text:
Abdii Boruutiin
Barruu gabaabaa kana akkan dhiyeessu kan na taasise, rakkoolee uummata Oromoo ilaalchisee, waayee Waldaa Dargaggoota Oromoo Addunyaatiin (WDOAn) mata dure “IOYA Petition” jedhuun dhiyaate fi yeroo ammaa marsaalee intarneeta Oromoo kan akka gadaa.com fi ayyaantuu.com,… irratti mul’achaa jiruu dha. Duraan dursee, tattaaffii kana godhuu isaaniitiif carraa kanaan, WDOA galateeffachuun barbaada. Karaa danda’amuun dirqama lammummaa fi Oromummaa isaanii ba’uuf carraaquun isaanii kan jajjabeessamuu qabu dha. Asirratti wanti nama gaddisiisu garuu, erga yaadni kun jalqabamee kaasee hanga har’aatti, lakkoofsa barbaadamu 5000 (kuma shan) guutuun hafee, wal’akkaan lakkoofsa kanaallee mallatteeffamuu dadhabuu dha.
Ani wanti naaf hin galle, hamma har’aatitti lakkoofsa barbaadamu kana guutuu dadhabuun sababni isaa maal akka ta’u dha. Warri biyya keessa (Oromiyaa keessa) jiran carraa akkanaa yoo dhaban, kan biyya alaa jiran maaliif “petition” kana mallatteessuu dadhaban? Dhimma keenya daganna moo yerootu nu hanqata? Meeshaa intarneeta ittiin fayyadamnutu nu rakkisa moo rakkoo teekiniikaatu nu qunname? Sababni kanaa waan fedhes ta’u, mallatteessuun kun bilisummaa nuuf argamsiisuu baatullee, dhimma keenyarratti sagalee keenya dhageessisuun dirqama lammummaa ta’uu qaba ture. Ilmaan Oromoo bilisummaa keenyaaf (dhimma keenyaaf) jedhanii meeqatu gaara fi bosona Oromiyaa keessatti kufan? Meeqatu wareegamaas jiru?
Oromootni biyya alaa jiran, keessumaayuu warri Auroopaa, Ameerikaa fi Austraaliyaa,… keessa jiraatan; xinnaatee yoo xinnaate, kan nagaan bahanii galuu danda’an, kan jireenya nagaa keessa jiran, kompiitara fi intarneetallee mana isaanii keessaa yoo qabaachuu baatan; mana intarneetaa seenuu warri danda’an; yeroo isaaniirraa daqiiqaa kudhan, kudha-shan,… wareegama godhanii maaliif dhimma kanaaf hubatnoo hin kennine? Har’a otuu biyyi keenya Oromiyaan bilisoomtee; uummatni keenya nagaan jiraachuu danda’e, warri biyya alaa jiran biyya ofiitti deebi’anii jiraachuu yookaanis gara misoomaatiin gahee ofii taphachuu warri barbaadan lakkoofsi isaanii xiqqaa akka hin taanen amana. Yeroo kana kuma shan otuu hin taane, xinnaatee yoo xinnaate kuma shantamatu of mul’isuu barbaadu jedheen yaada.
Bilisummaan hawwamu akka dafee dhufu, hunduu gahee ofii taphachuu ykn/fi qooda ofii gumaachuun akka dirqamaatti ilaalamuu qaba. Asirratti yoon akkana jedhu, bilisummaan kadhaa dhaan, barruu barreessuu dhaan akkasumas “petition” mallatteesuu dhaan dhufuu hin danda’u jedhamuun hin hafu ta’a. Kun dhugaa ta’uu danda’ullee, karaa danda’amu hundaan; bakkee danda’amu hundatti; sagalee ofii dhageessisuun; uummata Oromoo bal’aa, kan Wayyaanee faashistii kanaan ukkaamamee sagaleen isaa cufameef sagalee ta’uun; bu’aa tokko otuu hin fidin hin hafu. Karaalee kana keessaa inni tokko ammoo, gara “petition” kanaan rakkoolee uummata keenyaa ibsuu dha. Preezidaant Obaman rakkoolee keenyaaf furmaata fiduu baatanille, dhimma uummata ykn saba Oromoo akka hubatan taasisuun badaa waan ta’u natti hin fakkaatu. Kanaaf mallatteessuun kun barbaachisaa ta’a.
Abdii bilisummaa Oromoo kan ta’e Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBOn) bilisummaa keenyaaf jedhee, qawwee baatee; dheebodhe beela’e otuu hin jedhin gaara fi bosona Oromiyaa keessatti wareegama kaffale; kaffalaas jira. Maarree, warri biyya alaa jiran yeroo gabaabaa (tarii daqiiqaa kudhan, kudha-shan) barcumarra taa’anii; kompiitara of dura godhanii; “petition” kana mallatteessanii sagalee ofii dhageessisuun maaliif ulfaataa ta’a? Yerootu isaan hanqata moo haala fi dhimma uummata keenyaatu hirraanfatame? Qeerroon Oromiyaa, harka isaanii duwwaa diina fuuldura dhaabbatanii, falmii godhuu dhaan wareegamaa akka jiran otuu beeknuu; uummatni keenya hidhamaa, dararamaa fi ajjeesamaa otuu jiruu; kan biyyarraa baqatanillee biyya olla keessatti rakkoolee hamaa keessa otuu jiranuu; biyyi teenya Oromiyaan cicciramtee gurguramaa otuu jirtuu;… dhugaa kana hundaa otuu beeknuu fi hubatnuu, akkamitti haalli keenya dagatama?
Gaafiilee baay’ifte naan jettanis; rakkooleen uummata Oromoo kan lakkaawwamanii hin dhumne akka jiran otuu beeknuu; maaliif akka nama hin beeknee; akka nama homaa hin dhageenye fi hin arginee taanee callisuu filatna? Hamma yoomiitti callisnees teenya? Maaliif carraa argamu hundatti fayyadamnee, uummata keenyaaf sagalee hin taane? Oromoo, maaluma haalli fi waayeen keenya kun?! Yoom wal dhaggeeffanna? Yoom waliif mirmanna (dirmanna)? Yoom dhimma keenya hubatna? Yoom waliigallee sagalee tokko dubbanna? Yoom wal bira dhaabbanna? Yoom wal mararfanna? Yoom waliif yaadna?… Gaafiilee dhuma hin qabne!!!
Uummata lakkoofsaan miliyoona afurtamaa ol ta’uuf; saba bal’aa kanaaf sagalee dhageessisuuf baatii ykn ji’a tokko keessatti, lakkoofsa “petition” kanaaf barbaadamu 5000 (kuma shan) guutuun hafee, wal’akkaa kanaallee gahuu dadhabuun qaanii ta’uu hin danda’uu?? Ormuu maal nuun jedhu? Alagaa fi diinni hoo akkamitti nu ilaalu? Addunyaan hoo yoo kana argitu maal jetti? Hawaasotni addunyaa akkamitti nu ilaalu? Isin ni sobdu, rakkoo hin qabdan nuun jedhinuu laata? Mootummootni warra biyyoota dhihaa hoo lakkii Mallasaan abbaa irreetii miti; gargaarsa isaaf kenninu ittuma fufna akka jedhan barbaadnaa? Egaa, komii fi gaafiilee dhaan barruu kiyya xumuruufanii; guyyoolee sadeen hafan (hanga Onkoloolessa 22, bara 2011) kana keessatti, akkamitti namootni kuma-lama fi dhibba-shan (2500) mallatteessanii; lakkoofsa barbaadamu kana akka geenyu natti hin mul’atu; baay’ee gaddisiisaa dha yoon jedhe dubbii oo’isuu fi raajefachuu hin ta’u.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


c: text/html

text:
Iowa governor Kim Reynolds akka jetetti wayta school ji’a dhuftu keessa banamu barattooni yeroo
Iowa governor Kim Reynolds akka jetetti wayta school ji’a dhuftu keessa banamu barattooni yeroo isaani qixxee olii barumsi kan barbaachisu kophaati barachuu qabaan jette.
Schooli gariin akka karoora baafatanitti guyyaati se’aati dheera class adda taa’aniti dabarsuu sababa coronavirus. Labsiin kan malatteefame Reynold dhaan ammaaf kuni yeroo gabaabaati murtii warra schoolatu murteessa.
Reynolds akka jetteti barattooni qophaa baasani teesisun ijoole meedha guddaan kan akka social life fi emotional jaraa miidha.
Labsiin kun warroota ijoole tana filannoo kennaafi. akksumas ijoole akkamitu barsiisota waliin qunnamu barbaachisa yokiin qarqaartu barsiisota irraa argatan.
Mannii barumsaa hawaasa Sioux City haga amma murtii kana mureesuf schoola waggaa dhuftu banamu ittuma dalagaa jiru, dalagaan kunis qaaman baratan mo video dhaan ykn addaa filachuu walkeessa makani baratani kan murteesudha. Barumsi summer warra kutaa 1ffaa, 2ffaa fi 8ffaa August 3 irraa jalqabu.
Manni barumsa Nebraska illee koodi bifaattin fayyadamuudhan maal akka dhoogu qaban schoola wayta jalqaban ji’a dhuftu kana sababa corona virus.
Dura bu’aan mana barumsa state akka jedhetti schooli haamurteessu yoo balaan kun dhaqabuun xiqqaara jira jedhan bifa magariisa irra ufkaahani barattooni akkuma qara baratametti barachuu danda’u, garuu akka oo’a laalufi qulqulina eegachu godhamu qaba.
Manni barumsaa kan balaan kun guddaa argamu fakkaatu bifa diima irra keenna barattoonnis barumsi jaraa kara Video tiin itti fufa, akkasumas sport addaa adda hin argamu.
Akkasumas, schooli miidha iddu galeessa jiru bifti jarri argattu booraa fi orange dha, wanni jarri godhuu qabdu seera uf eeganno jala deemudhan barattoota kutaadha lakkofsa barattoota hir’isanii barumsa ufii itti fufu.
Barattooni mana barumsa dhaqani baratuu haguugi fuula dirqama godhachuu qabu.
Magaalan Woodbury County guyyaa har’a namni harawa Covid-19 qabame 17 ta’uu gabaasan.
Manni fayyaa Sioux land akka jedhetti namni haarawa qorannoo godhe guyyaa har’a 145 dha. Kunis qorannoo osoo medical hin seenin kan dursuudha.
Woodbury County waliigalatti namni qabame 3,418 dha, akka gabaasa deparmanti fayyaa kan Iowa tti. Kanniin keessa namni 3,137 fayyuu himan akka gabaasa deparmanti fayyati.
Woodbury County keessati namni waliigalatti due sababa Covid-19 nama 46 dha. Guyyaa laman darbe kana keessa magaala Woodbury County keessati namni tokko du’uu gabaasan.
Kaleessa, Counties Sioux land 3 sababa Covid-19 namni akka du’e gabaaste. Bueno Vista kan Iowa keessa fi Union South Dakota keessa lachuu namni tokko du’uu gabaaste. Dakota County Nebraska keessa namni lama dabalataan du’uu himte, waliigalatti namni du’e 41 dha kan haarawa qabame ammo 4 yoo ta’u kan waliigalatti qabame 1,830 dha.
Manni fayyaa Aanaa siouxland akka umanni itumaa fufee eganno ofii eguu fi akka dhukubni coronavirus kunii hinbabaldhaane egaan gorsaa. Wantti godhii qabaniis kan akka haguugi fuula godhachuu waan alaa bahaan, manna kessaan ta’uu yoo kaa sidhukubuu yokkiin manna kee keessaa nama dhukubu jiratuu ta’ee, hawaasaa irra fagaachu fi amaa amma harka dhiqaachu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Atileetotii Itoophiyaa dhiyoo tanaayyuu dorgommii biyya alaa moohumatti jiran.
Xurunesh haadha ijoollee taatee ganna lama turtee uulmaallee baatee dorgommii Ingilaadni,Great Manchester United km 10 tana 31:16. moote. Atileetii Keenyaa Edna Kiplagat itti aanee lammeessoo taate.
Almaaz Ayyaanaa ammoo dorgommii Raabaat, Morookootti dorgoman m5000 diqqumaaf rekordi haaraa dhabdee 14:16.31 moote.Senberee Teferii sadeessoo taate.
Mootee irraa baatee wa gaafatanii jennaan “qilleensii guddoo bubbisaa akka dorgommii itti deemu keessaa tokko rekordi haaraa moohaa jedhe,” jette. Olompikii Biraazili irratti metiri 5000 fi 10,000 moohuuf kurfoo jiraachuu isii dubbatte.
Qananiisaa Baqqalaa,maqaan isaa warra dorgommii moohu keessaa dhiyoo tana hin mumullanne kaanilleen dorgomii magaalaa Great Manchester United irratti tokkeessoo tahe.Kiiloo Metirii 10n tana daqiiqaa 28 fi sekondii 08 keessatti moohe.
Taatullee moohullee Olompikii Biraazl ta baranaatiif filamuu dhabuutti hin gammannee jedhee Rooytersitti hime.
"Filatamuu dhabuun kiyya anaa gamamchuu miti.Namii maratooniin na caalu Itoophiyaa keessa hin jiru.”
Kubbaa Miilaa:Dorgommii kubbaa miilaa COPA De Rey baranaa Barseloonaatti Seviilaa 2-0 moohee qabaadhate.
Dorgommii FA CUP barana ammoo Manchestr Yunaaytiditti Kiristaal Paalaasi 2-1 mootee waancaa fudhatte.
FA Cup maqaa dorgommii waldaa kubbaa miilaa Awurooppaati.Kilabii 736 jalqabe.Goolii Jeesee Liingard taphii dhumatee daqiqaa 30 itti dabalan keessatti galcheefitti akka Yunaaytid mootu tolche.
Jeeseen goolii galche kun taphii dhumatee wa gaafatani itti midhaaffadhee dhiitee kubbaalleen fulaa dansaa naa buutee jedhee gammachuun qiliixamaa dirree keessaa burraaq.
Innii gammachuun lafa dhiitaa dabrullee manaajerii isaa kilabii tana leenjisuuf ganna lamaan bitatan Louis van Gaal mataa buusaa nagaa dhaamtee dirree bahe.
Nama kana kontiraata ganna sadiitii bitatanillee akka fedhan hin taaneef jedhanii kotoraata haaressufu didatan. Innilleen tana ufuma irratti eegachaa bahe.
Gaal nama ganna 64 durii kiali Nezerlaandis leenjise ganna doolara miliyoona 7 ti mindaan isaa.Manchester United amma manaajera Chelsii ka durii Josee Moriinootti manaajra itti tahe.
Amerikaan ammmoo dorgommii Koppaa Amerikaa, biyyootii North Amerikaa waliin taphatan, torbaan lamaan duubatti jalqabduuf kurfoo jirtii nama 23 itti filatte.Kana keessaa tokko gurbaa ganna 17 Kiristiyaan Palalisic,kilabii Jermeniitii taphata.


text:
Bara durii keessa jaartiin Akkoo Manooyyee jedhamtu takka angoo/taayitaa /aargattee turte. Angoo isii kanaan wonta ajaa’ibaa raawwataa/hojjataa turte. Yeroo angoo irra jirtutti akkoon mannoyyee turte tarkaanfii asii gaditti ibsamaan tartiibaan ummata ishee irratti fudhatte:
Jalqaba namoota gabaabaa lafarraa fixaa jettee murtii labsite. Akka yaada akkoo mannoyyeetti namoonni gabaaboon qaroodha. Yeroo adda addaatti yeroo isiin ajaja adda adaa ummatni akka raawwatan barbaaddu, namoonni gaggabaaboon ni mormuun. Dubbiin isaan injifachu hin dandeenne.
Kanaaf dubbiin isii akka nammoota qaroo kanaan akka jalaa hin fashaleefi. Walumaagalatti nama isii mormu waan hinbarbaanneef murtii kana fudhattee. Battaluma sanatti jaarsi gabaabaan tokko , “ mee waan isinii toluuf qabaa boolla keessatti nadhoysaa nahanbisaa jedhee.” namootta ajaja akkoo mannooyyee hojii irra oolchuutti jiran gaafatte. Isaanis tolee jedhanii jaarsa kana osoo hin ajjeesin hambisan.
Erga namoota na morman ykn yaada kiyya afoo dhabbachuu dandan’an (namoota gaggabaaboo) jettee amantu erga ajjesisiiftee raawwattee booda , ajaja jajjaboo enyuuyeroo sanatti fala itti argachuu hin dandeenne dabarsuu eegalte.
Ajajinni isa duraa: lafaa fi samii jiddutti mana naaf ijaaraa jettee ajajje. Namoonnis dubbin kun waan isaan rakkiseef fala dhabanii jennaan jarsa gabaabaa na’awwaalaa jedhe san bira dhaqanii furmaata gaafatan. Jaarsichi dubbiin geette itti yaadde fala gabaabaa namoota isa gaafataniitti hime. “Akka jettaniin, nuti mana siif ijaarraa garuu dhoqqee abbatu buufataa ati buufadhu” jedhaanii jedhe. Namootni akkoo mannooyyeetti deebi’anii deebi’anii akkumma jaarsi gabaabaan jedhe jedhanii itti himanii jennaan namni gabaabaan hafee jira jette.
Ajajinni isa lammaffaa: mana ani keessa galu kana usoo asii hin sochoosin balbala isaa kana gara gaaraatti laalchisaa naa baasaa jette, isaanis akkuma duraa san jaarsa gabaabaa bira deemanii furmaata gaafatan. Jaarsi akkana jedheen deebiseef “yoo isiin rafte balbala mana isii kan duraa cufaattii kan biraa gara gaaraa laalchisaa banaafii jedhe.
Kana booda hifattee jennaan akkana jette “wonta fardaa gadii kan harree olii naa fidaa nayaabbisaa” jette ajaja dabarsite. Toleekaa jedhanii harree-diidoo fidaniifii yaabisanii irraatti hidhanii gad dhiisan,kana booda harreen fuutee halayyaa irraa gattee akkoo mannooyyee achitti hambifte jedhama.


text:
Mooraaleen waraana MKII danuun to’annoo WBO jala galanii jiraachuu: Kibba Oromiyaa
Tarkaanfilee WBO’n (Cibraa Soddom-Booroo) Konyaalee Kibba Oromiyaa (Gujii fi Boorana) keessatti Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa irratti tibbana fudhachaa jiru, akkasumas, dhimma akeekaa fi galma Qabsoo Bilisummaa Oromoo giddu-gala godhachuun, marii Dubbi-himaa WBO Cibraa Soddom-Booroo, Jaal Boorataa Abbaa Biyyaa waliin taasifame.
Magaalonnii fi Onoonni Konyaa Gujii Bahaa fi Gujii Lixaa irra-jireessi, dabalataanis, mooraaleen Waraana MKII magaalota kanneen keessatti argaman irra-jireessi to’annoo WBO jala galfamanuun, daandileen Gujii irraa gara giddu-gala impaayerattiitti geessan cufamanii jiraachuu.
Bakkeewwan to’annoo WBO jala galfaman keessatti maaltu hojjetamaa jira?
Dhimma akeekaa fi galma Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti hubannoo Uummanni Oromoo qabu cimsuuf, akkasumas, barbaachisummaa qabsoo hidhannoo fi deggersa WBO irratti uummata dadamaksuuf, bakkoota to’annoo WBO jala galanii jiran hunda keessatti barsiifni jiraattota bakkasiif kennamaa jiraachuu.
Uummanni Oromoo galma qabsoo isaa kan Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Saba Oromoof dhugoomsuuf taasifamu irratti fuuleffachuun, waan danda’u maraan WBO gargaaruu fi hidhachiisuun, ofiis hidhachuun, impaayera kolonii afaan qawween ijaaramte diigee walabummaa biyya isaa Oromiyaa mirkaneessuun bilisummaa ofii isaa gonfachuu fi Mootummaa Birmaduu Oromoo fi Oromiyaa gad-dhaabbachuuf irree tokkoon qabsaa’uun akkaan barbaachisaa ta’uu dhaammanna.


text:
Hojiin Tokk mootummotaa walitti bu’iinsa furuuf seera kabajsisuuf akkasumas wal ta’iinsa uumuuf ta’uu kan ibsan prezidaant Obamaan dhukkuboota dhabamsisuu ijoollee barsisuu fi nagaa busuu keessatti qooda fudhateera jedhan.
Baroota prezidaantii ta’nii turan shanan keessaa harka caalaa dinagdee addunyaa wal simsisuu irratti hojjataa akka turan kan ibsan Obamaan kufaatii dinagdee mudate keessaa ba’uuf yaalii tokkummaan biyyonni walgahii kana irratti argaman godhan faarsan.
Addunyaan wal ta’uu isaan nagaan addunyaa irraa isa waggaa 5 dura ture irra foyya’uu isa ibsanii jiru.
Imaammata yunaaytiid states giddu galeessa bahaa fi Afrikaa kaabaa irratti qabdu ennaa ibsan humna waraanaa dabalatee waan qabnu maraan fedhii kutaa sana keessatti qabnu ni eegsiifna jedhan.
Dhimma siriyaa kan ilaaleen furmaata karaa diplomaasii akka barbaannu gita koo kan Raashiyaa vladmir putinitti himaan ture jedhanii Amerikaa Raashiyaa fi michoonni ka biroon meeshaa kemikaalaa siriyaan qabdu to’annaa addunyaa jala oolchinee boodas barbadeessuuf walii galleerra jedhu.
Sagantaa Nukleera Iraan kan ilaaleen danqaa jiru karaa nagaan furuu akka feenu ibsineerra kan jedhan prez Obamaan garuu gara meeshaa Nukleeraa omiishuutti akka hin guddanneef dhaabuuf cicha qabna jedhan.


text:
Rakkoo Baqattota Itiyoophiyaa
Mootummaa Itiyoophiyaa fi hoogganoota ABUT gidduutti waraansi ka’ee fi rakkoon namoomaa sanaan wal-qabatee dhufe, Gaanfa Afrikaa akka rakkoo wal-xaxaa keessa hin buusne sodaatamaa jira.
Viidiyoo
Walitti bu'iinsa Naannoo Tigraay keessaa
Karaa Baqattoonni Itiyoophiyaa gara Sudaan seenan
Sab-lammoota Itiyoophiyaa Guguddoo
Waa’ee rakkoo baqattootaa gabaasaalee dabalataa argachuuf marsaalee kana daawwadhaa.
VOA News: Oduu VOA
VOA Amharic: VOA Afaan Amaaraa
VOA Tigrigna: VOA Afaan Tigiree


text: Mudde 10/2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa Calliyaa Mahaalaa Baabbichaatti Warraaqsii Biyyoolessaa Oromiyaa FDG Uummata Oromoo fi Gootota Qeerroo barattoota Oromoo walitti dhufuun hanga gaaffiin mirga abbaa biyyuummaa kabajamuu fi Master Pilaaniin Finfinnee fi Labsiin Magaaloota Oromiyaa Haqamuu Qaba Jechuun Daandiin konkolaataa ganamarraa egaluun Cufuun Warraaqsii haalaan jabaatee itti fufe, Daandiin Konkolaataa Amboo gara Baabbichaa fi Geedootti dabarsuu Goommaa konkolaataa daandii irratti guuruun ibidda itti qabsiisuun daandii bakkoota 7 olitti bakkoota garaagaraatti mukkeen jijjiksuun cufan, Poolisoota Federaalaa Uummatni Of irraa ariiuun Magaalaa baabbichaa toachuun Bulchiinsa Magaalaa Baabbichaa Filatan. Mootummaan wayyaanee Humna Waraana Ittisa Biyyaa (Makelakiya) kanneen jedhaman bobbaasuun Uummata Irratti Waraana meeshaalee Waraanaa Gurguddaa Qawwee Matarayyeesii fi Meeshalee gurguddaan dhukaasni Irratti banameen ilmaan Oromoo lama(2) wareegamanii,Ilmaan Oromoo (8) Rasaasan Madeeffaman. A) Ilmaan Oromoo Barattoota lameen Baabbicharratti Wareegaman 1.Barataa darajjee Gaddisaa 2. Taammanaa Tsagaayee B). Ilmaan Oromoo Magaalaa baabbichaa Irratti Rasaasan Maddeeffaman. 1. 3.Caalaa Tashoomaa 2. 4.Shimallis Zarihuun 3. Gammachuu Araarsaa 4. Maamush Hayiluu 5. Taamirat Daggafaa 6. Gazuu Hoomaa 7. Xilahuun Girmaa 8. 5.Saxargachoow Zikiruu Aanaa Calliyaa Magaalaan Baabbichaa Gara Dirree waraanaatti jijjiiramtee jirti. Uummatni hin Gadhiifnu nu fixaa malee jechaa jira. Konkolaataan waraana Wayyaanee tokko ibiddaan Barbadoofte, Konkolaachisaan Konkolaata federala Wayyaanees tarkaanfii fudhatameen duuu madden gabaasa jiru


text:
Qabisoon bilisumaa Oromoo ABO hogganamu yeroo ammati bu’a fi bahii heddu keessa darbee haala amma irra jiru irra gahe jira.Qabisoon saba hundaa bu’a fi bahi,akkasumas wareegama heddun gaafachuun isaa hin ooluu.Qabisoon sadarka xiqoo irra ka’e guddachaa deemuun sadarkaa fi galii barbachiisee irra ga’a.Haala akasii keessa darbanii bilisummaa ofii gonfachuun dirqama.Egaa qabisoon ABOn geggefamu kunis waggoota afurtama darbe keessatii injifannoollee gur-gudda galmeesiisa asi ga’era.Garu qaamootiin tokko tokko haala qabissoon kuni irra ka’e fi garamiti akka deemaa jiru osoo hin xiinxaliin qeeqa fi ceephoo kaasuun hin oolee.Qaamii ceephoo fi qeeqa kana kaasaa jiran eenyuu dhaa?Maaliif ceephoo akkasii kaasuu?Ceephoo isaan kaasan maalii irrati hundaa’e tii? Yoo ceephoo qabaatanii fi immo
maalii fi tarkaanfii jabba fudhatanii qabisoo kana bakkan hin ga’an jenne gaafii kaasuun barbachissadhaa.
ABOn yeroo jalqabaa sabboontoota murasaan bu’ureefame sabboontoota horachaa deemuun sadarkka sabbonumaa sabi Oromoo irra jiru kana galmeesiseera.Harra ABO keesati rakkoon gara-gara haa mulatu malee qabissoon kun wareegama irra eegamu kafale asi ga’eera.Hanga bilisumaan Oromoo bakkan ga’utis qabisoo fi wareegamin itti fufa.Yeroo heddu namootii baayyeen qabisoon kun wagga dheera fudhate,maaliif sabin Oromoo hin bilisoomuu jedhanii gaafatu.Kun gaafii baayyee dogogoraadhaa.Qabisoo kam iyyu umurii dangesuu fi hin dandeenyuu.Kan
godhamaa jiru qabissoodhaa waan ta’efi adeemissa isaa xumurate bakkan ga’a.Bilisumaan fedha duwa osoo hin taanee wareegama heddu waan gaafatuuf.Qaamootiin qabisoon kun umurii dheera fudhate jedhanii gaafatan ofii isaaniif immo hangam wareegama kafaluuf qophii akka ta’an hin beekamu.
Namootiin biraa immo qabissoo kanati gootota heddutu wareegamae jira,namoota heddutu hidhamee jira jedhanii waa’ee namoota wareegamanii fi hidhamaniin wal-qabissianii ceephoo kaasuu barbadu.Haata’u garu wareegamii barbachissaa kafalamuun akka hin oolee fi gara duratiis akka kafalamu beekuun barbachiisaadhaa.Osoo wareegama hin kafaliin bilisumaa goonfachuu yaaluun gowumaadhaa.Kanaafiis hundumiti keenyaa akka jaarmiyyatiisi ta’e akka sabatii sadarkaa hubanaa qabisoofi qabinuu fi fedhii nuti qabinu haala adeemissa qabisoo saba tokko fi godhamu irrati illalchisee hirina qaba.Hirini kun garu yeroo eegata fooya’a deema malee batala tokkoti sabini Oromoo hubanaa tokko irra ga’u hin danda’u.Akkuma kaleessa qabissoon keenyaa sadarka xiqoo irra guddachaa deemee asi ga’e yeroo fudhatee galiin ga’un hin ooluu.Kuni immo murannoo jabba barbada.Namootiin baayyeen bilisumaa ni barbadu garu wareegama hin barbadan.ABOn qaamaa dhokata akka saba Oromoo bilisummaa Oromoo bakkan ga’ufi dirqami itti kenamegodhanii kan illalan jiru ABOn maaliifi dhufee bilisa nun baasuu jedhanii gaafachuun hirrina gudaadhaa.Garu kara kam dhaaba kana wajjin dhaabadhee bilisumaa saba koof qabissa jedhanii yaaduun garu dhaabi kun akka jabaatu godha.Namoota biraati immo ABO paarlaama Oromoo godhanii kan illalan hin dhiban.Waan harkka baasanii namoota dhaaba kana geggesan filatanii fi qabisoo isaan geggessa jiran ga’a hin taanee jedhanii ceephaa’an guutanii jiruu.Keesumaa yeroo ammati jechoota akkasii bareefamaniisi ta’e dubbii afaanii baayyee dhageenyaa.Akkasumas ABOn bilisumaa bakkan ga’u hin dandeenyee jedhanii dhaaba kana irra foxoqanii qabisaa’uu fi murteefatan jiru. Gaafiin jiru garu dhuguma bifa kanaan bilisumaa arriitiin fiddu danda’u jedhanii gaafachuunis gaariidha.Hundumaafuu qaamoota kana fi yeroo kenanii illaluu irra kan hafe carran biraan hin jiru.Yoo dhugumaan danddeetii isaa godhatanii Oromoo bilisoomissan gaariidhaa.Kana ala garuu gaafa waggan dabala deemuu isuma harra jedhamu kana jedhamuun hin ooluu.
Qabisoon bilisumaa Oromoo ABOn geggefama jiru adeemissa irra jira,adeemissa kana keesati dogogora fi rakkon guddan mulachaa tureera,harras mulachaa jira.Dogogorii fi rakkon Kun garu qabisoo bilisummaa keenya hin daangeesuu.Yoo dhuguma muranoo fi jaalala qabisoo kanaf qabaanee dogogorra fi rakko dhaaba keenya mudachaa ture fi jiru itti dirmanee sireesuu qabina malee ceephoo ofuu duwan furmaata hin argamisiisuu.Yoo calisinnee ceephoo qofaa adeemisifina ta’e hojjii diinumaa hojjachaa jira male qabsoo irra hin jiru.Keesumaa yeroo ammati tekinoolojjii bara isa ta’e interneetatii gargaramuun ceephoo fi olola hin taanee waa’ee rakkoo qabisoo keenya muddate irrati yaada diigumissa barresuun namoota tokko tokkofi gootuma itti fakkata.Haalii akkasii garu hangam qabisoo kana akka miidha jiru yaaduun barbachisaadhaa.Wanttootiin baayyee saba keenya jala dhokate hin jiru,eenyuu akka sabboonaa ta’e fi akka siriiti qabisaa’a jiru,eenyuu immo afaaniin akka odeesuu bareechee beeka.Eenyuu immo hojjii diinumaasi akka hojjetu beekamaadhaa.Kani immo walalumaan olola hin taannee adeemisisaanis jiru.Warra akkasiif barumissa isaan barbachiisa.Warra beeka diigumissa saba keenya gidduti facaasan garuu seenan guyya tokko isaan gaafata.Yoo issan arguu baatan illee ijjoolleen isaanii ittin ceepha’amuun hin ooluu.Kanaafiisi qabissoon keenyaa haa ariifatusi haadheeratus waan nuirra barbachisu gochuutu nurra jira.
Wareegama babachissa kafaluu qabina.Yoo bara keenya keesati milkaa’uu dhaa baanee dhalee keenyaafi qabisoo kana dhaalsiisuu qabina.Warri harra diina bira goranii saba isaanii miidhaan guyya tokko itti qaana’uun hin ooluu.Dhalii ofii seena fokkissa dhaalsiisuun irra waan jibissisan hin jiru.Abban koo diina birra goree saba isaa midhaa ture jedhamu irra osoo saba isaa fi qabisaa’uu wareegame jechuu wayya.Harra OPDOn bu’a diinoota irra argatun ofii walaaltee dhala ishee seena hin taannee dhaalsiisa jirti.Kanaafiis dhalootii abbootiin issanii OPDO ta’an seena fokkisaa akkasii dhaaluu hin qaban.Abbotii isaanii irrati finciluu qabu.
Walummaa galati adeemissii qabissoo bilisumaa Oromoo bu’a bahii heddu kessa darbe as ga’era.Borisi rakkon heddu keessa darbuu keenya hin ooluu.Wareega gudda kafaluun keenyas hin ooluu.Kana ofii keenya amansiisuu qabina.Qabisoon keenya kunis wagga dheera fudhachuu mala.Kun hundumitu garu boodeetii nu hin deebiisuu.Guyya tokko diinootiin keenya biyya keenya huminaan qabatan gadhiisuun hin ooluu.Oromoon immo abba biyya ta’e biyya isaa bulchuun hin ooluu.Kanaa fi immo ofii keenya kara hunda ofi qopheesuu qabina.Tokkumaan saba keenyaa barbachissa dhaa.Wal-gorfachuu fi wal-kabajuutu nu irra jirra.Namoota qabisoo kanati dadhabanii fi qabisaa’a jiran jajjabeesuu fi kabajuu qabina.Qabissoo keenya kan dheeresuu fi kan gabaabisuu danda’u nu mataa keenyaa.Ammas abdii hin kutanuu,qabisoon keenyaa itti fuffa!!
IUOF
Qannoo waaqjiraa irra
kewakjira@yahoo.com


text:
Irradibaa
Meeshaawwan halagaan qabsoo Oromoo ittiin cabsuuf gargaaramu keessa tokko Irradiba. Irra diba keessatti wantoota hedduutu bukoodha, muraasatu bilchaataa fakkaata. Irra diba jechuun, keessatti utuu hintaane buddeen irraan dhadhaa dibamudha. Irradibaan keessisaa dhadhaa hinqabu. Sabababan nii dibame males waliin hinbilchaanne.
Qabsoo keessattis garboonfataan irra diba nii fayyadama. Irradiba kanaan uummata burjaajessuu, ko’omsuu, gowwomsuu danda’a. Amma Oromiyaa keessa irradibatu hojjetaa jira. TPLF meeshaa Irradibaaf oolu kana haalan mijeessitee bobbaafteetti. Akka agartuu Qeerroo tibbanaatti wantoota qabsoo naaffisuuf halagaan xaxaa jiru keessaa tokko Irradiba. Irradiba haalaan lafa qabachiisuun of miidhuudha. Dafanii hongeessuun qabxii Bilisummaatti nu geessu fuulduraa dalaguuf nu qarqaara.
Irradiba haala dhiyeessisaaf, haala hojiisaarratti hundoofnee qoqqoduu dandeenya. Isaanis
Irradiba Suutaa fi Irradiba Furguggataadha
1, Irradiba Suutaa
Caasaa irra dibaa keessaa isa olaanaaf balaa guddaa uummata cunqurfamaaf fidudha. Irradiba Suutaa akkuma maqaasaa ariifataa miti, suuta uummata keessa qaxxisa. Irradiba uummata fakkaatee uummata nyaatudha. Qaamonni balballoomsan qaamota Bilisummaa uummataa jibbanidha. Irradiba kana keessa caasaawwan xixiqqoo Hanna Qabsoo, Burjaajjii Qabsoo, Saamicha Qabsaa’otaatu mul’ata. Hanna qabsoo kanaan waggaa dheeraa uummata Oromoo irratti habashoonni taphataniiru.
Irradiba irraan gaarii fakkaatee keessaa qoraattii qabu, kun Qoraattii Qabsoo naaffisu kan qabudha. Ilkee Qoraattii busheessuuf Ijaarsa jabaan itti deemuu barbaada. Ishee suutaa kana injifachuun akkanni jalqabetti duukaa jalqabuudha. Kanarratti Qeerroo Bilisummaa Oromoo waan guddaanni dalage, Irra diba suutaa maqaa “Qonna gara industirii, Guddina magaalaa Finfinnee, Misooma…” Jechoota jedhuun kana TPLF fayyadamuuf turte mara irra aanuu danda’e. Gama Irra diba suutaa, kana Irra ejjetuu danda’eera.
Irra diba suutaa kana Irra aanuu keessatti qooda jabaa fudhachuun of wareeguun ajandaa halagaa suutaa uummata buqqaasuuf jedhu fashalsee jira. Duuchaatti Irra diba suutaa kun siyyaasa keessatti Irra keessoon kuulamtee dhufti, irra keessa kan cululuqxuuf irra keessa bareedduu keessan icciita saamichaa, icciita daguuggaa sanyii, icciita godaansa qabeenyaaf qe’ee ofii qabatee dhufudha.
2, Irra Diba Furguggataa
Caasaa Irra dibaa muddamsaan bocamtudha. Caasaan kun gosoota irra dibaa keessaa kanneen haala muddamaa, yeroo gabaabduu keessatti garboonfataa mudatan furuuf kan dhuftudha. Irra Diba Furguggataa kana gaafa bocamee halagaarraa bobbaafamu, mirqaansaaf, birqaansuun kan uummata gowwomsudha.
Yeroo hedduu Irra Diba Furguggataa keessatti Garbbummaatu Bilisummaa fakkaatee nama hollachiisa, nama fiigsisee kaachisa. Kana keessatti qaacummattoota qabsoo haqaan qabantu secca’ee beeka. Habukkaakkummaa Irra Diba Furguggataa kana kan irra aanu namoota ija siyyaasaa fagootti argu qabanidha. Gaafa halagaan ajandaa tokko fudhatee miidiyaatti baahu
Maaliif kana jedhaa jiru? Karaan isaan dhufaa jiran eessaan nu miidhaa? Akkamitti haala kana keessatti kana dubbatan? Gaaffilee jedhan of gaafachuu feesisa.
Irra Diba Furguggataa Torban kanaa keessaa agartuun Qeerroo arge. Kan gidduu kanaa mormiin gaafa jabaatu “Hidhamaa Siyyaasaa baasna!” jedhan. Muddamanii garatti deebi’an dhabanii muddama keessatti murteessan. Hidhamtoota hedduu baasuu baatan kanneen mana hiraarsaa jiran muraasa baasaniiru. Kun Irra Diba Furguggataadha. Sababaan nama muraasa yoo baafne uummanni kun nurraa afaansaa cufama jedhee waan yaadeefi. Kanaaf ammoo namoota hawwaasi ‘target” beeku qofa baasuu kan jedhutti fuulleffatan. Kanaan ala nama hawwaasi hedduun hinbeekne, kanneen shora olaanoo riphanii uummataaf gumaachaa turan ammoo akkuma Budummaasaaniitti mana dukkanaatti lafeef dhiiga isaanii dhangalaasanii nyaachuu murteeffatan.
Hidhamtoota Siyyaasaa Oromoo kitila keessaa muraasa baasan, Akaafan hammaaranii Konyeen nutti qicuu abbalan. Sun Marti ammas akka yaadan ta’uu dide. Qeerroon Bilisummaa Oromoo uummatasaaf falmatu ammas gadjabeessee falmii hadhaawaa taasise. Burjaajjii uumuuf FXG hinfeesisu gabaa lagadhaa qofaan bira darbamuu kan male, gara FXG hiriiraan sagalee dhageessifachuutti kute. Qabsootuu qabsaa’ota haqaa barbaaduudha, kanneen kufan lafeesaanii ekeraasaanii boqochiisuudhaaf kan akeekkatedha. Qabsootu kaayyoo Wareegamtootaa, sababaa wareegamni kaffalameef sana bira kan gahuuf kan bobbaa’amedha. Qabsoo Abbaa Biyyummaa uummataa mirkaneessuuf kaatedha. Kanaaf hanga guyyaa har’aatti Qeerroon ABO fi WBO faarfataa, diina kokkee qabuuf gidirsuu kunaanuu jalaa bahuuf sagalee mormii dhageessifachuu, mootumaa ce’umsaa gaafachuu itti fufe.
Ammas Irra diba Furguggataa qabatanii uummatatti bahutu barbaachise. Har’ammoo maqaa aangoo gad lakkiseera jedhuun prime minister irraa hobonboleettii siyyaasaan bubbifamte. Dubbiin kun shira akka duubaa qabu shakkaa deemuu wayya. Waan halagaan godhu martuu nu hinfayyadu, nu mirqaansuu nu gammachiisuu hinqabu. Gaaffii nutti uumuu danda’uu qaba. Namtichi kaleessas Biyya gaggeessaa hinturre, har’as gaggeessummaan wayyaanee badeera jechuu hindandeenye. Bilisoomneerra jechuu hindandeenye. Utuu bilisoomnee alaabaa keenyaan alaabaa Shororkeessaa jedhamee dargaggoonni hinqabaman, hin jibbaman ka.
Kanaaf Irra Dibaawwaan kana akkuma nutti lallabameetti dhiichisuu, sirbuu qofaan nu miidha. Sababaan jarri waan karoorfatte qabaachuu qabdi. Amma Lammaa, Dr. Abiyyii Warqinaa gabayyoo filatanii dhiisanii waan nu ilaallatuuf qabsoo keenya keessa jirus miti. Qabsoon keenya, OPDO prime minister taasisuu utuu hintaane, Uummataaf abbaa biyyummaa isaa mirkaneessuudha. Kanaaf ilaallataa haa kaanu, ilaallataa haa teenyu!. Ilaallataa haa fiignu! Kanaaf of eeggannoo barbaada
Agartuu Qeerroo
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Gurraandhala 15,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo Duullii Mootummaan Faashistii Wayyanee Ummata Oromo irratti labsitee falmii Bilisumaa irraa hin ugguru Ergamaan wayyaanee Hayilamariyam Dassaaleny fooddaa televiziyoona Itoophiyaa irratti bayee tarkaanfii cimtuu isin irratti fudhaanna jechuun lola diinummaa Ummata oromoo irratti labsee jira. Ummanni Oromoo lola mootummaan shoororkeessituun wayyanee irratti labsite kana ufirraa ittisuu duwwaa osoo hin taane mootummaa sab-bicuu tana hiddaan isii buqqisuu qaba.
Mootummaan bicuun wayyaanee masaraa mootummaa Itoophiyaa erga qabatee yakka dhala namoomaa ummata Oromoo irratti hojjataa turte, ammallee itti jirti. Ijoollee, dubartii, manguddoo, barataa, qotee bulaa, hojjatee bulaa, dubrattii ulfaa osoo hinjjenne haga mana jireenyaatti dhaxxee ajjeesaa jirti. Kuni yakka sanyii duguuggaati. Ji’a afran darbe mootummaan woyyanee ilmaan Oromoo dhibba sadii oli ajjeestee, kuma kudhaanii olii hiitee jirti. Kumni kudhanii oli bakki isaan bu’an hin beekkamu.
Walumaa gala yakkii mootummaan wayyanee ilmaan Oromoo irratti hojjataa jirtu kun yakka duguuggaa sanyiiti. Oromoo akka sabaatti lafa irraa balleessudha karoorfatte. Yakkamtoonni kuni mana murtii yakka addunyaa irratti dhiyaatanii yakka dalaganiif itti gaafatamu qaban. Yakka kana saaxiluufii seeratti dhaleeysuuf ABOn waan isaa danda’amee hunda ni goodha. Mootummaan nama nyaataan wayyaanee kuni ilmaan Oromoo mirga isaaniitiif karaa nagayaatiin falmaa jiran harka keennisiisuuf jecha meeshaan isaan itti hinfayyadamin hinjiru. Yakka Oromoo lafarraa duguugu itti jiran kana wayyaanee fi jala deemtonni isii hundi itti gaafatama jalaa hin bayan. Lolli Wayyaaneen oromoo irratti labsitee shoorarkeessaa jirtu kun jibbansa wayyaaneen ummata Oromoo irraa qabdu mudhisa. Kuni kanaan ta’ee osoo jiruu gootonni ilmaan Oromoo sodaa tokkoo malee mootummaa haga funyaaniitti hidhaatte kana afoo dhaabbataanii mirga abbaa biyyumaa isaaniitiif falmaa godhaa jiran kana hedduu diinqisiifataa haga Oromiyaan bilisoomtutti falmiin abbaa biyyummaa kun ka itti fufu ta’uu firaa fi diinallee beeksifna.
Addi Bilisummaa Oromoo gochaa suukanneessaa fi shoorarkeessaa mootummaa Wayyanee jabeessee balaaleffata. Furmaanni ciniinnatanii, mudhii hidhatanii, jabaatanii waan danda’ame hundaan diina amala bineessaa qabuu kana ofirraa buqqisu akka tahe dhaammanna. Qabsoon ummanni Oromoo mirga eenyummaatiif geggeeysaa jiru mirga sabaafii sablammootaa maraaf bu’a qabeeyyii waan taateef sabaa fi sab-lammiin Itoophiyaa keessa jiraatan hundi qabsoo ummanni oromoo mootummaa faashisti wayyaanee irratti godhaa jiru waliin akka hiriiran waamicha goonaaf. Dhaabbonni Oromoo hundi roorroo hamtuu amma Oromoorra gahaa jirtu tana hubatuun hatattamaan tokkummaa mooraa qabsoo oromoo utubanii cimsuun sossooha ummataa kana akka finiinsan maqaa Oromummaatiin kadhanna. ADDA BILISUMMAA OROMOO TOKKUMMAAN HUMNA!!! INJIFANNOO UMMATA OROMOOf!!! Guraandhaala 26, 2016 Dubbataa Dhaabaa: Obboo Qaasim Abbaa Nashaa Phone:651-808-8771 Web page: www.oromo-liberationfront.org
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Ripaablikii Deemokraatawaa Kongoo gama bahaa mgaalaa Benii keessatti vaayrasiin Iboolaa haaraan argamuun isaa dhaabatii qorannoo biyooleessaa ka biyyatti wiixata har’a beeksisee jira.
Qorannaan gaggeeffamees vaayrasichi weerara bara 2018 hanga 2020 giddutti kutaa Kivuu kaabaa tureetti hidhata qaba. Yeroo sana nama 2300 ta’an ajjeesee jedha ibsii dhaabticha irraa ba’e.
Vaayrasiin Ibolaa yeroo tokko tokko ija , waaltaa caasaa Narvii qaamaa fi dhangala’aa qaama nama dhukkubsatee fayyee keessaa yeroo dheeraaf turuun waggoota booda deebi’ee ka’u danda’aa.


text:
Barumsaa fi leenjjii ga’umsa ol’aanaa gonfachiisu kennuudhaan humna poolisii uummata hirmaachisee nageenya nannichaa mirkaneessu, heera fi seera kabajee kabachiisu baayinaani fi qulqullinaan horachuu, xinxaala fi qu’annoo gaggeessuudhaan yaadoota haaraa burqisisuun ga`umsii fi hojumaata poolisii itti fufiinsaan akka guddatu taasisuudha.
Mul’ata
Bara 2022 A.L.I tti Yuunivarsitii Poolisii ga’umsa hojii barnoota, leenjii, qo’annoo, kenninsa tajaajila gorsaa fi hawaasummaatiin sadarkaa Baha Afrikaatti fakkeenya ta’ee fi akka Afrikaatti dorgomaa ta’e uumuu.
Duudhaalee ijoo (core values)


text:
Hiika Alaabaa fi Asxaa Oromoo Sirna Gadaa Keessatti
* * * * * * * *
Odaan asxaa Oromooti. Bulchiinsa Sirna Gadaa keessati Bokkuufi Faajjiin ykn Alaabaan mallattoo aangoo olaanaati. Bokkuun mallattoo mootummaati. Sirna Gadaa keessati iddoo olaanaa kan qabu Abbaa Bokkuuti. Odaan tokkummaafi Dimokraatawaa saba Oromoo bakka bu’a. Innis akkuma alaabaatti sirna Gadaa durii irraa akka maddudha barreefamni Sirna Gadaa Oromoo jedhuu intarneetii irraa arganne kan mul’isu.
Alaabaan mallattoo seera Walaabuu ykn Walaabummaati. Akkasumas mallattoo bilisummaa biyyaa Oromooti. Seera Walaabuu jechuun seera dur durii Oromoon tumatee ittiin of bulchaa ture malee isa jaarraa 15ffaa keessa Madda Walaabuutti haaromsame miti. Hawaasni tokko seera tumatee kan ittiin jiraatu yoo walabummaa qabaateefi eenyummaan isaa kabajameedha. Alaabaan sirna Gadaa durii halluu (bifa)fi hiikaa mataasaa qaba. Halluun alaabichaas tartiibaan Gurraacha, Diimaafi Adiidha.
Hiikawwan buufata halluu alaabaa
A. Hiikni buufata halluu Gurraacha: Olaantummaa Waaqati. Oromoon Waaqni gurraacha jedheeti amana. Huurriin bokkaa qabu guraacha, qaroon ijaa, illi (agartuun) gurraacha. Gurraachi kabajaaf angafummaa, badhaadhummaafi waan hedduu of keessaa qaba.
B. Hiikni buufata halluu diimaa: Ga’anii, bilchaatanii, guutanii argamuufi gootummaadhaan mirga lammiitiif wareegamuu bakka bu’a. Waanti hedduun yeroosaa eeggatee ga’uufi ija guutuu isaa agarsiisa.
C. Hiikni buufata halluu adii: Xumuramuu yookiin raawwachuu agarsiisa. Hurriin rooba hinqabne adiidha. Dabbasaan (rifeensi) nama dulloomee harriin adiidha, daaraan adiidha, lafee gogaan adiidha. Kanaaf adiin mallattoo raawwachuu ykn xumuramuuti.
Akkasumas Sirna Gadaa keessatti alaabaan Oromoo Asxaa Odaa magariisafi urjii shan of irraa kan qabudha. Hiikni isaas, Odaan mallattoo araaraa, dimokraataawaafi tokkummaa saba Oromooti. Urjiileen shan immoo, wiirtuuwwan Odaa addaddaa (Odaa Nabee, Odaa Bultum, Odaa Bisil, Odaa Roobaafi Odaa Bulluq) ykn caasaalee shanan Oromiyaa bakka bu’uu ni mala.
Maalummaa Odaa
Aadaafi seenaa Oromoo keessatti Odaan akka madda nagaafi mallattoo eenyummaa, tokkummaa ummata Oromootti ilaalama. Faayidaa amantiifi siyaasa Oromoo keessatti qaburraa kan ka’e Odaan mukoota jiran keessa baay’ee kabajamaafi eebbifamaadha. Umriin isaas dheeraadha. Uumamaan lalisaa ta’ee bifti isaa harbuu ykn qilxuu fakkaata. Muki kun yoo caamsaan dheeratelle hingogu. Kana malee uumamaan lafa jala bakka bishaan ykn jiidhina qabutti biqila. Guddinni isaa hanga tokko ol ka’ee dameen isaa waan waggaa waggaan dalga dagaaguuf bal’atee gaddisa ta’uun namaafi looniif madda qabbanaati .
Gaaddisni Odaa iddoo itti Ayyaanni Muudaa raawwatuufi miseensonni Gadaa sirna Ayyaana ce’umsaa itti sirneeffatanidha. Galmi Abbaa Muudaafi teessoon Abbootii Gadaa Odaa jalatti ijaarama.
Walumaagalatti halluuwwan sadeen akkasumas asxaan Oromoo Odaan Sirna Gadaa Oromoo keessatti dur irraa kaasanii tajaajilarra oolaa kan turaniifi hanga yoonaattis ulfinaafi kabaja isaanii eeggatanii ibsama Oromoo ta’aanii kan itti fufaniidha. Oromoon marti hiikawwan halluufi asxaa alaabaa isaa beekuun jaalala olaanaadhaan kunuunsee yoonaan ga’eera. Dhaloota dhufutti dabarsuufis hiika isaa beekuurra darbee wareegama itti kanfalame yaadachuun seenaa isaas dhalootaaf dabrsuu qaba Jenna


text:
Namoonni qilleensa ho'aa keessatti caalaa dhukkubsatu
Namoonni dhukkuba yeroo dheeraa kan akka nyaataa lafee (arthritis) qaban irra caalaa guyyaa duummeessaatti dhukkubbiin akka itti dhagahamu qorannoon tokko mullise.
Akkuma aadttattis kan qorrii dhukkubbi cimsa jedhu jiraatulleen, garuu qorannoo dhiibbaa haala qilleensaa irratti hojjataman muraasatu taasifame.
Yunivarsitiin Maanchastar namoota 2,500 irraa odeeffannoo karaa bilbilaatiin irraa walitti qabamuun qorannoo taasiseen, akka guyyaa ho'aa fi dummeessaatti dhukkubbiin caalaa akka cimu hubateera.
Qorannichis kun maaliif ta'u danda'e kan jedhuu caalaa qorachaa jira.
Namoonni tokko tokkoos haala dhukkubbii jilba isaaniirratti itti dhagahamurraa ka'uun qofaa haalli qilleensaa guyyaa maala akka fakkaatu raagu danda'u. Fakeenyaaf, sababii qorraatiin muraasni miira buusaarratti itti dhagahamuun raagu.
Haa ta'u malees ammoo, garaa garummaa dhukkuubbii haala qilleensaa adda addaa keessa jiru maal akka fakkaaturratti qorannoo saansaawaan hingaggeeffamne. Qorannoowwan kana duraas baayyee muraasaa ykn kan yeroo gabaabaa turan.
Qorannoo amma 'Cloudy' jedhamu kana keessatti ammoo, qorattoonni namoota dhukkuboota artraayits (nyaataa lafee), fibromyalgia, boowwoo mataa cimaa fi dhukkuba neuropathic qaba 2,500 UK keessa jiraatan irratti hordoffii walitti fufa taasisaniiru.
Guyyaa guyyaanis miira dhukkubbi isaanitti dhagahamu kan galmeessan yoo ta'u, kunis gaggeefamaa kan ture baatiiwwan tokko hanga baatii 15 jidduutti bilbillisaanii haala qilleensaa isaan keessa jiran akka waraabu taasisuun hordofamaa kan tureedha.
Guyyoonni dummeessaayaa fi bubbee qabuus kan yeroo idileetiirra carraa jarreen kunneen akka dhukkubbiin itti dhagahamu taasisuu %20 ta'u qaba.
Kanaafuu, carraan guyyaa dhukkubbiin nama tokkootti dhagamu danda'u 100 keessaa harka shanii yoo ta'u, haalli qilleensaa dummeessaa fi bubbee qabuu ammoo carraa kana gara jahaatti ol guddisa jedhame.
Guyyaa dilallaa'aan ammoo dhukkuubbii ittii ni cimsa.
Ta'us ammoo dhukkuubbii hundi haala qilleensaa ykn rooba qofaan kan walqabatanii miti.
'Raaguu dhukkuubbii'
Pirofessar Wiil Diksan, Yunivarsitii Maanchistariitti Jiddugala qorannoo 'Epidemiology Versus Arthritis' irraa qorannoo kana ogganaa jiru. Akka jedhanittis: "Bara durii irraa qabee haalli qilleensaa dhukkubsattoota irratti miira dhukkubbii umuun dhiibbaa taasisa.
"Namoonni tokko sadii ta'anii fi dhukkuba nyaataa lafee waliin jiraatanis dhukkubbiinsaanii haala qilleensaatiin akka itti cimu dubbattu.''
Pirofesar Doksan akka jedhaniitti, qorattoonni osoo haalli qilleensa dummeessa'aan attamiin dhukkubbiin akka walitti hidhata qabaatu qoratame karra kan banu ta'a.
Akkasumas haala raaguu dhukkubbi' taasisuuf dandeessisu irratti namoonni hubannoo akka uummatan taasisuun, haala dhukkubbii yeroo dheeraa irratti karoora akka baafatan ni dandeessisa.
UK keessatti namoonni gara miliyoon 1o ta'an dhukkuubba lafee kan qaban yoo ta'u, baayyeen isaanis guyyaan dhukkuba umamuu isaan jibbisiisuu akka isaan mudatu amanama.
Dr Isitefan Simpson, gama isaanitiin, walitti hidhama dhukubni nyaataa jilbaafi haalli qilleensaa qaban haala aadaa qofaan himama ture. Kunis hubannoo namootaa malee kan qorannoon adda baafame hinturre'' jedhu.
Qorannoon akkanaa kunis kan daandii haaraa saaquufi waan qabatamaa dhugaarra gahuuf murteessaadha jedhaniiru.


text:
Hmnoonni TPLF naannoo Afaar bakka Irppitii jedhamuu keessaa bahuu isaanii VOAtti kan himan bulchaan magaa Ab alaa Xaahir Hasan ibsaa umnoonii TPLF ammas naannoo Affar keessatti Anaalee 5 qabatanii akka jiran obbo Xaahir hasan himuu isaanii gabasinni Masifi Arraagee Dassee irraa erge ibseera.
Gabaasinni kun akka dabalee ibsetti, konkola’attonni gargaarsaa namoomaa fe’aman 47 fi kan boba’aa baatan sadii magaalaa Samaraa irraa ka’uudhaan garaa Maqaleetti daanqaa malee imalaa jirachuu isaanii mootummaan Itiyoophiyaa fi dhaabanni saganata midhaan nyaataa addunyaa / WFPn himaniiru.


text:
Yaadachisaaf, Ergamtootatti amanuu jechuun haqaan Rabbiin isaan akka erge amanuu, odeefanno isaan irraa mirkanaa’e dhugoomsu fi isaan hordofuudha. Ilmi namaa jireenya tana keessatti gaafi akkana jedhu osoo of hin gaafatin hin hafu. Innis, “Eenyun yoo hordofe gammachuu fi milkaa’innatti bahaa?” Gaafi kana deebisuuf namoonni halkanii guyyaa nama hordofuu qaban barbaadu. Carraaqqi guyyoota baay’ee booda nama tokko hordofuuf ni murteessu. Ergasii daandii inni irra deemerra isaaniis deemuf tattaafatu. Tarii namni isaan hordofan kuni kufaatitti kan isaan geessu ta’uu danda’a. Fakkeenyaf, warroota filmii ilaalan yoo fudhanne, aktarii tokko hordofuuf ni murteessu. Ergasi akka inni ta’e/ ishiin taate ta’uuf ni carraaqu. Namoota meeqatu akka aktariin filmii keessaa ta’u ta’uuf carraaqanii ergasii lubbuu ofi ykn lubbuu namoota biroo galaafatan.
Dabalata Dubbisi
Dhalli namaa jireenya keessatti hogganaa hordofee milkaa’innatti bahu barbaada. Hogganaan namoonni hordofan kunis akkuma isaanii kan nyaatu, dhuguu, uffatuu fi rafuu ta’uu qaba. Ta’uu baannan, uumama sanyii isaanii irraa adda ta’e fi amalli isaa amala isaanii waliin kan hin deemne akkamitti hordofu? Hordofuu jechuun wanta namni suni hojjatu ilaalun hojjachuudha. Namoonni dhugaa kana hin hubanne dur irraa kaase, “Rabbiin maaliif malaykaa ergamaa godhee hin ergine?” jechuun Ergamtoota Rabbii faallessu. Rabbiin osoo malaaykaa erge akkamitti malaaykaa kana hordofuu? Uumamni malaaykaa fi namaa garagara. Malaaykan hin nyaatu, hin dhugu, hin fuudhu. Ilmi namaa immoo kana hunda godha. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) haala ilma namaa akkana jechuun ibsa:
Dabalata dubbısı
Kutaalee darban keessatti Ergamtootatti amanuu jechuun “Rabbiin haqaan kan isaan erge ta’uu amanuu, odeefannoo isaan irraa mirkanaa’e dhugoomsu fi isaan hordofuudha” jennee turree. Wanti Ergamtoota Rabbii namoota biroo irraa adda isaan taasisu wahyii (beeksisa) Rabbiin irraa isaan irratti bu’uudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala nama tokko Ergamaa Isaa gochuu yoo barbaade, ragaalee fi mu’jizaa (raajii) adda addaan gargaara. Namni tokko “Ani Ergamaa Rabbiiti na hordofaa” yoo jedhe, wanta oduu isaa kana dhugoomsu fidu qaba. Ragaalee armaan gadi keessaa ragaa tokkoon ykn sani oliin dhugummaa Ergamaa Rabbii agarsiisuun ni danda’ama:
Dabalata dubbisi


text:
Obbo Lammii Taayyee: 'Kan jaarsummaa jibbu seexana duwwaadha’
Koreen rakkoo nageenyaa Lixa fi Kibba Oromiyaatti mudate akka furamuf haala nan mijeessa jedhe, 'Koree Araaraafi Nagaa Furtuu', himannaan narratti ka'e fudhatama hin qabu jechuun ibse.
Koreen kuni torban darbe ibsa miidiyaaletti kenneen qaamolee lamaan, mootummaafi hidhattoota, walitti fiduun araarri akka bu'u gahee isaa akka gumaachu ibsee ture.
Haa ta'u malee, qondaallii Paartii Badhaadhinaa waajjira Oromiyaa Obbo Taayyee Danda'aafi miseensa koree kanaati jedhamun ibsa irratti kan maqaan isaanii ka'e Dr Gammachuu Magarsaan karaaa gara garaanis ta'u koree kana himataniiru.
Obbo Taayyee Danda'aan ''Koree araaraa wanti jedhan hin jiru. Daawud ibsaa waraana akka hin qabne ifaan waakkate. ... Warri baadiyyaa fi magaalatti yakka farra namoomaa raawwatu shiftaa dha. Shiftaa waliin ammoo dubbiin hin taatu,'' jechuun fuula fesbuukii isaanii irratti barreessan.
Kuni egaa osoo Hogganaan Kominikeeshinii Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Getaachoo Baalchaa ibsa sana irratti argamuun mootummaan koree nagaa buusuuf hojjetu akka deeggaru osoo ibsanii jiraniiti.
Gama kaaniin, miseensa koree araaraa ta'uun isaanii kan eerame Dr Gammachuu Magarsaa ibsa kenname kanaan booda, beekkamtii isaanii malee koricha keessatti galfamuu midiyaa biyya keessa tokkorratti dubataniiru.
BBC'n haaluma adeemsa koree araaraaf haalan mijeessa jedhu kana ilaalchisuun barreessaa koricha kan ta'an Obbo Lammii Taayee waliin turtii taasiseera.
"Korri keenya dhaabbata tola-ooltummaa Furtuu jedhamu jalatti ijaaramee jira. Korri kun ammoo Waraana Bilisummaa Oromootiifi mootummaa gidduu waldhabdeen jiru akka hiikamuuf jara lamaaniin koree filachiisa jechuudha," jechuun ibsuu Obbo Lammiin.
'Dubbiin Obbo Taayyee fudhatama hin qabu'
Kan qondaalli Paartii Badhaadhinaa Obbo Taayyeen dubbataniifi Hoogganaan Biiroo Kominkeeshinii Oromiyaa Obbo Getaachoo Baalchaa dubbatan dhaga'uu ibsuun, dhimma akkasii irratti aangoon seeraa kan kennameef dubbi himaa mootummaadha jedhu Obbo Lammiin.
"Akka seeraatti kan fudhatamuu qabu kan Obbo Getaachoon dubbatanidha. Sababiin isaas, dubbi himaa mootummaa waan ta'aniif aangoon seeraan isaaniif kennamaadha.
Kan Obbo Taayyee Danda'aan haasa'an ammoo dhiibbaayyu haa qabaatu ykn araara sana jibbuuf ykn mormuudhaaf, akka gufatuuf fedhii dhuunfaa isaarraa qaburraan haasa'uu danda'a malee akka ejjennoo mootummaatti fudhatama qaba jedhee hin fudhadhu ani gamakootiin."
Akka dhuunfaa isaatti Obbo Taayyeen fedhii araaraa sana dhabuu danda'a jechuun himu Obbo Lammiin.
Erga ji'a ja'an darbanii as haadha isaanii bilbilaanis ta'e qaamaan dhaqanii akka arguu hin dandeenye kan dubbatan Obbo lammiin, sababii rakkoon nageenyaa jiruuf maatiifi firri isaaniillee maal keessa akka jiran namni quba walqabu hin jiru jechuun dhimma nagaa hangama akka yaaddessaarra ga'e ibsu.
Rakkoon nageenyaa uumame guddaa ta'uu isaarraa kan ka'een nutti dhaga'amee furmaata argachuu qaba jechuun kaka'uu malee dhimma kana ilaalchisee WBO waliin hidhata hin qabnu, mootummaa waliinis ta'e Paartii Badhaadhinaa waliin hidhata hin qabnu jedhan Obbo Lammiin.
"Itti waliin galle"
Gama kaaniin Dr. Gammachuu Magarsaa tibba kana osoo hin beekiin koree kana keessatti filatamuu ibsanii, akka koree jedhame kana keessa hin jirrellee naaf yaa beekamu jedhanii turan.
Hayyuun Antiroppooloojii Dr Gammachuu Magarsaa koreen kuni 'jarjarsuudhaan' hundaa'e yaada jedhu turtii miidiyaa OMN waliin taasisaniin ibsaniiru.
Dhimma koree furtuu ibsi miidiyaaf kennamu guyyaa sadii dura [Kibxata] dhagahuu isaaniifi innu ijoo dubbii marii guyyaa san taasisan akka hin taane eeru.
"Wanti irratti waliigalames hin jiru. Koreen furtuu rakkoo Oromiyaa keessa jiru hiika jedhee namni irratti waliigales hin jiru," jechuun himan.
"Hin gaafatamne, itti hin amanne, itti waliin galle maqumakoo fuudhanii fiigani," jechuun ibsi kennamus quba hin qabu jechuun ibsu.
Yaada isaanii kana garuu Obbo Lammii Taayyeen ni balaaleeffatu.
Kana yeroo deebisan Obbo Lammiin guyyaa lama walga'ii Hoteela Gihoonitti akka waliin taa'an himuun dubbiin Dr. Gammachuu osoo hin beekiin itti ana dabalan jedhu ''dubbii sobaati'' jedhan.
Marii guyyaa jalqabaas isaan waliin akka jalqaban kaasuun guyyaa dhumaa yeroo ibsa miidiyaaf kennuuf yeroo qophaa'aa jiranittis waajjira isaaniitti akka walga'an dubbatu.
Akka Obbo Lammiin jedhanitti, Dr. Gammachuun ibsa Obbo Taayyee Danda'aa kennaniin booda dubbichi hin milkaa'u jechuudhaan wanti kun soba jechuudhaan abdii kutannaadhaan yaada dhuunfaa isaanii kennan jedhan.
"Kun ammoo sirrii miti. Nutis hin fudhannu. Obbo Taayyee Danda'aa waan barbaade yoo haasa'e wanti kun milkaa'uu hin danda'u jedhanii akkasitti kaasuun isaanii sirrii miti," jechuun himu.
Dr. Gammachuun nama Dr. Abiyyitti dhiyaatu barbaaddannee itti erganna jedhanii akka turan dubbachuun dhimmichi dhimma Dr. Abiy osoo hin taane dhimma biyyaati waan ta'eef, "nuti dhaabbata seera qabeessa waan taaneef lolumti akka dhaabbatuuf gaafanna," jedhan.
Sodaadhuma Obbo Taayyee Danda'aan dubbataniifi aktivistoonni tokko tokko warri nagaan akka bu'u hin barbaanne walitti bu'iinsa kana ajandaa siyaasaatiifi beekkamtii mataa isaaniitiif itti fayyadamuudhaaf biddeena godhatanii olola namarratti oofan namoonni baqatu jedhu Obbo Lammiin.
"Nuti ammoo gatii kaffaluun nurra jiraatu hundumaa ni kaffalla jennee korri kun ejjennoodhaan irratti hojjechaa jiraa," jechuun ibsu.
'Hojii jalqabne hin dhiisnu'
Dr Gammachiis namoonni maqaan isaanii koreetti akka dabalamu kennanis miidiyaa irraa dhagahanii isaan gaafachuu dubbatu.
Dhimma kana irratti kan gaafanne Obbo Lammiin Dr. Gammachuun jalqaba namoota biroo koree keessatti hirmaatan lamallee filanii booda yaada Obbo Taayyeen kennaniin booda garuu yaada jijjiirrachuu dhageenye jedhu Obbo Lammiin.
"Nuti Taayyee mitiitii abbaan barbaade yoo haasa'e hojii jalqabne dhiisuu hin dandeenyu nuti. Waa'ee namoota rakkachaa jiraniitu nu kakaase waan ta'eef, abbaan barbaade waan barbaade yoo nuun jedheyyuu hojii jalqabne sana dhiisuu hin dandeenyu."
Dr. Gammachuunillee koree kana keessatti hirmaachuu dhiisuu hin qaban ture kan jedhan Obbo Lammiin dhiimma jalqabarraa kaasnee waliin mariyachaa turreefi ofiinillee itti amananii namoota biraa koreetti affeeranii booda dhiisuun isaanii sirrii miti jedhan.
Obbo Taayyeen ammoo hojii jalqaban haarsaa babaadame mara kaffaluun gargaarsa Waaqaan abdii milkaa'uu qabannee itti fufuna jedhu.
Dhimma kana irratti garuu Dr Gammachuun yaada biraa akka qaban eeru.
Akka hayyuun kuni jedhanitti rakkoo nageenyaa akka furamuf haawwii malee fala isaa hin qaban.
Garuu, rakkinni nageenyaa dura qoratamuu qaba jechuun 'rakkoon walxaxaadha, koree tokkoon halkan tokkoon hin hikkamu,' jechuun yaada qaban ibsu.
Koreen kuni kan durirraa addaa?
Adeemsi isaanii kan kanaan dura ture irraa adda kan taasisu akka jiru kan ibsan Obbo Lammiin, haal-dureewan dura raawwatamuu qabu raawwachuun itti adeemuuf jiraachuu isaanii ibsu.
Adeemsi araaraa kanaan dura jalqabamee hin milkaa'iin hafe haal-dureen barbaachisu dursee dhumuu dhiisuu isaatiini jedhu Obbo Lammiin.
"Amma nuti garuu waraana hiikkachiisuu, waraana fidanii harka kennachiisuu kanneen jedhan haal-duree keessa galuu hin qaban jechuun itti deemna.''
Kana dura osoo araarri gara itti ba'utti hin baramiin dura waraana hiikkachiisuu sanatu dogogora uume jedhu.
"Kanaaf nuti ammoo waraanni osoo meeshaa hin hiikkatiin, qaamni hidhatee jiru sun nama bakka buufatee akkamittin hiikkachuu danda'a kan jedhamu bakka bu'oota isaanii waliin mari'anneetu mirgi lamaaniiyyu haala wal madaalawaa ta'eefi kabajamuu danda'uun itti adeemama," jedhan.
'Kan jaarsummaa jibbu seexana duwwaadha'
"Aadaa Oromoo keessatti namni jaarsummaa jibbu seexana duwwaadha. Jarri lamaanuu araara jibbu amantaa jedhu hin qabnu nuti,'' jedhu Obbo Lammiin.
Warra hidhatanii bosona jiraniif gaaffii dhiyeessuutti akka jiranis ibsaniiru.
Warri hidhatanii jiranis ta'e mootummaanis fedhii akka agarsiisee jiru kan himan Obbo Lammiin, jaarsolii isaanii filatanii itti deemama jedhu.


text:
4 thoughts on “SBO Waxabajjii 08 Bara 2014 Oduu Ibsa ABO Waxabajjii 15 guyyaa hundeeffama SBO waggaa 26ffaa ilaachisee dhaamsota baga ittiin isin gahee fi qophiilee biroo of keessatti hammatee jira”
-
SBO baga kanaan isin gahe dhugaa yoo duubanne SBO akka yeroo ammaa media baayyatee
hin turretti SBO keenya qabsoo oromoo fi falmii bilisummaa keenyaaaf gochaa turee fi jiru
hanga ammaatti nama boonsisa ija hamaa irraa sinaa baraaru
keessumaattuu sagantaan hin eegaliin muuziqaa dirree qabsoo irratti sirbame kan laphee namaa
xiqudha
waan hundaaf baga waggaa 26ffaan isin gahe
IUO
G3/GALAAN GALAASA GOOLE/
-
Qophessitota SBO Bayyee issin jalaana
Bilisummaa Oromoof gummatnii issin godha turtaa nis ta’ee gochaa jirtaan kan namaa bonsuu
Hata’uu malee karraa dargagoon qabsoo Oromoo meshaa qabanatii makkamuu danda’uu ossoo nuf babaldhistanii issinin jennaa galatomaa
-
Qopheessitoota SBO kabjnii fi jaalalli an isiniif qabu guddaadha.akkasumas an Oromiyaa keessa bahee,Oromiyaan kan na keessa jirtuu fi yeroo hunda immoo isiniinan isin keessatti daawwachaan jiraadha.galanni keessan Bilisummaa saba bal’aa uummata Oromoo haa ta’u.ayyaanni kabaja waggaa 26ffaa keessanii kan bara egeree Bilisummaa saba keenyaan nu ga’u!!!!!
-
Pingback: Widespread brutalities of the Ethiopian Government in handling protests in different parts of the state of Oromia by peaceful demonstrators | OromianEconomist


text:
#IstandwithJawarMohammed: Protests Oromia wide against Ethiopia’s government’s security forces attempts to assassinate Jawar Mohammed, prominent political analyst and director of the Oromia Media Network, independent media. October 24, 2019Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Jawar Mohammed
25 comments
Massive Protests held Oromia wide including in the state’s capital, Finfinnee (Addis Ababa) against Ethiopia’s government’s security forces attempts to assassinate Jawar Mohammed, a prominent political analyst and the director of the Oromia Media Network, independent media. #IstandwithJawarMohammedTweet
‘A military force came to the residence of Oromo rights activist Jawar Mohammed in the middle of a night and asked his security details to leave their post. The security That suspected a foul play, replied to his commanders order “I will not leave my brother to the animals, if you force me, you have to kill me first” the conversation was captured in the video and shared on Facebook by Jawar himself. There is a lot to unpack here and lot will discussed in the coming days. Yet, the night raids that took many out of their house not to return back, like my dad, will never ever produce anything positive. I am glad he is ok for now and I pray that this will not lead to any blood shed like we witnessed in Amhara region that took the life’s of the president and army chief of staff. I am glad qerro arrived to protect the area but I ask them and the government to exercise restraint and independent body to investigate what happen. it seems this might make some happy but for some that can forecast what it intel, there is nothing good that come out of this derg era foolishness.’ Yadesa Bojia
ADWUI: BAQSUU MOO DIMOKRAATESSUU WAYYA? Jawar Mohammed October 17, 2019Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Jawar Mohammed, Oromian Current Affairs
5 comments
ADWUI: BAQSUU MOO DIMOKRAATESSUU WAYYA?
Tibba dabre kana walgahii ‘Maddamar’ ilaalchisee Bishooftutti guyyoota lamaaf adeemsifame irratti hirmaadhee ture. Walgahii kanarratti barruulee dhiyaataniifi haala itti adeemsifamee irratti illaalchaafi gorsan qabu battalatti himeen jira. Kan hafes barrudhaan warra dubbiin ilaallatuuf nan erga. Ammas dhimma tokko kan fuulduree sabaafi biyya keenyaaf akkaan murteessaa ta’e irratti yaada, yaaddoofi gorsa dhiheessuun barbaada.
Xumura walgahii kanaa irratti MM Abiy Ahmad argamuun haasaa goolabbii taasasinii jiru. Haasaa kana keessatti dhimmi keessa keessa dubbatamaa ture tokko mirkaneessanii jiru. ADWUI’n diigamee paartiin haaraan akka dhaabbatu. Kana jechuun dhaabni amma gamtaa jaarmayoota saba irraa ijaaramaniin biyya bulchaa jiru diigame dhaaba qeenxee ( unitary) ta’een bakka buufamuuf qophiin akka xumurameedha. Tarlkaanfiin kun ODP, Oromoofi Itoophiyaaf faaydaa qaburra miidhaatu caala yaada jedhun qaba. Kanas akka armaan gadiittin tarreessa.
RAKKOO BU’URAA
Jaarmaa ADWUI/EPRDF fi EPP amma dhaabachuu hedu jidduu garaagarummaa gurguddaa lamatu jira. Kan duraa EPRDF tumsa ( alliance/ coalition) yoo ta’u amma tumsi sun walitti baqee/ diigamee/ gara dhaaba qeenxee tokkotti jijjiirama. Kan jechuun dhaabbileen EPRDF irraa jaarame kanneen akka ODP, ADP diigamanii ( dIssolve) dhabamu. Hin jiraatan jechuudha. Garaagarummaan lammataa EPRDF keessatti miseensummaan gareedhaan / sabaani. Kana jechuun jaarmaalee dursee saboota irraa ijaaramantu walitti dhufee tumsa tolfate. Kana jechuun dura akka sabaatti gurmoofteet san booda tumsa walii jaarratta. Kara biraatiin ibsuuf EPRDF keessatti miseensummaan gareen/ sabaan yoo ta’u EPP keessatti dhuunfaa/ matayyaani. Fakkeenyaaf Gammadaan dhaaba Oromoo ODP jedhamutti miseensa ta’eet san booda ODPn EPRDF keessatti Gammadaa bakka bu’a. Gammadaafi Tolaa, Hagos fi Gidey, Difaabachew fi Caanneen dura akka sabaatti ijaaramaniit, jaarmaan sun dantaa isaanii EPRDF keessatti bakka bu’aaf.Dantaa isaaniis akka Oromo, Tigreefi Amaaratti EPRDF keessatti falamatu. Amma garuu Gammadaa, Gidey fi Caanneen suduudaan miseensa EPP ta’u. Achittis dantaa dhuunfaa malee kan waloo bakka hin bu’an. Sababnis akka duritti waloon gurmaa’anii bakka bu’ummaa sabaa fudhatanii waan hin dhaqneef. Gammadafi Tolaan dantaa dhuunfasa isaa malee kan sabaa gareen dhiheessuu hin danda’u.
Jijjiramni EPRDF irraa gara EPP godhamu kun falmaa siyaasaa biyya kana waggota 50f unkuran keessaa gara tokko gora…gara ejjennoo dhaabbileen siyaasaa Amaaraa yeroo dheeraaf qabatamnniitti. Gaafa sirna cunqursaa irratti qabsoon eegale irraa kaasee akkamitti yoo gurmoofne sirna diomokraatawaafi walqixummaa uumna kan jedhu ijoo falmiiti. Akkamitti gurmaayuutu wayya kan jedhu kanaaf yaada lamatu dhiyaachaa ture. Gareen tokko, ummanni biyya kanaa akka walootti cunqurfame. Waloon yoo gurmaa’ee socho’e mirgaafi dantaa waloo san deeffachuu danda’a jedha (There is collective repression. Solution to be sought through collective action towards collective emancipation.). Yaadni lammataa, Itoophiyaa keessatti namoonni gareen/ sabaan osoo hin taane dhuunfaadhaan cunqurfaman, kanaafuu sabaan osoo hin taane dhuunfaadhaan walitti dhufanii jaaramuun mirga namuutuu eegsisuu danda’u kan jedhuudha. Kanneen keessaa qabsoon Oromoo isa duraa fudhattee as geesse. Akka sabaatti cunqurfamne. Akka sabaatti gurmoofnee, akka sabaatti bilisoomna. Yoo tumsa barbaanne ummata cunqurfamee akka sabaatti jaarame waliin guuza waliif baanee humna dabalanna kan jedhuudha. Saboonni cunqurfamoon biyya kanaa hundi yaada gurmaa’ina waloo kana fudhatanii soch’aa as gahan. Kan dhuunfaadhaan gurmaa’uu kana kan dhaadhessu warra Amaaraa ykn Amaarayee ture. Hanga ammaa…
Bu’urri ( foundation) sirna federaalizimii biyya kanaas mirga, dantaafi hariiroo waloo/ gareeti malee kan dhuunfaa miti. Heerri Mootummaa biyyaattii ‘Nuti Sabaafi sablammoonni ummatoonni’ Itoophiyaa jedhee kan calqabu waa malee miti. Yaada ka’uumsaa sirnichaatu sani. Sabaafi sablammoonni boortaa qawweetiin weeraramanii humnaan oggolanii mirga ofiin of bulchii sarbamanii mootummaa Itoophiyaa jalatti galfamanii waan turaniif fincilan. Fincilanii sirna jiddugleessawaa ( centralized administation) diiganii, sirna naannoo isaanii akka ofiin bulchaniifi biyya ammoo waloon bulchan hayyamu, saboonni kun fedhiin walitti dhufanii jaaran jedha yaadni sirni federaalizimii kanaa. Kanaafuu paartiin biyyoolessaa saboonni osoo hin taane namoonni keessatti bakka buufaman yaada bu’uraa sirna federaalizimii biyya kanaa kan faalleessuudha. Kanarratti deebiin kennamaa jiru mootummaafi paartiin adda adda waan ta’uuf ( government and party will be separated) paartiin qinxee ta’us hojmaata bulchiinsa federaalawaa hin miidhu jedhu. Kun dhugaa miti. Biyya amma cehuumsarra jirtu dhiisii kanneen dimokraatawaa ta’anittuu aangoofi caasaa paartii biyya bulchuu kan mootummaa irraa adda baasuun ulfaataadha. Biyya keenyatti ammoo paartiifi mootummaan walitti hirkachuufi makamuu waggoota kurna as deemuuf ittuma fufu. Kanaafuu paartiin jiddugaleessawaa ( centralized) ta’e biyyatti gara bulchiinsa giddugaleessawaatti dhiibuun waan hin oolle. Akkasumas paartiin naannoo bulchu tokko paartii jiddugaleessaa irraa walabaummaa ( autonomy) yoo hin qabaannee bulchiinsa naannoo bifa of dandada’een ( autonomous) geggeessuu hin dnda’u. Autonomy paartii tokkoo autonomy bulchiinsa nnaannoof murteessaadha. Biyya kana keessatti Oromoon akka chaampiyoonaa mirga sabootaafi federaaliziitti laalala. Paartii bu’ura ofiin of bulchuufi federaalizimii faalleessu gaafa qabatee as bahu shakkiifi komaa hamaa kaasuun waan hin oolle.
Falmaan gareen gurmaa’uu moo dhuunfaadhaan jedhu kun kan Itoophiyaa keessaa qofa miti. Warra Lixaa keessas jira. Asiifi achittis warri cunqurfame ( saboonni, dubartoonni, hojjattoonni) gareen gurmaayuu filatu. Sababni isaas mirgi isaanii akka walootti waan sarbameef mirga san deeffachuuf ammoo dhuunfaadhaan humna waan hin qabneef waloon gurmaayanii guuza waliif bahuufi. Warri ol’aantummaa siyaasaafi diinaggee qabu ammoo dhuunfaadhaan/matayyaan gurmaayuu filata. Sababni isaa lama. Kan duraa akka dhuunfaatti qabeenyaafi aangoo guddaa waan qabuuf adeemsa siyaasaa irratti hiyyeessafi cunqurfamaa caalaa salphatti dhiibbaa gochuu danda’a. Kan lammataa siyaasni biyya tokko dhuunfaa qofaan kan gurmaa’amu yoo taate, hiyyeessaafi cunqurfamaan guuza waliif bahee jirbii wal taate arba hiitu waan hin taaneef, humna dureessaafi abbaan aangoon walgitu/morku horachuu hin danda’an. Haala kanaan siyaasaa biyyaa keessatti olaantummaan isaanii akkuma eegametti itti fufa jechuu dha. Kanaafuu atakaaroon mirga waloofi dhuunfaa, waloon gurmaa’uufi dhuunfaan jaaramuu dubbii haasaa qofaa /theory/ miti. Kan dantaati. Filannoon kee hawaasaafi sirna siyaasaa san keessatti gita diinaggeefi aangoo irra geesse irratti hundaa’a. Qabeenyaafi angoon ol’aantummaa yoo qabaatte dhuunfaan gurmaayuu filatta. Qabeenyaafi aangoon dhiibamtee yoo jiraatte waloon filmaata keeti.
OROMOOF
Kanarraa kaanee bakka amma Oromoofi Itoophiyaan keessa jirtutti waloon gurmoofnee dantaa teenya deemsifachuu moo dhuunfaadhaan/matayyaan socho’uutu nu baasa? Oromoon diinaggeefi siyaasaan gartuulee isaan dorgomaniin wal qixxaayee jiraa?” Gaafileen Oromoon qabatee ka’e, kan eenyummaa, abbaa biyyummaa, Afaaniifi diinaggee deebi’anii jiruu? Yoo deebi’uu baatan gurmaa’ina dhuunfaatiin deebisuu dandeenyaa? Ana natti hin fakkaatu. Oromoon har’as yoo tarii saamichi waggaa 150 sun irraa laaffateera tahe malee qabeenya isaa irratti abbummaa guutuu horatee, biyyattii keessatti dorgomaa hin taane. Akka hin taanef ammoo sirna, adeemsaafi caaseffama gitabittootaaf haala mijeessuuf tolfametu ammas akka diriiretti jira. Caaseffama kana jijjiiran malee diinaggeen dorgomaa tahuun hin danda’amu. Caaseffama shiraa kana diiguuf ammoo waloon socho’uun dirqama. Gaafii Finfinnees ta’ee kan Afaanis tattaaffii Gammadaafi Gammachuun mata mataan godhaniin osoo hin taane humna waloo Oromootin deebi’uu danda’a. Ammas taanaan Oromoon of diigee akka Itoophiyyaatti jaaramuun faaydaa argatu irra miidhaatu caala.
Adeemsi waloon jaaramuu irra dhuunfaan warra kaanitti makamuu kun miidhaa biraas qaba. ODP akka jaarmaattifi Oromoos akka sabaatti atakaaroo haaraya keessa galchuun humna nu harcaasa. Qoqqodamni bifa kanaa gaafa qabsoon dhalaturraa eegaltee nu miidhaa jirti. Fiigichi Oromoo baqaqsanii kan biraatiin walitti hodhuuf godhamu amma duras baay’ee nu miidhe, ammas hin milkaayu. Dura keessoo ofii cimsanii tokkummaan jaaraniit orma waliin guuza walii bahan.
Jaarmayoota sabaa diiganiii kan namoonni dhuunfaa keessatti miseensoman dhaabuun warra adeemsa seenaa keessatti ol’aantummaa ijaarrateef haala mijeessaaf. Kana jechuun ummatoonni seenaa keessatti cunqurfaman ( historically disadvantaged) jaarama haaraa kana keessatti kanuma haga ammaa qabanuu dhaban malee waan dabalatan hin qabu. Kan faaydaa irraa argatu tokkoffaa gartuu Amaaraati. Akkuma armaan olitti jenne Oromoon akka chaampiyoonaa sirna federaalizimiifi mirga sabootaatti beekama. Paartii biyyooleessaa bu’ura federaalizimii faalleessu kanaan gadi bahuun Oromoo kan hin fayyadne ta’uu qofa osoo hin taane saboota kaawwaniinis walitti nu buusa. Ammaahuu gara Kibbaafi bahaatii komiifi mamiin mumul’achaa jira.
ODPf
Walitti baquun EPRDF kun dhaabbilee hunda caalaa ODPf rakkoo cimaa qaba. Kan duraa ODPn ammaa/ OPDOn duraanii mooraa qabsoo Oromootti ija shakkiifi jibbiinsaan laalamti. Hamma tokko kan ummata biratti fudhama argatte erga hoggansa Obboo Lammaa Magarsaa jalatti qabsoo Oromoo dhugeeffattee sabboonummaa leellisuu eegaltee asi. Waggoota sadan dabre jaarmaan kun qola durii san muuxatee adda duree qabsoo Oromoo hamma ta’uutti maqaa ofii haaromsuu /rebrand/ of gochuu danda’ee ture. Amma yeroo akka dhaabaatti diigamtee matayyaan jaarmaa biraatti makamtu sabboonummaa Oromoo laaffisuun Itoophiyummaa leellisuuf dirqamte. Kun ammoo Oromoo irraa ishii fageessaa deema. Kunis ODP dhiibbaa gama lamaa itti fiduun garaa sabboontotaafi Itoophiyaanotaatti adda baqaqsa. Yoo tokkummaa eeggattee dhaaba ODP diigdee warra kaaniin walitti baqxe ammoo ammoo ummata ( constituency) ishii irraa adda baasee warra biraatti akka maxxantu godha. Kana jechuun maxxantummaa Tigree irraa gara maxxantummaa Amaaraatti ceeti jechuudha.
Kan lammataa miseensonni ODP hanga ammaa akka sabaatti jaaramanii waan jiraniif EPRDF keessatti akka dirra/block/ tokkoo socho’u. Kun ammoo akka dhaabaattis, akka naannoofi sabaattis dantaa ofii waloon dhiibuuf isaan gargaara. Erga walitti baqanii booddee namuuu dhuunfaan miseensa Koree Hojii Raaw’achiiftuu ykn Jiddu Galeessaa ta’a. Waloon socho’uun hin jiraatu. Rakkoon sadaffaa ishii mudatu filannoodha. ODPn akkanaanuu akka paartii waggoota 27f ummata miidhee waggaa 1 kana amaanaa cehumsaa itti kenname bakkaan gahuu dadhabde filannoo itti aanurratti moo’achuuf hireen ishii dhiphaadha. Gaaf baqxee Oromumaa ofirraa mulqite ammoo daranuu ummata keessaa tufamti. ODPn baqxe Oromiyaa keessatti filannoo dorgomtee moo’achuu dhiisii akka duriitti hatteetuu miliquu hin dandadeessu. Dhaabbilee Oromoo biroo waliin tumsa tolfachuufis ishii rakkisa. Sababnis dhaabni Oromoo kamuu kan dhaaba Oromummaa mulqatee waliin walitti dabalamuuf ummata sodaata. Warri ODPn ammoo erga Itoophiyaanomanii booda dhaaba maqaa sabaan socho’u waliin michoomuun warra kaan muufachiisa. Rakkoon biroo harca’insa humnaa uumamuudha.
Siyaasa cehuumsaa milkiin geggeessuuf dhaaba hogganu qofa osoo hin taane deeggartoota jijjirama hunda mooraa tokkotti walitti qabanii humna cimsachuu gaafata. ODPn humna namaa dandeettiifi fudhatama gahaa qabu akka hin qabne beekkamaadha. Yeroo amma kanatti ajandaa miseensotuma ishii afaanfajjeessufi diigu as baasurra kan humnoota jaarmaya ishiitin ala jiran Oromummaa jiddugaleessa godhattee hawwattee humna ishii ittiin cimsattu ture. Yaadni walitti baquu garuu Oromoota hanga amma ishii gargaaranis kan irraa dhiibuufi dhaabuma san keessaayyuu sabboontota kan moggeessuudha.
Walumaagalatti ODPn akka dhaabaatti walitti baquu kanarraa kasaaraa malee faaydaan argattu hin jiru. Kanaafuu yaadni ODP baqsanii dhaaba Itoophiyaa jaaruu kun dantaa Oromoos ta’ee kan ODP kan jiddu galeessa godhatee miti. Hawwiifi fedhii Muummicha Ministeeraa qofaadha. Siyaasaan uumaa ishiitti dalagaa walooti malee kan dhuunfaa miti. Mul’anniifi ciminni hogganaa barbaachisaa ta’us tarsiimoofi akeekni lafa kaayame dantaa hawaasa ( constituency ) isaa jiddu galeessa godhatee deemuu baannaan fagoo hin tarkaanfatu. Ba’aa itti ta’ee jabinuma hogganaa saniituu laamshessa.
Namni mootummaa kana keessa hoggansarra ture tokko dhiyoo tana osoo waa haasofnu akkana jedhe. “Imammanni, tarsiimoonifi seeronni biyya kanaa hundi nama tokko kan gubbarra jiru san jiddu-galeessa godhatanii bocamu. Namni sun ammoo akka waan hunda beekuufi waggaa 1000 jiraatutti yaadama. Bara TPLF waa hundi fedhiifi hawwii Mallasaa irratti tolfame. Gaafa inni du’u akkuma mana utubaan cabeetti wanni jaaramaa bahe hundi diigamuufi harca’uu eegale” jedhe. Yaadni ODP baqsuu kunis ciminaafi hawwii nama tokkoo kan jiddugaleessa godhate malee dantaa dhaabaa, sabaafi Oromiyaa kan ilaallate natti hin fakkaatu. MM Abiy Ahmad siyaasaa Oromoof haaraadha. Ummanni hanga kanaayyuu kan isa fudhate sababa Obboo Lammaa Magarsaatini. Jechootaafi gochoota erga aangotti dhufee deemsisuunis shakkiin guddaan irratti umamaa jira. Gaafa ODP irraa Oromummaa mulqee deeme shakkiifi hamiin dhugoomaa dhufa. Gaafas saba keessaa of baasa. Biyya sabdaneessaa keessatti Hogganaan ummata keessaa dhufe /constituency/ isaa wayyabaa of cinaa hin hiriirsine biyya bulchuu hin danda’u. Ummata keessaa dhufe /constituency/ isaa kana deebisee dhuunfachuuf humnaan hacuucuuf dirqama.Sun ammoo mukarra taa’anii jirma isaa qottoon of jalatti muruu dha. Mukni jiguu mala. Garuu kophaa miti. Abbichas qabateeti.
ADWUI/ EPRDF
Dhaabni ADWUI/EPRDF kun waggoota 28 darbeef biyya bulcheera. Kana jaarame adda durummaan dantaa TPLF deemsisuuf akka ta’e shakkiin hin jiru. Amma haaromuun ykn kan biraan bakka bu’uun dirqama akka ta’e wal nama hin gaafachiisu. Gaafa kuffisuurra cehuumsa kana dhaabnummaan kun akka geggeessu godhamus mudaalee isaa wallaallee miti. ADWUI/EPRDF kuffisuun biyya jigsuu fiduu mala jedhamee waan sodaatameefi. Abdiin ture ADWUI/EPRDF cehumsa kana yeroo geggeessutti ofis haaromsaa deemaadha. Kanaafuu tarkaanfiin ADWUI/EPRDF haaromsuuf godhamu sirriidha. Akkamittiin dhaaba kana haaromsuun barbaachisa kan jedhu garuu sirritti laalamuu qaba. Ka’uumsi isaa rakkoon EPRDF maali? kan jedhu laaludhaan tahuu qaba. ADWUIn Rakkoo bu’uraa 3 qaba. Kan duraa ol’aantummaa garee tokkoo jala jiraachuudha. Kan lammataa abbaa irruumaadha. Kan sadaffaa paartilee naannolee 4 bulchan malee kanneen hafan 5 alatti hambisuudha. Kan ol’aantummaa garee tokko sun jijjirama kanaanuu hamma tokko cabeera. Guututti sirreessuuf paartileen hundi akkaataa constituency isaanitin akka bakka bu’ummaa qabaatan ( proportional representation) gochuudha. Kan abbaa irrummaas amma akka haaratti as deebi’uu eegale malee wayyaayee ture. Furmaanni waaraa dirree siyaasaa bal’ate heeraafi seeraan taliganii filannoo bilisaatti cehuuni. Kan saboota moggaatti dhiibamanii sunis laafaadha. Paartileen naannolee shanan bulchan miseensomanii bakka bu’ummaa baay’ina ummata isaanitiin walgituun sagalee guutuudhaan akka hirmaatan taasisuudha.
Adeemsa ADWUI/EPRDF dimokratessuufi haaromsuu ( democratize & rebrand) bifa salphaadhaan godhamuu danda’u kana dhiisanii gara baqsuutti deemuun tumsa kanaafi dhaabbilee miseensotaafis balaa qaba. Miidhaa dhaabbilee miseensotaatiif qabu ODP akka fakkeenyaatti fudhannee laallee jirra. Yaadni EPRDF walitti baqsuu amma itti deemamaa jiru sabboonummaa sabootaa laaffisanii siyaasaa jiddugaleessummaa ( centrist ) gaggeessuudha. Garuu ammoo sirna federaalaa sabdaneessaa keessatti yeroo abbaan irrummaa jigee dirreen siyaasaa babal’atu sabbonnummaan ukkaamame ture ni dhooha. Kanaaf filannoo yeroo cehuumsaatti jaarmayaalee sabboonummaa dhaadhessantu hiree moohachuu qaba. Keessattuu gaafa dhaabbileen miseensota EPRDF maqaa sabaa ofirraa mulqan sareen sooqiddaan isaan nyaattu hin argamtu. Dadammaqiinsi ummataa cimaan waan jiruufi cehuumsaan humni mootummaa waan laaffatuuf dandeettiin filannoo hatanii injifannoo labsuu hin jiraatu. Yaaliin akkasii jeequmsa hamaa uumuudhaan kufaatii paartii biyya bulchuu yoo saffisiise malee aangoo hin haaromsuuf.
Partii walitti baqfamee amma uumamuuf yaadamu kana dhaabni ABUT/TPLF akka hin seenne beeksiftee jirti. Laaftutti yoo Ilaalan paartiin saba bicuu takka keessaa hafteef homaa hin uumamu fakkaachuu mala. Akkuma naannolee shanan ammaan duraa san ‘agar party’ jedhamtee itti fuftis fakkaachuu mala. Dhugaan akkas miti. Erga jijjiramni kun dhufee TPLF Maqaletti godaantee naannoo Tigray mootummaa federaalaa irraa fageessaa jirti. Wanti Tigraay fi mootummaa federaalaa walitti hidhu ADWUI dha. Gaafa kana keessaa baate wanti walitti hidhu sun cite jechuudha. Ishiinis baatee adabattee hin teessu. Dantaa jiddu galeessaa qabdu eegsifachuufi warra ishiitti roorrisu dadhabsiisuuf humnoota siyaasaa biroo waliin hariiroo cimsiti. Kana ammoo ifaafi lafa jalas ( clandestine) godhuun jeequu dandeessi. Gaafas mootummaan federaalaa Tigray akkamiin too’atee bulchuuf yaada? Akkaminis sochii TPLF humooota siyaasaa biyya keessaafi ollaa waliin gootu dandamachuun danda’ama. Humnaan jilbiifachiifnaan waan hin fakkaanne. TPLF dogongora hoggansi federaalaa raaw’ate fayyadamuun akka ummanni Tigraay hundi balaaf saaxilamee fakkeessuun bifa haaratti fudhatama cimaa horattee jirti. Kanaafuu aggaammii TPLF irratti godhamu kamiyyuu ummanni guutumaan guututti dura dhaabbata. Humna Raayyaa Biyyaan rukunnaanis hin ta’u. Akka odeeffamu osoo hin ta’in RIB ammas olaantummaan harka jaraa jira. Warra gubbaatu tuqame malee jiddugaleessi isaanuma. San qofa miti. Meeshaan waraanaa gurguddaan RIB qabu guututti sadarkaa jedhamutti Tigraay jira. Yaaliin baasuuf godhames TPLFin fashalaayee jira. Kanaafuu mootummaan Geetachoo Asaffaa qabuu dadhabe TPLF humnaan moo’adhee Tigray nan too’adha jechuun waan hin fakkaanne. Kanarra TPLF tumsa paartii biyya bulchuu keessaa baasanii waanuma qabuu hin dandeenyeef jala fiigurra, asuma keessatti dhiibbaa ishii hirdhisaa karkarsaa deemuutu wayya. Inumaatuu TPLF tumsa biyya bulchuu keessa turuun ishii miidhaarra faaydaatu caala. Maalif? TPLF jiraachuun dhiibbaa gara Amaaraan jiru walmadaalchisuuf fayyada.
Saboonni dura moggaatti hambifaman amma paartii baqu kanatti dabalamu jedhameera. Dansaadha. Garuu paartileen kun naannoolee yeroo dheeraaf cunqurfamaniifi saamaman irraa dhufu. Gaafiin isaanii paartii biyya bulchutti haa makamnuu qofaa miti. Naannoo isaanirratti walabummaan ( autonomous) bulchuufi sadarkaa federaalaatti qooda isaaniin malu arkachuudha. Dantaa kana lamaanuu kan eegsisuuf paartii akka sabaatti jaarratanii qaban osoo hin diigin tumsa ( coalition) biyya bulchu keessatti qooda isaanin malu fudhachuudha. Walabummaa isaaniis eegsisanii qooda federaalaas hirmaatu. Gaafa baqan garuu walabummaan akka naannotti qaban kan durii caalaa laaffata. Sadarkaa federaalaatti qondaalonni muraasi aangoon dabalamuufis humni dantaa saba isaniif falmachuu ( bargaining power) ni hirdhata. Kanaafuu dhaabni haaraan baqee EPP tahuuf deemu mirga ofiin of bulchuu saboota kanaa daran laaffisa malee ol hin guddisu. Kun ammoo saboonni yeroo dheeraaf nu waliin cunqurfamanii aantummaa keenya abdachaa turan akka nu komataniifi diinomfatan godha.
RAKKOO SEERAA ( constitutional crisis)
Wanti miseensonnifi hogganoonni ODP sirritti hubachuu qaban tokko gaafa EPRDF dhaamsa tumsaa irraa baqsuun gara dhaaba tokkotti jijjiramu, dura dhaabbilee miseensotaa seeraan diiguun dirqama. Hojamaata EPRDF fi dhaabbilee miseensaa akkasumas heera paartilee biyyatti irraa akka hubannutti, koreen hoji raaw’achiiftuufi koreen jiddugaleessaa dhaabbilee miseensota mari’atee yaada dhaaba diiguufi baqsuu kanarratti yoo waliifgale gara Yaa’ii Dhaabaaf ( General Assembly) dhiheessa. Yaa’iin qaama ol’aanaa dhaabaati. Yaa’iin yaadicha yoo fudhate dhaabni isaanii guyyaa sanirraa eegalee akka diigameefi hoggansis paartilee biroo waliin walitti baqee dhaaba haaraa akka jaaru aangawuu isaa beeksisuun boordii filannoo beeksisa. Gaafa murtiin dabre irraa kaasee dhaabni ODP jedhamu hin jiraatu jechuudha. Filannoo dabre kan sagalee wayyaba qabachuun bulchiinsa gandaa hamma Caffeetti mootummaa jaare Dh. D.U.O/ ODP ta’uun beekamaadha. Amma yeroo dhaabni sun seeraan diigamu hamma dhaabni haaraatti filannoon maanaa ummataa fudhatee mootummaa ijaaru as bahutti mootummaan banaa ta’a jechuudha. Banaa kana cufuuf bulchiinsa itti fufsiisuuf filannoo ariifachiisaa ( snap election) godhuun dirqama. Falli biraa moo mormitoota waliin waliif galanii mootummaa amaanaa ( caretaker government) jaaruudha. Filannoon ariifachiisaa gochuunis ykn mootummaa amaanaa jaaruun xaxaa guddaa qaba. Hubadhaa, dhaaba walitti baqe ijaaruuf kan diigamuu qabu ODP qofa osoo hin taane dhaabbilee naannoolee saglan bulchan cufa. Kana jechuun naannolee saglanittuu takkaa filannoo ariifachiisaa ykn mootummaa amaanaa jaaruun dirqama. San qofa miti. Sadarkaa federaalaattis rakkoo heeraatu uumamuu mala. EPRDF yeroo ammaa tumsa bulchiinsaa (governing coalition) dha. Jechuunis OPDO, ANDM, TPLF fi SEPDM mata mataan naannoo isaanitti sagalee wayyabaa moo’atanii federaalaatti sagalee argatan walitti dabaluun harka wayyabaa ya’enii mootummaa federaalaa bulchuuf aangoo fudhatan. Gaafa dhaabbileen diigaman irraa kaasee hanga dhaabni isaan walitti baqanii dhaaban haarayni filannoo moo’atuutti ammas sadarakaa federalaattis banaa bulchiinsaa ( vacuum) uumama. Kanaafu takkaahuu filannoo ariifachiisaa taasisuu ykn ammoo mootummaa amaanaa jaaruun dirqama ta’uuf deema. Kun ammoo xaxama ( complexity) fi gaaga’ama ( crisis) akkamii uumuu akka malu tilmaamuun nama hin dhibu.
FALLI
Adeemsi ODP baqsanii dhabamsiisanii paartii Itoophiyaatti liqimsiisuu kun dhaaba saniifi ummata Oromoos akka hin fayyadane, akkasumas paartii biyya bulchuufi biyya kanaafis faaydaa qaburra balaan akka caalu agarsiisuu yaaleen jira. Saboota moggaatti dhiibamanii naannoo ofiirratti mirga ofiin of bulchuu guutuu federaalatti ammoo qooda isaanin malu argachuuf hawwanis daran kan miidhu akka ta’e kaayeera. Maarree falli maali gaafiin jedhuuf ammoo:
Hunda dura ODPn waan ishii miidhuraa of qusachuun humna jabeeffachuudha. Tokkummaa keessoo dhaabaa cimsuun, sabboonummaa ummata ittiin hawwatte jabeeffachuu, humna namaa barateefi fudhatama qabu ( credable) ofitti dabalachuun jabaattee bahuu qabdi. Itti aansuun mooraa Oromoo keessatti walhubannoo ( consensus) uumuun siyaasaa Oromiyaa tasgabbeessuu barbaachisa. Kana keessaa akkuma ammaa Gaaddisa Hogganoota Oromo jalatti jalqabametti filannoon osoo hin dhufin dura mormitoota waliin bu’aan filannoo sanii kan hunda fayyadu ta’uu waliif galuu qabu ( negotiated election and power sharing). Kun ammoo Oromiyaa qofatti osoo hin taane dhaabni naannolee biroo bulchaniifi mormitoonni isaaniis akka raaw’atan jajjabeessuu feesisa. Kun filannoon kan tokko guutuu moo’atee kuun moo’amu ( absolute winners and losers) osoo hin taane kan namuu keessaa waa argatu akka ta’u godha. Kun ammoo jeequmsa filannoo duraafi boodaa hambisuuf fayyada.
EPRDF baqsuu osoo hin taane dimokraatessuutu wayya. Kana jechuun paartileen 4 amma keessaa jiran dabalatee kan naannolee shanan hafanii bifa bakka bu’ummaa ummata isaaniin walgituun ( proportional representation) tolchuudha. Hojmaataafi ilaalcha /ideology/ paartichaa fooyyeessuun akka sirna dimokraasii waliin deemu taasisuudha. Paartileen hundi akka baay’ina ummata bakka bu’anii ( proportional representation) akka hirmaatan gochuun dhaabbilee akka TPLF biraa mormii kaasuu mala. Mormiin akkasii kan dimokraasummaafi walqixummaaf diddaa isaan qaban waan saaxiluuf yaadaan moo’achuun salphaadha. Yeroo ammaa garuu yaada paartilee walitti baqsuu kana walabummaa ( autonomy) dhaabaafi naannoo sarba jedhanii waan dhiheessaniif mormiin isaanii Tigraay qofa osoo hin taane naannolee biroottis naatoofi deeggarsa argachaa jira. Kana dhabsiisuuf EPRDF baqsuu dhiisanii dimokraatessuuttii deebi’uun waa hundaaf fala gaariidha.
Fuulleffannaan ammaa paartii jiru diiganii, paartii haaraa lafaa kaasanii jaaruuf yaaluun xaxama hamaa keessa of galchuun yeroo, humnaafi leeccalloo qisaasurra filannoo itti aanu tokkummaan akkamitti injifanna kan jedhurratti fuulleffachuutu wayya. Kana gochuuf dhaabbilee Oromoo jiddutti waliigaltee uumuun Oromiyaatti filannoon hubaatii tokko malee akka geggeeffamu gochuu; naannoleefi saboota qabsoo keenyaaf firaa keessattis filannoon bifa walhubannaatiin akka geggeeffamu tumsa barbaachisufi gochuufiidha. San booda humnoonni walqixxummaa sabootaatti amananan filannoo nagayaa geggeeffatanii naannoofi federaalaattis sagalee wayyabaa argatu. Paartileen Oromoo sadarkaa nannootti aangoo waliif hiru; federaalaatti firoota qabsoo keenyaa waliin kaadhimamaa tokko dhiheeffatu. San boodas jijjirama heera mootummaas yoo barbaachise sagalee wayyabaa guddaa ( absolute majority) qabatanii itti deemuun fedhiifi dantaa sabaafi sablammootaa guututti cehuun danda’ama.
ODPn paartii qeenxee jaarutti deemnaan dantaa saba keenyaafi wabii umuufi sirna federaalizmii qabsoo ummatootaan jaarame tiiksuun mala biraa dhahuun dirqama. Gaaga’ama siyaasaafi xaxama heeraa mudtauu malu keessatti Oromiyaan jeequmsatti akka hin seenneefi cehuumsi akka hin gufanneef qaama furmaataa ta’uuf ammumaan qophaayuu qabu. Kana jechuun filannoon ariifachiisaan godhamuu malus ta’ee mootummaan amaanaa jaaramu hirmaannaafi hayyama mormitootaa waan gaafatauuf, hirmaannaan kun ammoo jeequmsa osoo hin kaasiin targabbiin akka hojjatamuuf of qopheessuun barbaachisaadha. Filannoo itti aanu irratti dantyaan sabaafi nageenyi biyyaa akka hin miidhamneefis , dhaabbileen siyaasaa Oromoo saffisaan agoobara takka jalatti deebi’uun( walitti baquunis ta’ee tumsa tolfachuun) tarsiimoo filannoofi bulchiinsaa bocachuun humna filannaa ( alternative force) bahuu qabu. Dhaaba akka haaraatti jaaramuwaliinis hariiroo akkami qabaachuu qabna kan jedhu gaaddis Hoggansa Oromoo keessatti mari’achuun ammumaan kallattii kaayuun feesisaadha.
GOOLABBII
Barruu kana keessatti hangan beekuufi yaada’u irratti hundaayuun qindeessuu yaaleen jira. Barruu kana ergan qopheessee ji’a darbeera. Barreessuu durattiifi boodas qondaalotaafi deeggartoota ODP mari’achiisera. Hogganoota paartilee miseensota EPRDF fi kanneen naannolee shaniis dubbiseera. Wanti nama ajaa’ibu namni yaada dhaabbilee sabaa diiganii baqsanii dhaaba qeenxee kana ijaaruu deeggaru qubaan lakkaayama. Garuu hedduun isaanii mormiif fedhiifi ejjannoo waan hin qabneef caldhisanii ilaaluu jiru. Waan dogongoraa tokko osoo arganii maaltu na dhibeen yookin hogganaa muufachiisuu diddaaf caldhisanii ilaaluun hoggansa san miidhuu malee fayyaduu miti. Yoo danda’an gorsanii karaatti wal deebisuu takkaahuu yaada qaban ifatti dhiheessanii sirreessuuf yaaluun bor gaabbii nama hanqisa. Kanaafuu anis waanin yaadu barruu kanaan dhiheesseera. Yaada kana ifatta maxxansuurra maaf keessaan hin hoggansaaf hin ergine gaafin jedhu ka’uu male. Yaada kana hoggansa dhimmi ilaalu kallattiin ibseefiin ture. Amma ammoo miseensi dhaabaafi ummanni keenya dhimmicha irratti hubannaa gahaa akka argatuuf biraan gahuun barbaachisaa ta’ee natti muldhannaanin maxxansuuf murteesse. Hoggansi ODP mariirra jiru dhimma kana bilcheessee akka laalu abdiin qaba. Waggota muraasa injifannoo itti goonfachaa deemne kana walgorsaa, fi walmormaas ta’u waldhaggeeffachaa as geenye. Waltuffachaafi gurra walirraa cufaa osoo deemnee as hin geenyu ture. Ammas gurra walii laachuuma santu fala natti fakkaata.
Jawar Mohammed
Onkololeessa 17, 2019
Dr. Abiy Ahmed, the prime minister of Ethiopia has been awarded the 2019 Nobel Peace Prize. Baga gammaddan, baga gammanne!! Congratulations!! #NobelPrize #NobelPeacePrize October 11, 2019Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Abiy Ahmed, Africa, Ethiopia, Nobel Peace Prize 2019, Oromia, PM Abiy Ahmed
10 comments
Dr. Abiy Ahmed Ali, the Prime Minister of Federal Republic of Ethiopia and head of the Oromo Democratic Party (ODP) that governs the state of Oromia, wins the 2019 Nobel Peace Prize.
Abiy Ahmed, Ethiopia’s prime minister, wins 2019 Nobel peace prize
Award recognises efforts for peace, in particular in resolving Eritrea border conflict
The prime minister of Ethiopia, Abiy Ahmed, who forged a peace deal with Eritrea last year, has won the 2019 Nobel peace prize.
The award recognised Abiy’s “efforts to achieve peace and international cooperation, and in particular his decisive initiative to resolve the border conflict with neighbouring Eritrea”, said Berit Reiss-Andersen, the Norwegian Nobel committee’s chair.
One of Abiy’s biggest achievementssince coming to power in April last year was the peace deal signed three months later, which ended a nearly 20-year military stalemate with Eritrea following their 1998-2000 border war.
Abiy has also pushed through reforms at home, dramatically changing the atmosphere in what was regarded as a repressive state. His public renunciation of past abuses drew a line between his administration and those of his predecessors, as did the appointment of former dissidents and large numbers of women to senior roles.
Abiy said: “I am so humbled and thrilled … thank you very much. It is a prize given to Africa, given to Ethiopia, and I can imagine how the rest of Africa’s leaders will take it positively to work on the peace-building process in our continent.”
Other figures who were considered in the running for this year’s prize included the 16-year-old Swedish climate activist Greta Thunberg, Angela Merkel, the German chancellor, and Hong Kong pro-democracy activists.
Ninety-nine Nobel peace prizes have been awarded since 1901, to individuals and 24 organisations. While the other Nobel prize laureates are announced in Stockholm, the peace prize is awarded in the Norwegian capital, Oslo.
Abiy, 43, a former military officer specialising in cyber intelligence, has forged a reputation as a daring leader prepared to take risks to tackle decades-old problems.Timeline
Abiy Ahmed’s achievements
Show
The peace deal with Eritrea surprised and delighted tens of millions of people across east Africa. The conflict had cost both countries dearly in lives and scarce resources, and was a brake on development across much of the volatile region.
Eritrea, which has a population of about 4 million, gained independence from Ethiopia in 1993 after a 30-year guerrilla war.
The Nobel committee acknowledged that “peace does not arise from the actions of one party alone”.
It said that when Abiy “reached out his hand, President Afwerki [of Eritrea] grasped it, and helped to formalise the peace process between the two countries”.
More recently Abiy played a key role in brokering a political deal in neighbouring Sudan that halted a slide into violence after the fall of the veteran dictator Omar al-Bashir, while retaining many of the gains made by pro-democracy protesters.
António Guterres, the UN secretary general, said winds of hope were blowing across Africa.
“This milestone has opened up new opportunities for the region to enjoy security and stability, and Prime Minister Ahmed’s leadership has set a wonderful example for others in and beyond Africa looking to overcome resistance from the past and put people first,” Guterres said.
Abiy, who often relies on bold personal initiatives and charisma to drive change instead of working through government institutions, is the country’s first leader from its largest ethnic community, the Oromo, who have long complained of economic, cultural and political marginalisation.
Domestic reforms have included lifting bans on political parties, releasing imprisoned journalists and sacking a number of previously untouchable officials, some of them accused of torture.Abiy also appointed women to half the ministerial posts in his cabinet.
In Addis Ababa, larged crowds have been welcoming home exiled dissidents. Residents who once feared speaking publicly about politics now talk of little else. Flags and symbols long banned by the ruling Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF) fly across the city.
Other initiatives, such as the planting of millions of trees, have won further international support.
‘Abiy Ahmed is our miracle’: Ethiopia’s democratic awakening
Read more
Born in western Ethiopia, Abiy joined the resistance against the regime of Mengistu Haile Mariam as a teenager before enlisting in the armed forces, reaching the rank of lieutenant colonel. He has a doctorate in peace and security studies.
After a stint running Ethiopia’s cyber intelligence service, he entered politics eight years ago and rose rapidly up the ranks of the Oromo faction of the EPRDF, which has historically been at odds with the Tigrayans.
Analysts say Abiy’s mixed Christian and Muslim background and his fluency in three of the country’s main languages help him to bridge communal and sectarian divides.
Dino Mahtani, a deputy director of International Crisis Group’s Africa programme, said: “Abiy’s award is a reflection of the west’s hope for transformational change in Ethiopia. But peace in Ethiopia is under threat by outbreaks of violence following Abiy’s political liberalisation project that, despite all its good intentions, has also contributed to unleashing centrifugal political forces in the country.”
In an interview with the Guardian shortly after Abiy survived an apparent assassination attempt in 2018, one of his personal acquaintances said the leader was “always looking ahead for the future”. Former colleagues said shelves of books on religion, philosophy and science filled Abiy’s office.
“He is physically active and very well organised … He did not have a secretary because he wanted his office to be accessible. His office door was literally never closed,” one said.
Nobel Peace Prize 2019: Ethiopia PM Abiy Ahmed wins for role in ending 20-year war with Eritrea, The Independent
Irreecha 2019: The Oromo national and cultural holiday season: Oromians and friends of the Oromo nation in millions celebrating the blessing festival in Oromia and all over the Globe. Over 10 million people attended the events in Finfinnee at Hora Finfinnee, Hulluuqoo Kormaa and in Bishooftuu at Hora Harsadii October 7, 2019Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Hora Finfinnee, Hora Harsadii (Bishoftuu), Irreecha, Irreecha (Irreesa) Oromoo, Irreecha 2019, Oromo national holiday, Oromo Thanksgiving, Oromummaa
add a comment
Irreecha (Irreessa) Birraa Oromoo kan Bara 2019 (akka lakkoobsa Oromootti kan Bara 6413) akka gaariitti karooreffatamee, haala oo’aa fi bareedan Finfinnee (Hora Finfinnee, Hulluuqoo Kormaa) fi Bishooftuu, Hora Harsadiitti nagaan kabajamee jira. Kan Hora Finfinnee sababa Finfinneen dinaan qabamtee turteef waggaa 150f itti irreefachuun dhowwamee ture. Kunoo injifannoon barana itti irreeffatame. Irreecha Finfinnee fi Bishooftuutti namoota milyoona 10 oltu qooda itti fudhate. saboota hedduutu aadaa saanii muli’sun irratti argaman jiru. Jaalaa, hariiroo fi firummaa Oromoo walii qabanisi ifatti ibsaniiru.
The blessing and colorful Irreecha (Oromo Thanksgivings) event that started in mid August and continue to be celebrated in Birraa (September- October). Over 10 Million people attended Hora Finfinnee in the capital of Oromia on 5th October and Hora Harsadi (in historic Bishoftuu, Oromia) on 6th October 2019. Both events were celebrated beautifully, successfully and peacefully. The Irreecha of love, peace, reconciliation and unity in diversity brought together diverse cultures, people and nations together. Irreecha is the most important event (season) in Oromo people national and cultural calendar. #Irreecha2019
Here are some of live pictures, videos and reports refer to Irreecha Oromo Thanksgiving 2019 (6413 in Oromo Calendar) Celebrations.
Irreechi Hora Finfinneetti waggaa 150 booda kabajamaa jira
Irreecha 2019: ‘Oromoon akka galaanaatti dambali’ee Hora lamaanitti nagaan Irreefatee xumure’ BBC Afaan Oromoo
Shimallis qaamolee mikaa’ina Irreechi Finfinneetiif gumaachan galateeffate
Irreecha 2019: Taateewwan shan yaadataman keessaa
Ethiopia’s Oromos mark thanksgiving festival in Addis Ababa for the first time in 150 years, QZ Africa
Ethiopia’s Oromo Celebrate Festival in Addis Amid Tight Security, The New York Times
In pictures: Ethiopia’s Oromos celebrate thanksgiving, BBC
Huge crowds turned out in Ethiopia’s capital, Addis Ababa, as it hosted for the first time in more than a century the annual Irreecha thanksgiving festival of the Oromo, the country’s largest ethnic group.
In one Irreecha tradition, freshly cut grass and flowers are placed in water to thank God for the end of the rainy season and the beginning of spring.
There was tight security as hundreds of thousands of people clogged the streets, including Addis Ababa’s main public area, Meskel Square. They chanted, sang and waved flags and flowers.
City officials said they were expecting 10 million people to take part, though the final attendance figures are hard to estimate.
Previously, the annual festival had been celebrated in Bishoftu, 40km (25 miles) away, but similar gatherings have taken place in other parts of Oromia at different times of the year.
The move to the capital, which is surrounded by Oromia, is seen by some as a recognition of Oromo culture by the authorities. For years, Oromo people had complained of cultural and political marginalisation.
But some say it is an attempt by the ruling party to cultivate popular support ahead of next year’s general election, reports the BBC’s Kalkidan Yibeltal.
There are thought to be at least 40 million Oromos in Ethiopia, making up more than 30% of the population.
Within the Oromos there are many different traditions associated with where people come from, and Irreecha brings them all together.
The celebration is a chance for people to wear traditional costume.
This man, from the Shoa region, are wearing “Daabe”, made from baboon skin.
The beadwork, known as chelie, that these women are wearing on their foreheads is common to all Oromos, but their clothes are typical of people from the Borena region.
These men made the 400km journey from Bale, in southern Ethiopia, to join in the festivities. Their headscarves, known as ruufa, are worn at any major celebration.
This woman from Hararghe, in the east of Ethiopia, came in the clothes typical of her region.
A community from Alaba, which is in southern Ethiopia outside of Oromia, also joined in.
Ethiopia’s Prime Minister Abiy Ahmed is himself from Oromia.
He has implemented radical reforms since coming to power last year following protests demanding more rights for ethnic groups.
But despite the move to the capital, the festival comes amid rising political tensions and ethnic rivalries that are dogging Mr Abiy’s administration, our correspondent says.
Photographs by Yadeta Berhanu (BBC), Amensisa Negera (BBC), Reuters and AFP.


text:
Caamsaa 22/2016 Godina Booranaatti Ayyaanni Irreecha Arfaasaa Bulee Horaatti Bifa Qindaa’een Yeroo Jalqabaatif Gootota Barattoota Oromoo Yuunibarsiitii Bulee Horaatiin Kabajame!! Ayyaanni Irreechaa kuni akka hin milkoofneef waraanni mootummaa Wayyaanee barattootni akka mooraadhaa hin baane dhorkuu yaalus goototni Barattoota Oromoo Yuunibarsiitichaa gootummaadhaan fuuldura dhaabbachuudhaan bahanii kabajataniiru. Yaa tahu malee, waraanni mootummichaa ummatni naannichaa bahanii akka hin irreeffanne dhorkuudhaan Abbootiin Gadaa qofti barattoota waliin bahanii irreeffatan. Itti dabalees, walleewwan warraaqsaa akka hin sirbamne dhorkuuf akka mijatutti barattoota irraa waraqaa eenyummaa (ID Card) funaanaa turaniiru. Irreechi Irree Keenya!!Godi
1 thought on “Godina Booranaa Bulee Horaa Keessatti Ayyaanni Irreecha Arfaasaa Bifa Qindaayeen Kabajame.”
-
Pingback: Oromia: #OromoProtests: Gabaasa Fincila Xumura Garbummaa (FXG) Oromiyaa 2016 (May) | OromianEconomist


text:
Biyyitii alaa tun amala dadansaa hedduu qabdi.Guyyaa Haawwanii,Guyyaa Abbootii,Guyyaa Pirezidaantii fi kkf jedhanii guyyaa waan hedduun qaabatan.
Guyyaan hardhaa,Gurrandhalaa 14 Guyyaa warra wal jaalatuu kennan (Valentine’s Day).Guyyaa Jaalalaati.
Guyyaa kanatti jaalalleewwan kaardii,chokkolaataa,daraaraa diimaa ka akka abraasaa fi kennaa hedduu walii kenna.
Kennaan guyyaa akkanaa kana walii kennan hagii guddaa waan milikkeeta onnee qabaati.
Maqaan Valentine jedhu kun maqaa paasteri Kiristaana jaarraa 14essoo keessa ijjeesaniiti. Namii kun kiristaana lama dhiirsaa fi niitii silaa wal fuudhuu hin malle wal fuusisee jedhanii ijjeesan.
Eegii sunii asitti Ingillaandi keessatti guyyaa kana ulfeessuu jalqaban.Achumaan aadaa fi amalii kun addunyaa keessati baballate.Warrii Ingilaandii gara Amerikaa dhufetti aadaa fi amala suniin dhufe.
Waraana Addunyaa II duubatti ammoo waraanii Amerikaa Awurooppaa jirulleen aadaa sun Awurooppaa geesse.
Amerikaa,Biriteyin,Jermenii,Kooriyaa Kibbaa,Xaliyaana,Jappaanii fi Jermenii faatti Guyyaa Jaalallee kana akkuma amalaa fi aadaa biyya isaaniitti hardha ulfeessuutti jiran.
Isanii Ameirkaa fi Awurooppaa fi biyya akka akkaa keesatti Guyyaa Jaalalaa kanatti jirtaniin guyyaan guyyaa gammachuu isanii haa tahuu jenne.
Happy Valentines' Day! Jechaa sirba Adele Laurie ka Hello..jedhu isan afeerra.