text:
Jawar Mohammed: Dr Birhanemeskel Abebe Segni itti gaafatamummaa konsulaa Los Angeles irraa kaafamuun ijoo marii guyyaa kaleessaa turte . Dubbii isaa irratti qabxii muraasa jedheen bal’ootti dabra. April 21, 2020Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Jawar Mohammed
trackback
Dr Birhanemeskel Abebe Segni itti gaafatamummaa konsulaa Los Angeles irraa kaafamuun ijoo marii guyyaa kaleessaa turte . Dubbii isaa irratti qabxii muraasa jedheen bal’ootti dabra.
1) Dr Brehanemeskel mootummaatti dabalamuun sirrii ture. Warri bifa garagaraan qabsootti hirmaachaa turre ‘mootummaa cehuumsaa’ kana waan dandeenyu hundaan gargaaruu qabnaan ejjannoo hedduu keenyaa ture.
2) Ramaddiin isatti kennamte kan isaaf maltu hin turre. Namni hedduun waan beeku hin se’u malee namni kun diplomaatii ol’aanaa ogummaa yeroo dheeraa qabuudha. Filannoo bara 2005/1997 booda ajjeechaa Mallasaan ummata irratti geggeesse mormuun hamma gadi lakkisutti Ethiopian Mission @UN kan New York keessatti argamutti doplmaatii olaanaa ture. Erga mormii dhiisee bahee ammoo barnoota seeraa isaa itti fufuun JD( (Doctor of Jurisprudence)isaa Minnesotaatti fudhate. Abukaatoo seeraa ta’ee yeroo hojjatu qabsoo geggeeffamaa ture keessatti gahee inni taphachaa ture namuutu beeka natti fakkaata. Kana wanniin tarreesseef isa faarsuufi miti. Durumaa, itti gaafatamummaa isaan hin malle fudhachuun tuffatamuu fiduu hin oolle jechuufi. Embaasilee Itoophiyaa kan kaadreen guutamte keessa namoonni hamma isaa barnootaafii muuxannoo qaban hagoodha. Isa garuu ambaasaadaraawuu quudhuufi dhabaniit konsular godhan.Sa’a abbaan gaafa cabse …
3) Erga hojii san eegalee booda mootummaa kana defend gochuuf jecha gochoonnif jechoonni faallaa qabsoo Oromoo inni fayyadamaa ture gaarii miti. Kana innis warri hafanis irraa baratu jedheen abdadha. Bararaa ooli allaatti duuti lafa. Aangoo feene argannuus booddeen teenya Oromoofi Oromiyaadha.
4) Namni kun kan ari’ame sababa lammummaa isaatiin jedhan. Soba. Gaafa muudamus lammummaa biyya alaa akka qabu ni beekan; akka beekan ammoo warra muude waliin yeroo sanitti haasoyne waan turreef dubbiin tunis kaatee rakkoo hin qabu jedhameet godhame. Har’a sababa ittiin ari’an argachuuf gadi baasan ( lammummaan tun Oromootuma laallatti fakkaata malee masaraa kan guutee jiru warra passport biyya alaa baadhatee jiru bar).
5) Barruu isaa keessatti akka waan ormi shiraan isa ariisisee qofatti kaaye. Ormi isa dabalatee Oromoota biraa jibbuun dhoksaa miti. Garuu ormi nama hamma isaa beekkamtii qabu mariifi hayyama muummichaatiin alatti ni taasisuun hin fakkaatu. Murtiin isa muuduutuu ministeera haajaa alaatiin akka hin turin nan yaadadha. Har’as ministeera haajaa alaatu qofaatti godheen hin fakkaatu.
Amma dubbii waliigalaatti haa deebinu. Ari’amuun Birhaanasqalis ta’ee nama biraa nu ajaa’ibuu hin qabu. Yoo waggaa dabre kana gara mootummaan kun itti deemaa jiru xiyyeeffannoon hin hordofin malee. Warra alaa itti makame dhiisii kan core ta’aniiyyuu haxaayamanii jiran. Lammaa Magarasaa, Warqinaa Gabayyoo, Warquu Gaachanaa, Birhaanuu Xaggaayee, Xayyibaa Hasan, Milkeessaa Miidhagaa, Baacaa Ginaa kkf heddu tarreessuun ni danda’ama. Damee waraanaafi tikaa keessaa dhibbaatamaan itti gaafatamummaa irraa mulqamaa jira. Warra dhiibamaa jiru kanaaf tokko tokkoon sababa adda addaa tarreeffamaa ture. Garuu walitti qabanii patern jiru xiinxalan malee hiikkaa guutuu ( full picture) argachuun hin danda’amu.
Akka kiyyatti, kaayyoofi tarsiimoon Bilxiginnaa ilaalcha, dantaafi eenyummaa Oromootiin fundamentally waan wal falleessuuf, namonni xiqqoma miira Oromummaa qaban, saba kanaaf naatoo qaban, himata seenaa Oromoo ( narrative) amanan, oolee bula malee sirna kana keessa hin turan. Takkaa ni ari’amu ykn ofiif keessaa bahu. Akeekni Bilxiginnaa utubalee ( pillars) lama qaba. Kan duraa unitary state ijaaruudha. Kan lammataa sirna diinaggee neoliberal uumuudha. Bilxiginnaan sirna federaalaafi parliamentary kana diiguun sirna unitary kan presidential ta’e jaaruu akka kaayyafatte yeroo himnu namni heddu hin amanne ture. Amma ifa ta’e natti fakkaata. Sirna federaalaa diiganii sirna unitary ta’een bakka buusuun olaantummaa hawaasummaa, aadaafi eenyummaa garee duraanuu sirnicha harkaa qabu jabeessa. Hiree saboonni akka Oromoo walqixxummaa horachuuf qaban cufa. Kanaafuu yaaliin sirna federaalaa diiguu ( jecha biraan Oromiyaa diiguu) Oromoota, kan miseensa paartiifi ilaalcha kamiiyyuu qaban biratti fudhatama hin argatu.
Akeekni lammataa Bilxiginnaa, sirna diinaggee neoliberal ta’e jaaruudha. Sirni diinaggee kun motorri guddina diinaggee dureeyyota jedheet ka’a. Shoorri mootummaa isaan jajjabeessudha.( Haasaa MM Abiy gaafa paartii isaaniitif galii walitti qabuuf galma barkumeetti qophaaye irratti dubbatan dhaggeeffadhaa). Adaduma dureeyyonni daran qabeenya horatan, galiin isaanirraa harca’u ( trickle down) hiyyeessaafis hiree bana jedha. Sirna diinaggee kun gartuulee dursanii qabeenya harkaa qaban daran yennaa duroomsu, gartuulee adeemsa seenaa keessatti hirmaannaa diinaggee irraa dhiibaman daran hiyyoomsa. Oromoon biyya kana keessatti hirmaannaa diinaggee keessaa dhiibamee turuu isaa waan waakkatamuu miti. Sirna diinnaggee neoliberal kana keessatti Oromoon daran hiyyooma. Fakkeenyaaf akeeka imaammata diinaggee neoliberal kana keessaa hangafti privatization dha. Privatization yeroo jennu, kampaaniilee harka mootummaatti hafan gurguruu qofa miti. Lafti, albuudni, kan biraa dhiisi tajaajilli mootummaatuu gara dhuunfaatti naanneeffama.
Qabeenya ummataafi mootummaa gurgurtaan dhuunfatti dabran kana eenyutu bitachuu danda’a? Gartuulee dursee qabeenya ( capital) harkaa qabuufi waahillaan biyya alaa qabuudha. Biyya kana miliyeenaroota 2,300 ta’antu jira jedhama. kana keessaa Oromoonni dhibbeentaa 5% dha. Kana jechuun gaafa qabeenyi ummataafi mootummaa gurguramu harka eenyu akka seenu tilmaamuun ifa. Qabeenyi harka Oromootti hafe tokkichi lafa. Ammatti sodaatanii afaan keessa haa qabatan malee, imaammanni neoliberal Bilxiginnaan hordoftu lafti akka gurguramtu kaaya. San jechuun lafa cicciramtee harka qonnaan bulaa Oromootti hafes abbootii qabeenyaaf dabarfama. Akeeka kana namni Oromoo xiqqoma of beeku akka dhuunfaafi walootti ( saba) fudhachuu hin danda’u.
Waliigalatti, kaayyoofi akeekni Bilxiginnaa lamaan, unitary state fi neoliberal economic policy, dantaa waloofi dhuunfaa Oromootaa kallaattiidhaan kan faalleessuudha. Abiy fi warreen yaada kanaan deeman dura Oromoo sobnee sossobnee kaayyoo kana hojitti hiikna jedhanii abdachaa turan. Garuu, dursa mormiin keessumaan itti dhooye. Warreen keessoon dura dhaabbate dhiibanii caldhisuu yaalan. Hin milkoofne. Dubbiin ummata walgeessee paartiin sun osoo lafa hin qabatanin samirratti rarraatee hafuu hubatan. Yeroo ammaa kaayyoon isaanii fudhatama ummataa ( popular legitimacy) argachuu akka hin dandeenye jala muranii abdii kutaniiru. Kanaaf aangorra turuufi akeeka isaanii hojitti hiikuuf gartuu lamatti fayyadamuu barbaadu; gareen tokko warra akeekni unitary state fi neoliberal economy fayyaduu danda’uudha. Gareen lammataa Oromoota yakka amma dura ummata irratti hojjataniin sabaan tufamanii jirani. Waggaa dabre kana namoota OPDO duraanii Wayyaanee waliin ummata keenya akka malee midhaa turanii haaromsaan harca’an gandaa hamma federaalaatti wanni ol dachaasaniif kanaafi.
Gama Oromooti amma tooftaa sobuufi sossubuu san akka hin hojjanne hubatanii tooftaa bituufi dhiituutti ( cooptation and coercion) cehaa jiru. Commercialization and Militarization akka tooftaatti baafataniiru. Kanaaf ammoo namoota amamansiisuu waan hin dandeenyeef maallaqa paartii, kan mootummaafi garagaarsa alaatiin bitatanii hiriirfachuu barbaadu. Warra didee mormu ammoo humna waraanaan cabsanii afaan qabsiisuun tooftaa lammataati.
Waliigalatti kaayyoon Bilxiginnaafi dantaan dhuunfaafi sabaa Oromoo ( individual and collective interest) waliif faallaadha. Waliin deemuu hin danda’an. Paartii Bilxiginnaa kan fayyadus kan irraa fayyadamus gartuulee unitary state fi neoliberal economic policy irraa fayyadamuu danda’an qofaadha. Kunnin ammoo warra Itoophiyaa dullattii keessatti faayidaa siyaasaa, hawaasummaafi diinaggee argatee kuufateedha. kan kuufatan san daran guddifachuuf imaammanni Bilxiginnaa isaan fayyada. Gareeleen seenaa keessatti saamamaa, dhiibamaa, hiyyoomfamaa as gahan daran balbalti itti cufama.
Oromoofi saboota kaayyoon Bilxiginnaa miidhu kana mallaqaan bituufi humnaan butuchuun yeroof hojjachuu mala. Garuu bu’aan ( consequences) kaayyoo isaanii walfaalleessuu ( contradiction) biyya kanaa daran kan bal’suufi, paartii Bilxiginnaa tanas ummata Oromoofi saboota cunqurfamoon daran kan adda fageessuudha. Adaduma walduradhaabbannaan Oromoofi mootummaa/ paartii biyya bulchuu hammaataa deemuun Oromoonni bitamaniis ta’ee butuchamanii sirnicha keessatti hafan dhiibbaa gamalamee hamaa keessa galu. Ummanni akka gantuutti farrajee dhiibbaa hawaasummaa irraan gaha. Warri aangoo harkaa qabu ammoo ija shakkiin laala. Turee-bulee takkaa ofiif keessaa bahu, takkaahuu ni darbatamu jechuudha.
Dhumarratti, gorsi namoota mooraa qabsoo Oromoo keessaa sirna kanatti makamaniif ani qabu; kaleessa makamuun keessan sirrii ture. Namuu ilmaan Abbaa Gadaatu aangotti dhufee waan taheef haa gargagaarru jedhamaa ture. Har’as abdii yoo hin kutatiniifi mala biraa dhabdanii keessuma turuu barbaadan nan hubadha. Garuu hanga sirnicha kana keessa jirtanitti Oromoo hin miidhinaa, faallaa dantaa saba kanaa hin dhaabbatinaa. Ajjeechaa ilmaan Oromoo keessatti hin hirmaatinaa. Dantaa yeroof jettanii adeemsa saba kana qoqqooduu keessatti hin hirmaatinaa. Hanga guyyaan gahee keessaa baatanii ykn ari’amtanii of eeggannoon hojii ogummaa keessanii hojjadhaa.
Comments»
No comments yet — be the first.


c: text/html

text:
Gurraandhala, 3/2014(TOI) – Dorgommii atileetiksii qaxxaamura biyyaa Hurufa Boombii(Jaan Meedaa) 39ffaa fi biyyoota baha Afrikaa 1ffaarratti atileetoonni biyyoota 5 akka hirmaatan Federeehiin Atileetiksii Itoophiyaa beeksiseera.
Itti aanaan Pireezidaantii Federeeshinii Atileetiksii Itoophiyaa Atileet Gazzaany Abarraa ibsa laateen dargommii kanarratti biyyoonni 5 atileetota isaanii akka hirmaachisuuf qophaa’an mirkanaa’eera.
Dorgommiin kun maqaa gaarii biyyaa mil’isuu keessaatti gahee guddaa akka qabu kan hime atileet Gazzaany, dorgommicha kanneen ijifataniif haala kanaan dura barameen caalaatti badhaasini guddaan qophaa’uus himeera.
Hogganaan gargaaraa waajjira Federeeshinii Atileetikisii Itoophiyaa obno Yohaannis Ingidaa dorgommichi kan atileetonni gahumsa isaanii itti madaalanidha jedhaniiru.
Dorgommiin atileetiksii kun gosoota dorgommi shaniin kan qopha’e ta’uu kan himan obno Yahaannis, innis dorgommii gaheessootaa Dhiiraafi dhalaa, Dorgommii dargaggootaa dhiiraa fi dhalaan, dorgommii wal harkaa fuudhinsa ulee kan hunda hirmaachiseen geggeeffamudha jedhaniiru.
Dabalataanis dorgommiin atileetota buleeyyii jidduutti taasifamus akka jiru himaniiru.
Dargommii gaheessoota jidduutti taasifamuun dhiiraanis ta’ee dhalaan kan sadarkaa tokkooffaan injifatan tokkoon tokkoon isaaniif birrii 50, sadarkaa 2ffaa kuma 25, 3ffaa kuma 20, 4ffaa kuma 18, 5ffaa kuma 16, 6ffaa kuma 14 kan badhaafaman ta’uu himaniiru.
Dorgommii dargaggootan kan sadarkaa 1ffaan xumuraan kuma 40 badhaafamu.
Sadarkaa 2ffaa kuma 20, sadarkaa 3ffaa kuma 16, sadarkaa 4ffaa kuma 14, sadarkaa 5ffaa kuma 12, sadarkaa 6ffaan kuma 10 badhaafamu jedhameera.
Dorgommi atileetiksii dilbata dhufu Finfinnee Hurufa boombii(Jaan meedaa)tti geeggeeffamu kanarratti atileetoonni dhiiroonni 473 fi dhalaan 251 ni hirmaatu jeshameera.
Dargommii kanarratti atileetota Itoophiyaa malee atileetonni Keeniyaa, Ertiriyaa, Sudaan,Sudaan kibbaa fi Taanzaanii ni hirmaatu jeshameera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Salaata-Utubaa Islaamaa
Dhugumatti Faaruun hundi kan Rabbiiti. Isa ni faarsina, ni gargaarsifanna, araarama Isa kadhanna. Sharriwwan nafsee teenyaa fi hamtuwwan hojiiwwan keenyaa irraa Rabbiin eeggamna. Nama Rabbiin qajeelche kan isa jallisu hin jiru. Nama Rabbiin jallise kan isa qajeelchu hin jiru. Rabbii Tokkicha shariika hin qabne malee haqaan gabbaramaan akka hin jirre ragaa nan baha. Akkasumas, Muhammad gabrichaa fi Ergamaa Isaa ta’uu ragaa nan baha.
Salaanni utubaa amantiiti. Namni salaata gadi dhaabee sirnaan salaate, bu’uuraa fi utubaa amanti isaa gadi dhaabe. Namni dhiisee immoo hundee fi utubaa amanti isaa diige. Salaanni hojii ibaadaa isa guddaa ta’ee fi nama hunda irratti dirqama kan ta’eedha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
“Salaata [shananii] fi salaata giddu-galeessaa tiikfadhaa. Ajajamtoota taatanii Rabbiif dhaabbadhaa.” Suuratu Al-Baqarah 2:238
Rabbiin Olta’aan haala wali galaatin salaata shanan akka tiikfatan, keessumayyu immoo salaata giddu-galeessaa akka eegan ajaja. Salaanni jiddu-galeessaa salaata Asriiti. Salaata tiikfachuu jechuun: waqtii, sharxiiwwanii fi arkaana salaataa, kushuu’a fi wantoota salaataaf barbaachisan hunda eegun salaatudha. Salaata tiikfachuun ibaada biroo akka tiikfatanii fi wanta dhoowwaman irraa akka eeggaman nama gargaara.[1]
Sadarkaan salaanni qabu guddaadha. Arkaana Islaamaa keessaa isa lammaffaadha. Akkuma beekkamu namni kamiyyu salaanni fi hojiin isaa biroo fudhatama argachuuf iimaana qabaachu fi shahaadateyni labsu qaba. Iimaana qabaachu yommuu jennu, arkaana (hundeewwan) iimaana jahanitti amanuudha. Shahaadateynin immoo “ash-hadu an laa ilaah illallah wa ash-hadu anna muhammadan rasuulullah jedhanii ragaa bahuudha. Hiikni kanaa: Rabbiin malee haqaan gabbaramaan akka hin jirree fi Muhammad Ergamaa Rabbii ta’uu ragaa nan baha.
Sammubani.com irratti arkaana iimaanaa fi shahaadateyn ilaalle jirra. Alhamdulillahi Rabbil aalamiin. Kanaafu, wanta hojiin irratti hundaa’u erga xumurre, amma gara hojiwwan keessa hojii hundarra Rabbiin biratti jaallatamaa ta’e ilaalla. Hojiin kunis salaata.
Salaanni arkaana, sharxiwwanii fi dirqamoota qaba. Namni salaata sirnaan salaatuf waa’ee salaata sirritti beeku qaba. Salaata akkuma arge kan salaatu yoo ta’e, salaata irraa bu’aa guddaa hin argatu. In sha Allah, gargaarsa Rabbiitiin ahkaama (murtiwwan) salaataa fi seera isaa ilaalchisee hanga danda’ameen kitaabota fiqhii irraa ni ilaalla. Kitaabban fiqhi hundi waa’ee salaata yommuu dubbatan xahaaraa irraa jalqabu. Kanaafu, nutis xahaaraa irraa jalqabuun waa’ee salaata barachuu fi qorachuu haa eeggallu.
Xahaaraa
Hiika Xahaaraati fi barbaachisummaa isaa
Akka lugaatti xahaaraa jechuun xurii irraa qulqullaa’uudha. Akka shari’aatti xahaaraa jechuun bishaanin ykn biyyeen hadasaa fi najaasa kaasudha. Kanaafu, xaharaan bakka lama gurguddaatti qoodama:
1ffaa-hadasa irraa qulqullaa’u. Kuni nafa dhiqachuu fi wudu’achuun ta’a.
2ffaa-najaasaa (xurii akka fincaani, sagaraa fi kkf) irraa qulqullaa’u. Hikni kanaa: najaasaa uffataan, bakkaani fi qaamaan wal qabate qulqulleessudha.
Garaagarummaan xahaaraa kanniin lamaan jidduu jiru: kan jalqabaa qaama qofaan wal qabata, kan lammataa immoo uffataan, bakkaani fi qaaman wal qabata. Fakkeenyaaf namni salaatu tokko: jalqaba qaama ofii ni qulqulleessa, ergasii uffanni ittiin salaatu fi bakka itti salaatu qulqulluu ta’uu ni mirkaneeffata.
Hadasa jechuun amala qaaman walqabatuu ta’ee kan salaata irraa nama dhoowwudha. Hadasni gosa lama:
1ffaa– Hadasa xiqqaa- kuni wudu’achuun kan wal qabatuudha. Kan akka sagaraa, fincaan, dhuufuu fi dhangala’oo qaqala’aa qaama hormaataa keessa bahu. Kunniin hundi hadasa xiqqaadha. Hadasni gosa kanaa wudu’achuun qulqullaa’a.
2ffaa-Hadasa guddaa-Kuni immoo qaama guutuu dhiqachuun kan wal qabatuudha. Kan akka janaabaa, haydi (laguu) fi dhiiga da’uumsaa (nifaas). Kunniin hadasa guddaadha. Hadasni kuni nafa (qaama) guutuu dhiqachuun qulqullaa’a.[2]
(Janaabaa-jechuun haala nama maniyyiin (dhangala’oon saalaa) isarra bahuu ykn wal-qunnamti saalaa raawwatuudha. Namni osoo rafuu ykn dammaqee osoo jiru maniyyin yoo isarraa bahe, janaabaa qaba jedhama. Kanaafu nafa guutuu dhiqachuu isa barbaachisa. Akkasumas, namni wal-qunnamti saalaa raawwate, janaaba qaba jedhama. Kunis nafa guutuu dhiqachu qaba/qabdi. )
Barbaachisummaa xahaaraa
1-Xahaaraan furtuu salaatati fi sharxii isaa keessaa hundarra jabaa kan ta’eedha. Salaanni gabrichaa sirrii ta’uuf xahaaraan jiraachu qaba. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhanii jiru: “Hanga wudu’atutti malee salaanni nama hadasa raawwatee (fincaane ykn sagaraa bahee ykn dhuufee) isa irraa hin qeebalamu.” (Sahiih Al-Bukhaari 135 fi Sahiih Muslim 225)
Salaata xahaaraan salaatun Rabbiin ol-guddisuu (kabajuu) dha. Mootii fuundura dhaabbachuun qulqullinnaan ta’a moo xuriin ta’aa? Dhugumatti, qulqullinnaan Mootii aalamaa fuunduraa dhaabbachuun kabaja Isaaf qaban agarsiisa.
2-Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa namoota of qulqulleessan akkana jechuun faarse jira:
“Dhugumatti, Rabbiin warra tawbatan ni jaallata, warra of qulqulleessanis ni jaallata.” Suuratu Al-Baqarah 2:222
Warra Masjiida Qubaa’as akkana jechuun faarse:
“Isa keessa dhiirota of qulqulleessu jaallatantu jira. Rabbiin warra of qulqulleessan ni jaallata.” Suuratu At-Tawbah 9:108
3-Najaasaa irraa of qulqulleessu dhiisun qabrii keessatti sababoota ittiin adabaman keessaa tokko: Ibn Abbaas akka gabaasetti, Ergamaan Rabbii (SAW) qabriiwwan lama biraan darban. Ergasii akkana jedhan, “Isaan lamaan kunniin azzabamaa jiru, [dhiisuf] wanta guddaaf kan azzabamanii miti. Tokkoffaan jettee jettee ol gadiin deema, lamaffaan, fincaan irraa of hin eegu.” Sahiih Al-Bukhaari fi Sahiih Muslim
Har’aaf asirratti nu gaha. In sha Allah kutaa itti aanu keessatti waa’ee najaasaa ilaalla.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Sa’diyyi 106
[2] Sahiih Fiqhu Sunnah-1/70-71, Abu Maalik, Fiqhu Muyassar fii daw’il kitaabi wa sunnati-fuula 1-2, Fiqhu waadih-fuula 28, Dr. Muhammad Bakr Ismaa’il


text:
Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa kana kan gabaasee Dilbata Waxabajjii 21 bara 2020 yoo ta'u weerarrii vaayrasii Koronaa erga jalqabee as kun guyyaatti isa galmaa'aa ture keessaaa guddicha jedhee jira.
Kanneen keessaa 116,000 biyyoota Amerikaa kaabaa, kibbaa fi waaltaa keessatti argamu.Kanneen hafan 16,000 biyyoota addunyaa kanneen biroo keessaa ta'uun ibsamee jiran.
Addunyaa irratti namnii 55,000 kan haaraa Koviidiin jalaa qabamee Braaziil dursaa kan jirtu yoo ta'u Yunaaytid Isteetes kan haaraa qabaman 36,000 qabaachuun lamaffaa Hindiin kan haaraa qabaman 15,000 qabaachuun 3ffaa irra jirti.


text:
Irreeffannaa jechun maal jechu yoo jennee gaafannu, waaqaa galata galchuu jechuudha nuun jedhu. duuba waaqaa galata galchuun guyyaa irreechaa qofaa yoo jennuun guyyaa irreechaa tokkummaadhaan oromoon hundi bahee waaqaaf galata galcha jedhu. amma mee formula kanaan deemnee dubbii tana haa ilaallu,
Waaqaaf galata galchuuf muslimni, kiristaannii fii waaqeffataanis irreecha dhufuu qaba jedhan. hayyee jennee osoo waliif gallee;
Nuti Muslimoonni kan galata galchinuuf ALLAH jennee amanna.
Kiristoon immoo Iyyesuus (Jesus) Jedhanii Amanan; Waaqeffataan immoo Waaqa jedhan. mee walii galuuf jennee Waaqaa fii ALLAH jechuun tokko yoo jennee fudhanne; Iyyesuus immoo kan birooti. ummanni irreecharratti wal gahe kun eenyuuf galata galcha? Iyyesuus moo ALLAH? namni waan adda addaatti amanu akkamiin bakka tokkotti galata galchuu dandaya? moo kan achitti galata galchaniif odaadha? sammuu keeysan fayyadamaa yaadaa nuun jettan, hayyee yaadnee isin gaafanne, mee deebii nuuf kennaa!
gaafiin kiyya akka isiniif ifa tahuuf Logic fayyadamee isinif ibsa.
Lammiileen Ityoopiyaa fii Ertiraa gibira kafaluuf Suudaanitti wal gahan haa jennu. mootummaan gibira guuruuf dhufu kan ethiopiati moo kan ertiraati? moo mootummaa suudaaniitu gibira ummatarraa guura? deebiin keeysan lameenuu ni dhufu kan jedhu yoo tahe, duuba eega lameenuu kan dhufanii maaliif achi dhufuun barbaachise? Mootummaan lameenuu biyyuma isaanii keeysatti ummata isaanii irraa maaliif hin fuune?
mee haala kanaan tokkummaan itti nu yaamutti jirtan tami? akkuma biyya walitti qabnu waaqas walitti qabna yoo jettan gama keenya koottaa islaamawaa. garuu iyyesuus nuuf Rabbii miti. kiristoo wajji isaaf galata galchuuf irreecha hin dhufnu.
Nuti Muslimoonni guyyatti yeroo 5 Rabbiif galata galchutti jirra. guyyaa Iida lameeniitis Ajaja Rabbiif Ergamaa isaa (SAW) guutuuf iida dhayna malee galata galchuu qofaaf karoorfannee miti.
galata galchuun nuuf waan haarayaa miti. waan amatatti hoggu takka goonuu miti. sochii keenya hunda keeysatti galata galchina. akkaataa Rabbiif galata galchinu karaa bareedaas ergamaa Rahmataa Nabi Muhammad (SAW) irraa barree jirra. ragaa qabatamaa Qur’aanaa fii hadiisa barreeyfame kan hin jijjiiramne qabna. nuti jecha qaalluu fi argaa dhageettii irraa haajaa hin qabnu.


text:
Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Abee Dongoroo fi Wallagga Bahaa aanaa Limmuu Galiilaa keessatti namootni Koomaand poostiin hidhamuu dubbatu – jiraattonni.
Bulchaan aanaa Limmuu Galiilaa immoo waa’ee hidhamuu namoota jedhamanii quba hin qabu jedhan.
Itti gaafatamaan Waajjira Komunikeeshinii mootummaa Godina Horroo Guduruu Wallaggaa obbo Lalisaa Baqqalaa dhimmicharratti ibsa kennuuf eega tole jedhanii booda bilbilli isaanii naaf seenuu dide – jedha – gabaasaan keenya Naakoor Malkaa Naqamtee irraa. Guutummaa gabaasaa isaa caqasaa.


text:
Oduu addaa: Google Adsense Baankii western union waliin hojjachuu dhaabe
Waggoota hedduuf maallaqa ‘Google Adsense’ keessaa baasuf karaan filatamaan Baankii ‘western union’ jedhamu ture. Garuu amma August 10, 2020 irraa eegalee sababaa dhibee koroonaatif walii galtee waan diiganiif Maallaqa Adsense keessaa baasuf karaa biroo gargaaramuun dirqama tahee jira. Akka addunyaa guututti namoota youtube irra hojjatan keessaa harki caalu karaa baankii western union jedhamu kanaan maallaqa kaashii argatu turan. Akka biyya keenyatti namoonni Youtube irra hojjatan guutumaa guututti bifa jedhamuun western union faayyadamu turan.
Western union maalif filatamaa ta’ee ture?
Western union kan filatamaa ta’eef baankii addunyaati. akkasuma baankii guddaafi beekamaa waan taheefidha. Maallaqa siif ergamu baasuf Ati dirqama mana baankichatti galmaa’uu ykn Lakkoofsa herreegaa qabaachun sirra hin jiraatu. dhaabbata Google waliinis sirritti waan walbeekaniif Namoonni maallaqa isaanii baasuf kara baankii kana qajeelan rakkoon tokko osoo isaan hin mudatne tajaajila argatu turan
Amma Furmaatni jiru maali?
Amma warreen accountii Adsense kan ture qabdaniifi kana dura karaa western union kanaan maallaqa argachaa turtan Hanga dhuma bara 2020tti carraa ni qabdu. Hanga barri kun dhumu maallaqni keessan akkuma duraanitti isin gayuu danda’a jechuudha.
warreen Adsense haaraya qabaniifi kan yeroo tokkollee maallaqa hin baasin ammarraa gara filannoo biroo jirutti cee’un dirqama. inniis:
Accountii Baankii biyya keessaa qabaachuu (Local Bank Account in US Dollar currency)
Qabxiilee asii gadii qalbeeeffadhaa:
- Accountii baankii biyya keessaa banachuuf kara mana baankii naannoo kee jirutti qajeelun sirra jiraata.
- Baankii biyya keessa jirtutti beekamaa tahe yoo ta’e gaaridha.
- Accountii Baankii CHEKING ykn SAVINGS jedhii gaafadhu. (mana baankii hunda argachuun ni danda’ama)
- Accountii baankii currency biyya alaa fudhachuu danda’u jechuunii qabda. FKN, kan Dallar ($) qeebaluu danda’u.
Accountii Baankii baname Adsense keessatti guutuf:
Adsense > Payments > Manage Payment Methods > Add payment Method > Add new wire transfer details itti aansun maalummaa accountii baankii keetii si gaafataa, itti guutta. FKN, Name on bank account, Bank name, SWIFT BIC, IBAN dhuma irratti SAVE goota.


text:
(Muddee 27, 2016)
Gumiin Sabaa Adda Bilisummaa Oromoo (GS-ABO) walgahii isaa dhaabbataa Mudde 16 – 25, 2016 gaggeeffateen haala Dhaabaa fi QBO, akkasumas, haala Ummata keenyaa, haala diinaa (mootummaa TPLF/EPRDF), haala Godina Gaanfa Afriikaa fi kan Idil-Addunyaa irratti marii fi xiinxala bal’aa gaggeessee murtiilee jajjaboo QBO daran jabeessanii fuula dura tarkaanfachiisan dabarseera. Murtiilee dabran hojiitti hiikuuf kan gargaaran dirqamaa fi qajeelfamoota adda addaa KHR-ABOf kennuudhaanis wal gahii isaa milkii fi injifannoodhaan xumurate.
Addi Bilisummaa Oromoo Dhaaba bu’uura jabaa qabu kan duulaa fi shira diinota kaayyoo gara garaa qabaniin irratti gaggeeffamaa turee fi jiru hunda injifatee irra aanuudhaan bu’aa-bahii hedduu keessa qaxxaamuree fi moyxannoo qabsoo bara dheeraa horatee dha. Har’as gufuulee hedduu diinootni Saba Oromoo fuul-dura isaa naqan hunda injifatuudhaan yeroo irraa yerootti of humneessaa fi of jabeesaa qabsoo bilisummaa ummata Oromoo fi walabummaa Oromiyaaf gaggeessu finiinsuu irratti argama. Walgahiin GS kun jabinni jiru caalaatti jabeeffamee akka itti fufuu fi laafina mul’atu irra aanuudhaan galma gahiinsa Kaayyoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo shaffisiisuuf kan gargaaran murtiilee jajjaboo dhimma Jaarmayaa ABO irratti xiyyeeffatan dabarsee jira. Kanneen keessaa dhimmi Kora Sabaa jabinaa fi shaffisaan irratti hojjetamee akka xumuramu wal gahiin GS kun qajeelchee jira.
Imaammata diinummaa kan irraa maayyii murni TPLF/EPRDF isa irratti gaggeessu fashalsuu fi irra aanuuf furmaatni tokkichi jiru Kallacha qabsoo isaa kan tahe Adda Bilisummaa Oromoo wajjin tahuudhaan qabsoo bilisummaa bifa hundaan finiinsuu qofa tahuu kan hubate Ummatni keenya, keessattuu dargaggoon (Qeerroon Bilisummaa Oromoo) Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) baroota dheeraaf gaggeessaa ture Sadaasa bara 2015 irraa eegalee gara boqonnaa haaraya Fincila Xumura Gabrummaa (FXG)tti jijjiiruudhaan warraaqsi gaggeessaa jiru, seenaa QBO keessatti iddoo guddaa qaba. Walgahiin GS ABO kun sochii boonsaa fi seena-qabeessa karooraa fi qindoomina diriire ofitti fudhatuun Ummatni keenya itti jiru kana gadi faginaan xiinxale. Wareegama ulfaataa miseensotni ABO, Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi Ummatni keenya baasee fi baasaa jiru, akkasumas, injifannoolee sochii kanaan galmeeffamanis bal’inaan gilgaale. Akkaataa sochiin kun itti daran jabaatuu fi akeekni isaa shaffisaan fiixaan bahuu danda’u irrattis tooftaa fi tarsiimoo hordofamuu qabu KHRtti qajeelchuun akka cichoominaan irratti hojjetamu murteesse.
ABOn akka dhaaba bilisummaa tokkootti bu’aa bahii adda addaa kan diinni kaayyoo dhabama isaa hawwuun irratti duulaa turee fi ammas itti jiru irra aanuun muyxannoo qabsoo horaa har’aan tana gahee qabsaawaa jiru dha. Adeemsa xaxamaa diinotiin saba Oromoo ABO fuuldura afan hunda injifatuun yeroo irraa yerootti if jabeessaa fi if humneessaa qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa gulantaa itti aanutti tarkaanfachiisaa turee fi itti jirutti, sirna isaa hordofuun Kora Sabaa godhachuun daran akka of gurmeessuu fi cimsu wal gahiin GS-ABO 2016 tartiiba ittiin xumuramu murteessee jira.
Mooraa QBO daran itichuu fi jabeessuun imaammata dhaabbataa ABOn yeroo hundaa irratti hojjetu dha. Baroota as aanan kana yaaliin gama kanaan godhamu jajjabeessaa tahuu GS hubatee jira. Humna namaa, beekumsaa fi qabeenya Ummata keenyaa wal faana luuccessuudhaan diina keenya irratti tokkummaadhaan qabsaawuun bilisummaa Ummata keenyaa akka shaffisiisu kan wallaalu hin jiru. Waan taheef hojiin gama kanaan itti jiramu akka daran jabaatee itti fufu GS qajeelfama kennee jira.
Mootummaan TPLF/EPRDF gaaffii mirgaa ummatni Oromoo fi Ummatootni biroos gaafataniif deebiin kennaa jiru kan diinummaa fi gaaffii karaa nagaa humnaan ukkaamsanii dhaamsuuf kan akeekkate, farra nagaa fi sabatinsa naannichaa akka tahee fi hokkoraa fi jeequmsa naannichatti kan babal’ise tahuun lakkuma buluun hundaaf ifa tahaa dhufee jira. Tarkaanfii diinummaa fi gara jabinaa (faashiistummaa) fudhataa jiruunis akeeknii fi eenymmaan isaa inni dhugaa daran ifatti mul’atee har’aan tana guutummaatti biyyattiin bulchiinsa waraanaa jala galtee jirti. Murni TPLF/EPRDF waggoota as aanan lamaan, addatti ammoo waggaa tokkoo oliif labsii lolaa ifatti ummata Oromoo fi Oromummaa irratti labseen imaammatni sanyi-duguuggaa (genocide) waggoota 25 dabraniif golgaa dimokiraasii kijibaatiin Ummata keenya irratti gaggeessaa ture hawaasa Addunyaa duratti caalaatti saaxilamee jira.
Gumiin Sabaa ABO imaammata diinummaa fi loogii Sabummaa murni TPLF Ummatoota hunda irratti fi addatti ammoo Saba Oromoo irratti qiyyaafatee bara aangoo isaa guutuu gaggeessaa turee fi jiru (keessattuu ammoo maqaa labsii haala yeroo hatattamaa /State of Emergency/ jedhuun humna waraana isaa itti duulchisee roorroo Ummata keenya irraan gahaa jiru) sagalee jabaadhaan irra deebi’ee balaaleffata. Ummatni keenyas roorroo daangaa dabre kana of irra faccisuuf tarkaanfii barbaachisu hunda fudhachuun mirga isaa tahuu GS gadi jabeessee hubachiisa. Waan taheef murannoo ol aanaan sochiin jalaqame itti fufamee akka xumura itti godhamu akka qindeeffamu murteessee jira.
Yeroo Ummatni keenya mootummaa TPLF/EPRDF.iin addatti baafamee ifatti labsiidhaan humni waraana biyyaa jedhamu itti bobbaafamee qabeenyi isaa saamamaa, xiqqaa fi guddaan hidhaatti guuramee gidirfamaa, biyya irraa arihatamaa fi akka bineensaatti ajjeefamaa jiru kanatti kanneen miseensota OPDO, miseensota waraanaa, poolisaa, humna tikaa fi milishaa diinaa tahuudhaan Ummata irratti yakka dalagaa jiran hatattamaan gochaa badii kana irraa dhaabbatanii yeroon hiriira isaanii itti sirreeffatan amma tahuu waamicha ABOn deddeebisee godhaafii tureef deebi akka kennan Gumiin Sabaa cimsee akeekkachiisa.
ABOn ummata Oromoof qofa osoo hin taane cunqurfamaa hundaaf cunqursaa alagaa jalaa bahanii bilisa tahanii jiraatuu ni hawwa. Kana irraa kan ka’e ummatoota cunqurfamoo waliin hariiroo qabsoo ummachuuf hojjatuu irraa of qusatee hin beeku. Akka kanaan ABO dabalatee Jaarmayootni qabsoo Ummatoota cunqurfamoo afur kan waliin ijaaran Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii (TUBD) waan hundaan akka jajjabeeffamu GS KHR.tiif qajeelfama kennee jira.
Rakkoon Siyaasaa, Dinagdee fi Hawaasummaa naannoo keenyaa furmaata waaraa argachuu kan danda’u yoo humnootni fi Ummatootni abbootii dhimmaa hundi (stake holders) qabsoo haqaa kan bilisummaa, nagaa, dimokiraasii fi guddinaaf godhamu irratti wal hubatanii fi wal dura dhaabbachuu dhiisanii waliif tumsan qofa tahuu ABOn ni amana. Waan taheefis wal hubannoo fi tumsa qabsoo akkasii argamsiisuuf irratti hojjetamuu akka qabu GS KHRf akeekee jira.
Ummatni Oromoo bilisummaa afaan qawweetiin sarbame deebisee gonfachuuf qabsoo bara dheeraaf mootummoota Itoophiyaa dhufanii dabran irratti gaggeessaa turee fi jiruun fedhii fi gaaffii isaa irra deddeebi’ee addunyaatti agarsiisee jira. Haa tahu malee mootummootni gariin haqa ummatni Oromoo qabu beekanii Oromoof tumsa barbaachisu gochuu mannaa mootummaa farra ummatootaa kan gochaa sanyi-duguuggaa (genocide) raawwatu waahelfatuu itti fufuun gaddisiisaa fi qaanfachiisaa tahuu GS-ABO jabeessee hubachiisa. Waan taheef, kanneen mootummaa kufuuf daddaaqamaa jiru kanatti lubbuu horuun jiraachisuu barbaadan kan halaalaa fi dhihoo hundi tumsa dippilomaasii fi tin’isa dinagdee godhaniif irraa dhaabuudhaan gaaffiin ummatootaa deebii haqaa akka argatu gochuu irratti akka hojjetan, kanaafis dhiibbaa barbaachisu akka godhan GS-ABO yaadachiisa. Hammeenya raawwatamuu fi tarkaanfii garajabinaa fudhatamaa jiru osoo arganii fi dhaga’anii akka hin arginii fi hin dhagahiniitti callisuun seenaa duratti gaafachiisaa tahuus GS dabalee hubachiisa.
Maayyii irratti, miseensotnii fi deggertootni ABO waliigalatti, addatti ammoo WBOn dirree falmaa, akkasumas, Qeerroon Bilisummaa Oromoo Kaayyoo QBO galmaan gahuuf tarree duraa irratti hiriirtanii wareegama qaqqaalii baasaa jirtan diina Ummata keenyaa kan qabsoo keenyaan afaan boollaa irra gahe kana hobbaafachiisuudhaan qabsoo Ummata keenyaa galii isaa dhaqqabsiisuuf dirqama keessan dacha-dachaan akka ol kaastan GS yaamicha qabsoo haaromsa.
Injifannoo Ummata Oromoof!
GS-ABO
Muddee 27, 2016


text:
Oromoon akkuma biyyoota addunyaa irraa motummaa, bulchinsaa fi aadaa mataa isaa qaba ture. Garuu jaarraa tokkoo fi walakkaa dura qawwee koloneeffataan cabee haqa isaa kana dhabee hacuuccaa hangana hin jedhamineen gidiraa argaa jira. Hacuuccaan akkasii kuni Oromoo bara dheeraaf lafa isaa irraa fudhatee; akka hinbarannee fi afaan isaatiin hin dubbanne daangessee; lafuma isaarratti hidhaa fi ajjeesaa ture. Waanjoo gabrummaa kana saba isaaniirraa buqqisanii gatuuf ijaaramanii qabsaa’un barbachisaa ta’uu warri itti mul’ate ABO bu’uressuun qabsoo eegalani. ABOnis heeraa fi seera qabsoo ittiin geggeessu baafachuun, imaammataa fi kaayyoo dhaan masakamuun qabsoo hadhooftuu geggeessaa turee, har’as itti jira. Adeemsi wal’aansoo kanaas rakkoo malee hintuurre. Oromiyaan diinaaf galaana qurxummii keessaa qabatani, boba’a keessaa waraabbatani fi madda jalisii jireenya gaarii waan taateef hanganuma ciniinatani nu lolaa jiru. Lolli kunis nu qabuu, hidhuu fi ajjeesuu duwwaa osoo hintaane numa keessaa namootaa burjaajjoftuu, dantaadhaa fi qarshidhaan salphaatti bitaman qabachuun qabsoon keenya hanga yoona akka galma hin geenye gochuun bara gidiraa Oromoo dheeressaa jiru. Ammas akkuma baratan murna harcaatuu tokko baasuuf kan yaalaa jiran fakkaata.
Kanaaf, nuti miseensonni ABO Konyaa Washington DC, USA, gaafa Bitootessa 15, 2021 walgahii hatattamaa gaggeeffanne irratti haala adeemsa siyaasaa ABO fi murna maqaa hoogganaa qabatee dhaaba keessaa seera namuusaa fi heera dhaabichaa cabsee bahuun yeroo ammaa kana ‘Kora Sabaa (KS) ABO gaggeessine’ jechaa jiran irratti marii bal’aa goonee ibsa ejjennoo fi dura dhaabbannoo murna farra-qabsoo kana irratti baasnee jirra:
1. ABOn durumayyuu muuxannoo fi mudannoo bara dheeraa gitaa bittaa Xoobiyaa irraa barateen waanti biyyatti haa deeb’un kuni qaama 3ffaa hirmaachisuu akka qabu gaafachuun isaa ni yaadatama. Mootummaan seeraan ala amma aangoorra jiru kunii fi qaamoti tokko tokkos Oromoof Oromoo jidduutti jaarsummaan hormaa hinbarbaachisu jechuun akka dhaabni keenya wal-amantaa Oromummaan galu irratti dhiibbaa gochuun isaanii ni beekama. Erga murtiin haagalluu waliin murtaayee booda mootummaan EPRDF/OPDO kuni jibbiinsa fi sodaa dhaaba keenya irraa qabuun jalqabumaa eegalee irratti hojjechuu isaa kan agarsiisani qabxiilee tokko tokko xinxaallee dura dhaabachuuf murteefanneera. Hojii diinummaa fi diigumsaa isaa kanaanis murna hirkattummaa isaan sosso’aa jiru dhaaba keessatti tolchee dhaaba keenya dadhabsiisuuf yaalaa jiru kana cichoominaan ni fashalsina jennee murteessineerra!
2. Murni kuni, kanaan dura qaama koree hoji-raawwachiiftuu ABO tahani otuu jirani heeraa fi seera dhaabaan ala Poolisii mootummaan gargaaramanii walgahii waajjira ABO keessatti godhachuun isaanii ni yaadatama. Kan seeraa fi heeraan taa’e H/D ABO fi hoji-gaggeessitoota hunda achii baasanii cufsiisuun isaanii deggersa mootummaa Itoophiyaatiin dantaa dhuunfaa fi bolola aangoof jecha qabsoo haqaatti gufuu ta’u isaani cimsinee balaalefanna!
3. ABOn yeroo irraa gara yerootti miseensota isaa hidhamuun, wajjirri isaa jalaa cufamuu mootummaa Itophiyaatti iyyatus mootummaan filmaata malee aangoorra jiru kun rakkoolee kanneeniif furmaata dhowwatee hanga har’aatti dunuunfatee boollatti deemaa jira. Furmaata dhowwachuun mootummaa kanaa paartilee saba isaani birratti dhageettii fi jaalala qaban filannoon ala gochuuf karoorfachuu isaa agarsiisa. Kanaaf, kan barbaade ufitti maxxansee kaan immoo dhiibee keessaa baasuun isaa farra dimokrasii ta’uu isaa mirkaneessa. Murni fotoqxuun kuni mootummaa kanatti maxxanuun farra QBO ta’u isaanii fi tarkaanfii seera-dhablummaan fudhatan dura dhaabbannaa, ni faashalsinas!
4. ABOn waggaa darbe kana KS gaggeeffachuuf Gumii Sabaan murteessee koree kana irratti hojjetu filatee haala mijeefachaa osoo jiruu murni ergamaa fi karoora qaama biraa qaban kun seera dhaabaa cabsuun ariitiidhaan H/Dureen ABO fi miseensonni gameeyin bakka hin jirretti walgahii dhoksaan qopheesuun isaani seera dhablumaa dagaagsa jennee amanna. Seera dhablummaan akkasiis dhaaba saba tokko ijaaruu fi hundee dimookiraasii kan bilisummaatti geessu kan balleessu waan ta’eef tokkummaan dura dhaabbachuu akka qabnu murteessineerra!
5. Boordiin filannoo biyyattii, ABO maqaa H/D J/Dawud Ibsaatiin gaggeeffamuun isa biratti seeraan galmaayee otoo jiruu murna ABO keessaa bahee PPtti maxxanuun dhaaba keenya diiguuf shira shiraa jiraachuu osoo beekuu korri sabaa akka gaggeeffamu ABO beeksisee, qophiin KS danqaalee mootummaan uumeen gufatee osoo jiruu ‘Kora Sabaa’ murna bicuu seera dhabeeyii kanaan qophaa’e jedhamu irratti hirmaachuun isaa kan seera filannoo biyyoolessaa faallessu waan ta’eef jabeessinee mormina!
6. ABOn dhaaba bara dheeraa sabasaaf qabsaa’edha! Qabsoo kana irratis kaayyoof tarsiimoo dhaan masakamee hojjeta. Kanaan immoo jaalalaa fi amanamummaa saba isaa irraa argateera. Kuni ‘Paartii Bilxiginnaa’ wareersuun akkuma bara 1992 ABOn filannoo irratti akka hin hirmaanneef kutattee waan kaateef miseensota ABO hidhuu fi ajjeesuu irra tartee murna harcaatuu kana bixillachuushii akka faashalsinu ni mirkaneessina!
7. Dhuma irratti, murni kun dhuguma saba isaaniif ni yaadu yoo ta’e ummata Oromoo fi ABOtti diina ta’uu irraa akka of-qusatanii gara dhaaba isaanii duriitti deebi’uudhaan ijibbaata ABOn Mootummaa Cehumsaa Biyyoolessaa Oromiyaa (MCBO) hundeessuuf taasisaa jiru akka deggeran gaafanna. Ta’uu baannaan diina QBO fi ummata Oromoo ta’uun seeraa fi seenaan kan itti gaafataman ta’uu hubachiifna !
IUOf!
Miseensota ABO Konyaa Washington DC, USA
Bitootessa 16, 2021


text:
Walgahiin ministeerota dhimmaa alaa biyyoottan Afrikaa marsaa 39faan dhimmoottan marii irratti taasise keessaa, dhimmi baajata gamtaa Afrikaa, Kooviid 19 fi fooyya’insii caasaa gamtaa Afrikaa ijoo akka ture gabaasameera.
Karaa biraatiins dhimmi wabii midhaan nyaataa Afrikaa akka ijoo biraa ture kan ibsee gabbaasinii Kenedii Abaatee, dhimmi kaaba Itiyoophiyaa cufaadhaa irratti maryatamuu isaa dubbi himaa ministeera dhimma alaa Itiyiiphiyaa Itiyoophiyaa Diinaa Muftii waabeffachuudhaan ibseera.
Gamtaan Afrikaa bajata isaa gargaarsa biyyoottan braa irraa eeguun waan birmadummaa dhaan walqabatuu ta’eef Afrikaan of baajata mataa isheetiin danda’uu akka qabdu hubachiiseera.
Walgaahiin Gamtaa Afrikaa inii baraa 2022ti taasifamu qajeelfama Nyaataa madaalawaa fi Wabii Midhaan nyaataa Mirkaneessuu kan jedhu akka ta’u walgahiin kun murteessuudhaa xumuramuun isaa gabaasameera.


text:
Paartiin Badhaadhinaa 'diraamaa nurratti hojjete' jedhan dhalattoonni Tigiraay
Dhalattoonni naannoo Tigiraay dhiyeenya Paarkii Tokkummaa masaraa mootummaa biyyaalessaa keessatti ijaarame daawwatan, 'diraamaatu nurratti hojjetame' jedhan.
A.L.I Guraandhala 21 bara 2012 miidiyaaleen mootummaa gabaasa miseensonni Paartii Badhaadhinaa damee Tigiraay paarkii Tokkummaa daawwatan gabaasa jedhu hojjetanii ture.
Namootni daawwannaa kanarra turan BBC'f yaada kennan, 'osoo nuti miseensa Paartii Badhaadhinaa hin ta'iin akka waan miseensa taaneetti nu dhiyeessani' jechuun komataniiru.
Namni hojjetaa INSA ta'e maqaan isaa akka hin eeramne gaafate tokko, inniifi waahillan isaa kudhanii ol Paarkii Tokkummaa kan daawwatan hambaa biyya Neezarlaandis irraa dhufe kan bataskaana Calaqoot naannoo Tigiraayiif deebi'e simachuuf waamamanii akka ta'e dubbatu.
Hanga sirni walharkaa fuudhinsaa sun raawwatutti maaliif Paarkii Tokkummaa hin daawwattan yaada jedhuun paarkicha daawwachuu isaaniis hima.
Booda garuu gabaasa miidiyaaleen mootummaa dhiyeessan irratti miseensonni Paartii Badhaadhinaa damee Tigiraay Paarkii Tokkummaa daawwatan jedhamee suuraa keenya TV irratti argine jedha namni kun.
'Diraamaatu nurratti hojjetame' kan jedhu namni kun jalqabumaa hojjetaan INSA tokko miseensa dhaaba siyaasaa ta'uu akka hin dandeenye dubbata.
Namoota guyyaa sana paarkicha daawwatan komii wal fakkaataa qaban keessaa tokko aanga'aa duraanii Eejansii Nageenya Odeeffannoo (INSA) dhiyeenya hidhaa irraa hiikama Koloneel Biniyaam Tawaldeeti.
Dhimma kana ilaalchisuun BBC'n yaada kennaniin, ''ani mana hidhaatii bahee guyyoota muraasa booda sirreeffamtoota achitti hafan gaafachuuf mana hidhaa Qaallittiifi Qilinxoo deemeen ture,'' jedhu.
San booda yaaddoo sirreeffamtoonni kunneen qaban erga dhaggeeffatanii booda waahila isaanii duriifi MM Itoophiyaa ammaa Dr Abiy Ahimad waliin wal arganii haasa;uuf fedhii horachuu dubbatu.
Koloneel Biniyaam MM Abiy waliin A.L.I bara 1998 hanga 2002 akka waliin hojjetan dubbatu.
MM Abiy kan waggoota 14'f waliin hojjetan waliin wal arguuf karaa Ministira Innooveeshiniifi Tekinooloojii Dr Abrahaam Balaay beellama qabsiisuu isaaniis himu.
Boodas MM mataansanii isaan waliin wal arguuf fedhii akka qaban waan mirkanneeffataniif, waajira MM dhaquu isaanii dubbatu.
Osuma waajjira Ministira Muummee jiranuu, namoonni hambaa Bataskaana Calaqootiif deebi'u fudhachuu Tigiraay irraa dhufan waan jiraniif isaan waliin maaliif Paarkii Tokkummaa hin daawwattu affeerraan jedhu dhiyaateefi paarkicha daawwachusaanii himu.
'Miseensa badhaadhinaa ta'uu hin danda'u'
Daawwannaa san booda MM Abiy waliin wal arguudhaan haala hidhamtoonni itti jiran, hiriyyummaa fi jireenya yeroo hojii waggoota 14'f waliin dabarsan ilaalchisee waliin dubbachuu isaanii himu.
Koloneel Biniyaam, gabaasa miidiyaarratti miseensooti Paartii Badhaadhiinaa damee Tigiraay Paarkii Tokkummaa daawwatan jedhamuun dhiyaaterratti akka of arganiifi wantichi dogoggora ta'uu dubbatu.
''Ani dura loltuun ture. Booda ammoo hojjataa INSA, san booda ammoo mana hidhaa galee dhiheenyan gadhiifame, yaadaafi hubannoo sammuu kiyya keessa jiruun damee barnootaafi teeknooloojii irratti hojjachuun fedha'' jedhu.
Amma yeroo gababaa keessatti miseensa paartii siyaasaa kamiiyyu ta'uu hin barbaadu kan jedhan Koloneel Biniyaam, "keessumaa ammoo miseensa Paartii Badhaadhinaa miti. Ta'uullee hin danda'u," jechuun ifa godhaniiru.
''Anaaf paartiin badhaadhiinaa miidhaafi dhiibbaan ummatan keessatti guddadheerraan gahee olaanaatu jira. Dhunfaaniis miidhaan narra gahee waan jiruuf, paartii akkasii waliin hojjachuuf yaduu hin danda'u,'' jedhaniiru.
Itoophiyaan haala itti guddatu irratti nama falaasama mataa kiyyaa qabuudha kan jedhan koloneel Biiniyaam, oduun miseensoota paartii jedhamuun dhiyaate dogongora jedhaniiru.
Gabaasa miidiyaaleen biyya keessaa dhiyeessan jedhame kanarratti namoonni miseensota Paartii Badhaadhinaa damee Tigiraay ta'uu himatanii yaada kennan ni jiru.
Komii kanneen osoo miseensa hin ta'iin miseensa jedhamnee dhiyaanne jedhan irratti deebii akka nuuf kennan ministira Innooveeshiniifi Tekinooloojii akkasumas qindeessaa Paartii Badhaadhinaa damee Tigiraay kan Dr. Abrahaam Balaay argachuuf yaallee turre.
Dr. Abrahaam gaaffii keenya erga dhaga'anii booda akka irra deebinee bilbilluuf nutti himanii, yeroo itti deebinee bilbillutti isaan argachuu hin dandeenye.


text:
Fulbaana 17/2015/TOI/–Manneen warren human hinqabneef bulchiinsa magaalaa Shaashamanneetti ijaaramaniifi haaromfaman walharkaa fuudhinsi taasifame.
Manneen walharkaa fuudhiinsi taasifaman 79 ta’uunis ibsameera.
Ijaarsiifi haaromsi manneen kanaa dargaggoota, abbootii qabeenyaafi tola ooltota kanneen biroon ta’uun beekameera.
Kanneen manni ijaarameefi haaromfameef rakkoo keessa turan kan fureef ta’uu ibsanii, deeggarsa taasifameefis galateeffataniiru.
Itti gaafatamtuun waajjira dubartootaafi daa’immanii magaalaa Shaashamannee adde Gannat G/Amlaak kutaalee Hawaasaa rakkatoofi human hin qabne deeggaruun hundarraa akka eegamu ta’uu ibsaniiru.
Bulchiinsi magaalichaa kanaan duras deeggarsa wal fakkaatu taasisaa akka ture yaadatanii, ammas sagantaa tola ooltummaan manneen 37 haaraa ijaareera, 42 ammoo haaromseera jedhaniiru.
Maallaqni karaa tola ooltummaatiin baasii ta’e birrii miiliyoona 10 olitti akka tilmaamamus dubbataniiru.
Kana malees bulchiinsi magaalaa tola ooltota qindeessuudhaan barattoota maatii harka qalleeyyii kuma 3 fi 500f birrii miiliyoon 2 tuqaa 2 baasii gochuunmeeshaalee marmootaa deeggaruusaa yaadataniiru.


text:
Akka Aadde Maammituun jedhanitti, duula ammaa kanaan guutummaa Itiyoophiyaa keessatti ijoolleen miliyoona 13 ta’an akka tallaalaman tu koroorfame. Guyyoota sadi’iif geggeessama duulli talaalii pooliyoo kun. Waa’ee mallattoo pooliyoo Itiyoophiyaa keessatti argamees dubbatanii jiran.
Duulli Talaalii Pooliyoo kun Mallattoon Dhukkubichaa Mumul’achuu Irraa Toosisame
- Namoo Daandii
WASHINGTON, DC — Guutummaa Itiyoophiyaa keessatti, duulli Talaalii Pooliyoo har’a irraa jalqabee geggeessama. Talaalii Pooliyoo guutummaa biyyattii keessatti geggeessuuf sababaan dhukkubichi biyyoota ollaa keessatti argamuu isaa ta’uu dubbatu - Ministrii Fayyaa Federaala Itiyoophiyaatti - qondaalli Gameettiin Sab-qoonnamtii - Aadde Maammituu Keffiyaalew.
Akka Aadde Maammituun jedhanitti, duula ammaa kanaan guutummaa Itiyoophiyaa keessatti ijoolleen miliyoona 13 ta’an akka tallaalaman tu koroorfame. Guyyoota sadi’iif geggeessama duulli talaalii pooliyoo kun. Waa’ee mallattoo pooliyoo Itiyoophiyaa keessatti argamees dubbatanii jiran.
Akka Aadde Maammituun jedhanitti, duula ammaa kanaan guutummaa Itiyoophiyaa keessatti ijoolleen miliyoona 13 ta’an akka tallaalaman tu koroorfame. Guyyoota sadi’iif geggeessama duulli talaalii pooliyoo kun. Waa’ee mallattoo pooliyoo Itiyoophiyaa keessatti argamees dubbatanii jiran.


text:
Fulbaana 20/2015 (TOI) Irreechi ayyaana tokkummaafi waliin jireenya dhalli namaa dinqisiifachaa uumaasaaf galata itti galchu ayyaana guddaa ta’uusaa muummeen ministiraa Abiyyi Ahmad ibsan.
Muummee ministiraa Abiyyi baga ayyaana Irreechaa geessan jechuun ergaa dabarsaniiru.
Abbaa sirna Gadaa kan taate kabajamaa ummata Oromoo, kabajamoo Ummattoota Itiyoophiyaa hunda dura baga dukkana gannaa baatanii booqaa birraa argitan, baga gammaddan jechuun ergaa dabarsaniiru.
Rakkoolee uumamaafi nam tolchee akkasumas balaa xiqqaafi guddaa diinonni keenya nurratti uaggaaman dabarsee ifa kan nu agarsiise uumaan keenya haa galatoomu jedhaniiru.
Oromoon akkaataa duudhaa sirna gadaarraa dhaaleen ganni darbee birraan yoo bari’u uumaasaa akka galateeffatu ibsanii, dukkana gannaa dabarsitee, midhaan biqilchitee, oyiruu miidhagsitee ifa birraa waan nu argisiifteef galanni si haa ga’u jedhee akka galateeffatu ibsaniiru.
Ibsituu hawwii gaarii kan ta’e marga jiidhaa qabatee “Maree hoo!— maree hoo! Jechaa gara malkaa deemuudhaan sirna Irreechaa akka raawwatu himaniiru.
Oromoon Irreechi waltajjii nageenyaa ta’uusaafi marga jiidhaa qabachuun gara malkaa osoo hin deemiin dura gaaffilee sadii deebisuu akka qabu eeraniiru.
Gaaffilee abbootii Gadaa walii keessaniin nagaadhaa? Uumaaf nagaadhaa? Uumamaaf nagaadhaa? Jedhaniif deebii kennuu akka ta’e ibsaniiru.
Ayyaaneffattoonnis marga jiidhaa malkaa osoo hin tuqiin nagaadha jedhee deebii kennuu qaba, kana booda margaa jiidhaan malkaa tuqaa Maree hoo! Maree hoo! Jedhee uumaasaa galateeffata.
Waan kana ta’eef namni Irreecha beeku haaloo dhiisee nageenya lallaba, tokkummaafi nageenya, obbolummaafi wajjin ta’uu cimsa.
Kennaa guddaa uumaarraa argateef beekamtii kenna,tokkummaa uumamaan jiru dinqisiifachaa uumaasaaf galata galcha.
Uumaan Irreecha uume namarraa galata argata, namni ammoo marga jiidhaa uumaan kenneef qabatee uumama dinqisiifata, uumaa galateeffata.


text:
Kutaa Minesootaa, magaalaa Miniyapoolis keessatti bara 2019 kan hundeessame dhaabbatni fayyaa hawaasaa “Siiwaard Faarmaasii” jedhamu, miseensota hawaasaalee Gaanfa Afrikaa Miniyaapoolis-Seent-pool keessaa fi naannawa sana jiraataniif tajaajila fayyaa adda adda afaanneen Oromoo, Somaalee fi Amaaraatiin, haga manneen maammilootaatti deemuun kennaa jira.
Dhaabbatni Fayyaa Leek Istiriit irratti argamu kun, poolsiin ajjeefamuu gurraacha Ameerikaa, Joorj Filooyidii booda, saamtootaan ka diigamee ture yoo tahu, booda gargaarsa hawaasa naannootiin deebi’ee ijaarame. Qophii Fayyaa har’aaf, Alamaayyoo Qannaa, Miniyaapoolis irraa hundeessaa Faarmaasichaa, Dr. Eeliyaas Usoo fi hojjetaa faarmaasichaa dubbisuun gabaasaa qindeesse qaba. Caqasaa.


text:
Baatii Fulbaanaa keessatti Wixata jalqabaa kan ta’e – guyyaan har’aa, as Yunaayitid Isteets keessatti, guyyaa hojjetootaa, kan qooda hojjetoonni, dinagdee biyyattiif gumaachan itti yaadatamu ta’uun ayyaaneffamee oole.
Dhiibbaa Waldaalee hojjjetootaa biyyattiin godhameen, bara 1894 irraa eegalee ayyaaneffamuu jalqabe, guyyaan hojjetootaa kun. Hojjetoota warshaalee waldootaan gurmaawaniin hiriirawwan geggeessamaniin ayyaaneffama – guyyaan kun.
Baatiilee soddomman dabran kana keessa, teknoolojii fi dinagdee addunyoomsuun babal’ataa deemuu irraa kan ka’e lakkoobsi miseensota isaanii gad bu’aa deemuu isaa dubbatu – waldaaleen hojjetootaa.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Dirqalaalee iftoomaa guutuu wanticha filatameetti fayyadamtu qindeessi.
Akaakuu iftooma fayyadamuu barbaadde ifteessi.
Halluu iftoomsaa dhaamsa. kunis qindaa'ina durtiiti.
Halluu iftoomaa ibsa dirqaala kana fili, itti aansuudhaan bakka %0'n guutummaa gututti hittisoo ifaaf %100 guututti dabarsoo ifaatti lakkoofsa sanduuqa keessatti galchi.
Iftooma halluu guutuu ammee sirressa lakkoofsa %0 (hittisoo ifaa) fi%100 (dabarsoo ifaa) galchi.
Gargaartoo iftoomaa halluu guutuu ammeetti fayyadama.Dirqaala kana fili, itti aansuudhaan amaloota gargaartoo qindeessi.
akaakuu gargaartoo iftomaa fayyadamuu barbaadde fili.
Surdala iddoodaa gargaartoodhaaf galchi.
Sarjaa iddoodaa gargaartoodhaaf galchi.
Kofa marsaa gargaartoodhaaf galchi.
Hanga iftooma bal'ina gargaartoo sirreessuu barbaaddee galchi. Gatiin durtii %0 dha.
Gatii iftooma ka'uumsa gargaartoo, bakka %0 gutummaa gutuutti hittisoo ifaa fi %100 gutummaa gututti dabarsoo ifaa galchi.
Gatii iftooma dhumaa gargaartoo, bakka %0 gutummaa gutuutti hittisoo ifaa fi %100 gutummaa gututti dabarsoo ifaa galchi..
Galtee iftoomaa guutuu halluu wanta filatameetti fayyadamuun dura jijjiiramoota kee mul'isuuf duraargii fayyadami.


text:
Mallattoolee Guyyaa Qiyaama-Kutaa 2ffaa
Torbaan darbee mallatoolee guyyaa Qiyaama muraasa isaanii ilaalle turre. Har’as itti fufuun mallatoolee yeroo ammaa argamanii ijaan mul’atan ilaalla. Mallatoolee kanniin qor’achuu fi qo’achuun haala keenya jijjiruun Guyyaa Qiyaamatiif akka of qopheessun nu gargaara.
- Dhiironni zaalima (cunqursitoota) ta’an alangeen namoota reeban argamu
Mallatoolee Guyyaa Qiyaamaa kan Ergamaan Rabbi (SAW) nutti himan keessaa gargaartonni mootummoota abbaa irree alangee akka eegee horii fakkaatun namoota reebudha. Alangee gosa garagaraatu jira. Fakkeenyaf, alangee gogaa, elektrikii, gommaa, dame mukaa fi kkf.
Abu Hureyran akka dabarsetti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“Namoota gosa lamaa warra ibiddaa irraa ta’an kanneen ani hin agarretu [dhufa]. [1ffaa]: namoota alangee akka eegee horii fakkaatu qabanii fi alangee kanaan namoota ittiin reebaniidha. [2ffaa]: dubartoota uffatanii garuu qullaa mul’atan. Ofiillee dabanii namootas baditti kan dabsaniidha. Mataan isaanii akka dalluu gaala bukhti gara tokkotti dabuuti. Isaan Jannata hin seenan, fooli ishiis hin argatan. Fooliin ishii fageenya hanganaa hanganaa irratti osoo argameyyu.” Sahih Muslim 2128
- Dubartoonni uffatanii garuu qullaa ta’an mul’achuu
Mallatoo Qiyaamaa keessaa tokko dubartoonni faaya ofii agarsiisanii fi of hin haguugne, akkasumas, dubartoonni uffata garmalee namatti maxxanuu fi haphii awraa (qaama haguugamu qabu) mul’isu uffatan ni argamu. Haala Kanaan, yommuu gubbaa ilaallaman waan uffatan fakkaatu, garuu dhugaadhaan uffanni isaanii namatti garmalee maxxanuun boca qaamaa waan agarsiisuf qullaadha. (Inuma yeroo ammaa uffanni dhiira yommuu gadi deemu, uffanni dubartoota immoo ol deema. Hanga jilbaa olii uffachuun qullaa yaa’an.) Ergamaan Rabbii (SAW) hadiisa armaan olii keessatti, “dubartoota uffatanii garuu qullaa mul’atan. Ofiillee dabanii namootas baditti kan dabsaniidha. Mataan isaanii akka dalluu gaala bukhti gara tokkotti dabuuti.” Jedhani jiru.
Akkuma Rasuulli (SAW) jedhan kunoo dubartoonni uffatanii garuu qullaa mul’atan argaman. Namni kamiyyuu dubartoota qullaa yaa’an kanniin yommuu argu, Guyyaan Qiyaamaa akka dhuftu mirkaneefachu danda’a. Hadiisota Mallatoolee Guyyaa Qiyaamaa himan keessaa hadiisni na dinqisiisu hadiisa kana. Yommuu dubartoota qullaa ya’an tasa argu Guyyaa Qiyaamaa na yaadachisa.
- Al-Harj (Ajjeechaa Baay’ee)
Mallatoolee Guyyaa Qiyaamaa Ergamaan Rabbii (SAW) himan keessaa tokko ajjeechan baay’achuudha. Namni tokko nama biraa ajjeesa garuu maaliif akka ajjeese hin beeku; kan ajjeefames maaliif akka ajjeefame hin beeku.
Abu Hureyraan akka dabarsetti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“Rabbii nafseen tiyya harka Isaa jirtuun kakadhe! Addunyaan tuni hin deemtu (hin baddu), hanga namoota irratti guyyaan ajjeesan maalif akka ajjeese hin beekne, ajjeefamaanis maaliif akka ajjeefame hin beekne dhufuutti.” Ni jedhame, “Suni akkamitti ta’aa?” Innis “Al-Harj (ajjeechaa baay’ee)…” jedhe. Sahih Muslim 2908 b
Ajjeechan baay’een Usmaan bin Affaan (RA) ajjeesu irraa jalqabe. Waraanni sababa amansiisaa osoo hin qabaatin baay’achuu jira. Namoonni kumaatamatti lakkaawaman, daraaraa kanaaf saaxilamu. Keessumattu, meeshaan waraanaa yeroo ammaa itti fayyadaman rakkoo guddaaf namoota saaxilaa jira.
Daataa lakkoofsa namoota ajjeefamanii muraasa isaanii armaan gaditti ilaalun ni danda’ama.
✒Waraana Addunyaa 1ffaa: miliyoonni 15 ajjeefaman
✒Waraana Addunyaa 2ffaa: Miliyoonni 55 ajjeefaman
✒Waraana Veytaanam: miliyoonni 3 ajjeefaman
✒Waraanaa Raashiyaa: Miliyoonni 10 ajjeefaman
✒Waraana Ispeen: Miliyoonni 12 ajjeefaman
✒Waraana Iraaqi fi Iraan (Waraanaa galoo galaanaa 1ffaa): Miliyoonni 1 ajjeefaman
✒Werara Iraaq: Miliyoona 1 kan caalan ajjeefaman
✒Waraanaa Sooriya: 400,000 ol
✒Waraanaa Yaman: 10,000 ol
Mee itti haa xinxallinuu namoonni kunniin hundi cunqursaan akkanatti ajjeefamanii haqa osoo hin argatin akkanumatti biyyee ta’anii ni hafu? Haqa guutuu argachuuf Guyyaan Qiyaamaa (Kaafamaa) jiraachu qabaa miti ree?
Hadiisa biraa keessatti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“Yeroon walitti dhiyaata, beekumsi ni qabama (beektonni du’uun wallaalummaan ni baay’ata), fitnaan (qormaanni ciccimaan) ni argama, doy’ummaan [qalbii namoota irratti] darbama, Al-Harj ni baay’ata.” Ni jedhan, “Al-Harj jechuun maal jechuudhaa?”, [Ergamaan Rabbiis] ni jedhe, “Ajjeechadha.” Sahih Muslim 157 d
- Kophee kan hin qabne fi tiiksen ijaarsa ol dheeraa ijaaruf wal dorgomu
Mallatoolee Guyyaa Qiyaamaa argamanii fi Ergamaan Rabbii (SAW) irraa dubbatan keessaa tokko namoonni kophee hin qabne, qullaa fi tiikse erga ta’anii booda ijaarsa fi mana faayu irratti wal-dorgomuudha.
Hadiisa Jibriil kan Umar ibn Al-Khaxxaab (RA) dabarse keessatti Malaykaan Jibriil Ergamaa Rabbii (SAW) waa’ee Islaamaa, Iimaanaa, ihsaana fi Qiyaamaa gaafate. Gara dhumatti waa’ee mallatoolee Guyyaa Qiyaamaa gaafate. Ergamaan Rabbis (SAW) akkana jechuun deebisan:
“Yommuu gabrittiin bulchaa ishii deessu, al-hufaata (miila duwwaa kophee hin qabne), al-uraata (qullaa), hiyeeyyi fi tiikse re’ootaa kanneen ta’an gamoo dhedheeroo ijaaruf [yommuu] wal dorgoman argitudha.” Sahih Muslim 8 a
Hiikkan hadiisa kanaa namoonni baadiyaa fi hiyyeeyyi ta’an qabeenyi isaaniif bal’achuun ijaarsa dhedheroo ijaaru irratti wal dorgomu.
Namni yeroo ammaa haala Araboota ilaale kana hubachuun isa hin dhibu. Araboonni waggoota 80 ykn 90 dura hiyeeyyi waa hin qabne turan. Yeroo ammaa garuu gamoon dhedheeroon addunyaa biyyoota Arabaa keessatti argama. Ammas gara Chaayina yoo mil’anne, Chaayinoonni hiyeeyyi waa hin qabne turan. Yeroo ammaa garuu addunyaa keessatti gamoo dhedheeroo ijaarun beekkamu. Kuni hundi mallattoo Guyyaa Qiyaamati.
- Namoonni beekkamoo fi kabajamoon du’uu fi namoonni gadi aanoon mul’achuu
Kuni mallatoolee guyyaa Qiyaamaa keessaa tokko. Namoonni gamna ta’an, kabajamoo fi beekumsa qaban ni du’u. Namoonni beekumsa hin qabne fi gadi aanoon bakka isaanii qabatu. Isaaniif bakki duwwaa ta’uu fi namni isaaniin dorgomu waan hin jirreef.
Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan: “Rabbii nafseen Muhammad harka Isaa jirtuun kakadhe! Qiyaaman hin dhaabbattu hanga… Al-Wa’uulu du’anii fi At-Tahuut mul’atanitti malee.”
Ni jedhan, “Yaa Ergamaa Rabbii Al-Wa’uulu fi At-Tahuut jechuun maal jechuudhaa?” Akkana jechuun deebise, “Al-Wa’uulu jechuun namoota beekkamoo fi kabajamoodha. At-Tahuut jechuun immoo warroota miila namoota jala turanii fi eenyullee waa’ee isaanii hin beeknedha. (kana jechuun namoota sadarkaa gadi aanaa eenyullee isaan hin beekne kanneen turaniidha.)” (Al-Mustadrak keessatti Al-Haakimi fi Al-Awsax keessatti Xabaraaniin gabaasani jiru. Albaanin Sahiih jalatti ramade.)
Namoonni gadi aanoo turan kunniin iddoo ol’aanaa qabachuun beekkamoo ta’u. fakkeenyaf, namoonni kubbaa taphatan, filmii hojjatanii fi sirban namoota hawaasa keessatti gadi aanoo turaniidha. Beekumsa fi kabaja kanneen hin qabneedha. Yerooma isaan kubbaa taphachuu ykn sirbuu jalqaban takkamaan beekkamoo ta’u. Namoonni mataa irratti isaan baatu.
Garuu namoonni beekumsa qabanii fi kabajamoon bakka hin qaban, hin beekkaman. Kuni mallattoo Guyyaa Qiyaamati qalbeefadhu.
- Zinaan, hariirri, farsoo (alkooli) fi meeshaaleen muziqaa akka hayyamamoo (halaala) ta’anitti ilaallamu
Wantoota dhoowwamoo (haraama) ta’uun isaani ifa ta’ee fi Muslimni haraama ta’uu isaa hin wallaalle keessaa; Zinaa (sagaagalummaa), alkooli (wantoota nama macheessan) dhuguu, muuziqaa namuusa hin qabne fi dhiironni hariira uffachuudha. Ergamaan Rabbii (SAW) ummata isaa keessaa namoonni muraasni yeroo dhumaa (Aakhiru zamaan) wantoota dhoowwaman armaan olii kanniin akka halaala (hayyamamaa) ta’anitti akka ilaalan himani jiru. Kunis mallattoo Qiyaaman dhiyaachu keessaa tokko akka ta’etti lakkaa’an.
Abu Aamir ykn Abu Maalik akka dabarsetti, Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“Ummata kiyya keessaa namoota zinaa, hariira uffachuu, alkooli dhuguu fi meeshaalee muuziqaa fayyadamuu akka halaala (hayyamamoo) ta’anitti ilaalantu dhufa.” Sahih al-Bukhari 5590
Hariira jechuun uffata baay’ee laafaa yeroo baay’ee mootonni uffatanidha. Ingiliffaan “Silk” Amaariffaan “Harr” jedhama.
Hiikni wantoota dhoowwamoo kanniin akka halaalatti ilaalun isaanii wantoota lamaan armaan gadi keessaa tokko ta’a:
1ffaa: Wantoonni kunniin hayyamamoo fi dhoowwamaa akka hin taanetti amanuu
2ffaa: Yookiin hojiin wantoota kanniin hojjachuu bartee godhatamuu fi hanga namni arrabaan balaalefatuu fi qalbiin jibbu hin jirre gahutti namoota keessa babal’achuudha. Kanaafu, namoonni yommuu kanniin raawwatan haraama ta’uun isaanitti hin dhagahamu.
Yeroo ammaa biyyoonni Musliimaa zinaa fi alkooli ilaalchise akka salphaatti ilaalu. Bakki zinaan itti raawwatamu seeran eeggamaa fi sagaagaltuuf waraqaan eenyummaa kennamaa jira.
Alkoolin immoo ifaan ifaatti gurguramaa fi daldalaaf akka oolu biyyooni Arabaa fi Muslimaa gariin seeran raggaasisani jiru. Kuni badii hamaa fi guddaadha.
Wanta hamaan yeroo ammaa babal’ataa jiru kan biraaa muuziqaa dhageefachuun Qur’aana irraa garagaluudha. Sa’aati 24 muuziqaa tamsaasuf raadiyo fi Tv dhaabbatani jiru. Kuni mallattoo Guyyaa Qiyaamati. Muslimoonni kana beeku qabu.
Abdullah ibn Mas’uud (RA) akkana jedha, “Muuziqaan nifaaqa qalbii keessatti biqilcha akkuma bishaan biqiltu biqilchu.”
- Furdinni babal’achuu, namoonni ragaa akka bahan osoo hin gaafatamin raga bahan argamu
Imraan ibn Huseyn (RA) akka dabarsetti, Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
Hordoftoota kiyya keessaa hundarra gaariin dhaloota [ani amma keessa jiru kana], ergasii dhaloota itti aanu, ergasiis dhaloota itti aanu. Ergasii isin booda namoota ragaa akka bahan osoo hin gaafatamin raga bahantu dhufu, ni ganu (ni kaadu) hin amanaman, nazrii ni seenu garuu hin guutan. Furdinni isaan keessatti ni mul’ata.” Sahih al-Bukhari 3650
Nazrii jechuun wanta tokko ofirratti dirqisiisudha. “Rabbiin wanta kana yoo naaf guute wanta kana nan hojjadha” jedhanii waadaa seenudha. Fkn, mindaa hangana Rabbiin yoo naaf hire, sadaqaa qarshii hanganaa nan kenna jedhanii waadaa galuudha.
Yeroo ammaa addunyaa keessatti namoonni baay’een furdinnan rakkataa jiru.
- Halaala ta’i haraama ta’i madda qabeenya itti dhiphachuu dhiisu
Yoo Muslimni amanti ofii jabeessu dhiise, amantitti buluun isaa ni hir’ata. Amantitti buluun yoo hir’ate immoo, wantoota shakkisiisatti kufa. San booda haraamatti kufuun maddi qabeenya halaala ykn haraama ta’e haajaa itti hin qabu. Kuni yeroo keenya kana keessatti argame jira. Wanta Ergamaan Rabbii (SAW) jedhan kan dhugoomsudha.
Abu Hureeyran akka dabarsetti, Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedha:
لَيَأْتِيَنَّ عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لاَ يُبَالِي الْمَرْءُ بِمَا أَخَذَ الْمَالَ، أَمِنْ حَلاَلٍ أَمْ مِنْ حَرَامٍ ”.“
“Halaala irraa ta’i haraama irraa ta’i namtichi akkamitti qabeenya akka argate kan itti dhimmamne (hin dhiphanne) namoota irratti yeroon ni dhufa.” Sahih al-Bukhari 2083
Mallatoolee Guyyaa Qiyaamaa kanniin biroo:
- Namoota beekan qofa nageenya gaafachu
- Niitif ajajamanii haadhaf ajajamu didu
- Yeroon garmalee ariitin darbuu
- Karaa namoota asiin dura dhufanii hordofuu
- Namoonni gadheen hogganaa ta’uu
- Du’a tasaa
- Barreefamni fi dubbisuun baay’achuu
- Kirkirri lafaa baay’achuu
- Wallaalummaan babal’achuuu fi kanneen biroo
Mallatoleen Guyyaa Qiyaamaa xixxiqoo argaman baay’eedha. Hunda isaanii asitti tarreessuf bakkaa fi yeroon nutti gabaabbata. In sha Allah kutaa itti aanutti mallatolee xixxiqoo hanga ammaa hin argamne ilaalla.
Kitaaba wabii
The End of The World-fuula (English)
Nihaayatul Aalam -fuula (Arabic)


text:
“Hamzaan OMN kiif yoo ka gufuu tahu tahe if duraa fuudha malee, olola biraa irratti hin oofinaa”! Gaafiif deebisaa RSN Hogganaa OMN duraanii Dr. Hamzaa …Read More »
OMN: “Ummata khiyyatti kijibuu mannaa aangoo gad lakkisuu naa wayya jedheen OMN irraa gaafatama kiyya gad lakkise”
The Chair Person of Oromia Media Network DR, Hamza Abdurazaq Resigns from his post amid internal and external controversies.Read More »
OLOLA OMN IRRATTI OOFAMAA JIRU ILAALCHISEE IBSA HOOGGANSA OMN IRRAA KENNAME.
Guyyoota muraasa dabre kana ololli hogganootaafi jaarmaya OMN maqaa xureessuu irratti fuulleffate gama adda addaan oofama akka jiru ni beekna. Hamma ammaatti dhimma kanarratti qaamni …Read More »


text:
Baarentuu Gadaa Irraa//
………………………..~……………………
Dhiigni saba keenyaa dhanagalahee hin hafu, inni dhiiga ilmaan Oromoo
dhagalaasaa turee fi jiruus kan harka isaa argachuun hin oolu.
Eenyuyyuu jireenya isaa keessatti kan harka isaa, bu’aa hojii isaa
argachuun waan hin hafne ta’uu ifatti argaa jirra. Kan gaarii hojjete
akka gaarummaa isaatti, kan haangoon qaba, barri naaf kenne jedhee
yaraa ykn yakka dalages akkuma hojii isaatti adaba isaa malu,
dhumarratti salphina keessaa hin baane akka haguggatu shakkiin hin
jiru. Dhugaan addunyaa kanarratti muldhachaa turee fi jirus kanuma
raga nuuf baha. Hunduu bu’aa hojii isaa oolee haa bulu malee numa
sassaabbata.
Keessumaa warri abbootii irree, warri qawwee fi humna yeroof qabanitti
fayyadamanii oftulummaan yakka namarratti hojjetan, dhiiga ilma
namaatiin harka dhiqatan deebi’anii harka namaatti kufuun waan hin
oollee dha; dhugaan akkasii ammoo biyyoota gara garaa keessatti
muldhateera, muldhataas jira. Abbaan irree ummattoota biyya isaa
daangaa malee fixaa ture Saadaam Huseen, dhumarratti namootuma fixaa
tureen bollaa hantuutaa keessatti qabamee du’a hin taane du’e. Ardii
keessa jirru Afrikaa keessattis abbaa irree isa dhumaa ta’uun inni
ilma namaa akka tiitisaatti ilaalaa ture kan waggaa 40 ol biyya
Libiyaa dhiitee bitaa ture haaluma wal fakkatuun bo’oo bishaanii
keessatti reebamee karaarra butamee du’e. Pireezidaantii
Laayibeeriyaa kan ture abbaan irree nama fixuun beekamu Chaarlas
Teelaris kunoo yakka ummata Laayibeeriyaa irratti raawwachaa tureef
mana murtii idil addunyaan himatamee the heeg jira. Xumurri Wayyaanee
har’a haangoo fi qawween harkaa qaba jettee ummata Oromoo, akka
waliigalaatti ammoo sabaa fi sablammoota impaayera Itophiyaa keessaa
jumlaan fixaa jirtus kanumaaf deemti.
Wayyaaneen waggoota 25n darbaniif keessumaa ammo waggoota 2n darbaniif
FXG fiiniinaa jiruun wal qabatee yakki Oromoorrattii hin raawwatin hin
jiru. Haa ta’uutii yakka waggoottan 25n darbaniif raawwachaa turte
kana maraawuu akka itti gaafatamtu, xumurri ishiis akka Saadaam
Huseen, akka Chaarls Teeleer, akka Mahaammad Gaadaafii ta’uun ishee
shakkiin hin jiru. Kan yakka hojjete hunduu yeroof nama biraa
miidhaa itti fakkaatuus deebi’ee akka isa waraanu muldhachaa ture,
muldhachaa jiras waan ta’eef kan wayyaaneettis deemaa jiru kanuma.
Eenyuyyuu qabeenyaa fi haangoo abdatee, qawwee harkaa qabuun nama
miidhuu, ajjeesuu saamuu roorrisuu danda’a. Akkuma wayyaanee harraa
jechuudha. Wayyaaneen har’a Oromoo ajjeesaa fi saamaa jirti boru
garuu kan harka ishii, ummanni Oromoo ammoo dhiiga ilmaan isaa, isa
dhugaaf jigee fi jigaa jiru kanaan numa bilisummaa isaa gonfata.
Abbootiin irree yeroo qawwee harkaa qaban, yeroo nama ajjeesuu, hidhuu
fi dararuu danda’anitti aangoo isaaniitti aduun waan dhiitu itti hin
fakkaatu. Inni qawwee harkaa hin qabne nama isaanitti hin fakkaatu.
Daangaa malees yakkoota hedduu dalagu. Wayyaaneen waggoota 25n
darbaniif ummata Oromoo mankaraarsaa turte har’as maqaa labsii yeroo
atattamaatiin itti bobbaatee saamaa fi ajjeesaa jirti. Waraanni
wayyaanee nama nagahaa dhukaasee ajjeesuu, reebee qaama hirrisuun
alatti saamichaa fi dubartii abbaa qabdu humnaan qabee gudeeduu
baldhinaan gaggeessaa jira.
Wayyaaneen ofii ishiitiif dhukaaftee nama ajjeesuu, hiitee dararuu fi
saamuun alattis saboota biyyattii keessa jiran walitti buusuun
shiroota hedduu dalagaa turteetti. Ummattoota biyyattii keessumaa
ummata Oromoo mirga isaaf qabsoo geggeessu ammoo addatti irratti
xiyyeeffattee yakki ishiin waggoottan 25n darbaniif hin raawwatin hin
jiru. Yakkii fi shirri ishii kamuu garuu qabsoo ummattoota cunqurfamoo
keessumaa kan Oromoo laaffisuus ta’e dhaabuu hin dandeenye. Hin
danda’us. Oromoon kalees har’as qabsoorra jira. Qabsoon kunsi amma
Oromoon bilisummaa isaa argatutti kan dhaabbatuu miti. Wayyaaneen
jaallattees jibitees irree cunqurfamtootaatin akka boolla bu’uuf jirtu
haallii qabatamaan yeroo ammaa kana Oromiyaa akka waliigalaatti ammoo
impaayerattii keessa jiru ifatti muldhisa. Wayyaanee har’a haangoo fi
qawween harkaa qaba jettee yakkoota dalagamanii hin dhumne nurratti
dalagaa jirus haree akka boolla buusu shakkiin hin jiru. Hunduu kan
harka isaa numa argata waan ta’eef.
Ummanni Oromoo dhugaa isaa, mirga abbaa biyyummaa gaafii haqaa
gaafachaa tureef yeroon deebii itti argatu akka biiftuu ganamaa dhiiga
ilmaan isaatiin qarreerraan anga’aa jira. Goonni tokko yoo wareegamu
goonni kumaa kitilli biqilaa akkuma muldhachaa jiru, anatu ummata
kootiif dursee wareegama kan jedhee qabsoo bilisummaa Oromoo
finiinsaa jiru lakkoofsa hin qabu. Oromoon qabsoo ilmaan isaatiin
yeroon inni mirga abbaa biyyumaa isaa gonfatus fagoo miti.
Murni weeratuun gabroonfattuu fi saamtuun waggoottan 25 darbaniif
hidhaa, ajjeechaa, dararaa fi saamicha gaggeessaa, dhiiga ilmaan
Oromoo dhugaa malee dhangalaasaa turte Wayyaaneenis hojii ishii, isa
waggoottan 25n darbaniif facaasaa turte, haammachuu eegalteetti;
yeroon itti isa dhumaa haammattus fagoo hin jiru. Wanti yeroo ammaa
kana murna gabroonafattuu tana ofirraa buqqisuuf nu hafe waa xiqqoo
qofa; innis ibidda itti qabate, FXG gutummaa Oromiyaa keessatti
finiinaa jiru kana caalaatti afarsanii guyyaa xumuraashii
gabaabsuudhaan akka summii faacafatte yeroo dhumaaf haammattu godhuu
dha. Ummanni keenya akka gabrummaa jalaa dafee bahuuf qabsoo eegalle,
qabsoo hidhannoo, FXG, qabsoo dipiloomaasii keenya bakka jirrutti
jabeessinee itti fufuu dha. Hundi keenya sababa walirra barbaaduu
dhiifnee essattuu, haala kam keessattuu waliin dhaabbachuu, afaan
tokko haasa’uu dha. Dinnee didaa jechuun fincila jabeessuu dha.
Qabsoo keenya qabsoo haqaa, qabsoo bilisummaa dhiigaa fi lafee
gootoota meeqaa itti dhangalaafnee fi cabsine galmaan gahuuf
cichoominaa fi murannoon qabsaawuu dha! Haala kanaan caalaatti
sochoonaan nus sanyii dhiiga keenya gadi naqnee, lafee Kenya itti
cabsinee facaafne, bilisummaa fi mirga abbaa biyyummaa keenya ni
gonfanna. Kanaafuu qabsoo keenya haa finiinsinu! Harka wal qabannee
diinarrtti haa fulleeffannu. Abbaa irree qabsoo malee falli gateettii
ummataarraa buusu hin jiru waan ta’eef oduurra hojiin iddoo marattuu
haa cimu jenna.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Keewwatoota dhokatoo agarisisa yk dhoksa. Filaannoon kun agarsiisa argii keewwatoota dhokatoo qofa irratti malee maxxansa keewwatoota dhokatoo irratti dhiibbaa hinqabaatu.
To enable this feature, choose - LibreOffice Writer - View, and ensure that the Hidden paragraphs check box in the Display fields area is selected.
ajaja dirree "Keewwata Dhokata" fayyadamtee, haala keewwata tokko dhoksuuf barbaachisu ramaduu ni dandeesa. Yoo haali kun hinmijaayin hafe, keewwatichatu mul'ata.
Yammuu keewwata tokko dhoksitu, miiljalootaaf goodayyaalee arfiiwwantti korkodaamanis ni dhokatu.


text:
Jireenyi walabnii mirga uumamneefii sarbamne hin jennuu! Tooftaadhaan gabroomnee qabsoon bilisoomnaa kennaa hin eeggannuu! Fafa gabrummaa baadhannee hin teenyu! Harqoota gabrummaa hamma ifirraa gannuu! Dhiigaan …Read More »
“Araa dhabni taanaa maraa dhabamee, Tanaaf ar’a taane gabroota namaa”
Walaloo gabaaba asii gadii kanaa hayyuu,beeka,aalimaa keenya guddaa Sheekh Abubakar Usaman Odaa(#Shek_Bakrii_Saphaloo) tu gaafa lubbuun jiru barreese. Mee dubbisaa ittiin yaadadhaa. Hayyuu keenyaaf rahmata kadhadhaa. …Read More »
OBS: QE’EE OROMOO – CALII CALANQOO
“DUBBII MIILLA BAKAR WAAREE, QABSAAWOTA MURTII GUTOOO “. FILMII HAAWWATAA FI SEENAA DHUGAA IRRATTI HUNDAA’EE. DAAWWADHAARead More »
Diinnii Maal Balleesse?!
Badii maalii qaba diinni? Nutu karra saaqeef, balabala banee olgalche. As taa’i jennee teessoorraa kaaneef. Cooma murree afanitti gurshine. Itittuu habuuqqachiifne. Qe’ee bal’aa itti agarsiifne. …Read More »
Walaloo Afaan Oromoo Guduruu Gaammee
Kan baraanaa baasaa..
Abbaa Morkaa Walaloo Kan baranaa raaja Yoon taa’ee ilaalu. Bona barbadeessee Ganni galuun’oolu. Maseennis foolatee Lakkuu dhaluun oolu. Bara wanni dabe Hundinuu qajeelu. Bara abbaan …Read More »
Kun munaafiqa
Gammachuun fagaatte Gaddaan bakka buutee Lubbuun miskiinnani Yakka malee dhumtee Badii hin hojjannee Du’aan adabamtee Harmee tee ilaaltee Garaan si dadhabee Abshiir!siif dabarsaa Jettee biyyaa …Read More »
~Du’a dheefa du’a dheeyxee?
Du’a dheefa, du’a dheyxee… Yaa lammikoo, karaa meeyxee ? Nama keessaa si filattee Goojjo teetii gad darbitee Qeheef maatiin gargar baaftee Lagaa gaaraan baaftee buuftee …Read More »
Afoola Oromoo: Moggaasa Afaan Oromoo (kutaa 300 irraa ka duraa)
Hubachiisa!! Sagantaan barnoota kanaa Raadiyoo Faanaa Sagantaa Afaan Oromoo irraa kan walitti funaaname. Kuusni barnoota kanaa akkaan hedduu waan taheef tartiibaan wal duraa duubaan maxxansuu …Read More »
New Dirama Afaan Oromoo (Sin Dabrin)
Aartii Afaan Oromoo Guddisuuf gummaacha keenya haa baanu!!! Yaada qofa kannachuun guddina Aartiitiif humaa hin godhu. Tanaaf gahee gama keenyaa bakka jirruu bahaachuun dirqama lammummaa …Read More »


text:
Dhukaasa konkolaataa geejjibaa irratti banameen Oromoonni 3 ajjeefamuu
Dhukaasa Konkolaataa geejjiba uummataa, kan Sanbata kaleessaa Magaalaa Finfinnee irraa ka’uun gara Lixa Oromiyaatti imalaa turee, galgala edaa Magaalaa Gimbii buluun, gara Magaalota Lixa Oromiyaa kanneen akka Mandii, Najjoo fi Asoosaatti imala isaa itti-fufe irratti, Ona Gimbii, iddoo Arroojjii jedhamuun waamamutti Dilbata har’aa (Hagayya 8, 2021) ganama Raayyaa Ittisaa Impaayera Itoophiyaan banameen, Oromoonni sadii rukutamuu.
Oromoonni sadeen rasaasaan rukutaman kunniin lubbuun darbuu kan hin hafne ta’uu.
Konkolaatichi erga dhaabbatee boodas, Oromoonni konkolaaticha keessa turan konkolaataa keessaa buufamuun, keessattuu, abbootii fi dargaggoota irratti reebichi ulee raawwatamuu; dabalataan namoonni rasaasaan rukutamanis jiraachuu.
Taatee kanatti aansuun ammoo, naannoo ta’iinsi kun itti raawatame irraa tajaajilli geejjibaa guutumatti waan uggurameef, Oromoonni konkolaataa kana keessa turan, iddoo balaan kun itti mudate (Arroojjii) irraa ka’uun hanga Dongoorootti millaan imaluuf dirqamuu.


text:
Bulchiinsi magaalaa Amboo Komaand postiin magaalaa akka hin seenne dhoorge
Guyyaa labsiin yeroo muddamaa labsame irraa kaase komaand postiin magaalaa Amboo seenuuf yaalii kan godhaa ture yoo tahu, kantiibaan magaalaa fi Waajjiraaleen magaalaa bakka isaan qubatan dhoorkachuun ofirraa kan deebisan tahuu odeeyfannoon argame ni addeessa.
Hoggantoonni Komaand postii Irra deddebi’uun gaafatanis magaalaan keenya nagaadha, yoo rakkoon jiraates hidhattonni keenya ni jiru ammaaf isaan gahaa wan tahaniif yoo humna keenyaa ol tahe nuuf dhuftu jechuun kan ofirraa deebisan tahuun beekameera.
Amma bakka qubatan waan dhabaniif gara Warshaa Homachoo kan magaalaan alaatti argamutti deemanii kan qubatan tahuu odeeyfannoon argame ni addeessa.


text:
Lolli Calanqoo lolaa ittisa imala gabroomfattoota nafxanyaa kan Amajjii 6 bara 1887 Minilikiin hogganamuufi ummata Oromoo Harargee kan gooticha Bakar Waaree tiin hogganamu giddutti akka ture ni himama. Gootichi kuniis iddoon dhaloota isaa Aanaa jaarsoo bakka Laga Mixee
jedhamtu keessatti yammuu tahu inniis gumii bultumaa tan Raabaa fi Doorii bareentummaa jedhamtee beekamtuu fi Addeellee maadheftattee fugug bulchitu keessatti qondaala guddaa birmajii yeroo sanaati. Keessattuu dhaddacha mooraa fugug tan teessuma man-bultii gorguddoo kudha lamaan Alaa (Nuunnu, Meettaa,Diiramu, Goollo, Buubbu, Abbay, Galaan Abbaadho, Ere, Kaako, Arroojjii, Gutayyu ) keessatti haala sochii siyaasaa fi hawaasummaa irrattii addaa durmmaadhaan murtii (hoggansa) kennaa kan tureedha. Gootichi kun nama cimaa gootummaa, hayyummaa fi dandeettii
hoggansaa jalqabummaan horateedha.
Fakkeenyaaf; warrii dubartootaa(haawwan) eenyummaa nama kanaa ibsuudhaaf helle keessatti akkas jedha yammuu faarsan:-
“Bada Bakar Waaree yaa ba’eessa nama,
Osoo si deessee haatee marraa lama” …
Warrii dhiirootaa immo dhiichisa keessatti akkas jechuun faarsu:-
“Innaawaa gamnummaa dubbiin jalan galtuu,
Yoo arjummaa taatees dhaabbee biraan galtuu,
Gootummaan duranii roorroon ittiin galtuu,
Bakariin tuttuqaan killee dhagaan loltuu” jedhanii
faarsuun eenyummaa isaa ibsan.
Kanaaf, Oromootni Baha oromiyaa, Harargee keessa jiraatan ilmaan ykn ijoolleen qalloo afaran /afran qallo/ jachuuniis(Daga, Oborraa, Baabbile, Ala) fi ijooleen Anniyaa sadachaa fi kodheellee lola weerartoota nafxanyaa ofirraa ittiisuuf godhamu irratti hogganaan waraana saba Oromoo(murti guutoo) eenyu akka tahuu eega marii godhatan booda abbaan duula kan isaan hogganu akka Bakar Waaree tahu filatan. Mariin kun kan taasifame eega ergaan miila qallaa Abbaa Gadaa yeroo sanii Wadaay Galmoo Kormoosoo irraa mooraa fugugitti isaan geesse booda ture. Fillannoo kana irrattiis sooreeyyiin beekkamoon gosoota bakka bu’an kan argaman yammuu tahu isaaniis Anniiyya irraa Hargaaya,
Afran Qalloo irra, Wedaay Galmoo Kormoosoo, Orfoo, Katabee Wadaay Dugaa fi Mareenyi yommuu tahu kana keessahiis Hargaayaa fi Wadaay Galmoo Amiir Abdulaahii(amiira adaree) waliin tahanii haala walii gala waraana kanaa akka hogganan gaafatan.Tahuus Amiirtichi tole hin jenne. Sababniis yeroo sanatti Amiirtichi Abbaa isaa Kan deeggarsa oromoo qabu mootummaa Gibxii waliin angoo irraa fonqolchee gara angooti dhufuun isaa yeroo xiqqoo
waan taheef haala waliigala waraana sanii hogganuu hin dandeenye.
Adeemsa qophii leenjii waraanaatiin wal qabatee gareen waraanaa ykn loltootni weerartoota nafxanyootaa kanan loluuf qophaa’aniis bakka sadiitti qodamu. Isaaniis:-
=> Gareen tokkoffaan Garee murtii guutoo jedhamu yammuu tahu gareen kun akkuma maqaa isaarraa hubannutti garee isaa ol’aanaafi hanga murtiin isaanii guutamuufittii humna diinaa dura dhaabbachuun kan falmatu jechuu dha. Garee kanaafiis leenjiin kennamu baayyee cima jedhamee himama fkn waraanaa(eeboo) fi gaachena qabatanii farda yaabbatanii arihuudhaan osoo fardii fiigaa jiruu farda garaajala naannahuudhaan hiddii lafaa
akka kaasan gochaa leenjiin kennamaafi jedhama.
Hogganaan waraana murtii guutoo Bakar Waareetiis leenjii garee kanaa waliin akka fudhate himama. Iddoon leenjiin itti kennamaafii turees Aanaa gurawaa raada yaayyaa bakka gambeella jedhaamutti fi fiinxee gara mul’ataa bakka dabbaal mootii gaaraa jedhamtutti nama maqaan isaa lallabaa lihoo jedhamuun akka leenjiifaman himama.
=> Lammaffaan, garee Raaree jedhamtu yammuu tahu gareen tuniis akkuma garee murtii guutootti tan fardaan leenjite taatullee leenjiin garee kanaa kennamu akka leenjii garee murtii guutootiif kennamuttii cimaadhaa miti jedhama. gareen kuniis leenjii iddoon itti fudhate Aanaa Gurawaa naannoo rakkoo barzaalaa bakka raaree
jedhamtuttii yammuu tahu leenjiisaan garee tanaatiis Riyyaa jedhamuun beekkama.
=> Saddaffaan, Garee qeeyroo jedhamtu yommuu tahuu gareen kuniis nagaya eegduu (poolisii naannoo) jedhamuun beekamti. Fkn yeroo gareen murtii guutoo fi raaree diina saanii waliin dirree waraanaa irrattii falmii gochaa jiran akka diinii kun kallattii biraatiin itti hin
dhufne warreen eegan jedhama. Leenjiin garee kanaa kennamuus sochii qaamaa dabalate akka bifa kaaraatee ammayyaa fakkeessanii muka jajjabaa kanneen akka ejersaa dumucaan cabsuudhaan leenjii fudhata jedhama.
Akassumaas meeshaan waraanaa kan gareen kun loluun xiyyaa, mencaafi kan akka qottoo, wacaafaa dhagaa furgugsuufii k.k.f lolan jedhama. Leenjisaan garee tanaatiis akkuma garee raareettii riyyaa jedhamuun beekkama.
Eegaa kabajamtoota dubbiftoota keenya akkuma beekkamu lolli calii calanqoo irratti gaggeeffame irratti gootichi hogganaa waraana oromoo tahe Bakar Waaree gootummaa fi onne qabeessummaa isaarraa kan ka’e miila isaa kan irraa cite osoo ifin dhagahin hanga lolli goolabamuuf gahutti kan ture tahuu isaatu himama. Miilli isaa eessatti fi akkamiitti akka irraa cite wanni beekkamu waan hin jirreef achi buutee tahe. Warri harargeetiis akka afoola ykn maakmaaksaatti jecha kana itti fayyadamuun waan tasa badee hin argamne takka “Achi buutee miila Bakar Waaree” jadhanii himu. Yaadannoo gooticha kanaatiifiis siidaan yaadannoo farda isaa waliin siidaa yaadannoo wareegamtoota calanqoo kan dhiheenya kana eebbifame keessatti ijaarameefii jira. Gama kaaniin tulluun fuul dura iddoo siidaan itti ijaarame gamatti argamtu durumarraa tulluu Bakar Waaree jadhamuun beekkamti. Waraanni murti guutoo kan isaan hogganamuutu achirra qubatee ture jadhama.
__________// Xumurame \\___________
Galatoomaa.
Maddi:- Manguddoota Oromoo irraa.
Kan sassaabee:- #Sufian_Abdalla
Qindeessaan:- #Saphaloo_Kadiir
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…
Sagantaan yaadannoo Artist Usmaayyoo Muussaa magaalaa Finfinnee Hoteela ILILI INTERNATIONAL tti torbaan dhufu ni qophaawa.…
Taammanaa Bitimaa irraa Jaalatamoo fi kabajamoo yaa dubbiftoota barreeffama kanaa, mee kunoo hardha irraa kaaseen:…
Dhumaatiin ummataa Oromiyaa keessatti geggeeffamaa jiru irratti maaf hin dubbanne komiin jedhu hedduutu dhufa. Gama…


text:
Hidhamtoonni Oromoo 3000 ol ta’an dhibee Koleeraaf saaxilamanii jiraachuu
Manni hidhaa Daalattii – kan Giddu-gala Oromiyaa, Kibba-Lixa Shaggar, Magaalaa Sabbataa, bakka Daalattii jedhamuun waamamutti argamu – dhibee daddabaa Koleeraan faalamuu irraa kan ka’e, Oromoonni baay’inaan Kuma-sadii (3000) ol ta’an, kanneen mana hidhaa kana keessatti hidhamanii dararamaa jiran dhibee daddarbaa kanaaf saaxilamuu.
Oromoota kuma-sadeen keessaas Oromoonni lama (2) guyyaa lamaan kana Hospitaala Phaawuloositti lubbuun kan darban yommuu ta'u, Oromoonni baa'inaan 300 (dhibba-sadii) olitti tilmaamaman ammoo yeroo ammaatti akka-malee dhukkubsachuun haala yaaddessaa keessa jiraachuu.
Uummanni Oromoo galma qabsoo isaa kan Walabummaa biyya isaa, Oromiyaa mirkaneessuuf; Bilisummaa isaa dhugoomsuu fi Mootummaa Birmaduu Oromoo fi Oromiyaa gad-dhaabuuf taasifamu irratti fuuleffachuun, karaa maraan WBO tumsuu fi hidhachiisuun, ofiis hidhachuun, impaayera kolonii afaan qawween ijaaramte afaan qawween diiguun biyya (Oromiyaa) walaboomte gad-dhaabbachuuf irree tokkoon qabsaa’uun akkaan barbaachisaa ta’uu dhaammanna.


text:
Bishaan
Bishaan keemikaala beekkamaa ta'e kan lubbu qabeeyyii gosa hundaaf barbaachisaa ta'e dha.[1] Maqaan bishaan jedhuu kan kan fayyadamu gosa bishaan kan dhangala'aa ta'e yokan akkatta isaa dhangala'oo ta'eef. Haa ta'u malee bishaan akkatta jajjaboo(solid) - Cabbii fi akkatta gaazitiin immo hurkaa bishaaniitti jiraachuu ni danda'a. Hamami bishaan hanga teratonnes 1,460 ta'u fulla lafa hanga parsentii 71% ta'u qabata, kan keessaa immo parsentiin 1.6% ta'u lafa jalaa (aquifer) keessatti argama, parsentiin 0.001% ta'u immo qilleensa keessatti akka hurkaa, duumessaa fi Walit-qabama ta'e argama.[2] Bishaan galaana yookan garba keessatti argamu parsentii 97% bishaan fulla lafa yoo qabatuu, cabbiin fixee kaabaa fi kibbaatti argamu parsentii 2.4% fi gossi bishaan lafa kan birra akka lagaa fi haroo immo parsentii 0.025% qabatuu.
Bishaan gosaa fi akkataa kaneen keessa ta'e Marsaa Bishanii keessa Hurkuu fi Ademaa, Walit-qabama, fi ce'aa kan yeroo baayyee hanga galaana dhaqabuu ta'e ademaa. Bubeen hurkaa bishaan lafa irra qabatee ademma, kunis ce'umsaa bishaan lafa irratti godhuu wajjin wal-qixee dha, kunis ganna tokko kessatti bishaan Tt 36 geessa. Kuni immo adeemsaa bishaan lafa irratti godhuu kan hurkuu fi adeemuu irraa ka'ee kan ganna tokkotti 71 Tt ta'ee wajjin yoo walitti ida'amee ganna tokkotti bishaan hanga Tt 107 ta'etti lafa irratti ademaa. Bishaan xiqqoon tokko garuu yeroo ta'eef qabame haffa kunis kan ta'u cabbii yoo ummu, lafa jalatti (aquifers) fi haroo keessatti yoo qabamu yoo ta'u yeroo tokko tokko immo bishaan kuni akka bishaan qulqullu ta'e lafa irratti tajajilama. Bishaan hara, qulqulu ta'e ilmoo namaa fi lubbu qabeeyyii lafa irratti argamaniif bayye barbachisaa dha. Kunii immo kutaa lafa baayyetti hirdhatee argama.
Waantonii keemikaala ta'an akka soodaa, sukkaara, asidii, alkaalii fi gaazii tokko tokko keessattu ooksijiinii fi molokiyuulii orgaanikii(organic molecule) baayyen bishaan keessatti bullaa'u yookan makamuu ni danda'u. Pilaanetii keenya ala, bishaan baayyen lafa jala pilaaneetii Maarsii, baatii Yurooppaa fi Inseladuus(Enceladus) fi eksopilaaneetii(exoplanet) kan ta'ee HD 209458 b keessatti ni argama jedhame yaadama.[3]
References[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- ↑ "Archive copy". Archived from the original on 2007-05-20. Retrieved 2007-06-11.
- ↑ Water Vapor in the Climate System, Special Report, [AGU], December 1995 (linked 4/2007). Vital Water UNEP.
- ↑ Water Found in Extrasolar Planet's Atmosphere - Space.com


text:
Barattoonni Oromoo Yuun. Dabra Taabor rakkoo hamaa keessa jiraachuu
Barattoonni Oromoo Yuunbarsitii Dabira Taaboritti baratan, doorsisa Poolisoota Humna Addaa Naannoo Amaaraa fi uummata biyyasiin isaan irra geessifamaa jiruun wal-qabatee, yaaddoo nageenyaa hamaa keessa jiraachuu.
Hidhaa fi dararaan, akkasumas, wal’aansa fayyaa dhorkamuun Baqattoota Oromoo Biyya Suudii keessa jiraatan irratti mootummaa biyyasiin raawwatamu daran jabaatee itti-fufee jiraachuu.
Waraana garee humnoota Mootummaa Naannoo Amaaraa fi Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa, gam-kaaniin immoo, humna Mootummaa Naannoo Tigiraay (ABUT) gidduutti geggeeffamaa jiru irratti, Dargaggoonni Walloo gara garee humnoota MKII fi Mootummaa Naannoo Amaaraa goranii humna Naannoo Tigiraay irratti akka duulaniif; Uummanni Oromoo Walloos WBO of keessaa akka baasuuf bifa garaagaraan sossobamaa fi doorsifamaa jiraachuu.
Uummanni Oromoo galma qabsoo isaa kan Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Saba Oromoof dhugoomsuuf taasifamu irratti fuuleffachuun, waan danda’u maraan WBO gargaaruu fi hidhachiisuun, ofiis hidhachuun, impaayera kolonii afaan qawween ijaaramte diigee walabummaa biyya isaa Oromiyaa mirkaneessuun bilisummaa ofii isaa gonfachuu fi Mootummaa Birmaduu Oromoo fi Oromiyaa gad-dhaabbachuuf irree tokkoon qabsaa’uun akkaan barbaachisaa ta’uu dhaammanna.


text:
Hiika ibaadaa (gabbaruu, gabbarrii) irra deddeebi’uun bakka adda addaatti ilaalle jirra. Garuu namoonni hubannoo garagaraa waan qabaniif namoonni gariin haala tokkoon hubachuu yoo dadhaban haala biraatin carraan itti hubatan guddaadha. Kana hubannoo keessa galchuun hiika ibaadaa warra beekumsaa (ahlal ilm) irraa asitti ni dhiyeessina. Ibaadaa sirritti beeku fi hubachuun laa ilaah illallah sirritti akka beekanii fi hubatan nama gargaara.
Itti Haa Fufnu
Laa ilaah illallah’n nama fayyaduuf sharxiwwan guuttamu qaban keessaa beekumsaa fi yaqiina jennee jirra. Namni waa’ee laa ilaah illallah yoo hin baratin, beekumsaa fi yaqiina argachuu danda’aa? Laa ilaah illallah rukni lama akka qabdu kutaa darbe keessatti ilaalle jirra: Nafiyy (dhabamsiisuu) fi isbaat (mirkaneessu)dha. Mee itti xinxalli, namni beekumsa malee kanniin lamaan beekun hojii irra oolchu danda’aa? Kanaafu, namni milkaa’uu fi azaaba jala nagaha bahuu barbaadu, sirriitti laa ilaah illallah beekuuf carraaqu qaba. Takkamaan hiika laa ilaah illallah sirritti hubachuu dhiisu dandeenya. Garuu akkuma barreefama dubbisnuu fi ibsaaf ragaa dabalataa ilaalluun sirritti hubachaa adeemna. Barreefamni kuni akka seensaati. Gara fuunduratti haala salphaan hiika laa ilaah illallah namni kamu hubachuu danda’uun akka dhiyeessinu ni abdanna. Kanaafu, nu waliin tura, nu hordofaa….
Itti haa fufnu…


text:
Raawwii Dorgommii Badhaasa Kadiir Abdullaxiif Marsaa 1ffaa
Dorgommii Badhaasa Kadiir Abdullaxiif (Kedir Abdulatif Award) Marsariitii www.kedirabdulatif.com irratti “Barreessaa Challenge” Marsaa 1ffaa xumuramee Badhaasa kenninee jirra. Dorgommii kanaan walaloo cimaa barreessuufi gama like fi vote irratti ummataan filatamuun kanneen 1-3 bahan maallaqaafi waraqaa ragaatu kenname, kanneen walaloo cimaa barreessaniif waraqaa ragaatu kenname.
I. Tarree barreessitoota walaloo cimaa barreessaniifi sadarkaa badhaasa isaanii:
1. Sadarkaa 1ffaa kan bahe, Riyaad Raayyaa badhaasa qarshii 5,000.00 fi waraqaa ragaa argate.
2. Sadarkaa 2ffaa kan bahe, Amanuu Taakkalaa qarshii 3,000.00 fi waraqaa ragaa argate.
3. Sadarkaa 3ffaa kan bahe, Danuu Daamxoo qarshii 2,000.00 fi waraqaa ragaa argate.
II. Tarree barreessitoota walaloo cimaa barreessaniifi waraqaa ragaa:
1. Sadarkaa 1ffaa kan bahe, Caalaa Gaaromsaa waraqaa ragaa argate.
2. Sadarkaa 2ffaa kan bahe, Ridiyyee Gaattiraa waraqaa ragaa argate.
3. Sadarkaa 3ffaa kan baate, Siifan Jawwaaroo waraqaa ragaa argatte.
4. Sadarkaa 4ffaa kan bahe, Falmii Siraaj Aadam waraqaa ragaa argate.
5. Sadarkaa 5ffaa kan bahe, Gammachuu Kormaa waraqaa ragaa argate.
6. Sadarkaa 6ffaa kan bahe, Wabii Xilaahuun waraqaa ragaa argate.
7. Sadarkaa 7ffaa kan bahe, Arsii Gaafa Lolaa waraqaa ragaa argate.
8. Sadarkaa 8ffaa kan bahe, Abduraman Huseen waraqaa ragaa argate.
9. Sadarkaa 9ffaa kan bahe, Ahmad Yesuuf Walloo waraqaa ragaa argate.
10. Sadarkaa 10ffaa kan bahe, Kaaneenuus Kaasaa Baayyisaa waraqaa ragaa argate.
Hub: Badhaasni barreessaa challenge kan itti fufu yommuu tahu, dorgommiin marsaa 1ffaa like fi vote dorgomtoota calalle. Marsaa itti aanu madaallii dhama walaloo itti dabaluun calalla.
Yaada keessan info@kedirabdulatif.com irratti nuuf gumaachuu hin dagatinaa! Waan nuwaliin hirmaattaniif guddaa galatoomaa ulfaadhaa 🙏 Warri hirmaattanii mooyattan baga gammaddan.
Qopheessaan: Kadiir Sh/Abdullaxiif H/Hajjii
Ispoonsarri: Bokkuu Media & Hawwii Ijaaraa
Adoolessa 05/2022