text:
Ministeroonni kaabinee Eertraa har’a wal ga’ii geggeessaniin Itiyoophiyaa fi Eertraa gidduutti walii galtee nageenyaa seena qabeessa irra ga’ametti aansuu dhaan haala biyyattii keesatti mul’ataa jiru irratti mari’atee jira.
Ministeerri odeeffannoo Eertraa Yemaanee Gebra Masqal fuula twitter isaanii irratti akka barreessanitti ministeeronni kun walii galtee nageenyaa santti aansuu dhaan naannoo keessatti jalqabamaa kan jiru michummaa naannoo fi haala walii gala irratti mari’ateera jedhan.
Wal ga’ii sana kan hoogganan prezidaantii biyyattii Isaayas Afawarqii akka jedhanitti kaabineen sun haala siyaasa nannoo kan yeroo ammaa, walumaa gala imaammata walii galtee naannoo kan gamaaggame yoo ta’u, hojii irra oolchuuf tarkaanfii hatattamaa fudhatamuun irra jiraatu illee ibsaniiru.


c: text/html

text:
Mana murtii olaanaa Federaalaa dhaddacha 4ffaa tti deemsi ragaa ittisaa dhaggeefachuu Wiixata darbee jalqabamee ture Kibxata kaleessaa waaree boodaa kaasee addaan cite jira.Kaleessa yeroo addaan cite sana immo manni murtii ibsa kenne hin qabu jedhu Abukaatoo Wandimmuu Ibsaa.
Har’a ganama mana murtii yeroo dhaqqaban himatamtoonni mana hidhaa Qilinxoo irraa fidaman hin jiran ka jedhan Obbo Wandimmuun abbaan alangaas ta’e abbootiin murtii hin jiran turan jedhan. Sana booda dhaddacha 4ffaa tti dhimmi namoota biraa ilaalamaa waan tureef seeneen waa’een bellama namoota galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo irratti himatamanii maal ta’e? jedhee gaaffii ergan dhiyeessee booda Sadaasa 6 bara 2010 tti bellama kenninee jirra naan jedhan jedhu.
Maatiin hidhamtootaa gara mana hidhaa Qiliinxoo dhaquun himatamtoota waliin wal arguu isaanii fi namnii gara mana murtii deemaa jedhee nutti himee tokko iyyu hin jiru jechuu isaanii Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsanii jiru.
Gaaffii fi Deebii maatii fi abokaatoo waliin gaggeeffame caqasaa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
=//=
Korichi, raawwii hojii Waajjira Pireezidaantii, MMWO, Biiroo Bulchiinsaafi Nageenyaa, Biiroo Abbaa Alangaa, Biiroo Paablik Sarvisiifi Misooma Qabeenya Namaa, Waajjira Milishaa, Komiishinii Poolisii, Komiishinii Mana Sirreessaa, Ejensii Galmeessa Siivilii Oromiyaafi kkf gamaaggame.
Gabaasa Waajjira Pireezidaantii kan dhaggeeffate korichi, hojiiwwan gama diyaaspooraan hojjetamaa tureefi bu’aan argame jajjabeessa ta’uu, hojiiwwan ijoo fayyadamummaa hawaasa guddisan irratti xiyyeeffachuun gabaasa godinaaleefi magaalota irraa dhiyaatu qindeessuun xiinxalamee hooggansi ol’aanoon hubannoo haala waliigalaa Oromiyaa akka qabatuuf kennamaa turuun gaarii ta’uu, marii haala yeroo irratti hayyoota hirmaachisuun mataa duree adda addaa irratti sagantaa Gumii Balal jedhuun taasifamaa tureen hubannoon hawaasaa dabalaa dhufuu, hojiin kenna tajaajilaa lammuummaa bakka hundaatti hojiirra akka ooluuf hojiin hangaa kurmaana kanatti jiru jajjabeessaa ta’uu korichi akka ciminaatti qorateera.
Gama biraan, imaammanni bu’uuraan hojiirra akka oolu taasisuuf caasaa cimaafi ergama mootummaa baate galmaan gahuu danda’u sadarkaa gandaatti ijaaruun walqabatee, to’annoof hoordooffiin karoora manneen hojii qaama raawwachiisaa irratti taasifamu raawwii waraqaa madaaluu qofa malee, qabatamaan hojii lafa irraa jiruun kenniinsa tajaajilaafi itti quufiinsa uummataan madaaluu irratti laafaa ta’uu, kenniinsi tajaajilaa kallattii mootummaan ka’een hojiira oolmaasaa hordofuu, to’achuufi bakka rakkoon jirutti tarkaanfii fudhachuun akka sirraa’u taasisuu irratti sochiin qaamolee bulchiinsa godinaalee, aanaaleefi magaalota irratti taasifamaa jiru walfakkaataa ta’uu dhabuufi tarkaanfiin sirreeffama fudhadhatamaa jirus walfakkaataa ta’uu dhabuufi dambiiwwan Labsii Caffeen baase raawwachiisuuf qophaa’an mana maree bulchiinsaaf yeroon dhiyeessanii mirkaanneessuu irratti sochiin jiru laafaa ta’uu dhiimmoota akka hanqinaatti ilaalamanidha.
Raawwii MMWOn walqabatee, dhaqqabummaa tajaajila Abbaa Seerummaa tekinoolojii kanneen akka Vidiyoo Konfiraansii, ‘E-file’, ArgiiTuqiifi Woreda Neetiin gaggeeffamaa jiru gaarii ta’uu, sochiin mana murtii aadaa bakka hundaatti hundeessuuf hojjetamaa jiru gaarii ta’uu, Odiitii seeraa gaggeessuun gahumsa dandeettii abbootii seeraa xiinxaluun kenninsa tajaajila abbootii seeraa fooyyeessuuf hojiin hojjetamaa jiru gaarii ta’uufi dubdeebii koree dhaabbii irraa kennamuuf xiyyeeffannoo kennuun galtee hojii godhachuun akka ciminaatti madaalameera.
Gama biraan, murtii haqaa qabeessaafi dhaqqabamaa ta’e ummata naannichaaf qajeeltoo Heeraafi seeraa bu’uura godhachuun haqaa uummataaf kennuu irratti kenninsi tajaajila abbaa seerummaa manneen murtii keessatti kennamaa jiru walfakkaataa ta’uu dhabuu, gahumsi abbaa seeraa maneen murtii olaanaafi Aanaalee, akkasumas, dhaddacha dhaabbii MMWO dhimma dhiyaate xiyyeeffannoon qulqulleessun murtii barsiisaa ta’e kennuu irratti harcaatiin kan jiru ta’uufi murtiiwwan barsiisoo maxxaansuu irratti dhimmoota walfakkaatoo qofa irratti kan xiyyeeffate ta’uu dhimmoota akka hanqinaatti korichaan ilaalamanidha.
Raawwii hojii Abbaa Alangaan walqabatee, manneen hojii itti waamamni isaanii Biirichaaf ta’an waliin qindoominaan hojii madaaluufi qorachuun, wajjiira Abbaa Alangaa akkaataa bu’aa hojii isaaniitiin sadarkeessuun miira dorgommii isaan gidduutti uumuu, onnachiiftuufi beekkamtii akka argatan taasisuun, kuufamni galmee akka hir’atuuf sochiin duula galmee sakkaatta’uufi bu’aan gama sanaan jiru gaarii ta’uufi qabeenyaa dantaa mootummaafi ummataa ta’an irratti falmii taasisuun akka deebi’uuf hojiin hojjetame jajjabeessaa ta’uu dhimmoota akka ciminaatti korichaan madaalaman keessaa ijoodha.
Gama biraan, mirgi namoomaa qajeeltoo seera idil addunyaa, biyyaafi naannootiin akka kabajamu taasisuuf sochiin jiru gaarii ta’us raawwiin godinaaleefi aanaalee walfakkaataa ta’uu dhabuu, galmeewwan dhimma nageenyaa, malaammaltummaafi taaksii himachuu irraa eegalee hanga murtii kennuutti raawwiin hojii jiru akkasumas, dandeettiin Abbaa Alangaa galmee of harkaa xumuuruu harcaatii kan qabu ta’uu, labsiiwwan mirkanaa’an yeroo seeraan taa’eef keessatti dambiifi qajeelfamni qophaa’ee akka bahu gochuu irratti sochiin jiru laafaa ta’uu korichi akka hanqinaatti eereera.


text:
Dimshaashatti dhaabni keenna ABOn tokkummaan dhugaa (tokkummaa haqaa) dhaabotii Oromo yookaan humnoota siyaasaa Oromoo jiddutti tolfamu kamuu ni deeggara, ni tin’isa.
Tokkummaan sabni keenya gaafachaa/hawwaa jiru tokkummaa nam tokkee fi nam lameen ittin uf dhaadhessan osoo hin taane tokkummaa haqaa dhaabota hujiidhaan ummata keessa jiran jidutti tolfamuu fi qabsoo Oromoo uf dura tarkaanfachiisu danad’u arguudha.
Dhaaba keenna ABO dhaaf tokkummaan haqaa (dhugaa) kan qabsaayota Oromo fi dhaabota siyaasaa Oromo jidutti tolfamu tooftaa deegarsa rakisha ittiin barbaadan osoo hin taane ijannoo tarsiimoti.
Akkuma miseensonni, deegartoonni fi ummanni keenya hundi hubatu ABO jijjiiramaa dhaaba biyya keessaa fi alaa akkasumas biyyoota ollaa keessaa jaarmaya beekkamaa qabuu fi diree falmmaa keessayis waraana diina waliin kokkee wal qabee wareegama ol’aanaa baasaa jiru uf jalatti ijaaree socho’aa jiruudha. Jaarmayaan kunis HD ABO B/G/Kamaal Galchuun durfamaa jira.
Kan kana irraa hafe nam tokkee fi nam lameen sirna dhaabaa cabsudhaan dhaaba keessa moggatti uf baasanii fi dhaabnni uf keessaa baase walitti dhufuudhaan maqaa ABO jijjiramaa moggafaachuun ummata Oromoo afaanfajjesuu fi burjaajessuuf tokkummaa dharaa labsuun qabsoo Oromotif bu’aan inni fidu hin jiraatu.
ABOn B/G/Kamaal Galchuun durfamu tokkummaan haqaa kan dhufu dhaabotii Oromo lafairra jiran kan miseensaa fi deegarsa ummataa qaban yoo dhugaa irratti hundaayanii walitti dhufan qofa jedhee amana.
Kanaaf, tokkummaa dhiheenya kana maqaa ABO jijjiiramaan namootin dhunfaa (akka Dr. Nuro Dadafoo) labsan kan namoota ji’oota muraasa dura dhaaba irraa moggatti uf baasaniin labsame akka ta’ee fi dhaabnni keeyna ABOn B/G/Kamaal Galchuun hooganamu tokkumaa labsame kana keessaa qooda kan hin qabne ta’uu miseensota, deegartootaa fi ummata keenyaaf ifa goona.
Waajira – HD ABO


text:
Atleetiin Afriikaa tokkichi torban kana olompikii dhiirotaa guddicha irratti hirmaate, dorgommii ganna bara 2022 dhaqqabuuf rakkoo fayyummaa sammuu fi qaamaa isa mudate injifachuun akka irra ture dubbatee jira.
Lammiin Eertraa Shaanoon Ogbanaayi Abeedaa bara 2018 kooriyaa kibbaa Pyoongchaang keessatti tapha geggeessameen booda yeroo lammataaf tapha olompikii dhaqqabuuf gufuulee isa mudatan dilbata darbe dorgommi fiigichaa booda caasaa hawaasaa fuula Instagram isaa irratti dhiyaatee ture.
'kanneen hin beekneef, topaha Olompikii booda, sababaa fayyummaa sammuu koof dorgommii cabbii irra sigigaatan dhiiseen ba’e jedhe.
'' Dorgommiin koo Olompikee inni dhumaa qaamaa fi miira koo miidhee jira jedha Abeedaan. Miidhaa na irra ga’e, wal’aansa baqasanii hodhuu hedduu, irra deddeebi’ee gadduu fi oguma spoortii keessatti haalawwan nama dararan jiraachuu ibsee jira.
Olompikiitti deebi’uuf illee yeroo dheeraa na fudhate kan jedhe Abedaan baatii Fulbaana darbee dorgommii cabbie irra sigigaachuutti yoo deebi’u, baatii sadii booda dorgommii ganna bara 2022 irratti hirmaachuuf darbee jira.


text:
Qaama miidhamtoota, Daa’imman, namoota Dhibee gara garaatiin miidhamanii fi dubartoota harka qaleeyyii ta’aniif tajaajila hawaasummaa adda addaa kennuuf yunivarsiitichi irratti karoorfachuudhaan hojjachaa jira.
Tajaajila Inshuuraansii Fayyaa hawaasaa , daa’imman maatii harka qaleeyyii ta’an fi dhibee HIV/AIDS waliin jiraatan hanga xumura yunivarsiitii barsiisuu, namoota Dhibee HIV/AIDS waliin jiraatan deegaruu fi Carraa barnootaa olaanaa kennuu dabalatee hojiwwan baldhaa ta’an hojjachaa jira.
Hojiiwwan gama Kanaan bara 2012 keessatti hojateen birri miliyoona 1 tti dhihatuu deegarsa tajaajila hawaasatiif olchuu danda’ameera.
Deegarasa maatii artiis Haacaaluu hundeesaatiif birri kuma dhibba shan yunivarsiitichi kan kenne yoo ta’u, hojjattoonni yunivarsitichaas birrii kuma dhibba tokkotti dhihaatu arjoomaniiru.
Kanaan alatti Giddugala Qorannoo Aadaa fi Aartii Oromoo Yaadannoo Haacaaluu Hundeessaatiin yunivarsiiticha keessatti mogaafameera.
Akkasumas tajaajila seeraa bilisaa namoota harka qalleeyyii mirga isaaniitiif mormuu hindandeenneef himata barreeffamaa qopheesuu hanga falmii dhadachaa abukaatoo ta’uudhaan mirgi akka kabajamuuf yunivarsiitichi hawaasa tajaajilaa jiraa. kanaanis namoonni heddu bu’aa mirga isaanii akka argatan taasisee jiraa.
Bara 2013 kana keessattis tajaajila hawaasummaatiif birriin 500,000 (Kuma dhibba shan), namoota harka qaleeyii humna isaaniitiin kanfalanii barnoota sadarkaa olaanaa barachuu hindandeennee 50 ta’aniif carraa barnootaa kennuu fi kunuunsaa fi eegumsa naannootiif birri miliyiina tokko ta’u ramadamuu isaa Daayirektoreetiin Qunnamtii Uummataa fi Kominikeeshiinii Yuunivarsiitii Naannoo Oromiyaa gabaaseera.


text:
[rev_slider hos] Korri hawaasa Oromoo Suweedin 14ffaa magaalaa muummitti biyya Suweedin ta lammaffaatti”Goteborgtti” tahe kun yeroo jalqabaatiif ilmaan Oromoo boyyoota Awroppaa gara garaarraa hirmaachuusuun lammii …Read More »
Caayaan Tokkommaa Baqattota Oromo Biyya Misra irraa
Hegeree Oromiyaa Kora yk konfarannssi Xiqqaa Caayaan Baqqattota Oromo Biyya Masrii Bioteysa 24/2015tti godhatte laalchise akka armaan gadi kanatti . Gabaasaa kora kanaa isinii dhiheysina …Read More »
Yaamicha Kora Hawaasa Oromoo biyya Suweedin
Jalqabarratti oromoota hunda bakkuma jirtanitti nagaya, fayyaa, quufaa fii badhaadhina isiniif hawwina. Akeekni barreeyfama kanaa akkuma beekkamu Hawaasni Oromoo Sweden kora hawaasaa bara baraan godhachuun …Read More »
Kora Adda bilisummaa oromo G/Kamaal Galchuu tiin hoogganamu Godinaa Awropaa kan baraa 2013
Miseensoonni fi Deeggartoonni ABO Kora Godinaa Awroppaa waggaa kanaa bakki itti tahuu Magaalaa Muenchen Biyyaa Germany tti. Addi bilisummaa Oromo ABOn Birgedara G/Kamal Galchuu tin …Read More »


text:
Caamsaa 14,2014 mootummaan abbaa irree Wayyaanee abbaa irree dhabaa jalee isaa fi meeshaa isaa OPDOtti fayyadamuun barattoota Oromoo maqaa gara Yuuniversitiitti deebi’aa jedhuu olola haaraa banatee ilmaan Oromoo irratti FDG bifa haaraan banatee barattoota barsiisota jiraattoota magaalaa, daldaltoota utuu hin jenne jumlaan mana hidhatti uummata guuraa jira.
Haaluma kanaan Univarsitii Jimmaa irraa barattootni Oromoo huma tikaa, waraanaa fi poolisii Federalaan ukkanfama jiru.
1.Barataa Mo’iiboon Baqqalaa mummee fayyaa waggaa 3ffaa mooraa main cumpas Jimmaa irraa
2.Tasfayee Nugusee mummee mechanical Engeenering wagga 3ffaa, mooraa Saayinsii fi Technology Jimmaa kittoo Furdisaa irraa
3.Barataaa Damee barataa mummee Engineering waggaa tokkoffaa mooraa saayinsii fi Technology Jimmaa Kittoo Furdisaa irraa.
Kannee keessatti argamaan barattootni Oromoo nagaan ukkaanfamanii gara geeffaman beekama hin jiru, kun utumaa kanaan jiruu sochii FDG haalan jaabaataa fi Wayyaaneen dura dhaabbachuu hin dandeenyee qabsiifama jirachuun hubatamera.
Mooraa Yunversiitii Jimmaa keessatti baay’inni waranaa dachaa baay’ina barattoota ta’uun mooricha dachii waraanaan weeraramte fakkeessee jira.


text:
Bitootessa 23,2017
Godina Arsii Aanaa Doddotaa Magaalaa Siree keessatti manneen Daldalaa ummatarraa cufamaa jiraachuun dhagahamee jira,Ji’oottan dabran kana keessatti godina Arsii magaalota hedduu keessatti manneen daldalaa ummatarraa cufamaa jiraachuu gabaasaa kan turre yoo ta’uu addatti manneen daldalaa ilmaan Oromoo qofarratti fuulleffachuun ummata keenna diinagdeen dadhabsiisuuf akka itti yaadamee godhamas jiru Qeerron gabaasee jira
Godina Arsii Magaalaa Dodolaa keessaa ummata Oromoo mana hidhaatitti guuruun itti fufee jira 21/3/2017 namoota hedduu ummata misoomafii nageenya biyyattiitti buusuu dhoorgaa jirtu jechuudhaan kan hidhaa jiran yoo ta’uu namoota amma waajjira poolisii magaalattii keessatti hidhaman keessaa
- Muhaammad Bulloo,
- Ahmad Tolaa ,
- Ibraahim Muummee,
- Safiyyaa H/Jamaal,
- Seeyfuu Bakaroo,
- Jamaal Abdullaahi,
- Yuusuf H/ Amiin,
- Shamsuddiin Jeeylaan,
- Turaa Kadiiro fi
- Ziyaad Aliyyii kan keesatti argaman yoo ta’uu ammas namoota hedduu basaasaa jiraachuun
gabaafamee jira


text:
LibreOffice 7.3 Help
Qabachisa fuula, muudanoota fuula, duubbee fi dirqaloota teessuma biroo qindessuu.
Dhangii Waraqaa Mansaa Keetiin garaagarumaa fooli. Fayyadama filachunifii saanduqoota yaabinaa fi hojii kessattii gara hamamtaa galchuun hamamtaa fuula maamiloo ummu dandeessa.
Yabbina dhangii waraqaa sanduqa Dhangii kessatttii filattee turtee mulissa. Yoo dhangii Fayadammaa filattee turte, yabbina filachuuf gatii galchii.
Hajjaa dhangii waraqaa sanduqaa dhangii kassattii filattee turttee muli`isa. Yoo dhangii Fayyadamaa filattee turtee, hojjaa fulichaatiif gatii galchii.
Qaabachiisni fuula sorjaa dha.
Qaabachisnii fuula sordala.
Maxxansa kettiif madda waraqaa filii.
Yoo galmeen kee dhangii waraqaa tokko olii fayadammee, tokkon tokkoon dhangilee kaneniif waraqaa diriraa garagara filachuu dandeessa.
Fagenya qareee fuula maxxanfamee fi iddoo maxanfammuu qabuu gidduu jiruu ifteessi.
Fageenya qaree fuula bitaa fi deetaa gudduu jiru galchi. Durargii keessatti bu'aa arguu dandeessa.
Fageenya qaree fuula mirgaa fi deetaa gidduu jiru galchii. Bu`aa isaa durargii kessattii arguu dandessa.
Fagenya qare irra fuula fi deetaa gidduu jiru galchii. Bu`aa isaa durargii kessattii arguu dandessa.
Fagenya qaree jalaa fuulaa fi deetaa gidduu jiru galchi. Bu`aa isaa durargii kessattii arguu dandessa.
Kenna lakkofsa fuulaatiif dhangii iffessii.
Fuularattii safaraa wantotaa fi hamamtaa booquu hiri`isaa knaafiis dhangii waraqaa filatammee irrattii maxxansu danda`u.


text:
.
=//=
Korichi, raawwii hojii Biiroo Maallaqaa, Biiroo Galii, Biiroo Dhaabbilee Misoomaa Mootummaa, Abbaa Taayitaa Zoonii Dinagdee Addaa Gadaa, Komishinii Karooraafi Misoomaa, Ejeensii Bittaafi Dhabamsiisa Qabeenyaafi Mana Hojii Odiitara Muummicha Oromiyaa gamaaggame.
Gabaasa raawwii hojii Biiroo Maallaqa Oromiyaa kan dhaggeeffate korichi, raawwiin hojii karoora, hordoffiifi gamaaggama raawwii misoomaa fooyyee qabaachuu ibsuun keessattuu, dokumentii karoora piroojektota Bara 2014 xumuuruu; ibsaafi facaatiin pirojektootaa akkasumas hojiin bulchiinsa baajataafi kkf hedduun kan hojjataman ta’uu, hojiin herreega walitti qabamaafi kaffalamaa adda baasuun furmaata akka argatu taasisuuf hojjatameen walii gala hanga kurmaana kanaatti sadarkaa godinaa, aanaafi bulchiinsa magaalaatti walitti qabamaa Qr. 735,504,634fi kanfalamaa Qr. 916,640,512 waliigala Qr. 1,652,145,146 akka gadii bu’u taasifamuu, manneen hojii mootummaa bifa hammayyaafi qisaasama hambisuu danda’uun qabeenya mootummaa bulchuu akka danda’aniif Sooft-weerii bulchiinsa qabeenyaa hojirra akka oolu taasisuu jajjabeessaa ta’uu, raawwii hojii dhimma koorniyaa, daa’imman HIVfi kenna tajaajila lammummaas akka ciminaatti ilaalameera.
Raawwii Biiroo Dhaabbilee Misooma Mootummaa keessatti, hojimaata dhaabbilee misoomaa bu’aa qabeessa taasisuufi dantaa mootummaa eegsisuu danda’u qopheessuun hojiirra oolchuuf jalqabbiin jiru gaarii ta'uu, kessattuu, dhaabbilee misoomaa 24 kan mootummaan sheerii olaanaafi xiqqaa keessaa qabu hojiin ragaa adda baasuu, hojiin kenna tajaajila lammummaafi fayyadamummaa hawaasaan walqabatee hojjatame fooyyee qabaachuu akka ciminaatti korichaan ilaalame.
Gama biraan, mancaatii bosonaa hanbisuuf hojiin hojjatame laafaa ta’uu, raawwiin piroojektoota ijaarsa adda addaa KIOtiin hojjetaman gadi bu’aa ta’uun dhimmoota akka hanqinaatti korichi gamaaggame keessaa isaan ijoodha.
Raawwii hojii Biiroo Galiin walqabatees, kurmaana kana keessa kaffaltoota gibiraa 502,527f hubannoo uumuuf karoorfame keessaa 456,083(%91) kan raawwatame ta'uu, ragaa qaama sadaffaa 74,375 sassaabuuf karoorfame keessaa qaama gibiraafi taaksii murteessuuf kan darbe 71,786(%96.51 ta'uun, raawwiin galii idileefi mana qopheessaas gaarii ta'uu akka ciminaatti madaaleera.
Gama biraan, raawwiin komii murtii taaksii keessummeessuufi, hordoffii nagahee kaffalaa gibiraa gadi bu’uun, komiin murtii taaksii yeroon deebii argachuu dhabuufi kuufamni taaksii hedduun osoo hin sassaabamiin jiraachuun akka haqinaatti gamaaggamameera.
Walumaagalatti, manneen hojii hunda bifa walfakkaataan qorachuun ciminaaleefi hanqinaalee jiran adda baasuun dhimmoota xiyyeeffannoo barbaadaniif kallattiin hojii fuula duraa kennamuu Dura Teessuun Koreen Dhaabbii Dhimma Baajataafi To’annoo Horataalee Mootummaa Caffee Oromiyaa Aadde Mastaawoot Fayyisaa ibsaan.


text:
Phexiroosi
Xaafeedda Laa7entho Kiitaa
Geluwaa
Yesuusi kiitteedda Phexiroosi xaafeedda laa7entho kiitay xaafetteeddawe, dumma dumma sa7an de7iya, beni ammaniyaa asatuwaassa. Kiitaw huuphe qofay worddo asttamaaratuwaa iita oosuwaanne unttunttu timirttiyaa gaasuwan medhetteedda pokko de7uwaa eqettiyaawaa. Medhetteedda metatuwaa qaaranaw maado gidiyaawe Yesuusa barenttu ayifiyan be7eeddanne I tamaarissiyaa wode barenttu hayithan siseedda asatuu tamaarisseedda timirttiyaa bagganna Xoossaabaanne Godaa Yesuusi Kiristtoosawaa ammanthiyaa eraa demmiyaawaa. Xaafii dumma naagiide odeeddabay, “Kiristtoosi laa7etho yeenna” yaagiyaa wordduwaa timirttiyaabaa. Hewaa xeelliyaawaan haasayiidde, “Kiristtoosi simmiide yeennaan gami77eeddawe, Xoossay, asay ubbay bare nagaraappe simmanawaappe attin, ooninne dhayanawaa koyyenna diraassa” yaage.
Shemppatuwaa Ubbatuwassi Imetteedda Qantha Qofatuwaa
Geluwaa (1:1-2)
Ammaniyaa asaa xeessaa (1:3-21)
Worddo Asttamaaratuwaa (2:1-22)
Yesuusa laa7entho yuussaa (3:1-18)
1
1 Taani Simooni Phexiroosi, Yesuusi Kiristtoosa xillotethaa bagganna nuwaa mala ammanuwaa akkeeddawanttoo, ha dabidaabbiyaa xaafay.
2 Xoossaanne nu Godaa Yesuusa hintte eriyaawan aadho keekatethaynne sarotethay hinttenttoo palahiide gido.
Xoossaa Xeessaanne A Dooruwaa
3 Nuuni Xoossaa bonchchuwaanne lo77otethaa laattana mala, nuuna xeeseeddawaa nuuni eriyaawan, de7uwaassinne Xoossaa malatussassi nuuna koshshiyaawaa ubbaa Xoossaa wolqqay nuussi immeedda.
4 Hintte A imuwaa bagganna sa7an de7iya bayizziya amuwaappe kessi akkanaadaninne Xoossaa Xoossatethaa laattanaadan, I bare immana geedda daro wolqqaamanne al77o imuwaa nuussi immeedda.
5 Hewaa diraw, hinttena bessiyaawaa ubbaa minni oothiidde, hintte ammanuwaa bolla lo77otethaa, lo77otethaa bolla eratethaa,
6 eratethaa bolla hinttena naagiyaawaa, hinttena naagiyaawaa bolla genccaa, genccaa bolla Xoossaa malatiyaawaa,
7 Xoossaa malatiyaawaa bolla ishatethaa siiquwaa, ishatethaa siiquwaa bolla siiquwaa gujjite.
8 Ayissi gooppe, hawanttu hinttenttoo loythi dariyaawaa gidooppe, hinttena Godaa Yesuusi Kiristtoosa eratethan tishshanne ayifiyaanna de7iyaawantta oothana.
9 Shin hewanttu baynna uray bare matan de7iyaawaa xalalaa demmee; qassi I qooqaa; I kase ootheedda nagaray atto geetetteeddawaa dogeedda.
10 Hewaa diraw, taanaadan Xoossaa kaalliyaawanttoo, hinttena Xoossay xeeseeddawaanne dooreeddawaa loythi erissanaw, kasewaappe aadhdhi minnite; ayissi gooppe, hintte hewaa oothiyaawaa gidooppe, dhubettikkita.
11 Hewaadan qassi nu Godaanne nuuna ashshiya Yesuusi Kiristtoosa medhinaa kawutethaa geliyaa kumentha maatay hinttenttoo imettana.
12 Hewaa diraw, hintte ha yewatuwaa eriyaawaa gidooppekka, qassi hintte oyqqeedda tumuwaan minneeddawantta gidooppekka, taani hinttena ha yewatuwaa ubbaa wode hassayissiyaawaa aggikke.
13 Taani paxa de7eedda keenan, hinttena hassayissaade qaasethanaw koshshiyaawaa taw malatee.
14 Nu Goday Yesuusi Kiristtoosi taw qoncciyaan odeeddawaadan, taani ha hayiqqiyaa asatethaa gami77ennan qaara olanaawaa eray.
15 Taani hayqqeeddawaappe guyyiyan gidinakka, hintte ha yewatuwaa ubba wode qoppanaw danddayana mala, taw danddayetteeddawaa ubbaa oothana.
Kiristtoosa Bonchchuwaa Bare Ayifiyan Be7eedda Markkatuwaa
16 Nuuni A wolqqaama bonchchuwaa nu ayfiyan be7iide odettoppe attin, medhdhi akkeedda tossaan nu Godaa Kiristtoosa wolqqaanne yuussaa hinttenttoo odibeykko.
17 Ayissi gooppe, daro wolqqaama bonchchuwaappe, “Taani aani daro nashettiyaa ta siiqo Na7ay hawaa” yaagiyaa kooshshay yeedda wode, Xoossaa Aawuwaappe bonchchuwaanne galataa I akkeedda.
18 Qassi nuunikka geeshsha deriyaa bollan aananna de7iidde, he kooshshay saluwaappe yeeddawaa siseeddo.
19 Asay hewaappe loythi aadhdhiyaa timbbitiyaa odiyaawanttu haasayeedda nuuna loythi ammanthiya qaalay nuussi de7ee; hintte he qaalaa naagiyaawaa gidooppe loytheeddita. Ayissi gooppe, hewe sa7ay wonttana gakkanaassinne wontta xoolinttiyaa poo7uu hintte wozanaan poo7ana gakkanaw, dhumaani poo7iya poo7uwaa mala.
20 Ubbaappe kasetiide, hawaa erite; Xoossaa Maxaafan xaafetteedda timbbitiyaa odeeddawaa ooninne barekka billanaw danddayenna.
21 Ayissi gooppe, timbbitiyaa odeeddawe ubbay geeshsha asatuu Geeshsha Ayyaanay kaalethina, Xoossaa qaalaa haasayeeddinoppe attin, asaa sheniyaan haasayettibeenna.


text:
Sa’uudiin Gazexeessaa Jamaal Khaashoqjii qonsilaa Istanbul keessatti du’uu eega amantee booda, biyyoonni heddu ajjeechaa kana balaaleffataa jiran. Ministeerri haajaa alaa Kaanaadaa ibsa baaseen, Kaanaadaan ajjeechaa Jamaal Kaashoqjii cimsitee kan balaalefattu tahuu beeksise. Dabalataanis “ajjeechaa kana ilaalchisee ibsi mootummaan Sa’uudii kennaa jiru wal dhahaa fi kan hin amanamne waan taheef fudhatama hin qabu” jechuun ibse.
Awustraaliyaa fi Niwuziilaand haaluma wal fakkaatuun ajjeechaa kana balaaleffatuun Sa’uudiin dhugaa jiru baasuu qabdi jedhan. Muummichi ministeera Awustraaliyaa Scott Morrison ibsa kenneen, Walgahii Investimantii torbee dhuftu Riyaad keessatti geggeefamu irratti Awustraaliyaan kan hin hirmaanne tahuu ibsuun, Sa’uudiin qorannoo haqa qabeessa tahe geggeessuudhaaf Turkiyaa waliin hojjachuu qabdi jedhe.
Ministeerri haajaa alaa Jarman gama isaatiin ibsa baaseen gocha Sa’uudii kanaaf addunyaan gamtaadhaan deebisaa cimaa kennuu qaba jedhe. Jarman biyyoota gamtaa Awurooppaa, Biyyoota dagaagan turban G7 jedhaman, UK fi Faransaay waliin tahuun, Sa’uudii irratti tarkaanfii cimaa tahe fudhachuudhaaf hojjataa jirti jedhe. Dabalataanis Jarman waliigaltee gurgurtaa meeshaa waraanaa Sa’uudii waliin mallatteessite kan haquu maltu tahuu gabaasni arganne ni ibsa.
Prezdaant Traamp gama isaatiin guyyaa kaleessaa ibsi Sa’uudiin kennite kan fudhatamu, Sa’uudiin michuu Ameerikaa guddoo waan taateef hariiroo keenna laaffisuu hin barbaadnu jedhe. Booda irra garuu Sa’uudiin qorannoo iftoomina qabu geggeessuun ibsa amansiisaa tahe kennuu qabdi jechuun dubbate.
Turkiyaan gama isiitiin ajjeechaa Jamaal Khaashoqjii ilaalchisee dhugaa dhoksuudhaaf tattaaffiin godhamu kamiyyuu fudhatama hin qabu jette. Haaluma kanaan qorannoo geggeessaa jirtu akkuma xumurteen addunyaadhaaf kan ibsitu tahuu beeksiste. Prezdaant Erdogaan dhimmicha irratti Isniina dhufu ibsa kennuudhaaf kan karoorfate tahuu gabaasni arganne ni ibsa.
Gama biraatiin ammoo Emreets, Bahreeyn, Masrii fi Yaman mootummaan Sa’uudii ibsa gahaa tahe kennee jira jechuun jajan.


text:
__//__
Caffeen Oromiyaa, Afyaa’ota Manneen Maree Aanaaleefi Magaalota Oromiyaa waliin gamaaggama Raawwii Hojii Bara 2014 Magaalaa Adaamaatti gaggeessaa jiru irratti kan argaman Afyaa’iin Caffee Oromiyaa Kab. Aadde Sa’adaa Abdurahmaan, barri 2014 bara milkaa’inootaafi qormaatilee hedduu itti dabarsinedha.
Itti fufuunis, Aadde Sa’adaan abdiin ummanni keenya Caffeefi Manneen Maree sadarkaan jiran irraa qabu guddaa waan ta’eef, kana milkeessuuf ammoo qindoominni sadarkaa hundatti taasifnu lafa qabachuun fayyadamummaa ummataa keenyaa mirkaneessuu qaba jedhan.
Kaayyoon guddaan waltajjii kana dhimmoota akka ciminatti ilaalaman daran cimanii akka itti fufaniifi kanneen akka hanqinaatti ilaalaman ammoo fala waaraa akka argataniif karoora bara 2015 keessatti akka galteetti kan fudhataman ta’uus ibsaniiru.


text:
Sharrii Ittisuu fi Gaarii Argachuuf
Imaam ibn Al-Qayyim akkana jedha: Wantoonni afran armaan gadii haadho wantoota namoonni Rabbal Aalamiina irraa barbaadaniidha. Isaanis;
1. Sharrii (wanti badaan) amma keessa jiru akka isa irraa ka’u namni tokko Rabbiin kadhachuu
2. Sharriin akka isatti hin dhufne kadhachuu
3. Wanti keyriin (toltuun) isa bira jirtu akka itti fuftu fi irraa hin fudhatamne kadhachuu
4. Keyriin ammatti hin arganne gara fuunduraatti akka argatu kadhachuu
Aayatni lamaan Suuratu Ali-Imraan gara dhumaatti argamtu wantoota armaan olii kan of keessatti hammatteedha.
Rabbanaa innanaa sami’naa munaadiyan yunaadii lil-iimaani an aaminuu birabbikum fa-aamannaa. Rabbanaa faghfirlanaa zunuubanaa wakaffir annaa sayyi’aatinaa watawaffanaa ma’al-abraar
“Gooftaa keenya! Dhugumatti nuti lallabaa, ‘Gooftaa keessanitti amanaa‘ [jechuun] iimaanaf lallabu dhageenyee amannee jirra. Gooftaa keenya! Badii keenya nuuf araarami; hamtuuwwan keenyas nurraa harcaasi;warra qulqulluu wajjiinis nu ajjeesi.”
Rabbanaa wa-aatinaa maa wa’attanaa alaa rusulika walaa tukhzinaa yawmal-qiyaamati innaka laa tukhliful-mii’aad
“Gooftaa keenya! Waan Ergamtoota Kee irratti waadaa nuuf seente nuuf kenni.Guyyaa Qiyaamas nu hin salphisin, dhugumatti Ati waadaa hin diigdu.” (Suuratu Aali-Imraan 3:193-194)
Tokkoffaa:”Gooftaa keenya! Dhugumatti nuti lallabaa, ‘Gooftaa keessanitti amanaa’ jechuun iimaanaf lallabu dhageenyee amannee jirra. Gooftaa keenya! badii keenya nuuf araarami; hamtuuwwan keenyas nurraa harcaasi;..” yommuu jedhu sharrii amma jiru akka irraa ka’u kadhataa jiru jechuudha. Sababni isaas, badii fi hamtuun sharrii waan ta’aniif. (Badiin namni tokko hojjatu jireenya isaa itti dukkaneessa. Ba’aa guddaa itti ta’a. Balbala rizqii fi milkaa’innaa namatti cufa. Kanaafu, badii hojjachuun gufuu milkaa’innaa fi gammachuuti. Gufuun kuni akka karaa irraa ka’uu Rabbiin kadhachuun milkaa’innaa fi gammachutti akka bahan nama taasisa.)
Lamaffaa: “warra qulqulluu wajjiinis nu ajjeesi.” Kuni immoo keyrii (waan gaarii) amma jiruu hanga du’aa akka itti fufu kadhachuudha. Keyrin kunis iimaana, hojii gaggaarii dalaguu fi kkf. Namni hundii kaatimaa (dhuma) gaarii irratti du’uu barbaada. Kanaafu, namni qalbii qabu kaatima gaarii irratti du’uu yoo barbaade du’aayi armaan oli godha.
Sadaffaa: “Gooftaa keenya! Waan Ergamtoota Kee irratti waadaa nuuf seente nuuf kenni.” Kuni keyrii ammatti isaan bira hin jirre gara fuunduraatti argachuuf kadhachuudha. (Keyriin kunis injifannoo, Jaalala Rabbii (subhaanahu wa ta’aalaa) argachuu fi Aakhiratti Jannataan badhaafamuudha. Kuni milkaa’inna akkam tole!)
Afraffaa: “Guyyaa Qiyaamas nu hin salphisin.” Kuni immoo sharrii ammatti hin jirre irraa akka isaan baraaru kadhachuudha. Sharriin sunis salphinna Guyyaa Qiyaamati. (Guyyaa Qiyaamaa salphachuu irraa baraaramu fi tiikfamuun milkaa’inna guddaadha. Malaaykonni akkana jechuun warroota gaggaariif du’aayi akka godhan Rabbiin nuuf hima:
Hamtuu irraas isaan eegi. Namni Ati hamtuu irraa eegde, dhugumatti Guyyaa san rahmata isaaf gootee jirta. Suni isumatu Milkaa’inna guddaadha.“(Suuratu Ghaafir 40:9)
“Hamtuu irraa isaan eegi” jechuun badii isaan dalaganii fi adabbii badii kanarraa dhalatu irraa isaan eegi. Fakkeenyaf, sababa badii isaan hojjatanitiin Jahannam irraa isaan tiiksi, isaaniif araarami. Dhugumatti Guyyaa Qiyaamaa namni Rabbiin adabbii irraa isa tiikse, Rabbiin isaaf/ishiif rahmata godhee jira. Suni immoo milkaa’inna guddaadha. Adabbii irraa tiikfamuu fi rahmata Rabbiitin Jannata seenuun milkaa’inna ol’aanaa fi guddaadha.
Kanaafu, milkaa’inna guddaa san argachuuf du’aayi suura Aali-Imraan 3:193-194 jalqaba irratti kaasne gochuuf haa tattaafannu.)
Kitaaba wabii: Bidaa’u tafsiir 3/397
Hubachiisa: Namootaf akka galu halluu baay’een hiika aayaa armaan olii garagara godhe jira. Fesbuuki irratti copy-paste yoo gootan halluun kuni waan baduuf, copy-paste dhiistanii share yoo gootan irra gaariidha. Akkasumas, copy-paste yommuu gootan Aayan Arabiffaa fesbuuki irratti hin bahu.


text:
Prezidaantii bulchiinsa naanno Somaalee duraanii – Obbo Abdii Mohammed Umur dabalee – shakkaamtoonni afur, har’a mana-murtii federaalaa, ramaddii Lidetaa, dhaddacha 19ffaatti ka dhihaatan yoo tahu, wabiin gad-lakkisamuuf iyyannaan dhiheeffatan fudhatama dhabuu isaa – gabaasaan keenya Melleskaachew Ammahaa, Finfinnee irraa gabaasee jira.
Ka shakkamatoota sana irratti qorannaa geggeessaa ture qondaalli poolisii, dhaddacha duratti ibsa kenneen, guyyoota kudhan dabran keessatti ragaa-baatota sagal irraa dhuga-bahinsa fudhachuu isaa beeksisee, Adoolessa 16 irraa jalqabee haga 30tti, hookkara bulchiisa naannoo sana keessatti uumameen, namoota miidhaan qaama irra gahe, akaakuu miidhaa sanaa fi sadarkaa hammeenya isaa ragaa agarsiisu hospitaala irraa argachuuf kan eeggataa jiru tahuu dubbatee jira.
Kana malees, kanneen shakkamtoota harkaa qabaman mobaayiliwwan yokaan bilbiloota harkaa, Siima kaardotaa fi kompiyuutaroota Laap-tooppii ogeessotaan ka qorachiisaa jiru tahuu isaa fi ammallee shakkamtoota yakka kana keessaa qooda qaban ka biroo qabsiisuun kan isa hafu tahuu, kana malees namoota jumlaadhaan ajjeesaman reeffa isaanii qorachiisuun kan hin xumuramiin tahuu fi akkasumas gochaa yakkaa sana waliin meehsaalee hidhata qaban qorachuun kan hin dhumiin tahuu ibsee, yeroo dabalataa torban lama akka kennamuuf gaafatee jira. Yeroo gaafatamee mirkaneesseefii jira jedha Melleskaachew Ammahaa.


text:
Hidhattoonni Iiraan keessa maandheffatan fulbaana dabre moortaarri gara Iraqitti dhukaasan, Imbasii Ameerikaa Bagdaad keessatti argamu cinatti eega kufee booda, bulchiinsi Traamp Iiraan rukutuudhaaf kan karoorfataa jiru tahuu gaazexaan Wall Street Journal gabaase. Akka gabaasa kanaatti Traamp qondaaltota dhimmaa nageenyaa waliin Iiraan irratti tarkaanfiin humnaa akka fudhatamu kan mari’ate yoo tahu, haaluma kanaan itti gaafatamaan dhimma nageenyaa bulchiinsa Traamp John Bolton, tarkaanfii humnaa fudhatamu ilaalchisee ministeerri Ittisa biyyattii Pentaagoon qorannoo akka dhiheessu kan gaafate tahuun beekkamee jira.
Qondaaltonni ministeera ittisa Ameerikaa gaafii Waayithaawus irraa dhihaateef kana tarkaanfii waraanaa duratti filannoowwan biroo ilaalamu qabu yaada jedhu kan kennan tahus, dhibbaa Traamp fi John Bolton’n Petaagoon tarkaanfii humnaa Iiraan irratti fudhatamu ilaalchisee qorannoo kan geggeessaa ture tahuu gabaasichi ni mul’isa. Haa ta’u malee qorannoon Peentaagoon qopheessaa ture waayithaawusiif dhihaachuu hanga ammaatti wanti beekkame hin jiru.
Odeeyfannoo birootiin ammoo Israa’el buufataalee waraana Iiraan Suuriyaa keessatti argaman irratti haleellaa kan raawwataa turte tahuu beeksifte. Muummichi ministeera Israa’el Benjaamiin Netaaniyaahuu akka jedhetti, Xiyyaaronni waraana Israa’el Suuriyaa keessatti buufataalee waraana Iiraan irratti yeroo heddu haleellaa raawwachuu hime. Haaluma kanaan Jum’aa dheengaddatis kuusaa meeshaa waraanaa Damashiq cinaa jiru irratti haleellaan kan raawwatame tahuu beeksise.


text:
Ebla 12/2014(TOI) – Ibsa Mootummaa Naannoo Oromiyaarraa kenname.
Tarkaanfiin shororkeessitoota qulqulleessuu cimee itti fufa!
Ibsa Mootummaa Naannoo Oromiyaarraa kenname guutuunsaa kunooti:
Humni shororkeessaa, shaneen, jaarmiyaa siyaasaa akeekaa fi kaayyoo sabaa ka’umsa godhate kan hin qabne ta’uu isaanitiif gocha hammeenyaa waggoottan afran darban ummata Oromoorratti raawwateen mirkaneesseera.
Tarkaanfii qindaa’aa tibba kana irratti fudhatamaa jiruun kan guyyaan itti dukkanaa’e hoggantoonni humna shororkeessaa kanaa qabatamaatti waan dhalli namaa namarratti hin raawwanne ummata Oromoorratti raawwachaa kan turaniifi jiran ta’uu ofumaan ragaa ofirratti bahuu eegalaniiru.
Daataan ummata Oromoo afaan qawween osoo hin taane, caalmaa yaadaa fi yaadamaa siyaasaa dirree demokraasii keessatti dhalatuun mirkanaa’aa waan ta’eef, humni kun qabsoo karaa nagaatti akka deebi’u yaalii bal’aan taasifamaa turee jira.
Waamichi qabsoo karaa nagaa kun Mootummaadhaan alattis ummata Oromoo hundarraa dhiyaachaa kan ture ta’ullee, shaneen ergama baandummaa siyaasa Oromoo cabsuuf manaa bahe waan ta’eef, guyyaa guyyaatti gochaa diinummaa Oromoo salphisuu hojii ijoo godhatee itti fufe.
Sababa kanaan, ummanni Oromoo waggoottan afran darban keessatti gochaa hammeenyaafi gar-jabinaa seenaa keessatti argeefi dhagahee hin beekne keessumeessaa turee jira.
Gochoonni suukkaneessoon safuufi duudhaa Oromummaa faalleessan danuun shaneedhaan raawwatamaa turaniiru. Horata dinagdee waggoota hedduuf itti dhama’e kaan ibiddaan kan hafe ammoo saamichaan dhabeera.
Daandiin barnootaa gameeyyii qabsoo Oromoo kaleessaatiin saaqame humna shororkeessaa kanaan cufamuun ijoolleen Oromoo lakkoofsi isaanii xiqqaa hin jedhamne barnoota idilee irraa ugguramanii akka mana oolan ta’ee jira.
Ummanni Oromoo diina shanee caale hin qabu. Diina ammoo sosobbaan osoo hin taane haleellaan ofirraa dhabamsiisu. Bu’uura kanaan tarkaanfii qindaa’aan tibbana qaama nageenyaan humna gantuu kanarratti fudhatamaa jiru yeroo gabaabaa keessatti ummata Oromootiif aara galfii fiduu akka danda’u injifannoowwan tibbana galmaa’aa jiran ragaa dha.
Kanaan dura “Dargaggoota Humna badii kaayyoo hin qabneen kaayyoo keessan irraa maqxaniif” jechuun waamicha Pireezidaantiin MNO Obbo Shimallis Abdiisaa taasisaniin dargaggoonni hedduun ummataafi qaama nageenyaatti harka kennachuun jireenya idileetti deebi’anii jiru.
Tibba kana ammoo tarkaanfii qindaa’aa qaamni nageenyaa ummata waliin ta’ee fudhachaa jiru hordofee wirtuun dugdaa shanee waan cabeef, humni qaama shororkeessaa kana jala hiriiree ture kallattii adda addaatiin bibittinaa’aa jira.
Dargaggoonni fayyaalummaan humna shororkeessaa kanatti makaman hedduun kallattii hundaan harka kennachuurratti argamu. Ammas taanaan dargaggoota karaa nagaatiin harka kennachaa jiran Mootummaan Naannoo Oromiyaa ni jajjabeessa.
Haata’u malee, kanneen badii biraatiif of qopheessaa jiran faana isaanii hordofuun tarkaanfii cimaan irratti fudhatamaa jira. Oromoo fi Oromiyaadhaaf filmaanni jalqabaa gara Badhaadhinaatti imalchiisu misooma.
Harka lamaan misoomarratti bobba’uuf ammoo shororkeessitoota yeroo dhumaatiif dhabamsiisuu qabna. Kana gochuuf ammo Karaa ijaarumsaafi qindoomina qabuun socho’u, humna nageenyaa odeeffannoofi leeccalloodhaan deeggaruu barbaachisa.
Carraa kanaan, Injifannoo tibbanna galmaa’aa jiru keessatti shora ummanni bahachaa jiru Mootummaan Naannoo Oromiyaa ni dinqisiifata.
Ammas taanaan nageenya waaraa mirkaneessuuf sochiin ummataa murteessaa waan ta’eef, qindoominni roga maraan jalqabame kun cimee akka itti fufu Mootummaan Naannoo Oromiyaa waamicha dabarsa.
Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa
Eebla,12/2014 ,Finfinnee


text:
Miseensoonni Paarlaamaa haala yeroo biyyaattiin keessa jirtuu irratti muummiichi ministeeraa hanga nuuf ibsuutti walgahii kamiyyuu hin hirmaannu jechuun torbee darbe keessa lakkisaanii bahuu ni yaadatama.
Muummichi Ministeeraa Miseensota Mana Mariitiif Deebisaa keennuun gabaafaame
Related Posts
Muummichi ministeeraatis gaaffii miseensonni mana marii dhiheessan kana irratti hunda’uun Wixaata darbe, hooggantootta ADWUI fi Koree hojii raawwachiistuu Paartilee Naannoo Afranii waliin tahuun kan deebisaa fi ibsa irratti keenne tahuu DW’n miseensa mana marii tokko wabeefatuun gabaasee jira.
DW’n gabaasa isaa kana irratti Gaaffiwwaan bakka bu’oonni ummaata Muummicha Ministeeraatiif dhiheessaan jiddu, mootummaan waldhabii daangaa naannoo Oromiyaa fi Soomalee dabalatee kutaa biyyattii adda addaatti kahe dhaabsisuu maaliif dadhabe gaafiin jedhu kan ture tahuus ibse.
Muummichi Ministeeraas deebisaa keennen Dadhabbina Hooggantoota tahuu ibsuun, Dhimma kana kora hoggantoota Koree jidduu galeessa ADWUI irrattis kan yaada itti keennataa jiran tahuu ibsuu beekameera.
Comments
Loading...


text:
Ibsaan baranuma Yunivarsitii Adaamaa irraa kan eebbifame yoo ta’u eddoo dhalootaa isaatti deebi’ee osoo cidha hiriyaa irraa jiru, loltoonni dhukaasa bananii isaafi namoota jaha kan biroo madeessan. namoota san keessaa shamarree Rihaanaa Ahmad bakkumatti yennaa wareegamtu, Ibsaafi kan hafan shanan gara Hospitaala Gaara Mul’ataa geeffamanii turan. Ibsaan madaa isatirraa fayyisuun dadhabamee guyyaa har’aa lubbuun baatee jirti. Rabbiin gootota keenya hafan waliin jannataan haa qananiisu jenna. Maatiif firoota isaatiif jajjabina hawwina.
Check Also
Intensified arrests in Arsi zones, Oromia region under pretext of connections with OLA
In these zones, people who do not support the government’s political views, youths who are …
One comment
-
Maatii isaa rabbi has jajjabeessu isallee jannataan haa qananiisu, duuti isaa bilaash hin taane Oromo rabbi waltaasisee qabsoo bilisummaa irratti haa bobbaasu


text:
Masteer pilaanii magaalaa Finfinnee fi magaalaalee addaa Oromiyaa misoomaan walitti-qindeessuuf wixiname, jedhame otuu hin raggaasisamiin hojii irra oolfamaa jira, kannaaf haa haqamuu, ilmaan Oromoo mormii kana irratti ajjeefaman, ka paartileen mormituu dhibba tokkoo ol ga’an jedhaniif mootummaan itti gaafatama haa fudhatu, kanneen hidhaman, akka paartiin mormituu jedhanitti kuma afurii ol ta’an haa hikaman, jechuudhaan walakeessaa baatii Sadaasaa tii kaasee mormiin Oromiyaa keessatti gaggeefamu har’as magaalaalee adda addaa keessatti itti fufee jira.
Gara walakkeessa baatii Sadaasaa tii jalqabee hiriirri mormii guutummaa Oromiyaa keessatti barattootaa fi uummataan geggeessamaa jiru kun, “Maaster Pilaaniin Finfinnee akka waan hin raggaasisamiinitti dubbatame iyyuu karaa adda addaa hojii irra oolfamaa jira. Labsiin fooyyaa’ina bulchiinsa magaalaalee Oromiyaa Caffee Oromiyaatiin bahes harka lafa jalaatiin karooricha hojii irra oolchuuf kan shirame” jechuun balaaleffata.
Hiriirri mormii guutummaa Oromiyaa keessatti geggeessamu kun tarkaanfii mootummaan “fudhadhe” jedhuun troban tokkoof ka gab jedhe fakkaate iyyuu torban dabre irraa jalqabee haala daran how’aa ta’een geggeessanaa jira, jedhu hiriirtonnii fi jiraattonni naannoolee Oromiyaa adda addaa.
Maater Pilaanii Finfinnee mormuutti dabalee “kanneen hidhaman haa hiikaman. Kanneen ajjeechaa raaw’atan seeratti haa dhihaatan” kanneen dhaadannoo godhachuudhaan, har’a, Harargee Lixaa, magaalaa Hirnaa, Baalee, magaalaa Roobetti, kaleessaa fi dheengadda immoo, Wallagga Bahaa, magaalaa Siree fi Hargaa Bahaa, aanaa Haramaayaa dabalee bakkawwan hedduutti geggeessamee jira - hiriirichi.
Wallagga Bahaa, magaalaa Naqamteetti kan argamu Yunivarsitii Wallaggaa keessatti ka barataa ture barataan tokko reeffi isaa bishaan naannawa Yunivarsitichaa jiru keessatti argamuu isaa ragaan Hospitaala Naqamtee irraa argamee fi hiriyoonni baratichaa ibsanii jiran.
Oromootii,UK Londonitti hiriira bahanii waajjira amuummee ministera Biritish duratti shaamaa qabsiisaa achuma buluun nama hiriira barattota Oromiyaa irratti lubbuu dhabe yaadatan.
“Ajjeechaa, hidhaa fi gidiraa Itiyoophiyaa keessatti Oromoo irratti geggeessamu haa dhaabatu!” jechuun kanneen morman – Oromoonni magaalaa London keessa jiraatan immoo BBC fuul duratti hiriira ba’anii, xalayaa isaanii embaasii Keenyaatii fi waajira Muummicha-ministaraa Biriteenii galfatan.
Hiriiraa fi waajjira muummee ministera fuul dura buluun guyyaa sadiif tura; Ammajii, 5,6,fi 7.Ammajii irratti magaalaa keessa yaahuun hiriira bahan,galgala galgala garuu waajira Muummicha ministara Biriteyin Deevid Kaameroon fuul-dura buluun shaamaa qabsiisan.
Akka itti gaafatatmuun dubaratoota Oromoo London aaddee Addisee Dheeressaa jettutti shaamaa qabsiisuun Oromoota lubbu dhaban yaadachuu fi hujiin isaanii bara baraan akka jiraatu agarsiisa.Hiriira kana hawaasa waldaa dubartootaa magaalaa Londoniitti qopheesse.


text:
Kutaa Teksaas, magaalaa Uvaald, mana barnootaa sadarkaa tokkkoffaa “Robb” jedhamu keessatti mucaan soolanni tokko dhukaasa banee ijoollee 19 fi barsiisota lama ajjeesee otuu guyyoota baay’ee hin turiin Waldaan Hidhattota Qawwee biyyaalessaa, “National Rifle Association” jedhamu, kora isaa waggaa achuma Teksaas, magaalaa Hiyusteen keessatti Jimaata har’aa banachaa jira.
Bulchaan kutaa Teksaas, Greeg Aboot, kan silaa baninsa walga’ii har’aa irratti haasawa dhageessisu jedhamee karoorfamee ture, walga’icha irratti argamuu dhiisuun gara magaalaa ajjeechaan keessatti raaw’atamee gara Uvaalditti imalu, jedhamee jira.
Garuu, prezidaanrtiin Yunaayitid Isteetis duraanii, Doonaald Traamp, walga’ii falmitoota mirga hidhannoo qawwee guyyoota sadi’iif turu kana irratti akka argama karoorfamee jira. Aangawoonni akka jedhanitti, otuu polisiin mana barnootaa sana dhaqqabee, kutaa afurannaa ajjeechaan itti raaw’atetti girrisanii hin seeniin ka barnoota isaa sadarkaa lammaffaa addaan kutee ture Raamoos daqiiqaa afurtamaa hanga sa’atii tokkoo mooraa mana-barnootichaa keessa ture. Jiraattonni naannoo isa arganillee akka poolisiin itti seenee, gochaa yakkaa sana oolchu itti iyyaa turan – jedhama.


text:
Qormaatni ga'umsa dandeetti barsiistotaaf kennamuun qulqullina barnoota egisisuu keessatti gummacha gudaa qaba kan jedhan barsiistoni, barattoonni fi maatiin barattootaa beekamti waraqaa qofa otoo hin taane barsisootaaf jajjabessitun wal cina kennamuf qaba jedhan.
Biiroo Barnoota Oromiyaatti itti anaan hogganaa ka ta’an obbo Girmaa Faayisaa qormatii ga'umsa dandetti kun tooftalee qulqullina barnoota ittin egsiisan keessa tokko jechu.Namni waraqaa ragaa kana harkaa qabu bakka sadarkaa itti beekamtti qabutti dorgoma jechuun Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsan.


text:
Seelota
Seeliin (jecha Laatinii cella jedhurraa dhufe) bu'uura caasaa, tajaajilaa fi baayoloojikaawaa lubbu qabeessa hundaa ti. Seeliin bu'uura lubbu isa xiqqaa kan horuu danda'u yoo ta'u yeroo baayyee dhaga bu'uuraa jireenyaa jedhamee beekkama. Qorannoon seelii baayoloojii seelii jedhamee beekkama.
Seelonni pirootoopilaasmii membireenin marfame qabu, kunis baayoomolokiyuulii akka pirootiinii fi niwuukiliik asidii baayyee of keessaa qaba. Orgaanizimoonni seel-qeenxee (kan seelii tokko qofa qabu; baakteeriyaa baayyee dabalatee) ykn seel-hedduu (biqiltootaa fi bineeldota) ta'uu danda'a. Lakkoofsi seelotaa biqiltootaa fi bineeldota keessatti sanyiirraa sanyiitti gar gar yoo taa'u namoonni seelota naannoo tiriliyoona 100 ta'u qabu. Seelin biqiltootaa fi bineeldotaa baayyen mayikiroskooppii jalatti qofa mul'ata, guddinni isaas maayikiroomeetirii 1 hanga 100 ta'a.
Seelin Rooberti Huukin bara 1665 argame. Tiyoorin seelii, kan jalqaba 1839tti Jakob Schleiden fi Theodor Schwann ummame, yoo ilaalamu orgaanizimoonni hundi seelii tokkoo fi isaa ol kan qaban ta'uu, seelonni hundi seelii duraan jirurraa kan dhufan ta'uu, tajaajilli gurguddaan orgaanizimootaa seelii keessatti kan raawwatamu ta'uusaa, fi seelonni hundi odeeffannoo dhaalan darbu kan tajaajila seelii too'achuu tajaajilu kan qaban ta'uu fi odeeffannoo dhaloota seelii kan itti aanutti kan dabarsan ta'uu dubbata. Seelin lafarratti waggaa biliyoona 3.5 dura ummame jedhamee tilmaamama.
Beekumsii baayolojii gahen qonnaa irratii biyyakeenyaf kenuu malii


text:
Humnootiin Tigraay Bukchiinsa naannoo Amaaraa keessa kan jiran Qobboo fi Cinaa keessatti haleellaan gaggeessan yakka waraanaa fi yakka dhala namaa irratti rawwatame ta’u akka danda’uu gareen mirga dhala namaaf falmu Amneestii Intarnaashinaal gabaasee jira.
Ajjechaa, humnaan gudeeddii fi saamiinsii humnootiin Tigraay magaalaalee bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti gaggeessu gabaasii kun hubachisee jira.Dubartoota gudeeeduu fi namoota ajjeesuun qaama wal waraansaa ta’aa dhufuu ibsamee jira.Kana irratti Addi Bilirummaa Uummata Tigraay (ABUT) kallattiin deebii kenne hin qabu.Gabaasa Guutuu Caqasaa.


text:
Duguuggaa Sanyii Isra’eel dhiheenya kana Gaazaa keessatti raawwatte hordofuun, Kuweeyt Wixinee seeraa Falasxinotaaf ittisni akka godhamu gaafatu, Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniitti Mana Marii Nageenyaatiif kaleessite. Manni marii biyyoota miseensa dhaabbataa shanii fi miseensotaa dhaabbataa hin ta’in 10 of keessatti hammate wixinee kana irratti guyyaa kaleessaa sagalee kennee ture. Biyyoonni kudhan wixinee seeraa kana kan deeggaran tahus, Ameerikaan sagalee addaa (veto power) mana marichaa keessatti qabdutti Fayyadamuun kan kuffiste tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.
Biyoonni afur sagalee kennuu irraa kan of qusatan yoo tahu, Isaanis Briteen, Neezarlaand, Poolaandii fi Itoophiyaa tahuun beekkameera. Itoophiyaan yeroo amma garee Afrikaa bakka bu’uudhaan miseensa mana marii nageenyaa yoo taatu, haala kanaan dura hin mul’atiniin yeroo dhihoo asitti faallaa mirga Falasxiinotaa dhaabbataa jirti. Torbaanuma lama dura seera addunyaa cabsuun qophii baniinsa Imbaasii Ameerikaan Alqudsi keessatti geggeessite irratti Itoophiyaan kan argamte tahuun ni yaadatama.
Israa’eel ajjechaa lammiilee Falasxiin irratti raawwattu ammas kan itti fufe yoo tahu, Jum’aa kaleessaa daangaa Gaazaa irratti dubartii ogeetti Fayyaa hujii lubbuu baraaruu irra turte ajjeesuun, namoota 100 ol ammoo kan madeessite tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.


text:
Ramadaanaa fi Qur’aana
Ramadaanni carraa guddaa dalagaa gaarii itti sassaabatanii fi dalagaa badaaf ammoo ji’a araarama Rabbirraa itti kadhataniidha. Ji’oota kudha tokko badiin dabarsan keessaa bahanii jireenya haarawatti ce’uuf Ramadaanni carraa hin argamneedha.
Kanaafuu ji’a Rahmataa kana keessa hojii gaarii heddummeessuun, hojii hamaa irraa ammoo dheessun jireenya nama mu’minaa ni jijjiira, ni foyyeessa. Hojiwwan gaggariin baay’etu jiru. Keessaa filatanii hanga humni namaa danda’een dalaguuf tattaafachutu barbaachisa.
Hojiiwwan gaggaari keessaa salaata baay’isanii salaatu, Qur’aana qara’uu, zikrii gochuu fi beekumsa barachuudha. Salaata taraawi dhabbachuuf tattaafachu.
Zikriin guddaan karaa Rabbiin ittiin yaadatan ammoo Qur’aana. Qur’aana qara’uun ajrii(mindaa) guddaa argachuu dandeenya. Qur’aanni mindaa argamsiisu qofaa miti, jireenya ilma namaa jijjiira. Yommuu Qur’aana qaraanu akka gaazexaa kan dubbisnu osoo hin ta’in tadabbura (xiinxalliin) dubbisuuf yaaluu qabna. Hiika isaa beekuf taattafachuu qabna.
Ji’a kana keessa Qur’aana qo’achuu, dhageefachuu fi xiinxalliin dubbisuun jireenya keenya jijjiruu dandeenya. Amala fi bartee badaa keenya ofirraa baasu dandeenya. Sababni isaas Qur’aanni qalbiif qoricha.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَتْكُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَشِفَآءٌ لِّمَا فِى ٱلصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ
“Yaa ilmaan namaa! Dhugumatti gorsi Gooftaa keesssan irraa taate, waan qoma keessa jiruuf qoricha tan taate, mu’imintootaf qajeelfamaa fi rahmata tan taate isinitti dhufte.” Suurat Yuunus 10:57
Wanti qoma keessa jiru shirkii, shakkii, nifaaqa, jibba, waanyoo, wallaalummaa fi kan kana fakkaataniidha. Qur’aanni wantoota akkanaa irraa hayyama Rabbiitin nama fayyisa. Namni dhibeewwan kanniin irraa fayyuuf Qur’aanatti gore dhugumatti ni milkaa’a. kan kanaan ala wanta biraatti gore yommiyyuu furmaata hin argatu. Kanaafu Qur’aana barachuun, qo’achuun jireenya keenya jijjiruu fi foyyeessuu dandeenya.


text:
Sababootaa fi Furmaata Waliin Oduu Warra duubatti deebi’anii-Kutaa 4
Erga fooyya’anii fi Islaama qabatanii booda duubatti deebi’uuf wantoota sababa ta’an ilaallu jalqabnee jirra. Dhugumatti wanti sodaachisaan erga guddatanii booda xiqqaachu, erga kabajamanii booda salphachuu, erga fuulli iimaanaan ife booda kufrii fi ma’asiyaan fokkachuudha. Sababoota kanatti nama geessan keessaa mee muraasa ammas ilaalu itti haa fufnu:
3-Gara Kophaa ta’uutti dabuu
Uumamaanu namni hawaasa waliin jiraachu jaallata, isaanitti boohara. Islaamni haalota garii keessatti kophaa ta’uu jajjabeesse jira. Garuu hundeen walitti makamuu fi waliin jiraachuudha. Imaamu Al-Khaxxaabi kitaaba bareedaa “Al-Uzlah (Kophaa ta’uu)” jedhu qaba. Kophaa ta’uun sababoota nama mucuceessanii fi fooyya’iinsa booda duubatti deebi’an keessaa tokko akka ta’e asitti nan dhiyeessa.
Dargaggeessi yommuu Islaama qabatu nama isa barsiisu, qajeelchu fi tarkaanfi tarkaanfin karaa kanarra akka deemu isa kakaasu isa barbaachisa. dhugumatti kophaa ta’uun karaa Islaama qabachuu irraa dargaggeessa fageessuuf tarkaanfi sheyxaanni fudhatuudha. Gariin namaa yommuu kophaa ta’uu ilaalchisee falmu faaydalee muraasa ni kaa’a. Isaan keessaa: beekumsa barbaadu, nafsee ofii barsiisuu fi qorachuu, nafsee ibaadaa akka amaleefattu gochuu fi kanneen biroo. Garuu namni gadi fageesse yaadu, walitti makamuun beekumsa barbaadu, nafsee ofii leenjisuu fi wantoota armaan olii galmaan gahuuf yeroo qoodu irraa nama hin dhoowwu. Kophummaan balaalefatamee guutumaan guututti namoota irraa addaan cituudha.
Mu’minni namootaan akka walitti makamuu isarraa eeggama. Rasuulli (SAW) sahaabota isaa walitti qabamu (jama’aa ta’utti) ajaja. Kophaa ta’uu fi addaan faffaca’uun sheyxaanaa irraa akka ta’e isaaniif ibse. Abu Sa’alabah Khushani akkana jedha: Yommuu namoonni bakka wayii qubatan, sholoqoo (huuraa) fi sulula keessatti addaan faffaca’u. Ergamaan Rabbii (SAW) ni jedhan: “Sholoqoo fi sulula kana keessatti faffaca’uun keessan sheyxaana irraayyi.” Kana booda namoonni bakka kamiyyuu hin qubannee walitti kan dabalaman yoo ta’an malee. Hanga akkana jedhamutti: osoo uffanni diriirfamee isaan hundaa ni haguugaa ture.” Sunan Abi Daawud 2628
Namni yommuu maatii fi hiriyyoota isaa irraa kophaatti bahu, haala salphaan kan adamfamuu fi dogongora keesatti kufuu ta’a. saniifi Rasuulli (SAW) akkana jedhan: “Jeedalli hoolaa addatti baate qofa nyaatti.” Sunan An-Nisaa’i-847 (Akkuma kana sheyxaannis nama jama’aa irraa kophaatti bahe jallisa. Sheyxaanni akka jeedalaati.)
Kanaaf, dargaggoota nan akeekachiisa, akkanas isaaniin jedha: gowwoomsaa fi waswasaa (hasaasa) sheyxaanaa irraa of eeggadhaa. Namoota isiniin dura darban irraa barnoota fudhaa.
Namni yommu hiriyyoota isaa irraa adda bahu addummeen (loneliness) isatti dhagahama. Nafseen isaa walitti makamu akka barbaaddu ni arga. Beekumsa barbaaduu fi ibaadaa gochuu sababeefachuun hiriyyoota gaggaarii duraan addaan bahetti deebi’uuf ni dharra’a. Ergasii mala yommuu dhabu hiriyyoota babbadootti deebi’a.
Kophummaan badii balaa baay’ee qabu fi namni shakkii fi fedhii lubbuutti akka kufuuf sheyxaanaaf karaa kan banuudha. (Yommuu kophaa ta’an hasaasni sheyxaanaa namatti baay’ata. Kana hubachuuf yommuu jama’aan salaattu fi addatti salaattu itti xinxalli. Yommuu jama’aan salaattu, hasaasni (waswasaan) sheyxaanaa ni hir’ata. Yommuu kophaa salaattu immoo sitti baay’ata. Hanga raka’aa meeqa akka salaatte dagattu geessutti sitti wasawasa.)
Seenaa
Shakkii hin qabu kophaa ta’uun sadarkaalee qaba. Tarii hundarra badaan maatii fi firoota irraa fagaachudha. Seenaa dargaggeessa tokkoo waggaa kudha sadii dura argame asitti nan kaasa. Dargaggeessi kuni miseensa maatii badhaadhinna qabu irraa kan ta’eedha. Warri kheyri mallattoo gaarummaa isarraa ni argan. Isaanitti akka dabalamuus isa ni gaafatan. Garuu abbaan isaa kanarraa isa dhoowwe. Kadhaa cimaa boodaa abbaan isaaniin wali gale. Osoo yeroon dheeraan hin darbin yoosu ifni iimaanaa jireenya dargaggeessa kanaa irraa mul’achuu eegale. Garuu yeroo muraasan booda dargaggeesi kuni maatiin marfamuun isaa Islaama qabachu irratti akka isa hin gargaarretti itti dhagahame. Kanaafu, mana abbaa isaa keessatti kophaatti adda bahuu murteesse. Garuu jireenya kanarratti obsuu hin dandeenye. Kanaafu, gara maatiitti deebi’u ni murteesse. Haa ta’uu malee, ma’asiyaa fi badii isaanii waliin hirmaachuun isaanitti makame.
Jalqabuma irratti maatii irraa kophatti bahuu dhiisee isaan fooyyessuun, waan gaariitti ajajuu fi badii irraa dhoowwun isaaf hin wayyu turee? Gargaarsi Rabbuma irraa barbaadama.
Sababoota fooyya’iinsa booda duubatti akka deebi’an nama taasisan keessaa:
Min Akhbaaril Muntakisiina ma’al asbaabi wal ilaaji-fuula 21-23


text:
Amnastii Intarnaashinaal Hayyuu Dureen Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) Daawud Ibsaa erga Caamsaa 3, 2021 hidhaa mana keessaarra akka jiran hime.
Himanni hanga ammaatti irratti dhiyaates waan hin jirreef mootummaan yoo ragaa gahaa qabaate himata irratti yaa banu ykn hatattamaan haa gadhiisu jechuunis gaafateera.
Jaarmiyaan mirga namoomaaf falmu kun ibsa baaseen, Poolisiin erga Obbo Daawud Ibsaa manatti hidhee, namni biraa gara mooraa isaaniitti akka hin gallee fi akka hin baane dhorkeera jedhe.
”Haalli fayyaa isaanii yaaddessaadha. Wantoota nyaataaf oolaanii fi barbaachisoo tahan fixaniiru taha yookaan ammoo fixuu gahaniiru taha,” jedha ibsi kun.
“Mana jireenyaa Hayyuu Duree paartii mormituu ABO, Obbo Daawud, poolisiin gaafa Caamsaa 3, 2021 seeraan ala sakkatta’uun meeshaalee elektirooniksii fudhate,” jedha ibsichi.
Waa’ee ibsa kana irratti BBC’n kan dubbise Amnastii Intarnaashinaalitti, qorataa mirga namoomaa Gaanfa Afrikaa kan ta’e Fissahaa Takilee, Daawud Ibsaa A.L.I Bitootessarraa eegalee mana keessatti to’atamanii akka jiran hime.
“Mana jireenyaa Obbo Daawud magaalaa Finfinneetti argamu namootni galuu hin danda’an. Ebla 3, 2021, qaamoleen nageenyaa mana isaanii dhaqanii meeshaalee elektirooniksii mana keessa turan kompiitaroota, moobaayiloota hunda erga fudhatanii booda eenyuyyuu akka hin baaneefi hin galle godhanii akka jiran qaamolee garaagaraarraa mirkaneeffanneerra” jedhe Fissahaan.
”Amma haalli keessa jiran yaachisaa waan ta’eef maaliin akka shakkamaniis, maaliif tarkaanfiin akkasii akka fudhatames wanti ibsame waan hin jirreef, mootummaan yakkaan isaan shakkeera yoo ta’e hatattamaan akka himata irratti banu, yoo ta’uu baatemmoo hidhaa mana keessaa kana akka irraa dhaabu gochuufi ‘hubachiisa hatattamaa’ kana kan baafneef,” jedhe.
Amnastii Intarnaashinaal ibsa baase kana gara Ministeera Nagaatti akeeke. Kun maaliif kan jedhuuf Obbo Fissahaan akkas jedhan.
”Caaseffama mootummaa amma jiruun Poolisiinis ta’e qaamoleen nageenyaa hundi Ministeera Nagaa jala jiru. Kanaaf, qaamoleen nageenyaa mana Daawud sakatta’aniifi mana keessatti akka to’ataman godhan gaafatamni isaanii Ministeera Nagaaf waan ta’eef ibsa kana gara isaaniitti akeekne.”
Ibsichi mootummaan tarkaanfii hatattamaa fudhachuun akka hidhaa manaa keessaa irraa dhaabuuf akka barreesan hime.
Haala Obbo Daawud keessa jiran akkamiin adda baasan?
Obbo Fissahaan haala hidhaan manaa kun itti raawwateefi amma itti jiran namoota odeeffannoo qaban garagaraarraa mirkaneeffachuu himan.
”Manni isaanii yeroo sakatta’amu namoota achi turan gaafanneerra. Aanga’oota paartii isaanii gaafanneerra.
Isaan argachuu akka hin dandeenye, bilbilas akka hin qabne, mana isanii keessa gargaartuu daa’ima xiqqoo qabduun alatti namni biraan akka hin jirre barreerra. Kanaan alatti, qaamolee poolisiitu jira. Kanaaf, maddeen gara garaarraa hubanne,” jedhan.
Itti dabaluun Obbo Daawudiin yeroo ammaa karaa bilbilaas ta’e karaa kamiinuu argachuun akka hin danda’amne himan.
Obbo Fissahaan qaamolee nageenyaa mootummaa argachuuf yaalleerra jedhanii rakkoo kan tahe garuu ”adeemsa baratameen bilbila hin kaasan. Ergaa gabaabaatiinis deebii hin laatan. Keessumaa Ministeera Nagaa fi Poolisii Federaalaa dubbisuuf yaalleerra garuu rakkoo bilbila kaasuu dhabuutu jira,” jedhan.
Amnastii Intarnaashinaal ergaa Ministeera Nagaaf barreesseen Daawud Ibsaa mirga bilisaan socho’uu fi yaada isaa bilisaan ibsachuu mulqamuu ibseera.
Kana malees, ilaalcha siyaasaa isaafi mormii inni mootummaa irraa qabuun hidhamuu akka hin hafnes ibsa kana keessatti eerameera.
Mootummaan dhimma mana keessatti hidhamuu Obbo Daawud Ibsaa ilaalchisee amma dura waan jedhe hin qabu.
Obbo Fissahaan namootni siyaasaa biroo hedduun hidhamanii akka jiran quba qabaachuu kaasuun, qondaalotni ABO warri akka Lammii Beenyaa fi Daawwit Abdataa erga manni murtii isaan gadhiisee booda hidhamuu isaanis ibseera.
Namoonni siyaasaa hidhaa jiran hidhamtoota siyaasaati jechuuf adeemsa murtii eeguufi ragaawwan jiran qorachuu akka barbaachisu Obbo Fissahaan himaniiru.
ABOn hoggantoonni koo hedduun na jalaa hidhamaniiru jechuun dursee ture filannoo bara kana Itoophiyaan gaggeesitu keessaa bahuu isaa kan ibse.


text:
Beekumsi Islaama Nama Hunda Haa Gahu
Tarii dubbistoonni websaayiti kana daawwattan interneeti waan qabdaniif beekumsa asirra argamu haala salphaan guduunfattu. Garuu namoonni baay’een interneeti waan hin qabneef beekumsi kuni isaan gahaa hin jiru. Kanaafu falli maali ree? Falli isaa bakka interneetin hin jirre kitaaba maxxansuun isaanitti geessudha. Tarii torbaanitti maallaqni interneeti irratti fixnu birr 24. Ji’atti immoo birr 96 ta’a. Tarii wanti interneetin arganne baduu danda’a. Kitaaba armaan gadi birr 65 yoo maxxansine jireenya guutuu nu waliin tura, dhaloota irraa dhalootatti darba. Nama baay’eetu irraa fayyadama.
Kanaafu kitaaba kana waliin maxxansuuf kaayyefannee jirra. Isin qophiidhaa? Maqaan kitaabichaa: “Hiika Islaamaa fi Laa Ilaah illallah” Maaliif kitaabni kuni filatame?
A- Namoonni baay’een hiika Islaama fi Laa ilaah illallah hin beekan. Islaamni fi Laa ilaaah illallah immoo karaa tokkicha adabbii addunyaa fi Aakhirah jalaa ittiin baraaramaniidha. Kanaafu, namni hiika wanta tokkoo beeke hojii irra yoo hin oolchin akkamitti wanta saniin baraaramaa?
B-Namoonni amantin kamtu haqa akka ta’e beekuuf garmalee dhama’u. Inumaa amanti sobaa haqa akka ta’etti ilaalun hordofu. Kitaabni kuni Islaamni maaliif amanti haqa akka ta’e, amantiwwan biroo maaliif soba akka ta’an, namni Islaaman ala amanti biraa hordofee maaliif hojiin isaa Rabbiin biratti fudhatama akka hin argannee fi Aakhiratti (jireenya boodaatti) kasaaru ni ibsa. Kuni beekumsa baay’ee barbaachisa namni hunduu beeku qabuudha.
C-Haala salphaan kan qophaa’e fi fuulli isaa garmalee kan hin baay’anneedha. Fuula 152 dha.Kitaaba kana maxxansinee raabsuuf tokkicha isaa birr 65 qabne jirra. Kanaafu, namni kitaabni kuni akka maxxanfamu barbaadu xiqqaate xiqqaatu birri 65 kafalu danda`a.
Gaafin akkana jedhu ka’u danda’a: ‘Ati ofii maxxansitee gabayaa irra maaliif hin oolchine?’ Deebiin:
i-Haala ummataa kan beeku namuma ummata san keessa jiraatudha. Kanaafu, dubbistoonni wanta naannoo isaanitti adeemsifamu waan beekaniif matama ofiiti yoo maxxansanii naannoo sanitti raabsan bu’aan isaa guddaadha. Manni Maxxansaa Najjaashi yeroo tokko akkana jedhe ture: “Kitaabban baay’een gabaya irra ni oolu. Garuu hangas mara bitamaa hin jiran. Haa ta’uu malee, namni dhuunfaa yommuu naannoo isaatti raabsu kitaabni suni bal’innaan raabsama.”
ii-Namni wanta tokkotti xiyyeefanno kan kennu humna, qabeenyaa fi yeroo isaa yoo itti baasedha. Kitaaba kana yoo ofii maxxansan, qabeenya isaanii irra hamma ta’e, humna fi yeroo isaanii ni baasu. ‘Kuni kitaaba ani maallaqa itti baasun maxxanse’ yaanni jedhu isaan keessatti waan uumamuuf xiyyeefannoo itti kennuun dubbisu.
iii-Kheeyri irratti wal gargaaru fi wal jabeessu. Qur’aana keessatti: “Toltuu fi Sodaa Rabbii irratti wal gargaara.” Suuratu Al-Maa’ida 5:2 Namni yoo waliin hojjate bu’a-qabeessa ta’a. Tarii kitaabni har’a waliin maxxansinu kuni kitaabban biroo akka maxxanfamanii fi hojii biroo dabalata akka hojjatamu sababa ta’uu danda’a.
Adeemsa maxxansuu fi raabsu:
1ffaa-Namni fedhe maallaqa karaa baankitiin ni galcha. Kitaaba tokko fudhachuu yoo barbaade birr 65 galcha. 2 fudhachu yoo barbaade 130, hamma kitaaba fudhachu barbaaden baay’ise galchu danda’a. Namni naannoo isaatti kitaaba 100 raabsu barbaade qarshii 5000 galchu danda’a. Kuni haala gabayaati, namni kitaaba baay’ee bitu gatii isaa ni hir’isuuf. Kaayyoon keenya guddaan bu`aa maallaqa argachuu osoo hin ta`in beekumsi kuni ummata bira akka gahuufi. Osoo kaayyon keenya kana ta`e sila maxxansun dura kitaaba kana interneeti irratti gadi hin furru turre.
2ffaa-Hammi maallaqa ittiin maxxansan walitti yoo qabame, qajeelotti mana maxxansaa deemun wali galte mallattessinee maxxansu jalqabsiisna. Akka warri maxxansa natti himanitti rakkoon yoo hin uumamin yeroon maxxansa ji`a tokko fudhata.
3ffaa-Maxxanfame erga xumurame booda namoota maallaqa galchaniif kitaabni ni kennama. Takkaa mataa ofiitin dhufuun takka nama erguun takkaa immoo yoo danda`ame bakka jiraanitti isaaniif erguun kitaabichi ni raabsama.
Maallaqni ittiin maxxansan gahaa yoo hin ta’in namoota maallaqa erganiif akkaawunti isaanii irratti isaaniif deebi’a.
Maallaqa bankiitti galchuuf:
-Baanki dhaquun akkaawunti armaan gadii irratti galchuu
-Nagahee (receipt) fudhachuu-Nagahee kana karaa fesbuukitin ykn teleegiraamitiin nu bira gahu qaba
-Nagaheen kuni gatamu hin qabu. Sababni isaas, yeroo kitaaba fudhatan nagahee kana agarsiisuun dirqama. Kitaabichi osoo hin maxxanfamin yoo hafe immoo, maallaqni nagahee kanaan abbichaaf deebi`a. Baanki akkaawunti CBE (Baanki Daldala Itiyoophiya-Nigd Bank): 1000378272867 (Jibril Abdela Ismael). Karaa fesbuukitiin ykn teleegiraamitiin nagahee ergu dandeessu. Lakk. Telegiraami: +905070617609 (Biyya Turkii jiraachaa waan tureef kuni lakkoofsa telegraami fi whatsappiif itti fayyadamuudha. Whatsappinis qunnamu dandeessu)
Amaanaa isinitti haa ta’u: Yommuu maallaqa galchitan baanki irraa nagahee (risiiti) fudhaa. Nagahee keessan erga fudhattanii booda suuraa kaasun toora fesbuukitin ykn telegiraamitiin ergaa.
Wanti shakkitan tokkollee hin jiru. Kitaabichi yoo maxxanfame kitaabni isin gaha. Yoo maxxanfamu baate immoo maallaqni isiniif deebi’a. Birr 65 homaayyu miti. Qarshii hanganaatiif jenne baanki hin dhaabbannu yoo jettan, mobaayil banking galchuu dandeessu. Garuu of eeggannoo kana gochuu qabdu: Yommuu maallaqni galuu isa “Complete” jechuun agarsiisu screen shot godha. Yoo hin danda’amin immoo mobaayili birootin suuraa kaasa. Ergasii telegraamin nuuf ergaa.