c: text/html

text:
Mootummoota Gamtoomanitti waajjirri Komishineerri olaanaa damee dhimma mirga dhalanama, Sambata darbee Ayyaana irreechaa Hora Arsadee irratti namoonni baayyeen lubuu erga dhabani as, magaaltota Oromiyaa, Kibba Baha Finfinnee jiraan bayyee keessatti nageenyi hin jiru jedha.
Ibsi kun, Ayyaana Irreechaaratti Mormii ture booda namoonni humnoota nageenyaa jalaa dheeffutti boolooti kufanii dhummuu isaanii eeree, ergasiimmoo hallichii maalii fi akkamitti akka ummamee, lakkoofsi namoota lubbuun bade gabaafamuu bayyee adda ta’uusaa, akkasumas gahee humnoonni nageenyaa eegumsa mootummaa taphatan laalchisee odeeffannoon hoggantoonnii biyyattii irraa kennamu ummata biratti amantii waan dhabeef mormiin ka’u tarreessa.
Ibsi kun dabaluudhaniis, Mootummaan Finfiinnee dabalatee bakkaa hedutti tajaajila interneetii moobaayilii cufuurra, rakkina biyyattiin keessa jirtu furuudhaa hojiiwwaan fayyadan irratti akka xiyyeeffatu waamicha dhiheesse, kessumattu qaama walabaan haala jiru qoratu naannoo oromiyaa, fi Amaaraa akka seenan heyyamuu fi akka isaan qaamoota gama lamaanuu dubbisaniii dhugaa jiru madaalan haala mijeesufiin han duraa ta’u qaba jedha.
Kana malees Hidhamuu blogeroota lama; Siyyum Tashoomaa fi Naatnaa’el Fallaqaa nu yaadessa jedhee, Naatnaa’el, hiriyoota isaa lama wajjin ta’ee dhumiitii Sambata darbe Irreechaa irratti dhaqabee laalchiisee itti gaafatamummaa moootummaan qabu sagalee olqabanii hasahaa waan turaniif hidhamuu isaani dubbata.
Dhumarattis, halla baayyee nama sodaachisuun namoonni naanoo Oromiyaatif Amaahraa irraa bayyinaan hidhama jiran han jedhu ibsi kun mootummaan Itoophiyaa namoota mirga isaanii fayyadamanii yaada qaban ibsatanii fi isa qeeqan guuree hidhee attattamaan akka gadhiisu gaafannaa, namoonni ilaalcha isaanii ibsachuu isaanii qofaa hidhuun fi ukkaamsuun rakkina amma jiruu kana ittu hammeessa jedha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mootummaan Itoophiyaa akkuma waadaa galee hidhamtoota gadhiisuu itti fufeera.
Guyyaa harraa, paartii mormituu Koongresii Ummata Oromooif barreessa an turan obboo Olbaanaa Leellisaa, Koree Furmaata Barbaadu an Dhimma Musliimootaa irraa ustaaz Ahimadin Jabal, artiist Seenaa Salamoon fi shamarree Caaltuu Takkalaa dabalatee kannen biroos gadhiifamuun beekkameera.
Kanneen dubbisnee akkana jedhan….
“ Yakkin hojjadhe tokkollee waan hin turreef yeroon mana hidhaa turetti samuun kiyya qulqulluu ture’” Ustaaz Ahimadin Jabbal
“Qabsoon dirqisiisee hidhaa dha nu baasuu isaanitti bayyen gammada, ”Obboo Olbaanaa Leellisaa.
Ballina oduu kanaa tamsaasa kallattii keenya guyyaa harraa irratti eeggadhaa.
Source : VOA Afaan Oromoo
FacesofHeroes-Ahmedin Jebel just left the prison to a hero’s welcome by huge crowd.
…warm reaction at the minute he got out!
Burraayyuu-Sirna simannaa Burraayyuutti haasaa Obbo Dajanee Xaafaa ummataa dhageessise.
We need Freedom, We need Justice” Baatu Qeerro
Roobee Arsii
Adama Qeerros celebrating and awaiting for Bekele Gerba to arrive at stadium pic.twitter.com/4RxnrsDole
— Jawar Mohammed (@Jawar_Mohammed) February 14, 2018


text:
Buufatni doonii Barbaraa Gaanfa Afriikaa keessatti waldiddaa haaraa uumaa?
Itoophiyaan buufata doonii Barbaraa kan bulchu dhaaba biyya Dubaay kan ta'e Dii Pii Woorlid waliin qooda dhibbeentaa 19 qooddatti.
Waliigalteen kun biyyattiin buufaticha misoomsitee daldala ala-ergii fi meeshaalee gara biyya keessaa galchuuf itti fayyadamti jedha.
Marii walitti fufiinsaan yeroo dheeraaf mootummaa Somaalilaand fi Dii Pii Woorlid waliin taasifameen qooda dhibbeenta 19 kana argachuu akka dandeesse yeroos Ministirri Geejjibaa Itoophiyaa obbo Ahimad Shidee dubbatanii turan.
Kuni garuu mootummaa Somaaliyaa waan gammachiise hin fakkaatu. Walabummaan keenya tuqameera jechuun paarlaamaan biyyatti waliigalticha yoo kuffisu, paarlaamaan mootummaa Somaalilaand ammoo battaluma sana raggaasisee jira.
Waliigalteen Itoophiyaafi Somaalilaand akkuma waliigaltee daldalaa kaaniitti ilaalamuu qaba malee walabummaa biyyaa waliin kan wal qabatu miti jedhu ogeessi dipiloomasii Obbo Daade Dastaa.
"Kuni Somaalilaandiif beekamtii biyyummaa kennuu jechuu miti, walabummaa Somaaliyaas hin dhiibu" jedhu.
Waa'ee mirga buufata doonii qabaachuu Itoophiyaa irratti "Wadab Kan Eenyuuti?" kitaaba jedhu afaan Amaaraan kan barreessan nami siyaasaa Dr. Yaaqoob Hayilamaariyaam buufata doonii Barbaraa irraa qooda dhibbeentaa 19 qabaachuun Itoophiyaa rakkoo buufata doonii dhabuu biyyatti yoo salphise malee waan furu miti jedhu.
Akka isaan jedhanitti rakkoon buufata dooniin wal qabatu Itoophiyaan qabdu kan furamu yoo biyyattiin buufata doonii Asab harkatti galfatte qofa.
Fedhii biyyootni arabaa akka Masirii buufataalee doonii Jibuutii fi Barbaraa fayyadamuuf qabanifi sochii jiddugala waraanaa dhaabuuf taasisaa jiran ilaalcha keessa galchuun, Itoophiyaan buufata Barbaraa keessa qooda dhibbeentaa 19 argachuuf murteessuun ishee murtee sirriidhas jedhu.
Komiin walabummaa ishee waliin wal-qabsiiftee Somaaliyaan kaasaa jirtu dudduubas harki biyyoota kanneeni jiraachuu hin oolu shakkii jedhu qabu.
Dr. Yaaqoob akka yaadanitti furmaanni isaa Eritraa waliin nagaa uumaanii waliin haasa'uudha.
Eertiraan Itoophiyaa waliin bara 1952 keessa yeroo federeshiniin walitti makamte '' Itoophiyaaf mirgi galaana bira gahuu/fayyadamu kennuun ture,'' jedha ragaan Mootummoota Gamtoomanii.
Akka Dr. Yaaqoob jedhanitti, mirga Itoophiyaan Asab irratti qabdu kan dhabsiise dogoggora ADWUI waan ta'eef, mirga buufata doonii qabaachuun keenyaa mirkaneeffamuu qaba jedhu.
Itti dabaluunis buufata doonii dhabuun dinagdeerratti qofa utuu hin ta'iin nageenya biyya tokkoofillee balaa guddaa qaba. Kanaafu Itoophiyaan nageenya ishee mirkaneeffachuuf Eertiraa waliin haasa'uun buufata doonii Asab ilaalchisee waligalte tokkorra gahuutu irra jiraataa jedhu.
Obbo Daaden ammo biyyoota Arabaa buufatawwan doonii bulchuurratti bobba'an Itoophiyaan of eegannoon hordofuun akka isheerra jiru hubachiisu.
''Dhabbileen kun sochiilee siyaasaa irra bilisa ta'e qabatanii dhufuuf dhiisuun isaanii of eegannoon ilaalamu qabaa, naannoo kana keessattis ta'e biyyoota Arabaa gidduutti dhiibbaan Masiriin qabdu salphaa miti,'' jechuun Masirii waliin walitti dhuffenyi Itoophiyaan qabdu gutummaa guutuutti faayidaa walii kennu irratti kan hin hundeeffamiin ta'u yaadachiisuun dubbatu.
Jibuutiin karaa Itoophiyaan meeshaa biyya alaarra itti galchituu fi kan biyya keessa ittiin gara alaatti erguuf itti fayyadamtu ishee gudditti taatus, filanno gara biroos qabaachuun akka ishee barbaachisu amanamaadha kan jedhan Obbo Daaden ''dhugumatti gara fuulduraattis Jibuutiin Itoophiyaaf karaa meeshaa alaa ittiin galchiituu fi isa biyya keessa ittiin baaftu taate itti fufuunshee kan hin ooleedha,'' jedhu.
''Haa ta'u malee Itoophiyaan buufata doonii Jibuutii qofatti fayyadamuu hindandeessu. Buufanni doonii Barbaaraas naannoo Kibbaa fi Dhihaa Kibba biyyattiitti argamaniif faayidaa tarsiimoo guddaa qaba'' jechuunis yaada isaanii cimsaniiru.
Kanarraa kan ka'es sababa buufata doonii barbaachuun Itoophiyaa fi Jibuutii gidduutti waldhabdeen dhalatu akkuma hanga har'aatti ta'a ture mareen hiikamuu qabaa jechuun Obbo Daaden amanu.
Akkaata fayyadamuu buufata doonii ilaalchiisee waldhabdeen dhalatan haala yeroo waliin kan dhufan waan ta'aniif walirratti ka'uu kan fidu ta'u akka hin dandeenyes ni amanu.
Irra caalaan bulchiinsa buufata doonii Barbaara kan kubbaaniyaa Dubaay ta'uus, komiin miseensoota paarlaamaa Somaaliyaa garuu hirmaannaa Itoophiyaa irratti kan xiyyeefate ture.
Kunis biyyatti humna waraanaa ishee achitti erguun gartuu Alshabaabii waliin falmii goodha jirtu Itoophiyaa mufachisuun isaa waan hafu miti.
Waligalteen fayyadama buufata doonii Baarbaara guddisuuf fayyadu Itoophiyaan fi Somaalilaand gidduutti kan mallateefame bara 2008 keessa ture.
Kunis biyyattiin meeshaa daldalaa gara alaatti ergamu %30 karaa sana baasuuf karoorfatte turte. Haa ta'u malee meeshaan daldalaa biyyattiin gara biyya alaatti ergitu keessa %97 kan ta'u hanga ammaatti karaa Jibuutii ergama jiraachuun ni beekama.


text:
Marii Kooriyaa Kaabaa fi Ameerikaa: Lammiileen Ameerikaa Kooriyaa Kaabaatti hidhaman eenyu?
Lammiileen Ameerikaa Kooriyaa Kaabaatti hidhamanii turan gara hoteela Piiyoongiyaangitti dabarfamani nyaataa fi kunuunsa fayyaa argachaa jiraachuusaani gabaasoti himaa jiru.
Akka gabaasota kanaatti, namooti sadeen kuni yoo gadi-lakkifaman, qophii wal arguu Kiim Joong Unii fi pireezidantii Ameerikaa Doonaald Tiraamp mallattoo gaarii ta'uu mala.
Tiraampi, Ameerikaan bilisummaa isaanii akka gonfataniif kutannoodhaan ifaajaa jirti jedhu.
"Akkuma beektan bulchiinsa darbe irraa qabee namooti hidhaman kuni akka hiikamani gaafatamaa yoo tureyyu hamma yoonaa deebiin hin jiru'' jechuun fuula Tiwiitarii isaanii irratti barreessaniiru.
Hiidhamtoonni lamaan kan qabaman bara 2017 erga Tiraamp aangootti dhufanii booda dha.
Ministeerri Haajaa Alaa Ameerikaa gabaasota waa'ee hidhamtoota kanaa bahaa jiran mirkaneessuu akka hin dandeenye dubbateera.
Akka dubbi himtuun Ministeerichaa jedhanitti ''Ameerikaan lammiileeshee Kooriyaa Kaabaatti hidhaman daftee biyyatti deebisuuf hojjechaa jirti.''


text:
Gaaffii fi Deebii Obbo Huseen Hammuu fi Dargaggoo Haruun Hasan Waliin Taasifame(Ebla 13/2018)
Rakkoolee baqattoota Oromoo mooraa baqattoota Kaakumaa keessatti irra gahaa jiru ilaalchisee Obbo Badhaasoo Xibbeessoo wajjin marii taasifame.
Qophii Faana Baqataa kan har’aa kan torbee irraa buledha. Gaaffii fi deebii Abdulrahamaan Kaayoo wajjin godhame kutaa lammaffaati. Seenaa isaa kan jireenya...
Keessummaan OMN kan har’aa Sheek Xaliileeysaa Qumbiiti. Qabsoo keessatti ganna dheeraa dabarsan. Waa’ee seenaa qabsoo keessatti dabarsani fi lola daangaa Oromiyaa fi...
Seenaa qabsoo isaanii ilaalchisee gaaffii fii deebii obbo Abdulfattaa Ibraahim wajjin taasifame.
Qophiin addaa kan har’aa godina Hararge Bahaa aanaa Mayyuu Muluqqee keessatti sababa walittibu’insa daangaa wajjin walqabatee dararaa ummata Oromoo naannoo sana jiraatu...
OMN: የሎቄ እልቂት፣ የሲዳማ ህዝብ የነፃነት ትግልና የፊቼ በዓል (MAY 23, 2018)
OMN: ODF BIYYATTI GALUU FI SIMANNAA TAASIFAME CAAMSAA 23, 2018
OMN: ODUU (Caamsaa 23, 2018)
OMN: Qophii Siinqee (LIVE) Caamsaa 22, 2018
OMN: ODUU OOLMAA OROMIYAA CAAMSAA 22, 2018
OMN: Komii Hawaasa Baalee, Riraa (LIVE) May 22, 2018
OMN: GEERRARSA OROMOO ( Caamsaa 22/2018)
OMN : Cufamuu Kaampii Hammarreessaa (Caamsaa 21, 2018)
OMN: Oduu Oolmaa oromiyaa (Caamsaa 21, 2018)
OMN Seattle : Imala MM Dr. Abiy fi Qabsoo Oromoo (LIVE) May 21, 2018


text:
Godina Gujii Keessatti Ummata Oromoo Mirgaa fi Qabeenya Isaa Falmatu Qe’ee Isaa Irratti Rasaasaan Reebuun Falmii Qabsoo Oromoo Daran Dabala Malee Duubatti Hin Deebisu.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 8,2018
Finfinnee Oromiyaa
Ummanni Oromoo gaaffii mirgaa fi qabeenyaa dhimma albuuda MEDROC walqabsiisee gaafate, deebii wal rukutaa deebisaa kan jiran mornoonni Wayyaanee, Saamichi albuuda MEDROC faalama qilleensaa fi bishaaniin uummata Oromoo naannoo san jiraatanii fi beeleda qabeenya ummataa irraan gahe dhiibbaa fafa ta’uun dhibee adda addaa fi naafachuu garaagaraaf akka saaxilee jiru gartuun Wayyaanotaan bobbaafaman, jaarmiyaan waraanaa uummata nagaa hiriira bahee miidhaa isaa himatuu fi karaa nagaa mirga isaa gaafatu irratti dhukaasuun dhiiga uummataa dhangaalaa jiru. Dabalataan jaarmiyaan ololaa Wayyaanee TPLF kan ta’e OPDOn uummata afaanfajjeessuuf gaaffiin uummataa sirrii ta’uu afaaniin kan dubbatan, akkasumas gaafficha kallattiin deebii itti kennuun ummataaf furmaata argamsiisuu irra obsaa ni qoranna jechuun yeroo bitatanii ummata nagaa irraan gaaga’ama akka ta’uu fi guyya guyyaan rakkoo dhalate irratti rakkoo biroo geessisaa jiru.
Gaaffi mirgaa karaa nagaa gaafataniif rasaasa ummatatti roobsuun sabboontoti Oromoo rasaasa Wayyaaneen dhahamanii Hosptala seenani fi kannen wareegaman keessaa keessaa gariin:-
Maqaan namoonni reeffi isaanii gara hospitaalaa Adoolaa dhufe:
1. Amaanu’eel Dastaa
2. Ayyaanoo Goobazee
3. Tasammaa Alemboo fi
4. Guutaa Didhaa.
Namoota Rasaasaa Reebamanii Hosptala Adoola jiranii
- Gaaddisaa Neenqoo Gumii- Adoolatti yaalamaa jira
- Kottoola Teyyoo-Reefirii gara Hawaasaa ergameera
- Madarsaa Badachaa-riiferii gara hawaasaa ergameera
- Habtaamuu Yohaannis-riiferii gara Hawaasaa ergameera
- Neenqoo Saafayii-Adoolatti yaalamaa jira
- Addisuu Alamayyoo-Adoolatti yaalamaa jira
- Muhaammad Qaabatoo Gooroo Adoolaa
- Sisaay Girmaa Adoolaa
- Jamaal Ahmad Adoolaa
- Fayyisaa Nuusii Shaakkiso
- Miftaah Kadiir Gooroo Adoolaa
- Nugusuu Katamaa Haraqallo Adoolaa
- Sisaay Nugusee Gooroo Adoolaa
Yerooo ta’an kanneen hidhamanii fi reebichaan dararamaa jiranis ni jiru.
Duula lammii Oromoo irratti bahamee waraanni Wayyaanee ummata miidhaa jiru kana dhoksuuf jecha afaan faajjii uumanii ummata goyyomsuutti muuxannoo waggoota 26 kan qaban hogganootiin Wayyaanee karaa miidiyaa isaanii gaaffiin uummataaf albuudni Warqee MEDROC Gujii keessatti argamu akka wal hinqabanneef albuudni MEDROC balaa uummata irraan gahaa akka hin jirre lallabuun ifatti haaluu irratti argamu. Yakki albuuda kanaan walqabatee waggoota dheeraaf uummatarraa gahaa jiru saamichaa fi yakka himamee hin dhumne karaa dhoksaa fi ifaan sirnoonni gabroomfataa Oromoo dhufaa darbaa geessese haala salphaan ilaalamee kan darbamu akka hintaane Jaarmiyaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo Oromoo hubachiisa.
Wantoonni kun karaa tokkoon uummata keenya irratti daguuggaa sanyiif yoo raawwatan, karaa biraammoo maqaa Liiziif jechoota garaagaraa uummata Oromoo godina Shaggarii fi bakkoota gara garaa keessaa lafarraa kaasanii godaansisuun ittuma fufee jira.
Maqa kondominiyeemiin project kubaaniyyaan TPLF waliif hojjetaa jiran wayiita hedduu fagaateetti uummanni lafaaf qabeenyasaarraa dhiibamee godaansifamee kaan kadhattuu, kaan waardiyyaaf jireenya wal’aansoo qabuuf qe’een Oromoo tatamsa’uurratti argama.
Kun kanaan utuu jiruu, gartuuwwan hololaaf Wayyaanee bakkatii eeguuf bobbaafaman, Kanneen jireenyi isaanii kaffaltii Wayyaanee irratti hundaayee jiru aangoorratti ol ba’uu isaanii bu’uura godhachuun uummanni Oromoo akka waan bilisoomeetti “kana booda raawwatee garbummaan hundeen buqqaa’eera” jechuun garbummaa hamtuuf uummata saaxiluuf fiigicha isaanii jalqabanii jiru.
Haalleen ummata Oromoo jireenya gadadoo keessaa isa hin baafnee fi maqaa aangoon ukkaamsaa,hacuucaa fi saamicha diinagdee kan gadi jabeeffatee jiru sirni gabroomfataa ayyaanlaallattoota arraba qaruun maqaa aangoon saba cunqurfamaa goyyomsee jireenya walii gala Oromoo hadoochee dhoksaa jiru hanga saaxilamee mirgi ummataa hundee irraa hanga mirkanaawutti sochiin Qeerroo Bilisummaa Oromoo itti fufa
Haala kana irratti hundaawuun gochaa hadhaawaa ummata keenya Gujii irratti raawatamaa jiru ilaalchisee Jaarmiyaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo ibsa qabxiilee kanaan gadii irratti hundaaye dabarsa.
- Gochaan uummata Gujii laga Dambii irratti raawwate gochaa sukkanneessaa Oromoo irra gahe waan ta’eef gochi kun akka itti fufuuf mootummaan Wayyaanee waggaa 10 mallatteessuufiin isaanii garajabummaaf lafarrraa Oromoo balleessuuf akka kaayyeeffatan raageessa. Kanaaf balaan uummata Gujii laga Dambii irratti gahe kan uummata Oromoo guutummaarra gaha jiru ta’uu hubachuun marti gamtaa’inaa akka jalqabnetti diddaan Qeerroo Bilisummaa itti hafau!
- Lola maqaa Liyyuu hayilii jedhuun waraanni Wayyaanee baneen, Akkasuma lola maqaa Komandpost’n Oromoo irratti labasamee jiru qolachuuf waan danda’uun dhalli Oromoo kamuu qabsoo sabaatti makamee akka diina innika ofirraa qolatu Qeerroo Bilisummaa Oromoo dhaamsa dabarsa!
- Maqaa Liiziif pilaanii magaalaa Finfinneen, akkasuma maqaa investment uummataa magaalaaf Baadiyyaa jiraatu uummataa Oromoo lafaaf qaneenyasaa saamuun itti fufee kan jiru Wayyaaneef diinni Oromoo hanga, maqaa waarshaa Shukaaraaf. Waarshaalwewwan garaagaraa akkasuma maqaa kondominiyeemiin beenyaa gahaa, tokko malee lafarraa Uummataa Oromoo dhiibuun itti babal’atee adeemaa waan jiruuf ummanni Oromoo dammaqiinsaan FXG akka itti fufu Qeerroo Bilisummaa Oromoo dhaamsa dabarsa.
- Olola dharaa akka waan rakkoo, gaddaaf gadaadoo keessaa baaneetti gartuun TPLFn moggaasa aangoo argachuun bobba’an ummanni Oromoo itti wareegamee asiin gahe waadaa kijibaan dagamee akka balaa biraaf of hin saaxilletti bilisummaa fi walabummaa guututti argachuuf qabsoo itti fufuu qaba.
- Badii dalagaa turaniif murnoota Wayyaanee kaleessaa kanneen ajjeesaa, godaansisaa, lafarraa buqqaasaa, saamaa turan seeratti dhiyaachuurra ittuu yakkamoonni wal badhaasuurra wayiita jiran kanatti qabsoon roga arfaniin finiintee dhoote kan walitti fufiinsaa kuula qabsoo Oromoo miidhaksaa deemaan ta’uu Uummanni Oromoof Qeerroo Bilisummaa hubachuu qaba
Injifannoon Uummataa Oromoof !!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 8,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Akeekachiisa ☜
Please ☞Share =share =share =share walif
Bilbilli gabaarraa bittan network biyya kanaa keessatti kan hin tajaajillee fi foorjidii ta’ee kisaaraa keessa akka hin galleef gaafa qafoo moobaayilaa bitnu maal gochuu qabna.
1. Qafoo moobaayilaa bituuf jirtan keessa sim kaardii galchaa
2. *868# irratti bilbiluun filannoowwan sadii isinii dhufa
1-Phone Unlock
2-Switch Lock
3-Check Status)
Kanneen keessas filannoo 3ffaa isa check status jedhu filachuun bakka duwwaa isnii dhufu irratti lakkoofa 3 barreesuun send jedhaanii.
Yeroo kana filannoowan lamatu isiniif dhufa:-
1 By IMEI
2 By Phone number.
Kanaan booda filannoo jalqabaa(by IMEI) jedhu filachuuf bakka duwaa isinii dhufu irratti lakkoofsa 1 galchuun send isa jedhu cuqaastu.
Ergasiis Enter IMEI number kan jedhu isinii dhufa. Yeroo kana bakka duwwaa sanarratti lakkoofsa IMEI bilbilichaa galchuun send kan jedhu yoo cuqaastan bataluma sanatti bilbilichi network ethio telecom irratti kan hojjatu yookis kan hin hojjenne ta’uu isinitti hima.
Namooni bilbila haaraa bittanis saatii sadiif charge gootan malee hin baninaa jedhamtanii saamsitanii fudhattanii gallaan kisaaraa keessa galuun wan hin oolleef bakkuma bittan sanatti haala kanaan mirkaneefachuun bituun murteessaadha. Horaa Bulaa!
Galaatooma
qopheessan


text:
Tokkummaan Ulee Lun’aa Ta’uu Hin Qabu!
Daandii Ragabaa
Jaataniin qabsoo waanuma akka tasaa ka’uun akka milkoomu kanneen yaadan ni jiru ta’a. Qabsoon tokko yeroo hedduu waan baay’een gaadi’amuu danda’a. Akka namooti tokko tokko tilaamamanittis qabsoon Oromoo kan dafee galma gahuu dhabe, waan tokkummaan Oromoo jabaa hin taaneef. Kanneen biroo immoo qabsoon Oromoo waan sabboonummaan Oromoo sadarkaa walfaanummaa irra hin geenyeef akka laaffatetti hubatu. Kanneen qabsoon kun laafina hoggansaatiin akka arriiquu dadhabetti ilaalan illee akka jiran beekamaa dha. Garuu, jaataniin qabsoo bilisummaa adeemsa yeroo dheeraa fi ifaajee olaanaatiin akka milkoomu muuxannoo qabnu irraa hubatuu dandeenya.
Dhugaatti, haallen kunneen yoo dhuguma jiraatan dhiibbaa qabaachuun isaanii falmisiisaa miti. Garuu, mudaaleen kunneen jiraachuu waanti ifatti mul’isuu qorannaa fi qo’annaan gabbatee hin jiru. Yeroo hedduu dubbiin akka mudaatti dhiyaatu hedduun isaa kan qorannoon hin mirkanoofne garuu odeessa waloo keessaa kan madduu dha. QBO galmaan gahuuf, akka fakkeenyaatti, ABO tooftaa fi tarsiimoo isaaf ta’u baafachuu danda’a. Kun imaammta ABO keessaa kan madduu, kaayyoo ABO immoo kan masakamuu dha. ABOn yeroo hojii qabsoo fardeessuuf hojjatutti, kan utubaa ta’uuf gaaffii sabaa ti. Gaaffiin saba keenyaa, mirga humnaan sarbame, deebifachuu dha.
Tokkummaa Oromoo ilaalchisee, fakkeenyaaf, yeroo hedduu kan himamuu fi kan mul’atu tokko miti. Sababni isaa dhimma Tokkummaa kana irratti dhibdeen jiru, kan ummataa otuu hin taane kan jaarmiyaa siyaasaa keessatti yeroo yeroon mul’atuu dha. Dhibdeen jedhame iyyuu kan ilaalchaa fi sagantaa jaarmiyoota siyaasaa Oromoo irraa maddan malee kan hundee Oromummaa irraa maddanii miti. Tokkummaan jaarmiyoota Oromoo dagalee qabsoo Oromoo ta’us, qabsoo Oromoo milkeessuuf kan dhumaa ta’uu hin danda’u. Tokkummaan jaarmiyaa siyaasaa kunis kan dhimma waloo irratti waliin hojjatuu malee kan dirqama caayaa yookaan gaaddisa tokko jalatti kurfeeffamuu ta’uu dhiisuu mala.
Akka ilaalcha kiyyaatti yeroon keenya gaarii kan nu jalaa badaa turee fi jiru waan hojjachuu qabnu irratti ta’ee natti hin mul’atu. Yeroon keenya irra guddaan kan gubataa turee fi amma illee gubataa jiru dhimma tarkaanfachiisaa ta’an irratti ta’es natti hin mul’atu. Kun immoo maraammartoo nu keessaa hin baane ta’ee ammas nu waliin jira. Akka kiyyatti qabsaa’oti bilisummaa Oromoo kanneen ABO jalatti miseensomanii qabsaa’aa jiran ammaan booda waan armaan gadii arafan irratti xiyyeeffatanii hojjachuu qaban.
Tokkoffaa, qabsoo bilisummaa Oromoo si’eessuu irratti bobba’uu qaban. Qabsoon tokko waan qabuu fi waan isa hanqatu qorannoo fi qo’annoon adda baafatanii beekuun hojii murteessaa dha. Ittaansanii, kanneen hanqina agarsiisan akkamiin akka guutaman sacca’anii beekuu ta’a. Kun qabsoo san haala yeroo wajjin tarkaanfachiisuuf waantota babaachisan qoratanii baasuun akka hojii irra oolu gochuu gaafata.
Lammaffaa, diina keenya karaa maraan beekuu irratti hojjatuu qabna. Namni jabinaa fi laafina diina isaa adda baasee hin beekne diina isaa caaluu hin danda’u. Diinni keenya yeroo hedduu amaloota akka gaararraa jijjiiramaniin of dhoksee qabsoo keenya irratti immoo dhiibbaa guddaa geessisaa jira. Haala kana keessa bahuu kan dandeenyu immoo diina keenya beekuun akkamitti dhiibbaa isaa ofirraa kka xiqqeessinu irratti hojjachuun ta’a.
Sadaffaa, aadaa eeggattummaa keessaa bahuu irratti hojjachuu qabna. Yeroo hedduu akkan hubadhutti, hojii qabsoo keenya kaka’umsaa fi warraaqummaan hojjachuun hagana mirqaansisaa miti. Hojiin kamuu waaltinaan hojjatamuu akka qabu nan hubadha. Garuu, kun taa’anii oggana olaanaa eeguu jechuu miti. Kana malees, hojii qabsoo keenyaa kan beekumsa ammayyaatiin qaramaa fi si’aahaa adeemuu malu akkuma baroottan dabraniitti aadeffamee akka adeemu gochuun waan qajeelaa natti hinfakkatu. Namuu akka miseensaa fi deeggaraa tokkootti qabsoon kun akkamiina akka jabaatuu qabu irratti waan danda’e kaka’umsa mataa isaatiin hojjachuun irree qabsoo keenyaa gabbisuu qaba.
Kan dhumaa, qabsoo keenya karooraan raawwachuu dha. Hojiin qabsoo hojii karooraa fi sagantaan hojjatanii bu’aa miidhagaa akka fidu godhanii dha. Yeroo hedduu qabsoon tokko otuu hojiin hin mulatiin dura si’a hedduu shaakalamuu qaba. Kun immoo kan karooraan itti adeemanii fi raawwatan malee kanuma akka tasaa itti bahanii miti. Karoorfatanii hojjachuun bakka yaadan gahuun, muuxannoo milkaa’ina hojii keessaa isa guddaa dha.
Akka waliigalaatti, haala yeroo ammaa adeemaa jirutti dhimma bahuuf waan hedduu gochuun nu barbaachisa ta’a. Waan goonu garuu miirumaan itti dhiibamnee kan goonu otuu hin taane ammummaa kaasnee karoorfannee irratti hojjachuun ta’uu qaba. Yeroo kana keessatti dhimma bahuuf, ABO waamicha qabsoo godhee jira. Kun immoo hojiitti hiikamu qaba. Haala kana milkeessuuf miseensoti karaa danda’an maraan hojjachuu qaban. Baroota darban otuu dhimma Tokkummaa irratti walmaryannuu dabarsuun keenya amma gara tokkotti nu hin basu taanaan, haalli adeemsa keenyaa sun irra deebi’amee ilaalamuu qaba.
Akkuma beekamu, ABOn tumsa qabsoo barbaannaan yeroo kamiyyuu waamicha godhuuf mirga guutuu qaba. Waamichi kun otuu waldhabdeen dhaabota Oromoo gidduu jiru hin hiikamiin dhiyaachuu hin qabu kanneen jedhan jiraachuu malan.Tokkummaan jaarmiyoota Oromoo dhugoomuun qabsoo keenyaaf bu’aa akka qabu beekamaa dha. ABOn garuu, humna diinaa laaffisuuf waan feesisan mara godhuuf hayyama jaarmiyoota kaanii waan barbaadu natti hin fakkaatu. Tokkummaa jaarmiyoota Oromoo fiduuf hojjachuun hojii of-danda’ee adeemuu dha. Haata’u malee, tumsa qabsoo horachuuf karaan jiru karaa tokkummaa jaarmiyoota Oromoo qofaa miti.
ABOn tokkummaa jaarmiyoota Oromoo dhugoomsuuf akkuma hojjataa jirutti, tumsa qabsoo Oromoo argamsiisuufis yaalii malchiisan mara gochuutti jira. Yeroo kana keessattis, qabsoon keenya akka daran guddatuufi xiyyeeffannoo argatuuf yaaliin godhamaa jiru ragaa guddaa dha. Tattaaffii gama ABOn jiru deeggaranii qabsoo Oromoof tumsa argamsiisuunis jaarmiyoota siysaasaa Oromoo biroo irraa illee kan eegamuudha. Tattaaffii tumsa argamsiisu hojjachuu dhiisanii, tokkummaa jaarmiyoota Oromoo abbalaa hafuun garuu sirrii hin ta’u. Kanneen otuu tokkummaan jaarmiyoota Oromoo hin dhugoomiin, tattaaffii tumsa argamsiisu gochuu lagatan yoo jiraatan, deebiin isaaniif kennamu tokkummaan yeroo mara ulee lun’aa ta’uu hin qabuu dha.
Haa qabsoofnu; ni bilisoomnaa!
IUOf!


text:
Waajirri isaa haadhoon Yunaaytid Isteetes keessa kan ta’e gareen mirga Gazexxesootaaf falmu ykn CPJn gabaasa baaseen bara 2016 keessa addunyaa irratti gazexxesoonni 259 hidhamuu ibsee jira. Addunyaa irratti gazexxesoota ari’achuu fi hidhuun itti fufaa akka jiru keessumaa biyya Tarkii keessatti Gazexxesoota irratti tarkaanfiin fudhatamu akkaan hamaa ta’u ibsee jira.
Biyyoota Afrikaa keessaa gaazzeessota 25 hidhuudhaan Masriin tokkoffaa, gaazzeessota 17 hidhuun Ertraan lammaffaa, gaazzexeessotata 16 hidhuun Itiyoophiyaan sadaffaa ta’uu beeksise – gabaasaan CPJ. Ertiraa keessatti gaazzexeessonni mana hidhaa jiran maatii fi fira ofii ituu hin argiin waggaa kudhan caalaaf akka tursiisaman gabaaseejira. Itti-aanasee ka jirtu Itiyoohiyaa ta’uu fi mormiin uummataa biyyattii iddoo adda addaatti yeroo ka’ee ture kaasee kanneen Interneetiin barreessan ykn bloogaroonni madda odeefannoo waan ta’aniif jecha hedduminaan akka hidhaman arginee jirra, jedha CPJn.
Kanaafis mootummaan tarkaanfii akkasii fudhachuu akka dhaabuuf gareen mirga Gazexxesootaaf falmu kun gaafateee jira.
Gama kaaniin waajira dhimmootii komunikeeshinii mootummaa Itiyoophiyaaf ministeera kan ta’an Dr. Nagarii Leencoo ibsa kennaniin Gazexxeessaan itti gaafatamaa fi dirqama isaa beekee hojjata taanaan hidhamuu hin qabu. Garuu, hidhameeras yoo ta’e deemsa seeraan walaba ta’a, jedhan.Garuu, kanneen aguuggii gazexxesummaan waan biraa hojjatan hojiin isaanii isaan haa baasu, jedhan.
Gabaasaa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


text:
Fuula Kolonoomaa Haara
Duubbee
Bara Walharkati qaba Afrikaa dhuma jaarraa 19ffaa n lafa keenya dhabne, gidiraa fi salphina kana hin jedhamneen mankaraarfamne. Sun tahus osoo ofirraa hin faccisin akka hawwa diina keenyaa himannaa konkaa mirkanii hin qabne “lafa saa harkaa baasnaan jireenyi Oromo ni dhumataaf” jedhuu hin taane. Sun hundi tahe Oromummaan seenaa barasii irra baraaramuun, eenyummaan Oromoon hin tuqamin gilgila bahe. Akkuma yeroo amma kana anjaa yoo hin qabaannellee haalicha fuggisiisuuf jara hedhannoo nurra olhaanaa qaban waliin qabsoo hin irraanfatamne goone. Sun jalqaba kolonummaa kan bowwuu jaarraa tokkoo duuba rimsama sobaa “baaqulessaa” kan jedhamu waliin dhufuu jiru farrisa ture. Wanti tokkoo garuu kan darbeen walfakaata.
Yoomiyyuu kan keenya waan tahe deeffachuuf ni lolanna. Kun ifsa ijoo Kaayyoo keenyaa, impriyalism hatahuu imperiyaalism haaraa jalatis kennamu.
Oromoon saba walaba seera jalati sirna bulcha gadaa demokratawaan of gaggeessu akka ture ifsuu hin barbaachisu. Seerri kan dhimma baasu nannaa hawasomaa bakka hoogganooti filataman hojii saani guyyuu tartiiba galfataniin raawwatan, caalaattimoo bakka hoggani itt hogganuti. Waliti qabaan ijaarsa dhaabota hawaasaa sun kan hundaawan roga fudhatamaa fi akeeka irrati, caalaattimmoo haala ol haanaa hayyamaa fi fedhaa ummata irrat ture. Fedhi bilisi kun aadaa, seeraa fi dudhaa sabichaa waggoolii kumoota dura bu’uurfamaniin eegamaa dhufe. Akka sanati bara baraan sirni ulfaataa dhufee kun weerara ofirroo galmee seenaan “Walharkati qaba Afrikaa” jedhamee beekamuun raawwate. Sana kan gaggeessan Britaniyaa, Beljig, Franse, Jarman, Xaaliyaa, Portugal fi Spanyaan akkasumas kittillayyoo akka fedha saaniiti owwaatanii hojii jibbisiisaa gooftolii adii hojjetaniifin ture.
Kana akka duubbeeti yoo fudhannee Oromoon yeroo jalqabaatf sanyii gabbaarii kan mirgi saanii dhiitame, aadaan saanii akka qaanessaa fi salphisaati hundee buqqaafame tahuu agarra. Hangammeessi seeraa fi bulcha demokratawaa cala’ee, aaboon dangaa hin qabne seermaleen humna irrati hundaawe gad itt fe’ame. Oromoon dachee kana irrat lubbuu gadgaloo taasifame. Fulleeti haa dubbanu yoo jenne, hawaasota seenaan faallaa fi garagarummaa ifaa qaban kana gidduu baqaqaa guddaatu mullata.
Saamich TPLF fi qaba kolonummaa Oromiyaa dheerate
Buqifama qoteebula Oromoo
Kolonummaa haaraa jalati kan Oromoo irra gahe safuu beekamaa hunda kan macalaqse ture. Osoo inni dullachi hin xumuramin akuma isa duraa haleellaan haala haaraa kana jalati danaa fi unkaa daldala qonnaan as bahe. Duraanis haa tahu ergasii takkaa waan akkasii hin agarre. Gaggaba gaaffii lafaa qonnaatu jira. Ekeraa raajii, buttuu lafaa kan akka uuma durdurii kan itt dhufe hunda haxaawaa deema jedhani, namaaf gara laafina hin qabne kana, damaqanii ofirrat eeguu dha. Warraa fi maatiin Oromoo lafa saanii dudhaa xaa’oo irra buqqaafamani gulummaa gurguddaati hiramaa jira. Gurguddoon bulcha irrati bobba’an ofii fi qubsa fulduraaf lafa ballaa jabeeffataa jiru. Akka akaakilee saani imaammata sanyii irratt hundaaween Oromo qeeyee saanii keessati gadgalummaan fanfanaa jiru. Kun Oromoo abba tokkeen fi waloof hobbaatii jeequmsa irrati fidu qaba. Waa’een lafaa, maaljecha tarree fedha guyyuu qaari’u, kan akka dhugeeffannoo hooqubaan galuufi. Kan utubaan Gadaa dagaagee fi hariiroon abboolii keenya waliin qabnu bu’urfamu lafa irrati.
Mirgi ilmoo nama kan dhagaa golee sirna Oromoo ture akka hin jirreti barbadeeffame. Kara hunda Oromoon seera malee osoo hin dhaggeeffaamin hidhamu dandahe. Haalli itt jiraatamu kan mootummaan irrat fe’ame, jireenya deegaa xaxaa fixa sanyii diinagdaawaa fi waan isaan ilaalu irrati sagalee kennachuu hin dandeenye keessa galche. Oromoon guyyaa guyyaati yeroo gad adeemu hireen lammii isa kaanii baasii Oromoon foyya’aa deeme. Sadarka hawaasaa nama walirraa jala hansutu uumame, tokkoo kan dabsataa inni kaan kan dabsatamanii. Dabsatootii mirga qabeenyaa fi humna kan dabsataman akka barbaadanitt dhimma itt bahu. Kan dabsataman dirqama kan dabsatanii ajajamuu qofatu itt hafa. Gabbaaummaati jijjiraman jechuu dha.
Murtii isaan ilaalu kam irratuu qooda fudhachuun hin hayyamamuuf. Oromoo qabaa hin guunne, maqaaf falfalfaltuu guddicha duukaa sussukan, oguma malbulcha ofii guddisuuf malee hawwa sabicha hin iddoosani. Isaan akka namich yihudaa farroo, bara Naaziin bantii aangoo irra qubate Awuswitzti Kaapoo mana hidhaa ture sanaati. Seenaan hundaaf qooda ummata ofii mancaasuu irrat fudhatanii fi daba biyya saanii jaallatamtuu irraan gahaniif qajeeltuu isaanii tahu hin dhowwatuun.
Dullachaa fi Haaraa
Yeroo koloneeffataan Awuroopaa Afrikaa keessaa miilla baafatu bakki saa mootii keettoon saanii tahe bifaa fi dhiheenya biyya haadhaa jala dhokatee duubati hafe. Erga yerosiiti Oromoon gabbaarummaa keessaa of baasanii walabummaa badde deeffachuuf qabsaawaa jiraatan. Mootummooti lama quurrama nama dhaggeeffachuu dhabun akkuma British Keeniyaa keessati, Iyan Smith Zimbabweeti, Boyeroti Afrikaa kibbaati fi Arabooti Oman Zanzibaariti haleellaa du’a walfakaata argatan. Inni lammafaan balleessaa isa duraa sirreessuuf bookkisaa irbuu seene. Dhugaamati jalqaba lafti kan ummataa tahuu mirkaneesse. Booda garuu ofirra deebi’uun lafti kan finnaa empayerittiit jedhe, kun jechuun kan koloneeffataa jechuu dha. Ilaalchi akkasii fi tuffiin hoogganootaa, du’a salphinaa heddoota keessaa kan akka Idii Amiinii Ugandaa fi Siyaad Barree Somaaliyaa irra hin oolchine. Akkuma kanneen isa dura turanii muxannoo nama biraa irra barachuu hin dandeenye. Dargiin tuffii ummataaf qabu fi ta’iisi adda addaa waliti dabalamanii kurnan lama gaditi salphinaan xaxatee akka bahu tahe.
Osoo Oromoon birdhuu godaanisa duraa jalaa hin dandamatin inni itt haanee dhufe isaa duraa caalaa dira’inaa xiraawaa, sobaa fi haxxummaan as bahe. Gargaarsa anga’ootaa fi dhaabota finaansii garba gaamaa hamma funyaan gahuti waan argateef hanga yoonaa mamaa angooti rarra’aa jira. Akkuma gooftolii kolonummaa durii TPLFs too’annaa wayyabaaf jedhee bucoota kota’uu leellisa. Garuu bulee bulee gargaarsi alaa kamuu, diddaa keesaa laf jala bulluqaa jiru, kan dhufuuf taa’u jijjiruu akka hin dandeenye irraanfatamuu hin qabu. Gooftoliin hariiroo tolaan walqixxee hin taanee jiraannaan mallotoo rakkinaa tokkoo dursee itt muldhannaan kan tumsaniif aarsaa galchuuf ija hin sukkuummatani. Amma ta’iisi haaraan, sochii Afrikaa keessa seenuu fi ummata biyya akka hubuu dandahuti lafa saa laqam guchuun misaa jira,. Jarri kun murnoota imperiyaalistootaa haaraa seenaa darbe hammeenya isa dura caalaan irra deebi’uuf mala kan qopheeffataa jiran.
Itti bahi buta lafaa maal ta'inna
Yooma kaasaan Walharkati qaba jalqabaa diinagdaawaa tahellee kan waldayyicha hube samicha diinagdee qofa osoo hin tahin, yeroo qabsoon sammuu kolonummaa keessaa baasuu o’aa dhufeti, aadaa Awuropaa wirtuu godhate kan profeesaroota Lixaa tokkoo tokkoon hogganama tures qooda qaba. Kanneenis uumaa, dhiibbaa malbulchaa, hawaasomaa, dhugeeffannoo, ilaalcha addunyaa fi aadaa qabu turan. Qarqabooti kun badii dhaabbataa nameenya, mo’umsaa fi tokkummaa saboota Afrikaati fidaniiru. Qarqabi dambalii itt haanu waliin dhufan mancaasuuti isa duraa gadi hin tahan. Taatota keessaa bulcha demokratawaa, Oromoof dhaalmaa seenaa fi aadaan dhufhafe hafee, mirga ilmoo nama ulfeessuun kan beekamu hin jiru.
Dhugaa barbaachisa yoo tahe lafti akka itt raabsamu, qabaatamu, ittiin dhimma bahamu fi kennamu murteessuu dandahu ummata Oromoo suduudaan yk karaa iddoosota saa qofa. Garuu danqaa seenaa tahee murni seerawaa hin taane yartuun banti angooti ol bahee lafti Oromoo akka waan kan saa tahee godhachuuti kahe. Caalaattimmoo hariiroon himamu isaan gidduu hin jiru. Akka qaama Oromiyaati of hin laalani. Imaammataa fi gochi baafatan kan qurxummi jala hara gossu, rimsamaan hamaa fi hoji irra olchuuti halallumaa agarsiisu. Oromoon osoo hin fooyya’in itt hammaata akka jiru dhagahamuu mitii ilaalamuu qaba. Ummata Oromoo qabiyyee saanii irra ari’uuf osoo hin taane rooba hafuu fi dhufuun saa mamii tahe irrati hirkachuu irra qottooti filmaata adda addaa akka qabaatan gorsa ture. Buqqa’uun Oromoo gara magaalaati dhiibuuf deema. Qubsa haaraa dabalatee dhoofsisa fulduraa irrati Oromoon biyyuma saa keessati malan bucaawuuf deema. Laqam gochi lafaa fi qubsi haaraan Oromoomitootaa kan xiyyeeffate dantaa malbulchaa ofii fi dilormaa Oromiyaa jijjiiruu irrati. Hobbaatiin kanaa dursee mullachuu hin dandeenye, waan hedduu keessa kanneen akka wal garreffata sanyiin gargala Sudan, Yugoslavia fi Rwanda irra gahe fiduu dandaha.
Laga, dololloo fi bishaan lafa jaalaati akka dhimma bahan seeraan abbootii biyyaa kan tahaniif gorsii fi gargaarsi kennamee hin beeku. Garuu halagaa saamtuun lafa hanga fedhan akka bitan qabeenyota kanatu dhaadheffamaa jiru. Kan gaddisiisaa tahe, akka waan Oromoon ergamsa of ajjeechaa kana keessati qooda fudhataa jiru, kan gurgurtaa lafaa dhaadhessan galtoota. Tigrayii horii ambaatiin haroo nammi uumee fi meeshaa jallisiin yoo wal barsiisan qottoonni Oromoo akka bishaan uumaan kenneefiti dhimma bahanillee gargaarsi fi jajjabeessi hin yaadamneef. Oromoon ummata homishaawota; akka dandeettii saanii riphaati gutummaati dhimma hin baane kan godhe bulcha fokkuu dha. Osoo abbootii lafaa hin hayyamsiisin mootummaa koloneeffataan namoota biyya saa fidee lafa Oromoo irra qubachiisaa jira. Yeroo sun hawwa Oromoo doomsaa jiruti halagooti saamtuun lafaa Oromiyaa keessa hulluuqanii Oromoo araddaa akaakilee saaniirra akka buqqisan hayyamaa jira. Saamtuu lafaa akka haawaannisaati; qubannaa tokkoon hojii uumaa fi hidda hawaasaa barbadeessuu dandahu.
Bu’aa irraa’olii dursanii osoo hin mirkaneeffatin saamtuun lafaa horii saanii hin balleessani. Gatii addunyaa keessaa busaawaa taheen lafa qaata argatani. Bu’aa saanii caalaati irraa’olii gochuuf akka makiinaa biyyicha keessumsiisuu uleen haa tahuu afaan kaa’an too’achuu yk dhibbaa irrati gochuu akka dandahan dursanii mirkanee mirkaneeffachuu qabu. Bulchooti Itiyoophiyaa lafaa qonnaaf tahu hunda gurguranii akka biyyoota banaanaa republic jedhamanii dhiibbaa saamtuun kanaa jala ooluuf qopheedha; duraanuu hamattuun akkasumati beekuun. Qabsoo fulduree Oromoo imperiyaalistoota daldala qonnaa fi mootota Itiyoophiyaa nyaapha hixatuutti of geeddaran waliin taha jechuu dha. Barri “mootiin mootummaa saatiif hinaafaa dha” jedhamu egaa ni darbe jechuu dha.
Bu’aa irraa’olii argamsiisuuf tattaaffiin jiru, biyyoo taadhomaatti gadjabeessanii dhimma bahuu fi haddhatoota adda addaa waggoolii yartuu booddee biyyicha hojii ala taasisaniin tajaajiluu gaafata. Qonnaan homishaa too’annoo malee gad dhiifamu naannicha balleessuuf taa’a. Namootii waan kanniisaa fi binoo taadhoma margoo gargaara irra gahaa jiru qaata guungumuti kahan. Haddhatooti qonnaa fi jiruu hoomishaa tajaajilan lafaa ol kan jiran qofa osoo hin tahin lafati gad seenuun doloollotaa fi bishaan lafa jala akka hubaa jiran beekamee jira. Namooti hedduu fi beelladi bishaan kana dhuguun akka faaffataa fi du’aa jiran iccitii finnummaa irra darbeera. Bobbaan imperiyalistoota haaraa badii sanyii dhokataa waliin dhufaa jiraachuu saa addunyaan irrat xiyyeeffachuun barbaachisaa dha. Sabi Oromoo fi naannaan saa badiisaa itt bahi saa hin beekamneen dorsifamaa jira. Naannaan manca’uun, waliti hidhata akka funcaa waan qabuuf yeroo booda idila addunyaa gaagahuu dandaha.
Waatataa dheedhiin warshaa warraqsa homishaa duuba uumamaniif hanqachuun, Walharkati qaba Afrikaa isa jalqabaa futtaasuu irrati qooda qaba. Dorgommeen dhiheessii waatattaan kun gufuu malee akka argamu burqaa saati too’achuun barbaachisaa ture. Karaa biraammoo walharkati qaba ammaa gaagaa hanqina nyaataa addunyaan akka furgaafame himama. Kun naannaa daldala bu’aa qabuu uumuun gabaa kanaan dura biyyoota yartuun dhuufatameti kan karaa bane fakkaata. Saamtuun lafaa akeeki saanii ummata saanii nyaachisuu qofa akka tahe himatu taha. Garuu dira’ina haaraa gabaa addunyaati fiduun jara kaan jala muruu fi adeema. Gatii lafaa hamman jirree fi gatii hojii bushaawaa hundaa gadiitiin kanneen gatii dafqaa guddaa baasaniif dorgomuun rakkisaa tahuu hin oolu. Waliti yoo ilaalame $0.50 guyyuu fi $7.25 innaati kaffaluu tahuu saati. Imperiyaalistooti haaraan biyyoota midhaan qotaniif gabaa guddaa turani. Dira’inni isaan fudhatanii as bahan mamii malee aarii uumuun akeeka daldala addunyaa doorsisuun ni mala.
Jireenyi wayyaba Oromoo ifattii fi qoomniiti fanfanamaan laaqamuun itt fufaa jira. Fakkeenyi kennamuu dandahu tokkoo lafi isaan dhaloota dhalootati irra jiraataa turan iddoo buusa malee fudhatame. Kanneen meeshaa hoomishaa ofii irrati to’annoo dhabaniif gaaffiin saanii akka sabaa fi abba tokkeeti gaaffii badii irraa baraaramuuti. Yooma kan buqqa’an hundi ni qaxaramu jenne, gabaa hoomisha jara saamtuu lafaa kanaan guute keessaa buddeensi (mindaan) santima 10-50 maal bituu dandaha? Gatii soogiddaa kan nyaata qotee bulaa keessaa hedduu barbaachisaa tahee meeqa? Oo’yiruun tola irra samame qottoota xixiqqoo michuu nageenya naannaa uumaa tahaniif addunyaan eegumsa maalii godhaaf? Ilmoon nama badiisa naannaa isa qaata manca’e caalaa ni dandaha? Muldhati haaraan gaaffi shaffisaan deebi’uu qaban hedduu kaasa. Goleeti dhiibamee hadha isa dhumaa osoo hin tolchin mirga jirachuuf qabu eenyuu gad dhiisa jedhamee hin eegamu.
Gabaa addunyaa keessati ta’iisichi dorgommee finiinsaa kan mo’ummaa biyyoota Afrikaa caalaa hubu uumuuf deema. Dorgommooti imperiyaalistoota gidduu bara “Afrikaa walharkati qabaa” akka “Kiruger Telegram" fi “Fashodaa incident”jedhaman tahan ammallee hin irraanfatamne. Qabeenya saanii waan hin taanerrat morma waliiti gamaa turani. Afrikaan kan qabdu hunda dhabde; qabeenya, bilisummaa fi ulfina ilmoo nama. Walabummaan maqaa illee rakkina yeros dhalatan hin furre. Ta’iisichi haaraan rakkinicha caalaa gadi fageessuuf deema. Hireen finnaa Oromiyaa kanaa, maqa tibba baaquleessaa hedduu rakkistuu tate keessati argamu.
Waan Oromoo ilaaluti, irrati dabalammi haaraan caalaa si’eessuun qabsoo bilisummaa akka itt fufu giidoo kennaaf. Oromiyaan kan Oromiyotaati. Waldhaqiisi koloneeffataa waliin tahan waan seerawaa hin taaneef qabsoon Oromoo akka raggaasisu hin eegamu. Mirkaniin jiru dantaan TPLF fi Oromoo kan hin araaramne tahuu dha. Kan Oromoo bilisa tahuu fi dhimma ofii ofiin gaggeeffachuu dha. Karaa biraammoo fedhi TPLF garboomfatee qabeenya fi humna Oromoo akka barbaadeti dhimma itt bahuu dha. Yeroo amma finnaa Oromiyaa jedhamee kan beekamu bulchi Bantustaan Afrikaa Kibbaa Apartayid kan Tigrootaan hoogganamu fakkaata. Gowwoomsaan akkasi kan dhaabbatu hin fakkaatu.
Oromiyaa lafa qotiisaaf tahu ballaa qaba. Ummanni akka itt dhimma bahu beeka. Kaan dhaloota dhufuuf ol kaa’aman. Kaan midhaan itt geegeddaruuf irra darbamu. Kaan kaloof ol kaa’amu. Lafti fedha sabichaa ol tahe hin jiru. Eegumsi naannoo qaama aadaa Gadaa fi seera abboolii Gadaa kan ammallee sabichaan ulfoo tahaniiti. Amma lafti taadhiin qoottota xixinnoon qabamanii fi kanneen oliti dhoofne gurgurtaaf dhihaatanii jiru. Taraf baalloti aburtuun daldaltoota qonnaa, bakka taadhii tahan gargar baafachuuf guyyuu wal jala darbaa oolu jedhama. Albudooti kililchoo fi dhagoota mi’aa tahanii, badin naannaa irrat fiduu dandahan osoo hin hedamin qaata dureeyyii alaa kennaman. naannoti akkasii duraanuu biqiltuu yartuu qabu kanaaf lafa dheebochaa tahuuf karaarra jiru. Keessaammoo Sawudooti karaa keessa beekessa saanii Al Amuddiin jedhamuun itt timaa jiru. Al Amuddiin murna mootummaa Habashaa waliin erga dhufanii kaasee waliin jira. Hawaasoma, aadaa, dhugeeffannoo, dinagdee fi malbulcha empayerittii irrati dhiibaa guddaa qaba. Kutaan jireenyaa diinagdaawaa biyyatii guutuu keessati bakki abbaa biliyoonaa tattaafata kanaan hin sakatta’amin hin jiru. Dhaadhessaa imperiyaalistoota daldala qonnaa isa angafa.
Chayinooti, Hindooti, Indonezianoti, Kooriyaanoti, fi motimotii fi korporeeshionoti baha dhihoo fi fagoo Oromoo buqqisuu fi mirga saa seerawaa tahe soqoluu irrati qooda fudhatan qabu. Kanneen Oromo qeyee saati mirga dhabsiisuu irrati qooda fudhatan hundi badii gochi saanii Afrikaa irrati, keessaayyuu Oromiyaa irrati fiduuf abbaawummaa fudhachuu qabu. Kan lafa dabarsee kennuu, kireessuu, yk qabeenya saanii lafa qonnaa haatahu boolla albudda kennuu dandahan ummata Oromoo qofa. Kun orma biyyoota Afrikaa hundaaf dhugaa dha. Mootummaan Itiyoophiyaa fi saamtuun lafaa Oromiyaa humna buusuu barbaadu taha. Garuu yoo qabsaawoti seellee irra dheessan diinoti gocha saanii haman of xaxanii kufuu iraa hin oolani. Dabi dheekkamsa seenaa irra baraaramee hin beeku.
Xumura
Oromoon lafa saanii, fedha saanii bilisa fi ulfina saanii dhabanii jiraachuuf kana caalaa hin obsa hin qabani, ulfina jalaa hin tuqamne barbaadu. Kan itt tahaa jiru balfaniiru. Akkaakilee saanii eeboo fi xiyya mirmirsan jaarra 19ffaa irra, haala hinaafsisaa irra jiru. Yeros illee ofirraa si’aayinaan osoo hin faccisin qubaa tokkoo dabarsanii hin kenning. Amma addunyaan madheetii baaquleessati geedaramteeti. Osoo giddeessota addunyaan hin hubatamin kan nama miidhuu dandahu hin jiru. Kan barbaachisu humna qawwee qofa osoo hin tahin kutannoo isa dhumaan sagalee tokkoon weerartuu halagaan “matumaa” jechuu fi dudhama Kaayyoo Bilisummaa ol kaasanii dhaabbachuu dha. Jecha “Angoon gaafatan malee homaa gadi hin dhiisu” jedhu irraanfachuu hin qabnu. Seenaan keenya goototaa fi ta’iisa nama jajjabeessaniin owwaata jira. Filmaati jiru akka ilmoo nama boonaa tokkooti jiraachuu yk sadarkaa gita ilmoo nama sadaffati gadi bu’anii, murtii du’aa mallatteeffataa qasa’aa ibidda hin dhaamneti of darbachuu dha. Callisuun keenya du’aan walqixxee dha; kanneen bulgu waliin bifa adda addan wal tahuu barbaadan balleessaa saaniif baraan gaabbaa hafu. Baasa haaraa fi sadoo addaa, Oromoo abbaa dhuunfaa Oromiyaa, kan saamtuun lafaa kessati qooda hin qabne tahuu hin jijjiiru. Diinota keenyaan buqqa’uu, ajjeefamuu, deeguu fi haddhata, lafa, homishaa fi qabeenya uumaa keenya irra shaffisaan deebii argachuuf dhimma itt bahaniin fafachuu fi sangoomuu ni dandeenya taha. Haa tahu male nuti orma hiddi keenya biyyoo keenya keessa gadi fagoo ta’e waan taaneef kumkumaan latnee waan keenya tahe deeffachuun hin hafu. Hunda irra saamtuu lafa Afrikaa irraa eeggadha! Fulli kolonoma haaraa isaani Qabsoon ittuma fufa.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan lubbuun jiraniif; nagaa fi araarri sabichaa fi Ayyaana abbooliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Mudde 2009
Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo.


text:
Saayinsii Hawaasaa
Saayinsiin Hawaasaa damee saayinsii isa guddaa fi akaakuu damee barnootaa isa guddaa yoo ta'u kan inni irratti xiyyeeffatus hawaasaa fi hariiroo namoota hawaasa tokko keessa jiran giddu jiru irratti. Saayinsiin hawaasaa mataansaa damee baayyee qaba, dameewwan kunis mata isaanitiin akka saayinsii hawaasaatti ilaallamu. Dameewwan gurguddaan saayinsii hawaasaa dinagdee, ji'oogiraafii ummataa, saayinsii siyaasaa, dimoogiraafii fi xinhawaasummaadha. Ballifamee yoo ilaallamu, saayinsiin hawaasaa dameewwan hawaasumma kan akka antiroppooloojii, arkiyooloojii, seenaa, fi qorannoo afaanii dabalata. Jechi kun yeroo tokko tokko addatti sosooloojii, 'saayinisii hawaasaa' kan jalqabaa kan turee fi kan jaarraa 19ffaa keessatti dhaabbatee, ibsuufis tajaajilarra ni oola.


text:
Dear OPDO activists and Cadres
It is fine they have chosen not stand for justice and morality. It is fine they have decided not to honor people’s demands to free the real leaders of Oromo struggle and our innocent sons and daughters. It is fine they have chosen to prioritize their precious meeting for Oromo precious lives enduring unspeakable harm in the hands of the enemy every second of their lives.
What is not ok is for you to try to frame this as an strategy. There are no more pressing issues than saving the lives of this people at this time. The Oromo people have given the OPDO leadership support, trust and even attention. They failed to deliver on their own promises. So, just stop!!! We do not need your spin, we do not need your twisted logic and reasoning to cover the obvious truth. The Oromo people will continue to fight, to free Oromia, our leaders and even OPDO’s from the enemy. The struggle belong to the people, so is their voices.
Balaaxa fi hanjama lubbuu namatti godhaa jirtan dhaaba. Namni isinii gowwamaa jiru hin jiru duraanis…hanumaa tahu…yoo waa xiqqo achi dhiibu dandeysan jenneetuma malee…nin beeka “ta nabii dhufnaan ta asaaba hafte ja’an miti” essaa gad dhiftan warraa haqaa filmii tessantu isinirraa gubata. Via Najat Hamza
4 billion Ethiopian fake birr on the way to Oromiyaa by TPLF to purchase all agricultural product from our farners by Tigreance business people. This purposes to make our farmers even more poorer.
#Stop TPLF fake money in Ethiopia ASAP.
They did during darg regimes as well by giving to darg Generals full of case forged dollars 1991 to abundant Darg soldiers on street.
We all remember that stuff how TPLF reach Finfinne and no even by fighting aganist Darg regimes. The are forged them self and thats why they are coming back by forged money once again to fight Oromo people just like during darg regimes. That is the fact.
Stop fake TPLF birr in Ethiopia ASAP. Via Biqilaa Biyyaa
Xawalwaalleen guyyaatti digirii 360 gaggaragalti; kaayyoo irratti cichitu waan hin qabneef abonboleettii caalaa, qilleensa citaa hin raasnetu kutaan!
Heddduun nama keenyaa yoo ‘qondaalonni’ #OPDO ragaa ittisaa ta’uun obbo Baqqalaa Garbaaf dhiyaatan akka waan waan bu’aa buusutti laaluudhaan diddaa isaanii dhageenyan haamileen yommuu bu’uufi dafaniimmoo abdii kutan argaa jirra.
Mee Yoo warrikuni ragaa ta’uudhan deeman bu’aan dhufu ta’uu malaa akkamii fidaa? Obbo Baqqalaan yakkamaa dhaa eeyyeen. jedhummoo lakkii inni yakka homaatuu hin qabu bilisa jedhaniit waa deebisu sinitti fakkaata?
Jalqabumayyuu obbo Baqqalaan kan hiisise eenyu? harki OPDO keessaa hin turree? Fakkeenyaf obbo baqqalaa bara 2011 yommuu waliin mana hidhaa turre akka naaf himannitti kan isaan hiisise miseensa OPDO fi basaastuu OPDO-TPLF kan ture Addisuu Badhaasaa ture. Ergasiihoo eenyutu hiisese?
Warri kuni amma mana murtii deemuu isaanitif nagada siyaasaa ni ta’aaf ture haala isaan amma irra jiran kanatti.
Garuu bu’aan isaa yoo isaan ”EYYEEN YAKKAMAA DHA.” jedhan,
1. kabajaa fi ‘gootummaa’ kijibaan gonfatan kana ni dhabu.
2. wayyaneef immoo akkuma isaan biyyiyttii oduufi kijibaan saba Oromoo tasgabbeessuudhaan aangoo wayyaanee tiksuuf abbalaa turan sanuma godhuuf ta’a garuu dheekkamsiifi diddaan Oromoorraa isaan eeggatummoo san caalaa dhahicha hamaa dha.
Yoommoo,”LAKKII INNI QULQULLUU DHA YAKKA TOKKOYYUU HIN QABU.” jedhanoo?
- Wayyaneen dheekkamsaa fi tarii tarkaanfiiyyuu irratti fudhachuu malti;isaanuummoo duuban qalamu malee hin jedhan
- Oromoon immoo akka amma xawaalwaallonni siyaasaa faarudhaan gootota taasisaa jiran kana daran ol isaan fuudha;sana daran namuu ejjannoo fi kuatannoo isaan agarsiisaniin isaanii waliin dhaabbachuu mala.
- Ha tahu malee kaayyoon Oromoo nisaan achitti dhiyaachuu fi dhiisuu miti, sanaa oliidha. Hidhamtoonni siyaasaa qaqqaalii kumoota dhibbatu achi ciisam.
- isaan ragaa ittisaa ta’anii dhugaa jiru jechuunis qulqullummaa obbo Baqqalaa raganiyyuu aangoo kan harkaa qabu eenyuu? Manni Murtii Xoophiyaa yoomirraa aangoo seeraafi heeran maa muruu argatee? hin jiru,wayyaaneen waan feetu qofatu seeraafi heera ta’ee muramaa as gahe.
Maalif hafuu filatan?
Sababoota addaa addaa uumanii akka itti hin tolle himuun gam hundaan faan faajjii uumuufi. Akkamitti?
warra deeggaraa jiruuf dhugumatti iyyuu haala isaan keessa jirantu yeroo dhabsiise malee fedhii ni qabu akka jedhamaniifi warra immoo isaan tajaajilaa jiran-TPLF irraa dheekkamsi akak hin dhaqqabneefi amantummaa isaanii turfachuufi.
Hundaafuu inni qabsoofnuf waan xixiqqaa akkasiifi miti. isaan garuu kunooti ijoo dubbiifi hojii manaa nuuf kennan. Kanaafuu,Xawalwaalleen guyyaatti digirii 360 gaggaragalti;kaayyoo irratti cichitu waan hin qabneef abonboleettii caalaa, qilleensa citaa hin raasnetu kutaan! Via Caalaa Hayiluu Abaataa


text:
Kitaabni qulqulluun waa’ee waraanaa maal jedha?
Gaaffii: Kitaabni qulqulluun waa’ee waraanaa maal jedha?
Deebii: Namoonni baay’een Bau. 20:13 irratti “In ajjeessiin” jedhamee kan barreefame dubbisuudhaan dogogoru. Jecha kana waa’ee lolaa itti fayyadamuu barbaadu. Kan ta’e ta’ee garuu jechi Ibirootaa kallatiidhaan yoo hiikamu “Ta’I jedhanii nama kan biraa jibbaan ajjeessuuf yaaduu fi ajjeessuu dha” Waaqayyo irra deddeebiin Israa’eel saboota kan biroo wajjin akka wal waraanan abboommii kenneera. (1Sam 15:3, Iyaasuu 4:13). Waaqayyo adaba du’aa badiisa adda addaaf abboomeera (Bau. 21:12, 15; 22:19, Lew. 20:11). Kanaaf Waaqayyoo kallatti hundumaan guutuu guutuutti ajjeessuu hin mormine kan inni morme yakka miidhaan ajjeessuutti. Ajjeessuun yoom iyyuu yoo ta’ee waan gaarii ta’uu hin danda’u, garuu yeroo tokko tokkoo barbaachisaa ta’u danda’a. lafa irratti cubbuun namoonni isaan irra guutee guutaniiru (Rome. 3:10-18) waraannii ka’uu danda’a. Yeroo tokko tokkoo namoonnii cubbuun isaan irra guute badiisa guddaa qulqulloota irratti kan geessisan dhorkuuf karaan isaa waraana qofa dha.
Kan biraan kakuu moofaatti Waaqayyo akkas jedhee warra Israa’eeliin abboommee, “Ijaa Israa’eeloota warra Miidiyaan irratti ba’i! isa booddee ati gara saba keetti in sassaabamta””. (Lak. 31:2). Kes. 20:16-17:- “Haa ta’u iyyuu malee mandaroota saba warra kanaa warra Waaqayyo gooftaan kee dhaala siif kennu keessatti, wanta lubbuu qabu tokko illee fayyaatti hin hambisin! Akkasumas 1Sam. 15:18:- “Inni dhaqiitti Amaaleqoota cubbamoota sana raawwadhuu balleessi” amma isaan dhumanittis isaan waraanni jedhee erge.” Sirritti Waaqayyoo lola hundumaa hin mormu. Yesus Kristoos yaadni isaa Waaqayyoo wajjin yeroo hundumaa tokkoo dha (Yoha. 10:30), kanaaf waraannii kakuu moofaatti kan jiru yaada Waaqayyoo qofa kan ta’e dha jechuu hin dandeenyu. Waaqayyo hin jijjiramu (Mik. 3:6, Yaq. 1:17).
Lammaffaa dhufuun Yesus Kristoos haala adda ta’een kan ta’u gocha humnaati. Mul. 19:11-12 Yesus Kristoos wajjiin kan godhamuu waraana isa dhumaa ibsa, mo’aan geggeessaa waraanaa lola firdii “Fuulakee” godha lak. 11. Dhiigaan lak. 13 fi gara jabinaan. Simbiroonni kan morman hundumaa isaan kan mormaan foon isaanii ni nyaatu lak. 17-18 dinoota isaatiif gara laafinaa homaa hin qabu hundumaas ni mo’ata lak. 20 “Giimiidhaan kan gubamu gara galaana abiddatti gataman”. Dabarsee isaan kenna.
Waaqayyoo raawwatee waraana hin deggeru jechuun dogogora dha. Yesus nagaa kan eegsiisu miti. Addunyaa namoota hamootaan guutame yeroo tokko tokkoo hameenya keessaa ba’aa akka hin taaneen waraanni barbaachiisa dha. Hitileer warannaa adduyaa lammaffaa irratti osoo hin duune kan biroon miliyoona meeqatuu du’a ture? Kan Ameerikaa lolaa sivilii osoo hin godhamne gurachaa ammamituu garbummaa Ameerikaa jalatti dhiphatu turan.
Lollii waan hamaa dha. Waraanni tokko tokkoo kan biroo caalaa “Haqa” qaba garuu yeroo hundumaa lollii bu’aa cubbuutti. (Rom. 3:10-18) haala wal fakkaataan Lall. 3:8 yeroo dubbatu “Jaallachuuf yeroo qaba, jibbuufis yeroo qaba lolaaf yeroo qabaa, nagaadhaafis yeroo qaba.” Cubbuun jibbifi hameenyi addunyaa itti guutame (Rom. 3:10-18) lollii ta’uu kan danda’u dha. Kristaanootni lola barbaaduun isaan irra hin jiraatu Waaqayyoo aangoo irra kan kaa’ee abbaa aangoo mormuun isin irra hin jiraatu (Rom. 13:1-4, 1Phex. 2:17). Yeroo lolaatti gochuun kan nurra jiru waanti barbaachisaan Waaqayyo geggeesitoota keenyaaf ogummaa isaa akka kennuuf, macca waraanaa isaa akka eeguuf, hiikni ariifachiisaan walitti bu’iinsichaaf akka kennu, lola keessatti wara miidhamaniif kadhachuutu nurra jiraata (Fill. 4:6-7).
English
Kitaabni qulqulluun waa’ee waraanaa maal jedha?


text:
Amantaa qindaa’eetti maaliifan amanaa?
Gaaffii: Amantaa qindaa’eetti maaliifan amanaa?
Deebii: “Amantaa” hiika galmee jechootaa kan fakkaatuu “Waaqayyooti yookaan waaqa tolfamaatti amanuu dha, waaqessuu fi yeroo hundumaa kan isa ibsuu amalaa fi seera waaqefannaatiin, wanta kamiin illee amantaa adda addaa, seera waaqefannaa k.k.f.. yeroo hundumaa seera namuusa gaarii of keessatti qabata.” Akka ibsa kanaatti macaafni qulqulluun waa’ee qinda’ummaa amantaa ni dubbata, haa ta’uu malee sababa baay’eedhaan “Qinda’uma amantaa” kaayyoo isaati fi wali galii isaa Waaqayyoon kan gammachiisu miti.
Seera uumamaa 11 tarii qinda’ummaa amantaa mudannoon jalqabaa sanyiin Nohii mataa ofii isaani qindeessanii siida Babiloon ijaaran, ajaja Waaqayyoo kabajuu caalaa addunyaa mara guutuudhaaf. Isaanis kan isaan amanan tokkummaan isaanii baay’ee faayida qabeessa akka ta’eetti walitti dhufeenya Waaqayyoo wajjin qaban caalaa. Waaqayyoo giduu galee afaan isaani waliin dha’ee akkasumas qinda’uma amantaa isaanii diige.
Seera Ba’uu 6 akkasumas kan itti fufu, Waaqayyoo amantaa “ni qindeesse” saba Israa’eliif. Aboommii kudhan seerota mana qulqullummaa isaa ittiin ilaalanii fi, seerri aarsaa isaa hundumtuu kan ittiin dhaabatan Waaqayyoodhaan yeroo ta’uu Israa’elonnis isa kana hordofu turan. Kakuu haaraa irratti qayyabannaan godhamee dabalataan ifaa akka godhutti, dhugaan amantichaa fayisaan Masihi babaachisuu isaa argisiisuudhaaf (Galaa 3, Room7). Ta’us baay’een kana dogogoraan hubataniiru, akkasumas seera isaatiif seera waaqefannaa isaa ni waaqeffatuu Waaqayyoon caalaa. Seenaa Israa’el keessatti, baay’een isaa Israa’elootaan walitti bu’insi adeemsifamuu, amantaa qinda’een kan adeemsifamu walitti bu’iinsa. Fakkeenyi of keessatti kana qabatuu waaqefannaa Baa’al (Abbota Firdi 6, 1ffaa Mooto 18), Daagoon (1ffaa Saamu 5), fi Moolok (2ffaa Mooto 23:10). Waaqayyo amantaa kana kan hordofan ni mo’ate, olaantummaa isaatii fi hundumaa gochuu isaa.
Wangeela keessatti Faarisootaa fi Saadiqoota yeroo Kristoositti kan turee qinda’ummaa amantaa bakka bu’anii argisiisu. Yesuus osoo gargar hin kutiin isaniin mormee ture. Waa’ee barumsa sobaa isaaniti fi waa’ee jireenya of arguu dhabuu isaanitiif. Ergadhaan kan qinda’aan obboloota turan, isaaniis wangeela kan murtaa’ee hojii barbaachiisaa fi tarreefama seera waaqeffannaa wajjin kan walin makan. Isaan immoo amantoota irratti dhiibbaa godhu turan, akka jijjiiramaniif isaan kana “eda’ama kiristaanummaa” amantii akka fudhatan. Galaatiyaa fi Qolasaayiis waa’ee amantii akkanaa of eegachiisa kennaniiru. Macaafa Mul’ataa keessatti amantaan qindaa’ee Addunyaa irratti dhiibbaa qabaata,mormituun Kristoos akkuma amantaa addunyaa kanaa tokkoo akkuma qindeessuu hundumaa. Dhimma baay’eedhaan amantaan qinda’ee raawwati isaa dhumaa badiisa Waaqayyo biraa ta’eeni dha. Haa ta’uu malee macaafni qulqulluun kaayyoo isaa kan ta’an amantoota qinda’aan waa’ee isaani hin dubbatu. Waaqayyoo isaan kana amantoota qindaa’aan obboloota “waldoota kiristaanaa” jechuudhaan waama. Macaafa hojii ergamootaa fi ergaa keessaa kan argaman ibsi kan inni argisiisuu waldaan kiristaanaa qinda’umaan qindoofte wal degerti. Qinda’umni ishees gara dhorkuutti, bu’a qabeessummaatti, fi gara gahumsaatti qajeelcha (Hoji.Erg 2:41-47). Waldaa kiristaanaa kan ilaalate “ijaarsa walitti dhufe” jedhamee yoo waamame wayya.
Amantaa Waaqayyoo dhaa wajjin tokkummaa gochuun yaalii namaati. Amantiin kristaanummaa walitti dhufeenya Waaqayyoo wajjin godhamuu dha, inni hunduma keenyaa fi kan godhee haarsaa karaa Kristoosiitiin. Gara Waaqayyo ga’uudhaaf karoori hin jiru (inni gara keenya waan gaheef- Roome 5:8). Of jajuun hin jiruu (hundumtuu ayyanaan fudhatu –Efe 2:8-9). Walitti bu’iinsa taayitaa hin barbaachiisu (Kristoos mataa dha_ Qola 1:18). Murtiin dursuu tokkoo iyyuu hin jiru (hundumti keenya Kristoosiin tokko- Galaa 3:28). Hin qinda’aan yoo ta’e rakkoo hin qabu. Seeraa fi seera amanta irratti xiyaafachuu dha rakkoo kan qabu.
English
Amantaa qindaa’eetti maaliifan amanaa?


text:
Macaafni qulqulluun waa’ee sanyummaa, dhiphummaa sammuu fi loogummaa maal jedha?
Gaaffii: Macaafni qulqulluun waa’ee sanyummaa, dhiphummaa sammuu fi loogummaa maal jedha?
Deebii: Maree kana irratti hubachuun kan irra jiru wanti dursuu sanyiin tokko qofti jiraachuu isaati__sanyii namaa. Kaawukasinooti, Afrikaanoota, Hindoota, Arabooti sanyii adda addaa miti. Ta’us, isaan sanyii namaa gosa sanyii adda addaati. Ijoolleen namaa hundumtuu amala qaamummaa qabu (dhugumatti, garararummaan muraasni). Irra jireenyaan, sanyiin namaa hunduu bifa Waaqayyooti fi fakkaatii isaatti kan uumaman (Uumama 1:26-27). Waaqayyo biyya lafaa jaalateera. Yesuusiin erge jireenya isaa akka nuuf laatuuf jecha (Yohannis 3:16). “Addunyaa” ifatti sanyii hundumaa firoota of keessatti qabata.
Waaqayyoo loogummaa yookaan jaalala adda ta’e hin argisiisu (Keessa keebii 10:17, Hoji ergamootaa 10:34, Roome, 2:11, Efesoon 6:9), nus akkuma sana. Yaqoob 2:4 loogummaa kan godhan kan ibsuu “yaada hamaa kan qaban abbootii seeraa” kan jedhuun. Ta’us nuun abbaa budeennaa keenya akka mataa keenyaatti jaallachuutu nurra jiraata (Yaaqob 2:8). Kakuu moofaatti ijoolee namaa kara lamaan “kan sanyii” gareetti ramadeera: Yihudii fi horma. Waaqayyoof Yihuudiif yaada qabachaa ture mootummaa lubootaa akka ta’an ture, saba hormootaa akka tajaajilan. Tilmamuma irraa, kutaan irra jireessi, Yihudoonni taayitaa isaaniin boonani hormoota tuffatan. Yesuus Kristoos kana gara dhumaatti fide, keenyan jeequmsaa diiguudhaan (Efesoon 2:14). Sanyummaa gosa kamii iyyuu, odeefannoo sobaan nama yookaan sanyi tokko jibbuu, loogummaa, Kristoos fannoo irratti hojii inni hojjetteen kan wal faallessuu dha.
Yesuus wali walii keenya akka jaallannu nu aboomeera, inni akka nu jaallatu (Yoha. 13:34). Waaqayyoo loogaa yoo ta’uu baatee fi nuun loogii malee yoo nu jaallate, egaa nuus kan biroo bifa wal fakkaataan sadarkaa guddaan jaallachuutu nurra jira. Yesuus, Maattihos 25 irratti yeroo barsiisuu kammiffuu obboloota gadi aanoof kan goonuu isaaf gooneera. Nama xureessuudhaaf yoo qabannee, fakkaatti Waaqayyotti nama uumame akka malee qabne jechuu dha, Waaqayyoo kan jaallate tokko miineera, innis Kristoos kan du’eef.
Sanyummaa bifa adda addaaatiifi duubeessa adda addaatiin, ijoollee namaatiif gufuu ta’eera, waggoota kumaaf. Obboollotootaa fi obbolleewwan sanyiiwwan hundaa, kana ta’uun irra hin jiru. Kan sanyummaa, odeefannoo sobaa irrattti kan hundaa’een sanyii tokko jibbuu, fi loogummaa kan godhan dhiifama gaaffachuu qabu. Efesoon 4:32 akka labsuutti, “walitti kan toltan, garaas kan walii laaftan ta’aa, wali walii keessaniif dhiisuudhaan, Waaqayyoo Kristoosiin akka isiniif dhiisee.” warra sanyummaaf dhiifamni keessan hin ta’uuf ta’u danda’a, nuu garuu dhiifamni Waaqayyoo nuuf barbaachiisa. Sanyummaa, sanyii kan biraa jibbuu, fi loogummaa kan shaakalan qalbi jijjirachuutu irra jiraata. “Ta’us garuu warra du’an irraa addaan baatani jireenyatti akka jiraataniif ofii keessan Waaqayyoof dhi’eessaa, buusaa qaama keessanii mi’a lolaa qajeellummaa godhaati Waaqayyoof dhi’eessaa” (Roome 6:13). Galaatiyaa 3:28 walitti qabee kaa’aa, “Yihudii yookiis Girikii, garba yookiis birmaduu, dhiira yookiis dubartii gidduu garaagarummaan hin jiru, isin hundi keessan kara Kristoos Yesuusiin tokkoo.”
English
Macaafni qulqulluun waa’ee sanyummaa, dhiphummaa sammuu fi loogummaa maal jedha?


text:
Kutaa 3ffaa
Guraandhala 18, 2013
Y.G(2005)
HIWAATOONNI HAMMEENYA ANGOO OF HARKA TURSUUF HOJJATAN BARAARUUF SHIROOTA QOPHEEFFATAN, kanneen tarrifaman keessaa torbee 1-6 ilaalu yaallee jirra. Har’a isa hafe xumurree waan fala nuuf ta’an waliif dhaamna.
Ummatoota dhaabbilee mormitootaa harkaa baasanii ofitti qabuu,
Dhaabbilee siyaasaa Biyya keessaa bifa kamiinu haa ta’uu, diigu hanga dhabamsiisuu ,
Humna waraanaa , tikaa fi polisaa waan hundaa dura dhaabbatu hundeessu ,(tu’annaa isaanii jalatti )
Sabboonummaa sabootaa laamsheessuu (itoophiyummaa fudhachiisuu )
Dhaabbilee mormitootaa Qabsoo hidhannoo gaggeessan hundumaa diiguu ykn dhabamsiisuu ykn harka kennachisuu ,kaayyoo jijjirsiisuu. Ykn qubsuma Biyya keessaas ta’ee alaa dhabsiisuu,
Deeggarsa humnoota alaa irraa argachuuf ykn gaaffiilee dhaabbilee mormitootaa ykn iyyannoo isaanii ykn mormiilee Biyyoota alaa keessatti gaggeeffamu fudhatama dhabsiisuuf, sochiilee gama alaan irratti hojjataman hundumaa fashalsuuf, akkasumas gaaffii ummataa ykn mormii ummataa biyya keessaa ka’u mormii humnoota alaa irraa ka’uu ukkaamsuuf, maloota lama keewwatan . inni tokko tajaajiletuu isaanii ta’uu fi Naannoolee keessatti dhimma akka qabaatan taasisuu keewwatan. Qabxii ja’affaa kana Ummatoota irraa abdii yoo dhabne humnoota alaa yoo qabanne ni jiraanna jedhanii yaadu irraas ni dabalata .
Mormii Biyya keessaa laaffisuuf Ummata dantaan adda qooduu,odoo hin beekne garba isaani taasisuu ,
Ummatoota hiyyummaa keessa tursuu ,
Abbootii Biyyaa ykn Namoota gaaffii kaasan alatti ari’uu
Dhaloota itti aanu keessatti ol aantummaa isaanii , gama barnootaan , tekinolojiin , beekumsaan, kkf itti fufsiisuuf shiroota bal’aa raawwachuu,
Finfinnee keessatti baayyina Ummataanis ta’ee kan biroon ol- aantummaa isaanii mirkaneessu.
Saboota gidduu fi Biyyoota olla giddutti rakkoo uumanii waan sana furuuf jiraachuu ykn sirnicha irratti akka hin xiyyeeffanneef gidduu isaanitti rakkoo uumuu .
Waldaalee Amantii keessatti shiroota gara garaa gaggeessuun walitti bu’iinsa babal’isuu . addatti Amantii Islaamaan wal qabsiisanii rakkoo umanii xiyyeeffanna warra alaa argachuu . kkf irratti hojjatan. qabxiilee tarrifaman kannen qofa mee tokko tokkon haa ilaallu:-
Kutaa 3ffaa:-
7. HUMNA UMMATOOTAA LAAFFISUUF, DANTAA GARA GARAAN UMMATOOTA ADDA QOODU,ADDATTI DARGAGGOOTA ILAALLATA.,
Wayyaanoonni humna Ummatootaa laaffisuuf, sabummaa ykn gandummaa ykn naannoo dhalootaan, ykn amantiin qofaa miti adda qoodanii ykn walitti buusanii kisaaraa ummatootaan jiraachuuf kan yaadan . Ummatoota ykn saboota giddutti adda addummaa jireenyaa fi dantaa umuun, hawaasi odoo wal gaarreeffatuu akka jiraatu taasisu. Yeroo tokko tokkos Ummatoonni ykn hawaasni dantaa sababaa gara garaan xaxamee, dantaa isaaf jecha odoo wayyaanee jibbuu , jiraachuu wayyaanee akka fedhan taasisuun wayyaaneen umurii dheerachu irratti hojjattee jirti.
Qabxii kan mee tokko tokkon haa ilaallu :
A . Dargaggoota mooraa waraanaa keessa tursuu:-
Wayyaaneen dargaggoota hojii dhabsiisanii akka abdii dhaban taasisuun , waraana isheetti akka seenan kan taasiste xiqqo miti. Kanaan alatti kompiyutaraan magaalaa teessanii loltu fi mindaa ajaa’iibaa isiniif kaffalla jettee , Dargaggoota abdii Ummatootaa ta’an Ummata keessaa fuudhanii mooraa waraana wayyaanee keessatti , jireenya amma hidhaa hin caalleen jiraachisaa jirtu , kumoota 200tti tilmaaman. Wayyaaneen hammeenya dhalattee guddatte, dargaggoota kana Daangaa fi Mooraa waraanaa lammiilee isaanii gidduu yoo jiraatan ni jijjiiramu jedhanii shakkuu irraa , humna waraanaa Biyyattii keessaa irra jireessa , maqaa Daangaan, Daangaa Tigiraayii fi Tigiraayi keessa akka jiraatan taasifamaa jira. Kun maqaa waraanaan dhaloota har’aa ummata keessaa baasanii mooraa tokkotti jiraachisaa jiraachuu mul’isa .
B.Maqaa Yunivarstileen shiroota wayyaanee:-
Hiwaatoonni Biyyattii keessatti yunivarstilee qofa 20 ol bananii jiran. Wayyaaneen dhuguma Ummatootaaf yaaddee yunivarstilee kanneen bantee ? yoo jenne, hedduun keenya gara laafessummaan deebii tolaa laachuu danda’an. Wayyaaneen yoo Ummatootaaf yaaddee bantee ta’e maaliif , yunivarstii ga’ummaa qabu hin taasfne ? meeshaalee barnootaa bakka hin jirretti barnooti eessaa dhufa ? nyaataa fi bakka ciisichaa ga’an bakka hin jirreetti , addatti barsiiftoonni ga’umsa qaban bakka hin jirreetti, barataan barataan bakka baratanitti , akkamiin dhaloota Biyyaaf tolu ummachuun danda’ama .
Wayyaaneen carraa kana ganda isaanitti banuufin, dhaloota qalbii hatuuf, eebbifamuuf jecha callisee jiraata jechuu irraa daddaffiin mana ijaaramee hin dhumnetti ijoollee naqanii dhaloota maqaa isaa katabuu hin dandeenye heddummeessaa jiraachuu warri keessa beekan kulkulfatanii dubbatu.waggoota 21n dabran dhaloota qilleensa irra jiru nu kuusanii jiran. Dhaloota tokko barnootaan har’uu ta’e nu kaa’an . dhaloota kanas deebisanii warshaa isaanii keessatti qacaranii akka barbaadan itti taphatan.
C.Maqaa Maayikiroo xixiqqaan:-
Hiwaatoonni Dargaggoota hiyyummaa keessatti mankaraarsan , jiraachuun dirqama itti taate, yeroo carraa kan biraa dhabanitti , miseensa keenya yoo taatan carraa hojii gara garaa isaniif laanna jechuun , ega gurmeessitee miseensa taasiftee booda, maqaa mayikiroo xixiqqaa jedhanii liqii of irraa baasuu hin dandeenye oggaa itti laattee mallattesisitu, dhaaba dhimma siyaasaa kamu keessa akka hin seenne kakuu seensuun ta’uu eenyufu ifadha. kana malees Dargaggoota kumoota dhibbaan lakkaa’aman keessattu ilmaan qotatee bultootaa , maatii isaanii lafa akaakilee fi abaabilee irraa buqqisuu qofaa odoo hin taane, barnoota isaanii addaan kutanii , Abbootii qabeenyaa Biyya alaa fi wayyaanootaan kan ijaarame warshaalee fi kubbaaniyoota isaanii ykn qonnaa isaanii keessa gatii rakasaan akka hinjjataniif dirqisiisuun Dargaggoonni kumoota dhibbaan lakkaa’aman dhimma ummata isaanii garaatii odoo isaan gubu akka callisan taasifamanii jiran.
Wayyaanee Ihaadeeg dhaloonni sabootaa akka hin barannee fi qaroominaan walitti hin dhufneef shirri isaan hin raawwatiin hin jiru . haala kanaan dhalooti itti aanu haala hedduu yaaddeessaa keessatti argama jachuu ni dandeenya .Hiwaatoonni sodaan dhaloota itti aanu irraa qaban akka salphaatti kan ilaalamu miti. Kanaaf yeroo ammaa kana dargaggoonni hedduun idaa wayyaanee of irraa baasuuf jecha, nageenya akka barbaadan taasisuun ijoollee mirga isheef falmattu illee akka basaasanii fi dabarsanii kennaniif irratti hojjachaa jiraachu keessa beektoonni ragaa qabatamaa waliin dhiheessaa jiran.
D.GAMA EENYUMMAA ISAANIIN WAAN IRRATTI HOJJATAMU :-
Hiwaatoonni sirna bittaa isaanii hegareef akka tolufitti dhaloota of hin beeknee fi eenyummaa isaa hin beekne , yoo beeke illee kan isaan harka kaa’aniif dursa kennu ummachuu barbaadan. Haala kanaan wayyaanee fi waa’eellan isaanii sochiilee sabootaa gama aadaa fi Artiin jiru harkaa fuudhanii , akka ofii barbaadanitti oofaa jiran . dhaloota har’aa gara keessa isaa odoo hin taane gara Biyyoota qaroomanitti harkisanii , aadaa warra alaan mankaraaraa akka jiraatu barbaadan .
Hiwaatoonni warra daboo ba’aniif waliin ta’uun, aadaa Ummatootaa booressuu , isa kaaniin wal keessa makuu, ilaalcha isaa hatuu , maqaa wal qixxummaan , addatti waan Oromoo ilaallatu gadi qabanii isa kaan irra akka aanu taasisuu, addatti gama sirbaa fi diraamaa waan jiru hundumaa ofii tu’annaa isaanii jala galchuudhaan , sirbis ta’ee diraamaaleen dhihaatan hundumtu , eenyummaa sabootaa kan dhoksan, Afaan amaaraan qofaa akka hojjataman taasisuun , ijoollee Oromoo mataa isaanii yoo afaan amaaraan hojjatan maallaqa ol aanaa argchuu akka danda’anitti kaa’uun dhaloota amaariffaaf sagadu umaa jiran.
Gama kanaan miidiyaaleen naannoolee irra jireessa shiroorta garee BARAKATI SIMI’OONFAAF banaa ta’ee tajaajilaa jira . qophiilee dargaggootaaf tolan cufanii , gara TV fidaraalaatti akka hojjatan taasisaa jiraachuu ifatti argaa jirra . kun hundumtu dhaloota itti aanu keessaa sabboonummaa dhabamsiisanii , waan barbaadan keessa kaa’uuf dhaloota har’aa irrattii kan hojjatamaa jirudha.
E,AKKA HAWAASAATTI ADDA ADDUMMAA UMUUF SHIROOTA HOJJATAMAN,
Wayyaaneen qalbii Ummatootaa hatuuf shiroota hedduu gaggeessitee jirti. Keessattu hawaasa qabsoo keessaa harkisuuf jecha, gama hundaan toftaalee gara garaa gargaaramuun , shiroota qopheeffatan keessa galchatanii jiran. Inni guddaan , Ummatoota gurmeessanii kubbaaniyoota, dhaabbilee daldalaa , Baankiilee , Akisiyoonaa fi kkf. Akka ummatan taasisanii hawaasa keessattu kan barate gaadi’anii taa’anii jiran. Hawaasa haala kana keessatti hammatame, Ummati isaa miidhamuus, dantaan isaa akka itti hin hafneef jecha , mootummaa maatii isaa galaafataa jiraatu , jiraachisu yaaduun dirqama itti ta’a. kun ammo shirri wayyaanee akka milkaa’u taasisa. Namni waldaalees haa ta’uu hojii akkasii keessa seene, dhaaba siyaasaa kamu waliin hidhata akka hin godhanne akeekkachiifamee itti seenama. Haala kanaan dhalootaa fi humna ummata keenya keessatti murteessaa ta’e harkaa fi miilli isaa hidhamee jiru lakkoofsa hin qabu.
Inni kaan hojjataas ta’uu , barsiiftoota kanneen boiroos dabalatee filannoo biraa dhabsiisuun bara baraan wayyaaneef sagaduunn alatti jiraachu akka hin dandeenye taasisuun lammiilee miliyoonaan lakkaa’amu afaan qabanii jiran.carraan hojii argachuu fi kanneen biro hundumtu wayyaanee ta’uu qofaa ta’uun , carraan hundumtu wayyaanee harka akka jirutti ummata amansiisuu fi isaaniin alatti falli biraa akka hin jirre, kan abdatan yoo qabaatan illee abdii akka irraa kutatan taasisaa jiran.
8.UMMATOOTA HIYYUMMAA KEESSA TURSUU :
Wayyaaneen hanga har’atti naannoolee wayyaaneef hin jilbeeffanneef carraa hojiilee misoomaa hin laatiniif jirti. Karaan misoomaa wayyaanee qofaadha. Jireenyi dansaan wayyaanee keessaan qofaa argama. Kana kan hin fudhanne, hiyyummaa keessa jiraachuun waan hin hafne. Ummati waan barbaadu yoo argate , waan hafeef gaafata jedhanii waan yaadaniif yeroo maraa Ummatoota hiyyummaa keessa tursuutti ni amanan . kanaaf kan isa ilaallatuun alatti , hiyyummaa keessaa akka ba’u hin barbaadamu. Inni duroomu barbaadu yoo jiraate, dureessummaa isaatiin ummatoota gadi qabee ykn ummatoota irratti shira gara garaa wayyaanee waliin hojjatee jiraachuun dirqama isaatii . walumaa galatti ummatoonni hayyama wayyaanootaan alatti duroomuu miti guyyaatti lama nyaachuun hin danda’amu.
9.NAMOOTA SHAKKAN BIYYAA BAASUU :
Wayyaaneen nama ishee keessa taa’ee dhukkuba itti ta’e, hiitee ykn ajjeeftee qofaa miti kan afuura baafattu. Asi taa’ee na rakkisuu irra Biyya alaatti haa yaa’an jedhanii karoora biyyaa baasuu fi biyya dhuunfachuu qabdi. Wayyaaneen ega angoo qabattee Ummatoota miliyoonaan lakkaa’aman Biyyaa baasanii jiran . beekaa fi warra qaroo baasanii bakka isaanii dhunfatanii jiran. Wayyaaneen kan Biyyaaf yaada jettu hundumaa Biyyaa yaafteetti yoo jedhame dhugaa irraa fagaachuu hin ta’u . Lammiileen Biyya alaatti argaman , kan bara wayyaanee , kan sirnoota sadan dabranii akka caalu himama. Humna namaa Biyya keessaa baasu kana warra dhihaa humna namaa barbaadaniin wal ta’amee akka hojjatamu ni dubbatama. Humnoonni alaa qabeenyaa Biyya tokko hegareef jedhanii waan keewwatanii ykn saamuuf jecha, beektoota qabeenyaa ofiin fayyadamu jedhan Biyyaa ariisisuu fedhan. Beekaan tokko waan biyyaaf hojjatu waan beekaniif Biyya isaanitti hanbisanii, maallaqaan biyyatti deeggaru barbaadu. Wayyaaneen adeemsa warra maraatuu kanaa waan beektuuf shira kanaan gargaaramtee jiraachaa jirti.
Ani akka Nama tokkotti humnoota alaa addunyaan nu harka jirti jedhan kana waan ittin ibsuun qaba. Warri adii waan dubbatanii fi hojjatan akkuma qubee ingiliffaa isaaniitin jedha. Qubee ittin dubbatanii fi kataban tokko miti. Fakkeenyaaf , “c” qubee kana yennaa nu barsiisan “sii” jedhaniiti . yeroo kataban garuu bakka “k”tti fayyadamu. “z” zedi jedhanii nu barsiisan. Garuu katabbii irratti “th”n bakka buusu . yoo barbaadanis, qubee hin dubbifamne jecha keessa kaa’u. hojiin isaanis akkasuma. Kan jedhanii fi hojjatan tokko miti . walii faallaadha. Waan suduudaan jiru , duubaan jedhu. Dimokiraasif dhalannee jedhu . abbaa dimokiraasiis ofiin jedhu. Garu waan argaa jirru , akkuma qubee isaaniiti.
10.DHALOOTA BORII KEESSATTI OL-AANTUMMAA ISAANII KABACHIISUU:
Wayyaanoonni fi waa’eellan isaanii walii galanii dhaloota borii illee haala itti gabroomsuu danda’an irratti hojjataa jiran. Keessattu ilmaan Oromoo barnootaa fi qaroomiina irraa fageessaa jiraachuu waan argaa jirrudha. Ilmaan sabootaaf haalli baruu fi barsiisuu gaggeeffamaa jiru, kufuun hin jiru isa jedhuun yennaa ta’u, kan isaanii garuu teekinolijiin deeggaranii qabatamaatti hojii isaanin malee dabruun akka hin danda’amne taasisaa jiran. Ilmaan isaanii waan hegareef barbaadan irratti bobbaasanii barsiisu. Ilmaan sabootaa garuu waajjiraalee keessa qofaa akka ta’anitti barsiisu. Kan isaanii barnoota bulchiinsaa, Dinagdee ol-aanaa keessatti barsiisaa jiran. Akka itti biyya bulchanii fi saayinsii militarii irratti baraasisaa jiran. Kan sabootaa garuu carraa kana hin qaban. Dhaloota maqaa isaa katabuu hin dandeenye nu omishaa jiran. Kasaaraa dhalootaa nuuf kudhaaman.
11, FINFINNEE HADHUURA DINAGDEE ISAANII TAASISUU :
Miniiliik Abbootii Biyyaa Finfinnee irra jiran kaasuuf hammeenyi raawwate seenaan kan dagatuu miti. Ummata keenya 3000 ol humnaan kaasuu fi heeddu galaafatuu akkasumas mana isaanii fi qabeenyaa isaanii barbadessuu seenaatu raga ba’a. H/Sillaasee fi Dargiin Oromoo Finfinnee keessatti humna dhabsiisuu fi dachee keenya ta’uu dhoksuuf tattaafachuu irra taranii , saboota biroo suutuma itti makaa deemanii heddummaachuu isaanii maanguddootatu nuf hime. Kan wayyaanee garuu kana irra adda . wayyaaneen hundee keenyaa nu dhabamsiisaa jirti . wayyaaneen waggoota 21 suuta Finfinnee keessaa nu dhiibanii baasuu haalaan irratti hojjachaa haa turan malee, kan Filannoo 2005 booda ta’e garuu, waan addaati. Qinjiti fi dhaabbileen Oromoo Finfinnee keessattii mo’uun wayyaaneef irriiba hin laanneef. Battalumatti sagantaa Finfinnee ijaaruu jedhuun , Abbootii Biyyaa fi Amaara Finfinnee keessaa buqqisuuf jecha , manneen Kondominiyeemii Finfinnee keessatti ijaaraman hundumaa kan itti gale ilmaan wayyaanee fi wayyaaneedha.
Ummati Tigiraayi 100,000 ol Finfinnee qubatee jira. Isa irratti dabalatee warri Tiwulidda Itoophiyaawwii jedhamanii Biyyoota ollaa irraa itti godaanan, kumoota 100n lakkaa’aman, wayyaaneef harka mirgaa ta’anii hojjachuu irraa, hundumtuu manneen ijaaramanii fi ofiin akka ijaarratan taasifamanii qubatanii jiran. Jarri kun ABBOOTII BIYYAA irra amanamoo ta’anii waan hundumtu guutamaafii jira. Wayyaaneen Filannoo 2015 shakkii tokko malee Finfinnee keessatti akka mootu hin shakkitu. Yeroo kana taasisanitti hojjattoota Mootummaa Naannoo Oromiyaa gurmaa’anii akka lafa fudhatan jedhamee , qarqara Finfinnee akka qubatan taasifame. Markaatoo keessaa wayyaanoonni GURAAGEE baasuuf jedhanii shirri hojjatan hedduu nama dhiba. Markaatoo warra alaatti gurguruuf wayita jedhan mormiin itti heddummaate. isa booda gabaa daldalaa kan akka markaatoo 100n lakkaa’amu ganda ganda kutaalee magaalitti keessatti ijaaran. Ummati markaatoo dhaqee rakkoo meeqaan manatti deebi’u irra Naannoo isaati bitachuu eegale. Yeroo kana guraageen gabaa dhabdee , Garjii , gullallee, kotabee tti achi ba’uu eegalte . yeroo kana wayyaanoonni deebi’anii gidduu qabatanii har’allee waan barbaadan hojjataa jiru.
Wayyaaneen Dinagdee ishee hegaree mirkaneessuuf, Finfinnee hanga K.M 45 tti bal’isuuf hojjataa jiru. Kana hundaa qorannoon nama isaanii qubsiisanii jiran . Inveestaroonni wayyaanee fi Tiwulidda Itoophiyaawwii . jedhaman, chaayinaa , Hindii , Jaappaan, Ameerikaa ,Engilizii kkf hundi isaanii waajjira Investimantii isaanii asi keessatti akka ijaarratan taasisuun gaffii keenyallee haala itti ukkaamsuu danda’aniif karaa cirataniiru. Dhaabbileen ykn kubbaaniyoonni wayyaanee harki 80n Finfinnee keessa jiran. Kubbaaniyoonni allaamuddiin 26 hojjattootaa kuma 60 ol qabu harki 90n Finfinnee keessadha. Hojjattoota isaa kana maraaf mana ijaaree liqii yeroo dheeraan kenneera. Keessattu Naannoo masaraa mootummaa fi 4 kiloo guutuu allaamuddiin manneen Daldalaa fi manneen jireenyaa ijaaru hundumtu hojjattoota isaaf qoodamanii dhumaniiru . 4kilo hanga Magganaanyaatti manneen jiran lammiilee Tigiriffaa dubbatan , miseensoota waraanaa 30 oltu qubatee jira. Kun maatii waliinii . humna polisaa fi Tikaa itti dabalaa . sagantaan bara 1997 kaasee ba’e tokko akka ibsutti , Daandii geengoo magaalaa Finfinnee keessa qofa ummata M.4 qubsiisuuf yaadamee ture. Har’a garuu miliyoona 7 akka caalu ibsamaa jira.
Walumaa galatti Finfinnee siiriyaa har’a addunyaan irratti wal falmaa jiran taasisanii jiran. Yeroo laachufiin tarii waan kana caalaattu nutti hammessee nu dhabamsiisa. Yoo dafnee dhimma keessa keenyaa keessaa baanee yoo falmannee hanga tokko of ibsannee abdii isaanii kutuu dandeenya.
12.SABOOTA GIDDUTTI RAKKOO AWWAALUU:
Daangaalee Naannoolee wal keessa daangeessuun rakkoo dhaloota boriif kaa’aa jiran salphaa miti. Keessattu Ummata Oromoo irratti shirri hojjatan guddaadha. Ilmaan abbaa tokko bakka heddutti cicciranii , boruu rakkoo keessatti akka kufu taasisu irrattii hojjachaa jiran. Dhibdeen Ogaadeen waliin nuuf kaa’aa jiran salphaa miti. Dhibdeen Tigiraay, Amaara , Affaar, Adaree , Ummatoota kibbaa waliin nuuf ka’an boruu hedduu kan nu midhuu fi isaan qabamnee rakkachaa akka jiraannuuf har’a dhuka’aa borii nuuf tolchaa jiran. Daangaa qofaa odoo hin taane, Oromoon of danda’ee jennaan miidhaan isin irra ga’u salphaa miti, ofiin of-Bulchuu har’a argattan kana ni dhabdan jedhanii ummatoonni akka ilkaan nutti qaratan taasisuu keessatti wayyaaneen waa hedduu hojjattetti.
Gama Biyyoota ollaatiinis haalli wal fakkaataan boruu nu miidhu danda’an nu irratti hojjataniiru. Biyyoonni ollaa dantaa Oromiyaa keessaa akka qabaatan taasisuun , dantaa isaanii kana kabachiisuuf waayyaaneen ala furmaati birii akka hin jirre, keessattu Qabsoo Oromoo gufachiisuu keessatti qooda mataa keessanii ba’aa jettee wayyaaneen shira nu irratti hojjatte irratti nuuti ammam sochoone ? yoo jenne hegareen keenya waa hedduun xaxamu isaa argina.addatti Ummattoota kibbaa waliin baraanu akka walitti hin deebineef hedduu nu irraa fageessaa jiran.
13.AMANTIIN WAL QABATEE :
Wayyaaneen waldaalee Amantii giddutti shirri hojjattu waggoota 21f daawwataa jiraanne. Wayyaaneen waldaalee Amantii keessatti hammeenya hedduu hojjachuun miidhaan geesfte lakkoofsa hin qabu. Wayyaaneen ilaalcha warra alaa ilaallachuun Amntiilee daangaan alatti akka heddummaatan kan taasifte wayyaanee mataa isheetii . yeroo haalli itti tolu didu ammo isin tu’adhe malee kan jettus isheema mataa isheetii . waldaalee Amantii baayyisuu fi hordoftoota giddutti , obbolaama giddutti shirri hojjatte , maatiin tokko bakka meeqatti adda ba’ee akka wal nyaatuu fi rakkoon hawaasummaa hammaatu taasisuu keessatti shirri hojjatame seenaatu baasa. Wayyaaneen Amntiilee amma kanaaf beekumtii laattee jirti Amnti waaqeffaannaaf garuu xiyyeeffannaa laattee hin beektu . kun dantaa wayyaanee Waldaalee Amantiii keessaa barbaachii akka gaaritti kan argisiisudha.
Har’as waldaa Amantii Islaamaa keessatti gaggeessaa kan jirtu haala wal fakkaataadha. Amntii haaraa galchitee balbala amantii heddummeessu wayyaanee mormuu irraa wayyaaneen har’a waan qaanii hordoftoota Amantichaa irratti hammeenya hojjachaa jirti . kana keessan ammoo Goftolii ishee irraa deeggarsa argachuuf , mootummaa Islaamummaa dhaabuu barbaadu jettee shira gaggeffatti . kun hundumtu dhiroota wayyaanee umurii dheeraffannaa fi isa kaan dhabamsiisuuf gaggeessituudha.
SHAKKII WAYYAANEE HEGAREE ISHEEF YAADDA’UU :
Wayyaanoonni (gareen mallasaa ykn Barkatifaa ykn Adihaanoomfaa) adda durummaan gaaffii Oromoo irraa shakkii ol-aanaa qaban. Kana irraa ka’uun hojiilee misoomaa naannoo isaanitti hojjatatan akkuma jirutti ta’ee , hegaree isaanii yaadu irraa , Hidha Takazee ijaaruu , warshaalee adda addaa ijaaruu , kkf ala, Daandilee sudaan geessan, Jibuutii geessan, akkaataa boba’aa sudaan kibbaa baasanii QARQARA TIGIRAAYI irraan geessanii jibuutii geeffatan irratti waan wixinamee jiru hedduu nama raja kan jedhan ni jiru. Kana jechuun kiyya Tigiraayi ni foxxoqxi jedhee yoomu hin yaadu. garuu abbootiin Biyyaa Biyya nu harkaa fuunaan waan kana hojjachuu hin dandeenyu jedhanii saamichi gaggeessaa jiran salphaa miti. Egaa diinni akkasi gama lamatti saganteeffatee nu dhamaasaa jira.
SHIRA OPDO KEESSAN NU IRRATTI HOJJATAN;
Hiwaat ijaarsa isaa kaasee iccitti hedduu qabaachuu har’a bakka gara garaati saaxilamaa jira. Hiwaati keessatti addaa addummaan bara 1976 kaasee jiraachaa ture, har’a qabsoo keenya keessatti dhiibbaa taasisaa jiraachuu waan mumul’isan ni jiran. Yeroo biro kan itti deebinu. Hiwaatoonni Ijaarsa OPDO irraa kaasee shirri hojjatan lakkaa’amee kan dhumu mit. Keessattu gandaa fi Amantiin Oromoota adda qoodanii walitti buusuuf ykn wal dura dhaabuuf shirri gaggeeffame ni jira.
OPDOn loltoota booji’amtoota Dargii irraa ijaaramuun waan haqaati. Dadhabiina gandummaa waggoota 150 oliif nu diigaa ture, har’allee waan kana of keessaa baasuu dadhabnee itti wal takkaalluun waan hojjatte qabdi. Wayyaaneen OPDO ega Biyya qabatanii kaasanii hanga bara pirazadantummaa JUNADDIITTI Angoo irra kaa’anii kan itti fayyadamaa turan, ilmaan Oromoo dhalotaan godinaalee gara garaa jiraatanis, irra jireessa warra karaa dhihaa fi Amantiin isaanii Kiristinnaa ta’e qofaa irra kaa’auun waan jiru gaggeessaa turte. Haaluma kanaanis sochiin Dargaggootaa , hojjattootaa fi Barattootaas gama kanaan kan heddummaatuu fi giddu gala keessaallee kan hammaatu ture.
Kana booda wayyaaneen caasaa jiru hundumaa diiguf jecha, warra duraan dhalattoota karaa dhihaa ta’an hundumaa irraa buuftee, humna ykn garee JUNADDIIN durfamu, abbaa Duulaanis utubamu angotti fidanii , gareen junaddii warra kiristaanaa Ormiyaa bulchaa ture irraa akka angoo fudhatetti ittii himanii akka ijaa ba’u taasisan. Junaddiin Hojjattoota Mootummaa Oromiyaa fi Barattoota irratti yakka seenaan hin dhiifneef hojjachuuf kan garaa jabaate, junaddii Amantii Islaamummaa leellisu ta’u hubachuu fi gara jabiinaan caasaa jiru nu diiga jedhanii hammeenya sana hundaa akka raawwatu taasisan. Isa booda Junaddiin caasaa isaa ijaaruuf , namoota akkamii angotti akka fidee fi maal akka hojjate seenaaf haa dhiifnu. Waan inni Biyya keessatti ijaare garuu Biyya alaatti ce’ee dhiibbaa nu irraan ga’e hundatu beeka. Kan nama raaju toftaan wal fakkaataan Bulchiinsa Mootummaa Oromiyaa keessatti gaggeeffamuu fi ramaddiin barbaachisu gaggeeffamuu ega eegalee waggaa lakkofsiisee jira. Haalli kun haala akkamiin akka of mul’isu arguuf teenya.
Hordoffiin waggoota 20 kun kutaa 3n ykn fuula 30n kan katabamee dhumu miti. Gara fuuala duraatti itti fufa. Garuu diina akkamiitu akka nu fuuldura jiru hubachuu fi adeemsa keenya sirreeffachuuf kan nu gargaarun kaa’ee. Qabxiilee kutaa 3n kaase kun maaliif barbaachisee jechuun hin hafu. Deebii gabaabaan , diinni hangam gadi fageessee nu irratti hojjataa akka jiruu fi nuuti ammo garraamummaa keenyaan maal keessa akka jirru haa hubannufii.ya diina qara meeqa nuuf qabatee jiru , dhalotaan yaadee nu irrati hojjatuuf, sagantaa siyaasaa fi seera bulmaataa jennee daaddee jechuun keenya hamileema ummataafu maal jechuu akka ta’e itti haa yaannufii . diinni humna nu dhabsiisuuf jecha karaa nuuti hin beekneen nu seenee , adda nu diigee ofii jiraachuu akka danda’ullee hubachiisuufii.
Dhimmoota ykn shiroota wayyaanee ani kaasee harka sadii caalan ni jiran.fakkeenyaaf, wayyaanee keessaa Qabeenyaa saamanii Biyya alaatti kan kuufatan Doolaara Biliyoona 15 ga’uu addunyaatu irraa haasa’a . maallaqa kana Biyyaa baasuuf Baankileen seeraan Biyya keessaa hojjatan eenyufaati ?akkamiin Qabsoo Ummatootaa Biyya alaa jiru diiguuf itti fayyadamu ? gara fuula duraatti kan irratti katabamu. Garuu shiroota wayyaanee ani kaase keessaa dhimma Oromoo kan ta’e harka 90 ta’a. dhaaba ABO kan jedhuuf abbaa qabaachuu isaan dhiifnee jechuu kiyya . kan hafan hundumtuu Oromoo ilaallata malee garee tokko ykn dhaaba ykn miseensa ykn deeggaraa qofaa kan ilaallatu miti. Dhabamuun keenya hunda keenya ilaallata. Waan walitti nu ilaallatu irratti ammo, hundi keenya harka wal qabachuun nu irra jiru mul’isuufan seenaa darbeen wal qabsiisee kaa’e. diina qorannoon nu irratti hojjatu , kufaatii isaas qorannoon hin taasifnu taanaan rakkoo nutti fida. Dhalooti har’aa akkamiin hegareen isaa odoo kolfaa jiraatu akka itti dukkanaa’utti malaan irratti hojjatamaa jiru hubachuu isaan barbaachisa. Qeerroo Oromoo Qofaa odoo hin taane, Ummati Oromoo bakka jirutti sochii irraa eegamu taasisuutu irraa eegama. Ummati keenya bakka lama , sadii dhaabbatee miti bakka tokko dhaabbatee iyyuu jabiina hin qabu taanaan diina shiraan dhalatee guddate kana dura dhaabbachuun rakkoo ta’a.
Kana malees hojiileen nu eeggatan hangam bal’aa akka tan illee gamanumaa beekun dansaadha. wayyaaneen dhala Oromoo fi qabsoo isaa dhabamsiisuuf karaa hundaa mataa nu maraa jiraachuu kan hubattan natti fakkaata. Toftaa diinaa mataa itti nu maran hin beeknu ykn quba hin qabnu taanaan , nuutiyyuu shira diinaa keessatti hirmaannee of balleessuun hin hafu. Yoomillee taatu akka diinni jedhutti isa kuffisuun hin danda’amu. Shiroota wayyaanee kana hundaa of irraa dhaabuun haa hojjannu.
Keessaan akkamiin nu maraa jiran ?
Waan gabaabaa kaa’u barbaadu, wayyaanoonni, deeggartoonni sirnoota kaleessaa fi humnoonni alaa , waan barbaadan keessa nu galchanii kaayyoo ganamaa nu harkaa baasuuf , kaayyoo nu jijjirsisu irra ga’uu isaanii fi bakka kaleessaatti nu deebisuuf mataa nu maraa jiraachuu isaanii .
Alaan akkamiin mataa nu maraa jiran ?
Humnoonni qabsoo Oromoo dhabamsiisanii bara baraaf jiraachuu barbaadan shirri nu irratti gaggeessaa jiran kan kutaa sadiin dubbifatan kanadha. Wayyaanee keessaa addatti waan kana adda durummaan kan gaggeessan eenyufaatii ? yeroo isaatti itti deebina . garuu wayyaaneen Oromoo laamsheessuuf Oromummaa isaa dhabamsiisuu waan jedhuun hammeenya nu irratti hojjatan , akka ka’umsaatti kan dubbistan kanadha.
Kanaaf Oromoo fi qabsoo isaa dhabamsiisanii bara baraaf jiraachuuf keessaanis alaanis mataa nu maranii , adeemsa biyya keessaa Ummati keenya itti jiru hoggeessu barbaadan.
DHALA OROMOO IRRAA MAALTU EEGAMA ????????????????
Ummati Oromoo waan irratti gaggeeffamaa jiru kana haalaan hubachuuu isa feesisa. Isa booda waan irratti shiramaa jiru kana fashalsuuf hojjachuu qaba. Warri Biyya keessa jiraatan qabsoo itti jiran jabeessuudha. Addatti kanneen siyaasa wayyaaneen keessa isaan hin galchine dantaa har’aaf jedhanii ummata bishaanii fi midhaan itti qabee jiraachisaa jiru dura dhaabbachuu irra dabranii , wayyaaneef utubaa ta’anii jiran , suduudaan itti himuu fi mormuu . Fincila diddaa gabrummaa jabeessuu , qabeenyaa wayyaanootaatti duuluu , hundumtu bakka jirutti diina irraa of qulqulleessuun murteessaadha. Akka hawaasaattis waan nu irratti hojjatamaa jirutti damaqnee miidhama nu irra ga’uuf deemu addatti waan dhaloota hegaree irratti hojjatamaa jiru dhaabuuf socha’uu barbaachisa.
Dhalli Oromoo Biyyoota hanbaa jiran , waan sabummaa keenya dhabamsiisuuf deemu irratti akkaataa qalbii tokkon dhaabbachuu danda’an irratti hojjachuu feesisa. Keessattu Biyyoota wayyaaneen wal ta’ee gaaffii keenya ukkaamsaa jiru , waggaa keessatti 2,3 hiriira ba’anii qabeenyaa keenya saamuuf jecha , ummata keenya hin ficcisiisinaa !! jedhanii hiriira itti ba’uu akkamiin dadhabu? Waan dhunfaa irraa kaasee nu ilaallatu hundumaa , itti gaafatamummaa isaa fudhanne hojjachuun dirqama keenya ta’uu qaba. Diina waloon nu dhabamsiisee bara baraaf jiraachuu barbaadu callisanii ilaaluun haa dhaabbatu. Waan hundaa dhaaba ykn garee tokkof qofaa dhiifnee taa’uun kun, sibiila nu irratti ijaaramaa jiru , of irratti jabeessun ala fala nu fidu hin qabu.
Humnoonni Qabsoo Oromoo gama tokkotti luucceessuuf halkani fi guyyaa hojjachaa jiran , hojiitti seenanii roorroo Ummata isaanii kana dhaabuuf Ummata sagalee tokkon ijaaruuf socha’uutu irraa eegama. Kan komee hafte illee qabu , shira nu irratti gaggeeffamaa jiru kana hubatee , waan dursa kennuu qabuuf dursa kennee wal dhaggeeffachuu danda’u qaba. Keessattu Hawaasi Oromoo Biyya ambaa jiraatu sochiin taasisu dachaa ta’uu qaba. Biyyoota dantaa isaaniif jedhanii nu awwaalaa jiran gama hundaan mormuun akka dhaga’aman taasisu qaban. Humna wayyaanee nama nyaataa akkasii of irraa kaasuuf sochii akkamii akka nu gaafatu tilmaamuun nama hin dhibu. Garuu akka Baqqalaa Garbaa mana hidhaa baasuuf mallatto ilmaan oromoo 20000 dhabee sanaa taanaan qaaniidha. Diinni soda tokko malee bara braaf nu qorqa. Waan nu irra eegama akka ummataatti fi dhuunfaatti baasuuf haa sochoonu.
Kanaaf dhabama irraa baraaramuuf yeroo keenyatti haa fayyadamnu . garraamummaan keenya dhaabbachuu qaba. Hundumtu daandii irra jiru haa hubatu. Hegaree keenyaaf walii galuu haa dandeenyu. Biyyi Qabsoofnuuf, Ummati qabsoofnuuf, Ummataa fi Biyyi qorannoo fi seenaa katabnuuf , sirbinuuf……har’a haala yaaddeessaa keessa jiru. Ammi waliigale , humna ta’ee asi ba’uu fi diina duraa dhaabbatee sochii Biyya keessaa jabeessuun haalaan murteessaadha. Yoos, marfama siyaasaa keessaa baanee Ummata keenyaaf wabii taana.
Wayyaaneen Waraana Afriikaa irraa humna wa hundaa qabu fakkeessee dhiheessun kun shira isaa keessaa tokko ta’u hubachuu nu feesisa. Muuxannoo Addunyaa irraa haalaan yoo xiinxalle, abbootii irree qawwee hanga funyaanitti hidhatan kan kuffisan, Ficila Ummataan ta’uu guyyaa argaa jirra. Maarree kana maaliif hin qindeessinu ?????????????maaltu nu hanqate. Wayyaanee kan dhabamsiisu fi harka laachisu kana qofaadha.
Yaada qabaannaan, burqaa430@gmail.com
Tan dabran:http://ayyaantuu.com/horn-of-africa-news/oromia/mataa-nu-maraa-jiruu-2/
http://ayyaantuu.com/horn-of-africa-news/oromia/mataa-nu-maraa-jiruu/


text:
Hiriirichi dheeratus tajaajilli kennamu si'aayaadha
Akkuman amaleeffadhe, Bitootessa 15 bara 2010 ganamumaan kutaa waajjira itti hojjedhuu ergan gahee booda dhimma hojiif jecha gara Waajjira Qajeelcha Dhimma Godaansaafi Lammummaa Itoophiyaa dhaqeen ture.
Ittiwaamamni waajjira kanaa Komishinii Poolisii Federaalaa ta’uufi gaheen mana hojii kanaa waraqaa eenyummaa daangaa ittiin darban (paaspoortii) baasuufi haaressuu ta’uu odeeffadheera.
Bakki argamsa waajjirichaa Finfinnee, Kutaa Magaalaa ‘Lidataa’ jedhamu yoo ta’u, sa’aatii 3:30tti wayitan dallaa waajjirichaa bira gahu, namootni hoomaa awaannisaa fakkaatanii dhaabatu. Ga’eessotni, dardarootni, shamarraniifi dubartootni umriidhaan afurtamoota keessa ta’an hiriira dheeraa qabachuun dallaa waajjirichaa cinaa ijaajjaniiru.
Mooraa waajirichaa seenuuf hiriira qabachuun dirqama yoo ta’eyyuu dardaroonniifi shamarran qaruuxeen tokko tokko wayita miliquun of dursisiisan mul’atu. Baay’een isaanii waldaddarbatu. Qaamoleen keessummeessanis baay’ina namootaarraa kan ka’e warreen hiriiranii jiraniifi hiriiruuf sosocho’aniin, “Zor baluu!, wadazah nuu!, lamin tincacalachihu?” jechuun Amaariffaan ajaja kennu.
Jalqabarratti, namootni hiriiran kunneen akkuma dabareesaaniin karaa balbala maashinii ‘Pootoo Kooppii’ qabuun kan ol seenan yemmuu ta’u, waraqaa eenyummaa isaanii kaasisachuun gara kutaa ittaanutti qajeelu.
Baay'inni hojjettoota maashinii pootoo kooppiitiin hojjechaa keessummeessan afuri. Isaanis si'aayina guddaadhaan hojjetu waan ta’eef, namni dhimma dabareerratti rakkatu hinjiru. Garuu, qulqullinnisaa hanqina qaba.
Lammaffaarratti, namootni waraqaa eenyummaasaanii erga pootoo kooppii kaasisanii booda akkuma hiriira qabataniin gara kutaalee unki odeeffannoo dhuunfaa itti guutamu kennamuufi chaappaan godhamuu dhaqu.
Kutaaleen kunneen afur akka ta’an hubachuun danda’ameera. Lama iddootti paaspoortiin haaraa kennamuufi lama ammoo bakkatti haaressani jechuudha. Kutaaleen afranuu hanga sa’aatiin laaqanaa gahutti baay’ina namootaatiin dhiphataniiru.
Irra caalaan namoota kutaalee kanatti tajaajilamuuf ijaajjanii kanneen barumsa qabaniidha. Darbee darbee namootni dubbisuufi barreessuu hindandeenyes ni jiru.
Namoota dhimma godaansa seera qabeessaafi lammummaaf waajjirichatti argaman keessaa hedduunsaanii dargaggoota, keessumaa shamaran. Ta’us, namootni unka odeeffannoo dhuunfaa qarshii kudhaniin mooricha keessatti gurguramu bitatanii ofumaan guuttatan muraasa.
Afaan Amaaraafi Ingiliffaa waan rakkataniif, guuchisiifachuuf abbuma isaanitti dhufe kadhatu. Anillee namoota godinaalee Oromiyaa kanneen akka Arsii, Harargee Lixaa, Shawaa Kaabaafi Shawaa Kibba Lixaarraa dhufan 15f guutuufiin dirqama lammummaa koo bahachuuf yaaleera.
Dardarootni kunneen baay’isanii garaa nama nyaatu. Dubartootni daa’imasaanii dugdatti baattatanii wayita oliifi gadi fiigan ammoo haalaan nama mararu, gaddisiisu.
Unki odeeffannoon dhuunfaa itti guutamu sun garuu hangas mara rakkisaa ykn walxaxaa ta’ee miti. Akkan hubadhetti, dhuguma rakkoon afaanii ni jira, garuu namootni kunneen waanuma ulfaatu isaanitti fakkaateetu malee gariinsaanii ofumaan guuttachuu kan danda’aniidha.
Sadaffaan ammoo kutaa itti ashaaraa qubaa kennan ykn mallatteessan, suura ka’aniifi kaffaltii qarshii raawwataniidha. Kutaaleen kunniin iddoowwan guguddoo sadii kan qaban yoo ta’u, kutaalee xixiqqaa 12 of jalatti hammatu.
Iddoowwan kunneen baay’ee tasgabbii qabu. Sababiinsaas namootni dabareesaaniin hiriiranii waan seenaniif, tokko tokkoonsaanii teessuma qabachuun taa’u. Hojjettootni mallatteessisaniifi suura kaasan ariitiin waan hojjetaniif, yoo guddate nama tokko keessummeessuuf daqiiqaa shan fudhatu. Maashininiin itti gargaaramanis ammayyaawaa fakkaata. Kunimmoo tajaajila hawaasaa isaan kennaa jiran si’eesseera jechuudha.
Kutaadhuma kana keessatti balbalootni kaffaltiin itti raawwataman afur ni mul’atu. Namootni erga mallatteessaniifi suura ka’anii booda nagahee fudhachuuf gara balbaloota kanneeniitti qajeelu. Bakkichatti yoosuma nagahee fudhatanii kan bahaniidha malee kan rakkatan miti.
Dhumarratti, kutaalee odeeffannoo dhuunfaa, nagaheefi kooppii waraqaa eenyummaa itti kennamuudha. Kutaaleen kunneen paaspoortii kanneen qopheessaniidha. Iddoowwan kanneenittis dhimmi tursiisee rakkisu waan hinjirreef, yeroosuma kennanii bahuudha.
Guyyaafi sa’aatiin itti deebi’anii paaspoortii fudhatan hojjettoota kutaalee kanneeniin kan himamudha. Haala idileetiin paaspoortii haaraa argachuuf qarshii dhibba jaha kan gaafatuufi guyyaa sadii fudhatu yoo ta’u, hatattamaan ammoo argachuuf guyyaa tokkoofi walakkaa, akkasumas qarshii 900 kaffalchiisu ta’uu hubadheera.
Walumagalatti, adeemsi kenniinsa tajaajila waajjira dhimma godaansaafi lammummaa si’ataadha jechuun ni danda’ama. Gochisaanii gaariin kunis ashuu!, jabaadhaa! kan isaan jechisiisuudha. Garuu mooraasaa keessatti dhimmi afaanii keessumaa kan tajaajilamtoota Oromiyaa rakkisaa ta’uurra darbee yaaddessaa waan ta’eef furamuu qabaan dhaamsa kooti.
Takkaalliny Gabayyootiin


text:
DHIIROTA QOFAAF — Dhibee ka’uu dadhabuu qaama saalaa dhiiraa
Qaamni saalaa dhiiraa kan dhaabbatu yoo hormooniin
sammuu keessaa gadi lakkifamee ujummoolee dhiigaa qaama
saalaa dhiiraa keessatti argaman dhiigaan guutuudhaan dhiibbaa uumudha. Haalli kamillee kan kana dangeessu, qaamni
saalaa dhiiraa dhaabbatee walqunnaamtii akka hin raawwanne
dhorka, osoo fedhii qabuu jechuudha. Yoo fedhii hin qabaanne
garuu inni kan biraati malee dhukkuba kanaan walqabachuu dhiisuu danda’a .
Dhibeen kun akkuma umuriin dabaleen dabalaa deema. Giddu galeessaan dhiirota waggaa 40 keessaa 5% yoo hubu, warreen
waggaa 70 ga’an keessaa ammoo haga 15% hubuu danda’a.
Dhibee kana kanneen namatti fidan keessaa.
1. Rakkoo xiinsammuu (psychological problems). Kun yeroo hedduu
namoota saalqunnaamtii waliin walqabatee miidhama, sodaaa fi kkf
qaban.
2. Dhukkuba sukkaaraa
3. Tamboo xuuxuu
4. Dhukkuba narvii
5. Qorichoota adoochan kan akka hashiishii fi kkf.
6. Qorichoota dhukkuba biraa yaaluuf ajajaman kan akka,
antihypertensive, antihistamine, antidepressants, etc.
7. Depression ( among psychiatric problem) fi kanneen biroon illee
in jiran.
Furmaanni rakkoo kanaa yeroo ammaa qorichoonni garaagaraa jiraatanis yeroo baay’ee sildenafil (viagra) akka ballinaan
fayidaarra oolaa jiru beekamaadha. Qoricha kana ajaja ogeessaa fayyaatiin qofa fayyadamna. Midhaawwan cinaa
qorichi kun qabu keessaa; mataa dhukkubbii, gadteessisuu, garaacha dhukkubsuu, oldeebisuu.
fi kkf.
GALATOOMAA.
- 111Shares
- Tweet


text:
👉Gorsa Jaalalaa Dubbisaa*
=”=”=”=”=”=”=”=”=”=”=”=”
❤Jaalala bituu hin yaalin jaalalli siin haabitu malee.
Yeroo wal fakkaataa keessatti nama lama yoo jaallatte filannoonkee isa duraa osoo hin taane isa boodarra jaallatte ta,uu qaba.sababni isaas osoo isa duraa dhugaan jaallatte ta,ee isa lammaffaa onneenkee hin keessumsiisu ture.
★Jaalala jechuun:-
-Bareedina barbaaduu miti
-Faayidaa barbaaduu miti.
-Ejjaa(fedhii foonii) barbaaduu miti.
-Yeroo fayyaa qabaniif yeroo gammachuu qofa wal haammachuu miti.
-Waan jaallatamteef jaallachuu miti.
-Namnumti wal jaallataaf jaallachu miti.
-Waan sibiteef atis guyyaa eegdee liqii deebisuu miti.
-Bifa nama sanaa ilaaluu miti.
-Qabeenya bor badu ilaaluu miti.
★Jaalala dhugaa jechuun
-Waan hundarraa qulqulluu kan ta,e
-Fakkeessu osoo hin taane dhugaa.
-Dhugaa jaalalaatiif jecha hiyyeessa jaallachuu.bor wajjin horatu.
-Yeroo gaddaa, gammachuu ,rakkinaa wal bira dhaabbachuu.
-Kan ofiif hin arganne nama sanaaf hawwuu.
-Obboleessakeetiif dabarsitee lubbuukee kennuu.
-Rakkinni har,a obboleessake(jaalallee) irra ga,e bor akka sirra ga,u beekte har,a rakkina isaa hirmaachuu.
-Nama jaallatteef kabaja,iftoomina kennuu dha.
Kana hunda cabsitee jaalalatti deemta taanaan jaalalichi hundee hin qabu bor buqqa,a.
HORAA BULAA
- 3Shares
- Tweet