text:
T A Abdii tiin, Onkololeessa 7, 2015 (Barreeffamni kun yeroo duraatiif Oromiyaa Radio UK website’tti Inglishiin maxxanfame. Deebisaan afaan Oromo TA Youssoufi.)
Yeroo ammaa karaan qilleensarraan afaan kun itti dabru, raadiyoo, intenet fi televizyoonii saatelaytii dhaa hedduun waan jiruuf, warri afaan kana dubbatu filmaata bal’aa dha qaban. Filmaata ba’aa kanaan kan nu gaye, tattaaffii sabboontonni gaggaariin, kan hedduu isaanii namni hin yaadanne, godhanii fi babal’ina teknolojii dhaa ti. Mee akkamitti bakka tana geenye?
Bu’aa-bahii tattaaffiin afaan Oromoo dhaa qilleensarraan dabarsuun lola addunyaa lamadaa (LA2), keessattuu waggaa shantama jaarraa 20ffaa cinaa keessa dabarte, namoonni umriin saanii bara 30ii gadii hubachuu dhabuun ni mala. Barruun tun daandii irra as geenye, haala amma keessa jirru fi hegeree tilmaamuu dhaan, qaawa odeeffannoo dhabaa kana duuchuuf dhihaatte. Dabalees, aadaan Oromo dhaa dagaadee fi leellifamtee addunyaa keessatti bakka isiif malte qabaattuuf daandii dabree fi tattaaffii gulanaa (hegefee) akeekuufi.
Gaafa-Xalyaan
Afaan Oromoo dhaa kan dura qilleensarraan dabre bara 1936 fi 1940 jidduu, yeroo Fashistiin Xalayaanii Impayera Itophyaa weeraran akka tahe dhageenya. Akkuma koloneeffattoota Awroppaa biraa (dhibii) Xalyaanoonninis duraan-dursanii aadaa, afaan fi sirna siyaasaa hawaasummaa dhaa kan ummata naannoo Gaafa Afrikaa jabo qoratan. Miidhama ummanni sirna impaayera Itophyaa jala jiru keessa ture qaceelloo dhatti hubatan. Sirna kolonefataa Xalyaan bulchiinsa Itphyaa Oromoonii fi ummatoonni Kibbaa kan hafan jala jiranirra akka wayyu himatan. Oduma bulchiinsi Xalyaan kan Itopyaa caaluun dhugaa taheellee, ummaanni miidhaa alagaa jalatti bule miidhaan akka hobbaatu malee cunqursaa tokko kaaniin jijjiirratuu dansa hintahu. Himannaan Faashistootaa adda qoodanii bulchuu dhaaf kan qiyaaffatame tahullee, gochi isaanii kan bulchistoota Itophyaarraa addaa isaan godhu tokko, afaan Oromoo dhaa qilleensarraan dabarsuu Xalyaanotaa ti. Sirni Itophyaa, eega Xalayaanonni injifatamanii deeman bara kudhanoota baayyeef Afaan Oromotiin radiyoorraa tajaajila akkasii kennuu ni waakkate. Yaada dhimma san akeeku marahuu mormaati ture.
Hogguu bulchiinsi Xalyaanii qabsoo mormitoota keessaa ti fi tumsa Ingliziin injifatame, meeshaa afaan Oromoo dhaa qilleensarraan itti dabarfamuu ture Inglizoonni achirraa buqqisanii Hargeessa, Somaliland Protectorate, tan isaan gaafas bulchaa dhaa turan, geeffatan. Inglizoonni meeshaa san akka boojuu qabeenya diinaatti fudhatanii waan barbaadaniif oolfachuu yaadanii tahuun ni mala. Bulchitoonni Itophyaa yeroo sanatti bu’aa waan sanii wallaalurraa itti dhiisuun isaanii ni mala. Haala saanii kan achi boodaarraa akka mul’atutti’mmoo, meeshaan san fuudhamuun isaaniif balachuu tahuun hinhane fakkaata. Bara 1960-oota keessa raadiyoonni Itophyaa sagantaa “Memhir Abraaraaw” (Hayyuu Mee Keessa Ibsi) jettu dabarsaati ture. Sagantaa torbaanii (bara 1968 ykn 1969) takka keessatti gaffii dhaggeeffataa tokkoo hogguu deebisu “Xalyaanonni adda nu qoqqooduuf afaan ‘Gaallaa’ qilleensarraan dabarsan” jedhee annannatee wanni akkasii san booda akka hin deebine akeekkachiise. Namni san osoo hin marihanne yaada saa achirratti waan hin dabarsineef[1] yaanni sun addeella imaammata gaafasii ti akeeka.
Yeroo sanitti, dammaqiinsi gita siyaasaa Oromotis quubsaa akka hintahin hubachuun ni dandayama. Jeynoottiin akka Garsuu Dhukii kanneen baroota shan weerartuu Xalayaan dura dhaabates wallaalaan ykn humna itti dhaburraa meeshaa san achirraa buqqifamuu dura hin dhaabbanne. Hogganoonni faccisa weerara Xalyaan kan akka Garasuu Dhukii faan, erga injifannoon argamtee, hujii saanii boonsiftuu saniif tuufatamuu, itti qishuu dhaa fi Shaggarirraa fageeffamuu faa’itu itti murteffame. Baandotaa fi ergamtoota Xalyaanotaatu gulantaa aangoo marati muudame.[2]
Sochii Diidjiressotaa – Kaayroo
1950-oota gara boodaa magaalaa muummittii Misraa, Kaayroorraa afaan Oromoo dhaa raadiyoonaan dabruun isaa ni himama. Jidduu san Kaayroon harintaa (harata) sossooha farra -kolonummaa Afrikaa keessaa ti turte. Barattoonni Oromo dhaa kan Yunivarsitii Azharitti barachaa turan sagantaa radiyoo san yo jalqabanillee, mootummaan Haylasillaasee hariiroo hogganoota amantoota Qibxii biyya sanii waliin qabutti dhimma bahuu dhaan bacancaruu mudatte[3].
1960-ootaa keessaa
Tarkaanfiin raadiyoorraa afaan Oromoo dhaa dabarsuu tan itti aantu 1960 bara Keenyaan bilisummaa argatte biyya sanitti mirkanoofte. Tajaajila ‘afaan Booranaa’ jedhamee dayaalektii Booranaa miidhadduu saniin sagantaalee oduu, barnoota fi aadaa, waan akka sirna seera-tumaa dhaa, ti fi waayee seera sanii ifsuu faatu raadiyoodhaan faca’aa ture. Warri raadiyoo qabuu fi sagantaa sana jiraachuu bare jabo irraa fayyadame. Sagantaa akka za’aa Itophyaatti dhaa za’aa 6:30 dabartu hiriyoota waliin dhaggeffannee hiree gaarii obbleeyyan keenya biyya sanii tif gammadaa dhaa turre. Jalqabarratti dambalii gabaabduurratti waan dabruuf sagantichi qulqullinaan dhagayamaa ture. Yeroo hanga tokko boora sagaleen biraa danbslii isaarra dhufuu waan jalqabeef dambalii hin aanjinetti jijjiiramuu dhaan dhagayamni isaa darrate. Harki qondaalota mootummaa Halylasillaasee kan hariiroo prezidentii biyya sanii Jomo Kenyatta walin qabutti dhimma bahuudhaan danqaa sana fiduutu dubbatama. Qondaalonni mootummaa Hayla Sillaasee hojii waanyummaa akkasii hiccitii fi faana dhoyfataan waan raaw’taniif, ragaa xalayaa tiin gocha isanii mirkansuun waan aanjawuu miti.
Walabumma Soomaalii dhaa kan bara 1960-ii booda raadiyoon afaan Oromoo dhaa Maqdishoo, magaalaa muummittii biyya saniirraa dabruu jalqabe. Dargaggeessi Oromo gamni, Ayyuub Abuubakar, sagantaa daqiiqaa 15-ii “afaan Qottuu” jedhee jalqabe. (Yeroo sanatti Oromo Bahaa maqaa sanin yaamuutu ture). Dhageeffatooni hedduun tarkaanfii san gammachuun simatanii, maqaa garmalee moggaasan dhiisanii maqaa Oromoo dhaa tin nuuf yaamaa jechaan yaada dhiheessota sagantaa saniitiif fi karaa isaaniitiin qondaalota biyyasii gaafachaa dhaa ti turan. Dhiheessoni qophii dhaa tiis gaaffiin sagantaa san maqaa Oromotti jijjiiruu akka marihatamaadhaa jiru qilleensumarraan ibsaati turan. Hogguu qophiin sun gara za’aa takkaatti dheeratte haalli hundi waan nama abdachiisu fakkaate. Dhiheessitoonni qophii sanii, kan irra guddaan saanii baqattoota tahan, sagantaalee akka haala yeroo, waayee barnootaa tii fi odeessa gara biraa tiin bashannansiisan. Dhiheessitoonni kunis siaawoo fi hamiloo akka barsiisaa fi barreessaa Skeikh Mohammed Rashid Abdullee, Omar Usmail Malkaa, Abdo Moussa, Aishaa Ibrahim Usman Qal’ii, Abdussalaam Siiyyoo Bareentoo; alalaasootaa fi walaleessitoota akka Shantam Shubbisaa (Muhammad Ibrahim Wadaay), Bahsan, Mahmoud Sheikh Muhammad Bookee, Yoonis Abdullaahi, Abdullaahi Arsii, kanneen biraa tiisi. Qophiilee mumul’atoo keessaa “Mala naa dhawaa obbaleeyyan kiyya”, kan waayee rakkoolee fi barbaada firoota dhabamanii; gabaasoota, xinxala qabsoolee farra kolonummaa dhaa yeroo sana Afrikaa keessa babal’attee jirtuu, fi filmaata walleelee kan dhaggeeyfattootaa kan torabanitti dhihaatu faa dha.[4]
Biyyarraa karaa Maqdishoo xalyaa dhaan akka qophiin tun maqaa Oromoo dhaa qabaattu gaafachuun ittuma fufte. Dhiheessitoonni qophii dhaa tiis akka dubbiin tun sadarkaa oliitti irratti marihatamaa dhaa jirtu deddeebisanii mirkaneessuun abdii dhaggeeffatootaa jajjabeessite.[5]
Itophyaa keessatti yaanni afaan Oromootiin raadiyoon tajaajila kennuudhaa imaammata mootummaa dhaa kan afaan Amaaraa qofa leellisuu dhaa waanntaheef, dhimma kana dubbachuun ni sodaachisa, akka badii guddoo fimfarrumaatti ilaalamaati ture. Amaararraa kan hafe, ummaani Oromo fi ummanni biroo harki hedduu guddaa Amaariffaa kanuma hinbeekne,barsiisni hundumaa Amaarinya malee afaan biraatiin akka hinkennamne dhoorgame.
Qaawa abbaa-irrummaa Impaayaraa
Dhuma bara 1960-ootaa tii fi jalqaba 1970-ootaa qaanqeen tajaajila raadiyoo afaan Oromoo dhaa Itphyumatti mul’atte. Miseensa parlamaa gaafasii magaalaa Adaree Biyyooraa kan ture Abdulaziiz Muhammad Gaatuur gamnummaa dhaan mirga miseensummaa parlamaa dahoo godhatee, tajaajilli radiyoo afaan Oromo haajaqabuu yaada dhiheeyse. Ummata isa file raadiyoo afaan Oromo biyya ormaarraa dabru waan caqasuuf, qophii Somaliarraa dabartu tanarraa ummata inni wakkalu duroomsuuf, tajaajilli afaan Oromo dhaa raadiyoo biyyaarraa dabru feesisa jechaan cimsee gaafate. Mootichi Waaqaatu na fooyate jechaa ture, bulchitoota isa dura dabran fi kan isa booda aangoo fudhatan caalaa, bufa murtaawaanisntahu, parlamaa dhaaf aangoo dabarsee kennuun wal hinfalmisiisu. Heerri bara 1955 bahe boqonnaa 116 baajanni mootummaa dhaa baatii takka dura parlamaan yo irratti marihatee mootichatti dabarse malee akka hujiirra hin oolle hima. Qondaalonni mootummaa dhaa hundinuu yeroon baajataa akka hindsbarre haalaan if eeggatu aadeffatan.
Akkaataan kun Abdulaziizif haala anjaa uume. Innis marii waayee bajataa ittiin qabatee dhimma raadiyoo afaan Oromoo dhaa kana keessa butate.[6] Ummata isa filee bakka buufate raadiyoo biyya alagaarraa dabrurraa guusuu dhaaf tajaajilli afaan Oromoo dhaa jalqabuun fardii dhaa fi dantaa biyyaa tiis tahuu gad jabeesse falme. Kabajaa dhaa fi beekaminsa hojiirratti horateen Abdulaziiz barayyuu yeroo bajataa san wan kana deddeebisee dhiheesse. Deddeebi’ii keessa qondaalonni yaada kana akka qoratan ballama seenaniif. Sababaa dhimma kanaatiin baajatni ministeera Beessisaa boodatti harkifamaa argamuun qondaalotatti dhibdee tahuun yaachiftuu taate. Dhumarratti ministeerri kun waan ballama seene kana guutuun dirqii itti taatee studiyoo Adaree Biyyoo dhaa (Harar) keessa jirturraa dambalii jidduu dhaa tin dabarsuu jalqabe. Haa tahu malee dambaliin tun dadhabduu waan taateef, qophiin achii dabartu lafootuma gad-buutuu malee lafa ol-kaatuurratti hin dhagayamtu. Kunis akka ummanni afaan kana dubbatu alaa-alatti hin dhaggeeffannee dhaaf waan beekaa dhaa dalagame.
Barri 60-ootaa bara dammaqiinsi Oromummaa dhaa lafa jala, bakka garii ammo dirree dhatti, boorachaa dhaa ture. Bulchitootaa gaafasii raadiyoon afaan Oromoo biyya guutuu yoo dhaqqaba tahe qaanqee gaaffii demokrasii biyya guutuu dhatti qabsiiftu, tan mootummaa unkutaawaa jirtu sarditu fi mancaaftu, taha jedhanii yaaddawuu hin dhaban fakkaata.[7]
Torbaatamoota
Itti aansee raadiyon afaan Oromoo dhaa kan bal’inaan qilleensarraan balaliye jalqaba warraaqsa bara 1974-ii kan waan mootummaan impayerummaa dhaa tan duraanii firraa faccisaa dhaa turte hedduu as baaftee waliini. Akka “warraaqsi lafarra harkifatu” san ka’een Raadiyoon Itophyaa studiyoo isaa tan Finfinnee jirturraa sagantaa za’aa takkaa dabarsuu jalqabe. Sanuma faana Raadyoonni Sagalee Gospel, tan mataskaanonni adda addaa tin’isan, studiyoo isii dhaa jabduu Finfinne qarqara jirturraa sagantaa za’aa takkaa dabaarsuu eegalan. Inni boodaa kun hogguu Dargiin angoo isii cimsattee Raadiyoo san dhunfatte raaw’ate.
Gufaatii Maqdishoo keessaa
Jidduma tana baallamni sagantaa Raadiyoo Maqdishoo dhaa kan qmaqaa Oromooqdhaatti moggaasuu dhaaf sename danqaa siyaasaa dhaa fokkattuu keessa lixe. Toora bara 1975 mootummaan Ziyaad Barree dhaa qophii lolaan lafoota Hallayyaa Guddoo Baha Afrikaa dhaa tirraa gara bahaa jirtu, tan ummata Somali qofa osoo hin tahin ummanni Oromoolleen irra qubatu, Itophyaa-rraa buufachuu dhaa fixachuun mirkanaawe. Qabsaawonni Oromo karaa Somalia sochoohan hamuuna kanaan akka wal fudhatutti yaada ifii akka sirreessanii fi, Adda Bilsummaa Somali Dhihaa (WSLF) fi Adda Bilsummaa Somali-Abboo (SALF) jechaan dhaaba moggasan keessatti qofaa akka sossoohan itti himame. Qabsaawotni gariin diddaa gocha kanaatiif Somalyaarraa hogguu deeman warri gariin ammo maqaa kanaan hidhannee biyya teenya seennee galii ummataa keenyaaf oolfanna jechuu dhan walin hiriiruu filatan.
Gaafa SALF jaaramtu Raadiyoon duraanuu ‘Faraqaa afaan Gaallaa’ jedhamu kan Oromo’tti jijjiiruu dhaaf ballamame hafee “Somali-Abbo” tahe. Kun jalqaba odeessa karaa raadiyoo 70-oota gara duraatti jalqabe ni hantaaqe. Waan moggaasa kanaa laalachisee mudanni fokkataan tokko tahee ti ture. Kolonelli dargaa WSLF tokko (Abdurrahim) kitaaba ‘Fura Afaan Oromo’oo’ jedhanii Sheikh Mohammad Rashaad (fi Abdushakur Mohammed) barreessanii raabsamuu dhaaf qophaawe tokko arka. Maqaan kitaaba kanaa akeeka lolaa kan mootummaan Ziyad Barree qabdu waan falleessu tahuun itti mul’atee akka hin raabsamne ykn maqaan kun akka jijjiiramu gaafate. Hogganoota Oromo dhaa kanneen hamma sanitti achi keessa jiran keessaa guddaa tokko mataa biyyattii dhaa duratti akka waan kana mirkaneessuuf dhiheesse. Prezident Ziyaad maqaa kitaabichaa geedderuu abbaa barreesse qofaa tu dendeyaa jedhee. Koloneelichi si’uma san barrissitoota teessuma sanitti dhiheessinaan, dubbiin achi gayuun isaan sodaachisee, maqaan kitaabichaa akka jijjiiramu sarman. Katabbiin qolola gubbaarra jirtu “Fura afaan Somali-Abbo”tti jijjiiramtullee isiin fuula keessaarra jirtu, “Fura Afaan Oromo’oo” hin-jijjiiramin hafte. Dabballoonni jaarmayoota sanii sardamaan fuula isa gubbaa malee kankeessaa jijjiiruu waan dagataniif, kitaabni akkasumatti raabsame![8]
Haala Abdachiisaa Haaraya
Billiqiin itti aantu tan raadiyoo afaan Oromoo, Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) bara 1988 Sagalee Bilisummaa Oromoo (SBO) dabarsuu-dhaan jalqabde . SBOn tajaajila addaan hin cinne kennaati jirti, hundeedhaan dantaa saba Oromo tarkaanfachiisuudhaaf dhaabbatte, ijoon dubbii isii ABOn qophaawa.
Akkaataa kanaan bara 1990-ootaa, yeroo raadiyoonni afaan Oromoo dhaa dasee babal’atetti tarkaanfanna. Kufaatii Dargii-dhaa kan bara 1991 booda televiziyoonni Itophyaa afaan Oromootti sagantaa za’aa takkaa jalqabe. Bara 1995 Raadiyoon Sagalee Ameerikaa (VOA) afaan Oromootiin tamsaasa isaa eegale. Saniin booda sabbotonni biyya ambaa jiraatan hedduun bal’inaan itti bobbahanii tamsaasni afaan Oromo haalaan babal’atee, raadiyoo fi TV internetinis tajaajila hedduutu kennamaa jira. Yeroo ammaa magaalota USA akka Chicago, Atlanta, Minneapolis fi kanneen biraa, akkasuma Toronto, Canada, Melbourne Australia fi London, UK, irraa tamsaasni fakkaataan dabra. Hedduun isaanii ‘dijiitaalawoo’ waan tahaniif kompyutara fi telfoonnan, akkasumas Apple fi Androidiin ni dhagayamu. Biyya keessatti Oromiyaa-TV fi TV Oromoo Naannoo Hararii tajaajiloota dhiheenya dabalame keessaa hi. Websaytonni akka Gadaa, Bilsummaa, Ayyaantuu, OPride fi OromoTV Minneapolis beekkamoo jiraatuun fi tajaajilli seena qabeessa isaanii bifa dhaabbataan fi hamilee guutuun itti fufaa ademuun guddoo hamilchiisaa fi abdachiidaadha.
Dhihoo tana Oromo Media Network (OMN) Minnesota, USA keessatti banamuun boqonnaa haaraya galmeesse. OMN TV Satelaytii tokkooffaa, miseensotaa fi deeggertootaan utubamee biyya keessaa fi alattis fudhatama guddaa arkate. Oromo Broadcasting Service (OBS), TV satelaytii kan biyya keessatti hundeeffamee qophiilee aadaa jireenya ummtaa irratti hundaawe dabarsaa jiru daballii haaraya dhihoo argame.
Dagaagina midiyaa isa durii ti fi ammayyaa kanaas itti badhaadhuu dandayuun guddina tokko. Tahus haalli jiru quubsaa miti. Humnoonni tamsaasa afaan Oromo dandii adda-addaatiin dabsrsan caalaa jabaatanii tajaajila aynaadhaan dabraa tahe dhaggeeffatoota lakkooysaan guddachaa dhaa deeman kanaaf kennuutu irraa eeggama. Tajaajilli raadiyoo fi TV kun hedduun za’aa 24/7 kan tamsa’an tahullee sagantaan haarayni qaban wahuma jibiri. Wanti tamsaasan harki caalu muziquma qofa waan taheef haala kana wayyeessuutu barbaachisa.
Karaa fuulduraa
Warri waan midiyaa kana hojjatan bara hamma tokko dura tajaajila raadiyoo fi TV Amerikaa Kaabaa keessa jiru walitti qindeessuu dhaaf mariin ni turte. Akeekni duraa yeroo qaban sonaan dhimma itti bahuu dhaaf qophiilee waliif daddabarsuu faa akka ture hubanne. Mariin san, warra Amerikaa Kaabaarraa ala jiranillee dabalatee, mooyxannoo fi qophiilee wal jijjiiruu faa akka dandeessisutti haarayoomee itti fufuun fardiidha jenna. TV, raadiyoo fi midiyaalee biraa tis, akkasuma moyxannoo joornalistummaa dhaa walitti qindeessuun dudhaa fuulduraa irra aanuu dhaaf bu’ura irraa ka’anu guddaa taha. Hojiin eebbifamtuun jalqabamte itti fufutee akka abdi ummataa guuttu abdanna.
[1]Odeeffannoo 1960-oota keessa manguddoo addaaddaarraa: Alisho Askar, Dadar, Harargee, daldalaa akkasuma nama seeraa; Ali Baysaa dhaa, nama ollaa fi hiriyyaa aabbaa, (bandaa) loltuu Xalyaan kan ture; fi Baqqalaa Mekonnen (Onk. 5, 2015).
[2]Hujiin jabduun Garasuu Dhukii, kitaaba “Abbaa Booraa” jedhamu kan Taaboor Waamii afaan Amaaraa tin, akka lakkoofsa Habashaa, ALH (1986) barreesse keessatti arkamti.
[3]Qaabata odeeffannoo bareessaa bara 1980-1982 jidduu magaalaa Maqdishootti SheekMuhammad Aadam, Sheik Muhammad Saalih fi Sheik Muhammad Rashaad-faarraa hi.
[4]Bu’ureessaan yaada kanaa Ayyuub Aboubakar, Liidoo, iddoo Maqdishoo dhatti bahar itti daakanitti bitamtoota mootummaa Itophyaatiin galaafatame. Ragaa barruu argacuun hindandamne malee, qormaanni miseensota mootummaa Soomalyaa fi Oromoota achi turan baayyeerraa arganne kanuma mirkaneessa.
[5]Bareessaan warra maqaan saganticha Oromo akka moggaafamu gaafatan keessa tokko. Walaloos ergee Yoonis Abdullaahii itti sirbaaf akka dhimma itti bahu dandeessise!
[6]Heera keessatti bakka afaan Amaaraa tif kennamte Ajaja bara 1964 (ALH) lakkoossa 79 kan G. Dilebo kitaaba Ye Etopyaa ye Gebbar Sir’atena Jimir Kapitaalism, 1983 (ALH) wabeeffate fi Heera Gilgaalamaa bara 1955-ii boqonnaa 125 laali.
[7]Abdulaziz namoota hedduu walin dhimma kanarratti marii qaba. Barreessaa kana waliinis bara inni dura university seenerraa eegale, dudubbisaati ture. Jarri lachuuyuu miseensota Waldaya Maccaa fi Tuulamaa turan. Adeemsa bobbaa Abdul’aziz kanas karaa Muhammad Yuusuf Muhandisa telekoomunicashan kan dhimma tekniika sagantaa tanaa keessaa qooda qaburraa hordofaa dhaa ture. Rakkoolee sagantaa tanaa tis odeessa isa kanarraa jalqaba 70-ootaa arkaterraa hubata. Kan nama gaddisiisu Abdul’aziz Daargiin lafumaa kaatee qabdee ti April 28, 1979 mooraa waraanaa 7-eessaa tan naannoo Dirree Dhawaa jirtu keessatti galaafatte.
[8]Haasawa Haaji Muhammad Qunxaa waliin barreessaan bara 1980/81 haasawerraa hi. Inni kun nama waayee amantii dhaa baratee osoo miseensa Koree Jidduu SALF tahee jiruu barnoota sadarkaa lammaafaa xumurate.


c: text/html

text:
Sagantaa Irbaataa ADO Marsaa ADO MN’n Qophaawe
Sagantaa Irbaataa ADO Marsaa ADO MN’n Qophaawe Bitootessa/March 22 bara 2014 Qophiin Galgala Irbaataa ADO Marsaa ADO Minnesotaan gaafa Bitootessa (March) 22, 2014 magaalaa lakkuu (Minneapolis- Saint Paul) keessatti qohaa`e milkiin xumuramee jira. Qophii irbaataa kana irratti kan argaman miseensootaa fi deeggartoota ADO afeeramanii fi dhibbaan lakkaawaman ture. Qophiin kun akka aadaa Oromootti eebba maanguddootaa fi abbootii amantiin baname. Itti aanusuudhaan wal-gahii kana irratti bakka buutuun Waajjira Senator Minnesota Al Franken jedhamu irraa argamte Aadde Ayianna Kennerly dhaamsaa fi nagaa Waajirra Senaotor Al Franken irra fidde dhiyeesitee jirti. Dhaamsa ishee keessattis Waajjirri isaanii ilmaan Oromoo Minnesotaa keessatti argaman karaa barbaachisaa…
RBO – February 2014
Here you will find Radio Bilisummaa Oromoo programming for the month of February, 2014.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Walgahiin Hoganootaa ADO
Walgahiin Hoganootaa ADO waxabajjii 29 hanga Adolessa 3 bara 2013tti gaggeeffame milkee yaamameef guutuun xumuramuun isaa hubatame Waxabajjii 29 hanga Adolessa 3 bara 2013tti kan gaggeeffame walgahiin Koree Hoji Raawwachiiftuu fi Koree Gidduu ADO dhimmoota jajjaboo sochii Adda Dimokiratawaa Oromoo irratti marii bal’aa gaggeesse. Walgahiin kun erga ADOn bu’ureeffame isa jalqabaa waan ta’eefis, hojii dhaabichaa baatii sadan darban kana keessa raawwataman, kan saganteeffamanii jiranii fi akeeka hojii fuula duraa irrattis gamaaggama bal’aa gaggeesse. Addi Democraatrawaa Oromoo (ADO)n akka dhaabaa haaraa yaadaa fi sagantaa siyaasaa haaraa qabatee ka’eetti, kayyoo isaa kana bakkaan gahuuf kan dan- deessisu, qajeelfamoota dhabichi ittin hojjetu, caasaa…


text:
Abara Oluma irraa
Mootummaan Wayyaanee Tigrootaa, yeroodhaa yerootti tooftaa adda addaa baasuudhaan umrii jireenya ishee dheereffachuudhaaf halkanii guyyaa yaaduun ishee eenyu jalaa dhokataa hinta’u. Haaluma kanaan waggaa darbe kana keessa caalaattuu mootummoota adduunyaa dureeyyii maallaqaa fi meeshaa waraan-hammayyaa isheef gumaachan sobaan gammachiisuuf ’’filannoo adda ta’e’’ qopheessine jechuun namoota hedduu dogoggorsuun ishee hin haalamu.
’’Filanoo’’ Wayyaaneen tooftaaf qopheeffatte kun maqaa mormitoota hirmaachisuutiin jaarmota hundee hin qabnee, hedduu sadarkaa gaditti tilmaamte, gartuu Leellistoota Minilikii fi jaarmaawwan haaraa muraasa akka irraa qooda fudhatan afeeruun maamiloota ishee fi gooftowwan ishee keessayyuu warra dhihaa kan ishee muudanii fi ishee jiraachisan sobaan gammachiisuuf kan wiixaname ture.
Haalli tooftaa Wayyaanee kun egaa dhuugaa dubbachuuf yoo jenne kan inni gowwoomse jaarmotaa fi namoota beekaa fakkaatan hedduu ture jechuun ni danda’am.
Har’a illee taanaan yeroo sobni Wayyaanee kun addunyaa guutuutti saaxilamee, daafii filannoo ishee sobaa kanan namoonnii dhibbaawwaniin lakkaawaman rasaasa Wayyaaneetiin guyyaa waareen dhumanii; warrii filannoo ishee sobaa kana irraa qooda fudhatan gartuun bu’aa irraa argachuuf kaachaa turanii, mana hidhaatti nam’anii jiran kanatti; ilmaan Oromootaa hedduun kaan hidhaan, kaan lubnuun darbuun itti gaaga’amanitti; ’’filannoo fakkeessaa kana irraa qooda fudhachuu dhabne’’ jechuun gartuun maqaa dhaaba Oromootiin iddoo qabachuun qabsoo Oromoo hadoochan gartuun tokko tokko kan quba nyaatan ykn gaabban jiraachuun isaanii waan nama ajaa’ibudha.
Saba keenya durattii akka beekaatti fi iddo bu’aatti kan of dhiiheessan gartuuwwan tokko tokko mootummaa wayyaanee caalaatti, waan Wayyaanee bakka bu’an kan isaan fakkeessu jecha dogoggorsaa midiyaa adda addaa irratti maqaa jarmaa Oromootiin yoo dabarsan dhaga’uun, jarreen kun sammuun isaanii eessa akka jiruu fi eenyu akka isaan ta’an nama hubachiisa.
Muuxannoo waggaa 15 irraa argateen Filannoo fi Demokraasiin wayyaanee maal akka ta’ee fi maal akka ta’uu danda’u; Qoteebulaan Oromootii fi barataan kutaa gajjallaa Oromoo hundi haalaan yeroo beeku kanatti; hoggana jaarmiyaa Oromoo guddaa tokkooti kan ofiin jedhan hubannoo dhabuun ykn dantaa dhuunfaan dhugaa dhoksuun har’a illee keessa deebi’uun dogoggoora guddaa yoo dalaguuf yaalan mul’achaa jiru.
Diinni saba Oromoo kan taate; mootummaan wayyaanee nagaa fi demokraasii afaaniin malee hojiidhaan akka hin beekne dhiiga ilmaan Oromoota qulqulluuwwan hedduu dhangalaasuun, kumaatama ukkaamsuun; kumaatamaan mana hidhaatti naquun darartee; barattoota Ormoo guddinaaf tattaafatan qulqulluu mana barumsaa keessatti ajjeestee kan hafans barumsa irraa hariitee, nutti agarsiiftee jirti.
Egaa kana hundumaa utuu agarruu fi utuu beeknuu filannoo Wayyaaneen deemsiftu maal akka ta’eef ta’uu danda’u fagootti hubachuu dhabuun; diina akkasii kanaa wajjin dhiiga ilmaan Oromoo irraatti dhaabbannee maqaa filanootiin sirba ishii kana irraa qooda fudhachuun nu darbe; ’’utuu qooda irraa fudhannee ta’ee bu’aa qaba ture;’’ jechuudhaan akeekaa fi kaayyoo ka’aniif wallaaluun gartuun sagal gaggaban jiraachuun isaanii maal akka fedhanii fi maal akka ta’an ifa isaan baasaa jira.
Deemsi jarreen kan kun bor illee maal akka ta’uu fi maal akka ga’uuf jiru har’a nu agarsiisa.
Waggaa darbe kana keessattii utuu dhiigni ilmaan Oromoo qulqulluu qe’ee isaanii irratti rasaasa diinaatiin dhangala’u al-tokkoof illee addaan hincitin lola’aa jirutti; Qotee bulaa fi barataan Oromoo mana hidhaatti guuramee dararamaa jiru kanatti, ’’Addunyaan geddaramtee jirti.’’ ’’Ethiopia keessatti duubatti deebi’uu kan hin dandeenye boqonnaa haaraatu saaqamee jira.’’ Jechuudhaan gartuun jaarmaa Oromoo diiguug diinatti tooftaan harka laadhachuuf hawwan; namoonni nu qofaatu beekaa bayi’san tokko tokko qaanii malee olola diina anannachiisu oofaa jiraachuu isaanii deddeebisnee argaa turre. Har’a illee qaanii malee itti fufanii jiru.
Keessattuu ABO keessaatti sadarkaa hogganuummaatiin umrii dheeraa kan dabarsan Obbo Leenco lataa uummata keenya biratti kabajaaf jaala guddaa maqaa dhaaba kanaa qofaan kan argatnii turan ta’uu isaa dagachuu, waan diinni itti ololu qofa dhugaa se’uun dogoggora raawwachuu isaanii kaleessa irra, har’as gochaa faallaa fi diiggaa guddaa hojjechaa jiraachuun isaanii saba biratti mataa duree oduu guddaa ta’ee jiraa.
Obbo Leencoo akka Oromoo tokkootti dalagni isaan kaana dura gaariis haa ta’u gadhee; dogoggoras haa raawwataniis haa dhiisanis; kan darbeef kabjaan utuu taa’uu malanii; yeroo hammaatti kaayyoo dhaaba keeleessa isaan keessatti sadarkaa hogganummaa murteessaa ta’en qabaachuun irratti qoodha fudhachaa turniin faallaa olola ta’e adeemsisaa fi diiggaa guddaa hojjechaa jiraachuu isaanii gadda guddaa ta’ee jira.
Deemsiif yaadni isaanii har’aa kun kaleessa jaarmiyaa kana keessatti badii attamii fi shira hammamii raawwaachaa akka isaan turan kan isaan saaxilaa jurus ta’a. Faallaa kaayyoo kaleessa hordofaa turanii dalaguu fi saba afaan fajjessuuf har’a diiggaa isaan har’a dalagaa jiran dogoggora isaanii kaleessaa irra; inni ammaa saba Oromoo biratti gartuu diinaatti kan isaan ramachiisuu ta’aatti jira.
Gaaffiif deebii Obbo Leencoo Lataa waayee filannoo baradarbbe Raadiyoo Amerika sagalee afaan Oromoo waliin geggeessan keessatti, filaannoon wayyaanee sobaaf duwwaa ta’uun isaa utuu beekamuu; ’’Ethiopiyaa keessatti boqonnaa haaraatu saaqamee jira.’’ jechuudhaan falaasama abjuu mataa isaanii keessatti uummatan ololuun diinaaf ragaa ta’uudhaaf yoo dubbaatan nama kana irraa dhaga’uun qaanessa ture.
Boqonnaa haaraan isaan sammuu isaanii keessatti uuman kun maali irratti akka hundaa’e qabatamaan waan lafa keewwatan garuu tokko illee hin turre. Filanoon sobaa Wayyaanee bardheengaddaa kun kan jalqabaatis hin turre. Garuu maaltu har’a Obbo Leecoon abjoochisaa akka jiruu fi boqonnaa haaraa isaaniif taasisaa akka jiru tari Wayyaanota utuu hin hafin ajaa’ibsiisuun isaa hin hafne.
Akka Oromoo tokkootti qoodi isaan kanaan dura saba isaaniif dalagan, dogoggoras haa qabaatus haa dhiisuu uummata Oromoo biratti maqaa dhaaba kanaan qofaan ulfina ykn kabaja kan isaanii kennisiisu ture.
Haa ta’u mee yeroo ammaatti sagantaaniif kaayyoo dhaaba isaan keessa turanii dogoggora akka ture afaan guutanii yoo dubbatan isaan irraa dhaga’uu Obbo Leenco dhaaba kana keessa hanga yoonaatti qoodi isaanii diiggaa moo ijaarsa ture? Gaaffii jedhu uuma.
Raadio Australia irraa Afaan Oromotiin darbu tokko irratti gaafiif deebii taasisan irratti, akkas jechuun of ibsaa turan. ’’Oromoon Ethipia waliin tokkummaa uummachuun jiraachuun ni danda’ama amantee jedhun qaba.’’ ’’Kana durumaa kaaseen itti amanan ture; garuu dirqama dhaabni koo natti kenne utuman kana qabuun ba’achaa ture’’ jechuun dubbatanii jiru.
Gochaan isaanii hammam kan wal-dhahuu fi wal-falleessu ta’uu isaa nama sammuu qulqulluu qabu jalaa hin dhokatu. Obbo Leenco egaa kaleessa yeroo ABO keessatti hogganuummaan turanitti kaayyoo ofii isaaniitii itti hin amanin Uummata Oromoo barsiisuuf ittin hogganuuf yaalaa turuun isaanii maal akka hojjechaa turanii fi yaada wal-dhahaa akkamii keessa akka turan agarsiisa.
Qabsoo keessatti amantee guutuudhaan kutanoo dhugaa sammuu ofii irra madde hin qabaanne taanaan kaayyoo galiin ga’uuf milkiin jiru maal akka ta’uu danda’u dubbiftoota mana kaanaatiifan dhiisa.
Kaleessa haala wal-dhahaa fi diiggaa akkasii keessa kan turan Obbo Leencoon har’as ammoo akka gorsituu Shanee gumii ta’uudhaan dogoggora lammaffaa dalagaa jiraachuun isaanii badii qaba isaaniin jechaa jira sabni Oromoo. Obbo Leencoonis ta’an sabnii Oromoo kana har’a yeroon hubachuun waan yeroon nu gaafatu ta’ee jira.
Yaada Obbo Leencoo kana kan hordofan kaayyoo Adda Bilisummaa Oromoo kan kaleessaa kan ganamaa sana ganuun faana Obbo Leencoo Lataa kana cina kan hiriiranii fi Adda bilisummaa Oromoo kan ganan fottoqni Shanee Gumii har’a ifatti of baasuun qaanii malee faallaa kaleessaa ololaa fi dalagaatti jiru.
Gartuun Shanee gumii gochaa Obbo Leencoo kaleessaa irraa har’a waan adda isa godhu tokko qaba. Innis gartuun shanee gumii kaayyoo isaanii Ethiopiummaa Oromoo fudhachiisuu ifatti qabatanii socho’uu yoo ta’u; Obbo Leenco garuu akka basastuu tokkootti keessatti dhokachuudhaan dhaaba itti-aanaa hogganummaan keessa turan diigaa turuu issaniitu adda isaan godha.
Murni Shanee Gumii har’a ULFO diiguudhaan kaayyoo bilisummaa Oromoo gadi lakkisuudhaan gartuuwwan faallaa qabsoo ilmaan Oromoo dalaganii waliin wal ta’uun tumsa Ethiopiummaa uumuun Adda bilisummaa Oromoo irraa maquu isaa mirkaseessatee jira.
Daandiitti kaleessaatti akka deebi’anii fi kaayyoo Oromtichaa isa ganamaa, kan bilisummaa fi lubbuun hedduun itti kafalamee sana, sabboontota Oromoo waliin haasa’uun iddootti deebisaatii; addaddummaa ilmaan Ormoomoo gidduutti daafii kanaan dhalate dhiphisaa. Jechuun Oromoota hedduu biraa yaada isaaniif dhihaatu tuffiin deddeebisanii irra taraa jiru.
Oromoon Oromoodhan araara barbaachuuniifi kan dogoggore wal hubachiisuun karaa haqaatti ykn sirriitti wal-deebisuun qabsoo Ormootaa shafisiifuuf qooda hammam akka qabu, sammuu qulqulluun kan yaadu lammii Oromoo kam jalaa dhokachuu hindanda’u.
Haatau malee Murni Shanee Gumii yaada kana akka waan wallaaletti, maal dhibdii filachuun uummata Ormoof deebii kabaja hin qabne deebisaatti jira.
Kaayyoo ganuu isaaniitiin addaddummaa Ormoota gidduutti dhalatee jiru kana akkuma diinonnii keenya kaleessas ta’an har’aa, eessa geessiidhaan gadi xiqqeessanii ilaaluun eenyummaa isanii fi akkuma issan dubbatan kan isaan irra jiran dhimma Oromootiif utuu hin ta’in dantaa dhuunfaa isaanii fi aangoof dhama’uu isaanii agarsiisa.
Yeroo ammaa kanatti yeroo aangoon diina harka jiru kanatti itti gaafatammumman sabaa aangoo kan isaanitti fakkaachaa jiru hoggantoonni murn Shanee Gumii, itti gaafatamummaa amma iddoo itti qabatanii jiran kana eessaa attamiin akka fudhatan waa galagalanii yaaduu illee homaa hin yaalan. Kan nama qaanessu garuu itti gaafatamummaa kana akka aangootti ilaaluun natti hinbu’inaa jechuuf yaaluu isaaniiti. Kun immoo boruu utuu aangoon dhugaa argamee hoggantoonni Shanee Gumii maal akka ta’uu hawwan isaan saaxila.
Egaa kaayyoo kaleessa haquunii fi ganuun diina cina hiriiraa kan jiran murni Shanee gumii kun, karaa ka biraan ammoo kaayyoon ABO akka hin tuqaminii fi tooftaaf jecha qofa diina saba Oromoo kana jala akka hiriiran, qaanii malee ololuuf uummata afaan fajjessuun yaalaa jiru.
Kaayyoo hinganne edda taatanii faallaa qabsoo ilmaan Ormoon kan dhaabbatan diinota Oromoo waliin attamiin walta’uu dandeessan yoo jedhaman ‘tooftaaf’ jechuun qullaa isaanii dhoksachuuf lallabu.
Haqa jiru dhoksuun tooftaadhaaf maal maal kana goone jechuun uumata sobuuf hayaalanuu malee, uummata Oromoo maqaa ABOn gowwoomsuuf milkaayuu hin dandeessan isaaniin jechaaniitti jira sabni Oromoo.
Egaa jaallannes jibbines dhugaan jiru uummanni Oromoo kan inni deggaree fi duukaa hiriire bakka kaayyoon ABO kan haqa irratti hundaa’eef kaayoo inni qabbatteef fudhatamina argateef ta’uun beekamaa dha. Kun immoo uummani Oromoo kaayyoo ABO sirriitti hubatee waan beeku ta’uu nu agarsiisa.
Ummanni Oromoo har’a fakkeessaan hinsobamu. Utuu irraa dibaa fi fakkeessaa olola sobaatiin kan goowwoomu ta’ee jiraatee, diin hagana hinrakkatu ture. Wayyaaneen jaarmaa hedduu dhaabuuf yaaltee ummata Oromoo gommoosuuf garuu takkan illee hin milkoofne.
Egaa murni ShaneeGgumii maqaa malee kaayyoo ABOn ala ABO of fakkeessee diina baatee yoo saba Oromoo bira ga’uuf yaale tufamuuf tuffatamuu irra kan hafee bu’aa hinqabaatuuf.
Filannoon wayyaanee duwwaan sun isaan jala darbuutti hedduu aaruuf gaabbuun dubbachaa kan turan Obbo Leencoo baatii deebisanii deddeebisanii ‚’’Galuunis baddee; maqaan galuutis baddee.’’ Jechuutiin Sabboontota yakka gantummaa isaanii kana morman balaaleffatu turni.
Egaa diina ilmaan Oromoo nyaatu kanaan walta’insa uummachuun qabsoo irraa galanii taayitaa harcaatuu fi fakkeessaa sana wayyaanee waliin qooddachuuf uummata ofii sobuun bor qaanii fi itti gaafatatmummaa isaaniif qaba jedhu Sabboontonnii Oromoo kaayyoo kaleessa manaa ittiin ba’anii qabtanii har’a illee wal’ansoo irra jiran.
Kennataa ilmaan Oromoo lagatti gatanii galuuf karaa danda’amu hundaa tattaafachaa kan jiran murni Shanee Gumii kun jaarmiyaa isaanitti fakkaate uummatanii bakka fedhan galuun mirga isaanii yoo ta’u illee garuu maqaa Adda Bilisummaa Oromootiin daldala hin daandeessan jechuun Addi Bilisummaa Oromoo fi dhaabbonnii bilisummaa Oromootti amanan hundi akkeekkachiisaa jiru.
Wayyaaneen araaraaf Shanee gumii jalaa kan qabuu diddee tuffatteef munri Shanee Gumii kun galu illee kaayyoo haqaa ABO qabachuun ABO kan jiraachisan hogganni ABO dhugaa sabboontonni Oromoo waan isaan waliin hin galleef qabsoon ABO dhaamuu kan hin dandeenye ta’uu waan hubatteef; Shanee tuffachuun iyyaa isaanii galuuf sagal iyyatan gurra dhorkatte.
Haata’u malee Shanee gumii amma illee utuu abdii hin kutin humna qabeessa kan itti fakkaatte; ofii isheefuu hundee kan hin qabne gartuu gabrooffattuu, guboo Nafxanyootaa reeffa Todiroosiif Minilik kaassuu abjootan jalatti galuun Ethioiatti deebi’anii galuuf daandii waan issanii saaqu itti fakkaatee, gorsitummaa warra kaabaatiin wal-ta’iinsa uummanne jechuun dibbee rukutachuun isaanii ilmaan Oromoo biratti isaan tufsiise.
Diina Oromoo kan akka CDU Arbenyooch jedhamanii kaayyoon isaanii inni guddaan gaaffii sabaaf sablammootaa ukkaamsuu; Afaan hojii biyyaattii walii galaa afaan Amaaraa qofa akka ta’uu taasisuu; biyyaatiin akka duriitti ’’Kifilhaagarii’’ kan isaan jedhaniin qofa akka cicciramtee jiraattuu fi Lafa qotee bulaa dureessonni isaanii qofaan maahlaqaan akka fedhan itti ta’an irratti kan kaayyeffatan kanaan wal-ta’iinsa uumuun; diinni ilmaan Ormoo eenyu akka ta’e wallaaluu isaaniis isaan fakkeessa.
Kan darbe irranfachuu qabna kan jedhan dabballoonni Shanee gumii eessaa dhaabbannee kana akka dubbachuu mallu waan hubatan hinfakkaatu.
Dhugaadha yeroo injifannoon wal’aansoo keenya xumurru kan darbee deebi’uu sadarkaa hingeenye irra yoo geenyu irraanfachuun ni mala. Garuu har’a diina nu balleessuuf of ijaaruuf mannaaggachuuf dhama’u kana irranfadhaa!!! saba ofiin jechuuniif deebisanii humneessuuf yaaluun gartuu Shanee gumii, waan jedhaniif waan hojjetan beekaa waan jiran hinfakkaatu.
Egaa kana haalaan hubatanii kan hin xiinxalin gartuun Obbo Leencoo Lataa fi Obbo Leencoo Baatii gartuun Shanee gumii Ummata Oromoo kanati gowwoomsuuf dogoggoosuuf oliif gadi jedhu. Garuu gochaan isaanii kun isaaniin qaanessuuf jibba saba biratti itti uumuu irraa darbee bu’aa isaaniif agarsiisu hin qabaatu. Kanaaf har’a yeroon karaattii deebi’uu fi of sirreessuun kaayyoo ganamaa jala hiriiruun uummata keessaa maddan cina hiriiruun qabsoo bilisummaa Oromootaa saffisiisuun irra bu’aa fi kabaja isaaniif qaba jedha ummanni Oromo. Har’a yeroon kan nu irraa gaafatu Amaara hundeen ishee qabsoo ilmaan Oromootiin buqa’e deebisanii gadi dhaabuudhaaf dhama’uu utuu hintaane; bilisummaa ilmaan Oromoof kan sosso’aa jiran dhaabota Oromoo haqaa ijaaruun, humna Oromoo cimsuu, ULFO dhugaan deggaruun karaa haqaatti deebi’uu qabsoo bilisummaa Oromoo shaffisiisuu dha.
IJIFANNOON UUMMATA OROMOOF!!!!
Abera Oluma.


text:
Baankiin Misooma Itoophiyaa Abbooti qabeenya biyyoota alaa damee Invastimantii Qonnaa irratti bobba’uu barbaadaniif lafa liiziidhaan dhiyeessa tureera.
Baankich adeemsa lafa liiziidhaan abbooti qabeenyaatiif dhiyeessuu wajjiin walqabatee kisaaraan birrii biiliyoonaatti lakkawaamuu irra gaheera.
Abbootiin qabeenya biyyaa keessaa fi Alaa 100 caalaan invastimantii qonnaaf lafa bal’aa naannoo gambeellaatti fudhataniiru.Yaa ta’u malee haali adeemsa lafti abbooti qabeenyaaf itti kenname sirri miti jechuun mootummaan federaalaa hojii akka dhaabaan murteessuun ni yaadatama.
Naannoo Gambeellaatti Abbootiin qabeenya baay’een lafa Invastimantii nama tokkoof kennameen liiqii baankii Misoomaa Itoophiyaa irra fudhachuun akka kisaaraaf saaxilamu taasisaniiru .
Mootummaan Itoophiyaa abbootii qabeenyaa Indiyaa qabiyyee lafa walfakkatuun birrii baay’ee liqeeffatanii biyyaa bahaan mallaaqqa fudhatan deebisiisuuf tarkaniiffii seeraa fudhachaa jira.
Wajjiirri ministirra muummuuee rakkoo adeemsa liqii fi kisaaraa baankicha irra gahee wajjiin walqabatee pirizidaantii baankiichaa obboo Isayaas Bahiree kaasuun bakka isaanii Itti-aanaa pirizidaantii Baankii Biyyooleessa Obboo Getaahuun Naannaa muudeera.
Kisaaraa Birrii biiliyoonaatti lakkawamuun mootummaa irra gahe kanaaf qaamni itti gaafatamuu eenyuu akka ta’ee Ummaataatti himuun qondaltoota mootummaa olaannoo walfalmisiisaa jira .
Mootmmaan Federaalaa fi Qondaltoonni naannoo kisaaraa qaqqabee kanaaf eenyuu itti yaa gaafatamau dhimma jedhurratti waggaa tokkoof mar’achaa turaniis furmaanni argamuu akka hin geenye beekameera
Kisaaraa Baankii Misoomaa Itoophiyaa irra gahee wajjiin walqabatee dhiyeessi lafaa fi liqii abbooti qabeenyaaf kennamu akka dhaabbatu murta’eera. Tarkaniiffi dhiyeessa lafa sadarkaa addunyaatti balaleeffama turee kun bu’aa isaa irra kisaaraan akka caalee argame himameera.
Kisaaraan baankii Misoomaa Itoophiyaa lafa abbooti qabeenya biyyaa alaatiif kennuu wajjiin walqabatee irra gahee falmii kaaseera
Baankiin Misooma Itoophiyaa Abbooti qabeenya biyyoota alaa damee Invastimantii Qonnaa irratti bobba’uu barbaadaniif lafa liiziidhaan dhiyeessa tureera.


text:
One Response to RSWO – Waxabajjii 15, 2017 – ODUU, QOPHII ARGAAF DHAGEETTII FI DHAAMSA RSWO
-
qero June 16, 2017 at 11:32 am #
Hi,
Radio Finifinee; qophii garii dhiyeessaa jiretu, jabaadha. Wa’ee Talilee kun ka’un issaa, jalaallii bu’uraa hawassaa wan ta’eef rakkinaa jiruu kassun garii dha. Talilleenis bareessuun kee bayee garrii dha. Garaa dhimaa yoo debiinu;
1. Qodha fudhatootaa laalluun garii dha, issannis Tallillee, Dandii fi Aba Tallillee dha.
2. Murteen ademissifaamee jiraa. Wanii hundiinuu murtee dha.
3. Jijiraamiin qamaa jirenyaa kenyaa ta’uu issaa hubaachuu qabaachu dha;
1. Qodha fudhatootaa laalluun garii dha, issannis; Tallillee, Dandii fi Aba Talillee dha.
2. Murteen ademissifaamee jiraa. Wanii hundiinuu murtee dha.
a. Jallallii Dandii fi Tallillee murtee tokkofaa dha, yoo murteen issaa hin mulaanee ta’uus murteedha.
b. Jallillii kuun cimmaadha garu Abaan Talliillee Murtee jallaallaa kan irraatii murteesaan, akkaa ittii fufuu hin barebannee, Malliffi kan jedhu hin beekaamuu,garu hojaa irraa olechaan murtee issanii, Dandii tii akkaa ittii hin fufeenee ittii himaan.
c. Dandiin Murtessee, Tallillee tii lamataa anii sii walliin hin ta’uu jedhee ittii himee.
d. Tallilleen Murtessiitee, lamaafaa issaa hin aregu,
e.Danddiin gaabee xalaayaa bareessee jallaalaa ittii fufu barebadee, Tallilleen dubissu didee,
Jallaalliichii digamee ykn immoo cittee, wan birraa yaddaamuun calleqabaamee. Gidduu kanatii ga’illii dhufee,
f. Tallilleen Murtessiitee herumuf, Jaallalaa irraatii hunda’ee moo hin hundofinee gafii biraatii,
garuu murteesiitee, eegaa murteen kun hundinnuu daarbee, ammaa xallaayaa aregameen dhugaan jiiruu malee akkaa ta’ee bekkaamee, garuu guttuu ta’uu issaa hin beekaamu malliif garaa Abbaa Talliillee mallee akka jirru hin beekkeminee. Garuu jijiraamiin bayeen ta’ee, Garaa laachiitiinu.Jijiraamaa kana akkamiitii to’aachuu qabeenaa kan jedhu bayee laallaamuu qabaa. Goressaa aregaachuun barebaachissaa dha.
3. Jijiraamiin qamaa jirenyaa kenyaa ta’uu issaa hubaachuu qabaachu dha;
a. Jijjirraamiin ta’aan malliin?
i. Ga’iilaa fi da’immaa tu jiraa, jiraanyaa Tasfaa tu jiraa,
ii. Dandiin mallii irraa akkaa jiruu hin beekaamuu, akka dureetii jallaallii ni debi’aa kan jedhu gafii birraa dha, kana irraatii jirreenyaa darebee dha. Kanaf wan ammaa irraa jireetuu jabeefaatee, jijiraamaa jirru fudhatee, Dandii akka oboleessaa tokkotii ykn immoo akkaa qabessaa’aa oromo tokkottii yoo gareegarettee garii fakkaataa.
Kanaf Muretee garii akkaa gootuu waqaayoo sii ha garegaaruu,


text:
Siiqqee Dhugaatiin (2012/05/27)
“Ana hiite malee, kaayyoo koo hidhuu hin dandeessu!” kan jedhu sagalee shamarran Oromiyaa ti. Sagalee akkanaa kana dachee Oromiyaa keessaa dhagayuun, haraan tana waan nama raajuu miti. Namni waan Oromoon itti jiru hin beekne, tarii, “kun maal?” jedhee gaafachuu mala ta’a. Haata’uutii, kanneen waan naannoo isaaniitti ta’aa jiru beekuuf yaalii godhan, waan biyyi Oromoo, Oromiyaan, keessatti argamu beekuuf yeroo hedduu isaanitti hin fudhatu.
Har’a murna abbaa irree Mallas Zeenaawwiin kan durfamu mootummaan Itoophiyaa, tattaaffii qabsoo ummata Oromoo ofirraa qabbanneessuuf duula maraaleessa gaggeessa jira. Kallattiin duula Mallasaas sabboonumma Oromoo cabsuun akak Oromoon jilbeeffatu taasisuu dha. Kun immoo murna murnaan kan raawwatamu waan ta’eef, dhimma san keessatti roorroo fi miidhaan dubartoota Oromoo irra gahaa jiru addatti kan ilaalamuu dha. Tarkaanfiileen hammeenyaa kun immoo har’as bal’inaan fudhatamaa jira. Sababa kanaan, dubartoonni Oromoo tarkaanfiilee farrummaa mootummaan Wayyaanee isaan irratti fudhataa jiruun cunqursaa dachaaf saaxilamanii jiran. Inni duraa imaammata gartuu Wayyaanee TPLF kan sanyummaa fi abbaa irrummaa bu’ura godhateen haleellaa ummata Oromoo waliigalaa irratti banameen gaaga’ama qabeenyaa, qaamaa qalbii fi lubbuu dhaqqabaa jiru keessatti adda dureen miidhamoo ta’uudha. Gama biraatiin, ammoo mootummaan Wayyaanee dubartummaa isaanii akka hanqinaatti dhimma bahuun gochaalee farra mirga dhala namaa, faallaa safuu Oromoo cabsan, kan dubartoota Oromoo irratti addatti qiyyaafateen gidiramaa jiraachuu dha. Bifa kanaan, dabartooti Oromoo, jireenya gabrummaa ummatni Oromoo jiraatu keessatti addadurummaan gidiraa keessa jiraatu.
Baroottan digdamman darban keessatti, miidhaa fi roorroon ummata Oromoo irra gahaa jiru, dubartoota Oromoos caalatti miidhaa jira. Dubartoonni Oromoo hedduun duula hidhaa gartuu Wayyaaneef saaxilamanii, dhaabbilee barnootaa keessaa, bakkoota hojii fi maatii isaanii biraa qabamanii manneen hidhaatti darbatamu. Manneen hidhaa keessatti loltoota Wayyaaneetiin gidiraan gara jabinaan guutume irratti raawwatama. Reebichaa fi toorcharii, akkasumas dirqisiisanii gudeeduun tarkaanfii loltootaa fi poolisoota sirna Wayyaaneetiin manneen hidhaa garaa garaa keessatti dubartoota Oromoo irratti fudhatamuudha.
https://oromedia.wordpress.com/2012/05/27/booree-shamarran-oromiyaa/


text:
Yaa Waaqa Oromoo gooftaa maqaa dhibbaa
Hinduutu hindulloomtu kankee ajaa’iba
Hiixattee qaqqabdaa kaabas ta’ee kibbaa
Mee waa’ee saakeenyaa sitti himannakaa
Ilmaan abbaa tokkoo kan qomoon tokkichaa
Waliigaluu dideetu halagaan gingilchaa
Saba gaanfa Afriikaa lakkoofsaan cirrachaa
Olaantummaa dhabeetu diinni irra didicha.
Yaa Waaqa guddichaa gooftaa ardiif samii
Araara nuuf godhi balleessinus tarii
Keessakeenya himna isa qabnu aarii
Garaadhaa waa hinqabu nuti akka warra kaanii
Yaa Waaqa tokkichaa gooftaa guddaa nana
Akka nama ulfaa yeroo hundaa maassanna
Hojiif gadi hinteenye halkan guyyaa kaannaa
Garuu bebbeelofnee harka namaa ilaalla
Hayyee! Hayyee! Hayyee!
Waaqa uumaa, Waaqa uumamaa,
Waaqa Saglan Booranaa, Waaqa Sagaltama Gabraa,
Jennee sikadhannawoo maaf nuun taane abbaa?
Tokko ta’uu dhiisee lammiin maaf waljibbaa?
Waaqa Torban Baarentummaa, Waaqa Ciicoo Gurraattii,
Marga harkatti baannee oofuu jennawooti
Maaf garboomne gooftaa Waaqa guddaa mootii
Obsa fixanneerraa nuuf dirmadhu ati
Waaqa Shanan Gadaa Oromoo
Waaqa Shanan Odaa Oromoo
Kaabaaf kibbaa, bahaaf dhihaa siwaamanna nuwoo
Hirkoo sigodhannee suma qabna dawoo
Dafii nuqaqqabi dadhabneerra ammawoo
Waaqa Caffee Tumaa Waaqa Bokkuu Gurraachaa
Waaqa hundaa dandeessu jiraataa tokkichaa
Kan Ereri Kormaa Waaqa Siidaa Tulluu Cuqqaalaa
Mee Oromoof ka’i uummata guddichaa
Quuqqaan nufixeera akka madaa cinaachaa
Waaqa Fincaan Tuulama Sadeenii Waaqa Jahan Galaan
Waaqa Malkaa Hawaas kan jiraattu baraan
Araraarakeen eegi warreen jooraa jiran
Galmaan isaan gahi warreen haqaaf qabsaa’an
Ayyaanni Oromoo Nagaan oolchii nu bulchi.
Garboonfataa keenya nurraa garagalchi
Ofiin of haabulchuu sabni keenya sichi
Nurraa haadhaabbatu dararaafi saamichi
Waan barri deemuun mee jalaa nu baasi.
Hamaa hammaataa nurraa qabi mogolee nu cimsi
Daafii galtee nu oolchi irraa gora nu oolchi
Harcaatuu habashootaa ammas nurraa garagalchi
Kan dabaan nutti deemu dhiibdoo keen nurraa dhiibi
Uumaa teenyaan nu bulchi, cabaa keenya dhidhiibi
Wallaalaa guddisi hayyuus nurra bulchi
Keenyumaan nubulchi orma nurraa qabi
Xinnaa nuuf guddisi guddaa mee nuuf bulchi
Wallaalaa beeksisi Beekaas nuuf muldhisi
Biyya biyya nagaa nuuf godhi mee nagaa nuuf buusi
Afaan keenya wal nu beeksisi hamtuu cabsii baasii
Jaalalakee nuuf kenni, Wal bira oolchii nu bulchi
Safuu keen nu bulchi Rooba Nagaa nuuf Roobi
Bubbee hamaa nurraa qabi, ka’us gadi qabi
Kan saggoo nu cabsee uleekeen adabi
Kormi cirrii haa ta’u, Rimaan haphee haa ta’u
Qabeenyi kan abbaa horee haa ta’u
Ilmi kan abbaa dhalchee haa ta’u
Qabeenyi Oromoo Oromoof haata’u
Gaaffii baay’ee qabna kan har’aaf iftaanii
Maaloo yeroo kamuu yaa Waaq nugargaarii
Galgallis ganamnis keenya jiruun aarii
Nutoo siin uumamneeti maal gooneetu tarii
Garraamummaa malee hinqabnuum jallina
Diina daara baasnee ofii qullaa deemnaa
Utuu hundaa qabnuu diinarraa kajeellaa
Yaa Waaq ati faradi nu harkakee ilaallaa
Egaa yaa Waaqayyo guddaadhaafi jabaa
Irkoo ofirraa dhabneeti mee nuuf ta’i abbaa
Keenyumaan nubulchi nubaasi walabaa
Nuuf haararraafamu injifannoon alaabaa
Yaa waaqa guddichaa gooftaa ardiif samii
Gooftaa haqaaf firdii ati hibeektu hamii
Bara hunda jiraatta hinqabdu dorgommii
Cunqursaaf gidiraatti maaloo hinkenniin lammii
Kiyyoo kiyyeessanii xaxaaf shira hamaa
Akka hindarbineef nutti cufuum karaa
Ija akka hin godhanneef caccabsan daraaraa
Raatessuun cabsaniim warreen sammuu haaraa
Kan kaleessaa utuu jennuu kan har’aatu caalaa
Dubbii maaf dhorkamna maaliif dararamna?
Mul’annoo humnadhaa maaliif ittifamnaa?
Ibsaa keessa keenyaaf maaliif dararamna?
Xiinsammuun nu cabee maaliif gaadi’amnaa?
Bilisa taaneetu dhalanneem akka namaa
Dhibee baafachuufoo maaliif luugamamnaa?
Utuu miilla qabnuu maaf jilbaan daa’imnaa?
Dukkanaa dukkanatti wayyoo darbuuf deemnaa?
Guguungumaa deemna akka isa maraatee
Mimil’ataa deemna akka warra hatee
Diinnis nu dararse lammiidhaan da’atee
Yaa Waaqa guddichaa maal yoo nurraa kaaftee?
Roorroon nutti hammaatee mataarra nu darbe
Hayyuun boolla seenee xobbeen kan caccabe
Maanguddoonis iyyee qaalluun fala dhabe
Miidhaa halagaatiin lubbuu hedduu darbe
Kun maaf akkas ta’a? yoo jennee gaafannee
Ilaalcha diinaati jedhamnee shakkamne
Akka garaa hintaane jiraa ukkaamanee
Maaloo Yaa Waaqayyo fala nuu kennimee
Guddina dheebonnee yommuutti wawwaannu
Walqixxummaa dhabnee yerottii dharraanu
Wanta gochaa dhabnee asiif achi ilaallu
Dhokosaaf fala dhabnee asiif achi ilaallu
Imimmaan nugogee dhiiga xuruurfannu
YaaWaaq! Maalumaaf al tokko ijjikee nu laalu?
Gamanaas gamasiis hunduu iyyaa jira
Kumaaf kumaatamaam kan kaate maatiirraa
Kaan dhaabiitti du’e ka’e maasiisaarraa
Baay’een murteeffatee jiraachuus jibbeera
Guyyaan halkan ta’ee ifaan dukkanaa’ee
Qarreen hiree dhabdee qeerroonis raata’ee
Kuusaan dilbii onee nu harkaa tamsa’ee
Waan nuti harkaa qabnu qaata badduu ba’ee
Egaa Yaa Waaqayyoo kam dubbannee fixnaa
Waan itti miidhamne kam himnee kam dhiifnaa
Maaloo nuu danboobi nuti suma abdannaa
Harka nurra qabi ‘DHUGAA’f wareegamnaa!
Oromoon martinuu WAAQAA sitti iyyannaa!!


text:
Welcome to the largest collection of rowayaa. You can send these rowayaa to pakistan and india. Send these mobile rowayaa message to your friends and enjoy.
Maan Bethaa Waan Aggay Ee Haar…
Maan Bethaa Waan Aggay Ee Haar Maythoon Naa Rusyaa Karrr Eenjj Khich Naa Sahaan Daay Taaar Maythoon Naa Rusyaa Karr Tarry Hijjar Naay Manoon Stayaa Baraa Hassay Khoey Taay Manoon Rowayaa Bara Kandiaan Taay Manoon Khichyaa Baraa Hunn Hoo Gayaan Tarr Oo Tarr Maythoon Naa Rusyaa Karr Tarray Naal Kee Eey Adaa Chanaa Assee Marray […]


text:
#Ginboot20 Caamsaa 28,2016) Godina wallagga lixaa fi wallagga bahaatti ayyaanni Ginboot 20 wayyaanee Qeerroodhaan feshelaa’uun Qeerroon ganama kana gabaasee jira. Odeessa Qeerroo godinoota kanneen lamaan irraa nu qaqqabeen akka ibsutti har’a ganamaan humnaa fi dirqamaan uummata dirqisiisuudhaan ayyaana irratti hirmaachisuuf yaalii gooteen Qeerroon godinaalee kanneenitti keessattuu aanotaa fi magaalota garagaraatti FXG fi dhaadannoodhaan irra aanuun […]
Archive | May, 2016
Seife Nebelbal Radio, May 27, 2016
Caalaa Daggafaa – Falmadhu #OromoProtests 2015 Caalaa Daggafaa – Iyyaa Maaloo Iyya Dabarsaa
#OromoProtests, May 27, 2016 (updated)
#OromoProtests TPLF is organizing forced support rallies some some regional states for its Gimbot20. I dare it to try organizing open air demonstration any where in Oromia. ================== Wayyaaneen naannolee tokko tokko keessatti hiriira deegrsa Gimbot 20 qindeessitee jirti. Oromiyaa keessatti bakka tokkotti hiriira banaa akkasii yoo qindeessan nutti himaa. Ummatuma isiin dirqisiiftee baaftu san […]
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Caamsaa 27, 2016
RSWO and Simbirtuu, May 27, 2016
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Caamsaa 26, 2016
New Oromo Musics
#OromoProtests, May 26, 2016
#OromoProtests “Aanaa Tokkee Kutaaye Magaalaa Gudaritti Guyyaa Haar’aa (18/09/2008) Ayyaana Caamsaa 20 Kabajuuf DA Fi Hojjatoota Waajjiraa Walgahi Atatamaa Jedhanii Waamnaan Waan Didaniif Guyyaa Boruutti (jimaata.) Sobanii Leenjii Qonnaa Qabna Jechuun Durgoo Olmaa Qarshi 93_96 Tti Kanfalanii Caamsaa 20 Ittin Kabajanii Midiyaa Irra Olchuuf Qophii Waan Xumuraniif Karaake Dursee Hoji Irra Haa Olu. Walitti Qabaan […]
Two refugee boats capsize in 24 hours off Libya coast
(Aljazeera) — At least five die as Italian navy rescues 562 people, taking the total transferred to the country this year to 40,000. Two boats carrying hundreds of passengers have capsized in a 24-hour period in the Mediterranean Sea between Libya and Italy, possibly leaving dozens of refugees dead, according to the United Nations refugee […]
Qe’ee Oromoo Sirna Gadaa Walloo
UAE Govt Releases List Of Nigerian Politicians Who Have Properties In Dubai (See Full List)
Nigeria (Olofofo Village) — President Muhammadu Buhari’s agreement with the United Arab Emirates to help recover stolen money may have yielded quick results as the UAE government has released names of Nigerian politicians who have properties in the oil rich country. According to Sahara Reporters, some notable Nigerians who served under Goodluck Jonathan had several […]
Barumsi Caaluu Muxxannoo irraa Argama:
Damee Boruu irraa Torban darban lamaan dura olola Qeerroo Bilisummaa Oromoo irratti baname dhaamsuuf qaamne Qeerroo Bilisummaa Oromoo ibsa bifa adda addaan kennuun ni yaadata. Ibsa kenname kana keessa tokko miseensi QBO akkaataa qeerroon itti ijaarame, miseensa koree jiddhuu meeqa akka qabaachaa ture, meeqa akka hidhamanii fi meeqaa akka jiran ibsuudhaan ibda isanitti qabate akka dhaamu […]
Aayyoo FOOLII GORBAA (1915-2016) Waggaa 101tti boqotan
#Oromedia-(24.05.2016, #Finfinnee, Oromia) Aayyoo FOOLII GORBAA (1915-2016) waggaa 101tti, Caamsaa 23 bara 2016 boqotan. Harmeen goota Oromoo Kolonel Hayluu Raggaasaa, Aayyoo Fooliin, nama bara jireenya isaanii keessatti sababa Oromoo ta’aniif miidhaan irra gahaa turee dha. Kanaan dura gaaffii fi deebii isaaniif godhame irratti akka ibsanitti qabsoo ilmi isaanii Jeneraal Taaddasaa Birruu waliin ta’anii godhaa turan […]
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Caamsaa 24, 2016
Mootummaan Siidaa Maatiin Ilma Isaaniif Dhaaban Diigaanii Ofii Siidaa Biroo Dhaaban: Jiraattota Shaakkisoo
WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Godina Gujii aanaa shaakkisoo keessatti baatii darbe hiriira geggeessameen booda dargaggoon tokko ajjeefamuu isaa qophii keenya kana duraa irratti gabaasnee turre. Dargaggoo Badhaadhaa Galchuu jedhama. Maatiin isaa Siidaa yaadannoo isaan dhaabaniif diigamuu isaa beeksisan. Siidaa sana irratti rasaasa humnooti mootummaan ajjeefame barreeffama jedhutu irra ture. Torban darbe siidaan isaan dhaaban […]
#OromoProtests, May 25, 2016
#GGWO Caamsaa 25,2016) Sa’ud Arabiyaatti Hawaasni Oromoo fi Miseensotni ABO Magaalaa Jiizaanii fi Naannawa Ishee jiratan GGWO fi Walii galtee Jarmayoolii Oromoo Gidduutti irra gahame Sababeefachuun walitti dhufanii walgahii godhatan. Sirni yaadannoo GGWO kun eebbaan kan baname oggaa ta’u, dungoon qabsiisamee yaadannoon sammuus gootota Oromoof taasifameera. Miseensootaa fi hawaasni magaalaa Jiizaan sirna kana irratti argaman […]
Oromo Voice Radio (OVR) May 25, 2016
NAAF MOO? NUUF HIN GALIIN?
Suutumaa Raagaatiin Waan kooraa fuudhaniif fardi hin wallaalu. Wanti na dhibe nu hunda dhibee jira yoo ta’eef jedheen gaaffii tana mata duree godhachuuf dirqame. Haala FXG Oromiyaa guutuu keessatti dhohee belbelaa turee fi jiru dhaamsuuf, olola ilmaan Oromoo muraasaan yeroo ammaa irratti baname gurri na caqasuu dadhabee, garaan na hammaatee gaaffii kana kaase. Diinni Oromoo […]
Beeksisa Badhaasa Qubee
(Rabador Art Promotion) — Badhaasni Qubee kan bara 2016 adeemsifamuf sadarkaa xumuraa irra gahee jira. Koreen namoota 5 qabu gama qindeesummaa Rabador Art Piroomoshiniin hundaa’era. Haaluma Kannan Gosni badhaasa ammaaf bara 2016 keessa kennaman 8 tahuu fi namoota dhunfaa 28 tahan badhaasuuf murta’eera. Koreen ogeeyyii kallattiin isaan ilaalatu 4 tahaniis hundawaniiru Filmii Barreessaa filmii Cimaa […]
Urgent call to all Oromo people and international community: Health care is the fundamental human rights and not a tool of war
By Baaroo Keno Deressa, Dr. Concerning this issue my letter to United nations and European commission will be published soon. Ayder Referral University Hospital in Mekelle has become the only Government Hospital in Ethiopia to perform the first PCI (Percutaneous coronary Intervention). The colonialist with gun: enjoying with highest standard of health care http://www.bilisummaa.com haasaya-fiqaaduu-tasammaa-walgahii-kaabinee-oromiyaa-irratti-godhe. May […]
Magaalaalee Kombolchaa fi Haroo keessatti Rebichaa fi Ajjechaan Itti Fufe Jedhu Barattoonni
Jaallannee Gammadaa WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Godina Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Guduruu magaalaa Kombolchaa keessatti torban darbe barataa Qormaata Modeelii fudhachuuf moraa mana barumsaa seene tokko qabamuun kan ka’e reebichaa fi dararaan hammaataa jira jedhu barattonni. Sana booda immoo Ibsaan magaalaa Kombolchaa keessaa dhabamuu isaatiin reebichi daran hammaatuu dubbatu. Barattonnii fi jiraattonni akka haamaatti […]
#OromoProtests, May 24, 2016
#Oromedia, (24.05.2016, #OromoFreedom, Oromia) Oduu Hoo’aa: Humni Addaa VIP-kan waajjira pirezideentii Oromiyaa eegan, baayyinni isaanii 40 tahan Komishiniin Poolisii Oromiyaa irraa gara Ambootti deemaa jiru. Poolisooti yeroo amma akana, waaree kana booda, gara Ambootti ergaman kun sochii Giincitti ka’eef sodaa keessa seenanii jiru. Kana malees, haalli naannoo Amboo jiru sodaa guddaa keessa waan isaan galcheef […]


text:
Majaa Mallika Kathaigal 75
— Anpu Mallikaa Akka Naan Palli Iruthi Vakuppu Padikkireen. Vasathiyillaatha Kudumpamthaan. Aanaal En Diyar Pirandu Nalla Panakkaari. Aval Moolamaakatthaan Aval Veeddil Indrned Parrit Therinthu Kondeen. Mummuramaakap Padippathaaka Solli Viddu Saatthiya Araikkul Naanum Avalum Mundakkaddaiyaaka Udkaarnthu Neddil X Padangal Paartthapadi Maarri Maarri Pundaiyai Nakkik Kolvom. Orutthi Pundaiyil Orutthi Viralai Viddu Kaimuddi Aditthuk Kolvom. Naan Solla Vanthathu Athu Parriyalla. Namathu Valaitthalatthil Silar Etho Naakareekam Munneeriyathaal Thaan Penkal Keddup Povathaakavum Athanaal Thaan Insesd Parriyellaam Peechu Varukirathu Enrum Angalaaytthuk Kolkiraarkal. Akka Naan Vasippathu Oru Seerippakuthi. Amma Veeddu Veelai Seykiraal. Angee Vidinthu Elunthaal Ellaam X Thaan. Neengal Eluthuvathellaam Enna Periya Insesd. Angee Paakkanum. Kaalaiyil Vilitthathum Ammavidam Pees Kadda Panam Veenummaa Enraal Varum Pathil Enna Theriyumaa- Aamaa Neetthuthaan Antha Seeddup Paiyan Ennaip Poddathukku Koduttha Roopaayai Dappaavil Vachiruntheen. Kaalaiyileeyee Ungappan Athai Otthuddup Poyiddaan” Enpaal. Ivining Palliyilirunthu Thirumpi Vanthu Amma Pasikkuthu Kanji Irunthaa Ootthummaa Enraal Amma Kanjikku Engee Porathu Poyi Ungappankiddee Thookkikkaaddu Avan Kanji Ootthuvaan Enpaal. Akkam Pakkatthil Evaludanaavathu Sandai Vanthuviddaal Peesum Peechukkalil Okkarathula Ennenna Irukko Atthanaiyum Katthukkidalaam. “mukkaatthuddukku Moonu Sunniyai Umpinava” “naalanaavukku Naalu Peerai Otthava” “appan Sunniyai Pundaiyila Viddukkiddu Makan Sunniyai Vaayila Viddu Umpinava” Ippaditthaan Ivarkal Peechu Irukkum. Athu Polavee Karpu Kattharikkaay Ellaam Angee Kidaiyaathu. Anru Orunaal En Amma Pakkatthu Veeddukkaarik Kiddee Ennaipparri “intha Manjulaakkuddi Thalathalannu Vanthuddaa. Vaadi Ethaavathu Pangalaavula Veeddu Veelaikku Seetthu Vidareen. Angee Pasaiyulla Pasangalaap Paatthup Pochai Polanthu Kaaddinaa Naama Vasathiyaa Irukkalaamnnu Sonnaa Anthat Theevadiyaa Keekkaamaa Padichu Periya Kalakdaraakap Pora Maathiri Thiriyaraa ennatthai Solrathu-” Appadinnu Sonnaa. Ithai Kavanicheengalaa Akka En Amma Solrathu Maathiri Enthap Panakkaarankiddayaavathu En Pundaiyaik Kaamichu Okka Viddaa Naan Nallava Maaddeennu Sonnaa Theevadiyaa . Enna Kodumai Ithu. Saarikkaa Rompa Poradichiddeen. Naan Solla Vanthathu Ennavenraal Indarneddo Munneerivarum Samuthaayamo Avai Maddumee Engalathu Kaama Unarvukalait Thoondupavai Alla Enpathee. X Enpathu Ellaa Vakaiyilum Entha Samuthaaya Nilaiyilum Iyalpaaka Uruvaakivaruvathee. Enavee Evar Palitthus Sonnaalum Ungalathu Vilippunarvu Alikkum Pakuthi Menmeelum Sirappura Enathu Marrum En Aaruyirt Tholi Senpakaavin Vaaltthukkal. ____________manjulaa. Chinnappen Manjulaa Un Sirantha Kannoddatthaip Paraaddukireen. Aam Manjulaa Thannaichurri Enna Nikalkirathu Enpathai Ariyaamaleeyee Silar Valarnthu Varum Naakareekam Maddum Thaan Itharku Kaaranam Enak Kurram Saaddukiraarkal. Ivarkal Thamathu Thanippadda Vaalkkaiyil Thannidam Porulaathaarat Theevaikkaakap Panipuriya Vanthulla Ilampenkalai Kaddaayappdutthi Olppathaiyo Thannidamthaan Mathippen Tharaveendiya Athikaaram Ullathu Enra Nilaiyil Thannidam Kalvi Karka Vanthulla Maanaviyai Pilaak Meyil Seythu Eeruvathaiyo Veliyil Kaaddik Kolvathu Kidaiyaathu. Enna Seyvathu- SamuThais Soolnilaikalukkaaka Naam Silavarrai Sakitthukkollatthaan Veendum. Sari Manjulaa Nee Un Ammavin Varpurutthalukku Inangidaamal Padippait Thodaraveendum Enra Nilaippaaddai Naan Paaraaddukireen. Nee Unmaiyil Nanraakap Paditthu Oru Uyarntha Nilai Adaiya Veendum. Athanpin Un Amma Solvathai Vida Sirantha Naparkal Un Pundaiyil Okka Varisaiyil Nirpaarkal. Athuvarai Unathu Kaama Unarvukalukku Vadikaalaaka Ithu Varai Seythu Vruvathu Polavee Un Tholi Senpakaavudan X Seythu Inpam Anupavitthuk Kol. Vaaltthukkal. 12 2009 12 30 Majaa Mallikaavidam Keelungal. 2.0 . .


text:
Qixxeessaa Lammmii | Amajjii 18, 2017
Namoota beekaa rincican humnaan ariifachiisuun ni ulfaata. Kanneen beekaa jallatanis irreen qajeelchuun hin haffallatu. Beekaa duudota akka dhagahan gochuuf yeroo murteessaa of irraa balleessuu irraa waan gurri isaanii jaalatu biratti lafaan dhahuu/gurra ciruudha. Ykn ammo isaan itti dhiisanii duudota Rabbi duuche waliin walii galuuf tattaafachuudha. Raajiin gadaa kanaa kan dhibame fayyisuuf waldhuu bira taramee sadarkaa kan du’e deebisuuf ijibatni itti godhamuu itti eegale keessa jirra. Kanas ta’ee sana garuu sadarkaa guddinaatiin hawaasni addunyaa ammayyuu taanaan akkuma qubsama isaatiin baay’ee wal gatuun ni jiru. Kan guddate baay’ee fagaatee, kan hin guddatin baay’ee dubatti hafee jira. Kan duuba jiru isa dura jiru dhaqabatuuf, inni dura jiru inni duuba jiru akka isa hin dhaqabneef oriisaan jiru garmalee oowwaadha.
Duudotni beekaa of duuchan guddina mul’ataa kana dhagahuu fi argus hin fedhan. Yoo danda;ameef sirna duubatti hafoo woggoota dheraa dura ture bakkatti deebisuu kajeelu. Guddinna gosa hundaa ija jibbaan ilaalu, gurra jibbaan caqasu. Baasota guyya guyyaan maddan hundaa akka uumaan mormuutti mormu. Waan hundaa kan uumu uumama ta’utti hin amanan. Jijjiiramoota dhala namaan addunyaa biyya afaa tana irratti mul’atan cufaaf maddi Rabbuma. Dandeettii addaa namaaf kennee dandeettii sanaan waan addaa akka uuman kan namtti agarsiisuu fi itti nama ajajuu/qajeelchus isuma malee namni humna mataa isaatiin qofa gargaarsa isaatiin ala tasa waan takkas tasa uumuu akka hin dandeenye itti hin amanan.
Namoota baratan, waa beekna jedhan, dhuguma waa beekan waan beekan hojii irra yoo oolchuu baatan beekkomsi isaanii maaliin beekkama? Nama woyuu hin beekne hanguma beeku sana hojiin lafa irratti mul’isutu irra gooma. Addunyaan tun beektota wallaalota waan ofii beekaniin addunyaa tana gargaaran hin geetneen guutamteedha. Osoo beekan wallaaltota warra hanqatan dammaqsuuf yeroo gubuu irra wallaalota barsiifachuuf yeroo dheeraa fudhatu irra barbaachisaadha.
Akka beektota Oromoottis yoo ilaalle, har’a Oromoon beektota qabaachuun impayera Itiyophiyaa keessaa tarree duraa irra akka jirtu beekkamaadha. Oromoon beektotaan badhaadhee jira jechuu ni danda’ama. Beektotni keenya waan beekaniin ummata isaanii tajaajiluuf wal fakkaatanii gadi ba’uu dhabuun isaanii ammoo baay’ee nama gadisiisa. Murni hagoon wixxifatullee akka silaa hawaasni bal’aan isaan irraa eegu gadi dhiisanii fedhii mataa isaanii jala gorutu irraa calaqqisa. Gariin inumaahuu har’allee diinaaf gurraa fi ija ta’uudhaan ummata isaanii diinaan waliin wal gargaaranii yakka shanyi duguugdummaa irratti raawwataa jiru.
Hojii kan qottoo maali? kan qottoollichaa haa caalu jedhe mukni mammaaksa jedhu hojitti hiikanii jiru. Alagaan ijaa gurra hin qabne har’a biyya abbaa qabdu irratti abbaa ta’ee kan bookkisuuf sababa isaan ulee ta’aniifiidha. Wallaalaan wallaaummaa isaaf diinaaf yoo ija ta’e, beekaan ammoo beekkumsa isaatiin ijaa fi gurra alagaaf yoo ta’e mee maal jedhama? kun hiikkaa lama qaba. Namoota Oromummaa hin qabnee fi namoota diqaalummaa qaban yoo ta’an malee dhala Oromoo isa dhugaa ta’anii haadha, abbaa, obboleessa, obboleettii isaanii diina waliin walii galanii hin fixan. Musxafaa Huseen kanaaf raga gaarii ta’ee jira. Goota seenaa isaa daabaan galmeessisee dabre kan yoomiyyuu sabni Oromoo ittiin bonuu fi yaadachaa jiraatu seenaa hin moofne galmeeffatee dabreedha.
Haala ksan irraa kan dur waa hin beekne har’a baratee jira. Bilisummaa ykn du’a jechaa jira. Kan jiruu fi jireenya isaaf jecha lubbuu qomoo isaa dabarsee balleessiisu yoo jiraate abaarmtoota qacceen isaanii boru baduuf deemtu qofa. Warri akkasii duudota beekaa ofii of duuchan waan ta’aniif akka isaan dhagahan gochuuf falli biraa kan jiru akka isaan sirritti duudan gurra irraa ciruu qofa. Kanaaf asii achi isaan sheleen hin barbaachisu.
Boortaan malee nagayaan bilisummaan dhuftu akka hin jirre ta’iinsa guutuu Oromiyaatti ta’e irraa waan guddaan baratamee jira. Qawween qawwee malee hin cabdu. Diinatti diina ta’an malee fira ta’anii waliin jiraatnaan Dr Maraaraa irratti nuuf gahuu qaba. Hayyuu keenya wallaalaa dandama hin qabne hanqisanii badii isaa malee hidhanii yoo itti taphatan baay’ee nu sheenesse. Akka isaan ABO waliin hidhata tokkollee hin qabne osoo beekan maqaa dhaaba kanaan sababaan hayyoota keenya hedduu hidhatti naqanii isaan dararaniif hin jiraatu. Kan seehatti dhaani jetnaan dhiirsi galee niitii dhaanee ykn waraabessi ollaa hin nyaatu dhabu agabuu hin bulu akkuma jedhamu sababaan hayyoottan keenya nurraa fixaniif hin jiru. Gochaan kun gochaa daran ummata keenya of barsiisu malee gochaa qabsoo irraa of duuba nama deebisuu miti.
Beekaa duudotni akka OPDO maxxantummaa Tigrummaa irraa duroomuu dadhabdee harka isiitiin ummata ni dhaabbatneef jettu yoo fixxu baay’ee garaa nama balleessa. Hamma Tigreen nu fixxuufuu nutis ummata keenya haa fixnuuf dhaadatnoo jedhu qabattee jirti. Ammoo dhabamni isisi fagoo hin jiru. Ilmi haadha harma ciniinu hin waaru. Kana hubachuu dhabuun isii waan nama gaddisiisu. Hawaasni addunyaan kan silaa nu gargaaruuf hawwii qabanilee sababaan guddaan dirre bahatti ummata keenya bira dhaabachuu hanqataniif afanfaajawiinsa isaan uumaniiniidha. Godni abbaa keessa jiruuf ifa akkuma jedhamu maqaa Oromootiin gaaguramanii Tigroota waliin dhaabbachuun isaanii qabsoo kana gatii akka hin argatne waan gufuu itti ta’e keessaa isa tokko akka ta’e beekkamaadha.
Kanas ta’ee sana garuu tooftaa fi karaan dhamaatotni kun ittiin yaalamuu qaban kan biraa Ilmi namaa kamuu abbaa haadha irraa dhalata. Oromoonis kan abbaa haadha malee dhalate hin jiru. Duulli amma itti aanu dhalli Oromoo hunduu fiixaan isaa tokko akka ta’e akka walitti hidhata qabuun kittillayyoota diina warra ta’an cufaa diina jalaa baasuuf ijibbaata dhumaa karaa maatii isaaniitiin akka qabaman taasisudha. Abbaa haadha didee kan Tigroota filate innuu tolfate waan ta’eef abaaranii waan dana’anii itti duuluun feesisa. Abbootii garaa warra nyaatanii hin quufne kan Tigroota irraa yoo bahan battalumatti waan dhuman seehan ammoo Oromootni qabeenya qaban qabeenya mootummaa hattuu tana irraa argatan caalatti laachuufiidhaan diina jalaa hambisuu irratti hojjachuun mala filmaata hin qabne akka ta’e beekkamuu qaba.
Yeroo hawaasni addunyaa guddatee kan dhibame wal dhaanchuun fayyifachuu bira dabree isa duraan du’ee deebisee addunyaa biyya lafaa tana irratti jiraachisuuf yaalii addaa irra gahee jiru kanatti sababni dhalli Oromoo lafa irraa duguguuggamuuf hin jiraatu. Kan nama ajjeesse ajjeessuu, kan nama hidhe hidhuu, kan nama saame saamuu, kan namatti roorrise itti roorrisuun ala furmaatni jiru hin jiru. Tigrootni kale lafee namoota dargiin ajjeefaman boollaa yaasiftee haarayatti warra itti boochiftee kabajaadhaa awwaalchisaa turte har’a sababaan jiraa lubbuun ilmaan Oromoo boollatti guurtuuf maaliifiidha? kan dargiin fixe dhala namaa ta’ee kan isiin fixxe bineessa ta’ee dhiiroo?
Yaa Oromoo! waggaa 25 of duuba deebi’aa mee yaadadha. Boohicha yeroo sana lafeef boohamee fi boohicha har’a jiraa Oromoof boohamuun uggurame. Wal bira qabaa ilaala. Ammaa achi fallii fi malli nuti Oromoon akka Oromootti qabnu mufii xixiqqoof bakka kennuu dhiifnee rakkoo keenya kan walii galaaf walii gallee diina keenya gamtaan dura dhaabbachuu qofa akka ta’etti amannee qabsoo hidhatnootti bobba’uu qabna. Beektotni wollaatotni, dhageettotni duudotni, argitootni jaamtotni cuftuu of jijjiranii dhimma saba isaaniitii fi akka matayyaattis ta’ee gamataanis qabsoo saba isaanii irraa hirmaachuudhaan walabbummaa Oromiyaa fi bilisummaa Oromoof of kenniinsaan gadi ba’uu qabu. Dawaan du’aa du’uma waan ta’eef ajjeefamnee hafuu hin qabnu.
ABOn, WBOn Fi Qeerroon keenya, Nutillee kan isaaniiti. Isaan gargar baasuuf yaaluun diinummaadha. Nuti cuftuu kan walii keenyaati. Kiyyaa dhiifnee keenyaan wal qabatnee fuula duratti akka sochoonu jedha.
Dhaadatniin keenya Du’a ykn Oromiyaa ta’uu qaba.
Injifatnoo Ummata Oromoof!
Qixxeessaa Lammmii.


text:
Fayyaa
Finfinnee, waxabajjii 16, 2009 (FBC) Namoonni haalli qilleensaa diilallaa’aa isaan mijatu ji’oota Gannaa baay’isanii hawwu.
Finfinnee, Waxabajjii 15, 2009 (FBC) harma hoosisuun faayidaa fayyaa daa’immaniif qabuun garasitti hadholiif faayidaa fayyaa akka qabu qorannoo haaraa ba’e eereera.
Finfinnee,Waxabajjii 15,2009(FBC) - Foroforiin (dandruff) maalirraa nama qaba? Maalin ofirraa balleessuuhoo dandeenya?
Finfinnee, Waxabajjii 14,2009(FBC)- Dhibeen pooliyoo daa’imman Sooriyaa 17 qaamni isaanii akka hin sochoonetti miidhuu isaa Dhaabbanni Faytyaa Addunyaa beeksise.
Finfinnee, Waxabajjii 13, 2009 (FBC) Baakteeriyaawwan wayita haxxiffannuu fi qufaanu ba’an qilleensa keessaa hanga daqiiqaa 45 turuu akka danda’an qorannoon haaraa tokko eereera.


text:
Abdii Boruutiin*
Kaayyoon Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) fi warraaqsi biyya keessatti akka ibiddaa boba’aa jiru injifannoolee hanga ammaatti argaman tikfachaa; waan hafe “Abbaa-Biyummaa Oromoo” mirkaneessuuf akka ta’e firaafis ta’ee diinaaf ifa waan ta’ee dha. Dhugaan lafarra jiru kana ta’ee otuu jiruu, shira biraa xaxuudhaan injifannoo QBOn argamsiise ”Qubee Afaan Oromoo” tartiiba isaa jijjiiruun duula bifa biraa, Oromummaa irratti labsuu dha. Kun tooftaa diinaan ittiyaadamee fi sirriitti karoorfatamee gadi bahee dha. Haa ta’u malee, gochaan ykn shirri kun ibidda QBO kan boba’aa jirurratti boba’aa biraa dabaluu waan ta’eef, ibiddi kun ammoo yeroo xumuraatiif diina fi tajaajiltoota isaanii gubee akka balleessu shakkiin hin jiru. Qabsoon haqaa ni tura malee booddeen isaa injifannoo akka ta’u seenaa Addunyaatu ragaa ta’a.
Akka waliigalaatti yoo ilaalame, Afaan tokko seeraa fi sirnaan, sirna seer-lugaa Afaanichaa eeggatee yoo barreeffame, qubee kamiinuu jalqabuun rakkoo hin uumu. Haa ta’u malee, ayinaa barumsaa fooyyessuufis ta’ee barattoota gargaaruuf imaammata barumsaa fooyyessuu; akkasumas hanqina meeshaalee barumsaa guutuu fi leenjii gahaa barsiistotaaf kennuu dha malee, tartiiba qubee jijjiiruun bu’aa waan fidu natti hin fakkaatu. Bakkeen irratti hojjetamuu fi fooyya’uu qabu otuu jiruu; isa dhiisanii Qubee Afaan keenyaa, kan uummata keenya keessatti margitee dagaade lafumaa ka’anii tartiiba ishii jijjiiruun waa fooyyessuuf ykn rakkoolee jiran karaa kanaan hiikuuf otuu hin taane, injifannoo QBO kana diiguu ta’a. Shirri fi kaayyoo dhokataan duula kana duuba jirus isuma kana ta’a malee waan biraa akka hin taane hundaafuu ifa ta’uu qaba.
Karaa biraatiin yoo ilaalme fi hubatame ammoo, kaayyoon jijjiirama tartiiba Qubee kun, uummata keenya sochii warraaqsaa kanarraa ilaalcha isaa dabsuu fi Sabboontotni keenyas waan qabsoof gargaarsa ta’u irratti hojjechuu dhiisanii waan hin taane irratti beekumsa fi yeroo isaanii akka balleessan taasisuufi. Haala akkanaa kana keessatti diinniis afuura galfatee; shira biraa xaxuudhaaf yeroo akka argatu achumaanis umurii bittaa isaa akka dheeraffatu taasisa jechuu dha. Egaa kun tilmaama biraa ti. Kaayyoon shira kanaa garuu ifaa dha. Innis karaa danda’amu hundaan bu’aalee QBOn argamsiise balleessuu dha; Oromummaarratti duula hamaa gaggeessanii, QBO laaffisuu dha. Uummata keenya jidduuttis nagaa fi tasgabbiin akka hin uumamne godhuu dha. Hayyoota Oromoo jidduuttis karaa danda’ameen walmormuun akka uumamu fi beekumsi gara gara akka faffaca’u godhuu dha. Kun hunduu shira ittiqophaayamee gadi bahee dha.
Mee ilaalaa, hubadhaa erga sochiin uummata keenyaa eegalee fi gama warraaqsaatti ce’ee kaasee, mootummaan Wayyaanee waan Oromoof tolu fakkeessee olola adda addaa afarsaa fi afarsiisaa, akkasumas afaanfaajjii uumaa akka jiru. Fakkeenyota tokko tokko kaasuuf:
- Uummata keenya karaa kanaan gowwoomsuuf, warraaqsa diinagdee jechuudhaan Wayyaaneen tajaajiltoota ishiitiin olola afarsaa jirti. Waan lafarratti mul’achuu hin dandeenye fi milkaayuu hin dandeenye odeessuudhaan uummata keenyaaf hojjechaa waan jiran fakkeessanii afaanfaajjii uumaa jiru.
- Faayidaa addaa Oromiyaan Finfinneerraa qabdu laalchisee, wixinee labsii qopheessuudhaan, waa lamaa sadi damma irra diddibuudhaan dhiyeessanii; duubaan garuu waa shanii jaha nurraa fudhachuuf shira xaxaa jiru. Waa shanii jaha qofaa otuu hin taane dhimma keenya awwaaluuf tattaafachaa jiru jiechuun ni danda’ama. Sabboontotni Oromoo shira kanatti dammaqnaan waan jedhan san waakkachuu jalqaban.
- Amma ammoo waan ijoollee Oromootiif gaarii ta’u fakkeessanii; ayinaa barumsaa fi dandeettii barattoota keenyaa ni fooyyesina jechuudhaan shira biraatiin gadibahanii; kunoo waan waggoota diigdamii-torban dabran keessatti sammuu Oromootaa keessatti margee fi daraare “Qubee Afaan Oromoo” kan mallattoo Oromoummaa taate mudaa ittihoruuf carraaqaa jiru. Borus shira biraa hojjechuurraa duubatti hin deebi’an.
Wanti nama gaddisiisu garuu, ammallee Oromootni muraasa ta’an shira diinaa kana hubachuu dhabuu isaanii yookaanis otuma beekanuu gochaa baleessaa kanaaf meeshaa ta’uu isaanii ti. Beekaniis ta’ee otuu hin beekin diinaaf tumsa ta’uun isaanii garuu, yoo balan nutti dhufu, isaanis balaa dhufa kanarraa akka hin hafne hubachuu qabu. Diinni yoomiyyuu rafee akka hin bulle beekamee; Sabboontotni fi uummatni Oromoo bal’aan qabsoo bilisummaa kana caalaatti cimsuu ala furmaatni fi karaan nu baasu hin jiru. Qabsoon itti fufa, injifannoonis ni dhufa. Qabsoo hadhooftuu booda injifannoo mi’ooftuun akka jirtu kun dhugaa waliigalaa ti. Injifannoon xumuraa kan qabsoo haqaa ti; kan uummata bal’aa Oromoo ti. Guyyaa Oromoon abbaa biyyaa ta’u fagoo hin ta’u; hammasitti garuu wareegama ulfaataa kaffaluunis hin oolu.
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
By Sirkanan Ahmed
The purpose of this campaign is to raise fund for the medical treatment of Mr. Adam Usman (better known as Adam “Daakhaa”). Since being severely wounded in 2007 Adam has not received necessary treatment and is badly in need of medical attention. We ask that you to donate generously and help this young man who sacrificed himself for his people. Adam is a close friend of the late Aisha Ali, the 14 year old girl who was assisting Adam when she was abducted and brutally murdered by Ethiopian security forces at Mount Sufi (Gaara Suufii) in 2007. His biography is written below.
Seenaa Aadam Usmaan Boruu (ykn Aadam Daakhaa) Maqaa guutuun kiyya Aadam Usmaan Boruu ja’ama. Maqaan moggee fi ittiin beekkamu Daakaa dha.
Ani Baha Oromiyaa, ona Ituu, aanaa mi’eessoo ganda Daalachaatt, bara 1982 abbaa kiyya Usmaan Boruu fi Haadha tiyya Mareenaa Roobaa irraa dhaladhe.
Ani wayta umriin koo barnootaaf gahutti carraa barachuu sababa adda addaatiin argachuu hin dandeenye. Garuu waytaan umrii dargaggummaa gahu barachuu dhabuun kiyya tasgabbii naaf laachuu dinnaan umrii koo ganna 21ti mana bornootaa sadarkaa 1ffaa odaa asaboot, bara 2001 jalqabe.
Osumaan barnoota koo hamilee fi ciminaan barachaa jiruu haalonni tokko tokko kan alagaan biyya bulchaa jiru ummata oromoo fi barattoota keenya irratti raawwatu onnee na tuqaa deeme. Namoota akkuma koo keessi saanii miidhama ummata oromoo hubatan waliin taanee gaafii mirgaa gaafachuu jalqabne.
Gaafii keenya kan nagayaatiif garuu deebiin jaraa faallaa tahuun aarii dabalataa nutti qabsiise. Gaafii mirgaa gaafachuu keenyaaf sardamuu, dhaanamuu, tumamuu fi hidhamuun deebii nuuf godhan. Yeroo kana lubbuu teenya baasuuf fincille. Warra yaadaaf akeeka wal fakkaataa qaban waliin gaara suufii kan ja’amu seennee, sochii fincila diddaa gabrummaa finiinsine.
Shiraa fi duguggii sanyii diinaan ilmaan oromoo irratti raawaatame hedduu keessaa suukanneessaa fi hangafni bara 2007 fixiinsa gaara suufiitti ilmaan oromoo irratti raawwatame, sammuu nama hedduu keessatti cilee gurraattii uumee dabruun isaa kan dhokatuu miti. Waraana mootummaa biyya bulchaa jiruun dargaggootaa fi shamarran oromoo baayyeen naannoo gaara suufii kanatti rasaasaan bobeeysanii fi kan harka isaanii bu’ees, mana hidhaatti uleen illeeysani lubbuu nama meeqaa akka gaaga’anii fi kaaniis rasaasaan madeessanii qaama hir’uu taasisuun imimmaan jiidhaa kaleessaati. Warra harka diinaatiin ajjeeffaman keessaa Mahammad Saanii, Yuusuf Ibroo, Mahammad Iliyas, Mahammad Boruu, Ahmad Kulee…. fi kkf , warra dubartootaa keessaa du’a sheenaa tan ajjeesan Ashaa Alii(kormee) faa dha.
Ani ammoo rasaasa diinaatiin qaama kootii dhawamee/rukutamee du’u baadhuus akka hamaa madaawee, wal’aansa gahaa malee mana hidhaa wayyaanee keessatti dararamaa tureen, qaawaan argadhetti fayyadamee bara 2013 mana hidhaa ma’akkalaawii irraa badee, lubbuu tiyyaa eewaluuf biyyarraa baafadhee, biyya ollaa keessa jireenya rakkoo jiraachaa jira.
Hanga arraa wal’aansa gahaa argachuu dhabuu irraa kan ka’e madaan qaama kootii daran natti hammaatee fayyaa kootiif yaaddoo keessa na galchaa jira. Iddoon rasaasni na rukute bakka balaaf salphatti saaxilamtu tahuun ishii madaan kun akka natti afraawu taasisee jira. Rasaasni qaama saalaati olii fi handhura gad, iddoo hoffaa fi mudaammuddii jidduun seenee gama duubaan waan na baheef, sagaraa/booyliifi fincaan kootiis yeroo ammaa cinaachaan waan bahuuf miidhaa irraan jira.
Yaa ilmaan oromoo ani amma kaniin isinitti iyyadheef dirqameeti. Ani jireenya baqattummaa irra waanin jiruuf wal’anamuuf taaytaan qabu. Fayyaan koo yaaddeessaa tahaa dhufe jira. Yaa ilmaan saba kooi, obboleeyyan koo, nuti waliif qoricha, nuutu waliif dirmata waan taheef, naaf dirmadhaa. Na gargaaraa akkaan wal’aanamuu dandahu na dhaqqabaa. Warri kanaan dura na gargaaraa turtaniis galatoomaa.
Sirkanan Ahmed


text:
Archive | November, 2016
#OromoRevolution, Sadaasa 24, 2016
OMN News (November 23, 2016) WEST OROMIA: The resilient Oromo youth of Gimbi city have confronted the traitors/spies working for the Ethiopian government. IN this same city 03 suburb also known as ‘Gabaa laga’ 10 people have been killed by the notorious Ethiopian security forces (Agazi). It is to be recalled the Ethiopian government spear […]
GAADDISA RAABAA DOORII LIVE Nov 23, 2016
Addaggeen Hamma Lafa Irra Ejjettu, Nama Irra Ejjetti!
Dabaree Seenaa irraa Kan kaayyoo isaa irratti ejjannaa qabu akka gaarrarraa waan itti dhufu cufa waliin hin geeddaramu. Anatu siif beekaa, akkan jedhe ta`uu qabdaa fi sossobbaan ergamtoota diinaa kamuu haqaanqalee mooraa Nafxanyootaatti nama hin geessu. Namootni akka daaraa qilleessatti michee/sharikee wan qabanii gadi dhiisan jalaa wal dhahuun, akka sardiidaa/Jeedala badaasaa keessa figuun namoota Oromoof […]
Oromo TV: Xiinxala hirmaattotaa – Yaa’ii Hooggantoota Oromoo Atlanta
Feyisa Lelisa’s speech
#OromoRevolution, Sadaas 23, 2016
#OromoStruggle-Abbaa Gadaa of Karayu, Roba Fantale has been thrown to jail and held at Metehara prison. He was arrested for refusing give interview to state media condemning freedom fighters. The Karrayyu and other Oromo were persecuted since the invasion of Menelik II who imposed Amhara rule over Oromo lands. During the 20th century, they were […]
Titiisni Ni Huursiti Malee, Qodaa Hin Buqqiftu !
Dabaree Seenaa Irraa Diinni Oromoo hundaa olitti Adda Bilisummaa Oromoo sodaata. Guyyaa Addi Bilisummaa Oromoo bu`uureffame kaasee hanga har`aatti diinotni dhihoo fi fagoo, keessaa fi alaan dhaaba irratti duuluu irraa takkaa adabatanii hin beekan. Sababa duulli dhaaba irratti banamuuf kunis; dammaqinsaa fi ijaaramuu ummata keenyaaf ABOn bu’uura waan ta’eef; kana malees Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa […]
SBO Sadaasa 23, 2016
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Qophii Sadaasa 22, 2016
#OromoRevolution, Sadaas 22, 2016
#OromoRevolution #IrrechaMassacre Godina Arsii Aaanaa Digaluu-Xiijjoo magaalaa Bulchanaa keessatti haadha warraafi abbaa warraa bakka tokkotti Agaaziin ajjeefamuu gabaasa dhagayuu hin ooltan. Abbaan Warraa Obbo Hashim Bariisoo Hamdaa qonnaan bulaafi abbaa ilmaan afurii ture. Haati warraa Aadde Safiyyaa Haaji Tufaa daa’ima hoosistu irraa galaafatamte. Intalti isaanii hangafaa kan ajjeechaa suukaneessaa san ijaan agarte amma dhukkubsattee jirti. […]
Bilisummaan Qabsoon Malee Hannaa fi Siyaasa waliin dhahuun hin argamu
(Ijoo Dubbii ABO) Sabni garboomee tokko garbummaa jalaa bahuuf tooftaa fi tarsiimoo adda addaa dhawatee qabsaa’uun kan turee fi kan jiruu dha. Kunis hanga sirni garboomfataa tokko jirutti gara fuula duraattis kan itti fufu dha. Qabsoo godhamu keessatti dhaabbileen siyaasaa adda addaa kan dhalatan ta’uunis haaluma barame. Qabsoo ummani Oromoo sirna koloneeffattoota Impayeera Itophiyaa waliin […]
Qabsoon Dhiiguu, Cabuu, Dafquu Gaafata!
Baarentuu Gadaa Irraa Yeroon keessa jirru akkaan hammaatadha,yeroon isaa yeroo diinni ummata keenya daangaa malee fixaa fi dararaa jiruudha. Wayyaaneen kan yeroo kamiituu caalaa uummata Oromootti waraana amma funyaanitti hidhate bobbaastee yakka sukanneessaa raawwachaa jirti. Har’a gutummaa Oromiyaa keessatti magaalaa- baadiyyaa osoo hin jedhin waraanni wayyaanee Oromoorrtti duula hidhaa, ajjeechaa, saamichaa fi dararaa raawwachaa jira. […]
RSWO – Sadaasa 20, 2016 (Furmaaatni Mooraa QBO Kabiroon Maali? Dhaamsa RSWO Caqasaa)
Two remarkable faces of the #OromoProtests movement — the faces of "NO TO MASTER PLAN" & "DOWN DOWN WOYANE". Both of the boys safe in Cairo pic.twitter.com/uwvVHJq1Xh — Girma Gutema (@girmabbaacabsaa) November 20, 2016
“Foon Hin Diddii Bishaan Foonii Ni Unti.”
Waaqoo Noolee irraa Oromoon Oromummaa isaatiin ni boona, ani Oromoodha jedhee ittiin dhadatas Oromoo ta’ee dhalachuu isaattis fira dhiisii diinattis ni ibsa. Kana irra ka’uun diinni inikkaas Oromoon Garraamiidha, Oromoon Arjaadha rakkina ofii dhiisee kan Ormaa arga, qoree isaa dhiisee kan isa biraa baasaaf jechuun hojii boonsaa Oromoon hojjetu kanaan isa faarsa ture. Oromoon dhaadheessoo […]
Sagalee Bilisummaa Oromoo (SBO) Sadaasa 20, 2016
#OromoRevolution, Sadaasa 19, 2019
#OromoRevolution#Jimmaa Yunivarstii#Hojii Gaggeessaa/Medical director/Hospitaala Yunbarsiitii Jimmaa kan ta’ee Dr Fiqaaduu Assafaa Jirruu dabalatee erga gaafa kibxataa(15/11/2016) kaasee gara namoota 43,komaandi postii Dastaa Jedhamuu fi ittigaafatamaan isaa Tigrtichaa Aluuf jedhamaniin qabamanii gara mana hidhaa polisii lakkaobsa 2 tti geessanii hidhanii jiru. Namoota hidhaman kana keessaa namoonni 23 jiraattoota Magaalaa yemmuu ta’an namoonni 20’n immoo Yunivarsitii Jimmaarraati.mee. […]
RSWO – Sadaasa 18, 2016 (Qaama Nu Hidhachiisu Dhabnee Baqattummaaf Dirqamne : Q. Addaa Hordofaa)
Oromo TV: Hamzia Oumer Hadji
Oromo TV: Gaafii fi Deebii Dhaabbilee siyaasaa Oromoo wajjiin haala yeroo irratti godhame
QUBA QABDU LAATAA? AMANTAAN ORTOODOOKSII AFAAN OROMOO GUDDISUUTTI JIRAN
(Beekan Gulumaa) — Seenaa Guddina Afaanii tokko keessatti manneen amantaa gahee mataa ofii qabu. Keessumattuu akka Oromootti yoo ilaalle akka amantii Isilaamaatti Shek Bakirii Saphaaloofi Dr. Mohaamad Rashid Abdullee, Akka amantii Pirotestaantiittiitti Abbaa Gammachiis (Onesmos Nasib) fi Aster Gannoo, Dr. Hayilee Fidaafi kkf maqaa dha’uun nidanda’ama. Yeroo ammaatti kan lubbuun jiranis hedduudha. Bifuma walfakkaatuun amantaan […]
#OromoRevolution, Sadaasa 18, 2016
#OromoRevolution Nov 18 2016 Godinaa Walloo aanaa Baatee keessatti sababa alabaa ABO isintuu dhabee jedhuu ummata baadiyaa keessa golaa jiru jechuun maddeen Raadiyoo Daandii Haqaa gabaasan. Aanaa Baatee gandaa Jaldeeti jedhamuti halkaan keessa sa’aati 7:00 irraati dargaagoo Mahammed Sayid jedhamu qabu yeroo deemani inni ofirratti egaa waan tureef isaani dhukaasa irratti banaan sana innis itti […]
Sagalee Bilisummaa Oromo (SBO) Sadaasa 18, 2016
SBO: Sadaasa 18 bara 2016. Oduu, Sirna Yaadannoo FDG Waggaa 11ffaa Hawaasa Oromoo Afrikaa-Kibbaatin gaggeeffame irratti gabaasa qindaa’e fi Gaaffii fi deebii Dr. Gadaa Oljirraa waliin taasifame Kutaa 3ffaa.


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
raajaa kaiya vechchaa adhu WRONGaa poanadhillae - naan thaajaa panni vechchaa vandi baejaar pannadhillae perusu enraalum sirusu enraalum sogusu en vaeladhaan - indha (indha raajaa) katta vandi engitta CARaa maarundaa oatta vandi kai pattaa joaraa oadundaa ennappaththi yaarunnu oorak kaelappaa illaiyinaa un veettuk CARak kaelappaa sarakkirukku (pababappappaa) murukkirukku (pababappappaa) thalakkirukku (pababappappaa) adhu enakkedhukku (pababappappaa) vaazhndhidaththaan porandhaachchu vaasalgaldhaan thorandhaachchu paadungadaa isaippaattu aadungadaa nadaipoattu perusu enraalum sirusu enraalum sogusu en vaeladhaan (indha raajaa) kannip ponnaa nenachchu CARath thodanum kattinavan viraldhaan maela padanum kandavanga eduththaa kettup poayidum akku akkaa azhagu vittup poayidum therinjavandhaan (pababappappaa) oattidanum (pababappappaa) thiramaiyellaam (pababappappaa) avan kaattidanum (pababappappaa) oaridaththil uruvaagi vaeridaththil vilai poagum CARgalaippoal penninamum kondavanaippoaych chaerum vaegam kondaada CARum penpoala dhaegam soodaagumae (indha raajaa)Tweet


text:
deey kaalai, pasu maaddai Okkaddum, nee ennai oludaa
Chen meerku maampalatthil nalla vasathiyaana kudumpam satthiyamoortthikku. aanaal namathu Kadhai ingu nadappathu illai. thanjaavoor maavaddatthil oru kiraamam. sumaar nooru eekkar alavil paranthu virinthu irunthathu, antha satthiyamoortthiyin pannai. atharku naduvil alakaana pangalaa, ithu satthiyamoortthiyin irandaavathu veedu. ingu nadakkum Kadhaithaan naan solla pokireen.
pushpaa, ival thaan satthiyamoortthiyin irandaavathu Manaivi. nalla sikappu, konjam paruttha udampu, kalaiyaana mukam, akanra Kundi, ilani Mulaikal, vayathu muppatthi aaru, meelum varnanaikal avvappothu solluveen, ippothaikku ithu pothum. maatham oru thadavai allathu irandu thadavai pannaikku varuvaar, irandu allathu moonru naadkal thanguvaar. pushpaavai poddu ol olena oppaar.
oorukku thirumpi viduvaar. pushpaavirku aduttha ol, aduttha maatham thaan, athuvum ippothu vara vara satthiyamoortthi pannaikku aarvamaaka varuvathu kurainthu kondu varukirathu. mithi naadkalil pushpaa nadatthiya kaama kaliyaaddangal intha Kadhai.
satthiyamoortthi vanthu viddu pona maru naal pushpaa, antharanga veelaikkaari amsaavinai enney theeykka kooppiddaal. amsaa maaniram, pushpaavaiyum, amsaavai onraaka nirutthi yaarai Okkiraay ena ungalai keeddaal, thuli kood yosikkaamal, amsaavai thaan oppeen enpeerkal, antha alavirku alaki amsaa. sarree poosinaarpola udampu, paampu vayiru, sethukki vaichathu ponra pochoo, Mulai malkovaa maampalam pola sariyaana saisu. ival ammanamaaka irukkum pothu marrathai varnikkireen.
pushpaa kaddiyiruntha, theengaay poo davalai aviltthu, ammanamaaka sirithu thooram, nadanthu senru, sdulil oru kaalai vaitthu eeri deepilil udkaarnthu kondaal. pinnalee senra amsaa, leesaaka ennaiyinai aduppil soodu seythu, pushpaa udampil theeykka thodanginaal. muthalil muthuku, pin irandu kaikal, appuram Mulaikal, vayiru enru theeytthu viddu, Amma kuppira padutthuk kollungal enraal. pushpaa thanathu pochoo theriya kuppirkka padutthuk kondaal. amsaa enneyinai nallaa sothampa kai niraiya edutthu, muthuku pooraa thadavi sootthu meelee thadavinaal. sootthu enney thadava thadava minniyathu. amsaa innum konjam enneyinai edutthu, Kundi oddaiyil viralinai viddu, athil viddaal.
konjam kaalinai akaddi, Pundaiyilum enneyinai viddaal. appadiyee padutthu irungammaa enru solli viddu, paatrum senru, suduthanniyinai piditthu vaitthu viddu, vaangammaa kulikkalaam enru kooppiddaal, pushpaa appadiyee ammana Pundaiyaaka deepilai viddu kilee irangi, paatroom senraal. amsaa aval thalaiyil seekakkaay poddu thannir viddu kulipPaddinaal. kulitthu mudintha piraku, appadiyee ammanamaaka pedroom senraal. pinnaalee senra amsaa oru karandiyil neruppu edutthu varavum, pushpaa dras seyyavum sariyaaka irunthathu. neruppil saamBraaniyai poddu pushpaa koonthalukku kaaddinaal. piraku amsaathaan peechai thodanginaal.
eemmaa dallaa irukkinga, ayyaa vanthuddu ponathukkappuram oru maathiriyaa irukkingalee adi eendi vara vara ayyaa onnum sariyillee.
sariyilleenaa,
eendi thuruvitthuruvi keedkiree, munthi maathiri sariyaaka engiddee irukkamaaddeengiraaru
aamaammaa ayyaavukku vayasaachu,
podi Pundai makalee, ayyaavukku vayasaachunaa, en Pundai keekkuthaa, summaa vichu vichunu keevuthu. nee eppadi samaalikkiree, un purushanthaan odi poyiddaanee.
aamaammaa neenga solliringa, naan sollalee, en Pundaikkullee ethaavathu uddu kodaiyalaamunu irukku.
nee poy antha meejai meelee irukkira peddiyai edutthu vaadi
ennammaa ithu pirikkaddumaa
piridi
ennammaa ethu, aampilee Sunniyaaddam, itthaachaோdu irukkuthu
eey Pundai mavulee peesaama ellaatthaiyum avutthu poddu ammana maakudi
itho oru nodiyilee
Appa enna udampudi unakku, appadiyee, intha rappar Sunniyai un iduppilee kaddudi
Amma kaddiddeen
inthaadee Pundai, ennai poddu aampilee Okkira maathiri oludi
amsaa rappar Sunniyodu, pushpaa mithu eeri, irandu viralkalil Pundaiyai viritthu, athil rappar Sunniyai selutthi, Okka aarampitthaal. Mulaiyai kasakki, vaayodu vaay vaitthu Okka Okka pushpaa thuvandu viddaal. needdi irukkira veli pakuthi pushpaa Pundaiyilum,ul pakuthi amsaa Pundaiyulum otthathu. meelum amsaa ol vaangi veku naadkal aana padiyaal veriyil otthu thallinaal.
pushpaa thanathu kaalkalai akaddik kondu, amsaa Okka vasathiyaaka Pundaiyai kaaddik kondu kidakka,
amsaa oru aampilai oppathu pola nirutthaamal otthaal. intha ol oru irupathu nimidam needitthathu. amsaa konjam veekatthinai kuraitthaal. Pundaiyilirunthu rappar Sunniyai uruvinaal. athu nelu nelu vena pushpaa Pundaiyilirunthu veliyil vanthathu. pushpaa thuvandu viddaal. amsaavum pushpaa pakkatthilee Sunniyai needdik kondu padutthu viddal. aduttha ol aarampikka sirithu neeram aakum. athu varai intha irandu peeraiyum ammanamaaka paarkkalaamaa
pushpaa, amsamaana udampukku sonthakaari. nalla sikappu, Mulaikal irandum sirithu thongi, aanaal alakaaka, perutthu, kaampukal needdi, oru sundu viral alavirku irunthathu. sootthu athai parri sollavee veendaam, sarree pinpuram thalli alavirku athikamaaka perutthu ullathu. Pundai aahaa Pundai enaraal, ithu allavo Pundai, uthadukal neendu, Pundaiyin meel paruppu amsamaaka virrullathu.
amsaa, arumaiyaana, leesaaka karuttha udampukku sonthakaari. Mulaikal summaa kinnunu Chinna theengaa saisukku, kaampukal marainthu, soopparaaka irunthathu. pochoo Chinna saisu thaan, aanaalum alakaanathu, Pundai intha Pundaiyaithaan sillu Pundai ena kooruvaarkal,uthadukal ulladangi, paruppu thuruttha Pundai.
adiyee, amsaa vaadi intha kidaa Pundaiyai poddu nakkudee, summaa puru puru ena arikkuthadee, ena solli pushpaa Pundaiyai akaddi, amsaa nakka thothaaka pilanthu kaaddinaal.
ippothu amsaa nakka aarampitthaal. pushpaa anattha aarampitthu viddaal. pushpaa Pundaiyai nakka thothaaka kaalinai akaddi kaadda amsaa nakku nakkunnu nakki viddaal. oru kaddatthil pushpaa unarchiyinai adakka mudiyaamal sattham poda aarampitthaal. nallaa Pundaiyai nakkudi, Pundai mavalee, Appa nakka nakka evvalavu sukam. aa Pundai sukam, Amma paruppinai thurutthi nakkudi, aa mudiyaladee, en Pundai ponguthadi, aa aa punndaiyyy ena katthik kondee mootthiram adippathu pol Pundaiyilirunthu kaama neerai amsaa munjiyil peechi aditthaal. oruvaaru thuvandu padukkaiyil saaynthaal. sukam adangiyathum appadiyee ammanamaaka elunthu vaadee antha rappar pulutthiyai enakku kadTVdudi, unnai poddu naan Okkireen, enka amsaa, pushpaavirku kadTVddaal. eey amsaa maadu maathiri kuninju nilladi, naan kaalai oppathu pol unnai Okkireen enraal. amsaa amsamaaka pochoo theriyum padi kaddilai piditthuk kondu kuninthu kaaddinaal. pushpaa Sunniyai aval Pundaiyil soruka muyarsi seythaal. aniyaayatthirku Chinna Pundai, Pundai uthadukalai nanraaka viritthu eetthinaal. mhim ullee sella mudiyalee, pushpaa mulu sakthiyaiyum thiraddi oree alutthu paathi Sunni pukunthu viddathu, mindum oru alutthu mulusSunniyum sillu Pundaiyil pukunthu pithingiyathu. pushpaa Okka thodanginaal, amsaa anattha thodanginaal, padakkena Sunniyai uruvi amsaa Pundaiyai poddu pushpaa nakkinaal,amsaa kankal kiranga appadiyee kilee saaynthu viddaal, pothumaa ennaal ini thaanga mudiyaathu ena Pundaiyai moodik kondaal. appadiyee iruvarum oruvarai oruvar anaitthapadi padutthuk kidanthanar.piraku peesa thodanginar.
eey amsaa aayiram thaan pompalaikku pompalai otthaalum aampilai oppathu pol illaiyadi, inimeel intha aalai nampi pirayosanamillaiyadi, oru aampalai Sunni veenumadi.
Amma aampalai Sunniyinu sonnathum enakku naapakam varuthammaa, namma pannaiyilirukkanee palani avan Sunniyai paarttheenammaa etthaachaோdu, summaa pulutthikiddu pudalangaay saisukku, summaa Sunninaa athu thaan Sunniyammaa.
adi Pundai sirutthavalee, avanai poddu otthu kitthu puddayaa avan Sunniyai parri sollum pothee un vaayil echi valiyithu, vivaramaa solludi.
ungalukku theriyaamalaa avanai poddu Okka poreen. maadu kaalaikku katthiyathu, ennadaa intha palaniyai kaanomee, ena avan padutthu irukkum araikku poneen, appothu thaammaa paarttheen, etho kanaviliruppaan polirukku, veeddi vilakiyirunthathu, apppaa avan Sunniyai paarttheen. Amma Sunninaa avan Sunnithaammaa sunni, summaa oru adi irukkuthammaa, paartthuk kondee sirithu neeram ninreenammaa, avan kanavileeyee yaaraiyo oppaan polirukku, unni unni sootthai aaddinaan. paarkka paarkka ennaalee thaanga mudiyalee, enathu Pundaiyai kaiyaalee amukki kiddeen.
ada karuvaa sirukki, Pundai moya moyangirathudi, enakku avan Sunni veenum, poy avanai ilutthaadi.
Amma aampalaiyai anuanuvaa Okkanum, ippo poy avanai ilutthaanthaa, payanthiruvaan, avanai namathu valikku kondu vanthu virumpi Okkanumaa, appathaan ol nallaayirukkumaa.
saridi appuram enna thaan nadanthathu.
avan kaluthai Sunniyai paartthuk kondee,en Pundaiyai nondineen, nallaayirunthathu, sirithu neeratthil enakku inpam adangiyathu. angiruntha Chinna kuchiyai edutthu avan Sunniyai oru thaddu thaddineen, vaari suruddikkondu elunthaan, veeddi avilthu viddathu, Sunniyai needdikkondu ninraan, kaiyaal maraikka muyanraan mudiyavillai, naan nirpathai paartthu seyvathariyaathu ninraan.
eendi Pundai mavalee, aampalais Sunniyai thaddiyirukkeeyee, onnu kidakka onnu aachuna ennadee pannuvee, naan maddum angiruntheena, avanai poddu angeeyee otthu iruppeen, eey inthaadee, naan nampa
maaddeen, nee avanai otthuyiruppee, ullathai selludi karum Pundai.
ennaammaa ippadi selluringa namPaddi pommaa
sari saridi Pundai namachalil peesividdeen meelee solludi.
deey ennadaa ippadi Sunniyai pulutthikkiddu nikkiree, iru iru Amma kiddee solluree ena avan kidda sonnathum appadiyee enkaalil vilunthu viddaan sari sari naan ethu sonnaalum keedkanumunu solla sari amsaa nee ethu sonnalum keedkireenu solliyirukkaa Amma.
sari vaadee, poy avanai paarkkalaam.
amsaavum, pushpaavum pannaikku ponaarkal. palani kaalai pakkatthil ninru kondu, kaalaiyai thadavi kondu irunthaan. pasu katthikkondu irunthathu.
eendaa pasu katthuthu, nee kaalai kiddee nikkiree, ena pushpaa keeddaal. atharku palani aamaammaa, namma kaaraam pasu kaalaikku katthuthu, kaalai moonu thadavai eeri viddathu, sinai pidikkalee enru sonnaan. deey kaalaiyai olungaa eera viddaayaa, sariyaa eeriyirunthaal nichayam sinai pidikkum, enru pushpaa koorinaal. illammaa sariyaathaan eeriyathu enru palani solla, pushpaa kopam vanthaval pol, ada podaa, kaalai eerum pothu athan Sunniyai sariyaaka piditthu maaddu Pundaiyil vida veendum, nee maaddu Sunniyai pidikka koochappadduk kondu athaa Okka viddu iruppee. athu thaan kaaranam enru sonnaal.
intha neeratthil pushpaa pachaiyaaka peesavum, palani aadi poy viddaan. irunthaalum Amma ippadithaan peesuvaarkal polirukku enru ennik kondu, vaammaa innoru thadavai seyya vaikkireen, sariyaa seyyuthaa ena neengalee paarunga, ena solli, kaalaiyai aviltthu, pasuvai nokki ilutthus senraan. koodavee amsaavum, pushpaavum senranar.
kaalai pasu maaddai paartthathum, veekamaaka senru, pasuvin Pundaiyai nakkiyathu. pasu maadu sirithu mootthiram peythathu, athanai kaalai nakkiyathu, nakkiyathum vaanatthai paartthu i yena ilitthathu. athai paarttha pushpaavirku, Pundaiyil neer kasinthathu. eendaa ippadi kaalai seyyuthu ena pushpaa keedka, aamaammaa eeraratthirku munnalee ippadithaan seyyum ena palani sonnaan. athuthaandaa een ippadi seyyuthu ena thiruppi keeddaal. maaddu mutthiratthinai nakkuchuthaammaa, athil kaamam kalanthu irukkakummaa, appathaan kaalai kaamam eeri, pasuvai nallaa seyyum ena palani koorinaan. eey vilakkamaa solludaa, seyyum seyyumunaa onnum puriyalee ena pushpaa kaamam kalanthu peesinaan. amsaa palaniyai nokki, Ammavirku pachaiyaa sonnaathaan puriyum athu maathiri sol enraal.
palani yukitthu viddaan. intha irandu Pundaikalum eetho mudivoduthaan vanthullanar, aanathu aakaddum ena mudivu seythu peesa thodanginaan. pasu maadu kaalaikku katthum pothu athan Pundaiyilirunthu kaamam kalantha oru thiravam surakkum, ithanai kaalai mukarnthaal, kaalaikku Okkum moodu varum, pasu maaddu Pundaiyai nakki thiravam kalantha mootthiratthai nakkum pothu kaamam thaangaamal appadi ilikkum, appothu thaan kaalai Sunni pulutthik kondu veliyee varum ena pada pada vena koorinaan.
pasu maaddu Pundai thiranthu thiranthu mudiyathu, kaalai mindum nakkiyathu, kaalai Sunni veliyee summaa oru adikku pulutthiyathu, padakkena pasu meel eeriyathu, palani sariyaaka kaalai Sunniyai piditthu, maaddu Pundaiyil eerrinaan. kaalai,maaddu Pundaiyil eerri olu olana otthathu, pushpaa virku thaanga mudiyalee, deey kaalai Sunni veliyee vanthiraamal paartthukadaa ena katthinaal. athalaam veliyee varaathu, paarummaa kaalai eppadi Okkuthu, intha thadavai nichayam sinaiyaakidum enraan palani.
pushpaavirku thaanga mudiyalee, deey kaalai maaddai Okkaddum, nee ennai oludaa ena pudavaiyai Kundikku meelee thukki kondu palaniyai nerunginaal. veekamaaka odi senra amsaa palani veeddiyai aviltthu viddaal. palani Sunni summaa pulutthikkondu oru adi needdatthirku neendu nimirnthu aadiyathu. amsaa athanai Umpa thodanginaal. Umpa Umpa palani Sunni meelum pulutthiyathu.
pushpaa ammanamaakinaal, aval udampai paartthathum, palanikku veri vanthu viddathu. amsaa vaayiliruntha thanathu kidaa Sunniyai uruvi appadiyee pushpaavai nokki, Sunniyai aaddik kondee nerunginaan. avalai angiruntha vaikkol poril saaytthu, irandu kaalkalaiyum akaddi Pundaiyai nakkathodanginaan. pinnaalee senra amsaa thaanum ammanamaaki, thanathu kaalkalai akaddi vaitthu kondu, pushpaa Pundaiyai nakki konduyiruntha palani kaal valiyee than thalaiyaividdu, Sunniyai Umpa thodanginaal.
kaalai pasuvai otthu viddu thirumpi paartthathu, ivarkal oppathai paartthathum kaalaikku mindum veri eeri pasuvai mindum oru thadavai Okka aarampitthu viddathu. ©pundaikulsunni.in intha moonru peerukkum ithai paarkka neeramillai. pushpaa Pundaiyai nakka nakka palanikku kaamam Sunnikku eerividdathu. pushpaavai paartthu kaalai ilitthathu pol ilitthaan. deey naanthaan maadaam nee kaalaiyaam, amsaathaan pudichu viduvaalaam, ena sollik kondee maadu maat¢ri Kundiyai parappikkiddu, Pundai nallaa theriya ninraal.
palani kaalai maathiri pushpaavai Okka pinnaalirunthu eerinaan. amsaa alakaaka palani Sunniyai piditthu pushpaa Pundaiyil thinitthaal. sumaar 20 nimidam vidaamal otthaan, Okkum pothu Sunni valukki kondu veliyee vanthu viddaal, athanai nanku Umpi mindum pushpaa Pundaiyil thinitthu viddaal. angeeyee pushpaa kirangi viddaal. pushpaa Pundaiyai moodi kondu, ayyo ennaal mudiyaathu, amsaavai ol enru solli viddaal. palani amsaavai Okka thanathu Sunniyai nanku pulutthi,antha sikaddi Pundaiyil thinikk thodanginaan. Pundai nanku uri irunthathaal, nelu nelu vena mulu Sunniyum pukunthu, Pundai ithalkal pithungi ninrathu. Okka thodnginaan, amsaa kiranginaal, appuram pushpaavai otthaan. ippadi maari maari otthu irandu Pundaiyum masiya vaitthu viddaan. ippallaam pannaiyil eppothu paartthaalum ol thiruvilaa thaan. thodaraddum intha ol thiruvilaa.


text:
Caamsaa 27/2014 irraa eegaluun akka guutuu biyyaalessaatti qorumsa biyyaaleessaa kutaa 10ffaa keennamuuf wayita egaalutti Godina Lixa Shawaa Ambootti barattootni Oromoo m/b sadarkaa 2ffaa Liibaan Maccaa Amboo, fi M/b Amboo sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa hanga barattootni Oromoo nu gidduudhaa hidhaman hiikamaniitti qorumsaa hin fudhannuu, mootummaan waraanaan nu jeeqaa ture barnoota utuu hin baratiin qorumsa irra ta’uun bu’aa maalii qaba jechuun gaaffii kaasaniinn waraanaa Wayyaanee humnaa ol itti bobbaafameen doorsifamanii akka qorumsa seenaan taasifamera.
Godina Bahaa Wallaaggaa Magaalaa Naqemteettis haaluma walfakkaatuun barattootni kutaa 10ffaa mormii guddaa dhageesisaa
qorumsicha qoramaa jiru. M/b sadarkaa 2ffaa Dargee, fi Manneen barnoota sadarkaa 2ffaa magaalaa Naqemtee keessatti argaman hundi
hanga barattootni Oromoo nu gidduudha badii tokko malee hidhaman hiikamanitti qorumsa hin fudhannuu jechuun mormii guddaa kaasanii
humna waraanaa waayyaanee hedduminaan itti bobbaafameen dirqisiifamanii qormaata akka seenaan ta’ee jira. Haala kanaan
barattootni manneen barnootaa sadarkaa 2ffaa kutaa 1offaa Godinalee dhihaa Oromiyaa keessatti argaman yeroo amma kanatti qorumsa biyyaalessaa kutaa 10ffaa qoramuu irratti yeroo argamanitti humna waraanaa fi humnoota tikaan doorsifamafi eegamaa sammuu nagaan akka qorumsaa hojjetanii qabxii gaarii hin galmeessineef shoroorkeeffamaa jiraachuun gabaafamera.