text:
Archive for April, 2012
April 30, 2012 at 9:54 pm · Gadaa.com
The following letter from concerned Oromos residing in Oromiyaa was received by Gadaa.com's OPINION DESK on May 1, 2012.
Views from Readers
RELATED ...
Oduu Haaraya: Dhaaba Oromo Harayaan Diima Nagahoo fi Leencoo Lataan dhaabbachuun isaa beekame
Guyyaa gaafa 21.04.2012, magaala Norway gudditii, Oslo keessatti hooggantootni ABO durii Diima Nagahoo fo Leencoo Lata dhaaba Oromo haaraya dhabani jiru. Dhaabni kuni namoota miseensa ABO-Jijiiraama fi namoota ABO-Gumi Shane keessa gane ykn ariyatame ykn ammoo of-baase jiru yoo ta’e malee namni ABO-GS. Keessatti qooda fudhachuu hin danda’u. Kara kaniin ammoo Diima Nagahoo jarmiyoota Habashaa waliin akkata ittiin waliin tokkumma Itiyoophiyaa irratti waliin hojechuun isaan irra jiru ...
April 30, 2012 at 3:57 am · Gadaa.com
Guyyaan gootota Oromoo kan bara 2012 kaleessa Ebla 28 magaalaa San Diegoo tti haala ho’aa dhaan kabajame. Sirna kana irratti Oromotni 2oo ol ta’an wayyaa aadaa tiin kuulamani argamuudhaan haala kanaan dura magalattii keessatti godhamee hin beekneen gootota Oromoo waliin yaadachuu qofa utuu hin ta’in seenaa fi waregama isaanii walii irra baratanii oolani.
April 30, 2012 at 2:52 am · Gadaa.com
Please click here to read about the report. Pictures are found below.
RELATED:
Open Letter to the President of the European Parliament
April 29, 2012 at 12:50 am · Gadaa.com
Jawaar Muhaammad irraa*
Ebla 28, 2012
Barruu Hubannoof dhihaatte
Bara dabrerraa eegalee gocha gidiraa mootummaan Mallasaa muslimootarratti raaw’achaa jirtu qubaqabdan. Waan ummata muslimaa muufachiisaniifi mormiidhaafis kakaasu gochuu eega jalqabdees barri marmaare. Waldura-dhaabbonnoon haala kanaan uumamte tun dhawaataan hammaachaa dhufuudhaan sadarkaa lubbuu namaa galaafachuufi dhiiga obboleeyyan keenyaa qisaasurra geessee jirti. Dhihoo tana naannoo Oromiyaa, magaalaa Asaasaatti ilmaan Oromoo shan tu wayyaaneedhaan ajjeefame . Haala haaraya maqaa amantiitiin mootummaan Mallasaa dhandhaarte kana jaarmayoonni qabsoo Oromoo geggeessaniifi sabboontonni keenya dammaqiinsaan hordofanii tarkaanfilee dubbii tanarra aanuuf nama gargaaran fudhachuudha qaban. Sababni isaatiis;
April 28, 2012 at 9:26 pm · Gadaa.com
The following is a press release from the Oromo Liberation Front (OLF).
April 28, 2012 at 2:21 pm · Gadaa.com
Girma Tadesse* | April 2012
So I was told by my granddad (Akaka) about the story of his granddad and 9 brothers.
April 28, 2012 at 4:03 am · Gadaa.com
According to OPride.com, at least four Oromiyaan civilians died and up to eight were wounded in Hassasa town, Oromiyaa, on April 27, 2012, when Ethiopian security forces fired shots at Muslim activists demanding the state stop interfering in religious affairs.
April 26, 2012 at 10:57 pm · Gadaa.com
Gadaa.com is now available for mobile phone users (iPhone, Android, Blackberry, ...) as GadaaMobile; get connected to Gadaa.com on your mobile phone and become the first to test out the new features.
April 25, 2012 at 1:32 pm · Gadaa.com
Please join us on Sunday April 29th, 2012, between 11:30am-4pm for the 3rd Annual Medical Relief Foundation's (MRF) Fundraiser Luncheon to help Nedjo Hospital Project.
April 24, 2012 at 11:58 pm · Gadaa.com
The following is a press release from the Oromo Liberation Front (OLF).
Press release in:
- Afaan Oromoo
- Amharic


c: text/html

text:
January 13, 2014 at 9:54 am · Gadaa.com
Looking Back
By Ibsaa Guutama | January 2014
Looking back to the tortuous road the Oromo liberation came through, one can understand how time flies. All started underground - hidden from friends and enemies sights. The objective was to form an organization to fend off servitude, humiliation and degradation. Activists used to disseminate their ideas with handwritten fliers and oral messages. With change of time, they used alcohol duplicators and stencils. Computer printers are of recent history. Distributions were done by human errands. Now, facsimiles, wireless printers, copy machines and the use of internet as a vehicle of communication had changed efficiency ...
January 7, 2014 at 10:31 am · Gadaa.com
The Need for Institutions
(Originally Prepared for the Launching Event of MWMF)
By Ibsaa Guutama | December 2013
The Oromo had institutions for all activities and knew their importance. There was a process for an institution to be reformed or developed. According to the Gadaa tradition, legislation is to be reviewed every eight years. They very much understood that law had to be adjusted to conditions of the time. An institution that goes with time is indispensible for a nation. It is only people's quest for freedom that does not change with time. Kaayyoo or objective principle is a guide to reach ...
August 12, 2013 at 9:12 am · Gadaa.com
Sardaan Sardama Gaafata
Ibsaa Guutama irraa* | Adolessa 2013
Qabsoo bilisummaa Oromoo ijaarsaan jalqaba miilla fuudhuutt kan ka’e wareegama dabankufoota Oromoon ture. Sanaan jija boonsaa hedduutu galmeeffame. Kan dursanii gosaan, godinaa fi dhugeeffannoon eenyummaa ofii himuu barsiifata godhatanii turan akka “An Oromoo dha” ofiin jechuun kangahan lubbuu takkittii qaban itt baasaniitu. Sanaan raatessaan falfala koloneeffatoo ni cabe. Sun jija boqonnaa qabsoo jalqabaa keessaa tokko. Sun hundi itt haa wareegaman malee akeeki qabsaawotaa fi fedhii ummata Oromoo sanaan manii akeekameef gahe jechuu miti. Kan badiisa irra oolanii fi dhalooti haaraan injifannoolee itt daddabaluun gabbisu jedhamee abdatama. Wareegama darbeeen dhaadachuu qofti manii sanaan ...
July 14, 2013 at 1:14 am · Gadaa.com
Ibsaa Guutama irraa*
Oromoon saba tokkicha. Dubbee demokraatumma yeroo hin yaadatamne kaasanii qabu. Akka seenaatt Oromiyaan amantee tokkicha qabdi turte. Amantichi dhimma finnaa keessa hin seenu. Akkasumas finnaan addatt dhimma amantee waan ta’e keessa seenuun safuu ture. Sana jechuun bakki itt waldeggeran hin turre jechuu miti. Dhaaboti Lubaa fi Qaallu aadaa fi hoodaan bakka walitt dhufan qabu. Haata’u malee yeroo nagaa haa ta’u lolaa amantalummaan (ilaalchi amantee alaa) masaka waliigalaa sabichaaf kennaa ture. Oromoon dhugaa, amantee ulfina kennuu fi adda addumaa yaadaaf wal danda’uun beekama. Dhaalmaa ofi irratt mari’achuun haala amma keessa jirru qayyabachuuf nama gargaara. Kanaaf kanneen hamaa nuu hawwanii ...
June 9, 2013 at 11:29 am · Gadaa.com
Ibsaa Guutama irraa*
Erga uumamee empayerri Ethiopia nagaa qabate hin beeku. Cunqursaan yeroo yeroon hammaa bahuun sirnicha gaaga’aa jiraate. Garuu utuu dhoowee hin faca’in olhantummaan Habashaa akka hin tuqamnett kan afuura baafachisutu dhuufa. Tafarii kaasee hanga Mallasitt sanumatu ta’e. Hundi sanii bulcha keessatt ummata qooda fudhachiisna jedhanii seerota labsaa bahani. Garuu walqixxummaan qooda fudhachiisuun hundeedhaa kan isaan sochoosu godhanii waan ilaalaniif hojiirra hin oolchine. Akka dhufaniin irbuun seenan, yeroof aangoo cimfachuuf malee cunqursaan ummatootaa bakkuma turett deebi’a. Hamma dandahan sammuu ummatoota dhiquun eenyummaa saanii irraanfachisu tattaafatu. Sana bakkaan gahuuf hidhaa, guraarama, ajjeechaa fi butanii buutee dhabsiisuu fi biyya baasuun shakala saanii ...
May 13, 2013 at 7:15 am · Gadaa.com
Ibsaa Guutama irraa* | Eebla 2013
Haasaan dhihate kun yaadannoo guyyaa ABOn Meniyapolisii fi Silver Spring MD qophaye irratt dhihachuuf ture. Haalli utu hin mijjayin hafuun qaaman argamuu hin dandeenye. Sagalichi kan itt gimijjaawu baraaruuf barruunis dhahannoo “Yaadannoo Ayyaana Gootota Oromoo” jedhu jalatt a jiraa caqasaa.
April 18, 2013 at 9:13 am · Gadaa.com
Ibsaa Guutama irraa* | Ebla 2013
April 10, 2013 at 8:15 am · Gadaa.com
“No compromise, no turning back on the kaayyoo is necessary ... The chapter on colonialism is closing, and a vibrant Democratic Republic Oromiyaa is on the way to be brought forth.” - Ibsaa Guutama
Dhumarra Ga’a Kolonummaa Gaanfa Afrikaa
Ibsaa Guutama irraa* | Bitootessa 2013
Tigraway sirna malbulcha Habashaa keessatt miiltoo maadhaa turan. Erga mootummaa Zagu’ee as Amaarri, guggufannaa xixiqqoof malee, olhaantummaa qabatee jiraate. Sun Kaasa Marcaa, hoggana Tigraway bara 1872 Yohannis IV mootii mootota Itiyoophiyaa jedhe of muudeen gargar cite. Mootiin Tigray kun achi gahuuf mataa Amaaraa fi kanneen biras hedduu cire. Ergasiis akka isaan mataa olqabatanii hin laalle daa’imsiisee moo’e. ...
April 1, 2013 at 10:26 am · Gadaa.com
Garaagarummaa Bilisummaa Biyyaa fi Ummataa - Yaada Ifsa ADO Irratt Kenname
Ibsaa Guutama irraa** | Bitootessa 2013
Gidduu kana jaarmaan maqaa Oromoo maxanfate tokkommoo gadi baheera. Bara darbe 2012 jalqaba irratt akkasuma dhaabi bira maqaa Adda bilisummaa Oromoo utuu gad hin dhiisin daaya (vision) walfakkaataan gadi bahuun ni yaadatama. Ifsi lachannu qubqabsiis ambaa kennan illee waanuma barreessaa tokkoon qophawe fakkaata. Dhaabichi amma of mullise kun ummata Oromoon “Laamsha’iinsa qabsoon amma keessa seenne keessaa ba’uuf mul’ata haaraa, mala qabsoo haaraa kan si aangessu qabannee kaanee jirra. Akeeka si angessuuf karoorfanne kana dhugoomsuuf murannoodhaan daran qabsoo keenya haa finiinsi” jedhe. Kanneen isa ...
March 6, 2013 at 7:22 am · Gadaa.com
Ibsaa Guutamatiin* | Gubirmans.com | Bitotessa 2013
Oromiyaan biyya abbooliin Oromoo yeroo hin yaadatamne kasee diina irra ittisaa, tokkummaa saanii cimfataa, seeraa ilmaan nama hunda walqixxummaan ilaaluun of bulchaa turan. Diinota saanii yeroo hedduu dabsataniiru, yeroon jalati kufanis ture. Duulli jaarraa kudha shanii kaasee godhame haala facaa jalaa of baasanii gumaawun jarmaa saanii cimfatanii biyya saanii itt deeffatan ture. Jaarraan shan itt haanan kan duulaaf bobba’anii walitt deebi’uu dadhaban ture. Kara karaan walitt deebi’u yoo yaalan ollaan meeshaa ibidda tufuu hidhateen hankaafamanii qabaa halagaa jala seenan. Kan bakka kufanitt akka hafan barbaadan sana akka hin yaadanne itt ori’uu. Suun ...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kabaji guyyaa Waraana bilisummaa Oromoo gaafa 18/01/2014 sa’aa 13.00 irra eegalee eebba maanguddoota Oromoo amantaa garaa garaan baname. Guyyaa WBO kana hawaasni Oromoo biyya germanyf dhaaboliin siyaasa Oromoo bakka garaa garaarra kan irratti afeeramanidha. Walga’ii kanarratti yaadannoo gootota Oromoo wareegamaniif dungoon qabsiifamee faarun alaabaa Oromo faarfatameera.
Matadureen walga’ii erga beeksifameen booda barumsi namoota garaa garaan kennameera.
Durataa’aan tokkummaa barattoota Oromoo Bayer Luba Mulugeeta Girang sababa bu’uureffamuu qabsoo bilisummaa Oromoo bara Minilik 2ffaa kaasee qabxilee:-
• Qabsoo eegaluu saba Oromoof sababa kan ture
• Mootummaa minilikii kaasee rakkoo saba Oromoorra ga’aa ture irratti barumsa ballinaan kennaniiru.
Barreessaan TBOM Obbo Tamaam Yasin waraana bilisummaa Oromoo ijaarun maaliif akka barbaachise akkasumas bu’aan waraanni bilisummaa Oromoo argamsiise maal akka ta’e ballinaan ibsaniiru. Qabsoon WBOn godhe-
• Oromoon akka ofbaru
• Biyyi Oromoyaa jedhamtu daangaan adda baatee akka beekamtu
• Aadaaf seenaa afaan saba Oromoo kanbeeksise ta’uusaa ibsaniiru. Akkasumas guyyaan WBO Amajjin 1 maaliif kabajuun akka barbaachisellee ibsaniiru.
Walaloon bareedaa gootota Oromoo faarsu dargaggoo Oliyadi f dargaggoo Baahiru dhaan dhihaateera.
Durateessuun TBOJ adde Boontuu duula yeroo ammaa habashaan ummata Oromoorratti gochaa jiru kana dura dhaabbachuuf Oromoon tokkummaasaa cimsachuu akka qabu waamicha dabarsaniiru.
Xumurarratti yeroon gaaffiif deebii ballinaan akkasumas mariin ballinaan erga godhamee booda ibsi ejjennoo armaan gadiittii caqasamee nutii miiseensoonii TBOM fi TBOH kabaja guyyaa WBO kana sababeefachuun ibsa ejjano keenyaa akka armaan gadittii dabarfanee raa.
Ibsa Ejjano:
1. Seera shororkeessummaa isa tumatee jirutti hirkachuutiin wayita uumani Oromoo mirgasaaniif gaaffii dhi’eessanii, qabeenyasaaniirraa buqqa’uu fi saamamuu mormantti moottumaan TPLF wayyaanee hidhaa, ajjechaa fi dararrii saba keenya irraan ga’u nii mormina, nii balaalleffanas.
2. Bilisummaa Oromootiif bifa adda addaatiin karaa isaanii mijate qabsaa’u kessatti qooda fudhachuun beektotni, dargaggootnii fi abbootiin Oromoo mana hidhaa bulchiinsa wayyaaneetti dararaman haal-duree tokko malee akka hiikaman cimsinee gaafanna.
3. Dargaggota, barratoota, beektota, qote bultoota, daldaltoota Oromoo fi kan biros mirgasaaniif falmuuf jecha hidhaa, reebicha fi ajjeechaa mootummaa wayyaanee utuu homaatti hin lakkaa’in bakka hunduatti dura dhaabachuun qabsoo bilissumaa Oromoo geggeessaa jiran nuti miseensonni Tokkummaaa Barratoota Oromoo Jarmanii dame Bayern fi Hessen qabsoo isaanii kana galmaan ga’uudhaaf tumsa goona.
4. Sababa rakkoo siyaasatiif, akkasumas baratanii sababa miseensa yookaan deggertoota mootummaa TPLF wayyaanee hin taaneef qofa hojii dhabuurraa kan ka’e dargaggootni ilmaan Oromoo fi lammiiwwan Itiyoopiyaa biroo reebichaan lubbuunsaani biyya Arabaatti darbeef bulchiinsa mootummaa wayyaanee ni balaaleffanna.
5. Sababa mirga amantii isaanii sarbame gaafachuudhaaf hiriira nagaa magaalaa Finfinnee fi Arsii keessatti geggeessaniif rasaasa loltuu wayyaaneetiin kan ajjeefamaniif mootummaan Itiyoopiyaa itti gaafatamaadha.
6. Harr’a dhaaba siyaasaa biya Itophiyaa keessatti maqaa mormituu mootumaa Itoophiyaatiin of ijaaree karaa biraamoo uumata Oromoo seenaasaa fi adaasaa, afaansaas balleessee koloneefachuuf sirna Minilik II as deebisuuf lafa cira jiru kan akka Samaayawii Party (Blue Party) gochasaa nii balaallefanna; dura dhaabbanas.
7. Tooftaa, tarsiimoo fi sochii hiddi nafxanyootaa warra ilmaan Minilik II ta’an uummatta Oromoorratti hojjetan bifa kamiin iyyuu dura dhaabbana.
8. Rakkina Saba kenyaa furuuf Qabsoo bifa kam iyyu geggessuun mirga kenya fi dirqama lammumma kenyaa hubachu dhaan har’aas Qabsaa’oota Bilisummaa Oromoo walhubanno fi waliigalteen gara tokkumaatti akka dhuufani fi qabsoo jalqabame tokkummaahaan fiixaan akka baasnu waamicha kenya kabajaa dabarsina.
9. Biyyonni ilmaan Oromoo rakkoo siyaasatiif jecha itti baqatanii jiran soba mootummaa wayyaanee dhageefachuu dhiisanii rakkina saba Oromoo gad fageenyaan hubatanii mirga baqqattummaa akka kennan gaafatna.
Injifanoon Ummata Oromoof
Frankfurt/Main, 18.01.2014


text:
Yaadannoo Gootota Oromoo: Kaayyoo qabsaa’otni wareegamaniif galiin gahuun dirqama Sabboontota Oromoo hundaa ti
Abdii Boruutiin*
Amajjii 1, Guyyaa Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) akkasumas Ebla 15, Guyyaa Gootota Oromoo jennee yoo yaadannu fi kabjinu, walitti dhufnee kan itti waliin haasofnu; dhiichisaa fi ragadaan kan waliin ittiin bashanannu; yoo guyyaaleen kun dabran waayee kana kan hirraanfannu ta’anii hafuu hin qaban. Guyyaalee seena-qabeessi kun, kan qabsaa’ota wareegaman ittiin yaadannu qofaas otuu hin taane, kaayyoo goototni keenya wareegamaniif galii hawwamutti geessuuf, guyyaalee Sabboontonni Oromoo waadaa kana haaromsanii; gumaa gootota keenyaa baasuuf qabsoo kanaaf of qoheessan; wareegama barbaachisu kaffaluuf murteeffatan; jechoota qofaan otuu hin taane kana hojii dhaan agarsiisuuf qophii ta’an, ta’uu qabu.
Gootonni keenya dhimma tokkoof, kaayyoo tokkoof jedhanii tokkummaa dhaan waliin manaa bahanii tokkummaa dhaan wareegamanii karaarratti hafan. Maarree, kan har’a lubbuu dhaan jiran tokkoomanii kaayyoo walii tokko galiin gahuun maaliif isaan rakkisa? Wal gurmeessanii, tokkummaa dhaan humna ofii cimsuun amma yoo hin taane yoom ta’uu danda’a? Tokkummaan dhugaa kan ijaaramu, waan uummatni Oromoo kana hawwuuf yookaanis ammoo waan yaamichi godhamuufii miti. Kaayyoo waliin qabanii fi isa kanas galiin gahuuf waan manaa bahaniiftu akka tokkooman nama taasisa. Warri kaayyoo tokko qabani fi kanatti amanan tokkummaa kaayyoo ijaaruun dirqama isaanii ti malee kan fedhii dhuunfaatiin qofaa murtaa’uu miti. Kan fedhii gaafatullee yoo ta’e, fedhiin kun kan uummata bal’aa Oromoo ta’uu qaba.
Yoo waayeen tokkummaa, artistoota keenyaan weellisamu; hayyoota keenyaan barreessamu; bakkee hundatti dubbatamu, kun qabsaa’ota fi jaarmayoota keenya biratti akka kadhaatti ilaalamuu hin qabu. Eenyutu eenyu kadhata? Eenyutu kadhatamuu qabas? Kan yaamicha godhu: tokkoomaatii humna mooraa keenyaa (mooraa QBO) jabeessaa jechuufi. Kan yaamichi godhamuuf ammoo, qabsaa’otni fi jaarmayootni keenya, humna beekumsa, dandeettii fi qabeenya isaanii qindeessanii cimina qabsoo kanaarra akka oolchan gaafatamuufi. Dirqama Oromummaa fi Sabboonummaa akka hubatan isaan yaadachiisuufi. Kanaaf, kun kadhaas miti, ajajas miti, gorsallee miti. Gara gara hiramanii hafuun; diina fi alagaa dhaaf akka saaxilaman taasisa malee, qabsoo kanaaf faayidaa hin qabu jechuufi. Otuu kana hundaa beekanuu yaamicha uummataa diduun waan namaaf galuu miti. Walirratti duuluu fi wal dura dhaabbachuu, waliin mormuu dhiisaatii, gamtaa dhaan irree tokkoon diinarratti duulaa; mooraa keenya cimsaa, kan diinaa laaffisaa jechuufi.
Inni kun ammoo yaamicha qabsoo bilisummaa ti; sagalee uummata bal’aa ti; hawwii fi fedhii uummata Oromoo ti; dirqama Oromummaa fi Sabboonummaa ti; sagalee gootota kaayyoo kanaaf wareegamanii ti. Kaayyoo nuti lubbuu keenya dhabneef kana bakkaan (galii dhaan) gahaa jechuun yaamicha qabsoo ti malee, kadhaa ta’uu hin danda’u. Kan uummata Oromootiif dhaabbanna jedhan hunduu, yaamicha kana dhaga’uun dirqama isaanii ti. Qabsaa’aa ykn Sabboonaa dhugaa ta’ee, kan yaamicha kana jalaa didu, kan fedhii dhuunfaa qabu qofaa dha; kan waayee ykn dhimma uummata Oromootiif dursa hin kennine dha; kan Oromummaa dhaaf bakkee guddaa hin kenninee dha; kan haala keessa jirru sirriitti hin hubannee dha.
Haalli yeroo ammaa mooraa keenya keessatti uumame kun, kan akka laayyootitti ilaalamuu miti; nama sirriitti hubatu fi gadi fageenyaan xinxaluuf, haala baay’ee walxaxaa dha. Qabsoon keenya cimee, diina injifatee galii hawwme gahuun hafee, haala walxaxaa kana keessaa bahuunuu qabsoo biraa ta’ee jira. Haala baay’ee ulfaata ta’e kana hubachuun maaliif rakkisaa akka ta’u naaf hin galu. Isa kana keessaa bahuuf akka heerragaa foormulaan hin jiru. Karaan kana keessaa nu baasu, furmaatni guddaan tokkummaa qofaa dha; kaayyoo ofii ifa godhuu dha; adeemsa ofii sirreessuu dha. Yoo kanarratti waliigalame, waan tokkummaan hin ijaaramneef sababni amansiisaan biraa waan jiru natti hin fakkaatu. Sababni biraallee yoo jiraate, inni kun kan dhuunfaa ti malee waan biraa ti jedhee yaaduun na rakkisa.
Yoo har’a hin tokkoomne yoom tokkoomuu dandeenya? Yoo har’a walii hin galle, akkamiti boru biyya takka waliin ijaarrachuu dandeenya? Akkamitti waliin bulchuu fi waliin buluus dandeenya? Akkamitti biyya hawwinu Oromiyaa tana ijaarrachuu dandeenya? Akkamitti diina injifachuun danda’ama? Yoo har’a tokkummaa uumuu hin dandeenye, dhaloota boruutiif fakkeenya maal taana? Aadaan waliigaltee dhabuu, akkanumatti itti fufee, dhaloota dhufutti dabruu qabaa? Dhiiroo, mee waayee kana sirriitti itti haa yaadnu!! Uummatni Oromoo bal’aan, uummatni waa hundaa qabu, kan baayinaan miliyoona afurtamaa ol ta’u, tokkummaa qabsaa’otaa fi jaarmayoota isaa dhabee; karaa hundaan diinaaf saaxilamuun; roorroon daangaa hin qabne irra gahuun; biyya abbaa isaa keessatti dararamuun; jireenya namaa gadii jiraachuun;… qaanii guddaa mitii? Haala kanaan, yoo diinni nu tuffatee, waan barbaade nuun jedhu dinqamuu hin qabnu.
Dhugaan hubatamuu qabu, tooftaa fi tarsiimoof jedhamees haa ta’u, kaayyoo fi adeemsa ofii qulqulleessuu fi sirreessuu dadhabuun; sababa kanaan waliigaltee dhabun; garamitti nu oofaa akka jiru hubachuun rakkisaa hin ta’u. Waayeen akkanaa kun hidda baasaa dhufuun ayyaanlaallatummaa fi gantummaa dhaaf carraa akka uume; gara fuula duraattillee uumuu akka danda’u ykn malu waan nama mamsiisuu miti. Kanuma argaa jirru dhas. Kun ammoo diina fi alagaa dhaaf qaawwa akka uume fi uumu haalli yeroo ammaa uumame ragaa quubsaa ta’uu danda’a. Kun qabsoo kanaaf gaaga’ama guddaa dha. Injifannooleen hanga har’aatti arganneeyyuu, gaafii keessa galaa jiru. Diinni karaa gara garaatiin nurratti duulaa jira. Hamma kufnu fi badnutti teenyee eegnaaree??
Qabsoon bilisummaa keenyaa hamma kana abdii kutachiisaa ta’uu baatullee, haalli har’a keessa jirru kun, makmaaksa Oromoo tokko na yaadachiisa. Innis, “Muka kufe qottootu itti baay’ata” jedha. Dhugaa dha, har’a qabsoon keenya kufuu baatus, akka muka kufe qottoon itti heddoomtuu kanaa, laafina mooraa keenyaatti (kan tokkummaa dhabuurraa madde) diinni itti heddoomaa jira. Diina guddaa Wayyaanee injifannee, bilisummaa keenya argachuu qabna otuu jennuu; kunoo diinni biraas karaa biraatiin nurratti duuluuf ciminaan halkani fi guyyaa hojjechaa jira. Maqaa ykn kaayyoo diina waloo injifachuu jedhuun kunoo tumsa ijaarratanii kaayyoo isaanii galiin gahuuf ciminaan irratti hojjechaa jiru. Tumsi isaan ijaarrachaa jiran kun Wayyaanee kuffisuu qofaatti hafinaa laata?? Deebii gaafii kanaa Oromoofan dhiisa.
Amma wanti yaadamu fi hubatamuu qabu, kun akkana ta’e, sun akkas ta’e jedhanii dubbachu miti. Oromaatti quba qabuus miti; kun homaa nuuf hin fidne, homaas nuuf hin fidu. Wanti amma godhamuu qabu, gabaabumatti yeroo mooraa diinaa keessatti tumsi ijaaramu, mooraa QBO keessatti ammoo tokkummaan qabsaa’ota Oromoo hatattamaan ijaaramuu qaba. Yoo kun hin milkoofne, diina kana hundaa (kan nu nyaachaa jiru fi nu nyaachuuf hamuummachaa jiru) injifannee galii hawwinu gahuun hafee, bu’aalee hanga har’aatti argannee, harka keenyatti galfanneeyyuu tikfachuun rakkisaa ta’a. Balaan nurra gahuuf nutti deemaa jiru kun hubatamuu qaba. Kan diinatti gales haa galu; kan diinatti makames karaa isaa haa deemu; kan hafani fi kaayyoo tokkotti amanan, waliin hojjechuu qabu. Yeroo tokkoon tokkoomuun yoo hin danda’amne, mooraa keenya keessatti tumsa kaayyoo tokkoo ijaaruu qabu. Karaa kanaan malee humni keenya jabaachuu hin danda’u.
Yeroo ammaa, yeroo Fincilli Diddaa Gabrummaa fi warraaqsi uummataa Oromiyaa keessatti qawwee diinaa jalatti jabaachaa deemu kana, warri biyya alaa jiran ammoo tokkummaa ijaaranii uummata keenyaaf abdii ta’uu qabu. Yoo tokkummaan qabsaa’ota Oromoo ijaarame, hamileen uummata keenyaa keessumaayuu kan dargaggoota keenyaa, kan Qeerroo, cimaa deema. Ibiddi qabsoo bilisummaa Oromoo, kan Oromiyaa keessatti qabsiisame fi boba’aa jiru kun, diina uummata keenyaa gubee akka balleessu shakkiin hin jiru. Kan ibidda kanatti boba’aa (fuel) dabalu fi caalaatti boba’ee diina gubee mancaasu taasisu, tokkummaa ilmaan Oromoo keessumaayuu tokkummaa ykn tumsa qabsaa’ota Oromoo ti. Mancaasaan diinaa, abdiin bilisummaa tokkummaa keenya qofaa dha.
Barruu kiyya xumuruu dhaaf, goototni keenya, kan qabsoo kana keessatti wareegaman, qaamaan nu bira hin jiran malee, sagaleen isaanii guyyaa dhaa guyyaatti nutti dhaga’amaa jira. Sagaleen kun ammoo dhaamsa guddaa tokko qaba. Tokkoomaa, humna keessan jabeessaa, kaayyoo nuti wareegamneef galii dhaan gahaa; gumaa keenya baasaa; … kan jedhu dha. Kaayyoo tokkoof manaa baanee karaarratti hafnee jirra. Isin ammoo yoo kaayyoo kana gantan lafeen keenya isin waraana. Waraanamtaniis hin haftan; seenaan saba Oromoo akka Goobana Daaccee isin abaaraa jiraata; kana hubadhaa jechaa jiru. Kaayyoon isaan wareegamaniif garuu oolee bula malee otuu galii isaa hin geenya hin hafu. Hammasitti garuu qabsaa’aan ni kufa qabsoon itti fufa!!
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
12 Comments
-
Hawwinee Barii said,
Guyyaan gootota qabsoo walabummaa Oromiyaaf wareegamanii, ABO’n kan labsame ogguu ta’u, guyyaan isaa Eebla 15 osoo hin taane Caamsa 15( ji’a afraffaa gaafa 15) it. Kanaaf, guyyaan kun Eebla 15 ta’uu eessaa dhufe. Dogoggoraan yoo ta’e, Caamsa 15tti siraatuu qaba. Yoo hin taane ammoo, ABO irraa adda bafachuu malee, odeeffannoo sirrii hin taaneen Oromoo afaan faajjessun gaarii natti hin fakkaatu.
-
Abdii Boruu said,
Hawwinee Barii,
Hubachiisa: Maqaaleen ji’ootaa, Ebla fi Caamsaa jedhaman, kun mormisiisaa dha. Fakkeenyaaf akkuma buuphaa, killee ykn anqaaquu jedhamee naannoolee Oromiyaa adda addaa keessatti beekamu fi dubbatamu, jechootni “Ebla” fi “Caamsaa” jedhamanis akkasuma garaagarummaa agarsiisu.
Ani naannoo itti dhaladhe fi guddadhetti kanan beeku Ebli ji’a afraffaa (April) fi Caamsaan ji’a shanaffaa (May) akka ta’anin beeka. Kanaaf, wanti barruu kiyya keessatti kenname kun, akka beekumsa kiyyaatitti, dogoggora miti. Hanga Afaan Oromoo waalta’utti, jechootni akkanaa kun mormisiisaa ta’uun isaanii hin hafu. Ammaaf jechi barruu kiyya keessatti “Ebla” jedhame, ji’a afraffaaf (April) akka dhaabbatu hubachiisuun barbaada.
-
Teshome said,
Duraan dursee warraa qabsa’oota Oromoo kaayyoo bilisummaa Oromootiif wareegaman seenaan gaariin isaan galmeessan yommiyyuu laphee Oromoo keessa jira. Nutis dhaloonni har’aa jiru kun wa beeku qabna; Namni wan dhimma hin baasne jecha lubbuu isaa wareega, nutti ammaa yoomitti gabrummaa farsinaa laata? Yoo ofii keenya waa’ee mirgaa keenyaa falmaachu baane warra waa’ee mirgaa Oromootif falmaan maaliif diina wajjin waligalee cunqursina laata? Maaliif yaada gabbabdu qabannee deemna laata? Alagaa hin amannu Oromummaa keenyaa nuf wayyaa. Garaaf jennee dabarsine diina wal kennu yaa dhiisnu. Tarkanfiin wayyannee barattoota fi dargaggoota Oromoo irraatti fudhattu rifachuu hin qabnu; daraa qabsoo keenya cimee itti fufu qaba. Walii yaa galuu! Oromiyaan ni bilisoomti!
-
Abdurrahmaan said,
Dura Oromiyaa bilisa taate keessatti , Oromoo bilisoomte waliin wal nu haa agarsiisu jedha. yaa barreessaa madaa keenyaa, buqqisaa dhibee laphee galatoomi galanni kee bilisummaa haa ta,u!!!
Yaa Abdii waanan jedhu hin qabu,maalii yoo jette “Kan dhugaa hin quufin dhugullee hin quufu”jedha makmaakni oromoo. Jechoota kanaa ol wanti dubbatanillee hin jira jedhee hin yaadu. Akkuma baarruu keessa jiru ol aantummaa, ayyaalaallattummaa fi hubannoo dhabuu yoo ta,e malee. Ammaas warra karaa sirrii hin jirreen karaa dhugaa jaallawwan keenya irratti wareegaman irratti deebi,uun dirqama oromummaati jedha. Kan hin hubatin immoo yaada barruun kun deemuuf sirritti hubatama jedheen yaada.
Hawwinee barii barruu kana waan qeequ natti fakkaata, Garuu ufumaayis hikee jira jedheen amana.maaliif yoo jette Ayyaanni gootota Oromoo Caamsaa Guyyaa 15,n Ji,a afraffaa yoo jettu ji,uma qofa dogongorte malee guyyaan sirriidha. Mee Ji,oota waggaa hanga jahaa siif laakka,a obsaan na dhahi.
1,Ammajjii
2,Gurraandhala
3,Bitootessa
4?Ebla
5,Caamsaa
6,Waxbajjii
Haala kanaan hubachuun ni danda,ama jedheen yaada.
Yeroon yeroo irraati!
Yaanni sabboontota
Oromoo hundaa bakka ni gahu!
Oromiyaan harka nafxanyaatti hin deebitu!
Ijifannoon ummata Oromoo maraaf!!!
-
Jimma said,
Hi Abdii Boruu,
Galatoomi!.Guyyaa isaani kabajuun gaaridha. Garu, waan kufaniif bakkaan gahuf maal hojachaa jira jenne gaaffi kaasufi deebi kennudha. Amma akka goonu, anis ittan deebi’a, Ginbot 7 dhufe nu jeeqe malee haala gaarin gara gamtaan lolutti adeema turre. Ji’a lamaa ool ibidda Ginbot-7ttin nutti fide dhaamsuf falmmaa ture. Amma deebine bakka dhaabanne kaane gara wal-ijaarutti adeemna. Gaaffilee Miseensotni gurmuu ABO Jijjirama keessa gara THBO galan kaasan, waaye THBO gara ABOtti jijjiru, komii miseensotni THBO hogganoota THBO qaban ilaalchisee, kessattu kan Dr Mitikuun ka’e, miseensa horachu iraatti “reservation’ agarsisan ilaalchise, miseensota THBO fi miseensota ABO jijirama waliin hidhatu irra gara baqu irratti kan xiyyeefatu waan jennu jenne akka fulduratti qabsoon tarkaanfatu hojatamu qaba. Mee kanumaratti yaa hojannu.
-
Abdurrahmaan said,
Hawwinee bariitiif , kan ilmaan oromoo hundi baranii ittiin barsiisaa jiran lafumaa ka,anii miti. Kutaa oromiyaa 11 irraa hayyoonni oromoo walitti bahuun kan saba oromoo hunda walii galchu waa hundaa irraatti mari,atuu raggaasifamee barsiifamaa jiruudha. Yoo ifa hin taane osoo Abdii Boruu hin ta,in hayyoota duraan wanta ummata oromootiif ni ta,a jadhanii qormaanni biyyooleessaa guutuun ittiin geggeeffamaa ture duubatti deebitee gaafchuun sirraayyi. Garuu jechi ati darbbatte ” ummata oromoo afaanfaajjessuu” kan jettu quurama natti ta,eeti barruu koo yeroo lama irra deebi,e. Kana yoo jedhu Ayyaanni guyyaa goototaa guyyaan dura ta,ee fi duuba ta,ee guyyaa yaadannoo jedhamee yoo osoo hin hafin itti fufe gaarii natti fakkaata.
Akkan hubadhetti barruu Abdii Boruu keessatti waan saba keenya afaanfaajjessu hin agarre yoo jedhe soba natti hin fakkaatu. Kana qeequu dhiifnee gara barreeffama “ABO ” walitti buusu ummata keenya faffacaasu,akkasumas kan diinaan nurratti dalagamu irratti haa fuulleffannuu, wa,ee ji,ootaa yoo siif hin galin yoo biyya alaa jiraatte obboleessa kee kan biyyaa kan mana baruumsaa barachaa jiru gaafadhu baruumsi yeroo hin qabuu.
Dhaamsa Abdii Boruutiif, wontoonni akkana akka si hin dhiphifne abdiin qaba jabaadhu , “Kofoo jilbaan citte abbatu waraannata”jedhae makmaakni oromoo mitiiree Abdii jabaadhu!
-
fayaa oromo said,
Abdii boru u yaanni kee gaariidha garuu yaan ati barressitu baruu qofa ta’ee hujiitti hin jirtu akkuma fardaa gaarii karaa tokko laalta/yaada mee irra fooyahii
-
robaa said,
guuda gltomaa oboo Abdii boru!!1
-
Muhammed said,
Abdi boru baye’ee yadaa garidhaa. garuu malif nuti oromon yadaa namin kenaa tufaana? Mee wolihagaluu badaa kenyasi haa qajelfanuu yadaa nama kenya immo me haa fudhanu dirqaman ofi haa amanisisnuu malif kenyatuu kenyaa malee kan gandaa nurra gaala.
-
Dandii qabsoo said,
Abdii galatomi ani garu waan nadhibe keessa nuti ilmaan Oromoo yodiinni waanutti himu sirritti gurra kenninaaf jabaa kenna/beekaa kenna gafii itti baayi’ifna yoo dansaallee ta’e karaa hamilee isaa cabsinuun soqna mee of duuba deebi’aa laala wanta nuti hayyoota teenna godhaa jirru dhifama yoo hamile namatokkoollee tuqe ani walumaa gala keenya jechuu kooti yoo gadi fageennan laaltan kan walii galuu nu dhoorge guddaan isa kana wali hin laallannu jechaan kan biraa debii deebisuuf muddamna ”arge jettee hin dubbatin dhagaye jettee hin dubbatin osoo keessa hin hubatin”nahofkolchaa?
-
Muhammed said,
Abdi boru galatomi sin jedhaa mee yadaa keninu garii yadaa nami tokko irraa garaa yadaa ummataa miliyona 42 ti hajijjiruu yoo yadaa tokko yoo qabatni wolii hin dhabaan
-
Abdurrahmaan said,
Abdii Boruu, barruu kee haala inni walitti dhiyaatuun kitaaba lama qopheessee, naannoo jirutti hawaasni waliin jirru nuuf baay,isi jechaa jiran. An immoo dura namaaf osoo hin taane ofuma kiyyaaf qopheeffaachuu barbaade . Garuu namoonni argan garmalee waan jaallaataniif argachuu barbaadan. Eeyyama kee eegganna malee.


text:
Dameen barannoo uumamuutti amanu namni, laftii, fi uumamni-addunyaa
hundinuu ni uumaman malee akkasumaan tasa waan tokko malee gara jireenyaatti
dhufan jedhee hin amanu.
Nuyi ardii xinnoo ogummaa Waaqayyoo isa hundaa gararraatiin
uumamte, of dandeessee akkaataa jireenya ishee tuwwattee jirtu irra jiraanna.
Jiraachuu, qabachuu dhaa fi du'a wajjin, bareeda, urgaa'aa, jaalalaa fi
muuziqaa dhaaf dhugaa ni baana. Mee waa'ee kanaa yaadi. Heeregni, qorannaan
oggummaa biyya lafaa, arfaasaan, gadhummaan, qonnaan, gaa'eelli, urjoonni,
koffoon haphee nyaatamuu waan tokko malee dhufee? Tasuma uumamee....?
Dhaloota biyya lafaa irra jiraatan hundumaa irra caalaa
nuyi gabiitiin jiraachuu Ogeessa Heeregaa Saayinsii isa waan hundumaa naannoo
keenya akka socho'an godhe hubachuu dhabuu dhaaf sababii hin qabnu. Warra
Waaqayyoon ulfeessan malee gara malee ija jabaatotaa fi shakkitoota ta'uu
hin qabnu.
Waggoota 3000 tiin dura Daawit mootichi Israa'el (Faarfannaa
8:3-4) akkana jedhee dubbate "Ati gara bantiiwwan waaqa keetii warra harka
keetiin hojjetamanii, gara ji'aa fi urjoota warra ati dhaabdee yeroon ilaalu,
Ati akka isa yaadattuuf namni maali? Ati akka isaaf dhimmituufis ilmi namaa
maali?"