text:
Hir'iyoota koo fi miseensa maatii koo wangeelaan akkamitti gahuu danda'aa, osoo isaan hin gaddisisiini fi isaan hin dhiibiinii?
Gaaffii: Hir'iyoota koo fi miseensa maatii koo wangeelaan akkamitti gahuu danda'aa, osoo isaan hin gaddisisiini fi isaan hin dhiibiinii?
Deebii: Ammam yoo ta'ee kiristaani tokkoon tokkoon isaa miseensa maatii isaa, hidhata hojii isaa, yookaan nama wal beekuu, innis kiristaanaa kan hin taanee qabaata. Wangeela kan biroo wajjin hirmaachuuf rakkisaa ta'uu danda'a, akkasumas miiraan walitti dhufeenya dhi'oo kan qabdu kan of keessatti qabatuu yoo ta'ee baay'ee rakkisaa ta'a. Kitaabni qulqulluun akka nutti himutti namoonni tokko tokkoo wangeelatti hin gammadan (Luqaas 12:51-53). Ta'us, wangeela akka hirmaanu aboomamneera, kana gochuu dhiisuuf sababa homaa hin qabnu (Maattewos 28:19-20, Hojii Ergamoota 1:8, 1ffaa 3:15).
Kanaaf, mineensa maatii keenyaa, hir'iyoota keenya, hidhata hojii keenyaa fi namoota beeknu akkamitti wangeelaan bira ga'uu dandeenyaa? Gochuun kan nurra jiruu baay'ee wanti barbaachiisan waa'ee isaani kadhachuu dha. Waaqayyo laphee isaani akka jijjiruu fi ija isaani akka banuu kadhachuu (Yaaqob 1:5). Kadhachuu irratti dabalataan, isaan fuulduratti jireenya kiristaanaa gaarii jiraachuutu nurra jiraata, jireenya mataa keenyaan jijjirama Waaqayyoo godhee akka arganiif (1ffaa Pheexiroos. 3:1-2). Qulqulluun Asis Firaansis yeroo tokko akka jedhetti, 'yeroo hundumaa wangeela lallabaa, barbaachisaa yoo ta'uu sagalee fayyadamaa.'
Dhuma irrattis, wangeela labsinu fedha qabeessaa fi iftoominaan ta'uutu nurra jira. Yesus Kristoosiin kan jiru ergaa fayyinaa hir'iyoota keessanii fi maatii keessanitti labsaa (Roome 10:9-10). Yeroo hundaa amantii keessan dubbachuuf qophaa'oo ta'aa (1ffaa Pheexiroos 3:15), gad of deebisuuf ulfinaan akkas gochuun. Ga'umsa irratti, fayyina warra jaallannuu Waaqayyoof dhiisuutu nurra jira. Namoota fayyisuu kan danda'uu humnaa fi ayyaana Waaqayyootiin malee car'aaqii keenyaan miti. Kan fooya'ee fi kan caaluu gochuu kan nu dandeenyu isaaniif kadhachuudhaan, isaaniif dhugaa ba'uudhaan, fuula isaani duratti jireenya kiristaanaa jiraachuun.
English
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi'aa
Hir'iyoota koo fi miseensa maatii koo wangeelaan akkamitti gahuu danda'aa, osoo isaan hin gaddisisiini fi isaan hin dhiibiinii?


c: text/html

text:
Aanaa Kolfee Qaraaniyoo naannoo Raphii kan jiru iddoon kosiin itti gatamuu fi Qoshee jedhamuun waamamuutti/ kosiin cite garagaluu isaan kan ka’e balaa dhaqqabeen lakkofsii namoota du’anii 72 ga’u isaa ministeera dhimmootii komunikeeshiinii kan Itiyoophiyaa obbo Nagarii Leencoo VOA-f kaleessa ibsanii jiru.
Mana isaanii lafa kosiidhaan guutume irratti ijaarame keessa waggoota soddomaaf ka jiraatan – aadde Warqnesh, Sanbata dabre halkan ennaa du’a-ga’ii yokaan boo’icha ga’anii deebi’an, mannii isaanii biyyoo fi kosii jala dhidhimee arguu isaanii dubbatan . Mucayyoo isaanii ulfa dabalatee – ijoollee isaanii ja’atu manicha keessatti awwaalame. “ijoolleen kiyya cufti biyyoo sana jalatti dhuman” jedhu.
Dura sagaleen akka dho’insaa dhaga’amee, booda namoonni hundi biyyoo jala dhidhimuu dubbatu. Tuullaa kosii jige sana jalaa amma illee reeffaa baafamaa jira. Ministarri dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa Itiyoophiyaa, Obbo Negerii Leencoo, kaleessa VOAf ibsa kennaaniin, lakkoobsi namoota dhumanii 72 ga’uu dubbatanii turan. Maddi-oduu Rooyiters immoo, poolisii irraa odeeffannoo argachuu isaa eeruudhaan, namoonni dhuman 82 ga’uu gabaaseee. Namoota dhuman sana keessaa kanneen kurna hedduu ta’an dubartootaa fi ijoolee dha. Oduu booda nu dhaqqabeen immoo sabaa-himaan Mootummaa akka gabaasetti, lakkoobsi namoota du’anii 113 ga’ee jira.
Kan reeffa ijoollee isaanii ja’aa baafattee awwaalchaaf qopheessaa jiran – aadde Warqnesh, mootummaan hatattamaan dhimma sanatti birmachuu dhabuu isaa qeeqan.
“Mootummaan dafee maashinii biyyoo qotee reeffa baasu illee nuuf hin ergine. Maashinii sanaaf maallaqa kiisii kootii baaseen kenne” jedhu.
Lafa waggoota 53 dabraniif kosiin magaalattii itti guuramaa turee fi namoonni dhibba sadii ta’an, manneen akka gaaddisaa suphatanii keessa jiraatan kun akkamitti jiguu danda’e? gaaffii jedhuuf haga ammaatti deebiin hin argamne.
Aangawoonnis haga ammaatti, deebii kanaa duubatti dhiisanii, gargaarsatti fuuleffachuu isaanii dubbatu. Bulchaan magaalaa Finfinnee – Obbo Dirribaa Kumaa, balaan dabalataa akka hin dhaqqaneef namoota hafan achi irraa fageessanii qubachiisuutti ka fuulaffatan ta’uu eeran. “Lafa naannoo sana irraa fagoo ta’e irra akka qubatan gochaa jirra. Gargaarsa namoomaas kennaa jirra” – jedhu.
Ministarri Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa Itiyoophiyaa – Obbo Nagarii Leencoos, “Amma lubbuu oolchuudhaaf carraaqqii guddaa gochaa jirra. Maal akka jiginsa lafa kosii sanaaf sababaa tahe si’achi qoratamee adda baafama. Yeroo waan hundinuu qoratamee sababaan qulqulaa’ee beekamu beeksisna” jedhan.
Namoonni balaa sana irraa lubbuun hafan hedduun, “mootummaan tuullaa kosii sana gama-tokkotti dhiibuudhaan waan sochooseef balaan kun dhaqqabe” – jechuudhaan komee isaanii VOA-tti dubbatan. Kaan immoo Warshaan Baayoogaazii kan naannawa sanatti ijaaramaa jiruu fi sababaa ijaarsichaaf boolli qotamaa jiruu fi ujummoon diriirfamaa jiru akka jiginsa tuullaa kosii sanaaf sababaa tahetti dubbatu.
Dhaabbatni Misoomaa, ka Tokkummaa Mootummootaa, Yunivarsitii Fininnee fi aangawoota Mootummaa waliin ta’uudhaan, Kosii ganda Qosheetti tuulame sana irraa gaazii “Miteen” oomishuuf hojjechaa jira.
Sababaan isaa waan fedhe ta’e iyyuu, mootummaan balaa uumame kanaaf itti gaafatamummaa jalaa ba’uu akka hin dandeenye ka dubbatan – Dura-taa’aan paartii mormituu, kan MEIAD – Obbo Adaanee Xilaahun immo, “Bulchiinsi naannoo Finfinnee namoota achi jiraatanii fi filannoo ka biraa hin qabne, bakka wayyaawaa qubachiisuu hanqachuu isaantiin, balaa sanaan dhuman” jedhu. Oduu booda nu dhaqqabeen, koreen sababaa balaa jiginsa tuullaa kosii kana qoratu hundeessamuun himamee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Majaa Mallika Kathaigal 40
En Vanakkatthukkuriya Majaa Mallikaa Akkavukku Ennai Intha Thalatthil Aneekamaaka Ellaarum 8216 Pundai Piriyaa 8217 Enree Alaikkiraarkal.. Naan Neddil Veeru Ethaiyo Theedappoka Tharseyalaaka Intha Thalatthaipparri Ariya Neernthathu. Ingu Vanthathum Muthalil Ennai Irtthathu Ungal Aalosanaip Pakuthithaan. Eppadi Ivangalukku Ivvalavu Arivu Aaraaychit Thiran Ellaavarrukkum Meelaaka Aalosanai Keeddu Varupavarkalmeel Oru Unmaiyaana Anuthaapam Illaiyillai Onruthal Ullathu Enru Viyappeythineen. Adutthu Ennai Kavarnthathu Asaiva Nakaichuvaip Pakuthiyum Athan Aasthaana Jokkar Daan Juvaan Saarum.. Aanaal Naanum Een Sila Nakaichuvait Thunukkukalai Eluthak Koodaathu- En Ninaikku Elutha Aarampittheen. Aanaa Akka Ethilum Suya Anupavam Kidaiyaathu. Ennappatthi Innum Sollalayee. En Peyar Piriyamvathaa. Naan 11 Vayasulayee Periyavalaayiddeen. Athukku Munnaadiyee Amma Enakku Athappatthi Pan Niyirunthathaala Enakku Appa Payamaayilla. Athukku Munnaadiyee Maar Konjam Meedida Aarampichathu. Rendu Moonu Varushatthula Athu Periya Ponnungalukku Irukkaramaathiriyee Perisaayidutthu. Engappaa-Amma Pedroomla Avangala Mulusaap Paakkarathundu. Antha Ped Roomukku Veli Varaanthaa Pakkam Oru Jannal Undu. Kaatthukkaaka Antha Jannalat Thoranthu Vachi Oru Karddan Maddum Poddiruppaanga. Anthak Karddanum Rendu Paathi Seerara Edatthula Oru Irukkum. Naan Avanga Pedroomukkup Poy Kathava Saatthindavudanee Mella Velivaraanthaavukkup Poy Anga Nadakkiratha Aarvatthodu Paatthu Rasippeenkkaa.. Enakku Athu . Avanga Otthara Otthar Anachindu Mutthangudukkarathu Amma Appa Sunniya Edutthu Vaayila Vachi Umparathu Appa Ammavoda Koothila Vaaypodarathu Ammameela Appa Padutthu Okkarathu Silasamayam Appameela Amma Padutthu Okkarathu Sila Naal Appameela Amma Kaalpakkam Paatthu Okkaanthundu. Avar Sunniya Than Pundaila Soruvindu Savaari Panrathu Sila Samayam Appa Ammava Naaymaathiri Pinnaaleerunthu Okkarathu 8212 Ethuvum Paakki Vachikkarathillakkaa. Kaathal Kalyaanam Senjikiddu Rendu Pakkatthulayum Kudumpat Thodarpee Atthupoy Enakku Nee Onakku Naan Namakku Piriyaakkannu-nnu Vaalaraanga. Amma Braamin Ayyar Appa Pillaimaar Kaarkaattha Veelaalar Ivanga Kalyaanam Pannikiddu Vanthu Iruvathu Varusham Aanaalum Innum Kaathaljodikal Thaan. Vayasum Onnum Jaasthiyillakkaa 8211 Amma Oru 42-43 Iruppaanga Appa Innum Naalu Varusham Periyavar. Athanaala Ivanga Innum Rompa Panraanga. Thiruddut Thanamaa Paakkara Enakku Vanthudum.en Kannip Pundaikkulla Sothasothannu Iramaayi Veliyakooda Valavalnnu Oru Thiravam Kasiyum. Naan En Roomukkup Poy Padukkaila Padutthundu Kaiyaala Koothiya Thadavindu Appuram Viralaala Kooda En Pundaisanthula Kutthikkireenakkaa. Appa Naan Ammavaa Irunthu Appa Ennai Ippadiyellaam Seyyaramaathirithaan Karpanai Pannikkuveen Akka. Antha Skoolla Paattha Padangalla Iruntha Sunnikalaivida Engappaa Sunni Perisu Athu -kkaa Verachi Nikkumpothu Umparathukku En Vaayum Ulla Soruvindu Okkarathukku EnKoothiyum Ooruthu Akka. Athu Sariyo Thappo Neenga Thaan Sollanum Akka. Periyavalaanathileeyirunthee Enakku Kaalnaduvila Neraiya Mudi Valara Aarampichidutthu Akka. Aaru Maasatthukku Oruthadavai Amma Konjam Mudiya Vidduddu 8211 8216 Kolantha Koothi Maathiri Oreeyadiyaa Malamalannu Irunthaa Valantha Ponnukku Alakilladaa Sellam 8217 Michattha Kattharichi Vidaleennaa Naan En Koothimudip Potharukkullayee Marainjiduveen. Naanee Kad Pannikkap Paatthu En Kai Padara Kilukiluppila Esakupisakaa Eethaavathu -ay Veddippanonnu Payanthuthaan Ammavak Kooppiduveen. Avangalum Santhoshamaa Seyvaanga. Appadi Veddiddu Amma Athat Than Kaiyaala Thadavippaakkacha 8220 adadaa Ithu Appa Kaiyaa Irukkak Koodaathaa 8221 -nnu Eenguveen. Ithu Naarmalaannu Neenga Sollanum 1 En Maathiri Oru Chinnap Ponnu Seekkiramee Oru Periya Sunnikkaararai Okkara Vaayppu Kidaichaal Athukkaaka Than Kannip Pundaiyai Katthirikkaay Kaared Vaalaikkaay Vellarikkaay-nu Viddu Viddu Konjam Konjamaa Pundai Oddaiya Perisaakkikkanamaa- Allathu Antha Aan Eppadiyaavathu Kutthi Ullee Nolachiduvaan -nu Summaa Irukkalaamaa- Mudinjaa -vila Kaakkavaikkaama Seekkiramee Pathil Eluthunga Akka Naan Siriya Alavula Unga o Illaiyaa-. 8212 8211 Ungal Pundai Priyaa Mika Neenda Priyaavin Kaditham Edid Seyyappadduthaan Meelee Tharappaddullathu. Priyaavin Ullakkidakkaikalai Oru Kkee Uriya Immechooriddiyudan Eluthiyirukkiraal. Ithanai Naan Vidalaipparuvak Kanavukalin Velippaadu Enree Karuthukireen. Ival Eluthiyulla Ellaam Karpanai. Enraavathu Evanidamaavathu Pundaiyai Viritthuk Kaaddi Okkum Pothuthaan Ithaip Parriya Sariyaana MuTVrku Ivalaal Vara Mudiyum. Ivalathu Aasaik Kanavukalukku Aathaaramaaka Amainthavai Appavum Ammavum Veriyudan Ottha Kaadsikal Thaan. Ithuvarai Veeru Entha Sunniyaiyum Paartthiraatha Priyaavukku Appavin Sunni Vinothamaakat Therikirathu. Pothuvaakavee Aankulanthaikalukku Amma Mithum Pen Kulanthaikalukku Appa Mithum Athikamaana Paasam Varuvathu Iyalputhaan. Ingee Priyaa Athanaiyum Thaandi Appamithu Oru Eerpadutthik Kondu Avarudan Karpanaiyil Oltthu Varukiraal. Appavin Sunniyai Umpa Veendum Avar Thannai Okka Veendum Appa Than Pundai Mayirai Drim Seythu Vida Veendum Enpathellaam Intha Apseshanin Vilaivee. Aanaal Ivvakai Aasaikal Mikat Thavaraanavai Enpathu Innum Sila Kaalangalil Ivalukkup Purinthu Vidum. Thanakkenru Oru Ilam Vaalipan Kaathalanaaka Vanthu Than Sunniyaik Kaaddum Pothu Thaan Avalukku Antha IlamSunniyin Vanappum Athan Thiramaiyum Puriya Ellaavarraiyum Maranthu Antha Ilangaalaiyin Viraittha Poolai Umpiyum Otthum Makilvaal. Athan Pin Appavin Sunni Maranthu Poy Puthithaakak Kidaikkum Ilam Sunnikalukkaaka Eengi Puthithu PuthiThai Sunnikalai Piditthu Than Vaayilum Koothiyilum Vidduk Kondu Makilvaal. Mudivaaka Priyaa Appa Parriya Unathu Oru Karpanaithaan Enpathanai Unarnthu Intha Lirunthu Vidupada Muyarsi Sey. Illaavidil Naaladaivil Ithu Un Mananilaiyinaip Paathikkum Alavirku Senruvidalaam. Echarikkai Theevai Pundai Oddai Parriya Kavalai Ippothu Veendaam. Un Kaama Unarvukalukku Vadikaalaaka Kaaykalai Viddu Suya Inpam Seyvathu Onrum Thavaraanathalla. Enavee Nanraaka Kaimuddi Aditthu Vaa. Allathu Kaathalan Yaaraiyaavathu Piditthu Un Alakup Pundaiyai Avanukku Virunthaakki Makil. unmaiyil Priyaavin Kaditham Muthalil Pariseelanaikku Edutthuk Kollap Padavillai. Ena Ninaittheen. Enru Sonnathaalum Ithu Ival Ponra Marrasila Vidalaikkuddikalukku Arivuraiyaaka Amaiyum Enpathaalum Itharkup Pathilalitthulleen Sunni Pundai 21 2010 12 30 Majaa Mallikaavidam Keelungal. 2.0 . .


text:
(Waaqeffannaa, 12 Caamsaa 2017) Mootummaan Wayyaanee hordoftoota amantii Waaqeffannaa 110 ol ta’an halkan Galma Diida Heexoo keessatti Waaqeffanaa gaggeessa turan ukkaamsee hidhe.
Oduun nu gahe akka ibsutti, Caamsaa 11 bara 2017 halkan keessa sa’aatii 10:45 irratti Waaqeffattooti 110 ol ta’an Godina Shawaa kaabaa (Salaalee) magaalaa Fiichee keessaa qaban.
Waaqeffattooti kunneen yeroo sanatti Galma Diida Heexoo keessatti walgahanii Waaqeffannaa wal barsiisaa fi Waaqa kadhataa turan.
Kaayyoon hordoftoota amantii Waaqeffannaa kan Galma Diida Heexoo kun Waaqa tokkicha kadhachuu fi akka amantiin Oromoo kun guddatu gahee isaanii bahuu dha.
Garuu, osoo isaan Galma Waaqeffannaa keessatti sagantaa idilee barnoota amantii Waaqeffannaa geggeessaa jiranii, hidhattooti Wayyaanee itti seenanii badii tokkoo malee too’annoo poolisii jala akka oolan godhanii jiru.
Mootummaan Wayyaanee yeroo addaddaatti hundee Waaqeffannaa balleessuuf tarkaanfii fudhataa turnun isaa kan yaadatamu.
Torban darbees Waaqeffattoota shantamaa ol qabanii turan. Waaqeffattooti kunneen yeroo gadhiifamanis akkas jedhaman: “kanan booda yoo Waaqeffannaatti deebitan too’annoo koomaandii poostii jala ooltu jedhanini gadi lakkisan.”
Waaqeffattooti akak ibsanitti immoo, dhiibbaa fi roorroon akkanaa kun Waaqeffattoota daran jabeessa malee duubatti hin deebisu.
“Haalli kun daran hammaachaa jira,” kan jedhan Waaqefaftaan tokk, “Sirni Wayyaanee dhumatu malee nagaan waan hin deebineef, ummati keenya otuu hin sodaanne qabsoo eegalame daran finiinsuu qaban,” jedhan.
Itti dabaluunis, “ummati Oromoo biyya isaa keessatti mirga jireenyaa, mirga amantii fi mirga bulchiinsaa dhabee jiraachuun kunis akka dafee dhumatuuf, namuu qabsoo maraalessa babal’isuun barbaachisaa dha,” jechuun dhaamsa jabaa dabarsanii jiru.
Waaqeffannaan amantii Oromoo kan durii ti; amantiin kun bara dheeraaf akak badu irratti hojjatamaa ture. Garuu, qabsoo Oromootiin deebi’ee dagaaguutti jira. Waaqeffannaan amantii Waaqa tokkichatti amanuu dha.


text:
Makmaaksa Oromoo Qubee Afaan Oromoo A-Z
A
Abba hin qabdu akaakyuuf boochi
Abbaa iyyu malee ollaan namaa hin birmatu
Abbaan damma nyaateef ilma hafaan hin mi’aawu
Abbaatu of mara jedhe bofti hantuuta liqimsee
Abjuun bara beelaa buddeena abjoota
Addaggeen hamma lafa irra ejjettu nama irra ejjetti
Afaan dubbii bare bulluqa alanfata
Afaan gaariin afaa gaarii caala
Afaanii bahee gooftaa namaa ta’a
Akka madaa qubaa, yaadni garaa guba
Akka abalun sirbaan boquu nama jallisa
Akkuma cabannitti okkolu
Akukkuun yeroo argate dhakaa cabsa
Alanfadhuuti gara fira keetti garagalii liqimsi ama of komatu namni hin komatu
Amartiin namaa hin taane quba namaa hin uriin
Ana haa nyaatuun beela hin baasu
Ani hin hanbifne, ati hin qalbifne arrabni lafee hin qabdu lafee nama cabsiti
Asiin dhihoon karaa nama busha
“Aseennaa natu dide, kennaa warratu dide otoo nabutanii maal ta’a laata”,jette intalli haftuun
B
Badduun fira ishee yoo hamattee, baddubaatuun niiti ishee hamatti
Bakkka oolan irra bakka bulan wayya
Bakka kufte osoo hin taane, bakka mucucaatte bari
Balaliitee balaliite allaattiin lafa hin hanqattu
Bara bofti nama nyaate lootuun nama kajeelti!!
Bara dhibee bishaan muka namatti yaaba
Bara fuggisoo harreen gara mana, sareen gara margaa
Barri gangalata fardaati
Beekaan namaa afaan cufata malee hulaa hin cufatu
Biddeena nama quubsu eelee irratti beeku
Billaachi otoo ofii hin uffatiin dhakaatti uffisti
Bishaan gu’a gahe nama hin nyaatiin, namni du’a gahe si hin abaariin
Bishaan maaltu goosa jennaan waan achi keessa jiru gaafadhu jedhe
Bishingaan otoo gubattuu kofalti
Boru hin beekneen qad-bukoon ishee lama
Boftii fi raachi hanga ganni darbutti wal faana jiraattu
Bulbuluma bulbuli hangan dhugu anuu beeka
Buna lubbuuf xaaxa’u warri naa tolii kadhatu
C
Cabsituun tulluu amaaraatiin giraancee jetti
Citaan tokko luqqaasaniif manni hin dhimmisu
D
Dabeessa uleen (jirmi) shani
Daddaftee na dhungateef dhirsa naa hin taatu jette sanyoon
Dawaa ofii beekan namaa kudhaamu
Deegan malee waqayyo hin beekani
dhalli namaa otoo nyaattu diida laalti
Dhirsi hamaan maaf hin nyaatiin jedha niitii dhaan
Dhirsaa fi niitiin muka tokko irraa muramu
Dugda hin dhungatan, hunda hin dubbatani
Durbaa fi jiboota garaa gogaa lenjisu
Iyyuuf bakkeen naguma, dhiisuuf laphee na guba
Dhuufuun waliin mari’atanii dhuufan hin ajooftu
Diimina haaduun nyaatani,diimaa arrabaan nyaatu
Dinnichi bakka gobbitetti hordaa cabsiti
Doqnaa fi garbuu sukkuumanii nyaatu
Du’aan dhuufaa jennaan kan bokoke dhiisaa jedhe
Dubbii baha hin dhorkani galma malee
Dubbii jaarsaa ganama didanii galgala itti deebi’ani
Duulli biyya wajjinii godaansa
E
Eeboo darbatanii jinfuu hin qabatani
Edda waraabessi darbee sareen dutti
F
Fagaatan malee mi’aa biyyaa hin beekani
Farda kophaa fiiguu fi nama kophaa himatu hin amaniin
Firri gara firaa jennaan kal’een gara loonii jette
Foon lafa jira allaatti samii irraa wal lolti
foon lakkayi jennaan rajijjin tokko jedhe
fokkisaan nama qabata malee nama hin kadhatu
Fuula na tolchi beekumsi ollaa irraa argamaa jette intalli
G
Gaangeen abbaan kee eenyu jennaan eessumni koo farda jette
Gaangoonn haada kutte jennaan oftti jabeessite jedhani
Gabaan fira dhaba malee nama dhabinsa hin iyyitu
Galaanni bakka bulu hin beekne dhakaa gangalchee deema
Gaalli yoom bade jennaan, gaafa morma dheeratu bade
Gama sanaa garbuun biile (asheete) jennan warra sodaanne malee yoom argaa dhabne jedhe jaldeessi
Gamna gowomsuun jibba dabalachuu dha
Ganaman bahani waaqa jalaahin bahani
Gara barii ni dukkanaa’a
Garaa dhiibuu irra miila dhiibuu wayya
Garbittii lubbuuf walii gadi kaattu, warri qophinaafi se’u
Gaashatti dhuufuun daalattii dha
Gogaa duugduun yoo dadhabdu saree arisaa kaati
Gola waaqayyoo itti nama hidhe lookoo malee ijaajju
Goomattuuf goommanni hin margu
Goondaan walqabattee laga ceeti
Gowwaa wajjin hin haasa’iin bakka maleetti sitti odeessa, karaa jaldeesaa hin hordofiin halayyaa nama geessa
Gowwaan ballessaa isaa irraa barat, gamni balleessaa gowwaa irraa barata
Gowwaan bishaan keessa ijaajjee dheebota
Gowwaan gaafa deege nagada
Gubattee hin agarre ibiddatti gamti
Guulaa hin bitiin jiilaa biti
Gowwaa kofalchiisanii, ilkee lakawu
Gowwaa fi bishaan gara itti jallisan deemu
H
Haadha gabaabduu ijoolleen hiriyaa seeti
haadha laalii intala fuudhi
Haadha yoo garaa beekan ilmoo jalaa qabani
Halagaa ilkaan adii, halangaan isaa sadi
Hanqaaquu keessa huuba barbaada
Haati ballaa (suuloo) ya bakkalcha koo jetti
Haa hafuun biyya abbaa ofiitti nama hanbisa
Haati hattuun intala hin amantu
Haati hattuun intala hin amantu
Haati kee bareeddi jennaan, karaa kana dhufti eegi jedhe
Habbuuqqaa guddinaaf hin quufani
Hagu dhiba jette sareen foksoo nyaatte
Hagu dhiba jette sareen foksoo nyaattee
Halagaa gaafa kolfaa fira gaafa golfaa
Hantuunni hadha ishee jalatti gumbii uruu bartii
Harka namaatiin ibidda qabaa hin sodaatani
Harki dabaruu wal dhiqxi
Harkaan Gudunfanii, Ilkaaniin Hiikkaa Dhaqu
Harree ganama badee, galgala kur-kuriin hin argitu
Harree hin qabnu, waraabessa wajjin wal hin lollu Kan harree hin qabne farda tuffata
Harreen nyaattu na nyaadhu malee bishaan ol hin yaa’u jette waraabessaan
Harreen yoo alaaktu malee yoo dhuuftu hin beektu
Hidda malee xannachi hin dhiigu
Hidda mukaa lolaan baaseetu, hidda dubbii farshoo (jimaa)n baase
Hidhaa yoo tolcha, gadi garagalchanii baatu hin guddattuu jennaan baratu dhumee jedhe
Hiriyaa malee dhaqanii gaggeessaa malee galu hiyyeessaf hin qalani kan qalame nyaata
Hoodhu jennaan diddeetu lafa keenyaan hatte
Hoolaan abbaa abdatte, diboo duuba bulchiti
Hoolaan gaafa morma kutan samii(waaqa) arkiti
I
Ija laafettiin durbaa obboleessaf dhalti
Ijoollee bara quufaa munneen ibidda afuufa
Ijoollee hamtuun yoo nyaataaf waaman ergaaf na waamu jettee diddi
Ijoolleen abaa ishee dabeessa hin seetu
Ijoolleen quufne hin jett, garaatu na dhukube jetti malee
Ijoolleen quufne hin jettu beerri fayyaa bulle hin jettu
Ijoolleen niitii fuute gaafa quuftu galchiti
Ijoollee qananii fi farshoo qomocoraa warratu leellisa
Ijoollee soressaa dhungachuun gabbarsuu fakkaatti
Ilkaan waraabessaa lafee irratti sodaatu
Ilmi akkoon guddiftu dudda duubaan laga ce’a
Intalli bareedduun koomee milaatiin beekamti
Intallii haati jajju hin heerumtu
Itti hirkisaan kabaa hin ta’u
Ittiin bulinnaa sareen udaan namaa nyaatti
J
Jaamaan boru ijji keen ni banamti jennaan, edana akkamitin arka jedhe
Jaarsi dhukuba qofaa hin aaduu, waan achisutu garaa jira
Jaarsii fi qalqalloon guutuu malee hin dhaabatu
Jabbiin hootu hin mar’attu
Jaalalli jaldeessa yeroo fixeensaa garaa jalatti, yeroo bokkaa dugda irratti nama baatti
Jaalala keessa adurreen ilmoo nyaatti
Jaalalli allaatti gara raqaatti nama geessa
Jarjaraan re’ee hin horu
Jarjaraan waraabessaa gaafa ciniina
Jibicha korma ta’u elmaa irratti beeku
Jiraa ajjeesuun jalaa callisuu dha
K
Kadhatanii galanii weddisaa hin daakani
Kan abbaan gaafa cabse halagaan gatii cabsa
Kan afaanii bahee fi kan muccaa bahehin deebi’u
Kan bishaaan nyaate hoomacha qabata
Kan citaa qabaa tokko namaa hin kennine mana bal’isii gorsiti
Kan dandeessu dhaan jennaan gowwaan galee nitii dhaane Adaamiin ollaa hagamsaa jiru bara baraan boo’aa jiraata
Kan gabaa dhagahe gowwaan galee niitii dhokse
Kan hanna bare dooluutu sosso’a
Kan hordaa natti fiiges, kan haaduun natti kaates bagan arge jette saani du’uuf edda fayyitee booda
Kan humnaan lafaa hin kaane yaadaan Sudaanitti nagada
Kan ilkaan dhalchu kormi hin dhalchu
Kan namni nama arabsi irr, kan abbaan of arabsutu caala
kan qabuuf dabali jennaan harreen laga geesse fincoofte
Kan of jaju hin dogoggoru
Kan quufe ni utaala, kan utaale ni caba
Kan tolu fidi jennaan, sidaama biyya fide
Kan tuffatantu nama caala, kan jibbanitu nama dhaala
Kan tuta wajjin hin nyaanne hantuuta wajjin nyaatti
Kan waaqni namaa kaa’e cululleen hin fudhattu
Karaa foolii nun hin jedhani jette wacwacoon
Karaan baheef maqaan bahe hin deebi’u
Karaan sobaan darban, deebi’iitti nama dhiba
Karaa dheeraa milatu gabaabsa, dubbii dheeraa jaarsatu gabaabsa
Karaa fi halagaatu gargar nama baasa
Keessummaan waan dhubbattu dhabde mucaa kee harma guusi jetti
Keessummaan lolaa dha abbaatu dabarfata
Keessa marqaa boojjitootu beeka
Kijiba baranaa manna dhugaa bara egeree wayya
Kokkolfaa haati goota hin seetu
Kormi biyya isaatti bookkisu biyya namaatti ni mar’ata
Kursii irra taa’anii muka hin hamataniL
Lafa rukuchuun yartuu ofiin qixxeessuu dha
Lafa sooriin du’e baataatu garmaama
Lafaa fuudhuutti ukaa nama bu’a
Lafti abdatan sanyii nyaatee namni abdatan lammii nyaate
Laga marqaa jennaan ijoolleen fal’aanaan yaate
Lama na hin suufani jette jaartiin qullubbii hattee
Leenci maal nyaata jennaan, liqeeffatte jedhe, maal kanfala jennaan, eenyu isa gaafata jedhe
Lilmoon qaawwaa ishee hin agartu, qaawwaa namaa duuchiti
Lukkuun(hindaaqqoon) haatee haateealbee ittiin qalan baaftiM
Maa hin nyaatiin jedha dhirsi hamaan
Maal haa baasuuf dhama raasu
Mammaaksi tokko tokko dubbii fida tokko tokko dubbii fida
Mana haadha koon dhaqa jettee goraa bira hin darbiin
Mana karaa irra kessumaatu itti baayyata
Manni Abbaan Gube Iyya Hin Qabu
Maraataa fi sareen mana ofii hin wallalani
Maraatuun jecha beektu, waan jettu garuu hin beektu
Marqaa afuufuun sossobanii liqimsuufi
Marqaan distii badaa miti, irri ni bukata, jalli ni gubata
Marxoon otoo fiiganii hidhatan otuma fiiganii nama irraa bu’a
Mataa hiyyaassaatti haaduu baru
Midhaan eeguun baalatti hafe
Mucaa keetiin qabii mucaa koo naa qabi jettehaati mucaa
Muka jabana qabu reejjiitti dhibaafatu
Morkii dhaaf haaduu liqimsuN
Nama foon beeku sombaan hin sobani
Namni akka fardaa nyaatu, gaafa akka namaa nyaate rakkata
Namni beela’e waan quufu hin se’u
Namni dhadhaa afaan kaa’an, dhakaa afaan nama kaa’a
Namni gaafa irrechaa duude, sirba irreechaa sirbaa hafa
Namni guyyaa bofa arge halkan teepha dheessa
Namni hudduu kooban galannii isaa dhuufuu dha
Namni mana tokko ijaaru citaa wal hin saamu
Namni nama arabsu nama hin faarsu
Namni badaan bakka itti badutti mari’ata
Namni gabaabaan otoo kabaja hin argatiin du’a
Namni qotiyyoo hin qabne qacceen qalqala guutuu dha
Nama kokkolfaa nama miidhuu fi bokkaan aduu baasaa roobu tokko
Niitiin dhirsaaf kafana
Niitiin marii malee fuudhan marii malee baati
Niitiin afaan kaa’aami’eeffatte yoo kabaluuf jedhan afaan banti
Nitaati jennaan harree qalle, hin tatuu jennaan harree ganne, qoricha jennaan isuma iyyuu dhaqnee dhabneO
Obboleessa laga gamaa mannaa gogaa dugduu(faaqqii) ollaa ofii wayya
Obsaan aannan goromsaa dhuga
Obsan malee hn warroomani
Ofii badanii namaa hin malani
Of jajjuun saree qarriffaan udaani
Ofii jedhii na dhugi jedhe dhadhaan
Okolee diddu okkotee hin diddu
Ollaa araban jira akkamittin guddadha jette gurri
Ollaan akkam bultee beeka, akkatti bule abbaatu beeka
Ollaafi garaan nama hin diddiin
Ollaa fi kateen nama xiqqeessiti
Ol hin liqeessiin horii keetu badaa, gadi hin asaasiin hasa’aa keetu bushaa’a
Otoo beeknuu huuba wajjin jette sareen
Otoo garaan tarsa’e jiruu, darsa tarsa’eef boossi
Otoo farda hin bitiin dirree bite
Otoo fi eegeen gara boodaati
Otoo garaan dudda duuba jiraate, qiletti nama darbata
Otoo sireen nama hin dadhabiin tafkii fi tukaaniin nama dadhabdiQ
Qaalluun kan ishee hin beektu kan namaa xibaarti
Qaban qabaa hin guunnee gad-lakkisan bakkee guutti
Qabbanaa’u harkaan gubnaan fal’aanan
Qabanootuharkaa, hoo’itu fal’aanaan
Qabeenyi fixeensa ganamaati
Qalloo keessi sibiila
Qalladhu illee ani obboleessa eebooti jette lilmoon
Qaaqeen yoo mataan ishee marge bade jetti
Qarri lama wal hin waraanu
Qeesiinwaaqayyoo itti dheekkam, daawwitii gurgurtee harree bitatte
Qoonqoon darbu, maqaa hin dabarre nama irra kaa’a
Qoonqoon bilchina eeggattee, qabbana dadhabde
Qorichaofii beekan namaa kudhaamu
Qotee bulaa doofaan, miila kee dhiqadhu jennaa, maalan dhiqadha borus nan qota jedhe
Qurcii dhaan aboottadhu jennaan, qophoofneerra jedheS
Salphoo soqolatte soqolaa gargaaru
Saree soroobduun afaan isheef bukoo ykn. dudda isheef falaxaa hin dhabdu
Sabni namatti jiguu irra gaarri (tulluun) namatti jiguu wayya
Sareen duttu nama hin ciniintu
Sanyii ibiddaa daaraatu nama guba
Sareen warra nyaattuuf dutti
Seenaa bar dhibbaa baruuf bardhibba jiraachuun dirqama miti
Shanis elmamu kudhanis, kan koo qiraaciitti jette adurreen
Sirbituu aggaammii beeku
Sii uggum yaa gollobaa, anaafoo goommani ni dorroba inni gurr’uu soddomaa jette jaartiin horii ishee gollobaan fixnaan
Sodaa abjuu hriba malee hin bulani
Soogidda ofiif jettu mi’aayi kanaachi dhakaa taata
Sombaaf aalbee hin barbaadani
Suphee dhooftuun fayyaa gorgurtee, cabaatti nyaattiT
Taa’anii fannisanii dhaabatanii fuudhuun nama dhiba
Takkaa dhuufuun namummaa dh, lammmeessuun harrummaadha
Tikseen dhiyootti dhiifte fagootti barbaacha deemti
Tiksee haaraan horii irraa silmii buqqisaa oolti
Tokko cabe jedhe maraataan dhakaa gabaatti darbatee
Tokko kophee dhabeetu booha, tokko immoo miila dhabee booha
Tufani hin arraabaniU
Udaan lafatti jibban funyaan nama tuqa
Ulee bofa itti ajjeesan alumatti gatu
Ulee fi dubbiin gabaabduu wayya
Ulfinaa fi marcuma abbaatu of jala baata
W
Waa’een garbaa daakuu fi bishaani
Waan ergisaa galu fokkisa
Waan jiilaniin kakatu
Waan kocaan kaa’e allaattiin hin argu
Waan namaa kaballaa malee hin quufani
Waan samii bu’e dacheen baachuu hin dadhabu
Waan uffattu hin qabdu haguuggatee bobbaa teessi
Waan warri waarii hasa’aan, Ijoolen waaree odeesiti
Wadalli harree nitii isaa irraa waraabessa hin dhowwu
Wal-fakkaattiin wal barbaaddi
Wali galan, alaa galan
Wallaalaan waan beeku dubbata, beekaan waan dubbatu beeka
Waaqaaf safuu jette hindaaqqoon bishaan liqimsitee
Warra gowwaa sareen torba
Waraabessi bakka takkaa nyaatetti sagal deddeebi’a
Waraabessi biyya hin beekne dhaqee gogaa naa afaa jedhe
Waraabessi waan halkan hojjete beekee guyyaa dhokata
Y
Yaa marqaa si afuufuun si liqimsuufi
Yoo ala dhiisan mana seenan, yoo mana dhiisan eessa seenan
Yoo boora’e malee hin taliilu
Yoo ejjennaa tolan darbatanii haleelu
Yoo iyyan malee hin dhalchanii jedhe korbeesi hoolaa kan re’eetiin
Yoo suuta ejjetan qoreen suuta nama waraanti
Yoo dhaqna of jaalatan fuula dhiqatu
Yoo namaa oogan eelee jalatti namaa marqu
Yoo ta’eef miinjee naa taata jette intalli.
AFAAN OROMO – Oromo Language


text:
Labsiin Yeroo Hatattamaa Wayyaanee Aangoo irra tursuuf Wixxifata Mayii ti
Ibsa ABO
Labsii yeroo hatattamaa mootummaa haala gara garaa irraa labsamuu danda’a. Mootummootni labsii hatattamaa wayta haalli addaa biyyaa fi ummata biyyaa irratti yaaddoo uumuu fi balaa dhaqqabsiisa jedhanii yaadan uumamutti labsan. Labsiin akkanaa ummataa fi biyyaaf dhimmuun labsamu mootummoota dimokraarawaa jalatti mul’ata. Labsiin Hatattamaa Wayyaanee Onkololessa 9, 2016 garuu mootummaa fi ummatootaa Itopiyaa balaa irraa hambisuuf osoo hin taane Wayyaanee/TPLF kufaatii irraa lubbuu itti dheeressuuf qofa kan labsame dha
Mootummaan Wayyaanee/TPLF labsii yeroo hatattamaa Onkoloolessa 9, 2016 murtii mana marii ministorootaan dabarfame Manni Marii bakka bu’ootaa hin raggaafne karaa Muummicha Ministeraa Wayyaanee Dessalenyi H/Maariyaamiin labsamee jira. Labsiin yeroo hattattamaa kun kan isa jalqabaa miti. Bara 1992 labsa fakkaataa prezidaantii alasii Mallas Zeenaawiin lola labsameen lammiileen Oromoo bakkayyuutti ajjeefamaa fi hidhamaa turan. Sababa labsii kanaan manneen hidhaa akka Huursoo fi Dhidheessatti lammiileen Oromoo daa’imaa hanga jaarsaatti kumma kudhanoota hedduun hidhamuu irraa lubbuun namota hedduu mooraa hidhaa kana keessatti dabreera. Hedduun ilmaan Oromoo mooraa kana keessatti Wayyaaneen giddirfamuu irraa qaamaan hir’atuu har’ayyuu ummata Oromoon ni yaadata.
Labsiin Onkoloolessa 9, 2016 labsame kan deemaa ture ifa gochuu irraa kan hafe ummatni Oromoo waggoota 25 dabraniif labsii fakkaataa jala ture jechuutu danda’ama. Ajaja dabballootaa fi milishaa gandaa irraa hanga qondaalota ol aanaattiin hidhamaa, ari’amaa fi ajjeefamaa ture. Ajjeechaa fi hidhaan dorsisanii ummata Oromoo to’achuuf, sirna abbaa irrummaa itti fufsiisuuf kan hojii irra oolfamuu Oromiyaa irratti garee Wayyaaneen kan durfamu Command post ijaaramuu Muddee 15/16 2015 H/Mariyaam Dessalenyii fi Getachoo Raddaan kanaan dura labsameera. Dabalataanis Oromiyaa bakka 8-tti qooduun bulchinsa Waraanaa jala galchuu dhaan tarkaanfii barbaadan fudhataa har’a gahan.
Mootummootni dimokraatawoo labsa yeroo hatattamaa kan baasan biyyaa fi ummata irra balaa gahu to’atuu fi xiqqeessuuf jecha. Wayyaaneen garuu labsa yeroo hatattamaa kan baasate, ummataa fi biyya irra balaatu gaha jedhee yaadda’uu irraa osoo hin taane, aangoon humnaan dhuunfatee jiru mormii ummatootaa nagaan gaggeeffamaa tureen gaaffii jala galuu irraa ti. Kanaaf labsiin yeroo hatattamaa kun Wayyaanee aangoo irratti tiksuuf baafame. Labsa kanaanis lammiilee biyyaa irratti tarkaanfii fedhan fudhachuuf itti gargaaramu. Ajjeechaa fi hidhaa gara jabinaa bal’inaan gaggeessuun of jireessuuf itti fayyadamu. Yaada ofii ibsachuu, wal gahii godhatuu, karaa nagaa sagalee dhageessifatuu fi mirgootni bu’uraa kan biroo labsii kanaan ugguramoo tahu.
Ummatootni Itophiyaa hanga har’aa kan jiraatan bittaa murna gabaabaa jalatti ajjeefamaa, hidhamaa fi irratti roorrifamuun malee akka lammiitti mirgi seeraa fi uumaan qaban kabajameefii miti. Addatt ammo ummatni Oromoo kan mootummaa kanatti xumura gochuun qaba jedhee tokkummaan ka’uun mormii karaa nagaa kan finiinse roorroon itti hammaatuu irraa ti. Waan taheef ummatni Oromoo har’as taanaan mootummaa naatoo isaaf hin qabne kana of irraa jigsuuf qabsaa’uun mirga isaa ti. Mirga isaa kana uguruuf golgaa labsii hatattamaan duula irratti baname of irraa ittisuufis mirga guutuu qaba. Kanaaf ummatni Oromoo waadaa qabsoo bilisummaaf seene, akkasumas, walii isaa gidduutti seene kabajuun mootummaa kanatti xumura gochuuf falmaa isaa akka itti fufu ABOn labsa.
Kanuma waliin ummatootnii Itopiyaa hundi dhimmi mootummaa faashitii Wayyaanee of irraa maqsuu dhimma Oromoo qofa akka hin taane hubatuun nagaa, dimokrasii fi mirgi namummaa fi nageenyai nama tikfamuu kan hawwanii qabsaawaa turan hundi waliin socho’uun akka labsii hatattamaa gara jabinaan ummata irratti labsame kana fashalsuu fi mootummaa kana karaa irraa maqsuuf socho’an gadi jabeessinee ummatootaa hunda hubachiifna
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
የወያኔ የኣስቸኳይ ጊዜ ኣዋጅ ስርዓቱ ስልጣን ላይ ለማሰንበት የሚያደርገው የመጨረሻ ጥረት ነው!
የኦነግ መግለጫ
የወያኔ/ሕወሃት መንግስት ጥቅምት 9 ቀን 2016ዓም በሚኒስትሮች ምክር ቤት የተላለፈው የኣስቸኳይ ጊዜ ኣዋጅ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሳይጸድቅ፣ በጠቅላይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ታውጇል። ይህ የኣስቸኳይ ጊዜ ኣዋጅ የመጀመሪያው ኣይደለም። በ1992ዓም ተመሳሳይ ኣዋጅ በወቅቱ ፕሬዝዳንት መለስ ዜናዊ ታውጆ የኦሮሞ ዜጎች በየቦታው ሲገደሉና ሲታሰሩ ነበር። በዚህ ኣዋጅ ምክንያት ከህጻናት እስከ ኣዛውንት ያሉ በኣስር ሺዎች የሚቆጠሩ የኦሮሞ ዜጎች በሁርሶና ዲዴሳ እስር ቤቶች በመታሰራቸው የኣያሌ ዜጎች ህይወት ኣልፏል። በርካታ የኦሮሞ ዜጎች ደግሞ በነዚሁ እስር ቤቶች ውስጥ በወያኔ ለሰቆቃ በመዳረጋቸው ለኣካለ-ስንኩልነት መዳረጋቸውን የኦሮሞ ህዝብ ዛሬም ያስታውሳል።
ጥቅምት 9 ቀን 2016ዓም የታወጀው ኣዋጅ እየተካሄደ ያለውን ኣስከፊ ሁኔታ ይበልጥ ግልጽ ከማድረግ በተረፈ የኦሮሞ ህዝብ ላለፉት 25 ዓመታት ተመሳሳይ ኣዋጅ ስር ስለነበር ኣዲስ ኣይሆንበትም ማለት ይቻላል። የኦሮሞ ህዝብ ከካድሬዎችና የቀበሌ ሚሊሻዎች እስከ ከፍተኛ ሹማምንት በተሰጠ ትዕዛዝ ሲታሰር፣ ሲሰደድና ሲገደል ነበር። በግድያና እስራት ኣስፈራቶ የኦሮሞን ህዝብ በቁጥጥር ስር በማስገባት የኣምባገነናዊ ስርዓትን ለማስቀጠል በኦሮሚያ ስራ ላይ እየዋለ ያለው በወያኔ ቡድን በሚመራው ኮማንድ ፖስት መቋቋሙን ካሁን ቀደም ታህሳስ 15/16 ቀን 2016ዓም በሃይለማሪያም ደሳለኝና በጌታቸው ረዳ ታውጇል። በተጨማሪም ኦሮሚያን በ8 ቀጣናዎች በመከፋፈል በወታደራዊ ኣስተዳደር ስር በማስገባት ያሻቸውን እርምጃ ሲወስዱ ዛሬ ደርሰዋል።
ዲሞክራሲያዊ መንግስታት የኣስቸኳይ ጊዜ ኣዋጅ የሚያውጁት በሃገርና በህዝብ ላይ የሚደርስን ኣደጋ ለመቆጣጠርና ለማሳነስ ሲባል ነው። ወያኔ ግን የኣስቸኳይ ጊዜ ኣዋጅ ያወጀው በሃገርና በህዝብ ላይ ኣደጋ ይደርሳል ብሎ በማሰብ ሳይሆን በሰላማዊ መንገድ ሲካሄድ በነበረው ህዝባዊ ተቃውሞ በሃይል የተቆጣጠረው ስልጣን ጥያቄ ውስጥ በመግባቱ ነው። ስለሆነም ይህ የኣስቸኳይ ጊዜ ኣዋጅ ወያኔን ስልጣን ላይ ለማቆየት የወጣ ነው። በዚህም በሃገሪቷ ህዝቦች ላይ ያሻቸውን እርምጃ ለመውሰድ ይገለገሉበታል። የጭካኔ ግድያና እስራትን በስፋት በማካሄድ እድሜውን ለማራዘም ይጠቀምበታል። ሃሳብን በነጻነት መግለጽ፣ መሰባሰብ፣ በሰላማዊ መንገድ የተቃውሞ ድምጽ ማሰማትና ሌሎችም መሰረታዊ መብቶች በዚህ ኣዋጅ ገደብ የሚጣልባቸው ይሆናል።
የኢትዮጵያ ህዝቦች እስከ ዛሬ የኖሩት በኣናሳ ቡድን ኣገዛዝ ስር እየተገደሉ፣ እየታሰሩና የከፋ ጭቆና እየደረሰባቸው እንጂ እንደዜጋ በህግና በተፈጥሮ ያሏቸው መብቶች ተከብሮላቸው ኣይደለም። በተለይ ደግሞ የኦሮሞ ህዝብ ለዚህ መንግስት ፍጻሜ ማበጀት ኣለብኝ ብሎ በኣንድነት በመነሳት በሰላማዊ መንገድ ተቃውሞውን እያፋፋመ ያለው ጭቆና ስለበረታበት ነው። በመሆኑም የኦሮሞ ህዝብ ዛሬም ቢሆን ይህን ርህራሄ የሌለውን መንግስት ከላዩ ላይ ለማሽቀንጠር መታገል መብቱ ነው። ይህንን መብቱን ለመገደብ በኣስቸኳይ ጊዜ ኣዋጅ ስም የታወጀበትን ዘመቻ ለመቀልበስም ሙሉ መብት ኣለው።
ስለዚህ ለኦሮሞ ነጻነት ትግል እንዲሁም ለእርስበርሱ የገባውን ቃል በማክበር ለዚህ መንግስት ፍጻሜ ለማበጀት ፍልሚያውን እንዲያፋፍም ኦነግ ያውጃል። ከዚሁ ጋር ሁሉም የኢትዮጵያ ህዝቦች ፋሽስቱን የወያኔ መንግስት ማስወገድ ለኦሮሞ ህዝብ ብቻ የሚተው ጉዳይ እንዳልሆነ ተገንዝበው የዜጎች ሰላም፣ ዲሞክራሲና የሰብዓዊ መብት እንዲከበርና መረጋጋት እንዲሰፍን የሚታገሉ ሁሉ ይህንን በጭካኔ በህዝቡ ላይ የታወጀውን የኣስቸኳይ ጊዜ ኣዋጅ ለማክሸፍና ይህንን መንስግት ለማስወገድ በጋራ እንዲንቀሳቀሱ ሁሉንም ህዝቦች ኣጥብቀን እናሳስባለን።
ድል ለኦሮሞ ህዝብ!
የኦሮሞ ነጻነት ግንባር
ጥቅምት 10 ቀን 2016ዓም


text:
‘‘Eenyutu Waddeessaa eenyutu Jaldeessaa?’’ Weellisaa Hacaaluu Hundeessaa
Sirbi qeenxee mata duree ‘Jirra’ jedhuun weellisaa Haacaaluu Hundeessaan tibbana gadi dhiise gamanumaan jaalatamumma guddaa horateera.
Haacaaluun walleewwan Afaan Oromoo ciigoon masakaman, qor-qalbii fi yaada ummataa calaqqisiisan aartiin miidhagsee gurra uummataan gahuun beekkamtii guddaa horate.
Weellisaa Daawitee Makonnin fakkeenya isaa kan godhate Hacaaluun muuziqaan hiree ganamaa isaa akka ta’e amana. ”Ijoollummaakooti kaase afaan gabii nan qabu, inuman sirba,” jedha.
Bakka dhaloota isaa magaalaa Ambootti jabbileefi loon tiksee guddachuun isaa kennaa isaa akka cimsatu isa gargaareera. Naannoo manneen barnootaafi gumiiwwan keessatti sirbuu itti fufe.
Abbaan isaa obbo Hundeessaa Boonsaa kana hin jaalanne. Addee Guddattuu Horaan garuu gammadoo turan. ”Abbaan koo doktarummaa fi pirofeesarummaa kana jaalata. Sirbituun mana hin godhattu alalee taati,” jechuu isaanii har’as yaadata.
Hidhaan Qoraasuma Dhiiraati
Weellisaa Hacaaluun barataa sadarkaa lammaffaa ta’e wanti isa mudate jireenya isaa jijjiireera. Umurii waggaa 17’n, A.L.I bara 1995 hanga 2000’tti karchallee Amboo keessa ture. Shakkame akka hidhame dubbata.
”Akka barataa Oromoo tokkotti waanuma barataa Oromoorra gahuutu narra dhaqqabe. Kan biraa wanti haaraa hin jiru” jedha.
Karchallee Amboon alatti Finfinnee dhufees torban tokko Ma’ikalaawwii ture. Yeroo kana mara garuu abbaan isaa gaafa dubbisuu dhufan, ”Jabaadhu gurbaa, hidhaan qoraasuma dhiiraati!” jedhuun ture.
Sirbuu isaa jibbanis ijoollummaan hidhaatti hamileen isaa caba jedhanii sodaatani.
Manni hidhaa garuu waan abbaan isaa isarratti jibban bakka guddifatu isa gargaare. Hacaaluun mana hidhaatti ogeessa muuziqaa ta’e.
”Isa dura ani sagaleedhaan weellisuu malee walaloo fi yeedaloo barreessu hin beeku ture. Kanan bare mana hidhaa sana keessatti.
Albama jalqabaa keessaa sirboota sagal achittin fixee bahe. Walaloos yeedaloos barreessee.” jedha.
Manni hidhaa Amboo Haacaaluuf mana barumsaa ture. Namoota gurguddaarraa akka galaa galaafate yaada qaba. Akka abbaan jedhanis qoraafameera.
”Hamma tokko bilchaadhe akkan bahu na godhe. Waan hunda of-eggannoodhaan akkan raawwadhu na taasise.”
Abbaan isaa har’as karaa ilma isaanii filateetti hin amanne. Daandiin isaa barumsa akka ta’u yaalaniis hin taane. Isaaniis innis yaada hin kaasne.
Gammachuu hin qabani jechuummoo miti. Sirba weellisaa hangafaa Wasanuu Diidoo, Jabbilootakoo, gaafa sirbe guddaa gammadani. Ilma abbaa caaletti fudhatani.
”Guddattuu, Ilmikee reefu sirbite!” jechuu isaanii harmee isaarraa dhagaheera. Amma garuu obboo Hundeessaan ilma dhalchan dhaalsisaniiru. Amma Hacaaluun kan ummata Oromooti.
Wallee fi Siyaasa
Artistoota oromoo hedduuf walleen waan weellisani biraa galan miti, aarsaa qaba. Yeroo dheeraa eegalee kan ture. Egaa Hacaaluun kanatti dabalame.
Sagaleen isaa qarree keessa hin turre. Dafeeti gurra uummataa seene. Kanaafimmoo ergaa fi hiikni walleen dabarsu haa jaalatamuuf guddaa gumaatuu mala.
Maqaa isaatiin albamii lama qaba; Sanyii Mootii fi Waa’ee Keenyaa. Ergasii booda garuu sirba qeenxeerratti xiyyeeffate. Guddaas milkaa’eera.
Sirbi qeenxee isaa Maalan jiraa, waggaa lama ol dura gad-lakkifame har’as jaalatamaadha.
Sirbi qeenxee ‘Jirra’ jedhu haaraa gadi dhiifames gamanumaan jaalatamummaa argachaa jira.
Muuziqaan garuu isaaf maali? Hacaaluun yoona fuula guure.
”Muuziqaan anaaf jireenyakooti. Firan itti horadhes, diinan itti horadhes. Muuziqaan ana keessa kooti. Akkaataa jiruufi jireenya saba kiyyaa kanan itti ibsu, quuqama garaa kiyyaa kanan itti baasu. Muuziqaan waan hunduma kiyyaa anaaf.”
Aartiin daawwitii ummataati. Gaafa aartiin waan uummata quuqe as baase, ummannis hagasuma deebisa. Maalan Jiraa yeroo Hacaaluun gadhiisu hagana jaalatama jedhee hin tilmaamne ture.
”Maalan jiraa waanuma keessa kiyyaan barreesse. Ummanni battalatti galeeraaf. Kaanis gaafate galeeraaf. Kanammoo ummanni baruun anaaf gammachuudha.”
Namoonni hedduun kanneen Afaan Oromoo hin dhageenye dabalatee Hacaaluu weellisaa siyaasaatti fudhatu. Innis kana quba qaba. Ta’us, itti hin dhimmu.
”Ani nama siyaasaa miti. Artistii Oromooti. Jiruufi jireenya hawaasaa walleetiin xiinxaluun nama siyaasaa hin taasisu. Yoo jedhanis immoo hin jibbu. Ishoo jedheen jalaa qaba.”
Biyya Tokkoon qaba
Weellisaa Hacaaluuf fakkeenya ta’e dabalate weellistoonni Oromoo danuu biyya abbaa isaaniirraa fagaatani biyya ormaa jiraatu.
Hedduun isaanii yoo boqotan malee, jiraa biyyatti deebi’aa hin jiran. Kanaafi fakkaata hedduun namaa Hacaaluun biyya keessa jiraachuu isaatti kan raajeffaman. Isaaf garuu akkanatti yaadutu raajiidha.
Yeroo konsartiif Ameerikaa dhaqe achitti hafa jedhani kan eegan turan. Garuu hin taane.
”Ani biyya abbaakoottin deebi’e, ajjeesee biyyaa hin baane. Akka artistii tokkotti waan natti dhagahamen sirbe. Gara fuuladurattis nan sirba. Biyyaa baqachuun dhaloota kanarratti dhaabachuu qaba.”
”Kanarrammoo eenyutu Waddeessaa eenyutu Jaldeessaa? Eenyu waddeessa ta’e ari’a, eenyu Jaldeessa ta’e baqata jedhu ijoolleen Waddeessaa ennaa xiiqeeffatan,” jedha.
Warri sirna darbeef dibbee dhahaniyyuu biyya keessa jiraatu keenya addatti maali? Kana ummanni keenya baruu qaba.”
Hacaaluun akka weellistoota durii wallee isaanii raadiyoorratti dhagahani gammadanii miti. Miidiyaaleen hedduun walleewwan isaa lagatu.
Hin taphachiisan. Uummata sirbuuf biraan hin gahan. Ta’us isaaf rakkoo miti.
”Waggaa afur darbeera shanaffaaf deema. Maaliif akka hin taphachiisne isaantu beeka. An dhimmakoo miti. Na yaaddessees hin beeku nan yaaddessuus. Maaliif jennaan teeknoolojiidhaaf.”
Affeeruu dhabuu isaanitti isaantu miidhama jedha.
Sababa kanaaf miidiyaaleen hawaasaa kanneen akka weellisaa Hacaaluufi kaaniif kennaa guddaa dha. Walleewwan isaanii haala salphaadhaan akka ummanni dhagahu godhaniiru.
Weellisaa Hacaaluun sirba qofaa miti jaalalayyuu ijoollummaati eegale. Amma bultii horateera. Haati warraa isaa Faantuu Damissoo Diroo ogeettii fayyaati.
Intala tokko Wabii jedhamtu waggaa lama dura godhataniiru. Ammatti ishiin mucaa guddisuuf hojii dhaabde. Sirbi isaa ”Olmaan kee natti ulfaate” jedhuus jaalallee isaaf sirbame.
”Erga bultiin walitti dhufne waggaa torba. Erga jaalalaan walitti dhufne garuu waggaa 15 ol. Ayyaana isheetin naa milkaa’a. Baay’een ishii jaaladha,” jedha.
Hacaaluun yeroo dhihoo keessatti konsartii guddaa qopheessuuf yaada qaba.


text:
Yunaaytis Isteetes fi Koriyaa kaabaa giddutti muddamsii deebi’ee hammaataa jira.Kunis Koriyaan kaabaa guyyaa ayyaana biyyatti ka biraa kabajuuf yeroo qophooftu kanatti yaalii dhukaasa Nukleeraa ykn misaa’eela ardiwwan qaxxaa-muruun darbu dhukaasuuf jirti.
Ayyaanni kunis guyyaa jala bultii hundeeffama waggaa 85ffaa kan waraanni koriyaan kaabaa itti hundeeffame ta’uun ibsamee jira. Xiinxaltoonni akka jedhanti yaaliin dhukaasaa kun gonkumaa kan hin oollee ta’uu isaaf mirkaniin hin jiru jechuun akeekkachisan.
Gama kaaniin doniin waraanaa kan Jaapaan kan duugdee Koriyaatti qajeelaa jirtu donii waraanaa Amerikaa waliin shaakala waraanaa jalqabdee jirti.Koriyaan kibbaa shaakala humna galaanaa kana Amerikaa wajjiin jalqabuuf Washington waliin dubbatti.


text:
Kan Riyootti Maraatonnii injifatee, mormii Oromoo agarsiise fi gidduu kana as Yunaayitid Isteets galee jiru – Atileet Fayyisaa Leellisaa ibsa kenname kana irratti argamee, ofii illee illee ibsa kennee ture. “Dhiittaa mirga dhala-namaa hamaa tu uummata Oromoo irrattii fi uummatoota Itiyoophiyaa ka biroo irratti geggeessamaa jira. Kun dhaabachuu qaba” jechuudhaan, aangawoota Yunaayitid Isteets seericha raggaasisuuf hojjetaa jiranii fi ibsa kennan illee galateeffatee jira. Fayisaa fi Seneetaroonni Yunaayitid Istees waliin harka isaanii ol qabanii wal-qaxxaamursuun mallattoo mormii Oromoo illee agarsiisan.
San booda, Waltajjii addaa, Hoteela Finiksi jedhamu kan as Waashinton Diisii keessatti Atleet Fayisaaf qophaa’e irratti illee, Atileetichi waa’ee miidhaa barootaaf uummata Oromoo irrattii fi uummata Itiyoophiyaa irratti geggeessame jechuu gaazzexeessotaa sadarkaa Addunyaa hedduu achitti argamaniif ibsa bal’aa kennee jira. Soraa fi Tigist, jalqabaa haga xumuraatti qophiilee lameenuu hordofanii gabaasaanii jiran.
Guutummaa gabaasaa kana cuqaasaa tii dhaggeeffadhaa


text:
Suurri argaa jirtan
kun GOOTOTA ilmaan
Oromoo roorroon hammaannan
Wayyaanee fuuldura gootummaa dhaan falmaa dhaabbatanii utuu lolanii kanneen harka diinaatti gaafa kufan wayyaaneen gochaa suukaneessaa akkanaatiin uummata yaamtee raawwii akkasii jiilchaf ilmaan Oromoo kanneen irratti raawwatte. Oromoo diina isaa ajjeessaa, falmaa du’uun ykn wareegamuun kabajaa guddaa dha. Bakki gochaan fashitii Wayyaanee kun itti raawwatame godina SALAALEE, aanaa Darraatti baatii dabre gaafa 09/12/2014 ture.
Sababiin gootonno Oromoo kunneen itti bosona seenaniifis roorroo warri ergamtuu wayyaanee OPDO, dabballoota aanaa saniitirraa irra gahaa ture waan dadhaabaniif jiraachuus waan dadhhabaniif tahuutu gabaafama. Maqaan gooticha kanaa KATAMAA WUBETUU kan jedhamu erga dhiirummaasaa fi gootummaasaa loltoota wayyaanee 4 fi foolisoota hedduu galaafatee booda harka diinaatti kufuudhaan gaafa guyyaa 09\12\2014, aanaa Darraa, magaalaa Gondo Masqaal irratti wayyaaneen gochaa gara jabummaatiin uummata keenya jiilchuu fi sodaachisuuf hiriyaa isaa walin fannifte.
Dirreen inni itti lolaa ture, aanaa DARRAA naannoo Harbuu Masqaalee keessatti akka tahe qeerroon aanaa Darraa gabaasaniiru. Jaallan KATAMAA waliin qabsootti bahan ammas qabsoo akka finiinsaa jiraniifi ilmaan Oromoo hundaan hidhadhaa ka’aa! dhaamsa jedhu dhaammataniiru jedhama. QABSAAWAN NI KUFA,QABSOON ITTI FUFA! OROMIYAAN NI BILISOOMTI!


text:
Aadaan calaqqisiistuu maalummaa Uummata tokkooti. Uummatni tokko aadaa isaa keessaa saboota birootti, namoota birootti ykn naannoo birootti mul’ata; ibsama, darbees beekama. Dhugaa ifa galeessa ta’e kanaan, aadaa uummatni Oromoo gama hundaan qabu yoo ilaalle, Uummatni Oromoo aadaa hedduu maalummaa isaa ballinaan beeksisuu danda’an qaba. Haalli uumama dachee Oromoo mataan isaa itti fayyadama Aadaa Uummata Oromoo waliin haala walitti hidhata godhachuu malaniin waan uumaman fakkaatu. Aadaan Uummata Oromoo hamilee hawaasichaa waliin kan wal qabate dha. Dinagdeeniifi amantaan Uummatichaallee Aadaadhuma sana keessaan calaqqisu. Aadaawwan Uummatichaa keessaa, Aadaa fuudhaafi heerumaa, Aadaa nyaataa, Aadaa uffannaa, aadaa waaqeffannaafi galateffanna, Aadaa ittiin aangoo walitti kennaniifi dabarsan k.k.f eeruun ni danda’ama. Oromtichi jiruufi jireenya isaa keessatti waan dalagu mara sirna ittiin geggeessu, kan safuufi safeeffannaa of keessaa qabu Waaqa isa uumaa Ardii kanaa ta’eef yeroo mara iddoo guddaa kan kennuudha.
Kun akkuma jirutti ta’ee Oromoon haallan kana ittiin jiraachuu keessatti rakkoo tokko malee akka fedhee fi akka isa barbaachisetti raawwataa hin turre. Oromoon erga bara Mootummaa Abbaa Irree Minilikii kaasee hanga bara kufaatii Dargiitti mudannoowwan adda addaa, qonyonyaa mar’ummaanii itti ta’uun hin irraanfatamne hedduu keessa darbee as ga’e. Eenyummaafi Aadaa isaa jedhee, qe’ee irra jiraatu irratti dararamaafi itti wareegamaa ture. Haa ta’u malee, Oromoon Aadaa isaa, ibsituu maalummaa isaa kan taate kana qabatee hanga kufaatii Mootummaa abbaa irreetti deebisee guddifachuuf hiree dhorgamee ture. Qabsoon ummata Oromoo Jaarraa lakkoofsise amma illee galii isa agahuu baatus, wal’aansoon aadaa Oromoo guddisuu kun itti fufee jira. Calaqqisiistuu Oromummaa Aadaa ta’e keessaa tokko Irreechaa; sirna Galateeffannaa fi Waaqeffannaa Oromoo ti.
Irreecha
Uummatni Oromoo saboota kaaba baha Afiriikaatti argaman keessaa isa tokkoofi saba guddaa, aadaa badhaadhaa qabu, dachee uumamaan badhate irra qubatee jirudha. Uummatni Oromoo duruma uumama isaa irraa kaasee sirna aadaa isaa ittiin geggeessu, amantii isaa ittiin ibsatu, barootaaf itti fayyadamaa kan ture, kan dhuunfaa isaa waan ta’e sirna Waaqeffannaa kan qabudha.Oromoon waaqa isa dacheefi waan isa irra jiraatu akkasumas garaa dachee keessa waan jiru mara isa uume sanaaf jiruufi jireenya isaa guyyaa guyyaa keessatti iddoo guddaa fi ol’aanaa kennee hawaasa jiraatudha. Sodaafi safuun waaqaaf qabus kanuma irraa madda jedhu hangafootni Oromoo.
Uummatni Oromoo waaqa tokkichatti amana. Waaqni tokkichi kun dhugeeffata ykn fakkaatti kan hin qabne Uumaa Waaqaafi dachee kanaati jedha. Nama ta’ee nama dhugaa kana shakku yoo arge Waaqni akka itti hin mufanneef Oromoon araara kadhataaf. Garaa isaa qulqulluu ta’een waan kadhatuuf Waaqni isaa kunis ni dhaga’aaf. Kanaaf, Oromoon Uumama Waaqaafi harka namaa ta’an kamiinillee bakka Waaqaa buusee hin waaqeffatu garuu uummama kanatu gochaafi humna Waaqaa ibsa jedhee raajeffata. Kanaaf, Oromoon lageen, tulluuwwan, mukkeetii, gaarreewwaniifi wanneen kana fakkaatan itti hin waaqeffatu. Haala kanaan, Oromoon Waaqa Uumaa waa hundaa ta’e kana bifaafi adeemsi ittiin waaqeffatuufi galateeffatu Irreechadha. Irreecha jechuun “Waaqa tokkicha sana galateeffachuudha” jedhu abbootiin.
Galateeffannaafi Waaqeffannaa kan ta’e Irreechi Sirna Gadaa Oromoo keessatti ibsamee iddoo guddaa kan qabuudha. Sirni Gadaa Oromoo waa hunda Oromoon dalagu, Aadaa, jireenya hawaasummaa, diinagdee hawaasichaa, Sirna Bulchiinsaa ykn Siyaasaa akkasumas, amantaafi wanneen kanaan walitti hidhata qaban sirritti ijaaramanii kan keessatti mul’ataniidha. Haala kanaan Jaarmiyaalee sirna Gadaan ijaaraman keessaa Kan Aadaan Uummatichaa keessaan mul’atu, beekamu, daddarbu Irreechi isa tokko. Haala kanaan Oromoon waaqeffata. Oromoon osoo amantaan kamillee biyya keessa hin seeniin bifa kanaan Waaqa tokkicha kadhata, galateeffata, kanaaf Oromoon Waaqeffataadha jedhu hangafootni.
Irreechaa fi Uummata Oromoo
Ayyaanni Galateeffannaafi Waaqeffannaa Irreechi Oromoo kun, falaasAmniifi ilaalchi Oromoon Addunyaa kana keessatti ittiin humna waaqaa ibsu, jireenya lafaa kana raajuu, dhoksaa yookaan iccitii jiruufi jireenyaa labataafi dabarsee ibsu ta’ee fudhatama. Qacceen ilmoo namaa dachee kana irratti faca’ee yeroo tokko du’u, kan biraa ammoo cina isaatiin ka’ee margee mullatu dhoksaan humna waaqaa kun adeemsa galateeffannaa ykn Irreeffannaa keessaan ibsama jedhee Oromoon amana. Iccitiin kun diinagdee isaa keessattillee ga’ee ol’aanaa qaba. Kanuma ibsuuf jecha”Yaa Waaqa, Baala Midhaan gootu, dhiiga Mucaa gootu, hooquba!” jedhee ganama barraaqaan ka’ee galateeffata. Wayita irreeffannaa keessattis sagaleen galateeffannaa kun irra deddeebi’amee Waaqeffattootaan dubbatama.
Jireenya Qonnaa keessatti abdii waaqaatiin Qonnaan bulaan sanyii midhaan isaa qooxii irraa fuudhee dacheetti facaasa. Waaqni roobaan lafa jiisee sanyiin biqilee baala ta’a. Baala kanatu yeroo waaqni kaa’e keessatti ija ykn firii baasee makaramee soorata namaafi horiif ta’a. Yeroon kun itti ta’u wayita gannaa, dhoqqeen lafa kutee, lagni guutee, Cooreen wal cortee malkaa ce’umsaa cuftee, huuriin lafa uwwisee, lafti dukkanaa’eetti dha. Waqtii isaa eeggatee dukkanni ifa aduu bakka bu’aa deemu, daandiin dhoqqaa’ee deemsa dhorkate xuuxxatee deemsaaf mijatu, sanyiin faca’ee biqilee baala ture hudhee, daraaree, dachee bareechee ijatti(firiitti) deebi’u, asheetiin itti nyaatamu birraan yeroo irreechaa(galateeffannaa)ti. Oromoon “Baga Booqa Birraa geessan” jedha. Birraan, Waqtii dukkanni gannaa darbee abaabon dachee guutudha.
Akka Qorannoon tokko ibsutti, uummattoota qonnaan jiraatan sulula Abbayyaa “Osiris” jedhama…..Waaqa sanyii kuftee kaatuu/agricultural cult of the dying and resurrecting sprit of plant life….” Jedhamu Aadaa waaqeffannaa/galateeffannaa/ qabu turan. Adeemsi kun darbee darbee Aadaafi Amantii waliin kuushota durii sana keessatti raawwatamu, kaayyoo jireenya gaariifi hormaata tole qabaachuuf waan raawwatamu fakkaata. Haa ta’u malee, wal fakkiin haala waaqeffannaafi Aadaan kun Oromoo biratti waaqa tolfamaa waaqessuu osoo hin taane waaqa tokkicha qofatti amanuu isaa ibsuufidha.
Kun akkuma jirutti ta’ee, Aadaan Irreeffannaa/Osiris/ durii kun irraa maddan qarooma kuushota naannoo sulula Abbayyaa(nile valley Cushitic civilization) ta’uu hin oolu jedhamee tilmaamama. Haa ta’u malee maddaa Aadaafi adeemsa Amantiiwwan kanaa kan ta’eefi eenyutu eenyu irraa fudhate gaaffii jedhuuf qorannoo adeemsisuuf banaa ta’a.
Maaliif Irreeffatama?
Akkuma olitti ibsuuf yaalame, waqtiin gannaa kan beekamu, rooba cimaa, daandiin irra deemanii gabaa dhaqan dhoqqaa’ee, malkaan ce’umsaa bishaanii guutee, lagnis gara malee guutee riqicha harkisee kuffisee wal argeen addaan itti citee turudha. Gama biroon immoo ,yeroo itti qonnaan bulaan maatii isaa waliin qonnaafi aramaadhaan itti qabamee boqonnaa malee dhama’udha. Waqtiin gannaa, callaan mana keessaa itti murasatee, Oyiruun ammoo baala midhaan qotamee magariisa uffatee jirudha. Abdiin qonnaan bulaa gara firiitti jijjiiramee kan mullatu hoggaa midhaan baalaa sun hudhee, daraaraa facaafatee mullatu, birraa keessadha. Birraan bari’uu, dukanni gannaa darbee wayita asheetiin ga’ee ifni dhufu ta’ee uummata Oromoo biratti fudhatama.
Waaqtiin birraa, Baatii Fulbaanaatii kaasee, dacheen daraaraa Keelloo, tuufoo, hadaafi kanneen biroon asiifi achiin bareedee ija nama hawwata. Gama biroon ammoo, Oyiruun Qonnaan bulaa baala irraa gara firiitti jijjiiramee asheetiin midhaanii alaafi mana guutee, mana nama hundaa biratti mullata. Ijoolleen asheeta quuftee bajjii ykn hurufa keessa burraaqxi. Jiboonnii fi gorommiin hoo’a birraa ganamaa gammadanii dirree keessa burraaqu, kormi loonii ni bookkiisu, Qotiyyoon hurufa keessatti wal jifatu, rimaan Arfaasaa guuttatte asiifi achii dhaltee jabbiin gorba keessaa mar’atti.Oromoon haallan kana hunda keessatti iccitii humna waaqaa qalbeeffataa deema. Waqtii afraasaatti rooba bokkaaf kadhatamee, bokkaa isaaf roobsee midhaan magarsee marga horiif geessise ni galateeffatama. Malkaatti ba’ee, dirree irra guutee” Midhaan namaaf geessee, marga horiif geessee, baala midhaan gootee gombisaafi togoogoo koo guutee,…..” jedhee waaqa kan itti galateeffatu birraadha. Ji’a Irreechaa, kan galateeffannaa.
Birraan yeroo firrii fira isaa ganna haala hojii, jiruufi jireenya akkasumas haala qilleensaaf jecha wal irraa citee taa’aa ture, kan nyaataa fi dhugaatii qopheeffatee, itti wal dubbisu, walgaafatu fi qe’ee walii daawwatu. Fulbaanni ji’a “Hiyyoo koo daree, ya habaaboo daree….” Mallattoon Booqaa Birraa, ibsaan Masqalaa ba’ee ayyaanni Masqalaa itti kabajamu. Dargaggeessi xomboora guuree Daamaraa Masqalaa gubee, Kormoomsaa daaraa masqalaa addatti dibatee, sirba masqalaa wal jalaa qabee sirbaa yiikkisee dhiichisu, shamarran dibbeen lafa goosan jaarsi biyyaa ija irraa hafaa, horaa bulaa jedhee naannoo ibsaa masqalaa dhaabbatee yeroo itti eebbisu dha. Kanaaf hawaasni Oromoo Waaqa waa hunda keessa isa dabarsee birraa hawwataa kanaan isa ga’e Irreeffatee galateeffata.
Irreechi Eessatti Kabajama?
Akka amantaafi falaasama Uummata Oromootti, Uummamni hundi gochaafi humna waaqa isaan uume mullisu jedha. Iccitiin humna Waaqa tokkichaa karaa uumamoota kanaa ibsama. Kanaaf, Irreechi bifa aadaatiin sirna galateeffannaa fi kadhaa waaqaa taasifamu waan ta’eef iddoowwan humni uumuu Waaqaa adda ta’anii itti mullatan keessaa bakka lama ; Isaaniis Irreecha Tulluu fi Irreecha Malkaa jedhamu. Iddoon kun lamaan ballinaan waan ballina achitti kabajamaniif jecha malee akkaatuma lafa Oromoottii bakkeewwan biroon Irreeffannan itti raawwataman hin jiran jechuu miti.
Irreecha Tulluu
Irreechi Tulluu kan itti kabajamu jiini bonaa darbee yeroo bokkaan afraasaa itti roobuu qaba jedhamee eegamu keessattidha. Tibbi bonaa goginsaan beekama. Aduufi hoo’a irraan kan ka’e jiidhi lafaa gogee, margi qooree, bishaan cooreefi malkaa jiru hunda keessatti qal’atee mul’ata. Yoo gogiin kun dheerate horiis ta’ee dhala namaa balaa irra buusa. Kun akka hin taaneef giddugala ji’a Bitootessaatti hangafootni biyyaa wal waamanii akka seera isaatti naannoo lafaa bakka jiidha qaba jedhamutti yaa’un harka isaanii gara waaqaatti qabanii “Jiidha nun dhowwatin, waqtiileen toora isaanii eeganii haa naanna’an, qilleensa roobaa nuuf kenni, araar” jedhanii kadhaa waaqaa taasifatu. Tulluutti ba’anii waaqa tokkicha sana kadhatu. Sirni kadhaa kun Aadaafi falaasama amantaa kuushota duriin kan wal qabatedha jedhama.
Irreecha Malkaa
Irreechi malkaa kan adeemsifamu, wayita jiini gannaa darbuuf jedhu Baatii Fulbaanaa gara walakkaa keessatti dha. Jiini Fulbaanaa jalqaba Waqtii Birraa waan ta’eef haalli qilleensa gannaa jijjiirama itti agarsiisu eegaludha. Kunis lafti xuuxxataafi sochiif mijataa, qilleensi duumessaafi huurrii ture ifaafi ho’a aduu Birraan bakka bu’aa deema. Dacheen daraaraa biqilootaan uwwifamtee bareeduu eegalti. Kanaaf, guyyaan irreechaa kun “Ayyaana Birraa” jedhamee beekama. Guyyaan Irreechaa kun bakka tokko tokkotti ammoo guyyaa “Xaddacha saaquus” ni jedhama. Kunis hoggaa dukkanniifi bacaqii gannaa darbee wal arguun itti danda’ame jedhamee amanama.
Kanuma irraan kan ka’e Irreechi guyyaa galata Waaqaati jedhama. Galateeffannaa kana irratti namni hundi akkuma umurii isaatti uffata aadaa uffatee, dargaggoonni bareedanii, haawwanis, Wandaboo kuula bareedaan hojjetame irratti balees ta’ee kaabbaa, calleefi dooqaan faayame uffatanii coqorsa jiidhaa, keelloo, hadaa, daraaraa qabatanii malkaa gamaa gamanaan wal ga’anii Waaqa faarfatu, Maaramii galateeffatu, “Maareewoo, Maareewoo…”jedhu. Haala kanaan, gara malkaatti yaa’u. Abbootiin Gadaa, kallacha, bokkuu, marga, alangaa, jirma ykn ulee aangoo Gadaa ibsu qabatanii dura bu’anii tooraan seeraafi hayyataan sochii gara malkaattii ta’u sana geggeessu. Haalli uffannaa nama hundumaa bifa kabaja Waaqaa ibsuun ta’a. Haawwaniis ta’e shamarran mogalee gaditti uuffata dheeraa uffatu. Kunis “ Yaa waaqi nun soqolin, gaaddidduu kee nun dhowwatin “ jechuu dha jedhama.
Malkaan Irreechi akka Oromiyaatti bal’inaan itti kabajamu Magaalaa Bishooftuu bakka Hora Har-sadii jedhamuttidha. Magaalaan Bishooftuu, Hora adda addaan badhaatee bifa bareedaafi uumama taatee akka kan godhe bishaan hedduu waan qabduufidha. Kanumaaf naannoo bishaanoftuu waan jedhamu irraa ka’uudhaan magaalaan kun Bishooftuu jedhamte jedhu Jaarsoliin Biyyaa. Horri harsadiis Horawwan magaalaatti marsanii jiran keessaa Malkaa Irreechaa beekamaafi bara dheeraan duraa kaasee itti Irreeffatamaa ture ta’uu dubbatama. Harsadiin abbaa malkaa hora sanaa gosa Liiban keessaa kan ta’e, harri kun maqaa isaarraa ka’uun kan moggaafame ta’uu jaarsoliin ykn maanguddoonni Galaan ni dubbatu.
Oromoon golee Oromiyaa jiru hunduma irraa guyyaa Irreechaa kanatti seera guutee uffatee jiidha qabachuun Waaqa galateeffanna, ni kadhanna, Uumamaan uumaa isa ta’e waaqa raajeffanna! jechuun Hora Harsadii magaalaa Bishooftuutti argamu kana deemee galata galchata. Hawaasni waggaa waggaan achitti argamu bara baraan dabalaa deemaa jira. Yeroo ammaa kana uummata miliyoona Afurii haga jahaa ol ta’utu achitti argamee bara baraan kabajtaa jira. Irreechaan Oromiyaan duubattis, bakka Oromooti qubatan golee addunyaa mara keessatti akkaan kabajamaa jira. Miidiyaaleen addunyaa beekamoo ta’an kan akka BBC, Aljeziiraa, CNN fi kkf irratti hirmaachuu eegalanii ajaa’iba jechaa jiru. Uummatni hagana baayyatu kun naamusaan marga qabatee malkaa Irreechaa sana ga’ee, bishaan cuuphee morma isaa tuqsiisee umurii naa kenni, addatti buufatee na milkomsi yaa waaqi galata kee jedhee hoggaa ga’ee deebi’uu rakkoo tokko malee ta’uun isaa Oromoon abbaa nageenyaa ta’ee beekamuu isaati. Oromoon haala kanaan waaqa isaa galateeffatee mana isaatti hoggaa deebi’u gosa nyaata adda addaa qopheeffatee, olla isaatiin baga ittiin si ga’e jedhee waliin nyaate dhuga.


text:
(Waaqeffannaa, Waxabajjii 6 bara 2017) Gumiin Waaqeffannaa Oromoo duula Waaqeffannaa fi Irreechaa xiqqeessuuf gaggeeffamaa jiru akka balaaleffatu ibsa Waxabajjii 5 bara 2017 baaseen beeksise.
Teessoon isaa Norwey kan ta’e Gumii Waaqeffannaa Oromoo Addunyaa ibsa mata duree “vidiyoo balaaleffannaa Irreecha fi Waaqeffannaa kan «Prophet Suraphel Demissie» tin gama youtube fi «Presence Tv Channel» gaafa Caamsaa 30,2017 faca’e laallata” jedhuun baaseen akka hubachiisetti, gochaa fi oloolli Waaqeffannaa fi Irreechaa xiqqeessuu fi xureessuuf yaalaman kamiyyuu nagaa fi walitti dhufeenya gaariif balaafamaa dha.
Akka Gumichi ibsetti, lallabaan wangeelaa Suraphel Demissie jedhamu waltajjii bariisa amantii Kiristaanaa irratti “qaanii tokko malee Irreecha fi waaqeffannaa xiqqeessuudhaan dubbatame”; lallabni kunis karaa marsaa walqunnamtii https://www.youtube.com/watch?v=rX1p6rOY_7c addunyaaf faca’ee jira.
Gumichi, dubbii fi lallabni kun Waaqeffannaa fi Irreechaa kan xiqqeessuu fi xureessu waan ta’eef hatattamaan akka haqamu, lallabaan sunis ummata Oromoo akak dhiifama gaafatu hubachisieera.
Kana yoo gochuu baate, akka Gumiin Waaqeffannaa ibsetti, “ummanni Oromoo nagaa jaalatu waan ofii immoo kan roorroo ofirraa dhoowwachuu” kan danda’uu dha.
Guutummaan ibsichaa akka armaan gadii ti.
================================
Ibsa gazexaawwaniif – Waaqeffannaa Oromoo Addunyaa baase:
Ibsa gaazexaawwaniif
Waxabajjii 05.06.2017
Dhimmi: vidiyoo balaaleffannaa Irreecha fi Waaqeffannaa kan «Prophet Suraphel Demissie» tin gama youtube fi «Presence Tv Channel» gaafa caamsaa 30,2017 faca’e laallata
Waaqeffannaan Oromoo Addunyaa vidiyoo namni Prophet Suraphel Demissie jedhamu gaafa caamsaa 30.05.2017 gama Youtube, Facebook, Tv isaa presence TV channel (Amazing Deliverance) jedhamuun fi marsareetii isaatin facaase yoo arginu hedduu gaddine. Vidiyoo kanarratti qaanii tokko malee Irreecha fi waaqeffannaa xiqqeessuudhaan dubbatame (https://www.youtube.com/watch?v=rX1p6rOY_7c) .
Irreechi aadaa fi duudhaa Oromoo, Oromoota daangaa amantii kamuu qaxxaamuruurn akka biyyatti walitti fidee biyya alaalatittis ta’ee biyya keessatti keessattuu Hora Arsadee, Bishooftutti kabajamaa jira. Keessattuu bara as aanaa kana akka guyyaa biyyoolessaatti fudhatamaa dhufeera. Achittis ilmaan keenya, obbolaan keenya bara 2016 gumaata lubbuu ofii kaffaluu niyaadanna. Irreechi kan amantii tokkoo qofa osoo hintaane Oromoo hundaafuu calaqqee eenyummaa isaati.
Waaqeffannaanis amantii Oromoo ganamaa yoo ta’u sabni Oromoos ta’ee saboonni biraa Waaqa Gurraachatti bara dheeradhaaf amanaa kan jirani. Waaqeffannaan bishaanitti, gaaratti, meeshatti, lagatti hinamanu.
Haata’u malee namni Prophet Suraphel Demissie jedhamu guyyaa 30.05.2017 haala nama qaanessuun irreecha fi waaqeffannaan akka waan bishaanitti bulanii, xiqqeessudhaan, salphisuudhan arrabsee youtube, Facebook fi tamsaasa TV isaa akkasumas marsaretii isaatirraan dabarsee jira. Facebook kanas namni 37 000 akka hordofufi namni hammasii jaalatu mul’ata.
Aadaa saba guddaa Afrikaa, aadaa fi duudhaa akkasumas amantii Oromoo arrabsuun salphisuufi xiqqeessun kan bara dheeraf itti turan ta’us bara dammaqiisi fi guddinni jiru kana keessatti akkanatti saba Oromoo xiqqeessun fudhatama hinqabu. Hedduus nama guba.
Ummanni Oromoo rakkina dhalatu karaa nagaatin furachuudhaf aadaa bara dheera qaba.
Kanarraa kan ka’e, Waaqeffannaan Oromoo Addunyaa Prophet Suraphel Demissie akka inni saba Oromoo dhiifama gaafatu, vidiyoo arrabsoo kanas tamsaasa mararraa akk haqu gaafanna.
Kuni yoo kabajamuu baate, ummanni Oromoo nagaa jaalatu waan ofii immoo kan roorroo ofirraa dhoowwachuu danda’u ta’uu ibsuudhan waan san booda walitti deebinu ta’a.
Waqeffannaa Oromoo Addunyaa
Garagalcha:
Waajjiraa Pirezidaantii Federaala, demokiratawaa republikii Tophiyaa: Kabajamaa obbo Mulatuu Tashoomaa
Waajjira Muumicha Ministeeraa, kabajamaa obbo Haile Mariam Dessalegn
Waajjira Caffee Oromiyaa – Kabajamaa obboo Lammaa Magarsaa


text:
Oromo Films: Amensisa Ifa wins ‘Best Director’ at the first Tom Film Awards March 7, 2016Posted by OromianEconomist in African Beat, African Music, Oromo Art, Oromo Artists, Oromo film andDrama, Oromo films.
Tags: Africa, Africa Beat, Amensisa Ifa wins ‘Best Director’ at the first Tom Film Awards, Oromia, Oromo film and Drama, Oromo films, Oromo music, Oromo music and Oromo identity
trackback
Amensisa Ifa producer of “Maalan Jiraa?” and many other movies & TV Series, wins Best Director at the first Tom Film Awards! Amensisa Ifa have been working with TVO & ETV(EBC) as an Editor. Currently He is working with BBC Media Action and editing a TV series drama DHEEBUU, which is about of 80 episodes, broadcast on TVO.
I’m excited to win Best Director at the first Tom Film Awards! Thank you everyone for your continued support! Amensisa Ifa
Anaaf Amansiisaan Qeerransa!
Aadaafi Aartiin Oromoo yeroo ammaa maalirra jira, garamittis arreedaa jira? Guddina amma irra ga’eef artistoota keenya gameeyyii kan akka Alii Birraafi Admaasuu (Abbaa Lataa) fa’aa yoo kaasne, dhaloota keenya har’ammoo eenyuunfaa haa jennu?. Isinumti ofiif itti guuttadhaa…! Guddina Aartii keenyaa dudduubas daarekteerotaafi gulaaltota(editors) fiilmii immoo milkaa’ina aartii keenya kanaaf gumaacha olaanaa taasisaa jiranis qabna.
Kennaafi ogummaa Waaqni kenneefitti cichee aartii sabasaa guddisuuf onnatee, homaa utuu hin ko’oommatiin bu’aa ba’ii ba’ee, sirba Haacaaluu “Maalan jiraan” tokko jedhe.
Sirbi kun ga’umsa ogummaasaan ummanni Oromoo baddaa hanga gammoojjiitti beekamtii itti kenneef isa duraa haa ta’u malee, fiilmiiwwan dokumenterii hedduufi diraamawwan TV kannen akka DHEEBUU editarummaan ykn gulaaluudhaan hirmaachaa jira. Ogummaan daarekterummaa (qajeelchuu) yaaddawwan barreessitonniifi weellistootni qopheessanii lubbuu itti godhanitti foon horuun/ijaaruun argaa dhageettii daawwattootaa qalbii fuudhudha. Ogummaan kun artistoota Oromoo hedduu qabnu keessatti baay’inaan kan hin mul’anneedha. Gama kanaan Amansiisaa Ifaa dargaggoo onnataa jabana kanaa Waaqni Oromoof kaase.
Dhabbanni leenjii Vidiyoogiraafiifi Footoogiraafii Toomii sanbata darbe badhasa ‘Tom Film Awards’ jedhamu yeroo jalqabatiif sadarkaa biyyaatti qopheessee ture. Sirna kanarratti fiilmiwwaan 12 ol ta’an akka biyyaatti filatamanii gosoota dorgommii 7 morkatameera.Badhaasa kanas bu’aa dhaloota qubee kan ta’e dargaggeessi qaroo Oromoo Amansiisaa Ifaa mo’achuu danda’eera. Dorgommii kanarratti Amansiisaan Daayirekteera Cimaa bara 2015 ta’uudhaan filatameera. Kana keessaa eegaa daayirekteera cimaa bara 2015 jedhuun ilmi Oromiyaan miixuu cimaan deesse, gadadoo fi rakkina cimaan dadhabdee asiin geesifatte Amansiisaan 1ffaa ta’uudhaan badhaasa qophaa’eef olaantummaan fudhachuu kan danda’e.
Sirni badhaasaa kun Bitootessa 5, 2016 magaalaa Finfinnee galma tiyaatira Biyyoolessaatti kan raawwatame yoo ta’u, keessummoonni ogummaa filmii adda addaa qaban biyyitti keessaa jiran filmiwwan dhiyaatan irratti guyyoota dheeraaf gamaagama erga geggeesanii boodee guyyaa dhumaas ammoo vidiyoo gabaabaa filmiwwanii erga dawwatanii kana irrattis yaadni kennamee booda ture Amansiisaan ummata sana hundumaa amansiisee mo’achuu kan danda’ee uummata Oromoof ammoo ilma ittin boonan ta’e.
Amansiisaan mallattoo qulqullina aartii Oromooti, sababiinsaa hojiiwwan hanga ammaatti hojjetee ummataan ga’e keessatti xiyyeeffannoo guddaa kennudhaan qulqulliinaa fi injifannoodhaan xumureera. Amansiisaan sirba Hacaaluu “Maalan Jiraa?” jedhu irratti yaadaa fi qalbiii uummataa Oromoo seenee; itti aansuun sirba weellisaa angafaa fi beekamaa Zarihun Wadaajoo “Hin Oolu” jedhu irratti ammoo dhama aartii isaa lammaffaa nu dhandhamachiise. Itti aansuudhaan hojii weellisaa Kamaal Ibraahim fi Shukurii Jamaal “Dubbii Lafaa…” jedhuun ammoo ogummaa isaa deebisee mirkaneesse.
Katabbii koo kanaan hojiiwwan Amansiisaan aartii Oromoo keessatti gumacheefi gumaachaa jiru isiniif himuuf utuu hin taane, injifannoon kun kan uummata Oromoo ta’uusaa isin hubachiisuufi. Oromoo marti dargaggoo kanaan boonuu qaba. Dargaggoonni dhaloonni qubee ammoo qeerransa keenya kanaa faana dha’uun kallattii irratti bobba’ee hojjechaa jirurratti cichee qeerransa ta’uu qaba.
Hojiiwwan isaa armaan gadii Youtube Chanaalii isaa irraa dawwadhaa dawwadhaa!
Linkiin Kunooti
Malaan Jiraa
Hin Oolu
Dubbii Lafaa
Irreecha: Color & Treasure of Oromo
Anaaf Amansiisaan Qeerransa!
Horaa Bulaa Deebanaa
Gadaan Gadaa Bilisummaatti
Gammadaa Olaanaa
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Kaadhimamtuu paartii Dimookiraatii akka filatamtutti eegamaa turan – Hillarii Kilinten injifachuun Prezidaantummaa Yunaayitid Isteetsitti filataman – Doonaald Traamp, hoteela magaalaa Niyook walakkaa jiru, ka Mid-town Hotel Manhattan – jedhamu keessatti sirna injifannoo isaanii labsuuf qophaa’e irratti Har’a barii barraaqa ennaa dhihaatanii dubbatan gammachuun guutamanii tuan.
Duuressichi Abbaan-qabeenyaa beekamaan – Traamp, dorgomtuu isaanii Hilarii irraa itti bilbilamuu isaa ennaa dubbatan, “ministarittiii Hilarii Kilinton irraa amma naaf bilbilamee ture. Baga gammaddan nuun jettee jirti. Kun waa’ee keenya, waan injifachuu keenyaa. Anis waa’ee dorgommii filannoo baay’ee jabaa geggeessanii, ishee fi maatii isheen baga gammadde jedheen jira” jedhan.
Injifannoo Traamp kana biyyyoonni Addunyaa akkamitti ilaalan? Afrikaa keessatti hoo dhiibbaa maalii qabaata? Kanneenii fi ka biroo irratti gabaasaalee qindaawan qabna.


text:
Dargaggoonni damee albuudaa mootummaan mijeesse Shawaa Bahaa, Godina Arsii fi Bishooftuutti gurmaa’aniiti hojiitti kan seenan.
Hogganaan Biiroo Dargaggootaa fi Ispoortii naannichaa Obbo Habtaamuu Haayilamikaa’el Faanaa Biroodkaastiing Korporeetitti akka himanitti hojii damee oomisha albuudaa mootummaan naannichaa Mootummaa Federaalaa waliin wal-tumsuun mijeesse kana dargaggoonni kunniin torban darbe jalqabniiru.
Warshaa simmintootiif galtee kan harkaa fuudhan dhaabbileen kan akka Darbaa fi Daangootee dargaggoota kanneeniif maashinarii oomishaa dhiheessuusaanii hoggantichi ibsaniiru.
Haala kanaan wayita ammaa naannichatti konistiraakshinii, qonnaa, omisha fi dameelee gara-garaa kaaninis dargaggoota miliyoona 1.2f carraa hojii uumuuf hojiin adda baasuu uummata hirmaachise hojjatamaa jira jedhaniiru Obbo Habtaamuun.
Hojii adda baasuu kanaanis hanga yoonaa dargaggoonni kuma 900 ol adda ba’aniiru jedhan.
Carraa hojii uumuu dargaggootaaf fandii al-kallattii Mootummaa Federaalaan ramadame Birrii biliyoona 3.4 malee naannichis Birrii biliyoona 3.2 ramadee socho’aa akka jiru eeraniiru. Taarik Addunyaatu gabaase.


text:
OMN:Oduu Adol. 04,2016 Bara 1987 booda, Israa’el Sadarkaa Mummee Ministeeraatti yoo Afrikaa daawattu kan duraatii jedhama. Netnaahuun Daawannaa Isaanii kana keessatti Keeniyaa,...
OMN:Oduu Adol.03,2016 Sudaanii Kibbaatti wolitti bu’iinsa gosoota Dinka fi Fertit jiddutti dhalateen namoonni 48 oli yooajjeefamanu, kumni 120 qe’eefi qabeenna isaaniirraa akka...
OMN Oduu: Sad 11,2015: Sudaan magaalaa Kaartum keessatti rakkoon baqattoota Oromoo irra ga’aa jiru hammatee akka jiru baqqattoonni OMN tti himan. Baqattoonni...
OMN:Oduu Sad.11,2015 Yunited Isteetitti Agensiin Misoomaa addunyaa (USAID) n ibsa roobi kana baaseen Itoophiyaa keesaati beelaa hamaa gahee jiruuf lammiilee biyyatti beela’aniif...
OMN :Oduu Sad.11,2015: Pirezidaantiin Burundii Pierre Nkurunzizaa yeroo sadaffaaf filannoorratti akka hirmaataniif baatii Eblaa darbe erga beeksisanii booda, hokkarri Burundii keessatti ka’e...
OMN:Oduu Sad.10,2015 Mootummaan Sudaan Kibaa Xiyyaarota Fe’umsaatin akka namoota hindeddeebisneef angaa’ota daandii balalii xiyaaraa biyattii akeekachise. Akeekachiisni har’a Mootummaa Sudaan Kibbaa irraa...


text:
Xumura irratti, murtiilee guguddoo walga’iin hoogganoota Gamtaa Afrikaa dabarse keessaa tokko gammachuu guddaan otuu hn taane, calleensaan sirna cufataadhaan ka raaw’atame.
Gariin isaanii yakka waraanaatiin mana-murtii sadarkaa Addunyaatiin – hoogganoonni Gamtaa Afrikaa kurnaan lakkaawaman, guyyaa xumuraa irratti, tarsiimoo mana-murtii sadarkaa Addunyaa keessaa ba’uu sana murteessuuf calleensaan itti deeman. Hoogganoonni Afrikaa, yeroo dheeraadhaaf, manni-murtii sadarkaa Addunyaa kun loogiidhaan, hoogganoota Afrikaatti fuuleffate – jechuun balaaleffataa turan. Namoota haga ammaatti, mana-murtii sana duratti yakka ilaalaman soddomii-sagal keessaa, soddomii-saglanuu lammiwwan Afrikaa akka ta’anittti dubbatan.
Ejjennoon Gamtaa Afrikaa keessatti dudhatame kun garuu, biyyoota Afrikaa hundeeffama mana-murtii sanaa mallatteessanii jiran irratti dirqama akka hin taane tu dubbatama. Biyyoonni Afrikaa 34 miseensota ICC ta’an yoo manicha murtii sana keessaa ba’uuf murteeffatan garuu, Gamtaan Afrikaa ka deggeru ta’uu tu dubbatama.
Dhaabbbata Qorannaa Naga-eegumsaa Finfinnee keessa maadheffate, kan “Instituter of Security Studies” jedhamu keessaatti qorataa ka tya’an – Nadubu-isii Kiristiyaan Anii, murtii dabarsame sana ennaa ibsan, “Tarsiimoon keessaa ba’insaa kun, ejjennoo siyaasaa hoogganoonni Afrikaa mormii mana-murtii sadarkaa Addunyaa irratti qaban ittiin ibsatan tahee tajaajila. Ejjennoon ICC keessaa ba’uu kun, akka biyyoonni Afrikaa – otuu Gmtaa Afrikaa waliin walitti-bu’insa hin qabaatiin, walabummaadhaan, fedha ofiitiin manicha murtii sana keessaa of baasan jajjabeessa” jedhan.
Ejjennoon kun murtii cimaa ta’uu dhaa baate iyyuu, wanna akka salphaatti ilaalamu akka hin ta’iin hubachiisan.


text:
Baqattoonni kun martinuu Masrii irra ka’an. Doonii guddaa humnaa ol fe’achuun bishaaniin liqimsamee keessaa daakanii ba’uu ka danda’an 10 qofa. Warri lubbuun hafankaan kanneen donii liqiimfamte sana koruuf donii xinnoo ka biroo galaana irraa turtle irraa dabaree eegaa turan tahuu tu gabaasame. Isaan kana keessaa 6 jarreen seeraan-ala nama deddebisan ta’uun beekamee jira. Namoota doonii guddaa galaanaan nyaatamte keessaa lubbuun hafan 10 keessaa Moaz Mahmoud Ayimoo tokko.
Mucaa isaa kan baatii lamaa fi haadha warraa isaa ituu garaatti Baattuu imaltuu baqattummaa waliin Jalqabe karaatti deessa sana of biraa dhabe. Ituu gammoojjiin sahaaraa fi galaanni wanna haga ammaatti liqimsan ni dubbatu ta’e maal dhaga’u laata? Lafee baqattootaa fi godaantootaa isa cirracha sahaaraa keessatti qilleensi aguugee dhoksee maaltu arge? Lafee dhala namaa kan galaana ijaaf tolu sana jalaa iyyataa jiru eenyu tu lakkaa’ee beeke?
Gaaffii fi deebii Moaz waliin gaggeeffame; Kutaa 1ffaa


text:
Keeniyaan Dubartii Hospitaala keessatti lafarratti deessef beenyaa kaffale
Hospitaala Kaawuntii Keeniyaa keessatti dubartii hakiimootaan qaama isheerratti dhiibbaan gahee, daa'ima ishee lafarratti akka deessuu dirqamtee beenyaa doolaara 25,000 argatte.
Abbaan murtii Mana Murtii olaanaa Bungoomaa mirgi dubartii Josefaayin Majaanii dahumsarratti sarbameera jechuun murteesaniiruuf.
Majaaniin akka jettutti, bara 2013 tti wayita dahumsaaf gara hoospitaalaa deemtu narsoonni hospitaalichaa ishee kabalanii arrabsaniiru, bakka namoonni ishee arganitti akka deessus dhiisanii deemaniiru.
Haala yeroo sana ture viidiyoon mul'isu dhoksaatti namoota shaakala hojiif hospitaalicha turaniin waraabamee ture.
Abbaan murtii Abiidaa Aroonii mirgi haadha kanaafi kabajni namoomaa ishee Hospitaala kaawuntii Bungoomaatti sarbameera jechuun dubbataniiru. Hospitaalli kun Naayiroobiirraa gara Kaaba Bahaatti km 400 fagaatee argama.
Murteen kun sirna fayyaa haadholii cimsuun fuulduratti taateewwan kanaa wajjin walfakkaatan haala itti to'atan irratti bu'uura cimaa kaaha jedhameera.
Abukkaattoon Majaanii Maartiin Oniyaangoo akka BBCtti himanitti maamilli isaanii kun erga laffarratti deessee booda ''obbaatii kuchisiisuuf miillaan gara kutaa dahumsaatti akka deemtu dirqisiifamteetti'' jedhan.
Murteen kun dubartoota Keeniyaaf ''injifannoo guddaadha'' jedhaniiru.
''Taajajilli keennamu haala qulqulina fi kabaja qabuun kan laatamuu qabu ta'uusaaf agarsiiftuudha,'' jedhu gidduugala mirgoota walhormaataatti gorsaa seeraa gameessa kan ta'an obbo Oniyaangoon.
BBC'f Naayiiroobiirraa kan gabaasu Viktoor Kenaanii Hospitaalotni Mootummaa Keeniyaa keessa jiran meeshalee gaha tajaajila dahumsaa qulqulinaa fi gahumsa qabu kennuu isaan dandeessisu hin qaban jedha.
Murteen wayita Ministirri Fayyaa biyyattii himatni haatii takka Hosptaala biyyoolessaa Keeniyaattaa magaala Naayiroobii keessatti miidhaan saalaa narra gaheera jedhan akka qoratamu wayita murteesanitti dhagaahame .


text:
Mandheen Chimpaazii siree namaa caalaa qulqulluu dha: Qorannoo
Taanzaaniyaatti mandheen chimpaanzotaan ijaarame firaashii namooti baayyeen irra ciisan waliin walbira qabamee yoo ilaalamu baakteeriyaa xiqqoo akka qabaatu saayintistoonni Ameerikaa bira ga'aniiru.
Maali sababiinsaa?
Dhalli namaa waggaa kuma baayyee dura mana keessa jiraachuu erga jalqabee,naannoo isa diida jiruufi lubbu qabeeyyii irraa gargar baheera.
Baakteeriyaan siree keenya irra jiru harki sadii ol qaama keenya irraa dhufa.
Saayintistoonni chimpaanzota Taanzaaniyaa sulula Issa keessa jiraniifi lafa ciisichaa caasaa qabu ijaaran irraa eddattoo/sumuda fudhachuun dhiibbaa mana keessa jiraachuu qorataniiru.
Manni fincaanii chimpaazota mandhee isaaniirra xiqqooma siqee haa jiraatuyyuu malee,baakteeriyaa boobbaa,afaanii fi gogaa siree mana namoota danuu irraa xiqqaatetu lafa ciisichaa isaanii jira.
Yeroo hunda galgala mandhee haaraatti galuun isaanii sababii tokko dha.
Chaampaanzonni guyyaa walakkaa caalaa siree isaanii irratti haa dabarsan iyyuu malee, maxxantoota kan akka injiraanii fi tafkii garuu hin qabanii jedhaniiru saayintistoonni. Mana namoota keessa garuu maxxantoota madaqan dabalatee maxxantooti dhibbaan lakkaawaman jiru.
Qorattuu Megaan akka jettutti namoonni mana keessa jiraatan chimpaazota irraa barachuu qabu.
''Haalli mana keenya itti ijaarrannu kan qilleensa galchuufi naanoo ala taheef banaa ta'uu qaba'' jechuun BBC tti himteetti


text:
SEENAA GABAABAA JENERAAL WAAQOO GUUTUU USUU
SEENAA GABAABAA JENERAAL WAAQOO GUUTUU USUU
Gootichi Oromoo Jeneraal Waaqoo Guutuu Usuu , Abbaa isaanii Obbo Guutuu Usuu Cammarrii fi haadha isaanii Aaddee Dhuulloo Alii Hasan irraa bara 1924 Ona madda- Wolaabuu lafa Oda jedhamutti dhalatan. Abbaan isaanii obbo Guutuun ilma dhiiraa (10) fi durba (9) wolumaa
galatti ujoollee (19) qaban turan. Isaan keessaa Jeneraal Waaqo ammoo dubartoota ( 7 ) irraa ujoollee (49) ka horan yoo ta’an , kaniin keesaa (15) lubbuun hin jiran. yeroo ammaa abba dubartii (16) tii fi dhiira (18) wolumaa galatti abbaa ujoollee (34) ti.
Bara 1938 ti osoo abbaan isaanii hinbeekin, fuudhanii mana osoo hin bayin gabayanii horii abbaa isaaniitiif obbolleesa hangafaa gurguratanii qawwee bitatan.Sammuun isaanii roorroo gabrumaa fudhataa waan hinta’iniif ijoollee daraboo/hiriyyoota isaanii gurmmeessuun akkasumas gorsu’uun Foolisii mootummaa tumaa turan.
kadhachuun erga ini keneefii booda, isuma uffachuun magaalaa seenanii , kitilaayyota Habashaa sodaachisaa turan. Iccitii dhan gartuulee diinaa irrati tarkaanfii ciccimaa fudhataa turan, bara 1958 Foolisii lama (2) ajjeesan. Baruma kana keessa Foolisoota erga ajjeesaniin booda, gootichi, akkuma tasaa magaalaa Nageelleetti wol gargan. yoo kana , “E-eesa badee?, Atoo Waaqoo !!! “ jedhee gaafata. yoo tana malli qaruutummaa dafee dhufeef. ”Looniin godaanee gammoojjii ture, Damma adii ati jaalttu ka nagaafate kaan siif arge, horii ittiin bitu dhabee fidi” jedheen. Shaalaqaan baay’ee gamaddee ,”xuruu xuruu” Qaaqoo koo!” jedheeQarshii 200 itti kenna. garaa keessa itti kolfaa kiisa kaayatanii birraa deemanii yeroo san rasaasa innaara dachaa lamaatiti guutatee biraa deeme” jetdha.
hedu gargaaramanii diina hifachiisaa turan.
jiru mooraa woraantitti wolit qabuun Rakkoon keesan maali jedhanii gaafatan. yoo tana Ummani woliti qaban hundi rakkoon teena isini:- Biyya teena irrati dhuftanii nu ajjeessaa jirtan, dubartii fi daa’imman teena irra deemitanii fixaa jirtan, Qabeena keena saamitanii kaan barbadeesaa jirtan, namoon isin uf jalati qabatanii nuun ajjeeftaniif nuun saamtan maaliin nuun adda jiran? Nuuf isaan Obboleeyaanii maaliif adda nu baaftan? kana hundaa isintuu nutti fidee lafa teena irraa nuu ka’aa” jedhaniin.
du’aafi saamichi isin irraa hin hafu amoo huminaanuu hinkaatanii beekadhaa”jedheen.
Dhaddachi Warraabi Magaalaa Dooloo tan Daangaa Toophiiyaafi Sumaalee irraa KM 70 gadi fagaati. Ummani nuti lafti teena tanaa gadi dhiifnee Biyya ambaatti wonti galuufi hinjiruu jedhanii ittii iyyinaan “Maal akka Shimbira ganamaa wol jalaa Ciwu Ciwu”jetu jedhee
R/T waraana banachoon humna itti waamate. Ummanilee garjabummaa diinaa kana waan beekuufi hayee, akka jetanuu haa ta’uu ni kaanaa guyyaa baalamaa nuu kenaa jedhaniin.
yeroo kana Gootichi Ilma Oromoo Waaqoo Guutuu murtii dukanaayaa Habashoon Ummatya Oromootitti kenite kana diduun walgayii keessaa dhiitee yoo bayu Konolleni lamaan aariin ija itti baasuun “kootu Eesa deemita “jedhanii waamani.Waaqoo Guutuu garuu waatokko osoo
hinsodaatin Ija isaanii dura dhufee dhaabate.
lafti tun tesanii mitti, wanti irraa kaatuufilee lafti isin kasaftee jirti.Lafti teesan Dhaddacha
Warraabii achiti galaa jedheen.
nyaataa jirtan isin hin kasafinee maaliif nu kasafitii?” jedheen.Eergamaan mootummaa kun akka jaba dallanuun adaa atii akka lafti tun nu kassaftu yaada qabdaa? Amaaf san hin argatu murti siif keenname fudhate ni baata moo hin baatu?gaafi tana qoofaaf deebii naa keenni jedheen.
Waaqoo Guutuu obsaan uf qabbaneessuun mee murti san deebii sii kennuun dura waan tokko si gafadhaa na deebis jedheen.”Lafa Kurkurru jedhamtu ta karaan Makiinaa irra bahu tana argite beektaa? jedhee qubaan itti akkeekuun gafatee. Amartichiilee Ee ni beekaa jedheen, Kooba ykn Kuyyiisaa takka tan karaa san keesstti baate yeroo hunda Makiinaan irra deemtaan
diigdaan ta isiin ammoo halkaan maraa ijaaramtee bultu ta ganamaa maraa diiddan argitee beettaa? jedhee gaafate.Amartichilee Ee argee jira jedheen.
Gootichillee dubbiin karaa inni fetdhu dhufuu isiitiif jaboo gammaddee, “Gaari’i kan beekuun kee, waan gudda’a, akka wonti hiddi isaa lafa keessa jiru salphaatti hinbadne atuu beettee lafa ati irraa ka’i, yoo didde siballeessaa naan jettu tana Handhuura tiyyatu jalatti awwaalamee jiraa beeki, lafee abaaboo-akaakoo kiyyaatti keessatti awwaalamee jiraa beeki, awwaala abbaa kiyyaattu kunoo armaan gama Bitaatta jiraa beeki, kanaafuu anillee ammaaf manaa siibayee, lagaa ammoo siif hinbayuu, tana beeka’aa jiraatdhu.” jetdheenii yoo inni socho’u hiriyyichi
isaa Abdullaahii Usmaan Guutuu, duukaa bu’e.
Hindukkoo, Taa’oo Iggee Muussaa Dooyaa Jaarsoo, Huseen Waaqoo Dhaddee tiin walqunnamuun, murtii gabroomfataan ummata irratti dabarse kana dura dhaabatchu’uuf qawwee (4) qaban irratti (3) dabalatanii bitachu’uun lolaaf uf qopheessan.
Haala kanaan diinaan lola’aa humna cimsataa deemuun, Soomaalee irraas odeessa argatchuu jalqaban.
keennallee nuhordofaa!” jetdhanii Eela Baalantichaatti addaan bobba’uun, bakka bu’oota woraana gosoota:Ajjuurana, Karallee, Gurraa, Garri’ii fi w.k.f-wajjiin walqabatanii Bulahawoon Sommaalee seenan. Worri dhaamsaan biyyatti ol-deebi’ellee, Gannaale “Arba-Gabbaa” bakka jetdhamtutti ummata walga’e kan maanguddootni akka Waaqoo Luugoo, Camarrii
Guutuu, Aadam Jiloo, Muussaa Dooyaa, Ibraahim Qurii tii fi k.k.f keessatti argaman qunnamu’uun dhaamsa isaanii dabarfatin.
isaan deemaniin erga irraa hubateen booda, gara Jen. Daa’ud Abdullee, M/ra ittisa biyyaatti
geesse.Jeneraaltchillee qormaata fetdhu irratti dhuunfaa fi gamta’aan adeemsisee, haala ummata kanniinii erga hubateen booda, Waaqoo Guutu’uu addatti waamee,”Mootummaan Habashaa: Mootummaa dullatti bara dheeraa bulchiinsa irra turtee, isin dhiisii nutuu
Mootummaan Somaalee humna isaaniin nulolchiisuu dandeettu gayaa hinqabnuu, woraanni mootummaa Toophiyaa guddaa akka ta’e isinuu hima’aa jirtanii waan humna keessaniitii olii kanaan loluuf yaaduu dhiisa’aa, waan sibarbaadchisaa hundaa siif gotdhaa, taa’ll asuma quphatdhuu, taa’ii yeroo itti eggatdhuu,” jetdheen.
rasaasa dhabuu keenbnaaf malee, yoo meeshaa woraanaa argatne, rabbiin gargarsifatnee akka uf irraa kaasuu dandeennu ummata kiyya irraa abdii qabaa, rakko jiru’uu dadhabatdhee biyyaa hinbaanee, laaftee jabaatteellee manuma oo’aa keessaa bayee, amma diina maangudoo, dobartii fi daa’imman teenna bakka hundatti fixa’aa jiru fi qabeenna keenna saamu’uu fi barbadeessa’aa jiru kana hanga dhoofnee uf keessaa baafnu tti jireenni ani mataa mataa kiyyaan argatdhee ittiin jiraatdhu tokkollee naaf hinjiru, mootumma Habasha’aa ‘Guddo’oo’ hindandeettan,” jettu tana akka dandeetnu sitti garsiifnaa, yoo qawwee guddoollee naaf dhabde, rasaasuma Albeenii fi Minishirii naaf kenni,” Ammallee isin obboleewwan keenna tokkoo, rabbiin isin gargaaree, rakko gabrumma’aa hamtuu san jalaa isin baasee, namni miila lamaan dhoqqee seene miila tokko dhiqatee tokko hindhiisuu, nuti miila keessan tokko kan dhoqqee keessatti hafee, dhoqqee gabrummaa habashaa kana keessaa waan dandeettaniin nugargaara’aa, nubaasaa,” jetdheen. Jen. Daa’udillee yaada isaa kana xiinxallu’uun hubatee, “Wonti ati nuun jette,dhugumaa! ammoo nutillee marga qacalee reef baya’aa jiru, nibeektan, wonti guddoon isin gargaarru jiraatchuu dhabaatus, waan humna keennaa isinii gootna, mee hangasiif gama Bulahawoo tti ol-deebi’aatii na’eegaa, “ jetdhee gara kol. Umar deebise.
Hedduu rifatan, gaddan. Tanuma keessa Jen Daa’ud guyyaa lammataa Helekooptera ufiitiin Waaqoo fi Kadiiriin Gara Bulaahawootti fudhate. Amma Jen. Daa’ud hooganoota gosoota woraana hundaa waliin jiran walitti qabee, Jen Waaqoon hooganaa isaanii godhee itti file ykn muude.Qawwee Dhoombir (40) Matirayyasii Toomaas (2) fi Boombii (3)
kenneefii, “yoo isin silaafuu woraana Amaaraa hindandeettanii, Mallayyoo Foolisaa ykn hiituma
mudhi’iillee boojitanii naaf fiddan fuula dura waan kanaa olii akka isin gargaaruu fi bifaa fi baay’inni qawwe’eellee kanaa ol akka ta’u waadaa siif gala,” jetdhee gaggeessa. Amma Waaqo nama (3)n qawwee (42) fi boombii (3) fe’atanii galu’uuf gaala barbaadachutti
jiran, Camarrii Guutuu woraana nama (40) qabatee dib-jetdheef. Gammachuu gudda’aan qawwee walii hiratanii, itti gaafatamtoota woraana kaanii wajjiin taa’anii mari’atan. Sochii isaaniifillee maqaa baafatan. “HIZBII” ufiin jetdhan. Namuu gama biyya isaa sosso’e, woraanni Waaqoollee OROMIYAA-BAALE tti qajeele.
goototni (2) woreegaman. Isaanis: Ahimad Muhaammad Baladee fi Nuur Yisaaq Dhaddee turan.
Falmiin bifa kanaan jalqabee bal’dhinaan itti fufee kutaa Baalee wolakkaa ol akkasumas
Sidaamoo koonyaa muraasa gabrummaa Habashaa jalaa bilisoomsee woggaa (8)f bulcha’aa ture. Haluu baafatnaan Hayilee Sillaasee birmachuu meesha’aa fi beektota faranji’iitiin gargaaramee garjabeennaan hamma bar a1969 ummata Oromoo beeraa fi ujoolee (315)
qilee keessatti fixuun diniina ummatatti kenne.
Kunis:-
“WAAQOON FIDUU, YKNf AMMOO
UMMATA HARKA ISAA BOOJUU JIRU KEESSAA
DHIIRA UMURII (15) OLII JIRAN FIXUU”
jetdhee maanguddoota waamu’uun itti hima. Dhiibba kana irraa kan ka’e,”anaaf jetdha lubbuun ummata kiyyaa hindhabaminii.” Onkololeessa 1970 Motummaa H.D tti harka kennatan.
Haaluma kanaan, gootichi Waaqo qoratamanii Nugusicha waliinillee dubbatan. Badii biyyaa irratti raawwatameef gutumaa-guututti tan mootumma’aa ta’uun itti walii galamee, amma booda biyya waliin bulchina,” jetdhan. Aango’oo fi bulchaa llee mirkaneessanii fii Jen. Waaqollee biyyatti deebi’an. Hga dhuma 1975 biyyuma keessa turanii 1976 humna woraana Soowraa Ykn
Jaanaddee ijaaramee ol bobba’e Magaalaa Bidiree keessaa bahuun isaaniitti makaman. 1976-1983 ittigaafatama adda-addaa irratti humna Soowraa hoogganaa turan.
– Ajajaa woraanaa ta’uun,
– Itti gaafatamaa dantaa haajaa alaa ta’uun
– Itti aanumma’aan gaggeessa’aa turan.
Akeekni Jen. Waaqoo Bilisummaa Ummata Oromooti. Kunis kan mirkanaa’u tokkummaan Ummata Oromoo yoo eegame jetchu’uun, Dhaaba Adda Tokkummaa Bilisummaa Ummata
Oromoo /ATBUO/ bara 1989 ijaaranii dura bu’ummaan hooganaa turan. Bara 1991 Motummaan Dargii jige,”rakkinna Ummata Oromoo karaa nagayaatiin haafuramuu,”jetchuudhaan Mootummaa cee’umsaatti dhaabilee dabalaman keessaa jaarmayaan Waaqoo Guutuu isa tokkoo dha. Diinni qoosaa hinbeekuu, murtii nagayaa diignaan isaanis bara 1992 chaartera keessaa bahanii qabsootti deebi’an. Bara 200 tti humnoota
Oromoo qindeessuun /ULFO/ dura taa’ummaan gaggeessanii jiru. Waldhabbii jaarmayaalee Oromoo jidduu jirus furuuf qoodda goddaa kennanii jiran. Dhaamsa Ummataa dura taa’ummaan gaggeessanii jiru. Waldhabbii jaarmayaalee Oromoo jidduu jirus furuuf qoodda goddaa kennanii jiran. Dhaamsa Ummataa ergan keessaas, “Yaa ummata keenna gaafa beekaan hinheddumaatin waljala yaanee, diina keenna uf irraa dhoofne. Ardha ammoo, beekaan heddummaatee, waldhagayuun dhabamtee, ummata keennaallee waa gotdhuu hanqatne. Ardha tokko ta’aa
jirra, dhaabbilee Oromoo (6)n walii galtee uuma’aa jirra, Ummatni keenna waan guddaan gadii baanaan nu eegaa jiraa—mee gaara dorrobe nuhingotdhinaa. Bara durii gaarri dorrobee maal dhala jetdhanii uduu eegan, lilmmoo dhale, gaara dorrobee lilmmoo dhale nuhingotdhinaa,” jetdhanii ummata isaaniitti dhaamatanii turan.
DHAAMSA:-
Tokkummaa keessan diinni isin hindiigin! Namni mana tokko ijaaru citaa walhinsaamuu,
-BEEKKADHAA!
-TOKKUMMAAN TIKSAA!
-TOKKOOMTAN MALEE BILISUMMAAN HINDHUFUU!
-TOKKO TA’AATII BIYYA KEESSAN BARBAADAA!
ANI WAAN QOODA KIYYAA UF IRRAA GEESSEE BIYYA
KEESSAN HINGATINAA!
Jeneraal Waaqo ji’a (3)n darbaniif dhukkubsata’a isaanii yaalachaa turan. Kana nuu dhaamuudhaan Gurraandhala bultii sadi bara 2006 addunyaa tana irraa deemanii jiru.
Nutis, “Guutuu ummata Oromo’o, Jaallan qabsaawota isaanii fi maatiin isaaniillee, rabbiin nama jeeynataa isaaan haagodhuu, isiniifillee jajjabinaa fi obsa isinii haakennu,” jetna.