text:
Mana Barumsaa Sadarkaa 2ffaa Amboo
Barri haaraan Amajjiin1 2015 fi Guyyaan WBO bifa ho’aa ta’ee fi haala baay’ee qindoomina qabuun Oromiyaa guututti Kabajame.
Barri darbe 2014 seenaa Uummata Oromoo keessatti bara hammeenyi Wayyaanee daangaa hin qabne uummata Oromoo irratti raawwate galmee seenaa hin dagatamne galmeessisee fi dhiiga ilmaan Oromoo dhangala'eef gadda ulfaatan dabarsine haa ta'uyyu malee karaa biraa ammoo qabsoon Oromoo golee Oromiyaa cufa irraa finiinee, Oromoon warraaqsa FDG irratti wareegama baasuun warraaqsa FDG karaa nagaan qabsiisee wareegama qaalii kanfaluun gadda sana qalbii Oromoo keessaa haqee Qabsoo Oromoo sadarkaa Idil-Addunyaatti dhageettii horachiise ta’uun ni hubatama. Waggaa haaraa 2015 kana yeroo simannu gochaa diinaa daangaa hin qabne kanatti xumura gochuu fi qabsoo Oromoo hanga bilisummaatti finiinsuun galii isaatiin ga'u dandeenyu ta'uu qaba. Amajjiin tokko Guyyaan WBO fi barri haaraan 2015 Godinaalee Dhihaa Oromiyaa fi Dhaabbilee Barnoota Olaanoo Oromiyaa fi Dargaggoota Qeerroo barattoota Oromoo fi sabboontota uummata Oromoo hedduminaan hirmaachise kun haala baay'ee ho'aa fi dinqisiisaa akkasumas Qindoomina qabuun kabajame. Kabaja guyyaa seena qabeessa kana wanti adda godhu, uummatni Oromoo fi dargaggootni Oromoo dhaamasa gurguddaa waliif dabarsuun Muddee 31/2014 jalbultii irraa eegaluun bifa ho’aa ta’ee fi sagantaa fi karooraa hojii qindeeffachuun tokkummaan walitti dhufuun lafa diinaan marfamee eegamaa jiru Oromiyaa fi dhaabbilee barnoota Olaanoo keessatti bifa qindoomina addaa qabuun kabajame, amma illee itti fufee kabajamaa jira. Dhaabbilee Barnoota Olaanoo godina Oromiyaa garaagaraa irraa haallii kabaja guyyaa WBO fi waggaa haaraa 2015 akka armaan gadii nu qaqqabee jira.
1. Yuunibarsiitii Jimmaa, Koolleejjii Barsiisota Jimmaa, Magaalaa Jimmaa fi Godina Jimmaa keessatti Qeerroon dargaggootni barattoota Oromoo fi sabboontotni Oromoo qabsoo bilisummaa Oromoof diina fuldura dhaabbachuun gaaffii mirga abbaa biyyummaa fi mirga hiree murteeffanna finiinsa jiran bifa hedduu midhagaa fi qindoomina qabuun Dungoo diimaa magarisaa diimaa halluu alaabaa ABO qabsiifachuun Guyyaan WBO Amajjiin tokko kabajanii jiru. Haala kanaan goototni sabboontotni Oromoo Qeerroon Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa, Mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa Main Campus , Mooraa Saayinsii fi Teechnology, Mooraa Agriculture, Mooraa Business and Economics fi Goototni Barattootni Oromoo Kolleejjii Barsiisotaa jimmaa bifa qindaawaa ta'een walitti dhufuun guyyaa WBO gamtaa guddaan kabajatan. Seenaa Amajjiin Tokko WBO waliin qabuu fi bu’aa ba’ii WBO’n keessa darbee Uummata Oromoo, Oromiyaa fi Qabsoo bilisummaa Oromoo asiin ga’ee irratti barnoota guddaa waliif dabarsuun fulduratti qabsoo bilisummaa Oromoo warraaqsa FDG fi WBO gaachana Uummata Oromoo jabeessuu fi cina dhaabbachuu irratti murtii fudhachuun waadaa isaani haaromsan. Suuraawwan Gootota Waraana Bilisummaa Oromoo Amajjii tokko 2015 jechuun qindaa’ee jiru dinqisiisuun waliif kennuun WBO’n dhaadachuun jaalaalaa fi kabaja guddaa WBOf qabachuu ifatti argisiisan.
2. Yuunibarsiitii Amboo, Koolleejjii Technica fi Ogummaa Amboo, Manneen Barnoota sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’ina Amboo, Mana Barumsaa sadarkaa 2ffaa Liibaan Maccaa Amboo , Manneen barnoota Sadarkaa 1ffaa Amboo fi Uummata Oromoo Magaalaa Amboo, Mana barumsaa Gudar sadarkaa 2ffaa fi Qopha’ina , Sabboontota Oromoo Magaalaa Gudar, Amajjiin tokkoo Guyyaan WBO barra 2015 dungoo diimaa magariisa diimaa qabsiifachuun haalaa ho’aa ta’een kabajatan. Goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Amboo guyyaa WBO uummata Magaalaa Amboo waliin walta’uun haala baay’ee nama gammachiisuun guyyaa WBO kabajachuun, seenaa waraana bilisummaa Oromoo wal barsiisuun Qabsoo Bilisummaa Oromoo fiixaan baasuuf warraqsii FDG jabaatee akka itti fufu murtee dabarsan. Goototni barattootni Oromoo haala hordoffii fi humni waraanaa guddaa mootummaan abbaa irree wayyaanee Magaalaa Amboo irra qubsiiseen utuu eegamanii guyyaa WBO bifa hedduu qindaa’aa ta’een uummataan walitti dhufuun kabajachuutti gammachuu guddaan dargaggoota Qeerroo barattoota Oromoo tti dhagaa’amuu qindeessitootni kabaja guyyaa WBO bara haaraawa 2015 ibsan. Hogganootni Qeerroo Godina Lixa Shawaa barruu warraaqsaa fi alaabaa ABO fannisuun nuti qeerroodha jechaa jiru, Qeerroo fi Uummatni Oromoo harka walqabatnee Qabsoo bilisummaa Oromoo finiinsaa waan jirruuf, waliindha’insii diinaa fi daldalli Siyaasaa dinni Ofuu fashaalaa’ee jiraachuu dhaamsa dabarsan. Keessattuu hogganootni Qeerroo nuti Alaabaa keenyaaf bakka guddaa qabna, Alaabaan ABO alaabaa dhiigaa fi lafee gootota qaalii ilmaan Oromoon ijaarame waan ta’eef alaabaan keenya alaabaa akkasumaan bakka fedhetti fannifamuu, miti, Alaabaa gaafa gootummaa, yeroo Warraqsaa FDG, uummatni keenyaa fi dargaggootni keenya akka dhaadannootti qabatnudha jechuun dhaamsa dabarfatan. Jaarsoliin sirna kabajaa kana irratti argaman utuu WBO biyya keessa nu gidduu jiraatee dhiigni ilmaan keenyaa hin dhangalaafamuu, kanaafuu amma illee uummatni Oromoo WBOn ijaarrachuu qaba, WBO jiraachisuu fi daandii itti argisiisuu qabna, WBO lukkeelee diinaa biyya keessatti fudhatu cina dhaabbachuun WBO jabeessuu qabna jechuun dhaamsa dabarsan.
Haaluma walfakkaatuun Guutummaa Godina Lixa Shawaa aanotaa fi manneen barnootaa sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’inaa keessatti sabboontota ilmaan Oromoo, dargaggoota Qeerroo barattoota Oromoo Aanoota kanneen akka Calliyaa Geedoo, Midaa Qanyii Ballammii, Iluu Galaan Ijaajjii, Xiqur Incinnii, Jalduu, Meettaa Roobii, Adaa’aa Bargaa, Gindabaratii fi Giinciitti haala hedduu jajjabeessa ta’een kabajatan.
3. Yuunibarsiitii Wallaggaa , Kolleejjii barsiisota Naqemtee, Magaalaa Naqemtee, Manneen Barnootaa sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’inaa magaalaa Naqemtee fi Yuunibarsiitii Wallaggaa Damee Gimbii, fi Shaambuutti guyyaan WBO Amajjiin tokko barri haaraan 2015 haala baay’ee ho’aa fi hawwannaa uummataa argateen kabajamuu maddee Qeerroo dhabbilee Barnoota olaanoo yuunibarsiitii wallaggaa gabaasan. Sabboontootni goototni dargaggootni Qeerroon barattootni Oromoo walitti dhufuun dungoo halluu diimaa magariisa Diimaa halluu alaabaa ABO qabsiifachuun mudde 31/2014 irraa eegaluun hanga Amajjii 3/2015tti kabajachaa jiraachuu madden keenya Yuunibarsiitii wallaggaa magaalaa Naqemtee irra gabaasan. Seenaa qabsoon bilisummaa Oromoo keessa darbe irratti barnoota gabaabaa waliif kennuun kabajatan, adeemsa warraqsaa FDG jabeessuu fi fincila waliigalaa itti fufiinsan gaggeessuuf marii bal’aa godhachuun barrii bara olola Filannoo utuu hin ta’ii bara warraaqsaati, bara falmaan guddaa fi milkii guddaan itti nu eeggatu waan ta’eef ilmaan Oromoo bakka jirruu hundaa yeroon FDG finiinsinuu amma jechuun dhaamsa dabarsan. Goototni Qeerroon barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Wallaggaa yeroo guyyaa kana kabajatanitti Gootota qeerroo Yuunibarsiitii Jimmaa fi amboo waliin walitti fufeenya cimaa fi wal hubannoo guddaa waliif dabarsuun ibsame jira.
4. Yuunibarsiitii Mattuu, Asoosaa, koolleejjii barsiisota Mattuu, fi Gootota Oromoo magaalaa Mattuu,fi Baddalleen dhaamsa guddaa waliif dabarsuun Goototni Qeerroon barattootni Oromoo walitti dhufuun dungoo diimaa magariisa diimaa halluu alaabaa ABO argisiisuu qabsiisuun bifa qindaa’een guyyaan WBO kabajatan. Bakka bu’ootni Qeerroo barattoota Oromoo Yuunibarsiitii Mattuu haala yeroo raafama siyaasaa biyyattiin keessa jirtu irratti illee marii baldha gochuun sochiin warraqsaa FDG uummata Oromoof murteessaa ta’uu fi dhaamsa Oromoon carraa guddaa bara haarawaa kanatti qabu irratti jabaachuun waanjoo garbummaa of irraa buusuuf gamtaan haarka wal qabatnee haa kanuu, WBO’n bakka jiruu hundaa jabaachuu qaba, uummatni Oromoo WBO ijaaruu jabeessuu irratti xiyyeeffannoo addaa akka godhu waamicha dabarsan.
5. Yuunibarsiitii Walisoo fi Walqixeetti Goototni barattootni Oromoo utuu diinaan waldhaansoo qabaa jirani Amajjii tokko guyyaa WBO kan bara 2015 bifa adda ta’een kabajatan. Haaluma walfakkatuun ijoolleen Oromoo Amajjii tokko guyyaa WBO dungoo halluu alaabaa ABO qabu qabsiisuun barnoota dhaabuun guyyaa kanaaf jaalaalaa fi kabaja guddaa qabachuu mul’isan. Keessattuu goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Walqixxee diinaan waldhaansoo qabaa utuu jirani guyyaa WBO bifa ho’aa ta’een kabajachuun jaalaalaa fi kabaja guddaa WBOf qaban mul’isan. Waalumaa Galattii Amajjiin 1/2015 Guyyaan WBO kan yeroo kamii iyyuu caalaa biyya keessatti bifa qindaa’ee fi hoggansaa fi qajeelfama qabuun kabajame jira. Haala walfakkaatuun Muddee 31/2014 jalbultii irraa eegaluun hanga Amajjii 3/2015tti haala baay’ee qindaa’aa ta’ee fi itti fufinsa qabuun kabajamee jira. Suuraa waraanaa Bilisummaa Oromoo, Kaaseetta Wallee Qabsoo bilisummaa Oromoo fi dhaamsa Baga Amajjii tokko Guyyaa WBO geessan jechuun jaalli jaala isaaf, jalalleen jaalallee isheef, hiriiyoonnii fi uummatni ergaa karaa Moobiyilaan waliif daddabarsaa jiraachuun ibsamee jira.
Hooggansii qeerroo Bilisummaa Oromoos akkuma jalbultii Amajjii tokko bara haaraa Guyyaa WBO ilaalchisuun ibsa dabarsuun guyyaan WBO bifa adda ta’een akka kabajamuuf qajeelfama dabarseen uummatni fi dargaggootni Oromoo Qajeelfama Qeerroon dabarsee hojitti hiikuun guyyaa WBO bara kana bifa addaan kabajuu hoggansii qeerroo Bilisummaa Oromoo hedduu kan dinqisiifatuu fi Uummatichi dhugaatti Qeerroo waliin hiriiree jiraachuu mirkaneeffachuun Uummata isaa qabatee qabsoo Warraqsaa FDG akka Waliigalatti (National Revolution) Mootummaa wayyaanee angoo irraa fuudhe darbuu qindeessa jiraachuu beeksise!!.
Injifannoon uummata oromoof! Gadaan Gadaa Bilisummaati!! Barri kan Milkii Fi Injifannoo U/ Oromoo Hundaaf!! Qeerroo bilisummaa Oromoo!! Amajjii 3/2015


c: text/html

text:
Baankichi bara 1997 ture haanqina maallaqaa qonnaan bultoota mudatuutti fala argasmisiuuf kan hundeeffame.
Pireezidaantiin Baankichaa obbo Wandimaagany Nagaraa Faanaa Biroodkaastiing Korporeetitti akka himanitti omishitummaa qonnaa guddisuuf waldaaleen hojii gamtaa sababa hanqina maallaqaatiin teeknooloojii qonnaatti akka hin fayyadamneef gufuu ture hir’isaa jira.
Wayita ammaa baankichi waldaalee hojii gamtaa kuma lama caalan miseensummaan kan qabate yammuu ta’u baatiiwwan torba darban keessa liqaa birrii miliyoona 900fi miliyoona 50 kenneeraafi.
Baankichi dameewwansaa sadarkaa guutuu biyyaatiin bane 133 keessatti qonnaan bultoonni akka tajaajilaman taasisaa akka jirus eerameera.
Darbiin Gamoo 35 qabuufi baasii Birrii biliytoona 1n ijaaramuuf jirus tajaajila kana saffisiisuuf akka gargaaru himammeera.Getaachaw Mul’ataatu gabaase.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ispoortii (291)
Finfinnee Waxabajjii 16 2006(FBC)waancaan addunyaa 20ffaa Biraziil har’as itti fufuun dorgomama.
Finfinnee Waxabajjii 16 2006(FBC) Kilabiin Qidduus Giyoorgiis waancaa dorgommii piriimeer liigii baranaa ittiin moo’ate kaleessa fudhateera.
Finfinnee Waxabajjii 15 2006(FBC) Waancaa addunyaarratti Naayijeeriyaafi Arjantiinaan morkii kaleessa galgalaatiin injifannoo goonfataniiru.
Finfinnee Waxabajjii 13 2006(FBC) Kaleess galgala keessaa sa’aati 1 irratti Kolombiyaa wajjin kan morkatte biyyi ardii Afrikaa Kotidiivwaar 2fi1n Kolombiyaadhaan waan moo’atamteef ramaddii ishee keessaa darabuuf tapha tokko moo’achuun dirqama itti ta’eera.


text:
Sagaleen kenname dhibbantaa 99.5 lakka’amee kan xumurame yammuu ta’u, Paartiin Likuud teessoo paarlaamaa biyyaattii 120 keessaa 30 moo’ateera.
Haata’u malee, sagaleen paartichi argate qofaasaa mootummaa hundeessuuf waan isa hindandeessifneef paartilee Kulaanuu fi Altiraa Ortoodoksii jedhaman waliin torban tokko keessatti mootummaa waliinii hundeessuuf qophaa’eera.
Morkataa filannuchaa muummee kan turan paartii Zaayanotaarraa Yisaaq Herzoogim Neetaaniyaahuudhaaf erga baga gammadanii dabarsaniiruufi.
Neetaaniyaahuun Filannicha dursanii yoon filatame biyyi Paalastiin jedhamtu gara fuul-duraattis hinjiraattu jedhanii waadaa seenuunsaanii moo’achuuf akka isaan gargaare Rooyitars gabaasasaa keessatti eereera.
Fe’uu: Maarituu Galaalchaa


text:
Erga hundeeffamee waggoota lama qofa kan lakkoofsise Paartiin Labata Haaraa siyaasaa Itiyoophiyaan daandii dheeraa adeemuuf mul’ata qabatee ka’eera.
Qaammee 2, 2004 wayita hundeeffamu deggartootaa fi miseensota naannoo Oromiyaa, Kibbaa, Dirree Dawaa, Finfinnee fi Amaaraarraa walitti qabuuni.
Filannoo baranaarratti yeroo jalqabaaf hirmaachuuf socho’aa kan jiru Paartiin Labata Haaraa siyaasa Itiyoophiyaatiif ilaalcha haaraa fidee dhufuusaa hima.
Pireezdaantiin paartichaa Obbo Asfaaw Geetaachoo ilaalcha siyaasaa kan darbetti wal-himachuurra darbe fidanii dhufuusaanii ibsu.
Dinagdee fi siyaasni addunyaa yeroo gara yerootti jijjiiramaa adeema nutis ilaalcha haala addunyaa kana waliin adeemu hordofuu dandeenya kan jedhu Paartiin Labata Haaraa, haala qabatamaa addunyaa keenya ammaan garuu Libaraal Dimookraasiin utubaa irra dhaabbannee jirudha jedha.
Paartiin Labata Haaraa - caaseffamni motummaa biyyattii Pireezdaantiin kan durfamu ta’uu qaba kan jedhu wayita ta’u, lammileen Itiyoophiyaa akkuma jara Ameerikaa Pireezdaantiisaanii filachuu qabu jedha.
Biyyattiin sirna Pireezdaantiin wayita durfamtu, pireezdaantichi ammoo tola manneen-maree kaanii hordofee hojjata.
Kanaafis, manneen-maree shoora qabaataniin sadarkaa mootummaa too’achuu danda’anitti akka gurmaa’an yaada qabna jedhan Pireezdaantichi; paartichi amala biyyaalessaa akka qabu ta’uu ibsuun.
Paartiin labata Haaraa mul’ata keewwate galmaan ga’uuf akkasumas bakka yaade ga’uuf kaadhimamtoota galmeessisee duula na filadhaatti jira.
Walumaagalatti kaadhimamtoota 250 kan qabu paartichi isaan keessaa 120 mana-maree bakka-buutota uummataaf, 130 ammoo manneen-maree naannootiif kan dorgoman wayita ta’u, pireezdaantiin paartichaa Obbo Asfaaw Finfinneetti akka dorgomanidha kan himan.
Paartichi miseensa mana-maree paartilee siyaasaa ta’uun siyaasa marii bu’uura taasifate geggeessaa jiras jedhaniiru.
Adeemsa hanga ammaatti jiruun hirmaannaa gaarii taasisaa akka jiran kan ibsan Obbo Asfaaw, rakkoolee bakka tokko tokkotti isaan mudate mana-maree waliiniin hiika itti kennuun itti-adeemaa akka jiran ibsaniiru.
Yeroo jalqabaaf filannoo baranaarratti kan hirmaatu Paartiin Labata Haaraa , seenaa Filannoo Itiyoophiyaa keesssatti fagoo adeemuuf karoora qaba jedheera; kan gabaase Mollalliny Kasaatebrihaani.
Fe’uu: Maarituu Galaalchaa


text:
Buufataalee xiyyaaraa biyyattii keessa jiran 22 keessaa 19 ulaagaa sadarkaa idil-addunyaa kan guutan akka ta’an Daayirektarri Koominikeeshinii fi Sab-quunamtii dhaabbatichaa Obbo Wandim Taklu himaniiru.
Itiyoophiyaan buufataalee xiyyaaraa fi dirree ka’umsaa xiyyaaraa hedduu ijaaruun Afriikaarraa tokkoffaa akka taates eeraniiru.
Biyyoonni Afriikaa hedduu buufataalee xiyyaaraa baayyee qabaatanis sadarkaa cirrachaarra kan jiranii fi ulaagaa idil-addunyaa kan hinguunnedha.
Dirreen xiyyaarri irra qubatuu fi tarminaalli imaltoonni itti keessumeessamanis sadarkaasaa kan eeggate miti.
Itiyoophiyaan Bara Karoora Guddinaa fi Tiraansfoormeeshiniitti baay’ina buufataalee xiyyaaraashee 17 turan 20’tti guddisuuf karoorfattee 22’n geessee, raawwiin fooyyee qabu galmaa’eera.
Ijaarsa buufataalee haaraa malees hojiin kanneen durii haaromsuu fi babal’isuu hojjatamaa kan jiru ta’uu Obbo Wandim himaniiru.
Babal’achuun buufataalee xiyyaaraa kanneenii shoora inni dinagdee biyyattii sadarkaa fooyyee qabuun ga’uuf taphataa jiru guddaa ta’uu kan himan daayireektarichi, daldala naannichaa, tuurizimii fi invastimantii gama babal’isuun gahee guddaa taphataa jira jedhaniiru; kan gabaase Tajaajila Oduu Itiyoophiyaati.
Fe’uu: Maarituu Galaalchaa


text:
Ogeessi sab-quunnamtii qajeelcha poolisii godinichaa Inspeektar Gosaa Amaan akka himanitti Waraabessi miidhaa kan geessise ganda aanichaa Leemmuu diimaafi Huulaahaasaa jedhamu keessatti.
Guraandhala 10 bara 2007 halkan keessaa sa’aatii 10 hanga 11 dallaa qonnaan bultoota lamaa keessa seenuun waraabeessi kun abbootii warraa lamaafi Beeyiladoota akka ciniine himaniiru.
Qonnaan bultoonni lamaan Beeyiladoota isaanii baraaruuf carraaqqii taasisaniin kan rifate waraabessi kun gara Tulluu Cilaalootti akka baqates beeksisaniiru.
Qonnaan bultoota keessaa inni 1ffaan Naf-saalasaa inni 2ffaan ammoo garaa isaarra akka ciniinameefi wayita ammaa Hospitaala Asallaatti wal’aanamaa akka jiran beekameera.
Beeyiladoota Waraabessaan ciniinaman keessa afran batatlumatti kan du’an yammuu ta’u kan hafan wal’aanamanii fayyaa akka jiran eerameera.
Haaluma walfakkaatuun ganda baadiyaa Hulaa haasaa jedhamu keessatti waraabessi tokko mana qonnaan bulaa tokkoo seenuun miidhaa akka geessise Inspeektar Gosaa Amaan beeksisaniiru.
Mooraa Beeyiladaa keessaa waraabeessi akka seene kan hubatan qonnaan bulaan Mahaammad Amaan jedhaman waraabeessa mooraa keessaa ari’uun wayita baasan mana isaanii keessa seenuun haadha warraasaanii Daa’ima dabalatee Ijoollee sadiifi olloota isaanii lama irratti miidhaa akka geessise beeksisaniiru.
Obbo Mahaammad waraabeessa reebuun akka ajjeesan beeksisuun Namoonni jaha miidhaan ol’aanaaniifi jiddu galeessi mudateen Hospitaala Asallaatti wal’aanamaa jiran.kan gabaase tajaajila oduu Itiyoophiyaati.
Gulaalaan:Birhaanuu Hurrisaa


text:
AANIIDI QOOLIHA COYI UMO | YESUUSI GATISANNO MAYINNI?
Gato Hasiissinonkehu Mayiraati?
“Meyaati iltino manchira dirisi haranchohonna qarru batiˈrinoho. Awawu gede daraaranno, hakkiinni giggilanno; caalu gede xooqanno, hakkiinnino baˈˈanno.”—Iyyoobi 14:1, 2.
Hundinni jammare, mannu wedellimmate jawaantenna fayyimma afiˈre hegerera heeˈra halchanno. Ikkirono, ninke mannu ooso reyineemmoreeti; tini dadillissannote. Iyyoobi sasu kumi diri albaanni coyiˈrinohu aleenni qummi assini qaali xaano addankolla.
Mannu duuchunku gawalo nookki heeshsho heeˈra lowo geeshsha hasiˈranno. Maganu hegerera heeˈrate halchonna hegere heeshsho daafira hedate dandoo wodaninke giddo worinota Qullaawu Maxaafi kulanno. (Mekibibi 3:11) Tenne hendanni wote, shaqqadu Magani afiˈneemmokki coye halchinammora tenne hasatto giddonke worannoha lawannohe? Diworanno yite hedattoha ikkiro, hatti garaho. Maganu Qaali reyo diina ikkitinotanna ‘baˈannota’ kulanno.—1 Qorontoosi 15:26.
Reyo diinaho yaa garankolla. Garunni assaawanno manni baalunku reya dihasiˈranno. Gawajjannonkeri tuncu yaannonke wote, milinqeemmo, maaxammeemmo, woy xoonqeemmo. Xiwammeemmo wote, hurreemmo doogo hasiˈneemmo. Reyote widira massannonke coye baala hooˈlate duuchare assineemmo.
Ikkina, lowo diro heeˈrinohu kuni diini baˈˈanno yineemmo gede assannonkeri no? Ee, no. Kalaqaanchinke Yihowa manna kalaqinohu shiima diro heeˈre kae reyara diˈˈikkino. Reyo hunda Maganu alaami giddo noore diˈˈikkino. Isi hedo mannu ooso uullate aana hegerera heedhanno gedeeti; qoleno tenne hedosi wonshanno.—Isayyaasi 55:11.
Reyo baˈannohu hiittoonniitiyya? Lowo diro mannu ooso reyo hunate sharrantanni keeshshitino; kayinni sharronsa tennera abbitino mali dino. Yannankerano tenne sharro diagurroonni. Sayinsete fullahaano qixxeessitino kittiwaatinna xagga mito dhibba qeela dandiitino. Qolteno tini fullahaano heeshshote kalaqami loosamino gara seekkite xiinxallitino. Xaphoomunni laˈniro, duuchu qooxeessira mannu xibbu diri albaanni heeˈranno dirinni sae heeˈranni no. Ikkollana, reyo dibaˈino. Qullaawu Maxaafi yaannonte gede, “baalunku bushsha higganni no.”—Mekibibi 3:20.
Lowo diro keeshshinoha konne diina qeelate, mannu egenno addaxxa hasiissannonkekkita afanke hagiirsiissannote. Korkaatuno, Maganu Yihowa reyotenni ganteemmo doogo qixxeessinonke; tenne doogo qixxeessinohu Yesuusi Kiristoosi widoonniiti.


text:
Guraandhala 26,2015 Goototni Qeerroon barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa, Kolleejjii barsiisota Jimmaa fi Magaalaa Jimmaa keessatti argaman diddaa siran cunqursaa Wayyaanee Jabeessuun guyyaa har’aa i hogganaa abbaa irree Wayyaanee TPLF/EPRDF kan ta’ee Abbooy Tsaayyee balaaleffachuun Magaalaa Jimmaa keessa nanna’uun Wallee Warraaqsaa FDG finiinsuun mootummaa abbaa irree Wayyaanee balaaleffatan.
Akkuma bara darbe baatii Ebla 11,2014 irra eegaluun gaaffii mirga abbaa biyyuummaa fi dimookiraasii karaa nagaa qabsiisuun FDG dhoosuun Seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti boqonnaa haarawaa banan torbee kana keessaa waldorgommii Ispoortii akka Oromiyaatti Jimmaatti gaggeeffama jiru sababeeffachuun Wallee Warraaqsaan uummata Oromoo hundaaf dammaqinsa qabsoo gochuu eegalaan; guyyaa har’aas itti jabeessuun ifatti ba’uun mootummaa Abbaa irree EPRDF /TPLF Abbaay Tsayyeen durfamuu Wallee Warraaqsaa dhaadanoon wal makatee fi barnoota guddaa uummataaf dabarsuu fi FDG’f nama onnachiisuu dhoosuun ifatti abbootii Irreef uummatni jilbeeffatee akka hin bitamnee magaalaa Jimmaa keessa naanna’uun labsii godhani jiru.
Diddaa guyyaa har’aa goototni ilmaan Oromoo qabsoo bilisummaa uummata Oromoo ittin faarsaa olaanifi hogganaa wayyaanee Abbay Tsaayyee ittin balaaleffachaa oolaan , hedduu kan uummata hawwatee fi uummaatni fi dargaggootni Magaalaa jimmaa manaa ba’uun wallee warraaqsaa kanatti makamuun mootummaa abbaa irree Wayyaanee balaaleffachuu fi kan itti hin bullee ta’uu ibsachuun, Addatti immoo hogganaa Wayyaanee TPLF/EPRDF kanneen akka Abbaay Tsayyee sagalee guddaan balaaleffachuun: wallee warraaqsaa Ka’aa lollaa, Wayyaanee lollaa, Abbaa Irree Abbaay Tsayyee hogganaa wayyaanee lollaa , Ka’ii Oromoo falmadhuu, Wallaggarra falmadhuu, Amboo irraa falmadhuu, Jimmaa Irraa falmadhuu, Iluu irraa falmadhuu, Harargee irraa falmadhuu, Arsii gubbaa falmadhuu, Gujii Booraanaa falmadhuu, Arsii Baalee falmadhuu, Ka’aa lollaa abbaay Tsayyee lollaa, jechuun sagalee guddaan wallee warraaqsaa qabsiisuun Waamichaa FDG uummata Oromoo hundaaf dabarsan. ”kA’AA LOLLAA Hogganaan abbaa irree EPRDF/TPLF Abboyi Tsayyee uummata Oromoo jumlaan ajjeesisaa, hiisisaa, biyyaa irraa arii’achaa turee dhiyeenya immoo jechoota eenyummaa sabummaa fi mirgoota sabummaa uummatichaa tuquun dhimmaa ”MASTER PLAN FINFINNEE” wal qabsiisuun uummaata Oromoo abaaraa/arrabsaa .fi doorsiisa ture ni lollaa, ni balaaleffatna, aqngoo irraa bu’uu qaba jechuun wallee warraaqsaa jabaataa fi aarii jechoota dhiyeenya Abaay Tsayyee hogganaan abbaa irree wayyaanee EPRDF/TPLF dubbatee addatti kan balaaleffate yoo ta’uu, akka walii galaatti qabsoo FDG finiinsuuf qindoominaa fi ga’uumsa Sochii dargaggoota Oromoo FDG gaggeessa jiranii uummataaf ibsuun, FDG waliigalaatti akka uummatni Oromoo makamuu fi harka walqabatee ka’uuf karaa kan saaqaa jiru ta’uun hubatame jira. Uummatni Oromoo Magaalaa Jimmaa , Yuunibarsiitii Jimmaa,fi kolleejjii barsiisota Jimmaa sochii gootota Qeerroo barattoota Oromoo kanatti boonuun, isin malee maal qabna, isin cina jirraa, ija Abbay Tsayyee dhiiga ilmaan Oromoo dhugaa turee fi dhuguuf labsii dugguugginsa sanyii Genocide labsa jiru irraa isin haa qabu, isin waliin jirraa jabaadha jechuun jalalaa fi fedhii guddaa qabsoo bilisummaa Oromoof qaban ibsatan, FDG keessattis harka walqabatnee ni kaana jechuun uummata Oromoo hundaaf dhaamsa isanii dabarsan.
Humnootni Poolisii Wayyaanee dhalootaan Oromoo hin ta’iin fi humni tikaa fi dabballootni Wayyaanee sochii kana dura dhaabbachuuf ramadamaan human isaani ol waan ta’eef waan qabanii gadhiisan dhabuun dhiphina guddaa keessa seenani argamu. Magaalaan Jimmaas muddama guddaa keessa seentee kan jirtu ta’uun beekamadha.


text:
Waa’ee sadan waaqa tokkichaa Macaafni Qulqulluun maal barsiisa?
Gaaffii: Waa’ee sadan waaqa tokkichaa Macaafni Qulqulluun maal barsiisa?
Deebii: Dhimmi yaada kiristaanaa sadan waaqa tokkichaa hunda irra waanti ulfataan isa sana ifatti ibsuudhaaf karaan umtuu dhabamuu isaati. Yaadni sadan waaqa tokkicha guutummaatti hubachuudhaaf ilma namaa kamiifuu hin danda’amu, kophaatti ibsuudhaaf. Waaqayyo nuun irraa ammamntaan gararraa guddaadha; sababa kanaatiif, guutummaatti isa hubachuu dana’u hin eegnu. Macaafni Qulqulluun abbaan Waaqayyon akka ta’e, Yesus Kiristoos Waaqayyon akka ta’e Hafuurri Qulqulluunis Waaqayyon akka ta’e ni barsiisa. Macaafni Qulqulluun dabalataanis Waaqayyo tokkichi akka jiru ni barsiisa. Ta’us waa’ee walitti dhufeenyaa namummaa gara garaa sadan waaqa tokkichaa gidduu jiru dhugaa muraasa hubachuu dandeenya,inni sammuu namootaatiin hubachuuf kan nama rakkisuudha. Haa ta’u malee inni kun sadan waaqa tokkichaa dhugaa miti jechuu miti yookiin barsiisa Macaafa Qulqulluu irratti kan hundaa’e miti jechuu miti.
Sadan waaqa tokkichaa jechuun Waaqayyo namummaa(person) sadiidhaan jiraachuu isaati. Inni kun karaa kamiinuu waaqayyoo sadii akka hin mul’isne hubadhu. Jechi “sadan waaqa tokkoo (trinity)” jedhu kun caaffata Qulqulaa’oo keessatti akka hin argamne yaadatti qabadhu. Inni kun jecha Waaqayyoo isa akkaataa sadiidhaan mul’ate agarsiisuudhaaf itti dhimma ba’ameedha, qaama sadan walqixxee ta’an kan Waaqaayyo ta’an. Waanti qabatamaan barbaachisaan yaadi jecha sadan waaqa tokkichaatiin agarsiifame caaffata qulqulaa’oo keessatti hin argamu. Kanatti aananii kan jiran sagaleen Waaqayyoo waa’ee sadan Waaqa tokkichaa kan inni jedhuudha.
1) Waaqayyo tokkichatu jira (Seera Ba’uu 6:4; 1 Qorntoos 8:4; Galaatiyaa 3:20; 1 Ximootewoos 2:5).
2) Sadan Waaqayyo tokkichi namummaa sadii qaba (Seera Uumamaa 1:1, 26; 3:22; 11:7; Isaayaas 6:8, 48:16, 61:1; Maatewoos 3:16-17, 28:19; 2 Qorontoos 13:14). Seera Uumamaa 1:1 keessatti, jechi Ibrootaa Elohim jecha danoomaa (plural) ittii gargaaramameera. Seera Uumamaa 1:26, 3:22, 11:7 fi Isayaas 6:8 keessatti maqadhaalli (pronoun) “nuyi” jedhutti gargaaramameera. Jechi Elohim jedhuu fi maqdhaalli “nuyi” jedhu lamaan isaanii bifa danoomaatiin jiru, kallattiin jecha Ibrootaa isa lamaa oli kan ta’e isa agarsiisuu. Ta’us inni kun sadan Waaqayyo tokkichaatiif falmii ifa ta’e miti, innis Waaqaqayyo baay’ee ta’uu isaa kan agarsiisu miti. Jechi Ibroota Waaqayyoodhaaf, Elohiim sadan Waaqayyo tokkichaatiif ni ta’a.
Isaayaas 48:16 fi 61:1, Ilmi Abbaa fi Hafuura Qulqulluu utuu eeruu dubbachaa jira. Ilmi dubbachaa akka jiru ilaaluudhaaf Isaayaas 61:1 Luuqaas 4:14-19 wajjiniin walbira qabii ilaali. Maatewoos 3:16-17 ta’umsa cuubamuu Yesus dubbata. Keeyyata kana keessatti kan ilaalame Waaqayyo Hafuura Qulqulluu Ilma irratti utuu gad bu’uu Waaqayyo Abbaan immoo ilma isaatti gammaduusaa dubbachuu isaati. Maatewoos 28:19 fi 2 Qorontoos 13:14 sadan waaqayyo tokkichaa keessatti qaama adda addaa sadii jiraachuu isaaniif fakkeenyoota.
3) Keeyyattoota garaa garaa keessatti keessatti miseensonni sadana Waaqa tokkichaa gara biraa irraa addatti baafamaniiru. Kakuu Moofaa Keessatti, “GOOFTAA” kan jedhu “Gooftaa” irraa adda adda. (Seera uumamaa 19:24; Hose’aa 1:4). Gooftaan ilma qaba (Faarsaa 2:7, 12; Fakkeenya 30:2-4). Hafuurri “GOOFTAA” irraa addatti baadamee jira (Seera Lakkoofsaa 27:18) akkasuma “Waaqayyoon” irraas (Faarsaa 51:10-12). Waaqayyi Ilmi Waaqayyo Abbaa irraa addatti baafamee jira (Farsaa 45:6-7; Ibroota 1:8-9). Kakuu Haaraa keessatti, Yesuus waa’ee isa namaaf dubbatuu, Hafuura Qulqulluu erguu Abbaatti dubbata (Yohaannis 14:16-17). Inni kun Ilmi Abbaa yookiin Hafuura Qululluu ta’uu isaatti akka of hinfudhanne agarsiisa. Yeroo kan biraas bakka Yesus Abbaa wajjin dubbate isaa wangeela keessaa ammas ilaali. Inni waa’ee ofii isaa dubbachaa jiraa? Lakkii. Inni sadan Waaqayyo tokkicha keessaa waa’ee qaama gara biraa dubbachaa jira- Abbaa.
4) Tokkoon tokkoon miseensa Sadan Waaqayyo tokkicha Waaqayyoodha. Abbaan Waaqayyoodha (Yohaannis 6:27; Roomaa 1:7; 1 Pheexroos 1:2). Ilmi Waaqayyoodha (Yohaannis 1:1, 14; Roomaa 9:5; Qolaasaayis 2:9; Ibroota 1:8; 1 Yohaannis 5:20). Hafuurri Qulqulluun Waaqayyoodha (Hojii Ergamootaa 5:3-4; 1 Qorontoos 3:16).
5) Sadan Waaqayyo tokkicha Waaqayyoodha gidduu sadarkaan jira. Caaffatni Qulqulaa’oon Hafuurri Qulqulluun Abbaa fi Ilmatti aanee akka jir, Ilmi immoo Abbaatti aanee akka jiru isa sana ni agarsiisa. Inni kun walitti dhufeenya bara baraa jara gidduu jiruu dha innis Waaqayyummaa qaama sadan Waaqayyo tokkichaatiin kan mormu miti. Inni kun salphaadhumatti bakka sammuun keenya inni daangaa qabu Waaqayyoon isa daangaa hin qabne hubachuu hin dandeenyeedha. Waa’ee Ilmaa ilaalchisee Luuqaas 22:42, Yoohaannis 5:36, Yoohaannis 20:21, fi 1 Yoohaannis 4:14 ilaali. Hafuura Qulqulluu ilaalichisee Yoohaannis 14:16, 14:26, 15:26, 16:7, fi keessattuu Yoohaannis 16:13-14 ilaali.
6) Miseensi Sadan Waaqayyo tokkicha mataa mataa isaaniitti hojii adda addaa qabu. Abbaan burqaa isa xumuraa fi ka’umsa wayyaba kanaati (1 Qorontoos 8:6; Mul’ata Yohaannis 4:11); ); mul’ata Waaqayyummaa (Mul’ata Yohaannis 1:1); fayyina (Yoohaannis 3:16-17); hojii namummaa Yesuus (Yoohaannis 5:17, 14:10). Abbaan waantota kana hundumaa fi ka’umsa.
Ilmi karaa Abbaan waantota kanaa gad jiran ittiin raawwateedha: Umamuu wayyabaa kanaa fi eegamuu isaa (1 Qorontoos 8:6; Yoohaannis 1:3; Qolaasaayiis 1:16-17); Mul’ata waaqayyummaa (Yoohaannis 1:1, 16:12-15; Maatewoos 11:27; Mul’ata Yohaannis 1:1); fi fayyina (2 Qorontoos 5:19; Maatewoos 1:21; Yoohaannis 4:42). Abbaan kana hundumaa karaa Ilma isaa raawwata, akka ergamaa isaatti kan hojjetu.
Hafuurri Qulqulluun karaa Abbaan waantoota kanaa gad jiran ittiin hojjeteedha. Uumuu fi eeguu wayyanbaa (Seera Uumamaa 1:2; Iyoob 26:13; Faarsaa 104:30); Mul’ata waaqayyummaa (Yohaannis 16:12-15; Efeesoon 3:5; 2 Pheexroos 1:21); fayyina (Yohaannis 3:6; Titoos 3:5; 1 Pheexroos 1:2); hojii Yesus (Isaayaas 61:1; Hojii Ergamootaa 10:38). Kanaaf Abbaan hojii kana hundumaa kan hojjete humna Hafuura Qulqulluutiin.
Sadan waaqayyo tokkichaa fakkeenyaan cimisanii agarsiisuu yaaliin baay’een ni jiraatu. Haa ta’u malee, faakkeenyaalee beekamoo kana keessaa guutummaatti kan sirrii ta’an hin jiran. Hanqaaquun yookiin (poomii) kan kufuuf qolli isaa, inni addiinii fi waakkaan kutaa hanqaaquuti, mataan isaanii hanqaaquu sana miti, akkuma qolli, foonnii fi friin kutaa poomii sanaatii malee poomii sana akka hin taane. Abbaan Ilmi Hafuurri Qulqulluun kutaa Waaqayyoo akka hin taanee; tokkoon tokkoon isaanii Waaqayyoodha. Fakkeenyi bishaanii kana irraa caalaa gaariidha, garuu amma iyyuu sadan Waaqayyo tokkichaa ibsuudhaaf ga’aa miti. Dhangala’aan, hurka(vapor) fi cabbiin bifa bishaaniiti. Abbaan Ilmii fi Hafuurri Qulqulluun bifa Waaqayyoo miti, tokkoon tokkoon isaanii Waaqayyoodha. Kanaaf, fakkeenyaaleen kunniin tarii fakkeenya sadan waaqayyo tokkichaa nuuf kennuu danda’u ta’a, fakkeenyi guutummaan sirrii miti. Waaqayyo inni daangaa hin qabne fakkeenya daangaa qabeessa ta’een guutummaatti hin agarsiifaamu.
Barnootin sadan waaqayyo tokkichaa seenaa waldaa kiristaanaa keessatti dhimma walii hin galamne ta’ee tureera. Ta’us ijoon waa’ee sadan waaqayyo tokkichaa sagalee Waaqayyoo keessatti ifatti dhiyaateera, gama tokko tokkoon sirriitti ifa miti. Abbaan Waaqayyoodha, Ilmi Waaqayyoodha, Hafuurri Qulqulluun Waaqayyoodha- garuu Waaqayyo tokkicha duwwaatu jira. Inni barnoota Sadan waaqayyo tokkichaa kan Macaafa Qulqulluuti. Isa sana gararraa, dhimmooleen kunniin amma ta’een, kan falmii kaasan fi barbaachisaa kan ta’an miti. Sammuu keenya daangaa’aa kanaa sadan waaqayyo tokkichaa ibsuudhaaf yaaluu manna, guddina Waaqayyoo fi uumama gararraa ta’uu isaa irratti xiyyeeffannoo taasisuudhaan taajaajilamuu keenya wayya. “Badhaadhummaann araara Waaqayyoo ammam guddata! Oogummaan isaa fi beekumni isaa hammam guddaa fagaata! Akka inni itti murtoo godhu, namni qoree bira hin ga’u! karaa isaas namnni faana dha’ee hin hubatu! Caaffata keessatti iyyuu, eenyutu takkaa yaada garaa Waaqayyoo beeka ree? Yookiin eenyutu gorsa kennuufii danda’e ree? ” (Roomaa 11:33-34).
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Waa’ee sadan waaqa tokkichaa Macaafni Qulqulluun maal barsiisa?


text:
Tarree Mammaaksa Oromoo
Kan akka fardaa nyaatu gaafa waan nyaatu dhabe du'a.
Garaacha dheedhii garaatti beeki.
Midhaan warra raatuu bona bona nyaatu.
Haadha hinqabdu hakkoof boossi.
Keessumaa qamalee raafuu keessati argu.
Hiyyeessa boo'icha hingorsani hinnuu jalleesee naqa.
Sareen sarbaa hinqabdu mukarbaa hinyaabbattu.
Gadheen qalbii hinqabdu kan darbe hinyaadatu.
Kan lafatti wal hintaane muka waliin hinkoru.
Fincaan lukkuu kan arge haa himuu.
Durattuu durii maalayyaa waaqoo lama tahe.
Arrumaa salaattee arrumaa maraatte.
Yaanni karaa hin dhaleessu.
Qilleensarratti mana hin ijaaran.
Dhugaan niqallatti malee hincittu.
Osoo gubadhuun kolfa jette akaayiin.
Eboo darbatanii jinfuu hinqabatan.
Akka cabanitti hokkolan.
Niturra malee niurra jette boonbiin.
Alaa manatti galan.
Kokkolfaa nama nyaatti gonfaan.
Katuffatantu ardaa dhaala.
Bara barri argate buqqeetu dhagaa cabsa.
Harreen fe'aa barbaaddu ufiin ooydaa dhufti.
Soogidda ofii jettu mi'aayi anaa jettu dhagaa tahi.
Kormi biyya ofiitti bookkisu biyya ormaatti ni mar'ata.
Qeerrensa eegee hinqaban qaban gad hin dhiisan.
Muka biyya jiruun mana ijaaran.
Haatee durbaa jennaan dur kaa jedhe mucaan.
Ka bira dhahan hin beekne isaa dhahan hin beeku.
Galle jette lafoon farda jala galtee.
Hadaamii ollaa hagamsaa imimmaan irraa hinqooru.
Baddu baddi malee saree ija hin dhiqan.
Warruma keennaa harreen hin taane jedhe namichi booyyee ari'ee.
Iilkaan mutaan seene budaan seene.
Moluu tiyya boruufuu si'abdadhe" jedhe jaarsi aduun mataa dhoofte.
Garaa ofiituu wollaalaaf heexoo itti dhugani.
Suuta ejjatan suuta qoreen nama woraanti.
Bor ni agarta jennaan edana akkamitti bulee jedhe ballaan.
Dhukkubni na ajjeesuu hin jirre hamaaf tolaa addaan naaf baase.
Cabaan baqaqatti irkate.
Ija jirtu qorsa buusani.
Ka qotiyyoon iyyuu male qacceen iyyiti.
Ni ta'a jennaan harree qallee hin ta'u jennaan harree gannee isumaa fidaa jennaan dhaqnee dhabne.
Ollaa fi dugdaan ka'an.
Gonfoon calqaba baddeet dhoofnan kutaa hanqatte.
Gogaa naaf hafaa jedhe waraabessi biyya isa hinbeekne dhaqee.
Hriyaan garaa walii hin beekne malkaa ceetu maratti walkaksiifti.
Hiriyaa garaa firaa gadheetuu garaa hiraa.
Boriif boorri jiraa.
Garbbittiin gargaarsa argatte majii dhoksittii.
Hamman sii massakkare beettaa jennaan, hamman si tajjabee beettaa itti jedhe jedhu.
Bitaan yaabanis mirgaan yaabanis waligeenyi kooradhumaa.
Sabab jette ballaan farda yaabdee.
Ijoolleen gajee torbaa anatuu keessaa korma jedhee geerare namichii jedhama.
Yaawaaq siifan ka’a, achumaanan gaayyaa koo fudhadha jette jaartiin
Niitiin afaan kaa’a barte, kabaluuf jennaan afaan bante.
Sanyii ibiddaa daaratuu nama guba.
Qeesii mataa sabbataa amajaaja dabboo sanbataa jedhu.
"Haalleluyyaa yaa rabbi sooressa ajjeesi, nyaannee dhugnaa" jedhee abbaaten taskaara yaade jedhu.
Aaki Jedhan waa tufan mammaakan waa himan.
Dubbiin mammaaksa hin qabnee mannaa ittoo sogidda hin qabne wayya.
Miila lama qabaataniif muka lama hin koran.
Qottoon maal nu godhe, kan nu miidhe muka keenya isa jallate jedhe mukni jigan jedhan.
Yoo hundumasaa dubbatan garaan duwwaatti hafa jedhan.
Yaa marqaa si afuufuun si liqimsuuf jedhe.
Odoo beeknuu hubaa wajjin nyaanna jette sareen jedhan.
Mana eegaan bara eega jette sareen jedhan.
Akka garaakoo jette sareen nama gararraan bishaan dhugdii jedhan.
Biddeen nama quubsu eelee irratti beekuu jedhan.
Akka abaluun sirbaan morma nama jallisa jedhan.
Lafa rukutanii maggaanyaa ofiin qixxeessu jedhan.
"Kopheen muka yaabdee seexanatu na kuffise jettaa" jette seexanni jedhan.
"Maqaan baduu mannaa, mataa baduu wayya" jette gondaan ciniintee haftee.
Ulfeessaniit ulfaatu jettet haati ilmaaf farda qabde.
Firaan boonu malee firatti hin boonan.
Harreen ofiifuu hingaltuu loon galchitiiree?
Midhaan dura facaasan sinbirri nyaattet nama dura dubbate namni komata.
Ol kaayan malee olka’aniif hin fuudhan.
Boru hinbeeknen qodaan bukoo ishee lama.
Argaa toleef goromsi hin ottoomu.
Sareen namaan buluuf udaan namaa nyaati.
Kan kunootii hiin argine kuunnotii hin argu.
Kan harree hin qabne gaangee tuffata.
Abbaan daadhii dhugeef ilma afaan hin urgaayu.
Akka ormaattan sirbaan morma nama jallissa.
Kana ceenaan lagin hin jiru jette haatikoo.
Akka jedhan dhageetee shaniin gufufaan deete.
Harkaan dhaabanii barbareen nama gubdi.
Taakuu dhiiftee dhundhuma deemti.
Wallaalan bishaan keessatti dheebota.
Wal jaalateef lafoon wal hin hudeeltu.
Namin lafarratti wal shaku muka waliin hin koru.
Morki baduu mannaa mormi cituu woyya.
Akka ija tiyyaa maaltu naaf kajeela jette sareen.
Gaafa maal nyaanna jedhan damma nyaatan.
Hirriibni hiryaa du’aati.
Afaaniin sheekuseen lukaan gara mukaa.
Afaan lafa taa’u lafee alalcha.
Horiin deegaa qilee irra dheeda.
Lafa itti hin deebine maqaaf hin badadan.
Bishaan malaan waaddan.
Baraan barruu horan.
Dhugaan hin qallatti malee hin cittu.
Jaarsi du’uu ka’e si hin abaarin daa’imni guddatu si hin jibbin.
Waaqatu nu eega jedhanii balbala banaa hin bulan.
Hin ta’a jennee saganee woma ta’uu dhabne.
Hin taane kiristinnaan Badhaasaa itti deebi'aa kaasaa.
Guddateef dubbii harretti hin fe’an.
Qaallu salphattu nama du’utti waaman.
Garaan badaan waan nyaatan nama himsiisa jedhe abbaan kiyya.
Harkaan dhaabatan lukaan dhiitan.
Kan arba ajjeese furrii hin baafatuu?
Waanyoon yoo kufan waan caban nama seeti.
Namni farda koorse galgala kooraa baata.
Farda hidhatan machiin tolti.
Gowwaa sobii qaroo qeensaan qabi.
Karaan dheeraan lubbuu nama dheeressa.
Soddaa jiruu sanuu balbala jiruu wal hin lolan.
Aak jedhan waa tufan mammaakan waa himan.
Olkaayaniif malee ol ka'aniif hin fuudhan.
Haati hattuun intala hin amantu.
Abbaa gabaabaa ijoolleen hiriyyaa seeti.
Abbaan daadhii dhugeef ilma afaan hin urgaayu.
Abbaan iyyatu malee ollaan hin birmatu.
Haadha laalii intala fuudhi.
Dura na dhungatteef dhirsa naa hin taatu jette intalli.
Hamma namaa hin Geessuu cabsa namaa hin teessu.
Afaan Hamii Bare Utubaatti hasaasa.
Namichi Guyyaa Bofa arge halkan Gaaddidduu isaa dheesse.
Waan Dabruuf maqaa hin dabarre hin fuudhan.
Hin barihu Seetee Gorduubatti hadde.
Anatu Caalaan ciinciraa haaduu afaan buute.
Gubattee hin beektuu ibiddatti gamti.
Jaartiin bara buttaa duudde hoo luboo jechaa hafti.
Akka durii fi harka xuriitti hin hafan.
Ani hoo duruu gubattuudha jette beddeen mana keessa gubattee.
Keessa namaa hin beektuu keessa qabattee namaa kenniti.
Sangaan bara qote hedata.
Waan uffattu hin qabduu aguuggattee haaddi.
Karaan sobaan dabran galatti nama dhiba.
Hantuunni haadha jalatti gumbii uraa barti.
Namni dhukkubsataa manaa qabu du’a gahii namaa hin oolu.
Hojiin waaqayyoo fi kolfi saree hin beekamu.
Haadhaa fi adurree hin dhaanan.
Warri guddaan aduurree wasaasaa baata.
Adurreen keessi bineensa.
Maraatuu keessi gamna.
Waaqayyo beekee bofa miila dhowwate.
Waan waaqni qocaaf kaa’e illeettiin hin fudhattu.
Foon lafa jiru allaattiin muka irraa wal lolti.
Waraabessii biyya namni isa hin beekne dhaqee itillee naa hafaa jedhe.
Manni of–jajjuu karaa dura.
Bor hin bekneen qoda-bukoonshee lama.
Kan of jaju hin dogoggoru.
Haati mimmixaa kanuma kootu guba jetti.
Ija-jabeessarraa sirbi hin fokkisu.
Duulli amma oduu hin gahu.
Iyyaniif dhalcha hin ta’u jedhe korbeessi hoolaa korbeessa re’eetiin.
Iyyan malee hin dhalchanii jedhe hoolan korpheessa re'eetin.
Mana aanu malee mana aaru bira hin dabran.
Ollaa fi Waaqatti gadi bahu.
Ollaan bultee beeka akka itti bule abbaatu beeka.
Itti qabataaf cidhi ollaa jira.
Garbittii lubbuuf fiigdu ollaan qophee dha jedha.
Garbittiin gargaarsa argatte majii dhoksiti jedhan.
Jarjaranif Abbaa dura hin dhalatan.
Aartu qotadhu” jedhe namichi saree biddeen dhoowwatee.
"Ajjeechaarra sukkuummaan sodaadha" jette tafkin.
Of-jajjuun loon lamaa, tikseen kuma lama.
Nama fardaan barbaadan lafoo argatu.
Silaa dhufa hin ooluu, kajeelaa dura waami.
Dhamaatuun dhama raaftee “weessootu na dide” jetti.
Ijjii fi ijoolleen tika baddi.
"Bagan si arge" jennaan "bagan si hin dhokatiin" jedhe hattuun abbaa manaatiin.
Maraattuu fi sooressi akka argetti haasawa.
Namni dhama’iif uumame habjuun dhagaa guura.
Fardaa fi harree okaa itti haamu, ana qacceen dhoqqeetti gadi dhaanu” jedhe qottiyyoon
"Dhabaaf malee fooniif nu uume" jette sareen.
Goondaan wal qabatteet laga ceeti.
Sangaan biyya ofiitti bookkisu, biyya ormaatti ni mar’ata.
“Oduuf na qalani” jette lukkuun.
Cubbuun bishaanii harka buleen nama nyaachisa.
Kan nyaatee fi kan kaate waa jalaa baha.
"Maali fardi ni maraatee?" jedhe waraabessi hari’ee dadhabee.
"Adeemsa abbaatu oftolchaa, fuula Waaqatu nama tolcha" jedhe Jaldeessi.
Afaan gaariin afaa gaarii caala.
Hafaasaarra afaansaa.
Namni dhadhaa afaan kaa’an dhagaa afaan nama kaa’a.
Harreen yeroo alaaktu malee yeroo dhuudhuuftu hinbeektu.
Bari fallana, takka namaa fodogaa, takka nama fondoga.
Harka abbaa tokkotin ibidda qabachuun nama hindhibu.
Kan darbe yaadatanii isa gara fuula dura itti yaaddu.
Dhabaaf malee sombi kan sareeti.
Qaroo dhabeessi "maal barbaadda" jennaan "ifa" jedhe.
Re’een kan tokkoo raafuun kan tokkoo, kis jennee kiisii dabalanne.
Dureessi kennef deegaa hudduun dhukkubdi.
Yoo itti hubatanii ilaalan tafkiin ija qabdi.
Kan haadhatti barte amaatiitti.
Arge jettee hin foksin, dhagahe jettee hin odeessiin.
Sangaan biyya ofiitti bookkisu, biyya ormaatti ni mar’ata.
Kan tokko qabdu hirriiba hin qubdu.
Cubbuun bishaanii harka buleen nama nyaachisa.
Akkuma dur seeteet jaartiin qullaa lafaa kaate.
Sagal ka’uu irra sagal waamuu wayya.
Silaa dhufa hin ooluu kajeelaa dura waami.
Ani badeen waan bade hin galchitu.
Namatti himu malee, namatti hin hidhan.
Namni akka fardaa nyaatu gaafa akka namaa nyaatu du’a.
Okkoteen waaqa hin beekne, eelee bishaan kadhatti.
"Nyaadhee sifixuu dadhabus, haadhee siballeessuu dadhabbaa" jette lukkuun.
Gowwaan gingilchaatti bishaan waraaba.
Dhiiraa jirtu dhiirummaa hin dhuunfatan.
“Dhabaan hin galani” jette haati hattuu.
Ameessi okolee dide okkotee hin didu.
Dullachi waan garaa qabu alba’a.
Iyyitee hin beektuu iyyinaan “Badaa, badaa” jette.
Qalbii malee ijji hin argitu.
Maqaan erbaniif haarawa hin taatu.
Kan sangaan iyyuu male qacceen iyyiti.
Waraabessi guyyaan yuuse beekkachiise.
Dhamaatuun dhama raaftee weessootu na dide jetti.
Suuta deeman suuta qoreen nama waraanti.
Hammaatanis hammaaranis dhuma hin ooltu.
"Numaaf haati hin bane" jedhe gowwaan haadha ajjeese.
Osoo garaan addaan nama hin baasin, karaan addaan nama baasa.
Namni ilkaan miidhagu, hidhii walitti hin qabatu.
Namni bakka ciisu argate bakka itti diriirfatu barbaada.
Re’een baala agarte qeerransa hin argitu.
Harree hin qabnu, waraabessaanis wal hin dhabnu.
Bara gaddaa mataa lafa godhu.
Bara quufaa lukkuutu dhuufa.
Kan nyaateefi kan kaate waa jalaa baha.
Mucaan du’aaf dhalate wareegaan hin guddatu.
Itti himne yoo dhageesee, itti kennine yoo olkeesee.
Waan dhufu hin beekanii saree tana akaayii barsiisaa.
Abbaan cabsaa ofitti hin xiqqeessu.
Abbaan of hin argu; dhakaan of hin darbu.
Billaachi ofiifuu hin qabduu dhagaatti uwwifiti.
"Yaa anaa durii" jette cirrin fadrdarraa kuftee.
Ayyaanni haftuu haadha warraa ajjeesa.
Quufan malee hin utaalani utaalan malee hin cabani.
"Godaa mannaa godoo wayya" jette haftuun.
Tika didaan dhiyaana dida.
"Akka ganamaa seetee narra hin ejjetiin" jette sokoruun.
"Moo yaa afaan" jedhe funyaan.
Manni ija daha malee, gurra hindahu.
Kadhatanii galanii weeddisaa hindaakan.
Agabuu si bulchuuf ganamaan si beelessa.
Bakka loon hin oolle dhoqqee hin argani.
Cuunfaa baay'isuun dubbii gogsuudha.
Duubaan dulluma jettee jaartiin tokko ragadde.
Irreen hin moyan, alagaan hin boonan.
Eega kooraan dammaqe fardummaa maaltu jira, eega dubbii dadhabee.
gamnummaa maaltu jiraa.
Jooraa ooltus sareen waan hin jirre hin fuutu.
Leemman bareeddeef marqaan hin mi'aawu.
Karaafi dubbii odoo arganuu irraa goran.
Leenca humnaan roorrisu, qamaleen malaan ajjeefte.
Lukkuun biyya hin qabdu, bakka bultu hin dhabdu.
Maraattuufi sooressi akka argetti haasawa.
Mucaan " nyaanyaa" jedhe osoo hin nyaatiin hin hafu.
Of-jajjuun loon lamaa, tikseen kuma lama.
"Osoo wajjiin gallee hoolaa, walii qallee" jette jeedalli sareen.
Ari'ii biyyaa baasii qabii itti hasaasi.
Baran barruu koran.
Bareedina gurraachaafi dubbii gamnaa nama bira gaheetu hubata.
Abjuun bara beelaa buddeen, buddeen jetti.
Tafkiin gaafa haxaawan, gowwaan gaafa gorsan itti abaasa.
Namni namaaf qoricha.
Marartoon du'a hin oolchu.
"Aartu qotadhu" jedhe namichi saree biddeen dhoowwatee.
Adeemsa karaa fagoo calqabni tarkaanfii tokko.
"Ajjeechaarra sukkuummaan sodaadha" jette tafkin.
"Ani hin hanbifannee, ati hin qalbifanne" jedhe namichi.
"Dhabaaf malee fooniif nu uume" jette sareen.
Ijaafii saree namarraa hin deebisan.
Jaalala ishee hin beektuu dhungannaan boossi.
Dhagaheef heerumtee, argeef deesse.
Nama horii hin beekneef, lukkuun luka lamaa horiidha.
Namni dhama'iif uumame abjuun dhagaa guura.
Gowwaan isa darbe malee isa dhufu hin yaadu.
Abshaalli ofii nyaatee, gowwaa afaan diba.
Kan abdatanii mana ishee dhaqan akaayii nama afeerti.
Hin bari'u seetee manatti hagde.
Humna qarqa baasuufi soora ganna baasu abbaatu beeka.
Kan abdatan irra kan argatantu caala.
Barcuma ulfinaa abbaatu of jala baata.
Jabbiin hootu hin mar'attu.
Waraabessi biyya ofii nama haanyaatuu.
Kan citaa hinqabneef kan citu baasti.
Ijibbaata beelaa eelee sagal dhaabu.
Hiyyeessa irraa liqeeffachuu mannaa sooressa kadhachuu wayya.
Nuugiin tumanii nyaatan, humna baaterra hin jirtu.
Nagaroon qoree baala bakkanniisaa, harsaamessatti saadiru.
Maraattuun keessi fayyaadha.
Citaa malee mana hin kabatan.
Arbi lama yoo wallole kan miidhamu sambaleeta.
Abbeen nyaataa buleef qabateen jala hinbulu.
Alagaa ilkaan malee garaa isaa hinargani.
Qunnii buqqisaniit, abaabilleetti darbu.
Raafuun hanga okkoteen qabatu affeelan.
Tafkiin utaaltus laga hin ceetu.
Tokko namaatu nama dida, kan lammata abbaatu of dida.
Suuraan gaariin abbaa fakkaata.
“Takkuman kufee, suutan ka’a” jette jaartiin
Qunxur mana fixxee cimmif mana gattii, jedhan.
Muka koruun nama hin dhibu, bu’utu nama dhiba.
Surree namaa ergisani irra hin taa'inii hin jedhani.
Ibiddi garaa foon hin waadu.
Dubartiin fira hin qabne mana masaannutti baqatti.
Hiriyaa malee dhaqxee gaggessaa male galte.
Hiyyeessi har’aa quufeen bulaatti duutee bulti.
Boolli guyyaa argan halkan nama hin nyaatu.
Hudduu abbaan dagate tusseen sagal ciniinti.
Kan qalbii fi jaalalli ajjeese hin fayyu.
Adeemsa abbaatu oftolchaa fuula waaqatu nama tolcha jedhe jaldeessi.
Alagaan gaafa kolfaa firri gaafa golfaa.
Malaaf malli jira mucaaf harmi jira.
Adurreen riphattee hantuuta argachuu hin ooltu.
Kan gabaan dhaga'e gowwaan galee niitii dhokse.
Galgala maal nyaanne jennaan rafnee bulle jedhe jedhan.
Akka haroon hin guunne akka raachi hin duune jedhan.
Tikseen taakkuutti dhiistee dhumdhumatti kaati.
Kan si tumetu na qoree.
Namni gaafa hiyyolee qurri isaa duude osoo hiyyolee jeduu hafa.
Warra afaan walii beekuu, harreetu balbala cufa.
Kan sireen nama hin dadhabiin tafkiin nama dadhabdi .
Yoo dheeraan tarkaanfii malu, gabaabaan hulluqaa malata.
Maqaan baatu fi karaan baatee hin deebitu.
Saree adeemtuu dill'uu goromsaatu darba.
Mi'a wal fakkaatu walbiratti fannisu.
Hantuunni farroofte qara eeboo arraabdi.
Lubbuun abbaan gate lama hin bultu.
Harki tokko ni dhiqa malee,hin qulqulleessu.
Maal baasuuf dhama raasu.
Wacitii abbaan cabsee kaa'e, kan dhiqee kaa'e itti kakata.
Raafuu fixee rafuu dide.
Keessa keessa adurreen bineensa.
Osoo horiin hin galin hattuun mooraa guutte.
Fuulli fi nyaanni dhoksaa hinqabu.
Ilmoo bineensaa foontu gara bosonaa heda.
Kan akka walii loon walitti yaafatti.
Kan ilkaan ofii dhalchu, kormi hin dhalchu.
Wanta odeessanii fi wanta bobeessan hin dhaban.
Dhabaaf malee cirriin cooma kajeelti.
Garaa laafinatti, alaltuun bishaaniin nyaatamte.
Roobiin garbaa baatee, fiixeensa arraabdi.
Salphoo soqolatte, soqolaa gargaaru.
Salphinni abbaa lafaa bara midhaan bade.
Galaanni bakka bultii hin qabne, gudeelcha guuree deema.
Qarri qara hin muru.
Tafkiin lafatti walnyaatti, namarratti wal baatti.
Kan mana qabu mala hin dhabu.
Firri wallola malee gaafa rakkoo wal irratti hin ilaalu.
Bishaan darbe hin waraaban.
Daakaniif hin marqan, dharra'aniif hin argatan.
Madaan qubaa abbaa guba.
Sanyiin waan facaasan magarti.
Ofii nyaatan ormaa laatan.
Gaddeemtuun namaa harree ribbii hormaata fuuti.
Beekte beekte jennaan niitiin qeesii kitaaba miiccite
Waan qabaniin gabaa bahu.
Maanguddoo fi eeboo dura hin dhaabbatan.
Na argaa na argaan na dhoksaa fida.
Haatii fi gabaan waan namaa kennitu hin beekan.
Jaartii soba raftu, qaqawweessi hin dammaqsu.
Kan dulloome jaarsa, kan du'u dargaggeessa.
Gurri dabarsaan ollaa walitti naqa.
"Yaa saree ciidhni akkami" jennaan "isa quufe hin kadhatu, isa beela'e immoo ni dhowwatu" jette.
Duuni biyya wajjinii, hirriiba jette jaartiin.
Ifaan sooratan dukkana daakkatu.
Waan gaarii seetee mimmixa dhuka ykn bobaa jala kaawwatte.
Jarjaraan re'ee hin horu.
Gowwaa al tokko arrabsi, innuu lammata of arrabsa.
Ijoolleen nyaataaf waaman ergaa seetee diddi.
Kan mootu dhaani jennaan dhirsi galee niitii dhaane.
Sinbira lubbuuuf kaattu ijoolleen tapha seeti.
Kan waraane ni dagata; kan waraaname ni yaadata.
Keessummaan keessa namaa hin beekne gaaffii dheeressiti.
Lama na hin suufan jette jaartiin qallubbii hattee.
Humnaan nyaataniif,humna hin ta'u.
Muka jigetti qottootu baay'ata.
Arrabakoo yaa laxxisaa, situ faallee na hanqisa.
Of hubde yaa dhakaraa kan harkaan mukatti of buufte.
Osoo hin hubatiin harka hin gubatiin.
Irra turuun farda uruudha.
Takkaa diimanne jette nuugiin.
Namni namatti jennaan, erbeen saawwanitti jette.
Bakka arfaasaa dhaabbatan, birraa dhaabbatu.
Kan barri namatti fide,hiriyaan namatti qoosti.
Kan bonni ajjeese,ganni maqaa fuudha.
Harkaan kennanii, miilaan barbaada deemu.
Barri ni darba, taajjabni ni tura.
Kan humna qabu reebee(dhaanetu) booyicha nama dhowwa.
Kan qunnaan galata hin ta'iin daa'ullaan galata hin ta'u.
Aadaa fi aduu ni dhokatan malee hin badani.
Bishaan yoo nama nyaatu nama kofalchiseeti.
Caama ganamaa kan beekuutu ho'ifata.
Dololloon nama hin fudhatuu laga guddaa nama geessi.
Biyyaa bahaan malee biyya hin yaadan.
Dhalee lakkaawu dhadhabee jettee kurupheen tokko dhaltee.
Dheeratteef leemmanni gudelchaa hin taatuu.
Holqaa seenani dukkana hin sodaatan.
Hora bu'anii dhoqqeee hin lagatan
Of jajjuu hantuutaa eegeen lafa hin gahuu.
Hamii fi eegeen abbaa duubaa oolti.
Deemaa oltu barattu malee barumsaa hin argattu.
Gabaabbatu iyyuu abbuma warraatu diinqa taa'a.
Ibidda rafe huubni achuu kajeela.
Kan garaa malee kan maqaa yoom na dhibbe jedhe waraabessi.
Buddenni nama quubsu eeleerratti beekama.
Re'een kan ofii hin beektu sareedhan eegee gad qabadhu jetti.
Waraabessa darbee sareen dutte.
Osoo hin hubatin hin dubbattin.
Harree ganama bade galgala kurkuriin hin argu.
Roobuus caamus ijii misiraa lama.
Bakka oolan irraa bakka bulantu caala.
Akka qottiyyoon gooba jettee raachi dhootee duute
Hiriyyaan garaa walii hin beekne guyyaa hunda kakuudha.
Abjuu sodaatanif hirriiba hin dhiisani.
Kan garaan yaade miilii ganamfata.
Miximixaa harkaan dhaabanii gubaa himatu.
Namni yaraan imaanaa gatee lafti yaraan sanyii nyaattee.
Olkaa'an malee ol ka'anii hin fuudhani.
Harreen hidhaa kutte jennaan ofittuu gabaabsite jedhe.
Qunceen wal gargaartee arba hiiti.
Adurreen kan bakka loon oolan hin beekne galgala aannan dhugdi.
Midhaan warra gowwaa bonaa ganna nyaatu.
Abbatu of mara jedhe boofni.
Abbaan mana jiraa gurri ala jira.
Adda nyaataniif hin gabbatani.
Ijji gamnaa dura boossi.
Tanaa warri rafnaan jette sareen.
Harree hin qabdu farda namaa tuffatti.
Jiruu fi soddaa hin tuffatani.
Ijji badduus bakki ijaa hin baddu.
Harki hanna bare dooluuttuu socho'a.
Dubbii barbaada sareen gabaa baati.
Gorsa diddu du'a hin diddu.
Muka beekan qoricha hin se' an.
Heexoo galataaf oso hin taane qorichaaf dhugan.
Ilmii fi biqilli guyyaa malee hin dhalatu.
Kan dhaabbattee si hin agarre, teessee si hin argani.
Abbaan loonii dhoqqee hin xireeffatu.
Tiruun bulte lafee taati.
Cubbuu sodaachuun booruuf.
Dallaan abbaa kudhanii yeroon hin cufamtu.
Daangaan jaalalaa afaanii baasanii walii laachuudha.
Deeganiif hin du'an.
Deegarra ulfaatti jedhee namtichi ashaboo mataatti baate.
Duutiifi dullumni hin hafan.
Eeboo darbatani jinfuu hin qabatani.
Fardi biraan nama gaha malee hin waraanu.
Fiigee fiigee kormi sangaa ta'a.
Fooliin gaariin kannisa harkisa.
Foon lafa jiru allaattii lafa irratti wallolti.
Abbaanuu hin gallee, fardaaf booyyanni.
Adda baane jedhe namtichi furrii fudhatee.
Lagaatu walitti yaa'a malee garaan walittii hin yaa'u.
Gadheen niitii, dhiirsa hamatti.
Yoon ani du'e araddaan hin margin jette harreen.
Ofiifu duutii maaf of huuti.
Foontu fooniif rifata.
Naatu beekaan beekkumsa hin taatu.
Akka kufanii hin cabani.
Bittaa wallaalanii gabaa komatu.
Fardi badaan farda balleessa.
Harmaatu lama malee aannan tokkichuma.
Badiin saree gaafa duute.
Guddatee guddatus gurri mataa hin dabartu.
Akka beekan bulan.
Lukuun abbaanis qabu, bineensis qabu iyya hin dhiistu.
Tunis dhukkuba taateef tessuma nama dhowitii jedhe namichi dhullaan qabde.
Yoo akka nyaattu homaa hin taatu yoo akka aadduu barana him baatu.
Saroonni walnyaatti kan ishii nyaatu hin argan.
Namni Jireenya isaati fakkaata.
Hamma fedhe guddatan, gosa ofii hindarban.
Nama guddisuun of guddisuudha; nama xiqqeessuun of xiqqeessuudha.
Jaarsi du’aa adeemu si hin abaariin, bishaan gu’a gahe si hin nyaatiin.
Kabaja balbalaaf hindaaqqoon gadi jette.
Mana balbala malee hin seenan, utubaa bakka malee hin dhaaban.
Muka jalaa ol Koran malee, gubbaa gadi hin koran.
Waraabessi waa nyaatu tokkuma kan maqaan badu hunduma.
Aannan banaa dhiisanii hattuu namaan jedhan jette adurreen.
Bakka sareen jirutti, namatu dhuufee hin gaafatan.
Kijibni nama oolcha malee, nama hin bulchu.
Karaan sobaan darban, gala nama dhiba.
Foon naaf kenneet, albee na dhorkate.
Adurreen garaa muratte, leencaan qixa nama sodaachifti.
Garaa murtii murate, bishaan raafuutu gabbisa.
Garaan murtii hin qabne, diina abbaati.
Namni namumaa, ija nyaadhu” jette allaattiin.
Gara jabeessa heexoon hin albaasu.
Qeerransa eegee hin qaban, qaban gadi hin dhisan.
Ijji dhugaan boosse, imimmaan hin dhabdu.
Mari’ataan gowwaa hin qabu.
Maraatanii biyya hin bulchaan, mari’atanii malee.
Maqaa ni bitan malee, hin gurguran.
Maqaa hannaa, abbaatu ofirraa eega.
Hirriibni baay’een duumessa hiyyummaati.
Bishaan lagaa dhume jennaan boosettiin ilil jette.
Qoree dur dirteef hiyyessi okkola.
Adaamiin olla agamsaa, imimmaan hin qoorfattu.
“Sangaa ofiinuu alba’u eegee qabdee raaftaa?” jedhe manguddoon oromoo.
Dubbiin rabbi suuta.
Namni kadhachuu hin dhiisu, rabbi waan murtee hin dihiisu.
Bakka rabbi itti nama hidhe, funyoo malee ijaajju.
Manni waaqni ijaare hin jigu.
Bagan kufe, bagaan ka’e, kan naqabuu fi kan na dhaabu addaan baafadhe jedhe namtichi.
Kan offii buletu nama bulcha.
Dheebotan malee, mi’aa bishaani hin beekan.
Gubattee hin agarree, abiddatti gamti.
Boora'u malee hin taliilu.
Oduun soora (nyaata) gurraati.
Waan biyyaa bilbilli iyya.
Quuqaa cinaacha jalaa abbaatu beeka.
Namni mataa isaatii hin tolle, namaaf hin tolu.
Bakka hin rafnetti hin muugan.
Namni ija takkaa biyyeen hin taphatu.
Garaa nagaa qabu sukkuumuun, dhukkuba itti fiduudha.
Ejersa halaalaarra qobboo qe’ee wayya.
Obsaan aannan goromsaa dhuga.
Fira dura bahan malee, fafa duraa hin bahan.
Bara bofti nama nyaate lootuun nama kajeelti.
Bareedde jedhanii obboletti hin fuudhani.
Ija laaftuun dubaraa obbolessa irraa ulfoofti.
Malannee bolla lama qotanne jette hantuunni.
Wallaalaan bishaan keessa dhaabatee dheebota.
"Yoo waraabessarraa hafte keenya" jette sareen, harreedhan.
Yaadni hamaan nama huqqisa.
Fuula ilaali na elmadhu jette harkuun.
Kan leenci naasise hindaaqoo baqata.
Afaan qabachuun hunda to’achu.
Obbolessi kan walin dhalatan qofa miti.
Hunda dubbatan garaan duwwaa hafa.
Eelan eelee dhaabbatan.
Afaan gaarin afaa gaari caala.
Kan ilkaan hin qabne akaawwii hawwatti.
Firri dhufe jadhanii dhabaa hin dhalanii.
Gowwaan bakka rafe hunda mana se’a.
Waan warri waarii jedhu ijoollleen waaree jetti.
Nyaataa fi lola abbaatu tolfata.
Ilmoon huntuutaa gumbii uraa haadha jalatti barti.
Sossobbiin madaa hin foyyessu.
Harree fi gadadoon nama irraa hin gortu.
Nama jechi hin madessine waraanniyyuu hin madessu.
Namaan garaan ga’atti garaan lafa nama ga’a.
Dubbiin baay’atetti harretti hin fe’ani.
Harka abbaa biraan ibidda qabun nama hin dhibu.
Waaqni duumessaa’e roobuu hin oolu.
Kan qaban qabaa hin guunnne gadhiisan bakkee guutti.
Kan dhiqantu nama dhiqa jatte wacitiin.
Namni mana tokko ijaaru citaa wal hinsaamu.
Mana waraaabessaatti foon liqii hin dhaqan.
Ariifataan hori gata.
Hindaaqqoon haate haatee albee ittin qalamtu baasti.
Namni akkaataa fardaa beeku ulee fardaa hin bobessu.
Abbaa dhokseetu akaakayyuu himata.
Yoo baay’ate dammis ni hadhaawa.
Warra walnyaatu jidduudhaa waa nyaatu.
Harki waaqni namaan qabe xurii hin qabu.
Ukkaamamee raafamnaan aannanu qabee cabsa.
Tuullamanii taa’anii waaqa ofii hin komatan.
Sirbaaf dhufanii morma hin qusatan.
Ofii jettu miyaa’i yookaan dhagaa jadhanii sigatu jedhe soogiddaan.
"Iyyan malee hin dhalchanii?" Jedhe kormaan hoolaa korbessa re’en.
Alagaa fi dukkanatti ija hin babaasan.
Sanyiin buqqee miiciraantu hadhaa’a.
Yaa cubbuu “essa dhaqxa” jannaan “bakka itti na ergan” jatte.
Sa’aa eegee hin qabne cirriin hin sodaattu.
Bobbaa yoo tolan gala tolan.
Du’arraan baqadhatti mana du’aa seente.
Karkin ofii madaa’ullee, muranii hin darban.
Mana ormaa bareedaarra, godoo ofii wayya.
Hoolaan abbaa gaarii qabu, dubboo ala bulcha.
Jibichi essatti eeganii jabbii kessa oola.
Hagam ol fagaattus allaattii reeffi lafa.
Bara humna qaban sagaliin lolu, bara humna hin qabne sagalee tolu.
Yoo rakkatan fala barbaadan.
Bakakkaan akkanaanu natti gamu muka jala na geessite.
Osoo akka yaada namaa tulluun diriiraa ta’a.
Adala gowwoomsuun suuta suutani.
Addaatef ilkaan alanfachuu hin dhiisu.
Ablee qara lamaa beekaatu itti fayyadama.
Bakkuma dhaqqabani kan hoqqatan.
Bakka itti citanitti citaa haammatan.
Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Abarra Nafaa. Mammaaksa Oromo Gumii Qormaata Afaan Oromootiin


text:
WASHINGTON,DC—
El Nino El Ninon garba Paasifik oowwee oowwii sun addunyaan gahee biyya gahe ykn bokkaa ykn ammoo bona itti fidu
xEl Ninon garba Paasifik oowwee oowwii sun addunyaan gahee biyya gahe ykn bokkaa ykn ammoo bona itti fidu
jechuun jijjiirama qilleensaa garba Naannoo South America
jedhanii irraa oowwee kahee qilleensallee oowwisee oli bahee biyya gara garaa gahu.
Qilleensii kun yoo biyya gara garaa gahu ykn bokkaa guddaa fidaa ykn ammooaa bokkaa silaa eegatan diqqeessa.
Naannolee Itoophiyaatti amma bokkaatti roobuutti jira,bokkaan kun godinoota Oromiyaa haga tokko roobuutti jiraattullee haga fedhanitti wal hin geenne midhaan daraaran goguuf sodaatan.Fkn godina Booranaa,Gujii,Boorana,Baalee naannoo Somaalee fi naannoo akka akkaatti.
Gama kaaniin ammoo jijjiiramii qilleensaa, EL Nino
jedhan ji’a Muddee,Onkololeessaa fi Sadaasaa keessaa bokkaa Itoophiyaatti roobu jijjiiruu dandaha jedhan.
Akka daarekterii Metrooloojii Itoophiyaa Damee Raaqa Qilleensaa fi Dursa Akeekkachiisaa, Dr. Dirribaa Qorichaa jedhetti ammatti EL Nino dhufu baatullee ji’a diqqaan duubatti jijjiiramii qilleensaa dhufee waan hedduu fiduu dandaha.
Jijjiiramii qilleensaa kun yoo hedduu garba Paasifik addunyaa irraa ballinnaan beekamutti oowwee qilleesa naannoollee oowwisa.
El Nino
kun Itoophiyaa keessaa gara Muddee keessa dabalaa jedhanii eegan.Bokkaan bokkaa sugaa,nagaa fi quufaa ha nuu tahuu jennaa me marii teena tana caqasaa.


text:
Yihowaa Faarfadhaa
—Faarfannaawwan Haaraa
Faarfannaaawwan haaraa Yihowaa galateeffachuu fi waaqeffachuuf gargaaran faarfadhaa. Muuziqaa fi walaloo faarfannaawwan kanaa garagalfadhu, akkasumas shaakali.
FAARFANNAA 136
Mootummichi Inni Bulchuu Jalqabe Haa Dhufu!
Faarfannaa Mootummichaa Mootummaa Yesus Kiristosiin geggeeffamu beeksisuu fi Yihowaa jajachuuf gargaaru.
FAARFANNAA 137
Ija Jabina Nuu Kenni
Faarfannaa waaʼee maqaa Waaqayyoo dhugaa baʼuuf ija jabina akka nuuf kennuuf dhihaate kana atis farfadhu.
FAARFANNAA 138
Maqaan Kee Yihowaa Dha
Maqaa Yihwaa isa ulfina qabeessa jajadhaa, namoonni hundi inni hundaa ol taʼuusaa haa beekan.
FAARFANNAA 139
Jabaatanii Akka Dhaabatan Isaan Barsiisaa
Dorgommii jireenyaa irratti jabaatanii akka dhaabatanitti kunuunsaa fi gargaarsa Yihowaa kadhachuu.
FAARFANNAA 140
Jireenya Qajeelchaa
Jaalala Yihowaaf qabdu, akkasumas hojii itti gammaddu hojjechuu kee fi jireenya jaallattu jiraachuu keetti gammachuu sitti dhaga‵amu ibsi.
FAARFANNAA 141
Warra Nagaa Jaallatan Barbaaduu
Faarfannaa waa‵ee jaalala namootaaf qabnuu fi hoolota Yihowaa argachuuf barbaacha goonuu dubbatuu fi miira namaa kakaasu
FAARFANNAA 142
Namoota Hundumaaf Lallabuu
Waaʼee gaarummaa Yihowaa fi gahee namoonni akaakuu hundi michoota Waaqayyoo akka ta‵an gargaaruu irratti qabnuu faarfadhu.


text:
Sabummaa mormaa sabummaa deggeruu!
SBO | Bitootessa 12, 2015
Mirga ummatootaa kabajuu dhabuu irraa Mootummaan Itophiyaa tan waggaa 24 duraa angoo irraa qaarsifame. Mootummaa waraanaa saniif itti jabduun biyya humnaan ijaaramte waraanaan tursuu ture. Impaayerummaa isii golguu fi biyya dimokraatawaa tahuu agarsiisuuf waaroo soshaalummaa haguuge. Ilaalcha raggaafate kanaanis tokkummaa impaayera Itophiyaa waraanaan tiksuuf waadaa ofiif seeneen lola labsee waggoota dheeraaf lolee ofiifuu lolaan dhabame. Impayera Itophiyaa ilmaan dhaalsisuuf yaades hin tikfamiin hafee kufaatii mootummaa waraanaan boqonnaan sun qadaadame.
Waggaa 24 of booda deebi’uun haala alas ture wayta ilaalamu, kaayyoon mootummaa waraanaa sanii maqaa tokkummaa, wal qixxummaa fi dimokraasiin ol aantummaa nafxanyaa jireessuu fi tiksuu akka tahe irraa hubatama. Wal qixxummaan akka mirkaneeffametti dhihee barihu bara sana lallabamaa ture ummatoota ittiin kijibuu fi gowwoomsuu akeekkate malee hojiin kan mirkaneeffame kan sana irraa addaa ti. Sirni siyaasaa alasitti diriirfames abbaa irrummaa gadi dhaabe. Ummatoota gaaffii mirgaa qaban ukkaamse. Mirga mata mataa fi gurmuu guutummaatti haqe.
Mootummaan waraanaa sun mirga ummatootaa humna waraanaa ykn afaan qawween ukkaamsuuf tattaafatullee ummatootni mirga dhaban gonfatuun fedha isaanii waan tureef kaayyoo mootummaa waraanaa lagatanii qabsoo bilisummaa fi dimokraasii deggeruun mootummaa abbaa irraa hundeen buqqaasan.
Mootummaa waraanaan booda murni aangootti ol bahe jijjiirraa ummatootni barbaadanii fi fedhan nan argamsiisa jedhee dhaadate. Oolee osoo hin bulle kan ummatootaan hubatame garuu akeekaa fi galiin isaa kan mootummaa isa dura ture irraa guddoo kan hin faganne tahuu ture. Garaagarummaan mootummoota humnaan aangootti dhufan lameen gidduu, akkaataa itti empaayera Itophiyaa tiksan irratti tooftaa fi imaammata raggaafatan irratti qofa. Mootummaan Dargii Empaayera Itophiyaa waaroo soshaalummaa haguuguun tiksuu fi tursuuf oggaa tattaafatu, mootummaan Wayyaanee ammoo maqaa dimokraasii warraaqsaa/mootummaa misoomaa jedhuun jireessuuf tattaafatuu dha.
Har’a sabootaa fi ummatoota biyyattii keessaa kan Wayyaanee dura hin dhaabbannee fi hin mormine jiru jedhama yo tahe kanneen sirna raggaafame irraa bu’aa argataa jiran qofa. Kanneeniin alatti kan jiran hundi mirgi isaanii osoo hin daangeeffamiin akka kabajamuuf barbaadan. Kanaafis qabsaawaa jiran. Mormiilee fi tarkaanfiileen ummatootaan bulchiinsa naannoolee adda addaa keessatti fudhatamaa jiran kanaaf ragaa tahu. Gaaffiin sabootaa fi ummatootaas hanga deebii quubsaa fi qajeelaa hin argannetti kan jabaataa fi finiinaa deemu tahuu isaatiifis ragaa qabatamaa taha.
Har’a ummatni kamiyyuu tokkummaa dharaa fi kijibaan sadarkaa hin sobamne dhaqqabee jira. Ummatootni shiraa fi daba maqaa tokkummaa fi dimokraasiin hojjatamu adda baafatuu irraa rakkina hin qaban. Eenyu haqaaf dhaabbate? eenyu bittaa fi hacuuccaa itti fufsiisuuf jecha dharaan lallaba? eenyu bolola aangoo fi sirna hacuuccaa bifa biraa diriirsuuf dharra’a? gaaffiilee jedhaniif ummatootni adda hin baafatan ykn hin hubatan jedhanii kan yaadan ykn amanan yo jiraatan kanneen ummata keessa hin jirre, yaadaa fi fedhii ummatootaa dhaga’uu fi beekuu hin barbaadne qofa. Empaayera Itophiyaa keessatti hanga jijjiiramni aynaa mirga sabootaa fi ummatootaa kabaju hin argamnettis Itophiyaan hokkora, hacuuccaa fi saaminsa jalaa hin baatu kan jedhamuufis kanumaafi.
Empaayera Itophiyaa keessa jaarmayootni siyaasaa maqaa ‘tokkummaan’ karaa nagaas tahe karaa biraan jijjiirama argamsiisuuf sosso’an hedduu tahuun dhokataa miti. Akeekaa fi galii adda addaa kan qabaatan fakkaatan illee qaphxiilee wal isaan fakkeessan hedduu tarrisuun ni danda’ama. Jaarmayootni sabummaan ijaaramuu akka cubbuutti kan ilaalanii fi yakka jedhan, federaalummaa kijibaa Wayyaanee illee haalaan balaaleffatani dha. Ejjannoon qabatan kunis kanneen gaaffii sabummaa kaasan, aadaa fi Afaan isaanii kabajamuu barbaadan akka farra tokkummaa fi diinaatti akka ilaalan isaan taasisa.
Murnoonni sabummaan ijaaramuu fi sirna federaalummaa morman kunneen gama biraan irra caalaa ummata tokkoof isaanii falmaa jiran ifatti mul’ata. Sabummaan ijaaramuu balaaleffataa sabummaan akka ijaaraman miseensotaa fi deggertoota qaban irraa hubachuutu danda’ama. Jaarmayootni siyaasaa maqaa tokkummaa jedhuun sosso’an kanneen ummata dhaabbataniif, buqqaafame, miidhame jedhanii guyyuu oggaa lallaban, falmanii fi gargaarsaan dhaqqaban, rakkoo fi miidhaan fakkaataa ummatoota biroo irra wayta gahuu ammo isaanii dubbatan, falmanii fi dirmataniif hin mul’atu. Gochaan akkanaa kun jaarmayoota siyaasaa qofa osoo hin taane kanneen mirga namoomaaf falmuuf maqaa biyyoolessaan of gurmeessan hunda dabalata.
Guddina biyya tokkoof barnootni qooda murteessaa qaba. Barataa bor bakka bu’ee biyya dursu kan horatuun danda’amu ammoo mirgi dimokraasii kabajamee nagaan yoo jiraate qofa. Kun dhibuun gaaffii kan kaasisu tahuu sochii barattootni Oromoo yeroo adda addaatti godhan bareechee hubachiisa. Barattootni Oromoo kaleessas tahe har’a mootummaa mirga isaanii kabajuuf dhabuu irraa gaaffii mirgaa kaasuu fi miidhaa uumama haa tahu jedhamee Oromiyaa keessatti raawwatamu hanqisuu fi dhaamsuuf tattaaffii godhaniin seenaa biyyattii keessatti murtii fi tarkaanfii fudhatamee hin beekneen barattootni Oromoo dhibbootaan manneen barnootaa sadarkaa ol aanaa keessaa wayta ari’atamanitti kanneen moggaa dhaabbatuun ilaalanii fi callisuu filatan kanneen dimokraasii fi wal qixxummaaf falmina ofiin jedhan kanneeni.
Dargaggoo fi kaa’imman Oromoo magaalaa Ambootti tarkaanfii gara jabinaan guutameen oggaa ajjeefaman kanneen Itophiyummaaf dhaabbanna jedhan irraa sagaleen mormii fi balaaleffannaa dhaga’amuu dhabuun ilaalcha dimokraasii fi wal qixummaaf qaban kan gaaffii jala galchee dha.
Hayyootni, beektotnii, dargaggoo fi maanguddootni Oromoo hangi manneen hidhaa Impaayera Itophiyaa Oromoof tolfaman jedhamutti mana hidhaatti guuramanii irratti roorrifamu jaarmayootaa fi dhaabbattootni impayerattii mirga namoomaaf falmina jedhan dubbatuu fi falmuu irraa maaliif of qusatan? kan jedhu gaaffii deebii argatuu malee dha.
Finfinnee bal’isuudhaan Oromoo lafa isaa irraa buqqaasuu fi hiyyoomsuuf gochaa raawwatamaa jiru dura dhaabbatuurraa kan lafa qircatuuf hiriiran, maqaa investmentiin of duroomsuuf tarree saamtotaa seenan, enyu akka tahan kan argaa jiru, kan har’a akkanaa bor maal taha? jechuun gaafata. Mirgi dimokraasii fi namoomaa kabajamuu qaba inni jedhamu ho isa kami? Jedhee of gaafata.
Kanneen kaleessa malee har’a arguu hin dandeenye, ummatoota tuffatan, kanneen mirgi sabummaa qaban dhiitamuu irraa gaaffii mirgaa kaasan ykn akka sabummaatti ijaaraman beeylada ykn bineensa jechuun abaaraa, wayta mirga ummata tokkoo qofaaf falman maal raawwataa akka jiran hubatuu laata? Ummatni dhaabataniif arrabsame jedhanii guddisanii dubbatuu irra cehanii hanga hiriira bahuutti deeman, sabootni sabummaa isaaniittiin naannoo bulchiinsa isaanii keessatti wayta arrabsamanii fi tumaman callisuun yakka raawwatame deggeruun alatti akka biraatti akkamiin ilaalama?
Ragaalee kana malee kan biroo hedduu dhiheessuun danda’amu illee kanneen olitti kaafaman qofti akeeknii fi kaayyoon jaarmayoota siyaasaa mirga sabummaa dura dhaabbatanii maal akka tahe hubachiisuuf gahoo dha. Mirga dimokraasii, wal qixxummaa fi tokkummaan baananis maal akka tahe akeeka. Waaroo Itophiyummaa jalatti ejjannoo dantaa ummata tokkoo kabajsiisuuf wixxifatuun kan yeroon itti dabree fi fuula dura hin tarkaanfachiifne qofa osoo hin taane, hanga bishaan dabre waraabuuf kajeeluu ti.
Sagalee Bilisummaa Oromoo (SBO)


text:
Tectonic plate
Plate tectonics (Afaan Greek tektōn jedhamu irra kan dhufee yoo ta'u hikaan "ijarra" jechu dha) kuni immo yadda geology kessatti sochii lafa lithosphere planeta kenya kessatti argamu jechuu dha. that has been developed to explain the observed evidence for large scale motions of the Earth's lithosphere. Yaddi kuni immo yadda durii kana continental drift walakka 1ffa century 20ffa ba'e fi yadda seafloor spreading kana bara 1960ffa kessatti guddatte kan ofii kessa qabu fi kan irratti hunda'e yoo ta'u, yaddi tectonic plate yadda lachu fayyida alla gochu danda'erra.
Gubban kessa lafa qoqqodama (layer) lama qaba: kan kessa tokko lithosphere gubbatti argamu yoo ta'u ofii kesssa immo crust fi gubba mantle jabba ofii kessa qaba. Jalla lithosphere immo asthenosphereit argama. Solid ta'ulle, yoo walitti madallan asthenospheriin viscosity fi shear strength diqqa qaba, akkasumas akka fesashi (geological time scalen) gaddii jiggu (lola'u) danda'a. Mantliin jalla kana asthenosphere jalatti argamu garu bayye jabba dha. Haa ta'u malee kuniin waan temprecherii qabana'a ta'ef miti, kuni waan dhibaan gudaan waan jirruf.
Lithospheriin tectonic platesit qoqodame argama. Akka Planeta kenya (Earth)iit immo tectonic plate guggudo torbaa fi diddiqo bayyetti jirra. Qoqqodama Earth kana ilalufi — Qoqodama Tectonic Plate ilalla. Platiin lithosphere asthenosphere gubbatti nana'u. Pletonii kuni ademsaa plate tokko fi kan birra irratti hunda'udhan dangaa saditti qodamu: kunis tokko; convergent yokan danga walitti ademani (walitti dhufaan), lamma; divergent yokan danga gargari ademani, fi sadi; transform (walii irra dabran) jedhamani qoqodamu. Chocho'a Lafa, volcano, ijjarama gara, fi oceanic trench hundinu danga plate irra kan ka'e umamuu. Ademsii plate bayyinan speed 0.66 hanga 8.50 centimeters per year ta'a.


text:
Afaan Oromoo
Dhala namaa bineensotaa fi uumama lubbu qabeeyyii kanneen biroo irraa waan adda baasan keessaa inni tokkoo fi guddaan afaan ykn jecha ittiin dubbatee waliif galu qabaachuu isaati. Kanas Waaqatu eebbisee ittiin uume. Bineensonnis jecha akka ilmaan namaatti ittiin dubbatan yoo hin qabaannellee, sagalee ittiin waliif galanii fi walhubatan niqaban.
Afaan Oromoos, qooqa Waaqayyo ummata Oromoof kennee ittiin uume, damee afaanota warra Kuush keessaa isa guddaa fi bal’aa ta’uu seenaan barreeffamaa turan ni addeessan. Haa ta’u malee afaan ummata guddaan dubbatamu kun afaan hojii fi barreeffamaa akka hin taaneef sirnoota bulchiisa biyyattiin ugguramee bara dheeraaf afaan dubbii qofa ta’ee akka turuuf gaadi qabamee ture. Sababa kanaaf Afaan Oromoo aadaa fi amantii Oromoo waliin walitti hidhatee akka hinguddanne, hin mul’annee fi akka tuffatmu godhamuun roorroon daangaa hinqabne irra gahe.
Galanni guddaan Waaqaa fi sabboontota Oromoo kanneen afaan kun afaan hojii akka ta’uuf itti wareegamaniif haa ta’u malee har’a gaadii keessa turerraa furamee, qubee barreeffamaa isaaf ta’u argatee afaan hojii fi barreeffamaa ta’ee jira. Bara 1991 irraa eegalee barruuleen, kitaabotaa fi gaazexoota hedduutu afaan kanaan bahaa turan. Ummanni afaan isaan barreessuu fi dubbisuu hawwaa tures dheebuu kana bahuuf dirmannaa cimaa godhe. Akka yeroo sana jalqabetti hojiin isaa osoo itti fufeera ta’ee silaa yeroo ammaatti kitaabotaa fi barruuleewwan dhibbootaan lakkaawanitu bahuun irra ture. Garuu dhibbaan lakkaawuun hafee tokkoo isaa ijaan arguuf iyyuu ”simbirroo masqalaa” nutti ta’aa jira. Sababni isaa maali? Alagaa moo ofi komanna yoo jedhame deebiin isaa lamaanuu ni ta’a. Dhiibbaan karaa sirnaa fi bulchiinsa alagaa akkuma jirutti ta’ee, nutis waan keenya guddifachuuf qooda nurraa eegamu bahuu dhabuun wal komachuun keenya waan hin oolle,
Komii kanaaf sababoota hedduu waliif tarreessuun ni danda’ama. Garuu kun furmaata miti. Waanti godhamuu qabu isa dabre qaabannee isa dhufuuf waa qiyyaafachuu waan qabnuuf fuula dura guddinaa fi dagaagina afaan kanaaf har’a maal gumaachuu dandeenya? Tokko tokkoo keenya irraa maaltu eegama? kan jedhu ofi gaafachuu fi deebii isaas ofumaa barbaaduu qabna.
Akka akeeka GWAtti afaan kanaaf waanti gumaachuu yaallu, afaan kun hog-barruu fi barreeffamaan akka guddatuuf marii fi qorannoof yaada dhiheessuu, akkasumas waltajjii marii qopheessuudha. Gama biraan jechoota Oromoon bar dur itti fayyadamaa ture, kan dagataman ykn yeroo ammaa hiika isaa hin beekne kan maqaa lafaa, gosaa fi namaa ta’anii fi hiika isaa hin beekne galmeessuu fi hiikota isaanii barbaaduu, kana malees Galma warra Qaalluu, Qe’e warra Abbaa Gadaa fi warra ayyaantuu adda addaa biratti jechoota dubbataman, wallee wallifaman, faaruu faarfamanii fi sirboota yeroo gara garaatti sirbaman sirriitti qalbeeffachuun jechoota achi keessa jiran osoo safuu fi laguu isaanii hin cabsiin hiikaa fi dhaamsa ykn barumsa isaa hubachuun barruu adda addaaf akka tahu gochuudha. Akkasumas Abbootiin keenya akka har’aa barumsaa fi quunnamtii jabaneen osoo hin qaroomiin Mammaaksa, Sheekkoo, Oduu durii, Hiphoo fi wkf keessaan dhaamsa ykn barumsa isaan nuuf dabarsan qorachuu fi hojii ammayyaaf gumaacha akka kennuuf hayyoonni afaanii akka irratti hojjetan kakaasuu fi jajjabeessuu, dhaloonni har’aa ammoo dhaloota eger-boriif waan dhaalchifnu itti yaaduu akka qabnu hamilee fi yaada waliif kennuudha.
Waan kana fuula dura hayyoota Afaan Oromoo waliin qindeeffachuun sagantaa marii fi barnootaa akkaataa namoonni qooda irraa fudhatanii fi barumsa walirraa argatan qindeessuuf tattaafanna. Kanaafis Waaqayyo nu haa gargaaru !
Afaan Oromo


text:
Mami Pundaikalin Addakaasangal
Chennai Thiruvallikeeniyil Irukkum Seddiyaar Kaalaniyil Iruppathu Mottham Aynthu Porshankal. Maadiyil Rendu. Kilee Moonu. Oru Porshanil Iruppaval Parimalaa. Vayathu Naarpathai Kadanthu Viddathu. Antha Kaalatthu Di.yu.si.esil Veelai Paartthu Porum Enru Kaiyil Irukkum Panatthai Vaitthukondu Vaalkaiyai Nadatthupaval. Eetho Oru Sila Sonthangal Undu. Kalyaanam Pannikollavillai. Kalyaanamthaan Pannikollavillaiyee Thavira Parimalaa Than Pundaiyai Kaaya Poddathee Illai. Kidaitthavanai Kondu, Chinnavano, Periyavaro Pundaiyai Samaathaana Padutthi Kondu Varukiraal. Aval Pundai Verikku Panjamee Illai. Kilee Porshanil Iruppaval Akilaa Mami. Parimalaa Mamiyai Vida Naalu Vayathu Mootthaval. Kalyaanam Aaki Vaalkaiyai Nanku Anupavitthu, Pin Kanavanai Ilanthu Thaniyaaka Iruppaval. Kulanthai Kidaiyaathu Kanavan Moolamaaka Varum Pensan Moolam Vaalkai Odukirathu. Kaiyil Panatthukkum Panjam Illai. Parimalaa Polavee Ivalum Pundai Kaaji Edutthaval. Antha Kaalaniyil Iruppavarkal Anaivarumee Ivarkalai Parimalaa Mami, Akilaa Mami Enru Thaan Alaippaarkal. Iruvarum Nerungiya Nanpikal. Nerukkam Enraal Ullatthaal Maddumalla. Udalaalum Kooda. Iruvarukkumee Koothi Arippu Athikam. Patthu Nimilam Peesinaalum, Peechu Udanee Yaar Yaarai Eppadi Otthaarkal Enru Thisai Thirumpi Vidum. Athilum Akilaa Mami Oor Kadhai Kondu Vanthu Athai Parimalaavin Pundai Pongum Alavukkul Suvaarasiyamaaka Solluvaal. Anru Mathiyam Sumaar Moonu Manikku Akilaa Mami Maadi Eeri Vanthu Parimalaavidam Peesi Kondu Irunthaal. Appothu Thaan Parimalaa Vengaaya Pakodaa Poddu Irunthaal. Iruvarum Saappiddukkondu Peesinaarkal. Naalai Kaalai Paartthasaarathi Perumaal Kovilil Utsavam Aarampam. Thinamum Rendu Veelaiyum Poka Veendum Enru Mudivu Panninaarkal. Pin Peechu Valakkam Pola Thirumpiyathu. Akilaa Methuvaaka Solla Aarampitthaal. Parimalaa Udanee Eendi Mundai Unakku “athai” Patthi Eethaavathu Solla Villai Enraal Un Mandai Veditthu Vidum Enru Nakkal Panninaal. Athukku Akilaa Mami Nee Solluvathum Sarithaandi. Aanaal Ithu Mandai Vedikkum Seethi Illaidi. Pundai Vedikkum Seythidi Enraal. Iruvarum Nelinthaarkal. Een Enraal Intha Maathiri Peechu Aarampithaalumee, Akilaa Mamiyin Pundaiyum Parimalaa Mamiyin Koothiyum Oorum, Oppum, Neer Kakkum . Iruvarukkum Ithu Nanku Theriyum. Pala Samayam Ithu Maathiri Peesi Kondu Irukkumpothu, Iruvarum Thattham Pundaikalai Amukkikondum, Alutthikondum Thaan Peesuvaarkal. Intha Aniyaayatthai Eendi Keekkaree. Un Pakkatthu Porshanil Irukkum Mamiyin Veeddukku Munthaa Naal Antha Mamiyin Sonthakaara Pennum Aval Kanavanum Vanthu Irunthaarkal. Athuthaan Unakku Theriyumee. Nee Thaan Purasaivaakkam Poreennu Sollividdu Poyiddu Neetthu Saayangaalam Thaandi Vanthee. Nee Veeddil Illaathathai Maranthu Viddu Unnai Paakka Maadi Eeri Vantheen. Un Veedu Pooddi Irunthathu. Sari Konjam Aasuvaasa Padutthi Kondu Kilee Irangalaam Enru Iruntheen. Appothu Un Pakkatthukku Porshanil Eetho Sattham Keeddathu. Sandai Maathiri Kooda Irunthathu. Vampu Kidaikkum Enru Methuvaaka Eddi Paarttheen. Unakkutthaan Theriyumee, Moddai Maadikku Pokum Maadippadiyil Okkaanthu Antha Oddai Valiyaa Paartthaal Ullee Theriyumee. Appadi Paartheen. Angee Paarudi. Antha Mami Veeddukku Vantha Ava Sontha Kaari Ponnum, Ava Purusanum Mundakaddaiyaa Irunthaarkal. Avalukku Irupatthi Moonu Vayathu Irukkum. Nalla Kalar. Nalla Uyaram. Unnai Maathiri Ennai Maathiri Thongiya Paachikal Illai. Vayasukku Eettha Maampalangal. Ava Pundaiyil Konjam Kooda Masiree Illai. Sutthamaaka Pala Palannu Irunthathu. Ippadi Peedikai Poddu Solla Solla, Parimalaa Mami Nelinthaal. Kaalai Maari Maari Poddukondu, Porukka Mudiyaamal Oru Kaiyaal Pundaiyai Alutthikkondee, Solludi Suvaarasiyamaa Irukku. Seekkiram Solludi Enru Avasara Padutthinaal. Eendi Un Avasaram Enakku Puriyuthu . Ullee Avaa Appadi Illai. Antha Ponnu Nithaanamaaka Udampil Poddu Thuni Illaamal Haalukku Vanthu Piridjayai Thiranthu Kool Dringa்s Kuditthaal. Avanukkum Kodutthaal. Appo Paattheendi. Avan Saamaanai. Amma Eppadi Irunthathu Theriyumaa. Avan Thadi Maaniram. Ethirtthaarpola Pondaddi Ammanamaa Pundaiyai Kaaddikkondu Nikkaraa. Appadinnaa, Avan Sunni Eppadi Irukkum. Nannaa Viraitthukondu Moddu Valaiyai Paartthukondu Sengutthaaka Ninnathu. Antha Ponnu Peesinathu Enakku Nannaa Kaathil Vilunthathadi. Ava Sonnaa: Ingee Paarungo. Nam Aatthil Thaan Ippadi Thuni Illaamal Panna Mudiyaathu. Unga Ammavukku Payanthu Payanthu Thaan Naan Panna Veendi Irukku. Ingee Paarungo. Intha Mulu Veeddilum Naam Rendu Peerumthaan. Enga Atthai Innikki Raatthiri Kooda Vara Maaddaa . Dipan Panni Vaitthu Viddu Poydaa. Naama Rendu Perum Aasai Theera Pannuvom . Saayangaalam Konjam Veliyee Poyiddu Varuvom. Pin Raatthiri Pooraa Laiddai Poddukondu Neenga Utsavam Pannungo Enru Solli Siritthaal. Avanum Siritthaan Pathil Onnum Sollavillai. Avan Onnee Onnu Maddum Sonnaan. Amuthaa Ingee Paaru. Nee Solrathai Ellaam Naan Keekkareen. Nee Solrathu Sari. Aanaal Naan Solrathai Onnu Maddum Nee Keelu. Raatthiriyil Laiddai Poddukondu Pannuvom . Ippo Naan Solreen Keelu. Ingee Haalil Naam Intha Pakal Velichatthil Pannuvom. Kathavellaam Saatthi Irukku Oru Payam Illai Enraan. Udanee Antha Ponnu Ullee Poy Oru Paay Rendu Thalaikaani Kondu Vanthu Poddu Mallaakka Padutthukkondu Than Pundaiyai Viritthu Kaaddi, Vaangonnaa Vaango. Seekkiram Pannungo Enraadi . Avvalavu Thaan Avan Antha Ponnu Mithi Eeri Mithikka AaramPitthaan. Ennamaa Okkaraandi Avan. Avalum Avanukku Idu Kodutthaa. Ava Enna Ennavo Pinaatthinaal. Sariyaa Kaathil Vilavillai. Enakku Enna Pannuvathu Enree Puriyavillai. Naan Summaa Iruppeenaa. Kotthaa En Pundaiyai Pudavaiyudan Seertthu Piditthukondu Alutthi Avarkal Oppathai Paartthu Kondu Iruntheen. Naalu Anju Nimilam Kooda Otthu Irukka Maaddaan. Ava Enakku Kaathil Vilumpadi Sonnaa. Anna Porum. Ungalukkutthaan Okka Vanthu Viddaal Kannu Mannu Onnum Theriyaathu. Neenga Maaddukku Ullee Viddu Tholaikkaatheengo. Ungalukku Oru Elavum Theriyaathu. Avasthai Pada Porathu Naan Thaan. Konjam Kaddupadutthi Kondu Panni Viddu, Jalam Varumpothu Veliyee Edungo Enraal. Avan Kaathil Vaangi Konda Maathiri Theriyavillai. Ivalukku Therinthu Viddathu Avan Thadiyil Jalam Varum Samayam. Avalee Udampai Aaddi Nelinthu Avan Saamaanai Veliyee Edutthu Viddaal. Enna Aachariyam Paarudi. Saamaanai Uruviya Aduttha Nodiyee Avan Saamaan Kanjiyai Kakkiyathudi. Amma Amma. Etthai Kanjidi. Athunaal Thaan Antha Ponnu Appadi Solli Irukkaa. Antha Kanji Muluvathum Ulla Ponaal, Naalu Kulanthai Petthu Kodupaadi . Enga Aatthukkaar Okkumpothu, Uttharaniyil Soddumee Athu Polathaandi Sodduvaar. Intha Kadankaaran Kaarpareeshan Paip Maathiri Koddaraandi. Paavam Antha Ponnu. Ava Vayaru Mulai Ellaam Oree Kanji Mayam. Otthu Mudichavudan Porum Vaango Ullee Pokalaam Enru Solli Avaa Rendu Perum Ullee Poydaa. En Paavadaiellaam Oree Iram . Immm. Enna Panna. Naanum Kilee Irangi Poydeen. Ithai Sollthaandi Ippo Vantheen. Eendi Nee Paartthathai Solli Ennai Ethukkudi Usuppetharee. Naan Keeddeenaadi Ava Eppadi Otthaannu. Naanee Purasaivaakkam Poyiddu , Koshaa Aaspatthiriyil Irangi Nadanthu Varumpothu, Rendu Seeri Penkal Sandai Poddu Kondaa. Ava Sandaiyilee Veeddukkul Nadappathai Rodil Poddu Udaichaa. Iva Pundaiyai Patthi Avalum Ava Pundaiyil Yaar Yaar Otthaannu Lisd Kodutthaa. Athai Keedduviddu Naanee Padaapatha Paadu Paddu Eppadi En Saamaanai Samaalikkalaam Nnu Irukkeen. Aduppil Irunthu Irakkiya Kukkar Maathiri Soodaa Enru En Pundai. Nee Ennadaannaa, Kovilla Kadhai Solluvaalee Avaa Maathiri Onnu Vidaama Vilakkamaa Antha Ponnu Eppadi Otthaa, Eppadi Katthinaa Avan Engee Engee Kanji Paachinannu Solree. Eendi Unakkee Ithu Nannaa Irukkaa? Ennadi Parimalaa Ippadi Solree. Neetthikku Avaa Okkarathai Paartthuviddu Naanum Enna Paadu Paddeennu Unakku Ennnadi Theriyum . Unkiddee Vanthu Peesinaal Aaruthalaa Irukkumeennu Vanthaa Eendi Ennai Ippadi Thiddaree. Enakku Maddum Ennadi Pundai Piridj Maathiri Koolaa Irukkunnu Ninaippaa Unakku. Unakkaavathu Koothi Kukkar Soodunnu Solree. En Pundaiyai Paaru. Koddai Aduppu Thanal Maathiri Irukku. Neetthi Saayangaalam Muthal Ippo Varai Antha Thanal Neeru Pootthi Kondu Irukku. Antha Thanalai Anaikka Nee Ethaavathu Upaayam Solluveennu Unkiddee Vanthaa, Thiddu Thaandi Micham. Aanaa Onnu Solreendi. Naama Kooda Otthu Irukkum. Aanaal Antha Chinna Ponnu Pola Yaaraalum Okka Mudiyaathudi. Paartthaa Saathuvaa Irukkaa. Ammammaa Eppadi Okkaraa. Eppadi Kattharaa. Eppadi Sariyaana Dayatthula Avan Poolai Pundaileerunthu Uruvinaa. Porumdi Akilaa. Thirumpavum Ava Otthathai Patthi Sollaathee. Ippo Ennaalee Onnumee Mudiyaladi. Intha Pundaiyai Adakka Neethaandi Eethaavathu Vali Sollanum. Akilaa Mami Sonnaal: Ennadi Puthusaa Peesaree. Un Pundaiyai Adakka Vali Keekkaree. Ingee Paaru Oree Valithaan Irukku. Athu Unakkum Theriyum. Enakkum Theriyum. Naan Un Sooddai Thanikkireen Paarunnu Solli, Parimalaa Mami Konjamum Ethirpaarkkaatha Poluthu, Akilaa Mami Parimalaa Mamiyin Pundaiyai Aval Pudavaiyudan Kotthaaka Piditthu Amukkinaal. Ithu Oru Nimisham Kooda Aaki Irukkaathu. Enna Nadakkirathu Enru Parimalaa Mami Yosippatharku Munnaaleeyee, Akilaa Mami Parimalaa Mamiyin Pudavaiyai Uruvi, Pavadai Naadaavai Aviltthu Antha Periya Koothiya Thirumpavum Piditthaal. Ithuvam Sila Nimidangal Thaan. Parimalaa Mamiyin Pundaiyai Viddu Viddu Than Pudavai, Pavadai, Jaakeddai Kayaddi Thookki Poddu Viddu, Neerru Maalai Paartthaalee Antha Chinna Pen Pola Akilaa Mami Mulu Mundaikaddaiyaaka Ninraal. Akilaa Mamiyin Thongum Antha Naalu Kilo Paachikalaiyum, Paartthasaarathi Kovil Madappalliyil Tharum Antha Thosai Pola Perisaakavum, Thiruvallikkeeni Ratnaa Kapee Solaa Poori Pola Pooritthu Irukkum Aval Pundaiyai Paartthavudan, Parimalaa Mamiyum Than Ravikkaikku Viduthalai Kodutthaal. Enna Vinotham Ithu. Naarpathai Kadantha Antha Ila Vayathu Kilavikal Ammanamaa Oruvar Pundaiyai Marroruvar Paartthu Kondu Irunthaarkal. Eerkanavee Oori Iruntha Antha Kaama Neeraal, Avarkal Pundai Karuppu Mudikal Pala Pala Enru Irunthana. Muthal Adi Edutthu Vaitthathu Akilaa Mamithaan. Parimalaa Mamiyai Padukka Vaitthu Antha Periya Pundaiyai Amukki, Pundai Mayirkalai Kothi Viddu, Antha Periya Rendu Pundai Ithalkalaiyum Seertthu Piditthu Sellamaaka Alutthinaal. Ayyo Akilaa Ennadi Pannaree. Engee Irukkareennu Kooda Theriyaladi. Innum Pannudi Enru Kankal Soruka Parimalaa Mami Sonnaal. Aduttha Nodiyee Akilaa Mami, Parimalaavin Theer Vaarai Ponra Antha Periya Kaalkalai Akaddi Antha Mekaa Pundaiyil Vaay Vaitthu Sappinaal. Ennathaan Intha Ilam Kilavikalukku Vayasu Aanaalum, Avarkal Pundai Neerai Sorappathil Kuraivee Kidaiyaathu. Akilaa Mami Parimalaavin Mamiyai Nakka Aarampitthathumee, Parimalaa Mamiyin Pundai Veditthathu. Akilaa Mami Antha Uppu Kalantha Neerai Sappu Koddi Arunthividdu, Antha Periya Pundai Ithalkalai Piritthu, Than Naakkai Ullee Selutthinaal. Akilaa Mamikku Pundai Maddum Perisu Illai. Naakkum Kooda Neelam. Parimalaavin Pundai Adi Varai Akilaa Mamiyin Naakku Pochu. Konjam Nakkuvaal. Pin Pundai Meeddai Nakkuvaal. Pundai Mudiyai Iluppaal. Thirumpavum Naakkai Ullee Viddu Antha Pinga் Kalar Pakuthiyai Nakkuvaal. Oru Kaiyaal Parimalaavin Pundaiyai Piditthu Kondu Nakkumpothee, Than Maru Kaiyaal Than Pundaiyai Kudainthu Kondu Irunthaal. Parimalaa Mamiyin Soodu Paathithaan Kurainthathu. Akilaa Porumdi Naakku Poddathu. Aanaal Intha Nilaiyil Naakku Maddum Porathu Pola Irukkudi. Sari. Nee Padu. Naanum Un Pundaiyai Nakki Konjam Sooddai Thanikkireen Enru Solli Akilaa Mami Nakkiyathai Polavee, Parimalaavum Aval Pundaiyai Nakki Akilaa Mamiyin Joosai Kuditthaal. Iruvarukkum Veri Konjam Kurainthathu. Aanaal Muluvathum Adanga Villai. Iruvarum Okkaanthu Kondaarkal. Eendi. Pari. Porumaadi Enraal. Parimalaa Mami Konjam Poy Kovatthudan, Eendi Unakko Un Pundaikko Arivu Irukkaadi. Paathi Kooda Mudiyavillai. Porumaannu Keekkiriyee. Udanee Akilaa Mami Saaridi. Enakku Theriyumdi. Un Pundai Soodu Thaniya Etthanai Neeram Aakumnnu. Parimalaa Mamikku Nijamaakavee Ippothu Kovam Vanthathu. Eendi Kooru Keddavalee. En Koothi Soodu Thaniya Etthanai Neeram Aakumnnu Solriyee. Un Koothi Ennadi Vaalnthathu. Soodu Thaninjathaadi Ippo. Enakkum Theriyumdi Un Pundai Naarmalukku Vara Etthanai Mani Aakumnnu. Nee Thaandi Solli Irukkiyee. Unga Aatthukaarar Mudiyavillai Ennai Viddu Vidunnu Sonnaalum, Avarai Valu Kaddaayapadutthi, Avar Poolai Umpi Mindum Otthaal Thaan En Koothi Kulirumnnu Etthanai Thadavaidi Nee Enkiddee Solli Irukkee. Pinnee Enakku Theriyaatha Un Koothi Eppa Saantham Aakumnnu. Saaridi Pari. Ippo Veendaam Yaar Pundai Eppo Thaniyumnnu Vivaatham. Udanadiyaa Sooddai Thanikka Upaayam Solreen Keelu. Ullee Poy Periya Keeraddo Allathu Mullangiyo Iruntha Kondaa. Athai Vaitthu Un Sooddai Naan Thanikkireen. Pin Nee Pannu Enraal. Parimalaa Ullee Poy, Periya Thadiyaana Keeraddudan Vanthaal. Koodavee Rendu Periya Moris Vaalai Palamum Kondul Vanthaal. Akilaa Mamikku Antha Keeraddai Paartthavudan, Neetthu Ottha Avan Sunni Naapakatthukku Vanthathu. Antha Ninaippee Aval Pundaiyai Oppa Vaitthathu. Muthalil Keeraddai Edutthathu Akilaa Mamithaan. Parimalaa Mamiyai Padukka Vaitthu, Neetthu Paarttha Avan Poolaaka Intha Keeraddai Enni, Antha Naarpathu Vayathu Mamiyin Pundaikkul Kutthi Kondu Irunthaal. Parimalaa Mamiyin Pundai Ennathaan Perisaaka Irunthaalum, Intha Keerad Alavu Edutthathu Pola, Aval Pundaikku Sariyaaka Irunthathu. Methuvaaka Aarampitthu Speed Kooddi Antha Keeraddaal Parimalaavin Koothiyil Akilaa Mami Otthukkondu Irunthaal. Porumdi Akilaa. Methuvaadi. Ennodathu Pundainnu Ninaichiyaa Allathu Veeru Ethaavathu Ninachi Intha Kutthu Kuttharee. Konjam Methuvaaka Pannudi. Valikkuthu Enru Parimalaa Kenjinaal. Akilaa Sari Sarinnu Sollividdu, Speedai Konjam Kooda Kuraikkaamal Aanaal Athee Samayam Parimalaavin Koothikku Vali Illaamal Kutthi Kondu Irunthaal. Parimalaa Koothi Veliyeerrina Joos Antha Keeraad Muluvathum Padarnthu Irunthathu. Oru Valiyaaka Antha Keeraddai Veliyee Edutthu Athai Parimalaavin Vaayil Vaitthu Nakkudi Enraal. Parimalaa Mamiyum Than Koothi Joos Paravi Iruntha Antha Keeraddai Oru Poolaaka Paavitthu Nakkinaal. Saridi. Nee Padu Enru Solli Antha Keeraddai Than Pudavaiyaala Nanraaka Thudaitthu Viddu, Than Pundaiyil Eppadi Kutthinaalo Athupolavee Akilaa Mamiyin Pundaiyil Parimalaa Mami Otthu Kondu Irunthaal. Akilaa Maathiri Verikondu Kutthavillai. Rompavum Ithamaakavum Athee Samayam Alutthamaakavum Otthaal. Akilaavukku Santhosham. Di. Avar Kooda Ippadi Otthathu Illaidi. Unakku Maddum Pool Irunthaal Eppadi Irukkum Theriyumaa. Rompa Thanga்s Di Enru Solli Avalai Paaraaddinaal. Keeraddaal Kutthuvathai Konjam Nirutthi, Akilaa Neetthi Sonneenee Rendu Peer Rodlee Sandaipoddu Kondu Asinga Asingamaa Peesinaannu. Appo Orutthi Sonnaadi. Eendi Un Koothi Arippu Patthi Enakku Theriyaathu. Naalu Naal Un Purusan Oorukku Ponaan. Unakku Koothi Kudacha்sal Porukka Mudiyavillai. Rendaavathu Naalee Antha Aaddo Kaaranai Kooppiddu Pakalileeyee Nee Thiruddu Ol Otthee. Un Koothikku Athuvam Poravillai. Annikkee Antha Vaadsmeen Munusaamiyai Kooppiddu Avan Poolai Un Koothiyil Oora Poda Sonniyee. Maranthuddiyaadi Pundai Mavalee. Neeyee Solludi. Intha Maathiri Peechai Keeddaal, Ivalukkuthaandi Koothi Oppaathu. Athunaala Thaandi Appadi Sonneen. Rompa Theenga்s Ippa Nee Vanthu Konjam Sooddai Thanitthu Viddaay. Ippo Paaru Nee Panniya Maathiriyee Unakkum Panni, Un Pundai Thanalai Anaikkireen Paaru Enru Solli Mindum Antha Keeraddai Akilaa Mamiyin Pundaikkul Kutthinaal. Siruthu Neeratthileeyee Akilaa Mamiyum Pundai Joosai Koddinaal. Akilaa Mami Thanakku Panniyathu Polavee, Antha Keeraddai Akilaa Mamiyai Nakka Sonnaal. Pin Iruvarum Antha Keeraddai Paathiyaak Kaditthu Thinraarkal. Joos Valintha Pundaiyai Thudaitthukkondu, Pudavai Kaddikkondu, Ottha Santhoshatthil Avaravar Veelaiyai Paarkka Thodanginaarkal.


text:
Daily Archives: February 25, 2012
Diddaa Qeerroon Oromoo Finiinsaa Jiru Doorsisaan Ukkaamsuun Hin danda’amu
Diddaan Qeerroo fi qaamonni hawaasaa Oromoo biroon Oromiyaa keessatti eegalan diina irratti yaaddoo guddaa akka uumee jiru hubatamaa jira. Akkaataan itti warraaqsi diddaa kun deemaa jirukansalphaatti hin saaxilamne tahuu tu mootummaa Wayyaanee waan qabuu fi gadhiisu wallaalchisaa jira. Baadiyyaalee keessatti ummanni sirna hamaa kana of irraa kaasuuf jecha dinagdee sirnichaa fi shariikota isaa irratti tarkaanfii fudhachuu jalqabeera. Magaalaalee keessatti ammoo barattoonni, barsiisonnii fi hojjetoonni diddaa karaa nagaadhaan jalqaban babal’isaa jiraachuun beekamaa dha. Warraaqsi diddaa kun magaalaalee fi baadiyyaalee hunda waliin gahaa deemaa akka jirukanhubate sirni Wayyaanee tarkaanfii hammeenyaatiin warraaqsa kana dhaamsuuf sosso’aa jira. Diddaa Qeerroon Oromoo Finiinsaa Jiru Doorsisaan Ukkaamsuun Hin danda[1] (1)
INDAANQOON HAATEE ,HAATEE ……
YAA.GAMMADAA (2005)
Wayyaanoonni, Biyya Itoophiyaa jedhamtu Bulchaa jiran ,,, guyyuu kan Ummatootaaf dhaabbatan of fakkeessanii haa dhihaatan malee,,, adeemsi isaanii,,, waa tokko qofa irratti rarra’ee akka jiru,,, ifatti mul’isaa jiran. Hiwaatoonni, Qabeenyaa saamne jiraachiisuuf filmaati qabnu tokkichi,,,, Qabsoo Ummatootaa karaa kamiin akka ukkaamsinu ykn dhabamsiisnu akkamiinii ? jedhanii yaaduu qofaadha. Kanas mirkaneessuf, shiroota nama dorsiisuu eegalee amma Shororkeessaatti jiran,,, yaalaa jiran.
Hiwaatoonni,,, Ummataaf dhaabbachuu isaanii miidiyaa of harkaa qabaniin,,, karaa Gaazexessitoota isaanii dhiigaan filamanii fi Ummatichaaf dantaa hin qabnee lallabsiisuun alatti,,,, dalagaan argisiisu ega dhiisanii,,, waggoota lakkofsiisanii jiran. Hiwaatoonni ,,,, Janaraaloota waraanaa 61 keessaa 57 Ilmaan isaanii qofa taasisuun,,,, humnoota Tikaa fi Polisa Fedaraalaaa Namoota Biyyoota ollaa irraa odoo hin hafne muudan,,,, Dinagdee Biyyaa guutummaatti tu’achuun,,, Indaanqoon Haatee Haatee…..


text:
(Qeerroo, Finfinnee, 4 Guraandhala 2012) Wal qixxummaan amantiilee fi sabaa fi sablammootaa biyyattii keessatti kabajamee jira jechuun uummata gowwoomsuuf mootummaan wayyaanee television fi raadiyoon ololu yeroodhaa yerootti saaxilamaa jira.
Guyyoota dhiyoo darban Godina Shawaa lixaa magaala ijaajjii keessaa maqaa amantiin namoota hidhaatti guuruun isaa ni yaadatama.
Ayyaana hordoftoota musliimaa Mawlid biyyattii keessatti kabajamuuf jedhu irratti qeerroon diddaa qindeessa,wal dhabdiin hordoftoota amantaa kiristaanaa fi musliimaa gidduutti uumama sodaa jedhuun mootummaan wayyaanee waraana gara Jimmaa, Baalee fi Harargeetti bakkeewwan hordoftootni musliimaa baay’inaan jiranitti bobbaasuu fi magaala Finfinnee keessattii fi naannoolee maratti of eeggannoon akka eegan walii dhaamuun isaanii saaxilamee jira.
Erga Warraaqsi biyyattii keessatti jalqabee yuunivarsiitiileen,dhaabbiileen barnootaa gad aanaa fi magalootni Oromiyaa keessaa halkanii fi guyyaa waraanaan tikfamaa jiraachuun isaas beekamaa dha.
Qeerroon oromoo kutannoon wayyaanee hirriba dhabsiisee biyya abbaa isaa dhuunfachuuf jabinaan walii dhaamee jira.
Qabsoon itti fufa ! Gabrummaan ni kufa!


text:
Qabsoo Karoora Muummicha Finfinne(Addis Ababa Master Plan) Irratti Godhamu Fi Kufaati Motummaa Wayyaane(TPLF )
Ummatni oromoo hunduu haawwii guddaa tokko qabaa. Kunis Oromoon gabrummaa jalaa bahee, qabeenya umamaa isaa ofii isaatiin to’atee, afaan fi aadaa isaa guddifate, seenaa isaa barrefate fi barsiifate fi ummata isaa sirna gadaatiin bulchu dha. Walumaagalatti haawwiin ummata Oromoo jecha tokkon yoo ibsamuu bilsummaa argachudha.
Oromoon seenaa himame hin dhumne qabaa. Haa tahu malee carraa seenaa isaa ummata isaati fi ummata addunyaaf itti himu dandahu hin arganne. Kunis kan tahuu dandaheef adunyaan Oromoo beekuu baatte osso hin tane carraa waa’ee Oromoo itti hubachu danda’u waan hin arganneef. Sababni isaas Oromoon jaarraa tokko oliif gabrummaa jalaa waan jiruuf.
Wayyaaneen( TPLF/EPRDF) waggoota 24 dabraniif ummata Oromoo haala sukkaneessaa tahen ajjeessaa,mana hiidhaati naqee ,lafa isaani irraa buqqisse biyyaa akka baqatan taasisuun cunqursee gabroobfatuuti argamaa. Haa tahuu malee Oromoon cunqursaa kana jalaa bahuuf xiqqaatus tattaafatuun isaa hin olee. Garuu qabsoon nuti gooone ijjaarsaa fi qindoomina gaha tahe kan hin qabnee fi soodaadhaan kan guttame waan tureef jijjirama guddaa fiduu hin dandenye.
Garuu yeroo ammaa kana motummaan wayyaanee ( TPLF) maaliif magaaloota Oromiyaa naannoo Finfinee jiran Finfineeti makuu barbaadee yoo jenne ,ciimiina fi dadhabina keenya irratti hundaa’udhaan Oromiyaa haala haaraattin koloonefachuuf toftaa addaa malate. Kanas karaa sadiin laalu dandeenya.
Tokkooffaan faayidaan mottummaan Wayyaannee ardii Oromiyaa irraa argataa jiru kan itti mi’aawwe jiraa. Biyya teenya Oromiyaa irraa qabeenya keenya kan akka bunaa fi warqii,dammaa fi googaa, galiin turizimii irraa argamu ,galiin fi faayidaan humna elektrikaa qooqaa, Malkaa Waakkanaa,Fincaa’a fi Gibee sadan irraa argamuu hundaan sammachuuti argamaa.
Lammaffaan waggoota digdamii afran darban yoommu Ummata Oromoo akka barbaadeti cunqursee albuuda Oromiyaa saammatu ,qabsoon ummanni Oromoo cunqursaa fi saamicha kana dhaabsisuuf taasisee gahaa hin turre. Fincilli waliigalaa ummata Oromoo kan Wayyaane angoo isaa irraa ciminaan fonqolchu dandahu dhabamuun isaa koloneefataaf onnee kennef jira.
Saddaffaan immoo yeroo dhihoon booda sabboonummaan dargoogata oromoo magaaloota Oromiyaa gurguddo kaniin keessa jiraan cimaa dhufuun isaati fi tokkummaan ummata Oromoos duraan caalaa daran jabaataa dhufu isaati. Kanaan dura ummata Oromoo naannoo fi amantiidhaan addaan qoduudhaan ofumaa akka wal jibban gochuudhaan qabsoon Oromoo akka laaffattuu taasisaa ture.
Dabalataanis qonnaan bultoota Oromoo oyiruu isaani irraa buqqissudhaan lafa isaani investaroota biyya alaatii fi dhalatoota Tigraayiif kenne jiraa. Erga qotee bulaan Oromoo lafa isaati irraa buqa’e booda tokkummaa dhabuudhaan gara siyaasaatiinis waan dadhabuu fi gara dinagdeetin motummaa irratti akka hirkatuu hubatee jiraa.
Haaala kanaan enyummaa Ummata Oromoo balleessuu fi Oromoo dhabsiisuuf karoora bulchinsa magaalaa Finfinnee ittiin babaldhisuu baasuudhaan hojjii irra olchuuf tattaafachaa jiraa. Haaluma wal fakkaataan magaaloota gurguddoo naannoo Oromiyaa keessa jiran kan akka Adaamaa, Amboo, Jimmaa, Shaashamanne,fi Naqamtee,bulchinsaa motummaa federaala jala galchuuf karoorfate jiraa.
Kanaafu Ummanni Oromoo ammaan booda maal gochu qabaa, qabsoon isaa akkam tahuu qabdii fi qabsoon kenyaa hangam tahu qabaa jenne yoo yaadne, nutis qabsoon kenyaa cimtee master planii finfinne dhaabsiisu qofa osso hin taane sirna Wayyaanne kana gutuummaan gutuuti kan buqqissu tahu qabaa. Kana goochuufis ciimina keenya daran guddisuu fi dadhabina keenyas fooyyeessudhaan qabsoo keenya kalatti baay’eetiin kaayyoo tokkoof tokkummaadhaan falmu qabnaa.
Ummanni Oromoo seenaa qabsoo Oromoo keessatti yeroo adda addaati finciluudhaan warreegamuun isaa ni yaadatama. Finicilli diiddaa gabrummaa kan barattootni Oromoo yuniivarsitiiti baratanii fi baratootni sadarkaa lammaffaa soodaa tokko malee tokkummaadhaan warraaqsa kaasudhaan gaafii mirgaa waan gafataniif rasaasaan akka wareegaman yoomiyyu kan hin irraafatamnedha. Qabsaawoonni Oromoo wareegaman kan lubbu isaani mi’ooftu tana dabarsanii keennan , haacuccaa fi cunqursaan ummata Oromoo irra gahaa jiru waan isaan madeessef fi haawwiin isaan bilisuumma ummata Oromootiif qaban guddaa waan tureef. Nuutis dargoogotni Oromoo haawwii isaani fi kaayyoo keenya galmaan gahuuf qabsoon nutti gochu qabnu qabsoo duraani irraa sadarkaa tokko guddatte argamu qabaa.
Motummaan Wayyaane tokkummaa Ummata Oromoo jibbuu qofa osso hin taane baay’ee soodaa guddaa irraa qabaa. Duraan toftaa isaa fayyadamuun qindomina nuu dhorgee baroota digdamii afuriif nu bitee jiraa. Yeroo ammaa kana garuu tokkummaan keenya jabaataa waan dhufeef , carraa kana fayyadamuun fincille loolu qabna.
Fincilli gochu qabnu fincila waligalaa ummata Oromoo adunyaa guutu irra jiran kan hirmaachisu tahu qabaa. Ummanni Oromoo biyya jiru fincila kana irratti gahee guddaa akka taphatu beekkama tahus Oromoon biyya alaa jiruus qabsoo kanaan dura godhaa ture caalaa haala addaatiin gumaachu qabaa. Yeroo baay’ee gargaarsi diyaasporaan Oromo gochu dandahu qarshii walitti qabuu fi hirrira bahuun rakko ummata Oromoo aaduunyaadhaaf beeksisuu dha jedhamee ka’a. Haa tahu malee yeroo baay’ee midiyaaleen adunyaa gurguddon xiiyyefanoodhaan dhimma Oromoo akka rakkoo guddaati yoo himan hin muldhatu. Akkasumas motummooni biyyota guudatani degarsa qabatamaa Ummata Oromootiif godhan arguun hin danda’amne. Kunis kan muldhisuu hojjiin rakkina Ummata Oromoo motummoota dunyaatiif beeksisu irratti godhamu kan duraan hojjatamu caalaa jabaatu qabaa. Dhimma keenya haala addaatiin galmaan gahuu akka barbaachisaa dha. Fakkeenyaaf dhimma Oromoo kallattidhaan gara US state department gahudhaan ibsa akka baasan gochuu, midiyaaleen gurguddaa adunyaa(BBC,CNN, Washington post,..fi kkf) dhimma Oromoo xiyyafanno addaa akka kennan toftaa addaa fayyadamun dhibbaa gochun barbaachisaa dha.
Paartilee siyaasa adda adda biyyoota akka Awurophaa , Awustraliyaa, Kaanaadaa fi Ameerikaa keessa jiran addatti deggaraa fi miseensa siyaasa isaani ta’udhaan haala Oromoon keessa jiruu kallattidhaan beeksisun barbaachisaadha. Kana jechuun dhimmi Oromoo xiyyeefannoo akka argatuu yoo barbaadamee siyaasaa biyyoota guddatan keessatti hirmaachun dirqamaa.
Walumaagalatti karoorri motummaan Wayyaanne Ummata Oromoo Cinqursuuf baase kun dhuma hoogansa Wayyaanne ta’u qaba. Kutannoo fi qindominaan meeshaa nu haarka jiruun fayyadamudhaan yoo finciillee jijjiirama fiduun ni danda’ama.
Injifannoon Ummata Oromootiif!!!
Yunus Abdellah Ali


text:
Crust (geology)
Ji'ooloojii kessatti crustn qoqodama lafa planeta kan fixe gubbat argamu yoo ta'u, planet kessa kutta lithosphere jedhamu kessatti argama. Qoqodamotta gara kessa jirran wajjin yoo walitti madalan, crustiin planet kessatti argaman waluma galatti waantotta bayye walit-qabama hin qabne ofii kessa qabu. Crustiin Planet kenya bayyinan kan ofii kessa qabu basalt fi granite dha. Qoqqodama gara kessatti argaman akka mantle fi core yoo walit madalan, crustiin qabana'a fi bayye jabba dha.
Planetotta tartiban qoqodaman akka Planet kenya kessatti, lithospheriin fesashi gara kessa argamu irra nana'a. Demma fesashi irra (convection) akkatta plastic deformationniin kan baqaa-hin-ta'in, gubba mantle fi asthenosphere irra qabatulle, lithospheriin tectonic plate demma qabanitti caccabe argama. Crustiin bishaan jalatti argamu, crustii lafa irra gargari gora. Crust bishan jalla (sima) kunin furdinana 5 hanga 10 km yoo ta'u, kan ofii kessa bayyinan qabu immo basalt dha. Crust lafa irra (sial) immo dhoqan (furdinan) 20 hanga 70 km yoo ta'u, kan ofii kessa qabus cabbi (dhaka) bayye walitti hin qabamne akka granite ofii kessa qaba. Temprecherii crust temprechera qillensa fi hanga 900 °C (gubba mantlet) jiddutti argama. Volumii planeta kenya kessa crustiin planet kenya persentii 1% qofa qabata.