text:
Oromoo
Ummanni Oromoo saba Afrikaa keessa baayyinaan Itoophiyaa keessaa jiraatuu fi haga xiqqaa ammoo kaaba Keeniyaa fi Somaaliyaa keessatti jiraatudha. Sabni Oromoo baayyinaan miliyoona 25 yoo ta'u kanaanis Itoophiyaa keessattis ta'ee gaanfa Afrikaatti baay'ina ummataan sadarkaa tokkoffaarra jira. Akka lakkoofsa uummataa bara 2007tti, baay'nni ummata Oromoo dhibbeentaa ummata Itoophiyaa 35% qabata. Afaan ummanni Oromoo dubbatamu Afaan Oromoo jedhama, Afaan Oromoon garee afaanii Afroo-Eeshiyaatiik jalatti ramadama.
Contents
Dhufaatii[edit | Lakkaddaa gulaali]
Oromoon ummata afaan Kuush dubbatu kan bahaa fi kaaba baha Afrikaa keessatti argaman keessaa isa guddaadha. Odeeffannoon jiru akka ibsutti, ummanni Oromoo akka hawaasaatti Gaanfa Afrikaa keessa waggoota kuma baayeedhaaf jiraacha ture (Prouty et al., 1981). Bates (1979) Oromoon sanyiii durii fi jalqabumaa kaasee naannoo kana jiraachaa turedha, tarii ummattoonni naannoo baha Afrikaa kaan baayyen kan irratti erabamani.
Ka'umsi Oromoo eessaa akka ta'e sirriitti hubachuuf qorannoon dabalataa barbaachisuyyuu, Oromoon jalqabarratti akka horsiisee-bulaatti fi/ykn gartokkeen qotee-bulaatti jiraachaa ture jedhamee amanama. Qorattoonni seenaa baayyen gosoonni Oromoo (Baale) muraasni fiixee-kibbaa Itoophiyaa har'aa keessa waggaa kumaa ol jiraacha akka turan walii galu. Qoratoonni kun Godaansi Oromoo daldalaan-dhiibbame ummata Oromoo gara bakka har'a jiraatan walakkaa fi dhihaa Itooophiyaa jaarraa 16ffaa fi 17ffaatti akka fide dubbatu. Kaartaan durii kan impaayera Aaksum/Abisiniyaa fi Adaal/Sumaalee Oromoon gara walakkaa Itoophiyaa har'aatti haaraa ta'uu agarsiisa.
Seenaa As Dhihoo[edit | Lakkaddaa gulaali]
Akka seenaan ibsutti, ummanni Oromoo bulchiinsaaf Sirna Gadaa fayyadamaa ture. Oromoon mootummoota ofbulchan muraasas qaba, kanas ummata Sidaamaa wajjin qooddata. Kana keessaa mootummoota naannoo Gibee ta'an Geeraa, Gommaa, Garo, Gummaa, Jimmaa fi Limmuu-Inaariyaa, fi akkasumas mootummaa Jireeni.
Akka seenaan dubbatutti, walmorkiin karaa nagaa fi waraanaa ummata Oromoo fi sabootaa ollaa kan akka Amaaraa, Sidaamaa fi Sumaalee wajjin ture siyaasa hawaasa Oromoorratti dhiibbaa fide. Goddansi Oromoonni akka Yajuu gara kaabatti godhan, fi keessumattuu Oromoon Arsii gara lafa saba Sumaalee fi Sidaamaatti godhan baballiinsa Amaarri gara kibbaatti godhe wajjin wal fakkaata, fi siyaasa sanyii Itoophiyaa kan harraa kana boce. Akkasumas, baballinni guddaan Sumaalee lafa diriiraa Ogaadeniirraa gara dhihaatti gara laga Jubaatti godhame Oromoo wajjiniin walitti bu'iinsa fide. Iddoo tokko tokkotti, Oromoonii fi Sumaalen qabeenya uummamaa fi lafa gabbata irratti walitti bu'aa turan. Dabalataan, Oromoonni Bahaa, kan Islaamummaa fudhatanii turan, warra Sumaalee fi Affaar wajjin qaama Sulxaana Adaal kan Islaamaa hordofuu turan. Sulxaanni Adaal hooggana Imaam Ahimad Ibin Ibraahim Al-Gaazii jalatti Impaayera Abisiiniyaa kan Kiristaana ture qabachuuf duule ture.
Qorataan seenaa Riichaardi Paankirasti odoo humnoonni Yuurooppi hin dhufinii fi mootummaan Itoophiyaa hin hundaa'in dura, naannon amma Itoophiyaa, Eertiraa fi Somaaliyaa jedhamu kana:
Tuuta mootummootaa fi bulchiinsotaa qabata, tokkoon tokkoonsaanii ofumasaaanii kan socho'an turan, garummoo warra kaani dhiibbessaa fi warra kaanin dhiibbeffamaa turan. Bulchaan tokko bulchaa biyya biraa of eeggannoodhan ilaala garummoo yeroo baayyee kennaa fi dhaamsaa garii wal jijjiiru, tarii yoo wal waraanaa jiraatan malee. Sanyiin warra mootii karaa fuudhaa walitti hidhuun baramaadha, garuu yeroo baayyee daangaa amantii hin cabsuu. Karaa biraa, daldalli, garaagarummaa amantii ilaalcha keessa kan galche miti, karaan daldalaa mootummoota amantii aadaa, kiristaana, fi Islaama hordofan walitti hidha. Hawaasni fi sabni afaan mataasaa dubbatu baayyinaan warra kaanirraa adda ta'eetu jiraata, garuu aadaa walirraa dhaalun ni jira. Kunis qarqara Galaana Diimaa fi Gaarren Itoophiyaa keessatti qofa odoo hin taane, gara kibbaa daangaa Sumaalee fi Oromoo dabalata; achittis kara-deemtonni dhuma jaarraa 19ffaa keessa garas deeman hawaasa daldalu kan afaan baayyee dubbatu arganiiru.
Wagga kurnan jalqabaa jaarraa 19ffaa keessaa, mootummaan Oromoo sadi'i Inaariyaa, Gommaa fi Gumaan cimanii dhufan. Naannoon kun walumatti lafa-Oromoo jedhamee yoo beekkamu lafa walakeessaa fi kibba Itoophiyaa qabata, kunis yeroo amma lafa sabni Oromoo hin taane irra jiraatu of keessatti qabata. Gumaachi Oromoo Itoophiyaa hundeessuu keessatti yoo ilaallame, Goobana Daaccii waraana geggeessudhaan mootummoota bilisummaan jiraachaa turan Itoophiyaa jalatti galcheera. Goobanaan Minilik jala galuudhan mootummoota Oromoo baayyee cabsee Itoophiyaa jalatti galche. Sababa kanaafis Oromoonnii Goobanaa akka gantuutti ilaalu. Itoophiyaan har'aa odoo hin hundaa'in dura daldallii naannoo, karaa dheeraa fi daangaa qaxxaamuru Itoophiyaa har'aa, Eertiraa fi kutaan Somaaliyaa walitti hidhee ture. Karaan daldalaa kun Boongaa, Jimma, Saqqaa, Asandaaboo, Goojjam, Bageemidir, Maramma, Misuwwaa, Sooddo, Shawaa, Harar, Zaayilaa fi Baarbaraa walitti qabsiisa ture.
Bara 1973tti, Oromoon Itoophiyaa keessatti hacuuccamuunsaanii waan daangaa dhabeef ABO hundeessan; ABOnis naannoo Oromiyaa keessatti ummata sochoosuu jalqabe. Baruma kana Itoophiyaa keessa beela hamaa kan ummataa nuusa miliyoonatii ol ta'u fixetu dhufe; kanarrattis mootummaan Hayila Sillaasee tarkanfii fudhatee gargaarsi akka rabsamu eeyyamuufillee yeroo dheeraa itti fudhate. Namoonni beelan dhuman baayyensaanii Oromootaa fi Amaarotaa Walloo, Affaarii fi Tigroota turan. Bara 1974 Finfinnee keessa hiriira nagaa fi fincila hojii dhaabuutu jira ture; baruma kana Gurraandhala keessa mootummaan Hayila Sillaasee kufee Dargiin aangoo qabate; garuu ammas kaawonsiliin kun Amaaradhaan kan guuttame ture, namoota miseensa kaawonsilii kanaa 125 keessa 25 qofatu Amaara miti. Bara 1975 mootummaan lafti baadiyyaa hundi kan mootummaa akka ta'e labse, sirna abbaa lafaas balleesse. Garuu, bu'aan kunis qonnaa waliinii kan dirqamaa, qonnaa mootummaa fi sagantaa ummata dirqamaan qubsiisuurraan kan ka'e galmaa gaa'uu dide.
Mudde 2009tti, gabaasni fuula 96 qabu kan Human Rights in Ethiopia: Through the Eyes of the Oromo Diaspora jedhamu kan Advocates for Human Rights jedhamuun qophaa'e sarbama mirga dhala namaa ummata Oromoo mootummoota Itoophiyaa sadan darban: Impaayera Abisiiniyaa kan Hayila Sillaaseen bulchaa ture, sirna Maarkisistii kan hordofu Dargii fi kan har'a Itoophiyaa bulchaa jiru ADWUI kan ABUT(Adda Bilisummaa Ummata Tigraayin) hoogganamu, jalatti irra ga'e gabaasa. ABUT miseensota ABO tilmaaman 20,000 ta'u kan hidhan yoo ta'u hoggantoota ABO hunda biyyaa ari'aniiru, ABOn Itoophiyaa keessatti akka dhaaba siyaasaatti akka hin sochoone godhaniiru.
Akka Biiroo Mootummoota Gamtoomanii Komishinera Olaanaa Mirga Namaatti, Oromia Support Group (OSG) bara 2005 hanga Hagayya 2008tti Oromoonni 594 odoo gara mana murtiitti hin geeffamin humnoota nageenyaa mootummaa Itoophiyaatin ajjeeffamaniiru, 43 ammoo mana hidhaa erga galanii booda dhabamaniiru.
Akka Gabaasa Amnistii Internaashinaal BECAUSE I AM OROMO jedhu kan bara 2014 baase ibsutti hacuuccaan mootummaan ADWUI ilmaan Oromoorraan ga'u cimee kan itti fufe ta'uu ibsa. Bara 2011 hanga bara 2014 gidduutti qofa, Oromoonni 5,000 ol ta'an mootummaa karaa nagaatin warri morman ykn mormu jedhamanii shakkaman mana hidhaatti galfamaniiru. Itoophiyaa keessa gazeexessitonnii dhuunfaa fi miidiyaan bilisaa waan hin jirreef, lakkoofsi namoota hidhamanii kun kana caaluu danda'a jedha. Miseensonnii dhaaba siyaasaa seeran galmaa'ee socho'uullee odoo hin hafin kan dhibbaa olitti lakkaawwaman mana hidhaatti akka darbaman dubbata.
Dimoogiraafii[edit | Lakkaddaa gulaali]
Ummanni Oromoo Itoophiyaa, kan walumaagalatti sablammoota afaan 74 dubbatan qabdu, keessatti saba isa guddaadha. Oromoonni 95% ta'an qubatanii kan qonnaan bulanii fi horiisee bultoota godaanani. Oromoon tooftaa qonnaa aadaa duubatti hafaa ta'e kan hordofu yoo ta'u jireenyi isaanis irra caala harkaa gara afaanitti. Oromoonni muraasni naannoo magaalaa jiraatu.
Ummatni Oromoo kaabaan hanga Tigraay, kibbaan hanga Keeniyaa faffaca'ee argama. Oromoon harki caalaan naannoo Oromiyaa keessa kan jiraatan yoo ta'u hangi tokkommoo kaaba Keeniyaa keessa jiraatu. Kana malees Oroomoonni hangi tokko naannoo Amaaraa godina addaa saba Oromoo keessa jiraatu.
Afaan[edit | Lakkaddaa gulaali]
Ummanni Oromoo Afaan Oromoo (Oromiffas ni jedhama) dubbata. Afaan Oromoon maatii afaanii Afroo-Eeshiyaatik jalatti ramadama. Gaanfa Afrikaa keessa Oromoon saba kuushii dubbatu guddicha dha. Akka itinooloogin jedhutti, addunyaa guutuutti ummata 40,467,900tu Afaan Oromoo dubbata. Afaan Oromoo damee afur gurguddaatti qoqqooddama: Afaan Oromoo Booranaa-Arsii-Gujii, Afaan Oromoo Bahaa, Afaan Oromoo Dhihaaf Walakeessaa fi Afaan Oromoo Ormaati.
Yeroo ammaa Afaan Oromoo qubee Laatiniitin barreeffama. Sana dura garuu, hawaasni Oromoo dhihaa fi walakkeesssaa hanga bara 1991tti qubee Gi'iizii fayyadamaa turan. Qubeen Saaphaalloos Afaan Oromoo barreesuuf keessattu baha Oromiyaatti tajaajila ture. Nannoo Oromoonni baayyen Musliima ta'anitti ammoo qubeen Arabaa Afaan Oromoo barreessuf fayyadamaa turan.
Oromoo Saba horsiisee bultoota (Pastoralist/nomadic) fi gartokkee qonnaan bultoota (semi-agriculturalist) jedhaman keessaa akka dhufe amanama.Jaarraa 16 keessatti eega mootummaan Habashaa fi Sulxaanetii Adaal wal hadhanii lachuu dadhabanii dhiisanii booda, ummanni Oromoo gara Kaabaatti (kaaba Oromiyaa ammaatti)babal'atan. Abbaan amantii "Baahiree" jedhamu akka bara 1593tti barreessetti jajjabeenya Oromoon yeroo sunitti qabu cimaa akka ture ibseera. Baahiree itti aanee Oromoon akka gara kaaba-dhihaatti gara Arsii, Shawaa, Wallagga fi Goojjam akkasumas gara kaaba-bahaan gara Harargee fi Walloo akka fafaca'e ibseera. Haroold G. Maarkas(Harold G. Marcus) akka jedhetti kaabi-dhihaa Boorana akka bakki Oromoon duran qubate akka ta'e ibseera. Jaarraa 17 jalqabee Oromoon Amaara irraa gargar bahuu jalqaban. Haa ta'u malee, Oromoon bulchiinsa Itoophiyaa bara suni keessatti bakka argachuu jalqabde. Keessattuu Emperor Iyo'as 1ffaan (1730-55) Oromoota saba haadha isaa ta'an ofitti dhiheessuu jalqabe. Akkasumas waltajjii Gondar keessatti Afaan Oromoo akka dubbatamu taasise. Bara "Zemene Mesafinti" keessatti dhaloota Oromoo kan ta'an Yejjuun bara dheeraaf waraanaan Imperoota Itoophiyaa dursaa turan. Akkasumas Bageemidir, Enderases jalatti qoodamuu jalqaban. Yejjuunis Raas Alii 1ffaa jala bulaa ture, haa ta'u malee, bara dheeraan duuba Tewodiroos 1ffaan Raas Alii 1ffaa injifate. Ta'us, ammallee Impereronni Itoophiyaa waan dadhabaniif waraanni Yejjuu Itoophiyaa keessaa tokkoffaa ture.
Oromoonni bara sunnitti beekkamoo turan keessaa
- Bulchituu Manan kan Walloo, kan bara 1800 mootii taate.
- Ras Mahaammad kan Walloo, kan Raas Mikaa'el ta'e, achiin bulchiinsa Sion.
- Bulchituu Manan kan Ambaassal, kan haadha manaa Hayila Sillaasee taate.
Humnaa fi maatii imperiyaalaa wajjin walitti qabamuf jecha ummatni Oromoo hedduun Kiristaanummaatti jijjiiramanii turan. Itti fufee immoo, gara dhuma 1800ffaatti, Imperer Yohaannis 4ffaan gosa Oromoo Walloo keessa jiran hunda akka Kiristaanummaatti jijjiraman yookaan immoo akka qabeenya isaanii dhaban sodaachisee ture. Kun immoo gosa Oromoo lafa warra dhiisan akka gara kibbaatti godaanan warra godhee ture. Bulchaan Oromoo Mohaammad maqaa jijjiratee Abbaa lafaa Mikaa'el jedhame, niitii erga fuudhee booda abbaa Imperer Iyyaasuu 4ffaa ta'e.
Qoqqoodama Oromoo[edit | Lakkaddaa gulaali]
-
Kanas ilaali: Qoqqoodama Oromoo
Ummani Oromoo bakka kudha lamatti adda baha. Bakka dhiha baha irra eegalee hanga bahaatti tuutni kun:
- Ummani Wallaggaa ummata naannawa dhihaa jiraatu ummanni kun naannawa bishaanii jiraatan;
- Oromoo Maccaa - Laga Dhedheessaa fi Laga Oomoo gidduu, kibba Laga Gibee jiraatu.
- Oromoo Tuulamaa - Handhuura Oromiyaa naannoo Finfinnee jiraatu;
- Oromoo Walloo - gara Kaabaa naannoo Amaaraa godina addaa Oromiyaa, naannoo Hara Ashangee, jiraatu; Oromoo Raayyaa fi Oromoo Yajjuu jedhamu
- Oromoo Ituu, nannoo Oromiyaa keessa Laga Hawaas fi magaalaa Dirre Dhawaa jiraatu;
- Oromoo Anniyyaa - kibba warra Ituu fi dhiha Laga Erer jiraatu;
- Ala Oromoo - magaalaa Harar fi Laga Erer dhihatti, warra Ituu fi Anniyyaa gidduu jiraatu;
- Oromoo Nole - magaalaa Dirree Dhawaa bahatti kaaba magaalaa Harar;
- Oromoo Baabbilee - qaama Oromoo bahaa yoo ta'an, baha Laga Erer fi kibba Oromoo Bahaa jiraatu
- Oromoo Jaarsoo - Harargee Bahaa gara bahaatti;
- Oromoo Arsii - godinaalee Arsii, Baalee fi haga tokko Shawaa Bahaa keessa jiraatu.
- Oromoo Booranaa - Kibba Oromiyaa fi kaaba Keeniyaa jiraatu.
- Warra Qaalluu - Laga Hawaas fi magaalaa Dirre Dhawaa gidduu jiraatu.
- Oromoo Gujii - qaama Oromoo Kibba jiraatuu yoo ta'an, ollaa Oromoo Booranaa jiraatu.
- Shariifaa Laga Hawaas fi magaalaa Dirre Dhawaa gidduu jiraatu.
Oromoo Beekkamoo[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Amaan Hedatoo - political activist and new singer
- Abbabaa Abbishuu - sabboonaa Oromoo fi weellisaa beekkamaa
- Abbaas Hajii Ganamoo - Pirofeesara Yuunivarsiitii Toroontoo, Barreessaa seenaa waa'ee ummata Arsii barreesse
- Mootii Abbaa Jifaar II - Jimmaa fi naannoo ishee bulchaa ture.
- Abdiisaa Aagaa - loltuu Xaaliyaaniin lolaa turee fi yeroo Waraana Addunyaa II hogganaa loltoota paartisaanii
- Jaarraa Abbaa Gadaa - Hundeessitooota ABO keessaa isa tokko kan ta'ee fi hoogganaa dhaaba 'Adda Oromiyaa Dimokiraasoftuu'
- Dr. Abdulsamad Mahaammad - barreessaa seerluga Afaan Oromoo fi seerluga Oromoorratti nama beeka
- Raas Abbabaa Aragaay - Jeneraala qubattoota Xaaliyaanii lolan (1930 keessa)
- Abbabaa Biqilaa - Olimpikii irratti Afrikaa fi Itoophiyaa keessaa madaaliyaa warqee badhaafamuun kan jalqabaa (maraatoonii miila duwwaa fiiguun)
- Abbabaa Kabbadaa - Wellisaa beekkamaa bara 1980n keessaa
- Abbabaa Tasammaa - Wellisaa beekkamaa
- Abiyyuu Galataa - geggeessaa ABO
- Abiishee Garbaa - Jaarraa 19ffaa keessa daangaa Oromiyaa karaa dhihaa osoo koloneffattuu Amaaraa irraa ittisuu wareegame
- Sheek Bakrii Saphaalo - Sabboonaa Oromoo fi hayyuu Musliimaa; qubee Afaan Oromoo kan boce.
- Koloneel Alamuu Qixxeessaa - Hundeessaa fi hoogganaa dhaaba Maccaa fi Tuulamaa
- Alii Birraa - Wallisaa beekamaa fi sabboonaa
- Raas Alii II kan Yejju - Enderase or Regent of the Ethiopian Emperor, and effectively the ruler of Ethiopia
- Amaan Kadir Kamsaree - Hayyuu Oromoo fi warra Front for Independence of Oromia hundeessan keessaa tokko
- Asaffaa Jaalataa - barreessaa fi piroofeesara
- Ayyaanaa Birruu - taayeppiraayiterii Amaariffaa kan yeroo jalqabaaf uume
- Baaroo Tumsaa - warra ABO hundeessan keessaa tokko.
- Dejazmach Baalchaa Abbaa Nafsoo - Jeneraala Itoophiyaa Waraana Aduwaa hooggane.
- Badri Kabira Mahaammad - hundeessaa Saphalo Foundationii
- Biraanee Adaree- won the IAAF World Half Marathon Championships
- Kab. Bulchaa Dammaqsaa Sanbatoo- hoogganaa WFDO OFDM miseensa paarlaamaa,
- Daawud Ibsaa Ayyaanaa - Hoogganaa ABO
- Bultum Biyyoo Abubaker - Itti Aanaa Hayyu Duree fii Barressaa Adda Bilisummaa Oromo (ABO)
- Daraartuu Tulluu - atileetii fiigicha dheeraa fi Olompiikii irratti warqee kan moo'atte
- Dubbaalee Jaallee- Hoogganaa Baankii Biyyoolessaa Itoophiyaa
- Eebbisaa Addunyaa - wallisaa jaallatamaa fi sabboonaa
- Pirofeesar Efreem Isaaq - Pirofeesarii fi barreessaa afaan hedduun barreessu
- Elemoo Qilxuu - Goota goototaa (goota gootarra caalu). Nama jalqaba waa'ee Oromoof jedhee waraana bane/lole jedhameet beekama
- Faaxumaa Roobaa - atileetii fiigicha dheeraa fi maraatoonii bara 1996 kan moo'atte.
- Gadaa Gammadaa - warra ABO hundeessan keessaa tokko.
- Guutamaa Hawaas - Gootaa harka Wayyaaneetti kennachuu diddee of wareege
- Galaasaa Dilboo - Hoogganaa ABO
- Geexee Waamii - atileetii fiigicha Qaxxaamura Biyyaa fi Tiraakiirraa
- Guddinaa Tumsaa - Luba, dura ta'aa Waldaa Makkaana Yesuus Itoophiyaa fi sabboonaa Oromoo
- Guyyoo Dhaabasaa - hayyuu gadaa
- Haayila Maariyaam Gammadaa - Dhaaba Maccaa fi Tuulamaa kan hundeesse.
- Haayiluu kitaabaa - Wallistoota Oromoo daran jaallataman keessaa tokko kan ta'e.
- Hordofaa Guyyaasaa - barreessaa
- Ibsaa Guutamaa - Ministeera Barnootaa Itoophiyaa kan duraanii
- Ibsaa Sisaay - barreessaa(author)
- Jamaal Roobalee maqaa biraan Guutamaa Hawaas - warra ABO hundeessan keessaa tokko.
- Hon. Kabbadaa Abarraa Oddoo - Chairman of the Ethiopian Trade & Industry Affairs Committee
- Jeneral Kamaal Galchuu - jeneraala Itoophiyaa kan duraanii kan booda ABOtti gale
- Qananiisaa Baqqalaa - atileetii beekkamaa fiigicha dheeraa
- "Kuwee" Maarta Kumsaa - acclaimed journalist and imprisoned professor
- Laggasaa Abdii - wallisaa fi taphataa ximboo (masiinqoo)
- Leencoo Lataa - hoogganaa ABO, injineera, ogeessa siyaasaa,barreessaa
- Legaba Baqqalaa Hordofaa Cangaree – Responsible for the Royal Palace (Gibbi)
- Leencoo Baatii - Miseensa ABO
- Maammoo Mazammir- Miseensa Waldaa Wal-gargaarsaa Maccaa fi Tuulamaa
- Maammoo Waldee - Ethiopian long-distance runner, winner of the marathon at the 1968 Summer Olympics
- Dr Mararaa Guddinaa - author and professor, OFC (ONC + OFDM) opposition party executive member, Ethiopian parliamentarian
- Merkuriyaa Bulcha - barreessaa fi pirofeesara
- Hon. Ambassadar Mahaammad Alii Ibraahim - Chairman of the Ethiopian Foreign, Defense & Security Affairs Committee
- Sheikh Mahaammad Rashaad Abdullee - Hayyuu Musliimaa Qur'aana Afaan Oromootti hiike.
- Priofeesar Mahaammad Hasan - Ji'oorjiyaa Isteet Yuunivarsiitiitti pirofeesara seenaa fi qorataa fi barreessaa seenaa Oromoo
- Mul'is Abbaa gadaa - sabboonaa beekamaa fi warra Loltuu Bilisumma Oromoo hundeessan keessaa tokko
- Nadhii Gammadaa - warra ABO hundeessan keessaa tokko.
- Nuho Mahaammad Goobanaa - weellistoota Oromoo ciccimoo keessaa tokko
- Umar Sulemaan - Weellisaa Oromoo jaallatamaa fi sabboona Oromoo
- Onesmoos Nasib - lallabaa wangeelaa fi Kitaaba Qululluu Afaan Oromootti kan hiike
- Qamar Yusuuf - Wellissaa sirba aadda Oromoo, abbaa Shaggoyyee jedhamuun beekkama
- Qurquji Simboo - renowned Oromo vocalist and Oromo nationalism advocator
- Ramadaan Huseen Khaliil - First oromo libration fighter
- Xilaahun Gassassee - Wellisaa Itoophiyaa guddicha
- Dr. Xilaahun Gamtaa - Hayyuu Afaan Oromoo fi nama galmee jechootaa Afaan Oromoo Ingiliffatti hiikuu kan jechoota baayyee qabatu barreesse
- Jeneraal Taaddasaa Birruu - Niilsen Maandellaa kan leenjise, abbaa qabsoo ykn sabboonummaa Oromoo, goota, hoogganaa humna darbatamaa Itoophiyaa
- Dr. Tashoomaa Sooromsaa - barreessaa fi piroofeesara
- Xurunash Dibaabaa - atileetii beekkamtuu fiigicha dheeraa meetria 5,000 fi 10,000
- Umar Suleeman - wallisaa beekkamaa
- Jeneraal Waaqoo Guutuu - geggeessaa United Liberation Forces of Oromia (ULFO)
- Lij Yilmaa Dheeressaa Amantuu - Minister of Finance, Commerce & Industry and Foreign Affairs in Emperor Haile Selassie's cabinet; economist; historian; and, celebrated wit. Author of Ye Ityopia Tarik be Asrasideste Naw Kifle Zemen.
- Ibsaa Eebbaa Fayyisaa - warra ABO hundeessan keessaa tokko, qindeessaa, barreessaa fi Injinera
- Girmaa Gooroo Gonfaa - Qo'ataa fi Barsiisaa
- Hayilee Fidaa - hundeessaa dhaaba siyaasaa MEISON.
- Fiqiruu Darajjee Gammachuu- qabsoo fincila diddaa garbummaa barattootaa keessatti nama ga'ee guddaa taphataa ture
- Jaagamaa Badhaanee - sabboonaa oromoo wayyaaneen ajjefte.
- Zoogaa Booji'aa - gootaa wayyaaneetti harka hin keennuu jedhee ofiin of wareege.
- Kadiir Martuu - sabboonaa fi wallisaa beekkamaa kan mootummaa Wayyaanen ajjeefame
- Magarssa Yaadataa - sabboona oromoo.
Bulchiinsa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Oromoon waggaa dheeran duraa jalqabee sirna Gadaatin bulaa ture. Sirni Gadaa sirna dimokiraatawaa kan ammaa wajjin kan wal fakkaatu yoo ta'u, aangoo waggaa saddeetitti wal harkaa fuudhama.


c: text/html

text:
Aminoo Asidii
chemistry kessatti, amino acidiin molekulii amine fi carboxyl functional group kan ofii kessa qaba. biochemistry kessatti immo, maqaan kuni kan ibsuu alpha-amino acidotta formula waluma-galatti NH2CHRCOOH ofii kessa qabani dha.[1] Molekulotni kuni immoo kuttan amino fi carboxylate jedhaman kan carbon tokkotii walitti qabataan yoo ta'an kuni immo a–carbon jedhamuu. Alpha amino asidonii garagara kan itti gargari ba'an garagarumma side chain (kutta R) alpha carbon isaanii irratti hunda'et. Garagarumman kunii immoo guddinan, diqicha hydrogen atom glycine kessatti argamu irra jalqabe, methyl group alanine kessatti argamu biraa darbee, hanga guddicha heterocyclic group tryptophan kessatti argamut ademma.
Alpha-amino asidoni proteiniin kan irrati hunda'e dha. Proteiniin kan umamuu yoo amino asidoni walit qabamaniin yoo ta'u kunis sansalata amino asid peptide bondiin walit qabaman umuudhan. Proteiniin gargara hunda, amino acid garagara ta'e ofii kessa qaba, tartibii kunis tartibaa protein tokkofaa dha. Akkumaa qubeen gargara waliti dhufaani maqaa garagara ummuu danda'anii hunda, amino asidoniis tartiba gargara gargaran walitti qabamanii proteinotta gargara ummuu ni danda'u.
Proteinotaa standard amino acids ta'an kan cellotan protein biosynthesis kessatti tajajilaman digdama (20)t jiru, isaanis kan himaman genetic code isaanitiin. Amino asidonii 20n kuni kan midhafaman molekulotta birra irra ta'ulee, Organizimotti gargara amino asid midhasu danda'aniin fi amino asiidonii nyattaa isaani kessatti barbachisuun gargari jirru. Gossi amino asid organizimotaan midhafamu hin dandenne essential amino acid jedhamani wamamu.
Wikimedia Commons on Aminoo Asidii
- ↑ Proline garuu formula wal-galla kana alla dha. Innis kutta NH2 ta'ee hin qabu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gamoowwan Betʼel Yuunaayitid Isteetisitti Argaman Akka Daawwattu Si Afeerreerra
“Guyyaa Betʼeliin itti daawwannee fi yeroo achitti dabarsine yoom iyyuu hin irraanfannu.” Yaada kana kan dubbatan hiriyoota gaaʼelaa odoola Vaanuʼaatuu jiraatanii fi gamoo dhugaa Baatota Yihowaa Yuunaayitid Isteetis keessatti argamu daawwatanii turani dha. Waggaa waggaatti namoonni kuma 70 ol taʼan waajjira kana kan daawwatan siʼa taʼu, isaanittis miiruma akkasiitu dhagaʼama.
Gamoo Betʼel Yuunaayitid Isteetisitti argamu daawwattee beektaa? Hin daawwanne taanaan akka daawwattu afeeramteetta.
Gamoowwan gurguddaa sadan keessatti maalfaa argita?
Waajjira Muummee, Biruukiliin, Niiwu Yoorki. Misiraachoo Mootummichaa isa addunyaa maratti raawwatamu haala gurmaaʼina qabuun qindeessuu fi deggeruuf carraaqqiin akkamii akka godhamu ilaali. Wantoonni ofuma keetii daawwattu lamas jiru. Inni tokkoo, mata duree “Saba Maqaa Yihowaaf Dhaabate” jedhu kan qabu siʼa taʼu, seenaa saba Yihowaa jaarraa jalqabaatii kaasee hanga ammaatti jiru argisiisa. Inni kan biraan immoo, “Macaafa Qulqulluu fi Maqaa Waaqayyoo” kan jedhu siʼa taʼu hiikawwan Macaafa Qulqulluu garaa garaa maqaa Waaqayyoo qabatanii jiran argisiisa.
Barumsa Tiʼookraasii, Paatarsan, Niiwu Yoorki. Waaʼee manneen barnootaa bakka kanatti argamanii, kanneen akka Mana Barumsaa Macaafa Qulqulluu Giilʼaad fi Mana Barumsaa Miseensota Koree Waajjira Damee fi Haadhotii Manaa Isaanii baradhu. Akkasumas viidiyoowwan hojii waajjira kana keessatti hojjetamu argisiisan, kanneen akka ogummaa harkaa, tajaajila Audio/Video, Seeraa fi Kutaa Tajaajilaa argisiisan ni daawwatta.
Gamoo Barreeffamni Itti Maxxanfamuu Fi Feʼamu, Woolkiil, Niiwu Yoorki. Macaafni Qulqulluu fi barreeffamoonni Macaafa Qulqulluu irratti hundaaʼan bakka kanatti akkamitti akka maxxanfaman, walitti hodhamanii fi, gumiiwwan Yuunaayitid Isteetis, Kaariibiyaanii fi kutaa addunyaa kaanitti kan feʼaman akkamitti akka taʼe ilaali.
Gamoowwan kana daawwachuun yeroo hangamii fudhata?
Inni Biruukiliinitti argamu saʼaatii tokko; inni Paatarsanitti argamu saʼaatii lama; Inni Woolkiilitti argamu immoo saʼaatii tokkoo fi walakkaa fudhata.
Kan daawwachiisan eenyu faʼi?
Obboloota Betʼel keessa jiranii fi hojii garaa garaa irraa hojjetantu daawwachiisa. Obboloonni kun daawwachiisuun karaa itti hojii barumsaa addunyaa maratti hojjetamu itti deggeran keessa isa tokko akka taʼetti ilaalu. Hanga Caamsaa 2014tti, namoonni gamoowwan kana sadan keessaa hojjetan 5,000 kan turan yommuu taʼu, isaan keessaa 3,600 kan taʼan akka daawwachiisaniif leenjiin isaaniif kennameera. Daawwannaan kun afaan 40n kennama.
Daawwachuuf hammam kaffaluu qabda?
Kaffaltii tokko illee hin gaafatamtu.
Namni daawwatu miseensa Dhugaa Baatota Yihowaa taʼuu qabaa?
Matumaa! Namoota daawwatan keessaa hedduun isaanii Dhugaa Baatota Yihowaa miti. Dhugaa Baatota Yihowaa kan taʼanis kan hin taanes yommuu daawwatan hojii Dhugaa Baatonni Yihowaa gurmaaʼinaan raawwatan gadi fageenyaan baruu dandaʼu.
Dubartiin Musiliima taatee fi biyya Hindiitii deemte tokko Paatarsaniin daawwattee turte. Erga daawwattee booda, “Utuun isin keessaa tokko taʼee baayʼee natti tola. Kabaja guddaa waan naaf kennitaniif baayʼeen isin galateeffadha” jetteetti.
Ijoolleen hoo daawwachuu dandaʼuu?
Eeyyee! Ijoolleen daawwachuun isaanii jireenya isaanii irratti jijjiirama guddaa fida. Joon inni Yuunaayitid Isteetis jiraatu akkas jechuudhaan barreesseera: “Ijoolleen garee daawwannaa keenya keessa turan erga manatti gallee boodas waaʼeedhuma daawwannaa sanaa dubbatu. Daawwachuu isaanii dura, Betʼel keessatti maal akka raawwatamu hin beekan turan. Amma garuu achi galanii tajaajiluuf galma baafataniiru.”
Gamoowwan ykn waajjira Dhugaa Baatota Yihowaa biyyoota kaan keessatti argaman daawwachuun ni dandaʼamaa?
Eeyyee! Biyyoota hedduu keessatti qophiin daawwannaa godhameera. Eessafaa daawwachuu akka dandeessu baruuf, Weebsaayitii kana irraa kutaa ‘Waajjiraa fi Daawwannaa’ jedhu ilaali. Waajjira damee Dhugaa Baatota Yihowaa tokko dhuftee akka daawwattu kabajaan si afeerreerra.


text:
Odeessa Qeerroo Amboo, Bitootessa 5,2015
Lixha Shaggar Manneen Barnootaa Future Generetion fi mana barumsaa Ayyoomee 01 akkasumas Liiban Maccaa Sadarkaa 2ffaan FDG Itti Fufe. Magaalaa Ambootti Ammoo Suuraan Sabboontota Ebla 2014 Wareegamanii uumataaf raabsamaa fi faca’aa oole.
Kana malees akka Lixa Shaggar, aanaalee fi magaalota keessatti guyyaa lama dura barattootni kanneen akka Midaa Qany, Geeddoo, Xiqur Incinnii fi kkf barumsa dhaabuun yaadannoo sabboontota wareegameef taasisanii jiru, haalli kun itti fufuudhaan har’a akka odeessi Qeerroo magaala Amboo irraa addeessutti suuraan barattoota bara darbe Ebla 11/2015 kaasee magaala Amboo fi waluma gala godina Shgar lixaa keessatti gaaffii mirgaa gaafataniin wareegaman mara suuraa isaani bittimsuun, baachuudhaan barattootni
olii gadi sochii taasisaa turan akkasuma:
– OPDO hanga yoomitti saba keenyatti taphattii, kan sabaaf hin taanee
nurraa ka’I,
– Gumaa barattoota keenyaa baasuun amma malee bor miti,
– Maqaa misoomaan qote bulaan keenya gowomfamuun haa dhaabbatu, Kan jedhu qabachuudhaan barattootni magaala Amboo keessatti daandiitti bahuudhaan socho’uudhaan tika fi humna mootummaa dhokataa uummata keessa faca’ee jiru mufachiisuun dhagayame, akkasuma akka odeessi Qeerroo ibsuttis sochii barattootaa kana tasgabbeessuuf humni mootummaa irraa ergame barattooni har’as ni bahu kan jedhuun mana barumsaa Future Generetion fi mana barumsaa Ayyoomee 01 akkasuma mana barumsaa Liiban Maccaa sadarkaa 2ffaan dhagaa darbachuudhaan humna mootummaa gara sanatti argame poolisoota ariyuun beekame, kunis sa’a 8:00 irraa kaasee kan eegale barattootni sirboota qabsoo dhageessisaa fi dhaadannoo akkasuma barruulee hojii mootummaa wayyaanee saaxilu bittimsuu fi babarreessuun odeessi Qeerroo addeessa.


text:
Bitootessa 2,2015 Jimmaa
Warraaqsa Bilisummaa gootonni Qeerroon Yuniversitii Jimmaa fi Kolleejjii barsiisota Jimmaa akkasumas dargaggoonni Oromoo magaalaa gaafa Bitootessa 2,2015 Kaasaniin wal qabatee barattooti Oromoo nagaan 10 loltoota Wayyaaneen butamanii hidhamuu Qeerroon godina Jimmaa beeksise.
Gaaffii mirgaa dargaggoonni Oromoo kaasaniin wal qabatee ergamtoota Wayyaanee
EPRDF/TPLF sochii Qeerroo barattoota Oromoo dura dhaabbachuuf bobbafaman Muktar Kadirii fi Dammaqee Mokonnoon irratti mormii jabaan qabsiifameen wal qabatee Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii akka doorsifamaniif jecha humna waraanaa bobbaasuun namoota nagaa 10 gara mana hidhaatti geeffamanii jiru.
Goototni dargaggootni Qeerroon barattootni Oromoo hidhaan, ajjeechaan, daraara fi barnoota irraa arii’atamuun kabaja eenyummaa keenya, Oromummaa keenyaa, fi mirga abbaa biyyummaa keenyaaf qabasoo warraaqsa FDG karaa nagaa eegalle takka dhaabuu hin danda’u, nutis dargaggoonni Oromoo eenyummaa fi Oromummaa sarbamnee, Oromoo qe’ee fi qabeenyaa irraa arii’atamaa fi buqqifama jiruu onnee ittin teenyee dhaggeffatnu hin qabnu.
Dhiyeenya kana Angawaan olaanaa Wayyaanee EPRDF/TPLF uummata Oromoo arrabsuu, doorsisuu , tuffachuu fi waraana duguggaa sanyiin wal madaalu nurratti labsee jira. Nuti wareegama qaalii kanfaluun mirga uummata keenyaa akka kabachiifnuuf nu dirqee jira. Haaluma kanaan warraqsaa FDG ergamtoota wayyaanee Muktar Kadirii fi Dammaqee Mokonnoon kenneen jedhaman irratti FDG kaachisuun, gaaffii mirga abbaa biyyummaa finiinsuuf akkuma murteeffanneen dhaadannoo Muktar Kadir Oromiyaa saamsisaa jira, Oromoo Arrabsiisa jira, uummata Oromoo irratti genocide labsisiisa jira, seeraatti dhiyaachuu qaba Oromoo bulchuu hin qabu, Angoo gadhiisuu qaba, abbay
Tsahayee angawaan wayyaanee yakkamaadha Angoo gadhiisuu qaba, yakka duguggaa sanyii Uummata Oromoo irratti rawwachaa jiruuf itti gaafatamuu qaba, filmaanni sobaa dhabbachuu qaba nuti dimookiraasii barbaadna, mirgi dimookiraasii fi namummaa nuuf kabajamuu qabu jechuun dhaadannoo angawoota Wayyaanee irratti dhageesisuun walqabatee barattootni Oromoo nagaan 10n olitti lakka’aman wajjira Poolisii
Magaalaa Jimma Alaazer jedhamuun beekamutti hidhatti darbatamani jiru, kanneen keessa kan maqaan isanii adda baafanne.
1. Barataa Guddisaa Amsaluu barataa mummee Afaan Oromoo Folkolorii waggaa 2ffaa
2. Barataa Dajenee Gonfaa barataa mummee Afaan Oromoo Folkolorii waggaa 2ffaa
3. Barataa adam Muktaar barataa muummee seeraa waggaa 2ffaa
4. Barataa sisaayi Kabbadaa barataa Muummee seeraa waggaa 2ffaa
5. Barataa Sisaayi muummee geography waggaa 2ffaa
6. Barataa Musxafaa Idettoo mummee Biomedical Engineering waggaa 4ffaa
kanneen keessatti argaman barattootni Oromoo 10’n badii tokko malee yakka duguginsa sanyii uummata Oromoo irratti fudhatamaa jiruu fi haala qabinsa mirga namummaa fi dimookiraasii uummata Oromoo irratti ukkamsaa jiruu waan balaaleffataniif hidhatti darbatamanii jiraachuun mirkana’era. Adeemsi hidhaa ajjeechaa fi barnoota irraa ilmaan Oromoo arii’uun ilmaan Oromoo hunda gara qabsoo bilisummatti kan bobbaasuu
malee duubatti kan hin deebifne ta’uun mirkanaa’aa jira. Ilmaan Oromoo kunneen atattamaan akka hiikaman guyyaa har’aa dargaggootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa Wajjira poolisii magaalaa Jimmaa Alaazeritti argamu adeemuun gaafatan.


text:
Help:Contents/Barressu Jalqabu
galme sera oromiyaaa
Barressu Jalqabu[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Ammaf garuu akkamitti akka barreeysan beekuuf kana dubissi:-
- Fakkenyaaf English wikipedia irra gara Afaan Oromotti jijjiiruf, duran english wikipedia -> [1] bani. Iddoo search jedhu kessatti waa'ee waan bareeysituu barbaadi. Bakka biratti yokan window birratti oromo wikipedia bani. akka log in tate duraan dursii ilalli. english wikipedi irratti log in ta'u hin barbachisu.
- Itti anni immo oromo wikipedia irratti box jirru kan bitta ketiit argamu kan Fufi fi Barbadu jedhu qabu kessatii waan atti barresu fettu qubee sirri ta'en barressi. Achii immo Fufi kan jedhu tuqqi yokan bani. Kunis garra fulla biratti si gessa. Fulli kuni fulla wanna odeffano suni qabu si banu danda'a, haa ta'u malle yoo odeffanon suni hin jirrane ta'e atti barresu ni dandetta jechu dha.
- Itti anni create this page kan jedhu bani. yerro tokko tokko create this pageiin argamu dhabu danda'a, yerro akkanatti maqqa suni kan dimman diqatte barefamet jirra, suni bani. yerro kana bakki duwwa guddan tokko dhufaa. bakki itti baresitus bakka sunit.
- Ergaa barresitte xumurtee bodda gara gaddi bu'i Save Page kutta jedhu tuqqi. Bayee garidha akasum itii fufan jedhaa afan oromo nuf gudachuu qabaa


text:
SHIROTA GOLA WAYYAANEE (NEW)
(Lubabaas Qeerrootiin)
(Kutaa 1ffaa)
Kaardii Daldala Filannoo
MOOTUMMAAN WAYYAANEE FILANNOON UTUU HIN GEGGEESSIN KAN MAQAA FILANNOOTIIN DALDALUU DHA. Dhimma kana muuxannoon waggoota darbanii ifatti mul’isu ta’u illee filannoo bara darbe keessa ta’e irraa waan argame wal yaadachiisuun maalummaa sirnichaa sirriitti ifa godha. Sirni kun bara duraa sanatti waan bosonaa dhufeef adeemsa keessa wayyaa’uu mala jedhanii kanneen garaa hiran akka jiran beekamaa ture.
HAA TA’UUTII, KOLONEEL MALLAS ZEENAAWWII AMALA SIRNA DIMOKIRAASII TOKKO ILLEE HIN QABU. HAALA KAN DHAABBATI TOKKUMMAA AWUROOPPAA FI DHAABBATI MIRGA DHALA NAMAA ADDUNYAA KAN GABAASA ISAANIITIIN MIRKANEESSANII DHA. HUMNI CUNQURSAA BITTAA WAYYAANEE FI BITAMTOOTNI ISAANII AKKUMA ABBOOTII ISAANIITTI HUMNA QAWWEEN JIRAACHUU FEDHU.
Akkuma baroota duraa sanatti, Wayyaaneen ammas kanneen isa yaaddessan mara dhabamsiisuu irratti xiyyeeffatee hojjacha ajira. Bara darbe keessa, yeroo filannoo sanatti, dhaabbatoota maqaa Paartii Siyaasaan ijaaramanii isaa wajjin dorgoman qarshiidhaa fi Waajjira garaagaraa kennuufiidhaan ijaaraa ture. Kana malees, Kaadiroota isaa ganda hundumaatti erguun ummata sodaachisuun amala isaanii ifatti mul’atu ture. Kana malees, bakka magaalaa fi Iddoowwan dhokachuu hin dandeenyetti immoo Kaadiroonni Wayyaanee Hoogganaa Booordii Filannoo Biyyoolessaa fi Humna Waraanaa dabalatee hojjachaa ture. Yeroo sanatti, Kaardii Filannoo miliyoonaan lakkaa’aman bakka humna waraanaan marfametti geessanii Kanniisa qofatti maruun gara bakka harki lakkaa’amuutti deebisanii akka waan ummati isaan fileetti kijibaan abbaa aangoo of godhanii jiru.
Wayyaaneen akka filannoon hin jiraanne namuu kan beeku ta’us, shirooti keessa keessatti hojjataman amma illee ummatatti ibsamuu qaban. Yeroo filannoo sanatti, Wayyaaneen baadiyyaa fi bakka dhokataatti qofaa isaa Paartii Siyaasa Mormitootaa kan ta’e Waltajjii (Madirakii fi Deggartoota isaanii) tumanii ari’uun kaardii hunda isaa immoo kanniisa itti maruun gara bakka dhufeetti deebisaniiru. Kun akka fakkeenyaatti, Shawaa Lixaa naannoo Gindabaratitti kan uummati ijaan arganii fi yoomiyyuu ragaa bahanii dha.
Shirri Wayyaanee kana duwwaa miti. Qotee bulaa fi dubartoota immoo utuma saatiin laaqanaa hin gahin yeroo dabarsitanii dhuftan jedhanii hiriiruma irratti harkaa sassaabuun filachiiftotni (kaadiroonni) ofuma isaanitii kanniisatti maranii ol deebisaniiru. Kun akka fakkeenyaatti Oromiyaa, godina Shawaa Kaabaa, naannoo Dabira Libaanos, keessatti mul’atee dha.
Yeroo kaan immoo dorgomaa mormituu hidhuu fi hiraarsuun dhimma wayyaaneen dalagduu dha. Yeroo darbe, Wallaggaa Bahaa, naannoo Shaambuutti, dorgomaa Madirak (Waltajjii) gaafa jal-bultii Filannoo halkan guutuu harka isaa fi miilla isaa hidhanii xaxanii waraana itti ramadanii bishaan keessa kan bulchan yoomiyyuu kan hin dagatamnee dha.
Taajjabdootni kutaa biyyaa hundumaa irra tamsa’anii taajjabaa turan kan Miseensa paartii kamii iyyuu miti jedhaman hundi isaanii iyyuu kaadiroota Wayyaaneeti. Kana baayyee waan ta’aniif hunda himuun waan cimuuf malee maqaa isaanii wajjin dhiyeessuun ni dandaa’ama.
Walumaa gala sababoota lakkaa’amanii dhumuu hin dandeenyeen filannoo utuu hingeggeessin maqaa filannootiin daldaluun Maqaa Paarlaamaatiin Kaadiroonni wayyaanee fi Bitamtootni isaanii paarlaamaatti dacha’uu isaanii sadarkaa addunyaatti beekamaadha.
Kaardii Shororkeessuummaa
Kaadirroonni Wayyaanee akkasitti Maqaa Bakka Bu’aata Uummataatiin walitti qabaman amma immoo seerota fedhii biyyaa fi sabootaa hin taane Wayyaanee gammachiisuuf jecha tumaa akka jiranis tibbana mul’ataa jira. Torban darbe dhaabbatoota shan (sadii kan biyya keessaa fi Lama immoo Kan biyya alaa jedhee gargar qooduun) ,Isaanis kan biyya keessaa sadan ABO fi Caamsaa 7(Gindot 7) fi Kan Biyya alaa immoo Alqaa’idaa fi Alshabaab ‘’Shororkeessitoota’’ jedhee moggaasuun isaas paarlaamichi hagam sadarkaa fokkotaa keessa akka jiru namatti mul’isa. Yeroo kamuu sirni akkanaa diddaa ummataa fi fincilaan malee akka karaa nagaa filannoodhaan hin buune agarsiisaa jira.
Dhimma kana irratti hayyuun tokko yaada akka armaan gadii nuuf kennan. ”Namooti hedduun akka beekanitti, wayyaaneen waan hojjattu maratti amantaa hin qabdu. Sagantaan ishii kan yeroo gabaabaa ti. Amma kunoo, Wayyaaneen seera shorokeessummaa kana kan labsite akka waan ministirii dhimma alaa Ameerikaa, Hiilarii Kilintan waliin maryatte fakkeessuuf Hilariin dhuftee ganama isaa seera shororkeessummaa baste. Kun akka ishiin deebiteen labsamuun waan dhimma kana Ameerikaa waliin maryattee fakkeessuu fi ittiin ummata gowwoomsuuf ture. Ummati garuu dhimma kana wayyaanee caala fageessee hubata.”
KUN AKKA UUMMATA BIRATTI FUDHATAMA ARGATUUF WANTOOTA INNI GODHE KEESSAA MURAASI:
Walga’ii dhaabbata tokkummaa Afiriikaa irratti ABO n Boombii dhoosee bakka bu’oota Afirikaa Fixuuf utuu jedhuun to’annaa jala oolfadhe jedhee holola sobaa afuufuun,
Naannoo Markaatootii namicha sooressa yeroo filannoo Waltajjiidhaaf uummata kakaasaa ture halkan humni waraana wayyaanee erga boombii manaa fi qabeenya isaa irratti qindeessanii duraa gubanii booda ABO tu bakka uummati baayyatutti boombii dhoose jedhee namoota kana irratti dhuguma ijaan argineerra jedhanii sobaan miidiyaa irra haasawa godhan qopheessuun maqaa balleessuuf piropogaandaa sobaa afuufuun
Akkasuma Naannoo Ministeera dhimma alaatti kan argamu Bishaan Ho’aan bakka uummati dhagna itti dhiqatu(Hot Water Shower)bakka jedhamutti utuu wanti tokko hinjiraatin ABO n bakka uummati of gatee dhagna dhiqatu kanatti boombii qindeessee dhoosuuf jennaan to’adhe jechuun asittis namoota kaadiroota qarshii fudhatanii yaada miidiyaaf kennan qopheessuun maqaa balleessuuf piropogaandaa sobaa afuufuun,
Kanaa fi kan kana fakkaatan ofuma isaatii Humni bittaa waayyaanee holola sobaa qopheessuun ABO fi Ginbot 7 n Shaabiyaa waliin wal at’uun Addis Ababa Baagidaadiin goona jedhan jedhee oduu sobaa uummata gidduutti odeessee maqaa dhaabbatoota kanaa balleessuu irratti argama.
Itti fufa


text:
Bitootessa 10,215 Odeessa Qeerroo Shaggar Lixaa
Warraaqsa Bilisummaa gootota barattoota Oromoon yeroo irraa gara yerootti mootummaa Wayyaanee raasaa jiru jabaachaa fi daran ciminaan soss’aa kan dhufe humni warraaqsaa,mootummaa Wayyaanee haalaan akka yaaddessee fi naasuu guddaa itti fidee jiru beekamaa dha.
Bitootessa 2015 keessa guutummaa Shaggar Lixaa keessatti warraaqsa Qeerroon Bilisummaa socheesen wal qabatee mootummaan Wayyaanee soda guddaan waan itti buleef jidduu kana bulchitoota Federaalaa irraa naannoo Oromiyaa heeraan ala seenuun kaabinoota OPDO hojii irraa arihaa akka jiranii fi sochii warraaqsa bilisummaa kana duubaan ABO itti hidhatee kan hojjetaa jiru isini sababa jedhuun hojii irraa arihuutti argamu.
Bitootessa 9,2013 Shaggar Lixaa Aanaa Abunaa irraa hojjettoota 3 hojii irraa arhiman keessaa:-
- Shifarraa Mokonon, Hojin Fayinanasi
- Baacaa Lameessa ,Hojin Humnaa namaa
- Girmaa Baacaa,hojiin Gageessaa hojii
Kanneen ta’an yeroo tahu,haalli kun gara fuula duraattis mootummaan Wayyaanee naannoolee biro irraa waan itti fufuuf Oromoon bakka jiruu gamtaan ka’ee warreen dhimma bulchiisa Oromiyaa keessa seenanii akka fedhanitti hojjettoota hojii irraa arihan dura akka dhaabbatan taasisuun falmaa yerooti.


text:
Har’as,Waraanni Wayyaanee Mooraa Yuuniversitii Wallaggaa Weerare,Barattoota Oromoo Irratti Dhukaasuun Barattoota 5 Haalaan Madeessuun Hosptala Naqamte Seenan.
Gabaasa Qeerroo Naqamtee Caamsaa 20,2015
Caamsaa 20,2015 Waraannii Mootummaa wayyaanee EPRDF/TPLF Magaalaa Neqemtee fi Yuunivarsiitii Wallaggaa irra qubsiifamee jiru Barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Wallaggaa irratti jumulaan rasaasa roobsuunyakka waraanaa barattoota irratti rawwate jira.
Godina Bahaa Wallaggaa Magaalaa Naqemtee keressatti kan argamuu Yuunivarsiitii Wallaggaa keessatti halkan edaa sa’aa 3:00 irratti loltootni mootummaa Wayyaanee Mooraa Yuunivarsiitii Wallaggaa seenuun barattoota irratti rasaasa roobsuun yakka waraanaa barattoota Yuunibarsiitii Wallaggaa irratti rawwatan. Yakka ulfaataa barattoota siivilii, homaa meeshaa tokko illee of harkaa hin qabne kana irratti rawwatameen barattootni Oromoo Shan haalaan madeeffamuun hospitaalaa Neqemtee galanii jiraachuun ibsame. Barattootni Oromoo madeeffaman kunis :
- Barataa Qixxeessaa Buraayyuu barataa Geology waggaa 3ffaa bakki dhaloota godina Horroo guduruu Wallaggaa
- Barattuu Boontuu Waggarii barattuu Environmental science waggaa 2ffaa bakki dhaloota wallagga lixaa,
- Barattuu Dirribee Badhaasaa barattuu Enviromental Science waggaa 2ffaa bakki dhaloota wallagga lixaa,
- Barataa Amiin barataa afaan Oromoo waggaa 3ffaa fi
- Barataa Tashalee barataa Afaan Oromoo waggaa 3ffaa kanneen keessaatti argamani.
Yakka waraana mootummaan EPRDF/TPLFn uummata Oromoo fi barattoota Oromoo irratti fudhateen jiraattotii fi hojjettooti hostala Naqamtee haalaan kan gaddan yeroo ta’u Oromoonni adduunyaa irratti bakka hunda faca’anii jiran gochaa hammeenya wayyaanee kaan akka balaaleffatanii fi hirkoo baratootaaf akka ta’an Qeerroo dhaammata.
Gama biraan Haaluma kanaan walqabatee Yuunibarsiitiin Wallaggaa fi Magaalaan Neqemtee rafama guddaa keessa jirti, Mootummaan Wayyaanee lubbuu ilmaan Oromoo fi nageenya uummata Oromoof bakka tokko illee hin qabnee fi tarkaanfii gara jabinaa Oromoo irratti fudhachuun beekamu guyyaa har’aa caamsa 20/2015 immoo Magaalaa Neqemtee keessatti dabballota, fi
kaadiroota isaa waliin hiriira duula filannoo gaggeessa jira. Uummatni Oromoo magaalaa Neqemtee fi yuunibarsiitii wallaggaa humna waraanaa guddaan eegamaa jiruu, Barattootni Yuunivarsiitii Wallaggaa guyyaa hardhaa barnoota dhaabani jiru.
Humni Waraana Wayyaanee Mooraa Yuuniversitii Wallaggaa Qubate Barattoota Irratti Dhukaasee 2 Madeessuun Beekame.
Gabaasa Qeerroo Caamsaa 20,2015 Naqamte
Bakka qubsuma isaa Yuuniverstii Wallaggaa kan godhate humni waraana federaalaa(TPLF) Naqamtetti bobbaafame uumata magaalaa ba’uu fi galuu dhorkaa jira. Waraanni Wayyaaneen guyyaa kaleessaa mooraa Yuuiversitii Wallaggaa qubate tajaajila barattootaaf ta’u irraa isaaf qoodamee tajaajila waraanaaf jecha nyaata,uffata,firaashii utuu hin hanbisin bulchiinsa Yuuniversitiin dhihaateefii jira.
Halkan edaa mooricha keessa deddeemuun barattoota irratti yeroo dhukaasaa bulanitti barattooti 2 akka madaawanii jiran madden gabaasu.
Yuuniverstiin Wallaggaa yeroo ammaa tajaajila barnootaa kennuu irra tajaajila waraanaaf kennan irra guddachaa jira. Kana irratti dabalees prof,Fiqaaduu Bayyanaan deggersa mootummaaf kan kennu yeroo ta’u humna qubate kana tajaajiluun kan mooraa qubachiise keessaa isa tokko yeroo ta’u yeroo ammaa kanatti Profeeser Fiqaaduu Bayyanaa kaadhimamaa Paarlaamaa Wayyaanee kan godhina baha Wallaggaa ka’uun akka kaadhimame ni beekama. Pr Fiqaaduun Waggaa darbe human federaalaatiin barattoota reeba jechuun man caccabsiise ta’un jibbiinsa jabaa uummata Oromootiif qaban agarsiisuun isaa ni yaadatama.
Bilbilli Keessan Suuraa Alaabaa ABO Qaba Sababaa Jedhuun Oromoonni Humna Waraana Wayyaanee Ta’an Mana Hidhaatti Darbamaa Jiru.
Caamsaa 19,2015 Godina Lixa Shaggaritti Ilmaan Oromoo humna waraana kora bittinneessa Oromiyaa Aanaa calliyaa Geedoo irra qubsiifaman keessatti argaman Oromummaan yakkamuun hidhannoon irraa hikamee hidhatti darbamuun dararamaa jiraachuun beekame.
Alaabaa ABO fi walleelee warraaqsaa mobail keessan irratti fe’attanii jirtu sababaa jedhuun qabamanii isin deggertootaa fi maadhee ABO ti jechuun mana hidhaa buufamanii jiraachuu qeerroon gabaasa.
Kanneen kunis:-.
- Ajaja 50 Addunyaa Mantamariyaa
- Ajajaa 10 nama Kaasahun jedhamuu fi
- Loltuu See’id jedhamu kan keessatti argaman badii tokko malee dararaa cimaaf saaxilamaani jiraachuu maddeen keenya gabaasan.
Godina Wallaggaa Aanaalee Jimmaa Arjoo fi Waayyuu Qilxuu Keessatti Diddaan Uummataa Jabinaan Itti Fufe,Ummannis Wagahii Duula Filatnoo Wayyaanee Guututti Lagate.
Gabaasa Qeerroo Caamsaa 19,2015 Naqamte
Godina Wallaggaa Aanaalee Jimmaa Arjoo gandoota Waayyuu Qilxuu,Kamisa Beeraa fi aanaa Nuunnuu Qumbaa ganda Bildiimmaa Qexxoo keessatti guyyaa kaleessaa uummati bakkeewwan kana jiraatu Wayyaanee fi jala deemtotashee OPDOtti waaroo salphinaa uffisan
Onaa Jimmaa Arjoottis ta’e walii gala biyyattiitti filmaata sobaa geggeessituuf mootummaan Wayyaaneen tokkoshaneen nafiladhaa jedhus falmii jabaan uummata irraa itti ka’aa jira.
Jimmaa Arjoo gandoota Waayyuu Qilxuu fi Kamisa beeraatti uumnata bobbaasee wayita Mootummaan Wayyaaneen akka hayyudureen tokko Shane’s isinitti agarsiisutti nufiladhaa yeroo jedhu uummati walgahii harkatti fashaleessuun kaabinoota haalaan naasuun akka rifatan Qeerroo Jimma arjoo gabaasee jira.
Oduu walfakkaatuun achuma ollichatti kan argamu aanaa nuunnuu qumbaa ganda Bildiimmaa qexoorraas uumnati biyyi tokko shaneen filannoo geggeessitu addunyaa kanarraa dhaga’amee hin beeku jechuun FDG Wayyaanerratti waan dhageessisaniif yeroo ammaa kana namni bakka bakkatti sosso’uuf rakkoo guddaa keessa akka jiran Qeerroon gabaasa.
Filannoon Fakkeessaa fi Kijibaa Abbootii Irree malee Ummatoota hin Fayyadu.
Filannoon Fakkeessaa fi Kijibaa Abbootii Irree malee Ummatoota hin Fayyadu.
Bittaan gita bittoota Tigraay ummatootaa Itophiyaa irratti humna qawween of irroomse Itophiyaa tarree biyyoota hiyyeeyyii keessaa baasuu hin dandeenye. Kadhaa gargaarsa alagaa irraa argamuun jireessuu keessaa baasuu dadhabee har’as taanaan Impaayerittiin hiriira biyyoota gargaarsaan jiraatan keessatti akka hiriirtetti jirti. Saaminsi daangaa dhabe murna aangoo irra jiruun adeemsifamu abbootii aangoo duroomsee lammiilee sadarkaa of jiraachisuu dadhabuu fi abdii dhabuu irraa, kanneen osoo jireenya barbaadanii galaana keessatti dhuman, biyyoota gara garaa keessatti haala suukanneessaa fi gaddisiisaan ajjeefaman lakkoobsi guddaa dha. Bilisa tahanii gurmaa’uun, yaada qaban ibsatuun guutummaatti yakkatti fudhatamee hidhaa, ajjeechaa fi roorroo gosa gara garaa lammiilee irraan gahuun Itophiyaan biyyoota Afriikaa irra dabree sadarkaa addunyaatti iyyuu tarree duraa keessatti argamuun haala qabatamaa biyyattii keessaa ibsa. Saaminsi, cunqursaan, buqqa’insi fi dhiittaan mirga dhala namaa waggoota 24 dabraniif adeemsifamee fi sadarkaan har’a irra gahe egeree biyyattii kan dukkaneesse, ummatoota kan abdii dhabsiise dha.
Wayyaaneen qawween dhufe. Qawweenis jiraate. Fuula duras Itophiyaa abbaa irrummaa paartii tokkoo jala tursuun murtii isaa bosonaa qabatee dhufe tahuun kan shakkamu miti. Ammas kana ifaan labsatee jira.Ibsa ABO Filannoo Wayyaanee 2015 ilaalchisee
Oromiyaa Gara Kibba Dhihaatti Kan Arrgamtuu Magaalaan Jimmaa fi Yuunivarsiitiin Jimmaa Eeggumsa Humna Waraana Wayyaanee Jala Galtee Jirti,
Camsaa 19/2015 Oromiyaa Gara Kibba Dhihaatti Kan Arrgamtuu Magaalaan Jimmaa fi Yuunivarsiitiin Jimmaa Eeggumsa Humna Waraana Wayyaanee Jala Galtee Jirti, Ummanni Oromoos humna waraanaa raayyaa ittisa sirna TPLFn marfamte.Mootummaan Wayyaanee muddamaa fi raafama siyyaasa guddaa keessa galee kan jiruu, olola maqaa misoomaaf dhaga bu’uuraa kaa’uun buufata xiyyaaraa fi Baaburaa isiniif hojjechiifna jechuun uummata gowwomsuuf Angawootni wayyaanee H/Maariyaam Dassaleen durfamu gara Godina Dhiha Oromiyaatti duula kan jiruu torbee darbee keessa Godina Lixa Shaggar Amboo fi Godina bahaa Wallaggaa Naqemteetti duuluun simannaa uummataa dhabuun hedduu ittumaa muddama keessa seenuun, guyyaa har’a mataan Wayyaanee H/Maariyaam Dassaaleenyi dabballoota isaa qabachuun gara gara Godina kibba dhiha oromiyaa Magaal;aa Jimmaa seenuun dabballoota isaa malee simannaa uummata dhabuun daandii baaburaa fi xiyyaaraa isiniif galchina jechuun dabballoota isaaf dhagaa bu’uuraa kaa’uun dabballootni isaa aanaa godinicha bakka bu’uun argamaniif kaabinoota aanaa fi dabballoota wayyaanee yoo ta’uu, guyyaa hardhaasa Simannaa uummata baldhaa Oromoo godina Jimmaa waan dhabaniif muddama keessa seenuun uummatni FDG nurratti kaasuuf jechuun humna waraana ittisa biyyaa mooraa Waraana dhihaa kan Magaalaa Jimmaa keessatti argamu kutaa waraana 44ffaa (44nyaa kifile Xoor) jedhamu keessa gadii baasuun Magaalaan Jimmaa fi Yuunivarsiitiin Jimmaa humna waraanaan marfamtee eegamaa jirti. Sakkatta’insii guddaan uummata Oromoo fi sabaa fi sablammoota magaalaa Jimmaa fi barattootaa fi hojjettoota irratti godhamaa jiraachuun ibsame.
SBO Caamsaa 20,2015. Oduu, Filannoo wayyaanee irratti Ibsa ABO, Beeksisoota SBO fi Gaaffii fi deebii Inispecter Abdallaa Qaasim kutaa lammataa fi SBO Sagantaa Afaan Amaaraa
Wallee Haaraa Hawwisoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Caamsaa 18, 2015
Poster Dhadesse Filannoo Kaabinoota Wannaanee Bakkoota Maxxanfame Irraa Funaanuun Cirtan Sababaa Jedhuun Dargaggoonni Oromoo Badii Malee Hidhamaa Jiru.
Gabaasa Qeerroo Jimmaa Caamsaa 18,2015
Godina Jimmaa bulchiinsa magaalaa Jimmaatti dargaggoonni Oromoo lama beek-suura( poster) filannoo Wayyaaneen ittiin ofbeeksisuuf maxxansatte kan suuraa dorgomtoota OPDO dabalatee manneen uumataa fi iddoo buufata adda addaatti maxane irraa buqifatanii ciccirtan sababaa jedhuun badii tokkoon malee qabuun hidhaatti darbuun isaanii beekame.
Godina Jimmaa bulchiinsa magaalaa Jimmaa ganda bachoo booretti beek-suura Wayyaaneen mana rifeensaa tokko irratti maxxansite gaafa caamsaa14/2015 halkan dorgomtoota OPDO mana maree naannoof dorgoman lama kanneen maqaan isaanii akka itti aanutti caqafaman kunniin beek-suura irraa jara kaan keessa adda bafamuun kutamee jira.Dorgomtoonni kun:
1.Obboo Solomoon Abbabaa kantiibaa magaalaa jimmaa
OPDO bakka bu’uun mana maree naannof dorgomaa kan jiru.
2.Obboo Muktaar Kadiir perezedaantii mootummaa naannoo Oromiyaa mana maree naannof dorgomaa kan jiru.
Yeroo ta’an daraggoota Oromoo suuraa jara kanaa fi dhaadessa filannoo Wayyaanee magaalaa keessaa funaantanii cirtaniittu sababaa jedhuun badii malee yeroo ammaa mana hidhaa keessa buusanii jiraachuun Qeerroon gabaase.
Dargaggoonni kun yeroo ammaa mana hidhaa Alaazaar kan magaalaa jimmaatti argamu keessaa hadhaa dararaa dhan dhamaa jiru. Isaanis
1.Dargaggoo Amiin konkolaachisaa baajaajii
2.Dargaggoo Amrallaa rifeensa sirreessee of jiraachisa.
Magaalan Jimmaa sakatta’iinsa fi ugguroo mootummaan Wayyaanee ummata nagaarratti gootun goolamaa jirti.
Oromo Voice Radio (OVR) broadcast- 18 May 2015
Bara Darbe Ebla 2014 Keessa Lammiileen Oromoo 59 Badii Tokkoon Malee Wayyaaneen TPLFn Qabamanii Karchallee Amboo Keessatti Hidhaman Keessaa 30 Bilisaan Gadhiifamuu Qeerroon Gabaase.
Caamsa 17,2015 Godina Lixa Shaggar Mana hidhaa karlchallee Amboo keessatti tti ilmaan Oromoo bara darbee baatii Ebla 2014 keessa Sochii warraaqsaa FDG keessatti hirmaattan jedhamuun badii tokko malee waggaa tokkoo oliif erga hidhaa keessa turani ilmaan Oromoo 59 galmee tokko irratti himatamanii jiran keessaa 30 bilisaan gadi lakkifamaniiru.
Dhaddachi Mana Murtii Godina lixa shaggar magaalaa Amboo Caamsaa 15/2015 Oleen ilmaan Oromoo yakka shororkeessuummaan himataman erga waggaa tookkoo oliif adabbii to’annoo seeraa jala turanii booda ragaan abbaan alangaa wayyaanee dhiyeeffate sobaa ta’uu mirkaneeffatuun ilmaan Oromoo kun badii tokko malee waggaa tokkoo oliif dararamaa kan turan bilisaan gadi lakkifamuu danda’aniru. Ilmaan Oromoo Oromummaa yakkamuu malee balleessa tokko illee hin qabnee mootummaan Wayyaanee maqaa shororkeessaa jedhuun sobaan yakkee dararaa erga ture booda, abbaan alangaa wayyaanee EPRDF/TPLFn raga tokko malee Oromoo nagaa mana isaanittii qabanii hidhatti darbuun erga waggaa tokkoo oliif, psychologically, physically fi mentally erga midhaa ture booda sobaan gochaa diinummaa uummata Oromoo irraa qabu muldhisuuf waan hidhee dararaa tureef, yeroo amma kanatti raga tokko illee irratti dhabuun ilmaan Oromoo kunneen bilisa ta’uu fi balleessa jedhamanii himatamaniif ragaan qubsaan hin jiru jechuun dhaddachi mana Murtii Amboo guyyaa kaleessa gaaffii tokko malee bilisaan akka gadhiifaman murtii kennuun yeroo amma kanatti ilmaan Oromoo kunneen gadhifamanii jiru. Maqaa hidhamtoota ilmaan oromoo hiikaman kanneenii :
1. Obboo Caalaa Baayisaa
2. Obboo Iddeessaa Magarsaa
3. Obboo Alamayyoo Irreessoo
4. Obboo w/Yesuus Mangashaa
5. Dargaggoo raajii Baksuu
6. Barataa Walabummaa Dabalee barataa Engineering waggaa 4ffaa Yuunibarsiitii Adaamaa
7. Barataa saa’uudi Jamaal barataa Yuunibarsiitii Amboo
8. Barataa Firaa’ol Tacaanee barataa Yuunibarsiitii Amboo
9. Barataa Abdataa Baatirii barataa yuunibarsiitii Amboo
10. Barataa Qananiisaa Raggasaa barataa yuunibarsiitii Amboo
11. Barataa Alamuu Magarsaa barataa kutaa 8ffaa M/bsadarkaa 1ffaa Carii Amboo
12. Dubaree Ayyaantuu Dagaagaa daldaltuu hucuu Aadaa Oromoo fi Fayyaa Oromoo magaalaa Amboo
13. Barataa sanyii Cimdeessaa, barataa kolleejjii fayyaa biyyaa irraa eebbifamee hojii dhabee taa’aa ture,
14. Dargaggoo Tasfaa Dhugaasaa
15. Barataa Abdii(Gammachiis) Baddeessaa barataa Yuunibarsiitii Amboo
16. Barataa Waloo(Rabbirraa) Abboomsaa
17. Barataa Badhaasaa
18. Dargaggoo Baabbii
19. Barataa Abdiisaa Fajjii
20. Dargaggoo Dajanee
21. Dargaggoo caalaa Maandhessaa kannee keessatti argamaan ilmaan Oromoo nagaan humna Waraanaa Wayyaaneen Qe’ee fi maatii, akkasumaas barnoota isaanii irraa barattootni Oromoo ukkanfamanii hidhaan dararaa waggaa tokkoo olii erga argani dhaddachi Mana Murtii Amboo raga kijibaa/sobaa Mootummaan Wayyaanee ittin ilmaan Oromoo dararaa jiru kufaa gochuun ilmaan Oromoo kun badii kan hin qabne ta’uu isaaniin bilisaan akka ghadi lakkifaman murtii dabarseen gadi lakkifamani jiru.
Qeerroon Bilisummaa Mootummaan abbaa irree Wayyaanee beenyaa, hamilee, qaamaa fi sammuu (psychologically) ilmaan Oromoo kanaaf akka beenyaa kaffalu gadi jabeessinee gaafata.
6 Oromo Students of Three Universities Abducted by TPLF Led Government Forces
6 Oromo Students of Three Universities Abducted by TPLF Led Government Forces
Qeerroo Report, May 17, 2015: As the fake 2015 so called Ethiopian election approaches, the TPLF led Ethiopian government has intensified arresting, harassing, and abduction of Oromo nationals, especially Oromo students of universities and higher educational institutions. Accordingly, the following Oromo students of Adama University, Eastern Shoa zone of Oromia regional state have been abducted by the terrorist “intelligence” forces of the Ethiopian regime and their whereabouts are unknown. Read Full; Qeerroo Report, May 17 2015
Uummaatni Oromoo fi Barattootni Oromoo Godina Lixa Shaggar Mormii Sirna Wayyaaneef Qaban Jabeessuun Itti Fufan.
UNHCR-Urgent Life – saving Assistance is needed to Refugees and Asylum Seekers in Yemen
May 16, 2015
HRLHA’s Appeal to the United Nations High Commissioner for
Refugees (UNHCR)
UNHCR, Geneva
Dear Mr. Guterres,
The Human Rights League of the Horn of Africa/HRLHA is very concerned about the
current humanitarian crisis in the Republic of Yemen following the internal conflicts and
political instabilities that have broken down the social services in the country. Many nongovernmental and humanitarian organizations are reporting that the crisis in Yemen has highly affected refugees and asylum seekers who came from the Horn of Africa to Yemen to escape the volatile situations in Somalia, Ethiopia, Eritrea and other places. Among the most vulnerable are Oromo refugees and asylum seekers residing in Sanaa, Aden and other areas in Yemen. Read More:- HRLHA Appeal To UNHCR
SBO Caamsaa 17,2015. Oduu, Waamicha FDG Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa, Gaaffii fi deebii Inispekter Abdallaa Qaasim waliin akkasumas dhimma filannoo wayyaanee irratti qophii xiyyeeffate.
Sagalee QEERROO Bilisummaa Oromoo Qophii Caamsaa 15 ,2015
Barattooti Oromoo Yuniversitii Adaamaa 5 Badii Tokkoon Malee Humna Loltoota Wayyaaneen Ukkamfamuu Qeerroon Gabaase.
Humni Tika fi Loltuun Feederaala Wayyaanee Barattoota Oromoo Yuuniversitii Wallaggaa Hedduu Reebuu Saamaa Jira, Barattoota Afur Reebichaan Gara Malee Miidhe.
Gabaasa Qeerroo Caamsaa 15,2015 Naqamte
Caamsaa 14,2015 galgala Barattooti Oromoo diddaa sirna Wayyaaneen kaasaniin wal qabatee loltootii fi tikoonni mootummaa abbaa irree EPRDF Wayyaaneef ergaman mooraa Yuuniverstitii seenuun barattoota Oromoo reebaa turan,barattooti hedduun haa reebaman malee kanneen keessaa afur haala hamaan miidhamanii akka jiran Qeerroon gabaase.
- Rabbumaa Badhaasaa economics Waggaa 3ffaa
- Darajjee Fayisaa accounting Waggaa 3ffaa
- Guddataa Waaqshumaa banking wagga 3ffaa
- Barataa Taammiraat
Kanneen jedhaman haalaan reebamuu fi qabeenyi isaaniin loltoota Federaalaan samamee jiraachuun beekame.
Kana malees aanaa Mettaa Roobii magaalaa Eelaa keessaa Oromoota nagaa FDG gaggeessuuf qindaawaa jirtu sabaaa jedhuun hidhaatti guuraa akka jiran gabaasi nu gahe addeessa,kanneen keessaa Oromoota mana hidhaa magaalaa Eelaa keessatti dararamaa jiran keessaa muraasni
- Shifarraa Nagarii
- Biraanuu Zawudee
- Giroo Guutamaa
- Abarraa Ayyalaa fi kanneen biroo maqaan hin qaqqabin dararama jiraachuun maddeen keenya gabaasan.
Uummanni Oromoo Godina Lixa Shaggar Aanaa Meettaa Roobii Keessa Jiraatan Diddaa Sirna Wayyaanee Itti Fufuuf Murteeffatan.
Caamsaa 15,2015 Gabaasa Qeerroo Mettaa Roobii
Uummatni Oromoo Aanaa Meettaa Roobii sirna bulchiinsa Wayyaanee EPRDF diduun ejjetnoo FDG itti fufuu kan murteeffatan ta’uu wal hubachiisan. Yeroo ammaa kana mootummaan Wayyaanee diddaan warraaqsa Oromoo itti hammaachuu irraan waan qabee gadhiisu dhabee waan jirtuuf ummata dararaa jira. Yeroo ammaa kanatti Godina Lixa Shaggar Aanaa Meettaa Roobii Magaalaa Eelaa, Magaalaa Gooroo, Magaalaa Shinoo fi iddoowwan birootti uummatni wal hubachuun qajeelfama Wayyaanee irraa darbu fudhachuu diduun bulchitoota ergamtoota Wayyaanee hundaaf ajajamuu dhaabee jira.
Kanuma waliin Oromiyaa bakka gara garaa keessatti Poolisoonni fi dabballootni mootummaa Wayyaanees manneen namootaa irra naanna’uudhaan nama ‘Oromiya Media Network’ hordofu qabanii hidhuudhaan dararaa jiraachuun beekame. Yuniversitiilee adda addaa keessattis sababaa Qeerroon Oromootu uummata nurraatti kaase jechuun hordoffii guddaa fi doorsisa guddaa barattoota Oromoo irratti gochuun daran uummataa fi dargaggeessi akka Wayyaanee irratti qabsaa’u kan godhe ta’uu maddeen keenya gabaasan.
Haaluma walfakkaatuun bulchaan bulchiinsa Aanaa Meettaa Roobii torbee darbe keessa konkolaataa ummata fe’ee deemuu tokko keessa Miseensota Qeerroo fi miseensota KFO keessa jira jechuudhaan gommaa konkolaataatti yommuu dhukaasuuf jedhutti konkolaatichi ummataan garagalee namootni hunduu madaa’uun mana yaalaa akka jiranii fi sababa kanaan walqabatee ummatni yeroodhaa gara yerootti bahee sagalee isaa dhageessisaa akka jiruu fi magaalaan Shinoo humna poolisii federaalaan weeraramtee akka jirtu gabaasaan nu qaqqabe jiruu ifa godhee jira.
Godina Addaa Oromiyaa Naannawa Finfinnee Aanaa Sulultaatti Keessatti Hojjettooti Dhalootaan Oromoo Ta’an Tikoota Wayyaaneen Dararamaa Jiraachuu Qeerroon Gabaase.
Caamsaa 14,2015,Gabaasa Qeerroo Sulultaa
Godina addaa Oromiyaa naannawa Finfinnee aanaa Sulultaatti hojjattoota mootummaa dhalootaan Oromoo tahanii karaa basaastota isheetiin adda baasuu fi doorsisuutti akka jiran Qeerroon gabaase.
ABO fi Paartii congiransii federalistii Oromoo waliin tahuun hojjachaa jirtu sababa jedhuun sabboontota hojjattoota mootummaa addatti dhalootaan Oromoo tahan dabballootaa fi kaadiroota Wayyaaneetiin goolamaa jiru. Osoo hojii keenya hojjatanuu maaliif dhaaba biraa duukaa hiriirtu? Dhaabni keenya ni moo’ata booda eessa seentu? Kanaafuu Xaalayaa bakka bu’iinsaa dhaaba mormitootaa irraa fuutan nuuf laadhaatii gara dhaaba keenyatti deebi’aa jechuun doorsisaa kan jiran yoo tahu sabboontonni hojjattoonni kunneen mirga diimookraasii jettanii lallabaa turtaniidha waan taheef nu dhiisaa jechuun mormii dhageessisuun dura dhaabbataniiru.
Diddaa kaafatan sababaa jedhuun barsiisotiin dhalootaan Oromoo ta’an hidhaman keessaa , Ballaxaa Tarreessaa barsiisaa m/b caancoo sad. 2ffaa fi Tafarii Alamuu Badhaadhaa barsiisaa m/b darbaa sad.1ffaa keessatti argamu.
Warraaqsa Bilisummaa Yuuniversitii Wallaggaa Keessatti Ka’een Wal Qabatee Engineering Waggaa 3ffaa Kan Baratu Gammachuu Mangistuu Fi Baratooti Hedduuminaan Poolisoota Wayyaaneen Reebamuun Midhaman.
Caamsaa 14,2015 Naqamte
Barattootni muummee Afaan Oromoo Yuuniversitii Wallaggaa baratan Jira barumsa dhaabuudhaan kaleessa Caamsaa 14/2015 fincila kaasuu Qeerroon gabaase.
Yeroo ammaa barattootni Yuuniversitiilee keessa jiran barumsa dhaabuudhaan mootummaa wayyaanee filannoof of qopheessaa hala mijeeffataa jiru dura dhaabbatuun FDG finiinsuu eegalan, barumsi sirnaan kan kennamaa hin jirre Yuuniversitiilee Adaamaa,Bulee Horaa, Madda Walaabuu, Hawaasa, Finfinee, Haromayyaa, Mattuu, Amboo fi Wallaggaa keessatti barataan yeroo itti bilisumma faarsaa jiru, barumsa dhaabee mooraa keessa dhaadannowwan garagaraa maxxansaa, sagalee dhaadannoo sagalee sirboota qabsoo dhageessisaa jiruudha. Odeessa Qeerroo Yuuniversitii Wallagga irraa nu qaqqabe addeessuun kaleessa galgala irraa kaasanii mooraa keessatti:
Nuti bilisumma barbaanna,
- Dirree qabsoo dheebonne, WBO WBO nu qaqqabi,
- Siifan lola yaa oromoo narra hin gortuu kan jedhus sirboota qabsoo dabalataan,
- Bilisummaan oromiyaa geesseetti,
- Yoomiyyuu wayyaaneef jilbeenfannee hin beeknu, wayyaaneen diina keenya
ofirratti hin fillu,
- Oromiyaan ni bilisoomti….
Jechuudhaan sagalee dhaadannoo dhageessisaa, sirboota qabsoo fi waraqaa balaliituus darbachuun barattoota guutuu mooraa Yuuniversitii Wallaggaa kaasuun hanga dargaggoota magaalaa kaasutti fincila kaasuu sabboontota Oromoo muummee afaan Oromoo baratan irraa ka’e barattoota hunda hirmaachisuu Qeerroon gabaasee jira. Humni waraana Wayyaanes ganama har’aa naannicha buufatuu gabaasni nu gahe ibsa. Yuuniversitii Bulee Horaa fi Madda Walaabuu keessatti barattootni halkan edaa waraqoota maxxansan barumsa hin barannu, bilisummaadhaaf qabsoofna, yaa barattoota Oromoo FDGn ammaa kaasee itti fufuu qaba ka’aa hin kaanaa diina biyyaa baasna jedhuun mooraa keessa bittimsanii turan kanaanis hidhatotni fi humni waraanaa naannicha buufatuu gabaasni
Haala kana keessatti loltooti Wayyaanee barattoota hedduu reebichaan miidhuu fi kanneen kaan qaamaan caccabsanii akka jiran qeerroon gabaasa,barataa reebichaan miidhaman keessaa engineering Waggaa sadaffaa kan baratu barataa Gammachuu Mangistuu isaan keessaa haalaan miidhamee jira.
Oromo Voice Radio (OVR) broadcast 13 May 2015
TVOMT Beeksisa SBO Fii MIdiiyaa Madda Walaabuu
Waamicha Lammummaa fi Fincila Diddaa Gabrummaa.
Waamicha Lammummaa fi Fincila Diddaa Gabrummaa.
Hojjettoota Mootummaa Wayyaanee,Secterootaa fi sadarkaa garaagaraa irratti argamtanii Sirna Wayyaanee Kanneen Tajaajilaa Jirtan Akkasumas Wayyaaneen EPRDF/TPLF Umurii Bittaa Isaa Dheerreffachuuf Jecha Warreen Isin Bobbaase Hundaaf, Waamica Lammummaa fi FDG Qeerroo Bilisummaa Oromoo.
Yeroon mootummaa garboomsaa Wayyaanee EPRDF/TPLF ergamtuu ta’anii uummata guddaa gaanfa Afrikaa waanjoo garbummaa jalatti tiksan dhaabbachuu qaba. Oromoon akka baay’ina isaatti, guddina qabeenyaa isaatii fi baldhina lafa isaatti qooddannaan aangoo inni sirna EPRDF keessatti qabu qanfachiisaa fi salphina guddaa dha. Halli kun Oromoo mitii alagaaf illee ifaadha. Ilmaan Oromoo hundi Saba irraa dhalatan waanjoo garbummaa jalatti tiksuu fi mootummaa garboonfattuu Wayyaanee cina dhaabbatani Oromoo hidhuu, ajjeesisuun, mirga dimookiraasii, mirga namummaa irraa sarbisiisuu fi qabeenyaa uummata Oromoo dachee albuudan gabbataa saamsisaa, Oromoo qee’ee fi qabeenyaa irraa buqqisiisaa, maqaa babaldhina magaalaa Finfinnee fi Misooma magaalaa Finfinnee jedhuun Oromoo qee’ee irraa buqqisiisaa, aadaa, afaanii,seenaa uummata Oromoo mancaasaa fi Maappii Oromiyaa adeemsa bakka lamatti qooduun caccabsanii bituuf karoorfachaa jiraachuu mootummaa EPRDF/TPLF taa’anii ilaaluun gabrummaa,Wallaalummaa, fafa fi doofummaa ta’uu jabeessinee hubachiisuun, Ilmaan Oromoo sirna Mootummaa abbaa irree Wayyaanee kana keessatti ogummaa fi haala garaagaraan ramadamtanii Wayyaaneef hojjechaa jirtanii fi roorroo uummata keenyarratti fe’amee jiru kana teessanii ilaaluun yakkaa guddadha, seenaa keessatti itti gaafatama guddaa jala kan isin galchuu ta’uu ni hubachiifna. Keessaattuu ilma Oromoo taatanii kanneen sadarkaa garaagaraa irratti itti gaafatamummaa Wayyaanee irraa fudhattanii Wayyaanee EPRDF/TPLF jiraachisuuf hojjettan addatti itti gaafatama seenaa fi Seeraa jalaa of baasuuf yeroon gamtaan uummata ofii waliin falmatan amma ta’uu jabeessinee waamicha gochuun, akka waliigalaatti ilmaan Oromoo secterootaa fi sadarkaa gita hojii garaagaraa keessatti kanneen argamtan hundaaf Qeerroo Bilisummaa Oromoo waamichaa lammummaa fi FDG akka armaan gadii kanatti gadi jabeessuun isiniif dabarse. Guutuu Ibsa Kanaa:- Waamicha Lammummaa fi FDG Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Adaamaa Ganda Qonnaan Bulaa Marabbee Marmaarsaa fi Guraajjaa Furdaa Jedhamu Keessatti Maqaa Filannoon Qonnaan Bultooti Dararamaa Jiraachuun Qeerroon Gabaase.
Caamsaa 13,2015 Adaamaa
Wayyaanee TPLF Sodaa filannoo baranaa irraa qabuun mootummaan tokko shaneen ummata goolaa jira.
Mootummaan abbaa irree Wayyaanee shakkii paartiin mormituu ummata narratti dammakse jedhuun dabballoota isaa ummata keessa facaasuun soddaachisaa jira, Aanaa Adaamaa ganda qonnaan bulaa Marabbee marmaarsaa fi guraajjaa furdaa jedhamu keessatti ergamtooti Wayyaanee tokko shaneedhan mana qonnaan bultootaa irra deemuun foormii kanniisa filadhaa jedhuu fi maqaa akkasumas miseensummaa of irraa qabu irratti qonnaan bultoota galmeessuun ummatni akka kanniisa filatu dirqamaan mallatteesisaa jiru ,dargaggoonni naannichaa garuu akka hin mallatteesineef dura dhaabbachuun ergaa dabarsaa jiru.
Gadnoota Godina Jimmaa Ona Qarsaa Keessatti Barruuleen Warraaqsa Bilisummaa Maxxanuun Wal Qabatee Mootummaan Wayyaanee Uummata Goolaa Jira.
Gabaasa Qeerroo Qarsaa,Caamsaa 13,2015
Godina Jimmaa ona Qarsaa gandoota adda addaa keessatti ummata gooluu hojii idilee godhachuun itti fufaa kan jiru mootummaan Wayyaanee Godina Jimmaa ona Qarsaa ganda qonnaan bulaa Kusaayee Beeruu keessatti poolisii oromiyaa tokkoo fi milishaa gandaa tokko mana tokkoon tokkoo sabboontota Oromootti ramaduun ilmaan Oromoo nagaan bahaa fi gala dhorkuun dararaa jiraachuu gabaasi nu gahe addeessa.
Sabboontonnii fi Qeerroon ganda Kusaayee beeruu barruulee warraaqsa fi beek-suuraa(poster) garagaraa gaafa Caamsaa10/2015 guutummaa gandichaa keessa raabsamuun daranuu Wayyaanee baarragsee jira. Guyyaa kana irraa eegaleeti Wayyaanen kan yeroo kaanii caalaa sabboontota hidhuu fi mana isaanitti ramadamtee sakatta’uu fi oolmaa guyyaa isaanii hordofuu jalqabde.Sabboontonni Oromoo guyyaa sana Oromummaa isaanin yakkamanii ganda kanatti guyyaa sana hidhaman sa’atii 24 booda gadi lakkifamanii jiru.Sabboontonnii fi Qeerroon aanaa Qarsaa. ganda Kusaayee beeruu gadi baanee galuu dadhabne jedhu.Yoo iddoo dhaa iddootti sochoones ummata nurratti kakaasaa jirtu jedhanii nu ugguru jedhu.
Akkuma beekamu mootummaan Wayyaaneen filannoo fakkeessii ofumaa qopheessitee ittiin hirriiba dhabaa jira.
Daa’imman Oromoo 19 Umuriin Isaanii Ganna 12-15 Ta’an Guyyaa Dhalootaa Kabajachaa Osoo Jiranii Loltoota Wayyaaneen Qabamuun Mana Hidhaa Seenan.
Caamsaa 13,2015 Gabaasa Qeerroo Garba Gurraacha
Mootummaan abbaa iree Wayyaanen akkuma amala isaa gaafa Caamsaa 10,2015 Godina Shaggar kaabaa aanaa Kuyyuu magaalaa Garbagurraachatti ilmaan Oromoo kichuu lafaa dhufa umriin isaanii ganna 12-15 gidduutti argamu kanneen lakkoofsan 19 ta’an badii tokko malee mana hidhaa magaalaa garba gurraachatti darbachuu ishee odeessi Qeerroo naannichaa addeessee jira. Ijoolleen kichuun kunniin guyyaa dhaloota isaanii kabajachuuf kan walitti qabaman yoo ta’u gitni bittuu Wayyaanee ammoo ilmaan Oromoo lafa walitti qabamanitti waa’ee kufaatii koo mari’atu jettee waan yaadduf ilmaan Oromoo sabiyyii ganaa hamaa fi gaarii illee adda baasanii hin barre kanniin mana jireenya maatii isaanitti lafa isaan sagantaa kabaja guyyaa dhaloota isaanii kabajatanitti kora bittinneessaa Oromiyaatin humnaan mana hidhaatti darbatamuuf dirqamanii jiru.
Shirri kun akka qindaa’u fi raawwatu kan Godhan keessaa:
1.Ajajaa shantamaa Simee Mangistuu
2.Qorataa dhimma nageenyaa obboo Damee
Kanneen jedhamani ta’uu Qeerroon gabaasa.
Isin ammaanuu osoo umriin keessan hin ga’in kan siyaasa geggeessuu eegaltan boru eessan nu geessu jechuun dhaabni maxxannee OPDO n kan waan godhi jedhaniin qofa gootu sabiyyoota Oromoo kanniin guyyaa sadii(3)f erga mana hidhaatti hiraarsaa turteen booda mormii fi diddaa barattoonni mana baruumsa magaalaa garba gurraachaa lakkoofsa lamaa fi hawaasni naannoo dhalcheen baaragun ijoollee hidhaman gaafa
Caamsaa 12/2015 gadi lakkisuu danda’anii jiru.Ilmaan oromoo badii tokko malee Oromummaa isaanii qofaan yakkamanii mana hidhaatti darbataman kunniin lakkoofsan kudha sagal (19) yoota’an kanniin keessaa A fur(4) dhiiroota yoo ta’an warri hafan immoo shamarrani.
Gochaa suukanneessaa Wayyaaneen Kaaba Shaggar onoota garagaraa keessatti taasisaa jirtu kana qofa osoo hin taane mana baruumsaa sadarkaa lammaffaa garba gurraachaa keessatti waraqaa sochii Qeerroo ibsu maxxansitan sababa jedhuun goolaa jiru.
“Harkumaan Buutee Sababa Fuutee”
Mootummaan abbaa irree Wayyaaneen filannoo sossobbii ummataan gowwoomsuf qopheeffateen daran rakkachaa jira . Sirni gita bittuu Wayyaanee erga guyyaa wixinamee gadi dhaabbattee eegalee kallattiinis haa ta’uu al kallattiin karaa dhaabota maxxannee kanneen akka OPDO tin saboota cunqurfamoo dararaa jira. Keessumattuu madaa mogolee itti ta’uun kan hirriiba fi boqonnaa ishee dhoowwate sochii ummanni oromoo bilisummaa isaatif taasisu dura dhaabbachuuf jecha ilmaan Oromoo hidhaan dararaa, lubbuudhaahis hobbaasaa turte har’as ittuma jirti.Ummanni Oromoos gochaa kanaaf osoo guyyaa tokko illee gadi hin jedhin kufaa diina isaa kuffisuun qabsoo finiinsaa jira. Amma illee hanga bilisummaatti itti fufaa jira!
Sagalee QEERROO, Caamsaa 13 Bara 2015 Qophii Afaan Oromoo


text:
Taarike 90: Issi Maccaaseera Haattaa Ollaa Matan
YESUUSI Samaariyan issi haattaa ollaa matan shemppanau uttiis. I erissiyo ashkkarati qumaa shammanau katamaa biidosona. Yesuusi haasayissiiddi de'iyo maccaasiyaa haattaa duuqqanau yaasu. I, o: ‘Tana haattaa ushsharkkii’ yaagiis.
Yaagin maccaasiyaa keehippe garamettaasu. Aybissakko eray? Yesuusi Ayhuda, a qassi Samaare asa gidiyo gishshataassa. Daro Ayhudati Samaariyaa asaa dosokkona. Haray atto etaara haasayakka haasayokkona! SHin Yesuusi ubba qommo asaakka siiqees. Yaatiyo gishshau i: ‘Nena haattaa ushsha giyaagee oonakko neeni eriyaabaa gidiyaakko, a oychchana shin; i neeyyo de'uwaa immiya haattaa immana’ yaagiis.
Maccaasiyaa: ‘Godau, haattay ziqqasan de'ees; qassi neeyyo haatta duuqqiyo xaaroykka baawa. Neeni de'uwaa immiya haattaa auppe ekkuutee?’ yaagaasu.
Yesuusi qonccissiiddi: ‘Neeni ha ollaa haattaappe uyiyaabaa gidikko, zaarettadakka saamettana. SHin taani immana haattay issi uri merinau de'anaadan oottana danddayees’ yaagiis.
Maccaasiyaa: ‘Godau, he haattaa tau imma! Yaatikko taani zaarettada mulekka saamettikke. Taani haattaa tikkanau ha sohuwaakka yaana koshshenna’ yaagaasu.
Maccaasiyaa Yesuusi tumu haattaabaa yootees gaada qoppaasu. SHin Yesuusi yootiiddi de'iyoy Xoossaabaanne a kawotettaabaa xeelliya tumaa. He tumay de'o immiya haattaa mala. He tumay issi urassi merinaa de'uwaa immana danddayees.
Hegaappe Yesuusi maccaasiyo: ‘Baada ne azinaa xeesada haa ya’ yaagiis.
Maccaasiyaa: ‘Tau azini baawa’ yaagada zaaraasu.
Yesuusi: ‘Tumaa gaadasa. SHin neeni ichchashu azinaa geladasa; ha''i nenaara de'iya bitanee qassi ne azina gidenna’ yaagiis.
He ubbabay tuma gidiyo gishshau, maccaasiyaa garamettaasu. Yesuusi hegaa waati eridee? Ee, Yesuusi Xoossay kiittido, Hidootan Naagettiyaagaa gidiyo gishshau, Xoossay i hegaa eranaadan oottiis. He wodiyan Yesuusi erissiyo ashkkarati simmidi, Yesuusi Samaare maccaaseera haasayiiddi de'iyo gishshau garamettidosona.
Ha ubbabaappe nuuni ay tamaariyoo? Yesuusi ubba zare asaassi keha gidiyoogaa bessees. Nuunikka hegaadan oottana bessees. Issi issi asay hara zare gidiyo gishshau, eti iita asa giidi nuuni qoppana koshshenna. Yesuusi ubba asay merinaa de'uwau kaalettiya tumaa eranaadan koyees. Nuunikka asay tumaa eranaadan maaddanau koyana bessees.
Yohaannisa 4:5-43; 17:3.
Oyshata
- Yesuusi Samaariyan issi haattaa ollaa matan ayssi shemppidee? Yan de'iya maccaaseeyyo woygiiddi de'ii?
- Maccaasiyaa ayssi garamettadee? Yesuusi issi woygidee? Ayssi?
- Yesuusi ayba haattaabaa yootiyaaba maccaaseessi malatidee? SHin i yootiiddi de'iyo haattay augee?
- Yesuusi ibaa eridoogan maccaasiyaa ayssi garamettadee? I hegaa waati erana danddayidee?
- Haattaa ollaa matan de'iya maccaaseebaa yootiya taarikiyaappe ay tamaarana danddayiyoo?
Gujo oyshata
- Yohaannisa 4:5-43 nabbaba.
Yesuusa leemisuwaa kaalliyoogan, nuuppe dumma zare gidida woykko dumma wogan diccida asata nuuni ay mala hanotan xeellana bessii? (Yohaannisa 4:9; 1 Qoronttoosa 9:22; 1 Ximootiyoosa 2:3, 4; Tiitu 2:11)
Yesuusi erissiyo ashkkara gidiya uray ay mala ayyaana go''a demmii? (Yohaannisa 4:14; Isiyaasa 58:11; 2 Qoronttoosa 4:16)
Ba eridobaa haratuyyo yootanau eesottida Samaare maccaaseedan, galatiyaageeta gidiyoogaa waati bessana danddayiyoo? (Yohaannisa 4:7, 28; Maatiyoosa 6:33; Luqaasa 10:40-42)


text:
Asoosama Dhaabaa Wayyeessaa. 1539 likes · 8 talking about this. SEENAA, AADAA, SIYAASAA FI DIINAGDEE OROMIYAAF ILMAAN ISHEE MALEE ...
12 Oct 2013 ... Beekan Gulummaa Irranaa Barataa PhD., Yuniversiitii Finfinnee, beekanguluma @gmail.com IFA DUKKANA BOROO Asoosama Gabaabaa, ...
GAACHANA DHOMMOQE, Asoosama Dheeraa. (2013). Finfinnee, Subi Printing Press. • HAMUUMMANNAA: Kuusaa Weedduu Oromoo.(2013). Finfinnee, Subi ...
WARAABESSA LEENCOME-ASOOSAMA GABAABAA. 1. BEEKAN GULUUMMAA IRRANAA. YUNIVARSIITII FINFINNEETTI BARATAA Ph. D.
Kitaabni kun Asoosamman gaggabaaboo jahaa fi wolaloo gara garaa uf keessaa qaba. “IDAA” jedha Asoosamni duraa. Haadhatu ilma tokkicha argate guddise. Hiyyummaan. Ilma kanatu nama ta’e. Ifaajee …
Ka jiruun itti tolte, ilmi Gabra Xaadiq, Lammaan akka barbaade dubbata. Nama wol gahii irrattis ta’ee bakka biraatti isa dura dhaabate “eennu akka taate wol beenna” jedhee sodaachisa. Namoota karaa isaatiin qabamanii dhabaman “anatu qabsiise ...


text:
Esperanto
Esperanto - Internacia lingvo
Manifesto Prague uea Waldoota Esparantoo Addunyaa Manifesto Prague Manifeston Prague kan sochii Afaan Addunyaa Esparanto ti
Nuti miseensonni gutumaa Addunyaa, guddina Afaan Esparantof dhaabbannu, Manifesto kana mootummoota gugurdoo fi, ijaarsota saboota dhaabbii gaarii qaban hundaaf murtiilee cimaa ta’e kanaaf akka dhaabannu beeksisaa, dhaabbatootii fi namoonni hundi nu bira akka dhaabatanif, waan dhaabbannuuf kanas waliin bakkaan gahuuf waamicha goona.
„Esparanton“, jaarraa tokkoo ol kantahuu kaasee, bara 1887, afaan hundumaa bukkeetti, deggertuu tahuudhaan, hiree isaa sirriitti eeggatee akka afaan addunyaa guutumaatti dhimma bahuudhaaf wal’qunnamtii namootaa daangaa biyyaa irra darbee ariifachiisuudhaaf waan’taeef, „Esparnto“n kan durattii caalaa tahee argameera. Afaanoota yartuudhaan guutummaa addunyaa walitti dhiheessun fi mala teknolojii haaraatti dhimma bahuunn qofa gahaa waan hintaanef, afaanni kuni akka gaariitti kayyoo waan armaa gaditti yaadaan kaawamee irratti hundeeffachuun barbaachisaa tahuuf akka jiru murtaahe.
1. Demokraasii.
Sirni wal’qunnamtii kamiyyuu yeroo dheeraa waan isaaf tolu qofa irratti yoo hundaahee argamee akka farra demokraasitti ilaalamuu qaba. „Esparanton „ akkuma afaan hedduu qajeeltootti sirraawee waan hinjirref, uummanni bal’aan afaan ittiin wal’qunnamu tahee argama. As gubbaatti beeksisuu kan feenu, afaan tokko walqixxumaa dhabuun qixxee walqunnamuu dhabudhaan hanga sadarkaa addunyaa biratti, akka nama hundaa gahu beeksifnna.
2. Barnoota Marsaa addunyaa
Afaan saba tokkoo, aadaa isaa fi sabummaatti hidhata qaba. Fakeenyaaf: Mucaan afaan Englizii baratu, addaa, Giograafii fi sirnna polotiika saba afaan kana dubatuu barata. Kunis harkka caala Biyya Englizii fi biyya Amerikaat ilaala. Mucaan tokko afaan Esparanton yoo waa baratee, achumaanis daanggaa biyya isaa irra darbee bakka gahuu hundaatu biyyi inni itti bahuu, biyya isaa tahee argama. Barnootni afaan kamiiniyyuu kennamu, ilaalcha naannoo biyya tokkotti hidhata. Nuti fi sochiin keenya kannirratti hundaawe, barnoota marsaa adduniyaa irratti.
3. Barnoota murteessaa.
Barattootni lakoobsi isaani xiqqaa tahe qofatu afaan barachuu irra jiru sana sriitti beeku. Karaa Esparanto barachuu hoo tahe garuu, manuma offittiyyuu barachuun nidanda’ama. Muuxannoo addaa addaa iraa akka bira gahametti, Afaan Esaranto dhaa afaanota biraa barachuuf nama gargaara jedhu. Afaan kuni, akka handhuura barnoota afaaniitti akka ilaalamuuf murtaahee jira. As gubbaatti waanti nuti beeksisuu feenu, rakkooleen afaan uummata tokkoo qajeelfachuudhaa, bartoota hedduuf afaan lammataa kana biratti barachuuf rakina uumu. Sochiin keenya afaan tokko sirriti barachuudhaaf.
4. Afaan garaagaraa dhuunfachuu.
Hawaasni Esparanto addunyaa guutummatti kan beekame, guutumaa addunyaa fi walumaa galatti afaan gargaraa beekudhaani. Miseensi hawaasa kanaa yoo xiqqaatee afaan alagaa tokko beeku, walqunamti qabaachuu yaalii gochuu qaba. Akka kanaan namni tokko dandeettii afaan garagaraa akka argatu fi ilaalcha isaas akanuma akka bal’ifatu gargaara.
As gubbaatti kan mul’isuu feenu, afaan adda addaa kan dubbatani, xiqqaas guddaas tahe, carraa afaan biraa itti dabalani baratanu walqunnamtiin akka tolutti. Sochiin keenya namni hundinuu carraa akkanaa akka argatu dha.
5. Haqa Afaanii.
Aangoo walqixummaa dhabuu irraa kan ka’e fi afaanota addunyaa giddutti argamu iraa kan ka’ee, afaan tokko tokko, tikaa fi tumssa gahaa waan hin qabneef, hacuuccaan itti hammaachuun nimala. Hawaasni Esparanto dubbatu, addunyaa guutummaa biratti, xiqqaa tahe guddaas, kan beekamee fi kan hinbeekamnes, bakka walqixeetti waliif galutu kaawamee jira. Haqootni afaan hundaaf dhaabbatan, itti gaafatamaa fi guddina isaanitti muka safaraa tahuu irra darbee, yeroo haalli dhibaan tokko argamu, furmaata argamsiisuuf murteesaadha. As gubbaati beeksisu kanfeenu, aangoo walqixxummaa afaanota addaa addaa gidduutti uumuudhaan, murtee adduniyaa addaa adda keessati akka beekame, walqixxeetti akka ilaalamanif dhaabanna. Nutii, jerreen sochii walqixxummaa afaaniitiif dhaabannudha.
6. Afaan Addaa addaa jiraachuu isaa.
Mootumootni biyya tokko tokkoo, baay’ina afaanii biyya tokko keessatti argamu guddinaa fi walqunnamtii saba tokkoof akka waan gufuu taheetti rakkinaa isaa qofa argu. Hawaasa Esparanto tokko giddutti garuu, baay’inni afaanotaa akka burqaa badhaadhummaa ti. Waan hedduu keessaa akka baratanitti akka waan dhabamuu hinqabneetti ilaalama. Kunis kan inni agarsiisu, Biolojii keessatti sanyiin addaa addaa argamee akka jiru argamu waan gatiin isaa gudda fi ol’kawaa tahe of keessaa qaba. As keessatti waanti nuti beeksisuu feenu, walqunnamtii, imaammata fi guddina biyya tokkoo keesatti, afaanni hundinuu deggertii fi kabajaan ilaalamuu qaban. Sochiin keenya afaanotni baay’inaan akka argaman deggerra.
7. Walabummaa dhala namaa.
Afaan hundinuu, jareen afaan sanatti dhimma bahan, bilisummaa kennaaf yokiin bakka tokkotti qabee saba biraatiin addaan isaan qooda, wluma qofa qunnammu. Uummata addunyaas karaa tokkoon wal’irraa fageesa. Akka as gubbaatti hubanutti, akka namni walqunnamu taasisa. “Esparanto”n projektii sirnaan qophaawee ka’ametti, walabummaa dhala namaa guddisuu fi dhalli namaa karaa kanaan qooda akka argatuuf hawaasa keessa jiru hundaaf akka ooluf, aadaa fi afaan isaaf/isee osoo hinxiqqeessin, akka beekamu gochisiisa. As gubbaatti kan hubachiifnu, afaanonni saba tokkoo, waan addaan nama baasu balleesee walabummaan hirmachuuf, walqunnmtiin akka argamu taasisa Ijaarssi hundinuu qooda akka argatu gochuu dha. Sochiin nuti dhaabannuuf walabummaa dhala namaatiif.
Afrika Oficejo de UEA, BP 416, Lokossa-Mono, Respubliko Benino/République du Benin, tel: +229 22 41 02 29, Retadreso: afrika.oficejo @ co.uea.org.


text:
Miseensa Koree Giddugaleessaa Dh.D.U.O fi Daayireektara Ejensii Maaneejimantii Misooma lafa Magaalaa Oromiyaa kan tuaran Obbo Eebbisaa Dinqaa addunyaa kanarraa du’aan kan boqatan biyya Taayilaand Baankookitti wal’aanamaa erga turanii boodadha.
Reeffisaaniis har’a ganamadha buufata xiyaaraa Booleetti kan simatame.
Qabsaa’aa Eebbisaan lafee dugdaa dhukkubsatanii biyya keessattis wal’aanamaa turan.
Naannoo Oromiyaa Godina Horroo Guduruu wallaggaa aanaa Jimmaa gannatiitti abbaasaanii obbo Furiifi haadhasaanii adde Saffii Ittaanaa irraa kan dhalatan qabsaa’aa Eebbisaan seeraafi Bulchiinsa Dhaabaan digrii jalqabaa, Maaneejimantii Tiraanisfoormeeshiniitiin ammoo digree lammataa qabu turan.
Bara 1983 asitti Naannoo Oromiyaa, godina Addaa Oromiyaa Naannawaa Finfinnee, Bulchiinsa magaalaa Finfinnee fi caasaa Dh.D.U.O keessatti hojiilee hawaasaafi caasaa mootummaa gara-garaa keessatti iddoo itti gaafatmaa adda addaa irrattis tajaajilaa turan
Qabsaa’aa Eebbisaa Dinqaa bultii kan qabanii fi abbaa ijoollee dubaraa Siifan, Heeraaniifi Kennaa turan.
Sirni awwaalchaa qabsaa'aa Eebbisaa har’a sa’a 9:00 irratti bataskaana Kaateedraala Qulqulluu Sillaaseetti wayita raawwatametti pireezdaant Mulaatuu Tashooma itti aanaa ministira muummichaa obbo Dammaqa Makonniniifi qondaaltoonni Naannoofi federaalaa akkasumas maatiifi firoottan isaanii akka argaman Getaachaw Mul'ataa gabaaseera.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa


text:
Du’a booddee jireenyi jiraa?
Gaaffii: Du’a booddee jireenyi jiraa?
Deebii: Jireenyi du’a booda jiraachuun gaaffii gamtaati. Iyoob hunduma keenyaaf ni dubbata akkas jechuun, “Nama ta’ee lafa irratti kan dhalate barri isaa gabaabaa dha rakkinni isaammoo baay’eedha. Inni akka daraaraatti oli ni ba’a, ni coollogas; akka gaaddisaattis ni darba hin turus… Namni erga du’ee deebi’ee hin jiraataaree?” (Iyoob 14:1-2, 14). Akkuma iyoob, hunndumti keenya gaaffii kanaan ni qoramna. Dhugumatti erga duunee booda maaltu nurra ga’aa? Salphaadhumatti jiraachuu dhaabnaa? Jireenyi akka balbala nanna’uu lafa irraa godaantee gara lafaatti deebiteemmoo dhuftii dhuma irratti guddina dhuunfaattii argachuuf jecha? Hundumti namaa bakka tokkicha dhaqaa moo bakkuma tokko dhaqnaa? Si’oolii fi Jannatni yookiin mootummaan Waaqayyoo jiraa?
Macaafni Qulqulluu du’a booda jireenyi duwwaan akka jiru nutti hiin himu, garuu jireenyi baay’ee kan ulfina qabaatu ta’a. “Waan Waaqayyo warra isa jaallataniif qopheesse,iji namaa hin argine gurri namaa hin dhageenye, yaadni namaas bira hin geenye ni jedha” (1 Qorontos 2:9). Yesus Kiristoos, Waaqayyo foon huffatee, gara biyya lafaa kana dhufe kennaa jireenya bara baraa kana nuuf kennuudhaaf. “Inni garuu balleessaa keenyaaf ni waraaname sababbii yakka keenyaafis reebame ni caccabsame; nuyi nagaa akka argannuuf inni ni adabame madaa’uu isaatiinis fayyinni nuuf argame” (Isaayaas 53:5). Yesus dheekkamsa hundumti keenya fudhachuun nuuf ta’u fudhate idaa cubbuu keenyaa kaffaluudhaafis jireenya isaa arsaa godhe. Guyyoota sadiin boodas, du’a irratti gooftummaa qabu agarsiisuudhaaf ofuma isaatii boolla keessaa ka’e. guyyoottan afurtamaafis biyya lafaa irra ture kumaatamaanis dhugaa ba’amee utuu gara waaqaatti ol hin deebi’in dura,. Roomaa 4:25 akkas jedha, “Yesus irra daddarbaa keenyaaf du’atti dabarfamee kenname; qajeelummaa akka argannuudhaafis du’aa kaafame.”
Du’aa kaafamuun Yesus Kiristoos ta’umsa kara gaariitiin galmeeffame dha. Ergamaan Phaawloos dhugaa ta’uu isaatiif namoonni akka mirkaneeffatan warra ijaan argan akka gaafatan jara qoraa ture, dhugaa isaa shakkuudhaafis namni kami iyyuu hin dandeenye. Du’aa kaafamuun amntii kiristaanaatiif dhagaa goleeti. Sababni isaa Kiristoos du’aa kaafameera, nuyis akka kaanu amantii qabna. du’aa kaafamuun Yesus Kiristoos jireenya du’a boodaatiif raga xumuraatti. Kiristoos namoota akka makara guddaatti jireenyaaf kaafamanuutiif inni akka angafaa ture. Duuti foonii karaa nama tokkoo dhufe, Addam,isa hundumti keenya itti qabamnee jiru. Garuu warreen gara maatii Waaqayyoo ta’uuf Yesus Kiristoositti amanuudhaan dhlataniif jireenyi haaraan isaaniif ni kennama (1 Qorontos 15:20-22). Akkuma Waaqayyo dhagna Yesusiin du’aa kaase dhagni keenyas gaafa Yesus deebi’ee dhufu du’aa ni kaafama. (1 Qorontos 6:14).
Ta’us hundumti keenya du’aa nii kaafamna, hundi namaa garuu gara mootummaa waaqayyoo hin dhaqu. Filannoon tokkkoon tokkoon namaatiin kan taasifamuu qabu jireenya kana irrattu, agaa filannoon kun xumura nama tokkoo ni murteessa. Macaafni Qulqulluun akka jedhutti namoonni al tokko du’uuf kaa’amaniiru isa booddee immoo firdiitti ni dhiyaatu (Ibroota 9:27). Jarreen karaa kiristoositti amanuutii qajeelina argatan gara jireenya barabaraatti gara Jannataa deemu, garuu jarreen Kiristoosiin akka fayyisaa isaaniitti simachuu didan adabbiidhaaf gara si’oolitti ergamu. (Maatewoos 25:46).Si’ool akkuma Mootummaa Waaqayyoo, bakka jiraatamu miti, garuu bakkuma mul’ataadha. Inni bakka warri isatti hin amanne cubbamoonni dheekkamsa Waaqayyo isa xumura hin qabne itti shaakalanuudha. Si’ool akka qileetti mul’ateera (Luuqaas 8:31; Mul’ata 9:1) akkasuma galaana ibiddaa, dhagaa boba’u, bakka warri keessa jiraatan halkaniif guyyaa bara hanga bara baraatti itti dhiphatan(Mul’ata 20:10). Si’ool keessa boo’ichaa fi ilkaan qaruutu jira, aarii fi gadda cimaa kan agarsiisu(Maatewos 13:42).
Waqayyo du’a cubbamootta gammachuu hin fudhatu, garuu akka jarrii karaa isaanii isa hamaa irraa deebi’an barbaada kanaaf jarrii akka jiraataniif (Hisqi’ell 33:11). Garuu akka abboomamnuudhaaf nu hin dirqisiisu; yoo isa fudhachuu didne, diduu keenya ni fudhata murtoo keenya isa bara baraan isatti gargar baanee jiraachuu keenyaa. Jireenyi biyya lafaa irraa qorannaadha, waanta dhufaa jiruuf qophaa’uu. Amantootaaaf, jireenyi du’a boodaa jireenya bara baraati mootummaa waaqaa keessa Waaqayyoo wajjin. Warra hin amanneef, jireenyi du’a booda galena ibiddaa keessa. Akkamiin jireenya bara baraa fudhachuu dandeenyaa du’a booda galaana ibiddaa keessaa barabaraaf akkamiin ooluu dandeenyaa? Karaa tokkicha duwwaatu jira- karaa amantii fi Yesus Kiristoositti amanuutiin. Yesus akkas jedhe, Yesus garuu du’aa ka’uun jireenyis ana namni anatti amanu yooo du’e iyyuu ni jiraata utuu jiruu kan anatti amanu hundinuu immoo bara baraan hin du’u…(Yohaannis 11:25-26).
Kennaa tolaa jireenya bara baraa qophaa’aadhaa hundumaaf. “Namni ilma Waaqayyootti amanu, jireenya bara baraa qaba ilma Waaqayyof kan hin abboomamne garuu jireenya hin argatu dheekkamsa Waaqayyootu isa irratti hafa malee” (Yohaannis 3:36). Du’a booda kennaa fayyinaa Waaqayyo biraa fudhachuudhaaf carraan nuuf hin kennamu. Xumurri keenya kan murtaa’u bara jireenyaa keenya isa lafa irratiin Yesus Kiristoosiin fudhachuu keenyaa fi diduu keenyaan. “kunoo yeroon jaallatamee fudhatame amma; kunoo guyyaan fayyinaa amma” (2 Qorontos 6:2). Du’a Yesus Kiristoos gatii cubbuu keenyaatiif Waaqayyoof guuttummaan akka kaffalame yoo amanne jireenya hiika qabu biyya lafaa irratti jiraannuudhaaf qofa waabdii hin hingodhannu, garuu du’a boodaa jireenya bara baraa isa ulfina qabeessaa Kiristoosii durattiis waabdii qabna.
Sababa waantota bakka kanatti dubbisteef Kiristoosiif waanta murteeffatte qabdaa? kana taanaan, maaloo, kolbaa isa “An har’a Kiristoosiin simadheerra” jedhu tuqi.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Du’a booddee jireenyi jiraa?


text:
Qeerroo, Qabsoo Itti Fufaa!
Seensa
“Barataa unvarsiitii kan ture yeroo darbe mana hidhaa Qaallittii bakka ciisicha isaa keessatti kan rasaasaan rukutame Barataa Alamaayyoo Garbaa Hurruubaa Mudde 9, 2005 Hospitaa Xiqur Anbessa keessatti Boqate. Alamaayyon erga rukutamee booda waldhaansa dhoowwatanii kan ajjeesan yoo ta`u wayyaanonni gocha hamaa kana erga raawwatanii booda, ‘hidhamtoonni baduudhaaf yoo yaalii godhan rukutaman,’ jechuudhaan oduu kijibaa dabarsanii turan.
Haata’uutii, dhugaan jiru, Alamaayyon Mana hidhaa Qaallittii keessatti, bakka ciisicha isaa irratti rasaasa agaaziin rukutamee, wal’aansas dhabee akka du’u godhame. Wayyaanonni kan kan godhan immoo, namni kun yoo fayyee jiraate ragaa nutti ta`a jedhanii beekaatuma waldhaansa dhoowwatanii akka ajjeesan odeessi mana hidhaa Qaallitti keessaa nu gahe saaxilee jira. Otuu wal’aansa gahaa argatee garuu, madaan isaa dabarsee kan du`aaf isa laatuu miti jechuun hiriyyoonni isaa SBOf dhaamanii jiru.”
Kun oduu gaddisiisaa karaa Sagalee bilisummaa Oromoo gaafa Muddee 11, 2005 (Oromia) qilleensa irra oolee dha. Oduun kun amma illee http://www.oromoliberationfront.org/News/Barataa_Alamaayyoo.htm irraa kan dubbifamuu dha. Dhugaan akkanaa yaa turu malee guyyuu ifa bahaa adeema. Diinni hagam dhoksaan qeeroo egeree lafa irraa balleessuu irratti hojjatus, dhugaan akka dhokatetti hin hafu.
Dhimma mata duree kanaa irratti gochaa diinni saba keenya irratti dalagaa jirtu, keessattu kan qeerroo irratti raawwatamaa jiru mara tarreessuun hin danda’amu. Akeekni barruu kanaa diddaa Qeerroo yeroo ammaaa Oromiyaa keessatti finiinaa jiruun kan walqabate, galmee seenaa keessaa gootummaa Qeerroo keenyaa fi gochaa diinummaa kaayyoo qeerroo dhaamsuuf diinaan raawwatamaa jiru Qeerroo keenya har’aaf akka mil’uutti ibsuu dha.
Alamaayyoon Eenyu?
Suuraan kun kan barataa Alamaayoo Garbaa ti; suuraan tun har’as akkuma kaleessaatti, sabboonummaa Qeerroo oromoo kana akka calaqisetti jira. Alamaayyoon garuu seenaa bara baraan jiraatu dhaloota keenyaaf kaayee darbeera. Maqaan isaa fi suuraan isaa garuu galmee seenaa Sabboontotaa keessatti qalama hin banneen akka galmeeffametti oggayyuu mul’ataa jira.
Har’a Qeerroon Oromoo waan ittiin boonan keessaa tokko jaatanii bilisummaa qeerroon akka Alamaayyoo fa’aa dalaganiin ta’a. Alamaayyoon fa’aa akkuma abbootii keenyaa garbummaaf hin jilbeeffanne. Alamaayyoon akka warra kaanii miila lamaan hin adeemu ture; miilli isaa tokko ijoollummaa isaatti jalaa waan miidhameef kiraanchiidhaan deemaa baratee sadarkaa Yunivarsitii gahe. Miilli isaa tokko miidhamus, qalbii fi yaadni isaa garuu guutuu fi jabaa ture.
Alamaayyoonnama kutataa, sabboonaa fi qaroo ture.”Alamaayyon guyyaa tokko illee gochaa fi doorsisa diinaaf hin jilbeeffanne, Yeroo mara xiiqii fi kutannoon hojjata ture; yeroo lukkeen diinaa isa hordofaa turanittis otuu hin sodaanne hojjataa ture.” Akka hiriyooti isaa ragaa bahanitti, Alamaayyoon, yeroo mara nama kutannoon kaayyoo bilisummaa galmaan gahuu fi dirqama itti kenname milkeessuuf hojjataa ture.
Alamaayoon otuu Yuniversity Finfinnee keessaa baratuu bara 2004 baatii Caamsaa keessa Mootummaa Wayyaaneen hidhame. Sababiin hidhaa isaatii hiriira Waldaan Macaa fi Tuullamaa dhimma Fifinnee ilaalchisee hiriira mormii qindeesseen kan walqabate ture. Namni kun nama qaami isaa tokko hirruu haa tahu malee nama qalbiin isaa guutuu fi Oromummaa isaaf falmuudha. Qalbii, sammuu, murannoo, jabina fi hamilee guutuu qabsoo Oromoof qabachuu isaatu rasaasa diinaan dararama meeqa booda isa ajjeesise. Otuu lubbuun jiraateera tahee gaaf tokko yoo seerri ija seeraan ilaalame yakka itti sobaan himatame irraa dhugaan mo`ee bahu waan beekaniif tarkaanffii jibbiinsa hamaa fi gara-jabinaan guutame irratti fudhatan.
Alamaayyoon mana hidhaa Qaallittiitti, Zoonii 2, mana lakkoobsa 3 keessatti hidhamee ture. Manni kun ammoo qorqorroo irraa kan hojjetame waan ta‘eef wayyaanoti bakka inni ciisu durumaanuu waan beekaniif qiyyaafatanii karaa ciisicha isaatii rasaasa heedduu walitti aansuun itti dhukaasuudhaan ture kan galaafatan. Oromooti mana hidhaa Qaallitti turan Orommota haaraa hidhamanitti uraa raasaasi ittii galee Alamaayyoo ajjeese seenaadhaaf waliif agarssisu. Warri isa waliin hidhaman rakkina meeqa booda yommuu hidhaatii hiikaman barataa Alamaayoo Garbaa fi ka biroo ofbiraa lubbuun dhabuu isaaniitti ni gaddu. Sabi Oromoo mara keessaa seenaan sabboonaa fi goota kanaaf ka biroo hinbadu.
Dhaamsa Barataa Alamaayyoo Garbaa
Barataa Yuniversitii Finfinnee ka turee fi mana hidhaa Qaallitti keessatti Sadaasa bultii 03, 2005 rasaasa wayyaaneen bakka ciisutti rukutamee kan mana hidhaatti wareegame Alamayoo Garbaa dhaamsa armaan gadii Oromoota maraaf dhaamee darbe.Dhaamsi isaa kunis otuu lubbuun jiruu waan inni katabee iccitiin ol kaa`e keessaa fi yeroo lubbuun keessaa bahaa turtetti waan inni dhaammate irraa kan fuudhamedha. Dhaamsichis akka armaan gadiitti argamudha:
“Egaa obboleewwan koo hogguun kana barreessu ani afaan boolla du`aa irra taa`eeni. Saa`aa fi daqiiqaa itti lubbuun koo na keessaa harattun eegaa jira. Namni du`a jaallatu hinjiru. Namni du`a oolus hinjiru. Ofumaa sodaanna malee garuu isheen hinhaftu. Yeroo ishee eeggattee bifuma fedheenuu ni dhufti. Kanaaf, du`a jalaa hafna jettanii saba keessan, jaallan keessanii fi fira keessan irratti cubbuu hindalaginaa.
Du`i koo akka armaan gadiin natti dhufte. Otuun guyyaa ishee dursee beekeellee waan hedduun seenaaf olkaa`an ture. Amma garuu sagalee koo, dhaamsa koo dhumaan isin warra lubbuun jirtaniif dhaama.
Ani nama qaama hir`u garuu onnee fi sammuun fayyaa ti. Namni qaama hir`u keessumaa kan akka koo kiraanchiin socho`u fi kana irratti immoo ‘torture’ ta’ee baayyee miidhamee jiru dhuguma mana hidhaa eegumsa guddaa qabu (Qaallittii) cabsee fiigee bahaa?
Egaa kunoo sababii akkasii natti maxxansaniitu rasaasaan bakkan ciisee jirutti na tumani. Rasaasni wayyaanee kun Sadaasa 03, 2005 mana hidhaa keessatti dheensee jiru urtee tiruu hulluuqxee, kiranchii foloqsitee, lafee cinaachaan na seentee, kalee koo buruqsite. Dhiigni keessa kiyyaatti yoo cobu natti dhagahama. Maaloo daddaffiin lubboo koo na keeessaa baasaa, naa fixaa jedheen iyyadhe. Eenyutu na dhagaha. Warri silaa kana dhagahuu malehoo warra dhiphuu kana natti fideedha. Afuuffeen koo dhiitoftee fincaan qabattee na dhikkifatti. Na ittansa.
Dhiigni mata kiyya keessa faca`aa jira. Miilli koo afaan boollaa, cinaachi koo sireerra, lubbuu harka Waaqaa godheen isinitti himachaa jira. Barootan jiraadha jedheen umrii lakkaawachaa jira otoo hintaane, lilmee “glucose” harkatti na jirtu takkaawu gadi copdee dhiiga ol-deebistutti ija diree yaadaan samii gahee deebi`aa jira. Haala akkasii keessa taa`een dhaammadha.” jedhee darbe.
Xumura
Har’a Alamaayyoon darbus seenaan isaa akka Tulluu Joorgoo boonee mul’ata. Dhaamsi isaas golee Oromiyaa mara keessaa qillisaa jira. Qeerroon diddaa finiinsaa jiranis, galmee seenaa keessaa dhaamsa Alamaayyoo dubbifachaa qabsoo diddaa sirna abbaa irree finiinsa ajiran. Diinni kalee Alamaayyoo ajjeesee, kijibaan dallaa cabsee bahuuf jennaan ajjeefne, jedhes kunoo yeroon itti qaana’u dhiyaataa jira. Diinni akka yaaddetti, kan akka Alamaayyoo ajjeesuun abdii Qeerroo cabsa seetee turte. Garuu, kun abadan akka hin taane, dhugaatti argaa jiran.
Alamaayyoon du’us, kumaatama akka Alamaayyoo kutatoo fi murattoo ta’an arguun keenya, kaayyoon kufameef sun hagam eebbifamaa akka ta’e mirkaneessa. Duuti isaanis, inumaayyuu, hundee jabinaa ta’uun akka Qeerroon daran jabaatanii diina Oromiyaa irraa buqqisan ta’ee jira. Dhaamsi isaa kan ergaa,”Qeerroo Qabsoo itti Fufaa!” of keessaa qabus Oromiyaan duuba kanneen jiraniif illee madda seexessaa fi jabinaa ta’uun akkuma kalee sanitti fula’uutti jira.
Qabsaa’aan ni kufa; qabsoon itti fufa!


text:
Sirna eebbaa irratti kan argaman dura taa’aan Dh.D.U.Ofi pireezidaantiin bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa kabajamaa obbo Muktaar Kadir haasawa dhageessisaniin akka jedhanitti dhaloonni haaraan hiyyummaa irratti duuluu qaba.
Siidaan yaadannoo wareegamtootaa kun seenaa qabsoo abbootii kan yaadachiisuufi Ummanni harka walqabatee socho’uun hiyyummaa irratti duulaa akka jiru kan mul’isu akka ta’e obbo Muktaar dubbataniiru.
Siidaan yaadannoo wareegamtootaa madaa eenyumaatuu hooquuf kan hojjetamu akka hin taanes obbo Muktaar himaniiru.
Siidaan yaadannoo wareegamtootaa Calanqoo calii kun lafa hektaara kuma 10 ga’urratti kan ijaarame yammuu ta’u birriin miliyoonni 34 baasii itti ta’eera.
Eebba siidaa aanaa meettaatti ijaarame kana wajjin wal qabatee ayyaanni Bar-Meetii Dh.D.U.O sadarkaa godina Harargee bahaatiin kan kabajame yammuu ta’u pirojaktoonni misoomaa adda addaas eebifamaniiru.
Pirojaktoota eebbifaman keessaa Hospitaalli Calanqoo kan eeramudha.
Ayyaana Bar-Meetii Dh.D.U.Ofi siidaa Calanqoo eebifameen gammaduun jirattoonni aanaa meettaa Sangoota 20 birrii kuma 200tti tilmaamaman akka arjooman beekameera.
Kun kanaan utuu jiruu ayyaanni Bar-meetii dhaabbata demookraatawa Ummata Oromoo sadarkaa godina Arsiitiin Magaalaa Dodolaatti kabajameera.Sirnicha irratti qophiiwwan gara garaa raawwatamaniiru.
Magaalaa Finfineettis waajjiraaleen adda addaafi ministteeroonni kilaastarii bu’uraalee misoomaa jalatti argaman ayyaana kana har’a kabajniiru.
Ministirri Bishaan jallisiifi anniisaa obbo Alamaayyoo Taganuu waltajjii kanarratti haasawa dhageessisaniin-dhaloonni haaraan hiyyuummaa moo’achuuf duuluu akka qabu hubachiisaniiru.
Haaluma walfakkaatuun ayyaanni hundeeffama waggaa 25ffaa dhaabbata demookraatawa Uammata Oromoo hojjettoota ministeera dhimma alaatiinis kabajameera.
Ministirri dhimma alaa Dr.Teediroos Adihaanoom haasawa dhageessisaniin Dh.D.U.On sadarkaa Naannoo Oromiyaafi Itiyoophiyaatiin dhaaba injifannoowwan qabatamaan mul’atan galmeessisaa jirudha jedhan.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa


text:
Fayyaa
Finfinnee: Bitootessa 09, 2007 (FBC) Qorannoon Biraazillitti geggeeffame tokko akka eeretti daa’imman harma hoosisuun sammuunsaanii akka guddatu guddaa gargaara.
Finfinnee: Bitootessa 02, 2007 (FBC) Nyaata dilalleessituu keessa kaa’uun nyaatni osoo hinala’in akka turuuf mala fayyadamnu keessaa tokko.
Finfinnee: Bitootessa 2, 2007 (FBC) Jaappaanonni barootaaf ruuzii bareedina fuulasaanii eeguuf itti fayyadamaa akka jiran beektuu?
Finfinnee: Guraandhala 26, 2007 (FBC) Qorataa Xiin-sammuu kan ta’e Piroofeesar Daan Siigal irriba dura dukkana keessa mobaayilii fayyadamuun miidhaa inni sammuu fi qaamarraan gessisu qorateera.
Finfinnee Guraandhala 25,2007(FBC) Lafeen faayidaawwan hedduu qaama keenyaaf kenu keessaa muraasni ejjennaa kennuu qama balaarraa ittisuuf fooniifi irree walitti cimsuufi kaalsiyamii kuusuuf gargaara.


text:
Mooraan Yuunibarsiitii Jimmaa fi Magaalaan Jimmaa Human Waraanaa fi Poolisii Federaalaan Marfamtee Eegama Jirti. FDG Itti Fufe!
(Qeerroo) – Bitootessa 5,2014 Mootummaan abbaa irree Wayyaanee soda fi yaaddoo sochii warraaqsa FDG goototni dargaggootni Qeerroon barattootni Oromoo irratti qabsiisa jiraniin walqabatee Mooraan Yuunibarsiitii Jimmaa fi magaalaan Jimmaa human waraanaa fi poolisii federaalaan marfamtee eegama jirti.
Sochii Warraqsa FDG Godina Jimmaa Magaalaa Jimmaa keessatti qabateen walqabatee Mootummaan abbaa irree wayyaanee sochii kana dura dhaabbachuuf human waraanaa fi tikaa of harkaa qabu bobbaasuun barattoota Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa, kolleejjii barsiisota Jimmaa fi magaalaa Jimmaa irratti eggichaa adda ta’e gochaa jiraachuun saaxilame jira.
Goototni dargaggootni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa fi koolleejjii barsiisota Jimmaa tokkummaa isaanii jabeeffachuun mootummaa wayyaanee jala soda tokko malee mirga isaanii falmachuuf wareegama kamuu baasuuf qophii ta’uu ibsachuun barattootni Oromoo 10’n badii tokko malee humnan ukkanfamanii mana hidhaa wajjira poolisii Magaalaa Jimmaa alaazer jedhamutti hidhamanii dararama jiran atattamaan akka hiikaman gaafatan. mootummaa wayyaanee fi dabballootni wayyaanee waan qabanii gadhiisan dhabuun muddama keessa jiran tokkummaa barattoota Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa fi koolleejjii barasiisota Jimmaa irraa soda keessa seenuun barattoota ukkamsanii jiran atattamaan gadi gadhiisanii jiraachuun ibsame jira.
Walumaa galatti Mootummaan wayyaanee Sochii FDG qabsiifama jirun muddamee attattamaan guyyaa kaleessaa bitootessa 5/2015 dhaabbilee barnoota olaanoo biyyaatti Yuunibarsiitota kanneen akka Jimmaa, Amboo, Wallaggaa, Madda Walaabuu, Harammayaa fi Adaamaa keessatti FDG guddaatu nurratti qabsiifamuuf jira jechuun dabbaloota isaa fi humnoota tikaa waraana wayyaanee hedduuminaan mooraa Yuunibarsiitota kanneeni irraatti bobbaasee eegaa jirachuu gabaasaan keenya bakka hundaa nu qaqqabaa jiru ifa godhee jira. Loltootni fi poolisootni wayyaanees Yuunibarsiitii jimmaa uffata militerii/loltummaa isaanii jijjirachuun uffata sivilii uffachuun mooraa yuunibarsiitiitti olgalfamuun doormii barattoota irraa naanna’uun hojii basaastummaa irratti bobbafamanii jiraachuu saaxilamera. Akeekaa kana dura dhaabbachuu fi fashalsuun kandanda’amu ta’uu hubachiisuun goototni barattootni Oromoo dhaabbilee baranoota olaanoo FDG dhoosuun akeekaa wayyaanee fashaleessuuf mutii fudhachuu beeksisan.
Source: Qeerroo