text:
Adoolessa 27, 2016 | Qeerroo.org
Waraani Wayyaanee humna jabaa agaazii jedhamu sun uummata godina Arsii fi Harargee shororkeessuuf har’a konkolaataa hedduudhaan hiriiree daangaa irraas gara sanatti ergamaa jira. Harargeen Lixaa alaabaadhaan faayamtee jirti. Uummanni xiqqaa fi guddaan Alaabaa ABO qabatee jira. Kaan hucuudhaan faayamee jira. Daandiin humna uummataan cufamaa jira.
Qeerroonis uummata godinaalee kanneen hunda qabatee bahee jira. Har’a akka Qeerroon gabaasaa jirutti Arsii lixaa fi Hararee Lixaatti FXG itti fufee waan jiruuf meeshaa gurguddaan konkolaataadhaan fe’amee gara godinaalee kanaatti guuramaa jira. uummannis Qeerroon sirba qabsoo fi dhaadannoo ABOn Abbaa Biyyaa Tahuu dhaadachaa jira.
Uummata irratti dhukaasni banamuuf jedha. Shawaa lixaa ona hedduutti bulchiinsi Wayyaanee diigamaa jira. injifannoo uummatichaan networkiin diinaa godina Shaggar keessatti addaan cituu irraan caasaan mootummas gara FXGtti makamaa akka jiru gabaafamee jira.
Injifannoo Qeerroo Oromiyaa Godina kibbaa fi Bahaatti FXG har’a Adoolessa 26/2016 Oromiyaa godinoota kanatti:
– Arsii Lixaa,– Arsii Bahaa– Harargee Lixaa– Harargee Bahaa– Gujii– Booranaa fi– Baaletti
Seenaa keessatti addatti kan yaadatamuu fi yeroo xumura sirna gabroonfataa mootummaa abbaa irreetti taasisuu injifannoo guddaa galmeessee ooleera. Guyyaa har’aa guyaa seena qabeessa tahee Qeerroo godinaalee kanaan kan yaadatamu FXG marsaa 8ffaa Oromiyaa keessatti itti fufee jiruun humna diinaa kumaatama guddaa fi meeshaalee gurguddaadhaan ijaarame dura harka qullaa dhaabbatuun har’a faajjii Alaabaa ABO olkaasee mul’isee jira. Uummanni bal’aan uummanni Oromoo Oromiyaa Bilisa baasuun yeroo isaa amma jechuun murteeffatee ka’ee jira. Guyyaa har’aa akka odeessa Qeerroo godinaalee kana irraa gabaasa taasiseen
Dhukaasni naannoo Harargee, Gaara Mul’ataatti uummata irratti baname jiru namootni hedduun miidhamuunis kan gabaafame ammatti kan du’es jiraatuu baatu namootni madoo tahan jiraachuunis gabaasni nu gahe addeessa. Halkan kanas odeessa Qeerroo shawaa bahaa Adaamaarraa addeessuun humni waraanaa dabalataan karaa Asellaa fi shaashimanneen gara Arsii seenaa jira. kutees gara Harargee fi Gujiittis fe’amaa akka jiru odeessi Qeerroo qaqqabee jira.
- Ammas tahu yoomillee mootummaa wayyaaneef hin bullu barbaachisaa yoo tahe seera ofiin bulla ykn sirna gadaatiin jedheera.
- Mootummaa TPLF/OPDO waliin jiraachuun kana booda waan hin yaadamneedha. Mootummaan kun kana booda jaallatu kara nagaatin oromiyaa gadhiisee deemuu jibbus tarkaanfii dhumaa qabnuun fonqolchinee biyyatti ishee galchina jechuun uummanni Oromoo murteeffatee ka’eera.
- Karaa nagaatiin hidhamtoota keenya nuuf baasaa kan ajjeefame nuyyuu gumaa isaa ni baafannaa jedhee uummatni gaafateef deebiin hin kennamne murtoon uummata Oromoo FXG finiinsuu keessatti hidhamtoota manneen hidhaa hundarraa baasisuun Bilisummaas gonfachuuf murteeffatee ka’ee jira.
- Qabeenyaan diinaa, alaabaan wayyaanee fi OPDO, waajjirri wayyaanee fi waanti Wayyaanee fakkaatu kamuu Oromiyaa keessaa dhabamuu qabu tarkaanfii barbadeessuutiin kanas uummanni oromoo sodaa tokko malee afaan qawwee dura dhaabbatee tarkaanfii kana fudhachuu itti fufee jira.
- Godinaalee kanneen keessatti daandiiwwan akkuma beeknu guutummmaati cufamanii jiru. Kun gahaa tahuu baatuus riqicha garagaraas addaan kutamee jira. Oromoon martuu gantuu fi ergamtuu diinaa irraa kan hafe gara FXGtti hiriiree jira. FXG har’a godinoota olitti tarreessine keessatti uummataan itti fufee oolee fi murannoo uummataa qabxiiwwan olii kanaan ibsamu yoommu tahu godinaalee kanneen akka Shaggar kaabaa, lixaa fi Wallaggattis FXG bifuma kanaan itti fufee jira. Uummanni wayyaanee hin feenu kana booda jechuunis FXG wal fakkaataa daandii cufuu fi tarkaanfii adeemsisuun guutummaa Oromiyaatti deemaa jiraachuun Qeerroon gabaasee jira. Humni waraana Wayyaanee agaazii jedhamus uummata godina Arsii fi Harargeetti konkolaataa hedduudhaan fe’amee jiraachuunis Qeerroodhaan gabaafamee jira.
Dhukaasni naannoo magaala shaashimannee irraa nu gahes magaalichi haalaa sodaachisa kan mootummaan itti raafamaa jiru humna uummata keessaan diina irratti tarkaanfii fudhatus mul’inatti tarkaanfii fudhataa jiraatuun kan beekameedha. Injifannoon Galla Jechuun Uummanni Dhaadannoos Dhageesisuun Itti Fufeera.


c: text/html

text:
Academy Awards
Academy Awards kan jedhamu bayyinaan Oscars jedhame kan wamamau, shillimatti bayye barbachisaa jedhamu fi akkasumas ceremony adunyaa kessa bayye ilallamu. Wagga hundaa Academy of Motion Picture Arts and Sciencesiin bara 1929 Los Angeles jalqabe kan kennamu shillimatiin kuni, gossa hojji adda adda kan akka Motion Picture making, acting, directing fi screenwriting fi kennama. Academy awardsiin kuni kan kennamu AMPASiin yoo ta'u, AMPASiin immo akka birro professionalitti ilallama. Bara kanatti AMPASiin misensotta movie marraxanu 5,830 ofii kessa qaba. Kan kessa actorotni misensumma hanga 1,311 (percentii 22)ttin tokkoffa irratti argamu. Wanna miseensotni marraxanii immo kan mirkanessu auditing firm [PricewaterhouseCoopers]] fi warran durra wagga 72ffa kan turanni Price Waterhouse kan jedhamaniin.
Dhihoo kanatti 79th Academy Award kan jedhamu sanbatta February 25, 2007tti Kodak Theatre, Hollywood kessatti geggefame. Produced (kan qopha'e) Laura Ziskin yoo ta'u, host kan godhe (kan geggesse) immo Talk Show kan qabdu Ellen DeGeneresiin. Wikimedia Commons on Academy Awards

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gabrummaan yoo namarra turittu akka nama hingoone hinqabddu.Xiqqaa guddaa, beekaa wallaala, dubraa dhiira hinjedhu hawaasa hunda dhamaasee gaarii fii hamaas adda wallaalchisee kan balaaleffatuu fii faarsusi adda wallaalichisee yeroo hunda akka sammuun namaa qulqulleesse hinyaanne nama godha. Ragaa waan kanaa barreeffamumma oromoon bakka addaatti maxxansan dubbisuun gayaadha. Oromoonni keenya kan carraa barnoota argatanne ummanni keenya akka qaroo ijaatti nu’eeggatu osoo hinhafin gaarii fii hamaa gargar wallaallee dhimma oromoo hundeen fala itti barbaaduu caalaa yeromma tattaaffiin tokko oromoo keessatti geggeeffamuu muli’ate qofa comutara dubbatti deebi’anee waan maxxansaa farajjii irratti dubbifinne hunda qabxii balaalleffanna qofa keessaa funaananii kan tolee fii kan hammaaterrattis nutii abaarssa roobisinu daawwanna. Akka nama waa barateerraa eeggamuutti rakkoon keenya hundeen maal jedhanii waggaa 10n dabre kana isaan bali’innaan mari’atnii fala akeekan hinagarre. Faallaa kanaa tattaaffii namoota qulqullumman dhimma oromoo faluufi gama itti fakkaateen tattaaffatan isaanii salphisuufi hamilee cabsuufi hirriba dhaban qofa daawwanna.
Dhugaan bakka kanatti muli’atu hujiin salphaafii gadi galoon namaa hunddi godhuu danda’u irra salphaa kan ta’e hujii namaa ta’anii balaaleffachuudha. Namoonni hedduun asirratti waa barreesitanis dhukkubba waa balaaleffachuu kanarraa isinii wayyaaye hinagarre. Isinii rakkoo oromoo ummata adunyaa hubachiisuufi waa barreesitan hinagarru, isinii rakkoo oromoo akka itti fala argatu yaada ijaaraa laattan hinagarre, isinii akka itti oromoon tokkummaa isaa cimisatu fala barbaaddan hinagrre. Tarii kun ufi kenniinsaa fii dandeetti guddaa waan gaafatuu fi kana godhuufi beekkumsaas wareegamas kafaluufi qophii waan hinta’iniifi hujii salphoo kan abaarsaa kana filachuun keessaan bareedaadha.
Gaafa oromoon tokkummaa uummachuufi tattaaffattus, Obbo “X” fii ‘W” waan araara kana geeggessaa jiraniifi rabbiin isaan hinaraarsin jettan ixaana arfattanii taabota baattanii comutara duubatti dachaatanii summii balaaleffannaa keessanii oromotti biifuu barbaaddu. Yeroo ABOn tokkomuufi tattaafatus tokkummaan ABO qofitti bu’aa hinqabuu duraanuu maaliifi adda bayan jettaanii du’aaa godhattan keessatti rabbi tokko hingodhin jettanii waaqa kadhattu.Yeroo ULFOn dhaaba ta’e tokko wajjiin tokko taane jedhanis ULFOn nijirtti jettanii “Google” keessa barbaaddu. Yeroo WAO qabeenya qabuufi humnna qabu hundaan Tokkummaa Qabsaawota ABO dhugomsuufi tattaaffatu “Sirbituu nama araarssaa” jettanii hujii xiqeenyaa irratti waan bobbaataniifi nama xiqqeesitu.ABOn mootummaa Ethiopia wajjiin araaramuufi yoo tattaaffatu ” Tigretti galan” jettanii amaara gammachiisuufi mana farshoo amaaraa keessaa bookisitu. Qabsoo oromootti maaliifi qooda hinfudhanne yeroo isiniin jedhan “kaayoon ABO qulqullinna hinqabu” jettu. Yeroo sagantaa siyaasaa keenya siyaasaa baraneetti jijjiirra jedhamus ” kaayoo gananii itophiyanummatti galanuufi” jettu.ABOn qabsoo ufirratti erkannaa geggeessa yeroo jedhu ” Qabsoo keenya kophixoomisan” jettu.Yeroo sabaa fii sablammoota wajjiin hojjanna jedhan ” Itoophiyaanummaa fudhatan” jettu. Dhaabota wayyaane lolan wajjiin walii gallee wayyaane lolla yeroo jedhan ” Dhaaba amaaratti galan ” jettu.
Kun dhugatti Dhibee guddaadha. Kan duraa dhimma oromoo irraa dubbaachuu dura namoota dhibee kana qabanitti mala barbaaduun amma ta’uu qaba. Wanni gaariin abdii namaa kennu oromoonni hedduun hujii fii yaada ijaaraa malee namoota nama abaaruu fii salphisuu akka beekkumsaatti fudhatan kana hubatee gurra irraa cufatee jiraachuu isaati. Namoonni dhibee kana qaban yaada waa ijaaru laachuu hindan’da’an, afaan nagayaatiin waan dura dhaabbatanis ibsachuu hindanda’ani, waan oromoofi bu’aa qabus yaaduu hindanda’an. Kanaafi Ummanni keenya namoota akkana kanaan “korma badii” jedhan. Gama ijoo dubbii kiyaatti yoo deebi’e akka oromootti gabrummaa keessa turreefii qabsoon keenya milkaayuu dhabuu irraa afnfaajjofinnee xurreen hunddi nutti cufamee gama deeminnu wallaallee walumma keessa deebinee harka walqabnnee walsakaaluu kanarraa guddachuu qabnaadha. Dhimmi oromoo dhimma namootaa, murnootaa fii dhimma dhaaba tokkoo qofaa ta’uu hindanda’u. Namuu rakkoo oromoo gama xurree itti muli’atuun fala iti barbaaduufi yeroo carraaqu yoo itti amanan cinaa dhaabbatanii gargaaruu, yoo yaada fii ilaacha sanitti hinamnnes xurree itti amananiin tattaaffachuu malee ta’aanii tattaafimma nama biroo eeggatanii olola diiggaa irratti roobsisuufi oromoofi bu’aa caalaa diiggaa, tokkummaa caalaa faca’iinssa akka ta’e akeekuu barbaadeeti. Boqonnaan siyaasaa adunyaa amma keessa jirru kan namoonni hanga tokko qofa afaan jabeenyaan yookaan beekamaa ta’uudhaan itti nama dogoggorsan keessaa akka hinjirre ifaadha. Kanaafi namooni ta’e jettanii akka ogummaatti waa balaaleffachuun eebbifamuu hawwitan oromoo biraa salphinnaafi tuffii malee jijjiiraminni dhufu akka hinjirre hubattanii dandeetti waa balaaleffachurratti qabdan kana gama yaada ijaaratti jijjiiradhaa.
Arra oromoon akka hawaasatti waan isa baasu bareechee hubatee jira, qabsoon hanga ammaa geeggeffame injifanoo hintuffataminne galneessee jira. Dhugaan jiru garuu qabsoon oromoo bilisummaa ummata keenyaa nugoonffachiisuu hindandenye. Kanarraa ka’uudhaan xurree haarayaan qabsoo keenya geggeessuufi toofitaa tumsaafi humnna jabaa itti horatu yeroo barbaadatu keessatti shakii, sodaa fii ufirraa amantaa dhabuudhaan yeroo hunda akka oromoo akka hawaasa wallaalaafii sobamaatti ibsuudhaan tattaaffii godhamu hunda ija sodaatiin ilaalanii balaaleffachuun dhaabbachuu qaba. Namoonni tokko tokko kan jireenya isaamnii keessatti qabsoo oromootiifi qooda xinnoollee hinkafalin ba’aa bu’ii qabsoon kun qabu waan hinhubanneefi yeroo hunda wareegama nama birootiin taa’anii qabsawaa ufi godhuudhaan jireenya biyyaa alaa kan anagayaa jalatti koluu galanii rakkoo ummata keenyaatti yeroo baacan agarra. Qabsoon oromoo bakka amma gaye kanarraa ufi duuba deebi’a jedhanii manaabuufi oromoon nisobama malee sobuu hindanda’u jedhanii ufi tuffachuun oromoo keessaa bayuu qaba. Yeroon keessa jirru yeroo teennee umrii qabsoo itti lakkaawannu osoo hintain siyaasaa adunyaa kan bifa qabsoo ummataa hordofuudhaan xurree bilisummaa itti dhiphisan waan ta’eefi ilaalcha dullacha irraa guddannee xurree bilisummaatti nudhaleessuu hunda yaaluu qabnna. Kanaafi ummanni keenya sodaa fii shakkii namoonni taa’anii comutara keessaa nama keessatti facaasan kanaan osoo hinafnfaajjofinne xurree haaraya, adeemssa haaraya siyaasaa haaraya qabsoo oromoo milkeessuu danda’u hunda harka banannee simachuudhaan umrii gabrummaa keenyaa gabaabsuufi qabsoo keenya itti haafufinnu.


text:
Oromoon wayyaanee irraa waa eguu dura of irraa waa eguutuu irraa filatamaadhaa. Duraan dursinee waan Ummanii Oromoo barbaaduu irrati waliif galuu, gaafii ummataa deebisuu, Ummataaf falmuu fi kkf hundaa irraa dhabachuun barbachisaadhaa. Tokkoo lama jedhamee erga qabissoo Oromo fuundura irrati tarkaanfachisuudhaaf jalqabamee bubbulee jira. Dhaaba fooyyeesuu irriti moo yoo xiyyeefatamee ta ée isa kalleessa duraan jiru caala fooyya´anii ykn jijjiiramanii mulidhachuun otuu jiru isa kalleesa jiru sanaa gadi ta´anii muldhachuun kun moo rakkoo guddaa dha.
Sababiin isaa moo inni kalleessa ture sana ni fooyyesina jedhanii yeroo caccabisan, ammumitti kalleesaa sun hardhaaf yoo tajaajila nuuf ykn Ummataafi tajaajila kennuu baatee waan lama dhabuu jechuudha. Gaafa waanni lamaannu dhabamee akkuma hardhaa kanatti alagaafi diinni nama xaphaa nama gooti.
Kan bayyee nama gaddisiisuu dhaabinni tokko wal mu´achuu dadhabee, dhaaba xiqqoo tokko mu´achuu dadhabee, fi Ummata isaa mu´achuu dadhabee akkamitti biyya guddaa tokko bulchuudhaaf deemaa? Moo akkuma wayyaaneen amma bukeesaa jirtutti bukkeesuudhaaf falmaa jira? Wayyaanee irraa maaliin caala erga of jijiiree ykn of haaromissee bu´aa tokko illeee fiduu dadhabee. Maaf diina bira dhaabattee mo´uu dadhabee mitti dubiin. Dubbiin ykn gaafiin maaf Ummata walitti qabee hundumaa ofi jala hiriirsuu dadhabee huminna ol fi gad harcaasaa jiraa? dha gaafiin. Silaa huminna harcaasuu irra huminna wal itti funaanee walitti qabee socha´ uutu irra jiraayyu.
Akka natti fakkaatutti dhaabinni Oromoo kamiyyuu nagada Guraagee chirchaaroo karaa gubbaa irrati gurguramuu ta´uu hin qabuu. Nagada karaa gubbaa gaafa bokkaan roobee haati ishii achii haxxa´amitee baddi, gaafa pooliisiinii itti dhufee ishiidhuma gurguraa jirittu sanayyuu karaa gubbaa irrati harcaasaati dheenistii. Gaafa dukkana´ees akkasummati bakka sana hin jirittu. Haalli amma argaa jiru kana fakkachaa jira. Namoonni muraasinni hardhumaa lafaa ka´anni bixxillee ykn dhaaba chirichaaroo Guraagee garaa gubbaa irrati bixxilaa jiru. Namoonni akkanaa kun gad antummaa Amanita isaan hordofaniifi naannoo isaan itti dhalatan dahoo godhachuudhaan. Namoonni kun wal gahii Oromo irrati dhimma ykn maqaa Oromootin socha´aa jiru. Garuu moo keesa keesa namoonni akka isaan deegaraniifi Bilbilaan quunamuu dhaan wa´ee Amanitti isaniifi nannummaa issanii irrati bu´ureefatuu.
Asi irrati Ummanni Oromo bixxiloota karaa gubbaa irrati hunda éefi chirichaaroo Guraagee kana irraa ofi egee waan inni ofi itti amanu tokko bira dhaabachuu qaba. Namoota araadaa ykn suusii akkasii qaban irraa ofi eguudha malee jala hiriiruufi kadhaa hin barbachisuu. Maal qabuufi isaan kadhatuu? Hardhaa lafa irraa ka´anti dhaaba maqaa Oromoo qabu tokko dhabbataniidhaaf akka waa qabanitti ykn akka isaan huminna qabanitti lakka´amanni isaan kadhachuun hin barbachiisuu.
Ammuma isaan kadhataman wayyaneen huminna horachaa deemitti. Ammuma isaan kadhataman bittaan wayyanee nu irrati jabaachaa deema. Ammuma isaan kadhatamani wayyaneen kabaja nu dhoowitee lammii keenya lafa irraa dugugaa jiritti.
Mootumman wayyaneeyyuu kana hundaa waan beekituufi waan argaa jirtuuf Ummata Oromoo bakka bu´uu jettee dhaaba OPDO keessa waan gochaa jirtu ni beekituu. Silaa dhaaba jabaa tokko ta´ee otuu ofi duubatti kan sodaattu jiraatee OPDO illee akkanatti itti hin xabatuu ture.
Ilimmaan Oromoo beeqaaf meeqa kan itti dhumee, lafee itti caccabisee, dhiiga itti dhangalaasee, fi itti hidhamaa jiru Asteeriif Muktaar achii kaasanii nama akka isaanii itti aangeesuuf mitti. Mataan ishii wayyaneen Oromia keessaa luqaatee haa batuufi Oromoon biyyaa isaa irrati fi keessati murteesuu kan danda´ufi qabuu Oromoo dhaa.
Alemayehu Tilahun


text:
Mootii A
Latest posts by Mootii A (see all)
- Dhiiga Gurraacha -Kutaa 2ffaa - June 1, 2016
- Dhiiga Gurraacha….Kutaa Tokkoffaa - May 29, 2016
- kitaabilee deeggarsa barnootaa nuu gumaachuun manneen kitaabaa baadiyyaaf akka arjoomnu isin gaafanna! - April 24, 2016
Dhiiga Gurraacha….Kutaa Tokkoffaa
Du’uu barbaade. Addunyaa kanatti nagaa dhaammachuu! Balbala mana kireeffatee jiraatuu banatee ol seene. Korojoo siree irratti darbatee fiixee siree isaa irra taa’ee hirqinfatee boo’uutti ka’e. Sagaleen isaa ba’ee warra ollaa isaa jiraatanitti akka hin dhaga’amne of keessatti gad liqimsee boo’uu yaale. Iyyi iyyi isa godhe . Boraatii isaa afaanitti cuqqaalee keessaa fuudhe. Homaa! Irraa hin galle. “Gubannaa garaa keessaa silas afuura dheeraa baafataniif ykn sagalee jabaa baasaniif namaa hin fayyu! Lafa anis namnis na hin agarrettin lubbuun deema. Eeyyee! Nan du’a…warri achi dhaqan meerre yoo deebi’an hin agarre…itti tolee ta’uu mala…” Sagal fuudhee sagal kaa’a. Imimmaan isaa maddii isaa irra yaa’aa ture amma dhaabbatee akka goota dirree lolaatti ba’ee diina injifachuuf maggaluu,innis xiiqeffatee ka’e…Diina ajjeesuuf osoo hin taane of galaafachuuf, ofii wareegamee, jireenya namoota kaanii oolchuuf osoo hin taane, of wareegee jireenya biyya lafaa kana jalaa miliquuf…Soolan. Soolan Abbaafiixaa
Waaree booda kaadhimni isaa Taanaan yoo bilbiltuuf eyyamsiisee ija ishee arguuf Kaaffee Limmuu deemee ture. Jaalala isheef qabu biyyuu beeka. Bona aduun saafaa sammuu waqaraa, yandoon gannaa dool’essaa balbala isaanii irra dhaabbatee otoo iji meeqa itti bildiimamuu waan ishee argateef qaroo ija isaa caalaa isheef akeekkata. Akka hanqaaquu harkatti baata. Waajjira isaa keessatti yoo ishee waliin haasa’u beekama. ” Solan -the shaking gent” jadhanii maqaa masoon waamu. Sagaleen isaa in hoollata. Sirbi ” ‘kun jaalala miti maraacha dha ‘jedhu anaaf sirbame” jedhee falmata. Ishee adda ba’ee jireenyi maal akka fakkaatu yaadee hin beeku.
Akkuma achi ga’een bishaan qorraa ajajatee teessuma butatee taa’e. Danda’ee ija keessa ishee hin ilaalu.
” Taa ko…har’a akkamitti naa b-I-l-b-I-l-t-e!” jedhe hoollataa. Guyyaa jalqaba wal argan qofa “Kaaffee kana taa’een si eegaa jira!”jettee beeksisuuf bilbiluurra kan darbe waggaa sadan darban hamma waliin turanitti Soolaniif bilbila kaasuu malee bilbilteef hin beektu.
” Maal jechuu keeti !? Siif bilbila yoon kaase in badee jette!”cuunfaa avokaadoo ol xuuxaa.
” hmm..Isa hoo dhugaa jette!” Akka kanaatti itti dubbachuu isheef kabaja dhabuu isaa caalaa bilbiltee sin arga jechuu isheetu gaarummaan itti mul’ate. Of hin abaaru! ” jaalalli of kennuu dha…ani isheen akka na jaallattu eegee jaallannaan liqii malee jaalala bakka hin bu’u!”ejjennoo jabaa jedhu qaba.
” Kana booda hariiroo keenya hin barbaadu!lammataa na arguuf hin dhama’iin…of gataa,hiyyeessa harka gogaa,joonja’aa akka kee waliin jiraachuu irra dhaabbatanii hafuu wayya!”jettee deebii osoo hin eeggatiin gatii kaffaltee biraa kaatee sokkite .
Bakkuma taa’ee jirutti gogee hafe. Akka of wallaaluu ta’e. Lafti isa fudhattee waan siiqqee ishee irra altakkaan naannofte itti fakkaate. Daqiiqaa muraasa taa’ee gara mana isaatti qajeele. ” Hiyyeessa!Of gataa!jooonja’aa!” Ofitti haasa’uu yaale. Sammuun isaa tarsa’uu ga’e . Akkuma isaattuu mana ga’ee balbala banatee seene. Achii booda egaa kan ergamootni du’aa “of ajjeesi!”jedhanii gorsani. Otuma ka’ee mana keessa maggaluu bilbilli isaa iyyite. Olii dha. Hiriyyaa isaa garmalee jaallatu.
” Heloo…”
” Heloo Oli !”
” Harmee xiqqoo kee dhukkubeera…hmmm…. Amma Ambulaansiitiin dhufanii Walisoo ga’aniiru!”
” Maal…maal?”
” Hospitaala Laandmark geessani waan jedhaniif waliin deemnaati…iddoo taaksii qabatanitti koottu!”jedhee Oliin bilbila cufate. Dhukkubbiin haadha isaa du’a isaa caalaa waan dursi kennamuuf akka ta’e isaafii gale…. Balbala isaa cufatee fiigicha dorgomaa hin qabneen Olii bira ga’e…


text:
Maalaa Shaambuu, Aanaa Jimmaa Gannatii magaalaa Haratoo, Jaartee Jaardagaa magaalaa Aliiboo, Hamuruu, Jimmaa Raaree fi Fincaa’aa irra humni poolisii Federaalaa fi Agaaziin uummata irra qubsiifamee uummata goolaa jirachuun gabaafamera, AANAA JIMMAA GANNATI’ tti ilmaan Oromoo hidhamuun daraaraan ulfaata irra ga’aa jiru keessa :
1. Dargaggoo Nugusaa Biraanuu fi
2. Dargaggoo Tolaasaa Abbaa Garoo, kan kaassaatti argamaan ilmaan
Oromoo 10 wajjiraa Poolisii magaalaa haratootti hidhamanii dararamaa jiraachuun ibsame jira.


text:
Murtiilee fi Kutanoolee Kora Adda Bilissummaa Oromoo
Hoogganootni fi miseensotni ABO, bikka addaa addaatii dhufan Adoolessa 25, 26 fi 27, 2007, magaalaa Minneapolis MN keessatti Kora waggaa godhatanii injifatnoo guddaa fi milkii bareedaan xumuran. Kora kana seenaa Oromoo gara fuuladuraatti barreeffamu keessatti adda godhee kan jiraachisutu jira. Kunis, murni Shanee Gumii dhaaba keenya fi miseensota keenya kaayyoo ganamaa qabatanii sosso’an mana seeraatti geessuu isaaniiti. Iyyata isaanii keessatti maqaa ABOn sosso’uun keenya miseensota fi galii isaanii jalaa akka xiqqeesse tuquudhaan abukaattootti fayadamanii galmeessan. Yeroo itti abukaattoo bitannuuf illee akka nuti yeroo
hin arganneef jecha xalayaan hammeessaa isaanii Jimaata fi Sambataduraa nu gahee mana seeraatti immo Hojjaduree 8:30 WD akka dhi’aannuuf godhame.
Manni seeraas iyyata isaanii fudhatee maqaa ABOn walgahii hawaasaa gafaa Adoolessa 27, 2007 yaamaa turree akka nuti hin godhanneef yeroodhaaf nu dhaabee ture. Haata’u iyyuu malee, tarkaanfii bareedduu miseensotni dhaaba keenyaa yeroodhaan fudhatan irraa kan ka’e deebiin
gargaarsa abukaattootti fayyadamnee dh’eeffanne fudhatama argatee dhowwi nu irra kaa’ame nu irraa ka’ee walgahii hawaasaa fi kan miseensotaa akka saganteeffanneetti milkiin godhachuu fi xumurachuu dandeenyee jirra.
Deggersi miseensota fi lammiwwan Oromoo bilissummaa Oromiyaaf qabsaa’an dhaamsi deggersaa isaan dhaaba keenya fi miseensota maqaa dha’amanii hammeeffamaniif ergan hamilee kan nama kakaasu turan. Isaan hundumaanis galata qabsoo argadhaa ittiin jechuu jaallanna.
Haala akkanaa keessatti walgahiin fi korri tahe ejjenoolee fi kutannoolee armaan gadii baasuun raawwatame.
Mootummaa Wayyaanee ilaalchisee:
1. Koloneeffataan Mootummaan Wayyanee maqaa diimookraasiin ijaaramee harka lafa jalaan garuu sirna fokkataa faashistummaatti fayyadamee ummata Oromoo mirga dhabamsiisaa, qabeenyaa saamaa fi lubbuu isaanii galaafataa jiraatuun isaa har’a firaafii fi diinaafiis ifaa ta’ee jira. Gochaa faashistummaa isaa kana guddifnee balaalleeffanna. Gocha kana akka ammuma ariitiin dhaabu ni gaafanna.
2. Ummata keenya kan sarbamee bittaa habashaa dhufee-darbaa jalatti hacuucamaa jiru, bilisa bahee akka kaayyoo dhaaba keenyaa ABOtti Republikii Dimookraatoftuu Oromiyaa dhaabbatuuf qabsoo jalqabne hama dhumaatti ittuma fufna.
3. Mootummootni fi dhaabboleen biyyotaa ollaa fi fagoo kan hacuucaa fi sirna gabroomfataa ummata keenya irratti akka lubbuun dheeratuuf karaa garaa garaan mootummaa Wayyaanee utubaa jirtan hundumtuu, tarkaanfii fudhachaa jirtan akka dhaabdan maqaa ummata keenyaa Miliyoona afurtamaatti heregamaniin isin gaafanna.
4. Lammiiwwan keenya waggoota dheeraadhaa jalqabee bittaa habashaa jalaa miliquuf qee’eesaa fi dachii isaa dhiisee, biyyoota ollaatti baqatee jiraachaa jiru, mootummaan Wayyaanee isaan faana bu’ee adamsee ajjeessaa akka jiru argina. Hojjii fokkataa kana osoo ilaalanii mirga baqataa eeguu hanqachuun, loltuun Wayyaanee akka saree maraatuu asi fi
achi lixxee baqataa Oromoo cicciniinaa jiraachuu ishee akka dhaabduufi dhaabboleen akka UNHCR dhiibbaa akka irratti godhanii fi hawaasa baqataa Oromoo iddoo kamittu akka golgan ni gaafanna.
5. Ilamaan Oromoo kan biyya ambaa jiraattan, maqaa lafa arganna jedhuun diinaaf irree taatanii Oromoo lafa isaa irraa buqqisiiftanii lafa fudhataa jirtan hammeenna kana saba keessan irratti hojachuu akka dhaabdan isin hubachiifna. Seenaa hamtuu dhimma mataa keessaniif jettanii,
ofii keessan jaalachuudhaan saba keessan irratti yakka seenaa kan keessaa hin hojataa jirtu. Gocha kana irra akka deebitan isin gaafanna.
Murna Shanee Ilaalchisee:
1) Oromiyyaa irraa biyya hiixuu tahe keessatti of ijaaree tarkaanfii uummata keenyaaf bilissummaa isa dhugaa fidu osoo hin tahin hawwii jaraa guutuudhaaf uummata Oromoo afaanfajjeessuu irraa akka dhaabatu gaafanna.
2) Ummata keenya uummata Oromoof daandiin siyaasaa kam akka bu’aa fiduuf isaan fuuldura dhaabbannee wal falmuu osoo hin tahin, maallaqa hawaasni Oromoo qabsoo bilissummaaf gummaache gaaga’uu kan danda’u mana seeraa biyya ambaa filachuu murna shanee jabeessinee balaaleffanna. Kun tahee osoo jiruu daandii dhugaa fi haqaa kan uummata keenya bilissummaa isaatiin gahu qabannee adeemaa akka jirru waan amannuuf shira nu irratti xaxamu mara ciccirree gatuuf boodatti akka hin deebine irbuu seennee ni haaressina.
3) Qabsaa’onni dhuga murna kana jalatti akka miseensaatti galmaa’anii kan fi deggertoota Shanee Gumii, osoo gad fageessanii hin hubatiin umirii jara kanaa dheeressa jiraniin, qabsoon keenya isin irratti osoo hin tahin bilissummaa Oromoo dura kan dhaabatu irratti tahuu isaa isin yaadachiifna.
4) “Tooftaaf”, maqaa jedhuun uummatni keenya haga har’aatti Qabsoo isaatiin mirga tokko tokko inni galmeeffate illee dachaasuuf qophaa’uu isaanii kan hin dhoksine oftuultota habashaaf daandii isaan ittiin deebi’anii aangootti ol bahanii hawwii isaanii ittiin guuttatan tahaa jiraachuu isaa, murni shanee akka hin daganne yaadachiifna.
Tumsa Kaayoo Qabsoo Oromoo (TKO) Ilaalchisee:
Tumsi Kaayoo Qabsoo Oromoo gaafa utubame irraa jalqabee waldhaansi inni kaayoo bilisummaa saba Oromoo akka karaa irraa hin maqne godhe guddifnee dinqisiifanna. Tumsa kana hundaanuu bira dhaabachuu murteefanne.Tumsi kun akka seminaara naannoo akka
Washington, DC, Minneapolis, MN, fi Torontoo, Kanada fa’atti godhu ni gaafanna.
WBO ilaalchisee:
WBOn abdii bilisummaa ti; abdii Oromoo ti; irree saba Oromoo ti. Qabsoo bilisummaa Oromoo jabeessuu fi Oromoo bilisummaa gonfachiisuuf murteessaan WBO ta’uun isaa amanamee, isa jabeessuuf murteeffanne.
Kora ABO Adoleessa 2007.


text:
Abdii Boruutiin*
Audio: Voice of Oromiyaa (Minneapolis) – Said Ali
Duraan dursee, xalayaa kana yoon barreessu haala Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) isin caalaan beeka jechuuf otuu hin taane; yookaanis ammoo isin caalaa dandeettii qabaadhee isin gorsuuf ykn isin ajajuuf otuu hin taane, akka ilma Oromoo tokkootti dhaamsa Oromummaa fi Sabboonummaa isiniif erguufi. Xalayaan kiyya kun dubbisamee kan hirraanfatamullee yoo ta’e, yoo xinnaate yeroo isa dubbistan, eessaa kaanee eessa akka jirru; garamittis deemaa akka jirru akka yaadattanii fi haala keessa jirrus sirriitti akka hubattan isin gaafachuufi. Keessumaayuu warri mooyxannoo bara dheeraa qabsoo kanarraa argattani fi wareegama guddaa kaffaltanii as geessan, bu’aa ba’ii keessa dabartan hundaa yaadachuu dhaan; qabsoon keenya kun akkamitti daandii gaarii akka qabatu godhuuf yoomiyyuu caalaa dirqama keessan akka baatan abdiin qaba.
Akkuma beekamu Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) jaarmayaa jaalatamaa fi abdatamaa qofaa otuu hin taane, jaarmayoota siyaasaa Oromoo, kan walaba ta’anii ijaaraman keessaa isa hangafa dha. Jaarmayaa Jeneraal Waaqoo Guutuutiin ijaarame – Adda Tokkummaa Bilisummaa Uummata Oromoo (ATBUO) irraa kan hafan, jaarmayootni bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaatiif ijaaraman ykn uumaman hunduu, sababa adda addaatiin warra ABO keessaa bahaniin ykn ABOrraa fottoqaniin akka uumaman ni yaadatama. Waayee kana ammoo isin caalaa beekee otuu hin taane, dura dhimma kana kaasuun barbaachisaa waan ta’eefi. Jaarmayootni sababa fottoqinsaatiin ykn sababoota birootiin uumaman kun ammoo, garri caalaan isaanii erga ABOn mootummaa ce’umsaa Itoophiyaa keessaa bahe, bara 1992 boda, akka ta’an ni beekama.
ABO keessa ilaalchi siyaasaa adda addaa turuu fi ammallee jiraatus, hanga bara 1991tti tokkummaan qabsaa’ota Oromoo akka har’aa laafaa akka hin turin waan ragaa qabu dha. Ani yeroo sana biyya keessa turuu baadhullee, bara 1991 hanga ABOn mootummaa ce’umsaa keessaa bahutti, tokkummaan qabsaa’ota keenyaa akkam akka ture “Gullalleetu ragaa ta’uu danda’a” jedhanii warri dubbatan jiru. Haala sana ija kootiin arguu dadhabuun garaa na nyaata. Egaa, waayee kana yoon kaasu, seenaa isinitti himuufii miti; kana isintu na caalaa arge, na caalaa beektus. Wantin kana kaaseef, eessarraa kaanee eessa akka jirru hubachuufi. Tokkummaa yeroo sanaa fi sana duras turetu; wareegama qabsaa’ota keenyaatu; dhiiga fi lafee ilmaan Oromootu injifannoolee gurguddoo nuuf argamsiisan.
Seenaa saba Oromoo keessatti bara 1991 jijjiiramni hamma kana hin jedhamne argamuun tokkummaan qabsaa’ota keenyaa cimaa waan turee fi summiin gandummaa, naanummaa fi amantii dhaan walqoqqooduu kun, akka har’aa yeroo sana uummata keenya jidduutti waan hin faca’iniifi. Har’a mataa keenya ol qabannee waayee keenya dubbachuu bira dabarree; Afaan keenya bareedaa kanaan barreessuu danda’uun, injifannoolee tokkummaan qabsaa’ota Oromoo nuuf argamsiise sana keessaa isa tokko dha. Kaayyoo inni guddaan – bilisummaa Oromoo fi walabummaan Oromiyaa – galii hawwame otuu hin gahin turanillee, injifannooleen hanaga har’aatti argaman, akka alagaa fi diinni gadi xinneessanii dubbatanitti, kan akka laayyootti ilaalamanii miti. Kan caalu fi isa guddaa hawwinus argachuu kan dandeenyu, injifannoolee harka keenyatti galfanne kana tikfachaa qabsoo keenya yoo cimsinee dha.
Qabsoon bilisummaa keenyaa dhaabbachuu baatus; tattaaffiin qabsaa’ota keenyaa otuu walirraa hin citin itti fufus; bara 1992 booda haalli mooraa keenyaa bifa biraa agarsiisaa akka dhufe waan nama mamsiisuu miti. Bar-kurnee lamaan dabran kana keessatti waan nama gammachiisan caalaa waan nama gaddisiisantu mul’achaa turan; mul’achaas jiru. Bara 2000 yeroo jaarmayootni Oromoo walitti dhufanii tumsa “Tokkummaa Humnoota Bilisummaa Oromiyaa, Afaan Ingliziitiin ULFO (United Liberation Forces of Oromia) jedhamee beekamu, ijaaran sana gammachuu guddaan mooraa QBO keessatti mul’atee ture. Haa ta’u malee, gammachuun sun yeroo dheeraaf hin turre. Otuu abdii guddaan tumsa kanarraa eegamaa jiruu, bara 2001 fottoqinsi mooraa ABO keessatti uumame. Ergasii kaasee hanga har’aatti mooraan QBO yeroo dhaa yerootti laafaa akka dufe dhara ta’uu hin danda’u. Egaa, asirratti maaliif mooraan keenya laafe? Maaliif diinni fi alagaan nu keessa seenanii gara gara nu hiruu yaalu? Maaliif gantuu fi ayyaanlaallattuun heddoomaa dhufan? jennee of gaafachuun barbaachisaa dha.
Mee waan tokkon jechuu barbaada, yoon akkana jedhu ammoo, tattaaffii qabsaa’otni keenya godhan dagachuu fi tuffachuuf otuu hin taane, dhugaa lafa jiru akka hubannuufi. Erga ABOn ijaarame, bar-kurnee afur gahuuf deemna. Waggoota afurtamman kana bakka lamatti baafnee yoo ilaallu, Inni tokko ijaarsa ABOtii kaasee hanga bara 1991 yoo ta’u; inni biraa bara 1991 kaasee hamma har’aatti kan jiru dha. Bu’aalee QBOn argamsiise yoo hubannu ammoo, qabsoo waggoota kudha-sagal (19) keessatti godhametu bu’aalee gurguddoo argamsiise. Bu’aalee bar-kurnee lamaan dabran kana keessatti argaman yoo xinxalle fi kan sana duraa wajjin walbira qabnee yoo ilaalle, maal akka ta’e hubachuun waan nama rakkisu natti hin fakkaatu. Kun maaliif ta’e? jennee of gaafachuu qabna. Deebiin gaafii kanaas ulfaataa miti. Ani gabaabumatti kanan jedhu, tokkummaan qabsaa’ota Oromoo laafuun ykn dhabamuun sababa isa guddaa dha. Jaarmayoota heddoomsuu fi humna gara gara facaasuutu laaffina kana fide jechuu dha.
Garaa garummaan ilaalchaa yeroo’uma fedhee ta’u adeemsa siyaasaa keessatti hin dhabamu. Haa ta’u malee, dhimma keenyarratti wanti irratti waliigaluu danda’an baa’yeetu jiru. Otuu garaagarummaa xixiqqoo isin jidduu jiraniif dursa kennuu dhiiftanii; waan waloo tokkorratti waliigaluu dandeessanii, mooraa QBO kana keessatti rakkooleen adda addaa heddoomaa hin dhufan turan. Yoon akkana jedhu ammoo komii otuu hin taane, haala har’a keessa jirrutu akkana nama jechisiisa. Yeroon ammaa garuu, yeroo taa’anii wal qeeqan ykn wal komatan; yeroo “…otuu akkas turee,…” jedhanii dubbatan otuu hin taane, yeroo haala keenya gamaaggamnee; rakkoolee dhalatan kana keessaa bahuuf, karaa kana keessaa nu baasu barbaadnu ta’uu qaba. Kan dabre hubannee; barumsas irraa argannee; kana booda maal godhuu qabna? jennee of gaafachuu qabna jechuu dha. Qabiyyee fi kaayyoon yookaanis dhaamsi xalayaa kiyyaas isuma kanatti xiyyeeffata.
Har’a haalli mooraa keenya keessatti uumame yoomiyyuu caalaa baay’ee kan nama yaaddessu dha. QBOrratti keessa fi alaan irratti duulamaa jira. Diina waloo cimaa Wayyaanee kuffisuuf tumsi alaa barbaachisaa ta’uu danda’a jedhamaa turre. Haa ta’u malee, warri tumsaaf yaadaman har’a kunoo diina guddaa sana dhiisanii; dura nu kuffisuuf nurratti duulaa jiru. Bu’aalee hamma har’aatti QBOn nuuf argamsiise fi harka keenyatti galfanneeyyuu diiguu fi balleessuuf; uummatoota olla Oromiyaallee nurratti kakaasuuf; ciminaan irratti hojjechaa jiru. Duraanuu dhuguma tumsa Oromoo barbaadanii otuu hin taane, kaayyoon isaanii Oromoota meeshaa isaaniif ta’an ofitti qabanii; kan hafan walirratti duulchisuu fi mooraa keenya laaffisuuf ture. Kaayyoon kun ammoo otuu hin dhokatin kunoo caalaatti ifa bahaa jira. Asirratti, waanuma adeemaa jiru akka hubannuuf malee, kaayyoon xalayaa kiyyaallee waan diinni fi alagaan nurratti dalagaa jiran himuuf miti. Kaayyoon xalayaa kanaa, akkamitti duula kana jalaa baanee; qabsoo keenya cimsinee; galii hawwamu ga’uu akka dandeenyu qabsaa’ota keenyaaf, addatti ammoo hogganoota QBOtiif dhaamsa dabarsuufi.
Gara qabiyyee xalayichaatti deebi’uu dhaaf, yoo daftanii dhibdeelee ykn garaagarummaa isin jidduu jiraniif walumaan furmaata hin barbaadne, humni mooraa keenyaa gara gara faca’ee laafuu qofaa otuu hin taane, Oromummaa fi Oromiyaan gaaga’ama guddaa keessa akka jiran; diinni karaa lamaan nurratti duulaa akka jiru; egereen keenya gaafii guddaa keessa galuuf deemaa akka jiru akka hubattaniifi. Hammuma fedhe garaagarummaan ilaalchaa jiraatullee, warri kaayyoo tokko qaban; ilmaan haadha fi abbaa tokkoo; maaliif waliigaltee akka dhaban naaf galuu dide. Tokkoomanii jaarmayaa tokko keessatti walitti baquun yoo hin danda’amne, tumsa ofii ijaaranii kaayyoo yeroo, kaayyoo hatattamaa tokko lafa kaawwatanii; dura isa kanarratti waliigaltee uumuun ni danda’ama jedheen yaada. Yeroo tokkoon yoo hin danda’amne, sadarkaa sadarkaa dhaan hojjetanii; gara tokkoomuutti dhufuun ni danda’ama jedheen amana. Kun akka milkaawu garuu, wal kabajuun, wal mararfachuun, waliif na’uun, wal obsuun, waliin haasa’uun, waliin mari’achuun tarkaanfii duraa ta’uu qaba.
Haalli yeroo ammaa mooraa QBO keessatti uumame kun, waa baay’ee akka hubannu nu taasisuu danda’a. Maaliif yoo jedhame, tokkoomuun hafee waliigaltee dhabuun keenya, diina fi alagaa dhaaf qaawwa uumee ykn karaa baasee; karaa kanaan nu keessa seenanii akka meeshaatti akka nutti fayyadaman waan ifa nuuf godheefi. Haa ta’u malee, diina fi alagaatti quba qabuun har’a homaa nuuf hin fidu. Har’a keessa ofii hubachuutu barbaachisaa dha. Waliigaltee fi tokkummaa dhabuun, akkuma argaa turre fi jirru, gantummaa fi ayyaanlaallattummaan akka dhalatani fi babal’atan godha. Karaa biraatiin garuu, haalli amma uumame kun, yoomiyyuu caalaa diina fi fira QBO addaan baafnee akka hubannu nu taasisa. Kana beekuu fi sirriitti hubachuun ammoo, adeemsa keenya akka sirreessinu nu godha jechuu dha.
Har’a biyya keessatti barattootni fi darggaggootni Oromoo diina hamma funyaaniitti hidhate kana otuu hin sodaatin; tokkummaa dhaan ka’anii falmii guddaa fi wareegama hamma kana hin jedhamne kaffalaa jiru. Falmii fi Fincilli Diddaa Gabrummaa (FDG) yookaanis Warraaqsi Uummataa (WU) kun sadarkaa guddaatti akka tarkaanfatu fi qabsoon bilisummaa keenyaa keessa fi alaan akka cimu, qabsaa’otni Oromoo hatattamaan, haal-duree tokko malee, tokkummaa keessan ijaartanii; dargaggoota keenyaaf (Qeerroo dhaaf) abdii ta’uu qabdu. Yoo tokkummaan keessan milkaawe fi humni abdachiisaan mooraa keenya keessatti uumame, hammuma fedhe humni diinaa fi alagaa cimus, qabsoon keenya galii hawwamu otuu hin gahin hin hafu. Kun shakkii ykn mamii takkalle hin qabu. Bilisummaa keenya argachuuf taankii fi xayyaara waraanaa qabaachuun dirqama miti. Yoo tokkummaan jiraate, karaaleen galii keenyatti nu geessuu danda’an baay’eetu jiru. Waaqayyo/Rabbi waliigaltee isiniif kennee; tokkummaan keessan akka milkaawu isin haa gargaaru. Injifannoon xumuraa kan uummata Oromoo akka ta’u shakkiin hin jiru.
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Waa’ee Marsariitii kanaa(About This Website):
Marsariitiin kun odeeffannoon gama aartii, siyaasaa, afaan, aadaafi ilaalcha hayyoota Oromootiin jiru akka ifa ba’uufi waan Oromoon qabu addunyaatti, waan addunyaa keessa jiru ammoo Oromootti beeksisuuf kan qophaa’edha!
Mul’ata(Vision):
Dhimmi Aartii, afaaniifi Aadaa Oromoon walqabatu guutuu addunyaatti beekamee, Oromoon gama aadaa,barreeffamaa, afaaniifi aartiisaa maraan biyya lafaa kanarratti dorgomaa ta’uusaa arguufi dhugoomsuudha.
Ergama(Mission):
Dhaloota ol adeemoo Oromoo lafaa ka’aa jiran, hayyoota buleeyyii faana walitti fiduun muuxannoo qooddachuu, leenjisuu, guddisuufi oguma Oromoo gama hundaan dagaagsuun Aadaa, Seenaa, Afaan, duudhaafi sabboonummaa dhalootaarratti hojjechuufi kunuunsuun beekumsa Oromoon qaburraa biyyi lafaa akka gargaaramu hojjechuufi hojjechiisuudha.
Kaayyoo(Objective):
• Hayyoonni Oromoo guutummaa biyya lafaarra jiraatan, beekumsa qaban akka salphaatti dhalootaan akka gahaniif walitti fiduufi walbarsiisuu,
• Barreessitoonni haaraan hojii isaanii bilisaan akka irratti beekisftaniifi ittiin saba isaaniitti mul’ataniif gumaacha haamileefi muuxannoo akka qabaatan gargaaruu,
• Beekumsi gama Afoolaan jiru marti akka hindagatamneefi galmaa’uun dhalootatti akka lufuuf jajjabeessuufi qorannoon tumsanii ifa gochuuf dalaguu,
• Uummanni Afaan Oromoo gadi fageenyaan barachuu barbaadu kamiyyuu haala mijaawaafi salphaa ta’een odeeffannoo akka argatuufi barachuu danda’uuf tumsa gochuu,
• Qarreefi qeerroon Oromoo sabboonummaafi eenyummaa isaatiin boonee akka jiraatu gorsuu, gargaaruu, deggaruu, jajjabeessuufi dadammaqsuu,
• Qarreefi Qeerroo Oromoo kalaqa addaa qaban gama ogummaafi waan danda’amuun cinaa dhaabbachuun kennaa isaan qabanitti gargaaramuufi akka gargaaraman taasisuu,
• Barattoonni Oromoo barnoota isaaniitti akka jabaataniif gorsa ogummaafi muuxannoo sabni addunyaa kanaa ittiin milkoofte qooduufi badhaasa kennuun cinaa dhaabbachuu,
• Aartii uummata Oromoo keessatti argamanitti dhimma ba’uu; bifa qoosaafi bashannansiisaa ta’een dabarsuu, aartiiwwan jiranirrattis xiinxala ijaarsaa kennuu,
• Ijaarsa Waldaa Barreessitoota Oromoo Addunyaa [WBOA]’ jedhu hundeessuuf akka maddaatti itti gargaaramuufi miseensa barreessitootaa jajjaboo ittiin horachuuf,
• Seenaa hayyootaa, barattootaa, artistootaa, loltootaafi maanguddoowwan Oromoo saba isaanii keessatti waan addaa hojjechuun kabajaa qaban barreessuun dhalootaaf akka darbuufi barsiisa ta’u irratti hojjechuun biyya lafaa hundatti beeksisuuf himuu,
• Namoota addunyaa kanarratti hojii addaa hojjechuutiin beekaman akka sabni Oromoo irraa baratuuf Afaan Oromootiin qindeessuun sabaaf dhiheessuuf,
• Barruu (magazine), Oromoofi Joornaalota Afaan Oromoo kan qabiyyee garaagaraan qophaa’e tokko hundeessuufi akka salphaatti gabaa addunyaatiif dhiyaatu ittiin dhiheessuuf,
• Qeerroofi qarree Oromoo dandeettii qabuun qixa addunyaatti dorgomaa ta’u horuufi muuxannoo qooduufiin karaa agarsiisuufi muuxannoo beekumsaa hidhachiisuufi kkf.
Abdisa B.(Facebook: Abdiisaa Bancaa Jaarraa). Email:abdisabnch39@gmail.com, Mob:+251911527293/0910130926.


text:
WASHINGTON, DC:--- Akkuma aadaattuu ilmee dubraa waan hedduun faarsan. “Jabeenna dhiiraa wa lama gaafatan: Hadhaa jabdu moo niiti jabduu qaba?” “Dhiirsa jabaa duuba niitii jabduutti jira.”
“Guchii gugurraalee tana guchii bobooratti dhale, boboorran yaatee barbaaddu laafaa yaayyaatti (dubartii) dhale fa,”jedhaii jabeenna dubartii faarsan.
Aster Gannoo nama bara jabaa keessatti afaan Oromoo barreessuu fi barsiisuu jalqabe.
Akka Dr. Ezqi’eel Gabbisaa, kutaa Michigenitti porofeeserii seenaa yuniversitii Katteringii jedhetti, Aster Gannoo jaarraa 19 keessaa Xaliyanaa ykn Arabaatiin qabamtee bitamee gurguramte.
“Seenaa Oromoo keessatti,keessumaa karaa afaaniitii fi karaa barnootaa irratti gumaacha kana godhan dubartii baayyee guddoodha. Fakkii guddaa kan tahan dubartiidhaaf.”
Kitaabii maqaa Aster Gannoo Salbaanaatiin barreeffamee hin maxxanfamin hedduu akka jecha Dr. Ezqi’eelitti ka maqaan isii irra jiru ammoo ka barreefamee bahe lama.
Jalqaba Barsiisaa, kitaabii Aster Gannoo faan bara garbummaa jala jiran barreessan fuula 174 qabu kana keessatti waaan hedduutti barreeffame:
- Weedduu Tissituu
- Ururuu, faaru ijoollee
- Weeddu Jaalalaaa
- Mammaassa
- Durii-Durii
- Hibboo
- Tapha Ijoollee
- Weeddu Ateetee
- Geerarsa
- Weeddu Cidhaa fi kkf


text:
Duulli duguugiisa shanyii kan qaccee dhaloota Oromoo fuulleeyfate ammaas bifa haarayaan geggeeyfamaati jira. Weerarri Wayyaaneen karoorsite kuni akeekni saa Oromoo buqqaasanii onafii qubsuma malee hambisuu, idda saa hortee soomalii qubachiisanii lafa Oromoo Soomaaleeysuu dha. Kana dhugoomsuufis humna addaa kan “Liyyuu Pooliis” je’amuufi hidhattoota naannoo Soomaliitu Ona Qumbii fi Mayyuu qubsuma Oromoo Anniyyaa keessatti bobbaafame. Duulli erga eegalame torbaan Sadii bira dabre kuni gaaga’ama guddaa qabeeyaafi lubbuu namaatirraan gayaati jira.
Duula guy lamaaf Qumbii naannoo Minotti guyyaa lama guutuu 6/23/13 fi 6/24/13 godhameen Oromoo sadi (3) ajjeesanii lama madeeysan.
7/9/2013 Ona Mayyuu Gaara Walloo bakka ja’amtutti Ganda nagayaan qubatee taa’u, bariisaa osoo ifirraa qubanqabne isaa ciisutti jiru weeraruudhaan nama 5 (shan) ajjeeesani lama madeeysan.
7/14/13-7/21/13 tti osoo adda hin dhaabin lafoota maqaan akka armaa gadi i kanatti himamurratti tarkaanfii suukanneeysaa raawwatanii jiru.
Bakkoota Calloo, Qilee, Waldaya Mojoo, culul, Muluqqee,Carfii fi Dagattu ja’amaniitti duulli waraanaa July 9/2013 Jalqabame guyyaa tokko osoo jidduu hin oolin hanga ar’a August 4, 2013 tti deemaa jira Weerara kana keeysatti nama 26 ajjeesanii nama lakkooysaan hedduu madeeysan. Namoota ajjeefaman keeysaa namoonni shan (5) ajjeechaa haalaan nama suukanneeysuun ajjeefaman.
Aliyyii jugoo jaarsa umriin 85 qabanii hidhanii hanga ruuhiin keessaa baatutti uleen osoo tuman ajjeesan.2, Siraaj Rashiid Calloo fii darg agoota 2 (lama) akka beeyladatti ciibsanii billawaan gorra’an. 3, jaarsa umriin bara 80 dabalatee, mana keeysatti alaan itti cufanii ibiddaan guban.
Maraataa tokko ka ala galuu qabanii kuusa boqqolloo keeysatti darbanii ibiddaan gubanii ajjeesan.
Mucaa xiqqaa ganna lamaafii baatii Afurii yeroo isaan ganda weeraran kan haadhaan adda bahe qabanii ibidaa bobeeysanii keeysatti darban; garuu osoo inni hin du’in namni biraa dhaqqabee keeysaa fuudhee amma hospitaala magaalaa Harar jira.
Nammoonni rasaasaan ajjeefaman bakka fii guyyaan akka asitti aanu kana:
Guyyaa Maqaa Bakka
7/9/2013 Muhammad Yuusuf Guuled Gaara Walloo
7/9/2013 Ibraahim Heenoo Gaara Walloo
7/9/2013 Ahmad Jiillee sheek Muusaa Gaara Walloo
7/13/13 Rashiid Iimaan Yuuddo
7/24/ 13 5,Abdulwaajib Idiris Waldaya Mojoo fii Culul
7/24/ 13 6, Abdii Yuusuf Baatii Araddaa QILEE
7/24/ 13 7,Abdii Jibraa’il Alii Araddaa QILEE
7/24/ 8, Ahmad Yaasin Jibraa’il Alii Araddaa Qilee
Wanni nama Gaddisiisu guddaan jarri lamaan kun Obboleeyyan.
7/28/13 9, Ibraahim Ahmad Muhammad Waldaya Mojoo fii Culul
7/28/13 10, Hassan Bayaan Kaliif Waldaya Mojoo fii Culul
7/28/13 11, Mahmuud Habiib Alii Waldaya Mojoo fii Culul
7/28/13 12,Ahmad Aadam Tuquraa Wadaya Mojoo fii Culul
7/28/13 13, Muhammad Abdullaa Ibraahim Waldayaa Mojoo fii Culul
7/13 14, Aliyyii Jugoo Miidhagaa Lolaa
7/13 15,Siraaj Rshiid Calloo Miidhagaa Lolaa
08/01/13 16, Abdalla Muhsin Dura taa’aa Araddaa Gabiibdaa Gabiibdaa
08/01/13 17, Mahmuud Xayyib Gabiibdaa
08/01/13 18, Aiyyii Xayyib jarri lamaan kuniis obboleeyyani Gabiibdaa
08/01/ 13 19, Usmaa’il Misbaah Gabiibdaa
20, Haawaa Abdii Bareento Dullattii mana keeysatti guban Waldya Mojoo fii Cul
Warra ajjeefaman keessaa Namni 6 maqaan isaanii hin beekkamne.
Kana malees, midhaan ummanni keenya oomishatee uudatti galfate ni guban. Kuniis ummanni sun lim’ata dhabee beelaaf akka saaxilamu gochuu dha.
Beeyladaa ummanni qabu gaallan, saawwan, Re’eeleefi Harreelee ni a’an; ni (saaman)
Ummanni ona Mayyuu gochi hamaan irratti raaw’atame kuni July 19/ 2013 hiriira bahuudhaan diddaa wayyaanee fi Soomalii gocha kana raaw’achaa jiranirratti qabaniifi waan itti dhagayame ibsatanii jiru
Kan Soomalii (warra killil 5ii) qopheeysee qindeeysee isaanirratti bobbaase wayyaanee tahuuBulchiinsi naannoo Oromiyaa ni dide; dura dhaabbatee falmatuuf mirga kan hin qabne waan taheef ummanni gaafiilee armaa gadii tana dhiheeysanii jiru:
Soomaloonni magaalaa tana taa’anii isaanii basaasaniifii logistic waraana kanaaf erguuf haala mijjjeeysaniif akka nurraa bahan.
Daangaa keenya nuuf haa kabajamu
Qawween xixiqqaa fi gurguddaan, Rasaasnii fii Logistic iin akka soomaliif kennamuu nuufis haa kennamu.
Soomaliin daangaa keenya caphsitee lafa teenyarraa nu buqqisaa jirtu hatattamaan akka biyya teenya keeysaa baatu.
Nutiis daddaffiitti qubsuma teenyatti deebinee eeggumsi barbaachisu akka nuuf godhamu bulchinsa Oromiyaatiifii mootummaa fidraalaa gaafanna.
konkolaataan tokkolleen isaan keeysa deemee Liyuu police fii waraana killilii 5 ( shanii)tiif waa geeysuu akka hin dandeenye.
Balaa Wayyaaneen ummata Oromoorratti geggeessaa jirtu dhaabuu fi Oromoos gaaga’amarraa eewaluuf maal gochuu dandeenya? Oromoonni baqaafi godaansaan biyya alaa keessatti faffacaanii jiraatan waan armaan gaditti tarreeffame gochuu qaban.
Ilmaan Oromoo biyya qubatanii jiraatanirraa Xalayaa balaaleeffannoo barreessanii gara waajjiroota kanatti aananii erguu: Waajjira Mirga Namoomaa kan Mootummoota Waltahanii (UN Human Rights Office) Amnesty International, Human Rights watch.US President , EU.
Ilmaan Oromoo bakka jiranitti maqaa hawaasa isaaiitiin walyaamanii walgahanii marihatanii hiriira sagalee saanii ittiin dhageeysisan qopheessuu
Mediyaan Oromoo hundinuu sagantaa hubannoo ummataa cimsan qabaachuu; haga rakkoon tuni furmaata argattuus itti fufuu. Kuni Manneen Paltalk Oromootis ni dabalata.
Hayyoonni, Beektoonni Oromoo barruulee dhimma kana fuulleeffatanii duguugmaya qaccee dhalootaa garanaan geggeeffamaa jiru saaxilan afaannan gurguddaa addunyaatii barreessuu; dokumentarii qopheessanii tamsaasuu, conference marii qopheessuu
Artistoonni Oromoo aartii dhimma kana ibsu qopheessuu ( wallee baasuu, walaloo, diraamaa, qopheessuu; postaroota maxxansiisuu
Jaarmayoonni Amantii (Masgidoota fi Mataskaanoota) hundatti Waaq kadhachuu
Ummata lafa isarraa buqqa’e, Maatii qabeenyi isaanii saamame,gubameefii namoonni irraa wareegaman hatattamaatin dhaqabuu.
Tarkaanfiilee kana fudhannee balaa hawaasa Oromoorratti bargaafate kana faccisuufi hanqisuuf haa tattaafannu.


text:
Baga Nagaan dhuftan! Welcome! Herzlich Willkommen!
Biiftuu Bilisaa is a quarterly magazin published in Germany by the Union of Oromo students in Germany (UOSG / TBOJ) and distrubuted through out the world in general and Oromia in particular. The magazin in our view section invite prominante activist, political leaders, acadamician and human right activiste to give illustration and interview on the current issues regarding horn africa in general and Oromia in particular. In this edition we have invited Jaawar Muhammad a poltical analysit and a prominante oromo activiste to enlight us about the current political and social situation in the ethiopian empire and horn of africa and we present it as follows.
Gaaffif Deebi Obbo Jaawar Muhammad Waliin Godhame
Gaaffif deebi Obbo Jaawar Muhammad waliin goone armaan gaditti isiniif dhihessineerra. Haala qabsoon Oromoo yero ammaa keessa jiruf egeree qabsicharratti kanxiyyeffate waan ta'ef barumsa guddaa akka isin irraa argattan abdachaa Obbo Jaawarin maqaa dubbistoota barulee Biiftuu Bilisaatin gudda galateffanna.
Biiftuu Bilisaa; Duran dursee Obbo Jawar Mohammad akka of barsiiftanin isin afeera sochi qabso Oromoo kessattis ta'e hawwasa Oromoo kessatti ga'een keessan ykn hirmannan keessan maalidha?
Obbo Jawaar Muhammad; Jawaar Siraaj Muhammad naan jedhan. Yeroo ammaatti barnoota sadarkaa ol'aantiitin (graduate studies) hordofaan jira. Hojiin teenya garri caalu, waa qorachuudha. Ammaaf wannin qoradhu haariiroo diinagdee tan hawaasaafi mootummaa jidduu jirtu fuulleeffatti. Dhaloonni kiyya naannawa yeroo dheertuudhaaf sochiin qabsoo sabaa keessaatti godhamtu waan ta'eef joollummanin siyaasaa Oromootin walbare. Barnoota sadarkaa duraatirraa kaasee sochii barattootaa keessatti miseensummaafi hoggansaan hirmaachaan ture. Ala kanas ergan dhufe sochii dargaggootaa keessatti waggoota muraasaaf hirmaadhen jira. Yeroo ammaa xiinxala siyaasaatifi gorsa tarsiimoofi tooftaa qabsootiin jaarmayoota gargaaraatif kennutti jira. Hireen argadhetti cunqursaafi hacuuccaa Oromoorra gahu ninbarreessa; dubbadheetis dubbiidhaan nin hima. Kanaas namootaafi jaarmayoota qabsoo oromoo gargaaruu nidanda'an jedhee yaaduttin hima. Wanni namni biyya alaa jiru gochuu dandayuus kanuma..
Biiftu Bilisaa; Obbo Jaarraa Abbaa Gadaan lubbudhan darbusaanitti Oromon hundikenya gadda guddaatu nutti dhaga'ame. kan nama dhibu Oromon walirratti duulaa turelle bakka jiru walbukke dhabachun gadda‘isaa dhagessisaa ture gargaarssalle bayye godhanif. Paltalki irrattile wal arrabsuun hafee afaan tokkoon hasa'a turani. Haata'u male ammas walirratti duulun, maqaa walxuressuun, walccaccabsuun itti deebi'era. Aadaan hololaa kun maal irraa madde jettu isin? Akkamin hafuu danda'a jettu?
Obbo Jaawar Muhammad; Hawaasni ilma namaa tokkummaan isaa kan cimtu takkaa gaafa injifnoo guddoo goonfate, yookaan ammoo gaafa gaddi hamtuun isa mudatte. Injifannoo dhabuun hamilee nama buusuun wal-sababefachuu fiddee garaa walitti nama hammeessitti. Akkanaan tokkummaa hawaasaa laaffatti. Duuti Jaarraatis dabruu goota saba kanaa guddaa sanii waan taatef Oromoon ni gadoode; hunda caalaa salphina keessa jirru hunduu of yaadachiiseeti walitti gugate. Duuti Jaarraa gootota kaayoo tanaaf wareegaman cufaafi laamshayuu qabsoo tanaa ummata yaadachiifte hirriba dammaqsite. Ummani Oromoo arjaadha, wal-irraa hin qusatu. Warra siyaasaatitu hamilee cabsee harka isaa akka sassaabatu godhe malee. Ummanni kun wal-jaallata, waliif naha, waliif obsa, murnoota siyaasaatitu walitti diree addaan facaase malee. Ammas yoo siyaasaa teenya sireeffanne, injifannoo galmeessine, diina lafa teenyarraa haleeluu eegalle Oromoon kan dur daran tokkummaa akka ummatu shakkii hin qabu.
Biiftuu Bilisaa; Akkuma beekamu jaarmiyaalen qabsoo oromo geggessaa jiran bakka adda addaatti garaagar caccabuun nibeekama. Caccabun yookan tokkumma dhabun jaarmiya Oromoo sababni inni guddan malidha jettu?
Obbo Jaawar Muhammad; Sababni guddaan, injifannoo goonfachuu dhabuu keenya. Kan injifannoo nu dhabsiise ammoo, dogongoroota tarsiimoo baroota sagaltamoota keessa uumame. Waraana mooratti galchuun, san booda hogganni jaarmayaafi qondaalota dirretti facaasee biyyaa bahuun, itti aanse handhura jaarmayaa hiddaan buqqaasee biyya alaa bakka waraana taliguudhaaf hin aanjofne geessuun, jaarmayni biyyaafi ummata ofii keessaa buqqa'ee lammiilee biyya alaa jirturratti irkachuun hundi walitti dabalamee injifannoo qabatamaa argamsiisuu nu dhoorkite. Dogongoronni kuni injifannoo hanqisuu isaaniitiin malees akka ummataafi miseensi dhaabaa hogganaratti hijaa (muufannoo) horatu godhe. Dhibbaan hogganarratti uumame isaan jiddutti wal-sababefachuu uumuudhaan murnoota dhalche. Akkuma namni itti siqee laale hundi hubatutti murnoota Oromoo bifa kanaan hundi garaagarummaa kaayootis kan tarsimootis hin qaban. Fakkeeffachuuf akka waan garaagarummaan akkasii jirtutti maqaa haa dhiyaatan malee, garaagarummaan hin jirtu. Kanaaf fakkeenyi guddan warri kaleessa kaayoo ykn tarsiimoo tana malee jedhee kakatu, gaafa kaan laayyumatti kaayoo ykn tarsiimoo biraa yoo dhaadhessu agarra.
Biiftuu Bilisaa; Qabsoo Oromoo keessatti warri qabsoo hidhannoo geggeessaa jiranis lafa tokkollee Oromiya keessaa bilisa baasuu hindandeenye akkasumas warri karaa nagaa lolla jedhanis qabeenya Oromoo akka hinsaamamne gochu akkasumas ilmaan Oromoo mana hidhaatti akka malee rakkataa jiran eewaluu hindandeenye. Oromoon akkamitti salphina kana keessaa ba'u danda'a jettu?
Obbo Jaawar Muhammad; Jaarmayan qabsoo sabaa geggeessuu fedhu saba sun keessa jiraachuudha qaba; kuni dirqama. Hariiroo jaarmaya bilisa baaftuufi ummata isaa jidduu jirtu hariiroo qurxummiifi bahara jidduu jirtuun wanni fakkeeffamtuufis kanuma. Jaarmayoonni keenya bu'aa buusuu wanni dadhabaniif ummata keessa hin jiran. Hedduun isaanii biyya alaati jiru. Kan biyya jirus yoo ta'e Shaggarumabattala (mishigii) qotatee taa'aa jira malee lafa dhihoo akka Aqaaqii, Dukam, Sabbataafi Burraayyuudhaqee ummata jaaruufi jajjabeessuu hin agartu. Waan warra keessaatis kan alaatis laamsheesse keessaa tokko, akka paartii siyaasaatitti of laaluu isaaniiti. Paartiin siyaasaa ummata bittaa alagaa jalaa bilisa bayee sirna dimokraatawaa uummateef filmaata imaammata diinagdeefi hawwaasummaa dhiheessuf hojjata. Dirqamni jaaramayaafi hoggana ummata cunqurfamee waanuma tokko qofa. Kunis diina ummataa haleelee roorroo jalaa isa baasuudha. Kanaaf jaarmayni qabsoo hogganu humnaafi yeroo qabu keessaa harka guddaa, dhibbeentaa sagaltamii ol, kallattiidhaan diina rukutuurratti (opreational) dabarsuutu irraa eegama. Hojii ololaatifi diplomaasiitif dhibbantaan kudhanuu ni gaya. Milkii bobbaadirreetti helte (argatte) hamilee ummata keetii kakaasuuf, kan diinaa laamshessuufi biyyoota alaatiifi humnoota haqaaf tumsanirraa gargaarsa argachuuf itti fayyadamta. Dalagaan dirreetti dalagamtu yoo jiraachuu baatte namni ololaafi diploomaasii kee gurratti qicatu hin jiraatu. Akka amma agarruun garuu jaarmayoonni keenya fuggisoo isaati raawwatu. Kana yoo jijjirree biyya teenya idilee keessatti ummata keenya waliin guututti diinaan loluu fuulleffannu malee akka amma jirruun garuu dhaquu hin dandeenyu.
Biiftuu Bilisaa; Mootummaan wayyane amantaa keessa seenudhan rakkoo gurguddaa uumaa akka jiru nibekama, keessumattu karaa amantaa muslimaa mormii guddatu isa mudate jira. Akka ilaalcha keessanitti mootumman wayyane maalif amanta muslimaa keessa seenu barbade? Amawo mormii hordoftonni muslimaa gochaa jiran malirra jira?
Obbo Jaawar Muhammad; Wayyaaneen waan dantaa isii tarsiimoo sadiiif ummata Muslimaatitti kaate. Kan duraahumna Islaamaatu natti ka'ee jechuudhaan gargaarsa biyyoota dhihaaleeyyii (warra dhihaa) kan yeroo ammaa jalaa shirgigaataa jiru harkatti deeffachuudha. Akkuma beekkamutti yeroo dheertuuf sababa Soomaleetiin gargaarsa maallaqaatiifi kan meeshaa waraanaa warra Dhihaatirraa hodhaati baate. Weerarri isii kan bara 2006 gaaga'ama guddaa erga fidee booda bulchiinsi Obaamaa dubbii Somaaliyaatiif Itoophiyaatti fayyadamuun bu'aa isaarra miidhaatu caala jedhee murteeffachuudhaan Keniyatti fayyadamuu eegale. Kana malees, firummaan Wayyaaneen Chaayinaa waliin jabeessaa jirtu warra dhihaa hin gammachiifne. Kanaafu akka warri Dhihaa harka irraa qal'ifachuuf deemu Wayyaaneen waan hubatteef, harka isaanii hidhaa tursiisuuf humna maqaa islaamaatiin shoorarkaaf bobbahubiyya keessatti uummachuu barbaadde. Kana ammoo garee amantii jibbamtuu taate tan maqaa Al-Ahbaash jedhamtuun beekkamtu Lubnaanirraa fiduudhaan humnaan ummatarratti fe'uun muslimoota duchisiisee jeequmsaatti isaan naqa; yoos nimilkoofna jettee yaaduudhani karoorfatte. Sababni lammataa hawaasa amantii keessatti jeequmsa uumuudhaan, akka hawaasni wal afaan garagalee mormiin isaaniitiis siyaasaa sabaatirraa gara tan amantiitti jijjiiruudha. Wayyaaneen humna saba bicuurrraa baatee waan taateef dubbiin kan sabaatirraa tan gara amantitti jijjiiramuun ol'aantummaa saba isii amantii Kiristaanaatiin haguuguudhaan jalatti dahachuu barbaaddi. Kanarrattii keessaafuu lolli amantiidhaa ka'uun diina isii muummicha kan ta’e ummata Oromoo qoqqoodee jeequmsa keessa waan seensisuufisilaa. Wayyaaneen bara hedduu haara galafatti. Garuu, gaanni kan Rabbiitii Wayyaaneen shira kanatti hin milkooyne. Kan sadaffaa, aalimoota Muslimaa isiidhaan morman mancaasuudhaan jaarmayoota amantii tooyattee of tursiisuudha. Akkuma beekamu bara 1995 jeequmsa ofii kaafteen Muslimoota Finfinnee masgiida Anawaaritti walitti buuftee, jaarmaya Majliisaa too'atte. San booda namoota isiif amanamoo ta'an kan beekkumsaafi naamusa amantiis hin qabneen guutaa turte. Kuniis ummata muufachiisee filannoon majlisaa akka godhamtu gaafataa turan. Gaafii tana ukkamsuuf ammallee jeequmsa uumuu barbaaddeeti Al-Ahbaash fidde. Walumaa galatti wanni Wayyaaneen ummata Muslimaatitti kaateef umrii isii dheerafachuuf kaardiin takkittiin hafte amantii borcuu dha jechuu nidandeenya.
Biiftuu Bilisaa; Mummichi ministeroota Tophiyaa, obbo Mallas Zenawwin du’uun motummaa abbaa irre tan murna wayyaanee keessatti dhibbaa akkam uumera jettu? Keessumattu jijjiiramni dhaaba Dh.D.U.O (OPDO) keessatti fide jira? Yo Jiraate jijjirama akkami jettu?
Obbo Jaawar Muhammad; Duuti Mallasaa Wayyaaneef kasaaraa guddaadha. Tokkoffaa innii Wayyaaneedhaaf ogeessa tarsiimoo guddaa ture; nama gama saniin isa bakka bu'u argachuun laayyoo miti. Lammaffaa, dhaaba san keessatti namoota silaa dandeettiifi dhageetti qaban aangoof waan sodaateef dhabamsiisee waan tureef, ammatti namoota murnoota jiran mara walitti qabu dhabaniiti jiran.Kuna ammoo jeequmsa keessaa dhaamsuu akka dadhaban saaxileeti jira. Sadaffaa Mallasaan addunyaarratti dhageetti guddaa horachuun gargaarsa heddu sirna saniif fidaa ture. Amma gargaarsi sun irraa qaqal'achaa jira. Afraffaa hogganoonni dhaabbilee Wayyanetti maxxananii jiranii hedduun kan amanamoo ta'aniif Mallasaa akka nama tokkotti waan kabajaniifi sodaataniif ture. Amma warra hafeen akkuma wal-qixxeeti wal-ilaalu. Kanaaf Wayyaaneen akka duritti dhaabolee maxxannee kanniin too'achuuf isii dhiba.
Duuti Mallasaa OPDO keessatti jijjiirama guddaa hin finne. Wanni tokko kan ta'ee namichi akka gaaddisa baarzaafi ta'ee isaan qancarsaa ture kufuun, hanga tokko akka aduu argatanii hiree olbabahuu qabaatan haala mijeessuu mala. Haata'uuti Wayyaneen kana waan beektuuf namoota jajjaboo OPDO keessa jiran rukutaa jirti. Abbaa Dulaa Gammadaa, Girma Birruutifi Juneydii Saaddoo rukutanii jiran. Yaanni saanii warra mooyxannoo qabuufi nuun qixaa kana yoo dhoofne, warri haarayni muudamu nuun hin morman kan jedhu. Garuu namni barate heddu jaarmaya keessa seenee waan jiruuf akeekni Wayaanee kun waan milkaa'uuf deemu natti hin fakkaatu.
Biiftuu Bilisaa; Dhumarratti ergaa dabarfachu barbaaddan yoo qabaattan carran isinif kenna.
Obbo Jaawar Muhammad; Ergaan ani qabu, Oromoon boortaandhaan moo'amee, har'as boortaadhan ukkaamfamee saamamutti jira. Ummata guddaa lafa biyyattii guutuu soorturra jiraatu kanaaf kadhaadhaan takkaahoo gargaarsa alagaatin mirga isaa deebisuun waan yaadamuu miti. Oromoon biyya ofitti abba ta'uuf diina aangorra jiru mancaasuun dirqama. Kanaaf ammoo jaarmayaafi hoggana ummataafi lafa isaarratti lolee lolchiisu, kan wareegamaaf of qopheesse isa barbaachisa. Afaanfajjiifi atakaaruu waldhabbii kaayoofi tarsiimoo fakkeessanii jalatti dahachuun hafuu qaba. Dhaadannoon fagoorraa goonu tun bu'aa akka hin qabne beekuu qabna. Diina sossobnee, alagaa warra dhihaa naasifannee aangoo qabanna jechuudhaan of sobuu haadhiifnu. Dhiiga obboleeyyaan keenyaatifi gargaarsa waaqaatin as geenye; ammas sanumatu bakkaan nu gaha. Namni ummata kanaaf hadoodu hundi salphina ummanni kun keessatti kufe jalaa baasuuf dammaquu qabaan jedha.
Biiftuu Bilisaa; yeroo keessan aarsaa gochudhaan gaafif deebii barulee Biiftuu Bilisaa waliin gootanif maqaa tokkumaa batattoota oromo Garmanitif (TBOJ) maqaa qophessitoota barule kanaatin guddaan isin galateeffadha. Akkasumas dubbistonni barulee keenyaa gaaffif deebi Obbo Jaawar Muhammad waliin gonerra barumsa guddaa akkasin argatan ni abdanaa.
Obbo Jaawar Muhammad; Isinillee hiree naaf kennityaniif ulfaadhaa wayyoomaa! Tajaajila ummataafi kennaa jirtaniif ammoo galannii keessaan bilisummaadha.
Websites Links Associated with Oromia and the Oromo People
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities


text:
Jaarmiyaa Dhugaa Baatota Yihowaa Kan Hundeesse Eenyu?
Jaarmiyaan Dhugaa Baatota Yihowaa inni ammayyaa dhuma jaarraa 19ffaatti jalqabe. Yeroo sanatti, barattoonni Macaafa Qulqulluu muraasni naannoo Piitisbargi, Pensilvaaniyaa, Yuunaayitid Isteetisitti argaman Macaafa Qulqulluu qorachuu jalqaban. Akkasumas, wanta waldaaleen amantii Kiristiyaanaa kaan barsiisan yaada Macaafa Qulqulluu wajjin walbira qabanii ilaalan. Achiis, wanta hubatan kitaabotarratti, gaazexootarrattiifi barruu yeroo ammaa Masaraa Eegumsaa—Mootummaa Yihowaa Beeksisu jedhamurratti maxxansuu jalqaban.
Chaarlis Teez Raasil, barattoota Macaafa Qulqulluu garaa qajeelaa qaban sana keessaa tokko ture. Raasil hojii Macaafa Qulqulluu barsiisuu yeroo sana raawwatamaa ture geggeessaa kan tureefi gulaalaa jalqabaa Masaraa Eegumsaa taʼus, hundeessaa amantii haaraa hin turre. Kaayyoon Raasilis taʼe kaayyoon Barattoota Macaafa Qulqulluu kaanii, wanta Yesus barsiise beeksisuufi fakkeenya Kiristiyaanota gumii jaarraa jalqabaatti turanii hordofuu ture. Amantii Kiristiyaanaa kan hundeesse Yesus waan taʼeef, jaarmiyaa keenya kan hundeesse isa akka taʼetti ilaalla.—Qolosaayis 1:18-20.


text:
Du’a diinni haaduutu!!! gootni ni jiraata!
Oluma Abarraa tiin
Eenyummaaf kan cichan irbuu Oromummaa
Lubbuu kan kafalan diduudhaan gabrummaa
Hawwii bilisummaa kennaa seera uumamaa
Deebifachuuf kan darban goota dha dhuguma.
Lammi boonsoo sabaa jiilchaa gabroomfattuu
Arjaa qinxee hin qabne lammiif lubbuu laatu
Seenaa isaantu qaba homtuu itti hin qixxaatu
Darban fakkaatanis hogguyyuu jiraatu.
Gootowwan Oromoo kan diinni gaaga’e
Jannatni kan isaaniiti kan qulqulluuf taa’e.
Dache kana mitii samii isaantu mo’e
Diinni abdii haa kuttu gootni hin du’u du’e!!!
Jireenyi seenaa dha, seenaa haqaaf kufuu
Dhaloota boriitiif buqqisuu dha gufuu!
Dhugaaf wareegamnaan namni du’ee hinhafuu
Ni kaasna seenaa isaanii diroodhaan haafufu.
Isaan boqotanis lammiin isaanii hin daafu.
Ekeraan isaanii gammachuu haa quufuu
Imaanaan isaanii kufuu mitii hin duufu!
Kana dha jireenyi calaqisee ifu!!!
Hangam dalagdu illaa yakka meeqa hamaa
“Du’an” jettee jechuuf diinni yartuun homaa
Ta’uu isaa wallaaltee lubbuun gootaa kuma
Wanta maayii hinbaaseef dhamaati ofumaa.
Ofittummaan jaamee ijji diinaa hin arguu
Guboon gabroomfattuu hin barattu hogguu
Hardhallee dhamaati sabboonoo duguuguu
Mildhachuu hin dandeessu caalaa inni dagaaguu.
Hiyyuun gabroomfattuu ilmaan Wayyaanotaa
Dhiiga dhuguu bartee dhiiga ishee dheebota
“Du’a adabe!” jetti hidhuun sabboontota
Du’a isheen haaduutu gootni ni jiraata!!!
Ni fakkaata malee gootini du’a hin du’u
Lammii bakka qabuuf kan bakka isaa bu’u
Egeree waan qabuuf guyyaa itti ka’u
Ittiin boona malee, lammiin isaalle hin boo’u!
Lata lubbuun isaa; lata akka coqorsaa
Ifa dhiigni isaa biyya guutuu ibasa
Diinaaf garuu ibidda gubaa akka qorsaa
Kana gootni qabsoo kan jiru nu keessa.
Gootota abbaa gadaa qabsoo eegalanii
Daandii bilisummaa dhiigaan sararanii
Mallattoo eenyummaa halaabaa dhaabanii
Gootowwan boqotan jiru hin du’ani.
Dhiiga dugduu diinaa kokkee ishee hudhanii
Qamaa fi haamilee dhaan nyaaphaa ajjeesanii
Seenaa baraa baraa dahaabaan kaayanii
Kan darban gootowwan tasa hin du’ani!!!
Eeyyee martuu haa jennu jiru gootni hin duune
Isaan boqotanis qabsoon isaanii hin hafnee
Kumaaf kumaantamaan bakka isaanii buunee
Isaan jiraachisna nuti isaaniif duunee.
Nu keessa jiraatu dhiiga keenya keessa
Lapheetti isaan baatna isaantu nu boonsa
Jaallan qabsoof darban du’a hin du’an tasa
Dalaga isaaniitu kana mirkaneessa.
Kaayyoo issan kaayyatantu diina rom’isiisa
Hima isaan dhaammatantu nyaapha hamlee cabsa
Lammiitu bakka jiruu faajjii isaanii kaasaa
Ekeraa jaallanii daran gammachiisaa.
Maatiif lammiin isaanii kanaan isaan kaafna
Kaayyoo isaanii kaasnee isaaniin hordofna.
Diina sammuu dhoofnee gumaa isaanii baafna
Akka gootni hin duune kanaan ragaa baana.
Faajjii isaan dhaabbatan ol kaasnee agarsiifne
Waadaa isaaniif seenneen isaan jiraachisne
Suuraa fi surraa isaaniin diina bittimsine
Guboo gabroomfattuu darbina buqqifnee!!!


text:
FINFINNE MEDIA
Oromia Shall be Free!
Monday, May 19, 2014
Mootummaan Abbaa Irreee Barattoota Oromoo Adamsee Ajjeesuu, Hidhuu , Gara Dabarsuu fi Biyya Irra Ari’ee Wararsuu Toofta Godhatee Jira.
Sunday, April 27, 2014
Dispossession, Annexation – TPLF’s Strategic Goal
FDG Gootota Barattoota Oromoon Qabate Itti Fufuun Har’as Yuuniversitii Wallagga Keessatti Haalaan Jabaate. Barattooti Oromoos Waraana Wayyaanee Agaazii Jedhamun Reebaman
Monday, April 21, 2014
Shallamoo Immaanaa itti gaafatamaa humna tikaa Wayyaanee godina Jimmaa Dabalatee Qondaaloti Tikaa 5 Mooraa Yuuniversitii Jimmaa Keessatti Ramadaman. Gaaffiin Barattoota Oromoos Itti Fufe
Gaaffii Mirgaa Barattooti Oromoo Yuuniversitii Jimmaa Gaafataniif Deebiin Mootummaa EPREF Irraa Kenname Hidhaa fi Reebicha Ta’e.
Ebla 21,2014 Gabaasa Qeerroo Jimmaa
Gaaffii Mirgaaf Deebii Hidhaa fi Ajjeechaa Keennuun aadaa Mootota Itiyophiyaati
- Barataa Abdii Turaa mummee Seeraa waggaa 5ffaa mooraa Main Cumpass irraa,
- Barataa Moo’iiboon Baqqalaa , mummee health officer waggaa 2ffaa ” ”
- Barataa Leejjisaa Alamayyoo muummee water and environmental resource engineering waggaa 3ffaa mooraa Saayinsii fi Technology kittoo irraa
- Barataa keenediin Mummee Civili Engineering waggaa 3ffaa ” ”
- Barataa Darragaa Abdiisaa , mummee civil Engineering waggaa 3ffaa ”’ ”’
- Barataa Dhabasaa Jaatamaa, mummee veterinary medicine waggaa 6ffaa mooraa Agriculture irraa.