text:
GMN- Bitootessa 2, 2021
Kora Sabaa ABO Gaggeessina jechuudhaan qaama aangoo fi gaafatama hin qabneen yaamichi taasifamaa jiru ABOn kan hin beeknee ta’u koreen qopheessituu koraa sabaa ABO Xalayaa Bitootessa 1/2021baaseen beeksise.
Koreen qopheessituu koraa Sabaa ABO ibsa Bitootessa 1/2021 baaseen murtii Boordiin Filannoo Biyyoolessaa irratti irkatuudhaan Koraa Sabaa ABO itaanuuf koreen qopheessituu Koraa Sabaa ABO seera dhaabaatiin filamee jiru sochii eegaluu isaa qaamota Dhaabaa dhimma ilaalu
Waajjira Hayyuu Duree ,
Miseensota Koree hojii raawwachiiftuu kanneen mana hidhaa jiran dabalatee,
Miseensota Gumii Sabaa kanneen mana hidhaa jiran dabalatee,
Koree Naamusaa fi To’annoo
Boordii Filannoo biyyaalessaaf
galchee karaa miidiyaalee adda addaa irratti ummata Oromoo bal’aaf beeksisee jira kan jedhu ibsi Koree qopheessituu Koraa Sabaa ABO kun caasaaleen Dhaabaa armaan olitti eeraman Koraa sabaa eegalte milkeessuuf yaada qaban akka gumaachaniifis koreen kun daandii quunnamtii hunda kenneefii eeguutti jirra jedheera.
Itti dabaluunis koreen qopheessituu koraa Sabaa ABO sababoota adda addaatiin keessaa hir’atan illee guutuuf kaadhimamtoota eeree mirkaniif Gumii sabaatti dhiyyeessuuf qophii xumurachaa akka jirus ibsa isaa kana keessatti beeksisee jira.
Korri Sabaa kuni akka gaggeeffamuufis murtii boordiin Filannoo Biyyoolessaa dabarse hojiitti hiikuuf waajjira ABO muummee Finfinnee Gullalleetti argamus Boordiin kun akka nuuf bansiisu irra deddeebi’ee xalayaan gaafatee murtii irraa eeggataa akka jiru waajjirri Hayyuu Duree ABO nu beeksisee jira jechuunis rakkoo bakka korri Sabaa itti gaggeeffama jedhamee eegamu jiraachuu ibsa isaa kanaan Koreen qopheessituu kora Sabaa ABO eeree jira .
Akka ibsi Koree qopheessituu kora Sabaa ABO bitootessa 2/2021 bahe ibsutti kora Sabaa ABO kan sirnaa fi seerawaa qopheessuuf bifa kanaan Koree qopheessituu kora sabaa teessuma Gumii Sabaan bitootessa 16-18/2020 gaggeeffameen filame hojjechaa osoo jiruu kora sabaa ABO gaggeessina koottaa irraa hirmaadhaa jechuudhaan waamichi ABO bakka hin buune suuqa suuqaan jiraachuu dhageenye kan jedhu koreen qopheessituu kora Sabaa ABO kun sirnaa fi seera dhaabaatiin alatti kora Sabaa ABO gaggeessina jechuudhaan qaama aangoo fi gaafatama hin qabneen yaamichi taasifamaa jiru kun kora ABOn hin beeknee fi dantaa biroo bakka gahatuuf yaalamaa jiru tahuu miseensonni fi deeggartootni ABO akkasumas ummatni bal’aan Oromoo akka hubatu jabeessinee dhaammanna jechuun koreen qopheessituu kora Sabaa ABO ibsa baaseen beeksisee jira .
Korri sirnaawaa fi seera qabeessi koree qopheessituu kora sabaa, Gumiin sabaa of keessaa Filee aangoo fi gaafatama itti kenne qofti akka seerawe milkeessuuf sochii koreen qopheessituu kora sabaa gootu maras yeroo irraa yerootti quba isin qabaachisaa akka deemnu isin abdachiifna jechuun ibsa isaa goolabee!


c: text/html

text: Akka Ethiopiatti galiin biyyaattin argatu Irra caalaan Hararghee Irraahi. Garuu Hararghee gara Misoomaan Hawaasa hunda duuba jirti. Bara Kana keessatti Kun ni taha jechuun nama dhiba. Suuraan Kun Hararghe Baha Aana Fadis Ganda Riskii dha. Akkuma argitaan Kan Hawaasni dhugaa jiru bishaan qulqullu hintaane. Bishaan Kun qulqullina waan hinqabneef Nama heddu dhukubsacha jira. Shiftaan an Motummaan fin je’u akkamumatti Bishaan qulqullu hawaasa dhiheessu dadhabe? Namoonni Balaxagoome As Gubba afaan nutti banu yoo Xiqqaate Ummata kana Bishaan qulqullu akka argatan maaf hin hojanne?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gaamote miila Kaa'laancho: Daata
Gaamote saaxine giddo amadantino doorshu barubba badanno.
Doorshu barubbara hiikkuri su'muwa aa hasiratto?
Doorote barera hasiisanno somaasincho badanno. Suudu giddo doorote bare somaasincho la"atto. Tini eo Somaasincho doorote bare akatira fiixoontanno.
Adhi
Worbichu ilka qiphisatennidirtote somaasinchokalaqatenna hinkiilate hasiroottomitte mittente doorote barera somaasincho ei. Baala doorote barubba tiranta geeshsha marro higge loosi.
Doorote barubba
Gaamote saaxi giddo ledama noore baala doorote barubba leellishanno.


text:
👉Gorsa Jaalalaa Dubbisaa*
=”=”=”=”=”=”=”=”=”=”=”=”
❤Jaalala bituu hin yaalin jaalalli siin haabitu malee.
Yeroo wal fakkaataa keessatti nama lama yoo jaallatte filannoonkee isa duraa osoo hin taane isa boodarra jaallatte ta,uu qaba.sababni isaas osoo isa duraa dhugaan jaallatte ta,ee isa lammaffaa onneenkee hin keessumsiisu ture.
★Jaalala jechuun:-
-Bareedina barbaaduu miti
-Faayidaa barbaaduu miti.
-Ejjaa(fedhii foonii) barbaaduu miti.
-Yeroo fayyaa qabaniif yeroo gammachuu qofa wal haammachuu miti.
-Waan jaallatamteef jaallachuu miti.
-Namnumti wal jaallataaf jaallachu miti.
-Waan sibiteef atis guyyaa eegdee liqii deebisuu miti.
-Bifa nama sanaa ilaaluu miti.
-Qabeenya bor badu ilaaluu miti.
★Jaalala dhugaa jechuun
-Waan hundarraa qulqulluu kan ta,e
-Fakkeessu osoo hin taane dhugaa.
-Dhugaa jaalalaatiif jecha hiyyeessa jaallachuu.bor wajjin horatu.
-Yeroo gaddaa, gammachuu ,rakkinaa wal bira dhaabbachuu.
-Kan ofiif hin arganne nama sanaaf hawwuu.
-Obboleessakeetiif dabarsitee lubbuukee kennuu.
-Rakkinni har,a obboleessake(jaalallee) irra ga,e bor akka sirra ga,u beekte har,a rakkina isaa hirmaachuu.
-Nama jaallatteef kabaja,iftoomina kennuu dha.
Kana hunda cabsitee jaalalatti deemta taanaan jaalalichi hundee hin qabu bor buqqa,a.
HORAA BULAA


text:
NADHII GAMMADAA GOOTA IJA BARBADAA
Via Oromiyaa Harmeekoo, August 28, 2018
Jaal Nadhii Gammadaa Maqaan dhalootaa isaa Qaasim Hajii Usmaan Roobaa jedhama.Maqaan itti beekkamu maqaa Qabsoo Nadhii Gammadaa jedhamuun beekkama. Nadhiin bara 1955 kutaa Arsii Ona
#Zuway Dugdaa keessatti Abbaa isaa Haaji Usmaan Roobaafi Haadha isaa Aaddee Amiinaa Borsee irraa dhalate.
Jaal Nadhii Gammadaa obboleewwan dhiiraa saddeeti fi dubaraa 4 waliin dhalate.
Jaal Nadhiin barnoota isaatin sadarkaa tokkoffaa irraa hanga yuunivarsitiitti barataa cimaa ture. Qormaata Kutaa 12ffaa irratti qabxii olaanaa galmeessudhaan yuunivarsitii #Finfinneetti ramadamuun ogummaa fayyaa barnoota faarmaasii barachaa ture. Barnoota isaa waggaa 1ffaatti qabxii olaaanaa galmeessudhaan barnoota waggaa 1ffaa akkuma xumureen roorroo uummata Oromoo irratti rawwatamu jibbuun barnoota isaa addaan kutuun osoo maatii isaatti hin deebi’in bara 1986 ABOtti makame.
Nadhiin bara1993 wal ga’ii ABO irratti hirmaachuf waardiyoota isaa ja’a (6) wajjiin osoo gara iddoo #Bookee-27 jedhamuutti deemuuu bakka #Asakoojedhamu tan daangaa Arsiifi Harargee jidduutti argamtutti butamee achi buuteen isaa dhabame. Nadhiin goota sammuu qaroo kan yoo dubbatu haasawa isaa jechoota akka rasaasaatti onnee nama kutu kan sagalee onnattummaafi kutannoon dubbatu saniin hedduu beekkama. Akkuma sagalee haasawa isaa Nadhiin goota murannoofi kutannoo dhugaa qabuudha.Arramee jechoota muraasa dhaadannoo gatii qabdu tahu kan haasawa isaa humna qabeessa keessaa walitti guureen haa yaadannu.
“Biyyakeenya jaalannu nama wajjiin qooddanna, feenu immoo akka barbaadnetti bulfachuun mirgakeenya!” “Osoo alagaan biyya keenyarratti nu bulchuuf lafa dhiituu,kanhidhatee muratee dhaadatu nuti ammoo mirga keenya kabachiisuudhaaf wanti murachuu nu hanqisuhin jiru!” “Hiree Ummata Oromoo kan murteessu Ummata Oromooti malee anaatu sii beeka karaa kana deemtu malee kannuun jedhuufi kan afaan qawweetiin nu doorsisu jiraatu Ummanni keenya fudhachuuf qophii miti!” jedhuudha!”
“Seenaa Abboota keenyaa kan Aanooleetti dhumanii san jiraachisuun biyya keenya Oromiyaa harka Oromootti, Oromiyaa harka ilmaan haqaa kan Oromoo Ummata Oromootiif dhaabbataniitti galchuu qofaani!” “Hundi Keenyaahuu Ummanni Oromoo bakkayyuu harka wal qabannee waliin dhaabannee waan warri Aanooleetti wareegamaniif sangatii itti godhuudhaaf fuuldura haa tarkaanfannu!”
“Oromoon tokko.Amantiin addan baahu. Oromoon gosaan addan bahu.Lagaan addan bahu. Gaaraan addan bahu. Kan Oromoo adda qooduuf tattaafatu haa badu!” Biyya Oromoo irratti abbaan biyyaa Oromoodha.Biyya Oromoo irratti Oromoo malee namni biraa murteessuu hin danda’u. Kan warra biraa nurratti murteessisuu dhidhiibu haa badu!”…
Jaal Nadhii Gammadaa akkuma barnootaa maatii isaa biraa manaa bahetti barnoota isaa addaan kutuun roorroo saba isaa irra gahaa jirtu sammuun isaa taa’ee ilaaluu waan dadhabeef qabsoo Oromoo ABO dhaan gaggeeffamutti makamuun hanga har’aatti achi buuten isaa dhabame. Jaal Nadhii Gammadaa naannoo Tigraay keessatti hidhamee dararamaa jira kan jedhuu fi Nadhiin ajjeefameera kan jedhu yaadota qabatamaa hin taanetuu jira.
Uummanni Oromoo goota sabaaf jedhee achi buuten isaa dhabamte barbaadachuun dirqama Oromummaati.
NADHII GAMMADAA
GOOTA IJA BARBADAA
MAANDEELLAA OROMOO
SABA KOO NUUF BARBAADAA.


text:
Waxabajjii 11,2014 Gabaasa Qeerroo
Hidhaa fi ajjechaa mootummaa Wayyaanee jalaa dheessee gara Bosaassootti socho’aa kan ture barataan Oromoo tokko rasaasaan rukutamuun isaa gabaafame.
Oduun Qeerroo dhaqqqabe akka hubachiisutti Yunversitii Haramaayaatti barataa Saayinsii Polotikaa kan ture barataa Huseen Sa’id Haajii jedhamu FDG barattoota Oromoo Yunversitichaan geggeeffamu keessaa harka qabda jedhamee hordoffii hidhaa fi ajjechaa mootummaa Wayyaanee jalaa baqatee gara Bosaassoo Puntlanditti osoo socho’aa jiruu, tikootni Wayyaanee isa hordofuun barataan kun kellaa magaalaa Qardhuu jedhamutti loltoota Puntlandiin akka rukutamu taasisanii jiran.
Barataa Huseen Sa’id Haajii yeroo ammaa kana gargaarsaa fi waldhaansa ga’aa tokkoon maleetti Hospitaala Bosaassoo ciisee kan jiru oggaa ta’u, bakki dhaloota isaas Godina Baalee Ona Agaarfaa irraa ta’uun
gabaafameera.


text:
Jaarsummaa
Mahaammad-Amiin AbbaaBiyyaa, Adoolessa 13, 2020
Jaarsummaan aadaa Oromoo keessatti kabajamaa, ulfaataa fi woggoota kumaatamaaf kan saba Oromoo tajaajilaa as gahe. Jaarsummaan sirna Gadaa kan Oromoo biratti utuu hin sharafamiin, utuu hin badiin dachee Oromoon keessatti argamu hundatti tajaajila kennaa jira. Jaarsummaan kafaltii waan hin gaafanneef kan harkan qalladhe jedhee irraa baqatu hin jiru. Jaarsummaan walqixummaan baabsa tokko malee saba tajaajila. Jaarsummaa keessatti kaadhimamuun akka ulfina guddaatti ilaalama. Kan ulfina sana argatan hedduu murtaahaa dha. Jaarsummaa keessatti filamuuf ulaagaa heduun yoo jiraatu akka fakkeenyaatti gariin fudhatamu.
Namni jaarsummaa keessatti kaadhiimamu kan umriin ulfaate, kan samuun bilchaate yookiin kan arabaan qarame ta’uu qaba. Jaarsooli akkuma maqaa isaa nama tokkoo oltu keessatti hirmaata. Jaarsooliin dubbii ilaalte murti. Murtiin isaanii fudhatemee hojii irra oola. Abbaan dide seeratu itti jiga. Hinlagata(ma, mti). Hawaasaa keessaa darbata(ma, mti). Duunaan biyyi bahee hin awwaalu. Cidha waamnaan eenyuu hin dhaquuf. Daboo gaafannaan hawaasi hin bahuuf. Darbees yeroo muraasaaf akka biyyaa ari’amu iyyuu itti murtaaha. Kanaaf dubbi jaarsi mure kan didu hin jiru.
Jaarsooliin seera jalliste jaarsummaa biroo keessatti qooda hin fudhachiisan. Namni jaarsummaa taa’uu yoo abaluun keessa jiraate hin dhihaadhu jedhee didu mirga qaba. Jaarsoliin mindaa waan hin fudhanneef, matta’aa waan hin arganneef sababa seera jallisaniif hin qaban. Kanneen jaarsoolii keessatti qooda fudhatan garee lameenuufu dhoheenya ykn kanneen firooma hin qabane ta’u. Baayyinni namoota jaarsa ta’uu danda’an murtaahaa waan hinta’iniif garee lameenu qixxee worra muran jedhamanii yaadaman tu filatama. Gareen lameenuus namoota jaarsa naaf ta’u jedhan himatanii jarreen kun waliin ta’uun dubbii ilaalu.
Jaarsoliin kun nama isaan hogganu filatanii dubbii ilaaluu eegalu. Akka seerri hin jallannees garee lameenu irraa nama walqixxee fudhatanii kan garee hinqabne ofitti dabaluun mizaanaan dubbi ilaalu. Akkaataan jaarsummaan Oromoo keessatti hojjatu sirnaan waan ta’eef woggaa kumaatama lakkoofsiise. Jaarsummaan fudhatamii isaa jabaachuu irraa waan ka’eef manni seeraa Xoobiyaa jaarsummaatti fayadama; Abbaanseeraa “duraa jaarsaan ilaalaa ka’aa ti yoo fixachu hin dandeenye natti deebi’aa” jedhe gama jaarsummaaitti akeeka.
Jaarsummaan bifa addaddaa yoo qabaatu xiqqeessine lamaan isaa ilaalla. Jaarsummaan inni duraa jaarsummaa abbaa fi ilma walitti araarsuuf taa’amu. Inni kaan immoo jaarsummaa abbaamanaa fi hadhamanaa araarsuuf adeemu. Kanneen akka qabeenya irratti wal lolamu, liqii galchuu fi dhiisu irratti ta’amu, dhaalaa fi kkf heduun jiru. Lameen armaan olii garuu waan an dubbachuu barbaaduu irratti xiyyeeffachuuf isaniitti gabaabsa.
Jaarsummaa Abbaa fi Ilmaa
Jaarsummaa kana keessatti seerri gama tokkootti jallataa dha. Jaarsummaa gad-dhangala’ii ti. Abbaan humna dadhabaa kan harka micciree, miilaa sakaalee lafaan dhahu. Jaarsolii yeroo hedduu haadhatu waama. Jaarsi abbaa gaafatee utuu ilma hin gaafatiin mana fidee dhufa. Mucaan “lamuu kana hin godhiin. Sana hin godhiin” jechuun waan abbaan himate ilmatti hima. Abbaan immoo “mucaa manatti deebisi. Araaramiif” jedhee abbaa kadhata. Jaarsummaan akkanaa yeroo hedduu fiixaan ni baha. Garuu yeroo itti hojjachuu didee maatii diigu, ilmi biyyaa baqatee deemus ni jira.
Jaarsummaa haadhamanaa abbaamanaa:
Jaarsummaan abbaamanaa fi haadhamanaa gidduu adeemu jaarsummaa diriiraa dha. Walqixxummaa calaqisa. Garee lamaanu qixeetti ilaala. Jaarsoliin kana keessatti qooda fudhatan garee lameeniin kanneen filataman ta’u. Jaarsooliin kun garee lameenuu qoba qobaatti dubbtanii eegii qabxii qabataniin booda lameen walitti fidu. Murtii jaarsummaa isaanii dabarsu. Lameenu fudhatuu qabu. Didnaan jaarsii ni abaarti. Hawaasaa keessaa haqxi. Biyyii itti jiga. Fudhaa heeruma isaanii lagatu; daboo yoo waamame hin bahaniif, du’aa isaa hin awwaalaniif. Kana hunda sodaa waan jaarsi murte diduun ni sodaatama.
Akkasumas jaarsooliin maqaa ofii jecha seera hin jallisani, hin dabsanis. Yoo kana raawwatani rakkina addaatu irra gaha. Ulfina hawaasaa dhabu. Jaarsummaa kamuu keessatti qooda hin fudhatani. Kabajaa hin argatan. Akka jiraa du’aniitti lakkaahamu. Kanaaf jecha ulaagaa fi sirna jaarsummaa kan cabsu hin jiraatu. Matta’aa fudhachuun hin jiru. Garee filatanii baabsuun hin jiru. Namuu kan jaarsa bira dhaqu sakkaalaa manni seeraa impaayerichaa irraan gahu baqa jaarsaan bula. Sirna Habashaa jibbaa (kan akka bulchiinsaa, mana seera kkf) jaarsummaatti fayyadama. Oromoonis safuu waan beekuuf murtii jaarsi kennitu yeroo hedduu haqa. Murtichis fudhatamaa dha. Gareen lameenu waan himatanii fi waan murtaahee waan beekaniif hin didani.
Kana hubachuun manni seeraa Impaayera sana keessa jiran jaarsummaa haalan itti maa’ii bahu. Abbaan murtii “dubbii kana dura jaarsaan ilaalchisa yoo dide natti deebi’aa” jedhee jaarsummaatti akeeka. Akkasumas mootooliin biyyatti jaarsummaa bifa addaddaa tiin yeroo fayadaman ni mul’atu. Gama sirna wayyaanee yeroo deebinu ulfinaa fi sadarkaa jaarsummaan Oromoo biratti qabu kan hubatani yeroo dhaabooti siyaasaa Oromoo shanan tokkoomsuuf jaarsummaan taa’ame.
Jaarooleen Machaa fi Tuulamaa kan akka Kol Alemu Kitessa, Baqala Nadhi, Dr Moggaa Firrisaa, Shamsaddin Abdo fi kkf dhaaboolee Oromoo shanan walitti fiduuf carraaqii godhani. Ummata beeksiisuuf walgahii hawaasaa isa jalqaba galma mana poostaa guddicha hospitaala xiqur Anbessa fuuldura jiruutti gaggeesani. Kun bara 1991/92 keessa yoo ta’u anu keessatti argameera.
ABO keessa J/Leenco Lataa tiin durfamee kan J/Daawud faa keessattia argaman; OPDO keessaa dursummaa Kumaa Dammaqsaa tiin Hasan Ali fi Ibrahim Melka argamanitti; Oromo Abbo irraa Obbo Siraaj, bakka bu’aa Waaqoo Guuti akkasumas bakka bu’aa IFLO keessatti argaman. Ibsa hawaasaan booda jaarsoliin OPDO waajjira isaaniitti qobatti dubbisan. Gulallee dhufanii jila ABOn dubbatan. Bisiidiimoo (Harargee) dhaquun Jaarraa AbbaaGadaa waliin dubbatan. Walgahii isaanii kanas suuraa vidiyoon waraabanii ummata agarsiisanii turani.
Yaada ofii eegii walitti qabaniin booda, jaarsooliin kunniin Kumaa bira dhaqanii mariyatanii waan dabalamuu fi keessaa bahu qabu eegii mariyataniin booda dhaabolii kaan bira dhaqanii akkasuma qabxii sirreeffatani. Yaada xumura kennuuf yeroo Kuma bira deeman ajaja Mallasaa irraa argateen jijjiiramee waan waliigalan hunda haale. Tattaaffii isaanii bishaan obaase. Kol Alamuun waan kana yeroo dhufanii J/Leencootti himan. Waa danuu hin dubbanne. “Leencoo, Kumattiin kun ‘Worraaddittii’ dha” jehdani. Jecha kanaan booda namni gaafii biraa isaan gaafatee hin jiru. Silaa afaan Oromoo jecha arabsoo hin qabu. Jechi “Worraaddittii”n haala jiru akka suuraatti xalilchee waan agarsiiseef hundu si’a tokkoon hubate. Kolfaan guutame. Barabaraan jechi kun yaadatamaa taa’e.
Humna jaarsummaan Oromoo biratti qabu kan TPLF agarsiise inni duraa isa kana. Sirna jabaa kana akkaataa itti fayyadman qoratanii akkaataa isaanii malutti jallisaa, maa’ii itti bahuu eegalan. Calaatti yeroo diddaan gabrummaa biyya keessatti dhoohee finiine san ifatti mul’ate. Jaarsaa waamanii nu araarsa jechuun jaarsooliin utuu hin hubatiin Qeerroo dirqiisisani araarsuuf yeroo yaalan mootummaan sirna cabsee ijoollee hidhaatti guure. Kanumaan Oromo biratti tuffii isa guddaa argatan. Amantaa isaanii sharafsiise. Seerri itti jige. Jaarsooliin maqaa ofii eegisifatan, kan garaaf hin bulle waan kana keessatti akka qooda hin fudhanne sababeeffatanii yoo didan mul’ataniiru.
Har’as mootummaan Naftenyaa Abiyootiin dursamu jaarsummaa, jaarsummaa jedhee wotwaachaa jira. Jaarsummaan inni barbaabaadu jaarsummaa gad-dhangala’ii ti. Jaarsummaa diriiraa deemsiisuu hin barbaadu. “Yoo Qeerroo amansiiftanii manatti galchitan an hin hidhu, hinrukutu, hin ajjeessu jechuu malee akka rakkoo garee lamaatti akka ilaalamu hin fedhu. “Dhaqaa kana godhaa malee ana waa gaafachuu hin dandeessan jedha. Hoorii kisii kana qabadhaa jedhee horiin bita. Kun safuu dha. Sirna jaarsummaa faalleessa. Horii fudhatee, mootii waliin suuraa ka’ee foddaa TVitti mul’ate jaarsaa akkamitti ta’a? Garee lamaan araaraman qoba qobaatti utuu hin dubbisiin akkamitti murtii haqaa kennuu danda’a.
Jaarsooliin wal filatee hoggansa waalta’aan hojjati. Waan hamma Oromiyaa keessatti adeemaa jiru kanatti kun hin jiru. Hundu ganda gandatti fiiga. Jaarsa osoo hin taanee hojii dabballee fakkaata. Jaarsooliin haqaa kan maqaa ofii eeggatan, kan safuu qaban, kan sirna Jaarsummaa ulfeeffatan sababa addaddaa kennuun keessaa hafan. Oromonis of eegaa, waan hintaanee keessa hin galina, biyyii isiniitti hin jigiin jedhee itti hime. Jaarsooliin hedduun dhagahanii kana keessa hin seennu jedhanii keessaa hafan. Kaan warra jaarsummaatti isaan waamu gaaffii gurguddoo gaafatanii salphisan. Kana ilaalchisee fakkii garagaraa dirree hawaasummaa keessatti tamsa’aa jira.
Kanneen hamma maqaa jaarsummaa tiin biyya keessa galandi’aa jiran, kan basaasii booda isaanii deemee ijoolee ykn maatii isaanii gaadi’aa jiru dabballee dha. Yoo jaarsii seera dabsu murtii adaba irra gahuu sun isaan kana irrattis jiguu qaba. Biyya balleessanii ofii jiraachuu waan hin dandeenyeef dogogoranis ta’e beeka worri itti jiran of qusachu qabu. Safuu Oromoo cabsanii, ulfina jaarsummaa balleesanii biyya Oromoo keessa nagaa dhaan jiraadha yoo jedhanii yaadani dogoggoraniiru. Jira of awwaalaa jiru.
Mootummaan hamma jiru kun karaa danuu dhaan kufeera. Yeroo filmaata isa raawwate. Sirna alaa! Ummata Oromoo fixee Xobiyaa ijaaruuf murteeffatee fashalaaye. Afaan dammaa kan garaan hamaa akka Lammaa fi Abiyi Oromo galaafatan. Ficisiisan. “Ijoollee AbbaaGadaa” ofii moggaasanii sirna abbaagadaa diigaa jiru. “Anatu isin ijaaree anatu isin ajaja” jechuun Abiyoot Abbootiigadaa diniinee jira. Kun labsi abbooti gadaa, abaarsa Oromoo, dallansuu qeerroo itti kaase. Kana argaa, waan woggoota shanan darban ta’aa ture hubataa namni jara kufaa jirtu kanaa wajjiin dhaabbatu akka Oromootti hin fudhatamu. Yoo kan garaaf buluu taate malee.
Oromoon hundi ulfina, kabajaa fi bakka jarsummaan qabu hubachuu danda’uu qaba. Namooti kana irratti qoratan bifa saayinsi tiin ummataaf qorannoo isaanii dhiheessuu qabu. Worri horiif bolalaa, an jaarsa ofiin jedhan, sirna jaarsummaa akka hin guutne itti himamu qaba. Jaarsi sirna cabsitu akka Oromoon of keessaa darbatu, jiraa awaaluu ykn ajjeesuu baruu qaban. Yoo didanii itti adeeman isaan tu beeka. “Biyyi sitti jiguura jirmi sitti ha jigu” jedhama mitiree.
Jaarsii tokkoo mucaa tokkoo qabuuf figsee bira gahuu jennaan gurbaan xuxxuruuf jedhee muka yaabbate. Jaarsii gurbaan “si hin ajjeessu kottii bu’i” jedheen. Gurbaanis “sin ajjeessuu” maaltu fide hin bu’uu jedhe. Jaarsooliin har’aas q’eerroo hin hiinu, hin ajjeesnu gorsa manatti galchaa” yoo jedhaman waan ta’aa jiru maaliif hin ilaalanii. Woraanaa ummata keessa mirmirsamaa jiru, daballee ganda keessa gaadi’uu fi tiika Oromoo basaasu maa argu dhaban. Qeerroonis “muka yaabbatee” irraa waan bu’u itti fakkaataa? Gaaffiin isaa utuu hindeebi’iin waan manatti galu see’anii? Sirna jaarsummaa xureessanii, maqaa ofii balleessuuni fi hawaasaan wal dhabanii waan nagaan jiraatani yoo itti fakkaate. dogoggooraniiru. Har’aa sirna Oromoo nyaataa waliin ta’ani, waliin Oromoo dhigsanii, dabalanis madeessanii sirna jaarsummaa cabsuun badii isaanii tiif bor seerri akka itti jigu baruu qabu. Waakachuun watwaatuun bor hin jiru. Dafanii har’a malachuu qofa.
“Mootummaa” ‘worraaddittii’ kana amananii yoo bowwaa bu’ani namni isaan baasu hin jiru. Hojii isaanii tiin Oromoo madeessaa akka jiran hubachuu qabu. Diina irraa adda baafamanii akka hin ilaalamne baruu qabu. Horiin har’a fudhatan sun guyyaa meeqa akka isaan gargaaru ha tilmaaman! Yoo sogiddaa yoo ofii jettee mi’aahii jedhama mitiiree.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Mahaammad-Amiin AbbaaBiyyaa


text:
Ibsa Ejjennoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo Magaala Finfinnee fi Godina Shaggar Irraa kenname
Qaama murna Afaan Qawween aangoo of harkaa qabuun waraanni uummata keenyarratti banamee fi gochi gara jabeenyaa Hidhattoota humna addaa Amaaraa ,waraana federaalaa fi RIBn uummata keenyarratti raawwatamu dhaabbachuu qaba. Bosonni Oromiyaa Daldala siyaasaa Impaayerri Itoophiyaa gaggeessuuf jecha gubachuu hin qabu.
Akkuma beekamu Impaayera Itoophiyaa keessatti bara dhufaa darbaa dantaa fi fedhiin sabaaf sab-lammootaa hojiirra oolmaa argatee hin beeku. Sirni bulchinsaa abbaa Irree inni tokko isa biran bakka bu’aa lammiilee biyyatti dirqiidhaan bitaa turuu fi ammalleen dirqiin bulchuutti jiraachuun isaa waan wal nama gaafachiisu miti. Haala qabatamaa jiruun Impaayerri Itoophiyaa Sirna moofaa deebisuuf carraaqqii hedduu taasisaa jira. Carraaqqiin sirna moofaa deebisuu kun immoo gaaga’ama lubbuu fi qabeenyaa uummata keenyarraan gahaas jira kana caalaa irraan gahuufis tattaafataa jira. Kanuma Bu’uura godhachuun Qeerroon Bilisummaa Oromoo Magaala Finfinnee fi Godina Shaggar waliin ta’uun ibsa Ejjeennoo qabxii Ja’a(6) qabu baasee jira.
- Taatee finxaaleyyii fi hidhattoota waraana federaalaa , RIB fi Humna Addaa Naannoo Amaaraa liyyuu haayilii’n lammiilee keenyarratti raawwatame cimsinee balaaleffanna; duras ni dhaabbanna. Gocha gara jabeenyaa lammiilee keenya irratti raawwatan kana qaamni maqaa Mootummaan afaan Qawween aangoo of irraa qabuu fi hidhattoonni naannoo amaaraa wal ta’uun qondoominaan gocha raawwatan ta’uun kan hedduu nama gaddisiisudha. Mootummaan Abbaa Irree Godinaalee Oromiyaa garaagaraatti sirna moofaa nama nyaata kaleessaa deebisuuf tattaaffii taasisaa jira. Impaayerri Itoophiyaa gam-tokkeef dhaabbatee boo’ichaa fi gammachuu gam-tokkeen itti fufuu akka hin dandeenye jabeessinee Akeekkachiisna. Kanaafuu Impaayerri Itoophiyaa cunqursaa addatti Ilmaan Oromoo irratti raawwatu akka dhaabu cimsinee hubachiisna.
- Impaayera shiraa fi qawween ijaaramtee shiraan dhiiga uummattootaa dhangalaasaa jirtuu fi taate qabatamaa jiru ilaalchisee:- Akeeka leellistota seenaa badaa murna kaleessa galmaan gahuuf sabboontota Oromoo hidhuu, Namoota Jajjaboo fi dhaabbilee siyaasaa Oromoo dadhabsiisu, Jaarmiyaa uummata Oromoo diiguuf carraaquu fi maqaa isaan hin qabne itti moggaasu irraa akka of Impaayerichi akka of qusatuu dhaamna. Dabalataanis haalli Impaayera Itoophiyaa garee tokko itti jajee Saba biraa ittiin ciigga’u fi balaaleffatu daba Sirnaa fi akeeka hin qabne ta’uu hubachiisna. Godaannisa seenaa uummata keenya gobaan horfuun bifa haaraan sirna moofaa nutti hawwuun abjuu ta’uu hubatee akka lammii keenya dararuu dhaabu dhaamna. Yoo kana hin taane gaaga’amaa fi rakkina biyyittii keessatti dhalatuuf gaafatamaan sirnicha ta’uu Uummatni bal’aan akka beeku ergaa keenya dabarsina.
- Ajjeechaa lubbuu namoota meeshaa maleyyii, sarbama mirga namoomaa, manca’uu qabeenyaa, gubachuu fi buqqaa’uu Ilmaan Oromoo Godinaalee garaagaraa keessatti ta’e ilaalchisee:- Guutummaan guutuutti qaamni deeggarasa sirna kanaan deeggaramee bobba’ee gocha badii raawwachaa akka jiru Uummatni bal’aan ni beeka. Godinaalee Oromiyaa garaagaraa kan akka Walloo, Matakkal fi Magaalota Kanneen Godina Walloo kan akka Kamisee, Axaayyee, Harbuu, Arxummaa, Kutaalee Magaalaa xixiqqoo Godina Walloo kan akka Naannoo Walloo “Walloo safar ganda 01” fi “Beselaam Safar” jedhaman keessatti gochi sanyii duguuggaa Ilmaan Oromoo irratti raawwate hedduu kan nama gaddisiisudha. Shira sirni Impaayirichaa xaxeen qabeenyaa fi lubbuu namoota nagaa irratti miidhaa gaheef gadda guddaa nutti dhagahame ibsina. Shirrii fi Dabni impaayirichaa hidhattoota ‘Liyyuu haayilii Amaaraa’ waliin ta’uun uummata keenya Godina Walloo irratti raawwatan hedduu balaaleffanna. Tumsa Impaayirri Itoophiyaa hidhattoota humna addaa ‘liyyuu haayilii naannoo Amaaraa’ bobbaasuun jiraattota irratti raawwaten Sababa Oromummaa isaaniif qofa lubbuu fi qabeenya isaanii dhabani. Qe’ee fi qabeenyi isaanii barbadaa’e. Akka fakkeenyaatti Magaaluma Axaayyee keessatti Hojjettoota Wisdom Baankii fi Abbaay Baankii Sababa Oromummaa isaaniif qofa adda baafamanii ajjeefamaniif gadda nutti dhagahame ibsina. Gochoota kanniin irraa Humnoonni badii “liyyuu haayilii naannoo Amaaraa” ammas Oromoo fi Oromiyaatti aggaammii isaanirra akka of qusatan beeksifna. Sirni kun ammaas haalan Lola sabaa fi Saba gidduutti fakkeessun namoota jajjaboo miidhuun, kaan hidhuun, kaan immoo maqaa balleessuun lammiilee nagaa miidhaa jiraachuun ifa. Kana hubachuun Hawaasni bal’aan waan kana dura dhaabbachuu akka qabu hubachiisuu feena.
- Dhaabbilee siyaasaa Oromoo fi Abbootii Qabeenya Oromoo Akkasumas Hawaasa bal’aan:-Dhiibbaa halagaa uummata keenya irratti raawwatamu dura dhaabbachuun dirqama Seenaati. Dhiibbaan hedduun dhaabbilee siyaasaa irraas ta’e Abbootii qabeenyaa keenya irratti taasifamaa turee fi jiru guddoodha. Danqaaleen hangam jiraatanis hojii Boonsaa hojjechaa turuun isaanii ni yaadatama. Haaluma baratameen tooftaa fi mala garaagaraatti gargaaramuun Aantumaan saba keessan cinaa akka dhaabbattan; hubannoo fi akeeka fuula duraaf tumsa lammii keessaniif akka taasistan kabajaan isin gaafanna. Yeroon keessa jirru yeroo itti Namni Eenyummaa isaaf jecha bahee galuu dadhabe waan ta’eef Gocha farreen badii kana fashaleessuu keessatti qooda keessan akka bahattan dhaamsa keenya kabajaa isiniif dabarsuu feena.
- Ajjeechaa Godina Lixa Wallaggaa Ona Baabboo Gambeelitti Raawwate Ilaalchisee:- Ajjeechaa Godina Lixa Wallaggaa Ona Baabboo Gambeel kan raawwate qaama afaan Qawween maqaa Mootummaan aangoorra jiruun kan bobbaafaman tahuus mirkanaayeera .Faallaa Dabaa fi taphni lubbuu namaa irratti siyaasa isaanii qajeelchuuf Mootummaan taasisu hedduu kan nama gaddisiisudha. Muuxannoo shira xaxuu qabaniin dhugaa sabaa gara dabarsuuf yaaluun daba dabalataati. Akkaataa Miidiyaalee murna Mootummaa ofiin jedhuuf gabaasa tolutti ta’e jedhame qaama mootummaan kan raawwatame malee gocha kan raawwate warra sirnicha bayyanachiisuu barbaadu ta’uun ifa. Murni maqaa Mootummaa fi Miidiyaan isaanii jibbinsa sabichaaf qaban irra deddeebbiin wayita dubbatantu mul’ata. Gochi kun Gocha Uummata keenya Walloo fi naannoosheetti raawwate dagachiisuuf shira sirni nama nyaata kun rawwaate ta’uu Diinnii fi firri akka hubatu himne. Gochi Godina Lixa Wallaggaa Ona Baabboo Gambeel qaamota mootummaan sabaa fi saba gidduutti garaagarummaa uumuuf dalagame. Aangoo of harka bulfannaaf shira qindaa’ee uummata nagaa irratti raawwate malee Qaamni uummata miidhe kan biraan akka hin jirre Jabeessinee hubachiisna.Taatee badii raawwatanii faallaa maqaa qaama biraatti haqachuuf carraaquun yakka lammataati. Kana irratti uummannii fi miidiyaaleen waan murna maqaa mootummaan aangoorra jiru afarsu fuudhanii gabaasuun gaafatama seeraa fi seenaa ta’uu hubatanii hojii isaanii qixaan akka bahatan hubachiisna.
- Gubachuu Bosona Oromiyaa Bakkee garagaraa Ilaalchisee:- Mootummaan Abbaa hirree dabaa fi shiraan qabeenya Uumamaa qisaasessaa jiraachuun beekamaadha. Bosonni Oromiyaa bakka garagaraatti ta’e jedhamee itti karooruun gubachaa ture, jira. Taateen Bosona Oromiyaa gubuu kun daba sirni abbaa Irree raawwataa jiru ta’uun ifa. Duulli Bosona gubuu biyyaa fi naannoo Oromiyaatti Beelaaf gadadoo hawwuu akka ta’e Uummatni Oromoo hubachuu qaba. Lollii fi qisaasa’uun qabeenya bosonaa hawaasicha gama hundaan dadhabsiisanii bituuf abjuu qaban raawwachuu irratti argamu. Sirni Bosonatti ibidda qabsiisee gubu namaafis nagaa fi tasgabbii uumuuf fedhiif akeeka akka hin qabne Uummatni Oromoo hubachuun qe’ee fi qabeenya isaa Ilmaan isaa waliin ta’uun akka tifkachuu qabu hubachiisna. Mootummaan gocha kana raawwatus guutummaan guutuutti akka dhaabu cimsinee akeekkachiisna. Hawaasni Keenya bal’aan, Qotee bulaan keenya Bosona kunuunsaa turee wayita Bosonni gubatu arguun hedduu kan nu gaddisiise ta’uu dhaamna. Kanuma xiyyeeffannoo keessa galchuun mootummaan gochoota kana hunda dhaabuu baannaan balaan as deemu hamaa fi ulfaataa ta’uu hubachiisna. Bosonni Mana, Manni Galma, Galmi Jireenyaaf faayidaa gita hin qabne qaba. Dabalataan Bosonni Qabeenya, qabeenyi dawoo/gaaddisaa fi bu’uura madda galiiti. Kanaafuu Gochi Bosona gubuu fi taateen ilma namaa irratti raawwataa jiru; Lubbuu fi qabeenya mancaasuu akka dhaabbatu cimsinee Akeekkachiisna.
Xumurarrattis Uummatni Oromoo, Qeerroon Bilisummaa Oromoo, Hawwanii fi Abbootiin, Barsiisaa fi Barataan, Hayyuu fi Ogeeyyiin roga hundaan jirtan Qeerroo Bilisummaa Oromoo Cinaa dhaabbachuun taatee fi gocha Oromoo fi Oromiyaa weeraruuf kaayyeffame dura akka dhaabbattan waamicha keenya Kabajaa isiniif dhiheessina!
Injifannoon Uummata Oromoof!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo Magaala Finfinnee fi Godina Shaggar!
Finfinnee, Oromiyaa
Ebla 2, 2021


text:
Pireezidantoonni duraanii Itoophiyaa lamaan maaliitti jiru?
Pireezdaantonni Itoophiyaa duraanii lameen akkamitti jiru?
Dr. Nagaasoo Gidaadaa Pireezidantii Mootummaa Riippabliika Federaalaa Diimookraatawaa Itoophiyaa jalqabaa ta’uun A.L.I bara 1987 gara aangootti dhufan. Har’a faayidaan akka Pireezidantii duraaniitti argatan tokko akka hin jirreefii mana keessa jiraatan keessaa akka bahaniif xalayaan itti barreeffamuu dubbatu.
(bbc/afaanoromoo) — Obbo Girmaa Waldagiyoorgis ammoo pireezidantii isa lammataa yoo ta’an marsaalee lamaaf dursaa biyyaa Itoophiyaa ta’aniiru. Obbo Girmaan faayidaa pireezidantii duraaniif malu seerri ajaju hunda argachaan jira jedhu.
Garaagarummaa kana maaltu fide?
- [perfectpullquote align=”right” cite=”” link=”” color=”” class=”” size=”18″]
- Dr. Nagaasoo Gidaadaan bara 1987 – 1994 pirezidaantii turan
- Obbo Girmaa W/Goorgis bara 1994 – 2006 marsaa lamaaf dursaa sabaa ta’an
Akkaataa Labsii mirgaa fi faayidaa dursitoota biyyaa fi mootummaa, qondaaltota mootummaa olaanoo, miseensota paarlaamaa fi abbootii seeraa aangoo gadi dhiisanii murteessuuf ba’e lakkoofsa 653/2009tiin pireezidantiin duraanii tokko, faayidaalee akka miindaa, mana jireenyaa fi waajjiraa, tajaajila fayyaa, geejjibaa, eegumsa fi kanneen biroo hedduu argata.
Aangoo gadi dhiisanii waggaa afuriif faayidaa fi tajaajila isaaniif malu argataa akka turan kan himan Dr. Nagaasoon, guyyaa isaan aangoo gadi dhiisan labsii kanatti kan ida’ame seera ‘pireezidantiin duraanii siyaasa dhaabaatti yoo makame faayidaa isaaf malu hin argatu’ jedhuun faayidaan isaan argatan jalaa haqamuu dubbatu.
“Kunis ta’e jedhamee akkan ani siyaasa keessatti qooda hin fudhanneef guyyaan ani aangoo gadi dhiise kan itti dabalame dha,” jedhu.Aangoo gadi dhiisanii waggoota afur booda mana mareef dhunfaan dorgomuun dura qondaaltota bordii filannoo gaafatanii, dhunfaan dorgomuun faayidaa isaanii akka isaan hin dhabsiifne mirkaneeffachuu isaanii BBCtti himanii jiru.
-
Haa ta’u malee akkuma filatamanii mana maree galaniin faayidaan argataa turan irraa murame. Murtichis murtee siyaasaati malee kan seeraan walqabatu miti jedhu.
”Hojjettoonni mana keessaa sadii turani, biqiltuu kan kununsu ture, polisoonni turani, kana hundammoo kan qindeessuu nama tokkotu ture. Konkolaataa lama shufeerii wajjiin qaba ture.”
”Amma kun hundi hin jiru, Sharfee tokko. Hojii galii naa fidu miindaan hojjedhu hin qabu,” jedhu.[perfectpullquote align=”right” cite=”” link=”” color=”” class=”” size=”18″] Hin jiru, Sharfee tokko! Hojii galii naa fidu miindaan hojjedhu hin qabu. [/perfectpullquote]
Umurii ganna 74tti yuunivarsiitiiwwan biyya keessaa fi alaatti barsiisuu fi qorannoowwan dhiyeessuun of jiraachisaa akka jiran himaniiru.
”Mana kana kanin keessa jiraadhu seeraa ala. Jechuun naan kennamne seeraan. Keessaa bahi jedhani si’a lama xalayaa natti katabani. Gaafa tokko dhufani na baasu danda’u.” jedhu.
Mana isaanii duuba dirree teenisii jiru margi irratti daraaree jira.
Wayita amma miindaa sooramaa ji’atti qarshii 2295 argatu. Dhimma faayidaa isaanii Afa-yaa’ii mana maree bakka bu’oota uummataaf yeroo sadii ol xalayaa barreessanis deebii hin arganne. Siyaasa keessatti hirmaachaa waan hin jirreef faayidaa koo argachuun qaba jedhu.
Faallaa kanaatiin qe’ee pireezidaantii duraanii Obbo Girmaa keessa konkolaattota dhaabatanii jiran sadiitu jira.
Qe’een Obbo Girmaa bal’aadha. Mana amma keessa jiranitti osoo hin galiin dura kiraa manaaf qarshiin bahe dubbii ijoo ture.
Dallaan guddaan mana jireenyaa, waajjira, kutaa wal-gahii, mana kitaabaa, mana nyaanni qophaa’u akkasumas mana hojjettonni isaan gargaaran keessa jiraatani qofa qofaan ijaaramani jiru.
Loltoota karra eegan dabalatee namoonni dallaa keessa qixxeessanis hin mul’atu.
Erga aangoo gad-lakkisani booda wanti jalaa hafe akka hin jirre yaada qabu.[perfectpullquote align=”right” cite=”” link=”” color=”” class=”” size=”18″]Homtuu na jalaa hin hafne. Mootummaan bayeessa na qabe jira. [/perfectpullquote]
”Homtuu na jalaa hin hafne. Mootummaan bayeessa na qabe jira. Mirga qabuu hunda nan argadha. Kana caalaammoo anis homaa wantan barbaadu baay’ee hin jiru.”
”Gahaadha. Ijoollee hojjettu qaba. Hakiimif narsii qaba. Baay’eetti na qarqaaruu jiru,” jedhu.
Jireenya aangoo boodaa
Dr. Nagaasoon erga aangoo pireezidaantummaa gadi dhiisanii ganna 16 ta’eera.
Yeroo dheeraa kana waggoota afran jalqabaa kitaaba dubbisuun, akkasumas haga dhuunfaan dorgomanii ummata bakka bu’aniitti dhimmoota hawaasummaa fi siyaasaa hedduurratti hojjetaa turan.
Paartii siyaasaa dorgomaa keessatti hirmaachuunis hanga waggaa sadii dura walii galuu dhabani dhiisani bahanitti siyaasa jireenyaa fi hojii isaanii guutuu godhatani ture.
Jireenyi booda kanaa garuu wanta biyya alaa yeroo turan gochaa turanitti deebi’e. Kitaaba barreessu fi akka isaan jedhanitti ‘Hojii galii isaanii argamsiisu’ hojjechaa jiru. Kana keessaa waraqaalee qorannoo dhiheessuun isa tokko ta’uu nutti himan.
Miseensa paarlaamaa mootummaa Hayilasillaasee kan turan Obbo Girmaanis erga aangoo gadi dhiisanii gad-hin teenye. Muddee dhufu umuriin isaanii ganna 94 guuta, ta’us har’as waajjira galuu hin dhiifne.
Waggoota afran darban hojii biyyaaf tolu jedhani yaadan hunda hojjetaa jiru. Yeroo miseensa paarlaamaa turan leellisaa kan turan biqiltuu dhaabuu fi bosonaaf dhimmamuun beekamu.
”Layibirarii dijitaalaa ummataaf ijaaree jira. Yoggaan mootummaa keessa ture kanan hojjadhu caalaa amma wantan hojjachaa jiru natti fakkaata” jedhu.
Manni kitaabaa ijaarame ammaaf hojii jalqabu baatus kitaaboleenii fi kompitaroonni mana leemmanaan ijaarame keessa qixeeffamani ta’ani jiru.
Wal-arganii beekuu?
”Wal agarre hin beeknu hammana,” jedhu pireezidantiin duraanii obbo Girmaa Waldagiyoorgis.
Dr. Nagaasoonis deebiin isaanii wal fakkaataadha . Kanaan dura si’a sadii qofa akka wal argan yaadatu.
Seerri labsii lakkoofsa 255/1994 manni maree bakka bu’oota Itoophiyaa baase pireezidantoota lamaan wal dhabsiiseera.
Yeroo xumuraaf faayidaa akka pireezidaantii duraatti argachuu qaban haa deebi’uuf akka isaan gargaaran obbo Girmaa koratanis hin milkoofne.
”Gaafuma sana abdii na kutachiisani. Ittan walii gala naan jedhani. Afaanii baasani. Kanaaf lammata isaan dubbisuu hin dhaqne,” jedhu Dr. Nagaasoon.


text:
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Deparmantiin mana fayyaa Iowa sababa Covid-19 namni haarawa due 5 yoo tau kan haarawa qabame ammo 400 ol akka tae himan, Woodbury County keessati nama 18 haarawa qabame dabalate. Akka dhukubni jalqabe Iowa keessati sababa corona virus namni due 5,900 dha.
Manni fayyaa Siouxland maneen barumsa gurguddaa sadi keesssati talaali corona virus harbaa dhuftu akka jalqabu akka karoorfate hime..
Itti gaafatamtooni xalayyaan warraa ergan irrati akka umatti biraa hin tajaajille barsiisotaafi barattoota qofa akka tae himan.
Talaalin kunnis fidheedhani.
Lt. Governor Adam Gregg seati booda bakka cilinika talaali Siouxland Expo Center dhaqee ture. Dhalataan Hawarden xurataa kan bahe kokkobii NFL Dallas Clark waliin tae. Lachuu talaali corona virus Sioux City fudhatani jiran. Clark, dhalataa Iowa native kan tae Indianapolis Colts siif tabate. Lachuu namni akkak talaali corona virus fudhatuuf yaala jiru.
Ganama kana extension ISU fi baldhisuudhaf agency ummataa action waliin stadium Clark fi Lewis bakka makiina itti dhaabatuti qarqaarsa nyaata godhani jiru.
Box nyaata 1250 ta’an warra qotee bultootaf USDA’s dhaan keenameefi jira. Ogeessi tokko akka jedhetti namni baayen sababa Covid-19 uumame baaye akka hojattaa jiran hime.
sangaantadhaan nyaata qarqaarsa corona virus sagantaa food assistance kan godhameedha.
Qonnaan bultootaf gabaa Sioux city guyyaa harbaa ganama seati 8 a.m irraa hanga May 5th kara west Tyson bakka makiina dhaabanitti daldala banuu karoorfatni jiru. Gabaan kunis guyyaa sanbata October dhummaati banaadha.
Akkasumas, library Sioux City akka beeksisetti location downtown seaati seera isaa guyyaa wiyxata, May 3rd irraa kan jalqabu ta’a. Library meeshale itti fayyadaman jia dhuftu keesa akka itti dabalaa deeman abdii qaban. Maamiltooni akka addaan fageenya ufii eegatanif achi keessati seati tokkoof akka turuu danda’an himan. Haguugin fuulas kan barbaachisuudha.


text:
Muddee 02,2015 Dambii Dolloo
Mormiin Maaster Pilaanii kallatti hundattuuu bal’atee yoommuu itti jabeeffameedha. Godina Qellem wallaggaa manneen barnootaa sadarkaa garagaraatti Muddee 2/2015 sa’a booda mana barumsaa cufuudhaan hiriira mormii bahuun dhaga’ame. Mana barumsa Oliiqaa Dingil, Mana qophaayinaa Qellem, Mana barumsaa Maskaramii fi koolleejjiiwwan barsiisotaa garagaraa walitti dhufuudhaan mormii master pilaanii ifatti mul’isanii jiru. Uummanni bahee FDG barattoota waliin finiinsee jira. humni waraana wayyaanee godina dhiyaa irratti ramadame gara sanatti bobbaafamaa jira.
Itti fufuudhaan aanaa Jimmaa Horroo keessatti dargaggootni oromoo ukkaamfamaa jiru. Qindeessitoota FDG jedhamuun waraana wayyaaneen qabamanii bakka buuteen isaanii dhabame godina Qellem wallaagaa aanaa Jimmaa Horroo irraa
1. Oliiqaa Israa’el
2. Nagaasaa Hiisaa
3. Dirribaa Jabeessaa
4. Sanbataa Oljiraa
Daraggoota oromoo sabboontota qabamanii gara akka bu’an hin beekamin yoo jiraatanillee
Sirbootni
– Loli hin lollaa ABO tu lola beela
– Loli hin lollaa Injifannoon gallaa
– Loli hin lollaa WBO tu lola beeka
Jechuudhaan sirbootaa fi dhaadannoo dhageessifamaa jira. dargaggootni kunneen yeroo ammaa eessatti akka hidhaman wallaalamullee FDG uummataan itti fufee kan jiru godina Qellem Wallaggaa aanaalee garagaraa keessatti itti fufee jiraachuu Qeerroon gabaasaa jira.


text:
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Adooleessa 16,2019
Finfinnee Oromiyaa
Qabsoo haqa qabeessa, fi qabsoo fakkeenya guddaa addunyaaf ta’u karaa nagaa gaggeesseen humna waraana isaa addunyaan sodaatu EPRDF’n roqomaasee raafama irratti gaggeesseen abidda qabatee dhaamuu hindandeenye diinoota dimokiraasii fi nageenya uummata Oromoof fi saboota cunqurfamoo impaayeera biyyattii sirna EPRDF tti qabsiise.
Abiddi warraaqsaa dargaggoota Oromoon EPRDF qabate kunis fakkeenya abidda guutuu mana citaa qabatee ta’uutiin, hanga barbadeessutti suuta suuta gubee balleessuutti adeemeen, qaamuma isaa paartilee EPRDF tti abidda qabsiiseen gubee mukukkula taasiisuun wal akka nyaatullee taasise. Kunis sababa bu’uura isaaniirraa abbaa irrummaa irratti ijaaramaniif amala dimokiraasii wal’aaluu isaanii irraa maddee, gartuun abbaa irreetti amanuuf dimokiraasitti amanu sirnicha keessatti walii galuu dadhabuun wal dhabbii uumaniiru jennee amanna.
Sochii biyyattii keessatti har’a taasifamaa jiru, jijjiiramaa fi abdii eegamuuf hawwamu dabalatee qabsichi bu’uura qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo ta’uuf aarsaa uummatni Oromoo akka sabaatti kaffaleen ta’uu eenyu duraa dhokataa miti.
Sirnichi humna dargaggoota Oromoo kana waggoota 28 guutuuf dararaa turee, sochii ABO dhaan hogganamee Qeerroon taasiseen irratti yaaddoo guddaa keessaa bahuuf hindandeenyeef siyyaasa walxaxaaf ulfaataa keessa gale. Humna qabsoo Oromoo dhaamsuu dadhabuutiin waggoottan arfan darban mukaa jirmatti of buusaa tureera. Sirni EPRDF rakkoo isaa akka ta’e amanee, qabsoon Qeerroo Bilisummaa Oromoo ABO dhaan hogganamu morma isaa hudhuutiin akka gadi taa’ee of gamagamu dirqama taasise.
Dirqama sanaanis jijjiirama barcumaa keessoo isaatti taasiseen, kaan ammoo waadaa hinqabamne uummataa galuutiin akkasuma jijjiirama hundee hinqabne fakkeessaa, jijjiirama kanneen akka qaamota siyyaasaa adamsuu dhiisuu waadaa galeen sochiin akka yeroof nyaru/tasgabbaa’u taasise.
Tasgabbaa’uu sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoo kana keessatti gantootaa fi ayyaan ilaallattoota ofitti hammatee humna jabaa ijaarrachuu itti fakkaachuudhaan EPRDF haaloo bahannaa nu Qeerroo Bilisummaa Oromoo irratti gaggeessuu eegaleen shira dabaa nutti xaxaa waggaa tokkoo guutuuf deema.
Haaluma kanaan maatii dargaggoota jijjiirama baanamu/lallabamu kanaaf bu’uura ta’anii dararuu, manneen uummata Oromoo gubuu, ilmaan Oromoo ajjeesuutti fuulleffatee hojjetaa jira. Erga addi Bilisummaa Oromoo ABO’n biyya galee hojii suukanneessaa seenaan hindagannee nu Oromoo irratti hojjetaa jira.
Hojiin isaa kunis akka hinsaaxilamne miidiyaalee qabsoo dabalatee miidiyaalee biyyattii fi namoota beekamoo (Public Figure) ta’an ofitti hammachuun rakkoon saba keenya Oromoo irra biyya abbaa isaa Oromiyaa keessatti raawwataa jiru akka hinsaaxilamne hojjete.
Gocha suukanneessaa haalo baafannaa nu Oromoo irratti raawwateen Godinaalee Oromiyaa tokko keessaa manneen 200 ol waraana isaa raayyaa ittisa biyyaa bobbaase gubaa jira. Manneen 200 ol Godina tokko qofa keessatti miseensota ABO jalaa akkasuma uummata Oromoo jalaa gaafa gubatu reeshoon guutuu Oromiyaa keessaa meeqa akka ta’u tilmaamuun nii danda’aama ejjennoo jedhu qabna.
Haaluma wal fakkaatuun ajjeechaan ilmaan Oromoo maanguddaa, daraggeessa, dargaggeettii, Misirroo fi obbolaa lamaan wal faana ajjeesuu dabalatee baatii tokko keessatti yoo xiqqaate namoota 150 oltu ajjeefamaa jira. Erga hogganni dhaaba keenya ABO biyya galee as, baatii kudha tokko keessatti namootni ajjeefaman reeshoon gabaabsinee 150 X 11 = 1650 ol ajjeefamaniiru. Kun qorannaa mataa isaa dandaa’ate qaama walaba ta’een, namootni nagaan waraana irraa walaba ta’an ajjeefamu kan qoratu daddaffiin dhaabbatee akka rakkoo nu Oromoo irra gahaa jirutti daangaa taasisu gaafanna.
Itti dabaluudhaan hidhaan ilmaan Oromoo irraa nii dhaabbata, Oromoo boqonnaa nii argata jennee yeroo eegnetti ilmaan Oromoo qabsoo waggoottan arfan darban kana keessatti gahee olaanaa aarsaa gurguddaa kaffaluun qabsaa’aa turan har’as dararaan irraa dhaabbachuu hafee torban tokko keessatti guutuu Oromiyaa irraa tilmaamaan namoota 300 oltu hidhamaa jira. Haala kana keessatti reeshoon baatii tokko keessatti 300 X 4 = 1200 namoota kuma tokkoof dhibba lamaa oltu hidhamaa jira. Kana jechuun baatii 11 keessatti yoo xiqqaate 1200 X 11 = 13,200 namni kuma kudha sadiif dhibbi Lama hidhamaniiru jennee fudhanna.
Humni haala kanaan jumulaan hidhamaa jiru kun seeraaf heera biyyattiin eegeen gaafatamaa kan hinjirre, kanneen waraanni Mootummaa EPRDF olaantummaa seeraa cabsuudhaan badii tokkoon alatti waan miseensa ABO ta’an qofaaf, akkasuma waan miseensa KFO ta’an qofaaf hidhaa kan jiru yoo ta’u, miidiyaaleedhaaf ibsa laataa jiraniin qaamoleen mootummaa akka waan olaantummaa seeraa kabachiisaa jiraniitti utuu haasa’aa jiranii waan qaanii dhagaa’aa argaa jirra.
Akka ejjennoo Qeerroo Bilisummaa Oromootti mormitootaa ofii ajjeesuun, hidhuun mana isaanii gubuudhaan nagaan nii argama, ykn Olaantummaan seeraa nii mirkanaa’a ejjennoo jedhu hinqabnu. Biyya keenya keessatti kan ta’aa jiru faallaa kanaa, mormitootaa ofii hiraarsuuf dararuun olaantummaa seeraa kabachiifna ilaalcha jedhu ilaalcha dogoggoraaf fokkuu gufuu dimokiraasii ta’an qabatanii socho’uutu jira. Gochaawwan dabaa fi ilaalcha mormitootaa ofii daguugaanii ajjeesuu jedhuun hojiin hojjetamu diigaminsaa fi barbadaa’insa dimokiraasii, dimokiraasiin baduun ammoo biyyattii jeequmsa hinfeesifneef saaxiluu fida waan ta’eef gocha badaa akkanaa cimsinee balaaleffanna.
Mirgoota namoomaa fi dimokiraasii mormitootaa irraa molqanii qaamota mootummaa olaantummaa seeraa cabsuudhaan manneen uummata keenya gubanii, imaan Oromoo ajjeesaa jiran seeraaf akka dhiyaatan kabajaan gaafanna! Akka sabaatti jaarraa hedduuf cunqurfamaa kan ture uummatni Oromoo mirgi lubbuun jiraachuu isaa fi mirgooleen dimokiraasii heeraaf seera biyyattiin mirkanaa’anii laatamaniif akka kabajamuuf qabsoo gochaa turre ka duraa olitti hanga hundeen nageenya biyyattii gadi dhaabnutti, olaantummaan seeraa mirkanaa’ee qaamota waraana mootummaa fi basaastota waraanaa kanneen nama ajjeesaa, mana uummataa gubaa jiran seeratti akka dhiyaatan gaafataa Oromoon jabaatee ammallee hamiilee isaa utuu hincabin qabsoo isaa akka itti fufu gaafanna!
Walumaa galatti Gochaan Oromoo irratti EPRDF’n bara kana raawwataa jiru haaloo bahannaa qabsoo sabichaa baroottan darbeeti! Kana waan ta’eef Oromoon jabaatee nu Qeerroo Bilisummaa Oromoo cina dhaabbatee akka of kabachiisuuf, rakkoo saba keenya Oromoo irra gahaa jiru kun daddaffiin qaama walabaan qoratamee yakkamootni akka seeratti dhiyaatanif qabsoo jabeessinee akka itti fufnu uummata keenyaafis diina uummata keenyaaf ibsina!
Injifannoon Uummata Oromoof
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Adooleessa 16,2019


text:
Prezidaantiin Somaaliyaa Mohamed Abdullahi Farmaajoo biyyi isaanii hongee hamaa fi rakkoo midhaan nyaataan rakkataa ennaa jirtu kanatti labsii balaa uumamaa labsanii jiran.
Tokkkummaan mootummootaa akka jedhetti rakkoon somaaliyaa keessaa uummata miliyoona 6.2 rakkoof kan saaxile yoo ta’u kunis baayy’ina lakkoobsa uummatichaa walakkaa oli. Haalli kun biyyattii gama kaabaa keessatti daran hammaatee jira.
Yeroon roobaa walitti aansaan dhabamuu isaan kan ka’e oomishi midhaanii fi lakkoobsi beeladaalee akkaan gad cabe.
Jarmayaan fayyaa addunyaa akka jedhetti hongeen kun dhukkubi akka faca’uuf sababaa ta’e. erga jalqaa baatii Amajjii qabee namoota kuma ja’atu dhibee koleraan qabamuu isaaniitu gabaasame. Kanneen kuma 2,500 ta’an immoo gifiraan qabamuu isaaniitu shakkama jechuun jarmayichi gabaasee jira.
Tokkummaan mootummootaa hanga walakkeessa bara 2017tti gargaarsa uummata biyyattiif kan oolu gargaarsa doolaara miliyoona $825 gaafatee jira. Bara 2011 keessa beelli Somaaliyaa mudate uummata kuma 260tti heddamu galaafate.


text:
Sabboonummana Oromoo taankii fi xiyyaara waraana Oromoo ti; meeshaa hidhannoo Oromoo ti. Irraa dhaabbadhaa!
Haga kaayyoon keenay galii gahurri, haga galiin keenya dhugoomutti, meeshaa hidhannoo keenya jabeeffachuu malee laaffisuun hin ta’u.
Diinni garuu hidhannoo keenya laaffisuu barbaada; nuti immoo hidhannoo keenya ni kunuunsina; ni eegganna; ni jabeeffanna!!
Sabboonummaa Oromoo jabeessuun jaarsummaaf hin dhiyaatu!!
Sabboonummana Oromoo taankii fi xiyyaara waraana Oromoo ti!
Sabboonummana Oromoo taankii fi xiyyaara waraana Oromoo ti; meeshaa hidhannoo Oromoo ti. Irraa dhaabbadhaa!


text:
Qananiisaan rikoordii walakkaa maraatoonii Moo Faaraan qabame cabsuun mo’ate
Atileet Qananiisaa Baqqalaa dorgommii walakkaa maaraatoonii magaalaa Landanitti Dilbata har’aa gaggeeffameen rikoordii Moo Faaraan qabamee ture cabsuun moa’te.
(bbcafaanoromoo)—Dorgommii walakkaa maaraatoonii kanarratti Qananiisaan sa’aatii 1:00:22’n kan xumure yoo ta’u, rikoordii Moo Faaraan fiigichuma maaraatoonii walakkaa kanaan qabatee ture cabsuun injifate.
Abbaa rikoordii addunyaa fageenya meetira 5,000 fi 10,000 kan ta’e Atileeti Qananiisaan dorgommii walakkaa maaraatoonii kana irratti yeroo jalqabaatiif hirmaate.
Atileet Qananiisaa waliin waliif bahuuf jiru jedhamee kan eegamaa ture atileetiin dhalataa Somaaliyaa lammii UK Moo Faaraa sababii dhukkubaatiif akka hin hirmaanne guyyoota muraasa dura beeksisee ture.
Atileet Qananiisaa Fulbaana darbe Jarman magaalaa Barliinitti, maaraatooniin akka addunyaatti sa’aatii saffisaa sadarkaa lamaffaa ta’een mo’atee ture.
Maaraatoonii Barliin irratti Qananiisaan rikkoordii maraatoonii cabsuudhaaf amma libsuu ijaatti jala baate. Yeroo sanatti sababii sekondii lamaaf osoo hin cabsiin hafullee, gara fuula duraatti sirriitti itti qophaa’ee akka cabsu BBC’tti himee ture.
Rikoordiin maaraatoonii harka atileetii Keeniyaa Eliwuud Kipchoogee kan jiru yommuu ta’u, haala amma jiru kanaan Qananiisaan rikoordii maaraatoonii addunyaa kana akkuma fageenya meetira 5,000 fi 10,000 of harka galfachuun isaa akka hin oolle tilmaamaa jira.
Magaalaadhuma Landanitti Qananiisaafi Kipchoogeen ji’a dhufa maraatooniidhaan waliif ba’uuf waan jiraniif hedduu hawwiin kan eegamaa jirudha.
Atileetiin Itoophiyaa biraan Birhaanuu Laggasaa ammoo, Maraatoonii Jaappaan Tookiyootti gaggeeffameen 2:04:15’n xumuruun mo’achuu isaa IAAF fuula isaarratti baaseera.
Atileet Birhaanuun kanaan duras Tookiyoodhumatti maaraatoonii mo’atee ture.


text:
Finfinnee Guraandhala 1/2011 Rakkoo humnaan buqqa’uu Afriikaatti mul’atu dursanii hubachuudhaan dhaabuun yoo hin danda’amne ajandaan 2063 kan jedhamu ajandaa misooma ardittii milkeessuun akka hin danda’amne gamtaa Afriikaatti komishinariin dhimmoota siyaasaa ibsan.
Hoggantoonni ardittii fi gamtichi barri faranjootaa 2019 “furmaata fufiinsa qabu Afriikota humnaan buqqa’aniif baqattootaa fi baqannaa kan deebi’aniif” akka ta’u baatii Adoolessaa 2010 yaa’ii Mooriitaaniyaatti adeemsisaniin murteessaniiru.
Yaada kanarratii kan xiyyeeffate wal ga’iin hojii raawwachiiftuu gamtichaa 34ffaan Amajjii 30/2011 Finfinneetti eegalameera.
Gamtaa Adriikaatti komishinariin dhimmoota siyaasaa adde Minaataa Saamaatii Sesoomaa Guraandhala 1/2011 ibsa kennaniin, hoggantoonni afriikaa rakkoo humnaan buqqifamuu ardittiitti mul’atu dursanii hubachuun dhaabsisuu yoo hin dandeenye ajandaa 2063 milkeessuu hin danda’an.
“Badhaadhina qindoomina lammiisheetii fi Afriikaa nagaa qabeettii waltajjii addunyaa jijjiiramaa keessatti bakka buusuuf fedhii qabna” jedhaniiru.
Ardittii Keessatti humnaan buqqa’uu kan itti fufsiisan wantoota baay’ee hubacchuu barbaachisa kan jedhan komishinarittiin keessumaa boodatti hafummaa, haqa dhabdummaa, hiyyummaa, saala dabalatee wal madaaluu dhabuu dhiiraa fi dubartii jidduutti jiru garaa garummaa wal dandeessisuu dhabuu bulchuu dhabuu kan eeramanidha.
Akkasumas walitti bu’iinsa siviilotaa, mirga sarbuu, baqattummaa, badiiwwan bulchiinsaa, balaa uumamaa, jijjiirama haala qilleensaa fi gogiinsaa, shororkeessummaa fi dhaadhessummaa, qabeenya uumamaa sirnaan bulchuu dhabuu fi malaammaltummaan humnaan buqqifamuuf sababa akka ta’an hubachiisaniiru.
Yeroo ammaa ummata Afriikaa keessa jiraatu keessaaruubii ol kan ta’u humnaan kan buqqa’ee fi namoonni miiliyoona 6.3 ammoo baqattootaa fi hirkattummaa kan barbaadan yoo ta’u, miiliyoonni 14.5 ammoo buqqaatota biyya keessaa akka ta’an ibsaniiru.
Gamtaan Afriikaa walitti bu’iinsa ittisuuf xiyyeeffannaa kennee hojjechaa yoo jiraates ardittiitti cinqii kan ta’e humnaan buqifamuu hanbisuudhaan fuulduratti deemuuf tarsiimoowwan shan akka barbaachisan eeraniiru.
Duraan dursa gamtichii fi biyyoonni miseensa gamtichaa waliin hojjechuu, hawaasonni dinagdee kutaa kutaa ardichaa, deeggartoonni misoomaa fi namoomaa dursanii ofeeggachiisuurratti bal’inaan hojjechuu qabu jedhaniiru.
Mallattoowwan walitti bu’iinsaa wayita mul’atan battalatti jidduu galuudhaan rakkinichi akka hin babal’anne tarkaanfii fudhachuun akka barbaachisu ibsaniiru.
Biyyoonni miseensa gamtichaa akka lakkoofsa warra Awurooppaatti bara 1969 gamtaan Afriikaa kan baase deeggarsa namoomaa baqattootaa dabalatee bara 2009 konveenshinii gamtaa Afriikaa imaammata biyyaa fi seerotatti dabalee mallatteessuu fi raggaasisuu qabu.


text:
Hidhaan Hogganoota ABO Itti Fufee Jira.
MGS-ABO jaal Amaan Filee dabalatee Qondaala ABO jaal Gadaa Gabbisaa fi Galaalchessaa SBO Waaqoo Noolee fi Galaalchessaa ONN Dassuu Duulaa fi konkolaachisaa isaanii Bilisummaa ykn Ismaa’el kan jedhamu Bitootessa 8/2020 Jaal Abdii Raggaasaa bakka hidhamee jirutti gaafachuu deemanii humna waraanaan qabanii kan turan namootni shanan kun guyyaa har’aa Mana murtiitti dhiyyaachuun beellama guyyaa 14 poolisiin itti gaafatee jira.
Rakkoon Oromoo seeraan furama jedhanii yaaduun furmaata hin fakkaatu mootummaa gabroomsaa biratti.


text:
Keniyaa bakka Nyongoro jedhamtuu fi kan konyaa Lamu keessatti namoonni sadii kanneen biskileeta motaraa akka Taaksiitti oofan ajjefamuu Gazexaan biyyatti Deeylii Neshiinailu jedhamu gabaasee jira.
Hidhattoota al-shabaabiin ajjefaman shakkiin jedhu jira.Sadeenuu kan ajjefaman dhukaasii hidhattotaan eega irratti banamee booda ta’uun ibsamee jira.
Awutoobuusa qabeenya kaampaanii Kipini Raha taate irratti daandii guddicha Garsen-Lamuu jedhamu irratti dhukaasa banuun har’a waaree booda ajjeesan.
Hidhattonni kun bosoona keessaa abbaa arganti kan dhukaasan yoo ta’u booda garu polisiin eegumsa barbaachisu gochuu jalqabe.Imaltoonni hedduun mada’anii gara Hospitaala Wirtuu keessa jirtutti ergamu kanneen ijaan argan ibsanii jiru.


text:
Hawaasni Oromoo Kutaa Minesootaa Gamoo Masjiida Tawhiid fi Wiirtuu islaamaatiif oolu bituun eebbisiise
Hawaasni Oromoo kutaa Minesootaa naannawa magaalaa Saint Paul jiraatu, Gamoo Masjiida Tawhiid fi Wiirtuu Islaamaatiif oolu, Doolaara miiliyoona sadi fi kuma dhibba sadihiin ($3,300,000) bituun Sabtii kaleessaa kan eebbisiise tahuun beekamee jira. Wiirtuun Masjiida Tawhiid haaraya bitame kun kan hawaasichi duraan itti fayyadamaa ture dachaa sadihiin kan caalu akka taheefi, seenaa diyaaspooraa Oromoo keessatti Wiirtuu isa guddicha akka tahus imaamaa fi dura taa’aan Masjiida Tawhiid Ustaaz Abdurrahiim Dooyyoo himan.
Gamoon guddaan bitame kun yeroo gabaabaa keessatti haala tajaajila hawaasa muslimaatiif oolutti deebifamee kan sirreeffamu yoo tahu, Masjiida, Madrasaa, Mana Kitaabaa Waraqaa fi Dijitaalii, Wiirtuu Odeeyfannoo fi Istuudiyoo, iddoo oolmaa daa’immanii, iddoo ispoortii akkasumas Mana Janaazaa kan qabaatu tahuu ibsame.


text:
«Inni (Allahn) isa na dhukkubsee na fayyisu dha!» Al-Qur’aan.
Maqaa Rabbii Akkaan Mararfataa Akkaan Rahmata Godhaa Ta’eetiin.
Yeroo baay’ee Eenyummaa Iyyesuus kiristoos Ilaalchisee marii taasifamu irratti Iyyesuus waaqayyo akka hin taane fii Ergamaa waaqayyoo kabajamaa qofa akka ta’e hubachiisuuf jecha marii yeroo dheeraa fudhatee fi fudhatu ni taasifna. Ammas nama qalbii dhugaa hubattu fii dhugaa barbaaddu qabuu hundaaf Qabxiiwwan sadi qofaan akka Iyyesuus ergamaa waaqayyoo ta’uu malee sadarkaa biraa hin qabne isiniif mirkaneessuu barbaada. Hanga xumuraatti obsaan dubbisaa. Waliifis
share godhaa.
QABXII TOKKOFFAA
Maqaadhuma Isaarraa yoo kaanu “ Kiristoos ” jechuun maal jechuudha?
Maqaan “ Kiristos ” jedhu qoftiin Iyyesuus akka nama ta’e ibsuudhaaf ga’aadha. Akkamitti? Jechuun keessan hin oolu. Eyyeen! “ Kiristos ” jechuun maal jechuudha? Kun kanuma namni hundi deebisuu danda’uu dha. Kiristoos jechuun kan dibame jechuudha. Karaa biraatiin kan muudame ykn aangeeffame jechuus ni ta’a.
Gaafiin Abshaalli kaasuu qabu garuu “ Eenyuutu isa dibe? ” Kan jedhuudha. Kana kiristiyaanni hundi irratti waliif gala kan isa dibe Waaqayyoodha. Macaafni Qulqulluu jedhanii moggaafatan Hojii Ergamootaa irratti akkana jedha:-
«Waaqayyo, Yesus nama Naazireet kana hafuura qulqulluudhaan dibee humnaan akka isa guute, inni naanna’ee hojii gaarii akka hojjete, Seexanaan kan cunqurfaman akka fayyise, Waaqayyo isaa wajjin akka tures beekamaa dha.»(Hojii Ergamootaa 10:38).
Eegaa nuti kan itti waamaa jirruu fi Itti amanaa jirruus Waaqayyo isa Kiristoos dibe dha. Iyyesuus immoo ergamaa kabajamaa waaqa kanaati.
QABXII LAMMAFFAA
Hojiiwwan inni hojjete haa ilaallu:-
Iyyesuus du’aa kaase
Iyyesuus Jaamaa fayyise
Iyyesuus naafa fayyise
Iyyesuus Lamxii fayyise
Nyaata baay’ise
Iyyesuus Bishaan gubbaa adeeme
Iyyesuus dinqiiwwanii fi milikkitoowwan gara garaa hojjetee jira.
∴ “Atuu silaa waaqummaa isaa hin amantuu Maal haa ta’uuf kana hunda haasoofta ree?” Naan hin jedhinii Na dhagayi an kana hunda kan haasawu dubbii gabaabsuufi. ‘Akkamitti?’ jechuun mirga keeti. Gaafii wal fakkaataa “Akkamitti?” jedhu Iyyesuus mataan isaa siif deebisa. Akkam jedhee? Eyyeen Wangeela Yohaannis Boqonnaa 5 Lakkoofsa 30 dubbisi
«Yesus itti dabalee, “ Ani humna kootiin homaa gochuu hin danda ‘ u ; abbaa koo irraa akkan dhaga’etti nan farada; firdiin ani faradus qajeelaa dha. Anoo yaada koo duukaa bu’uu hin barbaadu, ‘yaada isa ana ergee duukaan bu’a malee.»(Wangeela Yohaannis 5:30)
Keewwata kana irraa qabxiiwwan sadi fudhadhuu xiinxali mee:-
Ani humna kootiin homaa gochuu hin danda’u
Abbaa koo irraa akkan dhaga’etti nan farada
Anoo yaada koo duukaa bu’uu hin barbaadu, ‘yaada isa ana ergee duukaan bu’a malee.
∴ Eyyeen humna kootiin homaa gochuu hin danda’u erga inni jedhe jaalattaniis jibbitaniis humna isaatiin akka inni homaa gochuu hin dandeenye amanuu qabdu. Yoo barbaadde “Akkamiin Gochoota gurguddoo kana hojjete ree?” Jettee gaafii gaafachuu ni dandeessa. Eyyeen! Sumaatu hin xiinxalini malee Innumti mataan isaa “Anoo yaada koo duukaa bu’uu hin barbaadu, ‘yaada isa ana ergee duukaan bu’a malee” jechuudhaan siif deebiseera. Dhugaan kun sitti hadhaawuus liqimsi Iyyesuus dinqii fi milikkita kan hojjete heyyema Rabbiitiini malee fedhii fi humna mataa isaatiin miti.
QABXII SADAFFAA
Hojiiwwan inni hojjete inni maal ta’uu isaa nutti mul’isu?
Iyyesuus dandeettii fii humna isaatiin osoo hin taane, Heyyamaa fi fedha Rabbiitiin:-
Du’aa kaase
Lamxii fayyise
Naafa fayyise
Dinqii fii milikkata gara garaa hojjete jira. .
Eegaa wantoota kana hunda Maal haa ta’uuf hojjete? Akka kiristiyaanoonni jedhan waaqayyo ta’uu mul’isuuf moo akka muslimoonni jedhan ergamaa Rabbii akka ta’e mul’isuuf? Lakkii maalif na gaafatta Mee koottu anaa fii atiis Iyyesuus mataa isaa haa gaafannuu. Iyyesuus maal jedha? Wangeela Yohaannis boqonnaa lakkoofsa irra dubbifadhu. Iyyesuus dinqiifi milikkata hojjete hunda walitti qabee kaayyoo isii yoo ibsu akkana jedha:-
«hojiin ani hojjedhu kunis abbaan akka ana erge dhugaa anaaf in ba’a.»(Wangeela Yohaannis 5:36)
∴ Eyyeen dubbiin akka wallaaltoonni ofiif wallaalaan jal’atan Nama jal’isuuf ittiin oliif gad kaatan san osoo hin taane faallaa isaati. Iyyesuusiis Waaqayyo osoo hin taane ergamaa waaqayyoo kanuma akka ergamtoota isa dura dabraniiti. Dinqiiwwan inni hojjetees ergamummaa isaa kan isaaf mirkaneessu malee waaqummaa isaa kan mirkaneessan miti. Dubbiin hanganuma, kan dhugaa barbaaduuf Ragaan tokko qofti ga’aadha. Warra haqa hin barbaadneef immoo Ragaan kumni tokkoyyuu isaaf hin liqinfamtu. Hanga walitti deebinutti nagayatti!
«Dhugaa Iyyaafadhu»
«Inni (Allahn) isa na dhukkubsee na fayyisu dha!» Al-Qur’aan.


text:
Jalqaba uumamuu Impaayeera Itoophiyaa irraa kaasee hanga hardhaatti ummatni Oromoo: jimlaan ajjeeffamuu (sanyii duguuggaa), eenyumaan isaa haalamuu, hidhamuu, gidirfamuu, saamamuu fi biyya isaa irraa humnaan ari’amuu irraa kan hafe faayidaan Oromoon sirna Impaayeerummaa humnaan uumame kana keessatti argate kana jedhamee kan herregamu tokkoo illeen hin jiru.
Adeemsa seenaa dukkanaawaa kana jijjiiruuf, ilmaan Oromoo bakka buusuun hin danda’amne kanneen miliyoona baay’een lakkaawaman bilisummaa fi walabummaa saba goota kanaaf jecha lubbuu isaanii bakka bu’aa hin qabne dabarsanii kennaniiru. Addi Bilisummaa Oromoo (ABOnis), ilmaan Oromoo seenaa gootummaa kana dhaalaniin kan bu’ureeffameefi, warreegama sabni Oromoo Jaarraa tokkoo fi walakkaaf baasaa jiru kanatti firii gochuufi. ABOn, qabsoo hadhooftuu wareegama hedduu baasiste geggeesseen hardhaan tana, sagantaan ABO ummata Oromootiin tinnifame, dhibdeelee ykn rakkoolee: siyaasaa, diinagdee, hawaasummaa, aadaa fi dhiitama mirga dhala namummaa Impaayera Itoophiyaa jalatti ittiin eelaa fuudhe ykn gidirfametti furmaata waaraa kan argamsiisuu dha. Kana dhugoomsuufis ummatni Oromoo Kaabaa Kibbatti, Bahaa Lixattii fi handhuura Oromiyaa keessatti sagalee fi ilaalcha siyaasaa tokkoon diina faashistummaan isaa ammaan dura bifa kanaan mul’atee hin beekne dura dhaabatee FDG gara Fincila Xumura Gabrummaatti tarkaanfachiise. Kunis sodaa injifatuun gootummaa abbootii isaa irraa dhaalen diinatti rifaatuu hamaa naqeen qabsoo isaa ittisa irraa gara haleelaatti ceesisee jira.
ABOn, gootummaa fi tokkummaa sabni Oromoo harka qullaa, karoora fi sagantaa lafa kaawwate irratti irkatuun Fincila Xumura Gabrummaa (FXG) walitti fufiinsaan ji’oota 11f adeemsiisaa jiru ni dinqisiifata. FXG kanaan, bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa bakkaan gahuuf, tiksituu Impaayerichaa kan ta’e mootummaa faashistii Wayyaanee fi sirna impaayerichi irratti ijaarames hundeen buqqisuun murteessaa dha.
Kunis ummata bilisoomeen, referendum walabaa fi bilisa ta’e irratti mirga hiree murteeffannaa saba Oromoo mirkaneessuun taha. Waan taheef KHR-ABO kanaan ala furmaatni biroo akka hin jirre sirriiti hubatee fi waliifis dhaamee, FXG kana toftaa hidhannoo fi hidhannoo maleettis dhimma bahuun kan duraanii caalaatti akka finiinsu waamicha hatattamaa dhiheessa. Mootummaan faashistii Wayyaanee kun kufee mirgi ummata Oromoo haga mirkanaahutti hoogganummaa haga ammaatti kenne caalaa cimsee akka itti fufu ABO’n irbuu isaa irra deebi’ee haaromsa.
WBO, HOGGANOOTA , QONDAALOTA, MISEENSOTA FI DEGGERTOOTA ABO MARAAF
Miseensota WBO, Hogganootni, qondaalotni, miseensootni fi deeggartootni ABO qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa keessatti adda duree ta’uun haalota rakkisoo keessatti wareegama qaqqaalii baasaa as gahuun kanuma beekamu dha. Sadarkaa har’a qabsoon irra gahee fi sabni keenya keessa jiruu, of kenniinsa keenya ol kaafnee qabsoo galiin gahuuf yoom iyyuu caalatti diinna keenya awwaaluudhaan aangoo siyaasaa Oromoo mirkanneesuuf bakka jirutti mootummaa faashiistii Wayyaanee haleeluu irratti akka bobbaanu waliif dhaamna.
MOOTUMMAA FAASHISTII WAYYAANEE FI ERGAMTOOTA SIRNICHAA ILAALCHISEE.
Mootummaa faashiistii Wayyaanee fi ergamtoota Wayyaanee kan ta’an Hoogganootni OPDO kan sadarkaa federaalaa fi mootummaa naannoo Oromiyaa irra guddaan isaanii, jijjiirraa fakkeessaa xixiqqaa, kan akka Afaan Oromoo Afaan Finfinnee godhuu, Oromoota naannoo Finfinnee irraa humnaan buqqa’aniif mana kennuuf labsa adda addaa baasuu dhaan, ummata humnaan hiriira baasuuf karoora qaban. Kun gaaffii bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaaf gonkumaa deebii tahuu waan hin dandeenyeef, karoora kana duubaan shirri jirus ummata Oromoo afanfaajjessanii fincila xumura gabrummaa dura dhaabbachuun sirna gabroomfataa Wayyaanee ummata Oromoo irra tursiisuu fi amanamummaa sirnichaaf qaban ittiin mul’ifatuuf murteeffatuu mirkaneessa.
Miseensoota OPDO kanneen sanyii duguuggaan saba isaanii itti dhagahamuun sabni isaanii akka hin miidhamne hojjachaa turanii fi hojjachaas jiran ni dinqisiifata. Ummatni Oromoo shira hoggannoota OPDO fi gooftolii isaanii kan summii dammaan dibame fakkatuu olitti kaa’ame kanaan akka hin dagamne yaadachiisaa, karoora mootummaan faashiistii TPLF baafate kana fashalsiisuu dhaan, amna gara bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaatti godhaa jiru kana cichoominaa fi shaffisaan itti fufee xumura akka itti godhu ABO’n gadi jabeessee dhaama. Kana waliin Oromoota badii isaanii irraa barachuu hanqatuun lammii isaanii irratti yakka raawwataa jiranis ABO’n akeekkachiisa.
ILMAAN OROMOO WARAANA MOOTUMMAA WAYYAANEE KEESSA JIRANII FI HOJJATTOOTA MOOTUMMAA SADARKAA HUNDAA.
Akkuma dhalli Oromoo hundi beekuu fi hubatutti, sanyii duguuggaan saba Oromoo irratti eega labsame yeroon isaa bubbulee ti jira. Hardhaan tana, lubbuun dhala Oromoo, kan Wayyaanoti aggammii itti shaakalan ta’ee jira.
Haalli kun ammoo, kan dhala Oromoo hunda irriba fi jireenya dhorku ta’uu qaba. Waan ta’eefis, ilmaan Oromoo kan waraana Wayyaanee keessa jirtani fi kanneen caasaa mootummaa sadarkaa Federaalaa fi mootummaa naannoo Oromiyaa keessa hojjettan of gurmeessuu fi wal gurmeessuun qabsoo sabi keessan bilisummaaf geggeessaa jiru waan dandeessan hundaan akka cinaa dhaabbatan ABO’n yaamicha lammummaa dhiheessa. Yoo itti gaafatama kana hin baane garuu, fuula duraatti komii saba Oromoofi gaafatama seenaa jalaa akka isin hin baafne ammumaa isiin yaadachiisuun dirqama jennee amana. Hardhaan tana, qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa bira yoo hin dhaabbanne, yeroon ummata ofii waliin dhaabatanis yoommi laata? gaafii jedhuus deebbisuun dirqama keessan akka ta’e jala muruun ABOn isiin hubachiisna.
DHAABOTA SIYAASAA ITOOPHIYAA ILAALCHISEE.
ABOn humnoota siyaasaa Impaayeera Itoophiyaa, kanneen farra mootummaa faashiistii TPLF ta’an mara qabsoo isaan lafarratti gochaa jiran ni kabaja. Kanneen hiree murteeffannaa ummatoota Impaayericha keessa jiran akka akeekaatti kabajuuf murteeffatan ammoo ABOn bifa addaatiin ilaala. Kanaafis,Tumsi Bilisummaa fi Dimookiraasii Ummattootaa (PAFD) ijaarame. Haaluma kana irratti hirkachuun, dhaabootiin siyaasaa biyyattii keessatti bifa mul’ataan lafarratti hojiin beekaman sagantaa siyaasaa walii waliif kabajuun, diinna waloo kan ta’e mooutmmaa faashistii Wayyaanee irratti xiyyeeffatuun mootummaa gara jabinni isaa daangaa hin qabne kana aangoo irraa waliin akka kaafnu irraa deebi’ee yaamicha isaa haaromsa.
MISEENSOTA FI DEGGERTOOTA SABABA ADDAATIIN CAASAA ALA JIRANIIF.
Qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa bakkaan gahuuf amni hafe xiqqaa ta’us, dirqamni yeroo amma nu irraa eegamu ulfaataa dha. Haala ammaa keessatti, dirqama fuuldura keenya jiru injifatnoon xumuruuf, dirmannaa ABO’n barbaadu godhuu irraa kan if nama qusachiisuu sababi kamuu jiraachuu hin malle. Haalli keessa jirru, haala jiraachuu ykn dhabamuu keessaa filachuu ti. Dhabama irraa saba keenya oolchinee rakkoo dhuunfaa qabnu furachuun gamnummaa ta’uu hubatuun, miseensotni fi deggertootni arma dura ABO keessaa sababaa adda addaatin bahan, hatattamaan dhaabatti akka deebi’an ABO’n yaamicha lammummaa fi biyyummaa isaaniif dabarsa.
DHAABOTA SIYAASAA OROMOO WALABA TA’AN ILAALCHISEE.
Mootummaa faashiistii gabroomfataa Wayyaanee Oromiyaa irraa buqqisuun, bilisummaa fi nagaa waaraa ummata Oromoof argamsiisuuf, humna namaa fi qabeenyaa ummata Oromoo tokkoomsuun murteessaa ta’uu isaatti amanuun, dhaabota siyaasaa Oromoo walaba ta’an gidduutti waliigaltee fi walhubannoo irra gahuun ni yaadatama. Waliigaltee fi walhubannoon kun akka hojiitti hikamuuf, bakka bu’oota dhaabota kanaa irraa koreen ijaaramte, Koree qindeesituun Jaarmayooli Bilisummaa fi Walabummaa Oromiyaa (KQ-JBWO) waliigaltee kana hojiitti hikuu fi hojii irratti akka milkooftuuf ABO qooda irraa eggamu akka gumaachu mirkanneessa.
SOCHII NAANNOO UMMATA AMAHARAA (Gondor, Gojamii fi Walqaayt) ILAALCHISEE.
Sochiin farra mootummaa faashiisti Wayyaanee ummatni Amahaaraa naannoo Gondorii fi Gojjamitti geggeessaa jiru, sochii mirgaa ta’uu ABO’n ni amana. Haa ta’u malee, mootummaan Wayyaanee karaa irraa maqfame malee gaaffiin kun deebii argachuu hin danda’u. Waan ta’eef, kallattii hundaan mootummaa Wayyaanee jilbeenfachiisuuf ciminaan akka irratti hojjetamuu qabu ABO’n yaadachiisaa, ajjeechaa, hidhaa fi gidirfamuu ummata naannoo Amaaraa irratti faashiistoota Wayyaaneetin gaggeeffamaa jiru gadii faggeenyaan balaaleeffata. Saaminsa fi eenyummaa isaanii haquuf gochaa mootummaan faashistii Wayyaanee irratti raawwataa jiru mormuun, qabsoo sabni Koonsoo fi Majangir geggeessaa jiru, ummatni Oromoo fi dhaabni isaa ABOn ni dhinqisifata; biras ni dhaabbata. Qabsoon sabni Konsoo fi Majangar gaggeessaa jiran, qabsoo haqaatis jedhe amana. Itti dabalees: ajjeechaa jumlaa, hidhaa fi gidirsaa saba Konsoo fi Majangar irra gahaa jiru ABOn cimsee balaaleeffata.
HAWAASA OROMOO BIYYA ALAA JIRAN ILAALCHISEE.
Mirgi abbaa biyyummaa isaa sarbamuu, nagayaan jiraachuu dadhabuu irraa hawaasini Oromoo biyya alaa jiraatu kan baqattummaaf isa saaxile hubatuu dhaan biyya isaa deebifatuun murteessaa ta’uu amanee qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaaf tinnisa gochaa har’a gahe. ABOn gumaacha kanaan duraa dinqisiifataa, qabsicha injifatnoon guduunfuuf ammoo dirqama addaa haalli yeroo ammaa gaafatu bahuuf hawaasni keenya ala jiru gumaacha qabsoo dachaa dachaan akka ol kaasu Koreen Hojii Raawwachiiftuu ABO jabeesee waamicha dabarsa.
YAKKA SANYI DUGUUGGAA (genocide) MOOTUMMAA WAYYAANEE GAGGEEFFAMAA JIRU ILAALCHISEE.
Mootummaa faashiistiin TPLF mootummoota impaayeericha keessatti kana dura mumul’atan hunda caalaa gara jabinaan kan guutame ta’uu isaa kan hojiin agarsiisaa jiru ta’uu dhaabootni mirga dhala namaaf dhaabatan hundi raga itti bahaa jiran. Sanyii duguuggaan kallattiin kan saba Oromoo irratti qiyyeefatame ta’uu, hojii faashiistootni TPLF kan ji’oota 11 ilaaluu fi tarkaanfii isaannii xinxaluun gahaa dha. Sanyyi duguuggaan kun ummatoota naannoo Gambellaa, Beenshangul, Sidaamaa, Ogaden, fi ummata Konsoo fi Majangar irrattis bal’inaan kan gaggeeffamaa turee fi jiru dha. As kaluu kana ammoo ajjeechaan jumlaa kan saba Amaaraa irratti dabalataan xiyyeeffatame gadi bahuun raga dabalataa ti jennee ammana. Waan ta’eefis, ajjeechaa suukanneessaa adeemsifamaa jiru kana gareen walaba ta’ee qoratee mootummoota gamtoomanii fi dhadacha mana heera addunyaaf (ICC) akka dhiheeffamu ABOn jabeesee hawaasaa addunyaa mara gaafata
Kanuma waliin, dhaaboota mirga dhala namaaf dhaabatan,,kanneen sanyii duguuginsi Oromoo fi saboota biroo irratti geggeeffamaa jiru yakka ta’uu hubatanii iyyaannaa dabarsaa jiran ABOn dinqisifataa fi galateeffataa hojii eebbifamaa kana cimsanii akka itti fufan gaafata.
Injifannoo Ummata Oromoof !!!
KHR-ABO
Fulbaana 12, 2016


text:
Garba Indiyaa
Garbi Indiyaa bishan addunyaa keessatti argaman keessaa guddinaan sadaffaa yoo ta'u, kan qabatui parsentii 20% lafa ni ta'a. Garbi kuni kaaban Kibba Eshiyaa (Indian subcontinent walitti daratte jechu dha, maqaan kuni immo maqaa garbi irraa moggaafame), dhihaan immo Peninsulaa Arabaa fi Afrikaan, bahaan immoo Peninsulaa Malese, Odola Sundaa fi Awustireliyaan, kibban immo Garba Antaartikiin (kan Antartide jedhamu) daangeffamee argama. Garba Addunyaan kan walitti qabate yoo ta’u garbi kuni Garba Atilaantiik irra sarara 20° baha Meridian kan Cape Agulhas irra kibba ce’un kan gargari ba’u yoo ta’u Garba Paasifiik irra immo sarara 147° baha meridiyaaniin gargara ba’a. Garbi kuni dheerina (dagalee) hanga 10,000 km fiixee Kibba Afrikaa fi Awustireliyaa yoo qabatu, Galaana Diimaa fi Golfo Persico walitti ida’amun ballina hanga 73,556,000 km² ta’e qaba.
«Volumiin» garba kana 292,131,000 km³ dha. Odoloonni xixiqqoon fiixe galaana kanaatti argamu. Biyyonni Odola ta’an kan garba kana keessatti argaman: Madagaaskaar (kan durri Rippabiliikii Madagaaskaar jedhamu, kan addunyaa keessaa Odola guddinaan afraffaa ta’e), Komoroos, Siishelsi, Maaldiivis, Mooriishes, fi Sirilaankaa dha. Indoneeshiyaa garba kana daangessiti. Garbi kuni karaa daldalaa jiddu Eshiyaa fi Afrikaa jiddutti kan argamu waan ta'eef bakka wal-dhabii baayyee ta'eera. Haa ta’u malee guddina garba kanaa irraa kan ka’e biyyi tokkollee lafa Odola garba kana keessatti argamu yeroo baayyeef qabachu hin dandenye ture. Ta'us jalqaba bara 1800ffatti Yunaayitid Kingidem lafa galaana kana marsu baayyee qabachu dandeessee jirti. Waraana Addunyaa II irraa jalqabe garbi kuni Indiyaa fi Awustireliyaan qabame.


text:
ከሁለት ቀን የጃል ዳዎድ ቤት ውስጥ እገታ እና አንድ ቀን የፖሊስ ጣቢያ ወከባና እንግልት ነፃ ወጥተን አሁን በሰላም ወደ ቤታችን እየገባን ነው።
Gaazexaan ‘Fitih Matset’ jedhu Adaanech Abeebee birrii milyoona 40 akkaawuntii dhuunfaa isiitti akka galee fi ishiinis maallaqichi qaama hin beekkamne irraa akkaawuntii kiyyatti gale jettee akka amante madda odeeffannoo waliin gabaase. Malaammaltummaa guddaa keessa akka jirtu ifatti saaxilamte. Amma Adaanech kanatti kan dallante Gaazexaa ‘Fitih Matset’ jedhu kana yakka hoggantoota mootummaa irratti ummata kakaasuu jedhuu seeratti naaf haa dhihaatu jettee himatte. Hundi isaanii biyya saamaa jiru bifa kanaan. Milyoona 40 isaan biratti saamicha xiqqaadha. Bilyoonaan saamaa jiru. Garuu yoomii fi eessatti akka nyaachuuf deeman waan tilmaaman hin fakkaatu.


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Ebla 29, 2018
Kutaa Kudhasadaffaa
Barreeffama kutaa kurnaffaa keessatti akkan ibsuu yaaletti, waayeen Muummicha Ministeerotaa (MM) haaraa Dr Abiyyi Ahmad Oromoo yaadaan ammallee bakkee (iddoo) lamatti akkuma hiretti jira. Yaadni ani achitti ibse akkuma jirutti ta’ee, garuu haasa’a adda addaa MM godhaa ture fi akkaataa inni hojii isaatti seenee jiru har’allee Oromoota waliin mormisiisaa jira. Akka hubannoo kiyyaatitti Dr Abiyyi erga MM ta’ee hojii isaa eegalee kaasee dogonggora adda addaa akka godhe dhara waan ta’u natti hin fakkaatu. Dhimma kana laalchisee barreeffa kana keessatti yaada tokko tokko kaasuun yaala.
MM Dr Abiyyi deeggarsa Oromoo hundaa argachuu fi hojii isaatiinis milkaa’uuf maal godhuu qaba?
Fedhii fi kaayyoon isaa kan dhuunfaa maal akka ta’e sirriitti beekuun rakkisaa ta’ullee; akka dura taa’aa AWDUI fi MM biyyattii tanaatitti wanta inni dursa kennuufii barbaadus isumaaf dhiisnee; garuu akka ilma Oromoo tokkootitti duula irratti banuurra mee yeroo xiqqoo kennineefii ofsirreessuu isaa haa laallu. Yeroo kennuufii yoon jedhu yaadni kiyya warra hojii isaatiif yeroo isa barbaachisa jedhanirraa adda. Ani wantin jechuu barbaade, dogonggora godhaa jiruuf akka hubatuu fi sirreessuuf yeroon haa kennamuuf jechaan jira. Kunis akka ilma Oromoo fi Obboleessa keenya tokkootti laaluudhaani.
Dr Abiyyi akkuma MM ta’ee muudameen silaa hojiin isaa kan duraa waajjira isaa seenee dafee kaabinee ijaaree; hojiilee hatattamaan hojjetamuu qaban tartiibaan lafa kaayee; isaan kana hojiidhaan agarsiisuu calqabuutu irra ture. Sana godhuu dhiisee, akkuma argamaa jiru, hojii isaa Naannoleerra deemuudhaan eegale, ammas ittijira. Waan kana godhuuf inni sababa mataa isaa qabaachuu mala. Tilmaama kiyya boodan itti deebi’a. Haa ta’u malee, hojiilee hatattamaan hojjetamuu qaban sana hojjechuun hafee; siriidhaa waan Oromoo madeessan tokko tokko haasa’a isaa keessatti darbachuun akka uummatni abdii isarraa kutatan taasisaa jira. Kana, sana jedhee irra deebi’uu waanan hin barbaadneef, dogonggora hojjetaman sana sirreessuuf ammas yeroo qaba.
Hojiin hatattamaan hojjetamuu qabu maali?
Akkuma beekamu Labsiin Yeroo Muddamaa – LYM (State of Emergency) kan deebi’ee labsameef sababni isaa: uummata ukkaamsuuf, maqaa nagaa fi tasgabbi eegsisuutiin karaa faallaa ta’een uummata nagaa dhoowwuuf, akka nagaan bahanii hin galle godhuuf, nama hidhuuf, dararuuf, dubartoota gudeeduuf, ajjeesuuf akkasumas qabeenya saamuuf karoorfatamee waan godhamee dha. Dhugaa kana warri AWDUI keessa jiran hunduu sirriitti beeku. LYM kun immoo caalaatti kan miidhaa jiru addatti uummata Oromoo ti; Oromiyaarratti xiyyeeffate; humna Qeerroo laaffisuuf ittiyaadamee godhame; kan hunda caalaa nagaa dhabes uummatuma Oromoo ti; kan jumlaadhaan hidhamaa jirus uummatuma kana. Hojiin hatattamaa MM silaa isa kan dhaabsisuu danda’uutu irra ture. Kana godhuuf ammaaf humna dhabullee, Seerri fi Heerri biyyattii sanaa garuu aangoo isaaf kenna.
Erga LYM uummatarraa akka ka’u godhamee fi uummatnis nagaa fi tasgabbii argate booda Naannoleerra deemuun itti aanee dhufuu ni danda’a ture. Kuni osoo hin ta’in hafee; kunoo uummata keenya har’allee miidhaan meeqa irra gahaa jira. Kuni ta’aa osoo jiruu; kanaaf mala ykn fala barbaaduu dhiisee, Dr Abiyyi Sabboonummaa Oromoorratti olola oofuun, dhiibee gandatti galchuu yaaluun isaa uummatni akka abdii isarraa kutatu taasisa. Dubbii gabaabsuuf, Dr Abiyyi deeggarsa uummata Oromoo bal’aa argachuu fi seenaa boonsaa hojjechuu kan fedhu yoo ta’e, LYM dafee akka uummatarraa ka’u godhuu qaba. Uummata Oromootti abdii horee of duuba hiriirsuu danda’uu qaba. Yoo kana hin goone, innillee gaaga’ama cimaa keessa galuuf deema. Dhugaa kana hubachuu qaba.
MM Dr Abiyy hojii isaa kan calqabaa godhatee maaliif Naannoleerra deemuu filate?
Osoo MM ta’ee hin qaadhimamini fi hin filatamin dura haasa’a yeroo adda addaa godherraa yoo hubannu, namni kun “Itoophiyummaan isaa” hangam cimaa akka ta’e hubachuun nama hin rakkisu. Obboo Lammaa Magarsaa faa dabalatee Itoophiymmaan araada (ኢትዮጵያዊነት ሱስ ነው) jechaa akka turan yaadannoo yeroo dhihoo ti. Waan ta’eef, dararama uummata Oromootiif dursa kennee; LYM kun akka irraa ka’u taasisuu caalaa kan isa dhiphise (cinqe) fi isa yaaddesse tokkummaa biyyattii tanaa waan ta’eef, osoo uummatni keenya dhiigaa fi du’aa jiruu; isa kana dhiisee Naannoleerra deemuu fi uummattoota sossobuu filate. Adeemsa kana keessatti immoo alagaa gammachiisuuf jedhee Sabboonummaa Oromoollee gadi xiqqeessuu yaale.
Ani kanan jechaa jiru, waan dursa argachuu qabuuf dursa kennuun dirqama; uummatni inni irraa dhalate kun miidhamaa osoo jiruu; rakkoo kanaaf mala ykn fala hatattamaa godhuutu irraa eegama jechuuf malee, Naannoleerra deemuu fi uummattoota wajjin haasa’uun sirrii miti jechaa hin jiru. Kuni ta’uu qabaayyu; garuu tartiiba fi yeroo isaa eeggachuu qaba. Kuni waan hatattamaan ta’uu qabuu miti. Jiruu fi jireenya ilma namaa keessattuu yoo laalame, manni isaa diigamaa osoo jiruu; maatiin isaa miidhamaa osoo jiruu; namni mana nama biraa ijaaruu deemu fi maatii nama biraa tiksuu yaalu jiraa? Dura maatii isaa sana miidhaa jalaa baasee; sana booda kan ormaas miidhaa jalaa baasuu dhaqa malee kan ofii manumatti dhiisee, irraa hin deemu jechuu dha. Dubbiin Dr Abiyyi fakkeenya kana wajjin walfakkaata.
Dr Abiyyi dhimma Oromoo kana akka laayyootitti laaluu dhiisee; xiyyeeffannaa guddaa kenneefii; uummata kanarraa miidhaan akka dhaabbatu LYM hatattamaan kaasisuu danda’uu qaba. Yoo kana godhe, milkiin isaas kanaan calqaba; deeggarsa uummata bal’aa Oromoo argachaa deemuu danda’a. Yoo kana hin goone garuu, akkuma miidhaan uummata keenyarratti cimaa deemuun, Dr Abiyyis kufaatii hamaadhaaf ofqopheessaa deema jechuu dha. Seenaa boonsaa hojjechuu osoo danda’uu, seenaa badaa hojjetee akka hin hafne, carraa amma uumameef kanatti fayyadamee uummata Oromootiif beenyaa kaffaluu qaba. Beenyaan kunis xiqqaatee yoo xiqqaate nagaa fi tasgabbii uummata kanaa mirkaneessuu dha. Kun kan argamu immoo yoo LYM uummatarraa hatattamaan ka’ee qofaa dha.
Dhumarratti, akkuman kanaan duras irra deddeebi’ee jechaa ture, gaafiin uummata Oromoo inni bu’uraa jijjiirama xixiqqoo AWDUIn godhamuun (innumtuu kan danda’amu yoo ta’e??) deebii argachuu akka hin dandeenye jala sararuun fedha. Kuni kan argamu qabsoo ittifufuudhaan hireen uummata Oromoo uummatichumaan mirkanaa’uu yoo danda’ee dha jedheen amana. Sirna Wayyaanee keessatti, hanguma fedhe jijjiiramni bu’uraa yoo godhame, gaafii Oromoo ni deebisa jedhee hin yaadu.
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
12. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhalammaffaa
11. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhatokkoffaa
10. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kurnaffaa
9. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saglaffaa
8. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saddeettaffaa
7. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
Mirga hiree ofii ofiin murteeffannaa
Heerri Mootummoota Gamtoomanii waa'ee mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu maal jedha?
Hiree murteeffannaa isa kamtu Oromoof furmaata waaraa fida?
Maalummaa mirga ofii ofiin murteeffannaa; hiikota mirga hiree ofii ofiin murteeffannaan qabu; kaayyoon Qabsoo Bilisummaa Oromoo inni ganama qabsoon ittiin eegalame maal akka ta'e; galmi Qabsoo Bilisummaa Oromoo eessa akka ta'e; Oromoo fi Impaayera Itoophiyaa gudduu hariiroon akkamii akka jiru;... Qabxiilee jajjaboo danuu kaasuun marii Obbo Abiraahim Abbayyee – Qabsaa’aa Oromoo gameessa – waliin taasifame.


text:
Fuula kana irratti Waan jireenya hafuuraa keessan ittiin gabbifachuu dandeessanii fi hubannoo tokko tokko irraa argachuu dandeessan Yeroo dhaa gara Yerootti in maxxansina,dubbisaa! Ittiinis Eebbifamaa!
Waaqayyo isin ha eebbisu!
Waaqayyo kadhannaa keenya maaliif tursa?
Seensa: Yeroo waa’ee kadhannaa barru waanti nutti himamu Waaqayyo kadhannaa keenya in dhaga’a nuufis in deebisa isa jedhuu duwwaa dha.Hata’u malee abbaan yeroo ijoolleen isaa waa isa gaafattu waan hundumaa battalatti hin kennuuf,waan battalatti kennuuf waan dhibaa fi ariifachiisaa ta’e duwwaa dha.Isa kaan yeroo itti fudhatee yaadee yeroo baayyee booddee kennuufii ni danda’a.Sababiidhuma ijoolleen isaa isa gaafataniif kennaaf miti.Fakkeenyaaf ijoolleen isaa Ibidda yookiis haaduu fi waan biraa waan isaan miidhuu danda’u gaafachuu danda’u.Isaan miidhaa waantichi isaanitti fiduu danda’u hin beekan,akkaataa qabaa waan kadhatan Sanaa illee adda hin baafanne waan ta’eef abbaan itti hin kennu.Kana jechuun immoo hin dhageenye jechuu miti,garuu isaanumti kadhataniif itti hin kennu.
Waaqayyo nu caalaa waan nuuf barbaachisu in beeka.Waan nuti isa kadhannuu hundumaa in dhaga’a,kadhannaa keenyaafis deebii kennuuf amanamaa dha.Garuu Waaqayyo kadhannaa keenya in dhaga’a yemmuu jennu hunduma kadhannaa keenyaaf battalatti deebii itti arganna jechuu miti.Kan battalatti deebii nuuf argatu jiraachuun isaa amanamaa dha.Yeroo tokko tokko garuu kadhannaan keenya dhaga’amee deebii battallaa argachuu dhiisuu dandeenya.Akkuma kana immoo baddubaasa iyyuu deebii dhabuu dandeenya.Kun maaliif ta’a laata? Mee kanatti fufnee qaphxiilee gaaffii kanaaf deebii ta’uu danda’an dubbii Waaqayyoon qabnee ilaaluu yaalla.
Kadhannaan keenya kan inni turuuf;
- Yaada keenyatu Waaqayyo irra ta’uu dhiiseetu waan biyya lafaa kanaa duukaa bu’a.Waaqayyo dursa kan inni itti kennuu fi kan inni nu irraa fedhu walitti dhufeenyi keenya isaa wajjin akka jabaa ta’uu dh(Maar 12:30,Maat. 6:33).Kadhannaan keenyaa fi yaadi keenya Waaqayyo irra ta’u dhiiseetu waan kadhannu duwwaatti hidhamaa ta’a jechuu dha.Garuu Waaqayyo dursa kan inni itti kennu walitti dhufeenyi nuyi isaa wajjin qabnu jabaachuu isaa ti.Yeroo kadhannaan keenya turu Waaqayyo waan eegaa jiru waanti sirrachuu qabu tokko jira jechuu dha.
- Waan nuyi itti qalbii keenya jijjiirrachuu qabnutu jiraachuu danda’a(Isaa 59:1-2). Cubbuun gufuu guddaa nuuf Waaqayyo gidduu goree akka kadhannaan keenya fudhatama hin qabaannee fi akka inni bubbulu gochuu danda’uu dha.Yeroo fuula Waaqayyoo duratti dhiyaannu dursinee ofii keenya garaa keenya sakata’uun barbaachisaa dha.Cubbuu dhokataan yoo jiraate ittii qalbii keenya jijjiirrachuu qabna.Nama yakkinee namnis nu yakkee yoo jiraate duraandursinee dhiifama gochuu ykn dhiifama gaafachuun in ta’a.Yeroo hundumaa Waaqayyo gara kadhannaa keenyaa utuu hin ta’in gara garaa keenyaa ilaala.Keessi keenya gufuu malee isa duratti dhiyaachuu qaba.Dubbiin Waaqayyoo duraandursaa tii of qoraa jedha(Faar 32:2-5,Erm 31:19,F.Erm 3:40,2Qoronx 13:3-5,1Yoha 1:9,Yaa’iqob 4:3)
- Yeroo amantii keenya jabeessuu fi bal’isuu barbaaduu dha.Waaqayyo amantii keenya akka guddatu,akka nuyi jabaannu fi amanitin keenya bal’atu in barbaada.Kana kan inni godhu immoo akka nuyi deebii kadhannaa keenyaa turree eeggannu gochuu dhaan ta’a(R.Amba. 2:1-3,4; 3:17-19)
- Yeroon Waaqayyoo fi kan keenya tokko miti( Waaqayyo waan hundumaa karooraan hojjeta).(2Phexi. 3:8).Yeroo Waaqayyo kadhannaa keenya tursu waan inni calluma jedhe nutti fakkaachuu danda’a.Inni garuu yeroo keenya utuu hin ta’iin yeroo ofii isaatii fedhetti nuuf kenna.Yeroo nuyi barbaanne sanatti waan deebisuu dideef qaba jechuu dha.Kunis immoo waan nu barsiisuu barbaade qabaachuu danda’a,Fkn; Abirihaamii fi Saaraa fudhachuu dandeenya.Abirihaamii fi Saaraan lafa guuranii turan garuu dhala argachuu fedhu turan.Waaqayyo garuu bara dulluma isaaniitti akka isaan dhala argatan godhe.Kun egaa waan isaan barsiisuu barbaade qaba jechuu dha.Namni yeroo waa keessa dabu waan tokko baratee darba.Battala nuyi waan kadhanne argachuu feenu sanatti waan itti miidhamnu qabachuu dandeenya.
- Waan nuyi gaafanne sana irra kan caalu waanti kan biraan yeroo jiraatuu dha.Kadhannaan keenya si’a baayyee waan xinnoo ta’uu ykn waan nuyi utuu itti hin yaadiin kadhanne ta’uu danda’a.Waaqayyo garuu sana irra waan caaluu fi waan nuuf ta’u qopheessee jira ta’a.FKN; nuyi hojii xinnoo argachuu barbaanna ta’a,inni garuu waan jireenya keenya ittiin geggeeffachuu dandeenyu nuuf qopheessee jira kanaaf inni nuyi kadhanne turuu danda’a.(R.Erm 29:11-12,Efe 3:20,1Moto 3:13,Yoha 13:7))
- Diina qabaachuu dandeenya,Seexanni akka nuyi Waaqayyoo wajjin tokkumaa qabaannu hin fedhu,kanaaf, nuuf Waaqayyoon gidduu goreewal’aansoo nuun qabuu danda’a . kadhannaan keenya akka deebii hin argannee gochuuf yaalii gurguddaa godha.(Dani’el 10:12-14)
- Ulfina ofii isaatii jireenya keenya keessatti akka nuyi arginu yeroo barbaaduu dha(Yoha 11:1-4).Waaqayo eenyuu iyyuu akka itti jajjamu hin fedhu,ulfina isaas kan biraaf dabarsee kennuu hin fedhu.Yeroo turu ulfinni isaa akka nama hundumaa biratti beekamu gochuu barbaadeeti malee battalatti gochuu dadhabee miti.(Isa 30:18)
- Kadhannaan keenya yeroo akka jaalala Waaqayyotti ta’uu dhiisuu dha.Nuyi yeroo baayyee waan foon keenya gammachiisu duwwaa yaadnee kadhanna ta’a.Garuu waanti nuyi kadhannee sun waan Waaqayyoon gammachiisu ta’uu dhiisuu ni danda’a.Waaqayyoon yeroo kadhannu waanti ani kadhadhu kun isatti in tolaa akka jaalala isaatti kadhadheeraa jennee itti yaaduun barbaachisaa dha(Yaa’I 4:3,1Yoha 5:14)
- Waaqayyo yaada ofii isaatii qaba,Fakkeenyaaf; Paawulos yeroo tokko dhibee namummaa isaa keessaa qabuuf kadhate,Waaqayyo garuu waraantoo inni namummaa isaa keessaa qabu sana buqisuu dhiiseetu,ayyaanni koo duwwaan si ga’a isaan jedhe*(2Qoronx 12:9)
Yeroo Waaqayyo deebii utuu nuuf hin kennin turu abdii kutannee kadhannaa keenya dhiifna utuu hin ta’in cimsinee itti fufnee kadhachuu garuu baayyee barbaachisaa dha(1Qoronx 15:58,Luqaas 18:1,1Teselon 5:16-18)
Waaqayyo waa’ee koo maal jedha laata? Waaqayyo ergaa naaf qabaa laata?
- Ani bifa Koo fi fakkeettii kottan si ummadhe(Umaa.1:26,Faar 139:15-16)
- Ati umama harka Koo ti,harka kootinan si ummadhe(Umama 2:7,Faar 119 :13)
- Bareecheen si ummadhe ati bareedaa/duu dha(Faar 139:14)
- Bu;aan namummaa kee hundumtuu ija koo fuula duratti lakka’amaa dha(1Qoronxos 12:18
- Akeekaa fi ulfina koof umamte(Isaa 43:7)
- Ani tiksee kee ti,anatu si eega(Faar 100:3)
- Waa’ee kee hundumaa ani nan beeka,(Faar 139)
- Garaa Haadha keetii keessatti utuu ati hin dhalatinan si Beeke ani si fo’adheera(Erm 1:1-9)
- Achii as dhufa kee ani nan beeka(Iziqel 16:1-3)
- Umama hundumaa keessaa ati adda taatee umamte(Faar 8:5)
- Waanti hundumtuu aboo kee jala jira,homtinuu si irratti gooftummaa hin qabu(Uma 1:28,Luqa 9:1-2,Maar 16:17-18)
- Biyya lafaaf eebba taata (Uma 12:1-3)
- Hin sodaatin ani Gaachana kee ti(Umama 15:1-3)
- Ani sii wajjinan jira(Iyyaasuu 1:9,Isa 43:1-3)
- Hin na’in,garaan Kee hin raafamin ana amanadhu malee(Yoha 14:13)
- Hin yaadda’in ani siifan yaadda’a(Maat 6:25-34,Erm 29:11-13)
- Rifeensi mataa kee hundinuu lakkaa’amaa dha(Luqaas 12:7)
- Harka koo keessaa homtinuu si butachuu hin danda’u(Yoha 10:28)
- Dinonni kee milla kee jalatti daaraa in ta’u(Milki 4:3)
- Ani sin hirraanfadhu (Ibirota 6:10, Isaa 49:15-16)
- Anatti amantii qabaadhu,gara Abirihaamii fi Saaraa ilaali
- Gara Kiristoos ilaali(Ibi 12:1-3)
- Caba kee anumatu wal’aana(Ermi 30:17)
- Kakuun siif qaba,isas siifan raawwadha (Isa 46:9-10,Faar 138:8)
- Kakuun koo kan sobaa hin ta’u, hin diigamus (Iyyaasu 21:45,Isaas 55:11,2Qor 1:20,2Samu 7:28,1Moot 8:56, Faar 33:4, Fakke.30:5,2Phex 3:1-9, Uma 9:15, 16, Faar 105:8, Faar 89:3-4)
- Ati kan koo ti jedhee maqaa keen si waameera(Isa 43:1,Yoha 10:14-15)
- Ati anaaf akka ilma hangafaa ti(Gala 3:26,Efe 1:11-17)
- Kan koo hundinuu kan kee ti(Efe 1:11-17,Room 8:16-18)
- Ani sin eega(Faar 91:14,Ba’u 33:17)
- Ani Fayyisaa kee ti(1Teslon 5:8-10,Isa 43:11,Luqa 2:11,1Yoha 4:14)
- Ani siif waan hundumaa kee ti: Iddoo kooluu,Umna kee ti,kattaa kee ti,Burqaa jireenya kee ti,isa siif dhimmuudha,Ani ifa kee ti(Faar 119:105,Yoha.8:12).
- Dinonni kee si hin mo’an(Faar 25:2,41:11)
- Warri si irratti kufan ofii isaanii ti caccabu,akka aaraas bittinnaa’anii in badu(Faar. 9:3-5,
- Kakuu barabaraa siif galeera
- Lafa haaraa fi lafa haaraatu si eegaa jira(M.Yoha 21:1-4) Ati anaaf mi’a hojii koo tii ti(Isa 49:3,41:8,Efe 2:10,H.Erga 9:15
- Ani si fo’adheera (Yoha 15:16, Keessa 7:6-8)
- Ani sin jaalladha(Yoha 3:16,1Yoha 4:19,Rome 8:5,Faar 136:6)
- Anatu si geggeessa(Faar 32:8,Keess. 1:30, Isaa 52:12,31:8)
- Yaadan siif qabu anuma duwwaatu beeka(Ermi 29:11-12)
- Karaa kee anti kennadhu(Faar 37:5)
- Ani siif budeena kee ti(Yoha 6:22-59)
- Dhuma keef abdiin jira(Filph 1:21,23,Erm 31:17-19)
Ati gatii guddaa qabda!!!
Ani uumaa keeti ati immoo uumama harka kootii ti(Uma 2:7).Ani bifa kootii fi fakkeenya koottan si ummadhe(Uma 1:27).Garaa hadha kee keessattan bifa sitti godheen akka ati jiraattuuf hafuura koo sitti baafadhe (Faarfannaa 139:14). Lakkobsa Rifeensa mataa kee gubbaa jiru ani nan beeka,utuu ati jecha afaan kee keessaa hin baafatinan waan ati jechuudhaaf jirtu hunduma ani nan beeka. (Maat 10:30,Faar 139:4)
Ani bareecheen miidhegseen si tolche (Faar 139:14).Ati Simbirroota baayyee irra in caalta ( Maat. 10:31).Ani umama undumaa irraatti aboo siifan kenne (Faar 8:6-8,Uma 1:26,28).Xinnoodhuman ofii koo gadi si godheen Gonfoo ulfinaa fi miidhagummaan mataa kee irra kaa’ee ( Faar 8:5,Uma 1:26).
Hata’u malee ati jalqabuma yeroon si Umee sana dhugaa koo sana Sobatti na jalaa jijjiirteen si arge, anaaf sagaduu fi Anaaf hojjechuu irra umama ani umeef sagaduu jalqabde(Rome 1:25). Cubbuu hojjechuudhaan ulfina ani siif kenne irraa kufte(Rome 3:23,Uma. 2:17), Cubbuu hojjechuu kee keessatti Hafuuratti duutee argamte(Efe. 2:1). Mucaa dheekkamsa fi diina koo taatee jiraachuu jalqabde( (Efe 2:3,Rome 5:10).Fuula kee achi Ana irraa deebifattee dugda anatti gattee jiraachuu itti fufte, cubbuudhaanis jireenyi kee in manca’e, si keessaa namni gaarii godhus in dhabame(Faar 14:2-3)Waanti ati eeggattuus firdii koo is qajeelaa ture((Faar 7:11-12)
Amma illee utuudhuma akkas ta’ee jiruun tokkicha ilma koo isa jaallatamaan waa’ee keetiif dabarsee kenne, kan isatti amanne raawwatee akka hin banne jireenya barabaraa ha qabaatuufan siif erge(Yoha 3:16). Utuu ati amma iyyuu cubbuu kee keessa gangalattuun firdii kee akka inni fudhatu godhe, innis waa’ee keetiif du’e,amma iyyuu utuu ati anaa wajjiin diina taatee jirtuun ofii kootti si araarsuuf jedheen ilma koo isa jaallataamaa fi tokkicha du’atti dabarsee kenne(Rome 5:8,10)
Amma garuu maqaa koo akka ati waammattee fayyituun godhe, kanaaf namni maqaa koo waammate hundumtuu in fayya (Rome 10:13)
Ati kan kana Amante dhaloota haaraa dha, lammaffaa si dhalachiiseera( 1Phex 1:3).Maatii Koon si godhadhe, kanaaf ati amma nama diidaa utuu hin ta’iin maatii koo ti(Efe 1:5), amma ati dhaaltuu koo ti (1Yoha 3:2;Rome 8:16-17). Ati qophaatti hin haftu kan koo waan taateef gara kee nan dhufa( Yoha 14:18,1Qor. 6:19). Ani akka abbaa siif ta’eera, baayyeen si jaalladhas( 1Yoha 3:1,Luqaas 15:20-24)
Ati amma dhaloota haaraa dha
Ija ani amma ittiin si ilaalu keessatti ati raawwattee nama haaraa dha, inni moofaan darbee sokkeera, inni haaraan dhufeera( 2Qoro.5:7).Cubbuun kana booddee si irratti gooftummaa hin qabaatu, ati cubbuu jalaa duutee anaaf jiraatta( Rome 6:11,Efeson 2:4-5)
Kunoo ati amma garbummaa cubbuu fi du’a jalaa luba baateetta, kanaan booddee firdii jala hin jirtu(Rome 8:1-2). Cubbuun kee hundumtuu siif dhiifameera( 1Yoha 1:9), balleessaan kee hundumtuu dhiiga Yesuus Kiristoosiin Surraa dhiqameera(1 Yoha 1:7,9). Ati amma ija kootti qajeelummaa ilma koo Isa fiixaan ba’aa ta’e sanaan qajeelaa taateetta( Rome 4:5)
Ati ayyaanaan karaa amantii isa tola siif kennameen fayyina argatteettaa( Efeson 2:8).Amantiidhaan qajeelummaa argatteettaa( Rome 5:1). Ati Ana keessa dhokfamtee jirta Waan ta’eef homtinuu anattii gargar si baasuu kan danda’u hin jiraatu( Rome 8:39). Harka koo keessa jirta waan ta’eefis homtinuu si butachuu hin danda’u( Yoha 10:29). Ani raawwadhee sindhiisu, sinbuusuu, sindadhabuus(Ibirota 13:5)
Ati kana booddee abbaa haaraa duwwaa qabda utuu hin ta’in maatii haaraa obbolootaa fi obboleettota qabda ( Luqa 8:21). Ati amma maatii maatii Waaqayyo keessaa tokko taateetta(1Phex 2:9). Jireenyi ati amma jiraattu ilma kootti amanuudhaan( Galat. 2:20)
Gara Yesuus ilaali! Ija kee isa irraa hin buqifatin. Inni isa amantii kee jalqabee isa fiixaniis baasuuf aboo qabuudha( Ibi 12:2). Kiristoos hafuura isaatiin sikeessa jira, atis isa keessa jirta(Yoha 15:5,Qola.1:27)
Yesuus irraa hin fagaatin isatti maxxanii jiraadhu(Yoha.15:4).jireenyi isa keessaan siif argame(Yoha 14:6,qola.3:3-4).jireenyi Yesuus, duunis immoo bu’aa dha( Filph. 1:21)
Jabinaa fi hubannaa ofii keetiin hin jiraatin. Raawwatee kun ta’u hin qabu.Hafuura koo isa si keessa jiruun geggeeffami jiraadhu male(Zeka.4:6,Fakke.3:5).Yaadadhu!Ani Hafuura koo isa Qulqulluu siif kenneera akka inni si wajjin ta’ee si geggeessuuf( Rome 5:5,Yoha 14:17).Hafuurri Qulqulluun gara dhugaa hundumaatti si geeggeessa, akka ati anaaf abboomamtee jiraattuufis si gargaara, hojii koo akka ati anaaf hojjettuuf akka ati naaf bu’aa buuftuuf humna siif kenna si geggeessaas(Yoha 16:7;H.Erga. 1:8;Gala. 5:16)
Madda:
Waaqayyo irraa
Waaqayyo si barbaada
- Waaqayyotti in amantaa?
“Dheekkamsi Waaqayyoo;Waaqayyo malee jiraachuu fi jal’ina namootaa irratti Waaqa irraa in mul’ata isaanoo jal’ina isaaniitiin dhugaa gadi in ukkaamsuu.Waa’ee Waaqayyootiif beekuun kan namaaf danda’amu isaaniifis hubatamaa dha;kanas Waaqayyo ofii isaa isaanitti hubachiiseera.Bifni isaa ijaan hin argamne garuu humni isaa inni barabaraa;Waaqummaan isaas erga biyyi lafaa uumamee jalqabee waan inni uume irratti qalbifatamee yaadatti argamuu in danda’a,kanaafis waan itti qabatan hin qaban.” (Roomee 1:18-20)
2. Akka Waaqayyo si jaallatu in amantaa?
“ Waaqayyo akkasitti tokkicha ilma isaa hamma kennuufitti biyya lafaa jaallate;kun immoo isatti kan amanu hundinuu jireenya barabaraa ha qabaatuuf malee ha baduuf miti” (Yohaannis 3:16)
3. Yesuus Kiristoos ilma Waaqayyoo akka ta’e in amantaa?
“Isaan kun garuu Yesuus Kiristoosicha ilma Waaqayyoo ta’uu isaa akka amantaniif amanachuu keessaniinis maqaa isaatti jireenya akka qabaattaniif caafaman”. (Yohaannis 20:31)
Namni Maqaa tokkicha ilma Waaqayyootti amanu jireenya barabaraa qabaata,garuu kan maqaa tokkicha ilma Waaqayyotti hin amanne ammuma iyyuu isatti faradameera,inni ammuma iyyuu dheekkamsa Waaqayyoo jala jiraata.
(Yohaannis 3:36)
4. Akka cubbamaa yookin Waaqayyoon yakkite in amantaa?
“Hundinuu yakkaniiruu ulfinni Waaqayyoos isaanitti hir’ateera” (Roomee 3:23).
5. Yesuus cubbuuttii si fayyisuuf jedhee sababii cubbuukeef akka inni siif du’e in amantaa?
“ Waaqayyo garuu utuuma nuyi cubbamoota taanee jirruu Kiristoos nuuf du’uu isaatiin ammam akka nu jaallate in argisiisa” ( Roomee 5:8).
“ Dubbiin “Kiristoos Yesuus cubbamoota fayyisuudhaaf gara biyya lafaa dhufe” jedhu amanamaa dha guutummaatti fudhatamuunis in ta’aaf;warra cubbamootatti lakkaa’aman sana keessaa immoo an isa duraa ti”. (1Ximootewoos 1:15)
6. Akka Yesuus Kiristoos cubbuu kee fi yakka kee hundumaatti si fayyisu in feetaa?
“Beenyaan nama cubbuu hojjetuu du’a,kennaan Waaqayyo inni Kiristoos Yesuus Gooftaa keenyaa wajjin tola kennamu garuu jireenya barabaraa ti”. (Roomee 6:23)
“ Yesuus deebisee karichi, dhugaan,jireenyis ana, anaan yoo ta’e malee eenyu iyyuu gara abbaa hin dhufu.”
(Yohaannis 14:6)
7. Macaafni Qulqulluun akkana jedha;-
“Yesus gooftaa akka ta’e afaan keetiin yoo beeksifte, waaqayyo du’aa akka isa kaase immoo garaa keetti yoo amante fayyina bara baraa in argatta*. Namni garaa isaatti amanee qajeelaa ta’a, afaan isaatiinis beeksisee in fayya. Caaffanni qulqullaa’aan, “Namni isatti amanu hundinuu hin yeella’u” in jedha*. Kanattis warra Yihudootaa fi warra Yihudoota hin ta’in gidduu garaa garummaan hin jiru; innoo gooftaa nama hundumaa ti, warra isa waammatan hundumaafis badhaadhummaa isaa irraa in kenna*. Caaffanni qulqullaa’aan, “Namni maqaa gooftaa waammatu hundinuuin oola” in jedha*.
(Roomee 10:9-13)
8. Isa kana in amantaa?
9. Yesuus Kiristoos ilma Waaqayyoo karaa isa tokkicha inni ittiin cubbuu kee hundumaa siif dhiisuu danda’uu dha,kanaaf, maqaa isaa ofii kee irratti waamuudhaaf in barbaaddaa? yoos cubbuun kee hundumtuu akka siif hafu in amantaa?
Yoos garaa kee guutuudhaan kadhannaa kanatti fufee jiru kadhadhu: “ Yaa Waaqayyo Gooftaa jallatama,maqaa tokkicha ilma kee Gooftaa Yesuusiin gara keetti nan dhiyaadha, akka an cubbuudhaan si yakke nan beeka araara kees nan barbaada, akka Yesuus Kiristoos cubbuu koof du’e nan amana,jireenya barabaraaf akka du’aa kaafamees nan amana.Kanaan booddee cubbuu kootti gaabbee gara keetti nan deebi’a,ati jireenya koo irratti mo’i, Yesuus kiristoosiifis akka an jiraadhuuf na gargaaari.Ayyaana kee isa daarii hin qabneef galatoomi.Maqaa tokkicha ilma kee Gooftaa Yesuusiin sin kadhadha! Ameen”
10.Kadhannaa kana amantiidhaan erga kadhattee Yesuus Kiristoosiin gara jireenya keetti fudhachuu dandeessetta.Kana in amantaa? Cubbuu kees akka inni siif dhiise in amantaa?
“ Amma isa simataniif immoo ijoollee Waaqayyoo akka ta’aniif aboo isaaniif kenne;isaanis warra maqaa isaatti amananii dha”. (Yohaannis 1:12)