text:
[SQ, mudde 28,2017] Artistoota Oromoo Oromummaa qofaaf yakkamanii hidhaman, Mootummaan garboomsaa Wayyaanee mana hidhaa keessatti ji’oota dheeraaf dararaa turee, gara mana murtii himata kan irratti bane ta’uun nii yaadatama. Artistoonni Oromoo afaan isaanii guddisuuf aadaa isaanii guddisuuf akkasuma rakkoo uummata isaanii baasanii waan sirbaniif kaawwan immoo Oromoo waan ta’aniif qofa kan hidhaman ta’uun ifaadha.
Beellama dhedheeraa irratti fudhachaa turuun mana Murtii biyyatti beekamaadha. Ammas dabalataan guyyaa dheengaddaa dhaddachi mana murtii galmee Wellisaa Oliyaad Baqqalaa jalatti namoota himataman irratti ragaa nama 30 olii qindeeffamee ilaalaa tureera. Guyyaa dheengaddaa ragolee kanarraa waaree duraaf waaree booda kan yaada irraa fudhachaa ture, dabalataan guyyaa kaleessaa waaree booda ilaaluun murtii tokko utuu hinlaatin beellama dheeraa ji’a afurii olii fudhatee jira. Haaluma kanaan Akka lakkoofsa habashaatti ji’a 8ffaa gaafa 24 2017tti beellama dheeraa ji’a afuriif laatee jira.
Himatamtoonni kunneen
1, Wellisaa Oliyaad Baqqalaa
2, Wellisaa Eeliyaas Kifiluu
3, Wellisaaf Barreessaa Moibul Misgaanuu
4, Wellistuu Seenaa Solomon
5, Shamarree Qananii Taammiruu
6, Oliyaad akksuma kan ammaaf maqaa isaa of biraa hinqabne walumaa gala namoota torba ta’uun gabaasan keenya har’aa ifa godha.


c: text/html

text:
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Obbo Hayile-maariyaam Dessaalenyi, godinaalee Harargee Lixaa, Harargee Bahaa fi naannoolee ka biroo keessatti walitti-bu’insawwan uumamaniin lubbuu namaa dhabameef, gadda isaanii ibsanii jiran. Mootummaan haalawwan uumaman akka qoratuu fi ba’ii isaa akka beeksisu illee dubbatanii jiran.
Eskindir Firew, Finfinnee irraa akka gabaasetti, aanaalee naannoo Oromiyaa fi Somaalee jiran keessatti walitti-bu’insi uumame eega dhiheenya kanaa as hammaachuu isaa illee dubbatan, Muummichi-ministaraa Hayile-maariyaam.
Godinaa Harargee Lixaa, aanaa Daaroo Labuu, araddaa Gaadulloo keessatti, kanneen nageenya isaaniif jecha Buufata Poolisii naannoo sana jiru keessa akka buufatan taasisamanii turan – dhalattoota Somaalee lammiwwan Itiyoophiyaa irratti ajjeechaan jumlee irratti raaw’atamee jira. Mootummaan gochaa sana balaaleffataa, garee dhimma kana qoratu ka dhaabe ta’uu ibsuun fedha. Eega dhimmi sun qoratamee qulqulleeffamee booda, trakaanfiin barbaachisaan kan fudhatamu yoo tahu, ba’iin qorannaa sanaa tartiibaan kan uummataaf ibsamu tahuu ibsuun fedha. Haala wal-fakkaataadhaan Calanqoo fi naannoolee ollaa gandeen kanaatti walitti-bu’insawwan uumaman irraa kan ka’e, dhalattoota Oromoo naannawa sana jiraatan balaa du’aa fi madaa’uu dhaqqabee jira. Maqaa koo tii fi mootummaa federaalaatiin, balaa lammiwwan nagaa irra gahe kanaaf gadda cimaa natti dhaga’amee ibsaa, maatiilee miidhamtootaa, firoota isaanii fi guutummaa lammiwwan Itiyoophiyaatiif jajjabinan hawwa, jedhanii jiran. Sabaa-himaaleen gabaasaalee “itti-gaafatamni itti hanqate” ittiin jedhan dhiheessuu irraa akka of qusatanis hubachiisanii jiran.
Muummichi-ministaraa Itiyyophiyaa ibsa kana kennuun, koreen hoji-raaw’achiistuu EHADEG, dhimmoota yeroo ammaa irratti dubbata jira – odeeffannooleen jedhan ennaa dhaga’amaa jirutti tahuu gabaase – Eskindir. Ittii-ba’insi walga’ichaa garuu haga ammaatti hin beekamne. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Godina Booranaa magaalaa Moyaalee keessatti har’a ganama akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti naannoo sa’aatii shanii hanga sa’a torbaatti namoota nagaa irratti dhukaasa banuu dhaan namoonni 20 rasaasaan ennaa dha’aman kana keessaa kanneen sagal ta’an du’uu jiraattonni magaalaa Moyaalee fi ogeessi fayyaa Hospitaala Fulleessaa nuuf ibsaniiru.
Jiraataan magaalaa Moyaalee dhukaasa magaalattii keessaa ijaan arge jedhan tokko akka nuuf ibsanitti namoonni rukutaman kun kaan daandii irra kaan immoo manuma isaanii keessa taa’anii buna dhugaa kanneen turan kaan immoo hoteela keessatti jedhan.
Magaalaa Moyaaleetti kan argamu Hospitaala Fulleessaa jedhamutti ogeessa fayyaa kan ta’an obbo Badhaasoo Mirees magaalattii keessatti sochiin tokko iyyuu hin turre, namootuma nagaa irratti dhukaasi banamuu dhageenye. San booda madoon gara hospitaala keenyaatti ergamee kaan du’anii kan lubbuun hafan immoo kaan Moyaaleetti humnaa ol kan ta’e immoo gara Awaasaatti geessamaniiru jedhan. Magaalattiin waraanaan waan weeraramteef uummati rifatee ijoollee isaa qabate gara biyya hollaa Keeiniyaatti baqataa jiraachuu illee jiraataan magaalattii nuuf ibsaniiru.


text:
Mootummaan Itiyoopiyaa kan wal falmisiisaa ta’e guyyaa qormaanni biyyoolleessaa itti kennamu torban tokkoof dheeressee jira. Musliimonni fi qabsaa’onni mormii Oromiyaa keessaa guyyaa duraan qormaanni kun akka kennamu labsame Adoolessa 4 fi 7 gidduu yeroon jiru guyyaa ayyaana hiikaa soommana Ramadaanaa waliin wal irra bu’e akkasumas, barattoonni akka qayyabataniif yeroo ga’aa hin kennineef jechuun mormaaa turan.
Guyyaa qormaanni kun itti kennamuuf murtaa’e haaraan Adoolessa 11 haga 14 yoo ta’u hiikaan soommana Ramadaanaa darbee torban tokkoo booda ta’uu isaa ti. Guyyaan haaraan kun kanneen guyyaa itti dabalaa gaafataa turan qabsaa’oota mormii Oromiyaa keessaaf fudhatamuu fi dhiisuun hin beekamin jira. Kanneen yeroon qormaatichaa gabaabbachuu mormanii fi qormaanni sun akka inni baasamu goone jechaa turan keessaa tokko Jawaar Mohammed jijjiirraa isa boodaa kana akkamitti ilaala?


text:
Koriyaa Kaabaa yaalii dhukaasa misaa’eela Baalistic kan dhiyeenya kana gaggeessite kan ilaaleen golli naga eegumsaa kan Tokkummaa Mootummotaa har’a walgahii hatattamaa taa’uuf karoorfatee jira.
Jilli Uraagaay kan Tokkummaa Mootummotaa keessaa akka jedhutti Yunaaytid Isteetes, Koriyaa kibbaa fi Jaapaantu walgahiin kun akka waamamu gaafate.
Koriyaa Kaabaa wiixata har’a akka jetteetti, misaa’eela Balistiik kan fageenya giddu galeessaa furguggifamuu danda’uu hedduminaan oomishuuf, akkasumas waraana ishee waliin bobbaasuuf amma qophoftee jriti.
Waraanni Koriyaa Kibbaa gama isaan misaa’eelli Dilbata kaleessaa waaree booda kutaa Piyoong Yang Kibbaa irraa kan dhukaafame yoo ta’u fageenya lafa Kiiloo meetra 500 erga furguggifamee booda galaana Jaapaan keesa bu’e.
Yaaliin dhukaasa misaa’eela kanaa torban tokko keessatti yeroo lammataaf geggeessamuu isaa yoo ta’u waggaa kana keessa yeroo yaalamu kun kurnaffaa ta’u isaati. Yunaaytid Isteetes Koriyaa kaabaa irratti dhiibbaan goote hin hojjanne yaada jedhu Ministriin dantaa alaa Amerikaa Rex Tilerson soba jedhan.


text:
Komaand Poostiin labsii yeroo hatattamaa Itiyoophiyaatiin hundeeffame, dhimma hojii irra oolfama labsichaa irratti gaaffii fi himannaa paartiileen siyaasaa dhiheessaniif deebii kennuuf – jechuudhaan, har’a, paartiilee siyaasaa waliin walga’ii taa’ee jira.
Akka hoogganoonni paartiilee mormituu jedhanitti, dhimma hojii irra oolfama labsii yeroo hatattamaa Mootummaan baasee sana irratti gaaffii mormitoonni qabaniif akka deebiin kennamu gaaffii gama paartiilee siyaasaa irraa dhihaateef deebii kennuuf jecha wal-ga’ichi akka waame hoogganoonni komaandi poositii dubbachuu isaanii – hoogganoonni paartiilee siyaasaa walga’ichatti hirmaatan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran.
Kanneen walga’ichatti hirmaatan keessaa tokko ka ta’an – itti-aanaa dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Mulaatuu Gammachuu akka jedhanitti, paartiileen mormituu otuu Komaand Poositii sana irraa ehama hin argatiin walga’ii uummataa waamuu hin dana’an. Uummata bal’aa waamanii waliin haasa’uu hin danda’an. “Gaaffii uummataa moggaatti qabanii, labsii akkanaatiin mirga paartiilee siyaasaa fi uummataa ukkaamsuu yaaluun furmaata ta’uu hin danda’u” jedhu – Obbo Mulaatuu Gammachuu.
Kana cuqaasuun guutummaa gaaffii fi deebii kanaa dhaggeeffadhaa


text:
Magaalaa Neew Yoork keessa kan jiru waajiira haadhoo “Traamp Tawoors” jedhamu keessatti bilbiloonni prezidaant Traamp itti gargaaramaa turan dhoksaan akka dhaggeeffatamaniif Obaamaan ajaja kennan jedhu Traamp.Himata isaanii kanas gargaartoonni prezidaantichaa kanneen Waayit Haawuus keessa sirrii dha jechuun har’a falmaa jiran.
Traamp himannaa isaanii kanaaf ragaa qabatamaa kan hin qaban jedhama. Dubbii himtuun Waayit Haawuus Saaraah Saandars akka jedhanti daayreekteera dhaabbata seera hojii irra oolchuu fi waajiira qorannoo federaalaa (FBI) Jeemes Komeey ka dubbatan Traamp fudhachuuf fedhii hin qaban.
Komeey akka jedhanti Obaamaan waan Traamp dubbatan akka dhoksaan dhaggeeffatamuuf ajaja hin laanne.Bara bulchiinsa Obaamaatti tika nagaa biyyoleessaaf Daayreekteera ka turan Jeemes Klaaper waan Traamp jedha kana ittiin falaman.
prezidaantTraamp sambata darbe Twitarii irratti akka barreessanti filannoon injifachuu koo yeroo muraasa dura bilbiloonni koo dhoksaan akka dhaggeefataman Obaamaan ajajuu isaa ammaan bira ga’e jedhan.


text:
Miseensa mana maree US kan ta’an Steve Scalise Waxabajjii 14 rasaasaan dha’amanii erga madaa’anii yeroo jalqabaaf gara mana maree bakka bu’ootaatti deeb’uu dhaan dinqiin ta’uu danda’uu isaaf ani fakkeenya jiraataa dha jechuu dhaan waahiloota isaaniif ibsan.
Balaa madaa’uu du’aan isaan ga’uu malu irraa oolanii baatilee hanga tokko booda Scalise suuta adeemuu dhaan har’a gara mana maree duratti kan dhiyaatan ulee dhaan deggeramuun yoo ta’u seera tumtoonnis gammachuun simatan.
Erga Alexandria, VA keessatti itti dhufaafamee as yeroo jalqabaaf tura Ibsa waahiloota isaaniif kan kennan.


text:
Qabsoo karaa nagaan gaggeeffamu kan tumsan Dr Mararaa Guddinaa seenaa siyaasaa Itiyoophiyaa keessatti yeroo dheeraaf kan hirmaataa turan akka ta’e kan hubachiise ibsi Kongreesii Federaala Oromoo badii tokko malee hidhame jedha. Ibsa kana yeroo baasnuu mootummaan ilaalee deebii itti kenna jennee miti garu addunyaaf ibsuuf malee jedha KFO. Obbo Baqqalaa Garbaa fi hogganoota paartichaa ka biroo yeroo dheeraaf hidhaa keessa akka jiran ibsuun amma immoo Dr Mararaa Guddinaa itti dabalaa jiru jedha. Hidhamuu Dr. Mararaa kan ilaaleen waajiira dhimmootii komunikeeshinii Itiyophiyaaf ministeera kan ta’an Dr. Nagarii Leencoo gaafatamanii,
Akka odeeffannoo ani qabuutti, Dr. Mararaan ka hidhaman, haala labsii yeroo hatattamaa wajjiin wal-qabateeni. Isumayyuu ammoo, ka Paarlaamaan Itiyoophiyaa shororkeessota jedhee remade – dhaabbatoota shororkeessotaa wajjiin wal-quunnamtii-qabaachuun, waliin shira gochuun kan dhorkame waan ta’eef, shakkamanii to’annaa jala galfamanii jiru. Amma gaaddisa seeraa jala waan jiraniif, Dr. Mararaan kanatti shakkamanii hidhamuu isaanii ti amma kan ani beeku. Qorannaan irratti geggeessamee, himannaan irratti dhihaate immoo –hidhaatti isaan tursiisaa? Yeroo gabaabaatti walaba isaan taasisaa? inni jedhu garuu deemsa seeraatiin waan beekamu waan ta’eef, isuma eeguu wayya, jedhan.
Garuu, Dr Mararaa irratti himannaan dhiyaate shoroorkeessummaa ta’uu Abukaatoon isaanii ibsanii jiru.


text:
Gaa’ila dura jiraachuu kan qabuu walitti dhufeenyi seera qabeessi maalii dhaa?
Gaaffii: Gaa’ila dura jiraachuu kan qabuu walitti dhufeenyi seera qabeessi maalii dhaa?
Deebii: Efe. 5:3 nutti hima, “qulqullootaaf akka ta’utti garuu ejjaa fi xuraahummaa hundumaa yookaan hawwiin isin biratti raawwatee hin dhaga’amiin.” Wanti kam illee, ejjaa fi “ka’umsa” yoo ta’ee illee kristaanaaf sirri miti. Kitaabni qulqulluun wantoota isa kami “ka’umsa” akka ta’an tarreefama isaa nutti hin himuu yookaan sochii qaamaa isa kam gaa’ila fuula dura lammanuu gochuu akka hin qabne hin ibsu.Ta’us, kitaabni qulqulluun dhimmicha adda baasee yoo ibsuu baatees, Waaqayyoo “gaa’ila fuula dura kan godhamuu wal qunamtii saalaa” fudhateera jechuu miti. Isa tokko wal qunamtii saalaatiif qophaa’aa gochuuf tapha jaalalaa kan argisiisuu ni karoorfama. Haala loojikiitiin achi irraas, taphi jaalalaa kan wal fuudhaan lamaaniif dhorkaa qaba. Gochi tapha jaalalaa fakkaatuu kam iyyuu hanga gaa’ilaatti dhorkamuutu irra jiraata.
Wanti shakkisiisaan tokko yoo jiraatee, lammanuu kan wal hin fuudhiin ta’uu qabaachuu fi hin qabaatiini isaa gochi adda hin bane, dhabamsiifamuutu irra jiraata (Rom. 14:23). Isa kamiif iyyuu feedhiin hundumtuu fi dursi fedhi gochi dursa fedhi warra wal hin fuudhiin lammaniif dhorkaadha. Warri wal hin fuudhiin lamaan fedhii raawwachuuf kan isaan qoru gochi kam iyyuu dhabamsiifamuutu irra jiraata, sunis kallatti ejjaa kan kennisiisuu dha, yookan dursa tapha jaalalaa godhamee kan fudhatamu. Paasteeroonni baay’eenii gorsitootni kristaanootaa jabeessani gorsu, lammanuu harkaa fi harka akka wal hin qabannee, harka gatiitti irra akka hin keeyannee fi, dhungoo salphaa irraa kan hafee akka hin deemne, gaa’ila dura. Warri wal fuudhan laman baay’inaan wali wali isaanii qophaa isaanii kan hirmaataan, gaa’ila adda ta’e sana wal qunamtii saalaa adda ta’ee qabaatu.
English
Gaa’ila dura jiraachuu kan qabuu walitti dhufeenyi seera qabeessi maalii dhaa?


text:
Bineensi Eegatan Nama Hin Nyaatu!
Damee Boruu: Caamsa 1, 2018
Qabsoo billisummaaf yaroo gochaa jirru kana haala qabatamaa xinxallee hundee qabu irra dhaabbannee of eegannaa guddaan tarkaanfannee malee diinni keenya duraa kan taate TPLF karaa maraan kiyyoo nuuf hidhaa jirti. Shira diinaa fuula duraan nutti dhufaa jiru hubachuun rakkisaa miti. Isa gantuu fi gaaduun fira fakkaattee ijoollee keenya fixaa jirtu hubachuun salphaa miti. Gocha waraanni Agaazii ilmaan Oromoo tumu, hidhu, ajjeesu, qee’ee isaa irraa buqqisuu fi jumulaan lafaa irraa dugugee fixxaa jiru namni hin dammaqne nutti jennu iyyuu ni hubata. Haalli kun haalan suukaneesa tahu illee murannoo guutuun uummatni keenya dura dhaabbatee wareegama qaalii baasaa jira.
Oromoo Oromoon cabsuun warra Habashaaf tooftaa haaraa miti. Uuummatni keenya harqoota garbummaa jala itti akka kufu godhuu irraa kaasee bara baraan tooftaan lubbuu itti dheerefatan keessa sadarkaa ol aanaa qaba. Har’as haala baayyee nama gadisiisuun gantuu fi gaaduun fira fakkaatee ilmaan Oromoo kumaatamaan fixaa jirtu horachuu irra dabartee eenyummaa keenya qabsoo hadhawwan argame dhabamsiisuuf nutti agaamattee jirti. Shira summii damma irra dibanii qoonqoo uummata keenyaatti gad dhiibaa jiran saaxila baasuu fi qbasoo hadhooftuu irratti gochuudhaan harkaa fashasiisuun dirqama sababoontota Oromoo taha. Irra deebinee deddeebinee OPDO akka meeshaa dhuunfatti kan bixxilatee ittiin deemu TPLF akka tahe dagachuu hin qabnu waliif ibsaa jirra. Kana jechuun OPDO keessa namootni saboonummaa qabanii fi mirga saba isaanii dhaabbatan hin jiran jechuu meti. Akka ijaarsaatti OPDOn meeshaa diina fayyadu malee abdan kan uummata Oromoof dhaabbtuu fi dhaadatu miti. Keessattuu hoogantoonni OPDO ergamtoota TPLF akka tahan mamii qabaachuu hin qabnu.
Maxxansaa koo yaroo darbee “ Afuuffiin Madaa Hin Fayyisu” jedhuu irratti jumulaan dhumaatiin ilmaan Oromoo prezedantii Lammaa Magarsaa jalaatti irra gahe walitti qabaa walii gala prezedantoota Oromoo jalatti akka hin geenye ibsuuf yaaleen jira. Tibana diinni dubaan uummata keenya rasaasan haleelaa karaa fuula duraan ilmaan isaan summii isa wagaa jiru. Afaan uummata dubbatanii uummata nyaachuu fi nyaachisuu caaala diinummaan hin jiru. Qabsoon Fincila Didaa Garbummaa kan jabaatee deemaa ture Oromiyaa keessatti akka tahe wal nama hin gaafachiisu. Qabsoo kana qabaneessanii of ijaaruuf waan yaroon baraachiseef Labsiin Yaroo Muddamaa inni duraa dhiiba OPDOn labsame.
Kan sadarkaa duraatti akkeekatamee ture Qeerroo Bilisummaa Oromoo akka tahe shakkiin hin jiru. Baatiin jaha keessatti waan milkaa’uu dadhabaniif baatii sadii akka itti dabalatan ni yaadatama. Garuu waan OPDOn hubate tokko Qeerroo Bilisummaa dhabamsiisuun akka hin danda’amne dha. Kanaafuu ofumaa iyyuu qeerroo bilisummaa Oromoo of fakkeessuun Qeerroo bilisummaa Oromoo keessa harka galfachuuf yaallii guddaa goote. Foolee fi Abbaa Gadaa sobaa kabeebsuun uummataa Oromoo burjaajessuu tooftaa isa duraa godhattee as baate.
“ Yaroo roobaa dugdati na baattee, yaroo fixxeensaa garaa jalatti na baatee, yaa aayyoo jaalalli kee eessaa jiraa?”, jette mucaan jaldeessa. Obbo Lammaa Magarsaa Labsii yaroo muddamaa uummata Oromoo irratti labsee ilmaan Oromoo kumaatamaan ajjeessaa fi hidhaa “uummata Oromoo utuu qabnuu maal sodaanna”, “utuu Uummatni Oromoo dhakaa natti darbatee iyyuu an garuuma uummata kootiin baqadha” , jechaa ficcisiisuun cubbuu guddaa dha. TPLF akka isaan sobanii fi uummata dognogrsaniif isaan leenjiftee guddifatte gad dhiifte. Kunoo har’a kan facaafte haamachaa jirti. Yaroo ilmaan Oromoo wal harkaa butanii saba isaanii burjaajjeessaa jiran teessee nutti kofalti.
“ Bineensi Eegatan Nama Hin Nyaatuu”, jedhan. Dr. Abiyi durumaa kaafne waan arganneef nu gaaga’uuf ayyaana hin argatu. Warra Uummata Oromoo irratti hammenya hojjete hundaa faarsaa, mataa itti baachaa fi badhaasa kennaaf jira. Eenyummaa keenya dhiga kumaatamaan mirkanneefachaa jirru nu irraa xiqqeessuu yaada. Eenyummaa keenya humnan arganna malee eenyu iyyuu akka nuuf kennu orma irraa gaafachaa hin jirru. Hiree keenya qabsoo keenyaan murteefanna. Dr. Abiyi Habashoota biratti jaalatmuu fi faarsamuuf jedhee yaadni uummata Oromoo xiqqeessuuf dhidhitachaa jiru akka deebi’ee isa ciniinu dhagachuu hin qabu ture. Suusiin Impaayeera Itoophiyaa Dr. Abiyi fi Obbo Lammaa rakkisaa jiru karaa keenya waan hin dabarreef itti hin rakkannu.
Foolee ijaaruun qabsoo fi sochii Qeerroon Bilisummaa Oromoo dhaabbachisuu fi gufachiisu hin dandeenye. Qeerroon Bilisummaa Oromoo kun baduun isaa hafee qaama ijaarsa OPDO keessaa akka qinqanii seenee nu nyaachaa jiraa yaadoo qabu. Obbo Lammaan yaroo Uummata Oromoo itti gad bahee an isiin wajjin jirra jedhu akka miseensonni OPDO saboonnummaa qaban fi yaada Qeerroo Bilisummaa Oromoo fudhatanii jiran of saaxilaniif malee jaalala Oromoof qabuu agarsiisu hin ture. Wal gahii EPRDF torbaan dheeraaf godhaa turan keessatti uummata goowwomsuu fi burjaajessuuf drama isaan gochaa turan yoo dhiifne duubaan shira xaxxaa turuu isaanii hubanna. Duris tahe bara kana wal jiddutti rakkina tokko hin qaban.Waan hiikaatanis hin jiru. Rakkinni isaan qaban uummata wajjin dha.
Rakkina uummata wajjin qaban domsuuf ammas dhiiba OPDOn Labsiin Yaroo Muddamaa Lamaffaa labsame. Inni kuun akeekni isaa duraa miseensota OPDO warra tahan of keessaa qulqulleessuu dha. Kan hidhatti guramaa jiru, daballoota, kabinoota, polisoota Oromiyaa fi kantiibota magaalan Oromiya warra miseensota OPDO tahni. Ummata Oromoo lafa irraa duguguuf fi dhalaataa Oromoo fixxuun hundee kaayyoo TPLF waan taheef amma TPLF jirtu yoom iyyuu itti fufa.
Dhugaa dhuksuu caalaa cubbuun uummata irratti hojjetamu hin jiru. Akka Obbo Lammaan imimaan sobaa bo’u kan agrsiisu guyyaa (2/10/18) waraanni Agaazii uummat Oromoo Moyyaaletti guyyaa waaree lafa irraa haxa’u Obbo Tayee Danda’aa mootummaan uummata kana beekaa ajjeesse jedhee waan dhugaa dubateef mana hidhatti darbate. Inni lamaffaa warra Abbaa Gadaa dhumaatii Uummata Oromoo Irreecha Haroo Arsedee (10/02/16) tahe irratti “maloo namni qawween du’e hin jiru jedhaa UN commissioner itti nu himaa” jedhanii kadhatan. Warri afuuftuu fi bitamtuun garaa ishee qofaaf biyya lafaa kana irra jiraatu seenaa fi aadaa saba ishee beekuun dursuu qaba . Uummatni Oromoo kan ofti boonu Sirni Gadaa akkas ishee qaanesu waan qabuuf. Abbaan Gadaa dhugaa hin dhoksu, seera hin dabsu. Yaa abbaa gadaa bara baraan jiraadhaa. Waalluu ulfinaa ufadhaa . Seenaan Oromoota qabsoo kana irratti wareegamee fi dararamee bara baraan isin yaadataa hafa.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Dr.Abiyyi Ahmed muummeen ministera Itoophiyaa haraahii Wiixta dhufu Ebla, 2,2018 kakatee hujii jalqabu kana waan hedduu abdatan.Dr.Abiyyi miilota obboo Lammaa Magarsaa fa ka hujiin isaanii siyaasaa Itoophiyaa jijjiiraa dhufe keessaa tokko.
Abdii qofaa mitii waan namii irraa eegatu,rakkoo ummatii Oromoo keessa jiru ta addunyaallene beettu,bulchiinsii isaa fala qabaa jedhulleen hedduu.
Dr. Abiyyi filatamuu jechuun rakkoon qeerroon Oromoo,ummatii Oromoo gaafachaa lubbuu itti dhabaa bahe deebii argatti jechuu miti, ka jedhulleen hedduu.
“Halkan tokko nagaan buluun waan tokko,nama keenna ka dhiphuu fi bal’inna keenna beekuu fi ka ummata keenna keessaa filatamuu waan guddoo.Kanuma abdannee gammannae,”jedha warrii Mooyyalee fi Yaaballoo wa nutti hime.
Mooyyalee magaala godina Booranaa namii kuma hedduu waraana jedhee Keenyaatti keessaa baqate.
Dr. Abiyyi qabsoo Qeerroo fi ummata Oromootti asiin gahee kun jalqaba malee dhumaa mitii ka jedhulleen hinuma jira.
Namii hagii tokko ammoo sirna jijjiiramu malee namii jijjiiramee waan hedduu hin fiduu jedha.
Paartii ADWUI akkuma itti amantee Dr.Abiyyi muummee ministeraatii filtte jijjiirama gama siyaasaatii fi gama cufaanuu dhufu kana itti amante jedha namii hagii tokko.
DH.D.U.O jijjiirama amma itti jiru ka Dr.Abiyyi asiin gahe kanaan deemee jennaan ufi qofaa mitii siyaasaa Itoophiyaatuu jijjiiruuf humna guddoo qaba jedha.
Isan ammoo Dr.Abiyyi Ahmed Itoophiyaa eessatti geessa jettan,jijjiiramii bulchiinsii isaa Itoophiyaatti dhufu maan fa seetan?


text:
Itifayaduuma Seraa Itifayaduuma Seraa
Isiin salphaadhan fi fayyadama Itoophiyya portalii imootumma(sitii)kan ilalichisuu gaafiifi yaada irrti waliigalamee fi haalawwan,akkasumma seeroota Itoophayan ittin bulittuudha.Sitiin ittiin salphadhan kan ilalamuu waliigaltee kessaniff haala Fayyadama gaafiifi yaada irratti waliigalamedha.Salphadhan ittifayyadamuu,browsii gochuu,fi sitichatt fayyadamuu,kan fudhattuu,kan dhabii hinqabinnee ykn uulageen,Fayyadama gaafiifiyaada irratti waliigalame fi haala ittin fayyadama isatidha.Ejeensii Odeffannoo Itoophiya fi guddina tekinologii walqunnamittii suphuu mirigga jijirra Fayyadama gaafiifi yaada irratti waliigalame fi haala fayyadama fi ykn beekisisa maxanisuu kan fakkatuu fuula kanarratti.
Jijiirraan kamiyuu kan gaarii ta'uu maxansuudhan,yookana hintane ibisuudha. Ittii fuufinsii fayyadama sitii akka ittifufuttii manxanfamma kamiyuu jijiiruu barbaachisumma fudhachuu kee jijiraa sanarrat.Kan gochuu qabidduu yeroo yeroodhan fuula kana ilaludhan keessa debii Fayyadama gaafiifiyaada irratti waliigalame hangana fi haala fayyadamatidha.


text:
Suuratu Al-Faatihan “Faatiha” jedhamte tan moggaafamteef Qur’aanni waan ittiin banamuufi. Suuraa tana ilaalchisee Aalimman akki jedhan “Hiika Qur’aanaa tawhiida, Ahkaama (murtiwwaan), mindaa, daandii ilmaan Aadam fi kan biroo ilaalchise tan of keessatti cuunfite qabatteedha. Kanaafi, Ummul Qur’aan (Haadho Qur’aana)” jedhamte tan moggaafamteef.”[1] Read more
Jireenya kee keessatti kitaabota lama dubbisuu/qo’achuu hin dagatin. Tokkoffaa Jecha Rabbii kan ta’e Qur’aana. Lammaffaan immoo yuniversii nu marsee jiruudha. Yommuu Qur’aana dubbisnu, hubannaa fi xinxalliin dubbisuu qabna. Yommuu kitaaba yuniversii jennu immoo, wantoota Rabbiin uume irratti xinxalluu fi dandeetti Rabbii hubachuudha. Guyyaa guyyaan yommuu uumama samii, dachii, biqiltootaa, bineensota fi beeladoota, gaara fi kkf irratti xinxallitu, qalbiin tee ni kakaati, dandeetti Rabbii ni hubatta. Halkan samiin urjiile fi ji’aan akkamitti akka bareechifamte mee ilaali. Ganamas, bulee qulqulluu, qaawwa wayitu tan hin qabne fi aduudhaan akkamitti akka ibsamte mee itti xinxalli. Yoo akkana goote sammuu kee iddoo sirriitti fayyadamaa jirtaa jechuudha. Imaanni kee sii dabala. Read more
Sadaqaa jechuun hojii gaarii kamiyyuu gara Rabbii ittiin dhiyaatun ajrii (mindaa) itti argataniidha. Fakkeenyaf, Subhaanallah, Alhamdulillah, Allahu akbar jechuun sadaqaadha, maallaqaan nama gargaarun sadaqaadha. Garuu yeroo baay’ee sammuu namaatti kan dhufuu maallaqa namoota harka qalleeyyitiif kennuudha. Eeti, sadaqaan isaan qofa irratti kan daangeefamu osoo hin ta’in firoota fi hawaasa bal’aaf gargaarsa fi deeggarsa kennu kan of keessatti hammatuudha. Read more
Dur irraa kaase hanga ammaatti gaafin, “Eessaa ka’ee garam deemaa jira?” jedhu sammuu dhala namaa dhamaasaa kan jiruudha. Deebii kanaa ima barbaadu. Garuu madda sirrii keessa waan hin barbaannef baay’een isaanii argachuu hin dandeenye. Gaafiin “Du’aan booda jireenyi ni jiraa?” jedhu wal-dhabbii fi mormii baay’ee kan kaase fi ammas kan kaasaa jiruudha. Namni erga du’ee ni kaafamaa moo akkanumatti biyyee ta’ee hafaa? Read more
Barruun tuni barreefamoota gaggabaabo ji’a Sadaasa (November) 2016 fuula Fesbuuki Jireenya Badhaatu irraa walitti funaannamtedha.
Mallatoole fedhii lubbuu hordofuu agarsiisan keessaa tokko, wanta badaa ta’e garuu gaarii fakkaatu hojjachuuf ni ariifatta. Mirqaanaa fi kokolfaa hojjachuu jalqabda. Sheyxaanni hojii badaa kana garmalee miidhagsa. Haa ta’uu malee, boodarratti gaabbii fi gadda laalessaatu sitti dhagahama. Haalli akkanaa si qunnamee beekaa? Yoo si hin qunnamiin, namoota naannoo kee jiran baditti kan lixan ilaali. Fakkeenyaf, gurbaa fi intalli, mirqaansu fi kokkolfaa karaa haraamatin walitti dhufu. Akkuma yeroon darbuun hariiroon isaan jidduu jiru gaabbii fi gadda akka ibiddaatti nama gubuutti jijjirama adeema. Kanaafu, hojiin badaan gaarii yommuu sitti fakkaatu fi hojjachuu yommuu eegaltu kokolfituu fi kan gammaddu yoo taate, fedhii lubbuu hordofaa akka jirtu yaadadhu, dhumti hojii keeti gaabbii fi gadda hamaa akka ta’u beeki. Nafsee tee faallessi. Obsii. Kuni mallattoo jalqaba dhukkuba fedhii lubbuu hordofuuti. Read more
Mana barnoota keessa taanee yommuu siviks barannu boqonnaan “Qusanna (Saving)” jedhu tokko hin hafu. Bara baraan boqonna kana barataa turre. Garuu wanti ach irratti barraa’u tiyoori qofa moo shaakala qabaa? Rakkoon mana barnootaa guddaan tiyoori qofaan sammuu hadoochu, barattoota shakalsiisun ykn akka shaakalan karaa itti agarsiisun hin jiru. In sha Allah har’a bal’innaanis ta’uu baatu hanga ta’e waa’ee qusannaa ni ilaalla. Read more
Daldala keessattis ta’ii jireenya keessatti namni tokko milkaa’uf amaloota filatamoo fi gaggaarii ta’an qabachun isarra jira. amaloonni kunniin takkaa uumaman takkaa immoo adeemsa keessa argamu. Namni amala badaa yoo qabaate jireenya keessatti milkaa’u akka hin dandeenye beekun amala badaa kana ofirraa kaasuf haa carraaqu. Namni tokko milkaa’uf xiqqaate xiqqaatu amaloota armaan gadii saddeet horachu qaba. Read more


text:
Itiyoophiyaa keessatti dararaa fi ajjechaa mootummaan lammiwwan isaa irraan ga’aa jiru haa dhaabatu jechuun lammiwwan Itiyoophiyaa waashiingtan fi naannoo ishee jiraatan har’a hiriira nagaa ba’uun gaafatan.
Jijjiramni Itiyoophiyaa keessatti dhufuuf yeroon isaa amma kan jedhan hiriirtonni kun iyyataa fi gaaffii isaanii ministrii dantaa alaa kan Yunaaytid Isteestti kan dhiyeeffatan ta’uun beekamee jira.
Hiriira kana irratti namni lakkoofsaan guddaa ta’e ba’u isaa kanneen ijaana rgan beeksisanii jiru.


text:
Barnoonni lammummaa fi naamusaa akkasumas demokraasiin manneen barnootaa keessatti maal akka fakkaatu qorannichi muul’isuuf yaalera.
Barnoonni lammummaa kutaa 5 jalqabee kennamaa ture rakkoo hoggansaarraa kan ka’e bu’aa amma barbaadamu hin buusne jedhameera.
Qaamolee dhimmi ilaallatu waliin qindoomanii hojjechuu dhabuun, qabiyyeen kitaaba barnootaa irra deddeebii ta’uu, haalli ittiin dhiyaate kaayyoo isaatin faallaa ta’uu, barnootichi bifa gurmaa’en hogganamuu dhabuunis rakkoolee isaan jajjaboo turan jedhameera.
Daayreektarri olaanaa wiirtichaa obbo Abbaay Tsahaayyee fi obbo Barakat Simi’oon waltajjicharratti yaada laataniin, rakkoo mudate furuun; sirreessuun barbaachisaadha jedhan.
Ministirri Ministeera Barnootaa Dooktar Shifarraaw T/maariyaam akka jedhanitti, barnooticha fooyyessuun bara dhufturraa kaasee hojiirra akka oolu ni hojjetama.
Muummeen ministiraa obbo Haaylamaariyaam Dassaalanyis rakkoo hoggansaarraa kan ka’e barnootichi bu’aa barbaadamu buusuu dhabuun isaa fudhatama akka qabu kaasanii, qooda fudhattoota hunda hirmaachisuun hojii qindaa’aa hojjechuun barbaachisaadhas jedhan.


text:
Arjentiinaa biyya taphattoota kubbaa miila ahedduu horte.Diyaagoo Armaando Maradoonaa, Di Maariyaa,Aguheeroo,Liyonel Meesii fi nama hedduutti achii bahe.
Diyaagoo Maradoonaa ka amma ganna 56 kun bara 1976 haga 1994 ganna 18 keessatti goolii 259 kilabii keessa taphatee galche.
Dorgommii waancaa kubbaa miilaa bara 1986 biyyitii isaa Arjentiinaan maqaa isaatiin waancaa addunyaa moote.
Namii kun ammallee kilaabii biyya UAE AL-Fajaariyaa leenjisuuf qaxaran.Ganna shanin duratti ammoo kilabuma biyya UAE- Al- Masal keessaa gussan
Al Fajariyaan kilabii UAE jajjaboo keessaa lammeessoo.
“kunoo ani leenjisaa kubbaa miilaa Al-Fajariyaatii qubaa naa qabaadhaa,” jedhee FB ufi irratti barreefamte Maradoonaan.
Maradoonaan bara 2008-2010 ammoo manaajera kubbaa miilaa biyya isaa tahee hojjate. Maradoonaan abbaa ijoollee shaniitii.
N’Golo Kante beettuu?
Gurbaan ganna 26 kun gama bitaatiin lakkoofsa 7 keeyyatee taphatu kun Faransaayitti haa hadhalatu malee warrii isaa Maalii, Afrikaa dhufe.Kilabii Chelsii fi kialbii biyyoolessaa Faransaayii jidudu taphata.
Barana badhaasa FWA,Football Writers Association jedhan badhaafame. FWA,Waldaa gaazexeessitota gabaastota ispoortii afaan Ingiliiziin hojjatanitti taphataa jajjabaa jedhan itti dhugeeffatan badhaasa.
Namii Kaanteetti aanee badhaafame taphta Beljiyeem Eden Hazardi. Hazaardi dhalootaan Beljiyeemii kialbii Chelsiitii fi biyya isaatiif taphata.Namii sadeessoo ammoo gurba UK,Dele Ali ka amma kilabi Tottenhaaamii taphatu.
Kilabii Leser City bara 2016 maqaa Kaanteen shaampiyoonaa EPL taate.
Kilabiin innii lakkoofsa 7 keeyyatee jidduu taphatuuf,Chelsii barana tapha gugurdaa 4tti hafeef ammallee qabxiin sadarkaa EPL tokkeessoo jirti.
Pirezidaantiin Waldaa Kubbaa Miilaa Afrikaa[CAF) Ahmad waldaa isaa ya mindaa fudhachuu dide.
Ahmad Bitootessa dabre keessa Iisaa Ayaatuu moohee pirezidaantii CAF (Confederation of Africa Cup) tahe.Baruma hujii jalqabe sunitti waldaa kana waan hedduun jijjiiraa jedhee waadaa gale.
“Mindaan CAF irraa argatan ulfinna namaa hin qabu,” jedha.Akka innii jedhutti mindaan namii waldaa kana keessa hojjatu bulchoota haga pirezidaantii jiranii diidessanii beekuu malan.
Federeshiiniin waldaa Kubbaa Miilaa Addunyaa ka Waldaan kubbaa miilaa Afrikaalleen keessa jiru guyyaa shaniin duubatti kora guddaa taa’a.
Waldaan kubbaa miilaa addunyaa waldaa horiin ummataa miliyoonii hedduu boollatti dhahe jedhanii yoma hedduu himatan.Ka Ahmed ammatti diidessanii beekuu baatanillee mindaan pirezidaantiin FIFA Sepp Bilaater bara 2015 argate Euro miliyoona 2 fi kuma 600ti.Euroon doolarii Amerikaatuu hin caalti.
Ahmed nama biyya Maadagaskaariiti durii bulchaa waldaa kubbaa miilaa biyya isaa tahee hojjachaa bahe.


text:
Jala Bultiin Sadaasa 09,Guyyaa FDG fi Anaa Dhufuun Barattoota Oromoo University Jimmaa Biratti Sirna Ho’aa fi Aja’ibsiisaan Kabajame.
baratota-university-jimmaa.mp3
Sadaasa 04,2012 Jimmaa
Gabaasa: Sadaasa 3/2012 Goototni Barattootaa Oromoo Qophii Anaa Dhufuu Barattootaa Haaraawwaa Bara kana Gara Mooraa University Jimmaa Seenaniif Qopheessaan Sababeeffaachuun Qophii Jalbultii Yaddaannoo Sadaasaa 9/2005′n barana Sadaasaa 9/2012 Waggaa 7ffaaf kabajamuuf Jiruu Sirna Ho’aa ta’een Gaggeeffatan. Qohiin kun Adda Durummaan Gumii Dagaginaa fi Guddina Afaan Oromoo Fi Qeerroowwaan Sabboontotaa Baratootaa Oromoon kan qophaa’ee ta’uu ibsame.Qophiin kun torbee sadii oliif mootummaa abbaa irree Wayyaaneetiin akka hin gaggeeffaamnee dhorkamaa turullee cichoominaa fi Jabinaa Qeerroo Baratootaa Oromoo fi sababbontotaa baratoota Oromoo Gumii Dagaagina fi Guddina Afaan Oromoo keessaattii gahee guddaa qabaniin kan ta’ee ta’uu Hubatamera, Sirna qophii kana kessaattii caasaan ijaarsaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo dungoo qabsisuun yaadannoon gootototaa Oromoo Sadarkaa har’a ilmaan Oromoo irraa jirruu kanaan nu ga’aniif godhame, sana ittii ansuun eebbii baratoota Oromoo qaroo ta’aniin godhamee ebbaa isaanii keessaattii baratotni Oromoo ”yaa waaq Oromoo tokkoo tasiisi, Biyyii kan keenyaa abbaa biyyaa nu taasisi, barataa lammiif falmatuu nu taasisi” jechuun Waaqa kadhatan, Itti fufuun kaleessaa gototnii Oromoo dhiigaa isaanii dhangalaasaanii lafee isaaniitiin nu ijaaranii afaan keenyaan akka dubbaanuu fi aadaa keenyaan akka noonnu godhanif galannii keenyaa guddaadha jechuun Qeerroon nuti dhaloonnii si’anaa kaayyoo goototni keenyaa dhiigaa fi lafee isaanii itti cabsuun asiin nu gahaan galmaan gahuuf maal hojjechaa jirraa? garamii garamittii deemaa jirraa? Maal quba qabna? Dhiraa Sonaa’ee Hin Agaruu Maal Yaadannaa? Oromommaa Fakkaachuun Mitii Ta’anii Argamuu dha, jechuun gaaffii ijoo dhimmaa Oromummaa sammuu keessaa wal kaa’an. dhaamsii iccitawaa ta’eef sabboontotni fi caasaan Qeerroo dursee wal hubachiisee Jiruu ‘ Qeerroowwaan Oromoo Sadaasaa 9/2005 yaadachuun, gotota Oromoo of bukkee isaanitii FDG Sadaasa 9/2005 keessaatti weereegaman yaadachuun gaddii guddaan akka itti dhagaamee ibsachuun kayyoo gototaa keenyaa galmaan haa geenyuuu harka walqabannee tokkummaan haa kaanu, tokkummaa keenyaa haa cimsannuu, diinaa nu diiguu rabbii nurraa haa ittisuu, Sarootaa fi Yeeyyootaa gototaa baratootaa Keenyaa adamsitee karaa deebisuu barbaadduu gamtaan jala dhabbaannaa, jechuun ergaa guddaa waliif dhaaman. Caalaamaadhumattii immoo hangafonnii qabsoo ilisummaa Oromoo Biliisummaa Ummataa keenyaaf jedhanii warraa yeroo jalqabaaf qawwee diinaattii dhukaasee jechuun warreen Akkaa Jeneral Waaqoo Guutuu, Bergader Jeneraal Taaddasaa Birruu, Magarsaa Barii, Maammoo Mazamir, kolonel Alamuu Qixxeessaa, Abishee Garbaa, Baaroo Tumsaa, Guddinaa Tumsaa, Haajjii Adem saadoo,Agarii Tulluu, Eleemoo Qilxuu fi kkf Seenaa isaanii yaadachuun ”Oromoo Jechuun isaanii nuti ilmaan isaaniti ilmaan Oromooti” jechuun Oromummaa jabeessaan.
Sirna Kana ilaalchisuun motummaan Wayyaanee guyyaa kaleessaa sadaasa 3/2012 waaree booda sa’aa 7:00 irraa egaalee humnotaa Waraanaa isaa Konkolataa Lakkofsaa Codii Gabatee hin qabnettii fe’uun mooraa University Jimmaatti nanneessaa ture, Halkan guutuus mooraan University Jimmaa keessaa loltotnii Wayyaanee uffataa siivilii ufaachuun warrii kan uffataa Poolisotaa mooraa Keessaa jijjirachuun halkan guutuu Mooraa University keessaa muddamaa akka bulan saxilamera. Yeroo ammaa kanaa gutuummaan magaalaa Jimmaa humnotaa Waraanaan egaama jirti, Wantii Baay’ee nama ajaa’ibuu goototni baratootaa Oromoo baay’inaa humna Waraanaa fi humnotaa tikaatiif bakka tokkoo illee utuu hin kenniin sagantaa fi kaayyoo sabboonummaa Qaban ifaan ifaatti diinattii mul’isaan, poolisotaa mooraa University keessaatiinis nuti eeggichaa keessaan hin barbaannuu, ofii keenyaaf iyyuu namusaa qabna, Koree namusaa mataa keenyaa ni qabna, isiin nu biraa hin dhufiinaa jechuun Poolisotaa moraa University Jimmaa akeekkachisaan, ”Oromoon namusaa qaba dimokiraasii addunyaan ragaa bahuufii dandeessuu qaba, kan nu jeequu fi Ummataa keenyaa shororkeessaa jiruu garuu Wayyaanee TPLF fi sirna nama nyaataa EPRDF dha jechuun barreessanii maxxansa,
Qaboon itti fufa! Gabrummaan ni kufa!
Posted on 04/11/2012, in Uncategorized. Bookmark the permalink. 1 Comment.
-
gumaan ummaata keenya akka kanatii hin hafu ni deebi’a now it is the time for all oromo people to be unite and struggle for freedom


text:
Salganeen seera ‘jury’ haala ajjeechaa Maaykil Braawun, mucaa ganna 18, xiinxallaa ture murtee irra gahe ifa godhe. Akka qorannoo salganee kanatti lubbuu Maaykil kan baase angawaan poolisii Daaren Wiilsan, ganna 28, yakka seeraaf isa dhiheessu tokkollee kan hinhojjanne ta’uu isaati kan mul’isu.
Ragaaleen qorannoo yakkaa salganeedhaan gadi lakkifaman akka addeessanitti, Daaren Wiilsan yeroo Maaykil Braawun woliin jeequmsa keessa turetti maaltu sitti dhagahamaa ture jedhamee yoo gaafatamu:
‘Na ajjeessuf deema ture.’ ‘Akkamittin lubbuu koo baraara?’ ‘Akkamittin kana jalaa ufbaasa?’ jedhaa dhiphachaa ture jechuudhaan qorattootatti himeera.
Itti dabaluudhaanis Maaykil qaamaan heddduu isarra guddaa ta’uu bira ce’ee baay’ee akka isa jeeqaa turee salganee fi poolisootaa yakka qoratanittis dubbateera.
Akka seera naannoo Misuuriitti (Ameerikaa) dhimmichi kuni yakka moo yakkaa miti wanti jedhu kan hundaayu yaada Daaren Wiilsan yeroo sanitti lubbuun isaa balaa jala seenuu isii guutummatti amanuu isaa irratti. Egaa, kanuma irratti hundaayeeti salganeen dhimmicha qorataa ture, lubbuun poolisichaa balaa jala turte isa jedhu fudhachudhaan, Daaren Wiilsan yakkamaa miti jechuun kan murtee isaa ifa godhe. Abbaan alangaa magaalaa ‘St.Luwiis Bob McCulloch kanneen ragaa bayan tokko tokko yaadaa adaa qabaatanuu, hedduun isanii Maaykil Braawun poolisichatti daangaa ce’uu isaa raga bayaniiru jechuun dubbateera. Kan uumame, ‘Hangamuu gaddisiisaa ta’us, yakkaa miti garuu’ jechuun dubbate abbaan alangaa Bob McCulloch.
Akka angawaa poolisii Daaren Wiilsanitti jeequmsi isaafii Maaykil jiddutti kan eegale yeroo inni dargaggoota gugurraalee lama wolakkeessaa daandii irra deeman argee, maaliidhaaf qarqara daandii irra akka hindeeme gaafatetti. Isaan keessaa tokko gara deemanitti kalaayuu isanii itti hime. ‘Ta’us garuu, rakkoo maal qaba qarqara daandii irra deemuun?’ gaafate Daaren Wiilsan. San booda inni biroo afaan daddarbuu akka eegaleedha daaren kan dubbatu.
Poolisichi gara dargaggeeyyii lamaaniitti siiquun konkolaataa dhaabe. San booda ture dhimmichi kan too’annaan ala bahe.
Daaren Wiilsan gaafiifi debii sa’aa afurii olfudhate qorattota woliin godhetti, haala yeroo san ture gadi fageenyaan ibseera. Akka ibsa angawaa poolisii Daaren Wiilsanitti, yeroo inni konkolaataa isaa keessaa bu’uuf yaalii godhutti, Maaykil Braawun isa abaaruun alatti balbala konkolaataa itti cufe. Foddaan konkolaatichaa, garuu, banaa turte. Foddadhaan, ‘ asiifii achi jedhaa fuula irra narukutaa ture’ jechuun Maaykil Braawuniin himata angawaan poolisii Daaren Wiilsan. Foddaadhaan, Maaykil Braawun, yoo xiqqaate yeroo sadi konkolaaticha keessa seenuudhaafis tattaafii godhaa turuu isaa hima angawaan poolisii kuni.
Yeroo Maaykil Braawun tamboo harkaa qabu, tamboonumtuu kan hatame jedhameeti kan gabaafame, hiriyyaa isaatti kenuuf duubatti garagaluudha kan Daaren harka isaa qabate. Maaykil Braawun garuu ciminaa fi humna qaba waan tureef harkaa baafate, akka ibsa Daarenitti.
‘Duruu jiddutti qabame wan ta’eef mal akka gurbaan nagodhuuf deemu hinbeeku ture. Garuu dubbichii gaarii ta’uuf akka hindeemne beeke,’ jechuun qorattootatti hime Daaren Wiilsan.
Akka aara nama boochisu fudhatee gurbaa ufirraa hinqabne, Maaykil Braawun akka hin sochoonetti isa qabuu isaa, ammas meeshaa ‘Taser’ kan poolisoonni nama ufirraa ittiin tiksan harkaa waan hinqabneef shugguxii isaa gadi baafachuuf dirqamuu isaati kan Daaren dubbatu.
Maaykil Braawun, ‘dhaltuu ykn sodaattuu waan taateef natti hindhukaastu’ naan jedhe jechuun Daaren Wiilsan kannen isa qoratanitti hundatti hime. Shugguxii isaas Maaykiliin harkatti qabamuu dabalee himata, poolisichi.Daaren Wiilsan, akkasittuu, afaan shugguxii gara Maaykilitti deebisuu danda’eera. Yeroo lama dhukaasuu yaalee womtuu akka hinuumamneedha kan ifa godhe. Kunis kan ta’eef Maaykil quba isaatiin qawween aka hindhukaane waan dhoorgeef.
Yaalii sadaffaatti, ‘harki koo inni mirgaa guutumatti dhiiga,’ jedha Daaren. Maaykil baay’ee rifate, dallane, qaama isaa gara hidhaa olii akka konkolaaticha keessa seensiseedha kan Daaren ifa godhe. Itti dabaluudhaanis, ‘irra deddeebi’ee narukute’ jechuun poolisichi maaykiliin yakka. Ammas yeroo lama wolfaana dhukaasuuf yaalus akka hinmilkoofneedha polisichi kan odeessu. Yeroo kana Maaykil Braawun dheessuu eegale.
Angawaan poolisii konkolaataa keessaa bu’ee Maaykil Braawun hordofe, huna dabalataas gaafate. ‘Maaykil Braawunis dhaabbatee natti garagale’ jedha Daaren Wiilsan. Maaykil itti fiiguu eegale, harka isaas mudhii poolisichaatti mare. ‘Yeroo heddun itti dhukaase,’ jedha Daaren. Ammas irra dedeebi’ee iitti dhukaase. ‘Rasaasni hangi tokko mataa dhahe. San booda ni kufe,’ jedha angawaan poolisiii akkamitti akka lubbuu Maaykil Braawun baase yoo qorattootatti himu.
Ajjechaa fi murtee salganee hordofee mormii fi jeequmsi adda addaa magaalaa Fargusanii fi magaalota Ameerikaa heddu keessatti adeemaa jira. Duukkaanaa heddutu gubate. Konkolaataa heddutti ibiddi qabate. Jeequmsaa fi dhukaasa heddutu ta’aa ture. Ajjeefamuun namaa hingabaafamne, garuu. Poolisiin hanga ammaatti namoota 29 too’annaa jala oolchuu isaa beeksiseera.
Namoonni ogummaa seeraa qaban akkaataa salganeen murtee kana irra gaye shakku, kaanneen murtee kana guutummatti fudhatama dhabsiisanis heddu. Qorannoon dhimmicha kana gadi fageenyaan ilaalu itti fufee jira. Perezidaant Baaraak Obaamaan murtee salganee ilaalchisee, ‘murtee salganeet namoonni simatan jiru, kanneen kuffisanis akkasuma. Kanneen aaranis jiru,’ jedhe. Obamaan kanneen mormanis karaa nagaayaan, kanneen naga kabajsiisanis tankaarfii ciccimaa mormitoota irratti fudhachuu irraa akka ufqusatan gaafateera.


text:
Kabajiin barabaraa oromoota lubbu isaanii takkitti osoo hin sodaatin jalalaa saba isaaniitiif jedhan kennanif ha tahu. Oromoonni Tuulamaa dhaabota oromoo amma jiran keessatti bay’inaan waan hin mulannef jecha namoota tokko tokko biratti akka qabso bilisummaaf gumaacha hin goonetti isaan laka’u. Dhugaan garuu isaan qabso eegalu qofa osoo hin taane fuula dura dhabachuudhan kaan diinaaf saxilamuudhan kaan immo dirre irratti wareegamaan waan taheef kessattu iddo hooggana ofi jedhu irratti hin mulatan.Oromoonni kutaa hunda gosa hundaaf amanti hundaatu wajiidhaan osoo falmatu kufe. nutis fakeenya isaanii hordofuudhaan aka isaaniitti maqaa garii ofi eenyaafi bilisumma ijoollota keenyaaf akka argamsiifnu murannoo gara kuteenyaan wajiin ha dhaabbannu. Gatooma obbo Ida”o.
Obbo Edao Boru is amazing history teller about enelightend Oromo movement.They were smart but surrounded by butchers all over.It seems that when lions rest in peace the dogs are barking.let the almighty help us to wake up the lions to roar again.
Oboo Edaoo Boruu
A great, detailed and meticulous mind; indeed, a living Book on the History of Oromoo Struggle. Very much appreciated that you narrate what has happened over the last 5 to 6 decades in such a wonderful way: the vision, actions and commitments of those brave Oromoo Sons in those early days, who fought and scarified for the cause of the Oromoo People, and inspired the current and future generation. Nuuf Jiraadhaa !


text:
Ucuba ykn Quufa Mormaa: Dr Gurmeessaa
Quufni mormaa kan uumamu gaafa xannachi taayirooyidii morma keenya fuulduratti argamu dhiita’udha.
1. Hir’ina elementii ayodinii
2. Nyaata ucuba mormaa fidan (goiterogens) baay’isuu keessumaa raafuu fi ocholoonii baay’inaan nyaachuu.
3. Ulfaa’uu
4. Kukulfanna (inflammation) xannacha taayirooyidii
5. Dhukkuboota akka hashimootoo fi giraaves jedhamaanii fi kkf dha.
Quufa mormaa haga ta’e ofirraa ittisuuf yoo xiqqaate kanneen armaan gadii lamaan gochuu dandeenya.
– Nyaata akka raafuu fi ocholoonii yeroo dheeraaf walitti fufanii nyaachuu dhiisuu
– Ashaboo iodine of keessaa qabu bitannee nyaatatti daballee nyaachuu. Keessumaa naannoo dhukkubni kun itti baay’atutti hir’ina iodine waan jiruuf akkas gochuu qabna.
Fayyaan faaya
Dr. Gurmeessaa


text:
Gabaasa [SQ, amajji 16, 2018] Mootummaan Wayyaanee Ilmaan Oromoo maqaa ABO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoon hidhee jiru gadi dhiisuun akeeka isaa akka hin taane oggaa hubatamu, namoota amma dhiifama godheeraaf, gadi dhiisuufani jedhee labse keessattillee kanneen miseensummaa fi deggertummaa ABOn hidhamanii jiran keessatti akka hin argamne hubatame.
hidhamtootni 528 ol ta’an akka gadi dhiifaman kan gabaasame oggaa ta’u, isaan kunis iddoo gara garaatti hidhamanii kan jiran ta’uun hubatameera. Isaan kunis irra jireessaan uummata naannoo kibbaa keessaa yakkamanii kan hidhamanii fi kan warra Habashaa irraa ta’uun kan gabaasame oggaa ta’u, kanneen maqaa ABOn hidhaman kan keessatti hin argamne ta’uu maddeen ifa godhu.
Hidhamtoota ni gadhiifamu jedhamee himame keessaa namootni 400 ol ta’an bulchiinsa Ummatoota Kibbaa irraa ta’uunis hubatameera.
Mootummaan wayyaanee torbanoota lamaan darban keessa hidhamtoota siyaasaa kan gadhiisuu fi mana hidhaa Maikalawwii kan cufu ta’uu labsullee, booda irra ammoo ibsa kenne sharafuun waliin dhahiinsa uumuun isaa kan yaadatamuu dha.
Waliin dhahiinsa jiraachuun aadaa isaa kan ta’e mootummaan wayyaanee amma dura hidhamtoota siyaasaa nan gadhiise jedhee labsuu malee ulaagaa ittiin gadhiisu akka hin kaa’in kan yaadatamu oggaa ta’u, amma hidhamtoota gadi dhiisuuf ulaagaa arfan tokko kaa’uun isaa hubatameera.
Haala kanaan mootummaan wayyaanee ilmaan Oromoo kumoota hedduun lakkaa’aman kanneen deggertummaa fi miseensummaa ABOn akkasumas Qeerroo Bilisummaa Oromoon yakkee manneen hidhaa biyyattii keessa jiru hunda keessatti hiraarsaa turee fi jiru gadi dhiisuun akeeka isaa akka hin taane beekuun danda’ameera.
Dhimma hiikamuu hidhamtoota Siyaasaa irratti:
Hayilamaariyaam Dassaaleny hidhamtoota siyaasaa nan hiika jechuu erga dhaga’amee booda
1) Hidhmatoota Murtiin du’aa itti kenname 15
2) Hidhamtoota murtiin umrii guutuu itti kenname 102
3) Hidhamtoota waggaa 1-25 tti itti murteeffame 500 ol
4) Hidhamtoota dhimmi isaanii dhaddacha 4ffaa fi 19ffaatti ilaalamaa jiru 915
Walumatti sadarkaa Federaalaa qofatti hidhamtoota 1532 mana hidhaa wayyaanee akka jiran hubachuun danda’ameera.
Akkasumallee namoonni haga ammaa mana hiraarsaa wayyaanee sana keessaa butamanii achi buuteen isaanii dhabaman namoonni 37 akka balleeffaman hubatameera. Warreen kanaafis ibsi akka laatamuufi eessa buuteen isaanii akka himamu gaafatamaa turus deebiin argamuu hin dandeenye.
Haa ta’u malee, Abbaan Alangaa Federaalaa ibsa guyyaa kaleessaa kenneen ulaagaa hidhamtootni kun itti hiikaman hunda cufuun namootni murtaa’an qofti akka hiikaman ibsee jira. Himatamtoota 538 himatni isaanii addaan citu keessaa 413 naannoo Kibbaa irraa, 115 qofti ammoo Federaala irraa ta’uu ibseera. Walumaagala hidhamtoonni carraa hiikamuu argatan kan Heera biyyaa yookiin Bulchiisa isaa diiguuf hin sochoone, Bu’uuraalee dinagdee biyyattii irratti miidhaa kan hin qaqqabsiifnee fi lubbuu namaa kan hin baasne qofa jechuun ibseera.
Kanaaf abdiin hidhamtootni siyaasaa hiikamuu fi jijjiiramni barbaachisaa ta’e dhufuu akkasumas waliigalteen sadarkaa biyyaatti akka dhufuuf akeekame guutummaa guutuutti gufatee jira jechuun ni danda’ama. Ummanni keenya qabsoo isaa tokkummaa fi murannoon eegale bilisummaan goolabee hidhamtoota isaa harka diinaatii baafachuun barbaachisaa ta’uu gamanumaan maqaa Qeerroo Bilisummaa Oromootiin dhaamsa dabarsina.


text:
Kitaabni qulqulluun waa’ee abbaa kirstaana ta’ee maal jedha?
Gaaffii: Kitaabni qulqulluun waa’ee abbaa kirstaana ta’ee maal jedha?
Deebii: Kitaaba qulqulluu keessatti jechi guddaan kana dha “Ati Waaqayyoon gooftaa kee garaa kee guutuudhaan, humna kee guutuudhaanis jaalladhu.” Kes. 6:5 gara lakkoofsa 2tti deebbine yeroo dubbifnu “Kunis isin guutummaa bara jireenya kessaanitti seerrata isaa fi abboommii isa warra ani isin ijoollee keessaniin ijoollee ijoollee keessaniis abboomu, eeguudhaa Waaqayyoon gooftaa keessan akka sodaattaniif, barri keessan akka isinni dheeratuuf kan kennamanii dha.” 6:5 itti fufee “Dubbiin ani har’a si abboomu kunnis garaa kee keessa haa taa’u.ijoollee kees barsiisi, mana kee keessas yeroo teessuu, karaa irras yeroo deemtuu, yeroo ciiftuus, yeroo kaatuus, waa’ee isaa dubbadhu.”Lak. 6-7
Seenaa Israa’eelitti akka hubannuutti abboonni ijoollee isaanii jireenya guddina hafuuraa fayyummaa isaanii fi akka sagalee Waaqayyootti sirriitti geggeessuuf damaqoo ta’uun irra jiraata. Abbaan sagalee Waaqayyootiif abboomamu kan inni godhu isa kanaa dha. Yaadni kun gara kutaa kanaatti waan fudhatuuf Fak. 22:6 “Akka itti jiraachuun ta’u mucaa barsiisi, innis yeroo dulloomu iyyuu irraa hin kaatu.” “Geggeessuu” jechi jedhuu abbaa fi haati tokkoo ijoollee isaaniittif gochuun kan isaan irra jiraatu wanti jalqabaa nu argiisiisa sunis mucichaaf barumsa yeroo ijooollummaa isaati. Geggeessuun ijoolleen akka itti jiraataniif amala karoorfamee ifaa gochuudhaan kan karoorfamee dha. Mucaa mucummaa isaatti karaa sirrii irra geggeessuun baay’ee barbaachiisaa dha.
Efe. 6:4 bifa sirrii fi alta’aa ta’een labsiin gabaabaan ka’aameera. “Isin immoo abboota nana, adabaa fi barsiisa gooftaatiin ijoollee keessan guddisaa malee, isaan aarsuudhaaf isaan hin tuttuqinaa.” Kutaan kun bifa alta’aan kan inni argisiisu abbaan taayitaa bifa hin barbaachiifneen fayyadamee ijoollee isaa humnaan bifa haqi itti hir’ateen loogiidhaan bifa alta’aan akka kakka’ani fi akka hadheefatan gochuun irra hin jiraatu. Waan gadhee fi hin mojoofne bifa amansiisaa hin taaneen ijoollee wajjin walitti dhufeenya godhamun wanti hamaan laphee isaanii keessatti akka guddatu qofadha kan godhamu. “provoke” “Hin dheekamsiisinaa” jechi jedhu “akka hadheefatan baay’ee baay’ee aarsuun karaa dogogoraatiin tuttuquu yookaan kakkaasuu” dha. Kun hafuuraa fi karaa dogogoraan waan amansiisaa hin taanee cimaa fi waan cimaa hin mijoofne abboommii cimaa qajeelfama barbaachiisaa of-jaallachuudhaan akka kaka’aan taayitaa anummaatiin kan godhamuu dha. Kan akka kanaa hameenyaaf kakaasuun deebii mormii kan uumuu jaalalla mucummaa kan ajjeessu jireenya qulqullaa’eef fedhii isaan qaban akka hir’atuu fi maatii isaanii gammachiisuu nan danda’a jedhanii akka itti hin dhaga’amne kan godhuu dha. Maatiin ogeessoota ta’an abboomamuu barbaachisummaa isaa fi ta’uu kan danda’auu jaalalaafi amala gaariin kan godhamu akka ta’u barbaadu.
Kan Efe. 6:4 bifa sirriidhaan kallatti tokkoo argisiisa gorsa Waaqayyoo kan ta’ee fi hifannaan barsiisanii guddisuu. Barsiisuun kunis adabuudhaan adeemsa jireenya guddinaati. “Hifaata” jechi jedhu ijoolleen dogogora isaan hojjetan isaan bifa adda ta’een itti gaaffatamummaa sireessuu yaada kan qabatee dha.
Abbaan kiristaannii akka meeshaa harka Waaqayyoo irra jiruuti. Kan godhamuu hifannaa kamiinu yoo ta’e gorsa Waaqayyo akka abboomeeti akka kennuuf meeshaa ta’uutu irra jira kun yoo ta’uu sammuu ijooleessaa keessatti duraan dursee kallattidhaan kan dhufu aangoo Waaqayyoo ta’a. abbaan foonii kan dhugaafi gochuun kan isaan irra jiraatu murteessuuf abbaa taayitaa isa dhumaa godhee of dhi’eesuun irra hin jiraatu. Waaqayyoon qofa barsiisaa fi taayitaa hundumaa jalatti hojii godhamu hundumaa geggeessaa olaanaa akka ta’ee beeksiisuun adeemsa barsiisa milkaa’aa kan milkoofsisuu dha.
Maartiin Luteer akkas jedheera:- “ija Appillii muchichii waan gaarii yeroo godhuu kennuufi akka danda’uutti karaa irra kaa’ii” jedheera. Adabni tarkaanfii seeraa yeroo godhamuu eegumsa ija keenyaa irraa osoo hin fageessin yeroo hundumaa shaakaluun kadhata baay’eedhaan ta’uutu irra jiraata. Adabni qaamaa adaba tarkaanfii seeraa fi akka sagalee Waaqayyootiin gorsuu hifaataa fi jajjabeessuu lammanuu kennuun kan hifaataa gidduu galeessaa dha. Shaakala kristaanaatiin mana barumsaa keessatti hifaatni Waaqayyo biraa dhufu maatiidhaan kan godhamu jalqaba irrattii abbaadhaan akkasumas geggeessaa isaan haadhaan kan raawwatamuu dha. Adabni kirtaanaa mucaan tokkoo Waaqayyoon sodaachuudhaan akka guddatu aangoo maatii akka kabaju sadarkaa maalummaa kristaanaa akka beekuu amala of bituu akka qabaatu dandeesisuuf baay’ee barbaachiisaa dha.
“Caaffanni qulqullaa’aan hundinuu geggeessaa hafuura Waaqayyootiin caafame, barsiisuuf, balleessaa hubachiisuuf, qajeelchuuf, qajeelummaattis leejjisuudhaaf dhimma in baasa.Namni Waaqayyoo waa gochuuf kan danda’e, hojii gaarii hundumaafis kan qophaa’e akka ta’u in godha.”(2Xim. 3:16-17).Abbaan tokkoo mucaa isaaf itti gaaffatamummaan dursu sagalee Waaqayyo ibsuufii dha.Dhugaa sagalichaa barsisuudhaaf karaan inni itti fayyadamu karaa adda addaa ta’uu danda’a. Abbaan amanamummaa isaan fakkeenya gaarii hanga ta’eetti ijoolleen waa’ee Waaqayyoo kan baratan bara jireenya isaanii lafa irraatti maal yoo hojjetanis eessa yoo dhaqanis ejjennoo gaarii sirrii akka qabaatan isaan taasisa.
English
Kitaabni qulqulluun waa’ee abbaa kirstaana ta’ee maal jedha?


text:
Seensa
Sabni oromoos aadaa fi seenaa mataa isaa, kan saba Kuush waliin walitti hidhatu qaba. Kanneen keessaa sirni Gadaa, kan oromoon ittiin walbulchaa ture bakka guddaa qaba. Sirni Gadaa sirna demokraasii ammayyaa waliin yeroo madaalamu seenaa uummata Afrikaa keessatti kan hiriyaa hin qabne ta’uu fi demokrasii Addunyaan kun yeroo ammaa faaristu waliin kan walqixu ykn kan caalu ta’uutti hubanna.
Sirni Gadaa gaaddisa ykn agoobara jiruu fi jireenya, akkasumas aadaa fi dhugeeffata Oromoo ti. Kanaaf yeroo sirna duudhaa gargaraa akka amantiittis ta’e, akka aadaatti raawwatu hunda seeraa fi heera Gadaa keessaa burqee fi tumameen qajeelfama. Haala kanaan ayyaanota waggaa keessatti tibboota adda addaatti kabajaman keessaa ayyaanni irreechaa isa tokkoo fi isa guddaadha.
Dhimma kabajaa irreechaa bal’inaan osoo hin laaliin dura hiikkaa irreecha jedhuu fi gosoota irreechaa hubachuun barbaachisaadha. Irreessa/ irreecha jechuun marga ykn coqorsaa fi daraaraa ykn lataa mukaa yeroo fi haala adda addaan ittiin bahaniidha.
Irreecha yeroo kamii fi maaliif dhimma itti bahu?
1. Irreecha Nagaa fi Araaraaf:- Yeroo namni waldhabu marga/coqorsa jiidhaa kutanii harkatti qabachuun maqaa Waaqaatiin araara akka buusan ykn nagaan akka ta’u kadhatu. Namni Waaqaan bulu kana bira darbee lola hin seenu. Cubbuudha.
2. Irreecha Jaarsummaaf:– Nama wallole yeroo araarsan marga ykn coqorsa qabachiisanii araaramuu isaanii ittiin mirkaneessu, akka lammata itti hin deebine ykn wal hin dhabne coqorsa ciniinsisanii kakasiisu. Haala kanaan namoota waldhaban gidduutti nagaan bu’uu isaa mirakeessu.
3. Irreecha Fuudhaa heerumaaf:- Yeroo dubra gaa’elaaf kadhatan jalqaba marga ergatu. Margi ergame kun irreessa/irreecha jedhama. Guyyaa ilma fuusisan abbaan eebbisee irreessaa fi alangaa ykn bokkuu itti kenna. Sirna fuudhaa fi heeruma, Sabbat marii ykn Irra dhaaba jedhamu yeroo raawwatanis jalqaba irreessa qabatanii kadhatu. Maqaa Waaqaatiin irreessa qabatanii yoo kadhatan hin dhaban. Nama irreessa qabatee waa kadhatu diduun cubbuu fi safuudha.
4. Irreecha Galmaaf:- Talacoon ykn dalagaan guyyaa kudharfee Galma Ayyaana gosaa yeroo dhaqan irreessa qabatu. Galmi Ayyaanota ( Qaallota) gosa irreecha isaaniif tumame qabu. Irreechi inni kun marga ykn coqorsa osoo hin taane gosa lataa mukaa kanneen akka birbirsa. urgeessaa fi qaraaruu fakkaatan lataa/damee isaa cabasuun qabatanii deemuun bakka itti irreeffatan yeroo gahan Ayyaana Galma sanaa kadhachuun ykn galateeffachuun irreeffatu.
5. Irreecha Tulluuf:- Irreechi Tulluu ammoo ji’a arfaasaa keessa ( yeroo bokkaan roobuu fi qonni/qotiisi eegalu) ummanni Waaqeffataan gamtaan Tulluutti bahuun kan kabaju dha. Kunis yeroo ji’i bonaa darbee, arfaasaan seenu, Bokkaan nagaa fi leekkee akka roobu, kan facaasan akka biqilu, kan biqile latee akka dagaaguu fi firii gaarii akka horatu, coociraa fi bineensa gara garaa irraa akka hoofkalu Waaqa kadhatanii Irreeffatu. Sirni kun bakka tokko tokkotti Tolcha jedhama. Akkas jechuun Arfaasaan yeroon akka Roobu, Qilleensi hamaa fi cabbiin midhaan balleessu akka hin mudanne akka Duudhaa fi Dhugeeffata Waaqennaatti falachuudha. Haala kanaan bokkaan yeroon yoo hin roobne, ummati Waaqeffannaan bulu, Safuu cabee fi Duudhaa jallate hooddachuun gamtaan bahee Waaqatti iyyata. Iyyannaa kana Waaqni battalatti dhagahee akka aadaatti Roobaaf. Garuu yeroo ammaa kana ummati keenya duudhaa fi aadaa kana irraa waan jallateef Waaqnis irraa garagalee hongee fi roobaan rakkisaa jira. Kanaaf Arfaasaan yeroon akka roobu, birraan yeroon akka caamu, duudhaan callate karaatti akka deebi’u gochuuf ummati keenya Aadaa fi Duudhaa isaa duriitti deebi’uu qaba. Yeroo sana Waaqnis akkuma isaa duriitti kadhata isaa ni guutaaf.
6. Irreecha Birraaf:- Ganni bacaqqee fi dukkanni roobaa darbee wayta birraan barihu, kan facaafatan daraaree gormee, lagni guute hir’atee yeroo lafti qooru, dhuma ji’a Birraatti ibsaa kormaatu gubama. Kunis ollaan walitti bahee waliin ibsaa birraan barihuu ibsu gubee, Waaqa kanaan isa gahe galateeffatee, waliin nyaatee dhugee sirbee dhiichisa. Itti aansuun ammoo Malkaatti walgahee gamtaan irreeffata. Kunis Waaqa nagaan ganna dukkana keessaa birraa booqaan nagaan isa gahe galateeffachuu fi bona dhufu nagaan akka hoofkalchu gaafachuudha.
7. Irreecha mallattoo Aadaa Oromoo fi Oromummaaf:-Yeroo ammaatti ayyaanni Irreechaa mallattoo Aadaa Oromoo fi Orummaa ta’ee jira. Biyya keessatti, magaalaa Bishooftuu, Hora Arsadiitti oromoon miliyoonaan lakkaa’amu kallattii hunda irraa walitti bahee Isiliaama, Kiristaanaa fi Waaqeffataa osoo hin jedhiin gamtaan kabajaa jira. Kunis bara baraan dabalaa fi guddataa jira. Biyyoota alaattis bal’inaan kabajamuu jira. Ayyaanni irreechaa Oromoo fi saboota biroo walitti fida. Alagaan aadaa oromoo fi eenyummaa oromoo akka baruu fi hubatu gumaacha olaanaa qaba.
Ayyaana Irreechaa bara 2016, Oromiyaa magaalaa Bishooftuutti kabajame irratti seenaa bara baraan hin dagatamnetu raawwate. Ilmaan Oromoo golee Oromiyaa mara irraa dhufanii, akkuma aadaatti Waaqa kadhachuu fi galateeffachuuf Malkaa Arsadiitti kanneen walgahan, miidhaa irra gahaa turee fi jiruuf sababaa iyyataniif haala hin yaadamnee fi suukaneessaa ta’een, akka Tasaa osoo hin taane, itti yaadamee Mootummaa biyyattiitiin rasaasa aara gaazii qabu itti roobsuun, garatti baqatanii fi bahan wallaalchisuun boollaa fi bishaanitti akka nam’an gochuun lubbuun dhibbootaan hedamu dabree, hedduun ammoo miidhaan qaamaa hangana hin jedhamne irra gahe. Kun seenaa Irreechaa keessatti madaa fi godaannisa yoomuu hin fayyine ta’ee galmeeffamee jira. Ilmaan Oromoo, Oromiyaa mara irraa, Jaarsa, Jaartii, Xiqqaa fi guddaa, akkasumas gandaa fi amantiin osoo adda hin bahiin Malkaa tokkotti waliin wareegamuun, Ayyaanni Irreechaa mallatoo Tokkummaa fi calaqqee eenyummaa Oromoo ta’ee seenaa keessatti akka galmaa’u godheera.
8. Irreecha yaadannoo wareegamtootaaf:-Ayyaana Irreechaa bara 2017 yeroo kabajnu, wareegama bara 2016 Malkaa Arsadiitti kafalame yaadachuun dirqama. Ayyaana Irreechaa bara 2016 irratti lubbuun dabree fi dhiigni Malkaa sanatti dhangala’e, daran akka waliin dhaabbannuu fi ayyaanni Irreechaa, mallattoo Aadaa Oromoo taasifannu nu taasisa. Diinni Ayyaana Irreechaa irartti akka addaan diigamnuuf irreeffattoota keenya Malkaa irartti rasaasaan fixe. Kun garuu kan daran nu tokkoomsuu fi walitti nu fidu malee kan amantii fi gandaan addaan nu baasu miti; kan daran nu jabeessu malee kan nu laaffisu miti. Ayyaana Irreechaa irratti waloon wareegamuun keenya, seenaa gootota keenay #Shinnigaa deebisee kan haaromse waan ta’eef daran walitti nu iticha; akka waloon kaayyoo Oromoof aarsaa taanu nu jajjabeessa.
Xumura
Irreechaan keenya mallattoo Oromummaa keentaa ti; ayyaana kana otuu addaan hin abhiin waliin baanee waliin Irreechaa Harsadii fi ardaalee Irreechaa mara irratti waloon kabajachuun nhu mara irraa eegama. Waan ta’eef, Oromoon biyya keessaa fi biyya alaa seenaa kana qalbeeffachuu fi yaadachuun Ayyaana Irreechaa bara 2017, afuura tokkummaa fi gamtaan akka waliin kabajnu, akkasumas fuula dura kanuma akka jabeeffannu waamicha Oromummaa isiniif dhiheessina! Source
Koree Qindeessituu Irreechaa 2017


text:
Waxabajjii 26,2017 /Ambuulaansiin biyya Oromiyaa keessatti dalagaawwaan humna
Waraanaa baadiyyaa keessa bittimsuuf, sabboontota qaqqaalii rukuttee addunyaa kanarraa dhabamsiisuutti fuullefatee jiraachuu gurriif ijji Oromoo nii beeka. Keessattuu dalagaan Ambuulaansii biyyatii keessatti namota rakkataniif dhibaman yaaluun hafee erga humnoota mootummaaf aanga’ota jalaa Baaasastota amanamoo aanaaf ganda gidduu deemsisuurratti dalagaa jirti.
Bara darbe maallaqa kuma afurtamaan (40,000) sabboontota ilmaan
Oromoo ajjeesuuf aanattii keessatti konkolaachisaa obbo Daggaafee
Tamasgeen walii galee maallaqni kuma digdamaan (20,000) harkatti kan
laatameef, karaarratti Qeerroo Oromoo aanattii keessaa adda durummaan
gaaffii mirgaa gaafatan addatti barataa maqaansaa dhahamuuf hinfeene
rukutuuf bakka inni deemuuf hiriyaasaa wajjjinillee walitti qabee
rukutuuf utuu aggaamuu, isaanuma keessaa of eeggannoo akka godhatuuf
akekkachiisa laatameen hafee ammallee barataan kun konkolaata kana
gaafa argu halaalatti dheessaa jiraata. Haaluma kanaan gaaffii karaa
nagaa gaafatameef akkamiin ajjeesuuf yaaltu jechuun gurmuun Qeerroo
aanichaa tarkaanfii jabaa dhagaan konkolaatattii burkuteessanii turen.
Bara kanas guyyaa
30-09-2009 akka lakkofsa habashaatti ganama keessa
12:30tti Qotebultoota hubatoo ta’an kanneen gaaffii haqaan aanattii
gaafatan irratti murtii hamaa akka fudhatuuf ramadamee dogongora
tokkoon alatti daandiirra utuu adeemanii Qote bulaa Obbo Dhugaasaa
Gabbisaa jadhamu konkolaataan rukutuun addunyaa kanarraa akka darbu
taasisee jira. Du’a obbo Dhugaasaa Gabbisaaf sababaa jabaan karoora
seeraan ala qotebulaatti dhufu, gaaffii maallaqaa seeraan ala uummata
saamanii ittiin durooman dura dhaabbatee mormuusaa qofa yoo ta’u.
Daballiwwaan gibiraaf gaaffiiwwaan barbaachisoo waltajjii jala deemtuu
Wayyaanee OPDO naannichaa irratti gaaffii haqaa gaafachuusaa qofa
ta’uu icciita du’asaa kanneen beekan dubbatu. Obbo Daggafeen Tamasgeen
maallaqa guddaan Qote bulaa kana ajjeesee akka bor jirenya gaarii
jiraachisan waadaan aanicha irraa galameeraaf jedhu, Kaabinoota
amanamoon uummataa SQ f yaada kennan. Kaabinoonni sabboonummaa qaban,
kunnee du’a obbo Dhugaasaaf miira gaddaa cinaa keessa jiraachuurra
darbee hanga Biiroo keessatti namoota shira kana xaxan faana wal
dhabanitti gahaa jiraachuu dubbatu.


text:
Kitaabni qulqulluun kristaanni gara qarshii liqqeeffachuu deemuu maal jedha?
Gaaffii: Kitaabni qulqulluun kristaanni gara qarshii liqqeeffachuu deemuu maal jedha? Yeroo hundumaa qabiinsa qarshii liqiin dogogoraa?
Deebii: Phaawulos jaalalaan ala gatiin homaa akka nurra hin jiraanne Waaqayyo gosa kamiin yeroo sirritti kan hin kaffalamne gatiin akka nurra hin jiraanne yaadachiisa (Rom. 13:8) (Faru. 37:21). Haala wal fakkaataan Waaqayyo haala ifa ta’een liqii gosa hundumaa hin dhorkine. Kitaabni qulqulluun liqii dhorkuudhaan of eeggachiisa, fi gara liqii akka hin deemne of eeggachiisa, fi gara liqii akka hin deemne jajjabeessa garuu liqii hin dhorkine. Kitaabni qulqulluun gatiin kan qabaman warra liqeeffatan kan isaan dhiphatan jecha firdii cimaa dubbata garuu warra liqeeffatan itti hin faradu.
Kan biraan namoonni tokko tokkoo dhala liqii irra iru ni gaaffatu garuu dhala sirrii ta’ee liqiin yoo argame qarshii fudhachuun kitaaba qulqulluudhaan kan eegamu ta’uu akka danda’u ni argina. (Fak. 28:4, Mat. 25:27). Seera Israa’eel duriittiin waan tokko irratti dhala ni morma innis hiyyeesota irraa (Lew. 25:35-38). Seerri isaa dinagdee hawaasaa fi dhaabbata hafuuraa qabu, lammanuu garuu wal fakkaataan kaasuun barbaachiisa dha. Jalqabatti seerrichi hiyyeesota kan ta’an rakkoo caaluu keessaa akka hin seene godha. Hiyyummaa keessatti kufuu isaaniin waan hamaa ta’uun isaa osoo hin tiqaatiin irra deebiin gargaarsa barbaaduun isaanii baay’ee kan isaan sodaachiisuu dha kan inni ta’u. Garuu dabalataan liqii deebisee kaffaluuf barbaaduu isaanii hiyyeesii kan hin dandeenye dhala kaffaluutu irra jira kun immoo seerrichi kan fayyadu caalaa kan miidhu ta’a.
Seerri lammaffaan barumsa hafuuraa barbaachiisaa ta’e hubachiisa. Liqeessaadhaaf liqeefftaa irraa dhala isaa kaasuun araara gochuu dha. Liqicha yeroo liqeeffateetti horichaa irraa argachuu kan inni danda’u bu’aa dhaba. Ha ta’uu malee gatii isaan irra jiruu osoo hin lakkaa’in saba isaaf araara baay’ateen Waaqayyoon gallateeffachuun karaa qabatamaa ta’uu danda’a. Waaqayyo warra Israa’eel araara isaatiin garbummaa Gibxiiti bilisa akka isaan baase akkasumas gadi qabamuun garbummaa keessa kan jiraniif lafaa ofii isaanii kenneera (Lew. 25:38) araara wal fakkaataa ta’ee saboota biyya isaaniif akka argisiisan barbaada. Kristaanoonni haala wal cina ta’ee keessa dha kan jiran, jireenya Yesus Kristos du’aa fi du’aa ka’uu Waaqayyoodhaaf gatii cubbuu keenyaa nuuf kaffaleera. Nuyis carraa isaa yoo qabaane kan biroon rakkina keessatti kan jiran keessaa iyyuu amantoota dhiphina liqii isaa ba’uu kan hin dandeenye gargaaruu ni dandeenya Yesus Kristos sarara kana irra kan jiran waa’ee araaraa ilaalcha isaan qaban kan ilaalatu fakkeenyaan dubbateera (Mat. 18:23-35).
Kitaabni qulqulluun qarshii liqeeffachuu ifatti hin dhorkine yookaanis hin yakkine. Ogummaan kitaaba qulqulluu kan inni nu barsiisu yeroo baay’ee gara liqii deemuun shaakala gaarii miti. Liqiin bu’uura irraa nama nuuf liqeesse garboota nu godha. Haala wal fakkaataan haaloota tokko tokkoon gara liqii deemuun hameenya miti. Horiin ogummaan hanga qabameetti fi seerri liqii faayidaa irra erga oole Kristaanoonni itti gaaffatamummaa liqii barbaachiisa yoo ta’ee itti seenu danda’u.
English
Kitaabni qulqulluun kristaanni gara qarshii liqqeeffachuu deemuu maal jedha?


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Caamsaa 14, 2018
Kutaa Kudhashanaffaa
Oduu fi odeeffannoo adda addaarraa akka hubatamutti, Addi Diimookraatawa Oromoo (ADOn) jila hoggantoota isaa gara Finfinneetti erguuf qophiirra akka jiru dha. Jaarmayaan kun biyyatti galee hojechuu akka barbaadu durumaa kaasee ibsaa waan tureef, galuuf deemuun isaa waan haaraa miti; namas hin ajaa’ibu. Haa ta’u malee, jaarmayaan kun yeroo ammaa kanatti dursee murtii kanarra gahuuf maaliif akka filate yoon ittiyaadu, yaada adda addaa keessa na galcha. Dhimma kana laalchisee waan tokko tokko kaasuun barbaada.
Shirri Wayyaaneen OPDO duuba dhokattee xaxaa jirtu waan hubatame hin fakkaatu
Wayyaaneen uummattoota fi jaarmayoota biyyattii sanaa toftaalee adda addaatiin qoqqooddee umrii bittaa ishii dheeressuuf yaaliin ishiin godhaa turte fi ammallee itti jirtu waan haaraa miti. Kaan amantiidhaan, kaan naannoo fi gandaan, kaan ilaacha siyaasaatiin addaan qoqqooddee mooraan mormitootaas akka laaffatu godhuu dandeessee jirti. Kanaaf immoo mooyxannoo bara dheeraa qabdi. Amma garuu sochii uummataa jalaa bahuu akka hin dandeenye hubattee; OPDO sochiin uummata Oromoo akka hirriibarraa dammaqu taasise kana duuba dhokattee fi riphtee shiraa biraatiin sochii uummataa laaffisuuf hojjechaa jirti. Shiroota ishiin yeroo ammaa hojjechaa jirtu keessaa inni tokko maqaa araaraatiin mormitootaaf yaamicha gootee isaan kana tooftaa biraatiin qabachuuf tattaaffii godhaa jirti. Shirri kun garuu waan hubatame hin fakkaatu.
Araarri biyyoolessaa fi ce’umsi nagaa akkamitti milkaa’uu danda’a?
Yoo dhugumatti araarri biyyoolessaa (national reconciliation) fi ce’ums nagaa (peaceful transition) kan barbaadamu ta’e, jaarmayootaaf yaamicha godhuu dura tokkoffaa, waan gufuu ta’an hundaa karaarraa kaasuu dha. Lammaffaa, jaarmayoota hundaa wajjin marii godhuu yoo barbaadan, walqixxummaadhaan wajjin haasa’uu dha malee tokko tokko keessaa filatanii wajjin mari’achuudhaan, kaan garuu moggaatti dhiisuun bu’aa hin qabu. Keessumaayyuu immoo jaarmayoota gurguddoo yookaan hangaftoota ta’ani fi uummata biratti deeggarsa guddaa qaban dhiisanii jaarmayoota xixiqqoo ofitti harkisuun shiraaf malee dhugumatti marii dhugaa barbaadaniitii miti. Waan isaan amma ADO wajjin godhan fakkeenya gaarii ta’uu danda’a.
Akkuma beekamu Oromiyaa keessatti uummatarraa meeshaa waraanaa hiikkachiisaa jiru. Kunis uummatni yoo hidhate, isaaniif gaaga’ama guddaa akka ta’u waan beekaniifi. Karaa jaarmayootaatiinis warra qabsoo hidhannoo gaggeessan kophaatti baasanii irratti duuluuf; jaarmayoota jidduuttis walqoqqoodinsaa fi walshakkii uumuuf, dursanii warra karaa nagaatiin qabsoofan jedhan ofitti harkisanii ofjala galchuu barbaadu. Mormitootni karaa nagaatiin qabsoofna jedhanis warra qabsoo hidhannoo godhaa jiran akka balaaleffatan taasisu. Waayeen kun ibsa ADOn godhaa jirurraa ifaa ifatti mul’ata. Nuti biyyatti galuufii, isinis warri qabsoo hidhannoo gaggeessaa jirtan hiikkadhaatii akka keenya kana godhaa jechuu waan barbaadan fakkaata dubbiini. Egaa, walqoqoodinsis asirraa calqaba jechuu dha.
Ayyaanlaallattummaa dha moo dhugumatti tooftaa fi tarsiimoo qabsoo ti?
Dhugaa dubbachuuf, ana ejjannoon ADO naaf hin galu. Waanan kana jedheef sababaalee adda addaan qaba. Mee yaadannoo dhihoorraa waan tokko tokko kaasuun yaala. Yeroo sochiin uummata Oromoo cimee sodaachise sana jaarmayootni Oromoo biyya alaa jiran ADO dabalatee tokkoomuuf ykn wajjin hojjechuuf walhubannoo fi waliigaltee tokkorra gahanii turan; OMN irrattillee hoggantootni jaarmayoota hundaatuu ibsa godhaa turan. Suni ta’ee osoo jiruu, ADOn isa kana dhiisee mooraa alagaa deemee jaarmayoota akka Ginbot 7 faa wajjin tumsa biraa uumuuf hojjechaa ture. Sanuma wajjin walqabatee dhihoo kana maqaa “Sochii Biyyoolessaa Itoophiyaa – Ethiopian National Movement” jedhuun waa hojjechaa akka jiran dhagahamaa ture.
Gaafiileen asirratti ka’an: 1) Gama tokkoon jaarmayoota biraa wajjin (kan Oromoo dabalatee) tumsa barbaadaa; gama biraatiin immoo kophaa deemanii biyyatti galuuf murtii kanarra gahuun warra ADO maaliifi? 2) ABOn qabsoo hidhannoo gaggeessa; nuti garuu qabsoo karaa nagaa filanna jedhanii ABO balaaleffachaa, garuu mooraa alagaa deemanii, warra qabsoo hidhannoo gaggeessina jedhan wajjin akkamitti waliigaluu danda’an? 3) Amma immoo sana dhiisanii lakkii haalli biyya keessaa mijataa ta’ee jiraa isin hunduu qabsoo hidhannoo dhiisaatii akka keenya kana godhaa jechuun maaliifi? 4) Jarri kun maaliif akka gaararraa jijjiiramu? Dhugaa dha, qabsoon tooftaa fi tarsiimoo adda addaa akka gaafatu fi yeroo tokko tokko garagaggaluunis barbaachisaa akka ta’u siyaasa keessa waanuma jiru dha. Haa ta’u malee, kan isaanii kun adda natti ta’ee jira.
Kan biraa immoo akka ADOn ibsaa jirutti, mariin guyyaa lamaa (Caamsaa 11 fi 12 bara 2018) mootummaa Itoophiyaa wajjin godhamee akka ture fi gara Finfinnee deemuudhaan marii kana ittifufuuf akka barbaadanii dha. Achi deemanii marii godhuun maaliif barbaachisa? Ammuma maaliif hin fixatin? Guyyaan lama gahaa hin turree? Ana akka natti fakkaatutti jarri kun amma himuu hin barbaadne malee, waa hundaa fixatanii; tarii biyyatti waajjira banachuuf akka deemanii dha. Waanuma ta’eefuu karaan haa qulqullaa’uufi!! Haa milkaa’anisi jechuun barbaada akka ilma Oromoo tokkotitti. Haa ta’u malee, waan yeroon nutti agarsiisuuf deemu ta’us, ani adeemsa jara kanaarraa shakkiin qaba. Dhimma kana garuu yeroo biraan bal’inaan itti deebi’a.
Dhumarratti, Wayyaaneen OPDO duuba dhokattee; maqaa yaamicha araaraatiin akka shira xaxaa jirtu hubachuun baay’ee barbaachisaa dha. Ammaas kaayyoon ishii jaarmayoota jidduutti walshakkiin akka uumamu taasistee; kaan ofitti qabdee, kan biraa rukutuuf akka ta’e hubatamuu qaba. Kaayyoo fi fedhiin mootummaa Itoophiyaa uummatas hiikkachiisaa; jaarmayootni qabsoo hidhannoo gaggeessanis hiikkatanii harka Wayyaanee akka seenan taasisuuf malee, dhugumatti araara biyyoolessaa fi ce’umsa nagaa fiduufii miti. Kana godhuuf tarkaanfiin duraa jaarmayoota tokko tokko kan akka ADO kana ofitti harkisanii kan hafanirratti daba hojjechuufi. Dubbii hubataatu arga!!
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
14. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudha-afraffaa
13. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudha-afraffaa
12. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhalammaffaa
11. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhatokkoffaa
10. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kurnaffaa
9. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saglaffaa
8. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saddeettaffaa
7. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
Mana barumsaa 'yaadannoo' ilma isaanii du'eef maatiin Ingilaand Maqaleetti hundeessan
Lammiin Ingilaand Maakis Roobiinsan wanti gaddisiisaan irra ga'eera, ilmi isaanii waggaa shanii Niikoolaas jedhamu boolla bishaan daakaa keessa seenee jalaa du'e
Mucaa isaanii dhabuu isaaniitiin hedduu miidhamanii jiru. Halkanii guyyaa kan yaadan waa'eesaa ture.
Dubartiin Kaatiriin jedhaman ammoo waggoota 20 dura, Itoophiyaa daawwatanii wayita deebi'anitti, amala namaafi waan argan ajaa'ibsiifatanii deeman.
Kana gidduutti Maakis haadha warraa isaanii waliin adda ba'anii waan turaniif Kaatiriin waliin walbaranii wal jaalachuun gaa'ila hundeessani.
Aadde Kaatiriin abbaan warraa isaanii gadda du'aatii mucaasaaniitiin baay'ee miidhamanii waan turaniif, kottu qalbiin kee akka boqotuuf gara Itoophiyaatti haa deemnu jechuun fidanii dhufan.
Turtii Itoophiyaatti taasisaniin, yaadannoo ilma isaaniif ta'u hojjachuuf yaadanii nama isaan daawwachiisaa ture Salamoon Bariheef qoodani.
Naannoo Tigraay keessatti namoonni kumaatama hedduu waraanaan miidhamni irra ga'ee jiran waan jiraniif waldaa namoota kunneen gargaaruuf dhaabbate waliin akka hojjataniif yaada dhiheesseefii wal qunnamsiiseen.
Kanaan kan walii galan Maatiin kun, dhaabbata gargaarsaa 'Reeyinboow foor Chiildiran' jedhu dhaabuun magaalaa Maqaleetti oolmaa daa'immanii banani.
Mana barumsaa kanatti %75 daa'imman maatii waraanaan miidhaman irraa dhufan kan itti baratan yoo ta'u, kan hafan ammoo naannoorraa kan walitti dhufani dha.
Manni barumsaa kun gargaarsa Maakis fi Kaatiriin Roobinsaniin kan gargaaramu ta'ee abbummaa seeraa Waldaa Miidhamtoota waraanaa duraanii jalatti galmaa'e.
Qarshiin adduunyaarraa walitti qaban hojiirra oolaa jiraachuu kan hubatan jarri kun lameen, mana barumsaa sad. 1ffaa banani.
Akkasitti kan eegale manni barumsaa kun, gara sad. 2ffaatti guddatee barattoota 1,460 keessummeessaa jira.
Laaboraatoorii hammayyaawaa beekamtii ministeera barnootaa argate kan qabu manni barumsichaa, manneen barnootaa adda duree 5 naannichaa keessaa tokko ta'eera.
Barattoonni kilaboota aartii fi ispoortii keessatti kan hirmaatan yoo ta'u, gareen muuziqaa mana barumsichaa waltajjiiwwan gurguddoo irratti hojii muuziqaa dhiheessuu irratti argama.
Manni barumsichaa amma gara wiirtuu leenjii teekniikaafi ogummaa olaanaatti akka guddatuuf hojjatamaa kan jiru yoo ta'u, Yunivarsiitiin Maqalee Makis fi Kaatiriin Roobiinsaniif Dooktoreeta kabajaa kennee jira.


text:
Godinaalee Oromiyaa hedduu keessatti, har’a, hoji-dhaabinsi mormii itti fufuu isaa fi hiriirawwan geggessamuu isaanii jiraattonni nuuf ibsanii jiran. Hiriirawwan kun gama tokkoon Obbo Baqqalaa Garbaa faa hiikamuutti gammachuu isaanii ibsuutti ka fuuleffate gama biraatiin immoo, gaaffiilee guguddoo furmaata hin argatiin jiran gaafachuutti ka fuuleffate tahuu dubbatan.
Godinaa Gujii Lixaa keessa ka jiru aanaan Dugda Daawwaa, Godinaa Wallagga Lixaa, aanaa Boojii Dirmajii keessa ka jirtu bakki dhalata Obbo Baqqalaa Garbaa – magaalaan Biilaa, Godinaa Horro_Guduruu Wallaggaa, aanaa Jimmaa Gannattii keessa ka jirtu – magaalaan Haratoo kanneen har’a hiriirri keessatti geggeessamaa oole keessaa haga tokko. Godinaa Shawaa Kaabaa, aanaa Kuyyuu, magaalaa Garba Gurraachaa keessatti immoo aangawoonni aanaa uummata mormiitti hirmaate reebuu fi hiraarsuutti turan – jedhu jiraattonni. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
Onkoloolessa 10/2017/ Wayyaaneen waraana Oromoo irratti taasistu itti fufuun obsa osoo hin kutatiin meeshaa Waraanaa irra deddeebiin uummata Gumuziif dhiyeessii taasisuuf gumaacha gootu itti fuftee jiraachuu beekame.
Haaluma kanaan yeroo 3ffaaf Lixa Oromiyaa aanaa Limmuu bakka Sogee jedhamu keesaatti meeshaa waraanaa Kilaashii dabarsaa jiranii Onkoloolessa 9 bara 2017 harkatti qabamuu gabaafame.
Meeshaan kun Poolisoota Oromiyaa aantummaa uummataa agarsiisaa jitaniif hidhataa gandaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo faana waliin ta’uun qabuu isaanii gabaafame. Sichiin karaa Lixaa gama diinaa akkaan babal’atee ka jiru yoo ta’u uummanniif Humnoonni nageenya uummataa eegan Qeerroo waliin ittisa gochaa jiran daran jabeessuu isaanii dubbatu. Kanaanis Poolisoonni qorra keessa bulanii daangaa isaanii eeggachaa jiraachuu dubbatuun deggarsi qaamota barbaachisuun foolisoota uummata isaaniif of kennan kanaaf godhamuufii akka qabu dhaammatan


text:
Humnootiin addaa US afur kanneen baatii darbe Niger keessatti ajjeefamanii Ameerikaan qooda isheen leeillistummaa hookkaraan guutame kan biyyoota naannoo Afriikaa keessaa irratti duuluu qabdu ilaalchisee gaaffii kaasisee jira.
Haleellaa baatii Onkoloolessaa sanaan yoo xiqqaate loltoonni Nigeria afur kan ajjeefaman yoo ta’u miseensonni mana maree akka ejdhanitti duula US Niger keessatti geggeessitu quba qabu garuu kanneen akka garee Repablikaanii irraa ta’an Senator kutaa South Caroliana Lindey Graham fi demikraatichi kutaa NY senator Chuck Schumer loltoonni US Niger keessa jiraachuu qabu hin qabnu jedhan.
Jiddu seeninsa USn Ameerikaan loltoota 800 ol gamasii kan qabdu ta’uu angawoonni Pentagon beeksisaniiru. Maadheen xayyaara nam maleeyyii lama illee biyyattii keessa jiraachuun beekamee jira.
Niger fi Burkina Faso-n US mootummoonni naannoo shororkeessummaa irratti duula geggeessan keessumaa gamtaa humnootii wal ta’an haaraa ka naannoo Sanaa maallaqaan deggersa gootu akka dabaltu gaafataniiru.


text:
Lubbuu namaatii fi afuura gidduu kan jiru garagarummaan maalii dhaa?
Gaaffii: Lubbuu namaatii fi afuura gidduu kan jiru garagarummaan maalii dhaa?
Deebii: Lubbuu fi afuurri laman isaanii dursanii harkaan kan hin qabatamne kallattiwwan namni qabuu dha, qulqulluun sagalee isaa kan ibsu. Laman isaanii gidduu kan jiru garagarumaa ifaa ta’ee hubachuudhaaf yaaluun bitaacha kan namatti galchu ta’a. “Afuuraa” jechi jedhuu kan inni argisiisuu kallattii namaa harkaan hin qabatamne qofa argisiisa. Ijoolleen namaa afuura qabu, garuu nu afuura miti. Ta’us qulqulluu sagalee isaan, amantoota qofa afuura kan qaban (1ffaa Qoro 2:11, Ibi 4:12, Yaaq 2:26), warri hin amanne garuu afuuraan du’oo dha (Efesoon 2:1-5, Qolaa 2:13). Barreefamni Phaawuloos wanti afuuraa jireenya amantootaatiif baay’ee barbaachiisa dha 1ffaa Qoro 2:14, 3:1 Efosoon 1:3, 5:19, Qolaa 1:9, 3:16). Afuurri wanta nama keessa jiru yeroo ta’uu innis Waaqayyoodhaa wajjin firooma walitti dhi’eenyaa akka qabaanuu kan godhuu dha. Yeroo kam illee “afuurri” jechi jedhuu faayida irra yeroo ooluu, kan inni eeruus kutaa eenyummaa harkaan hin qabatamnee dha innis Waaqayyoodhaa wajjin “wal arga” inni mataan isaa afuura kan ta’e (Yoha. 4:24).
“Afuura” jechi jedhuu argisiisuu kan inni danda’uu laman isaani harkaan kan hin qabatamnee fi harkaan kan qabataman kallatti namaati. Ijooleen namaa afuura akka qaban lubbuus immoo qabu. Bifa baay’ee hunde qabeessa ta’en,”afuura” jechi jedhuu “jireenya” jechuu dha. Ta’us, hiika guddaa kana gamatti macaafni qulqulluun waa’ee lubbuu qabiyyee barreefamaa irratti ni dubbata. Kana keessaa tokkoo ijoolleen namaa cubbuudhaaf hawwii isaan qabanii dha (Luqa. 12:26). Qaamni uumamuma isaatti hamaa dha, kana irraa kan ka’ees lubbuun keenya badeetti. Qajeelfamni jireenya lubbuu yeroo du’aa foonitti ni dhabamsiifama (Uumama 35:18, Ermi. 15:2). Lubbuun akkuma afuuraa kan afuuraa wanta heedduu fi giddu galleessa shaakala miiraati (Iyob 30:25, Faarfannaa 43:5, Ermiyaas 13:17). “Lubbuu” jechi jedhuu yeroo faayidaa irra oolee hunduma isa bakka bu’uu kan danda’u guutumaa namaati jirenyattis ta’e jireenya boodas.
Lubbuu fi afuurri kan wal qabatanii dha, garuu adda adda ba’uu kan danda’an (Ibiroota 4:12). Lubbuun argamuu isa guddaa namaati, inni eenyummaa keenya. Afuurri kallatti namaati Waaqayyo wajjiniin kan wal nu argisiisu.
English
Lubbuu namaatii fi afuura gidduu kan jiru garagarummaan maalii dhaa?


text:
- Gootichi WBO Zoonii Kibbaa tarkaanfii humna gabroomfattuu waraana wayyaanee irratti fudhatu itti fufuun Bitootessa 12,2018 Moyyaleetti loltoota diinaa 25 ol hojiin ala godhe.
(SBO/VOL – Bitootessa 13,2018) Gootichi WBO Zoonii Kibbaa waraana gabroomfattuu wayyaanee kan ummata keenyatti roorrisaa jiru irratti tarkaanfii fudhatu cimsee itti fufuun guyyaa kaleessaa Bitootessa 12,2018 halkan magaalaa Moyyalee keessatti diina haleeluun 25 ol hojiin ala gochuun gumaa ummata isaa ba’uu Ajaji WBO Zoonii Kibbaa beeksiseera.
Waraanni Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaa eda halkan magaalaa Moyyalee keessatti waraana diinaa kan paatiroolii irra turee konkolaataa guutee gara mooraatti deebi’aa ture walakkeessa magaalaa Moyyalee naannoo Mannaaraatti tarkaanfii jabduu irratti fudhateen 10 yeroo ajjeesu, 15 ol ammoo madoo taasisuu Ajaji WBO Zoonii Kibbaa ifa godhee jira. Waraanni wayyaanee tarkaanfii irratti fudhatameen baaraguun meeshaalee gugurdaa dhukaasaa akka tures ibsameera.
WBOn Zoonii Kibbaa Bitootessa 08,2018 irraa qabee godinicha keessatti bakkoota gara garaatti waraana gabroomfatuu wayyaanee irratti tarkaanfilee adda addaa fudhatuun injifannoo galmeessaa jiraachuun beekamaa dha.


text:
Xiinxala Haala Empayera Itophiyaa
Maqaan sirnaa kan biyyi Itophiyaa jedhamtee addunyaa biratti beekamtu kan duraanii Empayera Itophiyaa ture. Kana jechuun warri biyyicha uumee bulchaa tureyyuu, biyyi isaanii empayera ta’uu ni amanu turan. Empayera qabaachuun biyyooti Awropaa wajjin walqixa waan isaan taasisuuf ittiinis boonu turan. Dhuma Lola Addunyaa Lammaffaa (1945) booda garuu empayerri balfamaa dhufe. Haalli kun dhalachuun warri Awropaayyuu walabummaa biyyoota duraan koloneeffataa turanii akka fudhatan dirqe. Keessattuu Afrikaa keessatti walabumma gonfachuu kolonii warra Awropa baroota 1960ta keessatti daddaffiidhaan dhugoomaa ture. Kun deeme Empayera Itophiyaas yaaddessuu jalqabe. Ollaa empayerichaa keessaa kan dura walabummaa gonfate Sudan ture. Kunis bara 1956tti dhugoome. Itti aansee, Somalian bara 1960tti walaba baate. Akkuma duraan himame, Somalian empayerummaa Itophiyaa balaaleffatte mirga ummata afaan Somali dubbatuutiif falamuu jalqabde. Yeroodhuma kanatti warri Erteraas empayera ta’uu Itophiyaa balaaleffachuudhaan qabsoo walabummaa finiinsan. Qabsoon saboota koloneeffatamanii kanneen biraas yero sanatti ho’aa ture. Keessattuu kan Oromo baadiyyaa fi magaalaatti bifa haaraa horachaa dhufe. Baadiyyaa Lolli Baalee baroota danuudhaaf deemaa ture. Yeroodhuma sanatti magaalaa keessatti ammoo Waldayaan Maccaa fi Tuulamaa ijaaramee qalbii Oromootaa harkisaa ture.
Baroota sana booda ture kan bulchitoonni empayerichaa empayera ta’uu Itophiyaa haaluudhaaf dirqaman. “Itophiyaan empayera osoo hin taane biyya amantii tokkicha hordofu – amantii Ortodoksii” jedhan. “Biyya afaan tokkicha – afaan Amaaraa – dubbatu” jedhan. “Biyya aadaa fi seenaa tokkicha qabu” ta’uu isaas labsan. Biyya saba tokko qofa irraa tolfame ta’uu isaa lallaban. Kanaaf, amba Itophiyaa kan jedhamu nama afaan Amaaraa dubbatu, kan amantii Ortodoksii hordofu, kan seenaa nugusootaa “kiyya” jedhee fudhatu ta’uu qaba jedhan. Kun rakkina gara garaa uume. Fakkeenyaaf “muslimoota Itophiyaa” jechuun akka waan walfaallessuutti fudhatame. Muslimas ta’anii amba Itophiyaa ta’uun waan waliin hin deemneef “muslimoota Itophiyaa keessa jiraatan” jechuun dirqii ta’e. Akkasumas Oromos ta’anii amba Itophiyaas ta’uun akka hin danda’amne akeekan. Ambummaa Itophiyaa gonfachuun kan danda’amu Oromummaa, Sidamummaa, Somalummaa fi kkf haaluu qofaan akka ta’e akeekan. Namootni yeroo sanatti eenyummaa isaanii haaluudhaan ambummaa Itophiyaa gonfachuudhaaf tattaafatan xiqqaa hin turre.
Warri biraa garuu ejjennaa biraa fudhate. Eega Oromummaa fi Itophiyummaan waliif faallaa ta’anii Itophiyummaa haaluudhaan Oromummaa dagaagsuun dirqii ta’e. Warri ABO bu’ureesse warra ejjennaa kana fudhate keessatti lakkaawama. Yeroon ABOn bu’ureffame seenaa empayerichaa keessatti boqonaa haaraa ture. Yeroo duraatiif dhaabotni politikaa ijaaramuu kan itti jalqaban yeroo sanatti ture. Dhaabota politikaa yeroo sanatti bibbiqilaa turan gosa lamatti qooduu dandeenya. Murni tokko sadarkaa biyyicha guutuutti dubbachuu filate. Murni lammaffaan saba ofii qofaaf kan dubbatu ture. Warri tokkoffaanuu Itophiyaan biyya sab-daneessa ta’uu hin haalle. Isaan kun “gaafiin sabootaa deebii kan argatu gaaffii gitaatiif yoo deebiin argame qofa” jedhanii ejjennaa fudhatan. Kanaaf, “gaaffii gitaa furuun gaaffiilee hafan hundaaf furmaata ta’a” jedhan. Warri lammaffan garuu ejjennaa faallaa kanaa fudhate. Isaaniif gaaffii gitaa fi kan sabaa adda baasanii ilaaluun rakkisaa ta’e. Irra guddaan gita cunqurfamaa dhala saba cunqurfamaa ta’uu waan ijaan arganiif. Kanaaf deebiin gaaffii tokkichaa deebii gaaffii biraa ta’uu danda’a amantii jedhuu morman.
Mooraaleen kun lamaan waan itti adda ta’an kan biraas ni qabu. Kunis maallummaa Itophiyaa ti. Warri duraa ”Itophiyaa keessa cunqursaan saba ni jira, garuu gaaffiin kolonii hin jiru” jedhan. Kana kan godhaniif qabsoo saboota hundaayyuu hogganuudhaan gama ofiif barbaadaniitti geessuu waan kajelaniifi. Warri lammaffaan Itophiyaan empayera waan taateef gaaffiin kolonii akka isee ilaalu amanan. Dabalees, koloneeffataan koloneeffatamaadhaaf qabsaawuu waan hin dandeenyeef, sabootni koloneeffataman hoggana ofii kan walaba ta’e qabaachuu qaban jedhanii amanan.
Mooraan tokkoffaan dhaabota EPRP fi MAESON jedhamanii beekaman lama gurguddaa qabu turan. Sagantaan politikaa lamaan isaaniituu mirgi hiree murteeffannaa haqa akka ta’e ibsa ture. Dhiibbaa jara kana lamaaniitiin Dargiinis mirga kana fudhaachuudhaaf dirqame. Hojiitti hiikuutuu itti ulfaate malee. Waan ta’eef, dhaabotni Itophiyaa kanneeniyyuu mirgi hiree murteeffannaa haqa ta’uu haaluu hin dandeenye. Kana kan dirqee bebeluu qabsoo hiree murteeffannaa saboota cunqurfamanii ti. Dhuma irratti jarri kun sadan – Dargii, EPRP fi MAESON – magaalaa keessatti lola hamaa wal irratti geggeessanii Dargiin injifannoodhaan irra aane. Yeroo sana booda kan dirree qabsootti hafee Dargii loluu itti fufe warra mirga hiree murteeffannatiif qabsaawu ture.
Asitti jijjiirama Dargiin labsuudhaaf dirqame garii ilaaluun gaarii dha. Kana keessa tokko mirga muslimootaa ti. Dargiin ayyaanni muslimootaa, kan akka iid-al-faxir, iid-al-adahaa fi kanneen biraas, sadarkaa guutuu empayerichaatti akka ayyaanaatti akka kabajaman labse. Dabalees, Orotodoksiin amantii seerawaa biyyichaa ta’uu diigee amantii fi politikaa adda baase. Yeroo sana booda muslima ta’uun fi amba Itophiyaa ta’uun akka duraaniitti waliif faallaa ta’uun laaffachaa dhufe. Haalli fakkaataanis Oromummaa fi Itophiyummaa gidduutti dhalachuu jalqabe. Fakkeenyaaf, Dargiin radio afaan Oromoo sadarkaa guutuu empayerichaatti ol guddise. Dabalees, yeroo yeroo afaan Oromootiin barsiisuu akka danda’amu taasise. Garuu kun afaan Oromoo jiraachiisudhaaf osoo hin taane dhabama isaa daddafsiisuu irratti xiyyeeffate. Yeroo gabaabaadhaaf afaan Oromootiin barsiisuu jalqabanii dafanii afaan Amaaraatiin bakka buusuudhaan babal’achuu afaan Amaaraatiif haala aanjessuu akeekkatan. Dhugaatti Dargii jalatti afaan Oromo qarqara dhabamuu gahee ture jechuun ni danda’ama.
Bara 1991tti mootummaan Dargiin humnoota qabsoo bilisummaatiin injifatame. Humnoonni kunis ABO, EPLF fi TPLF turan. Warri EPLF walabummaa Erteraatiif qabsaawaa waan turaniif, injifannoon isaanii Erteraan walabummaa gonfachuudhaaf karaa saaqe. Bara sana booda daangaan empayerichaa kan bara Menelik turetti deebi’e. Biyyuma hafe kana keessattiyyuu jijjiiramni bu’uraa barbaachisaa ture. Keessattuu, mirgoota saboota cunqurfamanii dagachuun akka hin danda’amne ifaa ture. Waan ta’eef, mirgoota sabotaa garii fudhachuun dirqii ta’e. Empayerichi biyya sab-danessa akka ta’e ifatti fudhaachuunis dirqii ta’e. Yeroo sana booda sabni cufti afaan isaatti fayyadamuun fi aadaa fi seenaa isaatti boonuun mirga akka ta’e fudhatame. Dabalees, sabni hundi mirga ofbulchuu akka qabuu seeraan utubame. Jijjiirraan kun jijjiirraa salphaa hin turre. Garuu dhaabotni Oromo garii akka jijjiirraan kun hin mirkanaawinitti qabsaawaa jiru.
Waan cillaffannaa kana dhalche keessaa tokko mirgootni olitti himaman dhugaatti hojii irra oolu hanqifamuu isaanii ti. Hanqina kana wanti dhalche ammoo ol aantummaa murna bicuu ti. Murni bicuun har’a ol aantummaa gonfatee tikfachaa jiru ilmaan saba Tigree ti. Murni bicuun kun empayericha akka federeshanitti caaseessuudhaaf qabsoo saboota cunqurfamaniitiin dirqame. Yoo federeeshan kana kan dhugaa taasise garuu ol aantummaa isaa dhaba. Federeeshan jechuun sirna walfaana jiraachuu mirga of bulchuu (self-rule) fi walbulchuu (shared rule) ti. Sabni hundi ofbulchaa sirna waliin bulu irrattis sagalee heddummina isaa callaqqisu qabaata. Sirni akkasii yoo dhugaatti hojii irra oolee ol antummaan Tigroota ni dhabama. Kanaaf, federeeshan har’a jiru federeeshan dharaa ti. Kana jechuun federeeshan akka yaadatti daba jechuu ta’ee hiikamu hin qabu. Federeeshan dharaa kana gara federeeshan dugaatti jijjiiruudhaaf qabxiilee dandeessisan tarreessanii isaan dhugoomsuudhaaf qabsaawuun barbaachisaa dha malee.
Eega empayerichi akka federeeshanitti caaseffamee as, hiriirrii humnoota politikaa biyyichaa bakka afuritti qoodamee ilaalamuu danda’a. (1) Warri har’a aangoo of harkaa qabu federeeshan dharaa kana waaraa taasisuutti cichanii argamu. (2) Warri hanga 1991tti ol aantummaa qabaachaa turan sirna isaanii kan Itophiya saba afaan Amaara qofa dubbatuutti deebisuu barbaadu. (3) Humnoonni garii ammoo ol aantummaa Tigree fi Amaaraa kana jalaa bahuun kan danda’amu biyya walaba ta’ee dhugoomfachuu qofanii jedhanis ni jiru. (4) Humnoonni federeeshan dhugaa taasisuutti qufanis ni jiru. Ejjennaan afuran kun mirgoota ambummaa irrattis ejjennaa humnoonni kun qaban ni calaqqisa.
Warri tokkoffaan “demokrasy warraaqaa” (revolutionary democracy” waan jedhamutti amanu. Sirna kana jalatti party yokin nama beekaatuu bakka ummataa bu’ee murteessa. Ummatni waan isaaf tolu beekuu hin danda’u jedhee amana. Demokrasy gosa USSR duraanii keessatti hojjachuu hanqatee kufaatiitti geesseen wal fakkaata. Ilaalchi partyn kun demokrasyf qabu federeshanicha demokrasy-maleessa taasise. Demokrasyn federeshan malee hojii irra ooluu ni danda’a. Federeshan demokrasy malee garuu hiika hin qabu. Hanga har’atti carraaqqiin federeshan demokrasy malee jiraachisuudhaaf godhame hundi balaa gurguddaa maddisiisuudhan xumurame. Kanaaf fakkeenyi guddaan moyxannoo Yugoslavia ti.
Sirni akkasii yoomillee daddaaqamaa dha. Wanti sirnichi labsuu fi hojjatu waliif faallaa dha. Waan ta’eef, ummata ni dhamaasa. Humni sirna daddaaqamaa kana waarsuu barbaadu imaammata shan itti aanan hordofuudhaaf dirqama. (1) ummata Tigray doorsisuudhaan akka isaan amanamaa ta’aniif gochuudhaaf carraaqa. Siege mentality itti uuma. (2) ekonomy biyyichaa irra guddaa harka namoota Tigree galchuudhaan akka Faranjoota Kibba-Afrika of taasisuu. Kanattis dabaluudhaan ilmaan Tigreetiif carraa barnootaa ilmaan saboota biraa hin arganne kennuufiidhaan olaantummaa isaani jabeessuu. Sammuudhaanis ni caalla jedhani akka amanan taasisu. (3) ilmaan saboota biraa Oromiyaa keessa qubatan “Oromoon si dhabamsiisa” jedhanii yaaddoo itti uumuudhaan akka isaan sirna amma jiru deggeran taasisu. (4) saboota gidduutti waldhabbii fi walshakkiin akka belbelu gochuudhaan sabni saba irratti akka kaka’uu taasisuudhaan akka sirnicha irratti hin kaane taasisu. (5) “Nu malee kan Itophiyaa keessatti fi sadarkaa Gaafa Afrikaattis iggitii nagaa ta’u hin jiru” jechuun deggersa mootummoota aangawoo dhuunfachuu. Kunis yeroo irra yerootti nagaa akka booressan isaan dirqa. Imaammatni kunis oolee bulee boora’insa dhuunfatamuu hin danda’amne maddisiisuutu mala. Kana mootummoota aangawoo hubachiisuudhaan akka isaan deggersa dabaa dhaaban gochuu irratti tattaafachuun barbaachisaa dha.
Warri lammaffaan har’a sirna liberal demokrasy lellisu. Sirni liberal demokrasy dhugoomuun gaaffii saboota hundaatiif deebii argamsiisa jedhanii amanu. Waan ta’eef, mirgoota ambummaa keessaa kan civik, politikaa fi hawaasummaa kabajuudhaaf qophii akka ta’an mul’isu. Garuu mirgootaa afaan fi aadaa – kan Amaaraa malee – ni haalu. Warri har’a biyya bulchaa jiruu ammoo mirgoota afaan fi aadaa kabajaa mirgoota hafan dhiitu. Murni sadaffaan waa’ee mirgoota ambummaatti rakkachaayyuu hin jiran. Haala addunyaa har’a keessa jiraannuu keessatti garuu mirgootni ambummaa gosti shananuu kabajamuun barbaachisaa ta’ee jira. Kun ta’uunis federeeshan dharaa har’a jiru gara federeeshan dhugaatti ni jijjiira.
Kun dhugoomuunis Oromoodhaaf faayida ni qaba. Kana irratti yaada ifaa qabaachuun barbaachisaa dha. Itophiyaan federeeshan sab-daneessa kan dhugaa yoo taate, mirgi Oromoo kan of bulchuu fi kan inni saboota hafan wajjin nagaadhaan fi kabajaadhaan bulu ni dhugooma. Oromiyaan federeeshanicha keessaa isa hundarra guddaa dha. Waan ta’eef saboota ollaa isaa ta’an hedduutu jiran. Orma kana wajjin nagaa qabaachuun dagaagina Oromootiif kan isaaniitiifis murteessaa dha. Nagaa kana qabaachuudhaaf ammoo isaan wajjin walta’iinsa irra gahuun murteessaa dha. Tokko tokkoon isaanii wajjin adda addatti walta’iinsa irra gahuu irra hunda wajjin walta’iinsa walfakkaatu irra gahuutu wayya. Dabalees, ilmaan saboota Itophiyaa hundi Oromiyaa keessatti ni argamu. Mirga jara akkasiis kabajaa kan Oromoos kabajuun dirqii ta’a jechuu dha.


text:
Dorgommiin Olompii danqaa Nukleeraa Koriyaa kaabaa irratti yaalii gama Diploomsii akka gaggeeffamuuf karaa kan saaqe ta’uus hagam lubbuu akka dheeratu garu ifa miti.
Dorgommii Olompikii adda addaa cabbii irraa kan koriyaa kibbaatti gaggeeffame Dilbata kaleessaa xumuurame.Sirna xumuuraa gaggeeffame kana irratti prezidaantiin koree Olompikaa addunyaa Toomas Bach akka jedhanti koriyaa kaabaa fi kibbaa dorgommii kana araara buusuuf itti gargaaramuu isaanif galateffatan.
Waan itti amantan gara fuula duraatti karaa nagaan akka fala barbaannuuf hunda keenya karaa agarsiiftan jedhan.


text:
4.Daraara ummataa Musliima irra gahaa jiru- Bombiin yommuu halkanii guyyaa ummata Musliima irratti roobu, shakkii fi dhama’iinsi nama haguuga. Tokko qabeenyan yoo machaa’u gariin immoo boombii fi beelan dhumu. Gariin baay’iinna qabeenya irraa kan ka’ee haalaa dhabuun daangaa Rabbii darbuu fi ilma namaa cunqursu gariin immoo wanta nyaate uffatu dhaba. Read more
Rakkoon guddaan yeroo ammaa dargaggoota muudataa jiruu dhama’insa fi hurrii jireenyati. Rakkoo keessa isaani jiruu furuuf karaa adda addaatin itti qabsaa’u yookiin immoo itti qabsaa’u dhiisun abdii kutu. Jireenyi addunyaa tanaa qullaa homaa of keessaa hin qabne itti fakkaata. Yaanni maaliif uumame jedhu mataa isaani reeba. Bombiin midiyaa kallatti garagaraatin itti roobu garam akka deemu qaban fundure isaani itti dukkaneessa. Soba dhugaa, dhugaa soba fakkeessun sammuu isaani laamshessa jira. Haqa akka hin hubanne haguuggi itti ta’ee jira. Dargaggoonni garamitti haa goru, maal haa qabadhu, eessa haa deemu, kuni dhugaadha moo soba jedhanii dhama’an lakkoofsi isaani baay’eedha. Jireenya keessatti wantoonni baay’een nama dhamaasu danda’u. Rakkoon nama dhamaasa, hurrii namatti duucha. Read more
Marii qulqullinna qalbii Insha Allah har’as kunoo itti fufna. Qalbii qulqulleessun naafa keenya qulqulleessu caalaa iddoo qabachuu qaba. Yoo qalbiin tolte haalli namaa hundi tola. Qalbii qulqulleessun nageenya, tasgabbii, gammachuu fi milkaa’innaaf karaa bana. Namni osoo wal jibbuu, wal waanyu, boonu akkamitti gammachuu fi milkaa’inna dhugaa argachuu danda’aa? Bi iznillah har’as qulqullinna qalbii kutaa itti aanuu waliin mari’anna. Read more
Insha Allah har’as dhukkuba qalbii fi qoricha ishii itti barbaaduf ni carraaqna. Yommuu namni dhukkuba qaamatin qabamuu ‘Ah, na dhukkube, gara mana yaalaa na geessaa, ogeessa natti barbaadaa…’jedhaa mitiree? Kan dhukkuba qalbiitin qabamee hoo maal jedhinna laata? Yeroo baay’ee dhibeen qalbii namatti hin beeksisu. Gadaa dhaloonni itti bade kanatti dhukkuba qalbii namni ofirratti beeke fayyisuuf carraaqu Insha Allah dhugumatti inni nama qaroo fi milkaa’uf carraaqudha. Jijjirama yeroo jedhamuu ‘Keessaa gara alaati’ moo ‘Alaa gara keessati’? Baay’een keenya jijjirama fiduuf ‘alaa gara keessatti’ carraaqa jirra. Kana jechuun keessa keenya osoo hin jijjiriin alaa fi naannoo keenya jijjiruuf carraaqna. Read more


text:
Abdi Fite claims wiretapping
Mirga Oromoo tiksuuf OPDO’n akka dhaabaatti kufeera. Namooti dhuunfaa mirga sabichaaf falman galata qabu. Keessumaa warri 88 sun. Namooti addatti Dr. Abiyyiin abaaran garuu ammayyuu dhimma uummataa otuu hin taane dhimma garee fi dhimma dantaa addaati. Garee isaanii silaa Mummee Ministeeraaf mataa baachaa turetu rukutame. Isa kana Miky Amhara bareechee lafa kaa’eera. Kaleessa Dr. Abiyyiin faarsuuf hin ariifanne. Har’as abaaruuf hin ariifadhu. Akka dhaabaatti kan kufe bulchiinsa isaaniiti. Dr.Abiyyi Lammaa irratti fonqolcha geggeesse warri jettanii imimmaan naachaa roobsaa jirtan garuu Kan gurratti asaasee halkan akkas jedhaa irratti duulaa jedhee isinitti hime namticha har’a paarlaamaa keessatti Uummata Oromoo ganedha. Ragaa malee kana hin jenne!! Isin qofaatu wiretap godha seetanii! Nutuu isiniin wiretap gooneerraam Moo akka Russia Meddeling qaama dhimma kana qoratu Robert Muller Oromoo barbaannu.


text:
Biyyoota Afrikaa Uffee Sahaaraa gadii keessatti dhukkubni Busaa rakkoo guddaa ta’uun isaa beekamaadha. Garuu qorannaa haaraan maxxanfame abdii hanga tokko kennee jira. Dhukkuba bookee ykn biinnii busaan daddabru kana irratti biyya keessaa fi biyya Siwiidin irraa hayyoonni qorannaa gaggeessan. Isaan keessaa tokko Dr Kaasaahuun Taddasaa Jaallataa ti.Wallaggaa Yunivarsitii keessatti gargaaraa profesaraa fi barsisaa barnoota Biyoloojii turan.Waa’ee qorannoo kanaa ibsanii jiru.
Gaaffii fi deebii isaanii dhaggeeffadhaa.


text:
Dura-taa’aan Sochii Dimookiraasummaa Saba Amaaraa yokaan Ba’aadenii fi Itti-aanaan Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa Demmeqee Mekonnen, magaalaa Baahirdaar keessatti ibsi kennanii fi maddeen oduun tamsaasame, eega sochiin mormii gidduu kana geggeessame as ka jalqabaa ta’uu isaa ti. Dhaabni isaanii – BIAADEN, gaaffii uummataaf deebii kennuuf qophii ta’uu dubbatan – Obbo Demmeqee Mekonnen.
Hawaasni bulchiisa naannoo Amaaraas, rakkoo sana furuuf carraaqqii BA’AADEN gochaa jiru waliin akka hiriiru illee gaafatanii jiran. Dura-taa’aan paartitichaa fi itti-aanaa muumichi Ministaraa Itiyoophiyaa – Demmeqee Mekonnen.
“Uummatni naannoo keenyaa nageenyaa fi ol’aantummaa seeraaf iddoo guddaa kennuu qaba” jedhu. Ibsi itti-aanaa Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa kennan kun ibsawwan paartiileen mormitootaa adda addaa kennaa turan wajjin wal-afaan dhufe. “Mootummaan uummata haa dhaggeeffatu. Mootummaan uummataaf deebii nagayaa haa kennu. Mormitoota waliin gad-taa’ee haa dubbatu”, jedhu mormitoonni. Mormitoota sana keessaa took - Paartiin Dhaabbata Tokkummaa Guutmmaa Itiyoophiyaa kanaa deebii itti-aanaa muummicha sanaa irratti kan amantaa hin qabne ta’uu dubbata. Itti-aanaa prezidaantiin paartichaa – Mulugeetaa Abbebee, “deebiin itti-aanaa Muummicha-ministaraa sun, rakkoolee tartiibaan furra jedhanii odeessan, isa kam akka dura furanii isa kam akka itti aansan hin dubbanne. Furmaata sana fiduuf Ba’aaden hamlee isaa iyyuu hin qabu” jedhan.
Dura-taan Ba’aadenii fi Itti-naa Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa – Demmeqee Mekonnen, “hoogganoonni paartichaa, haala dhiheenya Bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti uumame ilaalchisee – lamatti qoodamanii jiru” ka jedhame – jedhan, oduu dharaa ta’uu dubbatan. “Baa’adeniin uummata Amaaraa irraa adda-baasuuf waan odeessamu” jedhu.
Guutummaa gabaasaa kanaa dhaggeeffadhaa


text:
Hiriira-mormii guutummaa Oromiyaa keessatti, Hagayya 6 geggeessamee booda, namoota hidhamanii turanii dhiheenya hiikaman keessaa kanneen dubbisne, mooraalee jimlaadhaan itti hidhaman keessatti ka reebichii fi cunqursaan adda addaa irratti geggeessamaa ture ta’uu dubbatu. Aangawoonni mootummaa garuu, namni seeraa ala hidhamus fi ka miidhaan irratti irratti raaw’atamus akka hin jirre dubbatu. Kanneen hiriira Hagayya 6 Finfinneettti geggeessame irratti qabamanii fi naannoo Affaar – mooraa leenjii waraanaa Awaash toorbaa keessatti hidhamanii turan keessaa, shamarree tokko qaamni ishee laalatee akka dhukkubsataa jirtu dubbatti.
Nu tumuu lafa qoreen guutame kan lafi isaa akka eelee sibiilaa guba irra nu fiigsaa turan jette. Sana irra Ispoortii dha jedhanii adabbii yakkamaan adabamu nu adabaa turan. Miilla keenya qoreen seenee keessaa baafachuuf yoo jenne illee nu dhiitu. Kanaaf dararaan nu irra ga’aa ture hagas hin jedhamu jetti shamarreen kun.
Abboota murtii tu mana murtii dhufe jedhanee ennaa gad nu dhiisuuf ka’an kan isaan itti nu dhiyeessan immoo namoota ittoo nuu tolchaa turaniif huccuu kabajaa kan abboota murtii hin uffanne turan. Kan isiniif dhaabatus kan isin himatus jira nuun jechuu dhaan waan ajaa’ibaa akkasii nu agarsiisanii booda irra mootummaan dhiifama isinii godheera jechuun nu gadhiisan jette.