text:
1GODAI Sameela, "Israa7eela bolli i kawo gidenna mala, taani ixxaichchido Saa7oola gishshau, neeni aude gakkanaashin yeekkuutee? Ane kaciyan zaitiyaa kunttada kiya; taani nena Beetaliheemiyaa Isseyakko kiittais; kawo gidana mala, taani a naatu giddoppe issuwaa doora wottaas" yaagiis. 2Yaagin Sameeli, "Taani waanada boo? Saa7ooli siyidi tana worana" yaagiis. GODAI Sameela, "Ussa issinniyo ekkada ba; baada, 'Taani GODAAYYO yarshshanau yaas' yaaga. 3Isseyakka yarshshuwaasaa xeesa. Neeni oottanabaa taani nena bessana; taani neeyyo yootiyoogaa taassi tiya" yaagiis. 4Yaagin Sameeli GODAI yootidoogaa oottiis; Beetaliheeme biis. Beetaliheeme katamaa cimati kokkoriiddi aara gaittidosona. Eti a, "Neeni sarotettau yaadii?" yaagidi oichchidosona. 5Oichchin Sameeli, "Ee; sarotettau yaas; taani GODAAYYO yarshshanau yaas; inttekka geeyite; yaatidi tanaara yarshshuwaasaa hinddite" yaagiis; qassi Isseyanne a naata geeshshidi, yarshshuwaasaa eta xeesiis. 6Eti yarshshuwaasaa gakkiyo wode, Sameeli Isseya na7aa Eli7aaba be7idi, "Tumuppe GODAI tiyoogee hagan a sinttan eqqiis" yaagidi qoppiis. 7SHin GODAI Sameela, "A meraa woikko a geesaa adussatettaa xeelloppa; taani a ixxaas. Aissi giikko, taani GODAI asi xeelliyoogaadan xeellikke; asi som77uwaa xeellees; shin GODAI wozanaa xeellees" yaagiis. 8Isseyi Abinadaaba xeesidi, Sameela sintti aattiis; aattin Sameeli, "CHii; GODAI hagaakka dooribeenna" yaagiis. 9Yaatin, Isseyi SHaama aattiis; aattin Sameeli, "CHii; GODAI hagaakka dooribeenna" yaagiis. 10Hegaadan oottidi, Isseyi ba naata laappunaa Sameela sintti aattiis; shin Sameeli Isseya, "GODAI hageeta dooribeenna" yaagiis. 11Hegaa gishshau, i Isseya, "Neeyyo de7iya naati hageetu xalaaleeyye?" yaagidi oichchiis. Oichchin Isseyi, "Ubbaappe kaalo na7ai attiis; shin i dorssata heemmees" yaagiis. Yaagin Sameeli, "Kiittada a ehiissa; i yaana gakkanaashin nuuni yarshshokko" yaagiis. 12Yaagin Isseyi kiittidi, na7aa ehiissiis; he na7ai arssa; aifiyaara lo77iya puulanchcha. GODAI Sameela, "Dendda eqqada tiya; hagee a" yaagiis. 13Yaagin Sameeli kaciyaa zaitiyaa ekkidi, a ishatu sinttan Daawita tiyiis. He gallassappe doommidi, GODAA Ayyaanai Daawita bollan wolqqappe wodhdhiis. Hegaappe guyyiyan, Sameeli denddidi, Raama katamaa biis. 14GODAA Ayyaanai Saa7oolappe shaahettiis; shaahettin GODAAPPE kiitettida iita ayyaanai Saa7oola niqiichchiis. 15Saa7oola ashkkarati a, "Xoossaappe kiitettida iita ayyaanai nena niqiichchees. 16Nu godai diittaa loitti diixxiya asa koyana mala, ba ashkkarata, hagan de7iyaageeta azazo. Xoossaappe kiitettida iita ayyaanai nena oiqqiyo wode, he bitanee diittaa diixxana; i diixxin neeyyo kehana" yaagidosona. 17Yaagin Saa7ooli ba ashkkarata, "Diittaa loittidi diixxiya asa koyidi, taayyo ekki yiite" yaagiis. 18Ashkkaratuppe issoi Saa7oola, "Be7a; Beetaliheemiyaa Isseyayyo diittaa loittidi diixxiya issi na7ai de7ees. He na7ai xalanne tooranchcha asa; haasayassi cinccanne puulanchcha asa; qassi GODAI aara issippe de7ees" yaagiis. 19Yaatin, Saa7ooli Isseyakko kiittidi, "Ne dorssaa heemmiya ne na7aa Daawita taayyo yedda" yaagiis. 20Yaagin Isseyi oittaa, ogoro woine eessaanne galo dorssa mara issuwaa hariyan caanidi, ba na7aa Daawitaara Saa7oolayyo yeddiis. 21Daawiti Saa7oolakko yiis; yiidi a oosuwan geliis. Saa7ooli Daawita keehippe dosiis; Daawiti Saa7oolayyo ola miishshaa oiqqiyaagaa gidiis. 22Yaatin, Saa7ooli Isseyayyo, "Daawiti taayyo oottiiddi takkishsho; taani a dosaas" yaagidi kiittiis. 23Hegaappe simmin, Xoossaappe kiitettida iita ayyaanai Saa7oola oiqqiyo wode ubban, Daawiti diittaa ekkidi ba kushiyan diixxees; diixxin iita ayyaanai a yeddiyo gishshau, Saa7oolayyo keheesinne i paxees.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
Ibsa muummicha ministeeraa kanaaf deebii gama mormitootaan deebii kan nuu kennan barreessaa paartii federaalawaa uummata oromoo obbo Baqqalaa Nagaa turan. Uummata keenya qabsoo inni eegale doorsisi mootummaan oofu hin dhaabsisu jedhan.
Waggoota digdamii afuriif uummatichaaf bu’aa hin buusne har’a ka’anii gama misoomaan uummataan fedhii keen guuta jedhanii waadaa duwwaa seenuun waan fakkaatu miti uummatis gowwoomsamaa hin jiru jedhan obbo baqqalaan.
Mootummaan taajjabdoota keenya ka filannoo maqaa isaanii boordii Filannoo irraa guurratee mana hidhaatti naqaa jira, reebaa fi hiraarsaa jira kan jedhan obbo Baqqalaan filannoo taajjabdoota hin qabne geggeessuuf dhiisuu keenya murteessuuf jirra jedhan.
Nuti kan nuti uummataaf waadaa seennu kanaa fi sanan sii godha jennee gowwoomsuu utuu hin ta’ini yoo carraa arganne sirna dimokraasii fi haqaa diriirsuu dhaan uummati keenya jireenya wayyaawaa akka jiraatu gochuuf qabsoofna jedhechuun obbo Baqqalaan nuuf ibsaniiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Xoossa asa gidiya Muusee haiqqanaappe kasetidi, Israa7eela asaa anjjido anjjuwaa qaalai hagaa. 2I hagaadan yaagiis; "GODAI Siinaa Deriyaappe yiis; Eedoomappe nu bollan haa poo7iis; Paaraana Deriyaappe ba asau poo7iis. SHa7an qoodettiya kiitanchchati aara de7oosona. A ushachcha baggaara tamaa lacoi de7ees. 3GODAU neeni ne asaa siiqadasa. Geeshshati ubbai ne kushiyan de7oosona; ne gediyaa xaphon gulbbatidi goinnoosona; yaanidi neeppe azazuwaa ekkoosona. 4Muusee immido higgee Yaaqooba asaayyo laata. 5Israa7eela zareti ubbainne Israa7eela zariyaa halaqati shiiqido wode, GODAI ba asaa, Israa7eela bolli kawotiis. 6"Roobeeli haiqqoppo; i paxa de7o. A asaikka qoodan coratto" yaagiis. 7Muusee Yihudaa zariyaabaa hagaadan yaagiis; "Abeet GODAU, Yihudaa waasuwaa siya; hara ba dabbotuura eti gaittanaadan ootta. Eta kushiyaa minttetta; eti bantta morkkiyaara olettiyo wode, neeni eta maadda!" yaagiis. 8Muusee Leewa zariyaabaa hagaadan yaagiis; "Ne Tumiimeenne Uriimee ne dosido asassa. Neeni Masaahan paaccido, Mariiba haattan palamettido asassa. 9Banttana yelidaageetuppe, ba ishanttuppenne bantta naatuppe aattidi, eti neeyyo ammanettidoogee aadhdhees; ne maachchaa qaalaayyo eti ammanettidosona. 10Eti ne wogaa Yaaqooba, ne higgiyaakka Israa7eela tamaarissoosona. Ne sinttan ixaanaa cuwayoosona; neeyyo yarshshiyoosan muleera xuuggiyo yarshshuwaa yarshshoosona. 11Abeet GODAU eta kushee oottidobaa anjja; eti oottiyo ubbaban ne ufaittiyoogaa etau qonccissa. Eta bolli denddiyaabaa mentteretta ola; eta morkketa naa77antta denttoppa" yaagiis. 12Biniyaama zariyaabaa hagaadan yaagiis; "GODAI siiqido asai an ammanettidi de7ees. Gallassa kumettan eta i naagees; ba hashiyan tookkidi shemppissees" yaagiis. 13Yooseefa zariyaabaa hagaadan yaagiis; "GODAI iraa immiyoogan, biittaappe haattaa pulttissiyoogan, eta biittaa anjjo. 14Awai kattiyo doorettida aifiyaaninne wodiyan wodiyan ka77iya aifiyan anjjetto. 15Beniisappe de7iya eta deretinne kerati lo77o aifiyan anjjettona. 16Eta biittai lo77obaa xallaa kumidaagaa gido; buuran eexxiya tamaa giddon haasayida, GODAAPPE beettiya anjjo xallan kumidaagaa gido. Ha anjjoti ubbai Yooseefa zariyaa gakkona; aissi giikko, i ba ishanttu giddon halaqa. 17Yooseefi koiro yelettida korimadan mino; a kaceti menttaa kaciyaadan mino. A kaceti sha7an qoodettiya Minaase zareta; tammu sha7an qoodettiya Efireema zareta. He kacetun i kawotettata qaicana; biittaa gaxaa gakkanaashin eta i sugana" yaagiis. 18Zaabiloona zariyaabaa hagaadan yaagiis; "Nenoo Zaabiloonaa, neeni ne kessan ufaitta; Yisaakooraa, neenikka ne dunkkaaniyan ufaitta. 19Eti kare dere asaa bantta deriyaakko xeesana; hegan eti geeshshatettaa yarshshuwaa yarshshana. Bantta aquwaanne bantta duretettaa, abbaappenne abbaa lanqqe shafiyaappe demmana" yaagiis. 20Gaada zariyaabaa hagaadan yaagiis; "Eta biittaa aassida GODAI galatetto; Gaadi morkkiyaa som77uwaa menttanau, gaammuwaadan shankkatees. 21Halaqatussi giido payya biittaa eti ekkidosona; Israa7eela halaqati shiiqido wode, eti GODAA sheniyan geeshsha pirddaa pirddidosona" yaagiis. 22Daana zariyaabaa hagaadan yaagiis; "Daani wodala gaammo mala; i Baasaaneppe guppidi kiyana" yaagiis. 23Nifttaaleema zariyaabaa hagaadan yaagiis; "Nifttaaleemi GODAA aaro kehatettaaninne anjjuwan duretiis; eta biittai Galiila Abbaappe biidi tohossa baggaa gakkees" yaagiis. 24Aseera zariyaabaa hagaadan yaagiis; "Aseeri hara zaretu ubbaappe aadhdhidi anjjettidaagaa. Ba ishanttunkka dosettidaagaa gido. A biittai zaitiyan dureto. 25Eta katamatikka birata kariyan gorddettidi naagettona; ba laitta ubban i wolqqaama gidona. 26"Nenoo Israa7eelaa, saluwaappe inttena maaddanau, ba anggan shaaran hemettiya intte Xoossaa mala xoossi baawa. 27Merinaa Xoossai intteyyo qato; a merinaa kusheti intteppe garssaara de7oosona. I intte sinttappe intte morkketa gooddiis; intte eta wurssi xaissanaadan intteyyo yootiis. 28Hegaa gishshau, Israa7eela asai, saluwaa irai bukkiyoosan, qumainne woiniyaa eessai kumido biittan, bochchiyaabi bainnan sarotettan de7ana. 29Inttenoo Israa7eela asau! Intte aiba anjjettidetii! GODAI ashshido intte mali oonee? I intteyyo gonddallenne inttena maaddiyaagaa; an intte xooniyo bisuwaa. Intte morkketi intte sinttan gufannana; inttekka eta qatuwaa laalana" yaagiis.
Copyright
Learn More


text:
President US Barack Obaman gareelee finxaaliyyii tarsiimoo ittiin rukkutuun danda’amu lafa kaa’uu dhaan duulli US garee syria keessaa irratti geggeessitu haleellaa samii irraanii kan of keessaa qabu ata’uu beeksisaniiru. Tarsiimoon isaanii kun seera tumtoota Ameerikaa biraa deebii wal makaa ta’e dhaqqabsiise.
Bulchiinsi isaanii finxaaleyyii kanatti duuluuf gamtaa sadarkaa addunyaa kan uuman si’a ta’u loltoonni US garuu lolaaf gara Iraqitti hin deebi’an jedhan.
President Obaman kaleessa galgala haasaa lammiiwwan Ameerikaaf dhageessianiin tarsiimoo xiinxaltoonni duulli humnootii US hirmaachise kan garee finxaaleyyii irratti geggeessamu fi yeroo dheeraa fudhatuu mala jedhaniif tarsiimoo jiru lafa kaa’aniiru.
Presidentichi akka jedhanitti tarsiimoon sun haleellaa samii irraan geggeessamu kan Iraqiin bira taru bakka xayyaaronni waraanaa US torbanneen darban keessa garee finxaaleyyii Islaamummaa kanneen ISIL jedhaman haleellaa turan dabalata.
shororkeessota kanneen biyya keenya balaa irra buusan bakka isaan jiranitti faana dhoofnee ni adamsina. Sana jechuun ISIL kanneen Syria fi Iraq keessa jiran irratti tarkaanfii fudhachuuf boodatti hin deebi’u.
Kun qajeelfama ijoo kan presidentummaa kiyyaa ti. Yoo Ameerikaa ni doorsisata taate, bakka dhokattee baatu hin qabdu jedhabn.
Duulli sun hammamiif akka geggeessamu yeroo isaa kana hin jenne presidentichi. Angawoonni US hangi tokko garuu waggoota hedduu fudhachuu mala jedhan. Michoota NATO fi mootummaa warra Sunniin hoogganamu akkasumas humnooti mormitootaa yaada madaalawaa qaban kanneen Syria keessaa waliin gamtaa uummachuuf karoorfachuu isaaniis ibsaniiru.
President Obaman akka jedhantti kaayyoon isaa keenya garee finxaaleyyii kanneen dhiyeenya kana gaazexeessota US lama morma muruu dhaan lammiiwwan Ameerikaa rifaasisan kana barbadeessuu dha.
Republikaantichi dura taa’aan koree dhimmootii alaa kan mana maree Ed Royce president obaman garee ISIL dhabamsiisuuf gamtaa uumamu hoogganuu isaanii simatanii jiran. Garuu jedhan Ed Royce tarkaanfii fudhachuuf yeroo dheeraa isaan fudhate jechuun VOAf ibsaniiru.
Gama biraan demokraatichi NY Eliot Engel VOA waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin presidenti Obaman garee fincaaleyii ISIStti duuluuf sababaa ga’aa fi cimaa kennaniiru jedhan
White House irraa ibsi kenname akka jedhutti president Obaman hoogganoota mana maree bakka buutotaaf ibsa kennaniin mirkanuu seera tumtoota Ameerikaatiin ala garee ISIL irratti duuluula geggeessamu kan itti fufan ta’uu dubbatan.


text:
Dargaggoota Afrikaa fi Prezidaant Obaamaa as Waashington DCtti
Dargaggoonni biyyoota Afrikaa gara hoogganummaatti guddataa jiran dhibba hedduun kora guyyoota sadi’iif Har’a Waashington keessatti walga’anii jiran.
Har’a kan as WASHINGTON DC jiru - Hoteela Homnii Shooraam keessatti Ministarri Dhimma alaa Yunaayitid Isteets – Joon Keerii fi prezidaantiin Yunaayitid Isteets – Baaraak duraa booda haasawa dhageessisanii jiran. Waa’elli keenya – Tujubee Horaa bakka walga’ichi itti geggeeffamaa ture – Hoteela Omnii Shoraam irraa deemsa walga’ichaa Namoo Daandiif ibsitee jirtii.
Dargaggoota Afrikaa boor hoogganoota ta’an dhibba shan as Waashintonitti afeeruun kun hariiroo Yunaayitid Isteetsii fi Afrikaa cimsuu qofa otuu hin taane dargaggoota biyyoota Afrikaaf hoogganoota boorii ta’an wal-barsiisuu fi hariiroo sanaa cimsuuf bu’ura ta’a jedhamee jira.


text:
Muuvii ykn Filmii haaraan Afaan Oromoon qophaa’ee kan maqaan ASAANTII jedhamu kennameef dhuma baatii sadaasa bara 2014 irra uummataaf dhiyaachuuf kan jiru ta’uun ibsamee jira.
Barreesituu fi Daayreekteera Filmii kanaa kan taate Aaddee Keeyraat Yusuuf magaalaa Chikaagoo irraa Raadiyoo Sagalee Amerikaaf akka ibsiteetti saba koof kana hojjachuu qaba jedhanii murachuun ykn xiqii qabaachuun kan yaadan bakkaan ga’uuf kaka’uumsa namaa ta’a jetti.
Biyya keessa yeroo turteetti Diraamaa gaggabaabaa fi dheeraa Televiziyoona Itiyoophiyaa sagantaa Afaan Oromootiin kan dhihaatu qophii dhangaa irratti akkasumas waltajji adda addaa kan magaalaalee Oromiyaa keessatti qophaa’e irratti agarsisaa akka turte dubatti Keeyraat.
Gara bbiyya ambaatti godaanuuf dirqama yeroo ta’eetti immoo abjuun koo gara Filmiitti guddate, kan jettu Keeyraat Yasuuf kanaafiis kan na gargaaru ooguma filmii barachuu ishees dubatte.
Filmiin kun jalqaba mana Tiyaatra magaalaa miniyaapolis kan kutaa minisootaa keessatti agarsifamuuf kan jiru yoo ta’u sana dooda immoo magaalaalee Amerikaa kanneen Oromoo hedduun keessa jiratanitti agrsisuuf karoora akka qabdu dubbatti Keeyraat.
Dhuma irratti garuu Dii Vii Diin maxxansitee gurguruuf akka jirtu ibsite.


text:
Fayyis Oromia Irraa*
Barreffamni kun kan ani Afaan Oromootiin yeroo duraaf dhiyeese waan ta’ef, yoo dogoggorri keessa jiraate na ofkolcha. Akka ani amma Afaan Oromootiin yaada koo dhiyeesuu yaalu na kakaase, deebisaa Obbo Abdii Boruu barrefama koo tokkoof kenne dha: http://gadaa.com/oduu/20777/2013/07/13/kennaan-dandeettii-fi-beekumsi-oromoo-kan-fedhii-saba-oromootiif-hin-taane-ykn-hin-oolle-hiikkaan-isaa-maali/. Duraan dursee Ob. Abdii waan lamaaf galateefachuun barbaada: tokkoffa yeroo hunda yaada isaa Afaan Oromoo bareedaa, midhaawa fi qulqulluu dhan nuuf dhiyeesuu isaaf; lammaffaa ammoo bareeffama koo sana irratti akka Oromoo tokkotti kabajaa fi naamusaan qeeqa kennuu isaaf. Keesattu namummaa koo fi yaada koo adda baase ilaaluun isaa namoota hedduu bareeffama sana dura-dhaabbatani na shakkani fi na yakkan irraa adda isa godha. Fakkeenya gaarii ta’uu isaatiif ulfina guddaa qaba; na birattis ni kabajama.
Itti aansee, waa’ee Janus xiqqo ibsuun yaala. Maqaan kun ‘mythology’ Greek keessatti waaqa Rome tokkoof kan kename dha. Fuula lama qaba jedhame himama: fula jalqabaa (alpha) fi fuula xumuraa (omega). Suuraan isaaf kennamu garri caalu mataa nam-tokkoo, fuula lama waliin, argisiisama. Fuulli lamaan sun wal haa fakkaatani ykn wal hin fakkaatiin ani himuu hin danda’u. Akka asitti (http://de.wikipedia.org/wiki/Janus_(Mythologie) argisiisame yoo ta’e, wal fakkaatu jedheen yaada. Ani garuu yoon seenaan Oromoo fuula lama qabaatinnaa laata jedhee gaafadhu, fuula garagaraa lama jechuu koo ti. Maaliif akkan kana gaafadhe, yaada ani asitti barreessuu yaalu irraa hubatama jedheen amana.
Bareefamni koo qeeqame sun akkasitti awwaara kaasuun isa karaa tokko na gaddisiise, karaa biraa ammoo na gammachiise. Kan na gadisiise, jarjarsuudhaan maxxansuu irraan kan ka’e waan xixiqoo irraa of qusachuu dhiisuu koo ti. Barreefamni kun wagga lama dura “Ethiopian Review Forum” irratti barreefame malee, akka ‘article’ tokkootti, hamma dhumaatti itti hin yaadamne ture; waan ani dhiyeenya kana deebisee bareefama “Jawarawi Harakat …” jedhu keessatti kaaseef, namni biraa fide akka yaada (comment) godhee maxxanse. Namni na beeku tokko ammoo yaada kana dubbisee, “kun mataan isa akka ‘article’ tokkotti otuu maxxansamee dansaa dha” jedhee yaada naaf kenninaan jarjarsuu dhaan maxxansiise. Jarjarsuu kana keessatti, maqaa kutaa tokkoo (Shoa) fi maqaa namoota kutaa sana keessaa akka fakkeenyatti kennuun koo akka dubbistoonni hedduun jallaatti na hubatan godhe. Warri akkas na hubataniis na shakkuu fi na yakkuu filatan. Kan na gammachiise ammoo, namuu yaada isaa garagaraa dubbii sana irratti kennatee mariihachuu isaa ti.
Mee amma gara yaadaa akkas nu afaanfaajesse kana haa ilaallu. Akkan shakkame sana, ani Oromoo kutaa tokko yakkuuf hin barreessine, hubannaa ani seenaa Oromoof qabu keessaa xiqqo calaqise malee. Namoonni ani akka fakkeenyaatti kennes waruma sammuu kootti dhufan malee, itti yaadee isaan fileen miti; otuun yeeroo fudhee itti yaadera ta’ee akkas hin godhu ture; kanaaf jarjarsuun sun waan dogoggora fakkaate kana uume. Garuu akkas nu mariihachiisuun isaa ammoo, “bagan jarjaree maxxansiise” na jechisiise. Gaariis haa ta’u hamaa, yaadni ani dubbistoota irraa arge, hawaasa keenyaaf barumsa waan ta’u dha jedheen amana. Yaadni ani hamma ammaatti barreessaa ture hundi, hawaasa Oromoo mariihachiisu irra kan darbe, akeeka biraa hin qabu. Seenaan Oromoo ammoo, akkumaan afaan Inglizitiin ibsaa ture, akka Janus waan bifa (fuula) lama qabu fakkaata; isaanis:
– ‘Core-Oromianist narrative’ (seenaa isa warri ‘decolonization of Core-Oromia’tti amanan himani). Fuulli seenaa kun kan seenaa Oromiya isa faalla seenaa Abyssinia ta’e ibsu dha. Fuula kana kan qaban warra Core-Oromianist ta’anii seenaa Oromoo akka saba aadaa guddaa fi bulchinsa gaarii qabaachaa ture, garuu kolonii Abyssinia jalatti kufetti himan. Isaan kun Oromoo warra “I am Oromo first; Ethiopia is imposed on me” jedhu hunda hammata. Seenaa isaan himan, Oromoon saba Kush yoo ta’u, Habeshaan ammoo saba Semetic akka ta’e fi biyyooleen laman (Abyssinia fi Oromia) ollaa akka ta’an ibsa.
– ‘Great-Oromianist narrative’ (seena warri ‘democratization of Great-Oromia’ sammuutti qabani). Fuulli biraa kun, isa seenaa Oromiya fi seenaa Abyssinia walitti fiduu yaalu dha. Warri fuula kana calaqisan warra Oromoo akka saba biyya Ethiopia jedhamtu kana wagga 3000 bulchaa turreetti dhiyeesani. Isaan kun warra “I am Oromo, who contributed a lot in building the current Ethiopian state” jedhu. Seenaa isan himan kan warra Kush/Meroe waliin wal qabatee biyya lamaanuu (Abyssinia fi Oromiya) hammata. Oromoo warri “federation dhugaa fiduuf qabsoofna, yoo barbaachises maqaa union kanaa Great-Oromia baafna” jedhan fuula seenaa kanas ni keessumsiisu.
Yoo fakkeenyaaf seenaa keenya yeroo waraana addunyaa II, bara lolaa Xaliyaanii waliin goone (Oromoo gar tooko Xaaliyaan lolani, kaan ammo Xaaliyaan faana dhaabbatanii Habashaa lolan) fi Oromota nafxaanya Minilik ta’anii lafa argatan tokko-tokko ilaallu, gaaffiileen ka’uu malan: fuula lamaan kana akka seenaa Oromootti fudhachuu dandeenya moo tokko filachuu qabna? Bifa lamaan kana keessaa tokko jajuu fi kan biraa xiqqeessuu qabna moo lamaanuu qixa ilaaluu dandeenya? Yoo tokko filanne hoo, maaliif filanna? Fuula lamaan walitti fidnee, achi keessaa seenaa waloo tokko baasuu ni dandeenya?…kkf dha. Keessattu warri siyaasa Oromoo gaggeessu, seenaa tokko yoo dhiyeesan, akka mul’ata isaanii tajaajilutti ta’uuf itti yaadaniitu. Kanaaf natti fakkaata, qaamonni siyaasa Oromoo warri “federeshina dhugaa ijaarra, Ethiopia keessatti Oromiyan of bulchuu qabdi” jedhan, seena lamaanu kan keesumsiisan. Achirra ka’aniitu kaayyoo ‘Ethiopian Federation ykn Kush Federation ykn Oromian Federation‘ jedhu qabatanii kan deeman. Deegartoonni yaada kanaa gar-tokko, yoo furmaata yeroo dheeraaf ta’u barbaanne, “maqaa federation ijaaruuf deemnu sana Oromiya haa baasnu” jechaa jiru. Yoo kana goone, gara fulduraatti, “Oromootu Ethiopiawinet fudhata otuu hin taane, Habashaatu Oromiyawinet fudhata” jedhanii amanu.
Amma gaaffilee Ob. Abdii kaasee sana gaggabaabsee deebisuuf: yoon loltoota Semien fi Tigrai jedhu, loltuun Abyssinia bakka biraa (Gojjam, Gondar Kibbaa fi Lasta) Minilik II faana hin turre jechuu koo miti; loltoonni isaa hedduun garuu Shoa kaabaa keessaa ta’uu waan haallu natti hin fakkaatu; loltuun Tigrai ammoo Oromiya keessatti kan heddummaatte erga 1991 as malee, isa dura hin turre; “mooraa diinaa keessa kan hojjete hundi meeshaa fi gantuu dha” waan jedhu kun sirrii natti hin fakkaatu; moora diinaa keessa taa’ani firaaf hojjechuu fi miidhaa tokko lammii irratti otuu hin dalagiin jiraachuunis numa jira; ani barrefamaa koo keessatti kutaa Oromoo tokko yakkuu hin barbaanne, yakkamtoota Oromoo hundas qulqulleessuunis feedhii koo hin turre; garuu namoonni yaada koo dubbisan gar-tokko warri akkasitti na hubatan, otuu irra deddeebisanii yaada koo dubbisanii nan gammada; fakkeenyi kubbaa miillaa Jarman fi Poland sun yaaduma koo ibsuuf malee, taphatoota sana namoota haala siyyaasa keessa jiran wajjiin wal qixxeesuuf miti; Dr Fikre seena kan waggaa 3000 barreesse, ani ammoo kan waggaa 300 duwwaan ilaale, kanaaf yaadni keenyi lamaan wal hedduu wal hin fakkaatu.
Waanuma fedheefuu, awaara dheekkamsaa fi marii ho’aa akkasi kaasuun sun milkaa’ina barreefama sanaa argisiisa. Marii godhame hundatti ani gammadeen jira. Barreeffama dhihaatan keessatti, qabxiileen tokko-tokko namoota mariif akka kakaasuutti, yoo barbaachise akkas ‘provocative’ ta’uun barbaachisaa dha. Dubbistoonni gar-tokko garuu, waanuma yaadni koo isaaniif hin liqimsanneef jecha, waan ani “hammina dhoksaan” deemu fakkeessanii himuu barbaadan (they wanted to make a diagnosis of my “evil intention”). Kun dogoggora keessa isaan buusa malee, waan ani deemuf beekuu isaanii hin argisiisu. Gara fulduraafuu, akka Ob. Abdii godhe kana yaada mormuu fi xiinxaluu irratti otuu xiyyeefatanii gaarii dha. Hunda caalaa ammoo, ani yaada koo barreessee kaniin maxxansuu “barsiisuuf” miti, yoo namoonni yaada irratti kennan deebisee achi irraa barachuuf malee. Deebi’ii ani barreefama sanaaf argadhe garuu kan nama ajaayibu: dubbistoonni gar tokko “this is collective criminalization” jedhanii akka ani Oromoo kutaa tokkoo yakketti hubatan; warri kaan ammoo “this is collective de-criminalization” jedhanii akka ani yakkamtoota qulqulleesuu yaaleetti na fudhatan. Bareeffama tokkoof bifa wal hin simmanne lama kennan. Kan ani gochuu barbaade garuu, “importance of critical history” argisiisuu ture; “politicized history” hunda of waga’uu dhiisnee, ija qeeqaatiin seenaa keenya haa ilaallu jechuu koo ti. Hunda caalaa garuu, yoo akka dogoggoraatti fudhatame, maqaa kutaa Shoa duwwaa kaasuun koo, olola diinaaf karaa akka bane arguu dandaheen jira.
Diinni Oromoo qaawa akkasii yoo argattu, akka titiisa raqa argattee itti gammaddi; sanattis fayadamtee Oromoo walitti naquuf tattaafatti. Oromoof garuu yaada addaaddummaa qabu bifa gaarii fi nagaan keesumsiisuun haaraa miti; abbootiin keenya sirna Gadaa keessatti Odaa jala taa’anii akkasitti mariihachaa fi yaadaan wal dura dhaabachaa turan; ni wal dhaggeefatu ture, ni wal dandahus; abaarsii fi arrabni dubbii Oromoo keessa hin jiru ture. Gumii Gaayyoo keessatti Oromoon yaada garagaraa hundaaf bakka kenna; yaada walii ugguruun hin jiru; namuu seenaa fi kaayyoo addaaddaa sodaa tokko malee gadi baasee hima, mariifis dhiyeessa; “tolerance of diverse opinions” akkasii kun aadaa Oromoo keessatti beekamaa dha; maaliif kana barreesite ykn dubbatte jedhani wal yakkuun hin jiru ture. Seenaan garuu kan akka dhugaatti fudhatamu yoo waan dhugaa fakkaatu keessa jiraate dha; maaltu dhugaa dha, kamtu dhara jedhani irraa mariihachuun waanuma jiru. Anis waanuman dhagahee fi dubbise irran barreese; yoo dhugaa hin fakkaanne ykn ammoo kan qabsoo bilisummaa Oromoo miidhu ta’e, yaada akkasi dura dhabbachuun rakkina hin qabu. Walumaa galatti, ergaa ani barreefamoota koo dhiyeenya kana maxxanfaman keessatti dabarsuu barbaade, “Oromummaan duula warra Ethiopiawinet leellisuun godhamu irran kan ka’e laafuu hin danda’u ykn bishaawuu hin qabu” kan jedhu ture. Afaan Inglizitiin gababsee kaahuun yoo barbaachise:
The campaign of Ethiopiawinet (Ethiopian nationalism) to dilute Oromummaa (Oromo nationalism) is a futile exercise. If the territorial integrity of the union is chosen to be kept intact by the Oromo people, then we now need to move on and struggle to realize the following five important virtues: 1) Democracy, including the national self-determination, to be the future rule of the political game in the federation/union; 2) Afaan Oromo to be the primary working language of the federal government; 3) Freedom from the hegemonist Woyane and from any sort of national domination; 4) Odaa to be the central part of the flag for the union; 5) Great-Oromia (land of the braves) to be the name of the future true federation, replacing Ethiopia (land of the burnt face). Only the fulfillment of these five parameters can be the possible guarantee for the future long-lasting multinational federation. If the other nations, including the Abyssinians, fail to accept this demand and/or offer, the further push for an independent republic of the Core-Oromia is inevitable. It is up to them to choose an integrative Great-Oromia in order to avoid the disintegration of the union, which will be caused by an eventual independent Core-Oromia.
Dhuma irratti gaaffii Ob. Abdii isa guddaa sana deebisuun yaala. Inis akkas jedhee gaafate: “kennaan, dandeettii fi beekumsi Oromoo kan fedhii saba Oromootiif hin taane ykn hin oolle hiikkaan isaa maali?” Hiikkaa isaa sirriitti arguuf waan lama adda baasuu qabna: hiikkaa kennaan akkasii lammiif qabu fi hiikkaan inni nama sanaaf qabu. Kennaan, dandeettii fi beekumsi nama akkasi kun, fayidaa lammii fi saba isaaf hin oolle malee ofi isaaf qabeenya guddaa dha. Nammoota akkasi kana irraa dandeettiin isaani mulqamuu hin qabu, ammoo garee hin taaneef akka oole himuun barbaachisaa dha. Yoo kennaan kun yakka lammii ofii irratti hojjechuuf oolee jira ta’e, ragaa dhiyeessuudhaan himamuu qaba. Ergaan ani barreefama sana keessatti dabarsuu yaales kanuma. Dandeentii dhuunfaa namoota akkasiif beekumsa kennuu jechuun, yakka isaanii irraa dhiquu jechuu miti. Yoo yakka hojetanii jiru ta’es, “they are simply well talented criminals”. Kanaatii achi, haala amma keessa jirrutti yoo fuula Janus (seenaa Oromoo) lamaan keessaa tokko dhiisnee, isa kaan duwwaa ilaalle, kun garaagarummaa ilalchaa ti malee yakka miti. Ani fuula isaa tokko yoon arge, Ob. Abdii ammoo isa bira yoo ilaale, lamaan keenyu mirga qabna. Kanaaf jenne wal hin balaalefannu, hin abaarru, hin yakkinu; hunda caalaa ammoo Rabbi/Waaq keenyas akka nuti wal hubannu numa nu gargaara; haa jabaannu!
Galatooma!
* Fayyis Oromia can be reached at foromia@yahoo.com.


text:
FINFINNEE —
Paatiin Medrek sanbata darbe jechuunis Caamsaa 24 bara 2014 hiriira mormii geggeessan kutaa magaalaa Finfinnee Yekkaa dirree ganda 08 jedhamu yeroo ga’an haasaa xumuraa kan dhageessisan obbo Bulchaa Dammaqsaa turan.
San boodas barreessaan paartii Medrek obbo Gebruu G/Maariyaam hirmaattota hiriira sanaaf haasaa dhageesisaniin torbanneen dhiyoo dura naannolee Oromiyaa keessatti jeequmsi uumame waan haaraa hin turre jedhan.
Obbo Gebruun akka jedhanitti maqaa misooma wal qabsiisuu godinaalee naannoo Oromiyaatiin karoora uummati dhimma irratti hin mari’annee fi irratti walii hin galle hojii irra oolchuuf ka’uun faallaa heera biyyaa ti.
Uummatii fi ijoolleen Uniersitiiwwan keessaa gaaffii isaan dhiyeessan gaaffii heeraa ti, kana immoo angawoonni IHADEG hedduun isaanii hin haalle jedhan. Miseensa paartii Medrek kan ta’e Kongresii federaalawaa Oromoo fi paartileen kanneen biroon karoora misoomaa sana ilaalchisuun gaaffii dhiyeessanii turan IHADEG maal na dhibdeen bira taruu isaa yaadachiisuu dhaan badii amma dhaqqabeef itti gaafatamaa taasisaniiruun.
Maal na dhibdeen isaa kun lubbuun namaa akka baduu fi qabeenyaan akka manca’u taasiseera. Miseensonni IHADEG kanneen gaaffiin kun dhiyaateef akkuma baratame yeroo dhaan deebii kennuu dhabuu isaaniin kan ka’e naannolee Oromiyaa adda addaa keessatti haala suukaneessaa ta’een lubbuun namaa darbee qabeenyaan manca’eera.
Kanaaf IHADEG balaa dhaqqabe kanaaf itti gaafatama fudhatee maatiiwwan namoonni duraa du’aniif gumaa baasuu qaba jedhan obbo Gebruun.
Ayyaan laallttootaan utuu hin taane namoonni kabajamuu mirga dhala namaa irratti ejjennoo hin daddaaqamne kan of keessaa qabu komiishnni dhuunfaa hundaa’ee dhimma isaa akka qoratuu fi dhimma isaas IHADEG uummata keenyaaf mul’inatti akka beeksisu barbaanna jedhan.


text:
1Hegaappe guyyiyan Daawiti, "Yihudaa katamatuppe issuwaa boo?" yaagidi GODAA oichchiis. Oichchin GODAI a, "Ee; ba" yaagiis. Yaagin Daawiti, "Awa boo" yaagidi oichchiis. Oichchin i, "Kebroona ba" yaagidi zaariis. 2Daawiti ba maccaasata naa77ata, Iziraa7eeliyo Ahino7aamonne Qarmmeloosiyo, Naabaala am77iyo Abigaalonne ekkidi, Kebroona katamaa biis. 3Daawiti banaara de7iya asatakka eta so asaa ubbaara ekki ehin, Kebroonaaninne a heeran de7iya guutta katamatun uttidosona. 4Yihudaa asati Kebroona katamaa yiidi, yan eti Daawita Yihudaa asaa bolli kawoyanau tiyidosona. Saa7oola moogidaageeti Gala7aaden de7iya Yaabeesha katamaa asata gididoogaa Daawiti siyido wode, 5asaa kiittidi eta, "Intte intte godaa Saa7oola moogido kehatettaa gishshau, GODAI inttena anjjo. 6Ha77ikka GODAI aggenna siiquwaanne tumatettaa inttena besso; qassi intte ha kehatettaa oottido gishshau, taanikka intteyyo lo77otettan kushiyaa zaarana. 7Ha77i simmi minnite; xalite; aissi giikko, intte godai Saa7ooli haiqqiichchiis; qassi Yihudaa asati tana tiyidi, bantta bolli kawoyidosona" yaagiis. 8Saa7oola olanchchatu gadaawai Neera na7aa Abaneeri Saa7oola na7aa Yaabustta ekkidi, Maahinaima giyo sohuwaa efiis. 9Efiidi Gala7aade, Aseera, Iziraa7eela, Efireema, Biniyaamanne Israa7eela biittaa ubbaa bollan kawoyiis. 10Saa7oola na7aa Yaabusttee Israa7eela bolli kawotiyo wode ayyo oitamu laitta; i naa77u laittaa kawotiis; gidikkonne, Yihudaa asai Daawita kaalliis. 11Daawiti Kebroonan Yihudaa asatu bolli laappun laittanne usuppun aginaa kawotiis. 12Neera na7aa Abaneerinne Saa7oola na7aa Yaabustte asai Maahinaimappe Gabaa7oona katamaa biidosona. 13Xaruuyi na7ai Yoo7aabinne Daawita asai kiyi biidi, Gabaa7oona dalbbanttaa matan etaara gaittidosona; issi citai dalbbanttaappe hefintta baggaara uttin, issi citai hafintta baggaara uttidosona. 14Yaatin, Abaneeri Yoo7aaba, "Ane wodallati denddidi, nu sinttan olaa gaittona" yaagiis. Yaagin Yoo7aabi, "Eeno, denddidi gaittona" yaagiis. 15Hegaa gishshau, Biniyaama baggaunne Saa7oola na7aa Yaabustte baggau tammanne naa77u asati qoodan kiyidi, Daawita baggau eqqida tammanne naa77u asatuura olaa gaittidosona. 16Gaittidi issoi issuwaa huuphiyaa oiqqidi, ba oiqqidoogaa daaddan daaddan bisuwaa dirgginttidi, issippe haiqqidosona; hegaa gishshau, Gabaa7oonan de7iya he sohoi Bisuwaa Gade geetettees. 17He gallassi wolqqaama olai olettin, Daawita asai Abaneeranne Israa7eela asaanne xooniis. 18Xaruuyi naati heezzai Yoo7aabi, Abishaayinne Asaaheeli he sohuwan de7oosona; Asaaheeli wushadan eesotidi woxxees. 19Asaaheeli ushachchi woikko haddirssi geennan Abaneera yedetaa sikkiis. 20Abaneeri guyye simmi xeellidi, "Asaaheelaa, laa nenee?" yaagidi oichchiis. Oichchin Asaaheeli, "Ee tana" yaagiis. 21Yaagin Abaneeri a, "Issi baggi, ushachchi woikko haddirssi simma; simmada asatuppe issuwaa oiqqada a ola miishshaa qaara ekka" yaagiis; shin Asaaheeli a gooddiyoogaa agganau koyibeenna. 22Qassikka Abaneeri Asaaheela, "Taani nena biittaara gattada sikkennan de7ishin, tana gooddiyoogaa agga! Nena worada, taani ne ishaa Yoo7aaba som77uwaa waatada xeellanee?" yaagidi seeriis. 23SHin Asaaheeli a gooddiyoogaa aggennan ixxiis. Hegaa gishshau, Abaneeri tooraa guyye tum77idi, Asaaheela uluwaa caddiis; caddin toorai zokkuwaara kantti kiyiis; Asaaheeli he sohuwankka kunddidi haiqqiis. Asaaheeli haiqqido sohuwaa gakkida asai ubbai hegan eqqiis. 24SHin Yoo7aabinne Abishaayi Abaneera gooddidosona; awai wulliyo wode, Gabaa7oona Bazzuwaa efiya ogiyan Giiyaaha katamaappe sintta baggaara de7iya Ama giyo keraa kiyidosona. 25Biniyaama asati Abaneera guyyen shiiqidosona; eti issi cita gididi, issi keraa huuphiyan eqqidosona. 26Hegaappe guyyiyan Abaneeri Yoo7aaba xeesidi, "Merinau olettiiddi de7aneeyye? Hagaa wurssettai camo gidanaagaa neeni erikkii? Ne asata, 'Intte ishantta gooddiyoogaa aggite' geennan aude gattuutee?" yaagiis. 27Yaagin Yoo7aabi Abaneera, "Xoossai ero! Neeni haasayennan aggidabaa gidiyaakko, ta asai ba ishantta sa7ai wonttana gakkanaashin gooddana shin" yaagiis. 28Hegaa gishshau, Yoo7aabi malkkataa punniis; punnin asai ubbai eqqiis. Israa7eelatakka zaarettidi gooddibookkona woikko olibookkona. 29Abaneerinne a asai he gallassa qammaa ubbaa salppiyan Aaraba garaara biidosona; biidi Yorddaanoosa SHaafaa pinnidosona. Pinnidi, maalladoora hemettidi Maahinaima simmidosona. 30Yoo7aabi Abaneera gooddiyoogaa aggi bayidi, ba asa ubbaa issi sohuwaa shiishshiis; shiishshidi xeelliyo wode, Asaaheeli bainnan Daawita asaappe tammanne uddufun asai pacciis. 31SHin Daawita asai Abaneera asaappenne Biniyaama zaretuppe heezzu xeetanne usuppun tammu asata woridosona. 32Asaaheela ahaa ekkidi, Beetaliheeme kataman de7iya a aawaa duufuwan moogidosona; Yoo7aabinne a asai qammaa hemettiiddi aqidosona; sa7ai wonttishin Kebroona katamaa gakkidosona.
Copyright
Learn More


text:
WAAQAA SITTI IYYANNA!!
Yaa Waaqa Oromoo gooftaa maqaa dhibbaa
Hinduutu hindulloomtu kankee ajaa’iba
Hiixattee qaqqabdaa kaabas ta’ee kibbaa
Mee waa’ee saakeenyaa sitti himannakaa
Ilmaan abbaa tokkoo kan qomoon tokkichaa
Waliigaluu dideetu halagaan gingilchaa
Saba gaanfa Afriikaa lakkoofsaan cirrachaa
Olaantummaa dhabeetu diinni irra didicha.
Yaa Waaqa guddichaa gooftaa ardiif samii
Araara nuuf godhi balleessinus tarii
Keessakeenya himna isa qabnu aarii
Garaadhaa waa hinqabu nuti akka warra kaanii
Yaa Waaqa tokkichaa gooftaa guddaa nana
Akka nama ulfaa yeroo hundaa maassanna
Hojiif gadi hinteenye halkan guyyaa kaannaa
Garuu bebbeelofnee harka namaa ilaalla
Hayyee! Hayyee! Hayyee!
Waaqa uumaa, Waaqa uumamaa,
Waaqa Saglan Booranaa, Waaqa Sagaltama Gabraa,
Jennee sikadhannawoo maaf nuun taane abbaa?
Tokko ta’uu dhiisee lammiin maaf waljibbaa?
Waaqa Torban Baarentummaa, Waaqa Ciicoo Gurraattii,
Marga harkatti baannee oofuu jennawooti
Maaf garboomne gooftaa Waaqa guddaa mootii
Obsa fixanneerraa nuuf dirmadhu ati
Waaqa Shanan Gadaa Oromoo
Waaqa Shanan Odaa Oromoo
Kaabaaf kibbaa, bahaaf dhihaa siwaamanna nuwoo
Hirkoo sigodhannee suma qabna dawoo
Dafii nuqaqqabi dadhabneerra ammawoo
Waaqa Caffee Tumaa Waaqa Bokkuu Gurraachaa
Waaqa hundaa dandeessu jiraataa tokkichaa
Kan Ereri Kormaa Waaqa Siidaa Tulluu Cuqqaalaa
Mee Oromoof ka’i uummata guddichaa
Quuqqaan nufixeera akka madaa cinaachaa
Waaqa Fincaan Tuulama Sadeenii Waaqa Jahan Galaan
Waaqa Malkaa Hawaas kan jiraattu baraan
Araraarakeen eegi warreen jooraa jiran
Galmaan isaan gahi warreen haqaaf qabsaa’an
Ayyaanni Oromoo Nagaan oolchii nu bulchi.
Garboonfataa keenya nurraa garagalchi
Ofiin of haabulchuu sabni keenya sichi
Nurraa haadhaabbatu dararaafi saamichi
Waan barri deemuun mee jalaa nu baasi.
Hamaa hammaataa nurraa qabi mogolee nu cimsi
Daafii galtee nu oolchi irraa gora nu oolchi
Harcaatuu habashootaa ammas nurraa garagalchi
Kan dabaan nutti deemu dhiibdoo keen nurraa dhiibi
Uumaa teenyaan nu bulchi, cabaa keenya dhidhiibi
Wallaalaa guddisi hayyuus nurra bulchi
Keenyumaan nubulchi orma nurraa qabi
Xinnaa nuuf guddisi guddaa mee nuuf bulchi
Wallaalaa beeksisi Beekaas nuuf muldhisi
Biyya biyya nagaa nuuf godhi mee nagaa nuuf buusi
Afaan keenya wal nu beeksisi hamtuu cabsii baasii
Jaalalakee nuuf kenni, Wal bira oolchii nu bulchi
Safuu keen nu bulchi Rooba Nagaa nuuf Roobi
Bubbee hamaa nurraa qabi, ka’us gadi qabi
Kan saggoo nu cabsee uleekeen adabi
Kormi cirrii haa ta’u, Rimaan haphee haa ta’u
Qabeenyi kan abbaa horee haa ta’u
Ilmi kan abbaa dhalchee haa ta’u
Qabeenyi Oromoo Oromoof haata’u
Gaaffii baay’ee qabna kan har’aaf iftaanii
Maaloo yeroo kamuu yaa Waaq nugargaarii
Galgallis ganamnis keenya jiruun aarii
Nutoo siin uumamneeti maal gooneetu tarii
Garraamummaa malee hinqabnuum jallina
Diina daara baasnee ofii qullaa deemnaa
Utuu hundaa qabnuu diinarraa kajeellaa
Yaa Waaq ati faradi nu harkakee ilaallaa
Egaa yaa Waaqayyo guddaadhaafi jabaa
Irkoo ofirraa dhabneeti mee nuuf ta’i abbaa
Keenyumaan nubulchi nubaasi walabaa
Nuuf haararraafamu injifannoon alaabaa
Yaa waaqa guddichaa gooftaa ardiif samii
Gooftaa haqaaf firdii ati hibeektu hamii
Bara hunda jiraatta hinqabdu dorgommii
Cunqursaaf gidiraatti maaloo hinkenniin lammii
Kiyyoo kiyyeessanii xaxaaf shira hamaa
Akka hindarbineef nutti cufuum karaa
Ija akka hin godhanneef caccabsan daraaraa
Raatessuun cabsaniim warreen sammuu haaraa
Kan kaleessaa utuu jennuu kan har’aatu caalaa
Dubbii maaf dhorkamna maaliif dararamna?
Mul’annoo humnadhaa maaliif ittifamnaa?
Ibsaa keessa keenyaaf maaliif dararamna?
Xiinsammuun nu cabee maaliif gaadi’amnaa?
Bilisa taaneetu dhalanneem akka namaa
Dhibee baafachuufoo maaliif luugamamnaa?
Utuu miilla qabnuu maaf jilbaan daa’imnaa?
Dukkanaa dukkanatti wayyoo darbuuf deemnaa?
Guguungumaa deemna akka isa maraatee
Mimil’ataa deemna akka warra hatee
Diinnis nu dararse lammiidhaan da’atee
Yaa Waaqa guddichaa maal yoo nurraa kaaftee?
Roorroon nutti hammaatee mataarra nu darbe
Hayyuun boolla seenee xobbeen kan caccabe
Maanguddoonis iyyee qaalluun fala dhabe
Miidhaa halagaatiin lubbuu hedduu darbe
Kun maaf akkas ta’a? yoo jennee gaafannee
Ilaalcha diinaati jedhamnee shakkamne
Akka garaa hintaane jiraa ukkaamanee
Maaloo Yaa Waaqayyo fala nuu kennimee
Guddina dheebonnee yommuutti wawwaannu
Walqixxummaa dhabnee yerottii dharraanu
Wanta gochaa dhabnee asiif achi ilaallu
Dhokosaaf fala dhabnee asiif achi ilaallu
Imimmaan nugogee dhiiga xuruurfannu
YaaWaaq! Maalumaaf al tokko ijjikee nu laalu?
Gamanaas gamasiis hunduu iyyaa jira
Kumaaf kumaatamaam kan kaate maatiirraa
Kaan dhaabiitti du’e ka’e maasiisaarraa
Baay’een murteeffatee jiraachuus jibbeera
Guyyaan halkan ta’ee ifaan dukkanaa’ee
Qarreen hiree dhabdee qeerroonis raata’ee
Kuusaan dilbii onee nu harkaa tamsa’ee
Waan nuti harkaa qabnu qaata badduu ba’ee
Egaa Yaa Waaqayyoo kam dubbannee fixnaa
Waan itti miidhamne kam himnee kam dhiifnaa
Maaloo nuu danboobi nuti suma abdannaa
Harka nurra qabi ‘DHUGAA’f wareegamnaa!
Oromoon martinuu WAAQAA sitti iyyannaa!!
=========////=========
Beekan Gulummaa Irranaa-2016


text:
Yooseef Hambaa Tolaa
BISHAANTU RASAASA TA’E!
Akka barruun tokko marsaayitii http://www.worldwildlife.org/ irraa jedhutti dacheen irra jiraannu kun persentii 70 qaama bishaaniin aguugamtee argamti. Haa ta’u malee, kan nuti dhugaatii, jal’isii fi hojii garagaraaf fayyadamnu persentii 3 qofaadha. Kanneen hafan bifa cabbiin kan jiran yookaan kan nuti itti fayyadamuu hin dandeenyeedha. Kana irraan kan ka’e addunyaa kana irraa namooti biliyoona 1.1 bishaan ga’aa hin argatani. Namooti biliyoona 2.7 immoo yoo xiqqaateef waggaatti baatii tokkoof hir’inni bishaanii isaan mudata. Sababa qulqullina dhabiinsa bishaaniitiin immoo namooti biliyoona 2.4 dhukkuboota garaagaraa kanneen akka koleeraa, taayifoodii, fi dhukkuboota biraa faalamuu bishaanii irraa ka’aniin hubamaniiru. Waggaa waggaan ijoolleen miliyoona lama (2) ta’an dhibee garaa kaasaatiin addunyaa kana irra boqochaa jiru. Kanaafuu, rakkoon qulqullina dhabiinsa bishaanii irraa dhufu addunyaa kana irratti keessumaa ijoollee abdii boriif (ol adeemtotaaf) hedduu sodaachiseera.
Yaadi barreeffama ‘Rebecca Shore’ kan “thewaterproject.org” keessatti barreeffame irraa fudhatame akka ibsutti; gogiinsii fi haalli siyaasa Itiyoophiyaa warreen lamaan hir’ina bishaan biyyattiif sababa ta’aniidha. Akka qorannoon godhames water.org irratti ibsuttis persentii 42 qofaatu bishaan ga’aa argata, isaan keessa kan bishaan qulqullina qabu argatu persentii 11 qofa jedha. Garuu, naannoo baadiyaatti persentiin kun kanaa gaditti gadi bu’uun namoota baadiyaa fi beeyilada isaanii rakkoo fayyaaf saaxilaa akka jiru dubbata.
Kanneen argaa jirru kun kan addunyaan beektuu fi qorattee bira geesseedha. Kana keessatti dadhabinni mootummaa fi dhiibbaan uumamaa maal akka ta’e salphaatti mul’achuu danda’a. Dhiibbaa uumamaa kan jenne bakkeewwan biyyattii tokko tokko jalqabumaan gammoojjii kan turaniidha. Kun akkasumaan ta’ee osoo jiruu bakkeewwan baay’een immoo akka gammoojjiitti jijjiiraman kan godhe eenyu kan jedhuuf deebiin mootummaadhuma biyyattiiti.
Mootummaan Itiyoophiyaa investeroota jechuun naannoo baadiyaatti ergee akka jiruun bosona cirsiisee fixaa jira. Kunis ka’umsa gammoojjiif sababa guddaa ta’eera. Investeroonni kun illee bakka lafa qotee bulaa saamanii irraa oomishan sanatti bishaan ummata sana gargaaru illee dhiyeessuuf fedha hin qabani. Tajaajila bishaan qulqulluu argachuu ilaalchisees dadhabinni guddaan kan mootummaa biyyattiiti. Mootummichi dhimma siyaasaa daldaluuf maallaqa ga’aa qaba, garuu dhimmi midhaan nyaataa fi bishaan qulqulluu dhiyeessuun gaafa ka’u maallaqa hin qabu. Meeshaalee ammayyaa kanneen jiru jedhaman bitee lubbuu lammiilee Itiyoophiyaa keessumaa ummata Oromoo fixuuf maallaqa hedduu baasaa jira.
Kan addunyaan qorattee hin argine biyya Itiyoophiyaa keessatti bishaan rasaasa yookaan meeshaa waraanaa ta’ee argamuusaati. Fincilaa fi gaaffii mirgaa sabni Oromoo kaase irratti mootummaan biyyattii adeemsa haaraa hedduu baafateera, akkasumas baafachaa jira. Rasaasaan namoota hedduu fixeera, baay’ees madeesseera, qaamas hir’iseera, jumilaanis mana hidhaatti guyyaa guyyaan guuraa jira.
Namoota kana hundaa irraa hafanii mana isaanii jiran irratti immoo adabbii bishaan dhugaatii fudhatee jira. Lammiilee Itiyoophiyaa akkuma addunyaan karaa foddaa TV fi marsaayitii isaanii daawwachaa jiran balaa beelaatiin rukutamaniiru. Kanatti dabaluun saba karaa nagaa mormii isaa dhiyeessaa jiru adabuuf mootummaan biyyaattii ujummoo bishaan dhugaatii dhiyeessu biyyattii keessa kutee jira. Kessuumaayyuu magaalaa guddittii Oromiyaa, Finfinnee teessuma Afirikaa taate keessattillee rakkoon kun mudatee jira. Sababa kana irraan kan ka’e sabni keenya akka jiruun corroqa waraabee dhugaa jira. Beeyilada isaanii waliin boolla tokko keessaa bishaan qulqullina hin qabne dhugaa jiru. Kanumayyuu argachuuf baay’een namootaa adeemsa dheeraa deemu. Qorannoon addunyaa kana irratti adeemsifamaa jiru bishaan ga’aa ta’ee fi qulqullina qabu akkamitti ummataaf dhiyeessina kan jedhuudha. Faallaa isaa immoo mootummaan Itiyoophiyaa haguma qabuyyuu ummata irraa kutuun bishaan akka rasaasaatti fayyadamee lammiilee keenya fixaa jira.
Mormii ummati Oromoo mirga abbaa biyyummaaf taasise kun mootummaa Itiyoophiyaatti madaa isaa waan bal’iseef bakkeewwan Oromiyaa kaabaa, kibbaa, bahaa, dhihaa fi giddu galeessaa adabbii bishaan dhugaatii jala jiru. Kanas mootummaan sababa baay’eef godhe: Tokkoffaa, al-kallattiin sabni Oromoo dhukkuboota bishaanirraa maddaniin akka dhumaniifi. Ummati keenya gaafa waan butu dhabu adeemsa dheeraa deemee corroqa waraabee fayyadamuu waan eegaluuf. Kunimmoo waanuma ta’aa jiruudha. Ragaaleen manneetii yaalaa magaalaa Gobbaa, Baalee irraa dhiyaachaa jiranis yaada kana sirriitti deggeru. Akkasumas ol adeemtoti (daa’imman) bor mootummaa kana morma hudhanii qaban akka salphaatti dhumaniifi.
Kan lammataa immoo yaada namootaa kanaan borjaajessee qabsoo boba’aa jiru dhadhabsiisuufi. Inni sadaffaa fi dhokataan immoo rakkoo bishaan dhugaatii qabna jechuun maallaqa biyya alaa irraa kadhatee meeshaa waraanaa ittiin bitachuufi. Kana immoo kan dhogoomsu mootummaan biyyattii sababa mormii irratti adeemsifamaa jiruun maallaqa hedduu qisaasessee fixeera. Kana hundaa bakka buufachuuf halkanii fi guyyaa karaa maallaqa kadhatu qopheeffata.
Fala Ummata Keenyaaf:
1. Bishaan dhugaatiif naannoo irraa waraabbattanii argattan kana sirriitti danfisaa itti fayyadama,
2. Qoricha/daawaa lubbu qabeeyyii xixiqqoo bishaan keessa nama miidhan ajjeesuu danda’u mana yaalaatii bitaatii itti naqaa,
3. Ummanni baadiyaa bishaan lagaa waraabbattan wal tumsaatii bishaanichas naannoo isaas sirriitti qulqulleessaa,
4. Bool’a beeyiladi keessaa dhugduu fi kan namaa dallaa itti ijaaruun gargar baasaa,
5. Ummati baadiyaa bool’i bishaan keessanii naannoo lagaa/boosona keessa ta’e daandii bineensota bosonaa bishaanicha irraa maqsuu yaalaa. Sababnisaa guyyaatti irra deemuun bishaan isin jalaa waan booressaniif.
6. Warri dandeessan immoo bishaan bool’aa (Biirii) mana keessan biratti qotadhaa! Yoo dhuunfaan ulfaate illee akka ollaa jirtanitti wal gurmeessaa bool’a tokko qotadhaa. Bishaan bool’aa kana gaafa qotachuuf karoorsitan immoo akka inni naannoo mana fincaanii fi bool’a awwaalaa irraa fagoo yookaan walaba ta’e sirriitti mirkaneessaa!
7. Karaa danda’ameen ol adeemtonni keessan dhibee bishaan irraa dhufuun akka hin miidhamne yaalii dandeessan godhaa.
Bishaan qofaa osoo hin taanee mootummaa jibbamaan kun tajaajila hedduu ummata keenya irraa kutee dararaa jira. Tajaajila akka Ifaa (humna ibsaa), bilbilaa, miidiyaalee ummataa (face book, what’s up, viber, messenger, fi k. k. f.) cufuun qabsoo saba Oromoo laaffisuuf yaalaa jira. Ofumaa mukaa fi jirmatti bu’aa oola malee kana booda mootummaan kun saba Oromoo hin danda’u. Kan kabajaan aangoo gadi dhiisuu dides salphinaan bool’a isaaf qophaa’e seena. Kun immoo har’a bor hin jennu sabuma Oromootu dhangaa xumuraa nyaachisa.
Barichi bara itti “Jaarkaaniin bishaanii” iyyuu wayyaanee jibbee hiriira nagaa itti ba’eedha. Qodaan bishaanii manaa duwwaa ta’uu irra jedhee wayyaanee bishaan rasaasa godhe kana balaaleffachaa jira. Akkasumas qodaan bishaanii corroqa lagaa waraabamu hin baadhu jedhee iyyataaf daandiitti waan ba’e fakkaata. Kun hunduu amalaa fi gocha mootummaa abaaramaan kun saba keenya irratti raawwachaa jiru salphaatti nu hubachiisa.
Barri itti bishaan qulqulluu fi bilisummaa dheebotan dhuganii qabbaneeffatan Saba Oromoof dhufaa jira. Bilisoomuun Saba Oromoo darbee sabaa fi sab-lammoota Itiyoophiyaa cunqursaa mootummaa wayyaanee jala jiraniifiyyuu dungoo ta’a. Mootummaa wayyaaneef immoo awwaala xumuraa ta’a.
Qabsoon itti fufa!
Injifannoon Saba Bal’aa Oromoof!
Yooseef Hambaa Tolaa
Bitootessa 26, 2016
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- DUBBISUUN DIRQAMA:XUMURA ABBOOTII IRREE:Gaafii Ummataa waliin Dhahanii Bira Darbuuf Yaaluun Essanuu Nama Hin Gahu!Baarentuu Gadaa Irraa/// - January 16, 2017
- What is your citizenship? Oromian or Ethiopian?By: Rundassa Asheetee Hundee - January 15, 2017
- Painted Monkeys: By Zelalem Abera - January 14, 2017


text:
1Kutākumii :Yēēsu Kōōtaab Yēyiin, kukas wōlēē kiikoochintooy :biiko chēē ki mokorēēn beesaanik loolēēt nyēē /kikiiruruukyinē beesaanik kubo yiisyēētaab Yēyiin. 2Ām yooto, kuchō :cheebyoosya nyēē ki musuk anki banan. Kōōnēm :nyoo beesaanik chēē ng'ēri. 3Kumwooy :Yēēsu kule, "!Kāāmwoowook, cheebyoosyaani musuk nyēē kēēnēm beesaanik laatit nyēē wōō kusiir chuut tukul. 4Kāng'ōmōrē :bichoo mokorēēn laatit nyoo kēēkooytooy ām chēē boonto, nteenee kēēnēm :cheebyoosyaanaa cheechii tukul chēē kōriibēē keey." 5Ām yooto, kutoow :rubiik kung'alaalee Kōōtaab Yēyiin. Kimwooyē kule, "Kāroorānēch nyēē tyaa :rwoontōōchu /kikeeteechee Kōyi bo Yēyiin! Kāroorānēch mbo nkicheek nyēē tyaa :tukuuk chu /kikēēkōōnu /kiikaraaranee kōyi!" Nteenee, kumwoochi :Yēēsu rubiichoo kule, 6"Mii :bēsyēēt nyēē +/mākiiturbuub tukuuchoo tukul choo ōmiitē ōchōrōkyinē. +/Mākiiturbuub nyēē māmii :rwaa mbo akeenke nyēē mākung'ēt ku keekemeer keey ake." 7Yu kāmwooy :Yēēsu kuu nyooto, kuteebee :rubiik kule, "Mokoryoontēēt, yēyāktōōs āyu :ng'ālyoontoonoo ānku nee :nyēē +makeekasee yoo makuyeyakay?" 8Kukētyi :Yēēsu kule, "Ōriib keey. -Mookany /kiiberbeeraak. Choong'ēch :biiko chēē makukwaanaat ankuyey keey :ake tukul kule inee ku kāārārookiintēēt. Mākumwoowook :alake kule, 'Kaakuriik :Mokoryoontēēt.' Yoo kookas bichoo, -mōōyēnchi kiyēē mwooyē. 9+Mookas kubārē keey :biiko ām kōōrēēt ānkukwiilē :alake bāytooyiisyēētaab kōōrēēng'waa, nteenee -mōōmuuyē. Ākoy kuyēyākiis :tukuuchoo kurook, māsimkuyitu :tabantaab kōōrēēt." 10Kitas taay :Yēēsu kumwooy kule, "Mākubooryo :bōrōryēēt ake āk ake, kubooryo :kōōrēēt ake āk ake. 11Mākutookunootēē :kibring'ring'yēēt kōōrēēt. Mākutookunootē :kēmēwuut nyēē wōō komoswookik chēē chaang' ām kōōrēēt ankukwaanaat mbo :bōōrwoonik chēē miyootēch. Mākutook :tukuuk alake ām wōliin bo barak chēē -/mākyoomu. 12Nteenee, kutākutoombo kut kuyēyāktōōs :ng'aleechaa tukul, +/mākēēwusook /ānkiiyyoong'tēēnook kōōk ām kooriikaab saayeet /ankeekertaak kō kubo anii. Nto subak, +/mākiiyyoong'tēēnook taayeetaab bāytooyik kubo anii. 13Bārooyinto :nyooto nyēē +mōōmwoochinēē bichooto kiyēē ōyēnchinē. 14Kunyoo, -mookany kwaamaak mēt kule bōōmwooyē nee ām wōlooto bo kōōkwōōsyēchooto ōyēētēē keey. 15+Māāboorwook kiyēē ōmiitē bōōmwooyē nyēē māmii :chii nyēē mākukētwook ng'ālyoo mbo kisich nto kulē, 'Māwuu nyoo.' 16"Makuchaamtaak mbo :sikiikwook, tuubchōōsyēkwook, tilyōōnuutēkwook ākoo chōōrōōnuutēkwook kuyey alak ām akweek /keenam /ankeerat, nto alak, +/makeebakach. 17"Mākuwēchook :biiko, kuuyu ōyēnwoo. 18Ānkoo kāwēchook kuu nyooto, mēēbērē mākuwuutyēēnook :Yēyiin mbo kisich! 19Yoo kōōmuytoochi ng'aleechaa, +mōōnyōōru soboonto nyēbo man ām lētuunoo." 20Kimwoochi :Yēēsu subak kule, "Yoo ōkāsē kōōkwēnkwēēnē :buunik Yēērusālēēm, ōnkēt kule kaakuriik :bēsyēēt nyēē sērwētēē :Yēērusālēēm. 21Māchāktōōs :biikaab Yuuteeya kumwēy kuba lekem barak. Māchāktōōs mbo nkicheek :biiko choo mii Yēērusālēēm kumwēy. Nto choo kanyoorta :ng'aleechu kumii saang', kumeeyeey Yēērusālēēm. 22Bēsyōōsyēchuutēchu chēē mākōōng'woonchinēē :Yēyiin biiko choo kiikuchoolwookēn kuu wōloo mwooytooy :siruutēk. 23Lēyyē, mākuwuuyiityi sōō kule nee ām bēsyōōsyēchooto kooruuk choo kōōyootiin āk choo irēēriisyē! Mākuchō :ng'wooninto nyēē wōō kōōrēēt ānku mākōōng'woonchi :Yēyiin biiko choo mārubē ng'aleekyii. 24+/Makeebakach alak, /ankeenam alak bākuyēkunoot motwoor ām kōōrōōsyēk tukul. Mākuminy :biikaab kōōrēēt ake Yēērusālēēm ākoy yēē kābēkunēē :bēsyōōsyēkwaa." 25Kimwoochi subak :Yēēsu rubiikyii kule, "+/Makeekasee mēēyintaab kōōrēēt wōlēē mākōōbuurto :asiista, araaweet āk kookeelik. Mākōōbuur :biiko ām kōōrēēt nyēē kāmuuyo. Makunam biiko :tonkoy ām wōlēē mākutākyi keey kumwēyēē kaaruumeetaab bēēkaab araarayta. 26Mākumuuyo :biiko chēē chaang' kut wuu nyēē mākubēk ām kiyēē mii wokuyēyāktōōs ām kōōrēēt. Mākōōtimtiimākoy :wōliin bo barak. 27"Ām yooto, makukas :biiko āyēēwu anii, Chiitaab Barak, ām boolteet ām kāāmuukēywēēk āk lēbkēēyyēētaab Yēyiin. 28Yoo ōkāsē kutoowu keey :tukuuchoo tukul, ōng'ērēēkiisyē, kuuyu, ōmiitē bōōbēētii kōōrēēt nyēē lēēl." 29Ām yooto subak, kumwoochi :Yēēsu rubiikyii tyoonkōōchēēt ake kule, "Māchē ōkāsēē mutiiniit āk keetiik alak. 30Yoo ōkāsē kōōnkātu :sākēēkaab keetiichoo, ōnkēt kule kaakuriik kumusēs. 31Ām kēēlto nyēē wuu nyooto, yoo ōkāsē kuyēyāktōōs :tukuuchoo, ōnkēt kule kaakuriik :Bāytooyiisyēētaab Yēyiin. 32"Kunyoo, !kāāmwoowook, mābootōōs :biikyuu choo kyaakwey ānkoo kāyēyākiis :tukuuchoo tukul. 33Mākubot :barak āk ng'wēny, nteenee mābotē :ng'ālyoontēēnyuu." 34Kitas taay :Yēēsu kumwoochi rubiikyii kule, "Ōriib keey! -Mookany ānyōōrwook ōbēng'tēē sookwoonuutēk ōyyēēsyē. -Mookany mbo kōōbootook :kāāsōōtēywēēk chēbo wōlēē +moonyoorte mokornoontiit. Yoo kooyey kuu nyooto, makucheeraak :bēsyoonoo āyēēwunēē. 35Makucheer :ng'aleechu biiko ām wōlto ake tukul. 36Māchē ōriibē keey kwaak. Ōsooyē sōōtitir omuuch ōbununēē ng'aleechaa ānkubōōyyoong'ēē taayeetaab Chiitaab Barak." 37Kiinēētiisyē :Yēēsu ām Kōōtaab Yēyiin yoo bo bēēt, nto mii kwēēmooy kuwēēchinē keey Lekemeetaab Musēytuuniinēk wokurwēē wōlooto. 38Kuyyēēchē :kōōrēēt, kōōyēēyē Kōōtaab Yēyiin wokōōnēētiisyē. Kimustooy :nkicheek biiko chēē chaang' bākukāsē kiyēē kiinēētē :Yēēsu.
Copyright
Learn More


text:
1Ha77i nu ishatoo, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa yuussaabaunne nuuni aara de7anau akko shiiqanabau, 2hananabaa asi intteyyo yootiyooban woi hara asappe siyido qaalan, woi ooninne nuuppe yiida kiitadan haasayiyoogan, “Godaa gallassai gakkiis” giidi intte dagammennaadaaninne wozanaa bayennaadan, nuuni inttena woossoos. 3Inttena ooninne ai ogiyaaninne balettoppo. Aissi giikko, kasetidi makkaliyoogeenne qassi nagaranchchai, bashshaa na7ai qonccennan de7ishin, he gallassai gakkenna. 4Asi goinniyo ubbabaanne asi Xoossa giyo ubbabaa i ixxana. I bana eta ubbaappe xoqqu oottana. Qassi harai atto Xoossaa Beeta Maqidasiyaa geli uttidikka, “Taani Xoossaa” gaana. 5Intte hassayekketii? Taani hegaa intteyyo inttenaara de7aidda odaas. 6I ba qaxaruwaa gallassi yaanaappe attin, ha77i yaanaagaa aibi a teqqiyaakko, intte ereeta. 7Aissi giikko, asau qonccibeenna makkalaa wolqqai ha77i oottees; shin he teqqiyaagee ogiyaappe kichchana gakkanaassi, i qonccenna. 8Hegaappe guyyiyan, he makkalanchchai qonccin, Godai Yesuusi ba doonaa shemppuwan a worana. Qassi i yiyo wode ba bonchcho Yuussan a xaissana. 9He makkalanchchai Seexaanaa wolqqaara yiidi, Xoossai oottiyo malaata ubbaa, worddo malaataanne garamissiyaabaa oottana. 10Hegaadankka, qassi xayiya asata dumma dumma iita cimuwan balettana. Xayiyaageeti attanau tumatettaa siiqidi ekkibeenna gishshau xayana. 11Hegaa gishshau, tumatettaa ammanibeenna asati, nagara oottiyoogan ufaittiyaageeti ubbai pirddettanaadaaninne worddo gidiyaabaa ammananaadan, Xoossai wolqqaama balaa eta giddo yeddana. 13SHin Godai siiqiyo nu ishatoo, nuuni Xoossaa intte gishshau, ubba wode galatanau bessees. Aissi giikko, Geeshsha Ayyaanaa wolqqan inttena ba geeshsha asa oottiyoogaaninne tumatettaa intte ammaniyoogan inttena ashshanau, Xoossai inttena bairadan dooriis. 14Xoossai inttena nuuni intteyyo yootido nu wonggeliyaa mishiraachchuwaa baggaara xeesidoogee, intte nu Godaa Yesuus Kiristtoosaara issippe bonchchettanaassa. 15Simmi nu ishatoo, minnidi eqqite; nuuni inttena nu doonan gidin, woi nu dabddaabbiyan gidin, tamaarissido wogaa oiqqite. 16Nu Godai Yesuus Kiristtoosi ba huuphen qassi Xoossai, nu Aawai nuna siiqidi, ba aaro kehatettan nuuyyo merinaa danddayaanne sinttappe ekkana giyo lo77o ufaissaa immidaagee, inttena minttetto; qassi intte lo77obaa ubbaa oottanaadaaninne haasayanaadan, inttena minttetto.
Copyright
Learn More


text:
1Nēē mii pērēētuu aka, kiwō :Pēētērō ākōō Chowaana Kōpō Iriin nkōō saayit nyēpō saayeet. Ki saayit sokool nyēpō pērēēt kipēētii. 2Kiimii :chiich nyoo kimēēmuukēy kungʼeet kungʼeetee /keenam. Kiimii /kēēmutēy :chiichoonēē saayitiinoonēē kiwō kutēpō kurkat nyēpō Kōpō Iriin nyoo /kiikukuurēē 'Kurkat nyoo lēē pukat.' /Kiikiimutēy kutēpō yoonēē pērēētuu aka tōkōl sukusoomēy rōōpiyō piich choo pēētii Kōpō Iriin. 3Paani keero :chiichoonēē kilē kikiikuriik Pēētērō ākōō Chowaana kuchuut piriiruu Kōpō Iriin, kusoom :chiichoonēē akwaaneek rōōpiyō. 4Kuuro :Pēētērō ākōō Chowaana chiichoonēē, akimwoochi :Pēētērō kilē, "Rooseech kee." 5Kuuro :chiichoonēē akwaaneek kukēnēy kilē /kēētē kir. 6Kumwoochi :Pēētērō chiichoonēē kilē, "Mootingʼēy rōōpiyoon aka tōkōl nyoo ākōōniin, ākookōōniin nyuun kiyoo ātingʼēy. Nkōō kaarinaa Yēēsu Kiriistō nyēpō Naasareet, āmwooruun kilē, 'Ngʼeeta akiiwēētootō.' " 7Kunam :Pēētērō chiichoonēē ēēruu taay akuutoorēt kungʼeet. Kusopyō :kēēlyēēkpō chiichoonēē akukiilyō. 8Kuuryoongʼ :chiichoonēē akimanaata. Kituup :chiichoonēē Pēētērō akichuut Kōpō Iriin nkōō mpō Pēētērō kusōkōrootēy :inyeentee akuuloosuuy Iriin. 9Paani keero :piich kumānootēy chiichoonēē akuuloosuuy Iriin, 10kusōwu kilē kii soomiin :chiichoonēē nyoo kimēēmuukēy kungʼeet nyoo kitēpēē kurkaanoonēē pō Kōpō Iriin. Kikwōngʼyō :piich akuuwāriisyō nkōō kiyoo kii-ira nkōō wōloo mii chiichoonēē. 11Kumii :chiichoonēē kutākunāmēy Pēētērō ākōō Chowaana, kikwōngʼyō :piich akimwēr wōloo kiimii :akwaaneek nkōō yoo /kiikukuurēē 'Sōpōōtwoo Sōlōmōōn.' 12Paani keero :Pēētērō kilēē nyoonēē, kumwoochi akwaaneek kilē, "Pichu pō Israayeel, āmu nee sookwōngʼyēē nkōō kiyoo ka-ira? Āmu nee soochiirchēēch koonyin? Āpkootēy kilē kaku-ir chiichi kuwēētootō nkōō kaamuukeenyoon? Ntā kilēē yoo kiitiliilēēchaan nkōō taayuu Iriin? 13Iriintoo Apraam, Isaka, Chaakōp, ākōō mpō paapatiinēchooch nyi kēētōrōōr kipāyityoontēēnyiin Yēēsu, nyoo kyootētēēkwaan keepa /keekeet akaatay nkōō taayuu Pilaato mpō paani kiikiikimar :Pilaato kuutyaayta. 14Kyaatay :akwaan chiich nyoo kiitiliil akukaraam, aku-irēy man nkōō taayuu Iriin, ākoosoom kilē /kēētyookwook chiich nyoo kiikiikurumiisyō. 15Kunyuun, kyaapar :akwaan chiich nyoo kiichō kuyaat oor nyēpō sopoon. Wōloo nyuun, kiingʼeeta :Iriin inyeentee meerat. Kiikuuroo ku-iriisōōt ngʼaleechu. 16Kaakunyōōru :chiichi ārōōtēy ākoonkēt kiimnān kilēē paani kātiirō keey Yēēsu. Kākiisoop chiichi nkōō kaarinaa Yēēsu nkōō kaamuuka nyēpō Yēēsu kilēē paani ārōōtēy :akwaan tōkōl. 17Kunyuun oo, piichuuch, ānkēt :aneen kilē kyoo-irēēkwaan ngʼaleechu kilēē kāāntōōyiikwook āmu kii moonkēt kiyoo kyoo-irēy. 18Lēē nyoonēē wōloo kaaku-irta :Iriin sukuusilta kiyoo kiimwooru kupunuunō wōloo mii :ōōrkooy kilē nyārilēy :Meesaaya. 19Āwāliisyēērēē nyuun ngʼōōkiikwook ākoo-ōōchi keey Iriin sukunyōōwook kaat ngʼōōkiikwook. 20A-ira kilēē nyoonēē soonyōōruu pērēētuus chēpō tāloosyō kupkaana wōloo mii :Iriin, sukuuyookwook Kiriistō nyoo /kiikēēlēwēnwook kilēku Meesaaya. 21Yāmēy kutēpō :Yēēsu kipsēnkwēt ākōy ku-it pērēētuu nyoo irēy :Iriin tukun tōkōl kukārāmiituuy kilēē paani kiikiikumwooru :Iriin kēny kupunuunō ōōrkooyichiich. 22Kiimwooru :Muusa kilē, 'Yookwook :Iriin ōōrkooyoontēē aka nyoo lēē aneen kuchōōnō wōloo mii :piikwook. Mārēy ātēērchi kir aka tōkōl nyoo mwoorwook. 23Chiich aka tōkōl nyoo mātēērchinii ōōrkooyoontoonoonēē kiyoo mwoorēy, /kēētēnii tapan nkōō wōloo mii :piich chēpō Iriin /akeengʼam.' 24Kiingʼoor :ōōrkooyik chēpō Iriin tōkōl choo kiikiikungʼalaal kungʼeetee Sāmwēēl kiyoo irēē nkōō pērēētuusyēchu. 25Kooyoomiisō nyēpō Iriin kupunuunō ōōrkooyichiich ku nyoongʼwoongʼ. Ākoorāmtooy kooyoomiisoonoonēē nkōō ārāruut nyoo kii-irēy :Iriin nkōō paapatiinēkwook. Kiimwoochi Apraam kilē, 'Nyōōruuy :piich chēpō kōōrootin tōkōl pēēruur kupunuunō siintaaryēēngʼuungʼ.' 26Paani kiikōōnu :Iriin kipāyityoontēēnyiin, kuuyooku kusip kuchō wōloo āmii :akwaan taku-iraak awala ātēpuutēkwook chaa raacheen tākuupēēruurook."
Copyright
Learn More


text:
1Nto miitē bēsyēēt ake, bērē kukas :Yēēsu kakwa :biiko chēē chaang', kulaany lekemeet ake barak ākoo rubiikyii. Nto yu kātēbēē :Yēēsu ng'wēny kōōnookyi :rubiichoo 2ānkutoow :inee kōōnēētiis kumwooyē kule, 3"Ibēruurootiin, sōō, kule nee :biiko choo imoong'tēē keey Yēyiin, kuuyu +mākōōwut Bāytooyiisyēētaab Kaab Yēyiin. 4Ibēruurootiin, sōō, kule nee :biiko choo miitē kuriirtōōsii, kuuyu +/makiibaybaay. 5Ibēruurootiin, sōō, kule nee :biiko choo yibē keey ng'wēny, kuuyu mākuyēk nyeeng'waa kōōrēēt. 6Ibēruurootiin, sōō, kule nee :biiko choo chēēng'ē churtaayeet, kuuyu mākunyōōr. 7Ibēruurootiin, sōō, kule nee :biiko choo riirēē alak, kuuyu +/makeeriiree nkicheek. 8Ibēruurootiin, sōō, kule nee :biiko choo tiliilēch :moontuwēēk, kuuyu makukas Yēyiintēēt. 9Ibēruurootiin, sōō, kule nee :biiko choo wuulyēē ng'aleekaab tāloosyēēt, kuuyu +/mākēēkuur kule lōkōkaab Yēyiin. 10Ibēruurootiin, sōō, kule nee :biiko choo /kēēwusē yoo kayey kiyēē māchē :Yēyiin, kuuyu mākōōwut Kaab Yēyiin. 11"Ōbēruurootiin, sōō, kule nee :akweek yoo kāchubook :biiko alake, kuwusook ānkumōlōlchook ng'al chēē chaang' kuuyu ōyēnwoo anii. 12Yooto /kākēēyēwook kuu nyooto, ōtyēēn kubo ng'erekweek, kuuyu mii :kiyēē bo kwong'uut nyēē mākutuwēnēēnook :Yēyiin ām Barak. /Kikēēwus nkicheek ng'ālooltooyikaab Yēyiin choo kibo taay kuu nyooto." 13Kitas taay :Yēēsu kumwooy kule, "Ōwuuyē :akweek muunyeetaab kōōrēēt. Nto yoo kaakutaytayiit muunyeet, /keeyey kule nee sitākuchām? /Kāmēētākēēyēyēē kiy nteenee /kēēluluktooy ankootartaar :biiko. 14"Akweek lēbkēēyyēētaab kōōrēēt. Māwunyāktōōs kiriinkēēt nyoo /kikeeteech tulwēēt. 15Āmāmii :chii nyēē tābē taariit ānkōōkubuuyēē mōōntiit, nteenee tābē ānkōōkoochi yēē itōrōōroot sukulēbkēchi biiko tukul ām kō. 16Kunyoo māchāktōōs ōboorchinē :nkakweek biiko lēbkēēyyēēt, si nto yoo kakas yēyuutēkwook chēē kāroomēch, kookaasta Kōōn nyoo miitē barak." 17"-Meesoot :chii kule kyāāchōōnii :anii chāānēmtooy ng'aleekaab Muusa āk chēbo ng'ālooltooyik, nteenee kyāāchōōnii chāātyiichē ng'aleechaa. 18Kubooyiit man, āmwoowook kule ākoy kukeeyta :barak ākoo ng'wēny, māmii :kiy nyēē +/mākiinēmto ām kiruutēchoo ānkoo ku mining' nyēē tyaa, ākoy kuyēyākiis :ng'aleek tukul. 19Kunyoo, chii ake tukul nyēē kamarub kiruutēchoo ake tukul ānkoo nyēē mining' nyēē tyaa, ankooneet biiko alak kuyey kuu inee, ku mākumining'iit :chiichoo miisin ām Bāytooyiisyēētaab Kaab Yēyiin. Nteenee chii nyoo karub kiruutēchoo ānkōōnēētē alak, +/mākēēkuur kule wōō ām Bāytooyiisyēētaab Kaab Yēyiin. 20Āmwoowook ālē, -mōōwutē Bāytooyiisyēētaab Kaab Yēyiin yoo kamoochurte ōsiir Farisaayeechaa ākoo kāānēētichoo bo kiruutēk." 21Kitas taay :Yēēsu kumwooy kule, "Ābērē kyookas :akweek kule /kikēēmwoochi chiitaab kēny kule '-Mēērumiisyē, nto chii ake tukul nyoo kārumiis, kumāchāktōōs /kiiyyoong'tēē kōōk /sikiitiilchi ng'aleek.' 22Nto anii āmwoowook kule chii ake tukul nyoo kānyēērchi ng'eetaab kaamet, ku +/mākiitiilchi ng'aleek. Nto chiito nyoo kāmwoochi ng'eetaab kaamet kule, 'Iberber' +/mākiiyyoong'tēē kōōk /sikiitiilchi ng'aleek; nto nyoo kāchub ng'eetaab kaamet kule, 'Solwo :nyi' kumisyinē :nyoo /kiimut /bākēētōōrchi wōlēē bo maataab kibchuulyo. 23"Kunyoo, yoo imāchē iyēchi Yēyiin kōrōsēēk ankiisoot kule boontēēniing' :ng'eetaab koomēt ng'ālyoo, 24ibākookyi tukuuchoo 'kēēmāchē iyeyee kōrōsēēchoo yooto bo Kōōtaab Yēyiin ānkiiwē ākoy wōlēē mii :ng'eetaab koomēt bōōchoomnyē kurook nto kāākuyityo nanyuun weeyey kōrōsēēchoo. 25Yoo miitē :chiito ake kukwēring' kōōk, simōkāsyiinē ām kēēltaab too kutoombo oyit kōōk. Nto yoo kameeyey kuu nyooto, mākukwēriing' :nyiin kōōk nto iyiititiing' wōlooto kōōyokoochiing' chiito nyoo itiilchinē biiko ng'aleek. Yooto kunaming' :chiichoo ānkōōrēkēērchiing' chiitaab lukēēt nyoo riibē kibratiisyek nto tēē yoo kukertiing' :nyoo kō. 26!Kāāmwoowook, yoo /kaakeekertiing' wōlooto, +mēētēbii ākoy iyaakte bēsēnuutēk tukul /sikēēyootuung'." 27Kitas taay :Yēēsu kumwoochi rubiichoo kule, "Ābērē kyookas :akweek kule /kikēēmwoochi chiitaab kēny kule, '-'Meemarte.' 28Nto anii, āmwoowook kule chii ake tukul nyoo kāsē koorko ānkuchōrōkyi ku wuu nyēē kaakumarta. 29Kunyi yoo katoortiing' :koong'uung' nyēbo taay iyey ng'ōōkisto ilōōtu ānkiimētē. Kaykay iboot komosta akeenke ām bōōrng'uung' kusiir /kēēwiirchi bōōrng'uung' tukul wōlēē bo maataab kibchuulyo. 30Nto yoo katoortiing' :āwung'uung' nyēbo taay iyey ng'ōōkisto, itil ankiiwiirte. Kaykay iboot komosta akeenke nyēbo bōōrng'uung' kusiir /kēēwiirchi bōōrng'uung' tukul wōlēē bo maataab kibchuulyo." 31Kimwooy :Yēēsu subak kule, "Kyookas mbo subak kule /kikēēmwooyē kule, 'Chii ake tukul nyēē kakwet koorkēēnyii ku māchāktōōs kusirchi kiirootyeet nyēē ibooru kule kaakukwet!' 32Nto anii āmwoowook ālē, chii ake tukul nyoo kakwet koorkēēnyii kubo ng'aleek alak chēē mānāmē keey ākoo martaayeet, ku kāākōōsākyi koorkoonoo kuyēk choonchooyēn. Nto chiito nyēē keemut koorkoonooto ku kaakumarta :nkinee." 33Kimwooy :Yēēsu subak kule, "Kyookas :akweek kule /kikēēmwoochi chiitaab kēny kule, '-'Meebar kiiroot, nteenee māchāktōōs ikas kule kāyityiin :kiirootyaanaa kuu wōloo 'kikiiwooltoochi keey Yēyiin.' 34Nto anii āmwoowook kule mātēbi :chii kut koowaal keey. -Meewaalee keey :chii wōliin bo Barak, kuuyu bāytooyiisyēē :Yēyiin wōlooto. 35Āmātēbi :chii kut koowaalee keey kōōrēēt, kuuyu bo Yēyiin nyēē tyichē. Ameewaalee keey :chii kiriinkēētaab Yēērusālēēm kuuyu bo :kiriinkoonoo Yēyiin Bāytooyiintēēt nyēē wōō. 36-'Meewaalee keey mbo mēting'uung', kuuyu -'mēēmuuchē mbo kut iyey buutyoontēēt akeenke ām mēting'uung' kulēēliit nto kutuuyiit. 37Yoo 'kēēchāmē kiito ake, kuyēmē imwaay kule: 'Ēē, wuu nyooto.' Nto yoo itāyē imwaay kule: 'Acha, mā wuu nyoo.' Yoo 'keemwaay ng'al chēē siirē chuutēchu kukwoonēē :choo wōlēē miitē :Kibrōkōsyoontēēt." 38Kitas taay :Yēēsu kumwooy kule, "Kyookas mbo subak kule /kikēēmwooyē kule, 'Koong' āk koong', keelta āk keelta.' 39Nto anii āmwoowook kule, -mēēkōrōmchi chii nyēē miyaat. Yoo kasyeeching' :chiito ake kibkermetuut komosta ake, iwēēkyi komosta ake kusyeech :nkinee. 40Nto yoo kākwēring' :chiito ake kōōk ānkuyibēēniing' sireeng'uung' nyoo bo āriit, ikoochi mbo ākoo kāāliikēēt. 41Nto yoo kākērchiing' koong' ikālābchi tukuukyii ām asiista akeenke, itas taay toobe :tukwaay ām asiista ake subak. 42Yoo kāsooming' :chii kiito ake, ikoochi. Nto yoo māchē :chii kōōbēsēēniing' kiy, ibēsēēnchi." 43Kitas taay :Yēēsu kumwooy kule, "Kyookas mbo subak kule /kikēēmwooyē kule, 'Ichāmē laatyeeng'uung' ānkiiwēchē buunyoontēēng'uung'!' 44Nto anii āmwoowook ālē, ōchāmē buunikwook ānkōōsoochinē choo wusook 45sookerkeyiitu Kōōn nyoo miitē Barak. Yēyē :Yēyiin kōōluuchi :asiisnyii biiko choo kāroomēch āk choo miyootēch. Kōōnu mbo subak roobta kurōōbēnchi biiko choo kāroomēch āk choo miyootēch. 46Ōbērē :akweek tōōs mākutuwēnook :Yēyiin yoo ōchāmē baateey biiko choo chāmook, ee? Ntēē yēyē :nkicheek kāāruruukikaab syuuruut kuu nyooto. 47Nto yoo ōng'āloolchinē biikwook baateey ku kooyey nee nyēē karaam? Ntēē yēyē :nkicheek biiko choo -mēēnkētē Yēyiin kuu nyooto. 48Churtaat :Yēyiin Kōōn nyoo miitē barak, kunyoo, māchāktōōs ōchurtootiin :nkakweek."
Copyright
Learn More


text:
1"SHin ha77i taappe yelagiya asati tana baceessoosona. Eti ta dorssaa wudiyaa heemmiya kanata maaddana ginkka taani diggido aawatu naata. 2Eta aawati wolqqi ixxidoogeetanne bolli gilqqidoogeeta gidido gishshau, tana ainne maaddibookkona. 3Metuwaanne namisaa gaasuwan qammi denddidi, bazzo biiddi, xaphuwaa coommidosona. 4Qassi sharafaanne bonccuwaa maxidosona; mal77enna sankkaaraa xaphotakka miidosona. 5Asai waassiiddi, kaisota yedettidoogaadan, asaa giddoppe eta yedettiis. 6Eti zanggaaraa giddon, gonggolo giddooninne zaalla kooppo giddon de7idosona. 7Eti buuraa giddon bazzo do7atudan waassidosona; doobbiyaa garssan shiiqidi, issippe de7idosona. 8Eti xurqqayyiyan shocettidi, biittaappe goodettidosona. Eti sunttaara moorettidi, eeyya gididi de7idosona. 9"Ha77i eta naati tana yettan qilliiccoosona; taani eta giddon leemisidi odiyoobaa gidaas. 10Eti tana shenetidi, taappe haakkoosona; ainne yeellatennan ta som77uwan cuchchaa cuchchoosona. 11Xoossai ta wolqqaa laafettidi, tana kaushshido gishshau, eti tana qohanau, bixaalaa kessirggido paraadan, yeda gididosona. 12Ha seeri bainnan diccida naati ta bolli denddidi, tana yedettoosona; eti tana xaissanau ta bolli woraajjoosona. 13Eti ta hemettiyo ogiyaa gorddidi, tana xaissanau koyoosona; ooninne eti hegaa oottanaagaa diggenna. 14Olanchchati katamaa dirssaa menttidi geliyoogaadan, eti ta bolli yiidosona. 15Gita dagamai tana hitti oottiis; ta bonchchoikka carkkoi efiyoobaadan biis; ta ishaloikka shaaraadan xayiis. 16"Ta shemppiyaa hitaasu; tuggaa gallassai tana cirppintti oiqqiis. 17Qammi qammi sahoi ta meqettaa coommees; seelaikka shemppi ekkennan gede gujjees. 18Ta maayoi gunddidi moorettiis; qoliyaa qooriyaadan, tana cuulli oiqqiis. 19Xoossai tana urqqan oliis; olin taani biittaappe bidinttaappe kehenna asa gidaas. 20"Abeet Xoossau, taani neeyyo waassais; shin neeni taayyo allabaakka. Eqqada nena woossaas; shin neeni ta woosaa siyabaakka. 21Neeni kaseegaappe dummatada, taayyo meqettaa iitadasa; ne gita wolqqan tana yedettaasa. 22Neeni tana carkkuwan denttadasa; denttada a togissadasa; gotiyankka tana suragissadasa. 23Asau ubbau wurssetta gidida haiquwau neeni tana aattada immiyoogaa taani erais. 24"Kunddidi meqqida asi tuggatiiddi, 'Tana maaddarkkii' giidi waassin, au qarettenna asi de7ii? 25Tuggan de7iyaageetuyyo taani yeekkabeikkinaa? Hiyyeesatuyyo taani qarettabeikkinaa? 26Lo77obaa demmana gaada taani amottiyo wode, iitabai tana gakkiis. Taayyo sa7ai kehees gaada taani naagiyo wode, gallassai taayyo xumiis. 27Ta wozanai hirggiis; taani woppaa demmabeikke; gallassaappe gallassan ta tuggai yaa dariis. 28Ta bollai awaa suuluwan gidennan azzanuwan karexxiis; taani shiiquwan eqqada, 'Tana maaddite!' gaada waassais. 29Taani worakanatuyyo isha, yanchchatuyyookka dabbo gidaas. 30Ta gogai xiiximmidi, poqetti poqetti wodhdhees; ta bollaikka mishuwan xuugettees. 31Hegaa gishshau, ta maazinqqee zilaassau diixettiis; ta imbbiliiteekka yeehuwau punettiis.
Copyright
Learn More


text:
Kan filatamaan prezidaantummaa Yunaayitid Isteets – Donaald Traamp, ministarummaa ittisaa biyyattiif dhiheeffatan – gada-moojjiin waraanaa – James Maatis, har’a, mana-maree Yunaayitid Isteets duratti gaaffiilee dhihaataniif ennaa deebii kennanitti, madaaliin humnaa Addunyaa irraa, eega waraana Addunyaa lammaffaa tii as yeroo duraatiif yoom iyyuu caalaa haala sodaachisaa keessa keessa galee jira – jedhan.
“eega waraana Addunyaa lammaffaa tii as haleellaa isa hamaa dha. Kun immoo Raashiyaa irraa, gurmuulee shororkeessotaa irraa fi ka Chaayinaan bishaan Chaayinaa gama Kibbaa irratti geggeessitu irraa ti” – jedhan – Maatis.
Of irraa ittisuun, dhimma barbaachisaa dha – ka jedhan – Maatis, humni waraanaa biyyattii danqaalee kana dura dhaabbachuuf humni inni qabu ga’aa akka hin ta’iin dubbatan


text:
Hiriira dhiyoo Oromiyaa fi naannoo Amaaraatti bahan irratti nama 100 dhiyaatutti lubbuu dhabe jedha, Amnesty International
Akka dhaabii mirga ilmaa namaatii falmu Amnesty International ibsa kalee baaseen jedhetti hiriira Oromiyaa fi naannoo Amaaraa keessatti nama 97 ijjeefame;67 Oromiyaa keessaa 30 ammoo naannoo Amaaraati.
Amnesty international gabaasa kalee baase keessatti hiriira Oromiyaa naannoo Amaaraa keessatti sanbata lamaan dabre bahan irratti nama 100 dhiyaautti dhumatee jedhe.
Misheel Gagaariti,itti aantuu itti gaafatamtuu Amnesty International damee Afrikaa fi biyyoota haroolee gugurdoo Afrikaa jala jiranti.Oromiyaa qofa keessaa nama 70 dhiyaautti ijjeefamee jetti.
“Yoo akkama diqqaate nama namii 67 dhumuu isaa warra nutti irraa mirkanfanne,”.
Akka gabaasa Amnestiitti hiriira naannoo Oromiyaa ka ji’a hedduu bahaa kana irratti nama kuma hedduutti hidhame.Warrii hiriira bahe kun akka gabaasa Amnestiitti waan fedhuu qaba.
“Namii mirga ufii gaafachuuf bahe.Namii hedduutti bahee akka mootuymmaan jijjiiramu gaafate.”
Tana maleeee akka gabaasa kanaatti warrii hiriira bahe kun akka seerii biyya tanaa jijjiiramu,akka mirgii namaa kabajamu, seerii siyaasaa Itoophiyaa jijjiiramuu fi waan hedduu gaafate.
Akka dhaaba kanaatti nama kuma hedduutti waajjira poolisi,leenjii waraanaaatii fi fulaa namii hin beenne hedduutti geessan.
Gama kaaniin ammoo akka embaasiin Amerikaa Finfinnee jiru ibsa kalee baase keessatti jedhetti hiriirii Oromiyaa fi naannoo Amaaraatti bahe haga guddaan eeyyama malee bahee jedha Embaasiin Amerikaa Finfinnee jiru
Embaasiin Amerikaa ibsa kalee baase irratti baaseen jeequmsii guddaan hiriira Oromiyaa fi naannoo Amaaraa irratti dhalte guddoo nu yaaddessaa jedhe.
“Hiriira kana irratti warra hiriira bahee fi poolisii keessallee namii lubbuu dhabuun mirkanaa taatullee nama hagamitti lubbuu dhabeen mirkanfeeffannee waan arganne hin qamnu,”jedha.
Embaasiin kun qabeennaa fi lubbuu tana irratti baddee waan garaa nama nyaataa jedha.
Hiriir kun hagii guddaan akka gabaasa Embaasii Amerikaa Finfinnee jiruutti eeyyama malee bahe taatullee akka warrii wal dhabe lachuu dubbii tana marii faaydaa qabduu fi karaa nagaatiin fala argattu gaafate.
Tana maleellee Embaasiin Amerikaa akka yaada lammii Itoophiyaa paartilee mormituullee taanaan mirga isaanii, kabajameefii karaa nagaatiin yaaddoo isaanillee himachuu dandadahan gaafate ibsii kun.
Ibsii ministirii haajaa alaa Amerikaa irraa dhufelleen yaadauma kana jedha.Namaa fi qabeenna tana irratti lubbu dhabee hin gaddinaa kun waan nama yaaddessaati jedha.
Wanti jiraa karaa nagaatiin tahu maltee mirgii namaa ka paartilee mormituulleen eegamuuf qabaa jedha gabaasii embaasii Amerikaatii bahe.


text:
Yeroo barataa turetti maatiin koo barataan buna hindhugu jedhaa buna irraa na ittisaa turan. Heddu itti milkaayan natti hinfakkaatu , garuu. Isaan buna dhugan, akka dansaa. Guyyaatti yeroon osoo bunni mana keenyatti hindanfisamin oole jiraachuu isaa nishakka. Haati tiyya araada buunaa qabdi. Kuni dhugaa mana keenyaati. Dhugaan ganda biroos kaan adda natti hinfakkaatu.
Qorannoon haarofni buna irratti taasifame miidhaa, tarii waan maatiin koo buna irraa na ittisaa turaniif, osoo hintaane faaydaa danuu buna dhuguu keessaatti argamu mirkaneesse. Akka qorannoon woggaa 20 oliif namoota naannawa 20,000 irratti geggeeffame mul’isutti kobbee muraasa guyyatti dhuguunaaydaa nama jajjabeessuutiin alatti, balaa dhibee sukkaaraa, dhibee onnee, kaansarii, tiruu fi paarkinsonsiif saaxilamuu harka hedduun akkaa gadi buusu beekame. Qorannoon garee saayinsistoota hedduun woggoota baay’eef taasifame xumura wolfakkaataa irra gaye.
Faaydaan bunaa kana argachuuf buna qarcaasuun nurraa hineeggamu. Guyyaatti namni tokko kaaffiin (waan buna keessatti argamu) miliigraama 300 ol fudhachuu hinqabu- jechuun naannawa kobbee 3.
Yeroo hunda guyyatti buna kobbee 3 dhuguun balaa dhukkuba shukkaaraa 34% , onnee 24% , parkinson 80% , kaansarii 25% ,tiruu 80% , akkasuma dhagaa kaleetiif saaxilamuu 50% gadi hir’isa. As kaluu kana saayinsistoonni Ameerikaa bunni ulfina qaamaa hir’isuufis akka nama gargaaru baraniiru.
Qorannoon kunniin bunni saffisa sammuu 10% akka olkaasu beekameera. Egaa kana kan buna waahila hojjattoota hedduu kan taasise.
Gama biraatiin dubartoonni ulfaa, tan harma hoosistuu fi Ijoolleen garuu, akka gorsa ‘The American Academy of Pediatrics’ , guyyatti kaaffiin 100mg (kobbee 1) ol dhuguun irra hinjiraatu.
Egaa bunni utubaa diinagdee ummata keenyaa qofa osoo hintaane, utubaa fayyaa ummata keenyaa ture. Jira. Gara funduraattis firiin diimtuun akkuma utubaa sabichaa ta’etti, kallattii lamaaniinuu, itti fufa jechuudha. Kuni oduu dansaadha, hunda keenyaaf.


text:
Umriin isaa 22 kan ta’e fi barataa yunivarsitii Finfinnee waggaa lammaffaa kan ta’e dargaggoo Lalisaa Indiriis Adem Dilbata darbee jechuun Ebla 22 bara 2018 Finfinnee keessa ka jiru galma Abbaa Gadaa keessatti kitaaba isaa isa sadaffaa eebbisisee jira.
Barataa mummee Afaan oromoo kan ta’e Lalisaan kitaabii isaa Dilbata darbee eebbisisse “Qaallicha Gaafadhu” kan jedhuu fi Dilbii ykn kuusaa walaloo afurtamii afur of keessaa qaba.
Kitaabnii asoossomaa jalqaba barreesse mata duree mata dureen isaa “Dhidhibbaa caba dabalee” kan jedhu yoo ta’u inni lammaffaan immo “Galfata” mata duree jedhu qaba ture.Kitaaboonni kun lameen asoossoma haa ta’an malee haala qabatamaa biyyatti keessa jiru irraa ka’uun akka barreesse dubata barataa Lalisaan.
Kitaabnii walaloo inni sadaffaa fi Dilbata darbee eebbifame kun mata dureen jiran hundinuu “namaa fi uumama” gidduu walitti dhufeenya jiru irratti hirkatee kan barreeffaman ta’u ibse.
Kanaaf namnii lubbuun turee dhuma irratti akka darbu akkuma beekamu uumamnii garu itti fufiinsa akkuma qabu kitaabnii koo jijjirama yeroo ykn mootummaa wajjiin akka hin dagatamne godheen barreesse jedha dargaggoo Lalisaa Indiriis.
Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa.


text:
Bara wayii keessa biyya wayii keessatti nugusa waytu ture. Innis ummata isaa hacuucuun beekamaa ture. Yeroo bulchiinsa isaa ummanni isaa hedduu hedduu dararame; nugusichi cunqursaa ulfaafaa ummatatti fe’e. Ummannis hedduu itti fincilaa turan gabroomfataa kana. Innis yeroo dheeraaf ummata isaa bulchaa ture. Osoma akkanatti bulchuu gaafa tokko hedduu dhibama; du’uu akka hedus beekkate, hedduu qooqqifate hedduu caraanee sagalee du’aas dhageessise. Dhuma irratti waan balleesseef warwaatee aangoo irraa bu’ee nagaan boqachuuf fedhe!! Worwaate, watwaate, bacaraane, burjaajjaye, raataye!! Dhaamsas dhaamate!!!!!
Nugusichi kun ijoollee afur qaba ture ijoollee tannin keessaa mucayyoon tan isaa yoo taatu dhiirran sadii guddisa/guddifachaa/ turan. Kanniin keessaa hangafni durba, itti kan aanu dhiira, itti ka aanu dhiira fi kan dhumaas dhiira. Fedhiin ijoollee nugusa kanaas akka armaan gadii ture.
1. Mucayyoon hangafaa seenaa odeessuu, seenaa fakkeessitee uumuu, seenaa kijibaa odeessuu fi kijiba hafarsuu jaalatti jallattuudha,dabduudha,
2. Mucaan itti aanu waa’ee walqixxummaa, walgargaarsa, jaalala, ogummaalee adda addaa kunuunsa, bulchiinsa gaggaarii irratti jaalala qaba gamna fayyaalessas ture.
3. Mucaan sadaffaa hiibboo jaalata ofii fayyaalummaa qaba ture.
4. Mucaan arfaffaas hiibboo jaalata ofii fayyaalummaa qaba ture.
Nugusichi dhibeen waan itti hammaatteef akka du’u hubate.Caraanee qooqqifates!! Innis aangoo eennuun akka dhaalchisu hedduu itti yaade. Innillee ijoollee ofii waamee dhimmi kana mari’achiise. Ijoolleenis aangoon anaaf mala jechuun hedduu wal morman. Nugusichis ijoollee aangoo irratti wal loltu tana addaan baasee aangoo kennuufii barbaade! Nugusichis du’a irratti dhaamachuun bulchiinsa isaa kan ulfaataa ture sanaaf ilma filachuu barbaade; ilmi isaa kun akka seenaa badaa isaa sirreessu barbaade!
Nugusichis ijoollee isaa arfan wal morkan kana waamee wal filadhaa jedheen. Ijoolleenis anatu filatama jechuun wal morman. Walii galtees dhaban. Achumaan nugusa biras deemanii atumti addaan baasii nuuf kenni jedhan. Innillee akkuma fedha keessanii gaaffii adda addaatin addaan isin baasuu jedheen. Ijoolleenis hayyee jetteen.
Nugusichis:
Ishee hangafaatin seenaa koo hanga ammaatti natti himi
Mucaa lammataatiin waa’ee walqixxummaa, walgargaarsaa, jaalalaa ogummaalee adda addaa bulchiinsaa natti himi
Ijoollee lamaan ammo tokko tokkoo isaaniitiif hiibboo lama lama dhiyeesseef
Kana booda ijoollee isaa hangafarraa ka’ee hanga maandhaatti dhageeffachuu itti fufe.
Mucayyoon isaas seenaa sobaa midhaassitee dhiyeessiteef, seenichis hedduu hedduu hedduu itti ulfaate; innillee soba jechuun itti dallane waan du’aaf deemaa jiruuf dhugaa ifa baasuu barbaadee!
Mucaan lammataa akkuma fedhii isaa sirna walqixxummaa fi dimokiraasii/sirna gadaa/ sirri tolchee ibseef; innis heddu itti gammade!
Ijoolleen lamaanis hiibboo isaanitti hiibbifame lama lama keessaa tokko tokko deebisaniif
Nugusichis akkas jedhee murtii kenneef!!! Ijoollee koo ammaa achi biyya bulchuu kan danda’amu walqixxummaan, waljaalalaan bulchiinsa gaarin malee seenaa jette jettee yookaan kijibaan barraayeen miti yookaan hiibbodhaan miti jedhee mucaa isa lammataaf aangoo kennee, biyyi akkasitti bulchamti jedheen jedhama!
Ummanni biyyaas kana dhagayee hedduu gammadee, hedduu dhiichisee sirba waliin gayee dadammaqe akkas jedhees dhiichise
“Yoosan rakkoon sabaa kufee lafa dhayaa
Kan dhugaan saba bulchu biraan nu gayaa
Nugufni du’ee waa’ee biyyaaa maal haasaya!
Nan sirbaa nan dhiichisaa
Gabroomfataan hamaa fokkisaa
Fifincilaa hallayyaa buusaa
Gabroomfataa ofirraa kuffisaa
Walqixxummaan wal sirreessaa
Dhugaan galee
Turaa naasuu malee
Rabbii guddaa nu falee!!”
Jedhamee sirbame, geerrarame, weeddifame!!!!!
Haylamaaram Boqataa
Check Also
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Lammaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, barreeffata kana kutaa tokkoffaa …


text:
Ka dhiheenya Itiyophiyaa daawwatan – dhimma dimookiraasii, mirga dhala-namaa fi hojiitti itti-aanaan ministara dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Toom Maalinoowiskii, Raadiyoo Sagalee Ameerikaatiif gaaffii fi deebii addatti keannaniin kana dubbatan. Mr. Maalinoowiskii, gurmuu dippiloomaatotaa Yunaayitid Isteets hoogganuudhaan, ministara dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Warqineh Gebeyyehuun kan hoogganame - gurmuu aangawoota Itiyoophiyaa wajiin torban dabre keessa walga’uudhaan dhimmoota dimookiraasii, mirga dhala-namaa fi bulchiinsa gaarii irrattti ifatti yaada wal-jijjiiran. Gama motummaa Itiyoophiyaatiinis, kallattii adda addaatiin jijjiirraalee jalqabaman itti-fufsiisuuf murannoon isaa jiraachuun ibsamee jira. Gama kanaan, dhugumatti, jijjiiramni Toom Maalinoowiskii itti-amanan Itiyoophiyaa keessatti geggeessame yoo tahe gaafatamanii, “jijjiiramni – jedhame ka dhufuu danda’u, kan nan fida – jedhee waadaa seene – mootummaa itiyoophiyaatiin qofa” jedhan.
Ittt-fuuudhaanis, “akka ani beekutti, mootummaan ifatti akka beeksisetti, gama adda addaatiin jijjiiramoota gochuu itti fufuuff fedhii akka qabu ibsee jira. Akka natti fakkaatutti, dhimmoota ol’aanoo ni jijjjiiramu jedhaman keessaa tokko, filannoo jijjiirama gochuuf fedhii mootummichi agarsiise. Akka dubbatanitti yoo tahe, bakka-bu’ummaa madaalawaa yokaan sirna haala akkasii makate caasaa filannoo keessatti diriirsuuf yaadanii jiran. Gochaaleen akkasii haga ammaatti hojii irra kanneen ooliin ture. Egaa waadaalee seenaman kana hojitti jijjiiruun itti-gaafatamni isaa ka mootummaa Itiyoophiyaa ti. Kun Ameerikaa irraa yokaan biyya kaan irraa kan dhufu miti. Kan inni ta’uu danda’u marii itiyoophiyaa keessatti geggeessamuu fi murtii asumatti argamuun qofa” jedhanii jiran.
Haa tahu malee, Mootummaan Yunaayitid Isteets, hariiroo fi walitti-dhiheenya waliin qabu irraa ka’uudhaan, yeroo baay’ee mootummaa Itiyoophiyaaf ka gorsa kennu ta’uu hin dhoksine – Toom Maalinoowiskii.
Gara dhumaa irratti, keessumaa sabaa-himaa yokaan Miidiyaa walabaaf qilleensa yokaan hawaa banamaa kennuu ilaalchisee ibsa bal’aa kennan – Maalinoowiskiin. Ka Mootummaan Itiyoophiyaa “oduuwwan qabaamoo hin taane sabaa-himaa yokaan miidiyaa hawaasummaan tamsaasamanii fi haasawwan jibbinsaa” jechuun balaaleffatu ennaa dubbatan, “kanaaf qorichi baay’ee gaariin, Ameerikaatti afaan Ingiliziin akka jennu, sabaa-himaa yokaan miidiyaa walabaa fi cimaa biyya keessaaf balbala banuudhaan akka lolaa bishaanii odeeffannoo dhugaa keessa lolaasuu dha. Yoo akkas tahe, uummatni biyyattii gara Feesbuukii deemee odeeffannoo barbaaduuf hin dirqamu. Ameerikaa keessattis tahe Itiyoophiyaa keessatti oduun dhugaa hin taane kan inni facaasamu, yeroo namni odeeffannoo guyyaa-dhaa-guyyaatti barbaadu argahuuf jecha, gara miidiyaalee hawaasummaa dhaquuf dirqamu.’ Jedhan – dippiloomaatiin Ameerikaa gameessi kun.


text:
Sammuun qamoole ilmaa namaa keessaa akka motoraa ta’uun ilma nama sochoossa. Eessaa ka’ee garam akka deemu itti akeeka. Sammuun buqqee cimaan marfamuun miidhaa garagaraa irraa tikfama. Osoo miidhan qaama kan akka rukutta gonkumaa isa dhaqabuyyu baate miidhaan garagaraa karaa adda addaatin ni dhaqqaba. Kana keessa dhiphinna,yaaddo,aarii,lola fi kkf dha. Miidhaa kanniinif akka hin saaxilamne sammuun kunuunsa addaa isa barbaachisa. Miidhaawwan kanaan takka miidhamnaan dawaa argachuun ni ulfaata. Read more
Musiibaa jechuun balaa ykn qormaata nama qunnamuudha. Dhalli nama hanga ardii tanarraa jiraatutti musiiba adda addaatu irra gaha. Musiiba tana kufuu fi darbutu jira. Musiiba tana darbuu jechuun obsaan fi haala gaariin wanta namatti dhufee fudhatanii bira kutuudha. Kufuun immoo wanta takka badeef ykn darbee lafaan of qu’anii miidhaa ofii fi namoota biroo irraan gahuudha. Fakkeenyaf,yommuu qabeenyi nama jala hatamuu ykn namni du’uu akka waan qabeenyi ykn namni sun deebi’utti yaaddon,dhiphinnaa fi wantoota garagaraatin of miidhudha. Rabbiin musiiban kan nu mokkoru nu miidhuf osoo hin ta’iin wanta gaarii nu kennuufi. Wanta sanirra caalaa nu kennuuf ykn cubbuu hojjataa turre beekne akka toowbanuufi(gara Rabbiitti deebinuufi). Read more


text:
Seenaa Gabaabduu Falmataa (Caccabsaa) (Umar Abraahim Galmoo) 1954 – 1980
Abbaa Urjii tiin: Ebla 15, 2018
Qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa tan Jaarraa (bara 40) tokkoo ol gaggeeyfamaa jirtu keessatti, jiini seenaan gootummaa fii injifannoo keessatti hin galmaawin hin jiru. Haa tahu malee, akkuma injifannoon wal caaltuun – gootummaa niis wal dhabduun, seenaa keessatti hojjatameen, ji’oonni niis walirra hanga’iinsa qabu. Madaala kanaan, seenaan Ebla 15, bara 1980 keessatti hojjatame, ji’a Eblaa kanneen biraa tiin adda godhee jira. Guyyaan kuni, guyyaa karoorri diinni ummata Oromoo adda qoqqooduuf baroota dhibbaa oliif irratti hojjachaa bahe qabsaawotaan jalaa laamshaawe. Guyyaa, dagaagina tokkummaa lammii kan, bara dabre, kaa’imman miliyoona jahaa oliin, Irreecha Hora Arsadetti miidhagee mul’ateef bu’ura tahe.
Haala armaa olii tiif, gocha seena qabeeysa tahe hojjachuun galmee seenaa qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa keessatti faaruu daangaa hin qabneen warra faarfamuu qaban keessaa tokko Falmataa (Umar) Abraahim Galmoo ti. Falmataan, Baha Oromiyaa Konyaa Gaara Mu’l’ataa Aanaa Kurfaa Callee Araddaa Ganda Jirruu kan ededa Gaara Mul’ataa jala jirutti, Abraahim Galmoo fii Meeyram Aadamirraa toora bara 1954 keessa nama dhalate.
Akkuma daa’imman gandaatti Falmataa niis umrii joollummaa isaa kan dabarse beeyladaa tiiysuu fii hujii qonnaa tiin warra gargaaruu dha. Garuu, yaroo hujiilee tanarratti bobbahu, haallan aadaa fii seenaa hawaasaa callaqqisan, joollee gandaa mara caalaa, hordofaa ture.
Fedhiin aadaa fii seenaa hordofuu tan daa’imummaan Falmataa fudhatte, isaa waliin guddattee, geerara, dhiichisaa fii mirriiysaan dandeeytii addaa horsiifte. Haalli isaa kuni, hiriyoota bira dabaree hawaasa naannoo san jiran hunda keesatti isa beeysisee, fuudhaa fii heeruma naannoo sanii dabaala isaa tiin alaa gatii dhoorke. Shaggooyyee fii goofanni mana awaataa bakka inni hin-jirretti mirqaana dhablee tahan.
Dandeeytiin Falmataa tan hawaasa Diida Nuunnuu fii Meettaa malees kan Gaara Mul’ataa dhunfatte tuni, ji’a Gurraandhalaa tan bara 1976-a, isaan bira dabartee, lammii Oromiyaa maraaf ifa baate. Gaafni kuni, gaafa agarsiisa aadaa saba Oromoo, kan kaa’imman naannoo hundaa irratti arkaman Finfinnee keessatti gaggeeyfame.
Karoorri qophii tanaa akka baheen, dameen qopheeysitootaa, yaadicha karaa namoota adda-addaa tiin hawaasa Oromiyaa keessa loosanii, akka oduun isii gurra manguddoota Baha Oromiyaa seenteen, koree fiixa baaftu magaalaa Dirree Dhawaa keessatti dhaaban. Koreen, haala qubsumaa, geejjibaa fii leenjii akka qopheeyfataniin, Baha Oromiyaa keessatti, magaalotaa fii baadiyyoota Gammoojjii Anniyyaa kaasee hamma Baddaa Carcaritti, kaa’imman beekkomsa, shaggooyyee, dhiichisa, mirriiysaa, geerarsa, hellee, hellemaa fii kkf tiin dubraa fii dardarri faarsan yaroo barbaadan, Falmataan kan angafaa tahe.
Gaafa qophii agarsiisa aadaa, Gurraandhalaa 28, bara 1976, Baha Oromiyaa malees, guutuu Bareentumaa, Booranaa, Maccaa fii Tuulamaa irraa dubraa fii dardarri uffata aadaa adda-addaa tiin miidhagan, sirboota aadaa naannoo isaanii agarsiisuuf, Finfinnee dhufanii, galma Dargiin barnoota siyaasaa keeysatti barsiifsaa turetti, wal duraa-duubaan dooyaarratti bahan.
Gaafana, Falmataan, marxoo aadaa, biliqqee, waraansillee galkaa billawni Tojorraa itti suuqame mudhii hidhatee, goofaretti filaa suuqee, waan irra hedduun namaa hasaasuu sodaatu, kan gariin dhagayeetiirraa baagaru, dooyaarratti bahee, eeboo lulaa – billawa ciniinaa;
…….Halkani deema malee, waraabo waa kophee hin qabuu
Ciisee galaalcha malee, leenci waa hirriiba hin qabuu
Wajjumaan nyaanna malee, wajjumaan yaana malee
Diinaa waliin garaan keenya, waa fayyaa nu hin qabu
jechuun, sagalee akka leencaatti bookkiftuun luuynummaa galma keessaa arihee, onnee namoota achi keessa turanii danfise.
Gaafa san booda, Falmataan jiruu gabrummaa irraa sammuu walaboomse. Kaa’imman dandeeytii fii fedhii aadaa guddisuu qaban gurmeeysee, hawaasa keessa daddeemee, agarsiisa aadaa, dawwiilee fii geerara isaa tiin ummata dammaysutti bobbahe.
Isaa sanitti jiru, dirreen qabsoo bilisummaa Oromoo saaqamte. Yaruma san ammaas, Soomaaleen hawwii isii tan dangaa hamma Awaashitti bal’ifachuu fiixa baasuuf waraana isii Oromiyaa keessa nayxe. Falmataan, tana keeysa Soomaalotarraa leenjii tooftaa lolaa fii miya waraanaa fudhatee, fedhii isaaniitti duuyda garagalee, hidhannoo isaa waliin, dirree qabsoo bilisummaatti makame.
Dirreen qabsoo gootummaa Falmataa mirkaneeysuuf yaroo irraa hin fudhanne. Falmataan duula seenu hunda keessatti goobaan galaa dhufe. Haalli kuni, qabsaawota biratti kabajaa fii jaalala hoonga hin qabne muude. San malees, yaroo gabaabduu keessatti sullama hoogganaarra ol loose. Isaa tana keeysa jiru, jila ABO kan gama Soomaalee akka deeman murtaawe irraa tokko tahe.
Imaltuu tanaaf, Bariisoo Waabee (Magarsaa Barii), Gadaa Gammadaa (Damissee Tacaanaa), Abbaa Xiiqii Hinsarmuu (Abboomaa Mitikkuu), Doorii Barihamoo (Yigazuu Bantii), Irra Aanaa Qacalee/Dhiinsaa (Abdi-Nuur Sheekh Hassan), Faafam Dooyyoo (Abdii Harar), Marii Galaan, Dhaddacha Boruu, Qeerensoo Dhaabaa fii Dhaddacha Mul’ataa waliin, Ebla 08, bara 1980, karaa seenan.
Amna dheertuu tanaaf Laga Gaaleeytii irraa ka’anii, Anniyya keessaan Qumbiitti bahan. Qumbiitti hidhannoo dhiisanii, harka duwwaa karaa Mayyuu tiin Mullu dhaqan. Mullurraa lafa Gammoojjii Ogaadeenitti fullahan. Haala kanaan qarmaammee irraa amna guyyaa torba akka fagaataniin, Ebla 15, bara 1980, isaanii qalbii takkaan deemaa jiru, lafa Shinniga ja’amtutti, saylii waraana Soomaalotaa takkaan walitti bahan.
Sayliin waraana Soomaalee tan qabsaawotaan walitti bahan tuni, garee waraana lammii Ogaadeen kanneen waraana Soomaalee waliin Dargiin lolaa turan irraa warra hafan. Warra maqaa Xuufaan moggaafatanii, nama Indha-Yaree ja’amuu kan murna Labaad ja’amurraa fottoqeen hoogganamani.
Jarri, namoota harka qullaa deemu agarraan marsanii dhaabanii sakatta’an. Yaroo sakatta’an, galaa deemmataniin malees diinaggee fii barruulee adda-addaa irratti arkan. Yaroo haala isaanii gaafatan, miseensota waraana Adda Bilisummaa Oromoo tahuu fii haala diplomaasii tiif mootummaa Soomaalee biratti deemaa jiraachuu baran.
Haala isaanii kanaan, diinaggee, galaa fii miya dhunfaa kan deemmataniin irraa fudhatanii yo gadhiisan, olee-bulee, itti gaafatamuun isaanii akka hin oolle hubatan. Akka nagayaan hin gaggeeysinees miyaa fii horii deemaniin irraa ka’uu dadhaban. Kanaaf waan godhuu qabanirratti wal-qaban. Marii godhaniin, isaan keeysaa kanneen amantiin Islaamaa qaban if duuda deebisuu fii warra Kirstaanaa gadhiisuu dhabarratti walii-galan.
Murtii armaa olii, tan irratti waliif galan, qabsaawotaan gayanii, Islaamaa fii Kirstaanatti akka adda bahan ajajan. Yaroo tana, Falmataa fii kanneen amantiin Islaamaa qaban “beey magan! Tuni nutti hin-taatu. Nuti ilmaan abbaa tokkoo ti. Jiraannuus – duunuus teenya hireen walii ni. Abadan amantiin adda hin baanu,” ja’anii kophaa bahuuf didan. Jarri qabsaawonni murtii tanarraa ka’uu dhaba akka hubataniin, guyyuma qaban kana, Ebla 15, bara 1980, yaroo gama Asrii, Falmataa fii qabsaawota tarree galanitti dhukaasa bananii wal-cinaa ciciibsan.
Haala kanaan Falmataa fii qabsaawonni amantiin Islaamaa, dhaadannoo, “Oromoon amantiin adda hin baatu!” jattu, tan Caamsaa 15, bara 1966, magaalaa Ittayyaa tan Godinaa Arsiitti, Waldayni Maccaa fii Tuulamaa Islaamaa fii Kirstaanni lammii Oromiyaa 100,000 ol walitti qabanii, waliin qalchiisanii, waliin nyaachisanii, “nuti ummata tokko” jachisiisan, hujiin mirkaneeysan.
Falmataa fii qabsaawonni hujii qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa keessatti seena-qabeessa taate, tan yoomuu irraanfatamuun hin-malle, tan dhaloonni dhufaa-jiru ittiin boonu hojjatan kuni, jeeynota jeeynotaa olii ti. Seenaan isaanii seenaa qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa keessatti, boqonnaa duraatti, qalama dahabaa tiin kan barreeyfamu. Siidaan isaanii, wabii tokkummaa tii fii mallattoo wal’aansoo saniif gaggeeyfatee tiif, wiirtuu magaalota gurguddoo Oromiyaa walakkatti kan dhaabbatu taha.
Rabbi Jannataan haa qanani’u!
Oromiyaan ni bilisoomti!


text:
Exiled Ethiopian opposition group holds talks with government
Ethiopia’s newly elected prime minister Abiy Ahmed attends a rally during his visit to Ambo in the Oromiya region, Ethiopia April 11, 2018. Image: REUTERS/Tiksa …Read More »
Dullacha Dullachaan Bakka Buusuun Akeeka Ummataa Miti!
Baarentuu Gadaa Irraa// Dhiitee bariitu ulee ittiin ummata mirga isaaf falmatu reeban gateettii irra buufatuun, diinaaf ijaa fi gurra tahuun kan sosso’an hedduu tahuu seenaa …Read More »
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu – Berhanu Hundee Kutaa Kudha-afraffaa Dhimma har’a yaada koo irratti barreessuu fedhu keessa osoo …Read More »
Ethiopia in Talks With Exiled Group, Signaling Rapprochement
(Bloomberg) — Ethiopia’s government began talks with the exiled Oromo Democratic Front, signaling the start of a broader engagement with the opposition group. A “high-level” …Read More »
Ethiopia opens talks with exiled Oromo Democratic Front
Ethiopia’s government has opened talks with exiled opposition group, the Oromo Democratic Front (ODF). “High-level” government officials met with leading ODF members on May 11 …Read More »
Hariiroo OPDO fi Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO)
Siyaasa Oromoo keessatti, dhaabbileen waggoota 28ttan dabreef shoora qaban keessaa tokko OPDO dha. Waggoota 28ttan dabran kana keessatti hariiroon dhaabni siyaasaa kun Qabsoo Bilisummaa Oromoo …Read More »
Baatiin tokko Ministira Mummeetiif jijjirama eegamu galmeessuuf gahaadha?
BBC afaan Oromoo Ministirri muummee Dr. Abiy Ahimad erga aangoo biyya bulchuu qabatani ji’a tokko ta’eera. Ji’a tokko kana keessattis bakkeewwan addaa addaatti imaluun qaamoolee …Read More »
“Dhimma Misooma Warqii Midrookiin wal qabsiisee aangoo naannoleen qabeenya uumamaa bulchuu irratti qaban ija seeraan maal akka fakkaatu
“Dhimma Misooma Warqii Midrookiin wal qabsiisee aangoo naannoleen qabeenya uumamaa bulchuu irratti qaban ija seeraan maal akka fakkaatu barsiisaankoo duraanii Dr Dejene Girma Janka Afaan …Read More »
Ammas kanatti deebi’anii? Dozer takkitti ooyruu qunnaa keessa dhaabanii buufata xayyaaraa jaarraa jirra jedhan.
Buufata Xiyyaaraa Yaaballoo ? Yaa OPDO !!! Uummata Keenya Goodina Booranaa Waggoota 27 kana keessatti sochii misoomaa kamuu irraa haalota adda addaan uggura turtan . …Read More »


text:
‘Dur yeroon hidhaa hiikamu namoonni dhufanii baga hiikamte naan jechuuf baayyee sodaatu turan’
Simannaan kaleessaa magaala Gincii hanga lafa dhalootaa Dooktar Mararaa Guddinaa kan taate Tokkeetti fuulla’e haala ho’aafi nagaan xumurameera. Simannicha irratti daa’immanii hanga maanguddoo, jiraatoota magaalaatii hanga baadiyaa naannichaafi baratoota dhaabbilee barnoota olaanoo akkasumas keessummoonni magaala Finfinneerraa dhufaniin faayame oole.
Sagantaa isteediyeemii Ambootti taasifame fi namootni kuma dhibbaan lakka’aman irratti hirmaatan kana irrattis dura taa’aa koongirasii federaalawaa Oromoo Dooktar Mararaa Guddinaa dabalatee namootni torbee lama dura manneen hidhaa Federaalaatii bahan 39 akka hirmaatan qindeesitootni sagantichaa BBC’ti himaniiru.
Qindeesitoota sagantichaa keessaa tokko kan ta’an Obbo Baqqalaa Argasaa sagantaan simannaa kunis dargaggoota namoonni sababii yaada isaanii ibsaniif qofa hidhaman akka hiikaman wayita gaafachaa turanitti hidhamaa fi reebamaa turaniif gaaffiin isaanii gariin deebi’uu agarsiisuufi jedhaniiru.
Kana malees namootni hiikkaman kun ergaa fi miira isaanii uummataaf akka qoodan kaayyeefatee kan qophaa’eedha jedhan.
Dr Mararaa Guddinaa kutaalee hawaasaa garaagaraa irraa badhaasni kan akka eeboofi gaachana akkasumas suuraan namoota dhimma siyaasaatiin ajjeefamanii fi kan biroos keennameefiira.
“Yeroon mana hidhaa turetti ADWUI’n dargaggoo Oromoo ijaaraa ture natti fakkaata” jechuun qindoomina simannaa dargagootni magaala Amboo fi naannawashee taasisisaniif kan dinqisiifatan Dr Mararaan, “qabsoon Oromoo laga guddaa bira gaheera” jechuunis haalli siyaasaa biyyattii jijjiirama keessa akka jiru dubbatan.
Gaaffiin siyaasaa uummataa sadarkaa olaanaarra gahuusaa galaanaan kan fakkeessan Dr Mararaan, ”galaanni garagaleera, garuu gara itti deemnu fi waan hojjennu beeknu malee rakkoo dha” jedhaniiru. Gara fulduraattis deeggartoota isaanii waliin faayidaa uummataaf hojjechuuf waadaa seenaniiru.
Erga mootummaan biyyattii bulchaa jiru aangoo qabatee kaasee al kudhan hidhamuusaanii kan himanii fi hidhaa waggaa lamaa oliitiin booda torbee lama dura kan hiikaman barsiisan mana baruumsa qophaayina Amboo, Obbo Ashabbir Onchoo, simannaa uummanni taasiseefiin guddaa gammadu himanii, kabaja uummataaf qabanis olaanaa ta’u BBC’ti himan.
“Dur yeroon hidhaa hiikamu namootni dhufanii baga hiikamte naan jechuu baay’ee sodaatu turan, kan har’aa garuu adda kan ta’e fi uummatni dammaqee ka’uusaa kan natti agarsiiseedha” jechuun Obbo Ashabbir dubbatan.
Mootummaan waadaa seene eeguun hidhamtoota hafanilleen akka hiikuu fi seerri farra shororkeessummaa hidhamuu namoota baay’eef sababa ta’ees akka haqamu obbo Ashabbir gaafataniiru.
Miirawwan Garaagaraa
Mukkeen waddeessaatiin kan marfame isteediyeemiin Amboo ibsa gammachuu uummataa dabalataan gaafiiwwan garaagaraatiin ho’iitee oltee.
Dargaggootni magaalaa Amboo fi naannawashee gaaffilee “hidhamtootni siyaasaa” akka hiikaman jedhu dabalatee, gaaffilee mirgaa hedduu gaafachaa aarsaa guddaa kafalaa turaniiru.
Dargaggonni ijjannoo kan deegaraniifi simannicharratti hirmaachuu bakka biraatii dhufanis hedduudha.
Jiraataa magaala Finfinnee kan ta’e dargaggoo Jaalal Caalaa, hawaasni fi mootummaan namoota hidhaarraa bahan kunneen ofitti fudhachuu fi gama maraan deeggaruu qabu jedheera. Akkasumas namoonni sababa siyaasaan hidhaman kan biraas haaluma kanaan gadhiifamuu akka qabu BBC’ti hime.
Maatiiwwan firoonni isaanii ammaallee mana hidhaatti jirani sagantaa simannaa kanarratti kan argaman yemmuu ta’u, hiikkamuu miseensoota maatii isaanii hawwiin akka eegan himan.
Haatii warraa Obbo Dajanee Xaafaa, barreessaa itti aanaa paartii koongirasii federaalawaa Oromoo kan ammaa hidhaarra jiranii, Aadde Assalafach Mulaatuu sagantaa kana irratti kan argaman yoo ta’u, miirri gammachuufi gaddaa itti dhagahamaa jiraachu dubbatan.
Kanneen carroomanii lubbuun hidhaarraa hiikaman arguuitti gammaduufi gama biraan ammoo namoota dhimma siyaasaatiin lubbuusaanii dhabaniif gaddi itti dhagahamuusaa kan himan Aadde Assalafach “hiikamuu hidhamtoota hafaniis uummata waliin eegaan jira” jedhan.
Torbee lama dura namoota manneen hidhaa federaalaarraa hiikamaniif magaalota Oromiyaa kan akka Shaashamannee, Naqamtee, Dambi Doolloo, Gidaamii fi kanneen biroo keessatti simannaa ho’aan taasifameera.