c: text/html

text:
Qorannaa Prezidaantii taayitaa irraa buqqisuu Mana-maree Yunaayitid Isteetis keessatti geggeeffamu keessatti nama ijoo ka tahan - miseensi Mana-maree Yunaayitid Isteetis – Ilaajaa kaamiingis, umurii isaanii waggaa 68tti du’aan boqotan.
Waajirri isaanii har’a akka beeksisetti, dhukkuba yeroo dheeraaf isaan rakkisaa ture irraa dhibee wal-xaxaa uumameen du’aan boqotan - Koongiresmaan Kaamiingis.
Baatii Fulbaanaa keessa, wal’aansa fayyaa taasifatanii dandamachuu isaanii fi yeroo Manni-maree boqonnaa irraa deebi’u – gara Waashinton dhufanii kan hojjetan ta’uu gaazzexaa “Baltimore Sun” jedhamutti dubbatanii turan.
Mana-maree Bakka-bu’ootaa Yunqaayitid Isteetis keessatti, dura-taa’aa Koree To’annaa fi Koreelii Jijjiiramaa ta’uun kan hojjetan – bakka-bu’aan kutaa Mariiland - Kaamiingis, koreen isaan hoogganan akka qorannaan buqqisaa Prezidaant Traamp irratti geggeessamu kannneen hojjetaa jiran keessaa isa ijoo dha.
Traamp, ammaan dura, Koongires Kaamiingis, “waan qotiyyoo nama jifatu,” jedhanii, magaalaa isaan irraa filataman baaltiimooriinis, “bakka bala’amaa” jechuun dubbiin waraannii turan.
Kaamiingis Prezidaant Traampiin qeeqaman iyyuu, Rippaabilikaanota miseensota mana-maree kaan waliin hojjechuutti nama dandeettii qaban – jedhamuun beekamu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Dr. Mararaa Guddinaa dabalatee namoonni ammi tokko guyyaa harraa hidhaadhaa gadhiifamaniiru. Dr. Mararaan bakka jireenya isaanii, magaala Burraayyuu yeroo gahan simannaan oo’aan godhameefira.
Deeggartoota isaanii dabalatee hawaasni addunyaa gadhiifamuu isaanii gammachuudhan simachaa jira.
Xalaayaan wajjirri Abba Alangaa Mummichaa Federaalaa mana murtii federaalaa ramaddii Lidataatii erge, “fayidaa ummataa fi mootummaatii jecha himannaan Dr. Mararaa irratti banamee ture addaan citee akka hidhaadhaa bahan murteeffameera,” jedha.
Maanguddoon Oromo, Obboo Dhaqqaboo Waariyoo jedhamani fi gara oggaa lamaatii mana hidhaa turaniis namoota harra gadhiiffaman keessayi. Ballina oduu kana gara boodaa itti deebina.


text:
Dhaabii mirga ilmaan namaa addunyaatiif falmu Amnesty International dhaaba mirga namaatiif falmuu ganna 55 duratti Londonitti yayyabame.
Amma miseensa miliyoona 7 qabaa jedha.Damee waajjira isaa Waashington DC keessaallee hin qaba.
Akka dhaabii kun jedhetti qabsaahoti mirga ilmaan namaatiif qabsaahan ufiifuu rakko gugurdoo keessa jiran.
Akka gabaasa damee Amnesty International ka tahe Front Line Defenders jedhutti bara 2016 keessa qabsaahota mirga namaa 281 ijjeesanii suniin duratti ammoo bara 2015 keessa nama 156 fixan.
Rakkoo qabsaahota mirga namaa kan addunyaatti fidan hammaachaa dhufuutti jirti.
Dhaabii kun duula Twitter irratti jalqabeen akka bulchootii addunyaa seeruma Tokkummaan Mootummootaa baase isaanilleen fudhachuuf mallatteessanii mirga ilmaan namaa kabajaniif amansiisuuf hujiitti jirra jiraa jedha.
Akkuma kanaan duula Twtitte rirratti jalqaban kanaan itti jiran:#Brave Campaign, #Amnesty Warns Attacks On #Human #Rights Activists.


text:
Mootummaan Mozaambik magaalaa biyyattii andaara galaanaa gama Kaabaa ijoo taate, Palmaa, harka riphxee-loltoota Islaamik Isteet waliin hidhata qabanii harkaa baafatee, deebisee to’achuu isaa dubbata.
Mootummichi akka jedhutti, namoonni hidhannoo hin qabne yokaan siiviloonni kuma hedduutti lakkaawaman, kanneen dura yeroo magaalattiin riphxee-loltoota finxaaleyyiin qabatamte dheessanii bahan amma ka deebi’aa jiran tahuu ka dubbatan – Ajajaan waraanaa Mozaambik – Agostiinoo Mutiisee, “shororkeessonni qabeenyaa isaanii hunda saamanii waan deemaniif, waan nyaatanii bulan hin qaban,” jedhan.
Kanneen meeshaalee akka laawuncharoota ruuketaa, qawweelee fi hableewwan hidhatan, gurmuun finxaaleyyii magaalattii iyyeettii garuu, qabeenyaa uumamaan badhaatuu taate, kan uummatni kuma 75 kessa jiraatu irratti gaafata Bitootessa 24 halellaa banuun qabatan.


text:
haleellaa Isaraa’eel xayyaara waraanatiin magaalaa Gaazaa irratti Raawwatteen, yoo xiqqaate namoonni lama kan du’an tahuu ministeerri Fayyaa Falasxiin beeksise. Haleellaa halkan kaleessaa raawwatame kanaan namoonni 25 tahan ammoo madaayaniiru. Haleella Isra’eel jidduu kana akka Falasxiinota irratti raawwataa jirtuun walumaa galatti namoonni 800 ol madaayaniiru.
Loltoonni Hamaas haleella Isra’eel kana hordofuun Rokkeetti Sadi gara iIsra’eelitti kan furguuggeessan yoo tahuu, rookeetiin haamaas dhukaase kun miidhaa kan hin dhaqqabsiisin tahuu gabaasni kun ni mul’isa. israa’eelis deebisaa kanaatiif Gaazaa Xayyaaraan haleeltee jirti.
Hogganaan Hamaas Ismaa’il Haniyyaa labsii Doonaald Traamp kana ilaalchisee yaada Aljaziira kenneen “murtiin Traamp Falasxiin irratti lola labsuudha. Ammas yoo tahe Ameerikaan labsii kana akka diigdu gaafanna; yoo kun tahuu bate dachii Falasxiin qofa osoo hin tahin, naannoon baha jiddu galaa guutumatti balaa hamaa keessa seenaa jira” jechuun akeekkachiise.


text:
Kanneen mana hidhaa jiran miseensonni koree hojii raawwachiistuu Adda Bilisummaa Oromoo fi miseensi koree giddu-galeessa paartichaa tokko haalaan dhukkubsatanii, wal’aansa argachaa hin jiran, jechuun abukaatoon isaanii ibsaniiru.
Miseensonni koree hoji raawwachistuu ABO obbo Mikaa'el Booran fi Obbo Abdii Raggaasaa, akkasumas miseensi koree giddu-galeessaa paartichaa obbo Kennasaa Ayyaanaa mana hidhaa Qaajelcha Poolisii Magaalaa Buraayyuu keessatti dhukkubsataa akka jiran Sagalee Ameerikaatti himan – Abukaatoon isaanii Obbo Tuulii Baayisaa.


text:
Imaltoota Balaa xayyaaraa Dibata darbee mudateen lubbuu ofii dhaban keessaa umriin isaa 26 kan ta’e dargaggoo Siidrak Getaachoo tokko ture.Harmeen isaa Aaddee Milkaa Yimaam Naayrobii irraa akka ibsanti Siidraak waliin ijoollee shan qabu.Siidraak mucaa isaanii lammaffaa yoo ta’u jalqaba Finfinnee irraa gara Naayroobii akka seenu kan fedhan Kamiisa Bitooteessa 7 bara 2019 ture.
Garu Robii Bitooteessa 6 bara 2019 hojjattonni xayyaaraa kan Keniyaa hiriira mormii irra waan turaniif jecha xayyaarronni biyya alaa dirree xayyaaraa Naayrobii hin seeniin hafan. Mormiin kun boris itti fufuu mala gorsi jedhu waan kennameef jecha isa yaadanii turan Tikeetii Bitooteessa 7 bara 2019 bituu dhisanii Sambata Bitooteessa 9 bara 2019 ilma isaanif kutan.
Bitooteessa 9 immo ilmii isaanii Siidraak Getaachoo yeroon dirree xayyaaraa Boolee dhaqqabuu waan dadhabee jecha xayyaarri isa gatee Naayroobi deeme.Kanaaf borumtaasaa isaa Bitooteessa 10, 2019 xayyaara ganamaan gara Naayroobiitti deemu fudhachuu akka danda’uu itti himan jedhan harmeen isaa.
Xayyaarrichis isa Dilbata dabree ganama Siidraak Geetaachoo fudhee dirree xayyaara Boolee gadhisee eega ka’e daqiiqaa 6 booda naanno Bishooftiitti kufe ture.Imaltootaa fi hojjattoota xayyaarichaa waluumaagala nama 157 lubbuu dhabe.
Hammanuma gaa kan ilma koo kan jedhan aaddee Milkaan jireenya boriif dhiphachuun gatii hin qabu, Isa har’a qofa malee jedhu.
Gaaffii fi deebii gaggeeffame Caqasaa


text:
Afriikaa Kibbaa
Biyyoonni addunyaarra jiran aadaa fi duudhaa mataa isaanii qabu. Wantoota biyyoota biraa irraa adda isaan taasisus ni qabu. Aadaan biyya tokkotti jaalatamu, tarii bakka biraatti jibbamuu dandaya. wanti isa tokkoof salphaa kan biraatiif ammoo ulfaataa tahuu mala. Haaluma kanaan barruu tana keessatti asuma ardii teenya keessaa biyya ajaa’ibaa kan taate waa’ee Rippabliika Afriikaa Kibbaa irraa qabxiilee muraasa isinii dhiheessina.
Biyyoota magaalaa guddoo tokkoo ol qaban keessaa takka Afriikaa Kibbaati. Afriikaan Kibbaa magaalota 3 akka magaalaa gurguddoo biyyattiitti fayyadamti. Kanaanis biyya addaa tahuu dandeesseerti. Priitooriyaan magaalaa bulchiinsaa yoo taatu, qaamni seera baasu ammoo magaalaa Keep Taawun qubatee argama. Qaamni seera hiiku ykn Judiciary (Judisharii)n ammoo magaalaa Blomfonteen maandheeffata.
Afriikaan Kibbaa afaan hojii 11 qabdi. Kanaanis rakkina garaagarummaa ummata biraa uumamuu dandayu furuu dandeesseerti. Afriikaan Kibbaa gama Afaanii kanaan wal qabatee, seenaa addaa tokkos ni qabdi. Faaruun biyyooleessaa Afaan Shaniin faarfama. Himni lamaan jalqabarra jiru Afaan hoosaa jedhamuun farfama, lamaan itti aanu ammoo afaan Zuuluu, lamaan sanitti aanu Afaan Seesootoo, kan itti aanu Afran Afaan Afriikaanaa, Afran xumuraa ammoo Afaan Ingliffaatiin faarfama.
Onnee nama tokkorraa baasanii, qaama nama biraa keessa kaayuun yookaan heart Transplant inni jalqabaa fi milkaayaan kan godhame Afriikaa Kibbaa Magaalaa Keep Taawun keessatti. Yeroon isaatis bara 1967 yoo tahu, Dr Christian Barnard nama jedhamutu sarjarii milkaayaa kana raawwate. Onneen kun kan arjoomame dubartii bifa Adii qabduun nama gurraachaaf yoo tahu, mudannoon kun yeroo sanitti mormii kaasee ture. Intalti waggaa 26 Denis Darvaal onnee isii osoo lubbuun jirtu yoon du’e namaaf kennaa jettee arjoomte. Deenisis balaa makiinaa isii mudateen duute. Onneen isii ammoo nama waggaa 54 Luwis Washkaansii jedhamuuf kenname. Haa tahu malee innis guyyoota 18tiif eega jiraateen booda du’e.
Afriikaan Kibbaa bineensota gosa garagaraa heddu qabaachuunis ni beekamti. Allaattiin Guddichi – Guchii, Hoosiftuun Guddichi – Arbi, Hoosiftuun xiqqaan – Dwarf Shrew, Reepitaayiliin guddichi- Leatherback Sear Turtle, Raammoon guddichi – African Giant earthworm, Bineensi saffisa guddaa qabu –Cheetah, Bineensi dheeran –Saattawwaan, Qurxummiin guddichi- Whale Shark, biyya kana keessatti argamu.
Afriikaan Kibbaa Biyyoota walabaa lama marsitee argamti. Biyyonni hedduun ollaa isaanii cinaa tokkoon ykn lamaan daangeessanii kan argaman yoo tahu, Afriikaan Kibbaa garuu Leesootoo guutumaan guututti marsitee argamti. Biyyi leeseetoo jedhamtu guutumatti Afrikaa kibbaa keessa jirti jechuudha. Afrikaan kibbaa biyya Eswaatiinii jedhamtu ammoo kallattii sadihiin marsiti.
Afriikaan Kibbaa Albuudota heddu qabaachuunis ni beekmati. Fakkeenyaaf Plaateniyamii addunyaan teenya fayyadamtu keessaa parsantii 90 kan tahu Afriikaa Kibbaa keessaa argama. Mangaaniiziin parsantii 80, kiroomiin (Chrome) parsantii 73, vaanadiyeem parsantii 45, fi warqii parsantii 41 kan tahu Addunyaaf gumaachuudhaan Afriikaan Kibbaa sadarkaa duraa irratti argamti.
Afriikaan Kibbaa biyya Meeshaa Waraanaa Niwkilaraa oomishuu dandayan muraasa keessaa isii takka. Haa tahu malee dhiibbaa biyyoota lixaa irraa keessattuu Ameerikaarraa irra irratti gageeffamaa tureen meeshaa waraanaa kan Niwkilaraa barbadeessiteerti. Biyyoota addunyaa tanarra jiran keessaa tan niiwkulara barbadeessites Afriikaa Kibbaa qofa.
Qophii Abu Ibtisam


text:
Reksi W.Tilerson,nama ganna 64.Barumsaan injineeringi qaba. Ammatti itti gaafatamaa dhaaba zayiti addunyaa beekamaa Exxon Mobil Corporation ti.Dhaabii kun addunyaa keessaa guddinna gabayaatiin shaneessoo.
Hujii tana ganna 41 hojjachaa bahe.Namii kun jaala pirezidaantii Amerikaa Puutin beekamaa.Ganna 15 wal beekan.
Doonaldti Tiraampi namii kun, Tillerson nama dhaaba addunyaa guddaa keessa hojjachuun beekamu nama akka addunyaan keessa ooltee bultu akka dansaa beeku nagaa naannooleef hojjatu.
Taatullee namii kun biiroo mootuma fi hujii siyaasaa gugurdoo akkanaa keessa hojjatee hin beeku. Raashiyaa fi Amerikaan ammoo waan hedduu irratti walii hin galle.Filamiitiin isaa tun nama hedduuf yaaddoo guddoo.
Senetrootii Amerikaa hedduun ka akka Joon Makkeeyin faatii Tiraampi jaala Raashiyaa kana fialchuun waan nama yaaddessaa jedhan. Hagii tokko ammoo Tilerson waan hedduun faarsan.
Woma taateefuu konigireesiin Amerikaa nama kana fudhachuu fi dhibaachuu dandahaa irratti wal falmuuf deema.


text:
Grand #OromoProtests farmers arriving in Dadar, East Hararge
#OromoProtests, Huge rally in Ambo
#OromoProtests Akakii Oromo public Rally confidently. Keep up Akakii.
Magaalaa #Dodolaa Manguddoo umrii 70 Rasaasaan Rukutame
#OromoProtests, Massive turn up by Oromo Jimma
#OromoProtests, Grand rally Dambi doolloo
#Oromoprotests, Hiriira mormii nagayaa Baalee Roobee yeroo ammaa
#OromoProtests, Mootummaan wayyaanee waadaa cabsun Ummata nagayaan hiriira bahe fixaa jira
#OromoProtests Inna lilahi wa inna Ilayhi rajiuun, Dhiha Arsi Asasa, Mootummaan wayyaanee waadaa cabsun Ummata nagyaan hiriira bahe irratti tarkaanfii haleellaa fudhata jirti, Tarkaanfii lubbu ofi …Read More »
#OromoProtests, Mormii legahaar finfinnees kana fakkaata
#OromoProtests, hiriira seena qabeessa magaalaa gudditti Oromiyaa Finfinnee keessatti alaabaan Oromoo sodaa tokko male mirmirfamaa jirti.Read More »


text:
Xiyyaarri iiraan hojjattoota Xiyyaarichaa dabalatee namoota 66 fe’ee Alhada kaleessaa magaalaa Tehraan irraa gara magaalaa Yasuj balali’aa ture kufuudhaan, namoonni imala irra turan hundi kan du’an tahuu qondaaltonni biyyattii beeksisan.
Ejensiin Odeeyfannoo iiraan ISNA’n dubbii himaa abbaa taayitaa tajaajila yeroo balaa biyyattii waabefachuun akka gabaasetti, iddoon xayyaarri kun itti kufe Kibba biyyattii Gaara naannawa Isfahan keessatti tahuu beeksise. Balaa xayyaaraa kanarraa, namoota xayyaaricha keessa turan keessaa namni lubbuun hafe tokkollee hin jiru.


text:
Caamsaa 30,2017/ Godina Wallaggaa Liixaa magaalaa Mandii keessattii Qeerroon waraqaa waraqaasa guutumaa magaalaatii keessa rabsuu isa gabasnee ture haalumaa kanan warqaa facaa’ee sanattii baayee kan na’ee Wayyanneen erga gaafa sana uummataa nagaa gollaa jirtii dargagoota 2 as mana hiidhaa galchuun dararaa guddaa irraan ga’a jiru.
Isaniis:-
- Iyoob Kumaarraa
- Getuu Alamayyoo kana jedhamaan sababa sanan harkaa Koomandii Poostittii miidhaan irraa ga’aa jira.
Kanan duraas yeroo gara garaa mana hidha wayaanetti hiidhama fi reebama turan. Sababa waraaqallee dhaadanno qeerron raabsamanif magaalan Mandii shororka jabaa keessa jirtii. Kumaatamni kufee kumaatamonni hiidhamanis qabsoon keenya itti fufa. Qeerro Magaala Mandiira


text:
Itiyoophiyaa keessatti hokkara gosotaa uumameen namoonni nagaa ajjeefamuu kan jabeessanii morman dura ta'an komiishiina Gamtaa Afrikaa kun maatii namnii jalaa ajjeefameef gadda itti dhaga'amee ibsuun kanneen nada'aniif immo fayyiina hatattamaa hawwanii jiru.
Angawoonni Itiyoophiyaa kanneen yakka sukaneessaa gaggeessan kana qabuun seera duratti akka dhiyeessan gaafatanii, hokkara gosa gidduu dabalaa adeemuu keessaa kanneen harka qaban hundii kana hammeessuu irraa akka ofqusatan, muddama biyyatti keessaa hanqisuu irratti akka hojjatan gaafatan.
Kanneen siyaasa keessa jiran martii marii guutuu biyyaa gaggeessuun dhimmootii ijoo ta'an irratti walii galtee tokko irra akka ga'an, kana gochuu baannaan garuu Itiyoophiyaa qofaaf otoo hin taanee guutummaa kutaa sanaaf dhiibbaa hamaa akka qabaatu hubachiisan.
Jijjiirama mootummaan Itiyoophiyaa jalqabeef gamtaan Afrikaa deggersa qabu irra deebi'anii kan ibsan Musaa Mahmat biyyatti keessatti nagaa fi tasgabii argamsisuuf gargaarsa barbaachisu gochuuf qophii ta'u ibsan.


text:
Kan lola Yukireen jalaa dheesse barataa lammiii Naayijeeriyaa kan ta’e Adoonis Ayyo Osolabi, wixata har’aa ennaa Hangary dhaqqabu waa’ee hiriyoota isaa boodatti dhiisee deemee kan isa yaaddessu ta’uu dubbata.
Namoonni irra hedduun mgaalattii dhiisanii ba’aniiru. Yoo nama naannoo sanaa miti taate, namoota waliin dubbachuun rakkisaa dha. Waan barbaaddu argachuufi illee rakkoo dha. Bakka ciisichaa keessumaa. Namoonni hin ciisan. Namoonni buufata baabura imaltootaa lafa jala jiru dhaqanii achi taa’u. baay’ee qorra. Halkan lafa taa’an miti. Mijataa miti. Magaalaa keessaa dho’iinsa boombii waan dhageenyuf filmaata ka biroo hin qabn jedhe.
Baratuu ka biroon Jesikaa jedhamtu illee haalli muddamsuu magalaa Kharkiiv keessaa keessumaa erga boombiin mana ishee cinatti dho’ee booda Yukireeniin dhistee akka baatu na dirqisiise jette. Gama biraan odu gabaasaan VOA Jaaksen Mivungaanii barattoota Yukireen magaalaa Karkiiv keessatti danqaman dubbisee jira.
Lolli Yukireen guyyaa shanaffaa qabatee ennaa iru kanatti, jiraattonni lammiwwaan Afriikaa irra jireessi barattoota ta’an, waraana weerara geggeesse fi waraanni Yukireen kan naannoo ofii isaanii irraa ittisuuf lola geggeessan gidduutti danqamanii jiru. Hedduun isaanii mala ittiin gamasii ba’an barbaadaa jiru. haa ta’u malee, yeroo ammaa balaliin biyyattii keessaa ba’an waan hin jiraanneef, hedduun geejjiba lafoon deemuu dhaan biyya hollaa kan akka Poolaand dhaqabuuf yaalaa jiran. Kanneen biroon kan akka lammii Taanzaaniyaa David Nusuyaa ka magalaa daangaa Rashiyaatti dhiyoo fageenya walakkaa sa’aatii ta’u irra jiru magaalaa Kharkiv keessa jiraataa ture nageenyaaf mala gaarii jechuun achumatti hafuu filate.


text:
Atileet Taamiruu Kaffaaloo Damissee Paralymipikisii Tookiyoo, biyya Jaapanitti Hagayya 24 amma Fulbaana shanittti geggeeffamuf deemu irratti fiigicha meetirii 1500, atileetota qaroo dhabeeyyii fi baayyee arguu in dandeenyee hirmaachisuu irratti dorgomuuf qophiirraa jira. Tanaan dura, Atileet Taamiruun Paralymipikisii Riyoo, Braaziil bara 2016 irratti meedaaliyaa Meetii moohe.
Yeroo san sadarka argatee malees waan ittiin beekkamtii guddaa argate moo, mallattoo mormii Oromiyaa - harka wal-jala dabarsanii ol kaasuu - waltajjii guddaa Paralymipikisii irrattii agarsiisuu isaatiin ture. San booda, sodaa nageenyaa irraa achuma Braazilitti hafee oggoota sadii booda biyyatti deebi’e.
Waan yeroos ture, akkatti biyyatti deebi’uu murteessee, fi qophii Paralymipikisii Tookiyoo itti jiruu irratti haasahuuf keessummaa Labataa godhannee, caqasaa.


text:
Gorsaa Seeraa Koree Furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa fi miseensa koree haarawa muummicha Ministeeraatiin dhimma hawaasa muslimaa akka qoratu hundeeffamee kan tahe Ustaaz Kaamil Shamsuu, kora mootummaa Ameerikaatiin qophaaye irratti hirmaatuuf har’a Washington DC seene. Kora kana irratti biyyoota 28 irraa namoonni beekkamoon kan affeeraman yoo tahu, ministeerri haajaa alaa Ameerikaa Ityoophiyaa irraa Ustaaz Kaamil Shamsuu kan affeere tahuun beekamee jira.
Ustaaz Kaamil sa’aa muraasa dura Washington DC kan seene yoo tahu, hawaasni Muslimaa biyya keenyaa naannawa DC jiraatu buufata Xiyyaaraatti argamuun simannaa kan godhaniif tahuu odeeyfannoon ni addeessa.


text:
Koomishinarri Koomishina Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa, Daani’eel Beqqelee, gaazzexeessonnii fi ogeeyyiin miidiyaa dhiheenya kana Itiyoophiyaa keessatti qabamanii hidhaman hatattamaan akka gad-lakkisaman waamicha dhiheessanii jiran.
Koomishinarichi akka jedhanitti lakkoobsi gaazzeessotaa fi ogeeyyii miidiyaa tibbana hidhamanii 16 gahee jira. Qabinsii fi hidhaan raaw’atame kun kan “seeraa ala geggeessame” jechuun hubachiisan – Hoogganaan Koomishina mirga namoomaa Itiyoophiyaa kun.
Gama biraatiin, miidiyaa interneetiin tamsaasamu “Ethio Forum” irraa Yaayyeesew Shimalis har’a mana murtiitti dhihaachuu isaa, Kenedii Abaatee Finfinnee irraa gabaasee jira.


text:
Godina Harargee Lixaa aanaa Hawwii guddinaa araddaalee Taa’oo fi Ibsaa jedhaman keessaa har’a liyyuu poolisiin bulchiinsa naannoo Somaalee bobba’uu dhaan manneen 80 nu irraa gubee uummata araddaalee kanaa qe’ee irraa godaansisuu jiraattonni ibsaniiru.
Jiraataan aanaa Hawwii Guddinaa akka ibsanitti meeshaalee waraanaa gurguddaa kanneen hidhatan humnoota “Liyyuu Poolis” jedhaman manneen namaa irra naanna’uu dhaan ibidda itti qabsiisan jedhan. Inni danda’u baqatee magaalaa Taa’oo fi Ibsaa keessaa waan godaaneef namoonni meeqa manneen gubatan keessatti akka du’an adda baafachuu hin dandeenye jedhan.
Haala godina Hawwii Guddinaa araddaa Taa’oo fi Ibsaa keessatti uumame jechuun kan jiraataan aanattii ibsan kana qaammi mootummaa illee mirkaneessee jira. Itti gaafatamaan waajjira kominikeeshinii godina Harargee Lixaa obbo Abduraqaaq Ahmed akka jedhanitti araddaaleen kun daangaa Somaaleetti siqanii kan hin jiraannee fi Oromiyaa keessa yoo ta’an gama Oromiyaatti ce’uun kan dhukaasa bane Liyyuu Haayil ta’uu dubbatan.
Manneen gubatan hanga ammaa 80 ta’uu isaanii fi uummati ganda isaa irraa buqqa’e mana barnootaa tokko keessa buufatee jira jedhanii lakkoobsi isaanii 300 kan ta’u uummati baqate kun ammas Liyyuu Haayliin marfamee jira jedhan. Uummata Kanaa harkaa baasuuf humni dabalataa qaama ol aanaa irraa waamamee gamasitti qajeelaa jiraachuu Obbo Abdurazaaq ibsanii jiru.


text:
B/J Kmaal Galchuu Dhaaba ABO kan yeroo dheeraaf wal daadarkeessuu malee qabsoo if dura oofuu dadhabe ture keessaa bahuun bara 2008 jijjiirama mooraa qabsoo ilmaan Oromoo keessatti finna jechuun garee Shanee ABO aangoo irraa kaafne jechuun sabaa himaa gargaaratiin labsuun isaani yaadatama. Jijjiirama kanaan hamileen Oromoo tarii ol ka’a jedhamee yaadama ture, garuu dubbiin faallaa tahuun mooraan qabsoo Oromoo caalatti tasgbbii dhabuu fii WBO abdiin Oromoon hegereef abdataa ture nyaaphatti akka harkaa laatu taasifamuun seenaa qabsoo Oromoo keessatti xurii hin dhaqamne fi hin irranfatamne tahee galmaawe. Gareen jijjiiramaa bakka lamatti bahuun gareen tokko shanuma keessaa dheessetti deebi’u yeroo filatu, gareen B/J Kamaal galchuus diina Oromoo boochiisaa jiru boochiisuun hafee saba himaa habashootaarra deemuun waan amaarottiin dhagayuu barbaadan lallabaa jira….Guutuu isaa[ca_audio url_mp3=”http://www.bilisummaa.info/wp-content/kamaalgalchuu201308.mp3″ url_ogg=”” skin=”regular” align=”none”]
Check Also
Raayyaa Ittisaa: Daangaa Suudaaniin nu jalaa qabame deeffachuuf dandeeytii gayaa qabna jedha
Raayyaan Ittisa Biyyaa daangaa humna waraanaa Sudaaniin qabame bilisa gochuuf gahuumsa qabaachuufi qophii barbaachisu hunda …
16 comments
-
Yaadaa B/G/Kamaal Galchuu bay’ee gaarii dha itti fuffi siduukka jira. garu gare Aayaan laalatuu amma achii dandiin dhipha dha. Kamaal Galchu is aperson with vision and Action. Viva B/G/Kamaal Galchu.
-
you guy!
How many armed forces you have to fight for all Ethiopia? All hat no cattle!!!!!
-
Wayyaanee keessa taa’ee kaleessas Oromoo fixaa ture, shira fi dirqama Wayyaaneen itti laatteen ABO keessatti ijaaramee ABO fi QBO diiguuf keessa taa’ee akka hojjetu dirqama itti kenname raawwataa tureera. Amma ammoo kan argaa jirru Ixoobiyummaa ijaaruu waan ta’eef xiqqoo turee Wayyaaneetti deebi’ee badhaafamuuf akka jiru kan yeroo gabaabaa keessatti eegnudha.
-
J/Kamaal nama jabaa sabaaf yaadu jabaadhu kaanyoon umana waanyaa jirtii ati Rabbi sibira jiraa jabaadhu waan godhaa jirtu irraatti karaan martinuu sanumaa karaan deemuuf deeman maaliif ana qofaan hin taatetuu rakkisee ciniinfataa jiranii jabaadhu Rabbiin Oromoo godhee nu’uume sibira haajiraatu
-
@Ummata waan dubbatamaa jiru dhagayuu hin dandeennef! gurri kessanillee waan qalbiin tessan yaaddu qofa isiniif gabaasa dhugaan kan dubatamaa jiru waan biraa kan isin dhaeefatan kabiraa akkasumati rakkadhaa hagga rabbiin isigargaaree dhugaa dhageefachuu dhadeesantti .
-
bilisummaa fii nageeni kiyya isin haagayu midiyaa kessan kan garee qofa godhuu dhiiftani kan sabaa osoo gootani irra caalaa jaalatama argata silaa amma garuu worra ufii waan hojjatu dhabee/dhiisee nama wohojjatu irratti boba’aa jiruuf saydii/gama qabatanii waan J/kamaal dubataa jiruufii waan barraayee jiru waan wal hin fakkaafe yoo maxansitan waa akkaan nama gadisisu mee xiinxaa laalaa yoo isa dhageefannuu kan biraa yoo barruu laallu kan biraa yaa bara baranaa diimaan guracha guraachi diimaa bara jedhamutuu dhufee yaa Rabbii kan irraa nudandami
-
dhugaa dubbachuuf Sararri tokkoottiin garee qabatee hin deemne kanuma qofa. Gadaa. com fi ayyaantuu.com yoo ilaalte garee daawud ibsaa dhaadheessuuf hirriba dhaban mee deemi laali. Marsaan kun suniin adda je’een amana
-
Kan deeggarus ta’e kan balaalefatu INTERNEETA irratti waa barreessuun alatti hojiin ol bahee hin agarsiisu. Namuu waanuma itti fakkaate canba. Kuni garuu akka tarkaanfii takkallee duratti nu hin deemsifne hubachuu qabna. Interneeta irratti waan caalatti ummata addaan fageessu kan akka Dawud akkas, J/Kamal akkas jennee odeesuu fi waan isaan fulduratti ta’u danda’an raaguu irra, ol baanee eddoo isaan irraa shakkii itti qabnu isanuma gaafachutu baayessa. Kan hafe dalagaan isaaniyu saaxilaa waan deemuuf nuti abjuu keena himuun nu hin gargaaru. Kan kalee diina wajjiin hojjataa turee ummata biratti jibbame kan harra qabsa’a ta’e kan kalee qabsa’aa jaalatamaa ture kan harra immoo diinaaf hojjatu heddu. Kuni waanuma ta’amee fi waan fuldurattis ta’u danda’u. Kana hundaa ciminaan irratti yoo hojjatan ofi irraa hanbisuun ni danda’ama. Ololli hundee hin qabne kan nutti namtokkee irratti oofnu daraan ummata addaan waan facaasuuf irraa haa ofi qusannuu.
-
Ilmmi Oromoo yoo waa barreessuu barbaadu barreessuun dura itti yaaduun barbaachisaa natti fakkaata,jibbuun waan biraa maalttu Oromoo rakkoo kana keessaa baasa jedhanii yaaduun waan biraati.yoo dhugaa dubbanne bilisummaa.com amma waan hin taane daladanii itti yaadaa.yoo barbaachisaa ta’e waan General kemal Gelchuu dubbate akkuma dubatametti kaayuun barbaachisaa natti fakkaata.wontti dubatamu ka biraa ka isin barreesitan ka biraa yoo ta’e dhugaa dubatuu[barreessuu]keesan mamii keessa waan galchitaniifi yaaduun barbaachisaa natti fakkaata.yaa bilisummaa.com sila Oromoon Afaan Amaraa hin dhagayuu jechoo barbaaddanii?waan dabaa
-
DHugaa Baas Biyya Yemen irraa.
Oromoof Oromiyaaf qabsoo geeggeefamaa jiru akka gaariitti jala buutee hubaachuun fi xinxaala siyaasaa gahaa kan ummata oromoo wanjoo gabrummaa jalaa baasu irrattii qabsoo godhuun barbaachiisadha.Anjaaleen ololaa akkuma baratamee qabsoo bilisummaa oromoo(QBO)keessa kanneen akka rirmaattii qabsoo qancaarsaa turaanii fi jiran yeroo qabsoon roga tokkotti deebiituu fi gara fuula duraattii tarkaanfatu akkuma barame qabsoo fiiniinsuun dagaatamee ajandaa ololaa kan qabsoo fi ilamaan oromoo addaan fageesu bukeessuu egaalu.kuni garuu ilaalacha siyaasaa ta’ee kamiyyuu kan galmaan hin geenyeedha. qabsoon akeeka gaarii fi bilchiina sammuu akkasumaas toftaa fi tarsimoo barbaachiisa. karaa kamiiniyyuu tumsa waliif ta’uutuu barbaachiisa malee falaasamni ololaa galmaan nama hin ga’uu akka hin dandeenye hubaachuu fi waliis hubaachiisuun fala ta’a. gama yaada jiruu immoo Jeneraal KAMAAL Galchuu qabsaa’aa qabsoo bilisummaa oromoo keessattii seenaa hin dagatamne qabu jedhee amana. Kuniis mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo keessattii irmoota bara dheeraa qabsaa’aa fakkaatanii qabsoo qancarsaa turan hubaachuun qabsaa’aa mooraa qabsoo bilisummaa oromoo dimookraateessedha. Akkasumaas mooraa qabsoo bilisummaa oromoos qulquuleesseedha. Ittii ansuudhaaniis sangantaa siyaasaa akka sabaaf ta’uuttii maarii ba’aadhaan erga akka bilisummaaa sabaa yeroo gabaabaa keessatti fida jedhame baaseedha. jabaadhuu jaabaadhaa qabsaa’oota qabsoo bilisummaa oromoo.
-
ammaa ni gahaa sobaa dhisaa namnii kamaal galchuu gahuu tokkollee hin jiruu kaa irra hafee ergamtotaa ertiria ta’anii hafanii ammaa of laluu dhisanii namaa arabsanii osoo kaa wanyuu wanyuu ka horuu horaa jedhaa oromaan
-
tuniis takkuma ja,e Obbo Ja,afr Alii Obbo kamaal Hattuuti malee k/galchuutimiti inni niti waanumaa biyyaa isa baasee huu hin barre hamma yona qabsoo godhuu yoo fedhee qabsoon asmara jirtii ????? ammaas daangaa Ertiraa fii Ethiopia Nama dhiisii cululleen cabsuu hin dandeysu …. Garuu inni waraanaa nama dhibbaa fii kudha saddet 118 waliin akkamitti daangaa dabruu dandeyee ?nama dhibba san fudhatee maa bosonaa oromiyaa hin seniin … moo dhaabuma ABO ja,u kana balleysuudha ergaan jabaan inni qabatee dhufe.kuno maayyitti guraageef ergamaa jiraamiti
-
Namini akka kamaal galchutti kasaaree harkaan daaraa haree nijira ???? inni j/oromoo tahuun wayyaaneef hin taanee garuu isaaf hin gallee male.maalif osoo galeefii demii asmaraa dhaqii ABO diigii kottu oromoof hoggana guddaa taata jechuunii ergame. ergamuu isaa kanaaf sababni guddaan daangaa Ertiraa fii Ethiopia nama dhiisii horiin lafa dheedu cabsuu hin danye inni waraana raayyaa ethiopia nama 118 waliin asmaraa seenuun isaa waa hedduu namatti agarsiisa… ergaa ergameef san bakkaan geyuuf hoggana ABO gubbaan tarkanffateeti motummaan ertiraa qunnamuuf tattafate. garuu itti fashale. cal ja,e hin tenye dhhaba keysa keysa fincila umee ky ABO jechuun 2008 addaan fottoqinsa badaa dhaaba keysatti fidee garuu dhaabni fincila kana obsaan irraa Aanee. kanatti milkaawuu dhabnaan G7 warra guraagetti gale …. inni yo isaatii ballama mallasaan isaaf seene san gara isaatiin inni haga dandeyutti waan hujirraa olchef dafii biyyatti galuu barbaada. garuu magaalaan akka mana dhhaammatan hin taatu ja,aniimiti ree.osoo amma biyyatti deb,ee oromoon wayyaanee waliin hojjattuu huu isa hin dhiiftu akka fakkenyaatti warri OPDO waraana raayyaa Ethiopia keysa nama qabna jechaa kan abdachaa turan tokko isa waan taheef … ergaa inni biyyaa baafatee wayyaaneen waranaa rayyaa Ethiopia keysaa oromota qulqulleysite fixxe. kunigaa Dhaaba OPDO dirree isaan ofirraa hin egin keysa galche keysaafuu ega mummichi ministeraa Ethiopia Obbo Mallasaan Du,ee bodaa isaan waa takka hojjachuu dadhaban maalif waraana biyyatti keysaa nam tokko waan hin qabneef haala san mudutan … qaanyii fii rakko akkasii keysa ka isaan galchee Janaraal Kamaal Galchuu akka tahee sirritti waan hubataniif …. kanaafi ka jannef egallii barreyfama kanarratti namni akka isaa kasaaree hin jiru ka janneef kanaafi bar.
-
Dhugaa Baas.
Qabsoo bilisummaaf godhamu keessaattii guufuun qabsa’aa hin mudaanne hin jirtu.keessaayyuu keessaa qabsaa’oota keessattii qabsaa’aa fakkaachuun rirma qabsoo bilisummaattii tahuun akka qabsoo qancaartuu fi qabsaa’aan afaan wal waalaalu gadhaamaa ture.ar’as itti jiru.Haa ta’u malee qabsaa’oonni yeroo irraa yeroo abdii horaachaa deemuun sirna ayyaan laallaattummaan irraa aanaa dhuufuudhaan akka of jabeessaa dhufan oromoomii alaagaanuu argaa jira. Rakkoon jiru waraana kumaatama fudhee gara biyya elteeraa dhaaquun dhukkuba sammuu maaf nattii ta’aa? lammata qabsoo achii jirtii kan jedhuu jamaa malee waraanaafi kanneen maqaa qabsoon baroota hedduu daldaalaa ba’aan hedduun biyyuuma tana keessa jiru.J/Kamaal Galchuu gootaa rakkoo mooraa qabsoo bilisummaa oromoo keessattii bara dheeraa gaafa baase gaafa irraa ciruun sirna abbaa irruummaan kan nu malee qabsaa’aan hin jiru ykn ana abbaan qabsoo ofiinjechuun qabsaa’oota qabsoorraa fageessaa turan muna kanattii dhugaa himuudhaan mooraa qabsoo bilisummaa oromoo keessattii waaaraa buuse. hoggaanna sirna dhablee sagaantaa dhabeessa kan yoo dandeenye walaabummaa oromiyaa jedhu yookan immoo biyya ethiopia haaraa akka ummata keenyaa taatuutti waliin tannee ijaarraa jedhu arraab lammee ta’uu dhugaa ittii himuun dhaan akka qabsoo sabaa keessaa bahan dhugaa itti heme. sodaa tokko male. kana malee murni dullomaan kun akkuma bara dheeraa qabsoo sabaa omisha dhunfaa godhaachaa ture mooraa qabsoo irraa fudhaamte keessaa doolara daldaaluu egaalee osoo itti hin milkaa’iin salphiinaan hafe. kan hafaan immoo dhiheenya kana gara biyyaa alaa Dawud Ibsaa biraa bafaachuun argaa jira. fkn ABBAA CHAALA BIYYA swiidiin gale . Bultuun biyyoo immoo Ugaandaattii ELTEERAA irraa baqaachuu ,ABDII RAGAASAAs akkasuma dhaaba maqaa shaanee jedhuun daldaalu dhiisaanii gara baqaachuu argaa jira .kun immoo abdii kutaachuu shanee gumii mul’isa.Akka ABO jijjiiramaatii bilisummaa ummata oromoo fi ummaattoota cunqurfaammoo biyyaattii yeroo gabaabaa keessattii akka dhufu abdii guddaatu jira. dhaabboota oromoo fi kanneen bilisummaafi dimookraasummaaf falmaan hundaa waliin hojjaachuuf yeroo kamiiyyyuu qophiidha. Gadaan gadaa bilisummaatti!!!!!
-
QABSOON SHANEE ILMAAN OROMOO IRRATTI MALEE DIINA IRRATTII MITTI
Shaneen Ekeraa Fira Dhabaan Awwaala Dhabde
Shaneen ekeraa fira dhaba reeffi awwaala dhabe. Gurmuu yaadaa fi karoora /blue print/ rakkoo saba Oromoo fi hawaasa cunqurfamaa waliin hiddaan furu ajaja Shaabiyaan itti kennitu malee hin qabne.Bulchitoota Shaabiyyaa- Mootummaan Ertiraa qunnamtii godhee fi Shaneen walitti hidhatuun Naqfaa miliyoona waggaan remade addaan qoodamuu barate gariin akka Tolee sooqqidda irratti qicaa harkuun sobataa elmatan Saba Oromootiin gowwoomsuun yoo aanjaan argame bakka Wayyaanee buufatuu osoo hafuura keessatti ittiftu Qabsoo Oromoo naafifte.
Ufii tuffatamtee Saba Oromoo tuffachiifte, Gaafa J/Kamaal Galchuutii fi J/Hayluu Gonfaa faa gootota Oromoo waraana mootummaa keessaa sirna Wayyaanetti ibidda hidhatanii fi qawwee itti gargalfatan buqqifatanii qaamaan itti makamanuu Shaneen qaata duute. Kama waraana /WBO/ facaaftee Dirree falmaa onnsitee fi jaarmaya siyaasaa biyya keessaa madda diinaggee dhuunfatuu irratti osoo wal morkaan oddeessa diina /Wayyaanee/ dabarsitu,gaagaasisuun eeguma maqaa 3/ ‘ABO, Alaabaa fi SBO’ qofti hate Saba Oromoo hafuura itti deebise.
Warri keessa beeku gariin “lmaan Oromoo tarkaanfii gootummaa san fudhatuu eega hin oolin yoo san gara Ertiraa dhaquu, ABO /Shabiyaa fi Shaneen/ gaggabsitetti dabalamuu manna osoo achumaa lola Wayyaanee garagalchuu godhanii silaa yoosuu hawaasa Oromoo sochoosu, rakkoon hin mudatu, doggogora.. faa” jedhee amanuu dubbatu gadin qabanne.Gurmuun hawaasaa harki guddaan gadi fageessee xiinxallu ammoo faallaa yaada armaa olii murtii qajeelaa fudhatuu “ABOn wal dhuunfatuun akkasumatti Dhaabota Oromootii fi mormtoota biraa waliin Tokkummaa, humna jabaa ijaaruun hawaasa keessaa-alaan sochoosuun yoma gabaabdutti sirna Wayyaanee diiguu herreguun hin dogoggorre faa..” jedhee yaada dhugarraa madde kennuun gargaaraa as dhufe. Dhugaan jiru ammoo kanuma taya.Dhugaa san ammoo wanti hanqise dhiibbaa Shanee fi Shaabiyaa akka taate mamaa hinqabu.Uumaa fi aadaan Shanee yoo madda rakkoo hangafa
1-Jalqabumaa kaasee gareen naannaya tokkoo bakka hoggana ABO qabatuun yaada hamaa bakka gurmuu Nafxanyaa fi Wayyaanee uf buusee dhaalaan ummata Oromoo biraa gabroonfatee bulchuun xaxamee.
2-Garee gahummaa fi walii hingalle /incompetent and incompatible/ ijaaratuun QBO handhuuraa daldala madda diinaggee maatii godhatuun irratti waljijjiiraa
3-Yoo maraa dhawa /tarsiimoo Qabsoo –“Laakkofsa gurmuu firaa guddisuu, diina ammoo xiqqeessuu /haphisuu” jedhu faallaa garagalchuun /diina guddisuun fira facaasuu faa/ dalaguun Sabaa fi Sablammoota ufitti qabuu dhiisii tokkummaa saba Oromootuu dharu aadaa godhate
4-Lammii Oromoo gosa, /naannya/ biraa keessattuu yoo dandeettii fi yaada tarkaanfataa qabu taatee boruu-hegeree jijjiirama fiduun liqimfamuun sodaate gara hogganaa dhiyaatuu mitii akka miseensummaan qooda QBO hamileen hin gummachine sakkaaluun maayii akka osoo homaa hin dalagin gaaddisa jalatti lubbuun wareegamu ykn abdii kutatee ganu godhuu,
5-Lammii Oromoo gara biraa qofaa mitii Oromoo tarkaanfataa akka sirnaa yaadu naannaya /gosa, gandaa fi amantii/ sanitti dhalatee yoo yaada garee-Siyaasa Booyyee /Dhaaduu “All animals have right, some animals have more right.” Jedhuu G.Orwell kitaaba ‘Animal Farm’ barreesse ibse fakkaatu hin qabaanne bakka gaafatamaarraa dhiibuu. Ammaan tana abbootuma garee QBO gaadite ijaartee biraa lafa maraa turte galgalaan seera Wayyaaneen /constitution/biyyaan dhabamsiisaa turtee fi ittiin jirtu dhugoomsuun harka itti kennatuu cidha godhatuu dhagawuun dhaasa.
6-ABO jaarmaya miseensa waa maraan hoggana caaluun akka nafa guutuu mataa hinqabnee /’headless torso’/ jedhamu fakkaatu hoggana ‘cichaa’ malee cimaa akka hin horanne horatuu bultii hin baafanneen humna siyaasaa fi waraanaa jabaa godhuu hanqise.
Shaabiyaan ammoo rakkoo mataa ufiituu furatuu manna ufitti xaxuun hawaasa biyya lafaatiin tuffatamuun mudate. Shaabiyaan Humna Wayyaanee diigu caalaa gurmuu dadhasbaa akka Shanee bakka Wayyaanee buufatu osoo tolfatuu ifaajju aduun itti dhiite. Wanti Shanee fi Shaabiyaan gootu cufti akka darara hawaasa Oromoo, QBO dheeratu, laakkofsi wareega dachamaan dabalaa sirna gabrummaa fi cunqursaa bultii baafatu gargaare.
Yoo uumaan OPDOn Wayyaanee jala jirtuu rakkoo Saba Oromoo hin furtuu amanuun jibbisiise Shaneen guyyaa keessa galtuu akaakkayyuu OPDO, abbaa Wayyaanee-Shaabiyaa taate wanti gargar godhu hinjiru.
Wanti nama maalalu gurmuu hawaasa Oromoo gama laafaa gosaa, naannayaa fi kanniin fakkaatuun hawatamee ijibaatuu dhabee haga ammaa Shaneen Raqa Shame akka aadaan “Reeffa aanaa Torba gargalchan.”jedhan Olii gadi garagalchuu arguu-dhagawuun asgaye. Amma murtiin ummata Oromoo dadhabaa fi raqa olii-gadi gara galchuu miti.
Gurmuun hawaasa Oromoo beekaa/ wallaallaan/ gama garee akka Shanee faa goree gosaa fi gandaan aduun waliin itti dhiite kana dhiisee yaada tarkaanfataa tokkummaa saba Oromoo laafe ittichuu bira taree sabaa-sablammoota roorroo fakkaataa hobbaafatuu tattaafatan waliin dhaabatuun Wayyaanee mataan cabe akka walirraa hin hafne godhu waliin yoo hiriire seenaa haaromsu taya.
QBO jalqaba malee hin goolabamne.Garuu yoomiyyuu caala hoggana biyya ambaatii ibidda ufii waliin hin gubanne internet fi ololaan hiixuun hawaasa Oromootti qabsiisu osoo hin taane akka Wayyaanee fi farriin beekuu dhiisii shakkuu hin dandeennetti hojjataa hojjachiisu horatuu afaan guutattanii dubbatuun nama hin qaanfachiisu.
-
Shaneen dhiheenya kana kasaaraan siyaasaa jabaan karaa Social Media irra gahaa jiru jalaa uf dandmachiisuf G/Kamaal irratti olola isii rakasa taye kana bante. Ololli shaneedhaa ammaan booda bakka hin qabu. Dawud Ibsaa fi Bultum biyyoo namoota ABO dura ta’aa fi itti aanaa ta’uudhaan waggoota 18 dabran kana hooganaa turaniidha. Namootin kun hadha mana isaanii “Tigroota” waliin qabsoo Oromoo hogganaa turan. Kunis kan saaxilamaa jiru dhiheenyuma kana dha.
General kamaal Galchuu dhiira waraana mootummaa ABOf ijaaree hiriira galchee qabsoo Oromotti fide. Nama waraana Etoopiyaa diigee Warana ABO ijaare. Kan waraana ABO diinatti galchaa ture. kan WBO hiikkachiisee mooratti ficisiisaa ture, ka beelaa fi dheebun fixaa ture murna shanee uffiin jedhu kana malee General Kamaal Galchuu miti.
Ololli shanee G/Kamaal Galchuu irratti bantu ammaan booda kan shanee haga haftee hidhaa gadi awwaalu malee bu’aa biraa hin qabu. Shaneen sababa B/G/Kamaal Galchuuti ummata Oromo Arsitti duuli bante kun kan lafa irraa isii balleesu ta’uu isaa beekuu qabdi turte. Garuu kana hubachaa waan hin jirreef ololoa dharaa facaasuu hin dhiifne.
G/Kamaal onnee Oromoo keessa jira. Hujiin isaa mul’ataan awwaalamuu hin dandayu. Kanaaf summiin isiin facaaftu kanuma mataa isii balleesu akka ta’e hubattee saroota isii gochaa Oromorratti duuluu kana irraa akka uf qusatan osoo gootee gaari.
-


text:
Labsiin yeroo muddammaa Jum’aa kaleessaa labsame Ji’oota jahaniif guutuu biyyattiitti hujii irra kan oolu tahuu Ministeerri ittisa biyyaa Obbo Siraaj Fargeessaa ganama har’aa gazexeessitootaaf hime. Labsiin kun mana maree ministeerotaatti sagalee guutuun kan raggaasifame akka tahee fi rakkina nageenyaa biyyattii keessa jiru furuuf mootummaa ce’umsaa hundeessuuf karoorri kan hin jirre tahuu dubbate.
Obbo Siraaj ibsa isaa kanaan, magaalaa Finfinnee dabalatee rakkinni biyyattii keessa jiru haala yaaddessaa irra gayee jira jedhe. Labsiin ammaa kun duraan paartii biyya bulchaa jiru ADWUI’n kan karoorfame tahuu beeksise.
Akka ibsa Obbo Siraaj Fargeessaatti labsiin kun giyyoota 15 keessatti Paarlaamaaf kan dhiyaatu tahuu fi haalli nageenyaa fooyya’uu baannaanis labsiin kun gara waggaa tokkootti dheereffamuu danda’a. Labsii kana hojii irra oolchuuf Komaand poostiin kan hundaaye akka tahee fi tarkaanfiiwwan komaand poostiin yeroo labsii muddamaa kana fudhatu qabxiiwwan 18 kan of keessaa qabu yoo tahu qajeelfamni raawwii labsii kanaa bal’inaan ibsu fuulduraaf ni baha jedhe.


text:
Bunguli (Abdiisaa) Hayilee abbaa isaa obboo Hayilee Dagabaasaa Camadaa fi haadha isaa Aaddee Muluu Daammanaa irraa caamsaa 6/1978 A.H. ti Godina Shawaa Lixaa Aanaa Jibaat ganda Gaamoo Hadaadiitti dhalate.
Yeroo umuriin isaa barnootaaf gahutti, barnoota isaa sadarkaa 1ffaa achuma aanaa Jibaat mana barumsaa iichaa hadaadiitti xumure. Barnoota isaa sadarkaa 2ffaa mana barumsaa shanan sadarkaa lammaffaatti barachuun qormaata biyyoolessaa(kutaa 10ffaa) qabxii giddugaleessaa galmeessissuun gara kolleejjii teknikaa fi oggummaa Ambootti ogummaa seeraa barachuu eegale. Ogummaa seeraa baratee osoo jiruu carraa hojii waan hin arganneef ogummaa dhuunfaa isaa hojii ijaarsaa garaa garaatiin biyyoota adda addaa deemee nama hojjataa tureedha. Abdiisaan nama qajeelaa dhaabbii fi ilaalchi isaa namatti tolu yoo ta’u, hawaasa naannoo isaa biratti taphataa kubbaa milaa cimaafi farda gulufuun beekama. Abdiisaan, abbaa ilma tokkoo yoo ta’u bakka haati manaa isaa hinjirretti (biyya Swidinii kan jiraattu) ilma isaa guddisuuf nama dhama’aa tureedha.
Bunguli (Abdiisaa) bara 2006 yeroo ummanni oromoo daangaa lafa oromiyaa falmatu hiriira seeraan alaa gaggeesite jechuun akkasumas jeequmsaaf ummata kakaafte jechuun yeroo dheeraaf hordafaa turuun, innis hordoffiin itti hammaannaan bakka jireenyaa jijjirachuun osoo oliif gadi jedhuu, amma haalli tasgabbaa’eera jedhee Ayyaana Irreechaa kan magaala Bishooftuutti kabajamuu kabajee gara maatiisaatti galuuf osoo jiru, osoo maatii isaa bira hingahiin magaala shanan ganda 01 tti gafaa guyyaa 25/01/2007 to’annaa poolisii jala ooluun guyyaa lamaaf achuma magaala shanan waajira poolisii turuun guyyaaa 7f waajira qajeelcha poolisii G/Sh/Lixaa Amboo turuun sana booda gara mana sirreessaa Ambootti gara hiriyyoota isaatti makame. Akkuma beekamu dhiibbaa dhiitamuuf gidiramuu sanaan balaa garaagaraa irra ga’een hospitaala Ambootti wal’aanamuuf (yaalamuuf) gaafa guyyaa 5/07/2007 gara hospitaala Ambootti geeffamuun gaafa guyyaa 8/07/2007 osoo beellama mana murtiitti deddeebi’u hin xumuratiin, murtee tokkoo osoo hin argatiin lubbuun isaa ganama keessaa sa’a 12 tti bakka haati manaan isaa hin jirretti maatii isaa harkatti umurii 29 tti biyya lafaa irraa boqote.
Abbaan isaa obboo Hayilee Dagabaasaa haala du’a isaa haala nama gaddisisuun ergaan isaan dabarfatan, yaa ilmaan oromoo ilmikoo hatee ykn nama reebee, ajjeessee miti lafti ilmaan oromoo maaf ciccirama jedheeti kan falme, maal godhu garuu ilma koo miti kan karaa baase duuti ilmaan oromoo walfakkaataadha. Garuu Reenfaa ilmakoollee kaatenaan hidhamee kan jirun argadhe jedhan.
Dhuma irratti gootichi oromoo Abdiisaan (Bunguliin) yeroo lubbuun keessaa bahuuf jirtutti akkas jedhee barattota oromoofi ummata oromoo maraaf dhaamsaa dabarse, dhamsa isaa keessaa muraasni:-
Yaa ummata oromoo! Yaa hiriyoottan koo fi yaa firoottan qabsoo bilisumma oromoo duutin ani du’e du’a goota oromoo kan obboo H/Gammadaa, kaadhimamaa Engineer Gaaddisaa Hirphasaa fi kan gootota oromoo biroo waliin wal fakkaata. Ani kanin hidhameef, kanin ajjeeffameefis waanan lafti oromiyaa hintaatu kan alagaa jedheefii akkasumas waanin oromumma kootti boonuufi malee yakka hojjadhee miti.
Mootummaa gabroofataan nama ofitti amanu hin jaalatu, motummaanni habashaan kan jedhan oromoo doofaa kaan biyyaa ari’uun kan qabate mana hidhaatti gidirsuun achuman ajjeessuun aadaa isaa ta’e jira.
Duuti ilmaan oromoo amma du’a sareellee dhageettii dhabaa jira. Ani qabeenyaa keenyaafin wareegame, irra deddeebitanii hidhii xuuxuun waa akka hin finne beektanii kaayyoon ani wareegameef akka galmaan geessan imaanaa tokko tokkoo oromootiif dhaammadha.
Karaan irra jirru karaa sirrii fi kan jaallen oromoo itti wareegamaa jiran waan ta’eef waan nu itti ajjeeffamne kana murannoon galmaan gahuun hojii manee keessan waan ta’eef ani saba guddaa gabrummaa jala jiru kanaaf osoon lubbuu lama qabaadhee kenneefi waan na gaabbisiisu miti, wantiguddaan dagatamuu hin qabne garuu oromoo inni hafe gumaakoo baasuuf hirbuu naa seenuu qaba! Kan jedhu dhaama
Qabsaa’an Ni Kufa,Qabsoon Itti Fufa!!
Dhala oromoo, beekaa oromoo lafarraa duguuguun aangorra turuuf yaaluun motummaa gabroomfataa kufaatii irraa hin oolchu.
Injifannoon Ummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!!!!
Bitootessaa 20,2015
Bunguli(Abdiisaa) Hayilee isaan kana turan


text:
Dargaggoonni Sudaan kanneen fedhii ofiin bobba’an mormitoota Kaartuum kanneen ala taa’uun mormii dhageessisuu itti fufaiif daabboo hiraafii turan. Kaan immoo alaabaa Sudaan mirmirsaa deggersa qaban mul’isaa turan.
Sudaan keessatti yeroon yeroo sooma Ramadaanaa ti. Mormitoonni kumaan laka’aman erga baatii Ebla qabee ala taa’uu dhaan bulchiinsi waraanaa akka xumuramu gaafataa jiran, kan manatti ol deebi’uuf qophee ta’e waan hin jiru hun fakkaatu, kan immoo mormii sana irra waan turaniif humna dhabanii jiran.
Mormitoonni soommana hiikuuf uummata kuma lamaa oliif nyaata dhiyeessuuf qindeessanii jiran.
Aduun saafaa hedduu gubu iyyuu mormitoonni kun hamma jijjiramni dhugaa mootummaa keessatti arganitti mormii kan itti fufan ta’uu dubbatu.


text:
Tajaajila Eegumsaa
MSF namoota miidhaa saalaa irra gaheef kunuunsa yaalaa fi xiinsammuu ni kenna. Gudeedaan haala yaalaa muddamaa ta’uu isaati. Yoo ati ykn namni ati beektu jeequmsa saalaa mudate, carraa deeggarsa lubbuu baraaruu barbaachisaa ta’e argachuuf sa’aatii 72 (guyyaa 3) keessatti bilbili. MSF akkasumas miidhamtoota taateewwan miidhaa geessisan deebisanii dhaabuu yaalaa, qaamaa fi xiinsammuu ni kenna. Tajaajilli deeggarsa garees ni jira.
Jeequmsa Koorniyaa Irratti Hundaa’e Dhimmoota yeroo muddamaa
Sarara bilbilaa 24/7: 01117083502
Tajaajila Fayyaa
Kiliniikoota Fayyaa
Sarara bilbilaa 24/7: 01117083502
Tajaajila Xiin-sammuu Hawaasummaa
Tajaajila Fayyaa Sammuu
Sarara bilbilaa: 01117083502


text:
Wanti Akka Tasaa Uumame Hin Jiru!
Dhugaa Uumamaa Kutaa 2ffaa
Wanti akka tasaa argame hin jiru. Uumamni Hundi isaatuu Dizaayin godhamee lafa kaayame. Harki keenya harka keenya. Harki uumama biraa nuuf hin ta’u. gosti harkaa garuu heddutu jira. Isa kamtu nuuf ta’aa murteessuuf ammoo dizaaynara barbaachisa.
Amma Namoota Diizaayina kaasuu danda’an walitti qabnee Dizaayina bineensa takkaa akka kaasan Ajajna. Dizaayniin isaan kaasanis waan amma dura hedduun keenya dhageenyee ykn ammoo arginee hin beekne tokko ta’a. bineesi kun Armadiloo jedhama, isin keeysaa namni bineensa Armadiloo jedhamu beeku jiraa? … mee deebisaa isaa isinumaaf dhiisa. Waa’ee bineensa amma dura arginee hin beeknee kana kaasuudhaan, carraaleen uumamaa heddu akka jiran hubatuu dandeenya.
Amma qaama Armadiloo kaasuudhaan jalqabna. Ummata addunyaa kanarra jiru biiliyana 7f qalamaa fi waraqaa kenninee, qaama Armadiloo kaasaa osoo jenneenii, qaama garagaraa hagam argachuu dandeenyaa? Namni Armadiloo tana dura argee hin beekne, qaama garagaraa kan wal hin fakkaanne kaasuu danda’a. Fakkeenyaaf namni tokko dheerina Armadiloo Meetra 5 godhee yoo kaase, kan biraa ammoo seenti Meetira 5 godhee kaasuu danda’a. Gariin namaa bal’ina isaa meetira tokkoo godhee kaasee, kan biraa ammoo seentimeetira 5 godhee kaasuu danda’a. Namni tokko uumama kanaaf miila 4 kennuu danda’a. Inni biraa ammoo miila 2 irratti kaasuu mala. Bifti Armadiloo isa tokkoof diimaa yoo ta’u, kan biraa ammoo Magariisa godhee kaasuu danda’a. Kanaaf carraan nuti suuraa Armadiloo garagaraa argachuudhaa akkaan guddaa dha. Lakkoofneetuu bira gahuu hin dandeenyu. Namoonni biiliyana 7 kunniin boca garagaraa biiliyana 7 kaasuu danda’u. Akkasumas namoota hundaaf carraa Dizaayina lama lama kaasuu osoo kenninee ammoo biiliyana 14 ta’a jechuu dha.
Amma immoo Fuula Armadilootti haa ceenu. Gaafiin amma gaafannus waluma fakkaataa dha. Fuula garagaraa kan Armadiloo hagam argachuu dandeenya? Deebiin keenyas waluma fakkaataa dha. Lakkoofsi fuulaa argannu xumura hin qabu. Gariin namaa Funyaan Armadiloo dheeraa godhee kaasa. Gariin ammoo ni gabaabsa. Tokko gurra Armadiloo cinaa mataatti yoo kaasu, gariin ammoo ijaan olitti kaasa. Gariin uumama kanaaf ilkaan 10 kenna, gariin ammoo ilkaan 100 afaan isaa keessatti naqa. Ammas carraan nuti argannu heddu ta’a. Qaamman dabalataa fi Qaama garaa keessaa kaasaa osoo jennellee ammas carraan nuti qaama garagaraa argachuu daran ni dabala. Gariin namaa fakkii isaa irratti koola godhuu danda’a. Gariin ammoo miila meetra 1 dhedheeratu irratti kaasa. Kuun ammoo koolas, miilas itti hin kaasu ta’a, sababni isaa, akka nama kanaatti Armadiloon Reepitaayila ta’uu danda’a. Lakkoofsi amma arganus akkasuma daran heddummaataa deema. gariin miila bineensa kanaa irra quba lama kaaya, gariin ammoo quba 5 kaayuu danda’a. Kanaaf namoota biiliyana 7f qalamaa fi waraqaa kenninee, qaama uumama Aramadiloo dizaayn godhaa fidaa osoo jenneenii, qaama garagaraa biiliyana 7 arganna.
Amma ammoo amala Armadiloo haa murteessinu. Armadiloon goota moo sodaattuu dha? Yoo Goota ta’e gootumaan isaa akkamitti ibsama? Harkifataadha moo, Saffisa jabaa qaba? Yoo Saffisa qabaate, sa’aa takkaan hagam fiiga? Dadhabaadha moo, hojii irratti jabaa dha? Yoo dadhabaa ta’e, dadhabinni isaa hagam? Kanaaf ammas diizaayina yoo kaasnu, Amaloota kanniin xiyyeeffannaa keessa galchinee takka takkaan keessaa filanna. Amaloonni dhibbaa ol jiraachuu danda’u. Amalloonni kunniin hundi isaaniituu digrii (sadarkaa) mataa isaanii qabu. Kanaafuu Namoota addunyaa irra jiran biiliyoona torban kanaaf Amaloota 100 kanniin keessaa, sadarkaa isaaniitiis murteessaa osoo jennee, Ammas amala Armaadiiloo biiliyana 7 arganna.
Kanaafuu dizaayina Armaadiloo ummata dachii irra jiru hunda irraa yoo barbaanne, qaama biiliyana 7 Amalaa biiliyana heddu wajjiin arganna. Carraan dachii tanarra jiru hedduu dha. Carraalee jiran hunda keessaa Armadiloon tokko ta’uu danda’a. ykn ammoo carraa sanniin keessas jiraachuu dhabuu danda’a. Armadiloon qaama mataa isaa kan Rabbiin isaaf uume qaba. Qaamni kun akka isaaf mijaahutti godhamee uumame. miilli isaa, fuulli isaa, amalli isaa, hundi isaaniituu akka isaaf ta’utti uumame. Carraalee jiran biiliyanaan laakkawaman keessaa, isa bareedaa fi kan isaaf ta’u filachuun kun, akka tasaa argame moo? Qaama isa hojjatee, ijaaree, isaaf murteessetu jira? Nutuu yeroo dizaayina goonu, qaamni isaa akkana ta’uu qaba, miilli isaa kana fakkaatuu qaba, kunis akkas ta’uu qaba jennee, waan nuttii fakkaate hunda murteessine. Kanaaf wanti tokko akkuma carraa ofiin uumame jechuu hin dandeenyu.
Wanti dachii irra jiru hundi isaatuu qaama garagaraa akka isaaf mijaawu godhamee uumameef qaba. Kan isa tokko, ka isa biraa hin fakkaatu. Hunduu qaama bareedaa, kan uumama biraa irraa ittiin adda ta’u qaba. Amalli isaaniitis jireenya isaaniitiif akka mijaahu godhamee irratti uumamee jira. Uumama hundaaf qaamni kennamee jira. Hunduu waan isaa matamataan qaba. Amalli isaatis kanuma isaati. Qaamni isaatis kan isaati. Qaamni akka ijaa, gurraa fi kan birootis bakka ta’uu qabu kaayamee jira. Hundi isaatuu, qaama tokkoon, akka ta’uu qabutti Dizaayn godhame bakka isaaf malu kaayamee jira. Jecha biraatin hundi isaatuu Dalagaa Rabbiiti, Malee waan akka tasaa argamee miti.
Mee qaamni gaalaa haala kamiin akka Rabbiin uumamee Dizaayin godhame haa ilaallu. Dalluun gaalaa akka taankarii bishaaniitti tajaajila. Gaalli torbaan sadihiif osoo bishaan hin dhugin jiraachuu danda’a. Faanti miila isaa bal’aa dha. Kanaaf Gammoojjii biyyeen guuttame irra rakkoo takkaan malee fiiguu danda’a. rifeensi ija isaa irra jiru akka giingilchaati. Dhukkeen gammoojjii san keessaa, osoo haga fedhe fuula isaa irratti jigee ija hin seenu. Funyaan isaatis ka ajaa’ibaati. Haala qilleensa rakkisaa gammoojjii san keessatti dhukkee gingilchaa, gaalli hafuura qulqulluu akka harganu isa gargaara. Hidhiin isaa ammoo, Qoree namni qubaan tuquu hin dandeenye akka sooratuu danda’utti uumame. Mormi isaa ammoo akka gaalli mukkeen irraa baala ciruuf mijaahuutti dheereffamee irratti uumame. Jilbi gaalaa ammoo Moorgaya jabaataan uwwifamee jira, akkasumas gogaa akkaan jabaa ta’e irrraa kan ijaarame yoo ta’u, jabinni isaatis gaafa horiitiin wal fakkaata. Yeroo gaalli ciisutti, moorgayni jilba irratti argamu kun, akka jilbi isaa oowwa lafaa saniin hin miidhamne godha. Rifeensi isaa kan gogaa irratti argamu ammoo haala qilleensa oowwaa fi qabbanaawaa akka dandamatu godhamee uumameef. Amala amma isinii hime cinattis gaalli amaloota heddu baay’ee qaba.
Osoo Gaalli Miila farda qabaatee, gammoojjii san keessa kiiloomeetira takkaaf deemuun itti ulfaata. Osoo ijji isaa ammoo gingilchaa qabaatuu baatee, dhukkee gammoojjii san keessa tarkaanfii takkaa fuudhuun itti ulfaata. Osoo hidhiin isaatis baqaqa qabaachuu baatee, qoree soorachuuf ni rakkataayyu. Qaama gaalaa isaa irraa osoo miila isaa laallee, miilli bineensotaa gosa hedduutu jira. Carraaleen miilaa miiliyoona heddutu jira. Garuu gaalaaf qaama isaaf mijaahuu fi isaaf ta’uu qabutu kenname. Akkasumas qaamota biraa kan jireenya isaatiif mijaahu fi kan isa waliin deemuun badhaafamee jira. Wantoonni kunniin hundi isaaniituu, qaamni waan kana akkanatti tolche akka jiru ragaa nuuf bahan. Qaamni humna ol aanaa qabu tokko, wanti kun bakka kanaaf ta’a jedhee muree lafa kaayee jira.
Carraalee jiran heddu keessaa isa naannoo saniif mijaahu bineensa kana irratti uumuun, qaamni waan kana file akka jiru nuu akeeka. Mee fakkeenyaaf Arba , Qurxummii, Simbirroota, ilbiisota, biqiltoota, fi uumamoota biraa Gaalaan walbira qabaatii ilaalaa. Carraalee jiran heddu keessaa, Qaamman isaanii wantoota akkamii irra akka uumame xiinxallaa. Eegasuu, Wantootni kunniin hundi isaaniituu akka tasaa argaman jennaa?
Mee koola ilbiisaa xiinxallaa. Baay’inaa fi carraalee biroo kan biiliyanaan lakkaawamu, kan silaa qaama san irratti maxxanfamuu danda’u xiinxallaa. Carraalee jiru keessaa inni uumama saniif ta’u akkamitti akka filatame of gaafadhaa. Koolli kun ilbiisa takka irratti qofaa miti kan maxxanfame. Sanyii Ilbiisa sanii hunda irrattuu ni argama. Carraalee jiru biiliyanaa keessaa, inni ilbiisa saniif ni ta’a jedhamu, filamee irratti maxxanfamee jira. Kun hundi isaatuu akka tasaa argame jechuu dandeenyaa?
Mee amma dubbii teenya haa guduunfinu; Addunyaa tanarra uumamni jiru cufti isaatuu qaama isaaf mijaahu qaba. Carraalee jiran heddu keessaa, kan isaaniif ta’utu filamee kennameef. Kunis qaamni waan kana murteessu akka jiru akeeka. Kan Murtii kana kenne ammoo Allaah. Mootii uumama hundaa
Uumamni hundi isaatu bocaa fi fuula isaaf mijaawu qaba. Carraalee jiran heddu keessaa kan isaaniif malutu filatameef. Uumaan wantoota kanniin filatee ammoo Allaah. Diizaaynara hawaa guutuu.
Wanti hunduu amala mataa isaa qaba. Amalli kunniin ammoo carraalee lakkoofsa hin qabne keessaa uumaa waa hunda tolchuun filame. khaaliqni waa hunda tolchu ammoo Allaah. Khaaliqa dachiifi samii.
Uumamni hundi isaatuu qaamaa ajaa’ibaa kan addaa kan mataa ofii qaba. Qaamni kun ammoo Rabbii waa hunda kennuun carraalee jiran heddu keessaa qindeefamee kenname. Rabbiin waa hunda qindeessu ammoo Allaah. Mootii Fakkataa hin qabne.
Hawaa bal’aa fi guddaa kanaa mitii, koolli ilbiisaa tokkoo akka tasaa carraan argame jechuun hin danda’amu. Hunda kan argamsiise, Argamsiisaa waa hundaa, tokkicha Rabbii guddaa.


text:
Oggaa 20ffaan yaadannoo 9/11 guyyoota muraasa dura namoota haleellaa saniin lubuun isaanii darbee keessaa eenymaan namoota dabalataa lama beekamuu danda'amuu maddi oduu AFP gabaase.
Ibsa itti gaafatamtuun Laabraatoorii Foreensikii Niw Yoorkin bahe akka jedhutti laabraatooriin dhabbatichaa meeshaa DNA haaraa ‘new generation’ jedhamu fayyadamuudhan eenyummaa nama 1,646 ffaa fi 1,647ffaa eddu-gala gabaa addunyaa magaalattii, Woorlid Treedi Seenter, keessatti ajjeefamanii addan baasuu danda’e.
Haleellaa Fulbaana 11, bara 2001 Al Qaayidaan magaala Niw Yoork keessatti geechiseen walumaa gala lubbuu namoota kuma 2,753 tu darbe.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Kutaan kun ilaalcha gubbaa kan dalagaawwan barbaachisaa tokko tokko fi dandeettii warra Herreegduun LibreOffice laatan of keessaa qaba.
Herreegduun LibreOffice, ogeejjiiwwan, dalagaawwan, fi gargaaraa dhangeessuu kan foormulaawwan uumuudhaaf sigargaaruu siif laatta. Kun hundiinuu foddaa filannoo keessatti bakka ati maalimaa feetu haantuutee cuqaasuun wantaa hojii kee keessatti saaguu dandeessutti tarreefamaniiru. Gargarsa wabii keessatti tarree haamataman fi fakkeenyawwan dadhaabsiissaa hedduutu jira.
Akkuuma taattoowwan fi calaqqeewwan waliin taateen, foormulaawwanii galmee keessatti akka wantawwaniitti uumamu. Foormulaa tokko galmee keessatti saaguun, ofumaan Herreegduu LibreOffice kaasa. Foormulaa, filannoo guddaa isa malattoowwan durmurtaawaa fi dalagaawwan fayyadamuun uumuu, gulaaluu, fi dhangeessuu nidandeessa.
Yoo afaan Herreegduun LibreOffice waliin hojeechuu beekta tahe, akkasuumas foormulaa galmee keessatti barreessuu nidandeessa. Fakkeenyaaf, foormulaa kana galmee barruu keessatti barreessi: "a sup 2 + b sup 2 = c sup 2". Barruu kana filitii, Saagi - Wanta - Foormulaa filadhu. Barruun gara foormulaa dhangeefametti jijjiirama.
Foormulaan Herreegduu LibreOffice keessatti herreegamuu hindanda'u, kunis kan hintaneef gulaalaa foormulaati (barreessuu fi foormulaawwan mul'isaa) malee, sagantaa herregaa miti. Foormulaawwan herreeguudhaaf wardiiwwan fayyadami, ykn herrega salphaadhaaf, dalaga herregaa galmee barruu fayyadami.
Foormulaawwan galchuu fi gulaaluudhaaf, foddaa Ajajawwan Herreegduun LibreOffice fayyadami. Akkuuma foddaa Ajajawwanii keessa galchiteen, bu'aa galmee kee keessatti agarta. Yammuu foormulaawwan dheeraa fi xaxaa uumtu ilaalcha gubbaa hayyisiidhaaf, Qaree Foormulaa, kabala Meeshaalee irraa fayyadami. Yammuu dalagii kun ka'uu, bakkii qaree foddaa Ajajootaa keessaa akkasuuma foddaa barruu keessattis nimul'ata.
Bocquuwwan kabiroo irraa mallattoowwan kee uumuu akkasuumas arfiilee alaaguu nidandeessa. mallattoowwan haaraa gara galaallee bu'uuraa kan mallattoowwan Herreegduun LibreOfficetti ida'uu, galaalleewwan addaa kan mata keetii uumuu nidandeessa. Akkasuumas, arfiilee addaa hedduutu argamu.
To make working with formulas easier, use the context menus, which can be called up with a right mouse click. This applies especially to the Commands window. This context menu contains all the commands that are found in the Elements pane, and also operators, and so on, which can be inserted into your formula by mouse-click without having to key them into the Commands window.


text:
Kibxata dhuftu hoogganoota garee mormituu waliin wal argu jedhamee kan eegamu Muummichi minsiteeraa Abiy Ahimed filannoo bara 2012 kan haqaa fi walaba gochuu ka dandeessisu tarkaanfilee fooya’iinsaa irratti kan mari’atan ta’uu waajjirri isaanii beeksiseera.
Waamichi muummichi ministeerichaa paartileef ergan akka mul’isutti biyya keessa kanneen sosso’anii fi paartileen alaa deebi’an martinuu marii sanatti afeeramaniiru.
Filannoon bara 2012 kun yeroo qabameefitti geggeessamuu isaa kan murteessu adeemsi qaamotii walabaa fi loogii irraa walaba ta’an hundeeessuu xumuramuu akka ta’e hoogganoonni paartilee mormituu dubbataniiru. Filannoon bara 2012 yeroon isaa dhiiratinna moo yeroo qabameefitti geggeessama? Hoogganoonni gareelee mormituu yaada gama isaanii kennaniiru.


text:
Humnootii Yunaaytid Isteetes irratti haleellaan dabalataa gara fuula duraatti akka hin dhaqqabne ittisuuf jecha Amerikaan dursitee tarkaanfii fudhachuuf qophooftee akka ture ministriin ittisaa Mark Esper kamiisa kaleessaa ibsanii turan.
Iraanii fi milishoonni Iraan biraa deggersa qaban humnootii Amerikaa kanneen giddu galeessa bahaa keessaa jiran irratti haleellaa dabalataa gaggeessuuf karoorfachuu isaanii mallattoon agarsiisu akka ture pentagon arguu isaa Esper ibsanii jiru.
Sana booda haalli jiru jijjiruun qopha’anii waraana maadhee fi michoota kutaa sana keessa Amerikaan qabdu oolchuuf jecha tarkaanfiin barbaachisu fudhatame jedhan.
Gareeleen Iraan biraa deggersa qaban maadhee Amerikaa Iraaq keessaa qabdu irratti baatii sadaasaa fi Muddee dabree haleellaa gaggeessanii turan.
Haleellaa kanaan lammii Amerikaa hojii kontraataa irratti bobba’ee tokko ajjeefamee humnootiin Amerikaa fi Iraaq hedduun mada’an.


text:
Kibxata darbee qabee hojii irra kan oolu labsiin kun waraana Tigraay irratti baname dura dhaabachuuf akka ta’e mootummaan naannoo Sanaa beeksisee jira. Kaabineen mootummaa naannoo Tigraay kibxata darbe wal ga’ii geggeesseen nageenya uummatat Tigraay eeguuf akkasumas weerara irraa eeguuf jecha labsii yeroo hatattamaa kana labsuu beeksise.
Akeeki labsii kanaa uummati Tigraay mirga heerri kenneef ofiin of bulchuuf mirga kennameef mirkaneessuuf filannoo geggeessee mootummaa fudhatama seeraa qabu hundeessuu isaaf mootummaan federaalaa mootummaa uummataan filatame mootummaa naannoo Tigraay diigee uummata bituuf waraana ifaa waan labseef jedha. Humni injjifatamuun walii gala kan irra ga’e kun mootummaa Eertraa waliin ta’uu dhaan nageenya uummataa balaa irra buusuu isaaniin kan labsamee dha jedha.
Garaagarummaan siyaasaa seeraa fi marii dhaan, ol aantummaan biyyaa dhiitamuun immoo eegumsa humna ittisaan tiksamuu qaba ture jedha labsiin sun.
Haa ta’u malee kan aangoo of harkaa qabu mootummaan federaalaa akka labsichi jedhutti mootummaa paartii tokkkoo abbaan irree gareen Abiy Ahimed sirna heeraa diiguu dhaan biyya ormaatti dabarsee kennuu isaatiinii jedha. Kanaaf jecha mootummaan seera idileetti fayyadamee weeraa isa mudate to’achuun ulfaataa waan ta’eef jecha labsiin kun labsamee jedhee jira.
Akka labsii sanaatti nageenya uummata Tigraay balaaf saaxiluu, naannoo sana keessa kan jiran paartilee siyaasaa ykn waaltaa dhuunfaa fi mootummaa irratti hojii shororkaa raawwachuu, basaasu, sirna heera mootummaa naannoo diiguu, hojii yakkaa qidaa’e fi bu’uura misoomaa irraan miidhaa ga’uu labsiin sun dhorkee jira.
Labsiin sun hagamiif akka ture hin ibsamne. Magaalaa Meqelee keessaa hanga yoonaa tajaajille baankii, bilbilaa fi interneetii addaan cite jira. Gama biraan naannoo Maaykaadraatti humni addaa Tigraay heddumminaan namoota ajjeesee yakka fixiinsa sanyiitu geggeessame jedhame itti aanaan waajjira kominikeeshinii naannoo Sanaa obbo Haddush Kaasuu kun uummata Tigraay irratti fixiinsa sanyii geggeessamu itti fufuuf ta’e jedhamee olola kijibaa ti oofamaa jiru jedhan jechuun Mulugeta Atsbehaa Meqelee irraa gabaaeera.


text: Manni marii dhimmoota Islaamaa magaalaa Finfinnee iddoowwan naannawa masjiida Anwaaritti argaman, abbootii qabeenyaatti gurguruuf caalbaasii baasuu isaa gabaasuun keenna ni yaadatama. Xalayaa guyyaa hardhaa mana marii dhimmoota Islaamaa Federaala irra baheen, Manneen maree Islaamaa magaalota Finfinnee fi Dirree Dhawaa keessatti hojiin hojjatamu kamiyyuu, beekkamtii mana marii majliisa walii galaatiin ala tahuu akka hin qabaanne ibsuun, Caalbaasiin manni marii dhimmoota Islaamaa magaalaa Finfinnee baase kun beekamtii isaa malee waan taheef kan uggure tahuu ibse.


text:
Waraanni Israa’el ibsa baaseen akka jedhetti, Alhada har’aa mormii Falasxiinotaa gareen Hamaas daangaa Gaazaa fi Israa’el irratti qindeesse hordofuun, xiyyaaronni waraana Israa’el Gaazaa keessatti iddoo lama rukutuu beeksise. Haleellaa kanaan kaampiin baqattootaa Al-Awda jedhamuu fi buufatni loltoota Hamaas Kibba Gazzaatti argamu kan rukutame tahuu odeeyfannoon ni mul’isa.
Haleellaa kana ilaalchisee qondaaltota Falasxiin irraa hanga ammaatti ibsi kenname hin jiru. Haata’u malee dargaggoon lammii Falasxiin guyyaa kaleessaa biflee waraana Israa’eliin rukutame tokko Alhada har’aa kan du’e tahuu ministeerri Fayyaa Falasxiin beeksise. Haaluma wal fakkaatuun, Jum’aa dheengaddaatis loltoonni Israa’el Falasxiinota harkaa qullaa hiriira bahan irratti dhukaasuun, dargaggoota lama kan ajjeessan tahuu gabaasichi ni addeessa.
Odeeyfannoo wal qabateen, Dhaabbata mootummoota gamtoomanitti manni mare mirga namoomaa wixinee seeraa, ajjeechaa Israa’el Gaazaa keessatti raawwataa jirtu balaaleffatu raggaasisee jira. Manni marichaa wixinee kana irratti, “Israa’el ajjeechaa gar jabeenyaa fi seeraan ala Falasxiinota irratti raawwataa jirtu kanaan itti gaafatamummaa jalaa bahuu hin dandeettu” jedhe.
Komishiiniin Ogeeyyota UN ji’a dabre keessa ibsa baaseen, Israa’el Falasxiinota irratti yakka waraanaa fi yakkoota dhala namaa raawwataa jirti jechuun isaa ni yaadatama. Kanuma hordofuun gamtaan biyyoota Islaamaa wixinee ammaa kana gama Paakistaaniin mana marichaatiif kan dhiheesse tahuun beekamee jira.


text:
Bara xaaliyaanii Itiyoophiyaa weerartee qabatteetti umriin isaanii 15 ta’u kan ibsamee Jaagamaa Keelloo muxannoo waraanaa ituu hin qabaatiin akkasumas waamicha biyyaa ituu hin dhiyaatiin duula waraanaatti bobba’uun isaanii ibsamee jira. Addis Alam keessatti wal waraansa gaggeeffameen gootummaan isaanii kan mul’ate Jaagamaan70 ajjesanii 80 boji’uu meeshaa waraanaa 3500 dhunfachuun isaanii kanneen isaan beekan keessaa tokko Janaraal Waasihuun Nigaatu ibsanii jiran.
Prezidaantiin Itiyoophiyaa duraanii Girmaa Walda Gorgiis “Jaagamaan lammii fi goota guddaa ture” jedhan . Jaagamaan muudama aangoo waraanaa fi badhaasa sadarkaa addaa addaa argachuu isaanii ibsamee jira.Letenaa Janaraal jagamaa Keelloo umrii isaanii 96tti jimaata darbe du’an kan boqotan yoo ta’u sirnii awwaalcha isaaniin sambata darbee Bitooteessa 28 bara 2009 kaatedraalii Sillaasee keessatti gaggeeffame.
Letenaa Janaraal Jaagamaan haadha warraa fi ijoollee 6 qabu turan.


text:
Kutaa Tokkeessoo
Hawaasii Oromoo Amerikaa Kaabaa(North America),US fi Kaanaadaa dhufe Ebla,19, 2016 waajjiara Kongireesii Amerikaa (Capitol Hill) keessatti rakkoolee Oromoo irra geette jedhee afaaniin dubbachuu fi waan nafa isaaniituu irra gahe jedhan agarsiifachuuf miseensota Mana Marii Amerikaa dhufe.
Namii hagii tokko waan mana hidhaatti isaa toclhan kaan ammo nama wa tolchan arge ragaa bahe. Sagantaa dhugaa bahiinsa (testimonies) jedha irratti nama hedduutti dhufee waan jiraa jedhan dhaabbilee mootummaa hin tahini fi miseensota mana marii Amerikaatti himan.Suniin duubatti hiriira mormiitti dabran.
Dhugaa bahumsaa Ebla,19,2016 irratti kongireesii Amerikaatiif godina MN keessaa ta filatamte, Beetii Makkoole, Congressman Keith Ellison, warra dhaaba Amnesty International fi Instituutii Oklaandi, Kaalifoorniyaa irraa dhufee rakkoo Oromoo qorachaa bahee fi gaazexeessaa Aljaziiraa ka durii Mohaammad Adamoo,bakka buutota hawaasa Oromoo fi nama hedduuttii itti dhufee waan Oromoon keessa jirti jedhee dubbate.
Dhugaa bahumsaa Kongireesii Amerikaa qopheessan kana maqaa Koomishiinii Mirga Dhala Namaa Kongireesii Amerikaa, Tom Lantos Human Rights Commission qopheessan.Dhugaa bahumsa kanaaf marii tana waajjiara miseensa mana marii Amerikaa Keth Elisonitti mari’achiise.
Marii tana miseensa mana marii Kongireesii Amerikaa, Betty Maccoolitti jalqabe.
“Haalii Itoophiyaan amma keessa jirtu akka jiru kanatti deemuu hin malle. Ummatii Oromoo rakkoo gaargala hamaa keessa jira. Rakkoo teessan hinuma hubadha waan isan dhibellee namaan gaha.Namii hiriira nagaan bahe hin hidhamaa,hin ijjeefamaa,ulee hamtuu dhaanamaa,hin ijjeefama," jette.
Itti aantee ammoo Bettiin"Mootummaan Itophiyaan waan hojjateef itti gaafatmaa tahu male akka bulchiinsii pirezidaatnti Obaamaa rakkoo hamtuu tana dhaabu jabeessinee muddinee gaafanna. Torbaan kana keessaa ambaasaaddera Itoophiyaa US jirun wal argee nama hidhuu dhaabaa, rakkisuu dhaabaa,ijjeesu dhaabaa mirgaa ilmaan namaa ulfeessaa jedhee itti himaa,"
Akka jecha miseensa kongireesii Amereiaka tanaatti mootummaan Amerikaa gannuma gannaan Itoophiyaa doolara miliyoona hedduu kennee akka biyyitii midhaaniin ufi dandeettu, qonnaan jabeeffattu kennaaf.Tana irraa, "Akka Itoophiyaan biyya guddisaa mirga ummata isiillee eeddu gaafannaa," jedha.
Nami dhibiin rakkoo Oromiyaan keessa jirtu jedhe miseensota kongireesii Amerikaatii fi hawasaasa Oromootii gabaasa dhiyeesse daarektera olaantuu Instituuti Okland Anuradha Mittal.Instituutiin Oakland Amerikaa Kaalifoorniyaa jirti rakkoolee hawaasaa gama mirga namaa, qonnaa, daldala, misoomaa fi waan hedduun qoratti.
Isiilleen akka Itoophiyaan fkn bara 2014 keessa US irraa gargaarsa $miliyoona 665 argatte fi biyya jijjjiirama guddinnaa keessaa jirtu jedhamte keessaa tokkoo fi hariyaa US taate dubbatte.Taatullee rakkoon jirtu... "Sagantaan dhaabii gargaarsaa USAID Itoophiyaan gargaaru keessa tokko guddinna biyyaa keessaa, GDP horiin gargaaruu. Tana tolchuuf karoora jiru keessaa nama miliyoona 1 fi kuma 500 godaansisanii lafa sun hujii warshaatiif qopheessuu.
"Gargaarsii USA Itoophiyaa gama misoomaatiin,gama siyaasaatiin,horii fi yaadaan gargaaru waan durii baheef dhiisee gama akka malee balaa qabu deemuuf jira. Akka abbootiin irree fedhii mirga lammii isaani jalaa-qabuu didaniin tolchuutti jira.Tun ammoo jeequmsaa fi nagaa dhibiitiitti nama geessiti.Kongireesiin USA horiin Itoophiyaan kennamu akkuma duraan jedhame hujii misoomaatiif bahuu fi dhubaachu isaa jabeessee qorahcu malan. Horiin lammiin Amerikaa qaraxaa fi gibiriin mootummaa Amerikaatii baase kun ka abbootiin irraa mirga namaatiin gadi qabanii namaan hiyyoomsan,biyya namaa irraa godaansisaniin tahuu hin malle.Waldaan Awurooppaa rakkoo mirga dhabitiin ilmaan namaa Itoophiyaa irratti gabaasa jabaa baase,” jettee dabalte.
Namii gabaasa dhiyeesse dhibiin gaazexeexxaa Al-Jaziiraa ka durii Mohaammad Aademooti.Innilleen waan barattootii Oromoo hiriira mormii bahanii fi rakkoolee jirtu irratti dubbate.Innilleen hiriira barattoota Oromoo irratti nama 400 tahhutti ijjeefamee jedhe.
Miseensii Kongireessii Amerikaa rakkoo Oromoo irratti dubbate ka dhibiin ammoo Keith Ellison paartii Demokiraati irraa godina MN filatame.Godinii isaa godina Amerikaa namii Oromoo kumi hedduun keessa jiraatuuti.
Yoo hedduu hawaasii Oromoo,Ogaadeen, Itoophiyaa dhufanii rakkoob iyya isaanii nutti himanii akka nu mootummaa Amerikaatti nuu himaa jedhanii nutti himan jedha.Waajjirii isaa yoo hedduu rakkoolee naannoo Oromiyaa fi rakkoo mirga ilmaan namaa Itoophiyaan keessa jirtu jedhan gabaasaa baase dhiyeesse.
Rakkoo jarii nutti himatu yoo bulchoota mootummaa Amerikaatiin wal argu hinuma dubbadhaaf jedha.
“Yoo ambaasaaddera Amerikaatiin wal argullee rakkoo teessan isanii dubbadha.Waan isan yaaddesse itti hima.Rakkoolee haga tokkoo qofaa mitii rakkoolee jarii godina ani keessaa filatamee keessa jiru himatan isanii dubbadha.Fkn rakkoo akka Yuuyyaa irraa geettee fa.Wannii qalbiin nama hedduu baddeef waan hedduutti irra gaheef akkana.Rakkoo afaaniin himanii keessa hin baane keessa dabre.Yoo ambaasaaddera itoophiyaa argullee woma isan dhibe kana itti hima.Yoo bulchoota biyya alaa hedudun wal argu “maaiif rakko biyya teenna keessa seentan nuu jedhan nu ammoo ummati godina nu keessaa filamnee rakkoo heddu nutti himataa tana isanti himnaan jennaan.Wannii ummatii hardha waajjiria keenna dhufeefiulleen tanuma. Haga rakkoon jarii himate fala argatutti gaafii teenna hin dhaabnu hiuma falminaaf.Waajjirii kiyya haga dandahu cufaan rakkoo Itoophiyaa keessa jirtuuf hinuma iyya.Yoo isan waan keessa jirtan nutti hin himnin nu hin beennu.Nama Itoophiyaa hedduu fulaa buutanii rakkoo isaanii himacbuutti jirtanii jarilleen waan hedduu isan irraa eega,” jedha.
Ellison akka iyyannoon tun asumatit hin dhaabanne feennaa jedha.“Akka ani argutti kunoo kaameraa fi bilbilaa nama hedduutti wa warabaabuutti jira.Akkii isan nama asi hin jirreen oduu tana gahuu dandeettan feena.Waan asitti tahe kana Twitter, Facebook, snapchat fi social media sabqunnamtii walii ergaa rakkoo mirga namaa Itoophiyaa keessa jiru walii ergaa walti himaa.Haga rakkoon tun fala argattutti gadi hin teennu,” jedha miseensii mana marii Amerikaa Keith Elison.
Qophii dhugaa bahumsaatii fi hawaasii Oromoo Kongiressii Amerikaa itti dhufe tanatti hawaasa Oromoo godina Amerikaa 30 caalaa keessaa dhufe akka jari qopheesse jedhutti.


text:
Miidhaa Shirkii-Kutaa 2
Shirkiin madda sodaati fi jeequmsaati
Shirkiin zulmii waan ta’eef madda sodaati fi jeequmsaati. Akkasi mitii ree? Namni yommuu badii hojjatu keessi isaa hangam akka jeeqamu ni beekna. Badii hunda kan caalu shirkii yoo hojjate hoo jeequmsi fi sodaan isatti roobu akkam ta’inna laataa? Hundemaa, tasgabbii fi nageenyi kan argamu Rabbii olta’aa irraayyi. Karaan tasgabbii fi gammachuu kana itti argataniis wanta Inni ajaje hojjachuu fi wanta Inni dhoowwe dhiisuni. Wanti hundarra badaan Inni irraa dhoowwe shirkiidha. Kanaafi, qalbii namoota shirkii hojjatanii keessatti sodaa akka darbuu akkana jechuun dubbate:
“Sababa isaan wanta Inni ragaa qabatamaa irratti hin buusne Rabbitti qindeessaniif qalbii warra kafaranii keessatti sodaa ni darbina. Itti galli isaanii ibidda. Iddoon jireenya zaalimoota waa fokkate!” Suuratu Aali-Imraan 3:151
Kana jechuun qalbii namoota kafaranii keessatti sodaa cimaa darbina. Sababa isaan wanta Rabbiin ragaa irratti hin buusne Isa waliin gabbaraniif sodaa cimaa qalbii isaanii irratti darba. Rabbii gaditti sanama ykn uumamtoota biraa gabbaran. Uumamtoota kanniin gabbaruun (waaqefachuun) ragaan qabatamaan Rabbiin irraa bu’e hin jiru. Kaafironni fedhii qullaa ofiitin wantoota kanniin waaqefatan. Sababa kanaan, addunyaa tana keessatti yeroo rakkoo fi haalli cimu sodaan qalbii isaanii guuta, garri itti dheessan isaaniif hin jiru. Kuni addunyaa keessatti haala isaaniti. Aakhiratti immoo “Itti galli isaanii ibidda.” Kana jechuun Iddoon jireenya isaanii itti galan ibidda. Keessaa bahuu hin danda’an.[1]
Faallaa kanaa, namoonni Rabbiin tokkichoomsanii fi homaa Isatti hin qindeessine addunyaa fi Aakhiratti tasgabbii fi nageenya keessa ta’u.
“Isaannan amananii, iimaana isaanii zulmiin walitti hin makin isaaniif tasgabbiitu jira. Isaanis qajeelfamoodha.” (Suuratu Al-An’aam 6:82)
Zulmiin (miidhaan) guddaan kufrii fi shirkiidha. Itti aanse badiiwwan gurguddoon haqa Rabbii fi haqa namootatiin wal qabatan zulmiidha. Namni yommuu wanta Rabbiin isarratti dirqama godhe dhiisu ykn wanta Inni dhoowwe hojjatu, nafsee ofii miidha (zolloma). Sababni isaas, adabbii guddaaf of saaxila. Ammas namoota irratti yommu daangaa darbuu isaanii fi nafsee ofii miidha. Kanaafu, tasgabbii fi qajeelfamni namaa hamma iimaana inni qabuu fi hangam zulmii irraa akka fagaate irratti hundaa’a. Namni iimaanni isaa guutuu ta’ee fi zulmii irraa guutumaan guututti fagaate, tasgabbii fi qajeelfamni isaa guutu ta’a. Namni iimaanni isaa hanquu ta’ee fi zulmii irraa guutumaan guututti hin fagaanne immoo tasgabbii fi qajeelfamni isaa akkasuma hanquu ta’a.
Kanaafu, namni Rabbii olta’aatti haala sirriin erga amanee booda amantii qalbii, hojii fi dubbii isaa shirkiin yoo walitti hin makin, isaaf tasgabbii fi qajeelfamatu jira. Faallaa kanaa, namni amantii qalbii, hojii fi dubbii isaa shirkiin walitti make sodaa, jeequmsaa fi jallinnatu isaaf jira.
Fakkeenya 1ffaa:
Jaalalli gosoota ibaadaa keessaa tokko. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Namoota keessaa namoota Rabbii gadiitti andaada godhatanii akka jaalala Rabbii jaallatantu jira. Garuu warri amanan [isaan] caalaa sirritti Rabbiin jaallatu.” Suuratu Al-Baqarah 2:165 (Andaada jechuun qixxaattota (equals), dorgomtoota.)
Jaalalli ibaadaa ta’u jaalala jaallatamaaf of xiqqeessuu fi gadi of qabuun keessa jiruudha. Kuni Rabbii olta’aaf malee homaafu hin ta’u.
Sheykhul Islaam ibn Taymiyah (rahimahullahu) ni jedha: “Ibaadan itti ajajaman hiika xiqqeenyaa fi hiika jaalalaa of keessatti kan qabateedha. Ibaadan jaalala fiixee dhumaa irra gaheen isa jaallachuu waliin Rabbii olta’aaf of xiqqeessuu fiixee dhumaa irra gahe of keessatti qabata. (Kana jechuun ibaadaan Rabbii olta’aa garmalee jaallachuu waliin Isaaf garmalee of gadi xiqqeessu of keessatti hammata.)
Dhugumatti sadarkaalee jaalalaa keessaa inni dhumaa gabbaruudha. Sadarkaan jalqabaa jaalalaa, itti rarra’uudha. Qalbiin jaallatamatti rarraati. Ergasii dharra’uudha. Itti aanse “al-gharaam”-kana jechuun jaalala qalbitti maxxanee fi irraa addaan hin baane. Ergasii Al-Ishq (jaalala daangaa darbe). Marsaan jaalalaa isa dhumaa, “at-tatayyum” Kana jechuun gabbaruudha. Ni jedhama: taymullahi kana jechuun Gabricha Rabbii. (Hundeen jecha tatayyum jedhu, jecha isaanii kana irraayyi: “tayyamahul-hubbu” kana jechuun jaalalli isa gabroomse, gadi xiqqeesse.)
Namni nama tokko osoo jibbu gadi of qabeef, isaaf gabricha hin ta’u. Akkasumas, wanta tokko jaallattee garuu yoo isaaf gadi of hin qabin, wanta kanaaf gabricha hin ta’u. Kan akka ilma isaa, hiriyyaa isaa jaallachu. (Namoota kanniin ni jaallata garuu isaaniif gadi of hin qabu. Kanaafu, isaaniif gabricha hin ta’u jechuudha).
Kanaafi, Rabbiin gabbaruu keessatti isaan lamaan (jaalalaa fi gadi of qabuu) keessaa tokko qofti gahaa miti. Kana irra, Rabbiin subhaanahu wantoota hunda caalaa gabricha biratti jaallatamaa ta’uu fi wantoota hunda caalaa isa biratti Rabbiin guddaa ta’uu qaba. Dhugumatti, jaalallii fi gadi of xiqqeessuun guutuun Rabbiif malee hin ta’u.[2]
Kanaafu, jaalalli jaallatamaaf of gadi qabuu fi of xiqqeessu of keessaa qabu Rabbii tokkicha qofaaf ta’a. Isaan ala wanta biraatiif jaalala akkanaa gochuun shirkiidha.
Asirratti hundaa’un namni Rabbii gaditti wanta tokko daangaa darbee jaallate fi wanta saniif of gadi qabee fi xiqqeesse shirkii hojjate jira. Sababa kanaan, jireenya keessatti tasgabbii dhaba. Jeequmsii fi sodaan qalbii isaa haguuga. Wanta kana dhabuu danda’a jechuun garmalee sodaata. Namoonni dubartii ykn addunyaa garmalee jaallatanii fi ishiif jedhanii of gadi xiqqeessan kana sirritti hubatu.
Namni jaalala daangaa ol’aanaa irra gahee fi of xiqqeessu of keessaa qabu Rabbii tokkichaaf godhe immoo tasgabbii argata. Sababni isaas, Rabbiin yeroo hundaa jiraataa hin banne, namatti dhiyoo wanta hundaa beeku fi dhagayuu waan ta’eef, qalbiin tasgabbiin guuttamti. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa qalbii warra amananii fi homaa Isatti hin qindeessine (shirkii hin hojjanne) keessatti sakiinaa (tasgabbii) akka buuse akkana jechuun dubbata:
“Iimaana isaanii waliin iimaana akka dabalataniif qalbii warra amananii keessatti tasgabbii Kan buuse Isa (Rabbiidha).” Suuratu Al-Fath 48:4
Asirraa akkuma hubannu, qalbii keessatti tasgabbii kan buusu Rabbiin qofa. Tasgabbii kana argachuuf karaan tokkichi haala sirriin amanuu (iimaanaa) fi shirkii irraa fagaachudha.
Fakkeenya 2ffaa
Namni hojii tokko na argaaf ykn na jajaaf yommuu hojjatu, keessa isaatti jeequmsi fi sodaan itti dhagahama. “Namoonni maal nan jedhu? Hojii kiyyatti gammadanii? Way na salphisanii?” jechuun keessi isaa ni jeeqama. Garuu hojii isaa Rabbii tokkichaaf yoo godhe, jeequmsaa fi sodaa kana hundarraa nagaha ta’a. Haala kanaan, tasgabbii argata, hirriba mi’aawa rafa.
[1] Tafsiiru Muyassar-69, Tafsiiru Sa’dii-161 [2] Al-Ubudiyyah-24-25


text:
Soba Shirkii-Kutaa 6
Wantoonni Rabbii gaditti gabbaraman namoota uumuu, sooru, ajjeesu ergasii jiraachisuu hin danda’an
Sababni namoonni Rabbii olta’aan ala wanta biraa itti gabbaraniif keessaa tokko ilma barbaadudha. Erga wal fuudhanii booda yeroo dheeraaf ilma yoo hin argatin, ilma argachuu kajeelun ibaadaadhaan Rabbii olta’aa gaditti wanta biraatti dhiyaatu. Fakkeenyaf, “Ebalu ilma naaf kenna.” Jedhanii yaadun silatin, wareegaa fi kan kana fakkaataniin isatti dhiyaatu. Inumaa, “Ilma naaf kenni” jedhani kadhatu. Kuni hundi shirkiidha. Rabbiin ala eenyullee ilma namaaf kennu hin danda’u. Sababni isaas, ilma namaa kan uumu Rabbiin qofa. Ni jedha:
“Rabbiin Kan isin uumee ergasii rizqii isiniif kenne, ergasii isin ajjeesu ergasii isin jiraachisuudha. Shariikota keessan keessaa kana irraa waa kan hojjatuu ni jiraa? Inni wanta isaan itti qindeessan irraa qulqullaa’e, olta’e.” Suuratu Ar-Ruum 30:40 (Rizqii- soorata, qabeenyaa fi wanta biraa namni itti fayyadamuudha.)
“Rabbiin Kan isin uumee ergasii rizqii isiniif kenne” Kana jechuun Inni Khaaliqa, Raaziqa. Nama garaa haadhaa keessaa qullaa beekumsa fi humna hin qabne, sirritti arguu fi dhagayuu hin dandeenye godhee baasa. Kana booda kana hunda isaaf kenna. Meeshaalee manaa, uffata, qabeenyaa fi galii ni kennaaf.
“ergasii isin ajjeesu” kana jechuun jireenya tanaan booda. “ergasii isin jiraachisuudha.” Kana jechuun Guyyaa Qiyaama isin jiraachisa.
“Shariikota keessan keessaa kana irraa waa kan hojjatuu ni jiraa?” Kana jechuun Rabbii gaditti kanneen isin gabbartan keessaa wantoota kanniin irraa waa kan hojjatu ni jiraa? (Wantooni isin Rabbiin alatti gabbartan isin uumuu ykn rizqii isiniif kennu ykn ajjeesu ykn jiraachisuu danda’uu?
Wantoonni isaan waaqeffatan kana irraa homaa hin hojjatan. Kanaafu, wanta waa uumuu ykn rizqii kennu ykn ajjeesu ykn jiraachisuu hin dandeenye akkamitti gabbaruu (waaqefatuu)? Ilma uumuu kan hin dandeenye irraa akkamitti “ilma naaf kenni” jedhanii kadhatuu? Rizqii namaaf kennu kan hin dandeenye irraa akkamitti rizqii kadhatuu?)
“Inni wanta isaan itti qindeessan irraa qulqullaa’e, olta’e.” kana jechuun Rabbiin shariika ykn fakkaataa ykn qixxaataa ykn ilma ykn abbaa qabaachu irraa qulqullaa’e. Kana irra, Inni Tokkicha adda ta’e, Of danda’aa hin dhalle hin dhalanne, Isaaf qixxaataan hin jirreedha.[1]
Wantoonni Rabbii gaditti gabbaraman rizqii uumu fi namaaf kennuu hin danda’an
Sababni biraa namoonni Rabbii olta’aa gaditti wanta biraa itti waaqefataniif rizqii nuuf kennuu ykn dabaluu danda’uu jedhanii yaadun silati, wareegaa fi kan kana fakkaatanin itti dhiyaatu. Fkn, nama awwaalame yookiin sanama rizqii kennuu ykn baay’isuu keessatti dhiibbaa qabu jechuun silati seenuuf, wareega qaluuf. Yookiin immoo ni kadhatu. Kuni hundi isaan gabbaru (waaqefachuu)dha. Dhugumatti, namoonni kunniin osoo sirritti itti xinxallanii wanti isaan rizqii nuuf kenna ykn dabala jechuun kadhatan ykn gabbaran, rizqii homaatu akka isaaniif hin kennine ykn hin daballe ni hubatu. Sababni isaas, wanti isaan gabbaran kuni dandeetti rizqii itti kennu ykn dabalu hin qabu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Samiiwwanii fi dachii irraa wantoota rizqii homaatu isaaniif hin kenninee fi [wanta tokkollee] hin dandeenye gabbaru (waaqefatu). Kanaafu, Rabbiif fakkeenyota hin godhinaa. Dhugumatti Rabbiin ni beeka, isin hin beektan.” Suuratu 16:73
Mushrikoonni (warroonni Rabbiin alatti wanta biraa waaqefatan) wantoota jireenya isaaniitif rizqii homaatu hin dhiyeessinee waaqeffatu. Samiiwwanii fi dachii irraa rizqii homaatu isaaniif hin kennan. Kana jechuun samii irraa bishaan isaaniif buusu hin danda’an. Dachii keessaas biqiltoota biqilchuu hin danda’an. Homaa irrattu dandeetti hin qaban.[2]
Wanti isaan gabbaran (waaqeffatan) sanama (siidaa, taabota) yoo ta’e, beekkamaadha, homaa irratti dandeetti hin qabu. Sababni isaas, sanamni dhagaa ykn muka lubbuu hin qabneedha. Ammas, wanti gabbaran nama du’e yoo ta’e, waan lubbuun keessaa baatef nama jiruuf homaa gochuufi hin danda’u. Ammas, wanti isaan waaqeffatan wanta lubbu qabuu kan akka malaykoota fi sheyxaanaa yoo ta’e Rabbii Injifataa ta’ee irraa kan dhoowwamaniidha. Namoota isaan waaqeffataniif homaa gochuu hin danda’an.[3]
Wantoonni Rabbii gadiitti waaqeffattan homaa akka hin fayyannee erga beektanii yaa namoota! uumamtoota irraa Rabbiif fakkaattoota hin godhinaa. Uumamtoota Isaatiin wal hin fakkeessinaa. Sababni isaas, Inni homaanu wal hin fakkaatu, wanti Isa fakkaatullee hin jiru. Isaaf shariika hin godhinaa.[4]
Zaataa fi sifaata (amaloota) Rabbii ilaalchisee wanta Isarraa karaa Ergamaatiin isinitti dhufe qabadhaa. Dhugumatti Rabbiin haqiiqaa zaataa fi sifaata Isaa ni beeka, isin immoo hin beektan.[5]
Wanta biraa Rabbiin waliin waaqefachuun Isaaf fakkaataa gochuudha. Sababni isaas, sifaata (amaloota) Khaaliqaa wanta waaqefatan kanaaf godhu. Kanaafu, wanta waaqefatan kana Khaaliqaan wal fakkeessan. Kanaafi, hundeen shirkii Rabbii olta’aatti waa fakkeessudha.
Ibraahiminis yommuu ummata isaatiin, “Rabbiin gabbaraa, Isa sodaadhaa. Yoo kan beektan taatan santu isiniif caala. Rabbii gadiitti sanamoota qofa gabbartu, kijibas uumtu. Kanneen isin Rabbii gadiitti gabbartan rizqii isiniif kennuu hin danda’an. Kanaafu, Rabbuma biraa rizqii barbaadaa, Isas gabbaraa, Isaafis galata galchaa. Garuma Isaa deebifamtu.” jedhe [yaadadhu]. Suuratu Al-Ankabuut 29:16-17
Yommuu Ibraahim (aleyh salaam) ummata isaatiin akkana jechuun waame yaadadhu: ibaadaa Rabbi qofaaf qulqulleessa, wanta Inni dirqama isin irratti godhee hojjachuu fi Isa faallessuu irraa fagaachun dallansuu Isaa irraa of eegaa. Yoo kan beektan taatan Rabbiin gabbaruu fi Isa sodaachuutu isiniif caala. Dhugumatti, Rabbiin gabbaruu fi Isa sodaachuu dhiisu keessa kheyriin homaatu hin jiru. Rabbiin gabbaruu fi Isa sodaachuun namootaaf garmalee gaarii kan ta’eef addunya fi Aakhiratti kanaan malee badhaasa Isaa hin argatan. Kheeyrin hundi addunyaa fi Aakhira keessatti argamu bu’aa ibaadaa fi taqwaati.[6]
Rabbiin gabbaruu jechuun wanta Inni itti ajaje hojjachuu fi wanta Inni dhoowwe dhiisuun Isaaf of gadi qabuudha. Taqwaa jechuun immoo Rabbiif ajajamuun adabbii Isaa irraa eeggumsa godhachuudha.[7]
“Rabbii gadiitti sanamoota qofa gabbartu, kijibas uumtu.” Ibraahim (aleyh salaam) ummata isaatiin akkana jedhe, “Sanamoota harka keessaniin boccan waaqefattu. Sanamoota kanniin gabbaramoo jettanii moggaasuun kijiba uumtu.[8] Akkasumas, nama isaan gabbaruuf faayda fiduu fi miidhaa isarraa deebisu keessatti dhiibbaa hin mul’anne qabuu jechuun soba uumtu.
“Kanneen isin Rabbii gadiitti gabbartan rizqii isiniif kennuu hin danda’an. Kanaafu, Rabbuma biraa rizqii barbaadaa, Isas gabbaraa, Isaafis galata galchaa. Garuma Isaa deebifamtu.” jedhe [yaadadhu].”
Karaa soorataa fi galii nuuf laaffisu jechuun wantoonni isin Rabbiin alatti waaqefattan, soorataa fi galii isiniif kennuu hin danda’an. Sababni isaas, sanamoonni kunniin wanta harka keessaniin boccaniidha, nama fayyadu hin danda’an.
Dhugumatti, rizqii kan harkaa qabu Rabbii Gooftaa keessan ta’ee fi Gooftaa samiiwwanii, dachii fi isaan jidduu ta’eeti. Inni Khaaliqa wantoota jiran hundaati. Kanaafu, Isa bira qofa rizqii keessan barbaadaa, Isa qofas gabbaraa. Qananii baay’ee isiniif kenneefis Isa galateefadhaa. Qananii kana keessaa samii irraa bishaan buusuu fi biqiltoota biqilchuun rizqii isiniif laaffisuudha.[9]
Rabbii olta’aa qofa gabbaruu fi Isa galateefachuun sababa rizqii ittiin argatanii fi sababa rizqiin ittiin turuudha. “Isa gabbaraa” kuni sababa rizqiin ittiin argamuudha. “Isaaf galata galchaa” kuni sababa rizqiin ittiin turuudha.[10]
“Garuma Isaa deebifamtu” Kana jechuun Guyyaa Qiyaamaa gara Isaatti deebifamuun wanta hojjataa turtaniif jazaa isiniif kafala, wanta dhoksitanii fi ifatti baastan isinitti beeksisa. Kanaafu, shirkii keessan irra osoo jirtanu Isatti dhufuu irraa of eeggadhaa, wanta gara Isaatti isin dhiyeessu fi yeroo Isatti dhuftan mindaa ittiin isiniif kennu kajeelaa.[11]
Barreefama armaan olii irraa akkuma hubannu, “Rabbii olta’aan ala samii irraa bishaan buusuu fi biqiltoota biqilchuun rizqii (soorata fi qabeenya) kan namaaf kennu danda’uu ni jiraa?” Gonkumaa hin jiru. Kanaafu, namoonni rizqii argachuuf ykn dabalachuuf jecha maaliif wanta rizqii isaaniif kennu hin dandeenye waaqefatuu? Kuni gowwuummaa fi hir’inna sammuu hin agarsiisuu? Fakeenyaaf, rizqii argachuuf ykn dabalachuuf jedhanii nama du’eef ykn taabotaaf silati seenuun ykn wareega wareegun faaydan isaa maalidhaa? Namni du’e ykn taabonni rizqii namaaf kennu dhiisiti ofiyyuu hin fayyadu. Namni qaruuten Rabbii rizqii isaaf kennu irratti danda’aa ta’e qofa gabbara.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Ibn Kasiir-6/97-98[2] Tafsiir sa’dii-516[3] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-13/607-608[4] Tafsiiru Muyassar-275, Zaadul Masiir-786[5] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-13/608[6] Tafsiiru Muyassar-398, Tafsiir Sa’dii-737[7] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 67-68, Ibn Useymiin[8] Tafsiiru Muyassar-398[9] Ma’aariju tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-15/239[10] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 72, Ibn Useymiin [11] Tafsiir Sa’dii-737


text:
Mootummaan Awustiraaliyaa Kiibxata har’aa Jeneraalota Waraana Miyanmaar kanneen duguuggaa sanyii Muslimoota Rohingiyaa irratti raawwatame, adda durummaan qindeessan irratti uggura cimaa kaaye. Ministeerri haajaa alaa Awustiraaliyaa Marise Payne ibsa kenniteen, “Qondaaltonni Waraana Miyanmaar shanan uggurri irra kaahame, duula duguuggaa sanyii muslimoota Rohingiyaa irratti raawwatame qindeessuu isaanii ragaa gahaa qabna” jette.
Uggura qondaaltota kanneen irra kaayame jidduu, qabeenyi Awustiraaliyaa keessaa qaban akka hin sochoonee fi qondaaltonni kunniin gara Awustiraaliyaa akka hin seenne murteen jedhu keessatti argama. Dabalataanis Kaampaaniin Awustiraaliyaa namoota shanan waliin waliigaltee maallaqaa raawwatu doolara miiliyoona 1.2 kan adabamu yoo tahu, namni dhuunfa jara kana waliin waliigaltee raawwatu ammoo hidhaa waggaa 10tiin kan adabamu tahuu ibsame. Mootummaan Awustiraaliyaa waraana Miyanmaar leenjisuu fi gargaarsa maallaqaa fi meeshaalee waraanaa kennuudhaan kan beekamu yoo tahu, qondaaltota Miyanmaar irra uggura kana kaayuudhaaf yeroo dheeraa rincicaa ture.
Dhaabbanni Mootummoota Gamtoomanii dhiibbaa mirga namoomaa Miyanmaar keessatti muslimoota Rohingiyaa irratti raawwatame eega qoratee booda, waraanni biyyattii yakka duguuggaa sanyii raawwachuu beeksise. Qondaaltota UN duula duguuggaa sanyii kana qindeessan jechuun maqaa dhahe jidduu, Jeneraalonni Awustiraaliyaan amma uggura irra keette shanan keessatti argamu. Haaluma wal fakkaatuun Ameerikaa fi gamtaan Awurooppaatis qondaaltota kanneen irra uggura kaayanii akka turan gabaasni arganne ni ibsa.
Muslimoonni Miyaanmaar kanneen ajjeechaa jumlaa, gudeeddaa fi hidhaa irraa hafanii gara Baangilaadiish baqatuun yeroo ammaa Kaampiilee adda addaa keessatti argaman 700,000 ol akka tahan ragaaleen UN ni mul’isu.


text:
Hogganaan Komishiinii poolisii magaalaa Finfinnee meejar jeneraal Deggifee Badii ibsa miidiyaaleef kenneen, walitti bu’iinsa namoota magaalaa keessatti alaabaa fannisaa turanii fi kanneen dhoorkan akka sumas yakkoota gara garaa magaalattii keessatti raawwatameen walqabatee namoonni heddu kan ajjefaman tahuu ibse.
Komishiinarichi akka jedhetti, namoota alaabaa fannisaa fi halluu dibaa turan dhoorkuu fi hayyamuu hujii poolisii tahee osoo jiru, namoonni iddoo adda addaa irraa dhufan wal gurmeessuun jeequmsa kaasaniin namoonni kun ajjeefaman jedhe. Haaluma kanaan naannawa Kolfee keessatti namni 14, naannawa Addis katamaa keessatti namni 5, naannawa Araadaa keessatti namni 1, naannawa Nifaas Silkitti namni 3, Qirqoos keessatti namni 5 walumaa galatti namni 28 ajjeefamuu odeeyfannoon ni addeessa.
Namoonni kunniin hedduun reebicha isaan irratti raawwatameen rukutamanii yookaan ammoo waraanamanii kan ajjeefaman yoo tahu, namni 7 immoo qaamota nageenyaatiin ajjeefaman. Namoota poolisootaan ajjeefaman jidduu 1 dogoggoraan tahuu gabaasni arganne ni ibsa.
Poolisiin magaalaa Finfinnee ibsa isaa kanaan, namoonni 1204 kutaa magaalattii adda addaa irraa akkasumas naannolee fi magaalotaa biroo irraa dhufuun jeequmsa kana irratti osoo hirmaatan to’annaa jala kan oolan akka taheefi, kanneen keessaa namoota 107 ragaan irratti qindaayee mana murtiitti himatamanii jiru jedhe. Kanneen hafan ammoo yeroo ammaa Kaampii Xoollaayi geeffamanii leenjiin haaromsaa kan kennamaafii jiru tahuun ibsamee jira.


text:
Kora kana irratti abbootii siyaasaa, jaarrolee biyyaa,ijoollee kahimaatii fi nama hedduu.
Paartilee siyaasaa keessaa ta naannoo Amaaraa bulchitu,TPLF, Baaytoonaa,Salasaay, Wayyaanee,Paartii Dimokiraasummaa Qimaanti, Paartii Shoongoo,Sochii Bilisummaa Oromoo fi kkf.
Bulchoota ADWUI ta durii Ijoollee Qeerroo Ejjettoo Siudaamaa,ijoollee kahimaa Affaar faatilleen keessa jira.
Kora kana akka itti aanaan bulchiinsa naannoo Tigraay Dr.Debretsion G/Mikaahel jedhetti seeraa fi heera mootummaa fi federaalizummaa baduu dhowwuuf mariitit jiran.
“Akkuma isaniin cuftii quba qabadanii waan keenna yoo laaltan keessaa fi alalleen balaa biyya jissutti nu marse.Nagaan hin jiruu,seerii hin jiruu akana keessa jirra. Namii mirga isaa malee dhabee nagana jiraachuu fi hojjatanii jiraachuunuu rakkoo tahuutti jirti.Jireennii qaalahee namii hujii dhabee rakkoo hedduu keessa jirra. Quohannee karaa yaanu ufi gaafannee biyyaa badii dhowwuu malle jedhe.”
Akka jecha Dr. Debretsiyoonitti siyaasaan Itoophiyaan ammaa itti jirtu faayidaa ummataatiif hin dhaabbanne,walqixxummaa sabaa fi sablammootaatti hin ulfeessitu.
Herregii akkanaa ammo akka jecha isaatti Itoophiyaa borcee karaa badiittiin deema.
Tigraay armaan durallee kora akkanaa yaamtee mari’achiisan.


text:
Ministeerri haajaa alaa Suudaan Asmaa Muhammad Abdallaah Xalaya June 02/2020 Mana Maree Nageenyaa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniitiif barreesiteen, hidha laga Abbaay ilaalchisee hanga walii galtee guutuu tahe irra gahamutti, hidhicha bishaaniin guutuu dabalatee sochiin kophaa geggeeffamu kamiyyuu akka dhaabbatu, manni marii nageenyaa qaamota dhimmi ilaallatu irratti akka dhiibbaa godhu gaafatte.
Suudaan Xalyaa kana keessatti, manni marichaa keessumattuu Ityoophiyaan hojii hidhicha bishaaniin guutuu akka hin jalqabne dhiibbaa akka irratti godhuufi, biyyoonni sadeen marii kanaan dura addaan kutanitti deebi’anii walii galtee guutuu irra akka gahaniif jajjabeessuu qaba jette.
Suudaan yeroo dheeraaf hidha laga Abbaay ilaalchisee Ityoophiyaa kan deeggaraa turte yoo tahu, dhiheenya kana garuu yaada jijjiiruun hidhicha irratti gaaffilee kaasaa jirti. Haaluma kanaan Xalyaa fuula 15 qabu kan kaleessa UNSC ergite keessattis, hidhi laga Abbaay Suudaaniif hanga tokko bu’aa kan qabu tahus, haalli ijaarsaa fi to’aannoo hidhichaa akkasumas adeemsi guuttaa bishaanii of eeggannoo cimaan yoo hin raawwatamin, biyyattii irratti balaan fiduu malu daran hamaadha jechuun ibsite.
Kanaan duras Masri haaluma walfakkaatuun dhimma hidha laga Abbaay ilaalchisee xalayaa UNSC’f barreessiteen, Manni Marichaa Ityoophiyaan hidhicha bishaaniin akka hin guutneef dhiibbaa akka godhu gaafattee turte. Mootummaan Ityoophiyaatis xalayaa deebisee ergeen yeroo barbaachisaa tahetti hidhicha bishaaniin guutuun mirga Ityoophiyaa tahus, biyyoota lameen waliin garuu mari’achuuf qophii tahuus beeksise.


text:
Muummichi ministeera Maleezhiyaa torbaan dabre haraya filatame Dr Mahtiir Muhammad sirna muudama isaa irratti hoogganaa paartii mormituu mana hidhaa jiru Anwaar Ibraahim hidhaa irraa gad lakisuudhaaf kan hojjatu tahuu waadaa galee ture.
Haaluma kanaan Anwaar Ibraahiim Arba’aa hardhaa mana hidhaa irraa kan gad lakkifame tahuu BBC’n gabaase. Mahtiir Muhammad haadha manaa Anwaar Ibraahiim Dr Waan Aziizaa Waan Ismaa’il itti aantuu Muummicha ministeeraa godhuun kan muude yoo tahu, Anwaar hidhaa irraa eega lakkifameen booda yeroo waggaa lamaa keessatti taayitaa muummee ministeeraa dabarsee kan kennuufis tahuu waadaa gale.


text:
Ummanni Oromoo fi Sabni Haraarii Wal Tahuun FDG Gaggeessan. Magaalaan Hararisi Humna Waraana Wayyaanee guutte.
Gabaasa Qeerroo Ebla 25,2011, Haala mootummaan Wayyaanee Network qunamtii cicciruu irraan kan ka’e Odeessi duubana Baha Oromiyaa irraa nu gahe,ummanni Oromoo fi Hararii magaalaa Hararii fi naannoo ishee kan jiraatan gaafa Ebla 15,2011 fi Ebla 17,2011 magaalaa Harar keessatti FDG gaggeessan. Guyyaa kanaan duratti labsi Sochii Dargaggoota Biyyoolessaan(Qeerroo) waraqaan magaalaa Hararii fi naannoo sanitti faca’uu irraan kan ka’e humni feederaala Wayyaanee ummata hidhaa turuun beekamaa dha,.sanaan wal qabatee ummanni naannoo san jiraatu yeroo gabaabaa keessatti wal qindeessuun FDG wal faana gaggeessaa turaniiru. Yeroo kanatti humnootiin waraana Wayyaanee Oromoota fi saba Haraarii hedduu gara mana hidhaatti guuraa tureera.
Ummnni Oromoo fi Haraarii harka wal qabachuun magaalaa san keessatti sagalee fi dhadhannoo dhageessifachaa turan keessaa qabxiileen jajjabon:-
- Qabeenyi ummataa samamuu fi dachiin irratti gurguramuun akka dhaabbatu
- Hidhaa fi ajjeechaan Oromoo fi saboota kaan irraa akka dhaabbatu.
- Manneen hidhaa fi bakkeen itti reebaman battala akka cufaman
- Hidhaa fi ajjeechaan Fincila Diddaa Gabrummaa irraa nu hin dhaabu.
- Mootummaan kun bakkatala jijjiramee dhabotiin siyaasaa walitti dhifuun mootummaa cee’umsaa akka dhaaban.
- Morni bicuu TPLF ummatoota kaan baka bu’uu hin dandayu.
- Barattooti University lee adda addaa keessaa qabamanii badii tokko malee hidhaman battala gadi haalakkifaman fi kkf ture.
Kanatti dabalee Dilbata Ebla 17,2011 Ummanni Oromoo naanno Hararii jiraatan konkolaataa kiraayeffachuun kaanis miillaan kallattii 4n magaalaa seenuun ummata Oromoo magaalaa jiraatan waliin FDG gaaggeessuuf yeroo deeman,humni Waraara Wayyaanee godina Haragee bulchu itti bobba’uun keellaa irraa dhaabbatanii ummata konkolaataa irraa harcaasuun reebichaa fi rasaasaan madeessuun naannoo miidhaa guddaa irraan geessisaa turan. Kanneen kaan konkolaataa isaanii qabatanii harkaa fudhachuun qabeenyas qabanis irraa saamuun naannoo san irraa kaan ari’aa kaaniin ammoo hidhaatti geessaa turan. Kun kanaan osoo jiruu ummanni Oromoo magaalaa keessa jiru guyyuma kana gaaffii mirgaa fi FDG itti fufaa akka oole hubatamee jira. gabaafama. hwal tumsanii guyyaa gutuu FDG akka deemsisanii fi diddaa fi gaaffii isaanii mootummaan gaaffii mirgaa dhagahuu hin feeneetti akka dhageessisaa turan gabaafame.
Ummata Oromoo fi Hararii guyyaa finciloota kanaa hidhamanii fi miidhaan irra gahe odeessi Qeerroo gara fuula duraa ni gabaasa.
Qabsoon itti fufa! Gabroomsaan ni kufa!


text:
WASHINGTON, DC — Hokkarri Saa’udii Arabiyaa keessatti lammiwwan biyya alaa irratti qiyyaafate hammaachuu isaa irraan kan ka’e biyya ofiitti deebi’uuf carraaqaa kan jiran ta’uus hatattamaan kan milka’uu hin taane jedhu kanneen yaaddoo guddaa keessatti kufanii jiran.
Feedhiin galmaa’aatii biyya irraa dhuftaniitti isin deebifana jechuun eega nu galmeessanii booda lafa guyyaa ho’isaa nama gubuu halkan qorri isaa nama kotteessutti geessanii nu gatan jedhu kanneen raadiyoon sagalee Amerikaa haasoofsisee.
Humnaan gudeeddii hamaa dubartootaa fi shamarran irratti rawwatame dheessuun kanneen biyya ofiitti deebi’uuf harka kennataniis du’aa fi jireenya gidduu jirra jedhu.
Dubartoonni ulfaa kanneen da’anii baatii lama hin guunne akkasumas ijoollee kan qaban gaaga’ama kana keessa jiru. Gama kaaniin Embaasiin Itiyoophiyaa Riyaad jiru kan humnii ehamee maraan carraaqqii gochaa jiru akka itti fufeera jiru ibseera
Embaasiin kun Polisoota saa’uudii wajjin ta’uun lammiwwan Itiyoophiyaa lafa jiraaniitti dhaqqabuuf irratti hojjachaa kan jiran ta’u kan ibsan Obbo Ahmaad Xalahaa
Obsaan eeggatanii gara biyya ofiitti nagaan deebi’uun akkaan barbaachisaa ta’uu hubachisan. Hokkara Saa’udii keessatti giddu kana uumameen waluumaa gala lammiwwan Itiyoophiyaa sadii ajjefamuu Obbo Ahmaad ibsanii jiru.


text:
Isaan waliin IDH fi Self Help Africa Nuti qaama lafawwan miidhame deebisnee haaromsuuf hojjechaa turre. Itiyoophiyaa keessatti, mukni irra caalaatti ijaarsa fi boba’aaf ni oolu, kana jechuunis lafti lolaadhan badaa jira. Haguuggii lafa mukaa bakka turetti deebisuu fi bishaan roobaa lafa keessa akka galu, waggootii darban keessatti biqiltuuwwan 800,000 gararraa haroo Baatuu irratti dhaabamee jira. Biqiltuuwwan tulluu worjaa jedhamu bal’inni lafa isaa tilmaamaan hekitaara 200 ta’u irratti dhaabame. lafti kan fiatames hawaasuma naannoo sanaatini. Margi mukkeen keessa margu nyaata horii ta’ee tajaajila. Biqiltuuwwan filatamanis kan firiinisaanii nyaatamuu fi yeroo fuduraaleen ga’anis akka madda nyaataatti tajaajilu. Kana jechuun waa lamaaf fayyadu jechaa dha. Hojii bosona haaromsuu kana deeggaruuf, caasaalee lafaa kunuunsa bishaanii fi lafaa ijaaruu, omisha nyaata horii fi ogummaawwan taliigaa qabeenyaalee kannee biroo irratti qotee bulaawwan 250 leenji’anii jiru.
Itti fufiinsa