text:
Jaallatamtoota dubbistoota barruu keenya SiifSiin! Bakka jirtan maratti nagaan koo isin haa qaqqabdu. SiifSiin maxxansawwan darban keessatti qooda fudhannaa kootiin waan wal barree natti fakkaata. Ammas SiifSiin jildii 8 kana irratti dubbii hayyoonni addunyaa bebbeekamoo dubbatan keessaa muraasa akka armaan gadiittan isiniif dhi’eessa. Akka isin irraa barattan nan abdadha. Dubbisa gaariin isiniif hawwa.
- Maartiin Luuter Kiing Jr
- Dukkanni dukkana hin balleessu, ifa qofatu balleessuu danda’a. Jibbi jibba hin balleessu, jaalala qofaatu balleessuu danda’a.
- Humni guddaan diina ofii ofitti firoomfachuu nama dandeessisu jaalaladha.
- Jaalalatti qabamee jiraachuuf murteesseen jira. Jibbi ba’aa ulfaataadha.
- Maahatama Gaandii
- Yeroo hundumaa yaada,dubbii fi hojii kee guutummaatti tokko gochuu yaali. Yeroo hundumaa yaadota kee qulqulleessi, inni kaan hundinuu gaarii ta’uuf jiraa.
- Gammachuun, yeroo wanti ati yaaddu, dubbattuu fi hojjetu tokko ta’udha.
- Cubbuu jibbi, cubbamaa garuu jaalladhu.
- Eenyummaa koo guutummaatti ibsachuuf bilisummaa na barbaachisa.
- Namni dadhabaan dhiifama gochuu hin danda’u.Kan dhiifama godhu haala nama jabaadha.
- Qooda ijaa iji haa ba’u kan jedhu, guutummaa addunyaa jaamaa godha.
- Abrahaam Liinken
- Dhuma irratti kan siif lakkaa’amu waggoota jireenya kee keessa jiran miti. Jireenya waggoota kee keessa jirudha!
- Abjuun koo, Amerikaan abdii adduunyaa kanaa yeroo taatu arguudha.
- Miilli kee bakka sirrii dhaabbchuusaa mirkaneeffadhu, isa booda qajeelii dhaabadhu.
- Muka kana akkan muru sa’atii ja’a yoo naa kennitan, jahan keessaa sa’atii afran qottoo koo qarachuudhaanan dabarsa.
- Kan na yaaddessu Waaqayyo nu cina dhaabachuu isaa miti; guddaa kan na yaachisu nuti toora Waaqayyoo irra dhaabachuu keenyadha, Waaqayyo yeroo hundumaa sirriidha waan ta’eef.
- Tooftaan cimaa diina ofii itti balleessan, fira ofii godhachuudhaani.
- Yeroo murtaa’eef namoota hundumaa ykn namoota muraasa gowwomsuu dandeessa ta’a, garuu yeroo hundumaa gowwomsuu hin dandeessu.
- Abbaan abbaa kootii eenyuyyuu yoo ta’e dhimma koo miti. Kan na yaachisu ilmi ilma isaa eenyu ta’uuf akka jirudha.
- Maazer Tereezaa
- Waaqayyo akka milkoofnu nurraa hin eegu, akka nuti milkaa’uu yaallu qofa nurraa eega.
- Namoota dhibba tokko nyaachisuu yoo dadhabde, nama tokko nyaachisi.
- Namoota nurraa fagoo jiran jaallachuun salphaadha. Warra nutti dhi’oo jiran jaallachuun garuu yeroo hundumaa salphaa miti.
- Wanti guddaan Hammam akka kennine miti.Waan kenninetti jaalala hammamii akka daballedha.
- Wanta gaarii ati har’a hojjetu, namoonni bor ni irraanfatu ta’a. Waanuma hundaafuu, waan gaarii hojjedhu!
- Addunyaa keenya irraa daabboo dhabanii du’aa kan jiran hedduudha, jaalala dhabanii du’aa kan jiran immoo isaan sana caalu.
- Wanti nuti hojjennu coba galaanaa caalaa xiqqaadha. Yoo nuti keessaa hafne garuu galaanichi waan tokko dhabeera jechuudha.
- Niilsen Maandeellaa
- Addunyaa kana jijjiiruuf meeshaan guddaa, hunda caalaa humna qabu barnootadha!
- Namoota isaan kaan of dura buusanii ofii booda ta’anii hoogganuun gaariidha, keessumaa yeroo injifannoo fi wantonni gaggaariin nu mudatan. Yeroo balaan jiru garuu ofii fuula dura dhaabachuun gaariidha. Isa booda namoonni hooggansa keenya ni ajaa’ibsiifatu.
- Namni tokko itti ol ba’uuf gaaronni hedduun akka isa hafan kan argu, gaara tokko erga ol ba’ee boodadha.
- Hamma hojjetanii arganitti yeroo hundumaa waan hin danda’amne fakkaata!
- Afaan inni hubachuu danda’uun nama tokkotti yoo dubbatte dubbiin kee gara mataa isaa deema. Afaan isaatiin yoo itti dubbatte garuu dubbichi gara laphee isaa deema.
- Diina kee waliin nagaa buusuu yoo barbaadde, isa waliin hojjechuu qabda. Isa booda innuu fira siif ta’a.
- Namoonni jajjaboon nagaaf jedhanii dhiifama gochuu hin sodaatan.
- Lammiileen ishee hamma baratanitti,biyyi guddachuu dandeessu hin jirtu.
- Abjuun koo Afrikaa nagaa qabdu arguudha.
Eebbisaa Baayisaa Abeetuu


c: text/html

text:
Dorgommii waancaa kubbaa miilaa addunyaa guyyaa 13essoo keessa jiran ta marro 40 caalaan tapahtanitt goolii 120 caaltutti gale.
Haga Neymerarii fi Messiitti goolii afuriin tokkeessoo jira.Tapha Arjentiinaatti goolii 5tti gale. Argentiinaan sadii,Naayjeeiryaan lama galfatte.Qara Meesiitti daqiiqaa sadeessoo irratti keessa buufatee Ahmed Muusaatti daqiqaa afreessoo irratti goolii tokko galfatee 1-1 tahan.
Meesiin ammallee daqiiqaa 46 irratti dabalatee 2-1 tahan.Ahmed Musaalleen daqiiaa 47 irratti tanaan lammeeffachu jedhee keessa abuufatee 2-2 tahan.
Marco Roojoolleen goolii sadeessoo daqiiqaa 50eesso irratti Arjentiinaa galchee taphii 3-2 dhumate.
Goolii lamaan Ahmed Muusaa galchetti akka Naayjeeriyaan waan bara 1998 asitti argattee hin beette biyya 16n dorgommii tanaa walti hafan tolche. Arjentiinaalleen dorgommii tanaa qaata dabarte.Ahmed Muusaa gurbaa ganna 21,kialbi Raashiyaa CSKA taphata.
Gama kaaniin ammoo taphataan Uraagaay Luuhis Suharez dhiyoo dorgommi kubbaa miilaa Biraazilitti irratti ittuma gadi jedhee nama taphataa Xaliyaanaa waliin taphatan tokko kutate.
FIFA dubbii tana hubatee akka waldaan kubbaa miilaa Urugaayii fi namichi nama ciniine jedhan kunillee haga galgala kanaatti yaada isaani kennan hahaje.
Suhareziin kun daqiiqaa 80esso irratti taphata Xaliyaanaa Giyorgiyo Chiellini adoo kubbaa wal irratti qabuutti jiranuu ittuma gadi jedhee gurmuu bitaattii kutate.
Fifan dubbii tana qorachuutti jiraa yoo balleessaa itti muran Suhaarez dorgommii hedduu irraa dhaabuu dandahan.
Xaliyaanii namii irraa ciniiname tun kalee moohamtee dorgommii kubbaa miilaa keessaa baatee Uraagaay ammo biyya 16n walti hafan keessaa tokkoo ammallee tapha adii afurillee taphachuu dandeetti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Akeeka qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo iraa kenname
Akkuma beekkamu torban tokko dura jechuun waxabajjii 29/2020 erga Mootummaan nama nyaataa sirna nafxanyaa geggeessu Goota fi qabsa’aa artiist Haacaaluu Ajjeesee as bifa garagaraatin qabsoon ummtaa diddaa mootummaa PP ifatti eegalamee jira.
Qabsoo kanaan kan rifate Mootummaan PP ummanni oromoo akka walitti dhufee goota isaa hin awwaallanne gochuudhaan sirna awwaalchaa goota oromoo Artiist Haacaaluu hundeessaa dhoksaadhaan raawwateera.
Sana boodaa fi awwaalcha duras qabsaawota oromoo ummata kakaasanii haqa haacaaluutif falmisiisan jedhan hunda mana hidhaatti guuranii jiru. Ammas guuraatuma jiru.
Erga waggaa lamaatii as gocha Mootummaan abbaa irree sirna Nafxanyaa geggeessu kun raawwatu hunda hanga filannoon gahee ofirraa buqqifnutti jennee hooggansa keenya hidhamaa fi doorsifamaa ture yaadan bira dhaabbannee guyyaa filannoo eeggachaa turree jirra.
Amma wanti hunduu daangaa darbee jira. Kanaafuu Torbee dhufu jechuun Adoolessa 01/11/2012 irraa eegalee oromiyaa keessatti sochiin kamiiyyuu hin taasifamu. Kanaafuu namni keenya guyyaa boruu fi iftaanii jechuun 29-30/2012 waan isaaf barbaachisu bitatee akka of qopheessu.
Kanaafuu kallattiin Gaafa 01/2011 irraa eegalee guyyaan jiru torbee Qaanqee Bilisummaa jedhamee moggafamee jira.
Dhiigni Haacaaluu manatti galchee nun teessisu.
Jawaar Mohaammed Abdii kiyya Ummata kiyyaa fi waaqayyo qofa jedhee nuun dhaadachaa ture har’a mana keessaa nu dhaggeeffachaa jira.
Hooggantoonni ABO kanneen akka Abdii Raggaasaa Amaan filee Mikaa’el Booran, Yaasoo Kabbabaa fi qabsaawonni hedduun kaleessa ummata isaanii abdatanii qabsoo karaa nagaa gaggeessuuf gara biyyaa galan har’a mana hidhaatti nuuf jedhamanii dararamaa jiru.
Obbo Baqqalaa Garbaa fi ijoollen isaa sababa tokko maana hidhaatti darbatamanii birmannaa keenya barbaadaa jiru.
Walumaa galatti oromoon hooggansa dhabee yeroo akka sabaatti jiraachuf jiraachuu dhabuu keessa seenee jira.
Nafxanyaan immoo kanaan dura qaroo oromoo yoo ajjeefne honkara ka’uun hooggantoota isaanii yoo hiine torban tokkoof wacanii galu jechuun baacaa turan. Yoo gallee teenye baacoo naafxanyaa kana mirkaneessuf ta’a. Du’a Haacaaluu fi hidhamuu hooggantoota keenyaa kanaan gallee teenyaan akka sabaatti jiraachuun keenya kana booda gaafii keessa gala.
Kanaafuu gaafa 01/11/2012 (Adooleesa 8, 2020) irraa eegalee tarkaanfiwwan fudhataman.
1. Daandin finfinnee geessu kallattii hundaanuu ni cufama.
1.2. Ibsaa fi Bishaan Magaalaa finfinnee geessan hundiyyuu ni city.
1.3. Konkolaataan akka socho’u heyyamamuuf Ambulaansii dhukkubsataa deddeebisu qofa. inniyyu sakatta’iinsi godameefi darbuu qaba.
1.4 Wajjiraaleen Mootummaa ummata dararuuf oolan kanneen akka waajjira gandaa, Buufata poolisii, wajjiraaleen nageenyaa, Biiroleen kantiibaa fi manneen qopheessaa hojii Diinummaa ummatarratti yoo geggeessan tarkaanfin qeerroodhaan irratti fudhatama. Kanaaf akka of sirreessanii fi aantummaa ummataa qabaatan itti dhaamna.
1.5. Milishoota gandaa gocha farrummaa ummataatirratti bobba’an irraa meeshaan hiikkamee jaarsolee biyyaatinnamoota leenjii loltummaa qabanitti akka hidhamu ni taasifama.
1.6. Namoota hojii basaasummaa hojjetan sirriitti adda baasun akeekkachiisa tokko booda yoo sirraawu baatan tarkaanfin madaalawaan irratti ni fudhatama.
1.7. Namoonni oromiyaa keessa guyyaa fincilli kun itti geggeeffamu kana keessa imalaaf baatan daandin waan hin jirreef rakkoo isinirra gahu hundaafuu isinumatu itti gaafatama.
2. Waamicha Qeerroo Irraa Poolisii oromiyaa fi Raayyaa ittisa biyyaaf darbe.
2.1. Sirna Kufaa Jiru kanaaf jettanii ummata keessan hin ajjeesinaa.
2.2. poolisiin Oromiyaa fi ilmaan oromoo raayyaa Ittisa Biyyaa keessa jirtan Ummata keessan cinaa hiriirtanii dantaa ummata keessanii akka eegsiftanii fi ummata keessan akka baraartan waamicha obbolummaa isiniif goona.
3. Hubachiisa Qeerroo qabsoo kanarraa qooda fudhattan Hundaaf.
3.1. Walitti bu’iinsi Sabaa fi amntii akka hin taasifamne of eeggannoo cimaan taasifamuu qaba.qabsoon keenya sirna waliin akka ta’e siriitti hubachuun isin barbaachisa.
Oromiyaan Ni bilisoomti.
Injifannoon Ummata Oromoof.
Adoolessa 05/2020 Finfinnee.


text:
Galiiliyoo Galiilii
Galiiliyoo Galiilii(Xaaliyaaniffaan yoo dubbifamu: [ɡaliˈlɛːo ɡaliˈlɛi]; 15 Gurrandhala 1564 – 8 Amajjii 1642), yeroo baayyee maqaa Galiiliyoo jedhamuun kan waammamu, fiizisistii, abbaa herregaa, injinerii, qorataa urjii, fi filoosoofera Xaaliyaanii kan warraaqsa saayinsii keessatti ga'ee guddaa tabatedha. Hojii isaa keessaa teleskooppii fooyyessuu fi kanaan qorannoo astiroonoomii gochuudha, kunis tiyoorii kooppernikas deeggare. Galiiliyoon "abbaa daawwannaa astiroonoomii kan ammayyaa", "abbaa fiiziksii ammayyaa", "abbaa saayinsii", fi "abbaa saayinsii ammayyaa" maqaan jedhamu kennameeraafi.
Gumaachi inni astiroonoomii daawwannaa keessatti godhe keessaa marsaa Veenusii mirkaneessuu, ji'a Juuppiterii gurguddaa arfan argachuu (kabaja isaaf jecha j'ioota Galiiliyoo jedhamanii kan moggaafaman), fi xuqaa-aduu (sunspot) daawwachuu fi qaaccessuu dha. Galiiliyoon saayinsii fi teknooloojii hojiirraa oolu irrattis hojjateera, kana keessaa koompaasii waraanaa fooyya'aa kalaquu fi meeshaalee kan bira hojjachuu ture.


text:
Wanti waaqni nu umeef bilisaan akka addunyaa kana irraa jiraannuf. Garuu namni humna walii wal irrattii ilaalachuun dantaa mataa ofii mo’achiisuuf jechaa bilisummaa dhunfaa namoota biro sarbaa jiraata. Kun immoo foon keenya gabbaruuf foona nama bira kutachuudha.
Namni ni imala. Imala isaa keessaattii gufuun essaattii akka isaa dhoftuu hin beekuu akkasumas eddo buluuf enyuun waliin akka bulus hin beeku. Waa malee miti kan kana dubbadheef oromoon dura waan barbaduu sana dubbachuuf waan dubbi san fakkatuu kaasuun isaa dirqama.
Nuti kan jiraannu biyya halagaa keessa tahus. rakkoolee ummata keenna irra gayan hundaaf wabii taanee dhaabbachuu hin dhiifnu. aartii oromoos ni guddisna. dhakaa tokkoon sinbira lama jedhama mitiiree?
Fiilmiin AMAANAA kuni Yaadannoo baratoota Oromoo kana biyyaa keessati qabsoo bilisummaa Oromoo fuula duraa tarkaanfachiisuun mirga uummata Oromoo kabachiisuf lubbuu isaani darsaani keenanif Haa tahuu.
Kunooti Fiilmii Amaanaa Qalbiin Daawwadhaa!!
Eebbi Fiilmii kana handhuura magaalaa guddittii biyya Noorwee, Osloo tti ta’a.
Bakka: Sofienberg menighet
Guyyaa: Sadaasaa 22, 2014. (sanbata diqqaa)
Sa’aa: 13:30 irraa kaasee.
– Agarsiisa uffata aadaa Oromoo.
– Galgalaa aadaa fi Bashannanaa
Odeeffannoof nuu bilbilaa.
+4794423363


text:
Waan fedhii ummata “Artisitin Oromo kan qabisaha ture Bilisummaa saba satifi malee Dr Abiye keessan wajjini walgahii “maddamar” ta ufi miti. Warri walgahii kanarratti hirmaachu baribaadan muraasni maqaa artisitota Oromoo keenya hin balleessiinaa; artistin Oromoo galma isaa nibeeka.” Muluu Baqqalaa
#Hubannoo-“Ammas kaaraa dheeraan akka jiruu dagachuu hin qabnuu. kana kan dagannu taanan ammas garbummaa jarra tokko olii dabalachuuf deemna.Oromoo garbummatti kan garboomsee sirnaa malee nama dhunfaa miti.bilisomuuf immo sirni garboonfata sun barbadaa’uutu irra jira. jijjiraamni sirnaa haga hin dhufneetti.
Dhábasá Wakjira Gemelal
Ummanni keenya hedduun haala ammaa irratti gaaffii hedduu kaasaa jiru. Keessayyuu, ejjannoon ABO maal akka ta’e beekuuf fedhiin jiru guddaa dha. ABOn akkuma irra deddeebi’ee ibsaa jiru, bifa kamiinuu dantaa Oromoo dabarsee hin kennu. Kaayyoon Oromoo akka milkaa’u jabeessee hojjata. Hiree argamu maratti fayyadamuunis gaaffiin Oromoo akka deebii argatuuf irratti hojjachaa jira.
Ummani Oromoo fi qabsaa’onni Oromoo marti kan beekuu qaban, ABOn ummata Oromoo kan hin leeyyaasifne ta’uu dha. Adeemsi ABO akka milkiin xumuramu, mamiin tokko illee hin jiru. ABOn abdii guddaa qabatee socho’aa jira; waan fedhii ummata keenay miidhu hin fudhatu; waan fedhii ummata keenyaa fayyadu bira hin darbu!!
#ABO #WBO #DantaaOromoo #Oromoo #Oromiyaa
#BuqqaatiiOromoo-“wanni ta’ee naannoo beeniidhaangul gumuzitti naannoo toongootti uummata keenya qotee bulaa qotee jiraatutu shira wayyaanee tiin buqa’e jira. keessumaa hiriira nagaa bahaa jedhaniinii yammuu isaan hiriira bahan booda Sasaasa itti roobsuudhaan ijoollee ganna 12 rasaasan ajjeesuun dubattii guddoo hadha manaa ahimad kumsaa jedhamu jilba rukutanii ysmmuu falfalan ilma isees rukutanii hospitaala begii ciisanii jiru.�walumaa gala namni lama yammuu du’an namni 6 hospitaala ciisanii jira. Kun shira wayyaaneen daangaa oromiyaa ceesistee infestara ishii yammuu qunachiistu. naannoo asoosatti ammoo garee haaromsaa fi gareen abbaayi xaayeen dursamutu walitti bu’anii gareen abbaayi xaayee uummata ijaaratanii uummata bartaa fi maa’oo, faadhaashiitiin Oromoon biyya keessanii isin baasee isin gabrionfachuuf jedha.”


text:
Wellisaa Oromoo beekamaa Haacaaluu Hundeessaa guyyaa Kaleessaa jechuun Wiixata Adooleessa 16 bara 2018 magaalaa Finfinnee keessatti gurmuu namoota kudhanii ol ta’aniin lolli itti agaa,amuu isaa raadiyoo sagalee Amerikaaf Ibsee jira.Kun ta’u isaa guyyaa tokko dursee Dilbata darbee galma miliyeenamii keessatti qophii arraara Itiyoophiyaa fi Ertraa irratti wellisuun isaa ni yaadatama.
Wallee isaa kan keessattis akka aangawoonni mootummaa ajjechaan daangaa waliin wal qabatee deemaa jiru dhaabsisaniif gaafatee ture.
Kanaa fi dhimmoota kanatti hidhata qaban irratti Haacaaluu haasoofsiifnee jirra Caqasaa.


text:
OMN: Haala yeroo irratti marii Prof. Izqeel Gabbisaa, Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Jawaar Mahammad faana taasifame.
Haasawa Mi’aawaa Onnee nama fudhatu
PNO Oromiyaa Kabajamoo
Obbo Lammaa Magarsaatiin!!
Har’a ille Iji Oromoo banamuu hin..dandeenye……
Adeemsi bara 1991 fi 2018 lamanuu ija Oromoo biratti dogongora hin fakkatan.
OPDO ( TPLF) : Bara 1991 TPLF maal goote? lafa jalaan bakka qabatuutti Oromoo akka mirqaanu goote. Oromoonis mirqaane bilisoomne jedhe gamadee. Achii akkamitin ABO Oromoo keessaa baasu jette mal dhahaa turte. Booda waanta tahe beektu…….
Ammas bilisumman bara 2018, ODPn ajaja fi gorsa G7( Amaroota) irra fudhachaa Oromoo bifa adda addaan goyomsuuf yaali irra jiru. Oromoons amma waanti jiru sirri itti fakkachaa mirqaana keessa jira. G7( habashootin) lafa jalaan humna ishee jabeefacha jirti. Oromoon Dhiibbaa ABO irratti godhamaa jiru akka salphatti ilaala jira. Bor garuu yeroo habashoonni bakka qabatan Oromoo irratti badii geessisan wayo…..wayoo..jecha boyiichati seenun isa shakkin hin jiru.
Yotoo Oromoof yaadamera ta’e atakkaroon kun hin barbaachisu ture.
ODP/ABO, You Should Never Depend On Anyone But your own people. Your people are the only that you can and ought to rely on. SABA OFI TOKUMAA ISA JABEESUUN, OF’CIIMSU’DHA, OF JABESU’DHA! TOKUMAA FI FEEDHI SABA OROMO’IRAT KAN HIN HOOJENEE, XALATA SABA OROMOO’TI.


text:
Aakhiratti amanuu-kutaa 3ffaa
Dhalli namaa guyyaa guyyaan ni du’u, akkasumas, ni dhalatu. Namoonni dhibbaatamatti lakkaawaman gara addunyaa yommuu dhufan, namoonni biroo immoo bakka isaanii gadi furuun gara Barzakh godaanu. Barzakh jechuun maal jechuudhaa? Barzakh jechuun wanta addunyaa tanaa fi Qiyaamaa jidduu jiruudha. Akka lugaatti barzakh jechuun girdoo (cufaa) wantoota lama addaan baasudha. Kanaafu, namoonni erga du’anii booda qabrii (awwaalcha) keessatti awwaalamu. Qabriin tuni barzakh isaaniif taati. Hanga Qiyaamaan dhaabbattu namoonni du’an gara addunyaa akka hin deebine isaan dhoowwiti. Qur’aana keessatti waa’ee barzakha akkana jechuun dubbata:
“Yeroo tokkoon isaaniitti duuti dhuftu ni jedha, “Gooftaa kiyya! Na deebisi. Waaniin dhiise keessatti hojii gaarii hojjachuun kajeela.” Lakki! Ishiin kuni jecha inni jedhu qofa. Hanga guyyaa kaafamaniitti isaan duuba barzakha (cufaatu) jira.” Suuratu Al-Mu’minuun23:99-100
Kana jechuun nama daangaa darbee fi Rabbiif ajajamuu dide yommuu duuti isatti/ishitti dhuftu, akkana jedha,“Rabbii kiyya gara addunyaa na deebisi. Hojii gaggaarii duraan hojjachuu dhiise hojjadhaati.” Rabbiinis ni jedha, “Lakki!” Kana jechuun gara addunyaa deebi’uun hin jiru. Jechi inni “Rabbii kiyya na deebisi” jedhu kuni, jecha inni arrabaan jedhu qofa, faayda homaatu hin qabdu. Gaabbi fi gadda malee homaa hin dabaltuuf. Hanga qiyaamaan dhaabbattu isaan duubaa fi fuundura barzakha jira. Barzakh kana keessa tursifamu. Barzakha kana keessatti gariin ni qanani’u, gariin ni azzabamu (ni adabamu). 654
Du’aan booda wantoota taasifaminitti amanuun wanta Aakhiratti amanuun wal qabatuudha. Ilmaan namaa hunduu ni du’u. Kuni Murtii Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa murteessedha. Garuu hanga Qiyaamaan dhaabbattu qabrii (awwaalcha) keessa ni tursifamu. Yeroo qabrii keessa turan adabbii ykn qananii wayii ni dhandhamu. Adabbii Kanaan azaabul qabr jennaan. Qananiin immoo ni’matul qabr jennaan. Namni adabamuun ykn qananii dhandhamuun dura fitnaan (qormaanni) isa qunnama. Mee amma sadan kanniin haala armaan gadiitiin haa ilaallu:
1-Fitnatul qabr (qormaata qabrii)
kuni namni erga awwaalameen booda gaafi malaykoonni gaafataniidha.“Man Rabbuka (Gooftaan kee eenyu)?, Maa diinuka (Amantiin kee maaliidha)?, Namticha isin keessatti ergamee ilaalchise maal jettaa?” Jechuun isa gaafatu. Rabbiin namoota amananii fi hojii gaggaarii hojjataa turan ni jabeessa. Gooftaan kiyyaa Rabbii (Allah) dha, amantiin kiyya Islaama, Nabiyyiin kiyya Muhammad (SAW) jedha. Kaafirri, “Haa haa! Laa adrii (Haa, haa hin beeku)” Munaafiqa ykn nama shakkuu yoo ta’e immoo: Hin beeku, namoonni wanta tokko kan jedhan dhagahe,anis ni jedhe.
2-Azaabul Qabr (Adabbii qabrii)
Kuni adabbii kaafirootaa fi munaafiqoota irraa zaalimootaaf ta’uudha. Rabbiin ni jedha:
“Yeroo miidhaa hojjattoonni (zaalimoonni) haguuggi du’aa keessa ta’anii malaykoonni harka isaanii diriirsuun “Lubbuu keessan baasaa; Rabbiin irratti dhugaan ala wanta biraa waan dubbataa turtanii fi keeyyattoota isaa irraa [waan] boonaa turtaniif har’a jazaan keessan adabbii salphisaa ta’a.” jedhan osoo argite, [wanta rifachiisaa argitaa turte].” Suuratu Al-An’aam 6:93
Kana jechuun machaa fi rakkoon du’aa zaalimootatti yommuu dhuftu, malaaykonni harka isaanii diriirsuun rukuttaa cimaa rukutu. Akkuma malaykota kanniin ijaan hin agarre, yommuu nama kana rukutaniis hin agarru. Kuni wanta geeybi (ijaan hin mul’anneeti). Rukuttaa cimaa rukutaa “Lubbuu keessan baasaa; Rabbiin irratti dhugaan ala wanta biraa waan dubbataa turtanii fi keeyyattoota isaa irraa [waan] boonaa turtaniif har’a jazaan keessan adabbii salphisaa ta’a.” jedhuun. Zaalimooni kunniin, “Rabbiin ilma qaba; wanta akka Rabbiin buuse anillee nan buusa” jechuun Rabbiin irratti dhugaan ala kijiba dubbataa turan. Ammas, keeyyattoota fi Ergamtoota Isaatti ni boonan. Kana jechuun itti hin bulan, hin masakamaniif. (295) ibn-kasiir 3/302
Kuni raga cimaa adabbii qabrii agarsiisudha. Adabbiin qabrii qabrii qofa keessatti osoo hin ta’in, battalaa du’aa irraa jalqabuun qabrii keessattis hanga Rabbiin fedhetti adabbii itti fufuudha. Ragaan lammataa adabbii qabrii agarsiisu, waa’ee Fira’awn fi hordoftoota isaa ilaalchisee Rabbiin akkana jedha:
“Ibidda ganamaa fi galgala ishii irratti fidamantu [isaan marsee]. Guyyaa Qiyaamaan dhaabbattu, “Ummata Fira’awna adabbii akkaan cimaa seensisaa.” [jedhama].” Suuratu Ghaafir 40:46
Ruuhin ykn nafseen isaanii ibidda irratti fidamuun ni azzabamti (ni adabamti). Guyyaa Qiyaamaa ruuhi fi qaamni walitti seenun, “Ummata Fira’awna adabbii akkaan cimaa seensisaa.” Jedhama.
Ammas, Hadiisa sahiih ta’an keessatti azaaba qabrii Ergamaan Rabbii (SAW) ni dubbatu.
Zayd ibn Saabit akkana jedha, “Ganda Bani Najjaar keessa Ergamaan Rabbii (SAW) gaangee yaabbatanii osoo deemanu gaangeen isaan utaalun kufisutti yommuu dhiyaattu nuti isa waliin turre. Ganda san keessatti qabrii jaha, shan ykn afur arge. Ergamaan Rabbis (SAW) ni jedhan, “Namoota qabriwwan tanniin keessatti awwaalaman eenyutu beekaa?” Namtichi tokko ni jedhe, “Ana” Ergamaan Rabbiis ni jedhan, “Isaan kun yoom du’an?” Innis ni jedhe, “Osoo Rabbiin waliin wanta biraa gabbaranuu du’an.” Ergamaan Rabbis ni jedhan, “Namoonni kunniin qabrii isaanii keessatti qoramaa jiru. Sababa azaaba qabrii dhagahuun wal awwaalu kan hin dhiisne osoo ta’ee, silaa azaaba qabrii ani dhagahu akka isin dhageessisu Rabbiin nan kadhaa ture.” Ergasi fuula isaatin nutti garagalee akkana jedhe, “Azaaba qabrii irraa Rabbiin tiikfamaa.” Isaanis ni jedhan,“Azaaba qabrii irraa Rabbiin tiikfamna.” Innis ni jedhe, “Fitnaa irraa waan ifa bahee fi waan dhokataa Rabbiin tiikfamaa.” Isaanis ni jedhan, “Fitnaa (qormaata cimaa) irraa waan ifa bahee fi waan dhokataa Rabbiin tiikfamna.” Innis ni jedhe, “Fitnaa Dajjaal irraa Rabbiin tiikfamaa.” Isaanis, “Fitnaa Dajjaal irraa Rabbiin tiikfamna.” Jedhan.” SahiihMuslim 2867
Dabalaatan Hadiisni biraa azaaba qabrii ni mirkaneessa: Ibn Abbaas akka gabaasetti, Ergamaan Rabbii (SAW) qabriiwwan lama bira darban. Ergamaa Rabbii (SAW) ni jedhan, “Isaan lamaan kunniin azzabamaa jiru, [dhiisuf] wanta guddaaf kan azzabamanii miti. Tokkoffaan jettee jettee ol gadiin deema, lamaffaan, fincaan irraa of hin eegu.” Sahiih Al-Bukhaari fi Sahiih Muslim
3- Qananii qabrii
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa warroota dhugaan amanan yommuu du’aan akkana jechuun isaan gammachiisa:
“Dhugumatti, isaan “Gooftaan keenya Allaah dha” jedhanii, ergasii achirratti gadi dhaabbatan, [yeroo isaan du’an] Malaaykonni isaan irratti bubbu’uun “Hin sodaatinaa, hin gaddinaas; Jannata waadaa isiniif galameen gammadaa.” [jedhuun]” suuratu al-Fussilat 41:30
Ammas, haala nama du’uu fi du’aan booda wanta isa eeggatu haala armaan gadiitin ibsa:
“(83)-Yeroo [nafseen] kokkee geessu,maaliif hin deebifnee?(84)-Yeroo san isin kan ilaaltan taatanii osoo jirtanuu, (85)-Nuti isin caalaa gara isaatti dhiyoodha, garuu isin hin argitan. (86)- Kan hin qoratamnee fi hin mindeefamne yoo taatan nafsee san deebisaa. (87)-Yoo kan dhugaa dubbattan taatan maaliif hin deebifnee?” SuuratuAl-Waaqi’a 56:83-87
Yeroo namni tokko du’u yommuu nafseen bahuuf kokkee geessu, isin osoo ilaaltanii fi bira jirtanuu maaliif nafsee san qaama keessatti hin deebisnee? “Gooftaa Guyyaa Qiyaamaa isin kaasee isin qoratu fi jazaa isiniif kafalu yoo mormitan, nafsee tana maaliif hin deebisne? Yoo kan hin deebisne ta’e, dhimmi harka keessan osoo hin ta’in harka Rabbii akka jiru beekaa
Yeroo duuti dhuftu namoonni bakka saditti qoodamu:
Yoo namni du’u suni namoota Rabbitti dhiyeefaman irraa ta’e
[Isaaf] haara galfii, gammachuu fi Jannata qananiitu jira.
Yoo inni warra mirgaa irraa ta’e immoo
Warra mirgaa irraa waan taateef nageenyi siif haa ta’u.” [isaan jedhama].
Yoo [namni du’u] sobsiftoota jallattoota irraa ta’e immoo
[Isaaf] affeerraa bishaan danfaa irraa ta’etu jira.
Jahiim (Ibidda) seenutu isaaf jira.
Dhugumatti inni kuni haqa mirkanaa’adha.” Suuratu Al-Waaqi’a56:88-95
Guduunfaa
➡Ilmi namaa dur irraa kaasee hanga guyyaa qiyaamatti dhalachuu fi du’uu itti fufu.
➡Namni erga du’ee Barzakh seena. Barzakh jechuun girdoo ykn cufaa addunyaa tanaa fi Qiyaamaa addaan baasudha.
➡”Dur irraa kaase namni du’e tokkochu hin deebine. Kanaafu, Qiyaaman hin jirtu.” warra jedhaniif kuni deebii gahaa ta’aaf. Namni Barzakh keessa seennan hanga Guyyaa Qiyaamaa addunyaa tanatti hin deebi’u. Kuni murtii Rabbiin murteessedha. Osoo addunyaa tanatti kan deebi’an ta’e silaa dachiin tuni isaan hin geessu.
➡Yommuu Qiyaamaan dhaabbattu dachii keessaa falafalamanii ol yaa’u.
➡Namni qabrii keessatti awwaalamee dhiise, galaana keessatti bade, bineensi isa nyaatee, azaabni ykn qananiin qabrii isa qunnama. Azabul qabr ykn ni’matul qabr kan jedhameef namoonni du’an irra caalaan qabrii keessatti waan awwaalamaniifi.
➡Qabrii keessatti qananiin ykn adabbiin kuni ruuhi fi qaama isaa ni dhaqqaba. Ruuhin (nafseen) erga qaaman addaan baate booda tan qananiifamtu ykn azzabamtu taate ni turti. Garuu yeroo garii ruuhin qaaman wal qunnamuun qananiin ykn adabbiin isaan lamaanu dhaqqabu danda’a. Guyyaa Qiyaamaa guutumaan guututti ruuhin gara qaamaa deebi’uun qabrii keessaa kaafamu. [2]
➡Namni qabrii keessatti yommuu adabamuu ilmi namaa arguu fi dhagahu hin danda’u.
➡Rabbiin sababa garagaraatif namoota irraa adabbii qabrii dhokse. Isaan keessaa;
(A) Osoo namoonni adabbii kana dhagahanii silaa naasu fi sodaa irraa kan ka’e wal hin awwaalan.
(B)Osoo adabbiin nama du’ee dhagahamee silaa warri isaa ni salphatu, halkanii guyyaa dhiphinna keessa jiraatu.
(C)Iimaana namootaa qoru-adabbiin qabrii geeybi irraa waan ta’eef eenyutu amanaaf hin amanuu addaan baasuf.
In sha Allaah azaaba fi qananii qabrii ilaalchise shubahaata (fafakeessa fi shakkii) namoota irratti darbamu gara fuunduraatti ni ilaalla. wa billahi tawfiiq
Kitaabban Wabii
Sharih Usuuli salaasa Fuula103-104 Ibn Useymiin
Taysirul Kariimil Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani–Fuula 654, 295 Abdurahmaan Naasir Sa’dii
Tafsiir bn-kasiir 3/302
Zaadil masiir-Ibn Jawzi-fuula 1394-Daru Ibn Hazm
[2] Kitaabu Ruuh-Imaamu ibn al-Qayyim fuula 149


text:
Godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti hiriirawwan geggeessaman keessatti namoonni Oromiyaa keessatti hookkara kakaasuu, dhiiga dhangalassuu fi qabeenyaa namoota dhuunfaa barbadeessuutti fuuleffatanii socho’an qabamuu isaanii, mootummaan naannoo Oromiyaa dubbatee jira.
Itti-gaafatamaan Biiroo Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa, Obbo Addisuu Argaggaa akka jedhanitti, Shawaa Kaabaa, aanaa Warra-Jaarsoo, magaalaa Gohaa-Tsiyoon keessattii fi aanaalee Oromiyaa hiririirrawwan gidduu kana itti geggeessaman ka biroo keessatti namoonni akkanaa qabamanii harka poolsii Oromiyaa jiran.
Qorannaanis itti fufee jira. Miseensonni garee mormituu fi jiraattonni Sahawaa Kaabaa irraa VOA-f ibsa kennan immoo immoo, “mootummaa giddu-galaa tu hiriira nagaa uummatni geggeesse gara hookkaraatti jijjiruuf namoota ergama addaa qaban kana nutti bobbaase” jedhan.
Qophii guutuu dhaggeeffadhaa


text:
***
Talaaliin tokko Uummata ballaatti osoo hin kenamin dura, warshaaleen Talaalii oomishan qorannoon qabatamaa ta’een tolfamee nagummaa namaaf mijaawaa ta’uu isaa qorannoo isaanii dhiheessuu qaban. Qorannoo isaaniis FDA fi CDC akkasumas (ACIP) korreen qoratoota asitoota talaalii akkasumas gartuuleen adda addaa odeeffannoo argame irra hundaa’uudhaan bu’aa fii rakkina isaa ni beeksisu. MDH gartuun egumsa Fayyaa Minnesota talaalii sadrkaa isaa kan eggteef bu’a qabeessa yoo ta’e qofa miirkaneessee dhiheessa.
Xiyyeeffannoo talaalii COVID-19 kennamu Talaaliileen kana dura kennaman waliin tokkuma. Warshaaleen Talaalii COVID 19 oomishan hundinuu oomisha isaanii odeeffannoo, qorannoo, adeemsa akkausumaas bu’aa fi isaa hunda bakka bu’oota CDC fi FDAf gabaasuu qaban.
Ogeessota fayyaa FDA, warshaaleen Talaaliichi hoomishan akkasumas dhimmi kun kan ilaallatuu hundinuu yoo talaali kun nagummaa isaa yoo mirkaneessan malee hojii irra hin oolu. FDA Talaliin kun hojjechuu isaa akkasumas nagummaa isaa kan eggate ta’uu isaaf karaan ittiin mirkaneessuuf qajeelfama barbaachisaa ta’e warshaaleen talaalicha oomishaniif kennee jira.
Talaaliin (vaccination) COVID 19 Maalif Nubarbaachisaa
Talaalii COVID 19 fudhachuudhaan, fayyaa keessaniif kan hawaasa eeggachuuf tarkaanfii jalqabaati. Namootni heddumminaan yoo talaalii COVID19 fudhatan hawaasa keesatti dhukkubni kun ni xiqqaata akkasumas dhibeen COVID 19 akka haaraatti akka hin baballanneef ni gargaara. Kana yoo goone manneen nagadaa, manneen barumsaa akkasumas wal’iraa fagaachu fi aguuggii afaanii aguuggachuun hafuu ni danda’a jireenya keenya duraatti deebi’uu ni dandeenya. Dhibee kana kan dhaabuu dandeenyu yoo Talaalii COVID 19 fudhanne qafa.
Dhaamsi Kun kan Gartuu Fayyaa Minnesotati


text:
Itoophiyaatti wayita ammaa dubartoonni jajjaboon gara hoggansaa dhufuun bu’aqabeessummaasaanii agarsiisaa jiru. Baay’een ministirummaafi ministir deetummaa akkasumas sadarkaa ittigaafatama addaddaatiin biyyaafi ummatasaanii tajaajilaa jiru.
Akka Oromiyaattis dubartoonni ciccimoon hogganummaasaanii akka fakkeenyaatti ka’aan ni jiru. Keessumaa magaalota Oromiyaa baay’ee kan hogganan kantiiboota dubartootaati. Keessummaan keenya maxxansa kanaas sadarkaalee hoggansa garagaraatiin kan hojjetan yoo ta’u, keessumaa wayita kantiibaa Magaalaa Laga Xaafoo Laga Daadhii turan qalbii ummataa seenan.
Hojii boonsaa yeroo sana hojjetanirraa kaasuun ammaan tana Pirezdaantii Ittaantuu Oromiyaafi Qindeessituu Kilaastara Magaalotaa ta’uun tajaajilaa jiru; Aadde Caaltuu Saanii. Aadde Caaltuun dubartii sabboontuufi murtoo jajjabaa fudhachuun beekamaniidha. Nutis mudannoofi muuxannoosaanii bal’aa keessaa waa qicnee isinii qooduu yaalleerra; dubbisa gaarii.
Bariisaa: Aadde Caaltuu mee dubbistoota keenyaan walbaraa?
Aadde Caaltuu Saanii: Tole, Maqaan kiyya Caaltuu Saaniiti. Godina Harargee Lixaa magaalaa Galamsoottin dhaladhe. Sadarkaa tokkoffaas achuma, Mana Barnootaa Biiftuu Sadarkaa Tokkoffaa jedhamuttin baradhe. Sadarkaa lammaffaammoo walakkaa Finfinneetti kaanimmoo Galamsoodhumattin baradhe.
Isaa booda Yunvarsiitii Finfinnee kaampaasii muummichaa Siddisti Kiloo seenuun ‘management and planning’ baradhe. Barnootuma gidduun immoo bultoo dhaabbadhe. Daa’imman godhachaa digriikoo lammaffaas achumatti ‘leadership and management baradhe.
Bariisaa: Addunyaa hojiittoo yoom seentan, eessa eessas hojjettan?
Aadde Caaltuu: Ani gaafan hojii eegalu ekispartii ta’ee hineegalle. Bara 1997 yommuu barattoonni baay’inaan gara dhaaba OPDOtti akka seenan carraan kenname anis seene. Akkuman barnootaa ba’een Godina Haragee Lixaa, Magaalaa Hirnaa, Aanaa Xuullootti hojii eegale. Achitti Hoggantuu Dhimma Dubartootaa ta’ee ji’oota shaniif hojjedhe.
Ittigaafatamtuu waajjira dhaabaa ta’ees hojjedheera. Guddina argadheemmoo godinatti Ittigaafatamtuu Waajjira Indastiriifi Geejibaa (yeroos caaseffamnisaanii waliin ture) ta’ee tajaajilaeera. Bakka buutuu miseensa paarlaamaa Aanaa Habruufi Magaalaa Galamsoo, akkasumas Ittaantuu walittiqabduu Koree Dhaabbii Misooma Magaalaafi Konistiraakshinii ta’ee hojjedheera. Koree dhaabbii pablik intarpiraayiziis hogganeera.
Booda gara Oromiyaatti dhufee Kantiibaa Magaalaa Laga Xaafoo Laga Daadhii ta’e. Ittaansee Abbaataayitaa Galiiwwan Oromiyaa hogganuun hojii bu’aa qabeessummaa qabu hojjadheen muudamni naa dabalamee bakkan har’a jiru kan qaqqabe; Pirezdaantii Ittaantuufi Qindeessituu Kilaastara Magaalaa Oromiyaa.
Bariisaa: Mee ijoolummaan keessan akkam ture, akkamiin yaadattu? Tarii guddinni keessan hoggansaaf ka’umsa isinii ta’eeraa laata?
Aadde Caaltuu: Gaafan baradhu barattuu jabduun ture. Barattuu sadarkaadhaan baradhee of danda’ee kan biraallee gargaaraan baradhe. Gahee hoggansaa kana akkan shaakalu kan na taasise abbaa kiyya. Abbaan kiyya nama barateefi mariitti amanuudha.
Ogeessa fayyaa warra durii kana. Nama kamuu waliin taanaan yoo mari’atan bu’aan argama jedhee amana. Anaan immoo maatii keessaa ija addaatiin na ilaala. “Ati bar jabduudhaa, waa malee ijoolleekoo keessaa Caaltuu jedhee sin moggaasnee, utuu siin si kennachuu baadhee obboleessa kee hangafa Hibroo kennadhee ati manumatti naa haftee gaarii ture” jechaa hamilee na keessatti horaa na guddise. Kanarraa ka’uun akka nama guddaattin of yaadaa guddadhe.
Abbaan kiyya kilinikiifi faarmaasii qaba ture. Gaafuman ijoollee ture furtuu saanduqaa (kaazinaasaa) anatti kenne. Ana malee haati kiyyallee qabachuu hindandeessu. Wantoota qarshii waliin walqabatan hunda natu ajaja. “Qarshiin hammanaa bakka akkasii jira, isarraa hammana fuudhii kana godhi” jechaa natti himaa ittigaafatamummaa naa kennaa na guddise. Waan abbaan kiyya na amanuuf animmoo isa gammachiisuuf baay’een carraaqa.
Kana malees barnoota kiyyatti akkan jabaadhuuf namni yoo barate garaagarummaa uumuu akka qabu, namni isa argatetti gammade na ga’aa jedhee taa’uu akka hinqabne, dorgomuu kan qabu bakkuma jiru qofatti osoo hintaane darbee biyya guddate waliini jedha.
Waan sirraa fagoo ta’e waliin yoo dorgomte malee quufuu hindandeessu. Waan si bira jirtutti quufnaan, gammadnaan tarkaanfachuu hindandeessu nama jedhu waan ta’eef yeroo hedduu humnan qabu olitti hamilee naa kenna.
Yeroo na gorsu ati dhaabbata idiladdunyaa kanneen akka ‘UNESCO’faatti mindaa nyaachuu qabda naan jedha. Wantoota inni naan jedhurraa ka’ee yeroo tokko tokko anumatu nama akkasiitimoo isumatu beekaa narra tuula jedhee gaafan of gaafadhu qaba.
Gaafa abbaa warraa kiyyatti na kennullee, “Ani waan tokko isinirraa hinbarbaadu. Anatu isinii kenna. Intalli kiyya nama barattee iddoo guddaa geessu waan taateef ishee naa barsiifnaan kennaan kana caalu hinjiru” jechuun waadaa galchisiisee na kenne. Silaa akka aadaatti namni gaafa intala kennatu gurbaan intala fuudhu ykn warri gurbaa waa hedduu fiduu qaban. Waan cidha ittiin baasan, kennaafi kkf jechuudha. Yeroos gocha abbaa kiyyaan haati, adaadaafi firoonni kiyya biroon akkamiin aadaa hinjirre nutti baafta jedhanii ittimufatanii turan.
Abbaan warraa kiyyas akkuma waadaa seene waadaasaa eegee yommuun ijoollee da’ullee osoo “mee takka haa jabaatanii taa’i” naan hinjedhiin na jajjabeesseen baradhe. Nan yaadadha gaafan ilmakoo lammaffaa, Hayyuu godhadhe, ji’a ja’atti biraa deemuu jibbeen takka haa jabaatu, waggaa dhufun baradha yommuun jedhuun waadaa nan nyaachisiin jedhee dide na erge. Kanaaf akka waliigalaatti ka’umsi hogganummaa kiyyaa maatii, jireenyaafi abbaa kiyya jedheen amana. Inni biraan Harargeetti dhalatanii guddachuun mataansaayyuu bilisummaadha.
Bariisaa: Gaafa barattan maal ta’uu hawwitu turtan?
Aadde Caaltuu: Abbaan kiyya waan hakima tureef anis ‘medicine’ qara’aa ykn ‘health officer’ ykn tooruma fayyaarra qalbiin kiyya naanna’aa turte. Abbaan kiyya mooraa tokko keessaa faarmaasii, mooraa biraa keessaammoo kilinikii qaba.
Yommuu inni dhukkubsataa wal’aanu waa hunda natu gargaara ture. Abbaan kiyya nama hedduu quuqama qabuufi sabboonaadha. Akkaataa inni qonnaan bultoota keenya itti wal’aanu hedduu keessa kiyya na tuqa ture.
fakkeenyaaf qonnaan bulaan tokko lafa dheeraa deemee, dafqee, humnisaa laafee dhufa. Nama akkanaa of bira kaa’ee, dhibeen kun waan akkasii akkasiirraa dhufti, kanaafis dawaansaa kana, akkasitti fayyadami” jedhee qofa hingaggeessu.
Bira taa’ee dhibeen inni qabameen maalirraa akka dhufu ittihimee, sababa maaliif akka babal’atuufi namoota naannawasaa akkamiin irraa eeguu akka qabu erga itti himee booda Oromoo ta’uusaammoo itti hima. Duratti Harargeen ati maali yommuu jedhamu “ani Islaama” jedha malee Oromoodha jechuun hinbaratamne.
Kanaaf jecha abbaan kiyya “Ati Oromoodha, Oromoo jechuun ammoo akkana, gabrummaa keessa akka jirtummoo beekuu qabda, amantiinkee Islaama, garuu sabummaan kee Oromoodha. Afaan Oromoo afaan Amaaraan kan barreeffamu osoo hintaane qubee mataasaa ni qaba” jedhee barsiiseetu nama sana gaggeessa.
Nama hedduu akkanaan gargaara, namni gaafa rakkate isa bira dhufus “Oromoo waan ta’eef rakkate, animmoo Oromoo waanin ta’eef gargaaruun qaba” jedhee amana. Yeroo maallaqni irraa hanqate isatu itti guutaaf. Yoo namni isa biratti du’e, dhiqee, kafanee, waan ijoolleedhaaf ta’u mijeessee, konkolaataa kontiraata fuudhee gara qe’eetti erga. Kanarraa kan ka’e namoonni baadiyyaa baay’een “yaa Rabbi silaa duutii hinhaftu, erga ta’ee qe’ee Saanii haakimaatti nu ajjeesi” jedhu turan.
Yeroo tokko namoonni inni mindeesse waliin hojjetan ni ifatu. Sababnisaas isaan kan herreggatan dhukkubsataa hammana yaallee qarshii hammanaa irraa arganna isa jedhu waan ta’eefi.
Yommuu inni dhukkubsattoota wal’aanee dawaa ajajee barreessuuf anaan kenniif jedha. Anis akkaataa ajajasaatiin lakkaa’een namootaaf kenna. Yeroon yeroo qabu hundatti isuma waliinin hojjechaa ture. Yoo inni nama madaa’e dhiqus wajjumaan dhiqaa ture.
Waliigala haala abbaa kiyya nama dirqama lammummaasaa ba’achuuf tattaafatu ta’uusaan hubadha. Anis ummanni keenya har’allee waan gargaarsa barbaaduuf karaa fayyaa kanaan qooda kiyyan ba’adha jedheen yaadaa waanin tureef anis akkan hakima ta’u yaadaan ture. Boodarra garuu akkuma, “Hireen fuudhaa fal’aanaati” jedhamu sana hoggansa ta’eetiin of arge.
Bariisaa: Maatii keessaniif isin intala meeqaffaadha, obboloota keessan keessaawoo namni gara siyaasaatti dhufe jiraa?
Aadde Caaltuu: Obbolaa durbaa shaniifi dhiira sadiin qaba. Obboleettiinkoo tokko lubbuun hinjirtu. Ijoollee abbaan kiyya nu waliin guddiseefi akka obboleeyyaniitti ilaalus nan qaba. Namni gara hoggansaa dhufe hinjiru. Obboleessi kiyya tokko kan natti aanu Gaaddisaa jedhama. Inniifi ani addaddummaan keenya koorniyaadha malee ilaalachaafi ejennoo walfakkaataa qabna. Xiqqoo kan natti dhihaatu isa malee, hunduu ogummaa garagaraarratti baba’aanii jiru.
Bariisaa: Mee obboloonni keessanoo har’a ga’uu keessaniif deggarsi isaan isinii taasisan maal fakkaata?
Aadde Caaltuu: Akka carraa ta’ee ani jireenya kiyyaan nama milkooftuudha jedheen amana. Obboleeyyan kiyya hangafaafi quxusuunis waa hunda anaan mari’atu. Jaalala obbolummaa walii kennaa, qaawwa tokkoo tokko cufaa waliin guddanne.
Anaanimmoo yeroo baay’ee isheen ko’eettiidha jedhanii waan yaadaniif kennaa namni kenneefillee anaaf naa kennu. Obboleeyyan kiyya qofa osoo hintaane oboleeyyan abbaa warraa kiyyaallee akkasi. Abbaan warraa kiyya maatiisaaf dhiira tokkicha, obbleeyyan dubraa torba qaba. Isaan hunduu Caaltuutu obboleettii keenya jedhu.
Haatiisaallee jaalala guddaa naa qabu. Barnoota kiyya sirriitti akkan baradhu yommuun daa’imman xixiqqootti dhiisee deemu kan naaf guddisuusaanii. Ijoolleesaanii dubaraa heerumanii mana qabanillee fidanii ijoolleekoo akka naa guddistu taasisaniiru. Haala kanaan nama addunyaa kanarraa maatiifi maatii abbaa warraadhaan deggarsa argate gammachuudhaan jiraatuudha ani.
Bariisaa: Isinoo haadha ijoollee meeqaati?
Aadde Caaltuu: Kanin ofii da’ee afur, kaniin guddisummoo shanin qaba. Waliigala dubara lamaafi dhiira torban qaba.
Bariisaa: Qajeelfamni (principle) jireenya keessanii maali?
Aadde Caaltuu: Namni hamma danda’etti waan gaarii haa hojjetu. Waan namni hamaa hojjeteef hamaa sana bira dhaquu hinbarbaachisu. Ani sababa kamiinuu mataa kiyya waliin walloluu hinbarbaadu. Namni mataa ofii wajjin wallole nama tokko waliinillee araaramuu hindanda’u. Waanti hamtuu ati namarratti dalagdu deebi’ee sumarratti dhiibbaa uuma. Kanaaf qajeelfamni ani itti amanuufi jiraadhee ittiin as ga’e, abbaan fedhe waan hamtuu haa dalagu, ani karaa kiyyaan waan hamtuu hindalagu jedhuudha.
Waanin danda’u hunda keessatti nama gargaaruuf nan tattaafadha. Waanin gaarummaa abbaa kiyyaa argaa guddadheef namni waan gaarii hojjetuun gammadaa jiraata, umuriinsaa dheerata, waan qaburrattillee Rabbiin barakaa kaa’aaf isa jedhu bareera.
Akka Wayyaaneen abbaa kiyyarratti xiyyeeffattee gooteen silaa nama jiraatu hinturre. Garuu waan gaarii hojjechuusaatiin Rabbi lubbuusaas bitee sadarkaa kanaan akka jiraatu ta’e. Har’allee lubbuudhaan jira.
Bariisaa: Barnoota sadarkaa lammaffaa Galamsoofi Finfinneettin baradhe jettaniittu. Akkamiin gara Finfinnee dhuftan mee?
Aadde Caaltuu: Gaafa Wayyaaneen biyya seentu ani barattuu kutaa shanaffaati. Yeroo sana namoota ABO ni gargaaru jedhamanii yaadaman keessaa abbaan kiyya isa tokko ture. Kanarraa kan ka’ee abbaa kiyya waan isaan hingoone hinjiru. Mana hidhaa Magaalaa Galamsootti hidhanii, halkan baasanii bakka hallayyaa ‘Xirsoo Gadal’ jedhamutti cafaqanii, tumanii waan ABO gargaarte fidi jedhanii gidirsu.
Guyyaa tokko akkuma siin jedhe waan hakima tureef nama wal’aanaa ture. Aniifi obboleeyyan kiyya waan ijoollee turreef mooraadhuma keessaa taphatanna. Yoona kana Wayyaanonni dhufanii marsanii “ABO guddichi qabamuufi” jedhanii qabaniin. Haadha tiyya waamanii teesisanii, abbaa kiyya jilbeenfachiisan. Akkuma teeteskooppii mormarratti qabatee, gawaaniisaa uffatetti jilbeenfate. Isaa booda ijoolleekee waami jedhaniin. Ijoolleen hangafootakoo hundi maqaa Qur’anaa qabu. Warri anarraa kaasee jirrummoo maqaan keenya Afaan Oromooti. Gaafa hangafoota kiyya waamu callisanii ilaalan.
Gaafa warra na booda jiran waamuu eegalummoo, “Kunoo maqaa ABOti, Harargeetti maqaan akkanaa hinjiru” jechaa bakka inni jilbeenfattetti fiixee qawweetiin gurrasaa keessa rukutu. Akkasitti dha’anii utuun ija kiyyaan ilaaluu dhiigni gurra keessaan yaa’e. Fuudhaniis gara mana hidhaa geessan.
Waggoota sadiif gidiraadhaan mana hidhaa keessa ture. Halkan halkan dararaanii bulu. Jaartiin abbaan kiyya gargaaraa ture ollaa karchallee jiraattu tokko sagalee abbaa kiyyaa sirriitti beeku. Ganamaan mana keenya dhuftee, gadi nu baasanii, “Saaniin hakimaa eda hinbulle, gadoodaa bule. Du’uu hinoollee mee deemaa ilaalaa” jedhan. Gaafa deeman namni namatti isa agarsiisu hinjiru.
Guyyaa tokko ani ganamaan deemeen “abbaa kiyya argu malee hindeemu” jennaan alatti gadi na darban. Anis deebi’ee lafarra gangaladhee boo’aa “abbaa kiyya argu malee hindeemu” jedheen boo’a. Isaanis inuma na darbatu. Darbannaasaaniitiin miillikoo sosolloqee dhiignaan namichi tokko Amaariffaan, “Abbaadha mitii maal qaba yoo agarsiistan?” jennaaniin “Namichi dhumeera, waa tokkoonsaayyuu hinhafne, ijasaa qofatu jira” jedhaniin. “Maarree ijumasaa hafe itti agarsiisaakaa” jennaaniin karaa dallaa shibootiin na agarsiisan. Fuulasaatti dhiigni mammaragameera. Yommuun isa waamu “Caaltuu tiyya nan jira, homaa hinta’u deemi, yoon du’ellee ati dhiiga kiyya ni baastaa gali” naan jedhe.
Ergan isa argee booda jara galateeffadhee gara manaatti deebi’e. Namichi tokko maatii kiyyarraa qarshii kuma 270 fudhateetu, halkan isaan ajjeesuuf deeman akka miliqee badu taasise. Gaafa sana abbaan kiyya achii badee dhufee Finfinneetti gale. Finfinneettis torban tokko mana tokko, torban biraa mana biraa kireeffataa na waliin jiraachuu eegale.
Haaluma kanaan kutaa 8fafi 9fa sagal Mana Barnootaa Sadarkaa Lammaffaa Nifaas Silki, naannawa Saariisitti argamuttin baradhe. Gaafa biyyi tasgabbaa’u, qabeenyasaas dhabee biyyatti deebine.
Bariisaa: Yeroo baay’ee yommuu Wayyaanee daran hadheeffattaniifi balaaleffattan mul’attu. Yommuu Kantiibaa Magaalaa Laga Xaafoo turtan sanayyuu ijaarsasaanii seeraan alaa jalaa diigdanii turtan. Tarii kun waan maatii keessan mudateen walqabataa?
Aadde Caaltuu: Eeyyee. Ani Wayyaanee kan sirnaa akkuma jirtutti taatee miidhaa akka dhuunfaatti narra qabsiisanirraa kan ka’e akka maleen jibba. Yommuun kantiibaa turetti tarkaanfiiwwan fudhadhu hunda keessatti isaan adamsaan ture. Yeroo tokko Wayyaanichi qarshii nurraa fudhatee abbaa kiyya mana hidhaatii baasisee sun, lafa ijaarsa riilisteetiif fudhatee ture.
Ani isa ta’uusaa hinbeeku; laficha irraa fuusiseen qonnaan bultootaaf kennisiise. Yoona kana bilbila abbaa kiyyaa barbaadanii itti bilbiluun “Obbo Saanii, kaleessa lubbuu kan kee harka keenya turte nuti si baase, har’ammoo lubbuun intalakeetiifi keenyaa si harka waan jiruuf lafa isheen nurraa fuusiste nuu deebisiisi” jedhaniin.
Abbaan kiyyas natti bilbilee “namicha akkanaa ni beektaa?” jedhee na gaafannaan lakkin jedheen. Booda seenaa jiru natti hime namichi na miidhuu akka danda’u dubbatee akkan ofeegu na gorse. Anis tole jedheenii dalaguma kiyyan dalaga. Dalagaa kiyya keessatti yeroo hunda Oromoon lafas kennee hinkabajamu yoo ta’e, lafa keenya dhoowwannee kabajicha dhabuu wayya; lafas fudhatanii si tuffannaan nama dhukkubsa. Kanaaf jecha “haa badan” jedheen du’aaf of qoode jechuudha.
Gaafa aangoorra jiran lafa hektaara 100 ol warri hojii nageenyaa hojjetan fudhatanii lafa Oromiyaarratti bulchiinsa magaalaa naannoo biraa ijaaruuf waa hunda xumuratanii, qonnaan bulaarraa lafa fudhatanii, ijoollee qonnaan bulaa achirraa buqqa’an yommuu pirojektichi eegalu carraa hojii isinii kennina jedhanii irraa ari’atan sana carraa dhowwatanii, hojjetaa guyyaallee fe’atanii dhufan. Ijoolleen achirraa ka’anis himmannaaf na bira dhufan.
Yeroo kana ofuma kiyyaaf konkolaataa oofaa dhaqee fiishkaa tokko qaba turee isa afuufee, “Hojjechuu hindandeessanii dhaabaa” jedheen. Isaan achitti mankuusafaa ijaarratanii waan hunda iddoo qabsiifatanii fixaniiru. “Nuti karaa seeraa lafa fudhanneerra, maaliif dhaabna” naan jedhan. Anis “Kantiibaan magaalattii ana, hangan ittihinamannetti waanti tokkollee hinhojjetamu” jedheen dhaabsise.
Akka isaan itti nama keenya rakkisaa turan anis carraa argameenin rakkisa jedheen keessaa ari’e. Mankuusa isaan irratti ijaarratan ijoollee qonnaan bulaa lafa abbaasaaniirratti carraa hojii dhabanirraa buqqisiiseen laficha deebisee isaanumaaf kenne.
Kanarraa kan ka’e abbaan kiyya ganamas galgalas bilbilee na iyyaafata. “Yoo walga’iirrallee jiraatte ergaa gabaabaadhaan osoo hintaane afaaniin na dubbisi” naan jedha. Utuun walga’ii ummataa gaggeessuullee yoo abbaan kiyya bilbile, kaaseen dubbisa. Manatti galeellee yoon amma manan jira jedheen abbaa warraa ykn ijoolleetti bilbilee qulqulleeffata.
Gaaf tokko “abbaa kiyya erga akkanatti rakkattee dachuma kana kenneefii maaliif hafuura sin baafachiifne” jedheen. Innis “Qeerroon du’aa jirtus ilmaanuma kiyya, ati ijoolleenillee sirraa haftee, ati du’uu wayya malee lafuma kana jara kanaaf hinkennin” naan jedhe. Aniyyuu duras waan ati jettuuf ilaaluufi jennaaniin “Lafti dhiiga, lafeedha, lafa kana kennuurra si dhabee ilmaankee guddifachuu naa wayya, inni ani dhiiga kiyya situ naa baasa siin jedhe bar kanuma” naan jedhe. Haala kanaanin hojii kiyya gammachuudhaan hojjedha.
Yommuun mooraa muummee yunvarsiitii Finfinnee Siddisti Kiilootti barachaa ture jecha pirezdaantii duraanii Ameerikaa mana kitaabaa keessatti maxxanfameefi “Namni kamuu biyyi maal naa goote jechuu osoo hintaane, ani biyya kiyyaaf maaliin godhe jedhee ofgaafachuu qaba” jedhu tokko dubbise.
Yeroo mara oggaan qayyabachuuf mana kitaabichaa seenu barreeffamicha callisee ilaaleen, “Edaa ani ulaagaa namaa hinguutu” sababnisaas ani biyyaaf homaa hingoone jedheen buusee baasa. Booda achi malee bakkan ittiqayyabadhu waanin hinqabneef hijaaba kiyyaan fuulakoo dhokseen qayyabadhee ba’a.
Gaafan carraa argadhee jara sana buqqisee qonnaan bulaa Oromoo deebisu, dhaqeen barreeffamicha ija guutuudhaanilaale. Xiiqiin akkanaa faayidaalee xixiqqoo namni irratti walbutu akka hinilaalle, fuuldurakeetti waan gaarii akka yaaddu, sabaafi biyyaaf akka jiraattu miira si keessatti uuma.
Bariisaa: Aadde Caaltuun gaafa waltajjirratti dubbatan waan sagalee jabaa fayyadamaniif dhekkamtuu fakkaatu malee baay’ee gara laafeettiidha jedhamu. Isin kana ofirratti hubattaniittuu? Gara laafummaan keessanoo maalirraa madde?
Aadde Caaltuu: Eeyyee. Garaa laafuufi nama namummaasaatiin kabajuun ni jira. Waan hir’aterra isa guutuu ilaaluun jaaladha. Waa’ee ofii utuu namni biraa namaa dubbate gaariidha. Garuu erga kaastee ani yeroo hunda waan ifaafi waan gaariitu natti mul’ata. Dukkana booda ifti akka jirus nan amana. Gadi jechuufi xiqqaatanii mul’achuu keessa akka kabajni jirun yaada. Namni rakkoo namaa xiqqumallee yoo qooddate gammachuu qaba jedheen amana. Kanas abbaa kiyyarraan baradhe.
Bariisaa: Kanarratti mudannoo wayii akka qabdan odeeffadheeraa, dubbistootaaf nuu qoodaa mee?
Aadde Caaltuu: Yeroo baay’ee oggaan konkolaataadhaan deemu nama ilaalaan deema. Ani yommuun dhiqadhee, uffadhee, miidhagee deemu, yeroon dubartii daandiirra teessee argu maal taate jedhee keessikoo waan gadduuf, bu’ee dubbisee, jajjabeessee, waanin qaburraas kenneefiin darba.
Guyyaa tokko yommuun kantiibaa ture sana akkanuma konkolaataadhaan hojiidhaa ba’ee utuun gara manaa deemuu namicha akka malee huqqatee, dhukkubsate dallaa jala ciisu arge. Daandichati yeroo hedduu hinfayyadamu. Gaafa sana akkuma tasaan karaa sana bahe.
Namichi harkasaarratti qarshii xiqqoo qabateera, bishaan haayilaandiidhaan bira dhaabbateera. Haalli inni itti ciise akkan bira hindabarre na godhe. Bishaanuma bira jiru obaasuunuu, qarshii inni harkaa qabuun waanuma tokko bitanii kennuunuu gargaarsa natti fakkaannaan konkolaachisaakootiin dhaabi namicha kana fuunaa jedheen bu’e.
Walgargaarree fuunee buufata fayyaa geessine. Namichi of hinbeeku, akka malee dafqeera, kofoonsaas jiiteetti. Gaafa mana yaalaa geenyu dubartiin takka “hojjetaan ba’eeraa, abbaan dabareemmoo waan hinseenneef eeggadhaa” naan jennaan tole jedhee gara daqiiqaa 30 ol taa’e.
Eegee dadhabnaan ammas irra deebi’ee abbaan dabaree maaliif akka hinseenne gaafadhe. “Hinseenne, gaafa ittitole seentii taa’i” naan jette. Waa hunda amansiisuu yaallaan na hubachuu hindandeenye. Akka isheen bilbila itti naa bilbiltu gaafannaan ammoo kaardii hinqabu naan jette.
Kan kootiin itti naa bilbili jennaan lakkoofsashee naa kenneitee itti bilbiladhe. Waa hundas itti hime. Bilbilashee argachuunkoo ishee aarsee, “callisii taa’i, yommuun qaqqabun dhufaa, nama bilbila kiyya sii kennemmoo gaafan dhufun gaafadha” jettee narratti cufte.
Turtee dhuftee ‘kan naa bilbile si’ii’ jettee na gaafatte. Eeyyee jennaaniin, ‘ati nama biraarraa addaa, callistee hinteessuu’ jettee dheekkamte. Isuma seenteyyuu bilbila bilbiltee haasa’utti teesse. Daqiiqaa 30 ol turtee dhuftee namicha galchi naan jette. Namichi dhaabachuu hindanda’u. Akka istireecharii naa kennitu gaafannaan, nama fidattee hindhuftu turtee naan jette. Deemee konkolaachisaa kiyya waamee waliin galchine.
Edaa namichi qaamasaa keessaa sukkaarri dhumee gulukoosii barbaada. Isa kennaniif. Utuun achi jiru sa’aatiin 2:00 darbe. Oggaa namichi xiqqoo bayyanatu dubbisnaan dhibee sukkaaraa akka qabu natti hime.
Dawaa bitiif naan jennaan yeroon bituuf gadi ba’u, waardiyyaan “Reeffa konkolaataadhaan fiddee, asitti gattee deemuufii? Hinbaatu” naan jedhe. Ol deebi’ee hakimittiitti himnaan ittigaafatamaasaatti naa bilbiltee naa eeyyamamee ba’ee qoricha bitee deebi’e.
Ammas utuun achii hinba’iin sa’aatiin 3:00 ta’e. Ani daa’imman manaa qaba. Hojiin na harka jira, ganamaan hojii deemuun narra jira. Dubartiittiidhaan akkan namicha hinbeekne, daandiirratti argee fide itti hime. Isheenis, “Ati fayyaa hinqabduuyi, akkamiin nama akkanaa fuutee fidda? ani bar firakeen se’e” naan jette. Mee namni kun namaa miti? Gargaarsa dhabee du’uu qabaa? jennaaniin, fuulduraaf irraa baradhu, utuu namichi kun asitti du’ee sumatu mana hidhaa seena naan jette.
Ani garuu isarra namni kun waanin isa gargaareef fayyee jiraachuu waan danda’uuf rakkoo boodarraan dhufu ilaaluu hinbarbaadu. Utuma rakkinni wayii dhufteellee akkan hinmiidhamne nan beeka.
Bariisaa: Yeroo biraas akkanuma utuu nama gargaartanii hatamtanii turtan mitii?
Aadde Caaltuu: Eeyyee. Ani yeroo baay’ee konkolaataa ofuma kiyyaafiin oofa. Yeroon dubartootaafi daa’imman daandiirratti argu dursa kenneefiin hanga konkolaataan kiyya dandeessu fe’a. Yommuun Xaafoodhaa dhufee naannawa ‘Mabraataayilii’ jedhamu gahu yeroo hunda hiriira taaksiitu jira. Namoota akkanatti hiriiran bira callisee darbuun waan daran natti ulfaatuuf namoota fe’een darba.
Guyyaa tokko utuun oofaa jiruu bakka hinmijanne wayiitti tiraafikiin na dhaabsise. Eeyyama konkolaachisummaa na gaafatee boorsaa keessaa baasee itti agarsiise. Erga waa hunda ilaalee booda iji konkolaataakee tokko rakkoo waan qabuuf ilaalchisi jedhee naa deebise.
Tole jedhee waan duubaa kilaaksii natti gochaa jiraniif utuun boorsaakoo hincufiin dafee oofuu eegale. Namootas iddoo iddootti buusaa deemeen mana kiyya ga’e. Ganamasaa ijoolleen waa bituuf qarshii na gaafannaan gaafan kennuuf jedhu waaleetiin kiyya keessa hinjiru. Waaleeticha keessa viizaan, waraqaan eenyummaa, eeyyamni konkolaachisummaafi qarshiin tureera. Tarii konkolaataa keessatti kufe jennee barbaannaanis hinjiru. Oggaan yaadadhu yommuu tiraafikiin na dhaabsise sana fudhataniiru.
Kanarraanimmoo yeroon itti deddeebi’ee eeyyama konkolaachisummaafi wantoota na jalaa badan kaan baafadhullee hinqabu. Abbaan warraa kiyya nama gaariidhaa garuummoo gochaa kiyya kanaan yeroo mara akkan ofeeggadhu natti hima.
Finfinnee keessa waan baay’eetu jira, miidhaanillee sirra qaqqabuu danda’a naan jedha ture. Animmoo qajeelfamni kiyya hamman danda’etti waan gaarii hojjechuudha. Yoo rabbiin natti dhiisee miidhamemmoo homaa gochuu hindanda’un jedhaan. Eeyyema konkolaachisummaa kiyya baasifachuuf adeemsa jiru akka na gargaaru isa gaafannaan, yoon kana si gargaare waan irraa hinbaraneef jedhee na dide. Anis meeshaan na jalaa baduu bulchiinsarraa xalayaa barreessifadhee hamman baafadhutti itti fayyadamaa ture.
Guyyaa biraa gaafan bakka dura nama fe’u sana ga’u ciniinnadheedhuman dhiisee darbe. Garuu osoon mana kiyya hinga’iin sammuun boqonnaa na dhabee, namoota achi dhaabatan keessaa tokkomatu hamaadha, sababa nama tokkootiin waan gaarii kiyya yoon dhiise anatu gammachuu dhaba.
Kanaaf ofeeggachuun qaba malee gaarummaa kiyya dhiisuu akkan hinqabne ofitti himee lammata naannessee deebi’ee namoota fe’ee otoon bakka dhaabbii taaksii hinga’iin tarii abbaan warraa kiyya yoo na arge jedhee buusee gale. Isaa booda nama ilaallachaa fe’uun eegale jechuudha.
Bariisaa: Hiriira zayitiifi sukkaaraallee ni dhaabbattuu odeeffanne. Kun dhugumaa?
Aadde Caaltuu: Ani tajaajilaaf bakka tokko dhaqee akkuma nama tokkoottin tajaajilamuu barbaada. Bara 2004 yommuun miseensa paarlaamaa ture zayitiifi sukkaarri biyya keessaa bade tokko miseensonni paarlaamaa dursa qabu turan; hiriiras hindhaabatan.
Anis obboleeyyankoo lama waliin zayiitiifi sukkaara fudhachuu ganda deemne. Ani zayiitiifi sukkaarri akkasitti dhabamuunsaayyuu qaanii natti ta’eera. Dubartiin subii kaatee hiriira dhaabbatti. Anis akkuma nama kaanii ganama barii ba’ee dabaree dhaabbadhe. Miseensoonni biroon ammoo naannawa tokko jiraanna waan ta’eef kallattumaan dhufaniitu, darbanii deemanii fudhatu. Gaafa namoonni hiriiraa malee jedhaniin “Nuti miseensota paarlaamaati” jedhanii waraqaa eenyummaa itti agarsiisanii darbu.
Yommuu hiriirarratti na arganii “Caaltu ati maal asii goota” naan jedhan akka isaan callisanii darbaniif mallattoo kenneefiin deemaa jedhaan. Silaa rakkoo kana hiikuu kan qabu nu’i. Waan ummanni ta’e waliin ta’uun gammachuudha jedheen amana. Obboleettiin kiyya quxisuun “nama aangootti fayyadamuu hinbeeknetti aangoo kennanii rakkanne” jettee natti qoosti.
Har’allee taanaan bakka yoon kamuu deemu ani kan natti mul’atu Caaltuu ta’uu kiyya qofa malee waan nbiraa miti.
Bariisaa: Dhiheenya kana badhaasa iddoo garagaraatii argattan deebiftanii kennitaniittu. Barattuu yunvarsiitii Odaa Bultum gaafa eebbashee deesses hospitaalatti badhaastaniittu. Kun maaliirraa madda?
Aadde Caaltuu: Ani waanin itti jiraadhu nan qaba. Itti ida’achuun kan barbaachisu ta’us waanin qabu na ga’a jedheetiin amana. Kanaaf badhaasa ummanni kiyya na badhaase walitti qabeen namoota harka qal’eeyyii ta’aaniif deebisee kenne. Kanaafis koree dhaabee kennaawwan kiyya gurguramanii namoonni rakkatan akka itti gargaaraman taasise.
Hojii kana kanin eegale Harargee Bahaatti. Garuu godinichi bal’aa waan ta’eef haadha hunda ga’uu baatullee haatumti tokkollee yoo itti gargaaramte isheenis haadhuma tiyya jedhee waanin amanuufin kenne.
Gargaarsa keessa gammachuun jirti. Namni ana qofa jedhee jiraachuu hinqabu. Ati nyaattee ollaan beela yoo jiraate sun nyaata miti. Waan nyaatte sitti fakkaata malee nyaachuu miti. Kennuu keessa jaalala, mo’uu, gammachuutu jira.
Barattuu gaafa eebbashee deessees kanin deemee jajjabeesseef keessumaa yeroo baay’ee shamarran musliimaa heerumnaan gara barnootaatti deebi’uun daran waan hinbaratamneef akkasumas cimina barattuu kanarraa shamarran kaanis waa haa baratan jedheeni.
Bariisaa: Aadde Caaltuun ogummaa mana keessaatiin akkami? Maatii keessan waliinoo yeroo akkamiin dabarsiitu?
Aadde Caaltuu: Yeroon yeroo qabu ijoollee kiyya waliin haasa’uun jaaladha. Muuxannoo jireenyakoon qoodaaf. Gama ogummaatiin ammoo qulqullina hedduun jaaladha. Nyaatas nin dalaga. Ani hoggansa of tajaajiltuudha. Mana keessatti ani akka isinii galuttiin hojjettuu jedha malee ishees akka ilmoo kiyyatti ilaala. Isheen waggaa sagal na bira teesse. Yommuu mana kiyya seentu Afaan Oromoo hindandeessu.
Amma garuu na caalaa dubbatti. Baay’ee waanin ofitti dhiheessuuf waliinin mari’adha. Carraa ta’ee malee isheenis akkumakoo fedha ni qabdi. Gaaf tokko tokko “har’a haajaa wayiin qabaa duwaayii naa godhi” jedheeniin gara hojii kiyyaa deema. Yeroon galummoo akkam taate jettee na gaafatti. Gaafan hojiif dirree deemullee ijoollee kiyya caalaa isheetu mararfata.
Amma akka isheen heerumtuullee ittiin hima. Ani jireenya kiyya jiraadheera; isheenis jireenyashee jiraattee ilmaanillee akka hortuun barbaada. Isheenimmoo hanga ati jirtutti hinheerumu gaafa naan jettu “anatu si fuudhamoo” jedheellee itti qoosa.
Namni dhabuusaatiin gadi aantummaan akka itti dhaga’amu hinfedhu. Waliin odanii jiraachuus hinjaaladhu. Fuula ifaatiin waliin jiraanna. Qajeelfamni mana keenyaa mariidha. Kan balleesse dhiifama gaafatee jiraanna.
Saamraawiit Girmaatiin
Gaazexaa Bariisaa Fulbaana 15/2014


text:
Bitootessa 31, 2020.
Related
Related Posts
- Guyyaan Gootota Oromoo Magaalaa Ambootti Kabajame
Guyyaan Gootota Oromoo Magaalaa Ambootti Kabajame AMBOO (VOA Afaan Oromoo) — Guyyaan Gootota Oromoo har'a…
- Oduu Finfinnee fi Oromoo magaalaa Finfinnee
Oduu Finfinnee fi Oromoo magaalaa Finfinnee Guyyaa har'aa mana barumsaa Afaan Oromoo sadarkaa 1ffaa Booree…
- Waamicha Waarii aadaa Oromoo Magaalaa Stockholmitti, Sweden
Waamicha Waarii aadaa Oromoo Magaalaa Stockholmitti Aaga Dhagahaa, Jaallattoota Aadaa Oromoo hundaaf! Qophii Waarii aaadaa…


text:
WBO barbadeessanii dhabamsiisuun ni danda’amaa? Kutaa afraffaa
Berhanu Hundee, Caamsaa 23, 2020
Barreeffama kutaa sadaffaa keessatti, gaafiilee armaan gaditti tarreeffaman keessaa lamaan duraatiif deebii gabaabaa keenuu yaaleen ture. Barreeffama kutaa afraffaa kana keessatti immoo gaafiilee hafaniif deebii kennuun yaala.
- Karaa nagaatiin qabsaa’uuf, dhugumatti haalli jiru mijataa dhaa?
- Dirreen karaa nagaatittiin qabsaa’an dhugumatti babal’atee jiraa?
- Lola har’a WBOn keessa seeneef maaltu sababa ta’e?
- Akka Oromiyaan jeequmsa keessa seentu kan godhe fi uummatni Oromoo akka nagaa fi tasgabbii hin arganne kan taasisu maali?
Lola har’a WBOn keessa seeneef maaltu sababa ta’e?
Calqabumarraa kaasee sababni Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBOn) ijaarameef, gaafiin uummata Oromoo karaa nagaatiin deebii argachuu waan dadhabeef, qabsoo hidhannootti seenuun dirqama waan ta’eefi. Akkuma barreeffama kutaa sadaffaa keessatti ibsuu yaale, jijjiiramni sochii fi fincila uummata Oromootiin bara 2018 argame sun, karaa nagaatiin gaafiilee Oromootiif deebii argamsiisuu ni danda’a jedhamee abdatamee ture. Asirratti waan tokkon jechuun barbaada. Dhugaa dubbachuuf, bara 2018 carraa guddaatu nu dabre. Gabrummaa bar-dhibbee tokkoo fi wal’akkaa uummata Oromoorra ture xumuruun osoo danda’amuu, dogongora tooftaa fi tarsiimoo hojjetameen, carraa guddaa argame dhabnee, warri biroo ittifayadame. Kun dogongora seenaa ti. Dhimma kana ammaaf asumatti dhiisuudhaan, gara gaafii ka’eetti deebi’uuf, erga jijjiiramni qilleensaa biyyattii tana keessatti mul’atee asiis Oromoodhaaf wanti jijjiirame tokko hin jiru yoon jedhe dhara hin ta’u.
Haasa’a Obboo Lammaa Magarsaa Sabboonummaa leellisaa turetu Oromoo dagachiise fi gowwoomse malee, amalli OPDO waanuma beekamu ture. Shira isaan Wayyaanee jalatti baratanii fi shaakalaa turan hubachuu dhabuun dogongora guddaa dha. Jijjiirama dhufe sana akka ceesisu OPDOf carraan kennamuun irra hin turre. Asirratti Oromoon baay’ee baay’ee gowwoomsame. Kan ta’es ta’u, shira OPDO/ODPn dalage fi waadaa Lammaan faa Oromoof galan sun cabuutu; akkasumas gaafiilee Oromoon yeroo sochii uummataa sana kaasaa turan deebii dhabuutu, WBOn akka bosona turu fi qabsoo ittifufu taasise. Oromoon haqa qaba; WBOn immoo haqa kanaaf jedhee wareegama guddaa kaffaluuf bosana fi gaara Oromiyaa filate. Namni lubbuu isaa balleessuuf jedhee ibidda seenuu barbaadu hin jiru. Garuu waan roorroon uummata Oromootti baay’ateef, WBOn taa’ee laaluu hin dandeenye. WBOn gaafii qabu mootummaatti dhiyeessus deebii waan dhabeef, bosonatti hafee qabsoo hadhooftuu ittifufuuf dirqame.
Karaa biraatiin immoo, akkuma dhiyoo kana Jeneraal Kamaal Galchuu OMNrratti dubbate, mootummaa OPDO/ODP/PPn hogganamu kana keessa humootni jeequmsa barbaadani fi WBOn akka bosonaa hin baane godhan waan jiran fakkaata. Kanaaf, gaafii WBOs ta’ee uummatni Oromoo gaafatuuf karaa nagaatiin deebii kennuu dhiisanii; jeequmsi akka uumamuu fi WBOn xiiqii keessa galee lola akka ittifufu taasisan jechuu dha. Akka miidiyaarratti mul’achaa turetti, WBOn marii karaa nagaatiif qophii akka ta’e agarsiisuudhaan qabxiilee tokko tokko akka haal-dureetti dhiyeesse ture. Mootummaan garuu sana fudhachuu waan dideef, ammas qabsoo hidhanoo ittifufuun dirqama ta’e. Mootummaanis sababa naageenya uummataa eeguu fi seera kabachiisuu jedhuun WBOrratti lola labse. Dhimmi nageenya uummataa eeguu jedhu kun dubbii walmormisiisaa waan ta’eef, isa kana ittin deebi’a. Ammaaf garuu, gaafii baddaatti ka’eef deebii waliigalaa kennuuf, duris ta’ee har’a sababni WBOn lola filateef ammas karaan nagaa waan cufameefi.
Akka Oromiyaan jeequmsa keessa seentu kan godhe fi uummatni Oromoo akka nagaa fi tasgabbii hin arganne kan taasisu maali?
Oromiyaan lafa uumaadhaan waan hundaan badhaate; naannoo saamichaaf saaxilamte; naannoo sabaa fi sablammiin baay’een keessa jiraatanii dha. Oromiyaan naannoolee kamiiyyuu caalaa lafa Nafxanyootni heeduminaan irra qubatanii fi walumaagalatti naannoo fedhiin humnoota adda addaa keessa jiru fi akkasumas dirree lolaatis. Waayee Nafxanyootaa bal’inaan itti deebi’a. Oromiyaa keessatti wantootni ykn sababaaleen nagaa fi tasgabbiin akka hin uumamne taasisan hedduu dha. Dhimmi kun xiinxala bal’aa barbaada. Haa ta’u malee, dhimma WBO wajjin walqabatee waan tokko tokko ibsuun yaala. Kana jedhee ragaa lafa kaa’uun na rakkisus, akka dhagahamaa jirutti, yeroo ammaa Oromiyaa keessa humnootni adda addaa hidhatanii socha’aa waan jiran fakkaata. Akkuman kanaa olitti tuqe, fedhiin adda addaa Oromiyaa keessa waan jiruufi. Humnootni eenyummaan isaanii hin beekamne kun Oromiyaa keessa socha’anii jeequmsa uumuudhaan, WBOtu akkana godhe jedhanii maqaa xureessuufi.
Mootummaan immoo WBO waan sodaatuu fi yoo danda’ame dhabamsiisuu waan barbaaduuf, Labsii Yeroo Muddamaa (LYM) – State of Emergency (SoE) baasee; maqaa seera fi nageenya eegsisuu jedhuun uummatas unkuraa jira. Uummatni Oromoo Oromiyaa dhihaa fi kibbaa humnoota adda addaa jidduu galanii kunoo waggoota lamaaf dararamaa jiru jechuu dha. WBOn kaayyoo ifa ta’e TOKKO qaba; innis uummatni Oromoo bal’aan bilisa ta’ee hiree ofii ofiin/ofiif akka murteeffatu taasisuu dha. Humnootni biroo kan Oromiyaa keessa socha’an garuu farra QBO ti. Akkuma kanaa olitti ibsame, mootummaa keessa warri daldala siyaasaa qabani fi Oromiyaa keessatti lolli akka hin dhaabbanne barbaadan akka jiranii dha.
Wanti kun dhugaa akka ta’u nama hin shakkisiisu. Maaliif yoo jedhame, mootummaan OPDO/ODP/PPn durfamu kun, akkuma nutu Itoophiya diigumsarraa hanbise jechaa ture, ammas nutu nagaa fi tasgabbii biyyaa eegsisa maqaa jedhuun beekkamtii argachuuf; karaa nagaatiin mariidhaan rakkoolee hiikuu dhiisee lola labse. Kana hundaa jidduutti Oromiyaan dirree jeequmsaa taatee; uummatni Oromoos nagaa fi tasgabbii dhabe. Yeroo jijjiiramni wareegama ijoollee Oromootiin dhufe sun humnoota birootiin butamee; wantootni farra Oromoo ta’an hojjetamaa jirutti, uummatni keenya garuu har’as booyaa, dhiigaa, du’aa fi dararamaa; qabeenyi isaa barbadaa’aa jira. Nagaa fi tasgabbii dhabuun, booyuu fi dhiiguun uummata Oromoo hangamitti ittifufa? Deebii gaafii kanaa fi dhimmoota biroos barreeffama itti aanu keessatti laalla.
– ittifufa –
Hanag walitti deebinutti nagaan turaa.


text:
Namoota guyyaa saglan darbanii mana hidhaa Qilinxootii mormii nayyata lagachuu gochaa turan keessa tokko han ta’e, Yoonaatan Tasfaayee harra mana murtiitti dhihaate. Wabii abbaa alaangaatin dhihaatan dhaggeeffachuudhaa manni murtii karoorfatee turus, sun hin taane. Sababni isaa abukaatoon Yoonaatan waan isaan itti wabii keennaan erga mormee booda manni murtiis wabiin lamaan dhihaatan bareeffamoonni fuula feesbuukii Yoonaatan irraa baafamanii oggaa maxxanfaaman warra dhabaatee laalee waan ta’anii fi barreeffamni kun han Yoonaatan ta’uu isaanii abukaatoon isaas waan hin haalleef, isaan dhaggeffachuun yeroo mana murtichaa gubuudha Hn jedhu.
Dhumarattis manni murtii barreefamni yoonaatan feesbuukiratti barreessaa ture yakka inni ittin himatamee gituudhaaf dhiisuu isaa qoratee murtii kennudhaa Hagayya 4, 2016 bellama kenneera.
Yoonaatan Tasfaayees mana hidhaa keessatti mirggi isaa dhibbamaa jirachuus mana murtiitti himatteera.
Yoonaatan Tasfaayee mormii Oromiyaatin walqabatee sabqunnamtii hawaasumma iratti waan barreessaa ture irratti hundaa’udhani , ji’a afur dura abbaan alangaa han himata irratti bane.


text:
Ogeeyyotaa fi dhaabbilee fayyaa addunyaa COVID-19 addunyaa irraa nama miliyoona 58 caala irratti arga qorsa itti barbaadumati jiranii dhaabbilee hedduutti hojjachuutti jirallee.
Qorsa koronaa kana dhaaba farmaasii addunyaa AstraZeneca fi yuniversitii Oxford waliin hojjachuutti jira. Ingilaandii fi Biraaziltti nama kuma 20 irratti laalanii abdi irraa argatan. Qorsii lama harka 62 caala nama fayyisa.
Warra kana qorsa wadhakkaa kennaniif itti aansanii tokko kennaniif akkasiin harka 90 wayyeesse.Achiin duubatti dhiba sun jara sun irratti guddatee hin mulanne.
Andrew Pollard, garee qorannoo Yuniversitii Oksfoorditti daarektera.Dhaabbilee addunyaa ka akka Pfizer-BioNTech fi Modernatti faatilleen qorsa akkanaa hojjachaa akka dansaa jiran.
AstraZenekaan dhuma 2020 irratti qorasa miliyoona hedduu addunyaaf qooduuf karoora qaba.
Adoo hospitaala dhaqani hin wallaanamin qorsi kun akka dansaa nama fayyisa jedha.AstraZenkan qorsa kana sadarkaa lamaan hojjata. Sadarlaan lammeessoo harka 70 abdii qaba.
Amerikaatti nama kuma 260 dhiyaatutti dhiba kanaan lubbuu dhabe miliyoona 12 caala irratti argan akka gabaasa yuniversitii Johns Hopkins baase jedhetti


text:
Majlisni Federaalaa dhimma haleellaa Masjidoota magaalaa Mooxaa irratti boru ibsa kennuufi
Haleellaa shoorarkeessitoonni naannoo Amaaraa baha Goojjam magaalaa Mooxaatti raawwataniin Masjidoota 4 dabalatee Dukkaanoonni hawaasa Muslimaa magaalattii 400 ol gubatuun ni yaadatama.
Gochi raawwatame kun hawaasa Muslima biyyattii kan dallansiise yoo tahu, torbee dabre Muddee 15,2012 Majlisni Federaalaa garee gocha raawwatame qoratu kan miseensoota 4 qabu hundeessuun garasitti ergee ture, Akkasumas Mootummaan Naannoo Amaaraa dhimmicha irratti hanga Muddee 22,2012 tti akka deebisaa kennuuf gaafatee, yoo hin kennine immoo guutuu biyyaatti hiriira guddaa yaamuudhaaf akeekkachiisee ture.
Haa ta’uu malee mootummaan naannichaa hanga har’aatti dhimmicha irratti deebisaa tokkollee hin kennine. Majlisni Federaalaa qorannoo koreen ergame irra gahe guyyaa boruu miidiyaaleef ibsa ni kenna jedhamee eeggama.


text:
OMN: ODUU AMMA NU DHAQQABE /BREAKING NEWS
DU’AAN BOQACHUU GOOTA OROMOO KOL/ALIYYII CIRRII ILAALCHISUUN
SADAASA 11/2017
Gootichi Oromoo Koloneel Haajii Aliyyii Cirrii, abbaan Dhoombir du’aan addunyaa tana irraa boqatan.
Gootichi Oromoo kun arra Sadaasa 11, 2017 ganama kana keessaa sa’aatii 1:30 irratti boqachuu isaanii. Koloneel Haajii Aliyyii Cirrii bara 1914 dhalatan. Gabrummaa sirnoota nafxanyaa ummata Oromoo irratti gegeeddaramuun cunqursaa turan balaaleffachuun, umrii isaanii 18 kaasee qabsoo diddaa gabrummaa eegaluun, bosonatti galuun injifannoo jajjabduu galmeessisaa turaniiru.
Aliyyi Cirriin umrii isaanii guutuu goota qabsoo keessatti dabarsanidha. Haa ta’uu malee dhibee isaan mudateen, hospitaalota gara garaatti yaalamaa turuun jijjiirama fidanis, yeroo dhiyoo asitti dhukkubni itti hammaatet ture. Hoospitaala Madda Walaabuutti wal’aansi taasifamaafii turuus lubbuu isaanii baraaruun hin danda’amne
Konoleel Aliyyii Cirrii umrii waggaa 96 isaaniitti boqatanii jiru. Koloneel Haajii Aliyyii Cirrii goota ummata Oromoo hundaa waan ta’aniif, du’a isaanitiin gaddi guddaan nutti dhagahamee jira. Maatii isaanii fi ummata Oromoo maraaf jajjabina hawwina. Isaanillee warra jannataa haa godhu.
Dhiirti gad jechuu barte firaaf ganzaba hin taatu
Godina Baalee Aanaa Dalloo Mannaa Ganda Barraaqitti Gaaga’amni Ummanni keenya keeysa jiru haalaan Jabaadha.


text:
Shirkiin Aakhiratti Salphinna Guddaatti Nama geessa-kutaa 2
Wanti isaan gabbaraa turan isaan mormuu fi kijibsiisuu
Wantoota namoonni Rabbii olta’aa gaditti gabbaran (waaqefatan) bakka gurguddaa sadiitti qoodu dandeenya. 1ffaa-Wanta waa hubachuu danda’uu kan gabbaramutti hin gammanne. Kan akka nabiyyoota, malaykoota fi saalihota. 2ffaa-Wanta waa hubachuu danda’u kan gabbaramutti gammadu. Kan akka sheyxaanaa, hoggantoota jallattoota ta’anii fi kanneen biroo. 3ffaa-Wanta waa hubachuu hin dandeenye. Kan akka dhagaa, mukaa fi kkf.
Kunniin hundi Guyyaa Qiyaamaa namoota isaan gabbaran (waaqefatan) ni mormu. Mee gosoota sadan kanniin tokkoon tokkoon haa ilaallu.
Malaaykonni isaan mormuu
Malaaykonni uumamtoota Rabbii olta’aati. Isaan amala gooftaas, gabbaramaas hin qaban. Kana jechuun waa uumuu, too’achu, sooru fi hojii biroo Gooftaan qofti hojjatu hojjachuu hin danda’an. Akkasumas, gabbaramaa (kan waaqefatamanii) miti. Kanaafu, isaan gabroota Rabbiiti. Wanta Rabbiin isaan dandeesise malee nama fayyaduu fi miidhu hin danda’an. Namoota irraa gareen wayii “malaaykonni Rabbiitti dhiyoo waan ta’aniif shafa’aa (jaarsummaa) nuuf ta’uu ykn Isatti nu dhiyeessu” jechuun waaqefatu. Kuni shirkii guddaa fi soba ifa baheedha. Guyyaa Qiyaamaa malaaykonni kana ni mormu. Mormii isaanii kana Qur’aanni haala kanaan hima:
“Guyyaa [Rabbiin] hunda isaanii walitti qabee, ergasii malaaykotaan, “Sila isaan kun isin gabbaraa (waaqefataa) turanii?” jedhu, [yaadadhu].” [Malaaykonnis] ni jedhu: “Ati Qulqulloofte! Waliyyiin keenya isaan osoo hin ta’in Sima qofa. Kana irra, isaan Jinnii gabbaraa (waaqefataa) turan. Irra hedduun isaanii isaanitti amanu.” Suuratu Saba 34:40-41
“Guyyaa [Rabbiin] hunda isaanii walitti qabee, ergasii malaaykotaan, “Sila isaan kun isin gabbaraa (waaqefataa) turanii?” jedhu, [yaadadhu].”
Guyyaa Rabbiin mushrikootaa fi wanta isaan gabbaran walitti qabuu yaadadhu. Guyyaan kuni Guyyaa Qiyaamaa Rabbiin namoota jalqabaa irraa kaase hanga dhumaa jiran walitti qabuudha. Erga walitti qabee booda mushrikoota (namoota Isaa gaditti wanta biraa gabbaran) waqqasuuf malaaykota akkana jechuun gaafata: “Sila isaan kun isin gabbaraa (waaqefataa) turanii?”
Ergasii malaaykonnis akkana jechuun deebisu: “Ati Qulqulloofte!” Kana jechuun Yaa Rabbii keenya! Ati Gooftummaa Kee keessatti yookiin ibaadaa keessatti shariika qabaachu irraa qulqulloofte. Nutis ta’e kan biraa Si waliin shariika ta’uu irraa Si qulqulleessina.[1] Shariikni nama waliin hirmaate kan gargaaru ykn wanta qabu kan waliin horatuudha.[2] Fakkeenyaf, daldala keessatti namoonni lama yoo waliin shaarrakan (qindaa’an) isaan lamaan waliif shariika ta’u. Takkaa wal gargaarani daldala kana hojjatu takkaa immoo bu’aa daldala kanarraa argamu addaan qoodatu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Gooftummaa Isaa keessatti shariika hin qabu. Kana jechuun hojii Isaa keessatti kan Isa gargaaru hin jiru. Ammas, ibaadaa keessatti shariika hin qabu. Ibaadan hundi Isa qofaaf ta’uu qaba. Ibaadan Isaa fi wanta biraa jidduutti qoodamu hin qabu. Rabbiin shariika qabaachu irraa qulqulluudha.
“Waliyyiin keenya isaan osoo hin ta’in Sima qofa.” Kana jechuun Si qofatu Gooftaa keenya, Gabbaramaa keenya. Siin ala Gooftaan biraa hin jiru, Si malee gabbaramaan haqaa hin jiru.[3] Nuti mushrikoota jaalalloo (hiriyyoota) hin godhanne. Kana irra, isaaniin ala Situ waliyyi keenya. Nu fi isaan jidduu wal jaallachuun hin jiru.” Wal jaallachuun erga bade faallan isaa ni argamaa jechuudha. Innis diina walitti ta’uudha. Kana jechuun namoonni kunniin diinota keenya. Isaaniin alatti Ati jaalalloo keenya.[4]
Akka nu gabbaraa turanii fi jaalallota isaanii akka taane yoo odeessan, nuti isaan kijibdoota akka ta’an ni labsina. Isaaniin ala Si qofatu waliyyii (jaalallo, gargaaraa, Gooftaa) keenya. Isaan haqiiqaadhaan nu hin gabbaran, ajaja keenyaafis hin ajajaman.[5] “Kana irra, isaan Jinnii gabbaraa (waaqefataa) turan.” Kana jechuun namoonni kunniin sheyxaanota gabbaraa turan. Sheyxaanonni akka malaaykota gabbaran isaan ajaju. Isaaniis sheyxaanotaaf ajajamu. Haala kanaan, haqiiqaadhaan (dhugaadhaan) sheyxaanota gabbaru. Namni Rabbiin faallessu (ma’asiyaa) keessatti Rabbiin ala kan biraatiif ajajame, wanta kana gabbaramaa godhatee jira.
“Irra hedduun isaanii isaanitti amanu.” Kana jechuun irra hedduun isaanii kijibaa fi jallinna isaanitti beeksisan keessatti jinni dhugoomsu, ergasii ni hordofu.[6] Sheyxaanni Rabbii gaditti wanta biraa gabbaruu isaanitti hasaasa. Mushrikoonnis kana dhugoomsuun hojii irra oolchu.
Haala kanaan, malaykoonni namoota addunyaa keessatti isaan gabbaraa (waaqefataa) turan ni mormu.
Guduunfaa
Namoonni gariin addunyaa keessatti “Malaaykonni Rabbiitti dhiyoodha” jechuun isaan kadhatu, ni waaqefatu. Fkn, akkana jedhu, “Yaa Gabra’el na fayyisi.” Suuraa isaanii kaasun gadi jedhuuf. Kuni shirkiidha. Malaaykonni Guyyaa Qiyaamaa namoota akkanaa ni mormu. Waa afurin isaan mormuu:
1ffaa-Rabbii olta’aa ni qulqulleessu. Kana jechuun malaaykonni ibaadaa (gabbarri) keessatti Rabbiin waliin gabbaramu (shariika) ta’uu irraa Rabbii olta’aa qulqulleessu.
2ffaa-Namoota kanniinitti diina ta’uu-“Waliyyiin keenya isaan osoo hin ta’in Sima qofa.” jedhu keessatti ni arganna. Hiika Waliyyi keessa tokko “jaallalloo” dha. Namoonni kunniin jaalallo malaaykota erga hin ta’in diina isaaniti jechuudha. Sababni isaas, wanta malaaykonni garmalee jibban hojjatu. Wanti kunis shirkiidha.
3ffaa-Namoonni kunniin dhugaadhaan malaaykota osoo hin ta’in sheyxaanota gabbaraa akka turan malaaykonni ni beeksisu. Sababni isaas, namoonni kunniin Rabbiin faallessuun sheyxaanotaaf ajajamu.
4ffaa-Isaan wanta sheyxaanni isaanitti hasaasu dhugoomsun hordofu. Malaaykota waaqefachuutti malaaykonni hin ajajne, Rabbiinis hin ajajne, nabiyyoonnis hin ajajne, beektonnii fi namoonni gaggaarinis hin ajajne. Kanaafu eenyutu ajaje ree? Deebiin: sheyxaanatu ajaje. Sheyxaanni “Malaaykonni Rabbiitti dhiyoodha, nama fayyadu. Kanaafu isaan kadhaa, waaqefadhaa..” jechuun isaanitti hasaasa. Namoonnis kana dhugoomsun hojii irra oolchu. “Irra hedduun isaanii isaanitti amanu” Kana jechuun irra baay’een isaanii sheyxaanota dhugoomsu.
Haala kanaan Guyyaa Qiyaamaa malaaykonni namoota isaan kadhatan, gargaarsa fi birmanna irraa barbaadan mormu.
Kitaabban wabii
[1] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-12/103
[2] Tafsiiru Qur’aanil Kariim-Suuratu Saba’a-Ibn Useymiin, fuula 251
[3] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-12/103-104
[4] Tafsiiru Qur’aanil Kariim-Suuratu Saba’a-Ibn Useymiin, fuula 252
[5] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-12/104
[6] Maddoota olii


text:
Prezidaant Doonaald Traamp hiriira mormii Minnesota keessatti geggeessamaa tureef gara hookkaraatti jijjiirameef deebii kennuu dhaan hojii gaarii hojjete jechuun waardiyyaa biyyoolessaa galateeffatanii jiran.
Hookkarri magaalaalee US hedduu erga raasee booda ergaa twiiterii kaleessa maxxansaniin Tramp, garee farra loogii sanyii “ANTIFA” ofiin jedhan hoogganantu jeeqama uume jedhan.
Demokraatonni kanneen magaalaalee fi kutaalee biyyaa bulchan leellistoota Minniapolis keessatti jeeqama uuman kanatti fuuleffachuu qabu jedhan. Waardiyyaan biyyoolessaas hojii gaarii hojjete jechuu dhaan utuu yeroon hin darbin kutaalee biro keessattis akkas ta’uu qaba jedhan.
Tramp US garee “ANTIFA” akka dhaaba shororkeessaatti ni fudhatti jedhan. Daayiritera projektii nageenya biyyoolessaa kan waldaa walabummaa sivilii Ameerikaa Hiinaa Shaamsii akka jedhanitti garee biyya keessatti hundaa’e akkasitti adda baasuuf bu’uurri seeraa hin jiru. Kana gochuuf adeemsa seeraa hedduu gaafata, heera biyyaa isa jalqabaa irra taa’ee kan jiruu walabummaan yaada ofii ibsuu isa jedhus balaa dha jedhan.
Washington dabalatee magaalaalee Ameeikaa 25 kutaalee biyyattii 16 keessatti uggurri sa’aa kaa’amee jira. Tramp hoogganoota kutaalee biyyaa, angawoota humnoota naga eegumsaa fi angawoota nageenya biyyoolessaa waliin viidiyoo dhaan konferensii geggeessaniin nageenya hawaasaalee Ameerikaa eeguu kan jedhu irratti mari’achuu jiru.
Mormiin halkan walitti aansuuf geggeessamaa jiru bakka jireenyaa prezidaant Trampitti illee dhiyaatee jira. Poolisoonni ennaa hojjettoonni ibdidda dhaamsan waltajjii Lafayeetti jedhamutti kan argamu mana sagadaa St. Joonsiti ibidda qabate dhaamsanitti hiriirtota waliin walitti ba’anii jiran. Waldaan sun Fuullee White Housitti argama. Ibsaan fuullee white House fi waajjiraalee fuullee kaleessa galgala dhaamaa turan.
Sabaa himaaleen akka gabaasanitti jimaata galgala hojjettoonni tajaajila biyyaa Traampiin of eeggannoof jecha yeroo gabaabaaf White Housitti kan argamu bakka lafa jalaatti geessanii jiran.
Dubbi himaan White House gabaasa kana ilaalchisee gaaffii VOA biraa dhiyaateef deebii hin kennine.


text:
[rev_slider hos] Korri hawaasa Oromoo Suweedin 14ffaa magaalaa muummitti biyya Suweedin ta lammaffaatti”Goteborgtti” tahe kun yeroo jalqabaatiif ilmaan Oromoo boyyoota Awroppaa gara garaarraa hirmaachuusuun lammii …Read More »
Caayaan Tokkommaa Baqattota Oromo Biyya Misra irraa
Hegeree Oromiyaa Kora yk konfarannssi Xiqqaa Caayaan Baqqattota Oromo Biyya Masrii Bioteysa 24/2015tti godhatte laalchise akka armaan gadi kanatti . Gabaasaa kora kanaa isinii dhiheysina …Read More »
Yaamicha Kora Hawaasa Oromoo biyya Suweedin
Jalqabarratti oromoota hunda bakkuma jirtanitti nagaya, fayyaa, quufaa fii badhaadhina isiniif hawwina. Akeekni barreeyfama kanaa akkuma beekkamu Hawaasni Oromoo Sweden kora hawaasaa bara baraan godhachuun …Read More »
Kora Adda bilisummaa oromo G/Kamaal Galchuu tiin hoogganamu Godinaa Awropaa kan baraa 2013
Miseensoonni fi Deeggartoonni ABO Kora Godinaa Awroppaa waggaa kanaa bakki itti tahuu Magaalaa Muenchen Biyyaa Germany tti. Addi bilisummaa Oromo ABOn Birgedara G/Kamal Galchuu tin …Read More »


text:
Majliisni Oromiyaa gocha seeraan alaa majliisni federaalaa raawwataa jiru balaaleffate
Majliisni Naannoo Oromiyaa gocha seeraan alaa majliisni federaala raawwataa jiru balaaleffatuun, yeroo torbaan tokkoo keessatti yaa’iin walii galaa ariifachisaan yoo kan hin waamamne tahe, majliisa fedaraalaatiif beekamtii akka hin kennineefi, qunnamtii majliisa federaalaa waliin qabus akka dhaabu ifa godheera.
Majliisni Oromiyaa xalayaa barreesseen, majliisni federaalaa namoota muraasaan hogganamu yeroo hedduu yaa’iin majliisoota naannoo, ulamoota 26 fi miseensota boordii hammate akka waamamu yaamicha godhameef diduun tuffii majliisota naannoleetiif qabu ifatti mul’isaa akka ture ibse.
Akkasumas hogganaan majliisa federaala seeraan ala boordii majlisa federaalaa ari’uun isaas fudhatama akka hin qabne ifa godhe.


text:
AFRICOM,Hajaja waraana Amerikaa Afrikaa jiruuti. Akka hajajaan waraana US-Afrikaa,AFRCICOM jedhetti Raashiyaan qabeennaa fi bahaadhuma Afrikaatiin ufi badhaasuf hujiitti jriti.
Akka jeneraal Thomas WALDHAUSER Senetetii Amerikaatti himetti hujiin Raashiyaatti tun gufuu biyyatti tahuutti jirti.
Raashiyaa qofaa mitii Chaayinaalleen Afrikaa keessaa jireenna fedhchuuf hidda jabeeffachuutti jirti.
Jireenna wayyyeeffachuu qofaa mitii achumaan waraanallee lafatti jabeeffaa deemuu hin ooltu.
Hajajaan waraana kun akka minisiterii ittisa waraana Amerikaa hariyummaa Afrikaa waliin qabu jabeeffatu fedha.
Chaayinaan amma teessoo waraanaa Jibuutii keessa qabdi ammallee ka dhibii jaarrachuu feeti.


text:
Oduu Ammee: Walga’ii I/H/D ABO dhaan waamame irraa kan qooda fudhatan MGS ABO J/ Hundee Daraaraa fi J/Dachaas Roobaa waliin godhame.
#inbox
GAMEESSAKOO:
Qabsaa’aan Gameessi Adda Bilisummaa Oromootiif Miseensa Shanee Gumii Sabaa Jaal DACHAAS ROOBAA walgahii Fonqolcha Hayyuu Duree ABO kana Gullalleetti Mootummaa Xoophiyaatiin Adeemsifamaa jiru Irbuu Jaallan kaleessaa hin nyaadhu akkasumas Soba keessan dhageeffachuu hin barbaadu jechuun Walgahicha Dhiitee baheera!
Kaleessa Jaal Oromsis Elemo akkasuma soba jaraa gombisee bahuun ni yaadatama!
#Hub:Hardha ganama Waajjira ABO kan Gullallee Poolisiin Federaalaa Cabsee seenuun Mana jireenya Eegdota Waajjiraa hunda sakatta’uun Waajjira shororkeessaa ture.
Waan dhufu isanii maxxansaa deemna!
oromoo ajjeesee fixuuf waadaa seeneera namichi


text:
Kabajamtoota Hordoftoota keenya Galatooma Onnee keenya keessa jirtan yoomiyyuu!
Dubbiilee Dadammaqiinsaa
➲ Jijjiirama fiduudhaaf nama jalqabaa ta’i!
➲ Rakkina dhufu simachuudhaafis nama jalqabaa ta’i!
Rakkina hin baqatin!
➲ Rakkina moo’achuufis nama jalqabaa ta’i! Sababni isaa nama milkaa’e ta’uudhaaf carraan jiru tokkichi rakkina sitti dhufu moo’attee darbuu fi dhiibbaa uumuuf dandeettii ati qabdu irratti hundaa’a.
➲ Yeroo hundumaa waan gaarii uumuuf keessa kee qopheessi!
➲ Itti amani!
➲ Gonkumaa abdii hin kutin!
ADDUNYAAN KUNI CARRAA MILKAA’INAAN GUUTUDHA!
➬ Addunyaan kuni, har’a rakkinaa fi milkaa’inaan guutudha.
➬ Warri rakkina moo’atan gara milkaa’inaatti ce’u. Namoonni baay’een dhiibbaa uumuu sodaachuudhaan sadarkaa isaaniif malu kan hin gahin hafanis danuu dha.
➬ Carraan milkaa’insaa baay’een qisaasa’ina baay’ee keessa darbuun dhufa.
➬ Hojii guddaan itti gaafatamummaa guddaa gaafata.
➦ Ati kan uumamteef jireenya jiraattutti gammaduuf, wanta gaarii lafichi qabu irraa dhamdhamachuu fi fayyaatti jiraachuuf.
➦ Kanaaf yeroo hundumaa Gammadi!
Yaada Keessan Nufkeennuu Keessanif Galatoomaa Jechaa.Ergaa fi Koomi Keessan Yeroo Online Seennetti ialaalle isinif Deebifnaa Nu ofkolchaa?Youtubekeenya Subscribe Godhaa
➪ https://www.youtube.com/c/abdiaminbakar


text:
Waxabajjii 03,2014 Dambi Doolloo
Gabaasa Qeerroo Qellem Wallaggaa Anfilloo Waxabajjii 03/2014 galgala keessaa sa’a 3:40 irratti.Mootummaan wayyaanee humna agaazii oromiyaa keessa tamsaasuudhaan gaaffii tokko malee nama oromummaa isaaf dhaabbatu rasaasaan rukuchiisaa jira.Gabaasni kun akka addeessutti kaleessa Waxabajjii 02/2014 barataa kutaa kurnaffaa qormaata biyyoolessaa fudhatee gale sabboonummaa isaatiin kan ka’e yakka tokkollee kan hin goone humna waraana agaaziitiin qabamee bosona seensisuudhaan reebicha hamma du’aatti irratti raawwatan,erga reebanii miidhanii booda sadarka du’a isaa beekuudhaan rasaasaan rukutani.
Barataa Oromoo wareega qaalii kafale kana bosona keessatti reebanii erga hamma du’aatti deemsisanii booda galgala daandiitti baasaniiti rasaasaan akka rukutan kan ijaan argan ni dubbatu. Barataan kun maqaan isaa Daawwit Waaqjira jedhama.Guyya har’aa sirni awwaalcha isaa kan gaggeeffame yoo tahu humni waraana agaazii wayyaanee jedhamu kun uummata naannessee marsuudhaan hamma reeffi mucaa awaalamee xumuramutti akka waan rukuttaadhaaf qophiin jiruutti bakka qabachuudhaan gandi Ashii jedhamtu dirree waraanaa fakkaattee ooltee jirti jedhu maddi gabaasa Qeerroo Anfiilloo!
Kana malees ganama Waxabajjii 03,2014 dargaggoon Addisuu Aagaa jedhamu magaalaa Laaloo Qilee keessa Motorbike qabatee osoo nagaan deemaa jiruu poolisoonni Oromiyaan reebamee Hosptala Ayiraa gullisoo galee akka jiru gabaasi naannicha irraa nu gahe addeessa.


text:
Kurfii RSWO · Kibxata Onkoloolessa 12, 2021
Maatii Oromoo tokko irraa qofa namni 17 humna ‘Faannoo’n ajjeefamuu
Duulli duguuggaa sanyii, Konyaa Baha Wallaggaa, Ona Giddaa Kiiramuu, Magaalaa Haroo keessatti, humna ‘Faannoo’ jedhamu, kan hidhannoo guutuun Naannoo Amaaraa irraa gara Oromiyaatti seensifamee fi saba Amaaraa kanneen bakkas jiraataniin, Uummata Oromoo irratti raawwatamu bifa haarayaan banamee jiraachuu.
Duula Dilbata Onkoloolessa 10, 2021 banamee, hanga Kibxata har’aatti walitti fufiinsaan deemaa jiruunis, maatii Oromoo tokko irraa qofa namoonni 17 (kudha-torba) haala suukanneessaan ajjeefamuu.
Dabalataanis, Oromoonni humna kanaan butamanii achi-buuteen isaanii hin beekamin jiru danuun jiraachuu.
Dargaggoonni Oromoo 5 ajjeefamuu; isaan keessaas 2 fan'ifamuu
Ajjeechaan qabata deggersa WBOtiin, Uummata Oromoo irratti, keessattuu, dargaggoota Oromoo irratti fuuleeffachuun, LMKIIn raawwatamu, Konyaa Lixa Wallaggaa, Ona Ganjii keessatti tibbana akka-malee hammaatee jiraachuu.
Haaluma kanaan, Dargaggoonni Oromoo, umuriin isaanii ganna 23 hin caalle shan guyyoota sadan kana haala suukanneessaan ajjeefamuu. Dargaggoota ajjeefaman kanneen keessaas, dargaggoonni lama Magaalaa Ganjii keessatti haadaan fan'ifamuun Hawaasni Oromoo Magaalaa Ganjii ba'ee akka daawwatu taasifamuu.


text:
Furmaatni Rakkoo Barattoota Oromoo Shaffisuu Qaba !
(Ibsa ABO – Sadaasa 21, 2019)
Sadaasa 09, 2019 rakkina barattoota Oromoo manneen barnootaa ol’aanoo bulchiinsa Mootummaa Naannoo Amaaraa keessatti barachaa jiran irra gahaa jiru ilaalchisuudhaan ibsa baasuun keenya ni yaadatama. (http://oromoliberationfront.org/aforomo/2019/11/19/tiruun-bubbulte-lafee-taati/) Haa tahu malee, ammas rakkinichi guyyaa irraa guyyaatti hammaachaa deemuu malee wayyoomina agarsiisuu dhabuun har’as yaaddoon Ummata keenyaa akka dabalaa deemu taasisaa jira.
Doorsisni, reebichi, miidhaa fi tuttuqaan gara garaa Universitiilee bulchiinsa Mootummaa Naannoo Amaaraa keessatti barattoota Oromoo irratti gaggeeffamu itti fufee akka jiru odeessi qabnu ni agarsiisa. Sana irra dabree Universitii tokko tokko keessatti nyaatni barattoota kanaaf dhihaatu hanga summeeffamuutti gahuunis miidiyaalee Addunyaa gara garaatiin dhagahamaa jira. (https://www.bbc.com/afaanoromoo/50484527)
Barattootni haala akkanaa keessatti sammuun isaanii tasgabbaawee nagaadhaan barnoota isaanii hordofuu hin danda’an. Maatiin barattootaas nageenya lubbuu ijoollee isaaniitiif yaaddoo guddaa keessa jiraatu. Haala kana tasgabbeessuuf akka gargaaruuf aangawoota Mootummoota Naannoolee lamaanii (Oromiyaa fi bulchiinsa Naannoo Amaaraa) dabalatee Dhaabotni siyaasaa naannoolee lamaan keessa sossoonu Sadaasa 14, 2019 walitti dhufnee mari’achuun keenya ni yaadatama. Yaaliin sun ammas akkuma itti fufetti jiraatu illee manneen barnootaa ol’aanoo bulchiinsa Mootummaa Naannoo Amaaraa keessatti miidhaan barattoota Oromoo irra gahu jijjiirama wayyoominaa agarsiisuu dhabuun guddoo nu gaddisiisa, nu yaaddessas. Yaaddoo fi gaaffiin barattootaa fi maatii barattootaa irraa dhihaatus lakkumaan dabalaa dhufee jira.
Ulfaatina rakkoo kanaa gahaatti hubachuudhaan gaaffiin barattootaa fi Ummataa (maatii barattootaa) kun dafamee akka malutti yoo hin keessummeeffamin rakkina kana furuun daranuma ulfaataa fi wal xaxaa tahaa deema. Waan taheef, Mootummaan naannoo lamaanuu fi kan Federaalaas qabaa dhimma kanaa fi furmaata yaadamaa jiru keessa deebi’anii akka gilgaalanii fi furmaatni rakkoo kanaa akka shaffisiifamu ammas irra deebinee cimsinee yaadachiisna.
Ummatni keenyas dhimma haala nageenya ilmaan isaa kana dammaqiinsaa fi obsaan akka hordofuu fi kanuma waliin furmaata rakkoo kanaa argamsiisuu keessatti kanneen gaafatama qaban hunda irratti dhiibbaa feesisu mara akka godhu hubachiisna. ABOn gama ofiitiin rakkoo ulfaataan barattoota irra gahaa jiru kun dafee akka furmaata argatuuf kanneen dhimmi ilaalu hunda wajjin waan danda’amu faluu irraa kan of hin qusanne tahuu barattoota rakkina keessa jiranii fi maatii barattootaas hubachiisuu feena.
Injifannoo Ummata Bal’aaf !
Adda Bilisummaa Oromoo
Sadaasa 21, 2019
Email: olfheadoffice@gmail.com, www.oromoliberationfront.org


text:
Dhaabbanni Godaantota Addunyaa (IOM) Ji’oota lamaan dabran keessa lammiileen Ityoophiyaa 12,000 ol gara biyyaatti deebifamuu beeksise
Dhaabbanni Godaantota Addunya -IOM ejensii Odeeyfannoo Anaadooluu Niiwusiif akka himetti, eega weerarri Vaayirasii koroonaa ka’een booda qofa, lammiileen Ityoophiyaa 12,000 ol Suudaan, Jibuutii, Sa’uudii, Keeniyaa fi biyyoota biroo irraa gara biyya isaanitti deebifamanii jiru.
Ityoophiyatti Itti gaafatamaan Kominikeeshiinii IOM Obbo Alamaayehu Seeyfasillaasee, Ji’a April /2020 asitti lammiileen Ityoophiyaa 12,032 ol gara biyyatti kan deebifaman tahuu ibsuun, ammas torbeewwan itti aananitti baqattoonni heddu gara biyya isaanitti ni deebifamuu jedhe.
Baqattoota hanga ammaa gara biyyatti deebifaman jidduu 11, lammiilee Ityoophiyaa March dabre Mozaambiik keessatti haala sukkanneessaan konkolaataa keessatti ukkaamamanii dhuman biraa kanneen lubbuun hafan tahuu odeeyfannoon ni addeessa. March dabre lammiileen Ityoophiyaa 74 konkolaataa Konteeynaraa tokko keessatti fe’amanii gara Afrikaa Kibbaa imalaa osoo jiran, qilleensa dhabuun ukkaamamanii Mozaambiik keessatti namni 64 du’uu gabaasuun keenna ni yaadatama.
Lammileen biyya alaa irraa deebifaman kunniin irra hedduun naannolee gara garaa keessaatti, iddoo tursiisa addaatti hordoffiin fayyaa godhamaafii eega turee booda, bahanii gara maatii isaaniitti kan makamaa jiran tahuus odeeyfannoon ni addeessa.


text:
Ni Beektaahii?
- Ati waaqayyootiin Uumamuu kee,
- Biyyittii lafaa kana keessatti yeroo dhalattee waaqayyo afuura jireenyaa sitti baafatee lubbuudhaan jiraataa ta'uu kee,
- Kanaafis ammas ta'e yeroo hundaa meeshaa Waaqayyoo ta'uu kee,
- Yeroo duutuutti, Waaqayyo amma guyyaa du' aa si kaasutti afuurri kee jiraataa ta'e turuusaa,
- Akkaataa kamiin iyyuu yoo duute yookis lafeen kee gara kamitti iyyuu yoo gatame Waaqayyo guyya tokko du'aa si kaasee bara jireenya kee hundaatti waan raawwatteef deebii akka itti laattu si gochuu isaa,
- Uumamni ati itti dhalatte Cubbuuf kan Saaxila bahe ta'uusaa fi kanas ammoo Uumamaan Addaam irraa dhaaluu kee,
- Sababa Cubbammaa Uumama keetii fi cubbuu dhuunfaa keetiin waaqayyoo wajjin diina taatee argamuu kee,
- Haala diinummaa keessa jirtuu kanaan teessoo murtii waaqayyoo duratti yoo dhiyaatte, murtiin isaa inni qulqulluun dheekkamsa guutuun akka si dhiphisu (Cinqu) Fuula Isaa duraas, bara baraaf akka dhabamtu,
- Fayyinni kee ijoo qabxiwwan kanarratti Waaqayyo kan jedhu hubachuudhaan akka xumuramu,
- Rabbi araara isaatiin, badhaadhaa (dureessaa) ta'uu isaa fi saboonni isaa akka badan waan hin jaalanneef jecha, hundumtuu gara qalbii jijjiirrannaatti akka dhufan barbaaduu isaa,
- Jaalatamaa ilma isaa Yesusiin gara biyya lafaatti kan erge jaalala Cubbamotaaf qabu akka nuuf ibsuu fi Yesus Cubbuu keenya irraa nu qulqulleessuuf, akka bannuuf osoo hin taane jireenya bara baraa akka qabaannuuf ta'uusaa,
- Yesus Yeroo dhufetti miskiinotaaf (hiyyeessotaaf) missiraachoo lallabuusaa, dhukkubsatoota fayyisuusaa, qara dhabdootaaf ija banuusaa, warra du'an kaasuusaa kana hundumaa raawwatee osoo jiruu Yihuudo nni fi hoggannonni Roomaa isa Fannisuu isaanii,
- Cubbuun kan irra hin jirre tokkichi Yesus fannoorratti dabarsamee kennamuu qofaa osoo hin ta'iin waaqayyoo biratti akka cubbamaatti kan lakkaa'ame ta'uusaa, kunis nuhi warra amannuuf Karaa Isaatiin Waaqayyo biratti qulqulaa'uu keenya,
- Waaqayyoo (Rabbi) Yesusiin du'aa kaasee mootummaa waaqaatti harka mirga isaatti akka isa ulfeessee fi biyya lafaarrattii dursaa mootii (mootii moototaa) isa gochuusaa,
- Yesusitti kan amananiif Waaqayyo cubbuu keessani fi daddarbaa keessan, kanaa booda hin yaadadhu jechuusaa,
- Yesus deebi'ee akka dhufu yeroo duraaf amantoota lubbuudhaan jiranis ta'e warra du'an hundaaf gara mana jireenya barabaraa nuu qopheessetti akka nu fudhatu, sadarkaa lammaffaatti immoo biyyatti lafaa kanarra kan jiran hundumaa waaqayyoof dhiyeessuudhaan dinoota isaa murtiidhaaf akka dhiyeessu,
- Amma Yesus Kiristosii fi abbaa isa ergetti kan amanu akkuma isaa qaama eebbifame akka isaaniif kennuu fi isaa wajjin samiirrattis, lafarrattis akka mo'an,
- Sagalee waaqayyoo yoo Fudhatte mootummaasaatti dhaaltummaa akka argattu, garuu yoo tuffatte akka si dhiisu teessoosaa duratti wayitii dhaabbattutti tokkollee kan si araarsu ykn jiddugaleessa kan sii tahu homaa akka hin qabaanne,
- Gooftaan Yesus, "isin yaa dadhaboota ba'aan kan isinitti ulfaate hundinuu gara kootti Koottaa, anis isinin boqochiisa, Gara kootti kan dhufe yoom iyyuu gara alaatti isa hin baasu" akka jedhe.
- Waaqayyoo "Yeroon murteeffame amma dha, guyyaan fayyinaas amma dha" akka jedhuu fi waa'ee booriif abdii akka hin galle,
- Dhugumatti isa dubbisuuf (dubbisaan) sagalee Rabbi fudhachuun sirri qofaa otuu hin taane gamnummaas ta'uusaa akkasis gochuudhaan isa bade barbaaduu fi fayyisuuf abbaa isaa biraa isa dhufe ilma waaqayyoo Yesusiin Fudhachuu,
- Kiristos amantidhaan laphee keessa yeroo jiraatu, nagaa sammuu keenya guutuun, sodaa biyya lafaa kanatti facaafamee (tamsa'e) hundaa ol kan godhu abdiifi du'aan ol kan ta'e jaalala isaa, isa guddaan akka guutu, Kunnis gara Fuulduratti fuula Waaqayyoo duratti amanaadhaan, Shakkii malee godhee gammachuu irra guddaadhaaf akka isa dhiyeessu, ni beektaa?
iop iop , iop iop
Himoota armaan olii hundaaf, guca kan ta'an kutaa macaafa qulqulluu keessaa:
- Uma 2:7
- Iyo 33:4
- Lal 12:1; Far 100:3
- Lal 12:7; Far 16:10
- Yoh 5:28, 29; Mul 20:12-13
- Rom 5:12; Far 51:5
- Qol 1:21
- Mul 20:13-15
- Rom 16:25-27
- Efe 2:4; 2 Phe 3:9
- Yoh 3:16
- Mat 4:23-24; 27:20-54
- Luq 22:51-53; 2 Qor 5:21
- Hoe 2:32-36; Efe 1:19-23
- Ibr 8:12
- 1 Tas 4:15-17; Mul 11:15-18
- Rom 8:16-17
- Rom 1:16-18; 2 Qor 10:6
- Mat 11:28; Yoh 6:27
- 2 Qor 6:2
- Fak 9:10; Luq 19:10
- Filp 4:7; Tit 2:13; Yih 24-25
Yoo barreeffamni "ni beektaahii" jedhu kun si gargaareera ta'e, teessoo keenyaan nuu katabi.
[ ] I would like to receive a free copy of the New Testament and a Bible Correspondence Course in English.
[ ] I can read English and am interested in learning more about the truth of Biblical Christianity.
[ ] Please send me
___ copies of this tract in ___ Oromo
___ copies of this tract in ___ Amharic
for prayerful distribution to my friends.
Name ................
.....................
Address ................
.....................
....................
.......... Country ......
Please return to:
Bible Distributors
Fountain House, Conduit Mews
London, SE18 7AP, UK
Chapter Two
[D Y K? / by G A Lucas] Afan Oromo - Ethiopia/Kenya
№ 2 / 2003


text:
kamal-haasan 20 xaлyyH, TaчaaHryй зypar
Bollywood XoллиByдыH ШиHэ цoMor үүcrэx
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
kamal-haasan
0 HэrэH aдил
GDPR Compliance
kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan كمال_حسن kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan কমল_হাসান kamal-haasan kamal-haasan 卡馬爾哈森 kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan ಕಮಲ್_ಹಾಸನ್ kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Hassan_(pelakon) കമലഹാസൻ kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Hassan kamal-haasan kamal-haasan KaMaл_XacaH kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan கமல்ஹாசன் కమల్_హాసన్ kamal-haasan Kamal_Haasan KaMaл_XacaH کمل_ہاسن kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan


text:
Siiriyaan har’a marii ijoo diplomasummaaf qiyyaafata taatee jirti. Mariin kunis dhiiga dhangala’uu konyaa Idilib bakka ripxe loltootaan to’atamee ittisuuf jecha.
Prezidaantii Raashiyaa, Turkey fi Iraan Tehran keessatti marii geggeessanii jiran.
Raashiyaa fi Iran michoota Siiriyaa yoo ta’an waraana ishees ni deggeru. Kan Idilib waliin wal daangessitu Turkiin immoo ripxe loltoota deggertyi.
Yoo humnootiin Siiriyaa haleellaa itti fufan rakkoon baqattummaa jiraachuu mala jechuun Turkiin yaaddoo qabdu ibsitee jirti.
Gama biraan immoo gulli naga eegumsaa kan tokkummaa moodtummootaa NY keessatti wal ga’ii hatattamaa geggeesuuf jira.
Miseensonni gola naga eegumsaa Awrooppaa saddeeti waliin ta’uun kaleessa ibsa baasaniin haleellaan waraanaa Idilib akkaan isaan yaaddessuu ibsanii balaa namoomaa hamaan siivilota irra ga’uu mala jechuun illee akeekkachiisaniiru.
Waraanni guutummaan Idilib irratti geggeessamuun ijoollee miliyoona tokko naannoo sana keessa jiran dabalatee siivilota miliyoona sadii balaaf saaxiluu mala jedha ibsi sun.
Biyyoonni Saddeettan Trukii, Raashiyaa fi Iraan Idilib keessaa lola akka dhaabaniif siivilootaaf eeggannoo gochuuf dursa akka kennan gaafataniiru.