text:
Ibsa Waajjira majlisa Federaalaa keessatti kenname kanaan, walitti qabaan mana marii ulamootaa Mufti Haji Umar Idriis umanni muslimaa fi hoggantoonni isaa yeroo tokkummaa isaanii labsanitti tahuun soomanni bara kanaa daran adda tahuu ibsan.
Haaluma kanaan hawaasni muslimaa baatii kabajamaa kana keessa nyaataa fi dhugaatii irraa soomanuu qofa osoo hin taane, gocha hamaa hunda irraa akka fagaatu dhaamsa dabarsan. Dabalataanis ummanni muslimaa akkuma seera isaatti baatii Ramadaanaa keessa waliif yaaduu fi namoota qe’ee fi qabeenya isaanii irraa buqqifaman gargaaruun akka dabarsu yaadachiisan.
Dhuma irrattis, manni marii ulamootaa nageenyaa fi tokkummaan ummata muslimaa jiddutti akka uumamuuf carraaqqii guddaa muummichi ministeeraa Dr.Abiy Ahmad fi mootummaan isaa godheef galateeffatee jira.


c: text/html

text:
Geetaahun Laggasaatiin Finfinnee, Fulbaana 24/2022 - Humnootni nageenyaa hayyuu Oromoo beekamaa Gammachuu Magarsaa (PhD) guyyaa kaleessaa erga to’atee booda gadi lakkisuu, ilmi isaanii kan ta’an Soolan Gammachuu Addis Standarditti hime. Humnootni nageenyaa ganama sa’aatii 12:30 mana jireenyaasaaniitii fudhanii guyyaa guutuu erga to’annoo jala oolchanii booda galgalarra gadi
Finfinnee, Fulbaana 22/2022 - Dhaabbanni qorannoo fi misooma albuudaa Itoophiyaa fi Sa’uudii Arabiyaa keessatti pirojektoota qabu, Tulluu Kaappii, bakka bu’oota dhaabbilee mootummaa Itoophiyaa adda addaa waliin walga’ii guyyoota sadiif turu milkaa’inaan xumuruun tarkaanfiiwwan hatattamaan Pirojektii Warqee Tulluu Kaappii, Oromiyaa Lixaa magaalaa Ayraa-Gullisoo irraa gara bahaatti 28km
Ayyalaa Galaan (PhD) @AyeleGelan Safaricom Finfinnee gahee osoo hin turin mormiin isa mudate. Hoggantoonni Safaricom garaagarummaa daldalaa Itoophiyaa fi Keeniyaa gidduu jiru waan hin hubanne fakkaata. Dhaabbatichi bakka gabaa haaraa keessa qubachuuf hojii duraa irratti bobba’ee ture. Isaan keessaa hojjattoota biyya keessaa qacaruun gabaa guddaa Itoophiyaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hegeree Oromiyaatiin
Hujjaajonni ( keeysummonni Gooytaa ) Ganama Jum’aa onkololeeysa 3/2014 Muzdalifarraa gara Dirree Arafaa godaanan. Qaamni (rukniin) guddaan hajjiidha Ardil Arafaa dhaabtudha waan taheef Salaata Dhurii fii Asrii Iddo takkatti gabaabsanii waliin salaatan booda namuu fedhii fii dhimma dhufeef Goytaa guddaa Rabbii isaanii kadhatan, du’aa’iis ni godhatan . Seennaa Aduun duratti ammo Ardii Arfaa gadi dhiisanii gara Muzdalifaa bahuu qaban. kan buluun dirqamaa erga Arafarraa bahanii bakka Muzdalifa ja,amtu bulanii dhagaa duraa darbatuuf gara munaa sossohu qaban . Ergasii guyya sadeen tashriiqa muna keeysaa maadheeyfatanii Boolla guddoo ,Jiddu galaa fii Boolla Xiqqotti dhagaa xixiqqaa akka firii shunburaa hunadattu 7/7/7 darbatu. Namni jerjera qabu guyyaa lama erga dhagaa darbatee Muna gaddhiisee gara Makka dhaqee “Xawaafaa Dhaammannaa Ka’baan godhee booda galuu ni dandeya . warra hajjiin isaanii qebalmte diliin isaanilleen maaramteef isin haa godhu. Aammiiiin
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
#OromoProtests Olola fakkeessaa Master Pilani ni dhaabna nagayas ni buufnaan OPDO yeroo oofamaa jiru kanatti Wayyaaneen Oromoota ganda gandatti fixuu daranuu cimsitee deemaa jirti. Erguma labsiin OPDO bahee asiiyyuu yoo xiqqaate ilmaan Oromoo 21 ajjeefamanii, dhibbatamaan madayanii, kumaatamaan hidhamaa jiran.
Hireen ummanni Oromoo qabu lama. Tokko haga saroonni Wayyaaneen ganda gandatti isa fixxuu taa’ee ofirratti eeguu. Kan lammataa bifa haarayaan tokkummaadhaan qabsoo finiinsee waloon duula ajjeechaa kana ofirraa ittisuudha. Marsaa kana dirmammuun Oromorraa geesse Wayyaanerras gahuu qabdi. Oromoon biyyeerra isaan warqiirraa akka hin tolfamin agarsiisuun dirqama ta’a.


text:
Hagayya 1,2016/ Arsii bahaa aanaa Shirkaa magaala Shirkaatti poolisoota Agaazii afur irratti uummanni reebicha irraatti fudhatame gara Hospitaala Asallaa geessaa jiru. Magaalan Zuwaayis waraana Wayyaanee agaazii ganama kana du’eef jecha halkan kana ummata reebaafi mana hidhaatti guuraa jiran seeruu abbaas namni keessaa waan baqate fakkaata daldalli hin jiru waraana qofatu magaalattii keessa jira Asaasas waraana malee namni magaala keessa sossohu hin jiru.
Godinuma Arrsii aanaa Roobee magaala Habeetti mormiin FXG finiinaa oole. Nu kan bulchu ABO malee wayyaanee miti jechaa oolan namoonni kudha shan hidhaman kan yeroof maqaa isaanii addaan hin baane.
Kana malees Godina Baalee aanaa Gaasaraa Dambalitti halkan kana mormii cimaatu godhamaa jira Wayyaanen hin bullu jechaa jira. Qeerron Dambal
Godina Wallaggaa Magaalaa Naqamtee keessatti guyyaa Har’a jechuun Hagayya 01/08/2016 galgala kana saatii lamaa jalqabanii nama dhimma isaaf karaa deemu Agaaziin qabdee reebaa jirti.Naannoo ani arge safara maaramii bakka jedhamutti namoota hunda lafarra ciibsanii reebaa jiru.baayyee kan nama dhibu namoota barumsa galgalaa baratan,namoota waldaa amantaa garaagaraa kessaa galan hunda jilbeeffachiisanii reebaa jiru.


text:
Labsii Qeerroo Bilisummaa Oromoo waamicha Ajaaja olaanaa WBO Irraa dhihaate hordoofun bahee
(Qeerroo, Waxaabajjii 1/2019) Qeerroon Bilisummaa Oromoo qabsoo siyaasaa gaggeessaa turee dhaaba isaa ABO jalaatti hiriiruun hanga har’aatti qabsoo godheen jijjiiraama biyya tana keessaatti mul’aata jiruuf madda bu’uuraa tahee jira. yeroo kanaattis jijjiiraama siyaasaa idiil addunyaa, afriikaa, gaanfa afriikaa, akkasumaas impaayera Itoophiyaa fi Biyya teenya Oromiyaa keessaatti tahaa jiruu obsaan ilaalaa jirraa. akeekni Qeerroon qabsoo taasiseef sarbaama mirga namoomaa qe’ee Abbaa oromoo kabaaja fi ulfiina dhabdeetti kabaaja horee mirga abbaa biyyummaa akka sabaatti qabnu mirkaneeffannee kabaajchiifatuufi. Haa tahuutii taateewwaan irraa deeddebiin tahaa jiraan hundiyyuu kan faallaa wareegaama oromoon akka sabaatti kaffaalaa turee waan tahaaniif kana immoo callisnee ilaaluuf obsa fixaannee jirraa. waanti amma mul’aataa jiruu kun namootaaf ifa tahuu baatuus nuti Qeerroon bilisummaa oromoo qabsa’oota keenya qaalii abboota qabsoo umurii isaanii qabsoorraatti dabaarsan galateeffachaa, kabaajaa qabsoo keenya hanga galmaan geenyuutti qaama akeeka ABO galmaan gahuuf sochoo’u waliin hiriirree itti fuufna.
addaatti ammoo……………..
Yeroo ajaajni oolaanaan WBO waamicha nuuf dhiyeesse kanaatti gaachaana keenya WBO waliin dhaabbachuun roorriisaa maqaa oromootin nu daraaraa jiruutti xumuura gochuuf Oowwaannaa keenya dhageessiisna. Qeerroon Bilisummaa Oromoo warraaqsa aarsaa qaalii itti kaffaaluun asiin gahee hattoota warraaqsaan jalaa hataamee karaa hin malleetti diinaan oofamaa jiruu aarsaa kamiyyuu kaffaalee akeeka isaa galmaan gahuuf qophii tahuu isiin beeksiisna.
Haala yeroo irraatti QBO haala gataantaraa keessa jiruu kanaatti xumuura gochuuf waamicha Jaallan qaalii ajaaja olaanaa WBO irraa nuuf dhiyaate fudhaannee tarkaanfiitti seenuuf qophii xumuruu keenya gamanumaan isiin beeksiisna.
kanumaan walqabaatee haaloonni tarkaanfii kana akka fudhaannuuf nu kakaasan hangi tokko.
1•waadaan murna biyyaa bulchuun uummaata keenyaaf galaame faalla’uun holoolaaf qofa nutti fayyaadamuun Qeerroon akka uleetti ilaalamee guyyaa rakkoo qofa ergatuuf nutti fayyaadamuun isaanii tuffii guddaa nuuf qabaan agaarsiisa. kanaaf immoo nuti akeeka keenya galmaan gahuuf irree keenya ol kaasna. gaaffii waggaa dheeraaf gaafatamee osoo hin deebisiin holoola biraa Obbooleessa hangaafa Qeerroo kan tahee qaama keenya WBO irraatti oloola oofaamu dura dhaabbachuuf of qopheessina.
2• Qaamni biyyaan bulcha ofiin jedhuu waggoota 28f Saamiicha uummaata oromoo irraatti raawwatee ammaas itti fufuun cinaatti erga waggaa tokkoon asii immoo maqaa jijjiiraama jedhuun uummaata gowwoomsaa ajjeechaa saamichaa fi buqqaafamuu nurraatti gaggeessuun duubaan ammoo saboota biroo qabeenya keenya dhaalchisaa waan jiraaniif kanarraa uummaata keenya baraaruuf tarkaanfii kamiyyuu fudhaachuuf kaanee jirraa.
3• gaaffii bu’uuraa qabsoo uummaata oromoo karaa maksuun ukkaamsanii inumaayyuu hiraarsa itti fufaa jiruu. hidhaamtoota achii buuteen isaanii dhabaame nutti himuu jennee osoo eegnuu, dabaalataan butaanii ukkaamsuun itti fufee jiraa. kanaaf immoo Qeerroon gochoota uukkaamsa fi zaliilii mootummaan nurraatti raawwataa turee har’aa akka as nutti deebi’uuf hin heeyyaamnu. kana duraas ni dhaabbannaa.
4• Waraana bilisummaa oromoo WBO waliin karaa nagaan xumurra jedhee waadaa ertiraatti galee haaluun lola labsuun isaa nageenya kan hin feene shoroorkeessaa tahuu isaa nu agaarsiisa. kanaas bosoonaa fi qilleensa oromiyaa summiin faalaa jiraachuun isaanii ilmaan oromoo WBOtti lolaa banuun isaa egeree oromoo gaaffii jala kan galchuu waan taheef shira mootummaan abbaa irree nurraatti raawwataa jiruu ni balaaleeffanna. walumaa galaatti qonnaan bulaan, daldalaan, hojjaataan, hayyoonni, beektoonni, artiistoonni, beektoonni fi
qabsa’oonni sirna kanaan waggoottan biyyaa ari’aatamaa hidhaamaa ukkaamfamaa ajjeefamaa fi saamamaa, akkasumaas jiraa gubaataa turree yeroo kanaatti sirna kana ofirraa qimmiiduun adaabbii dhumaa adaabuu qabna.
5• gaaffiin mirga hiree murteeffannaa oromoo akka kabaajamuuf akkasumaas sirna waggaa 30tti dhiyaatuuf nu hiraarsa jiruu kanaatti xumuura gochuuf Qeerroon waamicha ajaaja olaanaa WBO dhagaahuun waamicha kanaaf fiincila maayii Garbummaa labsee jiraa
======================
QBO akka daraan jiraatee kabajaa kaleessa ummata keenya irraa diinni mulqe deebifnee uummaata keenya goonfachiifnu yeroo kamiiyyuu caalaa murteessaa ta’uu hubatuun dhalli oromoo kamuu bakka jiruu fiincila waamame irraa hirmaatuun kaayyoo abbootii fi akaakilee kiyyaa galmaan gahiinsa Isaaf, haa wal jalaa howwaannun waamicha QBOti.
Injifannoon uumnaata Oromoof.
Laabsii Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Waxabaajjii 1/2019


text:
Muudamni Itti Fakkeessii Mootummaa Faashistii Abbaa Irree Wayyaanee gola Paarlamaa Sobaa Keessatti Har’a Gaggeesse Diramaa jechuuf Illee Diramaan hojii ogummaa artii waan ta’eef, Muudama_muddama hiika hin qabneefi Wayyaanee kufaatii isaa dhumaa irra jiru kufaatii irraa kan hin olchine ta’uun beekamadha. Ammas Injifannoon Qabsoo Warraaqsaa Biyyoolessaa Oromiyaa FXGn mootummaa wayyaanee muddee qabee of ijibbachisaa jiruu daranuu itti jabaatee itti fufa. Mudamni fi Muddamni Kunis waan nama raajuu hin qabu, Gdhugaan jiru garuu yeroo kanatti biyyattiin mootummaa hin qabdu.
- Har’a biyyattiin maqaa labsii muddama(State of Emergency ) jedhuun ifatti Waraanni uummata irratti labsamee uummata ulee of harkaa hin qabne irratti guyyaa guyyaan Waraanni irratti Banamee lubbuun wareegama, hidhaman, saamamaa fi yakka shororkeessaa waraanaan hiraarfama guddaa keessa jira uummatni!!
- QEERROON BILISUMMAA OROMOO fi Uummatni OROMOO Qabsoon hanga bilisummaatti dhumnee dhabamna malee hiraarsa waraanaan duubatti hin deebinu jechuun falmaan hadhaawaan Oromiyaa keessatti itti fufinsaan gaggeeffama jira.
- Paarlaamaan Wayyaanee EPRDF/TPLF Uummata biyyatti akka bakka hin buunee fi aantummaa uummataa hin qabne Yakka guyyaa guyyaatti Uummatarratti waraana Bobbaasuun ajjeechaa jumlaa, hidhaa fi hiraarsa rawwacha jiraniin ragaa bahani jiru. Ragaan kana caale hin jiru.kanaafuu waan Paarlaamaan Wayyaanota kun dabarsu uummata biyyatti walii galatti bakka hin bu’u. Namas hin ajaa’ibu.
- Uummataa dhiiga dhangalaasaa jirtuu irratti har’a Har’a garuu wal guurtee yeroo muuddama keessa seentee wal muudaa jirra jettuu hin qaanuuftuu?????? Furmaatni roga kanaan dhufu gingilchaan Bishaan waraabuudha!!
- Gaaffiin uummataa Oromoo walumaa Galatti gaaffii bilisummaa fi walabummaa dha. jijjiiramni Sirna kallattiin akka dhufuu fi mootummaa uummata bakka bu’uu kan bilisummaa fi mirga uummattoota tiksuu gadi dhaabuuf qabsoo godhamudha.
- Ammas kufaatii oltee hin bulleef boruu dhufaa jirtuuf wayyaaneen akka nama Bishaan nyaatee hoomacha qabata jedhanii ta’aa jirtu kun yeroon aangoo gadi lakkisuu qofatu furmaata waarawaati malee aangoo irraatti achumaa wal mummuduu fi mummuddamuun qabsootti daranuu uummataafi Qeerroo kan jabeessuu ta’uu ni hubachiifna.
- Teessoon Paarlaamaa Sobaa wayyaanee kun hatattamaan diigamee facaa’uu qaba malee utuu 21 mitii 1000 iyyuu mudee gurrii dhaggeeffatuu hin jiru hiikaa tokko illee hin qabu!!
Injifannoon Uummata Oromoof
Qabsoon itti fufa!!
Seenessaa Qeerroo


text:
Godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti hiriirawwan geggeessaman keessatti namoonni Oromiyaa keessatti hookkara kakaasuu, dhiiga dhangalassuu fi qabeenyaa namoota dhuunfaa barbadeessuutti fuuleffatanii socho’an qabamuu isaanii, mootummaan naannoo Oromiyaa dubbatee jira.
Itti-gaafatamaan Biiroo Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa, Obbo Addisuu Argaggaa akka jedhanitti, Shawaa Kaabaa, aanaa Warra-Jaarsoo, magaalaa Gohaa-Tsiyoon keessattii fi aanaalee Oromiyaa hiririirrawwan gidduu kana itti geggeessaman ka biroo keessatti namoonni akkanaa qabamanii harka poolsii Oromiyaa jiran.
Qorannaanis itti fufee jira. Miseensonni garee mormituu fi jiraattonni Sahawaa Kaabaa irraa VOA-f ibsa kennan immoo immoo, “mootummaa giddu-galaa tu hiriira nagaa uummatni geggeesse gara hookkaraatti jijjiruuf namoota ergama addaa qaban kana nutti bobbaase” jedhan.
Qophii guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Lebaanon Beeyruut keessatti hojjattu mana namaa ta’uun jiraataa kan turte Alam Dachaasaa wal’ansaaf Hospitaala eega seentee booda achumatti of ajjeefte jechuun poolisiin biyyattii beeksisee jira.
Namni Alamiin hojjechiifataa turee, sababaa ni dhukkuba, jedhuun akka isheen gara Itiyoophiyaatti deebifamtuu qoonsilaa Itiyoophiyaa Beeruut keessa jirutti geesse ture.
Garu qonsilaa Itiyoophiyaa kan ta’an Obbo Asaaminnew Debelee akka jedhanitti Alam ituu biyyatti hin deebifamiin dura wal’ansa fayyaa argachu qabdi jennee waan itti himneef namichi geessuuf jennaan diddee, sana booda polisii waamnee isaan Hospitaala ishee geessan jedhu.
Alam waajiira qonsilaa sana biratti kokolaataa namtichaa seenuu yeroo diddeetti reebicha, rifeensa qabanii lafa irra harkisuu akkasumas iyyaa bo’aa fi akka turte vidiyoon waraabame agarsisee jira.
Qonsilaan callinsaan ilaale sun ishee oolchuu ni danda’a ture komee jedhuuf Obbo Asaamneew deebi kennaniin ana qofaatu waajiira keessa ture, poolisii waamee booda immo dhaqee Alamiin dubbiseera. Sana booda poolisiin gara mana yaalaatti ishee gesse jedhu.
Haadha ijoolee sadii kan taate Alam Dachaasaa ijoolleen ishee ka biyya jiran ta’uun beekamee jira.
Gabaasaa guutuu MP3 tuquun dhaggefa


text:
Aadaa Oromoo keessaa ijoollee hurursuun aadaa gaarii qabnu keessaa tokkodha.Huruursuun Sossobuu ykn Afaan Ingiliziitiin “lull”kan jedhamu waliin caalaa wal gitu danda’a. “Hush” inni jedhamu kun “usi”ykn “callisi” kan nuti jennu waliin wal gita. Ingilizootis ijoollee haala nuti sossobnuun ykn huruursinuun huruursu waan ta’eef dhimma kana irratti aadaa walfakkaatu qabna jechuu dandeenya.Aadaan keenya kun utuu hin … Continue reading Ijoollee hurursuun
Month: February 2020
Baay’een na yaachisa Akkamiin gadi ciisa Jiruun nama tokko Maaliif na yaaddessa Waggaa meeqa jiraatu Biyyaa lafaat irra Yaaddoo an hin cabsadhu Mee kaasaa na irraa Boo’een hin cabsadhu Ba’ees hin boqadhu Ba’ii badiinaan jedha Maaliif hin baqadhu? Eessatti baqadha Eenyuttan baqadha Orma na in beekne Lubbuu koo maal nyaadha Maraachuun koo hin hafne Qullaa … Continue reading IMIMMAAN YAADAA
Namni kamiyyuu akka miseensa hawaasichaatti wabii jireenyaa argachuuf mirga qaba. Karaa carraaqa biyyaa waliigaltee adunyaas, akkasumas akka qabeenyaa fi caasaa biya isaattis, ulfina guddina mataa isaaf waan barbaachisaa ta’an mirgoota dinagdee, hawaasummaa fi kan aadaa ni qaba.
Namni kamiyyuu mootummaa biyya isaa keessatti kallattiidhaan ykn karaa bakka bu'oota isaa kanneen bilisaan filatamanii hirmaachuuf mirga ni qaba.Namni kamiyyuu tajaajila mootummaa biyya isaa keessaatti namoota biroo waliin walqixa fayyadamuudhaaf mirga ni qaba. 3. Bu'uurri aangoo mootummaa fedhii ummataati; fedhiin ummataatiis kan ibsamu yeroolee murteeffamanitti filannoowwan adeemsifamaniin hoggaa ta'u; filannoowwan kunneen nama hundaaf carraa walqixaa … Continue reading Mirgoota Namoomaa Idil-Addunyaa Keewwata – 21
Jaalala baay’isi.Beekumsa ida’i.Qabeenya hiri.Inaaffaa hir’isi.Ilaalcha wal-qixxeessi.Hojii guddisi!Teessuma xiqqeessi. Jaalalli Dhugaa: Mi’aawaadhaa dhandhamadhu.Urgaawaadhaa fuunfadhu.Gammachuudhaa simadhu.Icciitiidhaa eeggadhu.Dorgommiidhaa itti hirmaadhu.Qabsoodhaa injifadhu.Abdiidhaa obsaan eeggadhu.Qabeenyaa horadhu.Bultiidhaa ijaaradhu.Gaaddisaa jala boqadhu!
DURII FI HAR'A ..DUR Duumessa jaalalaatu Lafa keenya uwwisa Ijoolleetu gad-jedhee Maanguddoota dubbisa HAR'A... Jaalalli dhidhimee Jibbi guutee lafa! Safuun biyyaa ba'ee Fakkaateera fafa! .. .. DUR... Hunduu qixa qaba; Ormi dinqa hinlixu! Fo'aan dhugaan dhufe Ololaan hincitu! .. .. HAR'A... Sobatu shubbisa; Dhugaatu gad-jedhe! Gadheen dinqa bulee, Dubbata waan fedhe! Gammach G.
Jaalala onneeBeekumsa sammuuObsa garaaDhugaa arrabaaOgummaa harkaa qabadhu! Bara Jireenya Kee Keessatti: Kan dabarsite yaadadhu.Kan keessa jirtutti jabaadhu.Kan itti deemtuuf abdiin jiraadhu.Bakka yaadde gahuuf obsa qabaadhu.Kaayyoon kee akka galma sii gahuuf rabbiin kadhadhu!
Yeroo tokko, andaaqqoo, hantuuta, bofa, ruumicha fi leenca ta’anii gamtaadhaan duula deemuuf waliin mari’atan. Kaayyoon duula kanaas deemanii loon hatuuf ture. Amma deemanii deemanii bakkee dhaquu barbaadanitti yogguu dhiyaatan, dhaabbatanii (ejjetanii) akkamitti akka loon hatan waliin haasa’uu fi hojiis addaan qoqqooddachuuf karoora baafatan. Kana keessatti kan karoora baastu andaaqqoo turte. Andaaqittiinis akkana jettee karoora ibsiti: … Continue reading Malaan duulan jette andaaqqoon (lukkuun)
2) Ababbalii ykn Hawwii Inni kun ammoo osoo warri hin beekiin warri walfuudhan waliif galanii walfuudhuu ta’a. Gurbaa fi isheen qofti walii galuudhan haala mijeeffachuun gurbaa intala beellamee fudhatee gala. Yeroo kanatti maatiin gurbaa beeku danda’u kan ishee intalaa garuu hin beekan. Adeemsa keessaa gurbaan guyyootamuraasa booda gara maatii isheetti jarsummaa ergachuun araaramuuf karaa bana. … Continue reading Sirna fuudha fi Herumaa kutaa lama
Qorichawwaniifi baala Haraaraa (Araada) Nama qabsiisan Sadarkaa adduunyaatti, namooti tokko tokkoofi hawaasni, rakkoowwan qoricha dhorkamanii isaan muudataa jira. Qoricha hin hayyamamineen fayyadamuudhaan,namooti dandeettii isaanii akka hindhugoomsine / humna keessa isaanii, guutumaan akka hin mul’isine/ kan isaan ittisuufi guddina hawaasaafis guufuu ta’an jiru.Gabaabumatti qorichawwan kunniin, fayyadamtoota, maatii,uummatafi hawaasa irratti,rakkoo hamaa kan geessisanidha.Addunyaa’rratti qorichawwan seeraan dorkaman,to’annoo ala … Continue reading Qorichaafi Baala Saammuu Haddoochan


text:
ch03.qxp 2/13/2010 4:36 PM Page 37
3 Why We Work
S Skkiillllss iinn TThhiiss CChhaapptteerr .. .. ..
Examining Lifestyle Goals and Factors
Recognizing Needs vs. Wants
Measuring the Value of Work
Examining Career Trends
GETTING STARTED
P Peeooppllee wwoorrkk ttoo aacchhiieevvee tthhee tthhiinnggss tthheeyy wwaanntt aanndd nneeeedd D Drraaww aa ppiiccttuurree ooff yyoouurrsseellff ttwweennttyy yyeeaarrss iinn tthhee
i inn lliiffee,, ffrroomm sshheelltteerr aanndd ccllootthhiinngg ttoo rreessppeecctt aanndd pprriiddee.. f fuuttuurree.. WWhhaatt wwiillll yyoouu bbee ddooiinngg?? WWhheerree wwiillll yyoouu bbee??
D Doo yyoouu ddaayyddrreeaamm aabboouutt tthhiinnggss yyoouu wwaanntt iinn lliiffee wwhheenn W Whhoo wwiillll yyoouu bbee wwiitthh?? WWhhaatt ccaann yyoouu ddoo nnooww ttoo mmaakkee
y yoouu aarree aann aadduulltt,, ssuucchh aass tthhee ttyyppee ooff hhoommee yyoouu wwiillll lliivvee t thhaatt vviissiioonn ooff yyoouurrsseellff ccoommee ttrruuee??
i inn,, tthhee ccaarr yyoouu wwiillll ddrriivvee,, oorr tthhee nnuummbbeerr ooff cchhiillddrreenn yyoouu
w wiillll hhaavvee?? IIff yyoouu ssttaarrtt ppllaannnniinngg nnooww,, yyoouu ccaann iiddeennttiiffyy aa
c caarreeeerr ppaatthh tthhaatt wwiillll hheellpp mmaakkee tthhoossee ddaayyddrreeaammss
b beeccoommee rreeaalliittyy..
37


text:
Caamsaa 1/2016 Bulchiinsi Yuunibarsiitii Jimmaa Barataa Abdiisaa Guutamaa waggaa tokkoof barnoota irraa dhorke.Mooraan Yuunibarsiitii
Jimmaas Caalmaatti Eeggichaa Waraana agaazii jala galte.
Bulchiinsi Yuunibarsiitii Jimmaa bara baraan harka mirgaa mootummaa Wayyaanee tahuun kan tajaajilaa jiru, Barataa Oromoo Abdiisaa Guutamaa barataa ‘Nursing’ waggaa 2ffaa mormii gaaffii abbaa biyyummaa keessatti hirmaattetta jechuun waggaa tokkoof barnoota irraa adabeera.
Bulchiinsi Yuunibarsiitii Jimmaa gochaa hammeenyaa fi gara jabeenyaa barattoota Oromoo irratti yeroo hunda kan bahu, Barattoota humnaa tikaatti dabarsee dararsiisuu fi barnoota irraa ari’uun tahuu eenyumtuu hin haalu.Yaa ta’u malee, mootummaa Wayyaanee kufaatii irraa
oolchuu kan hin dandeenye tahuu baree bulchiinsi yuunibarsiitichaa gochaa kanarraa of qusachuu qaba.
Nutis qeerroon barattootni Oromoo gama keenyaan ajjeechaa, hidhaa fi dararri, barnoota irraa ari’amuu qabsoo Oromoo duubatti kan hin deebisne tahuu ni hubachiisuun Warraaqsii FXG marsaa 5ffaan bakka hundatti jabaatee akka itti fufu dhaammanne!!
Caamsaa 1,2016 Bulchiinsi Yuunibarsiitii Jimmaa Barataa Abdiisaa Guutamaa Waggaa Tokkoof Barnoota Irraa Dhorke.
Caamsaa 1/2016 Bulchiinsi Yuunibarsiitii Jimmaa Barataa Abdiisaa Guutamaa waggaa tokkoof barnoota irraa dhorke.Mooraan Yuunibarsiitii


text:
Wallagga Lixaa fi Shawaa Kibba-lixaa keessatti mormiin itti fufuu isaa fi lubbuun dhabamuu jiraattonni naannoo fi hoogganoonni paartilee mormituu dubbataa jiru. Akka jiraattonni fi hoogganoonni Koongiresa Federaalawa Oromoo Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanitti, guyyaa har’aa jechuun, Mudde 3, bara 2015 hiriirri mormii godinaa Wallagga Lixaa magaalaalee Gidaamii, Ayiraa fi Boojjii Birmajii keessatti geggeessamee jira.
Godinaa Shawaa Kibba-Lixaa, aanaa Tolee, magaalaa Baantuu keessatti hiira barattoonni sadarkaa lammaffaa geggeessan irratti poolisiin dhukaasa banuun barataa Dajanee Sarbeessaa jedhamu ajjeesuu isaa fi barattoota ka biroo madeessuu – Godinichatti, hoogganaan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Gabre-mikaa’el Dhaabaa ibsa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kennaniin beeksisanii jiran.
Wallagga Lixaa, aanaa Gullisoo, Mana-barnootaa Qophaa’inaa Calliyaa bakka kaleessa barataan kutaa kudha-lammaffaa Guutuu Abarraa itti rasaasaan ajjeesametti, barataan ka biraan madaa’e Hospitaala Ayiraa geessamee ture, Kennasaa Caalaa har’a ganama du’uu isaa jiraattonni naannoo beeksisanii jiran. Oduuwwan guyyaa har’aa dhaga’aman kanaaf Koomishina Poolsii Oromiyaa irraa deebii argachuuf deddeebisnee bilbillee iyyuu itti hin milkoofne.
Kaleessa garuu, sadarkaa Koomishinaraatti Abbaa Deemsa Hojii fi Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Koomishina Poolisii Oromiyaa, Salamoon Taaddesee, dhimmoota mormii barattootaa fi deebii gama mootummaa irratti bal’inaan kan haasofsiisne kutaa lammataa qaba.


text:
Kutaa darbe keessatti Ya’quub (aleyh salaam) dhaamsa gaarii isaaniif dhaamun Biniyaamin obboleeyyan waliin akka erge ilaalle jirra. Kutaa kana keessatti immoo Biniyaamin Misirin erga gahee booda wanta adeemsifame ilaalla:
Dabalata
Kutaa darbe keessatti Nabii Ya’quub (aleyh salaam) Biniyaaminiin isaan waliin erguuf ilmaan isaa irraa maqaa Rabbiitiin kakuu akka isaan irraa fuudhe ilaalle jirra. Erga isaan akeekachiisee fi ahdi (waadaa cimaa) isaan irraa fuudhee booda Biniyaaminin isaan waliin erguuf murteesse. Of eeggannoo akka godhan akkana jechuun isaanif dhaame:
Dabalata
Obboleeyyan Yuusuf bara dheeraa booda sababa hoongetiin gara Misir akka dhufan kutaa darbe keessatti ilaalle jirra. Isaan Yuusufin haa wallaalanii malee inni yoosu isaan beekuun haala gaariin isaan keessumeesse. Yommuu gara biyaatti deebi’an midhaan isaaniif safaruu waliin maallaqa daldalaa isaaniif deebise. Garuu lammata yommuu deebi’an obboleessa isaanii xiqqaa yoo hin fidin midhaan akka hin arganne isaan akeekachiisee. Obboleeyyanis yommuu gara manaa deebi’an akeekachiisa kana haala armaan gadiitiin abbaa isaaniitti himan:
Dabalata
Obboleeyyan Yuusuf Dhufuu
Bara dheeraa dura obboleeyyan Yuusufin eelatti darbuun abbaa isaa irraa fageessan kunoo rakkoon isaan dirqisiisuun gara Yuusufi dhufan. Kunoo Yuusuf osoo barbaade carraa isaan irraa gadoo baafachu argatee jira. Garuu inni muhsiiniin (warra tola oolanii fi hojii bareechisan) keessaa tokko waan ta’eef gadoo baafachuuf hin carraaqne. Kana irra, nama hunda caalaa isaan keessumeesse. Kuni gaarummaa akkami! Nama qileetti si darbe baroota dheeraa booda yommuu sitti dhufu maaltu sitti dhagahamaa? AllahuAkbar! Rabbiin amala Yuusufin badhaase kana nullee haa badhaasu. Aamiin Allaahummaa aamiin. Mee gara seenaa ajaa’iba kanatti haa dabarru:
Dabalata
Kutaa darbee keessatti mootiin Misir Yuusufin mana hidhaati baase ofitti dhiyeessu akka barbaade ilaalle turre. Garuu Yuusuf hanga yakkaa irraa qulqulluu ta’uu isaa mirkanaa’utti mana hidhaa keessaa bahuu dide. Mootichi yakka irraa qulqulluu ta’uu erga mirkaneesse booda akka Yuusufin fidan tajaajiltoota isaa ajaje:
Dabalata Dubbisuuf
Kutaa darbe keessatti mootichi Miisir abjuu ajaa’iba arguun hiika isaa beekuf namoota gurguddoo akka walitti qabe ilaalle jirra. Namoonni kunniin yommuu abjuu kana hiiku dadhaban namtichi duraan Yuusufin waliin mana hidhaa ture nama sirnaan abjuu hiiku ni yaadate. Kanaafu, gara Yuusuf na erga jedhe. Innis gara Yuusuf deemuun hiika abjuu gaafate. Innis hiiki sirrii furmaata waliin kenneef. Mootichi yommuu kana dhagahu, garmalee gammade. Yuusufi kana natti fidaa jedhe.
Dabalata
Mootii fi Abjuu Yuusuf yakka tokko malee mana hidhaatti akka darbamee ni yaadatama. Namni yakka tokko malee hidhame, mana keessa zalaalami hin turu. Guyyaa tokko ima baha. Kunoo Yuusuf waggoota muraasaaf mana hidhaa keessa erga ture, yeroon bahiinsa isaa ni dhiyaate. Yeroon kunis yeroo mootiin biyya Misir bulchuu abjuu ajaa’ibaa arguudha: Dabalata
Qajeelcha fi seenaa Nabiyyii (SAW) barachuun Muslimoota hundaaf dhimma garmalee barbaachisaa ta’eedha. Kaayyoolee baay’ee galmaan gaha. Isaan keessaa ijoon: Eenyummaa Ergamaa Rabbii (SAW), hojiiwwan isaa, dubbiiwwan isaa fi wantoota inni mirkaneesse beekun isatti hidhachuu fi fakkeenya godhachuu, Muslimni akka nabiyyii (SAW) jaallatu taasisu. Nuti yeroo Nabiyyiin Qureeshotatti da’awaa godhuu fi isaaniitti qabsaa’u bira hin jirru. Kanaafuu, akkamitti osoo isa hin beekin isa jaallachuu fi hordofuu dandeenyaa? Kanaafuu, karaan tokkichi nabiyyi (SAW) itti jaallatanii fi hordofan seenaa isaa (siiraa) barachuudha. Seenaa Nabiyyii barachuu fi qo’achuun Nabiyyiin abbaa manaa akkami, hogganaa akkamii, bulchaa akkamii, barsiisaa akkamii, abbaa murtii akkamii, daa’ii akkamii akka turan ni baranna. Haala fi eenyummaa keenya osoo adda hin baasin hundi keenyayyuu seenaa Nabiyyii qo’achuu fi qorachu irraa faaydaa guddaa arganna. Kitaabni kuni seenaa odeessu qofa osoo hin ta’in barnoota seenaa irraa argamu jalatti gabaabbinaan ni dhiyeessa. Kuni haala salphaan seenaa Ergamaa Rabbii (SAW) irraa barnoota akka fudhatanii fi hojitti akka jijjiraniif nama gargaara. Seenaa as keessatti dhiyaate nama guddaa qofaaf osoo hin ta’in nama hundaaf qajeelcha ta’a. Sababni isaas, umrii daa’imummaa, ijjoollummaa, dargaggummaa fi umrii san booda jiru keessatti wanta Rasuula (SAW) qunname fi adeemsa isaa waan himuuf, ijoolleef, dargaggootaa fi namoota biroo hundaaf barnootaa fi qajeelcha guddaa ta’a.
Kitaaba kana buusuf liinki armaan gadi tuqaa:
https://sammubani.files.wordpress.com/2021/12/ilmaan-namaatiif-qajeelfama-seenaa-nabiyyii-kabajamaa.pdf
Gara Tawhiidaatti waamuu fi shirkii achi gatuu Kutaa darbe keessatti Nabii Yuusuf (aleyh salaam) dargaggoota lamaan isa waliin mana hidhaa seenaniif abjuu isaanii hiikun duratti, gara tawhiidaatti isaan affeerun jalqabe. Tawhiinni karaa tokkicha namni ittiin milkaa’u danda’uudha. Mee affeeraa gara tawhiida Nabii Yuusuf dargaggootaaf taasise ilaalu itti haa fufnu: Dabalata
Jireenya Mijaa’innaa irraa gara Mana Hidhaatti Jiruun tuni qormaataa fi bu’aa bayi baay’een tan guuttamteedha. Yeroo hundaa rakkoon homaatu osoo na hin qunnamiin mijaa’inna keessa nan tura jedhanii yaaduun gowwummaadha. Addunyaan iddoo qormaataa waan taateef yeroo garii mijaa’inna keessa, yeroo biraa immoo rakkoo keessa taana. Kunoo jireenyi nabii Yuusuf aleyh salaam fakkeenya guddaa nuuf taati. Yuusuf koolu abbaa isaa keessatti kunuunfama ture. Ergasii yeroo muraasan booda qananii kana keessa butamuun gara eelaatti darbame. Ammas yeroo muraasan booda eela keessaa baafamuun biyya misir keessatti masar mootummaa keessatti jireenya isaa itti fufe. Hanga yeroo murtaa’e mijaa’inna fi toltu keessa jiraate. Garuu qormaata cimaan ni qorame. Kunoo amma sobaan yakkamuun jireenya mijaa’inna keessaa bahuun gara mana hidhaa dhiphootti deemuf jira. Argitanii bu’aa bayii fi qormaata jireenyaa? Kaleessa mijaa’innaa keessa jiraachu dandeenya. Har’a mana hidhaatti darbamuu, reebamuu fi rakkooleen adda addaa nurra gahuu danda’u. Kanaafu, jireenya Yuusuf fakkeenya godhachuun obsuuf qophiidhaa? Read more


text:
Waamicha ummati oromoo jaarmiyaalee siyaasaa Oromoof taasisaa turee fi jiru ka’umsa taasifachuun, qabsoo Oromoo gara fuuladuraatti tarkanfachiisuuf,
tokkummaan jaarmiyaa Oromoo murteessaa ta’uun isaa ifaadha. Kanumaaf jecha ABO (jaarmiyaalee oromoo arfan tokkooman) fi IBSO marii baldhaa fi
bilchaataa eega taasisanii booda, murtee seena qabeessa irra geenyee jirra. Bifuma Kanaan, akka jaarmiyaa siyaasaatti qophaa qophaa deemuu irra hirree
tokkummaan, diina keenya falmannee bilisummaa Oromoo milkeessuu fi biyya keenya Oromiyaa ijaarrachuuf, adda tokko huumnee, sagantaa jaarmoleewwan
lameenuu jiddu galeessa ta’e baafannee waliin wajjin ojjachuun bilisummaa uummata keenya mirkaneesuuf qabxiiwwan kanaan gaddi irratti walii-galleerra.
Mirga saba biraa otoo hin tuqiin biyya Oromoo, Oromiyaa ijaarachuu fi bilisummaa Saba Oromoo dhugoomsuu akka dandeenyu, kanaafis akka
qabsoofnuu; mala tarsiimoo fi toftaa galma gahiinsa kanaaf waadaa waloo masakama chaartara keenyaa ta’a;
Masakamni keenya sirna dimokraasii fi dandeettii qabsoo sabaa tarkaanfachiisuu danda’uu irratti kan hutubamu ta’a;
Giddu-galli qabsoo keenyaa, Oromoo humneessuu (hidhachiisuu, dammaqsuu, dirree qabsoo dachee Oromiyaa keessatti gadi dhaabuu fi waraana
bilisummaa Oromiyaa jabeessinee ijaaruu dha;
Qabxiilee kanaa olitti tuqaman dhugoomsuuf ijaarsa Waraana Bilisummaa Oromiyaa, hojii dippilomaasii fi dinagdee qabsoof malu karoora waloon kan
hoogganamu akka ta’u gochuuf waliigallee jirra.
Dhaabbilee siyaasaa Oromoo qaama tokkummaa kana keessatti hin hirmaanne ammas humna tokkoon akka mooraa tokkummaa qabsa’otaatti makaman
jajabeessinee waamicha goona.
Hunda dura, abbaa qabsoo kan taate uummatni Oromoo biyya keessaa fi biyya alaa jiraattan, qabsoo bara dheeraaf haarsaan guddaan itti kaffalame galmaan
gahuuf carraaqaa turtan, qabsoo bilisummaa jabeessuuf hirmaannaa roga hundaa akka gootan waamicha isiinii goona. Keessumaa dhaloonni harawaan itti
gaafatama seenaa sirra jiru bahuuf akkuma yeroo ammaa haarsaa qaqalii kaffaluudhaan xurree goototi kaleessaa saaqan galmaan gahuuf, ijaarsa bifa hundaa
keessatti hirmaachuu fi caasessuun akka Qabsoo Bilisummaa Oromoo galiin geessu waamicha addaa siif goona. Qabsoo bilisummaa fi abbaa biyyummaa
dhugoomsuuf dhaabni kee IBSO fi ABOn bifa harawaan hooggansa qabsoon gaafatu kennuuf qophii ta’uu isaa siif dhugoomsa.
Dhaabbileen siyaasaa Oromoo bifa gara garaan ijaaramtanii Qabsoo Bilisummaa Oromoo gaggeessaa jirtan, yeroo kamuu caala tokkummaan qabsa’otaa
murteessaa ta’ee jira. Kanaaf jecha, qabsoo Oromoo galii isaan gahuuf walirratti xiyyeefachuun dhiifamee akka diina keenya waloo humna taanee irra aannu
waamicha goona.
Dhuma irratti mootummaa Wayyaanee yeroo ammaa aangoo qabachuudhaan ilmaan Oromoo fi Oromiyaa balleessuuf duula bifa hundaa Oromiyaa irratti banee
jiru, oolee bulee itti gaafatama jalaa akka isa hin baafne beekee, badii irratti badii dabalchuu irraa akka dhaabbatu akeekkachiisaa, ilmaan Oromiyaa yeroo ammaa
guca bilisummaa qabsiisuudhaan haarsaa qaqalii kaffaltanii Oromiyaaf falmaa jirtan roga hundaan isin cinaa dhaabbanna.
Ilmaan Oromoo beekas ta’ee, otoo hin beekiin, sirna cunqursaa Wayyaanee tajaajilaa jirtan itti gaafatama seenaa jalaa bahuuf jecha, diinaaf tumsa taatanii jirtan
keessaa baatanii, akka mooraa qabsoo Oromiyaati dabalamtan waamicha Oromummaa isiniif taasifna. Waamicha ilmaan Oromoo isiniif godhaa jiru dhagahuu yoo
diddaan, badii irratti badii dabalachaa kan deemtan yoo ta’e, bifa kamiinuu murtii uummata Oromoo jalaa kan hin miliqine ta’uu keessan akka beektan isin
hubachiifna. Kanaaf jecha, yeroon otoo hin darbiin akka mooraa qabsoo Oromoo keessatti qooda fudhatan waamicha isiniif taasifna.
Injifannoon kan Ummata Oromooti!
Adda Bilisummaa Oromoo Ijaarsa Bilisummaa Saba Oromoo
abosperson@gmail.com
Ibso.oplo@yahoo.com
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…


text:
Qormaata Biyyoollessa fi Kan biroof Milkaa’uf
Duraan durse barattoota qormaata biyyoolessa kutaa 12ffaa fudhataniif hamileen keessan hin cabin, carraaqin keessan akkanumatti kan hafu hin ta’in isiniin jedha. Qormaata jechuun hangam ati jabaa akka taate si qoruuf kan sitti dhufuudha. Qormaanni kan waraqaa irratti qoramnu qofa osoo hin ta’in jireenyu mataan ishii qormaata guddaadha. Ilmi namaa qormaata adda addaa keessa darbee bakka tokko gaha. Osoo qormaanni jireetu baate silaa badaa fi gaariin addaan hin foo’aman, jabaa fi laafan addaan hin bahan. Kanaafu qormaanni kan nutti dhufuuf nu jabeessufi. Read more


text:
Biyyoonni Guddachuutti Jiran Biyyoota Duureyyii tu Faalama Qilleensa Naannoo Nutti Fide, Horii Ittiin Bosona Dhaabbannuu fi Qilleensa Wayyeeffannu Nuuf Kennuu qaban, Jedhu.
Harooleen goggogaa,lafti duraan qabbanooftu oowwaa ta oowwitu ammoo qabbanaahaa,cabbiin baqaa dhufuutti jirti.Dhukkubi dur gammoojjiitti beekamullee amma baddaa haga tokkoo gahuutti jira.Qilleesna addunyaa ka baruma baraan jijijjiiramu tu akkana waan hedduu jijjiiramaa deemuutti jira. Jijjiirami kun Oromiyaallee hin hanqanne.
Hoogganoonni biyyoota addunyaa kanneen bara dabre Kooppenheegen, Denmaarkitti kora taahan "korri baranaa ka nami hagii guddaan faaydaa guddaa irraa hin eegne" jedhu. Akka Dr.Girmaa Baalchaa,daarktarri Foorumii Jijjiirama Qilleensa Itoophiyaa jedhanitti dubbiin jijjiirama qilleensa addunyaa tun marii caala falmuu siyaasaa tahaa dhufuutti jiriti.Biyyoonni akka Amerikaa,Chaaynaa faa aara gama isaaniitii qilleensatti makamuun diqqeessuuf warshaalee diqqeessuu qaban, yaada jedhu hin fudhatan.
Amerikaan warshaa jiru diqqeessuu seerri biyya teennaa nuu hin eeyyamuu, jetti. Chaayinaalleen akkanuma tanaafuu falli tokko jiru biyyoota hiyyeeyyii keessa bosona dhaabanii akka aarri hamaan akka CO2 faa qilleensatti hin makamne tolchuu.
Gaaffii Dr.Girmaa Baalchaa waliin geggeessame MP3 tuquun caqasaa.


text:
Berhanu Hundee
Akkuma Jaal Marroon yeroo tokko jedhe, Impaayarri Itoophiyaa tun raafamtee, bututtee, burkutooftee kufuuf waan dhiyaatte fakkaata. Murni Badhaadhina ofiin jedhu fi yakkamaa Abiyoot Kaasaayeetiin hogganamu fi sirni Nafxanoota haaraa deebisee of ijaaraa jiru kunis umuriin isaa waan gabaabbate fakkaata. Uummatni Oromoo yeroo kamiiyyuu caalaa kan arrabsame, tuffatame, salphate fi badiin hanga kana hin jedhamne irra gahe murna shiftootaa mootummaa Bilxiginnaa ofiin jettu fi gorsitoota Nafxanootaa jalatti.
Erga namtich maraataan Abiyyi jedhamu kun injifannoo Qeerroo fi Qarree butee aangootti dhufee calqabee, wanti Oromoorra gahaa jiru himamee hin dhumu. Sabboontotni jumlaadhaan mana hidhaatti guuramuun; hoggantootni mana hidhaatti dararamuun, ilmaan Oromoo qaqqaalii ta’an ajjeefamuun; sabni Oromoo Habashootaan halkanii fi guyyaa arrabsamuun; maqaa WBO balleessuu jedhuun manneen qotee bultootaa gubachuun; uummatni Oromoo rakkinoota adda addaatiif saaxilamuun fi kkf hunduu sirna nama nyaataa kana jalatti.
Sirni abbaa irree kamiiyyuu kufuun waan hin hafneef, kan Abiyoot Kaasaayee fi Nafxanyoota haaraas kufuun isaa waan ooluu miti. “Yeroo bari’uuf jedhu dukkanni ni hammaata” akkuma jedhamu, dararamni uummata Oromoos kan daangaa dabre kun gaaf tokko dabruun isaa akka hin oolle shakkiin hin jiru. Haa ta’u malee, kuni dabruu akka danda’u fi sana booda uummatni keenya lammata haala akkanaatti akka hin deebine, qabsoo hadhaawaa kana daran cimsuu fi waan dhufuufis sirriitti of qopheessuu dha. Mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) keessatti wanti afaanfaajjii uumaa turan kana booda jiraachuu hin qaban.
Fakkeenyaaf,
- Itoophiyaa diimookraatessinee, achi keessatti gaafiin Oromoo ni deebi’a wanti jedhamaa ture yeroo xumuraatiif haqamuu qaba;
- Qabsoo hidhannoo yeroon irraa dabree jira jedhanii kanaan mormuun, hangam akka rakkootti nu geesse kan dabrerraa hubatamuu qaba;
- Itoophiyaa Oromootu ijaaree asiin gahe; kanaafuu Oromoon ammas biyyattii tana tiksuu fii jiraachisuuf ittigaafatama qaba wanti jedhamu dogongora akka ta’e;
- Kaayyoo fi galii qulqulluu kan waloo ta’e dhabuun hangam gantootaaf, galtootaa fi ayyaan-laallattootaaf akka balbala bane hubachuun barbaachisaa dha
Kanaafuu, tarkaanfiin ykn sadarkaan duraa, wantoota afaanfaajjii uuman kana uummata keenyaaf ifa godhuu dha. Uummata keenya, waan isaaf ta’u; waan isaaf tolu; karaan isa baasu maal ta’uu akka qabu hubachiisuu dha. Itti aansee, humna Oromoo cimsuurratti jabinaan hojjechuu dha. Humni cimuu qabu immoo humna waraanaa ti. Innis shakkii tokko malee Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) kan uummata keenya bilisummaatti geessu fi sana boodas humna ittisaa Oromiyaa ta’uu danda’u ijaaruu dha. WBO cimsuun wabii bilisummaa fi akkasumas nagaa fi nageenya uummata Oromoo tiksuu dha. WBO jabeessuun filannoo (option) osoo hin taane dirqama Oromummaa ti jedheen amana.
Kan biraa waan dhufuuf of qopheessuu kan dandeenyu fi ammas injifannoon qabsoo Oromoo akka hin hatamne/butamne eeguu kan dandeenyu akkuma ABOdhaan labsame fi KFOdhaan mirkanaawe “Mootummaa Ce’umsaa Biyyooless Oromiyaa – MCBO) ijaaruuf qophii gahaa ta’e godhuu bira dabramee caasaan kun akka Oromiyaa keessatti diriiru kutannoo fi murannoodhaan hojjechuu dha. Asirratti wanti hubatamuu qabu, MCBO ijaaruu dura WBO cimsuun hedduu murteessaa dha. Kunis sababni isaa mootummaa ijaaramuuf deemu ykn ijaaramu kan tiksuu danda’u fi akka milkaa’u kan taasisu cimina WBO ti. Akkuma baddaatti jedhame, WBOn bilisa baasaa qofaa osoo hin taane, humna ittisaa Oromiyaa fi eegduu MCBO ti jechuu dha. Waayee MCBO yeroo biraan bal’inaan itti deebi’a.
Egaa, akkuma seensarratti tuqame, murni mootummaa jettee of yaamtu ykn/fi sirni Nafxanyaa Abiyootiin hogganamu kufaatiin isaa saffisaa waan jiru fakkaata. Keessaa fi alaan dhiibbaan ittibaay’achaa jira. Addunyaan yoomiyyoo caalaa xiyyeeffannaa keessa isaan galchitee jirti. Kana biratti immoo diinagdeen biyyattii baay’ee du’ee jira. Uummatni (keessumaayyuu uummatni magaalotaa) waan nyaatuu fi dhugu dhabuuf deemaa jira. Waraanni fi jeequmsi adda addaa biyyattii nagaa dhoowwee (dhorkee) jira. Murni PP hanguma kuftutti jabaa of fakkeessiti malee, keessi ishii burkutaayee jira. Wannumti isaan ittin boonanii fi abdatan waan jiru hin fakkaatu. Wacuu kaadiroota ishiirraa kan hafe, wanti jabina isaanii agarsiisu hin jiru. Nama hidhuu, dararuun, ajjeesuun, qabeenya saamuun, dubartii gudeeduun kuni hunduu mallattoo dadhabinaa ti malee jabina hin ta’u. Humni kufuuf deemu tokko waanuma qabu hunda achii fi as darbatee cimaa of fakkeessa malee lafarra hin jiru.
Kanaafuu, uummatni keenya ammas akkuma bara 2018 haasa’a mi’aawaa afanfaajjessaadhaan burjaaja’ee; injifannoo isaa dabarsee humna biraatti akka hin kennine, kan dabrerraa baratamee, ofeeggannoo cimaadhaan akkasumas murannoo fi kutannoodhaan; hunda caalaa immoo galii ifa ta’e tokkorratti waliigalamee qabsoon kun xumuramuu qaba. Galiin qabsoo kanaa immoo mamii fi shakkii tokko malee, hiree ofii ofiin mufteeffachuu fi abbaabiyummaa keenya mirkaneeffachuu dha. Hiree ofii ofiin murteffachuun har’uma calqabuu qaba. WBO haa cimsinu; MCBO haa ijaarrannu. Kanaa ala Oromoodhaaf furmaatni biraa hin jiru. Yoo jiraatellee abjuu dha malee lafarratti hin mirkanaa’u. Oromoo dammaqi!!
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaatti


text:
Barreessan: Betru Dibaba
___________________________________
Oromiyaan yeroo Heerri Mootummaa Federaalaa Hagayya 15, 1987 hojii irra oole irraa jalqabee Naannoo fi miseensa Federaalawa Itoophiyaa ta’uun caaseffamtee jirti; keewwata 47(1(4)). Heeruma kanaan Oromiyaan aangoo Heera fi seerota Naannichaa tumuu fi raawwachiisu qaba; keewwata 52(2(b)).
Waxabajjii 14, 1987 Heerri Naannicha yeroo jalqabaaf erga ragga’ee, hanqina Heera kana keessatti mul’ate sirreesuuf Onkololeessa 17, 1994 Heerichi Labsii lakkoofsa 46/1994’n fooyya’ee jira. Heerri kunis keewwata 2 jalatti daangaa Oromiyaa murteessee jira. Innis akka kanaa gadiitti dubbifama;
Qubsuma lafaan wal qabatee, kan uummanni Oromoo fi uummattoonni Oromiyaa keessa jiraachuu filatan kan birootis irra qubatan ta’ee;
Kaabaan_ Naannoo Affaari fi Naannoo Amaaraatiin,
Kibbaan_ Naannoo uummattoota Kibbaa fi Keeniyaan,
Bahaan_ Naannoo Sumaaleetiini fi
Lixaan_ Naannoo Beenishaangul Gumuz, Naannoo Gaambeellaa fi Sudaaniin kan daangeffamu dha.
Akkaataa Heerichaatti, daangaan Oromiyaa Kaabaa hanga Kibbaatti; Bahaa hanga Lixaatti. Jecha biraan, Oromiyaan dachee guutuu, kan handhuura qabduu fi kan addaan hin ciccinne dha. Ibsi Heera Naannoo irratti hundaa’e kunii fi tumni Heera Federaalaa keewwattoota 2 fi 47(1) jalatti tumame kan waliin deemu dha.
Tumaalee armaan olii akka ulaagaatti fudhannee, hojmaata rakkoo tokkummaa fi birmadummaa daangaa Oromiyaa irratti geessisanii fi geessisaa jiran haa ilaallu.
1. Bu’uura Heera Federaalaa keewwata 2 fi 47(1)’n daangaan Mootummaa Itoophiyaa daangawwan Naannolee sagaliin kan ijaarame dha. Haa ta’u malee Mootummaan Federaalaa Finfinnee akka naannoleetti lakkaa’un Chaartara Labsii lakkoofsa 87/1997 fi kan fooyya’e 361/2003 baase daangaa Oromiyaa Heera Federaalaan fi Heera Naannichaan hundaa’e kan faallessu dha.
2. Dirree Dhawaa bulchiinsa fi ittigafatamummaa Motummaa Federaalaa jala galchuun immoo ifaan Oromiyaa addaan kukkutuuf kan yaadame dha. Chaartarri Labsii lakkoofsa 416/2004 sadarkaa Mana Maree Bakka Bu’oota Uummataatin qophaa’e Dirree Dhawaa Oromiyaa jalaa baase, sadarkaa Naannotti ol guddise hundee Heeraa kan hin qabnee fi tokkummaa fi birmadummaa dachee Oromiyaa ciruuf tarkaanfii fudhatame dha.
3. Labsiin adda addaa, fakkeenyaf Labsiin lakkoofsa 377/2003, keewwata 2(7), Finfinnee fi Dirree Dhawaan Naannolee salgan wajjin Naannolee jedhamanii caqafamaniiru. Labsiiwwan akka kanaa Oromiyaa qofa kan miidhu osoo hin taane ol’aantummaa Heerichaas ni cabsa; keewwata 9.
4. Maastar Pilaaniin Finfinneef qophaa’ee tures handhuura Oromiyaa, Finfinnee, Oromiyaa irraa yeroo dhumaaf adda baasun geettin ga’uu (emancipation) fi handhuura Oromiyaa qullaa taasisuu dha.
5. Heerri Federaalaa keewwanni 48(1) gaalen ‘Daangaa Naannolee ilaalchisee gaaffin kan ka’u yoo ta’e |የክልሎችን ወሰን በሚመላከት ጥያቄ የተነሳ እንደሆነ …’ jedhu tilmaama Naannoleen daangaa isaanii irratti wal dhabbii akka hin qabne ibsa. Gaaffiin kan ka’u yoo ta’e immoo walta’iinsa Naannolee dhimmichi ilaallatuun raawwatama. Naannoleen walta’iinsa irra ga’uu yammuu dadhaban Manni Maree Federeeshinaa haala qubannaa fi fedhii uummataa irratti hundaa’uun yeroo waggaa lamaa hin caalle keessatti akka murteessuu qabu keewwanni 48(1,2) ni tuma. Erga Naannoleen hundeeffamanii waggaan 25 oli darbu illee, hanga ammaatti rakkoon daangaa furmaata fi murtee osoo hin argatin turuun darbiinsa yeroo Heerichi kaa’e daangessa.
6. Rakkoon waldhabbii daangaa Oromiyaan Naannolee ollaa Gaambeellaa, Sumaalee, Amaaraa fi Saboota, Sablammoota fi Uummattoota Kibbaa wajjin qabdu baruma hundeeffama Naannolee irraa kan jalqabe dha. Waldhabiinsa kana furuuf adeemsi ifa ta’e jirachuu baatu illee bu’aan rifaraandamii uummataa bara 1997 gaggeeffame akka jiru qaamoleen adda addaa ni addeessu. Naannoleen Heeran kan hundeeffaman bara 1987 ta’uun yaadatamaa, bu’aa rifaraandamii bara 1997 hojitti hiikuu dhabuun, waldhabiinsa Oromiyaa fi Naannolee ollaa gidduutti tureef walta’iisi Oromiyaa fi Naaannolee dhabamuun tilmaama fi akeeka keewwata 48 ni cabsa.
Guduunfaa fi furmaata:
1. Oromiyaan dachee guutuu; handhuurri Finfinnee, Kaabaa hanga Kibbaatti, Bahaa hanga Lixaatti kan diriirte ta’uun hundee Heera Federaalaa keewwata 2, 47(1) fi 48; fi Heera Oromiyaa Fooyya’e keewwata 2 qaba.
2. Rakkoon hojmaata qindaawaa Oromiyaa handhuura qullaa taasisuuf Finfinnee fi Dirree Dhawaa irraa jalqabee daangaa Godiinota Oromiyaa Naannolee ollaatin ga’aa jiruu Oromiyaa irratti maccoorraa taasifamaa jiru dha. Tokkummaa fi birmadummaa daangaa Oromiyaa eeguuf tilmaamni fi akeekni Heera Federaalaa fi Naannoon tumame hojmaata walirraa hin cinneen cabeera.
3. Hojmaanni, seerri fi murteen Mootummaa Federaalaa fi hojiin boodarra muxannoon argame tokkummaa fi birmadummaa daangaa Oromiyaa sarbeera; sarbaas jira.
4. Tokkummaa fi birmadummaan daangaa Oromiyaa Heera Federaalaa fi Heera Naannotiin harka mirgaan eegame, hojmaata armaan olitti ibsameen harka bitaan sarbamaa jira.
5. Uummanni Oromoo tokkummaa fi birmadummaa daangaa Oromiyaa eeguu fi eegsisuuf hirmaannaa kallattii gochuu qaba.
6. Bakka bu’oonni fi hooggantoonni uummata Oromoo fi Oromiyaa uummatichaa fi Naannichaaf gitummaa agarsiisun tarkaanfii daangaan Oromiyaa ittiin deebi’uu fi kabajamu fudhachuu qabu.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Sambata darbe kan biyyatti deebi’e hooggansa adda bilisummaa Oromoo simachuuf uummati ba’ee gammachuu isaa erga ibsee booda hookkara ka’een lubbuun namoota 23 darbuun beekamee jira.
Gabaasaaleen akka jedhanitti garee wal gurmeessetu mana jireenyaa fi manneen daldalaa Buraayyuu keessaa saaman.
Namoonni dhibbaan laka’aman hookkara kanaan kan ka’e qe’ee irraa buqqa’aniiru. Angawoonni akka jedhanitti kanaan kan wal qabate namoonni 70 ta’annaa jala oolaniiru.
Hoogganaan waajjira muummicha ministeeraa Fitsum Areggaa hookka sana balaaleffachuu dhaan haleellaalun’aa kan tokkummaa uummataaf yaaddoo uume waan ta’eef tarkaanfiin barbaachisu ni fudhatama jechuu dhaan fuula twitter isaanii irratti maxxansaniiru.


text:
Koolleejjin Saayinsii Hawaasummaa fi Humaanitii Mata Duree :Gahee barnoonni seenaa ijaarsa biyyaa keessatti qabu jedhurratti workishooppii adeemsisee Jira.
Kessummoota workishooppicha irratti hirmaataniin baga nagaan dhufan jechuun haasaa kan taasisan Diiniin Koolleejjii Saayinsii Hawaasummaa fi Humaanitii Dr. Waaqoo Gadaa seenaa jallate sirreessuun ijaarsa biyyaatiif olchuun gahee hayyoota seenaati jedhan
Dr. Aadam Kadiir yuunivarsitii Arsiitti Itti Aanaa pirezidaantii dhimma qorannoo fi tajaajila hawaasaa haasaa baninsaa taasisan keessatti Addunyaa kana irratti hawaasni seenaa hin qabne hin jiru akkasumas seenaan saba tokkoo Kan birootii olis gadis miti jechuudhaan seenaan hunduu walqixa ta'uu akeekan. Haa ta'uutii jedhan Dr. Aadam; sirnoota darban keessatti moototni biyya gaggeessaa turan akka isaaniif mijatutti seenaa biyya kanaa jallisuun barreessaa fi barreesisaa waan turaniif seenaan tokko akka waan kan biroo caalutti caqasamaa ture jedhan. Isa kana sirreessuuf gaheen hayyootaa murteessaa ta'uu kaasuun kan hayyoota seenaa ammoo dachaadha jedhan.
YuUnvasiitii Jimmaatti barsiisaa fi qorataa seenaa kan ta'an Dr. Kataboo Abdiyyoo dubbii jabduu workishooppi dhiyyeessan irratti barnoonni seenaa eessaa ka'ee eessarra akka gaye kaasudhaan sirnoota darban keessatti hacuuccawwan hedduu Saba fi sablammoota irra gahaa tureen barnoonni seenaa ijaarsa biyyaa kanaa keessatti gahee irraa eeggamu bahachuu hin dandeenye jedhan.
Workishooppii kana irratti waraqaaleen qorannoo Shan barnoota seenaa fi Sirna barnoota biyya keenyaa akkasumas gahee barnoonni seenaa ijaarsa biyyaa keessatti gumaachaa turee fi kaneen fafakkatan qorattota seenaa yuunivarsitoota Jimmaa, Wallaggaa,Haramayaa fi Arsii tiin dhiyaatuun mariin irratti adeemsifamee jira.
Waltajii kanarratti Abbootiin Gadaa , Haadholiin Siinqee, qorattoonni fi hayyoonni adda addaa hirmaatanii jiru.


text:
Yeroo darban keessa baruulee jaalala barreessun keenya ni yaadatama. Barrulee kanniin keessatti hiika jalaala waliin mari’achuuf yaalle turre. Jaalalli fayyaas dhiibes. Yoo obbolaa lamaan ykn haadha fi abbaa manaa jiddu jaalalli dhugaa uumame walitti nyakkisuu,wal jibbuu,wal waanyu,wal sobuu fi kkf jidduu isaaniti ni ka’a. Sababa jaalalaatin walitti dhufeenya namoota lamaani ni cima. Qaroomini sababa jaalalaatin ijjaarrama. Tokkumaan hawaasaa kan ijjaaramu jaalalaani. Bakka jaalalli hin jirretti qaroominni,obbolummaan,tokkummaan jiraachu hin danda’an. Read more
Jijjirama yeroo jennu amala tokkorraa gara amala biraatti darbuu jechuudha. Daandii yeroo jennu immoo karaa irra adeemanii bakka ga’uumsa gahaniidha. Namni daandii qajeela irra yoo hin deemin kallatiin bakka ga’uumsa waan jalaa baduuf karaa bada, bakka deemu hin beeku. Ilmi namaa amala jijjirama qaba. Badaa irraa gara gaaritti yookin immoo gaarii irraa gara badatti jijjiramutu jira. Namoonni akkanumaan cal’isanii jijjirama kana hin adeemsiisan. Sababa tokkotu isaan jijjira. Gariin isaanii wanta badaa osoo hojjataa jiranuu balaan itti bu’ee ergasii balaa sanirra barnoota fudhachuun jireenya ofii sirreessan. Read more


text:
Waldaa dubartoota gullallee baalaa fi qoraan funaananii gurguraa turanii fi amma paarkii Inxooxxoo keessatti carraa hojii argatanii, ammallee galiin isaan argatan xiqqaa ta'uu, Sagalee Ameerikaaf ibsee jira.
Hojiin amma hojjechaa jiran ka daldala nyaata samsamee fi lallaafaa gaarii ta'us bu'aan miseensonni waldichaa qooddatan gahaa akka hin taane ibsan, miseensonni waldichaa.
Waajjirri dhimma dubartootaa fi daa'immanii, ka bulchinsa kutaa magaalaa Gullallee gama isaatin rakkoo haadholiin kaasan furuuf dhiyeenya kana qorannoo eegaluu isaa dubbata.


text:
Hima jechuun maali?
Gurmmuun jechootaa sirnaan walfaana hiriiranirraa uumamu hiikkaa yoo qabaate, hima jedhama.
Fak.
Caaltuun bofa ajjeefte.
Magarsaan dhufe.
Intalti diimtuun reefu galte.
Kofoon isaa dhodhoote.
Kanniisni gaagura seene.
Kottu!
Okkoteen suupheerraa tolfamati.
Rafan .
Yoo rabbi sodaattte na dhiisi!
Maal feeta? Naan jedhe.
Himni kamuu qabxiilee afran kanaa gaditti tarrifaman guututti qabaachuu qaba.
a) Tartiibni jechoonni ittiin walfaana bu’an, sirrii tahuu qaba.
b) Dhaamsa hiikkaa qabu tahuu qaba.
c) Hawaasa afaan saniin dubbatu keessatti fudhatama argachu qaba.
d) Yaanni hima saniin himamau dhugooma qabaachu qaba.
Fak.
“Gabaabduun intalti dhfte reefu”
Hiriirri jechoonni afran fakeenya gararree keessatti mul’ifamanii ittiin walfaana bu’an, sirriimiti. Maalummaan yaada isaa hin hubatamu; hawaasni tartiiba akkkanaatiin afaan Oromoo dubbatu hin jiru. Sababa kanaafiis hima hin jedhamu. Tartiibni sirriin jeconni afran ittiin walfaana bu’u qabu, akkam tahuu qaba?
Filmaata afran kanaa gaditti dhihaate keessa, isa sirrii tahe fili.
2. Dufte reefu intalti gabaabduun.
3. Reefu dhufte intalti gababduun.
4. Reefu dhufte gabaabduun intalti.
5. Intalti gabaabduun reefu dhufte.
Deebisaa sirriin lakkooysa 5 qofa
Fakeenya biroo haa laalluu.
6. Dhale eda keenya sangaan.
7. Biiftuun gara dhihaatiin baati.
8. Allaattiin duumeessarra galti.
Akkuma gartu, sadeen keessa tokko dogongora qaba. Lameen kaan ammoo tartiibni itti kaayame sirriidha. Tokkicha dogongora qabu sun sirreessinee lameen kaaniis haa xinxallu.
Tartiibni sirriiniis:
Dhale keenya eda sangaan. (dogongora)
Dibichi keenya eda dhale. (sirriidha)
Amma isaan martinuu tartiiba sirrii taheefii, hiikkaa ifatti beekkamu qaban. Dhaamsi isaanii ammoo dhugooma hin qabu. Sangaan hin dhalu; biiftuun gara lixaatiin hin baatu; allaatttiiniis duumeessa gubbaa hin galtu. Hirirri jechoota hamma fedhe sirrii tahuus, yoo dhaamsa dhugaa qabu dabarsuu baannaan, gurmuu hima jedhamu tahuu hin dandayu.
Kutaalee himmenii
Kutaalee himmeenii
Himni kamuu kutaale lama qaba. Kutaaleen lameeniis matimaafii waahima jedheman. Matimni, kutaa waa’een isaa hima keessatti dubbatamu hoggaa tahu, kutaan waa’ee matima dubbatu ammoo waahima jedhama.
Fak
Ijoolleen dhufte.
Ijoolleen kudhan walfaana dhufte.
Ijoolleen kurnan torbaan tokko dura dhufte sun, reefu galte.
Matimoota himmeen sadeen keessa jiran beekuun nama hin dhibu, gochi raaw’atame maal akka taheefii eenyuun akka raaw’atame hubachuudha, gaafilee kanatti aanaan gaafachuudhaan. Matimoota himmeen sadeenii beekuun ni dandayama.
Gaaffii
Eenyuutu dhufe?
Eenyuutu walfaana dhufe?
Eenyuutu reefu gale?
Deebiin
Ijoolleen
Ijoolleen kudhan
Ijoolleen kurnan torbaan tokko dura dhfte sun,
Himmeen sadeenu matiomoota ifatti mul’atan if keassa qaban. Matimoonni bifa kanaan hima keessatti mul’atan, matimoota ifa jireenyyi jedhaman. Himmeen matimoota ifa jireenyyii if keessa hin qabnees ni jiran. Matima ifa jireessa if keessa dhabuu jechuun ammoo, matimni hin mul’atu jechuudha malee, himni matima hin qabu jechuumiti. Himni matima hin qabne waan hin jirreef matima ni qabaata. Matimni saa ammoo, kan ifatti hin mul’anne tahuun ni mala. Matimoonni hima keessatti ifatti hin mul’annees, matimoota dhokotoo jedhaman. Himmeen matimoota dhokotoo if keessaa qaban bifa kanatti aanuun qindaawan.
Fak
Deeme.
Kuftee gangalatte.
Gali!
Fidaa!
Fudhatan.
Gaafadhe.
Rifannaan rafne.
Ni beekan.
Dirree keessatti kubbaa taphachaa jirti.
Deema dhuftee mana geenyaan jiyde.
Matimoota himmeen kanneenii beekuudhaaf, “eenyu” jennee gaafachuudhaan arkanna. Deebiin gaaffii tanaaf arkannu, matiama hima suniiti taha. Matimoonni himmeen kurnaniitiis kanneen asii gaditti tarrifaman tahan.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Godinaa Shawaa Bahaa aanaa Boosat keessatti mana namaa marsanii dhukaa banuun nama qabuun akkasumas eessa butee warra qabamee dhabamsisuun waan baratamaa dhufe jedhu jiraattonni. Akka Fakkeenyaattis ennaa ibsan mana nama Obbo Abdisaa jedhamanii marsanii dhukaasa banuun haadha warraa cinaacha naannoo kale isaanii rukutuu isaanii fi abbaan warraa jalaa miliqee ba’uu dubbatan. Haala akkasiin maatii fi aantee mara funaanaii hidhuu isaanii akkasumas hatattamaan iddoo biraatti waan dabarsaniif jecha maatiin hidhamtootaa eessa butee dhabee rakkataa jira. Dhaqanii eessa akka jiran yeroo gaafatanis waan qabanii hidhaa keessa busaniif namnii callisuu filate jedhanii jiran.
Gama kaaniin achuuma aanaa Boosat ganda Qombee Guugsaa keessa kan jiraatan Aaddee Loomii Waaqayyoo akka jedhanitti ijoollee isaanii keessaa sadii hidhamanii akka turee fi isaan keessaa reeffa isa tokko fidanii akka itti kennan dubbatan. “Ilma koo Damisee Dachaasaa lafa hojii barbaacha deeme - magaalaa Adaamaa keessaa qabachuu isaanii firri naa ibsee jira jedhanii, Nigusee Dachaasaa fi Abbittii Dachaasaa manuuma koo keessaa dhufanii qabatan, jedhu.
Sana booda reeffa Abbitti Dachaasaa waraanni fidee naa kenne jedhu. Reeffii isaa u-urataa ciccitaa qaqqalamaa dha, akkasumas afaanii fi funyaan isaa keessaa dhiigatu ba’a jedhan.
Nuti umriin keenya guddaa fi dadhaboo waan taaneef ijoollee keenyatu nu gargaara ture amma garu ijatu na jaame jedhu. Kanaaf mootummaan ijoollee koo hidhaa keessa jiran lamaan akka naa hikuufan gaafadha jedhanii ilma isaanii isa afuraffaas qabanii akka tumanii deebisan dubbatan. “Waan dhukkuffatuuf xabala deemee gargaaramaa jira,” jedhan.
Bulchiinsi aanaa Boosat namoota badii geesisan hidhuun akka turee himanii, “ajjechaa dhaqqabe jedhame ilaalchisee garuu odeeffannoo hin qabu,” jedhanii jiran.


text:
Angawaan sadarkaa olaanaa kan Masrii Finfinnee dawwachuuf gaaffiin dhiyessan ilaalamaa kan jiru ta’uu ministriin dantaa alaa kan Itiyoophiyaa beeksisee jira.
Itiyoophiyaan laga Abbayyaa irratti kuufama bishaaniin ijaara jechuun karoora akka qabdu eega beeksiiftee booda, gaaffiin daw’annaa aangawaa masrii kun dhaga’ame.Daw’annaan kun yoom akka gaggeefamu guyyaan kan hin murtoofne yoo ta’u ajandaan irratti mari’ataumuuf deemuus maal akka ta’e gara fuula duraaatti beekama jehu dubbi himaan ministrii dantaa alaa Itiyoophyaa Diinaa Muftii.I
tiyoophiyaan laga Abayyaatti akka hin gargaaramneerf walii-galteen ittisu waan hin jirreef masriin tooftaa adda addaa hordoofaa akka turte mummichi ministeera Itiyoophiyaa Mallas Zenaawwii dubbataniiru.
MP3 tuquun gabaasa guutuu dhaggefadhaa


text:
Baarentuu Gadaa Irraa//
Amala wayyaaneen waggoota 25n darbaniif irra deeddeebiin muldhasaa
turtee fi jirtu keessaa inni tokkoo fi kan gadhummaa ishii caalatti
muldhisaa jiru yakka malee nama hiitee, darartee, addabaabaayyitti
dhukaaftee ajjeeftee haaludha.Hin goone jettee kakachuudha. Wayyaaneen
ija jabeettii nama nagahaa dhukaaftee ajjeeftee boo’icha
dhaqxuudhasi. Ykn murna ofii ajjeeftee akka nama dhimmicha quba hin
qabneetti deebitee gadda maatii nama du’ee waliin taa’uuf yaaltudha.
Wayyaaneen kan ajjeese osoo ishii ta’uun ifatti beekamuu murna
quuqamaa fakkaattee boochee nama bochisuuf tattaafattuu dha. Garuu
itti hin milkoofne. Ajjeestee haaltus, hiitee, darartee hin goone
jettee kakkattus ummattoonni impaayeera itiyoophiyaa keessumaa ummanni
oromoo ni beeka. Har’ammoo galanni kan qabsoo, FXG qeerroon Oromoo
finiinsaa turee fi jiruu haata’uutii wayyaaneen maaliis jettee
kijibduu eenyummaan wayyaanee addunyaarratti saaxilameera. Kanarraa
ka’uun ajjeesanii boo’uun, ykn qulqulluu of-fakkeessuuf dhu’a gahuuf
tattaafachuun Wayyaanee Oromoos ta’e saboota cunqurfamoo biyyattii
qabsoorraa daguu ykn gowwoomsuu hin dandeenye. Funduraafillee hin
dagu.
Wayyaneen ilmaan saboota cunqurfamoo hedduu dharaan yakkitee hiitee
darartee jirti, dhukaaftee ajjeeftee jirti, ajjeesaas jirti, keessumaa
waggoota 25n darbaniif yakki ummata Oromoorratti murna tanaan
raawwatee fi raawwataa jiru hamaa fi sukanneessadha. Kan hidhamee
dararame, kan ajjeefame, Kan eessa buteen isaa hidhattoota sirna
kanaatiin dhabame manni haa lakkaawuu.
Ajjeechaan hidhaa fi dararaan sukanneessaan akkaan hamaa ta’ee fi
dhagahuufuu nama sururu kun ummata Oromoos ta’e saboota cunqurfamoo
impaayeera itiyoophiyaa keessa jiranirratti raawwachaa turee fi jiru
ammoo saboonni kun waa yakkaniitii miti. Dubbii ijoon maaliif mirga
umamaa fi dimookiraasii keessan gaafataniidha, maaliif yoo qabeenyi
keessan saamamu dubbataniidha. Nuti hin nyaannaa, ni saamnaa isin
garuu garbootuma keenya ta’aatii callisaa nutajaajilaa jiraadhaa
sababa jedhuuni. keessumaa ilomaan Oromoo ajjeefamaa kan turanii fi
jiran Oromummaa isaanii qofaan yakkamanii akka ta’e waluma
yaadachiisuuf yoo ta’e malee kan quba hin qabne hin jiru.
Wayyaaneen abbaa irree, murna ajjeechaa, hidhaa fi dararaa akkasumas
saamicha malee hin beeknee dha. Haata’uutii ajjeechaa fi dararaa
ifatti raawwachaa jirtu; kan addunyaa gutuun irratti ragaa bahaa turee
fi jiru kana yoo haaltu agarra, dhageenya. Sobduu, hattuu fi saamtuu
waan taateef takkaawuu akka mootummaa sirna qabuu fi biyya bulchuutti
waan balleessiteef itti gaafatama dhugaa fi sirri fudhattee hin
beektu. Eeyyee balleesseera, hidheera, dararareera, ajjeeseera
akkasumas saameera jettee gaafii ummataa mirga ofiin of bulchuuf yoo
deebii sirri kennuuf yaaltu hin agarre. Fuunduraafis wayyaaneerraa kun
hin eegamu.Hojiin ishii yakka osoo namni arguu addabaabaayyitti
raawwatte haaluu,Ykn sababa gongumaa fudhatama hin qabnee fi gaafii
ummataatiin wal hin fakkaanne tarreessitee, afarsitee, afanfajjii
uumtee, bara bittaa fi saamichaa dheereffachuu dha.
Mee ajjeechaa sukanneessaa wayyaaneedhaan baroottan bittaa waggoota
25n darbaniif raawwatan cinaatti dhiifnee isuma as dhihoo dhoohinsa
FXG qeerroo Oromootin walqabatee haa kaafnu. Wayyaaneen FXG finiinaa
turee fi jiruun dhiphattee barattoota dabtaraa fi qalama malee homaa
of harkaa hin qabne meeeqa Aga’aazii itti bobbaaftee ajjeefate? Nama
meeqa ayyaana Irreechaa irratti ajjeefte? Lakkoofsa isaa hunduu waan
quba qabuuf irra deebi’uun barbaachisaa miti jennee mee haadhiifnu.
Wayyaaneen gantuu, kijibduu fi saamtuu waan taateef lakkoofsa amanuu
mitii ajjeechadhuma waraanni ishii addabaabaayitti raawwatee fi
addunyaan quba qabu kana haalaa turte, haalaas jirti. Lakkoofsa
irratti walii galuu dadhabuu achi haa hafuutii dhumaatii barattoota
Oromoo fi ayyana irreechaa ijakoo haaqabu ani hin agarre jettee yoo
kakkatu argine. Inumaawuu Oromoo waliin gadda taa’uuf yoo uffata
gaddaa uffattee boochee boochisuuf yaaltu argaas turre. Guyyoota
gaddaa jettees labsuun ofumaa ajjeeftee ofumaa gaddituu taatee as
baate. Kana bira dabartees karaa ergamtoota ishii kanneen akka Lammaa
Magarsaatin “Dhumaatiin barattoota Oromoo na gaddisiiseera” jechuun
Oromoo garaa laaffifachuu fi bara bittaa fi saamichaa dheereffachuuf
yaalii godhaa turtee jirti. Ajjeesanii, ija ashaboon dhiqatanii
haaluun , halaniis du’a gahuu jechuun kunoo akkasi.
Murni qaanii hin qabne tun tibba kana ammoo kunoo namoota imaammata
saamichaa ishiin ummattoota impaayeera Itiyoophiyaarratti diriirsteen
hiyyummaa hanga hin qabneef saaxilamanii ala bulaa ta’uun kosiirraa
funaananii nyaatanii jiraatan amma isaan dhumanaiitti eegdee, erga
dhumanii booda kan gaddi itti dhagahame taatee as baatee jirti. Bochee
bochisuufis marxifattee ka’uun labsii gaddaa kan guyyaa 3f hojiirra
oolu labsitee jirti. Qoosaa jechuun akkasi.
Dhumaatii magaalaa Finfinnee keessatti iddoo addaa Qoshee jedhamuun
beekamutti osoo gataa ykn kosii keessaa funaananii nyaatanii fi keessa
jiraatanuu lammilee hiyyeeyyirra gahe kanaaf itti gaafatamntuun duraa
wayyaanee dha. Bulchiinsa ishiiti. Imaammata saamichaa ishiin
diriirsteetu ummata beelaaf, daaraa fi hiyyummaa bara baraaf saaxilee
akka kosii ykn gataa keessa jiraatanii fi kosii keessaa funaananii
nyaatan taasise. Yoo Koosiin magaalaa Finfinnee garaa walakkaa
keessatti Tuulamee sadarkaa jigee nama fixuu gahu Wayyaaneen biyya
bulchaan jira jettu eecha dhaqxe? Maaltu ilma namaa osoo biyya abbaa
isaa keessa jiruu akka saree abbaa hin qabnee kosii keessa bulche?
Deebiin isaa karaa wal nama hin mormisiifneen ifaadha. Innis itti
gaafatmaan balaa kanaa sirna saamicha diriiristee of malee isa kaan
dagatte Wayyaanee fi wayyaanee qofaa dha. Dhumaatii kanaafis wayyaanee
malee kan biraa kan itti gaafatamu hin jiru. Kanarraa ka’uun hololli
amma Wayyaaneen kan gaddi itti dhagahame fakkaattee afarstus fudhatama
hin qabu. Kun qawwee harkaa qabna yeroon nuuf kenne jedhanii dhiiga
namaa, lubbuu namaatti qoosuudha. Roorroo dachaadha. Lama nama
ajjeesuudha. Waan ta’eefuu wayyaaneen dhumaatii sukanneessaa kanaa fi
kana dura raawwatamaniif karaa kamiinuu itti gaafatama seenaas,
seeraas jalaa hin baatu.
Nammoonni du’an kun 100 ol ta’uu fi kan miidhaan gurguddaan irra gahe
ammoo dhibba 300 ol ta’uun gabaafamaa jira, kan eessa buteen isaanii
dhabamees kkasuma lakkoofsa hin qabani. Akka gabaasa bahaa jiru
kanaatti lammiilee osoo koosii keessa jiraatanii fi kosii keessaa
funaananii nyaatanuu dhuman kanneen keessaa irra jireessi isaanii
Oromoota motummaa Wayyaaneetiin lafti saamamee qayee fi qabeenya
isaanirraa buqqa’anii fi yeroo adda addaatti akka hojjetanii hin
jiraanneef maqaa shororkeessummaatiin hojiirraa har’atamaniidha.
Kanneen du’anii fi miidhaa guddaan irra gahe kana keessatti
Haadholiin,ijoolleen,
miidhamtoonni naannoo kana iddoo jireenyaa fi madda nyaata itti
argatan godhatanii jiraachaa turan miidhamuun yoo gabaafamu; kan du’ee
fi essa buteen isaa dhabame kan eegamaa jiruu olitti dabalaa
jiraachuunis himameera.Osoo sirni lammiif yaadu, kan aantummaa ummataa
qabu biyya san keessa jiraatee fi bulchaa jiraatee dhumaatii
sukanneessaan kun hin gahu. Kan biyyattii bulchaa jiru garuu murna
saamichaaf qawwee qabattee dhufte wayyaaneedha. Wayyaaneen ammoo kan
tuullaan kosii irratti jigee ajjeesee mitii kan waraanni ishii
Aga’aaziin dhukaasee fixe ilmaan Oromoo dhibbootaan lakkaawwamanuu hin
ajjeefane jettee haalaa jirti. Kun baayyee nama gaddisiisa.
Tuffiidhasii, gochaan akkasii kun ammoo yeroo kamiyyuu caalaa qabsoo
bilisummaaf nama kakaasa, nama onnachiisa.
Sirna diina ummataa ta’e sirna mootummaa TPLF/dhalattoota Tigraayirraa
ijaarame kun; sirna saamicha malee aantummaa ummataa hin qabneedha.
Sirna akkanaatiin amma yoomitti dararamaa jiraachuun danda’ama? amma
yoomittis sirni kun lubbuu ummataattis qoosaa jirata? Kun karaa
kamiinuu dacha’uu ykn dhaabbachuu qaba.
Wayyaaneen ajjeefatee kan gaddee fi naatoo ummataa qabdu fakkaattee
boo’icha fakkeessii, boo’icha sobaa boo’aa jirti, boo’ichi akkasii
ammoo qoosa dha. nama fixanii gadda labsuun lubbuu umataatti
qoosuudha. Waliin dhahanii bara saamichaa fi ajjeechaa
dheereeffachuudhaf tattaafachuudha. Kun oolee osoo hin bulle
qabsoodhaan dhaabachuu qaba. Sirnchi haala kanaan itti fufnaan
miidhaan kana caalu Oromoos ta’ee saboota biroo muudachuun waan hinn
oolleedha. Miidhaan itti aanee dhufu ammoo kan ammaa caaluu mala,
kanaafuu harka walqabatanii wayyaanee ofirraa ittisuu fi kuffisuun
kan yeroon kennamuufii qabuu miti.//


text:
2 thoughts on “Suuratu Al-Kahf irraa Qormaata Gabaabaa”
-
Jazakallahu Keyran
Hojii baay’ee gaariidha itti nuuf fufaa inuma gara online barsiisufii InshaAllah gara fuul duratti University Islaamatti ol siiysuf dhunfaa fi namoota hirmaachisun hojiin Beekkumsa Software &internet fayyadamu Islaamaaf Akka hojjatan Isinif dhaamu fi isin jajjabeeysu kiyya *Ani hojii keeysan heddu irra fayyadamee website Sammubani,app,Kitaabaa pdf hunda irrahu. Hojii keeysan Rabbiin isinirra qeebalee Addunya fi akiratti isin ha mikeeysu
Barnoota isin hawaasaa barsiistan hunda Rabbiin isinif ha barakeeysu
beekkumsa fi gaalii isinif baayyisee diinii tajaajilu irratti Istiqaamaa Iklaasa fi khatimaa isin tolchun isinirra qeebalee midda gaarii isiniif ha kennu Ilaahin
Dhifama Hojii kessanitti gammadee yaada baayyisee
Anis hojiin akka keeysani kun fakkeenya koo gaariidha ammaf barataadha adama Science and technology University wagga 4 baradha
Keessi koo software engineering fadha ammaf Haa field engineering ka bira barachuu jira Anafille duu’aa’ii godha


text:
Taa’umsa daa’ima gadameessa keessaa
Haalli taa’umsa daa’imaa wayita ulfaa hanga ji’a 8tti murtaa’aa miti. Kana jechuun teessumni daa’ima ji’a 8 gadii guyyaa dha gara guyyaatti jijjiirama. Haa ta’u malee wayita guyyaan da’umsaa dhiyaachaa deemu taa’umsi daa’imaa murtaa’aa fi kan hin jijjiirama ta’a. Haalli taa’umsa daa’imaa wayita kana akka armaan gadii ta’a.
✍95% Mataan gara balbala gadameessaatti garagaluu. Wayita kana harmooliin ciniinfatanii da’uu danda’u.
✍ 3% taa’umsi/udduun gara balbala gadameessaatti garagaluu. Karaan/Mali da’umsaa ulaagalee adds addaa irratti hunda’a.
✍ Persentaan baayyee xiqqoo ta’an wayita daa’imni dalga ciistudha. Kun wayita hordoffii yoo mul’ate ogeessa fayyaan hanga tokko jijjiramu mi danda’a. Wayita ciniinsuu yoo argame maali da’umsaa opereeshiniidha.
✍Kanaaf taa’umsi daa’ima gadameessa keessa jirtu yoo sirrii ta’uudha baate haadharrattis ta’e daa’ima irratti rakkoo hamaa fiduu waan danda’uuf hordoffii wayita ulfaa haalaan fudhachuun barbaachisaadha. Ogeessonni fayyaa kan buufata fayyaa irraa hojjettanis haala taa’umsa daa’imaatti xiyyeffannoo akka itti kennitaa Kan jedhu dhaamsa kooti.
Galatoomaa


text:
(Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo)
Addunyaa kana irraa duáan boqochuun hayyicha amantii, afaanii fi barnoota seenaa Dr. Mohammad Rashaad Abdullee, lammii Oromoo guddaa hanga xiqqaa mara biratti naasuu fi gadda guddaadhaan dha- gahame. Dr. Mohammad hayyuu kennaa guddaa qabanii fi sabboonaa Oromoo afaan, seenaa fi aadaa saba isaaniif hedduu gumaachani. Waan isaan sabaaf gumaachan keessatti barruulee, suur-sagaleelee (audio visuals) hiikkaalee, dokumentootaa fi hojiilee kan biroo hedduutu argamu. Sabboonummaa ummata Oro- moo ol guddisuu keessatti didhaalee fi doorsisa baayée dandamatanii qooda akkaan guddaa gumaachan.
Ilma sheeka Baha Oromiyaa keessaa tokkoo kan tahan Dr. Sheek Mohammad Rashaad, sheekkotii bara isaaniitti beekkamtii qaban gurguddoo kan akka Sheek Bakrii Saphaloo fa’a harkatti baratan. Qubattoota kolonii gara jabeeyyii gidduutti guddatan waan taheef, bara joollummaa isaaniitti rakkoo guddaatu isaan irra gahe. Haala dirmataan homaatuu hin jirreef san keessati qalbii joollummaatiin hoggaa yaadan, fur- maanni jiru biyyaa bahanii beekkomsaa fi meeshaalee barbaachisoo horatanii guutummaatti of bilisoom- suu qofa waan taheef karaa bu’an. Jalqaba gara Saudi Arabiyaatti qaceelan. Achiin booda gara Siiriyaa fi maayyii irrattis gara Yuniversiitii Al-Azhar kan biyya Marsitti argamuu deeman. Kaayiroon bara sanitti magaalaa guddittii sochiilee bilisummaa Afriikaa turte. Bara 1960oota keessa wayta barataa turan san Masri keessatti qaama sochii barattoota Oromoo kan barbaachisummaa dhaaba Oromoo hundeessuu yaadanii fi tamsaasa Afaan Oromoo illee utubanii turan. Tamsaasni raadiyoo Afaan Oromoo bara sanitti eegalan giddu-seeniinsa mooticha Itoophiyaa Hayla Sillaaseetiin booda irratti addaan cite.
Barattoota isaan waliin barachuu turan keessaa Mohammad Rashaad qabxii oláanaa galmeessuudhaan Presidaanticha Masri beekamaa Gamaal Abdul Nassir harkaa badhaasa fudhatanii turan. Eebba barnoota isaanii boodas Sooliyaa haarayatti bilisoomte keessatti bakka bu’aa Al Azhar tahanii muudaman.
Dr. Mohammad Rashaad walitti dhiheenya jirutti dhimma bahanii seenaa fi aadaa saba isaanii qorachuu irratti kan fuulleffachuu eegalan gaafa Soomaaliyaa jiran sani. Dandeettii dafanii afaana haaraya bara- chuuf qaban irraas Afaan Soomaalii salphaatti dhuunfatanii gara boodaa keessa mootummaa Soomaalii biraayyuu dalagaa argatan. Hiree tanattis dhimma bahuudhaan, qooda qorannoo Oromoo irratti gu- maachaa turan ol guddisanii booda irrattuu waahillan isaanii gaazexessicha beekamaa Ayyuub Abu Bakar fi kan biroo waliin tahuun tamsaasa raadiyoo Afaan Oromoo haaraya eegalan. Oduun sochiin jagnummaa isaanii tun gurra Hayla Sillaasee waan buuteef, Itoophiyaa irraa humni ukkaamsituu Soomaaliyaa seenee akka qopheessitoota raadiyoo san ajjeesee tamsaasichas cufsiisu ergame. Humni Hayla Sillaasee sun Ay- yuubiin yoo ajjeesu Sheek Mohaammadiin osoo hin argatin dura Moqdishoo keessatti humna mootum- maatiin qabame. Tamsaasni raadiyoo Afaan Oromoo sun itti fufuu danda’e. Sheek Muhammad Rashaad qoophii raadiyoo jajjabduu kan ummata Oromoo onnachiiftuu fi sabboonummaa isaas jabeessitu qaroomi- naan qopheessanii tamsaasuunis itti fufe. Kun osoo addaan hin cinne bara sirnoonni Soomaaliyaa fi Itoophiyaa wal tahiinsa uummatanitti illee ittuma fufe.
Sheek Mohammad Rashaad waytuma qophii raadiyoo Afaan Oromoo kana irratti hojjetan cinaadhaan ammoo mijjaawina qubeen Laatiin Afaan Oromoof qabdu qorannoodhaan irra gahanii barruulee qorannoo
P. O. Box 6973 Asmara, Eritrea |Tel 2911 153848 | www.oromoliberationfront.org
afaanii, amantii fi aadaa qubee tanaan maxxansiisuu eegalan. Kitaabban isaanii wayta sanitti dhiibbaalee adda addaa irraa bal’inaan raabsamuu hin dandeenye ture. Sirni Soomaalii bara sanii fayyadama maqaa ‘Oromoo’ jedhuu eehama dhowwate. Bakka ‘Oromoo’ jettu san maqaa
‘Soomalii Abboo’ jettu akka fudhatan dirqisiise. Kitaabni Sheek Mohammad Rashaad tokko kan waahila isaanii Abdushakuur jedhamu waliin maxxansan ‘Furaa Afaan Oromoo’ jedhamu haala kanaan irra deebi’amee qola isaa irratti maqaa ‘Soomaalii Abboo’ jettu qabatee akka bahu taasifame. Haa tahu malee jijjiirraa shaffisaa sanaan qabiyyeen keessa kitaabichaa ‘Furaa Afaan Oromoo’ akkuma jedhutti maxxanfamee bahe. Itoophiyaa keessatti barruuleen Sheek Mohammad Rashaadiin qophaawan haalaan dhorkamoo turan. Namni kitaaba isaanii takka qa- batee argame adabbii akkaan hamaatiin adabama. Gaafa Moqdishootti dhiibbaan gama lamaanii isaan irratti jabaattu qubsuma ofii gara Saudi Arabiyaatti jijjiirrachuudhaan achittis dhiibbaa addaa jalatti hojjechuu itti fufan.
Gaafa Saudi Arabiyaa jiran san hojii hiikkaalee irratti xiyyeeffatan. Keessumattuu Qur’aana gara barruu fi sagalee (audio)tti hiikuu fi hojiilee amantii fi qorannoo afaanii biroo irratti ho- jjechaa turan. Achittis tahu ammas ergamtoota diinaa dhaabbata amantii keessa looyanii seenaniin didhaa ol’aanaa mudatan. Ergamtoonni sun ‘Muslimoonni Qur’aana baratuuf Arabif- fatti qofa dhimma bahuu qaban’ jedhanii falmuudhaan akka hojiin hiikkaa Qur’aanaa Afaan Oromootiin maxxanfamee hin baane dhorkisiisan. Kaayyoon jara kanaa barruu Afaan Oro- mootiin ummata Oromoo keessa facaatu ittisuu dha. Gariin isaanii inumaa loqoda Afaan Oro- moo Sheek Mohammad Rashaad ittiin hojjetan irratti gaaffii kaasuu yaalan. Kanaafuu hanga yeroo dhihootti hiikkaa sagalee kan kaaseetaan maxxafame qofa raabsaa kan turan yoo tahu, dhihoo kana maxxansi kitaabaas xumurameera tahullee ammas gahaatti raabsamuuf hiree hin arganne.
Dr. Sheek Mohammad Rashaad dullumaa fi dhibdee fayyaa irraa ka’uun booda kana keessa bi- yyatti deebi’anii magaalaa Adaamaa qubachuun ummata isaanii waliin jiraachaa turan. Wayta mootummaan Itoophiyaa barsiisa amantii Islaamaa al Ahbash Muslimoonni akka fudhataniif dhiibu Sheek Mohammad Rashaad didanii mormuudhaan ejjennoo qajeelaa qabaachaa turanitti cichan. Kanaanis mootummaa biratti balaaleffatamuun qubsuma isaanii Adaamaa irraa buqqi- famanii hanga gaaf Caamsaa 25, 2013 umrii isaanii 79tti addunyaa tana irraa du’aan boqo- taniitti magaalaa Dirre Dhawaa jiraachaa turan.
Dr. Sheek Mohammad Rashaad tarree sabboontota Oromoo hayyuu gurguddoo amantiilee Is- laamaa fi Kiristaanaa kan roorroo sirnoota dhufaa dabranii dandamatanii sabaaf gumaachuun beekaman keessatti ramadamu. Hangamuu humna alagaatiin dhiibaman iyyuu haqa amantii fi eenyummaa Oromummaa barsiisaa bahan. Kanaafis gatii qaalii baasan. Sabboontota amantii qooda akkasii osoo gumaachanii wareegaman keessaa tokko Luba Guddinaa Tumsaa kan kaay- yoo qabsoo saba isaaniif gatii hundaa ol qaalii taate lubbuu isaanii kennani. Kan biraa Sheek Bakrii Saphaloo kan kaayyoo wal fakkaataa kanaaf jecha hidhamaa fi bara dulluma isaaniitti illee kabajaa dhorkatamanii biyyaa ari’amuun mooraa baqataa keessatti boqotani. Haaluma wal fakkaatuun abbaa seenaa kan tahan Abbaa Gammachiis sababuma Oromummaa kanaan akka malee salphifamaa fi miidhamaa jiraatani. Kanneen biroos hedduu dha.
Jarri kun marti buuleyyii seenaa Oromoo gurguddoo kan dhaloota amma jiruu fi itti aanu mara keessatti fakkeenya tahuun Oromiyaa walaba keessatti ifaa hin dhaamne qabsiisani. Nu hundi-nuu Dr. Sheek Mohammad Rashaadiin bara baraan yaadanna. Hojiin isaan ummata Oromoof dhiisanii dabran bara baraan kan jiraatuu fi miiliyoonota kan onnachiisu akka tahus shakkiin hin jiru.
Injifannoo Ummata Oromoof! Adda Bilisummaa Oromoo Caamsaa 27, 2013


text:
Wantoonni sooma cabsan /balleessan gosa lama. Isaaniis
A.Wantoota sooma cabsan qadaa kan barbaachisu
B.Wantoota sooma cabsan qadaa fi kaffaaraa kanneen barbaachisan Read more
Ramadaanni akka lakkoofsa hijriitti ji’a saglaffaa irratti argama. Ramadaanni ji’a kabajamaa Qur’aanni itti bu’ee fi leylat-ul qadr (halkan ji’aa kuma caaltu) of keessaa kan qabudha. Jinni Ramadanaa ji’aa rahmataa, barakaa fi jaalalaati. Ji’a diinni ilma namaa kan ta’ee sheyxaanni itti hidhamuudha. Sheyxaanni waan hidhamuuf namoonni ibaadatti ka’u, wanta gaariitti fiigu. Read more


text:
Namoota sammuu qaroo bu’aa olaanoo argamsiisan keessaa, qaroomina sammuu guddaa kan qabu fi amaloota adda qabuun kan beekamu tokko Albart Anistaayiin dha.
Anistaayiin akkamitti anniisaa atoomii keessaa cuunfuu akka dandeenyu nu barsiiseera. Tarii namni kun samuu xiqqoo qabnu kana keessaa akkamitti waan bu’aa fidu tokko yookan lama baasuu akka dandeenyu nu barsiisu danda’a ta’a. Kanaaf ammoo haala rafiitii, nyaataa fi filannoo uffannaa isaa beekuun nu gargaaruu malaa.
Anistaayiin guyyaatti yoo xiqqaate sa’aatii 10’nif rafuun namoota hedduu caalaatti gorsa fayyaa kana hojii irra nama oolche dha.
Seenaa dhala namaa keessatti kalaqaalee Albart Anistaayin jijjiirama gurguddoo fidan kan akka Gabatee Pereedikii, caasaa DNA fi yaad-rimee Ispeeshaal rileetiivitii (Special relativity theory) yoo fudhanne, hundi isaanii iyyu kan argaman yeroo namnni kun rafu ta’uun isaa beekameera.
Kesaattu dhuma irra kan jiru kan yaad-rimee abjuu keessaa loon elektrikiidhaan yeroo ajjefaman arge ture. Haa ta’u male kun dhugaa ta’u ni danda’aa laata?
Bara 2004 keessa, hayyoonni saayinsii kan Yuniversitii Luubeek biyya Jarmanii yaada kana qorachuun, namoonni sirriitti rafan namoota rafiitii gaha hin arganne harka lama caalaa yaada gurguddaa burqisiisuu akka danda’an eeraniiru.
Maddii BBC Afaan Oromoo
Itti fuffaa….


text:
Mootummaa Fedeeraalaa fi ABUT giddutti wal waraansii eega jalqabamee torban kan dabree yoo ta'u raayyaan ittisa biyyaa, humnootiin addaa kan bulchiinsa naannoo Amaaraa fi milishoonni wal ta'uun Walqaayit Xagadee fi iddoo biraas to'annee jedhu.
Kaleessa Humaraatti dhiyoo kan taate magaala Maaykaadraa keessatti dhalattoota Amaaraa irratti humnii injifatamee ittiin jedhan kan Tigraay yakka duguggaa sanii rawwate jechuun kan haaraa muudaman bulchaan bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Aganyawu Tashaagar ibsanii jiru.
Gochii yakkaa kunis mana murtii addunyaa kan yakka qoratuun kan ilaalamuu ta'a jedhan.
Paartiin Badhaadhinaa kan bulchiinsa naanoo Amaaraa namoonni meeqa akka ajjeefaman hin ibsinee jechuun Ateer Misgaanaawu Baahir Daar irraa gabaastee jirti


text:
Manni fayyaa Iowa akka himeti namni coronavirus qabame bakka kampani fooni birraa keessatti akka
Manni fayyaa Iowa akka himeti namni coronavirus qabame bakka kampani fooni birraa keessatti akka guddan argaman himan, akkasumas magaala sanii namani du’e 500 gaheera.
Manni fayyaa Iowa akaa jedhetti hojjatoota kampani booyye Tyson kan Storm Lake keessatti argamu nama 2,500 goranoo godhamaan keessa hojattooni 555 coronavirus qabamu gabaasan.
Akkasumas, barreesa qonnaan bultoota akka himeti bineensota jaraa ajeesuf kan dirqamsise fooni booye qopheesuf akka ta’an himan. Oddefanno Iowa state university akka muldhisuutti booyyeedhan 600,000 oltu oorruu iowa keesa jira.
Magaala Dakota fi Woodbury County guyyaa kamsa duuti haarawni akka hin jirre himan. Namni haarawa magaala Woodbury county keessatti coronavirus qabame 23 yoo ta’u waliigalatti 2,700 gaheera. Magaala Dakota County keesati harooyni namni qabame 2 yoo ta’u waliigalati 1,600 tareera. Magaala Union county keessati namni qabame 88 gaheera.
Har’a manni dhugati state keessa magaala Woodbury county dabalate 50% banameera. Departmentin polisaa magaala Sioux City akka jedheti hagam walirra fageenya fi seera akkami akka qabaan hinbeynu jedhan. Haa ta’u malee seera bahee kan xuquu yoo ta’u seera hayyama isaani akka irra fudhatamu himan.
Dubbataan Sioux land public media akka jedheti yeroo gaari dabarsun rakko hin qabu garuu of eegu qaban jedhe.
Iowa workforce development akka gabaaseti hojatooni 14,600 hojii dhabdummaa torbaan tarte keesa guutameera. Kunii wantorbaan taree dura caala dabale. Wareen bayyinnan umani hoji dhabduma guutate kan akka oomisha, nama mana dalaga dhuunfa qabu fi daladoota mana fayyaa fa’a. Lakkofsi state Iowans hojidhabduma guutataniiif torbaan tarte keessa nama 180,000 argachuu hindandeene.
Magaala Nebraska keessati namni torbaan tarte hojii dhabdumma guutate nama 5,900 dha. Kunis kan turban tarteen walfakkaata. Kunis magaala Nebraska keesati March qixxee asi namni guutate 129,000 gaheera.


text:
Brigadier General Kemal Gelchu, Chairman of the Oromo Liberation Front (OLF) talks about the role and establishment of the Oromo Democratic Front (ODF) in Ethiopia …Read More »
Our Heroes, Our Pride
Oromo Community Ireland celebrated the 2013 Oromo Patriot’s day by renewing their commitments and promises to the fight against Abyssinian colonization. Members of the community, …Read More »
Dhaabni keenya (ADO) Qabsoon akka asiin duraa akka sakaalamee hin teenye goona…
Kun dhaamsa gabaabaa guyyaa gootota Oromoo ilaalchisee Pirezidaantii ODF Obbo Lencoo Lataa irraa dhihaatee dhaRead More »
Labsa Guyyaa Gootota Oromoo – Adda Bilisummaa Oromoo
Yaadannoon gootota qabsoo bilisummaa Oromoof osoo qabsawanii wareegamani kan barbaachiseef waan aadeeffatame qofaaf osoo hin taane guyyaa kana seenaa qabsoo dheeraa ummatni Oromoo of dandamachiisuuf …Read More »
Guyyaa Gootota Oromoo 2013, Magaala Bern, Switzerland
Magaala Bern, Switzerland keessa tti sabboontonni Oromoo gaafa 13.04.2013 Guyyaa Gootota Oromoo 2013 yaadatanii oolaniiru. Guyyaa kana qabsaawota Ooromoo mirga uummata Oromoo fi Bilisummaa Oromiyaaf …Read More »
Guyyaan Gootota Oromoo Oromiyaa keessatti uummata oromoon qophiilee garaa garaan kabajame
Guyyaa WBO Ebla 16, 2013, Finfinnee (Qeerroo) — Guyyaan Gootota Oromoo Oromiyaa bakkeewwan hedduu keessatti uummata oromoon qophiilee garaa garaan kabajame. Jala bultii ayyaana kanaa …Read More »
IBSA DHAABA ULFO/THBO IRRAA KENNEME
TOKKUMMAA HUMNOOTA BILISUMMAA OROMIYAA (THBO) UNITED LIBERATION FORCES OF OROMIA (ULFO) Guyyaa: Caamsa 10/04/2013 BILISUMMAA UMMATAATIIF FI WALAABUMMAA OROMIYAATIIF KAN QABSAAWU HOGGANNI DHAABAA ULFO/THBO …Read More »
Gaafii fi deebisaa Radio Addis dimts waliin Dubbataa Dhaaba ABO Kamaal Galchuu waliin guyyaa 13/04/2013 tti geggeeyfame
Dubbataa ABO – Jijjiiramaa Obbo Temam Baatii ODF yaada/mul’ata nuti ji’a 15 dura ummataaf labsine ka qilleensi dhahe aduun itti baahee gurra ummataa jiruun yaada/mul’ata …Read More »
IBSA IJJANNOO GORMUU QABSA’OTA OROMOO IRRAA
Dursa WBOn Oromiyaa kaayyoo haqaa irratti cichun qabsoo saba Oromoo asiin gechan ammallee itti cichun diinaa kuffisaa kufaa jirtan jabaadhaa abdiin saba oromoo isnii …Read More »
Obbo Kaasaa Taddasaa guyyaa kalleessaa Ebla 13, 2013 bakka firoonni fi maatiin isaanii argamanitti awwalamaniiru.
Waxabajjii 1955 – Ebla 2013 Obbo Kaasaa Taddasaa abbaa isanii B/Jeneral Taddasaa Birruu fi haadha isanii addee waarqiababaa G/Madiin irraa Waxabajjii 19,1955 magalaa Finfinnee keessaatti dhalatan. …Read More »


text:
Lammiilee Suudaan fonqolcha mootummaa waraanni biyyattii raawwate diduun mormii kan itti fufan tahuu gabaafame
Qondaaltonni waraana Suudaan guyyaa kaleessaa prezdaantii biyyattii waggaa dheeraa taayitaa irra ture fonqolchuun, biyyattiin waggaa lamaan itti aananiif too’annaa mana marii waraanaa Jeneraal Awad Ibn Awufiin hogganamu jala kan turtu tahuu labsan. Haata’u malee lammiileen biyyattii prezdaant Umar Al- Bashiir fi qondaaltonni mootummaa isaa hundi akka taayitaa gad dhiisan gaafataa turan, fonqolcha mootummaa waraanni biyyattii raawwate kana mormaa jiran.
Qindeessitoonni mormii ji’a shan dura jalqabame kanaa, warraaqsi ummata Suudaan qondaaltota waraanaatiin kan butame tahuu ibsuun, ammas hanga humnoonni siviilii taayitaa qabatanitti mormiin ummataa kan itti fufu tahuu beeksisan. Haaluma kanaan waldaan ogeeyyotaa mormii kana qindeessaa ture, labsii yeroo muddamaa manni marii waraanaa dabrse cabsuun ummanni diddaa akka agarsiisuu waamicha godhe.
DhaabbiIee fi biyyoonni heddu fonqolcha mootummaa Suudaan kana hordofuun ejjannoo isaanii kan ibsaa jiran yoo tahu, Gamtaan Afrikaa, “gaaffii ummataatiif deebisaan heera biyyattii diiguu miti”jechuun fonqolcha mootummaa Suudaan kana balaaleffatee jira. Barreessaan dhaabbata mootummoota gamtoomanii Antooniyoo Gutarees ammoo, “fedhii sirna dimokrasii ummanni Suudaan gaafataa jiru galmaan gahuudhaaf, mootummaan cehumsaa qaamota hunda hammatu akka hundeeffamu”waamicha dabarse. Haaluma wal fakkaatuun Ameerikaa fi Gamtaan Awrooppaatis mootummaan cehumsaa siviilotaan hogganamu akka hundeeffamu gaafatanii jiru.
Gama biraatiin ammoo mootummaan Masri , waraanni Suudaan cehumsa kana dandeettii ol’aanaan ni geggeessa abdii jedhu kan qabu tahuu ibsuun, Masri deeggarsa barbaachisaa tahe hunda kan kennitu tahuu beeksiste. Ityoophiyaan gama isiitiin, fedhii ummata Suudaan kan kabajju akka taheefi, akkasumas dhimma biyyoota olla keessa kan hin seenne tahus haala Suudaan keessatti adeemaa jiru hunda garuu itti dhiheenyaan kan hordoftu tahuu ibsite.


text:
'Mootummaan Itoophiyaa interneetiifi bilbila Oromiyaarratti cufe atattamaan banuu qaba'
Dhaabbanni mirga namoomaaf falmu Humaan Raayits Waacha ibsa har'a baaseen, mootummaan Itoophiyaa interneetiifi komunikeeshinii bilbilaa naannoo Oromiyaa keessatti cufee atattamaan banuu qaba jechuun hakeekkachiise.
Akka ibsa dhaabbata kanaatti, bilbilliifi interneetiin cufamusaatiin kan ka'een naannicha keessatti rakkoon hamaan mudateera.
Bilbilliifi inteneetiin ji'a lamaaf cufate maatiifi firoonni quba akka wal hin qabaanne gochuu qofa osoo hin taane, tajaajilawwan jireenyaaf barbaachisan addaan kutaman.
Akkasumas yeroo mootummaan duula hidhattoota irratti gaggeessutti maaltu akka ta'e beekuudhaaf odeeffannoon akka hin jiraanne taasissera jedhe.
Erga Amajji 3, 2020 kaasee aanga'oonni mootummaan neetiwoorkii bilbila mobaayilaa, bilbila sararaafi tajaajila interneetii Lixa Oromiyaa godinaalee Qeellam Wallaggaa, Wallaggaa Lixaafi Horroo Guduruu Wallaggaatti akka addaan citu godheera.
Baha Wallagaa keessatti jiraattonni akka jedhanitti, tajaajilli interneetiifi miidiyaaleen hawaasummaa akkuma cufamaniitti jiru. Darbee darbee ammoo ergaan barreeffamaafi tajaajilli mobaayilaa magaalota tokko tokko keessatti ni jira. Kun ammoo tajaajila hawaasni argatu qabaatuuf danqaa ta'unsaa hinollee jedheera.
Bilbilaafi interneeta cufuun kunis kan raawwatamaa jiru naannoo to'annoo humna waraanaa jalatti komaand poostiin bulaa jirutti yoo ta'u, akka mootummaan jedhutti hidhattoota Waraana Bilisummaa Oromoo irratti duula gaggeessuuf.
Miidiyaaleen walabamummaan sarabama mirgoota namoomaa humnoota waraana mootummaatiin raawwatamu kan akka ajjeechaafi hidhaa jumlaa gabaasaa turuu eereera.
"Tarkaanfiin mootummaan Itoophiyaa haguuggii komunikeeshinii adda kutuutiin Oromiyaa keessati graawwataa jiruus hawaasnicha haarsaa hinbarbaachisne kanfachiisaa waan jiruuf attattamaan kaasuu qaba,'' jedhan Huumaan Raayits Waachitti Daarektarri Gaanfa Afrikaa La'etiitiyaa Baader.
"Daangaan tajaajilawwan bilbilaafi interneetii irra kaa'ame kunis tajaajilawwan murteessu, haala taateewwan murteessoo ta'an itti gabaafamuufi qorannoo mirga namoomaa irratti dhiibbaa taasisuun isaatiin alattis, haala qabiinsa mirga namoomaa duraanu naannichatti ture caalaa kan hammeesseedha."
Bulchiinsa Ministira Muummee Abiy Ahimad jalatti, osoo mootummaadhaan sababni gahaafi amansiisaan hin dhiyaatiin yeroo tasgabbiin hawaasaafi siyaasaa dhibbutti komunikeeshinii adda kutuun gocha baratamaa ta'eera jedha Huumaan Raayits Waach.
Ibsa Huuman Raayits Waach kun itti dabaluudhaan, sababa komunikeeshiniin addaan citeef dhaabbileen tola-ooltummaa afur rakkoon akka isaan mudate ibsuudhaan, haalli jiru tajaajila fayyaa naannootti argamurratti dhiibbaa qaqqabsiisuu isaa hojjetoota fayyaa eeruun gabaasichi ibseera.
Seerri Mirgoota namoomaa Addunyaa ummanni bilisaan odeeffannoo barbaadu karaa intarneetii dabalatee midiyaaleee hundarra, akka argatan fi argataniifi kennaniif mirgasaanii ni eega jedheera.
Adda kutuun komumikeeshinii sababii nageenyaatii raawwatamu yoo jiraate ammoo kan seera bu'urreeffatee fi barbaachisaa akkasumas yoo tarkaanfii taasifamuun kan wal madaalee qofaa ta'u qabaatas jedheera.
Haa ta'u malee tibba Dr Abiy paarilaamaarratti haasaa taasisanittis ta'e motummaan federaalaa haala adda kutuu tajaajilawwan intarneetiifi bilbilaa 'sababii nageenyaatiif' jechuun Oromiyaa keessatti taasifameef ibsi kanname hinjiru jedheera.
Kanaan duras yeroo mormiin uumametti, yeroo qormaatni barattootaaf kennamutti akkasumas yaalii ajjeechaa Waxabajjii 15 tajaajilli inteneetii kan addaan cite yoo ta'u yeroo sanattis , "mootummaan waa'ee tajaajilli addaan cituus ta'e yoom akka deebi'ee banamu ibsa hin kennine," jechuun ibsa gabaasni kun.
Bakka duulli waraanaa itti gaggeeffamaa jiru Lixa Oromiyaatti waa'ee bilbilaafi inteneetiin addaan cituu ilaalchisuun oppereeshinii humni waraanaa mootummaa gaggeessaa jiru waliin walqabatee akka cufate Itti-aanaan Itaamaajor Shuumii kan ta'an Janaraal Birhaanuu Juulaa torban lama dura BBC'tti himanii turan.
Janaraal Birhaanuun, "Tajaajilli bilbilaa akka addaan citu taasifamuun tarkaanfiin hidhattoota naannoo sanaa irratti fudhatamu bu'a qabeessa akka ta'u taasiseera, " jedhanii turan.


text:
MM Abiy Ahmad: Wal tuffachuurra wal gorfachuutu nu baasa
Aanga'oonni mootummaa Naannoo Oromiyaa fi Federaalaa haala yeroo irratti kutaalee hawaasaa garaagaraa waliin magaalaa Finfinneetti mari'ataniiru.
Marii kana kan gaggeessan Ministira Muummee Abiy Ahmad, Ministira Ittisa Biyyaa Lammaa Magarsaa fi Pirezidaantii Itti Aanaa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaati.
Marii kanarratti jaarsolii biyyaa, Abbootii Gadaa, Abbootii Amantaa, harmootii fi dargaggoonni hirmaatan haala amma biyyi keessa jirtu irratti gaaffilee fi yaada kaasaniiru.
Miiidiyaan biyya keessaa akka gabaasetti, hirmaattonni marichaa waa'ee olaantummaa seeraa kabachiisuu fi tokkummaa cimsuurratti xiyyeeffachuun yaada kennan.
''Olaantummaan seeraa har'arraa eegalee kabajamuu qaba. Akka biyya bulchuu dandeenyu agarsiifnee kaanee har'ammoo duubatti deebinee ofumaa yoo of cabsine yoo warri kaanimmoo wuskii dhuganii harka rukutanii gammadan gadda guddaatu nutti dhagahama'' jedhan maanguddoon walgahicharratti hirmaatan tokko.
Hirmaattonni walga'ichaa rakkoo jiru duudhaa fi safuu qabnuun furachuun tokkummaa keenya bu'uura cimaarra dhaabuutu mala jechuun waliif dhaamaniiru.
''Kanneen taa'anii nu burjaajessan nurraa dhowwaa, seeratti nuuf dhiyeessaa. Miidiyaan seera qaba(miidiyaa kam akka ta'e hin ibsine), innis seera kabajee haa deemu. Maaliif uummata burjaajessa? Waan uummata wal nyaachisu dabarsaa jiran. Kanaafuu isas seeratti nuuf galchaa'' jedhan maanguddoon tokko walga'icha keessaa.
Maanguddoo kan biraan ammaoo akkas jedhan, ''Nuti karaa dheeraa deemaa jirra, laga ce'uu hedna. Diina baay'eetu nutti jira, budaatu nu nyaate. Budaa sanatti qoricha ullee of keessaa baasnee ofiimmoo walitti deebinee tokko ta'uu qabna.''
Aanga'oonni hoo maal jedhan?
Pirezidaantii Itti Aanaan Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimmallis Abdiisaa rakkoo tibbana Oromiyaa keessatti uumamee ture qaamolee tasgabbeessan galateeffataniiru. ''Aggaammii hedduu keessa darbinee as geenye. Gufuu nu mudatu of duraa buqqisuun faayidaa uummata keenyaa mirkaneessuuf yoomiyyuu cimnee hojjenna.''
''Dukkana keessa waliin dabarree akka dhufne walumaan beekna. Karaa irra dhufne jajjabeeffannee gaaga'ama tokko malee fedhii fi faayidaan Oromoo akka mirkanaa'uuf qaamni hunduu hojjechuu qaba,'' jedhan.
Hojiin olaantummaa seeraa kabachiisuu cimee itti fufa kan jedhan Obbo Shimallis ''Ammaan booda garuu olaantummaa seeraa rakkoo keessa galchinee biyyas Oromoos diiguu hin dandeenyu,'' jedhan.
Ministirri Ittisa Biyyaa Obbo Lammaa Magarsaa akkuma kalee har'as ilaa fi ilaameedhaan deemuutu barbaachisa jedhan.
''Kaleessas asiin kan nu ga'e wal bira dhaabbannee waliin mari'achuu keenya. Waan waliif tusinee walgargaarre qofaaf as geenye. Dirree waraanaatti baane waan waraana addaa gaggeessineef miti. Maanguddoonni keenya as jirtan gorsaa fi qeeqa isin nuuf kennitan fudhanneetu as geenye. Isarraa bu'aa arganne. Har'as kana qofatu nu baasa'' jedhan Obbo Lammaan.
''Akka laayyootti as hin geenye. Dogoggora jiru mari'annee hiikna malee karaa tokkummaa Oromoo gaaffii keessa galchuun ta'uu hin qabu. Mari'atanii hojjechuun dhimma murna muraasaa osoo hin taane dhimma hunda keenyaati, '' jedhan.
Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahmad gamasaaniitiin tokkummaan yoomiyyuu caalaa yeroo barbaachisutti yeroo ammaa kana qoramuu hin qabu jedhan.
''Tokkummaan gaafa cabu bu'aansaa kunooti. Oromoon lagaa fi amantiin walqooduun hin hafu. Kanaafuu tokkummaatu nu baasa. Rakkoo tibbana uumameen eenyu akka du'e wal nama hin gaafachiisu. Wal ajjeefne, wal miine. Hin ta'u kun,'' jedhan.
''Kanaan duras kan injifanne tokkummaa keenya waan cimsineef. Har'as yaada filatamaa namni qabu yaadaan falmee amansiisuu danda'a. Yaadi fooyya'aan jiraannaan dubbisnee ,dhaggeeffannee keetu sirriidha jennee wal amanna rakkoon hin jiru.'' jedhan.
Gaaffii Oromoo fi Sirna Federaalaa
Hojii gaaffii uummata Oromoo booddeetti deebisu hojjechaa hin jirru kan jedhan Ministirri Muummee Abiy Ahmad, sirna federaalizimii cimsuuf ni hojjenna jedhan.
''Sirna federaalaa balleessuufi inni jedhamu Sirni federaalaa Itoophiyaa keessa hin turreem. Uummanni Oromoo kana beeka. Dargaggoon Amboorratti shukkaaraa konkolaataa tokko wayita dhaabsisu mootummaan ajjeesaa tureen.
Kun sirna federaalaa miti. Mootummaa keenya filachuu hin dandeenyu turre. Gaafa lammaa Magarsaa filannu qoratamnee turre nuti. Hin dandeessan jedhamnee. Federaalizimiin hin turre, sobadhaa. Amma isa dhugaa fiduuf qabsaa'aa jirra. Sirna federaalaa waan duubatti deebisu hojjechaa hin jirru, kuni soba,'' jedhan.
Diinni Oromoo gidduu seenee Oromoon akka diigamuuf gorsuu hin qabu kan jedhan Ministirri Muummee Abiy Ahmad kana keessatti jaarsoliin ga'eesaanii ba'uu akka qaban dhaamaniiru.
''Ammas jaarsoliin biyyaa bakka rakkoon jiru deemaatii ilaalaa. Mootummaas dubbisa. Mootummaan jecha keessan keessaa baanaan isin murteessaa. Waltuffachuurra wal gorfachuu wayya. Mootummaa kana guyyaa lamatti diiguu dandeenyu warri jedhan jiru.
Kanaaf baay'een gadda. Humna akkasii kan qaban yoo ta'e waggaa 27 wayita dararamnu eessa turan? Kun sirrii miti. Mootummaan Oromoo wayita aangoo qabatuu kan wal tuffannu? Kan salphatee akkas waltuffachuun?''
Mariin kun sadarkaa godinaalee fi aanaalee Oromiyaatti gadi bu'ee kan mari'atamuu ta'uunis beekameera.


text:
1
Odu uumama
1Gaafa qaraa fiit'e, Waaqi lafafi gubba uume. 2Gaafasi lafti duwa, fuula inqabdu, aka injirtu, ammalle dukanti d'immu bisaani gubbaa jirti. Irreeni Waaqa guddooni bisaani gubbaa dedeemti. 3Jennaani Waaqi waan jed'e, Ifsaani ha tahu; duuba ifsaani tahe. 4Waaqi aka ifsaani suni dansa arge, ifsafi dukana gargari baase. 5Jennaani Waaqi ifsaani guyya jed'e, dukanaani halkani jed'e. Akanaani galgali tahe diiramileeni tahe; kunini guyya qara.
6-7Jennaani Waaqi waan jed'e, Wonti bisaani fulla lamati gargari baasa ha taatu. Duuba Waaqi waan suni mid'aase, akanaani bisaani waan suni gubbaa jirafi ka jala jirale gargari baase; duuba akuma suni taate. 8Waaqi waan bisaani gargari baasa suniini Gubba jed'e. Akanaani galgali tahe diiramileeni tahe; kunini guyya lameeso.
9Jennaani Waaqi waan jed'e, Bisaani lafa gubbaa jirani ha fulla tokoti wolti deebiani, aka biyyeeni godduuni mullattu; duuba akuma suni taate. 10Waaqi biyye goddu suniini Lafa jed'e, ammalle bisaani wolti deebiani suniini Baariini jed'e; Waaqi wonti kunini dansa arge. 11Waaqi waan jed'e, Lafti latte ha mukhaafi marra gosa ch'ufa baaftu, mukha mid'aani killetiifi mich'iraani qabuufi ka inqamnele, duuba akuma suni taate. 12Duuba lafti latte mukhaafi marra gosa ch'ufa, ka mid'aani killetiifi ka mich'iraani qabuufi ka inqamnele baafte. Waaqi wonti kunini dansa arge. 13Akanaani galgali tahe diiramileeni tahe; kunini guyya sadeeso.
14Jennaani Waaqi waan jed'e, Ifsaani ha gubbaa mullattu, aka halkanifi guyya gargari beekhani. 15Ammalle ifsaani kuni ha gubbaa ifsu, aka lafti ifsa argattu jed'e. Duuba akuma suni taate. 16Akanaani Waaqi ifsa gugurda lama tolche, adu ta guyya mohatu, jia ka halkani mohatu; ammalle urjile mid'aase. 17Inni ifsa suni gubbaa kaye, aka lafati ifse 18halkanifi guyya mohate ifsafi dukana gargari baasu. Waaqi wonti kunini dansa arge. 19Akanaani galgali tahe diiramileeni tahe; kunini guyya afreeso.
20Jennaani Waaqi waan jed'e, Bisaani waan lubbu qaba heddu ha d'alani; simpirreleeni ha gubba qilleensa keesa bariftu. 21Akanaani Waaqi bineensa gugurdafi didiqa ka bisaani keesa galu, simpirre gosa ch'ufale woliini uume. Waaqi wonti kunini dansa arge. 22Waaqi waan kana ch'ufa eebise waan jed'e, Hora bula, baariini guuta; simpirreleeni, Hora, lafa ira dabra jed'e. 23Akanaani galgali tahe diiramileeni tahe; kunini guyya shaneeso.
24Jennaani Waaqi waan jed'e, Horifi bineensi gosa ch'ufa, guddafi diqaleeni, lafa gubbati ha d'alatu. Loonifi bineensa lafa ira lohufi bineensa gosa ch'ufa hedduleeni ha d'alatu; duuba akuma suni taate. 25Akanaani Waaqi bineensa gosa ch'ufa, ka lafa ira lohufi ka illoonnefi ammalle horile ch'ufa, woliini uume. Waaqi wonti kunini dansa arge.
26 #
1 Kor 11.7 Jennaani Waaqi waan jed'e, Koota, nama mid'aasina fakeennafi akheekha keenna gula, aka inni qurt'umi baariinitifi waan gubbaa barisa ch'ufafi horifi bineensa allaatiifi waan garaani lafa ira lohu ch'ufale mohatu. 27#Mat 19.4; Mar 10.6 #Uum 5.1-2Akanaani Waaqi fakeenna ufii gula nama uume. Inni nama uwafi nama d'iira uume 28eebiseefi waan jed'eeni, Ilmaani hora, lafa guuta fida, ammalle qurt'umi baariinitifi waan gubbaa barisatiifi waan lubbu qaba ka deemu ch'ufa mohad'a. 29Jennaani Waaqi waan jed'e, Anini mukha mid'aani killetiifi ka mich'iraani qabuufi ka inqamnele ch'ufa ya isanii kenne, nyaad'a quufa. 30Ammo bineensa miilaani lafa ira yaufi ka gubbaa barisufi ka lafa ira lohuleeni, ka lubbu qabu ch'ufti ha marraani fidamu; duuba akuma suni taate. 31Waaqi wonti inni mid'aase ch'ufti guddo dansa arge. Galgali tahe diiramileeni tahe; kunini guyya jaeeso.


text:
Prezidaantiin Yuunaaytid Isteetes Joo Baaydin waajiira akkuma qabataniitti guyyaa duraa imaammatni godaantootaa fi ugguurri imalaa biyyoota Islaamaa fi Afrikaa irra kaa’amee ka Prezidaantiin duraanii, Doonaald Traamp itti fayyadamaa turan akka dhaabtu ajaja dabarsan.
Kana jechuun Amerikaafis ta'e godaantootaaf maal jechuu dha? kan kutaa Minesootaa magaalaa Seentpool jiraatan Abukaatoo dhimma immigreeshinii fi kanneen biroo ka ta'an Obbo Israa'eel Gobanaa waliin gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa.


text:
Yeroo koreen teknikaa araaraaf gara Kibba Oromiyaatti bobba’ee jirutti Raayyaan Ittisa Biyyaa gocha araara gufachiisu dalagaa jira.
Godina Gujii aanaa Oddoo Shaakkisoo ganda Sawwanaa keessatti guyyaa kaleessaa (Guraandhala 17/2019) Raayyaan Ittisa Biyyaa poolisii Oromiyaa fi Milishaa gandaa dabalachuun mana uummataa 30 ol gubee uummata qe’eerraa gara bosonaatti godaansiseera. Kana malees motora midhaan daaku kan nama dhuunfaa gubuun qabeenya uummataa barbadeesseera. Kanuma waliin bunaafi midhaan gosa adda addaa gubuun gocha gara jabinaa uummata irratti raawwataa jira. Yeroo ammaa uummanni manniifi qabeenyi jalaa gubate bosonatti dheessee jira. Continue reading


text:
Iccitii Oromoo fi lakkoofsa shan gidduu jiru! ■1) Gadaan shani: A) Birmajii B) Bultuma C)…
Jechoota
-
-
Kana Beektuu Laata? Dhugaalee Ajaa’ibsiisoo qaama namaa! 1. Sekondii tokkoo keessatti qaamni keenya seelii haaraa…
-
Gammachuun Dhala Namaa Eessatti Argama? Addunyaa tana gubbaarratti ilmi namaa akka salphaan gammachuu argatuu hin…
-
Warri gamaa-gamanaa abidda waraanaatti bubbee ololaa hafarsaa jirtan, ji’oota muraasa booda gaabbiin yoo gubattan natti…
-
Jechoota Ajaa’ibsiisoo Robert Mugabe 1. Afrikaa keessatti seerri namootni hundi kabajan ‘battery low’ kan jedhu…
-
Dhalli namaa erga Waraabessa guyyaa walitti tahee, kookkinyoon naf-xanyaa baasun jiru.” Kadiir Abdullaxiif Hajjii –…