text:
Sadaasa 25,2015 Gabaasa Qeerroo Magaala Najjoo
Akkuma beekamu har’a FDG lixa Oromiyaa fi giddu galeessatti haala Wayyaanee yaaddeesseen eegalee jira. lixa wallaggaa Najjoo fi Mandii irratti akka eegale gabaasnee jirra. Magaala Najjoo irratti manneen namootaa sakatta’amaa jira humnaan dirqiisiifamee, manneen barsiisotaa akkasuma sakata’amaa jira. barataan tokkkos humna federaala Wayyaaneen reebichi hamaan irratti raawwatee haala yaaddeessaa keessa jiraachuun gabaafameera. Magaala Mandii irratti hiriira mormii taasifameen waraanni wayyaanee mormii kana dura dhaabbachuu irrayyuu dhukaasa baneen namootni lamaa olis madoo tahanii akka jiran gabaasaan addeessaa jira. magaalota kanneen lamaanitti ijoolleen hedduun hidhamaa akka jiranis gabaasanii jiru. Itti fufuudhaan magaala Dambi Doollootti humni waraana wayyaanee diddaan achittis ka’a jedhamee waan shakkaniif har’a waraanni achitti ramadame uummanni nurraa deemaa isin hin barbaannu jechuunis fincila kaasan. Har’a ganama irra kaasuudhaan magaala DD keessa humni waraanaa buufate jira. poolisoonni fi milishootni gara uummataa dhaabbachuun diddaa uummataa deggeran.
Oromia: Sadaasa 25/2015 Gootootni Qeerroon Barattootni Oromoo Godina Lixa Shaggar Magaalaa Amboo Mormii Maaster Palanii Finfinnee Fi Gaaffii Mirga Saba Oromoof FDG Bifa Addaa Ta’een Dhoosan. Wallagga Lixaa, Mandiittis Haaluma Walfakkaatuun FDG Geggeesan. November 25, 2015Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: #OromoProtests, Ambo, Giddaa Ayyaanaa, Gincii, Magaalaa Amboo Mormii Maaster Palanii Finfinnee Fi Gaaffii Mirga Saba Oromoo, Mandii, Oromo Students Protests
2 comments
Guyyaa Har’aa Sadaasa 25/2015 Gootootni Qeerroon Barattootni Oromoo Godina Lixa Shaggar Magaalaa Amboo Mormii Maaster Palanii Finfinnee Fi Gaaffii Mirga Saba Oromoof FDG Bifa Addaa Ta’een Dhoosan,Daandiileen Konkolaataa Wallagga Geessu Cufame.
Sadaasa 25,2015 Amboo Gabaasa Qeerroo
Sadaasa 25,2015 Gootootni Qeerroon Barattootni Oromoo Godina Lixa Shaggar Magaalaa Amboo FDG mORMII MASTER Plan Finfinnee fi labsii magaalota Oromiyaa irratti dabarfame fi gaaffii Mirga Abbaa biyyummaa dhiyeeffachuun fincila dhoosuun Daandii konkolaataa gara dhiha Oromiyaa fi Wallaggatti dabarsu cufuun waraanaa wayyaanee waliin wal dura dhaabbachuun FDG dhoosan.
Guyyaa har’a ganama sa’a 1:30 irraa eegaluun Magaalaa Amboo keessatti goototni barattootni Oromoo M/b Amboo sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’inaa, M/B Liibaan Maccaa Amboo sadarkaa 2ffaa fi M/B Carii Amboo sadarkaa 1ffaa fi dargaggootni Oromoo Magaalaa Amboo walitti dhufuun magaalaa Amboo utuu waraanaa wayyaanee guddaan eegamaa jirtuu FDG dhoosuun daandii Konkolaataa Finfinnee gara Dhiha Oromiyaa fi Wallaggatti dabarsuu cufuun hiriira mormii akkuma eegalanitti Waraana wayyaanee nafxanyaa hamma funyaanitti hidhate waliin wal dura dhaabbachuun Mormii guddaan itti fufee jira.
Goototni Barattootni fi Dargaggootni Oromoo lubbuun wareegamna malee, hidhatti ukkanfamna malee Oromiyaan kan uummata Oromooti, jechuun Karoorrii Master Plan Finfinnee fi Magaalota oromiyaa irratti xiyyeeffatee karooraa guddaa kan Oromoo lafarraa balleessuu ”DUULA GENOCIDE” jechuun goototni barattootnii fi Qeerroon dargaggootni Oromoo Magaalaa Amboo FDGtti seenan. Gaaffii mirga abbaa biyyummaa fi mormii master plan Finfinnee bara 2014 dhiyeeffanneef deebiin nuuf kennamuu qaba, sabaaba karaa nagaa gaaffii mirgaa fi mormii Master Plan Finfinnee dura dhaabbatneef ilmaan Oromoo 80tti jumlaan Amboo keessatti fi Oromiyaa keessatti ajjeefamaniif Mootummaan itti gaafatamuu qaba, kanneen jumlaan ukkanfamanii hidhaman hiikamuu qabu,
Masterplaniin Finfinnee Haqamuu qaba, gaaffiin barattoota Oromoo Giincii gaaffii keenya deebii argachuu qaba, kanneen giincii irraa dheengadda hidhaman hiikamuu qabu jedhuu fi Gaaffii mirga abbaa biyyummaaf kan bilisummaaf deebiin nuuf kennamuu qaba gaaffii jedhu dhiyeeffachuun goototni Qeerroon barattootni Oromoo fincila dhoosan.
Yeroo amma kanatti daandiin konkolaataa Finfinnee Gara dhihaa Oromiyaatti dabarsuu fi Wallaggatti geessuu magaalaa Amboo keessatti yeroof cufamee jira, Waraanni Wayyaanee hiriiraa mormii dargaggoota barattoota Oromoo dura dhaabbachuuf daandii cufuun hiriiruun gaazii summaa’aa barattoota irratti dhukaasuu eegalan, Sochiin mormii warraaqsaa kun itti fufee jira.. Gabaasaa guutuu waraabbii sagaalee dhaadannoo fi suuraa qabanne walitti deebina…. FDG golee Oromiyaa
cufa keessatti itti fufa!!
http://qeerroo.org/2015/11/25/breaking-news-guyyaa-haraa-sadaasa-252015-gootootni-qeerroon-barattootni-oromoo-godina-lixa-shaggar-magaalaa-amboo-mormii-maaster-palanii-finfinnee-fi-gaaffii-mirga-saba-oromoof-fdg-bifa-adda-ata/
Barattooni fi uummani godina Wallagga Lixaa magaala Mandii guyyaa 25/11/2015 FDG dhoosuun dhaadanno cimaa dhageesisaa Oolan:-
*karoori maaster pilani dhaabachuu qaba.
*Qtee bulaan lafaa isaa irra ka’e ala buluu hin qabu.
*Brattooni oromoo mirga isaanif falman yakka tokko malee hidhamaa du’aa turaniifi ta’aa jiran haa dhabbatu.
*Finfinnee keessatti manni baruumsaa Afaan Oromoo haa banamuu.
* Afaan Oromoo Afaan sabni uummati miliyoona 40 ol waan dubbatuuf akka Afaan Amaaraa afaan ojii federaalaa haa ta’u.
* Barattooni magaala ginci namooni 80 ol yakka tokko male oromoo ta’u isaanif qofa hidhaman atattaman akka gadi nuf lakkifaman.
Dhaadannoo kan armaa olii fi kan kana fakkatan dhageessisaan. sirboota qabsoo Oromoo jajjabeesus wallisuun. karaa konkolaata baha gara dhiha Asoosatti darbu cufanii gooma konkolaata karaa irratti gubanii hojii boonsa hojjachaa oolani.
Lixa Wallaggaa Magaalaa MANDII Mormii MASTER Plan Finfinnee Fi Labsii Magaalota Oromiyaa Gaaffii Mirga Abbaa Biyyummaa FDG Kaasan,Loltooti Mootummaas FDG Dhaamsuuf Jecha Gaaza Summaawaa Dhimma Bahaan.
Sadaasa 25/2015 Gootootni Qeerroon Barattootni Oromoo Godina Lixa Wallaggaa Magaalaa MANDII FDG Mormii MASTER Plan Finfinnee Fi Labsii Magaalota Oromiyaa Irratti Dabarfame Mormuun Gaaffii Mirga Abbaa Biyyummaa Dhiyeeffachuun Fincila Dhoosuun Daandii Konkolaataa Magaalicha Keessa Jiru Cufuun Waraanaa Wayyaanee Waliin Wal Dura Dhaabbachuun FDG Dhoosan. Barattootni Oromoo Lama Rasaasa Wayyaaneen Rukutamuu Maddeen Keenya Gabaasan.
Goototni Barattootni Oromoo Magaalaa Mandii sadarkaa 2ffaa hanga sadarkaa 1ffaatti jiran Fincilli Kun Akkuma kan Magaalaa Amboo
Eeggichaa guddaan humna Waraana WayyaaneMagaalaa Mandii fi Dhiha Wallaggaa Irra qubsiifameen humnaa ol eegamaa utuu jiruu, Goototni
barattootni Oromoo Mandii FDG dhoosuun diina dura dhaabbachuun falmii mirga abbaa biyyummaa fi mormii Master Plan Finfinnee fi Magaalota
Oromiyaa akka haqamuu gaafatan. FDG kun Godina Lixa Wallaggaa Aanaawwaan Kanneen akka Mandii, Najjoo magaalaa Najjoo,Qiltuu Karraa,
Gorii fa’aa keessatti uummataa fi barattootaan finiinaa jiraachuun ibsame jira.
Mootummaan abbaa irree Nafxanyaan wayyaanee TPLF/EPRDF/OPDO jedhamtu gaaffii uummataa karaa nagaan itti dhiyaachaa jiruuf deebii afaan qawwee fi rasaasa gochaa kan jirtu humna waraana Agaazii fi kora Bittinneessaa barattootaatti bobbaasuun dhukaasaa irratti banuun
barattootni lama Magaalaa Mandii keessatti rukutamuu madden keenya gabaasan.
Mootummaan Wayyaanee dhukaasaa guddaa uummata irratti banuun addatti immoo HIRIIRAA MORMII QABSIIFAMEE IRRATTI DHUKAASA GAAZII SUMMA’AA IJA NAMA BOOSISUUN DEEMICHAA NAMA DHORKUU dhukaasuun uummata gooluun warraaqsaa uummataa dura dhaabbachaa kan Olte ta’uu Maddeen ibsame jira. Warraaqsa uummataa fi Gootota ilmaan Sabaa Qeerroo barattoota Oromoon Godinaalee Dhiha Oromiyaa Amboo,Mandii, Giincii, Najjoo ,fi Giddaa Ayyaanaatti qabsiifameen Oromiyaan gara dhihaa Waraanaa fi dirree FDGtti jijjiramaa jirti. FDG kun Godinaalee Oromiyaa fi Maagaaloota Gurguddoo Biyyatti keessatti jaabaatee kan itti fufuuf kutannoo fi murannoo guddaan qabsaa’otni Qeerroon dargaggootni Barattootni Oromoo irratti hojjetanii xummuruu ifa godhan. Mootummaan wayyaanee akkuma amaleeffannaa isaa network fi ibsaa dhihaa Oromiyaa irraa balleessuu itti fufee jira, bakka jirtaan hundaa karaa danda’amu hundaan barruulee warraaqsaa walitti daddabarsuun harka wal qabannee ni falmanna.Gabaasaa Itti fufinsa FDG godinaalee Oromiyaa gaggeeffamaa jiruun walitti deebina.Qabsoon haalaan finiinuu eegalee kun kan hin dhaabbanne ta’uu uummaatni dugda duuba jira. hanga KAROORRI MASTER PLAN FINFINNEE fI MAGAALOOTA OROMIYAA haqamutti fi Gaaffiin Mirga abbaa biyyummaa deebii argatutti qabsoon wal irraa hin citnee jabaatee
itti fufa!!
http://qeerroo.org/2015/11/26/lixa-wallaggaa-magaalaa-mandii-mormii-master-plan-finfinnee-fi-labsii-magaalota-oromiyaa-gaaffii-mirga-abbaa-biyyummaa-fdg-kaasanloltooti-mootummaas-fdg-dhaamsuuf-jecha-gaaza-summaawaa-dhimma-bahaa-j/
(OMN:Oduu Sadaasa 25,2015): Haaluma walfakkaatuun Maastar Pilaanii Finfinnee fi labsii dhiheenna kana Magaaloota Oromiyaa Federaala jala galchuuf karoofamee ture irratti, mormiin itti fufuun, Godina shawaa lixaa magaalaa Ambootti babaldhatee akka jiru himame.
Labsii qindaawaa magaalaawwan Oromiyaa Caffee Oromiyaatiin karoorfamee turee fi, mastar pilaanii Finfinnee ilaalchisuun, bakka gara garaatti mormiin jabaan dhagahamaa jira.
Haaluma kanaan godina Shawaa lixaa magaalaa Amboo keessatti, barattoonni manneen barumsa sadarkaa lammaffaa fi qophahina Amboo hiriira mormii gaggeessaa oolanii jiru.
Humnootiin tikaa mootummaa fi, humnoonni kora bittineessaa, hiriira mormii kana dhaabsisuuf gaaza imimmaan boochisutti fayyadamuun, namoota hedduu irratti miidhaa dhaqqabsiisuu isaanii jiraattonni dubbatan.
Qorataa seenaa fi aadaa kan ta’an, Obbo Tafarii Nugusee wayta ammaa kana Ambo irraa yaada nuuf kennaniin, barattoonni gaafiilee sadii kaasaa jiraachuu fi, dhaadannoolee adda addaa dhageesisaa akka jiran himanii jiru.
Mormii ka’e kanaan, manniin baruumsa sadarkaa 1ffaa fi 2ffaa magaalaa Amboo keessatti argamu cufamee jira.
Barattoonni yunivarsiitii Amboos hiriira kanatti makamuu malu soda jedhuun, eegumsa cimaa keessatti kan argaman yoo ta’u, sa’aa tokko oliif ammoo yuniversiitichi barumsa addaan dhaabuullee himan.
Wayta mormiin kun eegalamee turetti, yuniversiitii Amboo seenuus ta’ee bahunis hin danda’amne kan jedhan obb Tafariin, sa’aatiilee muraasaan booda garu barumsi eegalee jira.
Manniin barumsaa biroo kan magaalattii keessatti argaman akkuma cufametti jiraachuun himame.
Gaafileen baratoonni Amboo kaasaa turan, bosonni Cillimoo maalif cirame?, bosonni kun ciramuu hin qabu jechuun, baratonni mormii dhageesisuun baruumsa isaanii irra ari’amanii turan barumsatti maaf deebi’uu dhabanii? fi, mastar pilaaniin Finfinnee harka lafa jalaan hojirra oolaa jiru dhaabbachuu qaba kan jedhudhaa.
Jiraataan magaalaa Amboo tokko ammoo akka jedhanitti, wayta ammaa kana daandiin magaalaa Amboo loltoota mootummaatiin cufamee jira. Haalli magalaattii keessatti muldhataa jiru gar malee yaaddessaadha.
Torbaan darbe kana keessa mormii godina Shawaa lixaa aanaa Daandii magaalaa Gincitti jalqabamee tureen, namoonni 80 ol hidhamuu isaanii kan jiraattonni nutti himan gabasuun keenya ni yaadatama.
Kominikeeshiiniin komishiinii poolisii Oromiyaa ibsa ‘’VOA’’f kennaniin ammoo magaalaa Gincii keessaa, barattoonni hidhaman 14 qofa. Namoota 70 hidhaman kan jedhamu sirrii akka hin taane dubbatanii jiru.
Mormii Gincitti jalqabamee tureen, yoo xiqqaate namoonni 80 ol kan hidhamnii fi, ammayyuu namoonni qabamanii hidhaaf barbaadamaa akka jiranis jiraattonni dubbatanii turan.
Mootummaan Itoophiyaa naatoo uummata Oromoof hinqabne, murtee dogongoraa dabrsee itti deemaa jiru kana, hatattamaan dhaabee fedhii uummata Oromoo kabajuu baannaan, guutummaa Oromiyaa keessatti rakkinoonni akkaan hamaa ta’an uumamu akka malu tajjabdoonni siyaasaa hubachisaa jiru.
Gabaasaan Usmaan Ukkumee ti.
Usmaan Ukkumeetiin qindaaye.
https://www.oromiamedia.org/2015/11/barattoonni-magaalaa-amboo-hiriira-mormii-gaggeessaa-oolan/
https://www.oromiamedia.org/2015/11/omn-oduu-sad-25-2015/
Hiriira Barattoota Oromiyaa Keessaa fi Deebii Mootummaa
Torban tokko duraa jalqabee, hiriirri barattootaa, Shawaa Lixaa magaalaa Giincii keessatti geggeessame, hidhamuu namoota hedduu dhaqqabsiise – jedhu – jiraattonni magaalattii. Paartiin mormituu Kongiresiin Federaalawa Oromoo immoo, kaleessa magaalaalee lama ka biroo, Jalduu fi Najjoo keessatti, har’a immoo Ambo, Mandii fi Qilxuu-Kaarraa keessatti hiriirri barattootaa kun itti fufee geggeessamuu isaa dubbatu.
Giincitti lafti mana-barnootaa fuudhatamee, kaabinee aanaa sanaaf kennamuu, isteediyeemiin Giincii gurguramuu, ka magaalaa Giincii cina jiru – bosonni Cillimoo namoota dhuunfaatti gurguramee muramuu jalqabuu mormina – jechuun, hiriira barattoonni geggeessanii fi tarkaanfii humnoota mootummaatiin fudhatan – jedhame, akkasumas, hiriirawwan wal-fakkaatoo Jalduu fi Najjootti, Mandii fi Qilxuu Kaarraatti itti fufan jedhamaniif, qaamni mootummaa Raadiyoo Sagalee Amerikaatiif deebii kenne.
Sadarkaa Itti-aanaa Koomishinaraatti, Abbaan Deemsa Hojii Dhimmoota Koominikeeshinii Koomishina Poolisii Oromiyaa – Solomoon Taaddesee, Giinci keessatti hiriirri geggeessame sun hiriira bifa nagaan geggeessame otuu hin taane, ka qabeenyaa namoota dhuunfaa caccabsuu fi humnoota nagaatti dhagaa guuruutti deeme waan ta’eef, tarkaanfiin seeraa fudhatamuu dubbatu.
Sababaa kanaan barattoonni adda durummaan geggeessuun isaanii beekame kudha-afur qabamanii ka seeratti dhiheeffaman ta’uu dubbatu. Ka magaalaa Jalduu keessaa garuu, hiriirri geggeessame nagumaan xumurame, jedhan.
Hiriirawwan barattootaa Oromiyaa keessaa ilaachisuuf gabaasaalee dhiheessinee fi deebii Aangawaa Poolisii Oromiyaa guutummaa isaa dhaggeeffadhaa.
http://www.voaafaanoromoo.com/content/oromo-protest-land-grab/3073756.html
Warraaqsa Biliisummaa Ka’een Wal Qabatee Wallagga Magaala Najjoo Keessaa Manneen Barsiisotaa Sakkata’aa Jira.Barattooti FDG Itti Fufan.
Sadaasa 25,2015 Gabaasa Qeerroo Magaala Najjoo


c: text/html

text:
Chaayinaa Waaltaa keessa kan jiru mana barumsaa sadarkaa tokkoffaa irratti haleellaa gaggeeffameen barattonni ijoollee ta’an 8 ajjefamaniiru.Brattonni ka biroon lama haleellaa kanaan madaa’uu ibsii polisii hubachisee jira.Namnii umriin 40 kan hidhame yoo ta’u haleellaa kanaaf shakkamaa ijoo ta’e jira.
Haleellaan kun attamitti akka gaggeeffame polisiin kan hin ibsinee yoo ta’u garu ijooleen Chaayinaa erga waggoota dhiyeenya kanaa as hidhattoota aaduu ykn albee tumaniin mana barnootaatti ajjeefamaa fi madaa’aa jiru.
Bara 2018 baatii Eebla keessa barattonni 9 kutaa Kaaba dhiyaa keessa kan jiru mana barumsaa sadarkaa giddu galeessaatti ajjefaman.Barattonni 14 olmaa daa’immanii keessatti albee ykn aalbeen kan mad’an .

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
By TayeDendea
Dhiyoo tana DhDUOn ibsa qabxiilee jajjaboo hammate baasee ture. Qabxiilee ibsichaa keessaa ijoon jaarmota siyaasaa fi hayyoota Oromoof yaamicha dhiyeessu dha. Faayidaa ummata Oromoo irratti waliin hojjatuuf qophii ta’uu addeesse. Rakkoon Oromoo furameera hin jenne. Wal gargaarree haa furru jedhe. Ajandaalee jiru keessaa tokko hidhamaa hiiksisuu dha. Akka hidhamtooti siyaasaa Oromoo hiikaman waliin hojjatuun ni danda’ama. Duuba maaliif marii malee fiigama? Waliin hojjatuu hin wayyuu?
Koreen hoji-raawwachiiftuu EPRDF armaan dura hidhamtooti siyaasaa martuu akka hiikaman murteessee ture. Murteen kun hojiitti hiikamuu qaba. Hidhamtooti siyaasaa martuu hiikamuu qabu jechuu dha. Kana keessa hidhamtooti siyaasaa Oromoos ni hiikamu jennee amanna. Obbo Baqqalaa fi waahillan isaa dabalatee jechuu dha. Sun ta’uu baannaan dubbiin tan mootummaa Oromiyaa taati. Mootummaan Oromiyaa ummata waliin ta’ee murteen sun akka hojii irra ooluuf ni hoojjata. Garuu jarjaruu hin barbaachisu. Yeroon kenname haga dhumutti eeguu feesisa. Yoo Oromiyaan waan irraa eegamu gochuu baate komatuun akka. Jarjarsuun ammaa tun garuu morka fakkaatti. Waan hin malle!
Amma Oromiyaa keessatti bilisummaan siyaasaa sirriitti jira. Nami yaada ofii nagayaan ibsatee galuu danda’a. Otoo ifatti mormii ykn deeggarsa dhageechisuun danda’amuu mana ooluun maaf barbaachise? Gabaa lagachuu fi mana ooluun gaafa ifaan mormuun dhorkamee dha. Amma wanti dhoksaan nama hoofu hin jiru. Yoo sodaa fi shakkii Oromiyaa keessaa bade deebisuun barbaadame male.
Abbaan Qabsoo keenyaa ummata Oromooti. Motorri isaa ammoo qeerroo fi qarree dha. Kun jala muramuu qaba. Kana keessatti ammoo gahee DhDUO dagatuu hin barbaachisu. Hidhamtooti siyaasaa akka hiikamaniif DhDUOn miilana qabsoo jabaa gochaa ture. Laguun gabaa kun hojii kana beekamtii dhoowwatuu fakkaata. Maaliif gatii wal dhoowwanna?
Yaamichi abbaa hin qabne diinaaf qaawwa bana. Barana diinni alaabaa qabatee maqaa qeerrotiin hiriira yaamaa turuun ni yaadatama. Saniif Shaashee fi Iluu Abbaa-boor ragaa dha. Maaliif mala boru nu danqu aadeffanna?
Maraafuu laguu tana nurraa dhiisaa! Amma dhoksaa hin barbaannu. Ifatti ummata waliin faayidaa fi mirga ummataatiif qabsoofna. “Goototi” Yurooppi teessanii nu arrabsitan ammoo ulfaadha. “Goota” jechuun akkasi! Jabaadhaa!
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Gaazexeessaa Fiqaaduu Mirkanaa dhaaba TV fi Raadiyoo Oromiyaatii hojjata.
Akka gabaasa CPJ baaseetti nama kana Muddee 19,2015 ganama Finfinnee qabanii hidhan.Waan gaazexeessaa kana hidhaniif CPJ ammatti beekuu baatullee dhiyoo tana keessaa mormii master pilaanii Finfinnee gabaase.
Sue Valentine, qindeessituu sagantaa CPJ damee Afrikaati,NY jirti.
"Gaazexeessitotii akka ummatii mootummaa fi waluma irrallee odeeffannoo argatu tolchuuf qooda guddaa qaban,”jetti.”
Tanaafuu Fiqaaduu ariitiin hidhaa bahuu qabaa jetti,Sue.Fiqaaduu eessatti akka hidhan akka CPJ-tti maatii fi abukaatoon isaalleen hin beekan jedha CPJ.
CPJ waahee hidhaa gaazexeessaa kanaa bulchoota Itoophiyaa Finfinnee jiranii fi embaasi Naayroobii jiran irraa saatii barbaadetti deebii argachuu hin dandeennee jedha.
Itoophiyaan gaazexeessitota hidhuun akka CPJ-tti Afrikaa keessaa sadarkaa sadaffaa irra jirti.


text:
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Abiyyi Ahimed lammiwwan Gujii Bahaa fi Lixaa irraa buqqa’anii Naannoo Kibbaa godinaa Geedeewoo keessa dahatanii jiran daawwatan.
Buqqaatonni aanaa Gadab magaalaa Gadab keessa qubatanii jiran kun komee mootummaa irratti qaban ka dhiheeffatan yoo tahu muummichi-ministaraa Abiyyi gama isaaniin “gargaarsi buqqaatota kannaaf kennamuu male boodatti harkirfachuun sababaa rakkoo nageenyaafi” jedhu.
Uummanni kuma dhibba tokkoo fi torbaatamii saddeetti Godiina Gujii irraa buqqa’anii rakkoof saaxilamuu aangawaan godina Geedeewoo Obbo Tigistuu Gazaahaany ibsanii jiru.
Ministrittiin Nagaa Aaddee Mufriyaat Kaamil namoota beelaaf saaxilaman jedhman kana kan dawwatan yoo ta’u deggersii barbaachisu kan kennamuuf ta’u ibsan.


text:
Akka embaasiin Amerikaa Finfinnee jiru jedhetti Goonderii fi naannoo isii dibbeessaa qawweetti jiraa, karaan cufaa qabeenna hedduu balleessanillee.
Bulchiinsii Amerikaa akkan namii sunitti hin yaanee fi ufi eegatu dhaaame.
Taatullee bulchiinsa poolisiitii fi warrii naannoo sunii dubisan laftii nagaa jedha. Abberee Adaamuu koomishinera poolsii naannoo Amaaraati.
“Waan media irratti odeessanii fi dhugaan lafa jirtuu waltuu hin dhiayattu.Ani Gonder jiraa laftii nagaa calla. Tana ummata keennatti himuu fedhallee.”
Embaasiin Amerikaa Finfinnee jiru ammoo akka namii waan jiraa dansaa quba qabaatee mirgaa fi bitaa ufi tissue gaafate.


text:
Mudde 7,2015 Gabaasa Qeeerroo
Godina Kibba lixa shagar magaalota hedduu keessatti diddaan uummata kan itti fufee fi wal gaarreeffannaan humna police mootumman akkuma itti fufeeti jira. Jalaa deemtoonni sochii uummata doo’aa jiru kana ukkaamsuuf humnaa police federaalaa hedduu meessuudhaan sochii uummata humnaan gooluu irratti argamu. Akkuma beekkamu Torban darbee Aanaa Tolee magaala Baantuu keessaa hiriira mormii ta’een Barataa Dajanee Sarbeessaa rasaasa police wayyaaneen akka darbee fi kanneen hafan miidhaa guddaan irraa ga’ee hospitala akka jiran ni beekkama, Aanaa Walisoo magaala Dillalla’aa keessatti hiriira mormii ka’een barattoonni Rasaasan rukutamanii hospitaal walisoo ti akka argamanii, Aanaa Bachoo magaala Tulubolloo keessatti hiriira mormii ka’een reebicha fi hidhaan barattoota fi barattoota akka dararaa turan fkn Barsiisota ja’a hidhaman keessaa barsiisaa Girmaa Caalaa keessatti akka argamuu oduu nu gahee ni ibsaa.
Kaleessa guyyaa 6/12/2015 Aanaa Daawoo magaala Buusaa guyyaa gabaa waan taheef police federaalaa hedduuminan magaala keessaa facaasuun uummata sodaachisaa akka turan fi uummannis dallaansuu guddaa keessaa akka galchaan odeessaa argannee, har’aa 7/12/2015 sa’aa amma kana walgahii jedhanii hojjattoota mootumma magaala Tulubolloo hundaa walitti qabuun tasgabeessuuf yaala jiran illee keessattuu hojjattootni fayyaa dallansuun nurraa bahaa ijoollee teenya ajjeessaa, barsiisota hidhaa maal isin waliin dubbannaa jechuun dallansuu ibsataa akka jiran dhagahame.


text:
Haa ta’u malee angawoonni mootummaa himannaan sun sirrii ta’uu isaa irra deddeebisanii dubbachuu dhaan namoota kanatti balleessaa muranii jiru.
Yakkamtoonni himannaan shororkeessummaa irratti dhiyaate kun balleessaa itti murame irra deddeebi’anii haalanii jiru. Abukaatooleen isaaniis himata abbaan alangaa dhiyeeffate ragaa qabatamaa hin qabu jedhanii falmanis fudhatama hin arganne. Kanaaf gareen Abukaatolee walitti dhufuu dhaan mootummaa himachuuf qophaa’uu isaanii obbo Tamam Abbaa bulguu ibsanii jiru. Gaaffii fi deebii armaan gadii dhaggeeffadha.


text:
Siiriyaa keessatti har’a haleellaa Gaazii Summiitti shakkamuun geggeessameen namoota kurnaan lakkaawaman tu dhume.
To’attoonnii fi hojjetoonni ittisa uummataa akka beeksisanitti, xayyaaronni mootummaa Siiriyaa yokaan ka Raashiyaa magaalaa finciltootaan qabamtee jirtu – Kiyaan Sheekuun irratti haleellaa gaazii summii geggeessuudhaan yoo xiqqaate namoota 65 fixanii, kanneen 350 ol ta’an immoo madeessan.
Halellaan kun, waraansa waggoota ja’an dabran biyyattii keessatti geggeessame keessatti halellaa isa hamaa gita hin qabbne, fixinsa gara-jabinaa rifaasisaa – jechuun balaaleffatan – mormitoonni.
Raashiyaan, akka halellaa sana keessaa gonkumaa qooda hin qabne dubbatte.
Waaltaan Miidiyaa Illib, ka qabsaa’ota mormitootaa vidiyoo fi suuraalee miidhaa halellaa sanaa boodaa interneetii facaasee jira. Namoota haleellaa sanaan akka hamaatti madaawan, namoota ukkaamaman, namoota haqqisanii fi of wallaalan agarsiisa – Viidiyoon sun.


text:
FINFINNEE - Manni Marii Paartilee Siyaasaa Itoophiyaa, ibsa muummeen ministiraa Itoophiyaa, torban dabre mana maree bakka bu’oota Itoophiyaatti argamuun kennan ilaalchisuun yaada gama isaa kenneen “Mootummaa ajjeechaa lammiilee nagaarratti raaw'atamu dhaabsisuu fi nagaa biyyattii keessatti buusuuf tarkaanfii fudhatu cimsee itti fufuu qaba,” jedhee jira. Paartiin mormituu – Koongiresiin Federaalawa Oromoo ammoo, “mootummaa tarkaanfii fudhachuun furmaata fiduu hin danda’u.
Nageenya waarawaa biyyattii keessatti buusuuf marii biyyoolessaa qaamota hunda hirmaachise biyyattii keessatti taasisuu barbaachisa,” jedha.


text:
Godaantoota Libiyaa keessatti danqamanii jiran Amerikaa kaabaa fi Awurooppaa dabalatee biyyonni nagaa qaban eeguumsa akka taasiisan gareen Doktooroota Daangaan hin uggurre gaafatee jira.Kana malees kanneen …Read More »
“Ummata Oromoo dhiifama gaafadha” Prezidaantii Oromiyaa Duraanii, Obboo Juuneddii Saadoo
Baqattoonni Yemen lolli deebi’ee ka’uu mala jechuun soda qaban ibsan. Lollis deebi’ee itti fufe
VOA WASHINGTON DC— Baqattoonni Yemen keessa jiraatan gargaarsi namoomaa Tokkummaan motummootaa waadaa seene biyyattii ga’us kanneen Aden keessa jiran hin dhaqqabin jiraachuu ibsaniiru. Lolli yeroof …Read More »
VOA. Lola ABO fi Waraana Itiyoopiyaa
Jaallannee Gammadaa WASHINGTON DC—Dilbata darbe Naannoo daangaa Itiyoopiyaa fi Keeniyaa irratti waraana mootummaa Itiyoopiyaa fi adda bilisummaa Oromoo gidduutti wal waraansi geggeeffamuu isaa gaazexaan Keenyaa …Read More »
Mootummaan Korojoo Filannoo Saametti Akka Taajjabdoonni Mallatteessan Humnaan Dirqsiisa, Jedhu Mormitoonni
VOA afaan Oromoo Aanaalee Filannoo Oromiyaa hedduu keessatti humnoonni hidhattootaa Mootummaa akka taajjabdoonni korojoo humnaan harkaa fudhatamee fi irraa hariyatamnitti mallatteessanii fi seera-qabeessa fakkeessan doorsia, …Read More »
Qophii Addaa Ka Guyyaa Filannoo Biyyoolessaa Itiyoophiyaa
Sirna sagalee kennuu magaalaa Amboo Filannoo har’a, Caamsaa 24, bara 2015 Itiyoophiyaa keessatti geggeessamaa jiru ilaalchisuun, gabaasaalee keenya magaalaalee adda addaatti bobba’anii jiran dubbisnee jirra. …Read More »
Lolli Yemen keessaa itti fufee jira. Baqattoonnis lola kana giddutti danqamne jedhu
WASHINGTON DC— Baqattoonni Yemen keessa jiran yeroo ammaa rakkoo hamaa keessa jiraachuu isaanii dubbatu. Dhukaasi magaalaa nuti keessa jirru Aden keessatti waan geggeessamaa jirruuf gad …Read More »
President Obama’s annual budget is the largest of any in the world. So is the amount set to be spent on defense: $585 billion dollars.
Voice of America The global implications for conflicts in Africa, Europe, and the Middle East:http://www.voanews.com/…/defense-swallows-near…/2625649.htmlRead More »
Toltuu Tufaa, Porojeektii Afaanii fi Eennummaa Oromoo Addunyaatti Guddisuuf Jalqabde, ‘Afan Publications’ Eebbisiisuutti Jirti
WASHINGTON,DC— Gaafa tokkoo manii barumsaa tokko ijoollee cufaan afaan keessaniin suuraa kaasaa,wa barreessaa kootta jedhe,jennaan daahimii tokko dadhabe maaliif akka dadhabe gale maatii isaa gaafate. …Read More »
Atileetotii Naannoo Oromiyaa Addunyaa Fiigichaan Moohumatti Jiran
Soraa Halakee 25.11.2014 04:53 Abbebee Biqilaa,ilmaan obboo Dibaabaa,Daraartuu,Qananiisaa,Hayilee dabalee yoo dorgommii fiigichaa maqaa dhaahan yoo hedduu Oromiyumatti mooha. Dorgommii biyya keessaa fi biyya alaallee taatu …Read More »


text:
Ayyalaa Galaan (PhD) @AyeleGelan
Safaricom Finfinnee gahee osoo hin turin mormiin isa mudate. Hoggantoonni Safaricom garaagarummaa daldalaa Itoophiyaa fi Keeniyaa gidduu jiru waan hin hubanne fakkaata.
Dhaabbatichi bakka gabaa haaraa keessa qubachuuf hojii duraa irratti bobba’ee ture. Isaan keessaa hojjattoota biyya keessaa qacaruun gabaa guddaa Itoophiyaa tajaajiluu fi duula beeksisaa gaggeessuun dhufuu isaanii beeksisuun kan dabalatu ture.
Hojii lamaan kana karaa qoosaa ta’een raawwatan. Kun biyya akka Itoophiyaa kan hawaasni damee siyaasaa fi hawaasummaatiin karaa waldhabdee hedduu qabu keessatti balaadhaaf of qopheessudha.
Barruu kana keessatti taateen Safaricom fiixee rakkooti jedheen falma. Taatee Safaricom ibsuun jalqabeen booda gara dhimmoota imaammataa gadi fagoo dhaabbilee dhuunfaa, mootummaa, keessattuu kan Ethio-telecom ilaallatuttin ce’a.
Raafama Safaricom
Hoggantoonni Safaricom hojiiwwan duraa gama qacarrii fi adeemsa waliigalaa suuqii dhaabuutiin gaggeessuuf dhaabbilee daldalaa biyya keessaa irraa gargaarsa barbaadan fakkaata.
Qacarrii irratti akka gargaaru kan imaanaa itti kenname adeemsa kana waan balaadhaaf saaxilee fakkaata. Hojjattoonni qacaraman irraa loogii sirnaa mul’atee jira, kan isaa caalaatti mul’ate Oromoonni ummata Itoophiyaa keessaa %40 ol ta’ee , hojjattoota haaraa Safaricom keessatti hin argamne jedhu yaada kennitoonni miidiyaa hawaasaa. Kunis hawaasa Oromoo keessatti miira loogii kakaasuun waan hin oolle.
Duulli hariiroo hawaasaa akkuma adeemsa qacarrii rakkisaa ta’uu mirkaneesse. Itoophiyaan biyya afaanonni hedduun itti dubbatamu ta’uun ishee beekamaadha, maqaa fi seeraan, Afaan Amaaraa afaan hojii Fedeeraalaati, garuu lammiileen Itoophiyaa baay’een Afaan Oromoo dubbatu.
Sababa kanaaf, dhaabbanni mootummaa biyya keessaa jiru kan yeroo dheeraaf tajaajila teelekoomii dhuunfatee ture, Ethio telecom, dhuma irratti heddummina afaanii hubatee tajaajila isaa tokko tokko Afaan Oromootiin kennuu eegale.
Haaluma kanaan, Safaricom, yoo xiqqaate, Ethio-telecom fakkeessuun meeshaalee beeksisaa isaanii keessatti Afaan Oromoo hammachuu danda’a jedhamee eegamee ture. Haa ta’u malee Afaan Oromoo meeshaalee beeksisaa Safaricom’n hojjete kamiyyuu keessatti hin fayyadamne ture.
Kanaafuu, meeshaalee beeksisaa hojjachuu keessatti of eeggannoo malee qacarrii fi filannoo afaanii walitti makuun kokteelii Molotov uumuudhaan xumurame.Hawaasni Oromoo dallansuun duula miidiyaa hawaasaa torban tokkoo oliif turu kan aktivistoonni miidiyaa hawaasaa Oromoo miseensonni hawaasa Oromoo tajaajila Safaricom akka ugguran jajjabeessuu jalqaban.
Dhuma irrattis Safaricom dhuguma akka isaan miila isaaniitti dhukaasan hubatan. Hagayya 16, 2022 dhaabbatichi tiwiitara isaa irratti akkas jechuun barreesse: “Bakka bu’oota duula miidiyaa hawaasaa dhiheenya kana gaggeeffame waliin wal argine, yaaddoo isaaniis dhaggeeffanneerra. Dhaabbata loogii tokko malee Itoophiyaa hunda bakka bu’u ijaaraa akka jirru fi yeroo fedhetti mariif qophii akka taanr mirkaneessina.”
Hubannoo fi Itti Gaafatamummaa
Safaricom gabaa telekoomii Itoophiyaa keessa seenuu isaa irraa barumsa argachuun ni danda’ama. Barumsi jalqabaa Safaricom mataa isaa ilaallata. Taateewwan uumaman irraa hubannoon jalqabaa jalqaba Safaricom komii ummataa dhaggeeffachuuf ariifataa ta’uu isaati. Rakkoolee hawaasa Oromoo dallansiisan yeroo isaa eeggatee sirreessanii booda hubannoo guddaa fi ittigaafatamummaa hawaasummaa dhaabbataatiin hojiilee gara fuula duraatti karoorfatu jedheen eega.
Gareen lammaffaa taatee kanarraa barumsa argatan invastaroota biyya alaa biroo duraanuu Itoophiyaa keessa socho’aa turan, kanneen akka Safaricom haaraa dhufan ykn namoota Itoophiyaa keessatti invastimantii gochuuf yaadaa jirani.
Itoophiyaan waggoota kurnan darbaniif sochii hawaasummaatiin raafamtee jirti. Sababni sochii kanaaf bu’uuraa kan ta’e jal’ina diinagdeeti, kunis gaaffii siyaasaa wajjin kan walqabate yoo ta’u, gartokkoon isaa akkaataa invastimantii kallatti biyya alaa affeeramee booda biyyattii keessatti akka socho’u hayyamame irraa kan maddedha.
Fakkeenyaaf, mormiin Oromoo , kan bara 2018tti mootummaan Adda Dimookiraatawaa Warraaqsa Ummata Itoophiyaatiin (ADWUI) aangoorraa buqqisuun xumurame, bu’uuraan mormii kana kan bobeesse qonnaan bultoota Oromoo kuma dhibbaan lakkaa’aman lafa abbootii isaanii Finfinnee fi naannoo ishee irraa buqqisuuf karoora ba’e ture.
Adeemsa sochii hawaasummaa kana keessatti dhaabbileen biyya alaa gaariin miidhamaniiruu. Kunis kan ta’e invastaroota biyya alaa invastimantii irraa abdii kutachuu fi xiyyeeffannoo dhabuun isaaniitiin alatti, sababa hariiroo waldhabdee hawaasa biyya keessaa fi dhaabbilee gidduu jiruuni.
Oromoon fi hawaasni sabaa fi sablammoota Itoophiyaa hafan jal’inaafi faayidaa irraa dhiibamuu waliin walqabatu irratti miira olaanaa qabu. Dhaabbileen biyya alaa waldanda’uu hawaasaa qofa osoo hin taane dantaa ofii isaaniif haala lafarra jiru dagatanii dammaqinaan socho’uu hin qaban.
Itti gaafatammummaan hawaasa dhaabbilee Itoophiyaaf haala qabatamaa (contextualize) gochuun barbaachisaadha. Invastaroota biyya alaa waldhabdee hawaasa gidduutti duraan jiru hammeessuurra rakkoolee salphisuuf gumaachuuf itti gaafatamummaa qabu.
Riifoormii Diinagdee
Taateen Safariikoom kun akkaataa Itoophiyaan dhaabbilee mootummaa dhuunfaatti dabarsuuf yaadamee hojiitti hiikuu ilaaluuf carraa nuuf kenna. Mootummaan Itoophiyaa dhaabbilee mootummaa muraasa gara dhuunfaatti dabarsuu yeroo labsu, dhaabbilee mootummaa dhuunfaatti dabarsuu waliin walqabatee murtii ragaa irratti hundaa’e kennamuu dhabuu ilaalchisee yaada kennitoonni hedduun yaaddoo qaban ibsaniiru.
Dhimma kana irratti karaa fuulduraa ibsuuf yaaluun walduraa duubaan barruulee barreesseen ture. Tokkoon tokkoon isaanii tarkaanfiiwwan dhuunfaatti dabarsuu ilaalchisee yaaddoo jiru kaasuuf hordofaman, fakkeenyota barbaachisoo lama kennu:
- Itoophiyaaf Riifoormii Diinagdee Ragaa Irratti Hundaa’etu Barbaachisa (Addis Fortune, Onkoloolessa 05, 2019) haala qabatamaa lafarra jiruun imaammata hundee gochuun baay’ee barbaachisaa ta’uu irratti hubannoo uumuuf yaadamee ture.
- Barreeffama biraatiin, Riifoormii Diinagdee Itoophiyaa ‘Homegrown’: Yaada Boodaa (Addis Fortune, Onkoloolessa 12, 2019) jedhu keessatti, dhiibbaa dhaabbilee biyyoota lamaanii fi biyyoota hedduu irraa dhufu caalaa yaadni ummata biyya keessaa dursi kennamuufii akka qabu ibseera.
Yeroo sanatti murtii dhaabbilee mootummaa dhuunfaatti dabarsuu irratti dhiibbaa ummanni dabalaa dhufeef deebii kennuudhaan aangawoonni ejjennoo isaanii irra deebi’anii akka ilaalan abdiin qaba ture. Ariitiin gara dhuunfaatti dabarsuu sodaachisaa ture, sababiin isaas, yeroo tokko tokko, gochaa waan hin badin sirreessuu kan mul’ise inni guddaan Daandii Qilleensaa Itoophiyaa ture.
Yeroon akkuma darbaa deemuun garuu, fedhiin dhuunfaatti dabarsuu kan hin dhaabbanne ta’uun isaa ifa ta’aa dhufeera, kunis adda durummaan abdii kutannaa bulchiinsi haaraan maallaqa alaa jabaa argachuuf qabu irraa kan ka’e ture.
Qabee Dhangalaasu
Sharafa alaa argachuuf jecha dhaabbilee mootummaa biyya alaatti gurguruun bu’aa yeroo gabaabaaf jecha dhukkubbii yeroo dheeraa daldaluu akka ta’e ifa ture. Damissee Girmaa, Piroofeesara Injinariingii Telekoomii muuxannoo waggoota kurnaniif qaban, yaada barbaachisoo ta’an walitti fidanii gabaabsuun kitaaba ‘Plugging the Leaky Bucket: A Technologist’s View of Ethio Telecom’s Proposed Privatization’ jedhu keessatti dhiyeessan.
Fakkeenyaaf, Safaricom jalqabarratti kaffaltii Doolaara Ameerikaa miiliyoona 850 raawwachuun gabaa telekoomii Itoophiyaa seene. Haa ta’u malee, Saafariikoom waggoota kurnan dhufaniif Itoophiyaatti hojjetee galii birriin argachuun booda bu’aa isaa doolaaraan dhaabbata Keeniyaa jirutti dabarsuun qaama waliigalteeti.
Waggoota muraasa qofa keessatti Safaricom kaffaltii jalqabaa caalaa ergama, akkasumas dhangala’iinsi waliigalaa maallaqni gara biyya alaatti ergamu kaffaltii jalqaba irratti kaffalame caalaa baay’ee guddaa ta’a. Kanaafi hayyoonni hubannoo qaban haala kana ‘dhukkubbii yeroo dheeraa bu’aa yeroo gabaabaaf’ jedhanii kan moggaasan.
Fiigicha Farda Lamaa?
Telekoomiin Itoophiyaa hanga ammaatti dhabbilee ummataan kan dhuunfatame ta’ee jira. Gabaa guddaa Itoophiyaa keessatti kenniinsa tajaajilaa guutuu kan hojjetu dhaabbata mootummaa Ethio telecom jedhamu qofa. Sababni Ethio telecom dhuunfaatti dabarsuu sharafa alaa argachuuf osoo hin taane dhuunfatamuu tajaajilaa guddaa ta’e diiguuf ta’uu qaba ture.
Mootummaan dhuunfatamuu cabsuun tajaajila fooyyessuu, baasii hir’isuu, fi faayidaa taarifa hir’isuun argamu maatii jiraattotaa fi dhaabbilee daldalaaf dabarsuudhaan bu’aa gahumsaa fiduun isaa waan hin oolle; dhumarratti walgargaarsa hawaasummaa fooyyessa.
Bakka biraattis karaalee telekoomii Itiyoo caccabsuun gabaa telekoomii Itoophiyaa keessatti dorgommii akka seenan yaada dhiyeesseen jira. Mootummaa karaa dhuunfachiisuun cabsuun bu’uuraan kan barbaachisu dhaabbileen hedduun gabaa seenanii wal dorgomanii maamiltoota tajaajila fooyya’aa ta’een akka hawwataniifi.
Adeemsi Ethio-telecom dhuunfaatti dabarsuu Safaricom jalqabuu qofaan yoo xumurame, sana booda too’annoo dhaabbata tokkoo irraa gara dhaabbilee muraarasatti, qophii dhaabbileen lama qofti gabaa qooddatanitti ce’uu ta’a. Gabaa akkasii keessatti dhaabbileen taarifa murteessuuf waliigaltee irra gahuun isaanii waan hin oolledha.
Taariifa sirreessuuf Safaricom fi Ethio telecom wal-gahii ykn bobba’iinsa sirnaa biroo gaggeessuu hin qaban dorgommii akka hin uumamneef. Dhaabbileen kunneen callisanii walii galuu danda’u, walhubannoo irra ga’uudhaan fi taarifa hir’isuu dhiisuun dhaabbataaf faayidaa akka qabu wal hubachuudhaan.
Gabaa telekoomii Itoophiyaa keessatti haala dorgommii fardaa lamaa akka hin uumamneef aangawoonni Itoophiyaa saffisaan socho’uu qabu. Fakkeenyaaf, lakkoofsi opereetota Keeniyaa shan, Taanzaaniyaa saddeet, Yugaandaa soddomii shan, Ruwaandaa keessatti ammoo lama. Itoophiyaan tokkoon tokkoon biyyoota kanaa caalaa opereetota kennaman baay’inaan barbaachisa, kunis Itoophiyaan biyyoota Baha Afrikaa kunneen dachaa sadii hanga afuriin caalti, teessuma lafaa fi baay’ina uummataatin.
Baankota Dhuunfaa Fakkeessuu
Taateen Safaricom mootummaa Itoophiyaaf akka dammaqiinsaatti tajaajiluu mala. Duraa fi hunda dura, aangawoonni carraa daldalaa biyyattii keessa jiran hundaaf invastaroota biyya alaa barbaaduuf waadaa garmalee hinaaffaa qaban to’achuu qabu. Invastaroota biyya alaa affeeruun barbaachisaadha, abbootiin qabeenyaa biyya keessaa carraa jirutti fayyadamuu danda’an akka hin jirre erga mirkaneessanii booda qofa.
Itoophiyaan injinarootaa fi hoggantoota daldalaa gahumsa qaban biyya keessaa fi alaa, addunyaa guutuutti faca’anii, haala diinummaa biyya keessaa waggoota kurnan darban keessa ture irraa baqatan baay’inaan qabdi.
Ethio telecom waggoota kurnan hedduudhaaf lammiilee Itoophiyaan gaggeeffamaa tureera. Akka yaada kiyyaatti mootummaan baankota dhuunfata jiran fakkeessuun fi gabaa telekoomii Itoophiyaa dhaabbilee biyya keessa dorgommiitti galchuu danda’a.
Waggoota kurnan darban keessatti imaammata diinagdee mootummaa ADWUI qeeqa bal’inaan barreesseen jira. Haa ta’u malee, damee baankii keessatti eegumsa gabaa biyya keessaa ilaalchisee mootummaan ADWUI imaammata galateeffamuu qabu hordofuu isaa amanuu qaba.
Abbummaan baankota dhuunfaa daldala biyya keessaaf qofa kennameera. Haa ta’u malee, ani nan falma, ADWUI waan sirrii hojjete tarii sababa dogoggoraatiin ta’uu danda’a. Daldala michuu isaanii fi dhaaba waliin hidhata qabaniif liqii baankii mirga argachuu barbaadan, liqiin akka barbaadanitti akka haqamu qajeelfama kennaniiru.
Kaka’umsa hamaa cinaatti dhiifnee, damee faayinaansii abbootii qabeenyaa biyya keessaaf qabachuun murtoo sirrii ture. Dhaabbilee biyyoota hedduu irraa dhiibbaan guddaan jiraatus imaammata kana irratti cichuudhaaf waadaa galuun tattaaffii ija jabinaan ADWUI galatni isaaf mala ture.
Sababa kanaaf, baankonni dhuunfaa dagaagee, dameen isaaniis guutummaa Itoophiyaa keessatti baay’achaa dhufan. Baankonni dhuunfaa Itoophiyaa loogii baankota mootummaa irratti isaan mudatee fi gabaa isaanii babal’isuu irraa uggura hedduu isaan irratti kaa’ame dabalatee rakkoo hunda duratti milkaa’aniiru.
Hanga ammaatti imaammattoota baankii Itoophiyaa keessa jiran irraa barumsi inni guddaan sakatta’uu fi madaaluu isaan hawaasa Itoophiyaa keessatti “kalaqan” ta’uu isaati. Hawaasni Itoophiyaa garaagarummaa olaanaa qaba. Haala akkasii keessatti miirrii kan ofii ta’uu gahee murteessaa qaba. Fakkeenyaaf baankonni jiran akka dhaabbilee aksiyoonaatti hundeeffamanii jalqaba irratti hawaasa adda addaatiin ijaaramaniiru.
Baankonni dhuunfaa Itoophiyaa yaada kennitoonni irra caalaan isaanii dogoggora ta’uu isaanii mirkaneessaniiru, kunis hawaasa hunda tajaajiluu fi walitti hidhamiinsa hawaasaa guddisuu isaaniitiin hubannoo mootummaa ykn dhuunfaa biyyattii keessatti argaman kamiyyuu caalaa.
Namoonni damee baankii naannoo isaaniitti dhihoo jiranitti herrega banan, maqaa ykn ka’umsa baankotaa gonkumaa hin dhiphisan. Dabalataanis, baankonni irra caalaan isaanii magaalotaa fi magaalota Itoophiyaa irra caalaan isaanii keessatti damee kan banan yoo ta’u, fakkeenyaaf, Baankiin Awaash Baahir Daarii fi Mekele keessatti argaman qabu ture.
Hojimaata daldalaa bu’uuraa akkasiitiin ijaarsi biyyaa Itoophiyaa kan tarkaanfatudha. Yoo opereetoroonni telekoomii kana hordofan, sana booda walitti hidhamiinsa hawaasaa guddisuuf dameen biraa ni dhufa jechuudha.
Gabaabumatti
Taatee Safariikoom hawaasa Itoophiyaa sadarkaa hedduutti mul’ise. Fakkeenyaaf, yeroo baay’ee dhaabbileen biyya alaa garee tokko garee biraa irratti akka meeshaatti itti fayyadamaa turaniiru.
Bara ADWUI qonnaan bultoonni Oromoo miliyoonaan lakkaa’aman lafa abbootii isaanii irraa buqqifamanii lafa qonnaa lalisaa warra daraaraa, akkasumas misoomsitoota qabeenyaaf dhiyeessuuf ture. Yeroo kana Safariikoom dogoggorfamee Oromoo dhiibe.
Siyaasa cinaatti dhiifnee, Safarikoom seenuun gabaa telekoomii Itoophiyaatti dorgommii fiduuf eessayyuu hin dhihaatu. Itoophiyaan yoo xiqqaate dhaabbilee telekoomii sadii dabalataan barbaaddi.
Mootummaan dhaabbata telekoomii biyya alaa kan biraa qacaruu irraa akka of qusatu cimsee gaafadha. Bu’aa yeroo gabaabaa dhukkubbii yeroo dheeraa fiduu danda’uudha.
Dhimmoonni dirqisiisoo ta’an jiru dhaabbilee biyya alaatif qooda dhiyeessuun hubannoo fi faayidaa kan qabu ta’a. Kunis kan barbaachisu yeroo daldalli sun dandeettii teeknooloojii abbootii qabeenyaa biyya keessaa bira ga’uu danda’u barbaadu yoo ta’u, telekoomii garuu isaan keessaa tokko miti.
Kan hin haalamne, dhaabbati biyya alaa teknooloojiin guddate tokko kaappitaala veenturee fi akka monopolii qajeelfama qabuutti mootummaa ykn dhaabbata biyya keessaa waliin ta’uun bu’uuraalee telekoomii dhaabuu fi kunuunsuuf akka hojjetu hayyamamuu qaba, fkn. Safariikoomii Ethio telecom waliin.
Dhaabbileen hafan tajaajila kennitoota ta’uun, sochoositoota bu’uuraalee misoomaaf kiraa manaa argachuu fi kaffalan ta’a. Tajaajila telekoomii jechuunis SIM kaardii fi sa’aatii qilleensaaf mootummaan abbootii qabeenyaa biyya keessaa dhaabbilee telekoomii haaraa hundeessuun of gidduutti akkasumas opereetota jiran waliin akka dorgoman dursa kennuu qaba.
Kanaafis mootummaan damee telekoomii akkaataa abbummaa fi hojimaata hojii baankota dhuunfaa Itoophiyaa jiran hundeessuun to’achuu keessatti hordofamu hordofuun moodeela gochuu qaba. AS
Ayyalaa Galaan (Ph.D.) ogeessa dinagdee qorannoo Inistiitiyuutii Saayinsii Kuweet (KISR) keessatti hojjattu. Itoophiyaa, Kuweet fi Iskootilaandirratti moodeela diinagdee fi hojmaata irratti qo’ata, ilaalcha isaas ni qooda. @AyeleGelan Tiwiitara isaa irrattis ni barreessa.


text:
Hegeree Oromiyaatiin Caamsaa 12/2015
Gaazexeysaan Lammii Amerkaa Siimor Heresh ja’amu akka ibsetti Ajechaa Usaamaa Bin Laadin irratti jechaa Motummaan Amerkaa jechaa jirtu kijibsiise jira.
Gaazexeysaan kuni haasawa isaa itti fufudhaan Motummaan Amrekaa Misenssaa Sikkuriti Paakistaan tokkof Dolaara Amerkaa Milyona 25 kafalteefi akka iddo jirenya isaatti isaan geysu godhudhaan ajechaa sukanneysaa akkasi irratti raawwatan godhe jechuun Motummaa Amerkaa saaxiler jira.
Burqaan Oduu Montikaarlo Gaazexeysa kana waabeyfachuun akka gabaasetti Hogganonni Sekkuriti Paakistaan hundi gocha Motummaan Amerkaa Raawwatte kana kan quba qaban tahuu ibsee Awwaalchi Isaalleen Akka Motummaan Amerkaa Bishaan Bahara Hinditti Awwalame jechaa jirtu kana Osoo hin tahin Lafuma Paakistaan keysatti kan Awwaalame jiru tahuu Usaamaa Bin Laadin Ibsee jira.
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…


text:
Finfinnee, Eebila 9, 2014 (TOI) – Ministirri Muummee FDRI doktar Abiy Ahimad bishaannii fi biyyoon qonnaa fi oomishtummaaf murteessaadha jedhaniiru.
Doktar Abiy Ahimad fuula miidiya hawaasa isaaniin akka ibsaniitti akka biyyaatti qabiinsa bishaanii fi biyyoorratti xiyyeeffannoon hojjechuun barbaachisaadha jedhaniiru.
Akka addunyaattis sababa dhiyeessiin bishaanii hanqatuu fi biyyoon tatarsa’uun lafti qullaatti hafuun babaldhataa dhufeera jedhan.
Sagantaan Ashaaraa Magariisaa qonnaa fi oomishtummaatin wabii nyaata mirkaneessuun akka danda’amuuf rakkoowwan hedduu furuuf kan kaayyeffateedha jedhaniiru.


text:
Kurfii RSWO · Kibxata Onkoloolessa 5, 2021
Uummanni Oromoo WBO waliin hiriiruun loluuf qophiirra jiraachuu
Ona Bulee Horaa keessatti, Uummanni Oromoo waraana MKII waliin ta'uun, guyyaa borii (Onkoloolessa 6, 2021) sakattaa WBO irratti akka bubba'uuf haal-dureen mijeeffamaa jiraachuu. Ta’us, Uummanni Oromoo WBO faana hiriiruun waraana PP loluuf, isa yeroo kamii irrayyuu qophii ta’ee jiraachuu.
Oromoonni Sirna Irreechaa irraa qabamanii hidhaman ammallee kan hin hiikamin ta'uu
Oromoonni Sirna Irreechaa irraa qooda fudhachuuf gara Finfinnee fi Bishooftuutti imalanii, Sambataa fi Dilbata (Onkoloolessa 2-3, 2021) tikootaa fi hidhattoota MKII'n qabamanii ukkaamfaman, manneen hidhaa keessatti hidhamuun gidirfamaa jiraachuu.
Saamicha maqaa deggersa LMKIIn raawwatamaa jiru
Magaalota Konyaa Lixa Wallaggaa keessatti argaman garaagaraa keessatti, dabballoonni Mootummaa PP maqaa deggersa Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan, Uummata Oromoo dirqisiisuun maallaqa baasisaa jiraachuu.


text:
Manni marichaa itti gaafatamummaa heerri mootummaa lateen bifa adda ta’een ba’achuuf riifoormi waliigalaa taasisuuf adeemsarra jiraachuu ibse
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2013 (FBC) – Manni marichaa itti gaafatamummaa heerri mootummaa lateen bifa adda ta’een ba’achuuf riifoormi waliigalaa taasisuuf adeemsarra jiraachuu ibse
Manni Maree Fedeeshinii itti gaafatamummaa heerri mootummaa lateen bifa adda ta’een ba’achuuf kan dandeessisu riifoormi waliigalaa taasisuuf adeemsarra jiraachuu ibseera.
Manni marichaa haala amma jiru ga’ee isaa ba’achuuf kan dandeesisurra jiraachuu ibsuun riifoormii dhaabbii taasisuuf barbaachisaa ta’uu Af-yaa’iin Mana Maree Federeeshinii obbo Adam Faraah ibsaniiru.
Riiformichi xiyyeeffannoo bu’uuraa 4 irrattii kan xiyyeeffatedha.
Tokkummaa biyyaalessaa fi nageenya waaraa ijaaruu, ce’umsa fiisikaalaa bu’aa qabeessa, qoodinsa qabeenyaa haqa qabeessa mirkaneessu, olantumaa heera mootumaa fi mootumummaa mirkaneessuu akkasumaas ijaarsawwaan dandeetti raawwachiisumaa dhaabbii akka argamu Af-yaa’ichi hubachiisaniiru.
Qorannoon riiformii taasisuu barbaachisu Yuunivarsiitii Finfinneen kan gaggeeffamu yoo ta’u, xiyyeeffannoo bu’uuraa 4 irratti xiyyeeffachuun ta’uu ibsaniiru.
Qorannichi baatii lama keessatti xumuramee laachuuf akka hojjetamuu yuunivarsiitichi ibseera.
Odeeffannoo waqtaawaa argachuuf Teelegraama keenya https://t.me/afanoromofana subiskiraayib godhaa.


text:
Bulchiinsi mootummaa naannoo Oromiyaa namoota kuma 2000 ol kanneen himannaan adda addaa irratti dhiyaatee itti murtaa’ee fi qorannaa jala turan himannaa isaanii addaan kutee akka hiikaman har’a murteessee jira.
Namoonni hiikaman kun kanneen itti murtaa’e jiru, kannen poolisii dhaan qorannaa irratti geggeessamaa jiruuf beellamaan mana murtiitti deddeebi’aa turan himannaan isaanii addaan citee kan hiikaman ta’uun beekamee jira.
Hidhamtoonni siyaasaa sadarkaa adda addaa irra jiran illee akkuma mootummaan waadaa seenetti adeemsaan kan hiikaman ta’uu isaaf kunis araara biyyoolessaa akkasumas waltajjii siyaasaa bal’isee misooma biyyaa gabbisuuf tola jechuu dhaan sadarkaa itti aanaa biiroo haqaa Oromiyaatti abbaa adeemsa hojii kominikeeshinii obbo Taayyee Danda’aa ibsanii jiru.


text:
ABO tokkummaa Oromoof aarsaa akkamii baasaa ture, aarsaa akkamii baasaa jira? Tokkummaan OPDO’n baantuuf Oromoon fedhu tokkoo? Tokkummaa Oromoon fedhu tokkummaa akkamiitii? Akeekni ABO qophxeessuu irratti fuulleffannoon hojjetamaa jiru Oromoof galmamoo gufaata?
Finfinnee Oromiyaa
Xiyyoo dubbii/Areerrata
Seenduuba(seenaa duuba) kaleessaa akka hayyoonni barreessaa turanittis ta’ee akka dhagaa’aa guddanneetti rakkoon Oromoo garbummaa keessatti hanbise tokkummaa dhabuudha ka jedhu dhagaa’aa turre dhagaa’aas jirra. Tooruma kaleessaa gaafa faana dhoofnee ilaallu, Gendaa Buushan habashoota karaa lolaa cabsuuf lola jabaa labseera, akkasuma gootonni hedduun lixa Oromiyaa irraan Jootee Tulluun durfanii habshaa karaa lolaa cabse karaa waraanaa of keessaa baasuuf muratanii qabsoorra turan. Qabsoon Buushaan Mijuu irraa dhaalee, Gendaa Buushaan ilmi Buushan Mijuu Gootichi Sibuu karaa waraanaa gaggeessaa ture, ilma Morodaa Bakaree Kumsaa Morodaa sanyii warra Leeqaa Shanii warra waayyuu keessaa dhalateef liqimfamaa hinturre. Kumsaan habshoonni waraana hedduun nutti bobbaa’aa waan jiraniif nuti karaa waraanaa biyya keenya kabachiisuun nutti ulfaata karaa siyyaasaa injifannaa kan jedhu irratti amana. Gendaan mormakoo kutu malee utuun ilaaluu Qarree biyya koo ashakarii minilik hingodhu jechuun falma afaan qawwee kalattiin karaa gootummaa deebisuuf muratee, Waamaa irraa qabee hanga Baakkoo darbee ijaajjii gahutti loltoota habshaa lolaa ture.
Moggaasni maqaa magaalaa Lixa shaggara IJAAJJII jedhus akka Gendaa Buushan moggaasise seenaatu lafa kaha. Bara sanatti Kumsaa Morodaa hololaa garaagaraaf duula waraanaa Gendaa Ilma sibuu irratti banuun akka Leeqaaf Sibuun cabu taasiseera. Bara kanas hololli diina qabsoo Oromoo waraanni nu hinbarbaachisu holola jedhuun qabsoo Oromoo sigiksuuf rafaa hinjiran. Har’a holola Tokkumaa jedhuun gantuuf galtuun Oromoo irraa cooqaa utuu ooluu agarra. Qaamni Tokkummaa Oromoo diiguu barbaadus utuunni TOKKUMMAA jechuun ajandaa barbaadu ammo bo’ii dhumaa irratti lafa kahaatuu argaa jirra. Hundarra duulli ABO irratti adeemaa jiru duula Oromoo balleessuuf adeemaa jiru ta’uu ilmi Oromoo akka beeku asumaan himuu feena. Tokkuummaan Oromoon fedhu uummata Oromoo bahaaf dhihaa,kaabaa kibbaa amantaan utuu wal hinqoodiin waliin qabsaa’ee Bilisoomuun Faajjii Bilisummaa Oromoo dhaabbachuudha. Yoo barbaachise ammo saboota Kuush cunqurfamaa jiran ofitti dabalee qabsoo abbaa biyyuummaa galmaan gahuudha malee, tokkummaa gantuuf galtuu waliiniif Oromoon aarsaa kaffalaa hinturre kaffalaas hinjiru. Mee barruu har’aatti haa dabarru.
ABO tokkummaa Oromoof aarsaa akkamii baasaa ture, aarsaa akkamii baasaa jira?
Addi Bilisummaa Oromoo aarsaawwan gurguddaa kaffalee qabsoo isaa yoonaan gahate. Aaarsaawwan wareegama lubbuu qaqqaalii dhabiinsa hoggantoota ABO gameeyyii hedduun gaaga’ama hamaaf saaxilamaa turuu seenaa ABO kaleessaa irraa baranne. Seenaan ABO’n keessa darbeef keessa jiru gahaatti dhala Oromoo mara bira gahuu hanqatuun akka dhaloonni dagatee burjaaja’uuf daandii saaquu isaa asuumaan himnus akeekni dhugaan yeroof qaamolee ofittoon gufatuuf hojjetamu galma hanqatuun akka dhaloonni seenaa ABO haqaa baru cimsinee waan hubannuuf yaaddoo irraa hinqabnu. ABO qaama aantummaa Oromoo haalaan qabum.kan egeree Oromoof aarsaa Lubbuu kaffaluuf murteeffate malee qaama dantaa bubuutuuf dantaa dhuunfaaf qabssoo irra jiru miti. Diinni qabsoo Oromoos ABO dhabamsiisuuf atattaaffii guddaa gootulleen daandiin ABO haqa uummataa shororsuun haqa jallatte deebisee Oromoo bilisa baasuuf kan socho’u malee qaama Badii uummataaf ijaaramee badii uummataa barbaadu, ykn qaama ani jiraadhee Oromoon duubaan dhalatu ha badu jedhu miti. Kanaaf Oromoo balleessuuf akeekkatan balleessuun waan Habshootatti ulfaatee maqaalee garaagaraa ABO tti moggaasuu cinatti qabsaa’aa fakkeessanii Mooraa qabsoo Oromootti oofuun Oromoof qabsaa’ota Oromoo dhabamsiisanii lafa Oromiyaa jedhamtu balleessuuf amuummataa bulanii amuummataa oolu. Har’a qabsoon keenya roga Bilisummaa haqaa qabatee wayiita jirutti, qaamonni kaleessa nu fakkaatanii waan Bilisummaa Oromootti amana of fakkeessan dirqiin hojiin isaani akka saaxilamaa jiru argaa jira. Hundarra qabsoon ABO qabsoo Oromoo irratti utuu hintaane qabsoo diina qabsoo irratti taasisu kan Agaaziif ilmaan Manzee irratti fuullefatu ta’uu uummatichi cimsee beeka. Tokkuummaa oromoof aarsaa gurguddaa baasuu keessatti qoodni ABO bahataa tureef jiru olaanaadha.Ilma Oromoo haqaa dhaaba ABO keessatti miseensa ta’ee qabsaa’urraas kan eegamu ofii jiruu bareedaa jiraatee Oromoo balleessuuf utuu hintaane Ofii badus kaayyoo Oromoo tarkaanfachiisee darbuu kan jedhudha. Kanarraa ka’uun Tokkummaa itichuu keessatti qabsaaa’onni gameeyyii shiftaa Sumaaleen ajjeefaman kanneen akka Magarsaa Bariif waayiillansaa bakka Shinniigaa jedhamutti lubbuun taran isa hangaafaaati. Shiftoonni wayiita amantaan qoodanii ajjeesuuf jedhanitti amantaa isaaniirra eenyummaa waliin uumaamanii waliin socho’aa jiran Oromummaa qofaan dubbatanii aarsaa guddaa kaffaluun wareegamuu caalaa Tokkummaaf aarsaan ABO’n kaffale kan raageessu waan jiru natti hinfaakkatu. Aarsaan ABO’n tokkuummaa Oromoof kaffalu ammallee dabalaa bula malee hir’ataa miti.
Tokkummaan OPDO’n baantuuf Oromoon fedhu tokkoo?
Maqaa tokkummaa jedhu daldala siyyaasaaf OPDO alaaf keessaa utuu dhimma itti bahanii agarra. Qaamonni tokkummaa sabaaf hindhiigne afaaniin tokkummaa lallabaa uummata amantaaf gandaan ijaaruun matumaa wal hinsimu. Qaamonni Tokkummaa lallabaa uummata Oromoo diiganii jireenya qananii karaa qaxxaamuraa jiraachuuf carraaqaa jiran hedduun dhalataniiru. Qaamonni kunnen waan hundumaa dubbachuu dursanii kaayyoo gooree isaanii boodarra kahatanii jalqaba ykn moxobii dubbii isaaniirratti Tokkuummaan keenya yaada jedhuun jalqabu. Qaamota kanarraa Oromoon cimsee of eeguu qaba. OPDO’n Tokkuummaa uummanni waliisaaf lallabaa ture gara siyyaasa isheetti butachuun gantoota sabaa waliin tokkoomuu akka Oromoon qabuutti, akka ishees qaama ofii tasifattutti lallaabataa jiraachuu agarra. Qaamonni OPDO qabsoo Oromoo amaaraaf laachuu barbaadan Amaaara faana akka waan Oromoon tokkumma’uuf qabsaa’aa tureetti hololu.kun daba seenaati jechuun ilaalla. Bololleen uummataa har’uma jechoota qabsaa’aa hatuun dubbatteef hayyuu uummata Oromoo ta’uufis kaayyoof ejjennoo dabalatee Alaabaa Oromoo jijjiirsisuuf matuumaa hindandeessu. OPDO’n tokkuummaa Wayyaanee faanaaf ilmaan NiooMinilik faanaa baanu, Oromoon garuu waliisaaf tokkummaa’uu akka qabu walii dhaamaa tures ittis jira. Akeekni ejjennoo uummataa jijjiirsisuuf holola dharaan uummata faaluuf sochiitti jiramu kan gabaabbatu ta’uu himuu feena. Asuuman Tokkuummaan OPDOf ilmaanshee alaaf keessaa baantuuf kan Oromoon fedhu tokko akka hintaane hubachiisna.
Tokkummaa Oromoon fedhu tokkummaa akkamiitii?
Oromoon Tokkuummaaf gamtaa’ina ittiin diina lolu dhabee akka cabe cimsee beeka. Kanaaf; waliin ta’ee Bilisummaa isaa mirkaneeffachuun Oromiyaa biyyoota Afrikaa keessaa tokko taasifachuuf biyya mataasaa ijaarrachuuf fedhaaf ejjennoo daddaaqa hinqabne qaba.kanarraa ka’uun qaama qawween isa cabse qawween ofirraa akka kaasu amana, tokkuumma waliisaan akka Bilisoomuutti amana malee gaa’ela seeraaf heerri Oromoo dhorku halagaa waliin walitti eerume wal fuudhuun tokkummaa diina waliin matumaa hawwee hinbeeku. Kanarraa ka’uum tokkuumman Oromoon fedhu tokkummaa ejjennoo Bilisummaaf Walabummaa sana galmaan gahu malee tokkummaa ilma habashaa irratti dhiichisiisuuf habashaa waliin walitti dhufuu matumaa hinqabu.
Akeekni ABO qophxeessuu irratti fuulleffannoon hojjetamaa jiru Oromoof galmamoo gufaata?
Kanarraa ka’uun qaamoleen OPDO alaaf keessaa addatti qamoonni iskoolaarshiiph Wayyaaneen biyya alaattii bobbaafaman akeeka ABO cabsuu irratti ganamaa galgala hojjechaa jiraachuu agarra. Kanuumaan jechoota ABO fi maqaa ABO hinibsineen moggaasanii utuu abaaranii agarra. Akeekni OPDO’n alaaf keessaa ABO qophxeessuuf imalaa jiran isaanumaan kan galaafatu malee kan ABO matumaa hinsochoofne ta’uu Oromoon hubachuu qaba. Har’a akka waan ABO’n tokkummaa jibbee qabsoorraa jiruutti WBO fi Qeerroo Bilisummaa irratti duuluun akeeka ABO naaffisuuf qabame ta’us kun xiiqiif kutannoo qabsaa’otaa ta’uu asumaan himuu feena. ABO dhamsiisuuf ganamaa galgala duulli karaa aktiivistii warren ofiin jedhanii adeemu matumaa lafa qabataa utuu hintaane, akka Keelloo Gannaa ta’uu asumaan himna. ABO qophxeessuu duuba garbummaa hammaataaf Oromoo saaxiluutu jira, kanaaf akeekni jalqabaa ABO miseensaaf deggaraa dhorkatuun diganii dhabamsiisuu akka ta’etti hojjetamaa jira. Duulli maqaa ABO WBO xiqqeessuuf Shanee jecha jedhuun dhabamsiisuuf hojjetamaa jiru duula jabaa ta’us essayyuu gahuu hinda’au.
Hubadhaa! Qqmotni har’a WBO qeeqaan
Kaleessa; “WBO badeera , utuu jiraatee suuraaf Vidio nutty agarsiisu. WBO’n bade jira kaayyoosaatu jira”
“WBO’n maaliif hindhukaasu maaliif hinajjeesu?”
“WBO’n biyya hinjiru”fi jechoota haamilee uummataa tuqan barreessuun live garaa garaa irratti hojjechuun WBO’n utuu isaan hinwaamiin isaan waamanii arrabsuun irqinfachiisa turan. WBO’n gaafa hojiin uummata keesssatti mul’atu ammo maqaasaa xureessuun itti fufuun “sa’atii kanatti waraanni nu hinbarbaachisuuf…” waan garaagaraa itti moggaasuun xiqqeessuurra jiru. Akeekni akkanaa ABO kophxeessanii kophaatti hanbisuuf hawwuuf abdii kuatannaarraa maddeeti. Kun uummanni dafee itti dammaquu baannaan uummataaf balaadha.
Horaa Bulaa
Injifannoon Uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati!
Qalbeessaa Dhangi’aa
Finfinnee Oromiyaa
Adooleessa 6,2018


text:
Namni Chaayinaa hojjataa Aliibaabaa imala hojii irratti miidhaa saalaa…
Manni murtii baha magaalaa Jinaanitti argamu dubartiin kun osoo miidhaan irra gahe dura alkoolii dhuguuf dirqamtee akka turte dhaga’eera.Dubartiin kun boodarra himannaa ishee ummataaf erga ibsitee booda Alibaabaan hojiirraa ari’amte. Dhimmi ishee mata duree ta’ee yaada hedduu kan kaase yoo ta’u, doorsisa dubartoonni Chaayinaa bakka hojiitti isaan mudatu…
Mallatoowwan 23 qaamni keessan hanqina qabuu ittin ibsu
1.Mallattoo adii Qeensa irraa Zinkii gahaa tahee fudhadhaa Nyaata suukaara of kessaa qabuu dhiisaa 2. Gogaa zayitawaa(Oily Skin( Zinkii gahaa tahee fudhadhaa Hanga suukaara dhiiga kessan keessa jiru to’adhaa 3. Naannoo afaanii babaqaquu Vitaamina B gahaa tahee fudhadhaa Vitaamina D gahaa tahee fudhadhaa 4. Harcahuu gogaa omega-3…


text:
Seasonal Energy Tips: Translated to Oromo
Translation services were provided by the City of Minneapolis’s Neighborhood and Community Relations Department.
Winter Energy Saving Tips
- Termoostaatii keessan sirreeffadhaa. Dippaartimentiin Anisaa yeroo hin rafnee fi mana jirtan ho’aqabbana mana keessanii digree 68 irra akka kaawwattan, gaafa raftan yookin ammo manaa deemtan digiirii 10 gadi buusuu akka qabdan isin gorsa. ho’aqabbana manaa 55 gadi dabarsuun tasumaa dhorkaadha. Kunis cabbaa’uu ujummoo bishaanii oolcha
- Aduu fayyadamaa. Guyyaa guyyaa golgaa manaa banuun ho’a aduu akka seenu godhaa. Galagala ammo golgaa cufuun ho’a sana mana keessatti ittisaa.
- Kara qilleensi yaa’u haguugaa. Yoo foddaan qilleensa yaasa ta’e kan pilaastikii ta’e fayyadamaa. Balbalas sirriitti cufuun qilleensa diilallaa’a akka mana hin seenne dhorkaa.
- Nyaata keessan qusannaan tolfadhaa. Yeroo tokkotti baay’isaa tolfadhaa. Diilalleessaa kuufadhaa. Mooqaa fi ittoo biraa xuwwee suuta bilcheessutti tolfadhaa. Nyaatni suuta tolfamu humna qusata akaksumas hedduu namatti tola
- Yeroo ayyaana garaa garaatti LED lights fayyadamaa. Ifaan mana kessan miidhegsuu yoo barbaaddan LED bitadhaatii fayyadamaa.
- Faarnasii ykn Boyilerii keessan yeroo yerootti hojjechiisaa. Dhimbiibduu isaas gedderaa. Kun manni keessan sirriitti akka hojjetu godha.
- Ho’iftuuu manaa sirratti fayyadamaa. Ho’iftuu kutaalee manaa yeroo mana jirtan qofa fayyadamaa. Waantota kutaa sana keessa jiran ammo fageenya gaarii ta’e irra ka’aa.
- Sirriitti uffadhaa. Uffata isinitti ho’u, uffata qorraa, akkasumas kaalsiin yeroo gannaaf murteessoodha. Waanta laffarra buufamu qabaachuunis mana ho’isuuf gaariidha.
- Bakka ibidda itti bobeessitan qulqullessa. Bakka ibiddaa sirriitti qabaa. Bakka ibiddi itti bobeeffamu cufuun ho’a qusadhaa.
- Qilleensa guutuu manaa keessa dhufu kallattii isaa sirreessaa. Akka suuta hojjetu godhaa. Qilleensa ho’aa akka gadi baasutti qajeelchaa.
Spring Energy Saving Tips
- Temoostaatii keessan haala qilleensaa ilaaluun qajeelfadhaa. Yeroo qilleensi diilalla’u mana keessan digirii 68 irra ka’adhaa. Yoo mana baatan ykn halkan ammo digirii 10 gadi buusaa. Yoo alli ni ho’a ta’e qilleensa diilalleessitu digirrii 78 irra godhadhaa. Termoostaatii atomaatikii of to’atu fayyadamuun gaariidha.
- Aduu to’adhaa. K Guyyaa diilalla’u foddaa banaa godhaa ho’aa mana keessatti eegaa. Gaafa ho’u ammo mana cufuun qabbaneessaa.
- AC keessan sirriitti hojjechiisaa. Yeroo qilleensi ho’utti AC akka sirriitti hojjetu mirkaneeffadhaa. Qulqullina isaas eegaa.
- Foddaa manaa banuun manni keessan akka qabbana’uu godha.
- Faanii qilleensaa fayyadamaa, AC irra ni wayya. Faanii guutuu manaa keessa gadi dhufus kalllattii isaa sirreessuun akka ho’i gadi hin dhufne godhaa.
- Calaltuu faarnaasii gedderaa. AC tokkicha mana waliin ga’u qabaattan, qilleensi faarnaasii keessa adeema. Kanaaf faarnaasii keessan qulqulleessuun murteessaadha.
- AC kan bakka isinii buusan biratti galmaa’aa. Tajaajila kana kan kennan naannoo keessanii barbaadaatii galmaa’aa. AC fi meeshaa barbaachisoo biro gaafa bitattan gatii gadi bu’aa argachuufis itti fayyadamtu
- Shaworii gabaabbaa fudhadhaa. Kunis bidhaan ho’aan akka hin dhumne fayyada.
- Faanii mana fincaanii fayyadamuu hin dgatainaa to. Kun ho’a hin barbaachifne mana keessaa baasee kutaa manaa kan biraatti akka hin darbine gargaara.
- Firiijii keessan qulqulleessaa. Kun waggatti yeroo lama yoo godhame gaariidha.
Summer Energy Saving Tips
- AC keessan qorachiisaa. Dippartimentiin annisaa ho’aqabbana mana keessanii digirii 78 irra akka keessan gorsu.
- Termoostaatii saganteeffamu fayyadamaa. Kunis qilleensi yoom ol ka’uu fi gadi bu’uu akka qabu ofii isaan beeke akka qajeelchu godha
- Sagantaa qusannaatti fayyadamaa. Sagantaan kun AC n keessan yeroo annisaa baay’een fayyadamu ofii isaanii akka cufee of banu gargaara.
- AC caalaa faanii fayyadamaa. Faaniin qabbana digirii 4 akka isinitti dhagaa’amu gochuu mala. Yeroo manaa keessa baatan ammo cuftanii annisaa qusachuu dandeessu. ho’aqabbana manaa gadi hin buusu garuu mana qabbaneessa.
- Faanii fi karaa qilleensi ba’u mara qulqulleessuun akka qilleensi sirriitti mana keessa yaa’u godhaa.
- Ibsaa ykn TV naannoo Termoostaatiii hin dhaabinaa. Termoostaatiin ho’a sana harkisuun akka AC n yeroo dheeraa hojjetu gochuu mala.
- Ganamaa fi galgala akka qilleensi mana seenuuf foddaa banaa. Guyyaa ho’i jiru ammo golgaa fi foddaa cufuun diilalla mana keessaatti eegaa.
- Faanii mana fincaanii fayyadamuun qilleensa ho’aa fi jiidha qabu keessaa qulqulleessaa.
- Ittoo ykn daabboo yeroo hedduu ho’u hin tolchinaa, uffata gogsuus ta’e waantoota mana ho’isaan guyyaa baay’ee ho’u hin fayyadaminaa. Tarii alatti ittoo tochuudhaan mana qabbaneessuun gaarii ta’a.
- Yeroo AC keessan geddertan kan humna qusatu filadhaa. Kunis humnaa fi qarshii isiniif qusachuuf gaariidha.
Fall Energy Saving Tips
- Termoostaatii keessan sirreeffadhaa. Dippartimentiin annisaa ho’aqabbana mana keessanii yeroo dammaqxanii jiratn digirii 68 irra akka keessan gorsa. Gaafa manaa baatan yookin raftan ammo digirii 10 akka gadi buuftan gorsa.
- Termoostaatii ofiin of qajeelchu fayyadamaa. Kunis faarnaasiin keessan yoom akka of banuu fi of cufu qajeelchuu dandaa’a.
- Faarnaasii keessan hojjechiisaa kunis akka qilleensi gadi bu’aa adeemuun sirriitt hojjechaa jiraachuu isaa beekuuf fayyada.
- Aduutti fayyadamaa. Golgaa mana banuun guyyaa ho’I aduu akka mana ho’isu godhaa.
- Foddaa fi balbala ilaalaa qaawwaa qorra seensisu yoo jiraate cufaa
- Uffata dabaladhaa. Yeroo qorraa uffata dabalachuun qorra ofirraa ittisaa gatii annisaaf baastaniis hir’isaa
- Bifa gaariin nyaata bilcheeffadhaa. Waan hedduu wal faana bilcheessaa, yeroo gabaabaattis bilcheessaa. Distii , Oveenii fi maayikiroweevii fayyadamaa.
- Firiijiin keessan guutuu haa ta’u. I Firiijiin keessan duwwaa yoo ta’e waan barbaachisuun guutaa malee duwwaa hin godhinaa. Yoo hedduu guute ammaoo waan hin barbaachifne keesaa gataa.
- Bakka ibiddaa qulqullinaan qabaa. Bakki ibiddaa keessan nagaa ta’uusaa hubadhaa. Yerooo hin fayyadamne cufuun annisaa qusadhaa.
- Faanii guutuu mana keessa dhufu qajeelchaa. Akka suutu qilleensa baasuu fi ho’a gadi ergutti qajeelchaa.
Translation Disclaimer: The Oromo version is a translation of the original in English for information purposes only. If any questions arise concerning the accuracy of the information presented by the translated version, please refer to the English version.


text:
Artistii fi Qabsaa’aa Hacaaluu Hundeessaa boru qophiilee garaagaraatiin yaadatamaa oola.
Guyyaan yaadannoo ajjeefamuu artist Haacaaluu Hundeessaa waggaa 2ffaan roobii boruu biyya keessaa fi biyya alaatti ummata Oromoo fi jaalattoota isaatiin yaadatamuuf jedha.
Bulchiinsi OMN bara 2021 Waxabajjii 29 Guyyaa Haacaaluu Hundeessaa jedhee moggaasuu hordofee guyyichi sagantaalee gargaraatiin yaadatamuufi.
Haaluma kanaan Roobii boruu Waxabajjii 29, yaadannoo ajjeefamuu artist Haacaaluu Hundeessaa waggaa 2ffaa sababeefachuun OMN duudhaa fi kaayyoo isaa dhaloota dhaalchisuuf sagantaalee hojii artist Haacaaluu Hundeessaa irratti xiyyeeffatan qopheessuun yaadata.
Waxabajjiin 29 bara 2020 guyyaa Artist Haacaaluu Hundeessaa magaalaa Finfinnee bakka Kondominiyeemii Galaan jedhamutti rasaasaan itti dhahame ajjeefamedha.
Ajjeefamuu isaatiin mootummaan Itoophiyaa adda dureen kan komatamu yemmuu ta’u dubartiin Laamroot Kamaal jedhamtus qaama ajjeechaa kana raawwate keessa takka jedhamuun ummata Oromoo fi maatii weellisaa qaalii kanaan komatamti.
Laamroot Kamaal hojjattuu damee tikaa biyyattii “VIP Division” jedhamuu akka taate ragaaleen ni mul’isu.
Haacaaluu Hundeessaa artistii Oromoof qaalii walleen qabsaa’edha.
Saamichaa fi cunqursaa ummata Oromoo irra gahaa ture maqsuuf wallee falaasama kan taasifate Haacaaluun wallee isaa keessatti seenaa fi aadaa, gootummaa fi abbaa biyyummaa Oromoo faarsuun gurra jabaa horatee jira.
Ajjeefamuu isaa hordofee lubbuun namoota hedduu kutaalee Oromiyaa garagaraatti humnoota mootummaatiin kan gaaga’amte yemmuu ta’u, namoonni siyaasaa dabalatee namoonni hedduun hidhamaniiti jiru.
Ajjeechaan weellisaa kana irratti raawwatame qaama walabaatiin akka qoratamuuf waamichi dhaabbilee mirga ilmaan namaatiif falman dabalatee, qaamota garagaraatiin taasifamaa turus mootummaan Biltsiginnaa qorannaa walabaa taasise hin qabu.
Maatiin artist Haacaaluu Hundeessaa haqni ilma isaani adeemsa mootummaan deemuun akka hin baane dubbataa turan.
OMN ajjeefamuu Haacaaluu Hundeessaa waggaa 1ffatti, “Waxabajjii 29 Guyyaa Haacaaluu Hundeessaa” jechuun moggaasuu hordofee guyyaan kun sadarka OMNtti qophiilee duudhaa Haacaaluu Hundeessaa irratti xiyyeefataniin dabaalamee yaadatamaa oola.
Bara kanas OMN yaadannoo ajjeefamuu artist Haacaaluu Hundeessaa waggaa 2ffaa ilaalchisuun Roobii boruu Waxabajjii 29 bara 2022 ganama irraa jalqabee qophiilee duudhaa fi kaayyoo isaa irratti xiyyeefataniin dabaalamuun yaadataa oola.
OMN guyyaa kana sangataalee qabu cufaan waa’ee Haacaaluu qofa irratti xiyyeeffachuun ummata Oromoo biraan gaha.
Guyyaa kana irratti dokmantariiwwan, qophiileen garagaraa fi yaanni ummataa kan dhiyaatan yemmuu ta’u, badhaasni fakkaataa Haacaaluu Hundeessaa jedhu qophaa’uun injifattootaaf ni kennama.
Faawundeeshiniin Haacaaluu Hundeessaa guyyaa kana Awwaardii Haacaaluu Hundeessaa qopheessuun duudhaa fi kaayyoo isaa itti fufsiisuuf gosoota aartii 10n weellistoota dorgomsiisee badhaasa.
Ummanni Oromoo biyya keessaa fi biyya alaa akkasumas jaalattoonni isaa guyyaa yaadannoo waggaa 2ffaa ajjeefamuu artist Haacaaluu Hundeessaa kana yaadachuuf qophii irratti argamu.


text:
Barruun tuni barreefamoota gaggabaabo ji’a Sadaasa (November) 2016 fuula Fesbuuki Jireenya Badhaatu irraa walitti funaannamtedha.
Mallatoole fedhii lubbuu hordofuu agarsiisan keessaa tokko, wanta badaa ta’e garuu gaarii fakkaatu hojjachuuf ni ariifatta. Mirqaanaa fi kokolfaa hojjachuu jalqabda. Sheyxaanni hojii badaa kana garmalee miidhagsa. Haa ta’uu malee, boodarratti gaabbii fi gadda laalessaatu sitti dhagahama. Haalli akkanaa si qunnamee beekaa? Yoo si hin qunnamiin, namoota naannoo kee jiran baditti kan lixan ilaali. Fakkeenyaf, gurbaa fi intalli, mirqaansu fi kokkolfaa karaa haraamatin walitti dhufu. Akkuma yeroon darbuun hariiroon isaan jidduu jiru gaabbii fi gadda akka ibiddaatti nama gubuutti jijjirama adeema. Kanaafu, hojiin badaan gaarii yommuu sitti fakkaatu fi hojjachuu yommuu eegaltu kokolfituu fi kan gammaddu yoo taate, fedhii lubbuu hordofaa akka jirtu yaadadhu, dhumti hojii keeti gaabbii fi gadda hamaa akka ta’u beeki. Nafsee tee faallessi. Obsii. Kuni mallattoo jalqaba dhukkuba fedhii lubbuu hordofuuti. Read more
Yoo nama hundaa ija shakkiitin ilaalte, mataa keeti fi namoota biroo miita. Yaadota hin barbaachisneen sammuu fi yeroo kee gubda, boqonnaa sammuu dhabda. Tarkaanfi isaa/ishii guutu akka hordoftuu of goota. Karaa biraatin, shakkii kee irratti hundaa’un yoo nama san irratti tarkaanfi fudhatte bololi’a gaabbi fi gaddaa keessa jiraatta. Kanaafu, shakkii fi jette jette namni sitti fidu of eeggadhu. ‘Osoo hin guutatin hin gugatin’ jedhe Oromon. Gugatun dura dhugaa fi soba ta’uu isaa addaan baafadhu boodarra rakkoo guddaa keessa galtaati. Read more
Shakkii fi yaadota hin barbaachisneen of hin dhiphisin. Yommuu nama nagaha wanta badaan shakkitu, wanta hin jirre arguuf carraaqa jirta. Sheyxaanni sitti dhufuun yaadota hin barbaachisne fi fuudhatama hin qabne sitti haasasa. Ergasii ni yaaddofta. Wanta hin jirreen of dhiphista. Yeroo kanatti jedhi,,” A’uzu billahi mina sheytaani rajim”Asi badii. Yookiin immoo nama nagaha wanta badaan shakkitu san du’aayi godhiif. Jedhi,”Yaa Rabbii badii kanarraa isa/ishii tiksi.” Dabalataanis jette jette nama irraa guurun mataa of hin dhukkubsiin. Nama jette jette sitti fidu irraa dheessi. Kunniin karaa shakkii badaa irraa ittiin baraaramtudha. “Shakkiin dubbii sobaati.” Read more
Barruun tuni barreefamoota gaggabaabo ji’a Bitootessa (March) 2016 fuula Fesbuuki Jireenya Badhaatu irraa walitti kuufamteedha.
Hanga fedhan namoonni cubbuu/badii haa raawwatan, isaan hin hordofin hin akkeessin. Namoonni baay’een sababa akkeessutin cubbuutti kufu. Akkana siin jechuu danda’u,”Namni hunduu jaalalle dubartii/dhiiraa qaba. Kana namni hunduu ni hojjata. Ati nama addaati? Dargaggummaa keetti fayyadami. Yoo amma of hin bashanansiisin yoom of bashanansiisuf? Rakkoo hin qabu boodarra ni tawbatta, Rabbiin gafurrahimi….” Hanga isaan hordoftu haala kanaan si sossobu. Namoonni kunniin sheyxaana namaati irraa garagali,wanta isaan jedhan gonkumaa hin dhagahin. Read more


text:
Daily Archives: July 20, 2014
Mana Hidhaa Maa’ikelaawwii Keessatti Barataa Sabboonaa Bilisummaa Daammanaa Reebichaan Rakkina Hamaa Keessa Jira
Aside
Gabaasa Qeerroo Adoolessa 19,2014 Finfinnee Barataa sabboonticha Bilisummaa Daammanaa jedhamu mooraa Adaamaa Yuuniversitii irraa kan baratuu fi baree baranaa kan xumuruun eebbifamu yoo tahu Ebla 29/2014 guyyaa FDG mooraa Yuuniversitii Adaamatti tokkummaa barattoota Oromoo moorichaan mootummaa Wayyaanee dura dhaabbachuudhaan gaggeessaniin tikoota Wayyaaneen hiriyoottan sabboontota Oromoo nama 40 ol tahan waliin qabamanii torbanoota lamaa oliif bakka buuteen isaanii dhabamee ture irraa kaasee bakka tursan tursanii gara mana hidhaa Maa’ikelaawwii keessatti sabboonaa beekamaa fi barataa Yuuniversitii Adaamaa kan tahe Addnuyaa Keessoo waliin rakkina guddaa fi gocha suukkanneessaa waraana Wayyaaneetiin mana hidhaa Maa’ikelaawwii keessatti irratti raawwachaa tureera.Ammas gara jabinaan waan dhala namaa irratti hin raawwanne barataa Bilisummaa Daammanaa jedhamu kana irratti ammas irratti raawwacha jiru du’aa fi jireenya gidduutti argamuu isaa gabaasi qeerroo addeessa.


text:
Dhakaa bu’uuraa haqaan kaa’ame haqanii balleessuun waan hin malleedha.
Ebla 4/2019 Sabbataa
Murna dulloomee shiraan haaromee qabsoo oromoo jallisuuf deemu kaayyoon jaallan wareegamanii isaan hin dhiisu.
Ji’a bitootessaa gaafa 21 gamoo kaliisaa finfinneetti argamu keessatti Obbo Galaasaan HD Hayyu Duree ABO ofiin jechuun akka qopheesse ni yaadatama. ABOn ummatni beeku tokkicha isa Jaal #Daawud_Ibsaatiin durfanu kan waraana fi deeggartoota hedduu qabuudba.
Kun immoo ayyaan laallattuu fi fakkaattuu sagaagaltoota siyaasa waan hinaafsiseef carraa argatan hundatti ABO diiguuf ijibbaataa jiru. ABOn bara dhaaba tahe as bahee kaasee dadhabsiisuu yoo dandahan immoo balleessuuf shirri xaxamaa ture hedduudha. Yeroo ammaa kanas haalli itti deemamaa jiru kanuma. OPDOn erga ABO araaraan dahattee diiguuf saganteeffattee bubbuleera.
Innis maqaa koree araaraa jedhuun waraana hiikkachiisuu deeggartoota adamsuu fi waajjiraalee dhaabichaa cufuu erga hojii duraa godhattee bubbulteetti. Haa tahuu garuu kanaan milkaahuu waan hin dandeenyeef amma iimmoo jaarmiyaalee ABOrraa fofoxxuqan qabattee ummata oromoo burjaajeessuu akka filannootti qabttee deemaa jirtu walgahii Obbo galaasaan maqaa hayyi durummaa ABOtiin magaalaa sabbataatti taa’amuuf deemu kanarra baruun salphaadha.
Gochaa farrummaa duula diinummaa ABOrratti geggeeffamaa jiruu fi geggeeffamuuf deemu qeerroo,qarree fi ummatni keenya magaalaa sabbataa fi naannoo ishee akka shira kana fashalauun dirqama keessan tahe hubattanii walgahii kana fashaleessuuf dhiibbaa gochuun dandeessan hunda akka gootan jabeessinee dhaammanna!
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaa!
Injifannoon Ummata Oromoof!


text: Waxabajjii 15,2013 Ilmaan oromoo dararamma, hidhaa fi sarbammuu mirga abbaa biyyuummaa mootummaa garbomfaata wayyaannee oromiyaa keessaatti raawwaacha jiru jala baaqaatani biyyaa Hollandii kolugaltummaa gaaffaatani dhimmii issaani fudhaatama dhaabee alaa jiracha jiraaniisagantaa ummata oromoo fi biyyaa Oromiyaa beeksissuu magaalaa guudditti Neezeelandii ( Hollandii) gaggefamme irraatti ummani biyyoota adda adda irraa qooda fudhatan yoo ta’u Obbo Mulugeeta Moosissaa miseensa gameessa ABO hirmatoota sagantaa kan irraatti argamaniif eenyuummaa sabaa keenyaa fi ummani oromoo mootumoota Itoophiyaan jaaraa 19 irraa qabe sarbammuu mirga fi dararama jala akka baqatani ummani oromoo qabsoo abbaa biyyuummaa fi hiree-murteeffanaa gaggaeessaa akka jiru ibsa baala kennani jiru.Akkasuma nyaani adda oromoo fi ufani adda beeksissame , akkasumas weelissa beekama Mahadii Seeka , weelistu Angaatuu Baalchaa fi dargaggoo Mommaad Abdii ummata sagantaa kana irraa qooda fudhatan borssani jiru.


text:
Prezidaantiin US Donaald Traamp seera insuraansii fayyaa kan Prezidaanti Obaamaan dabarsan hambisuuf tattaaffii isaan godhan morumuuf hiriira geggeessame fudhatama dhabsiisan.
Traamp ergaa Twitter irratti kaleessa maxxansaniin akka jedhanitti jamaa aariin guutame kan kutaa deggertoonni Ripublikaan keessatti heddummaatanii dhugumatti leellistoota yaada madaalawaa qabaniin karoorfame nama gaddisiisa jedhan.
Ennaa Kongresiin torban tokkoof boqonnaa ba’utti seera tumtoonni Ripuublikaanotaa hedduun uummata sagalee kenne insuraansii fayyaa Affordable Care Act kan Obama Care jedhu dhabamsiisuuf tattaaffii isaan godhan balaaleffatantu isaan mudate.
Namoonni hedduun insuraansiin isa kan Obama Care bakka bu’u hin jiru taanaan inni of harkaa qaban akka turuuf gaafatan.
Minsiteerri naga eegumsa biyyoolessaa US imaammata koolu galtoota eeyama hin qabaaatin kanneen miliyoonaan laka’aman biyya ofiitti deebisu tolfachuu isaa beeksisee jira.
Ministriin naga eegumsa biyyaa John Kelly karoora kana kan ifa taasisan kaleessa ennaa ministeerri isaanii attamiin ajaja ola aanaa Traamp baatii darbe baaan hojii irra oolchuu danda’u ennaa beeksisanitti Gabaasa Jesusemen Oni Sora dhiyeessa.


text:
Ibsa Ejjennoo Qeerroo Bilisumaa Oromoo Hojeettoota Mootummaa Naannoo Oromiyaa Keessa Jiran Hundaa Irraa Ba`e
Akkumaa armaan Olitti Ibsuu yaalametti Nuttii qeerroon bilisumaa Oromoo Oromiyaa keessa kan jiranuu yeroo gargara fi kallatti kamiin Fincila Xumura garbumaa gaaggeessa turun keenya ni yaadatama.
Akkasumsaa Injjifaannon irraa aana turuun keenya ni beekama ammas hanaga xumuraa gabrumaa kanatti cimsinee akka itti fufunus gamanumaan cimsinee isiin beeksifna .Akkasumas Hojiillee Qeerroon Bilisumaa Oromoo hojecha tures Ummaata keenyaf Injjifannoo, Dinnaaf immoo Yaadoo dhumaa kan Abdii kuutan ta`eraf.Haa ta`u malee Oromoo ta`anii kan gocha diinaf ergamanii hojii adda adda fi Video adda adda warrabanii kan ummaata keenya tokko ta`e ka`e fi mudhii isaa walitti hidhatee yeroo ka`ee diina duraa dhabbate.
1.Mirga abbaa biyyummaa; sabni guddaan biyya dhabaatti jira jedhe falmacha jirutti
2. Gaaffii guddinaa fi dagaagina Afaan Oromoo (Afaan Oromootu lafa Oromoo Finfinneerratti lagatame..mana barnootaa dhabe…afaan biraan garboomfame jedhe yeroo dhiiga dhangalaasa jiruttii.
3. . Bara dhufaa darbaa dhalootatu dhume, dubbiin awwaallee gallee taa’uu qofaa taatetti jedhe yeroo itti Oromoon hundi walqabatee ka`eetti.
4. Garraamota hedduutu ragaan sobaa irratti qindaa’amee mana hidhaatti darbataman; baay’een reebicha achi keessaa dandamachuu dadhabanii du’anii reeffi ba’eera; kan reeffisaanii dhokfames hedduu qabna… jedhe Oromoon tokkumaa isaa yeroo labsaateetti.
5.Beekttoota silaa Biyaa keenya irraatti dhalane guddisuu qabna jedhanni quuqama saba isaanif qaban akkasumas bu`a guddaa buusu danda`an akkatta itti biyaa isaanirraa ta`anni hojjeetan waan dhabbaniif biyaa isaani gadhisani biyyaa namaf bu`a buusa jiran kana booda biyaa kootti dhaloonni koo naaf galuu qaba jedhe Oromoon Baha, dhihaa, Kaba fi kibbaa yeroo itti iyyee iyyaa dabarfaatte Adunyaa Hundaatti Beeksifateetti.
5. Barattoota silaa baratanii bor biyya guddisantu umurii isaanii mana hidhaatti fixaa jiru( walakkaa umuriisaaniitu itti murtaa’e)…humna biyya guddisutu ukkaamfame kallatti hundumaan Laamiin keenya yeroo Itti Diina duraa Harka isa duwwaan dhabacha jiru kanatti.
6. Uuummata Oromootu beelarra jira (Yeroo itti qabeenyaan Oromiyaa marti harka saba garboomfataatti galee) abbaan biyyaa beelaan harca’e dhumaa jiru kanatti sabni ciisnee hin du’uun ni falmaana jedhe yeroo itti ka`eetti.
7. Dhalataan Oromoo barachuu malee akka hojii hinqabanneef tarsiimoo hamaa baasuun dhimmi federaalaa keessa sabasaanii qofa hojjechiisuuurratti argamu; kun sababa afaaniifi oogganaa sabaaf hoo’u dhabuu waan ta’eef kun diiggachuu qaba jedhe Oromoon Bilisumaa isaa yeroo itti labsateetti.
8 Oromoo qulqulluu kan ta’e Hooggansa biyya Xoophibiyaa keessatti muudamee hinbeeku; muudamus ni ajjeefama, kun gonkumaa natti hin deebi`uu jedhe Lammiin keenya hundi ol ka`e yeroo dhabatetti.
9. Lammii Oromoo mara sirni garboomfataan biyyaa baasuudhaan kaan bishaan, kaan bineensi, kaanimmoo shororkeessitoonni addunyaa fixaniiru; kun dhaabbachuu qaba, humni barate biyyaasaa gadi lakkisee biyya Ormaatti baqachuun hafuu qaba…hayyoonni Oromoo ..saba Oromoo isa barsiifateef hojjechuu qaba…..wayyaaneen garuu hayyoota Oromoo kaan biyya hambaatti, kaan mana hidhaatti guurtee fixxeetti jedhe Oromoon diina kallatti kamiin dhufu hundaa of irraa ittisuuf yeroo itti ka`eetti
10.Agaaziin meeshaa warrana kam iyyuu fidu dhistee waan barbaade osoo goote iyyuu kana booda wanti duubatti nuu deebisuu hin jiruu jedhe yeroo ummaanni Oromoo ka`e harka isaa duwwaan lolaa jirutti.
Ergamtoonni waayanne fi OPDO kan biyyaa Baakee fi biyaa keessaa tokko tokko jiran kallatti gargaaran ergamaa waayannee fudhatanii ummaata keenya kan biyyaa Alaa jiraatan akka dogogorsaa jirtan Qeerroon bilisumaa oromoo Oromiyaa keessa jiruu kana sirritti Hubate xinxaalota sisyaa keenya waaliin irraa ga`uun keenya beekame jira.Kanafuu gocha isiin gootan kana irraa ka`uun .
Qeerroon Bilisumaa Oromoo Wal ga`ii arifachisa goodhateen Ibsaa Ejjennoo fi Labsii armaan gadii Labsateera.
ibsaa Eejjenno Qabxiillee armaan gadii of keessaa qabu baafate jira .kanafuu gocha gootan kana irraa of eegadanni yoo dhabbatanii of ilaalu baatan qeerroon bilisumaa Oromoo Ibsaa eejjennoo armaan gaditti baase kana hojiirrra oolchuuf dirqamee jira.
1.Wayyaanee gochaa ajjeechaa ilmaan oromoo irratti raawwataa jiru yoo kan hin dhaabne ta’e nuti hojjettootni mootummaa biiroolee oromiyaa kanen Biroo Federaa garagaraa keessatti argamnu guutummaa guutuutti hojii dhaabuuf ni dirqamna akka dirqamne jiru Qeerroon Bilisumaa Oromoo Ejjennoo isa mootumaaf ifa gochaa akka jiru beeksifna.
2.Hoggannota ABO keenya fi Xinxaaloota sisaayas keenya irraatti Ololaa soba yoo hin dhabbadaan ta`e qeerroon bilisumaa oromoo Qarshii Isiin wayyaanee irraa argattaniin Ololaa soban lubbu lammii keenyatti taphacha jirtan qabeenyaa mataa keessanii fi maatii keessaniin biyya keessaa qabdan irratti tarknaafii fudhachuuf akka dirqamuu hubbate jira.
3.ABO qofa osoo hin taane dhabba dhugaan oromoof dhabbate nan falmaaf jedhu hundaa irraatti namooni Oduu fi Olala soba Oddeessa jirtan yoo Hatatamaan dhabuu baatan tarkanfii kallattii kamiin isiin irraatti fudhatamuuf qeerrooon bilisumaa oromoo akka itti hin gaafatamne gamanumaan isiin beeksifna.
4.Yeroon kun yeroo itti Midea Haawassumaa tola argatanii itti ol baa`anii nama arrabsan ykn ergamaa diina fudhatanii hojiirraa olchan osoo hin taane yeroo itti waan qabanin qeerroo bilisumaa oromoo deegarannii Bilisumaa keenyaa saafisisan ta`u osoo qabu gochallee kana rawwachuuf wareen ariiftan deebii isaa qerroon bilisumaa oromoo isinif deebisuuf qophiidha.
5.Qeerroon Oromoo oromiyaa keessaa jiraatu hundii Aanutmaa Lammii isaa fi ummaata isaaf qaburraa ka`e Osoo tarkaniif isiin irraatti hin fuudhattin Ibsaa kana baafate jira.kanaf isinis kana hubbatani Hattatamaan akka daaftani qalbii keessan jijiraatanii Qabsoo Bilisumaa Oromoo qeerroon bilisumaa Oromoo gocha jiruu faana akka hirirtaan waamichaa isiniif gocha jira.kana hin ta`u taanan ejjennoon kenyaa guyyaa ibsii ejjennon kun baa`e irraa eegale akka hojii irraa oolu Cimsinee isiin beeksifna.
6.Qabsoon oromoo kalleessa eegale osoo hin taane waggoota baay`ee lakkoofsisera Lubbun da`immaa hanga Abbootatti, barataatti hanga Beektootatti kan irratti dhumee isiin jala dhokaate osoo hin taane Fayyidaa har`a dhunfaa keessani f argatan Giddugalleessa goodhatanii Lubbuu million 40 olitti kan taphachaa jirtanif
1.1 Akka biyyittiin seera hin qabnee beektani silaale seera hin sodaattani aadaa keenyaatti waaqayyo sodaadhaa jennee isin gaafana, yo heeras seeras waaqas sodaachuu baatanii immoo gochaa keessan hammeenyuma kana yoo itti fuftan ammoo qeerroon Bilisummaa Oromoo bifa kamiinuu tarkaanfii fudhachuuf akka qophaaweefi dirqame isin beeksifna
1.2. Nuttis seenaf akka ta`utti akkumaa goobana Dacheetti haasofne darbiina osoo hin taane video keessan waaliin walitti qabne akka Documeenteriitti galmeefachu keenyas akka hubbatan isiinif ibsiina.maaliif yoo jetan lubbu amma dachee keenya irraatti darbaa jirtuuf daa`immaa, beektoota, Abootti, Haadhoolii, baraata, barsisaa fi Hojeetaf walumaa galatti lubbu amma darba jiruf bor akka itti gaafatamtanniif shaakii tokko akka hin qabne isiinuu ni beektu kun immoo yeroo fagoo miti .
7.Goocha isiin kallatti garagaara Videonis ta`e Barreeffaman Maaxxansaa jirtan kun Agaazii ummaata keenya Fiixa jiru waaliin akka waal hin caale isiinu sirritti beektu.
Dhumaarraattis Dhamasaa Haggannoota keenya fi Xinxaalaootaaf keenyaf Waamichaa goona.
Haggannooni Fi Xinxaallooni siyaasa keenyaas akkumaa kanan duraa deegaarsa nuuf goocha turtaan ibsaa keenya kana ilaaltan kan kanan duraa caala hubbannoofi toofta qabsoo keenya kan kaanan duraa dubbaatti nuu hanbisa turee sana kara qabsoo keenya akka nuuf arifatuf daandii Bilisummaan keenya lubbu ummaata keenya Hanbisuu danda`urraatti akkumaa kanan duraa nuuf gocha turtan tofta lola akka nuuf maddisistan Kabajaa waliin isiin gaafana.Akkasumas gorsaa fi qajelcha kanan dura qeerroo bilisumaa oromoof gocha turtaan caala FXG kana irratti akka nuuf gootan Asummaan dhamsaa keenya dabarfaana.
Onkoololeesaa 21/2016
Qerroo Bilisumaa Oromoo
Oromoo Oromiyaaraa


text:
Maqaa ABO itti moggaasanii muudama kennuu dandahu; kaayyoo fi akeeka ABO dhugaa garuu uummata irraa hanqisuu hin dandahan!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Murni PP tibbana ‘mootummaa haaraa hundeessina’ jechuun harcaatota mooraan qabsoo dadhabe maqaa ABOtiin aangoo kennus dhaaba dhiigaa fi lafeen jiraatee as gahe ammas jiraataa jiru ABO fi ummata Oromoo akkasumas Qeerroo Bilisummaa Oromoo bakka hin bu’an.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo kaayyoo fi akeeka ABO jalatti heeraa fi seera ABOn taliigamee Oromiyaa walaba ijaaruu, ummatni Oromoo biyya abbaa isaa Oromiyaa irratti hiree isaa mataa isaan akka murteeffatuuf kan irbuu seenee qabsootti jiru malee Itoophiyaa goototaa fi hayyoota Oromoo dabalatee dhaloota kichuu kumaatamaan galaafatte ammas galaafachaa jirtu ijaaruuf miti.
Mooraa Qabsoo Oromoo keessatti namootni faayidaa fi fedhii dhuunfaaf jecha qabsoo qabsaa’otni kumaa kitilli itti kufan ammas kufaa jiran irra tarkaanfatanii hiree fi sadoo isaaniif qabsicha ganan yoomillee qabsoo Oromoo ABOn durfamu akka bakka hin buune gadi jabeessinee ibsaa akkuma turre ammas ni ibsina.
Muudama paartiin PP tibbana harcaatota qabsoo keessaa bahanii ummatnis jibbee Qeerroon Bilisummaa Oromoos balaaleffate, gantoota mooraan Qabsoo Bilisummaa Oromoo baachuu dadhabee harcaase paarlaamaa gogaa waraabessaan ijaarame keessatti kan Dr Abiy maqaa ABOn muudama kenne dhaaba keenya ABO kan bakka hin buunee ta’uu uummannia tolchee hubata jennee amanna. Gocha PPn seerawaa fi dimokiraatawaa of fakkeessuuf maqaa ABO fayyadame Qeerroon Bilisummaa Oromoo cimsee kan balaaleffatudha.
Ummatni Oromoos tahe addatti immoo Qeerroon Bilisummaa Oromoo yeroo ammaa kanatti namas tahe mootummaa filatee bakka buufate hin qabu. Mootummaa ummataan filamee ummataaf dhaabbatu ijaarratee Oromiyaa walabaa gadi dhaabee dimokiraasii dhugaa diriirsuuf immoo qabsoo isaa kallattii hundaan Qeerroon Bilisummaa Oromoo kaayyoo fi akeeka ABO jalatti heeraa fi seera ABOn masakamee qabsoo gaggeessaa wareegama qaalii kaffalaa jira. Murni amma filannoo Impaayera Itiyoophiyaa keessatti beekamtii fi ulaagaa Idil Addunyaa hin guutneen akkasumas dhaabbileen Oromoo ABO fi KFOn filannoo keessaa dhiibamanii bahaniin seerawaa of gochuuf watwaatee ‘mootummaan ijaara’ jedhu keessaa ummatni Oromoos Qeerroon Bilisummaa Oromoos bakka bu’aa hin qabu.
Dhuma irratti, Qeerroon Bilisummaa Oromoo Dhaabni keenya ABO kan filannoo keessaa dhiibamee bahee hoggantootni fi Qondaaltotni dhaabichaa manneen hidhaa adda addaatti dararamaa wayita jiran, waajjiraaleen ABO muummicha Gullallee dabalatee ugguramee wayita jirutti maqaa ABOn daldala siyaasaa oofuuf PPn muudama hoggantoota ABOf kennine jettu kan Ummata Oromoo fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo bakka hin buune tahuu hubachuun ummatni keenya har’as akkuma kaleessaa qabsoo keenya dhaaba Keenya ABO jalatti gurmoofnee qabsoo Bilisummaaf godhamuuf xurree qabsaa’otni keenya nuuf baasanii wareegaman irraa osoo hin maqiin akeekaa fi kaayyoo wareegamtootaa galmaan akka geenyu dhaammanna. Mootummaa mataa keenyaa ijaarrachuudhaan biyya keenya dhuunfachuuf qabsoo keenya itti haa fufnu jechaa, murna afaan qawween aangoo isaa tiksachuuf maqaa ABOn daldalu hunda dura dhaabbachuun dirqama qabsoon gaafattu akka ta’e Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi uummata keenya hubachiisna.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Onkoloolessa 9/2021
Finfinnee Oromiyaa


text:
IGAAD jijjirama qilleensaa faccisuuf jecha waaltaa qorannaa tokko Somaaliyaa keessatti bane jira.
Waaltaan magaala Moqadishoo keessa jiiru kun qorannaa gaggeessuun, odeefannoo funaannatee xiinxaluun, haala qilleensa gaanfa Afrikaa odeeffannoo haaraa tamsaasa.
Waaltaa kana sirna Kamiisa kaleessaa gaggeeffameen kan banan prezidaantii Somaaliyaa Mohammad Abdullaahi Mohammeed yoo ta’an, Somaaliyaan rakkoo jijjiirama qilleensaa waliin wal qabatee ishee mudatuu furuuf qooda olaanaa qabaata jedhan.
Waggoota dhiyeenya kana keessa, Somaaliyaan caama hamaa fi beellii kan jijjirama qilleensaa waliin wal qabatee ishee mudatee jira.Waggaa dabree, caamnii fi loolaan bishaanii uummata biyyatti kan walakkaa miliyoonaa ta’an manaa fi qe’e irraa godaansisee ture.
Mummichi barreessaan IGAAD Warqinaa Gbayyoo akka jedhanti, beellii sochii dinagdee kutaa Sanaa ni miidha.Keessumaa haallii qilleensa naannoo hamaa ta’uun dinagdee keessumaa qonnaa fi beeleedaalee horsisuu keessatti dhiibbaa bal’aa qaba jedhan.
Kutaan IGAAD keessa jiru, beeleedaalee Miliyoona 500 fi Miliyoonni 20 kan keessatti argaman yoo ta’u, kana jechuun tokkoon tokkoon keenyaaf beeladaalee 2 qabaachuu dha jedhan.Isaan kun naannoo hanaga tokko gammojjii fi guutummaatti gammojjii ta’an keessatti haala raafamaa ta’e keessa jiru jedhan.
Somaaliyaan caama, lolaa bishaanii fi weerara Hawaanisaan kan jijjirama qilleensaa waliin hidhata qabuun rakkataa yeroo jirtuutti waajirri kun banamee jechuun Mohammad Kaahiyee Moqdishoo irraa gabaasee jira.


text:
Addi Bilisummaa Uummata Tigraay(TPLF) lammiwwan Itiyoophiyaa fi hawaasnii addunyaa mootummaa Itiyoophiyaa aangoo irraa kaasuuf gargaarsa akka godhaniif gaafatee jira.
Ibsa baasee kanaanis mootummaan Dr. Abiyyi Ahmad abbaa irreeti akkasumas tokkummaa Itiyoophiyaaf sodaa dha jedhee jira.
Hidha laga Abbayyaa kan ilaaleenis fedhii Itiyoophiyaa eegsisuu hin dandeenye jechuun himate.
Angawoonni bulchiinsa naannoo mootummaa Oromiyaa fi kanneen biroon jeequumsa dhiyeenya kana Itiyoophiyaa keessatti ka'e fi ajjeechaa wellisaa Oromoo beekamaa Haacaaluu Hundeessaa keessaa mootummaa bulchiinsa naannoo Tigraaytu duuba jira jechuun himatu jedha ibsii ba'e kun.


text:
Hayyuun saayinisii gameessi kan mootummaa Yunaayitid Isteetis tokko angawoonni COVID 19tti duuluuf wixinee saayinsiin qoratame dhiyeessuu kootiin narratti fuuleffatan jechuun komee dhiyeessan ilaalchisee kongresii duratti dhiyaachuun dhaga ba’umsa kennuuf jiru.
Miseensi mana maree bakka bu’ootaa Anna Eshoo akka jedhanitti komee Dr. Rick Bright dhieessan mootumman Tramp weerara vaayiresii koronaaf deebii kennuuf akka inni itti hojjete yaaddoo guddaa uumuu isaa kan ibsu yoo ta’u, ministeera tajaajila eegumsa fayyaa Alex Azaar fi itti aanaa ministeera dursanii qophaa’uu fi deebii kennuu Roobert Kaadlek biraas dhug ba’umsa dhaga’uu akka barbaadan ibsan.
Himannaan dhiyaate sun bulchiinsichi ennaa weerara kanaa fayyummaa lammiiwwan Ameerikaa eeguu irra namoota dhuunfaaf baabsuuf falmuufii durse jedha. Himannaan Dr. Braayits xiinxalamuutu irra jiraata jejdhan Eshoo-n.
Braayit akka jedhaniyyi Kaadleek kutaan isanii kan qorannaa dawaalee geggeessu, dawaa saayinisiin hin mirkanoofne kan akka hydroxychloroquine jedhamu irratti maallaqi akka ba’u dhiibbaa na irra kaa’an jedhan.
Dr. Braayit uummata dawaa summii keemikaalaa qabu kan tajaajilli eegumsa fayyaa dhiibbaa prezidaant Traampiin wal’aansaaf amansiisaa akka ta’etti hime uummataaf akka hin dhiyaanne ittisuuf humna akka hin qabaannetu natti dhaga’ama jedhan jedha himannaan sun. innumaa iyyuu lammiiwwan ameerikaa dawaa dhukkubsattoota COVID-19 gargaaruu isaaf ragaa saayinsii ga’aan hin deggeramne irratti odeeffannoo akka argatan na ariifachiisan jedhan.
Hayyoonni VOAf akka ibsanitti vaayiresii koronaaaf wal’aansa arguun saayinsii irratti hundaa’uu qabaa dawaan argames yaalii kilinikaa keessa ka darbuuf sababaa qaba jedhu.
Tajaajilli eegumsa fayyaa Ameerikaa Dr. Braayit weerarri kun utuma hin faca’in jalqabarratti daddaaffii dhaan talaallii qopheessuu, maaskii, ventileeterii fi meeshaaleen qorannoo ittiin geggeessan irratti investii akka ta’u dhiibbaa gochuu isaaniif angawootaan qeeqi irratti dhiyaate jedha himannaan odeeffannoo ba’ee kun.


text:
tiinii Faaydaa yookiin bu’aa tiinii/shookaa kana beeytuu laataa?1. Akka qorannoon agarsiisutti, warra dhibee sukkaraa gosa 2ffaa qabaniif hedduu gargaarti. Sababni, sukkaara qaama keessaa gadi buusuuf …Read More »
Dhukkuba sukkaraa fii madaa faanta jalaa
DHUKKUBA SUKKAARAA FI MADAA LUKAA – (Diabetic Foot Ulcer) by Kedir Abdulatif Balaa tasa nama mudatutti aansee fayyaa qaamaafii lubbuu baraaruuf jecha sababa miilli dhukkubsate …Read More »
Faaydaalee ganama ganama garaa duwwatti bishaan dhuguun qabdu
Namoonni baay’een qorra kanaan bishaan dhuguu mitii hin yaadaniiyyu. Haa ta’u malee, waan baayyee dhabaa akka jiran beekuu qabu. Akkasumas, bishaan dhuguuf dirqama miirri dheebuu …Read More »
Gorsa namoota dhukkuba ‘Asmii’ qabaniif dhukkuba COVID-19 ilaalchisee.
Dr. Gurmeessaa Namoonni kanneen dhukkuba dabalataa qaban dhukkuba COVID-19 kanaaf haala addaan saaxilamoo akka ta’an beekamaadha. Namoonni dhukkuba asmii qaban ammoo keessumatti addatti hubamu. Haala …Read More »
Dhaamsa waayee dhukkuba Corona
Ummata keenna kan baadiyaatiif 1. Gabaa loonii dhiisaa( obsaa). Namni daldala looniitiif dhufu hedduun magaala gurguddoo irraa waan dhufuuf san qofa miti tuttuqqaa biyya alaatis …Read More »
MALLATTOOWWAN DHUKKUBA KALEE SHAN (5) fi WANTOOTA GOCHUUN NURRAA EEGAMU.
( #Dr_Gurmeessaa irraa…) 1.Naannoo ijaa fi fuulaa, keessumaa ganama ganama dhiita’uu (hiita’uu) 2. Miilla lamaan naannoo koomee dhiita’uu (hiita’uu) 3. Humna dhabuu, fedhii nyaataa …Read More »
DHUKKUBA KALEE
Dhukkuba kale yoo jennu dhukkuboonni kalee hedduun kan ka’umsaan, mallattoon, yaalaanis wal hin fakkaanne hedduun waan jiraniif altokkotti hundaibsuun hin danda’amu. Kanaaf dabaree dabareedhaan akkan …Read More »
DR. GURMEESSA HINKOOSAA EENYU DHA LAATA?
DR. GURMEESSA HINKOOSAA EENYU DHA LAATA? GAMMADAA OLAANAATIN Uummanni Oromoon hayyoota hedduu Oromiyaaf furmaata ta’aan akka cirracha garbaati qaba. Hayyoonni Oromoo fi Oromiyaan qaban ammoo …Read More »
Dhukkubni KINTAAROOTII (hemorrhoids) maalii ?mallattoon isaahoo ? furmaata akkamiitu kennamuufii danda’aa?
Dhukkubni kintaarootii kan dhufu hoggaa hiddootni dhiigaa naannoo qaama bobbaatti argaman hamma barbaadamuu ol baballachuun (dilated )dhiiga of keessatti kuufatanidha. Dhukkubni kun yoo xiqqaate nama …Read More »
Ethiopia Detects Cases of H1N1 ‘Swine Flu’ Virus
By TesfaNews, The Ethiopian health ministry today confirmed that it has detected a new case of H1N1 (or Swine Flu) virus in the capital Addis …Read More »


text:
Ajandaa Mana Marii Nageenya Biyyolessaa (National Security Council/ NSC) Roobii Darbee:Roobii darbe jechuun gaafa Qaammee 4 bara 2012 Abiyyi Ahimad Mana Marii Nageenyaa jedhamu walitti qabuun isaa ni yaadatama
.*Walgahii kana eenyutu waame? *Ajandaan Marii hoo maal ture? *Waltajjii sanarratti eenyutu maal jedhee dubbate kan jedhuuf odeeffannoon achuma keessoo mootummaa keessaa baate cuunfaan isaa kunooti.
1. Walgahii sana eenyutu waame? kan dhiibbaa godhee waame warra Amaaraati.
2. Eenyutu itti hirmaate? Hirmaattota sana namoota 9 keessaas 5 Amaaraa dha. Namoonni 2 makaa saba adda addaa yoo tahan 2 ammoo Oromoodha. Garuu hunduu bara wayyaanee ergamtoota ummata nyaachaa turanii fi har’a ammoo Nafxanyummaa gadi dhaabuuf hojjetaa jiranii dha.
3. Ajandaan Marii sanaa maal ture? Ajandaan Marii yaaddoo nageenyaa, Kufaatii Diinagdee fi Biyya kufaatii irraa oolchuu kan jedhu ture
.4. Waltajjii sanarratti Eenyutu Maal jedhee dubbate? A) Ahimad Shiidee__ Bara baajataa 2013tti hanqinni baajataa nu muudatuuf deema jedhe. Baajata mootummaa Federaalaa biliyoona 460 keessaa biliyoonni160 liqii fi gargaarsa alaarraa abdannee turre. Garuu biyyoonni alaa rincicaa jiru.
Kan Biyya kessaas biliyoona 300 qabanne gibirrii fi Taaksiin guuramaa akka hin jirre dubbatee Kunis sababaa tasgabbiin siyaasaa hin jirreefi jedha. Kanaaf mootummaan hatattamaan tarkaanfii yoo fudhachuu baate Ji’a lama booda project ni dhaabbata. Mindaa hojjetaallee kanfaluu rakkanna jedhee watwaate.
B)General Biraanuu Juulaa_ Biraanuu Juulaa akka yaaddoo guddaatti kan kaase dadhabuu fi diigamaa jiraachuu waraana Itoophiyaati. Kanaaf ammoo sababaa guddaan qondaalonni sabaan Tigree tahan raayyaa Waraanaa keessaa ba’anii gara Tigraayitti galuu isaaniti jedha. Baatii darbe kana qofa kaaba Walloo, keellaa Waldiyaatti ajejoota Waraanaa kan tahanii fi poolisii Federaalaa keessa turan hedduu qabne turre garuu waan goonu wallaallee gadhiisne jedhe. Waraanni kun waggaa 20 ol isaaniin ijaaramaa ture waan taheef yeroo ammaa hedduu laaffatee jira; iccitii Waraanaas fudhatanii lakkisaa jiru.
Fulbaana 30 booda mootummaan hin jiru Kan jedhu olola guddaatu waraana keessatti facaafamaa jira. kanaaf fala ariifachiisaa barbaada jedhe. C) MM Abiyyi Ahimad _ Qabxiileen biroon Abiyyi irratti dallansuun yaada kennaa ture dhimma diddaa ummataa Oromiyaa Bahaa fi yaaddoo cufamuu daandiiti. Akkas jedhe “Qoonqoon Itoophiyaan ittiin bishaan dhugduu fi nyaata nyaattu Daandii Jibuutii – Finfinnee kanaadha. Kun cufame jechuun biyyi teenya duute jechuudha. Kanaaf wareegama kaffalamuu qabu kaffaltanii daandii kana sa’aatii 24 eeguu qabdu. Mootummaan Affaaris rakkoo keessoo isaatti qaba.
Isa dhiyootti sirreessuuf yaalla. Musxafee waliin Mari’annee Liyyuu poolisiin akka RIB gargaaree daandii eegu ni goona… dhimma TPLF waliin loluu ani hin heyyamu . Nu diiga waan taheef. Dura lola keessa jirru moo’aachuu qabna ( Oromoo jechuu isaati). Yoo TPLF n nu waraane deebinee Mari’annee fala barbaanna.” jedhe.Walumaagalatti, miseensonni walgahicha irratti argaman rakkoolee yeroo ammaa uumamaniif sababaan dadhabbina hoggansaati jechuun kan qeeqan yoo tahu haala yeroo ammaa deemaa jiru ummata amansiisuuf illee kan rakkatan tahuu himanii tarkaanfii yoo hin fudhatamne biyyi diigamuuf akka deemtu fi gaafatama seenaa jalaa bahuuf dirqama akka qaban abdii kutannaadhaan haasaa turan.Via Ferhan Abduselam