutaa...
Qophiin Faana Baqataa kan har’aa jiruu fi jireenya baqaa Asaantii Hajii Tufaa irratti kan xiyyeeffatedha.
Qophiin kun seenaa imaala baqataa Jigsaa Dhufeeraa kutaa isa xumuuraati.
Dargaggoo Jigsaa Fayyeeraa Iddoosaa lafa dhaloota isaa Oromiyaa magaalaa Amboo irraa ka’ee hanga biyya itti baqatee jiru gahutti waan keessa dabarse akkatti nuuf...
Abbuu Korkee wayita biyyaa baqatutti haala keessa dabarse akkanatti seenessa. Qophiin kun kutaa isa xumuuraati.


text:
Farra qabsoo Oromoo gaggeesaa fi laamishesaa jiran akkaminii tohachuu danda’ama? Mootumman kun diinagdee biyyatiin qabdu hundaa kan itti saamitee fi dhangaalaasa jirtu humna qabsoo Oromo dadhabisiisuu irrati dha. Kana moo bifa adda ta’eedhaan. Ummani Oromoo kan beekuu qabu tokko mootummaan kun itti fakkeesee akka waan ummata kanaaf waan garii dalagu fi bu’aa buusuufi itti fakkeesuudhaan lammiidhuma saba kanaa ta’ee akka meeshaati itti gargaramaa jira.
Yoo argaa jirtan harki caala diina Oromoo faana bakka adda addaa irraa leenji’anii Oromoo fixaa kan jiru Oromoo dhumma. Kana moo kan ta’uu danda’eef waan xiqqaa tokko itti agarisiisanii tarii maalaqa ykn angoo ta’uu danda’a ittin mookissaa jiru. Namooni mokifammaa jiran kun moo malaqitti ykn angoo sana jechaadhaaf waan Ummani hin barbaanne tokko dirqisiisanii akka fudhatuu godhu ykn moo akka hidhamuu ajjeefamuu taasisu jechaadha. Mootumman wayyanee yeroo ammaa kana bajata dhokisaa kan Raayyaa ittisaaf baasituu caala kan itti ramadee Ummata akka mirga isaaf hin falmanne taasisaa jirtu keesa inni tokko dhimma Amantaa babalisuu irrati. Inni Sadaffaa baala nama addoochuu ykn Jimaa (Caatii) kkf Qeerroo akka sammuun isaa adoodu gochaa jirti. Inni dhumaa moo garee Siyaasaafi Isportii adda addaa umitee Sammuun Ummataa himootii kana fakkaatuu irrati yeroo isaa akka dabarsuu kun kanan otuu jiruu moo dhaaboliin kun otuu luka gad hin jabeefatiin diigisisuu fi kkn fakkatuudhaan Ummata qabidee akka feeteti acuucaa fi bitaa jirti.
Kan bayye nama gaddisiisuu yeroo ammaa kana Oromia keessati babalidhinni Amanitaa hundaatuu kan ta’ee hin beekinneedha. Fageenya Meetii 1000 ykn km 1 jidduutti Church n, Masqiidini , Bataskaanni kkf ijaaramee jira. Mootummaan kan hojjachaa jiru hordoofitoota miseensa Amanoota kanaa akka wal morkan taasisaa jira. Kana qofa mitti Ummanii Amantoota kanaan akka samuun isaa qabamuu ykn Busy ta’uu, akka dhugaan ykn Waaqin isaan qofa bira jiruu itti fakkeesiisanii Ummanii mana Amantoota kana keessa gad bahee Mootummaa kana falmachuu hin danda’uu. Siriidhummayyuu kan mootummaa jijjirisisuu danda’uu Rabbi nutti calisinnee bitamuu qofa siin jedhu. Egaa isinuma yaadachiisuudhaaf malee wa’een Amanitaa kun Oromummaa ammam akka dagachiisa jiru ni beekituu, mirga isa akka hin falmanne ammam akka gochaa jiru ni beekituu, ammam ummata gargar qoodaa dhufe ni beekituu.
Egaa bu’ura mootumman wayyanee bu’ureeseen Phaaltokii irrat, Radio irrati, amma moo bifa TV dhaan wa’een Amanitaa Oromoo akka babaldhatu gochaa jiru. Mee falimmii Amanitaa ykn wal dorgomii Amanitaa dhiisanii maaf Falmmii enyuumaa isanii maaf hin goonee? Yoo biyya qabatee dha kan amanitaa keef falmituu malee otuu biyya hin qabatiin diina kee faana Mana Amanitaa ijaarachuuf deemita. Yeroo ammaa kana Mana Amanitaa dhiisinaan manuma yeroodhaaf keessa jiraatu kan ijaaratu illee mitti otuu rooroon mootumma abbaa irree Itiyyophiyaa achi jiruu. Guyyaa guyyaa diina kee faana mana sagadaa waaqa kee kadhachaa olta. Halkan halkan moo diini kee Abbaa kee, Haadha kee, Ijoollee kee, fi fira kee si jala haxaa’aa fi ajjeesa jira. Dhaqixeeti moo diina kee wajjin kun hojii Seexanaati jetta.
Hardha inni baratees xiqqoo waa beeku biyya alaa ta’ee, biyya nagaa keessa otuu jiru maalaqa isaa dhaabilee Amanitoota kanaaf ergee babalidhisaa jira. Garuu qabissoon Oromoo maala akka fakkaatu hin beeku. Dhiiginni ilimaan Oromoo gadi dhangala’aa jiru waan tokko itti hin dagahamu. Ta’ee diina isaa faana sagada ykn kadhanaa sobaa kadhachaa jira. Waqayyoo dhufee akka bilisoomisuu barbaaduu? Waqayyotuu isa tokko bilisa baasee isa tokko garbummaa jalatti hambissee? Mee baiyya kamituu kadhaa Waqayyoodhaatin bilisa bahee? Ummata Oromoo milliyyona 50 dhiisinaan biyyi Ummata Milliyyona Tokko hin guunne bilisummaa isaaf falmachaati jira.
Akka natti fakkatutti rakkoon Oromoo rakkoo Amanitaa enyuutuu mitti. Amanitaan abbaa fedhee dhufeefi rakkoo Oromoo hiikuu hin dandaa’uu. Durattis rakko Amanitaa qabaatee hin beeku otuu Tvn Amanitaa hin banamiin, Otuu Radion Amanitaa hin banamiin akkasumas Phaaltokii dabalatee. Kanaafuu rakkon ummata Oromoo abbaa biyyumaa isa dhabuu, mirga isa dhabuu, bahee nagaa galuu dhabuu, lafa isaa irrati nagaa jiraachuu dhabuu, Mirga Afaan isa dhabuu kkf fakkaatuu dha malee, Oromoon Tulluu Irrati Bahee Yoo Waqa Isa Kadhate Waqayyo ni Dhagaha Dirqama Tv Fi Maneen Amanitaa babaldhateefi Mitti. Duraan dursinee mootummaa enyummaa keenya jijiira jiru, qabeenya keenya saamaa jiru, lammii keenya lafa irraa haxaa’aa jiru falmachuutu dursa.
Alemayehu Tilahun