text:
Manni Maree Uummataa Uummata Irratti Waraana Hin Labsu!
Damee Boruutin, Gurraandhala 27, 2018
Biyya lafaa kana irratti hojiin nama miseensa mana maree tahee filamuu itti gaafatamni isaa uummata isaa filateef malee mootummaa biyya bulchuuf miti. Mootummaan biyya bulchu namoota hojii mootummaa hojjetaniif ofii muudata. Yoo akka mootummaan barbaadutti hojjechuu didanis hojii kenneef irraa molqee ari’uu danda’u. Miseensa mana maree garuu mootummaan ari’uu hin danda’u. Kan filatus yoo hojjechuuf dide ykn dadhaba tahe ykn badii hojjetee argame kan taa’itaa irraa buuse bakka nama sana kan nama biraa filatu uummata duranuu falate qofa tahuu qaba.
Miseensi mana maree afaan uummataa tahee uummatee isa ergateef hojjeta. Rakkinni fi dhibeen uummataa yaroon akka hiikamuuf garaara. Uummata isa filatee tajaajila mootummaa akka kan fayyaa eegumsa, barnootaa, karaa wal quunnamtii fi guddina hormaataa akka qabaatu uummata isa ergateef hojjeta. Haa tahu malee biyyaa akka Impayeera Itophiyaatti manni maree uummataa qaama mootummaa tahee waan mootummaan barbaadu ragaasisuu dha hojiin isaa. Kanas waan godhaniif sababa adda addaatu jira. Inni duraa ofuma isaanii iyyuu mootummaan kun waan barbaadu yoo hojjechuu didan akka nagaa isaan dhowwatu waan beekaniif soda irraa kan ka’u dha. Karaa biraa ayyaan- ilaalatummaan qabamanii waa’ee uummataa dagatanii jireenya miidhagaa jiraachuuf jecha hojii mootummaa hojjechuuf filatu.
Yaroo amma keessa jirru kana seeraan ala TPLF yaroo lamaffaaf Labsi Hattattamaa uummataa nagaa jiraatu irraatti labsaa jirti. Haalli labsi hattattamaa baraachisuu biyyaa hin jirree keessatti labsii hattattaa labsuun uummata irratti waraana labsuu akka tahe biyyi lafaa hubachaa jiraa. Fuula durattis dura dhaabbachaa jira. Uummatni keenya illee Bahaa amma dhihaa Kabaa amma Kibaa waraana seeraa alatti labsame kana kallattiin dura dhaabatee jira. TPLF garuu waan seeraan deemaa jiru fakkeessuuf akka barte manni maree uummtaa akka ragaasisuuf afuufaa jirtu ni agarra.
Akka TPLF hawwitu tahee yoo manni maree uummataa labsii kana ragaasiseef uummatni keenya waraanaa kan irratti labse mana maree akka tahee itti fudhachuuf dirqama. Warra kana irraa bakka bu’uummaa uummataa kennameef irraa molqee akka qaama diinatti tuhachuu qaba. Kan waraana uummata irratti labsame kana gaggeessus tahe kan waraana kana gargaaruu uummataa du’aa jiruu biratti garagarummaa hin qabu.
Uummatni keenya waan bareechee hubachuu qabu OPDOn qaama Mootummaa EPRDF akka taate dha. Yoo OPDOn hin jiraanne EPRDF hin jiru. Yoo EPRDF hin jiraannee TPLF hin jirtu. TPLF warraa ergamtoota ishee Kanaan dhima baatee uummata keenya waggaa 27 dhidhiite. Bara kana hoogantota OPDO kan tahan tokko tokko afaan uummata isaanii haa dubatan malee qaama mootummaa EPRDF waan tahniif waraana uummata keenya irratti labsaa jiruufis qaama akka tahan dagachuu hin qabnu. Labsii kana Oromiyaa keessatti kan hojii irra olshu qabu OPDO dha. Labsii kana hojii irraa olshuu dhiisuuf OPDOn mootummaa EPRDF keessaa bahuu qabdi. Kun tasa waan tahu natti hin fakkaatu. OPDO mootummaa EPRDF keessaa baasuuf Uummatni Oromoo mootummaa EPRDF kan TPLFiin hooggannamu cabsuu qaba.
Miseensonni mana maree uummataa prime minister TPLF isaanii dhiyeessitu yoo ragaasisaniif rakkina hin qabu. Nama tokko jijjiruun haala qabatamaa biyya sana keessa jiru irratti homaa tokko illee gargarummaa hin uumu. Akka warri OPDO diaspora hawwaa jiran yoo tahe Obbo Lammaa Magrsaa ykn Dr. Abiyi Ahmad prime minister yoo tahan dhiiga uummata Oromoo dhangala’aa jiruu dhaabuu hin danda’u. Mee caalaa iyyuu akka dhangala’uu hin godhiin. Kan barbaadde gochuuf aangoo kan qabu TPLF malee nama prime minister tahu akka hin taane namni hin beekne jira natti hin fakkaatu. Gegeessitoonni OPDO waggaa 27 darban waan uummata Oromoo tajaajilaa ture godhanii dhiyeessuu yaadu. Uummatni Oromoo garuu TPLF qabeenya Oromoo saamuu ,uummatni ajjeessamuu fi dararamuuf kan meeshaa taheef OPDO akka tahetti hubata.
Inni darbe darbee jira. Isa darbe seenaaf dhiifna. Kaleessas , har’as tahe boruu diinni Uummata Oromoo cabsuu kan danda’u ilmaan Oromoo meeshaa godhatee akka tahe sirritti hubachuu qabna. Namonni akka Obbo Lammaa Magarsaa warri afaan uummataa dubbatanii fi rakkinaa uummataa hubatan utuu hojiin uummata isaanii wajjin dhaabbatanii gargarumaa fiduun ni mala. Yoo obbo Lammaan kan afaaniin dubbatu hojii irra kan olshu tahe Leenca Oromoo tahuu kan isa dhowwu hin jiru. Yoo hojiin hin argamne garuue hantuuta gogaa leencaa ufatee dubbatu irraa adda hin tahu.
Diinonnii Uummata Oromoo injifatamuu isaanii dhoksachuuf marchaa jiru. Labsiin hattattamaa kan barbaachisuu uummata sodaachisuuf. Uummatni Oromoo akka bilisa tahee fi diina injifate kan mirkanneefate gaafa soda moo’ate sana. Baatii Sadaasa 2014 kaasee uummatni Oromoo sodaa akka injifatee jiru arguu dadhabuun diinaa tabjaa’uu dha. Shira addaa xaxxuunis waan dhimaa baasuuf dideef dhamaa jiru malee Uummata Oromoo sii achi jilbeefachiisu akka hin daneenye bareechanii beeku.
Of tulummaan kan of dhiibaa jirtu TPLF meeshaa waraanaa amma tokko waan qabduuf lubbuu xiqqoo dheerafachuuf uummata irratti waraanaa labsuu filatti. Warri ayyaan –ilallattoonnis ishee fakkaatanii lama buluuf jecha hammenya isheen hojjetu keessaa qooda fudhatu. Gaafa TPLF baddu wajjin boola galuuf akka of qopheessaa jiranis dagachuu hin qaban. Warri miseensa TPLF hin taane kan akka Abbaa Dulaa Gammadaa, Abdi illee, Siraaji Fageessa, Damaqee Mokoonon maafiyaa TPLF irraa adda bahanii ilaalamuu hin qaban. Ayyaanni isaanii kan TPLF irraa adda hin tahu. Yaroo hundaa yoo TPLf abaarruu warra dhiiga uummataan harka dhiqatee jiru kana irranfachuu keenya akka hin taane hubatamuu qaba.
Fincila uummata meeshaa waraana guddaa qabaachuun dhaamsuu ni danda’a utuu tahee mootummaan Soviet Union kan nukuleera biyyaa lafaa yaroo gabaabduu keessatti balleeessu danda’u qabu harka uummataatti caccabee biyya kudha shan hin tahu ture. Irree uummataa meeshaa fi waraanni kamuu cabsuu yoom akka hin jirree TPLF f galuu qaba. Uummata Oromoo qofa utuu hin taane uummata Impayeera Itophiyaa keessa jiru mara biratti TPLF xireefatamtee jirti.Namni TPLF itti dhagaa hin darbannee yoo jiraate ergamtoota ishee warra ishee wajjiin uummata saamee baduuf qophaa’ee qofa. Warri yakkamoonni kun ishee gargaaruu hafee lubbuu isaanii iyyuu baraarefachaa hin jiran.
Manni maree uummata Labsii Hattattamaa Lammaffaa kana TPLFf yoo ragaasisanis Fincila Xumura Garbummaa Qeerroon Bilisummaa Oromoon bubbisaa jiru dhaabuu hin danda’an. Dhiiga uummata baayyee dhangalaasuuf garuu sababa tahuun ni mala. Akka namaatis seenaa gurraachaa fudhatanii darbuu irraa uummata isaan filate wajjin dhaabbatanii didaa agrsiisanii seenaa boonsa yoo qabaatan hawwii koo ti. Biyya lafaa kana irratti waan barbaadan yoo godhan TPLF kufaatii jalaa hambsuu waan hin dandeenyeef uummata wajjin dhaabbachuun yaada eebisamaa dha.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


c: text/html

text:
Akkaataa Laa İlaah İllallah Hojii irra oolchan-1
Yaa ummata koo! Gooftaan keenya Gooftaa tokkicha. Samii torban, dachii fi wantoota isaan keessa jiran hunda kan uume Isa qofa. Kana uumuu keessatti Rabbii tokkicha waliin kan hirmaate ni jiraa? Abadan (gonkumaa) hin jiru. Sababni isaas, Rabbiin alatti wantoonni jiran hundi uumamtoota Isaati. Kana jechuun Isatu uume. Uumamtoonni uumamuun dura kan hin jirre turan. Wanti duraan hin jirre waa hojjachuu danda’aa? Kanaafu, Rabbii Tokkichatu uumamtoota hunda dhabama irraa argamsiise.
Uumamtoota kan uume Rabbii ol’aanu, Tokkicha Fakkaataa hin qabne erga ta’e, uumamtoonni eenyuuf gadi jechuu, of xiqqeessu fi buluu qabuu? Mee naaf himi! Uumamtoota biroo akka isaanii dadhaboo ta’an, wanta hunda too’achuu hin dandeenyeef gadi jechuu fi of xiqqeessuun isaan irraa ni bareedaa? Kanaafu, isaaniif kabajaa fi jabeenya wanti ta’uu Rabbii isaan uumeef, qananiisuuf, aangoo fi too’annaa guutuu addunyaa guutuu keessatti qabuuf gadi jechuu fi buluudha. Kanaan ala wanta isaan hin fayyannee fi hin miineef gadi jechuun, of xiqqeessuun salphinna guddaadha, gadi aantummaadha. Mee ilaali, siidaa, taabotaa fi sibiila hin dhageenyee fi hin argineef gadi jechuu fi kadhachuu maal jettaan? Nama du’e, nabiyyii namarraa fagoo ta’ee fi uumamtoota biraa hin dhageenye, haala namaa hin beekne kadhachuu maal jettaan? Kuni salphinnaa mitii? Sammuun nagaha, eeyyeen kuni salphinna, xiqqeenya jechuun deebisa. Kanaafu, Kan gadi jechuufi, kadhachuu fi garmalee ol guddisuu qaban Rabbii waa hundaa dhagayu, beeku, arguu fi too’atudha.
Dubbii armaan olii kana ibsuuf jechi gabaaban itti fayyadamnu: Laa ilaah illallah dha. Kana jechuun Dhugaan gabbaramaan Rabbiin malee hin jiru. Yommuu ibsa biraatin ibsinu: Kan gadi jedhaniif, of xiqqeessaniif, jaalala daangaa ol’aanaa irra gahee jaallatan, garmalee ol-guddisan, waa hundaa irraa kajeelan, gadi of xiqqeessanii kadhatan Rabbii guddaa malee hin jiru. Jecha gabaaban, ibaadaan Rabbiif malee hin ta’u.
Tawhiinni ibaadaa hundaa Rabbiif qulqulleessuudha, shirkiin immoo ibaadaa kana irraa wanta tokko Rabbiin ala kan biraatiif gochuudha
Maalummaa ibaadaa fi gosoota isaa erga beekne booda, tawhiidu uluuhiyyah jechuun gosoota ibaadaa hundaan Rabbii olta’aa tokkichoomsu fi wantoota Isaan ala jiran hundarraa ibaadaa dhabamsiisuudha. Faallaan kanaa, gosoota ibaadaa irraa hojii tokko Rabbiin ala wanta biraatiif gochuudha. Kuni Rabbii olta’aatti qindeessu (shirkiidha).
Ibaadaa irraa wanta tokko Rabbiin ala wanta biraatiif gochuun hin hayyamamu. Namni ibaadaa irraa hojii tokko Isaan ala wanta biraatiif godhe, uluuhiyyah (ibaadaa) keessatti Rabbiif shariika (hirmaataa) godhee jira. Ibaadaa irraa hojii tokko Rabbiin ala wanta biraatiif gochuun akka ibaadaa hunda wanta saniif gochuuti. Laa ilaah illaallah’n gosoota ibaadaa hunda wantoota Rabbiin ala jiran irraa dhabamsiisti, gosoota ibaadaa hunda Rabbii tokkicha shariika hin qabneef ni raggaasisti (mirkaneessiti).
Amantiin Islaamaa Rabbii tokkichaaf harka kennuu, Isa tokkichaaf gadi of qabuu fi gosoota ibaadaa hundaan Isaan ala homtu akka hin gabbaramneedha.
Amanti qulqulleessu (Ikhlaasu diin) jechuun gosoota ibaadaa hunda Rabbii tokkicha shariika hin qabneef gochuudha. Kunis, wanta ilmi namaa hojjachuu hin dandeenye irratti Rabbiin malee homtu kadhatamu hin qabu, Isarraa malee birmannaan barbaadamu hin qabu. Rabbiif malee qalmii hin ta’u. Isa malee kan sodaatamu, abdatamu hin jiru. Dhimmoota hunda keessatti Isarratti malee hirkachuun hin jiru. Ibaadaan hundi Rabbii olta’aa qofaafi. Ibaadaa irraa homtu Malaykaa dhiyeefameef, Nabiyyi ergameef, ykn isaan lamaaniin ala uumama kamifiyyuu hin malu. Kuni mataan isaa tawhiida uluuhiyyah Islaamni irratti hundeefamee fi Muslimni kaafira irraa ittiin adda bahuudha. Hiika shahaadaa “Laa ilaah illallah”ti.
Akkuma yeroo darbe jennee Laa ilaah illallah’n arrabaan qofa kan ta’u miti. Kana irra, namni warra Laa ilaah illallah keessaa ta’uu barbaade, hiika jecha tanaa beekuu, amanuu, ragaa bahuu fi hojii irra oolchuun isarraa eeggama.
Yeroo ammaa namoonni baay’een laa ilaah illallah jedhan hiika jecha tanaa hin beekan. Tawhiidaa fi shirkii addaan hin baasan. Rabbiin ala wanta biraa kadhachuun ykn irratti hirkachuun ykn itti maganfachuun ykn wanta saniif wareegu fi silatii seenuun shirkii jechaa laa ilaah illallah diigu fi balleessu ta’uu hin beekan. Akkasumas, shari’aa Rabbiitiin ala seera biraa hordofuu fi ittiin murteessuun shirkii ta’uu hin beekan. (Dimookraasin isaan leellisan shirkii akka ta’e hin beekan. In sha Allah gara fuunduraatti dimokraasin akkamitti shirkii akka ta’e bal’innaan ni ilaalla.)
Yaa gabricha Rabbii tawhiidaa fi shirkii irraa wanta isa faallessuu fi diigu barachuuf itti futi. Kuni dirqamoota jalqabaa keessaa tokko. Hanga tawhiida jechi laa ilaah illallah agarsiistu fi wanta dhabamsiistu fi mirkaneessitu beektutti malee Islaama beekuu hin dandeessu.
In sha Allah kuni ulfaataa miti. Rabbiin gargaarsifadhu, hin dadhabin.
Tawhiinni Rabbii tokkicha gabbaruu yoo ta’u, shirkiin immoo Rabbiin ala wanta biraa gabbaruudha.
Fakkeenyaaf: salaanni ibaadadha. Rabbii qofaaf salaatun tawhiida. Rabbiin ala wanta biraatiif salaatun shirkiidha.
Muwahhid (Namni Rabbiin Tokkichoomsu) nama Rabbii tokkichaaf qofa salaatudha. Namni Rabbii fi wanta biraatiif salaate mushrika ta’a. Gosoonni ibaadaa biroos akkanuma.
Namni Rabbiin ala wanta biraatiif yoo salaate ykn ruku’a bu’e ykn sujuude, Rabbiin gabbaruu keessatti Isaan ala wanta biraa hirmaachisee jira. Haaluma kanaan, itti dhiyaachuuf jecha namni Rabbiin ala wanta biraatiif wareege (qalma qalee), ykn Rabbiin ala wanta biraa kadhate (du’aayi godhe), Rabbiin gabbaruu keessatti Isaan ala wanta biraa hirmaachisee jira.
Kana yoo beekne, hundee amantii Muslimaa fi kaafira, Islaamaa fi kufrii addaan baasu ni beeknaa jechuudha.
Dhimmoota baay’ee barbaachisoo beekkamu qaban:
Kanniin beekun nurraa eeggama:
- Rabbiif hojii qulqulleessuun ibaada tokko qofa keessatti osoo hin ta’in ibaadaa hunda keessatti ni barbaachisa.
- Tawhiinni sirrii hin ta’u hanga ibaadaan hundi Rabbiif ta’utti malee
- Shirkiin ibaadaa tokko Rabbiin ala wanta biraatiif gochuun ni argama, osoo ibaadaa hafan keessatti shirkii hojjachuu baateyyu.
- Ibaadaa malaykaaf ykn nabiyyiif ykn jinniif ykn sheyxaanaaf ykn dhagaaf ykn mukaaf ykn sheykhaaf ykn abbaa murtiif gochuu keessa garaagarummaan hin jiru. Kuni hundi isaanitu shirkiidha. Namni malaykaa, nabiyyoota, saalihoota gabbaree fi namni sanama, jinni, aduu, ji’a gabbare wal qixa. Kunniin hundi isaanitu mushrikoota.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Namni qunnamti Gooftaa Isaa abdatu, hojii gaarii haa hojjatu, Gooftaa isa gabbaruu keessattis eenyullee hin qindeessin.” Suuratu Al-Kahf 18:110
Asitti “eenyullee” yommuu jedhu, Rabbiin ala wantoota jiran hunda gabbaruu akka hin qabne agarsiisa. Ammas ni jedha:
“Rabbiin gabbaraa, homaa Isatti hin qindeessinaa.” Suuratu An-Nisaa 4:36
Akkuma yeroo darbe jenne laa ilaah illallah’tti amanuun dhimmoota sadiin galma gaha: Rabbiin malee gabbaru hin qabnu, homaa Isatti qindeessu hin qabnu, wantoota Isaa gaditti gabbaraman hundatti amanuu diduu, mormuu fi irraa fagaachu. Kunnin sadan amanuun, dubbii fi hojiin ta’u.
Dhimmoota lamaan kana akkamitti galmaan geenyaa: Rabbiin malee homaa gabbaruu hin qabnuu, Homaa Isatti hin qindeessinu?
Ibaadaa hundaan Rabbii olta’aa malee homaa gabbaruu hin qabnu. Rabbiin qofa yoo gabbaree fi wanta biraa gabbaruu yoo dhiisne, nuti mawahhiduun (warra Rabbiin tokkichoomsan), Laa ilaah illallah’tti amanan taana. Yoo Rabbiin gabbarree fi wanta biraas gabbarre, mushrikootaa laa ilaah illallah’tti hin amanne taana.
Amma akkamitti tawhiida hojii irra akka oolchinuu fi shirkii irraa qulqulloofnu beekuuf himoota armaan olii keessatti jecha “gabbaruu” jedhu gosoota ibaadaa kutaa darbe keessatti tarreessineen bakka haa buusnu.
Salaata:
Fakkeenyaaf saganni ibaadadha.
*Tawhiinni– Rabbiif malee homaafu hin sagannu, Isaan ala wanta biraatiif hin sagannu. Rabbii Tokkichaaf sagaduu
Rabbii qofaaf yoo sagannee fi wanta biraatiif sagadu yoo dhiisne, nuti warra Rabbiin tokkichoomsan, laa ilaah illallah’tti amanan taana.
*Rabbiif yoo sagannee fi Isaan ala wanta biraatifis yoo saganne, mushrikoota warra laa ilaah illallah’tti hin amanne taana.Kanaafu, Rabbiin alatti wanta biraatif sagaduu hin qabnu (Isatti homaa hin qindeessinu)
Du’aayi:
Du’aayin ibaadaadha.
*Tawhiinni – wanta Rabbiin malee namni dandeetti irratti hin qabne argachuuf Rabbiin irraa malee homaayyu kadhachuu dhiisudha. Rabbii Tokkicha kadhachuu
Rabbiin qofa yoo kadhannee fi wanta biraa kadhachuu yoo dhiisne, nuti warra Rabbiin tokkichoomsan, laa ilaah illallah’tti amanan taana.
* Wanta Rabbiin malee namni dandeetti irratti hin qabne argachuuf yoo Rabbiin kadhannee fi Isaan ala wanta biraatis kadhannee, mushrikoota warra laa ilaah illallah’tti hin amanne taana. Wanta Rabbiin malee namni dandeetti irratti hin qabne nama irraa kadhachuun mushrika nama taasisa. Fakkeenyaf, nama du’e kadhachuun mushrika nama taasisa. Kanaafu, Rabbii gadiitti wanta biraa hin kadhannu (Isatti homaa qindeessu hin qabnu.)
Ibaadawwan biroos haala kanaan ilaalu dandeenya.
Guduunfaa
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Rabbii gaditti wanta si hin fayyannee fi si hin miine hin kadhatin. Yoo akkas goote, dhugumatti yoosan ati zaalimoota keessaa taata.” Suuratu Yuunus 10:106
Sanamas ta’i, nama du’es ta’i, wanta si hin fayyannee fi hin miine kamiyyuu Rabbii olta’aa gaditti hin kadhatin. “Yoo akkas goote” kana jechuun yoo wanta si hin fayyannee fi hin miine kadhatte, warroota nafsee ofii miidhanii fi balleessan keessaa taata. Sababni isaas, Rabbii olta’aa gaditti wanta nama hin fayyannee fi hin miine kadhachuun shirkii waan ta’eef, kasaaraa guddaa fi azaaba (adabbii) cimaatti nama geessa.
Kitaaba wabii:
al-Jaami’ul Mufiid liduruusi ta’allumi tawhiidi-fuula 118-124

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saphaloo Kadiir irraa.
Sirnoonni Abbaa Irree kamuu amaloota wal fakkaatoo gaafa kufuuf qilee irra gahan qaban, kan beekaatiis tahee osoo hin beekne hojjataniifi wal isaan fakkeessu hedduutu jira. Mootummoonni abbaa irree yeroo mara gaafa kufuuf dhihaatan amala akka waan gonkuma hin injifatamneetti if ilaalan qabaatu. Gabaasa sobaa kan kaadirootaafi kaabinoota isaatiin itti dhihaatuun dogoggoroota adda addaa irra deddeebiin hojjatee ummata dallansiisa.
Keessattuu hanguma jala bultiin kufaatii isaa dhihaachaa deemtuun naasuun farshaanee dogoggorootaafi rakkoolee garagaraa kan duraanii daran hojjachuun garba badii keessa daakuu hojii godhata. Akkuma waraabeessi gaafa du’aaf sakaraatu dhagaallee taatu waanuma dhiheenya isaa jiru ciniinee du’u san mootummoonni abbaa irrees gaafa kufuuf gahan badii isaanii irraa barachuu caalaa badiiwwan daran caalu hojjachuuf maraachuun amala isaanii guddaadha.
Mootummaan abbaa irree wayta kufaatiif qilee irra gahu sochiin isaa marti gocha qabatamaan lafarratti mul’atuufi laalchaan mirkanaa’u osoo hin taane jecha mimmiidhagaa sobaan guutame qofa arraata tottolfatee afuufuu irratti xiyyeeffata. Waan ummanni ijaan arku dhiisee akka nama abjuu hiikuuti hanga namni isa dhageeffatu jajuufi ajaa’ibutti waan faallaa xibaara. Dabballoonni isaatiis akka nama baarageetti hojii lafa irra hin jirre afaaniin dhaadheessuufi wacuu akka baayy’isan ajaja.Aanga’oonni sirnichaa waltajjiilee, miidiyaaleefi bakkoota garagaraatti carraa haasa’uu gaafa argatan akka nama maraateetti haasawa tartiiba hin qabne, kan ka’uumsaafi galuumsa isaa hin beeyne xibaaruu baayy’isan.
Dhaadannoofi iftuultummaa keessi duwwaa qofaan yeroo fixuu malee akeekaafi kaayyoo, hojmaataafi qajeelfamoota ummataaf fayyadu tokkollee hin ibsan. Garee muraasa jaamte, tan garaan bitamtuufi amala gaararraa qabdu walitti qabanii daabboon sossobaa akka isaan jala fiigan godhuun akka waan hawaasni guutuun isaan waliin jiruu fakkeessuuf yaalan. Gaafa garii ammoo kan waajjirootaafi biirooleen marti hojii dhaabdee jirtu akka waan hojmaanni manneen hojii mootummaa xiyyeeffannaan hojjatamaa jiruu fakkeessu. Bakka cubbuun babal’atteetti akka waan haqaafi walqixxummaa mirkaneessaa jiranii if fakkeessan.
Yeroo biraa ammoo piroojektoota gurguddaa hojjachuuf akka waan dhimmamanii, akka waan tajaajiloota hawaasaafi bu’uraalee misoomaa murteessoo tahan hojjachuuf yaadaniitti oliifi gad fiiganii dhagaa bu’uraa harka sobaatiin lafatti awwaalanii namoota muraasaan irraa shubbisan. Gubbaarra kana haa godhan malee ammoo dhimmoota kana mara keessatti qaama isaaniif oduufi odeeffannoo dabarsu unkuratanii deeman.Dhimmoota misoomaa, guddinaa, haqummaa, nageenyaa, bulchiinsa gaariifi misoomaa mara afaan gubbaarra dhadhaa dibatanii calaqissanii arraata sobaatiin dhaadheessan mara keessoo dhimmichaa dhooysaan dabballeefi jabbilee isaanii bifa keessa galchanii sakatta’u. Garuu xiyyeeffannaan hojiifi hojjaa isaani marti kan maallaqa itti dhangalaasanii hojjatan dhaabbilee basaasaa, qaamoota tikaa, humna poolisii, raayyaa Ittisaa (waraanaa), manneen hidhaa, gareewwan ukkaamsituufi gaagaatuu ajjeechaa lubbuu raawwattu qofa irratti daanga’a.
Jaroota kanneeniitu lubbuu na eewaluufi umrii irrummaa kiyyaa dheereessuu danda’a ja’ee waan yaaduuf isaan kana cimsuu, baayyifachuufi bobbaasuu irratti maraammartoo dhawata. Wayta kana baajata silaa piroojektiilee sobaan dhagaa bu’uraa kaaye san waan hojjatuun dhabee yaadni isaa walitti bu’ee, hojjattoonni isaa faaydaa dhunfaa qofa irratti wal afaan deebi’ee wal dhawa. Kun ammoo saffisa kufaatii isaa waan saffisuuf hanga afaaniin if dhaadheessu san hanqatee dirree irratti gatantaree kufee bororee qilee seena.Gama kaaniin Waajjiraafi biirooleen hojii mootummaa tan silaa tajaajila ummataa laattu marti gara dhaabbiilee basaasaafi tikaa tan lubbuu abbaa irree eewaluuf yaaltutti waan jijjiiramtuuf tajaajilamtoota (hawaasa), hojjattootaafi ogeessoota mana hojii kanneen sochii warraaqsa hawaasaa sirrii tahuu deeggaran adamsuufi ukkaamsuu qofaaf tajaajila kennuu jalqaban.
Bu’aan baajanni mootummaa, qabeenyi uumamaafi oomishoonni biyyatti kan adda addaa kennuu qabu marti warroota abbaan irree bobbaaseen daangaafi dhoorkaa malee akka fedhanitti saamuun garaacha isaanii ittiin guutachuuf, bu’aa isaanii itti eegsifachuuf baayy’ee waan dhangala’uuf qisaasamni diinagdee isaan mudata. Haalli kun marti gabaasa sobaatiin qindaawee qaama ol aanuuf waan dhihaatuuf akka waan kufaatii irraa isaan eewaluu danda’u itti fakkaatee gammachuu yeroo gabaabduutiin qoma dhawatanii seeqaanii kofluun injifannoo dharaa lallabuun dura caalaa guddatee hafarfama.
Wayta kana akka nama sakaraata du’aa (shakar mooytii) irra jiruutti kan qaamni jalaa ol qabbanaawaa jiru dhaammannaa dharaa, wixxifataa maayyiifi seeqinsi sobaa kan dhumaa isaan irratti mul’ata.Yeroo sadarkaa kufaatii irra gahe sirni mootummaa abbaa irree kamuu osoo keessoon if bir’achaa jiruu afaaniin ammoo akka leencaa bookkisuu barbaada. Amalli kun akkuma beeyladaan gaafa halaalchan sagalee maayyii tan bookkisaa baaftuuti. Kaayyoon isaa ammoo cimina isaa kan keessaan haphate san sagaleen jiraachifachuu kajeellaafi malee keessoon isaa onuu inninuu ni beeka. Gaafa kana dhimmi gaafii mirgaafi walqixxummaa, falmiin bilisummaafi warraaqsi haqaaf godhamu marti keessoo isaa jeeqee, laphee isaa laaffisee, qaama isaa hollachiisaa waan jiruuf qaamoota sagalee dhugaatiin bookkisan kana goda mana hidhaa ja’amutti ugguruu hammeessa.
Osoo qaamni isaa akka hiyyeessa roobni cabbii itti bu’eetti hollatuu arrabni isaa sibiila irra jabaatee akka nama ifitti amantummaa qabuutti bookkisuu kajeela. Ummataafi qabsoon jaarmayaaleen sirna dimokraasiitti amananiifi falmitoonni mirga namoomaa gaggeessan marti dadhabduu, humna dhableefi tan humaa bu’a hin fidne fakkaassee ibsuu kajeela. Irree isaa keessattuu tan gama waraanaatiin jirtu humnaa ol dhaadheessee, hantuuta guddissee arba fakkeessee humna warraaqsa ummata bal’aa tan gaara geessu immoo hanga bookeetti xiqqeessee, yarachiisee calaqqisuu kajeela. Haalli inni itti yaadu kun immoo qabsoon mirgaafi dhugaa tan hawaasa bal’aan gaggeeffamaa jirtu tan injifannoo hin qabneefi gonkuma fiinxa hin baane godhee akka tilmaamu isa godha.
Yoo barbaachisaa tahe ammoo humna waraanaatiin macalaasee dhunfachuufi dhaamsuuf yaala. Mootummaan abbaa irree tokko gaafa kufuuf guunguufu akka waan bardoon harkaa qaban kufaatii hamtuu irraa eewaltuutti yaadee humna isaatti amanee, irree isaatti fayyadamuuf yaaduun kun dogoggora guddaa akka taheefi kufaatiif daran isa saffiftu seenaa qabsoo biyyoota adda addaa kan abbaa irree irratti godhamaa turan irraa ni hubatama. Mootummaan ‘Bilxiginnaatiis’ haalli itti jiru kanuma. Bilxiginnaan’ kuftee qilee keessaa iyyaa jirti malee lafarra tasuma hin jirtu wanti jannuufiis kanuma. Amaloota kana mara namni seenaa abboottii irree kanneen biroo gaafa isaan kufan hin beeknelleen haalota kana ‘Bilxiginnaa’ irratti yoo agartan jala bultii kufaatii isii dhiichisaa jiraachuu qofa hubachuun qabsoo warraaqsaa daran cimsinee itti fufuuf murannoo qabaachuu barbaachisaan dhaamsa kooti
.Saphaloo Kadiir | Onk. 2020Oromiyaa.


text:
Walgahi ganamaa sa’aa saditti sababaa fincilaa waa’ee filmaatarratti ka’ee mari’achiisuf tattaaffi ergamtootni wayyaanee godhan harkaa fashaleessaniru. Akkumaa walgahiin kun jalqabeen, barattootni Oromoo gaafiwwaan armaan gadii kaasani walgahichaa dhiitani bahaniru:
1.Walgahiin kun afaan Oromootin nuuf haa jalqabuu
2. Afaan Oromoo Afaan Federaalaa ta’u hin qabu warra jedhuu waliin wal gahii hin teenyu
3. Filannoon godhamee kan kijibaatii
4. Ammaa boodaa kijibaa mootummaa kanaa dhagawuu hin feenu
5.Caamsaa 20n Oromoodhaaf guyyaa gaddaati diinaa Oromootif garuu guyyaa gammachuuti
6.Mootummaan korojoo hatu motummaa osoo hin tahin shiftaa waan taheef , shiftaa waliin maariin goonu hin jiru
7.Filannoo baranaa kanarratti KFOn akka moowatee dhibbaan dhibbatti itti amanna
……………………..
AKkas Barattoota Y. BuleeHoraa !
Qabsoon KFO hanga Oromiyaan bilisoomtutti itti fufa!
Guyyaa har’aa Caamsaa 20,2007 barattootni Yunivarsitii #BuleeHoraa Fincilaa Diddaa Gabrummaa haalaa namaa gammachiisun itti fufaniiru.
Walgahi ganamaa sa’aa saditti sababaa fincilaa waa’ee filmaatarratti ka’ee mari’achiisuf tattaaffi ergamtootni wayyaanee godhan harkaa fashaleessaniru. Akkumaa walgahiin kun jalqabeen, barattootni Oromoo gaafiwwaan armaan gadii kaasani walgahichaa dhiitani bahaniru:


text:
Haroo Haramaayaa: hara bishaan osoo hintaane dhukkeetu irra ciisa
Erga gogee guddaa rakkannee jedhu jiraattonni. Baduu isaaf eenyutu itti gaafatama?
Bishaan Haramaayaa baduu isaatiif eenyutu itti gaafatama?
Haramaayaan erga gogee as jireenyi qonnaan bultoota naannoo harichaa hadhooftuu taatee jirti, jedhu jiraattoonni.
(bbcnewsafaanoromoo)– Waggootaaf naannoo harichaa kan jiraataniifi yeroo gaarii Haramaayaa irra bidiruun deemanii qurxummii kiyyeessaa fi kuduraa omishaa jiraachuu isaanii kan yaadatan Obbo Badrii Yuusuf, “amma jiruun rakkistuu taate” jechuun dubbatu.
Kuduraawwan gosa garaagaraa fi jimaan baay’inaan omishamee mana Obbo Badrii seenuu erga dhiisees waggootni lakka’amaniiru.
Kana bira darbee gogiinsi Haramaayaa loon obbo Badrii dheebuu bishaaniin miidhamuu fi eela seenanii jalaa du’uu eegalan.
Amma hedduumminni lubbuu qabeeyyii Haramaayaan utubaa jireenyaa ta’eefii jiraachaa turan badaniiru, galiin daawwattoota Jabuutii irraallee dhufanii haricha daawwatan irraa argamus hin jiru.
Ijoollummaa hanga dargaggummaa naannoo Haramaayaatti kan jiraate dargaggoo Najaash Wardii magaalaa Haramaayaa Araddaa 01 keessatti itti aanaa bulchaa araddaa ta’uun hojjeta.
Dargaggoo Najaash “harri kun faaya magaalaa Haramaayaa ture. Jiraattota naannoo kanaafis qabeenya guddaa ture. Qonnaan bultootni omisha lubbuu isaanii bira darbu omishaa hin jiran. Kanaafuu haala yaaddessaa keessa jirra” jechuun hima.
Haroon Haramaayaa waggoota dheeraaf dadhabbii malee, eenyuyyuu osoo gargar hin basin wanta qabu mara kennaa ture.
Magaalli Harar uummatashee kuma dhibbaan lakka’amu bishaan sulula Haramaayaa obaasaa turte, bishaan dhugaatii magaalattii ammallee lafuma hara kana keessaa baha.
Magaalawwan Haramaayaa fi Awadaayis bishaan dhugaatii jiraatota isaaniif ta’u sulula Haramaayaa keessaa argatu.
Warshaan biiraa Harar bishaan Haramaayaan biiraa omishee gurgurata, yunivarsiitiin Haramaayaas bishaanuma kanatti fayyadama.
Paampiwwan bishaanii kuma kudhan ta’anis bishaan harichaa xuuxxuun oyruu qonnaan bultootaarra yaassaa turaniiru.
Amma garuu itti fayyadamni bishaanii daangaa hin qabne fi jijjiiramni qilleenssaa Haramaayaa dadhabsan, humnasaas laaffisan.
Yunivarsiitii Haramaayaatti qindeessaa teknika misooma qindaa’aa sulula hara Haramaayaa kan ta’an Obbo Tafarii Taaddasaa “seerri itti fayyadama bishaanii dhabamuunsaa bishaan hanga sululli sun kennuu danda’uu ol faayidaarra akka oolu tasasise. Haramaayaa irrattis badii guddaa geesise, bajatni bishaaniis negatiiva seene” jedhan.
Haa ta’u malee Haramaayaa akka durii bishaaniin osoo hin taanee dhukkeen irra ciisaa jiru deebisanii misoomsuuf qaamoleen akkaattaa itti fayyadamaa turaniifi jiraniin qoodasaanii hin bahanne heddu dha.
Haramaayaan akka deebi’uuf lafa hektaara 15,000 irratti hojiin misooma sululaa hojjetamuu qabus kan hojjetamaa jiru baay’ee xiqqaa dha.
Gaarreen sadi irratti hojjechaa kan jiru yunivarsiittin Haramaayaa “maallaqa dhabuun koo Haramaayaa deebisee misoomsuuf qormaata natti ta’e” jedha.
Gama biraatin boolawwan bishaanii heddu qotuun bishaan kan argatan magaalli Harar fi warshaan biiraa Harar akkasumas magaalli Awadaay bishaan qusannaa malee itti fayyadamaa jiraniif misooma harichaaf gumaachaa akka hin jirre bulchiinsa magaala Haramaayaa fi yunivarsiitti Harmaayaa irraa dhageenye
Waggoota 13: Rakkoollee hedduu
Miidhaa gogiinsi Haramaayaa hawaasa naannoo irratti qaqqabsiiseef qorannoowwan yunivarsiitiin Haramaayaa taasiseen cinatti waggoota 28’f naannoo harichaatti kan jiraatan adde Faaxee Abdulaahii ragaa bahu.
“Waggoota 13 as rakkoo hedduutu nu daawwate, erga harichi gogee dinnichis ta’ee jimaan nu jalaa gubachuu eegalan. Kanaanis baay’ee miidhamne” jechuun dhiibbaa gogiinsi Haramaayaa jireenya isaanii fi maatii isaanii irratti qaqqabsiise adde Faaxeen dubbatu.
Bishaan Haramaayaa biqiloota irraa qabbana ittisaa akka ture qonnaan bultootni naannoo harichaa himu.
Amma garuu qabanni qonnaan bultoota naannoo sanaa irra deddeebin daawwatu biqilootasaanii gubaa osoo hin bilchaatin faayyidaan ala gochaa jira.
Maatiin kuduraaf jimaa baay’inaan omishee gurguruun galii argachaa ture amma of danda’uun itti ulfaachaa jira.
Kana malees qonnaan bultootni kun bishaan ollaa isaaniitii bahee kiloomeetiroota qaxaamuree magaaloota biroo qaqqabu osoo arganuu isaan hanqina bishaan dhugaatiin rakkachaa akka jiran himu.
Dhaabbileen daldalaa naannoo haroo kanaa bishaan xuuxxuun fayyadamaa jiranis rakkoo bishaan dhugaatii qonaan bultootaa kana furuuf waa in gumaachine.
Bulchaan aanaa Haramaayaa obbo Abdii Ahimad “rakkoon hanqina bishaan dhugaatii qonnaan bultootaa kun akka furamuuf warshaan biiraa Harar akkuma bishaan ofiif baasee fayyadamaa jiru qonnaan bultoota kanaafis bishaan jallisii fi dhugaatii akka baasuuf sadarkaa mariitti waliigalleera” jechuun BBC’ti himan.
Yunivarsiitii Haramaayaatti qindeessaa teknikaa misooma qindaa’aa sulula hara Haramaayaa kan ta’an Obbo Tafarii Taaddasaas “warshaan biiraa Harar haala amma jiruun bishaanicha itti fayyadamuu itti fufuu qaba jennee hin yaadnu kaffalttii tajaajila naannoos kaffaluu qaba” jedhan.
Kana malees haalli itti fayyadama bishaanii daangaa malee fi haricha misoomsuuf fuula dhorkachuun amma jiru yoo itti fufe rakkoon qonnaan bultoota naannoo Haramaayaa muddachaa jiru boru magaaloota fi dhaabbilee bishaan sulula harichaa fayyadaman akka muddatu obbo Tafarii Taaddasaan himan.
Hojiin deebisanii misoomsuu amma hojjetamaa jirus haricha deebbisuuf gahaa miti.
Haa ta’u malee qaamoleen federaalaa harka akka itti hin hiixanne kan himan bulchaan aanaa Haramaayaa Obbo Abdii Ahimad bishaan Haramaayaa guyyaa tokko akka deebi’u abdii qabu.
Qonnaan bultootni jireenyisaanii haricharatti hirkate ture immoo hirkoo biraa iyyaafachaa jiru.


text:
Guyyaa hardhaa Jiraatton Magaalaa Finfinee Naanoo Ayer Xeenaa Markaznii Ansaara Ustaaz Muhaamed Farajiif Ustaaz Abdurahman khadiriin fi Ustaazota bira ifi keessatti hammate Qindeessumma ustaaz Muhaamed Farajiin Hawaasa keenya Shiira diinattin qe’e fi Qabeenya isaani irraa buqaafamanii Magaala Buurrayyuu iddoo 5 argamani Buurrayyuu , Kattaa , Gafarsaa , Anfoo fi Ashawaa Meedat Abbaa Wara 413 deegarsa kan taasisaniif Abbooti waraa Huunda Tokko Tokkoon isaanif Ruuza Kiiloo 10 , Harcee Kiiloo 10 , paasta Firii 6 , Zeeyta letira 2 kan taasisaniif wolmaa Galati baasi Qarshii kumma 300 oliin haawaasa keenya deegarsa akka taasisan beekkameerra .
Via: Hamza Borana


text:
Poolisiin Sawudii intala gaaltama soqolee keeyyattee muuziyeemii nama heddun daawwatu keessa deemaa viidiyoo kaaftee interneetii irratti dabarsitu tokko qabdee hiite.
Akka oduu TV Al Ekhbariyaatti inaltii tun lafa namii itti gobbatee wa daawwatu hedduu heddun bahee daawwatuu fi seenaa hedduu qabaachuun beekamtu Ushaiqer keessa soqolee dachaafattee wayaa harkaa gabaabattu t-shirt diqqoo tokko ufi irra buufatte deemti.
Viidiyoo sunillee Snap chat irratti maqaa ‘Model Khulood’ jedhu irratti baafte.
Dhaabii YouTube faati achi irraa fudhatanii addunyaan achumaan wal irraa fuutee waliin geette.
Namii hagii tokko Sawudiitti nadheen akkana taatee mirga ufii deeffattu malee hin taatuuyyuu jedhaa.
Hagii tokko ammoo warri akkana yaahu kun ka ceeraa fi fokko dhabee aadaa Islaamaallee balleessu jedhaan.


text:
Itoophiyaatti dhiyoo tattana nama hedduu mana hidhaattii yaasuutti jiran. Hagii tokko ka hidhaa umurii guutuu,lubbuu fi ganna hedduu itti muran.
Jaatanii Kunnoo,Godaanaa Dooyyoo,Jaldeessa Waaqoo,Liiban Waariyoo faatilleen warra mana hidhaa Itoophiyaa fulaa akka akkaatii irraan maranii eegee gadi dhidhiisan keesaa haga tokko.
Jaldeessa Waaqoo akka jecha isaatti gaafa qaban ganna 20 keessa jiru. Ganna nna 4 fi ji’a7 hidhame bahe. Durii tissituu looniitii loonuma keessaa na qabani jedha.
"Akka Itoophiyaatti bara 2006 Keenyaa ollaa Ajaalleetii na qaban, achii kaambi federaala Mooyyale na geessan.”
Akka Jaldeessii jedhutti innii guyyaa tokko horii tissaa marroo taan ammoo hin barata.Akkuma kanaan kutaa jaha gahee eegee ammoo waraana naannoo Mooyyalee hadhe keessa jirtan jedhani hidhanii barumsallee dhabee jedha.
'Baatii lama caalaa kaambii waraana Mooyyalee bulee.Harkaa fi miila na hidhanii waan ilmee namaa hin tolchine na tolchan. Achitti Waariyoo Xaaxessaatiin walti nu fidan.”
Akka innii jedhutti bulti 45 harkaa fi miila hidhan,guyyaa ammoo miila irraa hidhaa hiikani halkan itti deebisan.Bisaan nafaallee hin argatanii rarraasanii lichoon nama dhaanan jedha.
Achii Finfinneetti fulaa namii hin beenne, achii ammmoo Maaykelaawii,Qilinxoo, geessanii ganna 15 itti muranii eegee gadi dhiisan.
Maykelaawii ji’a afuru achii ammoo Qilinxoo waggaa 2 turee eegee ammoo ganna 15 itti muran.Milkiin amma nama ganna 25ti.
“Ammallee deebihee barumsa dhaabe sun barachuu fedha. Jaatanii Kunnoo, nama ganna mana 50 keessa jiru. Durii nagadaan bulu akka jecha isaattii ABO waliin jirta jedhanii Mooyyalee qabanii kaambi waraanaatti hidhan.
Jaatani Mooyyale bultii 18 bulchanii eegee Finfinneetiin dabran. Mooyyalee ammoo Finfinneen dhaqan. “ Finfinnee fulaa dhossaa nu geessan,kaambi waraanaa hin fakkaattu.Nu nama sadii,mana nu cinaallee namatti jira.”
Jaataniin amma hidhaa bahee gammachuu qaba taatullee akka innii jedhutti yaadaa fi yaaddoon guddoon isaa ka warrii hidhaatti hafeeti. Akka amma jiran kanatti abdiitti jiraa taatullee warrii hamaan fuluma duriitti nama deebisuu fedhu hin dhabamuu jedha.
Wannii na hidhaniif duriillee tanumaa ammallee daba ummata kiyya irra gahu, walqixummaa fi dimokiraasiif hojjadhaa.Haga ummatii kiyya tana argatutti qaraa itti du’ee ammallee sunuma hojjadhaa taan ammoo jireenna kiyya oofadha jedha.
Nama akka Dabbasaa Guyyoo,Nadhii Gammadaa,Moluu Boruu,tissaa horii Rimseessa, Soloolo Keenyaa qaban,Jaldeessa Waaqoo ka waraanii Itoophiyaa qabee lafaa dhabanillee iyyaatiillee hin dhageenne jedha.Warii Jaatanii eegii qabanii barbaada ganna sadiitiin duubatti arge.
Milkii Dooyyoo ammoo godina Booranaa aanaa Mooyyalee keesaa qaban.
“Halkanuma anaa waariitt jiru na qaban.Hidhataatti na qabe. Immigration Mooyyalee na geessan,achii kaambii waraana Mooyyaleetti naan dabran.”
Milkii fi nama sadii dhibii walti fidan. “Ji’a afurin duubati Maaykelaawii nu geessan. Suniin duratti Finfinnee keessatti dhossaatti nu hidhan. Achii ammoo halkan saatii 6-7 hirriibaa nu kaasanii nu dhaanan.”
Milkiin nama ganna 33.Akka innii jedhutti mana akka dhaamotu keessatti nama hidhanii sunumaan dhibii TB fuudhee amma oli qajeeleetuu deemuu hin dandahu.
Maaykelaawwitti ammoo mana dhipha tokko keesaa nama haga 370 harkii 80 Oromoo tahe itti hidhan.
"Namii waan akka siree tokko irra jalaa fi gubbaa rafa. Kaan ammoo. Warra lafa rafuun domoqaa jedhan.Yoo halkan fincanii baatu nama irra sirbaa deemta.Akkuma midhaanii wal irratti tuulan.”
Dureeyyiin ammoo fulaa namii itti hin buune siree dansaa kennaniifii rafan jedha.
Nama miseensa ABO jedhanii himatan dubbiitti itti jabaata.Yoo dhibame akka fedhe hin akimatu yoo akimi geessanillee jarjarsanii akka innii akka fedhe doktoriitti dhiba hin himanne jarjarsan. Beellamallee akka dansaa hin qabaniif.
Akka jecha Milkiitti isaa fi injineeri Tesfaayee Camadaa fi injineeri Mesfiin Abbebee faallee manuma nama 300 caalaa itti keessatti hidhan. Jara kannoo akka jecha isaatti galgaluma tokko harka walti hiitee poolisiin dhaanaa dabarteen.Abbebee Urgeessaa faalleen warra wallaansa dhabee lubbuu dhabe jedha.
Liiban Waariyoo ammoo bara 2010 keessa Solooloo,Keenyaa qaban.
“Galgala mana kiyyaa na qaban. Poolisi Keenyaatti na qabe yoosuma Itoophiyaatti na kenne.”
Akka Liiban jedhetti yoo qaraa qaban kaambii waraana Itoophiyaa Mooyyale jirtu Fulleessa jedhanitti hidhanii achii Finfineetti dabarsanii fulaa akka akkaatti hidhamee hidhaa ganna hedduutiin duubatti eegee Qaallittii bahe.
Silaa akka aadoyyee oduu irraa fuuna jennee bilbili jidduutti citee seenuu dide. Itoophiyaa barana nama kuma hedduutti hidhaa bahe


text:
Rakkoon gargaarsa namoomaa Yemen keessatti mudatee jiru addunyaa irraa baay’ee hamaa yoo ta’u, daa’imman miliyoonaan laka’aman dabalatee uummati mliyoona digdama ta’u akkaan gargaarsi isaan barbaachisa. Minstriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Blinkeen dhiyeenya wal ga’ii arjoomtotaa irratti akka dubbatanitti “nuti qooda gama keenyaa ba’uuf cicha qabna” jedhan.
Yunaayitid Isteetis biraa deggersa gargaarsa namoomaa itti dabalaa doolaara miliyoona $191 kan kennamu ta’uu ennaan beeksisu gammachuutu natti dhaga’ama. Kunis, waggaa bajataa bara 2021tti deggersa maallaqaa gumaachamu doolaara miliyoona $350n ga’a. Ameerikaan walumaa gala rakkoon sun waggaa ja’a dura erga jalqabee as uummata Yemeniif gargaarsa doolaara $3.4 ol kenniteetti jedhan Blinken.
Deggersi maallaqaa kun michoonni Yunaayitid Isteetis midhaan nyaataa, nagaa eegsisuu, barnoota, qubsuma, fayyummaa, bishaan, qulqullina naannoo akkasumas hanqina nyaataa hamaa ittisuu fi wal’aansa fayyaa dabalatee gargaarsa barbaachisu ittiin garuuf oola. Itti dabaluu dhaanis caasaa bishaanii deebisanii ijaaruu, daandilee barbaachisoo ta’an suphuu fi maatiin galii akka argatan gargaara.
Walumaa gala, malli tokkichi rakkoo namoomaa Yemen keessaa dhaabuuf waraanni gamas jiru dhaabsisuu qofa. Kanaafi kan Yunaayitid Isteetis nageenya buusuuf tattaaffii dimokraasummaa irra deebi’uun jajjabeessaa kan jirtu jedhan ministrichi Blinken.
Bilinken akka jedhanitti “ Houtii jedhamuun kan beekamu hoogganoota Ansaralla irra dhiibbaa kaa’uu itti fufuu dhaan nageenya uummata Yemen imaammata keenya keessatti dursa kennuuf cichaa qabna. Warren Houtii haleellaa daangaa ce’uun geggeessan kan lola kana yeroo isaa dheeressu akka dhaaban waamicha dabarsina.
Adeemsa tokkummaa mootummootaa-n kan dursamu fi jila addaa tokkummaa mootummootaa Martin Griffiths tattaaffii isaan dhukaasi akka dhaabatu, gargaarsa namoomaa fi daandiin akka saaqamu akkasumas mariin nageenyaa akka itti fufu tattaaffii isaan godhan ni deggerra” jedhan.
Yemenitti jila addaa Tokkummaa mootummootaa kan ta’an Tim Lenderking, mootummoonni Saaud Arabiyaa fi Yemen walitti bu’iinsa sanaaf furmaata barbaaduuf cicha qabu. Amma warren Houtii cicha wal fakkaatu agarsiisuu qabu. Warri Hutii magaalaa uummati miliyoona tokko biyya ofii keessatti qe’ee irraa buqqa’ee keessa jiraatu magaalaa Marib irratti haleellaa oofan dhaabanii gara tarkaanfii gara nagaatti geessu akka fudhatan Yunaayitid Isteetis waamicha dabarsiti.
Ministrichi Blinken “ dhuma irratti mariin nageenyaa walitti bu’iinsa kana dhaabsisu hatattamaan akka jalqabamu abdii qabna” jedhan “Yeroon kun yeroo dhiibbaan akkasii itti taasisamuu fi Yemen isee tasgabbooftee fi badhaate, kan lammiiwwan ishee jireenya isaanii deebisanii ijaaruu danda’anii fi dhuma irratti abdii fi hegeree wayyaawaa ta’e qabaatan akka taatu gochuu ti jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
Oromoon gootaa fi qaroo isaa Artist Hacaaluu du’aan erga dhabee guyyaa 7ffa.
_ Oromoon gootota, qabsa’oota fi hayyoota akka Jawar , Bekale, Girma, Hamza, Ayale, Michael Borena, Lammii Eyasped , Dereje, gazexessitoota OMN fi kannen biroo heddu erga hidhaan ufi biraa dhabee guyyaa 6ffa.
_ Waajjirri miidiyaa Ijaa fi gurra ummata Oromoo ta’e OMN erga cufamee guyyaa 6ffaa.
_ Abiyyi Oromoo diina taasifachuu fi gaa’ila Oromoo wajji qabu ifatti erag diigee tureera. Ta’us hariiroon xinnoon gaa’ilaa booda turte guututti adda cituu ishee Oromoon hundi erga itti amanee fudhatee guyyaa 7ffa.
_ Abiyyi beekkamtii Oromoo tokkoon maletti Xoophiyaa humnaan bulchuu erga eegalee turus erga ifaan saba ajjeesuuf firinbii (ፍሽካ) afuufee guyyaa 7ffa qabateera
_ Qeerroo fi Qarreen, guutumatti Oromoon ajjeefamaa turuun ifa. Ajjeechaa Hacaaluu booda motummaan nama 166 ajjeesuu amaneera. Kan hin himanmne tilmaama beekuun nama hin dhibu. Hundaa oli duulli qindaa’aan ajjeechaa kun qeerroo jajjabee hiriiraa fi mormii sabaa qindeessan irratti kan xiyyeeffate ta’uu dagachuu hin qabnu. Duula sanyii balleessuttu ta’ara.
_ Oromoon kana hunda ajjeechaa fi hidhaan dhabee mana taa’uun salphina. Abadan biyya alaa fi keessattis manatti gallee hin teenyu. Abiyyis biyya sana bulchuuf hin deemu, hin hayyamnu. Nafxanyaan Abiyyi jedhamu baduu malee nageenyi Oromiyaa fi xophiyatti hin jiratu.
#justice4hacalu
#FreeAllPoliticalPrisoners
#oromorevolution2020
#AbiyMustGo
The situation in Ethiopia interview about the worse situation in Ethiopia, and studio rtn North America guest on mukhtar oromo


text:
Parents of Jaal Marroo (OLA Commander) were kidnapped and arrested
Source: OMN
Haati Jaal Marrooo Dirribaa, reebicha hidhatoota Bilxiginaan irra gaheen fayyaan isaanii haala yaachisaa keessa akka jiru himame.
Akka namni OMN dubbise jedhutti waraanni Bilxiginaa Sanbata darbe guyyaa keessa gara sa’aatii 4tti haadha fi Abbaa Marroo Dirribaa qaban.
Waraanni Bilixigina wayta maatii Marroo Dirribaa ukkaamsanii wayta fuudhanii deemanitti, haadha Marroo irratti miidhaa cimaa geessisuu isaanii maddi kun ibsee jira.
Waraanni Bilxignaa manguddoota waggaa 60 (70) ol darara kan jiruu, ilmi isaanii Jaal Marroo Dirribaa mootummaa kuffisuuf lola adeemsisaa jira sababa jedhun ta’uu himamee jira.
Waraanni Bilixiginaa yeroo haadhaa fi Abbaa Marroo ukkaamsee fuudhee deemetti, mana jireenyaa isaanii illee guutummatti barbadeessanii jiru jedha namni OMN dubbise kun.
Reebicha waraana Bilxignaatiin miidhaan cimaan kan irra gahe haati Jaal Marroo Dirribaa fayyaan isaanii haala sodaachisaa irra yoo jiraate illee wal’aansa fayyaa akka hin arganne dhorkamanii mana hidhaa keessatti dararamaa jiruu jedhan.
Akka maddi kun OMNtti himetti Haalli fayyaa haadha Marroo haala yaaddeessa keessa jira.
Itti dabaluun firri, ollaan fi jiraatonni naannoo sanaa, Haadhaa fi Abbaa Marroo dhaqanii gaafachuu fi nyaata geessuuf akka hin dandeenye illee ibsee jira.
Karaa mana hidhaa isaan itti hidhamanii darbuu dhorkaa akka ture kan ibse maddi horii isaanii nama galchuu fi yaasu dhabanii alama oolanii bulu, gariin ammoo badanii akka jiran dubbate.
Qe’ee, midhaanii fi horiin Maatii Jaal Marroo Dirribaa akka manca’u Bilxiginaan Milishoota Gandaa dabaree dabareen ramadee eegaa jira.
Maddi kun dabaluun akka OMNtti himetti Maatin fi ijoolleen mana irraa baqatanii eessa akka jiran hin beekamu, kanaaf firri nageenya isaaniif yaaddoo guddaa keessa jiran.
Yakki akkasii kun bara bulchiinsa Abiy Ahmad kan nutti dhufeedha malee waan akkasii arginee hin beeknu jedhan.
Dabalunis akka ilaacha OPDOtti maatii qabsa’ootaa dararuun ummanni qabsoo dhiisee manatti galee taa’a jedhanii yaadan ta’ullee kun gonkumaa qabsoo Oromoo dubatti kan deebisu miti jechuun dubbatan.
Related


text:
Dhimma odeeffannoowwan sobaafi burjaajii talaallii Covid-19 ilaalchisee tamsa’aa jiranii
Weerarri dhibee Covid-19 bara faranjootaa 2020 mudate ummata guutuu addunyaaf gaarii hin turre.
Sababa weerara dhibee kanaan namootni heddu lubbuu isaanii dhabaniiru, kaan ammoo guyyootafi torbeewwaniif sireewwan hospitaalotaarra ciisuuf dirqamaniiru.
Weerarri dhibee kanaa namootni hojii isaaniirraa akka hir’ifaman akkasumas sochiileen hawaasummaa akka daangeeffamanis taasiseera.
Tamsa’inni Covid-19 ammallee kan itti fufe yemmuu ta’u gama biraatiin immoo raabsifi kennaan talaallii dhibee kanaa babal’ateera.
Ragaan yeroo dhiyoo Ministeera Fayyaa Itoophiyaa akka agarsiisutti biyyattii keessatti namootni Miliyoona 2.8 ol talaallicha fudhataniiru.
Kun oduu gaarii ta’ullee talaallii dhibee Covid-19 ilaalchisee odeeffannoowwan sobaafi burjaajii gama midiyaalee hawaasummaatiin tamsa’an heddudha.
Odeeffannoowwan kunneen immoo qorannoo saayinsaawaan kan hin deeggaramnefi namootni bu’aa qabeessummaa talaallichaa akka shakkan kan taasisanidha.
Akka fakkeenyaattis talaallicha “666’, “Iluminaatii” kkf kunneen jedhan ni argamu.
Odeeffannoowwan sobaafi burjaajii kunneen lammiileen talaallicharratti shakkii akka horatanfi talaallicha akka hin fudhanne taasisuun tumsa weerara Covid-19 dhaabsisuuf taasifamu gufachiisu.
Kun immoo fayyaa lammiilee irratti miidhaa guddaa geessisa.
Kanaafis talaallii dhibee Covid-19 ilaalchisee odeeffannoowwan Dhaabbatni Fayyaa Addunyaa, Ministeerri Fayyaa Itoophiyaa, Inistitiyuutiin Fayyaa Hawaasaa Itoophiyaafi ogeeyyiin fayyaa laatan hordofuun barbaachisaadha.
Odeeffannoowwan sobaafi burjaajii bu’uura hin qabnerraa akka of qusatanis dhaamna.
Odeeffannoowwan birootif akkasumas odeeffannoowan akka isinif mirkaneessinu barbaaddan nubiraan gahuuf marsariitiifi toorawwan midiyaalee hawaasummaa Itoophiyaa Cheek daawwadhaa.
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
Kun hiriraa guyaa 3 duraa ti sababa network yaroon gad dhifamu dhabee
Essumaa haacaaluu kallatiin dhukasee kaan ajjessee kunoo akkumaa video OMN irraa mullatuu kanaaa fakkataa nafxanyaan afaan oromoo dubbatuu garuu diddee cubbuu ummataa oromoo irratii ofaa jirtii haacaaluu ajjesaanii matii salphisanii oromoo kanan maal jettuu
#AbiyMustGo
#qabsootufurmaata
#FreeJawarMohammed
#StopArrestingOromo
#OromoRevolution
#AbiyMustResign
#abiy_must_be_removed
Kun hiriraa guyaa 3 duraa ti sababa network yaroon gad dhifamu dhabeee
Dhugaa dhoksuu dandeenyu!
Reeffa Hacaaluu kan karaa keellaa naanneesse GGAO geesse Galaanaa Gaaromsaa fi koree reeffa fuudhee Amboon geessu ture malee Baqqalaa Garbaa fi Jawaar Mohammed humnaan hatanii hin deebifne.
Dubbiin akkana. reeffi hospitaala Hacaaluu Phawuloosi bahee gara Amboo qajeele. Akkuma Phaawuloosi bahee naannoo Gulallee bakka Fiinansi jedhamtu (kilomeetira 1 erga deemee) Taakkalaan Galaanaa Gaaromsaati bilbilee bulchiinsa magaalaa finfinneetti reeffa fidii koottu jedheen.
Baasi hunda danda’een ergaa fidii koottu jedhee erga walii galanii of duuba deebi’uudha yoo yaalan ummanni akka malee karaa cufee miira keessa seenee sababii socho’aa jiruuf mijaachuu dide garuma lixaatti qajeelan. Ammas bilbilanii Taakkalaa fi Shimallis erga fiduu dandeenyee wingeet bakka jedhamutti dhufnaa nu eega jennan Galaanan ummanni miira keessa seenee jira hin dhufiina waanti biroo nu muudachuu malaa jedheen. Gidduu kanatti Jawaar fuulduraan karaa Wingeet itti dhufee reeffa duuka gara Burraayyuutti imala eegalan.
Reeffis uummannis deemee gaafa Bulchiisan Magaalaa Burayyuu karra fuuldura gaafuma konkolaatan Jawaar gahu dhukaasni guddaa eegalame. Konkolaata Jawaar dhaabani Gaardonnis keesaaa harca’anii,ummanni hedduun walirratti kukkufe. Gidduu kanatti reeffa fuudhanii kutan. Jawaarfaa Amma bakka Dirree Sololi’aa jedhamutti fiigani reeffa dhaqqabuu dadhabnaan of duuba gara finfinneetti deebi’an. Lubbui isaanituu waaqatu baase reeffa maal humnaan hatanii deebisu?
Achii reeffi karaa keelaa finfinneetti deebi’aa jira jennaan asiin gara Galma Giddu Galaa bakka reeffii jiru dhaqanii achitti qabaman.
Dhugaan jirtu kana. Akkatti reeffi finfinneetti deebi’ee kan beeku Galaanaa Gaaroomsaa maaf callise? eenyuu akka deebisiise silaa ni beeka dirqamaanis ta’u fedhiin kan reeffaa finfinnee geesse silaa isa maaf gaafa Jawaarfaatu reeffaa hatee finfinnee geesse jedhan callisa?
Yoo dirqamaan deebise eenyu akka isa dirqisiise maaf adda baase dubbanne. Yoo maariidhan deebisan ammoo maaf holola mootummaa kana cabsine?
Galaanaa yakka qaba osoo taani garuu haqni jiru kana jechuudhumaafi.
Kuni haqaa dhoksuu dandeenyu waan dhufu dandeenyee keessummeessina malee!
Ilaali Oromoo Haacaaluu Ajjeessuun hanqaate Amboo dhaquun Durbii Hacaaluu warranni Abiy Akkanatti Mormaa isaa irra rukuutuun ajjesee Gochaa gara jabiinaa. Ilmaan Oromoo hardha lubbuun kennaa hardha gatii dhabe lubbuu shimbira hanqate.
Maatiin Abiyot maal jetti . Afaan amaaraa hin dubbatinaa, afaan qomcee faana tokko laga cehuu hin dandeeny
ONN LIVE : Marii oolmaa Oromiyaa Adooleessa 14/2020


text:
Is The Federal police trying to reserve the Gullallee OLF’s Office for the Five?
Waajjirri ABO Gullallee ummataaf sa’aatii laqaanaa 1:00pm irraa qabee akka poolisootni eegaa turan lakkisan himamee booda achii deeman.
Akkuma poolisootni eegan achii deemaniin Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi jiraattotni magaalaa Finfinnee gara waajjira ABO Gullallee deemuun akka qulquleessanii hojii idilee dhaabaa achitti hojjetamuu qabuuf ilaalaa turan.
Poolisootni sa’aatii laaqanaatti kaafaman galgala keessa sa’aatii 4:00pm tti dhufanii deebi’anii akka namuu seenuu hin dandeenye godhan. Poolisootni deebi’anii dhufan yeroo gaafataman komishinii Poolisii federaalaa irraa ajajni darbe jennaan deebinee akka eegnu taasifamne jedhan.
ABO jiraataadha.
Dabessa Gemelal
Suuraa kana yeroo ka’an waraanni hidhannoo guutuun mooraa mana HD ABO Jaal Daawud Ibsaa itti marsee isaan ugguree jira. Namni gombisa dhaqe waraansa hin sodaatu isa jedhan waan taheef waan dhufu hunda hadhaa qabsoo waan taheef dhamdhamuuf kokkolfaa suuraa ka’anii waraana isaan marsee jirutti gadi bahan .
Akka gadi bahaniin qabamanii hidhaman turtii yeroo boodas ni hiikaman .
Injifannoo qabsooti.
Dubbataan murna Hilton kun waraana pp waliin Lixa Oromiyaa deemee jira jedhama.
የሁከት ነጋዴዎች …
በቅርብ ቀን ይጠብቁን!
Related