text:
Hayy Rakkoo Koo!
Ilmi namaa jiruu fi jireenya isaa keessatti rakkoo adda addaa waliin wal’aanso baha. Takkaa rakkoon tuni isa kuffisti takkaa immoo isatu rakkoo tana kuffisa. Haalli fi dandeettin namoota gargar waan ta’eef dandeettin rakkoo irraa dandamachu garagara. Namoonni gariin yommuu rakkoon xiqqoon isaan tuqxu kan garmalee iyyanii fi obsa hin qabnetu jiru. Faallaa kanaa immoo namoonni gariin rakkoon gurguddoon yommuu itti roobu obsa ajaa’ibsiisa kan qabanii fi cal’isantu jiru. Namoonni jalqabaa rakkoon yommuu isaan tuqxu nama kanattis, kaanittis ni himatu garuu furmaata quubsa hin argatan. Inuma rakkoo irratti obsa dhabanii yommuu iyyan, rakkoon isaani itti abaasa.
Namoonni gariin yommuu rakkoon isaan tuqxu, rifachuun akka boombii dhuka’anii wantoota baay’ee balleessu. Obsii jalqaba rakkoo irratti akka ta’e dagachuun erga rakkoon darbee ykn furmaata dhabaniin booda obsu. Namni tokko yommuu rakkoon isa muudatu wanti jalqaba matatti dhufu qabu, obsa. Yoo hin obsiin rakkoo irratti rakkoo akka ofitti dabalu haa beeku.
Jireenya kee keessatti ‘Hayy rakkoo koo, hayyyy… dhiphinna koo!’ bakki itti jette ni jiraa? Eeti hin dhabamu. Garuu mataa gadi gonbiste ykn imimmaan ija tee keessaa gadi dhangala’aa hayy rakkoo koo yommuu jettu, akkamitti keessaa bahuuf tattaafatte? Achuma taatte gadda irratti gadda ofitti dabalta moo mala wayii barbaaddaa? Halkanii guyyaa osoo boottu ijaa fi sammuu kee miita moo obsaan furmaata barbaaduf tattaafatta? Maloota ykn furmaattota muraasa rakkoo keessaa ittiin bahan mee haa ilaallu;
1.Obsa– wanta hunda keessatti obsii garmalee barbaachisaadha. Yeroo rakkoo qofa mitii yeroo toltuus obsi garmalee barbaachisa. Maaliif yeroo toltu obsii daran barbaachisa ykn ulfaatadhaa? Yeroo rakkoo obsi dirqama waan ta’eef namni kamiyyuu xiqqaatus haa guddatus ni obsa. Garuu yeroo toltu namoonni baay’een obsa hin qaban. Qabeenya yommuu argatan obsa dhabuu irraa kan ka’e daangaa Rabbii darbu. Galaana qananii keessa osoo daakanuu Rabbiin dagatu. Guyyaa tokko osoo hin beekin galaanni qananii kuni ibidda itti ta’a. Yeroo qananii namoonni obsa qaban mu’imintoota. Ergamaan Rabbii (SAW) haala mu’imintoota akkana jechuun ibsa:
عَجَبًا لأَمْرِ الْمُؤْمِنِ إِنَّ أَمْرَهُ كُلَّهُ خَيْرٌ وَلَيْسَ ذَاكَ لأَحَدٍ إِلاَّ لِلْمُؤْمِنِ إِنْ أَصَابَتْهُ سَرَّاءُ شَكَرَ فَكَانَ خَيْرًا لَهُ وَإِنْ أَصَابَتْهُ ضَرَّاءُ صَبَرَ فَكَانَ خَيْرًا لَهُ ”
“Dhimmi mu’imina nama ajaa’ibsiisa. Dhugumatti dhimmi isaa guutun keeyridha (gaariidha). Kuni mu’iminaaf malee eenyufillee kan ta’uu miti. Yoo toltuun isa tuqxe, Rabbiin galateefata. Kuni isaaf gaarii ta’a. Yoo rakkoon isa tuqxe immoo ni obsa. Kunis isaaf gaarii ta’a.” (Sahiih Muslim)
Walumaagalatti ilmi namaa dhimmoota lama keessaa tokko keessa ta’a. Takkaa toltuu takkaa immoo rakkoo keessa ta’a. Mu’iminni yommuu toltuu keessa ta’uu Rabbiin galateefata. Rabbiin galateefachuu jechuun arraba qofaan, ‘Rabbii galanni haa galu’ jechuu osoo hin ta’in, ajaja Rabbii guutudha. Galata jechuun wanta Rabbiin itti nama ajaje hojjachuu fi wanta Inni dhowwee irraa dhowwamuudha. Akkasumas, mu’iminni yommuu rakkoon isa tuqxu mindaa Rabbiin irraa kajeelun ni obsa. Kunis isaaf gaariidha. Namni mu’imina hin taane yookiin kaafirri kanniin lamaanu hin qabu. Yeroo toltuu Rabbiin hin galateefatu daangaa Rabbii waan darbuuf. Kuni immoo badii irratti badii, adabbii irratti adabbii isatti dabala. Yeroo rakkoo immoo badiinsa ofitti waama, yeroo arrabsa inuma Rabbiin arrabsa. Rabbiin kanarraa nu haa eegu. Eeti kaafironni obsanis ni jiru. Garuu mindaa obsaa Rabbiin irraa hin kajeelan.
Kanaafu yommuu rakkoon si tuqxu, hayyy rakkoo koo jette iyyuu fi badiinsa ofitti waamu osoo hin ta’in Rabbiin irraa mindaa fi karaa bahiinsaa kajeelun obsi. Mindaan warroota obsanii guddaa akka ta’e yaadadhu. Yeroo toltu Rabbiif ajajamuun yoo Isa galateefatte, yeroo rakkoo immoo obsuun mindaa fi rahmata Isaa yoo kajeelte, jireenya ajaa’ibsiisaa jiraachaa jirtaa jechuudha. Kana gochuuf immoo imaana kee yeroo yeroon dabaluuf tattaafadhu.
2.Gara Ar-Rahmaan dheessu– kaafirris mu’iminniis yeroo rakkoon isatti jabaattu gara Rabbii dheessa. Kaafirri Tokkichummaa Rabbii yeroo rakkoo ni beeka kan duraan dagate. Yeroo rakkoon irraa kaatu immoo kufrii fi badii ofitti deebi’a. Hojii fi amala fokkuu akkamitii! Faallaa kanaa mu’iminni immoo rakkoo irraa gara Ar-Rahmaan (Rabbii) dheessun tasgabbii fi qabbana argata. Yeroo rakkoo namoota garmalee kan miidhu rakkoo bu’ee san osoo hin ta’in sodaa fi dhiphinnatu isaan miidha. Fakkeenyaf rakkoon beelaa fi sodaa wal-qixaa miti. Balaan sodaa rakkoo beelaa caalaa, sababa sodaan sammuu fi keessa namaa tuquuf. Garuu beelli qaamuma dadhabsiisa. Yeroo rakkoo, sodaa fi dhiphinna namarraa kaasu kan danda’u Rabbiin qofa. Kanaafu gara Isaa fiigun furmaata hundarra caaludha. Ergamaan Rabbii (SAW) yeroo rakkoon Isa tuqxu gara salaata fiigu ture. Salaanni wal-qabsiistu Gooftaa fi gabricha jidduu jirtu waan taatef. Haa ta’uu malee namoonni irra hedduun isaanii yeroo toltuu Rabbiin dagatanii yerooma rakkoo qofa itti fiigu. Kuni immoo gargaarsa hatamtamaa Rabbiin irraa akka hin arganne gufuu itti ta’a. Kanaafu, gargaarsa hatamtamaa yeroo rakkoo yoo barbaanne, har’a tola keessa osoo jirru Rabbiif haa ajajamnu. Gargaarsa hatamtamaa keessaa kamiin akka ta’e beektaa? Osoo rakkoonu hatamtamaan sirraa ka’uu baate, gargaarsi hatamtamaa tasgabbiidha. Osoo rakkoo keessa jirtu keessi kee yoo tasgabbaa’e kuni gargaarsa hatamtamaati mitii?
3.Ogummaa fi barnoota rakkoo duuba jiru qorachuu– rakkoon akkanumaan lafaa ka’e namatti hin bu’u. Takkaa dogongora keenya irraa deebine barnoota akka fudhannuuf takkaa keessaa fi ijjannoo keenya jabeessufi. Namoonni baay’een yommuu rakkoon itti bu’uu ogummaa fi barnoota rakkoo duuba jiru ilaalu dhiisanii Rabbiin komatu. Ogummaa rakkoo duuba jiru keessaa kanniin hubachuu dandeenya.
- Badii keenya nurraa harcaasuf
- Qananii Rabbii akka beeknu fi Isa galateefannuuf. Namni gatii qananii kan beeku yommuu qananiin suni irraa fudhatamtuudha.
- Akka of gadi qabnuuf- namoonni qananii wayii yommuu argatan of-tuulun namoota biroo akka mixiitti ilaalu. Rakkoon yommuu isa tuqxu, qananiin inni argate humna fi beekumsa isaa qofaan osoo hin ta’in Rabbiin irraa kan argate ta’uu isa barsiisti. ‘Gabroottan Rabbii irratti of hin tuulin, Rabbii qananii kana sii kenneef gadi of qabi’ jettiin rakkoon.
- Qananii san caalu argachuuf- wantoota meeqa garmalee barbaanne yommuu dhabnu, ergasii wanti dhabne suni badaa akka ta’e ni barra. Namoota meeqatu jiruu yommuu rakkoon isaanitti buutu obsuun sana booda Rabbiin wanta san caalu bakka buusaf. Kanaafu yommuu rakkoon si tuqxu qananii ykn wanta san caalu argachuu akka dandeessu abdachuun obsi.
- Balaa balaa caalu nurraa deebisuuf- fakkeenyaf ilma argattee ilmi kuni si jalaa yoo du’e, obsi. Tarii ilmi kuni yoo guddate ilma badaa ta’uun sii fi dhiirsa/niiti tee kan reebu ta’uu danda’a. Garuu yoo obsite tarii Rabbiin ilma isarra gaarii fi isiniif ajajamuu isiniif kennu danda’a.
- Ogummaan (hikmaan) rakkoo duuba jiru lakkaawame hin dhumu. Ogummaa kana kan hubannu fi arginu yoo obsa qabanneedha. Obsa yoo hin qabaatin hubachuu hin dandeenyu.
4.Carraaqu– bakka tokko taa’anii, ‘Hayyyiii rakkoo koo, hayyi dhiphinna koo…’ jedhanii halkanii guyyaa booyun faaydaa buusu hin danda’u. Furmaata fi tooftaa barbaaduf carraaqqi fi qabsoo barbaachisa. Fakkeenyaf, daldalaa taate yoo kasaarte, wantoota kasaarinnaaf sababa ta’an baruun, daldala kee tooftaa fi karaa gaariin itti fufsiisuf carraaqi. Tarii namoota waan gowwomsituuf kasaarte. Kanaafu, namoota gowwoomsu dhiiste haqaan daldaluuf tattaafadhu. Barataa taate yoo küfte yeroo kee bakkuma argitetti waan qisaasessituuf küfte ta’a. Kanaafu, yeroo kee filmii fi wantoota faaydi hin qabne irratti gubuu dhiiste barnoota kee sirnaan qo’achuuf tattaafadhu. Rakkoon yommuu si tuqxu wantoota lama beekuf carraaqi. Tokko sababaa fi ogummaa rakkoo duuba jiru hubachuuf carraaqi. Lama furmaata rakkoo san keessaa itti baatun beekuf ykn argachuuf tattaafadhu.
Guduunfaa
Jireenya ilma namaa keessatti rakkoon karaa kaminiyyuu ni dhufa. Rakkoon dura of qopheessun barbaachisadha. Qophiin guddaan imaana ofii dabalachuudha. Imaana ofii dabalachuuf immoo beekumsa barbaadu fi hojii gaggaarii hojjachuu barbaachisa. Rabbiin adabbii hamaan ummata Samuud yommuu balleessu,Nabiyyicha isaanii Saalihi fi namoota isa waliin jiran ni baraare. Nabii Saalihi fi namoonni suni maal hojjataa turan,adabbiin dhufuun dura amalli isaanii akkam ture? Rabbiin waa’ee isaanii ilaalchisee kunoo akkana jedha:
“Isaan amananii fi Rabbiin sodaachaa turan nagaya baafne.” Suuratu An-Namli 27:53
Namoonni adabbii fi balaa cimaa jalaa baraaraman Rabbitti dhugaan kan amananii fi sodaatan turan. Rabbiin sodaachaa turan yommuu jedhu, wanta Rabbiin itti ajaje hojjataa turan. Akkasumas, wanta Inni irraa dhowwee irraa dhowwamaa turan. Fuggisoo kanaa namoonni adabbii cimaan lafarraa haaxawwaman sunniin Rabbiittis kanneen amanan hin turre, Rabbiifis kanneen ajajaman hin turre. Rabbitti kafaraa fi daangaa Isaa darba turan.
Kanaafu, rakkoo, adabbii fi balaa jalaa bahuuf furmaanni hundarra caalu yeroo lafichoo (toltuu) Rabbitti amanuu fi Isaaf ajajamuudha. Rakkoo fi adabbiin addunyaa tanaa darbuu danda’a. Garuu rakkoo fi adabbiin Aakhiraa cimaa fi turaadha. Kana jalaa bahuuf immoo Rabbitti dhugaan amanuu fi Isa sodaachun dirqama ta’a.


c: text/html

text:
Oromedia
For better Oromia
Category: Uncategorized
(Oromedia, 15 Hagayya 2017) Maanguddoon Oromoo waggaa 107 gidduu kana gaa'ila raawwachuun dubartii waggaa 33...
Ayyaana Gindii Hiikkaa Godina Horroo Guduruu
(Oromedia, 15 Hagayya 2017) Yeroon kun qonnaan bultoota Oromoof hiikaa addaa qaba. Bakka gariitti, yeroo...
Sirni awwaalchaa Eda’oo Booruu (1952-2017) Maqiitti raawwatame
(Finfinnee, Hagayya 1, 2017) Sirni awwaalchaa Hayyuu Seenaa Oromoo, Ob Eda’oo Booruu Odaa, sirna hoo'aa...
Falaasama Arawaatoo fi facaasaa midhaanii Godina Horroo Guduruu Wallaggaa
(Finfinnee, Adoolessa 27, 2017)- Hawaasni Oromoo bakkeewwan hedduutti hojii qonnaarratti bobba'e aadaa fi falaasama ittiin...
Seemaan hundee seera uumaa fi uumama Oromoo ti.
(Oromedia, 28 Waxabajjii 2017) Oromoon seera uumaafi uumamaa mataasaatii qaba. Kana jechuun Waaqni akkaataa itti...
Kora xiqqaan miseensotaa gaggeeffame; Guyyaan Gootota Oromoos kabajame.
(Oromedia, 9 Caamsaa 2017) Kora xiqqaan miseensota ABO kutaa Scandinavia gaggeeffame; Guyyaa Gootota Oromoos Magaalaa...
Addi Bilisummaa Oromoo Finfinneen dachee Oromoo fi handhuura Oromiyaa tahuu ammas irra deebi’ee ibse.
(Oromedia, 6 Caamsaa 2017)Addi Bilisummaa Oromoo Finfinneen dachee Oromoo fi handhuura Oromiyaa tahuu ibsa Caamsaa...
Gadaan seerota 370 oliin uumaa fi uumama bulcha
Soraa Halakee (VOA Afaan Oromoo) (Oromedia, 8 Bitootessa 2017) Gadaan Oromoo seeraa fi heera mataa...
Yaadannoon Jaarraa Abbaa Gadaa Sambata Kana Kabajama.
(Oromedia, Melbourne 1 Bitootessa 2017) Yaadannoon Jaarraa Abbaa Gadaa (1936-2013) kan Waggaa arfaffaa Sambata dhufu, Bitooteessa...
Sirni Baallii Walharkaa Fuudhuu Eegale
(Oromedia, Finfinnee, Gurraandhala 28, 2017) - Sirni wal-harkaa fuudhinsa Baallii Gadaa Oromoo Booranaa har’aa jalqabee guyyoota...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ajaji uggura imalaa kan prezidaant Doonaald Traamp erga jalqaba baatii Amajjii darbe mallatteessanii har’a hojii irra ooluuf jira.
Manni murtii ol aanaan biyyattii ajaja sana kaleessa akeekkachiisa barbaachisaa waliin kan mirkaneesse yoo ta’u manen murtii ol iyyannaa lamaanis raggaasiamuu qaba.
Abboonni murtii mana murtii ol aanaa torba bulchiinsa Traampiin kan walii galan yoo ta’u lama jechuun Ruth Bader Ginsbur fi Soniya Sotomayor uggurri sun hangi tokko qofti hojii irra ooluu qaba jedhu. manni murtichaa murtii kenne kanaaf sababaa isaa hin ibsin jira.
Ajaji uggura imalaa sun waggaa tokko waan ta’uuf manneen murtii keessatti danqame. Bulchiinsi tramp ajaja sana yeroo sadii keessa deebi’ee xiinxaluun barreesse. Inni sadaffaan kaleessa mana murtii ol aanaan darbee jira.
Ajaji Uggura Imalaa sun biyyoota irra jireessa musliima ta’an Chaad, Iraan, Liibiyaa, Somaaliyaa, Siiriyaa fi Yemen ilaallata.


text:
Fayyisaa Leellisaa atileetota Olompikii Riyoo,Biraazil irratti Itoophiyaa fulaa bu’anii dorgoman keessaa tokko.
Dorgommii sun irratti lammeessoo bahee mallattoo mormii Oromoo agarsiise. Wantii innii achitti jalqabe Sab-qunnmatii addunyaa irratti mataa dubbii taatee waliin geette.
Rakkoo Oromoon keessa jirtu agarsiisuuf waltajjii addunyaa irratti mallattoo sun agarsiise akka addunyaan quba nu qabaattuuf suntolche jedha Fayyisaa.
Atileeti Fayyisaan mormii Biraazilitti jalqabe miseensota kongireesii Amerikaallee itti dabalatee itti jira.
Yoo kalee,Kibxata,Fulbaana 13, 2016 miseensota Kongireesii Amerikaa, qabsaahota mirga namaa waliin galma walgahii Amerikaa Washington, DC jiru Capitol Hill dhfuee wa dubbatellee rakkoo mirga namaa Itoophiyaa keessa jiru jedhe jabeessee duubate.
"Ummannii biyya kanaa[Itoophiyaa] rakkoo cimaa keessa jiraa,lafa isaa irraa godaanaa jiraa,haala kanaan gara lola sanyummaa deemuu dandahaa akka kun hin taane biyyoonni nagaa buusuu dandahan keessaa galanii akka nagaan bu’u tahuutti irra jiraataa.Ummannii Amerikaa nagaa jaalaa. Akkuma isaanii ummannii biyya keennaa nagaa jaalataa,akkuma biyya isaaniitti nagaa fi demokiraasii qabaatan biyya keenna deemanii nagaa nuu buusanii, biyya mirgii namaa itti eegamu akka nuu taatu taasisan gaafadha. kana waan nuu gootaniif isan galateeffanna.”
Miseensotii kongireessii Amerikaa mirga dhabiitiin Itoophiyaa keessa jirtu akka malee badduu jedhan. https://www.congress.gov/bill/114th-congress/senate-resolution/432
Tana maleellee Seneterootii Amereikaa sadeen galama walgahii Amerikaa duratti dubbatan akka bulchiinsii isaanii gargaarsa Itoophiyaa kennu irra deebihee laalu gaafatan
Miseensotii Kongireesisi Amerikaa Kiris Simiz(Chris Smith(R-NJ), Kongireesmaan Al Green (D-Texas) fi Kongiressman Mike Coffman (R-Colo.) Kibxata,Fulbaana 13,2016 galma walgahii Amerikaa, Capitol Hill duratti ummata walti qabanii rakkoo Itoophiyaan keessa jirtu itti himanii,waan ummatii jedhullee caqasanii fala mootummaan isaanii baasellee itti himan.
Yaada Kongireesiin Amerikaa irratti mari’achuuf deemuu kun Resolution 432 kana Ebla bara 2016 keessaa miseensotii Kongireesii Amerikaa Maarkiyoo Ruubiyoo fi Been Kaardin “kabajamuu mirga namummaa Itoophiyaa fi faaydaa mootummaa namii cufti qooda keessaa qabaachuu male,” jedhani baasan.
Yaada araaraa kana Kongiressmaan Kirsi Simiz(Chris Smith R.NJ) itti gaafatamummaan dhiyeessuutti jira.
Simiiz,Kongireessii Amerikaa damee Afrikaatti itti gaafatamaa koree haajaa alaati.Akka innii kalee marii irratti dubbatetti akkitii Itoophiyaan gama mirga namaa eeguutiin keessa jirtu “waan akka malee badaati.”
“Biyyitii ummata isaa gaarglchitu,rakkoon hamtuun hamtuu ummata isaatti fiddee jireenna irraa balleessitu jireenna badaa keessatti gatti.”
Yaadii wixinee miseensotii kongireessii Amerikaa dhiyeessan kun akka rakkoon naannoo Oromiyaatii fi naannoo Amaaraa keessa jiruu wantii mana hidhaa Qilinxoo keessatti nama fixe qoratamuu malee jedha.
Akka miseensii kongireesii Amerikaa Kiris Simiizii fi miilotii isaa jedhanitti rakkoo ummatii Itoophiyaa himachuutti jiru miseensota mana marii, diplomaatota miseensa mana marii Amerikaa fi Finfinnee dabalee hedduu waliin dubbatan.
“Rakkoon jirtu wayyaahu dhiiftee isuma hammaachaa deemti.Dhaabbileen mirga ilmaan namaa;HRW,Mana Marii Mirga Namaa,Amnesty International faatilleen rakkoo tana yoo hedduu dubbachaa bahan.Rakkoon ummatii Itoophiyaa keessa jiru isumaa hammaachaa deemti,”jedhan.
Bulchootii Amerikaa akka mootummaan isaanii gargaarsa Itoophiyaa kennulleen irra deebihee jabeessee ilaalu gaafatan.
Tana tohachuuf ammoo akka ministirii haajaa alaa Amerikaa,dhaabii Amerikaan gargaasa misooma biyya alaatiin gargaartu,USAID hujii tana jabeessee hojjatu gaafatan.
Embaasiin Itoophiyaa Waashinton,DC jiru waan miseensotii mana marii Amerikaa Itoophiyaan himatan kana irratti deebi kennuuf beellama qabate


text:
Baqattoonni Oromoo Naayiroobii jiran dhiibbaa Mootummaa itiyoophiyaatiin rakkachaa jirra jechuun dubbatan. Barreessaan Waldaa Hawaasa Baqattoota Oromoo Naayiroobii Obbo Fiqaaduu Dirribaa; Waldaan Baqattoota Oromoo akka seera Keeniyaatti ka galmaayee jiru ta’us yeroo ammaa kana garuu poolisiin Keeniyaa walgahuun keessan ‘Faayidaa Mootummaa Itiyoophiyaa tuqa’ jechuun wal geenyee akka gaggeessallee hin filanne nu dhorke jedhu. Akka Obbo fiqaaduutti murtee kana duuba kan jiru harka Mootummaa Itiyoophiyaati.
‘Yeroo gara garaa Mootummaan Itiyoophiyaa Qondaalota Poolisii kanaa waliin walitti dhiyeenyaan hojjetuu. Nuti akka hawaasa Koomiwunitii Oromoo Naayiroobiitti ijaaramnee galmoofnee hawaasa seeraan gurmaayee. Utuu sun jiruu yeroo rakkina keenyaa walitti dhufnee mariyachuudhaaf deemnu, namoota haaraa filachuudhaaf koree yoo nuti barbaannu, akka wal hin geenye dhiibbaa guddaa nurraan gahee Mootummaan Itiyoophiyaa karaa Naayiroobii Kaawuntii Poolisiitiin. Rakkina guddaatu nurra jiraa. Akka uummata keenya tajaajillutti miseensa walgahii walitti yaamnee ‘gathering permit’ fudhannee Paangaaniidhaa, erga fixnee galmaaf maallaqa baafneen booda, waraqaa eyyamaa ‘gathering permit’ illee nurraa fudhatanii ergasii wal gahuu hin dandeenyu, marii rakkina keenya walitti dhufnee waliin mariyachuu hin dandeenyu, uummata keenya qarqaaruu dadhabnee jirraa jechuudha.’
Qoqqobbiin kun erga Baqattoota Oromoorra kaa’amee gara waggaa ti. Haalli kuni kabaja Ayyaana Irreechaa silaa Naayiroobii naannoo ‘City Park’ jedhamutti waggaa waggaan gaggeeffamu, ganna darbee kaasee akka hafus godheera. Waggaa darbe ayyaana kana kabajuuf namoota ‘City Park’tti argaman Poolisiin Keeniyaa Wal gahii seeraan alaatii jechuun isaan bittinneessee, kan 42 ta’an to’annoo jela oolchee ture. Guyyaa afur boodas manni murtii Baqattoota Oromoo fi Lammilee Keeniyaa ayyaana kana kabaja ayyaanaa kana irratti qabamanii turan sana gadhiiseera. Leencoo Eeliyaas Baqataa Oromoo bara 2014, as gara
Naayiroobiitti baqatee dhufeedha. Innis namoota 42’mman ganna darbe to’annoo jela oolan keessaa tokko ture. Leencoon haala itti ganna darbe to’annoo jela oole yoo dubbatu, ‘Itti gaafatamaan isaanii nuti sadarkaa qaama nuu oliitu akka isin dhimma qabdan nutti bilbilee sagantaa achitti rakkoo biyya Itiyoophiyaa keessa jiru asittillee uumuuf deeman waan ta’eef dhaqaadhaatii namoota sana kaanis bittinneessaa qabaa jedhanii nu ergan juchuudhaani kan nu qabani.’ Jedha.
Baranammoo Waldaan Hawaasa Baqattoota Oromoo Naayiroobii eyyama wal gahanii ayyaana Irreechaa kabajuuf gaafatee ture guutumaan dhorkameera. Baqattoonni Oromoo fi Lammileen Keeniyaa ayyaana kana kabajuuf yaadaa turan utuu ‘Irreecha’ hin kabajinis hafaniiru. Poolisiin Keeniyaa eyyama kana ‘Sababa siyaasaatiif nu dhorkee’ jedhu Barreessaan Waldaa Hawaasa Baqattoota Oromoo Naayiroobii. Obbo Fiqaaduun, ‘Buufata Poolisii Gigiirii, Naayiroobii dhimma kana hordoffiif yoo dhaqnee gaafannu, ajajaan buufata sanii ‘Walitti qabamuun keessan faayidaa Mootummaa Itiyoophiyaan walitti bu’a, kanaaf sin dhowwanne deebii jedhu nuuf kenne’ jedhan.
Eyyama kana kan dursaan isaaniif barreessuuf ture Buufata Poolisii Central Nairobi dha ture. Haala qoqqobbii baqattoota Oromoo as Keeniyaa jiraniirra jiru, darbees waa’e dhowwamuu kabaja Ayyaana Irreechaa Naayiroobii Ajajaa Buufata Poolisii Central ka ta’an Jooseef Koome gaafachuuf yaallus argachuu hin dandeenye.
Dabalataan dhimmi kuni kan ilaallatu Waajjira Dhimma Baqataa Keeniyaati. Waajjirichi baqattoota as Keeniyaa keessa jiran galmeessuu, darbees nageenya fi mirga isaanii kabachiisuuf itti gaafatamummaa qaba. Komee Baqattoota Oromoo kana ilaalchisees ‘yaada irratti kennuu akka hin feene’ hime.
‘Dhiibbbaa Mootummaan Itiyoophiyaa baqattoota Oromoorraan gahu kan hordofee raawwachiisu Imbaasii Itiyoophiyaa Naayiroobii jiruudha’ jedhu baqattoonni. Imbaasii Itiyoophiyaa Naayiroobiitti Itti gaafatamaa Paabliik Diiploomasii fi Sab – Qunnamtii kan ta’an Obbo Habtaamuu Baayyee himannaa kana ilaalchisee, ‘Imbaassiin Itiyoophiyaa ergama hariiroo biyyoottan lameenii cimsuu fi rakkoo lammilee Itiyoophiyaa as jiraatanii furuu irraa kan hafe dhimma jedhame keessaa harka akka hin qabne’ kan ibsan. Irra deebiidhaanis ‘Mootummaan Itiyoophiyaa humnoota poolisii Keeniyaa fayyadamee baqattoota gidirsa’ isa jedhu Obbo Habtaamuuf yoo kaafnu, ‘Keeniyaan biyya walaba
taatedha, kanaaf Imbaasiin humna hojii kanaa raawwachuu hin qabu’ jechuun deebisan.
Obbo Habatamuun akkas haa jedhaniyyuu malee bara 2015 Barruun ‘Sunday Express’ jedhamu Imbaassiin Itiyoophiyaa Keeniyaa jiru miseensota Poolisii Keeniyaa 50 ta’aniif baasii kaffaluun baqattoota lammiin Itiyoophiyaa ta’an irratti rakkoo dhaqqabsiisaa akka ture gabaasuun isaa ni yaadatama.


text:
Clarissa Bancroft desk, 2018-06-28 10:48:19. 6. Better space and flow: A round six seater dining table with chairs does not have sharp edges, so it creates more room for people to walk and get their seat. Also, they are perfect for a formal dining room as well as for more open floor plan where the dining area is off to the side in a larger room.
Giolla Fhaolain desk, 2018-06-28 11:02:13. Similarly, don't forget to consider the height of the coffee table. Some may be quite low to the floor whereas others may be higher. How do you plan on using this coffee table? Consider the answer to this question before choosing any specific model.
Rashmi Jameela desk, 2018-06-28 14:34:18. A good printable weight loss tracker will allow for more than just measuring and recording pounds lost. You want to also track inches and body fat percent. During any weight loss program you will experience times when you are not losing pounds. This can be discouraging if this was the only method of tracking your progress. You see, often times when a person is not losing weight they may in fact be losing inches or body fat. This is why your printable weight loss tracker should measure more than just pounds.
Jyotsna Nitika desk, 2018-06-28 09:47:21. But if you select an inversion table that is well made and has a good return policy, there really is nothing to risk. Lets be honest here, youll never know with certainty if inversion therapy will work for you or not until you actually try it out for yourself.
Ivona Gita desk, 2018-06-28 13:01:12. Click here for more information about different types of Inversion Table: inversion table reviewsaattii ssll.. .aattii ssll.. .e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..Victoria Beckham, also known as Posh Spice, has made the news several times this year. Not because of her husband's amazing talents or her singing career, but rather because of her feet. This Spice Girl has a very serious dilemma. Should she correct her bunions or should she continue to wear sexy shoes and deal with the pain?
Rosetta Tordis desk, 2018-06-28 13:20:51. Summary: Read the article to know about the benefits of having a 6 seater dining table in the house. Don't forget to look for the features of the table you have finally selected. Make sure you have the best of the tables that go with the environment of your home. Happy shopping!
Blaguna Rajani desk, 2018-06-28 10:22:01. 2. Stylish designs add to the interior dcor : Bringing a stylish dressing table will make your room look more appealing and luxurious. If you buy an elegant piece then it's not necessary that you go for too costly or too large dressing table. If you just need a place to sit and brush your hair then there are many options available.
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s.In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text:
Abdii Boruutiin*
Dhimmi kun yeroo baay’ee sammuu kiyya keessa deddeebi’ullee, barruu gabaabaa kanaan yaada kiyya akkan dhiyeessu kan na taasise gaafii fi deebii Dr. Abdulsamad Mohammad OMN wajjin godhan OMN: Gaafii fi Deebii Dr Abdulsamad Mohammad waan qalbii kiyya harkiseefi. Gara yaada kiyyaatti otuu hin seenin dura, hayyoota Oromoo keessaa kan ani dinqisiifadhu fi akka fakkeenyaatti ilaalu keessaa innii tokko Dr. Abdulsamad Mohammad akka ta’an carraa kanaan ibsuun fedha. Ogummaa bifa lamaa kan qaban caalaa jaalala, fedhii, beekumsa fi dandeettii isaan Afaan keenyaaf qaban baay’ee kan dinqisiifamuu dha jedheen amana. Yaalii fi tattaaffiin isaan guddina Afaan Oromootiif godhanis akkasuma kan galata guddaa argachuu qabuu dha. Kanatti aansee, waayee guddina Afaan Oromoo fi akkasumas wiirtuu qorannoo Afaanichaa ilaalchisee yaada koo gabaabsee dhiyeessuun yaala.
Afaan Oromoo eessaa ka’ee eessa akka gahe; guddinni isaas sadarkaa maaliirra akka jiru akkasumas rakkoolee Afaan keenya mudatan Dr. Abdulsamad gadi fageenyaa fi bal’naan waan ibsaniif asirratti yaada itti dabalu hin qabu. Haa ta’u malee, akka ilaalcha fi hubannoo kiyyaattii hir’ina Afaan keenya keessatti mul’atu tokko tokko ibsuun yaala. Hir’inni guddaan ani hubadhu fi dogoggorri ani yeroo baay’ee argu akkaataa namootni Afaan kana ittiin barreessanii dha. Afaan keenya sagalee qulqulluu fi akkasumas seera barreessuu Qubee Afaan isaa ifa ta’e otuu qabuu, namootni isa kana hubachuu dhiisuudhaan ykn dagachuudhaan dogoggoraan barreessuun isaanii Afaanicha kana gara hin taanetti oofaa waan jiru natti fakkaata. Gama tokkoon Afaan keenya waaltessuuf yaadni fi tattaaffiin otuu jiruu, gama biraatiin garuu waaltessuun hafee kanuma beeknu sanaayyuu seeraa alaan barreessuun Afaan keenyatti mudaa uumaa jira jedheen yaada.
Kaayyoon barreeffama kiyyaa Afaan Oromoo barsiisuuf otuu hin taane, akkan hubadhutti, dogoggorri harka caalaan kan mul’atu sagalee dheertuu fi gabaabduu akkasumas laaftuu fi jabaattuu barreesuu irratti akka ta’e dha. Hir’inni ykn seeraa alaan barreessuun akkanaa kun ammoo wanti barreeffamu sun hiikkaa adda addaa akka mul’isu hubachuun barbaachisaa dha. Asirratti fakkeenya salphaa ta’e tokkon dhiyeessa. Nama tokkotu nama biraatiif gaafii tokko dhiyeessa. Gaafiin kunis gabaabumatti “Jirtuu?” kan jedhu dha. Namni gaafii kanaaf deebii kenne: “Eeyyen, JIRA” jedhee deebise. Yeroo kana namtichi gaafii biraa dhiyeesse. Deebiin sun waan quubsaa hin ta’iniif jechuu dha. “Suma qofaatu jiraa? Kuun hin jiran jechuu dhaa?” Deebii gaafii duraatu dogoggora ture malee namootni hunduu jiru turan. Kan gaafii sanaaf deebii kenne silaa akkanatti barreessuutu irra ture: “Eeyyen JIRRA” ykn ani “jira” jarri kuun hin jiran”. Asirratti hubadhaa, jechoota lamaan “JIRA” fi “JIRRA” tu dubbii ifa hin taasisini. Jabeenya fi laafina sagaleetu dogoggoraan barreeffaman; nam-tokkee (singular) fi baa’yeetu (plural) addaani hin bahin jechuu dha.
Egaa, kun fakkeenyota baay’ee keessaa isa takka. Walumaagalatti, haaluma walfakkaataadhaan dogoggorri barreeffama jechuu kooti. Wayyee akkanaatu qulqullina Afaan keenyaa irratti dhiibbaa fida. Wanti asirratti hubatamuu qabu, waaltessuu Afaan keenyaa bira otuu hin gahiniyyuu waanuma beeknu sanaayyuu sirnaan barreessuu dadhabuun Afaan Oromootti mudaa hora jechuu dha. Kun maalirraa madda?Sababni isaa maali? Jennee yoo gaafii kaasne, akka ilaalcha kiyyaatti, seera Qubee Afaan Oromoo sirriitti barachuu dhiisuu fi sirnaan ittifayyadamuuf dantaa dhabuu ykn dagachuu dha. Afaan keenya, Afaan haadha fi abbaa keenyaa, qulqulleessinee dubbachuu otuu dandeenyuu garuu yoo barreessinu seeraan barreessuu dhiisuun hiika hin taane kennuu bira dabree Afaan keenya nuuffisiisaa taasisa. Dhimmi kun sirriitti hubatamuu qaba.
Waayeen kun dhimma uummata ykn saba Oromoo waan ta’eef, akka dhimma biyyoolessaatti ilaaluun dirqama Oromummaa ti jedheen amana. Guddinni Afaan keenyaa, guddina hawaasaa fi saba keenyaa ti. Kun egeree Oromiyaa ti. Afaan keenya, har’a qulqulleessaa yoo deemne malee booda rakkoon kun aadaa ta’aa deema jedheen yaadda’a. Kanaaf ittiyaaduu qaban. Oftuulummaa dhiisnee, kun Afaan kiyyaa seera isaa barachuun barbaachisaa miti jennee, karaadhuma nutti toleen ykn yaadneen seeraa alaan barreessuun rakkoo hin taane keessa nu galcha. Kanaafuu itti yaaduu qaban jechuu kooti. Seera Afaan alagaatuu barannee sirnaan itti fayyadamaa otuu jirruu, wanti kan ofii keenyaa kabjnee, seera isaas eegnee itti hin fayyadamneef sababni hin jiru. Oftuulummaa ykn ceemina keenya yoo ta’e malee jechuun barbaade.
Gara mata duree barreeffama kanatti deebi’uudhaaf, wiirtuu ykn jiddugala qorannoo Afaan Oromoo qabaachuun bu’aan isaa waa baay’ee dha. Og-barruu ykn hojii aartii ittiin too’achuuf qofaa otuu hin taane, Afaan kana yeroodhaa yerootti guddina isaa hordofanii; hir’ina jiru hubatanii fala ykn mala barbaaduuf; akka inni guddatu taasiisuuf dhaabbatni akkanaa baay’ee barbaachisaa qofaa otuu hin taane murteessaa dhas jedheen amana. Afaan keenya hacuuccaa diinaa keessaa bahee; awwaalamuuf bool’oo qarqara gahe sanarraa dandamatee sadarkaa kanarra kan jiru dhiisii, warri diingadee fi teeknoolojiidhaan guddatanuu yeroodhaa yerootti guddina Afaan isaanii too’achuudhaan jijjiirama isaa (language reform) irratti hojjetu. Kanaaf, nutis Afaan keenya akka qulqullaayu, guddatu fi dagaagu; akka abbaa horatu; akka mararfannoo argatu dhaabbata guddina isaa hordofu, tooa’tu fi guddisu – wiirtuu qorannoo Afaan Oromoo ijaarrachuun dirqama ta’a.
Galatoomaa.
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
WAASHINGITAN, DIISII —
Humnoota Federaalaatu Uummata Nagaa Irratti Haleellaa Oofa: Itti Gaaftamaa Waajjira Kantiibaa Dambi Dolloo
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 2/26/2018
Gurraandhala 26, 2018 | VOA Afaan Oromoo
WAASHINGITAN, DIISII —
WAASHINGITAN, DIISII —
Godina Qallam Wallaggaa mgaalaa Dambi Dolloo keessatti konfraansii hafuuraa xumura torban kanaa geggeessamuuf jiruuf dadammaqiinsi godhamaa ture humnoota federaalaatiin dhaabsisamuu jiraattonnii fi angawaan naannoo nuuf ibsaniiru.
Sambata darbe VOA sagantaa Afaan Amaaraa irratti kan darbe beeksisi magaalattii keessatti himamaa ture simannaa hoogganoota KFO mana hidhaatii ba’anii ta’uun ka gabaasame dogoggoraan ta’uu isaa jirattotaa fi angawaan magaalattii ibsaniiru.
Godina Wallaggaa bahaa magaalaa Naqamtee keessaa uummanni kurna kumaan laka’amu kan mana hidhaa jiran hoogganoota KFO simachuu dhaaf sambata darbe wal ga’uu isaa jiraattonni akkasumas angawoonni godinattii nuuf ibsaniiru.
Hoogganoonni Kongresii Federaalawaa Oromoo garuu gara magaalaa Naqqamtee akka hin seenne bakka Gutee jedhamutti humnoota Federaalaan ugguramuu isaanii jiraattonni nuuf ibsaniiru. Bulchaan Godina Walaggaa Bahaa obbo Moges Ida’ee akka jedhanitti immoo uummanni heddumminaan waan ba’eef komaandi poostii biraa ajaja kennameen walitti bu’iinsi akka hin uumamne yaaddoo jedhuun namoonni kun ofi irra akka deebisaman taasisaman. Yeroo ka biroo haalli mijatee akka isaan uummata waliin wal argan taasisna jedhaniiru.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Salphoon Amma Lafa Irra Ejjettu Nama Irra Ejjetti!
Damee Boruu tin, Adoolessa 20, 2018
Namni Saba isaaf qabsawwuu badhaasa argachuuf ykn bilisummaa booda qananiin jiraachuuf miti. Qabsawwan rakkinna, gadadoo, cunqursaa fi hiyumaa saba isaa irratti wal furaa jiru irraa qolachuuf humna, qabaeenyaa fi lubbuu isaa nama dabrsee kennuuf murateefate dha. Seenaa qabsoo bilisummaa Uuummata Oromoo keessatti gotowwaan Oromoo jiruu fi jireenya isaanii dhiisanii utuu qabsoo saba isanii tarkaanfachiisanii wareegaman kumaatamaan qabna. Kan harka diinaatti kufanii waxxalamaa fi mana hidhaa keessatti bara dheeraa dararmaa turanis hedduu dha.
Karaa biraa namoonni tokko tokko foon diimaa fi adii filanii murachaa, bookkaa fi wuskii unachaa akka uummata isaaniif qabsawwaa jiran yaroo dubbatan dhaga’uun gura nama dhukkubsa. Qabsawwan akka buutii bokokee hin deemu. Ija mukaa nyaatee uummata isaa wajjin kufee kaa’ee qabsoo saba isaa galmaan gahuuf qabsawwa. Namoonni tokko tokko qaanii tokko malee waan uummata Oromoof dhaabbatan of fakkeessaan yaroo uummata dhumaa jirutti qoosan arguun baayyee nama gadisiisa. Jijjirama haawwasaa keessatti dhufuuf namni hunduu gahaa mataa isaa ni qaba. Kaan jijjirama dura dhaabbata. Kaan humna jabaate wajjin hariiroo gala. Kaan dhiiga isaa lolaasee jijjirmni akka saba isaaf dhufu qabsawwa. Kaan immoo kan dhiiga nama biraan as gahe irraa butatee kan ofii godhachuuf mala dha’ata. Waan eenyummaa nama tokko mirkaneessu jijjiramne argame uummata sana rakkoo fi gidiraa keessaa baasuuf hojii hojjetamu dha.
Waggaa 27 darban kana OPDOn akka ijaarsatti TPLF wajjin taatee ilmaan Oromoo fi Oromiyaa irratti cubbuu himame hin dhumne dhalaguu ishee seenaaf dhiifna. Kan ilmaan Oromoo adda duraan addamsee ajjeesuu fi ajjeessisu, hidhuu fi hiisisu, saamuu fi saamsisu OPDO akka tahe namoota hidhadha bahan dhageefachuun ni gaha. Waggaa arfan darban kana keessa dhiigni ilmaan Oromoo haqaa ofii falmachuuf dhangala’ee tureen mootummaa EPRDF caccabu danda’eera. Mootummaan EPRDF olaantummaa TPLFiin hooggannamuu kufee Mootummaan EPRDF olaantummaa OPDOn bakka bu’ee jira. OPDOn olaantummaa kana kan argate qabsoo ofii gooteen immoo qabsoo Uummatni Oromoo godheen? gaaffii jedhuuf deebiin isaa ifa jira. Jijjirama kana kan fide dhiiga qeerroo fi qarree Oromoo akka tahe OPDOn iyyuu waan haaltu hin se’u.
Har’a garuu namooni qara fakkaatan gara aangoo olaanaa dhufuudhaan haala waliindhaa uumanii jijjirama dhiiga uummataan argamee kan mataa isaanii gochuuf yaalaa jiraachuun isanii baayyee nama yaaddessa. Warri kun kaleessa eessa akka turani uummatni isaan beeka. Ergamtoota TPLF warra uummata garaa jabeenyaan fixxaa ture. Har’a carraa argatan kanaan uummata isaaii wajjin dhaabbatanii cubbuu isaanii isa darbe of irraa dhiquu dhiisanii hameenya caalu uummata isaanii irratti hojjechaa jiru. Afaaniin uummata keenya jaallannu jechaa hojiin uummata wajjin dhaabbachuu irraa sirna EPRDF uummatni jibbee of irraa darbe deebisanii itti haguguuf shira xaxaa jiru. “Addurreen keessa bineesa “ akkuma jedhan OPDOnis isuma durii sana akka taate of muli’saa jirti.
Keessattuu Obbo Lamma Magarsaa prezedantiin naannoo Oromiyaa“ goofataan koo Uummata Oromoo ti” jechaa sanyiin Uummatni Oromoo akka lafa dugugamee baduu gochaa jira. Warri seenaa qoratan bara Minilik walkaan Uummata Oromoo akka dhume kaasu. Bara bitaa Obbo Lamma waan Uummatni Oromoo baayyateef amma kan Minilki illee yoo hin taane kumaatamni hedduun akka dumee fi dhumaa jiru ifa jira. Dhumaatii Ummata Oromoo Haroo Arsdii, kan Hammareessa, kan Colonqoo Lammaffaa, kan Boranaa fi kan hafan yaroo dhumaatiin kun tahu kaaseen jira.
Kan waraanni Wayyaanee fi OPDOn seeraa fi heera malee akka ilmaan bineesaa qalaa olanii fi mana hidhaa keessatti tumanii ajjeessan yoo dabalatu dhumaatiin kun ni baayyata. Har’a yaroo olaantummaan TPLF kan OPDOn bakka buu’ee jiru kana maaliif ajjeechaan Uummata Oromoo akka hin dhaabbannee naamaaf hin galu. Oromoo ajjeesuun ykn ajjeesisuun jaala Oromoo hin agrsiisu. Waan deemaa jiru gara gaaffii guddaa nu geessaa jira. Afaaniin Oromoo jaalanna haa jedhan malee warri kun kaayyoo isaanii ganamaa kan TPLF Uummata oromoo ittiin cabsuuf ijaartee qabatanii deemaa jiruu? Akka haala qabatmaan aga ru yoo tahe TPLF suuta suuta of jalaa achi dhiibaa Uummatni Oromoo akka mila isaanii jalati jilbeefatu gochuuf yaalaa jiru. Bakka TPLF illee of tuultota nafxanyaa buufachuuf waan deeman fakkaatu.
Akeekni isaanii of tuultota Amhaara Uummata Oromoo irratti kakaasuun uummata Oromoo cabsanii Itoophiyaa tokkoomte ijaranii kaayyoo Miniliki bakkaan gahuuf dhamaa jiru. Of tultoonni Amhaaraa meeshaa isaan godhachuuf wajjin sirbaa jiru malee jaalala OPDO qabatanii akka taane ammuma hubachuu qabu. Yoo didaniis akkuma Goobana Daacee summii dhuganii salpinaan gageefamu. Ani illee warri kun ilmaan Oromoo OPDO keessa qara tahan jedhee yaadaan ture. Waanan dongongore natti fakkaata. Warri kun utuu qara tahanii uummata dhiiga isaa dhangalaasee asiin isaan gahe wajjin dhaabbatanii humna eenyu iyyuu cabsuu hin dandeenye ijaarachuu danda’u ture. Ayyaan ilaalatootuu waan tahan fakkaatu. Harcaatu ilmaan nafaxanyaa gara siyaasaa Itoophiyaa fiduun biyyaa ijaaruuf utuu hin taane biyya sana gargar ciruuf sababa guddaa akka tahu arguuf deemu. Jijjiramni ABO fi Uummata Oromoo hin ammatne Oromiyaa keessatti tahe biyyaa Impaayeera Itoophiyyaa keessatti tasgabii fi nageenya fiduu hin danda’u. Haalla kana jala muranii hubachuu qabu. ABO wajjin haraara buusanii waliin hojjechuun nagaan biyya keenya duwwaa utuu hin taane gaafa Afrikaa darbee ni gargaara.
ABO abaaraa fi waraana irratti labsaa nagaa biyya sana keessatti fidna jedhanii yaaduun abjuu dha. ABO jechuun Uummata Oromoo akka thae hubachuu qabu. Olollaa fi shiraa barbaadan yoo hojjetan ABO fi Uummata Oromoo gargar baasuun tasa hin danda’u. “Salphoon amma lama irra ejjetu nama irra ejjetti” jedhan. Yaada namoota salphoo tokko tokko irraa fudhatanii karaa fugisoo irraa deemanii uummataa fi biyyaa irrattti gaaga’ama dhuufu itti gaafatamuu irraa of olchuun bareedaa natti fakkaata. Fakkeenyaa of Dr Abiyi fi azmaarichi Teedii Afroo jedhan Minilikiin faarsuu irratti yaada tokko qabu. Garuu keessummaa isaa Isiyaas Afewerqii azamaarichi akka sirbu gaafatamme, sirbuu dhiisee Isiyaasiin “Ayyaana Aabootii keenya kan Minilikii fi kan Haayile Silaase fi… guyyaa kana si fidee” jedhe. Waan balleesse hin qabu. Isiyaas Afewerqiis akka Dr. Abiyi Minilikii fi Haayile Silaasee jaalatee kan gagabaa jiru se’a. Ammaan an beeku garuu qabsawwan Eritrea Isiyaasiin dabalatee Minilikii garbummaatti meeshaaf akka isaan gurguratee fi Haayilee Silaaseen immoo federshinii isaanii balleesse Eritrea bitaa kutaa Itoophiyaa keessa tokko nama godhe waan taheef lamaanuu baayyee balaalefachaa turan. Haalli kun lamaan handurra qabsoo bilisummaa Ummata Eritrea ture. Nama walaalaa wajjin dantaa xixxiqaaf hiriira galuun dhumni isaa salphina kana fakkaatu fida.
Artist Haacaaluu Hundeessaa uummata isaa dhumaa jiruu sagalee hin qabneef waan sagalee tahee akka dirmaatamuuf iyyateef warraa oftultota Amhaaraa balaalefachaa jiru. Kana malee isa reebuuf illee akka itti aggamanii jiran oduu deemaa jiru namani hin dhageenye jira natti hin fakkaatu. Ummatni keenya Tigree fi Amhaaraa wal jalaa booda keessumsuuf dirqama qaba jechuu fakkaata. Mootummaan Amhaari gaafa quufate kufee Mootummaan Tigreetu itti darbee aangoo Mootummaa Amhaaraa irraa fudhatee uummata keenya bita. Gaafa dhiiga ilmaan isaan Uummatni Oromoo Mootummaa Tigree gatittii isaa irraa darbu immoo Mootummaa Amharatu dhufee nu dhaanuuf sirbaa jira. Haala kana warri mijjeessaaf jiru ilmaan Oromoo warra suusii Itophiyaa qabna jedhanii fi warra akeeka Miniliki bakkaan geenya jedhu akka tahee uummatni keenya bareechee hubachuu qaba. Warri kun abdii qullaa kan abjuun malee dhugaan mul’achuu hin dandeenye kennuufiidhaan akka isaan bal’aa dhumnisaa naannoo sanatti fidan gochissisaa jiru. Xiqqaa fi guddaaf kan ifa tahuuf qabu Uummatni Oromoo lammaffaa eenyuufuu hin garboomu humnaanis taatu sossobni. Kanaafuu utuu jeequmsa biraa keessa hin galiin wal taanee akkaataa itti uummata keenyaa bal’aa caalu irraa olshuu dandeenyu irratti haa hojjennu.
Gadaan Gadaa Bilisummaa TI!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Abbaan alangaa mana murtii walii galaa mormii itti dabalaa abukaatoleen Dr. Mararaa Guddinaa dhiyeessan tumaa seera sirna yakkaa kan hordofe miti jedhe.
Manni murtiis akkuma kanaan fudhatama akka dhabsiisu iyyate. Ragaa inni himatamaa irratti dhiyeesses ka sirnaa ti jechuun falme. Manni murtiis murtii kennuuf beellama ka biroo kenne.
Beellama kana duraatiin abukaatooleen Dr. Mararaa kan dhiyeessan mormii himannaa, abbaan alangaa Federaalaa cimsee mormee jira.
Abbaan alangaa mana murtiif barreeffamaan deebii kenneen abukaatoleen himatamaa maamila isaanii irratti himannaa dhiyaateef mormii ennaa dhiyeessan yeroo sadaffaa dha jedha.
Kun immoo akka tuma seera sirna yakkaatti sirrii waan hin ta’iniif manni murtichaa mormii sana nuuf haa hambisu jechuu dhaan abbaan alangaa gaafatee jira.
Abbaan alangaa itti dabaluu dhaan manni murtichaa kanas hin simatu yoo ta’e qabxii ittiin falmu ka biroo kan qabu ta’uu ibsuu dhaan himannaa inni dhiyeesse yaalii hookkaraaf walii galuu ta’uu isaa yaadachiisee jira.
Kanaaf jecha walii galteen hookkaraa akka seera yakkaa sana irra taa’ee jirutti kan wal fakkaatu waan ta’eef jecha hiamatamoonni 1ffaa, 2ffaa fi 3ffaan jechuun Dr. Mararaa Guddinaa, Professor Biraanuu Naggaa fi obbo Jawaar Mohaammed ESAT fi OMN jechuun himatamtoota 4ffaa fi 5ffaa waliin hariiroo fi tokkummaa isaan qaban ragaa agarsiisu ka dhiyeesse, aangoo seeraan kan kennameef tajaajila biyyoolessaa, ragaa fi nageenyaan ta’uu mirkaneessee, ragaa fudhatama qabu jedhee jira.
Abukaatoleen Dr. Mararaa dhaddacha duraanii irratti kan dhiyeessan himannaan sun akka seera farra shororkeessummaatti kan hin dhiyaanne waan ta’eef galmee abbaa alangaa irra taa’ee akka jirutti ragaan lama kan argaman yakka shorokeessummaan shakkamanii kan qabaman irraa kan argamu ta’uu isaaf mul’inatti waan argamuuf ragaaleen sun maamila isaanii irratti akka hin dhiyaanne ajaja akka kennuuf mana murtichaa gaaftanii turan.
Manni murtichaa dhimma sana irratti murtii kennuuf Waxabajjii 30 bara 2009tti beellama kenneera.
Abbaan alangaa beellama dhaddachaa kana duraa irratti manni murtii akka ajajetti himatamtoota 4ffaa fi 5ffaa jechuunis ESAT fi OMN gama ilaaleen himannaa sana fooyyessee dhiyeessuu isaa har’a manni murtichaa beeksiseera.
Baatilee hanga tokko dura abbaan alangaa dura taa’aa Kongresii Federaalawaa Oromoo Dr. Mararaa Guddinaa, Professor Biraanuu Naggaa fi Obbo Jawaar Mohaammed ESAT fi OMN irratti himannaa dhiyeessee jira. Kan Dr.Mararaatiin ala dhimmi kanneen biroo bakka isaan hin jiraannetti kan ilaalamu ta’uun ni yaadatama.
Source: VOA Afaan Oromoo


text:
Torbaan Oromoo guyyaa Oromoo gannatti marroo tokko Ameirkaa fi biyya akka akkaatii walti dhuftee qophii ispoortii,qophii bashannanaa,marii siyaasaatii fi waan hedduu waliin qabaattu.
Maqaa kana bulchoota Amerikaa Oromoon qophii akkanaa keessatti qabaatutti baaseef. Qophiin akkanaa ta barana Denver,Koloraadooti tolchan waliin 22essoo.
Ta baranaa Adoolessa 21-28,2018 Amerikaa Denver,Koloraadoo keessatti qopheessan.
Kilaboota kubbaa Oromoo miilaa Amerikaa Kaabaa 22 isataadiyoomii Five Star Denver Koloraadoo jiru keesatti wal dorgomaa bahe.Miseensii Kongioreesii Amerikaa Mike Coffman nama Koloraadoo keesaaa filame.
Atileeti Fayyisaa Leellisaatii fi obboo Beqqelee Garbaa rakkoo Oromoon addunyaatti dubbahcuu isaaniitiif galateeffate. Jijjiirama Itoophiyaan keesssa jirutullee hin faarse.
Koofmaaan nama dhiphuu fi bali’na Oromoo faana jiru.Gaafa akka mootummaa Itoophiyaan mirga namaa eegee dimokiraasiillee jajajbeessee mootummaa namuu qooda keessa qabu dhaahbuuf jedhee manii maree Amerikaa labsii Wixinee HR-128 baase sunillee warra karoora kana gammachuun fudhate keessaa tokko.
“Jijjiirama amma Itoophiyaan keessa jirtu kana wixineen seeraa manii marii Amerikaa HR 128 qooda guddaa qaba.Akka irreen nama bulchuun haftu tolche.”
Akka Congressman Coffman jedhetti minsiter Abiy Ahmed Itoophiyaa karaa dansaa irraan jiraa,tun Itoophiyaa abdii taatii akka innii hojjatullee faanuma jirraa jedha.
Koloraadootti bulchituun magalaa Thornton,Heidi Williams OSFNA qophii baranaa magaala isiitti qopheeffannaan galata galchiteef. "Baga magaalaa teenna keessatti tolfattan,guddoo gammanne.Waan magaalii teenna qabdu, nyaataa fi dhugaati ilaanii,gaarrenii fi lafa teenna nuu daawwadhaa. Maatiin kiyya kubba miilaa guddoo jaalata jarillee kunoo isan waliin daawwachuf dhufuutti jiraa,walumaan gammadaa bashannanaa,”jette.
Keessummaan ulfinnaa ta dhibiin obboo Beqqelee Garbaati.
“Wagoota 3-4 darban dargootni keenna... dirree kubbaa keessa turan miti carraa akkasii hin arganne.Baayyeen isaanii mana barnootas hin turre. Hujii irras hin turre.Kumaatii isaanii mana hidhaa turan. Miliyooni isaanii daandii irra turan. Hiriiraa turan.Bilisummaa isaaniif falmachaa turan. Mirga isaanif lolachaa turan.Diina jala harka isaanii duwwaa dhaabbachaa turan.Haa tahu male qabsoofaa kutannee kaanee qeerroo ufi jala hiriirisinee haala jiru jijjiirre jirra. Qillensa biliusmmaa fudhachaa jirra. Muummee minsitrera haaraa hangootti baasnee jirra.”
Dorgommii kubbaa miilaa tana Dirree Dhawaatti Madda Walaabu 1-0 moohee waancaa fudhate.
Dirreen armaan duratti marroo jaha waancaa fudhatte.Tapha barana irralleetti akka leenjsiaan isaani jedhutti goolii hedud galfatan. “Nuuti goolii 12 nayndhe gooliin takklleen nutti hn seeyne.'Clean sheet' je'ama afaan biyya kanaatiin.Waggaa 10f waancaaf taphanne.”
OSFNA baran kana waliin ganna 22 tapahtan. Gannuma gannaan Oromoon akkana walti dhufaa aadaa,seenaa fi eennummaa ufii jabeeffachaa wal guddifatan.
“Ijoollee tana jala deemnee karaa malee akka isaan hin deemne walitti qamnee ceekuu irratti baadhee asiin gahe,” jedha leenjsiaan Dirree Dhawaa.


text:
Ministriin dhimma alaa US Mike Pompeo marii jalqabaa kan guyyoota lamaa kooriyaa kaabaa keessatti geggeessan kan sagantaa meeshaa Nukleraa Pyongyang dhaabsisuu irratti fuuleffate xumuranii jiran.
Mariin ku kan dhaga’ame dhaabi tika nagaa US hoogganaan Kooriyaa Kaabaa Kim Jong Un sgantaa isaanii nuklera oomishuu itti fufanii jiru jechuun xiinxala isaa erga dhiyeessee booda. Mariin kun Sambata borii itti fufa.
Pompeo-n waadaa Kim baatii darbe ennaa gumii Singaapoore odolattii Kooriyaa nuklera irraa qulqulleessuuf seenan akka to’atan Prezidaant Doonaald Traampiin ramadaman.
Angawaa gameessi US kun har’a angawaa paartii biyya bulchuu fi hoogganaa tika nagaa Chaayinaa duraanii Kim Yong Chol waliin wal arganii jiran. Pompeo-n waggaa kana yeroo sadaffaaf Kooriyaa Kaabaa daawwachuu isaanii ti.


text:
Godinaa Booranaa, aanaa Areeroo keessatti haleellaa Liyyuu Poolsii, ka naannoo Somaalee fi humnoota Federaalaa mallayyoo diimaa keewwatan, kanneen Agaazii Jedhamuun beekamaniin haleellaa nu irratti geggeessameen, namoonni kudhanii ol nu irraa ajjeesamanii digdamaa ol madaawan, jechuun jiraattonnii fi namoonni walitti-bu’insa sana keessatti madaawan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Namoonni kun akka jedhanitti haleellaan kun fuulaa sadi’iin, jechuun Dirree Diimaa, Bonqooraa fi Kubi Dhuuntii jedhamutti geggeessame. Ka Dirree Diimaa fi Bonqoraa Liyyuu Poolsii Somaaleetiin, ka Kubii Dhuuntii immoo humna federaalaa “Agaazii” jedhamuun. Waajirri nageenyaa aanaa Areeroos, haleellaan bakkawwan sadeenitti geggeessamuu mirkaneessee, “meeshaalee guguddaadhaan uummata nagaa irratti haleellaan geggeessanii garii ajjeesanii kaan madeessan.” Jedhee jira. Keessummaa haleellaa Kubii Dhuuntiitti geggeessame keessa humni “Agaazii” jedhamu, ka mallayyoo diimaa keewwate jiraachuu namoota lol sana keessatti madaawan irraa dhageenyee jirra, jedhu – qondaalli nageenyaa aanaa Areeroo.
Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee
Kutaa Diigdamiiafraffaa
Dubbistootni fi hordoftootni barruulee kiyyaa tokko tokko gaafiilee adda addaa na gaafatanii turan. Gaafiileen kunis: 1) Barreeffamni ati kutaalee adda addaatiin dhiyeessaa jirtu yoom xumurama? 2) Maaliif Afaanuma keenyaan hin barreessine? Maaliif Afaan alagaatti (Afaan Gabroonfataatti) fayyadamta? kan jedhan turan. Deebiilee gaggabaaboo:
- Akkuma mata duree guddicharraa hubatamu, kun waa lama agarsiisa. Inni tokko QBOn garamitti deemaa akka jiru yoo ta’u kun ammallee hin beekamne. Hanga qabsoon kun bakka tokko gahutti dhimmi kun ittifufa jechuu dha. Inni biraa, kan mata dureen kun agarsiisu, qormaattota qabsoo kanaa ti. Isaan kun har’as taanan ni heddooman malee hin hir’anne; borus waan ta’uuf deeman hin beekamu. Kanaafuu, dhimmi kun ittumafufa.
- Afaan Amaaraatiin dabalee barreessuu kanan filadheef, tokkoffaa Oromootni Qubee Afaan Oromoo dubbisuuf rakkatan, garuu dhimma QBOtiif fedhii guddaa qaban waan jiraniif, isaan kunis akka dubbisuu danda’aniifi; lammaffaa, nuti sirnicharraa rakkoo qabna malee Afaan alagaatti fayyadamuun cubbuu hin qabu. Iccitii nu jidduutti hafuu qabu yoo ta’e malee, warri Oromoo hin taanes waan barreeffamu kana yoo dubbisuu danda’an kunis waan rakkoo qabu natti hin fakkaatu.
Biyyatti galuun Qabsaa’otaa, kaayyoo fi galii QBOrratti dhiibbaa maal qaba?
Akkuma argamaa fi dhaga’amaa jiru yeroo ammaa kana jaarmayoota Oromoos ta’ee namootni dhuunfaa tokko tokko gara biyyaatitti deebi’aa jiru. Isaan kana akka fakkeenyaatitti kaasuuf: Adda Dimookraatwa Oromoo (ADO) kan Obboo Leencoo Lataatiin hogganamu; Kallacha Walabummaa Oromoo (KWO), kan Jeneraal Kamaal Galchuutiin hogganamu; Adda Bilisummaa Oromoo Tokkoome (ABO-T) jedhamu, kan Obboo Abbaa Nagaa Jaarraatiin hogganamu fi namoota dhuunfaa warra sochii “Oromo First” dhalchan kan akka Obboo Mahaammad Adamoo fi Hagayya dhufu keessa deemuuf kan karoorfate hogganaa OMN Obboo Jawaara Mahaammad.
Akka yaada kiyyaatitti, biyyatti galanii bakkee qabsoon jirtutti gahee taphachuun ykn qooda gumaachuun barbaachisa dha. Haa ta’u malee, jaarmayoota Oromoo laalchisee wanti naaf hin galin tokko jira. Fakkeenyaaf KWO (asirratti akkan hubadhutti KWOn jaarmayoota biroo wajjin walittibaqee, AddaTokkummaa Walabummaa Oromiyaa – ATWO waan jedhamu natti fakkaata) fi ABO-T yoo fudhanne isaan lamaanuu kaayyoo fi galiin isaanii Walabummaa Oromiyaa ti jedheen yaada. Amma biyyatti galanii mootummaa wajjin marii yoo godhan, kaayyoon isaanii kun akkamitti fudhatama? Muummichi Ministeerotaa Dr Abiyyi tokkummaa biyyattii tanaatiif dhama’aa yeroo jiru kanatti warra kaayyoo walabummaa qaban kana akkamitti keessummeessa? Akkamitti fi maalirratti waliigaltee godhuuf deemu? Moo jarri keenya kun achi gahanii kaayyoo fi galii ka’aniif kana jijjiiruuf deemu?
Jaarmayootni kun lamaanuu akka isaanuu ibsaa jiranitii warra qabsoo hidhannoo gaggeessanii fi hamma tokko loltootas qabanii dha. Kun akkam ta’uuf deema? Akka himamaa jirutti, kanaaf ragaa qabaachuu baadhullee, mootummaan Itoophiyaa yeroo ammaa kana WBO adamsaa akka jiruu dha. Yoo kuni dhugaa ta’e, loltootni jaarmayoota lamaanii kun maal ta’uuf deemu? Kan isaanii hin tuqaman jechuu dhaa? Moo qabsoo hidhannoo dhaabuuf deemu? Qabsoo hidhannoo dhaabanii karaa nagaatiin qabsaa’uuf wabii maaltu jira? Mootummaan isa kanaaf waadaa galee jiraa? Jarreen kun biyyatti yoo galan booda fakkeenya KFO fudhatanii, walittibaquuf deemu moo, achi gahanii akkuma biyya alaatitti barame sana walqoqqooduu fi uummatas qoqqooduuf deemu? Kuni hunduu gaafii namatti ta’ullee waan arguuf teenyu ta’a.
Jaarmayootni Oromoo hafani fi biyya alaa jiran hoo yoom galu?
Akkuma kanaan duras na shakkaa turan, ammas Berhanu Hundee miseensa ykn deeggaraa ABO Obboo Daawud Ibsaatiin hogganamuu ti haa jedhanii; garuu waan tokkon jechuun barbaada. Hanguma fedhellee laafaas ta’u; hanguma fedhellee gareeleen irraa bahanis, ABO Obboo Daawudiin hogganamutu isa hundee dha jedheen amana. Kan biyya keessatti sirriitti caasaa diriirfatee jirus isuma kana akka ta’e wantootni mul’isan hedduu dha. WBOllee kan hogganu isuma kana natti fakkaata. Waan ta’eef, mootummaan Wayyaaneellee kan xiyyeeffannaa keessa galchitee irratti duulaa turte ABO isuma Obboo Daawudiin durfamuu dha. Akkan gaafii fi deebii VOAn dhiyoo kana Obboo Daawud wajjin taasiserraa hubadhutti, hoggantoota muraasa ta’antu Asmaraa jiru malee, ABOn gutumaa guutuutti biyya keessa akka jiru dubbatame. Erga ABOn gutumaa guutuutti biyya keessa jiraatee, hoggantotni hafan kuni hoo yoom galu? Akkamitti galu? Waliigaltee akkamiitu godhamuuf deema?
Warri amma maqaa ABOtiin (ABO-T) biyyatti galan kun uummata Oromootti akkamitti ofdhiyeessu? Uummatni hoo akkamitti isaan laala? Adeemsi isaanii kun karaa walsaamuu hin fakkaatuu? Maalif dura tokkummaa uumuu hin yaaliin? Maaliif ijibbaata hin godhin? Akkuman kanaan dura barreeffama kiyya tokko keessatti http://ayyaantuu.org/qabsoon-bilisummaa-oromoo-eessaa-kaee-garamitti-deemaa-jira-kutaa-21ffaa/ ibsuu yaale, yoo tokkoomuu dadhaban, Komitee waloo tokko dhaabanii, ejjannoo fi ajandaa tokko qabatanii mootummaa wajjin maaliif mariitti hin dhiyaanne? Kophaa kophaa deemuun bu’aan isaa maali? Ammas galanii biyya keessatti waliin mormuuf deemu moo tokkummaa kaayyoo tokko ijaaranii, karaa kanaan gaafiin biyyoolessaa Oromoo akka deebii argatu qabsaa’u? Biyya keessatti afaanfaajjiin akka hin uumamne wabii maaltu jira? Dhiiroo, mooraan QBO maal ta’uuf deemti??
Dhumarratti dhaamsi ani akka ilma Oromoo tokkootitti qabsaa’otaaf dabarsuu barbaadu, biyyatti galuun barbaachisaa dha. Bakkee qabsoon jirtutti hunduu gahee ofii taphachuu fi qooda ofii gumaachuun bu’aa fida malee rakkina waan qabu natti hin fakkaatu. Haa ta’u malee, rakkoo qabdani fi amala badaa biyyuma alaatti gataatii, qulqullinaan gara dachee Oromiyaatti biyya hundee sirna Gadaatti deebi’aa. Yoo achi geessan immoo uummata ijaaraa, tokkoomsaa, humna bilisummaaf wabii ta’u uumaa malee, akkuma biyya alaatti barame sana walirratti duuluun gaaga’ama guddaa nutti fida. Gorsa xiqqaa kana hin tuffatinaa. Garaa qulqulluudhaan waliin hojjedhaa, walirratti hin hojjetinaa!! Kun Dirqama Oromummaas akka ta’e hin dagatinaa.
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!


text:
Rakkoo Siyaasaa Itoophiyaa Furuu Irratti Ejjannoo ABO
Ibsa ABO, Ebla 5, 2018
Addi Bilisummaa Oromoo rakkoo siyaasaa mootummaa Itoophiyaa waliin jiru nagaan xumuruuf ammayyuu qophii tahuu beeksisaa, hasaawaan ABO fi Mootummaa Itoophiyaa gidduu bakka gareen sadaffaa jirutti fi haal-duree tokko malee taasifamuuf taattafatamaa turee karaa mootummaa Itoophiyaa fedhii dhabinnaa irraa fashaalaa bahe akka itti fufu mootummaa Itoophiyaa EPRDFn durfamuuf waamicha isaa haaromsa. Mootummaan Wayyaanee/EPRDF gama isaan kan irraa eegamu akka guutu gadi jabeessee hubachiisa.
ABOn gaaffii Mirgaa ummata Oromoo jaarraa tokkoo fi walakkaa lakkaawaa jiruu fi sirna gabrummaa irratti diriiree dararaa ulfaataa fi suukanneessaa irraan gahaa jiru irratti qabsaawuu fi mirga hiree mur-teeffatnaa isaa mirkaneessuf dhaaba qabsoo irra turee fi jiru tahuun hundaaf ifaa dha.
Rakkoon siyaasaa Impaayera Itoophiyaa mariin furmaata akka argatuuf tattaafatni ABOn taasise baroota dheeraan lakkaa’ama. Daandiin filatamaan kun mootummoota Itoophiyaa humnatti amanan biratti waan hin aadeffatamneef garuu fudhatama hin arganne. Ilaa fi ilaameen rakkoo furatuu irra diina wal mog-gaasuun wal dhabamsiisuuf duula walirratti geggeessuu dha kan bittootni filatan. Ejjannoon dimokraasiif farraa kunis rakkinni siyaasaa jiru akka hin furamne taasisuun dhalootaa dhalootatti dabarse. Kanneen mirga isaaniif falmatan wareegama ulfaataa baasise. Aadaan boodatti hafaa, wal qixxummaa fi dimokraasiitti amanuu dhabuu fi rakkoo jiruuf humni furmaata jedhanii fudhatuu hafee, rakkoon jiru karaa nagaa furamuu danda’a abdiin jedhu bara 1991 uumamee ture. Alasitti jaarmayootni siyaasaa mootummaa Dargii moo’atan cunqursaa fi saaminsi ummatoota irraan maal akka geessise kan arganii fi hubatan, irratti qabsaa’uudhaan mirga ummataa kabajsiisuuf dargagummaan kan bosona seenan tahuun ummatoota biratti abdii uumuuf sababa tahe. ABOnis gama isaatiin kanneen mirga ummata isaaniif falman mirga ummatoota kaaniis ni kabaju abdii jedhuun, akkasumas furmaata waaraa argamsiisuuf qooda isaa gumaachuuf Mootummaa Cehumsaa keessatti hirmaatuun ni yaadatama.
ABOn mootummaa cehumsaa keessatti hirmaatuuf kan murteesse mirgi ummata Oromoo akka kaba-jamuuf malee bittoota haaressa waliin aangoo qooddatuun ummata Oromoo saamuu fi saamsisuuf, hacuucuu fi hacucsisuuf hin turre. Ejjannoon ABO kunis bittoota akeeka saaminsaa qaban mufachiise. Akeeka waliif faallaa kan ABO fi bittootaa wal faana deemuu hin dandeenye kana irraas ABOn dhiibamee, lolli ABO fi ummata Oromoo irratti labsamee bara 1992 mootummaa Cehumsaa keessaa baafame. Chaartaraa bahuu ABOfis sababni haala diinaa fi farreen hin eegneen akeekni ABO ummata Oromoo biratti fudhatama argatuun isaan baragsuu irraa, akkasumas hanga ABOn jirutti ummata Oromoo akka fedhanitti bituu fi saamuun ulfaataa tahuu hubatuu irraa ture.
ABOn Chaartara keessaa lolli itti labsamee bahuun durattis tahee erga baheen booda Wayyaanee/EPRDFn wal lolaa jiraate. Addatti ammoo lolli bakkaa bakkatti bara Chaartaraa adeemsifamaa ture Chaartara keessaa bahuu ABOn gara lola guutuutti tarkaanfachiifame. Lolli kunis ABO qofa osoo hin taane guutummaa ummata Oromoo irratti labsame. Kunis tahee ABOn furmaata nagaa argamsiisuu irratti hojjatuu irraa boodatti hin deebine. Kanaafis ragaan, yaalii rakkoo jiru mariin furuuf:
- Haasaan araaraa Asmaraatti Fulbaana 14,1992 bakka Mootummaan Eritrea, Ambaasaaddaroonni UK, Germany, Sweden fi USA jiranitti utuu tahuf deemuu sana hankaaksanii Hagayya 3 bara 1992-tti Naayroobiittti humna adda erguun Jaal Jaatanii Alii Tandhuu, nama bakka bu’aa ABO mootummaa cehumsaa keessa, yeroo ajeesan Jaal Lammessaa Boruu kan Gaafatamaa Hariiroo Ummataa(Public relation) ABO ture baatiima Fulbaanaa 1992 ukkaamsanii hanga har’aa waan irraa beekkamu hin jiru.
- Furmaata hunda hammata barbaaduuf Konfarasii paartilee siyaasaa fi mormitoota hedduun qindaa’ee bara 1993 Paarisitti adeemsifame irratti hirmaatus, hidhamuu bu’ureessitoota ABO keessaa tokko kan tahanii fi wayta Chaartaraa Ministeera Barumsaa ka turan Jaal Ibsaa Guutamaatin fashale,
- Haasaan Carter center Gurraandhala 7 – 8 bara 1994 utuu deemaa jiru isaanimmoo dhawaata kanatti Bitootessa 1994 Abbaa Gadaa Boruu Guyyoo haasaa araaraa kan jedhuun afeeranii fedhiin isaanii tahuu dinnaan ajjeessan. Akkasuma Fulbaana 1994 Obbo Daraaraa Kafanii beekkamaa fi jaalatamaa Dhiha Shawaa, Ambotti mana isaanii keessatti ajjeessan.
- Bara 1994-95 Congressional Task Force kan Congressman Harry Johstoniin gaggeeffamuun kan tattaafatame. Haasaa Congressional Task Force (CTF) Gurraandhala 6 – 9 bara 1995 Washington D.C-tti tahuuf deemu halkan tokko hankaaksuun Baha Harargee Ona Dadar ganda Surree fi Kiyyoo keessatti Gurraandhala 5 bara 1995 jumlaan gara nama 30 ajjeessanii hedduun madaawe.
- 1996-1997 Jarman magaalaa Boonitti Ambaasaaddara mootummaa Jarmanii kan turanii fi walgahii 1992 Asmaraa irrallee kan turan Ambaasaaddar Winkilman, ABO fi mootummaa Sadii booda mootummaan Itoophiyaa kan addaan kute
- Bara 1999 – 2000 karaa Mootummaa Norway kan haasaa fedhu fakkaachaa dhihaatee ABOn fedhii isaa ibsatuu keessatti Bosonaa Oromoo gubuu fi dhimma Finfinneen Ummata Oromoo hiraarsuu eegale
- Gama Lutheran World Federation dhaan Dr. Ismaa’el Nokon bakka buufamanii mootummaa Wayyaanee fi ABO akka mariisisan, kanas milkeessuuf Ambaasaaddar Birhaanuu Dinqaa Koree aanjessitootaa kan gama lachuu walitti fiduu irratti akka hojjatan kan murtaa’ee fi kaanis taattafatni biroo akka fakkeenyaatti kaafamu.
- Bara 2006 irra eegalee karaa manguddota Oromoo nan haasa’a jechaa karaa biroo Gaara Suu-fiitti Gurraandhala, 2007 ilmaan Oromoo fixe.
Tattaaffiilee kanneen hundaa irratti ABOn qooda isaa kennullee karaa mootummaa Itoophiyaa fedhiin dhabamuu irraa hundi fashalanii hin milkaa’in hafuun, mootummaan Wayyaanee mariif qophii akka hin tahin agarsiisan.Mootummaan Wayyaanee/EPRDF haasaa nagaa irraa fagaatuu dhaan gaaffii ummatootaa addatti ammoo kan ummata Oromoo karaa humnaa furuuf yaaliin godhe hin milkoofne. Ummata Oromoo caalaatti tokkoomsuun mirga isaatiif akka falmatu taasise. ABO lolaan dhabamsiisuuf lolli irratti labsanis caalaatti humneessuu fi ummataan akka hammatamu godhe malee hin dhabamsiifne. Wareegama ABOn baasetti dabalee ummatni Oromoo akeeka ABO akeeka isaa godhatuun falmaa diina irratti adeemsise keessatti wareegamni baase ulfaataa dha. Kumootaan wareega lubbuu baaseera. Qaamaan itti miidhameera. Qabeenya isaa itti dhabeera. Lola waggaa dheeraa kana keessatti labsa adda addaa fi tarkaanfii hammeenyaa fi diinummaan guutame ABO fi ummata Oromoo irratti fudhatamaa turee fi jiru keessattis qoodni OPDO hanga guyyaa har’aa dabalatee ol aanaa tahuu ummatni Oromoo har’allee gaddaa fi gaabbiin ilaala.
Qabsoo Bilisummaa Oromoo sadarkaa ol aanaan gahuu keessatti qoodni Qeerroo Bilisummaa boonsaa fi seena-qabeessa. Qabsoon kun kiyya jedhee ofitti fudhatuun falmaa geggeesseen mooraa diinaa raase. Hidda kolonummaa ummata Oromoo keessatti diriirfame ciruudhaan diina muddama seensise. Hundaan olitti ammoo akka Qeerro Bilisummaatti ijaaramanii ummata ofiif qabsaa’uun ummatoota cunqurfamoon akka fakkeenyaatti fudhatamee akka Qeerroo-tti wal ijaaruun qabsoo isaanii finiinsuun jabina QBO kan mul’isu tahuutti dabalee, falmaa mirga dimokraasii Itoophiyaa boqonnaa haaraatti ceesise.
Cunqursitootni akka baranitti ummatoota of jalatti bulchuu kan hin dandeenye tahuu mirkaneesse. Har’a mooraa EPRDFn hogganamu mootummaa Itoophiyaa keessatti jechoota “Jijjirama, rakki-noota nagaan furuu, of haaromsuu, walitti haasawuu” jedhuu fi waan baayyeen haasawamaa jiraatuu hundi quba qaba. Kanaafis EPRDF Muummicha Ministeeraa haaraa filatuun labsamaa jira. Muummichi Ministeeraa kunis rakkinoota Itoophiyaa keessaa furuuf carraan hedduu nu darbuu fi ammas carraan dhufuu haasaa isaa keessatti dhagahamee jira. Haa tahu malee ammas taanaan sirna EPRDF waggaa 27 kana keessatti rakkoon ummata Oromoo hin furamne; itti hammatee malee. Saaminsii fi cunqursaan irraa hin dhaabbanne. Furmaata amansiisaa argamsi-isuuf hojjatuu irra sossobbii fi abdii hin guutamneen akeeka ofii guuttachuutu filatame. Kun ummata Oromoos tahee ABO biratti fudhatama hin qabu.
Rakkoo siyaasaa Impaayera Itoophiyaa hudhee qabeef furmaatni, rakkoo jiru sodaan alatti ifatti irratti mari’atuu fi lola labsame kaasuun gaaffii ummata Oromoof guduunfaa itti gochuun mootummaa Itoophiyaa irraa kan eegamu tahuu ABOn gadi jabeessee hubachiisa. Kana hubatuun ABOn rakkoo siyaasaa jiru nagaan xumuruuf ammayyuu qophii tahuu beeksisaa, hasaawaan ABO fi Mootummaa Itophiyaa gidduu bakka gareen sadaffaa jirutti fi haal-duree tokko malee taasifamuuf taattafatamaa turee karaa mootummaa Itoophiyaa fedhii dhabinnaa irraa fashaalaa bahe akka itti fufu mootummaa Itoophiyaa EPRDn durfamuuf waamicha isaa haaromsa. Mootummaan Wayyaanee/EPRDF gama isaan kan irraa eegamu akka guutu gadi jabeesseehubachiisa.
Deggartootni mootummaa kanaa, walumaagala mootummootni addunyaa fi hawaasni idil addunyaa rakkinni kun akka furamu qooda isaanii hanga ammaa irraa hanqate akka bahatanis ABOn gadi jabeessee waamicha godhaaf.
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaa ti!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Ebla 4, 2018


text:
Ibsa Gabaabaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa
Hagayya 6,2018
Finfinnee Oromiyaa
Nagaa waaraa biyya keenya Oromiyaa keessatti akka uumamu, gaaffiin Oromoo karaa nagaa akka nuu deebi’u dhiibbaa gochaa turuun Qeerroo Bilisummaa Oromoo beekamaadha. Nageenyi biyyattii akka deebii’uuf rakkoo siyyaasaa biyya Xoophiyaa karaa nagaa akka furamuuf waamicha ABO taasise fudhachuun tarkaanfii mootummaan naannoo Oromiyaa taasisaa jiru dinqisiifataa adeemsi karaa nagaa akka milkaa’uuf kan hojjennu ta’
uu ibsina. Qaamoonni maqaa Qeerrootiin miidiyaa hawwaasaa irraan abbootii Gadaa fi qondaalota OPDO yeroo murteessaa kana keessa arrabsan Qeerroo Bilisummaa Oromoo bakka hinbu’an. Qeerroo Bilisummaa Oromoo waan uummatni isaa jaallateef fedhii uumatasaa guutuuf naamusaaf sansaka mataasaan jaarmiyaa socho’u malee jaarmiyaa nageenya biyyattii booreessuuf warraaqu miti! Qabsoon Oromoo gaaffiin abbaa Biyyummaa hanga mirkaanaa’utti qabsoo roga maraan taasisu itti fufaa waan tokkummaa uummataa jabeessuun qabsoo uummataa gara Bilisummaatiin gahu hojjechuurratti qiyyaafatuu keenya uummataaf ibsaa, yeroo mariin araaraa adeemaa jirutti qaama uummataa kam irratti holola kan hinoofne ta’uu ibsina!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Hagayya 6, 2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Koreen hoji raaw’achiistuu ADWUI yokaan IHADEG mariin gamaaggamaa guyyoota 17f geggeessa ture xumuruu isaa beeksisee dhuma torban dabree irra ibsa bal’aa baasee ture. Ibsawwaan kana keessa dhimmoota adda addaatu kaasame. Tarkaanfileen ni fudhatamu jedhamanis ni jiru. Har’a immoo mootummaan Itiyoophiyaa kanneen ammaan dura maqaa yakkaanis ta’e siyaasaan hidhaman gadin lakkisa jedhee labsee jira. Ibsi har’aa kun hoogganoota paartiilee miseensota ADWUI tan afuriiin ka gaazzexeessota biyya keessaaf kenname ennaa tahu, akka ibsa bahe kanaatti namoonni siyaasaa biyyattii keessa jiran kan hikaman tahuu fi Maa’ikelaawii jedhamuun ka beekamuu, manni hidhaa namoonni siyaasaa hedduun itti dararamaa turan ka cufamee gara muuziyeemiitti jijjiiramu tahuun himamee jira.
Kana ilaalchisee Finfinnee irraa abukaatoo fi ogeessa seeraa obbo Ibsaa Gammadaa, biyya Finland ka jiru, East Finland University irraa immoo barataa seeraa ka doktoorummaa ka tahan – Obbo Huseen Turaa haasofsiisnee jirra. Dhaggeedhaa.
Kutaa Duraa:
Kutaa Lammataa:


text:
Ayhuudonni Itophiyaa (Beta Israa’el ykn Falaashaa) kumaatamatti laakawaman hiriira mormii guddaa magaalaa Tel Aviiv keessatti geggeessan. Hiriirichi dhumarratti gara hookkaraatti geeddarame. Beta Israa’eloonni (Ethiopian Jews) baay’inaan daandii Tel Aviiv irratti bayuudhaan loogii sanyiifi miidhaa poolisiin Israa’el yeroo dheeraadhaaf isaan irraan gayaa ture mormaniiru. Hiriirri kuni gara jalqabaa irratti naga turus, aariin, dallansuufi komiin Beta Israa’eloonni Poolisiifi mootummaa biyyattii irraa qaban kan yeroo dheeraadhaaf wolitti kuufamaa ture daandii Tel Aviiv irratti danfuudhaan hookkaraaf sababa ta’eera.
Ummanni hiriira baye daandii konkolaataa cufuudhaan sochii geejjibaa irratti danqaa uumaniiru. Konkolaataan poolisii irra hubaatiin gayeera. Foddaalee manniiniis hangi tokko caccabaniiru. Hokkarri akkanaa yeroo dheeraadhaaf Tel Aviiv keessatti ka’ee hinbeeku jedhama.
Poolisiin kanniin hookkara kaasan tasgabbeessuudhaaf bishaaniifi aaratti dhimma bayeera. Hanga ammaatti poolisiin 56 fi kanniin hiriira irratti hirmaatan keessaas namoonni 12 madaayuun gabafameera. Namoonni 19 ammoo hidhamaniiru.
Muummichi Ministera Israa’el Benyaamiin Netneyaahoon miseensa raayyaa woraana biyyattii Damaas Pakadaa, isa poolisootaan haleellaan cimaan irra gaye, Wixata waajjira isaatti akka dubbisu beekameera.
Beta Israa’eloonni %1 ummata Israa’el akka ta’aniidha kan himamu. Kanniin mana hidhaa Israa’el jiran keessaa %30 Beta Israa’eloota, garuu.
Guyaa muraasa duras hirriirri nagaa magaalaa Iyyeruusaleem keessatti geggeeffame jeequmsaan xumuramuun isaas niyadatama.
Ummanni Beta Israa’el sanyii Ayhuudaa qaban jedhaman gara Itoophiyaatti akkamitti dhufan kan jedhuuf yaada gurguddaa lamatu jira: hariiroo mooticha Salamoniifi mootitii Saabaa jidduu ture irraa uumaman isa jedhuufi isa baqaan gara Itoophiyaatti dhufan jedhuudha.
Yeroo kanatti Beta Israa’el kuma 120 ol ta’antu Israa’el keessa jiraatu jedhamee tilmaamama. Irra jireessi Beta Israa’el kanniinii Itoophiyaa irraa gara Israa’eliti kan deebifaman bara 1977 – 1979 jidutti ture. Mootummaa Israa’el ture kan garasitti isaan fe’e; mootummaan Itoophiyaa balaa irra isaan buusaara jechuudhaan.
Beta Israa’elootaaf Israa’el keessatti jireenyi salphaa hintaane. Rakkoo aadaa, afaanii, qilleensaafi diinagdee jabatu isaan mudate. Akka Ayhuudota isaan biyyoota Awurooppaafi Ruusiyaa irraa Israa’elitti godaananii akka salphatti ufjijjiranii ummata isaan dura Israa’eli quphatetti makamanii jiraachuun isaniif hinaanjine. Hedduun Beta Israa’elootaa ammas afaan Amaaraa dubbatu, aadaas isuma qabatanii deeman jala tiratu. Hunda caalatti kan rakkoof isaan saaxilaaru gurraacha ta’uu isaaniiti.


text:
3. Sheek Bakrii Saphaaloo
Maqaa maatiin isaa baasaniif Abuubakar Usmaan odaati, maqaan ittiin beekkamu sheek bakrii saphalooti.
Maatii isaa irraa bara 1895 ti, oromiyaa, kutaa harargee, aanaa gooroo guutuu,
ganda saphaloo ja’amu keessatti haadha isaati fi abbaa isaa garaad usmaan odaa irraa dhalaatee,
Maqaan isaa Saphaloo jedhu kuniis maqaa iddoo dhaloota isaarraa kan itti moggaafame tahuu isaati.
Seenaa Gabaabaa Sheek Bakrii Saphlaaloo
2. Dr.Hayilee Fidaa
Dr.Hayileen guddina Afaan Oromootiif gahee guddaa kan bahaniifi Hayyuduree Seenaa Afaan Oromoo fi Sabni
Oromoo Afaan isaatiin akka dubbatu, dubbisu fi barreessuufi gumaachaa olaanaa taphataniiru.
Seenaa Dr Hayilee Fidaa
Gahee Dr Hayilee Fidaa Taphatan-English
3. Dr Sheek Mohaammad Rashaad Abdullee
Qubeen Afaan Oromoo Soddomii sadi(33), isaan keessaa digdamii tokko dubbifamaa shan immoo
dubbachiiftuu yommuu ta’an, torba(7) immoo Qubee Dachaa/Cimdii dha.
Seenaa Dr. Mohaammad Rashaad Abdullee
Seenaa Barreefama Afaan Oromootiifi Shoora Dr Mahammad Rashaad
- 2Shares
- Tweet


text:
ONN : Sagalee Qeerroo Fulbaana 20 2018
Hawaasni Oromoo biyya German wayta simannaa ABO fi WBO gaggeeysan.
Warri haqaa biyya abbaa isaati gale
Odeessaa ONN :Fulbaana 20/2018
Ganama har’aa kan dhimma walitti bu’iinsa Naannoo Buraayyuun wal qabatee kan hidhamee ture komaandeer Seeyfuu bilbilaan hasoofsiiseen ture. Komaandeer Seeyfuu akka naaf himanitti rakkoo dhalatee Qeerroo Oromoo irratti tarkaanfii fudhachuu dhabuun rakkoon nurraa ga’ee jira jechuun sabalamooti Oromoo hin ta’iin waan Feedeeraalatti iyyataniif ajaja komishinii poolisii Oromiyaa komishineer Alamaayyoo Ijiguun hidhamu naaf himee jira. Gabaasaa guutuu duuba dhiyeessina.
Gabaasaa: Raajii Guddaataa


text: Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo Tamil Video, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo HD Video Song, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo Tamil Video Songs, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo Indian Desi, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo Punjabi, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo Tamil, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo Hindi, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo Bangla, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo Tamil, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo Telegu, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo Youtube Videos, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo New Hd Songs, Abo Ati Haqamu Qabda Oromo Keysa Hin Jiratu If Beeki Sif Gahe Bo New Movies


text:
Rippabliikii Federaalawaa Dimokraatawaa Itiyoophiyaa jedhamuudhaan kan beekamtu biyya Gaanfa Afrikaatti argamtu yoo taatu, erga Eertiraan irraa bara 1993 G.C. cittee booda biyya lafa qofaan marfamte taatee jirti. Itoophiyaan kaabaan Eertiraan, dhihaan Sudaanin, kibbaan Keeniyaan, kaaba-bahaan Jibuutiin fi bahaan immoo Somaaliyaan daangeffamtee argamti.
Itiyoophiyaan biyyoota umrii guddaa qaban (biyyoota qaroomsa durii qaban)jalatti yoo ramadamtu, Afrikaa keessaa baay'inna ummataan lammaffaa irratti argamti. Barbaadina dhufaati ilma namaa irratti ga'e guddaa kan qabdu biyyittiin tun, maqaa cradle of mankind (bakka dhaloota sanyii nama jechuudha) jedhamuuf filatamuu dandeessee jirti. Itiyoophiyaan biyyoota Afrikaa keessaa koloniin kan hin qabamin keessaa tokko dha. Laayibeeriyaan koloniin qabamu baatullee, biyyittin Laayibeeriyaa kanitti dhaabatte koloni Afrikaanota Ameerikaa taate want turteefi. Itoophiyaan waggaa shaniif 1936-1941 G.C. Faashistii Xaaliyaann haa qabamtu malee, dhuma irratti Itiyoophiyaan gragaarsa Ingilaandiitiin mo'achuu dandeesseetti. Jaarraa 4ffaa kessatti kan gara kiristaanummaatti jijjiramte biyyi kuni, addunyaa keessaa biyya mootummaa kiristaana qabanii turan keessaa ishee lammaffaa dha.
Haa ta'u malee biyyi Itoophiyaa seenaa hacuuccaa fi ukkaamsaa dheeraa keessa kan turte yoo ta'u keessaayyuu bara mootummaa Minilik, Hayila Sillaasee, Dargii, fi ADWUI hidhaa, reebicha(tortue), fi ajjeechaa keessa darbite. Namoonni mirgaa fi wal qixxummaaf qabsaahan hedduun haala kanaan ukkaamfamaniiru.


text:
#Ethiotelecom Saamicha bilbilaatiin Hattootaafi Saamtota biyya keessa jiraniifis Karaa bane – ኢትዬ-ቴሌኮም ህጋዊ ማጅራት መቺ
Biyya #Xoobiyaa tana keessatti hawaasa fayyadamtoota bilbilaa(maamiltoota Itiyootelekoom)
ta’an irratti saamichi-diinagdee daangaa hin qabne raawwatamaa ture, ammas raawwatamaa jira. Saamichi kunis karaa lamaan adeemsifamaa ture.
1ffaa) Dhaabbatichuma mataasaatiin – kun Dhaabbatichi yeroo garagaraatti sababa garagaraa himachaa Maamiltoota isaa(Fayyadamtoota bilbilaa) saamichaaf kan saaxileedha. Isaan keessaa:
~ Tajaajila interneetaatiin walqabatee – kenniinsi tajaajila Interneetaa saffisa baayyee gadi aanaa
dhaan kan kennamuufi gatiin(tariff) ittiin fayyadamaadhaaf dhiyaatu #saamicha ummataatiif haalduree
mijeessee kan dhiyeesse ture. Sirni(system) isaan kenniinsa tajaajila interneetaatiif itti dhimma bahaa turan sababa bulchiinsa #laamshayaa(dandeettiin osoo hin taane sabummaa gurmaayeen) dhaabbaticha keessatti dirriiree waan jiruuf too’achuu waan hin danda’aniif humnasaaniitii ol ta’ee
Dhaabbilee Chaayinaa(ZTE, Huwaei…) irraa deeggarsi akka godhamuuf gaafachaa kan hojjachaa turan
waan tureef, Hojjattootni Dhaabbilee Chaayinaa keessa turan akka fedhii isaanitti haala mijeeffatanii yeroo barbaadetti Sirnichi(system) akka mallaqa hanga barbaade kutu, yeroo fedhanitti
mallaqa-hanga barbaadani yeroo tokkoon Ummata irraa kutanii – Qaamni itti gaafatamummaa fudhatu kan hin jirre saamichaaf haalduree miijeeffatanii ummanni saamamaa ture.
Mee fkn: Waggaa tokko dura, waggaa lama hardhaa Kaardiin abbaa 15, 25, 50… yeroma itti guunne keessaa dhabamaa hin turree? Nama meeqatu akka guyyaa guyyaan kaardii guuttatuun keessaa jalaa fudhatamaa waan tureef; SIM fi Qafoo isaanii mana Fincaanii buuse, qabatama wajjiin yoo haasofne…
Dhugaa jirtu yoo dubbanne; Guyyatti yoo xiqqaate Maamiltoota miliyoona1, 2… fi kanaa oli irraa ciramaa ture. Komii hawaasni dhiyeessuuf dhaabbatichi deebii gahaa hin laatu ture. Filannoo biraa waan hin qabneef #Saamamaatuma fayyadamaa turre.
Komiin daangaa darbuun Mormii guutuu biyyattiitti ka’e keessatti #Dhaabbatichi Hawaasa irraa madda komii ta’aa dhufnaan, icciitiin koo akka alatti hin baane waan jedhe fakkaata, Sirnicha(system) ummata saamuuf fayyadamaa turan sana jijjiiran. Maallaqni ykn kaardiin akka itti guunneen dhabama ta’aa ture sun, hafus Dhaabbatichi Saamicha ittuma fufe – Kanaanis Maqaa ummanni biyyattii irra caalaan ittiin waamu beekkamaa tokko argate. innis – ‘IGGAAWII MAAJIRAATMACHII – Hattuu Qucee dhooftee saamtu tan seera qabeessa taate akka jechuuti’jedhamuun maqaan baheef.
Sanaafis dhaabbatichi hin qaanfanne, saamichi itti fufe; Tajaajila Interneetaa kan dhaabbanni Addunyaa ‘lammiileen biyya tokko tajaajila Interneetaatiif galii isaanii ji’aarraa dhibbeentaa lamaa olbaasuu hin qaban’ jedhu cabsuudhaan ummata irraa galii ji’aa isaaniirraa dhibbeentaa 20 saamuudhaan Addunyaa irraa dhaabbata ummata saamu – 3ffaa ta’e qorannoon addeesse, BBC gabaase, gabaasa BBC – OBN Afaan Oromoo dabarse. kanaanis jijjiiramni dhufe hin jiru.
Kanneen biroos hedduutu jira – kutaan 2ffaan itti fufa:
2ffaa) Abbaan qabeenyaa, Gareen dhuunfaa, Hojjattootumti dhaabbatichaa Saba muraasaan gurmaayan akka ummata saamaniif haalli mijate. Haalota Ummata saamuuf mijate keessaa muraasni:
~ Lakkoofsa gabaabaa(Short code) qopheessanii lakkoofsa gabaabaa kanaan kaan ummata ykn fayyadamaa tajaajila bilbilaatti hayyama fayyadamaa malee ergaa gabaabaa itti-erguun(push-sms) gochuudhaan yeroo takkatti maamiltoota hanga barbaadee irraa mallaqni akka muramu godhu. Hub: yeroo takkatti Ergaan gabaabaan maamiltoota Mil.10tti ergamuu danda’a. Qarshiin 1 ykn 2 ykn 5 akka muramu godhama.
Maamiltoota mil.10tti isa abbaa qarshii-1 kutatu sana qofa yoo ergame – ergaa gabaabaa tokkoon mil.10 guyyaa tokkotti sassaabama jechuudha. Ergichi guyyaa guyyaan ergama waan ta’eef ji’atti namni/gareen/dhaabbanni haala sanaan ummata saamaa turan meeqa akka saaman tilmaamaakaa.
Saamichi kuni, komiifi mormii yeroo dheeraatiin kan hirdhate ta’us ammas waan dhaabbate miti. Mee hubadhaa Hawaasa keenya baadiyaa jiraatu, galii inni argatu. kaardii inni guyyatti guuttatu, Saamicha harka garaa jalaatiin irratti raawwatamaa jiru kana tooftaa ittiin jalaa bahuun fi kkf kaasuun waan sammuu nama dhukkubsuudha.
~ Garee Saamtotaa Qindaayeef daandii saamichaa haala mijeessan. Kana jechuun gareen qindaaye waajjira kireeffatee bilbila heddu baafatee, bilbila maamiltootaa telekoomii tahan tilmaamaan filachuudhaan itti bilbilanii ‘CARRAAN LOTORII kuma 50, kuma 100.. waan isinii baheef,ykn Alamuddiin badhaasa akkasii isiniif kennuu waan heduuf buufata Raadiyoo/TV…kkf irraa isiniif bilbilaa jirra, Kaardii Mobile hanga 2000, 500, 1000, 800…’ bilbila kana irratti guutaa jedhanii hawaasa hubannoo hin qabne saamanii-saamsisaa turan, hardhas itti jiru….
Maal kana Qofa – Kutaa itti aanutti itti-deebina.
#Kaayyoon_keenya : Hubannoo hawaaasa keenyaa Cimsuudha.
Horaa Bulaa Deebanaa
OROMO ICT Team
E-mail: contact@oroict.com
: oromoict@gmail.com
Web: www.oroict.com
: www.afaan-oromoo.com


text:
Qabsaahaa mirga namaatii fi daarekterii OMN,Jawaar Mohaammad Omn fuudhee biyyattiin deebi'ee isaa fi dhaaba kanallee nama kuma kurnya hedduutti galma walgahii Finfinnee, Barkumeetti bahee simate.Eegii sunii amma guyyaa sadeessoo keessa jira.
Dhufiitiin tun “Gootota keenna waggoota dabaran kana keessatti wareegaman yaadachuudhaf akkasuma Qeerroo sirna abbaa irree gara galchee cehumsa kana saaqee galateeffachuuf irratti wal geenye,” jedhe Jawaar.
“Qabsaahota Oromiyaa hunda qalateeffachuudhaa fi wareegamtoota yaadachuudhaaf dhandhe.”
Jawaar itti aanee Ambootti dabree mana barumsa sadakraa lammeessoo Amboo biqiltuu odaa dhaabe.
"Ambo ga jidduu galeessa handhura qabsoo Oromooti.Yeroo dheeraadhaaf qabsoon keessatti godhamaa ture.Ginci bakka qabsoon hammaatuun bifa haaraan itti dhooteedha.”
Jawaar qabsaahota Amboo tana waan hedduun galateeffate. “Yeroo baay’ee na gammachiisa qeeroon Amboo; naamusa,tokkummaa fi cimina isaaniitiin na gammachiisan,” jedhee itti aanee ammoo “waan na gammachiisaaniif waadaa galeef miila duwwaa Amboo bilisoomte keessa deema jedhee murteesse.”
Akkuma jedhee miila duwwaa keessaa deemee Ginciitti ammoo yaadannoof dhagaa yayyabaa dhaabe.
“Ginciitti bakka wareegamtoonni Ginci itti yaadataman Siidaa yaadannootiif dhagaa bu’uuraa kan kaahe.”
Ambootti ammoo fulaa Jaagamaa Badhaanee itti ijjeesanitti dhagaa bu’uuraa dhaabeef.
Ummata Ambootti akka Jaagmaaf yaadannoo dhaaban gaafatee haalallee miyyeesseef jedha
“Jaagmaan bara fincillii Oromoo bara 2001 keessa bifa haaraan adoo hin tahin jalqabame warra jalqaba wareegame keessaa innii ka duraati, dhalota kanaaf fkn taheef tokko."
Tanalee Amboon "hadhura qabsoo Oromoo waan taateef akka yaadannoon waregatootaa achitti dhaabaniif walgahaii irratti na gaafatan jedha Jawaar.
“Yaadan kana fudhannee yeroo gabaabaatit akka Oromiyaatti siidaa wareggamtootaa Ambootti dhabna.”
Hujiin Oromoo itti aanu akka qabsaahaan mirga namaa Jawaar jedhutti
Amma siyaasaa bulchiinsaatti itti aana siyaasaa kana ammoo biyya ijaaraa topkkummaa jabeeffachaa demokiraaii guddifanna jedha.
Tana maleellee Jawaar hardha pirezidaantii Itoophiyaa Dr., Mulaatuu Teshooeetiin masaraa biyyoolessaa keessatti wal mari’ate.
Pirezidaatiin abbaa biyyaatii akka innii paartilee siyaasaa walti fidee demokiraasii guddisan gaafanne jedha.
Pirezidaanti Mulaatuulleen akka OMN fi miilotii isaa ogummaa qabanin demokiraasii jabeessaa, akka ummatilleen tokkummaan biyya guddisu nu gaafate jedha.
"Siyaasaan mirga sabaa fi sablammii eeguu fi Itoophiyaa demokiraasiitti ceesisu jiraannaan humnaa fi beekumsa ummata keenna dhowwanu hin qabaannu," jedha.
Jawaar imaltu Itoophiyaatti dhaqeen amma fuula gara naanno Amaaraa,Tigraay, naannoo Kibbaatii fi fulaa hedduu dhaquuf karoora qaba.


text:
Ameerikaa Kibbaa
Ameerikaan Kibbaa ardii addunyaa keessaa tokko yoo ta'u kan argamus wantaa dhihaatti, irra caala mudhii lafaarraa gara kibbaatti. Ameerikana Kibbaa ardii Ameerikaas jedhaman keessaa tokko yoo ta'u, kan guutumaan guutuuti Hemisphere Dhihaatti kan argamu yoo ta'u, kan baayyinaan argamu immo Hemisphere Kibbaatti. Kan dangeffame immo dhihaan Garba Paasifiik, kaaba fi bahaan immo Garba Atilaantiik, kaaba-dhihaan immo Ameerikaa Kaabaa fi Garba Karibiyaanii daangeffamee argama.
Maqaan Ameerikaa Kibbaa jedhuu kun kan kennameef bara 1507, kan maqaan kennamef namoota kaartaa kaasan kan ta'an Martin Waldseemüller fi Matthias Ringmann yoo ta'u maqaan kuni immoo kan kennameef maqaa nama Ameeriigoo Vespuuchii jedhamu irraa ka'aniiti, namichi kunis namicha yeroo duraaf lafoonni Ameerikaas kunin Isti Indiis (East Indies) akka hin taane fi addunyaa haaraa namoota Yuurooppiif hin beekkamne akka ta'e namicha ifaa godhedha.
Ameerikaa Kibbaa ballina hanga 17,840,000 isquweer kiilomeetira (6,890,000 isq mi) kan qabdu yoo taatu yookan immo parsenti fuula addunyaa kana 3.5% qabata. Akka bara 2005 baayyinni ummata isaani tilmaaman 371,000,000 caala dha. Ameerikaa Kibbaa ballina lafaan addunyaa keessaa afraffaa irratti kan argamtu yoo taatu kunis Eshiyaa (tokkoffaa), Afrikaa (lammaffaa) fi Ameerikaa Kaabaa (sadaffa) aanteti. Akkasumas bayyina ummattan addunyaa keessaa shanaffa irratti argamti, kunis Eshiyaa (tokkoffa), Afrikaa (lammaffaa), Yuurooppi (sadaffaa) fi Ameerikaa Kaabaa (Afraffaa)tti antetti.
Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]


text:
Caaffeen Oromiyaa yokaan Manni-maree Bulchiinsa naannoo Oromiyaa – Obbo Lammaa Magarsaa – Prezidaantummaa Oromiyaatti filachuu isaa dabalee - jijjiirraa kaabinee gochuu isaa gidduu kana beeksisee jira. Ka duraan Prezidaantii Ormiyaa ta’anii hojjetaa turan – Obbo Muktaar Kadir, dura, hoogganummaa yokaan dura-teessummaa DhDUO irraa, amma immoo, taayitaa prezidaantummaa bu’anii --- ka duraan afaan-yaa’ii Caffee Oromiyaa turan – Obbo Lammaa Magarsaa bakka isaaniitti filataman.
Caffeen Oromiyaa, walga’ii isaa hatattamaa geggeesse kanaan – Obbo Kadir Huseen, itti-aanaa prezidaantii Oromiyaa, ka duraan itti-aanaa Prezidaantii turan - Obbo Isheetuu Desee immoo, Afaan-yaa’ii Caffee yokaan mana-maree sanaa gochuun filatee jira.
Kaabineen harawa filame kun, gaaffii hawaasichaa deebisuu ka danda’u – dhaabbii fi ga’umsa akka qabaatutti qopheessamuu isaa – Mootummaa Oromiyaatti, itti-gaafatamaan Biiroo Dhimmoota Koomiyunikeeshinii – Obbo Fiqaaduu Tasammaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran.
Kan gidduu kana ifa taasisame – Kaabinee Oromiyaa miseensota 27 of keessaa qabu keessaa irraa hedduun haarawa ta’uu isaanii dubbatan – Obbo Fiqaaduun.
Miseensota Kaabinee Oromiyaa 27 keessaa, prezidaantii dabalatee 17 haaraa dha - jedhu – Obbo Fiqaaduun. Kanneen keessaa immoo, 8 miseensota Koree gidduu DhDUO akka hin ta’iinii fi saddeettan keessaa 5 miseensota leexaa, 3 kanneen miseensota dhaabichaa hin ta’iin akka tahe dubbatan.
Gaaffiin uummatni gaafate, gaaffii bulchiinsa gaarii ti – ka jedhan – Obbo Fiqaaduu Tasammaa, gaaffiin uummatni gaafate “misoomni dhufee jira. Garuu, ga’aa miti. Misoomni bu’uraa dhufee jira. Garuu, sadarkaa barbaadametti qulqullina hin qabu. Dargaggoota barsiistanii jirtu. Garuu, hojii hin uumne. Kanaaf, sirriitti ijaaramtanii gaaffii uummataa deebisuu qabdan” – ka jedhu akka ta’etti dubbatan. Gaaffii uummataa kana deebisuuf, namoota dandeettii fi beekumsa ga’aa qaban filachuun akka deebisanii ijaaraa jiran hubachiisan – Itti-gaafatamaan Dhimmota Koomiyunikeeshinii Mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Fiqaaduu Tasammaa. Jijjiirraa fi ijaarsi kun, gara godinaalee, aanaalee fi gandeeniitti illee kan itti fufu eeran.
Caffeen Oromiyaa – Obbo Lammaa Magarsaa Prezidaantii Bulchiinsa naannoo Oromiyaatti filachuu dabalee – Kaabinee isaa keessatti jijjiirama gochuunii fi jijjiirraaleen wal-fakkaataan caasaalee gadii keessatti gochuuf akeekame kun gaaffiilee uummataa yeroo dheeraaf Oromiyaa keessatti dhaga’amaa tureef deebii quubsaa ta’uu laata? Kan irratti gama mormitootaa tii – dura-taa’aa Kongiresa Federaalawa Oromoo – Dr. Mararaa Guddinaa haasofsiisnee jirra.


text:
Akka bulchaan isii aabba Aschaalewu Yohaannis jedhetti Mooyale lafaa waraanii oolmaa fi bultii dhowwee ka baratuu fi ka hojjatee bululleen jireennuma gaargalaa keessa jira.
Laftii tun lafa miisoma biyyiti argattellee dhabdee gaargala hamaa keessa jirtu jedhan bulchootii isii.
Karaa isii goomittaa qabdullee dhiyoo lolaan irraa fudhatee waraana naannoo Somaalee ka Liyuu Poolisiif jedhanii hojjachuullee dadhaban.
Akka aabba Ashcaalewu jedhetti waraanii lafa tanatti dedeebi’u ijoollee 4,000 olitti barumsa dhabe.
Ardaan ijoolleen keesatti barachuu dadhaban akka bulchootii isii ka aabba Ashcaalewu Yohaannis,bulchaa aanaa isii aabba Baggajjaa Morgee faatii jedhanitti mana barumsa sadarkaa lammeessoo Qabbanaawaa,mana barumsa sadarkaa tokkeessoo Maddoo-Miigoo, mana barumsa ganda 02, mana barumsa Shawaa-Barree, Caamuqi, Xiillee,Laga-Suree,Malabii fi Arbale faatii manneen barnootaa ijoolleen itti barachuu dadhabde.”
Ijoolleen manneen barnootaa kana keessaa baratan kutaa 8,10 fi 12 baratanillee dhabaa mannaa jedhanii akkuma taateefuu Qormaata Biyyoolessaa fudhachiisuuf abbaa dandahan manneen barnootaa dhibiitti ergan.
Ta barattulleen sadarakaa tokkeessoo fi qophaaninaa faatilleen dhibuma akkanaa keessa baratan.
Bulchaa aanaa Mooyyalee namii akka aabba Baggajjaa Morgee faatii Mooyyale lafa abbaa dhabdee misooma Oromiyaan argachuutti jirtu jedhanillee dhabde.
Mooyalee ammallee akka bulchotii isii ka akka aabba Aschaalewu Yohaannis faatii jedhanitti karooruma bara mootummaan Dargii keessa baasaniin bultuutti jirti.Adoo silaa amma laalanii lafa isumaa ganda 6-7tti bahuu dandeettu jedha.
Dira Mooyyalee akka bulchaan isii jedhutti nama 75,000 caalaatti keessa qubata laftii mirgaa fi bitaalleen namii itti qubachaa deemuumumatti jira.“Mana qopheessaa callaan bulchuu hin dandahan,” jedha aabba Aschaalewu.
Bulchaan aanaa Mooyyalee aabba Baggajjaa Morgee Mooyyalee lafa nama millatu dhabde, niitii dhiirsa lama qabdu taatee buluutti jirtu jedha.
“Mooyyalee ammallee ganduma gaafa Dargii kennaniinin buluutti jirti.Amma yoo gargar baasan ganda 7-8 tahuu dandeetti.Gandii magaala jala hin galinilleen gara shanii hin jira. Namii Mooyalee keessa jiru lakkoofsa nu qamnuun nama 75,594.”
Akka bulchootii isii jedhanitti Oromoon Moyyale lafuma ufii irratti lubbuu dhabduutti jirti. “Mooyyalee akka warri lafaa jedhutti ila Booranaati,ila Oromoyaan Keenyaa fi biyya alaatiin walti daanditu.
Akka bulchaan aanaa Mooyyalee aabba Baggajjaan jedhetti aanaa Mooyyalee keessaa nama kuma 362 caalaatti qubata lafttii tun handhuraa Oromooti.
“Nu lafa teenna irraa hin godaannu gara tokkollee hin yaanu.”