text:
Monthly Archives: October 2021
Ajjeechaa guyyaa saafaan qaamoleen hidhatan Uummata Oromoo Wallaggaa harka nagaa fi hidhannoo hin qabne irratti raawwatameef adda durummaan kan itti gaafatamu Mootummaa Dr.Abiyyi Ahimadiifi paartii isaa Paartii Badhaadhinaati.
Ajjeechaa guyyaa saafaan qaamoleen hidhatan Uummata Oromoo Wallaggaa harka nagaa fi hidhannoo hin qabne irratti raawwatameef adda durummaan kan itti gaafatamu Mootummaa Dr.Abiyyi Ahimadiifi paartii isaa Paartii Badhaadhinaati.
Ibsa ABO-Onkoloolessa 15/2021
Bilisummaa Oromoo ajjeechaa Humni Addaa Amaaraa (Miliishaan Amaaraa) mootummaa giddugaleessaan tumsamu deddeebi’ee ummata Oromoo nagaa fi hidhannoo hin qabne irratti raawwatu gadi jabeessee balaaleffachaa ture. Mootummoonni impaayera Itoophiyaa dantaa siyaasaa isaanii milkeeffachuudhaaf walitti bu’insa sabaafi sablammootaa akka tarsiimoo siyaasaatti fayyadamuudhaan kan beekaman yoo ta’e iyyuu, walitti bu’insi yeroo ammaa yeroo kamiyyuu caalaa daran hammaatee jira. Miliishonni Amaaraa qofatti of boobbasanii, akkasumas humnoota mootummaa federaalaa fi Ertiriyaa waliin qindoomuudhaan naannoo Oromiyaa fi naannoo Beneeshaangul Gumuzitti bobbaafamuun isaanii ni yaadatama. Fakkeenyaaf kanuma yeroo dhihoo raawwatame yoo fudhanne, ji’a Gurraandhala fi ji’a Bitootessaa bara 2021 keessa Milishonni Amaaraa heddduu ta’anii fi meeshaalee waraanaa gurguddoo hidhatan uummata Oromoo Nagaa, Godina Wallaggaa Bahaa, bakkoota Waasti, Sireedooroo, Hagamsaa fi Haroo/Lalisee jedhaman keessa jiraatan irratti rasaasa roobsuudhaan Oromoota nagaa fi hidhannoo hin qabne hedduu ajjeesanii jiru. Tibbuma kana, gareen waraana Ertiriyaa loltoota hedduu of keessaa qabu Naannoo Beneeshaangul Gumuz, Godina Matakkalii fi godinoota Qellem Wallaggaa fi Wallaggaa Lixaa, Shaashamannee, Godina Gujii fi Booranaa dabalatee lixa Oromiyaa keessatti bobbaafamanii ajjeechaa hedduu raawwatanii jiru. Continue reading
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Qophii Onkoloolessa 15/2021
Nadhaqabaa Jetti Harmeen Oromiyaa
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo(SQ) Qophii 11/10/2021
Maqaa ABO itti moggaasanii muudama kennuu dandahu; kaayyoo fi akeeka ABO dhugaa garuu uummata irraa hanqisuu hin dandahan!
Maqaa ABO itti moggaasanii muudama kennuu dandahu; kaayyoo fi akeeka ABO dhugaa garuu uummata irraa hanqisuu hin dandahan!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Murni PP tibbana ‘mootummaa haaraa hundeessina’ jechuun harcaatota mooraan qabsoo dadhabe maqaa ABOtiin aangoo kennus dhaaba dhiigaa fi lafeen jiraatee as gahe ammas jiraataa jiru ABO fi ummata Oromoo akkasumas Qeerroo Bilisummaa Oromoo bakka hin bu’an.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo kaayyoo fi akeeka ABO jalatti heeraa fi seera ABOn taliigamee Oromiyaa walaba ijaaruu, ummatni Oromoo biyya abbaa isaa Oromiyaa irratti hiree isaa mataa isaan akka murteeffatuuf kan irbuu seenee qabsootti jiru malee Itoophiyaa goototaa fi hayyoota Oromoo dabalatee dhaloota kichuu kumaatamaan galaafatte ammas galaafachaa jirtu ijaaruuf miti.
Mooraa Qabsoo Oromoo keessatti namootni faayidaa fi fedhii dhuunfaaf jecha qabsoo qabsaa’otni kumaa kitilli itti kufan ammas kufaa jiran irra tarkaanfatanii hiree fi sadoo isaaniif qabsicha ganan yoomillee qabsoo Oromoo ABOn durfamu akka bakka hin buune gadi jabeessinee ibsaa akkuma turre ammas ni ibsina.
Muudama paartiin PP tibbana harcaatota qabsoo keessaa bahanii ummatnis jibbee Qeerroon Bilisummaa Oromoos balaaleffate, gantoota mooraan Qabsoo Bilisummaa Oromoo baachuu dadhabee harcaase paarlaamaa gogaa waraabessaan ijaarame keessatti kan Dr Abiy maqaa ABOn muudama kenne dhaaba keenya ABO kan bakka hin buunee ta’uu uummannia tolchee hubata jennee amanna. Gocha PPn seerawaa fi dimokiraatawaa of fakkeessuuf maqaa ABO fayyadame Qeerroon Bilisummaa Oromoo cimsee kan balaaleffatudha. Continue reading
The Prosperity Party has no Right to Misuse and Abuse the OLF name and defame the Oromo people
The Prosperity Party has no Right to Misuse and Abuse the OLF name and defame the Oromo people
OLF Statement- October 8, 2021
The OLF has repeatedly informed peoples of Ethiopia and the international community that the Ethiopian national election held on June 21, 2021, was totally unacceptable by any standard as the process and outcome. It was sub-standard and immoral. The election does not correspond to free and fair election standard. From the beginning to end the process and outcome of the election was full of irregularities and in total delusion.
Literary there was no Election that took place in FDRE Ethiopia as the ruling group claim but it was drama planned and executed by the ruling group to manipulate and misuse the democratic process for their own objectives. The election was an event in which the Prosperity Party (PP) has turned itself into the ‘government’ to trickster the Ethiopian peoples, particularly the Oromo people. In the first instance, the establishment of the PP itself was illegal as there was no constitutional mandate for Dr Abiy Ahmed to dismantle the EPRDF without following legal procedures and replace it by Unitary Prosperity Party. This illegal party has no mandate to rule the country or to organize the national election. In addition, there were series of constitutional crises since Dr Abiy came to power and clear manipulation of resources and power to institute the party (the Prosperity Party) as the Government using sham election. The democratic institutions, such as electoral board, were handicapped and arms twisted systematically to fit to the PP’s Objectives. There was no participation of opposition parties in the election as they were intentionally marginalized from the beginning and ultimately pushed away. In this regard the Ethiopian peoples and the world community know that OLF had been forcefully pushed out of the election. Similarly, the OFC had been pushed out in a similar manner. Even other nominal opposition parties who have loyalty to the PP, but had little divergent ideas, had been either systematically pushed away or harassed during the election.
Addi Bilisummaa Oromoo muudama Abiy maqaa ABOtiin kenne “maqaa dhaabichaafi maqaa uummata Oromoo balleessuudha” jechuun balaaleffate.
Addi Bilisummaa Oromoo muudama Abiy maqaa ABOtiin kenne “maqaa dhaabichaafi maqaa uummata Oromoo balleessuudha” jechuun balaaleffate.
[SQ Onkoloolessa 8/2021]
Bilisummaa Oromoo ibsa Onkoloolessa 8/2021 baaseen muudama Abiy kenneefi kan maqaa ABOtiin daldalame irratti yaada kenneera.
Ibsa kana keessatti Addi Bilisummaa Oromoo irra deddeebiidhaan filannoon marsaa jahaffaa jedhamee Waxabajji 21/2021 geggeeffame seerawaa akka hin taaneefi fudhatama kan hin qabne ta’uu uummata Itoophiyaa fi dhaabbilee Idil-Addunyaaf ibsaa turuu eeruudhaan filannichi jalqabarraa haga dhumaatti wal xaxaafi haqa qabeessa kan hin taane, waliin dhahamee kan keessa darbame ta’uu ibse.
Itoophiyaa keessatti filannoon haqa qabeessaafi dimokiraatawaa ta’e jiraatee kam hin beekne ta’uu kan ibse ABOn, jalqabumarraa Abiy Ahmed qaama biyya bulchu kan duraan ture EPRDF seeraan ala diiguudhaan paartii mataasaa PP uummatee kaayyoo ofii galmaan ga’achuuf hojjechaa kan tureefi jiru ta’uus hubachiiseera. Dhaabni seeraan ala ijaarameefi tokkichummaa (Unitary) leellisu PPn filannoo qindeessuufis ta’e biyya hogganuuf seerummaafi fudhatama kan hin qabne ta’uu ABOn ibseera.
“Abiy Ahimed akkuma aagngoo qabateen gaaga’ama heeraa dhalchee paartii isaa PP akka mootummaatti ijaaruudhaaf qabeenyaafi humna akka malee fayyadameera”.
Filannichi geggeeffame paartilee hunda kan hin hammanneefi ABO fi KFOn humnaan dhiibamanii filannoo keessaa ba’anii PPn akka fedhetti filannoo geggeessuunsaas ibsa kanaan tuqameera.
Yeroo filannoo kana keessa kutaalee biyyattii kan akka Lixa Oromiyaa, Kibba Oromiyaa, Kaaba Oromiyaa, Giddu galeessa Oromiyaa, Affaar, Somaalee fi Naannoo Tigiraay keessatti walitti fufinsaan lolli geggeeffamaa akka ture kan ibse ABOn, haala ulfaataafi bakkoonni hedduun sababa waraanaatiin filannoon keessatti hin geggeeffamiin hafe keessatti PPn filannoo sobaa kanaan uummata biyyattiifi uummata Addunyaa dogoggorsuuf yaaluu akeeke.
Yeroo ammaa paartiin tokkichummaa Abiy Ahimed of haaressee kan ‘mootummaan ijaara’ ofiin jedhu kun yaada Abiy dhugaa gochuudhaaf dhama’aa kan jiruu ta’uu akeekuudhaan, adeemsa kana keessatti kan ‘mootummaan ijaara’ ofiin jedhee walitti qabame tutni kijibaa maqaa ABO fi kan uummata Oromoo seeraan ala akka malee itti fayyadamuusaa Addi Bilisummaa Oromoo cimsee kan mormu ta’uu ibsee jira.
“Mootummaan Dr Abiy maqaa Adda Bilisummaa Oromoo fayyadamee seerawaa of gochuuf uummata Addunyaa fi uummata Oromoo gowwoomsaa jira”
Irreechi mallattoo tokkummaa Oromoo fi ibsituu duudhaa Oromummaati.
Irreechi mallattoo tokkummaa Oromoo fi ibsituu duudhaa Oromummaati.
Ijoo Dubbii Qeerroo Bilisummaa Oromoo
dursee, uummata Oromoo bal’aa kan biyya alaafi biyya keessa jirtan, kanneen mana hidhaafi dirree qabsoo jirtan Baga Ayyaana Irreechaa kan bara 2021 geessan jennee ergaa keenya isiniif dhaamu barbaanna!
Akka galmee seenaarraa hubachuun danda’amutti ayyaanni Irreechaa waggaa 3000 (kuma sadii) dura uummata Oromoo biratti kabajamaa tureera. Kana jechuun, kabajni ayyaana kanaa umurii dheeraa kan qabuufi seenaa saba Oromoo waliin walitti kan hidhatudha. Uummanni Oromoo utuu kolonii Habashaan cabee aadaafi eenyummaan isaa hin ukkaamamiin Hora Harsadee fi Laga Abbayyaatti ba’uun kabajaa turaniiru. Erga sirni mootii gonfoo kaabarraa dhufee Oromiyaa seenee garuu gosa gosaan bakka jirutti waggaa keessaa yeroo lama (Arfaasaafi Birraa) Malkaa fi Tulluutti ba’ee Irreeffata. Irreechi Malkaa (Birraa) ayyaana galateeffannaati. Bacaqii gannaa ba’anii, rooba hamaafi lolaa hamaa keessa kan nama baase Waaqa galateeffachuuf uummanni Oromoo Malkaa bu’ee marga jiidhaa qabatee Irreeffata. Akkasumas, waqtii Arfaasaa ammoo roobni nagaan akka roobu, lolaa hamaarraa akka baraaramu, arfaasaa nagaa akka qotatu uummanmi Oromoo Tulluutti ba’ee Waaqa uumaa kadhata.
Haata’u malee, bara bulchiinsa Minilik irraa kaasee ayyaanni Irreechaa kun ukkaamfamaafi dhorkamaa deeme. Mootummaa Dargii booda erga EPRDF aangootti dhufee asis Addi Bilisummaa Oromoo shororkeessaa jedhamee wayita moggaafamu namni ayyaana Irreechaa kabaju akka deeggaraa ABOtti ilaalamee Irreecha akka hin hirmaanne taasifamaa tureera.
Garuu, uummanni Oromoo Irreechi mallattoo tokkummaasaafi aadaa isaa ta’uu waan hubateef xiiqiidhaan ba’ee Irreeffachuu itti fufe. Irreeffachuu qofa utuu hin taane, uummatichi gabrummaa jala waan jiruuf aadaa isaa dhabuu hubatuudhaan Qabsoo Bilisummaaf taasifamuuf akka jabaatee itti hirmaatu bakka itti waadaa waliif seenu, bakka itti irbuu haareffatu ta’e.
Gabaabumatti, ayyaanni Irreechaa mootummaa abbaa irree Wayyaanee/EPRDF aangoorraa kaasuuf qooda olaanaa kan taphate, seenaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti yoomuu kan dagatamu miti. Waldaan Maccaa fi Tuulamaa ayyaanni Irreechaa kun akka kabajamu dhiibbaa waan taasiseef danqaan hedduu isa mudateera. Continue reading


c: text/html

text:
Haala sochii Adda Bilisummaa Oromoo ilaalchisuun gaafatamaan sabqunnamtii ABO Jaal Battee
Urgeessaa miidiyaalee adda addaa waliin turtii taasisu. Turtii taasisan keessatti miidiyaaleen haala adda addaan sagalee kutanii hambisu. Kun BBC waliin turtii taasisanii guutuusaa waan hin dabarsineef, ijoon dubbii hasa’amuu qabu waan hafeeruuf isin biraan geenya.
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo
#Haala
Hidhamtootni Siyaasaa Galaanitti Hidhaman Keessa Jiran!
Guyyaa har’aa Bitootessa 11, 2021 Jaallan mana hidhaa Galaan jiran dubbisuu dhaqee, Jaal Mikaa’el Booran, Jaal Kennaasaa Ayyaanaa fi Gaazexeesituu Masrat Dhaabaa bakka tokkotti argadheen dubbiseen ture.
Jaallan Kutannoo fi Murannoon isaanii akkaan ol’aanaa dha. Ejjannoon jaarmiyaaleen Siyaasaa ABO fi KFOn fudhatan Ejjannoo sirrii akka ta’e dubbatanii caalmatti hojii qabsoo irratti akka ummanni keenya jajjabaatu dhaammatan.
Haalli fayyaa isaanii xiqqoo rakkisaa ta’us hamileedhaan akka of jajjabeessaa jiraataa jiran irraa hubadhe. Yeroo dhukkubsannitti carraa mana yaalaa argachuu hin qabnu jedhu.
Jaal Mikaa’elii fi Jaal Kennaasaan teenyee tumaan waan dhufu eeguu malee dhimmi keenya ejjannoo Siyaasaa keenyaa qofa akka ta’etti amannee taa’aarra, qaamni nutti dhihaatee waa nuun jedhaa jiru hin jiruu jedhu.
Gaazexeesituun Masrat Dhaabaa ammoo Kibxata dhufu kana beellama mana Murtii akka qabdu natti himte.Walumaa galatti jaallan roorroo MurnaPP tiin irratti gaggeeffamaa jiruun mirga Dimokiraasii isaanii dhabuun murtoon haqaa dhoowwatamus, Hamilee fi Cichoominnaan hidhamuun isaanii qabsoo ta’utti amananii hidhamaaru; Ummanni keenya kesssaa fi alaan jiru akeekaa fi Kaayyoo jaallan irratti wareegama qaamaa qalbii baasan kana galiin gahuuf qooda isaan irraa eeggamu cufa bahachuu qaba jedhaniiru.
Ummaatni Tigraay fi TPLFn waliin ta’uun Carraa ijji Addunyaa fi Miidiyaaleen Addunyaa Itoophiyaa irratti deebi’anii jiranitti fayydamaa jiru..!!
Waan har’a Tigraay keessatti ta’e qofa ilaaluun ga’aadha. Ummaatni Tigraay Magaaloota Tigraay keessatti balbala manaa cufatanii Mormii isaanii gaggeessuun lagannaa godhuun Mormii isaanii warra qorannoof USA fi European union ergiteetti argisiisa oolan..Waraanni TPLF immoo Maqalee dabalatee magaaloota Tigraay gara garaa keessatti Tarkaanfii fudhachaa oole..!!
Sabni tokkummaan qabu akkasitti Gabroomfataa biyya isaanii bituuf dhufe dura dhaabbachuun falmaa hadhooftuu gaggeessa jiru..!! Nutoo akka Oromootti yeroo Miidiyaaleen Addunyaa fi Ijji Addunyaa Itoophiyaa irra jirtu kanatti yoo tokkummaan kaanee hin falmanne, yoom Bilisummaa Oromoof Walabummaa Oromiyaattif qabsoofna…?
Yoo callifne boru seenaan nu gaafata…!!
Oromoo yeroo carra qabeessa kanatti fayydamii Mirga Abbaa biyyummaa Oromiyaaf FALMADHU..!!
Waliif Dabarsaa imaanadha…!!
Related

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Akkaataa qo’annoofi qorannoo ogeessota xin-sammuutti, haala (amala) namootaa bakka lammatti qoodu.Inni tokkofaa, Abdii Qabeessota [“Optimist”] jedhaama. Kana jechuunis, waan hundumaa ija gaariin [positives] kan ilaalaniifi fudhatanidha. Fakkeenyaf ani kitaaba sirraa ergifadhee, sababa rakkoo yaadaa, hubannoo dhabuufi xin-sammuu qabu irraa kan ka’een kitaaba kana yerootti siif hindeebisne. Ati garuu deebii gaarii anaaf qabdu akkam akka ture atumti murtii kenni.
Kanaaf namoota garee kana keessatti ramadaman, namoota biraaf jeecha, kan mata isaanii dhisuudhan, namoota biroo gaamachiisuuf kaneen tattaaffii godhanidha.Kallattiin dadhabbii nama biraa irratti hinmurteessan. Dadhabina isaa sireessuuf malee hin qeeqatan.Hinabbaaranis. Garuu ni gaadduuf, garaa laafuuf. Fakkeenyaaf burcuuqqoo shayyii ati of –eegannoodhan qabate, yoo lafa bu’ee waan caabeef, sitti hin dheekamaan. Sababiin isaas “rakkoo muldhate kana booddee maddi rakkinichaa waan biraa ta’uu waan danda’uuf. Yookaan harkaa mucucaatee, yokaan’mmoo isaa gubnaan ta’a”Jedhanii yaadu.
Fakkeenya biroos fudhannee haa ilaaluu:- Mana reestoorantii (mana nyaataa) tokko keessa seentee, nyaata ajejattee,erga nyaatte booda, errega kaffaluuf, boorsaa uffatakee keessa harka keessee, yeroo sakattaatu, qarshii dhabda. Batalumatti naatee daafqitee jeeqamta. Haata’u malee, abbaan mana nyaata saanaa,haalakee sirriitti hubatee siif gaduudhan, kaffaaltiin kun akka siif hafuu godha.Abbaan qabeenyaa mana reestoraantii kanaa, nama haala abdii qabeessadha.(“Optimist”)dha.Rakkookee ija gaariin ilaale.
Waan gaarii hojechuun diina kee’llee akka injiifattu sii gargaara jedhanii yaadu. Namoota yaada qajeelloo akkasii qabaan keessaa yeroo ammaa kana preezidaantummaa Amaarikaaf dorgoomaa kan jiran Doonaald Trump, Hojii daldala’saanii’rratti yeroo baa’yee kasaaraa irratti kufanii turan.Garuu kasaaraa kufan keessaa ba’uuf jabinaan hojjetanii yeroo ammaa dureessa cimaa/ biliyeenera ta’uu kan danda’an abdii qabeessa waan ta’aniifidha.
Akkaataa beektoota xin-sammuutiin namooti haala lammaffaa qaban“Jalloota”/namoota waan badaa yaadan/ [ “Pessimist”] jedhamu.Namooti akkasii, waan hunduumaa duukaneessanii kan ilaalaniidha. Sammuu isaanii keessatti namootaaf waan gaariifi qajeelaa ta’e kan hin yaannedha. Namoota waan siirrii ta’eelee,sirrii miti jedhanii, jallisanii faallaa yaadanidha.Waan isaan fayyadu kennuuf yoo waamtan ni didu.Mammaaksa Oromoo keessatti “Ijoollee nyaataaf waaman ergaa seetee diddi”Jedhu. (“ijoolee nyaata akka nyaattuuf waaman iddoo tokkotti erganii hojii nahojjeechiisuuf na waamu jettee diddi “) jechuudha.
Egaa yaa dubbistootaa! isin garee kaam akka taataan of-sakatta’aa.Namooti “Yaada Qajeelaa”(Optimist) ta’an maqaan isaanii bifa gaarummaan ka’a.Namoota’rraas jaalalaafi kabajaa qabu.Namooti “Yaada jalloo” (Pessimist) ta’an’mmoo maqaan isaanii bifa badummaan ka’a. Hawaasa jiraatan keessatti jaalala hin qabani.Sammuun namaa inni qajeelaa, wantoota haraaraa nama qabsiisaniinis baduu danda’a.
Isaan kunniin keessaa qorichaafi baalli sammuu nama hadoochan haala namootaa’rratti dhiibbaa guddaa uumuu danda’u.


text:
Speed of Sound
Speed of Sound kan jedhamu kuni speed sound waveiin wanna yokan (medium) Elastic ta'e kessa demuni. Gossa wanna kessa darbu irratti hunda'e speed kuni gargara jirra (Fakkena sound waveiin qillensa kessa calla bishanii kessa bayye faggo demma). Kana qoffa osoo hin ta'in garagarruman kuni fakki medium sunni irrattille ni hunda'a (fakkena Temprature). Maqqan kuni bayyinan sound wave qillensaffi fayyadatama. Sea Levelitti, temprature 21°C (70 °F) fi atmosferra sirritti (normalitti) speed kuni 344 m/s (769 mph or 1238 km/h) dha.
Maqaan sound velocity(v) fi sound speed(c) kan yerro guddo walli wajjin fayyadamani maqaa Sound Particle Velocity(v) wajjin gargarri bafachunni barbachissa dha. Sound particle velocityiin velocity particle(yokan velocity wantotta diddiqo waan adunya hundaa kessatti argamanitti).
Gossa atmosferra irratti hunda'e speed kuni gargarri jirra. Kan kessa immo kan bayye speed jijjiru tempraturadha. Dhibaan qillensa speed soundii irratti jijjirama homma hiin fiddu. Ideal gas irratti dhibaan qillensa jijjirama homma fidu hin danda'u. Kunis sababa dhibaan kunif densityiin qillensa jijjirama wal-qixxe ta'e waan fidanuffi. Kanaffu ideal gas kessatti density fi dhiban walli ballessu. Kunni immo jijjirami sababa tempraturra qofaan akka dhufu sababa ta'a. Tempraturra gudda kessatti speed of soundiin gudda dha. Fagganne gara olii yoo demnu speed of soundiin hirdhacha dhuffa kunis sababa yoo ollii demnu tempraturii waan hirdhacha dhufuffi. Haa ta'u malee olii demne yoo Stratosphere dhaqabnu temprecherii ni darrata kunis sababa ho'a Ozone Layeriif, kanafu speed of soundillen ni darratta.
Jidhii (Humidity)iin jijjirami speed of sound irratti qabu diqqa haa ta'u malee lakka'amu ni danda'a. Speed of soundiin qillensa jidha kessatti percentii 0.1%-0.6% hirdhatta.
Tilmammi speed of soundii halla qillensa jidha hinqabne fi temprecherri 0 °Cfi dhihoo ta'e kessatti meters per second (m·s-1)iin formula kanan argamu ni danda'amma.
:
where is the temperature in degrees Celsius (°C).
Formulan kuni kan dhufee formula Taylor Expansion term lamman dura irratti. Formulan Taylor immo kan fakkatta:-
:
Lakkofsii 331.3 m/s kuni speed temprature 0 °C yoo ta'u, lakkofsi kuni guddinan theoryiin kan argame fi hanga ta'een immo lakka'amme argame yoo ta'u kan itti hunda'e immo specific heat ratio,. Yoo ideal gasiin tilmamee 7/5 = 1.4000 ta'a jedhame, speed temprecheraa 0 °C argammu 331.3 m/sec ta'a (lakkofsi kuni immo lakkofsa formula irratti fayyadame dha). Haa ta'u malle speed temprature 0 °C kan ideal gas hunda 331.2 hanga 331.6 ta'a.
Formulan kuni range temprecherra bayye kessatti ni hojjatta, haa ta'u malle Heat Capacityiin kuni akka temprecherra irra ofii danda'etti yoo fudhatame. Formulan kuni immo temprecherra guggudatti hin hojjattu. Haa ta'u malle formulan kuni tilmamma garri kan kennu yerro qillensi goggoga, qabana'a fi dhibaa qillensa diqaa qabattu dha. Fakkenafi Stratospheretti.


text:
Poolisiin Niiwu Ziilaand Dubartoota Muslimaatiif Uffannaa Hijaabaa Hayyame
Adeemsi hijaaba yuunifoormii poolisii keessa galchuu bara 2018, yeroo miseensonni poolisii manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa biyyattii daawwatan irraa kan eegale yoo tahu, dubartoonni muslima ta’an akka humna poolisii biyyattii seenaniif kaka’umsa akka ta’uuf, hijaabni uffannaa keessa akka seenu kan murteeffame tahuu poolisiin biyyatti beeksise.
Dubbii himaan poolisii biyyattii, caasaan humna poolisii hawaasa biyyattii keessa jiraatu hunda akka fakkaatuuf hunda hirmaachisuun barbaachise jedhe.
Haaluma kanaan Zeenaa Alii miseensa poolisii dubartii yeroo jalqabaaf hijaaba akka yuunifoormiitti uffatte taatee jirti.
Konistaabil Zeenaa Alii humna poolisii seenuuf kan murteessite erga haleellaan masjiida Kiristaancharchi irratti raawwatamee booda ta’uu fi Dubartoonni muslimaa baay’inaan humna poolisii keessa seenanii uummata gargaaruu qabu jedheen amana jechuun barruu Niwu Ziiland Herald jedhamutti himte
Itti ida’uunis “Poolisii Niwu Ziilaand ta’ee hijaaba uffadhee yoo deemu baay’ee gammada. Kana ilaaluun dubartoonni muslima ta’an hedduun nutti makamu jedheen abdadha” jette.


text:
Finfinnee,Fulbaana 6/2014(TOI) – Kaabineen bulchiinsa magaalaa Finfinnee walii galtee Atobisoota deeggarsa kennan Fulbaana 4/2014 eegalee hanga sadaasa 3/2014tti ji’oota sadiif dheerachuu isaa beksise.
Magaalichatti konkolaattonni deeggarsa kennan kun erga hojiitti seenanii booda walii galaan dhibbantaa 3’n guyyaa guyyaan atobisoonni 92 tajaajila akka kennan taasifamuun kenninsi tajaajila geejibaa akka fooyya’uuf ga’ee olaanaa ba’uun ibsameera.
Konkolaattota kana irratti GPS hidhuun deeggarsaa fi hordoffiin kan taasifamu yoo ta’u, kunis guyyaatti fayyadamtoota kuma 182 tajaajiluun yeroo turtii imaltootaa waliigalaan daqiiqaa 60 irraa gara daqiiqaa 12 gadi buusuun kenninsi tajaajilaa fooyya’aa dhufuu odeeffannoon biiroo pirees sekireetiraatii magaalaa Finfinneerra argame beeksiseera.
Waldaaleen hojimaata kaa’ame hojiirra oolchuun haala gaariin tajaajiluuf xiyyeeffannoon hojjechuu akka qaban birroon geejjibaa magaalaa Finfinnee hubachiiseera.
Bulchiisa magaalaa Finfinneetti onkoloolessa 9/2013 eegalee atoobisoonni qaxxaamuraa kiraan tajaajila geejjibaa akka kennan taasifamuun isaa niyaadatama.


text:
Related
Related Posts
- HNN: Paartiilee Siyaasaa Abiy deeggaraa jiran
HNN: Paartiilee Siyaasaa Abiy deeggaraa jiran HNN. Paartiilee Siyaasaa Oromoo Motummaa Dr Abiy Ahmed deeggaraa…
- Haasa'a Dr Abiy Ahmed irraa hin eegamne ( ridiculing speech by Dr. Abiy Ahmed)
Haasa'a Dr Abiy Ahmed irraa hin eeggamne (ridiculing speech by Dr. Abiy Ahmed) Caalaa Hayiluu…
- Hiirira morii Dr Abiy biyya Jarmaan magala Frakfurt, Bitootessa 7, 2020
Hiirira morii Dr Abiy biyya Jarmaan magala Frakfurt, Bitootessa 7, 2020


text:
Manni Marii Ulamaa Itoophiyaa, Koree Boordii Hojii Raawwachiistuu Majlisa Federaalaa hojjii irraa ugguru gabaafame
Manni Marii ulamaa Majlisa Federaalaa, Koree boordii hoji raawwachiistuu mana marichaa ugguruu xalayaan kan beeksise tahuu dhagahame.
Koreen boordii kun torban dabre keessa Yaa’ii idilee isaa tokkoffaa kan bara kanaa geggeesse irratti, gabaasa raawwii hojjii bara 2012 fi Karoora hojjii bara 2013, koree hojii raawwachiistuu Majlisa naannoolee fi bulchinsoota magaalaa gamaaggamuun hanqinoota jiranii fi cimina turan irratti mari’atuun kallattii ka’uu ni yaadatama.
Akkasumas hojiiwwan hojjetamuu qaban hedduun sababa rakkoollee xaxamoo mana marii Ulamaa dhimmoota Islaamaa Federaalaa keessa jiraaniif kan guufatan tahuu ibsuun, Manni Marichaa rakkoowwan qabu hatattamaan akka furu, yoo kun hin tahiin immoo boordichi amaanaa ummataa galmaan baasuuf tarkaanfii barbaachisu hunda kan fudhatu tahuu ibsa ijjannoo qabxii 17 qabu baase irratti akeekachiise.
Boordichi ibsa baase irratti, Filannoon hoggantoota majlisa Federaalaa fi mana marii ulamaa Federaalaa hatattamaan akka geggeeffamuu fi Akkasumas caasaan koree jijjiirama dhaabilee hawaasa muslimaatiin qophaa’e akka hojii irra oolfamu gaafate.
Osoo kun akkasitti jiruu, Manni Marii ulamaa Federaalaa , Koreen boordii hojii raawwachiistuu majlisiichaa hojjii irraa ugguramuu xalayaan kan beeksise tahuu gabaafame.
Manni Marii Ulamaa Itoophiyaa fi koreen Boordii Majlisa Federaalaa, Koree jijjiirama dhaabbilee hawaasa Muslimaa miseensoota 9 qabuun, filamanii hanga filannoon geggeefamuu ji’a 6 qofaaf bakka buufamani.
Tahus yeroon kennameef dhumuu hordoofuun aangoo itti kenname akka lakkisan yeroo adda addaatti gaafatamaa turuun ni yaadatama.


text:
Prezidaantiin Afriikaa Kibbaa duraanii Jaakoob Zuumaa, Wixata kaleessaa garee qoranna dhimma malaammaltummaa mootummaa isaanii kan bara 2009-2018 geggeeffamu duratti dhiyaachuu dhabuu isaaniif adabi hidhaa kan isaan eeggatu ta’uun ibsamee jira.
Kan qorannaa sana hoogganan itti aanaa hoogganaa abbaa murtii Raymond Zondo akka jedhanitti Zuumaan argamuu dhabuu isaaniif sababi sirrii ta’e hin jiru. Bara 2021 kessa Zuumaan garee qorannaa kana duratti dhiyaachuu ennaa dhaban yeroo lammataa ta’uu isaa ti.
Abukaatoleen Zuumaa kaleessa xalayaa erganiin akka jedhanitti maanguddoon waggaa 78 prezidaantichi duraanii qorannaa sana irrati akka hirmaatan waamichi dhiyaachuun madaalawaa miti, kanaaf hin dhiyaanne jedhan. Gareen of irraa ittisaa kun dhaabbati oduu Rooyiters yaada akka kennuuf gaaffii dhiyeesse fudhatama dhabsiise.
Zondoon itti dabaluu dhaan amalli Zuumaan agarsiisan kanneen biroon ajaja mana murtii akka morman kakaasuu danda’a kanaaf manni murtii heera biyyattii dhimmi kun attamiin itti fufuu akka danda’u murteessuu qaba jedhan.


text:
Kongresiin Federaalistii Oromoo har’a ibsa qabxii 10 of keessaa qabu baaasee jira. Iyyata isaa kanas mootummaatti dhiyeessuun isaa gabaafamee jira. Maastar Plaaniin Finfinnee lafa Oromiyaa waan dhiibbatuuf hojii irra ooluu hin qabu, barattoota mirga qaban fayyadamuun karaa nagaan hiriiran irratti humnootiin mootummaa tarkaanfii humnaa fudhaachuun haa dhaabatuu, qonnaan bultoota sababaa invastmentii Misoomaa jedhuun manaa fi qe’ee irraa godaansisuun haa dhaabatuu akkasumas qabxilee kanneen biroo kan of keessaa qabu ta’uu Obbo Baqqalaa Nagaa ibsanii jiru.
Rakkoo guddaan jiru Bulchitoota Oromiyaa kan sadarkaa adda addaaan wanni dubbatamuu fi kan aangawoonni mootummaa Federaalaa jedhan kan wal faalleessu ta’uu isaa ti kan jedhan Obba Baqqalaan kanneen Oromiyaa bulchan waa murteessuuf aboo hin qaban jedhu. Hidhaa fi ajjechaa Oromiyaa keessatti uumamaa jiruuf mootummaan Itiyoophiyaa itti gaafatamaa ta’uus ibsi kun hubachisee jira.


text:
Mirga Ormaa Hin Tuqnu, Keenyas Hin Tuqsiisnu
(Ibsa ABO – Onkoloolessa 13, 2018)
{SBO – Onkoloolessa 13,2018} Dhiheenya kana Kaaba Oromiyaa naannawa Kamiseetti haalli mul’ate nageenyaa fi hariiroo ummatootaa kan booressu tahee mul’ata. Murni ykn. Jaarmayaan Sochii Saba Amaaraa (አማራ ብሔራዊ ንቅናቄ/አብን) jedhamu Dilbata dabre (gaafa Onkoloolessa 07, 2018) magaalaa Kamisee keessatti deggertoota isaa hiriira baasuudhaan dhaadannoolee ummatoota Oromoo fi Amaaraa gidduutti lola qabsiisuu danda’an dhageessisaa oole.
Dhaadannoolee dhageessifamaa oolan keessaa tokko “Oromoon naannoo kana gadi dhiisee haa bahu !” kan jedhu tahuun beekamee jira. Adeemsi akkanaa adeemsa badaa gara duula shanyi-duguuggii (genocide)tti geessuu danda’u waan taheef kan akka salphaatti ilaalamee bira dabramu osoo hin taane yeroodhaan qaamotni dhimmi ilaalu tarkaanfii sirreessaa irratti fudhachuu kan feesisu jennee amanna.
Gama biraatiin guyyoota lamaan dabran kana sochiin siyaasaa naannoo Adaamaatti mul’atu wal dura dhaabbannoo fi mormii gara garaa kaasaa jiraachuun marsaalee hawaasaa irratti mul’achaa jira. Innis walgahiin Dhaabni Ginboot 7 jedhamu magaalaa Adaamaatti geggeessuuf deemu kan Addi Bilisummaa Oromoo geggeessuuf karoorfate wajjin wal irra bu’uu fi qaamotni mootummaa naannoo sanaa Dhaaba Ginboot 7 jedhamuuf dursa kennuu isaanii wajjin kan wal qabate tahuun beekamee jira.
Addi Bilisummaa Oromoo mootummaa Itoophiyaa wajjin waliigaltee irra gahuudhaan rakkoo siyaasaa, dinagdee fi hawaasummaa barootaaf furmaata waaraa dhabee yoona gaheef furmaata argamsiisuu keessatti qooda isaa bahachuuf Dhaaba hojjechaa jiruu dha. Boqonnaa haaraa qabsoo karaa nagaa kan itti seennee jirru kana keessatti humnootni siyaasaa gara garaa hundi kaayyoo, ilaalchaa fi ejjennoo siyaasaa qaban waliif beekuu fi kabajuudhaan waliin tarkaanfachuun barbaachisaa akka tahe ABOn jabeessee amana. Waan taheef, jaarmayaan siyaasaa kamuu kaayyoo itti amane (Kaayyoo keenya dura kan dhaabbatu illee yoo tahe) qabatee sossohuun mirga tahuu hubatanii miseensotaa fi deggertootni keenya hundi mormii fi wal dura dhaabbannoo hin feesisne irraa of qusachuudhaan obsaa fi bilchinaan sossohuu akka qaban ABOn dhaama.
Haaluma wal fakkaatuun Dhaabotni kaanis Kaayyoo fi ilaalcha siyaasaa ABO kabajanii tuttuqaa hin feesisne irraa of qusatanii sossohuu akka qaban ABOn hubachiisa. Kana faallessuudhaan ilaalcha siyaasaa ofii kaan irratti fe’uuf jecha sochii siyaasaa fi qabsoo karaa nagaatti gufuu kanneen tahan sirreessuu irratti ammoo qaamni gaafatama biyya bulchuu of harkaa qabu gaafatama isaa akka bahatu ABOn gaafata. Ummatni bal’aanis Paartii biyya bulchu dabalatee jaarmayootni siyaasaa hundi adeemsa siyaasaa kan nageenyaa fi hariiroo ummatootaa booressuu fi bilisummaa isaanii sarbu irraa akka of qusatan dhiibbaa barbaachisu akka godhu Addi Bilisummaa Oromoo yaamicha godha.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo
Onkoloolessa 13, 2018


text:
የኦሮሞ ነፃነት ግንባር በአሁኑ ወቅት ከኢትዮጵያ መንግሥትና ከኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት ጋር በአገርቷ ውስጥ ሠላም በማስከበሩና በመልካም አስተዳደር እንዲሁም ለወደፊቱ ዲሞኪራሳዊ ህደት እንዲሁም በልዩ ልዩ ኦሮሚያ ክልል ግጭቶችና የዜጎች መፈናቃል ላይ ይነጋገራሉ ተብሎ ይጠበቃል።
ይህ ውይይት ብዙ ነገሮችን እንደሚያከትትም እንጠብቃለን። ማካተትም የሚገቡ ነገሮች በጥቅቱ:-
1 ስለሠራዊቱ
2 ከእሥር የተፈቱ ዜጎችን ስለመልሶ ማቋቋም እና ከሥራ ገበታቸው ተወስዶ በእሥር ቤት ብዙ ዘመናትን ዛሬ ለተገኘው ለውጥ ዋጋ የከፈሉ ሰዎች ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ ወደ ዱሮ ሥራቸው እንድመለሱ። ከዩንቬርስትዎችና ኮለጆች ተወስደ የታሠሩ ተማሪዎች ወደ ትምህርት ገበታቸው እንዲመለሱ።
3 እስከ አሁን ድረስ የት እንደ ደረሱ የማይታወቁ ግለሰቦች ሁኔታ ከሞቱ ለቤተሰቦቻቸው ካሣ እንዲከፈል እና ጉዳት ያደረሱ የመንግሥት አካላትን አጣርቶ ለፍርድ እንድ ቀርቡ የሚያደርግ ከተለያዩ ወገኖች አጣሪ ኮሚሽን እንድቋቋም እና ወንጀለኞችን መለየት
4 በቄሮ እንቅስቃሴ ለሞቱ ግለሰቦችና ለቤተሰቦች ካሣ
5 ስለወደፊቱ ምርጫ
6 ስለስዴተኞች እንዴት እና በምን መልኩ ተመልሶ በአገራቸው ይቋቋማሉ?
7) ሀብታቸው ስለወደመባቸው ግለሰቦች ክፍያ
8. አካለ ጎዶሎ የሆኑ እስረኞች ካሣ ወዘተፈ መሆን አለበት
Dhábasá Wakjira Gemelal
#YaayyaaGullallee-Qeerroon sabaa fi biyya bilisoomsuuf wareegama baase malee,hattuu fi saamtuu aangessuuf miti; Qabsoon nagaa fi bilisummaa jabaatee itti fufa!!
Galatoomaa, Qeerroo Yaayyaa Gullallee!!
#Xiiqii-Qabsoon Oromoo gulantaa kana kan gahe eebba diinaatiin miti. Dhiigni goototaa itti dhagala’ee, lafeen itti caccabee, qabeenyi itti manca’eetu sadarkaa ammaa gahe. Qabsoon kun ammas galma isaa hin geenye. Qabsaa’oti amma illee kutannoon qabsaa’uun barbaachisaa dha. Xiiqiin hadhooftuu dha, ammoo xiiqiin hojjchuun dirqama. Mirga ofii nama irraa eeguun hin ta’u; mirga ofii abbaatu kabachiifat!
Shimallis Abbaabbuu: Xiiqiin Dammarra Mi’oofti * Oromo Music 2016 New * By RAYA Studio
#Melbaa– Barri kun bara Gadaa Melbaa ti. Gadaan Melbaa roorroof jilbeetee hin beeku. Sanyiin Melbaa kan beekamuun, diina haleelee dagabaasuudhaan. Ammas, Qeerroon kan jedhu, “ijaarsa haa tollu, qe’een abbaan tolaa!”
“…siin dhaama yaa namanaa, yaa namicha fira koo, ya diimaa diinaaf dibbee,
afaan namaan dubbattaa, akka tamboo fi gaayyaa,….” jedha, Galaanaa Gaaromsaa.
Keessummaan diinqa hin qabu!!
Addisuu Araggaa, Milkeessa miidhagaa,Taayyee danda’aa fi
These are neftegnas!!!!
Warra WBO fi ABO irratti hololtuun naaf ga’aa akaawwii isaanii haa ilaallatanii.
Irbaata allaattii godhe dhiirri.waraanni wayyaannee hagam baay’attus WBO nama tokkichatu qoricha qotaaf.bu’aan WBO hiikkachiisuu keessanii kana.
New Oromo Music 2018 Jaagamaa Taaddalaa “Barri ni Darbaa” By Raya Studio 2018
Nagaaf jennee, haqa ummata keenyaa aarsaa gochuuf yaadne. kan haqa dhabe otuu hin dubbane, kan haqa sarbaa bahe itti caalee xaaxahuutti ka’e; nu ajjeesan; qama-hir’uu nu godhan; iddoo ofiid adhabanitti immoo diinota Oromoo waliin ta’anii nutti roorrisan. Beekaa dhiifne malee, hin daganne!
Adabadha!!
Addisuu Araggaa. Milkeessa miidhagaa.Taayyee danda’aa fi Warren akka Isaani diinaa qbsoo oromoo tahan hundaan naf dhaqaba
Warra WBO fi ABO irratti hololtuun naaf ga’aa akaawwii isaanii haa ilaallatanii.
Gootichi Waraana Bilisummaa Oromoo WBOn Sochii-OfirraaIttisuu Godhama jiru keessaati waarana diinaa salphisaa jira
Irbaata allaattii godhe dhiirri.waraanni wayyaannee hagam baay’attus WBO nama tokkichatu qoricha qotaaf.bu’aan WBO hiikkachiisuu keessanii kana.


text:
Dhaamsa Irreechaa Bara 2021(Ajajaa Ol’aanaa ABO-WBO Irraa)
Hunda dura baga ayyaana irreechaa kan bara 2021f isin gahe, waliinuu nu gahe jenna. Guyyaan kun guyyaa hawwamaa fi kabajamaa, Oromoon Onaa fi Ollaan, Reeraa fi Dhedaan walitti bahee, malkaa bu’ee coqorsa jiidhaa qabatee, miyuu ciicootti naqatee, bunaa qabatee Waaqa uume isaa kadhatu waan taheef; namni guyyaaa har’aa jirenya isaa keessatti, ayyaana kana lubbuun dhaqqabe, Horaa-bulaa tahuu isaa baree, Waaqa kan har’aa na geesse kan bara dhufuullee madhaa maatii tiyya waliin nagayaan na gahi jedhee kadhatu dha. Baga Waaqni uumaa nuu hunda lola hamtuu diinni nu irratti lallabe irra aannee, biyya abbaa keenyaa dhuunfachaa ayyaana kanaan nu gahe.
Yeroo Irreecha bara 2021 ayyaaneffannu kanatti birraan dhufu kun Oromoo fi saboota hundaaf birraa barii, kan qabsoon bilisummaa Oromoo xumura argatee, bilisummaa keenyaan itti guduunfamu akka tahu, akkasumas bara ummatootni cunqurfamoo marti sirna cunqursaa fi ukkaamsaa PP jalaa itti bilisooman akka tahu hawwii qabnu maqaa miseensota ABO-WBOtiin ibsina. Ganna darbe keessa ummatni Oromoo akkasumas cunqurfamootonni marti qabsoo hadhooftuu geggeessaa turaniin milkiilee boonsaa galmeessaniin, mootummaan PP farra-ummatootaa fi shorarkeessaa tahuu hawaasni addunyaan akka hubatu qofaa osoo hin taane, raayyaan ittisa biyyaa kan humna guddaa gaanfa Afrikaatti qaba jedhamu, caasaan isaas ta’e qaamni isaa haleelamee caccabe dha.
Milkiilee argaman kanneen galmeessisuufis ummatni Oromoo fi ummatootni cunqurfamoo wareegama gosa hedduu baasanii jiru. Addatti ammoo ummatni Oromoo bilisummaa isaa gonfachuu fi biyya isaa irratti ajajaa tahuuf qabsoo finiinsaa tureen wareegama ulfaataa baasee jira. Daa’immanii hanga Dargaggoo, haawwanii fi abbootiin qabsoo kana keessatti lubbuu isaanii dabarsanii kennaniiru. Waggoota sadan darban keessa qabsoo hadhooftuu Waraanni Bilisummaa Oromoo, miseensotni, maadheeleen ABO-WBO fi Warraaqxoti Qeerroon geggeessaniin wareegamni ulfaataan baafame injifatnoo galmeesseen qabsoo bilisummaa sadarkaa ol’aanaatti ceesise. Mooraan diinaa caccabee wal gaarreffannaa fi wal dhabbiin akka hudhaman taasise. Mooraan diinaa haleellaa irra gaheen wal mormii walii isaanii gidduutti uumamen laamsha’uun sadarkaa suphamuu hin dandeenye irra gaheera.
PPn qabsoo ummattootaan dura dhaabbatamee shakkiin malee akka duraatti ajajaa bittaa isaa itti fufuu kan hin dandeenye tahuun mirkana. Kana waliin qabsoon ummatootaa PP irratti adeemsifamen, PPn mootummaa farra ummatootaa kan gaaffiilee ummatootaaf deebii kennuu hin dandeenye tahuu ifa gochuu danda’uun injifannoo argame keessatti ida’ama.
Mootummaa farra-ummatootaa kana jabinaan dura dhaabbachuun karaa irraa maqsuuf tarkaanfii ABO-WBOn 2021 keessa fudhate keessaa inni duraa Kora Guddaa gaggeeffachuu ture. Korri kun rakkoolee bara sadan darban keessa nu mudateef furmaata kennee ka’e. Rakkoo jaarmayaa, siyaasaa fi waraanaa erga miseensoti ShG-ABO duraanii gara Finfinneetti galanii booda qabsaawota bakka sadiitti qoodee ture, amma bakka tokkotti deebisee tokkummaa Qabsaawotaa ittiche. Diinni akka Korri kun hin gaggeeffemne bakka kora kanaatti lola banus, ilmaan Oromoo qaroo dachee Oromiyaa keessatti lolachaa kora gaggeeffachuu dandahuun qabsaawotaa fi ilmaan Oromoo biratti seenaa boonsaa ta’ee galmaawee jira. Kora Guddaa boodas hoggana waaltawaa jalatti duula maqaa Gootota Oromoo Gameeyyiin mooggafame gaggeessuun milkii ol’aanaa galmeessuun qaamuma milkii kora kanaati. Har’a WBOn dachee Oromiyaa bakka hedduu dhuunfatee of dura tarkaanfachaa jira. Qabsoo kan akeeka dhaabaa irratti hundaa’e raggaasuu fi murtiilee jajjaboo wareegama ulfaataa nama gaafatan dabarsuun qabsoo bilisummaa Oromoo fuula dura furgaasan irratti hundaa’uun lafa kaahes diinaa fi farreen mataa gadi qabachiisaa jira. Gartuun Goollicha Dheengee faarsaa bahan, kan mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo diiguuf hojjechaa turan, biyya keessaa fi alaa keessatti saaxiluun diina waliin hojjechaa jiraachuu isaanii kan ifoomses ture.
Qabsoo Bilisummaa Oromoo kan ummata Oromoon alatti gargaarsa homaatuu kan hin qabne, qabsoo of irratti hirkannoon adeemsifamu kanaan, diinaa fi gufuulee Qabsoo bilisummaa Oromoo dura dhaabbatan of duraa mancaasuu irra darbee caccabsuu danda’uun injifannoolee ganna darbe keessa argaman keessatti galmaawu. Of duras Diinnii fi Farreen ciisanii bulu jennee hin eegnu. Gochaa farrummaa bara 2018 irraa eegalamee bifa dhokataan dinagdee qabsaawota dirree irraa kutuun, akka qabsaawoti dirree hagabanii harka kennatan yaalame fashaluu isaas gaaffii fi deebbii Goollichi Dheengee OBNtti ibseen mirkaneessee jira. Ammas qabsoo of irratti hirkannoon gaggeessinu daran jabeessuun miseensotaa fi deggertoota, Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi sabboontotaan hubatamee qabsoo addaan hin citne adeemsifameen akeeka farreenii fi gufuulee caccabsuun fashalsee qabsoon bilisummaa sadarkaa ukkaamsuun hin danda’amne irra gahameera. Eebbii WBO dirreelee Oromiyaa mara keessatti gaggeeffamaa jiran hundis egeree Oromoof abdii guddaa akka ta’an shakkiin hin jiru.
Dhaabbattootni mirga namoomaas qabsoo finiinaa jiru keessatti hammeenya gara-jabinaa PPn raawwatamaa jiru gabaasuu akka jabeessanii itti fufan dhaammanna. Mootummaan PP farradimookraasii fi shorarkeessaa tahuu bal’inaan akka ibsamu kan taasise qabsoo ummatootaa adda durummaan ammoo qabsoo ummata Oromoo ti.
ABOn hundeeffama isaa irraa kaasee hanga ammaatti tokkummaa Oromoo gadi dhaabuu fi dhugoomee akka mul’atu taasisuu irratti bal’inaan hojjete. Akeekni eebbifamaan kun akka hin dhugoomneef diinni gufuulee hedduu uumaa fi garaagarummaa xixiqqaa afarsuun tokkummaa Oromoo diiguuf yaaliin godhes akkuma akeeka isaa biroo maseenfamee jira. Keessattuu ganna dabarsine kana keessa tokkummaan Oromoo akka urjiitti ifee mul’atuun isaa diina hundee dhaa raase. Qabsoo bilisummaa ABO-WBOn durfamuun tokkummaan mirkaneeffame. Galatni kan qabsaawotaa fi sabboontota Oromoo haa tahu! Har’a Oromoo adda baasuun gonkumaa sadarkaa hin dandahamne irra gahame jira. Ummatni Oromoo tokkummaan hiriiree akka biyya isaaf falmatu dandeessisuuf hojii hojjatamee firii boonsaa argamsiise kanaaf galatni kan qabsaawota wareegamtootaa fi ummata keenya tokkummaan sosso’uun falmatuu danda’ee ti. Kunis injifannoo ol’aanaa qabsoon galmeesse tahee yaadatamaa jiraata.
Oromoon, Injifannoo qabsoon argamsiise kana jabeeffataa, akka hin dhaabbanne taasisuuf itti fufiinsaan irratti hojjatamuu qaba. Gufuulee diinaan kaa’aman ummatni Oromoo injifannoo irratti galmeeffate kan biraa duula kanneen PPf daboo bahan irratti galmeessee dha. Mootummaan PP Oromiyaan kan Oromoon keessatti badhaadhu, aadaa, afaan fi eenyummaa isaatiin boonu, hojjatee jiraatu osoo hin taane, hiyyummaan keessatti mankaraaruu fi keessaa baqachiifamu akka tahuuf hojjata. Duulli har’a babal’atee mul’atu kun waggoota sadan dabraniif osoo adddaan hin citiin ummata Oromoo irratti adeemsifamaa kan turee dha. Ummatni Oromoo duula bal’aa itti baname kana jabinaa fi tokkummaan of irraa ittisuu danda’uun kan dinqisiifamuu dha. Hanga mootummaan PP aangoo irra jirutti lolli Oromiyaa fi Oromoo irratti xiyyeeffate kun waan hin dhaabbatneef, duula jireenya Oromoo irratti agaamame kana caalaatti maseensuuf Oromoon tokkummaa isaa jabeeffataa diina dura dhaabbatuun itti fufuu qaba.
Diinni ummata Oromoo qabsoo ummata Oromoo doomsuuf kan itti xiyyeeffate biroon caasaa ABO biyya keessaa fi sochii Qeerroo cabsuu ture. Kanaaf, diinni akka toftaatti ABO karaa nagaa qabsaawu dandaha jedhee maadhee fi miseensota ABO adda baasee haleeluu ture. Kun diinaan qofa osoo hin taane, kittillayyoota diinaa waggoota sadan PPf ergamaa bahanii fi of tahanii mul’atuu hin dandeenye, tajaajiltuu diinaa tahanii jiraatuu murteeffatan dabalata. Caasaan ABO, Qeerroo fi dargaggoon Oromoo duula diinaa kana dura dhaabbatuu irratti wareegama baasan yoomiyyuu seenaan hin dagatu. Kana waliin wal qabatee kanneen dantaa matayyaaf jecha qabsaawota irratti duulaa jiran gochaa farrummaa kana irraa akka dhaabbatan ABO-WBOn gadi jabeessee gorsa. Yeroon kun yeroo kaayyoo fi akeeka ummata Oromoo dura dhaabbatan osoo hin taane, kan waliin hiriiranii diina waloo of duraa kaasan akka ta’e qalbifadhaa jennaan. Waggaa dabarsine kana keessa kan diinaatti dabalee gareelee fi nam-tokkeen diinatti hidhata qabanii fi kanneen kaayyoo bilisummaa Oromootti gufuu tahuu filatan ABO-WBO maqaa xureessuuf ololli adeemsisan bal’aa ture. Kanneen bu’aa bubuutuu argatuuf ori’an akkanaa ummata Oromoo biratti jibbamoo fi tufamoo ta’uus hubachiisna.
Haala kanaan, har’a ABO-WBOn tokkummaa fi Qabsoo Bilisummaa Oromoo gadi dhaabuu fi jiraachisuuf wareegama ulfaataa baase, Qeerroo fi ABO-WBOn akka gargar ta’anitti ololli adeemsisan ABO-WBO, Qeerroo fi ummata Oromoo daran tokkoomse. Ammas taanaan, farreen fi gufuuleen qabsoo bilisummaa Oromoo dalagaa diiggaa itti jiran irraa of qusatuu diduun, ummata keenyaaf dhimmaa fakkaatuun ergaa diinaa dabarsuu itti fufanii waan jiraniif, ummatni keenya biyya keessaa fi alaa akka of irraa tiksuu qofa osoo hin taane, akka akeeka isaanii maseenuu jabinaan irratti hojjatu ABO-WBOn hubachiisa.
ABO-WBOn jaarmayaa siyaasaa Oromoos tahe kan alagaa ijaaramuu irraa mormii ykn jibbiinsa hin qabu. Qabaatees hin beeku. Ijaaramuun mirga. Haa tahu malee, jaarmayootni siyaasaa Oromoo garii karoorri hojii isaan baafatan kan diina irratti qabsaa’uu osoo hin taane, kan ABO-WBO danda’ame dhabamsiisuu, dadhabame ammoo dadhabsiisuu ti. Akeekni kunis jibbiinsa dhuunfaa, bolola aangoo fi ABO-WBOn dhabame malee mul’atuu hin dandeenyu yaada jedhu irraa madda. Jarmayootni siyaasaa maqaa “Itoophiyaan” ijaaraman ammoo daran akeeka ABO-WBO diiguu fi dhabamsiisuu akka dhaabbataan Oromoon hin beekne xiqqaa dha. ABO-WBO dhabamsiisuu dhaan gaaffii ummata Oromoo ukkaamsuu akeeka jedhuun masakamu.
ABO-WBO fi qabsoon bilisummaa ummatni Oromoo irratti wareegamaa jiran isaan biratti mirga dimokraasii osoo hin taane, kan biyya diiguu ti. ABO-WBOn jaarmayoota kamiifuu mirga isaanii kabajee osoo jiruu kan ABO-WBO kabajuu dhabuun, irratti ololuu fi dhabamsiisuuf shiruun ammattis tahe fuula duratti furmaata argamsiisu hin qabu. Waltajjii argatan irratti maqaa ABO-WBO kaasuun xureessuuf yaaluun dalagaa kanneen gaafatamni itti hin dhaga’amnee fi ummataaf kabajaa hin qabnee ti. Mirga dimokraasiif qabsoofna jechaa kanneen mirga dimokraasii ummata isaaniif qabsaa’an diineffatuun qaanfachiisaa dha. ABO-WBOn kanneen akkanaa of irraa ittisuun akeeka ittiin deeman fashalsaa har’a gahe; fuula durattis of irraa ittisuun mirga tahuu hubachiisa.
Ummatni kamiyyuu hacuuccaa fi saaminsa jalaa walaba tahuu barbaada. Qabeenya isaa irratti ajajaa tahuun fedhii fi mirga ummata hundaa ti. Bilisa tahee dubbatuu, dhiibbaan alatti bakka bu’aa ofii ofiin filatuun mirga dimokraasii jaarraa 21ffaa keessatti bal’inaan mul’atuu dha. Haa tahu malee, har’as taanaan sababa danqaa PPn irraa kan ka’e, ummatootni mirga kana guuttachuu hin dandeenye. Jijjiirama xixiqqaa wayta qabsoo ummatootaan sardamutti fudhatuun mirgi ummatootaa kan kabajame fakkeessee lallabuun cunqursaa fi ukkaamsaa itti fufuun toftaa PP tahe jira. Kana irraas miidhaan dhaqqabu dabalaa akka jiru, duranaafis hammaataa kan deemu tahuun hin shakkisiisu.
Addatti ammoo ummata Oromoo irratti xiyyeeffatuun karoorri baafame gara sadarkaa ol’aanaatti kan cehe tahuun gochaan mirkanawee jira. Kanaaf, Qabsoo Bilisummaa Oromoo sadarkaa amansiisaa irra gahee jiru fiixa baasuuf jabinaan hojjatuun dirqama qabaawotaa fi ummata keenyaa ti. Filmaata biraas hin qabnu. ABO-WBOn Qabsoo Bilisummaa Oromoo milkeessuuf jaarmayaa jabeessuu irratti xiyyeeffatuun hojiin hojjate firii qabeessa. Kanaaf, kan ijaarame daran jabeessuu fi babal’isuun injifannootti tarkaafnachuun dirqama miseensotaa fi deggertootaa tahuu beeknee birraa kana injifannoon keessa bahuuf warraaquu qabna. Diinni ummata Oromoo hanga aangoo irraa hin maqsamnetti Qabsoo Bilisummaa Oromoo dura dhaabbatuu itti fufa. Karoora ummata Oromoo cunqursaa fi saaminsa jala tursu baafachuun dalagaa diinummaa hojjata.
Ummata Oromoo qe’ee isaa irraa humnaan buqqisuudhaan lafa-dhablee taasisuun karoora PP dhaan bal’inaan hojii irra oolfamaa jiru tahee itti fufaa jira. Sababa kijibaa ’ol’aantummaa seeraa kabachiifna’ jedhuun Oromoo lafa isaa irraa buqqisanii ari’uun, ajjeesuu fi yakka irratti dalaguun ganna darbe keessa mul’ate dha. Oromiyaan kan Oromoon keessatti badhaadhu, hojjatee jiraatu osoo hin taane kan keessatti hiyyoomee beelaan mankaraaruu fi keessaa baqachiifamu taasifamuu eenyuyyuu jalaa dhokataa miti.
Mootummaan PP addatti Qeerroo Oromoo irratti xiyyeeffatuun maqaa ’ABO-shanee’ jedhuun, ajjechaa fi hidhaan ganna dabarsine keessa bal’inaan raawwate gochaa gara-jabinaa fi tarkaanfii mootummaa shororkeessaa ti. Dargaggoon Oromoo gochaan bineensummaa irratti raawwatamullee kaayyoo ABO-WBO bakkaan gahuu irraa humni isa hanqisuu danda’u akka hin jirre gahaatti hubachiiseera. Qeerroon Oromoo adda durummaa fi murannoon falmaa adeemsiseen ummata isaatti abdii horuutti dabalee akka isa cinaa hiriiru taasiseera. Hidhaa fi ajjeechaaf osoo hin jilbeenfanne, wal gurmeessuu dhaan diddaan agarsiisaa jiru kan dargaggoo biroofis fakkeenya tahee dha. Qeerroon kaleessa dhagaa darbataa ture har’a meeshaa lolaa hidhatee ofii fi saba isaa ittisuu bira darbee, biyya abbaa isaa Oromiyaa dhuunfachuu eegalee jira. ABO-WBOn hiree kanaan PPn lola ummata Oromoo mohuu hin dandeenye keessa jiraachuu hubachiisaa, ummata haqa isaaf falmatu yoomiyyuu injifataa tahuu isaa yaadachiisa.
Akeekni ummatni Oromoo qabsaawaafii jirus akka injifannoon gudunfamuuf ABO-WBOn karaa hundaan ummata waliin tahuu gadi jabeessee hubachiisa. Duula waggoota sadan darban ABO-WBO dhabamsiisuuf tattaafatameen ABO-WBOn hin dhabamne. Haa tahu malee diinni ammayyuu abjuu ABO dhabamsiisa jedhuun dhama’aa akka jiru hundatu arga. ABO-WBOn duula fuula hundaa keessaa fi alaan irratti gaggeeffamaa turee fi jiru irra aanee, kaayyoon ittiin deemu ummata biratti jaalala, kabajaa fi deggersa horataa dhufuu irraa, ummatni Oromoo sagalee tokkoon ABO-WBOn alatti furmaati hin jiru! Karaan tokkittiin Oromoo gara bilisummaatti geessu ABO-WBO qofaa dha! jechuun ifatti dhaabbii isaa ibsatuutti jira. Deggersaa fi jaalala ummataa kana kan argamsiise wareegama miseensotaa, ummata keenyaa fi deggertootaa ti. Qabsoo itti fufsiisuu fi dhaaba isaatti iggitii gochuu keessatti shoorri WBO ol’aanaa tahuun hin falamsiisu. Ammas taanaan WBOn magaalaa fi baadiyyaa bal’aa keessatti diinaa fi lukkeelee diinaa irratti tarkaanfii fudhatuun diina mogolee laaffisuu irra darbee lafa bal’aa Oromiyaa tohatee, guutuu Oromiyaa dhuunfachuuf tarkanaanfataa jira. Duula WBO gaggeessaa jiru kana milkeessuuf, ummatni keenya fiixa bahiinsa akeeka kanaa bakkaan gahuu keessatti qooda irraa eegamu akka gumaachu gaafanna.
Har’a manni hidhaa PP ilmaan Oromoo yakka homaatuu hin qabneen guutamee argama. Kanneen mana hidhaa PP hin beekamne keessatti hiraaraa jiranis danuu dha. Lammiileen mirga ofii fi ummata isaaniif jechaa miidhaan qaamaa fi sammuu irra geessifamaa jiru kunneen hundi ummata Oromoo biratti kabajaa qaban. Ummatni Oromoo ilmaan isaa kanneen falmaa mirgaa keessatti qooda fudhatuu irraa diinni irratti roorrisaa jiru gargaaruu akka addaan hin kutne gaafataa, ABO-WBOn karaa isaaf danda’amu hundaan bira dhaabbachuu kan itti fufu tahuu hubachiisa. Ummatni Oromoo kan qabsoo geggeessaa turee fi jiru jijjiirraa buqqaasaa mirga isaa kabajchiisu argamsiisuufi. Milkaa’uun qabsoo Oromoo milkaa’ina qabsoo ummatoota cunqurfamoo maraa akka ta’es hubachiifna.
Kana wallaaluun kanneen ummata Oromoo diina godhatuun irratti duulan diinni har’a waliin duulaa jiran bor kan isaanitti garagalu tahuu dagatuu hin qaban. Kana waliin ummata Oromoo nagaa dhorkatanii nagaan jiraanna jechuun kan hin yaadamnee fi dogoggora dha. Waan taheef, diinatti maxxanuu lagachuun, fira tarsiimoo kan tahe ummata Oromoo waliin hiriiruun, diina waloo loluun ummatoota cunqurfamoo irraa eegama. Waliin jireenya boriifis daandiin ijaaraa fi amansiisaan kana qofa tahuu hubachiisaa, dalagaa hariiroo baroota dheeraa ummatoota gidduu booressu akka hatattamaan dhaaban ABOn gorsa isaa dabarsaaf. Dabalataanis kan furmaata waaraa argamsiisu mirga ummata Oromoo beekuu fi fudhatuu tahuu hubachiisa. Ummatni keenya ammoo weerara itti banamu kamuu irraa of ittisuuf mirgi heera addunyaa akka isaaf haayyamu hubatee of irratti amantaa guutuun of ittisuu irratti akka jabaatee hojjatu irra deebiin hubachiifna.
Haala ummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru argaa, kaayyoo diinaa eenyummaa Oromoo haguuguu fi dhabamsiisuu akeekkate maxxanfachuudhaan diina waliin hiriiruun hafnaan mul’atuun iyyuu wayta qaanfachiisaa tahe jiru kanatti, hoggana siyaasaa fi qondaala waraanaa PP tahuun caasaa mootummaa keessatti haammatamanii diinaaf hojjechuun seeraanis tahe seenaan gaafachiisaa dha. Waan taheef, kana hubachuun ilmaan Oromoo caasaa mootummaa kamuu keessatti argamtan addatti ammoo waraana PP keessatti sadarkaa hunda irratti argamtan marti waamicha ummatni keessan deddeebisee isinii dabarsaa jiruuf akka owwaattan ABO-WBOn irra deebi’uun waamicha isiniif godha. Paartiin filameen jira, mootummaa haaraa dhaabbachaa jira jedhu kun, afaan qawween bittaa isaa itti fufuuf murteeffate waan ta’eef ummata kamuu biratti fudhatama hin qabu. Ummatootni kan barbaadan bilisummaa dha. Addatti ammoo ummatni Oromoo nama namaan bakka buusuun faaydaa akka hin argamsiifne fi tarkaanfiilee fakkaatoo kanaan duraa irraa barnootaa fi muyxannoo gahaa argatee jira. Waan taheef, kanneen jechoota ummataan darbatamanitti fayyadamuun, sirna Oromoon kabaju of dura qabuun fi uffata aadaa Oromoo uffachuun ummata gowwoomsuu dandeenya jedhanii, afaan damma dibatanii summii facaasaa jiran of irraa gatuuf jabaannee irratti qabsaa’uun mirga keenya of harka galfachuuf haa kaanu.
PPn tumsaa fi gargaarsa biyyoota ollaa fi fagoo irraa argachuun ummata Oromoo fi kanneen biroo kumoota hedduun lakkaa’aman lafa isaanii irraa buqqiseera. ABO-WBOn waggoota sadan darbaniif mootummaa PP kan maqaa ’seera kabachiisuu’ jedhuun lola uummattoota irratti labsee, saaminsa, cunqursaa fi yakka hiriyaa hin qabne dhala namaa irratti geggeessaa jiru akka biyyooti ollaa fi dhihaa qabeenya, leenjii waraanaa fi dippilomaasiin akka hin gargaarre irra deddeebi’uun yaadachiisaa turuun ni beekama. Waamichu sunis amma dhagahamuu jalqabuun mootummooti dhihaa qobqobbii PP irra kaahuu eegaluun injifannoo guddaa dha. PPnis waa’illaan biyyoota dhiha, UN keessaa hojjetan yakkuun fi biyya irraa arihuun wallaalummaa fi doofummaa PP agarsiisu dha. Qaamotaa fi namoota miidhaa ol’aanaa PPn ummata mirga isaaf falmatu irra gahaa jiru, argaa fi dhaga’aa callisuun gaafachiisaa tahuu ABO-WBOn ammas irra deebi’ee yaadachiisa. Qaama miidhaa ol’aanaa uummata irraan dhaqabsiisaa jiru gargaaruun ammoo yakka tahuu hubachiisaa, mootummooti gara bahaa fi Turki akka gargaarsa kana irraa dhaaban akeekkachiisa. Akkasumas PPn yakka uummata irratti raawwataa jiru dhaabuuf, yakkamtoota Oromiyaa keessaa jiraatan tohatee seeraatti dhiheessuuf ABO-WBOn akka hojjechaa jiru hubachiisa.
Qabsoon Bilisummaa Oromoo, qabsoo of irratti hirkannoo fi murannoon mirga keenya of harka galfachuuf wareegama baafneen armaan gahe. Kanaan boodas qabsoon bilisummaa fi walabummaaf gaggeessaa jirru, kan duubatti hin deebifamne tahuu mirkaneessina. Kana jabeeffachuu fi wal malee homaa akka hin qabnee fi ala irraa homaa akka hin eegganne caalaatti hubachuun birraan kana milkii ol’aanaan diina irratti galmeessuuf akka sossoonu gadi jabeessinee hubachiifna! Irreechi barana kan milkii, injifannoo, gammachuu, bilisummaa fi walabummaa nuuf haa ta’u! Gadaan Quufaa Gabbina!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Ajajaa Ol’aanaa ABO-WBO
Onkoloolessa 1, 2021


text:
Manni murtii Federaalaa dhaddacha yakkaa Lidataa olmaa guyyaa har’aa ooleen, jecha amantaafi waakkii galmee Obbo Jawaar Mohammad jalatti namoota himatanii dhaggeeffatee jira.
Manni murtiichaa olmaa torbaan dura ooleen, himatamtoota dhaddacharratti dhihaatanii jecha amantaafi waakkii kennatan keessa kanneen gaafas hin argamne har’atti beellamuunsaa ni yaadatama.
Olmaa dhaddacha har’aatiinis, Obbo Jawaar Mohammad, Obbo Baqqalaa Garbaa, Obbo Haamzaa Booranaafi Obbo Shamsaddiin Xahaa akkasumas Obbo Alamaayyoo Galataa mana murtiitti dhihaachuun jecha amanataafi waakkii kennachuu isaanii Abukaatoon hidhamtoota siyaasaa Oromoo Obbo Ibsaa Gammadaa OMN-tti himanii jiru.
Akka Obbo Ibsaan jedhanitti, himatamtoonni guyyaa har’aa beellamarratti dhihaatanii jecha amantaafi waakkii kennatan hundinuu, yakka ittiin himataman waakkataniiru.
Obbo Jawaar Mohammad galmee himannoo isatti baname tokko tokkoon ibsuun, akkaataa himatameefi dhugaan qabatamaa jiru waliif faallaa ta’uu mana murtiif ibsuusaa Abukaatoon isaanii Obbo Ibsaan OMN-tti himaniiru.
“Ani nama qabsoo karaa nagaatti amanu ta’uurra darbee, hayyoota idiladdunyaa qabsoo karaa nagaatti amanan Yuunvarsiitii gurguddaa keessa jiran irraa qoradheen qabsoo karaa nagaatti seene. Yakki ani ittiin himatame, yakka sobaati.” jechuun yaada kennachuu Obbo Jawaar kan himan Abukaatoon isaanii kun, “kan himatame nuyi osoo hin taane, kaayyoo qabsoo Oromoo fi Oromummaadha” jechuun himannoo itti dhihaateera biliisa ta’uu mana murtiif himuu OMN Abukaatoo kanarraa odeeffatee jira.
Gama biraatiin Obbo Baqqalaa Garbaas, yakka ittiin himataman hedduun isaa soba ta’uu dubbachuudhaan, himannoo sana keessaa muraasa garuu dhuguma dubbachuufi gochuu isaanii amananis, “wanti ittiin na himatan kun mirga uumamaafi heerri naaf kennedha” jechuun dubbachuu isaanii Abukaatoon hidhamtoota kanaa Obbo Ibsaa Gammadaa himanii jiran.
“Sirna nafxenyaa nutti hin deebi’u’ jette jechuun himannoo natti banameef, eyyee dhuguma jedheen jira. Ammas ammoo nan jedha sirni kun nutti hin deebi’u. Sirni kun saba biyyaa kanaa keessaa ka bakka bu’u hin qabu. Kana balaaleffachuun ammoo yakka nama himachiisu miti.” jechuun dubbachuu isaanii OMN odeeffatee jira.
Obbo Haamzaa Booranaas, yakka ittiin himatame waakkachuusaafi dhimma saboota amantaan qooduufi walitti buusuu jedhuuf yaada waakkii kennachuusaa akkasumas miseensi maatiisaa amantaa garaagaraa hordofuu isaanii mana murtiif ibsuun, “gocha saboota walitti buusu raawwachuun, aadaan kiyyas, amantaafi haalli ani itti guddadhes naaf hin hayyamu” jechuun dubbachuusaa Obbi Ibsaan OMN-tti himaniiru.
Obbo Shamsaddiin Xahaa fi Obbo Alaamaayyoo Galataas yakka ittiin himataman waakkachu isaanii kan odeeffanne yoo ta’u, manni murtichaa jecha waakkiifi amantaa himatamtoota kanaa guutummatti dhaggeeffatee xumuruudhaan ragaa abbaa Alangaa dhaga’uuf beellama walitti fufaa qabaachuusaa Abukaatoon hidhamtoota siyaasaa Oromoo Obbo Ibsaa himanii jiru.
Dhaddachi itti aanuuf, Bitootessa 28, 29, 30 bara 2013 dabalataanis ji’a itti aanu Eebila 5, 6, 7, 12, 13 fi 14 bara 2013-tti ragaa abbaa Alangaa dhaggeeggafachuudhaaf manni murtii beellama qabatee jira.
Related


text:
Ministarri dhimma-alaa Faransaay, Jean Ivees Le Drian, yoo Yunaayitid Isteets, Iraan irra uggura cimaa keesse, Giddu-galeessa Bahaa keessatti daran jeeqama uuma, jechuun har’a dubbatan.
Ministarri Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Maayik Poompihoo, yoo Iraan amala ishee hin jijjiirre dhiibbaan maallaqaa hin eegamiin akka ishee mudatu jalqaba torban kanaa irra akeekkachiisanii turan. Walii-galtee dhimma Niyuukilaraa Iraan ilaalchisees wanna Iraan irree eegan qabxiilee 12 tarreessanii jiran – Ministarichi Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets.
Giti isaanii kan Faransaay – Lee Drian ammoo, uggurawwan haaraa Iraan irra kaa’uun, marii nageenyaa jajjabeessuu irra aagawoota Iraan yaada ofiitti cichan cimsuudhaan Prezidaant Hasan Ruhaanii jajjabeessa, jedhan.
“Kun naannoo sanas balaa irra buusuu mala” jechuun akeekkachiisan.


text:
#IstandwithJawarMohammed: Protests Oromia wide against Ethiopia’s government’s security forces attempts to assassinate Jawar Mohammed, prominent political analyst and director of the Oromia Media Network, independent media. October 24, 2019Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Jawar Mohammed
25 comments
Massive Protests held Oromia wide including in the state’s capital, Finfinnee (Addis Ababa) against Ethiopia’s government’s security forces attempts to assassinate Jawar Mohammed, a prominent political analyst and the director of the Oromia Media Network, independent media. #IstandwithJawarMohammedTweet
‘A military force came to the residence of Oromo rights activist Jawar Mohammed in the middle of a night and asked his security details to leave their post. The security That suspected a foul play, replied to his commanders order “I will not leave my brother to the animals, if you force me, you have to kill me first” the conversation was captured in the video and shared on Facebook by Jawar himself. There is a lot to unpack here and lot will discussed in the coming days. Yet, the night raids that took many out of their house not to return back, like my dad, will never ever produce anything positive. I am glad he is ok for now and I pray that this will not lead to any blood shed like we witnessed in Amhara region that took the life’s of the president and army chief of staff. I am glad qerro arrived to protect the area but I ask them and the government to exercise restraint and independent body to investigate what happen. it seems this might make some happy but for some that can forecast what it intel, there is nothing good that come out of this derg era foolishness.’ Yadesa Bojia
ADWUI: BAQSUU MOO DIMOKRAATESSUU WAYYA? Jawar Mohammed October 17, 2019Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Jawar Mohammed, Oromian Current Affairs
5 comments
ADWUI: BAQSUU MOO DIMOKRAATESSUU WAYYA?
Tibba dabre kana walgahii ‘Maddamar’ ilaalchisee Bishooftutti guyyoota lamaaf adeemsifame irratti hirmaadhee ture. Walgahii kanarratti barruulee dhiyaataniifi haala itti adeemsifamee irratti illaalchaafi gorsan qabu battalatti himeen jira. Kan hafes barrudhaan warra dubbiin ilaallatuuf nan erga. Ammas dhimma tokko kan fuulduree sabaafi biyya keenyaaf akkaan murteessaa ta’e irratti yaada, yaaddoofi gorsa dhiheessuun barbaada.
Xumura walgahii kanaa irratti MM Abiy Ahmad argamuun haasaa goolabbii taasasinii jiru. Haasaa kana keessatti dhimmi keessa keessa dubbatamaa ture tokko mirkaneessanii jiru. ADWUI’n diigamee paartiin haaraan akka dhaabbatu. Kana jechuun dhaabni amma gamtaa jaarmayoota saba irraa ijaaramaniin biyya bulchaa jiru diigame dhaaba qeenxee ( unitary) ta’een bakka buufamuuf qophiin akka xumurameedha. Tarlkaanfiin kun ODP, Oromoofi Itoophiyaaf faaydaa qaburra miidhaatu caala yaada jedhun qaba. Kanas akka armaan gadiittin tarreessa.
RAKKOO BU’URAA
Jaarmaa ADWUI/EPRDF fi EPP amma dhaabachuu hedu jidduu garaagarummaa gurguddaa lamatu jira. Kan duraa EPRDF tumsa ( alliance/ coalition) yoo ta’u amma tumsi sun walitti baqee/ diigamee/ gara dhaaba qeenxee tokkotti jijjiirama. Kan jechuun dhaabbileen EPRDF irraa jaarame kanneen akka ODP, ADP diigamanii ( dIssolve) dhabamu. Hin jiraatan jechuudha. Garaagarummaan lammataa EPRDF keessatti miseensummaan gareedhaan / sabaani. Kana jechuun jaarmaalee dursee saboota irraa ijaaramantu walitti dhufee tumsa tolfate. Kana jechuun dura akka sabaatti gurmoofteet san booda tumsa walii jaarratta. Kara biraatiin ibsuuf EPRDF keessatti miseensummaan gareen/ sabaan yoo ta’u EPP keessatti dhuunfaa/ matayyaani. Fakkeenyaaf Gammadaan dhaaba Oromoo ODP jedhamutti miseensa ta’eet san booda ODPn EPRDF keessatti Gammadaa bakka bu’a. Gammadaafi Tolaa, Hagos fi Gidey, Difaabachew fi Caanneen dura akka sabaatti ijaaramaniit, jaarmaan sun dantaa isaanii EPRDF keessatti bakka bu’aaf.Dantaa isaaniis akka Oromo, Tigreefi Amaaratti EPRDF keessatti falamatu. Amma garuu Gammadaa, Gidey fi Caanneen suduudaan miseensa EPP ta’u. Achittis dantaa dhuunfaa malee kan waloo bakka hin bu’an. Sababnis akka duritti waloon gurmaa’anii bakka bu’ummaa sabaa fudhatanii waan hin dhaqneef. Gammadafi Tolaan dantaa dhuunfasa isaa malee kan sabaa gareen dhiheessuu hin danda’u.
Jijjiramni EPRDF irraa gara EPP godhamu kun falmaa siyaasaa biyya kana waggota 50f unkuran keessaa gara tokko gora…gara ejjennoo dhaabbileen siyaasaa Amaaraa yeroo dheeraaf qabatamnniitti. Gaafa sirna cunqursaa irratti qabsoon eegale irraa kaasee akkamitti yoo gurmoofne sirna diomokraatawaafi walqixummaa uumna kan jedhu ijoo falmiiti. Akkamitti gurmaayuutu wayya kan jedhu kanaaf yaada lamatu dhiyaachaa ture. Gareen tokko, ummanni biyya kanaa akka walootti cunqurfame. Waloon yoo gurmaa’ee socho’e mirgaafi dantaa waloo san deeffachuu danda’a jedha (There is collective repression. Solution to be sought through collective action towards collective emancipation.). Yaadni lammataa, Itoophiyaa keessatti namoonni gareen/ sabaan osoo hin taane dhuunfaadhaan cunqurfaman, kanaafuu sabaan osoo hin taane dhuunfaadhaan walitti dhufanii jaaramuun mirga namuutuu eegsisuu danda’u kan jedhuudha. Kanneen keessaa qabsoon Oromoo isa duraa fudhattee as geesse. Akka sabaatti cunqurfamne. Akka sabaatti gurmoofnee, akka sabaatti bilisoomna. Yoo tumsa barbaanne ummata cunqurfamee akka sabaatti jaarame waliin guuza waliif baanee humna dabalanna kan jedhuudha. Saboonni cunqurfamoon biyya kanaa hundi yaada gurmaa’ina waloo kana fudhatanii soch’aa as gahan. Kan dhuunfaadhaan gurmaa’uu kana kan dhaadhessu warra Amaaraa ykn Amaarayee ture. Hanga ammaa…
Bu’urri ( foundation) sirna federaalizimii biyya kanaas mirga, dantaafi hariiroo waloo/ gareeti malee kan dhuunfaa miti. Heerri Mootummaa biyyaattii ‘Nuti Sabaafi sablammoonni ummatoonni’ Itoophiyaa jedhee kan calqabu waa malee miti. Yaada ka’uumsaa sirnichaatu sani. Sabaafi sablammoonni boortaa qawweetiin weeraramanii humnaan oggolanii mirga ofiin of bulchii sarbamanii mootummaa Itoophiyaa jalatti galfamanii waan turaniif fincilan. Fincilanii sirna jiddugleessawaa ( centralized administation) diiganii, sirna naannoo isaanii akka ofiin bulchaniifi biyya ammoo waloon bulchan hayyamu, saboonni kun fedhiin walitti dhufanii jaaran jedha yaadni sirni federaalizimii kanaa. Kanaafuu paartiin biyyoolessaa saboonni osoo hin taane namoonni keessatti bakka buufaman yaada bu’uraa sirna federaalizimii biyya kanaa kan faalleessuudha. Kanarratti deebiin kennamaa jiru mootummaafi paartiin adda adda waan ta’uuf ( government and party will be separated) paartiin qinxee ta’us hojmaata bulchiinsa federaalawaa hin miidhu jedhu. Kun dhugaa miti. Biyya amma cehuumsarra jirtu dhiisii kanneen dimokraatawaa ta’anittuu aangoofi caasaa paartii biyya bulchuu kan mootummaa irraa adda baasuun ulfaataadha. Biyya keenyatti ammoo paartiifi mootummaan walitti hirkachuufi makamuu waggoota kurna as deemuuf ittuma fufu. Kanaafuu paartiin jiddugaleessawaa ( centralized) ta’e biyyatti gara bulchiinsa giddugaleessawaatti dhiibuun waan hin oolle. Akkasumas paartiin naannoo bulchu tokko paartii jiddugaleessaa irraa walabaummaa ( autonomy) yoo hin qabaannee bulchiinsa naannoo bifa of dandada’een ( autonomous) geggeessuu hin dnda’u. Autonomy paartii tokkoo autonomy bulchiinsa nnaannoof murteessaadha. Biyya kana keessatti Oromoon akka chaampiyoonaa mirga sabootaafi federaaliziitti laalala. Paartii bu’ura ofiin of bulchuufi federaalizimii faalleessu gaafa qabatee as bahu shakkiifi komaa hamaa kaasuun waan hin oolle.
Falmaan gareen gurmaa’uu moo dhuunfaadhaan jedhu kun kan Itoophiyaa keessaa qofa miti. Warra Lixaa keessas jira. Asiifi achittis warri cunqurfame ( saboonni, dubartoonni, hojjattoonni) gareen gurmaayuu filatu. Sababni isaas mirgi isaanii akka walootti waan sarbameef mirga san deeffachuuf ammoo dhuunfaadhaan humna waan hin qabneef waloon gurmaayanii guuza waliif bahuufi. Warri ol’aantummaa siyaasaafi diinaggee qabu ammoo dhuunfaadhaan/matayyaan gurmaayuu filata. Sababni isaa lama. Kan duraa akka dhuunfaatti qabeenyaafi aangoo guddaa waan qabuuf adeemsa siyaasaa irratti hiyyeessafi cunqurfamaa caalaa salphatti dhiibbaa gochuu danda’a. Kan lammataa siyaasni biyya tokko dhuunfaa qofaan kan gurmaa’amu yoo taate, hiyyeessaafi cunqurfamaan guuza waliif bahee jirbii wal taate arba hiitu waan hin taaneef, humna dureessaafi abbaan aangoon walgitu/morku horachuu hin danda’an. Haala kanaan siyaasaa biyyaa keessatti olaantummaan isaanii akkuma eegametti itti fufa jechuu dha. Kanaafuu atakaaroon mirga waloofi dhuunfaa, waloon gurmaa’uufi dhuunfaan jaaramuu dubbii haasaa qofaa /theory/ miti. Kan dantaati. Filannoon kee hawaasaafi sirna siyaasaa san keessatti gita diinaggeefi aangoo irra geesse irratti hundaa’a. Qabeenyaafi angoon ol’aantummaa yoo qabaatte dhuunfaan gurmaayuu filatta. Qabeenyaafi aangoon dhiibamtee yoo jiraatte waloon filmaata keeti.
OROMOOF
Kanarraa kaanee bakka amma Oromoofi Itoophiyaan keessa jirtutti waloon gurmoofnee dantaa teenya deemsifachuu moo dhuunfaadhaan/matayyaan socho’uutu nu baasa? Oromoon diinaggeefi siyaasaan gartuulee isaan dorgomaniin wal qixxaayee jiraa?” Gaafileen Oromoon qabatee ka’e, kan eenyummaa, abbaa biyyummaa, Afaaniifi diinaggee deebi’anii jiruu? Yoo deebi’uu baatan gurmaa’ina dhuunfaatiin deebisuu dandeenyaa? Ana natti hin fakkaatu. Oromoon har’as yoo tarii saamichi waggaa 150 sun irraa laaffateera tahe malee qabeenya isaa irratti abbummaa guutuu horatee, biyyattii keessatti dorgomaa hin taane. Akka hin taanef ammoo sirna, adeemsaafi caaseffama gitabittootaaf haala mijeessuuf tolfametu ammas akka diriiretti jira. Caaseffama kana jijjiiran malee diinaggeen dorgomaa tahuun hin danda’amu. Caaseffama shiraa kana diiguuf ammoo waloon socho’uun dirqama. Gaafii Finfinnees ta’ee kan Afaanis tattaaffii Gammadaafi Gammachuun mata mataan godhaniin osoo hin taane humna waloo Oromootin deebi’uu danda’a. Ammas taanaan Oromoon of diigee akka Itoophiyyaatti jaaramuun faaydaa argatu irra miidhaatu caala.
Adeemsi waloon jaaramuu irra dhuunfaan warra kaanitti makamuu kun miidhaa biraas qaba. ODP akka jaarmaattifi Oromoos akka sabaatti atakaaroo haaraya keessa galchuun humna nu harcaasa. Qoqqodamni bifa kanaa gaafa qabsoon dhalaturraa eegaltee nu miidhaa jirti. Fiigichi Oromoo baqaqsanii kan biraatiin walitti hodhuuf godhamu amma duras baay’ee nu miidhe, ammas hin milkaayu. Dura keessoo ofii cimsanii tokkummaan jaaraniit orma waliin guuza walii bahan.
Jaarmayoota sabaa diiganiii kan namoonni dhuunfaa keessatti miseensoman dhaabuun warra adeemsa seenaa keessatti ol’aantummaa ijaarrateef haala mijeessaaf. Kana jechuun ummatoonni seenaa keessatti cunqurfaman ( historically disadvantaged) jaarama haaraa kana keessatti kanuma haga ammaa qabanuu dhaban malee waan dabalatan hin qabu. Kan faaydaa irraa argatu tokkoffaa gartuu Amaaraati. Akkuma armaan olitti jenne Oromoon akka chaampiyoonaa sirna federaalizimiifi mirga sabootaatti beekama. Paartii biyyooleessaa bu’ura federaalizimii faalleessu kanaan gadi bahuun Oromoo kan hin fayyadne ta’uu qofa osoo hin taane saboota kaawwaniinis walitti nu buusa. Ammaahuu gara Kibbaafi bahaatii komiifi mamiin mumul’achaa jira.
ODPf
Walitti baquun EPRDF kun dhaabbilee hunda caalaa ODPf rakkoo cimaa qaba. Kan duraa ODPn ammaa/ OPDOn duraanii mooraa qabsoo Oromootti ija shakkiifi jibbiinsaan laalamti. Hamma tokko kan ummata biratti fudhama argatte erga hoggansa Obboo Lammaa Magarsaa jalatti qabsoo Oromoo dhugeeffattee sabboonummaa leellisuu eegaltee asi. Waggoota sadan dabre jaarmaan kun qola durii san muuxatee adda duree qabsoo Oromoo hamma ta’uutti maqaa ofii haaromsuu /rebrand/ of gochuu danda’ee ture. Amma yeroo akka dhaabaatti diigamtee matayyaan jaarmaa biraatti makamtu sabboonummaa Oromoo laaffisuun Itoophiyummaa leellisuuf dirqamte. Kun ammoo Oromoo irraa ishii fageessaa deema. Kunis ODP dhiibbaa gama lamaa itti fiduun garaa sabboontotaafi Itoophiyaanotaatti adda baqaqsa. Yoo tokkummaa eeggattee dhaaba ODP diigdee warra kaaniin walitti baqxe ammoo ammoo ummata ( constituency) ishii irraa adda baasee warra biraatti akka maxxantu godha. Kana jechuun maxxantummaa Tigree irraa gara maxxantummaa Amaaraatti ceeti jechuudha.
Kan lammataa miseensonni ODP hanga ammaa akka sabaatti jaaramanii waan jiraniif EPRDF keessatti akka dirra/block/ tokkoo socho’u. Kun ammoo akka dhaabaattis, akka naannoofi sabaattis dantaa ofii waloon dhiibuuf isaan gargaara. Erga walitti baqanii booddee namuuu dhuunfaan miseensa Koree Hojii Raaw’achiiftuu ykn Jiddu Galeessaa ta’a. Waloon socho’uun hin jiraatu. Rakkoon sadaffaa ishii mudatu filannoodha. ODPn akkanaanuu akka paartii waggoota 27f ummata miidhee waggaa 1 kana amaanaa cehumsaa itti kenname bakkaan gahuu dadhabde filannoo itti aanurratti moo’achuuf hireen ishii dhiphaadha. Gaaf baqxee Oromumaa ofirraa mulqite ammoo daranuu ummata keessaa tufamti. ODPn baqxe Oromiyaa keessatti filannoo dorgomtee moo’achuu dhiisii akka duriitti hatteetuu miliquu hin dandadeessu. Dhaabbilee Oromoo biroo waliin tumsa tolfachuufis ishii rakkisa. Sababnis dhaabni Oromoo kamuu kan dhaaba Oromummaa mulqatee waliin walitti dabalamuuf ummata sodaata. Warri ODPn ammoo erga Itoophiyaanomanii booda dhaaba maqaa sabaan socho’u waliin michoomuun warra kaan muufachiisa. Rakkoon biroo harca’insa humnaa uumamuudha.
Siyaasa cehuumsaa milkiin geggeessuuf dhaaba hogganu qofa osoo hin taane deeggartoota jijjirama hunda mooraa tokkotti walitti qabanii humna cimsachuu gaafata. ODPn humna namaa dandeettiifi fudhatama gahaa qabu akka hin qabne beekkamaadha. Yeroo amma kanatti ajandaa miseensotuma ishii afaanfajjeessufi diigu as baasurra kan humnoota jaarmaya ishiitin ala jiran Oromummaa jiddugaleessa godhattee hawwattee humna ishii ittiin cimsattu ture. Yaadni walitti baquu garuu Oromoota hanga amma ishii gargaaranis kan irraa dhiibuufi dhaabuma san keessaayyuu sabboontota kan moggeessuudha.
Walumaagalatti ODPn akka dhaabaatti walitti baquu kanarraa kasaaraa malee faaydaan argattu hin jiru. Kanaafuu yaadni ODP baqsanii dhaaba Itoophiyaa jaaruu kun dantaa Oromoos ta’ee kan ODP kan jiddu galeessa godhatee miti. Hawwiifi fedhii Muummicha Ministeeraa qofaadha. Siyaasaan uumaa ishiitti dalagaa walooti malee kan dhuunfaa miti. Mul’anniifi ciminni hogganaa barbaachisaa ta’us tarsiimoofi akeekni lafa kaayame dantaa hawaasa ( constituency ) isaa jiddu galeessa godhatee deemuu baannaan fagoo hin tarkaanfatu. Ba’aa itti ta’ee jabinuma hogganaa saniituu laamshessa.
Namni mootummaa kana keessa hoggansarra ture tokko dhiyoo tana osoo waa haasofnu akkana jedhe. “Imammanni, tarsiimoonifi seeronni biyya kanaa hundi nama tokko kan gubbarra jiru san jiddu-galeessa godhatanii bocamu. Namni sun ammoo akka waan hunda beekuufi waggaa 1000 jiraatutti yaadama. Bara TPLF waa hundi fedhiifi hawwii Mallasaa irratti tolfame. Gaafa inni du’u akkuma mana utubaan cabeetti wanni jaaramaa bahe hundi diigamuufi harca’uu eegale” jedhe. Yaadni ODP baqsuu kunis ciminaafi hawwii nama tokkoo kan jiddugaleessa godhate malee dantaa dhaabaa, sabaafi Oromiyaa kan ilaallate natti hin fakkaatu. MM Abiy Ahmad siyaasaa Oromoof haaraadha. Ummanni hanga kanaayyuu kan isa fudhate sababa Obboo Lammaa Magarsaatini. Jechootaafi gochoota erga aangotti dhufee deemsisuunis shakkiin guddaan irratti umamaa jira. Gaafa ODP irraa Oromummaa mulqee deeme shakkiifi hamiin dhugoomaa dhufa. Gaafas saba keessaa of baasa. Biyya sabdaneessaa keessatti Hogganaan ummata keessaa dhufe /constituency/ isaa wayyabaa of cinaa hin hiriirsine biyya bulchuu hin danda’u. Ummata keessaa dhufe /constituency/ isaa kana deebisee dhuunfachuuf humnaan hacuucuuf dirqama.Sun ammoo mukarra taa’anii jirma isaa qottoon of jalatti muruu dha. Mukni jiguu mala. Garuu kophaa miti. Abbichas qabateeti.
ADWUI/ EPRDF
Dhaabni ADWUI/EPRDF kun waggoota 28 darbeef biyya bulcheera. Kana jaarame adda durummaan dantaa TPLF deemsisuuf akka ta’e shakkiin hin jiru. Amma haaromuun ykn kan biraan bakka bu’uun dirqama akka ta’e wal nama hin gaafachiisu. Gaafa kuffisuurra cehuumsa kana dhaabnummaan kun akka geggeessu godhamus mudaalee isaa wallaallee miti. ADWUI/EPRDF kuffisuun biyya jigsuu fiduu mala jedhamee waan sodaatameefi. Abdiin ture ADWUI/EPRDF cehumsa kana yeroo geggeessutti ofis haaromsaa deemaadha. Kanaafuu tarkaanfiin ADWUI/EPRDF haaromsuuf godhamu sirriidha. Akkamittiin dhaaba kana haaromsuun barbaachisa kan jedhu garuu sirritti laalamuu qaba. Ka’uumsi isaa rakkoon EPRDF maali? kan jedhu laaludhaan tahuu qaba. ADWUIn Rakkoo bu’uraa 3 qaba. Kan duraa ol’aantummaa garee tokkoo jala jiraachuudha. Kan lammataa abbaa irruumaadha. Kan sadaffaa paartilee naannolee 4 bulchan malee kanneen hafan 5 alatti hambisuudha. Kan ol’aantummaa garee tokko sun jijjirama kanaanuu hamma tokko cabeera. Guututti sirreessuuf paartileen hundi akkaataa constituency isaanitin akka bakka bu’ummaa qabaatan ( proportional representation) gochuudha. Kan abbaa irrummaas amma akka haaratti as deebi’uu eegale malee wayyaayee ture. Furmaanni waaraa dirree siyaasaa bal’ate heeraafi seeraan taliganii filannoo bilisaatti cehuuni. Kan saboota moggaatti dhiibamanii sunis laafaadha. Paartileen naannolee shanan bulchan miseensomanii bakka bu’ummaa baay’ina ummata isaanitiin walgituun sagalee guutuudhaan akka hirmaatan taasisuudha.
Adeemsa ADWUI/EPRDF dimokratessuufi haaromsuu ( democratize & rebrand) bifa salphaadhaan godhamuu danda’u kana dhiisanii gara baqsuutti deemuun tumsa kanaafi dhaabbilee miseensotaafis balaa qaba. Miidhaa dhaabbilee miseensotaatiif qabu ODP akka fakkeenyaatti fudhannee laallee jirra. Yaadni EPRDF walitti baqsuu amma itti deemamaa jiru sabboonummaa sabootaa laaffisanii siyaasaa jiddugaleessummaa ( centrist ) gaggeessuudha. Garuu ammoo sirna federaalaa sabdaneessaa keessatti yeroo abbaan irrummaa jigee dirreen siyaasaa babal’atu sabbonnummaan ukkaamame ture ni dhooha. Kanaaf filannoo yeroo cehuumsaatti jaarmayaalee sabboonummaa dhaadhessantu hiree moohachuu qaba. Keessattuu gaafa dhaabbileen miseensota EPRDF maqaa sabaa ofirraa mulqan sareen sooqiddaan isaan nyaattu hin argamtu. Dadammaqiinsi ummataa cimaan waan jiruufi cehuumsaan humni mootummaa waan laaffatuuf dandeettiin filannoo hatanii injifannoo labsuu hin jiraatu. Yaaliin akkasii jeequmsa hamaa uumuudhaan kufaatii paartii biyya bulchuu yoo saffisiise malee aangoo hin haaromsuuf.
Partii walitti baqfamee amma uumamuuf yaadamu kana dhaabni ABUT/TPLF akka hin seenne beeksiftee jirti. Laaftutti yoo Ilaalan paartiin saba bicuu takka keessaa hafteef homaa hin uumamu fakkaachuu mala. Akkuma naannolee shanan ammaan duraa san ‘agar party’ jedhamtee itti fuftis fakkaachuu mala. Dhugaan akkas miti. Erga jijjiramni kun dhufee TPLF Maqaletti godaantee naannoo Tigray mootummaa federaalaa irraa fageessaa jirti. Wanti Tigraay fi mootummaa federaalaa walitti hidhu ADWUI dha. Gaafa kana keessaa baate wanti walitti hidhu sun cite jechuudha. Ishiinis baatee adabattee hin teessu. Dantaa jiddu galeessaa qabdu eegsifachuufi warra ishiitti roorrisu dadhabsiisuuf humnoota siyaasaa biroo waliin hariiroo cimsiti. Kana ammoo ifaafi lafa jalas ( clandestine) godhuun jeequu dandeessi. Gaafas mootummaan federaalaa Tigray akkamiin too’atee bulchuuf yaada? Akkaminis sochii TPLF humooota siyaasaa biyya keessaafi ollaa waliin gootu dandamachuun danda’ama. Humnaan jilbiifachiifnaan waan hin fakkaanne. TPLF dogongora hoggansi federaalaa raaw’ate fayyadamuun akka ummanni Tigraay hundi balaaf saaxilamee fakkeessuun bifa haaratti fudhatama cimaa horattee jirti. Kanaafuu aggaammii TPLF irratti godhamu kamiyyuu ummanni guutumaan guututti dura dhaabbata. Humna Raayyaa Biyyaan rukunnaanis hin ta’u. Akka odeeffamu osoo hin ta’in RIB ammas olaantummaan harka jaraa jira. Warra gubbaatu tuqame malee jiddugaleessi isaanuma. San qofa miti. Meeshaan waraanaa gurguddaan RIB qabu guututti sadarkaa jedhamutti Tigraay jira. Yaaliin baasuuf godhames TPLFin fashalaayee jira. Kanaafuu mootummaan Geetachoo Asaffaa qabuu dadhabe TPLF humnaan moo’adhee Tigray nan too’adha jechuun waan hin fakkaanne. Kanarra TPLF tumsa paartii biyya bulchuu keessaa baasanii waanuma qabuu hin dandeenyeef jala fiigurra, asuma keessatti dhiibbaa ishii hirdhisaa karkarsaa deemuutu wayya. Inumaatuu TPLF tumsa biyya bulchuu keessa turuun ishii miidhaarra faaydaatu caala. Maalif? TPLF jiraachuun dhiibbaa gara Amaaraan jiru walmadaalchisuuf fayyada.
Saboonni dura moggaatti hambifaman amma paartii baqu kanatti dabalamu jedhameera. Dansaadha. Garuu paartileen kun naannoolee yeroo dheeraaf cunqurfamaniifi saamaman irraa dhufu. Gaafiin isaanii paartii biyya bulchutti haa makamnuu qofaa miti. Naannoo isaanirratti walabummaan ( autonomous) bulchuufi sadarkaa federaalaatti qooda isaaniin malu arkachuudha. Dantaa kana lamaanuu kan eegsisuuf paartii akka sabaatti jaarratanii qaban osoo hin diigin tumsa ( coalition) biyya bulchu keessatti qooda isaanin malu fudhachuudha. Walabummaa isaaniis eegsisanii qooda federaalaas hirmaatu. Gaafa baqan garuu walabummaan akka naannotti qaban kan durii caalaa laaffata. Sadarkaa federaalaatti qondaalonni muraasi aangoon dabalamuufis humni dantaa saba isaniif falmachuu ( bargaining power) ni hirdhata. Kanaafuu dhaabni haaraan baqee EPP tahuuf deemu mirga ofiin of bulchuu saboota kanaa daran laaffisa malee ol hin guddisu. Kun ammoo saboonni yeroo dheeraaf nu waliin cunqurfamanii aantummaa keenya abdachaa turan akka nu komataniifi diinomfatan godha.
RAKKOO SEERAA ( constitutional crisis)
Wanti miseensonnifi hogganoonni ODP sirritti hubachuu qaban tokko gaafa EPRDF dhaamsa tumsaa irraa baqsuun gara dhaaba tokkotti jijjiramu, dura dhaabbilee miseensotaa seeraan diiguun dirqama. Hojamaata EPRDF fi dhaabbilee miseensaa akkasumas heera paartilee biyyatti irraa akka hubannutti, koreen hoji raaw’achiiftuufi koreen jiddugaleessaa dhaabbilee miseensota mari’atee yaada dhaaba diiguufi baqsuu kanarratti yoo waliifgale gara Yaa’ii Dhaabaaf ( General Assembly) dhiheessa. Yaa’iin qaama ol’aanaa dhaabaati. Yaa’iin yaadicha yoo fudhate dhaabni isaanii guyyaa sanirraa eegalee akka diigameefi hoggansis paartilee biroo waliin walitti baqee dhaaba haaraa akka jaaru aangawuu isaa beeksisuun boordii filannoo beeksisa. Gaafa murtiin dabre irraa kaasee dhaabni ODP jedhamu hin jiraatu jechuudha. Filannoo dabre kan sagalee wayyaba qabachuun bulchiinsa gandaa hamma Caffeetti mootummaa jaare Dh. D.U.O/ ODP ta’uun beekamaadha. Amma yeroo dhaabni sun seeraan diigamu hamma dhaabni haaraatti filannoon maanaa ummataa fudhatee mootummaa ijaaru as bahutti mootummaan banaa ta’a jechuudha. Banaa kana cufuuf bulchiinsa itti fufsiisuuf filannoo ariifachiisaa ( snap election) godhuun dirqama. Falli biraa moo mormitoota waliin waliif galanii mootummaa amaanaa ( caretaker government) jaaruudha. Filannoon ariifachiisaa gochuunis ykn mootummaa amaanaa jaaruun xaxaa guddaa qaba. Hubadhaa, dhaaba walitti baqe ijaaruuf kan diigamuu qabu ODP qofa osoo hin taane dhaabbilee naannoolee saglan bulchan cufa. Kana jechuun naannolee saglanittuu takkaa filannoo ariifachiisaa ykn mootummaa amaanaa jaaruun dirqama. San qofa miti. Sadarkaa federaalaattis rakkoo heeraatu uumamuu mala. EPRDF yeroo ammaa tumsa bulchiinsaa (governing coalition) dha. Jechuunis OPDO, ANDM, TPLF fi SEPDM mata mataan naannoo isaanitti sagalee wayyabaa moo’atanii federaalaatti sagalee argatan walitti dabaluun harka wayyabaa ya’enii mootummaa federaalaa bulchuuf aangoo fudhatan. Gaafa dhaabbileen diigaman irraa kaasee hanga dhaabni isaan walitti baqanii dhaaban haarayni filannoo moo’atuutti ammas sadarakaa federalaattis banaa bulchiinsaa ( vacuum) uumama. Kanaafu takkaahuu filannoo ariifachiisaa taasisuu ykn ammoo mootummaa amaanaa jaaruun dirqama ta’uuf deema. Kun ammoo xaxama ( complexity) fi gaaga’ama ( crisis) akkamii uumuu akka malu tilmaamuun nama hin dhibu.
FALLI
Adeemsi ODP baqsanii dhabamsiisanii paartii Itoophiyaatti liqimsiisuu kun dhaaba saniifi ummata Oromoos akka hin fayyadane, akkasumas paartii biyya bulchuufi biyya kanaafis faaydaa qaburra balaan akka caalu agarsiisuu yaaleen jira. Saboota moggaatti dhiibamanii naannoo ofiirratti mirga ofiin of bulchuu guutuu federaalatti ammoo qooda isaanin malu argachuuf hawwanis daran kan miidhu akka ta’e kaayeera. Maarree falli maali gaafiin jedhuuf ammoo:
Hunda dura ODPn waan ishii miidhuraa of qusachuun humna jabeeffachuudha. Tokkummaa keessoo dhaabaa cimsuun, sabboonummaa ummata ittiin hawwatte jabeeffachuu, humna namaa barateefi fudhatama qabu ( credable) ofitti dabalachuun jabaattee bahuu qabdi. Itti aansuun mooraa Oromoo keessatti walhubannoo ( consensus) uumuun siyaasaa Oromiyaa tasgabbeessuu barbaachisa. Kana keessaa akkuma ammaa Gaaddisa Hogganoota Oromo jalatti jalqabametti filannoon osoo hin dhufin dura mormitoota waliin bu’aan filannoo sanii kan hunda fayyadu ta’uu waliif galuu qabu ( negotiated election and power sharing). Kun ammoo Oromiyaa qofatti osoo hin taane dhaabni naannolee biroo bulchaniifi mormitoonni isaaniis akka raaw’atan jajjabeessuu feesisa. Kun filannoon kan tokko guutuu moo’atee kuun moo’amu ( absolute winners and losers) osoo hin taane kan namuu keessaa waa argatu akka ta’u godha. Kun ammoo jeequmsa filannoo duraafi boodaa hambisuuf fayyada.
EPRDF baqsuu osoo hin taane dimokraatessuutu wayya. Kana jechuun paartileen 4 amma keessaa jiran dabalatee kan naannolee shanan hafanii bifa bakka bu’ummaa ummata isaaniin walgituun ( proportional representation) tolchuudha. Hojmaataafi ilaalcha /ideology/ paartichaa fooyyeessuun akka sirna dimokraasii waliin deemu taasisuudha. Paartileen hundi akka baay’ina ummata bakka bu’anii ( proportional representation) akka hirmaatan gochuun dhaabbilee akka TPLF biraa mormii kaasuu mala. Mormiin akkasii kan dimokraasummaafi walqixummaaf diddaa isaan qaban waan saaxiluuf yaadaan moo’achuun salphaadha. Yeroo ammaa garuu yaada paartilee walitti baqsuu kana walabummaa ( autonomy) dhaabaafi naannoo sarba jedhanii waan dhiheessaniif mormiin isaanii Tigraay qofa osoo hin taane naannolee biroottis naatoofi deeggarsa argachaa jira. Kana dhabsiisuuf EPRDF baqsuu dhiisanii dimokraatessuuttii deebi’uun waa hundaaf fala gaariidha.
Fuulleffannaan ammaa paartii jiru diiganii, paartii haaraa lafaa kaasanii jaaruuf yaaluun xaxama hamaa keessa of galchuun yeroo, humnaafi leeccalloo qisaasurra filannoo itti aanu tokkummaan akkamitti injifanna kan jedhurratti fuulleffachuutu wayya. Kana gochuuf dhaabbilee Oromoo jiddutti waliigaltee uumuun Oromiyaatti filannoon hubaatii tokko malee akka geggeeffamu gochuu; naannoleefi saboota qabsoo keenyaaf firaa keessattis filannoon bifa walhubannaatiin akka geggeeffamu tumsa barbaachisufi gochuufiidha. San booda humnoonni walqixxummaa sabootaatti amananan filannoo nagayaa geggeeffatanii naannoofi federaalaattis sagalee wayyabaa argatu. Paartileen Oromoo sadarkaa nannootti aangoo waliif hiru; federaalaatti firoota qabsoo keenyaa waliin kaadhimamaa tokko dhiheeffatu. San boodas jijjirama heera mootummaas yoo barbaachise sagalee wayyabaa guddaa ( absolute majority) qabatanii itti deemuun fedhiifi dantaa sabaafi sablammootaa guututti cehuun danda’ama.
ODPn paartii qeenxee jaarutti deemnaan dantaa saba keenyaafi wabii umuufi sirna federaalizmii qabsoo ummatootaan jaarame tiiksuun mala biraa dhahuun dirqama. Gaaga’ama siyaasaafi xaxama heeraa mudtauu malu keessatti Oromiyaan jeequmsatti akka hin seenneefi cehuumsi akka hin gufanneef qaama furmaataa ta’uuf ammumaan qophaayuu qabu. Kana jechuun filannoon ariifachiisaan godhamuu malus ta’ee mootummaan amaanaa jaaramu hirmaannaafi hayyama mormitootaa waan gaafatauuf, hirmaannaan kun ammoo jeequmsa osoo hin kaasiin targabbiin akka hojjatamuuf of qopheessuun barbaachisaadha. Filannoo itti aanu irratti dantyaan sabaafi nageenyi biyyaa akka hin miidhamneefis , dhaabbileen siyaasaa Oromoo saffisaan agoobara takka jalatti deebi’uun( walitti baquunis ta’ee tumsa tolfachuun) tarsiimoo filannoofi bulchiinsaa bocachuun humna filannaa ( alternative force) bahuu qabu. Dhaaba akka haaraatti jaaramuwaliinis hariiroo akkami qabaachuu qabna kan jedhu gaaddis Hoggansa Oromoo keessatti mari’achuun ammumaan kallattii kaayuun feesisaadha.
GOOLABBII
Barruu kana keessatti hangan beekuufi yaada’u irratti hundaayuun qindeessuu yaaleen jira. Barruu kana ergan qopheessee ji’a darbeera. Barreessuu durattiifi boodas qondaalotaafi deeggartoota ODP mari’achiisera. Hogganoota paartilee miseensota EPRDF fi kanneen naannolee shaniis dubbiseera. Wanti nama ajaa’ibu namni yaada dhaabbilee sabaa diiganii baqsanii dhaaba qeenxee kana ijaaruu deeggaru qubaan lakkaayama. Garuu hedduun isaanii mormiif fedhiifi ejjannoo waan hin qabneef caldhisanii ilaaluu jiru. Waan dogongoraa tokko osoo arganii maaltu na dhibeen yookin hogganaa muufachiisuu diddaaf caldhisanii ilaaluun hoggansa san miidhuu malee fayyaduu miti. Yoo danda’an gorsanii karaatti wal deebisuu takkaahuu yaada qaban ifatti dhiheessanii sirreessuuf yaaluun bor gaabbii nama hanqisa. Kanaafuu anis waanin yaadu barruu kanaan dhiheesseera. Yaada kana ifatta maxxansuurra maaf keessaan hin hoggansaaf hin ergine gaafin jedhu ka’uu male. Yaada kana hoggansa dhimmi ilaalu kallattiin ibseefiin ture. Amma ammoo miseensi dhaabaafi ummanni keenya dhimmicha irratti hubannaa gahaa akka argatuuf biraan gahuun barbaachisaa ta’ee natti muldhannaanin maxxansuuf murteesse. Hoggansi ODP mariirra jiru dhimma kana bilcheessee akka laalu abdiin qaba. Waggota muraasa injifannoo itti goonfachaa deemne kana walgorsaa, fi walmormaas ta’u waldhaggeeffachaa as geenye. Waltuffachaafi gurra walirraa cufaa osoo deemnee as hin geenyu ture. Ammas gurra walii laachuuma santu fala natti fakkaata.
Jawar Mohammed
Onkololeessa 17, 2019
Dr. Abiy Ahmed, the prime minister of Ethiopia has been awarded the 2019 Nobel Peace Prize. Baga gammaddan, baga gammanne!! Congratulations!! #NobelPrize #NobelPeacePrize October 11, 2019Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Abiy Ahmed, Africa, Ethiopia, Nobel Peace Prize 2019, Oromia, PM Abiy Ahmed
10 comments
Dr. Abiy Ahmed Ali, the Prime Minister of Federal Republic of Ethiopia and head of the Oromo Democratic Party (ODP) that governs the state of Oromia, wins the 2019 Nobel Peace Prize.
Abiy Ahmed, Ethiopia’s prime minister, wins 2019 Nobel peace prize
Award recognises efforts for peace, in particular in resolving Eritrea border conflict
The prime minister of Ethiopia, Abiy Ahmed, who forged a peace deal with Eritrea last year, has won the 2019 Nobel peace prize.
The award recognised Abiy’s “efforts to achieve peace and international cooperation, and in particular his decisive initiative to resolve the border conflict with neighbouring Eritrea”, said Berit Reiss-Andersen, the Norwegian Nobel committee’s chair.
One of Abiy’s biggest achievementssince coming to power in April last year was the peace deal signed three months later, which ended a nearly 20-year military stalemate with Eritrea following their 1998-2000 border war.
Abiy has also pushed through reforms at home, dramatically changing the atmosphere in what was regarded as a repressive state. His public renunciation of past abuses drew a line between his administration and those of his predecessors, as did the appointment of former dissidents and large numbers of women to senior roles.
Abiy said: “I am so humbled and thrilled … thank you very much. It is a prize given to Africa, given to Ethiopia, and I can imagine how the rest of Africa’s leaders will take it positively to work on the peace-building process in our continent.”
Other figures who were considered in the running for this year’s prize included the 16-year-old Swedish climate activist Greta Thunberg, Angela Merkel, the German chancellor, and Hong Kong pro-democracy activists.
Ninety-nine Nobel peace prizes have been awarded since 1901, to individuals and 24 organisations. While the other Nobel prize laureates are announced in Stockholm, the peace prize is awarded in the Norwegian capital, Oslo.
Abiy, 43, a former military officer specialising in cyber intelligence, has forged a reputation as a daring leader prepared to take risks to tackle decades-old problems.Timeline
Abiy Ahmed’s achievements
Show
The peace deal with Eritrea surprised and delighted tens of millions of people across east Africa. The conflict had cost both countries dearly in lives and scarce resources, and was a brake on development across much of the volatile region.
Eritrea, which has a population of about 4 million, gained independence from Ethiopia in 1993 after a 30-year guerrilla war.
The Nobel committee acknowledged that “peace does not arise from the actions of one party alone”.
It said that when Abiy “reached out his hand, President Afwerki [of Eritrea] grasped it, and helped to formalise the peace process between the two countries”.
More recently Abiy played a key role in brokering a political deal in neighbouring Sudan that halted a slide into violence after the fall of the veteran dictator Omar al-Bashir, while retaining many of the gains made by pro-democracy protesters.
António Guterres, the UN secretary general, said winds of hope were blowing across Africa.
“This milestone has opened up new opportunities for the region to enjoy security and stability, and Prime Minister Ahmed’s leadership has set a wonderful example for others in and beyond Africa looking to overcome resistance from the past and put people first,” Guterres said.
Abiy, who often relies on bold personal initiatives and charisma to drive change instead of working through government institutions, is the country’s first leader from its largest ethnic community, the Oromo, who have long complained of economic, cultural and political marginalisation.
Domestic reforms have included lifting bans on political parties, releasing imprisoned journalists and sacking a number of previously untouchable officials, some of them accused of torture.Abiy also appointed women to half the ministerial posts in his cabinet.
In Addis Ababa, larged crowds have been welcoming home exiled dissidents. Residents who once feared speaking publicly about politics now talk of little else. Flags and symbols long banned by the ruling Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF) fly across the city.
Other initiatives, such as the planting of millions of trees, have won further international support.
‘Abiy Ahmed is our miracle’: Ethiopia’s democratic awakening
Read more
Born in western Ethiopia, Abiy joined the resistance against the regime of Mengistu Haile Mariam as a teenager before enlisting in the armed forces, reaching the rank of lieutenant colonel. He has a doctorate in peace and security studies.
After a stint running Ethiopia’s cyber intelligence service, he entered politics eight years ago and rose rapidly up the ranks of the Oromo faction of the EPRDF, which has historically been at odds with the Tigrayans.
Analysts say Abiy’s mixed Christian and Muslim background and his fluency in three of the country’s main languages help him to bridge communal and sectarian divides.
Dino Mahtani, a deputy director of International Crisis Group’s Africa programme, said: “Abiy’s award is a reflection of the west’s hope for transformational change in Ethiopia. But peace in Ethiopia is under threat by outbreaks of violence following Abiy’s political liberalisation project that, despite all its good intentions, has also contributed to unleashing centrifugal political forces in the country.”
In an interview with the Guardian shortly after Abiy survived an apparent assassination attempt in 2018, one of his personal acquaintances said the leader was “always looking ahead for the future”. Former colleagues said shelves of books on religion, philosophy and science filled Abiy’s office.
“He is physically active and very well organised … He did not have a secretary because he wanted his office to be accessible. His office door was literally never closed,” one said.
Nobel Peace Prize 2019: Ethiopia PM Abiy Ahmed wins for role in ending 20-year war with Eritrea, The Independent
Irreecha 2019: The Oromo national and cultural holiday season: Oromians and friends of the Oromo nation in millions celebrating the blessing festival in Oromia and all over the Globe. Over 10 million people attended the events in Finfinnee at Hora Finfinnee, Hulluuqoo Kormaa and in Bishooftuu at Hora Harsadii October 7, 2019Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Hora Finfinnee, Hora Harsadii (Bishoftuu), Irreecha, Irreecha (Irreesa) Oromoo, Irreecha 2019, Oromo national holiday, Oromo Thanksgiving, Oromummaa
add a comment
Irreecha (Irreessa) Birraa Oromoo kan Bara 2019 (akka lakkoobsa Oromootti kan Bara 6413) akka gaariitti karooreffatamee, haala oo’aa fi bareedan Finfinnee (Hora Finfinnee, Hulluuqoo Kormaa) fi Bishooftuu, Hora Harsadiitti nagaan kabajamee jira. Kan Hora Finfinnee sababa Finfinneen dinaan qabamtee turteef waggaa 150f itti irreefachuun dhowwamee ture. Kunoo injifannoon barana itti irreeffatame. Irreecha Finfinnee fi Bishooftuutti namoota milyoona 10 oltu qooda itti fudhate. saboota hedduutu aadaa saanii muli’sun irratti argaman jiru. Jaalaa, hariiroo fi firummaa Oromoo walii qabanisi ifatti ibsaniiru.
The blessing and colorful Irreecha (Oromo Thanksgivings) event that started in mid August and continue to be celebrated in Birraa (September- October). Over 10 Million people attended Hora Finfinnee in the capital of Oromia on 5th October and Hora Harsadi (in historic Bishoftuu, Oromia) on 6th October 2019. Both events were celebrated beautifully, successfully and peacefully. The Irreecha of love, peace, reconciliation and unity in diversity brought together diverse cultures, people and nations together. Irreecha is the most important event (season) in Oromo people national and cultural calendar. #Irreecha2019
Here are some of live pictures, videos and reports refer to Irreecha Oromo Thanksgiving 2019 (6413 in Oromo Calendar) Celebrations.
Irreechi Hora Finfinneetti waggaa 150 booda kabajamaa jira
Irreecha 2019: ‘Oromoon akka galaanaatti dambali’ee Hora lamaanitti nagaan Irreefatee xumure’ BBC Afaan Oromoo
Shimallis qaamolee mikaa’ina Irreechi Finfinneetiif gumaachan galateeffate
Irreecha 2019: Taateewwan shan yaadataman keessaa
Ethiopia’s Oromos mark thanksgiving festival in Addis Ababa for the first time in 150 years, QZ Africa
Ethiopia’s Oromo Celebrate Festival in Addis Amid Tight Security, The New York Times
In pictures: Ethiopia’s Oromos celebrate thanksgiving, BBC
Huge crowds turned out in Ethiopia’s capital, Addis Ababa, as it hosted for the first time in more than a century the annual Irreecha thanksgiving festival of the Oromo, the country’s largest ethnic group.
In one Irreecha tradition, freshly cut grass and flowers are placed in water to thank God for the end of the rainy season and the beginning of spring.
There was tight security as hundreds of thousands of people clogged the streets, including Addis Ababa’s main public area, Meskel Square. They chanted, sang and waved flags and flowers.
City officials said they were expecting 10 million people to take part, though the final attendance figures are hard to estimate.
Previously, the annual festival had been celebrated in Bishoftu, 40km (25 miles) away, but similar gatherings have taken place in other parts of Oromia at different times of the year.
The move to the capital, which is surrounded by Oromia, is seen by some as a recognition of Oromo culture by the authorities. For years, Oromo people had complained of cultural and political marginalisation.
But some say it is an attempt by the ruling party to cultivate popular support ahead of next year’s general election, reports the BBC’s Kalkidan Yibeltal.
There are thought to be at least 40 million Oromos in Ethiopia, making up more than 30% of the population.
Within the Oromos there are many different traditions associated with where people come from, and Irreecha brings them all together.
The celebration is a chance for people to wear traditional costume.
This man, from the Shoa region, are wearing “Daabe”, made from baboon skin.
The beadwork, known as chelie, that these women are wearing on their foreheads is common to all Oromos, but their clothes are typical of people from the Borena region.
These men made the 400km journey from Bale, in southern Ethiopia, to join in the festivities. Their headscarves, known as ruufa, are worn at any major celebration.
This woman from Hararghe, in the east of Ethiopia, came in the clothes typical of her region.
A community from Alaba, which is in southern Ethiopia outside of Oromia, also joined in.
Ethiopia’s Prime Minister Abiy Ahmed is himself from Oromia.
He has implemented radical reforms since coming to power last year following protests demanding more rights for ethnic groups.
But despite the move to the capital, the festival comes amid rising political tensions and ethnic rivalries that are dogging Mr Abiy’s administration, our correspondent says.
Photographs by Yadeta Berhanu (BBC), Amensisa Negera (BBC), Reuters and AFP.


text:
Konyaa Lixa Shawaa Ona Jibaat keessatti kan argamu Bosonni Jibaat, ibidda Roobii kaleessaa (Bitootessa 24, 2021) itti qabsiifameen, Kamisa har’aallee guyyaa lammaffaaf itti-fufuun gubachaa jiraachuu.
Loltootni Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa, WBO’tu bosona kana keessa jira, jechuun baay’inaan naannoo sana buufachuu eegaluun isaanii ji’a tokko kan lakkoofsise ta’uu fi Uummani Oromoo naannoo bosona kanaa jiraatanis rakkoo/sodaa nageenyaa irraa kan ka’e qe’ee ofii irraa gara iddoo biraatti erga godaananii bubbulanii jiraachuun wal-qabatee, ibiddi kun LMKII bosona sana weeraranii jiraniin qabsiifamuu akka hin oolle dubbatan Maanguddoon Oromoo, jiraataan Ona Jibaat RSWO’n dubbise.
Lolli Oromoo Walloo irratti Jimaata darbe eegale Roobii kaleessaa fi Kamisa har’aas Ona Jiillee Dhummuuggaa keessatti itti fufee jiraachuu.
Konyaa Lixa Wallaggaa Ona Gullisoo keessatti, Kibxata dheengaddaa irraa qabuun hanga Kamisa har'aatti Oromoonni 8 Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan ajjeefamuu.