text:
Odaa
Aadaa fi seenaa Oromoo keessatti Odaan akka madda nagaa fi mallattoo eenyummaa, tokkummaa uummata Oromootti ilaalama. Faayidaa amantii fi siyaasa Oromoo keessatti qaburra kan ka’e Odaan mukoota jiran keessa baay’ee kabajamaa fi eebbifamaadha. Umuriin isaas haga malee dheeraa dha. Uumamaan lalisaa ta’ee bifti isaa harbuu ykn qilxuu fakkaata. Muki kun yoo caamsaan dheeratelee hin gogu. Kana malee uumamaan lafa jala bakka bishaan ykn jiidhinsi jirutti biqila. Guddinni isaa hanga tokko ol ka’ee dameen isaa waan wagga waggaan dalga dagaaguuf bal’dhatee gaddisa ta’uun namaa fi loonii madda qabbanaati. Gaaddisni Odaa iddoo itti Ayyaanni Muudaa raawwatuu fi miseensonni Gadaa sirna Ayaana ce'umsaa itti sirneefatanuu dha. Galmi Abbaa Muudaa fi teessoon Abbootii Gadaa Odaa jalatti ijaarama.kutaa lammafati na egadha Ahemad Hassan
Gosa biqiltuuti
Odaa Gurguddoo[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Odaan Oromoon waggaa dheeradhaaf seera jalatti tumaa fi yaa'ii taa'aa ture shani. Isaanis:
- Odaa Roobaa
- Odaa Nabee
- Odaa Bisil
- Odaa Bulluqii fi
- Odaa Bultum
Odaan Oromoo yeroo ijaarramu, hunduu bara tokko keessa kan ijaaraman otoo hin ta’iin odaa tokkorraa dameetu latee odaa of danda'e ta'aa deemaa har'a gahe. Odaan angafaa odaa Roobaati jedhama. Odaan Nabee damee odaa Roobaa ta’uun hin oolu. Hanga bara 1558-59 qomoon Maccaa fi Tuulamaa waliin Odaa Nabeetti seera tumee labsachaa turan, kanas seenaan barreeffamaan jiru nuuf mirkaneessa. Sana booda qomoon Maccaa of danda'ee Odaa Bisil ijaarrate.
Seenaa afoolaas ta'e kan katabame akka ibsutti, Odaan Bisil Laga Gibee, Biloo fi Geedoo jidduutti ijaarame jedhama. Bakki kun tulluun marsamee jira jedhu. Odaan Bisil-maqaa nama naannoo sun qabiyyee isaa ta'een moggaafame. Namni kun Bisil Osolee jedhama. Hogganaan Odaa Bisil hoogganaa ture, akka seenaan nuuf addeessutti Makkoo Bilii jedhama. Makkoo Bilii seera hedduu tume jedhamee beekkama. Odaa Bisil jalatti kan walga'aa turan shanan Maccaa ti. Shanan Maccaa kunis: Liiban, Jaawwii, Guduru, Daallee (Daadhii) fi Jidda.
Yeroo hawaasni guddatee odaa Bisil gad-dhiisee deemu, Odaa Bisilitti kan hafe, shanan Maccaa keessaa hortee hangafa qofa. Hangafti Maccaa Liibani. Sana jechuun hortee sadan Liibantu qe'eetti hafe. Isaanis: Jahaan Ammayya, Arfan Walisoo, fi Torban Kuttaayee ti.
Odaa Gudayyaa (Odaa Mandiidaa Waaqoo) aanaa Baakkoo Tibbee ganda Odaa Gudayyaa jedhamutti kan argamu yoo ta'u, innis damee Odaa Bisil dha. Odaan Roobaa Godina Baalee keessa aanaa Ginniiritti argama.
Odaan Bultum Godina Harargee aanaa Odaa Bultum keessatti argama.
Odaan Maalif Filatame?[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Maanguddoonni odaan akkamitti akka filatame akkanatti ibsu. Innis dur dur bara caamsaan /ongeen/ hammaate tokko jaarsi tokko odoo loon tiksaa jiruu goromsisaa jalaa badde. Faana goromsa sanaa hordofuun barbaacha jalqabe. Odoo barbaaduu odaa jala ciistee arge. Jaarsi kunis goromsasaa argachuusaatti gammadee, gaaddisa odichaa jalattis boqote. Yeroodhuma kana hurriin dura naannawa sana hinturre dhufee Odaa uffise. Waaqayyo seeraa fi safuu namoonni kabajuu qabanii fi cubbuurraa ittin of eegan gadi buuseef. Jaarsi kunis guyyaa sanarraa ka’ee namoota barsiisuu eegale. Jaarsi kun imaanaa Waaqni itti kenne ba’uuf odaa jala taa’ee seera Waaqaa barsiiuu eegale. Haala kanaan odaan filatame Oromoo biratti muka addaa ta'e.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- ODAA: Bakka Waaqni hariiroosaa nama wajjin ittihaaromsate, dhumarratti kan baname, Mudde 11, 2014
- Sirna Gadaa Qomoo Maccaa, dhumarratti kan baname, Mudde 11, 2014


c: text/html

text:
Qondaaltonni Falasxiin akka jedhanitti, loltoonni humna addaa waraana Israa’el konkolaatota Siviiliitiin dhokatanii gara Gaazaa seenuun, ajajaa waraana Hamaas Nuur Barakaa ajjeesanii bahaa yeroo turanitti loltoota Hamaasiin marfamanii kan turan tahuu beeksisan. Kanuma hordofuun Israa’eel Komandoota garee Hamaasiin marfaman kanneen gad lakkisiisuudhaaf xiyyaarota waraanaatiin Gaazaa naannawa Khan Yunus jedhamu misaa’ela 40 oliin kan rukkutte tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.
Dubbi himaan garee Hamaas Fawzi Barhuum weera loltoota Israa’el kana, “Duula luynootaatiin Komaandaroota lama dabalatee Falasxiinonni 7 ajjefamaniiru” jedhe. Weera kanaan gama Komaandota addaa waraana Israa’el irraayis tokko ajjeefamee kan biraa ammoo kan madaahe tahuun beekamee jira. Waraanni Israa’el ibsa baaseen, “Duula addaa Gaazaa keessatti geggeefame hordofuun dhukaasa gareen Hamaas Komaando waraana Israa’eel irratti baneen, loltuun tokko ajjefamee kan biraa ammoo madaahee jira” jedhe.
Weerara Israa’el kana hordofuun Gareen Hamaas rookkeetota Kudhan gara Israa’el kan dhukaase yoo tahu, waraanni Israa’el rookkeetota lama qilleensarratti qolachuu beeksise. Bara 2008 asitti qofa Israa’el fi loltoonni gareewwan Falasxiinota Gaazaa keessatti yeroo sadi lola hamaa kan geggeessan yoo tahu, weerarri Israa’el amma raawwatte kunis gara lola hamaa birootti ol guddachuu mala sodaan jedhu kan jiru tahuu gabaasni arganne ni ibsa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gaafa guyyaa Onkololeessa 25, 2014 ALI Fuulli Fesbuukiin hordoftoota 59,000 ol qabu maxxansii Afaan Amariffaatin “miseensoonni ABUT basaasaaf miila-dhabaa fakkaachuun yeroo socha’an qabamaniiru..” jachuun suuraa lama wajjin wal qabsiisuun maxxansee ture.
Maxxansiin kuniis hanga baruun kun bahuutti yeroo 420 ol qoodameera.
Haata’u malee HaqCheck maxxansicha hubatee SOBA ta’uu isaa dhugoomseera.
Onkolooleessa 23 irra jalqaabee Mootumman Federalaa Itoophiyaan Labsii yeroo muddamaa ji’oottan jaha dhufaniif labseera. Magaalaa gudditii Finfinnee dabalee naannooleen hundi jiraatoota isaanif ija isaanii olaafi ganda isaanii irratti aka gatan fi wanta shakisu jiranaan qaama ilaaluf aka himaan hubachiisaniru.
Maxxansiin Fesbuukiin kun Haaluma kanaan barra’e.
HaqCheck madda suuraalee dura maxxanfamee qorateera. Fajkkiiwwan kunis yeroo jalqabaaf fuula beekkamaaFessbuukii Kominikeshinii Dhimma Mootummaa Aanaa Hadiyyaa irratti sa’aa 3 duransee maxxanffame. Innis manoota lama mila-dhabaa fakaatanii kan kadhachaa turaniifi boodas too’anna jala ooluu isaanii hima.
Dabalataanis HaqCheck ofisara kominikeeshinii aanaa Hadiyyaa Obbo Yodiidiyaa Tasfayee dubbiseera. Innis gabaasa Fuula fesbuuki kominikeeshinii aanaa Hadiyyaan gabaasee nuuf mirkaneesera.
Fuulli Fesbuukiin Gabaasa soba kana facaase kun yeroo duraa maqaan isaa “Mesay Mekonnen - ESAT” kan ta’ee yoo ta’u yeroo booda maqaa isaa gara “Click Dessie” jijirera.
Kanaafuu Postiin kun miseensonni ABUT basaasaaf miila-dhabaa fakkaatanii yeroo socha’an qabamuu isaanii waan hin ibsineef HaqCheck SOBA Jadhee ramadeera.


text:
Category: EPRDF
(Bakar Waaaree) Oromummaan sabboonummaa dhiphummaan yookiin sabboonummaa of-tuulummaan dhufurratti osoo hin ta’in sabboonummaa maalummaa Oromoorratti.
HornAffairs Afaan Oromoon siyaasaa ummata Oromoo ilaalchisee turtii Obbo Fiqaaduu Tasammaa, Hoogganaa Biiroo Dhimmoota Koomunikeeshinii.
Pireezidaanti Mulaatuu Tashoma ayyaana injifannoo Caamsaa 20 waggaa 23ffaa saabeefafchuudhaan ummattoota Itiyoophiyaatiif dhaamsa dabarsaniiru. Pireezidaantichi.
Giddinni diinagdee saffisaan Itiyoophiyaatti galmeeffamaa jiru bu’aa sirna demookraasii injifannoo Caamsaa 20n bu’urra cimaarratti ijaaramee.
Oggantoonni biyyaalee gara garaa ayyaana injifannoo caamsaa 20 sababeeffachuudhaan ergaa baga gammaddan jedhu dabarsaa jiru..
Adeemsii sirna dimookraatawa,nageenyaafi bulchiinsa gaarii har’a mula’ataa jiruu qabsoo hadhaawaa waggootii dheeraa injifannoo caamsaa 20.
Itiyoophiyaan waggoota 20 ol darban guddinni galmeessifte kan hunda hirmaachise akka ta’e itti aanaan ministira.


text:
Uummanni kumaan lakaa’amu qorra nama addoochu kan magaalaa New York halkan edaa keessa dhaabachuu dhaan waggaa haaraa bara 2018 simatanii jiran. Ayyaana waggaa akkasitti simachuun bara 1904 keessa jalqabame.
Kan Sochii #MeToo jechamu kan farra dararaa quunnamtii saalaaf gurmaa’e ka jalqaban qabsooftuun mirga namaa Tarana Burke kubbaa guddaa yeroo ayyaana wagga bakka ol aanaa irra kaa’amuun gad darbachuuf furtuu kaastuutti bu’an.
Barri 2017 waa’een dararaa fi doorsisa quunnamtii salaa ilaalchisee jijjiiramni itti argame yoo ta’u hedduunis ennaa taatolee beekamoo, miseensonni mana maree fi hoogganoonnui daldalaa hedduun himannaan dararaa kanaa irratti dhiyaatettti sochii kana deggeranii jrian.
Burke akka jedhanitti waggaa haaraa kana kan jalqabnu addunyaa wayyaawaa uumuuf cicha haaraan jalqabuu dhaani.
Akkuma waggaa waggaan taasisamu jamaan NY bakka Times Square jedhutti wal ga’e ennaa kubbaan sun utubaa ol dheeraa irra kaa’ame irraa gad furguggifamuu jalqabu sagalee gammachuun lakkaa’uu dhaan xaaxee xaasessanii waggaa haaraa bara 2018 simatan.
Qorra nama kotteessu keessa uummata kuma dhibba hedduutti lakaa’amutu bakka eegumsi pooliisii fi naga eegudotaan marfametti argamuun waggaa kana simatan.


text:
Sababoota Jaalala Daangaa Darbe
Wantoonni jaalala daangaa darbeetti nama geessan baay’eedha. Namni sababa yoo beeke miidhaa hojiin isaa itti fiddu irraa fagaata. Namni tokko jireenya keessatti milkaa’uuf sababa fi bu’aa wanta hojjatu beeku ykn tilmaamu qaba. Sababa (cause) jechuun hojiin sun akka raawwatamuuf wanta nama kakaasudha. Bu’aa (effect) yoo jennu immoo firii hojii san irraa argamuudha. Firiin sun miidha ykn faayda ta’uu danda’a. Kanniin sirritti yoo hin beekin jireenyi teenya gara hin qabdu.
Haaluma kanaan wantoonni jaalala daangaa darbetti nama kakaasan (sababoonni) ni jiru. Akkasumas, firiin (bu’aan) jaalala daangaa darbe irraa dhalatuus ni jira. Torbaan darbe miidhaa jaalala daangaa darbe irraa dhalatu ilaalle turre. Har’a Insha Allah sababoota jaalala Daangaa darbee (Al-Ishqu) ilaala.
1.Rabbiin irraa garagalu– namni yommuu Rabbiin irraa garagalu balballii fitnaa (qormaata) hundii itti banamti. Jireenya kana keessatti daandii lamatu jira. Isaanis daandii Rabbii qajeelaa kan ta’ee gammachuu fi milkaa’innatti nama baasu fi daandii sheeyxaanaa jallataa kan ta’ee gaddaa,cinqii fi rakkinatti nama geessudha. Namoonni daandii lamaan kanniin keessaa tokko filachuun irra adeemu. Daandii Rabbii filatee fi hojii gaggaari kan hojjatee jireenya gammachuu jiraata. Namni yommuu Rabbiin irraa garagalu sheyxaanni fedhii jaalalaa itti bobeessun baditti isa darba. Namni Rabbii ajajamuu fi qalbiin isaa jaalala Rabbitin guuttamte, jaalalli wantoota biraa isa hin miidhu. Namni yommuu Rabbiin dhiise wanta biraa jaallatu, wanta jaallate saniif gabra ta’a. Dubartiif, maallaqaaf, dhiira fi kkf gabra ta’a. Kanaafu gubaa jaalala jalaa bahuuf namni tokko gara Rabbii haa deebi’u.
2.Miidhaa jaalalaa wallaalu- namni miidhaa jaalala daangaa darbee hin beekne ykn shakke, dhibee kanatti kufuun ofii fi namoota biroo miidha. Kanaafu yoo dhibee jaalalaatin rakkatte, miidhaa isaa beeki. Barruulee ‘Machaa jaalalaa fi Zinaa-Daandii Badii “ irraa deebi’i dubbisi.
3.Hojii malee taa’u (duwwaa)– kuni sababa irra guddaa gara jaalala daangaa darbetti nama geessudha.
Aristootil akkana jedha: “Jaalalli daangaa darbe wallaalummaa ifa bahe, qalbii duwwaa daldala yookiin oomisha waliin hin ko’oomne (biizi hin taane) itti bu’a.”
Ibn Al-Qayyiim (Rabbiin Rahmata isaa haa godhu) akkana jedha:” Jaalala suuraatiin (fakkiitin) namni qoramu nama qalbiin isaa jaalala Rabbii irraa duwwaa taate fi Rabbiin irraa garagalteedha. Qalbiin jaalala Rabbiiti fi Isa qunnamuuf dharra’uun yoo guuttamte, dhukkubni jaalala irraa ka’a. “
Ammas akkana jedhi,”Nama tokkoof wanti hundarra badaa ta’e (miidhaa itti fidu) hojii malee ta’uu fi (qalbiin isaa] duwwaa ta’uudha. Lubbuun takka duwwaa hin teettu. Kana irra, namtichi wanta ishii fayyaduun yoo hin ko’oomsin, wanta isaa miidhun isa ko’oomsiti. Kuni shakkii hin qabu. ”
Kanaafu mataa keenya hojii gaggaari hojjachuun yoo of hin ko’oomsin, nafseen teenya wanta faaydi hin qabne waliin osoo fiigdu fi dharraatu jireenya keenya keessaa gammachuu haaqxi.
Gubaa jaalalaa jalaa bahuuf haala kanaan of ko’oomsu dandeenya. Qalbii fi qaamni keenya hojii hojjachuu qabu. Keessattu qalbiin yoo ona (duwwaa) taate, iddoo walgahii badii hundaa taati. Yommuu karaa irraa deemnu, konkolaataa keessa teenyu, hojii humnaa hojjannuu, arrabaa fi qalbii teenya zikriin haa leenjisnu. Hojii humnaa bu’aa nuu buusu osoo hin tufatin hojjachuu qabna. Namni yommuu beekumsaan, oomishummaan fi daldalaan of xamade yeroo gubaa jaalalaatin guubatu hin qabu.
4.Sab-qunnamtii (social media)– sab-qunnamtiin wanta sobaatin nama amansiisu fi yaada namaa jijjiruun badiin inni raawwatu hangana hin jedhamu. Hawwii sobaatin isaan guutun boollo baditti isaan unkura ykn shigida. Tv, interneetin, gazeexa, kitaabonni asoosamaa fi kkf wantoota badii agarsiisun ibidda jaalala isaanitti qabsiisu. Namni badii kana hordofuu ibidda jaalalaatin halkanii guyyaa gubatuu malee bu’aan inni argatu tokkollee hin jiru. Gariin sammuu bashanansiisuf diraama fi filmii ilaalla jedha. Onneen ibidda jaalalatiin gubataa akkamitti sammuun boqonnaa argatti? Nama tokkotu yeroo umriin isaa gara waggaa 14 fi 17 jiddu ta’uu filmii fi diraama ni ilaala türe. Garuu yeroon booda filmii fi diraaman kunniin ibidda jaalalaa itti qabsiisa akka jiran yommuu hubatu, dafee irraa dheesse, gara Rabbii deebi’i. “Wanta fokkuu kanniin ilaalun maaltu keessa kiyya na gube” jechuun hojii gaariin of ko’oomsutti fiige.
5.Jaamaa akkeessu- namoota keessaa nama seenaa fi oduu jaalalaa dubbisutu jira. Yookiin immoo weeddu fi sirba jaalala dhageefatu. Meeqa kamtu sirba jaalala osoo dhageefatu keessa ofii ibidda jaalalaatin osoo gubu sammuu ofii hojiin ala godhe.
Gariin namaa namoota naannoo isaa miidhaa fi gadda jaalalli isaanitti fide haala kitaabatin ykn walaloon facaasan arguun innis isaan akkeessu eegala. Wanta isaan itti kufan innis akka itti kufee fi gubaa jaalalaatin rakkataa akka jiru cal’isuu dhiisu namootatti ifa baase odeessa. Meeqa kamtu kitaaba asoosama jaalalaa barreessun ofillee jaamse namallee jaamsa. “Caaltu fi Caalan akkana ta’anii, bakka kanatti wal arganii, akkana waliin raawwatanii fi kkf..” osoo jedhe odeessu waraqaa, qalama, sammuu fi qabeenya qisaasessa. Kan asoosama kana dubbisus wanta achi keessatti barraa’e akkeesun hojii irra oolcha. Ergasi hadhaa wanta raawwate ni dhandhama. Yookiin immoo gochoota filmii keessatti adeemsifaman akkeessun gubaa jaalalaatin of miidha.
Ilma namaatif gubaa irratti gubaa dabaluun hanga isaan rakkisu osoo wanta gaarii gummachefi maal qabaa. Wanta badaa facaasu irra cal’isuunu gumaacha guddaadha. Hanga kana waliin yeroo ofii gubu seena abbooti Oroomo, jechoota isaanii, aadaa isaanii osoo walitti sassaabe dhalootaf bu’aa guddaa buusa.
6.Hubannaan jaalala (al-Hubb) fi jaalala daangaa darbee (al-Ishq) miicciramu- sababoota gurguddoo ibidda jaalala qabsiisan keessaa tokko hubanna jaalalaa micciruudha. Gariin namaa jalaalli yoo nama san hin jaamsin fi jallinatti yoo hin dabarsin, ‘Kuni jaalalaa miti’ jechuun yaada. Namni jaalala daangaa darbeetti kufee bakka gaarii, mararfannaa fi gaarummaa galmaan akka ga’e godhanii yaadu. Namni jaalala daangaa darbetti kufuu dhiise jaalaluma nagaha nama jaallate, “Kuni nama uumamni isaa goge, miirri isaa duwwaa fi cabbii ta’e, wanta gaarii irraa qullaa ta’e.”jechuun yaadu. Jaalalle yoo hin qabaatin nama duubatti hafaa jechuun arrabsu. Namni dubbii kanaa fi kkf yommuu itti darbamu dhagahu, akka isaanii ta’uuf carraaqa. Ergasi ibidda jaalala harkaan qabata.
Eeti namni tokko jaalala (al-hubb) yoo hin qabaatin miirri isaa akka cabbii ta’a, qalbiin isaa ni gogdi, wanta gaarii irraa fagaata. Haa ta’uu malee jaalalli saalaa faalla qofarratti yoo daangefame wallaalummaa fi hubannaa isaa micciruu ta’a. Hiikni jaalalaa bal’aa, yaadrimee waligalaa kan qabuu fi wantoota baay’ee kan of keessatti hammateedha.
Meeqatu jaalala saalaa faallatiin osoo machaa’u jaalala namoota biroo dagate. Jaalalli saala faalla akka tuqaa takka galaana jaalalaa keessa jirtuuti. Namoonni kunniin jaalala haadha abbaa, obboleessa obboleetti, ijjoollle fi firoota dagachuun jaalala saala faallaa waliin maraatu. Jaalalli beekumsaa, qulqullummaa ofii eegu (iffaa), gootummaa, jaalalli amala gaarii, jaalalli bilchanna sammuu isaan irraa dhokate jira. Hanga qaama hormaata wanta badaa irraa tiiksu gaarii ta’ee, beekumsa caalaa mi’aaya ta’e eessa jiraa? Namni qulqullummaa ofii eegu jireenya mi’aa fi gammachuu jiraata.
Dhugumatti jaalalli hundarra caalee, kabajamaa ta’ee, faaydi kan qabu, miidhagaa ta’ee, guutu ta’e, isaan irraa dhokate jira. Jaalalli suni Jaalala Rabbii ol’aanuti. Jaalalli faarfamaan hundi jaalala kana irraa burqu.
7.Dubartoonni qullaa yaa’u- wantoota ibidda jaalala qabsiisan keessaa tokko dubartiin saalfannaa tokko malee qullaa deemudha. Qalbii namaa keessatti ibidda jaalala bobeessun ilma namaa qorti. Furmaanni kanaa ija irraa gadi qabachuu fi gara Rabbii fiigudha. Sheyxaanni dubartoota akkanaatin nama qoruun gabra nama godhata. Karaan sheyxaana jalaa ittiin bahaniin gara Rabbii yoo deebi’anii fi Isaa ajajamaniidha.
8.Ija gadi furuu– ibiddi jaalala kan jalqabu ijji yommuu wanta miidhaga fuula duratti dhufe ilaaltudha. Ijji daawwiti qalbiiti. Namni ija ofii gadi füru baditti tirataa jira. Yommuu namni ija ofii gadi füru, fedhii qalbii isaa gadi lakkisaa jira, fedhiin isaa akka feete akka taatu hayyamaa jira. Ergasii gaabbi fi gadda itti fufaa ta’e dhandhama. Yommuu wanta fedhii isaa itti hoo’isu arge, wanta san irraa obsuu hin danda’u. Karaa wanta san ittiin argatus hin qabu. Kuni laalaa fi adabbii isaati. Warroota filmi wal-qunnamtii saalaa ilaalan keessi isaanii gubaa hamaan gubata. Yookaa wanta ilaalan san hin argatan yookaa immoo obsa hin qaban. Gubaa irratti gubaa ofitti dabalu. Osoo ija ofii gadi qabatanii adabbii fi laala kana hunda ni dhandhamu?
Dhugumatti akkuma Hadiisa keessatti dhufe, ilaalchi xiyya sheyxaana summooftedha. Xiyyi kuni qalbii keessa deemun wanta summiin namarratti hojjatu hojjata. Namni summii yommuu obaafamu yookaa haqqisee jireenyi isaa baraaramti yookiin immoo ni du’a. Haaluma kanaan yommuu namtichi wanta nafseen isaa feetu ilaalu, yoo dafee ija isaa irraa hin garagalchin, summiin xiyyaa argitu (ijaa) qalbii keessa seenun baditti isa darbiti.
İlaalchi akka qaanqee citaa gogatti darbamteeti. Qaanqen yoo hunda hin gubin cinaa isaa ni gubdi. Namni ija ofiitin wantuma arge ilaalus qalbiin isaa ni gubatti.
Jariir ibn Abdullah akkana jedha: “Waa’ee mil’annaa tasaa ilaalchise Ergamaa Rabbii (SAW) gaafadhe. Innis ija tiyya akka irraa garagalchu itti na ajaje.” (Ahmad, At-Tirimizii fi Abu Dawudtu gabaasan)
Imaam ibn Al-Qayyim akkana jedha,”Mil’annaan tasaa mil’annaa jalqabaa niyyaa (yaada) tokko malee (dubartii) irra buutudha. Yoo qalbiin ittii hin hawwalin (sirritti itti hin yaadin) saniif hin adabamu. Ija itti rakkisuun mil’annaan lammataa yoo itti deebise garuu cubbuu raawwate jedhama. Ergama Rabbii (SAW) mil’annaa tasaatin booda dafe ija isaa akka irraa garagalchu itti ajaje. Ilaalcha ofii akka itti hin fufne. İtti fufiinsi irra deddeebi waan ta’uuf.”
9.Qilqilii (sagalee jeequmsaa) bilbilaa– wantoota ibidda jaalalaa bobeessan keessaa inni tokko bilbila. Shamarri duran kabajamtu, tan eenyullee itti hin dhiyaanne eeggamtu tan taate, cimtuu (siriyeesi) wanta badaan tan hin shakkamne turte. Mana keessatti qulqulluu fi sodaatamtu turte. Abbaan fedhe itti dhufe ishii hin tuffatu (hin daffaru). Yeroo ammaa hoo akkamii?
Yeroo ammaa garuu tan bilbilaan tufatamtu malee wanta biraati miti. (Eeti tan Rabbiin rahmata godheef cimtuun intala ammas ni jirti.) Garuu tan bilbilaan tufatamte haasawa dheeraa nama argite waliin osoo bilbilaan haasoftu adabbii hin yaannetti kufti. Namni gadheen bilbilaan dubbii mi’eesse osoo ishii watawatu isarraa jaalalaan qabamuun isatti dabalamti. Dubbiin asitti hin dhaabbattu. Shamarreen tuni watwataa isaa dhageefachuun fedhii isaa guuttif. Ergasi namtichi kuni fedhii isaa erga guuttateen booda salphinna ishii irratti uwwisee biraa deema.
Yaa obboleetti koo! Fesbuuki, whatsapp, viber fi kan kana fakkaataniin of hin gowwomsin. Dhiirri har’a si jaaladha jedhe sitti fiigu siif yaade osoo hin ta’in fedhii ofii guuttachuufi. Osoo siif yaade fuudhaa heerumaaf si barbaada. Garuu niyyaan isaa kan biraati.
Dhiira qofa miiti kan bilbilaan nama jeequ. Dubartiinis dhiira waliin bilbilaan dubbii jalqabuun ibidda jaalala itti qabsiisti. Dubbii ishii itti mi’eessun badii meeqa keessatti isa dabarsiti. Yaa obboleessa koo, ati fuudhaf qophii yoo hin ta’in, yeroma ishiin bilbilaan chaati (tapha) sitti jalqabdu, addaan kuti, bilooki ishii godhi. Yoo akkana hin godhiin laalaa baay’ee dhandhamta, hirriba dhabda. Dhugumatti dubartoonni akkanaa dhiiratti taphatanii, taphatanii dhumarratti kasaarsanii biraa lixu. Kanaafu yaa obboleesso, qaruute ta’i. Dubartima argite waliin bilbilaan hin haasayin, si jaanjessititi.
Sababni bilbilaan wal jeequ kuni kan burqu Rabbiin sodaachu dhiisu, miidha kanaan dhufuu madaalu dhiisu, suuraalee (foto) interneeti irratti mul’atutti ija rakkisuu fi kkf dha.
Gudunfaa
Akkuma duratti jenne sababa fi bu’aan jireenya keessatti wanta addaan hin baanedha. Sababoota ibidda jaalala qabsiisan erga beekne, jaalala too’achuuf ni salphata. Karaa biraatin namni sababoota armaan olii kanniin beeke yoo irraa fagaate jaalala salphatti ni to’ata. Insha Allah, hanga torbaan dhufu mata duree dawaa jaalala walitti deebinutti turtii gaarii. Assalamu aleykum warahmatullahi wa barakatuhu
Kitaaba wabii
al-ishq fuula 31- 54


text:
Finfinnee, Amajjii 29/2013 (TOI)- Naannoo Oromiyaa godina Shawaa lixaa aanaa Coobiitti pirooektiin biishaan dhugaatii baasii birrii miiliyoona 21 ijaarrame eebbifameera.
Piroojektichi bakka Ministirri Ministeera Bishaan, Jallisiin fi Inarjii Dooktar Injiinar Silashii Baqqalaan, Sadarkaa itti aanaa Pireezdaantiitti hogganaa kilaastera Misooma baadiyyaa Oromiyaa doktar Girmaa Amantee fi hooggantonni hojii mootummaa olaanoo federalaa fi Oromiyaa argamanitti eebbifameera.
Piroojektiin biishaan dhugaatii kun jiraattoota naannicha kuma 21 ol fayyadamoo ni taasisa jedhameera.


text: Barsiisaan ibsaa dukkanaa, balleessituu doofummaa, qartuu sammuu ilma namaa akka tahe eenyu jalaayyuu kan dhokate miti. Barsiisaan guddina sammuufi qaama da’imman tokkoofis baay’ee murteessaadha. Kana jechuunis akka isaan galma barbaadan gahaniif gaheen barsiisaa hammana miti. Dhimmoota brnootaan walqabatan hunda akka isaan caalaatti hubataniif ni taasisa ture. Guyyaa tokko barsiisaan barattoota isaaf hojii manaa kenneefi guyyaa booruuf akka dalagda jechuun hunda isaanii akkekkachisee itti hime. Barataan kamiyyu yoo hin hojjettiin dhufe adabbii cimaa akka qabu hunda itti himuun adda bahani. Haaluma kanaan guyyaa itti aanu barsiisaan waan harkaa qabu muuxannoo isaa hiruuf gara kutaa barnootaa deeme; yommuu achi gaheetti barattootaan namootni hojii manaa kaleessaa isiniif kenname kanneen hin hojjetne ka’aati dhaabadhaa jechuun akeekkachisaani. Barsiisaaniis barataa yeroo mara hojii manaa hin dalagne tokko ka’ee yommuun dhaabbatu baay’ee aare. Daqiiqaa muraasaaf callisaan liqinfamuun gaaffiin eegale, Barsiisaa: “Maaliif yeroo mara hojii manaa siif kennamee hin hojjatiin dhuuftaa? Barsiisaa ani hojii manaa kanaan hin dalagneef rakkoo wanan qabuufi. Mal rakkoonkee jechuun gaaffiin deebiseef barsiisaan. Barataanis, “Abbaa fi Haatiikoo yeroo mara waan wal-lolaniif jeeqameen hojjachuu dadhabee” kanaafuu, dubbiin kuni dhugaafi soba tahuusaa mirkaneessuuf Abbaa kee dhuufuu qaba; kana gochuun baannaan boru kutaa hin seentu jechuun itti himun; “Egaa boru abbaa kee fiddee akka dhuftu. Ofii abbaan kee eenyuu?” maqaa aabbaasaa baruuf jecha gaafate. Barataan sunis deebisuun barsiisaa, “Abbaafi haadha kootis kan wal lolchisu kanuma.” Mitiree!!!!!!!!! jedhee jedhama.


text:
Bulchiinsa naannoo Benishaanguul Gumuuz godina Matakkal aanaa Bulan ganda Kojii keessatti namoota nagaa irratti haleellaan kan banamee Kibxata halkan sa'atii 10 lafa laftiilafa bari'uuf deemuutti ta'u jiraataan miliqeen haleellaa kana jalaa miliqee jedhan dubbatanii jiru.Haaleellaa kana warri gaggeessan uffata humna addaa naannoo sanaa kan uuffatan ta'u dubbatan.
Namnii biraa Se'iid Ahmad jedhaman akka jedhanti komaand postii naannoo sanaa gocha kana keessaa harka qaba shakkii jedhu qabu.
Torban kana dhalattonni Gumuuz komaand postii waliin wagahii ta'aa kan turan yoo ta'u jiraattonni gosa biraa ta'an akka itti hirmaataniif ehama dhorkaman jedhu,Namoonni lameen kun akka jedhanti lakkoobsii namoota du'anii 100 akka ga'u ibsan.
Mummichi minsteeraa Abiyyi Ahmad Kibxata kaleessaa godina Matakkal keessatti uummata waliin mari'achuun ni yaadatama.
Lakkoobsa namoota du'anii quiqulleeffamee kan dhiyaatu ta'u dubbi himaan bulchiinsa naannoo Beneshaanguul Gumuuz beeksisanii jiru jechuun Asteer Misgaanaaw Baahir Daar irraa gabaastee jirti.


text:
Dhiirti haqaa akkatti dirree baaftee dhugaa jiru lafa keessi.Karaa Oromoon irra deemuun barbaachisu ummatatti garsiifti.Dargaan gola keessatti dahattee odoo waan dubbatame sirrtitti dhaggeeyfattee hin hubatin, …Read More »
Dr. Ittanaa Habtee, “Jawaar Mohamed Abiyyi waliin qaamaan wal arge mariyatee jira”
Ibsa Gamtaa Paartilee Mormitootaa Irraa Kenname
Adeemsa raawwii marii biyyaalessaa ilaalchisee garaagarummaa yaadaa mootummaa fi qaamolee dhimmi ilaallatu gidduu jiru ilaalcha keessa galchuudhaan, yaadaa fi tarsiimoo sirna dimokiraasii dhugaa gadi dhaabuudhaaf …Read More »
Manni maree paartilee mormituu (caucus) hundeeffame.
Oduu Ubuntu Amajji 28 bara 2014 Paartileen siyaasaa mormituu 10 ta’an adeemsa fooramii marii biyyaalessaa irratti komii bu’uuraa qabna jedhan. “Marii biyyoolessaa sirna dimokiraasii dhugaa …Read More »
“Oromiyaan Guantanamo taatee jirti”
OMN: Imala Galatoomaa Jawaar Mahommad, Fürth, Jerman ( waxabajjii 04 , 2022)Read More »
Mootummaan Tigraay mootummaa Federaalaa wajjiin dhoksaan marii taasisaa akka jiru gabaafame.
Akka Sudan Post gabaasetti mootummaa Federaalaa fi Adda Bilisummaa Ummata Tigraay kan Tigraay bulchu jidduutti xalayaa nagaa wal jijjiiruun dhoksaan taasifamee jira. Qondaala olaanaa mootummaa …Read More »
Hogganoonni paartilee siyaasaa Toophiyaa 5 fi bakka bu’aan Ameerikaa maryachuun dhagayame.
Mariin kun marii biyyaalessaa fi haala Itoophiyaan amma irratti argamtu irratti kan xiyyeeffate jedhame. Mariin hooggansi paartilee siyaasaa Itoophiyaa 5 fi bakka bu’aan Ameerikaa irratti …Read More »
Duulli naannoo Amaara keessatti gaggeefamaa jiru hangam nageenya biyyaaf yaaddessa?
Wiixata darbe aanga’onni naannoo Amaaraa ibsa kennaniin duula olaantummaa seeraa kabachiisuu gaggeefamaa jiruun namootni 4500 ol ta’an hidhamuu beeksisaniiru. Duulli kun torban darbe keessa kan …Read More »
GALATOOMAA! waxabajjii /algajima 4 Gara Awrooppaa dhufaa jirra
GALATOOMAA! Dhufaa jira gara Ameerikaa kaabaa
GALATOOMAA! North America, We are coming !June/ July 2022Read More »


text:
Wellisaa Oromoo beekamaa Haacaaluu Hundeessaa baatii Adooleessa 16 bara 2018 Finfinnee naannoo Meeksiskoo jedhamutti dargaggootaan marfamee akka ture yeroo sanattis jechoota adda addaan akka isa arrabsan, kokolaataa isaa harkaan rurrukutaa akka turan nu ibsee ture.
Waggaa lama booda jechuun Waxabajjii 29 bara 2020 galgala rasaasaan rukutamee du'u polisiin kan beeksisee yoo ta'u sirni awwaala isaas har'a jechuun Adooleessa 02 bara 2020 magaalaa Amboo keessatti gaggeeffamee jira.
Kan Haacaaluun ammaan dura dubbate keessaa hanga tokko fudhanne ka waahiloonni isaa hojii akkasumas kanneen isa waliin guddatan, hiriyonni isaa jedhan waliin qindeessinee jira.
Caqasaa


text:
Hoggansaa wiirtuu fayyaa naannichaa kan ta’an Doktoor Kidaat Ayelee, maluumaa dhibee namootan ajeesaa jiruu kana addaan baafachuudhaaf qorannoon akka taasifamaa jiru himaniiru. Gabaasaan sagalee Amerikaa Masfin Arraagee namoottan firoottan isaanii dhibee Kanaan jalaa du’anii hawwaalan haasofsiisuu isaa ibseera.
Naannoo Amaaraa, Waagmiraatti Namoonni 9 Weerara Dhukkubaan Du’uun Himame
- VOA
Naannoo bulchiinsa Amaaratti Godina waag himiraa dhibee aanaa Abergalle keessatti muudateen namooni Sagal du’uu isaanii haanga’oonnni VOAti himaniiru. Aanaa yeroo amma too’annoo TPLF jala jiruu kanaaf bulchaa kan ta’an obbo Alamuu kiflee odeeffanoon kun kan arggamee namoottan aanicha keessaa miliqanii bahan fi namoottan ammayyuu aanicha keessa jiran irraa odeeffannoo bilibilaan argameen akka ta’e VOA ti himuu isaanii gabbasni Masifin Arraagee beksiseera. .
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
-
06-07-2022
Weellisaa Abdii Yuun Hangam Beektan?
-


text:
Onkololeessa 21, 2017
Abbaa Urjii tiin:
Dhiheenya kana, qilleensi Oromiyaa milkiilee injifannoo walitti dhaabaniin misiraachoo bilisummaa bubbisaa jira. Kuni, umriin Wayyaanee fii dargaa isii gabaabbachaa dhufuu labsa. Haalli kuni, haala mootummaan Hayle Sillaasee dhuma bara 1974 keessa limtee fii kan tan Dargiin bara 1990 irraa kaasee keessa lixxeen wal fakkaata. Yaroo sanitti, lachuu, waa hunda caalaa wanni barbaadaan hara-galfii arkachuu dha ture. Garuu, qabsoon diddaa bulchiinsa isaanii irratti godhamaa turte waan fedhan laachuuf dhabdee, inumaa, daran itti hafarfamuun onnee hafuura barbaaddu waakkatee, du’a isaanii saffise.
Haala Dargii kan gaafa sakaraataa san Wayyaaneen sirritti beeyti. Yaroon, yaroo haala Oromiyaa keessa itti seenuuf mala dhawachaa turte. Dukkana itti deemaa jirtuuf if qopheeysuuf, maloota hedduu tarrifte. Isaan keessaa tokko ummata Oromiyaa tiif dhaaba gaaddidduu (OPDO) gurmeeysuu dha. San booda, odoo hin turin, Gaaddidduun meeshaa yaroof dhimma itti baatu qofa tahuu abdachiisuun, warra wal’aansoo bilisummaa tiif qabsaawaa turan if waliin Shaggar nayxe. Yaroo kana gootu, qabsaawota kana isaan malee ijaa fii gurra akka hin qabnee fii hayyoonni biyyichaa isaan qofa taachaa, hamma gariin if shakkan, garii niis dhugatti fudhatanii hamma mahandisa (architect) Mootummaa Ceehumsaa ti ifiin ja’an takka, gurraan duuchaa turte. Aangoo akkaasiin qabatte, haalaa fii yaroo waliin tooftaa fii tarsiimoo isaa jijijjiirraa hamma yoonaa geeyse. Baroota dila aangoorra jirtu kana, qarooma aangoo horsiiserratti caalaa dabalachuun isii nama hin mamsiisu. Dimshaashatti, Wayyaaneen, aangoo qabachuu fii hamma yoonaa irra turuurratti, dhibdeelee ammaa-amma itti dhalataniif tooftaa irra aansu yaroo fudhattu, ija cufaan odoo hin taane – xiinxala cimaan; yaada isii qofaan odoo hin taane – kan warra akka isii gorsaniif ifiin naanneeysiteen tahuun gabaasaa warra isitti dhihaatanii ti.
Tooftaa Wayyaanee aangorra tursiise keessaa tokko dhaabota Gaaddidduu godhatte dhiheenyatti tooyachuu fii miseensota naaduraan hordofaa amma-amma gamaaggamuu dha. Haala kanaan, warra sadarkaa hoogganummaa Gaaddidduuleetti ol baaftu mara akka ilmaan isii beeytutti beeyti yo ja’ame dhaadheeysaa hin tahu. Akki kuni, hunda daran, kan Oromoo irratti akka cimuus shakkiin hin jirtu. Haalli Oromoo murteeysaa jireenya isii waan taheef, warra caasaa Gaaddidduu keessa jiraniin alattiis, Oromoota biyyaa fii ala jiran ija dooyyoo (spy agent) hedduu tiin tooyachaa as geeyse. Odoo akka ammaatti, saree masgiida seente hin tahin duratti, gunaa dachii fii lafa manaa tiin maadhee bakka-bakkatti dhaabbatteen, hawaasa biyya alaa keessa loohuuf ijibbaanni goote gudda. Ijibbaata kana akka milkeeysaniif hoogganoota Gaaddidduu bifaa fii sammuu bareechitee yaro-yaroon keessa bobbaasaa baate.
Duuba, arra, caasaa fii maadheen aangoo abadiif biyya keessaa fii alatti jaaraa baate, akkaataa isiin hin eeginii fii itti hin qophaawiniin, fiixeensa aduun itti baate tahee, tabaroon akka shaamaatti harkaa baqaa jira. Haala akkanaa keessatti, warri akka isii, haxxeen, wanni godhan maloota hanga ammaa dhimma itti bahaa bahan, kan qaroon hanqatee doofaan itti dammaqe gatanii, tooftaa haarayaan dhufuu qofa. Wanni amma Oromiyaa keessaa dhawwaaqaa jiru mala haalli kuni dhalch. Arra, warra ajaja isii gaaffii takka malee waggoota dila kana hujiirra oolchaa bahee tu; warra gabrummaa, ajjeechaa, araraafamaa fii gudeedama lammii tiif riqicha tahaa fii turee tu, ummata Oromoo tiif anaannatoo tahee as bahe. Nama waggoota soddoomii oliif boojihamaa isaanii tahee tu, akka waan amma hirriibaa dammaqetti, “waan ummanni kiyyaa fii dhaabni kiyya salphatee fiin aangoo gadi lakkise,” kan ja’u tahe. Mee kan ummataa haa hafuu, kan aangoo tiis haa itti fakkeeyfamuu, kan dhaabaa ammoo, waan takkaa kan isaa hin turin, kan abbaa qabuun kiyya jachuun isaa safuu miti? Kuni tooftaa haaraya isaa fii dhaabni inni kiyya ja’uun hawaasa Oromoo waliin hidhata haaraya akka uummataniif karoorfame.
Karoora kana hujiirra oolchuuf, Gaddidduun, akkuma baroota dila kana godhaa bahanitti, waan abbaan qu’achiisee fii itti fakkeeyse, dooyaa fii TV haala kanaaf qopheeyseef irratti bahanii dhawwaqu. Lammii dhaan, arra nuu tu isiniif anaannataa, isin, “maalo! hiriira fincilaa dhaabaa,” ja’anii hujii isaanii tan diina jalatti lammii tasgabbeeysuu bakkaan gayaa jiru. Akka waan lammiin isaan deeggaraa turetti, isaanirrattiis irkachaa beheettii, qaanii malee, afaan guutuun, TV-rratti, “ummanni Oromoo ammallee dhaaba kanarraa abdii hin kutanne,” ja’anii dhawwaaqu. Kuni, qabsoo ummanni Oromoo gadhaa jirutti qoosuu dha. Dammaqiinsa, qaroomaa fii murannoo ummanni bilisummaaf horan tuffachuu dha. Warri kuni, zaliilaa ummanni Oromiyaa keessa jiru arkaa hin jiran. Lammii mirga isaanii waan falmataniif kumaatamaan mana hidhaa keessatti cafaqamaa jiran quba hin qaban. Ummata gooftaan isaanii karaa Abdi Illee tiin handuuraa isaaniirraa buqqaaseef onneen hin butamne. Barattoonni Oromoo kofa Abdi Illee jala seenuu diddaaf waywaanni godhaa jiran dhimma isaan laaluu miti. Kan isaan hiirriba dhoorkaa jiru, haala fincila diddaa gabrummaa kan sammuu gooftaa bowwaasaa jiru irraa itti dhaaban qofa. Kanaaf, walgayii walitti dhaabbatteen, ummata hujii waakkataa jiru. Kana godhuun isaanii yo abbaan jiraate qofa gaaddidduun jiraattii waan gooftaan irra daddeebi’ee hubachiisuu fi.
Haalli Gaaddidduu kan ammaa kuni, guututtillee tahu baatu, haala gaafa Wayyaneen Qinjjitiin moohamte booda isaan qabaachifteen wal fakkii qaba. Jarri gaafas filmaataan moohamuu akka ajaa’ibaatti fudhatan. Akkuma laalcha Wayyaanee kan gaafasiitti, Oromoo fii Amaarri yoomiyyuu diina. Kanaaf, filmaata godhame keessatti goobaan galuun waan if amansiisani. Garuu, bu’aan filmaataa faallaa tilmaama isaanii tahee arkame. Akki san baaraga keessa naqe. Sanirraa ka’uun, dabballoota Gaaddidduu kanneen ummata Oromoo akka diinaatti akka tooytan leenjisaa bahan, filmaata booda, hanga ummanni jara shakku takka, fuula jijjiirrachiisan. Namni umriin lafa bulee haala san daawwate kanaaf ragaa ni bahu. Ammaas, haaluma saniin, jarummaan ji’oota jibir dura, tarrisni qubee afaan Oromoo iaan duubatti karoorfame, diddaa saniif horaniif, ummata Oromoo ija diimtuu agarsiisaa bahan, lafumaa ka’anii, gooftatti fincilanii, sab-boonota tahanii as bahuun, yo tooftaa Wayyaanee hin taane, raajii dha.
Ee! dhaaba Gaaddidduu keessaa, dhalootarraa hamma ammaatti, dabballeerraa hamma hoogganaatti, sababaa adda-addaa tiin warri keessaa bahanii saba gananitti deebi’an takkaa dhabamanii hin beekan. Sabni niis warreen akkanaa yaruma hundaa qoma banatee simachuu hin dhiifne. Yaroo diinni injifatamaa dhufu jaleen duuyda itti garagalan heddommaachaa akka dhufan seenaan mirkaneessitu heddu. Ummataa fii qabsaawonni haala akkasii kan kaluu jiruuf if qopheessuu qabu. Hangasuu garuu, warra diinni afaan mimmi’eessee isa dura kayaa jiruun odoo hin sobamnee fii hin jeeqamne, gaaddidduu jiraachisuun abbaa jiraachisuu tahuu hubachuun, qabsoo hamma bilisummaa dhugaatti finiinsuu qabu.
Oromiyaan Ni bilsoomti!
abbaaurjii@gmail.com


text:
Ummanni Oromoo erga Gadaan buluu jalqabee jaarraa heddu lakkoofsiseera. Jalqabamuun Sirni Gadaa qarooma dhala namaa keessaa, qaroomina ummata Oromoo waliin gama siyaas-diinagdee fi hawaasummaatiin hidhata guddaa kan qabuudha. Ummanni Oromoo durdurii osoo qaroomni sirna bulchiinsa diimokraasii hin calqabin dura, fakkeenya sirna bulchiinsa diimokraasii Addunyaa keenyaa kanta’e sirna Gadaa Oromootiin walbulchaa ture.
Sirnoota dabran keessa Ummanni Oromoo aadaafi seenaa isaanii dagatanii eenymmaa isaanii akka wallaalaniif waggoota dhibbaa oliif dhiibbaan gara garaa irratti raawwatamaa tureera. Godinaalee Oromiyaa dhiibbaan sirna bittaa osoo isaan hin danqin aadaafi duudhaa isaanii ganamaa kanta’e bulchiinsa sirna Gadaa Oromootiin bulaa kan turanii fi ammas sirna kanaan bulaa fi bulchaa kan jiran keessaa Oromoon Karrayyuu isa tokkko. Bulchiinsa sirna Gadaa Oromoo keessatti walharkaafuudhiinsi aangoo waggaa saddeet saddeetiin kan raawwatamu yommuu ta’u, sirni walharkaa fuudhiinsa aangoo Oromoota karrayyuu immoo kanneen biroo irraa wanna adda isa taasisu qaba.
Haaluma kanaan, hawaasni Oromoo Karrayyuu sirna walharkaa fuudhiinsa aangoo kan calqabu waggaa saddeet eegee osoo hintaane waggaa 6ffaa irratti; tuuta aangoo fudhatuuf, sirna Goobaa/Walakkaa Aangoo isaa kennuun,waggootii lamaaf leenjiiwwan adda addaa bulchiinsa sirna Gadaarratti barbaachisan baldhinaa fi gadi fageenyaan erga laateefii booda, dhuma waggaa 8ffaatti aangoo isaa guutummaatti kan kennuuf ta’a.
Sirni kun Sirna Goobaa/Walakkaa aangoo jedhamuun beekama. Sirni kun kan gaggeeffamu tuutni Gadaa tokkoo, aangoo Sirna Gadaa fudhatee erga harkaan gahatee booda, waggaa 6ffaa isaattii sirna Kabajamuudha. Kanaafuu cidha kana keessatti tuutni Gadaa Meelbaa Muddee 23/2009 bakka duraan qubatee jiru Ardaa Warra Gadaa dirree “Abba Kulaa”irraa godaanuun gara Dirree Jinfuu/ardaa Jilaa “Tarree Luugootti” namaa saawwaan qajeelu.
Oromoon Karrayyuu Yoo bakka duraan qubatee(Gabaloomee) booca “O” ummee qubatee jiraaturraa gara Dirree Jinfuu/ Ardaa Jilaa bakka Sirni Gadaa itti gaggeeffamu dirree Cidhaa Tarree Luugoo godaanuu(Mannaaguu)osoo hin calqabin, Abbootiin Gadaa Karoora mataa isaanii baafatanii qoophii barbaachisaa ta’e taasisuun sochoo’u.
Kunis kan ta’u, baatii Qokkee(Muddee) gara dhumaa, seensa baatii Amajjii keessa ayyaanni Sirna Gadaa kamiyyuu gaggeeffama akka Oromoota Karrayyuutti.
Kana jechuun,Oromoonni Karrayyuu Jila Kamuu kan gaggeessan, Seensa baatii Amajjii keessa ta’uu isaa agarsiisa.
Kanaafuu Sirni Kabaja Ayyaana Ciicoo Guddaa Hawaasa Oromoo Karrayyuu Bara 2009 gaafa Muddee23 kaasee, hanga Amajjii 28/2009tti bifa ho’aafi miidhagaa ta’een kabajama. Jilli kun bakka qubatee jiruru Abba KulaairraaMuddee23 sochoo’uun Karaa bulee, gaafa Muddee 24/2009 Waaree booda bakka lafa Jinfuu Jilaa Tarree Luugoo gaha.
Haaluma kanaan Sirni Cidhaa Tarree Luugooakkuma kaleessaa duudhasaa ganamaa eeggatee, bifa ho’aafi miidhagaa ta’een itti fufuun, Amajjii 8/2009 xumuurama.
Tarreen Luugoo Kun bakka jiituu afaan lagaatti waan argamtuuf muka “Luugoo” jedhamtu irraa kan moggaafamte. Warri Gadaa gaafa dooromu hanga waggaa saddeetiitti naannoo qubata.
Yaata’u malee, Oromoonni Karrayyuu Waggaa Jaha(6) booda hangafaa quxisuun tarree luugoo kanatti bahee tarrisee/sarara galee dagalaa’uun qujbata.Hootana bakkuma duraan abbotaafi akaakileen isaanii irraqubatan irraqubatu.
Tarree Luugoo tarree biraa irraa adda kantaasisu,akka lafa muudaatti laalamuu isaati. Hoggaa tarree kana qubachuufka’an kan biyyatti himataniif akka biyyi baatee nama gargaartuufidha.
Keessattuu, warri “Walaannaa”Gadaafudhachuuf qophaahu dura deemee karaa cira,meeshaa isaanii geejjibaan godaansisaaf, Warri Walaannaa Warra itti aanee Gadaa fudhatuu yoota’u,kuun immoo warra Raabaa(warra Gadaa harkaa qabu) Sirna kanarratti nigammadu,itti tolas, hoggaa bakka tarree luugoo gahe, dura dursoo abidda buusa.
Geejjiba meeshaan ciisa, hookana warri raabaa“Ardaaga reeba”. Ardaaga reeba jechuun, ni’ori’a niceeha jechuudha.
Warri hoggaa qubatu akkana jedha:-
Hooda raarrataa loon korma rugee!
Ta’ar’a taphaa buru taajjabaa loon korma rugee !
Yaa hiriyoo yaamiseensayyoo !hooda raarrataa loon kormaa rugee!
Yaatuu Sululaa gootatu waamuraa, hooda raarrataa loon korma rugee !
Ka’argee dheesse haati maaldesse !hooda raarrataa loon korma rugee !
Naannaqii har’aa qoosaa hegeree ,hooda raarrataa loon korma ruhgee !
Oromoo Karrayyuu hoggaa dirree kana qubatu akkana jedha:-
Aadaa teenya hin balleessin ,Oromoo Aadaan bultu nugodhi !
Dhaddachano siqabadhee qabaa balaa jalaa nabaasii
Arraba nuhin micciirin Aadaa nuhinjijjiirin
Oromoon jiituu, jiidha nuhindhowwatin
Gadaa teenya Gadaa miinyaa nuugodhi !
Jedhanii erfga eebbifatanii booda, geejjibni hiikkama.
Wayta kana Abbaan Bokkkuu dhaabbatee “Ori’aa” jedha.Muka guuraa fidaa jechaadha. Muka guuree fide gadi dhaaba. Mukni kunis kataarrii jedhama. Warri kun dhaddacha hintuqu.Dhaddachi muka Kadhaa waaqaa waanta’eefiidha.Muhka kana erga dhaabee booda akkana jedha.
Gubee gubee kataarrii, Kataarrii dannabaan gubee!
Dhaabee dhaabee, Kataarrii danna baan dhaabee!
Reebaa Waaqoo reebbataan diina balleessee jedha.
Sana booda Bokkkuun korbeessa qala.Maqaan korbeessa kmanaa “korbeessa huffeenaa jedhama. Tulluun Korbeessi kun irratti qalamu Tulluu huffeenaa waan ta’eef yoota’u gama bijraatiin Korbeessi kun korbeessa tuhlluutis ni jedhama.
Korbeessa waddee nyaatee ,dhiiga biyyee waliin waldeessee,kolbata/bijlata.Hoggaa fixe gara waraa deebi’uun akkana jedha. Haaya maal muumuu gadda dhiiguu muudee! Muuda akakee kiyyaa, haaya maal muumuu gadda dhiiguu muudee!
Dolooloon kurriftee raachi kokqaa bulee,haaya maal muumuu gadda dhiiguu muudee,
Yoonan roobsuu baadhe ,Mandisiisuu baadhee,haayaa maal muumuu gaddaa dhiiguu muudee
Dhiiga tuhmaalessaa, haayaa maal muumuu gadda dhiiguu muudee
Gaafa namaa gamtee gootatti dheessanii, haaya maal muumuu gadda dhiiguu muudee
Hoggaa karra bira gee galuuf
Gaabii Sayyoo roobee biyya gabbisee!
Oromoo fuula booruudhaa!
Booruu yaafula Waaqayyoo !
Oromoo Uumaatiin bulaa, Qaalluun Ayyaanaan bulaa
Roobee biyya gabbise jedhaa. Sana booda karra bokkuutti gala.
Eega baatiin baatee guyyaa afurbulee booda godaanee qubata.Sana booda biyyi harki guhddaan nigala.Kun hanga goobanuu galma jaraatti gaafa dukkan dursan Ciini qalama.Haayaa maal muumuu gaddee dhiiguu muudee ….
Ilmaan baareentuu baratu bara jila muudatan jira jedhe, bakka tarree luugootti.
Galma namoota hundaa duraa Galma Abbaa Bokkuutu ijaarama. Qirbaa manaa nama hundaa dura Abbaa Bokkkuutu Foodduu ijaarrata. Foodduu dhoqqee loonii afaanitti ,hiddii loonii itti naanessanii karra Abbaa Galmaa duhratti hokojjetani.
Abbaa Galmaatiifi Bitimaa Walakkaa hinbahan.Hoobahan foodduun nutaakaala, yookaan nuqallisee nutuhffatte jedhu.Isiintun booddee milluu/komii fiddijechaadha.Ganda Abbaa Bokkkuu duhratti “Ardaagni” ijaarama.Bakka kanatti ibidda bobeessanii akka hindhaamne tiksee ykn jajabbii itti godhan. Namnis Ardaaga kana gidduu hinbahu yhoobahes ni tuhmamaa, horritu irraa qalama.
Bakka ibiddi itti boba’e kanatti Saani dullachi niqalama.Foon achumatti waadamee nyaatama.Bakka cidhaa Ardaa jilaa kanaa deemuun dhowwaadha.Namuu gumaachituu foodduu gubbaatti eeggatee olgalfata.Guyyaa Cidhaa gumaachituu namni hunduu ala Ciisee/taa’ee hanga intalti Abbaa Bokkuu hangafti galtutti eega.
Hoggaa isiin galte Simaloofi Abbeentaa(Waarii Abbaa Bokkuu uwwisan.Eega mi’oon Waarii Abbaa Bokkuu “Ammayyoo” dhageessiftee booda namuu olka’ee dhaabbata.Sana booda Karra namuurrattuu Hammayyoofi Dambaleen dhagahamu calqaba.Sirba Dambalee Warri dhiiraa yootaphatan, Hammayyoommoo dubartootatu taphata.Warri Jilaa hammayyoofi dambalee taphatee erga quufee booda namuu galee keessummaa isaatti dhihaata.
Galma nama hundaa keessatti “Loogaatu” dhaabbata. Dursa garuu kan Abbaa Bokkuutu dhaabbata. Loogaa: Sirna Ciicoo Buttaa keessatti, funyoofi hookkoon walitt loogoo jedhama. Ciicootti Aannan naqamee qadaaduun utubaatti hidhbama.Abbaan Warraa qabatee ejjeta/dhaabbata.
Abbaa GalmaaQadaadduu
Looga mijuu keetii Mijuu jireen
Rooba Abbaa Waaqoo tanaa tanaa
Warra dilluu walbarbaadutu tanaa?tanaa
Walitti horaa ?horaa
Walitti Bulaa ?bulaa
Bu’uuruma kanaan,halkan kana Galma nama hundaa keessatti Sirni Ciicoo buttaa ni hojjetama. Hoggaa bari’u Warri Abbaa Bokkuu Korma qala.Kormi kunis Korma qilxuu jedhama. Kormi kun ifa golgola barii keessa yooqalamu, Warri raabaa hunduu dhufee qabata. Warra raabaa kana dura namuu qabachuu hindandayu, Sababaa dooriin nama hindhiifneef.
Korma kana Kolbeetu raawwatu yoota’u, sana booda naanna’uun akkana jedhu:-
Qaalluun Miinyaa naakenne nanfudhaa x2
Bokkuun miinyaa naakenne nanfudhaa x2
Gateettii hoolaa Korma adda jabboo!
Qunbiin nyaararraa qabaa waan tooloo !
Doorii maroo ! Simaaree yaawaaqa naamagarsi!
Siifan maaraa ! Rabbuma luba naamagarsi,
Siifan maaraa ! Yaabokkuu jireenya naamagarsi,
Siifan maaraa Yaabokkuu daayyuu naamagarsi.
Erga Kormi Abbaa Bokkuu qalamee booda namuu korma cidhaa hinburuqin qala. Gara Saafayaatti Warri jijlaa kanfedhe ni galaa, kanfedhes ni tura. Sana booda Warra Wallaanaatti gooba(Walakkaa Aangoo Sirna Gadaa) kenna. Abbaa Bokkuu lamaan Maraan harka walfuudha. Jaarsi biyyaa Walakkaa dhaabbatee kennaaf.Hoggaasan Maangudduun akkana jetti:-
(Ija agartuu keenyaa Ijarraa nuhambisaa, Gadaa Tuuta kanaan Waaqatu gahee , tajirtuu hinbadin, tahinjirre hindhalatin, tuuta kanaa Gadaa akka kennitan maraa biyyeen isinitti wawwaannaa!)Erga jedhaniin booda Gadaan Karoobaa Gabbinaa haataatu jedhanii eebbaan irraa fuudhanii kennaniif.
Tuuti Warri Gadaa fudhate kun hanga Waggaa lamaa akkana jedhanii taphatu.
(Goobaa Maroo Simaaree Yaa Waaqa naamagarsi,
Gooba kichaa nahobbaasi Waaqa hayyichaa,
Gooba lattuu nahobbaasi Waaqa hunda Caaltuu!:-akkana jedhanii goobaan taphatu.)
Waggaa Lamaan booda Aangoo Sirna Gadaa guutumatti fudhatuu.Akkana jechuun Liboomee fudhatu jechuudha.Gaafni guyaa Liboomaa Kun Cidha Liboomaa/Gururaa) jedhama.Cidha Guruuraa wanti jedhameef, Obboleettiin Warra Liboomaa hunda dhadhaa bubbee keessaa ittibiifanii, qoree muka Agamsaatiin gurra uraniif.Ijoolleen raabaa Kalaalaa mataatti marattee dhadhaa buubbee keessaa qadaaduun itti biiftee Aannan qoriitti areeranii dabbasaa irratti naquu irraa haadan.Akkuma kanaan dura dubbannetti Karra Abbaa Bokkuu gubbaatti Guutuu Aangoo kanaa har’a kennaafi. Warri Doorome, Warra harraantana Gadaa fudhate jechuudha. (Doorii Maroo! Simaare yaawaaqa magarsi!
Doorii maroo !Simaare yaa Gadaa jiituu jedhee taphataa deema.Ganda Abbaa Bokkuu tuuta isaanii bulee Korma qala.Warri Liboome Luba jedhama.
Waggaa 40 booda ilmaan isaanii dooroman jechaadha. Gabaalanii tarree kanqubatu ji’a Qorkee(Fulbaana/Muddee) baatiin baatee erga guyyaa 4 bultee qubata. Dukkana Durisa guyyaa 11 bulee gumaachituun dhufti.Walumaa galatti guyyaa 15ssootti Ciini niqalama, eega ciini qalamee booda guyyaa 8 bulee addaan godaanee Onasaa kanduraatti deebi’a.
Gaafa tarree qubaa kana biyyi baatee gargaarti.Keessattuu warri Wallaanaa (itti’aanee Sirna Aangoo kana fudhatu, guutuu ta’uu walakkaata’udura deemee karaa cira. Meeshaa isaanii hunda godaansisaniif tarree goobaa kennuun qubatu waggaalamaan bahee,lubooma ykn gaafa gurra uraa ammas deebi’ee tarree qubata.
Maddi: Biiroo Aadaafi Turiizimii Oromiyaa


text:
Qondaalli Ameerikaa Chaayinaaf basaasaa ture jedhame to'atame
Abbaan alangaa qondaalli basaasaa duraanii Ameerikaa firasaa fagoo biraa CIA keessa hojjatu waliin ta'uun Chaayinaaf basaasaa turuu bira ga'eera jedha.
Namtichi ganna 67 Yuk Ching Ma jedhamu kun Jimaata darbe hidhamusaa Dippartimantiin Haqaa Ameerikaa ibseera.
Odeeffannoo iccitii Humna Ittisa Ameerikaa qondalaa basaasaa Chaayinaa tokkotti dabarsee kennuun himatameera.
Muddamni hariiroo Ameerikaafi Chaayinaa gidduutti wayita hammaate kanatti, namtichi garlachuuf basaasuun hidhame.
Obbo Ma lammii Ameerikaa Hoong Koongitti dhalateefi seeraan lammuummaa Ameerikaa argate wayita ta’u, bara 1982 CIAf basaasuu jalqabe.
Waggaa 7 booda garuu dhaabbata basaasa Ameerikaa keessaa bahuun Magaalaa Chaayinaa Shaangaayitti deebi’ee hojii jalqabe. Sana booda bara 2001 immoo gara Hawaayii Ameerikaatti deebi’e.
Firaa isaa wajjin waggoota kurnan darbe waa’ee hojjattoota CIAf hojjatanii, hojiisaaniifi akkatti iccitii qabatan/dhoksan Chaayinaaf dabarsee basaasa ture.
Odeffannoo iccitii dabarsee kennuu isaaf jechas Kibxata har’aa mana murtiitti kan dhiyaatu wayita ta’u, balleessa qabaachuu isaa yoo itti murame adabbii cimaatu isa eeggata.
Abbaaan alangaa akka ibsetti, namtichi odeeffannoo iccitii dabarsuu kan eegale bara 2001 Hoong Koongitti ture.
Wayita firasaa tokko wajjin wal arganiitti viidiyoon gartokkeen waraabame kan agarsiisu odeeffannoo iccitii dabarseef doolara 50,000 kaffalameef otoo inni lakkawwatuu kan agarsiisu ture.
Ma gara Hawaayitti erga deebi’ee booda Biiroo Qorannoo Federaalaa (FIB) wajjin hojjachuun odeeffannoo iccitii mootummaa argate Chaayinaaf qooduuf carraa argateera.
Bara 2004 namtichi Hoonluluutti qacarame kun odeeffannoo iccitii hateera jedhamee himatamees ture.
Firri isaa maqaan hin heeramne namtichi ganna 85 sababii dhibee cimaan qabamee jiruun himannaan irratti hin dhiyaannee jedhe Rooyitars.
Sababiin Ma hidhuun yeroo dheeraa fudhatee garuu ifaa miti.
Abbaan alangaa waliigalaa tika biyyatti Joon C. Dimeers jedhaman, namoota akkasii battalattis ta’e, barriis yoo fagate murtii haqaa akka argataniif seeratti dhiyeessina jedhan. Ma Singaapporitti garlachuuf basaasuun balleessa raawwachuu Adoleessa darbe kana amane.
Ragaan barreeffamaa mana murtiirraa argame akka agarsiisutti, bara 2015 wayita barata digirii sadaffaa Singaappoorittii baratu waraqaa qorannoo Beejingitti dhiyeesse Chaayinaaf akka basaasuuf filatame.
Namtichi Juun Wii Yoo maqaa masoo Diksan Yehoo jedhamuun beekamus akka gorsaa siyaasaatti Ameerikaatti erga qacaramee booda odeeffannoo basaasaa Chaayinaaf sassabuun himatameera.
’Tiraamp waan jedhe nama hin raawwanne sammuun darbeedha’ Misheel Obaamaa
Tiraamp nama sammuun darbe kan waan jedhe raawwachuu hin dandeenye jedhan giifti dureen duraanii US Michel Obaamaan.


text:
Dubbi-himaan Ministrii Dhimma alaa Yunaayitid Isteets, Joon Kirbii fi Dhimmoota Afrikaatti itti-aanaa ministaraa Yunaayitid Isteets ka duran, Ambaasaadder Joonii Kaarsen, haala Itiyoophiyaa ilaalchisuun gaaffii Raadiyoo Sagalee Ameerikaa irraa gaaffii dhihaateef deebii kennaniin, muddamsi biyyattii keessatti dabalaa deemuu isaatti “Yunaayitid Isteets baay’ee yaaddoftee jirti” jedhu.
Prezidaantiin Itiyoophiyaa - Dr. Mulaatuu Tashoomee, Wixata dabre kana jechuun, gaafa Onkoloolessa kudhanii, ibsa paarlaamaa biyyattiif kennan keessatti, komeewwan hiriirtota mormiitiin dhihaatan keessaa haga tokko kannneen akka mirga abbummaa lafaa fi jijjiirraa haala filannoo akka deebii itti kennan dubbachuu isaanii, mootummaan Yunaayitid Isteets ka qalbeeffate ta’uu ka dubbatan – Dubbi-himaan Ministrii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Joon Kiribii, “Mootummaan yaadawwan sana akka murtiidhaan hojii irra oolchu jajjabeessina” jedhan.
“Mootummaan Itiyoophiyaa labsii yeroo hatattamaa dhuma trban dabree irra baase sana, keessumaa tarkaanfiilee yeroo hatattamaa, kan akka ajaja mana-murtii malee hidhuu, walabummaa haasaa daangessuu, walga’ii uummataa dhorkuu fi sochii sa’atiin ugguruu akkamitti akka hojii irra oolchuu yaadu akka ifa taasisu jajjabeessina” – jedhu – Dubbi-himaan Ministrii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets kun. trkaanfiileen kun keessumaa – sagaleewwan ukkaamsunii fi mirgawwan ugguruun --- bu’aa isaanii irra miidhaan isaan mootummichatti akka caalu dubbatu.
“Tarkaanfiileen sun sirna eegsisuuf yaadamanii ka fudhataman yoo tahe illee, sagalee walabaa ukkaamsuunii fi mirgawwan lammiwwan Itiyoophiyaa ugguruun toftaa ofiin of injifachiisuu, kan komeewwan dhihaatan furuu caalaa hammeessu” jedhan – Mr. Kiribiin.
Ka duraan Dhimmoota Afrikaatti Itti-aanaa Ministara Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets turan – Ambaasaadder Joonii Kaarsen illee, dhimmuma labsii yeroo hatattamaa, Mootummaan Itiyooophiyaa waggoota 26 keessatti yeroo duraaf baase kana irratti, Raadiyoo sagalee Ameerikaaf ibsa kennanii jiran.
Itiyoophiyaan Afrikaa keessatti biyya baay’ee barbaachistuu fi biyyoota Afrikaa Uffee Sahaaraa gadii keessatti, Naayijeeriyaatti aantee biyya baay’ina uummataatiin sadarkaa lammataa irra jirtu – akkasumas, waggoota kurnan dabran kana keessa, biyya gama dinagdeetiin guddina jabaa agarsiistee fi gama naga-eegumsaan waahila gaarii Yunaayitid Isteets ta’uu ishee kan dubbatan – Ambaasaaddar Joonii Kaarsen, “Tasgabbii-dhabinsi dhiheenya kanaa keessumaa naannawa Finfinnee fi naannoolee Oromoo keessatti uumame kan nama rifaasisuu fi nama yaaddessu. Mootummaan labsii yeroo hatattamaa baasuun isaas, mootummichi waa’ee nagaa-dhabinsa dabalaa deeme to’achuu irratti yaaddoo qabaachuu isaa ifatti calaqqisa.” – jedhan.
Itti-fuudhaanis, humnoonni Itiyoophiyaa keessatti ilaalcha argachuu qaban akka ifatti mul’atan ka dubbatan – Dhimmoota Afrikaatti, Itti-aanaan Ministrii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets duraanii kun, “biyyattiin dimookiraasumaa ishee bal’isuu fi eegumsa mirga dhala-namaa fooyyessuun gara fuul-duraatti tarkaanfachuu qabdi” – jedhan.
“Dimookiraasummaa fi eegumsa mirga dhala-namaa babal’isuu itti fufuunnii fi gurmuulee siyaasaaf iddoo kennuun barbaachisaa dha. Dhimmoonni kun akkaataa bu’a-qabeessa ta’een hojii irra hin oolfaman taanaan, bu’aalee karaa dinagdee fi hawaasummaa biyyattiin argatte miidhuuf jira – jedhun” jechuun hubachiisan – Ambaasaadder Kaarsen.


text:
Source: Oduu Gaddaa:- Hayyuun Sabaa fi Jaallatamaa Kennaa Addaa Kan Qabu Artist Admaasuu Biraanuu Boqochuun Dhagahame.
Godinaalee Bahaa Oromiyaa Godinota Arsii Lixaa, Harargee Bahaa Keessatti Warraaqsii Biyyoolessaa Oromiyaa FXG Daran Jabaate.
Source: Godinaalee Bahaa Oromiyaa Godinota Arsii Lixaa, Harargee Bahaa Keessatti Warraaqsii Biyyoolessaa Oromiyaa FXG Daran Jabaate.
Source: Godinaalee Bahaa Oromiyaa Godinota Arsii Lixaa, Harargee Bahaa Keessatti Warraaqsii Biyyoolessaa Oromiyaa FXG Daran Jabaate.


text:
By Ibsaa Guutamaa Sabaawota Oromiyaan kan ijaaraman dhaabota hedduutu jira. Garuu akki isaan akeeka qabsoo Oromoo itt ilaalan adda addaa. Oromoo tahu taatotaa malee garagarummaa …Read More »
Hamma hin jirree bookkisa dullacha
Gidduu kana gara Awaasaa kanaa dullachi Tigree adeemsa seenaa hin hubannee fakkaatu tokko Oromoon isuma Yohaannis arraba irraa cire sana se’ee farra Oromummaan yoo bookkisu …Read More »
Kennata Habashaa hedduu hodeefamaafii jiru 2015
Wayyaaneen erga kennata parlamaan barcuma tokkoof malee hunda moo’atee waggaa shan guutuuf adeema. Mormitooti bilisaa fi tolaa hin turre jedhanii balaleffafatanii .Garuu homaa jijjiiruu hin …Read More »
Sochii Bilisummaa Oromoo fi Jaarmota Bilisummaa
Oromiyaan ammayyuu qabaa jala jirti. Oromoon hardhallee lafa saanii, qabeenya sanii, mirga nam tokkee, mirga ummataa fi birmadummaa saanii akka sarbamanitt jiru. Aadaan, dudhaan, afaannii …Read More »
Habashaa fi bilisummaa Ummataa
Bara duri moototi madda hooda ummata saaniirraa adda tahe ofii kennu turan. Maddoti akkasii moototaaf aangoo hin dangahamne akka kennuuf qaccee gubbaan hidhata qabutu jira. …Read More »
Cuuraa Manguddootaaf
Walaloo Cuuraa Manguddootaaf obboo Ibsaa Guutamaatiin…Read More »
Dhumarra Ga’a Kolonummaa Gaanfa Afrikaa
Dhumarra Ga’a Kolonummaa Gaanfa Afrikaa Ibsaa Guutama irraa* | Bitootessa 2013 Tigraway sirna malbulcha Habashaa keessatt miiltoo maadhaa turan. Erga mootummaa Zagu’ee as Amaarri, guggufannaa …Read More »


text:
Caalbaasii Ifaa Lakk. 01/ 2013
Hospitaalli Waligalaa Amboo bara 2013 tiif Maxxansa foormoota gosa adda addaa labsii bittaa mootummaa naannoo Oromiyaa Lakk. 157/2002 fi qajeelfamaa bittaa mootummaa naannoo Oromiyaa lakk. 02/2004 irratti hundaa’uudhaan caalbaasii ifaatiin dorgomsiisee maxxansisuu barbaada.
Ibsa bal’inaan
Caalbaasiin kun guyyaa Gaazeexaa Kallacha Oromiyaa irratti maxxanfame bahee calqabee gosa maxxansichaa fi odeefannoo waliigalaa formaatoota maxxansisamuuf barbaadaman kan ibsu sanada caalbaasii qopha’ee kan hin deebine qarshii 50 kaffaluudhaan yeroo hunda sa’aatii hojii hospitaala keenya kutaa adeemsa hojii bittaa fi bulchinsa faayinaansii dhufudhaan dokumanticha bitachuun ni danda’ama.
Ulaagaa dorgommii caalbasichafbarbaachisu
1. Gibira barichaa kan kaffalanii fi zarfii daldala Maxxansaa tiin heeyyama daldalaa haarome kan qaban, ragaa qabatamaa footokoppii isaa dhiyeessuu qaba.
2. Galmaa’aa Taaksii dabala qabeenyaa kan ta’anii fi footokoppii sartefkeettii VAT dhiyeessuu qaba.
3. Tarree dhiyeessitootaa keessatti kan galma’anii fi ragaa galmee dhiyeessummaa ministeera Maalaqaafi Walta’insa Dinagdee ykn caasaalee sadarkaan jiran irraa dhiyeessuu kan danda’an
4. Dorgomtoonni baayina gatii waliigalaa maxxansaa gosa akaakuu dookumantii tokko dorgoman irratti %1 kabachisa caalbaasii ykn maallaqa calla nagahee galii hospitaala keenyaa erga itti citeen booda koppiin nagahee kanaa sanada caalbaasii waliin poostaa saamsame faana dhiyaachuu qaba. Waldaaleen IMX haala sirreeffama dambii IMXf bara 2009 fi bara 2011 fooyya’ee bahe fi qajeelfamma BMWD Oromiyaa bara 2009 baaseen ta’uu qaba.
5. Dorgomtootnni gatii maxxansa tokkoo tokkoon ittiin dorgoman unka sanada caalbaasii irratti qofa guutuudhaan orjinaala fi koppii isaa adda addaatti chaappaa fi mallattoo tiin kan mirkana’e poostaa saamsameen caalbaasiin kun guyyaa gaazeexaa irratti bahee kaasee kan lakka’amu gaafa guyyaa hojii 16ffaa sa’aatii 8:00 irratti waajjira keenya armaan olitti ibsametti saanduqa caalbaasi kanaaf qopha’e keessa galchuu qabu Caalbaasiin kun guyyaa armaan ol lakkoofsa 5 irratti ibsame saʼaatii 8:30 irratti dorgomtoonnii ykn bakka bu’oonni seera qabeessa isaanii fii qaamoleen irratti hirmaachuu barbaadan bakka argamanitti ni banama. Dhaabbatni caalbaasicha galche ykn bakka bu’an jiraachuu yoo baates poostaan isaanii ni banama.
7.dorgomtoonni mo’atan yeroo waliigaltee mallatteessan waliigalaa maxxansa mo’atanii %10 wabummaa raawwii caalbaasichaa baankiidhaan kan raggaasifame(CPO) seera qabeessa ta’e dhiyeessuu qabu.dorgomtoonni mo’ataa fi mo’atamaan caalbaasicha erga ifa ta’ee waliigaltee mo’ataa waliin galmee booda kabachiisni caalbaasii duraa dookumantii caalbaasii wajjiin galchan battalumatti fudhachuu ni danda’ama.
8. Waldaaleen IMX kabachiisa caalbaasiichaa haala sirreeffama dambii IMXf bara 2009 fooyya’ee bahee fi qajeelfama BMWD Oromiyaa bara 2009 fi bara 2011 baaseen kan raawwatamu ta’a.
9.Dorgomtoonni caalbaasii kana mo’atan baasii kamiyyuu danda’uudhaan maxxansa irratti mo’atan mana kuusaa hospitaala Ambootti dhiyeessuu qabu.
10.kaffaltii maallaqa gatii maxxansaaf taasifamuuf akka mija’uu dorgoomaan mo’atee herreega baankii daldala Itoophiyaatii qabachuu fi beeksisuu qaba.
11. Gatiin dhiyeessii yeroo guutamu haqaa fi laaqa kan ofirraa hin qabne ta’uu qaba
12.Dorgomaan kamiyyu erga caalbaasichi banameen booda sanada Caalbaasichaa irratti kanneen ibsaman irratti geeddaruu,fooyyessuu ykn caalbaasicha dhiiseera jechuu hin danda’u.
13. Hospitaalichi mala isa fayyadu ykn filannoo biraa yoo argate caalbaasii kana guutumaa guutuus ta’ee gar- tokkee isaa haquuf mirga qaba. Hubchiisa ragaa dabalataaf lakk.bilbilaa 0112609384 Gosaa fi baayina maxxansaa sanada qopha’ee irratti tartiibaan ibsamee jira. Hospitaalli Waligalaa Amboo


text:
ADDA BILISUMMAA OROMOO
Haalli yeroo ammaa oromoo fioromiyaankeessajiru,yeroo kamuu caalaa diinni bitaa fimirgaan ummata oromoo irratti duuluudhaan, egeree sabaaf wabii kan ta’an, barattoota, beektota, haayyotaa fi kaa’immaan oromoo gara laafina tokko malee, ajjeessuu,hidhuu, milkisuu, biyyaa baasuu fiqabeenyaisaasaamuuttimurteef£ateejira. BittootiinEmpaayeraEtiyoophiyaadhufaa darbaa jiran, oromoo ajjeessuu, xiqqeessuu, tuffachuu,abbaabiyyummaa isaasarbuu fikkfakkaaadaatti fudhataniijim.Barabittaa sima bicuu wayyaanee kanas, bifasuukanneessaa ta’een oromoon jumlaan ajjeefamaa fibiyya abbaa isaairraa dhiibamaajira.
Faallaa kanaa ammon ilmaan oromoo yeroo kamuu caalaa bilisummaafimirga isaaniif falmachuuf,yeroo dammaqiinsiilmaan oromoo gudatee dha. Haalli kun diina keenya eddu yaaddessee jira. Abdii kutannaa kana irraa ka’uudhaan wayyaaneen ummata mirga dimokraasiifibilisummaagaafate, deebiirasaasaa kennuuf murteeffatee jirti. Gochaa fi sodaachisa diinaaf otoo hin jilbeefatiin ilmaan oromoo keessummaa dhalloonni haarawaan(New Generation) gaaffii mirgaa fiabbaa biyyummaa oromoo milkeessuuf garaa kuteenyaan rasaasa diinaa dura dhaabataan haarsaa lubbuu itti kaffalaajiran.
Gatii fi haarsaan ilmaan oromoo yeroo ammaa kaffalaa jiran diina hundeen raasuu duwwaa otoohin taane, ilmaan oromoo mara akka gootummaan diina dura waloon dhaabatan dhaamsa dabarsee jira. Gummaan ilmaan oromoo wayyaaneen wareegaman kan bahu, ilmaan oromoo amantaa, siyaasaa fi gareen otoo wal hin qoodiintokkummaanyoodhaabbanneeqofa. Yerooammaaajandaan ilmaanoromoo tokkummaa dha. Tokkummaa roga hundaa alaa fikeessatti jabeeffachuun fardii dha. Oromoonwalmalee akka £irahin qabne ifattimuldhateejira.Kanaafjechatokkumma bara baraan oromoon dhara’aa jiru, afaaniin dubbachuu duwwaa otoo hin taane, gochaan muldhisuu qabna. Waamichatokkummaa ilmaan oromoo dhiiga ittikaffalan firii argamsiisuu qabna. Ilma oromoo fi oromoof kan dhaabate, dhaaba siyaasaa, jaarmiyaa hawaasaa fi amantaalee oromoo gara garaa tokkummaan qabsaawota oromoo akka milka’u gahee isaanii bahuu qabu jenna. Haarsaa tokkummaan gaafatu kaffaluuf qophii ta’uu qabna. Kanaaf yeroon ammaa kun yeroo atattammaan tokkummaa gurmuu qabsaawotaoromoo milkeessinuudha.
Osoo haalii amma kuni hindhalatinniin dura ABOn barbaachisummaa tokkummaa gurmuu qabsawootaoromoo itti amanu’uun murtii gumiin sabaa ABO dabarseen Koree tokkummaa gurmuu qabsawoota oromoo ijaarree tokkummaan qabsaa’otaa oromoo akka milkahuu, mooraa qabsoo oromoo keessatti ilaafiilaameen akka dhugoomu mamii tokko malee hojachuuf koreen tokkummaa gurmuu qabsawoota oromoo qajeelfamaa fi karoora bafatee hojjataa turtee. Tokkummaan gurmuu qabsaawoota oromoo akka dhaaba keenyaatti dhimma toftaa otoo hintaane dhimma tarsiimoo ti. Kanaaf akka dhaabaatti haarsaa tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo milkeessan hundaa kaffaluuf qophii dha. Tokkummaan kan milka’u hunda dura ilaa fiilaameedhaan walitti dhihaatanii dubbachuu, mari’achuu, bilchinaan wal dhaggeefachuu fimaal irratti tokkoomuu akka qabnu wal hubannoo huummachuun jalqabama. Danqaa tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo fiduu malan irratti xiyyeefachuu irra, malaa fi toftaa danqaa tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoof ta’uu malan sadarkaa sadarkaan irra aanaa deemuun barbaachisaajenna. Kunitarkaanfiijalqabaa ta’uu qaba.
Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) waamicha maree fi tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo milkeessuuf dhimmoota gufuu ta’uu malan irratti xiyyeefachuu irra, dhimmoota waloon irratti waliif galuun daanda’ amu kumaatamatu jira jedhee amana. Akka dhaaba keenyaattixiyyeefannaankeenya egeree qabsoo keenyaa ti.Maree waloon goonu kana keessatti tokko mo’ataa kan biraa mo’atamaa jennee hinamannu. Kan mo’atamu gufuu tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo fidiina oromoo ti. Kan mo’atu oromoo fidhaabbileewaloon tokkummaa fiduuf dhama’ anhunda jennee ilaalla. Imaamatakana irraa kaanee maree oromoo mo’achiisuu fidiina keenya waloon mo’achuuf taasisuu qabna jennee waamicha tokkummaa gurmuu qabsaawootaoromo jaarmiyaa sisyaasaa,hawaasaa fi nama tokkumaa oromoo barbaaduu hundaaf dhiheessina.
Akka dhaaba keenyaatti dhimma waloo wajjin marl’achuu fi diina waloon qabnu waloon ofirraa kaasuuf tattaaffii godhamuu hundaa nideegaraa. Affeeraa Adda Dimokraasummaa Oromoo (ODF)irra nuuf ergameellee ijuma kanaan ilaalaa. Waan irratti woliin hojjatuu dandeenuu woliin hojjatuuf qophii ta’u keenna mirkanneeesinaa. Mariin ilaa fiilaamee dhaabbilee murta’ anduwwaan otoo hin taane, dhimmi oromoo nu ilaala qaamni jedhu hunduu waltajjii tokko jalatti mari’achuu qabna jenna. Kanaaf dhaabni keenya waltajjiin waloo dhaabbilee siyaasaa hundaaf akkauumamu gahee isaa nibaha. Kana irraa kaafnee waamicha hundaaf goona. Namii tokkee fijaarmiyaan dhimmi tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo naa ilaalajedhuu hundii waltajjii uumamuu irratti yoodhiyaatee gammachuu keenna ta’uu jabeesinnee dhaamina.
Akka dhaabaatti mareetti seenuuf hunda dura barbaachisummaa tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo irratti akka dhaabbileen siyaasaa, waldaaleen hawaasa oromoo fibeektootiin oromoo hubannoo waloo qabaannuu fidhimma tooftaa yeroo osoohintaane, akka tarsiimootti fudhannee yeroo gabaabaa keessatti akka milkeessinu waamicha goona.
Maree tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo milkeessuuf:
A. Ajandaa waloon irratti marl’annu akkawaloon wixinannu.
B. Tartiiba maree (duraa duuba) tokkummaan itti utubamuu qabu waloon wixinachuu.
- Bifa tokkummaa ittiin uummannu (tumsa, adda, walitti baquu) waloon tolfachuu.
D. Toftaa fimala tokkummaan qabsa’otaa oromomoo ittimilkahuu malu waloon wixinachuu.
E. Tarsimoo mariifitokkummaa qabsaa’otawaloo wixinachuu.
F. Dhimmoota garaa garummaa babaldhisan irra, dhimmoota walitti nufiduu malan waloon wixinachuu fi kkf…waliin dubachuu qabna.
G. Waliin mari’achuuf gidduu keenya gareen sadaffaa jiraachuu hinqabu. Kallattiin waliin haasahuu danda’uu qabna.
H. Qajeelfama (codeofconduct) maree keenyaa waloon wixinachuu.
Kanabooda afuura oromummaa fiilaafiilaameetiin tarsimoo qabsoo oromoo finiinsuu danda’ an roga hundaan baafachuu dandeenya. Injifannoon hunda caalu tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo uumuu danda’uu keenya. Diinni keenya yeroo hunda kansodaatu tokkummaa keenyaa. Nuti tokkoomnaan diinni keenya ijaafigurra dhaba. Qabsoon ilmaan oromoo waggaa dheeraaf taasisan injifannoongoolabama.
Waamichi tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo kuni akka milkayuuf hawaasinni oromoo, beektoonni oromoo, dargaggoonni oromoo, shamaraan oromoo, manni amaantii oromoo ka Isilamaa, Kirstanaa fi Waaqqeefataa hundii diibbaa barbaachisuufgodhuun moraanqabsoo oromooakka tokkummaa waamicha goona. Akkasumas qaaminni tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo hawu namiin tokkoo irraa jalqabee haga gurmutti tokkummaa gurmuu qabsaawoota oromoo milkeessuuf qooda kennuu dandeetaanii hunda akkakennitaan kabajaan gaafanna.
Kanaaf, dhaabni keenya ABOn dhimmoota kana dhaabbilee siyaasaa oromoo, hawaasa oromoo, beektoota oromootiif nama dhimmi kuni na ilaala jedhu hundaa wajjin haqummaafiqulqullinaanhojachuuf qophii dha. Kaayyoon ilmaan oromoo dhiiga ittidhangalaasaniifilubbuu isaanii qaalii ittikaffallanni nu tokkoomsuu qaba jenna.
Injifannoonummata oromoof
Tokkummaanhumna. General Kamaal Galchuu
Hayyuu Duree Adda BilisummaaOromoo
Adda BilisummaaOromoo
Waxabajjii2I2014
Dhaaboota Siyaasaa:
ABO-Dawuud Ibsaatiin hogganamu
ABO-DhugassaaBakakkootiin hogganamu
ODF
ULFO
Adda Bilisummaa Oromiyaa
Gurmuu Qabsaawootaa fiMiseensoota ABO
Dhaabootasiyaasaahintaanee(DromoCivicorganizations)
Hawaasaa Ormoo Minniisootaa Hawaasa Oromoo Washigton DC Hawaasa Oromoo Awustaaraliyaa Hawaasa Oromoo SouthAfriikaa
Waldaya Hawaasa Oromoo BiyyaMisiri(Egpt) Hawaasa Oromo biyya Yamaan
Waldaya Qorannaa Oromoo (OSA)
Waldaya dargagoo oromoo kaaddunyaa( lOYA) Mana Amantaa Kiristaanaa Oromoo (Minnesota)
Mana Amantaa Muslima Oromoo (Oromo churches inMinnesota) Waldaya Waaqeefanaa Oromoo (Oromo mosques inMinneosta) Oromo Citizens council ofMinnesota
DromoMediaoutlet
Oromo Medianetwork
VoiceofOromia (MN)
OromovoiceofRadioAustaralia
Bilisummaa .com


text:
Isaaniis aangawoota tika nagaa biyooleessaaf kanneen gargaartoota ta’an akkasumas baatii Adooleessa darbee keessa Traamp fi giti isaanii kan Yukreen bilbilaan maal akka dubbatan kanneen dhaggeeffatan ta’u ibsamee jira.
Itti aanaa prezidaantii Yunaaytid Isteetes kan Maayik Pensiif gargaartu ka ta’an Jennefer Williyaams akkasumas kawunsilii nageenya biyooleessaa keessatti hayyuu waa’ee Yukreen kan ta’an Letenaa Koloneel Aleeksaander Vindman har’a waaree dura seera tumtoota duratti akka raga ba’an karoorfamee jira.
Lameenuu waa’ee haasawaa bilbilaan dubbatamee Sana irraa yaaddoo akka qaban ibsanii jiran.Har’uuma waaree boodas kanneen biroon dhiyaatanii raga ba’uuf jiran.


text:
Muummichi Ministeeraa Dr Abiy Ahmad daawannaa hujii nannoolee keessatti jalqabe itti fufuun har’a magaalaa Amboo kan seene yoo tahu, prezdaantii naannoo Oromiyaa obbo Lammaa Magarsaa dabalatee qondaaltonni mootummaa heddu waliin jiru.
Qondaaltonni mootummaa Federaalaa fi naannoo Ministeeraa dhimma alaa Itoophiyaa Dr Warqinaa Gabayyoo, Itti aanaa muummicha ministeeraa Obbo Dammaqaa Makonnin fi kanneen biroos guyyaa har’aa Ambo jiru. Ummatni magaalaa Amboo fi naannoo sanii kumaatamaan lakkaahamu Isteediyoomitti argamuun Muummicha Ministeera biyyattii simataniiru.


text:
Eenyummaa fi kabajni ummata tokkoo kan madaalamu, humnoota badii mirgaafi kabajaa isaa dhiiban kanaaf jagnoota deebisaa kennan horatuu irratti hunda’a. Hoggaa Masjidaa fi Qur’aanni tuqamu ummanni jagnoota “akkamitti” jedhanii lolan hin qabne ‘Hoomacha galaanaa’ Ergamaan Rabbii Muhammadﷺ jedhan saniin addaa miti.
Hawaasni Muslimaa Itoophiyaa immoo hawaasa yoo Masjidni isaa tuqamuu fi qajeelloo jireenya isaa kan ta’e Qur’aanni gaafa tuqamu callisee kan bira hin dabarre tahuu ragaan agarsiise.
Bu’uruma kanaan Juma’aa boruu ummanni Muslimaa magaalaa Finfinneetti Masjida Nuur akkasuma magaalota birootti immoo Addabaabahii jiranitti bahuun Hiriira mormii cimaa ni geggeessa.
Kanaaf qaamni quuqamni itti dhagahamu kamuu, hiriira guyyaa boruu kan kabajaafi Masjida isaa itti eegsisuuf godhamu kana irratti hirmaatuun, gocha boru Rabbii fi seenaan isa gaafatu kanaaf deebisaa akka kennu waamicha dabarsina.
Hiriirri iddoo kamittuu geggeeffamu kan Aklaaqa(amala gaarii) Islaamummaa keessaa hin bahin, barsiisa Qur’aana keenya ‘jibbaan namaa gara seer-maleessummaati isin hin geysin’ jechuun nu barsiise irratti hundaawuun, ummata haqaa tahuu keenyaa fi warra haala dansaa qabu tahuu keenya kan itti agarsiisnu akka tahu isin yaadachiifna.
Kayyoon teenya Masjidoota keenya kan baroota dheeraaf gochi seeraa alaa irratti raawwatame yeroo dhumaaf kabajsiisuu fi hordoftoota amantaa biroo waliin wal qixxummaa fi kabajaan waliin jiraatuu keenya hiriira itti mirkaneessinu.
Qajeelfamaafi if-eeggannoo hiriira mormii irratti goodhuu qabnu haala armaan gadii kanaan isiniif keenya.
1. Akkuma kanaan dura godhamuu ture, hiriirri keenya kan adaba Islaamummaa eeggate, kan qaroome, kan nagayaa, kan jaalala biyyaa itti mirkaneessinuufi heeraafi seera mootummaa kabaje tahuu qaba.
2. Qaamolee manneen Amantaa irratti haleellaa raawwatuun hiriiricha kallattii biroo qabsiisuu fedhan hordoftanii saaxiluun barbaachisaadha.
3. Hiriirri keenya qaamolee nageenyaa waliin wal deeggaruun seera qabbeessaafi nagaya mirkaneesse tahuu qaba.
4. Dhaadannooleen, barreeffamoonni qabannu, Alaabaan mirmirsinu kan kaayyoo kaaneef eegsisanii fi ibsan akkasumaas kanneen ilaalchoota dogongoraaf nu hin saaxille tahuu qaban.
5. Qamooleen badii raawwatuuf socho’an yoo jiraatan hordofuun, Viidiyoon waraabuun qaama dhimmi ilaallatuuf beeksisuu.
6. Hiriirri kun kan Tokkummaa Muslimootaa mirkaneessu tahuu qaba.
Lammii dhugaa deeggaruufi haqa hojjatu horachuun biyya keenya gara qaroominaatti ni tarkaanfachiisna.


text:
Gabaasa Sadaasa 29,2013 Naqamte
Sabboontoti ilmaan Oromoo godina Wallaggaa Aanaa Eebantuu irraa mootummaan Wayyaanee dhihaa fi hiraarsa daangaa hin qabne gaggeessaa jiraachuu ilaalchisee Oromoonni biyya alaa jirtanii fi kanneen miidhamuu saba ofiif quuqqaa qabdan qaama mirga dhala namaa falmuu fi warren dhaabbotii namoomaatti akka iyyannoo nuu galchisan dhaammanna jedhu Ilmaan Oromoo mana hidhaa Eebantuu keessatti hiraaraa jiran.
Sadaasa 15,2013 irraa kaasee sabboontotiin Oromoo badii tokkoon malee hidhaa laga Abbayyaa mormitan, ABO deggeraa jirtu,sababaa jedhuun Ilmaan Oromoo aanaa Eabaantuu Magaaala Hindee keessaatti dararaa guddaa irraan gahamaa jira.Mucaa wagga 13 osoo hin hafiin aanaa Ebbantuu keessaa walitti qabamanii magaalaa Hindee jedhamutti dararaan daangaa hin qabne irra gahaa jiraachuu gabaasi naannicha irraa nu gahe addeessa.Ammatti maqaan ykn kanneen hidhamuu fi dararaan irra gahaa jiru hanga nama 40 galmeen argame kanneen armaa gadiiti.
Maqaan sabboontota dhiaman kanneen:-
1.Asfaaw Danuu Mucca isaa
2. Meetii Asfaaw umrii waggaa 13 wajjin mana hidhaa jiru!! hojjin daldalaa dha.
3.Darajjee Dhufeeraa
4.Suufaa Galataa
5.Zalaalem Ambessee
6.Jannaa Teessoo
7.Getachoo Siyyum
8.Balaay Galataa kan jedhamaam qotee bultoota dha xaa’oo liqii
fudhattanii kaffaluu diddan jechuun kan bara dheera ture offii isaanii nyaatanitti!!
9.Bayyanaa Abbabaa
10.Abdiisaa Garbaa Barsiisaa
11.Tasfaayee Kinifuu
12.Mokonnoon Takkaleeny
13.Aalamuu Fiqaaduu
14.Tasfaayee Ayyalaa
15.Nagaashi Ambasaa
16.Alamuu Raggaasaa
17.Nagaashi Duubee
18.Firihiwoot Yadataa
19.Kumii Tafarraa
20.Tolaa Nugusee
21.Rabbumaa Gonfaa
22.Aaleem-Tsahaay Fiqaaduu
23.Taddaluu Aabarraa
24.Dhaabaa Gammachuu
25.Magarsaa Gammadaa
26.Gaddisaa Fatansaa
27.Nigaatuu Abeetuu
28.Waajjiraa Dhugumaa
29.Ashabbir Yadataa
30.Musee Jambaree
31.Tashoomaa FayyiSaa
32.Jireenyaa Abarraa
33.Badhaasaa Haayiluu
34.Tamasgeen Bayyanaa
35.Abarraa Likkisaa
36.Magarsaa Guddataa
37.Nugusuu Abdiisaa
38.Dirribaa Tafarraa
39.Dirribaa Dhinsaa
40.Habtaamuu kan jedhamaan hojjettota misoomaa kan Mootumaa ti.
Fincilii fi gaaffiin sabboontotaa gaaffii mirga lafaa fi eenyummaa Oromoo akkasumas hidhaa laga Abbayyaaf horiin uumata irraa funaanamu daran Oromoo deegatti deemsisaa jiraachuu mormuun gaaffii mirgaa haa kaasan malee qondaaloti Wayyaanee garuu gaaffii isaanii kana ABOn wal qabsiisuun akka yakkamtootaatti sabboontota kana guyyaa 15 oliif dararaa jira.


text:
Kaadhimamaa itti aanaa presidentii repbulikaanotaa Mike Pence fi ka demokraatotaa Tim Kaine imaammata gareen isaanii dhiyeessan akkasumas dandeettii kaadhimamtoonni presidentummaa Donald Trump fi Hillary Clinton qaban irratti falmii geggeessanii jiran.
Pence fi Kaine filannoon baatii dhuftuu utuu hin ga’in falmii tokkicha geggeessan irratti meeshaa nukleraa, haala Siiriyaa fi jijjiirama murtii haqaa biyya ofii keessaa ilaalchisee haasaa walii addaan kukutaa turan.
Pence Clinton imaammata alaa president Barak leellisu ittiin jechuu dhaan sunis giddu galeessa bahaa to’annaa ala taasise jedhan.
Gareen IS babal’achuu isaaf Clintoniin himatan. Gama biraan Kain akka jedhanitti Trump ofittoo dha jechuun qeeqanii Raashiyaa waliin hidhata daldalaa qaban beeksisuu dhaban jechuu himatan.
Kaadhimamtoonni lamaan siivilota kanneen Sryira gama kaabaa keessaaf eegumsa gochuu irratti walii galaniiru. Pence akka jedhanitti tattaaffii jiru keessaa godinaan balaliin irraa dhorkame akka tolfamuu fi Raashiyaan haleellaa Alepoo irratti geggeessamu keessaa harka qabdi humnootiin US immoo deebii isaa mannii waraana Siiriyaa haleelan.
Falmiin itti aanaa prezidaantii falmii Clinton fi Trump kan Fulbaana 26 geggeessameef kan lammataa Dilbata dhuftu St. Louis keessatti geggeessamuuf yeroo jiru gidduutti geggeessame.


text:
Ulamaa’onni kunniin Ameerikaa fi Kanadaa irraa Konfiraansii Masjiida Asraar kan Kanadaa magaalaa Edmantan irratti hirmaatuuf kan argaman yoo tahu, Murtii Ulamaa’onni biyya keenyaa guyyaa lama dura dabarsan kan deeggaran tahuu ibsuun, ibsa ijjaannoo qabxii 8 qabu baasan.
1. Hawaasni Muslimaa biyya keessaafi biyya alaatti argamu tokkummaa isaa akka jabeeyfatu
2. Ummanni Muslimaa Biyya keessa jiru Jijjiirama yeroo ammaa biyyaatti keessatti muldhataa jiru mootummaa cinaa dhaabbatuun akka jabeeyfatu.
3. Hiriira deeggarsa mummicha ministeeraatiif Finfinnetti godhame irratti haleellaa boombii raawwatame kan balaleeffatan tahuu.
4. Mootummaan Gaafii mirgaa hawaasni muslimaa yeroo dheeraaf gaafataa jiruuf deebisaa akka kennu
5. Fataawaa Ulamaa’onni Biyyaa sirna Hajjii bara kanaa fi hooggantoota majliisa seeraan alaa ilaalchisee baasan kan deeggaran tahuu
6. Lolaa fi buqqa’iinsa ummata aanaalee daangaa Naannoo Oromiyaa fi biyyatti iddoo adda addaatti muldhataa jiruuf, mootummaan hatattamaan akka furmaata kaahuu akkasumas ummanni buqqa’e akka qubsiifamu
7. Ulamaa’onni Biyya keessa fi biyya alaa lammiilee keenya kan qe’ee isaanii irra buqqa’an qubsiisuu fi deeggaruuf tattaafatan ammas cimsanii akka itti fufan gaafatan.
8. Ummanni qaamoota nageenya biyyatti booressuuf socho’an akka saaxilu waamicha godhaniiru
NuuralHudaa


text:
Malik Salmaan Amiira Qaxar wal gahii gamtaa biyyoota galoo galaana Arabiyaa irratti akka argamu affeere
Wal gahiin gamtaa biyyoota galoo galaana Arabiyaa (GCC) bara kanaa December 9, 2018 Sa’uudii magaalaa Riyaad keessatti kan geggeefamu yoo tahu, Amiirri Qaxar Sheik Tamiim Bin Hammaad Al-Sanii walgahii kana irratti akka argamuuf, xalayaan affeerraa Malik Salmaan Bin Abdulaziiz irraa kan ergameef tahuu ejensiin Odeeyfannoo Qaxar gabaase.
Affeerraan kun Qaxar guyyaa kaleessaa Ji’a dhufu irraa jalqabee dhaabbata biyyoota boba’aa omishanii (OPEC) jedhamuun beekamuu keessaa kan baatu tahuu eega ibsiteen booda kan dhihaate yoo tahu, dhiibbaan dhaabbatichi gabaa addunyaa irratti godhu hir’atuu mala shakkiin jedhu Sa’uudii kan yaachise tahuu gabaafame. Qaxar affeerraa Sa’uudii kanaaf hanga ammaatti deebisaan kennite hin jiru.
Biyyoota miseensa GCC jidduu Sa’uudi, Bahreeyin fi Emreets biyya miseensa gamtichaa hin tahin Masri waliin tahuun, June 2017 irraa eeggalee Qaxar irra uggura galaanaa, lafoo fi qilleensaa kaahuun isaanii ni yaadatama. Kuweeyti wal dhabdee miseensota gamtichaa jiddutti uumame kana furuudhaaf carraaqqii cimaa gootus hin milkoofne. Wal gahii gamtichaa bara dabre Kuweeyti keessatti geggeefame irratti Amiirri Qaxar kan argame tahus, Sa’uudii, Bahreeyni fi Emreets qondaaltota sadarkaa gad aanaatiin wal gahicha irratti hirmaatanii turan.
Biyyoonni jahan miseensa Gamtaa Biyyoota Galoo Galaana Arabiyaa tahan Sa’uudii, Emreets, Bahreeyn, Kuweeyt, Qaxar fi Omaan.


text:
Mootumman Sa’uudii xumura bara 2017 irraa eegalee duula farra malaamaltummaa dhaaltuu gonfoo Muhammad Bin Salmaaniin durfamu kan geggeessaa ture yoo tahu, Komishiiniin farra malaamaltummaa biyyattii gabaasa Malik Salmaaniif dhiheesseen duulli kun bu’aa guddaa galmeessisuun kan xumurame tahuu beeksise.
Akka gabaasa kanaatti, dureeyyota 381 malaamaltummaan shakkamanii too’annaa jala turan jidduu 87 jalqabumarraa badii isaanii amanuun, maallaqa isaan irraa eeggamu mootummaaf galii godhanii jiru. Dabalataanis shakkamtoota 56 himannaan yakkaa kan irratti baname yoo tahu, namoonni saddeet ammoo yakka hin dalagne jechuu isaanii hordofuun dhimmi isaanii gara Abbaa alangaatiin seeratti dhihaatee kan ilaalamaa jiru tahuu ibsame.
Walumaa galatti duula kanaan maallaqni Doolara biiliyoona 106 mootummaaf galii tahuu gabaafame. Duula kanaan dureessa dhalataa Ityoophiyaa Muhammad Alii Al-amuudii dabalatee maatiiwwan warra Malikaa, ministeerotaa fi dureeyyonni biyyattii heddu too’annaa jala turuun isaanii ni beekkama.


text:
Zooniiwwan mootummaa naannoo Somaalee jiru keessaa hongee dhaan akkaan kan miidhame zoonii sittii ta’uu komiishinierri komiishina hoji geggeessuu balaa gad xiqqeessuu kan itiyoopiyaa obbo Mitikuu kaasaa ibsaniiru.
Kaleessa akka gabaasnetti kanneen bakka bu’oota zoonii Sanaa ti jedhan akka dubbatanitti hongeen sun akkaan hamaa dha jedhan obbo Mitikkuun.
Lakkoobsi uummata zoonii sanaas kuma 575 fi 500 ta’uu isaaf kana keessaa kuma 475 balaa hongeen miidhamuu illee ibsanii jiran.
Mootummaanis haala adda ta’e kanaaf ilaalcha addaa kenneera jedhan komiishinerichi.
Akkuma kaleessa ibsame rakkoon isaa hamaa dha. Kan jedhan Komiishiner Mitukkuun Sababiin isaas roobi yeroo sanatti ni rooba jedhamee eegamu baatii Bitootessaa keessa. Zooniin shinillee haala qilleensa gara baddaa hordofa. Kanaaf jecha Hargee gama bahaa fi Harargee dhiyaa rooba kana argatu.
Muummichi ministeerichaa yeroo darbe naannoo sana ennaa daawwatanitti uummatis kan inni jedhe hongeen sun hanga bitootessaatti waan turuuf jecha ilaalchi addaa nuuf haa kennamu kan jedhu ture jedhan.
Akkuma Kanaan mootummaan itiyoopiyaas ilaalcha addaa kennuu dhaan tokkoffaa ogeessota damee adda addaa irraa ta’an ramadee zooncihaaf deggersi akka godhamu ta’eera.
Naannoo Somaalee zooniilee mara keessatti adda durummaa dhaan gargaarsa midhaan nyaataa kan raabsu sagantaan nyaata addunyaa ta’uu kan ibsan obbo Mitikkuu Kaasaa zoonii kana keessattis hojii irra jireessa kan hojjetu WFP ta’uu ibsaniiru.
Naannolee haga tokko gargaarsi dhaqqabaa hin jiru kan jedhu illee haalaniiru. Roobi arfaasaa darbe sirriitti roobuu dhabuu isaa fi sana dura roobi tures waan hin robin hafeef Itiyoopiyaa keessatti beelli hamaan mudateera. Naannoleen biyyattii beelaan dha’aman illee bal’aa dha. Kanaaf gargaarsa yeroo hatattamaa kanneen eeggatan uummati biyyattii miliyoona 10.2 ga’uun ni yaadatama. Uummata hagas ga’u nyachisuuf illee doolaara Ameerikaa biliyoona 1.4tu barbaachisa.
Har’a addunya irratti lakkoobsi uummata gargaarsa yeroo hatattamaa barbaadu gad xiqqaachaa ennaa adeemutti haalli Itiyoopiyaa maal irra akka jiru gabaasa itti aanutti dhiyeessina jechuu dhaan Meleskachew Amahaa Finfnnee irraa gabaaseera.


text:
Abdii Boruutiin
Mata duree kanaan yoon barruu kana dhiyeessu, dhimma qabsoo kanaarratti maaliif ibsi ykn/fi labsi baha? Maaliif walga’iin godhama? Maaliif ejjannoon ibsama? Kuni hunduu barbaachisaa miti; kana godhuunis haa hafu jechuu kiyyaa miti. Hawaasa fi adeemsa siyaasaa keessatti isaan kun hunduu barbaachisaa ta’uu danda’u. Haa ta’u malee, wanti jedhame ykn dubbatame; wanti karoorfatame tokko hojiirra oolee yoo hin argamne; yoo uummata keenyaaf jijjiirama tokko hin fidne, baruma baraan hojii walfakkaataa dalaguun bu’aa waan qabu natti hin fakkaatu. Kaayyoon barruu kiyyaas warra kana godhan qeequu miti. Yoon waayee kana qeequu barbaade, dura mataa kiyyarraan jalqaba. Anis taanan barruu dhibba dhiyeesseef uummata Oromoo dararama keessaa baasuu hin danda’u jechuu kooti. Walumaagalatti, haaluma keenyatu akkan yaada koo dhiyeessu na taasise jechuun barbaade.
Dubbii oo’isuuf otuu hin taane, dhugaa dubbachuuf qabsoon bilisummaa keenyaa gara intarneetaa, Pal Talk fi meediyaaleetti waan deebi’e fakkaata. Yoon akkan jedhu ammoo waayeen kun walumaagalatti hawaasota Oromoo biyya alaatti xiyyeeffata. Keessumaayuu jaarmayoota fi dhaabilee biyya ambaa keessa jiran ilaala. Kan dhugaa kanaan mormu yoo jiraate, gadi bahee uummataaf ibsa kennuu ni danda’a. Walga’ii wal yaamanii; ejjannoo baasanii addaan deemuun; gaafii fi deebii kudhan godhuun; tooftaa fi tarsiimoo siyaasaa ti jedhanii, asii fi achi jechuun; kan kaleessa dubbatan har’a faallessuun; nu wayya jedhanii kan biraa komachuu fi qeequun; hojii jijjiirama fidu dalaguu dhiisanii aangoo dhaaf wal dorgomuun; alaala taa’anii jechoota fi dhaadannoo dhaan diinatti aggaamuun; … uummata keenyaaf jijjiirama fi bu’aa tokkollee hin mul’ifne.
Mee daqiiqaa takkallee haa ta’u, waan uummata Oromoorra gahaa jiru haa yaadannu! Gadi fageenyaanis itti haa yaadnu! Waayee hundaa ibsuun yoo danda’amuu baate, fakkeenya tokko tokko kaasuun nama hin rakkisu. Biyya keenya Oromiyaa keessatti, uummatni keenya hidhamaa, dararamaa fi ajjeefamaa akka jiru waan haaraa miti. Haa ta’u malee, haalli yeroo ammaa jiru hammaachaa akka dhufe waan nama mamsiisuu miti. Dargaggootni keenya keessumaayuu barattootni Oromoo kuun hidhamaa fi ajjeefamaa yoo jiran, kuun ammoo bakka-buuteen isaanii hin beekamu. Hunda caalaa kan baay’ee nama yaaddessu garuu barattootni keenya nyaata summaa’een fayyaa isaanii dhabuu fi jireenyi isaaniillee gaaga’ama guddaa keessa akka jiru dha. Kana biratti ammoo, akkuma beekamu, lafti keenya gurguramaa dhumaa akka jirtu fi badiin kunis akka itte fufee jiru dha.
Karaa biraatiin ammoo, uummatni keenya, kan gabrummaa Habashaa jalaa baqatee biyyoota gara garaa keessa jiru, biyyota kana keessattis nagaa dhaan jiraachuu dadhabee; rakkoo kana jalaa dheessuu dhaafis meeqatu lubbuu isaanii dhaban? Meeqatu bishaaniin nyaataman? Eenyutu mirmateef? Eenyutu isaan bira gahe? Eenyutu iyyateef? Wal qabaachuun, waliif na’uun, waliif jirra jechuun, waliif iyyachuun yoomi? Walga’iin nu goonu; ejjannoon nu ibsinu; labsi ykn/fi ibsi nu baafnu; barruun nu barreessinu; intarneeta irratti yaadaan kan wal nyaannu;… kun hunduu uummata keenya, kan rakkoolee hamaa keessa jiran, gargaaraa?? Mala ykn furmaata ta’aa? Bilisummaan kadhaa dhaan akka hin argamne otuu beekamuu; otuu uummatni keenya madaa’aa, dhiigaa fi du’aa jiruu qabsoo nagaa “non violent struggle”gaggeessina jedhanii labsuun furmaata waan fidu fakkaataa?
Silaa haala uummatni keenya keessa jiru kanatu akka walii gallu fi tokkoomnee; qabsoo kanas cimsinee; irree tokkoon diinarratti akka duullu nu taasisuu danda’a ture!! Wanti mul’achaa jiru garuu faallaa kanaa ti. Qabsoo cimsuu dhiifnee, diinni akka nurratti cimu godhaa jirra. Yeroo tokko tokko yoon iitt yaadu, waanuma barbaadnuu waan beeknu natti hin fakkaatu. Dhuguma uummata Oromoo gabrummaa jalaa baasuufi moo maqaa qabsoo saba kanaatiin fedhii fi dhimma dhuunfaa dursuu barbaadna? Aangoof wal dorgomna moo waan caalu hojjennee argamuu barbaadna? Tokkummaa dhabnee, gara gara akka facaanu kan nu godhe maali? Akka walitti hin deebine kan nu taasisu hoo maali? Tokkummaan yoo dadhabame, gara gara jiraatanii wajjin hojjechuu fi tumsa waliif ta’uun, yoo kaayyoo tokkotti amanan, ulfaataa waan ta’u natti hin fakkaatu. Kaayyoo dhaabbataniif tokkotu akka tokkooman nama godha jechu dha.
Mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) keessatti, dhoksaa (iccitii) dhaanis ta’e ifatti; tooftaaf jedhamees ta’ee dhugaatti; kaayyoon adda addaa mul’achaa akka jiru ifa bahaa jira. Kana akkuma jirutti dhiisuu dhaan, mee gaafii tokkon kaasuu barbaada. Rakkoon waliigaltee fi tokkummaa yoo kaayyoo ta’e, warri kaayyoo tokko ykn walfakkaataa qaban maaliif hin tokkoomne? Yoo tokkoomuu (tokko ta’uu) hin dandeenye ammoo, maaliif waliin (wajjin) hin hojjenne? Waan tokko jechuun barbaada. Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) kan dhalche qabsoo bilisummaa hadhaawaa dha. Jaarmayichi kun lafee fi dhiiga ilmaan Oromootiin ijaarame. Abdii bilisummaa uummata keenyaatiis; kanaaf jaalatama. Waan inni jaalatamuuf, hunduu maqaa kanatti fayyadamuu barbaadu. Warri maqaa kanaan aangoo argachuuf kaatanis hin dhabamne. Maqaan kun akkanatti xuraa’uun isaa garuu baay’ee nama gaddisissa.
Asirratti, wantin dubbistoota barruu kiyyaa hubachiisuu barbaadu, akkuman kanaan duras irra deddeebi’ee ibsuu yaale, ani miseensa jaarmayaa siyaasaa kamiituu miti; ta’ees hin beeku. Kanaaf, jaarmayaas ta’ee garee tokkotti hirkadhee; isa kana deeggaruu dhaan; kan biraa hin balaaleffadhu. Jaarmayaa kamiifuu hin dubbadhu. Kamiiyyuu hin xiqqeessu; kamiyyuu hin guddisu. Jaarmayaa dhugaa dhaan bilisummaa Oromoo fi Oromiyaatiif qabsaa’u ykn hojjetu; kaayyoo kana galii dhaan ga’uuf kan garaa qulqulluu dhaan hojjetu fi jijjiirama tokko agarsiisu; kan bu’aa tokko mul’isu; kan waan dubbate hojiirra oolchu ykn hojii dhaan agarsiisu; kan Oromummaaf dursa kennu fi isa kanas guddisu; kan tokkummaa ilmaan Oromoo ijaaru nan deeggara.
Yoon akkana jedhu ammoo, uummata keenya faashistummaa Wayyaanee kana keessaa baasuuf; jaarmayaan dhugaa dhaan uummata Oromootiif dhaabbadhe jedhu akkana ta’uu ykn akkanatti dalaguu qaba jechuuf malee, ulaagaalee jaarmayaan Oromoo tokko guutuu qabu lafa kaa’uu kiyyaa miti. Erga addaanfottoqinni ABO uumamee kaasee hamma har’aatti gareen tokko tokkorratti duuluu; tokko tokkorratti olola oofuu; tokko kan wayyu fakkaatee of dhiyeessuu; tokko kaayyoo ganamaarratti ciche jedhee, kan biraa waan kana gane godhanii ykn jedhanii wal komachuu; sababa kanaan mooraa QBO laaffisuu fi dadhabsiisuu irraa kan hafe, jijjiiramni mul’ate hin jiru yoon jedhe dhara hin ta’u. Diinaaf jabeenya ta’e malee, uummata Oromootiif bu’aan argames hin jiru.
Har’a dargaggoota keenya, kan biyya keessatti dina faashistii kanaan hidhamaa, dararamaa fi ajjeefamaa jiran, bira dhaabbannee isaan gargaaruun yoo hin danda’amnellee, warri biyya alaa jiran tokko ta’anii; sagalee tokko dubbachuu dhaan; hamilee uummata keenyaa keessumaayuu kan dargaggoo jabeessuun barbaachisaa qofaa otuu hin taane murteessaa dhas. Kanaaf sagalee tokkon mootummoota fi hawaasota addunyaatti iyyachuu dha malee, ibsa ykn labsa baasuun; walga’ii wal yaamanii ejjannoo baasanii addaan deemuun; yaamicha tokkummaaf owwachuu didanii, gara gara deemuun; humna mooraa ofii otuu hin cimsin tumsa humnoota alagaa barbaaduun; ammas qabsoo tana gara hin taanetti oofa malee, uummata keenyaaf bu’aa waan fidu natti hin fakkaatu. Tooftaa fi tarsiimoo siyaasaa ti jedhanii; waan dursuu qabu dagachuun ykn dhiisuun qabsoo kanas akka gaaga’u mamiin hin jiru.
Yeroon ammaa, yeroo tokkummaa dhaan sagalee tokko dubbatan; dubbachuu qofaa otuu hin taane dhugaa dhaan tokko ta’anii argaman; waan dubbatan hojiirra oolchan; humna ofii cimsan; mooraa ofii qulqulleessani fi jabeessan; kan diinaa laaffisan; kan tumsa waliif ta’an, ta’uu qaba malee, akkuma dur barame sana; otuu uummatni keenya rakkoolee hamaa keessa jiruu; walirratti duulanii diinaaf qaawwa uumuun, balbala banuun, mallattoo dadhabbii ti. Mala fi furmaata dhabuu fakkaata. Akkuma dur, diina dhiisanii walitti garagalanii wal nyaachuu ta’a. “Kan dandeessu dhaani jennaan, dhirsi galee niitii dhaane” jedha Oromoon yoo mammaaku. Otuu Wayyaaneen uummata keenyatti taphachaa jirtuu, sana dhiifnee wal nyaachuun akka mammaaksa kanaa akka hin taane itti yaaduu qabna.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Naannoo Benishaangulii fi Oromiyaa, bakkeewwan Riphxe Loltootni socho'aniitti sababaa yaaddoo nageenyaan namootni buqqa'anii, Godina Wallagga Bahaa Aanaa Haroo Limmuufi Godina Wallagga Lixaa, magaalaa Mandii keessa jiran, yeroo jala bultii ayyaana Yaadannoo Du'aa ka'uu Iyyasuus Kiristoos kanatti haala rakkisaa keessa jiraachuu dubbatu.
Gama biraan, Guyyaa Iyyasuus itti fannisame Jimaataa kanatti, magaalaa Amboo keessatti, namoota soomaafi sagadarra jiran keessaallee muraasa gabaasaan keenya dubbisee jira.


text:
15
Asaa Nashechchanaw Bessiyaa Ogiyaa
1 Nuuni ammanuwan minneeddawanttu daaburanchchatuwaa tookuwaa tookkanaw bessee; nuuni nu xalalaa nashechchanaw bessenna.
2 Nuuni huuphiyan huuphiyan nu ishaa maaddanaw, ammanuwan A minissanawunne nashechchanaw bessee.
3 Ayissi gooppe, haray atto Kiristtoosikka barena nashechchibeenna. Shin Xoossaa Maxaafay, “Neena boreeddawanttu boreedda borii ta bolla wodhdheedda” geeddawaadan haneedda.
4 Xoossaa Maxaafay nuussi immiyaa genccaaninne minotaan nuuni demmana giide nashechchaan naagi utteeddawe de7ana mala, Xoossaa Maxaafan xaafetteedda ubbabay nuuna tamaarssanaw xaafetteedda.
5-6 Hinttenttu ubbay itti wozana gidiide, itti qaalaan Xoossaa, nu Godaa Yesuusi Kiristtoosa Aawuwaa, bonchchana mala, genccuwanne minotethaa immiyaa Xoossay, hinttenttoo Kiristtoosi Yesuusi ootheeddawaadan, ittu ittuwaanna ittippe de7iyaa itti qofaa immo.
Phawuloosa Oosuwaanne Ammanenna Asaw Gakkeedda Mishiraachchuwaa Qaalaa
7 Hewaa diraw, Kiristtoosi hinttentta mokkeeddawaadan, Xoossaa bonchchoo ittu ittuwaa mokkite.
8-9 Ayissi gooppe, Xoossay ammanetteeddawaa gidiyaawaa erissanaw, Xoossay aawatoo immana geeddawaa tumayanawunne Ayihuda gidenna asay Xoossaa A maarotethaa diraw bonchchanaw Kiristtoosi Ayihudatoo qooma gideeddawaa hinttenttoo oday. Hewaa Xoossaa Maxaafay,
“Hewaa diraw, taani neena
Ayihuda gidenna asaa giddon galatana;
ne sunthaakka sabbana”
yaagee.
10 Qassikka,
“Ayihuda gidenna asatoo,
Xoossaa asatuwaanna nashettite”
yaagee.
11 Qassikka gujjiide,
“Hinttenttoo, Ayihuda gidenna asatoo ubbatoo,
Godaa galatite; asaw ubbaw, A galatite”
yaagee.
12 Qassikka Isiyaasi,
“Issey zerethay yiide
Ayihuda gidenna asaa mooddanaw denddana.
Qassi unttunttu A bagganna demmana
giide nashechchaan naagana”
yaagee.
13 Hinttenttu akkana giide nashechchaan naagiyaawe Geeshsha Ayyaanaa wolqqaan diccanaadan, hinttenttoo immana geedda Xoossay, hintte A ammaniyaa diraw, hinttenttoo nashechchaanne sarotethaa kunthiide immo.
Phawuloosi Xaliide Xaafeedda Gaasuwaa
14 Taanaadan ammaniyaawanttoo, hinttenttun lo77otethaynne eratethay ubbay kumeeddawaanne qassi ittu ittuwaa zoranaw danddayiyaawaa taani ta huuphew eraaddi.
15-16 Shin taani hinttentta ittibaa ittibaa gujja qofissanaw, ha dabidaabbiyaa giddon aynne yayyennaan hinttenttoo xaafaaddi. Taani Kiristtoosa Yesuusa qooma gidaade, Ayihuda gidenna asaw oothanaadan, Xoossay taw aadho keekatethaa immeedda diraw, taani aynne yayyabeykke; Ayihuda gidenna asay Geeshsha Ayyaanaa bagganna Xoossaw geeshsha gidiide, A nashechchiyaa yarshshuwaa gidanaadan, Xoossaa wonggalaa mishiraachchuwaa odiyaawaan geeshshatethaan oothay.
17 Hewaa diraw, taani Kiristtoosa Yesuusan gidaade Xoossaw oothiyaabaan ceeqettanaw danddayay.
18-19 Ayihuda gidenna asay Xoossaw azazettanaadan, Kiristtoosi ta bagganna qaalaan, oosuwan, mallaan, malaataa wolqqaaninne Geeshsha Ayyaanaa wolqqaan ootheeddawaa xalalaa taani odanaappe attin, harabaa odanaw xalikke. Hewaa diraw, Yeerusalaameppe doommaade, Iliwaariqoona geetettiyaa gadiyaa gakkanaw yuuyyaade, Kiristtoosa wonggalaa mishiraachchuwaa wurssa odaaddi.
20 Hawaadankka, taani hara asay doommeeddawaa bollan doommennaadan, Kiristtoosa sunthay xeesettibeennasan wonggalaa mishiraachchuwaa odanaw amottaaddi.
21 Shin Xoossaa Maxaafay,
“Aabay hawaa gakkanaw odettibeennawanttu A be7anawantta;
qassi aabaa sisibeennawanttu akeekanawantta”
yaagee.
Phawuloosi Roome Baanaw Qoppeedda
22 Hewaa diraw, taani cora wode hinttenttukko yaanaw koyyay; shin yaanaw danddayabeykke.
23 Shin taani ha77i ha heeraan ta oosuwaa wursseedda dirawunne cora laythaappe doommaade hinttentta baade be7anaw laamoteedda diraw
24 ha77ikka hinttenttukko baana gaade qoppay; taani Isippeene geetettiyaa gadiyaa baadde hinttentta be7anaw koyyay; qassi amareedda wodiyaa hinttentta be7aade nashettowaappe guyyiyan, Isippeene biishshin, hintte taana maaddana mala koyyay.
25 Shin ha77i taani Xoossaa asatuwaa maaddanaw, Yeerusalaame bay.
26 Ayissi gooppe, Maqidooniyaanne Akaayiyaa geetettiyaa gadiyaan de7iyaa woosa golle asatuu Yeerusalaamen de7iyaa hiyyeesatuwaassi miishshaa immanaw koyyeeddino.
27 Unttunttu barenttu huuphew hawaa oothanaw qofaa qachcheeddino. Unttunttu he hiyyeesatuwaa maaddanawe unttunttoo acuu de7ee; ayissi gooppe, Ayihudatuu barenttu ayyaanaa anjjuwaa Ayihuda gidenna asatuwaanna shaakkeeddawaa gidooppe, Ayihuda gidenna asatuukka qassi barenttoo de7eeddabaan Ayihudatuwaa maaddanaw bessee.
28 Hewaa diraw, taani ha oosuwaa wursseeddawaappe guyyiyaaninne unttunttoo shiiqeedda miishshaa ubbaa immeeddawaappe guyyiyan, Isippeene baadde hintte mataanna aadhdhana.
29 Taani hinttenttukko biyaa wode, Kiristtoosa anjjuu taanan kumina baanawaa eray.
30 Taanaadan ammaniyaawanttoo, taw Xoossaa hintte woossiidde, woosan hintte taananna minnanaadan, Godaa Yesuusi Kiristtoosa baggannanne Geeshsha Ayyaanay immiyaa siiqotethan taani hinttentta woossay.
31 Taani Yihudaan de7iyaa ammanennawanttuppe attanaadaaninne qassi taani Yeerusalaamen oothiyaa oosuu yaani de7iyaa Xoossaa asatuwaa nashechchiyaawaa gidanaadan, Xoossaa woossite.
32 Qassi Xoossay gooppe, taani hinttenttukko nashechchaan baade, hintte matan shemppana.
33 Sarotethaa Xoossay hinttenttunna ubbaanna gido. Amen77i.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Wardiiwwanii fi galmeewwan keessaa kan keessatti to'anoowwan unkaa faayidaa irra oolan, sajoo Kuusaa Faayilii kabala unkaa irraa qaaqa bantee barruu fi gatiiwwan kamiyyuu argachuuf cuqaasuu ni dandeessa.
Dirreewwan deetaa tokko keessa yookiin hundaa keessa barbaaduu ni dandeessa. Barruun dirqama jalqabarratti, dhumarratti yookiin bakka kamiyyuu dirree deetaa akka taa'u filachuu ni dandeessa. Turbaa abbalaa ? fi * akka qaaqa Argadhuu Bakka buusi keessaatti fayyadamuu ni dandeessa. Odeefannoo dabalataa waa'ee dalaga barbaacha kuusdeetaa Gargaarsa LibreOffice keessaa argachuu ni dandeessa.


text:
Kuusa galmee jechoota Afaan Oromoo 80000 ol tartiibaanHibboo MaymaaysaHima jechuun maali?Kutaalee himmeeniiMatim-mul’istootaWaahimaAkkaataa himni itti goodamuAkaakuu himmeeniiHima mormeeysa (bal’inaan)Hima iyyaafateessa (bal’inaan)Hiriira jechootaaKutaalee himmeeniiMatim-mul’istootaIrraa maqeeyyiiBoorteessaRaajeeffannooHima mormeeysaBaach (Baat)Hima …Read More »
KFOn Alaa Manaan Hojitti Jira
Paartiin keenna KFOn guyyaa har’aa Waxabajjii 4/2014 ALI. caasaalee godinaa dhiibbaan waggoota lamaaf jalaa diiggamanii laaffifamanii turan deebisee ijaarutti jira. Caasaalee godinaa deebisee ijaaruun guyyaa …Read More »
Waraanni Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibba Bahaatti humnoota mootummaarratti injifannoo gonfachuu beeksise.
WBOn humnoonni mootummaa hedduunis bakkeewwan garaagaraatti fedhiin isatti makamaa jiraachuu himeeti jira. WBOn akka jedhetti, Cibraan Madda Walaabuu Buttaan Jeneraal Waaqoo Guutuu fi Cibraan Hambaa …Read More »
THREE STEP TEST TO BRINGING PEACE IN OROMIA:
If peace is really the goal! For any prospect of peace to come in Oromia, one may need to consider the following 3 stages test: …Read More »
“Hoggontoonni keenya afaaniin walbummaa fii bilisummaa Oromiyaa jedhaa isin sobaa turan”
Haxeerarrii Hasawa Jawaar Mohammed kan guyyaa arraa magaalaa guddoo biyya Suweedin Stookholmitti godhe keessaa hanga tokkko 1ffaa An isin sobuu hin barbaadu, sobaan akka harka …Read More »
“Alaabaan ABO, Mallattoo, Fakkii fi Qabeenya ABO fi Ummata Oromooti!
Ibsa Ajaja olaanaa ABO-WBO Waltajjii hawaasni qopheessu irratti namooti dhuunfaa ejjennoo dhuunfaa isaanii haasaahanis, ejjennoo isaaniif kan gaafatama guutuu fudhatu qaamuma haasawaa taasise dha malee …Read More »
Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii kana hinfudhanne.
WARREEN WAAN JOHAR MUHAMMED TUQAMEEF DHAABARRAA UFBAAFTEE JETTANII KEESSAN NA GAAFATTAN HUNDAAF DEEBISAA KIYYA. Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii kana hinfudhanne. Sababni dhaaba ABO …Read More »
Naggaadeen alaabaa ar’aas waanuma kalee irra deebi’uun gad jabeessite
Ibsa Dabalataa Kan ABO- Dhimma Alaabaa Ilaalchisee Waxabajjii 9, 2022 ABOn, xalayaa gaafa 06-06-2022 lakk.022/xly-abo/2022 gara Partii Kongiresii Federaalawaa Oromoo (KFO) barresseen haalli itti fayyadama …Read More »
Dhimmi rakkoo alaabaa Oromoo ka ar’a eegalameemiti
Shabboo Miidiyaa: xiinxalaa siyaasaa maali mallisaa? Gaammee Galgaloo. Dubbiin Oromoo eessatti akka baddee baruu yoo barbaadde Sirritti caqasi!Read More »
The Oromo changing their names as a show of pride
A surge in ethnic pride among Ethiopia’s Oromo community, the country’s largest ethnic group, is leading some, like Moti Begi, to change their names. The …Read More »