text:
Monday, May 13, 2013
May 13, 2013 (Bikya News) — Statement delivered at the 53rd ordinary session of the African Commission on Human and Peoples Rights in Banjul, Gambia
Madame chair, ladies and gentlemen
Today, Ethiopia lives through the sword of the Damocles drawn against it. The scourge of the old days of the Red Terror grips the population. 90 million Ethiopians, a total population of a few countries in Africa put together, live in absolute fear. A simple test for the prevalence of unfreedom and absolute violation of freedom of expression is whether or not the population of a given country is gripped with fear when it comes to freedom of expression. That is the reality in Ethiopia today and no amount of claims on the contrary can change this fact.
Madame chair,
What distinguishes humans from animals is not the capacity to think but the capacity of humans to express what they think in speech and writing. If that capability is deprived, humans are reduced to the level of animals. Today, the Ethiopian people are reduced to this deplorable level. Ethiopia, the seat of the African Union and the Economic Commission for Africa and considered as the symbol of African independence, has relinquished this prestige by muzzling its own people from expressing what they think. In as much as the population is subjected to live in fear, the government has also displayed its utter fear of the freedom of expression of the population particularly after the 2005 elections.
The government seems to have concluded that the 2005 elections gave it one major lesson: muzzling even the narrow space of expression that had existed. Muzzling the freedom of expression assumes another dimension: depriving the populace of alternative sources of information. This strategy necessitated closing down practically all private newspapers, jamming broadcasts from abroad and blocking websites that report on Ethiopia. The next step is to launch exaggerated claims on its work depicted as ‘achievements’. As a consequence: journalists who reported without fear were thrown to long term imprisonment. Eskindir Nega, an international award winning blogger, who defied the prevailing fear and wrote freely about freedom and democracy was sentenced to 18 years of imprisonment. A number of journalists who also won international wards are on trial. In appearance, it seems it is these journalists who are on trial. In actual fact however, it is freedom of expression and justice in general that is on trial in the Ethiopian courts today.
To jam radio and TV broadcasts from abroad, the government devotes a large chunk of the tax payers’ money. It is a paradox of immense proportion when a country that needs capital investment very badly devoting a huge sum of money for the purpose of depriving the population from acquiring information from alternative sources. A glance at the level of teledensity in Ethiopia and the fact that there is only one government internet server in the country of 90 million simply display the level of the restriction not only access to information but also in communication in general. When a government claims to hold the ultimate truth and resorts to muzzle others; that is tantamount to depriving people to think differently.
To reinforce the deprivation of freedom of expression and right to information, a new weapon introduced is the Anti-terrorism Law that was proclaimed following the defeat of the ruling party in the 2005 elections. In the 2005, the ruling party lost miserably that it resorted to massive rigging and stealing of votes. In order to consolidate this state of affairs made fait accomplit to the world, a series of new law were proclaimed. In addition to the Anti-terrorism law, extremely restrictive and prohibitive NGO and press laws were proclaimed. Once the government closed all avenues of popular expression, it went out to make wild claims such as on economic growth and winning the 2010 elections by 99.6%.
The government in Addis Ababa is not only at war with its own people on freedom of expression but also with international human rights organizations such as Human Rights Watch, Amnesty International and other organizations concerned with the continuous violations of human rights. The government’s image internationally has been tarnished for some time now. It is for no reason that the US based Parade magazine named the late prime minister of Ethiopia, Meles Zenawi, as the “15th worst dictator in the world”.
Madame Chair,
It is a paradox of immense proportion that Ethiopia, as the seat of the African Union and the United Nations Economic Commission for Africa, instead of becoming a pace-setter and example for freedom and democracy, has become a symbol of unfreedom.
Despite the wild claims by the government, today in Ethiopia freedom is still a pie in the sky.
Thank you.
Source ayyaantuu
Amna Dukkanaa’aa: Seenaa Dhokataa Ilmaan Oromoo Biyya Eritrea Keessaa | Journey in the dark: Oromo’s untold story in Eritrea
May 13, 2013 at 8:33 pm · Gadaa.com
Journey in the dark: Oromo’s untold story in Eritrea
T.F YKN Addaamuu | Nairobi Keniya irraa
Seensa
Akeekni barruu kanaa, qaama kamuu irratti olola oofuu osoo hin taane mudannoo akka dhuunfaatti qabsoo Oromoof jecha na mudate ibsuuf, kanumaan wal qabatees dargaggoota Oromoof dhaamsa dabarsuuf.
Akeekni barruu kanaa, qaama kamuu irratti olola oofuu osoo hin taane mudannoo akka dhuunfaatti qabsoo Oromoof jecha na mudate ibsuuf, kanumaan wal qabatees dargaggoota Oromoof dhaamsa dabarsuuf.
Waa’ee koo duubatti deebi’ee gad fageenyaan ibsuu caalaa gabaabumatti eenyummaa koo dubbiftoota barruu kanaaf ibsuun barbaada. Ani waggoota muraasa dura barataa Yunivaristii Jimmaan ture. Sochii barattootaa Oromoo yunivaristii Jimmaa keessatti deemaa ture keessatti hanga dandeettii koo qooda hin tuffatamne kennaan ture. Wayitan barataa sadarkaa lammaffaa ture irraa kaasee maadhee ABO kan biyya keessaa jalatti ijaarameen qooda Oromummaa kiyya bahachaa ture. Maatii siyaasaan miidhame keessattin guddadhe waan taheef gaafa Yunivaristii Jimmaa seenes, hojii qabsoo moggaatti dhiisee barnoota kiyya qofaa irratti fuulleffachuu hin dandeenye. Abbaan koo yeroon ani xiqqaa ture irraa kaasee miseensa ABOti jedhamee baroota dheeraaf mana hidhaa keessa dabarse. Qaamas itti hir’ateera. Haati keenya oliif gad jettee abbaa keenyaaf mana hidhaatti gala deddeebisaa nu guddifte. Madaa kanatu oggayyuu na dhukkuba waan taheef ABO akka qaroo ija tiyyaa, akka dhiiga kiyyaatti ilaalaa fi dharra’aan guddadhe. Waa’ee koo asuma irratti gabaabseen garan yaada ka’eefitti deebi’a.
Akkuman olitti kaase wayitan Yunivaristii Jimmaa keessa barataa turetti sochiin taassisaa tureen wal qabatee ija humnoota tikaa mootummaa keessan bu’e. Hiriyoonni koo qabamanii hidhaman. Ani miliqee gara biyyaatti deebi’ee maatii koo biras dhaquu hin dadneenyee, magaalaa Finfinnee keessa fira koo bira daheeffadhee torbaan muraasaaf jiraadhe. Haala kanaan jiraachuun baayyee natti ulfaate. Quunnamtiin hiriyoota koo waliin qabu na jalaa ciccite. Caasaan dhaaba ittiin quunnamus akkasuma hidhamuu hiriyoota kootiin wal qabatee na jalaa cite. Waanan godhu dhabee jennaan dunuunfadhee ABO barbaacha karaa eegale.
Adeemsa Finfinnee irraa gara Eritrea.
ABOn yoomi irraa kaasee Eritrea akka jiru beekuu baadhullee, bara 1990moota gara dhumaa keessa ABOn Eritrea jiraachuu miidiyaa mootummaa Wayyaanee irraa dhagahaan ture. Booda keessa ammoo bal’inaan haasawamaa dhufe. Anis kanumaaf jecha ABO argachuuf gara Eritreatti qajeeluu akkan qabu murteessee karaa eegale. Finfinnee irraa ka’ee hangan daangaa Itoophiyaa fi Eritrea gahutti qormaata ulfaataa keessan dabre. Humara bakka jedhamun gahe. San booda achitti baatii tokkoof hojii humnaa hojjachaa akkattan daangaa qaxxamuree cehu qoradhe. San booda ilma Oromoo kan dhalootaa godina baha Shawaa tahe, waraana mootummaa keessaa miliqee hojii humnaa irratti bobba’e tokko waliin wal bare. Namni kun hojii humnaa kana golgaa godhatee namoota daangaa ceesisaa ture. Suutuma jedhee bubbulee rakkoo kiyya itti himadhe. Innis hin deemiin asuma teenyee hojjannee biyya keenyatti deebinaa naan jedhe. Deebi’uu akkan hin dandeenya itti himeen amansiifadhe. San booda karaa na akeeke. Anis guyyaa tokko galgala sa’a 9 irratti karaa eegale. Mallattoolee inni naaf kenne qabadhee karaa muree deemaa bulee, ganama oggaa lafti barii’u waraana Eritreatti harka kennadhe.
ABOn yoomi irraa kaasee Eritrea akka jiru beekuu baadhullee, bara 1990moota gara dhumaa keessa ABOn Eritrea jiraachuu miidiyaa mootummaa Wayyaanee irraa dhagahaan ture. Booda keessa ammoo bal’inaan haasawamaa dhufe. Anis kanumaaf jecha ABO argachuuf gara Eritreatti qajeeluu akkan qabu murteessee karaa eegale. Finfinnee irraa ka’ee hangan daangaa Itoophiyaa fi Eritrea gahutti qormaata ulfaataa keessan dabre. Humara bakka jedhamun gahe. San booda achitti baatii tokkoof hojii humnaa hojjachaa akkattan daangaa qaxxamuree cehu qoradhe. San booda ilma Oromoo kan dhalootaa godina baha Shawaa tahe, waraana mootummaa keessaa miliqee hojii humnaa irratti bobba’e tokko waliin wal bare. Namni kun hojii humnaa kana golgaa godhatee namoota daangaa ceesisaa ture. Suutuma jedhee bubbulee rakkoo kiyya itti himadhe. Innis hin deemiin asuma teenyee hojjannee biyya keenyatti deebinaa naan jedhe. Deebi’uu akkan hin dandeenya itti himeen amansiifadhe. San booda karaa na akeeke. Anis guyyaa tokko galgala sa’a 9 irratti karaa eegale. Mallattoolee inni naaf kenne qabadhee karaa muree deemaa bulee, ganama oggaa lafti barii’u waraana Eritreatti harka kennadhe.
Haalota akkuman Eritrea seeneen na mudatan.
Amma Abdiin koo bara dheeraa waan naaf milkaawu natti fakkaate. Waraana Eritreatti akkuman harka kennadheen, ABO barbaacha akkan deemu itti hime. Isaanis rakkoo hin qabu nu bira turtee suuta boqottee deemta naan jedhan. Haala kanaan torbanoota lamaaf qormaata osoo narratti gaggeessanuu achuma isaan waliin jiraadhe. Akuma torbaan lama fixeen konkolaataa Raashina/gala waraanaa fide irra na buusanii na qajeelchan. Achi bakka waraanni mootummaa Itoophiyaa itti walitti qabamu Afaabeeti bakka jedhamu na geessan. Bakka Afaabeeti jedhamu kanattis ABO akkan barbaadu irra deddeebi’ee hime. San booda namoonni tokko tokko natti dhufanii TPDM ykn Sochii Dimokiraasummaa ummata Tigiraay dhaaba jedhamutti akkan makamu na gaafatan. Ani kaniin manaa baheef Oromoof qabsaawuu qofaaf, akka tahe kanaaf ammo ABO malee dhaaba biraa akkan hin barbaanne irra deddeebi’ee itti hime. Baatilee muraasa booda nu fuudhanii konkolaataan naannoo Hareenaa jedhamutti nu dabarsan. Mooraa humni waraanaa guddaan keessa jiruttin of arge. Kan haasawamu afaan Tigirinyaa qofa. Amma dubbiin naaf galte. Warra TPDM jedhaman bira akkan jiru. Warri mootummaa bakka saniin nu gahe osoo hin deemiin, maaliif bakka kana na fiddan? Ani Oromoodha, ABOn barbaada jedhee itti hime. Kana booda dhimmi kee nu hin laallatu isaan waliin wal haasawi jedhanii achumatti na gatanii kutan.
Amma Abdiin koo bara dheeraa waan naaf milkaawu natti fakkaate. Waraana Eritreatti akkuman harka kennadheen, ABO barbaacha akkan deemu itti hime. Isaanis rakkoo hin qabu nu bira turtee suuta boqottee deemta naan jedhan. Haala kanaan torbanoota lamaaf qormaata osoo narratti gaggeessanuu achuma isaan waliin jiraadhe. Akuma torbaan lama fixeen konkolaataa Raashina/gala waraanaa fide irra na buusanii na qajeelchan. Achi bakka waraanni mootummaa Itoophiyaa itti walitti qabamu Afaabeeti bakka jedhamu na geessan. Bakka Afaabeeti jedhamu kanattis ABO akkan barbaadu irra deddeebi’ee hime. San booda namoonni tokko tokko natti dhufanii TPDM ykn Sochii Dimokiraasummaa ummata Tigiraay dhaaba jedhamutti akkan makamu na gaafatan. Ani kaniin manaa baheef Oromoof qabsaawuu qofaaf, akka tahe kanaaf ammo ABO malee dhaaba biraa akkan hin barbaanne irra deddeebi’ee itti hime. Baatilee muraasa booda nu fuudhanii konkolaataan naannoo Hareenaa jedhamutti nu dabarsan. Mooraa humni waraanaa guddaan keessa jiruttin of arge. Kan haasawamu afaan Tigirinyaa qofa. Amma dubbiin naaf galte. Warra TPDM jedhaman bira akkan jiru. Warri mootummaa bakka saniin nu gahe osoo hin deemiin, maaliif bakka kana na fiddan? Ani Oromoodha, ABOn barbaada jedhee itti hime. Kana booda dhimmi kee nu hin laallatu isaan waliin wal haasawi jedhanii achumatti na gatanii kutan.
Haala TPDM keessa ture.
Guyyoota lama TPDM keessa ergan buleen booda, qoondaalli TPDM dhufee na haasofsiise. Ani miseensa dhaaba isaanii tahuu akka hin feenee fi ammallee ABO barbaacha akkan manaa bahe itti hime. Innis natti koflee kana booda waa’ee ABO osoon haasawuu dhiisee akka naaf wayyu natti himee itti yaadi naan jedhee na biraa deeme. Ammas lama bulee natti deebi’uun na gaafate. Anillee yaadni kiyya kan hin jijjiiramne tahuu irra deebi’ee hubachiise. San booda qophee narraa baasanii mana hidhaa na seensisan. Mana hidhaa keessatti ijoollee Oromoo akkuma koo ABO barbaacha bahanii mootummaa Shaabiyaan butamanii TPDMtti kennaman 16 gahan, akkuma kiyya miseensa TPDM tahuu didan arge. Achi keessaa mucaan dhalootaan dhiha Oromiyaa naannoo Dambi Doolloo tokko akka hamaa tumamee ijji isaa tokko guutummaan guutuutti hojiin ala tahe arge. Gariin isaanii mana hidhaa san keessa baatiilee 6 oliif turaniiru. Anis ilmaan Oromoo hidhaman kanneen waliin baatiilee sadiif hidhame. Baatiilee sadeen kanneen keessatti halkanii fi guyyaa uleen nurraa dhaabbatee hin beeku. Doorsisa, qorannoo, walumaagalatti dararaa ulfaataa keessa dabarre. Lamuu maqaa ABO akka hin dhoofne akeekkachiifamne. Mana hidhaa keessattillee akka waliin hin haasofnu nu ugguruu yaalan. Jireenya hadhaawaa, hidhaa irraa gara hidhaatti. Abdii nama kutachiisa. Haa tahu malee baatiilee sadeen mana hidhaa ture keessa ilmaan Oromoo kanneen waliin walitti dhihaachuun waan hedduu odeeffadhe. Akeekni dararaa TPDMn nurra gahaa tures maal akka tahe bareechee beekeera. Kunis TPDM ilmaan Oromoo karaa mootummaa Shaabiyaa isatti kennamanii dhimma bahee dhaaba maxxannee haaraa kan akka OPDO TPLFiif gaangee tahee ergamaa jiruu ijaarrachuuf tirtiraa jiraachuu isaaniiti. Kana ammoo boodarra anis akka gaariitti mirkaneeffadheera.
Guyyoota lama TPDM keessa ergan buleen booda, qoondaalli TPDM dhufee na haasofsiise. Ani miseensa dhaaba isaanii tahuu akka hin feenee fi ammallee ABO barbaacha akkan manaa bahe itti hime. Innis natti koflee kana booda waa’ee ABO osoon haasawuu dhiisee akka naaf wayyu natti himee itti yaadi naan jedhee na biraa deeme. Ammas lama bulee natti deebi’uun na gaafate. Anillee yaadni kiyya kan hin jijjiiramne tahuu irra deebi’ee hubachiise. San booda qophee narraa baasanii mana hidhaa na seensisan. Mana hidhaa keessatti ijoollee Oromoo akkuma koo ABO barbaacha bahanii mootummaa Shaabiyaan butamanii TPDMtti kennaman 16 gahan, akkuma kiyya miseensa TPDM tahuu didan arge. Achi keessaa mucaan dhalootaan dhiha Oromiyaa naannoo Dambi Doolloo tokko akka hamaa tumamee ijji isaa tokko guutummaan guutuutti hojiin ala tahe arge. Gariin isaanii mana hidhaa san keessa baatiilee 6 oliif turaniiru. Anis ilmaan Oromoo hidhaman kanneen waliin baatiilee sadiif hidhame. Baatiilee sadeen kanneen keessatti halkanii fi guyyaa uleen nurraa dhaabbatee hin beeku. Doorsisa, qorannoo, walumaagalatti dararaa ulfaataa keessa dabarre. Lamuu maqaa ABO akka hin dhoofne akeekkachiifamne. Mana hidhaa keessattillee akka waliin hin haasofnu nu ugguruu yaalan. Jireenya hadhaawaa, hidhaa irraa gara hidhaatti. Abdii nama kutachiisa. Haa tahu malee baatiilee sadeen mana hidhaa ture keessa ilmaan Oromoo kanneen waliin walitti dhihaachuun waan hedduu odeeffadhe. Akeekni dararaa TPDMn nurra gahaa tures maal akka tahe bareechee beekeera. Kunis TPDM ilmaan Oromoo karaa mootummaa Shaabiyaa isatti kennamanii dhimma bahee dhaaba maxxannee haaraa kan akka OPDO TPLFiif gaangee tahee ergamaa jiruu ijaarrachuuf tirtiraa jiraachuu isaaniiti. Kana ammoo boodarra anis akka gaariitti mirkaneeffadheera.
Ilmaan Oromoo mana hidhaa sana keessatti dararamaa turanis warra dhaaba ergamtuu haaraa ijaaruu keessatti meeshaa tahuu didaniidha. Ilmaan Oromoo TPDM keessatti argaman kanneen mana hidhaa jiran qofaa akka hin taanes hubadhe. TPDM sochii OPDO haaraa bixxiluuf taassisuun ilmaan Oromoo hanga tokko kanneen dararaa yeroo obsuu dadhaban, humnaan walitti qabee dhaaba siyaasaa Oromoo ittiin qabanna jedhanii abjootan ijaarrataniiru. Akkuma guyyaan dabraa dhufeen gammoojjii biyya ormaa keessatti dararamuun nuufis tahee qabsoo bilisummaa Oromoof bu’aan inni fidu tokkollee waan hin jirreef, tooftaa ittiin mana hidhaa san keessaa bahuu dandeenyu irratti maryachuu eegalle. Kanumaanis ijoolleen Oromoo mana hidhaa TPDM keessa turre waliigallee, yaada TPDM nuuf dhiheesse fudhachuu keenya qondaala TPDM yeroo adda addaatti deddeebi’ee nu qoraataa turetti himne.
Innis ani duraanuu isinitti himeera, ammas balballi keenya isiniif banaadha, qabsoon gaggeessinus qabsoo ummataa waan taheef nu waliin hiriiruuf fedhii yoo qabaattan wanti isin dura dhaabbatu hin jiru jedhee mana hidhaatii nu yaase. Haa tahu malee mana hidhaa keessaa baanullee kallattiin gara ilmaan Oromoo warra ijaarameetti hin makamne turre. Akka kanaan duraa mana hidhaallee tahuu baatu, waraana isaanii warra kaadhimamaatti nu makanii hojii humnaatti nu bobbaasan. Ijoolleen Oromoo mana hidhaa keessaa baane akka walitti dhufnee hin maryanneef adda addaa jaarmiyaa keessa nu facaasan.
Bakka dalagaatti walitti dhufnee yoo wal haasofne, afaan Oromoon wal haasawuun dhorkaa akkka tahe nu akeekkachiisan. Dhaaba Oromoo qofa osoo hin taane, dhaaba sabaa fi sab-lammootaa biroollee ijaaraa akka jiran hubadhe. Torbanitti guyya tokko sagantaa sabaa fi sab-lammootaa jechuun qophii qopheessuu eegalan. Afaan waltajjii san irratti hayyamamu afaan Amaaraa qofa tahe. Sanaan alatti afaan Tigirinyaa barachuunis dirqama akka tahe nutti himan.
Bakka dalagaatti walitti dhufnee yoo wal haasofne, afaan Oromoon wal haasawuun dhorkaa akkka tahe nu akeekkachiisan. Dhaaba Oromoo qofa osoo hin taane, dhaaba sabaa fi sab-lammootaa biroollee ijaaraa akka jiran hubadhe. Torbanitti guyya tokko sagantaa sabaa fi sab-lammootaa jechuun qophii qopheessuu eegalan. Afaan waltajjii san irratti hayyamamu afaan Amaaraa qofa tahe. Sanaan alatti afaan Tigirinyaa barachuunis dirqama akka tahe nutti himan.
Haala kanaan osoo jirruu ilmi Oromoo nu waliin hidhamee ture tokko bakka hojii humnaa hojjataa turetti waraana TPDM waardiyyaa itti bahee ture gasoodhaan dhahee ajjeesee baqatee baafate. Boodarra gurbaan kun Sudan seenee akka lubbuun jirullee dhagaheera. Erga gurbaan kun badee deebi’ee haalli nutti jabaate. Isin fixna jedhanii nu doorsisuutti ka’an. Tokko tokkoon nu yaamanii qorannoo nurratti gaggeessuu eegalan. Mataadhuma gad qabannee rakkoo san keessaa bahuuf murteeffannee waan isaan nu godhan hunda taane. Yeroo gabaabaa booda ilmi Oromoo dhalootaan naannoo Iluu Abbaa Booraa tahe kan waraana mootummaa Wayyaanee keessa ture tokkos bade. Osoo hin fagaatiin qabanii rasaasaan dhahanii ajjeesan. Anaan natti deddeebi’anii oggayyuu na haasofsiisu, ijoollee akkan amansiisu na gorsu. Anis hayyee jedheetuma ijoollee gaafan argu obsuma godhadhaa haala itti baduu dandeessan qofaa mijeeffadhaa ittiin jedhe.
Bakka kanatti dubbiftoota barruu kanaa waan osoo hin hubachiisiin hin dabarre tokkon qaba. TPDM lakkoofsaan humna waraanaa guddaa qaba. Ijoollee waggaa saddeetii irraa kaaseen hanga maanguddootaatti. Harki guddaan humna waraanaa kun humnaan kan walitti qabameedha. Daa’imman manneen barnootaa irraa, barsiisota, dhirsaa fi niitii gabaa irraa galan humnaan guuranii gammoojjii Eritrea keessatti leenjii waraanummaa kennuuf. Kan siyaasaa fi adeemsa TPDMtti amanee waliin jiraatu garuu muraasa. Guyyuu badaa oolu. Gaafa nuti leenjii waraanummaa fudhannu namootaa nu waliin leenjii fudhataa turan 108 keessaa baatii tokko keessatti gara namoota 22tu bade. Ilmaan saboota biroo achi keessa jiran qofaaf osoo hin taane waliifillee garaa hin laafan. Lola seenaniis hin milkaawan, humni guddaan harka kennate, leenjiin gahaan waan hin jirreef lakkoofsi madoo fi namoota dhumatanis salphaa miti. Humnaan itti oofanii lolchiisu. Adeemsi kun tahuufii dinnaan boodarra loluus dhiisaniiru.
Gara yaada kiyya jalqabaatti oggaan deebi’u anis suuta suuta amanamaa fakkaadhee dhihaadhe. Qondaalonni isaanis natti dhihaatanii waan tokko tokko natti himuu eegalan. Suuta suuta akkaataan achi keessaa bahee miliquu danda’u irratti qorannoo kiyya itti fufe. Waa’ee ABOs suuta gaafadhee jennaan kallattii waraanni TPDM jiru irraa fagoo akka jiran dhagahe. Haala kanaan achii badee ABO argachuu caala gara Sudanitti qajeeluun akka irra salphaa tahe hubadhe. Guyyaa tokko akkuma tasaa gaggabee kufe. Dhuma irratti dhukkubni garaa kaasaa akka na qabe himadhe. Kanaaf halkan yeroon fedhetti akkan fincaaniif gad bahu naaf hayyaman. Waraana mootummaa keessaas waan hin turreef gammoojjii kana
keessaa baduu hin danda’u jedhanii yaadan. Anis halkan tokko yeroo 10 bahee deddeebi’e. Namni akka na hordofaa hin jirre mirkaneeffadhee halkan lammaffaatti koddaa kootti bishaan guuttadhee halkan keessaa gara sa’a 2 fi walakkaa irratti deemsa kiyya eegale. Ogguu lafti barii’u daangaa mureen waraana Sudaanitti harka kennadhe. San booda mooraa baqataa Shagaraab jedhamutti na geessan. Achi taa’een firoota kiyya biyya ambaa jiran quunnamee maallaqa naaf ergamii torbaan lama booda gara kaartum qajeele. Ani jireenya baqattummaa hawwees hin beeku, kaniin manaa baheef qabsoo waan taheef gara Kaartum deemee caasaa ABO quunnamuuf murteeffadhe.
Kaartuma gahuu kiyyaa fi Caasaa ABO argachuu.
Akkuman Kaartum gaheen hojii duraa kaniin godhadhe hiriyoota koo na biraa hidhaman barbaadu, kana malees caasaa ABO argachuuf tattaafadhe. Hiriyoota koo mana hidhaa turan keessaa tokko kan hiikkame argadhe. Haalota na mudatan hundaa ibseefii ammallee ABO argachuuf akkan fedhii qabu itti hime. Guyyoota lama booda jireenyi kiyya gara milkiitti deebi’uu eegale. Hiriyaan kiyya sun quunnamtii waan qabuuf bakka hundaa fixee bilbila koo narraa fudhatee miseensa ABO kan dirqamaaf Kaartum jiru tokko waliin wal na quunnamsiise. Miseensi ABO Sudanitti argadhe kun, nama guddaa, hubataa, jireenya kiyya keessatti bakka olaanaa qabuuf, naman yoomuu hin daganneedha. Bakkan qubadhu hunda naaf mijeesse. Umuriin narra nama baayyee guddaa tahullee hiriyaa kiyyan taassifadhe. Haalotan gammoojjii Eritrea keessatti dabarse, gochaa mootummaan Shaabiyaa fi TPDM ijoollee Oromoo irratti raawwatan hundaa tokko tokkoon itti hime.
Akkuman Kaartum gaheen hojii duraa kaniin godhadhe hiriyoota koo na biraa hidhaman barbaadu, kana malees caasaa ABO argachuuf tattaafadhe. Hiriyoota koo mana hidhaa turan keessaa tokko kan hiikkame argadhe. Haalota na mudatan hundaa ibseefii ammallee ABO argachuuf akkan fedhii qabu itti hime. Guyyoota lama booda jireenyi kiyya gara milkiitti deebi’uu eegale. Hiriyaan kiyya sun quunnamtii waan qabuuf bakka hundaa fixee bilbila koo narraa fudhatee miseensa ABO kan dirqamaaf Kaartum jiru tokko waliin wal na quunnamsiise. Miseensi ABO Sudanitti argadhe kun, nama guddaa, hubataa, jireenya kiyya keessatti bakka olaanaa qabuuf, naman yoomuu hin daganneedha. Bakkan qubadhu hunda naaf mijeesse. Umuriin narra nama baayyee guddaa tahullee hiriyaa kiyyan taassifadhe. Haalotan gammoojjii Eritrea keessatti dabarse, gochaa mootummaan Shaabiyaa fi TPDM ijoollee Oromoo irratti raawwatan hundaa tokko tokkoon itti hime.
Innis guddoo hin raajamne. Garuu “Bishaan Fira fakkaatee nama nyaataa” jedhee mammaakee callise. Maal jechuu barbaadde? Jedheen gaafadhe. “Anaafuu naaf hin galle” jedhee deebii naaf kenne. Fuula isaarraa aarii fi dhiphina arge. Itti deddeebi’ee gaafachuu hin feene. Dubbiin hangi tokko naaf galte waan taheef bulfadheen gaafadhe. Innis waan hedduu naaf hime. Yeroo dheeraa Eritreatti deddeebi’uu isaa fi san dura ammo baroota dheeraaf miseensa WBO buleessa tahuu. Oromoonni keenya biyya alaa jiraatan qondaalonni ABO Asmaraatti galanii jireenyatti jiru, jedhanii haasawu naan jedhe. Dhaggeeffachuun itti fufe. Garuu Asmaraan alagaaf dhiisii ilmaanuma biyyaafuu bakka itti bashannanii jiraatan akka hin taane naaf hime. Mootummaa Shaabiyaa keessatti namoonni gariin qabsoo keenya kana irraa jibba akka qaban naaf hime.
Sanumatti dabalee waa’ee Kamaal Galchuufaa naaf kaase. Kamaal Galchuu namni onnachiisee akka inni dhaaba irraa cabee bahu kan jajjabeesse qaamuma mootummichaa keessaa murna tokko tahuu naaf hime. Sana duras seenaan fakkaataan raawwatamuu taa’een irraa dhagahe. Baatii lamaaf waliin jiraannee waan hedduu na taphachiise. Hogganoonni keenya qabsoon kun akka jiraattuuf wareegama ulfaataa baasaa akka jiran, innillee umurii kanaan qabsoo keessatti cihee kan hafeef maanguddoon isaa olii qabsoo kallattii baayyee qabdu keessatti cinniinnatanii jiraachuu akka tahe na hubachiise. Diina fira fakkaatutti siqnee karaa deemuu dadhabne jedhe. Anis waan hedduun hubadhe. Ammas onneen koo qabsoo na feete. Kanaaf ammoo osoo hangamuu haalli mijaawaan jiraatee, gara gammoojjii Eritreatti qajeeluu qalbiin na dide.
Kaartum irraa gara Sudaan kibbaatti, achii ammoo gara Ugandaatti, Ugaandaa irraa gara Keeniyaatti qajeele. Bu’aa bahiin isaa hedduudha. Kana ibsuun homaa fayidaa hin qabu. Kaartum irraa ka’ee Nairobi gahuuf garuu ammas gara baatiilee sadii narraa fudhate. Amma Naayroobii dhaqqabeera, adeemsi koo hin dhaabbanne, qabsoofin bahe qabsoo ittin fufa. Amma haala hundaa mijeeffadhe, quunnamtiin koo qajeelaadha. Har’as borus baqataa tahuu hawwee hin beeku. Faanti koo gara Oromiyaatti na fuulleffata. Hadhaan jireenyaa gammoojjii Eritreatti TPDM keessatti arge waan hedduu na barsiise. Ganamas haalootu manaa na baase, haaloo irrattin haaloo dabaladhe. Waan Eritrea keessaa hanga arge ibsuuf yaaleera, hangan dhagahe garuu dubbachuu hin feene. Nageenya ijoollee Oromoo har’allee achi jiraniif jecha. Garuu guyyaan itti wal gaafannu inuma jiraata jedheen abdadha.
Xumura
Egaa waan narra gahe hedduu ibsuuf yaaleera. Xumura irratti wanti gad jabeessee jedhu, hogganoonni Shaabiyaa qabsoo keenya irraa harka haa fudhatan. Ilmaan Oromoo TPDMf dabarsanii kennuun dararuun dhaabbachuu qaba. ABO hin barbaadan yoo tahe nurraa bahi haa jedhaniin.
Egaa waan narra gahe hedduu ibsuuf yaaleera. Xumura irratti wanti gad jabeessee jedhu, hogganoonni Shaabiyaa qabsoo keenya irraa harka haa fudhatan. Ilmaan Oromoo TPDMf dabarsanii kennuun dararuun dhaabbachuu qaba. ABO hin barbaadan yoo tahe nurraa bahi haa jedhaniin.
Oromoonni biyya ambaa jirtan, hunda jechuu baadhullee hedduun keessan ilaalcha dogoggoraa qabdanitu jirtu. Asmaraan lafa itti bashannan, lafa itti qabsoo dagatanii of qananiisan akka hin taahe waanan dhagahe hedduu keessaa hanga xiqqoo ibseera.
Ani gama kootiin hogganoota ABO haala danqaa fi gufuun itti heddummaate keessatti qabsoo hadhooftuu gochaa jiraniif dinqisiifannoon koo guddaadha. Ammallee galata qabdu jedhaan.
Yaada koo guduunfuun dura ammas irra deebi’ee kaniin jedhu, hogganoonni Shaabiyaa, barri itti wal gaafannu ni jiraati, nurraa dhaabbadha, kan kanaan nu gahes isinuma ammallee adeemsi amma itti jirtan fala isiniif hin tahu dhaabbadhaa, imaammata keessan keessa deebi’aa ilaalaa jechuun barbaada.
Dargaggoonni Oromoos yoo qabsoo barbaaddaniif biyyuma keenya keessatti haa hojjannu. WBOn kallattii maraan jira, caasaan ABO bal’aan biyya keessa jiraati biyyuma keenya irratti qabsoo keenyatti haa jabaannu isiniin jedha.
Waan qalbii guutuun dubbiftaniif guddiseen isin galateeffadha
Injifannoo Ummata Oromoof!
T.F YKN Addaamuu Nairobi Keniya irraa
Source:gadaa
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Damee Booruun
Mootumaa TPLF qomee demokraasii ufatee waggaa digdamii shan sirbaa baate Dhumaatiin Arsedee irraa molqee qullaa dhaabee jira. Dumaatiin ilmaan Oromoo ka mari’maan keenya waadu haa tahu malee dhuma aangoo Wayaanee tahuun isaa immoo jabina nuuf kenna. Onkololessa 2, 2016 kaase Wayaanee fi Uummatni Oromoo ifatti warra gumaa dhiigan duwwaa gargar bahuu danda’an tahee jira. Uummatni Oromoo haala keessa jiru kana keessaa kan bahuu danda’u injifannaan qofa tahuu murteefatee qabsoo hadhooftuutti akka seene kan hin hubanne jira hin fakkaatu.
Mootumaan TPLF tarkaanfii Uummatni Oromoo fudhachuu jalqabee kana waan sodaatteef labsii hattattamaa labsuuf dirqamtee jiri. Uummata Oromoof haalli kun injifannaa isa duraa ti. Biyyi Oromoo amma yoonaa humna waraanaan bulaa akka jiru eenyu jalaa iyyuu dhokataa miti. Waan haaraa itti tahu tokko illee hin jiru. Garuu Mootummaan kun maqaa demookraasiin biyya lafaa kadhatee akka lubbuu hin dheerefanne saaxila of baaftee jirti. Michoonni ishee warri kana dura badii Uummata Impaayera Itopiyaa maraa hoojjetamaa jiruu utuu arganii achi galgalanii gargaarsa itti hixatan hundi akka ofti qaana’aa isaanis saaxila baaftee jirti. Gargaarsi kam iyyuu mootummaa kana kufaatii irraa olshuu akka hin dandeenye eenyuufuu ifaa dha. Guyyaa awwaalamtu xiqqoo yoo achi buteef ni gaha. Mootummaan uummata bal’aa lolee mo’e tokko seenaa biyya lafaa keessatti amma yoona hin argamne. Duuti Wayaanee kan wal nama gaafachiisu yoo qabaate guyyaa isaa qofa.
Labsiin hattattamaa jabina irraa kan dhufu miti. Mootummaa jiraachisuuf yaalli isa dhumaa akka tahe bareechine hubanna. Kana booda TPLF kan gadi fiddu tokko illee hin jiru. Isheetu kadhaa dhaqee harka qullaa gala malee uummata Oromoo irratti isa amma hojjettu kana waggaa digdamii shaniif hojjetaa turte. Kana booda michoonni ishee achi galagalanii gargaarsa badhaasuuf hin jiran. Yoo xiqqaatee hojiin kee kun si baasaa hin jiru , horii keenyas hin balleessiin jechaa abdii ishee kutachiisa gargaaru malee akka kana duraa demookraasiin keessan lalisaa jira jechaa badhaasa hin kenaniif. Kan miidhamuuf deemu TPLF malee ummata Oromoo miti.
Labsiin hattattamaa kun TPLF maal gargaara? Ilmaan Oromoo bakka barbaadan itti yaroo barbaadan akka bofaa mataa keessa tumu, hidhu,waxxalu, ibdaan gubu , ajjeessu. Da’ima, jaarsa , jaartii, dubartii ulfaa, qeerroo fi qarree Oromoo garaa laafina tokko malee dhiiga dangalaasaa oolu. Biyya lafaa kana irratti bineesi iyyuu akka ilmaan Oromoo itti adamsamee ajjeefamee hin beeku. Kanaafuu labsi hattattamaa kun kan gadi fiduu danda’u haalli biraa jiraachuu hin danda’u. Akeekni TPLF Uummata Oromoo miliyoonan lakkawamuu Irreecha Arsedee yaroo fixxu uummatni Oromoo rifatee kan lamaffaa hin dubbannee itti fakkaatee ture. Gochi ishee Uummata Oromoo gootomsee irree tokkichaan ka’ee qabeenya Wayaanee fi Wayaanee barbadeessuu itti akka cee’u gargaare hin romisiifne. Qabsoon uummata Oromoo ittisa irraa gara haleellaa itti daddaffiin kan tarkaanfachiise hojii Wayaanee fokkisaa kana. Ammas yoo Wayyaaneen Oromoota kumaatamaan ajjeessuun na baasa jette haa yaaltu. Dhuma irratti abbaa dhumu ilaala.
Uummatni Oromoo karaa danda’amu maraan diina kana jabeessee haleelu qaba. Qabeenya diina kan tahee kan socho’uu fi kan dhaabtuu barbadaa’u qaba. Namonni diinaaf hojjetan of keeasstti ammannee taa’uun yaroon isaa darbee jira. Of keessaa haxxoofnee of qulqulleessuu qabna. Uummatni Oromoos akkuma diina isaa garaa jabaachuu qaba. “ija laaftiin firaa ulfoofti” jedha Oromoon. Wal quunnamtiin Mootumaa TPLF fi Uummata Oromoo bal’aa jiduu jiruu Dhuumaatii Arsedee bood citee jira: waan warra gumaa taaneef. Waan wal irraa binnuu fi wal itti gurgrru hin jiru. Waan walii keniinuu fi wal irraa fudhannu hin qabnu . Karaa tokkoon waraana of irraa ittisaa karaa biraa dinagdee mootummaa kana daaraa gochuun tooftaa keenya tahuu qaba.
Yaroo darbee Maxxansaa koo irratti waa’ee Dhumaatii Arsedee sanyii balfattuu TPLfiin tahee fi waa’ee Dumaatii Sharpeville Afrikaa Kibaa keessatti mootumaa sanyii balfattuu Apartheidiin tahe kaaseen ture. Mootumaan Apartheid nama jaatama duwwaa ajjeesse. Lubbuun qulqulluun nama jaatamaa bahuun xiqqaa dha jechuu miti. Kan nama tokoo iyyuu darbuu hin qabu. Garuu sanyii balfattuun TPLF lubbuu nama gara kumaa tahu waraana qileesaa fi lafaan yaroo muraasa keessatti raawwatte. Hammeenyi TPLF biyya lafaa kana irratti hiriyyaa hin qabu, madaalas hin argatu. Mootummaan Apartheid akkuma TPLF kana Dhumaatii Sharpeville booda labsii hattattamaan biyyaa bituuf yaalli isa dhumaa godheera. Labsiin hattattamaa mootummaaf ijbaata isa dhumaa malee tooftaa ittiin biyyaa cabsee moo’u miti. Ittiin yaroo bitattee kan saamattu saamattee, keessaa baqachuuf yaroo itti qophooftu dha . Kana booda warri aango TPLF keessa qooda guddaa qabaachaa ture ayyaana argatuun keessaa baqata malee itti baqatu.
Namonni hubannaa fi yaada dadhabaa qaban tokko tokko mootummaa caccabaa jiru kana utubanii aangoo irraa qicachuuf warri hawwii qaban jiru. Mootummaa du’aa jiru wajjin daabbachuun bu’aan isaa wajjin owwaalamuu taha. Namni tokko hawwii mataa isaa qabaachuun waan jiru. Garuu maqaa Uummata Oromoon marii tahe walii galteen Mootummaa TPLF wajjin tahu Uummata Oromoo hin ammatu. TPLF fi Uummatni Oromoo warra gumaa ti jennee erga murteefannee kan gargar nu baasu injifannoo duwwaa dha. Waan hunda dursinee firaa fi diinaa ifa kan gochuu qabu ammaa achi namni yookan gurmuun tokko Uummata Oromoo fi Bilisummaa uummata Oromoo jiddu yoo gale diina isa duraa TPLF irraa add bahee ilaalamuu hin danda’u. Uummatni Oromoo warra kana illee diina isa duraa wajjin haleeluuf haqa qaba.
‘Ofiinu Duutii Maaf Of Huuti?’ Labsi ‘Yeroo Atattamaa’ TPLF labsite Ilaachisee Ibsa Hooggana Jidduu-galeessa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa Kenamee’, mata duree jedhu kana jalatti Onkoloolessa 12,2016 waan kanaa gadii barreefamee ture.
“Sadarkaa qabsoon keenya amma irra jirtu kanatti ummatni Oromoo qee’ee fi qabeenya isaa oolfachuuf wareegama qaqqalii kallattiin baasaa jira malee, Bilisummaan kiyyaa Atlanta ykn ammoo Oslo fi Berlin irraa naaf dhufa jedhee eegachaa hin jiru. Kanneen Qabsoo sabicha handhura biyyaa irraa gara sochii diasporatti haqaaquun ittiin of beeksisuu yaalaa jiran hundi dalaga fokkataa kana irra atattamaan akka of qusatan carraa kanaan Qeerroon dhaamsa Oromummaa dabrsuuf fedha.”
Seenaa kolonii waggaa dhibaa fi shantamaan darban keessatti Oromootni jajjaboo tahan fedhii saba isaanii gananii diinaa wajjin dhaabbachuudhaan Uummata Oromoo cabsanii akka gabrummaa jalatti dararmu gochuuf gahaa guddaa qabu. Seenaa fokkisaa saba isaanii dabrsanii darbuu caalaa dhuma irratti salphatanii gatamanii jiru. Kaan isaanii akka saree ajjeessamanii lafa irra gototamaa turan. Har’as warri injifannoo uummatni dhiiga isaan galmeessaa jiru bu’aa mataa isaanii gonfachuuf tattafatan hin jiran jechuu hin danda’amu. Haala har’a jiru yaroo darban irraa kan adda godhu dhamaaqnsa Uummtni Oromoo qabu dha. Yoo har’as Uummatni Oromoo injifannoo dhiiga isaa lolaasee argachaa jiru kana orma biraaf dabrse kan kennu yoo tahe kan itti komatamuu qabu uummticha malee namoota waan fokkisaa kana hojjetan miti.
Akkan hubannaa koo yoo tahe namooni Oromoo tokko tokko waan har’a uummatni Oromoo itti jiru hin dhugeefatan. Sababni inni duraa ABO waggaa afrtamaan darban kana keessaa uummata Oromoo keessa seenee sochi jabaa fi tarkaanfii gugguddaa fudhatee of agarsiisuuf ayyaanna hin arganne. Nama halagaa caala ABO hin jiru jedhanii Oromonni amanan akka jiran dagachuu hin qabnu. Afaaniin duwwaa utuu hin taane barreefamanis warri ABO dhumeef jira jechaa turan jiru. Mootummaan TPLF yaroo barbaadu ABO haxxaa’ee balleessen jira jirit. Yaroo barbaadu immoo namni Oromoo tahee dhalte hunduu ABO jette yakka itti murti. Mootumaan TPLF jiraa fi hin jiruu ABO akka siyaasaa isheef tolutti gagalgalshitee haasofti. Namootni Oromoo tahan garuu propaganda TPLF kana hojii irra olshuuf tattaafachuun saaxila of baasuu caalaa diina duraa wajjin hiriroo galuu taha. Namni ABO hin jaalanne yoo jiraatee propaganda TPLF irraa of lagee Uummata Oromoo bal’aa wajjin garaa danda’een dhaabbachuu gamnumaa dha.
Rakkinni lammaffaa namni Oromoo baratan tokko tokko Qeerroo Bilisummaa Oromoo akkuma nutti duratti dhakaa darbachuutiin mootummaa dura dhaabbanu tokko godhanii warri fudhatan jiru. Damaqinsa, naamusa ijaarsaa fi beekumsa Qeerroon Bilisummaa Oromoo qabu tasa hin galuuf. Ijaaramanii dhaqanii Qeerroo Bilisummaa Oromoo kanaaf hoogannaa kennuuf yaadaa fi hawwii warri qaban jiru.Warri kun hammeenya yaadanii miti. Haxxumaas hin qaban. Akkaata dhumaa haala biyya keessa jiru hubatanii dha. Waan nama ajaa’ibu Qeerroo Bilisummaa Oromoo hoogannuu miti hordofuuf damaqnsaa fi beekumsaa siyaasaa akka hin qabne hubachuu fi fudhachuu dadhabuu isaanii ti.
Namni baayyeen erga biyyaa bahee bara dheera dha. Sabni Oromoo isaan beekan : wal hin beeku, walii hin galu, walii hin dirmatu, fafaca’ee jireenya mataa isaa jala kan fiigu dha. Propogandaa diinaa isaan dhagaa’aa guddatan immoo ,Uummatni Oromoo gandaan, amantiin warra kana fakkaatuun qoodamee kan jiru dha. Haala kana fakkaatu keessa nama tureef qabsoon uummtni Oromoo har’a gochaa jiru abjuu itti taha. Uummata Oromoo irraa sodaa fi amantii xiqqoo waan hunqabanneef utuu Impaayeera Itoopiyaa deebi’ee suphamee filatani.
Uummata isaa fi biyya isaa irratti kan amantii dhabee diina wajjin baqatu Oromoo qofaa miti. Fakkeenyaaf, (April 30, 1975) gaaffa Saigon (booda Ho Min City kan jedhamte) magaalli Vietnam Kibba harka bilisa baaftootatti kuftu namoonni dhalootan Vietnam tahan waraana Amerikaa wajjin utuu bilisummaa jalaa baqachuuf jedhanii dooniin bishaaniin liqifamee namni kumaatamaan lakkawwamu dhumeera. Kanafuu waa’ee warra saba isaanii fi bilisummaa saba isaanii gananii nu ajjaa’ibuu hinqabu
Uummatni Oromoo waan lama adda baasee hubachuu qaba. Warri of irratti fi uummata isaa irratti amantii dhabbuudhaan uummata isaanii bukke dhaabbachuu hanqatee barsisuu fi damaqsuun akka uummta isaani wajjin hiriiroo galan gochuuf yaallii guddaan godhamu qaba. Hojiin irra guddaan namoota baratanii biyya ambaa (Diaspora)keessa bara dheeraa dabarsan dabalachuu qaba. Namni waan barateef beekumsaa fi damaqinsa siyaasaa barbaachisu qabu jechuun dogongora. Warra damaqinsa gahaa utuu qabanii fi utuu arganii injifannoo uummata Oromoo bu’aa mataa isaaniif dabrsuuf wixxifataa fi fiigaa jiran dhiifama tokko malee diina isaa duraa wajjin haleelamuu qabu.
Dhuma irratti Qeerron Bilisumm Oromoo hojii gootaa fi eebisaa jalqabe kana dhuma Wayaaneen xumuruuf utuu yaada isaa fi gurraa isaa warra dognogorsitoota kanaaf hin laatiin qalbii tokkon akeeka isaa diina falamaa jiru irratti xiyyeefachuu barbaachisaa taha.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Oromiyaan Ni Bilisoomti!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WALIIN HAA MARI’ANNUU FURMAATA BARBAACHA.
–
Egaa anis jaba jedhee jalqabuu akkuma hangafoota keenya warra dur Ollaa wajjiin Buna yemmuu dhuganii sana.Oromoon saba waan hundumaan of danda’e akka ta’e addunyaa maratu beeka.Kunis Afaan,Aadaa,Duudhaa,Amantii,Seera,Heera,Mallattoo ittiin beekamu(ODAA),Qabeenya uumamaa kan Uumaan badhaasa godhee biyya keenya keessatti uume,…….fi k.k.f n yoo ta’u hundumti isaanii bu’aa of danda’aa ta’e kannen mataa isaanii qabu,ni laatus.Wantootni kunniin hundinuu iddoo isaanii gad-lakkisan taanaan miidhaa gurguddaa qaqqabsiisu.
Fkn: Mariidhaaf osoo ODAAN jiru muka kan biraa jala taa’u yoo ta’an kun dogoggora guddaadha.Afaan ofii dhiisee kan ormaatti dhimma bahuun salphina.Itti fayyadamuu danda’a;garuu kan ofii dhoksee kan ormaa mul’isa taanaan nama sammuu gateen/maraateen garaagarummaa hin qabu.Akkasumas Aadaa fi Duudhaa isaa,Seeraa fi Heera isaa,mallattoo fi qabeenya isaas akka akka kophee miilatti kaawwatamuutti ofii gadi kaa’a ykn ofii gaditti ilaala yoo ta’e kufaatii carraa ka’umsaa hin qabneedha.”Haaki jedhan waa tufan mammaakan waa himan”jedhu mitiiree Sabni keenya,anis akkasumaan yaada kana hin kaafne. Sababiin ka’umsa yaada koos akka armaan gadiitti yemmuu ibsamu:
1. Taajjabbii /waan taajjabe ibsa isaa gabaabatti.
2. Maal gochuutu nurraa eegama?
3. Xiyyeeffannoo isaa maalirratti osoo ta’ee jijjiiramni dhufuu danda’a?
Qaama ciminaan hojjatuu fi kan irratti hojjatamu.
4. Kunis gosa qabsoo keessaa isa tokko akka ta’e haa beeknuun dhaamsa.
“Horii abbaan gaafa cabse ormi ija balleessa.” Anaaf si caala kan afaan keenyaaf quuqamu jira jedhee hin yaadu,yoo jiraates fixeensa ganamaati.
Of hin garboomsiniitii jalaa bahuudhaaf ka’i.Osoo afaan of danada’aa qabduu kan ormaatti maaliif rakkatta? ,kankees maaliif dagattee lafa keesse? Gaaffii seenaa jalaa bahuudhaaf osoo lafaa kaaftee akkam gaariidha. Iddoo itti si barbaachisuun alatti afan ormaa qabeenya kee godhattee yeroo hundaa dhimma itti bahuu irraa of qusadhu. Ati yoo akka liqimfamu goote silumayyuu liqimsuuf kan yaalaaran danuudhaa haala salphaadhaan balbala argatu waan ta’eef isa saaqameeyyuu cufi kan biraa immoo akka hin saaqamne cufaa gama keen jiru jabeessi!
A. Taajjabbii
Dhala namaa ta’ee erga uumamee gara dachee kanaa dhufee wanta ilaaluu fi wanta dhagahu irraa muraasas yoo ta’ebaay’ee kan gaaffii itti hin uumne qaba jedhee kanan yaadu hin qabu. Anis kanumarraa ka’uudhaan wantan taajjabee yeroo hundaa ciniinsuu dahumsa malee natti ta’aa ture waanan qabuuf dirree marii keessatti ‘ciniinsuun koo in milkaa’a.’ yaada jedhu qabadhee dhufe. Afaan keenya,afaan OROMOO,sirnaa fi seera barreeffamaa kan mataa isaa danda’e akka qabu beekamaadha. Jiraachuun seeraa tajaajila mataa isaa danda’e akkuma kennu,afaan keenya kanaafis sirnii fi seerri barreeffama jechootaa,kan itti fayyadama sirna tuqaalee,duraa duuba yaadaa eeguu fi k.k.f bu’aa mataa isaanii qabu. Garuu seerota kanneen keessaa tokko yoo cabe ergaan darbu ibsa gahaa wajjiin hin darbu. Akkasumas sababa seeraan yaadi hin ibsamneef namni dubbisus miira malee dubbisa. Miidhaawwan kana malees cabuun sirnaa fi seera barreeffama jechootaa fi himoota AFAAN OROMOO gufuu guddaa guddina afaanichaa ta’ee argama.Gufuun kun ka’uu kan danda’u yoo maal ta’e?(yaada mariiti.)
Guutummaa yaadichaa ol kaawwadhee wantan taajjabe keessaa muraasa yemmuun ibsu:
i. Guyyaa tokko mana kitaabaa irraa kitaaba tokko dubbisuuf naaf bitaa jedhee dhaamsaan bichisiifadheen ture. Namni kunis akkuman barbaadeen kitaabicha bitee naaf fide. Anis seenaa kitaabichaa gurraan dhagahe malee ofii koo dubbisee hin argine waan ta’eef akkuma kitaabichi naa dhufeen fedhii guutuudhaan dubbisuuf fudhee taa’e. Tokko jedhee dirra isaa irraa kaasee hamma galataatti obsaan adeemee,sana booda baafata isaa itii fuufee dubbisuu hin dandeenye.Sababa isaa maal akka ta’e tilmaamuu dandeessuu laata? Sababni isaa jechoonni yaadicha barreessaa sanaa ibsan seeraan qubeeffamanii waan hin jirreefidha. Anaaf beelli koo beela ta’ee hafus baay’ee gaddeen kitaabicha lafa kaa’e.kana qofaa miti isheen kun balbala saaqxi jedhee akka fakkeenyaatti fudhadhe malee.
ii. Torbaan darbe kanas obboleessi keenya Barreessaa/Barsiisaa/Faarfataa EEBBISAA BAAY’ISAA kitaabilee lama akka maxxanse karaa miidiyaatiin yemmuu beeksisu;kitaabilee lamaan keessaa tokko dirri isaa(cover page)dogongora qubee tokkoo qaba. Kunis ‘DIRREE’ kan jedhu ‘DIREE’ jedhamee barreeffameera.Isa kanaaf immoo rakkinni kan isaa osoo hin taane kan maxxansitoota mana maxxansa kitaabilee akka ta’e obboleessi keenya ragaa fuula maxxansaaf laatame sana wajjiin ifa taasiseera. Osoo ragaan kun jiruu namoonni baay’een Harka Ulee hin qabanneen reebicha gurguddaa nama kanarraan gahaa akka turan yaadni isaan ‘comment’dhaan ibsan ni mul’isa. Kun maaliif ta’e laata? (Ibsi isaa yaada marii keessatti haa ta’u).
Wallaalumni keenya unurra darbee qaama kan biraa miidhaa gurguddaadhaaf saaxila.
Osoo namoonni sun hin dogoggorre ta’ee rakkinni akkasii uumamaa? Kanaaf hoo furmaanni maali?(yaadota marii)
Qomoodhaan OROMOO ta’ee mariidhaaf ykn seera tumachuuf ODAA dhiisee muka kan biraa jala yoo taa’e(iddoo Odaan hin jirre irraan kan hafe),ilillii fi daraaraa,magariisaa fi k.k.f ‘n ala harka duwwaa irreeffachuuf malkaa yoo bu’e,safuu fi duudhaa isaa gola kaa’ee kan laga gamaa yoo hordofe,….. akkam fokkisa? Akkuma armaan olitti ibsuuf yaale wanti kamiyyuu kan OROMOO kan ta’e OROMOOF hiika mataa isaa danda’e qaba. kanaaf jechoonni afaan Oromootiin barreeffamanis akka ta’uu qabutti ykn akkaataa barreeffamuun isaaniif ta’utti yoo hin barreeffamne(Laafaa,Dheeraa,Gabaabaa,Irra butaa,Qub-guddeessa(Capilization),Hudhaa,Diigala/Jecha tishoo,……) rakkina mataa isaa danda’e qaba. Ergaan seeraan hin darbu. Yaada ifaa ta’e hin kennu. Kallattii yaadichaas in jijjiira.akkasuma immoo hiikkaa jechaas ni jijjiira.kanaaf osoo seeraan barreessuudhaan afaan keenya guddisuu keessatti gahee mataa mataa keenyaa baanee akkam gaariidha.
iii. Yeroo baay’ee Waajjiraalee fi Biiroolee garagaraa keessatti akkuma Afaan keenya Afaan hojii akka hin taaneef garboonfataan cunqurse namoonnis dirqamaanis ta’ee tolaan afaanicha ormaatti dhimma kan bahan argina. Warra hin beekne itti hin murteessinu,garuu osoo beekanii afaan ofii dhiisanii kan ormaatti warri fayyadaman gartuulee garboonftaa irraa adda hin bahan.Warroonni dirqama itti ta’ee wallaalanii itti fayyadaman gara fuulduraatti akka baratan haala mijeessuun fala.Haalichi immoo akkamitti mijaa’uu danda’a?(gaaffii marii) Kanneen barreessuu fi dubbisuu osoo danda’anii kan ofii lafa kaa’anii kan ormaatti rakkataniif sirradhaan gorsa kooti.
B. Maal gochuu qabna? Maal irrattis haa xiyyeeffannu?
“Horii abbaan Gaanfa cabse Ormi Ija balleessa.”akkuma jedhamu nuyi seeraa fi sirna isaa eegnee barreessuu hin beeknu yoo ta’e ormi ittuu quuqama tokko malee dhoqqee itti diba. Yeroo baay’ee yaadi sammuu namootaa keessaa maddee afaaniin dubbatamu yaada”Harree ganama badde kurri kurriin galgala hin galchitu.” jedhuun kan wal fakkaatu yoo ta’u,kun danqaraa karaa kaa’ameedha malee osoo guddaaf xinnaa,beekaaf hayyuu kumaatamaan lakkaa’aman qabnuu jijjiiramni hin dhufu jechuun soba dhugaa wajjiin falmii qabateedha. Dhaloonni qubee qixa baay’een hojiiwwan boonsaa hojjataa akkuma turan,kana boodas ni hojjatu. Galmeen dhaloota qubee seenaa boonsaadhaan kan guuttameedha. Kun onnachiistuu keenya ta’ee ammas dogoggora seeraa fi sirna barreeffama AFAAN OROMOO keessatti uumamu kana fala itti laachuudhaaf dhaloota sadarkaa barnootaa 1-4 keessa jiran irratti ciminaan hojjachuun fala tokko yoo ta’u; warroota qixa adda addaa irra jiraniif hoo ‘maal yoo ta’e falli kun isaan qaqqaba?’ Kan jedhu yaada mariiti.Uumaa dhaloota kana uumeef dursa galata jechaa,dhaloota yeroo ammaa jijjiirama sadarkaa addunyaatti ta’aaru fidaaraniifis galataaf jajjabina kudhaamaa,akkuma kanaan dura afaan keenya afaan ‘Computerized’ta’e akka ta’uuf gaheen guddaan bahamaa ture,bahamaas jiru ammas karaalee miidiyaa fi qixa danda’amu hundaan sirna barreeffama jechootaa fi himoota afaan keenyaa kana dhaloota hubachiisuun dirqama hunda keenyaa akka ta’e beeknee irratti haa hojjannuun dhaamsa kooti. Muummee barattee baateen daangeffamtee cal yoo jette seenaan bor gaaffii si gaafateef deebii si biraa dhabuun quuqama guddaadha.Muummee afaanii qofa barachuun ulaagaa afaan guddisuu nama hin guuchisu. Maaliyyuu baradhu guddina afaan keetiitiif quuqama qabda yoo ta’e muummeen ittiin barattee eebbifamte sin daangessu,nan daangessu,nun daangessu. Fkn an muummee ‘STATISTICS’n eebbifame,garuu wanta ta’amaa jiru kana bira darbuu akka hin qabne isa duraa caala dhimmee gama naa danada’ame hundumaan hojjachuuf asumaan waadaa gala.
Kan xinnoo beektu isa womaa hin beekne hubachiisi,baay’ee kan beektu isa muraasa beeku irratti dabaliif. Waan harkaa qabdu ofii kee qofaaf itti hin fayyadaminii dhalootaaf hiri,beekumsa kee gola hin kaayin adunyaan itti haa fayyadamtuu gad-baasi ogummaa uumaan siif kennetti fayyadamii!
“Dubbiin baay’ateef Harreetti hin fe’an.”
“Ogeessi dubbii hin eegu fuula irraa dursa waa hubata.”yaadi koo ifa jedheen yaada.
Gindillaa baroota baay’eef nurratti fe’ame,garbummaa sirna bulchiinsaa, ofirraa dhabuuf ykn kuffisuuf yeroo akkuma gahe,kana boodas dogoggora uumamaniifis furmaanni nu harka akka ta’e beeknee adeemsa keenya haa saffisiisnuu. Akkuma beekamu qabsoon finiinee yeroo kana sadarkaa idil-addunyaatti beekame kun ulfa tokko qofa kan kan qabu akka hin taane ifadha. Kanneen keessaa kunis isa tokko. Wajjiin haa kaanuu ammas,boris.
HORAA BULAA!
INJIFANNOON GALAA!
Latii Hambaa Oromoo, Oromiyaarraa!
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- AFOOLA OROMOO KEESSAA: RAACHAA FI MARAATOONII: Tolasaa Raggaasaa - February 4, 2017
- YEROOKEE MALEE HINDU’IIN:BILBILAA HARKAA FI MIDHAA INNI QABU (Smart phone is killing you slowly):Dr.Yona. - February 4, 2017
- MAAL WAYYA - February 3, 2017


text:
WTUOGA (Waldaa Tokkummaa Ummata Oromoo Guutuu addunyyaa)
Wixineessaan Bakkaanga'aa Margaa
- Oromummaa Foundation
Oromummaa Foundation Dhaabbata Namoomaa ummata Oromoof Dhimmuu dha. Sochiin Bu’uura Oromummaa (Oromummaa Foundation) eessattillee, bakkee ilmaan Oromoo jiraatan maratti gaggeeffamuu dandaya. Dhimmoota adda addaa kan akka mirga namoomaa, gargaarsa, dagaagina ilaalchaa fi tokkummaa ummata Oromoo ijaaru’rratti hojjanna.
Caalatti sochiin Oromummaa Foundation dhimma mirga baqattootaa, /namoota kooli galtummaa gaafatn, dhimma hidhamtoota siyaasaa fi Daa’imman maatii hin qabneetti xiyyeeffata. Rakkinoota Ummata Oromoof furmaata maayyii fiduuf akkasumas sochii mirga namoomaa qindoominaan gaggeessuuf Oromummaa Foundation ijaarsa Tokkummaa Ummata Oromoo sadarkaa guutuu Addunyaatti gaggeessu’rratti fulleeffatee jira. Eyyen Oromummaa Foundation dhimmoota Oromoo ilaalatani’rratti hojjachuuf hundeefame. Hata’u malee sab-lammoota biyya Oromiyaa keessa jiraatan kaanifillee garagaarsa namoomaa nikkennaaf. Walii galli kaayyoo, ilaalcha fi galmi Oromummaa Foundation dimokiraasii, nageenya, haqaa fi dagaagina Oromiyaa fi naannoo Oromiyaatti dhugoomsuu’rratti fulleefata. Addunyaa nageenyaa fi gammachuun gutamte uumutti xiyyeeffata!
1. Maqaa Waldaa
WTUOGA
WTUOGA jechuun maal jechuudha?
WTUOGA jechuun Waldaa Tokkummaa Ummata Oromoo Guutuu Addunyaa jechuudha. WTUOGAn Gaaddisa “Oromummaa Foundationi” jalatti Waldaa hundeeffamee dha. Kanaafuu ijaarsi WTUOGA Oromummaa Foundationitiin gaggeefamaa jira.
2. Kaayyoo
Kaayyoon WTUOGA wuxinee Oromumaa Foundationi tiin karoorfamee dhiyaate:-
· Baqattoota Oromoo, Hidhamtoota Siyaasaa fi
Daa’imman maatii hin qabne gargaaruu dha.
· Akkasumas Ilmaan Oromoo Biyya Alaa fi Biyya Oromiyaa keessa jiraatan ilaalcha siyaasaan, kutaan amantiin otoo wal hin qoodin naannolee kaasee hanga guutuu addunyuutti ijaarsa caasaa tokkoo, hawaasummaan ijaaruudha. Kana jechuun gamtaan Mirga saba ufii kabajachiisuu, rakkataa ufii gargaaruu jechuudha.
Hawwasinni Oromoo biyya Aambaa adda addaa keessa jiraatu sababa adda addaa tiin kan ka’e gurmuu sirnaa, ijaarsa
wal-qabataa ta’e hin qabu. Hawwasinni Oromoo biyya abbaa isaa,Oromiyaa keessa jiraatummoo mirga isaa tiif akka hin falmanne ajjeefamaa, hidhamaa, biyyaa hari’amaa jira.
Kana waan ta’eef WTUOGAn, Dhaloota harayaa fi Dubartootaan sochii cimaa godhuun Ummatinni Oromoo sadarkaa guutuu Addunyaatti sirna Bulchiinsaa Hawaasummaa tokko akka qabaatu godha.
Caasaa tokkoon sadarkaa guutuu Addunyaatti hawaasummaa dhaan ijaarsi wal qabatu kun Baqattoota Oromoo, Hidhamtoota Siyaasaa fi Daa’imman maatii hin qabne gargaaruu’rratti, Tokkummaa ummata Oromoo cimsuu’rratti xiyeefannoo addaa haa qabaatu malee dhimmoota Saba/Ummata Oromoo ilaatu hundaa’rratti qooda barbaachisaa ta’ee nifudhata .
Kanaafuu akka yaada walii galaatti sochiin WTUOGA, Ummatinni Oromoo mirga Namoomaa isaa akka kabajchiifatu, rakkataa isaa akka gargaaratu, Seenaa, aadaa, siyaasa, beekkumsaa fi diinagdee isaa akka dagaagfatu akkasumas hawaasa addunyaa waliin walitti dhufeenya cimaa akka qabaatutti hojjata.
· Akkuma wuxinee Oromummaa Foundation tiin barreefamaan karoorfametti fedhii blisummaa, nageenya, “dimokiraasii” fi Misoominni Oromiyaa keessatti akkasumas Itoopiyaa fi naannoo gaanfa Afrikaatti akka dhugoomuu guchuutu galama kaayyoo WTUOGA ti.
Bifuma kanaan akkaataa WTUOGAn ijaaramuu qabutti wuxiineen Oromummaa Foundationin qophaa’ee jira. Waxineen kun qapxii ijoo ta’an adda addaa uf keessaa kan qabuudha.
Wuxineen Oromummaa Foundationin qophaa’ee kun namoota beekkumsaa fi muuxannoo garaagaaraa qabaataniin akkasumas miseensotaan akka xinxalamuu taasifama. Qapxiileen barbaachisaa hin taane yoo jiraatan, ni haqamu ykn ni foyyeeffamu. Qapxiin kan itti dabalamuu qabaniis yoo jiraatte akka itti ida’amuu taasifama. Akkuma walii galaati wuxineen ykn seerri WTUOGA bifa Uumatinni Oromoo irratti walii galuu dandayuun gulaalamee hojiirra akka ooluu taasifama.
3.Aasxaa WTUOGA ykn Oromummaa Foundation ittiin beekkamu.
Asxaan WTUOGA ykn Oromummaa Foundation halluu fi ykn mallattoo akaakuu adda addaa afur’rraa qindeefame. Mallattoon arfan kunis:-
_Odaa
_Biiftuu Qara Soddomaa
_Urjii lakkoofsaan- 11
_Gabatee ykn ”Boordii”Adii
3.1 Hiikka Aasxaa,
3.1.1 Odaan mallattoo Oromummaa, hawwii Dagaaina biyyaa, fi fedhii Ummata Nageenyaaf dhaabbate bakka bu’a.
3.1.2 Biiftuun Qooda fudhannaa Oromoota hundaa kutaalee Addunyaa garaagaraa keessa jiraatan, Kennaa ykn gargaarsa hin daangefamne, Mirga Uumamaa hundaaf kajedhu bakka bu’a.
3.1.3 Urjiin 11 walqixxummaa fi Tokkummaa Ummata Oromoo bakka bu’a.
3.1.4 Gabateen ykn “Boordiin” Adii (kan Asxxaan Waldaa kanaa irratti maxxanfamu) Nageenya, Qulqullina, Haqa muldhisa.
3.2 Mallattoo Dabalata
3.2.1 jecha/dhaadannoo “Waan Bayeessa haa Hojjannu!” kan jedhu Mataduree ykn Guduunfaa barreefamaa, haasawaa akkasumas mallattoo jecha Waldaan kun ittiin beekkamu ta’ee tajaajila. Jechi kun umna ykn
kaayyoo Waldaa kanaa jabaa fi jaalatamaa taasisa. Waan Beyeessa hojjachuun nama hin salfachiisu, nama hin sodaachisu. Kanaafuu Waan Bayeessa hojjachuuf wuxinee kaayyefamee kana wanti duubatti deebisu
hin jiru.
3.2.2 Halluu Magarisaa;- Magariisinni fakkii Kennaa uumamaa, Jiidha, Dagaagina, Gaaddisa, Nageenya muldhisa. Kanaafuu Oromummaa Foundation ykn WTUOGAn Galmee Magarissa akkasumas barreefama Halluu/
Qalama Magariisaan fayyadama.
4.Ejjannoo Ilaalchaa WTUOGA
4.1 Mirga nam-tokkoo kaasee mirga Sabaa fi Sab lammootaa hundayyuu ni kabaja
4.2 Dhiiraa fi Dhalaaf kabaja namoomaa walqixaa qabaataaf,
4.3 Waldaan kun Amantii kamiifiyyuu kabaja wal qixa qabaataaf,
4.4 Waldaan kun Jaarmiyaalee hawwaasa Oromoo, NGO, fi Waldaalee garaagaraa ni jajjabeessaa waliti dhufeenya gaarii ni qabaata,
4.5 Waldaan kun jaarmiyaalee Siyaasa Oromoo Mirga saba isaani tiif falman hundayyu ilaalcha kabaja Oromummaa tiin wal qixa ilaala,
4.6 Jaarmiyooleen Siyaasa Oromoo walirratti bobba’uu dhiisanii jabaatanii mirga saba isaanii tiif akka falman jidduu
isaanii nageenya buusuu yaaluun ala Waldaan kun ijaarsa siyaasa tokko deeggaree tokkoon hin mormu,
4.7 Jaarmiyooleen siyaasaa Oromoo mirga sabaaf jecha sochii qabsoo Bilisummaa muldhataa fi qabatamaa ta’e yeroodha gara yerootti raawwatan xinxalee madaaluudhan Waldaan kun gargaarsa ni godhaaf. Gargaarsi kun gargaarsa tattaaffi mirga namoomaa kabachisuu fi “demokiraasii” ummataa dhugoomsuuf sochii godhamuuf kennama.
4.8 Jaarmiyoleen siyaasa Oromoo gargaarsa maallaqaa WTUOGA’rraa kan argachuu dandayan kaayyoo fi sochii WTUOGA‘rratti mormii yoo hin qabaannee, barbaachisummaa isaa yoo dhugoomsan qofaadha. Kunis qaama ol-aanaa Jaarmiyaa siyaasaa’rraa ejjannoo WTUOGA’rratti qaban xalayaan yoo mirkaneefame, ykn sab-qunnamtii Ummataa tiin yoo labsame, ykn wal-gayii Ummataraatti yoo labsiin mirkaneefameedha.
4.9 Lammii falmii mirgaa sabaa’rratti midhaan adda addaa irra ga’eef Waldaan kun gargaarsa namoomaa ni godhaaf
4.10 Gargaarsi Jaarmiyoolee Siyaasaa Oromoo tiif godhgamu Jaarmiyoolee Siyaasaa qajeelfama diina Oromoo tiin ykn Mootummaa Itoopia tiin socho’an, kan akka OPDO hin ilaalatu. Sababni isaa mirga Sabaa dhiita wanta jiraniif. Garuu dhiitta mirga sabaa’rraa gara nagaatti deebi’anii akkuma Jaarmiyoolee siyaasa Oromoo kabiroo Mirga saba isaanii tiif akka falman Wadaan kun carraaqqii nogodha,
5.Ulaagaa miseensummaa
5.1. Nama Lammii Oromoo kan ta,e, (Abbaa fi haadhaan ykn gama tokkoon Oromoo’rraa kan dhalate),
5.2. Maatii Oromoo kan ta’e(kan dhiira Oromootti eerumte ykn kan dhalaa Oromoo fuudhe, kan Oromummaa fudhate/fudhatte) ykn nama Oromaayee. Kana jechuun nama fuudhaa fi eerumaan matii Oromooti makamee jiraatu
akkasumas Guddifachaan kana Oromummaa fudhate/fudhatte nama seenaa, addaa, amantii fi enyummaa Oromoof kabaja qabu/qabdu, dhiittaa mirga namoomaa Uummata Oromoo’rra jiru kan hubatee beekuu/beektu, Bilisummaa Oromoof jecha qabsoo gaggeefamu kan hin mormine.
5.3 Umuriin 18 (kudha saddeeti) fi sana oli,
5.4. Umurii 16_18 miseensa deeggaraa ta’anii qooda fudhachuu ni dandayuu (garuu filuu fi filatamuu hin dandayani, dirqamni adda addaa itti hin kennamu),
5.5. Miseensummaa Daangeffame, Siyaasaa Mootummaa Itoophiyaa keessatti qooda guddaa kan qaban kana akka Tikka , Raayyaa Waraanaa, Poolisa, Bulchiinsa Siyaasaa fi kanneen kana fafakkaataniitti Oromootinni miseensummaan Mootummaa Itoopiyaaf dalagaa’rra jiran miseensa (WTUOGA) ta’uu hin dandayan,
6.Mirgaa fi Dirqama Miseensotaa
6.1 Dirqama:
6.1.1 Heeraa fi Seera waldichaa kabajuu,
6.1.2 Qaama ykn Nama sochii waldaa kanaa
gufachiisuuf socho’u odeefannoo qabatamaa yoo argatan raga qabatamaan Waldaa kanatti (Oromummaa Foundationatti) qaama dhimmi ilaalatutti gabaasuu,
6.1.3 Miseensaa Jaarmiyaalee Oromoo adda addaa ta’uu dhaan waldaa kana keessatti qooda yeroo fudhatan miseensa hundayyuu ija obbolummaa Oromummaan wal-qixa ilaaluu, kabaja walii qabaachuu
6.14 Miseensotinni akka dandeetti isaanitti
busii baatii akka buusan yoo koreen/miseensotaan murtaa’e rammaddii murtaa’e busii baatii buusuu, Akka sadarakaa
jireenyaa isaaniitti/akka dandeetti isaanitti baatii baatiidhaan Euro 2.00 ykn 5.00 ykn 10.00 ykn sanaa ol buusii buusu, Euro qofa osoo hin ta’iin biyya keessa jiraatanitti Qarshii itti fayadaman akkuma haalli eyyamutti buusiin baatii ramadamuu mala, (ammaaf gruu hanga miseensi walii gala mariatee murtee tokko hin kenninetti miseensotinni buusii baatii hin kafallan)
6.1.5 Yeroo mariin miseensotaa jiru walgahii irratti akkuma barbaachisaa ta’etti Qaamanis ta’e sarara “paaltoo tiin”
marii’rratti argamu,
6.1.6 Nama unkaa miseensummaa sirnaan guute qofaatu miseensa jedhama. Kanaafuu unkaa Miseensummaa guutuun dirqama.
6.2 Mirga
6.2.1 Yaada ijaarsaa, mormii, qeeqa, fi gaaffii qaban bilisaan marii miseensaa’rratti ibsachuu, ykn barruun dhiyeefachuu mirga qqabu,
6.2.2 Yeroo barbaachisaa ta'ee argametti gargaarsa maallaqaa (buusii baatii tiin alatti) jechuudha hanga humni isaanii
danda'e ykn hanga sammuun isaanii eeyyame gumaachuu danda'u, Akkasumas Ogummaa ykn Dandeetti qabniin Gumaacha addaa gochuu ni dandayu.
6.2.3 Yeroo qarshii Waldaaf Gumaachan Nagayee/Rissiita gaafachuu ykn fudhachuu mirga qabu.
6.2.4Gumaachi ykn qarshiin karaa adda addaa Waldaa fi galii ta’e sirnaan hojiirra ooluu isaa Akkasumas sochiin Waldaa kanaa yeroodha gara yerootti haala akkamiirra akka jiru odeefannoo gaafatee deebii argachuuf mirga qaba.
6.2.5 Sochiin Waldaa kanaa babaldhachuu akka dandayutti tattaaffi waloo fi dhuunfaa gochuu, namoota kaayyoo fi adeemsa waldaa kanaa hin hubane hubachiisuu
6.2.6 Filuuf filatamuuf mirga qabu.
6.2.7 Yeroo haalli isaanii hin mijoofnetti ykn yeroo miseensummmaa dhiisuu barbaadan waldaaf xalayaa barreessuu dhaan miseensummaa isaanii dhiisuu ni danda'u. Qarshiin isaan kafalan ykn kennaan isaan Jaarmiyaa kanaaf kennan hin deebiyu.
6.2.8 Namootinni Lammii Oromoo hin taane, garuu Mirga dhaabiinsa ilmaan Oromoo hubachuu dhaan sochii Waldaa kanaa cina dhaabbachuu kan barbaadan deegaraa yaada tannii galmaa’udhaan yeroo barbaachisaa ta’e akka haalli isaanii mijateet gargaarsa adda ddaa gochuu ni dandayu. Oromootinni miseensa Waldichaa ta’uudhaan Mirgaa fi Dirqama Seenuu kan hin barbaadinnllee bifuma wal-fakkaatuun qooda deeggaraa fudhachuu ni dandayu.
Waan Bayeessa haa Hojjannu!
Wuxineessaan Bakkaanga’aa Margaa
Bu’uura Oromummaa / Oromummaa Foundation WTUOGA
www.oromummaa.com/IUOSA


text:
Sunday, July 28, 2013
Mirga Keenya, Irree Keenyaan Deeffanna
Y.G(2005)
Addunyaa kana irratti, Bilisummaan tolaan argame gonkumaa hin jiru. Hundumtu wareegama qaqqaalii ijoolleen isaanii gara kuteenyaan kaffalaniin Injifannoo gonfatan. Mirgi kan sarbamu abaarsaan miti. humnaanii. dhiiga Ummata gabrummaa jala tursu barbaadan sanii dhangalaasaniiti. Qabeenyaa saamuuf jecha, hammeenya gara jabiinaa dhala namaa irratti hin raawwatamiin irratti raawwatanii nama gabroomsan. Addunyaa kana irratti tokko isa tokko liqimsee jiraachuuf lubbu galaafata. Nama gabroomsuuf falli jiru kana qofaadha. Kan gabroomsuu barbaadan gama hundaan laamshessanii cabsan. Warri bara amma kana nu gabroomsan, siree tolaa irra nu ciibsanii ykn nu kunuunsanii miti kan gabrummaa jala nu jiraachisuuf tattaafatan.
Subscribe to: Post Comments (Atom)