text:
BBC News, Afaan Oromoo - Oduu
Isin hin darbiin
Rakkoo nageenya Oromiyaa: Miseensonni paarlaamaa maaliif ummataaf sagalee ta’uu dhaban?
Miseensonni Paarlaamaa wixinee dhiyaate hundaa sagalee guutuun raggaasisuufi dubbii gaggeessaan biyyaa taasisu hunda raggaasisuun garasitti, rakkoo uummata isa filateef sagalee tahu jedhamee eegama.
Odeessa kana irratti dabalata
Oromiyaatti mootummaan maaliif nageenya namoota nagaa eeguu hanqate?
Rakkoon nageenyaafi walitti bu’insi naannoo Oromiyaa keessa jiru ija sabaa-himaalee jalaa kan dhokate fakkaata; hawaasa idil-addunyaa irraas xiyyeeffannaa hin arganne. Maaliif kana ta’e laata? Mootummaan ammoo naannicha keessatti nageenya uummata nagaa eeguu maaliif dadhabe?
Waraana Tigraay, Itoophiyaa
Daandin Qilleensa Itoophiyaa balalii gara Tigraay adda cite ture eegaluuf qophii xumuruu beeksise
Daandiin Qilleensa Itoophiyaa balalii gara Naannoo Tigraayii kan sababii waraanaatiin adda cite ture deebiisee eegaluuf qophii xumuuruu BBC'tti hime.
‘‘Nuti waan darbe booddeetti dhiisuuf qophiidha’’- Obbo Geetaachoo Raddaa
Obbo Geetaachoon wayita Maqalee irraa karaa viidiyootiin Stephen Sachur waliin turtii taasisaniitti, ‘‘hanga fedhiiwwan nageenyaa Tigraay eegameetti, meeshaalee waraanaa cicimoo kennuuf TPLF hayamamaadha’’ jedhaniiru.
Bilinkan dhimma waliigaltee nagaa mallattaa'erratti MM Abiy waliin mariyatan
Ittigaafatamaan Waajjira Dhimma Alaa Ameerikaa Antoonii Bilinkan waliigalteen waldhabee dhaabuu taasifame atattamaan hojiirra oolfamee Kaaba Itoophiyaatti nageenyi akka mirkanaa’u Itoophiyaa gaafachu beeksiisan.
Ergamaan Addaa AU Oluseeguun Obasaanjoo aanga’oota Tigraay waliin mari’achuuf Maqalee galan
Pirezidantiin duraanii Naajeeriyaa Oluseeguun Obaasaanjoofi Ittaantuun Pirezidantii duraanii Afrikaa Kibbaa Fumzile Mlambo-Ngcuka aanga’oota TPLF waliin marii taasisuuf har'a Sadaasa 24, 2022 magaalaa guddoo naannoo Tigraay Maqalee galan.
Humnoonni Tigraay bakkawwan walitti bu’insi ture keessaa bahuu jalqabuuf – Jen. Taaddasaa Warradaa
Akkaataa waliigaltee mootummaa Itoophiyaafi gaggeessitoota Tigraay gidduutti taasifameen humnoonni Tigraay naannicha keessatti bakkawwan walitti bu’insi ture keessaa guyyoota muraasa itti aanan keessa bahuu akka jalqaban Ajajaan Olaanaa Humnoota Tigraay Leetenaan Jenaraal Taaddasaa Warradaa himan.
TPLF: 'Waraanni Eertiraa Tigraayii akka bahuuf hawaasni addunyaa tarkaanfii cimaa haa fudhatu'
Dararaa waraanni Ertiraa ummta Tigraay irraan gahaa jiru akka dhaabuufi naannicha keessaa atattamaan akka bahuuf hawaasni adduntaa tarkaanfii cimaa akka fudhatuuf TPLF gaafate. TPLF waamicha kan kan dhiyeessee Sadaasa 19, 2022 ibsa baaseen yoo ta’u, waraanni Ertiraa ‘‘dararaa lakkaa’amee hin dhumne ummata Tigraay irratti raawwataa jira’’ jedheera.
'US warra waliigalticha gufachiisan adabuuf qoqqobbii fayyadamuurraa duubatti hin deebitu'
US waliigalteen waraana dhaabuuf mootummaa Itoophiyaafi humnoota Tigraay gidduutti taasifame kabajamuu mirkaneessuufi sarbama mirgoota namoomaaf itti-gaafatamni akka jiraatu gochuuf, qoqqobbii fayyadamuurraa duubatti hin deebitu jedhan aanga’aan olaanaa Isteet Dippaartimanti tokko.
Sagantaa fi qabxiiwwan taphawwan Waancaa Addunyaa Kaataar 2022
Taphawwan kubbaa Miilaa Addunyaa Kaataaritti gaggeeffamu ilaalchisuun sagantaalee fi qabxiiwwan taphawwwanii karaa kanaan kallattiidhaan marsariitii BBC Afaan Oromoo irratti hordofuu dandeessu.
Maaltu haasa'ama?
'Waggoota sadii keessatti Afaan Oromoo baradheen kitaaba seerlugaa barreesse'
Dr. Habtaamuu Gabayyahu kaaba Itoophiyaa Magaalaa Gondaritti dhalatee guddate. Waggaa sadii keessatti Afaan Oromoo barachuun, hanga kitaaba seerlugaa barreessuu gaheera.
Dhaggeeffadhaa, Oduu BBC Afaan Oromoo
20:49 EAT - 21:04 EAT
Tramadol- Kininii Itoophiyaatti barattootaa hanga ogeessota fayyaa araadaaf saaxilaa jiru
Waa'ee Tramadol- Kininii Itoophiyaatti barattootaa hanga ogeessota fayyaa araadaaf saaxilaa jiru hangam beektuu? Namoonni araada qoricha kanaan qabamaniifi oggeessoonni waan jedhan qindeessineera, dhiyaadhaa.
Horro Guduruu Aanaa Jaarteetti namoonni ajjeefaman, manneen gubatan - Jiraattota
Jalqaba torban kana Godina Horro Guduruu Wallaggaa Aanaa Jaardagaa Jaartee magaalaa Alibootti ajjeechaan raawwatuufi manneen jireenyaas gubachuu jiraattonni himan.
Naannoo Oromiyaatti dhibee busaa fi gifiraan namoonni du'aa jiru- Jiraattoota
Naannoo Oromiyaa godinaalee adda addaa keessatti weerara busaa fi gifiraa ka’een namoonni du’aa jiraachuu jiraattonni BBC’n dubbise himan. Biiroo Fayyaa Oromiyaa gamasaatiin, dhibeen busaa naannoo Oromiyaa keessatti argame '‘weerara’’ jedhamee labsamuu hime.
Ajaa'iba
Barumsaaf
Namni maaliif jaalallee ykn hirriyaa gaa'ilaasaa ajjeesa?
"Barri hamaan mukarraa baala fixa namarraa haala fixa!" jechuun Oromoon yoo mammaaku. Dhiheenya kana oduun ajjeechaa suukanneessaa abbaa warraatiin haadha warraa isaanii irratti gaa’elaa giddutti raawwatamu irra deddebiin dhagahamaa jira.
BBC waliin Afaan Ingiliizii baradhaa
As cuqaasuun kutaawwan haaraa torbaniin bahan argadhu, sadarkaan irra jirtu sin murteessu.
Baandiin Afran Qalloo guddina Afaan Oromoof maal gumaache?
Bara 1960moota keessa magaalaan aadaa, amantii fi saboota garaagaraa hammattee jirtu Dirree Dhawaan aartii addunyaa yeroo sanaaf haaraa miti, keessattuu sirboonni biyya arabaa guddoo beekamu. Haa ta’u malee, aartiin Afaan Oromoon as bahee hin mul’anne ture.
Itoophiyaan 'wiigiidhaa hanga wuskiitti' meeshaa alaa galu dhorkuun kaayyoo barbaadame ni milkeessaa?
Itoophiyaan meeshaalee ‘dursi hin kennamneef’ jettu 38 gara biyya keessaa akka hin galleef dhorkaa keessee turte. Hanqina sharafa alaa biyyattii mudateen walqabatee daldaaltonni meeshaalee kanneen gara biyya keessaa galchuuf isaan gargaaru “LC” akka hin arganne isaan dhorke.
Mammaaksa Oromoo guyya guyyaan
Hawaasni Oromoo dubbii ergaa guddoo qabdu dabarfachuufi gabaabsee fixuuf mammaaksatti dhimma baha. Dubbiidhuma kanaafillee mammaaksa qaba - Mammaaksi dubbii fida, ni fixas.
Sababiin hanqina kitaaba barataa Naannoo Oromiyaatti mudatee maali?
Bara barnootaa haaraa kanatti Naannoo Oromiyaatti barattoonni mana baruumsa sadarkaa 1ffaa hanqina kitaabatiin rakkataa jiraachuu maatii fi barsiisonni BBCn dubbise himatan. Biiroon Barnoota Oromiyaa gama isaatin rakkoon jiraachun himuun, kunis kitaabota karikulamii haaraa maxxansiisun kan wal qabatudha jedhe.


c: text/html

text:
Teknoolojiin Bunaa Qorannoon Bahe Jiruufi Jireenya Omishtoota Bunaa Jijjiiruu Keessatti Qooda Olaanaa Qaba
********
Giddugaleessa Qorannoo Qonnaa Machaaraan teknoolojiin Bunaa qorannoon bahe qonnaan bultoota biratti jijjiirama olaanaa fidaa jira. Qonnaan bultootni fayyadamoo teknoolojii kanaa ta'anis omishaafi omishtummaa bunaa dachaan dabaluufi gabaarrattillee buna dorgomaa ta'e dhiyeessuu keessatti shoora olaanaa kan qabudha.
Kana malees, giddugaleessichi omisha Kuduraa fi Muduraa irrattillee qorannoo geggeessuun teknoolojiiwwan hedduu hawaasa biraan gahaa jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lola Kaaba Itiyoophiyaatti irra deebiin jalqabe hordofee gamtaan Afrikaa mariin nageenyaa akka eegalamuuf qaamolee walwaraanaa jiraniif xalayaadhan waamicha taasise.
Mootummaan Itoophiyaa waamicha kana kan fudhatu tahuu beeksiseera.
Mootummaan Tigraay ibsa baasen, marii araaraa Dilbata dhufu irraa eegaluun Afrikaa Kibbaatti adeemsifamu irratti hirmaachuuf qophii tahuu himeera.
Pireezidantiin Naannoo Tigraay Dabratsiyoon Gabramikaa’el xalayaa Komishinarii Komishinii Gamtaa Afrikaa Musaa Faakiif barreessaniin, waraana kana karaa nagaan furuuf qophii tahuu himaniiru.
Mootummaan Tigraay garee marii kanarratti hirmaatu gara Afrikaa Kibbaa erguuf qophii tahuu ibsuun booda dhimmootni ifa hin taane jiraaachuu himuun gamticharraa ibsa gaafateera.
“Mariin kun milkaa’inaan akka jalqabuuf qaamoleen biroo akka hirmaatan” baruu akka fedhu ibseera.
Taajjabdoota akkasuma gaheen hawaasa addunyaa maali jechuunis gaafateera.
Mariin gartuulee Itoophiyaa keessatti walwaraanaa jiranii fi gartuulee siyaasaa mara hin hirmaachifne furmaata waaraa Itoophiyaaf fiduu hin danda’u jedhamuun qeeqamaa jira.


text:
Ulaagaalee (Sharxiwwan) Tawbaa
Sharxiwwan (Ulaagaalee) Tawbah
Kutaalee darban keessatti waa’ee tawbah fi istighfaara fi faaydaalee isaanii ilaalaa turreera. Namni hiikaa fi faaydaa isaanii erga beeke, jireenya ofii jijjiruu fi sirreessuf tawbah fi istighfaaran tarkaanfi ni jalqaba. “Hanga yoomi dukkanaa fi dhiphinna keessa jiraadhaa? Hanga yoomi ba’aa badii baadha!” jechuun dukkana fi dhiphinna keessa bahuuf, ba’aa badii ofirraa buuse boqonnaa fi tasgabbii argachuuf ni tattaafata. Namni erga haala kanaan tarkaanfi jalqabe, firii yaade argachuuf uulaagaleen guuttamuu qaban ni jiru. Ulaagaalee kanniin yoo hin guutin abdii kutuun karatti hafuu danda’a. Jalqaba, ulaagaalee ykn sharxiwwan jechuun wanti tokko sirrii ta’uu fi bu’aa buusuf wantoota ykn haala-dureewwan guuttamuu qabaniidha. Tawbaan qulqulluun Rabbiin biratti fudhatamu qabdu fi bu’aa namaaf buustu sharxiiwwan armaan gadii qabdi:
1-Ikhlaasa qabaachu
Jechi Iklaasa (إخلاص) jedhu, jecha “Akhlasa(أَخْلَصَ)” jedhu irraa kan fudhatameedha. Akhlasa jechuun qulqulleesse jechuudha. “Akhlasa shey’an” yommuu jedhu “wanta tokko makaa irraa qulqullesse, dhinbiibe” jechuu isaati. Akhlasa lillahi diinahu-Amanti isaa Rabbiif qulqulleesse yommuu jedhu, “Shirkii, na argaa fi na dhagahaa dhiise”[1] jechuu isaati. Kanaafu, Ikhlaasa jechuun Rabbitti dhiyaachuf qofa hojii gaggaarii hojjachuu fi niyyaa ofii na argaa, na dhagaha, dinqisiifannaa fi kkf irraa qulqulleessudha.
Rabbiin biratti hojiin tokko fudhatama argachuuf ikhlaasan kan hojjatamee ta’uu qaba. Kana jechuun gara Rabbii Olta’aatti dhiyaachu fi mindaa Isaa kajeelun kan hojjatamee ta’uu qaba. Akkasumas, makaa akka na argaa, na dhagahaa, fi kkf irraa kan qulqullaa’e ta’uu qaba. Tawbaan hojii gaggaarii gara Rabbii Olta’aa ittiin dhiyaataniidha. Kanaafu, namni tokko yommuu tawbatu na argaaf, na dhagahaaf, ykn qabeenyaa argachuf osoo hin ta’in Rabbiif qofa jedhe tawbatu qaba. Yoo inni akkana godhe tawbaan isaa bu’aa guddaa isaaf buufti. Sababni isaas, Rabbiif jedhee yoo tawbate, ifaa fi dhoksaatti Inni na arga jedhee waan yaaduf, gara badii hin deebi’u. Garuu namootaaf jedhee yoo tawbate, namoonni dhoksaatti isa arguu waan hin dandeenyef gara badiitti salphatti deebi’a. Kuni immoo akka nama nafa dhiqate ofumaan dhoqqetti of gatuuti.
2- Badii irraa buqqa’uu fi wanta bade fooyyessu
Akkuma kutaa darbe keessatti jenne tawbah jechuun badii irraa buqqa’uun gara Rabbii (subhaanahu wa ta’aalaa) deebi’uudha. Kanaafu, badii irraa buqqa’uun ulaagaa tawbaati. Rabbiin ni jedha:
“Isaan warra yeroo waan fokkataa hojjatan yookiin lubbuu ofii miidhan, Rabbiin yaadatanii badii isaanitiif araarama kadhataniidha. Rabbii malee eenyutu badii araaramaa? Isaan osoo beekanu waan hojjatanirra (badii ofitirra) kan hin turreedha.” Suuratu Aali-Imraan(3):135
Muttaqoonni (warroonni Rabbiin sodaatan) dogongoraan baditti kufuu danda’u. Erga badii xiqqaas ta’i guddatti kufanii booda dafanii Rabbiin yaadachuun gara tawbah fi istighfaara figu. Kana jechuun adabbii Inni warroota badii hojjataniif qopheessee fi waan gaarii warroota Isa sodaataniif waadaa galee yaadachuun dafanii badii irraa buqqa’uun araarama kadhatan. Kanaafi itti aanse ni jedhe:
“Isaan osoo beekanu waan hojjatanirra (badii ofitirra) kan hin turreedha.” Namoonni akkanaa mindaan isaanii:
“Isaan sun mindaan isaanii araarama Gooftaa isaanii biraa ta’ee fi Jannata laggeen ishee jala yaatudha. Isaan ishee keessatti hafoodha.Mindaan hojjatootaa [Jannata ta’uun] waa tole.” Suuratu Aali-Imraan 3:136
Kanaafu, badii erga hojjate booda namni dafee badii sanirraa buqqa’uun tawbate, araarama kadhate fi hojii gaarii hojjate, mindaan isaa guddaadha.
Badii irraa buqqa’uu fi wanta darbe fooyyessu karaa sadiin ilaalun ni danda’ama:
1ffaa– Badiin inni hojjataa ture nafsee ofii kan miidhu yoo ta’e, dafee badii san irraa buqqa’u. Fakkeenyaf, badii akka zinaa (sagaagalummaa), ribaa, alkooli, qumaari fi kkf irraa buqqa’u.
2ffaa– Wanta isarratti dirqama ta’e kan dhiisu yoo ta’e, wanta san hojjachuu. Fakkeenyaf, salaata kan dhiisu yoo ta’e, salaata sirnaan salaatu.
3ffaa-Badiin inni hojjataa ture haqa namootaatin kan wal qabatu yoo ta’e, haqa isaanii deebisuufi. Fakkeenyaf, wanta tokko nama jalaa yoo hate, wanta hate nama sanii deebisu qaba. Yoo nama san dhabe firoota isaati deebisuu. Yoo firootas dhabee sadaqaa kennudha. Kanaafu, namni haala kanaan badii irraa yoo buqqa’ee fi hojii gaggaarii hojjachuun wanta bade yoo fooyyesse, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa badii darbeef isa hin adabu.
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Namni tawbatee fi hojii gaarii hojjate, inni dhugumatti tawbaa gaariin gara Rabbii deebi’ee jira.” Suura al-Furqaan (25):71
3- Gaabbii
Namni badii hojjate gaabbiin itti dhagahamu qaba. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
الندم توبة
“Gaabbiin tawbaadha.” Sunan Ibn Maajah 4252
“Gaabbii fi of waqqasuun hundee tawbati.” Namtichi wanta hojjataa tureef yoo hin gaabbinii fi of hin ajiifatin, carraan inni hojii badaa sanitti deebi’u baay’ee guddaadha. Sababni isaas, gaabbi fi dhiphinni badii hojjataa turan san akka jibbanii fi irraa fagaatan nama taasisa. “Maal qaba osoo hojjachuu baadhe; kuni hojii badaa akkamiti! Maal ta’ee hojii kana raawwadhe, ammaan booda hojii akkanaatti nan deebi’a? Gonkumaa itti hin deebi’u…” jedhee yommuu of waqqasu, badii san akka hin dharraane fi itti hin deebine isa taasisa.
4- Gara badiitti akka hin deebine ijjannoo qabaachu
Kana jechuun badii irraa erga deebi’e gara fuunduraatti goonkumaa itti hin deebi’u jechuun ofitti haasawa. Kaayyoon kanaa, wanta isa jala darbe dhaqqabuu, wanta dhufu fooyyessu fi hanga du’aatti wanta itti ajajamee hojjachuu fi wanta irraa dhoowwame dhiisu itti fufuudha. Jecha biraatiin hanga du’aatti karaa qajeelaa qabachuudha. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Dhugumatti nama tawbatee, amanee, hojii gaggaarii hojjatee, sana booda [hanga du’uu] karaa qajeela qabateef Ani akkaan Araaramadha.” Suuraa Xaahaa 20:82
Kana jechuun dhugumatti nama kufrii, shirkii fi badii adda addaa irraa deebi’e, qalbiin amane, qaamaan hojii gaggaarii hojjate, ergasii hanga du’uu Islaama qabateef, dhugumatti Ani akkaan araaramaadha[2]. Akkaan araaramaa jechuun baay’isee kan araaramuudha.
Namni hojii badaa duraan hojjate “Gonkumaa itti hin deebi’u” jedhee yoo ijjaannoo qabaate fi tasa dogongoree hojii badaa san yoo hojjate, tawbaan isaa jalqabaa jalaa hin badu. Bakka kanaa hojii badaa haarawa hojjateef tawbah haarawa tawbachuun isarra jira[3].
Namni dogongoraan badii haarawa akkuma hojjatuun yoo dhugaan tawbatee fi araarama kadhate, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akka araaramuuf waadaa galee jira. Hadiisa al-Qudsi keessatti Rasuulli (SAW) akkana jechuun Rabbiin irraa gabaasan:
Gabrichi badii hojjatee “Yaa Rabbii badii kiyya naaf araarami” jedhe. Rabbiin Tabaaraka wa ta’aalaa ni jedhe, “Gabrichi kiyya badii hojjate, Gooftaa badii san araaramu fi badii saniif nama qabu (adabuu) akka isaaf jiru ni beeke. Ammas itti deebi’uun badii hojjatee, “Yaa Rabbii badii kiyya naaf araarami” jedhe. Rabbiinis tabaaraka wa ta’aalaa ni jedhe, “Gabrichi kiyya badii hojjatee, Gooftaa badii araaramu fi badii saniif nama qabu akka isaaf jiru ni beeke.” Ammas itti deebi’uun badii hojjatee, “Yaa Rabbii badii kiyya naaf araarami” jedhe. Rabbiinis tabaaraka wa ta’aalaa ni jedhe, “Gabrichi kiyya badii hojjatee, Gooftaa badii araaramu fi badii saniif nama qabu akka isaaf jiru beeke. Wanta feete hojjadhu, siif araaraame jira*.” Sahiih Muslim 2758 https://sunnah.com/qudsi40/33
“*Wanta feete hojjadhu, siif araaraame jira.” Jechuun dogongoraan badii hojjattee yoo tawbattee fi araarama na kadhatte, siif araarama jechuudha. “Wanta feete hojjadhu” jechuun “badii hojjadhu” jechuu miti. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa badii irraa ni dhoowwa.
5-Duuti ykn Mallattoon Guyyaa Qiyaamaa dhufuun dura ta’uu
Tawbaan duuti goroorro gahuun dura ta’uu qaba. Yeroo duuti isatti dhuftee nafseen goroorro geessu, amma tawbadhe yoo jedhe, tawbaan isaa faayda hin qabu. Sababni isaas, filannoon osoo hin ta’in dirqamaan tawbate. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Tawbaan warra hanga tokkoon isaaniitti duuti dhuftu badii hojjatanii ‘Ani amma tawbadhe.’ Jedhanii fi isaannan kaafirota ta’anii du’aniifis [tan qeebalamtu] hin taane. Warra san Nuti adaba laalleessa isaaniif qopheessine jirra.” Suura An-Nisaa(4):18
Kana jechuun tawbaan gosoota namoota lamaan kanarraa hin qabeelamtu. 1ffaa-Hanga duuti itti dhuftuu nama badii hojjachuu itti fufee fi yeroo machiin du’aa isa qabdu, ‘Ani amma tawbadhe.” nama jedhuudha. 2ffaa-Nama kaafira ta’ee du’eedha.
Akkasumas tawbaan aduun dhiyaan bahuun dura ta’uu qaba. Aduun dhiyaan bahuun mallattoolee Guyyaa Qiyaamaa gurguddoo keessaa tokko waan taateef, yeroo sanitti tawbaan fudhatama hin argatu.
Guduunfaa
✒Namni dukkanaa fi dhiphinnaa keessaa bahuun jireenya gammachuu barbaadu tawbah fi istighfaara isa barbaachisa. Sababni isaas, jireenya keessatti dukkanni, dhiphinnii fi rakkoon kan namatti bu’uuf sababa badii hojjataniitif. Rakkoo fi dhiphinna sababa badiitin nama tuqe kaasu kan danda’u Rabbiin qofa.
✒Kanaafu,Rabbiin dukkanaa fi dhiphinna namarraa akka kaasu, karaan hundarra gaariin gara Isaatti deebi’uun araarama kadhachuu fi toltuu hojjachuudha.
✏Bu’aa barbaadame tawbah irraa argachuuf namni ulaagaalee armaan gadi guutuu qaba:
1-Ikhlaasa-Rabbiif qofa jedhe tawbachuu
2-Badii irraa buqqa’uu fi wanta bade fooyyessuu
3-Gaabbuu
4-Gara badiitti akka hin deebine ijjannoo qabaachu
5-Duuti ykn Mallattoon Guyyaa Qiyaamaa dhufuun dura tawbachuu
✏ Badii irraa buqqa’uu fi wanta darbee fooyyessun wantoota sadii of keessaa qaba:
1ffaa–Badiin inni hojjataa ture nafsee ofii kan miidhu yoo ta’e, dafee badii san irraa buqqa’uu fi dhiisu.
2ffaa–Wanta isarratti dirqama ta’e kan dhiisu yoo ta’e, wanta san hojjachuu.
3ffaa-Badiin inni hojjataa ture haqa namootaatin kan wal qabatu yoo ta’e, haqa isaanii deebisuufi.
✏Arrabaan tawbadhe ykn astaghfirullah jedhanii badii hojjachuu itti fufuun hiika fi sharxii tawbaa kan faallessudha. Tawbaan nama kanaa tawbaa sobaa bu’aa wayitu hin buusne taati. Badii irraa buqqa’uun dhugaan yoo hin tawbatin, wanta hojjateef ni adabama.
Kitaabban wabii
[1] https://www.almaany.com
[2] Tafsiir ibn Kasiir 5/301-302
[3] Commentary on the Forty Hadith of An-Nawawi jildii 2 fuula 781
At-Tawbatu Ilallah-fuula 23


text:
Projektiin madda ibsaa guddichi kan laga Abbaayaa Hariiroo Itiyoopiyaa fi Masriif madda shakkii ta’ee tureera.
Akkaataa itti fayyadama laga abbaayaa gama ilaaleen ejjennoo Masriin qabdu mul’inatti qeeqaa kan turanii fi jecha jajjabaa dubbataa kan turan muummichi ministeeraa Mallas Zeenaawwii har’a immoo jecha isaanii waan hojiitti hiikuu eegalan fakkaatu.
Projektichi hoteela sheraaton keessatti wayita ifa taasisamu ministeerri bishaanii fi energy obbo Alemayoo Tegenuu akka jedhanitti ijaarsi dhiyeenyatti eegalamu wayita xumuramu humna ibsaa mga watt 5200 maddisiisuu danda’a jechuu dhaan bal’inii isaa hagm akka ta’es ibsaniiru.
Ittisi bishaanii kun asii ol dheerinni isaa metera 145. Kan amma jiru kun bishaan xaanaa caalaa dachaa lama baachuu danda’a.
Ittisi kun erga ijaaramee booda haala ittiin bishaanni itti guutamu waggoota muraasa fudhata. Yeroo kanattis lagi Abay hanga tokko kan hir’atu si’a ta’u, ittisi kun erga guutee booda garuu iddoo isaa duraaniitti deebi’a.
Ittisi bishaanii sun Itiyooopia keessatti hojii jal’isii xixiqqoof oola jedhamee abdatamus, gama jal’isiin daran kan fayyadamtu Sudan. Masriinis hamma tokko itti gargaaramti. Gama keenyaan humna ibsaa ittiin maddisiisna.
Itiyoopiyaan yeroo ammaa humna ibsa mega watt 2000 maddisiisuu kan dandeessu si’a ta’u waggoota shanan itti aanan keessa kuma kudhaniin ga’uuf karoorfamee jira
“Projektiin Laga Abbayaa Itti fufa”
Projektiin madda ibsaa guddichi kan laga Abbaayaa Hariiroo Itiyoopiyaa fi Masriif madda shakkii ta’ee tureera.
Oduu
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
02-12-2022
Gamtaan Afrikaa Galata Dhiyeessee Jira
-
-
29-11-2022
Komishinni Araaraa Ibsa Baasee Jira


text:
Caamsaa 30/2014 (TOI) – Manni Maree Bakka Bu’ootaa Ummataa bara baajataa 2015’f wixinee baajataa mootummaa federaalaa Birrii biiliyoona dhibba 7 fi biiliyoona 86.61 akka ta’uuf irratti mari’achaa jira.
Manni marichaa walga’ii 1ffaa bara hojii 11ffaa marsaa 6ffaa gaggeessaa jira.
Maricharratti Ministirri Maallaqaa Obbo Ahimad Shideen argamuun wixinee baajatichaarratti ibsa bal’aa kennaa jiru.
Wixineen baajata bara 2015 karoora misoomaa waggoota 10’n galmoota kaa’aman raawwachiisuu, nageenya biyya keessaa mirkaneessuu, lammiilee buqqa’an tumsuu fi bu’uuraalee misoomaa manca’anii fi tajaajilaa isaanii deebisuuf, ce’umsaa hawaasummaa fi dinagdee milkeessuu giddugaleeffachuun, akkasumas bara giddugaleessaa bara 2015-2019 keessatti qabiyyee fiiskaalaa diinagdee gooroo bu’uureffachuun kan qophaa’e ta’uun eerameera.
Haaluma kanaan, bara baajataa 2015 baasii idileef, birrii biiliyoona dhibba 3 fi biliyoona 47.12, baasii kaapptaalaaf birrii biiliyoona dhibba 2 fi biiliyoona 18.11 akka ta’uu, deeggarsa mootummoota naannoleef birrii biiliyyoona dhibba 2 fi biliyoona 9.38, raawwii galmoota misooma waaraaf birrii biiliyoonni 12 kan qabame yoo ta’u, waliigalaan wixineen baajataa bara baajataa 2015 birrii Birrii biiliyoona dhibba 7 fi biiliyoona 86.61 akka ta’uu dhiyaateera.


text:
Finfinnee, Sadaasa 11/2022 - Haleellaa qilleensarraa Sadaasa 9, 2022 Naannoo Oromiyaa, Godina Wallagga Lixaa, Aanaa Mana Sibuu keessatti magaalaa to’annoo Waraana Bilisummaa Oromoo jala jirti jedhame, magaalaa Mandii irratti raawwatameen lammiilee nagaa ajjeefamuu BBCn jiraattota wabeeffachuun gabaaseera. Haleellaan qilleensaa magaalaa Mandiitti guyyaa Roobii, Sadaasa 09 guyyaa
Finfinnee Onkololeessa 10/2022 - Yeroo mootummaan Itoophiyaaa fi humnoonni Tigraay wali galtee waraana dhaabuu mallatteessanitti naannoon Tigraay gargaarsa namoomaa hatattamaa garmalee kan barbaadu waan ta’eef nyaataa fi qorichi naannichaaf akka raabsamu Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO) gaafate. Waraanni mootummaa Itoophiyaa fi humnoota Tigraay gidduutti waggaa lamaaf naannoo
Geetahun Laggasaatiin @Birmaduu2 Finfinnee Sad 09,2022 - Waraana cimaa loltoota Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) fi humnoota mootummaa gidduutti guyyaa Dilbataa Sadaasa 6 Wallagga Bahaa magaalaa Naqamtee keessatti godhameen lammiileen nagaa kan ajjeefaman ta’uu jiraattoonni Addis Standarditti himan. Waraanichi kan eegale sababa miseensonni WBO lakkofsaan hedduu ta’an magaala


text:
CNN Connect the World: Marathon runner Feyisa Lilesa tells us why it was so important to highlight his people’s suffering at the Rio 2016 Olympics and #OromoProtests September 17, 2016Posted by OromianEconomist in #OromoProtests.
Tags: #OromoProtests, #Rio2016, #Rio2016 Olympic Marathon: Oromo athlete Fayyisaa Lalisaa has demonstrated his Solidarity to #OromoProtests as he wins silver medal, Africa, Cnn, Fayyisaa Leellisaa, Fayyisaa Lilesa, Oromia, Oromo
add a comment
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo: “Ayyaana Irreecha Guddicha Bu’aa Qabsoo Bilisummaa Oromoon Kan Argamee As Gahe Qabsoon Kunuunfanna” September 17, 2016Posted by OromianEconomist in Irreecha Birraa, Irreecha Oromo, Irreessa.
Tags: Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Irreecha (Irreesa) Oromoo, Irreecha Birraa 2016, irreecha Birraa Oromoo, Oromia, Oromo, Oromo culture, Oromummaa
1 comment so far
Ayyaanni Irreechaa kabajamaa fi jaalatamaan uummata Oromoo miliiyoona kudhanootaan kan kabajamu bu’aa qabsoo bilisummaa Oromoo wareegama qaalii lafee gootota Oromoo fi dhiiga gootota Oromoon tikfamee hardha ga’ee , yeroo ammaa kanattis ayyaana Irreechaa fi aadaa Oromoo kunuunsanii tiksuun dhalootaaf dabarsuuf gootonni Oromoo wareeegama qaalii itti baasaa jiru. Baroota darban keessa ayyaana Irreechaa kabajuuf jecha ummanni Oromoo fi sabboontotiin hedduun waraana Agaazii fi Poolisoota sirna TPLFn hedduu dararamanii jiru, gariin qabsaawotaa fi dargaggoonni Oromoo bakka irreecha kabajatanii fi kabajuuf deemanitti reebamuun kanneen qaamaa hirdhatan hedduu dha. Warri hidhamanii hanga ammaa bakka buuteen isaanii wallaalalme dhibbootaa hedduu dha. Kanas ta’ee gootonni Qeerroo Bilisummaa hiraarsa kora bittinneessaan osoo hin jilbeeffatiin ayyaana Irreechaa Oromiyaa bakkoota adda addaatti kabajamu sirna miidhagaan kabajachuun aadaa Oromoo aduunyaatti muldhisaa turan. Haalleen dararaa fi gufaatii sirni Wayyaanee TPLF ummata keenya irraan gahu hunda keessa qaxaamuruun bu’aa gootota wareegamanii kan ta’e Ayyaana Irreechaa kana daran midhagsuu fi aduunyaatti muldhisuuf har’a sadarkaa UNESCO itti galmaa’aa jiraachuun qabsoo Oromootiif injifatnoo tokko.
Haala kana keessatti Qeerroon Bilisummaa Oromoo Ayyaana Irreechaa Birraa kan baranaa 2016 Hora Arsadiitti kabajamuuf yeroo jiru kana keessatti, Oromiyaa fi ummanni Oromoo bulchiisa waraanaa yoomyyuu caalaa suukanneessaa kan ta’e jala galtee jirti. Ayyaanni guddaan saba Oromoo biratti jaallatamaa ta’e kun duula waraana TPLF Oromiyaa fi Oromoo irratti labse kana cabsuun ummata miliyoona hedduun kabajamuuf Oromoota biratti qophii guddaa irra jirama. Bara kana ayyaanni Irreechaa kabajamu kun dhaadannoo ‘ Ayyaana Irreecha Guddicha Bu’aa Qabsoo Bilisummaa Oromoon Kan Argamee As Gahe Qabsoon Kunuunfanna”jedhuun kan kabajamuu waan ta’eef Qeerroon Bilisummaa Oromoo uummata isaa cufa waliin ta’uun ayyaana Irreecha 2016 kabajamu bifa adda ta’een kabajachuuf kan jirru ta’uu hubachisuun haala kabaja ayyaanaa Irreecha bara kana sadarkaa hundarratti kabajamu ilaalchisuun Qeerroon Bilisummaa Oromoo uummata Oromoo, sabootaa fi sabalammoota kabajaa fi jaalaala ayyaana irreechaa Oromoof qaban hundaaf Ibsa kanaa gadii dabarsee jira.
- Ayyaanni Irreechaa bakka uummatnı Oromoo Waaqa isa uume ıttı galateeffatu, kadhatuu fi wal arguun waliin İrreeffachuu Aadaa, Duudhaa, eenyummaa, Oromummaa , Sabboonummaa isaa itti jabeeffatuu fi tikfatu ta’uun gadi jabeessuun hubachiifna;
- Biyyaatti Impayera Ethiopia humna waraana mootummaa EPRDF/TPLF gaggeeffamaa jirtu keessatti ayyaanota gurguddoo kabajaman keessa ayyaanni Irreechaa qofti bara baraan loltoota EPRDF, TPLF fi ergamtoota isaaniin uummatni nagaan ayyaaneffachuuf bahuu daandii irratti goolamaa , reebamaa, hidhamaa, daraaraamaa fi hiraarsaa ulfaataan kan isa mudachaa ture. Ummatni Oromoo haala rakkisaa kana hundaa tokkummaa fi kabajaa fi jaalala eenyummaa isaa kan ibsuu ayyaana Irreechaaf qabu obsaa fi murannoon jala dhaabbatee wareegama baasaa kabajachaa har’a ga’ee. Bara kanas TPLF /Wayyaaneen Irreechaa 2016 karaa dhaaba jalee isaa OPDO maqaaf Aadaaf Turizimiin karoora danqaa tatta’an baafachuun ummati Oromoo ifaa fi bilisaan akka ayyaanicha hin kabajneef shira xaxaa jira. Karoorri OPDO kun hatattamaan ummata keenya irraa ka’ee Oromoon bilisaan ayyaana qabsoon argate kana akka kabajatu warra karoora shiraa wixinee ummata rakkisu karoora kana akka kaasaan gaafatna;
- Mootummaan Wayyaanee OPDOn ummata Oromoo waaqa uumaa kee illee eeyyama koo malee waaqeffachuu fi ayyaaneffachuu hın dandeessuu jechuun mirga uumamaan uummatni keenya qabu ırraa sarbuun anatu siif beekaa akkan jedhetti malee waaqeffachuu hin dandeessuu jechuun shoroorkaa uummataa keenyarratti gaggeessaa jiran hatattamaan akka dhaabbatu Qeerroon Bilisummaa Oromoo gadi jabeessuun ni hubachiisa. Jaarmiyaaleen mirga namummaa Idil-addunyaa hundii rakkoo ulfaataa uummatni keenyaa keessa jiru akka hubatanii fi dhiibbaa wayyaanee irratti akka jabeessus sabboontotni biyya alaa jirtan gadi jabeessitanii akka irratti hojjettan cimsinee gaafatna;
- Qeerroon dargaggootni Oromoo haamilee uummata keenyaa fi qabsoo bilisummaa bara dheeraa ummatni keenya irratti wareegamaa jiruuf kabaja fi jaalalaa qabnu muldhisuun jeequmsa kamuu osoo hin uumne Oromiyaa, gootota Oromoo qabsoof wareegaman faarsuun ummata haamlessuu fi diddaa sirna gabroomfataaf qabnu muldhisuu irratti jabaannee akka hojjennu hubachiifna;
- Ayyaana kana irratti hogganootii fi miseensotiin Qeerroon Bilisummaa Oromoo bakka jirtan hundatti tokkummaa, jaalalaa fi kabajaa ummata keenyaa fi gootota keenyaa wareegamaa qaalii kanfaluun asiin nu ga’an faarsuun eegumsa naamusaa,daa’immanii , Shamarranii fi Maanguddootaaf akkasumaas uummata keenyaa waliigalaaf akka goonu dhaamsa Oromummaa fi dirqama dhalootaa waliif dabarsina;
- Jalbultii Ayyaana İrreechaa barana Fulbaana 20-21, 2016 Wayyaanee TPLF fi ergamtooti isaa OPDOn muddamanii waan qabanii dhiisan dhabuun maqaa waldorgommii İspoortii jedhu gaggeessuun yaada ummataa hanga tokko warraaqsaa FXG irraa jallaisuu dandeenya jettee toftaa dulloomaa ishee butachuun olola afaan fajjii gaggeessuuf akka jirtu saaxilameera. Ummatni Oromoo dhumaa utuu jiruu, hidhaa keessatti dararaa hiriyyaa hin qabne irra gahaa osoo jiruu biyyi keenya Oromiyaan waraanaan shororkeeffamaa utuu jiruu shirri itti fakkeessi TPLFn wixinamee OPDOtti kenname kun salphinaa fi farrummaa qabsoo Oromoo waan ta’eef dargaggoonni Oromoos ta’e ummanni Oromoo bakka shiraa maqaa Ispoortiin qopaawee kana akka hin geenyee fi irraa akka of qusatan dhaamsa lammummaa wareegmtoota dabarsina;
- Ummatni Oromoo biyya isaa keessatti mootummaa hin qabu; Media Mootummaas hin qabu; poolisii isa eeguu , nageenyaa fi mirga isaa kan kabachiisu hin qabu; Oromoon wal malee homaa waan hin qabneef bakka jirtaan hundatti jaalala, tokkummaa fi kabaja Oromummaa waliif akka qabaattanii nagaan baatanii nagaan qe’ee keessanitti akka deebitaniif akka wal tiksitaniif waamichaa keenyaa dabarsina. Meidaleen walabaa Oromoo jalbultii ayyaana Irreechaa irraa eegaluun ayyaanichaa fi qophii isaa aduunyaatti muldhisuun akka miidhagsitan waamicha keenya dabarsina;
- Mootummaan Wayyaanee shiroota garaagaraa jalbuitii Ayyaana İrreechaa rawwachuuf jiru qindeessaa jira. Shiroota kanneen keessa ammaaf kan saaxilame Fajjii qabsoo bilisummaa Oromoo alaabaa ABO har’a uummaatni Oromoo golee fi Oromiyaa cufa keessatti qabatee ittiin warraaqsa gaggeefataa jiru fi jaalaalaa, kabaja uummatni ABO faajjii qabsoo isaaf qabu argisiisaa kan jiru kana gaafa jala bultii ayyaana Irreechaa irraa kaasee basaasotiin Wayyaanee bal’inaan karaa irra dhaabbatanii gurguruun nama alaabaa bitu hordofuun qabuuf shira guddaa xaxaa jiru. Ummanni keenyaa fi dargaggoonni keenya kana hubachuun alaabaa Oromoo kan Wayyaaneen gurgurtaaf dhiheessaa jirtu akka irraa hin bitne gadi jabeessinee dhaamsa dabarsina;
- Ayyaanii Irreecha birraa 2016 sadarkaa godinaaleetti waan itti fufuuf qabxiilee ibsa kana irratti taarrifaman bakka iyyuutti yaadachaa muuxannoo Hora Arsadiitti argattan irraa kabaja Ayyaana Irreechaa godinaalee irrattis bifa ho’aa, naamusa ol aanaan fi qindaa’aan akka kabajamu waltaanee gamtaan kan irratti hojjennu ta’uu dhaamsa keenyaa dabarsina.
Injifannoon Uummata Oromoof!!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo!!
Fulbaana 16, 2016 Finfinnee
Konso: #KonsoProtests Alert! #OromoProtests Alert! Fascist Ethiopia’s regime (TPLF) is conducting genocide against Konso people (indigenous people in Southern Ethiopia). September 17, 2016Posted by OromianEconomist in #OromoProtests.
Tags: #KonsoProtests, #OromoProtests, Africa, Governance: Ethiopia's clampdown on dissent tests ethnic federal structure. #KonsoProtests #OromoProtests, Indigenous People, Konso, Land Grabs, WHAT WAS TROUBLING KONSO?
2 comments
The current fascist Ethiopia’s regime also known as TPLF (Woyane), a criminal group from minority Tigray tribe, in northern Ethiopia is conducting genocidal mass killings against Konso people. TPLF has occupied Konso land, killing the people and burning the entire town and villages. The Konso are one of the very ancient people in East Africa and their historical villages are UNESCO World Heritage.
Agazi’s new tactic, burn homes to ground along inhabitants. This was done to Konso people in Aylota-Dokatu & Lulito towns yesterday September 13, 2016. Hundreds homes were destroyed and death is reported. All the Konso people are asking to be granted zonal status which their right enshrined within the constitution. The federation council accepted their appeal last week yet the federal army in burning their homes. Jawar Mohammed
SORRY BUT THE KONSO UNESCO REGISTERED WORLD HERITAGE SITE HAS BEEN BURNT TO ASHES
Xiixaa Buubaa Sardaa• with Darajjee M. Billii
Yesterday, we heard (Listen to VOA Amharic & Afaan Oromoo, transmitted on 9/15/2016 17:30-19:00 GMT), over the past 1 month, both the elected local Konso District leaders & leaders of the Regional State of Southern Ethiopian Peoples Nations & Nationalities (SEPNN) are counter-blaming one another for what they call “genocide on the Konso people”. The Konso People speak Afaan Oromo in its other southern Ethiopian Kushites accent/dialects and still retain the ancient Gada Socio-politico-theological System and Qaalluu Ancestral Spirituality. Moreover, they retain the eschatology of preserving in sarcophagus of the Spirits of the dead that we know in Ancient Kemet/Egyptian turned to a battle ground, the Konso District’s UNESCO registered world heritage site was burned into ash by government security forces of Ethiopia. Konso Cultural Landscape is a 55km2 arid property of stone walled terraces and fortified settlements in the Konso highlands of Ethiopia. It constitutes a spectacular example of a living cultural tradition stretching back 21 generations (more than 400 years) adapted to its dry hostile environment. The landscape demonstrates the shared values, social cohesion and engineering knowledge of its communities. Stone steles in the towns express a complex system of marking the passing of generations of leaders.
On April 2016, William Davidson wrote on the guardian as Protests sparked by the arrest of Konso leader Kala Gezahegn underlined growing tensions between Ethiopia’s central govelrnment and many ethnic populations. Now it has been over a period of 7 months since the Konso people has started protesting against the injustice and maladministration by the forcefully established Zone- Segen Area People’s Zone. The Konso people who were formerly administered under a Special District status in SNNPRS, had been unconstitutionally forced to form a zone with other neighboring ethnic groups, dropping from a ‘Special District’ status to a District in the newly formed zone. That sparked complaints from the people but no one gave an ear to the people that time. The zone government then grabbed three Kebeles from Konso to create a new city structure in Sagan town. This was also followed by the deduction of annual budget allocated to Konso District without being approved by the District council representing the people. This gave momentum to the silent and peaceful popular protests in every corner in Konso since then. Despite the loyalty of the people to the constitution of the country, the government in power at all levels has failed to give a constitutional answer to the people appeal for establishing a self-governed Zone as per the law of the country.
Now, the Konso people is under military siege some months ago. No freedom of movement, no education for children… all offices closed. Worst the innocent farmers are being shot to death by security forces. Konso cultural landscapes tell the incremental story of human progression—how regular people have taken the sum total of their knowledge and applied it to living in their natural surroundings. They are another way in which history comes alive through the built environment, and their importance is recognized by UNESCO. Beside their ten months long protests the indigenous people of Konso now lost both their life and heritage. After 400 years of conservation now Konso-world heritage site is destroyed with fire set by security forces of Ethiopian government, world community have to take part in identifying the cause and take measures on guilty body.
Oakland Institute: Ethiopia: The Time for Change is Now! #OromoProtests September 17, 2016Posted by OromianEconomist in #OromoProtests.
Tags: #OromoProtests, Africa, Ethiopia's colonizing structure and development problems in Oromia and Omo Valley, Oakland Institute, Oromia, Oromo, Tyrannic Ethiopia
add a comment
Ethiopia: The Time for Change is Now!
Last weekend on the eve of two large celebrations in Ethiopia—the Ethiopian New Year and the beginning of Eid al-Adha festivities—the Ethiopian authorities pardoned approximately 1,000 people, 135 of whom had been charged under the country’s draconian Anti-Terrorism Proclamation. Amongst those released were leaders of theEthiopian Muslim community, who have been in jail since July 2012 when they were detained for protesting against governmental interference in religious affairs.1
While the release of these political prisoners is welcome, we must not be fooled by this supposedly “generous” act. The Ethiopian government frequently issues pardons at times of international scrutiny. Before President Obama’s trip to Ethiopia in July 2015, for instance, numerous high profile political prisoners were released, including Bekele Gerba,2 Reeyot Alemu, and several of the Zone 9 Bloggers. Pardons like these are strategic. They are meant to make the Ethiopian government look reasonable, with the hope that the international community will be pacified and look the other way.
But the abuses continue, and cannot be ignored.
Just two days after the pardons, it was reported that two more Ethiopian opposition members had been arrested. On September 3rd, at least 23 prisoners died “under disputed circumstances” when a fire broke out in Ethiopia’s notorious Kilinto jail. Those jailed at Kilinto include numerous Oromo protesters, former World Bank translator Omot Agwa, and prominent Oromo opposition politician, Bekele Gerba. Local news reports allege that prison guards opened fire on the detained during the fire.
And let us not forget the thousands that remain behind bars, having not been included in what appears to have been an arbitrary set of pardons.
Mounting Pressure
The Ethiopian government has good reason to worry about the growing dissent in the country. The past months have seen increased unity in the courageous fight for democracy and human rights. Community members engaged in the struggle told Oakland Institute staff “there will be no jubilation until all political prisoners, regardless of religious or ethnicity, are released.”
International pressure, too, has mounted. On September 12th, Rep. Chris Smith introduced House Resolution 861, entitled “Supporting human rights and encouraging inclusive governance in Ethiopia.” The bill recounts the many abuses taking place in Ethiopia – from the impact of the villagization program on the Anuak in Gambella, to the numerous unlawful arrests made under the Anti-Terrorism Proclamation; the crackdown on civil society organizations under the Charities and Societies Proclamation to the numerous extrajudicial killings that have taken place during this past year’s protests – and calls for strong action, both by the US and Ethiopian governments. One day later, the United Nations High Commissioner for Human Rights expressed deep concern in his opening remarks before the Human Rights Council regarding the “lethal use of force against protesters, enforced disappearances, and mass detentions” by Ethiopian forces. He reaffirmed his previous calls for an “independent, impartial, and international” investigation.
Solidarity actions are also taking root in the US. On Friday September 16th, the Oromo Renaissance Organization will hold a peaceful rally in Oakland to “denounce the deadly crackdown … on peaceful protesters in Oromia and other regions of the country.”3 Earlier this week, Olympic silver medalist Feyisa Lilesa held a high-profile press conference in Washington DC, bringing significant international media attention to the plight of not just the Oromo people, but those in Amhara and Gambella as well. Lilesa will hold another press conference on September 18th in Minneapolis, hosted by the Oromo Community of Minnesota.4
A Critical Moment for Ethiopia
This is a critical moment for Ethiopia. The US Government, United Nations leaders, and the international media are all paying attention to the abuses taking place, and finally giving these atrocities the attention they deserve. Now, more than ever, the international community needs to follow through on its responsibility. We must not accept the introduction of a bill or the pardoning of 1,000 as enough. Instead, we must continue to call for universal human rights, democracy, and justice across Ethiopia.
The time for change in Ethiopia is now!
Footnotes
- [1] Their sentencing was condemned by the Chairman of the US Commission on International Religious Freedom, who called the Muslim leaders “peaceful advocates for religious freedom.”
- [2] Bekele Gerba was rearrested in December 2015, and continues to languish in jail.
- [3]The peaceful rally, coordinated by the Oromo Renaissance Organization, will be held on Friday September 16 from 11am – 2pm at 1301 Clay Street in Oakland, CA.
- [4] The press conference with Feyisa Lilesa, hosted by the Oromo Community of Minnesota, will be held at 12:00pm on Sunday September 18th at the Minneapolis Convention Center, 1301 2nd Ave S., in Minneapolis, MN.
RUNNING INTO TROUBLE: A life of discrimination and fear led an Ethiopian marathoner to protest on the world stage September 17, 2016Posted by OromianEconomist in #OromoProtests, Uncategorized.
Tags: #OromoProtests, #Rio2016 Olympic Marathon: Oromo athlete Fayyisaa Lalisaa has demonstrated his Solidarity to #OromoProtests as he wins silver medal, Africa, Fayyisaa Leellisaa, Fayyisaa Lilesa, Human rights violations, Oromia, Oromo, Oromo people
add a comment
At night, Feyisa Lilesa and his friends hid in the farms to evade the security forces who were arresting people across the country. As a 15-year-old growing up in Oromia region, Lilesa says he was always aware that many of his fellow citizens didn’t approve of the government’s treatment. But the moment of awakening for…
via A life of discrimination and fear led an Ethiopian marathoner to protest on the world stage — Quartz


text:
Amajjii 2015
- Miseensota ABO QBO Dirqama Duraa Godhatuun Qabsootti Dhaabbataa Jirtan;
- Waraana Bilisummaa Oromoo Bilisummaa Oromoo Dhugoomsuuf Wareega Qaalii Baasaa Jirtu;
- Dargaggootaa Oromoo, Sirnaa fi Diina Farra Oromoo fi Bilisummaa Oromoo Irratti Finciluun Mirga Ummata Keessaniif Falmaa Hadhawaa garuu Boonsaa Irratti Cichitanii Argamtan;
- Ummata Oromoo, Sirna Gabrummaa Haalaan Hadhaawaa fi Umurii Dheeraa Of Irraa Darbatuuf Qbsoo Haqaa of Irratti Irkannoo Qofaan Gaggeessaa Jirtu;
Akkasumas Firoottan QBO
Baga waggaa haaraa 2015 geessan. Waggaan haaraa kunis waggaa ummatni Oromoo bittaa alagaa of irraa kuffisee bilisummaa fi walabummaa biyyaa isaa qabsoo isaatiin itti gonfatu akka tahu, akkasumas diinni ummatoota cunqurfamoo irratti roorrisaa jiru itti jilbeenfachiisamee, hawwii fi fedhiin ummatootaa itti guutamu akka tahu ABOn hawwa.
Waggaa haaraa seene kana keessa maaltu raawwatamuu qaba? Fedhii fi hawwiin ummata qabsoofnuuf akkamiin guutama? gaaffiilee jedhaniif deebii gahaa fi qabatamaa kennuuf waggaa dabre keessa kan raawwatamee fi kan hanqate ilaallatuun fardii dha. Kanaaf bara 2014 keessa haala dhaabni keenya ABOn keessa ture, haala ummata keenyaa fi haala diinaa wal yaadachiisuu feesisa.
Guyyaa ummatni Oromoo gabrummaa jalatti kufee eegalee mootummootni Itophiyaa sirnoota gara garaa fi mootummaa adda addaa diriirsan irratti wal jijjiiruun kan mul’ataa ture tahullee jijjiirraan sirnaa fi mootummootaa ummata Oromoo irraan miidhaa irra caalaa dhaqabsiisuu fi mirga uumaa fi seeraan qabu dhiphisuu malee isaanii ummata Oromoo akka ummataatti ilaalanii mirgi isaa akka kabajamu yeroon fedhii itti agarsiisan hin mul’atne. Mootummootni Itophiyaa hundi akkaataa itti qabeenya ummata Oromoo saaman, ummata Oromoo hamilee cabsuun bittaa jala turfatan irratti karoorfatuun hojjatan. Kanas gochaan isaan ummata Oromoo irratti bara baraan raawwatan ifatti agarsiisa. Addatti ammoo mootummaan Wayyaanee Itophiyaa bituuf erga humnaan of labseen asitti gochaalee ummata Oromoo qofa osoo hin taane ummatoota hunda dheekamsiise, gadadeesse, diinummaa babal’ise fi ummatoota gaddisiise ifaa fi dhoksaan raawwatuun impaayera humnaan bitaa jiru kufaatiitti fi gadadootti oofuu irratti argama. Mootummaan Wayyaanee/IHADG gaaffii ummatootaa karaa nagaa deebisuu irra maaf gaaffii mirgaa kaaftan? jechuun ukkaamsuuf humnatti gargaaramuu filatuun ummatoota caalaatti fincilsiisaa fi mirga isaaniif akka falmataniif kakaasa jira.
Ummatni Oromoo mootummaa kan kiyya jedhuu fi dantaa isaaf dhaabbatu dhabuu irraa waggoota dheeraaf qabsoo wal irraa hin citni geggeesse. Hawwii fi fedhii ummata Oromoo kana guutuuf ABOn dirqama qabsoo Oromoo hogganuu fudhatuun qabsoon bilisummaa fi walabummaa geggeessaa jiruun injifannoolee hin tuffatamne argamsiisuu irratti milkaa’ullee kan hafatee jiru hubatuun QBO finiinsaa akka jiru hubatamaa dha. Falmaa diina irratti adeemsisaa jiru kanaanis caasaalee fi ijaarsa diinaa ummata Oromoo irratti xiyyeeffatan, lukkeelee diinaa Oromiyaa fi ummata Oromoo keessa jiraataa isa basaasuu fi saamuu keessatti qooda kennan, waraanaa fi humna baasasa diinaa ummata Oromoo mirga isaaf falmatu ajjeesuu fi hiraarsuu irratti bobba’an irratti tarkaanfiilee hedduu fudhatuun adaba malu kennaafii ture. Kana keessatti WBO goleelee Oromiyaa adda addaa keessatti tarkaanfii fudhataa tureen QBO deebii quubsaa argatu malee kan hin dhaamne tahuu mirkaneessuun caalaatti mooraa diinaa dhiphisaa fi diigaa akka jiru ifaa dha. Kun ammoo bara haaraa kana keessa hanga ummanti keenya mirga isaa harka galfatu jabaatee kan itti fufu tahuun hin shakkisiisu.
QBO ABOn durfamu har’a sadarkaan irra gahe amansiisaa fi kan humni kamiyyuu ukkaamsuu hin dandeenye tahuu sochii bal’aa Oromiyaa keessatti adeemsifamaa jiru irraa ni hubatama. Sochiilee roga afran Oromiyaa keessatti finiinaa turanii fi jiran kana keessatti qoodni maadheelee ABO, dargaggootaa fi ummataa ol aanaa tahuun hin falamsiisu. Waggaa dabarsine keessa Oromiyaa keessaa bakki itti dargaggoo fi ummatni fincila itti hin adeemsifamiin hafe hin jiru jechuun ni danda’ama. Keessattuu manneen barnootaa sadarkaa ol aanaa irraa hanga gidduu galeessaatti shira diinaa saaxiluu fi mirgi ummata Oromoo akka kabajamu gaafatuun diddaan agarsiisan kanneen haqaaf falman hunda kan boonsee fi gammachiise, mooraa saamtotaa fi cunqursitootaa raasee fi sarde ture.Dhaamsa-ABO-Waggaa-Haaraa-2015-
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Gabaasa Qeerroo Gimbii Muddee 30,2014
Muddee 26 fi Muddee 27/2014 Godina Dhiha Oromiyaa magaalaa Gimbiitti Dhaddachi Mana Murtii Godina Wallagga Dhihaa galmee hidhamtoota Oromoo Oromummaan yakkamanii hidhamanii himatamaa jiran ilaaluun ilmaan Oromoo 32 bilisaan gadi lakkisee galmee hidhamtootaa cufee jira.Mootummaan abbaa irree Wayyaanee sobaan Ilmaan Oromoo yakkee balleessa malee hanga barbaade erga hidhatti ukkamsee booda, galmee sobaan qindeessee ittin ilmaan Oromoo hidhee dararaa ture turtii je’oota hedduu fi waggootan lakka’amuu booda bilisan gadi lakkisuun haamilee fi sammuu ilmaan Oromoo erga torture godhee booda gatii kan hin qabne ta’uun beekamadha. Ilmaan Oromoo jumlaan ukkanfamanii manneen hidhaa Wayyaanee garaagaraa keessatti argaman hundi Oromoo ta’anii dhalachuu fi ani Oromoodha, mirgi keenyaa sarbamuu hin qabu waan jedhanii dubbatan qofaaf yakkamaa ta’an malee balleessa kan hin qabne ta’uun beekamadha.
Kanaafuu manneen murtii Oromiyaa dhugaa jiru hubachuun tarkaanfii sirrii fi seeraa warreen fudhachaa jirtan galatni keessan bilisummaa haa ta’uu jechaa ilmaan Oromoo manneen murtii Wayyaanee garaagaraa keessa jirtan waan dhugaa hojjettaniif midhaan fedhe iyyuu yoo isin irra ga’ee uummatni Oromoo cufti dugda keessan duuba jiraachuu hubachuun dhugaa Uummata keessanii fi haqa uummata Oromoo afaan qawween dabsamaa jiru akka dura dhaabbattan amma illee waamicha keenya dabarsina. Maqaa fi galmee himata ilmaan Oromoo irra bilisaan gadi lakkifaman kan isin qaqqabsifnu ta’uu ni hubachifna!!
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Gabaasa Qeerroo Mudde 29,2014 ,Jimma
Mootummaan Wayyaanee Yuuniversitii Jimmaa Keessaa Humna Waraanaa fi Tikaa Qubsiise, Amajjii 1 Guyyaa WBO fi Bara Haaraan Wal Qabsiisee Barattoota Yuuniversitii Kaanis Jeeqaa Jira.
Goototni barattootni Oromoo Yuuniverstiilee fi kolleejjota jiran keessatti gamtaa tokkummaa isaanii jabeeffachuun gaaffii mirga abbaa biyyummaa gaafatneef deebiin sirnaa fi seera qabeessi nuuf kennamuu qaba jechuun warraqsa FDG wal irraa hin citne bifa garaagaraan gaggeessa jiraachuun mootummaa Wayyaanee gaaffii karaa nagaa fi dimookiraasii dhiyaateef deebii waraanaa fi ajjeechaa kenneef yaaddoo ulfaata ciniinsuu hamaa itti ta’ee jira. Wayyaaneen gaaffii karaa nagaa gaafachaa jirruuf deebii ajjeechaa jumlaa dugugginsa sanyii, hidhaa jumlaa, biyyaa fi barnoota irraa nu arii’atullee warraaqsa FDG bifa qindaa’een irratti gaggeessineen Wayyaanee tapha addunyaa si’anaa keessa baasaa jirra, kun dargaggoota barattoota Oromoo , hawwasa Oromoo fi jarmiyoota qabsoo bilisummaa Oromoo akka waliigalaatti sochii warraaqsa FDG Qeerroon bilisummaa Oromoo qindeesse irraa qooda fudhataniif injifannoo boonsadha, Wayyaneef yaaddoo fi ciniinsuu dhumaa dhalaa jira.
Haala kana irraa Wayyaaneen hedduu sodaachuun mooraalee Yuunibarsiitii akka Jimmaa, Mattuu, Amboo, Walqixee, Wallaggaa , Gimbii, Shambuu, fi Walisoo humna poolisii federaalaa bobbaasuun eeggumsa guddaa gaggeessuu irratti xiyyeeffattee jirti. Addatti Yuunibarsiitii Jimmaa fi Magaalaa Jimmaa irratti humna waraana guddaa bobbaasuun eegumsa itti jira.
Haala kanaa Muddee 29,2014 mooraan Yuunibarsiitii Jimmaa Humna tikaa Wayyaaneen guutamee jira. dabballootni Wayyaanees barattoota Oromoo fi ilmaan Oromoo barsiisotaa hanga hojjettoota olaanoo Yuunibarsiitichaa fi hojjettoota gadi aanoo Mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa keessatti argamaan hundumaa irratti hordoffii guddaa gaggeessa jiru.
Mootummaan Wayyaanee sochii uumata Oromoo addattis dargaggoota Oromoo irraa soda waan qabuuf wagga haaraa fi guyyaa WBO irratti FDG ni ka’a sababaa jedhuun mooraalee barnootaa akka aadeffate humna waraanaan doorsisuu eegalee jira.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Gabaasa Qeerroo Qellem, Anfilloo Muddee 29/2014
Dhimma Filannoof uummata walitti qabanii mariisisuuf karoorfame torbee darban kana Muddee 22,2014 irraa kaasee guyyoota lamaaf, Qellem Anfilloo irratti uummanni argamuu diduun feshelaa’e.
Odeessi Qeerroo Anfilloo har’a Muddee 29,2014 addeessaa jiruun, mootummaan Wayyaanee yeroo ammaa dhimma filannoof hanga gandaatti gadi buusee uummata mariisisuuf caasaa isaa kanneen amanamoo ta’an dirqisiisaa jira, akka odeessan kun ibsutti caasaadhumti mootummaa hojii irra jiru dhimma filannoof mootummaa keessumsiisuu didee jira, dhimma filannoo ilaallatu uummata keenyatti dubbannee uummataan jibbamuu keenya irra hojicha dhiisuutu filatama jedhanii ajaja mootummaa kallattii kanaa lagatan mootummaan kan isaaf amanamoo ta’anittis dhimma bahee uummatatti dhiyaachuu eegale, namoota akkasiin torban darban keessa guyyoota olitti caqasaman Anfilloo irratti walgayii guyyaa lamaaf waamicha godhe irratti miseensota isaa kan ta’an walakkaan argaman irraa kan hafe uummanni guutummaatti hin argamin waan hafeef ergamni mootummaa karaatti hafee ammas haaluma kanaan wal qabsiisanii karaa biraadhaan uummata walitti qabuudhaaf misooma biyyee daagaa baasuu kan jedhu gammoojjii irratti uummata dirqimaan akka bahan taasifame kunimmoo isa dhumaa uummanni fincila kaasutti geese, misoomaa fi dhiqama biyyee eeguun mootummaadhaan durfamnee hin beeknu har’a mootummaan kana nu ajajaa jedhanii ajajoota mootummaan ergee kana irratti uummata bobbaasisuuf dirqama itti kenne uummanni of irraa ariye, akka odeessaan Qeerroo ibsutti daandii ittiin uummata bakka tokkotti walitti qabatan barbaachaaf kan deemanis feshale.
Kana malees kanneen mootummaan dirqama kana itti kennee uummata bobbaasuu qabdu jedhuun caasaa isaa tamsaase kan gara uummataa jiran uummata keenyaan hin jibbamnu jedhanii ajaja mootummaa lagatanii jiru, akka walii galaatti dhimmi filannoo jedhamuu fi namni mootummaa filuudhaaf afaan saaqqatee dubbatu uummata Anfilloo gidduutti balaaleffatamaadha, uummatas tahe Qeerroon ona kana irraa dhimmoota filannoof namootni uummata keessa duula godhan diddaan uumataa daran jabaachuuf akka deemu Qeerroon gabaasa.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Barataa tokkotu yeroo hunda barsiifatee mana baruumsa deema. Yeroo hunda sababa adda adda dhiyeesin beekama. Guyya tokko yeroo inn mana baruumsa ga’uu barsiisan daree seene barsiisa ture. Innis dhufee balbala rurukutee . Barsisaniis, “har’a immoo maal taate sitti barfatee?”jedheen. Yaa barsiisa koo ani kubba milla baay’een jalladha. Gara ganamaa keessa abjuu koo keessa kubba milla … Continue reading Bacoo
Category: Uncategorized
Guyyaa tokko barsiisaan Herregaa tokko daree keessaattii osoo barsiisaa jiruu, baratootaa gaffii tokkoo gaffate. “Ro’oota 10 irraa 1 yoohir’isan meeqatuu hafaa?” jedhee gaffate. Barataan warraa isaaf horii fi ro’oota tiksuu tokkoo harka baase “ Homtuu hin hafan”Jedhee deebise. Barsiisichis, “ Akkamitti?” jedhee gaffate. Baratichis deebisee, yaa barsiisaa ani amala ro’oota keenyaa nan beeka, yoo tokkoon … Continue reading Baacoo
Hardha pirezidaantii biyya Uraagaayi isa hiyyeessaafi falaasamaa ta’ee wajjin wal isin barsiifna.Garuu kallattiin utuu gara seenaa jireenyaafi hojii Pirezidaantii kanaatti hindabrin dura Waa’ee falaasamaa biyya Girikii durii Pulaatoo jedhamu xinnoo waa isin yaadachiifna. Falaasamaa kan ta’e Pulaatoon,kitaabasaa ”The republic “ jedhamu irratti yeroo ibsu;”uummati biyya tokkoo jireenyasaa guutuu tasgabbiifi heeraan jiraachuu yoo barbaade,namoota biyya bulchuuf … Continue reading Pirezidaantii biyya Uragaayi
Siifsiin Website/facebook mataa isheetiin ergaa addaa addaa qabattee dhiyaattee jirti, ergawwan ishees, barnoota, beekumsa adda addaa fi Asoosama akkasumas walaloowwan uummata boo’aarsan of keessatti qabattee jirti , isinis akkuma kanaan duraa yaada keessan karaa websitii keenyaa like gochuun, barreessuun barnoota ga’aas argachuu dandeessu.
Goota... ijoollummaadhumaa jalqabee gosa isaanii keessatti hooggansaaf kaadhimamaa ture, Neelsan Maandeellaan: ALA bara 1918 Kibba Bahaa (Afrikaa kibbaa) ganda baadiyaa Veezooo jedhamtu iddoo addaa Tiraaniskeetti dhalatan. Maqaan maatiinsaanii moggaasaniif Rolihlaahilaa Dalibhunga Maandeellaa jedhama. Hiikni maqaasaaniimmoo damee mukaati, hiika ‘jeeqaa’ jedhus akka qabu ni himama. Sana booda waggaa torbatti mana barumsaa seenan. Maatiisaanii keessaas namni yeroo … Continue reading Maadiibaa – Abbaa Gaarummaa
Guyyaa tokko Mootiin Akkoo Manooyyee jedhamtu, uummata walitti qabdee “lafaa fi waaqa gidduutti mana naaf ijaaraa” jettee murtoo dabarsite, uummannis ajajni kun itti ulfaatee mala dhahuutti ka'an. Guyyaa birra ofitti waamatnii, “abbaatu utubaa dhaabbate kottu utubaa nuuf dhaabi” jedhani. Isheenis utubaa dhaabu waan hin dandaanyeef dhiisaa haa hafuu jette jedhama.
Dhaabbattonni idiil addunyaawwaa ta’an kan biyya Itoophiyaa keessa jiran, waliin sagantaa ykn beellama qabachuuf haali yeroo ittin fayyadamnu salphaa miti. Kunis kan ta’u danda’eef Itoophiyaan sa’atii ykn yeroo kan mataa ishee waan qabduuf. Kunis kan warra dhiyaa irraa garaagarummaa sa’atii 6 kan qabudha. Yeroo bay’ee namootni akkas jedhu, “ akka sa’atti warra dhiyaatti, sa’atii 2:00 … Continue reading Itoophiyaa keessatti Sa’atii ykn Yeroo akkamitti himama?
Maaliin si fakkeessuu Attamiin si ibsuu Eenyuun si fakkeessuu Midhaayaan moo hadhaani Dammaan moo aannani Heexoon moo summiini Biftikeehoo maali Diimaamoo gurraacha Adii moo hoomicha Keelloo moo booricha Dhuguma ati maalii Isa si qorateef Tooftaa sitti bareef Ilaalee hubateef Kan dhugaa dheeboteef Qabee si kunuunseef Dhuguma jaalala Eenyutu si caala Doofaa qaroomsita Goota laphee fuuta … Continue reading Walaloo Jaalalaa
Because every man has as boss his wife or his mother, or some other woman in his life, men may rule the world, but women rule the men who rule the world. Thus contrary to appearances, women is boss, the overall boss of the world. (c.f Anatomy of female Power. Chinweizu.) “Jireenya isaanii keessatti, dubartii … Continue reading Aadaafi Dubartoota
Tokko Jennee, lama Jenna jedhuu Oromoon. Aariin abbaa ajjeeftu, ilmatti ceeti. “Abbaan kee eenyu?” jennaan “haati koo farda” jette gaangeen. Abdii olla, niitiin dhirsa heexoo obaafti. Adaamii olla agamsaa, imimmaan irraa hin qooru. Afaaniin maqanii, miillaan hooda dhaqu. Afaan leencaa, huubni hin kajeelu. Akka hiree malee, akka hiriyaa hin bulan. Arrabaan arraba hidhu. Bakka qeerransi … Continue reading Mammaaksota


text:
Lammiiwwan Sudaan kuma hedduutti laka’aman jaarraa tokko keessatti lolaa bishaanii hamaa jedhamuun miidhaan irra ga’uu isaa fi rakkoo namoomaa hamaa kana irraa dandammaachuuf gargaarsa yeroo hatattamaa eeggachuuf ka saaxilaman ta’uu tokkummaan mootummootaa gabaasee jira.
Tokkummaan mootummootaa gargaarsaaf gaafachuun kun kan dhaga’ame guyyootaan darban keessa roobi yandoon Itiyoopiyaa keessatti robe lolaa hamaan gara Sudaanitti akka yaa’u erga taasisee booda. Lolaan bishaanii kun lagi Abbayyaa waggoota 100 keessatti akkaan akka guutuuf sababaa ta’e.
Daafoon isaas hamaa dha. Mootummaan Sudaan akka gabaasetti yoo xiqqaate namoonni 90 ta’an yoo du’an kanneen 380,000 ta’an guutummaa biyyattii keessaa miidhaan irra ga’ee jira. Manneen jirenyaa 80,000 ta’an kan manca’an yoo ta’u uummanni kuma hedduutti laka’amu immoo mana jireenyaan ala ta’anii jiran. Kana malees manneen barnootaa 34 fi keellaaleen fayyaa 2,700 ta’an tajaajila dhaabanii jiran.
Dubbi himaan waajjira dhimmootii qindeessa namoomaa kan tokkummaa mootummootaa Jens Laa’erkee akka jedhanitti balaan kun dhaqqabe ennaa vaayiresiin koronaa guutummaa biyyattii keessa faca’ee jirutti jedhan.


text:
Guutuu Addunyaatti Talaalliin COVID-19 Biliyoona 1.77 ol keennamu gabaafame
Guutuu Addunyaatti hanga guyyaa arraatti talaalliin COVID-19’n biliyoona 1.77 ol kan keenname yoo ta’u, Chaayinaan talaallii miliyoona 566.72 kennuun, Akkasumas Ameerikaan immmo talaallii miliyoona 289.21 keennuun walduraa dubbaan sadarkaa tokkoffaa fi lammaffaa irratti argamu.
Haaluma kanaan Chaayinaa fi Ameerikaatti aanuun immoo Indiyaan miliyoona 202.7 keennuun , Biraazil miliyoona 64.57, UK’n Miliyoona 62, Jarman miliyoona 47.36, Faransaayi miliyoona 33.68 , Xaaliyaan 32.7 fi Turkiyaan talaallii miliyoona 28.48 keennuun walduraa dubbaan sadarkaa 3ffaa hanga 9ffaa irratti argamu
Biyyi baha Afrikaa odolli Saaychileess immoo Lammilee isii irra hedduuf keennuun sadarkaa jalqabaa qabatee jirti.
December bara 2019 kan weerarri Vaayirasichaa itti argamu itti labsame irraa kaasee hanga ammaatti biyyoota 192 keessatti namoota miliyoona 168.47 Vaayirasichaan qabaman jidduu, miliyoonni 3.5 ol lubbuu dhabuu ragaan University John Hopkins irraa argame ni mul’isa.


text:
Inistiitiyuutiin Qorannoo Qonnaa Oromiyaafi Yunivarsiitiin Jimmaa Sanada Waliigaltee Mallatteessan
******************
Inistiitiyuutiin Qorannoo Qonnaa Oromiyaafi Yunivarsiitiin Jimmaa qindoominaan hojii qorannoo waliin hojjachuuf sanada waliigaltee waliif mallatteessan.
Sanadni waliigaltichaas Pirezidaantii Yunivarsiitii Jimmaa kan ta'an Dr. Jamaal Abbaa Fiixaa fi IQQO bakka bu'uun saganticha irratti kan argaman Dr. Yaared Mardaasaatiin mallattaa'eera.
Kaayyoon waliigaltee kanaas humna namaa fi leecalloo laaboraatoorii walootti fayyadamuun qorannoo rakkoo hawaasaa furuun guddina si'ataa fiduu danda'u irratti waliin hojjachuuf sanada qophaa'edha.


text:
Home › Forums › Waltajjii Dargaggoota › Adeemsa Hawaasa Hammataa ta’e Uumuu
- This topic is empty.
-
AuthorPosts
-
-
Abdulfattaah Moohaammad Farahaatiin*
Itoophiyaan biyya sabaa fi sablammootaa ta’uun ishee waan nama hin falmisiisne dha. Biyya Itoophiyaa keessa jiraachuun saboota bicuu qabatamaan waan mul’atuu dha. Akka biyyaatti yookaan sadarkaa fedeeraalaatti sabni caalmaa yookaan irraa guddaa ta’e hin jiru garuu sadarkaa mootummaa naannootti saboonnii bicuu fi saboonnii irraa guddaa ta’an jiru.
Sirni mootummaa fedeeraalawaa Itoophiyaa saboota bicuu naannoo daangaa mataa isaanii qaban aangeessuudhaaf kan hundeeffameedha. Adeemsaa fi sababa kanaan saboonnii gurguddoo mootummaa mataa isaanii fi heeraa ittiin bulmaata ofii isaanii tolfachuu danda’aniru. Mootummoonni naannoolee muraasni sabummaa isaanii irratti hunda’uun hundeffamaniiru, kannen keessaa Oromiyaa, Amhaara, Tigraay, Suumaalee, Affaar, Haraari fi yeroo dhiyootti kan hundeeffame mootummaa naannoo Sidaamaa dabalata. Karaa biraan immoo haala siyaasaa, dinaagdee, qubsuma teessuma, aadaa fi Afaan irrattii hunda’uun mootummoota naannoo ijaaraamani dha, kanneen keessa immoo Sabaaf sab-lammoota Ummattoota kibbaa, Beeniishaangul-Gumuzii fi Gambeellaa mootummolee naannoodha. Haa ta’u iyyuu malee, ergaa fedeeraaliziimiin sabummaa irratti hunda’e hojii irraa oolee kaase, bicuummaan gosti lamaa uumamuu danda’eera. kunis saba-bicuu dhalatoo fi saba-bichuu alaa dhufoo dha. Mootumoota naannoolee kannneen keessatti, saba-bichuu alaa dhufoo fi saba-bichuu dhalatoon uumamuu danda’anniru. Saboonnii gosa lameenuu haala fi adeemsa garaagaraan mula’achuu danda’aniiru.
Haaluma kanaan,Tsaggaayeen barruu isaa,”Garee saboota bicuu fi gaaffii hirmachiisummaa/hammattummaa hawaas-siyaasaa biyyaa Itoophiyaa keessaa” jedhu keessatti rakkoo hawaasaa fi siyaasaa saboota bicuu dhalatoo fi alaa dhufoo irra gahaa jiru kaasera. Haa ta’uu iyyuu malee, hamma ta’e barruun isaa gaarii ta’us, yeroo sababoota rakkoo hawaasummaa fi siyaasaa saboota bicuu irratti mudatan ibsu, wantoota ilaalamu qaban otoo hin ilaaliin darbeera. Kanaafuu, barruu koo kana irratti wanta inni katabee falmuuf otoo hin taane, wantoota xuqamuu qabaan otoo hin tuqiin bira darbe dhimma saboota bicuu kana ilaaluu fi deebii qubsaa ta’e kennuu fikallattii adda ta’een dhimmicha ilaaluu dha.
Saboota bicuu hammachuu/ hirmaachisuu Itoophiyaa keessatti dagaagsuu
Osoon gulantaa inni barruu isaa keessatti waa’ee saboota bicuu addeesse fudhadhuu, barruu koo kana keessatti, yaada gahaa, barbaachisummaa fi beekamtii guddaa hirmaachisummaa hunda-galeessa ijaaruu irratti, keessumaa dhimmaa saboota bicuu dhalatoo fi alaa dhufoo biyya Itoophiyaa keessa irratti xiyyeeffadhee baballisuun barbaada. Hirmaachiisummaa/hammannaa hawwaasummaa biyya keessaa dagagsuu, kaka’umsa karaa adda addaan lafaa kaa’uun barbachiisa dha. Keessumaa ijaaraamuu fi jijjiiramu karaa dinaagdee, Aadaa, Hawaasummaa fi Siyaasaa hedduu barbaachisoodha. Kaka’umsi kunniin immoo tarsiimoo sadarkaa garaagaraa hammatummaa hunda-galeessa ta’een hundeeffamu.
Dhimma saboota bicuu dhalatoo, sadarkaa biyyaatti yookaan fedeeraalaatti saboonni bicuu mirga ofiin of bulchuu sadarkaa naannoo yookaan sadarkaa naannoo gadii, sadarkaa Godinaa fi Aanaa Addaatti mirga ofiin of bulchuu ni goonfachiisa. Sabaa fi Sab-lammoonni naannoo mataa isaanii qaban mirga isaanii sadarkaa mootummaa naannoo karaa dhaabbatoota adda addaa, keessumaa karaa kaawinisilii mootummaa naannoo fi bulchiinsa itti fayyadamu. Dhaabbatootni kunneen ammoo irra caalaatti namoota saboota danummaa qaban keessaa dhufaniin to’atama. Bifa kanaan sabootni bicuu dhalatoon murtii siyaasaa fi diinagdee sadarkaa naannootti kennamu keessatti hirmaannaa xiqqaa qabaatu, kun ammoo sababii hammatamuu dhabuu isaaniitiin.
Sadarkaa biyyaatti, sirni mootummaan fedeeraalaa Itoophiyaa, gaaffi dhimma hirmaachiisummaa saboota bicuu keessoo dagaagsuuf sadarkaa fi caarraa bakka bu’umsaa saboota bicuu guddisuuf manneen maaree paarlaamaa lamaan irratti akkaataa addaa addaatiin bakka bu’umsa goonfachiisa. Sadarkaa inni tokko, bakka bu’umsa sabaa fi sab-lammoonni gulaantaa mana maree federeeshiiniitti qabaniidha. Bakka bu’umsa saboota bicuu keessoo sadarkaa Federeeshiinii kanaa irratti, saboonni bicuu keessoo/dhalatoo caarra seera tumuu, immaammata uumuu, hordofuu fi hojiirraa oolmuu irratti sadarkaa mootummaa fedeeraalaatti kan hirmaachisuudha. Heera FDRE Itoophiyaa keessatti, sadarkaa lammaffaan, haalli ittiin bakka bu’umsa saboota bicuu keessummeessan sadarkaa fedeeraalaatti, saboota bicuu Mana Maree Bakka Bu’oota Ummattoota (House of Peoples Representatives, HPR) hirmaachisuudha. Akka ittiin bulmaata biyyatti, saboonni bicuu kun yoo xiqqaate teessoo digdama argachuu qabu, Mana Maree Bakka Bu’oota Ummattootaa keessatti (HPR).
Adeemsi kun daandii sirrii irraa ta’uu iyyuu, angeessuu saboota-bicuu keessoo, deeggarsi addaa dinaagdee, aadaa, amantii hawaasummaa fi siyaasaa isaanii tumsu bayyee barbachiisa. Kanaafuu warri imaammata baasan sadarkaa naannoo fi biyyaatti, saboota bicuu keessoo bu’ureeffachuu qabu. Siyaasa hunda-galeessummaa ijaaruu, hirmanna ifaa fi adeemsa murtoo gaggeessuu fi imaammmata baasuun, aangeessuu saboota bicuu keessoo irratti gahee guddaa qaba. Kana ilaalcha keessa gachuun baayyee barbaachiisaa dha.
Karaa biraan immoo, dhimmi garee saboota bicuu alaa dhufoo, sirnaa federaaliizimii sabootaa faana wal-qabatee dhimma hiree ofiin ofiin murteessuu saboota bicuu keesssootiin wal qabatee rakkoo wal xaxaa uumeera. Sababni rakkoo kanaas daangaa saboota mirga ofiin of bulchuu argatanii fi daangaa mataa isaanii qaban keessa saboota alaa dhufoo hedduutu waliin jiraata waan ta’eef. Saboonni bicuu sababoota seenaa fi sochii kallattii hedduutiin dhalli namaa taasisuun naannolee garaagaraa keessa jiraatu. Haa ta’u iyyuu, naannooleen tokko tokko saboota bicuu alaa dhufoo kanaaf beekamtii hin kennan. Naannoleen kaan immo beekamtii ni kennuuf garuu bakka bu’umsa hin kennaniif. Haaluma kanaan, sabootni bicuu alaa dhufoo kun dhimmoota bal’oo murtoo syaasaa, dinaagdee fi hawaasummaa keessatti mirga hirmaachuu dhabuudhaan sadarkaa garaagaraa irratti hacuuccaan, sarbama mirga fi balaleeffannaa hawaasummaa irra gahaa.
Yeroo dhiyoo asittii, yaaddoo sirna fedeeraaliizimii irratti uumamaa jiruu fi nurraa gahaa jiru ilaala jirra. Yaaddoon kunis mirgaa ofiin of bulchuu saboota keessoo fi mirga rakkoo tokkoo malee sosocha’uu saboota bicuu alaa dhufoo fi sosochii kaappitaalaa fi qabeenya isanii bifa madaalawwaa qabachiisuu irrattiu mudataa jiruudha. Naannoo irraa ari’uu fi balaaleffachuun saboota bicuu alaa dhufoo irratti naannolee akka Oromiyaa, Sabaaf Sab-lammoota fi Ummattoota Kibbaa, Amhaaraa, Sumaalee, Gambeellaa, Beeniishanguul Gumuz fi kannen kanaa fakkaataan keessa jiru biyyattiin akka biyyaatti itti fufuudhaaf soda itti uumaa jira.
Hirmaannaa hawaasummaa uumuuf, nama hundumaaf carraa dhimmoota garaa garaa irratti murteessuuf hirmaachuu mirkanneessuun baayyee barbaachisaadha. Hirmaannaan siyaasaa carraa saboota kamuu dhimma isaanii irratti akka hirmaatan ni godha. Akkasumas rakkoo isaan miidhu irratti sagalee qabatu. Mootummaan naannoolee rakkoo saboota bicuu irra gahuu, rakkoo karaa siyaasaa, hawaasummaa fi dinaagdee, dhaabbootaa fi waajjiraalee isaanii fayyadamanii furuu fi jabeessuu danda’uu. Fakkeenyaaf, bakkaa bu’oota garee sabootaa hundumaa keessaa caasaa mootummaa keessatti mirkaneessuun kallattii mootummaa hunda galeessaa fi bakka bu’ummaa qabu uumuuti. Dabalataan immoo, hirmaannaa siyaasaa sabootaa ol guddisuun gahee imaammataa bochuu fi raggaasisuu dandeesissuu kallattii hawwaasa biraan ittiin gaa’amuudha.
Kallattii ittiin Hirmaachisummaa/hammattummaa Hawwaasummaa Ol-guddisuun Danda’amu
Adeemsi hawaasa hirmaachiisaa/hammataa ittiin ijaaruun danda’amu kallattii hedduudhaan. Kunis kan galma ga’uu danda’u, carraaqqiii mootummaa fi uummatni miseensa hundaaf kallattii hundumaan( siivikii, haawwaasummaa, diinagdee, gochoota siyaasaa fi hirmaannaa murtee kennuu) hirmaachuuf carraa walqixa kennu qofaan mirkanaa’a.
Yeroo dheeraaf namoonni baayyeen dhimma hirmaachiisummaa kana karaa adda adda ta’een foyyeessuu akka danda’amu addeessaniiru. Anis barruu koo kana keessatti haala rakkoo kanaa furuuf kallattii xiyyeffannoo sadii kaa’uu yaaleera. Furmatoonni kunniinis mirga saboota bicuu kabajuu fi kabachiisuu, mirga siyaasaa saboota bicuu eegsisuu fi aangessuu saboota bicuu yookaan aangoo qooduu dha.
Hirmaannaa hawaasuummaa ol-guddisuu saboota bicuu keessoo fi alaa dhufoo kabachiisuudhaaf, mirgi saboota bicuu fi lammiilee dhuunfaa heera mootummaa federaalaa, kan naannoollee, keessatti akka bakka argata taasisuudha. Akkasumas dhaabbilee mootummaa fayyadamuudhaan hojiitti hiikuu fi sirna mana murtii jabaa qabaachuu feesisa.
Mirga saboota bicuu kabajuun wal-qabatee, waantootni mula’achaa jiran abdi namatti horu jiru, keessumaatti boqonnaa lamaffaa, keyyata 8-12tti fi fi keeyyeta sadaffaa ittin bulmaataa FDRE irra wantootni jiran. Haa ta’u iyyuu malee, ammas hojiitti hiikuu irratti waan xiqqootu dalagame. Bilisummaa siyaasaa fi siivilii hojiirra oolchuudhaafis fedhii siyaasaa xiqqaatu jira. Kanaafuu, hirmaachiisummaa hawaasa saboota bicuu ol guddisuuf dhaabbilee fi waajjiraalee walabaafi bilisa ta’an ijaaruun baayyee barbaachiisa dha. Akkasumas mirgoota namummaa lammiilee hundaa, keessattuu kan saba bicuu hojjiirra olchuuniifi kabaachisuun biyyattii keessatti baayyee barbaachisaadha.
Tooftaan inni lammaffaa immoo, mootummaan federaalaa saboota bicuu keessoo fi alaa dhufoo bakka namootni danoomina sabaatiin aangoo qabatanitti miidhaa fi loogii kam irraa akka eeguu ta’uu akkaa danda’utti aangomsuudha. Heerri mooutummaan fedeeraalaa fi mootummaan naannoolee mirgoota saboota bicuu keessaa fi alaa dhufoo ni heera ta’a, rakkoon guddaan mul’atu garuu sabni danumaadhaan dhaabbilee siyaasa mootummaa to’atan mirgoota kana kabachiisuudhaaf fedhii siyaasaa dhabuu isaaniiti.
Falli inni dhumaa immoo, aangoo hiruu fi mirga of danda’uu daanga-maleessa saboota bicuuti. Bakka rakkoon hammaataa cunqursaa fi balaaleffannaa saboota bicuu jirutti, aangoo qooduu fi of-danda’uu danga maleessa, saboota cunqurfamaniif furmaataa rakkoo keessaa bahan saaquu danda’a. Akkaataan caasessuu aangoo qooduu kun, aangoo fi daangaa saboota danuu ofiin of bulchanii fi saboota bicuu gidduutti akka qabeenya walootti ilaaluudha. Kanaanis cunqursaanii fi balaaleeffannaan saboota bicuu ni foyya’aa. Gamaa biraatiin, of danda’uun daanga-maleessi carraa siyaasaa fi aadaa guddisa saboota bicuu bifa mirga ofiin of bulchuu saba danuus utuu hin miidhin ni kabaja.
—
*Abdulfattaah Mohaammad Faraah Yuunivarsiitii Jigjigaatti barsiisaadha.
Yaadachiisa Maxxansaa: gumaachi kun qaama seeneffama dhaabbatni CARD dargaggoota Itoophiyaa gidduutti marii beekumsa irratti bu’uureffame jajjabeessuuf maxxansiisuuti. Isinis yoo gumaachuu barbaaddan yookaan barreeffama kanaaf deebii kennuu feetan, adaraa karaa iimeelii kanaa barreeffame keessan nuuf ergaa: info@cardeth.org.
-
-
AuthorPosts


text:
WASHINGTON, DC —
Dargaggoo Dararaa Molee konferensii YALI/Young African Leadership Intiative jedhamuu fi kan waggoota afur dura prezidaant Baaraak Obaamaa dhaan labsame irratti argamuuf as Gara Yunited Isteetes dhufe.
Biyya keessatti waggoota shanii fi misooma hawaasummaatti hirmaachuun kan hojjete si’a ta’u yeroo ammaa dhaaba harmee Education for Development Associatin, jedhamuu fi godina Arsii keessatti argamu keessaa qindessaa sagantaa ta’uun hojjeta.
Dhaabi kun dubartoota, ijoollee, dargaggootaa fi namoota qaamni isaanii hir’uu kanneen gandeen baadiyyaa keessa jiran gargaaruu irratti hojjeta.
Dargaggoo Dararaan garee “Youth for Action and Charity” jedhuuf dura taa’aa akkasumas waajjira mootummaa kan hojii fi dhimmootii hawaasummaa keessas hojjetee jira.
As gara Ameerikaa kan dhufe dargaggoota Itiyoopiyaa kuma lama gumii “YALI” irratti hirmaachuuf galmeeffaman gidduu dhaa kudha lama kan filataman yoo ta’u Dararaan tokko. Waa’een hooggantummaa ykn Leadership cimsee kan yaadachiisu daraggoon kun hoogganaa jechuun taayitaa irratti ol ba’anii taa’uu utuu hin taane uummata ofii ofitti qabanii rakkoo isaa hubachuun waliin hojjechuu dhaa jedha.


text:
F A N N O O
F A N N O O
Qopheessaan: Waasihun Amanuu
Fulbaana 15
Baga Ayyaana Fannoof isin gahe!
Baga bacaqii gannaa dabarsee booqaa birraaf isin gahe!
Seensa
“Namni kamiyyuu cubbuu du’aaf isa geessisu yoo raawwatee murtiin du’aa yoo irratti murtaa’e; yoo mukarrattis fannisteenii; namni mukarratti fannifamu Waaqayyo biratti kan abaarame waan ta’eef reenfisaa mukarra hin buliin.” (K.Debi 21:22-23) jedhee Waaqayyo Muuseetiin ajajee tura.
Kana malees, dhaloota Kiristoosiin dura uummanni Faarsii (Iraan) namoota adabuuf jecha yakkkitoota mukarratti fannisanii ajjeesuu aadeffataniiru ture. Ummanni Faarsi, amma Iraan kan jedhaman, “Ormuzed” kan jedhamu waaqa hark tolchee (tolfamaa) lafaa jedhanii kan itti amanan qabu ture. Kanaaf jecha namni yakkamaadha jedhamee itti murtaa’e tokko kan adabamu du’aan yoo ta’e akka waaqasaanii lafaa sanaa hin xureessineef jecha lafarraa ol-kaasanii mukarratti fannisanii ajjeesu ture. Aadaan kunis suuta suuta biyyoota bittaa Roomaa jala jiran hundumaa biratti beekamaa deeme. Israa’elis yommuu sanatti bittaa Roomaa jala waan turteef aadaan kun uummata Israa’el biratti ni beekama ture. Haaluma kanaan namoota yakka hojjatnii adabbiin du’aa itti murtaa’e fannisanii ajjeesu ture. Egaa gaaffiin asirratti ka’uu danda’u, Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos maaliif fannoorratti fannifame du’e kan jedhudha.
Kiristoos Maaliif Fannoo irratti fannifame?
Yihuudoonni akka aadaan isaanii eeyyamutti fannoo Kiristoos irratti fannifamee akka du’uuf gaafatan. “Barbaaniin nuu hiiki Kiristoosiin nuu fannisi “jedhanii iyyani (Mar.15:13). Sababni isaas tokkoffaa Israa’eloonni kitaabolii kakuu haaraatti waan amananiif akka seera kakuu moofaatti duun isaa akka raawwatu gaafatan. Lammaffaa, Yeroo sanatti Israa’el bittaa Roomaa jala waan turteef, waarri Roomaa immoo aadaa Faarsotaa fudhatanii waan tureef namoota adabbiin du’aa ittii murtaa’u fannisanii ajjeesu ture.
Kanaan alattis raajiin dubbatameefiitu ture. “Dhugumatti dhukkubbii keenya ni fudhate, gidiraa keenyas ni baate,… Inni garuu waa’ee irra darbuu (cubbuu) keenyaaf ni madaa’e, waa’ee badii kenyaafis ni bullaa’e, badiin dheekkamsa keenyas Isarra ture, madaa Isaatiinis nun ni fayyine.” (Isa. 53:4-5) jedhamee dursee Raajicha Isaayiyyaasiin dubbatamee ture. Dabalataanis Qulqulluu Phaawloos, “Kitaabni akka jedhutti Kiristoos waa’ee cubbuukeenyaatiif du’e, awwaalames” (1Qor. 15:3)
Gooftaa fi Fayyisaan Keenyi Iyyasuus Kiristoos adabbiin du’aa kan itti murtaa’e cubbamaa waan ta’eef osoo hin ta’iin dhala namootaa adabbiin du’a bara baraa itti murtaa’ee ture irraa baraaruuf waan dhufeef bakka keenya du’ee du’a bara baraarraa nu oolche.
Akkuma Raajichi Isaayiyyaas dubbatetti, Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos jaalala dhala namaaf qaburraan kan ka’e osoo cubbuu hin qabaatiin guyyaa Jimaataa Fannoo irratti gidiraa arge. Kunis gidiraan keenya akka nurraa fagaatuuf, du’a nuti du’uu qabnu hambisuuf jecha fannoorratti fannifame. Kana boodas, Fannoon mallattoo adabbii otoo hin ta’iin mallattoo fayyinaa ta’e. Akkuma abbaan keenya Daawwit dubbatetti; “Kan si kabajaniif xiyyaa/eeboo/ jalaa akka miliqaniif mallattoo kenniteef; lammiin kee akka fayyaniif.” (Faar. 59:4-5). Egaa mallttoo fayyinaa ta’ee kan nuuf kenname Fannoo isa Goftaan keenya irratti fannifamee Seexana ittin injifatedha.
”Kiristoos Ofiisaa Qulqulluu ta’ee otoo jiru nuun (dhala namaa) gara Waaqayyootti( gara mataa Isaatti) dhiyeessuuf waa’ee cubbuuf jecha yeroo tokko du’eera; fooniin du’e, afuuraan garuu jiraataa dha.” (1Phe. 3:18)
“Cubbuuf duunee qulqullummaaf akka jiraannuuf Inni (Kiristoos) Ofiisaa Foonsaatiin cubbuu keenya mukarratti (Fannoorratti) baate.” (1Phe.2:24) Kanaafuu, Kiristoos Fannoorratti kan fannifame cubbuu dhala namaa du’a bara baraaf nama saaxilu nurraa kaasuufi dha. Ofii cubbuu otoo hin qabaatiin cubbuu dhala namaa fannoorratti baate malee.
Humnaa fi kabaja Fannoo
“Jechi Fannoo warra daandii badinsaarra jiraniif goowwummaa, nu warra fayyinuuf garuu human Waaqayyoodhaawoo” 1Qor.1:18 Jechuudhaan Qulqulluu Phaawuloos dubbateera. Yeroo ammaa kanatti ijoollee badinsaa ta’anii, raajiin dubbatame kan isaan irratti raawwatamu hundi waa’een fannoo isaaniif goowwummaa dha. Fannootiin ammayyuu akka mallattoo abaarsaa fi du’aatti kan fudhatan ni jiru, warren kanaanidha Qulqulluu Phaawuloos gowwoota kan isaaniin jedhe. Kitaabuma Qulqulluu kana keessatti barreeffame baatanii kan jooran otoo hin hafiin waa’een Fannoo bitaa itti galee kan jiran hedduudha. Garuummoo Kristaanota ofiin jedhu.
“Addunyaan anaaf kan itti fannifame (hojiin addunyaa na biratti du’aa kan itti ta’e) anis addunyaaf kan itti fannifame Fannoo Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoosiin alatti of-jajummaan narraa haa fagaatu.” Efe. 6:14. Akkuma Qulqulluu Phaawloos jedhetti, fannoon inni duraan mallattoo du’aa fi abaarsaa ture mallattoo of jajummaa fi mallttoo fayyinaa keenya ta’eera. Sababa kanaanis, kaku haraa keessatti Fannoon kan itti du’an otoo hin ta’iin kan itti fayyina aragatanidha. Ammallee taanaan warra fannoo kana akka mallattoo fayyinaatti amanneef itti ni fayyina; warra shakkaniif ammoo ammayyuu du’a lubbuu kan ittiin du’aa jiranidha.
Fannoon Gooftaa keenyaa kan Seexanni ittiin injifatame dha.
“Kan nu mormu barreeffama gatii ajaja dhiibbaadhaan barreeffame ni diige. Isas (Diina keenya Seexanaan) Fonnoorratti hidhee karaarraa isa maqseera”. (Qol 2:14). Yommuu Gooftaa fi Fayyisaan keenya Iyyasuus Kiristoos Fannoorra oole sana, Seexanni akkuma amalasaa nama itti fakkaateetu Kiristoosiin gara Sii’olitti galchuuf yommuu itti dhiyyaatu cancala abiddaan isa hidhee kaayyoo isaa balleesseera. Kanaafuu, Seexannis ta’e duuka bu’oonnisaa warri Fannoo hin jaallatan, ni sodaatuun, isaan guba. Mee ilaalaa jechi kun barreeffamee kan jiru kitaaba qulqulluu keessatti; ani Kiristaana jedhanii kitaaba qulqulluu kan baatan garuu Fannoo kan jibban duuka bu’oota eenyuu akka ta’an hubachuun ulfaataa miti.
Tajaajila fannoo Mana Kiristaanaa keessatti
Manni Kiristaanaa Fannoo Gooftaan Keenyi Iyyasuus Kiristoos irratti fannifamee dhala namaa hundaa ittiin fayyise ni kabajji, sirna amantaas itti raawwatti. Kun immoo, Orothodoksii Itiyoophiyaa kessa jirtu biratti qofaa osoo hin ta’iin akka addunyaatti kan jiran ni fayyadamu. Tajaajilli fannoo Mana Kiristaanaa keessatti hedduu dha. Fakkenyaaf;
· Manni Kiristaanaa yommuu ijaaramu yeroo baayyee bifa fannootiin ta’eetu dha,
· Sirna Qiddaasee keessatti fannoon uummata ittiin eebbisuuf ni fayyada,
· Mallattoo kiristaanummaas ta’e ni fayyada, mormarratti hidhachuudhaan,
· Luboonni fannootiin uummata eebbisu,
· Cuuphxonni nama seexanni qabe rakkisu fannoodhaan maqaa Waaqayyoo itti waamanii irraa arii’u,
· Tajaajilli mana kiristaanaa hunduu fannoodhaan jalqabamee fannoodhaan xumurama.
Ayyaana Fannoo maaliif Kabajnaa?
Ayyaanni Fannoo ayyaanota gurguddoo biyya keenya keessatti kabajaman keessaa isa ol’aanaa dha. Kabaja ayyaana Fannoo biyyoota biraa irraa kan keenya adda kan godhu Damaraa isaati. Kunis, fakkeenyummaan isaa, Yihudoonni Fannoo Kiristoos itti fannifame balleessuuf jecha boolla qotanii awwaalanii labsiidhaan kossiin akka itti gatamu gochuudhaan waggoota naannoo 326 awwaalamee akka ture ragaan seenaa ni mul’isa. Mootittii Eleenii kan jedhamtu haati mooticha Qosxanxiinoos abjuutiin itti mul’ateetu uummanni Israa’el muka walitti qabee akka gubatu taasifte. Kana boodas, aarri isaa ol-ka’ee gara tulluu fannoon Kiristoos jalatti awwaalamee jiruutti ni ba’e; iddoo inni jirus ittis sagaduun kabajaa fi ulfina Fannoo Mul’ise. Haaluma kanaan tulluu sana qatanii baasani. Egaa, Daamaraan inni guyyaa ayyaana Masqalaa/Fannoo/ gubuta fakkeenyummaan isaa kana dha. Uummanni Oromos, bara haaraa kabajachuuf jecha akkasumas bacaqii gannaa keessaa bahee booqaa birraa arguusaatti jechuunis, dukkana gannaa irraa gara ifa waggaa haaraatti ba’uu isaa ibsuuf waggaa waggaan daamaraa gubee ayyaana Fannoo kabajuun eegalameera.
Fannoon haala kanaan qotamee argame biyya keenya keessa iddoo Gishan Maariyaam jedhamu, Walloo keessatti ni argama. Osoo Iddoo amma jiru kana gahee hin qubatiin dura Oromiyaa keessa iddoo Mannagashaa tulluu amma Gaaraa Madaani’aalem jedhamu qubatee ture. Garuu, Atse Zar’yaaqoob habjuudhaan itti mul’atee gara iddoo amma jiru kanatti geessani.
Beekamtii UNESCO
Ayyaanni Fannoo haala ho’aadhaan kan kabajamu biyya keenya qofaatti waan ta’ee fi uummanni biyyittii hedduu biratti kan kabajamu waan ta’eef dhaabbanni biyyoota gamtoomanii addunyaa (UNESCO) ayyaana Fannoo keenya kana hambaalee hin mul’annee 8ffaa taasisee bara araaraa 2006 galmeesseetu jira. Akka Itiyoophiyaatti hambaaleen sagal kan mul’atan galmaa’anii kan ture yoommuu ta’u ayyaanni kabaja Fannoo immoo kurnaffaa ta’e hambaa aadaa hin mul’annee jedhamee galmaa’eera. Kunis Mana Kiristaanaa keenyaafis ta’e biyya keenyaaf hiika guddaa ni qaba. Kunis, kabajni ayyaana kanaa dhalootaa hanga dhalootaatti akka darbuu fi daawwattoonni gara biyya keenyaatti dhufanii kabaja ayyaana kanaa akka daawwaataniif ni gargaara jechuu dha. Kana waliinis, beekamtiin Mana Kiristaanaa keenyaa ol-ka’aa deema.
Egaa ayyaana Fannoo kana kabjuudhaan kiristaanummaa keenya kan ittiin mirkaneessinu fi kabaja Fannoof qabnu kan ittiin ibsinuu dha. Kanaafuu, faayidaa Fannoo hubannee, warra amaneef human keenya ta’uu isaa amannee akka ittin jiraannutti Waaqayyo nu haa gargaaru.
(Yaadaa fi gaaffii qabdan immoo bakka Yaada jedhu jalatti nuuf barreessaa)


text:
Ajjeechaan Waraanni Liyyuu Poolisii Soomalee daangaa Oromiyaa ceehuun raawwatu itti fufee jira.
Godina Baalee aanaa Sawweenaa Ganda Burqaa Dhaareetti jimaata March 16/2018, waraanni liyyuu poolisii naannoo Somaalee daangaa Oromiyaa cehuun, ummata nagayaa irratti haleellaa kan raawwate tahuu odeeyfannoon argame ni mul’isa.
Haleellaa waraanni Liyyuu Poolisii naannoo Soomalee ummata irratti raawwate kananiis namoonni 5 ajjeefamuu fi namoonni lama madaayuun beekameera. Namoota ajjeefaman jidduu sadi ijoollee umrii 10 gadii kan haadha takkaa yoo tahan, isaan lama immoo manguddoo umrii 80 oli akka tahan maddeen gabaasaniiru.


text:
Taammanaa Bitimaa irraa
DURADUBBII
Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa sadaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa fi nageenyi, walabummaa fi bilisummaan Oromiyaa taanyaaf haa dhufu!.
Egaa, erga Asgorii Abeebeetti gortanii Oromiyaa miidhagduu tana keessaa isa reera (naannoo) kanaa waa agartanii amma garuma kaataniif sanatti qajeelaa! Ilaamee kuunnoo, gandi gara fuula kibbaatti argitan sun Gololee jedhama. Galmoota naannoo kanaa kanneen beekamoo tahan keessaa inni Gololee kun kan hunda caala beekamu. Naannoo Amboo fi naannoo Bishooftuutti galmoonni Waaqefannaa hin bannee ammallee heddumminaan jiru. Galmi kun “Galma Maaram Jijoo Gabataa” jedhama. Jijoo Gabataaqaalluu naannoo kanaa fi kan naannoo Afran Walisoo kan ture. Ilmi imla isaas kan ayyaanni itti-bu’e Allabbaa Xaafaa, nama bara Hayila-Sillaasee ture. Maqaaleen Oromoo kanneen Allabbaa Xaafaa Jijoo Gabataa hammachiisaa irratti baase kan hedduu raajeffatamu. Inni ennaa baay’ee gaafa namni tokko hammachiisaaf galma isaa dhaqe, nama hammachiisaaf mucaa yookaan mucayyoo san geesse, “maqaan abbaa-saatii” yookaan “maqaan abbaashii-tii eenyu jedhama?” jechuun gaafata. Maqaan ilma/ intala sanii oggaa maqaa abbaa wajjin waamamu akka himtee (“sentence“) guutuu tahu fedha, qaalluun keenya beekaa fi beekamaan sun. Mee maqaalee inni baase keessaa, hamma tokko fakkeenyumaaf waa haa ilaallu!
Kan warra dhiiraa: “Urgeessaa Miidhagsaa Bultii, Tarreessaa Dhaabaa Galmaa, Lamuu Sarbeessaa, Gaaromsaa Bayii, Lammeessaa Gonfaa, Ifaa Goobanaa, Dabalaa Eebbaa, Waaqjiraa Magarsaa, Hundee Jabeessaa, Gammachuu Cimsaa, Bantii Tulluu, Guyyaa Milkii, Aagaa Seenaa, Dhugaasaa Barii, Dammasaa Tufaa, Abdii Dinagdee, Malkaa Guutuu, Garbii Gooroo, Kumsaa Dachaasaa, Doorii Dagaagaa,Tolchaa Araddaa, Gurmuu Naatayii, Keelloo Birraa. Kan dubaraa: “Daraartuu Lammii, Eebbisee Guddisaa, Caaltuu Booranaa, Boontuu Dabalaa, Ifee Fidaa, Kumee Boruu, Ayyaantuu Birraa, Toltuu Guyyaa, Leelloo Fufaa, Taliilee Barii, Urgee Jiruu, Kuulanii Jifaaraa, Kumanii Gammadaa, Nagaasee Godaanaa, Meetii Caalchisaa, Obsee Eebbisaa, Dammee Baay’isaa, Lalisee Tolaa, Gumarii Gadaa, Biiftuu Olii, Galaanee Malkaa, Kumalee Boonsaa, Badhaatuu Badhaasaa, Margee Guddisaa, Guddattuu Tarreessaa. ” Naman ani beeku keessaan mee kan obboo Lataa Goobanaan isiniif dhiyeessa. Gaafa inni dursee dubra argachun hammachiifatu: “Uumee Lataa.” Ilmi ishiitti aanummoo “Margaa Lataa“, inni Margaatti aanu “Nadhasaa Lataa“, isa qixisuu immoo “Tarreessaa Lataa” jechuun hammatee, eebbisee maqaa kana baasseef, Allabbaa Xaafaa! Amma duudhaa miidhagaa fi boonsisaa akkanaatu badaa jiraa, mee yaa Oromoo koo gara madda keenyatti deebinee irraa haa waraabbannu!
Jechi kanaa olitti “Maaram” jechuun ka’e kun maali jettu taha. “Maaram” ayyaana warra Jijoo Gabataa-ti. Bara tokko ergan bara dheera Biyya Faranjii tureen, gombifama mootummaa Dargii boodan walakkeessa bara 1992 biyya kiyyaatti deebiye. Shaggar hedduu turullee Amboo fi Waliso dhaquu firoottan kiyya na dhoowwani. Waraanatu Oromoo fi warra Wayyaanee jidduu ture. Ergan gara baatii tokko tureen “karaa cabe haa yaasu” jedhee, Waliso bu’e. Lunchiinaa irraa bakka dhaabbii otobusiitti bu’een, gaarii tokkoon magaalaa keessa deema. Abbaan gaarii sun otoo akka gaafa garmaamaatti gulufsiisuu, tasa daandii guddaa irraa gara isa xiqqaatti maqe (gore). Yoona dubartii baadiyaa tan qoraan dugda ofiitti baattee deemtuu takkatti tasuma gaariin sun “tuf” itti-jedhe. Ishiin naateeti: “maaloo yaa Maaram Jijoo Gabataa” jette. Ani oggaan kana dhagawu hedduun gammade. Mootummaan Habashaa kan Dargii jedhamu sun galma gubee gubisiisee, caaccuu, kallachaa faa meeshaa eebbaa barbadeessullee, sammuu fi onnee uummata keenyaa keessaa aadaa Oromoo fi amantii Oromoo haqee darbachuu hin dandeenye. Kanatu gaaf san onnee fi qalbii tiyya qabbaneesse.
QAAMADUBBII
Erga waayee maqaalee Oromoo fi waayee Maaram irratti waa qalbeeffannee, mee amma biyya doowwachaa haa deemnu! Kutaa lammaffaa keessatti waayee Gooroo Ilfataa isiniif kaasen ture. Kunoo, amma sirriitti isa gara harka mirgaatti argaa jirtu. Isaan duubni Gindabarati. Gindabaratiin duubni, Laga Abbayyaa gamni Goojjami. Maaf afaan keessa na eegdu? Akkan Goojjamiin duubni Sudaan, Kaartum —, Kaayiroo, isaan duubni Roomaa, Biyaanaa, Barliin jedhee ganda kiyya isin fidu barbaaddu moo maal dubbiin? Urufni miidhagaan miidhaguun diriiree bakka jirtan kanaa fi Gooroo Ilfataa jidduutti isinitti muldhatu kun Warqa. Biyya Torban Kuttaayee keessaa: Warqi, Xuqurii fi Maatii-n biyya kormi keessaa bookkisu, biyya sangaan keessaa baroodu, biyya fardi keessaa imimsu. Biyyi Torban Kuttaayee fi guutuun biyya Sadan Liiban, biyya gamni keessaa lallabu, biyya jagni keessaa dhaadutu. Maarree, biyyi gosolii Oromoo marti: kaabaa-kibbi, bahaa-lixni akkanuma mitii-ree? Otoo Gamnummaa, jagnummaafi arjummaa irratti walmorkiin saboota biyyalafaa jedduutti kurfeeffamee, tarii Oromoon geeba argachuu dandaya.
Kunoo, amma kilomeetira 95 irratti magaalaa Meexxii (13) – dhaqqabdanii jirtu. Kuunnoo, tuullu isa gara fuula Walisootiin (kibbaatiin) isinitti muldhatu san agartuu? Inni Tulluu Goromtii jedhama. Otoon gamnoota fi jagnoota durii kanneen qeyeen isaanii ganda Goromtii turee, isinitti hin himin yoon dabre, seenaan Oromoo na komata. Mootiin mootolii Amaaraa kan Susiniyoos jedhamu, ilma Oromoo akka ture dhageessan taha. Oromoon nama moggaafatees, nama guddifates ilma ofii isa dhalche irraa akka waa tokkollee addaan hin baafne ni beektu. Seenaan isaa dheeraa dhaa gabaabsuufan yaala. Oromoonni biyyi isaanii Biyya Habashaatiin waldaangessu kanneen akka Oromoo: Raayyaa, Yajjuu, Walloo, Tuulamaa keessaa Abbichuu, Jirruu, Jidda, Galaan, Salaale, Darraa, Macca Keessaa Sadan Liiban, Guduru, Horroo fi Amuruun bara sonaan dheeraa dallaa sibiilaa isa waayee Gindabarat irratti ibsame san tahuun, Habashoota biyya isaa qabachuuf itti-duulan ofirraa ittisaa, ofirraa deebisaa turani.
Jarri biyya Sadan Liiban kana kan oggaa san: Jahan Ammayyaa, Afran Walisoo fi Torban Kuttaayee abbaa gadaa tokkoon, odaa tokko jalatti walbulchan hedduu rakkisani. Loon boojiyu, midhaan oobruu keessa jiru gubu, gandeen ibiddaan barbadeessu. Booda rakkannaan yaa’iin Sadan Liiban kun bakka bokkuu isaa (caaffee yaa’ii isaa) Incinii-tti walgayee seera tume. “Erga Sidaamni homaa nu dhiisuu didee, erga waraanaan biyya keenya barbadeessu hojjaa ofii taasifatee, amma nuti waraana kana biyyuma isaa geessina!” San booda waraanni Sadan Liiban kun ofirraa ittisuu bira kutee, Laga Abbayyaa cewuun isaanin loluu jalqabe. Sana booda biyyi isaanii nagaa tahe. Ennaa isaan dabranii dabranii Abbayya cewuun itti-dhufan inni akka saganteeffate sanitti Abbayya ceewuun waraana biyya isaanii “geessa“. Waraana akkanaa keessatti ilmi mootii Amaaraa, Susiniyoos kun boojiyame. Oromoon akka nama waraana irratti boojiye qaama fi qalbii isaa hin madeessine, akka warra Habashaa, warra Arabaa fi warra Faranjii faa akka boojuus tahe nama biraa hin gurgurre ni beektu. Ilmoo namaatiin daldaluun amantii Waaqeffannaa keessatti laguu dha, hooda, haraamuu dha! Kana Seerri Gadaa maddi dimokiraasii dhala namaa tahe kunis seeraan dhoowwa. Nuti dukkanaa fi wallaalummaa ginni-bittee Habashaa nu aguuggachiise irraa kan ka’een ilmoo namaa cufatti himachuu daddhabne malee, inni kun waan uummata Oromoo raajeffatamaa kana guutuu addunyaa tanaa irratti raajeffachiisu ture. Ammas “dabre” jennee dhiisuu mitii mee itti haa jabaannu!
Namni waraana irratti boojiyame, hamma waggaa lamaatti akka warri isaa Oromoo wajjin waliigalanii, nagaa buusanii inni biyya isaatti deebiyuutti eega. Sana tahuu baannan fedhiin nama sanii gaafatamee feenaan biyya ofiitti deebiya, feenaan immoo moggaafamee qaama uummata Oromoo keessaa isa tokko taha. Warri Suusiniyoos sun isa hin barbaanne. Innis gara isaanitti deebiyuu hin feene. Akkuma Seera Gadaatti yaa’iin Sadan Liiban walgayee isa moggoofate. Seera moggaasuu akkanaa keessatti nama isa boojiyetu akka abbaatti isa fudhata. Abbootii waraanaa kanneen Sadan Liiban keessaa namni isa boojiye sun nama Lammiin isaa Abeebe Booranaa tahe, abbaa duulaa Bokkuu Kuraa kan jedhamu. Bokkuu Kuraa kun manni isaa kuunnoo, Tulluu Goromtii san jala ture. Suusiniyoos akka seera mooggaafama saniitti, akka kakuu yaa’ii sanitti: sabni isaa Oromoo, gosni isaa Sadan Liibani, lammiin isaa Abeebe, biyyi isaa Biyya Oromooti jechaa dha. Inni akka seera Oromootti karaa abbaa isaa jechuun karaa Bokkuu Kuraa hamma balbala sagaliitti, karaa haadha warraa Bokkuu Kuraa hamma balbala torbaa asiitti fuudhuu hin dandayu.
Susiniyoos Afaan Oromoo dafee baratamaa fi qabatamaa kana ennasuma baratee, booda yaa’ii keessattillee ka’ee lallabuu jalqabe. Sangaa fardaa kennameef saniin garmaamaa diina Oromoo leenjisuutti ka’e. Waggaa saddeet guutuu Biyya Oromoo keessa akka Oromootti aadaa fi duudhaa Oromootiin jiraate. Booda biyya isaa isa duriitti deebiyuuf, hayyama gaafate. Akka Oromoon Sadan Liiban waraana fardaan kurfeeffame kennuufis damboobinaan gaafate. Oromoon walmariyatee silaa nama garaan ka’e, miilli hin taa’uu, akkuma inni gaafatetti hayyameefii, loltuu abbootii fardaa 400 wajjin isa eebba fi jaalalaan gaggeesse. Inni loltuu Oromoo saniin obboleessa isaa isa bakka isaa dhaale san moyee, akkuma aadaa isaanitti obbolaa isaa cufa mana hidhaatti naqee mootome. Barri inni boojiyame 1596 yoo tahu, kan inni biyya ofiitti deebiye bara 1604 keessa. Maal godhu-ree akkuma aadaa isaanii taahee waggaalee muraasa booda harka laateef nyaatee, kakuu caffee achi darbatee Oromootti duuluu jalqabe. Waan tooftaa fi tarsimoo waraana Oromoo waggaa saddeet guutuu barateef, isatti dhimma bawuun waraanni Habashaa kun kan duraanii caala Oromoo miidhaa deeme.
Namni lamaffaan kan ganda Goromtii sun immoo nama gamna ture. Gamna keessaas, raagaa(falaassama) kan ture. Kiftii Kofalee jedhama. Kiftii Kofalee raajii akka nama hiibboo hiikuutti kan namaaf ibsu ture. Namoonni naannoo Ambo jedhamee beekamaa dhufee kun, “maal nuti gamnootaa fi jagnoota isaanuma kaanaa olitti kaafte duwwaa qabnaa?“, jechuun ija natti babaasu taha. Yaa foon kiyya maaloo na dhiisaa? Ani warra Wayyaanee irraa firooma dhiigaas, firooma taliigaas waa tokkollee hin qabuu, ija natti hin babaasinaa! Dhugaa dha; akka namni saayinsii ” Isaac Newton (1643 – 1727)” jedhetti dhalli namaa hundi jaldeessa irraa, akka Macaafni Qulqulluun jedhutti immoo Addaam irraayyi maddee, “waddii” Abbaay Tsahaayee fi ilmi wasiila isaa, “wandim” Difaabbaachawu faa wajjin jaldeessa yookaan Addaam irratti walgeenya. Achi irratti walgeenya malee, takkaa biyya tokkoo fi seenaa tokko isaan waliin qabaannee hin beeknu. Kanaaf, na dhiisaatii isaanumitti ija babaasaa! Mee yaa Waaq isin yoom isaanitti ija babaasuu callaa irratti dhaabattu! Mee haa tahuutii seenaan keessan inni hardhaa kun seenuma keessan isa durii fakkaataa, erga jettanii maqaalee gamnoota fi jagnoota keessaniin, keenyaan hamma tokko duwwwaan kaasee dabra. Ambo keenya gamnaa fi jagna goluma golaan qabawoo ani meeqan himee dandaya? Kunoo qarqaruma magaalaa Amboo kana ture, qeyeen jagna durii kan Ibsaa Bashar. “Baaduu bulee dhugnaa, yaa Deessis Araddaa baatuu Xule gubbaa“, jedhee akkan isiniif geerraru feetuu? Mee ammaaf haa bultu dubbiinii: Deessis Aradda, Oshoo Bantaa, Dhaabii Sontee, Gondol Waaqoo, Dambal Jibittii, Jamboolaa Curree faa jechuun meeqaa meeqan tarreessaa oola-ree? Isaan durii dhiifnee isaanuma waraanni Agaazii nu jalaa nyaate keessaa: Daraaraa Kafanii awwaalli isaa achuma magaalaa Amboo keessatti argama. Waayee Maammoo Mazzammir faa gaafa Gudar Gabaa Jaafaroo, faarfamaa biyyaa geenye waa kaafna. Garuu akkuma magaalaa Amboo seentaniin konkolaataa keessaa bawuun, daqiiqaa lama ijoollee fi namoota Oromoo isaan bara dabre diina biyya keenya qabateen nu jalaa galaafatman san, kanneen lakkoofsaan 70 tahan mee yaadaddhaa! Gumaan isaaniibilisummaa fi walabummaa Oromiyaa akka tahes qalbeeffaddhaa!
Kunoo, otuma seenaa kana dhaggeeffattanuu, ganda Awwaaroo bira dabritanii wantee 105 irratti Ambo(14) – hambaa seenaa keenyaa seentanii jirtu. Warri abbaa mancaas, isaan aadaa, seenaa fi afaan keenya mancaasaa turan sun Amboon “Hagara-Hiywoot” jedhanii turani. Mee amma dubbii biraa dhiisatii gara finna (“xabala“) Amboo dhaqaatii nafa (dhagna) keessan isa konkolaataan olii-gad raasee butuche kana dhiqaddhaa! Finna bishaa hoowwa Waaqni hoowwisee nu badhaase jechuu kiyya. Bishaan Amboos (“mineral water“) bishaan eebbatii isin cululuqsaa, faaraan dhugaatii bayyanaddhaa (haara galfaddhaa)! Waan hundaafuu:
“Bishaan Amboo, bishaan Amboo”
Jedhaatii waammaddhaa
Walabummaan Oromiyaa hin ooluu
Cimsaatii abdaddhaa!
Itti-fufa!
============== // ==============