text:
Hundaa’uu Naannoo Sidaamaa, diigamuu ADWUI fi kanneen biroo: Taateewwan ijoo bara 2012’tti Itoophiyaatti raawwatan
ALI bara 2012’tti Itoophiyaatti wantoonni ijoo hedduu biyyattii waltajjii miidiyaalee idil- addunyaarratti gama gaariitinis ta’e faallaan kaasan raawwataniiru.
(bbcafaanoromoo)–Barri lakkoofsa Itoophiyaa bara 2013 seenuuf guyyoonni muraasni hafu sababa godhachuun dhimmoota ijoo bara 2012 raawwatan isin yaadachiisuuf gabaasa kana qindeessineera.
Dhimmoota ijoo jalqaba bara 2012 keessatti raawwatan keessaa tokko Irreecha Finfinneeti. Irreechi Finfinnee waggaa dheeraa booda yeroo jalqabaaf kan kabajamedha.
Haala haawwataa ta’en kan kabajame sirna aadaa kana irratti saboonniifi sab-lammoonni bakkeewwan Itoophiyaa garaa garaaraa dhufanis hirmaataniiru.
Gama kaaniin, bara 2011 sababoota garaa garaan kan taasifamuu dhabe lakkoofsi ummataa bara 2012 keessa ni raawwata jedhamus yeroo sadaffaaf yeroo biraatti darbeera.
Kana dura rakkoo nageenyaan bara 2012 keessammoo sababa weerara koronaavaayirasiin osoo hin taasifamiin hafe. Ummanni Itoophiyaa yeroo xumuraaf waggaa 14 dura lakkaa’ame.
Qulqulluun Sinodosii Mana Kiristaanaa Ortodoksii Itoophiyaa hundeeffama Mana Lubummaa Oromiyaa kuffisuun lubummaan hundeessitootaa qabu kan murteessees waggaa bara 2012 keessa ture.
Balaan lolaa lammiilee kuma dhibbaan lakkaa’amanirra gaaga’ama olaanaa dhaqqabsiisees ganna bara 2012 keessadha. Mootummaan sababa lolaan lammiileen miiliyoona 2 ol miidhamu danda’u jechuun ibsee ture.
Dhimmoota ijoo kaan raawwatan gabaabinaan haa ilaallu.
Ajjeechaa barattoota yunivarsiitii
Yunivarsiitiiwwan barumsa eegalanii osoo hin turin ture ajjeechaan sukaneessaa dhagahamuu kan eegale.
Keessumaa yunivarsiitiiwwan Naannoo Amaaraafi Oromiyaa jiran muraasa keessa gochi kana dura hin baratamne raawwateera.
Ajjeechaa raawwate hordofee barattoonni bakkeewwan adda addaatti mormii dhageessisuufi poolisiitti bu’aa turan.
Barattoonni kuma hedduutti tilmaaman immoo sodaa kanaan barumsa dhiisanii maatiitti galuu isaanii Ministeerri Saayinsiifi Barnoota Olaanoo ibseera.
Yunivarsiitiiwwanis barattoota hookkara uuman jechuun shakkan barnootarraa waggaa 1fi 2’f dhorkuu eegalee barnoottati akka hin deebinellee murteessaniiru.
Poolisiin barattoota badii kanaan shakkeerratti meeshaalee adda addaa, akkasumas qarshii guddaa argachuu ibseera.
Ajjeechaawwan garaa garaa kanaaf mootummaan dhaaba Naannoo Tigraay bulchu irra deddeebiin himatus, dhaabichi kana ni balaaleeffata.
Boodarra dhaabbileen siyaasaa rakkoon akkanaa calaqqee siyaasaati jechuun, keessumaa paartileen Naannoo Oromiyaafi Amaaraa keessa sosso’an akkasumas rogeeyyiin marii taasisaniiru.
Walumaa gala, taate kanaan barattoonni 10 ol haala garaa garaan lubbuu dhabaniiru.
Jawaar ‘marfamuu’ isaa ibsuu
Rogeessi beekamaa akkasumas yeroos daarektara olaanaa OMN kan ture Jawaar Mohaammad baatii Onkololeessaa keessa ture ‘marfamuu’ isaa ibsuun fuula fesbuukii isaarratti kan barreesse.
Kana hordofee deeggartoonni isaa nageenya isaaf yaadda’an mana jireenyaa isaa akkasumas magaalota Oromiyaa garaa garaatti daanditti bahuun mormii ibsaniiru.
Jawaar humnoonni nageenyaa eegdota mootummaan ramadeef ‘halkan keessa humnaan’ fudhachuuf akka yaalan hime. Poolisiin Federaalaa ajaja akkanaa hin kennine jechuun himannaa Jawaar balaaleeffata.
Mormiin daandiitti bahame garuu hookkaratti jijjiiramuun namoonni gareedhaan, amantiifi sabaan walitti gara galuun yoo xiqqaate namoonni 97 akka ajjeefaman poolisiin ibseera.
Ajjeechaawwan gara caalu namoonni walitti gara garuun kan raawwatanidha kan jedhe poolisiin, muraasni kan lakkoofsaan hin ibsamne harka humnoota nageenyaa jalattis ajjeefamuu ibseera.
Ajjeechaa sukaneessaa raawwateen alatti qabeenyi guddaas manca’eera. Yeroo kana manneen amantii Kiristaanaafi Islaamaarratti haleellaan xiyyeeffate mul’ateera.
Ajjeechaan yeroosi saba tokkorratti xiyyeeffate jechuun hirmannaa ka’e hordofee MM Abiy Ahimad eenyummaa saba namoota ajjeefamanii lakkaa’un amantiifi sabaan ummataaf ibsaniiru.
Rakkoo yeroos raawwaterratti garuu qaamni gaafatamees ta’e himatame hin jiru. Jawaar MM Abiy waliin dhimmicharratti akka mari’atan ibsuun ala waan ibsame hin jiru.
Taatee kana booda Jawaar Mohaammad siyaasa paartii keessa akka seenu ibsuun filannoorratti akka hirmaatu beeksise. Paartii KFO seenuun paasportii US deebisuu isaa kan ibsees kana booda ture.
Sidaamaa – Naannoo 10ffaa
Godinni Sidaamaa Naannoo Sidaamaa ta’uun naannoo kudhanaffaa Itoophiyaa ta’un kan galmoofte bara 2012 ture.
Rifarandamii baatii Sadaasa keessatti taasifame jiraattonni godinichaa sagalee olaanaan kan deeggaran yoo ta’u gammachuu guddaanillee simatan.
Haa ta’u malee, naannichi ji’oota shan olif hin hundoofne ture.
Godinichi qabsoo waggaa dheeraa booda naannoo ta’un garuu saboota kaan naannoo Kibbaa keessa jiran gaaffii walfakkaataa akka kaasan taasiseera.
Bakkeewwan sababa kanaan wal dhibdeen dhalates ture. Hireen gaaffii naannoo godinoota kaanii qorannoon kan murtaa’u akka ta’e mootummaan ibseera.
Dhiheenya qondaaltonni Godina Walaayittaafi kaan mariirra turan hidhamuu hordofee namoonni 20’tti siqan ajjeefamun ni yaadatama.
Badhaasa Nobeelii MM Abiy
Lammiin Itoophiyaa badhaasa Nobeelii Nagaa yoo injifatu Ministirri Muummee Abiy Ahimad kan jalqabaati.
MM Abiy sababni ijoo badhaasicha argatan araara Ertiraa waliin waggaa 20 booda Itoophiyaan buufte, gahee araara Sudaan keessa taasisan, nageenya Bahaa Afrikaa keessatti gumaachaniifi jijjiirama biyya keessa taasisanidha.
Badhaasa booda yoo biyya gahan ‘simannaan gootaa’ kan taasifameef yoo ta’u lammiileen kumaatamaan lakkaa’aman gammachuun simataniiru.


c: text/html

text:
Gaaffii
Waaqayyo jiraa? Jiraachuu Waaqayyootiif ragaan jiraa?
Deebii
Jiraachuun Waaqayyo mirkaneessuu yookiin mirkaneessuu dhiisuun hin danda’amu. Macaafni Qulqulluun jiraachuu Waaqayyoo amantiin fudhachuun akka nurra jiru nutti hima. “Amantiin malee immoo Waaqayyoon gammachiisuun hin danda’amu. Eenyu illee Waaqayyotti dhiyaachuu yoo barbaade inni akka jiru, warra isa barbaadaniifis gatii isaanii akka kennuuf amanuun isa irra jira” (Ibroota 11:6). Waaqayyo utuu sana barbaadee gara biyya lafaa dhufee nutti mul’ata ture. garuu inni is asana gochuu hin barbaadne utuu isa kana godhe amantiin hin barbaachisu ture. “Yesus immoo , ‘yaa Toomaas waan ana agarteef amantee? Utuu ana hin argin kan amanan, attam haa gammadan!”’ ittiin jedhe (Yohaannis 20:29).
Haa ta’u malee jiraachuu Waaqayyootiif ragaan hin qabnu jechuu keenya miti. Akka Macaafni Qulqulluun labsutti, “Bantiiwwan waaqaa ulfina Waaqayyoo himaa jiru. Waanti bantii waaqaa jelaan mul’atus hojii arka isaa ni labsa. Guyyaan guyyaa isatti aanutti kana ni dabarsa. Waa’ee kana ni beeksisa. Isa kanaaf jechi, dubbiinis hin jiru, sagaleen isaaniis hin dhaga’amu, haa ta’u iyyuu malee waanti isaan dabarsan guutumma biyya lafaatti ni ba’e, waanti isaan himanis handaara lafaa ni ga’e gooftichi achii bantii Waaqaa keessatti biftuu dhaaf godoo ni dhaabe.” (Faarsaa 19:1-4). Urjiwwan yeroo ilaallu bali’ina samii yeroo ilaallu, uumamaa dinqii kana yerii ilaallu, biiftuun yeroo lixxu miidhagine ishee yeroo ilaallu, waantonni kun hundinuu gara Waaqayyoo kan agarsiisanii dha. Kun yoo ga’aa ta’uu dhabaates garaa keenya keessatti ragaa qabna. Macaafa Lallabaa 3:11 irraa akkas jechuun nutti hima, “... hawwii waanta bara dheeraa booddee ta’u beekumsa yaada ilma namootaa keessa kaa’eera.” Jireenya kanaan ala kan biraa biyyaa lafaa kanaan ala kan biraa akka jiru keessa keenyatti nutti dhaga’ama. Yaada kana sammuun keenya fudhachuu dhiisuu danda’a. jiraachuun Waaqayyoo garuu nurraa jiraata. Akkasumas ta’ee garuu jiraachuu Waaqayyoo kan ganan akka jiran Macaafni Qulqulluun nu akeekkachiisa, Gowwoonnii garaa isaatti Waaqayyo hin jiru ni jedhu (Faarsaa 14:1). Seenaa keessatti adaa hundumaanuu qaroominaafi ardiiwwan adda addaa keessa namoota jiraatan keessa dhibbeentaa sagaltamii saddeetti kan ta’an Waaqayyo tokko akka jiru ni amanu. Kanaaf amantii kana namoota keessa kan bulche waanti ta’e jira.
Ragaalee kan Macaafa Qulqulluutiin kan bira waa’ee jiraachuu Waaqayyoo fi waantota amansiisaa ta’an kaa’uu falmuun ni danda’ama. Jalqaba falaasama waa’ee jireenyaa qo’atu irraa kan ta’e kan ittiin falman dhiyeessuu ni danda’ama. Baay’ee kan jaallatamaa ta’e falmiin falaasama waa’ee jireenyaa qo’atu irraa kan ta’e jiraachuu Waaqayyoo mirkaneessuuf yaada Waaqayyoo dhiyeessa, jalqabattis Waaqayyoon, “waan isa caalu yaaduu kan hin danda’amne” jechuun ka’a. itti aansees jiraachuun jiiraachuu dhiisuu irraa waan caaluuf qaamni hunduma irra caalu jiraachuu qabna. Waaqayyo hin jiru yoo jenne garuu Waaqayyo hunduma irra kan caalu Waaqayyo hin jiru yoo jenne garuu Waaqayyo hunduma irra kan caalu eenyummaan hin jiru jechuudha. Kun immo ibsa Waaqayyo kan mormu ta’a.
Falmiin inni lammaffaan ‘teleological’ yookiin uumamni hundinu ‘design’ saxaxa akka qabu kan agarsiisudha. Falmiin kun akka jedhu uumamni hundinuu ogummaa uumamaa waan agarsiisuudhaaf ogummaa dinqii kana kan qabu uumaan jirraachuu qaba. Fakkeenyaaf lafti nuyi irra jiraannu aduutti kiiloomeetirii xinnoo utuu dhiyaattee yookiin fagaatteetti ta’e waata lubbuu qabu jiraachisuu hin dandeessu ture. biyya lafaa irra kan jiran elementoonni kan jarri wal irraa hojjetaman uttu qabxii xinnoodhaan gad yookiin ol jedheera ta’ee lubbu qabeeyyiin hundinuu salphaatti ni du’a ture. Uumamuun pirootiinii tokko akka carraa uumamuun isaa isaa molokiulii tokko irraa kan gad ta’eedha. 10243 1 keessaa (innis 10 itti aansuun 243 zeros dhaan). Egaa seeliin tokko immoo molokulii miiliyoonan lakkaa’aman irraa kan hojjetameedha.
Falmiin inni sadaffaan immoo falmii ‘cosmological’ kosmoolojii yookiin ta’umsi hundinuu sababa qaba kan jedhudha. Ta’umsi hundinuu sababa qaba. Wayyabni kunii fi waanti hundinuu akka ta’u kan isa taasise jira. Waanti kam iyyuu akka ta’u kan isa taasise waanti tokko duubaan jira jedha. Kan ahundumaa kan uume “Uumaama kan hin taane” jiraachuu qaba . “Waanti hin uumamne” kun Waaqayyo dha. Falmiin inni afuraffaan immoo kan naamusaaati “moral” seenaa keessa kan jiran adaawwanni seera adda addaa qabu. Namni kamii iyyuu gaarii fi hamaa beeka. Ajjeesuun, sobuun, hatuun hojiiwwan namusa garii of keessaa hin qabaanne hundinuu kan fudhatama hin qabneedha. Maarree gaarii fi hamaa addaan baasanii beekuun Waaqayyo isa qulqulluu biraa utuu hin taanee eessaa dhufuu danda’aa?
Ta’us namoonni jiraachuu Waaqayyoo isa shakkii hin qabne kana akka ganan sobaattis akka amanan Macaafni Qulqulluun nutti hima. Roomaa 1:25, “Isaan dhugumaan waa’ee Waaqayyo sobatti diddiraniiru, Waaqayyoon isa hunduma huume dhiisanii uumamaaf sagadan hojjetaniif. Waaqayyo garuu bara baraan galateffamaadha ameen” Namoonni Waaqayyotti amanuu dhiisuudhaaf sababa barbaaduudhaaf akka hin dandeeenye Macaafni Qulqulluun akkasitti labsa, “Bifni isaa ijaan hin argamne; garuu humni isaa inni bara baraa waaqayyummaan isaa eergi biyyi lafaa uumamee jalqabee waan inni uume irratti qalbifatamee yaadatti argamuu ni danda’a; kanaafis waan itti qabatan hin qaban” (Roomaan 1:20).
Namoonni sababni jarri Waaqayyotti hin amanneef, “Saaynsaawaa waan hin taaneef” yookiin ragaa waan hin qabneedhaaf jedhu. Sababni isaanii inni dhugaan garuu al tokko Waaqayyotti amanuu yoo jalqaban isaan itti gaafatamummaa akka qabanii fi isa irra dhiifama barbaaduun akka isaan irra jiru waan isanitti waan argamuuf (Roomaa 3:23, 6:23). Waaqayyo yoo jiraate, waanta goonu hundumaadhaaf itti gaaftamummaa qabna. Waaqayyo hin jiru taanaan waanta barbaanne yoo goone nutti faradama kan jedhu yaaddoo hin qabaannu. Sababa kanaaf nattoi fakkaata falaasamni evooluushinii namoota heedduu duratti kan itti amanamu Waaqayyotti amanuu irra filannoo kan biraa argachuuf. Waaqayyo jira jiraachuu isaas hundinuu beeka. Tokkoo tokko Waaqayyo akka hin jirre amansiisuudhaaf cimsanii falmuun isaanii jiraachuu isaatiif ragaa ga’aa dha.
Akka Waaqayyo jiru akkamiin beekna? Akka kiristaanaatti, akka Waaqayyo jiru ni beekna guyyaa guyyaatti isatti dubbanna. Dhugumaan deebisee yeroo dubbatu sagaleen hin dhaga’amu, ta’us jiraachuun isaaf geggeesummaan isaa nutti dhaga’ama jaalalli isaas nutti beekama. Jireenya koo keessatti kan mudatan waantota tokkoof Waaqayyoon malee sababa kan biraa qabaachuu hin danda’u. Waaqayyo dinqii isaatiin na fayyiseera jireenya koos geddareera. Kanaaf argamuu isaa amanuu fi galateeffachuun natty kan xinnaatuudhan jedha. Kanneen ani dhiyeesse falmiiwwan kun kophaa isaanii kan hin amanne amansiisuudhaaf ga’a dha hin jedhu. Gara dhumaatti jiraachuu Waaqayyo amantiin duwwaa fudhachuutu nurra jira (Ibroota 11:6). Waaqayyoniitti amanuun dukkanatti utaaluu jechuu miti gara mana nagaa qabeessa namoonni harki caalaan itti seenanitti bakka ifaatti galuu jechuudha malee.
English
Waaqayyo jiraa? Jiraachuu Waaqayyootiif ragaan jiraa?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Karaan Jiru Of Duratti Deemuu Qofa!
Baarentuu Gadaatin
Waggoota hedduuf impaayeera itiyoophiyaa keessatti uummanni gaafiin mirgaa fi dimookiraasii gaafiin waliqixxummaa kaasaa ture, keessumaa uummanni Oromoo abbaa biyyummaa isaa kolaneeffattoota habashaa itti duulanii biyya isaa qabataniin dhabe deeffachuuf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa ture. ittis jira. Gaafii uummataa kana ukkaamsuufis weeratoonni haga wayyaanee har’aatti jiran yakka danuu uummattoota irratti addatti ammoo uummata Oromoo keessumaa sabboontoota ilmaan isaa irratti raawwachaa turaniiru. Baroota dhihoo as aanan kana keessa ammoo yakki uummata Oromoo addatti ilmaan isaa irratti raawwataa jiru ammoo akka malee sukanneessaa fi kan daangaa hin qabne ajjeechaa jimulaa taa’aa dhufeera. Ilmaan Oromoo gaafii mirgtaa karaa nagahaa gaafatan hedduun hidhattoota sirnichaa naatoo namaaf hin qabneen ajjeefameenaiiru, reebamanii miidhaan qamaa qalbii irra gaheera. Kuuniis mana hidhaa sirnichi heddumminaan ijaarratte keessatti manakraarfamaa jiru. kan eessa buteen isaa dhabames amma hin qabu.
Wayyaaneen toltu sobaa fi sossobaan hammaattu ajjeechaa fi dararaan immaammata jedhu diriirfattee waggoota 26n darbaniif uummattoota impaayeera itiyoophiyaa addatti ammoo ummata Oromoo gabrummaa ishii jala tursiisuuf carraaqaa turteetti,. Uummanni Oromoo uummata sabooaa fi sossobaa, uummata holola gowwoomsaa sirnichaan abbaa biyyummaa isaa, mirga uumamaa fi dimookoraasii isaa mulqamee maratee taa’u ta’ee waan hin argamaniif wayyaaneedhaaf dubbiin akka yaadde osoo hin ta’iniif hafeera. Immaammanni sobaa fi sossobaa kkasumas holola falkkeessii adda addaa gaggeesuun bara bittaa fi saamichaa kan qabsoo sabboontoota Oromootin harkaa fashale wayyaaneen immaammata 2ffaa isa hidhaa, ajjeechaa fi dararaan bara bittaa fi saamichaa dheereeffachuu diriirstee uummata oromoo addatti ammoo ilmaan isaa sabboontoota mirga saba isaaniif qabsaawan ajjeesaa fi bakka buutee dhabamsiisaa turteetti. Haa ta’uuti kunis qabsoo Oromoo ittuu finiise malee dhaabuu hin dandeenye. Oromoon bahaa lixatti kaaba akibbatti qabsoo isaa FXG dabalatee toftaalee adda addaan sirnicha dura dhaabbachuu itti fufe.
Uummani Oromoo hidhaa, ajjeechaa, dararaa fi saamicha weeratoonni Habshaa kan baroota dheeraa kana; keessumaa kan bara bittaa wayyaaneen waggoota 26n darbanii as jiru kana ofirraa dhaabuuf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa ture, itti s jira. Yakki qabeenya isaa saamurraa kaasee amma ajjeechaa jumlaatti isarratti raawwatu kana sabni Oromoo xumura itti gochuuf akkuma kaleessa bara abbootii isaa qabsaawaa ture har’as FXG irraa kaasee amma hidhatee qabsaaawuutti jabinaan itti jira. Qabsoo gaggeeffamaa jiru kana keessattis kaleessaa amma har’aatti wareegama qaqqaalii gaggeessaa jira. Keessumaa ilmaan isaa sabboontoonni osoo hidhaa , dararaa fi ajjeechaan irratti gaggeeffamuu inni tokko yoo kufu inni biraa itti darbaa qabsoo bilisummaa abbaa isaanirraa dhaalan asiin gahaniiru. Diina amma funyaanitti hidhtae dura dhaabbachuun bilisummaaf lolaniiru, lolaas jiru. qabsoo dhiiga isaani iitti dhanagalaasan , lafee isaanii itti cabsaa turanii fi jiran kanaaniis uummata isaanii ummata Oromoo akkuma eenyuyyuu ifatti ragaa bahuu danda’u balabala bilisummaarran gahaniiru. Diina dhiphuu hedduu fi hamaaf saaxilanii kan qabuu fi gadi dhiisu wallaalichisaniiru.
Amma uummanni Oromoo kan yeroo kamiituu caalaa sirni wayyaanee nagahe jedheera. Hadheeffatees irratti qabsaawaa jira. Keessumaa qeerroon ilmaan isaa murna waggoota 26f akka silmii ummata Oromootti karaa OPDO maxxantee dhiiga xuxaa turte tana dhiiga isaanii dhangalaasuun, lafee isaanii cabsuun xumura itti gochuuf qabso hadhooftuu irratti gaggeessaa jiru. hidhaa fi dararaan, ajjeechaa fi ukkaamsaan fincila finiisaa jiranirraa isaan dhaabuu hin dandeenye. Wayyaaneen garuu beekaa haa ta’uu hubannaa dhabaan haa ta’uu nagahee uummata Oromoo kana waan sirnaan hubatte hin fakkaattu. Ammalleen akkuma kanaan duraa bara bittaa fi saamichaa dheeraa kan biraa uummta Oromoo iarratti diriirfattee jiraachuuf hawwii qabdu holola gaggeessaa jirturraa hubachuutu danda’ama. Uummanni oromoo garuu nageh jedheera, kan yeroo kamiituu caalaa nagahee nuffe jedhee jibba isaa kara aadda addaa dhageessifateera. Ammas wayyaaneen dhagahaa waan jirtu hin fakkaatu, halli itti jirtuu fi itti hololaa jirtu nama daalachooftee dhaqii waa fuula dibadhuu koottu jedhamete of fakkeessaa jirti. Uummanni Oromoos ta’e saboonni biyyattii fuula dhiqadhuu of babbareechiitii koottu jechaanii hin jiru. uummattoonni biattii addatti ammoo ummanni Oromoo kan jechaa jiru ija kee arguu hinj barbaannuudha. Eeyyee nugaheedha jechaa jira. Wayyaanees ta’e kan maqaa uummata Oromootiin daladaltu OPDONn gongumaa aantee uummata Oromoo ta’uu hin dadeechuu bahaa narraa jechaa jira, kan FXG gaggeessaa turee fi jirus kanumaafui. Wayyaaneen kana maraafuu gurra cufattee uummaticha gara balaa booddeen isaa hin tolleetti oofaa jirti. Diddee toftee fokkisaa fi dulloomaa gaafii uummataa waliin dhahanii bira darbuu, holola sobaa fi sossobaa adda addaa gaggeessuutti jirti. Kun gongumaa fudhatama hin qabu. Humurii sirnichaas ittuu gabaasa malee hundheereessu.
Egaa wayyaaneen na bubbulacha jettee gaafii ummataa dhiiftee toftaa dulloomaa fi fokkisaa qabttee sochootuus uummanni Oromoo addatti ammoo qeerroon Oromoo deemsa wayyaanee kana sirnaan hubatee toftaa fi mala qabsoo adda ddaatti fayyadamee karaa isaa anje’e hundaan qabsoo finiisaa akka jiru beekamaadha. Inni kun jabaatee itti fufuu qaba, Oromoon alaa manatti qabsoo isaa tumsuu diina gaafii ummataa tuffattee holola aangorrtra ishii tursiisu hololtu tana hundeen ofirraa buqqisee gatuuf sochii isaa cimsuu qaba. eeyee nagaheen nagaheedha, nagahee isaa ammoo Oromoon caalaatti cimsee itti fuun yoo qabsioo isaa finiinse uumriin wayyaanee dheeraa miti. Dheereechuus hin qabu. Waliin dhahaa bara bittaaa fi saamichaa dheereeffachuuf yaaluun koloneeffatoota Aworoobbaa jarraa walakkaa dura turanuu aangoorra hin bubbilchine waan ta’eef uummanni Oromoos osoo holla wayyaaneen guirra hin kenniin diina innikkaa wayyaanee ofiin jettu tana ergamtuu ishii OPDO waliin irree isaatiin dhiibee ofirraa buus ee bilisa of baasuu qaba jenna. Qabsoo malee bilsummaan dhuftu waan hin jirreef!


text:
Arstist Hacaaluu irraa dhaloonni maal barataa?
Haacaaluu Hundeessaa goota ture goota Oromummaa isaa hojiin mul'iiseedha.
Haacaaluun sochii qabsoo oromoo keessatti nama sirboota isaa onnee nama jabeessan weddisuun dhalootaa qubee dammaqseedha.
Haacaaluun yakka tokko malee reebamaa, dhitamaa; har'a ammoo lubbuun isaa nu duraa darbeera. Haacaaluu Hundeessaaf kuni hin malu ture. Haacaaluun Artistii qofa miti morma mirga namoomaati.
Haacaaluu Hundeessaa Oromoof goota kumatamaa ijaaree jira. Oolmaan Haacaaluu Hundeessa sabaa Oromoof olee himame hin dhumatu.
Haacaaluu Hundeessaa irraa dhaloonni kun, Jaalalaa, Tokkummaa, eenyummaa ofii ni barataa.
Galmeen seenaa gootota Oromoo Artistii jaalatamaa Haacaaluu Hundeessaa bara baraan ni yaadata.


text:
Wallagga Aanaa Jaarsoo Mana Murtii Jaarsoo Keessatti Barattoota Oromoo FXGn himatamanii ragaa sobaa itti qindaayee kanneen hidhaa jiran har’a Guraandhala 2,2016 suuraa muldhisu dha.
Haaluma kanaan guyyaa har’aa motummaan Wayyaannee gaaffiin master pilaniin gaafii sirridha ni dogogorree osoo jedhu baratoota gaaffii mirgaa gaafatan mana murtiitii dhiyeessun Kaabinoota isaaf poolisii dabalatee baratoota 26 irraattii ragaa sobaa namoota 29 qophessun akka addabaman gochuuf bartootaf ummataa gidirsaa jira…bartoota himaatamaniif….namoota irraattii ragaa ba’aan listii akka armaa gadii ta’a.


text:
Maqaa ABO Shanee jedhuun daa’imman Oromoo umuriin isaanii ganna 15 gad ta’aan, qaamolee. Nageenyaatiin hidhamanii dararamaa jiru” jechuun Koomiishiniin Mirga Namoomaa Itiyoophiya beeksise.
Mootummaan Itiyoophiyaa yakka sarbama mirga Namoomaarratti raawwachaa jiraachuu isaatiin, dhaabbilee Mirga Namoomaaf falman kanneen sadarkaa Idiladdunyaa fi biyya keessaatiin yeroo garaagaraatti himatamaa jira.
Koomishiiniin Mirga Namoomaa Itiyoophiyaas amajji 25 ibsa baaseen, Qaamoleen nageenyaa mootummaa Federaalaafi Naannolee maqaa ABO Shanee jedhuun kumaatama hidhee, dhiibbootaan kan lakka’aman ammoo hiraarsaa jiraachuu saaxile. Akka ibsa Koomishiinichaattis, daa’imman umuriin isaanii hidhaaf hin geenye kanneen ganna 10fi 11 gidduu jiran hidhamuufi reebichi irratti raawwachaa jiraachuu ragaa guutuu waliin qoratamee bira ga’ameera.
Naannoo Oromiyaarra darbee, naannolee ollaa Oromiyaa ta’an keessattis daa’imman Oromoo maqaa ABO Shanee jedhuun hidhamanii hiraarfamaa jiraachuu komishiinichi Ibsicha keessatti heeree jira.
Gaambellaafi Benishaangul dabalatee, Walloo keessatti ilmaan Oromoo hedduun sababa Afaan Oromoo dubbataniif ‘ABO Shanee’ jedhamanii rakkoof saaxilamaa jiraachuu OMN yeroo adda addaatti gabaasaa tureera.
“Naannoo Gambeellaatti daa’imman Oromoo sadi, dhiirotanno lamaa umuriin isaanii ganna 11 fi 12 kan ta’an dabalatee shamarree ganna 14 miseensa ‘ABO-Shaneeti’ jedhamuun shakkamanii magaalaa Gambeellaa keessatti hidhamanii jiraachuu Koomishiin kun ragaa qabuun mirkaneeffachuu ibse.
Ibsa kan keessattis, daa’imman Oromoo kunniin keessaa dhiiraa lamaan kan ganna 11 fi 12 humnoota nageenyaan akka malee reebamuu miidhamuu isaanii gabaasni komiishinichaa ni hima.
Komishiinichi, daa’imman kun “waan maatii Oromoo irraa dhalatan qofaaf, Shanee jedhamuu hin qaban” jechuun, reebichi isaanirraa dhaabbatee hatattamaan akka hiikaman gaafata. Itti dabaluunis, qaamoleen nageenyaa ijoollee kanarratti reebicha raawwatan ariitiin qoratamanii seeratti akka dhihaachuu qabanis gaafateera.
Dhaabbanni kimun Sarbamuu mirga daa’imman kanaa qorachuuf yeroo garas imaletti, Mudde 12 – 15 bara 2013 bulchiinsa mootummaa naannoo Gaambeellaa keessa socho’uun qabiinsa hidhamtootaa iroofi fi hidhamtoota paartileen mormitootaa maal akka fakkaatu qorachaa turuusaa hima.
Daa’imman miseensa ‘ABO-Shanee’ ta’uun shakkamanii ji’a Muddee keessa hidhamanii hanga ammaa hidhamanii jiran kun sarbamni mirgi namoomaafi qabiinsi umurii isaanii giddu galeessa hin taasifanne isaanirratti raawwachuu ibsi koomishiinichaa ni addeessa.
Naannoo Gambeellaa keessatti, dhalattoonni Tigiraay waan Tigiree ta’aan qofaaf “Juuntaa” jedhamuun hidhamanii utuu mana murtiitti hin dhihaatin jiran baayyina 90 akka ta’an gabaasnichi ni agarsiisa.
Naannicha keessatti haalli qabiinsa hidhamtootaa fi mirgi bilisaan socho’uu paartilee mormitootaa fooyya’uu dhabuun akka isa yaaddessu komiishinichi yoo himu, Komiishinii mirga namoomaa
Itoophiyaatti koomishiineerri Dr Daani’eel Baqqalaa, “wantoonni xiyyeeffannoo mootummaa Gaambeellaa barbaadan hedduun jiraatanillee, dhimmi daa’imman hidhamanii fi namoota mirga wabii malee hidhaa jiranii xiyyeeffannaa hatattamaa kennamuufii qaba” jechuun ibsaniiru
Saboota Naannoo Gambeellaa keessa jiraatan keessaa, Oromoon dhibbanataa 18% olitti akka tilmaamamu ragaan interneetii ni agarsiisa.
Oromia Media Network
#Ethiopia
says
#Sudan
’s withdrawal from its territory precondition for negotiations
Ethiopia will only have negotiations with neighboring Sudan after its forces withdrew from Ethiopia’s territory, Ambassador Dina Mufti, Foreign Minister Spokesperson, told local media today.
In the Ministry’s regular briefing to local media this morning, Ambassador Dina thanked parties attempting to resolve the issue through mediation and dialogue, but said Ethiopia has a firm stance on ensuring Sudan’s withdrawal first before negotiations began, FBC reported.
ኢትዮጵያ በድንበር ጉዳይ ከሱዳን ጋር የምትደራደረው በቅድሚያ የሱዳን ኃይል የያዘውን መሬት ሲለቅ ነው- አምባሳደር ዲና
ኢትዮጵያ በድንበር ጉዳይ ከሱዳን ጋር ለመደራደር በቅድሚያ የሱዳን ኃይል የያዘውን መሬት ሲለቅ መሆኑን አምባሳደር ዲና አስታወቁ፡፡
ኢትዮጵያ በድንበር ጉዳይ ከሱዳን ጋር ለመደራደር በቅድሚያ የሱዳን የጦር ሃይል ድንበር አልፎ የያዘውን የኢትዮጵያ መሬት ሲለቅ ነው የሚል ፅኑ አቋም ያላት መሆኑን የኢፌዴሪ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታውቋል።
የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ሳምንታዊ መግለጫ ሰጥተዋል።
በመግለጫቸውም ከብሔራዊ ጥቅም ጋር የተያያዙ (የሰላም፣ ልማትና ዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ) ዲፕሎማሲያዊ አብይት ክንውኖች ላይ አተኩረዋል።
በሁለቱ አገሮቾ ለሽምግልና እና ድርድር የሚፈልጉ ወገኖችን “እናመሰግናለን” ያሉት አምባሳደር ዲና ድርድሩ የሚጀመረው የሱዳን ወታደራዊ ሃይል የኢትዮጵያን መሬት ሲለቅ ነው ማለታቸውን የዘገበው ኢዜአ ነው። ኤፍ ቢ ሲ
Related


text:
Baqatonni mooraa UNHCR Sana’aa Yemen jiru fullee baatilee darban kudhaniif dahatanii turan Bitooteessa 27 bara 2012 irraa kaasee humnaan iddoo adda addaatti geessamaa kan jiran ta’uu dubbatan.
Kanneen gara mooraa Al-Qaras geessaman baqattoonni 202 “nyaata, bishaan, dahannaa tokko ituu nuuf hin kenniin UNHCR gammojjii Sahaaraa keessatti nu gatee deebi’e” jedhu.Kanneen 400 ta’an immoo konkolaataan gara immigireeshiina Yemen kan Sana’aa keessaatti geessamnee gamoo jala hidhaa keessa ka’amnee guyyaa tokko booda Waldaan Fannoo Diimaa Ruuza nuuf kenne, jedhu.
Gama kaaniin, wellisaa Kadir Martuu Bitooteessa 27 bara 2012 jalqabee Kaartum keessatti bakka itti hidhamee ture irraa fuudhamee eessa akka geessame hin beeknu, jedhu baqatonni isa beekan. Polisiin Kaartuum garuu, Kadir ehama ituu hin argatiin wellisaa waan tureef seera cabseera, garu hin hidhamne jedhee jira.
Dubbi himaan Ministrii Dantaa alaa Sudaan fi dhaabni baqattootaa, UNHCR dameen Kaartum dhimma kana irratti deebii kennuuf waadaa seenan hojii irra hin oolchine.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Prezidaantiin Amerikaa Donaald Traamp gorsaa waa’ee nageenyaa kan biyyoleessaa Makimastar nama ka biraan bakka buusuuf akka jiran.
Beeksiisan.Traamp baatilee kudha afuriif aangoo irra yeroo turanti aangawoota sadarkaa olaanaa aangoo irraa yeroo ari’an kun ka dhiyeenyaa ta’u isaati.
Traamp Kamiisa kaleessaa galagala Twitariin akka barreessanti miseensa waraana biyyaa kan ta’an gorsaan waa’ee nageenya biyyoleessaa Letenaa Janaraal Maak Mastar kan bakka bu’an Joon Boltan ta’u ibsan.
Joon Bolton duraan Tokkummaa mootummotaatti Ambaasaaddara Yunaaytid Isteetes kan turan yoo ta’u yeroo ammaa immoo Televiziyoona chichitootaati kan jedhamu Faaks Niwuus jedhamuuf xiinxalaa ta’uun hojjatu.


text:
By Jawar Mohammed
Har’a Adaamatti nama tokko gara fuula rabbii geggeessine. Nama Oromo tokko. Nama sirna qabu tokko. Nama gootaa tokko. Nama arjaa. Hayyuu. Nama keenya tokko oonyee geggeessine. Namni sun Kabiir Huseen Waaqoo jedhama. Namni hedduun abbaa qabeenyaa Adama General Hospital jaaree saba boonse ta’uu isaatiin irra caalaa beeka. Garuu seenaan nama kanaa, hojiin isaafi gumaatni ummata keenyaaf godhe hedduu dheetuudha. Ilma qonnaan bulaa kalooytaa sheekkotaa harkaan hodhee qarshii 80 walitti qabatee daladala eegalee as gahe. Sabboonaa bara Maccaa Tuulamaatii hanga gaafa gara fuula waaqaa deemutti qabsoo tana biraa gochaan hin hafin, Kabir Huseen Waaqoo! Seenaan isaa dheetuu. Warri waliin jiraate, hedduu nuuf himuu danda’an. Ani haguma beeku keessaa waa sadeen takka isiniif haa himuu.
Waggaa 18 dura Adaamaatti barataan ture. Lafa amma Boolee jedhaniin tan Adaamaatti amma ganda jabaa taate san, gaafas xaafii qonnaan bulaatu irra jira. Firri kiyya tokko mana achitti jaarachuu eegalee anis san too’adhaaf. Tanuma keessa bakka amma General Hospital jiru kana lafti ijaarsa hopitaalaaf kenname jechaa dhageenye . An yero yeroon bakka tana bira ol dabree mana fira kiyyaa jaaramaa jiru san laalee gadi deebi’a. Ganamaa galgala yeroo ani deddeebi’u kana nama qal’aa tokkotu achumaa waa sisirreessa. Ganamaa galagala, guyyaa mara achuma jira. Yoo kiyyaa waardiyyaa, yoo akkam jabaate hojjachiisaa natti fakkaata ture. Gaafa tokko itti dhiyaadhee gaafadhe. Abbaan qabeenyaa isa ta’uu hubadhe. Na ajaaibe. Namni qaamaan huqqqataa kan hojjataa waliiniifi erga isaan galaniihis hojjatu kun abbaa qabeenyaa hospitaalcha jaaramuu ta’uun na ajaa’ibe. Roorroo lafa sanirratti itti aggaamamaa ture irra aanee fixee waggoota dheeraa booda Ameerikaatti wal agarre. Maalif hospitaala san akkasitti ciniinnatee bira dhaabbatee jaarsiste? Ati dureessaa kubbaaniyyaa ramaddee maaf hin hojjachiifne haga aduu keessa bira dhaabattee awwaara dhugaa turte jedheen gaafadhe. “ Ilma kiyya” jedhe “ ee ani dureessa. Rabbiif galanni haa gayu. Warri akka kiyyatti rabbi qabeenna kenneef gaafa dhibame biyya alaa deemee wal’anama. Fedhu Ameerikaa, fedhu Awuroppaa takkaa Eesiyaa. Kan hanga keenya qabeenya hin qabne hoo horoo dhabaaf osoo fayyuu danda’uu maalif du’a? Kanaafiin jaare. Ammas hanga garaa kiyyaa hin geenye. Ganaa guddifna” naan jedhe.
Yaadannoon lammataa, bara Qabsoo Qeerroo san yeroo diinni ummata keenya fixu san, yeroo kilinakaafi hospitaalli dhuunfaa hedduun madoo teenya fudhachuu sodaatan san, Kabiir Huseen nu cinaa ture. Joollee hiriira irratti rukutamteefi kanneen lola daangaa Mooyyalee hanga Bordoddee madayaa turte, ofitti fuudhee nuuf wal’aanaa ture. Kaffaltii malee. Waanin yaadachu keessaa yeroo bulchiinsi hospitaalichaatuu baasiin humnaa ol nutti ta’e jedhanii mataa maran, Kabiir warra madoo fide san alatti nyaaraan waamee maallaqa ofiii itti kennee hopitaaluma sanitti kan galmee kafalanii akka galchan godha ture. Hospitaala isaattti qofa hin turre. Hospitaalota Phaawulos fi Xuqur Anbassaa joollee cibsineef dhoksaan kaffaltii raaw’ata. Qoricha bitaaf ture. Maallaqa qofaanii miti. Madoo sanniin irra deemee gaafatee jajjabeessa ture. Gaafa tokko nama rasaasaan qaama hormaataa cinaa rukutamee fincaan ofirraa baasuu hin dandeenyetu geeffame. Namni sun nama baadiyyaati. Naasuufi leeyya’uu irraa kan ka’e narsoota gargaarsifatuu rakkata ture. Kabiir kana argee gadi taa’ee ofumaaf gurbaa san gargaaraa ture jajjabeesse. Kabiir namooma akkanaa qaba ture.
Baruma qabsoo san Ameerikaa dhufee wal agarree turre. Osoman achi taa’uu gabaasni wahii natti dhufeen maxxanse. Qabeenya wahiitu gubatee ture. Namni maxxansa kiyya arge qabeenyi miidhame sun keessa kan Kabiir Huseen akka jiru naaf hime. Rifadheetin dhaqee dhiifama gaafachuuf itti hime. Kabiir Huseen waan jedhe beektuu “ Qabsoo Oromootif bu’aa buufnaan qabeenyaa mitii Qeerroon anaayyuu haa gubdu” jedhe garaa na raase. Kabiir Oromoo akkasii ture. Oromoo lafeen dhuka Oromummaatin guutame. Dureessa hojiin argatee, waan qabu sabarraa hin qusatin.
Kabiir Huseen Waaqoo akkanaanin beeka. Gootummaa, arjooma, namummaafi Oromummaa isaa anuu waan beeku hunda hin himne. Maalayyaa warri umrii isaa guutuu wal beekuufi waliin hojjate. Nama jaabaa dhabne. Gaaddisa guddaa tokkotu nurraa kufe. Galata ummata kanaaf ooltee jannataan qanani’i jennaan. Maatiifi hiryootaaf jajjabina hawwina. Ilmaan isaatiin waan inni huurkaa isaa xuruuree dhaabe kana, daran guddisaa, maqaa isaa bara baraan jiraachisaan dhaamsa kiyya. Sabnis isin cina jira.
Obbo Kabiir Huseen eenyu turan, sirna Awwaalchaa irratti maaltu jedhame?
(BBC Afaan Oromoo) — Hundeessaa fi abbaan qabeenyaa Hospitaala Jeneraalaa fi Kolleejjii Meedikaalaa Adaamaa Obbo Kabiir Huseen Waaqoo sirni awwaalcha isaanii Caamsaa 06 bara 2020 magaalaa Adaamaatti raawwate.
Sirna awwaalcha abbaa qabeenyaa kanarratti Obbo Lammaa Magarsaa dabalatee aanga’oonni mootummaa fi namoonni bebbeekamoon biroo argamaniiru.
Obbo Kabiir eenyu turan?
Obbo Kabiir Huseen Godina Arsii aanaa Heexosaatti dhalatanii akka guddatan seenaan jireenyaa isaanii ni hima.
Hojii daldalaa har’a ittiin beekamtii guddaa horatan kanas tokko jedhanii kan jalqaban Hurutaatti koofiyyaa Musliimaa harkaan hojjetanii gurguruudhaan ture.
Hojii isaanii kanas dhawaataan guddisaa gara warshaa zayitaa, loon gabbisuu, Qonna babal’aa fi boodarras Hospitaala Jeneraalaa Adaamaa ijaaruudhaan indastirii fayyaa keessattis gurra guddaa nama horatani.
- Itoophiyaafi Sudaan qaama daangaa biyyoota lamaanii sararu uuman
- ‘Wanti na himachiisu waan hin turreefan gadhiifame’
Kanaan alattis indastiriin qonna ammayyaa’aa irratti Godinoota Arsii fi Baalee keessatti lafa babal’aa tiraaktaraan qotuun omisha qonnaa gara biyya alaatti erguu irrattis daran beekamu.
Dhaabbilee gargaarsaa idil addunyaa gurguddoo kanneen akka World Food Program, Save the Children fi CRS fa’a ammoo warra Obbo Kabiir omisha qonnaa dhiheessafii turan akka ta’e galmeen seenaa isaanii ni mul’isa.
Hospitaalli guddaan isaan Magaala Adaamaa kutaa magaala Boolee keessatti ijaarsisanis daran ammayyaa’aa fi yaala biyya alaatti ergamaa turan tokko tokko asumatti yaalaa akka argatan gochuunis hawaasa tajaajilaa jira.
Arjooma fi qabsoo
Obbo Kabiir qabsoo Oromoon bara jahatamoota keessa taasisaa ture keessatti gahee isaanii akka bahaa turan seenaan isaanii irratti ibsameera.
Keessumaa waldaa walgargaarsa Maccaa fi Tuulamaa keessatti hirmaannaa guddaa taasisaa turuutu himama.
Hojiilee daldalaa irratti muuxannoo guddaa qaban kanaanis dhaabbilee fi baankonni Oromoo yeroo hundeeffaman keessatti nama adda durummaan tumsaa turanidha.
Keessumaa hundeeffama baankilee akka baankii Hojii Gamtaa Oromiyaa, Baankii Intarnaashinaalii Oromiyaa fi baankii Awaash keessatti shoorri isaanii guddaa ta’uutu himame.
Kanaan alatti qabeenya isaaniin namoota rakkatan gargaaruu fi qabsaa’otaa fi kanneen qabsoo keessatti miidhaman tumsaa akka turaniis sirna awwaalcha isaanii irratti himameera.
Obbo Kabiir Huseen amma duras yeroo adda addaatti dhukkubsatanii biyya keessaa fi alatti yaala argachaa turan.
Tibba darbe kanas torbeewwan muraasaaf Hospitaala isaaniitti ciisanii osoo yaalamaa jiranii Caamsaa 5, 2020 lubbuun isaani kan darbe.
Sirna awwaalchaa irratti maaltu jedhame?
Obbo Kabir Huseen sirni Awwaalcha isaanii magaala Adaamaatti raawwatame.
Sirna kana irrattis namootni beekamoo fi aanga’ootni mootummaa akka Obbo Lammaa Magarsaa, Obbo Shimallis Abdiisaa, Obbo Abbaaduulaa Gammadaa, Obbo Jawaar Mohaammed, Obbo Juneddii Saaddoo fi namoonni bebbeekamoo hedduun argamaniiru.
Sirna gageessaa isaanii istaadiyoomii Magaala Adaamaatti taasifame kanarratti namoonni haasaa taasisanis Obbo Kabiir qabsoo diinagdee taasifamuu qabu keessatti nama fakkeenyummaa guddaa qabanidha jedhan.
Sagantaa sirna awwaalchaa kanarratti namoota haasaa taasisan keessaa ministirri ittisaa Obbo Lammaa Magarsaa, Obbo Kabir itti dhiheenyaan akka beekaniifi quuqamni isaan saba isaaniif qaban, kutannoon dinagdee guddisuuf isaan qaban daran cimaadha jedhan.
“Nama sabaaf quuqamu, nama gootummaa qabu, Oromoof jedhee qabeenya isaa dhabeera ani ragaadha nan beeka” jedhan Obbo Lammaan.
Keessumaa addunyaa daldalaatiin alattis aantummaan sabaaf qabanii fi hariiroon isaan xiqqaa fi guddaa waliin obbolummaan jiraachuurratti qaban akka jajan himan.
“Warra mootummaati jedhee nu sodaatee hin beeku kana hin godhinaa, kana hojedhaa jedhee nama ija jabinaan namatti dubbatu” jedhan Obbo Lammaan.Dhaloonnis fakkeenyummaa isaanii faana dhahuudhaan imala isaanii kana itti fufsiisuu akka qabu dhaaman.
Pireezidantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaas Obbo Kabiir nama kana maaf hin hojjettan jedhe namatti dheekkamu ture jedhan.
“Nama Oromummaa gochaan jiraate, hojjetanii ofis sabas jijjiiruun akka danda’amu gochaan kan agarsiise” jedhan.
Obbo Jawaar Mohaammed ammoo tumsa isaan keessumaa yeroo qabsoon Oromiyaa keessatti finiinaa ture sana namoota miidhaan irra gahe gargaaruu irratti taasisan fakkeenyaan kaasanii leellisan.
Obbo Kabiir Huseen abbaa ijoollee dhiira 7 fi dubartoota 8 yoo ta’an umrii isaanii ganna 72’tti Addunyaa tanarraa du’aan boqotan.


text:
“Nuti qe’ee diiguu mitii, qe’ee diigame ijaarra bokkuuf siinqee qabannee. Hammachuuf tiksuu malee jigsuuf diiguun baranne.”
Walaloo Leta Kenei Aga
Gaaffifi deebii Obboo Kumaa Dammaqsaa addatti BBC waliin taasisaniin ”Magaalaan guddoo Oromiyaa Adaamaatti akka darbu numatu murteesse,” jedhu.
Dhimmoonni biroos jiru. Itti dhiyaadhaa.
Kumaa Dammaqsaa farra haaromsa amma dhufee kanaa tahuu isaa ragaa ofirratti bahee jira. Kana malees badii kaleessa OPDOn Wayyaanee waliin tahuun Oromoo irraan gahaa turte sirrii dha jechuun falmaa jira. Magaalaan guddittii Oromiyaa Finfinnee keessaa bahuun sirrii ture, kanas qaama biraatu nu ajaje osoo hin taane numatu akka OPDOtti murteeffate jechuun dhugaa ummanni beeku haalee jira. Amma Finfinneetti deebi’uun akka isa hin gammachiisinis jechoota isaa fi hafuura irraa dubbifamuun calaqqisiiweera. Master Pilaaniin ilmaan Oormoo kumaatamni itti wareegamanii hambisiisan sunis sirrii ture, borus deebi’ee akka hojiirra oolu abdiin qaba jedhe. Namni kun kana caalaa maal godhee akka diinummaa isaa ibsu naaf hin galu. Yakkamaan kun karaa nagaan, kabajaan geggeeffamuun dogoggora. Isaaf kan malu Qilinxoo deemuu ture. Karoora diinaa kan kaleessa Oromoon falmatee ofirraa hambise Kumaan Dammaqsaa osoo hiree argatee deebisee hojiirra oolchisiisuuf hawwii akka qabu agarsiisee jira. Kanaafuu ammas karaa danda’ameef hundaan haaromsa kana gufachiisee hawwii isaa fi gooftota isaa Wayyaanee guutuuf carraaquurraa duubatti waan hin jenneef hogganni amma jiru fala itti godhuu qaba.
እስቲ ኤርሚን ያላቹ አድምጡ እና ስጨርሱ ላልሰማ አሰሙ ይሄ እውነት ጠላትም ወዳጅም መስማት አለበት
This guy is so cray!!


text:
Majliisni Federaalaa Kora Walii Galaa Guyyoota 10 keessatti kan geggeessu tahuu ibsame
Ulamaa’onni Majliisa Federaalaa rakkoo Majliisa Federaalaa keessatti uumame ilaalchisee, Khamiisa kaleessaa Ministeera Nageenyaa Aaddee Mufariyaat Kaamil Waliin Mari’atan. Majliisonni Naannolee fi Bulchiinsa Magaalotaa Majliisa Federaalaa irratti Komii cimaa kaasaa akka turanis ibsame. Ministeerri Nageenyaa ibsa gabaabaa Fuula Feesbuukii isaa irratti baaseen, kanaan duras rakkoo Majliisa Federaalaa ilaalchisee Majliisota Naannoolee waliin mari’achuu beeksise.
Marii Khamiisa kaleessa boodas Majlisni Federaalaa fi Ministeerri Nageenyaa qabxiilee ijoo lama irratti kan walii galan tahuunis beekamee jira.
- Guyyaa kudhan keessatti yaa’iin walii galaa akka waamamu.
- Dambiin ittiin bulmaata Majlisaa fi sanadni waadaa tokkummaa ulamootaa kanaan dura qophaaye mirkanaa’ee hojii irra akka oolu kannneen jedhan yoo tahan, Dambichi jijjiiramuu qaba jechuun Sheikh Qaasim Taajudduunii fi Sheikh Mannulkariim kan mormanii turan tahus fudhatama akka hin argatin odeeyfannoon ni mull’isa.
Adeemsa seera hin qabne Majliisa Federaalaa keessatti hammaataa dhufe ilaalchisee Majliisonni naannolee hedduun akeekkachiisa kan baasaa jiran tahuun ni beekama. Kallattii walii galtee guyyaa kaleessaa kana irratti hundaayuun Yaa’iin walii gala kan adeemsifamu yoo tahe, danqaa Majliisa Federaalaa keessatti uumame furuuf jalqabbii gaarii akka tahuu malu hawaasni muslimaa karaa gara garaatiin ibsataa jira.


text:
Rabbiin sadarkaa gabroottan isaa akka armaan gadiitti ibsa
ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا ۖ فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ وَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ (32)
“Eegasii gabroottan keenna keessaa kanneen filanne kitaabicha (qur’aana) dhaalchifnee jirra. Isaan keessaa nama lubbuu ofii miidhutu jira; isaan keessaa nama karaa jiddu galeessaa hordofutu jira; isaan keessaa hayyama Rabbiitiin nama hojiiwwan gaggaarii irratti dursutu jira. Suni (kitaaba dhaaluun) isumatu tola guddaadha.” Suuratu Faaxir:32
Ulamaa’iin aayata kana yemmuu hiikan:
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) gabroottan isaa keessaa gabroota filaachun kitaaba (Qur’aana kana) dhaalchise. Gabroonni inni filate kunniin Ummata yookaan hordoftoota Nabi Muhammadi (ﷺ). Ummanni kuni bakka saditti qoodamu. Isaanis:
1)Zaalimu li nafsihii-(lubbuu ofii kan miidhu)- kufrii fi shirkii gaditti hojii badaa hojjachuun lubbuu ofii kan miidhudha.
(2). Muqtasid (karaa jiddu-galeessa kan hordofu)- wanta isarratti dirqama ta’e kan hojjatu fi wanta irraa dhoowwame (haarama) kan dhiisudha.
3) Saabiqun bil-kheyraat (nama hojiwwan gaggaarii irratti dursu)- kuni hojii dirqama ta’e ni hojjata, hojii irraa dhoowwamee fi jibbamaa ni dhiisa. Garuu hojiwwan gaggaarii dabalataa ni hojjata. Hojii gaggaarii hojjachuu irratti dursa argama, namoota biroo caala. Garuu kana hunda kan hojjatu hayyama Rabbitiin. Kanaafu, hojii gaarii ofiitiin of jajuu hin qabu.
Namni tokko sadarkaa tokkorraa gara sadarkaa itti aanutti bahuu danda’a. Lubbuu ofii kan miidhu irraa gara jiddu-galeessaatti. Jiddu-galeessa irraa gara dursaatti bahuu danda’u. Kuni hundi obsaa fi carraaqqi yeroo dheeraa barbaachisa. Kanaafu, jiddu-galeessa yookaan dursitoota irraa ta’uuf haa carraaqnu.
sammubani.com irraa fudhatamee kan fooyya’e


text:
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Senate Iowa namni talaali corona virus argate kan jedhuu kaardi akka hin kennamne gabaasa jedhu baasani jiru. Safariin ammati Governor Kim Reynolds malattoo isii kan eegu ta’a.
Daldaltooni nama bira dhaquu waraqaa talaali fudhatan laalu yoo kan barbaadani daldaltooni qarqaarsa mootuma fi waliigalatte irrati hojachuu qabu. Warra fayyaatif wanna adda tae jira, fi hojjattooni talaali yoo kan fudhatanii hojattooni akka gaafataman ni hayyamama.
Kuni kanumaan osoo jiru, jiraattoni Iowa talaali dabalataa akka fudhataniif qarqaarudhaf qophiin dabalataa godhamu jira.
Jiraattoni Iowa umrii deeman yoo xiqaate percent 57% ta’an talaali corona virus kan jalqabaa fudhatanii jiru. Akka ganama kanaati jiraattoni Woodbury County percent 32% ta’an talaali lamaanu fudhatani jiru. Siouxland district Health jiraattota talaali kana hin fudhatanii jiraachu isaanii addaan baasani beekuf yaalu jiru.
Tyson bakkaa health center “pilot” jedhamu Storm Lake May 26th banuuf karoorsite jirti. Storm Lake bakka qorannoo jahan keessa kan jiruudha. Akka gabaasa Tyson tti , clinic storm lake irrati hojattoota 3000 olii fi wara isaanitif qarqaarsa fayyaa akka kennu himan.
Ogeessi fayyaa state akka jedhetti south central Nebraska keesatti dubartiin takka talaali corona virus lamaanu kan fudhatte takka sababuma virus kanaa akka duute himan.
Deparmantiin fayyaa Nebraska fi Human Service akka jedhanitti dubartiin sun wagga 80 keessa kan jirtuu fi dhukkuba biraas akka qabdu himani jiru.
Sioux city gabaan qonnaan bultoota har’a baname jira. Roobni har’aas akka jarri Meesha isaani baasan hin dhoogine kan akka nyaata, biqiltuu fi meeshadhan biraa.
Gabaan qonnaan bultoota kunis guyyaa harbaa fi sanbata maraa hanga dhuma October rrati seaati 8 a.m hanga 1 p.m kan banamu ta’a.


text:
Mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa kan jedhu maali?
Jalqaba maaliif akka mootummaan ce’umsaa barbaachise lafa keenya. Nuti akka Oromootti bilisummaaf qabsoofne erga harka galfanne jennetti diinonni keessoo fi alaan nu harkaa butanii ilkee waraabessaatti deebisan. Bara 2018 dura kan ture ajjeechaa fi hidhaan daraan dabalee salphinaa fi gadadoon mana Oromoo maraa seenee jira.
Oromoon salphifamee akka sareetti kosii irratti dhiigni dhangala’aa jira. Du’aa (reeffa) akka lafaa hin fuune dhorkuun Joge (allaattii) itti roobsisaa jiru. Kaan gatanii waraabessi alatti fixe. Namoota beekamoo akka Hacaaluu Hundeessaa konkolaataa keessatti ajjeesanii awwaala isaa akka hin taanetti raawwatan. Isarra darbuun ofiin dhaqanii siidaa dhaabanii akka Oromoon irratti hin hirmaanne dhorkatan.
Amma “mootummaa” jedhee kan of waamu maafiyaan weerartuun Fulbaana 30 booda akka Heera amma jiruutti mirga aangoo qabatee itti fufuu hin qabu. Aangoo qabatee taa’ee maqaa filannoo jedhuun ajjeesuuf illee mirga hin qabu. Mootummaan Naannoo Tigiraay didee filannoo gaggeessee Paarlaamaa haaraa hundeessee jira. Yeroo gar-tokkeen biyyattii mirga heeraa fi seeraan jiru fayyadamuun mootummaa dhaabbatee naannoo isaa tiksuuf jiru kanatti Oromiyaan immoo bakka nafxanyaan irratti wal gaansu ta’ee argama.
Paartileen siyaasaa Oromoo yeroon filannoon akka gaggeeffamu gaafata turanis mootummaan maafiyaa gurra muka boqqolloon duuchatee bituu fi dhiituu itti fufe. Amma garuu heeraa fi seera ittiin dhaadatu sanaan itti fufee bituu waan hin dandeenyeef Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) itti gaafatama ofitti fudhachuun akka Mootummaan Ce’umsaa Oromiyaa gadi dhaabbatu irratti hojjetaa jira. Maafiyaan biyya weerare kun hamilee ittiin fulbaana 30 booda turu hin qabu.
Mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa jechuun kan ABO qofti bulchu osoo hin taane dhaabbileen Oromoo hundi itti hirmaachuun kan fuulduree Oromiyaa itti murteessanii fi kallattii kaa’an ta’a. Haga mootummaan seera qabeessi uummataan filamutti mootummaan maafiyaa kun Oromiyaa irraa harka kaasuu fi aangoo gadi dhiisuun gara Mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa jedhamutti kennuu qaba.
Kun akka ta’uuf Addi Bilisummaa Oromoo Hawaasa fi dhaabbilee Addunyaa gurguddoo ta’an waliin walitti dhiyeenyaan ni hojjeta.
Maafiyaan kun kana didee humnaan itti deemuun isaa ifa galaa dha. Kanaaf immoo uummatni Oromoo gamanumaa of qopheessuun dirqama ta’a.
Hojii Addi Bilisummaa Oromoo eegale kana Ilmaan Oromoo marti bakka jiruu itti hirmaachuun deeggarsa lammummaa gochuu qaba.
Related


text:
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Onkoloolessa 19,2020
Biyya Oromiyaa irraa!
◇ Waggaa kana Oromiyaan maal keessa ture? Har’a maaltu adeemaa jiraa? Fuulduratti maaltu dhufuu mala?
(…Loogiin Impaayera biyya tokkoo keessatti beekamaa ta’ullee ifatti akkattiin saba tokko labsii irratti baasanii meeshaa isaa harkaa funaanaa saba biraan ammoo hidhadhaa jechuun baay’eetti naa gaddisiisa…)
Hededa hallayyaa irra biyya jirtu baraaruu barbaachisa. Badiisaaf kufaatii biyyattiitti aggammatee jiru baraaruun tattaaffii sabaa feesisa. Cichooma qabsaa’otaa ykn murannoo paartilee siyyaasaa gaafata.
Barruu kana keessatti waan waggaa kana jechuun bara 2019 gara dhumaa fi bara 2020 kana keessa taaneef ta’aa jiru barreeffaamaan cuunfee katabaa, waan fuulduratti nutti aggaammate shakkii qabsaa’ota Bilisummaa Oromoo akeekuun yaala. Barruun kun barruu dhugaati. Barruu dhugaa suuta obsaan dubbisu. Yoo hadhaa’e mi’eessituu itti dabaluu hinfeesisu hadhaa’aa dhuma isaa unachuu barbaada. Yoo dhangaggaa’es isuma dhuguutu dhibee kuukkii nama keessaa balleessa.
Barruu kanaaf moggaasa “Kuukkii/Guboo” jedhun kenne. Moggaasa kana haala adeemsa siyaasa biyya Impaayera Xoophiyaa irratti hundaa’ee ta’uu wal hubachuun dansa. Barruu kiyyatti utuun hinseenin dursa hiikkaa Kuukkii ykn Guboo gabaabinaa isinii eera.
Kuukkii: Dhalli namaa hanga nama ta’etti dhukkubsachuu danda’a. Dhibeen nama qabate irraas yaala argatamee nii fayyama. Yaala sanaan fayyanii waggaa isaatti ykn baatii muraasa booda ammas deebi’ee dhukkubni sun yoo nama qabate, irra deddeebiin fayyee ammas deebi’ee nama qabata taanaan Kuukkii ta’e jedhama. Kuukkiin hundee dhukkubaa garaa namaa ykn qaama namaa keessa jiraatudha.
Guboo: Jecha isa kana bifa lamaan ilaalla. Tokko Biqiltuu akka baduuf hundeen buqqaa’ee ykn ciramee badeera erga jedhamee waggaa isaatti deebi’ee ka’ee osoo ija isaa hinfacaasin lafa keessa turee marguun Guboo jenna. Guboon gara kaaniin akkuma hiikka Kuukkii sana dhukkubni namatti deddeebinaan Guboo dhukkubaa nii jedhama. Walumaa gala waan haa badu jedhamee itti dadhabamee baduu diduun Guboo jenna.
Hubachiisa: An barataa siyaasaa utuu hintaane nama siyaasa saba isaa dammaqinaan hordofudha. Maqaa garaa garaa siyaasaaf yoon kennu akka sabnikoo hubannoo irraa argatuuf malee saayinsii siyaasaan wal qabsiisee miti. Tarii yoo warri siyaasa barattan lafan itti mucucaadhe na argitan na sirreessuu qabdun jedha.
Seensa
Guboon siyaasaa biyya keenya Oromiyaa fi Impaayera Xoophiyaa kana keessatti sadarkaa hidda fageeffannaa irra jira. Guboon siyaasaa akka baduuf acaacii irratti wal waamanii, daboos itti wal kadhatanii baduu didetu saba garbummaan fuula isa sunturseef saba garbummaan goophoo taasise boqochiisa.
Gama biraan Guboo siyaasa garboonfataa waggaa dheeraan booda lubbuu horatee margaa jirutu waggaa dabarsaa jirru kana keessa mul’ate. Qabsaa’otiin bilisummaa Guboo siyaasa garboonfataa kana dhabama taasisuuf lubbuu isaaniin dhabama ta’aa as gahan. Wayiita Guboon Nafxanyaa barbaada’eera jedhamee eegametti, Coolligaa Guboo nafxanyaatti bokkaa siyaasaa roobee magarse argine. Siyaasa Garboonfataa keessattuu Guboo siyaasaa Nio Minilik lafaa ka’ee dhalataa jiru kanatti daddaffiin bakka gochuutu furmaata waaraa sabaaf sablammoota Cunqurfamaati.
Waggaa darbe kana keessa Kuukkiin dhukkubaa badeera jedhamee abdatame. Kuukkiin sun sirnoota badoo saba tokko jaamsee saba tokko jiraachisu, sirna saba tokko balfee saba tokko jaallatu, sirna afaan saba tokkoo hacuucee afaan saba biraa afaan mootummaa bira taree afaan Waaqaa fakkeessu sanatu dhabama ta’e jedhamee abdatame. Haa ta’u malee Kuukkiin dhukkuba sirna balaaf hamaa (balfamaa) kun deebi’ee yeroonni Garaa Oromiyaa keessaa guungumee nagaa Oromiyaa nyaatu waggaa kana argaa jirra. Kuukkii sirna balfamaa kana kan dhabamsiisu kutannoof qabsoo qabsaa’ota bilisummaa Oromiyaati jedheen amana.
1. Guboo Siyaasaa
Guboo siyaasaa bakka lamatti qoodnee ilaalla. Isaanis Guboo Siyaasa Saba ofii fi Guboo Siyaasaa Garboonfataa jennee ilaalla.
A. Guboo Siyaasa Saba Ofii
Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti furmaata saba isaa Oromoo lafa kaahuuf, nagaaf tasgabbii Oromoo golgolaa’e bakkatti deebisuuf dhaabni saba bal’aa Oromoo ABO’n hundeeffama isaa waggaa 40 olii keessatti Qottoowwan hedduun isa muruuf qaramaa turan. Dhaabni wiirtuu nagaa Oromoo ta’uuf saganteeffatee biqile ABO’n Qottoowwan hedduun isa balleessuuf yoggaa qaraman humna kattaawwan irra caaluun hedduu isaanii doomsaa as gaheera.
Addi Bilisummaa Oromoo biyya abbaa isaa Oromiyaa aarsaa barbaachisu kaffalee ijaaruu fi biyya Oromiyaa kaartaa Addunyaa irratti arguun gammachuu isaa isa olaanaa bira taree ergamaaf akeeka galmaaf kaayyoo qabsoo isaa ta’uu firaaf diinni cimsanii beeku. Adda Bilisummaa Oromoo kanneen rukutanii balleessuuf aggammatan firaaf halagaa hinqaban. Garuu; ABO’n Jijimbila tokko kutan kuma marga.
Kanneen isuma keessaa yaa’anii raamma’anii qaamuma ofii ABO nyaatanii dhabamsiisuu barbaadan hedduun yaa’aa as gahan. Hoggana isaa olaanaa irraa qabee qaamni hawwaasaa Qottoo ABO muru hinta’in jira jennee hinyaannu. Haa ta’u malee ABO’n Guboo hinbanne, Guboo hinsamne, Guboo hinbarbadoofne ta’ee jiraataa as gahe. Har’as Guboon ABO karaalee hedduu biqilaniiru. Biyya abbaa isaa Oromiyaa keessatti Guboon ABO kallattii arfaniin margan abdii guddaa saba isaanii Oromoof ta’aa jiran.
Humni ABO ykn Guboon ABO kallattii maraan marge akka dandeettii isaatti ergamaaf kaayyoo ABO dhugoomsuu irratti qabsoo adeemsisu cimsee itti fufee jira. Kana keessatti karaa Humnaa saba isaa Oromootti yoo dhufanis humnaan saba isaa irraa diina deebisee biyya abbaa isaa Oromiyaa tikfachuuf Waraana Oromootti banamu waraanaan deebisuuf humni guddaan Guboon ABO marge WBO’n haalaan of ijaaree bara inni itti Oromiyaa golee mara raase bara dabarsaa jirru kanadha. Har’as taanaan abbaa irreedhaan Oromoof Oromiyaatti dhaadachuu barbaaduuf deebii hatattamaaf deebii barbaachisaa itti kennaa kan tureef deebii ga’aa kennaa kan jiru WBO’n bosona biyya abbaa isaa keessatti daran of ijaareera. Of ijaaruu irra darbee humna of danda’ee ofiin wal gaggeessu ta’uun abdii guddaa saba isaa Oromootti horee jira.
Gama kaaniin qaaliiwwan dargaggooti Oromoo qalamaan kokkee halagaa qabuu irratti fuulleffatan, siyaasa garboonfataa hunda irra aanuuf humna abdatamoo, humna siyaasa garboonfataa haalaan dammaqinaan baratanii siyaasa siyaasaan deebisan ta’uun abdii daran sabni Oromoo akka qabaatu taasisee jira. Humni kun golee Oromiyaa mara keessatti halagaaf mata bowuu ta’uudhaan, uummata isaanii dheebuu waggaa dheeraa dheebuu bilisummaa qabu dheebuu baasuuf qalama qofaan haala Oromoof Oromiyaa addunyaatti beeksisuu bira taranii uummata isaanii si’eessuu, dammaksuu irratti hojiin hojjetaa jiran, siyaasaan saba ofii qaruuf hubachiisuu irratti qabsoon taasisaa jiran abdachiisaadha. Isaan kanatu Guboon ABO dhabamuu irraa oolchee. Dargaggoota qaroo siyaasa biyyattii haalaan hubatantu gaafa gantoonni qa’a ABO ilaalanii keessaa hulluuqanii ya’an, diinnis qa’aa gantuun yaateen ABO seenuuf yoggaa mataa itti suuqu didee ABO jiraachifataa jira. Allaattii siyaasaa reeffa ABO nyaachuuf ture beeleessuun abdiif hawwii halagaa ykn diinaa abjuu qofa taasisanii hanbisan. Har’as taanaan abdiif hawwiin diinaa daraggoonni qaroon, gootonni sodaa tokko malee garboonfataa dura dhaabbatanii falman baadiyyaaf magaalaa Oromiyaa dhuunfatanii osoo jiranii ABO balleessuus ta’ee Oromoo irratti shiraan saamicha jallataa gaggeessuun matumaa hindanda’amu. Siyaasaan humna saba qaru Guboon ABO Oromiyaa mara keessatti horateera.
Guboo siyaasa saba ofii ykn siyaasa ABO dhabamsiisuuf jigii wal waaman. Daboo itti wal kadhatanii abdii guutuun qoranii balleessuuf itti bobbaa’an. Keessattuu diinni diinaa hogganuma dhaabichaa gartuu ta’e ofitti madaksuun, kanas bifa hooksaaf itti dhiyaannaa amala toliisaan daboo itti kadhatanii akka inni dhaaba isaa dhabamsiisu ergama itti laatan. Utuu beekuus ta’ee utuu inni hinse’in hojii dhaaba isaa ABO dhabamsiisu akka dalagu dirqama itti kennuun ABO seenaa taasisuuf waggaa kana keessa duulli baname takkaa banamee beeka jedhee hinyaadu.
Haalli waggaa kana keessa adeemaa ture akkaan yaaddeessaa turullee Guboo ABO biqilanii har’a dargaggoota ta’aniin qolatamuu danda’ee jira. Boris taanaan Guboo ABO balleessinee uummata Oromoo abdii kutachiifna, uummata Oromoo haamilee isaa cabsina jedhanii yaaduun Abjuun bishaan daakuu ta’ee hafa.
ABO’n dhaaba jiraataa irra darbee dhaaba injifataa yeroo inni ta’u fuuldura kanatti walumaanuu arguuf jirra. Har’a ABO’n kofa isaa ykn hanqina isaa mara guuttatee qabsoo godhu jabeessee itti jira malee, dhaaba hanqina isaa utuu hinguuttatin waggaa 27 booda ifatti biyya isaa keessa socho’aa jiru miti. Hanqinaaf dogoggora waggoottan dheeraa dura isa mudatan irraa barnoota siyaasaa gahaa kan daree barnootaa utuu hinseenin baratan barateera.
Kana malees siyaasaan baay’ee fagaatee lafa diinniif halagaan qaqqabuu hindandeeye gahee akka jiru barruu kanaan himuun fedha. ABO’n qabsoo siyaasaa dagaagfatee qabsoo isa irraa eegamu gochaa jiraachuu, isa duriin olitti kallattii dachaan bal’atee biyya abbaa isaa keessatti akkaataa saba isaa guutuu siyaasatti hirmaachisuun qabsoo gochaa akka jiru himuun fedha.
Egereef fuuldurri ABO uummata isaa Oromoo waliin injifannoo takkaafuu duuba hindeebine ta’uu firaaf halagaan haa baru. Kanaan booda ABO duuba deebifna, nii laamshessina jedhanii ifaajuun of dhamaasuu qofa utuu hintaane waan qaban qisaasuu fi ofumaa humna ofii fixuu akka ta’e barreeffama kanaan himuun barbaachisaadha. Qisaasa dinagdeef humnaa qofa utuu hintaane qaamni dhabama ABO fi Oromoof hojjetu ofii isaa of dhaba.
B. Guboo Siyaasaa Garboonfataa
Duree barreeffama kanaan, kitaaba isaanii “Bu’aa ba’ii qabsoo Oromoo” jedhu keessatti Dr. Geetaachoo Jigii hafteen Minilik egeree Oromiyaaf har’allee balaa akka ta’an barreessanii turan. Wayiita barreeffama sana barreessanitti hiddi Minilik obbo Mallas Zeenaawwiin rukutuudhaan bututanii laamsha’anii mataan gadi jedhee lafa isaan jiran illee hinbeekamu ture. Barreeffama kitaaba isaanii sana keessatti irra deddeebiin maqaa “Nio Minilik” jedhu laataniifii har’allee sooreyyii ta’anii tujaaranii (Duroomanii) biyya hambaaf biyya keessatti deetti ta’anii akka jiran ibsan. Sanas lafa Oromoo qabeenya Minilik saamaa tureen akka ta’e himanii, mootoleen dhufaa darbaa saamicha isaan Oromoof saboota kaan irraan gahaniif hanga har’aa seeraan hingaafatin jiraachuufi qabeenya Oromoo Looniif Ree’een illee utuu hinafin saaman sanaan akka dureeyyii ta’an akeeku. Qabeenya sanaan as deebi’anii guyyaa isaan har’as Oromootti duulan dhufuu mala yaada jedhu kaasu.
Barruu Guboo Siyaasa Garboonfataa jedhu keessatti bara kana keessa Guboon Nio Minilk biqiluu isaanii fi kan biqilan irrattuu akkuma kitaaba isaaniin Dr. Geetaachoo Jigii caqasuu yaalan duula Oromootti banuu isaanii waggaa kana keessa argeen jira.
Gaallamootummaa isaanii irra miira namummaa kan hinqabne Guboon Garboonfattootaa kunneen, waa’ee namummaa tasa kan sammuu isaaniitti hindhufne ajjeechaa suukanneessaa Oromoof saboota bicuu impaayera Xoophiyaa kana irratti waggaa kana raawwataa bahan. Addatti ajjeechaa ilmaan Kuush kan ta’an saba Qimaanti irrattii fi Uummata Gumuz irratti raawwatan daanga maleessa.
Guboon garboonfataa marge kun qa’aa qabsoo Oromoon kanneen marganidha. Kana gaafan jedhu galma hanqachuu qabsoo Oromoo waggaa lama duraa irraa kan ka’e, bobaa Abiyyi Ahemad jalaan wal ijaaraa turan. Erga wal ijaaranii humna horatanii booda miidiyaan illee bahanii sabni isaanii Amaarri akka hidhatu labsan. Labsiin sun tibba kana itti aanaa Muummee Ministeeraa Obbo Dammaqee Mokonnooniin illee labsamaa jira.
Akeeki hidhachuu isaanii duuba jiru maali? Sagantaan hidhannoo isaanii maali? Maaliif akka hidhatan waliif labsu? Gaaffii jedhuuf biyyattii ijaaruu utuu hintaane ittuu barbadeessuu, biyya kana biyya dhiigaa taasisuudhaan waraana jabaa Oromoof saboota Impaayera biyyattii keessa jiru irratti banuuf akka ta’e nii dubbatu.
Addatti namni kamuu afaan isaanii malee, aadaa isaanii malee impaayera Xoophiyaa jala taa’ee agarsiisuus dubbachuus akka hinqabne ergama jedhu qabatanii Qawwee hidhachuu waliif labsu. Wanti saalfachiisaan biraan ammoo, qaamni akka isaan waraanaan of ijaaran akka isaan Qawwee hidhatan taasisaa jiru itti aanaa Muummee Ministeera biyyattii ta’uudha. Loogiin Impaayera biyya tokkoo keessatti beekamaa ta’ullee ifatti akkattiin saba tokko labsii irratti baasanii meeshaa isaa harkaa funaanaa saba biraan ammoo hidhadhaa jechuun baay’eetti naa gaddisiisa. Ta’us sabni keenya Oromoon mootummaa isaaf na’u akka hinqabne dafee akka hubatu waan taasisuuf kun gama kaaniin barnoota saba keenyaaf waan ta’uuf baay’ee gaarii akka ta’ettis fudhanna.
Guboon Garboonfataa ykn Nafxanyaa kun egereen isaanii maali? Gaaffii jedhuuf har’a itti fakkaatee Abiyyi Ahemad ofitti naanneessee duukaa dhichisaa saba Oromoo hacuucuu danda’a. Bor garuu; humna erga godhatan booda isuma mataa isaatti deebi’anii isa dhabamsiisu. Akkuma Oromoon “Handaanqoon haatee haatee kan morma ishee kutu baafti!” jedhan sana Abiyyi Ahemad ofumaan Guboo badiisaa dhabama ta’aa jiru jabeessee humneessee lafaa kaase. Booddee irra ofuma isaafuu humna kanaan nyaatamuu mala shakkii jedhun qaba.
2. Kuukkii Siyaasaa
Akkuman olitti xuquu yaale Kuukkiin dhukkuba. Sirna uummata keenyatti Kuukkii ta’etu darbaa dabarsa dhufee dugda Oromoo yaabaa har’a gahe. Kuukkii sirna nafxanyaa, kuukkii sirna Afaan Oromoo fi Oromoo jibbee biyya isaa Oromiyaa akka Sangaatti soogidda taasifatee arraabuutu nu miidhee nu miidhaas jira. Erga fayyine jedhanii booda dhukkuba deddeebi’ee nama qabatutu Kuukkii jedhama. Kuukkiin ishee garaa keessaa hanga si hinbannetti nagaa dhabuu, jeeqamuu, dhiphachuuf dhukkubsachuun oola hinqabu. Sirni Nafxanyaa nuti badeera jennee abdannees deebi’anii bifaaf karaa jijjiirratanii nutti wal furaa as gahan. Kuukkii kana jalaa bahuu barbaachisa.
Kuukkiin siyaasaa biyya abbaa keenyaa Oromiyaa keessatti hanga har’aa baduu dadhabe. Kuukkiin siyaasaa hundeen barbadaa’uu dhabuutu oladeemaa Oromoo, daa’imaaf jaarsaaf Jaartii Oromoo akka du’an taasisaa yoona gahe. Kuukkiin siyaasaa bara dabarsaa jirru kana haamtuu isaan nu haame jechuu dandeenya. Garaa Oromiyaa qabatanii ilmaan Oromoo dhabama taasisuu, ajjeesuu, ukkaamsuu, dararuu fi hidhuu kana malees gudeeddaa saalfachiisaa nurraan gahaa bahan.
Kuukkii siyaasaa kanaaf qorichi argame kanaan booda dhukkubaan qabamnee rakkachuun yaadda’uu fi ajjeefamuutu hafa jennee abjoonnus abjuun sun abjuu ta’ee hafe. Isa kanaaf hanga har’aa aaraa gubataa jiraataa jirra.
Kuukkii siyaasaa waloodhaan dhabamsiisu. Gurmuudhaan itti ba’anii garaa biyya abbaa ofii Oromiyaa keessaa haxa’anii baasu. Kiniinii tokkummaa liqimsuutu kuukkii siyaasaa nurraa kuta. Kanaan ala dhibamaa, jeeqamaa, hunkuramaa jiraanna.
Kuukkii siyaasaa kana garaa Oromiyaa keessaa dhabama taasisuuf furmaata ABO’n lafa kaahe, kan KFO fi uummati Oromoo ofitti fudhate Mootummaa Ce’umsaa biyyoolessa Oromiyaa raggaasisuutu fala olaanaadha. Kanaan ala Kuukkii kanaan qabamee nyaatamuu, du’uun nii dhaabbataan soba.
Gudunfaa!
Barruu Guboo/Kuukkii jettu kanaan waan adeemaa ture gabaabsee xuxxuquudhaan ibsuu yaaleera. Waan keessa jirrus irra keessa isaa xuqee waan fuulduraas akeekeen jira. Guboo Siyaasa ofii gabbifataa, guboo siyaasa garboonfataa hundeen haxaa’utu furmaata siyaasaa nuu ta’a. Kuukkii siyaasaa ammoo garaa Oromiyaa keessaa daguuganii balleessutu wiirtuu nagaa saba keenyaati.
Injifannoon uummata Oromoof
Gadaan Gadaa injifannooti!
Qalbeessaa Dhangu’aatiin
Onkoloolessa 19,2020


text:
Ayyaana Guyyaa Goototaa, Ebla 15, 2021
IBSA ABO, Ebla 13, 2021
Kabajamtootaa fi jaal’atamtoota miseensota fi qabswaawota ABO, ummata Oromiyaa fi Wahilootan Qabsoo Bilisummaa Oromoo bakka jirtanitti, baga guyyaa yaadannoo gootota Oromiyaa Ebla 15f nagaan geessan; geenye.
Ummatni Oromiyaa dhuma jarraa 19ffaa irratti yeroo afaan qawweetiin harka halagaa jalatti kufee biyya namaa humnaan dhiibee, dangaa namaa cabsee nagaa booressee utuu hin taane, warra humnaan Oromiyaa cabsee qabeenyaa isaa saamuu fi of jalatti cabsee bituu hawwateetu daangaa itti cabsee mirga uumamaan qabu irraa sarbe. Loollii Caalii Callanqoo, Harkaa muraa fi Harmaa muraan Annoolee akkasumaas loolootiin gurguddoo bakkoota adda addaatti qeyyee isa irratti gaggeeffaman seenan galmessee jira. Ummatni Oromiyaa guyyaa cabee irraa kaasee, bilisummaa fi abbaa biyyummaa isaa mulqame deeffachuuf finciloota walirraa hin citne gaggeessaa jiraate. Finciloota akka Rayyaa fi Azabo (1928-30), Dawwee (1947), Konfedresii Oromoota dhihaa (1936), baddaa Harargee (1943 fi 1948), kan Kibbaa Oromiyaa keessatti yeroo adda addaatti ka‘ee deebi’ee dhaamaa ture; tattaffiin Waldaa Macaa fi Tulamaa Oromoo deebisee ijaarsaan lafaa kaasuu godhee, Sochii Kibbaa Oromia fi Falmii mana Barumsaa University Finfinnee keessaatti bara 60-ota keessa tahaniin sochiin uummata Oromoo gara sadarkaa biyyooleessaatti akka bifa qabaatu taasise.
Deemsi kun ummatni Oromiyaa cabee waggaa dhibba booda akka ABOn bara 1973 waaltummaan mul’ata siyaasaan mirga isaa falmachuuf kan isaaf tahu akkasumas hogganaa fi jarmiyaan akka dhalatu godhe. Qabsoo bara dheeraa kana keessatti wareegamni guddaan baafameeraa.
Ebla 15 deemsaa sochii ummataa keenyaa kan seena, kan kaleessaa fi har’aa wareegama qaqqaaliin ummatni Oromiyaa baasee Yaadannoo goonee kan waada keenyaa itti haareeffannuu dha. Wareegamni suukanneessaan Gammoojjii Somaliyaa (Shinniggaatti) erga mudatee kunoo waggoota 41 tahe. San boodas wareegamoota hedduu baafne, haalli amma keessa jirrus daballee wareegama baasuuf kan jiraannu tahuu nuuf eera. Keessumattuu dammaqinsi ummata Oromiyaa falmaa bilisummaa isaaf godhu bara 1991 yeroo mootummaan cehumsaa biyyattii keessatti ta’e irraa kaasee daran dabalaa akka dhufe tahuun beekamaa dha. Kun ammoo ABO’n adda durummaan dargaggootaa fi barattoota Oromiyaa dammaqsuu fi ijaaruun gara qabsootti akka dhufani mirgaa isanii falmatan gochuu irraa kan madde tahu dhugaa lafa jiruudha.
Ummatni hacuucaa didee bilisummaaf fincile yoomiyyuu deebiin isaa kan haqaa fi bilisummaa oolee bula malee hin hafu. Uummatni Oromiyaa hanga bilisummaa barbaadu argatutti wareegma sodaaf jecha qabsicha irraa of duuba mil’achuun gonkumaa akka hin jiraatne mirkaneessee jira. Haallii Ganfa Afrika fi Didhaleen harka nu qabanii baay’atanii karaan dheeratus mirgaa fi haqa keenya argachuuf jeecha murannoo fi of-irratti hirkannon qabsoo keenya masakuun milkii keenyaaf iggitii itti gochuun nu danboobsa.
Wareegamni Jaallan Shinniggaa seenaa qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa keessatti wareegamoota qalbii qabsaawotaa fi uummata keenyaa hawwatan keessaa tokko. Yeroo wareegamni kun itti mudate, eenyummaa fi gaafatamni isaanii akkasumas haalli isaan itti walfaana kufan ilaalcha addaa kennisiisaaf. Haa tahu malee Guyyaan Yaadannoo Gootota Oromiyaa kan gootota Oromiyaa bilisummaa fi haqaaf kufan hunda itti kabajnuu fi yaadannuu dha. Gootota sabaa fi biyyaaf of-kennan qabaachuun ulfina ol’aanaa biyyaa ti. Isaan qabaachuuf gammachuu fi boona nutti dhagahamu ibsachuuf Guyyaa Goototaa Oromiyaa (GGO) fardeessinee ayyaaneffanna. Haalii COVID -19 hedduminaan qaaman walarganii kabajuu irratti dhibbaa qabatees lammiileen Oromiyaa hunduu bakka jirutti haala isaaniif mijaatuu anjeeffachuun Gootota isanii yaadachaa waadaa isaanii haroomfataa akka kabajan abdii fi hawwii keenya. Irra deebinee BAGA GEESSAN! Jenna.
Yeroo ammaa kanatti lammiileen Oromiyaa goleelee Oromiyaa maratti falmaa farreen mirga namaa waliin waldura dhaabbachuun godhamu irratti wareegama lubbuu qaalii baasaa jiran.Hoogganootni dhaaba keenyaa dhibbootaan mana hidhaatti hiraarfamaa jiru. Miseensotaa fi deggertootni ABO kumootaan badii malee hiraarfamaa fi hidhaatti guuramaa jiran. Ajjeechaan lammiilee Oromiyaa lafa bal’aa irratti geggeeffamaa jira. Kanaaf ragaan qabatamaan gochaa ummata keenya Walloo irratti dhihoo raawwatamee fi kan ammas ummata keenya dhiha Oromiyaa irratti raawwatamaa jiruu dha. Ummatootni kaanis akkasuma haala sukanneessaan ajjeefamaa jiraachuun haala hundi keenya itti of-qopheessuu qabnu tahuu akeeka.
Ayyaana baranaa kan dabran irraa wanti adda godhu jira. Innis: Tokkoffaa akkuma jarraa 19ffaa yeroo ummata Oromiyaa gabroomfatan humna alagaa ( Mootummaa Alaa) of-gargaarsisanii Oromiyaa cabsan, ammas Mootummaa Biyya Ollaa fi Militia naannoo Amahra Oromiyaa fi Benshagul – Gumuz irratti bobbasanii cabsuuf yaalaa jiru. Lammaffaa, ayyaaneffannaa Guyyaa Gootota Oromiyaa (Ebla 15) dhaabbataatti daballee wareegama abbootii fi haadhotii keenyaa kanneen Calii-Calanqoo fi Harka-Muraa fi Harma- Muraa Aannolee cululissinee yaadatnu dha; akkasumas kan ammaan tana wareegamaa jiran qalbeeffachuu taha. Dhugaa fi seenaa balleessuun sabicha balleessuun addatti hin ilaalamu; kanaafuu seenaa kanaa akka dhalootnii qalbeeffatuu gadi jabeessinee hubachiifna.
Dhalootni haaraan galfata haadhotii fi abbootii kan hin nyaatne tahuu hojiin agarsiisuu qaba, kunis haala nama boonsuunis itti jirama. Har’as falmaa birmadummaaf godhamu keessatti ilmaan Oromiyaa xinnaa-guddaan, dhiiraa-dubartii fi hoogganaa fi hoogganamaa utuu adda hin bahin wareegama lubbuu, hidhaa fi qe’ee ofii irraa buqqaafamuu mudachaa jira. Murannoo fi wareegamaaf qophii tahuun injifatnoo fida; injifannoon bilisummaa fida. Bilibilisummaa keenyaaf falmachuun mirgaa fi dirqama dhalootaa ti. Maayyii irratti, mohuu keenyas hin mamnu.
ABOn akkuma aadaa fi amala isaatti mirga lammiilee fi saba keenyaaf muratnoon dhaabbatuun dirqama isaa tahuu tolchee dhaaba beeku dha. ABOn filmaata biyyoolessaa fakkeessaa fi dharaa kan ta’e keessaatti akka hin hirmaatne ugguramuu isaa baree irraa dhaabbateera. Qajeelfama qabsoo haala yeroo waliin deemu dhuuka-bu’oota isaaf yeroo yerootti dabarsaa jira. Kunis itti fufa. Haala fedhe keessatti keessaa fi alaatti hojii jaarmaa fardeessuun tokkummaa fi walquba qabeenyaan dantaa lammiilee Oromiyaa fi Oromiyaa walteeffatee mirgaa ummatoota biros kabajuun socho’uu dirqama keenya tahuu tolchinee beekna.
Walumaagalatti, qajeelfama Dhaaba keenyaa hordofaa falmaa mirga dimokrasii fi mirgoota uummataa maraaf dhaabbachuu itti fufna. Warri alaa hojii diplomaasii fi kan biyyaa keessaf sagalee waliif tahuun yoom illee caalaatti wal irraa eegama. Mirgi kennaa fi badhaasaan dhufu hin jiru. Bakka jirru maraatti dirqamaa dhalootaa haa bahannu.
Wareegamni Gootota keenyaa Firii kennu Malee lafatti Hin Hafu !
Gootonni Keenya Bara Baraan Haa Yaadatamani !
Injifatnoo ummata bal’aaf !
Adda Bilisummaa Oromoo
Ebla 15, 2021
Finfinnee


text:
Oduu Amma Nugahe! Koloneel Abiyyi Ahmad dhabamuun beekame!
Koloneel Abiyyi Ahimad masaraa Mootummaati erga dhabamee guyyaa 7 ta’eera. Akka madda amamanaa irraa qulleeffannetti Wixata darbe (Torbee har’aa) yeroo dhumaatif qondaalota PP Oromiyaa 5 gara masaraatti waamudhaan qajeelfama ” ammaan booda dhimma Amaaraa akka hin dubbanne, akka hin barressines” jedhu kennee ture.
Guyyaa sanaa jalqabee koloneel Abiyyi Ahimad masaraattis tahee Miidiyaa gubbaatti hin mullanne. Hunda caalaa shakkii dhabamuu kanaa kan jabeessu ammoo wantoota lamatu jira.
1. Walgahii Mana Marii Ministeerotaa Jimaata darbe taa’ame Dammaqee Mokkonontu hoogganne . Erga Abiyyi Ahimad aangoo qabatee asitti kaabinee mootummaa Federaalaa namni biraa hoogganuun isa jalqabaati.
2. Erga Ayyaana Qilleef jedhamee maxxanafames nama biraatu barreessee fuula Facebook MMtti maxxanse jedhama.
Dhabamuun Koloneel Abiyyi Ahimad kun sababaa lama keessaa tokko tahuu mala jedhu warri keessa beekan.
1ffaa, dhukkubsatee yaalarra jira kan jedhutu jira. Torbee 2
dura doktooronni isaa 3 sabaan Amaaraa kan tahan fi Ameerikaa irraa deddeebi’anii isa yaalaa turan naannoo Masaraa mootummaatti mul’atanii turan.
2ffaa, Kufaatii siyaasaa,dippiloomasii fi diinagdee yeroo ammaa biyyattii mudate bayyanachisuuf dhoksaatti biyyoota gurguddoo sossobbachuu deeme tilmaamni jedhus jira. Kunis gara mootummaa haaraa ijaaramaa jiruu Ameerikaa ykn Raashiyaa tahuu mala jedhama.
Walumaagalatti garuu, dhabamuun koloneel Abiyyi Ahimad naannoo Masaraa mootummaa fi waajjira PP Oromiyaatti naasuu guddaa uumee akka jiru FSM maddeen qabatamaa irraa mirkaneeffateera.
Related


text:
Lubbuun hoganootaa fi jaallan keenyaa dorgommii qumaarri siyaasaa ittiin xabatamu miti.
Ibsa Ejjannoo Hoganootaa fi Qondaalotaa ABO Biyya Ambaa
Itti yaadamee fi saganteessamee toorra qunnamtii HD ABO, Jaal Dawud Ibsaa, irraa kutuun rakkoo siyaasaa biyyattii keessa jiru hameessa malee furmaata hin fidu. Yakkaa fi balaa qabaachuu qofa osoo hin taanee qaama bifa kanaan shororkeessummaa gaggeessuuf yaalaa jirus itti gaafachiisa. Gatiin biyyattii baasisuuf deemu illee saphlaa tahuuf hin jiru. Qaamni kam illee kana dursanii hubachuun akkaan barbaachisa.
Guyyaa ABO tokko jedhee karaa nagaa kaayyoo fi sagantaa isaa ummata Oromoo fi Oromia keessatti ifatti gaggeessuuf biyya seene irraa jalqabee duullii fi danqaan bifa gara garaan mootummaa Ethiopia dhaaba kana irratti gaggessamu addaan hin cinne. Dhaaba kallacha saba Oromoo wareegama ilmaan Oromoo kumaatamaan jiraachisame diina innikkaa jechuun moggeessanii itti duulutti dabalee waggoota lamaan dabran keessa lubbuun ilmaan Oromoo dhibboota kumaan lakkaayaman itti kufanii jiran. Hogantootni, qondaalotni, miseensotni fi deggertootni ABO kumootaan lakkaayaman manneen hidhaatti guyyuu ugguramaa jiran. Haala kana ABO irra deddeebi’ee ‘gara nagaatti deebi’uu qofti furmaata akka fiduu danda’u’ ibsaa ture.
Haa tahu malee mootummaan Ethiopia kara nagaa furmaata barbaaduu irra inumaa iyyuu HD ABO, Jaal Dawud Ibsaa humna waraanaa fi tikaan marsamee mana jireenya isaa keessatti hidhame. Toorri quunnamtiis irraa cite. Tarkaanfii waraanaa fi humna tikaatti dabalee shirri mootummaa Ethiopia, yoo danda’e ABO shororkeessuu fi facaasuuf tattaafataa jirus torban kana keessa caalaatti ifa bahe.
Osoo ABO yakka ajjechaa Artist HaCaaluu Hundeessaa irratti raawwatame qaama walaba taheen qoratamee ummata biyyaaf ifa akka tahu gaafataa jiruuu, yeroo dhaabni kun ilmaan Oromoo shira siyaasaatiin hidhaman akka gadi lakkisaman falmaa jiru keessatti, yeroo ABO caalaatti kara itti nagaan biyyattii keessatti argamuu
danda’u irratti fala barbaachisan hunda akeekaa jirutti duulli shiraan guutame bifa hundaan itti bobbaasamaa jira.
Shira kana milkeessuuf mooraa qabsoo Oromoo tasgabbii dhorkuuf hoganoota kaan hidhaa fi dhabamsiisaa, HD ABO irraa qunnamtii bifa hundaa kutaa fi tika humna waraanaa jalatti eegaa shira yakkaa fi dharaatiin mooraa qabsoo Oromoo jeequuf yaaluun bifa kamiin illee dura dhaabbatama.
Kanaaf, shira qabsoo isaa irratti xaxamaa jiru ummatni keenya alaa fi biyya keessaa, qabsaawotni fi deggertootni keenya akka hubattan isiniif dhaamna. Ibsa ejjannoo itti aanu kanas haala waliigalaa kana irraa ka’uudhaan baasne:
- Hidhaa, ajjechaa, dararaa fi shororkaa qaamni mootummaa kara bitamtootaa fi sab-gantootaa deemsa galii bilisummaa saba keenyaa jeequuf yaalu hunda dammaqinaan dura dhaabbanna.
- Qabsoo Bilisummaa Oromo fedhii dhunfaaf jacha warri shira hojjachaa jiran hatattamaan siriiti qoratamni Koree Seeraafi Tohannoof akka dhihatan gaafachaa hamma sanu guutumatti Hojjiirraa akka dhabbatan gaafanna.
- Jeequmsa moora qabsoo Oromoo keessatti uumuuf tattaafatamaa jiru balaaleffataa gurmuu tokkummaa fi qabsaawummaa keenyaa jabeessuuf kara nuuf danda’ame hundaan ni hojjenna.
- Lubbuu fi nageenya hogantoota keenyaa qaqqaalii qabsoon saba keenyaa magarsite, kan jireenya fi lubbuu isaanii saba isaaniif wareegamaaf of kennan; kan karaa nagaatu mala jedhanii mootummaa Oromummaa qabaachuu himate kana waliin hojjatuuf waadaa seename fudhatanii biyya keessa nagaan sossoo’aa jiran; lubbuu fi nageenya isaaniitiif mootummaan Ethiopia yeroo kam iyyuu, bakka kamittuu itti gaafatamaa tahuu akka hubatamu gadi jabeessinee hubachiisna.
- Qabsoon keenya mootummaa PP kan biyya bulchaan jira ja’u kan ABO,KFO, QBO fi ummata oromoo diineeffachuudhaan lola nu irratti banee jiru irratti kan geggeeffamu ta’uun yeroo tokkollee dagatamuu waan hin qabneef miseensi, deeggartootaa fi ummanni keenya biyya keessaa fi biyya alaa jiru hundi qabsoo karaa nagayaa geggeessaa jiruu fi dhaaba isaa ABO fi QBO tiikfachuudhaaf sochii itti jiru jabeessee itti fufuun akeeka QBO bakkaan gahuuf falmaa mootummaa irratti geggeesaa jiru jabeessaa itti fufee bilisummaa isaa akka gonfatu dhaamna.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adooleesa 27, 2020


text:
Dhaabii Gargaarsa Ijoollee Addunyaa Tokkummaa Mootummootaa, UNICEF jireenna biyya 22 waraanii bultii dhowwe qoratee gabaasa baase.
Lisa Bender UNICEF keessaa ogeettii barusmaati fi sagantaati. “Waraanii, jeequmsii ijoolle hedduu barnoota keessaa oofuutit jira.Adoo barumsatti hin deebinee turan.Hedduutti barumsaa keessa hin jirre. Rakkoo gugurdoo keessa baratan.Nu yaaddessiti.”
Akka gabaasa UNICEF-ti ijoollee mana barumsa sadarkaa tokkeessootii fi sadarkaa lammeessoo,miliyoona 109 harka afur keessaa harkii tokko lafa waraanaa keessa waan jiraniif barumsa dhabuutti jiran. Keessattuu ijoollee ganna 6-15 jidduu jiran.
Laftii waraanii ijoollee barumsa dhowwuutti jiru hagii guddaan Afrikaa keessa.
“Biyyitii ijoolleen isii haga guddaan barumsa keessa hin jirre Suudan Kibbaati. Achitti ijoollee harka 50 caalaatti barusmaa ala jira. Naayjeeriyaan ijoollee harka 47 barumsaa ala jira.Suudan keessaa ijoollee hakra 41 barusmaa ala jira. Afgaanistaan diqqoo wayyaa qabaattullee ammallee ijoollee isii harka 40 barusmaa ala jira.”
Siiriyaa biyya waraanii miila lafa fuudhee ummatii isii baqaaf karaa marullee ijoollee isii hedduutit barumsaa ala jira.
Ijoollee barumsa dhabuun akka gabaasa UNICEF-ti addunyaa keessaa qooda aabaachuu dhabuu.
UNICEF akka biyyiti cuftii ijoollee isaanii barsiiifatan lafa itti baratan dansaallee qopheessan gaafatti.


text:
Aminastii Intarnaashinaal dhiifama gaafate, miidiyaalee Itoophiyaa komate
Qabiyyee waa’ee viidiyoo dhaabbatichi tiwiitara gubbaa buuse dhaabbatichatti qorataan Gaanfa Afrikaa Obbo Fissahaa Takilee akkanaan BBC’tti himu.
”Jimaata darbe ture kan bahe. Kan bahees viidiyoodha. Twitter irratti ture kan gadhiifame. Dhimmi isaa ajjeechaa Haacaaluu Waxabajjii 23 booda hokkora Oromiyaa fi iddoo adda addaatti uumame ilaallata.
”Waa’ee namoota hidhamanii, waa’ee walitti bu’iinsa uumamee tureeti. Viidiyoon sun adeemsa keessootti qabnu osoo hin eegiin ture kan gadi dhiifame,” jedhaniiru.
”Ulaagaa keessa darbuu qabu osoo hin guutiin dogoggoraan gadi dhiifame. Saniif jennee haqnee dhiifamas gaafannee jirra,” jechuun har’a BBC’tti himan.
Viidiyoon kuni erga gadhiifame eegalee namoonni loogii qaba jechuun komii kaasaa turan.
Haa ta’u malee, miidiyaaleen biyya keessaa Abbaa Alangee duraanii Adaanach Abeebee dabalatee qorannoo dhaabbatichi Caamsaa darbe baaseefi mootummaan hin fudhadhu jedhe dhiifama akka gaafateetti gabaasan.
Dhimma kana kanarri gaafatamanii Obbo Fissahaan ”Isa waliin waan wal qabatu hin qabu, jedhaniiru.
”Akkuman duraan siin jedhe viidiyoon daqiiqaa tokkoo nuti buufne, dhiifama itti gaafanne Ajjechaa Waxabajjii darbee uumameen booda waa’ee hokkora uumamee fi namoota hidhamaniiti,” jedhan.
”Gabaasa Caamsaa keessa baasne waliin waan wal argu hin qabu. Gabaasni yeroos baasne ammallee jira.
”Gabaasa sanaan bu’aan qorannoo argamee fi yaada furmaataa keenye ammallee marsariitii keenyarra jira.
”Miidiyaaleen biyya keessaa haala kanaan gabaasuun isaanii sirrii miti. Gabaasa sana waliin wanti wal argu hin jiru,” jechuun himan.
Gareen mirga namoomaaf falmu Aminastiin Caamsaa darbe humnoonni mootummaa ajjeechaa raawwachuu isaanii ragaa dhiheessuun mootummaa himateera.
Faallaatin qondaaltonni mootummaa qorannoo Aminastii akka hin fudhanneefi adeemsa itti qorannoo gaggeesse akka sakatta’u gaafataniiru.
Mootummaan Itoophiyaa qorannoo ofii gaggeessuu isaa ibsuun gabaasa dhaabbatichi ibse keessaa ‘xiqqoo qofa dhugaadha’ jechuun ibsuun isaa ni yaadatama


text:
Hoogganaan waraana Uganda duraanii kan Lord’s Resistance Army jedhamuu komaandder Dominik Onguween yakka waraanaa fi yakka farra namoomaan himatamanii mana murtii yakka qoratu kan addunyaa ICCn dhaan balleessaan itti muramee jira.
Ongween miseensa LRA isa duraa mana mutichaatti dhiyaatan yoo ta’u yakka waraanaa fi farra namoomaa 70 keessaa 61n himataman. Himannaaleen kunis haleellaalee mooraa namoota biyya ofii keessatti qe’ee irraa baqatan afru kan Ugaandaa keessaa irratti bara 2003 fi 2004 raawwatame.
Ajjeechaa, dararaa, nama gabroomfachuu, ijoollee waggaa 15 gad jiran lolatti bobbaasuu, hacuuccaa oofuu, dirqiisiisuun ijoollee durbaa heerumsiisuu, hundaan gudeeddii, dirqisiisaanii ulfeessuu dabalatee yakka waraanaa fi farra namomaa hedduun himataman. Yakka humnaan dirqisiisanii ulfeessuu jedhuuf adaba yeroo jalqabaa manni murtii yakka qoratu kan addunyaa murteesse.
Gara boodaa murtiin kan irratti kennamu Onguween hidhaa umurii guutuun adabamuu malu.
Balleessaa Ongwen yakka waraanaa fi farra namoomaa dalaganiin itti murame Yunaaytid Iseetis simattee jirti. Dubbi himaan ministrii dhimma alaa Ned Price ibsa kennaniin akka jedhanitti gocha gara jabinaa LRA dhaan dalagameef murtiin haqaaf itti gaafatamummaan jiraachuu isaaf kun tarkaanfii guddaa dha jedhan.
Adeemsi murtii kun kanneen miidhaan irra ga’eef hanga tokko nagaa kennaaf jennee abdanna jedhan.
Yunaayitid Isteetis bara 2015 keessa Ongwen fedha ofiin harka akka kennataniif ICCtti dabarfamanii akka kennaman gargaartee jirti. Dubbi himaa kan ta’an Price Ongwen murtiiti dhiyaachuu aguu keenyatti gamanneerra jedhan.
“Ongweni -tti murtaa’uun uummati Ugaandaa, miidhaa irratti raawwatameef kanneen itti gaafatamoo ta’an muriitti dhiyaachuun, dararaa LRAn hookkarri akka hin dhaabanne gochuuf hojjetaa turee fi dararaa inni raawwateef murtiin haqaa jiraachuu isaatti ni gammada jedhan Price.
Yunaayitid Isteetis nama Hoogganaa LRA Jooseef Koonii akka qabamu eeruu kenneef badhaasa doolaara miliyoona $5 kan kennitu ta’uu beeksisti. Namni odeeffannoo waa’ee isaa yokan eessa akka inni jiru beeku, email wcrp@state.gov ykn lakkoobsa WhatsApp 1-202-975-5468 irratti ergaa dhiisuu danda’a jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
Awwal Abdiifi Ajjeechaa Gadab Asaasaa
Odeessa keessoo ODP tii dhufe!!
Via Yaya Beshir, September 24, 2019
Odeessa kana baasuun kan barbaachiseef ummanni waan deemaa jiru beekuu qaba ejjennoo jedhuuni. Ummanni dhugaa jiru yoo beeke badii irra hamaa dhufu dursee ofirraa eeguuf gargaarama. Odeessa kanatti osoo hin seenne dura keessa deebinee MMf yaadachiisa goona. Adeemsi ODP keessatti sabboontota moggeessuuf godhamaa jiru kun keessattuu wayta alagaan nurrattti wal jaaraa jirutti eenyuyyuu caalaa suma miidha. Oromoo irraa fageessee qilleensa irratti si hambisa. Karaa qajeelaatti deebi’i.
“Qaamni amma koree qindeessituu Mootummaa Oromiyaa jedhamee aangoon ol’aanaan kennameef Addisuu Araggaa, Shimallis Abdiisaa, Awwal Abdii, Kaasahun Gofee ti. Jara kanatu Oromiyaa akka barbaadanitti naannessaa jira. Dhimma siyaasaa, muudama, nageenyas tahee waan fedhan isaanuma kanatu murteessa. Kaabineen ofumaaf malee aangoo hin qabdu. Kan caalaa nama gaddisiisu ammoo, duuti ilmaan Oromoo namoota kanatti hin dhagahamu. Dantaa ofiisaanii qofa ari’u. Hundinuu fakkeessituu fi sobduudha. Abiyyiin jala gugguufuu malee rakkoo Oromoof fala kaa’uu fi of fakkaatanii yaaduu hin danda’anu yookiis hin fedhanu. Jarro kun osoo sirni nafxenyaa nutti deebi’ee warra amin jedhee fudhatudha. Abbaan dhufe moohu ergamuufiif duubatti warra jedhuu miti. Hidhaa amma Oromiyaa keessatti raawwataa jiruuf, dhoorgii alaabaa Oromoo irratti godhamaa jiru, akkasumas Oromummaa dadhabsiisuun walqabatee tarree duraa irratti gaafatamoo dha. Lammaa fi Xayyibaa irrattis kan ijaaramee kuffise warruma kana. Abiyyiinis guyyaa guyyaan dogoggorsiisaa oolu.
Godina Gujii Bahaa Aanaa Uraagaattii Waj/Po/ Aanaa Uraagaa guyyaa shan dura meeshaalee seeraan alaa (Kontirobaandii) Godina Dillaa irraa gara Magaala Haroo Waaccuu seene hordoffii ummaanniifi qaamni nageenya Poolisii Aanaa Uraagaa taasiseen Gandaa 02tti iddoo addaa #Sonqollee_Horaa jedhamutti to’annaa jala olee ture.
Meeshaan kunis zaayitii nyaataa abbaa Lit digdama (20) jarkaanaa jahaatama (60) ol-tahuufi sukkaara kuntala saddeettama (80) ol ture. Konkolataan daldalaa kontirobaandii fe’ee ture qabeenna dhunfaa tahee Lakk. Gabatee isaa A.A 86656 dha.
Yakka kanarratti poolisii aanaatiin himannaan itti banamee ture. Himannichi Mana Murtii Aanichaatti yoo ta’uu, Manni Murtii Aanichaa hooggansa isaatiin ilaaluun qarshii kuma saddeettama (80,000) fudhachuun bilisaan guyyaa 13/01/2012 gad- dhiseera jedhu.
Ummanni yakka manni murtii aannichaa raawwateen dallanee iddoo malaanmaltummaan dhoorkamaa jirutti gochi akkana rawwachuun isaa boruuf yakki kamuu yoo dalagame akka bira hin dhaabanne gungummaa jira.
#Maddi_Oduu: Poolisoota Aanaa Uraagaa irraa
(SBO – Fulbaana 23,2019) Alaabaa kana asiin gahuuf dhiiga ilmaan Oromootu itti dhangala’e. Lafee hedduutu itti caccabe. Qabsaawotni Oromoo Alaabaa kana mul’isuu fi gadi dhaabuuf baddaa fi gammoojjiitti, baadiyaa fi magaalaatti aarsaa ta’an kumaa kitila. Isa fagoo dhiisnee isuma as kaluu kana qofa yo yaadanne Qeerroon keenya Alaabaa kana baatanii, faajjii kana ol kaasuuf rasaasa diinaan kufan kumaan lakkoofna.
Alaabaa kana irratti qoosaan hin jiru. Yeroo itti alabaan gabroomfataa itti bakka argatetti Alaabaa Oromoof iddoo kennuu diduun, cicciruun, gubuun, barjaa alaabaa kana qabu jigsanii alaabaa kana xiqqeessuun lubbuu fi dhiiga ilmaan Oromootti qoosuu dha. Kanaaf Oromoon Alaabaa mallattoo isaa ta’e kanaaf waardiyaa dhaabbachuu qaba. Alaabaa kana ol kaasee mul’isuu qaba. Bakka isaaf danda’ame hundatti Alaabaa isaan mul’achuu qaba.
Warri kalee nu gabroomfataa turee fi har’allee nu bituuf amuummatuyyuu alaabaa gabroomsaa kana mirmirsaa nu irra yaa’u; isaan kanaaf qaamni beekamtii fi hayyama kennu Alaabaa Oromoo bira ga’ee waan qoqqobbii nu irra kaa’uuf hin qabu.
Oromoon/Qeerroon bakka Ayyaanaatti, iddoo cidhaatti, fulaa walgahiitti, yo danda’ameef bakka hojii isaatti Alaabaa Oromoo (Diimaa – Magariisa – Diimaa) mul’isuu qaba. Alaabaa keenya qabannee bakka aadaa fi ayyaanota keenyaatti mul’achuuf hayyama qaama kamiituu eeguu hin qabnu.
Bakka itti Oromoon miliyoonotaan godinaalee Oromiyaa cufa irraa walgahu Ayyaana Irreechaa irratti. Ayyaana Irreechaa irratti Oromoon Alaabaa isaa qabatee bahuu qaba. Kanas hayyama qaama kamiituu eeguu isa hin barbaachisu.
Sagalee Bilisummaa Oromoo


text:
Wednesday, June 13, 2018
Xalayaa Banaa Uummata Oromootiif: Daniel Bariisoo Areeriitiin
Guyyaa: Waxabajjii 14, 2018.
Xalayaa Banaa Uummata Oromootiif.
Dhimmi: haala yeroo kan shira Woyyaanee saaxiluufi gorsa of eeggannoo taasifamuu qabu.
Nageenni badhaadhaa, yaa uummata Oromoo biyya keessaafi biyya alaa jirtanu? Aadumaafi jedhe malee, hanga Woyyaaneen jirtu nageenni itti fufiinsa qabu hin jiru. Jijjiirama amma guutuu biyyaattii fi Oromiyaa keessatti dhufaa jirutti hinaaftee, haalli Woyyaaneen amma itti jirtuufi karoorri isii nama rifachiisa. Amma yeroo xalayaa kana barreessaa jiru, halkan keessa saatii sagal. Manni bareedaan faranjiitiifi bullukkoon ho’aan faranjii hirriiba dansaa naaf fiduu hin dandeenne.
Shirri Woyyaaneen xaxaa jirtu hedduu namatti dhaga’ama. Yeroo ammaa kana guutuu biyyaa keessatti waan ibiddi qabateefi jeequmsi bu’e fakkaata. Kana kan godhaa jiru, Woyyaaneefi ergamtoota Woyyaaneeti. Woyyaaneen sababni isiin biyya ibidda itti qabsiiftee jeeqaa jirtuuf, Labsii Yeroo Muddamaa deebistee labsachuuf. Sababni isaalle, wanti isaan amma harkaa qabanuu waraanaafi damee tikaa waan ta’eef, karaa isaan ittiin biyya saamuu danda’anuun keessaa inni guddaan, karaa Labsii Yeroo Hataattamaa/Muddamaati. Ergamtoota Woyyaaneetiifi Woyyaanee magaalotaafi gandoota hunda keessa jiranu sirritti hordofuun to’achuun dirqama ta’a. Jarri kun biyya isaanii Tigraay akka biyya biraatti ijaaruufi tasgabbeessuun biyya teenna ammoo barbadeessitee saamtee onsuu barbaaddi.
#TeamLammaa fi bulchiinsa Dr. Abiyyi Amhad kanalletti hinaaftee waan of gootu wallaaltee jirti Woyyaaneen. Dubbii himaan mootummaa naannoo Oromiyaa Dr. Nagarii Leenchoo ille, balaa amma daangaa Oromiyaa irraa bifa walitti bu’iinsaatiin dhaqqabaa jiru kanaan, “dubbiin dubbii addaati malee, dhimmaa daangaati miti; uummanni keenyas akkasitti hubachuu qaba” jedhaaneeran.
Akka ilaachaafi hubannoo kiyyatti, gabaabumatti Woyyaaneen waan gurgurdaa saddeet hojjataa jirti:
1) Woyyaaneen olaantummaa isii jalaa tuqame deebifachuuf shiraan wixxifataa jirti. Olaantummaa duraanii san yoo qabaatane malee, biyya saamuu hin dandeettu. Isaan yoo biyya saamuun akka silmitti xuuxan malee jiraachuu hin danda’anu. Akkasuma, waan waggaa 27f saamaniin dinaagdee Itoophiyaa guutumaa guututti harkatti galfatanii Itoophiyaa hiyyoomsanii jiran. Bara dheeraa dura, bittaan lafaa fi liiziille hin eeyyamu ture tarsiimoon ‘Ihaadegii’. Akka isaan jedhaa turanitti, “yoo amma lafti haa bitamuu yookiin gurguramuu jedhaamee, kan maallaqa qabu Nafxanyoota waan ta’eef isaanittuu waan hunda qabata…” jedhaan turan. Amma kunoo erga diinaagdee duraan harka ormaatti sodaataa turan san caccabsanii harkaa guuratanii guutumaa guututti harka Hiwwaati-Woyyaanee galchuun Itoophiyaa keessatti Impaayeera diinaagdee ijaarrataniin duuba, tarsiimoo sanille jijjiirane. Amma kunoo as guloo tanaayyuu, qabeenna Itoophiyaa kampaanii dhuunfaatiif gurgurraa jedhaa jiran. Kampaaniileen dhunfaa kunneen irra jireessi Woyyaanuma akka ta’an dagachuu hin qabnu.
2) Yeroo Dr. Abiyyiifi gareen isaanii hidhamtootaa Woyyaaneen hiite biyya keessaa hanga tokkos ta’e gadi dhiisisaniifi, yeroo sabboontoota Woyyaaneen biyyaa baaste biyya ollaa keessatti hidhamaniifi baqaan jiraatan Dr. Abiyyi biyya ollaa /alaa dhaqanii hiiksisanii gara biyyaatti galanuun, Woyyaaneen mana keessa jeeqxee ibidda Itoophiyaatti keessattuu Oromiyatti qabsiisa jirti. Woyyaaneen saboota ollaa Oromoo hundumaa Oromoo irratti kaasaa jirti. Woyyaaneen keessumattuu, maqaa Oromootiin ummata Amaaraa naannoo Oromiyaa keessa jiranirraan miidhaa geessisuun, tokkummaa fi walhubantii Oromoofi Amaara jiddutti uumamtee Woyyaanee sodaan fincaan keessaa yaaste kana deebisanii dukkaneessuu barbaadan. Kanaan duralle, Woyyaaneen maqaa Oromootiin uummata Amaaraa Oromiyaa keessatti duuchaan ijjeestee filmii dokumantariille irratti hojjattee higa tokko ittiin daldalataa baate. Akkasuma maallaqani cubbuu guddaa hojjachuuf humna qaba. Ammatti kan maallaqa saamee tuulatee jiru Woyyaaneedha. Kanaafuu ergamtoota badii Woyyaaneen maallaqaan Oromiyaa keessatti bobbaastu dammaqnee eeguun ofiifi biyya keennalle baraaruu qabna.
3) Woyyaaneen bulchiinsa qawwee qofa waan beektuuf, kan amma harkaa qabanis qawwee waan ta’eef, labsii yeroo muddama deebisanii labsachuuf abdidda guutuu biyyaatti qabsiisaa jiran. Woyyaaneen karaa qawwee malee bulchiinsa waan hin beekneef, amma bulchiinsa haaraa daandii haareya saaquuf tattaafatu kana falleessuuf biyya jeeqxee, labsii yeroo muddaamaa isaanii deebisanii labsachuu barbaaddi. Labsiin Yeroo Muddamaa uummata keennaaf saamamuu, du’a, ukkaamsaa, hidhaafi kkf. Labsiin Yeroo Muddamaa Woyyaaneef ammoo, sa’a dhaltiiti.
4) Fudhatama Dr. Abiyyi Ahmad maqaa Oromootiin argachaa dhufetti hinaafanii if ajjeesuu waan gahaniif, Woyyaanonni maqaa Dr. Abiyyiifi Oromoo balleessuuf qabsoo cubbuu ijibbaataa taasisaa jiran.
5) Hidhamtoota siyaasaa Oromoo akka gadi dhiifamaniifi, kan biyyaa bahelle akka biyyatti galanu waamichi taasifamaa jiru kun Woyyaanee fi leellistoota Woyyaaneetti sodaa guddaa uumeera.
6) Qeerroo fi tokkummaan Oromoo, akkasuma walhubannaa fi waltumsi dhaabolee Siyaasaa keessumattuu OPDO fi BADEN jidduutti uumametti sodaan guddaan waan itti dhaga’amee jiruuf, Erteraa waliin araara fedhan; garuu uummanni Tigiraayii irra jireessi shira dulloonni Woyyaanee xaxxe kana hin hubanneef.
7) Woraanni Woyyaanee, “ABO fidaa” jechuun ummata nagaa ijjeessuun #teamLammaa yookiin OPDO haarayaa, poolisii Oromiyaatii fi ummata Oromoo waldhabsiisuuf halkaniifi guyyaan karaa waraanaatiin hojjataa jiran. ABO jechuun adda bilisummaa Oromooti malee hiika biraa hin qabu. Yoo Oromoon bilisoomeefi yoo mirgi Oromoo guutumaa guututti kan kabajamu ta’e, ABO waan bosonaafi biyya ollaatti rakkatuuf hin qabu. ABO’n mirga uummata Oromoo sarbameef bosona seenee malee, nagaya booressuuf yookiin dhiiga namaa dheebotee yookiin lubbuufi jireenna badduu isaas jiraachuu jibbee miti. Garbummaa fi roorroon Oromoo irra osoo jirtu jireenni qabsa’ootaafi sabboontootatti hadhaawee bosonniifi manni hidhaa jiruu sabboontoota Oromoo ta’aa dhufeera. Maqaa qabsoo ABO’n taasisee bu’aa argameen, namoonni hedduun abbaa itti dhama’e ABO caalaa buddeena furdaa kan ittiin nyaataa jiranille akka guutanee jiranu dagatamuu hin qabu. ABO’n kaayoodha; Abaa’ummaan sabboonummaadha. Abaa’ummaan ilaalcha; bakka mirgi Oromoo sarbamaa jirutti ABO uummata Oromoo keessaa baasna jechuun galaana sinii bunaatiin waraabanii gogsuuf yaaluudha. Kana waan ta’eef, eeyyama mootummaa Naannoo Oromiyaa malee waraanni Woyyaanee Oromiyaa keessa qubatee “ABO fidaa” jechuun ummata ijjeesaa jiru, Oromiyaa gadi dhiisee bahuu qaba. Woraana amma Oromiyaa keessatti keessumattuu, Wallaga, Gujii, Booraana faa keessatti ummata keenna ijjeessaa jiru, OPDO’n baasuu qabdi. Yoo waamichaafi afeerraa OPDOtiin ta’e, OPDO’n asirratti ijjannoo isii ifa godhuu qabdi.
Injifannoofi bu’aan amma argamaa dhufe kun kan dhaabbilee siyaasaa Oromoo gara garaatiifi kan qaamota Oromoo hedduuti malee, kan OPDO yookiin kan ABO, yookiin kan Jawar Mohammad qofaa miti. Hundi keenyaa qooda keessaa qabna. Garuu “hodheen namaa kan goode; hidheen namaa kaan gudunfe” akkuma mammaaksi jedhu, kan kuun hodhu kuun diiguun, kan kuun gudunfu kuun hiikuun diina/Woyyaanee Oromoo irratti goobsuu waan ta’eef, dhaabbileen siyaasaa Oromoo gara garaatiifi qaamoti qabsoo Oromoo adda addaa walhubachuu, walkabajuufi waldanda’uun yeroo ammaa keessatti murteessaadha. Ilaalchi siyaasaa nuun waldhabsiisuu hin qabu. Ilaalcha siyaasaa keenyatti adda adda male, biyyi keenya, afaan keenya , aadaan keenyaa fi wantoonni keenna hedduun tokko. Garuu Woyyaaneen Oromoofi Oromiyaa balleessaa jirti waa ta’eef, nuttuu hin beekkanne malee hunduma keenyaa walitti balleessaa jirti. Keessaattuu irra jireessaan yeroo kana keessa kan walhubachuun qabanu, OPDO fi ABO dha. Duraanuu OPDO fi ABO, akkasuma Oromoo fi Amaara jidduu dhagaa cubbuu kan kaa’ee jara addaan fageessee kan ittiin daldalaa turte Woyyaaneedha. Amma olaantumman Woyyaanee sun waan jidduu Oromootii ka’uuf reeqqiseef, Oromoo olaantummaa Woyyaanee daraanuu dhabmsiise walitti dhufee rakkoo jidduu isaanii jirtulle ofumaaf furachuu qaba.
ABO fi OPDO ille ilmaanuma Oromooti. Oromoo, Oromoo irraa kan ittisuufi Oromoo kan Oromootti araarsulle Woyyaanee moti. Yoo araaramane, ABO fi OPDO ille, afaan Oromootiin araaraman malee, afaan Woyyaaneetiinii miti. Obboleessi OPDO Woyyaanee caalaa ABO akka ta’e, OPDO hubachuu qaba. ABO’nille obboleessi ABO, Shaabiyaa caalaa OPDO akka ta’e, ABO’n hubachuu qaba. Kun waan hin oolle: “Waraabessa harree irraa ittisan, galgalli harree kan waraabessaati. Durba qeerroo irraa ittisani galgalli durbaa kan qeerrooti” jedha mammaaksi. Akkuma mammaaksi kun jedhu, yeroon waa dhoksitii; yeroon dirqama waa walitti fiddi. Qeerroo fi durba walirraa ittisanulle gaafa guyyaan gahe yeroon walitti fiddi. Kan OPDO fi ABO ille kanuma; yeroon isaa amma ta’uun gaarummaa qaba.
8) Woyyaaneen harka Abdii Iilleetiin Oromiyaa bahaa fi Kibba Bahaatiin Oromoo ajjeesuun lafa Oromoolle saamaa jirti. Haleellaan maqaa poolisii liyyuu haayilii naannoo Somaaleetiin uummata keenna daangaa irra jiranurra gahaa jiru hanka pireezidaantiin naannoo Somaalee Abdii Iileefi jeneraalonni Woyyaanee gara Baha irra jiran irratti tarkaanfii fudhatamuun, yoo xiqqaate angoorraa hanga hin kaanetti nageenyi hin argamu. Maqaa Alshabaab Itoophiyaa irraa eegna jedhamuun Poolisii Liyyuu Hayilii jettee Woyyaaneen Agaazii afaan Somaalee dubbattu Baha biyyattii keessatti ijaarratte. Harka lafa jalaatiin garuu, woraana Oromoo akka loluuf Woyyaaneen ijaarratteedha. Poolisiin Liyyuu Haayilii Alshabaab gara Bahaatiin Itoophiyaa irraa eegdi jedhame, poolisii Liyyuu hayilii Somaalee maataan isiituu Oromotti Alshabaab taatee jirti. Obbo Lammaa Magarsaa fi Dr. Abiyyi Ahmad yeroo hedduu nagaa buusuuf jecha yaalii isaan taasisan kan dagatamuu miti. Kanaan duuba garuu, Abdi Iillee woliin haasawuun mana ijoolleen ganama ijaartee galgala diigdu fakkaata.
Galaa yaadaa kiyya har’aaf isiniif qopheesse kanuumaan raawwadheera. Dhugaa qabanaa, ni injifanna!
Daniel Bariisoo Areerii irra.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
WBOn Gujii Lixaa Hardhas Ganamaan itti ka’ee afuura kutaa jira
INFANNOO WBO ZOONII KIBBAA
irree fi gaachanni Uummata Oromoo WBOn Godina Gujii lixaa Cibraan Maddaa Albuudaa Buttaa malkaa sooddaa fi baddaa magaadaa waliin ta’uun Tarkaafi Waraana PP irratti fudhatu cimsee ittifuun hardhas barii barraqan itti ganamfatee Aanaa Dugda Daawwaa Ganda dogoo dhuqqisaa iddoo addaa laga deeqqisaa jedhamutti Hardha guyy aa 30/01/2021 ganama keessa saa’atii 12:00 (local time) waraana shiftaa bilxiginnaa kan naasuu Uummataa hin qannee,kan Uummataaf osoo hin taanee paartii Bilxiginnaaf dhaabbate fi yakkaa ciiccimoo ajjeechaa dabalatee Uummata qulqulluu iratti Rawwataa ture maqaa sakkataaWBOn osoo socho’u WBOn haxxee itti hidhee nama 4 battaalatti yoo ajjeesu 7 madoon adabeera. **Lollii hanga walabummaa fi birmadummaa oromiyaa itti fufa IUOf.
Gadaan Gadaa xumura garbummaa Lolli itti fufeera odeessaa dabalataa booda walitti deebinaa.
OQM: OromiaQeerroomedia
Oromia Qeerroo Media
Related


text:
Dararaan Humna Addaa Oromiyaa Kanneen WBO Waliin Hidhata Qabu Jedhamuun Shakkaman Irratti Rawwatamu Jabaatee Itti Fufeera!
SBS-Ebla, 2021
Miseensa Humna Addaa Oromiyaa maqaan isaa Fedhasaa kan jedhamu baatii Caamsaa, 2021 keessa humna addaa Oromiyaa sakattaa’a WBO’f Qellem Wallaggaa Garjeedatti bobbaafaman keessa kan jiru yoo ta’u, haleellaa WBO’n Humna Addaa Oromiyaa sakattaa’aaf bobbaafaman irratti raawwateen humni addaa kun haleelamuun duuba yoo deebi’u, WBO’f situ bilbilaan odeessa kenneefii nu rukuchiise jechuun yeroo ammaa meeshaa irraa hiikanii Magaalaa Bishooftuu Waajjira Poolisii Kutaa Magaalaa 1ffaatti hidhuun dararaa jiraachuu maddeen keenya achii Shinniigaaf himaniiru.
Kanumaan kan walqabatu Humna Addaa Oromiyaa keessaa kanneen WBO waliin hidhata qabu jedhamanii, deemanii akka WBO lolaniif dirqama itti kenname kanneen didan 600 ol bakkoota garaa garaatti hojii irraa ugguramuu fi hidhamanii jirachuu gabaafnee turuun keenya ni yaadatama.


text:
Finfinnee, Amajjii 3, 2013 (TOI) – Bara oomishaa 2012/2013 oomisha lafa heektaraa miiliyoona 13.4 irratti misoomee ture keessaa hanga ammaatti lafa heektaara miiliyoona 9 irraa sassaabbamuu Ministeerri Qonnaa beeksise.
Naannoo Tigraayitti oomishni walitti qabamus sababa haala yeroon ragaa qabatamaan argamuu hin dandeenye jedhan Ministeerichatti Daayreektarri misooma midhaanii obbo Isaayyaas Lammaan.
Waliigala lafa misoome keessaa yeroo ammaa % 15 qofatu hafa jedhaniiru.Bara oomishicha lafti heektaarri miiliyoonni 3 ol kilaasteeraan misoomuu ibsameera.
Lafti heektaarri miiliyoonni 1 ol ammoo Tiraakteraan qotamee ture jedhan.Xaa’oo biyyoo kuntaalli miiliyoonni 16 qophaa’e keessaa % 80 hojiirra ooluu himaniiru.
Sanyii filatamaan kuntaalli kumni dhibbi 7 ol qonnaan bultootaaf dhiyaachuu eeraniiru.


text:
OFEEGGANNOO
Yeroo ammaa Afaanota garaa garaan odeeffannoowwan kijibaa dhimma filannoo Itoophiyaa ilaalchisuun karaa miidiyaa hawaasaa #Facebook, Youtube fi kanneen garaa garaatin oofamaa jira. Uummanni biyya keenyaa odeeffannoo dhimma filannoon wal qabatu qaama dhimmi ilaallatu qofa irraa adda baafachuu qaba.
Odeeffannoo kijibaan uummata burjaajessuuf miidiyaalen biyyoota garaa garaa kan akka #Gibxii, #Suudanis holola oofuu malu. Kanaafuu uummanni bu’aa filannoos tahee odeeffannoo kamuu kan filannoon wal qabatu Boordii filannoo qofarraa argachuu qaba. Filannoo kan gaggeessu uummata biyyaati malee qaama holola dharaa oofu miti. Kan bu’aa filannoo himus qaama filannicha keessa jiruu fi filannoo gaggeessudha.
Hubachisa
Ummaanni keenya hundii keeysan hundi keessaanu bakka jirtaniti wardiya nageenyati.
Kanaafu qama nageenya wajjiin tahuun nageenya keessaan eegadha.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Click the arrow next to the Font Color icon to activate a toolbar from which you can choose from a range of colors.
Borangchu Kuula
Aantannori LibreOffice Borreessaanchira calla loosaansatanno: borrote dooramme kalaqantukkinni bido haranchunni-kisi, aantete mawusete mu'lisaanchiumisi shiqo soorranno nna buurate dandoo gede leellanno. Tenne buurammewo'ma borrote darga goshooshate maawusete qulfe xiiwamate malaate ikka dandiitanno buuramme horoonsiri. Kuni borrote dargi dooramino kuula adhanno. Assiishshu seeda yanna geeshsha bido xiiwanturo, woy goshoosha nookkiha kisatto geeshsha woy Escape qulfe xiiwatto geeshsha baqqado ikke keeshshanno.
Aanannohu baalunku (LibreOffice Borreesaanchi mojullara, Calc, Misilera, Dhaggefatara)loosiisamanno: Wole kuula adhate borro doori, aanchiteuduunni-gaxi aana hasiratto kuula kisi.