text:
Meet the Workgroup
አማርኛ • 繁体字 • 简体中文 • ភាសាខ្មែរ • 한국어 • Oromiffa • af-Soomaali • Español • Tagalog • ትግርኛ • Tiếng việt • English
Garee Hojii Walqixxummaa Geejjibaa Itti Makamuuf Iyyadhu
Gareen Hojii Walqixxummaa Geejjibaa (TEW) bara 2023-2024tti teessoo banaa qaba. Miseensota hawaasaa gahumsa qaban akka itti makamtan barbaadaa jirra.
Akka tiksaa Bu’uura Walqixxummaa Geejjibaa (TEF) keenyaatti tajaajiluu barbaadduu? Namoonni garee hawaasaa, networkii, ykn dhaabbilee bu’aaf hin dalagne hawaasa saaxilamoo ta’an Seattle-King County keessatti tajaajilan waliin hidhata qaban akka iyyatan affeeramanii jiru.
Iyyataa tokko deeggaru barbaadduu? Dhaabbileen kaadhimamaa TEW waliin hidhata qaban Xalayaa Deeggarsa dhiyeessuu ni danda’u.
Tajaajila Hiikkaa
Tajaajila hiikkaa barbaadduu? Namoonni dhuunfaa ykn gareewwan iyyannoo ykn Xalayaa Deeggarsa dhiyeessuuf gargaarsa barbaadan:
- Imeelii: transportationequity@seattle.gov ykn
- 206-684-5142 bilbilaa.
Miseensota Garee-hojii Ammaa
Yoordaanoos Tafarii, Itti-aantuu Dura-taa'aa Garee-hojii
Yordanos Teferi Abbaa Seeraa eDiscovery ti. Muuxannoo waggaa 17 ol seeraa fi dhaabbilee Fortune 100 irratti qabdi. Yordanos hojii guddaa Tumsa Hawaasa Aadaa Hedduutiin kan wal barsiifte yeroo boordii Giddugala Hawaasa Eertiraa keessatti tajaajiluu jalqabdedha. Har'a ammoo Daarektarri Olaanaa taatee tajaajilaa jirti. Yoordaanoos Boordii Gorsituu Kaka'uumsa Misooma Madaalawaa (EDI) fi Boordii Bulchiinsaa Hawaasota Hiree (COO) irrattis tajaajilaa jirti.
Yu Ann Youn, Itti-aantuu Dura-taa'aa Garee-hojii
Yu Ann Youn amma barattuu Gidu-gala Roobinsan Baratoota Darggaggoo tiif University of Washington digrii jalqabaa To'atiinsa Ijaarsaa tiin argachuuf dalagaa tan jirtuu dha. Mira gadi-fagoo qabdi waay'ee haqummaa sanyii ijaaruu fi industirii adda addaa Naannawaati Ijaarame keessatii akkasumas naannoo karoorfannaa fi misooma magaalaa irratti hirmaannaa ol'anaa hawaasaa wajjin akka ta'uuf dhadhesituu haxxee dha. Garee-hojii Haqummaa Geejjibaa tti kan makamteef mariiwwan naannoo karoofannaa geejjibaa keessatti sagaleewwan hawaasota BIPOC galii xiqaa fi dargaggoo ifatti as baasuf.
Rizwan Rizwi, Gargaaraa Dura-ta'aa Kabajaa
Rizwan Pirezidaantii fi CEO To'annaa Qabeenyaa SAR ti. England keessa Newcastle upon Tyne tti dhalatee guddate, To'annaa Daldalaa tiin kabajaan wajjiniin BA dhaan Newcastle University irraa akkasumas booda Bulchiinsa Daldalatiin MA dhan eebifame. Industirii investimantii keessatti muuxannoo baldhaa qaba akkasumas SMITH BARNEY Citigroup (amma qaama Morgan Stanley) tii Portfolio Haqummaa too'achuun waggoota dheeraa dabarse
2012 keessa, Rizwan Dareektara Hojii-Gaggeessa Tajaajilota Mannen Muslimaa (MHS) ta'ee iddoo bara 2018 keessa Kiing Kaawuntii guutuu keessatti namoota 1,100 oli mana akka argatan gargaaree, durummaan baqqattoota fi buqqa'oowwan mana dhabeeyyii ta'an. Garee-hojii Haqummaa Damee Geejjibaa Siyaatil tti makamee jira akka namoonni murteewwan geejjibaa keessatti sagalee qabaatan mirkaneessuf otumalleen gareewwan diinagdeen hubamoo ykn seenan bakka-bu'imma gadi aanaa qabaatan kan yeroo baay'ee saxaxa imaammataa keessatti irra utaalaman irraa dhufan ta'ullee.
Steven Sawyer, Gargaara Dura-ta'aa Kabajaa
Bishop Steven R. Sawyer falmaa mirgoota namoomaa, oogganaa hawaasaa, hojii uumaa, fi karaa-banaa amantii biyyoolessaa kan B.A. Bulchiinsa Daldalaa To'annaa Dhaabaa irratti xiyyeefate qabu akkasumas Maastars Barnoota Amantaa Misooma fi Haqa Aduunyaa irratti xiyyeefate Multnomah University Portland, OR kessa jiru irraa argatee dha. Ammatti Steven akka Dareektara Hojii-Gaggeessa POCAAN tti dalaga, duraan Neetworkii Uumatta Bifa Adii hin ta'in Farra AIDS jedhamee beekamu, ajansii tajaajila hawaassummaa aada-daneessaa hawaasota Siyaatil keessaa moggaatti baafaman erga 1987 tii tajaajilu. Ajansichi sagantaawwan haala badaan fayyadamuu qorsa sammuu nama adoochuu, hidhaa, mana maleessummaa, dhibeewwan walqunnamtii saalan darban, jibba sanyii irratti hundaa'e, jibba saala irratti hundaa'e, fi garaagarummaawwan moggaatti nama baasan biroo falmuu, barsiisuu fi sochoosu barbaadu dha. Dhaadannoo isaa kan dhaaba waliin qoodame: "Fayyaa, Hawaasa Warraaqsuu, fi Jireenya Jijjiiruu Jajjabeessuu.
An Huynh
An Huynh Qindeessituu Bakkee Uummataa fi Hawaasaa Seattle Chinatown International District Preservation and Development Authority (SCIDpda) tti dha. Naannawaa saxaxa aartii uummataa adda addaa, saxaxa paarkii, fi pirojeektiwwan hulaa fooyyessuu irratti waliigaltee barbaaduf daldaloota ollaa keessaa, jiraattota, fi abbaawwan qabeenyaa akkasumas dipaartiiwwan magaalaa, warreen maallaqa arjooman, fi dhaabbatoota saxaxaa waliin ta'uun hirmaannaa hawaasa fi qaqabiinsa pirojeektota bakkee uummataa Chinatown International District keessaa mijeessiti. An TEW tti kan makamte muuxannoowwan namoota Chinatown International District keessa jiranii kan maatiwwan %72 afaan Ingiliffaan ala ta'e haasawan fi %19.1 dulloomoo ta'an, lachuu yeroo baay'ee mariiwwan haqummaa geejjibaa irra alatti hafan, olkaasuf.
Cesar Garcia
Cesar Garcia waggoota 17 darbaniif Siyaatil mana godhatee jira, bakke akka turjumaana affan Ispanishii fi riqicha haasawaa dirreewwan badhaa fayyaa, hawaassummaa, fi seeraa dabalatee ta'e dalagu. Bakkee karaa hasawaa mootummaa magaala fi hawaasa walakkaa qulqulleessun itti gargaaraa jiru Wal-qunnamsiisaa Hawaasaa dhuunfan Damee Ollootaa wajjin gara waggoota 5 tif dalagaa jira. Muuxannoowwan jireenyaa kumaatamootaa buqaatotaa fi baqattoota irratti dhiibbaa uuman ragaa ba'uudha kan isa haadha warraa isaa Peggy Hernandez Lake City Collective, kan dhimmoota bu'uura misoomaa fi jiraachuu danda'uu guddinaan maatiiwwan BIPOC fiixee kaaba Siyaatil keessa jiraatan dhiibuf dhaadhessu fi deebii kennu, hudeessurratti akka makamu qajeelche. Kibba, Giddu-gala fi Kaaba Siyaatil keessa jiraachun, Cesar investimantonni geejjibaa fi bu'uura misoomaa Magaalicha keessa al-walqixxummaa jiru muuxannoo ofiin arge qaba. Olloota bakkee maatiiwwan akka isaatii jiraatan keessa hacuuccaa akkanaa cabsuu fi nageenya foyyeessuu gargaaruf TEW tti makame.
Ellany Kayce
Ellany Kayce miseensa gosaa galmoofte sablammii Tlingit, Gosa Raven dha. Ishiin Daarektara Hojii-gaggeesituu Sagantaa Dhalataa Nakani tti, 501c3 Siyaatil keessatti fi jireenya dalagaa ishii guututti akka barsiisaa fi misoomsituu sagantaa haqa sanyii fi hawaasummaa, gorsituu aadaa, karoorsituu taatee, qindeesituu, mijeesituu, leenjistuu, misoomsituu sagantaa baruumsaa fi maallaqa burqisiiftuu taateti dalagde. Ellany dabalataan muuxannoo umurii-guutuu Dhalataa Alaska, Dhalataa Ameerikaa, fi hawaasota Sablammiiwwan Jalqabaa wajjiin dalaguu qabdi, akkasumas leenjistuu, xabattuu dibbee aadaa, wallistuu, shubbistuu, fi dammaksituu hawaasati. Qaqabiinsi geejjibaa jireenyya guyyuu tif murteessaa akka ta'etti amanti, akkasumas dhabumman walqixxummaa fi haqa hawaassummaa geejjiba keessaa haala madaalawaa hin taanen warreen manamaleessummaan, jibbi sanyummaa, jibbi saala irratti hundaaye, fi jibba sadarkaa jireenyaa irratti hundaaye mudate dhiiba, akkasumas namoota seenan moggaatti bahan akka hojii, kunuunsa fayyaa, fi manneen gatiin madaalawaa hin qaqqabne dhoowwa. TEW dhaf Gosa Duwamish bakka buuti, bakkee itti barachuu fi Duwamish fir namoota Gosaa/Dhalataa Jalqabaa ta'an maraafuu tumsa ta'uuf abdatti.
Amir Noir Soulkin
Amir Noir Soulkin Tajaajilaaleen Hawaasa Baha Aafrikaa (EACS) tti Dareektara Qunnamtii fi Misoomaa ti, dhaabbata bu'aaf hin dalagne waggaa 21 Guraachan-durfamu-tajaajilu baqatoota fi maatiiwwan baqatootaa Baha Aafrikaa Kiing Kaawuntii keessa jiraataniin fi isaanumaaf kan uumame. Inni dhaabatichaaf nama jalqbaan qunnamanuu fi damee maallaqa burqisiisuu fi misooma dhabbatichaa kan to'atuu dha. EACS Siyaatil naannawa New Holly ti jira, kan irra baay'inaan hawaasa BIPOC ta'e waggaatti dargaggoo 350 oli karaa aadaa irratti hundaayen Olmaa da'immanii tii ka'ee anga kutaa 12ffaa tti gargaarsa baruumsan boodaa, bonaa, fi gidduu-seenuu fi sagantaawwan gorsaa kallattii jijjiirsisuu kan sagaleewwan maatiiwwan baqatoota fi buuqaattota Baha Aafrikaa ol kaasu tajaajilu dha.
Amir Puget Sound Sage's Community Leadership Institute irraa eebifame bakkee beekkumsa cimaa walitti hidhannoo sochii kutaa fi qaqabiinsa geejjiba nagaa qabeessa, gatiin madaalawaa, walqixa kan haala jireenyaa hunda wal qabsiisu walakaa jiru. Baqattonni guraachaa yeroo baay'ee haasaawwan imaammataa irraa alatti hafu sababa afaaniitii fi/ykn gufuuwwan qaqabiinsatiif kun waan namoota hawaasaa karaa hirmaannaa dimokraatawaa bocamee keessaa jirataniif haalan hamaa ta'edha. Amir Garee-hojii Haqummaa Geejjibaa irratti tajaajilun akka bakka hawaasota baqatoota fi buuqaattota Baha Aafrikaa bakka bu'uun dalagaa barbaachisaa fi dhiibbaa qabeessa irratti himaachuu danda'utti itti dhaga'ama: "Bakka-bu'aa qabaachun gatii qaba. Tokkumman BIPOC Gatii Qaba. Lubbuun Guraachaa Gatii Qaba. Sagaleewwan Guraachaa gatii qabu. Fedhiiwwan Guraachaa gatii qabu. Dinaagdeen Guraachaa gatii qaba. Qulqullinni jireenya Guraachaa gatii qaba."
Karia Wong
Karia Wong erga 1998 tii baqattoota tajaajilaa jirti, jalqaba akka tola-baatutti akkasumas amma Giddu-gala Odeeffanno fi Tajaajila Chaayiniizi (CISC) tti akka Qindeessituu Giddu-gala Qabeenya Maatii tti tajaajila jirti. Waggoota 20+ baqatoota gargaaraa turtetti, Karian akkamitti baqatootaf walqixxummaa dhabuun geejjibaa jireenya isaanii haaraa Siyatil keessatiif gufuu ta'e argite. Namni martuu biyyi irraa dhufan, afaan, dubduubee fi dandeettiiwwan qaamaa/sammuu isaanii otoo ulaagaa keessa hin galin filannoowwan geejjibaa nagaa qabeessa, gatii madaalawaa, qaqabamaa fi haala naannawaatif bubbuluu kan danda'u qaqabiinsa walqixa ta'e qabaachu qabu jetteeti amanti.
Miseensota TEW duraanii
- Khatami Chau
- Kiana Parker
- Kristina Pearson
- Chris Rhoades
- Christina Thomas
- Phyllis Porter
- Micah Lusignan
- Julia Jannon-Shields
- Sokunthea Ok (Qajeelcha Ollaawwanii (DON), Wal-qunnamisiiftuu Hawaasaa)
- Analia Bertoni (Qajeelcha Ollaawwanii (DON), Wal-qunnamisiiftuu Hawaasaa)


c: text/html

text:
HD Jaal Daawud Ibsaa irratti maaltu gaggeeffame?
[SQ-Hagayya 1/2020]
HD ABO jaal Daawud Ibsaa irratti turban lamaa asitti maaltu irratti gaggeeffamaa jira isa jedhuuf SQ jala bu’ee hordofaa isiniif gabaasaa ture . kanumaan wal qabatee waan har’a tahes kanuma torbanoota dabarsineen kan wal qabatu malee adda miti.
Guyyaa kaleessaa jechuun Adoolessa 31/2020 akka yaaliin ajjeechaa HD ABO jaal Daawud irratti aggaamamee jiru qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo jala bu’ee hordofuun sabaa himaalee hawaasaarra akka tammsa’u gochuun ummata bal’aa Oromoon dhugaa jiru qaqqabsiisee ture.
Wanti guyyaa har’aa Hagayya 1/2020 Waajjira ABO muummee Gullalleetti tahee fi HD ABO jaal Daawud irratti tahes kanuma.
Akka qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo hordofaa turee fi jirutti wantoota armaan gadii kana qulqulleeffachuuf yaaleera.
1, HD ABO jaal Daawud Ibsaa ajjeesisuuf murni tahe guyyoota sadan darban dirqama mootummaa irraa fudhateen gaggeessuummaa Alamuu Qinaaxxii fi Bayyanee Biraanuu jedhamuun tahuu odeessi qaruuxee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Adoolessa 30/2020 qaqqabe ifa godha.
2, Adoolessa 1/2020 wal gahiin akkaataa HDn ABO jaal Daawud itti ajjeefamu wal galteen namoonni dirqama fudhatanii akka xumuran odeessi qaruuxee Qeerroo Bilisummaa Oromoo akka biyya Itiyoophiyaatti sa’aatii laaqanaa irratti guutummaan odeessaa qaqqabuu barame,
3, Akka odeessi qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo odeessi qaqqabe ifa godhutti HD ABO jaal Daawud Adoolessa 31/2020 halkan keeessa ykn Hagayya 1/2020 akka ajjeefamuu dandahu odeessi ifa godhu ragaalee waliin isa qaqqabuu irraan kan ka’e guyyaa kaleessaa jechuun Adoolessa 31/2020 Qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo odeessa kana sabaa himaalee hawaasaa irratti akka ummatni bal’aan beekuuf ifa godhee ture.
4, Adoolessa 31/2020 miseensi GS ABO Atoomsaa Kumsaa namni jedhamu gara waajjira Gullallee imaluun eegdota waajjira ABO Gullallee jiraniin doorsisuu fi HD ABOf guyyaa tokko qofaatu hafe jedhee dhaadachuu qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo ragaa waliin qulqulleeffateera.
5, Guyyaa har’aa jechuun Hagayya 1/2020 humni waraanaa ganamaan waajjira ABO Gullallee imaluun eegdota waajjira ABO Gullallee jiraniin HDn ABO jaal Daawud akka har’a waajjira hin seenne ni ajjeefamu kanaaf bilbilaa itti himaa jechuun ijoolee waajjira ABO Gullallee eegdu itti bilbilchiisan.
6, HDn ABO ergaan kun isaan qaqqabuu osooma dhagahuu doorsisaa fi ajjeechaa sodaachuu dhiisanii hojii isaanii idilee gaggeessuuf waajjira ABO Gullallee jirutti akkuma durii ka’anii imalanii waajjira seenuu yeroo dhaqu naanoo waajiratti humni waraanaa akka waajjira hin seenne dhorkuuf yaalii godhus HDn ABO humnaan seenuu danda’aniiru.
7, HDn ABO jaal Daawud Ibsaa akkuma waajjira seenaniin humna waraanaa baay’inni isaanii 20 tahan waajjira dhuunfatan. Yeroo HDn ABO jaal Daawud waajira seenu hoggantootni ABO jaal Toleraa Adabaa, Qajeelaa Mardaasaa, Atoomsaa Kumsaa waajjira Gullallee ABO galma walgahii keessa taa’aa turan.
8,Waraanni mooraa seenan HD ABO jaal Daawud wal arganii akka saka’ataniif gaafatanii namuu akka mooraa lakkisee bahu gaafatan. Yeroo kana HDn ABO jaal Daawud mooraa sakatta’uuf eeyyama mana murtii fidaatii bakka taajjabbiin jirutti walumaan sakattaana jedhan.
9, Waraanni mootummaa mooraa waajjira Gullallee weerare kun eegdota waajjira Gullallee dabalatee namoonni hojii idileef waajjira keessa jiran lakkisanii akka bahan dirqamsiisuu eegale ammas HDn dhimmi kana jala dhaabbatanii morman. Yeroo kuni tahu hoggantootni dhaabaa kanneen akka Toleeraa Adabaa, Qajeelaa Mardaasaa fi Atoomsaa Kumsaa mooraa keessa turan dhaabbatanii ilaaluun dhumarratti osoo HDn waraana waliin wal mormuu mooraa lakkisanii bahan. HDn jaal Dawud ibsaa fi waraana waajjira sakattaana jedhe gidduutti uumameen atakaroo turtii sa’aatii tokkoo booda humni waraana waajjira sakatta’uuf ol seenee ture mooraa lakkisee bahe.
10, yeroo homaan waraanaa waajjira sakattaana jedhee HD jaal Daawud waliin mormii gaggeessu Ibsaa Nagawoo fi Araarsoo Biqilaa humni waraanaa mooraa alatti ittisee nageenya keessaniif gaarii miti deebi’aa gala jechuun of duuba deebi’aanii akka galan godhaman.
11, waraanni mootummaa erga waajira ABO lakkisee bahee booda turtii daqiiqaa 10 hin caalle keessatti gara mooratti deebi’uun HD ABO jaal Daawud akka waajjira lakkisee deemu 3F lamaan dhufanii fuudhanii kallattii lixaan Winget irraan karaa xoorhaayilloch qabanii 3F sadiin ajjabuun kallattii biratti geessuuf kan yaalan hordoffii qaruuxee Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi eegdota HD jaal Daawud Ibsaa konkolaataa lamaan jala bu’anii hordofuun yoo dune waliin duuna wareegama dhufu waliin fudhanna jedhanii osoo humni waraanaa HD waliin jiru doorsisuu kutannoo fi murannoon hanga dhumaatti waliin imalaniin soda tokko malee kallattii gara dabarfamuuf ture irraa HD jaal Daawud gara mana isaaniitti akka galuuf dirqameera.
12, Taateen kun yeroo gaggeefamutti hogganttotni ABO itti aanaa HD Araarsoo Biqilaa dabalatee ,Toleraa Adabaa, Ibsaa Nagawoo, Atoomsaa Kumsaa fi Qajeelaa Mardaasaa mana Araarsoo Biqilaa deemuun wal gahii gaggeessaa jiru.
Walumaa galatti taateen turban lamaa as HD ABO jaal Daawud irratti aggaamame hoggantoota olaanoo dhaabichaa itti aanaa HD irraa qabee tahuu qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo hordoffii godhen mirkaneeffateera. Guyyaa har’aas ajjeechaan HD jaal Daawud irratti aggaamame dursee sabaa himaalee hawaasaa irratti ummataaf ifa waan taheef shira lammataa yadaa bulanii dubbiin kun kana tahuu dandaheera. Hoggantootni gochaa kana keessatti hirmaachaa jiran dirqama mootummaa irraa isaaniti kennameen HD jaal Daawud hojii irraa akkaataa itti gaggeeffamu gochuu ykn kun dadhabame akka ajjeefamuuf tahuu ragaan arganne ifa godha. Ammas ummatni keenya bal’aan ummatni Oromoo biyya keessaa fi alaa haala amma mooraa qabsoo Oromoo ABO keessatti tahuu harka mootummaan tahuu fi gaggeessummaa hoggantoota dhaabichaan tahuu akka hubattanii taatee kan dura dhaabbachuun balaaleffattan isin beeksisuu barbaanna.
Sagaleen Qeerroo Bilisummaa taatee kana HD ABOf jecha oson taane dirqama qabsoon itti kennite of harkaa waan qabuuf shira dhaaba keenya ABO irratti dalagamu sodaa tokko malee ummata keenyaaf ibsaa deemna. Ragaalee barbaachisoo tahanis ummataaf kan dhiyyeessinu tahuu iosin hubachiifna.
Sagaleen Qeerroo Bilisummaa ummata keessa taa’ee ummataaf hojjeta.
Shiraa fi dabaan mooraan qabsoo Oromoo hin diigamu gantootaa fi hayyalaallattoota calalatee fuulduratti imala.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gareen Milishaa Faannoo Amaaraa Oromoo Walloo irratti waraana labse.
Gareen Milishaa Faannoo Amaaraa Oromoo Walloo irratti waraana banuuf tibbana ifatti dhaadataa tureera. Viidiyoon gareen kun “Osoo Oromoon Walloo as nu cina jiruu wanti Wallaggaa dhaqnuuf hin jiru, isuma nu cina jiru kanaaf of haa qopheessinu” jechuun ittiin dhaadatuufi hookkara kakaasus fuula miidiyaalee hawaasummaarra naanna’aa jira. Odeeffannoo har’a gara Wallootii arganneen, yeroo ammaammoo humni kun lola qindaawaa Oromoo Walloo irratti labseera.
Guyyaa Kaleessaa Lola Aanaa Jillee Dhummuugaa iddoo Kollaash jedhamututti gareen Milshaa Faannoo Amaaraa daguutti uummata irratti bane kanaan, dhalattoonni Oromoo 7 rasaasaan rukutamaniiru. Isaan rukutaman keessaa namni tokko lubbuun darbuus jiraataan Gandichaa OMN’tti himan.
Humni kun waraana Kaleessa eegale kana har’as itti fufeera. Kallattii afuriin qe’ee Oromoo Walloo weeraree lola jabaa irratti banee jiraachuu, jiraataan Aanaa Jillee Dhummuugaa kan biraan OMN’f ibsaniiru.
“Ganda Wasan Qurqur, iddoo Gaara Ganda Qarree jedhamtutti lola jabaa keessa jirra” jedhan namni kun. Battala isaan bilbilaan yaada nuuf kennanittis dhukaasa jabaatu dhagahama. Hanga oduun kun qindaa’ettis lolli itti fufeera.
Lola har’aatiin hanga oduun kun qindaa’etti Oromoo Walloo irraa namoonni sadii wareegamuu odeeffannoon garasii nuqaqqabe kan mul’isu ta’us, battala bilbilletti miidhaa qaqqabe adda baafachuu hin dandeenye jedhan maddeen odeeffannoo keenyaa kunniin.
Lolli qindaawaan kallattii afuriin nurratti banamee jira jedhu jiraataan aanichaa kan biraan OMNf haala isaan mudate ibsan.
Guyyaa Kaleessa lola Ganda Kollaash jedhamtutti nurratti baname waloon qolachuuf yeroo yaallutti “Bulchiinsi Godinaa fi Aanaa lolli ammaan booda isin irratti banamu hin jiru, yoo lola kan banan ta’e mootummaa Federaalaatu isinirraa qolata” jechuun uummanni akka of dagatu godhaniiru, kana hordofee humnoonni Amaaraa halkan edaa bakka qabatanii buluun, har’a bifa qindaa’een nu weeraraniiru jedhan.
Ummanni waliif birmatee lola isarratti baname waloon akka hin qolanneef Kaabinoonni Godinichaa danqaa jiraachuun rakkoo numudate hammeesseera jedhu. Namoota waliif birmachuuf lafa fagoo qaxxaamuranii gara iddoo lolaatti imalan qaamni mootummaa karaatti danqaa jiraachuu fi meeshaa irraa hiikuuf doorsisuu himan.
Gama biroon Kallattii daangaa Affaariinis lolli jabaan uummata Aanaa Baatee irratti banamee jiraachuu himu jiraataan Godinichaa kun. Lolli yeroo ammaa nurratti banamee jiru hedduu yaachisaadha, labsa duguuggaa sanyii uummaticha qe’eesaa irraa dhabamsiisuu kaayyeffate waan ta’eef, qaamni egereen uummata kanaa isa dhiphisu kamuu callisaan nurratti ilaaluu hin qabu jedhan.
Humnoonni Amaaraa waqtii Soomaa eeggatanii karoora uummaticha qe’eesaa irraa dhabamsiisuuf qaban hojiitti hiikuuf yaalaa jiraachuu kan ibsan Oromoon Walloo Humnoonni Federaalaa Godina Addaa Saba Oromoo buufatanii jiran lolli akka dhaabbatuuf gaafachuurra darbee tarkaanfiin fudhatan tokkollee hin jiru jedhu. Gaaffii lola dhaabuu isaan dhiyeessan ammoo, gareen Milishaa Faannoo Amaaraa waan hin simanneef lolli itti fufeera.
Gareen Milishaa Faannoo Amaaraa kallattii hundaan biyyattii goolaa jiruu fi ummanni nagaan qe’eesaarra akka hin jiraanne taasisaa jiru kun, ifatti Mootummaa naannichaa, Abbootii qabeenyaa fi Dhaabolee siyaasaa naannoo Amaaraa bu’uureffataniin kan deeggaramu wayita ta’u, torban torbaniin humna milishaa leenjisee bobbaasuu itti fufeera.
Humni kun gocha suukanneessaa uummata nagaa irratti raawwataa jiruun cinatti, dhiheenyuma Shawaa Bahaatti Milishaa Oromiyaa 30 ta’an, Horro Guduruu Wallaggaatti ammoo Humna Poolisii Federaalaa fi caasaa mootummaa naannoo 39 ta’an fixuu gabaasnee turre. Haata’u malee hanga yoonaatti sochii garee milishaa kanaa dhaabsisuuf gama mootummaa Federaalaatiinis ta’e kan naannoleen tarkaanfiin qabatamaan fudhatame hin jiru.


text:
Addunyaa tanarra carraalee heddutu jira. Carraa nuti lakkoofnee xumuru hin dandeenye. Uumamni dachii tanarra jiru ammoo tokkoon isaallee mudaa hin qabu. Hundi isaatuu akka isaaf malutti uumame. Kanaaf wanti Rabbi uume hundi isaatuu uumama ajaa’ibaa irratti uumame jenna. Wanti ilmi namaa hojjatu garuu mudaa qaba. Mee bilbiluma keessan ilaalaa. Kaampaaniin bilbila oomishu, gaafa dura waan takka irraa jalqabe. Akkuma bilbilli sun nama harka seeneen mudaan wahii irratti argama. Kanaaf waa fooyyeessuuf jecha waan biraa irratti godhan. Ammas mudaa qabaata, ammas waan biraa itti dabalan. Osoma akkas godhan deeman malee xumuruu hin danda’an. Carraan jiru heddu waan ta’eef akkasumatti jijjiiraa deemu. Kanaaf maqaa bilbilaa irratti lakkoofsa dabalaa deeman. Iphone gaafa eegalu iphone jedhee eegale. Eegasii iphone 2, 3, 3s, 4, 4s jedhaa deemee, ammaan tana 7 irra jira. Ilma namaa garuu ilaalaa mee? Ijji bakka isaaf maltuu fi akka isaaf maltutti jira. Osoo ijji teenya kallacha gubbaa jiraatee, aduuf jechaa waa arguun nu dhiba. Kanaaf carraalee Biiliyanaan lakkaawaman keessaa Rabbi isa nuuf ta’u filee nuuf kenne. Ilmi namaa akka carraa hin uumamne. Carraalee silaa ta’uu danda’u heddu keessaa filamee akka ta’uu qabutti uumame. Ammas wanti fooyyefame hin jiru. Gaafuma jalqaba biyyeerraa uumamu akka tahuuu qabutti uumame. Ammas akkasuma of duras akkasumatti jiraata.
Sagantaa har’aa keessatti ammoo waa’ee waa argamsiisuu ilaalla.
Osoo qalamaa fi Waraqaa tokko kutaa tokko keessa keenyee waggoota kumaan lakaawamaniif akka achi turu goonee, Qubeen takkallee ta’u, ofiin barreeffamuu danda’aa laata? Ykn ammoo Madooshaa, Mismaara fi Muka kutaa tokko keessa keenye, akkasuma waggoota Kumaan lakkaawamaniif achitti osoo dhiifne, wanti kun ofiin walitti dhufee Minjaala nuuf ta’aa laata? Ykn ammoo halluu garagaraa waraqaa fakkiin irratti kaafamu wajjiin kutaa tokko keessa osoo keenyee, fakkiin ajaa’ibaa tokko ofumaan ni kaafama jettanii yaadduu?
Qubeen “A”ykn Minjaalli ykn ammoo Fakkiin tokko akka carraa ta’ee tasa argamuu danda’a jedhee namni nu amansiisuu danda’u jiraa laata? Namni tokko qubeen “A”tun akka tasaa qalamni lafaa ol ka’ee waraqaa irra fiigee jennaan barreeffame, ykn ammoo Minjaalli ajaa’ibaa kun akka tasaa mukkeen walitti dhufanii, mismaarri mukarra dhaabatee, madooshaan ammoo mismaara dhaabate sani dhahee ijaarame, ykn ammoo fakkiin kun akka tasaa bubbeen halluuwwan lafa jiran waraqaa san irratti jigsee akka ka’u godhe jedhee nu amansiisuu danda’aa laata? Abadan hin danda’au. Sababni isaa Akka tasaa, artisitiin jedhamu hin jiru. Faallaa kanaatiin, wanta uumamee lafa jiru tokko wanti isa uume ykn isa argamsiise, ykn ammoo artistiin bocee isa tolche akka jiru ragaa baha. Wanti tokko osoo abbaa hin qabaatin, tasuma argamuu hin danda’u. Eeyyan Qubeen takka osoo namni isii barreessu hin jiraatin argamuu hin dandeettu, Minjaallis osoo ogeeysi mukaa hin jiraatin argamuu hin danda’u, fakkiinis Artistiidhaan malee Abadan argamuu hin danda’u. Wanti kun Huduuth jedhama.
Huduuth (Huduus) jechuun, wantoota booda uumaman, ykn argaman jechuudha. Wanti haarawa uumame Hadiith jedhama. Kan waan tokko boodarratti uume ykn argamsiise ammoo muhdith jedhama. Wanti haarawa uumame hundi isaatuu wanta isa argamsiisetti haajoma. Mee waan kana fakkeenya takkaan wal isinii haa qabsiisu.
Fakkeenyaaf qalama takka ol fuutanii qubee A jedhamu barreessitan. Qubeen A kun Hadith jedhama. Kana jechuun waan booda uumame jechuudha. Sakandii muraasa dura bakka san hin jiruuyyu. Qubeen A kun duraan hin jiruuyyu. Amma garuu argamee jira. Kanaaf argamuu isaatiif ammoo Muhdith jiraachuu qaba. Osoo barreessaan tokko hin jiraatin qubeen A tun argamuu hin dandeettu. Dalagaan Aartii jiru hundi isaa, booda uumamuu isaatiif wanti isa uume akka jiru agarsiisa. Wanti isa uume kun ammoo haala kamiin akka ta’uu qabu murteessee lafa kaaye.
Haaluma wal fakkaatuun wantootni uumamanii dachii irra jiran hundi isaaniituu akkuma qubee A kana jiran. Hundi isaatuu, Simbirroota irraa kaasee hanga ililliitti; Billaacha irraa kaasee hanga Mukaatti; Qurxummilee irraa kaasee hanga Kanniinsaatti wantootni jiran hundi isaaniituu qubee A Kanaan wal fakkaatu. Tarii akka A qube takka qofa ta’uu dhaban, eegasuu kitaabaan wal isaan haa fakkeessinu. Akkuma qubeen A argamuudhaaf nama isa argamsiisu barbaadu, akkasumas akkuma ufiin argamuu hin dandeenyetti; Uumamaalee lakkaawamanii hin dhumanne kanniiniifis akka tasaa ofii isaaniitii argamuun waan hin yaadamne. Akkuma qubeen A argamuu isaatiin, namni isa barreesse jiraachuu isaa ragaa bahutti, akkasumas jiraachuu isaatiin jiraachuu barreessaa isaa mirkaneessetti; Uumamaaleen lakkoofsa hin qabne kan dachii irra guutan kunniin uumaan isaan uume akka jiru ragaa bahan. Argama isaaniitiinis Rabbiin isaan uume akka jiru mirkaneessan.
Namni Qubeen A nama isa barreesseen malee hin argamu jedhe, kan Fakkiin Artistiin jiraatu malee hin argamu jedhe, Kan Minjaalli Ogeeysa Mukaatiin malee hin argamu jedhu; Akkamitti Hawaan ajaa’ibaa kun akka tasaa uumaa tokkoon malee argame jedhee nu amansiisuu kajeela.
Hawaan kun duraan hin jiruuyyu. Booda irra uumame. Kanaaf boodarra uumamuun isaa, wanti isa uume akka jiru agarsiisa. Kanaafuu Hawaan kunis waan isa uume qaba. Rabbi Uumaa waa hundaati. Hawaan kunis akka argamu kan godhe fedha isaatiin. Addunyaa kanas dukkana hin jirre irraa gara ifa jireenyaatti baase.


text:
Hiriira mormii tibbanaan lakkoofsi namoota du'anii 67 gahe
Hiriira mormii fi boodarra waldhabdee magaalota Oromiyaa tokko tokkootti dhalatee tureen lakkoofsi namoota du'anii 67 gahuu midiyaaleen gabaasaniiru.
Hiriirri mormii kuni kan eegale erga rogeessi beekamaa Jawaar Mohaammad eegdonni mootummaan ramadeef halkan qixxee kafamuuf akka ta'e ibseen booda ture.
Komishinarri Komishinii Poolisii Oromiyaa Kaffiyaalaw Tafarraa Rooyitarsiitti akka himanitti, kanneen du'an 67 yoo ta'an isaan keessaa 5 miseensota poolisiiti.
Poolisiiwwan du'an kunneen poolisii magaalotaa haa ta'an yookiin immoo poolisii Oromiyaa haa ta'an gabaasa kana keessatti hin eeramne.
Kanaan alatti, namoota du'an keessaa 13 humnoota nageenyaan yeroo ajjeefaman kanneen hafan walitti bu'iinsa gareedhaan raawwaten lubbuu akka dhaban gabaafameera.
Kunneenis dhagaa akkasumas uleedhaan kan ajjeefaman akka jiran maddeen garaa garaa BBC'n gabaasaa ture.
Ajjeechaa kana booda Raayyaan Ittisa Biyyaa magaalota rakkoon dhalatetti nagaa kabachiisuuf akka sosso'e ibseera.
Qondaaltonni magaalota garaa garaa BBC'n dubbise akka himanitti yeroo hiriirri mormii taasifame gareen biraa hiriira gara hookkaraatti maqsaa ture jechuun walitti bu'iinsi uumame jechuun himatu.
Kanneen du'an alatti kaan hedduu kan ta'an akka madaa'an akkasumas kanneen rakkoo uumuu keessatti qooda qaban jedhaman akka to'atamaa jiran qondaaltonni miidiyaalee biyya keessaaf ibsaniiru.
Naannoo Oromiyaa keessa magaalota akka Adaamaa, Amboo, Dodolaa, Kofalee, Baroodaafi kaanitti ajjeechaan raawwateera.
Maddeen hospitaala Adaamaa irraa BBC'n akka odeeffatetti guyyoota sadan darban keessatti qofa reeffi 16 Hospitaala Adaamaa keessaa baheera.
Wanti kuni hundi yeroo ta'u Ministirri Muummee Abiy Ahimad walgahiif gara Raashiyaa kan imalan yoo ta'u achiiti deebi'anis hanga yoonaa waan dubbatan hin qabani.
Waldhabdeen sabaa erga MM Abiy aangootti dhufan as hammaate riiformii isaan gaggeessanif qormaata guddaa itti ta'eera.


text:
Nikaah Buusu-Lakk.6
Kana beeknaa Laata?
Iddaa
Jechi iddaa jedhu jecha “al-adda fi al-hisaab” jedhaman irraa kan fudhatameedha. Al-adda- lakkaawudha, al-hisaab-herreegudha. Kanaafu iddaan iddaa kan jedhameef ji’oota ykn marsaalee laguu lakkaa’u irratti waan hundaa’efi.
Akka shari’aatti iddaa jechuun dubartiin takka erga abbaa manaa ishii irraa addaan baate booda nama biraatti heerumuun dura yeroo turtii ishiin turtuudha.
Faaydaa iddaa keessa jiru
1-Garaan ulfa irraa qulqulluu ta’uu mirkaneefachu. Dubartiin erga heekkamte heerumuun dura yeroo muraasaaf turuun ulfa irraa qulqulluu ta’uu ni mirkaneefatan. Ta’uu baannan garuu, sanyiin walitti laaqama.
2-Dhimma fuudha heerumaa ol-guddisuu, gatii isaa olkaasu fi kabaja isaa mul’isuu. Nikeenyi namoonni walitti dhufan malee hin hundeefamu, akkasumas, yeroo dheeraa turan malee addaan hin diigamu. Yeroo nikaah hidhatan, waliyyii fi ragaaleen ni barbaachisu. Ammas yommuu nikaah hiikan yeroo dheeraa turan. Ta’uu baannan nikeenyi akka tapha ijoolle ta’a. Takkamaan ijaaranii ergasii diigu. Kanaafu, iddaan dhimmi nikaah ykn fuudhaa heerumaa guddaa akka ta’e agarsiisa.
3- Yaada ofii jijjiruu fi gaabbun akka ishii deebifatuu fi haala gaariin waliin jiraatan nama hiikeef yeroo gahaa kennuu. Iddaan yeroo dheeraa waan qabuuf isaan lamaanu irra deebi’anii akka yaadanii fi walitti deebi’an carraa kennaaf. Kuni immoo maatii bittinaa’uu fi miidhaa irraa eega.
4-Haqa abbaa manaa, faayda niiti fi haqa daa’imaa of eeggachuu fi haqa Rabbii subhaanahu wa ta’aala bakkaan gahu. Iddaa keessa haqa afurtu jira. Haqa abbaa manaa, haqa niiti, haqa daa’imaa fi haqa Rabbii (subhaanahu wa ta’aala). Kanaafu, iddaan haqoota kanniin akka eeggatan nama taasisa.
Gosoota Iddaa
Karaalee ittiin lakkaawanii fi herreegan irratti hundaa’e iddaan bakka sadiitti qoodama. 1ffaa-Marsaa laguutiin lakkaa’u, 2ffaa-ji’aan lakkaa’u fi 3ffaa- da’uumsaan lakkaa’u.
A. Iddaa marsaa laguutiin lakkaawwachuu
Dubartoonni armaan gadii iddaa isaanii marsaa laguutiin lakkaawatu.
1-Dubartii itti seenanii fi tan heeydi (laguu) argituu yoo taate
Namtichi dubartii takka erga fuudhee fi qunnamti waliin raawwatee ergasii yoo hiike, iddaan ishii marsaa laguu sadii ta’a. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala ni jedha:
“Dubartoonni hiikkaman marsaa laguu sadii ofii isaanitiif eegu qabu. Yoo kan Rabbii fi Guyyaa Aakhiraatti amanan ta’an, waan Rabbiin gadaamessa isaanii keessatti uume dhoksuun isaaniif halaalaa miti. Yeroo san keessatti yoo tolchuu (fooyyessuu) fedhan isaan deebifachuu keessatti irra caalaa mirga kan qaban dhiirsota isaaniiti.” Suuratu Al-Baqarah 2:228
Namtichi erga, “Nikaah sirraa buuse” jedheenii booda, ishiin laguu sadaffaa irraa erga qulqulloofte booda iddaan ishii ni xumurama. Kana jechuun abbaan warraa ishii nikaah sirraa buuse yoo jedheen, iddaa ishii haala kanaan lakkaawwatti: heeydi ni argiti ni qulqulloofti, ammas yeroo lammataaf heeydi ni argiti ni qulqulloofti, ammas yeroo sadaffaaf heeydi ni argiti ni qulqulloofti[1]. Yeroo sadaffaa kanatti erga heeydi irraa qulqulloofte booda iddaan ishii ni xumurama.
Yeroo iddaa lakkaawwattu dubartiin wantoota lama akka hin dhoksine, Rabbiin subhaanahu wa ta’aala ajaja. 1ffaa- ulfa garaa ishii keessa jiru, 2ffaa- heeydi (laguu). Laguu osoo argitu “Hin argine” jechuun kijibu hin qabdu. Ammas, heeydi tan hin argine taate osoo jirtu, “argee jira” jechuun sobuu hin qabdu. Rabbii fi Guyyaa Aakhiratti tan amantu yoo taate haqa himu qabdi. Ta’uu baannaan ofii fi namoota biroo miiti.
2-Dubartiin qabeenya kennuun abbaa manaa ishii irraa addaan baate, iddaan ishii heeydi takka arguudha.
3-Tan zinaan irratti raawwatame- iddaa dubartii zinaa (sagaagalummaa) keessatti kufte ilaalchise, aalimoonni ilaalcha sadii qabu:
1ffaa- iddaan ishii irra hin jiru
2ffaa- iddaan ishii akkuma dubartii hiikkamte marsaa laguu sadii
3ffaa- heeydi takkaan qulqullaa’u
Rabbiin hundarra beekaadha, kanniin sadan keessaa kan irra caalaa sirrii fakkaatu, heeydi takkaan qulqullaa’uudha. Kana jechuun ulfa irraa qulqulluu ta’uu mirkaneefachuuf heeydi takka argiti. Osoo ulfa irraa qulqulluu ta’uu hin mirkaneefatin nama biraatti yoo dabalamte, sanyiin walitti laaqama.
4-Dubartiin takka sababa ishiin Musliima taate fi abbaan warraa ishii kufrii irraa yoo turee ergasii isarraa addaan baate, iddaan ishii heeydi takka arguudha.
B- Da’uumsaan iddaa lakkaawachuu
Dubartiin ulfa qabduu yoo hiikkamte ykn abbaan manaa ishii yoo irraa du’e, iddaan ishii hanga deessutti ta’a. Yeroo deessetti iddaan ishii ni xumurama. Ragaan kanaa jecha Rabbii Olta’aati:
﴾وَأُوْلَٰتُ ٱلۡأَحۡمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّۚ﴿
“Dubartoonni ulfaa beellamni isaanii ulfa isaanii da’uudha.” Suuratu Ax-Xalaaq 65:4
Dubartiin ulfaa iddaan ishii yeroo deessutti waan xumuramuuf akkuma deessen nama biraatti heerumu dandeessi. Garuu namni suni hanga ishiin dhiiga da’uumsaa irraa qulqullooftu ishiitti dhiyaachu hin qabu.
C-Ji’aan iddaa lakkaawachu
Dubartoonni armaan gadi yommuu hiikkaman ykn abbaan manaa isaanii du’e ji’aan iddaa lakkaawatu:
1-Dubartii hiikkamtee tan heeydi hin argine– dubartiin sababa umriin ishii guddaa ta’uun heeydi yoo dhaabde, iddaan ishii ji’a sadii. Haaluma kanaan, dubartiin sababa umriin ishii xiqqaa ta’uun heeydi hin argine iddaan ishii ji’a sadii. Ragaan kanaa jecha Rabbii olta’aati:
﴾ وَٱلَّٰٓـِٔي يَئِسۡنَ مِنَ ٱلۡمَحِيضِ مِن نِّسَآئِكُمۡ إِنِ ٱرۡتَبۡتُمۡ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَٰثَةُ أَشۡهُرٖ وَٱلَّٰٓـِٔي لَمۡ يَحِضۡنَۚ﴿
“Dubartoota keessan keessaa kanneen marsaa laguu (heeydii) irraa abdii kutan yoo shakkitan, iddaan isaanii ji’a sadii. Isaan heeydi arguu hin jalqabinis akkasuma.” Suuratu Ax-Xalaaq 65:4
2-Dubartii hiikkamte shakkitee– dubartiin heeydi osoo argituu ergasii sababa hin beekkamneen heeydiin yoo dhaabbate, erga ji’a sagal turtee booda ji’a sadii iddaa lakkaawwatti. Haala kanaan waggaa tokko xumuruun nama biraatiif halaala taati.
3-Dubartii istihaada arguun dhamaate
Istihaada jechuun sababa dhibeetin ykn rakkoo biraatin dhiiga dubartii irraa dhangala’uudha. Dubartiin osoo istihaada argituu yoo hiikkamte, haala ishii irratti hundaa’e iddaan ishii akkana ta’a:
- Heeydi fi istihaada bifaan, baay’innaan ykn aadaan tan addaan baafattu fi beektu yoo taate, iddaan ishii marsaa laguu sadii.
- Heeydi fi istihaadaa tan addaan baafachu hin dandeenye yoo taate, iddaan ishii ji’a sadii. Dhiiga heeydi fi istihaada addaan baafachu keessatti waan dhamaatuuf yoo hiikkamte ji’a sadii lakkaawwatti. Harki caalaan aalimootaa aaya armaan olii keessatti, “yoo shakkitan, iddaan isaanii ji’a sadii” jedhu irratti hundaa’un, iddaan dubartii heeydi fi istihaada addaan baafachu dadhabde ji’a sadii jedhu.
4-Dubartii abbaan manaa irraa du’e- dubartiin tan itti seenan ta’ii, tan itti hin seenne ta’ii, tan heeydi argitu ta’ii tan hin arginee ta’ii, ulfa yoo hin qabaatin abbaan manaa ishii yommuu irraa du’u, iddaan ishii ji’a afurii fi bultii kudhan. Ragaan kanaa:
“Isin irraas kanneen du’anii niitii of duubatti dhiisan, isaan (niitiwwan kunniin) ji’oota afurii fi guyyaa kudhan turuu qabu. Yeroo beellama isaanii guuttatan, waan isaan karaa gaariin nafsee ofii waliin hojjatan ilaalchise badiin isin irra hin jiru. Rabbiin waan isin hojjatan keessa Beekaadha.” Suuratu Al-Baqaraa 2:234
Dhiirsi niiti irraa yoo du’e, niitin ji’oota afurii fi guyyaa 10 turuu qabdi.Garuu wanti murtii kanarraa adda ta’u dubartii ulfa qabduudha. Dubartiin takka osoo ulfa qabduu abbaan manaa ishii yoo irraa du’e, yeroon turtii ishii hanga deessu. Tarii ji’a afurii gaditti dahuu dandeessi, tarii ji’a afurii olitti dahuu dandeessi. Erga deessen booda nama feetetti heerumu dandeessi.
Kitaaba Nikah buusu buusuf: https://islaama.files.wordpress.com/2020/01/nikah-buusu.pdf
Gaafilee Iddaa
Barreefama kana irraa hangam hubatte, mee of madaali!
[WATU 4]
Kitaabban Wabii
Sahih Fiqhu Sunnaah -Jiildi 3 -fuula 317-327, Abu Maalik
[1] https://islamqa.info/en/answers/12667/the-iddah-of-a-woman-divorced-by-talaaq


text:
kan har'a kabajamee oole ayyaanni Arafaa as naannoo Washington DC fi naannoo ishee kan jiran hordoftoonni amantii Islaamaa birattis kabajamee jira. Ayyaanni kun guyyaa itti hiyyeeyyii gargaaruu dhaan waliif yaadanii dhiyaana waliin qooddachuu dhaan ka rabbi ajaje gaarummaa itti hojjetan.
Washingon DC keessa kan jiru Imaama masgiida First Hijira kan ta'an Sheek Haaliid Mohamud Umar ayyaanni kun kan nagaa fi jaaalalaa akka ta'u uummata maraaf hawwuu dhaan ergaa baga ittiin isin ga'ee dabarsanii jiran.
Nutis kanneen ayyaana kana kabajan maraan maqaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaan ID MUBARAK!! jenna.


text:
Waraanii Suudan kibbaa bulchootii akka biyya bulchan irratti wal dhabanii ummati jidduutit dhumate jireenna nama miliyoona hedduu irraa balleesse.
Addunyaan rakko falumatit jirti.Perzidaanti Obaamaalleen gaafa Itoophiya adhaqellee woma rakkoo tana irratti bulchoota Suudan Kibbaatiin walti dhufe jabeessee itti dhaame.
Akka perezdaanti Obaamaan jedhettibulchootii tun Hagayya 17,2015 rakkoo isaanii fixatanii walii galanii walii mallatteessuu malan.Tahuu baannaan…
“Kalee bulchoota naannoo suniitiin wal agarre.Rakkoo jirtu irratti walii galle. Mr.Machari fi Mr.Kiiri rakko tana ammoo haga Hagayya 17 fixachuu malan. Akka yaada kiyyaatti jarii kun wali galuu baannaan hawaasii addunyaa waan jarii kun ummata tolcheef gatii baasisuu male.Addunyaan gabaasa Koomishii Waldaa Afrikaa eegachuutti jirti.Maal jennaan falii jabaan biyyiti haarahii tun qabdu jara walit qabee nama fixe kana adabuu.”
Warrii eegii Suudan Kibbaa akka biyyaatti baatee asitti ummata ficcisiise jedhanii himatan bulchoota mootummaatii fi paartilee mormituuti.
Wannii Koomishiinii Waldaa Afrikaa haga ammaallee rakkoo Suudan Kibbaa tana irratti gabaasa hin baasiniif akka paartileen tun rakkoo jirtu ufumaan faltan tolchuuf.
Perezidaanti Obaamaan Waraana Waldaa Afrikaallee waan hedduun galateeffate.
“Waan waraanii Waldaa Afrikaa Somaaliyaa jiruuf lAl-Shabaab lafa dhabaa mootummaan Somaalee ammoo jabaachaa dhufe. CAR keessatti duula Waldaa Afrikaatti humna waraana LRA laaffise.Chaadiitti waranaa biyya hedduu Waldaan Afrikaa duuleenitti, waraana Bokoo Haraam akka hamaa nama fixuutti jiran diqqeessaa dhufe. Hardha ammoo warra lubbu namaa badii dhowwe kanaa galata galchina.Jabaa fi jabduu Afrikaa lubbuu nama baduu dhowwuuf hojjate faarsina.”
Perzidaanti Obaamaan yoo Afrikaan jara biyya nagaa dhowwutit duultu USA Afrikaa gargaarti jedha.
Perezdaanti Obamaaan yoo Itoophiyaatti imatluu haga guddaan bulchota Itoophiyatii fi Waldaa Afrikaa wlaiin waan nagaa irratti dubbachuuf asi gahe.


text:
Yommuu Sodaa fi Rakkoon Cimu-Kutaa 7
Kutaa darbe keessatti yeroo qormaata haala mu’mintoota ilaalu jalqabne turre. Har’as itti fufuun ni ilaalla.
Namoota wanta Rabbiif waadaa galan Guutan
“Mu’mintoota irraa dhiirota waan Rabbiif waadaa galan dhugoomsantu jiru; isaan irraa nama dirqama isaa raawwatetu jira; isaan irraas nama eeggataa jirutu jira. Jijjirraa homaatu hin jijjirre.” Suuratu Al-Ahzaab 33:23
Anas ibn Maalik (radiyallahu anhu) akkana jedha: Abbeeraan kiyya Anas ibn Nadr lola Badri irraa ni hafe. Ergasi ni jedhe:Yaa Ergamaa Rabbii! Lola jalqabaa mushrikoota ittiin lolte irraa ani hafee jira. Yoo Rabbiin mushrikootaan loluuf carraa naaf kenne, wanta ani hojjadhu Rabbiin na arga.” Guyyaa Uhud yommuu Muslimoonni duubatti dheessan, Anas ibn Nadr ni jedhe: Yaa Rabbii wanta namoonni kunniin (kana jechuun hiriyyonni isaa) hojjataniif dhiifama Si gaafadha. Wanta namoonni kunniin (kana jechuun mushrikoonni) hojjatan irraa ani qulqulluudha.” Ergasii gara fuunduratti deemee Sa’d ibn Mu’aaziin wal qunname. Ni jedhe, “Yaa Sa’d ibn Mu’aaz! Gooftaa An-Nadrin kakadhe! Jannata! Fooli ishii Uhudi gadiitti argataa jira.” Boodarra Sa’d ni jedha: Yaa Ergamaa Rabbii! Wanta inni hojjate ani hojjachuu hin danda’u.” Anas ibn Maalik ni jedha: rukuttaa seyfiitiin ykn waraana xiyyaatiin madaa saddeetamaa ol qaama isaa irratti argine. Ajjeefamee fi mushrikoonni cicciranii isa argine. Obboleettin isaa hanga fiixe qubbiniitiin isa beektutti malee eenyullee isa hin beekne.”
Anas ibn Maalik ni jedha: aayan tuni isaa fi namoota isa fakkaatan ilaalchise akka buutetti ilaalla ykn yaanna: “Mu’mintoota irraa dhiirota waan Rabbiif waadaa galan dhugoomsantu jiru; isaan irraa nama dirqama isaa raawwatetu jira; isaan irraas nama eeggataa jirutu jira. Jijjirraa homaatu hin jijjirre.” Suuratu Al-Ahzaab 33:23″ Sahiih Al-Bukhaari 2805
Asitti Anas ibn An-Nadr “Yoo Rabbiin mushrikootaan loluuf carraa naaf kenne, wanta ani hojjadhu Rabbiin na arga.” yommuu jedhu, kuni waadaa Rabbiif galeedha. Kanaafu, yeroo lola Uhud waadaa gale kana ni guute. Kuni hiika aayah: “Mu’mintoota irraa dhiirota waan Rabbiif waadaa galan dhugoomsantu jiru” kana jechuun warroota amanan irraa dhiirota wanta Rabbiif waadaa galan guutantu jira, waadaa galaniif dhugaa ta’an.
“isaan irraa nama dirqama isaa raawwatetu jira” kana jechuun nama wanta waadaa gale guutuun karaa Rabbii keessatti ajjeefame ykn du’etu jira. Kanneen biroo karaa Rabbii keessatti wareega ta’uuf ajjeefamu ykn du’a eeggatutu jiru.
“Jijjirraa homaatu hin jijjirre.” Waadaa isaanii ganuun ykn diigun hin jijjire. Kana irra, wanta Rabbiif waadaa galan guutuu itti fufan. Akka munaafiqota hin diigne.[1] Munafiqoonni, “dugda garagalchuun diinoota irraa hin dheessinu” jechuun Rabbiif waadaa galanii turan. Garuu yommuu lolli dhufu, “Manni keenya qullaadha” jechuun lola irraa dheessan. Kanaafu waadaa isaanii ni diigan.
Faallaa kanaa, mu’mintoonni waadaa isaanii diigun ykn hir’isuun jijjirraa homaatu hin jijjirre.
Waadaa Rabbiif galan diigun miidhaa akkami akka qabu beektuu? Mee Qur’aana irraa haa ilaallu:
“(75)-Isaan keessaa namoota “Yoo tola Isaa irraa nuuf kenne, dhugumatti sadaqaa ni kennina, namoota gaggaarii irraas taana.” [jechuun] Rabbiif waadaa galantu jira. (76)-Yommuu tola Isaa irraa isaaniif kennu, ittiin doy’ooman, kan garagalan ta’anii dugda duuba deebi’an. (77)-Kanaafu, hanga Guyyaa Isaan wal qunnamaniitti nifaaqa qalbii isaanii keessa gochuun isaan adabe, sababa isaan waadaa Rabbiif galan diiganii fi sababa isaan kijibaa turaniif.” Suuratu At-Tawbaa 9:75-77
Munaafiqota hiyyeeyyi ta’an keessaa namoota waadaa ofirratti murutu jira: “Yoo Rabbiin qabeenya naaf kenne, sadaqaa kennadha, wanta namoonni gaggaariin qabeenya isaanitiin hojjatan anis nan hojjadha” jechuun Rabbiif waadaa gala. Yommuu Rabbiin tola Isaa irraa isaaniif kennu, sadaqaa kennuu fi kheeyri keessatti qabeenya arjoomutti ni doy’ooman. Islaama irraa kan garagalan ta’anii ofirra deebi’an. Adabbii fi xumurri gocha isaanii: nifaaqa isaanii irratti nifaaqa dabaleef. Hanga Guyyaa Qorannootti isa (nifaaqa) irraa qulqullaa’u hin danda’an. Kunis sababa isaan waadaa Rabbiif galan diiganii fi sababa sobaa turaniifi. (Tafsiiru Muyassar-199) (Kanaafu, waadaa Rabbiif galan rakkoo tokko malee diigun nifaaqni qalbii keessatti akka dabalu taasisa. Nifaaqa jechuu kufrii dhoksuun Islaama mul’isu, sharrii (badii) dhoksuun waan gaarii mul’isuudha.)
Addunyaa Keessatti Namoota Qoruun (Mokkoruun) Maaliif Barbaachisee?
“Akka Rabbiin namoota dhugaa dhugaa isaanitiin [isaan] mindeessu fi yoo fedhe munaafiqota adabu yookiin isaan irraa tawbaa qeebaluuf, [kuni hundi ta’e]. Dhugumatti, Rabbiin araaramaa, rahmataa godhaadha.” (Suuratu Ahzaab 33:24)
Kana jechuun fitnaa, qormaataa fi sodaan hurgufamuu kana irraa wanta murteesse kan murteessef, namni dhugaa nama kijibaa irraa akka adda bahuufi. Ergasii warra dhugaa dhugaa isaanitiin mindeessuf, yoo fedhe munaafiqota yeroo fitnaan bu’uu qalbii fi hojiin isaanii jijjiramu fi wanta Rabbiif waadaa galan hin guunne adabuuf ykn tawbaa irraa qeebaluufi.[2]
Osoo qormaanni jiraachu baate, silaa namoonni hojii keessatti gargar hin ta’ani turan. “Osoo namoonni hojii keessatti garagara ta’uu baatanii, silaa jazaa keessatti garagara hin ta’anii turan. Osoo jazaa keessatti gargar ta’uu baatanii, Jannataa fi ibidda uumuun faaydaa hin qabuu ture.”
Mu’mintoonni wanta Rabbiif waadaa galan irratti waan obsanii fi eeganiif mindaa gaarii argatu. Munaafiqonni immoo waadaa Rabbiif galan waan diiganii fi ajaja Isaa waan faallessaniif adabbiin isaaniif male. Garuu isaan addunyaa keessatti fedhii Rabbii jala jiru. Yoo fedhe hanga Aakhiratti Isa qunnamanitti wanta irra jiran irratti isaan dhiisa. Ergasii isaan adaba. Yoo fedhe immoo nifaaqa dhiisun iimaanatti fi hojii gaggaarii hojjachuutti isaan qajeelchuun tawbaa isaanii isaan irraa qeebala. Uumamtoota Isaatiif rahmanni fi mararfannaan Isaa dallansu Isaa waan moo’ateef ni jedhe: “Dhugumatti Rabbiin Araaramaa Rahmataa godhaa ta’eera.”[3]
Aayah tana irraa waa baay’ee baranna. Isaan keessaa: Amantii, dubbii fi hojii keessatti dhugaa ta’uun doonii nagaha nama baastu fi mindaa guddaa argamsiistudha. Guyyaa Qiyaamaa:
“Rabbiin ni jedha, “Kuni Guyyaa warra dhugaa (saadiqiin) dhugaan isaanii [isaan] fayyaduudha. Isaaniif Jannattoota jala isaanii laggeen yaa’antu jira, yeroo hundaa achi keessa jiraatu. Rabbiin isaan irraa jaallateera. Isaaniis Isarraa jaallataniiru. Suni Milkaa’inna guddaadha.” Suuratu Al-Maa’ida 5:119
Warri dhugaa warra hojiin, dubbii fi niyyaan isaanii karaa qajeelaa irratti gadi dhaabbateedha. Guyyaa Qiyaamaa firii dhugummaa (sidq) ni argatu.
Faallaa kanaa, munaafiqonni immoo adabbii guddaaf saaxilamu. Sababni isaas, isaan kijibdoota waan ta’aniifi. Qalbii keessatti kufrii dhoksanii gubbaadhaa immoo Islaama mul’isan. Dhugaa ta’uu (sidq) fi nifaaqni wanta wal faallessuudha.
Kanaafu, namni amanti, dubbii fi hojii isaa keessatti dhugaa ta’uu isaa mirkaneefachuun doonii najaa (nagaha nama baastu) haa qopheefatu. “Hundeewwan (arkaana) iimaanaa jahanitti dhugaadhaan amanaa jira moo hin jiru? Dubbii fi hojii keessatti dhugaadha moo dhugaa miti? Dubbii fi hojii keessatti niyyaan kiyya sirriidha moo sirrii miti?” jedhee of gaafachu danda’a.
Gabaabumatti: Addunyaan tuni iddoo qormaatati. Kaayyoowwan qormaataa keessaa inni tokko: namoota dhugaati fi namoota sobaa addaan baasun ergasii jazaa isaaniif kafaluudha. Namni Rabbii olta’aatti haala sirriin amanee, dubbii fi hojii isaa keessatti dhugaa ta’e, addunyaa fi Aakhiratti badhaasa (mindaa) guddaa argata. Namni kana hin taane immoo hamma badii isaatiin ni adabama. Garuu osoo hin du’in dura yoo tawbatee fi of sirreesse, adabbii jalaa nagaha ni baha.
Amanti, dubbii fi hojii keessatti dhugaa ta’uun markaba (doonii) nagaha ittiin bahaniidha.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Xabarii-19/61, Tafsiiru Al-Qur’aanil Kariim-Suuratu Al-Ahzaab-Ibn Useymiin-fuula 179
[2] Tafsiiru Sa’dii-777
[3] Al-Misbaahu Al-Muniir fii zahziib Tafsiir Ibn Kasiir-1123


text:
Yakka ilaalcha manneen murtii keessatti gaggeeffaman hedduun isaanii sababaa adda addaan kan ka'e lafa irra harkifachuun hamilee fi jireenya hidhamtootaa fi maatiiwwan isaanii irratti dhiibbaa akka qabaatu abuukaatonni ni dubbatu. Bellama dhaddachaa lafa irra harkisuuf sababaa abbaa alangaan kennaman keessaa raga-baatoota dhiyeessuun hin danda'amnee, ragaan sagalee waraabame barreeffamaan hin dhiyaannee akkasumas manni murtii hojin muddamee jira kanneen jedhan hanga tokko.
Abukaatoon hidhamtoota argee mari'achuu dhorkamuun rakko biraa bellama mana murtii lafa irra akka harkifamu keessaa ta'uun beekamaa dha. Yeroo itti manni murtii nama hidhame irratti ragaa dhabee bilisa godhu jiraatu iyyu poolisoonni garu hin gadhiisan.
Kana malees mana murtii duratti yeroo jalqabaaf ituu hin dhiyaatiin hidhaa keessa baatii heddu ka'aman. Kana hundumaa ija seera ba'ee jiruun yeroo ilaalamuu maal fakkaata?
Kana cuqaasuun kutaa lammataa dhaggeefadhaa
Kutaa 1ffaa: Deemsa mana murtii fi seeraa fi Heerri biyyatti quba wal qabaa?


text:
Lachuunuu ABO Hayyu Durummaa fi Itti-Aanaa Hayyu Durummaan hoogganaa turan. Bara 2001 fottoqinsi inni jalqaba ABO keessatti dhalatee hanga harrattillee Mooraan qabsoo Bilisummaa Oromoo keessa dandamachuu dhadhabe sanaaf kan sababa olaana ta’e (the two opposite poles) jara kana lameeni. Sababiin isaas kanneen Galaasa waliin hiriirani QC-ABO uuman kan isaan himatan “Leencooti Ethiopiatti nu gurguraa jra” jechuun ture.
Mooran fottoqinsaa sun jara lameen (Galaasa the “Ultra Nationalist, the Uncompromising and the fierce fighter” vs. Leencoo the “Ethiopianist and the Renegade”) gidduutti ture. Waaqayyo nuufis isaaniifis Umrii keennee harra Dinqii kana nu agarsiise: Galaasaa fi Leencoon Dhimma ABO isuma nutu uumee jedhanii ittin dhaadata turanii fi hoogganaas turan ilaalchisee guyya tokko lle wal bira taa’anii kan hin mari’atiin (Suraalee Gullallee ishee Protokol bara 1991/92 sanaaa alatti) harra waggaa 29 booda Waltajjii Jaalalaa kan Amaara hammachuu irratti “jaalaalan” bashaa’a jiraachuu isaanii agarre.
Kana caala Dinqii Waaqayyo hojjetu maaltu jirare? Yaa waaqa Nazareth warra wagga 27 guutu wal aria’a ture dhuguma walitti fiddeere?? Dubbichi dubbii Amaara waliin nagaa buusuu miti. Ummatni Oromoo fi Ummatni Amaaraa yoo Biyya tokko keessa waliin jiraachuulle dadhabe akka ollaatti Uumamaan lafa wal dangeessu waan qabuuf waliin jirachuun dirqama Uumamaati. Ummatni lachuunuu akka Ummataatti wal dhabees wal lollees hin beeku. Ummatni daangaa Uumamaa waliin qabus wal makee jiraachuun waanuma Uumamaan jiru dha.
Warri araaramu isaan kamiree??Kanaaf kan Galaasaa fi Leencoo walitti fide Jaalala Amaaraa miti jibba isaan nama tokkoof qaban duwwaa dha kan isaan tokkoomsu. Waan kana utuun ilaalu waa utuun hin jedhin kanin bira darbuu dadhabeef Leencoo fi Galasaan kana booda waa tolchuufis balleessuufis humna qabu jedhee miti. Bara humna qabanittu waa hin tolchinee amma waa Oromoof godhu jedhe namni irraa eegu yoo jirate namni sun lubbuun ni jira hin jedhamu. Kan na gaddisiisetu jarri lachuunuu bara ajajoota WBO turan ilman hiyyeessaa leenjisani karaan ABO karaa haqaati jedhani amansiisanis haa ta’u dirqisiisani akka inni Kaayyoo kanaaf dhaqee du’uuf ajaja kennaniiru.
Ajaja isaaniitiin kumootnis kitimaa ta’aniiru. Kaayyoo ofi isaani itti hin amaniinitti ilmaan Oromoo garuu du’atti oofaniiru. Harra Galaasaa fi Leencoon ijoollee sana yaadachuuf Qalbiin isaaniyyu isaaniif hin hayyamtu. Yeroos hin qabani, yeroon kan jaalalaa fi bashannanaati. Uggum Jaarsummaa!! Namni nama walitti naqaa turee yeroo Jaarsummaa taa’uu “የእብድ ገላጋይ ድንጋይ ያቀብላል” jedhama. Harri guyyaa jaarsummaa miti, guyyaan guyyaa jaalalaati. Magaalaan Nazareth tis kanaaf kennattuu dha. Yaa Ilmaan Oromoo ajaja jara kanaatiin akka bobbaatanitti haftan harra isiniifan gadde. Ani garuu waaqni Oromoo waan ana gargaareef carraan namoota kana jalatti du’aaf fo’atamuu anarra hin geenye.
Hogganoota kooti jedhee garuu baran jala hiriires qaba. Isatti hin gaabbuu. Sababiin isaas anatu isaan amanee amantaan koo isaan harkatti nyaatame malee isaan ana amananii amanta ana harkaa hin dhabne. Yeroo isaan kachachalanittis ofirra darbadhee gatuuf beekumsaa fi humna isaa waaqayyoo anaaf kenneera. Carraan koo akkan isaan baadhuuf hin hayyamne. Carraan Kan koo ijoollummaan gara Auropa achimmoo gara dhumma biyya lafaa Amerikaa na geesse. Utuu lafti biraan namoota akkasii irra nama fageessuu jiraatee, dhugaa rabbiiti sila darbeen deema. Ilmi namaa diina isa miidhuu duwwaa irra utuu hiin taane waan xiraa’u irraas fagaachuuf ni baqataam. Ammo waan xiraa’u irraa kana booda baqachuurra harani gatuutu filatama.
By the way, namticha isa sadaffa isa “Consumer” sana tarre namaa keessa galchee maqaa dhahuun anatti ulfaannaanin dhiisem. Harcaatotni ODF warri ከጳጳሱ ቄሱ turtan yoo deebiif as yaatan gatiin keessan dursee (in advance) isiniif qophaa’ee jira. Garu warran xiqqoo ishee akka namaatti lakkaa’uuf duwwaan deeebisa. Warri kaan hanga nama taatani ለአቅሜ ምላሽ dhaaf geessanitti of hin dhamaasiina.


text:
Bitootessaa 7,2015 Godina Jimmatti FDG goototni Qeerroon barattootni Oromoo dhaabbilee barnoota olaanoo yuunibarsiitii Jimmaa, Koolleejjii barsiisota Jimmaa fi dargaggoota Oromoo magaalaa Jimmaan qabsiifame gara uummatatti tarkaanfachuun aanota Godina Jimmaa addaa addaa keessatti sochiin warraaqsaa itti fufe.
Sochiin warraaqsaa FDG mootummaa Wayyaanee haala yaaddeessa keessa galchee jiru, jabaachuun gara manneen barnoota sadarkaa 1ffaa fi 2ffaatti balbal’achaa jiraachuu gabaasaan keenya addeessee jira.
Iyyannoon hoggantootni sochii warraaqsaa FDG kan gaaffii mirga abbaa biyyummaa akka waliigalatti gaaffii 14 of keessa qabu yeroo amma kana guutummaa Oromiyaa irraa tamsaasuun Oromoon bakka jiru hundaa harka wal qabatee sagalee tokkoon akka falmatuuf hogganootni sochii warraaqsaa FDG karaa nagaa gaggeessa jiran bakka hundaa qaqqqabsiisuun ilmaan Oromoo wal duukaa hiriirsisuuf qophii dursaa xummuruun sochii warraaqsaa kan eegalani jiran ta’uu beeksisan.
Goototni sabboontonnii Oromoo sadarkaa garaagaraa irratti argaman bakka jiran hundaa uummata qindeessuu fi sochii warraaqsa FDG tti makaamaa jiraachuu irraa Mootummaan Wayyaanee muddama guddaa keessa seenuun barsiisota manneen barnoota sadarkaa 2ffaa fi sadarkaa 1ffaa maqaa qorannoo jedhuun dararaa jiraachuu irra darbuun barsiisota ilmaan Oromoo nagaa isin sochii warraaqsa FDG qindeessaa jirtu jechuun mana hidhatti darbaa jiraachuun ifa ba’ee jira.
Godina Jimmaa keessatti manneen barnoota sadarkaa 2ffaa fi tokkoof Magaalaa Jimmaa, Aanaa Mannaa , mana barumsaa Yabbuu sadarkaa 2ffaa, Aanaa Goommaa mana Barsumsaa Ceecoo sadarkaa tokkoffaa kutaa 1ffaa hanga 8ffaa, Mana baraumsaa Aggaroo sadarkaa 2ffaa fi 1ffaatti barsiisotni fi barattootni shakkamuun guyyuu maqaa qorannoo jedhuun dararamaa jiraachuun ibsamera.
Sabboontotni Barsiisotni Oromoo sochii warraaqsaa keessatti hirmattan jechuun mana hidhatti darbamaa jiraachuun ibsame jira. Haala kanaan M/B Ceecoo sadarkaa 1ffaa fi kutaa 1ffaa hanga 8ffaa kanneen barsiisan barsiisotni oromoo mana hidhaatti darbamaa jiraachuun ibsamera. Sababaa kanaan barsiisaa 1. Sisaay Bayanee kan keessatti argamu barsiisotni Oromoo 3 mana barumsaa Ceecoo sadarkaa 1ffaa hanga kutaa 8ffaa barsiisan ukkanfamamanii mana hidhatti darbamuun dararama jiraachuun ibsamera. Kana Malees sochii uummataa qindeessuu fi sochii warraaqsa FDG keessaa jirtu jedhamuun kadhimamtoonni Paartii mormituu KFO (OFC) lama magaalaa Aggaroo keessatti halkan edaa bitootessaa 7/2015 halkan keessaa sa;aa 4:00 irratti tarkaanfiin reebichaa humnoota poolisootaa fi hidhattoota Mootummaa abbaa irree wayyaaneetiin reebamuun
gabaafamera. Kaadhimamtootni paartii mormituu Oromoo kun:
1.Mohaamed Abbaa Magaal Dinagdee abbaa maatii
2. Saabir Tamaam Sheiharabi kanneen jedhaman utuu dorgomtoota
Poortii mormituu karaa nagaa wayyaanee waliin sochii godhu keessatti hirmaachuun dorgomtoota ta’anii utuu jiranii mirgi isaanii irraa mulqamee mana galmaa isaniitti reebamanii, manni galmaa isaanis dhagaadhaan kan reebamee maca’ee ta’uun ibsamera. Dorgomtootni poortii mormituu kunsi filmaaticha gadhiisanii akka bahaniif dirqisiifamuun daraaraan irra qaqqaba kan jiruu fi sochii warraaqsaa FDG eegalamee jiruun raafama keessa seenuun Mootummaan wayyaanee uummata keenya irratti yakka dalagaa jiraachuu beeksiise.
Hoggantootni sochii warraaqsaa FDG biyyaa Dimookiraasiin hin jirree keessatti filmaata sobatti hiriiruun bu’aa tokko illee kan hin fidne ta’uu hubachuun uummatni Oromoo mirgoota Dimookiraasiin qabuu fi namummaa kabachiifachuuf harkaan walqabatee gara warraaqsaa FDGtti akka makamu gadi jabeessuun waamicha gochuun FDG bakka hundatti haala walfakkattuun kan itti fufu ta’uu hubachiisera.


text:
Waa’ee Oromoota Soomaleedhaan liqimfamanii hangam beeytu? Barruu kana obsaan dubbisaa. Qorataa seenaa kana itti dhiheenyatti beeku irraa naa ergame.
========================================
“Mootummaa naannoo somaalee jalatti kan bulaa jiru baayyee isaanii warra dhiigaan oromooti. warra liqimfaman keessattuu waggoota 25 kana keessatti asymilationiin irratti raawatameeti malee jijjiga magaalli gudittiin arra naannoo somaalee taatee jirtu tana saba oromootu lafa magaala sanaaf native tahee achitti jalqaba uumamee jiraachaa ture. nuti jijjigaan ollaa waan taaneef xiqeenyarraa lafa saniifi nama gosakamii akka achi jiru beekna. jijjiga lafa oromoo jaarsooti. gosti ogaadeniyaa bara 25 kana keessa achi qubsiisaa dhufan. keessattuu erga abdi’illey gosa biraa buqaasaati kan ogaadeen baayise malee gosti ogaadeen naannoo sana lafa qonnaa taakkuu takka hin qabdu turte, akkuma finfinnee keessaa afaaniifi oromummaa Oromoo balleesan sana jechuudha, walloo, raayyaa, akkuma sana jechuudha.
Garuu ummanni afaan somaalee haadubatan malee isaaniis uf beeku. warri ogaadeeniis nibeeku. warri ogaadeen beekaniis isaan lakkoofsaan xiqqoo wanta tahaniif lakkoofsaafi lafa isaanii gudifachuu barbaadu waan taheef oromoota afaan somaalee liqimfaman kana somaalee jechuun waamu. they are asymilated. akkuma oromoota walloo jechuu. walloo keessa yoo deemtu zoonii kamisee qofatu oromoota. arrallee afaan oromoo dubata mallee walloon harki guddaan gosa oromoo liqimfamee jira, naannoo dasee ,waldeya,gara raayyaa, oromoota gosa kamiseetii waliin walitti tokko. kan gara bahaatiin qarqara somaalee jiruus gosaan umata tokko beeki,
Garuu kan nama gadisiisu mootummaan gama daangaatiin umata kana walitti naquu isaati ,Hawiyyaan ilma baabileeti, magaalli baabilee harki guddaan gosa hawiyyaa tana. gosti hawiyaa tuni guddoo waantaateef walakkaan daangaa somaalee keessa seena. ummani kuni yeroo nuuti oromoodha oromiyaa jalatti bulla jedhantu jira. garuu opdo maaliif akka califte nuuf hin galle, beeki wayyaaneen ummata dhiiga tokkooti waliin dhawaa jirti ,jaarsoon harka 65 tu daangaa oromiyaa keessa jira malee harki 35 somaalee keessa jira. mee maguddoo naannoo teenyaa tan isin bira jirtu irraa sirritti seenaa kanaa qoradhaa.”


text:
'Wal dhabdeen TPLF fi Paartii Eertiraa bulchuu uummata miidhaa jira'-'Celebrity events'
"Nageenyi Eertiraafi Itoophiyaa gidduu jiru ammallee guutuu miti" jedhe dhaabbatni 'Celebrity events'.
Hoogganaan dhaabbatichaa Obbo Abrahaam Gabra Libaanos ibsa miidiyaaleef Kibxata harraa kennanin ifatti hariiroon dippiloomasii biyyootaa lameenii haarayee, lammiileeen walitti adeemuu eegalaniis, ''nageenyi bu'e ammallee guutuu miti'' jedhan.
Obbo Abrahaam Gabra Libaanos "nageenyi amma argame amansiisaa fi guutuu miti. Wanti hanqatu jira" jechuun himan.
Boombiifi fanjiin naannoo daangaatti awwaalaman akka hin qulleeffamiin kan dubbatan, namootni dhaabbata 'Celebrity Events', "waraanni gama lamaaninu hin kaanee jedhan.
Cufamuun daangaa Itoophiyaafi Eertiraafis sababni hammaachuu walitti dhufeenya TPLF fi Paartii biyya Eertiraa bulchu Adda Ummattootaa Dimokiraasiifi Haqaaf /HIGDAF/ dha" jechuun himan.
Kanaafuu gareelee lamaan araarsuuf waltajjiilee ummataa qopheessuu eegalle kan jedhan hogganaan 'Celebrity Events' Obbo Abrahaam, magaalota Finfinnee, Maqalee fi magaala daangaa kan taate Iroob keessatti mariiwwan uummataa qopheessaa akka turan himan.
Dabalataan "preezidaantii itti-aanaa naannoo Tigraay Dooktar Dabratsiyoon haasofsiisnee jirra 'ummataaf jedhee daangaa Zalanbassaa ce'ee hojjechuuf qophiidha'' nun jedhaniiru" jedhan.
"Gama Eertiraatin immoo akka Adda Uummattootaa Dimokiraasiifi Haqaaf /HIGDAFitti mari'annee isinitti himna nun jedhaniiru" jechuun himan hogganaan 'Celebrity Events' Obbo Abrahaam.
Ammas kanuma bu'uura godhachuun namootaa abbootii amantaa, jaarsolii biyyaa, Abbooti Gadaa, Artiistota, gaazexeesitootafi qaamolee hawaasaa biroo irraa walitti dhufan qabatanii gara Asmaraa deemuf akka jiran himan.
"Deebii Eertiraarraa qabanne erga deebinee boodas gara Maqaleetti deemun hooggansa TPLF walin mari'anna" jedhan.
"Nuti TPLF ykn HIGDAF waan jaalannuuf osoo hin taane ummatni akka fayyadamuuf" kan jedhan Obbo Abrahaam, "furamuun waldhabdee garee lamaanis ummata nagaa dheeboteef furmaata," jechuun himan.
Dhaabbanni 'Celebrity Events' eenyu?
Dhaabbatni 'Celebrity Events' dhaabbata dhuunfaa mootummaas ta'e dhaaba siyaasaa kamiyyuu walin hidhata hin qabne akka ta'e Obbo Abrahaam gaafii gaazexeesitoota irraa ka'eef deebisan.
Deeggarsa maallaqaa namoota dhuunfaa irraa argatun akka socho'us himame.
Haaluma kanaan dhaabbatni 'Celebrity Events' nageenya Itiyoo-Eertiraa irratti hojjechuu erga eegalanii waggoota afurii ol ta'us Obbo Abrahaam dubbatan.
Kanaan duras waltajjiilee uummatni mootummoota lamaan irratti dhiibbaa itti taasisu qopheessaa turuu isaanis himaniiru.


text:
Gara jibba dhunfaatti harkaa gadi bu’e fakkaata. Kunis taye sana yeroo yaadni akkasii ka’u namni harka namaa dhayu hindhabamu waan tayeef haasofni isaa namoota hagoo gammachiisun hinhafu. Bara kana osoo seyxaannis as bayee waa dubbate nama like fi share godhu wan dhibu miti.
Waa mee waan hundaafuu wantoota inni kaase haa ilaallu.
1. Johar PLC 23 qabaa jedhe
2. Obbo Jawaari fi Dr. Abiy yeroo tokko wal arganii waliin haasawan jedhe.
3. Johar erga kana godhe qabsoo Oromoo keessa jiraachuu hinqabu.
1.Johar PLC 23 qabaachun osomaa qabaatellee itti xiqqaatan jedha. Nama qabeenna qabutu waan hundatti tola waan tayeef Oromoon biyya ufii keessatti qabeenna horachuun rakkoo wayiituu hinqabu. Asirratti fakkeenya tokko kaasuu barbaada. Bara 2018 qabsaayonni Oromoo hogganoota dhaaba shaniittu biyyatti gale. Hogganoonni qabsoo Oromoo kana keessa namni tokko bakka halkan tokko bulu hinqabu ture. OPDOn hogganoota kana hunda kaan Hotela Giyon, kaan hotela ililly fi kaanis hotela hiltanitti galchitee nutti kolfaa turte. Ani warrota san keessaa nam tokko ture. Yeroma kana hogganoonni qabsoo saba biraa hundi bakka qubatanii fi waan ittiin jiraatan waan qabaniif qaanyiin akka hogganoota keenya xiqqaa ha guddatti mudate isaan irra hin geenye. Fakkeenya warri Ginbot 7 hotelota Dr. Berhanu keessa taa’aa turan. Osoo qabsaayan Oromoo tokko qabeenyaa wayii qabaate qaanyin akkasii sun hoggansa Oromoo irra hingayu ture. Tuffiin warri biyya bulchu hoggansa Oromootis agarsiise achirraa eegala jechuun ni dandayama. Wanttonni biroo akkuma juranitti tayee. Kanaaf, dubbiin Dr. Ittanaan youtube irratti firfirse hinaaffaa isatti bulte calaqisuun ala mizaana takka hinkaaftu. Oromoon Johar PLC 23 qaba jedhee Joharin deegaruu dhiisu hin jiru.
2. Johar fi Dr. Abiy wal dubbisuunis rakkoo takka hinqabu. Maal irratti akka wal dubbisan? Maal irratti akka walif galan? Maal irratti akka waliif galuu dadhaban? Atuu waan hinbeeynef nutti hinhimne. Wal dubbisuun qofti yakka jettee nutti himuu feeta. Kunis mizana killo tokko hinkaasu. Nama qabsoo karaa nagayaa geegesu dhiisi namni qawween wal dhahuuyyu wal dubbisa. Waliif galuu fi dhiisun ka warra wal dubbiseeti. Ati namni waa barate haga tana yaaduu dhabuun keetuu heddu nama gaddisiisa. Haga biyya sana keessa jiranitti Dr. Abiy yoo barbaade J. Dawud Ibsaa fi Dr. Maraaraa Gudinas dubbisuu dandaya. Wanti guddaan maal irratti dubbise? Maal ireatti waliif galan? Maal irratti wal galuu dhiisanidha? Kanaan alatti wal dubbisuun qoftu yakka ta’uu hindandayu. Hoggansi paartii siyaasaa kamuu karra cufatee lalkki ani eenynuu hindubbisu jedhee yoo taa’e hogganummaan isaa maali ree?
3. Johar erga akkana taye qabsoo Oromoo keessaa maal godha ka jetteef eyyama saba ufiitii karaa itti amananiin qabsaayuu namni namaa kennu yokin dhoorgatu hinjiru. Yoo tayes ummata ati qabsooftuf qofa. Johar Muhammed ammoo nama deeggarsa ummata Oromoo sadarkkaa guddatti qabu waan tayeef namni eeyyama( lisence) qabsoo kennuuf yokin dhoorgatu hin jiru. Kunis mizaana wayiituu hinkaasu. Kanaaf, adeeroo obboleessa kee sakaaltee kuffisuuf hirriba hindhabinii akkuma Oromoon ” fardis kunoo laftis kunoo” jedhetti karaa itti amantuun saba keef qabsaayi. Hujiidhan beekkami. Atis yoo danddeette PLC 100 qabaadhu. Namni Oromoo ka siif gammadu malee ka sitti gaddu hinjiru.
Kanuma!
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…


text:
Eebla 30/2014 Godina Lixa Shawaa Aanaa Midaa Qanyiitti FDG Gootota barattoota Ooromoo M/B Ballaammii sadarkaa 2ffaa fi qopha’inaa fi uummata Ooromoo Magaalaa Ballaammiitiin har’a sa:aa 2;00 irraa eegaluun amma gaggeeffamaa jira, hirirri nagaa kun gaaffii barattootni kenyaa dhaabbilee barnoota olaanoo kanneen akka yuunibarsiitii Jimmaa, Harammaayyaa, Amboo, Adaamaa, Wallaaggaa, Mattuu fi Bulee Horaa kaasaa jiran guttummaan isaa Ggaaffii keenya jechuun sabboontotni Bbarattootni mana barumsaa Ballaammii sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’inaa uummaata Mmagaalaa Baallaammii waliin ta’uun hiriira guddaa gaggeessuu irraatti argamu. Akkuma dhaabbilee barnoota olaanoo Gaaffii isaanii iyyaannoodhaan karaa seeraa qabeessaa ta’een Bulchiinsa aanaa Midaa Qanyii fi Bulchiinsa M/B Baallaammiitti galchachuun hiriiraa mormii guddaa kan uummata 4000 ol hirmaachisee gaggeessuu irraatti argamu,
Yeroo amma kanatti akkuma baratame mootuummaan abbaa irree wayyaanee humna waraanaa liyuu hayil fi kora bittinneessa jedhamu hiriiricha dura dhaabuun, Gaazii summa’aa kan nama boosisuu irraatti dhukaasuun bittinneessuuf yaalii guddaa godhus uummaannii fii barattootni nuti mirga keenyatu sarbamee mirga keenyaaf falmannaa jechuun FDG haalaan qinda’aa fi jabaa ta’ee itti fufee jira. Bbarattootni Mana Barumsaa Gabaa Kamisaa sadarkaa 1ffaa kutaa 1 -8ffaa barachaa jiran mana barumsaa gadhiisuun yeroo kanatti hiriirichatti makamaa jiru, Dargaggootni Oromoo magaalaa Ballaammii fi Barattootni Ooromoo Magaalaa keessaa nannaa’uun dhaadannoo isaanii dhageesisuun itti fufe. gabaasaan kun itti fufa.
Injifannoon Uummata Oromoof!
Ebla 30/2014
Ballaammii


text:
Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed haasaa falmisiisaa kan prezidaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa dhageesisanii turan fudhatama dhabsiisuu isaanii dubi himaan isaanii obbo Nigusuu Xilaahuun beeksisaniiru.
Wal ga’ii paartii badhaadhina Amaaraa Baahir Daar irratti muummichi ministeerichaa akka jedhanitti haasaan obbo Shimellis dogoggoraa fi imaammataa fi safuu paartii badhaadhinaa bakka hin bu’u jedhan. Itti dabaluu dhaanis yaada dhiyeesseefis itti gaafatama jedhan.
Haasaan sun ji’a saddeet dura misensota paartii qofaaf kan dhiyaate yoo ta’u miliqee ba’uu dhaan jalqaba turban kanaa miidiyaa hawaasaa irratti tamsaasame. Miseensa paartii badhaadhinyaa gameessi obbo Shimellis paartiin badhaadhinaa harawaa fi ODPn icitii dhaan ajendaa Oromoo hojii irra oolchaa jiraniif Itiyoopiyaa keessattiis aboo qabaachaa jirra jechuun ibsan. Haasaan isaanii imaammata muummicha ministeeraa Abiy kan tokkummaa labsu waliin wal fallessa
Waxabajjii 15 haala uumameen booda gara Baahirdaaritti kan imalan muummichi ministeeraa Abiy haasaa paartii badhaadhiinaa Amaaraaf ibsa kennuu dhaan itti aansuu dhaanis sgantaa biqiltuu dhaabuuf qophaa’e ka xumuraa irratti argamaniiru jechuun Aster misganaw gabaasteetti.
*Maxxansa duraa irratti pirezdaantii naannoo Oromiyaa, Obbo Shimellis Abdiisaa "itti aanaa "ka jenne dogoggoraanii. Sirreesinee jira.


text:
Cross-reference
Iddoon kun galmee ammaa keessatti, wabiiwwan yk dirreewwan wabeefamanitti isa saagduudha. Wabiiwaanii, galmee walfakkataan yk galmeewwan xiqqaa galmee guddaa tokko keessatti dirreewwan wabeefamaniidha.
Bu'aan akka dirreetti waabeffannaa galchuu, yeroo galmee hundaa jijjiirtu, hujeekaan wabiiwwan qindeessuun sinbarbaachisu. Amma, F9 dhaan dirree yoo haroomsittee, akkasuumas wabiiwwan galmee keessaas siif haroomu.
Saagi - Dirreewwan - Kabiroo - Waabeffannaa caancala jedhu filadhu
Choose Insert - Cross-reference
Akaakuu
Akaakuuwwan dirree jiraanii tarreessa. Galmee keetti dirree idaa'uuf, akaakuu dirree cuqaasitii, tarree Filaannoo keessaa dirree tokko cuqaasi, kana booda Saagi cuqaasi. Dirreewwanii kanaan gadii warra jiraniidha:
Wabiiwwan dirreelee dha. Wabii tokko haquuf, dirricha haqi. Yoo barruu irra dheeraa tokko akka wabiitti qindeessitee, erga wabicha haqxee booda, deebiste saaguu hinfeetu ta'e, barrucha filadhuutii gabatee-muraatti garagalchi. Kana itti aansuun, akka "barruu hindhaangeffamne" itti ajajicha Gulaalii - Maxxansa Addaa jedhu fayyadamuun qubannoo isaa duraatti deebistee saaguu nidandeessa. Yoona egaa, wabichi haqamuyyuu barruchi niqabata (hin badu).
Filannoo
Lists the available fields for the field type selected in the Type list. To insert a field, click the field, select a format in the "Refer using" list, and then click Insert.
To quickly insert a field from the list, hold down CommandCtrl and double-click the field.
In the Refer using list, click the format that you want to use.
Refer using
Dirree wabii isa filatameef, dhangii isa fayyadamuu barbaaddu filadhu. Dhangiiwwan itti aanaan siif jiratu:
Dhangichi "Lakkoofsaa" lakkoofsa kan mataduree yk keewwata lakkoofsifamee saaga. Sadarkaaleen olii, akkaataa barbaachisna isaatti halqara irratti hundaa'uun itti dabalamu.
Fakkeenyaaf, boqonnaa 1 keessaa yammuu jirtuu, boqannaa xiqqaa 2, kutaa xiqqaa 5, kun akka 1.2.5. tti lakkaawwamuu danda'uu. Iddoo kanati wabii barruuf kutaa xiqqaa "1.2.4" kan duuranii keessatti yammuu saagduu akkasuumaas dhangii "Lakkoofsa" yammuu fayyadamtuu, itti aansee wabiin akka "4" tti mul'ataa. Qindaa'ina irratti hunda'uun, fakkeenyaa kana keessatti yoo lakkaawwiin sadarkaa xiqqaa dabaluu mul'isuuf qinda'ee, qindaa'ina irratti huundaa'uun, wabiichi akka "2.4" yk "1.2.4" tti mul'ataa. Yoo dhangii "Lakkoofsa (halqara guutuu)" fayyadamte, lakkaawwiin keewwataa akka barbaadetti yoo dhangeefamee'uu, yeroo huundumaa "1.2.4" argitta.
Maqaa
Type the name of the user-defined field that you want to create. To set a target, click "Set Reference" in the Type list, type a name in this box, and then click Insert. To reference the new target, click the target name in the Selection list.
Galmee hundataa tokko keessatti, galteewwanii galmee xixiqqaa adda addaa keessaa, tarree Filannoo keessatti hinagarsiifaman. Galteef wabii tokko saaguu yoo barbaaddee, sanduuqa Maqaa keessatti maqaaf xurree galtiichaa barreessuu qabda.
Value
Enter the contents that you want to add to a user-defined field.
Galmee keessaa barruu yoo filattee, wabii tokko saagdee, barruun filatame kun qaamma dirree isa atti saagdee sannaa ta'a.


text:
Maqalee keessatti kan argamu Hospitaala tokko cinatti haleellaan qilleensa irraan raawwatamuu hoogganaan hospitaala ka biroo namoota halellaa kanaan du’an simatee beekssaniiru. Lolli kun yeroo torban hin guunne keessatti walii galtee lola dhaabinsaa ji’a afuriif ture diigee jira.
kan dhuma bara 2020 irraa eegalee lola irra jiran, Addi Bilisummaa Ummata Tigraay (TPLF) kan naannicha to'atu, fi mootummaan giddu galeessaa muummicha ministeeraa Abiy Ahimad, walitti bu'insa haaromfameen gargaarsa midhaan nyaataa baay'ee barbaachisu danqamuu isaaf wal komachaa jiru.
Hoji gaggeessaa olaanaa Hospitaala Waliigalaa Ayder Kibrom Gebreselaasee Kibxata darbe gara galgala naannoo hospitaala waliigalaa Mekelleetti dhihoo jiru rukutamuu isaa tiwiitara isaanii irratti barreessaniiru.
Miidhaan hagamee akka dhaqqabee fi namni hagamii akka du’e ifaa hin turre.
Dubbi himaan mootummaa Itoophiyaa Lagesse Tulluu, dubbi himaan waraanaa Koloneel Geetinnet Adaanee fi dubbi himaan muummicha ministeeraa Billene Siyyum gaaffii yaada akka kennaniif dhiyaateef deebii hin kennine.
Dubbi himaan ABUT Obbo Getaachoo Redaa tiwiitara isaanii irratti akka jedhanitti yoo xiqqaate boombiin sadii darbamuu isaa fi hospitaalli Mekellee kan irratti fuuleffatame keessaa tokko ta’uu ibsaniiru.
Doktarri biraa hospitaala Aayder irraa, halkan gara galgalaa dhohinsa sadii dhaga'uu Rooyitarsiif mirkaneessaniiru.
Rooyitars erga waraanni Ityoophiyaa waggaa tokkoo oliin dura gamas dhiisee bahee as naannichi bilbilaan quunnamtii waan hin qabneef mirkaneeffachuuf namoota magaalaa Mekel jiran qunnamuu hin dandeenye.


text:
Angawooni Somaaliyaa waaltaa akka jedhanitti, haleellaa samii irraan Yunaayitid Isteetis hidhattoota al-Shabab irratti raawwatte loltoota 14 ajjeesuu isaaf ji’oottan keessatti haleellaa lubbuu galaafate kan garee shororkeessaa kana irratti raawwatame ta’uun ibsameera jechuu dhaan Mohaammad Dhaaysanee Somaaliyaa magaalaa Moqdishoo irraa gabaase.
Haleellaan samii irraan garee hidhattoota Islaamummaa al-Qaayidaa waliin hidhata qabu Al-Shabab irratti fuuleffate Dilbata naannoo giddu-galeessa Somaaliyaa Hiraanitti raawwatamee jira. Angawoonni onni waraanaa achi jiran kanneen VOA waliin bilbilaan dubbatan, haleellaan kun loltoota al-Shabab 14 ajjeesuu himaniiru.
Haleellaan samii irraan geggeessame kun loltoota Somaaliyaa al-Shabab irratti duula gaggeessaa turan deeggaruuf jecha kan waraanni U.S. geggeesse ta’uu ibsaniiru.


text:
Walwaraanssa kaaba Itiyoophiyaa keessatti taasifamma tureen wal qabatee sarbiinsa mirga namoomaa irratti raawwate akka qoratu koreen dhaabbata mootummoota gamtoomanitti komishiinii mirga namoomaa dhaabee Itiyoophiya akka seenuu danda’u Mootummaa irraa haala fedhii argachuu isaa hoggantuun korichaa Kaarii Beetii Muruungii ibsuu isaanii maddii oduu Ajaans Fraans Prees/AFP ibsee jira.
Gareen qorattootaa namootan Afur of keessa qabu kun, ji’a caamsaa darbe ministeeraa haqqa Itiyoophiyaa wajin marayachuu isaa kan ibsee gabaasin kun mootumaan Itiyoophiyaa akka finfinee seenu haalaa garii agarsiisuu isaa ibseeraa.


text:
Pirezidaantiin naannoo Somaalee kun wanjala gugurdaan himatan.Taatullee torbaan dabre keessaa eegii beellama mana hidhaatii deebiheen duubatti amala hamaamaa poolisiin wal dhabsiisu,ka mana hidhaatti deebihuu diduu fi waan heddu irratti argan jedha daarekterii darkterii daarekteroota wanjala biyyoolessa miidhuu tohatu obboo, Fiqaaduu Tseggaa yoo waan jiraa Finfinnee bilbilaan itti hime.
Tana maleellee daawwitii fi balbala mana itti hidhanii caaccabsee tun ammoo amala nama miliqee bahuu fedhuuti.Amala namii mana hidhaa jiru irratti arguu hin malle irratti argan.
“Amala shiftaa, nama seeraa jala hin jirre qabu irratti argan.Daawwitii fi balbalatii innii cabsee jedhan mana hidhaa koomishiinii poolisii Finfinnee amma isa itti hidhan.”
Akka daarekterii kun jedhutti obboo Abdiin mana hidhaa eegumsa guddaa qabu sun keessaa bahuuf malachuuyyuu hin malle.
Pirezidaantii naannoo Somaalee kana duruu kophaatti hidhan.“Obboo Abdii isumaafuu jennee gaafuma qabaniiyyuu kophaatti hidhan.Wannii isaan himatanilleen wanjala gugurdaa.Namii itti dallanee haaloo itti bahuu fa dandahaa jedhanii kophaatti hidhanii balbaluma mana itti hidhani sun caaccabse.”
Gama kaaniin obboo Abdiin pirezidaantiin naannoo Somnaalee ka durii kun yoo hedduu mirga dhabee jedhee himata obboo Tseggaayeen ammoo namii akka isaa mirga argateeyyuu jedhanii nu himatan jedha.
“Abbaan fedhe laaluu dandahaa mana isa itti hidhan.Nami hedduun isuma waan isaa tolchan nama dhibii hin tolchan. Saatii fedhanitti dhufanii dubbisanii haga fedhe waliin turan.Namii irraa hin citu.Innii maaniin nama caale jedhanii poolisii gaafataniiyyuu.Mirgii innii dhabe hinjiru.”
Akka daarekterii kun jedhutti pirezidaantiin naannoo Somaalee kun karuma dandahuun akka wannii himataniin irraa lakkisan tahuuf mana murtiillee dhugeeffachiisuusf tana tolcha.
“Kun amaluma isaatii woma irratti argine. Yoo hedduu mana akimi dhaqaa jedha kun mala miliqaniin jenneen shakkina.Mirga mana akimii dhuunfaallee akimachaa bahe.”
Obbboo Tsegaayeen adoo silaa taatee obboo Abdiin mana hidhaa cabsee bahuu fedhaa jedhanii jennaan tun gaafiiyyuu hin qabdu.Namii lafa eegu jiraachuu baannaan waan hin baaneef hin qabu jedha.
Obboo Abdii Mohaammad ammoo 'mana hidhaatii bahuuf hin yaalle' jedhe.


text:
Harmee,! warri ollaa keenyaa maaliif boo’uu?” jettee, Caaltuun haadha ishee gaafatte. Haati Caaltuu-Aadde Guddattuunis, “ Waan gaddaniif ta’uu danda’a “ jettee Caaltuuf deebiste. Haati Caaltuus, daa’ima ollaa ishee duute awwaalanii akka dhufan ilmoo ishee Caaltuutti himuu hin barbaadne. Yeroo abbaan manaa ishee sirna awwaalcharraa gara mana isaniitti galanis, Guddattuun yaada ishee dhiphise kana irratti abbaa … Continue reading Lubbuu Daa’immanii Du’a Irraa Baraaruu!
Month: January 2017
Aadaa Oromoo keessaa ijoollee hurursuun aadaa gaarii qabnu keessaa tokkodha.Huruursuun Sossobuu ykn Afaan Ingiliziitiin “lull”kan jedhamu waliin caalaa wal gitu danda’a. “Hush” inni jedhamu kun “usi”ykn “callisi” kan nuti jennu waliin wal gita. Ingilizootis ijoollee haala nuti sossobnuun ykn huruursinuun huruursu waan ta’eef dhimma kana irratti aadaa walfakkaatu qabna jechuu dandeenya.Aadaan keenya kun utuu hin … Continue reading Huruursa Daa’immanii!
Hayyooti fayyaa daa’imaanii akka jedhanitti, daa’imni dhalatanii hanga ji’a ja’aatti harma haadhaa malee nyaati gara biraa akka isaan hin barbaachisne gorsu. Kun dhugaa saayinsii fayyaadhaan mirkanaa’edha:- Harmi haadhaa wanta guddinaa fi jabina daa’imaaf barbaachisu mara of keessa qaba. Nyaanni gara biraa daa’imaaf gaarii ta’e hin jiru.Harma hoosisuun kan caalu hin jiru. Harma hoosisuun daa’imman irraa … Continue reading Harma Haadhaa!
Jaallatamtoota dubbistoota barruu keenya SiifSiin! Bakka jirtan maratti nagaan koo isin haa qaqqabdu. SiifSiin maxxansawwan darban keessatti qooda fudhannaa kootiin waan wal barree natti fakkaata. Ammas SiifSiin jildii 8 kana irratti dubbii hayyoonni addunyaa bebbeekamoo dubbatan keessaa muraasa akka armaan gadiittan isiniif dhi'eessa. Akka isin irraa barattan nan abdadha. Dubbisa gaariin isiniif hawwa. Maartiin Luuter … Continue reading Hayyoonni Maal Jedhuu?
Mootiin gaaf-tokko namni gaaffiiwwan sadan kanaaf deebii gahaa ta’e naaf kennuu danda’u sababa kamiin illee yoo himatamee mana isaa fi qabeenya isa irraa ariyatamee jooraa hin ta’u. Itti dabalees, badhaasa guddaa na biraa argata jedhee guutummaa biyya isaa keessatti beeksisa baase. Gaaffiwwan isaas:-Waan hundumaa hojjechuuf yeroo mijataan kami? Namoonni waliin hojjechuuf baay’ee barbaachisoo ta’an eenyu … Continue reading Gaaffiwwan sadan!
Ummanni Oromoo tooftaalee aadaa walitti bu’insa uumaman ittiin furuufi seera kabachiisu hedduu ni qaba. Namoota lama, maatii, gosa lama, sabaafi sablammoota olla ummata Oromoofi wkk. Gidduutti wal dhabinsa ykn walitti bu’insa uumamu aadaa araaraa maanguddoo hawaasaa Oromootiin kan furamanidha.Wal dhabdeen bifa akkanaatiin uumamu kun jabaatee gara qaama hir’isuu ykn lubbuu baasuutti kan cee’u yoo ta’e … Continue reading Gumaan Maali?
Jiraatu hin jiru Jiruu jiruu gadii Sammuu harki badii Gadadoo farrisaa Injifamuu faarsaa Hin horsiisu hin gabbisu Elmatee hin unatu Silga hin dhandhamatu Kaatee hin dhaqabu Lugna jiruu du’aa Jiruu ofitti gaabbaa Onnee qalbii dhabaa Duulee hin booji’uu Boojiamees hin beeku Ajjeesee hin dibatu Geerareetu hin dhaadatu Niitii hin qaadhimatu Ilma hin dhalchatu Jagna maaltu … Continue reading Lugni jiru hin qabu
Waa’ee badhaasa Noobeelii sadarkaa adduunyaa irratti waggaa waggaadhaan kennamu beektuu? Badhaasi Noobeelii sadarkaa adduunyaa irraatti Saayinsii Fiiziiksii, Keemistirii, Fiziyolojii (waldhaansa fayyaa) Dinagdee fi Nagaa buusuudhaan adduunyaa keenyaaf namoota gumaachaa olaanaa galmeessisaniif kennamudha.Iddoon badhaasi kun itti kennamu biyya Siwidinii magaalaa Isitookholmii fi biyya Norweey magaalaa Osloo keessatti. Kaayyoon barreefama kanaa seenaa ka’umsa badhaasa Nobelii fi namni … Continue reading Alfred Noobelii fi Bu’aa inni addunyaa kanaaf buuse!
Namni sadarkaa jireenyaa adda addaa keessa akka darbu nama hundumaaf ifaadha. Yeroo sadarkaa jireenyaa kana keessa darbus ilaalcha inni ittiin wantoota isa quunnaman ilaalu, ilaalcha adda addaa ta’a jedheen yaada. Kana malees ilaalcha isaanii keessatti mul’ata ittiin waa ilaalanii adda baafatan namootni hin qabnes baayi’een jiru. Kanaaf yeroo hedduu namootni akka kanaa ni ilaalu malee … Continue reading Akkaataan Ilaalchaa Akkaataa Jireenyaaf Murteessadha!
Joorseen utuu gargaarsa hin dhabin haala kashalabbummaa isaa irraa kan ka’e barumsa isaa kutaa saddeet irratti dhiisee warra isaa jalaa badee magaalaa Finfinnee keessa hojii hanna irratti bobba’ee jiraata. Magaalaa Finfinnee gabaa ganda Agamsaa (Markaatoo) ,Malkaa Daabbuus (naannoo irraangadee karaa Charchil) Roobii (Nafaas silkii) Baddaa Ejersaa (Raas Kaasaa) Birbirsa Gooroo (Piyaassaa) jedhamanii fi walumaa galatti … Continue reading Joorsee


text:
Gaafni Bineensa kanaa Dheerina nama hedduu ni caala.
Ardii Afriikaa keessaa uumama gosa hedduu fi lakkoofsaanis heddu qabaachuun naannoon beekkamu, Afriikaa gama bahaa fi Kibbaati. Kanaafuu barruu tanaan bosonaa fi paarkiilee Afriikaa bahaa fi Kibbatti argaman keessa deemaa sanyii kuruphee tokko daaw’anna. Maqaan isaa Kuuduu jedhama. Kuduun sanyiiwwan lama qofa qaba. Isaanis Kuduu xiqqaa fi Kuduu guddaadha. Lameen isaaniituu naannoo bosona tuucha’aa fi marga heddu qabu keessa jiraatu. Jiraattonni afriikaa uumama kana sababa garagaraatiif adamsu. Bineensota bal’inaan adamsaman keessaallee isa tokko. Haa ta’u malee lakkoofsi isaa heddus xiqqaachaa hin jiru. Bineensota lakkoofsa heddu qaban keessatti ramadama.
Qamni Kuduu Meetira 1.2 irraa hanga meetira tokkoof cinaa dheerata. warri dhiiraa ammoo warra dhaltuu guddinaa fi dheerinnaanis ni caalu. Ulfaatinni qaamaa kan dhiiraa inni xiqqaan KG 224 yoo tahu, guddaan ammoo haga KG 357 ulfaata. Gama biraatiin dhaltuun xiqqoon haga kg 180, guddoon ammoo haga kg 235 ulfaatti. Kuduun gaafa akkaan dheeraa fi mammaramaa qaba. Gaafni kun Meetira 1.8 dheerata. Dheerinni gaafa isaa qofti dheerina nama hedduutiin wal qixa jechuudha.
Rifeensi gogaa kuduu irra jiru bifa magaalaa fii daalacha kan qabu yoo tahu, garaa isaa irraa sarara adii qaba. Akkasumas ceekuu isaa gama gubbaa irraa kaasee lafee duydaa irra rifeensa qal’atee haga eegee isaa diriiru qaba. Halluun qaama isaa irra jiru haala adda addaa irratti hundaahee jijjiirama. Fakkeenyaaf diinni isa adamsu yoo itti dhufe, ykn ammoo fageenya irraa yoo arge dafe muka jalatti dhokachuudhaan akkuma mokaa gogee dhaabata. Bifti rifeensa goggaa isaatis waan muka fakkaatuuf, Haala kanaan diinni isaa kun osoo isa hin argin bira dabra jechuudha.
Kuduun bosona keessaa diina heddu qaba. Hunduu foon isaatti waan haajamuuf adamsee soorata. Ilmi namaatis foonuma isaatiif jecha isa adamsa. Leenci, Qeerransii fi sardiidni warra gurguddaa adamsee kan sooratan yoo ta’u, cheetah (Abboshammaanee), jawwee, culullee fi goofadanni ammoo ilmoolee adamsanii sooratu. Ilmi namaa lameen isaaniituu adamsee soorata. Dabalataan ammoo gaafa isaaniitti waan haajamuuf, hedduminaan warra gurguddaa ajjeesa. Biyyoota afrikaa heddu keessatti Gaafni Kuduu akka meeshaa muuziqaatti tajaajila. uumama foonii fi gaafa isaaniitiif jecha isaan ajjeesuun cinatti Kuduun dadhabina tokko qaba. Innis dhukkuba. Uumamni kun dhukkuba heddus dandamachuu hin danda’u. keessattuu dhukkubni sun dhukkuba vaayirasii taanaan yeroo gabaabaa keessatti kuduu heddu fixuu danda’a.
Kuduun warra baala sooratu keessatti ramadama. Hedduminaanis marga kan dheedu yoo ta’u, baalaa fi firiiwwan mukaatis ni soorata. Bishaaniif garuu heddus hin cinqamu. Yeroo dheeraaf bishaan malee jiraachuu ni danda’a. bishaan isa barbaachisu, marguma sooratu keessaa argata. Kuduun sanyiiwwan kuruphee keessaa warra sagalee guddaa qaban keessaa isa tokko. Waliigalteedhaafis sagalee kanatti dhimma baha.
Kormaan Kuduu hedduminaan kopha kophaa jiraata. Haa ta’u malee godaansaaf bakka tokkorraa gara biraa deemuu yoo barbaadan, garee uumani deemu. Yeroo garee uuman kana hoogganaa filachuun barbaachisaadha. Hoogganaa ta’uudhaaf ammoo humna jabaa qabaachuun dirqama. Kanneen humni isaanii walqixa ta’e ammoo wal aansoo wal qabuun waan hin oolamne. Yeroo heddus wal aansoon kun gaafa wal cabsuudhaan raawwatama. Abbaan moohates hoogganaa garee sanii ta’uudhaan godaansaaf bobba’u. kan moohatames garema san keessaa osoo hin bahin waliin deema. Dhaltuuwwan garuu yeroo hunda garee miseensa haga 10 qabu uumanii waliin jiraatan
Warri dhiiraa wayta wal qunnamtii wal hormaataa gara garee dhaltuu bira dhaquudhaan walqunnamtii raawwatu. Rimayni dhaltuu takkaa ji’a saddeetiif tura. Dhaltuun Kuduu wayta dhaluudhaaf kalooftu, garee san gad dhiistee deemuudhaan jireenya kophaa jiraatti. Eega dhalteen boodas ji’oota lamaaf kophama ofii ilmoo kunuunsiti. Yeroo takkaan ilmoo takka qofa dhalti. Ilmoon dhalatte ji’a takkaaf olii gad deemuu hin dandeettu. Yeroo heddu Muchuma haadhaa hodhaa deebitee ciifti. Ji’a tokkoon booda sosocho’uu jalqabdi. Haa ta’u malee deemsa dheeraa deemuu hin dandeettu. Akkasumatti yeroo muraasaaf haadhuma waliin deddeemaa deemsa baratti. Gaafa dadhabbii malee haadha waliin olii gad deemuu jalqabdutti, wal qabatanii gara garee duraanii san dhaqu. Haga ji’a jaha guututtis kunuunsuma haadhaa keessa turti. Ji’a jahaan booda garuu, akka gaaritti of kunuunsuu ni dandeetti. Hayyama Rabbii guddaatiin kuduun tokko haga waggaa saddeetii jiraachuu danda’a.


text:
Akkaataa Laa İlaah İllallah Hojii irra oolchan-Seensa
Akkuma yeroo darbe jenne Islaama keessa kan nama seensisu tawhiidul uluuhiyyah dha. Tawhiinni kunis: Rabbii olta’aa Tokkicha gabbaruu, homaa Isatti hin qindeessin, wantoota Rabbii gaditti gabbaraman hundatti amanuu diduu fi irraa fagaachudha.
Ammas, Islaamni karaa Rabbii qajeelaa Muslimni hanga Rabbiin azza wa jalla wal qunnamutti daangaalee Isaa qabachuun irra deemudha jennee jirra. Islaamni tooftaa bultii guutuu ta’ee akka Rabbiin azza wa jalla barbaadutti jireenya sirnaa fi karaa sirrii qabsiisuudha. Hariiroo gabrichi Gooftaa isaa waliin qabu qofarratti kan daangefamee miti. Kana irra, sirna guutuu roga jireenyaa hunda of keessatti hammatuudha. Namoonni wanta ijaan hin mul’annetti amanuu fi mallatoolee ibaadaa irratti Islaama daangeessanii fi jireenya biroo irraa haaqan, Islaama hin hubanne, hordofaas hin jiran. Kana irra, dhugaadhaan isaan seekulaarizimitti bulan, Islaama ni didan. Namni dhugaadhaan Islaama hubatee fi itti bulu, nama akkuma Rabbiin daangaa Islaamaa murteessetti hubatuu fi akkuma Rabbiin (azza wa jalla) barbaadutti buluudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
Jedhi, “Dhugumatti Gooftaan kiyya gara karaa qajeelaa, amantii sirrii karaa Ibraahim haniifa ta’etti na qajeelchee jira. Inni mushrikoota irraa hin turre. Jedhi, “Dhugumatti, salaanni kiyya, qalmi kiyya, jireenyi tiyyaa fi duuti tiyya Rabbii Gooftaa aalamaa hundaatifi. Shariikni Isaaf hin jiru. Isuma kanatti ajajame, ani jalqaba Muslimootaati. Jedhi, “Inni Gooftaa wanta hundaa ta’ee osoo jiru ani Rabbiin ala gooftaa biraa nan barbaadaa?” suurat Al-An’aam 6:161-164
Warroota Rabbiin waliin waan biraa gabbaraniin (waaqefataniin) akkana jedhi: Dhugumatti Rabbiin kiyya karaa qajeelaa Jannata Isaatti nama geessutti na qajeelche. Karaan qajeelaan kunis amanti Islaamaa dhimma addunyaa fi Aakhiraatiin dhaabbateedha. Amanti tawhiidaa amanti Ibraahim (aleyh salaam) kan ta’eedha. Haniifa jechuun shirkii irraa gara tawhiidaatti kan dabeedha. Jecha biraatin, Rabbiin waliin waan biraa gabbaruu irraa gara Rabbiin qofa gabbarutti kan qajeeledha. Nabii Ibraahim wantoota Rabbii olta’aan alatti gabbaraman dhiisun Rabbii tokkicha waan gabbaraa tureef mushrikoota irraa hin turre. Mushrikoota jechuun namoota Rabbiin waliin waan biraa kadhatan, sagadaniif, qalma qalanii fi ibaadaa biroo hojjataniidha.
“Dhugumatti sagadni kiyya, qalmi kiyya Rabbii qofaafi. Sagadni fi qalmi kiyya sanamaaf (siidaaf), taabotaaf, namoota du’aniif, jinniif fi wanta biraatifi miti. Jireenyi fi duuti tiyyas Rabbi qofaafi. Hojiin ani jireenya keessatti hojjadhu Rabbii qofaafi. Yoo du’es Rabbii qofaaf du’a. Gabaabumatti, haalli fi hojiin kiyya hundi Rabbii Gooftaa aalamaa ta’ee qofaafi.” isaaniin jedhi.
Aalamaa jechuun uumamtoota hunda. Samii, dachii fi uumamtoonni isaan keessa jiran hundi aalama.
“Gooftaa aalamaa” sifata (amala) Rabbii sababa hojiin hundi wanta biraatiif osoo hin ta’in Isaaf qofa ta’uu akka qabu agarsiisuudha. Sababni isaas, Rabbiin ala wanti biraa uumamtoota irratti qananii isaan argamsiisu hin qabu. Kana jechuun Rabbiin ala uumamtoota kan uume, jiraachisu, nyaachisu, obaasu fi qananii adda addaa kennuuf hin jiru. Kanaafu, ibaadan hundi kan nama uumee, jiraachisu, nyaachisu, obaasu fi qananiisuf qofa ta’uu qaba. Akkasi miti ree? “Shariikni Isaaf hin jiru.” Akkuma uumamtoota uumuu fi bulchuu keessatti Isa waliin qooda kan fudhatu hin jirre, Isa gabbaruu keessattis shariikni hin jiru.
Shariika jechuun hirmaataa, qooda kan fudhatu. Ingiliffaan, partner, Amaariffaan ተጋሪ jechuun hiikan. Inni Tokkicha waan ta’eef Rabbiin waliin gabbaramaan hin jiru.
“Isuma kanatti ajajame” kana jechuun salaata, qalma, ibaadaa, jireenyaa fi du’a kiyya Rabbii qofaaf gochuutti ajajame. Isaa qofaaf akka sagadu, qalma qalu, hojii ibaada biroo hojjadhu Rabbiin kiyya na ajaje. Aayah keessatti jecha nusk jedhu mufassiroonni hiika “ibaadaa” jedhuunis hiikanii jiru.
“ani jalqaba Muslimootaati.” Nabii Muhammad (SAW) ummata isaatti ergaa Rabbii kan geessu waan ta’eef, ummata kana keessaa nama jalqabaa Rabbiif harka kennu fi buluudha.[1] Muslima jechuun nama Rabbiif harka kenne, gadi jedhuu fi ajajamuudha. Namni wanta tokkootti namoota waamu jalqaba kan ofii hojjatu ta’uu qaba. Ergamaan Rabbii (SAW), “akkuma ajajametti ani jalqaba Rabbiif bulee fi Isa qofa gabbaraa jira. Kanaafu, namoota biroos akka Isa qofa gabbaranii fi Isaaf ajajaman nan waama.” jechuun mushrikootatti labsa.
Jedhi“Inni Gooftaa wanta hundaa ta’ee osoo jiru ani Rabbiin ala gooftaa biraa nan barbaadaa?”
Rabbiin Gooftaa wantoota hunda uumee, bulchuu fi qindeessu ta’ee osoo jiru, Isaan ala gooftaa biraa sagaduuf, kadhadhuu fi irratti hirkadhuu nan barbaadaa? Kanaafu, Rabbiin malee homaa irratti hin hirkadhu, gara Isaa malee homattu hin deebi’u (hin dheessu). Sababni isaas, Rabbiin Gooftaa fi Mootii waan hundaati. Uumuu fi ajajuun kan Isaati.[2]
Wantoonni Rabbiin ala jiran hundi uumamtoota Isatti hajamaniidha. Argamuuf, lubbuun jiraachuuf Isatti hajamu. Uumamtoonni nama biraa fayyadu dhiisiti mataa ofiitifu of danda’anii jiraachu hin danda’an. Kanaafu, wanta ofiyyuu hin dandeenye akkamitti sagadaaf, irratti hirkadhaa, faaydaa akka naaf fidu fi miidhaa akka narraa deebisuu akkamitti kadhadhaa? Rabbiin immoo Of danda’aa wanta hundaa uume, too’atu, waan barbaadan namaaf fidu, rakkoo namarraa oofudha. Kanaafu, Kan ani sagaduufi qabu, irratti hirkachuu fi waan barbaadu irraa kadhachuu qabu Rabbii Tokkicha.
Kanarraa ka’uun, namoonni dhagaa, muka, qabrii kadhatan, sagadaniif, qalma qalaniif badii guddaa hojjatanii jiru. Akkasumas, namoonni Nabii Iisaa (aleyh salaam), haadha isaa Mariyam, Malaykoota, awliyaa’otaaf sagadanii fi kadhatan karaa qajeelaa irraa jallatanii fi badii guddaatti kufanii jiru. Sababni isaas, uumamtoonni isaan sagadanii fi kadhatan kunniin homaa isaaniif gochuu hin danda’an. Isaan gargaaru dhiisi kadhaa fi sagada isaanitu hin dhagahan. Namni sammuu qabu akkamitti wanta isa hin dhageenye fi haala isaa hin beekne kadhataa? Rabbii isa uumee, haala isaa hunda sirritti beekuu fi dubbii isaa dhagayu dhiisee akkamitti wanta isa hin dhageenye fi haala isaa hin beekne kadhataa?
Barnoota keenya kana keessatti dhugaa jireenyaa keessatti akkamitti tawhiida hojii irra akka oolchanii fi qabatan gargaarsa Rabbiitiin ni ilaalla.
Tawhiida galmaan gahuun (mirkanessuun) dhimmoota sadii: “Rabbiin malee homaa hin gabbarru, homaa Isatti hin qindeessinu, wantoota Isaa gaditti gabbaaraman hunda ni dinna, ni mormina” jedhan irratti waan hundaa’uf, haasofti keenya ammaa dhimmoota jalqabaa lama irratti ta’a. Rabbiin malee homaa akka hin gabbarree, homaa Isatti akka hin qindeessinedha. In sha Allah barnoota dhumaa irratti dhimma sadaffaa ni ilaalla.
Akkaataa dhimoota lamaan kanniin hojii irra oolchan beekuuf jalqaba, ibaadan Rabbiif malee eenyufillee hin malle kuni maalidhaa? Gosoonni isaa hoo? In sha Allah kutaa itti aanu keessatti ni ilaalla…
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Muyyassar-150, Tafsiir Sa’dii-317, Ma’aariju Tafakkuri-11/494-495, Tafsiir Tahriir wa tanwiir 8/203, Zaadul Masiir-481
[2] Maddoota olii sadan jalqabaa fi tafsiir ibn Kasiir-3/655
al-Jaami’ul Mufiid liduruusi ta’allumi tawhiidi-fuula 97


text:
LibreOffice 7.4 Help
Edit a pivot chart in the same way as normal charts.
Amalawwan wantaa taattoo gulaaluuf taattoo cuqaasi:
Hammamtaa fi qubannoo fuula ammaa irraa.
Hiriira, maraa barruu, handaaraa isa alaa, fi kanaaf kan kana fakkatan.
Haltaa gulaalii taattoochaa galchuuf, taattoo tokko irra lama-cuqaasi:
Gatiiwwan deetaa taattoo (taattoowwan deetaa mataa saantiin).
Akaakuu taattoo, matadureewwan, bifgarduubee, tarsaa, kanaaf kan kana fakkatan.
Haltaa gulaalii taattoo keessaa, miseensa taattoo tokko lama-cuqaasi:
Safaraa, akkaakuu, halluu fi kanaaf kan kana fakkatan gulaaluuf, siiqqee irra lama-cuqaasi.
Double-click a data point to select and edit the data series to which the data point belongs.
Walfaannee deetaa filatame waliin, amalawwan qabxii deetaa tokkoo gulaaluuf, qabxii deetaa isa baqqee irra lama-cuqaasi (fakkeenyaaf, kabala baaqqee, taattoo kabala tokko keessaa).
Double-click the legend to select and edit the legend. Click, then double-click a symbol in the selected legend to edit the associated data series.
Amalawwan gulaaluuf, miseensa taattoo kabiroo feetu irra lama-cuqaasi, yookin miseensicha cuqaasitii bafata Dhangi'i bani.
Haltaa gulaalii ammaa dhiisuuf, ala taattoochaa cuqaasi.
Qulquuliinaan taattoo tokko maxxansuuf, taattoocha gara faayilii PDF itti alerguun faayilii sana maxxansuu nidandeessa.
In chart edit mode, you see the Formatting Bar for charts near the upper border of the document. The Drawing Bar for charts appears near the lower border of the document. The Drawing Bar shows a subset of the icons from the Drawing toolbar of Draw and Impress.
Baafata halqaraa banuuf maalimaa taattoo mirga cuqaasuu dandeessa. Maalimaa filatame dhangeessuuf baafatni halqaraa ajajoota hedduu kenna.


text:
Waxabajjii 2/2014 (TOI) – Manni Maree Bakka Bu’oota Uummataa Yaa’ii idilee 12ffaa marsaa 6ffaa bara hojii 1ffaa guyyaa har’aa gaggeesseen muudama Oditara Olaantuu fi Ittaanaa Oditara Olaanaa Waajjira Odiitara Olaanaa Federaalaa Ministira Muummee doktar Abiy Ahimadiin dhiyaatan sagalee guutuun raggaaseera.
Haluma kanaan aadde Masarat Daamxee Caanniyaalaw Odiitara Olaantuu Waajjira Odiitara Olaanaa Federaalaa, Obbo Abarraa Taaddasaa Itichaa ammoo Itti aanaa Odiitara olaanaa ta’uun muudamaniiru.
Mudamtoonni kunneen miseensota mana marichaa duratti dhiyaachuun waadaa galuu ragaan Mana Maree Bakka Bu’oota Uummataarraa argame ni mul’isa.


text:
Muddee 11/2017
Yeroo ummanni Oromoo hamma dur caalaa wal dhageettiifi bilchina siyaasaa horate kanatti, haalli kun diina waan hin gammachiisiniif tooftaafi shira garagaraa uumee tokkummaa ummata Oromoo gufachiisuuf wayyaaneen tattaaffii hedduu godhaa jirti. Oduun bifa ololaatiin guyyaa muraasa dura magaalaa Dirree dhawaa keessa faca’aa turte, tan mootummaan wayyaanee lammiilee Oromoo shira wayyaanefi Abdi illeetiin qa’eefi qabeenyarraa buqqifamanii baafaman, namoota isaan gargaaruuf ka’e karatti ugguranii gara bakka irraa dhufanitti diraqamaan deebisuuf wayyaaneen karoora qabdiin; akka waan dhugaa taatee mullataa jirtuuti. Kun ammoo tuffiifi daran sirni kun hangam tokkummaa ummata Oromoo arkuu akka hin barbaanne garsiisa.
Guyyaa kaleessaa qofa raayyaan ittisa wayyaanee Harargee bahaafi lixaatti magaalota akka Dhangaggoo, Cinaaksaniifi Mieysotti hawaasa Oromoo kan lammii isaa gargaaruuf deemaa ture miidhee galama hanqisaa jira. Bakkoota kana malees bakka hedduutti yakka bifa kanaatu raayyaa ittisa wayyaaeetiin raawwatamaa jira. Jarri ergaa maal ja’u dabarsuu akka barbaadde, ummataaf ifaa miti.
kaleessaa magaalaa Dirree dhawaarraa namoota quuqamni lammii isaanii itti dhagahamuun Hammarreysa dhaqanii lammii isaanii cinaa dhaabbachuuf waan dandahan walitti coranii manaa bahan, karatti magaalaa dhangaggootti raayyaan ittisa wayyaanee afaan bahuun dhukaasa itti banee; garagaarsa namoonni kunneen deemaanii turees saamee jiraachuu himan. Tarkaanfii raayyaa ittisa wayyaanee kanaan namni madaaweefi hidhamees jiraachuu jiraattoonni dubbatan.****
Namoonni gargaarsaan deemaa turan kunniin konkolaataa 4n sossohaa akka turaniifi raayyaa ittisa wayyaaneetiin konkolaataa gargaarsaa waliin qabamanii kaambii Addeellee akka geyfaman keessa beytoonni ibsan. Namoota haala suniin qabamanii tasa gad dhiifaman tokko dubbifnee haala kanaan waan isaanirratti gaggeyfame nutti hima.***
Raayyaan ittisa wayyaanee magaalaa dhangaggootti tarkaanfii gara jabummaa kana tola-ooltotarratti eega fudhateen booda bitaafi mirga faca’uun jiraattoota magaalattii uleen tumee hidhaa turuu jiraattoonni himan. Qeerroon Dhangaggoo kaleessa qa’ee gad dhiiftee haala itti gaaratti baqatteetu ture. Ganda Raaree keessa deemuunis raayyaan ittisa wayyaanee dubartootaafi daa’immanirrattiis gocha suukanneysaa raawwataa ture.
Akka jiraattoonni magaalaa Dhangaggoo himanitti Guyyaa Roobii as deemu Hammarreysa dhaqanii lammiilee Oromoo waan dandahaniin gumaata oolanii cinaa dhaabbachuuf akka hamilan ibsanii, gochi wayyaaneen raayyaa ittisa isiitti fayyadamtee magaalaa isaaniitti gaggeysite kun yaaddoo keessa kan isaan galche tahuu himan. Tahus garuu shira wayyaaneetiif waan hin okkolleef,furmaanni jiru jabaannee irra aanuu qofa. Hanga jarri kararraa mayxuu eynee bakka kaaneef geenya jechuun OMN iif yaada laatan.
Akka namoonni hubannoo qaban nuun gahanitti wayyaaneen wanni gocha kana raawwatteef, torbaan 2n dura gaafa jiilli ulamaa’ota Oromoo lammii isaanii daawwatuuf dhufanitti ummanni magaalaa Awwadaayiifi Haramaayaa akkasuma magaloota birootis simannaa owwaa, naamusa qabessaafi kan jiraattoonni heddumminaan irratti hirmaatan waan taasisaniif wayyaaneen haalli kun isiif hin liqimfamne. Simannaan akkasii lammada akka hin uumamne waan barbaadduuf, gama kaaniin mootummaa Harariitii waliin shira xaxxee lammiilee Oromoo Hammarreessa jiran buqqisuufi namoota isaan gargaaruufi daawwatuuf dhufan karatti hambisuuf dhiibbaa godhaa jirti. Mootummaafi jiraattoota magaalaa Hararii keessattiis hubannoo dabaa, lammiileen Oromoo Hammarressa jiran yoo buqqifaman malee nageenyi magaalattiif akka hin buune waan ja’u facaasaa jirti. Haalli kun hegeree biyyattii kan booreysuufi Oromoota dallansiisaa jiraachuun ifa.
Haaluma wal fakkaatuun warraanni addaa naannoo Soomaalee Hawaasa Oromoo magaalaa Dirree Dhawaa Araddaa laga Odaa gununfataatti daangaa cabsee seenuun Milishoota araddaatiin wal afaan waan jiraniif, waraanni addaa NS hidhannoo guutuufi humna dabalataa gahaa waan qabuuf jiraattoonni araddaa Odaa Gunuunfataa yaaddoo keessa kan galaniifi Oromoonni naannawa san jiran nuuf dirmadhaa jechuun iyyatan.
Osman Abdulaxiif OMN


text:
Kitaaba
Warra Hidhaa Hafuuraa Keessa Jiraniif Walabummaa: Islaamummaa fi Ilaalcha Zimmii iraa Fannoo Kiristoosin Bilisa Ba’uu
Kitaabni Walabummaa Hafuuraa jedhu kuni waanjoo Islaamummaa jalaa ba’uuf yaadolee addaa ni dhiyeessa. Kunneenis namoonni Islaamummaa dhiisanii akka bahan ni gargaaru, yookin immoo warra soda Islaamummaa keessa jiraniif bilisummaa hafuuraa ni argamsiisu.
Kitaaba kana keessatti hiikni shahaadaa Islaamummaa inni dhugaa maal akka ta’e ibsamee jira, akkasumas warri Musliima hin taane ol’aantummaa Islaamummaatif harka kennuudhaf waadan seenan (Zimmaa) maal akka ta’e ni ibsa. Hambaawwan hafuuraa waadaalee kanneenii akkamitti akka dhiibbaa nama irraan gahan sadarkaa sadarkaadhan ni ibsa. ‘Walabummaa Ijoollee Waaqayyoo’ kan ofii godhachuuf (Rom. 8:21) akkasumas humna fannoo keessa jiru argachuuf furtuuwwan of keessaa ni qaba.
Fuulota kanneen keessatti kadhannaalen akkasumas labsiiwaan caqafaman ardiilee ja’an irratti kan qabatamaan yaalamaniidha. Namoota hidhaa irraa hiikudhaaf, humnoota dhaloota hidhanii jiran hidhaa isaanii kutuudhaf akkasumas namoonni fayyisuu Kiristos ija jabinaa fi karaa sirrii ta’een labsuu akka danda’an gochuudhaf faayidaan isaan qaban hojiidhan kan mirkanaa’edha.