text:
Furmaata Waliigalaatiif Hojjechuutu Nageenya Biyyaa fi Lammiilee Mirkaneessa
(Ibsa ABO – Gurraandhala 22, 2020)
====================
Ka’umsa dubbii fi ragaaleen biroo dhimma kanaan wal qabatan maal akka tahan beekuu baannus ajjeechaa fi miidhaa biroo guyyaa kaleessaa (Gurraandhala 21, 2020) magaalaa Buraayyuutti raaw’atame kan lubbuun Komiishiner Sololmoon Taaddasee itti galaafatame ni balaaleffanna. Lubbuu badee fi miidhaa qaamaa dhaqqabeen kanneen miidhamaniif gadda nutti dhagahame ibsachaa maatii miidhamtootaafis obsaa fi jajjabina hawwina.
Namoota ykn. qaamota murtaawan irratti qiyyaafachuudhaan haleellaan akkasiis tahe dhiibbaan bifa kamiinuu gaggeeffamu rakkoo biyya kanaa daran babal’isa malee furmaata waaraa ni argamsiisa jennees hin amannu. Rakkina siyaasaa fi nageenyaa guutuu biyyattii keessatti bifa gara garaatiin mul’atutti furmaata nagaa fi waaraa barbaaduuf Mootummaan gaafatamaa fi gahee ol’aanaa qaba. Humnootni siyaasaa biyya kanaa hundis kana keessatti gahee isaanii bahachuun dirqama. Ummanti bal’aanis rakkoon akka Ummataattis tahe akka biyyaatti harkaa nu qabu kana keessatti mala furmaataa fi maddeen rakkinichaa wanneen tahan addaan baasee akkaataa rakkinootni jiran furmaata waaraa itti argatan irratti tumsa gama isaa gochuuf dammaqinaan sossohuun barbaachisaa dha jennee amanna.
Waan taheef haala itti rakkinni siyaasaa fi nageenyaa yeroo ammaa duumessaa yaaddoo guddaa biyya kana irratti uwwisee jiru kun furmaata waaraa argachuu danda’u irratti hundumtuu dirqamaa fi gaafatama isaa hafuura itti gaafatamummaa ol’aanaadhaan akka bahatu Addi Bilisummaa Oromoo cimsee gaafata. Hundaa olitti ammoo Mootummaan bilisummaa fi nageenyi lammiilee kan itti mirkanaawuu danda’u furmaatni waliigalaa haala itti argamu uumuudhaaf itti gaafatama seenaa kan akka mootummaatti ofitti fudhate bahachuun murteessaa tahuu gadi jabeessinee yaadachiisna.
Injifannoo Ummata Bal’aaf !
Adda Bilisummaa Oromoo
Gurraandhala 22, 2020


c: text/html

text:
Eega waraanni Yunaayitid Isteets Iraaqiin weeraree waggoota toorbaa fi walakkaa dhaa booda prezidaant Obaamaan loltoota san galatoomsatanii, yeroon tajaajila isaanii Iraaq keessaa xumuramuu labsan.
Eega taayitaa Prezidaantummaa qabatanii as ibsa lammaffaa waajira isaanii keessatti kennan kanaa, lola waraanni Ameerikaa Iraaq keessatti geggeesse fi amma biyyattii keessaa bahuu isaa akka injifannootti hin labsine. Akka dirqama isaanii bahanii fi boqonnaa haaraa ka biraatti cehaa jiran dubbatan.
Loltoonni Ameerikaa kuma shantama tahan, amma illee Iraaq keessatti hafanii jiru. Achii bahinsi loltoota Ameerikaa ka xumuramu dhuma bara kuma lamaa kudha-tokkoo irratti. Akka Prezidaant Obaamaan jedhitti, dirqamni loltoota Ameerikaa inni haaraan humnoota naga-eegumsaa Iraaq gorsuu fi gargaaruu, humnoota farra-shororkeessotaa wajjiin wal-gargaaruun hojjechuu fi nagaa uummataa tiksuu dha.
Iraaqiin gargaaruun akka itti-fufu dubbatan iyyuu, humnoonni Yunaayitid Isteets hagi tokko, Iraaq irraa bakka waraansi Taalibaanii fi Al-qaa'idaa waliin geggeessamu waggaa kurnaffaa itti-qabatee jiru, gara Afgaanistaanitti ka dabarsamaa jiran tahuu eeran. Deemsi bayyanachiisa dinagdee Ameerikaa yeroo boodatti harkifataa jiru kanatti prezidaantichi yaada isaanii gara dinagdeetti deebisuudhaan, “Tarkaanfiin Ameerikaa inni hatattamaa carraalee hojii miliyoona hedduu biyyattii keessaa dhabaman deebisuu dha.” jedhan.
Waa'een Yunaayitid Isteets waraana ishee Iraqitti bobbaasuu jalqaba irraa kaasee haga har’aatti Ameerikaa keessattis tahe Ameerikaa dhaa alatti dhimma hedduu wal-falmsiisaa akka tahetti jira. Tarkaanfii amma prezidaant Obaamaan fudhatan kana irratti yaada isaanii nuuf ibsan, asYuunaayitid Isteets ka jiru Joorgiyaa Isteet Yuniversitiitti proofeesara barnoota eenaa ka tahan Dr.Mohaammed Hasan haasofsiisnee jirra.
As fuula irraa gama harka mirgaa ka MP3 tuqaa, gabaasaa haasawa prezidaantichaa fi gaaffii fi deebii Dr. Mohammed waliin geggeessame dhaggeeffadhaa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bitooteessi 22 guyyaa bishaanii jedhamuun sadarkaa addunyaatti yaadatamaa jira.Qiyyaafanni baranaa bishaan lafa keessaa kan yoo qotamee addunyaaf bishaan haaraa kennu irratti ture.
Bishaan biyyoo jala jiru dhagaa gidduu suuta socho’uu madda bishaan dhugaatii kan sadarkaa duraa ta’uun addunyaa walakkaa kan gargaaru yoo ta’u, biqiltuwwaniif akka jallisiitti gargaara.
Bishaan akkasii kun yeroo eegamee dursuun dhumaa jira yaaddoo jedhu qabu kanneen kunuunsa naannoof qabsa’an.
Mootummaan Fedeeraalaa kanSomaaliyaa caama hamaa biyyatti miidhaa jiruun kan ka’e labsii yeroo hatattamaa labsee jira.Caamnii mudatee hanqiina bishaanii hordoofsisuu isaan, hanqiinni bisaan dhugaatii fidee qulqullina naannoo eeguu dadhabuu fi weerara dhukkubaaf karaa bane.
Gama kaanii guyyaa bishaan addunyaa kana sababeeffachuun dhaabnii da’immanii Yuniiseef fi michoonni isaa, ijoollee fi maatiiwwan Itiyoophiyaa keessaa bishaan akka argatan, qulaullina ofii fi kan naannoo isaanii akka eegan gochuuf walitti fufiinsaan hojjataa jiran.
Garu rakkoon jiru guddaa dha. Ummanni miliyoona 89 bishaan qulqulluu argachuuf carraa hin qabu. Kunis heddumina uummata Itiyoophiyaa afur keessaa harka sadii caala.Ijoolleen immo 100 keessaa harkii 90ni qulqulliina naannoo ka bu’uraaf carraan qaban hin jiru.


text:
- ADMIN
Waraanni Bilisummaa Oromoo Zoonii Lixaa Ona Waamaa Hagalootti, Humnooto Weerartuu PP Haleele.
[SQ Amajjii 23/2022]
Godina Wallagga Bahaa Ona Waamaa Hagaloo bakka addaa Waarshaa Sukkaaraa (Waamaa Kusaayee) jedhamuun beekamutti lolli cimaan humnoota weerartuu Bilxiginnaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo gidduutti deemaa ooluu fi muurna PP baay'inni ishee dhibbootaan lakkaa'amu guutummaatti WBOn barbadaa'uus ajajaan WBO konyaa sanaa beeksise.
Haleellaa jajjabduu gootichi abdii saba Oromoo humnoota badii kana irratti gaggeesseen, generaala tokko, ajajoota ol'aanoo afurii fi loltoota dhibbootaan lakkaa'aman guutummaatti biyyee nyaachisuunis ifoomeera.
Lolli kun torbanoota kana keessa akka malee deemaa kan turee fi sanumaanis gama waraana Bilxiginnaatiin heedduun galaafatamuu gabaasuun keenya ni yaadatama.
WBOn Haa Waaru!


text:
Biyyaa iyyumaadhaa fi hookkoraan rakkachaa jirtu Haitii iraa kan ka’an baqattoonii kumaatamaan lakkaawamaan kara kibba Yuniyitid isteetsn daangaa Meekisikoo fi Amerikaa darbanii koola galtumaa gaafachuuf kutaa biyya Yunaayitid Isteets Teeksaasin seenanus bulchiisn Joo Bayidan garuu caalaa isaanii qabuudhaan fedhii isaanii malee gara heyitiitti deebiseeraa.
Tarkaanfii kana mormuudhaan Biyyaa Heyitiitti jila Addaa yunaayitid Isteets kan turan Daani’el Footee hojii isaanii yemmuu gad lakkisan wanntii ta’e al namummaadhaa fi deebii gaarii hintaanee waan qabuudaa jedhanii tarkaanfii mootummaa isaanii qeeqaniiru.
"Heyiti irratti imaammatin nu qabnu gad fageenyaan laafaadha. Yaadin anii keenne fudhatama hin arganne"
Jedhan Daani’eel Footee.
Qeequmsa kanaaf kan deebii kennan Ministirri dhimma alaa Yunaayitid isteets Antonii Biliinken, mootumaan isaanii dhimmia baqqattootaa Heyiti ilaalchisee sadarkaa hoggantoota ol anooti yaada Daani’eel Footee dabalatee filannoo adda addaa irrati marii garaa garaa taasisuu isaa dubbataniiru.
Dhumaa irrattis tarkaanfii amma fudhatame irratii akka walii galame himanii qeeqa bakka bu’aan mootummaa isaanii dhiheessaan mormaniiru.


text:
Bulchiinsii Traamp dhibbaa guddaa gochuuf duulli gaggeesse kufaatiin isa mudachuu isaa prezidaantiin Iraan Hassan Rohanii ibsanii jiru.
Kunis walii galtee sagantaa Nukleeraa Iraan kan ilaaleen walii galtee bara 2015 tolfame keessaa Amerikaan bara darbee eega of-baaftee booda uggurri Iraan irra keesse abdii kutachuu ishee ibsa jedhan Rohaaniin.
Gumii walii gala kan Tokkummaa mootummotaa irratti argamuuf gara Neew Yorkti ituu hin imaliin dura Rohaaniin kana dubbatan.
Rohaaniin akka ibsanti Yunaaytid Istetes fi saa’udii Arabiyaan baatii darbee warshaa boba’aa Saa’udii irratti haleellaa dhaqqabeen midhaa ga’e ol kaasanaii afarsan jedhan.
Bulchiinsii Traamp kutaa sana to’achuu barbaada jechuun Rohaniin himatan.


text:
Jarmaniin gama marsariitiin walgahii gaggeessiteen biyyinni gama dhiyaa fi kan Arabootaa Sudaaniif Doolaara Biliyoona 1.5 kennuuf waadaa seenaii jiru.
Kunis mootummaan ce'umsaa Sudaan biyyatti gara Demokraasitti akka ceesiisuu gargaaruuf jedhamee jira.
Kan waraana biyyatti waliin aangoo qoddatan mummichi ministeera Sudaan Abdallaa Haamdook akka jedhanti biyyi isaanii deggersa addunyaa giddaa barbaaddi.
Barreessaa dureen Tokkummaa Mootummotaa Antoniyoo Gutarrees gama isaaniin sababaa addunyaan Sudaan tasgabboftee fi Demokraatawaa taate arguu waan fedhuuf deggersa maallaqaa kenne jedhan.
Afrikaa fi biyyoota giddu galeessa bahaa keessatti nagaa fi demokraasiin argamuu furtuu dha jedhan Gutarrees.


text:
Akkuma Beekamu Guyyaa Arraa 22/01/2015 Bulchaan Yaman (Abdurabo mansur hadi) fi Muumichi Ministera Biyyattii Sababii Jeequmsa Biyyattii keesa deemaa jiru isaanii oltehuudhaan Hujii gadhiisan,
Sababa kanaaf Yaroo ammaa kana Biyti Yaman tan Mootummaa hinqabne yootaatu,Kuniis Fuldureen Nageenya Baqattoota Oromoo biyya Yaman kan Balaaf kan Saaxilame tahuun Hawaasa Baqattoota Oromoo Haalaan Yaachisaa jira.
Kanaaf Waajjirri Tokkummaa Baqattoota Hawaasa Oromoo Yaman, iyyata Lammummaa Oromummaa Gara Hawaasa keenya kanneen Biyya Ambbaa keesa Jiran ammallee Miidiyaalee Dhimma Hawaasa Baqattoota Oromootiif Dhaabbatan akkasuma Walii gala Warroota Rakkina Baqattoota Oromootiif dhaabbatan Maraahu akka Haala Rakkoo Baqattootni Oromoo Biyya Yaman yaroo ammaa Keesa Jiraataa jiran Kana Hubattanii Gocha barbaachisu Hojjachuun Lubbuu Baqattoota Oromoo Kumaantamaan lakkaawamu Balaa kana jalaa baraartan, Maqaa Baqattoota Oromoo Biyya Yamaniin Kabajaan isin gaafanna,
GALATOOMAA,
Koree Waajjira Kominiiti Tokkummaa Baqattoota Hawaasa Oromoo Yaman,
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Guyyaa tokko jaarsi tokko mucaa saawwan tiksu wayiittii dhufee “ Mucaa kiyya kan eenyuuti ati?” jedhee gaaffate. Mucaan immoo “ Ani abbaa hin qabu” jedheen. Jaarsichi maal ta’e jedheen, Mucichiis in du’e jedhee deebiseef. Jaarsichiis, “ Maali ilma koo abba keetu du’e malee gurraa isaatu du’ee? Jedhee gaaffate. Mucichis, jaarsana narraa deemi, gurra kana beeknee biraa hin hambifnee, walumaan awwaalle jedheen. Jaarsichi, mucaanana lafa tanaan si qabadhe jennaan, Mucichii immoo, jaarsana deemi lafa tsiindura abbootii keenyatu qabatee jedheen, jedhama.
Maddi: kitaaba ,Qasaatii


text:
Yaadannoon mana baruumsa handhuura Finfinnee nannoo charchir jiru,kan maqaa Lisee G/ Mariyam mogga’e kan eenyuu akka ta’e beektu? Nannoo harar keessa illee maqaan dandii tokkoo maqaa kanaan mogga’ee jira. Mee goota kaanaan wal baraa.
Maqaan isaa inni maatiin isaa baasaniif Gameessaa Gaarii jedhama,kan dhalate nannoo kibbaa lixa shaawattia bara 1866 tti abba isaani obbo Gaarii Godaanaa fi haadha isaani addee Looti Guute irraa dhalate.
Dajasmach Gaariin Abba Nafso waliin ijoolle nannoo tokko turan. Maqaan isaani bara durii sanatti gara Gabramariyamitti jijjirame. Yeroo umuriin isaa 22 gara waranna Aduwwaa deemun ogummaa waranaa isaani guyyaa tokkootti diina isaani mo’achuun ajajaa duraa ta’uun hojjatan.
Bara 1922 tti Gaameessan tayiita dajmasmach jedhamu dabalataan argachuun kara baha biyyattitti itti gaaffatamaa waranaa ta’uun muudaman. Wagga afurtama booda yeroo Xaliyaanin meesha ammayawwa qabatte dhuftu isaan umuriin isaani 62 ture. Yeroo kanattis osoo harka hin kennin baha biyyatti hanga nannoo dhaloota isaani ga’anii obboleesa isaani nagaa itti dhmmatanii akka biyyaa isaanif jecha jiraacha turanii fi amma immoo cidha isaani akka ta’e dubbatan. Yeroo sanatti waraaana dinni isaani itti baneef rukutamuun boqochuu dhuma bara jireenya isaani ture.


text:
Hidha laga abbayyaa kan ilaaleen ministeeronni haajaa alaa Itiyoophiyaa, Sudaanfi MasriiN gara Waashingtan dhufuun akka mari’atan prezidaant Traamp afeeranii jiru.
Kunis abbummaa qabeenya laga Abbayyaa irratti rakkoo Iitiyoophiyaa fi Masrii giddutti uumamee irratti mariin kun fulleefata jedhama.
Xalayaan Afeerraa VOA..n argatee kun Onkolooleessa 21 ministrii maallaqaa Steve Mnuchiin kan mallatteeffaamee fi biyyoota sadeen akkasumas prezidaantii Baankii addunyaaf kan ergame ture.
Dubbi himaan Baankii addunyaa ibsa baasaniin prezidaantiin Baankii addunyaa marii gaggeeffamuutti hirmaachuuf karoora kan qaban yoo ta’u kunis biyyonni sadeen jechuun Masrii, Itiyoophiyaa fi Sudaan guutummaatti itti hirmaatuu abdii jedhuun ta’u ibsan.
Masriin marii gaggeeffamu keessa qaamnii alaa seenee akka gargaaru gaafachaa kan turte yoo ta’u walgahii Sadaasa 6tti waamame kanatti kan hirmaattu ta’u beeksiifte.
Hidha abbayyaa kan ilaaleen rakkoo uumamee prezidaant Traamp maaguddummaan akka ilaalaniif prezidaantiin Masrii baatii dabree kora Tokkummaa mootummotaafa yeroo New Yoork dhufan gaafachuu isaanii aangawaa bulchiinsaa Traamp gameessii beeksisanii jiru.
Walgahii Raashiyaan biyyoota Afrikaa waliin Sochii keessatti dheengadda gaggeeffame cinatti mummichi ministeera Abiyyi Ahmad prezidaantii Masrii wajjiin dubbatanii jiru.
Dr. Abiyyi El-sisii waliin eega dubbatanii booda oduu gabaastotaaf akka ibsanti namoota alaan marii gaggeeffamu ni simanna jedhanii turan.


text:
Dubartiin Chaayinaa hospitaala hanqaaquu hormaataa ol kaa’uuf dide himatte
Dubartiin lammii Chaayinaa waan hin heerumneef hanqaaquu hormaataa ishee (miciraan dhala) hospitaala keessa akka ol kaa'uuf yaaddus hospitaalli ishee didnaan himachaa jirti.
Hospitaalli garuu seera biyyattii bu'uura godhachuun akka ishee dhorkate ibseera.
Terezaa Shuu yeroo ammaa dahuurra hojiirratti xiyyeeffachuu barbaadde. Booda yeroo hojii isheerraa gara daa'ima godhachuutti yeroo deebitu ammoo umuriin dhala argachuu ishee jalaa dhumaa deema.
Kanaaf jecha, gara hospitaala Beejing deemuun hanqaaquu hormaataa ishee akka kaa'uuf gaafatte.
Umriin Terezaa 31 yoo ta'u ediitara hojii miidiyaa ta'un dalagdi.
Hospitaalli garuu hanqaaquu ishee tursuurra ammumaan mucaa akka godhattu itti hime.
Boodarras tajaajila isheen feete akka argachuu hin dandeenye itti himame.
Dubbii Himaan hospitaalichaa Chaawo Weeyi hospitaalichi seera mootummaan Chaayinaa baaserraa ala hojjechuu hin dandeenyu jechuun gaazexaa Niw Yoork Taayimsiif himan.
Gaafa Wiixataa, manni murtii Beejing himannaa Aadde Shuun hospitaala irratti bante ilaaleera.
Himannaan kuni dafee kan murtii argatu ta'u baatus miidiyaa hawaasummaa Chaayinaa irratti ijoo dubbii ta'eera.
Kanneen yaada isaanii miidiyaa hawaasummaa irratti barreessanis deeggarsa isheef qaban agarsiisaniiru.
Erga dhimmi ishee mana murtiitti ilaalamuu eegale as Aadde Shuun ''Yaada dubartoota hedduu bakka bu'eeni malee akka nama tokkotti kanin mana murtiitti dhaabbadhe falmaa jiru natti hin fakkaatu,'' jetteetti.
Hanqaaquu tursuu maaliif barbaadde?
Hanqaaquun hormaataa dubartii tokko hanguma umriin ishee dabalu humni dhala godhachuuf dandeessisu ni dadhaba. Kana jechuun umriin dubartii gaafa dabalu dhala gochuu ishee rakkisa jechaadha.
Biyya Chaayinaatti fedhiin guddaa hanqaaquu ol kaa'uf taasifamu ni jira. Dubartoonni rakkoo maallaqaa hin qabne garuu biyya biraatti imaluun tajaajila kana argatu.
Bara 2013, taatoon beekamtuu Chaayinaa Shuu Jingileyii hanqaaquu ishee 9 ol kaawwachuu ishee ibsiteetti. Umrii ishee 39'ttis wal'aansaaf gara Ameerikaa imalte.
Aadde Shuun akkuma taatoo beekamtuu kanaa biyya alaa deemtee yaalamu yaaddeetti garuu itti mi'aaye.
Akka isheen jettutti, wal'aansa kanaaf biyya Taayilaanditti qarshii Chaayinaa Yuwaanii 100,000 (birrii Itoophiyaa kuma 450 ol) gaafatamuu ishee himti.
Ameerikaa dhaqxee wal'aanamufis yaaddee turte. Garuu, gatiin dachaa jarri Taayilaand gaafatan akka itti ta'e dubbatti.
Seerri Chaayinaa maal jedha?
Miidiyaa hawaasummaa Chaayinaa Weeyiboo irratti namni tokko ''yoo seerri Chaayinaa jijjiirama ta'e baankii ispeermii hundumaaf banaa godhaa. Namoonni bultii godhachuus ta'e ijoollee godhachuu hin feenes baay'etu jiru'' jedhe.
Erga bara 1970 keessa Chaayinaan dhala to'achuuf imaammata baaste as to'annoo guddaatu dubartootaa irratti taasifama.
Chaayinaan imaammata mucaa tokko namoonni bultii ijaarratan akka godhan eeyyamte turte bara 2015 irrattimmoo mucaa lama godhachuu ni danda'u jechuun jijjiirte.
Haa ta'u malee, ammallee dubartoonni bultii hin ijaarranne hanqaaquu isaanii ol kaa'uf hin eeyyamamuf.
Namni biraa yaada isaa kenne immoo dubartiin kuni hospitaala osoo hin taane kan himachuu qabdu Waldaa Karoora Maatii mootummaati jechuun barresseera. .


text:
Hiwi Elona ~ Caam/2017
————————
Jaallewwankoo
Hojii hojjatamuu kamiyyuu keessatti dogongorri hin dhabamu. Nama hamma dandeettii ofii sabaaf gumaachudhaaf tattaaffaturraayis hanqinni hin dhabamu. Namni qeeqafi hamii jalaa ba’uu danda’u yoo jiraate nama harkaafi luka isaa maratee taa’e qofa. Hojii qabatamaa tokko hojjadhee ofiifis uummata kootifis bu’aa nan buusa jettanii ni yaaddan taanan qeeqafi arrabsoo akkasumas hinaaffaa isinirra ga’uuf adeemuuf sirritti qophaa’uu qabdu.
Qeeqa dhiyeessun hojii qabatamaa tokko hojjatanii akka argisiisuutti hin ulfaatu. Eenyumtuu eddoo jiruu ol ka’ee qaama barbaade irratti akka barbaadetti qeeqa dhiyeessuu danda’a. Kanaaf namni hedduun oluma ka’ee kallattii jiruu rasaasa qeeqaa dhukaasa. Qeeqni akka qeeqaatti rakkoo hin qabu, garuu gaafa qeeqni waanyoo, tuffiifu hinqaffaadhaan guutame faaydaa isaa irra miidhaa isaatitu caala. Qaamni qeeqa kennu tokko yoo dhugaadhaan sirreeffama kan barbaadu ta’e qeeqni isaa hamma danda’ameen qeeqa ijaaraa ( constructive criticism) ta’uu qaba.
Gama biraatiin qeeqni dhiyaatu kaniyyuu namaafi yaada adda baasee ilaaluu qaba. Namni tokko har’a dogongoree waa balleessuun ni mala. Namni har’a waan tokko balleessef garuu yeroo hunda balleessaa sanaaf jecha qeeqamuun irra hin jiraatu. Yoo qeeqnu yaada namootni dhiyeessaniifi hojmaata isaanii irratti haa fuulleffannuu. Waan hunda caala garuu, qeeqa dhiyeessuu keenyan dura ani akka dhuunfaa kootti eenyu? Maalan hojjadhe? Maalan gumaache? Eddoo nama sanaa osoon ta’ee maalan godhuu danda’a jedhanii of gaafachuun barbaachisaadha. Qeeqafi taajjabiin qullaa bu’uura haqaa hin qabne osoo hamma kuntaala dhibbaas heddummaatee hojii qabatamaa kiiloo takkattii akka hin madaalle irraanfachuu hin qabnu!
Naaf Jiraadhaa!
Teenya Oluma


text:
Dursii kallattin dhaqii fili
Guyyaa 46 guyyaa filmaataa dursitee filannoo kee guyyaa filmaataa utuu achitti hin argamin filan gochuu ni dandeessa.
Waajira filmaataa ganda keetii beeki
Dursii karaa mana poostaa fili
Akkasumas waraqaan filannoo guyyaa filmaataa utuu achitti hin argamin filan karaa mana poostaa akka siif ergamu iyyachuu ni dandeessa. Waraqaa filannoo kee guyyaa filannoo dura deebisuu qabda.
Qajeelfama akkataa dursanii karaa mana poostaa filan
- Wagaa sana keessa yeroo kamiyyuu waraqaa filannoo karaa mnvotes.org tiin gaafachuu ni dandeessa.Qondaaltoti filannoo filmaataaf wantoota barbaachisan oggaa waraqaan filannoo qopaa’utti siif ergu (guyyaa isaa baruuf duuba isaa ilaali).
- Qajeelfama waraqaa filannoo waliin dhufe eeganaan dubbisi! Yoo unkaa hundaa sirriiti hin guunne ta’e waraqaan filannoo kee hin lakaa’amu.
- Yeroo isin sagalee keessan kennitanii fi waraqaa filannoo keessanii guuttanitti dhuga-baatuu isin barbaachisa. Dhuga-baatuun kunis nama filannoof galmaa’ee jiru ykn aangawaa mootummaa (notary) ta’uu danda’a. Dhuga-baatuun keessan poostaa kan mallattoo irratti mallatteessuu fi teessoo isaaniis caqasuu kan qaban ta’a. Sababa dhibee COVID-19 irraan kan ka’e, Filannoo Waliigalaa kan Sadaasa (Nov) 3,2020 tiif, filattoota galmaa’aniif ulaagaan dhuga-baatuu gaafatamuu hin barbaachisu.Filattoonni hin galmoofne garuu, jiraattota ta’uu isaanii mirkaneessuuf ammallee dhuga-baatuu isaan barbaachisa.
- Yoo filuuf hin galmoofne ta’e, iyyannoo ittin galmaa’an wantoota sikennaman keessatti argata. Galmaa’uuf, dhuga baatu keeti waraqaa eenyummaa qajeelfama keessatti tareefaman keesa tokko agarsiisi. Dhuga baatuun kee waraqaa eenyummaa
isa kamiin akka itti agarsiifte poostaa mallattoo kee irratti mulisuun dirqama
- Akkuma xumurtaniin, waraqaa filannoo fi unkicha karaa poostaa deebisaatii ergaa. Dabalataanis, waraqaa filannoo keessanii qaamaan argamtanii waajjira filannoo kan waraqicha isiniif ergetti deebisuu dandeessu.
Waraqaan filanno kee eessa akka ga'e duuka bu'i
Waraqaan filannoo utuu guyyaa filmaataa achitti hin argamin filan hundi yoo yeroon ga'e fi unkaan isaa qajeelaati guutame ni lakka'ama.
Waraqaan filannoo kee maal irra akka ga'e duuka bu'i akka inni achi ga'ee lakkaa'ame mirkaneeffadhu.


text:
Finfinnee, Fulbaana 13/2022 – Mootummaan Ameerikaa, mootummaan naannoo Tigraay adeemsa nagaa Gamtaa Afrikaan durfamu fi “giddu-galeessitoota waliif fudhatama qabaniin” gaggeeffamu fudhachuuf ibse akka gaariitti simachuun, “hatattamaan labsii dhukaasa dhaabuu akka labsamu” akka eegu ibseera.
Mootummaan naannichaa gorsaa preezdaantii naannoo Tigraay kan ta’e Geetaachoo Raddaa fi hogganaa Olaanaa Raayyaa Ittisa Itoophiyaa duraanii Letenaal Janaraal Tsaadiqaan Gabratinsaa’e mootummaa naannichaa bakka bu’uun marii nagaa irratti akka hirmaatan filachuu beeksiseera.
Dilbata, Fulbaana 11 Gamtaa Afrikaa, Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii, fi Gamtaan Awurooppaa, biyyoota fi dhaabbilee biroo dabalatee, ibsa mootummaan naannoo Tigraay Fulbaana 11 baaseen ejjennoo isaa ”adeemsa nagaa cimaa gamtaa Afrikaa jalatti gaggeeffamu” fudhachu isaa beeksise akka gaariitti fudhachuu beeksisaniiru.
Akka Rooyitars gabaasetti, Waayit Haawus ibsa Wiixata baaseen humnoonni naannoo Tigraay kaaba Itoophiyaa keessa jiran adeemsa nageenyaa Gamtaa Afriikaan durfamu ni fudhanna jechuun ibsa kennan ”simmachuu” ibseera.
“Yeroon kun garee lamaaniifuu yeroo murteessaa waraana dhaabanii gara marii nageenyaatti deebi’aniiti” kan jette dubbii himtuun Waayit Haawusii Kaarin Jiin Peer, Itoophiyaan “yeroo kanatti nagaa fiduutti carraa kennu qabdi” akkasumas “Eertiraa fi kanneen biroo waraana keessaa bahu qabu” jette.
Kanaan dura mootummaan federaalaa fi naannoon Tigraay dhimma marii nageenyaa irratti gahee Gamtaan Afrikaa qabu irratti garaagarummaa agarsiisanii turan. Mootummaan federaalaa mariin nageenyaa kamuu giddu galeessummaa Gamtaa Afrikaatin qofa akka gaggeeffamu ibse ture, mootummaan naannoo Tigraay gama isaatiin giddu galeessummaa gamtichaa akka hin fudhanne ibsaa ture. AS


text:
Kan bara 2011 kessa geggeessame warraaqsa Arabootaatti aansuu dhaan waggoota ja’aaf mana hidhaa fi hospitaala kan turan presidentiin masrii duraanii Hosnii Mubaarak gad dhismaniiru.
Mubaarak Hospitaalaa waraana keessa kan gad dhiisaman har’a ture.
Mubaarak hookkara biyyootii Araba ka birootti babal’atetti aansuu dhaan hoogganaa biyyaa tokkicha murtiitti dhiyaatani.
Hookkara guyyootii 18f tureen hiriirtota nagaa irratti ajjeechaan akka raawwatu kakaastan jedhamuun kan himataman ennaa ta’u himannaalee ka biroonis irratti dhiyaatanis booda irra garuu ni hambifaman.
Dhiyeenya immoo himannaa ajjeechaa irras walaba ta’uutu murtaa’eef. Har’a kan gad dhiisaman Mubaarak yero ammaa ganda dureenyii Heeliyoo Poolis jedhamu kan jiru mana jireenyaa isaanii keessa boqonnaa irra kan jiran ta’uu Abukaatoon isaanii mirkaneessaniiru.


text:
Sana'aa Yamaan keessatti kamiisa har'a hirirri mormii fi deggersa mootummaa gaggeefamee jira. Prezidaant Alii Abdullaah Saaleeh kaleessa paarlaamaa biyya isaanitiif akka ibsantti, filannoo waggaa lama booda gaggeefamu irratti kan hin hirmaanne ta'uu beeksisan. Jecha isaanii kaleessaa kana hordofee ture hirirri har'aa kan geggeefame.
Yamaniin waggootii 32f kan bulchan Saaleeh hirirrii gaggeefamuuf karoorfamee kam iyyuu, akka dhaabatuuf gaafatan. Hiriira har'aa kana ilaalchisee baqataan Oromoo tokko gamasii kan jedhe MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Riqichi jabaataa, nageenyi isaa eegame neetwoorkii geejjibaa Siyaatiliif seebi’ee hojiitti seeneera.
Please note: to return to the English version of this blog post, you can click here.
SIYAATIL – Riqichi lixa siyaatil cufiinsa wsaggaa 2½ booda hojiin shuphaa Qajeelcha Geejjibaa Siyaatil (SDOT)’tiin hogganamu taasifameefii guyyaa har’aa deebi’ee banameera. SDOT riqicha Lixa Siyaatil fi SoDo kanarraa dhorkii kaa’ame kaasuudhaan halkan banaa kan taasise yommuu ta’u, kanaanis namootni akka riqichicha irra konkolaachisanii fi awtoobisii qabachuu danda’anii jiru.
SDOT daangessawwan akkanaa Spokane Street Swing Bridge (low bridge) irra jirus kaasee jira. Siistamni kaameeraa awtoomaatikii dhorkii kanneen raawwachiisaa tures kaleessa 9 p.m irraa eegalee akka dhaamu taasifamee jira.
Qondaalotni filatamanii fi keessummootni kabajamoo biroon jiraattotni kumaatamaan lakkaa’aman Lixa Siyaatil keessatti argaman cichoominaa fi jabina agarsiisaniif dinqisiifannaa isaaniif dhiyeessuuf jecha Jimaata, September 16 konfiransii gaazexaa (press conference) sana irratti walitti qabamanii jiru. Viidiyoon taatee kanaas chaanali Siyaatil irratti argama.
Sararaaleen Metro Bus kan King County saglan Wixata gara Riqicha Lixa Siyaatilitti jijjiiramu: sararoota 21/21X, 50, 55, 56, 57, 120, 125, fi sarara ‘RapidRide C’. Metro’n kun high bridge fayyadamuun, Lixa Siyaatil fi Magaalaa Walakkaa Siyaatil gidduutti yeroo imalaa akka hir’isuu fi imaltootaaf itti abdannaa ni fooyyessa.
Suphi Riqicha Lixa Siyaatil kan dabalatu nearly 60 miles of steel cables post-tensioned to form the new backbone of the bridge. Tokko tokkoon keebilii bilookii konkiriitii haaraa adda ta’e riqichaan walin hidhamee jirutti qabsiifamee jira. Kunis human paawundi miliyoona 20 ol baachuu danda’a. Sirni post-tensioning haarawaan kun qaamolee suphaa riqichichaa biroo waliin hojjeta. Kunimti neetwoorkii baldhaa > 100,000 square feet of reinforced carbon fiber sheets keessoo fi ala keenyan riqicha kanaa rarraasee kan qabee fi epoxy gara konkiriitii baqaqetti galfame gaaloonii 240 caalan hunda qabateera.
Tooftaaleen suphaa kunneen kan qophaa’an akkaataa riqichichi ulfaatina konkolaataa, akkasumas jijjiirama tempireechara waggoottan kurnan keessatti uumamu keessummeessuu danda’uun qophaa’e. Suphi kun yoo sirnaan xumurame, riqichi kun kan duriisaa caalaa ni jabaata akkasumas waggoottan kurnan dhufanif ni tura.
Yaaliiwwan dhiyoo taasifaman akka agarsiisanitti, hojiiwwan suphaa taasifaman kunneen haala eegamaniin kan hojjetamaa turan ta’ee; riqichi kun human konkolaattota kumaatamatti lakkaawaman guyyaa tokkotti baachuu haala danda’auun baay’ee jabaatee hojjetamee jira. Injinarootni fi Ogeeyyiin Qajeelcha Geejjibaa Siyaatil, kaameeraa fi seensaroota itti fayyadamuun akkasumas qaamaan yeroo yeroon bakkichatti argamanii dhiyeenyaan sakatta’uu ittuma fufu.
Yeroo adeemsa suphaa sanatti, ‘crew’ hordoffii dhaabbataa adeemsisuuf jecha keessoo riqichaatti sakattiif dhaabaman qorattootni konkiriirii caasessaa sirnaan sakatta’uuf nama gargaaru. Crews kunneen ammas sararoota left shoulder of the westbound kan baldhisan yommuu ta’u, qorattootni riqichichaa sakattii yeroo yeroon adeemsisaniif, sarara tiraafikaa osoo hin cufiin gara riqicha kanaa akka seenan isaan dandeessisa.
Hojii suphaa dabalataan, SDOT cufamuu riqichichaa hojii suphaa riqichaa xumuruuf akka carraatti fayyadamee jira. Hojiin kun ‘expansion joints’ fi caasessa mallattoo beeksisaa, dibaa konkiriitii haaraa Fauntleroy Expressway riqicha lixa siyaatil irratti dhangalaasuu, fi gama lixa riqichichaan paaneliiwwan konkiriitii irraa haxaawamanii jiran deebisanii guutuu ni dabalata.


text:
Musliimonni United States keessa jiran lammiiwwan Ameerikaa hojii gaarii isaan hawaasa isaanii keessatti hojjetan akka hubatan barbaadu. Dhiyeenya kana guyyaa gargaarsa namooma addunyaa irra namoota mana jireenyaan ala ta’an gargaaruuf jecha musliimonni dhibbaan laka’aman daandii magaalaa Los Angeles irratti bobba’anii jiran.
Akka gabaasa Genia Dulot-tti musliimota 500 ol ta’an kanneen fedha ofiin bobba’anii fi kanneen soommana Ramadaanaa irra turan, aduu hedduu ho’u keessa daandii LA kan Skid Row jedhamuuf namoonni mana jireenyaan ala ta’an kumaan laka’aman irra jiraatan irratti wal ga’an.
Kanneen fedha ofiin ba’an kun hucuu, meeshaalee qulqullina ofii ittiin eeggatan, nyaata, bishaanii fi ka biroo jiraattota jireenya isaaii daandii irra godhatan kanaaf gumaachan. Kanatti dabaluu dhaan qorannaa HIV tolaa fi fayyummaa ilkaan isaaniif qorannaa geggeessuun gargaaraniiru.


text:
Monthly Archives: July 2021
hubachuun akkuma danda’amutti ilmaan Oromoo hedduun, jagnoonni onneedhaan hin waakkatamne, kan silaa utuu biyya ofii Oromiyaaf lolanii gabrummaatti xumura gochuu danda’an lola isaan hin ilaallanne seenanii lolanii jagnummaa seenaa keessatti kan galata hin qabne agarsiisaniiru. Kanaaf ammoo lolli Adawaa, lolli Baadimmee, lolli Itiyoo-Somaaliyaa fi kkf ragaa guddaadha. Utuu sabni isaanii Oromoo fi biyyi isaanii Oromiyaan hacuuccaafi roorroo alagaa jala jirtuu humna Oromoo gabroomsee Oromiyaa saame waliin lolanii kan hidda gabrummaa Oromoo irratti jabeessan lakkoofsaan himuun hin dandahamu. Kana kan kaasneef seenaa barsiisuuf utuu hin taane, gochi akkasii ammas deebi’ee mana Oromoo waan seeneef Dhaloonni qubee seenaa darbe irraa baratee kan har’a keessa jiru xiinxalee kan boruuf akka seenaa hojjetuuf.
Akkuma hunduu quba qabu Sadaasa 4/2020 lolli Kaaba Itoophiyaa naannoo Tigiraay keessatti erga eegalee amma baatiin saddeet dhumaa jira. Lola kana keessatti humni Ertiraa, Somaaliyaa, kan Naannolee kaaniifi Gamtaan Emireetota Arabaas deeggarsa meeshaan qooda irraa fudhatanii akka turan gabaafamaa tureera. Lolli baatii saddeetiif ture kun lolichi eegalee guyyaa 15 keessatti PPn injifannoo labsatus, akka jedhametti lolichi xumuramee injifannoon hin argamne. Baatii 8 booda humni TPLF kan ‘daakuu ta’eera’ jedhame deebi’ee Maqalee to’atee bakkoota kaan kanneen to’annoo Naannoo Amaaraa jala galanii turan ofitti deebisuuf sochii lolaa itti fufee jira . Lola kana keessatti miidhaan guddaan akka qaqqabee fi ammas qaqqabaa jiru yakkootni duguuginsa Sanyii akka raawwatamuu hin hafne addunyaa guutuun sarbama Mirga Namoomaa cabuuf waakkataa lolichi akka dhaabbatuuf humni waraanaa naannoo Tigiraay keessatti duguuggaa raawwatu hatattamaan daangaa Tigiraay lakkisee akka bahuu qabus biyyootni Addunyaa waamicha gochaa turan ammas itti jiru.
Murni Abbaa Irree Abiyyiin durfamu kan ilmaan Oromoo Oromiyaa keessatti dabalatee saba Tigiraay irratti afaan Qawween duguuggaa Sanyii raawwatu ammas bifa haaraatiin lola moo’achuu hin dandeenyetti bifa addaan lola Mootummaan Naannoo Amaaraa fi Mootummaa naannoo Tigiraay lola fakkeessuun lolichi akka itti fufu godhee jira. Lolli kun naannolee lamaan kana gidduu qofatti kan geggeeffamu utuu hin taane, Raayyaan Ittisa Biyyaa kan aangoo PP qofaaf jiraatus irratti hirmaataa akka jiru beekamaadha. Hundaa ol kan nama gaddisiisu garuu naannoleen biyyattii keessa jiran akka naannoo Amaaraa waliin ta’uun lola kanarraa qooda fudhatan affeerraan taasifamee itti deemamaa jira. Kun heera biyyaa kan faallessu, waliin jireenya sabootaa yaaddoo keessa kan galchu, gaaga’ama siyaasaafi qisaasama dinagdee biyyattiif kan guddoo yaaddessudha.
Lolli yeroo ammaa naannoo Tigiraay irratti gaggeeffamu duula daangaa babal’ifannaaf Warri Abashaa gochaa turan ammas godhan malee olaantummaa seeraa kabachiisuuf lola taasifamu akka hin taane ilmaan Oromoo hubachuun lola kana irraas hatattamaan bahuu qabu jenna.
Akkuma ammaan dura karaa Activistoota Warra Amaaraa fi hoggantoota siyaasaa Amaaraa lola Tigiraay booda Oromiyaa diiguu tti ykn dhabamsiisuutti deebina jechaa turan ammas bakka ilmaan Oromoo qaroon ajjeefamaa hoggantootni siyaasaa fi hayyootni Oromoo hidhamanii achi buuteen isaanii dhabamee jirutti ilmaan Oromoo kamuu mirga ilmaan saba isaaf qabsaahuun nageenya lammiilee Oromiyaa mirkaneessuu kan qabu malee lola daangaa tokko irraa saba Tigiraay buqqisaa saba Amaaraaf kennuuf godhamu irraa dhaabbachuu qabu.
Saba keenyaa fi biyya keenya Roorroo jalaa baasuuf Mootummaa ummataa ijaarrachuu qofaani.
Saba keenyaa fi biyya keenya Roorroo jalaa baasuuf Mootummaa ummataa ijaarrachuu qofaani.
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Bilisummaa Oromoo hundeeffamu isaa irraa kaasee hanga ammaatti roorroo daangaa darbitee hidda dheereffattee fi lafa Oromiyaa daangaa ishee kabachiisuuf saba irraa dhalateef qabsoo abbaa biyyummaa isaanii mirkaneessuuf qabsoo Lammiileen Oromiyaa addatti immoo sabni Oromoo Dhaaba ABO jalatti ijaaramee qabsoo mirga Hiree murteeffannaaf falmatu waliin qabsaa’uun erga eegalee wareegama ulfaatu kaffalaa tureera ammas kaffalaa jira.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo akkuma akeeka humdeeffameef qabsootti jiru ammas qabsoo saba isaaf godhu kallattii hundaan garboomsataatti Xumura gochuuf falmatti jira.
Labsii dhaabni keenya ABO fi KFOn ijaaramuu Mootummaa ummataa waggaa sadiif turu ilaalchisee labsii baasan Qeerroon Bilisummaa Oromoo ijaarsa MCBNOf waan isa irraa ergamuu fi akka milkaayuufis qabsoo isaa jabeessee itti ni fufa. Akkasumas warri akkuma kaleessaa Oromoo fi Oromiyaa garbummaa jalatti hanbisuuf carraaqan yeroo ammaa kanas labsii baafatanii akka MCBNO ijaarame hin milkoofneef murni pp qophiitti jiraachuu kan Odeessa arganne yoo tahu qaamni kamuu ijaarsa MCBNO dura dhaabbatu farra Ummata Oromoo fi Oromiyaa waan taheef ammumaan cimsinee kan balaaleffannuu fi dura dhaabbannu tahuu keenya ibsina.
Haala yeroo ammaa biyya keenya keessatti tahaa jiru ilaalchisee Qeerroon Bilisummaa Oromoo ibsa qabxiilee 17 armaan gadii baasee jira.
1. Qeerroon Bilisummaa Oromoo umurii gabroonfattootaa dheeressuuf dirmannaa tokko illee gochuu hin qabu. Garbummaa fi garboomsataatti Xumura gochuufis qabsoo keenya ni gaggeessina.
2. Qabsoon Oromoo Bilisummaa fi haqa Oromoo dhugoomsuuf eegalame haga yoonaatti galii isaa hin geenye. Garuu, qabsoo haga yoonaatti gaggeeffamaa dhufeen milkiileen boonsaan galmeeffamanii jiru. Sanatti xumura gochuun waamicha Yeroo ammaa gama dhaaba keenya ABO fi KFOn labsamee jiru MCBNO ijaaramee jiruuf gahee nurraa eegamu ni bahanna.
3. Qabsoo hanga bara 2018tti godhameen Qeerroon Oromoo kumootaan lakkaayaman kan wareegaman Yoo tahu gariin achi buuteen isaanii dhabamee jijjirama biyya Itoophiyaa keessatti akka dhufu godhaniin murni Maqaa Oromoon aangootti bahe Har’a Qeerroo kalee harka qullaa rasaasa dura dhaabbatee nagaa fi Tasgabbiin akka jiraatuuf wareegama baase hoggantootaa fi hayyoota dabalatee harmee ulfaa hanga daa’ima harma hootuutti hidhaatti guuree dararaa kan jiru yoo tahu qabsoon keenya hidhamtoota mana hidhaa irraa baasuu qofa osoo hin taane Mootummaa ummataa ummataan ijaaramee biyyaa fi lammiilee biyyaa tajaajilu arguu dha
DECLARATION ON THE ESTABLISHMENT OF OROMIA REGIONAL NATIONAL TRANSITIONAL GOVERNMENT
DECLARATION ON THE ESTABLISHMENT OF OROMIA REGIONAL NATIONAL TRANSITIONAL GOVERNMENT
First Announcement
Preamble
1. Introduction, the overall situation in Oromia
The Oromo people have been waging a continuous struggle with immense sacrifices for over a century to regain natural rights it has been denied, to free itself from subjugation, and to ultimately secure the right to self-determination. The human and material cost of the struggle for freedom, even after the birth of the Oromo Liberation Front (OLF) that rendered modern organizational and political shape to the Oromo people’s quest for freedom by mobilizing a unified course of action, was immense. With the unprecedented level of mobilization of the Oromo youth organized under the Oromo Qeerroo/Qarree (youth) and the Oromo populace in general around 2015, the human casualties and material costs of the struggle had skyrocketed to a tipping point. Thousands have paid the ultimate price with their precious lives while many more were left with permanent disabilities. Even though the human and material loss in this mass mobilization was concluded with a bitter-sweet victory, the fruits of the sacrifices paid by the Oromo Qeerroo were hijacked by visibly and invisibly conspired hands. The much awaited and hoped for victory was reversed taking an unintended course, leaving the sacrifices in vain.
The anticipated political reforms, resumption of dialogue around the institutionalization of true democratic order that would respect the rights of peoples to self-determination within the Federal Democratic Republic of Ethiopia (FDRE) failed miserably, – before moving an inch forward. Some cautious organizations that were skeptical of the reformists’ potential to effect a fundamental change in Ethiopia proposed an all-inclusive transitional government that could lay foundations for the said reform to bring about a lasting change as a point of departure from the outgoing old order. One among such political forces was the Peoples’ Alliance for Freedom & Democracy (PAFD), a coalition of many political organizations to which the OLF belonged as a senior founding member. When the call for a transitional arrangement of the alliance fell on deaf ears, ambitious political organizations, disenfranchised activists, and foreign powers with vested interests in Ethiopia commenced rallying around a group that sprang out of the embattled Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF). The new group, disguised as a dynamic force for change, headed by Prime Minister Abiy Ahmed placed itself at the helm of an undefined transitional terrain. It was amid such confusion that the country headed for the 6th national election in 2020. This chaos allowed the same functionaries of the old ruling party, the EPRDF, as legitimate rulers of the country without reaching at any fundamental consensus among the major political forces whose consent should have been vital to offer the slightest legitimacy to the new oligarchy.


text:
Qorannaaleen saayinsii akka agarsisaniitti garuu lameenu rakkoo kana fiduuf carraatu jira.
Dhiiraa fi Dubrtiin gaa’ila dhaabbatan hanga waggaa tokkootti mucaa godhachuu yoo dadhaban gara ogeessaa fayyaa dhaqanii lameenuu ilaallamuu qabu jedhu ogeessi addaa kan waa’ee gadameessaa fi da’uumsaa Dr Taaddasaa Kitilaa.
Yeroo Dubartiin itti ulfaa’uu dandeessu adda baasanii baruun akkasumas umriin murteessaa akka ta’e dubbatamee jira.
Kan biraa maaltu ilaalamuu qaba? Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa.


text:
Oromiyaa: Mootummaan Abiy Guyyuu Oromoota Shan Ajjeesa
(Oromiyaa, 6 Ebla 2020) Mootummaan Abiy Ahmad Guyyaatti yoo xiqqaate Oromoota shan ajjeesaa akka jiru beekame.
Daataa Qeerroo Bilisummaa Oromoon walitti qabame akka ibsutti, baatii lamaan darban kana keessa qofaa sabboontonni Oromoo 150 jala gahan mootummaa Abiyiin ajjeefamaniiru.
Tarreessa maqaa nu gahe irraa akak hubatamutti kanneen ajejechaan kun irratti xiyyeefafte, Qeerroo Oromoo fi sabboontota Oromoo quuqama sabaa qabanii dha.
Daataan Oromoota ajjeemanii kun seenaa qabsoo Oromoo keessatti gochaa hamaa raawwatame ta’ee galmeefafmeera.
Haga yoonaatti qaamni mootumama ajjeechaa sabboontota Oromoo irratti raawwatamee gaafatame fudhate tokko illee hin jiru.
Daataa Oromoota Ajjeefamanii kana PDF kanatti aanee jiru kana tuquun argachuu dandeessu: Daataa Ajjeechaa 2020
Posted on April 6, 2020, in Information, News, Uncategorized and tagged Ajjeechaa, Daataa, Oromota ajjeefaman 2020. Bookmark the permalink. 1 Comment.
-
Akekaafi kayyoo jallan kenyaa galmaan ga uuf dirqama nurra jiruu ni baana hangaa woregamaa lubbuuti


text:
Yoo isin COVID-19 dhan qabamtan, oduu gaariin nageenyummaa ofii keessanii fi namoota biroo eeguudhaaf tarkanfiiwwan fudhachuu dandeessan jiru.
Yoo qabamtan maal godhuu akka qabdan
Mana turaa akkasumaas namoota biroo irraa fagaadhaa. Qajeelfama kophaa turuu yeroo dhiyoo (Ingliffa qofaan) Centers for Disease Control and Prevention (CDC, Wiirtuwwan To'annaa fi Ittisa Dhibee) fi Washington State Department of Health (DOH, Qajeelcha Fayyaa Isteeta Washington) hordofaa. Kophaa yeroo turtan gargaarsi yoo isin barbaachise, gargaarsa Care Connect Washington (Ingliffa qofaan) irraa argachuu dandeessu.
- Namoota biroo mana keessan keessa jiran irraa adda of baasaa. Yoo dandeessan, namoota wajjiin jiraattan irraa kutaa biraa keessa turaa akkasumas mana fincaanii kophaatti fayyadamaa.
Mallattoolee ofirratti ilaalaa. Mallattoon isin irratti mul’ate hammaataa deeme yookin mallattoolee haaraa isin yaaddessan yoo qabaattan, ogeessa fayyaa keessan qunnamaa. Yoo isin mallattoolee akeekkachiisaa hatattamaa COVID-19 armaan gadii argitan gara 9–1–1 bilbilaa:
- Hafuura baafachuu dadhabuu
- Dhukkubbii ykn dhiibbaa laphee walitti fufaa
- Tasa jaanja'uu
- Deebisuu dadhabuu
- Gosa gogaa qaamaa keessan irratti hunda'uun gogaa qaamaa, hidhii yookin qeensa halluu daalacha, boora ykn cuquliisa ta'e
Mana keessattillee yoo ta'e dirqama namoota biroo qunnamuun yoo isin irra jiraate, haguuggii afaanii fi funyaanii kan funyaanii fi afaan uwwisu godhadhaa. Namoonni biroo maatii keessan keessa jiranis haguuggii afaanii fi funyaanii godhachuu qabu.
- Yoo danda'ame, KN95 ykn haguuggii afaanii fi funyaanii yaaliii baqasanii hodhuu 3-ply (dirribii 3) fayyadamaa.
- Haguuggiiwwan afaanii fi funyaanii keessan kan sirriitti isinitti ta'anii fi kan hin cinne ta'uu isaanii mirkaneessaa. Sirriitti akka isnitti ta'an, qabaattoowwan gurraa iddoo fuula irratti wal gahan guddunfaa. Iddoo citaa ittisuuf haguuggii lama godhachuu dandeessu. Haguuggiiwwan afaanii fi funyaanii sirriitti akka isinitti ta'an tolchuuf viidiyoo gabaabaa ilaalaa (Ingliffa qofaan).
Tamsasa hambisuuf namoota birootti beeksisaa. Namoota dhiyootti tuttuqqii gootan (Ingliffa qofaan) dubbisuudhan isaan COVID-19 dhaf saaxilamanii kan turan ta'uu akka danda'an beekisaa. Namni qabame tokko mallattoolee osoo hin qabaatin dura COVID-19 dabarsuu danda'a. Namoota dhiyootti tuttuqqii gootanitti yeroo beeksistan, qoratamuu fi vaayirasicha namoota birootti dabarsuu ittisuuf adda of baasuu ykn kophaa turuu ni danda'u.
- Qorannoo manatti gaggeeffamu yoo fayyadamtanii turtan, qabamuu keessan sarara bilbilaa COVID-19 Washington tti 1–800–525–0127 irratti gabaasaa godhaa. Kuni carraaqqiiwwan namoota tuttuqqii godhan hordofuu (Ingliffa qofaan) gargaara akkasumas vaayirasichi hawaasa keenya keessatti caalmatti akka hin tatamsaane ittisa. Sararri bilbilaa kun Wiixata 6 a.m. irraa hanga 10 p.m. fi Kibxataa hanga Dilbataa (akkasumas guyyoota ayyaana waggaa) 6 a.m. irraa hanga 6 p.m. tti banaadha. Deeggarsi hiika afaanis jira.
- Yoo isin qorannoo manatti gaggeeffamu fayyadamatanii turtan, fayyadamtoota WA Notify saaxilamanii turanitti eenyummaa osoo hin ibsin beeksisuuf koodii mirkaneessituu karaa WA Notify (WA beeksisaa) gaafadhaa (Ingliffa qofaan).
Gorsa fayyaa argachuudhaf Ogeessa fayyaa keessan — yoo qabaattan — ykn kilinika fayyaa naannoo qunnamaa. Isaan yeroo isin dandamachaa jirtan akkamitti isinitti tolee turuu akka dandeessan gorsoota barbaachisoo ta'an muraasa isiniif kennuu danda'u. Akkasumas kunuunsi dabalataa yoo isin barbaachise argachuu akka dandeessan waa'ee mallattoolee dhibee hammaataa ilaaluu qabdan isinitti himu.
Hamma danda'ametti iddoo jirtan keessatti qilleensi akka seenuu taasisaa. Yoo danda'ame, foddaawwan banaa, afarsiituu termoostatii olaanaa irratti hojjachisaa, gingilchituu HVAC keessan jijjiiraa, ykn qulqulleessituu qilleensaa HEPA fayyadamaa.
Isin COVID-19 irraa kan dandamattanii fi yeroo kophaa turuu keessan xumuruu kan dandeessan yoo taatan illee, ofii keessanii fi namoota biroo ittisuu itti fufuun barbaachisaadha. Isin kana talaallii COVID-19 fi dandeettii dhukkuba ittisuu kan dabalu fudhachuudhan, haguuggii afaanii fi funyaanii namoota baay'ee biratti uffachuun, walgahiiwwan guddaa irraa of qusachuun, harka keessan dhiqachuunii fi WA Notify bilbila ismaartii keessan irratti kaasudhan gochuu dandeessu.


text:
Akka kora biyyootii Afrikaa gama Bahaalleen keessa jiran jedhetti Afrikaan jireenna ummata isii wayyeessuuf karaa dansaa, buufata doonii dansaa fi mala biyyootii ollaa mi’a walti gurgurachuuf qabaatan dansaa qabaachuu wayya.Dubbii tana Daarektrii WTO,Dhaaba Daldala Addunyaa Pascal Lamyillee kora kana irratti jabeessee jedhe.
Akka Lamyn gaazexeessitota Naayroobii jiranitti himetti biyyootii Afrikaa gama Bahaa shananilleen daldala wayyeeffachuuf ittuma jiranii taatullee mi’a daarii biyya tokkootii taanitti dabarfachuun ammallee rakkoo guddoo qabdi guddoo qaaliillee.
“Hujii akka malee guddooti.Konmteenera ykn waan mi;a hedduu itti fa’an tokko Mombaasaa,Kigaalitti ykn ammoo Dar Es Selaamii Koongoo Dimokiraatittiiti dabarfachuun guddoo rakkoo,horii guddaa itti baafta.Faaydaan kun ammoo misooma biyyoota lamaaniituu gargaara.”
Hujii geejjibaa fi ta misoomaa wayyeessuun biratti ammoo biyyitii Afrikaa dursanii fedhii ummata bal’aa dursuu wayya.Waan itti aanaatti dabarra,gaalii horii jireenna addunyaa tanaa gama tokkoon jabeessee harkaa qabu.Bisaan dhuguullee baatu torbaan hedduu bisaan malee tura Warrii gammoojjii Afrikaa keessa jiraatu gaala irraa faaydaa guddaa argata.
Gaalii ganna kunrnya dabaran keessatti Keenyaatti keessatti guddoo horuutti jira.Namii aanan gaalaa dhugu cehelleen hin dadhabuu,gaalii baala muka hedduu waan nyaatuuf aanan gaalaa garaa nama dhiqanillee diqqeennaanuu dhagahaa guddanne.
Gatiin gaalaa amma fa guddoo ta loonillee ya caalte.Birrii kuma kurnya hedduu tahuutti jirti.Afrikaallee biyya gaalii itti horu tahaa deemumatti jirti.Laakkuma gaalii horaa dhufuun sanyaan gaalaa ta biyyaa alaalleen keessaan dhufti.Sanyiin haarahii dhuftu tun dhukkuba gaalaallee akkanuma fuutee dhufti.
Gaalii Keneyaa ka amma naanno Mplaatti qorachuutti jiran.Amerikaa kutaa Mizuurii jiru tokko waliin jalqaban.Gaalii dhukkuba akka akkaa qabachuu dandaha,dhukkubii kun nama aanan gaalaa dhugutti dabruullee hinuma dandaha.
Dhiba doktorootii Amerikaa Mizuurii faluutti jiran keessaa ingiliffaan: brucellosis, trypanosomiasis, fi Q fever jedhan. Dhukkubii kun ka qaraa horii salleessisiisa,ka lammeessoo dhukkaana horii guddachuu dhowwu,ka sadeessoo ammoo dhukkuba silmi irraa dhufu jedhan fa.
Akka Dr.Balakkoo Gumii jedhutti dhukkuba akkanaa kana horii irratti arganii jennaan yoosuma akimuu wayya.Walumattuu dhibi akkanaa namatti dabruu waan dandahuuf wallaanuun wayya.


text:
Eesaa Jirtaa Oromiya?
by admin
Esa jirta Oromia, Hadha beeka meqaa
Kan hunda qabatee, sorumadhumkenlee qabda guda boqaa,
Bontu baredditii kan iji calalaqaa
Jijifitu lafa, omishtu bishaanii hundumafu burqa,
Ormilee walalu ke dubachu maqa,
Korominkee jirti sidhufudhaf gesee, jirti kara soqa,
Jabadhu hinko’omiin, hinuma sidarba,
Harkaa nama galtee, akaam tata garba,
Kan kana calisu, faya ta’a lataa,
Soqut dhibe malee akamin fudhataa?
Esa jirta Oromia, fagomoo dhiyodha,
Dafani si’arguf, ijoleen kee hunda hinum qabu fedha
Fardiso dhabamee , hinum iti cimee ijarsi karadha,
Lafti dhaga ta’e, garbisa bal’atee,
Meshan jala dhumee, humnis qaqalatee,
Hinum iti bu’u , qamnis dadadhabee, jilbis hoholatee,
Me mala iti himi ya gifti Oromia, hadha koromaani,
Mesha ke gad basi, kara iti ibsi sif haqaqabani,
Aka iti hincimnee, kara aka walla’lee bayatee dukani
Bishaniis dakani, qilensas yabani, yadas qaratani,
Jabadhu jabadhu, hinum siqaqabu, hinturtu rakooni,
Esa jirta Oromia, hadha gara bal’a
Desitu kan hunda , kan beka walala,
Jagnafis luknafis kan kenitu jalala,
Qal’as oto hinhirin, kan garas qalqala,
Dhufa jiru hundu, sibasuf rakodha,
Iduma jirani , dhiyodhas fogodha,
Iti dhangala’u, ena karan ifeef,
Namalee hinkadhatan , gargarsa argachudhaf
Irreensani hinga’a , ena kutatani, rakokee baranii,
Kanbira yo bade sibasu humnani,
Abdadhu Oromia gara hinkutatini.


text:
Maqaan garee paarlaamaa yaada kana dhiyeessitee S&B (Socialist and Democratic) jedhan.
Paarlaamaan kun rakkoolee asiin duratti biyya keessa jirtu jedhe tokko tokkoon maqaa dhahe.
Rakkoo qofaa mitii marii gama kanaan bulchoota mootummaa ka akka ministera haajaa alaa Itoophiyaa,Dr.Twewodiroos Adihaanom fa waliin taahe maqeeffatee,gabaasa bulchootii gara garaa irraa argatellee itti dabalee barreesse.
Rakkoo hiriira mormii Master Pilaanii faana dhufte,nama sun irratti lubbuu dhabe, gabaasa HRW nama 140 mormi hiriiraa sun irrati ijjeefame jedhellee barreessee.
Filannoo Itoophiyaa bara 2005 fi rakkoolee sun irratti dhalatte rakkoolee gugurdoo ji’a lamaan dabran naannoo Oromiyaa keessa jirtu; namii hedduun ijjeefamuu,hedduun madaahuu, hedduun hidhamuu faallee barreesse.
Itti gaafamtoota paartilee mormituu Oromoo hidhaan jiran; obboo Beqqelee Garbaa,ka manaa bahuu dhowwmame obboo Beqqelee Nagaa,hidhamuu itti gaafatamaa paartii Ginboot 7 Itoophiyaatti hidhaa jiru Obboo Andaargaachoo Tsiggee, hidhamuu gaazexeessitotaa fi walumattuu waan hedduu naannoo Oromiyaatii fi walumattuu Itoophiyaa keessa jirti jedhan hedduu barreesse Paarlaamaan kun.
Maaster Pilaaniin kun akka gabaasa Paarlaamaa Awurooppaatti yoo hujii irra oole Finfinnee marroo 20 caalaa guddisa qonnaan bultoota Oromoo miliyoona hedduu hiyyoomsa.
Wannii Paarlaamaan kun maqaa koree isaa S&B akka falaatti dhiyeesse;nagaa eegdotii Itoophiyaa Oromiyaa fi naannoolee biraa keessalleetti humnaan namatti deemuu ariitiin dhaabuu, akka warrii karaa nagaatiin falmate hidhaa jiru barattoota, qonnaan bultoota itti gaamatoota paartilee mormituu, biloogeroota fi gaazexeessitota aritiin hidhaa bahu gaafate.
Akka mootummaan Itoophiyaa seera mirga ilmaan namaa addunyaa,mirgaa ilmaan namaa Afrikaa;karaa nagaatiin hiriira bahuu,yaada ufii karaa fedhaniin ibsachuu fi gurmaahuu ulfeessitu gaafate.
Mirgootii kun guutamaa jiraachuu isaanii akka Tokkummaan Mootummootaa qoratu akka Itoophiuyaan eeyyamatus gaafate.
Mootummaan Itoophiyaa misooma biyyaa hojjatu akka ummatii irratti mari’atuu fi walumattuu rakkoolee naannoo Oromiyaatii fi Itoophiyaa keessa jiran jedhe fala 15 barreessee barreessee baase.
Waldan Awurooppaa waggaatti Itoophiyaa dooalara biliyoona 3 gargaasaan argatti.Afrikaa keessaa biyyiti horii haganaa aragttu tokkofffaan Itoophiyaa. Paarlaamaan kun horiin Waldaan Awurooppaa gargaarsaan Itoophiyaa kennamu seerumaan hujii irra ooluutti jiraachuu isaallee akka tohatamu yaada dhiyeesse.
Paarlaamaan kun akka perezidaantin isaanii yaada kana waldaan isaanii mari’achiisuu gaafatee.
Mootummaan Itoophiyaa tana irratti maan akka jedhu deebii hin arganne.
Tana maleellee Paarlaamaan kun akka perezidaantin isaanii yaada kana mootummaa fi Paarlaamaa Itoophiyaatii, koomishiinii Awurooppaatii,Waldaa Afrikaatii,itti gaafamtatoota Waldaa Awurooppaatii fi nama gara garaatii ergamu yaada dhiyeesse.


text:
Ankaraan erga Raahsiyaa waliin ta’uu dhaan godina naga eegumsa naannoo eeguuf walii galtee booda turkiin kurdoota Siiriyaa Kaaba gama bahaa irratti duulli geggeessitu fudhatama hin qabu, kallattii sirrii hin taane irra buute jechuu dhaan ministriin ittisaa Yunaayitid Isteetis mark Esper beeksisan.
Esper Brussels keessati har’a akka dubbatanitti Turkiin haala hamtuu keessa nu buuste jedhan.
Torban darbe Yunaayitid Isteetis humnootii ishee Siiriyaa keessaa erga baastee booda humnoonni Turkii Siiriyaa gama kaabaa weeraran. Yunaayitid Isteetis lola dhaabinsi akka tolfamu gargaartee jirti.
Prezidaant Doonaald Traamp kaleessa ibsa kennaniin lola dhaabinsi sun dhaabbataa akka ta’u Turkii biraa mirkanuu argadhe jedhan. kanaanis uggura Turkii irra jiru akka ka’u illee ta’ee jira. Lola dhaabinsi sun tolfamu iyyuu waraanni Turkii gandeen Assaadiyaa, Mishrafa fi Manajer meeshaalee guruddaan haleelaa turte.


text:
Qilleensii addunyaa tanaa waan bara (Industrial Revolution), bara industrtiin,alubuuda baasuun,qonnii,geejjibii biyya hedduun akka malee guggatee asitti harka 30 caalaan hammaatee jijjiirame.Qilleensii jijjiiramuu jechuun ammoo, laftii guddoo oowwuu,gama tokkoon qabbanaahuu fa. Jijjiiramii kun dhiba dabalee waan hedduu gadi dhufa.
Qillensa waan hedduutti oowwisa;aaraa hamaa makiinaa,warshaa keessaa bahu.Gaazii fi zaytii,albuudaa fi waan akka akkaa barbaada jecha baddaa gurraattii ciranii biyyee diimtuutti baasuu fi waan hedduulleen akkanuma qilleensa jijjiirti.Addunyaalleen mala rakkoo tanaan dhaaban mariitti jirti.Ilmaan namaa jiraachuuf oksijiinii xuuxanii kaarboondaayoksaayidii baasan,mukii ammoo kaarboondaayoksaayidii kana xuuxee oksijiinii lafatti gadi lakkisa.Haarii gurraachii waan gubanii fi lafa gubbattee keessaa bahu ammoo, oksijiinii kana diqqeessee lafa oowwisa.
Woma taateefuu mariin addunyaa 17eessoon Durba,Afrikaa Kibbaatti teettelleen, haga rakkoon qilleensa jijjiiramaa deemuu tun harkaa nama baatee balaan haga hinqamne ilmaan namaatii fi waan lafa irra jiraattuu hin dhumnetti maan goonaa jechaa mari’atan.Qilleensa hammaate diqqeessuuf faabrikaa ykn warshaa aaraa hamaa baasu cufuutti dhufa.Biyyitii jireennii isii tanatti hirkatu akka tun taatu hin feetu,dubbii tanatti nama dhibuutti jira.
Warra marii Durban dhaqe keessaa tokko Dr.Girmaa Baalchaati,itti gaafatamaa Fooremii Jijjiirama Qilleensa Itoophiyaati
“Korii kun waan baayyee irratti walii gale…wantii qilleensa jijjiiraa aaraa warashaa faa keessaa bahu ,warshaan cufamuun namatti hujii dhaba…namii hujii dhabuu moo…lubbuu namaatti caala?”
Korii Durban kun akkuma taateefuu waan haga marii akkanaa addunyaatti jalqabanii irratti walii galee hin beenne walii galee gargar gale.
Mee waan Dr.,Girmaan nutti hime MP3 tana irraa nuu caqasaa.


text:
Time is creating tension and confusion. Almost twenty six years ago the strongest army in sub-Sahara Africa (except South Africa), the Darg suddenly collapsed. Soldiers started running away from battle fronts carrying their guns as if they were simple canes. Darg was an oppressive, hated authoritarian government. Most peoples felt any devil was better than it and were ready to accept any change to come. They were armed groups that created formidable coalition that were chasing the soldiers. Those got positive contribution from the strongest country in the world, the US. Major participants were Tigreans including those of Eritrea, Amaaraa and Oromo. Except for OLF and other three Oromo organizations which were independent, there were one Amaaraa and one Oromo surrogates (PDOs) under TPLF. A transitional government (TG) was formed and the power vacuum was filled. Eritrea did not join the government though it had military presence for a long time even after collapse of TG. The new group (TPLF/EPRDF) turned absolutely dictatorial within two years. The transitional arrangement broke down. One group asserted itself as the sole ruler of empire Ethiopia. That was logical for the empire belongs to Habashaa. Participation of colonial people on equal level with the colonizer before formal decolonization is unusual and unprecedented.
For quarter of a century Wayyaanee came imposing its will over all peoples, conducting fake elections every five years. All governments West and East took advantage of the free market policy it declared and tried to get slice of the pie for their business people. No one of them seriously thought of the human rights violation going under their eyes. They maintained warm relations all these years. Their excuse was keeping contact will help shaping it for the better. But for how long could the oppressed wait for them to shape it for the better? Wayyaanee might have performed well in fulfilling their assignments. But for the people it was supposed to serve, it went from worse to worst. Now it has reached a level where it could no more be tolerated by all peoples of the empire. In particular the over thirty million Oromo people had reached braking point. In absence of formidable political organization popular peaceful resistance spearheaded by students went on continuously starting November 2015. And so far no excessive force is able to stop it.
Students and local people marched crossing their hands on their forehead showing their being unarmed and peaceful. The dictatorial TPLF/EPRDF took that as insubordination and used lethal force to suppress. Hundreds from age 8 to 80 are reported dead. Local police, federal police and special force referred to as “Agaazii” are collaborating in the massacre. The killing is not limited to demonstrators alone but also included hunting students and activists from homes and hideouts. Rapes are also widely reported. They had no democratic tradition and that is why democratic approach of the Oromo is taken by them as offensive. Under this circumstance to expect cooling down of the situation is difficult. The killers have blood on their hands and the victim’s relatives have traditional demand for vendetta. Therefore protests cannot stop throughout Oromiyaa unless their deaths are avenged or Wayyaanee comes out on its knees with stone block on its back like Minilik did before Yohaanis. Dislocations, killings, disappearances and imprisonment are daily taking place in the Southern nationality areas as well. Though not as intensive as in the colonies, low level fighting are being reported in Amaaraa region. In particular the situation in Wolqayit Xagadee is being reported as tragic and tense.
Ethiopia is one of the poorest countries of the world. People’s resistance everywhere is certainly costing it too much. Unless augmented by foreign aid it cannot sustain carrying out the repression with internal revenue alone. Famine aid will certainly be diverted to it. Famine has come back to take it’s tall and no government has ever survived it. It revealed the corrupted life of rulers and their incompetence to handle such a known cycle of calamity. Therefore this government too has no chance of survival and is going to crumble under its own weight by its own folly. Despite its admission of guilt those who have vested interest may have soft heart for it. Only if they lose all hopes may they think for its replacement. However no measure could be a solution that does not take into consideration, Oromo force struggling inside the country for their rights to bring about change to the empire. There are also many Organizations in the diaspora who are now coming forward to be considered. National and multinational coalitions are being formed expecting as usual.
There are Oromo political organizations who are calling for a united front. So far several factors had kept activists apart but assuming the present national upheaval is enough to really change their minds the call will positively be entertained. There are two types of organizations claiming Oromo names. One is those advocating for independence of Oromiyaa. The other stands for democratic Ethiopia. The hardest task is to reconcile such antagonistic outlook unless all together say, “I am Oromo first”. If not all have to agree to put aside their organizational programs and agree to stand together and help the home front in a task within in their capacity, diplomacy. Without harmony with home based movement diaspora organizations become irrelevant. For the last twenty five year they did not make any trustworthy move towards the liberation of their country. Rather they have been contributing to weakness of national and organizational unity. Now is the time to live all that behind and transcend their narcissistic behavior to listen to each other and together do what their country needs from them at this very moment.
Oromiyaa is no more that of yesteryears. Just like six hundred years ago Oromo have risen together to reclaim lost political, social and economic rights. It was a deluge of people that moved then and that is moving this time as well. What makes the present one different is its being a peaceful struggle. The arrogance of the enemy may force changing tactics of the struggle. That would mean more blood shade than the peaceful struggle entailed. So far the dying is on Oromo side only. To end it, Wayyaanee has to go and occupation of Oromiyaa has to end. To do that in a peaceful way listening to Oromo voice becomes imperative. With that some sort of transitional arrangement may be conceded not the kaayyoo. That eventually may allow peoples of the empire to freely deliberate on their destiny for the first time since the empire was imposed on them. The transition will be a process of enabling the peoples to talk for themselves. How Oromiyaa will be represented if there be a transitional period before people to people meeting can be arranged between home front and its diaspora representatives. Nobody is going to impose its will on the Oromo or other peoples. Peoples are the sole decision makers on their destiny with their freewill without fear or threat from any direction. To recognize the right of national self-determination could be painful for those blinded by their own misinformed past; but other than accepting it there is no other way. With their struggle Oromo had registered certain gains without losing those; they only add new gains over them.
For Oromo organizations in the diaspora to form an ad hoc front, coalition or alliance, whatever they call it may serve to present unified national voice to the world. The home front has to be accepted as the real representatives of the people because the Gadaa is theirs. Still hot blood is flowing, life is being lost and protestors are being tortured; it is under that circumstance that peaceful transition is going to be conducted, if at all it happens. For Oromo diaspora groups that had wounded each other’s feelings and generated hate on many levels, to sit together and discuss needs not liars but real politicians that could leave behind them all past biases, injuries, and egoistic behavior. Since there is high level mistrust all have to show good faith and sibling type approach in the exercise. Everything that comes to the table may require reflecting Oromo interest. All non-Oromo packages, if left at the door will help to strengthen the trust. Forward with genuine united Oromo political front!
Honor and glory for the fallen heroines and heroes; liberty, equality and freedom for the living and nagaa and araaraa for the Ayyaanaa of our forefathers!
Ibsaa Guutama
April 2016
Dhaabota Malbulchaa Oromoof Waamicha Adda tokkoon dhihaachuu
Yeroon naasuu fi joonjee uumaa jira. Gara wagga digdaamii jahaa ni taha kan waaraanii Sahaaraa gaditt Africa Kibbaa yoo hin taane gita hin qabne akka tasaa jorga’e. Loltuun qawwee akka uleett rarraafattee dirree dilii baqatte. Dargiin hacuucaa, jibbamaa fi of haangassa ture. Ummatooti garri caalan hamaan akkamiiyyuu dhufu isa irra ni wayya jedhanii jijjiirama dhufuu dandahu simachuuf qophii tuhan. Kan loltoota ari’aa turan murnoota hidhata cimaa qaban turan. Gumaacha tolaas biyya addunyaa keessaa aangoo olhaanaa qabu, FAT irraa argataniiru. Wayyabi qooda fudhatan Tigroota kan Eertraa dabalatee, Amaaraa fi Oromoo turan. ABO fi dhaabota Oromoo walaba turran sadii malee Maxxannee TPLF kan tahan dhaaboti Amaaraa tokko fi kan Oromoo tokko turan. Mootummaa Cehumsaa (MC) tokko uumamee konkaan aangoo guutame. Yoo dhumallee erga MC jigee waraanaan yeroo dheeraa naannaa tureyyuu Eertiraan MC keessatt qooda hin fudhanne. Waggaa lama keessatt murnichi haaraan (TPLF/EPRDF) abbaa hirree tahee lafa taahe. Sonni Cehumsaa ni cabe. Murni tokko akka bulchaa tokkicha empayera Itophiyaa tahe beeksise. Empayerichi kan Habashaa waan tahef sun akka ture. Ummati kolonii utuu ifaan koloniin hin diigamin koloneeffataan walqixxee taahuun waan sirrii hin fakkaanne fi kan tahee hin beeknes.
Afracha jaarraaf Wayyaaneen kennata sobaan fedha saa ummatoota irratt fe’aa dhufe. Mootummooti Dhihaa fi Bahaa imaammata gabaa walabaa labse anjjeffatanii maxinicha keessaa qunxuraa daldaloota saaniif argamsiisuu yaalanii jiru. Roorroo mirga ilmoo namaa irra funyaan saanii jalatt raawwataa jiru garuu sirinyaan isaan keessaa kan laale hin jiru. Baroota kana hundaa hariiroo dansa waliin qabaataa bahan. Sababi dhiheessan qunnamtii qabaachuun dhiibbaa wayyeessaa irratt gochuuf ni tolaa dha. Garuu isaan ni wayyeessuun jedhanii cuqurfamooti hagam eeguu qabu? Wayyaaneen ramaddi itt kennan dansaan bakkaan gahe taha. Garuu ummatoota tajaajiluu qabuuf hamaa hamaa caaluu tahaa dhufe. Amma garuu sadarkaa ummatooti empayerichaa obsaan darbuu hin dandeenye irra gaheera. Keessaa, ummati kumkuma soddomaa ol tahan, Oromoon tuqaa itt cabamu irra gahaniiru. Sadaasa 2015 jalqabee sochiin ummataa barattootaan durfamu itt fufama jira. Hamma yoonaa humni hammaa bahaan dhaabuunii hin dandeenye.
Akka naga qabeessa tahan agarsiisuuf barattootii fi ummanni harka duwwaa walirra qaxxamursanii dhiichanii. Abbaan hirree TPLF/EPRDF sana akka tuffiitt fudhatee gadi qabuuf meeshaa qoomutt dhimma bahee. Waggaa saddeetii hanga saddtamaatt dhibbootaan lakawamn du’uutu gabaafame. Polisii naannaa, kan federaalaa fi humnni adddaa “Agaazii jedhamantu ajjeechaa irratt qooda fudhate. Polissin naannaa seexan saanii ajjechaa daa’imman nagaa hin fudhanne akka qawwee saanii miltolee ofiitt gargalchanis himameera. Ajeechaan hirira irratt qofa hin turree, manaa fi baakka da’atanittis ni dabalataa. Gudeedammis ballinaan himama. Dudhaa demokraatummaa waan hin qabneef demokraatummaan dhihaachuun hamaatt fudhatame. Haala kana jalatt dubbiin ni qabanaawaan kan fakkaatu mitii. Kan ajjeese dhiiga harka irraa qaba, gaga’amtooti dudhaa gumaa firaa baasuu qabu. Kanaaf du’aaf haaloon utuu hin bahin yk Wayyaaneen akka Minilik Yohannis duratt godhe, dhagaa baatee jilbaan daa’imee utuu araaraa hin gaafatin diddaan hin dhaabbatu. Buqqa’uun, ajjeechaa fi butamanii baduun, hidhamuun sabaawota Kibbaa irratt raawwatama jira. Yoo hamma kolonoota keessaa rifachiisaa hin tahinuu lolli sadarkaa gadii fi diddaan biyya Amaaraa keessas akka jiru ni himama. Keessaayyuu haalli Walqaayiti keessa jiru akka bala’amaa fi rifachiisaa tahe gabaafamaa jira.
Itophiyaan addunyaa keessaa biyya hiyyeettii tokko. Diddaan ummataa bakka hallee akka baasii guddaa gaafatu hin mamamuu. Yoo gargaarsi alaa dabalamuufii baate galiin keessaa qofti hin dandahu. Gargaarsi beelaa achi darba jechuu dha. Jeejeen kan fudhatu fudhachuuf deebi’ee dhufeeraa; isa irraa mootummaan baraaramee hin beeku. Malamaltummaa daangaa hin qabnee, nageenya ummmataaf dhimma dhabuun dandeett dhabisa bulchotaa saaxile. Kanaaf mootummaan kun irraa hafuuf carraa waan hin qabneef balleessaama ofiin ulfina ofii jalatt kufee jiga. Kanneen fedha qaban yoo dandahame utubuunii yaalu taha yk yeroo inni gahu akkuma barame konka dhalatu guutuuf qophaawu taha. Namooti mirga ofiif lolatan jiru; kan jijjiirammi jedhame akka dhufu dhiibaa jiran isaan waan tahaniif tarkaanfiin sana hin shalagne fiixaan hin bahu. Badii keessas hedamuuf kanneen fulduratt bahan jiru. Yeroo mootummaan kufu hidhata uumamuun baramef kanneen tumsa sabaawaa fi sabhedduu uummataanis jiru. Kan nama dhibu, sochii biyyaa baraa hedduuf gatanii amma qabsaawota achii hoossuu yaaluu dha. Sun waan fedhe tahuu, amma maal haa godhamuu?
Dhaaaboti malbulchaa, Oromoo adda tokkummatt wamicha godhan jiru. Hanga yoonaa taasisi hedduun qabsaawota gargar qabanii turanii; garuu sochiin biyyaa ka’e dhugaatt yaada jijjirsisee jira jennee yoo fudhanne waamichichi tolaatt ilaalamuu dandaha. Maqaa Oromoo kan dhahatan dhaabota gosa lamatu jira. Tokko kan walabummaa Oromiyaaf dubbatan. Kaan kan Itophiyaa demokraatessuuf tattaafatan. Ilaaalcha wal fincilan akkasii yoo hundi waliin “An dura Oromoo dha” jedhan malee walitt araarsuun rakkisaa dha. Sun tahuu baannaan hundi sagantaa ofii duubatt dhiisanii waliin dhabbachuun waan dandeettii saanii keessa jiru, deplomaasiin adda biyya keessaa gargaaruu walii galuu qabu. Kan biyya keessaan atoommi yoo hin jirre barbaachisummaan dhaabota Badii hin mullatu. Wagootii digdamii shanan darbaniif sochi amansiisaan gara bilisummaa biyya saaniitt fudhatan hin jiru. Caalaattuu tokkommaa sabaa fi dhaabaa dadhabsiisuu irratt gumaachaniiru. Amma sana hunda of duubatt dhiisanii miira ofittummaa irra darbuun, gurra walii kennanii,waan biyyi saanii battala kana irraa barbaaddu gochuu dha.
Oromiyaan isaa eengaddaa miti. Akkuma waggaa dhibba jahaan duraa ummati wal qabatee mirga malbulchaa, diinagdee fi hawaasomaa badde deeffachuuf ka’e. Yeros galaana ummataatu sosso’e, hardhas sanumaa. Kan isa baranaa adda godhu qabsoo hidhannoo tahuu saatii. Ofirrumaan diinaa tooftan qabsoo akka jijjiiramu tolchuu dandaha. Hanga ammaa duuti gara Oromoo qofaa. Dhaabuuf Wayyaaneen deemuu fi qabamuun Oromiyaa raawwachuu feesisaa. Karaa nagaan sana gochuuf sagalee Oromoo dhageeffachuun dirqii taha. Sanaan sonni cehumsaa wayii kaayyoo hin tuqne fudhatamuu dandaha taha. Kun ummatooti ollaa tahan erga empayerri irratt jigee hiree saanii irratt yeroo jalqabaaf mari’achuutt geessuu dandaha. Cehumsichi yaa’a ummatooti ofii dubbachuu dandahuuttt geessu tahuu dandaha. Yoo yeroon cehumsaa walgahii ummatootaa dura ni jiraataa tahe akka Oromiyaan itt iddoosamtu adda biyya keessaa fi iddosota saa Badii keessaa aliin soneessuun ni dandahama. Ummata Oromoo haa tahuu ummatoota biraa irratt eenyuu fedha saa fe’uu yaaluu hin qabu. Ummatooti dhimma ofii irratt fedha bilisaan utuu soda fi dorsisi gara kamiinuu hin jiraatin murteeffachuun mirga dhuunfaa saaniiti. Mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu beekuun kanneen seenaa sobaa ofii darbeen jaamaniif laala qabeessa ta’uu dandaha; garuu dandahuu malee filmaati biraa hin jiru. Oromoon qabsoo saaniitiin bu’aa hanga tokko galmeeffatanii jiru, sanneen utuu hin gatin bu’aa haaraa qofa irratt dabalatu.
Dhaabota Oromoo Badii keessa jiraniif addi yeroo, hidhata haa jedhanii tumsa, sagalee baqataa walitt dhiheessuuf ni gargaara. Yeroon saa yoo gahu dhaabota biyya jiran waliin hojjechuuf gaafachuun ni mala. Fudhatamuus dhiisuus ni dandahuu, keessaayyuu kanneen diddaa guddicha gaggessaa jiraniin. Eegalumaa, jarri warra Gadaa waan tahaniif akka iddoosota kallattii ummataatt fudhatamuu qabu. Ammayyuu dhiigi o’aan lola’aa, lubbuun badaa, kan didan guraaramaa; warri manca’aa jiruu, cehumsi nagaa yoo jiraachuuf taaha tahe kan itt geessan sanneenii. Murnooti Oromoo Badii kan qalbii walii madeessanii jibba sadarkaa hundatt maddisiisan waliin tahanii mari’achuun, malbulcheessota sobaa utuu hin tahin isaan dhugaa, waan darbe, ciigoo, miidhama fi miira ofiffummaa of duubatt dhiisan gaafata. Shakalichi walamantee dhabisi guddaan isaan gidduu waan jiruuf qulqullummaa garaa fi akka obbolaatt walitt dhufuu dandahuu fedha. Kan diriira irratt dhihatu hundi akka fedha Oromoo calaqisu gaafata taha. Xaxaan Oromoomitii hundi yoo balbala irratt hafe walamanticha cimsuu dandaha. Tokkummaa adda malbulcha Oromoo dhugaa waliin fulduratt!!!
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; bilisummaa, walqixxummaa fi balchummaan kan lubbuun jiraniif; nagaa fi araarri sabichaa fi Ayyaana abbooliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Ebla 2016


text:
Mootummaan Ihaadeg rakkoo dimookiraasii biyyattii keessaa karaa nagaa furuun karaa itti danda’amu marii biyyoolessaaf balbala banuu irra mormitootatti maqaa shororkeessummaa moggaasee hidhuu, doorsisuu fi gidirsuun qabsoo karaa nagaa boodatti deebisuu hin danda’u, jechuudhaan gamtaan paartiilee mormitootaa Medrek ibsa baasee jira.
Barreessaan ol’aanaan paartichaa, Obbo Gabruu Gabre-mariyaam akka jedhanitti, hoogganoonni, miseensonnii fi deggertoonni gamtaa isaanii, keessumaa Oromiyaa fi Tigiraay keessatti hedduun hidhamanii jiran. Oromiyaa keessatti karoora magaalaa Finfinnee dantaa Oromiyaa dhabsiisa, jedhan mormuudhaan barattoota hiriira nagaa bahan irratti tarkaanfii ajjeechaa fi hidhaa fudhatamee ala gaazzexeessota mootummaa dhugaa jiru gabaasuu yaalan irratti tarkaanfiin fudhatamuu isaa illee dubbatu, Obbo Gabruun. Gaaffii fi deebii guutuu dhaggeeffadhaa. Marsariitiin keenya kan irraa nu dhaggeeffachuu dandeessan.


text:
Hogganaan paartii mormituu fi Kaadhimamaan filannoo Pirezedantummaa Keeniyaa Raaylaa Oodiigaa filannoo preezdaantummaa biyyattii keessaa ba’uuf akka murteessan beeksisan. . Boordiin Filannoo Biyyaatti yeroo argatee jijjirama adda adda hojiirra oolchun filannoo haqa qabeessa akka filachiisuuf kaadhamummaa Filaannoo Pirezedantummaa biyyaatti keessa akka bahan himaniiru. Filannoo Pirezedantummaa kanan dura tasifameen Pirezedaant Uhuuruu Keenyattaa injifachuusaanii Komishiniin Filannoo Biyyaatti beeksisuun ni yaadatama. Yaa ta’u malee, ...Read More »
Deeggarsi Lammiilee Oromoo Naannoo Sumaaleerra Buqqa’aniif Taasifamu Itti Fufeera.
Sababa Walitti bu’iinsa daangaa Oromiyaa fi naannoo Sumaalee wajjiin walqabatee lammiileen Oromoo kuma hedduu naannoo Sumaalee jiraata turan qe’ee fi qabeenya isaniirra buqqa’aniiru. Lammiileen kunniin qabeenya waggoota hedduu horatanii fi mana o’aa maatii isaanii wajjiin jiraacha turan keessaa badii tokko malee hidhatootaa naannoo sumaaleen akka buqqa’an hin beekamaa. Lammiileen Oromoo biyyaa keessaa fi biyyoota alaa jiraatan yemmoo lammiwan isaanii naannoo ...Read More »
Ayyaana Irreechaa Malkaa Ateete haala gaariin kabajuf Qophiin Haalduree Xumurameera.
Ayyaanni Irreecha Malkaa Ateetee ayyaana Irreecha ummanni Oromoo baay’inaan bakka tokkootti walitti dhufee kabaju keessa Irreecha hora Arsadii magaala Bishooftuutti kabajamutti aanee kan kabajamuu dha. Ayyaanni Irreechaa Malkaa Ateetee kun naannoo magaala Burraayyuutti Fulbaana 28 bara 2010 gaafa dilbataa akka Irreeffatamu himameera. Ayyaaniichi akkaata aadaa Oromoo mul’isuu fi haala miidhaagadhan nagaa kabajamee akka xumuramuuf Abbootin Gadaa, jaarsooliin Biyyaa fi Bulchiinsi ...Read More »
Daldaltoonni Jimaa ykn caatii Baha Oromiyaa miidhaa hidhatoonii naannoo Sumaalee daldalatoota Jimaa Oromiyaa irran gahan mormun torbee tokkoof daldala Jimaa dhaabuuf akka murtesan himamera.
Weerara hidhatoonii naannoo Sumaalee gandoota daangaa Oromiyaa irratti gootee wajjiin walqabatee daldali jimaa rakkoo keessa akka jiru waan ibsamee yoo ta’u, Daldaltooni Oromoo daldala Jimaaf magaala Jigjigaa fi magaloota naanniichaa biroo keessa turan baay’een isaanii wayita waldhabdeen daangaa kun sadarkaa olaanaarra gahe ture ajjeeffamuu isaanii gabasameera. Daldaltooni Oromoo baay’een biyyii nagaa jechun jimaa daldaluuf gara magaloota naannoo Sumaalee adda addaa ...Read More »
Naannoo Oromiyaa Sirna Bulchiinsa Dargii deebisuuf yaalaa jira jechun Mootummaan Naannoo Sumaalee himate.
Bulchiinsi Mootummaa naannoo Sumaalee haala yeroo iirratti waltajii marii jaarsoolii biyyaa wajjiin magaala Jigjigaatti gaggeessen, mootummaa naannoo Oromiyaa daangaa babal’ifachuuf jecha weerara akka labse beeksiseera Sirni Federaliziimii Itoophiyaa Afaan irratti hunda’ee balaaf akka saaxilame mootummaan naannoo Sumaalee waltajjii marii jaarsoolii biyyaa booda ibsa baaseen himeera. Walitti bu’iinsi daangaa Oromiyaa fi naannoo Sumaalee mootummaan federaalaa waan gidduu seeneef tasgaba’ee jedhamuus haali ...Read More »
Barattoonni fi Barsisoonni Oromoo Yuunivarsitii Jigjigaa miidhaan sabaarratti xiyyeeffate irratti raawwatamuu akka danda’u himan.
Barattoonni Oromoo Yuunivarsitii Jigjigaatti ramadamanii barnoota isaanii hordofaa turanii fi haaraa ramadan walitti bu’iinsa duulaa qondaaltonii mootummaan naannoo Sumaalee oromoo irrati bananiin walqabatee balaaf saaxilamuu akka danda’an beeksisaan. Ministeerri Barnootaa fi Mootummaan naannoo Oromiyaa haala qabatamaa yeroo amma lammiilee Oromoo naannoo Sumaalee keessa jiraatan irratti raawwatamu xiyyeeffannoo keessa galchuun furmaata akka barbaadaniif gaafataniiru. Hidhattoonii mootummaa nannoo sumaalee waraqaa eenyummaa isaanii ...Read More »
Mootummaan Itoophiyaa fi Sudaan Maallaqaa biyyaa isaaniitti fayyadamuun wajjiin Daldaluf waliigalan
Itoophiyaa fi Sudaan maallaqa biyyaa isaaniitti fayyadamuun walitti dhufeenya daldalaa qaban itti fufisisuuf walii galaniiru. Waliigalteen daldala maallaqa biyyaa ofiitti fayyadamu kun waggoota 3f akka turu himameera. Waliigalteen Maallaqa biyya ofiitti fayyadamuu kana biyyoonni Ollaa hanqina sharafa biyyaa alaa qabanii fi ilaalcha Siyaasan walfakkatan akka wajjiin mallatteessan ogessoonni Diinagdee dubbataniiru Mootummaan Itoophiyaa rakkoo sharafa alaa qabu itti fufinsaan kan furuuf ...Read More »
Obboo Andargaachoo Tsiggee mana hidhaatii akka gadi dhiifamaniif Mootummaan Biriteen dhiibaa gochu akka qabu gaafatame
Obboo Andargaachoo Tsigee mana hidhaatii akka gadi dhiifamaniif mootummaan Biriteen dhiibaa gochuu akka qabu Waldaleen Abukatootaa biyyaatti lama gaafatan Waldaaleen Abukatootaa kunniin Obboo Andargaachoo Tsiggee mana hidhaa waayyaannee keessaa akka gadi dhiifamanii gaafachun Ministeera Dhimma Alaa Biriteeniif xalayaa bareessuu isaanii Zaa Gaardiyaan gabaaseera. Obboo AndargaachooTsiggee hatattamaan mana hidhaatii akka gadi dhiigfamaniif mootummaan xiyyeeffannaan adda kenneef hojjachuu akka qabu Pirezedantiin Hawaasa ...Read More »
Abbootiin Qabeenyaa Konkolattoota Shukkaraa fe’aanii Daangaa Itoophiyaa fi Keeniyaa irra dhaabbatanii jiran rakkoof saaxilamne jedhan
Mootummaan Itooophiyaa Shukkara Kuntaala kuma heddu yeroo jalqabaaf gara Keeniyaatti akka erge odeessa turuun kan yaadatamudha. Konkolattoonni 100 ol shukkaraa kuntaala kuma heddu warshaa Shukkaraa Wanjii irra fe’uun gara Keeniyaatti imala jalqaban bakka yaadan magaala Naayroobii osoo hin geenye daangaa biyyoota lamaniirra ji’oota lamaa oliif dhabbachuuf dirqamaniiru Konkolattoonni 110 ol tokkon tokkoon isaanii shukkaara kuntaala dhibba Afur fe’an rakkoo mootummaa ...Read More »
Ayyaana Irreecha Dilbaata dhufu kabajamuu irratti Tikoonni Mootummaa, poolisiin federaalaa fi raayyan ittisaa Biyyaa akka hirmaatan Komishiniin Pooliisii Federaalaa Beeksise.
Ayyaana Irreechaa dilbaata dhufu kabajamu irratti toikoonni mootummaa, Miseensoonni Pooliisii Federaalaa fi Rayyaa Ittisa biyyaa akka hirmaatu Komishiniin Pooliisiin Federaalaa Ibsa beeksisuun Faallaa waliigaltee gumii Abbooti Gadaa Oromoo akka ta’e beekameera. Gumiin Abbooti Gadaa Oromoo ibsa baaseen, sirna kabaja Ayyaana Irreecha bara kana irratti humni meeshaa waraanaa hidhate kamuu akka hin argamne mootummaa naannoo Oromiyaa wajjiin waliigaltee irra gahamu beeksisee ...Read More »


text:
Godina Lixa Shaggar Aanaa Meettaa Roobii keessatti holola mootummaan Wayyaanee maqaa filannoo dharaatiin afarsuun walqabatee fincilli ummataa Magaalota akka Gooroo, Eelaa, Minaaree, Laga Roobii, Shinoo fi gandoota baadiyyaa kanneen akka Suubbaa Gaajoo, Dhalataa, Qaxqaxoo, Kuyyuu Gicii cimee Kan itti fufe tahuun ibsameera.
Addaatti immoo Uummatni Oromoo Meettaa Roobii ganda ‘’Kuyyuu Gicii’’ jedhamtuu ganda gootichi Oromoo Jaal Laggasaa Wagii itti dhalatee yoo taatu yeroo amma kana FDG finiinsuun qamni mootummaa Wayyaanee sadarkaa Aanaa irraa hanga Sadarkaa Federaalaatti jiru kamuu akka nutti hin seennee jechuun of irraa kan ittisan ta’uun ibsame jira. Yeroo Ammaa kanatti Gadindi dhalootaa Gooticha Oromoo Laggasaa Wagii qama bulchiinsa Aanaa illee of irraa ittisuun, diina dura dhaabbatan milishootni gandaa illee gara uummataa hiriiruun qaamni mootummaa kamuu hidhatees, ergama addaas qabaatee akka ganda Kuyyuu Giciitti hin seenne dhorkatan, hanga bilisummaan keenya gonfanutti halagaaf garboomnee hin bulluu jechuun uummatni murtoo fudhachaa jira.
Akka Waliigala guutummaa AANAA MEETTAA ROOBIItti Ummatni sagalee keenya diinaaf hin laatnu jechuun,filmaata sobaa keessatti hirmaachuun fafa jechuun uummatni karaan keenyaa tookichaa kanaan booda falmannee falmachiisuuf murtii fudhannee jirra jechuun FDG jabeessuun kan itti fufan yoo ta’uu , Caamsaa 26/2015 gandoota baadiyyaa keessatti korojoon filannoo wayyaanee utuu gara Aanaa Geessuuf adeemanii uummatni itti iyyuun koree boordii irraa fudhachuun ibiddaan barbadeessuun gabaafame, Waraanni wayyaanee uummata sodaachisuuf sagalee dhukaasaa meeshaa gurguddaa dhageesisaa jiraachuun ibsame jira.
Mootummaan Wayyaanee ummata Oromoo shororkeessee jiraachuu akkuma bare sababa kanaan walqabatee guyyaa har’aa dargaggoo Taaddasaa Shifarraa magaalaa Gooroo keessatti loltoota mootummaa wayyaatiin rukutamee Hospitaala Phaawuloos Finfinnee galuun dhagahame. Haaluma walfakkatuun dargaggootni Oromoo fi qonnaan bultootni lakkoofsaan 40 ol tahan yeroo ammaa naannuma kanaa mana hidhaatti darbamanii dararamaa jiraachuunis barame. Uummatni Oromoo AANAA MEETTAA ROOBII Waan manaa baaneef mana argannutti manatti hin deebinu, Kan manaa baaneef Bilisummaa fiduufi malee rasaasa diinaan reebamnee galuu miti jechuun Ibsa ijjannoo baafatan ummatni naannichaas. Qabsoon daran finiinee itti fufee jira.


text:
Caamsaa 25,2016 /Qellem wallaggaa aanaa Gidaamitti kaleessa irraa kaasee Qeerroon waraqaa garagaraa maxxanseen akkasuma raabsee fi kaabinootaa fi milishoota kanneen mootummaa wayyaanee jala fiiganii uummata miidhan irrattsi yeroodhaa yerootti tarkaanfiin waan fudhatamaa tureef dabalata ta’ee kaleessa irraa kaasee dhaadannon garagaraa magaalichatti barruudhaan bittimfameen har’a waraanni Wayyaanee aanaale hedduu keessa buufatuun uummataa fi Qeerrooo ona Gidaamii doorsisaa fi shororka uumaa ooleera.
Namootni hedduunis deggeraa ABO fi Qeerroo jechuun qabamanii jiru. Guyyaa har’aa aanaan Gidaamii fi naannoon ishee waraana humna agaazii jedhamuun weerarameetu jira. Qeerroon dhaadannoo isaa ammallee kan itti fufee dhageesisaa jiru
– WAYYAANEEN GALUU GEESSETTI KA’I HIN KAANA YAA OROMOO
– OROMIYAAN NI BILISOOMTI
– GIBIRA HIN KAFFALINAA
– MOOTUMMAA WAYYAANEE HIN GABBARINAA
– EENYU ISHEEN DAANGAA OROMOO LIXXU IRRA EJJETTEE MORMA ISHEE HIN
KUTTU
Jechuun dhaadannoo osoo mana barumsaa irraa galaa jiranii barattootni dhaadanno kana fakkaatu dhageesisaa oolaniru. Barruuwwwan waraaqsas Qeeyroodhan bittimsamaa jiraatuuun Qeeyroon har’a ona Gidaamii irra gabaasee jira.


text:
Koroonaavaayiras: Afrikaatti sababoota shan Covid-19 lubbuu namoota hedduu akka hin galaafanne gumaachan
Biyyootni Afrikaa hedduun duula to’annoo koronaavaayirasii milkaa’aa labsuurratti hojii isaan galateeffachisu dalaganiiru.
Biyyoonni kun garuu weerara vaayirasichaan sirna eegumsa fayyaa salphumatti hubamuu danda’u qabu.
Ta’uus, ardiin Afrikaa namoota biliyoona tokko caalan qabdu keessaa namoota miliyoona 1.5 ta’anitu vaayirasichaan qabame, ragaan Yunvarsiitii Joon Hoopkins akka agarsiisutti.
Lakkoofsi namoota vaayirasichaan qabamanii kun kan ardilee Awurooppaa, Eeshiyaa fi Ameerikaa gadi. Sirumayyuu lakkoofsi namoota haaraa qabamaniis hir’ataa jira.
Lakkoofsi namoota Afrikaatti sababa kanaan du’aniis 37,000 - ardiiwwan Ameerikaa Kaabaa fi KIbbaatti garuu lubbuu namoota 580,000, Awurooppaatti 230,000 fi Eeshiyaattimmoo lubbuu namoota 205,000 tu darbe.
Kanaafuu hammi namoota du’anii kan sadarkaa addunyaatti jiru caala xiqqaa ta’uu reeshoon hamma namoota du’anii bahe kan mul’isu.
Qorannoo ragaarratti hundaa’uun miidhaa Covid-19’n ardichaarratti qaqqabsiise qoratameera.
Miidhaan uummata Afrikaarratti qaqqabe kan ardiilee biroo caalaa akka salphatu agarsiise.
Hammii namoota qoratamanii xiqqaachuun garuu tarkaanfii to’annoo vaayirasichaarratti kenname jeeqaa jira.
Sababoonni gurguddoon shan Afrikaatti lakkoofsi namoota du’anii akka xiqqaatu taasisan tarreeffamaniiru. Maali fa’ii isaan?
1. Tarkaanfii saffisaan fudhatame
Namni jalqaba vaayirasichaan qabame biyya Masrii keessatti Onkoloolessa jalqaba bara 2020tti ture.
Yeroo sanatti vaayirasiin haaraan ardicha seene sirna fayyaa ardichaa muddama keessa buusa yookaan laamshessa jedhamee sodaatama ture.
Kanaafuu mootummoonni biyyoota ardichaa tarkaanfii tamsa’ina vaayirasichaa xiqqeessu hordofuu jalqaban.
Namoonni akka harka wal hin fuune, harka akka dhiqatan, maaskii akka haguuggatanii fi waliirraa hiiqan saffisaan hojiitti hiikuun jalqabame.
Fakkeenyaaf, Lesuutuun otoo namni tokkollee hin qabamiin labsii yeroo muddamaa labsitee, manneen barnootaas cufte.
Biyyoonni Afrikaa kibbaa biroos guyyoota 10 hin caalle keessatti tarkaanfiilee sochii namootaa daangessan labsan.
Lesutoon uggara sochii labsite battaluma kaafte guyyaa tokko booda, namni biyyatti keessatti vaayirasichaan qabame yeroo jalqabaaf argameera.
Uummata miliyoona lama kan qabdu yoo ta’u, namoota 1,700 vaayirasichaan qabaman keessaa 40 qofatu obba’e.
2. Tumsa hawaasaa
Biyyoota 18 keessatti qorannoon qo’atame akka argasiisutti hawaasni harki 85 tarkaanfiin ofeeeggannoo akka fudhatamu deeggaran.
‘’Bitootessaa fi Caamsaa gidduutti biyyoota miseensota Gamtaa Afrikaa keessatti tarkaanfiin cimaan fudhatame to’annoo vaayirasichaaf bu’aa buuseera,'' jedha gabaasni dhimma kanarratti bahe.
Waxabajjii fi Adoolessaa keessammoo uggurri labsame laafuu eegallaan, ardichatti lakkoofsi namoota vaayirasichaan qabamanii dabaleera jedhe gabaasni dhimma kanarratti bahe kun.
Sana asitti gartokkee ardichaa keessatti lakkoofsi namoota vaayirasiin qabamanii fi du’anii hir’ateera.
Kan malees uggurri sochii hojiirra oole jiruu namoota hedduu miidhuun ibsameera.
Afrikaa Kibbaatti namoonni miliyoona 2.2 ji’a jaha keessatti hojii dhabaniiru.
Biyyoonni biroos dinagdeen isaanii miidhamnaan otoo lakkoofsi namoota qabamanii dabaluu arganii, uggura sochii laaffisuuf dirqamaniiru.
3. Dhaloota dargaggeessa hedduu, maanguddoo muraasa qabu
Afrikaan uummata qabdu keessaa harki caalu dargaggeessa, kunimmoo to’annoo vaayirasichaa keessatti ardicha fayyadeera.
Addunyaarritti baay’inaan namoota sababa vaayirasii kanaan lubbuu dhaban maanguddoota ganna 80 oliiti.
Dhaabbanni Fayyaa Aduunyaa (WHO) akka ibsetti, biyyoota Afrikaa gammoojjii Sahaaraan gadi jiran keessatti, namoota vaayirasichaan qabaman 91% kanneeen umriin isaanii ganna 60 gadiiti. Isaanii keessaa harki 80 mallattoon dhibichaallee irratti hin mul’atu.
Daarektarri dhaabbaticha kan damee Afrikaa Dr Matishisisoo Mohetii, uummata Afrikaa keessaa maanguddoonni 3% ta’uu himan - lakkoofsa xiqqaadha.
Ardileen biroo Afrikaa caalaa maanguddoota hedduu qabu.
Maanguddoonni Afrikaan qabdu harki caalu baadiyyaa jiru. Baadiyyaattimmoo namoonni walitti hin heddummatan yookaan walitti hin rukkatan.
4. Qilleensa baramaa mijataa qabaachuu
Qorattoonni yunvarsiitii Meerlaand Ameerikatti argamuu akka himanitti haalli jiidhinsaa, hoo’i fi qorri tamsa’ina vaayirasii Covid-19 wajjin hariiroo akka qabu mul’ise.
Magaalota addunyaa 50 keessatti tamsa’ina vaayirasichaa qorachuu kan ibse dursaan qorannichaa Mohaammad Sajadii, iddoo jiidhaa fi hoo’insi xiqqaatutti ‘’tamsa’innisaa ni dabala’’ jedhe.
‘’Kana jechuun garuu haalota biroo keessatti hin tamsa’u jechuu miti,’’ jedheera.
5. Sirna fayyaa hawaasaa gaarii qabaachuu
Koronaavaayirasiin wayita Dimokiraatik Rippaabilika Koongootti weerarri Iboolaa guddaan mudatetti gara ardichaatti dhufe ture.
Kanaafuu biyyoonni ollaa imaltoota daangaa qaxxaamuran yeruma tokkichatti Eboolaa fi Covid-19 sakatta’uutti ce’an.
Biyyoonni lixa Afrikaa bara 2013 -16 weerara Ibolaan rakkatan tarkaanfii to’annoo koronaavaayirasii ittisuuf itti fayyadamaniiru.
Tarkaaanfiiwwan kunis namoota qabaman addatti fo’uu fi kanneen tuttuqqaa wajjin qaban adda baasuu dabalata.
Afrikaa keessaatti uummata baay’ee qabaachuun kan dursitu Naayijeeriyaan, talaallii pooliyoof gartuun namootaa bobbaafte achumaan hubannoo weerara koronaavaayirasiirratti akka xiyyeeffatan ajajjeetti.
Afrikaatti bu’uraaleen dhaabbata fayyaa kutaalee addunyaa biroo caalaa kan hin guddane ta’us, sirni fayyaa hawaasaa jiraachuun tattaaffii to’aannoo vaayirasichaa cimsutti leellifameera.
- KALLATTIIN: Odeeffannoo kallattii - lakkoofsa Covid-19 addunyaarratti
- SALPHAATTI ADDA BAASUUF: Mallattoowwan koronaavaayirasii maal fa'i?
- KORONAAVAAYIRASII: Gaaffilee keessaniif deebii
- MAAL GOCHUUN QABA: Walirraa fagaachuufi adda of baasanii turuu
- WANTOOTA SAGAL: Waa'ee koronaavaayiras nuti hin beekne
- QUBA QABDUU?: Wal-qunnamtii saalaa fi Koronaavaayiras


text:
Lolli humnoota poolisoota addaa bulchinsa naannoo Soomaleetiin daangaa Oromiyaa cee’uun geggeeyfamaa jiru yeroo amma bifa qindoomina cimaa qabuun guyyaa jimaata hardhaa godinoota Harargee dhihaa fii bahaa keeysatti cimee itti fufee jira.
Lolli Godinaa Harargee Dhihaa magalaa Mi’eesso irratti baname kallattii sadihiin yo tahu isaaniis kurfaa Saawaa, Soddomaa fii bakka Buna jedhamtu tahuu odeessi garasii bahu mirkaneesseera.
Guyyaa hardhaa humni Poolisoota addaa naannoo Soomalee magaalaa Mi’eessoo seenuun lola ummata nagaya airratti bananiin lubbuu namoota 5 galaafatanii nama 8 madeessaniiru.
Lola kana irratti jiraattonni, poolisoota bulchinsa naannoo soomaalee 3 ajjeesuus ibsaniiru.
Loltoonni bulchinsa naannoo Soomaalee baayyina hedduu qaban magaalaa Mi’eessoo seenuun hawaasa nagayeenyaan jiraatu irratti dhukaasa banuun ummata shoorarkeeysaa jiraachuu jiraattonni himaniiru.
Oduu wal-fakkaatuun guyyaa kaleessaa godinaa harargee bahaa aanaa Gursum keeysatti Poolisoonni addaa kun duula qindaawe hawaasa nagayaa irratti banuun jiraattota 4 ajjeesuun gabaafameera. Sirni awwaalcha jiraattota arfan wareegamanii guyyaa hardhaa geggeeyfamee ooleera.
Godinaa haragee bahaa aanaa Cinaaksanittiis lola taasifameen lubbuun jiraataa tokkoo guyyaa hardhaa ajjeefamuun himameera.
Oduma wal-fakkaatuun Godinaa Baalee aanaa Madda Walaabuutti poolisoonni addaa bulchinsa naannoo Soomalee kun lola cimaa taasisaa jiraachuun gabaafameera.
Humnootni injifannoo Oromoon wareegama qaalii kaffaleen galmeessuu egale boodatti deebisuuf socho’aa jiran ummata Oromoo fi Oromiyaa nagaa dhabsiisuun Oromoo cabsuuf halkaniif guyyaa socho’aa jiru jechuun Obbo Addisuu Araggaa Itti gaafatamaan siyaasaa fii ijaarsa ummataa baadiyyaa dhaabbata Dimokraatummaa Ummata Oromoo ibsaniiru.
Torbee darbe irraa eegalee lola Godina Booranaa magaala Mooyalee fi aanaalee adda addaati banameen lubbuun lammiilee hedduu darbee jiraachuu fii hedduurras miidhaan qaamaa gahee jiraachuu Obboo Addisuun himaniiru.
Guyyaa har’a lola Godina Harargee Lixaa aanaa Mi’eessootti banameen misoonsotni Poolisii Oromiyaa 3, miseensi raayyaa ittisa biyyaa 1 fi namni siviiliin 1 walumaagalatti namootni 5 wareegamanii jiru jechuun Obbo Addisuun beeksisaniiru.
Obboo addisuun qaamota bu’aa siyaasaa fi diinagdee hinmalle argachuuf jecha dhiigni ummata keenyaa akka dhangala’u godhaa jiran irratti tarkaanfiin bulchiinsaa fi seeraa ciccimaan qaama dhimmi ilaallatuun fudhachuuf hojjetamaa jira jedhaniiru.


text:
Muummicha ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiy simachuuf jecha lammiiwwan Itiyoophiyaa kumaan laka’aman LA keessatti wal ga’anii jiran.
Wal ga’iin uummataa kun kan qindeeffame waajjira Qoonsilaa Itiyoophiyaa gamasitti argamuu fi jiraattota magaalaa LAn ture.
Miseensonni qindeessa koree kanaa marii afeerraa irbaataa irratti geggeessamu irratti akka nuti hin hirmaanne shirri xaxameera, namoonni waajjira qonsiilaatti dhiyaatan filatamanii akka ol seenan taasisameera, koree sana keessa ennaa turrettis dhiibbaan nu irratti raawwatameera jechuun komee dhiyeessaniiru.
Tikeetii ittiin ol seenan raabsuu irratti illee shirri hojjetameera jedhu. Uummatichi eessa dhaqee tikeetii ittiin seenu akka argatu illee yeroon itti hin himamne.
Miseensonni koree qindeessitootaa hiraarsa nu irra ga’e jedhan kanaaf itti gaafatamaan waajjira qonsilaa fi dura ta’aan koree Sanaa obbo Biraanee Kidaane Maariyaam rakkoo uumameef gadda itti dhaga’ame ibsanii maqaa waajjira isaaniin dhiifama gaafataniiru jedha Odu gabaasaan VOA Daani’el Argaw LA irraa.


text:
Keewwata – 15 Namni kamiyyuu mirga lammummaa argachuudhaa ni qaba. Namni kamiyyuu mirgi lammummaa isaa garmalee hin mulqamu; akkasumas mirga lamummaa isaa geeddaruus hin dhorkamu.
Month: December 2019
Mee nannoo isiin jiraatanitti, sirni gaa’illi ittin rawwatamuu maal fakkataa? Akkuma saba bal’aa qabnuu aadaan fudhafi heeruma Oromiyaa keessatti karaa adda addan akka raawwatamuu beekamaa dha. Mee har’a sirna gaa’ila nannoo tokkotti argee isiif qooda. Sirnichii kan jalqabu guyyaa gurbaan warra intalaatti jarsoolee sadii hanga torbaa ta’an ergachuun jalqaba. Garuu guyyaa jalqabaa jarsolee deeman gara … Continue reading Sirna Fudha fi Herumaa!
Abdii hin kutatan: Yoo kufaan ka’uu akka danda’an beeku.Waan gaarii fi cimina ofii isaannii kan irraa nama biraa arguu danda’u: Hir’ina isaani irratti osoo hintaane waan qabna irratti xiyyeeffatu.Hiriyoota gaarii ta’an nannoo isaanitti qabatu:Wa’ee dogoggora darbeef deddebi’anii yaadanii of-hin dhiphisan, garuu irraa baratu.Kufaati isaani dhoksuuf hin dhama’man, akka baruumsa argataniitti yaadu.Murtoo murteessuf ofdubaa hin garagalanYeroo … Continue reading AMALOOTA NAMOOTA MO’ATOO
Guyyaa tokko gondan sadii karaa deeman turan. Isaan waliin hasa’aa turan. Osoo dinni tokko nutti dhufee akkami mo’aana jedhanii yaada turan. Daqiiqa muraasa booda arba tokko argan. Gondaa kunnen yaada isaani irratti kennu jalqaban. Gondaan tokkoffaan akkas jedhe, Arba kana haa ajjeefnuu, nuti salphaatti ajjjesuu dandeenya jedhe. Gondaa inni lammaffaan immoo, millaa arba kanaa yaa … Continue reading Tapha
KEEWWATA – 14 Namoonni hundi, manneen murtiifi qaamolee seeraa fuulduratti walqixa ilaalamu. Namni kamiyyuu, himati yakkaa ykn civiilii yeroo isarratti murtaa’u, qaama abbaa seerummaa seeraan hundeeffame, aangoo kan qabuufi bilisa ta’e bira dhiyaatee murtii seeraa loogii hinqabneefi ifa ta’e argachuuf mirga qaba. Hawaasa demokraatawaaf barbaachisoo kan ta’an naamusa gaarii, nageenya ummataa, ykn tasgabbii biyyaalessaa eeguuf … Continue reading Mirga namota idil- Addunyaa/ united Nations/ irraa kanfudhatamee KEEWWATA 14
Safuun seera miti Safuu maal cabsituu Imaanaa abbootii Maalidhaaf dagattu Safuun iddoo qabdii Qomoo koo keessaatti Fudhatamaas qaba Waaqayyoon biratti Safuu maal cabsitaa Dhiiroo akkanatti Sabni koo Oromoon Safuu addaa qabaa Safuun oromoota Biyya kaminittuu Fudhatama qaba!!!


text:
Pirezidantiin Venezuweelaa tokkoon tokko dubartii biyya isaanii daa'imman ja'a godhachuu qabdi jedhan
Pirezidaantiin Venezuweelaa Nikoolas Maaduroo dubartoonni biyyasaanii ''biyyaaf jecha'' ijoollee ja'a godhadhaa jechuun waamicha taasisan.
Qophii karoora fayyaa dubartootaa biyyaaleessaa beeksisu kan TVtiin darbaa ture irratti Obbo Maanduroon dubartootaan ''dahaa, dahaa'' jechuun ajaja dabarsaniiru.
Biyyattiin ammoo hir'ina nyaataafi dhiheesii qorichaa cimaa irraan kan ka'ee rakkinni dinagdee mudateera.
Akka UNICEF jedhuttis, bara 2013 fi 2018 jidduutti daa'imman biyyattii %13 hir'inni nyaataa mudatee ture.
Morkiin cimaan motummaafi dhaabbilee mormitootaa biyyattiitti gaggeeffamus rakkina biyyattii hammeesseera.
Dureen dhaaba mormituu Ju'aan Gu'aadoo biyyoota 50 oliin akka hogganaa Venezuweelaa seera qabeessaatti ilaalama. Garuu Pirezidaanti Maadurroo, hogganaan paartii 'left-wing' biyyattiifi kan deeggarsa waraanaa Veenezuweelaa qabu kun aangoorra tureera.
''Obbo Maaduroon dubartoota qophicharratti argamaniin ''daa'imman dubaraafi dhiiraa xixiqqoo jaha waan deessaniif Waaqni isin haa heebbisu,'' jedheeniiru.
''Biyyaaf jechuun dubartoonni hundinuu ijoollee jaha haa godhatan,'' jechuun itti dabalanii kan kana jedhaniis Bitooteessa 8 sababeeffachuun 'torban dubartootaa qophaa'eerratti ture.
Haata'u malee, deeggartoonni hogganaa mormituu Obbo Gu'aadoo ammoo ariidhaan ergaa tiwitara irratti barreessan.
''Hospitaalonni hajjataa hin jiran. Talaalliin dhabameera. Dubartoonni sababii nyaata gahaa hin arganneef ykn hannan daa'imaa bituu waan hin dandeenyeef hosiisu hin dandeenye. Akkasumas, sababii waan itti jiraatan hin jirreef biyyattii godaansa dirqamaatu mudataa jira.
''Maadurroofi bulchiinsi isaa kana jedhan hundi rakkina xinsamuu qabu.''
Ofii Venezuweelaa keessatti haalli maatiif maal fakkaataa?
Lammii Venezuweelaa sadii keessaa lama maatiif nyaata argachuuf baayyee akka rakkatu qorannoon Sagantaa Nyaata Addunyaa UN ni mul'isa.
Sababii rakkina dinagdee biyyatti mudateen wal qabatees lakkoofsi daa'imman daandiirratti gataman ykn seensa gamoowwan ummataa irratti dhiifamanii %70 dabalusaa dhaabbanni deegarsaa tokko bara 2018 ibsee ture.
Mootummaan Venezuweelaa ammoo bara dhiheenyaa keessa lakkoofsi ibsee hin jiru.


text:
Finfinnee, Fulbaana 03/2022 – Ameerikaan wal waraansa Itoophiyaa akka haaraatti humnoota nageenya federaalaa fi humnoota Tigraay gidduutti Hagayya 24 jalqabee yeroo ammaa kana gara naannoo daangaa Itoophiyaan Sudaan waliin qabdutti babal’ate keessatti “Eertiraan deebitee seenuu ishee” balaaleeffatte.
Pirees Sekreetarii Kaariin Jiin-Piyeer ibsa Fulbaana 02 kenniteen akka jetteetti, “Ergamaa Addaa Gaanfa Afrikaa Pirezidaant Baayidan Ambaasaaddar Maayik Haamer, dhuma torban kanaa irraa eegalee rakkoo kaaba Itoophiyaa keessa jiru hiiku irratti bobba’uuf gara Itoophiyaa ni imalu. Qaamoleen hundi waraanaa dhaabuu fi marii nagaa irratti bobba’uu akka qaban ergamaan addaa Haamer ni dabarsa,” jette.
“Eertiraan waldhabdee keessa deebitee seenuu ishee balaaleffachuurra darbee,: Ameerikaan “haleellaa TPLF naannoo Tigraayiin alatti itti fufee jiru, akkasumas haleellaa qilleensaa mootummaan Itoophiyaa raawwate” balaaleffatteetti.
”Waldhabdee uumameef furmaata waraanaa hin jiru. Waraana akka haaraatti jalqabameen dura, ji’oota shaniif dhukaasa dhaabuu gargaarsa namoomaaf jedhame taasifame jajjabeessinee turre, amma immoo gargaarsa namoomaa itti fayyadama waraanaaf qabamuu isaatin baay’ee yaaddoo qabna,” kan jette Kaariin Jiin-Piyeer, “qaamoleen hundi of-danda’uu qabu. Akkasumas, keessumaa gargaarsa namoomaa fi tajaajilli bu’uuraa qaamolee rakkatan hundaaf kennamu deebi’ee akka jalqabamu qooda fudhattoota hundaa ni gaafanna,” jette.
Eertiraan waraana kana keessatti hirmaachuu ishee mormuun balaaleffannaa mootummaa Ameerikaa irraa ka’e, waraana akka haaraatti jalqabame kana booda bobba’uu ishee irratti hawaasa addunyaa irraa mirkaneessa jalqabaati.
Waraana Tigraay isa duraa keessatti qooda Eertiraan qabdu jalqaba haaluu fi gocha hammeenyaa garmalee humnoonni Eertiraa lammiilee nagaa irratti raawwatan akka “soba adii“ jechuun gabaafame booda, Caamsaa bara 2021 keessa Itoophiyaan gocha hammeenyaa lammiilee nagaa irratti raawwatame keessatti loltoonni Eertiraa hirmaachuu isaanii amantee, akkasumas Komishinii Mirgoota Namoomaa Itoophiyaa (EHRC) mootummaatin deeggaramu dabalatee gabaasa kanaan dura dhaabbileen mirga namoomaa kennan, “naannoo Tigraay magaalaa Aksuum keessatti sarbiinsa mirga namoomaa hamaa fi haleellaa namoota nagaa irratti raawwatame” ifatti ibsuun mirkaneessaniiru.
Haa ta’u malee, Itoophiyaan Eertiraan waraana deebi’ee eegale keessa deebitee seenuu ishee haalteetti. Ameerikaatti Ambaasaaddarri Itoophiyaa Dr. Silashii Baqqalaa Fulbaana 02 CNN waliin haasaa taasiseen, “tasumaa miti” jedhe. Akkasumas “sanarratti odeeffannoo hin qabnu; miidiyaa hawaasaa irraa dhageenye” jechuun TPLF “amala Eertiraan gara waldhabdee keessa akka galtu harkisuu qaba” jechuun komateera. AS


text:
Daayirektoreetiwwan w/raalee pirezidaantii fi I/A Pireezidaantii 4 jala jiran baldhinaan kan mari’atan yoo ta’u, karoora raawwii bara 2012 ture hanqinaa fi cimina jiru irrattis mari’atameera.Humna dandeetti raawwachisumaa hojjattoota naannichaa cimsuun tajaajila beekmsaa fi oggumaan deegaramee hawaasa naannichaatiif tajaajila kennuu akka dandeesisuuf gama leenjii, barnoota, qoranoo fi qo’annoo, tajaajila gorsaa, fi hojii riifoormii akkasumas falaasama kaayizani mirkaneessuu irratti yunivarsiitichi baldhinaan hojjachaa jira.
YNOn dhimma Gahumsa Ogummaa Pablik Sarvaantii (Public Servant Professional Competence) hojii dursaa fi hojii ijoo taasifatee abbummaan akka hojjetu MNOtiin waan murtaa’eef wirtuun Gahumsa Ogummaafi Misooma Qabeenya Namaa (Center for Professional Competence and Human Resource Development) caasseffama Yunivarsiitichahaaraa (bara 2012mirkanaa’e) keessatti gurmaa’ee hojii eegalee jira.
YNOn imaanaa guddaa dabalataan itti kenname kana galmaan gahuuf ergama, mul’ata, duudhaalee, toora xiyyeeffannoo fi gurmaa’insa isaa irra-deebiin ilaalee/foyyessee, kallatuma Kanaan karoora waggaa kudhanii (2013 -2022) fi kan bara 2013 qopheeffatee hojii qabatamaatti galuuf qophii ol’aanaa taasisaa jira.
Kanaaf hojiwwan kanneen milikeessuuf daayirektoreetiwwan yuunivarsiitichaa gahee guddaa kan qaban yoo ta’u, tajaajila ummataaf kennamu irratti caalmatti qophaa’uu akka qaban mari’aachuun marii karooraa xumuraniiru.