text:
Fuula Dura3
Contents
Intro
Afaan Oromoo beektaa?
Wikipedia ka jedhamu kuni kuusa beekumsaa tolaan warra tajajilamuun baarreessamu dha. Kan hanga amma barrefaman ilalluf link Kana bani. Barresu jalqabu fi akkasumas akkam akka barresan illaluf kutta Qarqarsa jedhu kan bitta fuula kanatti argamu bani yokan kana -> [1] bani. Dictionary Oromo guddisuf yokan ilalluf Oromo Dictionary bani. Enyuni mani akka barrese ilalluf "Jijjirama Dhiho" kan jedhu yokan kana --> [2] bani.
Oduu May 17
- Buffalo Sabresn Ottawa Senators tapha afuurafa Stanley Cup playoffs kessatti qabxi 3:2n mo'achu dandettera.
- Morkitotti Iraq kessa bomb konkollata chemical fayyadamani nama yoo diqatte 32 ta'an ajjesani, nama yoo diqatte 50 ta'a madessu danda'anirra. Kunis kan ta'e kibxata Diyala Province, anna Abu Saydah kessatti dha. Gabbasi akka ibsutti konkollatan kanaaf fayyadatame gabbaya durra ejja ture.
- Astronomersiin Europe fi United States akka jedhanit “extrasolar planet”iin dhi’otti argamte kuni akka lafa kenya irra hin fagane fi akka gallana fi laga bishaan ho’a qabu akka ofii kessa qabdus iffa godhanirra.
- Dhi’otti “cyber attack” (kan Internet) Estoniat ta’e websitotta biyya barbachisa ta’an hunda kan ballese kuni egamsa (security) biyyaf bayye akka dhibba ta’e Estonian Minister of Defenseiin iffa godherra. Kuni immo NATOllen akka kessa ilallatan isaan tolcherra, kunis waan Estonian isaan kessa tokko tattef.
- Wagga 56 kessatti yerro durraf, baburi nama lama danga North Korea fi South Korea jiddu qaxxamuru danda’anirra. Kanan durra, ergaa Korean Wariin bakka lamatti isaan qodde bodda, baburi tokkolen kabba fi kibba Korea jiddutti dabree hin bekku turre.
- Executive Directoriin World Bank dubbi godhe kessatti Paul Wolfowitziin akka presidantma World Bank Group kessa June 30, 2007 akka dhisee ba’u iffa godherra. Akkasumas wal-ga’iin borii geggefame akka walii-galteen ta’u akka godhamu iffa godherra.
- Robii, marbleiin kilogram 115 ta’u foqi First Canadian Place hanga 51ffa irra kuffu danda’erra. Foqiin kun kan argammu 100 King Street West yoo ta’u kunis jiddu “Toronto Business district” argama.
- New York Mets dirre (stadiomi) issani Shea Stadiumit Chicago Cubs wajjin bakka Flushing, New York jedhamutti taphatani, yerro gara “ninth inning” osoo demma jirrani “five runs” dudduba turani, haa ta’u malle gara dhumatti mo’achu danda’anirra.
- Israeliin gara sa’a 2:15p.m local time irratti qillensa kessanni Gaza City dha’uu dandettera. Kunis akka nami afur du’e, 40 akka mada’an isaan godherra.
Oduu May 16
- Taj Mahal kan jedhamu monumentii India bekkamo kessa tokko kan ta’e, kana akkasumas Marble adii isattin bekkamu osoo hin bekkamin akka garra kellotti jijjiramu jirru himama jirra. particulate matteriin Air pollution wajjin wal-qabatte akka Taj Mahal irratti kuffama turee amma immo fakki kello akka keneef amanama.
- New York City Mayor kan ta’e Michael Bloomberg qarshii ofii kan hanga U.S dollar billiona tokko ta’u fillano White House 2008 akka bassu “Washington Times” report godherra.
- Prince Harry, kan maqqa [[|Prince Harry|Prince Henry of Wales]] jedhamuni bekkamu, dhi’otti “wataderotta” isaa wajjin kan gara Iraq demmuf qopha’a jirru akka hin demne dhowamerra. Chief of the General Staff (Head of the British Army) kan ta’e General Sir Richard Dannatt waantotta Prince Harry irratti dhaqabu danda’u irratti hunda’un akka inni hin demne dhowwerra.
- Akka USGS jabbena hanga 6.3 kan qabu earthquakiin akka anna Laos kan Luang Namtha jedhamtu dha’e iffa godherra. Kunis kan ta’e tilmamatti sa’a 3:56 p.m. local time [4:56 a.m. eastern time] itt yoo ta’u, chocho’I lafa kun hanga Bangkok ni dhaga’amma ture.
Akka presidantii hara Franceitt Nicolas Sarkozyiin Élysée Palace (fakki ilalli) kessatti “ceremony” gamachu godhaniraf . 21-gun salute bakka sunitti godhameraf. Innis presidantumma kan fudhatte presidantii dura Jacques Chirac irratti.
Oduu May 15
- 5:00 pm EDT bodda diqqo turre Monday, babburri northbound R6 SEPTA Regional Rail babbura northbound R5 wajjin wal-rukkutu danda’erra. Kunnis kan ta’e kutta Center City kan Philadelphia, Pennsylvaniatti argamutti. Bakki itti ta’ees Market East Station Philadelphia darbe, dhihoo 9th and Vine Streets irratti. Namonni 30 hanga 40 ta’an fi baburren laman bayye dha’amanirru, kessattu namonni babburra R6 durra ta’u jirran. Haa ta’u malee nami tokkoleen akka lubbu hiin jirru.
- Muccan tokko kan Aizuwakamatsu, Japan (kabba Tokyo) jirattu achii ka’e hanga “polis xabya” millan demme “sport bag” matta hadha isaa ofii kessa qabu harka polisitti kennu danda’erra. Polisiin akka jettutti, muccaan umrii 17 kuni akka hadha issaa “Monday” galgala kobba ajjesse polisitti himmerra. Achiin bodda matta irra kuttun “sport bag” kessa ka’e polisitti dabarse.
- “Monday” bombiin tokka’e nama lama ajjesse, kudhaan maddessu danda’erra. Kunis kan ta’e biyya guddo kabba-baha India kan “state” Assam kessatti argamtu kessatti.
- “Websaitiin” (Internet Website) yerro duraaf fayyadamtotta life insurance akka internet kessan bitaan godhuu ba’erra. Websaitiin kunis kan ba’ef namotta New Zealandersiif.
Oduu May 14
- Lübeck, kan jedhamtu jelban German navy osoo hin bekkin ofii irratti misaella tokkosu danda’erra. Kunis yerro isaan qarqarra British dhihoo Plymouth irratti osoo yalli tolcha jirranutti.
- MuchMusiciin filamtotta “MMVA Peoples’s Choice Awards”iif filatamani hardhaa iffa godherra. Barotta 18n MuchMusic Video Awards (MMVAs) fillano kenna ba’e kessatti yerroo hunda akka ummatti fillu bana godhaa ture. Simple Plan warri jedhamu yeroo afuri “People’s Choice” fudhachuun “record” ii qabu.
- Dilbatta dabartee (May 12) stormiin state Uttar Pradesh kan India kessatti argamtu dha’u danda’erra. Stormiin kuni namotta 27 ajjesse bayye isaaani madessera. Namonni bayyen kan midhaman mukaa mana isaani irratti jiggu irra kan ka’een.
* Prime Ministeriin Australia John Howard jedhamu national cricket team iin Australia Zimbabwe akka hin demne mottumman akka dhowee iffaa godhee.
- Dhi’otti warehouse complex guddan kan yoo diqqatte foqi shan qabu, ibbidan qabachu danda’erra. Kunis Buffalo, New York on 111 Tonawanda Street, irratti argama. Ibbiddi hanga mile 40 irra ni mullata.
- Cruise ship (jelba) Alaska kan ta’e " Empress of the North" sa’a 2 a.m Alaska Time irratti namonni kessa jiranni dhisanii akka ba’an himame turee. Kunis ergaa jelbichi cabbi bishaan jalla jirrun wal-dhahee bodda. Namoonni kessa jiranni 281 fi kan jelbicha kessa hojjatani 29 homma osoo hin ta’in ba’u danda’anirra.
- Yallin dhabii warrana “group” ( Palestinianii Fatah fi Hamas jiduu godhame sa’a tokkon bodda dhabatterra. Haa ta’u malle Interior Minister Hani Qawasmi akka hojji dhisee ba’u issa godherra.
* Montreal, Québec Canada kessatti dilbatta irratti polisiin Royal Canadian Mounted Police (RCMP) fi Montreal Police Service irra dhufanni, FBI's "Ten Most Wanted" fugitives kan ta’e Richard Golberg qabu dandanirru.
- Wal-dhabii guyya lammafi Karachi, Pakistan kessatti godhame du’a nama 41 fi yoo diqatte 150 bayye kan midhamanif sababa ta’efii warrani anna sunii irratti akka banamu wamamerra. Wal-dhabii kun kan ka’e guffame kan turre Chief of Justicen Iftikhar Muhammad Chaudhry anna sunii senne osoo nama isaa fillatu barbadutti.
Oduu May 13
- 2007 FIA formula one Spanish Grand Prix circuit de catalunya, Barcelona, Spainitti godhame kessatti kan Ferrari offa turee Felipe Massan mo'achu danda'erra.
- Fillanoo lakka'ame percentii 99% bodda Iceland's ruling coalitioniin barcumma parliamentii tokkonni fillano dursaa jirra.a
- Anna kibba Baghdaditt argamtu kan Mahmoudiyah jedhamtutti wetaderonni United States shan akka du'anii kan mirkana'e yoo ta'u, sadii immo bakka jirran hanga amma hin bekkamu.
- Torbaan dabartee RAF Leuchars Fifetti argamu kan UKtti argamu, jetotta Russia bomb battanni dhuffani kan Tornado F3 jedhamani qabu danda'erra. Kunis radariin bomb warri qabatte Tupolev Tu-142 Bear ergaa bekke bodda.
- Mullah Dadullah, akkasumas Mullah Dadullah Akhund,kan jedhamu bulchan Taliban, radical Islamic cleric fi military commander kan ta’e kibba Afghanistanitt ergaa warrana Afghan fi ‘’Allied Forces’’ wajjin walitti dhufee bodda ajjefamu danda’erra.
- Fillano bulcha Parti Québécois (PQ) ce’uffi ergaa iffa godhee guyya tokkon bodda, Gilles Duceppe (kan bulcha Bloc Québécois (BQ) turee) dilbatta fillano kessa ba’u issa iffa tolcherra.
- Italian Geographic Society (Società Geografica Italiana) wagga 140ffa issa hardha ‘‘celebrate’’ godherra. Barri itti dhabatte bara 1867tti.
Oduu May 12
- Chief justicen supreme court Pakistan Iftikhar Muhammad Chaudhry ergaa Karachi, Pakistan warra issaa fillani barbadu demme osoo dubbi gochuu jirru, ummatni achii jirranii iyyansa kassu danda'anniru. Reportiin tokko tokko akka ibsutti namni hanga 18 ta'an du'anirru.
- World Fair Trade Day Belgium kessatti godhame irratti wanbarrin buna dherrinan tokkoffa ta'e akka symbolitti fayyadamnirru.
- Tanya Dumstrey-Soos kan jedhamtu nittin ganna 32 parkii binensotta British Columbia, Canada kessatti argamu kan Siberian Magic jedhamu kessatti gossa qerramsa Bengal Tiger jedhamu kan maqqani issaa Gangus Jedhamuni nyatamte. Ijollen lama bakka sunitti argamani akka isheen nyatamte ijjanii akka arganni ibsannira.
- Democratic Advocate Syria kan ta'e Kamal Labwanin wagga 12f hidhame.
Oduu May 11
* NASAn telescope harra Hubble Space Telescope callu kan James Webb Space Telescope jedhamu iffa godhee.
- U.S. Army General kan Diyala Pronvice, Iraqitti argamu wataderotta bayyee akka isaa barbachisanni ifaa godhee.
- Namichii qawwe qabatte kan Uzbekii dhufee nama sadetti (ambassadorichalle wajjin) Russian Embassy Costa Ricatti argamu kessatti hostage (nama mana kessatti qabe) jirra.
- Adunya kessa planetii ho'a planetotta hunda callu qabu dhihotti argame. Planetii kunis
HD 149026b jedhamaa.
FIFA
Kubba Milla (Soccer)
- England - Chelsean stadiomii isaani harratti Manchester United 1-0 mo’achun FA Cup fudhachu dandettera. Kunis kan ta’e deqiqa 116ffa irrat Didier Drogban penalty argatte fayyadamudhan waan “goal”ii galcheffi. Deqiqan dhumachuf haffe afur qofa turre.
- France – Sanbatta tapha St Etienne geggefametti Marseillen St Etienne 2-1 mo’atte. Taphi kunis Ligue 1ffa yoo ta’u, akka Marseillen gara UEFA Champions league kessatti lammaffa ta’aan isaan tolcherra. Marseillen itti antotta Lens fi Bordeaux qabxii afuriin callu dandettera akkasumas “European football’s showcase competition”tif dabru akka dandettu mirkaneffamerra.
- Spain – Joaquiniin taphii ergaa jalqabee ture (89th minute) irratti tokko galchuun Valencian Real Mallorca 1-0 akka mo’attu tasiserra. Taphi Real Mallorcatti kan geggefame yoo ta’u, Valencian “striker”ii Fernando Morientes (tapha durra irratti midhame) malle taphatte. Kuni immo Valencian La Liga kessatti akka sadaffa irra tatu ishe godherra.
- Real Madrid-Pt. 66
- Barcelona-Pt. 66
- Valencia-Pt. 65
- Sevilla-Pt. 64
- Crotia – Champion Crotia kan ta’an Dinamo Zagreb sanbatta Hajduk Split wajjin taphattani 3-0 mo’achu danda’anirra. Kuni immo buduni itti annu irra qabxii 20 akka callan isaan godherra. Crotian derby kessatti dhallata Brazil kan ta’e strikeriin Eduardo da Silvan qabxii 34 taphatta qabxii gudda qabu tokkoffa ta’u danda’erra.
(source [3])
FIFA.COM LINKS
- Tapha kubba milla dhi’otti geggefamu (UEFA Euro 2008 Prel. Comp, Copa Paz del Chaco 2007, Friendly 2007…) yomii akka geggefamu ilalluf http://fifa.com/en/mens/fixtures/index.html
- Tapha kubba milla dhi’otti geggefame dabre (UEFA Euro 2008 Prel. Comp, Copa Paz del Chaco 2007, Friendly 2007…) qabxii ilaluf http://fifa.com/en/mens/results/index.html
- Ji’a kana 2007 FIFAn biyyotta tapha gubba millan sadarka gudda irratti argaman qabxiin gargari basee jirra. (FIFA/Coca-Cola World Ranking) ilalluf http://fifa.com/en/mens/statistics/index.html
- League adunya ilalluf immo kana http://fifa.com/en/WorldLeagues/index.html bani achiin immo World Leagues kan jedhu birra dhaqqi ‘zone’ fettu filladhu (fakkena African Zone) achiin immo kara gaditti biyya barbadu birra dhaqii, yoo taphi dhi’otti geggefamu yommi fi essatti akka geggefamu ilalluf ‘F’ tuqi, tapha taphatame dabre jirru qabxi ilaluf ‘R’ tuqi, sadarka budunotti irra jirrani ilalluf immo ‘T’ tuqi.
Kan Hanga amma Barrefamani
A-B
B
This subdomain is reserved for the creation of a Wikipedia in the Oromo language.
Number of articles: 590
If you speak Oromifaa, go ahead and start working on the encyclopedia!
For more information, see the English Wikipedia.
Ce lieu est reservé pour la création d'un Wikipédia en langue oromo.
Si vous parlez Oromifaa, modifiez le texte et commencez à écrire dans l'encyclopédie !
Pour d'autres informations, voir le Wikipédia francophone.
هذا الموقع مختص لكتابة موسوعة حرة "ويكيبيديا" بالكانورية..
إذا يعجب الفكرة، فاكتبها! إضغط عبلى edit وترجم هذا النص إلى الكانورية أو ابدأ أن تكتب مقالات.
لمعلومات أحرى ومساعدة بالعربية إضغط هنا.
Este subdominio está reservado para la creación de una Wikipedia en lengua Oromo.
Si usted habla Oromifaa, modifique el texto y comience a trabajar en la enciclopedia.
Para mayor información, visite la Wikipedia en español.
Diese Subdomain ist für die Erstellung einer Wikipedia in der Oromo-Sprache reserviert.
Wenn du diese Sprache sprichst, fang gleich an, an der Enzyklopädie zu arbeiten!
Weitere Informationen befinden sich auf der Deutsche Wikipedia.
Other wikis
Meta-Wikimedia – Wiktionary – Wikibooks – Wikiquote – Wikisource – Wikinews
Other small Wikipedias in African languages:
Afar · Afrikaans · Akan · አማርኛ · Bamanankan · Chi-Chewa · chiShona · chiTumbuka · Ɛʋɛ · Fulfude · Gĩkũyũ · هَوُسَ · Ìgbo · isiXhosa · isiZulu · Kanuri · Kinyarwanda · Kirundi · Kiswahili · Kongo · Kuanyama · Lingala · Luganda · Malagasy · Malti · Oshiwambo · Otsiherero · Sängö · seSotho · Setswana · SiSwati · Soomaaliga · ትግርኛ · Tshivenda · Twi · Wolof · Xitsonga · Yorùbá · (For other large Wikipedias, look into the side-bar.)


c: text/html

text:
SAREEN WARRA NYAATTEEF DUTTI
Abaa Milkii | Caamsaa 27, 2014
Erga mormiin “master plaanii”Finfinnee jalqabamee gareen faashistii mootummaa ofiin jedhu mormii kanaan baarage (wareere) barattoottaf ummata Oromoo harka duwwaa hiriira bahanii yaada isaanii ibsatanirratti rasaasa roobsun daa’imman wagga 8 irraa kaasee barattoota sadarkaa adda addaarra jiraniifi jiraattota maanguddoonni keessatti argaman jimlaan ajjeesuu fii mana hidhaa beekkamuuf hinbeekkamnetti guuree dararaa suukanneessaa irran gahaa akka jiru waan Addunyaan marti quba qabuudha. Kanuma laalchisee ergamtoonni wuyyaanee nama muummicha ministeeraa ofiin jedhurraa kaasee af-yaa’in mana marii fii anga’oonni OPDO sadarkaa adda addaarra jiran mormii kana dhaamsuuf fashalsiisurratti halaknii guyyaa hojjachaa akka jiran miidiyyaalee saanitiinis taee kan biyyoota alaatin ibsa kennannirraa argaa jirra. Namoota watwaataa jiran keessa namni saba Tigray hanga ammaatti keessatti hinmul’anne. Isaan duuba taa’anii afaan meeshaawwan dubbatan kanaa ajeejaa, keessan dubbachaa jiru. Ergamtoonni ammoo qaaman nama ta’anii huummamman malee hojiin saanii hojii meeshaa (mayicraafoni namni keessan dubbatu) waan ta’aniif bakka itti ergaman dhaqanii waan itti himame sana ummatatti diddigaa jiru. Yoo kana raawwatan nameenyaan saanii qixxuma barcuma mana aangawaa TPLF keessaa jiruu kan yeroo barbaadan bakka fedhan kaa’ani irra taa’an, yoo barbaadamu baate baasanii gatani, ykn caccabsanii bobeessaniitti gadi bu’eeti jechuudha. Kana baruuf qorannaa addaa gochuu nama hindhamaasu. Waayee Junaddiin, Hasan, Almaz, Yonaatan,…..faa ilaaluun gahaadha. Jarri kuni bara aangorra turan yakka suukkanneessaa gooftoliin saanii ummata nihogganna jedhan kanarrtti dalagan adda durummaan raawwachaafi yakka san haaluuf golgaa adda addaan haguugun diina tajaajilaa turanii gaafa barbaachisummaan saanii raawwatu akka barcuma hinbarbaadamnee sana salphaatti baasanii gatamani. Biyya bittaa alagaaf mijeessaa turan sana keessarree jiraachuu mirga dhabanii seenaa saanii xuraa’a baatanii biyya ambaatti baqatanii jiruu baqataa gaggeessu dirqaman. Iddoo itti baqa tanittis jiruun saanii salphaa miti. Hawaasa kamittu makamuuf carraa hinqabani, morma ol qabatanii deemuuf hamileen keessatti du’ee oromoo yoo argan qaaniifi sodaadhaan akka bosonuutti baqaachaa jiraatu. Namni kanarraa barachuu hindandeenye ulaagaa namoomaa hinguuta jedhani amanuun nama dhiba.
Kanarraa barachuu kan dadhaban ergamtoonni amma akka saree maraattee oliif gadi fiigaa hirriiba dhabanii ummata Oromootti duulaa jiran kuni akkuma hojiin saanii ibsutti misoomni Oromiyaa danqame jedhanii miti. Mormiin ka’e, qabsoon jalqabame umrii bittaa gooftola saanii kan gabaabsu waan ta’eef badii kana hanqisuuf irriba dhabanii hojjachuuf ergama itti fe’ame baatanii oliif gadi fiigaa jiru. Gooftola saanii qofaa oso hinta’in isaanis harcaatuu guurratanirraa kan isaan hoonggessu ta’e itti mul’ate. Kanaaf watwaataa jiru. Gooftoliin garuu hanga har’aatti hindubbannee. Sarootuma hidhaa keessa jiran sansalata itti dheeressani gadi baasanii “jaas!” jechuun ummattatti duchisiisaa ummata akka ciniinan taasisaa jiru. Saroonni kunis harcaatuu funaannachuf dutuu waan qabaniif ummatatti dutaafii ciniinaa jiru.
Namicha ministeera muummee ofiin jedhurraa yoo kaane, jalqabumarraa kaasee namni kuni nama biyyaa mitii anaa tokko bulchuufu gahaa ta’e natti hinfakkatuu. Gabaabsee ibsuun yaala.
1-Ummanni inni keessaa bahe ummanni Walaayitaa (Walaayitaa qulqullu ta’u saa wantin beeku hinjiru, naannoo hundumattu DED keessa seenanii kan ummata maqaa dhahatan alagaan ficcisiisaafi fixaa jiran diqaalota, ykn miseensota saba biraa afaan naanno sanaa dubbattan – kan rakkina eenyummaa (identity crisis) qaban waan ta’eef) weerara Minilik dura dhaabbatee gootummaa hiriyaa hinqabneen falmatee (waraana sana keessatti namni 96,000 akka jalaa wareegame seenaa keessatti galmayee argamaa) meeshan caalame erga cabee booda bittaa kolonii kana hinjedhamnee suukanneessaa akka gabrumaan gurguramufi guutummaatti maqaan cabsoo “garba” jedhmu koloneeffattoota kanaan kennameefi hamileen isaa cabee akka jiraatu taasifamee akka ture waan haalamuu miti. Ummanni kuni haala akkasii keessa oso jiru namni kuni akka nama barate tokkootti qabsaa’e haala sana jijjiree ummaticha gabrummaa qaamaf sammuu jalaa baasuun oso irraa eegamuu innu sammuuf qaama isaa gabroomffattootatti gurguratee ummata isaa bira darbee ummattoota impaayaratti keessatti sakaallaa gabrummaan hidhamanii jiran hunda daran itti cimsuuf gabroomffattootaf afaan ta’ee hojjachaa jira.
2-Duguginsa sanyii ummta Sidaamaa(waan Hawaasaa Loqqeetti ta’e yaadachuun nidana’amaa), Gaamoo, Goofaa, Daraashee, Qucaa, ummattoota Omoo kibbaa fii kkf irratti raawwachiisaa ture dhiifnee ummatuma keessaa bahe ummata Walaayitaarratti raawwachaa ture yoo laalle namni kuni nama harkisaa dhiiga ummattootanii dhoqaayee akka ta’e argina. Duguuginsa sanyii Arakkaa (Walaayitaa) keessatti raawwatame yaadachuun nigaha.
3-Seera uuman ala haala bittaa koloneeffattootaa mijeessuuf afaanfi eenyummaa sabootaa dhabamsiisanii saba eenyumaa issa himachuu hindandeenye uumuuf yaalii gochaa turan hojiirra oolchuuf afaan sabootaa Wlaayitaa, Gaammoo, Goofaa, Daawuro walitti makuun afaan haar’a “WAGAAGODAA” jedhamu tokko umanii mana barmootatti barsiisuun ummata fudhaciisuuf kitaabota qarshii miliyoona saddeet fixe maxxansiisanii gaafa baasan ummannifi maanguddoonni saboota kanaa dura dhaabbatanii wareegama guddaa baasuun harkati maseensani. Kitaabonni suni qarshii sana huunda baatanii akka reeffatti biyyee keessa awwallamanii hafan. Kana huunda kan raawwachiisaa ture saree sansalata wuyyaaneen qabamee amma nutti dutaa jiru, dhiiga wareegamtoota keenyatti qoosaa jiru, qabsaa’ota keenya doorsisaa jiru kana. Namni kuni akkuma seenan isaa ibsutti amanamummaa gooftola isaa kan argate beekumsa isaan oso hinta’in nama angoof harcaatuu gooftola isaa argachuuf jecha ummata isaa fixaaf ficcisiisaa ture waan ta’eef yoomiyyu nama kanarraa hindeebineefi yoo ajajame tarii maatii saatuu wreeguuf duubatti hinjenne nama dhiiga dheebote akka ta’e waan beekaniif filatani.
Jarreen Oromoo ofiin jechaa daaiimaniif ummata Oromoo ficcisiisun isaan hanqatee dhiiga jiidharra dhaabbatanii wareegamtoota cubbuun dhiiga dhangalaasan kana maqaa xureessaa du’a saanii du’a saree fakkeessuf yaalaa jiran anga’oota ofiin jedhan keesaa kan akka Minaasee W/giyorgis (Abbaaduulaa ofin jedhu), Taayyee T/ hayimaanot (Kumaa ofiin jedhu), Asteer Maammoo (saba kullo ta’un shii himamufi Abbaay Tsahaayee akka itti galu dubbatamu), Dirribaa Kumaa,Abdulaziiz Mahaammadfi kkf keessatti argamu.
Gareen ifa hinbayin duuba taa’e ergama kana raawwachiisaa jiru Muktaarn (miseensa saba Yem) hoogganamus nijira. Isaan kuni hundumtuu abbaa dhimaa miti. Ergamtoota warra abbaa dhimmaati. Saroota harcaatuu guurrachuuf lubbuu ilmaan Oromoo harcaatutti gurgurataniidha. Abbaan dhimmaa wuyyaaneedha (TPLF). Isaan kuni warra harcaatuu saanii funaannachuuf qaamaf afaan saanii jara kanaa kereessaniidha. Saroota karra warra abbaa dhimaa eeganiidha, sansalata warra abbaa dhimmatiin qabamanii yoo isaan dutaa jedhaniin warra dutaniidha, yoo isaan ciniinaa jedhanii warra utaalanii ummata ciniinaniidha. Jechan jara kana ittiin ibsu narakkisa. Nama sammuu malee hummame arguuf dhaga’u baadhus jarri kuni garu sammuu qabaachuu saanii amanuunis nadhiba. Namni sammuu qabu, namni akka namaatti yaadu oso hindirqisiifamin gabrummaatii ( sarummaatti) of jijjiru bar-dhibbee kana keessa jiraachuu issaa arguun, dhaga’un, amanuun waan nama dhibu waan ta’eef. Jarri kuni maal rakkatan? Maaf sarrummaa filatan? Maaf halagaa tajaajiluun isaan gammachiise? Gaafiwwan kanaa deebii kennuuf sammuun saanii qoratamuu qaba jedheen amana.
Hunda saanii waan isaan xibaaran kaasee qeequ hinyaalu. Isaan keessaa abidda gooftolii saanitti qabate kana dhaamsuuf gooftola isaa caalaa muddamee amma afuurri citutti oliif gadi fiigaa kan turef ammaree itti jiru Minaasee W/Giyorgis soba xibaaree keessaa wantoota nama gaddisiisan sadeen tokko kaasee ilaaluun isin hubachiisuun barbaade.
1- Waayee ajjeechaa Ambotti raawwatameef sababaa gooftola isaa yakka jalaa baasuuf xibaaree akkas jedhe; “barattoonni hiriiricha akka bahan dursanii beeksisuu oso qabanu sana hingoone; barattoonni kuni yaaduu baatanis humni alaa itti makame waan qabeenyyaa barbaddeessu jalqabeef kana ittisuuf tarkaanifin suni fudhatame”jedhe. Kunis seera qabeessa (legitimate) akka ta’e ummata fudhachiisuu yaalaa ture.
Garuu seeruma saanitins ta’ee seerota Addunyaa kanarratti mootummaa abbaa hirree kamiinuu bahan keessatti namni qabeenyaa barbadeesse, ykn, oto hinbeeksisin hiriira bahee rasaasan reebamee yaa ajjeeffamu, yookin hidhamee yaa dararamu kan jedhu hinargine. Kuni seera TPLF oso barreessee ummatatti hinbeeksisin uka keessa kaayatee ummata ittin duguugaa jiruudha. Seera bardhibbee 21ffaa keessatti hafee seerumti ilma namaatin yeroo jalqabaatif bar kumee hedduu dura bahe jedhamee seenaa Addunyaa keessatti galmaahe jiru seera mootii Baabiloon Hamuraabii jedhamuuti. Seera kana keessattu nama qabeenyaa saamee, ykn eyyama oso hingaafatin hiriira bahe rasaasan reebaa ajjeesaa hinjedu. Seerumti sunirree kan labse “nama ija balleesse ija balleessaa, nama ilkaan cabse ilkaan cabsaa…..” (“an eye for an eye, a teeth for a teeth”) isa jedhu jechaadha. Gochaan faashistoota kanaa garuu ammayyuu sadarkaa sana bira akka hingayinfi sadarka savagery ykn barkumee hedduu sana duuba akka jiran agarsiisa. Adunyaa mooksuuf maqaa demokraasii golgatanii wanti qabatamaatti raawwachaa jiran garuu dalagaa faashistoota jalqaba wadhakkaa bar-dhibbee 20ffaa keessa ka’anii turaniin kan wal gituudha.
Qabeenyaan karuma fedheenuu deebi’e bakka bu’u danda’a lubbuun namaa garuu takka baanaan waan deebi’e bakka bu’u miti. Kanaafuu lubbuun tokko bahurra qabeenyan biliyoonan lakkaawwammu baduu wayyaa. Namoonni du’an kuni qabeebyaa san barbadeessuu saanii eenyutu mirkaneesse? Namoonni ajjeefaman kuni dhuguma namoota gochaa sana raawwatani? Akkamitti ummata 25,000 ta’u keessaa battalatti adda baafachuun danda’ame? Eega akkasitti adda baafachuun danada’amee ajjeessurra qabanii seeratti dhiyeessuun tarkaanfii seera qabeessa hnturre? Gaafiwwan kana xiinxalaati cubbuun akkamii akka raawwatame hubadhaa. Ergasii waan kana qorachuuf tarkaanfii akkamiitu fudhatame? Namoota itti gaafatamoo hojii suukanneessaa kana dalagan keessaa nama meeqatu towanno jala olee qoratame, ykn qoratamaa jiraa? Wanti dhageenye hinjiru. Jara kanaaf lubbuun Oromoo lubbuu simbiraa ykn saree abba hinqabnee (kan abbaa qabu dhiigni saa bahuu danda’a) ta’e jechaadha. Kana hojjataniis waan hinqaanofneef har’as waayee namoota du’anii oso hinta’in kan garaa saanii gubaa jiru qabeenyaa barbadaaye. Dhukkubni isaan dhaye dhukkuba qabeenyaati. Isaanii lubbuun ilma namaa faayidaa hinqabu, kan of gurguraniif qabeenyaaf waan ta’ef halkanii guyyaa kan ija dura isaan dhufu waayeedhuma qabeenyaati. Essa taa’anii, kana booda umurii waggaa meeqaa jiraatanii akka nyaachuu danda’an waan yaadanii beekan natti hinfakkaatu. Aduun saanii kan aangos ta’ee kan umrii akka gadi dhundhultee lixuuf karra gubbaa geesse waan hubatan hinfakkaatu.
Akkuma bakka hundattu hojjachaa turaniif har’as itti jiran ofii basaasota saanii (agent- provocateurs) erganii badi sana erga raawwachisiisanii booda barattootta rasaasan duguuguutti ka’ani. Akka barattoonni badii sana hindalagiin ammoo ofumaafuu mirkaneessaa jiru. Ergamaan kunisi kan dubbachuu yaalee kanuma. “ Badiin kuni warra alaa itti makaman dalagame” jedhe malee barattoota kanatu raawwate hinjenne. Eega kana ta’e daa’imaan hamaaf gaarii addan baasanii hinbeekne umrii waggaa sadeetiif kkf gaaga’un maa barbaachise? Daa’imman homaa hinbeekne kunis saamicha ykn qabeenyaa barbadeessu dhaqaniiti? Lubbu qulqlluu bahee kanaafii dhiiga qulqulluu dhangala’e kanaa eenyutu itti gaafatama? Akkuma ergamtichi kuni jedhutti dhiiga saree ta’ee hafaa? Namni kuni kan amma hojjachaa jirurra ajjeechaa gota Oromoo Obbo Daraaraa Kafanii akka qindeessee raawwachiisee waan kitaabarratti bahee dubbifne waan ta’eef ajeechaa sanaaf oso itti hingaafatamin yookin akka aadaa Oromootti dhiifama gaafatee gumaa hinbaasin har’as dhiiga daa’imman kichuu, gooftola saa wajjin walta’un dhangalaase seera qabeessa fakkeesse dhiiga jiidharra dhaabbatee yoo maatii ijoolleetti lallabu arguun namni kuni hangam cubbamaafii nameenyaadhaa ba’e akka ta’e argina.
Nama kana ijoolleen Oromummaa saa shakkanii lammii isaa gaafachuun saanii sirrii ture. Namni Oromo ta’ee aadaafi safuu Oromoo beeku haaluma fedheenu nama ajjeesee, maatiin reeffa oso hinawwaalatin, oso imimmaan ijarraa hinqooriin, dhiiga ijoollee gara-jabinaan duguuggamanii jiidhaa gubbaa dhaabbatee ijoolleen keessan saamicharratti ajeefaman jedhee duuti ijoollee keenyaa sirridha jedhanii akka fudhatan doorsisuuf itti falquu hindhaqu ture. Garaa madaayeerratti madaa dabale. Lapee dhiigaa jiru daran waraanee dhiigise. Kuni madaalli kamiinu yakka jechaan ibsamuu hindanda’amne ta’u bira darbee nama amantii qabuuf amantii kaminuu cubbuu cubbuu caalu ta’e mul’ata. Gochaan kuni waan faranjoonni “ adding an insult to injury” jedhan tokko fakkata.
Ani akka natti mul’atutti ergamni saa kuni tasggabbeesu oso hinta’in yoo akkas goone maal nugootu jedhanii gaanyii deemuu natti fakkata. Hinbeekne malee ammuma ummaticha salpisu, xiqqeessu, tuffatu, innis gooftola isaa biratti xiqaata, tuffatama salpifama. Yoo ummata kana hinsoodaanne bar wuyyaaneenis ergamtuu akka isaa hinbarbaadduu.
Habashoonni ergamtoota kana duuba taa’anii oliif gadi isaan furgguggachaa jiran alagaan akka Oromoo hafee walii saaniitifuu akka wal hinmararfanne, safuu walii hinqabne, aangorratti walduguugaa akka as gahan seenaan saanii ni ibsa. Ammas kan hojjachaa jiran ittifufiinsuma saniiti. Ergamtoonni kunis ergaa saanii kana raawwachuuf hirriba dhabanii ummata biyyatti fixaa jiru. Nameenyaan (personality) ergamtoota kanaa gadifageenyaan yoo laallamu ammoo akkuma maanguddoon Oromoo tokko kana dura dubbatan warra mana dugaatitti dhalatanii, karaarratti guddatanii aadaafi safuu ummataati halagaa ta’an akka ta’an hubanna. Oto akkas ta’u baate ergamaan kuni dhiiga jiidharra dhaabbatee wareegamtoota kana hin abaaru ture. “Ijji hinqaanfanne ciimman nama laalti” jedhuu miti.
2- Ergamaan kuni lafa akka Ada’aa, Bachoo, Wlmaraa, Goodaa Salaale fi kkf tuqee lafti kuni kan Xaafii magarsuuf oomisha guddaa kennu waan ta’eef magaalaanfii warshaan akka irratti hinijaaramne irratti walii gallee jedha. Warshaanfi magaalan lafa qonnaaf hinbarbaadamnerratti akka ijaaramuufii lafti qonnaa ammoo qonna ammaayyaa (mechanized farm) tti jijjiramee akka Xaafii bal’inaan oomishu akka karoorfame nutti himaa ture. “Alshashum zor alu” jedu warri Amaaraa dubbi akkasiitin. Qotee bulaa kamtu qonna ammayya kana hojjachuuf beekumsaaf kaapitaala qaba laata? Yoo kuni ta’u warri laficharra jiran eessa dhaqu nuun jedha laata ergaamaan kuni? Tigroonni lafti Gaambeellaaf naannoo biraa waan irraa fagaateef Finffinnee viilaa saanii keessa jiraachaa lafa naannoo finfinnee kana hiratanii akka qotatan mijeessaa jirra jedhee oso dhugaa dubbatee amanamaa ture. Jecha kana ofumaa yoo ittin afanfaajja’e malee ummata Oromoo afanfaajjeesuuf akka hindaneenye beeku qaba.
Lafti hektaarri 40,000 goodaa Dukam lafa Xaafii akka biraatti magarsu warshaa simintoo Caayinaattii kan gurgurame bara namni kuni presedaantii Oromiyaa ofiin jedhu akka ta’e namni irraanfatu waan hinjirreef jechi isaa ammaa kuni eenyumayyuu mooksuuf humna hinqabu. Lafti kuni lafa Ada’aa inni faarsaa jiru sana keessaa issa omisha Xaafitin beekkameedha. Yeroo lafti suni hundi fudhatamu innii maal hojjachaa tureet har’a waan humna isaa keessa hinjirre akka waan raawwachuuf deemu ummata afanfaajjessa?
3- Waayee qotee bulaa naannawa Finfinnee lafti irraa fudhatamee yoo dubbatu “lafti mana irratti ijaarratan akka kennameef, hojii fooyya’s qabatanii jiruu duraan jiraatanirra jiruu fooyya’aa akka jiraatan ibse. “Kan iyyeessatti hinfalqine hinbadhaadhu” jedhuu miti. Kuni falqa, tuffii, garajabina, guddaa lubbuu namaatti qoosuti.
Lafa Ada’aa farsu kana Aqaaqii kaasee hanaga Adaamaatti, karaa Maqii hanga Qooqaatti, Goodan Bacho hanga Waliso gahutti, Buraayyuu hang Ambo gahutti, Sulultaa hang Fiicheeti Laga-xaafoo kaasee hanga Alaltuu gahutti fii k.k.f warshaa adda addafi qonnaan abaaboo duunfatee akka jirufii qotee bulaan lafti suni irraa saammamee fonqolchame baqataa biyya keessaa ta’ee oso jiraachaa jiru badii sana oso hinsirreessiin badii biraa dabaluu yaaluun akka gaaftokko gumaa nama baasisu beeku qabu.
Qotee bulaa san hojii akkamii qabsiise namni kuni? Dhugaan jiru qotee bulaan homaa barmoota (gahaa) hinqabne hafee ijoollee maatiif biyyattiin baasii gudaa itti baasanii barsiisani kooleejootaf unibarsitii addaa ddaarraa eebbifamanii bahanuu hojii qabsiisuun dadhabamee dhakaa falaxuutti akka bobbaafaman namni wallaale jira itti fakkataa laata? Qotee bulaa baanu kana warshaa kam keessatti hojii qabsiise? Waajjira kamitti ramade laata?
Qotee bulaan laffarraa buqa’e nuti ijaan argine, dubbifnee irraa barre kumoota hedduun Finfineef magaalota naannoo ishii jiranitti baqatani gamoo gooftoliin ergamtoota kanaa ijaaran keessatti hojjataa guyyaa ta’un dhakaa baachaa simintoo bukeessaa, kuuwwan ammoo waardiyyaafi shamarranis hojjattu manaa warra sooreyyi baranaa ta’anii tajaajilaa jiru. Kuni yoo hojii qonnaa duraan keessa turan caala ta’e namicha dubbatetu beeka. Waayeen eenyummaa saanii, aadaa saanii, affan saanii, jireenyi hawaasuma qabaachaa turani hundumtuu barbadaayee lubbuu saanii jiraachisuuf qofa faca’anii carraaqaa jiru.
Namichi falqaa jiru kuni karaa tokko dhugaa qaba. Oto Oromoota san lafarraa buqqisee baattuu, waardiyyaa, hojjattuu manaa fii kkf taasisu baate gamoo gooftolii sana ijaaruuf eenyutu dhakaa baata, simintoo bukeessaa, eenyutu karra gooftaa eega, eenyutu manaa hojjatee dubartoota saanii kunuunsa? Oto kuni ta’u baate raajii argina turre. Wuyyaaneen namni baatu dhabame jette gamoo ijaaruu hindhiiftu, erggamtoota amma gadi bahanii ummatatti falqaa jiran kana dhakaa sana baachiftee ijaarratti turte. Warri amma dhakaa baachuun hijii fooyya’aa jedhan kuni hojichii hangam “fooyya’aa” akka ta’e sirriitti galaafii ture. Sanas yoo hojjatan wayi qaana’u? Duris daakuu baachaa as gahani miti? Har’umayyuu gaaftoliin saanii kophaatti wal arganii yoo jara kana hamachuu barbaadan “daakuu-baattota ” jechuun maqaa cabsootin akka waaman namni hinbeekne akka hinjirre itti himuun gaarii natti fakkaata.
“Daakuu-baattonni” akka Taayyee T/Himaanot (Kumaa Dammaqsaa), Dirribaa kumaa, Aster, abdullaziz ffi kkf….. miidiyaa gooftola saanii fuuldura taa’anii master plaanichi kan lafa Oromoo naannoo Finffinne “jeennatatti” jijjiru akka ta’e ibsaa turu saanii agare. Soba afuufan kana ummanni Oromoo oto isaan afaanii hinbaafatin bifa saanii yoo argu waan beekuuf hindhaggeeffatuuyyu. Qaamni saanii suuraa sobaa, afaan saanii faaggaa sobaa, sammuun saanii qodaa soba wuyyaaneen itti naqate baatu akka ta’e waan beekuuf.
Baatoliin kuni waan dulloomaniif sobni isaan gooftolii saanirraa fuudhani afuufaa jirans fudhatama waan dhabeef ammammoo dabbalee haara’a (dabbalee ilmoo) waltajjiitti as baasaa jiru. Mammaksa tokko nayaadachiise. “namicha sobduu tokkotu ilma saa soba barsiisu yaadee jedu. Manaa gadi baasee Addeecha Samii keessatti itti agarsiisaa kuunnoo argitaa Addeecharratti yoo garbuu dha’an” jedheen jedu. Gurbaanis “ahi !” jedhee ija rirrittachuutti ka’ee jedhu. “Maal taate?” jedhee abbaan gaafannan, “buquqa garbuu dhahamaa jirtu ija na bu’ee” jedheen jedhama. Battalumatti sobaan ilmi abbaa caalee jechuudha. Dabballee ilmoon tuni dubartiidha, Raabiyaa Isaa jedhamti. Warra moofa’anii bu’aa buusuu dadhabuun tajaajilli kennan raawwate akka kotte-duudaa dulloomee alatti gatamuutti gatamuuf deeman bakka bu’uuf isaan caalaa sobuun ulaagaa barbaachisu akka ta’e waan hubatteef afaan shii faaggaa bantee dhiiga ilmaan Oromoo qulqulluutii qoosuutti kaate. Ijoollee loltuun faashistootan hojii faashistummaa raawwachuuf ijaarramee leenjifame itti bobba’e gara jabina jechi ibsuu hindandeenyeen caccabsee du’aff jireenya jidduutti hambise “ofii yoo dheessan kufanii qaamni luqa’e”, jettee qooste. Loltuun suni eega hintuqinii maaf amma kufanii qaamni luqqa’utti dheesan? Gaafii jeduuf deebii qabdii laata? Barattoonni dhibbaf shantama ta’an akka madaa’anii hoospitaala Naqamtee geeffamaniif isaan keessaa lama rasaasan rukutaman battalatti akka du’aniifi, tokko ammaoo du’aaf akka deemaa jirau ogeessi fayyaa hoospitaalichaa tokkoofi jiraataan magaalatti hoospitaala keesa turan iddoo gochaa sanaa dhaabbatanii ragaa ijaan argaa turan battalatti ummata Addunyaati ibsanii jiru. Dabballee ilmoon tuni garuu ija shii soogiddaan dhiqattee “kan madaayee hoospitaal jiru ijoollee lama qofaadha, namni du’es hinjir, reeffa namaa miti reeffi indaanqooyyu hinmu’taa miti kan nama du’ee akkamitti dhokata” jette ummata afanfaajjeessuuf yaalii gochaa turte.
Sobni kuni hundumtuu bu’aa buusee ummata mirgaa saa falmachaa jiru duubatti deebisuu waan dadhabeef amma ammoo tooftaa biraatin as bahani. Ummatuma “master plaani” jedhamu kana hinfudhu jedhee mirga saa falmatu kana “nan fudha, jettee yoo hiriira bahuu baatte adaba adda addaatu si eegata” jedhanii karaa dabballota saanii doorsisuuf, sodaachisuun faalla fedhii saa akka hiriiru taasisaa jiru. Hanag ammatti qotee bulaafii hojjettoota mootummaa magaalota Roobee Baaleefi Sandaafaf bakkee hiriira baasanii jiru. Yoo ummanni tokko ta’ee shirra kana ofirraa fashalsiisu baate gochaan kuni amma hanga dhaga’uf arguun nama hikik godutitti akka itti fufu shakkiin hinjiru. Kuni ammoo mormii ka’e kana daran akka cimsu malee akka dhaabuu wabiin hinjiru. Fuula kitaaba seenaa bara fagoo garagalchuu oso hindhaqin waan wagga sagal dura isaan qunname yaadachuun gahaadha. Bara filannoo 2005 isaan gaafa Caamsaa 7/2005 ummataa horii kaffalanii, geejjiba ramadanii, miidiyaa saaniitiin halkanii guyyaa lallabanii, karaa dabballoota saanii gandoota keessa jiranii ummata dirqisiisanii hiriira deggersaa baasuun “dambaliin kuni filannoo injifachuu qofaa os hinta’in raajii raawwachuu danda’a” jedhamee namicha du’een erga dhaadatamee booda gaafa lammaaffaa hiriira mormitoonni waaman irratti namni dacaa hedduun sana caalu akka baheefi isaan qaanesse waan wajjin arginee dabarreedha. Filannichis akka namichi dhaadate oso hinta’in harka qullaatti isaan hambise akka qaanii hamilee saanii cabsee ummaticharratti haaloo bahan isaan taasisee darbeedha. Kanaafuu ummata dirqisiisanii faalla fedhii saa hiriira baasuun haloo ofitti cimsuu malee akka deggersa hinargamsiifne hubatu qabu turan.
Waan qawwee of harkaa qabaniif gaafuma fedhii ofii raawwachuu barbaadan ka’anii ummata kana tabbatti dha’un bu’aa akka hinqabne Dargiiraa’is barachuun garii ture. Ajandaa hiriirri suni itti bahamee yeroon saa waan dheerateef yaadachuun nadhibuyyuu “waldaan qotee bultoota Arba Guggu hiriira bahee bulchiinsa Reegaan (prezedaantii Amerekaa yerosi kanture) balaaleffte” jedhamee midiyaa Dargiitin darbuu saa nan yaadadha. Faaydaan isaa maal akka ture garuu anaa miti warrumti hiriiricha baaseyyu quba qabu natti hinfakkaatu. Bulchiinsi Regaan hiriira saniin ijjannoo saa jijjiruun hafee lafarratti ummammuu walda’a sanaatu quba akka hinqabne beekuun nama sammuu fayyaa qabuuf salphaa ture. Waan akkasiitin faranjoonni “butterfly effect” jedhu. Akkuma san faashistoonni amma qawweedhan aangorratti rarra’anii jiran kunis akkuma angafoota saanii ummata dirqisiisanii waan gatii hinqabneef ummata hiriira baasuu itti fufani. Kanaan duras yeroo hedduu waan akkasii dalaganii jiru. Faayidaan argatan garuu aakkuman ibsuu yaalee fallaa fedhii saanii ykn bu’a barbaadan san fiduurra kasaaraa keessaa bahuu hindandeenye itti fidee akka darbu argaa turre. Kan har’a hojjatanis waan sanaan adda ta’uu miti.
Gara dhimma nakaasetti yoon deebi’u yakka suukkanneessaa Oromiyaa keessatti ilmaan Oromoorratti raawwatamaa jiru jechaan ibsuun nama dhibu kana fuuldura bahee raawwachaa kanjiru namoota maqaan oromoo ofiin jedhaniif naannoo kana bulchaa( hoogganaa) jirra jedhaniin akka ta’es argaa jirra. Akkuman olitt ibsuu yaaleetti warri abbaa dhimmaa hang har’aatti ifa of hinbaafne. Itti gaafatamni akka hin ooles waan hubataniif akka namicha Kitaaba Qulqullu Philaaxos jedhamuun beekkamu “dhiiga kanarraa ani qulqulluudha” jede jarri kunis gaafa yakka kanatti gaafatamuun dhufe “nuti harka keessaa hinqabnu” jechuuf akka of qopheessan agarsiisa. Baatoliin (waqariis nijedhamu) waan itti fe’ame baatanii ummatarratti buufachaa jiran garuu sanas yaaduuf sammuun waan hojjachuu hindandeenyeef yakka gooftoliin saani akka raawwatan itti kennan akkuma itti kennametti ummatarratti raawwachaa jiru. Gaafa gaafin dhufe (waan hafuu miti) adda durummaan akka itti gaafataman hubachuu qabu. Yeroon harcaatuu gooftola saanii funaannatanis akka gabaabbatte beekanii ummata saaniitti deebi’anii ummataa wajjin dhaabbachuun itti gaafatama seenaan irra kaahaa jiru hanga tokko salphifachuunis gamnummaa ta’a. Akkuma tortoranitti darbuun seenaa qofaan oso hinta’in diroo saanii fii diroo ummata hojii suukanneessaa irratti raawwachaa jiran maraanuu akka abaarraman akka isaan taasiu beekanii garaan yaaduu dhiisanii sammuu saaniitti dhimma bahuun akka ilaalan waamicha kooti. Diroon Minilk issa jira? Diroon Goobanaa essa jira? Diroon H/Sillaasee eessa jira? Kanumti isa kaleessaa kan Mangistu H/Maariyaam issa jira? Deebii gaafiwwan kanaa qixxuma waan beeknuf asitti deebii kennu hindhama’u. Gaafiwwan ka’an kana sammuu keessan keessa deddeebisaatoo deebi isaa sodaa tokko malee offi keessaniif deebisaa. Kan warra har’a aangorra jirtanii yakka suukanneessaa ummatarratti raawwachaa jirtanis boru kanaa ala ta’u saa wabii maal qabdu? Kana kan murteessu hojii har’a hojjattan waan ta’eef gara sammuu keessanitti deebi’aa itti yaadaa. Sana booda haala ofii keessan iif keessa jirtan kana wajjin wal bira qabaa laalaa. Itti bahiin isaa balaa akkamiirra akka jirtan ifatti waan isinitti agarsiisu natti fakkaata. Ummata amma fixaafii ficcisiisaa jirtan kanaa jettanii oso hinta’in diroo keessanii jettanii yeroo yaaduu qabdan gubbaa akka geessan arguu qabdu jedheen yaada. Kanaafuu badii, yakka, garajabina, duguginsa sanyii amma raawwachaa jirtan kana dhaabatoo gabrummaa alaggaa jalaa bahaato ummatatti deebi’aa. Sanaafi sana qofaatu isinis diroo keessanis saliphina diroorraa dirootti darbu jalaa isin baasa.
Mootummaan kuni nidarba, isinis nidabartu. Diroon ummataas kan keessanis itti fufa. Diroo keessan maal akka mudatu yaadaa. Seenaa xuraa’a keessan baatee oso morma ol hiqabatin, oso hawaasatti hinmakamanin, baqataaf biyya dhablee ta’ee akka jiraatu har’a hojii keessaniin itti murteessuu keessan hubadhaa, hegeree saas fageessaa laalaa. Haftee gooftola keessanii akka saree funaannachuun gooftola keessan jiraachisuuf ummata ciniinu dhiisaa. Gaafatamni seeraa, gaafatamni seenaa, gaafatamni diroo keessanii akka isin eeggatu hubadhaa. Gooftoliin keessan akkuma saree gurra irraa muranii afaan kaa’anii qabeenyuma ummata keessaa baatanii saamanii haftee saanii affan isin kaa’aa akka jiran hubadhaa. Namni akka keessanii akkas jedhee mammake jedhu “ana garaan achi narraa haajedu, namni waan fedhe naan haa jeduu” jedhe . “Boru hinbeeknee” jedhama namni akkanaa. Akkuma looni garuma saa guuttachu qofaa yaada jechuudha. Akuma saree abbaa haftee laatef duta jechuudha. Saree keessa’u saree haftee funaannachuuf abbaa guddise ganee galee gale jechuudha.Yoo kuni isin ibsu danada’e hojiin keessan kana fakkata.
Yaadni kuni miseensota OPDO taatanii warra kallattiin faashistoota dura dhaabbattanii mirga ummata keessaniif daangaa biyya keessanii Oromi’af falmaa jirtan hin ilaallatu. Hojirraa ari’amna, nihidhamna, nidararamna jettanii oso hinsodaatiin wareegama guddaa baasaa waan jirtaniff ummanni keessan kabajaan isin simata. Amma dandeessan ilmaan Oromoo loltuu, poolisifi, basaasa diinaa ta’un sirna gabroomfataa kana tajaajilaa jiran yaada kana qaabachiisaa, huruu qawwee qabatanii gara diinatti malee ummata saaniitti akka hingaragalfanne barsiisaa, gantoota xiqqoo angorra jiraniin ala miseensota keessan alagaa tajaajilu dhiisan akka mormii saanii finiinsan kakaasaa. Gareen saba bicuu keessaa baatee abbaa biyyaa of fakkeessitu kuni gaafa isin bira hinjirre Oromiyaa bituuf isin akka ashkaraati ajajuuf mirga (legitimacy) akka hinqabne beekaa. Ammayyuu muddama keessa galtee waccabbaraa jirtii gaafa isin fuula dhoowwattan gonkumaa rifattee walitti garagaluun ishii mirkana waan ta’eef oso wal hinqoodin tokkummaan dhaabadhaatoo adeemsa keessan itti fufaa. Hooggana adeemsaa keessan qindeessu lafa jala ijaarradhaa.Ummanni keessan isin wajjin waan ta’eef injifannoon keessani hinshakkinaa.
Dhumarratti maanguddoonni naannoo kootii yoo eebba kennan keessa waan abaaranis niqabu. Sana keessaa waan akkana jedhamu tokkotu jira; “mortuun haabaddu!” jedu. “Budaan (kan jia hamaa qabdu) beektee yaadhiiftu” jedhu. “Yoo dhiisu baatte faana mortu haabaddu” jedu. Maalif akkas jettu jennaan mortuun lafaa barattee mortii, budaa waaqatu humee humaa san ofii filattee miti garuu hubaatii geessiftu beektee akka dhiiftuuf, yoo beektee dhiifte nijiraatti, yoo dhiisuu baatte ammoo faana mortuu baddii” jedhu. Isinis warri hammeenya suukkanneesaa gabroomfataa kana lafaa barattanii, ergama diina akka mortuutti biyya keenyaa diigaa, qabeenyaa biyyaa saamaa, sanyii nuduguugaa jiru fudhattanii hojjachaa jirtu, akka mortuu san badaa jennee isin abaaruun nimalaa, garuu carra tokko isini kennuuf beekaa dhiisaa yoo dhiisuu baattan faana mortuu (faana diina halagaa) san badaa!!! jennee isin abaaruuf mirga qabna. Kana beekaa nudhiisaa.
Oromiyaan nibilisoomti!!!
Dhiigni wareegamtootaa akka bilisummaa magarsu shakkiin hinjiru!!!
warri gara jabinaan duguginsa sanyii raawwachaa jiran seeranis seenanis adaba saanii ni argatu!!!
Qabsaa’ota ajjeessuun qabsoon hindhaabbatuu!!!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
FOOLIISHSHO TONAASHOOLE
Maatekki Heeshsho Hagiirraame Assi'ra Dandaattohu Hiittoonniiti?
Dancha minaanna ikkate mayi hasiisanno?
Mitte mine assidhino meyaati dancha minaama ikka dandiitannohu hiittoonniiti?
Dancha annanna dancha ama ikkate ma assa hasiissanno?
Maatete heeshsho hagiirraame ikkitanno gede ooso ma assa dandiitanno?
MAGANU YIHOWA maatekki heeshsho hagiirraame ikkitara hasi'ranno. Maganu mittu mittunku maatete miili assara hasi'rannore lainohunni Qaalisi Qullaawu Maxaafi biddishsha aanno. Maatete miilla mittu mittunku dirshansa Maganu amaale garinni assitannoha ikkiro, hagiirsiisanno gumi hee'ranno. Yesuusi togo yiino: “Maassantinori [hagiirraammu, NW] Maganu qaale macciishshitannoreetinna qaaleho hajajantannoreeti.”—Luqaasi 11:28.
2 Maate xintinohu, Yesuusi “Annanke” yiinoha Yihowa ikkinota huwatanke, maatete hagiirrira lowo kaa'lo afidhino. (Maatewoosi 6:9) Uullate aana nooti baalanti maate heedhanno gede assinohu iimi Annankeeti; qoleno maate hagiirraame ikkitanno gede assate mayi hasiisannoro afinohu isooti. (Efesooni 3:14, 15, NW) Ikkina mittu mittunku maatete miili assa hasiissannosire lainohunni Qullaawu Maxaafi mayyaanno?
MAATE XINTINOHU MAGANOHO
3 Yihowa umi labbaahanna meyaata, Addaaminna Heewani kalaqe minaannanna minaama ikkanno gede assino. Yihowa insa uullate aana biifado ikkitino gannatera yaano Edenete kaashshu basera worinonsa. Qoleno ooso iltanno gede, “Ille ilamme uulla wo'me” yiinonsa. (Kalaqo 1:26-28; 2:18, 21-24) Tini yaatto qalo woyi maatto di''ikkitino; korkaatuno Kalaqote maxaafi maate xintantino gara kulannori halaale ikkinota Yesuusi coyi'rino. (Maatewoosi 19:4, 5) Xaa yannara heeshsho qarrunni wo'mitinote; qoleno hunda Maganoho noosi alaaminni baxxitinote. Ikkirono, maatete heeshshonni hagiirre afi'ra dandiinanni yineemmohu mayiraatiro hanni la'no.
4 Mittu mittunku maatete miili baxille leellishatenni Magano lawannoha ikkiro, maate hagiirraame ikkitanno gede kaa'la dandaanno. (Efesooni 5:1, 2) Magano la''a dandiineemmokkiha ikkina, baxille leellishatenni iso lambeemmohu hiittoonniiti? Yihowa bayira Beettosi iiminni uullara soyino daafira konni Beettisi widoonni Yihoware rosa dandiineemmo. (Yohaannisi 1:14, 18) Kuni Beettisi Yesuusi Kiristoosi uullate aana noo waro wo'munni wo'ma iimi Annisi lawishsha harunsino daafira, iso la''anna macciishsha Yihowa la''atenna macciishshate gedeeti. (Yohaannisi 14:9) Konni daafira, Yesuusi baxille leellishino gara rosatenninna lawishshasi harunsatenni mitti mittinke maatete heeshsho hagiirraame ikkitanno gede assa dandiineemmo.
MINAANNIRA IKKANNO LAWISHSHA
5 Qullaawu Maxaafi, minaanni minaamasi Yesuusi rosaanosi gashshino garinni gashshanno gede amaalanno. Hanni tenne Qullaawu Maxaafi amaale huwati: “Minaannuwa, Kiristoosi songo baxinonte gede hattono umosi isera sayise uyinonte gede ki'neno minaamuwi'nera baxille leellisha'ne agurtinoonte.…Konni garinni minaannuwu minaamuwansa uminsa bisi gede assite baxa hasiissannonsa. Minaamasi baxannohu umosi baxanno, umisi biso giwannohu mittuno dino; isinni itisannonna toyaxxanno, Kiristoosino songote assinohu hattooti.”—Efesooni 5:23, 25-29, NW.
6 Yesuusi rosaanosi giddoseenni amaddino songosira leellishino baxilli minaannuwate dancha lawishsha ikkanno. Yesuusi rosaanosi guuta ikka hooggurono heeshshosi insara kakkalo assino; qoleno “goofimarchu geeshsha baxinonsa.” (Yohaannisi 13:1; 15:13) Hatteente gede, minaannuwate togo yitanno amaale uyinoonninsa: “Minaama'ne baxxe, kakkachchoota ikkitinoontensa.” (Qolasiyaasi 3:19) Minaanni roorenkanni minaamasi so'ro loossanno wote tenne amaale loosu aana hosiisanno gede mayi kaa'lannosi? Isi umisi so'ro loosannoha ikkinotanna Maganu maaro afi'rate assa hasiissannosiri noota qaaga hasiissannosi. Maganu maaro afi'rate assa hasiissannosiri maati? Baddalannosiha baala maara hasiissannosi, togo yaa galtesino maara hasiissannosi yaate. Minaamano hatto assa hasiissannose. (Maatewoosi 6:12, 14, 15) Mitu manni, galtete heeshsho qinaabbinota ikkitannohu lamunku mimmito maartannore ikkiturooti yaannohu mayiraatiro xa leellihe?
7 Qoleno minaannuwu Yesuusi rosaanosi amadino gara seekkite wodancha hasiissannonsa. Yesuusi rosaanosiha wolqansa deerra huwatino; qoleno maalittete hasiisannonsarira illachchishino. Lawishshaho, rosaanosi daafurtu yannara togo yiinonsa: “[Amme] ka'a shiqqi yitine calluwi'ne cancu nookkiwa shiima geeshsha fooliishshidhe.” (Maarqoosi 6:30-32) Minaannootu minaamuwinsara hasiisannorira hixamanynya hasiissannonsa. Qullaawu Maxaafi minaamuwa “hiiqqamanno uduunnichchi” gede asse xawisanno. Minaannuwa kayinni minaamuwansa ‘ayirrissona’ yaanno. Mayira? Korkaatuno minaannootuno ikkito minaamuwu “heeshshote elto” taalo ragi'ranno. (1 Pheexiroosi 3:7, NW) Minaannootu mitto mancho Maganu albaanni ayirrinynye afi'ranno gede assannohu meyaata woyi labbaaha ikkasi ikkinokkita wodancha hasiissannonsa.—Faarso 101:6.
8 Qullaawu Maxaafi, “Minaamasi baxanno [minaanni] umosi baxanno” yaano. Korkaatuno Yesuusi yiinonte gede minaannino ikko minaama “xaate mitto maalaati ikkinnina lame di''ikkitino.” (Maatewoosi 19:6, NW) Konni daafira minaannino ikko minaama galtete gobbaa fule wolu ledo foora horonta dihasiissannonsa. (Lawishsha 5:15-21; Ibiraawuyaani 13:4) Minaanninna minaama ku'u ko'onni hasatto balaxisiisannoha ikkiro tenne amaale loosu aana hosiisa dandaanno. (1 Qorontoosi 7:3-5) “Umisi biso giwannohu mittuno dino; isinni itisannonna toyaxxanno” yaanno qaagiishsha illachchisha hasiissanno. Minaannuwu insara aliidiha ikkinohu Yesuusi Kiristoosi xa'mannonsata affe minaamuwansa uminsa gede assite baxa hasiissannonsa.—Efesooni 5:29; 1 Qorontoosi 11:3.
9 Hawaariya Phaawuloosi ‘Yesuusi baxillire’ coyi'rino. (Filiphphisiyusi 1:8) Yesuusi manna lubbora baxanno daafiranna baxillisi harshammi assannoha ikkinohura tenne laino meenti rosaanosi ikkino. (Yohaannisi 20:1, 11-13, 16) Minaamuwuno minaannuwinsa lubbora baxxansara hasi'ranno.
MINAAMARA IKKANNO LAWISHSHA
10 Maate garunni biddi yite heedhanno gede, aliidiha ikke gashshannohu minaanni hasiisanno. Yesuusi nafa maahoyye yee galannohu Aliidihu noosi. ‘Kiristoosira aliidihu Maganoho’; hatteente gede ‘meyaatera aliidihu [labbaaho].’ (1 Qorontoosi 11:3) Yesuusi Maganu aliidimmara maahoyye yee galasi dancha lawishsha ikkitannonke. Korkaatuno ninke baalinkera maahoyye yine galleemmohu aliidihu noonke.
11 Guuta ikkinokki labballi roore yanna so'ro loosannohura xe'ne nookkire maatete gashshaano ikke diafanno. Ikkina minaama ma assa hasiissannose? Minaannise assannore misha woyi aliidimmasira alee ikkate wo'naala dihasiissannose. Minaama wodanaa'manna joongillu Maganu albaanni lowo waaga afi'rinota seekkite huwata hasiissannose. (1 Pheexiroosi 3:4) Togoo akata leellishshannoha ikkiro wole agurranna qarrisanno coyi hee'riro nafa Magano waajjite maahoyye yite gala dandiitanno. Hakkiinni saeno, Qullaawu Maxaafi togo yaanno: “Minaama minaannase ayirrisso.” (Efesooni 5:33) Ikkollana minaannise Kiristoosi aliidimmara maahoyye yee galannokkiha ikkirona? Qullaawu Maxaafi minaamuwa togo yee hajajanno: ‘Hattonni ki'ne minaamuwa, [minaannuwi'nera] hajajamme! Konni garinni Maganu qaale ammantannokki minaannuwi heedhuro, qaalunni calla ikkikkinni, [minaamuwinsa] heeshshonni Maganunniwa higgara dandiitanno. Konne assitannohuno keeraancho ikkitinotanna ayirrinynyu noota heeshsho'ne la'urooti.’—1 Pheexiroosi 3:1, 2.
12 Minaama, minaannise ammanaancho ikko ikka hoogo minaannase mishshukki hayyotenni isi hedonni baxxitino hedo coyi'ra dandiitanno. Coyidhino hedo gara ikkitaranna wo'manti maatete miilla ise yitinore macciishshite horo afidhara dandiitanno. Mini giddo kalaqantino mitiimmara minaamasi Saara shiqishshinoha dancha mala Abirahaami haara giwita Yihowa, “Ise yitannohere macciishshi” yiinosi. (Kalaqo 21:9-12) Wole ragaanni, minaanni jeefote wossaninori Maganu higge ledo sumuu yaannoha ikkiro tenne wussaane minaama maahoyye yite adha hasiissannose.—Soqqamaanote Looso 5:29; Efesooni 5:24.
13 Mitte minaama maatese giddo nooseha loosu dirsha wonshate duuchchare assa dandiitanno. Lawishshaho, Qullaawu Maxaafi mine assi'rino meenti “minaannansa baxannore, oosonsa baxannore, umonsa qee'lannore, keeraano, [mini giddo] loosannore, danchuullenna minaanninsara hajajamannore ikkanno gede” amaalanno. (Titoosi 2:4, 5) Mitte meyaati konni garinni minaamanna ama ikkite heedhannoha ikkiro, minise manni ise baxino gedeenni hee'ranno; qoleno ayirrisannose. (Lawishsha 31:10, 28) Ikkollana, adhamanno manni guuta ikkinokki daafira lamunku babbaxxe hee'ranno gede woyi adhamansa diigantanno gede assannohu buutote coyi kalaqamara dandaanno. Qullaawu Maxaafi adhamino manni babbaxxe hee'ranno gede faqqadannohu mitu mitu korkaati hee'rirono, babbaxxe hee'ra shotinse la'nanni hajo di''ikkitino. Korkaatuno Qullaawu Maxaafi togo yee amaalanno: “Minaama minaanniwiinni badantoonke.…Minaannino [minaamasi] aguroonke.” (1 Qorontoosi 7:10, 11) Qoleno, Qullaawa Borro adhama diigantanno gede faqqaddannohu, minaamanna minaanni giddo mittu soorriro callaati.—Maatewoosi 19:9.
ANNAHONNA AMATE GUUTA LAWISHSHA
14 Yesuusi ooso danchu garinni amadasinni annahonna amate guuta lawishsha ikkino. Qaaqquullu Yesuusiwa martannota mannu hooli yannara, isi togo yiino: “Qaaqquullu anewa dawona hooltinoontensa.” Hakkiinnino “qaaqquulle haa're hanqafe angasi aanaho wore maassi'rinsa” yee Qullaawu Maxaafi kulannonke. (Maarqoosi 10:13-16) Yesuusi qaaqquullu ledo yanna sayisina, ati oosokki ledo yanna sayisa dihasiissannohe? Qaaqquullu ate ledo sayisate hasidhanno yanna shiima ikkitukki lowote. Qaaqquullekki rosiisate yanna maddawa hasiissannohe; korkaatuno Yihowa annunna ama tenne assitanno gede hajajino.—Marro 6:4-9.
15 Tini alame roorenka bushshanni hadhu kiiro, annunna amate agarooshshi oosote lowo geeshsha hasiisannonsa; korkaatuno qaaqquulle gawajjannohunna bushiishanno manni no. Yesuusi baxillunni “ooso'ya” yee woshshinore rosaanosi hiitto asse agarinoro hanni wodanchi. Diinnasi amaddusi wotenna shinannisi yanna iillitu wote, rosaanosi tenne diinnani gattanno doogo qixxeessinonsa. (Yohaannisi 13:33; 18:7-9) Anna ikkakki deerrinni, Daawuloosi qaaqquullekki gawajjate assanno sharro seekkite wodancha hasiissannohe. Qaaqquullekki balaxxe qorowisiisa hasiissannohe.* (1 Pheexiroosi 5:8) Qaaqquullunnihu bisu keeri, hattono ayyaanaamittetenna amanynyootu keeri ayee yannanni roore ninke yannara qarru aana uwino.
16 Yesuusi reyara albaanni noo hashsha, rosaanosi ninke giddo roorannohu ayeeti yite heewisantu. Yesuusi insara hanqa agure, baxillunni coyi'rino coyinninna lawishsha ikkatenni insa seejja diagurino. (Luqaasi 22:24-27; Yohaannisi 13:3-8) Xa ati oosote anna ikkoottoro, oosokki seejjatto gara lainohunni Yesuusi lawishsha hiittoonni harunsattoro wodanchitto? Qorichchu hasiisannonsa yanna nooti dihuluullissannote; ikkeennano “jilbunni” qorichchisha hasiissanno; qoleno hanqunni ikka dihasiissannosi. ‘Bisete gede qasannohanna’ gawajjanno qaale insa aana coyi'ra dancha di''ikkitino. (Ermiyaasi 30:11; Lawishsha 12:18) Oottonsa seejjo hasiissannota ikkitinota oosokki gedensaanni higge wodanchitanno gede assanno garinni seejja hasiissannohe.—Efesooni 6:4; Ibiraawuyaani 12:9-11.
OOSOTE IKKANNO LAWISHSHA
17 Ooso Yesuusiwiinni afidhanno rosi no? Ee lowo rosi no! Ooso anninsaranna amansara hajajama hasiissannonsa gara Yesuusi umisi lawishsha ikke leellishino. Isi togo yiino: “Anni'ya rosiisinoe [garinni coyi'reemmo].” Qoleno, ‘[Ayeewoteno] iso hagiirsiisannore asseemmo’ yiino. (Yohaannisi 8:28, 29) Yesuusi iimi Annisira hajajamannoho; Qullaawu Maxaafi oosono anninsaranna amansara hajajantanno gede amaalanno. (Efesooni 6:1-3) Yesuusi guuta ikkirono, guunte noonsakki annisiranna amasira Yooseefiranna Maariyaamira hajajamino. Isi tenne assasinni, maatesi giddo noo manni duuchchunku hagiidhinoti dihuluullissannote!—Luqaasi 2:4, 5, 51, 52.
18 Ooso Yesuusi lawishsha seekkite harunsite annansanna amansa hagiirsiissanno doogo heedhakka? Mito wote ooso annahonna amate hajajama qarrissansara dandiitanno; ikkeennano Maganu, ooso hajajantara hasi'ranno. (Lawishsha 1:8; 6:20) Yesuusi iimi Annisira duuchchanka wote, wole agurranna qarrissanno yannara nafa hajajamino. Mitte yannara Yesuusi mitto kabbaade ikkino coye assara Maganu hasi'ri wote, Yesuusi togo yiino: “Anna'ya konne [qarru finiincho] anewiinni hoolie.” Ikkollana Yesuusi roore woyyino coye afinohu Annasi ikkinota afino daafira, Maganu yiinore assino. (Luqaasi 22:42) Ooso hajajantannore ikkituro, annansanna amansa hattono iimi Annansa tashshi assitanno.#—Lawishsha 23:22-25.
19 Daawuloosi Yesuusi fattaninte gede, yannankera noo oosono bunshe assitanno gede fattanansara dandaanno. (Maatewoosi 4:1-10) Tenne injeessi'rate Sheexaanu Daawuloosi kabbaade ikkitinota darawote hoshsha horoonsi'ranno. Konni daafira ooso, bunshe assanno manni ledo jaaloo'ma hoogansa lowo geeshsha hasiissannote! (1 Qorontoosi 15:33) Yaaqoobi beetto Diina Yihowa magansi'rannokki manni ledo jaaloonte keeshshitino; tenne assase lowo qarra naqqino. (Kalaqo 34:1, 2) Maatete giddo mittu fooriro maate mageeshsha dadillitannoro hanni hedi!—Lawishsha 17:21, 25.
MAATETE HAGIIRRIRA QARA IKKINO COYE
20 Qullaawu Maxaafi amaale loosu aana hosiisa, maatete giddo kalaqamanno qarra tirate lowo geeshsha kaa'litanno. Isinni tenne amaale loosu aana hosiisa, maatete hagiirrira qara coyeeti. Konni daafira, ki'ne minaannuwa minaama'ne baxxe; Yesuusi songo gashshino garinni gashshensa. Ki'ne minaamuwa, minaanni'nera maahoyye yitine galle; qoleno Lawishsha 31:10-31 aana xawinsoonniteha qarooyye mancho lawishsha harunse. Ki'ne annuwunna amuwu ooso'ne qajeelse. (Lawishsha 22:6) Kiˈne annuwa, ‘maate'ne danchu [garinni] gashshe.’ (1 Ximootewosi 3:4, 5; 5:8) Ki'ne ooso, anni'neranna ama'nera hajajamme. (Qolasiyaasi 3:20) Baalunku so'rannoha ikkino daafira, maatete giddo guuta ikkinohu dino. Konni daafira jooguulle ikkitine, mimmito'ne maaro xa'midhe.
21 Kageeshsha la'nummonte gede, Qullaawu Maxaafi maatete heeshsho lainohunni batinynye amaalenna biddishsha aanno. Hakkiinni saeno, Maganu abbannote haaro alamere rosiisannonke; qoleno Yihowa magansi'rannohu hagiirraamu manni wo'mannota uullate aani gannatere kulannonke. (Ajuu[j]a 21:3, 4) Albankeenni lowo geeshsha hagiirsiisanno atooti qixxaawe noonke! Xaa yannara nafa, Maganu Qaali yaano Qullaawu Maxaafi giddo noota Maganu amaale harunsatenni, maatete heeshshonni hagiidha dandiineemmo.
QULLAAWU MAXAAFI ROSIISANNO ROSO
- Minaanni minaamasi umisi bisi gede asse baxa hasiissannosi.—Efesooni 5:25-29.
- Minaama maatese baxanna minaannase ayirrisa hasiissannose.—Titoosi 2:4, 5.
- Annunna ama oosonsa baxa, rosiisanna gawajjotenni agara hasiissannonsa.—Marro 6:4-9.
- Ooso anninsaranna amansara hajajama hasiissannonsa.—Efesooni 6:1-3.
* Ooso gawajjotenni agarate kaa'litanno assaawe, Bayiru Rosiisaanchiwiinni Rosi yinanni maxaafira fooliishsho 32 giddo no; Yihowa Farci'raasine konne maxaafa Amaaru afiinnino qixxeessitino.
# Mittu beetti annisiranna amasira hajajama giwa hasiissannosihu Maganu higge diiganno gede xixxiibbusiro callaati.—Soqqamaanote Looso 5:29.
Xiinxallote Xa'muwa
1. Maatete heeshsho hagiirraame ikkitanno gede assannohu qaru coyi maati?
2. Maatete hagiirrira lowo kaa'lo afidhinoti maa huwatankeeti?
3. Qullaawu Maxaafi manchu beetti maate xintantino gara xawisannohu hiittoonniiti? Konne Qullaawu Maxaafi xawisanno coye halaaleho yineemmohu mayiraati?
4. (a) Mittu mittunku maatete miili maate hagiirraame ikkitanno gede kaa'la dandaannohu hiittoonniiti? (b) Maatenke hagiirraame ikkitanno gede, Yesuusi heeshshore xiinxalla hasiissannonkehu mayiraati?
5, 6. (a) Yesuusi songo gashshino gari minaannuwate lawishsha ikkannohu hiittoonniiti? (b) Cubboho maaro afi'rate ma assa hasiissannonke?
7. Rosaanosi lainohunni Yesuusi maa huwatino? Qoleno maa illachchishino? Isi minaannuwaho mayi lawishsha ikkanno?
8. (a) “Minaamasi baxanno [minaanni] umosi baxanno” yinannihu mayiraati? (b) Lamunku “mitto maalaati” yaa minaannira ikko minaamara mayyaate?
9. Filiphphisiyusi 1:8 aana xawinsoonnihu Yesuusi akati hiikkonneeti? Minaannuwuno minaamuwinsara togoo akata leellisha hasiissannonsahu mayiraati?
10. Yesuusi minaamuwaho lawishsha ikkannohu hiittoonniiti?
11. Minaama minaannisera hiittoo lao heedhasera hasiisanno? Akatise miteekke ma assara dandaanno?
12. Minaama hedose ayirrinynyunni xawisase so'ro ikkitinokkihu mayiraati?
13. (a) Titoosi 2:4, 5, mine assi'rino meenti ma assanno gede amaaltanno? (b) Qullaawu Maxaafi babbaxxe hee'ranna adhama diiga lainohunni mayyaanno?
14. Yesuusi ooso ma assino? Ooso annunna amatewiinni hasidhannori maati?
15. Annunna ama oosonsa gawajjotenni agarate maa assa dandiitanno?
16. Yesuusi rosaanosi so'ro taashshino doogonni annunna ama mayi roso afidhanno?
17. Yesuusi oosote guuta lawishsha ikkinohu hiitte doogonniiti?
18. Yesuusi iimi Annisira duuchchanka wote hajajamannohu mayiraati? Xaa yannara ooso anninsaranna amansara hajajanturo ayi hagiidhanno?
19. (a) Sheexaanu ooso fattanannohu hiittoonniiti? (b) Ooso amanynyootu xeino coye assituro, annahonna amate mayi macciishshamannonsa?
20. Maatete heeshshonni hagiidhate, mittu mittunku maatete miili ma assa hasiissannosi?
21. Albankeenni qixxaawe noonkehu hagiirsiisanno atooti hiikkonneeti? Xaa yannara maatete heeshshonni hagiidha dandiineemmohu hiittoonniiti?


text:
BOQONNAA SADII
Kaayyoon Waaqayyo Lafaaf Qabu Maalinni?
Kaayyoon Waaqayyo Ilmaan Namootaatiif Qabu Maalidha?
Waaqayyorratti Mormiin kan ka’e akkamitti?
Gara fuulduraatti jireenyi lafarratti argamu maal fakkaata?
KAAYYOON Waaqayyo lafaaf qabu baay’ee kan nama gammachiisudha. Yihowaan, lafti namoota gammachuufi fayyaa qabaniin akka guutamtu barbaada. Macaafni Qulqulluun: “Waaqayyo gooftaan…Eedenitti iddoo dhaabaa tokko in dhaabe” akkasumas “mukkeetii ija namaa hawwatan garaa garaa, iji isaaniis nyaataaf ba’eessa ta’an…in biqilche” jechuudhaan dubbata. Waaqayyo, Addaamiifi Hewwaaniin erga uumee booda, iddoo jireenyaa miidhagaa ta’e sana keessa isaan kaa’uudhaan: “Horaa, baay’adhaas, lafa guutaa, isas harka jala galfadhaa!” jedheen. (Uumama 1:28; 2:8, 9, 15) Kanaafuu, kaayyoon Waaqayyoo, ilmaan namootaa ijoollee akka godhatan, jannata iddoo jireenyaasaanii taate guutummaa biyya lafaarratti akka babal’isaniifi bineensota akka kunuunsan ture.
2 Dhugumaan, kaayyoo Yihowaan ilmaan namootaa jannata keessa akka jiraataniif baase ni raawwatama jettee amantaa? Waaqayyo, “wantan dubbadhe iddoodhaan nan ga’a, akeeka koos nan raawwadha” jedhee dubbateera. (Isaayaas 46:9-11; 55:11) Eeyyee, Waaqayyo kaayyoosaa akka raawwatu homaa hin shakkisiisu! “Inni lafa bifa itti godhee, tolchee jabeessee yommuu dhaabe akka irra jiraataniif malee, bifa hin qabnee fi onaa akka ta’uuf hin uumne” jedhee dubbateera. (Isaayaas 45:18) Waaqayyo, namoonni akkamii akka lafarra jiraatan barbaada? Yeroo hammamiitiifoo? Macaafni Qulqulluun: “Warri qajeelonni biyya in qabaatu, yeroo hundumaafis keessa in taa’u” jechuudhaan deebii kenna.—Faarfannaa 37:29; Mul’ata 21:3, 4.
3 Dhugaadha, wanti kun hamma yoonaatti hin raawwatamne. Yeroo ammaatti, namoonni ni dhukkubsatu, ni du’u, wal waraanu, akkasumas wal ajjeesu. Rakkinni tokko uumameera jechuudha. Haata’u malee, kaayyoon Waaqayyoo haalli yeroo har’aa lafarratti arginu akka jiraatu hin turre! Rakkoo maaliitu uumameree? Kaayyoon Waaqayyoo maaliif hin raawwatamne? Rakkinni kun kan uumame samiirratti waan ta’eef, kitaabni seenaa, ilmaan namootaatiin barreeffame kamiyyuu deebiisaa nuu kennuu hin danda’u.
DIINNI TOKKO KA’UUSAA
4 Kutaan Macaafa Qulqulluu inni jalqabaa, dhaaba Eedenitti qaamni Waaqayyoon morme tokko ka’uusaa dubbata. Qaamni Waaqayyoon morme kun “bofa” jedhamee waamameera; kana jechuun garuu, inni bineensa ture jechuu miti. Kutaan Macaafa Qulqulluu inni dhumaa, ‘inni Diiyaabilos, Seexanas jedhame, isa guutummaa biyya lafaa wallaalchisu’ jechuudhaan eenyummaasaa ibsa. Kana malees ‘bofa bara durii’ jedhamee waamameera. (Uumama 3:1; Mul’ata 12:9) Akkuma namni dandeettii qabu tokko ashaangulliitii duubaan dubbachuudhaan waan ashaangullitiin dubbachaa jiru fakkeessuu danda’u hundaa, ergamaan humna guddaa qabuufi ijaan hin argamne kunis haaluma wal fakkaatuun bofaan gargaarameera. Yeroo Waaqayyo ilmaan namootaatiif lafa qopheessetti qaamni hafuuraa kun jira ture jechuudha.—Iyoob 38:4, 7.
5 Haata’u malee, uumamni Yihowaa hundi kan mudaa hin qabne erga ta’ee, “Diiyaabilosiin” ykn “Seexana” kan uume eenyudha? Gabaabaadhumatti, qaamawwan hafuuraa samii keessatti argaman keessaa inni tokko Diiyaabilos ta’e. Kun akkamitti ta’uu danda’e? Namni amanamaa ture tokko hawwii gadheen keessasaatti akka guddatu gochuudhaan hattuu ta’uu akka danda’u beekna. Akkamitti? Waa’ee wantoota kanaa yaaduusaa yoo itti fufe, hawwiin gadhee ta’e kun caalaatti keessasaatti guddachaa adeemuu danda’a. Boodas, haallisaa yoo mijaa’eef hawwiisaa kana raawwachuu danda’a.—Yaaqoob 1:13-15.
6 Wanti Seexanni godhes kanumaa wajjin wal fakkaata. Seexanni, Waaqayyo Addaamiifi Hewwaan akka ijoollee godhataniifi sanyiisaaniitiin akka lafa guutan yeroo isaanitti hime utuu hin dhaga’in hin hafne. (Uumama 1:27, 28) ‘Namoonni kun hundi, Waaqayyoon dhiisanii anaan waaqeffachuu danda’u’ jedhee yaadee ta’uu danda’a. Akkasitti hawwiin dogoggoraa keessasaatti guddate. Dhumarrattis, waa’ee Waaqayyoo wanta soba ta’e Hewwaanitti dubbatee ishee gowwomsuudhaan hawwiisaa kana galmaan ga’eera. (Uumama 3:1-5) Kanaan kan ka’es, “Diiyaabilos,” jechuunis “Kan maqaa balleessu” akkasumas “Seexana,” jechuunis “Mormituu” ta’e.
7 Seexanni, Addaamiifi Hewwaaniin haxxummaadhaan gowwomsee Waaqayyoof akka hin ajajamne godhe. (Uumama 2:17; 3:6) Waaqayyo yoo abboommiisaa cabsan akka du’an akkuma isaanitti himee ture, yeroo booda ni du’an. (Uumama 3:17-19) Addaam yeroo cubbuu hojjetetti gonkummaasaa waan dhabeef, sanyiinsaa hunda cubbuu akka dhaalan godheera. (Roomaa 5:12) Haalli kun eelee buddeenaa wajjin wal fakkaachuu danda’a. Eelichi baqaqaa yoo qabaate, buddeenni eelicharratti tolchamu hundi mallattoo akkamii godhata? Mallattoo eelee sanaa qabatee ba’a. Haaluma wal fakkaatuunis, namni hundi Addaamirraa “cubbuu” dhaalee dhalateera. Namoonni hundi kan dulloomaniifi kan du’anis kanumaafidha.—Roomaa 3:23.
8 Seexanni, Addaamiifi Hewwaan Waaqayyorratti akka cubbuu hojjetan yeroo godhetti, Waaqayyorratti isaan kaasuusaa ture. Akkaataa Yihowaan uumamasaa itti bulchurratti mormii kaase. Mormiin kunis, karaa garabiraadhaan ‘Waaqayyo hamaadha; soba dubbata, uumamasaatiif wanta gaarii hin godhu, ilmaan namootaa Waaqayyoof bitamuun isaan hin barbaachisu, wanta gaariifi gadhee ta’e ofiisaaniitiin murteeffachuu danda’u, utuu bulchiinsa koo jala jiraatanii faayidaa guddaa argatu’ jechuusaa kan argisiisu ture. Waaqayyo, himata arrabsoo of keessaa qabu kanaaf deebii kan kenne akkamitti? Namoonni tokko tokko, Waaqayyo namoota isarratti ka’an sana battaluma sanatti balleessuu qaba ture jedhanii yaadu. Haata’u malee, tarkaanfiin akkasii kun mormii Seexanni kaaseef deebii sirrii ta’uu, ykn akkaataan Waaqayyo uumamasaa itti bulchu sirrii ta’uusaa mirkaneessuu danda’aa?
9 Haata’u malee, murtoon Yihowaa inni qajeelaaniifi mudaa hin qabne, namoota isarratti ka’an battaluma sanatti akka balleessu isa hin godhu. Kanaa mannaa Yihowaan, mormii Seexanni kaaseef, deebii ga’aa kennuufi Diiyaabilos kan sobu ta’uusaa mirkaneessuuf yeroo kennuun akka barbaachisu murteesse. Kanaafuu, Waaqayyo ilmaan namootaa yeroo murtaa’eef bulchiinsa Seexanaa jalatti akka of bulchan heyyameef. Yihowaan maaliif akka kana godheefi yeroo dheeraa hammanaatiif mormii kanaaf utuu furmaata hin kennin kan ture maaliif akka ta’e Boqonnaa 11ffaa kitaaba kanaarratti ibsama. Haata’u malee, akkas jennee yaaduun keenya gaariidha: Addaamiifi Hewwaan, Seexana isa wanta gaarii tokkoyyuu godheefii hin beekne amananii, Yihowaa isa waan hundumaa isaaniif kenne immoo gara jabeessaafi sobduudha jedhanii ganuunsaanii sirrii turee? Utuu si ta’ee maal goota turte?
10 Yeroo har’aattis himanni akkasii kun hunda keenyarratti kan dhihaate waan ta’eef, dhimma kanarratti yaaduun keenya barbaachisaadha. Eeyyee, gaaffii Seexanni kaaseef deebii kennuudhaan Yihowaa cinaa dhaabachuuf carraa argatteetta. Bulchiinsa Yihowaa fudhachuudhaan Seexanni sobduu ta’uusaa mirkaneessuu dandeessa. (Faarfannaa 73:28; Fakkeenya 27:11) Kan nama gaddisiisu garuu, namoota biliyoonaan lakkaa’aman keessaa, filannoo akkasii kan godhan namoota muraasa qofadha. Kunimmoo, gaaffii barbaachisaa, dhugumaan Macaafni Qulqulluun kan biyya lafaa seerratu Seexana ta’uusaa barsiisaa? jedhu kaasa.
BIYYA LAFAA KAN SEERRATU EENYU?
11 Yesus biyya lafaa kana kan seerratu Seexana ta’uusaa gonkumaa shakkee hin beeku. Yeroo tokko, Seexanni, haala dinqisiisaa ta’een ‘mootummoota biyya lafaa hundumaafi ulfinasaanii Yesusitti argisiisee’ ture. Achiis, Seexanni: “Lafa dhooftee anaaf yoo sagadde, isaan kana hundumaa siif nan kenna” jechuudhaan Yesusiif waadaa gale. (Maatewos 4:8, 9; Luqaas 4:5, 6) Mee yaadi, mootummoonni kun utuu kansaa miti ta’anii afeerriin kun Yesusitti qorumsa ta’uu ni danda’a turee? Yesus, mootummoonni biyya lafaa hundi kan Seexanaa ta’uusaanii hin haalle. Dhugumayyuu, mootummoota biyya lafaa kana kan seerratu utuu Seexana ta’uu baatee, Yesus mootummoonni kun kan kee miti jedhee dubbachuurraa duubatti hin jedhu ture.
12 Dhugaadha, Yihowaan uumama cufa isa dinqisiisaa kan uumeefi Waaqa Waan Hundumaa Danda’udha. (Mul’ata 4:11) Haata’u malee, Macaafni Qulqulluun kan biyya lafaa kana seerratu Yihowaa ykn Yesus ta’uusaanii hin dubbatu. Kanaa mannaa, Yesus Seexanni ‘isa hamaa biyya lafaa kana seerratu’ ta’uusaa dubbateera. (Yohannis 12:31; 14:30; 16:11) Kana malees, Macaafni Qulqulluun Seexana isa Diiyaabilos jedhamuun ‘isa hamaa waaqayyicha bara si’anaa’ jedhee waama. (2 Qorontos 4:3, 4) Yohannis ergamaan, mormituu kana ykn Seexana ilaalchisee: “Guutummaan biyya lafaa immoo harka isa hamaa jala akka jiru” barreesseera.—1 Yohannis 5:19.
BIYYI LAFAA SEEXANNI SEERRATU KUN KAN BADU AKKAMITTI?
13 Yeroodhaa gara yerootti biyyi lafaa caalaatti sodaachisaa ta’aa jira. Biyyi lafaa macca waraanaa wal fixaniin, hoggantoota siyaasaa amanamoo hin taaneen, geggeessitoota amantii of hin arginee ta’aniifi finciltoota gara jabeeyyii ta’aniin guutamteetti. Walumaa galatti addunyaan kun kan jijjiiramuu hin dandeenye taateetti. Macaafni Qulqulluun, Waaqayyo biyya lafaa isa hamaa kana waraana Armaagedoonitti yeroon inni itti isaan balleessu akka dhihaate dubbata. Kunis, addunyaan kun addunyaa haaraa qajeelummaan keessatti dagaageen akka bakka buufamu godha.—Mul’ata 16:14-16.
14 Yihowaan, Mootummaasaarratti akka mootii ta’uuf Yesus Kiristosiin filateera. Macaafni Qulqulluun waggoota dheeraa dura akkas jechuudhaan raajii dubbatee ture: “Mucaan nuuf dhalateera, ilmis nuuf kennameera; humni mootummaa isaa gatiittii isaa irra jira; maqaan isaa,…‘angafa nagaa’ in jedhama. Guddinni mootummaa isaatii fi guddinni nagaa isaatii dhuma hin qabu.” (Isaayaas 9:6, 7) Yesus bartoonnisaa: “Mootummaan kee haa dhufu, jaalalli kee waaqa irratti akka ta’u, akkasuma immoo lafa irratti haa ta’u!” jedhanii akka kadhatan barsiiseera. (Maatewos 6:10) Gara fuulduraatti kitaaba kana keessatti akka ilaallutti, Mootummaan Waaqayyoo yeroo dhihootti mootummoota biyya lafaa kana guutummaatti balleessuudhaan bakkasaanii buuti. (Daani’el 2:44) Sanaan booda, Mootummaan Waaqayyoo lafa kana jannata gooti.
ADDUNYAA HAARAAN DHIHAATEERA!
15 Macaafni Qulqulluun akkas jechuudhaan nuu mirkaneessa: “Nuyi garuu akka abdii inni [Waaqayyo] nuuf kenneetti, bantiiwwan waaqaa haaraa, lafa haaraas warra qajeelummaan keessa buufatu in eegganna.” (2 Phexros 3:13; Isaayaas 65:17) Al tokko tokko Macaafni Qulqulluun namoota lafarratti argaman argisiisuuf, jecha “lafa” jedhuun fayyadama. (Uumama 11:1) Kanaafuu, ‘lafti haaraan’ qajeelummaan keessatti dagaagu, haawaasa haaraa Waaqayyo biratti fudhatama argate mul’isa.
16 Yesus, namoonni Waaqayyo biratti fudhatama argatan addunyaa haaraa dhufu keessatti “jireenya bara baraa” akka argatan waadaa galeera. (Maarqos 10:30) Jireenya bara baraa argachuuf maal gochuu akka qabnu ilaalchisee, wanta Yesus Yohannis 3:16 fi 17:3rratti dubbate Macaafa Qulqulluu kee baasii dubbisi. Mee ammammoo, gara fuulduraatti lafa Jannata taaturratti namoonni kennaa Waaqayyoo isa gammachiisaa ta’e kana argachuuf ga’eessota ta’an eebbawwan akkamii akka argatan Macaafni Qulqulluun maal akka jedhu ilaali.
17Hammeenyi, waraanni, yakkiifi jal’inni ni badu. “Inni jal’aan…achitti hin argamu,…Warri garraamonni garuu lafa in qabaatu.” (Faarfannaa 37:10, 11) ‘Waaqayyo hamma andaara lafaatti duulli akka dhaabatu waan godhuuf’ nagaan ni bu’a. (Faarfannaa 46:9; Isaayaas 2:4) Sanaan booda, ‘qajeelummaan ni lalisa, hamma ji’i deebitee argamuu dhabduttis nagaan ni bu’a.’—Kana jechuunis bara baraaf nagaan ni jiraata jechuudha!—Faarfannaa 72:7.
18Namoonni Yihowaa waaqeffatan tasgabbiidhaan jiraatu. Israa’eloonni yeroo Waaqayyoof ajajamaa turanitti tasgabbiidhaan jiraachaa turan. (Lewwoota 25:18, 19) Haaluma wal fakkaatuun, Jannata dhuftu keessatti tasgabbiidhaan jiraachuun akkam kan nama gammachiisudha!—Isaayaas 32:18; Miikiyaas 4:4.
19Hanqinni nyaataa hin jiraatu. Faarfatichi, “biyyicha keessa midhaan baay’atee irraa haa hafu, hamma bantii tullootaattis gobbatee haa biqilu” jechuudhaan faarfateera. (Faarfannaa 72:16) Yihowaan qajeelota ni eebbisa. ‘Laftis midhaan ni baasa.’—Faarfannaa 67:6.
20Lafti guutummaatti jannata taati. Lafti namoota cubbamoota ta’aniin mancaatee turte, manneen iddoo dhaabaa mimmiidhagoo ta’aniin guutamti. (Isaayaas 65:21-24; Mul’ata 11:18) Iddoon dhaabaa miidhagaa ta’eefi lafti gaariin oomisha kennu kun, yeroodhaa gara yerootti babal’achaa waan adeemuuf guutummaan biyya lafaa akka dhaaba Eeden taati. Waaqayyos, ‘harkasaa diriirsuudhaan fedha warra lubbuu qaban hundumaa ni quufsa.’—Faarfannaa 145:16.
21Namootaafi bineensota gidduutti nagaan ni uumama. Horiin qe’eefi bineensonni bosonaa waliin dheedu. Yeroo sanatti ijoolleen xixinnoon bineensota yeroo ammaatti hamoo ta’an hin sodaatan.—Isaayaas 11:6-9; 65:25.
22Dhukkubni ni bada. Yesus namoota yeroo lafarra ture fayyise caalaatti, Mootummaasaa keessatti namoota dhukkubsatan hundumaa fayyisa. (Maatewos 9:35; Maarqos 1:40-42; Yohannis 5:5-9) Sanaan booda, ‘isaan keessaa namni tokko illee, ‘na dhukkuba’ kan jedhu hin jiraatu.’—Isaayaas 33:24; 35:5, 6.
23Namoonni jaallannuufi du’aan dhabne abdii jireenya bara baraa argatanii du’aa ka’u. Namoonni du’aan boqotaniifi kan Waaqayyo isaan yaadatu hundi du’aa ni ka’u. ‘Warra qajeelota qofa utuu hin ta’in warri jal’oonnillee du’aa ni ka’u.’—Hojii Ergamootaa 24:15; Yohannis 5:28, 29.
24 Namoonni Waaqa keenyaafi Uumaa keenya isa Guddaa kan ta’e waa’ee Yihowaa barachuufi isa tajaajiluu filatan gara fuulduraatti eebba guddaa argatu! Yesus nama yakkamaa isaa wajjin fannifameen: “Anaa wajjin jannata keessatti in argamta” jedhee yeroo abdii kennetti, waa’ee Jannata gara fuulduraatti dhuftuu dubbachuusaa ture. (Luqaas 23:43) Eebbawwan kun hundi karaasaa kan argaman waan ta’aniif, waa’ee Yesus caalaatti barachuun keenya baay’ee barbaachisaadha.
WANTA MACAAFNI QULQULLUUN BARSIISU
- Kaayyoon Waaqayyo lafa kana jannata gochuuf baase ni raawwatama.—Isaayaas 45:18; 55:11.
- Yeroo ammaatti biyya lafaa kan seerratu Seexanadha.—Yohannis 12:31; 1 Yohannis 5:19.
- Addunyaa haaraa keessatti, Waaqayyo ilmaan namootaatiif eebbawwan baay’ee fida.—Faarfannaa 37:10, 11, 29.
Gaaffiiwwan
1. Kaayyoon Waaqayyo lafaaf qabu maalidha?
2. (a) Kaayyoon Waaqayyo lafaaf qabu akka raawwiisaa argatu akkamitti beekuu dandeenya? (b) Macaafni Qulqulluun namoonni akkamii lafarra bara baraaf akka jiraatan dubbata?
3. Yeroo har’aatti wantoota nama gaddisiisan akkamii argina? Kunoo gaaffii akkamii kaasa?
4, 5. (a) Bofaan gargaaramee Hewwaaniin kan haasofsiise eenyu? (b) Namni amanamaa ture tokko hattuu ta’uu kan danda’u akkamitti?
6. Ergamoota Waaqayyoo keessaa tokko Seexana ykn Diiyaabilos ta’uu kan danda’e akkamitti?
7. (a) Addaamiifi Hewwaan kan du’an maaliifi? (b) Sanyiin Addaam hundi kan dulloomaniifi kan du’an maaliifi?
8, 9. (a) Seexanni mormii akkamii kaase? (b) Waaqayyo warra isarratti ka’an battaluma sana balleessuu kan dhiise maaliifi?
10. Mormii Seexanni kaaseef deebii kennuudhaan Yihowaa cina dhaabachuu kan dandeessu akkamitti?
11, 12. (a) Qorumsi Yesusirra ga’e, biyya lafaa kan seerratu Seexana ta’uusaa kan argisiisu akkamitti? (b) Seexanni biyya lafaa kan seerratu ta’uusaatiif ragaa dabalataa akkamiitu jira?
13. Addunyaan haaraan barbaachisaa kan ta’e maaliifi?
14. Mootummaasaarratti akka mootii ta’uuf Waaqayyo kan filate eenyuunidha? Kunoo raajiidhaan kan dubbatame akkamitti?
15. ‘Lafa haaraa’ jechuun maal jechuudha?
16. Kennaan hundumaa caaluufi Waaqayyo namoota isa biratti fudhatama argataniif kennu maalidha? Kennaa kana argachuufoo maal gochuu qabna?
17, 18. Guutummaa biyya lafaarratti nagaafi tasgabbiin akka argamuu danda’u akkamitti mirkanaa’oo ta’uu dandeenya?
19. Addunyaa haaraa Waaqayyo fidu keessatti, nyaanni ga’aan akka jiraatu akkamitti beekuu dandeenya?
20. Guutummaan biyya lafaa akka jannata taatu mirkanaa’oo ta’uu kan dandeenyu maaliifi?
21. Namootaafi bineensota gidduutti nagaan akka uumamu kan argisiisu maalidha?
22. Dhukkubni maal ta’a?
23. Du’aa ka’uun akka gammannu kan nu godhu maaliifi?
24. Waa’ee lafa Jannata taaturra jiraachuu yeroo yaaddu maaltu sitti dhaga’ama?


text:
Waamicha Walgahii Ummataa, Konyaa ABO Washington, DC – Onko. 5, 2013.
Akkuma beekamu uummanni keenya erga gaafa Habashaan cabee wanjoon gabrummaa itti fe’amee qabee hacuucamaa fi ajjeefamaa har’a gahe. Kana iggitti itti tolchuufis ta’e wanjoo gabrummaa kana ofirraa gatuuf waan uummatoonni gabrooman hojjetanii gabrummaa jalaa of baasan hundayyuu hojjennee yoo argamne qofaa biyya keenyaa fi qabeenyaa keenyarratti abbaa ta’uu kan dandeenyu. Kanaaf, konyaan ABO Washington, DC dhimma kana ilaalchisee walgahii uummataa deemsisuuf qophee isaa xumuratee guyyaa isaa eeggataa jira. Akkasumas, akkaataa qabsoon biyya keessatti yeroo ammaa adeemaa jiru waan ibsi bal’aan kennamuuf, ummanni Oromoo Washington, DC fi naannoo ishee jiraattan marti bakka kanatti argamtanii akka qooda irratti fudhattan kabajaan hafeeramtaniittu.
IUOf!!!
Konyaa ABO – Washington, DC


text:
Help:Contents/Ballinan
Herrega fi Formulotta[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
Kunii Herrega fi Formula akkam akka barresitanni bekuuf isaani qarqara
Dagaleen 1ffan maqaa formulaa ibsaa
Dagaleen 2ffa Herrega yokan formula sunii argachuf mani akka barressu qabdanii isaani agarsisaa
Dagaleen 3ffa Herregi yokan Formulan akkam akka jiruu agarsisaa
Formula[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
Symbol[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
- Beksisaa: Symbolii Delta (δ) barresuuf kaneen cuftuu kessaa jiraan katabuu qabdu: duraan (''') itti anee (&) itti anee (delta) itti anee (;) itti anee immo (''').
Others[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
- Square


text:
Nuti barattootni Oromoo Yunivaristii Finfinnee miseensota OPDO turre, ogummaa baranneen kallattii sagantaa siyaasa OPDOtin, haaluma heera mootummaarratti lafa kaayameen mirga fi fedhii ummata Oromoo kabachiisuu fi tiksuudhaan hojiirra oolchina hubannoo jedhuun dhaabbata kanatti miseensa taane. Haa ta’u malee fedhii qabnu kana hojiin muul’isuuf yeroo adda addaatti leenjii siyaasaa kennamaa ture irratti mirgoonni waraqaarra jiran, keessayyuu ummata Oromoof hojiitti akka hiikaman gaafachaa turruyyuu gurri kana dhagahuu dhabamuurraa mormii yeroo yerootti kaasaa turreen walshakkiin hammaatudhaan gara wal diigutti deemaa turrerra. Haala fi deemsa akkasiitin mirgaa ummata Oromoo tiksuufis ta’ee kabachiisuuf hin danda’amu jechuudhaan kan yeroon dhaabbata kana keessaa of baasudhaan dhiyootti biraa hafes baayyee turan. Nuti garuu yaadaa fi falmii dhiyeessinuun mirgoonni waraqaarra ka’aman sunneen akka har’aa boritti akka hojiitti hiikaman dhiibbaa taasisuu itti fufuudhaan ijibbaataan biraa deebina yaada jedhuun cichoominaan hanga yoonaatti miseensummaa itti fufne. Ibsa Ijjannoo bar. OPDO Yun. FF
Daily Archives: February 1, 2012
Wayyaaneen Naannoo Oromiyaa fi Maqaa Oromiyaa jedhu Balleessuuf Deemti.
Keessa Beekaa Irrraa,
Wayyaaneen har’as ta’u kaleessa, Ummatootaaf dhaabbattee hin beektu. Wayyaaneen gammoojjii Daddabiit keessatti dhalatte, gonkumaa Sagantaa mataa ishee qabaattee hin beektu. Qabaachuus hin dandeessu. Namoonni hedduun wayyaaneen waan hundaa Biyya isheetti kuufattee foxxoqixi jedhanii yaadan. Isaanis biyya ittiin dorsiisan. Garuu kana irratti gawwamu hin qabnu. Gonkumaa wayyaaneen Biyya ijaarrattee baatii jettenii hin yaadinaa . Maqaa Oromiyaa fi Oromoo jedhu Irratti Shira Wayyaanee


text:
Sunana abii daawu ( kitaaba guutuu)
Card Assembly
mataduree: Sunana abii daawu ( kitaaba guutuu)
afaan: afaan oromoo
leekchara: Muhammad waadoo
irradeebii: Jamaal muhammed ahmad
raabsaa: Biiroo daiwaa Rabwaa
diskiribshiina gabaabaa: Sagantaan kun irra caalaa kitaabban hadiisaa keessaa tokko kan tahe kitaaba sunana abuu daawud guutuu uf keessaa qaba.Hadiisota 5274 kan qooda 219 taa'e uf keessaa qaba.
guyyaa edaame: 2013-11-03
Short Link: http://IslamHouse.com/446828
waraqaan tuun afaanoowwan itti aanu kanatti hiikamtee jirti: afaan arabii


text:
Kora 37ffaa Tokkummaa Baratoota Oromoo Biyya Jarmanii (TBOJ)
Korri TBOJ waggaa wagaatti kan adeemsifamu inni 37ffaan magaalaa Münchenitti guyaa 08.09.2012 waaree booda sa’a 14:00 irraa eegalee hanga sa’a 18:00tti haala gaarii dhaa fi ho’aa ta’een gegeeffameera. Korri kun eebba bakka bu’oota damee amantii Kiristaanaa, Islaamaa fi Waaqefataan erga banamee booda yeroo itti fufu, waltajjii gegeessuudhaan kan qooda fudhate Jaal Qasim Ali, haala korichaa ilaalchisuun ibsa kan kenne akkasumas gabaasa waggaa kan dhiyeesse Jaal Mekonen Gurmeessa yeroo ta’an Jaal Mulugeta Giragn mata-duree, ‘Guddina Siyaasa tokkoo keessatti Ga’een Uumataa maal?’ jedhu irratti barumsa ball’aa gad fageenyaan hubannaa namaaf kennu kennaniiru. Kora kana irratti miseensoon harka sadii keessaa harki lamaa ol argamuun yeroo qooda fudhatan gaafii fi deebiin gegeefamuudhaan hubachiisi ball’aan godhameera. Itti dabaluudhaanis korri kun koree TBOJ kan waggaa itti aanuuf hojii gegeessan filatee sagantaan guyichaa sirnaan xumuramee ooluu isaa isin hubachiisaa xalayaa kanatti ibsa ejjennoo kora kanaa hidhuun webseite keesani irratti akka nu basitan kabajjaan isin gaafatina.
Bilisumaan Uumata Oromoo maraaf!
Tokkumaa Baratoota Oromoo Jarmanii (TBOJ)
08.09.2012 München
Murtee Kora 37ffaa Tokkummaa Baratoota Oromoo Biyya Jarmanii (TBOJ)
Munshin, 08.09.2012
Nuti Baratooti Oromoo biyya Jarmanii qubsumaan magaalaalee Jarmanii bakka adda addaa jiraanu guyyaa har`aa, Fulbaana 08.09.2012 magaalaa Munshintitti walitti dhufnee ogaa kora 37ffaa kana geggeessinu gammachuu gudaatu nutti dhagahama. Sababiin isaas TBOJ ijaarsottan Oromoo biyya ambaatti sagalee Oromoo alagaa biratti dhageesisuuf of-ijaaran kanneen hangafaa keessa isa tokko waan taaneefi. Sababiin ijaaramuu keenyaa gabrummaa fi hacuuccaa ummata Oromoo irratti humnaan fe`amee jiru dura dhaabbachuuf tahuun mara keenya biratti hubatamaa dha. Ammas haga Oromoon mirga humnaan sarbame mara deefatee abbaa biyyummaa mirkaneeffatutti ijaarsa keenyaa, TBOJn jabeessinee qabsoon karaa bifa kanaa fi haala adda addaan itti fufna jenna.
Baroottan kurnan-lamaan darban kana yoo of-duuba deebinee ilaalle TBOJs akkuma dhaabolee siyaasa Qabsoo Bilsummaa Oromoo (QBO) biroo rakkoo karaa qaama biraa itti dhufu irraan kan kahe hedduu mudatee laaffachaa akkasumas foxoqiinsi illee TBOJ akka mudate nu mara biraa dhakataa miti.
Sababiin laaffachuu fi foxoqiinsa TBOJ mudataa ture irraa faayidaa tokkollee argachuun hafee caalaatti jeequmssaa fi laafina jaarmichaa fiduun hubatamaa dha. Har`a garuu sababaalee kana irraa baratnee daandii rakkoo kanarraa walaba nu taasisu filatnee waan jiruuf kana akka injifannoo tokkooti ilaala. Kanas qabxiilee, marii keenya hara`a keessa akka tokkooti fudhatnee irratti dubatnee wal-hubannoo gahaarra waan geenyeefi.
Walumaa gala walgahiin keenya guyyaa har`a kun kanneen miseensoti TBOJ heddumminaan irratti argamanii qooda fudhatan waan taheef injiffannoo guddaan xumurre jenna. Akka walii galaatti TBOJ ammaa kaasee yaada armaan gaditti dhihaatan kana irraatti marii gahaa godhtee tuqaalee Ejjennoo kana fudhatee jira.
1. Gartuun tahe akka nam-tokkootti kanneen safuu fi aadaa Oromoo cabsuun hayyoota Oromoo irrattis tahe dhaabollee adda addaa mirga Oromoof falman irratti diinolee ummata Oromoo olitti ololaa fi maqa xureessii hujii kooti jedhanii facaasan mara dura dhaabbanna sana irraas akka dhaabbatan hubachiifnna.
2. Oromoon akka ijaaramee daandii filate maraan diina ummata Oromoo irratti hin qabsoofneef kanneen mirga wal-gurmmeessuu fi ijaaramuu Oromoo akka hawaasaa tahe akka siyaasaatti dura dhaabbatan ni morminna sana irraas akka ofqusattan hubachiifnna..
3. Dhaabboleen ykn jaarmoleen Siyaasaa Oromoo garaa garummaa gidduu isaanii jiru xiqqeesuun akka dhimma bilisummaa ummata Oromoof dursan gaafanna.
4. Jaarmolee Siyaasaa Oromoo fi Hawaasin Oromoo martuu akka qabeenya, dandeettii fi yaada qaban maraan wal-hubbannoon haala tokkumma QBO fi ummata Oromoo irratti hojjechuuf xiyyaafatan jabeessinee gaafanna.
5. Hawaasi Oromoo bifa adda addaan bilisummaan dhiibbaa jaarmiyyaa siyaasa Oromoo mara irraa walba taheen ijaaramanii akka QBO Oromoof gumaachuu qaban ejjennoo TBOJ tahuu jabeesinee hubachiifnna.
6. TBOJ akka maqaan isaa nu hubachiisutti Jaarmiyaa Baratootaa waan taheef akkuma jaarmolee hawaasa Oromoo bifa garaa garaan walababummaan ijaaramanii maraatti faayidaa QBOf gumaachanii takkatti, otuu dhaaba Siyaasaa Oromoo tokkoon hin masakamin ykn fedhii fi faayidaa Dhaaba Siyaasaa Oromoo mara irraa akka bilisa tahee irraa deebiinee hubachiifnna.
7. Kanaaf, nuti miseenssoni TBOJ marti yaada takkaan wal-hubannaa guutuun akka jaarmiyaan keenya, TBOJ walaba tahee muli’ata isaa fi dandeetii isaa maraan akka ummata Oromoo aangessu ykn humnneessuun hanga dand’ametti bilisummaan tumsa QBO akka tahee hujjetu irratti dubbannee walii-galuun yaada takkaan ejjennoo keenya kana irratti fudhachuu keenya hubachiifnna.
Tokkummaan Humnna !
Websites Links Associated with Oromia and the Oromo People
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities


text:
Haala gabaa
Finfinnee: Onkololeessa 06, 2007 (FBC) - Qabeenya beeyiladaa fayyadamuu irratti rakoo jiru furuu fi jijjiirama qabatamaa fiduun biyyattiin galii argachuu maltu akka argattuuf, qindoominaan hojjechuun barbaachisaa ta'uu Ministirri Daldalaa Obbo abbada Caannee himan.
Finfinnee Onkololeessa 05,2007(FBC) Walitti hidhiinsa gabaa uumuun omishini qonnaa gabaa argatee ,qonnaan bultoonnis fayyadamtoota akka tahan gochuuf biroon daldalaafi eejansii babal'ina waldaale hoji gamtaa Oromiyaa qindoominaan hojjachaa jirra jedhan.
Finfinnee: Onkololeessa 05, 2007 (FBC) –Bara bajataa 2006tti oomisha midhaanii qulqulluu hammaan yeroo kaanirra caalu dhiyeessuun waan danda’ameef sharafni biyya alaa guddaa argamuu Ministirri Daldalaa Obbo Kabbadaa Caannee himan.
Finfinnee Onkololeessa 05,2007(FBC) Danbiin hojiirra oolma labsii bittaa-gurgurtaa omisha Gogaafi Kal’ee qophaa’ee jiru baatiiwwan lama booda akka hojiirra oolu ministeerri Daldaalaa himeera.
Finfinnee Onkololeessa 04,2007(FBC) Daandiin xiyaara Itiyoophiyaa gara Loos Anjalasitti karaa Ayarlaandiin balali’a eegaluuf akka jiru beeksiseera.


text:
Categories: Oromia Tags:
2 Responses to “#Oromoprotests: OROTV Oslo; London, UK, Demonstration pictures”
[…] Source: ayyaantuu.com […]
barootta hedduu darbaan habasha ykn ilmaan harreettin garbumtuus ilmaa oromoo garbummaa habashaa jalaa ba’uf harka wali qabeenne bifa amma kanan oromiyaa keessaa, biyyoota alaa fi dirree qabsoo tokko tolchuune sirna nama nyaata akka ofirra buqqifnuu abdii qabna!kan hunda waanti mirkaneessuu tokkummaa ilmaan oromootti!!
pls oromoo tokkummaa,tokkummaa!!!!
qabsawa ni kufaa qabsoon itti fulaa!
waregamaa qoofan bilisummaa dhufaa!!