text:
Dhaamsa #Qeerroo!
Kasaaraa Tilmaama Hin qabne Oromoo irratti waggoota lamaan kana keessa raawwachaa jiruuf eenyu itti gaafatama ??
Lammaa fi Abiy eenyu ??
Waggoota 27 guutuu Securty TPLF ta’anii warri Adda dureen dhiiga oromoo dhangalaasaa ture eenyu? Jarri kun Lamaan waliitti dhufeenyi isaanii Maal irratti ture ?
Lammaa Magarsaa Amma eeeessa jira ?
-Gooftaan keenya uummata oromoo ti.
-kana booda Aangoof jecha oromoon wal Hin ajjeesu.Kkf.Waadaa sobaa .Seenaa sobaa.Yakka seenaa fi seera jalaa isa Hin baafnee afuufaa ture.
Seenaa oromoo keessatti Black list jala galchee jira Qeerroon bilisummaa oromoo.
Waadaan inni galee Saba oromoo salphina bara TPLF ykn waggoota 27 guutuu Hin rawwannetu waggoota lama keessatti oromoo irratti raawwatee jira.
Isumayyuu nama diina oromoo ture ,dhiiga Oromo dhugaa ture ,Nama harka dhiigaa Abiy filee Aangoo tti ol baasee lafa irraa nu ficcisiisuuf nuuf muude.
Lakkii namini Abiy jedhamu kun Waraabessaa Dhokataa Fuula oromoo fakkatee nu nyaataa jira jennaan lakki soba nuun jedhe.
Lamaatu jedhe.
Wal dhabaniiru Abiy fi Lammaan waadaa oromoof galan deebisuu irratti jedhamnaan soba Anaafii Abiy du’a qofatu addaan nu baasa jedhee media irratti dubbate.
Sana booda Ni dhokate.
Lammaan maal hojjechaa jira.
Diraamaan moofaa Abiy fi Lammaa jidduu jiru maali ?Dhuguma Lammaa fi Abiy dhoksaan waliin hojjechaa jiru moo miti ??
Yoo waliin Hin hojjenne ta’e maaliif waadaa gale Ganee dhokatee qaawwaa keessaan waan oromoo gochaa jiru maaliif callise ilaalaa jira.Yoo biyya keessatti sodaate waan Yaroo adda addaa biyya alaa bahee meeshaa waraanaa bitaa jiruuf alatti afee haqa jiru maaliif nutti himuu dide ?
Walga’ii pp irratti hirmaachaa jira.Achi irratti mormiin dhiyeesse Hin jiru ? Maaliif ?
Diraamaa moofaan TPLF Abiy fi Lammaa jidduu jiru maali ?
Bara Techonolgy fi Qubee Generation waanti dhokatu Hin jiru.yaroo Ammaa kana Diinni fi firri oromoo addaan bahee beekamee galmeffachaa deemaa jirra .Dooniin Qabsoo oromoo harcaasaa deemaa jirti.Guyyaan yakka oromoo irratti warri hojjechaa jirus seeratti dhiyaatan Fagoo miti.Qabeenya saammachaa jiranis odiiti ta’ee uummata oromoof deebi’us Fagoo miti.Diinni oromoo fi firri oromoo addaan bahuu qaba.Diina dura Ni dhaabbanna .Fira waliin Qabsoo itti fufna.Lammaan fira oromooti moo Diina Dhokataa oromoo ti ? Waadaa sobaa Lammaan oromoof galee oromoon harki caalu yaroof amanee harka rukuteefii turee dhumni isaa Oromoof salphina ,Hidhaa,Ajjechaa,Tufii fi dararama oromoo irratti waadaa sobaa Lammaan galee ganeen oromoo irratti raawwachaa jiruuf itti gaafatama jalaa Hin bahu.
Walgahii dhaqne turre garuu ijaan wan nama barbaadaniif silki qabanne seenu hin dandenye. Xiqqo ni ulfaata ture.Walgahichiis akkana ture Biyyii oromoon bira bulchitu hin jiru.Mootumman amma jiru kun kan oromoofii oromiyaa qofaf hojjatuudha.
Nama biyya kana kessa taa’ee biyya tana shororkessa jirus ni beeyna.Qeerroon as kessa taa’ee konkoolaata nama caccabsa jiruus ni beyna.Mootumman kana boodas dhufee isin bulchu hin jiru.Haadhaafii abbaan ijolleen kessaan wan hojjacha jiran qoradha.
Paartii takkalle hin deggarina jawariis hin deggarina abiyyiis hin deggarina isin hawaasa wan taatanis callisati jiradha.Warren A/ Hacaaluu hundessa ajjeses TPLF fii shaneedha. Kana ture waltajjin magaalaa miicaata kessatti ta’ame har’a”
አፈትልኮ የወጣውን ቪዲዮ ተከትሎ


c: text/html

text:
Los Anjeles keessatti kan jalqabame sagantaan barattootaa kan biqiltuu keemikaalli utuu itti hin makamin uumamaan qofa guddatu barsiisu Yunaayitid Isteetisii fi biyyoota ka biroo 26 wal ga’ee jira.
Biqiltuuwwan kan akka salaaxaa, raafuu fafakkaatan mana barnootaa Inglewood, Kaalifoorniyaa dhaabuun, ijoolleen biqiltuu dhaabuu akka baran gargaara.
“Duruu ijoolleen kun dhoqqee fi biyyoo garaagarummaa jiru baraniiru. Bilituu dhaabameef maal akka goonu akkasumas attamiin ennaa bilchaatu fuduraa fi kuduraalee oomishnu baraniiru. Kanaaf yeroo isaan itti gammadanii dha.
Biyyoon faallaa dhoqqee akkauma ta’e, lubbu qabeeyyii hedduun kan keessa jiraatan yoo ta’u, waan biqiltuuwwan guddisuuf gargaaru of keessaa qaba. Barattoonni kunis ilbiisaawwan biqiltuuwwan miidhan irraa dhorkuu ka danda’an ilbiisaawwan ka biroo illee adda baasuun itti gargaaramuu dhaan mala uumamaan biqiltuu guddisan baratu.
Sagantaan kun “Grades of Green” jedhamu manneen barnootaa ka biroo keessatti waggaa 12 dura jalqabame.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Si haa gahu salaamanni koo xalayaa obboleessaa tan dhaamsa Oromummaa hilatte tanaan obboleessa kiyya mana abbaa isaatti maqaa hojjataa mootummaatiin alagaan fe’achaafi ergachaa jiruuf bakka jirtutti. Fayyaa keetii? Yaa obboleessa kiyya! Ani immoo waan dhiigni obboleeyyan keenyaa kan alagaan akka galaanaa dhangalaasaa jiru dhihaa barii na wallaalchisee, iyyeensi harmees hirriiba na dhoorke malee fayyaan qaba jechuuf afaan guuttadhee dubbachuu baadhuus numa jira dikee mana ambaa irra maramee booyaa. Yaa ilma aayyaa! “Nagayaa keetii?” jedhee jalqabuuf akka nageenyi hin jirre beeka. Silaa nageeyni jiraatee anaaf ati yoom akkanatti wal irraa fagaanna jetteeti. “Nama ollaan nagaayaatu nagaya” jedha turee mitiiree abbaan keenya (Oromoon) duruu. Eeyyee kaa! Namni ollaafi maatiin nagaya hin qabne, bakka nageeyni ardiirra hin jirretti nagaya kam wal gaafata? Jechuu isaatii bar. Waa’ee nagaya wal gaafachuu kana yoon kaasu hoodaafi aadaa, haalafi akkaataa abbaan keenya nagaya itti nama gaafatu tokkoon yaadadhe. “Akkam nagaya jirtuu? Fayya isin fayyumaa? Nuti bullee (oollee) isin ooltanii (bultanii)? Nuti nagayaa isin nagayaa? xiqqaaf guddaan, dhiiraaf dhalaan, namaaf sa’aan, maatiif waatiin, aaliif ollaan, firaaf firiin, gadaafi gandi, mukaaf citaan …… biyyaaf biyyoon marti nagumaa?” jedhee kan bahariif barraa mara gaafata ture. “Gara keenya roobee gara keessan waa roobee? Tulluun maal jetti? Gadaan maal fakkaata?……” jedhees meeqa iyyaafata. “Nagaya isinitti haa tahu, nageeyni isiniif haa baayy’atu…!” Jedhees yoo manaa deemu nagaya maatiif hawwee, hawwii keessoo isaas gumaacha. Yoo eebbifatuus “Yaa waaq nagaya nu godhi! Nagaya buusi, nagayatti nu oolchitee (bulchitee) nagayatti nu bulchi (nu oolchi)” jedhee kadhata ture. “Nagayaafi buna hin dhabinaa!” Jedhee gaafa buna dhuge warra buna obaase eebbisa. “Nagaya quufaa!” Jedhee gaafa quufe warra eebbisa. “Aanan kan nagayaatu mi’aawa!” Jedha ture gaafa barbaachisummaa nageyaa ibsu. Yoo nageeyni hin jirre aanan illeen dhandhama dhaba jechuufi. Dhugaadha! Abbaan keenya, Oromoon nagaya jaalaata, uumaaf uumamni isaa marti gaaddisa tolaaf dadaati. Hundaafi hundeen isaa nagayaaf wabii tahee kan nagaya booreessuus waardiyaa tahee ofirraa eega ture. Burqaaf bu’urri isaa nagayaaf abbaa akka tahe ni yaadattaa mitii? Moo arra warra mana keenyaa dhaalee saamaa, siis fe’achaa jiru kana fakkaachuuf dagatte? Walumaagalatti abbaan keenya maddaafi mallattoo nagayaa akka tahe arrallee qalbiin qaxaph na jetti. Kana tahuu atiis beekta. Duuba nuti ilmaan Oromoo ofiifuu ambaasaaddara nageenyaatii, Warri arra nagaya keenya ofumaaf booreessee nagaya kee siif eegna, biyya shoorarkeessee biyya tasgabbeessina jechuun namaafi mana tokko tokkotti saroota ramadanii nutti duchiisaa jiran kun eenyu isaan? Dhugatti gaaffii tanaatu sammuu kiyya keessaa wacaa jira. “Nagaya nu dhoorkanii nagaya hin qabdan nuun jedhan” jechuun dhagaye.
Yaa obboleessa kiyya! Abbaa bideenaatiifi firri isaa guutuun obboleeyyan keenya irratti akka bobbahan dhagayeen jira. Ilmaan abbaa keenya dhaloota nu boodaa mara duguugaa jiraachuu isaanii yoon dhagayu garaatu na raafame, ijaatu imimmaan na guduunfate. Atiis waliin jirta jechuu gaafaan dhagaye irraa hanga ammaa niin booya. Nagaya biyyattii eegna jedhanii gaafa obboleeyyan kee duguugan maali ati seenaa abbaa keenyaa itti hin himtuu? Hoodaaf asxaan isaa nagaya irraa ijaaramuu, aadaan isaa faajjii tolaaf dadaa tahuu, nutiis duruma hiikkaaf gatii nageenyaa baraa guddachuu keenya itti hin himtuu? Arra hin jedhin malee abbaan keenya yoo tarkaanfatu faanaaf faantoon isaa qabbana ture. Kan of bira dabree addunyaafuu sirna kabajaaf ulfinaa, koota nagayaa kalaqee raabse tahuu maaliif jara yeyyiin kana itti hin himtu? Siitu waliin tumse kanaaf arra warreen nagaya laaquufi maqaa uumamaa namarraa haquu malee hin beekne kun nagaya mana keessanii eegna jechuun obboleeyyan keenya galaafachaa jiran. Silaa haa tahuutii warra hundeen nagayaatiif nagaya akkam eeguuf?…. Aahh….! Dhiifama guddaa naaf godhi yaa ilma aayyaa! Haasawa koo komiiniin jalqabee mitii? Yoon haala kanaan itti fufe xalayaa tanaahu osoo ijoo dubbii kootii irraa hin hubanne karaatti dhaabda jedheen shakka. Garuu tasa waan obboleeyyan keenya tahaa jiran yaadadheen garaan aaree gara komii biraa naan maqe bar. Eeyyee! karaatu gaaratti naan kute malee silaas dubbiin qabadhee baheefi bakkiin imaammadhee imala jalqabe illeen kan biraatii mitii beektaa kanuma turee. Silaas osoo quuqaan cinaachatti nama ejjuu hirriiba akkam rafuuf gad ciisan, ciisaniis hanga quuqaa dirra nama waraanu san ofirraa buqqaasanii maal rafu? Tulluun fuul dura kee dhaabbattuus yoo qalbiin hin agarre ijji ilaaltuus hin argituu bar. Bakka nama nyanyaatu malee hooquu fedhaniif hin hooqan. Kan qalbii nama dhiphisu, kan garatti nama dhimmisu, kan sammuu keessaa gururi’uu, isa hidda dhiigaa keessa oliif gad ori’u, kan sombi qufa’u, kan surrii nama naanneessu, isa mar’umaan nama guduunfu malee baasuu hamilaniif hin baasan. Walitti cuuncuunu malee waan tufuu barbaadan qofaaf miirri hancufa namaaf hin cimmisuu mitiiree? Kanumaatu laphee koo hatee, qubbeen kiyya micciiree, kallattii koos jijjiiree xurree komii irra naan kaate malee malee silaas kanumaan dubbachuuf xalayaa siif barreessuu murteesse……. Ammallee niin kutee mitii? Tole, Dhiifama ammallee! Ijoo dubbii koottiin deebi’a, hadaraa obbolummaa xalayaa kana dubbisii xumuri.
Yaa Obboleessa kiyya! Anaafi ati ilmaan Oromooti. Abbaan keenya Oromoo tahuu saglanii sabbaatu nu beeka. Haati teenya Oromiyaa tahuu kan nu hin beekne hin jiru. Nuti arra abbaan bideenaa abbaa keenya ajjeessee harmee teenya humnaan dhaaluus, anaafi si gargar fageessee, ati ofitti si qabee ana immoo achi na qabee duugdaaf garaa walitti nu godhuuf wixxifatuus anaaf ati dhukti keenya dhuka lafee tokko tahuu ni beekna. Nuti dhiigni keenya gadaameessaafi gudeeda tokko irraa walitti burqe. lafeen keenya jirma lafee tokko bu’ura godhatee hidda tokko irratti ijaarame. Foon keenya inni qaamni keenya maragameen kun dirra tokkorraa mogalame. Gogaan keenya inni arra qaama lamaan uwwifame kun afrii takka irraa baqeeffamee nutti haguugame. Kun dhugaa uumamaati malee kan fakkeessuuf akkeessuuf walitti firoomnuu miti. Eega dhiigni Oromummaa hidda obbolummaa keenya walitti guduunfee bakkaan itti sirraa hafuufi akkaan itti sirraa fagaadhu hin qabu. Atiis immoo qabda jedhee hin yaadu. Arra haalli jireenya gargar nu dhilee, shirri abbaa bideenaa sarara odeeffannoo keenya kutee wal iyyaafachuu fi wal odeeffachuu nu daangeessuus anaaf ati wal yaaduufi wal dheebochuu dhiifna jedhee hin yaadu. Mee laali! ati manuma abbaa keenyaa keessatti alagaaf gabroomtee, ani immoo fagotti na fufee qe’ee ormaa keessa akka sareetti oliif gad na kaachisaa jira. Ati manuma abbaa keenyaatti akka harree alagaan si fe’achaa, ani immoo dikee ambaa irraa akka saree harka namaa na kajeelchisaa qabeenya abbaa keenyaa irraa agabnee hanga yoom jiraanna? Kun gaafii yeroo mara sammuu koo keessaa dhawwaaquudha. Garuu deebii ofiif deebisuuf dirqama siin mari’achuun qaba malee kophaa koo deebisuuf baayyee ulfaata. Anaafi ati kaleessa waaqni obbolaa godhee nu uume waan taheef dhimma keenya irratti waliin mari’annu malee kophatti murtii laachuun akka hin danda’amne beekta. Ani kiyya murteeffachuuf ati immoo kee murteeffachuuf abbaan keenya kun keessanii malee kun keeti kun kan isaati jedhee wanti nuuf laate akka hin jirre beekta. Qoodni keessan waliini jechaati nu guddise ture abbaan keenya. Mee yaadadhu! Gaafa lubbuun jiru abboon gaaddisa odaa guddaa ooyruu teenya walakkaa san jala taa’ee wal bira nu fidee harka keessan wal irra kaayaa wal qabadhaa jedhee yeroo nuti wal qabannu “Wal malee hin murteessinaa, isin kan waliiti, waliif waliin jiraadhaa. Gargar hin bahinaa, waliin kaadhaa, waliin nyaadhaa, sammuun keessan waan tokko haa yaadu, garaan keessan waan tokko haa nyaatu, garaafi gaarri wal isin hin dahin, alagaafi dhagaan isin hin danda’in, rasaasaafi basaasni walitti isin hin buusin, qoorraafi qoriin addaan isin hin baasin…..” jedhee eega nu eebbise booda “Kun eebba qofa osoo hin ta’in wa’adaasi” jedhee kan nutti himu san ni yaadattaa? Wa’ada inni nu qabsiise saniitu akkaan sin irraanfanne na daangeessa.
Obboleessa kiyya! Yaa gudeeda aabboo! Xalayaa tana yeroon siif barreessu waan obboleeyyan keenyarratti alagaan tahaa jiru mara yaadadheen imimmaan hadhaa’aa makaa dhigaatiin bora’e ijarraa xuruursaa, copha dhiigaa diimaan fuula koo dhiqachaati. Anaafi atiis kan diinni ajjeessaa jiru waliin burqaan keenyaa laga tokko. Bu’ura Oromummaatiin gadaammeessi dhiigaaf lafee keenyaa waan tokko taheef isa onneen kee dhikkafatee guunguumtu kiyyaas guunguuma. Fagoo walirraa jiraannuus laphaalapheessi keenya rukuttaa wal fakkaataa qaba. Kutaan qaama tokko yoo madaa’u ykn rukutamu dhukkubbiifi laalaan abbichatti dhaga’amuun hin oolu. Anaaf ati walirraa fagaannuus qaamni keenya tokko waan taheef akkuma qubni miilaafi qubni harkaa wal irraa fagaatuus yoo qubni miilaa gufatu ykn kan harkaa gubatu qaamni guutuun laalaa dhaga’uu san narraa fagaattuus miidhaan kee natti dhaga’ama. Dhibeen kee na dhukkubsa, dhibeen koos si dhukkubsa. Dhibeen nu lamaanuu dhukkubsu tokko waan taheef qorichi nu barbaachisuus tokko. Qaama wal fakkaataa dhibee tokkoon qabame dawaan isaas tokkumaa mitiiree? Eeyyee! Akkuma anaaf ati ilmaan abbaa tokkoo taanee dhibeen nutti jirtuus qorichi nu barbaachisuus tokkuma akka tahe mamii hin qabu. Dhibeen hamaan nu qabe kun maqaan isaa gabrummaa akka tahe ni beekna. Ogeessi yaalaa immoo qorichi keessan bilisummaa akka jedhamuufi bakkaa fi akkaataa itti argamuus nutti himuu isaa waan dagatte hin sehu. Arra dhibeen baakteeriyaa roorroo alagaan daddabru wal biraa nu fageessullee immoo qoricha milkooynee fayyinee walitti deebi’uun keenya hin hafu. Eeyyee kaa! burqaa keenyaatu kaleessa tokko ture waan taheef boru funyoon mar’umaan obbolummaa harkisee walitti nu deebisuun hin hafu. Waaqni saglan booraanaa, shanan bareentumaa, inni sagaltama garbaa dhibee keenyaaf qoricha nu milkeessee fayyummaan walitti nu deebisuu ni dadhaba jettee yaaddaa? Inni kaleessa gudeeda aabboo keessaa nu burqisiisee gadaameessa aayyoo keessa tiruu haadhummaa nu boraafachiise, hidda handhuraatiin dhiigaafi suga nu soorachiisee, qilleensa somba tokko nu hargansiise kan eega dhalanne boodaas harma harmee teenya Oromiyaa waliin nu hoosise san kana godhuu akkamitti dadhaba? Hin dadhabu.
Yaa obboleessa kiyya! Oromiyaan arra alagaan dhaalamtuus nu lamaaniifuu haadha teenya. Duuba mee osoo haati teenya roorroo alagaatiin imimmaan lakkuu dhangalaaftuu akkamitti cal’isuu garaan si danda’e? Diinni obboleeyyan keenya biqila qaccee lafaa dhufaa jiru kan boru guddatee firii ayaa ta’u yoo rasaasaan qaxara qoorsu, jaarsoolii keenya ibiddaan gombisanii, obboleettii keenya isii da’iifa dahuuf guyyaa lakkaawwattu rasaasa garaa keessa baasanii, gadaameessaa tarsaasanii ulfa culqa surriin faca’ee, mataafi qaamni mormatti addaan luqqa’e isa dhiigaan dheengiyame reeffa haadhaatiin wal maddii yoo ciibsan maaltu sitti dhaga’ame? Dhiiga obboleeyyan keenyaatiin haati teenya Oromiyaan jaalattee osoo hin taane dirqamtee qaama dhiqachaa jirti. Qabeenya abbaan keenyaa harmee irratti waliin nuuf dhiise taatu arra abbaan bideenaa si maxxanfatee qoqoraa jira. Haati teenya harka ilmaan isiitiin jaalattee osoo hin tahin dirqamtee qabeenya saamamaa jirti. Maqaa hojjataa mootummaatiin mindaa garaa kee bira siif hin dabarre sitti laatee tooftaa hawaasa tajaajiluu jedhuun si golgee yoo albuda keenya kan silaa anaaf si qofaaf oolu yoo saamu, yoo qabeenya keenya mara hammaarratu, obboleessa keenya kan mormuufi saamina didu osuma ati agartu ija kee duratti ajjeessaa, kaan biyya irraa baqachiisee garbaafi galaanitti akka gataman godhaa jiraachuu garaan keetiifi kiyyaas ni beeka. Dhiigni obboleessa keetii yoo dhiiga saree tahu xiqqollee sin suukanneessuu? Yaa Obboleessa kiyya! Ati dhala Oromoo taatee maqaa ummata tajaajiluutiin wixina alagaa irkisaa jirtu mee waan tokko yaadadhu. Maqaan kee kan ittiin hojjattu hojjataa mootummaa jedhamee beekkama. Kan jarri alagaa keessoon sitti hasaasan ummata tajaajilaa jirta kan jedhuudha. Hayyee! kanuma fedhellee haa tahu. Ogummaa qabduun ummata ofii tajaajiluun gaariidha. Garuu mee eega tajaajilaa hawaasaa taate gaaffii muraasa haa si gaafadhu. Ummanni tajaajiltu kun dhiiga keeti. Obboleessa, obboleettii, haadhaafi abbaa keeti. Kan ija kee duratti ajjeessaa jiran isaanuma. Duuba gaafa isaan mara si jalaa duguugan maal tajaajiluufi? Akka itti aabboof aayyoon si barsiisan ni dagattee? Ogummaa qabduun ummata keessaa baate, maatii kee kan si dhalanii si barsiisan tajaajilaa eega jiraattee mee ogummaa qabduun tajaajila bilisaa laattee beektaa? Ogummaa qonnaa yoo barattee jiraatte guyyaa tokko xaa’oo abbaa keetiif bilisaan laattee beektaa? Ati ogummaa barsiisummaatiin obboleeyyan kee tajaajilaa jirta yoo tahe seenaa warra kaabaa (tan warra abbaa biideenaa) tan Minilikiifi tan Yohaannis malee guyyaa tokko seenaa obboleessa kee kan eenyummaa kee falmuuf diina dura dhaabbatee lole kan akka Bakar Waareefi Leenjisoo Diigaa faa barsiiftee beektaa? Ogeessa fayyaa yoo taatee guyyaa tokko oboleessa kee rakkataa kan hiyyummaafi dhibeen yarachiiftee mana yaalaa dhufe qoricha bilisaan laatteefi jirtaa? Ogeessa seeraa taatee mana murtii jirta. Obboleeyyan kee tasa wal badanii himannaaf gara kee dhufan kan harka sitti jiidhe bilisa gootee hiyyeessa adabde maallaqa irraa guuruu, yoo maallaqa dhabe mana hidhaa galchuu malee takkaa akka abbaan keenya nu barsiise sanitti bilisaan walitti araarsitee nagayaan akka galan gootee beektaa? Poolisiifi nagaya eegduuniis yoo alagaan “inni kun shoorarkeessaadha qabii mana hidhaatti galchi ykn biyya jeeqaa jiraa rasaasaan laboobi” jedhe qawwee sitti kennee si ajaje “lakkii obboleessi kiyya mirga isaa gaafate malee shoorarkeessaa miti” jettee harka irraa deebifattee beektaa? Mee ogummaa biraa qabaattuus roguma jirtuu of gaafadhu. Eeyyee! Akka ati deebii hin qabne beeka. Hayyeeree! ati ummata kee tajaajilaa jirta moo dukkaana warra wayyaanee gurguraa jirta? Kanaafuu ati hojjataa wayyaaneeti. Dafqaaf dhiiga obboleessa keetii dabarsitee gurguraa jirta jechuudha.
Yaa obboleessa kiyya! Dhaamsiin xumura irratti siif qabu yoo jiraate barana haalli obboleeyyan keenya jalqaban kun adeemsa sirriiti. Sochiin bilisa of baasuuf, qabsoon gumaa abbaaf obboleeyyaan keenyaaf kafaluuf, harmees miidhaafi roorroo abbaa bideenaa jalaa eewaluuf, anaas dikee ambaarraa na galchuuf, siis mana abbaa keenyaatti alagaaf gabra tahuu kana jalaa si baasuuf warraaqsi obboleeyyan keenya barana jalqaban kun tarkaanfii dhugaati. Obboleeyyan keenya nu boodaan dhufan kun onnee abbaa keenyaa san qabaachuu waan hubatte natti fakkaata. Akkaan ani sodaadhee biyyarraa dheeysu, atiis manuma abbaa keenyaatti wandaqa akka taatu kan nu dirqe onnee akka abbaa keenyaa finiintuu diinaaf hin sagadne dhabuu keenya akka tahe ni beekta. Obboleeyyan keenya mirga isaaniif falmatan, kan haqa abbaa keenyaa deebisuuf xurree isaa qabatanii ka’an kana ukkaamsuuf, warraaqsa isaanii qancarsuuf si kan gurshaa xiqqoon soban kana fayyadamaa jiraachuu of beekta jedheen tilmaama. Osumaan ani taa’uu, osoo atiis ulee alagaan sitti kenniteen kaan aaggachaa kaaniis dhooytuu sadarkaa tanaan gahan qabsoo. Baayyeen isaanii dhiigaan seenaa gaarii nuuf galmeessanii dabraniis kanneen lubbuun hafan ammallee falmaa itti cimsaa jiran. Aniis xalayaa kana akkaan siif barreessu kan na taasisees kanuma. Eegaa yaa ilma aayyaa! Alagaan arra harmee teenya Oromiyaa dhaale, abbaan biddeenaa kun ati hojjataadha jedhee si ramadee kafaltii aanan xuuxxoo daa’imaa hin binne kanaan sobee wal irratti nu duulchisaa jira. Dhugaa dubbachuuf ati gadaameessaa Oromiyaafi gudeeda Oromoo keessaa baatee yoo obboleeyyan, haadhaaf abbaa keenya afaan deebitu, yoo qaama kee irraa ibidda shiddu, yoo harmee Oromiyaa alagaa saamsiftu muka kibriitii fakkaatta. Kibriitiin haadhaaf abbaa keessaa bahe dhiitee alagaaf ibidda qabsiisa. Mukni kibriitii cinaachuma haadha keessaa bahe irraa ibidda qabsiisuus inniis gubachuun isaa hin hafu. Ibiddi inni qabsiisu alagaaf malee isaaf humaa hin fayyadu. Kana atiis ni beekta. Kanaaf yaa obboleessa kiyya kan maqaa hojjataatiin alagaaf fe’amaa jirtu takka dhaabbadhuu of ilaali mee. Naaf gahe gabrummaan jedhii falmadhu. “Alagaa ilkee koflaa, fira gaafa goflaa!” Jedha turee mitii abbaan keenya. Wa’ada gadaameessaa tokko keessa nu boraafachiise san yaadadhu mee. Qorii obbolummaa tan harmeen teenya waliin nu soorte san qaxaph jedhi mee. Anumaaf siitu waliif fooni. Nuti obboleeyyan keenya waliin malee alagaa waliin hin miidhagnu, humaatiis bu’aa hin qabnu. Qilee abbaan biddeenaa jidduu keenyatti qote kana duuchinee, dallayya shiraaf alagaan nu jiddutti ijaare kana jiigsinee walitti haa baanuu mee. Atiis gama keetiin diigi aniis gama kiyyaan niin diigaa. Ulee alagaan sitti kenne darbi, aniis sodaa biyyaa na baafte darbeen nu lachuu obboleeyyan keenya waliin taanee falmaa cimsinaa. Ati gama keessaatiin ciri, aniis gama alaatiin ciraan girdoo walakkaa keenyatti alagaan hidhe tana marree handhura harmee teenyaa Finfinnetti walitti dhufna. Gargar faffacaanee humna dhabne malee galata isaatii rabbiin baayy’ina nutti hin qusane. Baayy’ina keenya kana irratti waliif galtee qabaannaan nuti galaana gufuuf kulluuda fedhe gangalchu tahuu keenya yaadadhu. Daqiiqaa tokkoof ija guduunfadhuu shira alagaan nuttiin jiru kana sammutti yaadi mee. Kan arra alagaan qabeenyuma abbaa keetii kan ati walitti qabdee geessituuf irraa xiqqo harkarratti sii qicu kanaaf jettee roga alagaa dhaabbachuun kee boruuf sheenaa madaa qubaa akka sitti hin taane adaraa. Xalayaan kiyya kun akkuma si geesseen dubbiftee murtii boonsaa akka fudhattu, alaagaan siif riqicha tahuun naaf gaha akka jettuun abdiin sirraa qaba. Yaa obboleessa kiyya! Silattuu kan karaa yoo tahe malee kan garaa waa hin xumuramtuu, hundaafuu sitti dheereessuu koof dhiifama jechaa arraaf asumattiin goolaba. Xalayaa biraatiin hanga walitti deebinuu ykn qaamaan wal agarruu nagayatti naaf turi. Dhaamsa kiyya kana akkuma xalayaan tun si geesseen naaf barreessi. Gadaan gadaa bilisummaa nuuf haa tahu
Via: Saphaloo Kadiir’iinia


text:
Uncategorized
Dheebuun Walabummaa Ummata Kaatalaan Eessarraa Garamitti?
Qophii: Abuu Bilaal Huseen
Kaatalooniyaan naannoo Kaaba baha Ispeenitti argamtu yoo taatu, jiraattonni isii ammoo Ummata Kaatalaan jedhamu. Nannoo isaaniitiin “Paisos Catalans” yookaan ammoo Biyya Kaatalaan jechuun yaamu. Baayi’inni ummata Kaatalaan miiliyoona 7.5 yoo tahu, Kuni ammoo Baayi’ina ummata Ispeen Miliyoona 46.56 keessaa dhibbeentaa 15 jechuudha. Magaalaa guddoo Kaatalooniyaa Baarseloonaa keessa qofa ummata miiliyoona tokko fi 600,000 ol ta’utu jiraata.
Ummatni Kaatalaan Seenaa, Aadaa fi Afaan ummata Ispeen kanneen biroo irraa adda ta’e qabu. Fakkeenyaaf afaan Ummata Ispeen “Spanish” yoo tahu, kan ummata Kaatalaan ammoo “Afaan Kaatalaan” jedhama.
Kaatalooniyaan jarraa 16ffaa keessa humnaan gara Ispeenitti osoo hin makamin waggaa 250 dura, yookaan ammoo jaarraa 12ffaa keessa, naannoo daangaa mataa ofii qabaachuun beekamtu turte.
Seenaa fi eenyummaan ummata Kaatalaan kun gaaffii walabummaa isaanii keessatti,yeroo hundaa qabxii isa jalqabaa ta’eeti argama.
Seenaa Ispeen keessatti gaaffii bilisummaa Kaataluuniyaa qabaneessuuf jecha, yeroo adda addaatti Naannichaaf Bulchiinsi taayitaa guddaa(greater Autonomy) qabu kennamaafi ture.
Haata’u malee, bara 1939-1975 yeroo mootummaan abbaa irree Fransiskoo Fraankoo humna waraanaatiin Ispeen bulchaa turetti, bulchiinsa Kaatalaan diiguun Aadaa fi Afaan Kaatalaan akkasumas, mallattoo eenyummaa isaanii hunda uggure. Maatiin daa’imman isaaniitiif maqaa Spanish akka moggaasan dirqisiisaa ture. yeroo kana keessa ummata Ispeen kanneen naannoo hundaa caalaa cunqursaan Kaatalooniyaatti hamaa akka ture himama.
Bara 1975 erga mootummaan Fransiskoo Fraankoo kufee booda, naannoon Kaatalooniyaatiif Bulchiinsi taayitaa guddaa qabu heera biyyattitiin kennameef. Kanuma hordofuun naannichi guddina diinagdee cimaa galmeessisuu jalqabe. Kaampaniilee huccuu, elektrooniksii, warshaalee nyaataa fi Keemikaalaa heddu hammachuudhaan, kutaalee biyyatti 17 hedduu caalaa waliigala diinagdee biyaattiitiif utubaa taate. yeroo dhihoo asitti ammoo turiizimii fi kennaa tajaajilaatiin sadarkaa ol’aanaa irra jirti.
walumaa galatti Diinagdee Ispeen keessatti dhibbeentaa 20 ol qabachuudhaan naannoo badhaate ta’uu dandeesse.
Erga bara 2008 Ispeen rakkina diinagdee addunyaa muudateen garmalee miidhamtee asitti, ummanni kaatalaan humna qabeenya naannoo isaaniitiin onnachuudhaan, maqaa biyya Ispeen jedhuun rakkoo naannolee biraa baadhachuu mannaa, biyya walabaa uumachuu wayya gaafiin jedhuu jabaataa dhufe. yeroo kana Kaatalooniyaan maallaqaa Mootummaa jiddugalaa irraa argattu irra caalaa, kan naannichi m.ootummaa Ispeen gargaaru dachaa hedduun guddataa dhufe.
Haaluma kanaan gaafiin walubumma kaatalooniyaa falmii yeroo dheeraa booda October 1/2017 rifarandamii mootummaan naannichaa qopheesseen, ummatni Kaatalaan harki irra caalu Ispeen irraa fottoquu filate. Mootummaan Ispeen ammoo kaatalaan gonkumaa hinfottoqtu jechuun dura dhaabbate. Jum’aa dabre paarlaamaan bulchiinsa Kaatalaan sagalee ol’aanaa ta’een Ispeen irraa walaba bayuu labse.
Muummichi ministeera Ispeen Maariyaano Rahoy seeneetii biyyatti walgahii hatattamaa erga yaamee booda, taayitaan Bulchiinsa Kaatalooniyaa diiguu isa dandeessisu kennameef. Mr Rahoy gama isatiin osoo oolee hin bulin guyyaa kaleessa Paarlaama fi buulchiinsa naannichaa diiguu isaa labse. Akkasumas Pirazadaantii kaatalooniya dabalatee itti aanaa isaatii fi hoogganaa poolisii naannichaa taayitaa irraa ari’uun, bulchiinsa Kaatalaan kallattiin mootummaa jiddugalaa jalitti, itti aantuun muummicha ministeera Ispeen Ms Soraya Saez De Santamariya akka hooggantu muudamte.
Pirezidaantiin Kaatalaan Karles Puigdemontii gama isaatiin akka jedhetti, gochi Maadriid fudhatama kan hinqabne; Kanaafuu ummanni Kaatalaan tasgabbaayuun murtii isaa irratti cichuu qaba jedhe.
Abbaan alangaa Mootummaa Ispeen Pirezadaantii kaatalooniyaa dabalatee qondaaltota naannichaa hedduu irratti himata biyya ganuufi ajajamuu diduu jedhuun himatee jira. Mootummaan Ispeen Pirezidaant Karles Puigdemontii fi qondaltoonni bulchiinsa isaa yeroo ammaa biyya Beeljiyeem keessa jiran, gara maadriid deebi’an mana murtiitti akka dhiyaatan gaafate Akkasumas mootummaan Ispeen Pirazadaantichi hayyamamaa ta’ee gara biyyaatti yoo kan deebi’u ta’e filannoo fuulduratti yaadame irratti akka hirmaatuuf kan hayyamamuuf ta’uu beeksise.
Mr Puigdemonti waamicha mootummaa Ispeen kanaaf deebii kenneen, qabsoo walubummaa ispeen irraa ufduubbatti kan hindeebine ta’uu ibsuudhaan, wabiin yoo isaaf kenname gara Maadriid kan deemu tahuu hime.
Fottoquun naannichaa yoo kan milkaayu ta’e, haala kaataloniyaan keessa jirtu ilaalchisee yaadni ka’aa jiru baay’een isaa walfakkaata.
Xiinxaltoonni siyaasaa; yeroo dheeraan booda Kaatalooniyaan biyya walabaa taatee itti fufuudhaaf dandeetti gayaa qabdi; kanaaf immoo biyyoonni heddu kanneen gama hundaanuu kaatalaan hin geenne, Gamtaa Awurooppaa keessa jiraachuu akka ragaatti lafa kaayu. Haata’u malee beektonni siyaasaa kunniin, yeroon ce’umsaa ulfaataa ta’e kan naannicha eeggatu ta’ullee walfaanaa kaasu. kanaafis kaampaaniileen 1,600 ol rifarandamii geggeeffame hordofuun, baatii lamaan dabran keessa naannicha irraa gara Maadriiditti godaanuun yeroodhaaf kan naannicha miidhu tahuu ibsu.
Amma dheebuun bilisummaa ummata Kaatalaan gara xumuraatti kan dhiyaate fakkaata. Kaataluuniyaan biyya walabaa taatee itti fufti moo mootummaan Ispeen akkuma dhaadate humnaan kaatalooniya of jalatti bulchaan gaafii yeerooti.


text:
Hoji-geggeessaan Hospitaala Ispeeshaalaayizidii Naqamtee Dooktor Taarikuu Taaddasaa akka jedhanitti, yaalii kaansarii qorichaan taasifamu kun kaleessuma eegalamee, guyyaa tokko jidduutti namootni 10 tajaajila argataniiru,” jedhan.
Hospitaalota Mootummaa Naannoo Oromiyaatiin gaggeessaman keessaa Hospitaalli Ispeeshaalaayizidii Naqamtee dhibamtoota Kaansarii yaaluun isa jalqabaa taha jedhan, Dooktor Taarikuun.
Namoota yaalii Kaansarii fudhataa jiran keessaa tokko yaada kennaniin, tajaajilichi Naqamteetti eegalamuun baasiifi yeroo isaanii qusachuufii akka isaan gargaaru ibsan.


text:
Namticha tokkotu ture . Abbaan isaa bara hima . Abbaan isaa duunaan abbee bara himaa koottuutii bara himi jedhaniin .
Namichi sunis akka inni bara himu mootummaan waan dirqisiseef koottuutii bara himi jedhanii fuudhanii deeman .Namtichi sun bara himuudhaaf romaa utuu deemaa jiruu sardiidaa boollarra teessu tokko arge . Achumaan sardiidni sunis maali yaa namana maalif rom’aa deemta jetteeni . Namtichis bara himinan jedhanii waanan jedhee himun wallaale jedheen . sardiidni sun namichaan bariibara waraanaati jedhiitti himi jetteen . Namtichi bara waraanaati jedhee itti hime . Achumaan barichi bara waraanaa ta’e . Namtichi immoo eeboo baatee deemaa ture . Yeroo galuammas sardiidni sunutuu boollarra teessuu argee asumatti naeegdaa jedhee eeboo dhaanariun boolla seensisee biraa deebi’e . Ammas waggan sunga’ee namticha qabanii utuu rom’aa adeemuu argitee maali yaa namana maalif rom’aa deemta jetteeni . Namtichis immoo bara himi naan jedhanii waanan jedhee himun wallaale jedheen . Achumaan sardiichi barri bara dhukkubaati jedhe . Yeroo galuammas sardiidaa sana argee asumattina eegdaa jedhee ar’ee boolla seensisee bira darbe . Ammas waggaa sanatti namtichaan bara himi jedhaniinii utuu rom’aa adeemuu sardiidnii asrgitee maali yaa namana maalif rom’aa deemta jetteeni . Namtichis immoo bara himi naan jedhanii waanan jedhee himun wallaale jedheeni . Achumaan sardiidni barri bara abiddaati jedhi itti himi jetteeni Achumaan namtichi dhagee barri bara abiddati jedhee itti hime . Yeroo inni itti himee deebi’u immo sardiidni sun ammas utuu boollarra teessuu argee asumatti naa eegdaa jedhee abidda itti aafuufe . Yeroo inni abidda itti afuufu sardiidni boolla biraatiin baate . Ammas waggaa satti bara himi jedhaniinii utuu rom’aa adeemuu sardiida sanitti dhufe maali yaa maali yaa namana maaliif rom’aa adeemta jetteni Achumaan namtichi bara himi naan jedidnii waanan jedhee himun wallale jeedheeni . Achumaam sardiidnii barri bara araaraati jedhii himi jetteeni . Namtichis barri bara araaraati jedhee hime waqnis araarame , laftis araarame . amnis araarame jedhee hime Achumaan mootummaan namicha badhaasa amma inni barbaadu badhaase . Namtichi immoo badhaasa sana keessaa hoolaa tokko bitee sardiidaa saniin maqaa keetifan badhaafame jedhee hoolaa boola duratti hidheef . Achumaan sardiidni namichaan yaa namana kan nu waraane siimiti bara , kan nu ari’es ari’i miti bara kan nugubes si’imiti bara , amma barri araarame jetteeni ,Achumaan namtichi achii adeemnaan sardiiani sun holaa sana qalattee nyaatte jedhama.


text:
In Abiy’s Ethiopia, Media freedom means to adore the regime like Jesus Christ.
“Intarneeta cufuuf dirqamnee cufne,” jedhu hogganaan wiirtuu ijaarsa diimokiraasii Obbo Zaadig Abrahaa.
Rakkoo nageenyaa Itoophiyaa: ‘Uummanni nagayaafi tasgabbii nu gaafachaa jira’ – Zaadig Abrihaa
Qondaala olaanaa TPLF kan turaniifi achi keessaa bahuun dhaabicharratti qeeqa garagaraa dhiyeessuun kan beekaman Obboo Zaadig Abrihaa, turtii BBC waliin godhaniin ”Intarneetni meeshaa haasaa jibbiinsaa tahe, kanaaf cufuuf dirqamne,” jedhan.
(bbcnewsafaanoromoo)—Aabba Zaadig wayita ammaatti Paartii Badhaadhinaatti sadarkaa ministeerummaan hoogganaa Wiirtuu Ijaarsa Deemokraasii tahuun tajaajilaa jiru.
Ajjeechaa Haacaaluu Hundeessaa hordofee rakkoo nageenyaa Itoophiyaatti dhalaterratti turtii ‘BBC Focus on Africa’ waliin taasisaniin, ”dhaabbilee miidiyaa sabaafi amantii giddutti waldhabdeen akka uumamuuf gabaasaa turanirratti tarkaanfii fudhanneerra,” jedhan.
Gaazexeessaan BBC Piitar Okwoochee mootummaan keessan maaliif namoota ejjennoo siyaasaa isaaniin wal hin fakkaanne qaban hidha? jechuun gaaffii gaafateef:
”Mootummaan kana gochaa hin jiru. Inumaayyuu erga rifoormiin eegalee as, walitti dhufeenya mootummaa fi hawaasaa jijjiiraa jirra. Mootummaan humnasaa seeraan akka fayyadamuu danda’u goone,” jedhan.
”Olaantummaan seeraa cabaa tureera, kanaanis lubbuun hedduun badeera. Mootummaan ammoo kana to’achuudha qaba.
Uummanni nagayaafi tasgabbii nu gaafachaa jira. Nutis warreen seera biyyattii daddarban irratti tarkaanfii fudhachaa jirra.”
Ajjeechaa weellisaa Haacaaluu Hundeessaa booda mormiifi hookkara dhalateen lakkoofsi namoota lubbuu dhabanii 239 gahuu poolisiin ibsee ture.
Akka qondaaltonni jedhanitti namoonni kunneen humnoota nageenyaafi walitti bu’iinsa namootaa gidduutti taasifameen kan lubbuu dhabanidha.
Kanarrattis humnoonni nageenyaa humna hangaa ol fayyadamu jedhurratti kan gaafataman qondaalli kun, ”humnoonni nageenyaa keenya bobbaasnu humni hangaa ol fayyadaman hinjiru.
Lubbuu poolisoota hedduus dhabneerra. Namoonni du’anis walitti bu’insa ajjeechaa Haacaaluun booda kaheeni. Waldhabdeen hawaasa gidduu tureera.
‘Wanti hunduu to’annoo jala jira’
Ajjeechaa Haacaaluun booda guyyoota lamaaf hokkorri turuus oggasuu to’achuu dandeenyeerra jedhu obbo Zaadig.
”Amma wanti hunduu Finfinnee fi Oromiyaatti tasgabbaa’eera,” jedhan.
Dabalataanis wanti kun uumamuu danda’a, sababni isaas ”Haacaaluun sagalee jijjiiramaa TPLF aangoorraa darbate ture. Namoonni akkasiin aariisaanii mul’isuun waanuma eegamudha.
Kunimmoo nuti haalicha to’achuu akka hin dandeenye hin agarsiisu,” jechuun tarkaanfii miidiyaaleerratti fudhatanis ni dubbatu.
”Dhaabbilee miidiyaa sabaafi amantii giddutti waldhabdeen akka uumamuuf gabaasaa turanirratti tarkaanfii fudhanneerra,” jedhan.
Hojiin mootummaas inni ijoon seerri akka kabajamu gochuudhas jedhan.
”Yeroo ammaa yoo barbaadde Finfinneettis tahe, naannoo Oromiyaatti akkuma barbaadde bilisaan socho’uu dandeessa,” jechuun gaazexeessaa BBC ka tahe Piitar Okwocheetti himan.
‘Walabummaan miidiyaa kan eegamedha’
Gaazexeessaan kun dabalee dhaabbilee miidiyaa cufuun mirga odeeffannoo daangeessuun kun aangoo amma irra jirtan- ijaarsa demookraasii kan faalleessudha gaaffii jedhuus gaafate.
”Akka hojiin keenya amma duraa qabatamaan agarsiisutti, hojiilee amma dura biyyattii keessatti takkaa hojjetamanii hin beekne hojjenneerra. Hidhamtoota siyaasaa hiikneerra.
Walabummaan miidiyaa biyyattii keessa kabaja qaba. Miidiyaaleenis haga seera kabajanitti hojjechuu danda’u.
Miidiyaaleen kunniin garuu saboota gidduutti hokkorri akka kahu godhan. Kun akka tahuf ammoo hin hayyamnu,” jechuun dabalataanis lubbuu uummataaf dursa kennina jedhan.
Sababuma gabaasa miidiyaaleen kunneen hojjetaniin lubbuun darbeeras jedhan.
Intarneeta – ‘Meeshaa haasaa jibbiinsaa’
Biyyattiitti erga tajaajilli intarneetaa addaan citee torban tokkoo ol taheera. Kanarrattis kan gaafataman qondaalli kun ”intarneetni meeshaa haasaa jibbiinsaa taheera,” jedhan.
”Jeequmsa sabaafi amantiin akka ka’u meeshaa taheera. Odeeffannoo bilisaa fi lubbuu uummata keenyaa gidduu filachuu qabna. Nutis lubbuu namaaf dursa kennine.
Kanumaafis intarneeta cufuuf dirqamne,” jedhan.
Dhimmoota kanneen to’achuu wayita dandeenyutti deebisnee bannas jedhan.
Gama kaaniin dhimma hidhaa miseensota Adda Bilisummaa Oromoo- ABO irratti kan gaafataman obbo Zaadig ”Seera kabachiisaa jirra. Miseensonni ABO seera daddarban jiru.
Qaama seera cabsu kamuu irratti tarkaanfii fudhanna,” jedhan.
Qaamolee alaa?
Gaazexeessaan kun hokkoraafi rakkoo nageenyaa biyyattii keessatti uumameef namoonni tokko tokko, muddama Itoophiyaafi Masrii gidduu yeroo ammaa jiru – Hidhaa laga Abbayyaarratti ijaaramu waliin walqabsiisu jechuun yaadni isaanii maal akka tahe gaafate.
Obbo Zaadigis dhimmichi dhimma qorannoorra jiru waan taheef dubbachuu akka hin feene ibsanii, ”Qaamoleen alaa kana keessaa harka akka qaban garuu mirkanadha,” jedhan.
Qaamoleen alaa isaan jedhan kun eenyu akka tahan gaafatamanis, bu’aa qorannoo eeguu wayya jedhaniiru.


text:
Jiraattonni Godinaalee Harargee lameenii VOA’f dubbatan erga mormii kibxata darbee as lubbuun namoota hedduun akka darbe, hiriira mormii godinicha keessatti ta’een boodas haga harraa bakka adda addaatti namootni hedduun qaamolee nageenyaan to’annaa jela oolfamaa jiru jedhan. Jiraataan Magaalaa Harommaayaa takka haala jiru yoo ibsan harrallee Harommayaatti qonnaan bulaan tokko humnoota nageenyaan reeebamee ajjeefameera jedhu.
Jiraataan kun harras magaalaa harammaayaa fi Harargee Bahaa bakka adda addaatti tarkaanfii fudhatamaa jira jedhaniin jiraattonni rakkoof saaxilamaniiru jechaan dabalanii dubbatu. Akka jiraataan kun dubbatanitti amma naannoo sanatti humnootni nageenyaa keessumaa dargaggootarratti kan xiyyeeffatan, guyyoota afran darbaniifis dukkawwan fi daldalli kaanis cufaa akka ta’an dubbatanii humnootni nageenyaa darara hedduu qaqqabsiisaa jiraachuu eerani.
Jiraattuun Magaalaa Dirre Dhawaa takkallee magaalattii keessatti mormii gaggeeffamerratti lubbuun namaa harkaa warra nageenyaatti darbuu himtee, namootni hedduunis amma hidhamaa jiraachuu dubbatti.
Jiraattuun magaalaa Dirre Dhawaa kun, ‘Dirre Dhawaa naannoo ganda 09tti nami takka akka ajjeefame, kaanis miidhaan irra gahuu hedduun ammoo hidhaatti guuraman’ jette. Harra magaalattii gara walakkeessaa keessi nageenya fooyya’aa akka qabu himtee, dhuma magaalaarra daandiin jiran garuu cufaa tahuu dubbatte.
Haaluma walfakkaatuun Godina Harargee lixaattis mormii keessa lubbuun namaa darbuu fi namootnis mormiin booda hidhamaa jiraachuu jiraattonni dubbatanii jiru. Ahmed kaalil jiraataa magaalaa Cirooti./
Ahmed akka jedhetti, mormii jidduu kanaatiin namootni 5 ol Harargee Lixaa keessatti humnoota nageenyaan ajjeefamuu kaanis hedduun hidhamaa jiraachuu dubbate.
Mormii kibxataa kaasee miidhaa Godina Harargee Lixaatti dhaqqabeen lubbuu namaa darbe jedhame Hospitaala Cirootti Meedikaal Diirekterii ka tahan Dookter Murteessaa Ahmed Xayyib namootni lubbuun darbe nama lama kaan ammoo ka miidhaan irra gahe galmeerraa qulqulleessaa jiraachuu VOA’f dubbatan.
Waan ajjeechaa fi tarkaanfii humnootni nageenyaa fudhataa jiru jedhame kana angawoota Godinaalee lameenii gaaffeen ture. Kantiibaan magaalaa Awwadaay Aadde Nahiimaa Muusaa magaala isaaniitti lubbuun namaa darbuun dhugaa tahuu dubbatu.
Obbo Ahmed Naji Abubakar Hoogganaa Waajjira Bulchiinsaa fi Nageenyaa Godina Harargee Bahaati rakkoo nageenyaan walqabatee miidhaa godinicha keessatti mudate qulqulleessaa akka jiran dubbatanii jiru.
Obbo Ahmed tarkaanfii humnootni nageenyaa fudhataniin miidhaa lubbuu namaarratti dhaqqabe gaafatamanii ammaaf akka godinaatti nama lubbuun darbe lakkoofsa isaa harkaa hin qabu, innis qoratamaa jiraachuu eeran.
Obbo Abdurrahmaan Abdallaa Bulchaa Godina Harargee Lixaati. Isaanis hiriira kana gubbaatti waa’ee lubbuu namaa godinicha keessatti darbe jedhame, kan humnoota nageenyaan to’annoo jela oolan jedhamanis lakkoofsaan kaa’uu irraa of qusatanii jiru. yoo dubbatanis ‘seera kabachiisaa jirra, odeeffannoo kaanis qindeessaa jirra’ jechaan VOA’tti dubbatan.
Jiraattonni yaada isaanii VOA’f kennan angawootni mootummaa sadarkaa gadiirra jiran furmaataaf mareen utuu ummata mariyachiisuun tasgabbeessuu qabanii humna bobbaasanii miidhaa geessisuun sirrii hin turre, jechuun komatu; angawootni deebii kennan garuu marees ta’e ittuma jirraa jedhu.


text:
Oromoonni Eejjuu Soddomaa fi Raayyaa danuun qe’ee isaanii irraa buqqifamuu
Oromoonni Eejjuu Soddomaa fi Raayyaa danuun, goolii fi gaaga’ama lola HIT (Humna Ittisaa Tigiraay) fi Mootummaa PP (Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa) gidduutti adeemsifamaa jiruun isaan mudateen, qe’ee isaanii irraa buqqifamuun gara Wallootti baqatanii jiraachuu.
Ta’us, battala isaan Baatee ga’anitti, aangawoonni Mootummaa Naannoo Amaaraa achirraa gara Kombolchaatti geessuun, gargaarsas dhorkachuun, iddoo fi haala rakkisaa keessa akka isaan jiraatan taasisuu. Daafii kanaanis, Oromoonni kun gara Baateetti of-duuba deebi'uun, Uummata Oromoo Walloo Magaalaa Baatee keessa jiraatuun simatamuun qubachiifamanii jiraachuu.
Haatii deessee ulmaa jirtu garee Faannoo jedhamuun ajjeefamuu
Duulli duguuggaa sanyii, garee Faannoo jedhee of waamuu fi qaamota finxaaleyyii Amaaraan, Uummata Oromoo irratti, Konyaa Matakkal keessatti, Wiixata Fuulbana 27, 2021 bifa haarayaan baname, hanga har'aatti itti-fufuun adeemsifamaa jiraachuu.
Kanaanis, Ganda Caancoo jedhamu keessatti, Maanguddoonni Oromoo sadii mana waliin gubamuu; Haati Oromoo, kan deessee ulmaa jirtu tokkos daa'ima ishee waliin haala suukanneessaan (qalamuun) ajjeefamuu.


text:
Tijaan Baaroo hojii isaa maxxansaa kan kana duraatti deebi’ee jira. Iji isaa gara bitaa amma iyyuu akkuma dhiita’etti jira. Ni okkolas. Torbanneen lama dura ture loltoonni Yaayaa Jameeh bakka hojii isaa weeraranii sadafii qawweetiin erga tumanii booda mana hidhaa naga eegumsa biyyoolessaatti darban.
Yakki isaas T-shirt mormitootaa irratti barreessuun maxxansite ka jedhu ta’uu loltoonni ibsaniifii jiru. Kana duras na sodaachisanii waan turaniif waan na ajjeesan natti fakkaatee ture. Si ajjeesna naan jedhanii turan.
Har’a Gaambiyaan gochuun kan ishee irra jiraatu prezidaantichi duraanii Yaahyaa Jaamee waan deemaniif dubbii jiru boodatti dhiisanii fuula duratti tarkaanfachuu dha jedhe.
Prezidaantichi haaraan hirbuu ennaa seenan tarkaanfiin fudhadha jedhanii waadaa seenan keessaa tokko kanneen himannaan kanneen utuu irratti hin dhiyaatin ykn murtii malee kanneen hidhaman mara hidhaa dhaan gad dhiisa kan jedhu ture.
Namoonni dhibbaan laka’aman mana hidhaa mootummaa fi waajjiraalee naga eegumsaa keessaa utuu heddumminaan utuu ba’anii argamaniiru.
Jaameehn dararaa dabalatee namoonni humnaan butamanii achi buuteen akka dhabamu godhaniiru, ka biroo dhiittaa mirga namaa raawwataniiru jedhu gareeleen mirga namaaf falman.
Prezidaantichi duraanii Yaahyaa Jaammeeh Equatorial Giinii keessatti jireenya baqattummaa jalqabaniiru. Biyyi isaan keessa dahatan walii galtee Room biyya mallatteessite waan hin ta’iniif Jaameehn Gaambiyaas ta’e mana murtii yakka qoratu kan sadarkaa addunyaa irraa daran kan fagaatan fakkaatu jechuu dhaan hayyoonni seeraa ibsaniiru.


text:
Monthly Archives: October 2015
Sagalee QEERROO Bilisummaa (SQ)Onkoloolessa 30, 2015
Aside
Wallee Warraaqsaan Onnee Dargaggoota Oromoo Kan Booji’ee Ture Aartist Dargaggoo(Qeerroo) Beenyaa Dirbabaa Hidhaan Dararamaa Turee Miidhama Guddaan Booda Gadhiifame.
Aside
Wallee Warraaqsaa Wallisuun Roorroo Uummata Oromoo Himaa fi Gootummaa Oromoo Muldhisuun Kan Beekame Dargaggoon(Qeerroon) Beenyaa Dirbabaa Mana Hidhaa Wayyaanee Keessatti Dararama Guddaa Erga Irraan Gahamee Gadiifame.
Artist Dargaggoon kun qooda wallee warraaqsaa keessatti sadarkaa guddaan kan beekamu dhalataa Qeerroo(Qubee) dha. Walleelee isaa you tube irraa heddumminaan argachuu ni dandeessu.
Seife Nebelbal,Simbirtuu fi Raadiyoo Oromoo Qophii Dhuma Onkoloolessaa 2015
Aside
“Kaanee Haa Falmatnu” Wallee Haaraa Artist Dargaggoo Munir Alii ykn Ebbisaa Xiqqaa Onkoloolessa 2015
Aside
OMN: Gaaffii fi Deebii Hayyuu Duree ABO Duraanii Obbo Galaasaa Dilboo Waliin Taasifame Kutaa 1ffaa
Aside
Ijaarsa PAFD Biyya Norway Magaala Oslotti Tahe Irratti Gahee Dargaggoota(Qeerroo) Oromoo.
Aside
Aadee Saamiyaa Abdallaa of OLF Delivers Rousing Speech at PAFD’s Meeting in Oslo, Cites Oromo Heroine Saartuu Yusouf as Her Role Model
Aside
PAFD (Oromo Liberation Front, Ogaden National Liberation Front, Sidama National Liberation Front, Gambela Peoples Liberation Movement, Benishangul Peoples Liberation Movement): Public Meeting & Cultural Night
Aside
For More Videos Visit http://www.oromiatimes.org
Karoora Master Palan Finfinnee Hojii Irra Olchuuf Jedhcha Guyyaa Har’aa Irraa Egalee Mariin Aanaleef Taasifamu Magaalaa Hoolotaa Irraa Wayyaaneen Eegaluu Qeerroon Gabaase.
Aside
Onkolooleessa 29,2015 Holotaa
Mootummaan Wayyaanee TPLF Maaster pilaanii Finfinnne fi godina addaa naannawa finfinnee qotee bulaa lafa irraa buqqisu dhuma baatii kanaa ykn Onkoloolessa 2015 hojiirra oolchuuf ol gadi raafamaa jira.
Karoora Maaster pilaanii uummanni oromoo lubbuu isaa itti wareegamaa jiru hojiirra oolchuuf bakka bu’ooti Wayyaanee TPLF dhaabi OPDO’n torbee darbe kaadiree fi bulchitoota magaalaa Adaamaatti walitti qabuun karoora Wayyaanee fudhachiisuuf ololaa turte yeroo ammaa kana guyyaa har’aa Onkoloolessa 29,2019 irraa eegalee godinaalee Oromiyaa hunda keessatti kaadiree fi ergamtoota aanaa hunda keessaa walitti qabuun olola uummata Oromoo qe’ee irraa buqqisuu mariisisaa jirti.
Haaluma kanaan godina addaa Oromiyaa naannawa Finfinneetti kaadirootaa fi ergamtooti Wayyyaaneef amanamoo tahan walitti guuruun magaalaa Holotaa irratti mariisisaa jiru. Marii kana irrattii kaaadirooti OPDO miidhaa qotee bulaa Oromoo kanaaf quuqaman gaaffiis tahee yaada tokko kennaa kan hin jirree fi kaadirooti sammuun isaanii gabroomee garaa isaaf duutu qotee bulaa qe’ee isaa irraa buqqisuuf murtii dabre fudhachuuf qoophaa’uu issheetu mul’ata. Qeerroo fi sabboontoti Oromoo iddoo jiruu ka’aniie falmachuu akka qaban jaarmiyaan Qeerroo Bilisummaa ibsa baatii kana keessa baaseen beeksisee jira.


text:
Finfinnee, Onkololeessa 05,2013(TOI) – “Motummaan Naannoo Oromiyaas,dargaggoota guddina biyyaaf humna murteessaa ta’an giddu galeeffatee xiyyeeffannoon hojjechaa jira”Pirezedaantii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaa.
Magaalaan Adaamaa dargaggoota magaalitti 1,700 ta’aniif,mata duree imaammata misooma mootummaa fi raawwii isaanii irratti leenjii guyyaa shaniif kenneera.
Xumura leenjii kanaarratti Pirezedaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa, Obbo Shimallis Abdiisaa argamuun ergaa dabarsaaniin,Dargaggoonni qindoominaan yoo hojjettan biyyattiif carraa guddaadha jedhan.
Motummaan Naannoo Oromiyaas,dargaggoota guddina biyyaaf humna murteessaa ta’an giddu galeeffatee xiyyeeffannoon hojjechaa jiras jedhan.
Of jijjiiruun boo’anii of boossisuun osoo hin taane,dadhabbii fi ciminaan hojjechuu gaafataa jedhan.
Kanaaf dargaggoonis ofii fi maatii keessan jijjiiruuf cimtanii hojjechuutu isinirraa eegama jedhan.
Mootummaan Naannoo Oromiyaa Mootummaa Federaalaa waliin ta’uun Zoonii Dinagdee Addaa hundeessuuf hojjetamaa jiras jedhameera.
Dargaggoonni magaalaa Adaamaa warra carroomtan waan taataniif,carraa jirutti fayyadamuun jaabaattanii hojjechuutu isinirraa eegama jechuunis dargaggoota magaalittiif dhaaman.


text:
Monthly Archives
April 2020
Finfinnee, Eebila 22, 2012 (FBC) – Mootummaan naannoo Oromiyaa qajeelfama dambii haaraa bulchiinsa liqii calla guddistuu hojiirra akka oolu ifoomse. Qajeelfamni dambii haaran…
Weerarri vaayrasii koroonaa diinagdeerratti dhiibbaa uumuu malu hir’isuuf murteewwan…
Finfinnee, Eebila 22, 2012 (FBC) – Weerarri vaayrasii koroonaa diinagdeerratti dhiibbaa uumuu malu hir'isuuf murteewwan imaammataa dabarfamaniiru. Ministir deettaan Ministeera…
Obbo Gadduun, ministira Ministeera Daldala Alaa fi Tumsa Misoomaa Neezarlaandis waliin…
Finfinnee, Eebila 22, 2012 (FBC) – Ministirri Dhimma Alaa FDRI obbo Gadduu Aandaargaachaw ministira Ministeera Daldala Alaa fi Tumsa Misoomaa Neezarlaandis waliin mari'atan. …
Obbo Umar Huseenii fi Injiinar Taakkalaan hojiilee qonna magaalaa daawwatan
Finfinnee, Eebila 22, 2012 (FBC) – Ministirri Ministeera Qonnaa FDRI obbo Umar Huseenii fi itti aanaan kantiibaa magaalaa Finfinnee Injiinar Taakkalaa Uumaan hojiilee qonna magaalaa…
Sa’aa 24 keessatti qorannaa 1,408 taasifameen, dubartiin 1 vaayrasichaan qabamteetti
Finfinnee, Eebila 22, 2012 (FBC) – Sa'aa 24 keessatti qorannaa laabraatoorii 1,408 taasifameen, namni 1 Ityoophiyaatti vaayrasii koroonaatin qabamuun mirkanaa'era. Ministeerri…
Jarman, Ityoophiyaadhaf deeggarsa Birrii biiliyoona 4.3 ifoomsite
Finfinnee, Eebila 22, 2012 (FBC) – Jarman Ityoophiyaadhaf deeggarsa Yuuroo miiliyoona dhibba 1 fi miiliyoona 20 ifoomsite. Deeggarsi Yuuroo miiliyoona dhibba 1 fi miiliyoona 20…
Innisheetiivii Dhaabbanni Mootummoota Gamtooman eegale Ityoophiyaan ni deeggarti – preezdaant…
Finfinnee, Eebila 22, 2012 (FBC) – Innisheetiivii Dhaabbanni Mootummoota Gamtooman weerara vaayrasii koroonaa ittisuuf eegale Ityoophiyaan ni deeggarti jedhan preezdaantiin FDRI…
Indaastirii oomishaa deeggaruun galii daldala alaa guddisuuf hojjetamaa jira
Finfinnee, Eebila 22, 2012 (FBC) – Rakkoo indaastirii oomishaa adda baasuun hordofuu fi deeggaruun galii daldala alaa guddisuuf hojjetamaa jira. Ministirri Ministeera Daldalaa…
Oomishti Gabaa Ityoophiyaa baatiiwwan salgan darbanitti oomishaalee Birrii biiliyoona 30 olii…
Finfinnee, Eebila 22, 2012 (FBC) – Oomishti Gabaa Ityoophiyaa baatiiwwan salgan darbanitti oomishaalee Birrii biiliyoona 30 olii walbichisiise. Baatiiwwan salgan darbanitti…
Manni marichaa yaada murtoo filannoo waliigalaarratti dhiyaate koree dhaabbii dhimmisaa ilaallatuuf…
Finfinnee, Eebila 22, 2012 (FBC) – Manni Maree Bakka Bu'oota Ummataa FDRI walga'ii idileesaatin, yaada murtoo filannoo waliigalaarratti dhiyaate koree dhaabbii dhimmisaa ilaallatuuf…


text:
Obomboleettiin jandoo robaa makattee fi moggaafama maqaa Floreens jedhamu qabdu handaara galaana atlaantiik Amerikaa kutaa Norz karolaayinaa jedhamtu jimaata har’a dhaqqabdee jirti.
Kunis lubbuu namaaf sodaachisaa fi bishaan galaana irraa dhahaan lafa irra guutee jira.Bubbee hamaan jiraachuu fi roobnii hamaanis mudatee jira ibsamee jira.
Waaltaan waa’ee obombooleetti kan guutummaa yunaaytid Isteetes akka jedhutti Obomboleettiin kun ammaaf sa’atii tokkotti kilo meetra 150 fiigaa ykn qilleensa’aa jira.
Humnii obomboleettiin kun qabdu gad cabaa jira jedhamuus jabaachuu akka maluu raagdoonni haala qilleensaa ibsanii jiru.
Bulchaan kutaa Norz Karalaayinaa Roy Kuupar akka jedhanti balaa geesisuu mala kana malees hammaachuun fixiinsa dhaqqabsisuu mala.


text:
Hiriirri mormii barattoota Godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti geggeessamaa jira. Akka jiraattonni fi barattoonni jedhanitti, bakkaawwan adda addaatti haga lubbuun namaa dhabamutti illee midhaan barattoota irra ga’ee jira. Yunivarsitii Haromaayaa keessatti, hiriira kaleessa geggeessame irratti tarkaanfii humnoonni mootummaa fudhataniin barattoonni lama du’uu dubbatu barattoonni Yunivarsitichaa. Kan maqaan isaa akka himamu hin feene baratan tokko akka ibsetti hiriira farra maastar Plaanii geggeessuuf wixata ganama walitti qabamne.
Kan durumaan mooraa keenya weerare humni poolisii garuu gaazii imimmaansuu nutti biifee, ulee dhaan nu reebuu qabe jedhee jira. Barattoonnis mormii isaanii dhaabuu waan didaniif jecha barattoota irratti tarkaanfii humnaa fudhachuuf utuu ari’uu, barttoonnis utuu jalaa baqatanii baratan tokko dhakaan mataa isaa irra rukutamee erga kufee booda mana yaalaatti geessamus lubbuun ooluu hin dandeenye jedhee jira.
Baratan ka biroon illee poolisii jalaa dheessuuf utuu fiiguu doormii isaa seenee miliquuf yaalii godheen gara foddaa utaalee lubbuun isaa darbuu dubbata baratan kun.
Wallagga lixaa magaalaa najjoo, Gullioo fi Dambi dolloo fi Yunivarsitii Madda Walaabuu keessatti mormii geggeessame irraan kan ka’e haalawwan uumaman jiraattonni naannoo nuuf ibsanii jiru.
Hookkara uumame kanaaf deebii akka nuu kennaniif sadarkaa itti aanaa komiishineraatti abbaan deemsa dhimmoota kominikeeshinii poolisii mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Solomon Taaddesee barattoonni bakka garaagaraatti hiriira geggeessuu isaanii amanuu dhaan barattoota mara osoo hin taane farreen nageenyaa muraasatu adeemsa barnootaa danquuf kana godha jedhan.
Lubbuun namaa darbe hin jiru, kan hidhamanis kanneen dubbii kana qindeessuu yaalan afurii fi shan hin caalan. Kan dhukkubsatee mana yaalaa jirus barataa dhakaa darbuun ofii isaa gamoo irraa utaale jechuu dhaan innis yaalamaa jira, nutis hordofaa jirra jedhan.


text:
Muddee 30,2015 Barsisaa Ifaa Hailee kan jedhamuu qindeessa ykn itti gaafatamaa mana barumsaa sadarkaa 1ffaa Jaarsoo Gabaa Dafinoo kan ta’ee galgalaa har’aa 30/12/2015 jechuun manaa jireenyaa isaa sakkata’uun isaa immoo qabanii manaa hiidhaatii darbatanii jiru! Barsisaa Ifaan kan inni qabameef yakka dallagee osoo hin tanee Gaafiin bartootaa gaafii keenya jechuun namoota Caffee Oromiyaa irraa dhufaniif gaafii hedduu kan dhiyyeef mormii waltajii irraattii kaaseef guyyaa manaa hiidhaa anaa Jaarsoo galee jira.
Kana malees Solomoon Takiluu kan jedhamuu hojeetaa mana murtii Anaa Jaarsoo kan ta’ee guyyaa kalleessa sa’a 11:30 irraattii qabamee kan turee guyyaa har’aa eessa akka isaan busaan hin beekne! Dabalaataniis qerroon anaa jaarsoo gandaa Adda’aa Gorbaaf Gandaa Odaa Qanqaa torbee darbee keessa goddo Shanee naannoo sanii gubbuun bakka teessoo Wayyannee dhorkaa jiru!


text:
Qophii oolmaa waraana bilisummaa Oromoo jaal Galmoo fi jaal Mancaasiin dhihaatu caqasaa.
Akkasumas walaloo jaal Galmoon qopheessite gurra buufadhaa.
Jaal Galmoo hordofuun hedduu natti tola. Dhiiroo loqodni Oromoota Booranaa fi Gujii kuni anuma qofa moo namuma hundatti akkas tola?
Qoodni Miidiyaaleen QBO Keessatti Qaban Akkaan Ol’aanaa dha.
Miidiyaaleen Oromoo fi Lammiilee Oromiyaatiif dhaabbatan Midiyaaleen Oromiyaa, Mootummaa Ceehumsaa Biyyoolessaa Naannoo Oromiyaa ABOn labsame Balballoomsuun gaheen isaan Mootummaa Ceeuumsaa Milkeessuuf qaban akkaan ol aana dha.
Kanaaf, Mootummaan Ceehumsaa Biyyoolessaa Naannoo Oromiyaa ijaaramuun Oromiyaa qofaaf osoo hin taane Gaanfa Afrikaatiifis bu’uura nageenyaa waan ta’eef, miidiyaaleen Nagaha Ummattootaa fi Dimokirasitti amanan kamuu dhimma Mootummaa Ceehumsaa Biyyoolessaa Naannoo Oromiyaa balballoomsuuf dirqama qabu!
Related


text:
- Mana Hojii Abbaa Alangaa Godina Jimmaa.yaad rimee Malaamaltummaa.
- Oromia Regional State Constitution PDFHeera Mootummaa Naannoo Oromiyaa, pdf kan bakka bu’oota uummata Naannichaatiin irratti mari’atamee, Waxabajjii 14 bara 1987 yeroo jalqabaatiif ragga’eefi hanga ammaa hojiirra ture, bal’inaan ilaaluudhaan qooddii aangoofi itti gaafatama qaamota Mootummaa Naannichaa ifaan tumuufi akkaataa tajaajila si’oomaan kennuu danda’uusaanii agarsiisuun sirreessuudhaan Heericha fooyyessuun barbaachisaa ta’ee Oromia regional state constitution pdf
- Hubannoo Seeraa h.docx
- Barruu Hubannoo Seeraa.Seeroota yakkaa. Goodaansa Seeraan Alaa Yakka Da’immanifi Dubartoota irrattii raawwataman irrattii qo’annaan qophaahee. Barruu kana kan Qophessee. Abbaa alangaa Hasen Muhamedhusen Hasen. Boqonnaa Tokkoo Seensa Kaayyoofi Galma Barruu kanaa. 1.1. SeensaAkkuma beekkamuu hundeen ijaarsa biyyaas ta’e ijaarsa motumma biyya tokkoo ittiin bulmaata seera biyya saniti. Kana jechunis biyya tokkoo kessattii waan hundaa ol kan kabajamuu seera biyyatti sanitii. Kunis olantummaa seeraa jedhamuun kan bekkamudhaa. Dhimma kana irrattii falasafonni seeraas heddun ilaalcha wal fakkaataa ta’e kahuu. […]
- Beeksisa qacarri Abbaa Alangaa Waligalaa Oromiyaa Baasee.Beeksisa Qacarrii Abbootii Alangaa Aanaatif. Manni Hojii Abbaa Alangaa Waliigalaa oromiyaa Hanqina Humna namaa jiru furuuf jecha Abbootii Alangaa sababa garagaraatiin hojii isaanii gadi lakkisan fi Ogeessota seeraa biroo ulaagaa armaan gadiitti ibsame kana guutan dorgomsiisuudhaan Qacaree Abbaa Alangaa Aanaa taasisiudhaan Iddoo duwwaa Godinaalee Baalee,Baalee bahaa,Boorana,Gujii,Gujii lixaa,Harargee Bahaa,Harargee lixaa,Iluu Abbaa booraa,Jimmaa,Qellem wallaggaa,Buunnoo Beddelleetti Qabu irratti ramadee hojisiisuu barbaada waan ta’eef namoonni kana dura Mana hojichaati Abbaa Alangaa turtanii fi ogeessa seeraa biroo ulaagaa kana gadii […]
- FDRE Criminal code 1996.pdfIt is nearly half a century since the 1957 Penal Code entered into operation. During this period, radical political, economic and social changes have taken place in Ethiopia. Among the major changes arethe recognition by the Constitution and international agreements ratified by Ethiopia of the equality between religions, nations, nationalities and peoples, the democratic rights and freedoms ofcitizens and residents, human….
- Barruu ”Qo’annoo Sakatta’a Hubannoo Ilaalchaafii Gooochaa Malaammaltummaa Naannoo Oromiyaa.” pdfQo’annaan kuni garee qo’annaa komishini naamusa fi farra malaammaltummaa oromiyaa fi yuniversity sayinsif teknoloji adamaatin kan godhamedhaa. Manni Hojii Abbaa Alangaa Godina Jimmaa ammoo website ofi irrattii maxxansee jira. Yaada CuunfaaQorannoon kun Yunivarsitii Saayinsiifi Teeknoloojii Adaamaafi Koomishiniin Naamusaafi FarraaMalaammaltummaa Mootummaa Naannoo Oromiyaa waliin ta’uun kan adeemsifame yoo ta’ukaayyon isaas hubannoo, ilaalchaafi gocha malaammaltummaa naannicha keessa jiru sakatta’uudha.Kunis ragaalee qabatamaafi wayitaawaa sakatta’a kanaan argamu irratti hundaa’uun tarsiimoowwanbu’a qabeessa qabsoo farra malaammaltummaa cimsuuf gargaaran bocuufi hojiirra oolchuuf […]
- Qajeeltoofii Labsii Sirna Seer Add fi ragaa .doc
- Mana Hoji AA Godina Jimmaa.Seera MFDRI labsii goodaansa seerana alaa ittisuf bahee pdfdhaan isinif maxxansinee jirraatii bufadhaa dubbisaa.⚖ Mana hoji AA Godina Jimmaa web kenya subscribe godhaa
- Qajelfama Addabbii yakkota qajeelfama hin baaneef.Sensa Adabbiin Tarkaanfii seeraa namootaa gochaa yakkaa jedhamee seera yakkaakeessa jiru raawwatan irratti fudhatamuu dha(murtaa’u dha). Adabbiin kanmurtaa’uu sababiin yakkii wal fakkataan gara fuulduraa akka hin raawwatamneittisuuf namn9 yakka raawwate jedhamee sunis amala isaa akka sirreeffatuu fi dha.Murtiin adabbii yeroo baay’ee adabbichi akka malee baay’ateera yknxinnaateerajedhamee qeequuf kan saaxilame dha. yeroo baay’ee yaadni ykn qeeqniakkanaa kan ka’u adabbii sirri ta’e kennuu dhabuu ykn sababaa gahaa maleeyakkamtootaa yakka wal-fakkaatuu raawwatan adabbii wal-fakkataa argachuuqaban jidduutti murtiin adabbii […]
- Qajelfama Addabbii yakkota qajeelfama hin baaneef.
- በፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የወንጀል ቅጣት አወሳሰን መመሪያ ደንብ ቀየወንጀል ቅጣት አወሳሰን መመሪያ ቁጥር— ፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት መግቢያ የወንጀል ሕግ አላማ ለጠቅላላው ጥቅም ሲባል የአገሪቱን መንግስት፣ የህዝቦቹን፣ የነዋሪዎቹን፣ ሰላም፣ ደህንነት፣ ስርአት፣ መብትና ጥቅም መጠበቅና ማረጋገጥ ነው፡፡ የወንጀል ሕጉ ከዚህ በላይ የተመለከተውን አላማ ለማሳካት ዋና ግቡም ወንጀል እንዳይፈጸም መከላከል ሲሆን፣ ይህንንም የሚያሳካው ለህብረተሰቡ ሰላምና ደህንነት አደጋ የሆኑ የወንጀል ተግባራትን እና እነዚህን መፈጸም የሚያስከትለውን ቅጣት ሰዎች አውቀው ከወዲሁ ከህገወጥ ተግባር እንዲቆጠቡ ማስተማርና ማሳወቅ ሲሆን፣ ይህ ሳይሳካ ቀርቶ ጥፋት አድራጊዎች ሲኖሩ እነዚህን ተገቢውን ቅጣታቸውን እንዲያገኙ በማድረግ […]
- Mana Hoji AA Godina Jimmaatti galmee SDFY 42 cufamee.Kabajamtoota Abbootii Alangaa Godina Keenyaa akkam jirtu? Kaayyoowwanii fii barbaachisummaawwan website mana hojii abbaa alangaa godina jimmaatif kana banuun barbaachiseef keessaa kan ijoo midiyaa hawaasummaas ta’e marsariitii website kana akka madda odeeffannoo abbootii alangaa godina keenyaatti fayyadamuun muuxannoof muudannoo hojii waljijjiruu,dhimma seeraa fii hojimaataa irratti walfalmuun walirrraa hubachuu fii wal hubachiiisuu akkasumas miira gareen hojjechuu abbootii alangaa godina keenyaa giddutti cimsuudha.Haaluma kanaan nutis akka abbaa alangaa godinaatti Abbootii alangaa Aanaalee keenyaaf madda muuxannoo ta’uu mala […]
- Mana Hoji AA Godina Jimaattii Galmee SDFY keewwata 42 cufame.Waajjira Polisii Magaala Jimmaatif. Kabajamtoota Abbootii Alangaa Godina Keenyaa akkam jirtu? Kaayyoowwanii fii barbaachisummaawwan website mana hojii abbaa alangaa godina jimmaatif kana banuun barbaachiseef keessaa kan ijoo midiyaa hawaasummaas ta’e marsariitii website kana akka madda odeeffannoo abbootii alangaa godina keenyaatti fayyadamuun muuxannoof muudannoo hojii waljijjiruu,dhimma seeraa fii hojimaataa irratti walfalmuun walirrraa hubachuu fii wal hubachiiisuu akkasumas miira gareen hojjechuu abbootii alangaa godina keenyaa giddutti cimsuudha.Haaluma kanaan nutis akka abbaa alangaa godinaatti Abbootii alangaa Aanaalee keenyaaf […]
- Beeksisa.Kabajamtoota.. 1.Abbotii alangaa Godina keenyaatti hojjettanifi godina kenya ala jirtan. 2. Hordoftoota fi miseensota website mana hojii kenyaa maraaf… Kaayyoo fii galmi website kana akkuma kanaan dura jeennee abbotii alangaa qaamoolee seeraa fi barattotaa seeraa kamifuu hojii kenya iftominaan garsisaa hojjechuufii abbottin alangaa Godina kenya kessatti argaman fula marsariitii website kenyaa kana fayyadamun odeeffannoowwan dabalatee seerota labsiilee dambiilee fi qajeelfamoota bahaan maraa karaa salphaan argachaa hojii si’aayinaan akka hijjechuu danda’amuufi akkasumas itti fayyadama website kenya […]
- Dambii Bulchiinsaa fi Naamusa Abbootii Alangaa Naannoo Oromiyaa Tumuuf Qophaa’e Lakkoofsa 218/2013Sirna ogeessotni seeraa gama ogummaa AbbaaAlangummaatti ittiin dhufan,yerooo gummicha keessa jiran ittiin hogganamaniifi ogummicha keessaa ittiin bahan karaa iftoominaqabuundiriirsuunbarbaachisaata’eewaanargameef; dirqamaafinaamusaogummaaAbbaaAlangummaakabajaniihojiiisaaniibilisata’anii itti gaafatamummaan hojjachuun hawaasa haqaan akka tajaajilan gochuun barbaachisaa ta’ee waan argameef; Akkasumas dambiin ittiin bulmaata Abbootii Alangaa hojiirra jiru Abbootii Alangaa Biiroo Haqaa Oromiyaa qofa hubannoo keessa galchee kan baheefi yeroo ammaa immoo Manni Hojii Abbaa Alangaa Waliigalaa Oromiyaa hundaa’ee hojiin Abbaa Alangummaa iddoo addaa addaatti faffaca’ee ture iddoo tokkotti waan deebi’eef, Dambii caaseffama […]
- Danbi nagenya trafikaa fi naamusaa
- Labsi Mana Hoji AA waligalaa oromiyaa Hundessuf bahee lak214/2011 pdfLabsii Mana Hojii Abbaa Alangaa Waliigalaa Mootummaa Naannoo Oromiyaa HundeessuufBahe Lak.214/2011
- Labsilee Oromiyaa.labsi gibira gali lakk74/95
- Labsii Lakk. 202/2009 Labsii Gibira Galii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Irra Deebiin Fooyyessuuf Qophaa’eLabsii Lakk. 202/2009Labsii Gibira Galii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Irra Deebiin Fooyyessuuf Qophaa’e Sadarkaa guddina dingdee biyyi keenya irra gahee fi guddina dinagdee Naannichaa wajjin walsimuu fi guddina dinagdee deeggaru sirna gibiraa hammayyaa’aa fi si’ataa ta’e diriirsuun waan barbaachiseef
- federal Suprem Courrt Cassaton Decision 23 PDF
- Maanuwwaalii Koree Ittisa fi To’annoo Godaansa Seeraan Alaa Bulchiinsa Mootummaa Naannoo OromiyaaSeensa Dhimmoota rakkoo ta’anii yeroo ammaa kana akka biyya keenyatti maqaa gaarii hinqabaanne xureessaa jiru keessaa tokko godaansa seeraan alaa fi daldala namaa akka ta’e beekamaa dha.Gama biraatiin heera mootummaa naannoo oromiyaa fi heera mootummaa feedaraalaatiin godaansi seeraan alaa fi namaan daldaluun sarbama mirga namaa ta’uu isaa heericha keessatti tumameera. Akkasumas gochi kun yakka ta’uu isaa Labsii lakkoofsa 909/2007 keessatti namaan daladaluu, goodaansa seeraan alaan daangaa ceesiisuun yakka akka ta’e ofi danda’ee tumameera. Yakkoota kana […]
- Yakka Bosonaa Fii qabeenya uumamaa irratti raawatamu hirdhisuuf MHAAGJ xiyyeeffannoon hojjetaa jira!Godinni Jimmaa Godinaalee qabeenya uumamaa fii bosonaan beekaman kessaa tokko ta’us, dhimmoota akka Godinichaatti komii uummataa ta’aa jiran keessaa mancaatiin bosonaa kan bu’uuraa ta’uu waan hubatameef Manni Hojii Abbaa Alangaa Godina Jimmaa rakkoo kana bu’uurarraa haala furuun itti danda’amu irratti karoorfachuun hojjetaa jira. Manni hojiI Abbaa Alangaa baroottan darban rakkoo gama kanaan jiru furuuf hojii olaantummaa seeraa kabachiisuu baldhinaan raawwataa kan ture ta’us namoonni yakkaan adabaman deebi’anii bosona kan mancaasan ta’u fii bu’aan hojii kanaa […]
- Mana Hoji AA Godina jimmaa⚖
Category: State constitution
Labsiilee MNO bara 2000tti labsama
mana hojii abbaa alangaa godina jimmaa.
Labsii MNO kan bara 2004-2006 labsaman.
Dhaqabamuummaa kenya gochan mirkanessiina.MHAAGJ
Oromia Regional State Constitution PDF
Labsii Lak. 46/1994Labsii Heera Mootummaa Naannoo Oromiyaa Kan Bara 1994 Fooyya’e Raggaasuuf Bahe
Heera Mootummaa Naannoo Oromiyaa, kan bakka bu’oota uummata Naannichaatiin irratti mari’atamee, Waxabajjii 14 bara 1987 yeroo jalqabaatiif ragga’eefi hanga ammaa hojiirra ture, bal’inaan ilaaluudhaan qooddii
aangoofi itti gaafatama qaamota Mootummaa Naannichaa ifaan tumuufi akkaataa tajaajila si’oomaan kennuu danda’uusaanii agarsiisuun sirreessuudhaan Heericha fooyyessuun barbaachisaa ta’ee…


text:
Jireenyi Maaliif Uumamtee?-Kutaa 3
Jireenya tana keessatti namoonni karaa adda addaatin ni qoramu. Gariin isaanii yoo rakkatan gariin immoo ni bashannanu. Gariin yommuu beela’anii fi dheebotan, gariin immoo quufuun dachii keessatti badii baay’ee hojjatu. Namni jireenyi maaliif akka uumamte hin beekne, “Kuni maaliif akkana ta’aa?” jechuun dhama’a. Yommuu rakkoon isatti buutu obsa dhabuun namoota garmalee dhiphatan keessaa ta’a. Namni jireenyi maaliif akka uumamte beeku immoo iccitii rakkoo fi qananii duuba jiru hubachuun jireenya keessatti ifaan tarkaanfata. Kutaa darbe irraa itti fufuun ammas daran jireenyi maaliif akka uumamte ni ilaalla.
Yaadachisaaf jireenyi addunyaa tuni iddoo namoonni itti qoramaniidha. Wantoonni namoonni ittiin qoraman wantoota nafseen isaanii jaallattu ykn jibbituudha. Nama qormaata keessa jiru irraa wantoonni barbaadaman: obsa, shukrii (Rabbiif galata galchuu), Isa faarsu, yeroo hundaa Isaaf ajajamuu fi wanta Inni dhoowwe dhiisudha. Akkasumas, qormaanni dadhabinna fi jabeenya iimaana namaa ifatti baasa.
Namni qorame jazaa isa barbaachisa. Kana jechuun dhuma qormaata irratti qoratamuun mindaan isaaf kennama ykn ni adabama. Kuni qormaata mana barnootatti fudhannu irraayyu wanta beeknudha. Namni qormaata keessatti qabxii gaarii yoo galmeesse mindaa gaarii argata. Kan qabxii gaarii hin galmeessine immoo mindaa gaarii hin argatu. Karaa adda addaatiin rakkoo jireenyaatin adabama. Kuni haala salphaan waa’ee qormaata akka hubannuuf malee guutumaan guututti qormaata Rabbiin ilmaan namaa qoruun wal fakkaata jechuu miti. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa namoota karaa adda addaatin erga qoree booda Guyyaa Murtii jazaan (mindaan/adabbiin) akka jiruu waadaa galee jira. Ta’uu baannan, qormaanni bu’aan isaa hin beekkamne tapha ta’a. Rabbiin subhaanahu tapha irraa qulqulluudha. Qur’aana keessatti yommuu ilaallu qormaata fi jazaa wal bira fida.
Nama qormaata keessa jiru irraa “Obsi” ni barbaadama. Mindaan isaaf kennamus obsa isaa irratti hundaa’a. Mee kana ilaalchise Qur’aana irraa wanta namni ittiin qoramu, wanta isarraa barbaadamu fi mindaa isaa haa ilaallu:
“Dhugumatti Nuti sodaa fi beela irraa wanta tokkoon, akkasumas qabeenya, lubbuu fi fuduraale irraa hir’isuun isin qorra (mokkorra). Warra obsan gammachiisi. Isaan yeroo balaan isaan tuqe, “Dhugumatti nuti kan Rabbiiti, nuti gara Isaatti deebi’oodha.” Jedhaniidha. Isaan warra faaruu fi rahmanni Gooftaa isaanii irraa ta’e isaan irra jiruudha. Warri suni isaanumatu qajeelfamoodha. ” Suuratu Al-Baqarah 2:155-157
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa aayah tana keessatti wantoota shaniin gabroota Isaa akka qoru dubbata. 1ffaa- Sodaa irraa wanta tokkoon isaan qora. Kana jechuun diinotaa fi yeroo waraanaa sodaachu fi rifachuu. 2ffaa-beelaan isaan qoru. Kuni yeroo hoongee fi midhaan dhabamu ta’uu danda’a. 3ffaa-qabeenya irraa hir’isuun- kunis balaa uumamaa kanneen akka roobaa, lolaa fi kkf qabeenyatti bu’uun qabeenyi hir’achuu danda’a. Ammas, nama jalaa baduun, zaalimni (cunqursaan) nama jalaa fudhachuun, hannaa fi karaalee adda addaatin qabeenyi hir’achuu danda’a. 4ffaa- lubbuu irraa hir’isuun- kana jechuun namoonni jaallatan kanneen akka ijoollee, firoota fi hiriyyootaa du’uudha. 5ffaa-fuduraalee irraa hir’isuun- akka duraanitti firaafireen akka temiraa, muuzi, burtukaanaa fi midhaan nyaata kanneen akka qamadii, garbuu fi kkf oomisha isaanii kennuu dhiisu. Wantoonni kunniin sababa adda addaatin oomisha isaanii ni hir’isu.
Obsa irratti akka of leenjisaniif wantoota kanniinin akka isaan qoru Rabbiin namootatti beeksise. Yeroo wantoota kanniin keessaa muraasni isaanii bu’an namni obse, Rabbiin mindaa isaaf kenna. Namni dallanee fi abdi kute immoo adabbiin isatti bu’a. Sababni isaas, wanta qormaata kanarraa barbaadamu waan hin hojjanneef. Wanti qormaata kana irraa barbaadamu obsa. Kanaafi, Rabbiin ni jedha, “Warra obsan gammachiisi” kana jechuun mindaa isaanii lakkoofsa ykn hisaaba malee akka argatan isaan gammachiisi. Warroonni obsan warroota gammachiisa guddaa fi kennaa dilbiin milkaa’aniidha. Sababa obsaniin Aakhiratti Jannata qananii seenu. Addunyaa keessatti warra qajeelfamanii fi faarfaman ta’u. Warroonni kunniin warra yeroo balaan isaan tuqe, “Innaa Lillaahi wa innaa ileyh raaji’uun (Dhugumatti nuti kan Rabbiiti, nuti gara Isaatti deebi’oodha).” jedhaniidha. “Dhugumatti nuti kan Rabbiiti” kana jechuun nuti gabroota Isaati, wanta fedhe nutti hojjachuu danda’a. “nuti gara Isaatti deebi’oodha” kana jechuun du’aan booda kaafamuu, hojiiwwan keenya irratti jazaa argachuu fi obsa keenyaaf mindeefamu ni mirkaneessina.
Warroonni obsan kunniin “warra faaruu fi rahmanni Gooftaa isaanii irraa ta’e isaan irra jiruudha.” Kana jechuun maqaa gaariin isaan faarsu, isaaniif araaramu fi rahmanni Rabbiin irraa ta’e isaan irra jiraachudha. Rahmata Isaa keessaa tokko obsa mindaa guddaa ittiin argatan akka qabaatan gochuudha. “Warri suni isaanumatu qajeelfamoodha.” Kana jechuun warra haqa beekanii fi irratti hojjataniidha. Bakka kanatti haqa beekun isaanii, “isaan gabroota Rabbii fi gara Isaatti kan deebi’an ta’uu” beekudha. Haqa kana hojii irra oolchun immoo Rabbiif jedhanii obsuudha[1].
Kanaafu keeyyattoota kanniin keessatti wantoonni ittiin qoraman: sodaa, beela, qabeenyi nama jalaa hir’achuu, namoonni jaallatan du’uu, oomishni midhaanii fi firaafiree hir’achuudha. Wanti nama qorame irraa barbaadamu immoo obsa. Obsi kuni Rabbiif ajajamuu, wanta Inni dhoowwe dhiisu, dallansu fi abdii kutuu irraa of qusachuu of keessatti qabata. Mindaan namoota obsanii immoo Jannata, faaruu fi rahmanni Rabbii isaan irratti jiraachudha.
Mee ammas aayah biraa keessatti wanta namni ittiin qoramuu fi wanta qormaata irraa barbaadamu haa ilaallu.
“[Yaa Muhammad] siin duratti ergamtoota irraa [ergamaa] hin ergine dhugumatti isaan nyaata kan nyaatanii fi gabayaa keessa kan deeman yoo ta’an malee. Garii keessan gariidhaaf fitnaa (qormaata) taasifne jirra. Ni obsituu? Gooftaan keetis [waan hundaa] Argaa ta’ee jira.” Suuratu Al-Furqaan 25:20
Aayan tuni mushrikoota Makkah Ergamaa Rabbiitiin (SAW) akkana jedhaniif deebii kennuuf buute, “Sila kan nyaata nyaatu fi gabayaa keessa deemu kuni ergamaa akkamii?” Mushrikoonni kunniin ‘ergamaan Rabbiin ergu nama osoo hin ta’in malaayka maaliif hin taane?’ jechuun mormu. Garuu Rabbiin subhaanahu wa ta’aala Nabii Muhammadin (SAW) dura ergamtoota nyaata nyaatanii fi soorata (rizqii) isaanii argachuuf gabayaa keessa kan deeman malee namoota hin nyaanne fi hin dhugne godhee hin ergine. Akkuma Nabii Muhammad (SAW) nyaata nyaatu fi gabaaya keessa deemu, ergamtoonni isa dura darbaniis nyaata nyaatu fi daldalaaf gabayaa keessa deemu turan. Kuni sadarkaa fi guutummaa amala isaanii kan hir’isuu miti. Ergamtoonni hunduu gaarummaan amala isaanii fiixe kan tuqeedha. Jechoonni fi hojiin isaanii namoota hundarra kan caalu fi bareedudha. Eenyufillee fakkeenya gaarii ta’u.
“Garii keessan gariidhaaf fitnaa (qormaata) taasifne jirra.” Walitti dhufeenya namootaa keessatti gariin gariif wanta ittiin qoramaniidha. Tokko kan biraatiif qormaata ta’a. Ergamaan ummata itti ergameef qormaata ta’a. Kana jechuun warroonni Rabbiif ajajamanii fi hin ajajamne ifatti akka beekkaman sababa ta’a. Akkasumas, ummattoonnis ergamtootaaf qormaata ta’u. Rakkoo fi gufuu adda addaa isaan fuundura kaa’u. Ammas, kaafirri mu’minaaf (nama amaneef) qormaata, namni dureessi hiyyeessaf qormaata; hiyyeessis dureessaaf qormaata, dubartiin dhiiraaf qormaata, dhiirris dubartiif qormaata ta’u. Haala kanaan namoonni biroos addunyaa qormaataa tana keessatti waliif qormaata ta’u.
Kaayyoon qormaata kanaa obsa. Kanaafu, “Ni obsituu?” Kana jechuun itti gaafatamummaa fi dirqamoota isin irra jiran obsaan bahuun mindaa obsaa argattan moo kan hin obsine ta’uun adabbiif of saaxiltan?[2]
Dureessi yommuu hiyyeessa argu gargaaru qaba, isa tuffachuu fi gadi xiqqeessu hin qabu. Obsuu jechuun wanta tokko irraa of qabuu waan ta’eef, dureessi hiyyeessa tuffachuu fi gadi xiqqeessu irraa of qabuu (obsuu) qaba. Hiyyeesis dureessa hinaafu fi haqa malee qabeenya isaa jalaa fudhachuu hin qabu[3]. Kanaafu, hiyyeessi hinaafu fi hatuu irraa of qabuu (obsuu) qaba. Dubartiniis dhiiraaf qormaata. Dhiirri karaa haraamaatiin dubartiiti deemu irraa of qabuu (obsuu) qaba. Akkasumas, dubartiinis karaa haraamatin dhiiratti deemu irraa of qabuu (obsuu) qabdi. Ammas kaafirri nama amaneef qormaata ta’a. Takkaa yaada sobaa itti darbuun isa qora takkaa immoo sababa Islaama qabateen itti qoosun, baacun, tuffachuun, rakkisuun qormaata ta’aaf. Kanaafu, namni amane (mu’minni) wanta kaafirri itti waamu irraa of qabuu ykn of qusachuu qaba. Akkasumas, Islaama irratti obsu qaba. Haala kanaan namoonni addunyaa qormaata tana keessatti haqa irratti yoo obsan mindaa guddaa argatu. Yoo dhiisan immoo adabbiif of saaxilu.
“Gooftaan keetis [waan hundaa] Argaa
ta’ee jira.” Kana jechuun nama hundaa ni arga, nama obsuu ykn hin obsine,
nama amanuu fi hin amanne, nama haqa isarra jiru bakkaan gahee fi hin geenye
hundaa Inni ni arga[4]. Haala
fi hojii keessan hunda ni beeka. Ergasii hojii keessan irratti hundaa’e jazaa
isiniif kafala. Nama gaarii hojjate mindaa gaarii kennaaf, nama badii hojjate
immoo ni adaba[5].
[1] Tafsiir Sa’diyy- 71-72, Zaadul Masiir-95-96,
[2] Tafsiir Sa’diyy-679
[3] Tafsiir Qurxubii 15/390
[4] Madda olii 392
[5] Tafsiir Sa’diyy-679


text:
Foddaa
Ajajoota faddaalee galmee too'achuu fi agarsiissuudhaaf garagaru of keessaa qaba.
Foddaa haaraa qabeentota foddaa ammee agarsiisuu bana. Kutaalee adda addaa galmee walfakkaataa yeroo tokkoffiamma mul'isuu nidandeessa.
Closes the current window. Choose Window - Close Window, or press CommandCtrl+F4. In the print preview of LibreOffice Writer and Calc, you can close the current window by clicking the Close Preview button.
Galmeewwan yeroo dhihoo banametarree maqaagalmee tarree keessaa garagalmee sanaatti jijjiiruuf fili.


text:
“Abbaa Jifaar Lammaffoo”
Turtii Artii Tiyaatiraa
Tiyaatirri waa’ee seenaa Mootii Abbaa Jifaar lammaffa irratti fuulleffatu guyyaa kaleessaa Yunvarsiitii Jimmaa galma amfii tiyaatiraatti eebbifame
Tiyaatirichi Zalaalam Tafarii fi gargartuu qopheessituu Seenaa Abraamiitiin kan barreeffamee fi kan qophaa’ee yoo ta’u barattoota tiyaatiraa waggaa sadaffaa barataniin taasifame (hojjatame).
Leellisaa Fayyisaa muuziqaa qindeessuun barattoonni mana barnoota muuziqaa Alii Birraa immoo muuziqaa meeshaan qindeeffame taphataniiru.
Hooggantoonni olaanoo Yunvarsiitii Jimmaa, keessummoonni affeeramanii fi barattoonni sagantaa eebba tiyaatiricha irratti argamaniiru.
Prieezidaantiin Yunvarsiiitii Jimmaa Doktar Jamaal Abbaa Fiixaa, tiyaatiricha erga daawwatanii booda, tiyaatirichi qabeenya qabnu gadifageenyan laaluun waa hedduu akka hojjachuun danda’amu akkasumas Jimmi biyya seenaa artii tiyaatiraan badhaatuu ta’uushee kan nu hubachiise jedhan. Waan laalaniin hawwatamuun, pireezidaantichi tiyaatirichi akka Oromiyaa fi Itoophiyaa guututti agarsiifamuuf waadaa seenaniiru.
Fuuldurattis kutaaleen barnoota artii hojiilee artii dinqisiisoo danuu nuu dhiyeessuu akka danda’an abdii irraa qabaachuu isaaniis ibsaniiru.
Tiyaatirichi seenaalee dagataman qotee baasuun seenaa fulla’aa dhaloota boriif dabrsuu dabalatee, tiyaatirichi barnootni daree jechaan baratamu akkamitti akka gochaan muldhatu kan caalatti calaqqisiisedha jedhan.
Maddi: Fuula Facebook WDhKM Godina Jimmaa


text:
Gujii lixaa keessatti jimaata darbe Raayyaan Ittisa Biyyaa jiraattota irratti erga dhukaaseen booda lubbuun namoota 20 akka darbe, 18 ol ka ta’an ammo akka madaa’an jiraattonni dubbatan.
Erga ta’een kun raawwatee boodas namootni hedduun manaa baqatanii akka jiran jiraattonni himanii jirani. Bulchaan Aanaa Dugdaa Daawa, bakki ajjeechaan kun itti raawwatamee ajjeechaan kun dhugaa tahuu yoo mirkaneessan, Obbo Abarraa Bunnoos bulchaan godina Gujii Lixaa namootni ajjeefamuu himanii lakkoofsa warra du’anii garuu haga yoonaa odeeffannoo nama 12 qofaatu du’e jedhutu na gahe jechuun dubbatan.
Galmoo Daawit dabalata isaa qopheesseera.


text:
Faca’in vaayiresii Koronaa ittisuuf jecha uggurri imalaa Brazilitti geggeessamu har’aa qabee hojii irra kan oolu ta’uun ibsamee jira, kunis kana dura kan White House beeksise guyyaa lama achii as siqee jira.
Angawoonni guyyaan uggura kanaa kamisa irraa gara Kibxataatti achi as siquu isaaf sababaa addaa hin kennine. Uggurri kun namoota biyyootii alaa guyyoota 14 dura gara Brazilitti imalanii turanis ni dabalata.
Angawoonni eegumsa fayyaa akka jedhanitti nama COVID-19n qabame guyyaa qabamee kaasee mallattoon dhukkubaa utuu irratti hin mul’atin guyyoota 14f tura. Statistics-n Yuniversitii Joons Hopkins biraa ba’e akka mul’isutti Brazil Biyya vaayiresiin koronaa keessatti hammaati ishee haaraa ta’uu beeksisee jira.
Ministriin eegumsa fayyaa Brazil Wixata kaleessaa akka jedhetti sa’aatilee 24n darban keessatti namoota 807tu sababa COVID-19n du’an. US keessaa guyyooa tokkootti namoota 620tu du’an.
White House akka beeksisetti uggurri kun namoonni biyyootii alaa kanneen Brazilitti imalanii turan biyya keenya keessatti madda faca’ina vaayiresii itti dabalaa akka hin taaneef gargaara jedhee jira. Prezidaant Doonaald Traamp Chaayinaa, Iraan, Briteen, Ireland fi biyyoota Awrooppaa 26 irra uggura imalaa kaa’uun ni yaadatma.
Hoogganaan Jarmayaan fayyaa addnunyaa kaleessa akka jedhetti angawoonni qorannaa geggeessaa ennaa jiran kanatti dawaan farra dhibee busaa hydroxychloroquine jedhamu akka hin fayyadamne beeksisanii jiran.
Teedroos Adhaanoom gaazixaa Lancet jedhamu kan barreessaan qorannaa maxxanfamee lakkoobsi namoota COVID-19n qabamaniif dawaa kana fudhatanii du’anii hedduu ta’uu tuqanii jiran. Dawaan kun nnamoota dhibee busaan qabaman, ykn dandeettii dhukkuba ofi irraa ittisuu hin qabaanne qofaaf kennama jechuun cimsanii yaadachiisaniiru.
Saud Arabiyaan dilbata kaleessaa qabee uggura imalaa biyya keessaa, sagada masgiidatti geggeessamuu fi maneen nyaataa fi kaaffee dabalatee ajaja akka cufamuuf keesse laaffistee jirti. Ibsi dhaabbata oduu biyyattiin kenname akka jedhutti uggurri martinuu magaalaa Makkaa irraan 9kan hafe Waxabajjii 21 qabee dhumata. Saaudii keessaa namoota 75,000tu vaayiresii koronaan qabaman.
Muummichi ministeeraa Briteen Boris Jonson biilsaalee alatti gabaan geggeessamu Waxabajjii 1 qabee akka banamu kan kanroorsan yoo ta’u suuqileen immoo Waxabajjii 15 qabee akka banaman beeksisaniiru. Of eeggannoo godhachuu dhaan balaan weerarri vaayiresii kanaa deebisee akka hin kaana bifa ittisuun ta’uun barbaachisaa dha jedhan.


text:
Jawaar Mohamed
Kabajamtoota Ilmaan Oromoo,
Hunda dura, lammiilee keenya kan bilisummaa Oromoofi Oromiyaatiif falmachuudhaaf murteessanii hiriira guyyaa har’aa kanarratti hirmaachuun lubbuu isaanii lamuu hin deebine aarsaa godhanii jannata hawwaa, seenaan saba kanaa barabaraan isaan haa yaadatun jenna. Firaafi maatii isaaniitifis jajjabina haa laatu jenna. Itti aansuun ilmaan Oromoo miliyoonotaaan golee Oromiyaa hundarraa magaalota 200 ol keessatti murannoofi tokkummaan baatanii diina bargaanfachiiftanii saba keenyatti kabajaa hortaniif galanni keessan bilisummaa Oromiyaa haa ta’u jenna. Qindeessitoonni keenya kan guyyoota shan qofa keessatti hiriira guddinaafi gurmaa’ina kana fakkaatu argamsiisuu dandeessan, sabni isiniin boonee jira; kana daran hojjachuu akka dandeessanis shakkii tokko malee mirkaneessitanii jirtan. Isin waliin qabsaa’uun ulfina.
Hiriira kanarraa injifannoo gurguddaatu argame. Ummanni keenya doorsisa Wayyaanefi ergamtoonni isaanii irratti godhaa turan irra aanudhaan sodaa tokko malee bifa qindaayeen mirga isaatiif falmachuuf bahuun injifaannoo isa tokko. Ummanni keenya rakkoo biyya sanii karaa nagayaatiin furuuf hiree dhumaa ifaan ifatti kennuun boru balaan fedhe yoo bu’e komii kamiiyyuu afaan keessa akka qabsiifnu hiree nuuf kenne. Ummanni Oromoo guutuu Oromiyaa keessatti waamicha yeroo gabaabaatiin bifa qindaawaafi tokkummaa qabuun socho’uu akka danda’u mirkaneessuun akeeka hiriira kanaa keessaa isa tokko. Kun dhibbaan dhibbatti galma gahee jira. Tarkaanfilee itti aansinee fudhachuu qabnuufis humna qabnu madaallee ofitti amanamummaa akka horannuuf faaydaa guddaa qaba.
Gaafin garaa nama hundaa keessa yeroo ammaa jiru kanaan booda ‘maaltu itti aana’ kan jedhu akka ta’e shakkin hin jiru. Yaadni amma booda qabsoon nagayaa hin deemsisuu gara hidhannootti dabruu qabna jedhu jabaatee dhufaa jira. Kun yaada sirriiti. Garuu ummata hanqina hidhannoo qabu, kan tarsiimoofi caasaa waraanaatin hin ijaaraminiin al tokkoon ol ka’aatii mootummaadhaan walwaraanaa jechuun gaaga’ama bu’aa hin qabneef saba saaxiluu ta’a. Kanaafu cehuumsa tarsiimoo hanga ammaa irraa gara kan biraatti godhamuuf akka ka’uumsaatti yaadota armaan gadii kana dhiheessina;
1) Mormiin diddaa baatii saglan dabreef godhaa turre bifa daran qindaawaa ta’eefi tooftaalee haaraya dabalateen itti fufuu qaba;
2) Qabsoon nagayaa ( civil disobedience) hanga ammaa godhame tarkaanfilee diina ofirraa ittisu ( self defense action) dabalataa dhufuu qaba. Ammarraa duuti balbala Oromoo qofa osoo hin taane kan diinatis dhadhawuu eegaluu qabdi. Tarkaanfiin ittisaa kanneen armaan gadii kana dabalata;
a) Qondaalota siyaasaafi waraanaa Wayyaanee ol’aanoo ummanni keenya akka ajjeefamuuf ajaja dabarsan irratti tarkaanfiin ni fudhatama.
b) Milishaafi poolisii ummata ajjeesu kamiyyuu irratti adabbiin walmadaalaan ni fudhatama.
c) Loltoota Agaazii ummata shoorarkeessan tooftaalee dahanaa kanneen wareegama gama keenyaa xiqqeessanin nagaya dhoorguu barbaachisa. Bakka isaan kopha kophaa ykn namoota muraasaan socho’anii nyaatan, taphatan,bulaniifi oolanitti haleeluun jiilchuu barbaachisa.
3) Tarkaanfilee ofirraa ittisuu armaan olitti tarreeffaman kana hojitti hiikudhaaf hidhannoof rasaasni ummata keenyaaf saffisaan dhaqqabuu qaba. Kana milkeessuuf loltoonni ummanni keenya karaa danda’e hundaan ( fkn milishaa irraa hiikkachuun, bitachuun) hidhannoo harkatti galfachuu qaba. Dureeyyin biyya keessaafi ummanni biyya alaa leeccaloo gumaachudhaan ummata hidhachiisuu qabu. Akkasumas poolisoonnif qondaalonni siyaasaa sirnicha tajaajilaa jiran kan ummata isaanitiif aantummaan itti dhagahamu haalota meeshaaleen waraana dhunfannaa mootummaa jala jiran harka qabsaa’ota Oromoo itti galan mijeessuu danda’u. Kunis kan too’annaa isaanii jala jiru dabarsanii kennuun dabalatee bakkoota kuusaa meeshaa waraanaa akeekudhaan ta’uu danda’a. Walumaagalatti garuma danda’ame maraan, biyya keessaayis ta’ee biyyoota alaa irraa meeshaan waraanaa saffisaan harka Oromoo galuu qaba. Kana milkeessuun fuulleffannaa guddaa ( top priority) ta’uu qaba;
4) Caasaanfi waajjiraaleen bulchiinsaa Oromiyaa keessa jiran tajaajila ummataa kennuu dhiisanii meeshaa ukkaamsaaf cunqursaa ta’uun tajaajilaa jiru. Caasaaleefi waajjiraalee kana hiree argame hundaan barbadeessudhaan humna sirnichi qabu laamsheessuuf hedduu barbaachisaadha. Kanaafuu tarkaanfiin waajjiraalee bulchiinsaa irratti godinoota garii keessatti eegalame bal’inaan itti fufuu qaba;
5) Adaduma tarkaanfiin Oromoon fudhatu cimaa deemuun humni waraanaafi bulchiinsa sirnichaa laaffataafi diigamaa deema. Baniinsi ( security and administrative vacuum) uumamu kun rakkoo akka hin uumneef caasaan bakka bu’u ijaaramaa deemuu qaba. Bakka caasaan bulchiinsaa guututti diigametti, caasaan ummataa haaraan cinaatti ( parallel structure) ijaaramuu qaba. Akkasumas kufaatii diinaa saffisiisuufi nagayaa fi tasgabbii ummataa eegsisuuf humni waraanaa biyyooleessaa bifa gurmaa’eefi tarsiimoo qoratamaan masakamu ijaaramuu qaba. Waranni kun loltoota bilisummaa Oromoo bifa garagaatiin gurmaa’anii jiran, dargaggoota diinarraa qawwee hiikachuun iddoo garagaraatti gurmaa’anii socho’an akkasumas ilmaan Oromoo mooraa diinaa keessa sabatti dacha’niin ijaarama;
6) Hojiilee armaan olitti kaafne kana qindeessanii galmaan gahuuf hawaasni siyaasaa ( political community) Oromoo mataa walitti qabachuu qaba. Kana galmaan ga’uuf ji’a Fulbaanaa as deemu kana Waltajii Hoggantoota Oromoo Waliigalaa ( All Inclusive Oromo Leadership Summit) kan geggeessitoonni jaarmayaalee siyaasaa, hawaasaafi amantii akkasumas hayyoonni, abbootiin qabeenyaafi aartistootni irratti hirmaatan ni taa’ama. Waltajjiin kun akeeka lama qabaata. Kan duraa Wixinee Oromoofi Oromiyaan garafuulduraa ittiin bulan ( Oromian National Charter) kan marii hirmaattotaatin bilchaatee raggaasifme qopheessa. Kan lammataa dhaabbilee qabsoo kana xumuruufi bulchiinsa Oromiyaa bilisoomteetif bu’ura ta’uu danda’an ijaara. Fakkeenyaaf garee diiploomaasii keenyaa bifa waaltayeen geggeessu, kan gargaarsa ummata miidhamee ( humanitarian aid) bifa waaltayeen qindeessu fa’a ofiif akka dhaabbatuuf haala mijeessa. Koreen waltajjii kana qopheessu yeroo gabaa keessatti dhaabbachuun hojii isaa saffisaan akka geggeessu taasifama;
Tarkaanfilee armaan olitti tarreessine kana murannoo, jabinaafi saffisa waggoota muraasa dabran ittiin sochoo’aa turreen daran hojjachuudhaan gara hojiitti hiikuu barbaachisa. Hundi Keenyaa gahee keenya gahuumsaan haa baanu!
Dhugaa Qabna


text:
Loltoonni Israa’el Falasxiinota Ajjeesan
Loltoonni Isra'eel Gaazaa fi West Bank keessatti Falasxiinota irratti dhukaasuun namootaa lama ajjeessan
Loltoonni Isra’eel Khamiisa har’aa Gaazaa fi West Bank keessatti Falasxiinota labsii Traamp mormaa turan irratti dhukaasuun, battalumatti namoota lama ajjeessuun, namoota sadi ammoo kan madeessan tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.
Namoota kanneen keessa tokko magaalaa Gaazaa iddoo Al-Bureeyji jedhamutti kan ajjeeffame yoo tahu, kan lammataa ammoo West Banka magaalaa Naabluus cinatti mormii gaggeeffamaa tur irratti, rasaasa loltoonni Isra’eel dhukaasaniin kan ajjeeffaman tahu Ministeerri Fayyaa Falasxiin beeksise.


text:
Blog Archives
Oromo Martyrs Day: some ideas on how to commemorate and celebrate Oromo Martyrs Day
Oromo Martyrs Day originally established by Oromo Liberation Front in 1980. Every April 15, on Oromo Martyrs Day, the Oromo Liberation Front (OLF) and the Oromo nation honour the bravery of those who sacrifice their lives in the line of duty, fighting for the freedom and liberation of Oromia.
It is held across the world each year in April, to commemorate our selfless and brave Oromos, constantly present themselves in harm’s way for the greatest cause of Oromo nation.
Here are some ideas on how to commemorate and celebrate Oromo Martyrs Day:
- Display the Oromo Martyrs Day Poster or other Oromo posters around your areas.
- Start your own hall of fame featuring Oromo role models.
- Listen to Oromo freedom songs or watch a movie about Oromo freedom struggle history.
- Make your own Oromo trivia quiz.
- Study a famous Oromo history.
- Research the Oromo resistance and freedom struggle of your area.
- Study Oromo arts of resistance.
- Work with an Oromo artist to produce an artwork representing the theme.
- Run an art competition for your community.
- Research Oromo history online or visit your library to find books about Oromo people.
- Visit local Oromo sites of significance or interest.
- Learn the meanings of local or national Oromo place names and words.
- Invite local Oromo Elders to speak or give a blessing in Oromo context
- Invite an Oromo freedom fighters to give speeches or testimonies on your event.
- Invite Oromo dancers to perform.
- Host an Oromo Coffee Ceremony.
- Hold an Oromo flag raising ceremony.
- Organise a candlelight ceremony.
- Wear Oromo cultural dresses
Our martyrs lost their lives while dreaming and fighting for freedom, justice, democracy and development of their people and their country. They recognized that agitating, educating, organizing, and mobilizing a colonized and dehumanized nation for liberation requires courage, determination, bravery and self-sacrifice without fear of suffering and death in the hands of the
enemy and their collaborators.
For further knowledge read the article written by Dr Asafa Jalata: CELEBRATING OROMO HEROISM AND COMMEMORATING THE OROMO MARYTRS’ DAY
Kaayyoo Wareegamtoota Keenyaa Galmaan Ni Geenya!
Guyyaa Gootota Wareegamtoota Oromoo Ilaalchisee ibsa ABO irraa kenname.
(A4O, Ebla 15, 2020) Gootota Wareegamtoota Oromoo ti. Guyyaan kun Gootota qabsaawota keenya kanneen Bilisummaa Saba keenyaa mirkaneessuudhaaf dabarsanii of kennan/wareegaman kan itti yaadannee oolluu dha. Akeekni kabajaa fi yaadannoo guyyaa kanaa, injifannoo fi mirgoota wareegama isaaniitiin gonfanne tikfachuu fi Kaayyoo isaan (Goototni Wareegamtootni keenya) wareegamaniif itti fufnee guutummaatti galmaan gahuudhaaf Waadaa/Irbuu qabsoo haaromsachuu dha.
Guyyaan Gootota Wareegamtoota Oromoo (GGWO) kan bara kanaa sababoota gara garaatiin kanneen amma duraa hunda irraa addummaa ni qaba. Sababootni kunneenis: Ebli 15, 2020 waggaa 40ffaa wareegamni ulfaataan Shinniigaa kan Ebla 15, bara 1980 (kan seenaa Guyyaa kanaatiif sababa tahe sun) itti mudatee tahuu isaa, Ayyaana GGWO kan bara kanaa yeroo fi haalli keessatti kabajannu yeroo Golfaan hamaan Vaayiresii Koroonaa Addunyaa keenya girgireessaa jirutti tahuu fi hunda caalaa ammoo, haalli amma keessa jirru qabsoo Ummata keenyaa kan wareegama qaalii Gootota keenyaatiin boqonnaa injifannoo ol’aanaa keessa
seenee jiru duubatti deebisuudhaan Qabsoo Bilisummaa Saba keenyaa Galma isaa hanqisuu fi wareegama Gootota keenyaas gatii malee hambisuuf dabni siyaasaa farreenii fi diinota Qabsoo Saba keenyaatiin xaxamu kan yeroo kamuu caalaa sadarkaa ol’aanaa yeroo itti dhaqqabee jirutti tahuu isaa ti.
Kaayyoon Qabsoo Bilisummaa Saba keenyaa kan wareegama qaalii fi ulfaataa Gootota keenyaa gaafate sun, Sabni Oromoo biyya ofii irratti Bilisummaa guutuu gonfatee dhiibbaa tokko malee hiree isaa akka ofiin murteeffatu dandeessisuu dha. Qabsoo hadhaawaa fi wareegama qaalii Gootota keenyaatiin waggoota 2 dura siyaasa biyya kanaa keessatti jijjiiramni abdachiisaan mul’atee ture. Jijjiirama abdachiisaa ture kan bu’aa/gatii wareegama Gootota keenyaa tahuutti amannu sana irra dhaabbatamee Adda Bilisummaa Oromoo fi Paartii Itoophiyaa bulchaa ture gidduutti waltahiinsa godhameenis ABOn Hooggana isaa Ol’aanaa Finfinneetti deebise. Bu’uurri waltahiinsa sanaa qabsoon ABOn gaggeessu qabsoo haqaa mirga Ummataa kabajsiisuu tahuu isaa fi gama kaaniin ammoo karaan bulchitootni Itoophiyaa hordofaa turan farra dimokiraasii tahuun amanamee irraa deebi’uudhaan, kana booda humnootni siyaasaa hundi bilisa tahanii karaa nagaa akeeka siyaasaa ofii Ummatatti dhiheeffachuudhaan murtii Ummataaf abboomamuuf wal hubannoo irra gahamuu ture.
Har’a waadaan sun hangam takka kabajame? Gama eenyuutiin maaltu hanqate? Abdiin sun sadarkaa maalii irra jira? waan jedhu Ummata keenyatti himuun waan feesisu nutti hin fakkaatu. Waan ija isaa duratti tahaa jiru waan arguuf. Har’a miseensota Hooggana Ol’aanaa ABO akka J/Abdii Raggaasaa fi MGS fi qondaalota Dhaabichaa hedduu dabalatee deggertootni ABO fi qabsaawotni Oromoo biroo kan mirga Saba kanaa kabajsiisuuf wareegama baasaa turan kumootaan sababa gahaa fi murtii seeraa malee hidhaa keessa jiru. Mirga Sabni Oromoo wareegama qaalii Gootota isaatiin gonfate kan akka Oromiyaa, Afaan Oromoo, … kkf. sharafuuf (duubatti deebisuuf) shira hedduutu xaxamaa jira. Kun waan Sabni keenya xiyyeeffannoo addaatiin hordofuu fi irratti qabsaawee irra aanuu qabu dha.
Egaan, Ebla 15 (Guyyaa Gootota Wareegamtoota Oromoo) kan bara kanaa oggaa kabajannu haala akkanaa keessa jiraachuu keenya hubachuu fi akkamiin haala kana irra aanna? gaaffii jettu sammuu keenyatti qabachuudhaan tahuu qaba jenna.
Gama biraatiin, Sababaa dhibee Vaayiresii Koroonaa irraa kan ka’e, Guyyaa Yaadannoo Wareegamtoota keenyaa kan bara kanaa (Ebla 15, 2020) guutuu Addunyaa irratti (biyya keessaa fi biyyoota alaattis) akka baroota dabranii lakkoofsa namaa hedduudhaan walitti dhufnee sirna how’aa gara garaatiin miidhagsinee kabajachuu haala nu dandeessisu keessa hin jirru. Dhibee Vaayiresii Koroonaa amma Addunyaa raasaa jiru tatamsa’ina isaa xiqqeessuuf namootni lakkoofsaan hedduu tahan bakka tokkotti akka walitti hin qabamne gochuun maloota Addunyaan itti dhimma bahaa jirtu keessaa tokko waan taheef. Haa tahu malee, haalli rakkisaa fi danqaan fedhes jiraatu Ayyaana Guyyaa Yaadannoo Gootota
Wareegamtoota keenyaa kabajannee isaan yaadannee ooluu nu hin hanqisu. Akkuma isaan Bilisummaa keenyaaf jireenya ofii wareegan, nutis isaaniin hoggayyuu yaadachaa, Kaayyoo isaanii kan tahe galma gahiinsa Qabsoo Bilisummaa Saba keenyaa akka mirkaneessinu waadaa qabsoo haaromfachuuf haala kamuu keessatti sirna yaadannoo Gootota Wareegamtoota keenyaa ni gaggeeffanna.
Kana waan taheef, Ayyaanni Yaadannoo Gootota Wareegamtoota keenyaa kan bara kanaa haala armaan gadiitiin (seeraa fi tartiiba of eeggannoo ittisa dhibee Koroonaa wajjin haala wal hin faallessineen) akka kabajamee oolu Addi Bilisummaa Oromoo miseensotaa fi deggertoota isaa dabalatee Ummata bal’aa Oromoo kan biyya keessaa fi biyyoota alaas jiraniif dhaamsa dabarsa:
1. Namni hundi bakka jirutti haala isaaf danda’ameen galgala jal-bultii guyyichaa (Ebla 14, 2020) Yaadannoo Gootota Wareegamtoota Keenyaaf dungoo qabsiisuu fi Faaruu Wareegamtootaa “Maal dhaamanii, Jaallewwan Qabsoof Kufanii …?” jedhu dhaggeeffachuu fi faarfachuudhaan yaadachuu.
2. Ebla 15, 2020tti ammoo nam-tokkeenis tahe maatiidhaan ykn murnaan, akkuma akka walitti dhihoo fi waliin jiramutti qophii feesisuu fi danda’amu taasisuudhaan, Kaayyoo Gootota Wareegamtoota keenyaa galmaan gahuuf ni gargaara jennee waan itti amannu kanneen armaan gadii fi kan biroos raaw’achuudhaan Guyyicha kabajatanii ooluu:
a) Suuraa Wareegamtootaa, Faaruu fi Dhaadannoo Qabsoo, Walaloo, Diraamaa … kkf. keessaa waan dandeenye qopheeffachuun wal afeeruu fi haasawa, tapha, marii
wareegamtoota keenya ittiin yaadannuu fi Kaayyoo isaanii fiixaan baasuuf waadaa keenya itti haaromsannu waliin qabaachuu,
b) Kaayyoon Qabsoo Goototni Wareegamtootni keenya lubbuu isaanii wareeganiif akka galma gahuuf kan gargaaru deggersa dinagdee (maallaqas tahe qabeenya biroo) gumaachuu dandeenyu malaa fi caasaa qabnuun gumaacha gochuu,
c) Dhibee balaafamaa yeroo ammaa Addunyaa kana raasaa jiru ilaalchisee odeeffannoo jiru, mala of eeggannoo irratti qajeelfama karaa Dhaabbattootaa fi ogeeyyota wal’aansa fayyaa (WHO, Oggeeyyota Wal’aansa Fayyaa Keenyaa fi kan biroo) irraan tamsa’an wal dhageessisuu fi wal irraa dhagahuun dhimma itti bahuu,
d) Kan biyya keessaa lammiilee keenya sababa gahaa fi balleessaa malee bakka adda addaatti hidhamanii jiran gaafachuu fi haala isaan itti gadi lakkifaman irratti qaamota mootummaa isaan hidhe dubbisuu fi dhiibbaa feesisu taasisuu,
e) Namoota dhibee Koroonaa kanaan qabaman seera of eeggannoo ittisa dhibee kanaa haala hordofeen gargaaruudhaan du’a irraa baraaruuf waan dandeenyu gochuu,
f) Sababa tatamsa’ina dhibee kanaatiin uggura sochii fi tajaajila adda addaa irra kaa’ameen namoota harka-qalleeyyii rakkinaaf saaxilaman seera of eeggannoo ittisa dhibee kanaa haala hordofeen gargaaruuf waan danda’amu gochuu,
g) Hanga haalli hamaa fi yaaddoon dhibee Vaayiresii Koroonaa kanaan uumame furmaata irra wayyaa argatutti haala hojii qabsoo, sochii fi qunnamtii keenyaa akkamiin qindeeffachuu akka dandeenyu mari’achuu fi qindeeffachuu,
Kanneen armaan olii fi kan biroo waan Kaayyoo Wareegamtoota keenyaa fiixaan baasuuf ni gargaara jennu hunda gochuudhaan guyyaa ulfaataa fi kabajamaa tahe, Ebla 15 Guyyaa Gootota Wareegamtoota Oromoo (GGWO) kabajannee haa oollu jenna.
Ulfinaa fi Yaadannoon Bara-baraa Wareegamtoota Keenyaaf !
Injifannoo Ummata Bal’aaf !
Adda Bilisummaa Oromoo
Ebla 11,2020


text:
Lammiiwwan Keeniyaa kanneen filannoo prezidaantummaaf Kibxata darbe sagalee kennan har’a ba’ii filannoo dorgommii cimaa Uhuru Kenyata fi Raila Odinga gidduutti geggeessame eegaa jiran.
Angawoonni filannoo kaleessa foormii filannoof guutame 170 konyaalee 290 irraa akkasumas foormiiwwan kuma tokko immoo wiirtulee filannoo 40,883 irraa eegaa turan.
Dura taa’aan komiishina filannoo Wafula Chebukati kaleessa akka jedhanitti ba’ee beeksisuuf xumuraa jirra. Eenyu akka injifates battaluma beeksisama jedhamee eegamaa ture.
Ba’iin filannoo komiishina filannoon ifa ta’e akka mul’isutti hanga ammaatti Kenyaattaan Odinga qabxii saliin dursaa jiran.
Mormitoonni filannoon wal dha’eera, caasaan komputeraa cabsamee seenamuun galmee jiru irra dhiibbaan ga’eera jechuun ba’ii sana fudhatama dhabsiisan. Akka ba’ii kan ofii isaaniitti Odiingaan Kenyatta sagalee kuma 600n caalu.
Gurmuu taajjabdootaa waaltaa carter kan hoogganan ministrii dhimma alaa US duraanii John Kerry fi muummicha ministeeraa Senegal duraanii Aminata Toure tokko turan.
Kerryn lammiiwwan Kenya ba’ii sana falmuufis ta’e caasaan komutera cabsame isa jedhu ilaalchisee adeemsa jiru akka hordofan waamicha dabarsaniiru.


text:
Manni murtii Federaala Itiyoophiyaa muummicha ministeeraa Abiy Ahimad irraan miidhaa dhaqqabsiisuuf haleellaa Waxabajjii 16 raawwatan kan ittiin jedhe namoota shan yakka shororkeessummaan himatee jira.
Abbaan alangaa Fedeeraalaa har’a mana murtii Federaalaa dhaddacha Lidetaa 19ffaaf iyyannaa himannaa dhiyeesseen Geetuu Girmaa Tolosaa, Birhaanuu Jaafaar Hulettuu, Xilhaahuun Geetaachoo Gonfaa, Baahiruu Tolaa Toleeraa fi Dassaalenya Tesfaayee Habtaamuu kanneen jedhaman irratti yakka shorokeessummaa raawwatan jechuun himannaa dhiyeessee jira.
Himannaan sun akka jedhutti himatamtoonni kun yakka raawwatame sana keessatti guutummaan himaachuu dhaan muummicha ministeeraa Abiy irraan miidhaa dhaqqabsiisu akkasumas mootummaan jijjiiramaa Dr. Abiyyiin hoogganamu jiraachuu hin qabu, maqaa uummataan kaayyoo ofii garee geggeessatuu dha, kanaaf ajjeefamuu qaba jechuun murtii irra ga’uu isaanii iyyanni abbaa alangaa tarreessee jira .
Himatamtoonni kun karaa michoota isaanii to’annaa jala hin oolintiin halellaan sun raawwatamuun kan irra jiraatu maqaa Adda bilisummaa Oromoon kanneen sosso’aniin yoo ta’e walii galuu isaanii iyyannaan sun ibseera.
Kunis muummichi ministeeraa Abiy fudhatama kan hin qabaannee fi uummata Oromoo birattis fudhatama akka isaan hin qabaanne gochuuf kan akeekame ta’uu ibsa iyyati sun.
Himtamtoonni kun garee dhaan qindaa’uu dhaan karaa michoota isaanii ammaaf to’annaa jala hin oolin-tiin ajaja itti kennameen muummicha ministeeraa Abiy irraan miidhaa geessisuu akkasumas hiriira sana bittinneessuu yaaduu dhaan haleellaa boombii raawwachuu dhaan lubbuu namaa fi qaama namaa irraan miidhaa guddaa dhaqqabsiisuu isaaniin yakka shorokeessummaa raawwataniin himatamaniiru jedha iyyannaan abbaa alangaa. Himannaa irratti dhiyaate akka of irraa ittisaniif manni murtichaa Onkoloolessa 2 bara 2011tti beellama ka biro kennee jira.
Dhaddachichi guyyaa har’aaf dhimmoonni beellama qabeef ka biroon dhimma prezidaantii bulchiinsa naannoo Somaalee duraanii kan Abdi Muhamed Umarii fi kanneen isaan waliin to’annaa jala jiranii yoo ta’u poolisiin adeemsa qorannaa geggeessuu ibsee jira. Akkuma kanaan dhuga ba’uumsa namoota 41 kan dhaggeeffate yoo ta’u reeffi namoota 18 hospitaalatti ergamee ba’iin isaa eegamaa ka jiru ta’uu beeksisee jira jedha Meleskachoo Ammahaa Finfinneerraa.


text:
Caamsaa 14/2012 (TOI) Sirna Soolataa Ayyaana Iid- Aal-Faxiir 1441ffaa Uummanni Muusilimaa Mana Mana isaatti akka gaggeessu jedhe Manni Maree Waliigalaa Dhimma Islaamummaa Itiyoophiyaa.
Ayyaanni Iid Aal-Faxir 1441ffaan addeessi har’a galgala yoo mul’atte boru (Sanbata) yoo muul’achuu baatte Dilbata dhufu kabajama.
Ergaa Baga geessanii kan dabarsan Pirezidaantiin Mana Maree dhimmoota Islaamummaa Itiyoophiyaa Muuftii Hajjii Umar Idiriis Uummanni Muusilimaa Ayyaana Iida Bara kanaa kan kabaju yeroo Vaayirasiin Koronaa itti tamsa’etti waan ta’eef dhukkubbichi akka hin babal’anneef of eeggannoo taasiisuu qaba jedhaniiru.
Ayyaanicha yommuu kabajnus warra rakkatan gargaaruu,walii gadduu fi tokkummaa keenya bifa jabeessuu dandeenyuun ta’uu qabas jedhaniiru.
Itti Dabaluunis Ayyaana Iida bara kanaa kan kabajnu Mootummaan gaaffii Uummata Muusiliimaa kan ta’e Lfa masjiidaa Bulchiinsa Magaalaa Finfinneerraa yerootti fudhanne jechuun ibsuun Mootummaas galateeffataniiru.
Dhumarrattis Uummata Muusilimaa maraan baga Ayyaana Iid –Aal –Faxir 1441ffaan isin ga’e jedhaniiru Piriezidaantiin Mana Maree Dhimmoota Islaamummaa Itiyoophiyaa Muuftii Hajjii Umar Idiris.