text:
Gaarummaan Isin Keessa ni Jiraataa? Does Goodness Live In You?
Roy Oksonevad (Kan Hiike fi kan Qindeesse, Qopheessaa)
Yaalin jireenya gaarii jirachuudhaaf taasifamu hojii dadhabsiisaa dhuma hin qabneedha. Baay’onni keenya hojiilee keenya isaan badaa ta’an too’achuuf ni dhamaana; akkasumas hojii garii ta’e hojjechuuf ni carraaqna. Kunis anniisaa fi xiyyeeffannaa keenya guutumaa guututti ni fudhata. Kana irraa kan hafes nuti addunyaa bilisa ta’e keessa warra jaraannuu miti. Qorumsii fi rakkooleen gara garaa addunyaa kana irratti ni argamu. Haaluma kanaan hamma jiraachuu qabnu jiraachuf yemmuu carraaqnutti humna keenya ishee xinnoo sana ni fixanna. Waaqayyo wal’aansoo nuti keessa jiraannu kana ni beekaa laata? Dadhabbiiwwan keenya nuuf hin hubataa laata? Yookis immoo Waaqayyo barmaata adda ta’e akka qabaannuf wanta sirrii ta’e hojjechuuf gahee mataa keenyaa akka taphannu ni fedhaa laata?
Uummama
Waaqayyo ilmaan namaa kan uume cubbuu yookin dadhabbii tokko malee ture. Namoonni duraa, Addaami fi Hewaan qulqulloota fi mudoo tokkollee kan hin qabne turan. Addaami fi Hewaan gaarota turan, akkasumas wanta sirrii ta’e hojjechuuf ni fedhu turan; sababni isaas uumamni gaarummaa isaan keessa waan tureefi. Wanti badaa yookin kan gaarii hin taane jedhamu tokkollee hin turre. Macaafni Qulqulluun kan dubbatu Waaqayyo erga nama uumee booda wanti inni uume hundi gaarii ta’uu isaa dubbachuu isaati. Gaarummaan namootaf jireenya fi karaa jireenyaa kennee jira.
Haata’u malee akka Waaqni nu uume sana ta’uu maalif dadhabne laata? (Kanaaf deebin akka armaan gadiitti kennamee jira) :-
Kufaatii
Yeroo Addaam irraa eegalee diina ilmaan namootaa kan ture seexanni wanta Waaqayyo uume balleessuf ni barbaada. Addaami fi Hewaan Waaqayyoof akka hin ajajamne seexanni isaan ni qore; isaanis qorumsa isaatti ni kufan. Yeroo namoonni Waaqayyoof hin ajajamnettis wantoonni lama ta’anii jiru.
Tokkoffaa:- badoomni isaan keessa ni gale. Yeroo sana irra eegalee namni kamiyyuu badooma yookin jal’ina isa keessa jiru waliin wal’aansoo wal qabuun isa irraa kan eeggamu ta’e. Amalli inni badaan kun karoora jalqaba Waaqayyo uummama isaatif qabu hin turre.
Lammaffaa:- gaarummaan ilmaan namootaa keessa ture battala isaan cubbuudhan kufanitti ni du’e. Gaarummaa jechuun maal jechuu akka ta’e hubannus haata’u malee gaarummaan mataa isaatin jireenya of keessaa hin qabu. Gaarii hojjechuu akka dandeenyu fi badoomni nu keessaa akka ba’u gochuuf humna qabnu hunda ni fayyadamna. Yeroo jireenya keenyan dadhabnu yookin yeroo namni tokko nu gaddisiisu badoomni nu keessa jiru gaarummaa hunda ni injifata. Eeyyeni, gaarumma hojjechuun carraaqqii keenya hunda ni gaafata.
Fakkenyaf dhirsi tokko niitii isaa waliin walitti dhufeenya qabuun akkamitti deddeebi’uun akka isa irra jiraatu ni beeka. Ishee jaallachuu fi kunuunsa barbaachisu hunda isheedhaf taasisuu akka qabu ni beeka. Haata’u malee gaarummaa isa beeku fi isa gochuu qabu kana gochuu hin danda’u. Haaluma kana fakkaatun warri ijoollee isaanitiif of eeggannoo gochuu fi isaan hubachuuf ni carraaqu; haata’u malee walitti dhufeenya qabaniin badoomni isaanii ol bahee ni mul’ata. Ijoollen illee jal’oota ta’uuf barnoonni isaan hin barbaachisu. Nuti osoo wal irraa hin kutin gaarota akka ta’aniif isaan ni gorsina; akkasumas isaan ni sirreessina. Haata’u malee akka gaarota ta’an carraaqqii nuti taasisnu bira ce’anii yeroo wanta badaa hojjetanii fi wanta gaarii barachuudhaf kan duubatti harkifatan ta’anii isaan ni agarra.
Aniif isin wanta badaa jireenya keenya keessa jiru too’achuuf kan gochuu dandeenyu maali? Gaarummaan nu keessa jiru akka lubbuu horatu gochuu kan dandeenyu akkamitti?
Yaalii Jireenya Haaromsuu
Waa’ee gaarummaa jireenya keenya keessa jiru haaromsuu namoonni yaadota gara garaa ni dhiheessu. Tokko tokko kanaaf furtuun isaa beekkumsa jedhu. Namoota hammuma barsiisnen gaarii gochuuf ni jijjiiramu jedhnii yaadu. Haata’u malee namoonni beekkumsaa fi dandeettii sammuu isaanii fayyadamuudhan fedhii dhuunfaa isaanii yemmuu mijeeffatan yookin immoo yemmuu namootatti fayyadaman ni agarra. Kanaafuu beekkumsi namoota gara gaarummaatti hin fidu.
Warroonni biroo immoo sirnummaan (discipline) kanaaf furmaata jedhu. Nuti jireenya keenyan sirritti kan seerummaa qabnu yoo taane, jechuunis yaada keenyan, barmaata keenyan, sochii keenyan fi kkf. sirna kan qabnu yoo taane baay’ee ni fooyyofna akkasumas caalatti gaarii ni hojjenna jedhu. Haata’u malee namoonni nutti dhihoo ta’an eenyummaa keenya sirritti ni beeku. Sirna qabaachudhaan sammuu keenya keessatti addunyaa mataa keeyaa uumuu ni dandeenya ta’a; haata’u malee ammas taanan nuti kan jiraannu lafa kana irradha. Barmaatni sirnaa baay’en jireenya keenya keessatti gaarummaa fiduudhaf ga’umsa hin qabu.
Amantaan filannoo isa birooti. Tarii nuti gara waldaa Kiristiyaanaa, gara masgiidaa yookin gara mikuraabaa yoo adeemne; yookin immoo yaada amantaa haarawa tokkoo yoo fudhanne namoota fooyyee qaban ta’uu ni dandeenya ta’a. Haata’u malee yeroo baay’ee wanti nuti amantaa irraa argannu yaada biroo addunyaa moofoftuu taate tana keessatti argamu malee jireenya haarawa keessa keenyatti jalqabamuu miti.
Tokko tokko gaarummaa argachuuf seerri filannoo fooyya’aadha jedhu. Nuti seera amala keenya, kessumattuu namusa keenya too’atu osoo qabaannee uummataa fi lammiilee gaarii ni taana jedhu. Haata’u malee seronni dabalataa gara wanta gaarii hojjechuuf fedhii horachuutti kan oofan osoo hin ta’in gara cunqursaatti kan fidaniidha. Uummamni namummaa keenyaa kan fedhu seeran ala wanta amala keenyaf mijatuu fi hojii keenyaf deeggarsa wanta kennuudha. Kanaafuu seerichi jireenya nu keessa jiruuf gaarummaa hin fidu.
Beekkumsi, sirni, amantii fi seerri jirenya keenyaf wantoota heddu ni dabalu. Wantoonni kunneen marti isaanii amala badaa ta’e jijjiiruf ni yaalu; haata’u malee wanta gaarii nu keessa jiru nuuf haaromsuuf gonkumaa hin danda’an. Kunneen hunduu dhiibbaawan karaa alaa jiraniidha. Amala badaa nu keessa jiru too’achuudhaf yemmuu xiyyeeffannaa dhabnu lammaffaa dhiibbaa amala badaa keenyaaf ni jilbeenfanna.
Gaarii ta’uuf carraaqqii si’a tokko qofa goonun gammachuu argachuu ni dandeenyaa?
Nuti Gaarotaa?
Yeroo hundaa gaarii taa’anii argamuun wanta hin danda’amne waan ta’eef namoonni baay’een dubbiin kun galma bira gahamuu hin dandeenye akka ta’e jala muranii jiru. Hojii badaa keenya bakka buusudhaaf wantoota gaarii baay’ee hojjechuu qofa qabna jedhu. Kunis hojiilen keenya akka waan madaallii irra taa’anii fakkeessa. Kanaafuu gaheen keenya wanti gaarin jireenya keenya keessa jiru madaallii irratti wanta badaa jireenya keenya keessa jiru akka caalu gochuudha. Kanaafuu jireenyi badaa ta’uu irra, eddoo badii caalaa gaarii baay’ee hojjechuu danda’uun keenya itti qoramuudha jechuudha.
Waaqayyo kan nu uume kaayyodhaafi malee nu qoruufii miti. Macaafni Qulqulluun kan nutti himu inni kan nu uume wanta gaari akka hojjennuufi malee gaari fi badaa hojjechuu danda’uu keenya qoruufi miti. Jireenya dhugaa jechuun jireenya gaarii guutuu isa Waaqayyo nuuf kenne jechuudha. Haata’u malee gaarummaan duraan dursee gara jireenya keenyatti dhufuu qaba. Jireenyi keenyas kan ta’uu qabu akka teessoo madaalaa osoo hin ta’in akka qaruuraa guututi. Qaruurichi wanta Waaqayyo akka hojjennu nurraa eegun hama afaan isaatti guutamee jira. Nuti wanta gaarii hojjechuu dandeenyu yeroo hojjennutti qaruuricha keessatti homaayyuu dabaluu hin dandeenyu sababni isaas nuti kan raawwanne gahee yookin itti gafatama keenya qofa; jechuunis nuti kan raawwanne wanta Waaqayyo akka goonu nuuf karoorse qofadha.
Haata’u malee qaruuraa keenya keessaa harka baay’ee fudhachuudhan hir’isnee karoora Waaqayyo jireenya keenyaf baase irraa gadi buunee ni argamna. Kunis kan ta’u yeroo nuti wanta badaa hojjennu yookin carraa wanta gaarii hojjechuu keenya yeroo dabarsinuudha; akkasumas wanti gaarin nuti hojjennu fedhii dhuunfaa keenyaa yemmu nuuf guutudha. Fakkeenyaf niitolii keenyaf gaarii kan taanu xinnoo turree oolmaan nuti isaan akka nuuf oolan gaafannu wanta jiruufi. Karaalee kana fafakkaataniin karoora Waaqayyo nuuf karoorse, gaarii ta’uu irraa ni jal’anna. Jireenya keenya hundaan qaruuraa keenya keessaa akka fudhannu jireenya gaarii nuuf karoorfame irraa hanqannee ni argamna.
Nuuf abdiin gaarii ta’uu kan argamu Waaqayyo nu uume biratti qofa. Waaqayyo nu gargaaruu kan danda’u akkamitti? Badooma nu keessa jiru akka too’atuu fi gaarummaa jireenya keenyaf akka kennu kan isa taasisu maali?
Furmaata Waaqayyoo!
Waaqayyo namoota lafa irra jiran jal’ina tokkollee osoo hin qabaatin irra deebidhaan uumuf humna isa dandeechisu ni qaba. Haata’u malee kana gochuu irra uummama isaa akkuma jirutti kabajee akkuma jirutti eegee jira. Kanaafuu humna isaa karaa birootin fayyadamuun jireenya keenya jidduu galuudhaf filate. Humna seexanni jireenya namootaa kessatti qabu cabsuudhaf akkasumas nuufis jireenya haarawa kennuudhan gaarummaan deebisee nu keessa akka jiraatu godhe.
Waraanni Waaqayyoo fi seexana gidduu jiru addunyaa Waaqayyo uume kanadha. Seexanaa fi hojii isaa akka waraanu Waaqayyo Yesus Masihicha gara lafa kanaatti erge. Seexxannis mala qabu hunda Yesus irratti ni furguuggate. Yesusis namoota jal’oota ergama isaa hin hubanne harkatti gidiraan irra ga’e. Dhuga ba’iinsi isaas sobaan ni faalame. Dhuma irrattis seexanni abbaa angoo haqa jal’isu fayyadamuun yakka hin hojjenneen Yesus akka du’u taasise. Yesus wanta badaa kana hunda fedha isaatin ni fudhate; haata’u malee seexanni gonkumaa isa hin injifanne. Innis hamaa hamaadhan si’a tokko illee hin deebisne; garuu hamaa gaaridhaan ni injifate.
Seexana injifachuudhaf Yesus Masihichi itti yaadee (fedha isaatin) du’a ni fudhate. Duuti kunis meeshaa seexanaa isa guddaa yemmuu ta’u isuma kanaan seexana ni injifate. Gara jireenyattis deebi’uudhan wanta hamaa isa guddicha harka seexanaa jiru kana caalaa jabaa ta’uu isaa Yesus ni agarsiise. Namoota lafa irra jiraatan keessaa du’aa fi badooma kan waraane fi kan injifate Yesus qofa.
Yesus Masihichi kan agarsiise inni seexana caalaa jabaa ta’uu isaati. Yesus humna seexanni qabu cabsuudhan jireenya nuuf kennuudhaf humna ni qaba. Gaarummaan deebi’ee nu keessa akka jiraatu gochuu kan dana’u isa qofaadha.
Wanta badaa nu keessa jiru irratti Yesus angoo isaa mul’isuu kan danda’u akkaataa kamiini?
Yesus Masihicha duuka bu’uu
Yeroo tokko namicha mana hidhaa fi waardiyyoota mana hidhaa hunda caalaa ani jabaadha jechuudhan boonu tokkotu ture. Of tuulummaa nama kanaa dhagahuudhan waardiyyaan mana hidhaa sanaa isa qabuudhaf gara isaa adeeme. Haata’u malee namichi ni dhokate. Egaa namichi kun waardiyyicha mana hidhaa sanaa caala jabaadhaaree?
Akkanuma namni biroo kan lammataa mana hidhaa fi waardiyyoota mana hidhaa caala ani jabaadha jedhee dubbata ture. Waardiyyoonni isa qabuudhaf yemmuu dhufan gadi ba’ee isaanitti dhufe. Isanis isa ni qaban; isas reebanii eddoo hidhaa baay’ee badaa ta’e keessaatti isa hidhan. Ittis cufanii waardiyyoota balbala irra kaa’an. Too’ataan mana hidhaa sanaas waajjira isaa keessa taa’udhaan namichaa fi of tuulummaa isaatti ni kolfa ture.
Haata’u malee kolfi isaa baay’ee turuu hin dandeenye. Namichoon hidhaa isaa cicciree balbala dhiibee bane; waardiyyoota gamatti daddarbee kukuffisee balbala mana hidhaa tokko tokkoon banee “namni mana hidhaa kana keessaa ba’uu barbaadu na duuka haa bu’u” jedhee waamicha dhiheesse. Hidhamtoonni tokko tokko sodaatanii turan. Nama kana hordofanii lammata yoo qabaman isa waliin gadadoo isa duraa kan caalu keessa akka galan ni yaadan. Haata’u malee warri biroo akkas jedhan “wanta badaa isarratti gochuu danda’an hunda nama kana irratti raawwatanii jiru; haata’u malee inni amma isaan caalaa jabaa ta’uu isaa isaanitti garsiisee jira. Isa duuka ni buuna, ni baanas” jedhan.
Isas hamma dhuma mana hidhaa sanaatti itti dhihaatanii warri duuka bu’an balbaloota mana hidhaa sanaa fi waardiyyoota karaa irra jiran illee akka injifataniif humna isaa yemmuu isaanif hiru ni argan. Dhuma irrattis hamma mootummaa isaa isa gaaritti isa faana bu’an.
Yesuus Masihichi jireenya namoota isatti amananii fi isas akka fayyisaa isaanitti fudhatan keessati garummaa deebisee kakaasudhaaf waadaa galee jira. Kan mana hidhaa keessatti rukutame isadha; haata’u malee humna isaatin mana hidhaa keessaa bahee jira. Innis gara gaarummaa fi jireenya haarawaatti akka dhufnu nu waamaa jira.
Jireenya Yesus Masihicha Keessatti
Yesus nu keessa jireenyi akka jiraatu yemmuu godhu filannoowwan sirrii ta’an filachuuf walabummaa ni arganna. Wantoota gaarii hojjechuufis fedhii ni horanna. Kunis ala irraa kan dhufu osoo hin ta’in keessa keenyaa kan madduudha. Gaarummaa hojjechuufis jabina ni arganna. Namoota guutumaa guututti harawa ta’an akka taanu Macaafni Qulqulluun nutti ni hima. Maddi jireenya keenya isa haarawaatis Waaqayyodha.
Nuti ammas taanan rakkina ni qabna. Eenyummaan keenya inni moofan nukeessa jiraachuu isaa ittuma fufa. Waaqayyo kan waadaa nuuf gale mootummaa isaa keessatti wanta badaa nu keessa jiru barbadeessee jireenya keenya isa jalqaba irratti yemmuu uummamnu qabnu sana deebisee fi haromsee nu dhaabudhaafi. Hanga sanatti garuu nu keessatti wal’aanson badooma fi gaarummaa gidduutti adeemsifamu itti fufa.
Ejjennoon keenya akka laafu gochuuf dhiibban alaa nutti dhufu ni jira. Nuti kan jiraannu addunyaa bilisa ta’e keessattii miti. Haalonnii fi namoonni biroo ejjennoon keenya laafaa akka ta’u dhiibbaa nurratti ni godhu. Fakkeenyaf namoonni nuti waliin hojjennu isaan yeroo hojii isaanii seeran akka itti hin fayyadamnee fi meeshaalee tokko tokko eddoo hojiitii seeran ala fudhachuu isaanii hoggantoota keenyatti nuti jalaa akka hin himne ni fedhu. Kanaafis nutis akkuma isaanii akka goonu ni fedhu. Seexannis akkasuma jreenya keenya isa haarawa ni morma. Nu balleessu fi sobaan nu gowwoomsufis ni barbaada.
Mormii akkanaa kanaaf Waaqayyo gargaarsa kan nuuf kenne akkamitti?
Jireenya haarawa kana jiraachuu
Waaqayyo nuti jabeenya dhuunfaa keenyatiin akka dhaabbannu nu hin dhiifne. Waaqayyo karaa Yesus Masihichaan gaarummaa nu keessa jiru haaromsuu qofa osoo hin ta’in jireenya haarawa kana akka jiraannu wanta nu dandeechisu nuuf kennee jira. Waaqayyo jireenya haarawaa fi hiika qabu kana akka jiraannu wantoot sadi’i nuuf kennee jira. A. Macaafa Qulqulluu B. Hafuura Qulqulluu fi C. hawaasa haarawa waldaa Kiristiyaanaa jedhamtu.
Macaafni Qulqulluun qajeelcha jreenya keenyaf nu barbaachisuudha. Innis dubbiiwwan sobaa seexanni odeessu ni balaaleffata. Macaafa Qulqulluu keessatti kan nuti argannu seera Waaqayyoo isa amma gammachudhan hordofnu qofa osoo hin ta’in ilaalcha jireenya ammaa kanaa fi addunyaadhaf qabnu illee ni dabalata. Macaafni Qulqulluun sagalee Waaqayyoo waan ta’eef fedha Waaqayyoo akka barruuf nu gaggeessa. Isaan malee karaan sirriin isa kam akka ta’e baruu hin dandeenyu. Nuti ofii keenyan jiraachuu waan hin dandeenyef yaada keenya karaa sirrii akka nuuf qabsiisu sagaleen Waaqayyoo nu barbaachisa.
Hafuurri Qulqulluun immoo karaa Kiristoosin jireenya haarawa erga argannee booda hafuura Waaqayyoo kan nu keessa jiraatudha. Innis nama Kiristoosin haarawa ta’eef yaadonnii fi gochoonni sagalee Waaqayyoo waliin wal faallessan kam faa’a akka ta’an itt hima. Nama jireenya haarawa argate kana keessa kan jiraatu Waaqayyo waan ta’eef seexanaa fi ergamoota isaa hamoo ta’an sodaachun irra hin jiraatu. Namni tokko keessa isaatti sagalee Hafuura Qulqulluu yemmuu dhagahu murtii sirrii ta’e murteessudhaan fedha Waaqayyoo hordofuu ni danda’a.
Waldaan Kiristiyaanaa hawaasa saba Waaqayyooti. Nuti amma miseensota maatii haarawaa, jechuunis kan maati Waaqayyoo taanee jirra. Jireenya haarawa Kiristoosin argamu waldaan Kiristiyaanaa modeela (fakkeenya) taatee ni mul’isti. Fakkenya namoota hafuura Waaqayyoo hordofaniis ni agarsiisti. Kunis ajajamuudhaf haala gatii guddaa nama kafalchiisu kessattis ta’uu ni danda’a. Fakkeenyonni kunneen namicha Kiristoosin haarawa uummame sanaaf fakkeenyota isaan qajeelodha. Karaalee jireenyaa rakkisoo ta’an irratti waldhaansoo keessa yemmu gallutti jireenya haarawa kana akka qabaannuf waldaan Kiristiyaanaa jajjabeenya fi kallattiiwwan irra adeemnu nuuf kenniti.
Wantoota sadan kanneen keessaa tokko yoo hir’ate namichi Kiristoosin haarawa ta’e kiyyoo qorumsa seexanaa keessatti kufuu ni danda’a. karaa Macaafa Qulqulluu, hafuura Qulqulluu fi waldaa Kiristiyaanatiin gargaarsa Waaqayyo kenneen alatti hammeenya addunyaa kana keessa jiru fuul dura dhaabbachuun hin danda’amu.
Jireenyi haarofti Kiristoosin jiru guyyaa murtiitif nu qopheessaa laata?
Guyyaa Murtii
Yeroo baay’ee nuti Waaqayyo kan nutti murteessu hojiiwwan badaa hojjenne rratti hundaa’ee akka ta’e nutti dhagahama. Haata’u malee wanti nuti amma hojjennu kamiyyuu wanta nu keessa jiru kan agarsiisudha. Waaqayyo kan nutti murteessu jireenya haarawa isa irraa argachuu fi argachuu dhiisuu keenya irratti hundaa’eti. Jireenya haarawa kana yoo qabaanne Waaqayyo hammeenya nu keessa jiru gaafa murtii nu keessaa ni balleessa. Nutis akka Waqayyo jalqaba itti nu uume sana ni taana; innis gara mootummaa waaqatti nu fida. Jireenya haarawa kana Waaqayyo biraa hin qabaannu taanan garuu waa’ee gaarummaa beekkumsi qabnu nurraa fudhatamee gara ibidda bara baraa ni adeemna. Innis eddoo seexanaa fi duuka bu’oota isaatif qophaa’edha. Jireenya kiristoosin haaromsame ni qabduu? Dhugumaan nama gaarii ta’uu ni barbaadduu?
Murtii Keessan
Amantaan, beekkumsi, sirni yookin seerri nama tokkoof jireenya haarawa kennuu hin danda’an. Humni seexanaa cabee jireenyi haarofti isin keessa galuu qaba. Namni raajii jedhame kamuu, barsiisan amantaa baha fagoo, amantaan yookin namni qalqalluu jedhame kamuu jireenya haarawa kana isiniif kennuu hin danda’u yookin seexanaa fi hojiilee isaa hamoota ta’an irraa gonkumaa isin eeguu hin danda’u.
Jireenya gaarii sirriidhan jiraachuf furtuun nama dandeechisu kan jiru hojii Yesus Kiristoos isiniif hojjete keessadha. Inni jireenya baay’ee qulqulluu ta’e lafa irratti jiraatee jira. Gatii cubbuu ilmaan namootatis kanfaluudhaf ofii isaa fedhiidhan ni kenne. Ni du’e, ni awwaalames, guyyaa sadaffaattis du’a injifatee ni ka’e. Amma Gooftan Yesus warra jireenya haarawa barbaadaniif qalbii jijjiirrachudhan isatti dhihaatanii yoo isa gaafatan isaanif kennuudhaf qophiidha. Macaafni Qulqulluun wangeela Yohannis 1:12 irratti “Warra isa simatanii maqaa isaatti amananiif garuu ijoollee Waaqayyoo akka ta'an mirga kenneef” jechuudhan ni dubbata. Kanaafuu isin amma kan gochuu qabdan onnee keesan irraa ta’uudhan gara isaa dhihaattanii akka dhiifama isiniif godhuu fi jireenya haarawa akka isiniif laatu gaafachuudha. Warri isatti amananii fi isa irraa lammata dhalatan hunduu ijoollee isaa ni ta’u. Gara maatii Waaqayyoo battaluma itti dabalamnetti jireenyi cubbuu kana dura hojjennee hundi nurraa ni fudhatama.
Yaadachiisa Qopheessichaa
Yaa dubbistoota; barreeffama kana haalan dubbistanii jirtu taanan wantoonni yaadun isin irra jiraatan ni jiru. Kanneen keessaa inni jalqabaa fi inni guddichi waa’ee walitti dhufeenya Waaqayyo jiraataa waliin qabdaniidha. Waaqayyo waliin nagaha ni qabduu? Fayyina dheekkamsa Waaqayyo cubbamoota irratti fidu jalaa ittiin baatan argattanii jirtuu? Amma osoo duutanii garama adeemtu?
Waaqayyo walin nagaha akka qabaattanii fi dheekkamsa murtii isaa jalaa akka baatan balballi inni qofaa karaa Kiristoosin isiniif banamee jira. Kana hubachuuf toora intarneetii kana irratti barreeffamoota walitti fufanii bahanii fi Macaafa Qulqulluu dubbifachuudhan jireenya keessan haalan qorachuudhan gara Gooftaa Yesus qalbii jijjiirrannaadhan dhihaattanii dhiifama gaafachuu qabdu. Waaqayyo ayyaana fi hafuura isaatin isin haa gargaaru! Amen.
Maddi hiikkaa: Does Goodness Live In You?
Islaamummaadhaf Deebii, Oromiffa Fuula Duraa


c: text/html

text:
Loltoonni Israa’el Falasxiinota Ajjeesan
Loltoonni Isra'eel Gaazaa fi West Bank keessatti Falasxiinota irratti dhukaasuun namootaa lama ajjeessan
Loltoonni Isra’eel Khamiisa har’aa Gaazaa fi West Bank keessatti Falasxiinota labsii Traamp mormaa turan irratti dhukaasuun, battalumatti namoota lama ajjeessuun, namoota sadi ammoo kan madeessan tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.
Namoota kanneen keessa tokko magaalaa Gaazaa iddoo Al-Bureeyji jedhamutti kan ajjeeffame yoo tahu, kan lammataa ammoo West Banka magaalaa Naabluus cinatti mormii gaggeeffamaa tur irratti, rasaasa loltoonni Isra’eel dhukaasaniin kan ajjeeffaman tahu Ministeerri Fayyaa Falasxiin beeksise.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kaayyoo Jireenyaa
Dhalli namaa jireenya keessatti kaayyoo adda addaa qaba. Milkaa’innaa fi gammachuu argachuuf halkanii guyyaa battisa. Kaayyoo ol’aana bocatee fi galmaan gahee of gammachiisu barbaada. Kaayyoo adda addaa qabaachu fi milkaa’inna adda addaa galmaan gahuun addunyaa teenya ijaara, wanta haarawa itti dabala. Ilmi namaa uumaman wanta haarawa hojjachuun guyya guyyaan of gammachiisu barbaada. Garuu wanti inni hojjatu kuni karooranii moo karoora malee? Kayyoo wayiitif hojjata moo kaayyoo malee oli gadi battisa? Kuni jireenya keessatti murteessadha. Kaayyoo akkamituu ilma namaatiif gammachuu fi milkaa’inna itti fufaa fiduu danda’aa? Kaayyoon hundi gammachuu fi milkaa’inna yaaddame hin fidu, mitiree? Kaayyoo jireenya keenya maal akka ta’e itti yaanne beeknaa? Moo akkanumatti kaayyoo malee jiraannaa?
Yeroo mana barnoota sadarkaa tokkoffaa fi lamaffaa turre san, kaayyoon keenya inni guddaan qormaata qabxii gaarii galmeessun, doktara, Injinara, sayintistii fi kkf ta’uuf kaayyefataa turre. Mee namni kaayyoo kana galmaan gahe, ‘kanaan booda kaayyoon koo maalii?’ jedhee of haa gaafatu. Deebii maalii qabaa? Jireenyi kaayyoo malee akkam nama jibbisiistii!! Mee gaafadhu yookiin atummaan of gaafadhu. Deebiin isaa, ‘Ani hin beeku, du’uudha’ fi kkf ta’a. Dhugumatti namni hawwii ofii wantuma ijaan argu qofarratti akkamitti gabaabsaa? Xiqqoo achi fageesse hin xinxallu? Rabbiin Olta’e akkana jedha:
“Isaan jireenya duniyaa irraa gubbama(zaahira) beeku. Isaan Aakhiraa irraa immoo daguu keessa jiru.” Suurat Ar-Ruum 30:7
Maarree, kaayyoo jireenyaa keenya akkamitti murteefachuu dandeenyaa? Kaayyoon jireenyaa maal akka ta’ee fi ol’aanaan kam akka ta’e eessaa argannaa? Matama keenyan ‘Kuni kaayyoo kiyya ol’aanaa fi isa dhumaati’ yoo jenne kufuu dandeenya wanta gara funduraatti nu muudatu waan hin beeknef. Kanaafu, kaayyoo jireenya keenya eenyutu nuu murteessaa? Ah! Waa daganne. Kaayyoo, milkaa’innaa fi sababa (means) jechuun maal jechuudhaa? Kana osoo addaan hin baafatin kaayyoo jireenya keenya murteessu hin dandeenyu.
Kaayyoo (hadaf) jechuun “wanta tokkotti yaadu fi gara sanitti fiigu. Namtichi waa kaayyefate yoo jenne itti dhiyaachuuf tattaafate jechuu keenya”1 Hiikni kaayyoo inni biraa tuqaa ykn iddoo gahuumsaa jechuudha.
Sababa-(2) funyoo wal qabsiisu, kan wanti tokko ittiin gahamu, karaa irraa deemanii ykn hordofanii kaayyoo ofii ittiin gahan. Rabbiin Olta’ee waa’ee Zul Qarneeyni ilaalchise akkana jedha,
“Dhugumatti, Nuti dachii keessatti isaaf mijeessine jirra. Waan hundaa irraas tooftaa isaa kennine.
Innis karaa ni hordofe. (Fa atba’a sababaa)” Suurat Al-Kahf 18:84-85
Milkaa’inna (al-Fawz)– wanta tokkoo galmaan gahuu, wanta gaarii irratti injifannoo argachuu, nagaha bahuu, baraaramu.
Kanaafu hiika jechoota sadan kana yoo sirritti nuu galee kaayyoo jireenya keenya murteessun hin ulfaatu jechuudha. Yeroo baay’ee ‘Sababaa’ fi ‘Milkaa’innaa’ walkeessa makuu fi sababa akka milkaa’innaati ilaalu irraa kan ka’e jireenyi nutti dukkanoofti. Yookiin immoo sababa akka kaayyoo keenya isa guddaatti godhanna. Kuni dogongora guddaadha. Fakkeenyaf namni tokko diida (iddoo gahuumsaa tokko) deemuf imala isaa jalqabe haa jennu. Osoo iddoo gahuumsa hin gahin karaa irratti wanta adda addaatin sobamee, ‘Ani milkaa’inna argadhe ykn haajaa kiyya fixadhe.’ yoo jedhe, namtichi kuni kaayyoo ofitirraa küfe jedhama. Osoo iddoo gahuumsa hin gahiin milkaa’inna argadhe jedhe waan sobameef.
Jireenyi teenyas haaluma kanaan karaa dheeraa irra deemnudha. Karaa dheeraa kana irratti iddoo gahuumsa keenyaa osoo hin gahiin wantoota adda addaatin sobamne milkoofne yoo jenne kaayyoo keenya irraa ni kufna. Kanaafu kaayyoon, sababni fi milkaa’inni ol’aanan jireenya keenyaa maaliidhaa? Kaayyoo keenya kan nuu murteessu Rabbii nu uumedha. Mataa keenya ykn namni biraa yoo nu murteesse ni kufna, wanta gara funduraatti nu qunnamu waan hin beeknef. Haala duraa fi duubaa, keessaa fi alaa, kan darbee, ammaa fi kan dhufu kan beeku Rabbiin kaayyoo keenya yoo nuu murteesse badii hamatti hin kufnu.
Kaayyoo jireenyaa keenya kana. Rabbiin akkana jedha:
“Jinnii fi ilma namaa akka Ana qofa gabbaraniif malee hin uumne.” Suurat Az-Zaariyaat 51:56
Yoo Rabbiin sirnaan gabbarre milkaa’inni keenya ol’aanan kanniin ta’a.
Milkaa’inna ol’aanaa (ultimate Success)
- Rabbiin namarraa jaallachuu
- Jannata seenu
- Jahannam irraa baraaramu
Milkaa’inni kunniin akkanumatti hin dhufan. Sababa (karaa tokko) hordofuun cimne hojjachuu nu barbaachisa. Rabbiin Olta’ee kaayyoo fi milkaa’inna jireenya keenya galmaan akka geenyu sababoota baay’ee nu mijeesse jira. Fakkeenyaf, nama soreessa taate mallaqa keetin milkaa’inna armaan olii argachuuf namoota hiyyeeyyi gargaaru dandeessa, Aalima (hayyuu) taate ummata kee barsiisu dandeessa, halkan yommuu namoonni rafan ati hirribaa kaate salaatu dandeessa, hanga humna keeti sadaqaa kennu dandeessa, dirqamoota Islaamni sirraa kaa’e galmaan gahuuf carraaqxa, wanta badaa irraa ni dheessita fi kkf. Kuni hundi sababoota kaayyoo ittiin geettu fi milkaa’inna itti argattuudha. Mataan isaanii milkaa’inna akka hin taane hubatamu qaba. Fakkeenyaf doktora ykn injinara yoo taate, dameen hojii kuni mataan isaanii milkaa’innaa ol’aanaa osoo hin ta’in karaa ati milkaa’inna kee ol’aanaa ittiin geessudha.
Kanaafu kaayyoo fi milkaa’inna jireenya erga addaan baafanne, sababni milkaa’inna ta’uu danda’aa ree? Yeroo ammaa wanta nama dinqisiisudha kaayyoo fi milkaa’inna ol’aanaa dagachuun ‘Sababa’ kaayyoo fi milkaa’inna ol’aanaa kan godhate meeqatu jira. Kanaafi jireenyi kan namatti dukkanooftef. Insha Allah ammaan booda cimne yoo hojjanne jireenyi nutti hin dukkanooftu, kaayyo, milkaa’inna ol’aana fi sababa addaan baafne waan beeknef. Mee amma kaayyoo keenya ragaa waliin haa ilaallu. Kaayyoon keenya
Rabbiin Gabbaruun Jaalala Isaa argachuu
Kaayyoon guddaan ilmi namaa ittii uumameef Rabbiin qofa gabbaruun jaalala Isaa argachuudha. Kaayyoo kanaaf, nabiyyoonni ergaman, kitaabonni buufaman, dhiigni dhangala’e. Rabbiin akkana jedha:
“Hanga dhugaan (duuti) sitti dhuftu Gooftaa kee gabbari.” Suurat al-Hijr 15:99
Kaayyoon kuni kaayyoo salphaa miti. Dhalli namaa kaayyoo kana irraa yoo jallate jireenya jallinnaa fi gammachuu hin qabne gaggeessa. Ilmi namaa yommuu Rabbiin gabbaru, Rabbiin fayda wayitu gabbarrii isaanii irraa hin argatu. Kan of miidhu fi fayyadu ilmuma namaati. Yoo Rabbiin gabbare eeggumsa, qananii fi milkaa’inna Rabbiin irraa argata.
“Yaa Namoota! Akka Rabbiin sodaattaniif jecha Gooftaa keessan kan isinii fi warra isiniin duraa uume qofa gabbaraa.” Suurat Al-Baqaraa 2:21 Aaya (keeyyata) tana ilaalchise Shekhul Islaam ibn Taymiyaan ‘Gabbarriin (ibaadan) maaliidha? Jedhame gaafatame. Innis akkana jechuun deebise,’ Gabbarrii (ibaada) jechuun maqaa waligalaa dubbii irraa, hojii keessaa(dhoksaa) fi alaa (ifaa) irraa wanta Rabbiin jaallatu fi itti gammaduudha. Salaanni, zakaan, soomni, hajjiin, dubbiin dhugaan, amaanaa eegun, haadha abbaa toola oolun, firummaa eegun, waadaa guutun, wanta gaaritti ajajuun, wanta badaa irraa dhowwuun, kaafirota fi munaafiqootatti qabsaa’uun, ollaa, yatimoota,harka qalleeyyi, karaa deema, tajaajilaa, beeladoota kunuunsu fi tola oolufi, du’aayi (Rabbiin kadhachuun), zikriin, Qur’aana qara’uun fi kkf ibaadaa (gabbarrii) irraayyi. Haaluma kanaan, Rabbii fi Ergamaa isaa jaallachuun, Rabbiin sodaachun, amantii isaaf qulqulleessun (iklaasa qabaachun), murtii Isaatif obsuun (balaa nama qunnameef obsuun), qananii Isaatiif galata galchuun, murtii Isaatti gammaduun (wanta gaarii itti nama ajajee hojjachuu fi wanta badaa irraa dhowwamuun), Isarratti hirkachuun, rahmataa Isaa kajeelun,adabbii isaa sodaachunii fi kan kana fakkaatan ibaada (gabbarri) Rabbii irraayyi.” (Al-Ubudiyyat fuula 6) akka ibsaan kitaaba kanaa jedhetti ibaadan hojii qaamolee fi qalbii, dubbii arrabaa fi qalbii kan of keessatti hammateedha.
Hojii qaamolee yommuu jennu akkuma armaan olitti tarreefame salaatu, soomu, zakaa, hajjii fi kkf. Hojiin qalbii immoo Rabbii fi Ergamaa Isaa jaallachuu, Rabbiin sodaachu, amantii Isaaf qulqulleessu (iklaasa qabaachu, niyyaa tolu), obsuu, galata galchuu, murtii Rabbitti gammaduu fi kkf. Dubbiin qalbii immoo (tokkichummaa Rabbiitti) amanuu fi dhugoomsu. Dubbiin arrabaa immoo zikrii, qur’aana qara’u, du’aayi, waan gaaritti ajajuu fi waan badaa irraa dhowwuu, dubbii dhugaa dubbachuu fi kkf. Gabaabumatti akkana jechuun ni danda’ama ibaadan wanta shari’aan Islaama itti ajajje fi wanta namoota irraa dhowwite guutu of keessatti qabata. Karaa biraatin ibaada (Rabbiin gabbaruu) jechuun- ajaja Rabbiitti buluu fi wanta Inni dhowwe irraa dhowwamuudha. Dirqamoota Rabbiin itti nama ajaje bakkaan gahuu (hojjachuu) fi haraama (wantoota dhowwamaa) dhiisudha. Nabiyyoonni hundii isaanitu ummata isaanii Rabbiin qofa akka gabbaran waamaa turan. “Rabbiin qofa gabbaraa. Isa malee gabbaramaan biraa isiniif hin jiru.” Jechaa turan. (Al-Qur’aan 7:59, 7:65, 7:73, 7:85)
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Dhugumatti isheen tuni amantii keessani, amantii tokkittii dha. Anis Gooftaa keessani, kanaafu Ana (qofa) gabbaraa.” Suurat Anbiyaa 21:92
Wanta armaan olitti tarreefame hundaa Rabbiin Aaya tana keessatti gudunfuun akka hojii irra oolchinu itti nu ajaja:
Jedhi, “Dhugumatti, salaanni kiyya, qalmi kiyya, jireenyi tiyyaa fi duuti tiyya Rabbii Gooftaa aalamaa (addunyaa) hundaatifii.” suurat Al-An’aam 6:162
Salaanni, qalmii (wareegni), jireenyi fi duuti teenya guutun yoo Rabbiif taate, maaltu nu dhiphisa? Halkanii guyyaa kan dhiphannuuf bar, hojiin keenya Rabbiin ala wanta biraatiif yommuu ta’uudha. Rabbiif jiraachu dhiisne yommuu wanta biraa jala fiignu mucucaanne kufna. Kanaafu, salaanni, ibaadan kamiyyuu, yoo Rabbiif ta’ee yeroo san ni milkoofna. Yoo Rabbii jenne jaalanne, yoo Rabbii jenne jibbine, Rabbiin na arga jenne wanta fokkuu irraa yoo fagaanne, Rabbiif jenne wanta gaarii yoo hojjanne ykn dubbanne, Rabbiif jenne yoo cal’isne, rakkoo nu qunnameef Rabbii jennee yoo obsine, jireenyi teenya milkaa’innaa fi gammachuun guuttamti. Kanaafu wanta biraatif jiraachu fi du’uu dhiisne Rabbiif jenne haa jiraannu, haa duunu.
Namni tokko erga Rabbitti amane ibaada (gabbarrii) irratti gadi dhaabbannaa (Istiqaama) isa barbaachisa. Insha Allah waa’ee Istiqaama gara funduraatti ni ilaalla, Rabbiin achiin nu haa gahu.
Kaayyoon tokko akkuma bu’aa qabu sababas qaba. Bu’aa kaayyoo keenya milkaa’inna jechuu ni dandeenya. Sababni immoo kaayyoo keenya galmaan gahuuf wantoota hojjanuudha. Sababni yoo hin jiraatin bu’aan ykn milkaa’inni hin jiru jechuudha. Addunyaan tuni kaayyoo ol’aanaa teenya ta’uu dandeessi? Iddoo gahuumsa isa dhumaa ta’uu dandeessi? Yeroo baay’ee namoonni addunyaa tanaa kaayyoo isa ol’aanaa fi dhumaa godhachuun of gowwomsu. Kaayyoon kana caalan ni jiru. Isaanis, Rabbiin gabbaruun jaalala Isaa argachuu, Ibidda irraa baraaramuun Jannata seenudha. Insha Allah torbaan bal’innaan ilaalla.
Kanaafu, addunyaa fi aakhira akkamitti walitti araarsina (walitti hiina)? Mee fakkii armaan olii ilaalaa. Sadarkaa gara jallaatti wanta addunyaa tana keessatti hojjachuu karoorfatte kaa’ii. Sadarkaa itti aanu irra immoo wanta kaayyoo fi milkaa’innaa ol’aanaa armaan olii galmaan gahuuf si gargaaru kaa’i. Fakkeenyaf nama dureessa ta’ee rakkataa gargaarun Jaalala Rabbii argachuun barbaada jette. Kanaafu sadarkaa tokkoffaa irratti wantoota dureessa akka taatuf si fayyadan kaa’atta. Fakkeenyaf, doktora, injinara, daldalaa gaarii fi kkf ta’uu. Sadarkaa lamaffaa irratti immoo dureessa ykn wanta tokko taate hawaasa rakkataa kee gargaarudha. Maaliif gargaarta? Kaayyoo ol’aanaa sanniin galmaan gahuuf, mitiree? Haala Kanaan wanti ati hojjattu hundi ibaada Rabbiitti jijjiramuun rahmata Rabbitiin milkaa’inna guddaa galmaan geessa. Kana hundaa hin danda’u yoo jette wanta maatii kee ittiin bulchitu karaa halaalatin argachuun ibaada irratti cimi. Addunyaa fi Aakhiraan wantoota addaan bahanii miti. Addunyaa fayyadamte Aahkira bitatta. Abu Bakar as-Siddiq, Abdurahman ibn Awf, Usmaan ibn Affaan dureeyyi turan. Qabeenya isaanii karaa Rabbii irratti baasun aakhiraa bitatan.Kaayyoon isaanii guddaa fi ol’aanaan addunyaa tana osoo hin ta’in Aakhiraa ture. Kanaafu, kaayyoon kee amma ifa hin taane? Fakkii armaan olii sirritti itti xinxalli.
Kitaabilee wabii
1 fi 2 Al-Majmu’al wasiix- fuula 977 fi 411 (Galmee jechoota Afaan Arabiffaa)


text:
A/H/Deeg.B/Q/B/F
- A/H/Deeg. Qabeenyaa, Bittaafi Bulchiinsa Faayinaansii
- Fedhii maallaqaa callaa karoora waajjiraa irratti hundaa’uudhaan ji’a ji’aan MMD gaafachuu;
- Baajata mirkanaa’e irratti hundaa’uudhaan bittaa tajaajilaa, meeshaalee dhaabbiifi dhumataa karoorsuun saganteessuun dhiyeessitoota dorgomsiisuun bittaa raawwachuu;
- Baasiiwwan adda addaa akkaataa gaaffii dhiyaatuun kaffaltii barbaachisu seera Faayinaansii eeguun raawwachuu;
- Kaffaltii miindaa hojjettootaa ji’a ji’aan raawwachuu;
- Gibira mootummaa (VATfi withholding) bittaafi tajaajila adda addaa irraa citan walitti qabuun ji’a ji’aan gara Abbaa Taayitaa Galiiwwan Oromiyaatti galii gochuu;
- Konkolaattota waajjiraa yeroo isaanii eeganii jijjiirraan zayitaafi sarviisii taasisuufi hordoffii barbaachisu taasisuu;
- Kompiwutaroota, piriintaroota, maashinii faaksiifi footokoppii, akkasumas meeshaalee elektirooniiksii adda addaafi meeshaalee biiroo (office furniitures) hordofuufi kan suphamuu qabu yeroon suphisiisuu;
- Galmeewwan qabeenya dhaabbataas ta’e dhumataa sirnaan qabachuun kompiwutraraan galmeessuufi to’achuu;
- To’annoo maallaqaa saanduqaafi baankii raawwachuu;
- Herreega ji’aafi waggaa cufuu;
- Araarsa baankii ji’a ji’aan qopheessuu;
- Gabaasa herreegaa kan ji’aafi waggaa qopheessuun MMDf dhiyeessuu;
- Gabaasa raawwii hojii yeroo saganteeffame keessatti I/G/ Waajjiraafi qaama dhimmi ilaaluuf dhiyeessuu;


text:
Finfinnee,Waxabajjii 20/2012(TOI)-Itiyoophiyaan Torbaanota lamaan dhufanitti Ijaarsa hidha haaroomsaa guddicha hafe xumuruun Guutinsa bishaanii akka jalqabdu ibsi Waajjira Ministira Muummeerraa ergame ifoomse.Torbaanota lamaan kana keessatti Biyyoonni Sadeen :,Itiyoophiyaa,Sudaanii fi Ijiipti Waliigalteerra akka ga’an murteessaniiru.
Marii Guyyaa kaleessaa hooggantoota Biiroo gamtaa Afrikaan taasifameen Haala guutinsa bishaanii Itiyoophiyaan hidha haaroomsaarratti taasiftuu fi Fayyadama bishaanii biyyoota sadeenii Sudaan,Itiyoophiyaa Ijiipti irratti marii’atameera.
Wal ga’ichi kan waamame Pirizidaantii Gamtaa Afrikaa yeroo ammaa kan ta’an Pirizidaantii Afrikaa Kibbaa Siriil Raamaafoosaatiin yommuu ta’u Biyoonni Itiyoophiyaa,Sudaan,Ijiiptii fi Biyyoonni miseensa ta’an Keeniyaa,Maalii,Dimookiraatik Koongoon irratti hirmaataniiru.
Hooggantoonni Biyyoota kanneenii Dhimmi laga Abayyaa fi hidha haaroomsaa guddichaa Itiyoophiyaan ijaaramaa jiru Dhimma Afrikaa waan ta’eef Furmaata Afrikaa irraa madduun akka furamuu qabus jala muranii irratti dubbataniiru.Dhimmicharratti biyyoonni sadeen Itiyoophiyaa,Sudaanii fi Ijiipti mariin isaanii sadrkaa maaliirra akka ture Ibsa irratti kennuun gara fuuladuratti kallattiin kaa’aameera.
Haala kanaanis haalli Bulchiisa hidhichaa fi guutinsa bishaaniirratti torbaanoota lamaan itti aananitti akka xumuramu walii galteerra ga’ameera jedha Ibsi Waajjirri Ministira Muummee.
Dabalataanis Gamtaan Afrikaa dhimmicha Ilaaluu jalqabuun Dhaabbata Mootummoota Gaamtoomaniitti Dhimma Nageenyaaf akka Ibsamu,Gamtaan Afrikaa fi Biiroon Gamtichaa dhimmicha akka deeggaru,Itiyoophiyaa,Sudaanii fi Ijiipti Jechoota walitti darbachuu fi Ibsa walirratti baasuurraa Akka of qusatan kallattiin taa’uun wal ga’iin addaa Hooggantoota kunneenii Xumurameera.


text:
Mootummaan Sa’udii iiraniin Ingiliizitti himate.
Ilmi Malika Sa’udii Muhammad Bin Salmaan ministeera hajaa alaa Biritaaniyaa Booris Joonson waliin bilbilaan kan haasawan yoo tahu, haasawa isaanii kana irratti Muhammad Bin Salmaan, Iiraan hidhattoota Husiif deggarsa godhuun weerara nu irratti geggeessaa jirti ” jedhe.
Sabtii darbe hidhattoonni Huusii daangaa Yaman irraa misaayila Balistiik kan fageenya dheeraa furguggeefamu gara magaalaa guddoo Sa’udii Riyaaditti furguggeessa. Mootummaan Sa’udii immoo Misaayila kana isa tokko samii irratti fashaleessuu fi akkasumas tokko naannawa buufata xayyaaraa kan bu’ee fi midhaan dhaqqabe kan hin turin tahuu beeksiise.
Mootummaan Iiraan immoo nuti hidhattoota Huusiif deggarsa hin gone jechuun mormaa jiru. Ministeerri dhiimma alaa Iiraan Muhammad Jaavaad Zaariif ibsa guyya kaleessa midiyaaleef kenneen, “weerarri Sa’udiin geggeessaa jirtu naannichi akka hin tasgabboofne dhorkee jiraa” jedhe.
Midiyaan hidhattoota Husii tokko Misaayila Buurkaan jedhamu Buufata Xiyyaara Idil Addunyaa Riyaaditti argamu Haleeluuf kan furguggeefame tahuu gabaase. Mootummaan Sa’udii immoo Misaayilii Hidhattoota Huusii irraa darbame kun, buufaticha osoo hin gahin kan ofirraa deebise tahuu fi Misaayili kun kan Iiraanii tahuu amanee jira.


text:
TimeSerial Function
Eenyummaa gatii yeroo kannen kennaman irraa sa'aa, Daqiiqaa fi sekondii ulaagaleetti akka diraanitti darban kanneen gatii yeroo shallagi.Gatii kana fayyadamuun addadummaa yeroowwan giddu jiru shallaguu dandeessa.
caasimaa:
Siriyaala yeroo (Sa'aa, Daqiiqaa, sekondii)
Gatii deebii:
Guyyaa
Ulaagaalee:
Sa'aa: Himamsa itergaa kammituu kan sa'aa yeroo agarsiisu eenyummaa gatii yeroo murteessuuf kan gargaaru. Gatii sirriin: 0-23.
Daqiiqaa: Himamsa itergaa kammituu kan daqiiqaa yeroo agarsiisu eenyummaa gatii yeroo murteessuuf kan gargaaru.Walumaagalatti,gatii 0 fi 59 gidduu fayyadamuu dandeessa.Haata'u malee,gatii hanga kanaan ala ta'e fayyadamu dandeessa, yommuu gatiin lakkawwii daqiiqaa kan sa'aa jijjiaru.
Sekondii: Himamsa itergaa kammituu kan sekondii yeroo agarsiisu eenyummaa gatii yeroo murteessuuf kan gargaaru.Walumaagalatti,gatii 0 fi 59 gidduu fayyadamuu dandeessa.Haata'u malee,gatii hanga kanaan ala ta'e fayyadamu dandeessa, yommuu gatiin lakkofsa sekondii kan daqiiqaa jijjiaru.
Fakkeeya:
12, -5, 45 ni gita 11, 55, 45
12, 61, 45 ni gita 13, 2, 45
12, 20, -2 ni gita 12, 19, 58
12, 20, 63 ni gita 12, 21, 4
Faankishinii gatii yeroo fayyadami gatii qeenxee kamiyyuu jijjiiruuf,kanaafuu addadummaa yeroo shallaguu dandeessa
Faankishinnin TimeSerial jedhu gosa gegedarama varType 7 waliin (Guyyaa) deebisa.Gatiin kun gara keessatiin sirrenya mirree gidduu 0 fi 0.9999999999 cimmisa. Akkuma fankishiniin guyyaa enyummaa fi gatii eenyumaatiin wal falleesse ,yommuu eenyumman gatii guyyaatti guyyaa murtaa'een walitti dhufu,gatii faankishinii gatii yeroo waliin shallaguu ni dandeessa garuu qorachuu hin dandeessu.
Faankishinii yeroo eenyummaa keessatti,yeroo dabalate ulaagalee akka diraanitti dabarsuu dandeessa.Fakkeenyaaf fankishinii eenyummaa yeroo kanneen (Sa'aa, Daqiiqaa, Sekoondii) akka himamsa numeerikaalaa garaagaraatti.
Fakkeenya:
Sub ExampleTimeSerial
Dim dDate As Double, sDate As String
dDate = TimeSerial(8,30,15)
sDate = TimeSerial(8,30,15)
MsgBox dDate,64,"Yeroo akka lakkofsaatti"
MsgBox sDate,64,"Yeroo Dhangaa'e"
End Sub


text:
Baga Gammaddan!!
“ዮም መስቀል ተሰብሐ፤ ዓለም ተጸውአ፤ ወሰብእ ግዕዘ፡፡ Har’a Fannoon Gooftaa Ulfaate/kabajame; adduynaanis fayyinaaf ni waamame; dhalli namaas bilisa bahe” Yaareed Qulqullichaa
Jechi “Fannoo/መስቀል” jedhu Alaqaa Kidaana Waldi Kifleen galmee chechotaa isaanii keessatti fannoo, waan itti fannifaman, gidiraa du’aaf nama geessu jechuu dha jechuun hiikaniiru. (Fuula 883)
Fannoo Gooftaa bifa Afuurawaa fi iccitaawaatiin kan addeessan immii Qeerloosi Itiyoophiyaa jedhamuun kan beekamu Abbaa Giyoorgis kan Gaasiccaa ti. Isaanis haala kanaan ibsaniiru.
Fannoon
- Muka jireenyaa ti.
- Muka qorichaa ti.
- Muka Raajii ti.
- Muka aara galfii dha.
- Murtuu seexana dhabamsiisu dha.
- Kuttuu (seefii) mataa hoomaa seexanaa muru dha.
- Chaappaa Qulqullinaa fi Qulqullummaa ti.
- Waara Qabsuuraa irra jiraniif gonfoo injifannoo; warra gara cidha Hoolichaatti waamamaniif immoo uffannaa cidhaa ti… (Galata Fannoo/ውዳሴ መስቀል)
Itti fayyadama:
Qulqulleettiin Manni Kiristaanaa Ortodoksi hojiin isheen Fannoo malee hojjettu tokkollee hin jiru. Qulqulluu paatriyaarkii ishee irraa eegalee hanga amantootaatti hundumtuu waaqeeffannaa Waaqayyoof yeroo tattaaffatanitti adda durummaan Fannoo ni fayyadamu. Sirna Kadhannaas yeroo jalqaban lubichi Fannoon amantootni immoo quba isaanii bifa Fannoon sirreessanii mallatteessuun maqaa Sadummaa (Sillaasee) ni waamu. Manni Kiristaana keenya sirna raawwannaa Iccitiiwwan Mana Kiristaanaa yeroo raawwattu Fannoon Meeshaa Afuurawaa isa ijoo dha. Hayyoonni Mana Kiristaanaa tajaajila hunda galeessa isaa (Kan Fannoo) akka itti aanutti ibsaniiru.
“Dalaga keenya hundumaa keessatti, yeroo baanu fi gallu, uffannaa keenya uffachuu keenyaan duratti, dhiqachuu keenyaan durattis, gara dhangaa dhihaachuu keenyaan duratti, ibsaa yeroo qabsiisnu, Kitaaba Qulqulluu dubbisuuf yeroo jalqabnu fi xummurru akkasumas hojii keenya kan idilee jalqabuu keenyaan duratti fuula keenya mallattoo Fannootiin ni mallatteesina.”
Akkuma ifatti mul’atu, Manni Kiristaana keenya Fannoo Fayyina addunyaa ittiin raawwatame bantoo gamoo ishee irratti baattee jiraatti. Luboonni fi amantoonni immoo gara mooraa Mana Kiristaanaa yeroo seenan ija fooniin Fannoo; ija Afuuraatiin immoo Kiristoos Fannicha irratti fannifame ilaalaa Gooftaa isaaniif sagada Waaqeeffannaa; Fannoo Gooftaa isaaniif sagada kabajaa ni sagadu. “Iddoo/bakka miilli Isaa dhaabbateetti ni sagadna” (Faar. 131:7) akkuma jedhame Fannoo Isa qaamni Kiristoos irratti fannifame, harki fi miilli Isaa itti dhahame fi dhangalaa’uu Dhiiga Gooftaa keenyaan qulqullaa’eef ni sagadna.
Adeemsa itti fayyadama Seenaa isaas akka itti aanutti dha.
- Jaarraa lammaffaa keessatti Sooriyaan Fannoo kallattii bahaatiin dadaarratti fannisuun ittiin fayyadamuu jalqabdee jirti.
- Jaarraa afrafaa keessatti immoo iddoowwan gamoon Mana Kiristaanaa itti ijaarame hundatti alaa fi keessa isaanitti Fannoo fannisuun, kaa’uun fi bocuun bal’inaan faayidaarra ooluu jalqabe.
Kanaafis mootichi Qosxanxiinoos Maksimiyaanoos waliin wal waraaneetti “በዝ ትእምርተ መስቀል ትመውዕ ፀረከ፡፡ Mallattoo Fannoo kanaan diina keen ni injifatta” jecha jedhu Fannoo waliin tiifuu waaqaa/samii keessa itti mul’ateera. Kanuma bu’uureeffachuun Qosxanxiinoos mallattoo arge sana koora fardaa fi gaangee fi cancala isaaniirratti, gilaasii fi meshaalee isaaniirratti, meeshaalee waraanaa isaaniirratti, uffannaa waraanaa isaaniirratti fi alaabaa isaaniirratti mallattoo Fannoo Gooftaa bocuu isaatiin diina isaa injifachuu danda’eera. Tibba kanarraa eegalee Manneen Kiristaanaa keessatti bal’inaan faayidaarra ooluu jalqabeera. Kanarraa darbee biyyoonni akka Fiin Laandi, Joorjiyaa, Ayis Landi, Noorweey, Siwiizar Laand, Swiidiin, Giriiki fi k.k.f. alaabaa isaaniirratti mallattoo Fannoo kaasuu/kaa’uu Qosxanxiinoos irraa dhaalaniiru.
Qulqulluu Phaawloos Duuka Bu’ichi “Innis (Kiristoos) Dhaqna Isaa kan taate Mana Kiristaanaaf mataa dha.” Qol. 1:18 jechuun akkuma barsiisetti; Manni Kiristaanaas isa kana hojiitti hiikuun Gamoo Mana Kiristaanaa irratti Fannoo baachuun/kaayachuun Kiristoos mataa ishee ta’uu isaa ni mirkaneessiti. Ijoolleen ishees morma isaaniirratti hidhuun dhaqna Kiristoos (Mana Kiriataanaa) ta’uu isaanii ni agarsiisu. Fannoo kana yeroo ilaalanitti; isarratti kan fannifame, raawwataa fi mataa Fayyina isaanii kan ta’e Madihaanee’alam yaadachaa ija sammuutiin gara Qaraaniyoo ni imalu.
Seenaa kabaja ayyaana Masqalaa
Fannoon kan kabajame, addunyaan Fayyinaaf kan wamame fi dhalli namaa bilisa kan bahe Gooftaa keenya Qoricha keenya Iyyasuus Kiristoosini yeroo ta’u, keessattuu waltajjii Qaraaniyootti gaafa fannifame kan raawwatamee dha. “ወይቤ ተፈጸመ ኵሉ፡፡ Hundumtuu ni raawwatawe.” akkuma jedhe. Du’a Fannoorratti Inni raawateen Raajii Raajootaan dubbatame fi fakkeenyi fakkeeffame hundumtuu waawwii isaa argateeraati.
Karaa biraatiin immoo kan raawwatame hundumtuu Fayyina dhala namaatiif ture waan ta’eef; Fayyinni dhala namaa raawwi isaa argate, labsame, mirkanaa’e. Fannoo Dhiiga Gooftaatiin Qulqullaa’e kana maaliif kabajna kan jedhuuf immoo haala itti aanuun ilaalla.
Qoricha isaanii kan ta’e Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoos gananii kan fannisan Ayihuudonni Fannoon Dhiiga Gootaatiin Qulqullaa’e Jireenya fi Qoricha ta’uu isaa yeroo arganitti hinaaffaa badaadhaan ni qabaman. “Isa (Kiristoos) dhabamsiisnaan Fannoon Isaa immoo ajaa’iba hojjechuu eegalee!” jechaa hammeenyaan ka’anii boolla kuusaa balfaa ta’e keessa ni gatan. Hanga B.A. 70tti balfi isaan gatan Fannoo sanarratti akka tulluu ta’e. B.A. bara 70tti bara Iyyaruusaaleem bade sanatti garuu, Ayihuudonni hafan gara bakka biraa godaannaan bakkuma awwaalameetti irraanfatamee waggoota dhibba sadii oliif bakki itti awwaalame wallaalamee hafe.
Fannoon human Gooftaa akka ta’e kan hubatte (1ffaa Qor. 1:18) Illeeniin B.A. 326tti Fannoo Gooftaa barbaacha gara Iyyaruusaaleem dhaqxe. Achittis barsiistota Ayhuudii keessaa kan ta’e Kiraakoos kan jedhamu argatte. Bu’aa bayii guddaan booda iddoo Fannoon Gooftaa itti awwaalame itti agarsiiseera. Aantootni isaa Ayihuudootni boolla keessa awwaalanii balfa itti gataa akka jiran itti hime. Mootittiin Illeeniinis damaraa qopheessitee (qabsiistee) ixaana baay’ee irra goote. Aarri isaas teessoo Waaqayyoo fuulduratti gahee deebi’ee eeyyama Waaqayyoon gidduu tulluu Fannaan Gooftaa itti awwaalametti qubateera (sagadeera).
Ajaa’iba kanaa iddoo Fannoon Gooftaa itti argamu hubattee Fulbaana 17tti raayyaa fi uummaticha walitti waamtee tulluu sana qochisiisuu jalqabde. Balfa Fannoo Gooftaarraa tuulamee ture sana of-eeggannoon irraa kaasaa yeroo dheeraaf erga qotan booda dhumarratti fannoowwan saditu argaman. Isaan kana keessaa tokkichi Fannoo Gootaa yerooi ta’u kanneen hafan immoo fannoowwaa saamtootni lamaan irra fannifaman ture. Fannoon kunis ifaajee fi carraaqqii guddaan booda Bitooteessa 10tti kan argame yeroo ta’u, jaamtota/qaroo maleeyyii fayyiseera. Waarra miilaan tarkaanfachuu hin dandeenyes akka danda’an taasiseera. Waarra du’anis kaaseera. Fannoon Gooftaa keenyaa ajaa’ibawwan kana keessaattu kan du’e kaasuu isaatiin beekamuu danda’eera.
Eebifamtuun Illeeniin ajaa’ibaawwan Fannoo Gooftaarraa mul’atan sana irraa kan ka’e gammaduu isheetiin Fannicha hammattee Waaqayyoo ni galateeffatte. Uummanni ishee waliin jiran sun illee gammachuu guddaatu itti dhagahame. Harkaanis qaqqabaa Kiryaalaayisoon jechaa ni faarfatani. Galgaloofnaan Qulqulleettiin Illeeniin phaaphaasicha Abbaa Maqaariyoos waliin, raayyota ishee waliin fi uummaticha waliin xomboora qabatanii hiriira galanii faarfachaa Fannoo Gooftaa kabajuun bakka filatamaa ilaalanii kaayaniiru.
Qulqulleettiin Manni Kiristaanaas jalqaba irraa kaasee Fannicha kan baatte fi kan kabajju taatus, tibba kanarraa eegaltee ayyaana Fannoo Gooftaa kabajuu jalqabdeetti. Fannoof sagaduun, Fannoo dhuungachuu, Fannoodhaan amantoota eebbisuun, Fannoo qabachuu, uffannaa fi dhagna irratti Fakkii Fannoo bocuun babal’achaa dhufe. Warroota hin amanne biratti akka gowwummaatti kan lakkaa’amu (1ffaa Qor. 1:18) Fannoon Gooftaa Humna Waaqayyoo ta’uun isaa daran kan beekame fi kan lallabame tibba kana irraa eegalee ti.
Ayyaanni Fannoo Gooftaa Fulbaana 17tti kabajamuu isaatiif sababa kan ta’e kanaan olitti akkuma ibsineen Qulqulleettin Illeeniin dhangaa qopheessitee Fannoo Gooftaa argachuuf guyyaa tulluu sana qotuu itti jalqabde yeroo ta’u, sababni isaa inni ijoon garuu B.A. 327tti jechuunis waggaa tokkoon booda Mootittiin Illeeniin Fannoo Gooftaaf Mana Qulqullummaa ijaartee Fannichas Mana Qulqulluummaa isaa Golgootaatti ijaarte sana keessa galchitee guyyaa eebbifamuu Mana Qulqullummaa isaa sababeeffachuun raawwatama. Dabalataaniis Bitooteessa 10tti yaadannoo isaa kabajuu hin dhiifne.
Qulqulleettiin Manni Kiristaanaa Ortodoksi ayyaana Fannoo Gooftaa (Masqalaa) waggaa waggaan bifa ho’aa ta’een kabajji. Guyyaa sanattis jechuunis jala bultii ayyaana Fannoo Gooftaatti godaansa Fannoo Gooftaa barbaacha Illeenii yaadachuuf damaraa gubaa Waaqayyoon galateeffachaa oolti. Dhuma sirna kadhannaa isaa irrattis Abboonni kallattiiwwan afranuu Fannoon ebbiisanii damaricha ni qabsiisu. Amantootnis xomboora isaanii qabsiisaa seenaa fi Ifa Fannoo Gooftaan argame ni labsa. Qulqulleettiin Manni Kiristaanaa xiyyeeffannaa isheen Fannoo Gooftaaf kennitu ibsuuf Fulbaana 17-24tti guyyoota jiran TIBBA FANNOO GOOFTAA jettee moggaasteetti. Guyyoota kanattis Dubbiin Fannoo Gooftaa ni lallabama. Fannoo Gooftaafis Galata galchiti.
Fannoo Gooftaa fi Dubbii Fayyinaa
Dubbii Fayyinaa keessatti Fannoon dhagaa bu’uuraa dha. Raajiin raagame/dubbatame, torbeeffannaan lakkaa’ame fi fakkeenyi fakkeeffame xummura isaa kan argate Fannoo Gooftaa irratti dha (Yooh. 19:30). Namni Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoos jaaladha jedhu hundi Haadha yaboo (adaraa) ishee dhugaa kan argate Fannoo irraayi (Yooh. 19:25-27). Duuti waggoota 5500’f dhala namaa dararaa ture kan dhabamsiifame Du’a Gooftaa keenya Kiristoos Fannoo irratti taasifameeni. Xalayaa idaa inni seexanaan katabamee awwaalamee tures kan barbadaa’e Fannoo Isaatini. “Nurra bulee nubalaaleeffataa kan ture xalayaa du’aa/idaa abboommiin nurratti barreeffamee ture bakkee ni dhabamsiise” jechuun akkuma ibsetti jechuu dha(Qol. 2:14-16).
Waa’ee dubbii Fayyinaa yeroo kaasnu, waa’ee Fannoo kaasuun dirqama ta’a. Dhimmi (iccitiin) Fayyina keenyaa Fannoo malee hin raawwatamneeti. Hayyoonni isa kana Faarfannaa isaaniitiin yeroo kaasan, “ለአዳም ዘአግብኦ ውስተ ገነት፣ ወለፈያታዊ ኀረዮ በቅጽበት፣ ዝንቱ ውእቱ መስቀል፡፡ Addaamiin gara Gannatatti kan galche fi saamticha isa maddii mirgaa Gooftaa keenyaan fannifame battalaan kan waame Fannoo kana dha.” jechuudhaan dubbii Fayyinaa isa Fannoo irratti raawwatame ibsaniiru (icciteessaniiru). Dura aanaa Duuka Bu’ootaa kan ta’e Pheexiroos Qulqullichi Fayyina dhala namaa Fannoo irratti raawwatame akkas jechuun ibseera “Cubbuu keessa nubaasuuf jecha dhugaa Isaatiinis nufayyisuuf jecha Inni cubbuu keenyaaf mukarratti Foon Isaatiin ni fannifame madaa gidiraa Isaatiinis madaa keessan irraa aggaammattaniittu” (1ffaa Pheex. 2:24). Kanaan walqabsiisee ammas Duuka Bu’aan Paawloos Qulqullichis “Kanaan booda cubbuuf akka hin bitamneef foon keenya kan cubbuu akka barbadaa’uuf/dhabamuuf dhagni keenya moofaan Isa waliin akka fannifame ni beekna; kan du’es cubbuu isaatirraa fayyeeraati” jechuudhaan dhalli namaa isa bal’ina cubbuu jala oolee kan ture Fannoon bilisa bahuu isaa nuuf ibsa (Room. 6:6).
Fannoo; Wabii Nageenyaa
Akka barsiifannaa Qulqulleettii Mana Kiristaanaa Ortodoksi Tawaahidootti Kiristoos Fannoo Isaatiin wantoota wal-faalleessan torban walitti araarseera. Isaaniis:
- Waaqayyoo fi dhala namaa
- Dhalli namaa fi Ergamoota Qulqulloota
- Uummata Waaqayyoo fi alagaa
- Lubbuu fi fooni dha.
Wantoota cimdii cimdii ta’an kana gidduu goolloon/gidaarri/dhaabni jibbiinsaa dhaabbatee waggoota 5500’f nageenyi gidduu isaaniitti dhabamee diinummaan jiraachaa turan. Isaan kana walitti araarsuun nageenya dhugaa Isaa isaaniif kan laate fi tokko kan taasise Gooftaa keenya Qorichi keenya Iyyasuus Kiristoos yeroo ta’u, goolloon/gidaarri/dhaabni jibbiinsaa gidduu isaanitti dhaabamee ture kan diigame immoo Fannoo Qulqulluutini. “Inni nageenya keenya dhaati; lamaan sana tokko kan taasise seerota abboommii isaan labsiin dubbataman haqee goolloo/gidaara/dhaaba jibbiinsaa gudduu isaanitti ture Foon Isaatiin kan diige; kunis lamaan isaanii keessaa nama haaraa tokko ofii Isaatiin uumuuf; nageenyas argamsiisuuf; du’as Fannoo Isaatiin ajjeesee Fannichadhaanis lamaan isaanii akka dhagna tokkotti Waaqayyoo waliin walitti araarsuufi dha. Gara keessan dhufee isin warra fagaattanii turtaniif nageenya, warra dhihaatanii turaniifis nageenya bifa misiraachoon lallabe” jechuudhaan kan ibse nuuf mirkaneessuufi dha (Qol. 1:20). Akkuma kanaa olitti ibsametti, ‘uummattootni fi al-uummattootni (kan kittaanaman fi kan hin kittaanamne)’ moggasni jedhu hafee Kiristoosiin ‘Kiristaana’ jedhamnee waamamne. Maqaan kun nageenyi keenya kan ittiin ragga’e fi tokkummaan keenya ittiin labsame; warra lafaa fi samii galata (qiddaasee) tokkoon akka hirmaatan kan taasise ta’e.
Goolaba
Gooftaan keenya Qorichi keenya Iyyasuus Kiristoos Fannoon Isaa hundumaa kan ofitti ittiin qabe, tokko ittiin taasise ta’uu isaa keeyyata ittiin ibse keessatti “Akkuma An lafarraa ol ol jedhe, hundumaa ofittan harkisa” (Yooh. 12:32). Ulaagaaleen foonii osoo isa hin daangeessin namni kamiyyuu Fannoo Isaatii harkifamee Isatti dhihaateera. Lafarraa ol-siqee samiirraa immoo dag-siqee fannifamuun Isaas dhala namaa fi Ergamoota Waaqayyoo tokko taasisuu Isaatiif agarsiistuu dha. Rogootni Fannoo afran, kallattiiwwan Kiristoos afran kan eeru dubbiin Fannoo Isaa dhala namaa kallattiiwwan afranitti argaman hunduma isaanii waloomsuu Isaa kan ibsanii dha. kana bu’uureeffachuun hunduma dhiifnee Fannoo Isaa baannee akka Isa duuka buunu nu ajaje (Maar. 8:34).
Odeeffannoo dabalataaf
Wiirttuu Finfinneetti Koree qopheessituu ayyaana Fannoo (Masqalaa)
011-156-54-63
e-mail: addisababa@eotcmk.org
Baankii Daldala Itiyoophiyaa
1000253606022


text:
Mootummaan Dr Abiyyiin durfamu HD ABO jaal Daawud Ibsaa ajjeesisuuf halkaniif guyyaa dalagaa akka jiru odeessi arganne ifa godha.
Mootummaan Dr Abiyyiin durfamu HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Ayyaanaa ijjeesisuuf halkaniif guyyaa dalagaa akka jiru odeessi arganne ifa godha.
Akka odeessi ifa bahe ibsutti Adoolessa 30/2020 namoonni dirqama kana fudhatanii haala ittiin HDn ijjeefamu marii ballaa geggeessaa turan.
HD ABO Jaal Daawud Ibsaa uggurri akka manaa hin baane irra kaa’amee ture Adoolessa 30/2020 haa kaafamu kan jedhu nu dhaqqabee ture. Kanaanis uggurri irraa ka’ee jira.
Amma kan itti aanu HD ABO Jaal Daawud Adoolessa 31/2020 halkan keessa ykn Hagayya 1/2020 barii qaamni naannoo mana isaaniitti ramadamee akka ijjeechaa kana raawwatu qorannoon xumuramee jira.
Akka odeessi nu gahe ifoomsutti gocha ijjeechaa kana adda dureen kan qindeessaa jiran Mootummaa irraa dirqama fudhatanii wal gahii guyyaa lamaa oliif gaggeessaa kan turan nama #Alamuu_Qinaaxxii jedhamuu fi #Beyyanee_Biraanuu ta’uu oduun milixxee baate ni ifoomsiti. Haala kanaanis guyyoota muraasa dabran mana HD ABOtti namni gabaabaa jiddu galeessi eye glass gurraacha godhatee mana seenee bahee galu akka jiru bira geenneerra.
Gochaa kana yeroo raawwatanis Mana HD Jaal Daawud Ibsaa keessa huccuu military baay’inni isaa 50 ol tahe kaayuuf karoorfameera.
Kanaaf guyyaa hardhaa halkan irraa qabamee gochaan kun raawwatamuuf nammooni dirqama fudhatanii socho’aa akka jiran qabatamaan qaruuxeen ABO Qeerroo Bilisummaa Oromoo jala bu’ee hordofaa jira.
Namoota dirqamaan ijjeefamuu HD ABO Jaal Daawud Ibsaa irratti hojjachaa jiran immoo Alamuu Qinaaxxii fi Beyyanee Biraanuu tahuu mirkaneeffanneerra.
Alamuu Qinaaxxii kun nama eegduu Abiyyi tureedha.
Uummatni keenna Oromoo biyya keessaa fi alaa gochaa kana jala buutanii akka hordoftanii fi dhimma kana akka hubattan isan beessimna.
Ijjeechaan kun ijoollee Qeerroo Bilisummaa Oromoo irratti illee qiyyaafatee akka jiru qabatamaan bira geennee jirra!
WARRAAQSI OROMOON GEGGEESSU HAALA KANAAN YOO DEEME BU’AA QABEESSA TA’A:
-Kan Uummata keenna baroota dheeraaf hacuucaa ture, kan qaroowwan ilmaan Oromoo nyaachaa ture, kan ilmaan Oromoo mana hidhaatti guuraa jiru Sirna Mootummaa gabroomfataa Abbaa Irree dhufee dabraan Afaan Qawween nu hacuucaa jira waan ta’eef, Sirna Mootummaa kanaa hunkuteessuu irratti xiyyeeffachuun ufirraa kaasuuf hojjachuu feesisa. Kun ammoo ganda, aanaa fi godina irratti teessoo Sirna Mootummaa kanaa beekuufi adda baafachuudhaani.
-Qaamota Sirna Mootummaa Nama nyaataa gabroomfataa kana Uummata keenna keessatti gadi dhaabuuf hojjatan adda baafachuudhaan Uummata keessaa baasuu. Qaamni kun akka namaattillee hawaasa keessa akka hin jiraanne dhiibbaa gochuu fi Aga danda’aame barsiisuu.
-Kan ilmaan Oromoo mana hidhaatti guuruufi ijeesee ijjeesisu Waajjiraalee Bulchiinsaafi Nageennaa waan ta’eef isaan kana irratti xiyyeeffachuu. Hogganoota nageenna Mootummaa adda baafachuu.
-Oromiyaa keessatti oomishaaleen adda addaa ni oomishamu. Hedduun isaanii Mootummaa nama nyaataa kanaaf tumsa kennanii Uummata keenna fixaa jiru. Oomishaaleen kunin akka hin sochoone goodanii dhowwuu, daandii gugurdaa biyyoota Ollaa Oromiyaa wal qunnamsiisuufi gara Finfinnee geessu kutuu. Dhaabbataalee gurgurtaa harka diinaa ta’an irraa bittaa fi gurgurtaa dhaabuu.
-Diina innikaa Saba Oromoo kan ta’e humna #Nafxanyaa akka ta’e hubachuun leellistoota sirna kanaa Oromiyaa keessa jiran akeekkachiisuu; yoo didan uf keessaa baasuu.
-Warraaqsi kun mandheelee Caasaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo goleewwan Oromiyaa hunda keessa jiraniin kan hogganamuudha. Kun ammoo Warraaqsi kun Qabsoo Bilisummaa Oromoo galmaan ga’uuf kan deemu ta’uu akka qabuufi akkuma akeeka Qabsoo Bilisummaa Oromootti Sirna Mootummaa kanaa kuffisuuf akka hojjatamuufi. Kana malees miiraan geggeeffamee waan didiqqoodhaan akka hin burjaajjomne gochuudhaafi.
-Qajeelfama kennamu wal hordofaa deemuudhaan yeroo fi guyyaa wal fakkaatutti hojii diina rifaasisu hojjachuu.
-Wareegama hirdhimnee bu’aa guddaa fiduuf humna Waraanaa Mootummaa Faashistii Xoophiyaa kallattiin dura dhaabbachuu dhiimnee mimmiliquudhaan hojjachuu.
#Hub: Saboota biraa kan Oromiyaa keessa nagaan jiraatan akkuma maatii Oromoo tokkootti eegumsa isaaniif gochuudhaan akka isaan hin jeeqamne taasisuu qabna. Qabeenna isaaniifi lubbuu isaaniif wabii taanee qabsoon keenna Bilisummaa Oromoo dhugoomsuuf akka ta’e firaafi diinaaf hubachiisuu qabna. Qaamota saboota kaan irratti xiyyeeffatan uf keessaa baasuufi wal gorsuu qabna.
Walumaagalatti, Qabsoon nuti geggeessinu Sirna Mootummaa Abbaa irree irratti ta’uu hubachuun sirnicha fonqolchuuf hojjachuun barbaachisaadha.
#Oduu Ammee
#Hayyuu dureen ABO Jaal Daawud Ibsaa hojii idilee waajjiraa muumee ABO har’a eegalaniiru.
Obbo Atoomsaan waajjiraa deebi’uu Hayyuu duree argutti dhaadachaa oolun dhagahamee jira. Jechaa Atoomsaa “guyyuma tokkoo fi namaa xinnaa qofatu hafeef” jechuun humnoota tikaa biyyooleessa waliin kakachaa ooluun dhagayameera.
Obbo Atoomsaa hayyuu duree ABO gullallee deemuutti hedduu murfii qabachuun isaa akkuma jiruutti ta’ee dhaadannoo hayyuu duree guyyaa tokkoo qofaa qabdaa jechuun iccitii fi sagantaa lafaarraa qaban ifa baasee jira.
Miseensoota fi deeggartoonni akkasumaas uummanni oromoo nageenyaa hayyuu duree keenyaaf dhaabachuun dirqamaa keenya hundumaatti.
Atoomsaan dhaadachuu kee ofii raawwataa osoo hin ta’iin sagantaa fi karooraa lafaa jiruu himaa jirta. HD irraatti wan akeekaan raawwatamee booda eenyuu lubbuun hafaan gaafi haa ta’uu.
IUOF!


text:
Abbaan Gadaa Tulamaa duraanii: “Nuyi Irreechas hin dhaqnu, hin barbaadnu”
Walgahii haala nageenyaa irreechaa irratti waaman akka hin teenye dhorkamu isaanii Abbaa Gadaa Tuulamaa duraanii Bayyanaa Sanbatu BBC’tti himaniiru.
(afaanoromoo)—Xalayaan chaappaa waajjira tokkummaa abbootii gadaa Oromoo jedhuun, guyyaa 14/12/2011 barreeffame fi Abbaa Gadaa Tuulamaa duraanii Bayyanaa Sanbattun mallattaa’e dhimma Irreechawwan Hora Finfinnee fi Hora Harsadii irratti magaala Bishooftuutti mariin waan adeemsifamuf miidiyaaleen akka gabaasaniif affeera.
Haa ta’u malee mariin Sanbata xiqqaa ganama sa’aa 2:30tti eegala jedhame osoo hin taa’amin haqameera.
“Biiroo Aadaafi Tuurizimii Oromiyaa, waajjira kantiibaa bulchiinsa magaala Bishooftuu akkasumas poolisii fi waajjira bulchiinsaafi nageenya magaala Bishooftuus affeerree turre” kan jedhan Abbaan Gadaa Tuulamaa duraanii Bayyanaa Sanbatu, gara galma walgahii akka hin deemne dhorkamuu isaanii BBC’tti himan.
“Ajajaan poolisii magaala Bishooftuu natti bilbilanii ‘irranaa qajeelfamni waan nuf kennamef gara walgahii akka hin deemne, poolisii waliinis akka walitti hin buune of eegaa’ naan jedhan jechuun BBC’tti dubbatan.
Namootni kuma tokkoo ol walgahiif waammamuu isaanii kan himan Abbaan Gadaa duraanii kun, “reefu yoon manaa bahu natti bilbilanii ‘manaa hin bahinaa. Namni tokko achi geenyaan tarkaanfii fudhanna’ naan jedhan” jechuunis himan.
“Amma irreechatti dhiyaachaa jirra waan ta’eef nuyi waa’edhuma nageenyaa mari’achuuf akka hayyuu fi Gumii Tokkummaa Abbootii Gadaatti waamne. Haa ta’u malee erga gumiis jigsanii deemi jedhan dhiisuu malee maal goona? Nuyi irreechas hin dhaqnu fuldurumaafu hin barbaadnu” jechuunis dubbatan.
Walgahiin kun akka adeemsifamuf Biiroo Aadaafi Tuurizimii Oromiyaa walin waliigallee ture kan jedhan Abbaan Gadaa duraanii Bayyanaan, Abbootii Gadaa Gamtaa Abbootii Gadaa Oromoo hogganaa jiran kan akka Abbaa Gadaa Jiloo Maandhoo fi Abbaa Gadaa Goobanaa Hoolaas affeeramanii akka turan himan.
Gumiin Tokkummaa Abbootii Gadaa Oromoo Gamtaa Abbootii Gadaa Oromoon bakka bu’uusaa kan gaafataman Abbaan Gadaa Bayyanaa Sanbatu, “Gamtaa fi gumiin adda. Jigsuufis mirga hin qaban. Nuyi ittin bulmaata qabna. Nuyi gaafatamuu qabna malee gamtaas boru abbaan fedhe yoo jigse keessaa ari’amu jechuudha” jedhan.
Walgahii har’aa irratti namoota gumicha dhaaban qofa osoo hin taanee, dargaggootni waamamuu isaanii, waa’ee nageenyaa irratti erga mari’atamee boodas wiixataafi kibxata Soodareetti kan wal lole araaramee gara irreechaa akka deemamuuf yaadamuu isaa malee karoora biraa gonkumaa akka hin qabne himan.
Gumiin tokkummaa abbootii gadaa akka hin diigamne kan dubbatan abbaan gadaa Bayyanaa, “lammata waan kana keessa hin seennu. Namas hin waamnu. Hojii dhuunfaa keenyaan hojjenna. Qaamni ilaallatu itti yaa deemu malee nuyi keessaa galleerra” jedhan.
Walgahichi maaliif akka dhorkame ilaalchisuun kan gaafanne ajajaan poolisii Magaala Bishooftuu Komaandar Tolasaa Haayilu, waa’ee walgahichaa gonkumaa quba akka hin qabne BBCtti himaniiru. Akkasumas dhimma kanan qulqulleeffachuuf Biiroo Aadaafi Tuurizimii Oromiyaa irraa argachuuf yaaliin bilbilaa irra deddeebin taasiifne osoo nuuf hin milkaa’iin hafeera. Qaamni motummaa dhimma kanarratti ibsa nuuf kennu yoo jiraate ni keessumeessina.


text:
Gabaan Oomisha Ityoophiyaa baatii Waxabajjii oomisha toonii kuma 62 fi 542 walbichisiise
Finfinnee, Adoolessa 3, 2012 (FBC) – Gabaan Oomisha Ityoophiyaa baatii Waxabajjii oomisha toonii kuma 62 fi 542 Birrii biiliyoonaa 3.72 walbichisiisu beeksiseera.
hammii oomishalee garaagaraa gabaaf dhiyaataniis dabaleera jedhame.
Bittichaan bunni %44 hammaan gatii % 66 gatii uwwiisaan dursa yoo ta’u, baatii darbeen walbira qabamee yoo ilaallamu hammaan toonii 6 gatiin ammoo %7 caalmaa argisiseera.
Bunni baatii Waxabajjii gabaa alaaf kan dhiyaate toonii kuma 18 kan hin caallee Birrii biiliyoona 1.46 fi bunni dhiqamaan toonii 419 Birrii miiliyoona 53 walbichisiseera.
Saaliixiin toonii kuma 21 fi 943 Birrii miiliyooa dhibba 9 fi miiliyoona 44 kan wal bichisiise yoo ta’u, baatii darbeen wal bira qabamee yoo ilaallamu hammaan %40 gatii ammoo 39n caaleera.
Dhiyeessiin saaliixii kan waggaa darbeen walbira qabamee yoo ilaallamu dachaa sadiin dabaluu Gabaan Oomisha Ityoophiyaa ibsa Faanaa Broodkaasiting Koorporeetif ergeen beeksiseera.


text:
Ijoolleen Afrikaa umuriin isaanii 25-35 edduu ta’e, biyya isaanii keessatti hojii hoggansaa, waa uumuu, jiruufi jireenya haawasa keessaa bahanii fooyyeessuu irraatti hojjatanii milka’an hojii isaanii daraan akka cimsan leenjiif gara Ameerikaa dhufan. Kaayyoon leenjii kanaas muuxannoo wal jijjiiruu fi dandeetti cimsachuu dha.
Leenjiin bara 2019, jalqaba torban kana as magaala Waashingitan Diisiitti baname.
Hirmaattonnis haala kanaan aadaa fi duudhaa biyya ofii agarsiifachuuf galma baniinisi sagantaan yaalii itti qophaahetti argaman.


text:
Oduu Simbirtuu |
Sirna Gadaa barnoota idilee keessatti kennuuf hojj | Guutummaasaa>>
Hanqina itti fayyadama Afaan Oromoon walqabatee mu | Guutummaasaa>>
Barattoonni kutaa 8ffaafi 12ffaa ala jiran qormaat | Guutummaasaa>>
Weerarri dhibee vaayirasii koroonaa yoo hir’ate ba | Guutummaasaa>>
Guutamuun bishaan marsaa duraa hidha haaromsa gudd | Guutummaasaa>>
Afaan Oromoo afaan hojii federaalaa dafee akka ta’ | Guutummaasaa>>
Hoogganaan Biiroo Dhimmoota Komunikeeshinii Mootum | Guutummaasaa>>
Magaalaa Finfineetti bara 2013 keessa kenniinsa ta | Guutummaasaa>>
Itoophiyaatti bishaan dhugaatii qulqulluu waliin g | Guutummaasaa>>
Naannoo Afaaritti lagni Awaash guutuun jiraattoonn | Guutummaasaa>>
Oduu Naannolee, Biyyoolessaafi Idil-Addunyaa hordofaa.
Oduu Idil-Addunyaa, Biyyolessaafi Naannolee.
Oduu Biyyoolessaa:
Baldhinaafi Ibsa Oduu Biyyoolessaa
Xiinxala Siyaasaa
Ilaalcha Siyaasaa, Yaadaafi Xiinxala.
Muuxannoo fi Ilaalcha Ogeeyyii Siyaasaa.
Oduu Naannolee
Baldhinaa fi Ibsa Oduu Naannolee.
Watch the OBN latest news
Oromiyaa
Oromiyaa
Biyyoolessa
Oromiyaa
Idil-Addunyaa!
OBN Afaanota adda addaatiin
Oduu TV OBN[yotuwp type="playlist" id="PLDT_is-4LXBhiO4j9WaJ0yqC3S-3yERgs" ]
Siyaasa.
Ilaalcha Siyaasaa Addunyaa, Afrikaa, Itoophiya fi Oromiyaa ogeessota siyaasaatiin.
Ilaalcha, Yaadaa fi Xiinxala Siyaasaa
Muuxannoofi Ilaalcha Ogeeyyotni Siyaasaa waliif hiran.
Oduu Ijoo
Sagantaa Heloo Doktor!
Oduu Simbirtuu
Instagraamii irraa nu argattu!
at @OBNOromia to stay up to date with the latest.
Suuraalee waytaawaa fi babbareedaa argachuuf @obnhq hordofaa.`` description=``TVn OBN Instaagraamii @obnhq jedhu irratti suraalee mimmidhaagoofi iddoowwan hawwata biyya keenyaa tahan kutaa biyyattii adda addaa keessaa walitti qabuudhan gadi lakkisaa jira. Kanaafuu, Eenyummeessaa Instaagraamii OBN OBN Oromiyaa kana waliif hiraa firaaf hiriyyoota keessan affeeraa.Instagram Irra jirra!


text:
Author
Sheleme Kebe 1154 posts
Finfinnee, Adoolessa 27, 2012 (FBC) – Weerara vaayrasii koroonaa ittisuuf falli waaraan hin jiraatu ta'a jedhe Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa. Daayreektarri olaanaan dhaabbatichaa…
Oromiyaatti vaayrasii koroonaatin lubbuun namoota 2 yoo darbu, 81 vaayrasichaan qabamaniiru
Finfinnee, Adoolessa 27, 2012 (FBC) – Naannoo Oromiyaatti vaayrasii koroonaatin lubbuun namoota 2 yoo darbu, 81 vaayrasichaan qabamaniiru. Oromiyaatti gabaasa qorannaa…
Hagayya dhumaa as galmeen barattootaa hin jalqabamu -Ministeera Barnootaa
Finfinnee, Adoolessa 27, 2012 (FBC) – Hagayya dhumaa as galmeen barattootaa kan hin jalqabamne ta'uu Ministeerri Barnootaa FDRI beeksise. Manneen barnootaa tokko tokko maatii…
Waggoottan kurnan itti aananitti aanaalee biyyattii aspaaltiin walqunnamsiisuuf karoorfameera
Finfinnee, Adoolessa 27, 2012 (FBC) –Waggoottan kurnan itti aananitti aanaalee biyyattii mara daandii aspaaltiin walqunnamsiisuuf karoorfamuun ibsame. Ijaarsichaan…
Mariin sadee Hidha Haaromsaa adda citee ture har’a itti fufa
Finfinnee, Adoolessa 27, 2012 (FBC) –Mariin sadee Hidha Haaromsaa adda citee ture har'a itti fufa. Mariin Gamtaa Afrikaatin duurfamuu fi yeroof adda citee ture, har'a kan itti…
Maayikiroosooft ga’ee Tiiktook Ameerikaan qabdu bituuf marii itti fufuufi
Finfinnee, Adoolessa 27, 2012 (FBC) – Maayikiroosooft ga'ee Tiiktook Ameerikaan qabdu bituuf marii itti fufuufi. Preezdaantiin Ameerikaa Doonaald Traamp appilikeeshiniin…
Chaayinaan garee yaalaa vaayrasii koroonaa gara Hoongikoong ergite
Finfinnee, Adoolessa 27, 2012 (FBC) –Chaayinaan garee yaalaa vaayrasii koroonaa gara Hoongikoong ergite. Gareen yaalaa kun ogeeyyii fayyaa 60, qondaaltota fayyaa 7 hammateera.…
Rakkoo tasgabbii aanaa addaa Burjii furuuf Oromiyaa waliin hojjetamaa jira
Finfinnee, Adoolessa 27, 2012 (FBC) – Rakkoo tasgabbii aanaa addaa Burjii furuuf naannoo Oromiyaa waliin tumsaan hojjetamaa jira. Itti aanaan preezdaantii naannoo Kibbaa obbo…
Manni Maree Finfinnee yaa’ii idileesaa gaggeessaa jira
Finfinnee, Adoolessa 27, 2012 (FBC) – Manni Maree Bulchiinsa Magaalaa Finfinnee yaa'ii idilee 3ffaa bara hojii 7ffaasaa gaggeessaa jira. Manneen waliinii kumni dhibbi 1 fi kumni 25…
Namoota 707 irratti vaayrasichi argameera
Finfinnee, Adoolessa 27, 2012 (FBC) – Gabaasa qorannaa vaayrasii koroonaatin amma kaleessaatti namoota 707 irratti vaayrasichi argamuu fi lubbuun namoota 28 darbuu Ministeerri Fayyaa FDRI…


text:
(Ijoo Dubbii ABO)
Wal gahiilee adda addaa godhatuu dhaan mari’achuu, yaada wal jijjiiruu fi wal qajeelchuun saba rakkoo siyaasaa keessa jiru keessatti hafnaan isa bilisummaa qabu birattuu fudhatama qaba. Walgahiin yaada ijaaraa, furmaata dhibdee siyaasaa irratti mari’atu, daandii egeree ummataa addeessee himuu dhaan furmaata akeeku dhuguma bakkayyuutti barbaachisaa dha. Kan balaaleffatamuu fi mormamu ajandaa qabsoo ummataa naaffisu ittiin masakaman tarkaanfachiisuuf yaaduu dha.
Maqaa ummataa fi qabsoon dhaadataa dantaa ofiif fiiguun abaaramuu fi dura dhaabbatamuu qaba. Guyyaa ummata Oromoof kan dubbatan fakkaatanii halkan diina waliin kanneen karoora baafataa bulan ykn akeeka diinaa fiixa baasuuf shira xaxan hundi ummata jalaa dhokatuu hin danda’an. Wal gahiin shira akkanaan guutame Ummata Oromoof haaraa miti. Wal gahiilee akkanaa hedduu argee jira. Itti baha wal gahiilee akkanaas argee taajjabeera. Summiin dammaan makame isaaf qopheessan akkanaas kanneen qopheessan isaa galaafatu arge malee qabsoo bilisummaa ummata Oromoo gufachiisuu akka hin danda’iin irraa dhokataa miti.
Dhiheenya kana Sadaasa 11-13, 2016 wal gahiin ‘Hogganoota Oromoo’ jedhamu Atlaantaatti gaggeeffamuu Oromoon, addatti ammoo Oromoon biyya ambaa qubatee hin dhagahiin hafe hin jiru. Wal gahiin fakkaataa kanaa kanaan duras biyyuma Amerikaa keessatti gaggeeffamee akka ture ni yaadatama. Wal gahiin Menesootaa 2008 ABO irraa foxxoquun jijjiirama argamsiifna jedhanii achi bahan ABO abaaruu fi abaarsisuun xumurame. Ummata walitti qabaniif waadaan seenan, Oromiyaa baatiilee keessatti bilisoomsina jedhu kan maallaqa ittiin guurratan tahuu irra hin dabarre. Dhaadannoon qabsoo finiinsisnaa dhageessisaa turan galma wal gahii sanaatti hafe malee waliin hin baane. Kanneen ABO abaaruun galma goosaa turan hundis torbanootaan booda waliyyuu gananii bakka adda addaatti caccabuu ummatatu arge. Kan irratti walii galuu danda’anii fi irratti mari’atan ABO dadhabsiisuu irratti malee kaayyoo fi akeeka irratti waan hin turreef umriin gabaabbate. Summiin ABO ittiin galaafatuuf qopheessan isaanuma galaafate.
Bara 2008 boodas gareen ‘Maanguddoota, Bu’uuressitootaa fi Gameeyyii’ ofiin jedhan araara buusna, tokkummaa argamsiifna, mooraa qabsoo Oromoo gabbisna jedhanii diaspora hojoomsaa akka turan hin dagatamu. Gareen kunis taanaan mooraa qabsoo bilisummaa itichuuf osoo hin taane akeeka dhokataa ofii tarkaanfachiisuu kan barbaadaniin kan dhuunfatame tahuu fi hundaan olitti ammoo ABO irratti shiruu galii godhatanii waan sosso’aa turaniif, akeekni isaanii gatatee hafe. Gareen kunis dhuma irratti akeeka faallaa bilisuummaa ummata Oromoo qabu ifa gochuun mooraa isa keessumsiisuu danda’utti xaxatee gale. Seenaa dabre kana kaasuun kan ammaa wal yaadachiisuufi.
Haala salphinaa fi qaanii, haala gaddisiisaa fi lammii hunda aarsaa jiru, ummata Oromoo fi Oromiyaa irratti raawwatamaa jiruuf ammatti kan barbaachisu lammii ummata jajjabeessu, rakkoo keessa jiruuf dirmatu, gaafa xiiqii fi morkaa waliin dhaabbatu malee halaala fagoo irraa qajeelfama itti dabarsu ykn maqaa ummataan daldalu miti. Kan Jaarmayaa isaa akka qaroo ija isaatti ilaalu abaaruu hin barbaadu. Ilmaan isaa gaachanaa fi abdii ummata Oromoo jedhee ittiin dhaadatu kan jalaa balaaleffatu keessummeessuuf qophii miti. Osoo hin filatinii fi bakka hin buufatin nutu si hooggana kanneen ittiin jedhan irraas homaatuu hin eegu. Waltajjii kanneen diina waliin michoomuun ilmaan ummataa ficcisiisaa turan, ‘Sichi adda adda keessa rasaasaan dhoofna’ jechuun dhaadataa turan irratti faarfaman, kanneen bu’aa bahii qabsoo hunda danda’uun akeeka isaanii irratti cichuun qabsoo armaan gahan, kanneen dhiigaa fi lafee isaaniin qabsoo Oromoo sadarkaa boonsaa har’a irra gahe dhaqqabsiisan irratti abaaraman irraa silas ummaatni Oromoo maal eega?
ABOn eenyu iyyuu wal gahii fedhe gaggeeffatuu fi jaarmayaa barbaade labsatuu irraa mormii hin qabu. Kan akeeka isaa dura dhaabbatu kamiyyuu of irraa ittisa. Kanaaf ammoo dandeettiis gahummaas itti qaba. Hundaan olitti kanneen wareegama ummata keenyaa, miseensota ABO, Qeerroo fi WBO-xiqqeessanii fi wareegama isaanii haguuguu yaalan jabeessee dura dhaabbata.
Waliigala kanneen ABO abaaruun ykn qophxeessuun qabsoo bilisummaa irratti abbaa of taasisuuf munyuuqan hunda kan of irraa ittisu tahuu hubachiisaa, kanneen walgahii Atlaantaa qopheessan, kan ABO balaaleffatee fi balaaleffachiise hundi ifatti ABO, Qeerroo, WBO fi ummata Oromoo dhiifama akka gaafatan ABO yaadachiisa. Dhuma irrattis ABOn shiroota diinaa fi masaanotaa irra aanaa akka har’a gahe, fuula durattis irra aanee qabsoo itti fufuu irraa humnii fi shirri isa dhaabuu danda’u kan hin jirre tahuu gadi jabeessee hubachiisa. ‘Duti saree gaala deemsa irraa hin dhaabu.’


text:
Afrikaa keessaa biyya 28 keessatti vaayireessii kornaa argan.Biyyiti cuftii mala dhiba kanaan ufi irraa dhoortu dhawachuutti jirti.
Afrikaan Kibbaa dhiba kana torbaan dabre biyya isiitti agarte seera dhiba kanaan ufi irraa dhoortu jabaa baafatte.
Hajaja pirezidaantii isii Cyril Ramaphosatiin kalee asitti daarii biyyaa ollaatiin walti daanditu cufatte.
Akka namii 100 oli waliin hin teteenne walti hin bane seeratte.Roobii dhufuu jalqabee ammoo manneen barnootaallee cufaa in cufatte.
“Dhiba kana ufi irraa dhoowwuuf akka malee ariifannee muraa jabduu keeyyanne.Dhiba kana irraa dhowwanna,akka malii jireenna keenna dhiba kanaan hin miidhamne seera keeyyanne.Tanaaf seera baafannee labsanne. Seera kanaan dhiba kana ufi irraa dhoowwarraa.”
Afrikaan kibbaa geejjiba xuyyuuraa Biriteyin,Chaayinaa,Jermen,Iraan, Chaayinaa, Xaliyaana,Kooriyaa Kibbaa, Ispeen, fi USA ufitti seenuu dhoorte
Torbaan dabrellee Afrikaa Kibbaa nama biyya Chaayinaa godina Whuhaanii 114 ufi irraa galchite.Wuhaaniin tun lafa dhukkuba subn keessaa dhufe.
Jara kana torbaan sadii kophaatti baasanii dhiba kana irra barbaadanii womaa irratti hin agarre.Dirii Johaanisbarg gabayaan itti oowwuun beekan amma ona fakkaatti.
Otoobusuun hin jiruu taaksiin hin jiruu gabayaa maanti jiraa jedha namii warrii lafaa namii akka Feelip faati.
Namii koronaan kun hin yaaddessilleen hinuma jira.Pirezidaantiin Afrikaa Kibbaa biyya isaa ta qaraa namii hedduun hujii hin qamne tanaan rakkoo tanatti ciniinnadhaa jedhe.
Vaayireessii koronaa qomaa oli fayyaa nama dhowwu kun Muddee ganna dabre Chaayinaatti argan haga ammaatti nama kuma 170 tahutti dhiba kana fakkaatu irratti argan.


text:
Finfinnen Keenya! Dhuguma Kan Isaanitti?
Wagooti 100 tokkoon dura magaal Finfinne maal akka fakkaatuufii enyuu irra jiraachaa akka ture ni beekinna. Hardha moo akka homtuu akka homaa hin taaneeti akka biyyi nagaa ta’eeti Finfinnen Keenya irrati dhalanne irrati guddanne nuti Oromias Afaan Oromoo hin beekinnu nu jechaa jiru. Kan bayye nama aarsuu lagachuu Afaan Oromo qofa otuu hin taane Ummani wagaa 100 dura achi jiraachaa jiran sun kabaja dhabuufiidha. Adaan Ummata sanaa maal ture? Afaan Ummata sanaa maal ture? Seenaan Ummata sanaa maal ture? Kan jedhu gaafii keessa otuu hin galiin kalleessafii hardhaa Ummata achii jiraachaa ture awwaalanii isaan lafa sanati warqee illee otuu dirriirsanii Gibrii (Tax) fi Beenyaan (Compensation) wagaa 100 ol itti gargaaramaa turan Afaan baafatee isaan eegachaa jira.
Enyeen irrati dhalatan, irrati guddatan garuu beenyaafii galiin lafa sana irra argachuufii maluu kan wagaa 120 kafaluu qabu yoo xiqqatee jechaadha. Kun moo Addaa , Amantaa fi Seenaa Oromo ala fara Oromo kan ta’ee babalidhisanii kan Oromoo diiganii batasikaana , Maskiida fi Church achii gubbaati ijaarratan moo Beenyaafii Gibiri (tax) harka dhibba itti dabalamee kanfaluu qabu isaa yoo xiqqaate.
Namooni tokko tokko mass Media adda adda irrati yeroo wa’ee Finfinne hassa’an argee ture. Akka jecha isaniitti mirga nama tokkoo ( Individual Right ) eguu qabinna yeroo wa’ee Finfinne kaasinnu jedhu. Mirga nama tokkoo eguudhaafi moo Seeraafi Heera biiyyitiin suun jiraachaa turtee irrati hunduufinneti malee hardha namoonii haara dhufanii irrati qubataniidhaaf jechaa seera haraa isaniif hin baafamu. Irrati dhalatanis guddatanis kalleesa lafiti sun kan enyuu ture? Addaa fi Seenaan Ummata sanaa maal ture? Jenneti akka duudhaa Oromoo wagaa 120 dura jiruuti hundaa’amee Seeri (Law) bahuu qaba malee Qubatootaf jechaa Seeri haaran hin ba’uufi. Sana jalati mirg isaniis egamuufi ni danda’a. Akkuma Oromo biyya USA, CANADA Fi EUROPE jirutti lakkawwama malee Oromoof jechaa achiitti dhalateefi guddateef Seerii akka biyya isaanti hin ba’uuf. Oromoon gaafa biyya alaa jiraatu Seera, addaa , fi afaan biyya sanaa kkf hundaa kabajeefi jaalatee biyya sana keessa jiraata.
Kan Oromia keessa moo lakki maal Afaan Oromoo baranna? Lakki maaf Addaa Oromoo jaalanna? Kan jedhuufi jibbins guddaa tokko Ummata Oromo ala jiran irraa dubbisaa jirra. Kan hundaa moo kan babalidhisaa tureefi jiru Mootummota Ethiopia tplf dabalateeti. Mootumman Wayyane (tplf) gochaa jirttu, karoorri (plan) Oromia irrati baasa jirtu irra irrii isa waan garii damma fakkeesitee keesii issaa moo summii dha. Kana hundaa hubachutu nu irra jira. Mootumman HailaSilase saba isa fakkatuuf maalaqa mitti ykn qabeenya mitti kan inni kadhaa dhaqeef. Maalaqa ykn qabeenya siif kenina yeroo jedhaniin lakki ani qabeenya fi maalaqa hin barbaduu, kanin ani barbaduu lammii kootif Gamnummaa (Wise) qofa akka naaf barsiifitan jedheeti biyyotii dhihaa kana kadhachaa akka ture beekamaadha. Kan irran kan ka’ee malaa fi gamnummadhaan Oromia dhalfachaa akka turan beekamaadha malee Oromia irra qabeenya qabataniifi goota ta’anii mitti.
Kanaafuu irra dibaan isaan Oromoof qopheesani maali kan jedhu OPDOn illee irraa barachuu dadhabidde bara baraan moofkamaa jirti. Oromo illee ficisiisaafi mooksiisaa qabeenya keenya daaraa gochisiisa jirti. Ammas yoo ta’ee mootumman tplf ammam Oromia akka miidhaafi saamaa akka jiru isaanis siritti ni beeku. Oromianis ammam akka miidhamaa akka jirtu ni beekinna. Falmmiin keenya faayidaa Ummata Oromo eegisisuu irrati fi gaafachuu irrati lafa meetrii tokko maaf hin taane, qabeenya meezoo ykn dolchee tokko maaf hin taanee irrati falmachuu qabinna. Yoo sana ta’uu baate tufannee bira darbinne waan guddaa akka dhabinnu beekutuu nu irra jira. Xiqqaadhaaf yoo falmanne guddaa dhaaf illee falmanna kabajas arganna.
Alemayehu Tilahun


text:
Seera geysistooni ji’a March keessa dhukubani covid-19 wayta uumameti hoji dhabaan, hojidhan hafee xumuuruuf umanni seera umaadhan har’a gara kutaa Iowa kaappitaala deebi’aniiru.
Hojiin guddaan hojii ekonomi gufatee kanarraati waan uumame bajata haala hin beekamne hiikuudha.
Warri filannoo adeemsisan kan magaala Woodbury akka himanitti filannoo Kibxata godhame 30% ture. Filannoo guduchaaf recordin kan qophaahu taha.
Senator mootummaa Randy Feenstra Reppabliika jalgaban irra caalee. Yeroo sagaliif injifachuu isaa Steve King qarqaarsa 45% harkaa kudhanii biraa tare jira.
Feenstra amma ammo Diimookraati J.D. scholten waalitti dhufa, Scholten King bara 2018 hinjifatee olee, filannoo dhumaati districti 4 ffaa dorgame.
Diimookraatiin Iowa kan Des Moines real estate executive akka taatu Theresa Greenfield U.S senater fi filatan, akka Joni Erns November keessa waldorgomtuuf.
Filannoo Woodbury county sharif godhameen police officer Sioux City duraani kan ture Chad Sheehan harka baaye Reppabliika hinjifateera. Yeroo ammaati mormitooni diimookraati hin jiran.
Sheehan akka jedhetti Seera eeydotaa fi ummatta komiinitti marayuu namoota gargaaruf ummata tokko gochuuf fi dhiiba guddaa kanna kan gochuu danda’u anna jedhee jira.
Manni fayyaa Sioux land magaala Woodbury keessatti namni tokko dabalatan sababa covid-19 du’uu, 2 ammo harawnii qabamu gabaasan. Magaala Dallas keessatti kan hundaa’e yaali laboratory argachudhaf turanii jiru.
Kuni sababaan ta’eef Lab Corp du’a Goerge Floyd irraa kan ka’e hirriira godhame irraa hojjattoota irratti dhiibaan akka argaa jiru hima.
Akkasumas manni fayyaa naanicha Test Iowa kan magaala Sioux City keessa jiruu dhabuu isani amma baay’ee akka isaan hin midhiin himan. Bakki amma baayeen qorannoon itti godhamu wal’aansaa naanawa jiru fi bakka qoranno hawaasa tti. Torbaan sadii keessatti Test Iowa kan sioux city keessaatti argamu qorannoo 800 gadi godhee.
Magaala Woodbury county keessatti nama 2,800 coronavirus qabame namni 37 du’e. Dakota county keessatti namni 6 dabalataan qabamuun manni fayyaa himan, waliigalati nama 1,700 gaheera, namni 26 ammo du’eera.
Manni barumsa South Sioux City barattoota bara haarawatif galmeesu jalqabaniiru. Yoo kan fedhii qabaatani bakka Welcome Center dhuftani ganama sa’ati 8 a.m. hangaa 3 p.m. galamayuu nii dandeetu.


text:
Tafsiira Suuratu Al-Ankabuut-Kutaa 4
Karaa Jallinnaa Namatti Bareechisuu fi adabbii isaa
Kaafironni daandii qajeelaa irraa nama jallisuuf wanti isaan hin goone hin jiru. Tooftaalee adda addaatti fayyadamu. Tooftaalee sanniin keessaa mee tokko haa ilaallu:
“Warri kafaran warra amananiin, “Karaa keenya hordofaa, cubbuu keessan ni baadhanna.” jedhan. Isaan cubbuu isaanii irraa homaayyu hin baadhatan. Dhugumatti isaan kijibdoota. Dhugumatti, ba’aa isaanii akkasumas ba’aa isaanii waliin ba’aa [biraas] ni baadhatu. Dhugumatti, Guyyaa Qiyaamaa wanta kijibaan uumaa turan irraa ni gaafatamu.” Suuratu Al-Ankabuut 29:12-13
Warri kafaran warra Ergamaa Rabbiitti amananii fi hordofaniin, “Yoo isin karaa keenya hordoftanii fi du’aan booda kaafamtan, yeroo sanitti adabbii cubbuu (dilii) keessanii ni baadhanna.” jedhan.[1] Asitti “Karaa keenya” jechuun “Amanti keenya” jechuu isaaniti. Kuni gara sobaati waamudha. Karaan isaan itti waaman kuni shirkiidha.[2]
“Isaan cubbuu isaanii irraa homaayyu hin baadhatan. Dhugumatti isaan kijibdoota.” Kana jechuun isaan wanta jedhan kana keessatti kijibdoota. Cubbuu isaanii irraa homaayyu hin baadhatan. Jecha biraatin kaafironni namoota gara shirkii fi badiitti waaman irraa cubbuu baadhachuun adabbii jalaa nagaha isaan baasu hin danda’an. Garuu yommuu akkana jedhu, “Yakka namoota jallisuu osoo hin ta’in cubbuu hojjatan qofa baadhatuu?” jedhee namni yaadu danda’a. Yaada kana oofuf itti aanse ni jedhe:
“Dhugumatti, ba’aa isaanii akkasumas ba’aa isaanii waliin ba’aa [biraas] ni baadhatu.”
“ba’aa isaanii” kana jechuun ba’aa cubbuu isaanii. “ba’aa isaanii waliin ba’aa [biraas] ni baadhatu.” Ba’aan biraa kuni ba’aa cubbuu namoota jallisanii fi karaa Rabbii irraa dhoowwaniiti. Hordofaa fi hordofamaan cubbuu kanarraa qooda qabu. Sababni isaas, hordofaan mataa ofiitiin ni hojjate, hordofamaan immoo akka hordofaan kuni hojjatuuf itti waamuun sababa ta’e.[3]
Guyyaa Qiyaamaa kaafironni gara shirkii fi kufriitti waaman kunniin ba’aa cubbuu dachaa baadhatu. Ba’aan cubbuu tokkoffaa mataa isaanitiin jallachuu fi shirkii hojjachuu. Ba’aan cubbuu lammataa immoo namoota biroo jallisuudha. Kuni fakkeenyaan hubatamu danda’a: Namni tokko ni hata. Namni biraas akka isa waliin hatu ni waama. Amma, namni lammataa kunis yoo hate, sababa namni biraa hannatti isa kakaaseef abbaan murtii kamiyyu isa gadi hin lakkisu. Haala kamiyyu keessatti haa ta’u, hanna isaatiif ni adabama. Isa gadi lakkisuun bakka isaa nama jalqabaa hannatti isa kakaase adabuun haqummaa miti. Garuu hattuun jalqabaa yakka lamaaf adabama: yakka mataa isaatiin hanna raawwachu fi yakka namni biraa akka isa waliin hatu kakaasu. Qajeelfamni bu’uuraa kuni Qur’aana keessatti bakka biraattis kaafame jira:
“Guyyaa Qiyaamaa ba’aa isaanii haala guutuu ta’een baadhatu, akkasumas ba’aa namoota beekumsa malee jallisanii irraas [ni baadhatu]. Dhagayaa! Wanti isaan baadhatan fokkate!” Suuratu An-Nahl 16:25
Qajeelfama bu’uuraa kanaan wanta wal fakkaatu Ergamaan Rabbiis (sallallahu aleyh wassalam) ibsanii jiru: “Namni gara qajeelinnaatti namoota waame, osoo ajrii (mindaa) isaanii irraa homaa hin hir’ifamin fakkaataa ajrii (mindaa) namoota isa hordofanii argata. Namni gara jallinnaatti waames osoo cubbuu isaanii irraa homaa hin hir’ifamin fakkaataa cubbuu namoota isa hordofanii baadhata.” Sahiih Muslim 2674[4]
“Dhugumatti, Guyyaa Qiyaamaa wanta kijibaan uumaa turan irraa ni gaafatamu.” Kana jechuun dhugumatti Guyyaa Qiyaamaa amanti keessatti wanta kijibaa turaniif ni qoratamu.[5]
Nabii Nuuhin Erguu fi Ummanni isaa baduu
“Dhugumatti, Nuuhin gara ummata isaatti erginee jirra. Waggaa shantama malee waggaa kuma tokko isaan keessa ture. Isaan zaalimoota ta’anii osoo jiranu xuufaan isaan qabe. Isaa fi warra doonii ni baraarre. Aalamaaf mallattoo ishii goone.” Suuratu Al-Ankabuut 29:14-15
Kuni Rabbii olta’aa irraa gabrichaa fi Ergamaa Isaa Muhammadiif (SAW) jajjabeenya ta’a. Kunis Nabiyyoonni isa dura turan akka qoraman isatti beeksiisa. Namoota shirkii hojjachuu itti fufaniif immoo akeekachiisa ta’a. Isaan yeroo murtaa’ef yoo tursiifaman, ummanni Nuuh isaan caalaa yeroo dheeraaf tursiifamanii jiru. Ergasii adabbii cimaan ni qabaman.
Nabii Nuuh waggaa shantama malee waggaa kuma tokko ummata isaa keessa akka ture isatti beeksisa.Kana jechuun Nabii Nuuh waggaa dhibba sagalii fi shantama (950) ummata isaa keessa jiraate. Waggaa kana hunda halkanii guyyaa, ifaa fi dhoksatti gara Rabbii isaan waama. Garuu kana waliinu waamichi kuni haqa irraa dheessu fi irraa garagaluu, kijibsisuu malee homaa isaaniif hin daballe. Isaan keessaa namoota muraasa malee isa waliin hin amanne. Waggaa dheeraa kana booda yommuu ummanni isaa isa didanii shirkii fi kufrii isaanii itti fufan, “xuufaan” isaan qabe. Xuufaan jechuun bishaan garmalee baay’ee samii irraa bu’ee fi dachii keessaa ol burqeedha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa bishaan gama hundaan isaan marsuu fi liqimsu samii irraa itti gadi roobse, lafa keessaas itti ol burqisiise. Suurah biraa keessatti akkana jedha:
“Bishaan gadi dhangalaa’uun balbaloota samii itti banne. Dachiis burqaalee akka burqisiiftu taasifne. Kanaafu, dhimma duraan murtaa’e irratti bishaan [samii fi dachii] wal qunname.” Suuratu Al-Qamar 54:11-12
Samii irraa roobni baay’een gadi dhangala’e. Dachiinis gara hundaan burqaa dhangalaasti. Kanaafu, roobni samii irraa gadi dhangala’uu fi burqaan lafa keessaa ol burqu “dhimma duraan murtaa’ee irratti” walitti dhufan. Dhimmi duraan murtaa’e kuni ummata Nuuh balleessudha.[6]
“Isaa fi warra doonii ni baraarre. Aalamaaf aayah ishii goone.” Kana jechuun Nuuhi fi dooni keessatti warra isa waliin turan ni baraarre. Warri isa waliin dooni yaabbatan warra isatti amananii fi hordofaniidha. “Aalamaaf aayah ishii goone.” Kuni hiika lama qaba:
1ffaa-maqdhaalli “Ishii” jettu, dooni irratti deebi’uu danda’a. Kanaafu hiikni isaa: dooni tana namootaaf mallattoo goone. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa dooni yeroo jalqabaatiif Nabii Nuuh akka hojjatu ajaje. Ergasii namoonni isarraa laalun hojjatan. Kanaafu, kuni mallattoo namoonni rahmata Gooftaa isaanii ittiin hubataniidha.
2ffaa-maqdhaalli “ishii” jettu qissaa (seenaa) Nabii Nuuh irratti deebi’uu danda’a. Seenaan Nabii Nuuh namootaaf barnootaa fi gorsa ta’a. Namni Ergamtoota kijibsiisee hundi dhimmi isaa badiinsa. Rabbiin mu’mintootaaf dhiphinnaa fi rakkoo hunda keessaa karaa bahiinsaa godhaaf.[7]
Guduunfaa
✏Namoonni gara kufrii fi badiitti nama waaman, Guyyaa Qiyaamaa nama jallisan kana irraa ba’aa badii baadhachuun adabbii jalaa isa baasu hin danda’an. Garuu yakka lama waan hojjataniif ba’aa badii dachaa ta’ee baadhatu:
Yakki 1ffaan-mataa isaaniitiin kufrii fi badii hojjachuu
Yakki 2ffaan-nama biraa gara kufrii fi badiitti waamun jallisuudha. Dhimma kana mana murtii addunyaa irraayyu ni hubanna. Namni yakka ofii hojjate dabalatee yakka nama badiitti kakaasuufis ni qabama.
✏Kanaafu, namni gara jallinnaatti namoota waamu irraa of qusachuu qaba. Akkasumas, namoota jallinnatti waaman hordofuu irraas of qusachuu qaba. Sababni isaas, namoonni har’a badii isaaf bareechisuun jallinnatti isa waaman Guyyaa Qiyaamaa adabbii jalaa isa baasu hin danda’an. Kanaafi, Guyyaa Qiyaamaa hordoftoonni fi hoggantoonni isaan jallisan haala kanaan wal falmu:
“Yeroo ibidda keessatti wal falman, warri dadhaboon warra of tuulaniin, “Nuti isin hordofaa turre. Kanaafu, ibidda irraa qooda wayii nurraa kaasu dandeessuu?” jedhu. Warri of tuulanis ni jedhu, “Nuti hunduu ishii (ibidda) keessa. Dhugumatti Rabbiin gabroota jidduutti murteessee jira.” Suuratu Ghaafir 40:47-48
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Xabarii-18/367
[2] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Al-Ankabuut-Ibn Useymiin, fuula 50
[3] Tafsiir Xabarii-18/369, Tafsiir Sa’dii-736
[4] https://www.englishtafsir.com/Quran/29/index.html#sdfootnote18sym, Tafhiim al-Qur’aan, Sayyid Abul Ala Ma’ududi
[5] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-15/232
[6] Tafsiir Muyassar-529, Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-3/368
[7] Tafsiir Sa’dii-736, Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Al-Ankabuut-Ibn Useymiin, fuula 62-63


text:
Amalawwan Chart LibreOffice
Taattoowwanii akka deetaa dhiyyeessuu siif hayyama, isaaniis arguu salphisa.
Taattoo deetaa maddaa irraa, wardii Calc tokko ykn gabatee Barreessaa tokko keessatti uumuu ni dandeessa. Yammuu taattoochii akka deetaatti galmicha keessatti idaa'aamuu, deetaatti akka walqabateeti tura, isaaniis yammuu deetaa maddaa jijjiirtuu, taattoochii ofumaan haaromsu.
Akaakuuwwan Taattoo
Taattoowwan G3 fi taattoowwan G2 hedduu irraa filadhu, isaaniis taattoowwan kabalaa, taattoowwan sararaa, taattoowwan kaabaa filadhu.
Dhangeessaa Matamataa
Taattoocha keessa mirga-cuqaasuun, yk sajoowwan kamshaa fi ajajawwan bafataatiin, miseensa taattoo, isaaniis siiqqota, moggaasaa deetaa, fi waayoota mata mataan maamileessuu nidandeessa.


text:
Marii Ajajaa WBO Z/Jimmaa Jaal Tokkichoo Gadaa waliin, dhimma ajjeechaa Artiist Hacaaluu Hundeessaa fi haala waliigalaa yeroo ammaa kana Oromoo fi Oromiyaan keessa jiran irratti taasifame.
Marii H/D/ABO Obbo Daawud Ibsaa waliin, dhimma ajjeefamuu wallisaa Oromoo jaallatamaa Hacaaluu Hundeessaa fi marfamuu mana jireenyaa Obbo Daawud Ibsaa ilaalchisuun taasifame.
Hawwan Oromoo lama daa’imman isaanii kan baatii lamaa fi ganna tokkoo waliin, Lixa Tuulamaa, Ona Gindoo, mana jireenyaa isaanii keessaa LMKIIn butamuun achi-buutee dhabamsiifamuu »
Dararaa fi ajjeechaa LMKIIn irratti raawwatamu jalaa dheessuun, Oromoonni Konyaa Qeellem Wallaggaa keessaa gara Naannoo Gambeelaatti baqatan haala hamaa keessa jiraachuu ›
Lola milishootaa fi hidhattoota mootummaa naannoo Amaaraa fi Affaariin, Uummata Oromoo Walloo irratti, tibbana banamee, adeemsifamaa jiru.
Gocha hamaa Konyaa Matakkal keessatti, Oromoota irratti xiyyeeffachuudhaan, Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan raawwatamaa jiru.
Warraaqsi Galaana Uummataa hanga yoomitti itti fufa? Dhimma Warraaqsa Galaana Uummataa ilaalchisuun, marii Qeerroo Bilisummaa Oromoo tokko waliin taasifame›
Page 4 of 74


text:
Prezdaantiin Afrikaa Kibbaa Jaakob Zuumaa taayitaa gadlakkise
Prezdaant Zuumaan qorannoo malaamaltummaa isarratti gaggeeffamaa jiruun walqabatee, paartiin isaa kan African National Congress(ANC) jedhamu dhiibbaa cimaa kan irratti godhaa ture yoo tahu, taayitaa akka gadlakkisu yookaan ammoo paarlaamaa keessatti sagaleen kan isa irratti kennamu tahuu akeekkachiisaa ture.
Prezdaantiin Afrikaa Kibbaa Jaakob Zuumaa Roobii dabre haasaya ummataaf godheen, Taaytaa isaa itti aanaa Prezdaantii biyyattii Mr Siiriil Raamaafoosiif akka dabarsee kenne ibsee jira. Sababaa murtii kana hatattamaan murteesseef yemmuu ibsu, “dhimmoota heddu irratti paartii koo waliin waldhabbiin bal’ataa dhufee jira. Maqaa kiyyaaf jecha lubbuun baduu hin qabu. Akkasumas maqaan ANC baduu hinqabu. Kanaafuu prezdaantii Afrikaa Kibbaa ta’uun koo battalumatti akka dhaabbatu murteessee jira” jedhe.
Zuumaan nama umrii 75 yoo tahu, bara 2009 irraa hanga ammaatti prezdaantii tahuun biyyattii hoogganee jira.


text:
Buqqqaatonni Naannoo Benishaangul Gumuz, Aanaa Baloo Jagamfooyitti deebi’an gargaarsa midhaan nyaataa argachaa hin jirru, jechuun komatan.
Mootummaan meeshaalee qotiisaa fi sanyii facaafamu akka nuuf kennu ka waadaa galee ture tahus hanga yoonaa nuuf hin kennine jechuun VOAtti himan. Gama biraatiin, namootni gara Ganda Angar Shonkoraa jedhamutti deebi’anii turan olaantummaan seeraa waan kabajamaa hin jirreef, deebinee bahuuf dirqamneerra, jedhan.
Itti gaafatamaan Waajjira Hooggansa Sodaa Balaa Benishaangul Gumuz garuu, gargaarsi midhaan nyaataa gandoota aanaa Baloo Jagamfoyii lama irraan kanneen hafan kaaniif yeroo lama raabsamee jira, jedhu. Sanyii qonnaan-bultootni facaafatan kennuurratti harkifannaan jira jedhanii, “sanyii Boobee kennuuf jirra” jedhu.Uummatni nagaa isaa haa eeggatuu; yeroo rakkoon isa quunnamu ammoo qaama nagaa eegsisutti haa himatu, jedhanii jiru – aangawaan kun.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Oduu Ammee: Bilxiginnaan kan foolattuf tan ishi dhaf ajajjamu dide Oromoo hidhaaf ajjeechadhaan lafa irra dhabamssiisa jirti!
Baqqalaa Bidiraa miseensa Adda Bilisummaa Oromooti. Yeroo darbe Jaal Abdii Raggaasaa gaafachuu deemee hidhame. Akkuma baheen mana isaa keessatti namoota saddeetiin ajjeefame. Har’a reeffi isaa gara maatiitti ergame.
Baqqalaa Bidiraa dargaggeessa gameessa kichuutti nu jalaa kutan.
Oduu Ammee,
Itti aanaa Abbaa Alangaa waliigalaa Oromiyaa Obbo #Ashmaawii_Seefuu Obbo Dinquu Dayyaas irratti himannaa kijibaa hin banu jechuu isaatin Prez. Shimallis Abdiisaan aangoo irraa akka kaase dhagaheera. Himannaan Obbo Dinquu irratti akka banamu gaafatame “hayyama daldalaa malee hojjachuu, gibira waggaa kudhanii osoo hin kafaliin dhoksuu fi seeraan ala qotee bulaa buqqisuu fi lafa qabachuu” kan jedhuu dha. Abbaan Alangaa waliigalaa Obbo Daani’eel Assafaa jedhama. Itti aantoonni isaa Obbo Ashmawii Seefuu fi Obbo Nageessoo duubeeti. Obbo Ashmawiin hogganaa kutaa qorannaa yakkaa ture.
Itoophiyaan Dinquu Dayyaasaa fa’aaf biyya ta’uu hin dandeenye tun, Abbaacabsaa fa’aaf biyya ta’uu ni dandeettii laata? Natti hin fakkaatu
B/J #kamaal waliin gochuu hin qaban. Nama kanaan walii galuuf yeroo dheertuu isinirraa fixa.
Sababni:-
1- Iccitii qabachuu hin beeku ykn beekaafi baasee dubbata.
2-Yaada dhaabilee fi Sabas gargar dhiibu, mufachiisu dubbata.
3-Jibba Hamaa qaba keesuma ABO irra
4- Hinaaffas qaba, Haayyota fi haggantootafis qooda hin kaayu.
5- Ijjennoon isaa hin beekkamu yaanni isaatis wal dhawa
6- Hoggantotaafis Kabaja hin qabu akkuma arketti nama xiqqeessa.
7- Nama qeequu Jaallata keessafuu hoggantoota fi dhaabilee isa waliin hojjatan.
~~~~~kan hafe itti guutaa~~
Idris Shaggar
No one has called for the disintegration of the federal republic yet! This is just another read meat intended to serve the fake 'Ethiopianists' that are too happy to label everyone else calling for the empowerment of the nations and nationalities as traitors & ፂንፈዬችs https://t.co/Ju9sKH2k3x
— Mohamed Olad 🐪 (@oladmohamed) June 6, 2020


text:
Tafsiira Suuratu Al-Ankabuut-Kutaa 13
Salaata Sirnaan Salaatun bu’aa maal fa’a qabaa?
Salaanni karaa gabrichi Gooftaa Isaatin wal qunnamuudha. Hariiron namni Rabbii isaa waliin qabu salaatan madaallama. Ifaa fi dhoksatti salaata irratti kan cimu, ikhlaasa fi sirnaan kan salaatu yoo ta’e, hariiroon inni Rabbii olta’aan waliin qabu akkasuma cimaadha. Namni hariiroo cimaa Rabbii olta’aa waliin yoo qabaate, shayxaanni karaa ittiin wanta fokkuutti isa harkisuu hin argatuu jechuudha. Kanaafu, bu’aawwan salaata keessaa tokko salaanni wanta fokkuu fi jibbamaa irraa nama dhoowwudha. Namni wanta fokkuu fi jibbamaa irraa yoo fagaate immoo jireenya keessatti gammachuu fi tasgabbiin jiraata. Akkasi miti ree? Namni kan jeeqamu fi gammachu itti dhabuuf wanta fokkuu fi jibbamaa yommuu hojjatuudha. Akkasi miti ree? Karaan salaata irratti itti ciman keessaa tokko Qur’aana hubannaan dubbisuu fi hordofuudha. Suuratu Al-Ankabuut irraa mee dhugaa armaan olii kana haa ilaallu:
“Kitaaba irraa wanta gara keetti buufame dubbisi, salaatas sirnaan salaati. Dhugumatti, salaanni fahshaa’a fi al-munkar irraa nama dhoowwa. Zikriin Rabbii hundarra guddaadha. Rabbiin wanta isin hojjattan ni beeka.” Suuratu Al-Ankabuut 29:45
Jechi Arabiffaa “utlu” jedhu hiika dubbisuu fi hordofuu qaba. Ni jedhama: talaa fulaanu fulaanan” kana jechuun ebalu ebaluun hordofe.[1] Kanaafu, “utlu maa unzila ileyka…” himni jedhu hiika lama qabaa jechuudha:
1ffaa- Jechoota Qur’aanaa dubbisuu.
2ffaa-Wanta Qur’aana keessa jiru hordofuudha. Kunis wanta Qur’aanni ajaju itti buluun, wanta inni dhoowwu irraa fagaachuun, wanta inni beeksise dhugoomsuu fi hiika isaa itti xinxalluun ta’a.[2]
“وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَۖ” Kana jechuun salaata haala guutuu ta’een salaati. Sababni isaas, wanta tokko qajeelchanii gadi dhaabu (iqaamata) jechuun qajeelaa jallinnaa fi hir’inni keessa hin jirre gochuudha.[3]
“Dhugumatti, salaanni al-fahshaa’a fi al-munkar irraa nama dhoowwa.” Al-Fahshaa’a jechuun wanta akka fokkuutti ilaallamu hundadha. Kan akka zinaa (sagaagalumma), hanna, khamrii (dhugaati nama macheessu) dhuguu, nafsee haqa malee ajjeesuu fi kkf. Al-Munkar immoo wanta kanaa gadi ta’ee fi, sammuu fi uumamni namaa jibbuudha. Gabaabumatti, al-fahshaa’a jechuun wanta fokkuu, al-munkar immoo wanta jibbamaadha.
Salaata arkaana fi shuruuxa isaa guutanii yeroo hundaa salaatu ittii fufuun wantoota fokkuu fi jibbamoo irraa nama dhoowwaa jechuudha. Sababni isaas, namni salaata qajeelche salaatu, arkaanaa fi shuruuxa salaataa guutu, qalbiin isaa ni ifti, iimaanni isaa ni dabala, kheeyri dharra’uun isaa ni jabaata, sharrii dharra’uun immoo ni xiqqaata ykn ni bada.
“Zikriin Rabbii hundarra guddaadha.” Kana jechuun salaata keessatti fi salaatan alatti zikriin Rabbii wanta hundarra guddaadha.[4] Akka lugaatti zikriin hiika lama qaba: 1ffaa-yaadachu (Ingliffaan: remember), 2ffaa-maqaa dhayuu ykn kaasu (Ingiliffaan: mention)
Kanaafu, zikriin Rabbii: qalbiin Isa yaadachuu, arrabaan maqaalee fi sifaata Isaa dubbachuu ykn Isa faarsu of keessatti hammata.
Yaadaa fi qalbiin Rabbiin yaadachuun, arrabaan Isa faarsun, wantoota fokkuu fi jibbamoo irraa nama dhoowwu keessatti bu’aa guddaa qaba. Keessumaayyu, zikriin (yaadachuu fi faarsun) kuni baay’ee fi halkanii guyyaa itti fufaa yoo ta’e,[bu’aan isaa guddaadha].[5] Namni salaata keessatti fi salaatan alatti Rabbii olta’aa yaadatu, gara badiitti hin tarkaanfatu.
“Rabbiin wanta isin hojjattan ni beeka.” Kana jechuun kheeyri fi sharrii irraa wanta isin hojjattan ni beeka. Ergasii kana irratti jazaa guutuu isiniif kafala.[6] Kanarraa kaayyoon barbaadame Rabbiin wanta nuti hojjannu akka beeku beeksisuuf miti. Kana irra, kana keessa hiika guddaatu jira. Innis: wanta shari’aa Isaa faallessuu hojjachuu fi wanta dhoowwe keessatti kufuu ykn ajaje dhiisu irraa akeekachiisuudha. Aayan tuni ajajoota Rabbii hojjachuutti kakaasuu fi Isa faallessuu irraa sodaachisu of keessatti qabatte.[7] Suurah biraa keessatti ni jedha:
“Rabbiin wanta nafsee teessan keessa jiru akka beeku beekaa, kanaafu Isa eeggadhaa (sodaadhaa).”
(አላህም በነፍሶቻችሁ ያለውን ነገር የሚያውቅ መኾኑን ዕወቁ፤ ተጠንቀቁትም፡፡)” (Suuratu Al-Baqara 2:235)
Tafsiira (Ibsa) “Rabbiin wanta isin hojjattan ni beeka.” jedhu ilaalchise Imaamu Xabarii ni jedha: Yaa namoota! Rabbiin daangaa salaataa eegu fi kana dhiisu irraa wanta salaata keessatti hojjattani fi dhimmoota keessan biroo ni beeka. Kana irratti jazaa isiniif kafala. Kanaafu, daangaalee (arkaanaa fi sharxiwwan) salaataa irraa waa gatuu ykn dhiisu irraa of eeggadhaa![8]
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 233, Ibn Useymiin
[2] Tafsiir Sa’dii-742
[3] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 235, Ibn Useymiin
[4][4] Tafsiir Muyassar-401, Tafsiir Sa’dii-742
[5] Ma’aariju Tafakkuri-15/275
[6] Tafsiir Sa’dii-742
[7] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 241, Ibn Useymiin
[8] Tafsiir Xabarii-18/417