text:
State-Sanctioned Ethnic Cleansing of Oromos Has Continued in Benishangul Gumuz
(OLF-OLA Press Release)
The state-sponsored ethnic cleansing by Abiy Ahmed and extremist Amhara forces on the Oromo people has continued in full swing. Benishangul Gumuz region is particularly becoming a staging ground for state terrorist forces comprising the Ethiopian National Defense Forces (ENDF), Amhara Special Forces, and organized Amhara bandits called Fanno. These forces have long turned this region into a burial ground for innocent Oromos, Tigrayans, and the people native to the Benishangul Gumuz region. We have repeatedly reported that Amhara Special Forces and Fanno militia have massacred civilians and looted the properties of their victims in the region. This state terrorism has continued unabated.
On Tuesday, 22 March 2022, Amhara forces extrajudicially executed Amsalu Amante, an Oromo Qeerroo, and looted property in Dibate Woreda of Benishangul Gumuz. In another clear attempt to ethnically cleanse Oromos from Benishangul Gumuz, they also burned down about 50 houses to the ground. Only a few bodies have been identified so far from the ashes. These genocidal forces operate in coordination with the state officials by organizing themselves and attacking in groups of around 200-400 soldiers.
It is to be recalled that, on Tuesday, 15 March 2022, Birhane Ragasa, a pregnant Oromo woman and mother of seven, was brutally beheaded in another round of Stone Age savagery which is becoming a signature accompanying atrocities being committed by Amhara forces. And, only two days later, in the morning hours of 17 March 2022, Amhara forces operating in the Benishangul Gumuz region had also debussed and abducted eighteen Oromo students in Dibate Woreda of Benishangul at a place known to locals as Bishan Adi. The fate of these twelve students (Kolte Fayyisa, Tarekegn Argata, Dabala Siyoum, Ragasa Bagonjo, Jabesa Teshome, Gexe Kabada, Ayantu Gamachu, Haile Bese, Imebet Garoma, Kefyalew Wakjira, Jalane Gamachu, Fayisa Mekonnen) and six other unidentified persons remains unknown.
It is also to be recalled that Abiy Ahmed’s security forces and the associated Amhara vigilante group had killed scores of natives in Benishangul and burned ethnic Tigrayans alive in the Benishangul Gumuz region before they turned to yet another tortured version of their barbarism.
We continue to call upon the international community to designate the actions of Amhara security forces and associated vigilante groups as well as Abiy Ahmed’s security forces as acts of state terrorism. The international community, mindful of its responsibility to protect civilians from mass atrocity crimes, ought to do its part to constrain the regime’s capacity to unleash terror on innocent civilians. At the very least, OLF-OLA expects the regime’s international partners to disable the regime’s financial capacity to carry out these terrorist acts on our citizens. We call on the regime’s international partners and the wider international community to impose sanctions that can effectively limits its military capabilities and the financial wherwithals thereof. Accordingly, the regime’s partners ought to suspend their support for security forces. In the same vein, they ought to suspend the sale or transfer of weapons to Abiy Ahmed and his associates including the Eritrean regime.
We reiterate to our people that such a brutal affront on the humanity and dignity of our people will not remain unanswered. The OLF-OLA will continue to do everything in its power to hold the perpetrators accountable and to see justice done.
Victory to the Oromo and all oppressed peoples!
OLF-OLA High Command
March 28th, 2022
3 thoughts on “State-Sanctioned Ethnic Cleansing of Oromos Has Continued in Benishangul Gumuz”
-
The Consequence of Celebrating Vicious-Circle Politics: Ethiopian Dictators Are Foreign-Made Colonial Agents
_____________________________________
Every regime change in Ethiopia is followed by genocidal violence simply because the intervention of outsiders often complicates and worsens the political situations than settling disputes. This was what happened after 1974, 1991 and 2018. The way foreign powers manipulate Abiy Ahmad is the continuation of the unfair political dramas of decades.
After the Ethiopian Revolution of 1974 and the removal of Haile- Sellasie, Russia stepped in as allied power in favour of the extremist Colonel, Mengistu Haile-Mariam. The intervention of Russia not only diverted and darkened the ‘positive development’ and ‘great hopes’ of the period, but also led to more internal divisions, confusions, illusions, conflicts, political treasons and the death of millions of citizens. In much similar to feudal colonialism, the Communist Russia brought the oppressive minority to power. As the result, the transition to democracy was hijacked by the ‘Military Junta’ (Derg) and tens of millions of progressive forces, particularly Oromo nationals who led the Revolution to successful end, were hunted down and brutally executed by the self-styled Colonel, Mengistu Haile-Mariam.
The complexity of post-Derg politics of 1991 was not different from the pernicious delusion of post-1974. The United States Government which brought Meles Zenawi to power, reversed the generous pledges it made to help democratize the fractured Ethiopian empire. This happened because of favouring the rule of minority by undermining the fundamental questions raised by the Oromo. The irony is that the loud voice of democratization was turned out to be genocidal wars in which the image of Holocaust pervaded the country.
The post-TPLF/EPRDF political trickery has continued in the same fashion. The Qeerroo led ‘Non-Violent Revolution’ of 2014-2016, forced Haile-Mariam Desalegn to step down in dignity. Following this political change, Abiy Ahmad emerged out of nowhere and seized power in 2018 with the help of the United States Government. After six months, the TPLF trained treacherous terrorist – Abiy Ahmad, returned to the old box of fascism of his predecessors. The strategy of playing unfair games with the agenda of ‘negotiations’ and ‘the politics of imposing sanctions’ on the criminal regime of Bilxigina (PP) have not yet produced the desired effects. This means it is most likely that negotiation tactics can create a bleak political atmosphere in which people are defeated by a sense of invisible hope. This is how the politics of supporting the “LOSING CAUSE” operates in a country where self-seeker criminals are hand-picked and brought to power by foreign powers.
We have seen the way the Western Governments unanimously responded to Putin’s invasion of Ukraine and his colonial mission. The prompt action taken by the West against the invader dictator with regard to imposing massive sanctions is a great warning to other paranoid aggressors (autocrats). Conversely, the Western powers almost refrain from taking concrete actions against the two savage dictators – ‘Abiy Ahmad’ and ‘Isaias Afeworki,’ who are now rocking East Africa and shedding rivers of blood of millions of people, particularly the Oromo, Tigreans and Benishangul. The African Union (AU), which functions as the ‘Club of African Leaders,’ has also kept silent as usual, just to respect the colonial principle of “Authoritarian Sovereignty and Non-Intervention.”
If the ongoing ‘genocidal violence’ and ‘racial war’ (Zamacha Menelik) sponsored by Abiy Ahmad continued to destroy the colonized region (Oromia), then the Oromo Liberation Army (OLA) and its people will respond decisively to end the colonial invasion of the terrorist regime (PP). In this sense, Oromia will not be part of the “Prison House” empire of Menelikians.
-
Biyya Qabsoon Karaa Nagayaa Guutumatti Cufametti, Karaa Nagayaa Qofatu Furmaata Ta’a Jedhanii Yaaduun, Ummata Burjaajessuudha: Osoo Lola Minilikiitiin (Zamacha Minilik) Ummanni Oromoo Dhumaa Jiru, Qabsoon Hidhannoo Hin Barbaachisu Jedhanii Haasa’uun, Diinatti Harka Kennachuudha
___________________________________________________
Addunyaa keessatti, sabni ‘harqoota cunqursaa’ jala jiruu fi weerartuun humnaan biyya namaa dhuunfattee duguuggaa sanyiitiin nama balleessitu, yoomiyyuu taanaan, nagayaan waliin jiraatanii hin beekan. Rakkoon Oromoo fi Nafxanyaa gidduu jiru kana. ”Aaadaa,” ”afaan,” ”duudhaa,” ”safuu,” ”amantaa,” ”ilaalcha,” ”siyaasaa” fi ”seenaa” Oromootii fi kan WEERARTOOTA Minilikii yoomillee taanan walfudhachiisuun hin danda’amu. Warri Oromoodha ofiin jedhanii kana hubatuu dadhaban, yookaan didan, ammaan booda ofumaa ofballeessan. BARRI ALBEE LAMAAN NYAATAA OROMOO FICCISIISAN DHUMATEERA.
Waan Oromoon bara dhufee darbu mara, biyya isaa bilisoomsee nagayaan ijaarachuu dhiisee, Impaayera weerartoota Minilikii jalatti hidhamaa, waldiigaa, walgurgurataa, walajjeesaa, walhiyyoomsaa ittifufeef:
1. Sabni guddaan kun, gareewwan bicuu “Itoophiyummaa Minilikummaa” leellisaniin bujaajaa’ee, diina ofirratti mootomsee, harqoota garbummaa jalatti kufeera.
2. Lammiiwwan keenya qaqqaaliin kumaatama torbaa olitti (more than 7 million) shallagaman, duguuggaa sanyiitiin dhumaniiru.
3. Mirgi Oromoo sarbameera. Ummanni Oromoo tuffatamee, “Mangaa” jedhameera.
4. Oromiyaan diiggamtee baduu qabdi jedhamee ifatti lallabameera.
5. Jireenyi Oromoo waakkatameera (Oromo existence denied).
6. Seenaan Oromoo waakkatameera.
7. Eenyummaanii fi Ormummaan waakkatamaniiru.
8. Sabboonummaan Oromoo balaaleffatmeera.
9. Dhaaba diinaa kan maqaa Oromootiin daldalu (OPDO) ofjala hiriirsanii, “aadaa,” “afaan,” “duudhaa” fi “eenyummaa” Oromoo (Oromummaa) balleessuudhaaf duulli qindaa’e kan ABIY AHMADIIN hoogganamu, yoomiyyuu daran (caalaa) cimee ittifufeera.
10. Oromoon biyya hin qabu jedhamee ifatti labsameera.
*Kanaafuu, Oromoon gareewwaan “Itoophiyummaa “weerartootaa” jiraachisuudhaaf dhama’an waliin raafamuu dhiisee, WBO isaa waliin hiriiree, BIYYA BILISOOMTE IJAARATUU QABA.
*Ammaan booda, Oromiyaan akkamitti akka bultu kan murteessuu WBO WDIINA KUFFISEE KUFAA JIRUU fi UMMATA OROMOO QOFA. Dhiiga ilmaan Oromoo irra dhaabbatanii ‘tokkummaa Impaayera Itoophiyaa’ lallabuun yaaka dhiifama hin qabne.
Waldandeenyeeti waliin jiraanna jedhamee, ”Sirni Gadaa Dimokiraatawaan” akka diiggamu godhamee, ”Sirna Abbaa Irree” kan ”Kibra Nagast” jalatti buluudhaaf jecha, ilmaan Oromoo ”KUMAATAMA TORBAA” ol (more than 7 million) akka dhuman godhameera. Akkuma sila jedhe, ”aadaan, ”siyaasaanii” fi ”fedhiin” ”weerartootaatii” fi kan ”Oromoo” kan walsimatanii ‘waljiraachisan’ osoo hin ta’in, kan ‘walballeessaniidha.’ Gabaabbinatti, “Tokkummaa Itoophiyaa” jedhanii, “Impaayera Itoophiyaa” kan ”gita bittaa garbummaa” irratti ijaarame keessa waliin jiraachuun hin danda’amu.
OROMOON, DHIIGA GOOTOTA ISAATIIN ABBAA BIYYAA TA’EETI, BILISUMMAA GONFATEE JIRAATA MALEE, MAXXANTUU TA’EE, AANGOO QICAATIIN SOBAMEE HIN BITAMU!
-
Yakki Daldala Siyaasaa Dhiifama Hin Qabu: Ayyaan-Laallattoonni Lola Duguuggaa Sanyii (Zamacha Minilik) Duuba Taa’anii, Abiy Waliin Shira Xaxan, Gatii Ulfaataa Kafalan
___________________________________
Akkuma Woyyaaneen maqaa “OLF” jedhu kan kijibaatiin OPDO ofjala hiriirsitee, gootota Oromoo fixaa turte san, hardhas Bilxiginnaan Abiy Ahmad hoogganu, maqaa “SHANEE” jedhuun “Ayyaan-Laallattoota” qarshiidhaan bittee, gootota Oromoo irratti babbaafteerti. Diina ifatti beekkamu caalaa, kan Oromoo jireenya dhoowwaa jiran, warra fuula lama muldhisaanii (double-faced) albee lamaan nyaatuu barataniidha. Yeroo ammaa kana, gantoonni eenyummaan isaanii hin beekkamne, kan saba kana keessaa bayan, akkuma baratame Oromoo “koomee diinaa jala galchuudhaaf” harka lafa jalaatiin shira xaxuu ittifufaniiru. Yammuu ”qabsoon abbaa biyyummaa finiinee,” WBOn diina kuffisee kufaa jiru kanatti, falmii ”Weerartoota” irratti godhamu kana fashaleessuudhaaf jecha, humna Nafxanyaa kan Abiy Ahmadiin hoogganu waliin hiriiraniiru. Osoo ”LOLLI MINILIK” (Zamacha Minilik) Oromoo irratti labsamee, ilmaan saba akka bineensaatti adamfamanii ajjeefamaa jiran, akka waan Mootummaan Oromoo biyya bulchaa jiruu fakkeessanii, Abiy Ahmad waliin “shira xaxuun,” namummaa dhabuudha. Akkuma ammaan dura irra deddeebi’ee dubbadhetti, ”Gantuun” biyya yaadduuf hin qabdu, eenyummaa hin qabdu, duudhaa fi safuu hin beektu. Rakkoon walxaxaan Oromiyaa keessatti muldhatu kana irraa kan madde.
Kanaafuu, ‘basaastotaa’ fi daldaltoota qabsoo abbaa biyyummaa jalatti dhokatanii, bara dufee darbu mara ilmaan Oromoo ficcisiisuu aadaa godhatan, ofkeessaa buqqisuun yommiyyuu caalaa ”dhimma belbeltuu” ta’ee argameera. Yeroo ammaa kana, Oromoo cabsanii WBO balleessuudhaaf jecha, ”Ayyaan-laallattoota” bituudhaaf ”QARSHIIN” Abiy Ahmad dhangalaasu kan ”biliyoona” (billion) heddutti shallagamu akka ta’e nibeekkama.
Jaarraa 21ffaa keessatti, ‘daldalli siyaasaa’ kan Oromoo balleessuu irratti hundaa’e, baldhinaan akka gaggeeffamaa jiru quba qabna. “Otuu beeknuu huuba waliin,” jedha Oromoon. Diina waliin wal-irratti hin duullu jenneetti beekaatuma obsinee malee, yakki “Xawalwwaallotaa” fi “Ayyaan-Laallattootaan” ummata Oromoo irratti hojjatamu, kan daangaa darbeedha. Wanti hundinuu yeroo isaa eeggatee ifa baya. Ammaan booda, qabsoon ”daldaltoota siyaasaa” irratti godhamu kan hammaate ta’a. Waggoota 44 darban guutuu, ’Weerartoota’ Abashaa waliin ilmaan saba fixanii ficcisiisanii, ”abbootii qabeenyaa ta’uun” aadaa ’Ayyaan-Laallattootaa’ ta’eera. Kana jechuun, ummanni Oromoo dachee isaa badhaatuu dhuunfatee nagayaa jiraachuuf, hunda dura, ‘diina isa fakkaatee’ Weerartoota waliin jireenya isa dhoowwe irratti duula dhumaa godhuu qaba.
Warri gantummaa filatanii, qarshiidhaan bitamanii, meeshaa Weerartoota Abashaa ta’uu jireenya godhataniiru. Akka Nafxanyoonni sodaa tokko malee ifatti gadi bayanii Oromoon badu qaba jedhanii lallaban godhaniiru. Maqaa KIJIBAA KAN “SHANEE” JEDHUUN, Oromoo irratti akka duulli diinummaa banamu sababa ta’aniiru. Diraamaan diinummaa kan daldaltootaan saba Oromoo irratti hojjatamuu gadi fageenyaan hubatamuu qaba. Waan ummanni Oromoo yakkamtoota Weerartootaaf tumsan ofkeessaa qulqulleessuu dadhabeef, hardha jaarraa 21ffaa keessatti, ‘saamtonni’ isa keessaa bayan, ilmaan sabaa fixanii diina mootomsaniiru. Farri daldala siyaasaa irratti hundaa’ee ummata keenya jireenya dhoowwaa jiru kun, hatattamatti furmaata waaraa argachuu qaba. BOORA’U MALEE HIN QULQULLAA’U.


c: text/html

text:
Taanzaaniyaan gaara dheeraa Afriikaa fi seena qabeessa irratti tajaajila konkolaaaa shiboo irra deebu jalqabuuf karoorsite.
Biyyattiin lakkoobsa tuuristootaa dabaluu barbaaddi garuu, kanneen gaara sana daawwachiisan tajaajilli akkasii bineensawwan daggala gaarreen sanaaf balaa ta’uu mala jechuun yaaddoo qaban ibsaniiru.
Garri dheeraan Afriikaa kun magaalaa Moshi, ka Taanzaaniyaa daldalaa fi tuurizimii dhaan hedduu deggera. Namoota gamasii hedduufis madda galii ti.
Angawoonni akka jedhanitti tajaajilli kun warren qaamaa hir’uu, maanguddootaa fi ijoollee dhaaf mijataa yoo ta’u turizimiin illee naannoo gaarreen sanaatti akka fooyya’u godha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Caamsaa 30,2016 Oduu Ammee Godina Shaggar Kaabaa Salaalee Aanaa Kuyyuutti Goototni barattootni Oromoo Mana M/B Garba Gurraachaa sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa Warraaqsa Biyyoolessa Oromiyaa FXG marsaa 5ffaa daran jabeessuun Qormaatni kutaa 12ffaa Oromiyaa keessatti utuu guyyaa tokkoof Illee hin baratiin qoramuun miidhaa uummata Oromoof jecha kan yaadamee malee uummataa biyyattis fayyaduuf mitii dursa gaaffii mirga abbaa biyyummaa oromoof Deebiin kennamuu qaba jechuun Warraaqsaa finiinsuun yeroo amma kanatti Goototni Uummtni Oromoo gabra gurraachaa Barattoota isaaniif dirmachuun dhaadannoo Warraaqsaa FXG sagalee guddaan Salaalee keessa dhageessifama jira. sagalee dhaadannoo fi iyya guddaatu magaalaa Garba Gurraachaa sochoosaa jiruun walqabatee Mootummaan abbaa irree Waraana guddaa Godina Salaalee irra qubsiise jiru Uummata mirga isaaf falmachaa jiru irraatti dhukaasaagaasii Summaa’aa boombii ija keessa imimmaan nama naquu dhoosuun uummata gooluu irratti argama. yeroo amma kanaa warraaqsaa ummataa dhaadannoo guddaa fi sagaalee dhukaasaa guddaatu Godina salaalee garba Gurraachaa irraa dhagaa’ama jira, goototni barattootni Oromoo kutaa 12ffaa 4’ human waraana Agaaziin qabamuun ittumaa Uummata Oromoo Aanichaa warraaqsaaf akka dirmatan godhaa jiraachuu gabaasaan nu qaqqabe addeesee jira.
1 thought on “Godina Shaggar Kaabaa Salaalee Aanaa Kuyyuutti Mana M/B Garba Gurraachaa Sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa Keessatti FXG Itti Fufe.”
-
Pingback: Oromia: #OromoProtests: Gabaasa Fincila Xumura Garbummaa (FXG) Oromiyaa 2016 (May) | OromianEconomist


text:
Islaama-Karaa Qajeelaa
Islaamni osoo of hin tuulinii fi Rabbiin waliin osoo homaa hin gabbarin (hin shaarrakin) Rabbiif harka kennu, gadi jechuu fi masakamu waan ta’eef amantii Nabiyyoota hundaati. Nabiyyoonni hundi osoo of hin tuulinii fi Rabbiin waliin waan biraa hin gabbarin (hin shaarrakin) Rabbiif harka kennanii jiru. Yommuu Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Nabii Ibraahimiin (aleyh salaam) akka Isaaf harka kennuu fi ibaadaa Isaaf qulqulleessu ajaju Qur’aana keessatti haala kanaan arganna:Itti haa fufnu


text:
Keeniyaa Naayiroobiitti gamoon mana jireenyaa tokko jigee namootni 20 yoo du’an 60 ol ka ta’animmoo haga yoonaa bakki isaan bu’an hin baramne. Gamoon kuni ka jige sanbata darbe halkan yoo tahu, sababi jiguu isaatis bokkaa cimaa Magaalattiitti roobeedha. Haaga yoonaattis lubbu baraarsitoonni fi poolisiin biyyattii caccabaa gamoo jige kana jela soqanii nama barbaadaa jiru.
Pirezedentiin Keeniyaa Uhuuruu Keeniyaattaa abbaan qabeenyaa gamoo jige kanii to’annaa jela akka oolu yoo ajajan, Bulchaan magaala Naayiroobii Ivaansi Kideeroo balaa qaqqabe kanaaf malaammaltummaanillee gahee mataa isaa qabaa jechuun dubbatanii jirani.
Galmoo Daawwit gabaasa itti aanu Naayiroobiirraa gabaasa itti aanu nuuf ergeera.


text:
Waxabajjii 23/2014 Sirni Awwalcha Gooticha Sabboonaa Oromoo dargaggoo Galanaa Nadhaa guyyaa har’a ganda dhaloota isaa Godina Lixa Shawaa Aanaa Tokkee Kuttaayee ganda qonnaan bulaa Tokkee Konbolchaatti bakka uummaanni Oromoo Godinotaa fi aanaawwaaan garaagaraa irra irraatti argamanitti gaggeeffama jira. keessattuu uummaanni aanaawwaan kanneen akka Aanaa Amboo, Gudar, Xiiqur Incinnii, Tokkee kuttaayee, Calliyaa Geedoo, Midaa Qanyii ,Shanaan, Finfinnee, fi bakkota hedduu irra uummaatni Oromoo tilmaamaan 3000 olitti lakka’amu irratti argamuun gaddaa guddaa sabboonaa Oromoo kana ibsachuun Dhaadannoo, eessaan dhaqxu sabboonaa Oromoo isa bilisummaa keenyaaf falmuu, Goota Oromoo mucaa dandeetii fi sabboonummaan nama boonsuu Galaanaa Nadhaa jechuun uummaanni haal;a ulfataa ta’een gaddee, jira. Qeerroowwan sabboontotni Oromoo sirna awwaalchaa kanarratti argamuun gumaan ilmaan Oromoo hin haftu, gumaa Galaanaa Nadhaa ni baasna, qabsoo goototni ilmaan Oromoo irraatti wareegamaan galmaan ga’uuf kutannoon qabsoofnaa, Wareegama ilmaan isheetiin Oromiyaan ni bilisoomti, Mootummaan wayyaanee EPRDF/TPLF/OPDO’n seeraatti dhiyaachuu qabu jechuun yeroo amma kanatti dhaadannoo dhageesisaa jiru. ummaanni Fardeen fe’atee dhaadannoo akkam jabaa ta’ee fi dheekkamsaan guutame dhageesisaa jira, kanneen kaan garaftuudhaan of reebuun hanga of dhiigsanitti gaddaa guddaa isanitti dhaga’amee fi roorroo garbummaa uummata irraa jiru ibsacha jiru.
6 thoughts on “Breaking News -Sirni Awwalcha Sabboonaa Dargaggoo Oromoo Galaanaa Nadhaa Haala Ho’aa Ta’een Gaggeeffamaa Jira.”
-
Lubbuun sabboonaa keenyaa tarree Qulqullootaa nuuf haa teessu! Gumaa qabsaa’ota keenyaa qabsoo hidhannootin ni deeffanna.
-
Pingback: Widespread brutalities of the Ethiopian Government in handling protests in different parts of the state of Oromia by peaceful demonstrators | OromianEconomist
-
Pingback: Widespread brutalities of the Ethiopian Government in handling protests in different parts of the state of Oromia by peaceful demonstrators | OromianEconomist
-
Pingback: Gadaa.com | FinfinneTribune Sirni Awwalcha Sabboonaa Dargaggoo Oromoo Galaanaa Nadhaa Haala Ho’aa Ta’een Gaggeeffamaa Jira |
-
Pingback: Gadaa.com | FinfinneTribune Sirni Awwalcha Sabboonaa Dargaggoo Oromoo Galaanaa Nadhaa Haala Ho'aa Ta'een Gaggeeffamaa Jira |


text:
BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Afraffaa
Taammanaa Bitimaa irraa
DURAANDURSA
Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kutaalee sadan dabran akka argattanii dubbiftan nan abdaddha. Amma kutaa isa kana bakkuma isa dabre dhaabne sana irraayyi itti-fufnaa, yoo yeroo fi wanneen biroo isiniif hayyaman mee duukaa-bu’uuf yaalaa! Xumura kutaa sadaffaa gara dhumaa irratti, murteen yaa’iin Oromoota Kurnaan Gullallee seena-qabeessichi sun dabarse, isiniif dhiyaatee ture. Murteen sun walaloo-dhaan dabarfamuun isaa barreessumsa (ogubarruu) Oromoo keessatti, walaloon bakka olaanaa qabaachuu isaa nutti agarsiisa. Dabaleesoo: “Kurnan Gullallee murtee kana dabarsee, kutannoo daran jabaadhaan waraana Habashaa isa ibidda tufaa, margaa-muka, sa’aa-nama barbadeessaa deemu sana dura dhaabate. Booda dubbiin dubbii meeshaa-waraanaa isa kan ammayyaatii, akkuma uummanni keenya jedhu sana, “qawwee ibiddaatiin” gubatee moyamuu dandaye“, jedhamee ture.
Waraanni Minilik kan meeshaa-waraanaa isa ammyyaa biyyoota Oroppaa irraa argatee, loltoonni isaas leenjiftoota Faranjiitiin leenjifamaniin Oromoota Gullallee callaa otoo hin taane, Oromoota biroos cabsee Oromiyaa qabachuu dandaye. Erga Oromoon Gullallee moyamee, uummanni akka loltoota Amaaraa kana mana-manaan hiratee sooru taasifame. Jarri wanni isaan Biyya Amaaraa irraa qabatanii dhufan wanneen afur qofa ture: a) gaangotaa fi fardeen dureewwan waraanaa yaabbatan, isuma keessayyuu garri irra caalu kanneen Oromoota: Abbichuu, Jirruu, Jiddaa, Salaalee, Darraa, Galaan, Ada’a Liibanii fi Gimbichuu faa irraa boojiyani b) Galaa hamma Biyya Oromoo dhaqqabanitti isaaniif gawu c) Qawwee fi rasaasa Faranjoota irraa argatan sanaa fi d) bututtuu, waarroo fi dabaloo uffatan sani. Kanaa achi isaan qawween doorsisanii uummata dirree-waraanaatti humna meeshaa-waraanatiin cabsame sana akka ergamtuu fi wandaqaatti ergachuu dha ture gochi isaanii. Ilaamee, inni kun armaa gaditti baldhinaan ibsama.
SEENSA
Silaa Oromoon mana-manatti akka isaan hiratu taasifamee, kan fardeenii fi gaangota isaanitii okaa haamu Oromoo dha. Kan miidhaan daakee, tolchee isaan sooru dubartoota Oromooti. Kan miila isaanii dhiquu fi uffata isaanii miiccu ijoollee Oromooti. Midhaan nyaatan, bishaanii-aannan, dammaa-farsoon dhugan faas kanuma Oromooti. Jarri mindaa wayiituu hin qabanii, mindaan isaanii uummata Oromoo ture. Jarri kun uummata Oromoo Gullallee waan sodaataniif, waan hin amanneef guyyaa-guyyaa qawwee rarraafatanii oolu. Halkan-halkan immoo qawwee boraafatanii rafu. Akkuman kanaan dura jedhe: “yoo baalli shokoksellee, yoo shimbirroon bar-jattellee Oromoon na qabate jedhanii wareeruun ol-utaalu.” Halli kun gara waggaa sadii fudhate. Ganna-ganna naannoon Shaggar Jiddu-galeessaa naannoon amma: “Biheeraawii“, Istaadiyuma, “Abiyoot Addabaabyi“, Finfinnee, Dhaaba Sangaa (“Sangaa Taraa“) faa roobaan dhoqqaawa. Kanaaf, Oromoota Gullallee keessaa warreen gandeen kana keessa jiraatan, loon ofii ooffatanii gara baddaatti: Sululta, Meettaa Roobii fi Meettaa Hoolotaa faatti darabaa galu. Ji’a Waxabajjii keessa deemanii ji’a Fulbaanaa gara dhumaa, ennaa lafti qooru loon isaanii ooffatanii deebiyu.
Oggaa dhiironni Oromoo gara darabaatti godaanan sana loltoonni Amaaraa dubartoota Oromoo qawween doorsisanii gudeedu. Isa kana dubartoonni gandan-gandaan akkuma walbeekanitti walitti himani. Lafa-jala dhoksaan walmariyachuu jalqabani. Dubbiin ture: “abbootii warraa keenyatti ni himna moo ni dhoksina” kan jedhamu. “Yoo itti-himne dhiironni aaranii Sidaamtotaan lolu. Silaa qawwee hin qabanii warra qawwee fannifatee deemutoo nu jalaa isaan galaafata.” Karaa cabe haa yaasu malee, “ofis biyya keenyas salpphifnee hin jiraannu” jechuun, dhiirotatti himuuf waliigalani. Yommuu warri dhiiraa darabaa irraa galan: “nuti dhirsa lamaa-sadii qabna moo” jechuun dhiirota xiiqii fi booree garaa kaayani. Amma silaa yaa’iin Gullallee dhoowwamee, dhiironni dhoksaan walmariyachuutti ka’ani. Dubbiin “nutoo qawwee hin qabnuu maal goonee isaaniin lollaa” dha ture. Ni lollaa irratti waliigalanuun malaa fi tooftaa lolaa baafatani. Lafti fi gandeen Kurnan Gullallee irra qubate marti guyyaa mortaawe tokkotti, galgala waarii jala oggaa lafti dukkanaawe daamotii (ibsaa, guca) qabsiifatanii gadi-bawuun iyyu. Iyyi seena-qabeessichi kun*:
“Uu uu qabi, dhayi!
Uu uu qabi, dhayi!
Uu uu qabi, dhayi!
Uu uu qabu, dhayi!“
Kan jedhamu ture. Biyyi Gullallee guutuun ibsaa akkasii fi iyya akkasiitiin ennaa yaa’u, loltoonni Minilik wareeranii mana-manaa bawuun baqachuu jalqabani. Oromoon Gullallee dukkana gaachana godhatee: shoota, eeboo, hablee, gajaraa (mancaa) fi qottoo fayiin diina akka awaannisaatti isarra qubatee, isa nyaachaa baye sana haleele. “Sidaamni Oromoo se’ee dukkana keessa walitti dhukaasuun walumaa galaafate.” Kaan otoo baqatuu laggeeni fi hallayyaatti nam’ee dhume. Oduuf jecha, namoonni xiqqoon ganda Minilik jiru san, Ankoobar-ttii deebiyani.
Minilikii fi abbootiin duulaa (generaalonni) isaa aarii-salphinaantiin gubatanillee, ennasuma hatattamaan waa gochuu hin dandeenye. Gara baatiiwwan sagalii sonaan itti-qopphaawanii nama kanaaf, jechuun uummata isaanitti ka’e gaccabsuuf muuxannoo qabuu fi dabrees kan Minilik amantaa guddaa irraa qabu filatanii, gara Biyya Oromoo isa Kurnan Gullalleetti, bara 1878 keessa ergani. Namni isaan filatan kun kann Dajjaach Mashashaa Seefuu jedhamu ilma obboleessa Minilik yoo tahu, inni kanaan dura nama Oromoota Darraa (Salaale Kaabaa) kan akkasitti warra Minilik ollachiisu san humna qawwee Oroppaatiin cabse sana. Uummanni Gullallees akka isaan dhufaa jiran waan dhagayeef, akka gaariitti itti-kurfaawee ture. Haatahu malee, Oromoon Gullallee kan qopphaawe karaa: malaa fi tooftaa lolaa, uummata cufa akka nama tokkootti hamilee fi labsiin kakaasuu fi ijaarsa barbaachisu maraan walgurmeessuu malee, meeshaa-waraanaa isa ammayyaa kan biraa hafee qawwee tokkoo fi xiyyiitii takkallee hin qabu. Ammas dubartiin Oromoo Kurnan Gullallee asxaa bilisummaa dubartii kan tahe sana Siiqqee ishii harkatti qabattee, mundhii ishaa sabbataan shab-godhattee gandeen keessa labdee biyya labsuutti kaate. Uummanni Oromoo Gullallee akkuma jirutti olka’ee, fardaa-namaan diina ammas deebiyee dachee Oromoo qabachuuf dhufe dura gore. Jarreen maqaa Kiristaanummaa isaanitiin,”Oromoon nu warra Kiristaanaa fixuufi” jechuun, meeshaa-waraanaa kan ammayyaa humnota Oroppaa irraa argatanii mataa irraa hamma miilaatti hidhatan san, Oromoon Gullallee meeshaa-waraanaa kan duudhaa: eeboo, wantaa (gaachana), shootala (“goraadee“), furrisa, furguggee (murxuxxee), gajaraa, ablee, qottoo fi shimala fayin, irra caalayyuu onnee Oromoo biyya ofiitii du’uu yookaan diina biyya-ofii ajjeesuu, jettu saniin dura dhaabate. Warri abbootii qawwee ibiddaa sun Oromoota Gullallee akka laayyootti mowuu hin dandeenyee, guyyaa guutuu irraa fudhate.
Dacheen abbootii Gadaaa fi haadholii Siiqqee diinaan barbadooftee Oromoon dhiiraa-dubartiin, jaarsaa-ijoolleen warra Minlikiin akkuma Oromoota Arsii fi Oromoota Barentuutti biyya ofiitiif jecha, akka okaatti haamamanii booda kan hafe harka-kennate. Minilik uumaan akkuma keenya namaa, garuu garaa-dhaan bineensaa sun kun itti-hanqatee gadoo (haaloo) hamaa baafachuu jedhee, Oromoota Finfinnee Shaggar jiddu-galeessaa isaantu kana dursee sade jechuun, akkuma jiranti buqqisee loltoota isaatiin oofsisee Arsii naannoo Asallaa qubachiise. Buqqifama isa kanatu Buqqifama Oromoo Gullallee isa tokkoffaa dha. Warri Minilik kun yoom kana duwwaatti dhaabatanii hafani, biyya Kurnan Gullallee guutuu keessa labanii namoota keessumaa gayeeyyii fi dargaggeeyyii akka bineensa daggalaatti adamsuutti ka’ani. Akkuma kanaan dura jedhame san: “Oromoon Gullallee wiirtuu Shaggar, naannoo Hora Fifinnee faa jiraatu, warra warraan faffaca’ee, gara obbolaa isaa gara naannoo Oromoota birootti baqate. Kaan Meettaa, Galaan, Sooddo, Bacho, Ada’a Bargaa, Waliso, Kuttaayye faatti baqatee, boodas isaaniin moggaafamee hafe. Waggaa kudhan booda (1887-1888) oggaa Minilik Inxooxxoo irraa gadi-bu’ee, Shaggar magaalmataa impaayara isaa godhatu, Oromoon Gullallee inni naannoo amma “Araat-Kiiloo, Siddis-Kiiloo“, “Lidataa”, Markaatoo, Kasaanchis, Piyaassaa faa jiru, buqqifamee Arsii naannoo Asallaa qubachiifame.“**
Oromoon Kurnan Gullallee biyya isaa fi birmadummaa isaatiif jecha akkasitti dhumullee, akkasitti humna qawweetiin naannoo awwaallan haadholii fi abbootii isaa itti-argamu irraa buqqifamullee, kaan faffacayee naannolee Oromoo birootti baqatullee isa hafee hamileen isaa hin cabne. Gaaf tokko ka’ee biyya abbaa isaa akka deebifatus gonkumaa hin mamane. Ani Oromoo Gullallee ijoollummaa kiyya irraa kaaseen beekaa, kan ogguu na maalalu (dinquu) jabina hamilee fi safuu isaanii isa akka sibiilaa jabaatu sani. Hamilee fi safuu kanatu, jaalala biyyaa fi Oromummaa isaa kanatu Shaggar shaggaa biyyaa, garuu isa nafxanyoonni Habashaa boongoo (waasshaa) yeeyyiiwwanii fi majaa-leetti (waraabessa akkan hamaa) geeddaratan kana keessatti, hanga hardhaattuu isa hambise. Oromoon Gullallee akkuma Oromoota biroo isaan ani amma kanaa olitti, isiniif ibse kana dhalawwan ofiitti himaa guddifata. Isa kanatu kubee (“encyclopedia“) cimaa kan koloneeffatoonni Amaaraa gubanii balleessuu hin dandeenye tahuun asiin, ee bara Dhaloota Qubee kanaan isa gaye.*** Amma kanaa gadittan tuullaa beekumsa Oromoo isa afaanii-afaanitti, dhalootaa-dhalootatti dabraa as gaye keessaa hamma tokko, kanan walitti qabe keessaa isiniif dhiyeessa. Ani bara mootii-mootolii sanan walaloota uummata Oromoo kan Oromiyaa Waltajjii irraa, jechuun Tuulama guutuu fi Macca Bahaa irraa walitti qabeeyyu. Kana irraa bara 1983 keessa hacuuccaa fi roorroo, gabrummaa fi gabbaarummaa Oromoo Gullallee fi kanneen biroo kan ibsu waa ifa godheen ture. Amma isa keessaan waa isiniif dabarsa.****
QAAMADUBBII
Oromoon Gullallee gabrummaa fi biyya isaa irraa-buqqifama walaloolee sirbaa kanneen addaddaatiin ibsata. Keessumaa walaloolee naannee, geerrarsaa, seeyyii fi dhiichisaa keessatti harqoota gabrummaa Habashaa kan isarra jiruu fi abdii bilisummaa fi walabummaa biyya ofii addeeffata. Akkanatti gabrummaa fi gabbaarummaa Habashaa kan isarra jiruu fi dharraa birmadummaa fi bilisummaa kan ibsatu Oromoo Gullallee callaa miti. Akkan argee fi dhagayetti kun naannolee Oromiyaa maraa fi gosolii Oromoo hundumaa biratti waan beekamu. Otoo abdiin Oromoo keenyaa inni cimaan kun jiraachuu baatee, yoon silaa hundi keenya: Azbixee fi Gonnixee, Aadafris-ii fi Ashabbir, Difaabbaachaw-uu fi Gizaachaw, Laxxibaluu fi Ziqqibaluu, Aalgaanash-ii fi Yawhaalaash faa taaneeti turre. Ilmoo namaa ilmoo namaa wanneen taasisan keessaa inni tokko abdii dha. Abdiitu uummata Indiyaa kan waggaalee 100 koloneeffatoota Ingilizii jala ture, uummata Giriikii kan waggaalee 367 Osmaan Turkii jala ture, uummata Albaaniyaa kan waggaalee 431 Osmaan Turkii jala ture, uummata Sarbiyaa kan waggaalee 338 Osmaan Tarkii jala ture, uummatoota Arabaa mara kanneen waggaalee 400 gabroomfatoota Osmaan Turkii jala turan, uummatoota Ameerikaa Kibbaa kanneen waggaalee 300 koloneefatoota Ispaanyaa fi Portugaal jala turan, uummata Aljeeriyaa isa waggaalee 132 gabroomfatoota Faransaa jala ture, Afrikaa teenya guutuu tan Koloneeffatoota Oroppaa jala waggaalee dhibbaa ol turte, bilisummaa fi walabummaan kan isaan gaye abdii dhala namaa kana. Abdiin kun nu Oromootas, obboleewwan keenya Somaalotaa fi Sidaamotas, Walaayitoota fi Hadiyyootas, Gambeelotaa fi uummatoota Sulula Omoo faas harqoota gabrummaa Habashaa kana jalaa akka nu baasuu shakkiin tokkollee hin jiru.
Isa kanaa olitti jedhame kana Oromoonni Kurnan Gullallee kunoo, akka kanaa gadiitti himatu. Kanas akkuman ennaa sana Afaan Oromoo fi Afaan Ingiliziitiin walmaddii kaawuun, baase sanattan dhiyeessa. “Tamene Bitima: On Some Oromo Historical Poems; in, PAIDEUMA 29, 1983, pp. 317-325″:
“Inxooxxoo dhaabatanii,*****
Caffee gallaaluun hafee,
Finfinnee loon geessanii,
Hora obaasuun hafee,
Tulluu Daalattiirrattii,
Yaa’iin Gullallee hafee,
Gafarsatti dabranii,
Qoraan cabsuunis hafee,
Hurufa Boombiirrattii,
Jabbilee yaasuun hafee,
Bara jarri dhufanii
Loon teenyas indhumanii,
Idda mashashaan dhufee,
Birmadummaanis hafee!”
“No more standing on Intotto,
to look down at the pasture below.
No more taking cattle to finfinnee,
to water at the miniral spring.
No more gathering on Tulluu Daalattii,
where the Gullallee assembly
used to meet.
No more going beyond Gafarsa,
to chop firewood.
No more taking calves,
to the meadow of Hurufa Boombii.
The year the enemy came,
our cattle were consumed.
Since Mashasha came,
freedom has vanished!”
Mashaashaan walaloo kana keessatti kaafame eenyu akka tahe kanaa olitti ibsamee jira. Isatu ka’iisa fi fincila Oromoo Gullallee isa bara 1878 kana cabse. Inni sana dura akkuma irranatti tuqame waraana Oromoo Darraa (Salaalee Kaabaa), isa goota daran beekamaa Hasanuu Wadayiin gaggeeffame humna qawwii ibiddaatiin cabsuu dandaye. Hasanuu Waday seena-qabeessichi kun, uummata isaa biratti maqaa sangaa fardaa isaatiin irra beekama: Abbaa Kuraaraa. Erga waraanni Minilik isa moyee: “harka kiyya diinni hin qabatu, farda kiyya diinni hin yaabbatu“, jedhee farda isaa shan utaalee diina akka inni kashakkashu godhe sana, ajjeesee booda ofis ajjeessuun seenaa Oromoo kan gara isaatiin jiru dhiiga ofiitiin barreessee dabre. Walalooleen Oromoonni Gullallee lafarraa buqqifama nafxanyoonni Habashaa isaan irratti, adeemsisaa turanii fi ammallee itti-jiran ibsu danuu dha. Akka kutaan kun nutti hin dheeranneef, “haa-bultu dubbiin” jechuun asuma irratti dhaabnaa, mee cufti keessan nagaa fi badhaadhinaan naa bubbulaa!
Itti-fufa —!
============== HUBACHIISOTA MIILJALEE ==============
* Taammanaa Bitimaa: “SEENAA OROMOOTA FINFINNEE-SHAGGAR”; MANDIISUU, Hidhaa 6, lakk.1, Bitootessa 2004, fuulee 25 ilaalaa.
** Isuma kanaa olitti jedhame > (IKOJe), fuulee 25-26 ilaalaa.
*** Kubee (“encyclopedia“) < kuusaa beekumsaa.
**** Walalooleen uummataa isaan jedhaman kun: “Tamene Bitima – On Some Oromo Historical Poems; in, PAIDEUMA 29, 1983, pp. 317-325″, keessatti bayani.
***** Walaloo kana akkuma jirutti jechuun isa Afaan Oromoos, isa Afaan Ingiliziis barreessitoonni tokko tokko madda isaa jallisuun yookaan otoo madda isaa sirumaa hin kennin, barreeffatoota isaanii keessatti dhimma ittiin bayanii jiru. Dhimma ittiin bayuun daran gaarii dha. Garuu, barreessitoonni keenyas seeraa fi duudhaa barreessitoonni addunyaa qaban keessaa bawuu matumaa hin dandayani. Dursee bara 1991 fi 1992 keessa oggaa gaazexoonni fi kitaabeewwan Afaaan Oromootiin bayan akkasitti nuuf maddan sana, tokko tokkoon isaanii walaloo bara 1983 keessa baye kana madda wayiituu malee, baasaa turani. Ani bara 2009 keessa Waashingitan Diisiin ture. Booda Oromoonni waggaalee hedduu dura na beekan, barroo obboo Tasafaayee Gabra’ab kan “Yagaazexanyaaw Maastaawashaa” jedhmu bituun naa kennani. Obbolaan kiyya sun kitaaba san bananii fuulee walaloon amma kaase kun, irratti baye natti agarsiisani. “Kun balleessaa cimaadhaa mana seeraatti dhiyeessuu dandaasa“, naan jedhani. Ani kitaaba bareedaa san, silaa ani qilleensa irra (samii keessa) rafuu hin dandayuu, balaliyaa-dhuma (xayyaaruma) keessattin dubbisee fixe. “Ani obboleessa kiyya nama Afrikaa mana seera Faranjii hin dhaabu jedheen” itti-dhiise. Obboo Tasfaayeen ee lammiin Oromiyaa, ilmi Bishooftuu teenyaa maaf akka madda isaa kennuu dide ani hin beeku. Garuu, kitaaba isaa san keessatti madda biroo, jechuun kan wanneen biroo warreen biroo irraa-fuudhe sirriitti kenna. Otoo dubbannuu: ijoolleen warra nafxanyaa obboleessa keenya kana: “maaf waan Oromoo dubbatta?” jechuun, duulaa hamaa irratti deemsisaa jiru. Yeroo, bakkaa fi haalatu isaanii hin taane malee, silaa isa yoona ni fannisuuyyu. Nuti dhalawwan Oromoo kanneen kitila hedduun lakkaawamnu, isa cinaa fi duuba dhaabannee eeboo jarreen tanaa irraa qoluu qabna! Inni lammii fi ilma Oromiyaatii, wanni isaan galchu tokkollee hin argamu!
Amma bara kana keessallee namoonni keenya tokko tokko madda walaloo kanaa keennuu irra, gara biraatti kakkaachuun madda dugda duubaa kennanii argamu! Raajii dha! Sammuu fi qubni barreessaa, safuu fi safeeffanni barreessaa yoo isaaniif hayyame, akkanumatti itti-fufuu dandayu. Garuu, isa jechoota duraan walaloo sana keessatti dhiyaate, dabsuu otoo dhiisanii wayya. Inni kun Oromoonni durii akka itti-dubbatan waan nutti agarsiisuuf, seenaa Afaan Oromootii hedduu barbaachisaa taha.
Kutaalee dabran dubbisuuf mee as tuqaa:
– BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Tokkoffaa
– BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Lammaffaa
– BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Sadaffaa __


text:
Janaraal Abraahaa Waldamaariyaam gaafa baatii Waxabajjii 25 bara 2010 irraa jalqabee akka soorama ba’anii jiran oduun ESAT qaqqabeera.
Janaraal Araahaa Waldmaariyaam yeroo dhiiraaf ajajaa raayyaa ittisa biyyaa godinaa baha biyyaa ta’uun bulchinsa naannoo soomaalee irratti dhiibbaa guddaa geggeessaa akka turetti himameera.
Janaraaltichi baha Itoophiyaa keeysatti hojii daldala Kotrobaandummaatiin horii guddaa argachuun janaraalota magaalaa Finfinnee keeysatti manneen jireenyaa qaalii jaarratan keeysaa isa tokko jedhameeti himamaa jira.
Janaraal Abraahaan janaraalota arfan dhiheenya kana muudamni janaraalummaa guutuun humna raayyaa ittisa biyyaa kennameef keeysaa tokko ta’uun itti aanaa eetaa major ta’uun muudamanii turan guyyaa Waxabajjii 25 bara 2010 irraa jalqabanii soorama ba’aniiru.


text:
Bilisummaa fi Abbaa Biyyummaa Oromoo Dhugoomsuuf Tokkummaan Dhaabbilee Siyaasa Oromoo Murteessaa dha. Qabsoon hadhooftuu bara dheeraa dhaloota irraa dhalootatti darbaa turte, wareegama qaqqaalii gaafatus , …Read More »
Afeerraa Walgahii Hatattamaa Tokkummaa humnoota bilisummaa Oromiyaa ULFO irraa dhihaate.
27/02/2015 060/01//2015 Gara Oromiyaa midea Netwok Dhaabbiilee siyaasaa kan bilisummaafii walabummaa Oromiyaa tiif qabsaawaniif. -Gootota Qeerroo dargaggootaa,Kan bilisummaa fii Dimocracy, …Read More »
Labsa Tokkoomuu ABO fi KY – ABO
Yeroo ammaa haalli hamaan ummanni keenya biyya isaa Oromiyaa keessatti mudachaa jiru himamee kan hin dhumne tahuus haala sukaneessa akka tahe beekamaa dha. Ummanni Oromoo …Read More »
Akka sabaatti ijaaramnee,oromummaa fi Oromoo duwwaa abdannee, gooboo garee fi maqaa qabsoon daldaaltuu, hundeen diiguu qabna.
….kutaa sadaffaaf xumuraa. Mata duree kana jalatti bareefama kutaa lamaan qoodee dhiyeessuu kiyya ni yaadatama. Kutaa lammaffaa jalatti rakkoolee danqaa nutti tahan keessaa sadan …Read More »
Kutaa3ffaa: Siyaasa gantummaa fi gartummaa to`achuun tokkummaa moraa qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) dhugoomsa
Zakaariyaas Mulataa fi Malkamuu Jaatee Caamsaa 2013, Oromiyaa 2.3. Siyaasaan gartummaa jireenya diinaa dheeressa Sababii hojii QBO qindoominaan hogganuuf hin milkaawinif, bekaas ta`e …Read More »
Kutaa 2ffaa: Siyaasa gantummaa fi gartummaa to`achuun tokkummaa moraa qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) dhugoomsa
Zakaariyaas Mulataa fi Malkamuu Jaatee Caamsaa 2013, Oromiyaa 2. Sochilee QBO takaluu kessatti qooda siyaasa gartummaa Sirna malee garaa-garummaatti fayyadamuudhaan gartummaa …Read More »
Tokkummaan Oromummaa kan bilisummaa dhaaf ijaaramu, tokkummaa sobaa ta’uu hin danda’u
Abdii Boruutiin Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBO) akka galii hin geenye gufuu itti ta’uu dhaaf; yoo danda’ame sirumaa dhabamsiisuu dhaaf, diinni keenya …Read More »
Walabummaa dura fi walabummaa booda
Abdii Boruutiin Jaarmayoonni bilisa baasaan keenya maal jedhu? Kaayyoo qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) ilaalchisee yeroo ammaa intarneeta irratti marii oo’aan waan godhamaa jiru …Read More »
Walittibaqinsa, Tokkummaa, Tumsa (Waa Taa Taa) – kutaa lammaffaa
Abdii Boruutiin Kutaa lammaffaa: Gayeen ULFO sarana maali? Egereen isaa hoo? Mata duree Waa Taa Taa kana jalatti kutaa duraa – Qormaata guddaa bara haarayaa – jedhee …Read More »


text:
Amerikaatti ammmitii yoo aduu ka mukkeen baddaa riganii gubanii wal bobeessan. Bubbeen ammoo qaanqee fuutee fulaa hedduu gubdu.Guyyaa dheengaddaa qofa ibiddii kun fulaa 14 gube.
Haga ammaatti nama 13 tanaan dhumatee nama hedduu barbaaduutit jiran.
“Yoo ani wa ilatti keeyyadhee gooroo mana kiyyaan gamaa laale laftii cuftii ibidda. Rifadhee olladhe haga ammaallee ollachuutti jira.Yoo ani akkana gadi bahe namii cuftii lafti ya gubatte,lafti ya gubatte,lafati ya gubatte, baqadhaa, baqadhaa jedha," warrii waan ibidda kanaa arge.
Ibiddii qaanqee xinnixxuun deemtu kun saatiitti km 80 ceha, kaalifoorniyaa keessaa naanno Bay gama Kaabaa, Sacrameentoo waliin gahe.Gubuma gubee magaalaa Santa Roosaa gahee hospitaala,suuqilee fi manneenillee gube. Walumattu qabeennaa 1,500 balleesse.
Baddaa gubatte keessaa tokko ta aanaa Naapaa muka wayinii hedduu qabaachuun beekamtu.Guddoo gubee balleesse.
Bulchaan godina Kalifooriniyaa, Jeerii Biraawin, Kaalifrooniyaa muddamsuu keessa jirti jedhee labse.Akkas jechuun godinii ufi dadhabdee mootummaa Federaalaa shufee gargaaree jechuu.
Kaalifoorniyaan godina Amerikaa 50n keessaa tokko.Haroolee daaktan,baddaa, gaarren mimmidhaagoo,gammoojjii Mojaavee, fi waan akka akkaa qabaachuun beekamti.
Magaalii isii, Los Angeles ammoo laa muuxii fi fiilmii itti hojajtan ,Hollywood. Kaalifoorniyaan lafa daawwii itti yaa’an.Ibidda isii gube kana dhaanfuutti waan hedduun itti jiran.


text:
Tapha guyyaa sadiitti biyya 44 ti taphatee goolii 64tti gale.AFCON 24essoo biyya biyya irra maranii taphachuutti jiran.Dorgommii bara 2019 tana biyya 16 keessaa filanoo Kaameruunitti qopheessa.
Biyya akkana taphatan tana keessaa 6 ammoo 3-0 wal moo’an.
Tapha Keenyaan Itoophiyaa istaadiyoomii Naayroobiitti moote kana nama kuma 60 tahutti bahee daawwatee fulaa waliin ejjan dhabanii nama haga garii irrumaan raran.
Goolii Keenyaa sadeen tana tokko Michael Olungatii keessa buuseef lammeessoo Eric Johana Omond,sadeessoo ammoo gurbii isiin EPL keessaa Totten ham keessaa yaammatte Viktor Wanyaamaatti irra buuseefii taphii 3-0 obbahe.
Itoophiyaa garee isii keessaa qabxii sadii qabdii idaa goolii hedduuttti jirra jira.
Bafana Bafanaan Afrikaa Kibbaallee tapha kaleetiin Sishelsi 6-0 caraffatte. Ugaandaa fi Cape Verde ammoo warra waliin taphatan Leseetoo fi Tanzaaniyaa 3-0 qaqaarifatan.
Nayjeeriyaalleen Liibiyaa 4-0 lafa buufte. Goolii sadii Odion Ighaloo galfate.
Naayjeriyaa waancaa Afrikaa ganna lamaan walti aanaa 2015 fi 2017 hin dabrin taan barana abdii qabdi.
Gurbaan goolii sadii galcheef kun durii kilabii Watfoordii taphataa amma ammoo kilabii Chaaynaa Changachun Yatahitti bitate.
Masriilleen tapha guyyaa dheengaddaa nama 10n taphatteen Siwaazilaandi 4-1 dhukkeessite.
Taatullee ilmii isii beekamaan Mohaammad Saalaa tapha Jimaata dabre irratti goolii tokko galcheef nafa saalaa keessa dhiitanii tapha keessaa bahe.
Itoophiyaa
Metirii 800 yoo haguma dandeettan ceetan daqiiqaa hagamitti ceetanii fixxan seetan? Atileetiin Itoophiyaa Xaasewu Yaadaa metirii 800 tana 1:49:38 atileetii Aljeeriyaa Mohaammad Aliitti itti aane sadeessoon ammoo Hamzaa Alii Hassan, atileetii Jibuutiiti.
Kubbaa miilaa nadheen addunyaa
Gareen nadheen Amerikaa tapha kalee Amerikaa godina Teksasitti taphatniin nadheen Jameeyikaa 6-0 irraa galchite.
Ardiin addunyaa cuftii gamuma gamaan waliin taphattee abbaa dabre keessaa filanii akkuma kanaan Amerikaalleen garee kubbaa miilaa ardii isii CONCACAF keessaa dabruuf taphachuutti jirti.
Akkuma kanaan Kanaadaalleen Panamaa 7-0 irraa kaaftee dorgommii waancaa kubbaa miilaatii dabarte.
Iftaan ammoo Kanadaa fi US waliin taphata. Abbaan moohame maruma maree Arjentiinaa afaan bu’ee wannii taate taati.
Waancaa kubbaa miilaa nadheen addunyaa US marroo sadii moote.Dorgommii bara dhufuu Faransaayitti qopheessaa biyya 24 dorgommii tanaa dabra


text:
Dubbii Iimaana Diigu-Kutaa 8.1
Nabiyyummaa Himachuu
1-Nabiyummaan kennaa fi tola Rabbii olta’aa irraa ta’eedha. Nabiyyummaan gabroota Isaa keessaa gabricha tokkotti beeksisa (wahyi) geessuun Rabbiin isa filachuudha. Rabbiin olta’aan Muusaan:
“‘Yaa Muusaa! Dhugumatti Ani ergaa Kiyyaanii fi haasawa Kiyyaan namoota irra si filadheera. Kanaafu, wanta Ani siif kenne qabadhu, galateefattoota irraas ta’i.’ jedhe.” Suuratu Al-A’araaf 7:144
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Rabbiin malaaykotaa fi namoota irraa ergamtoota filata. Dhugumatti, Rabbiin dhagayaa, Argaadha.” Suuratu Al-Hajj 22:75
Gooftaan keenya subhaanahu wa ta’aalaa wanta fedhe uuma, ni filatas. Ergaa Isaa eessa akka kaa’u hunda caalaa beeka. Nabiyummaan filannoo Rabbii olta’aa irraa erga ta’e, carraaqqin ykn qabsoon hin argamu. (Rabbiin qofatu nama fedhe filatee nabiyyii godha. Namni hojii fi qabsoo ofiitiin nabiyyii ta’uu hin danda’u.)
2-Dhimmichi erga akkana ta’ee, sobaan nabiyummaa himachuun kijiba hundarra fokkuu ta’eedha. Akkuma Ibn Abi Al-Izza Hanafiyy (rahimahullahu) jedhu: “Dhugumatti, nabiyyummaa namoota dhugaa dubbatan hunda caalaa nama dhugaa dubbatutu ykn namoota kijiban hunda caalaa nama kijibutu himata. Kuni sanitti walitti hin naqamu nama hundarra wallaalla ta’e irratti malee. Haalli qabatamaa isaanii waa’ee isaanii ni agarsiisa. Wanta nabiyyummaa himachu gadi jiru keessattiyyu nama dhugaa dubbatuu fi nama kijibuu addaan baasuuf karaalee baay’eetu jira. Nabiyyummaa himachuun hoo akkam ta’inna laata?” (Sharih Al-Aqiidati Ax-Xahaawiyyah 1/130)
Dhimma kana ilaalchise Ibn Taymiyaan akkana jechuun dubbata: “Akkuma beekkamu, namni Rabbiin irraa akka ergame himatu takkaa namoota hunda kan caaluu fi guutuu ta’eedha, takkaa immoo namoota hundaa gadi hir’itaa fi gadi aanaa kan ta’eedha. Kanaafi, namoota gurguddoo Saqiif keessaa tokko, yommuu ergaa itti geessu fi gara Islaamaa waamu Nabiyyiidhaan (sallallahu aleyh wassallam) akkana jedhe: Rabbiin kakadhe, jecha takka siin hin jedhu. Dhugaa kan dubbattu yoo taate, sirratti deebisuu irraa ati ija kiyya keessatti garmalee kabajamaadha. Yoo kan sobdu taate immoo, sirratti deebisu irraa ati gadii aanadha.” Kanaafu, akkamitti uumamtoota hunda kan caaluu fi guutuu ta’e nama hundarra hir’uu fi gadi aanaa ta’een walitti fakkeefama
Namoota kijiban irraa eenyullee nabiyyummaa hin himanne wallaalummaan, kijibni fi badiin isarratti kan mul’atu yoo ta’e malee. Sheyxaanni isarratti moo’e. Namoota dhugaa dubbatan irraa eenyullee nabiyyummaa hin himanne, beekumsi, dhugaan, toltuu fi gosoonni kheyri baay’een isarratti kan mul’atan yoo ta’e malee. (Namoota kijiban keessaa eenyullee nabiyummaa yoo himate, wallaalummaan, kijibnii fi hojiin badaan isarraa mul’ata. Faallaa kanaa, namoota dhugaa dubbatan keessaa namni nabiyummaa himate, beekumsi, dhugaani fi gosoonni kheeyri hundi isarraa mul’ata. Kuni nama dandeetti xiqqoo waa addaan baasuu qabuufu ifa ta’a.) (Sharih Al-Aqiidatil Asfahaanih fuula 89)
Ammas ni jedha: “Nabiyummaan beekumsaa fi hojiwwan Ergamaan ittiin ibsamuu qabu kan of keessatti hammateedha. Sunis beekumsaa fi hojiiwwan hundarra kabajamaa ta’eedha. Kanaafu, akkamitti kana keessatti namni dhugaa dubbatuu nama kijibaan walitti fakkeefamaa, dhugaan nama dhugaa dubbatu, kijibni nama kijibaa akkamitti addaan hin baafamnee? Kuni karaa baay’een [addaan baafama]. Keessumayyu Aadam irraa kaasee hanga zamana keenyaatti beekumsi haftee nabiyyii irraa duwwaa hin ta’u. Gosti wanta Nabiyyoonni fi Ergamtoonni fidan, itti waamaa fi ajajaa turan beekkamee jira. Hafteen ergamtoota dachii keessaa hin banne. Namoota birattis haftee ergamtootaa irraa gosa wanta Ergamtoonni fidan ittiin beekan, Ergamtoota fi ergamtoota kan hin taane ittin adda baasan hin banne. (Sharih Al-Aqiidatil Asfahaanih fuula 91)
Ibn Kasiir nabiyyii dhugaa fi nama kijibaan nabiyyi himatu jidduu garaagarummaa baay’ee fagoo ta’e yommuu jecha Rabbii olta’a kana ibsu ni dubbata.
“Nama Rabbiin irratti kijiba uumee yookiin keeyyattoota Isaa kijibsiise caalaa namni zaalimni (miidhaa hojjataan) eenyu? Dhugumatti, yakkamtoonni hin milkaa’an.” Suuratu Yuunus 10:17
Ibn Kasiir ni jedha: “Rabbiin olta’aan ni jedha nama Rabbiin irratti kijiba uume, Rabbiin irratti dubbii sobaa dubbate, osoo isa hin ergin Rabbiin akka isa erge himate caalaa namni zaalimni, of tuuluu fi yakkaan cimaa ta’ee hin jiru. Nama kana caalaa namni yakkaa fi zulmiin guddaa ta’e hin jiru. Namni akkanaa dhimmi isaa namoota sammuun dadhaboo ta’an irraayyu hin dhokatu. Haalli nama kanaa akkamitti nabiyyootaan wal fakkeefamaa? Dhugumatti namni dhugaan ykn kijibaan jecha tana jedhe (ani nabiyyi ofiin jedhe), Rabbiin ragaa gaarummaa isaa ykn badoomsa isaa ifatti baasu osoo isaaf gadi hin dhaabin hin dhiisu. Nama isaan argeef garaagarummaan Muhammad sallallaahu aleyh wassallam fi Museylamah kijibaa jidduu jiruu, garaagarummaa waqtii waaree fi walakkaa halkanii jidduu jiruu caalaa ifa kan baheedha.” (Tafsiiru Ibn Kasiir 2/392)
Madda:
“Nawaaqidul Iimaani al-qawliyah wal amalayah” fuula 184-186 Abdulaziz bin Muhammad


text:
Danqaan siyaasaa Liibiyaa keessaa kan yeroo ammaa gara sabatiinsa dhabuu fi mootummaan lama biyyattii keessatti gara uumamuutti geessa jechuun angawaan gameessi tokkummaa mootummootaa tokko kaleessa akeekkachiisaniiru.
Tokkummaa mootummootaatti hooggantuun dhimmootii siyaasaa tattaaffii jaarmiyichi gochaa jiru gola naga eegumsaaf ibsaniiru.
Qaamni hojii raawwachiisu kan Liibiyaa yoo furmaata hin argatin, rakkoo sabatiinsi dhabamuuf biyyattii keessa mootummoonni lama jiraachuutti geessuu mala. Tokkummaan mootummootaa rakkoo kana furuuf tattaaffii guddaa gochaa jira. Filannoonn sun hanga danda’ame hatattamaan akka geggeessamu qaamotii dhimmi ilaallatu bu’uura heeraa irratti akka walii galan kaayyoon keenya.
DiCarlo akka jedhanitti haalli jiru hanga tokko tasgabbaa’aa dha, garuu yaaddoo fi muddamni siyaasaa hammaataa deeme.
Rakkoon siyaasaa Liibiyaa kan boodanaa kan jalqabame, filannoon prezidaantummaa fi paarlaamaa sababaa seera filannoo fi eenyutu kaadhimamaa prezidaantii ta’a falmii jedhuun ta’uun himameera. Lammiiwwan Liibiyaa miliyoona sadii ta’an filannoo irratti hirmaachuuf galmaa’anii jiru.
Bara 2011 erga hooganaan abbaa irree kan yeroo dheeraa Mohammar Gaadhaafiin aangoo irraa kaafamuun ajjeefamanii booda sabatiinsi dhabamuun, lollii fi jiddu seeniiinsi alaa Liibiyaa keessaa hammaatee jira.


text:
Balaan Kirkira lafaa kun Indonezhiyaa Iddoola Lombok jedhamtutti kan muudate yoo tahu, lubbu namaa fi qabeenya irratti balaa hamaa kan dhaqqabsiise tahuu gabaasni Aljaziiraa ni mul’isa. Balaa kanaan hanga ammaatti namootni 14 yoo du’an, 160 ammoo miidhamaniiru. Balaa ganama har’aa muudate kanaan Manneen 1000 ol tahan kan barbaadaayan tahuu gabaasni kun ni ibsa.
Kirkirri lafaa maagnitiyuudii 6.5tti shallaggame kun Iddoola Baalii jedhamtu tan handhuura balaa kanaa irraa kilomeetra 100 fagaattee argamtu keessatti, hollannaa lafaa cimaa kan uume tahuun beekameera.


text:
Jeneraal Stephen Townsend imaltuuf Jibuutii fi Sooamlee fixate Itoophiyaan bahe.
Muummee Ministeraatii fi itti aanaa hajajaa waraana Itoophiyaa, Jeneraal Birhaanuu Juulaatyiin wal mari’ate.
Marii tanaan hariyummaa Ethiopian,Waldaa Afrikaa jabeessanii nagaa Afirkaa gama Bahaa eegufu wal haasahan.
Itoophiyaan akka jeneraal Jneraal Townsend nagaa Afrikaa gama Bahaa eegufu itti gaafatama guddaa qaba.
Imaltuun jeneraala kanaa akka Itoophiyaatti abmaasaadderi US, Maaykil Renberger jedhetti jijjiirma Itoophiyaa gargaaruu agarsiisa.
Jeneraalii kun bulchoota Waldaa Afrikaalleen ya wal haasahan.


text:
Kooriyaan kaabaa naannoo Piyoong yaangitti caccabaan isaa adda faca’uun isaa kan himame misaayila fugguggifamee utuun hin milkaa’in qilleensa keessatti dho’e ilaalchisee callistee jirti.
Sabaa himaan mootummaa haala mudate ilaalchise yaada hin kennine. Sabaa himaan mootummaa silaa kana dura misaayilli furguggifamee borumtaa gabaasa, garuu waa’ee misaa’ila fugruggifamee hin milkaa’in hafee galmee wal dha’e qabu.
Misaayilichi buufata xayyaara sadarkaa addunyaa Kooriyaa kaabaa irraa dhukaafamee yeroo xiqqoo booda qilleensa keessatti dho’e jechuun waraanni Kooriyaa kibbaa beeksise.
Dhaabbati oduu Kooriyaa Kibbaa Yonhaap akka gabaasetti dho’iinsi sun kan mudate fageenya km 20 erga ol ka’ee booda. Rakkoon isaa maal akka ta’e hin beekamin jira.
Se’ool keessa kan maadheffate caasaan oduu Kooriyaa kaabaa madda gamasii wabeeffatee, caccabaan misaaayla furguggifamee magaalaa galma mootummaa Kooriyaa kaabaatti argame jechuu dhaan suraalee fi kanneen ijaan argan tuquun gabaaseera.
Rookkeetiin sun bakka namoonni itti heddummaatetti furguggifamuuf dhiisuun hin beekamne garuu caccabaa sana qaofaa utuu hin taane summiin rookkeetii sana keessaa ba’u balaa uumuu mala jechuun hayyoonni akeekkachiisaniiru.
Waraanni Yunaayitid Isteetis tarkaanfii sana balaaleffatee, kooriyaan kaabaa gocha jeequmsaa itti dabalaa irraa akka of qusattu gaafatee jira. Waa’ee fashaluu dhukaasa misaayilaa sana garuu hin ibsine.
Angawoonni Yunaayitid Isteetis, Kooriyaan kaabaa yeroo dhiyootti saatelaayitii furguggisuu fakkeessuu dhaan misaayila baalistikaa ardii qaxxaamuru yaaluu akka dandeessu akeekkachiisee jira.


text:
Hawaasni Oromo fi Mesenssonni Caayaa Tokkommaa Baqattota Oromo Biyya Masrii Magaalaa Cairotti jiraatan ebela 26/2015 kabajaa Ayyaana Gotota Oromo 2015 haala miidhagaa fi bonssaan kabajatanii …Read More »
Godaanttota heraan alaa fi Motummaa Masrii
Hegeree Oromiyaa Ebela 15/2015 Godaanttonni Ethiopia namni 19 qabamee harka Motummaa Masrii jiraachuun isaanii gabaafamee jira. Akka gaazexaan Sagalee “Nubaa “ ja’amu ebela 15/2015 Waajjira …Read More »
Caayaan Tokkommaa Baqattota Oromo Biyya Misra irraa
Hegeree Oromiyaa Kora yk konfarannssi Xiqqaa Caayaan Baqqattota Oromo Biyya Masrii Bioteysa 24/2015tti godhatte laalchise akka armaan gadi kanatti . Gabaasaa kora kanaa isinii dhiheysina …Read More »
Egypt, Ethiopia and Sudan sign accord on Nile dam
Three countries sign deal amid fears that dam being built by Ethiopia would reduce water supply to Egypt and Sudan. Egypt, Ethiopia and Sudan have …Read More »
Aaddee Munaa Mohammed Ibro Bitoteysa 17/2015 biyya Masrii Magaalaa Kaayrotti Du’aan Addunyaa kanarraa Boqatte jirti .
Oduu Gaddaa : Bitoteysa 19/2015 Magaalaa Cairo: Aaddee Munaan kan itti dhalatte Baha Oromiyaa Aanaa Dadar Araddaa Soddomaa bakka ja’amtutti akka lakkofsa faranjjii 1996tti dhalatte. …Read More »
Waa’ee Koree Caayaa wal qabate hubachiisa
Jaallan Gaddaa/Ayyaantuu.com Nagaan haa dursu Rakkoo Kaayroo keessaa jechuun Koree Caayaa baqattoota Oromoo biyya Masrii waan facaase dubbisnee jirra .Nuhi kan amma Kaayroo jiru fi …Read More »
Oduu Gaddaa Guraandhala 6/2015
Hegeree Oromiyaa Aaddee Fathiyaa Shaafii Hassan Guraandhala 4/2015 Magaalaa Cairotti Du`aan Addunyaa Kanarraa Boqatte jirti. Aaddee Fathiyaa Shaafii Dhiha Oromiyaa Godina Ilu Abbaa Boraa Aanaa …Read More »
Dura ta’aan Barlamaana Ethiopia Abbaa Dulaa Gammada jiilota 70 waliin Misra daawwate
Hegeree Oromiyaatiin Oduu Ethiopia fii Masrii : Muddee 18/2014 Dura ta’aan Barlamaana Ethiopia Abbaa Dulaa Gammada jiilota 70 waliin kibxata dabree Muddee 16/2014 Magaalaa Cairo …Read More »
Rakko Baqattota Oromo jiddu gala Bahaa fii Afrikaa Bahaa keysaafuu Masrii Sudaan fii Biyya Yaman keysatti irraa geyaa jiru irraa waa muraasa dubbachun barbaada
Muddee 11/2014 1. Akkuma Yaadatamuu dhaabbanni UNHCR fii Motummaan Yaman Gabaasa Muddee 4/2014 waliin baasaniin Bqattonni Ethiopia namni 71 sababa hammenya qilleensaatiin qaraqara Magaalaa Adan …Read More »
Baqattoonni Oromoo biyya Misra fuula UNHCR Duratti yeroo ammaa hiriira gadgeeysaa jiru
Hegeree Oromiyaatiin Hiriira yeroo ammaa Mormii Habshotaa fii Embaassii Ethiopia Kaayroo rratti Baqattota Oromoo fuula UNHCR Duratti Onkololeysa 28/2014 baayyinaan raawwachaa jiran hordofaaRead More »


text:
Dhaabbatti godaantootaa ka addunyaa ykn IOM lammiwwan Itiyoophiyaa sababaa walitti bu’insaa fi caamaan achuuma biyya ofii keessatti qe’e ofii irraa godaananiif gargaarsa lubbuu baraarsaa waliin ga’uuf kan oolu Doolaara Miliyoona 7.1 argachuuf iyyatee jira.
Waggoota kurna dabran keessa, dinagdeen Itiyoophiyaa daddaffiin guddataa ture. Qilleensa El-Niinoo, ka bara 2016 mudateen, goginsi waggaa shantama keessatti isa hamaa ta’e biyyattii dha’ee, guddina dinagdee ishee duubatti harkise. Uummantni biyyattii miliyoona kudhanii ol, gargaarsa nyaataa arjoomtota addunyaa irraa kennamutti hirkattuu tahe.
Bara dabres, roobni yeroo isaatti dhufuu hanqate. Tokkummaan Mootummootaa akka gabaasetti, uummatni biyyattii miliyoona tokkoo fi walakkaa tahu, kan Kibbaa fi Kibba-bahaa biyyattii keessa jiraatan beelaaf saaxilamuuf jira. Gargaarsa nyaataa isaan barbaachisa. Dubbi-himaan dhaabbata godaansaa ka Tokkummaa Mootummootaa, Jo’el Milmaan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, ka guddina dinagdee Itiyoophiyaa waggootaaf galmaa’e gargalchuuf deemu, dhiibbaa goginsaa kana gad-xiqqeessuun baay’ee barbaachisaa akka tahe hubachiisan.
“Akka ilaalcha kiyyaatti carraaqqiin barbaachisaan godhamuu qabu, bakka danda’ametti uummata gara qehee isaaniitti deebisuu dha. Mala ittiin oomisha isaanii oolfatanii fi waan akka bishaan boollaa faa uumuudhan. Qonnaan isaanii akka tasgabbeessuu. Kun waan baay’ee barbaachisaa dha. Sababaan isaa, naannoolee bal’amoo tahan kana keessatti, waan baay’een dinagdeen isaanii fi galiin maatii isaanii akka hin kufne taasisuu irratti hundaawa,” jedhan Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
Verjiniyaa chaarletsviil keessatti Sambata darbee hokkara sanyii irratti hundaa’ee lubbuu namaa galaafate sanaaf prezidaant Donaald Traamp gam lameen komatan.
Wiixata darbee ibsa kennaniin jarreen adii qofa lellisan fi gurmuu lellistoota Naazii balaaleffatanii. Garu kanneen jarreen kana mormuun hiriiran kan ilaaleen waa hin jenne turan.
Garu Kibxata kaleessaa waajiira isaanii magaalaa Neew Yoork keessa jiru irraa Traamp akka dubbatanti caasaa biyyatti deebisnee haa ijaarru jedhan.Garu tuutii oduu gabaastootaa ibsa Traamp caqasaa turan wacuudhaan Traamp maaliif waa’ee hokkara gaggeeffamee ibsa tokko ituu hin kenniin guyyaa lama akkamitti akka itti fudhate gaafataa turan.


text:
Dargii
Dargii ykn Darguu (jecha Gi'iizirraa kan dhufe yoo ta'u hiikaansaa koree jechuudha) maqaa koree qindeessaa humna waraanaa, poolisii, fi milishaa Itoophiyaa kan biyyattii bara 1974 amma 1987tti bulcheeti. Dargiin Hayilaa Sillaaseen erga angoorraa buufamee booda aango qabate. Hundaa'ee odoo hin turin, Dargiin maqaa isaa gara Koree Bulchaa Waraana Kan Yeroo (Provisional Military Administrative Council) jijjiirrate, haa ta'u malee ummata biratti maqaa Dargii jedhamuun irra beekkama. Bara 1975tti, barsiisa komunizimii fudhate; hanga 1987ttis aangorra ture. Bara 1975 fi 1987 gidduutti, Dargiin namoota kuma kudhaniitti lakkaa'aman mana murtiitti odoo hin dhiyeessin hidhee fi ajjeesse.


text:
Ejeree
Aanaan Ejeree aanolee naannoo Oromiyaa keessaa tokko yoo ta'u Godina Shawaa Dhihaa keessatti argama. Aanaan kun karaa kibbaa Godina Shawaa Kibba Lixaatin, karaa dhihaa aanaa Dandiitin, karaa kaaba-dhihaa aanaa Jalduutin, karaa kaabaa aanaa Meettaa Roobitiiin, karaa kaaba-bahaa aanaa Ada'aa Bargaatin fi karaa bahaa aanaa Walamaraatin daangeffamee argama. Magaalaa guddaan aanaa kanaa Addis Aalam jedhama.
Ka'umsa Laga Awaash kan ta'e Tulluun Warqee aanaa keessatti argama. Ji'a Hagayyaa bara 2006tti, lolaan aanaa kanarraan miidhaa guddaa geessise. Aanaa kana keessaa - Sabbata, Awaasii fi Iluu dabalatee - namoota 14,790 kan miidhaman yoo ta'u 2,052 kan ta'an ammoo qe'ee isanirraa buqqa'an.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]


text:
Humna Qilleensaan Uummata Nagaa haleelaa mariin geeggeefamu nagaa fidu hin danda’u.
Ibsaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo!
Mootummaan Bilxiginnaa Kufaati gama Siyaasa, Diingdeen, Dippiloomaasiin isaa mudatee jalaa of olchuuf Maqaa Marii Biyyooleessaa jedhun umurii angoo isaa dheereffachuuf afaan faajjii adda adda uuma jiraachu taajjaba jirra.
Maqaa Marii Biyyooleessaa Milkeessuu jedhun Hidhamtoota Siyaasaa Hogganoota KFO fi kan Saboota biroo muraasa hiikuun mariif qophitti jiraachuu Miidi’aleen Sirnichaa lallabaa jiru.
Hogganoonni KFO hidhaa irraa hiikamu isaanitti nigammana kan isaan hidhaa irraa hiikamanis jaalalaa Bilxiginnaan osoo hin taane qabsoo Uummanni Oromoo gama hundan geggeessa jiru fi Sabboonni Cunqurfamoon geggeessa jiraniin hiikamaan jenne amana.
Mootummaan Bilxiginnaa Hayyuu Duree ABO dabaltee Hogganoota,Qondaloota ABO, Miseensoota KFO Godina hanga Aanaa fi Gandatti hidhee jiru hundaa hidhatti dhiisuun namoota muraasa qofaa hiikuun mariin geeggeefamu rakkoo biyyaattin keessatti kuftee jirtu nihameessa malee akkani hin furree hubachiisna.
Gama tokkon marii jechaa gama kaannin immoo waraana labsa, uummataa nagaa Dirooniin haleelaa marii jedhamu kan shiraa ta’u ragaa ba’aa. Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Jobirri uummata Oromoo ABO’n akka saffisaan kaatuuf qoochoof miilli isaa walii galuu barbaachisa!
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Muddee 16,2021Abdii fi gaachana uummata Oromoo kan ta’e, fuuldurattis naatoof mararteen saba keenya Oromoo ABO’n wayiita ammaa hadiida injifannoo irratti argama. Gudunfaa injifannoo isaa milkeessuuf, saba keenya Oromoo nagaaf nageenya isaa bakkatti deebisuuf qaamoleen ABO’f miilaaf qoochoo ta’anii, Joobira uummata Oromoo ABO utubuun asiin gahan har’as hariiroo dhangi’amaa waliin qaban sana jabeessanii itichuun furmaata fardii ammatti isa barbaachisudha. Akkuma olitti eeruu yaale Addi Bilisummaa Oromoo saba keenya Oromoof Joobira humna guddaaf umurii dheeraa qabudha. Joobirri kun Joobira ta’ee itti fufuuf miilli isaa fayyaa ta’ee jiraachuu qaba. Akkasuma fayyummaan qoochoo Joobira kanaas barbaachisaa akkaan feesisaa ta’uu hubachuun barbaachisaadha.
Qaamoleen ABO’f miila inni ittiin deemuuf, qoochoo inni ittiin balali’u ta’aa turan qaamota gurguddaa afurtu ture afurtus jira. Isaanis: qaama waraanaa (WBO), qaamota miidiyaa arrata dhaabichaa, qaamota siyaasaa dhaabichaa, fi qaamota dinagdee ABO ti. Qaamoleen kun utubaaf wiirtuu dhaabichaa, kuula dhaaba kanaaf qaroo dhaabichaa, addatti ammoo haamilee saba kenya Oromoo tiksuu fi saba keenya walitti fidanii tokkoomsuu irratti dhaaba Oromoon qabu ABO diinaaf firoota diinaa irraa tiksanii asiin gahuu irratti qooda fakkaataa hin qabne bahataniiru. Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Ajjeechaan Karrayyuutti Abbooti Gadaa dabalatee jumala uummataa keenyarratti rawwate Duula Oromoofi duudha isaa balleessuuf PP’n rawwatteedha!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo!
Sirni Afaan Qawween uummataa Oromoo bulchaa jiru Bilxiginnaan erga angoo biyyatti humnaan qabate agaami inni Oromummaa baleessuuf rawwachaa jiru yeroo yeroon dabalaa akkuma dhufen Uummata Oromoos gatii guddaa kaffalchiisutti argama.
Duudhaafi Aadaa sabaa tokko yoo cabsan salphatti Uummaticha cabsun niidanda’ama PP’nis tooftaa kanaan Uummata Oromoo cabsuuf tarkanfi hadha’a uummaticha irratti fudhachuutti jira.
Uummata Oromoo yeroo adda addatti kutaan gargar qooduuf murni PP waan hin goone hin qabu sanatti milka’uu waan hanqateef Abbooti Oromoo Aadaafi sirna Oromoon qabu dhaloota dhaalchiisutti argaman garaa jabeenya guddaan ajjeessun Duudha , Aadaa Fi Eenyummaa Oromoo balleessuuf akka ta’e Ajjeechaan Karrayyuutti Abbooti Gadaa (Abbaa Bookuu) dabalatee dargaggoota bor Gadaa Micheelle dhaluun Gadaa fudhachuuf abdataman irratti rawwate argisiiftu guddadha.
Sirnoonni yeroo hundaa Oromoo birratti gaddan yaadataman kanneen akka Miniliik, Hayilee Silaasee, Dargii fi EPRDF Duudhaa fi Aadaan Oromoo eenyummaan Oromummaa akka baduuf waan hin goone hin qaban. Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Waggaa 16ffaa FDG yeroo kabajannu gootota yaadachaa, kaayyoo gootonni kufaniif galmaan gahuuf Irbuu haaromsanna!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Sadaasa 9 Guyyaa FDG ilaalchisuun kenname!
Waggaa 16n har’aa Sadaasa 9/2005 guyyaa Fincila Diddaa Garbummaa dhaabni Qabsoo Bilisummaa Oromoo adda durummaan gaggeessaa tureefi jiru ABOn ummanni Oromoo keessumaa ilmaan isaa qeerroon akka gamtaan ka’anii mirga abbaa biyyummaa, hiree ofii, ofiin murteeffachuufi mirga abbaa biyyummaaf falmatanii FDG walirraa hin cinne akka gaggeessan guyyaa waamicha itti dhiheesse, ykn FDG itti labsedha.
Ummanni Oromoo keessumaa barattoonni dhaabbilee barnootaa sadarakaa gadiirraa kaasee haga Yunivarsiitiitti baratan FDG kana wal irraa fuudhuun sadarakaa har’a qabsoon Oromoo irra jiru kanaan gahaniiru.
Gaaffii mirga abbaa biyyummaa, gaaffii hiree ofii ofiin murteeffachuu, qabsoo dhugaa, qabsoo haqa ofii deebisachuu ummanni Oromoo barootaaf itti jiru kana; barataan Oromoo harka duwwaa qalama qabatee waraana diinaa dura dhaabbachuun, gariin ammoo ogummaa Aartii qabuun ummata warraaqsatti dammaqsee onnachiisuun, kan hafe ammoo beekumsaan, qabeenyaa fi dandeettii qabu maratti fayyadamee diinni akka baaragu, addunyaan immoo qabsoo uummatni Oromoo itti jiru akka quba qabaattu taasisaniiru.
Seenaa irraa akka hubatamutti, ummanni diddaa gochuu danda’u, ummata ijaaramee fi dammaqiinsa horatedha. Ijaaramuu jechuun ummata wal-dhaga’u, waliif ajajamu, yaada tokko qabu, wal irratti amantaa qabu, afaan tokko dubbatuu fi waliin adeemu jechuudha. Ummanni ijaaramuuf ammo dhaabni ykn jaarmayaan isa ijaaru jiraachuun barbaachisaa dha. Yoo kan uummata dura deemee isa ijaaruu fi karaa itti argisiisu hin jiraanne FDG’n gaggeeffamu firii hin qabaatu. Yoo ijaarame ummanni humna guddaa homtuu dura dhaabbachuu hin dandeenye tahee bakka yaade ykn galma qabsoo isaa ni gahata. Jaarmayaa ykn dhaaba malee baay’inni ummataa hamman tahullee milkaa’aa ta’uu hin danda’u. Ummanni yeroo diddaa adeemsisu of irratti amanuu fi shakkii malee qabsoo isaa fuula duratti deemsisuuf jaarmiyaan ykn dhaabni isa taliigu jiraachuun dirqama.
Ummatni Oromoos Wareegama gootota keenya biyya isaaniif jecha kufan xurree isaanii qabatee garbummaatti goolaba gochuuf, har’as ilmaan Oromoo baay’een kufanii kuffisuu filatanii qabsoo Bilisummaa Oromoo kallacha isaa ABO jalatti ijaaramanii akeekaa fi kaayyoo dhugaa ganamaa kan qabsaa’otni kumaatamni irratti wareegaman ammas dhalootni irratti wareegamaa qabsoo finiinsaa jira.
Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
https://fb.watch/8NLXa2Y_ok/
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Mootummaan Bulchiinsii naannoo Amaaraa hojii seera eegsisuu kan torban sadiif gaggeessaa jiru kan itti fufuu ta’u beeksisee jira.Dubbii himaan bulchiinsa naannoo Sanaa Gizaachoo Muluneeh har’a Baahiir Daar keessatti Tuuta oduuf ibsa kennaniin tarkaanfiin fudhatamaa jiru tasgabii mirkaneessuf fi seeraa fi sirna kabajsissuuf ta’u ibsanii mootummaan Faannoo faana dhahaa jira jechuun qeeqa dhiyaatu soba jedhan.
Namoota gareelee fi jaarmayaan kutaa Sanaa fi Itiyoophiyaa keessatti tasgabii dhabsisuuf hojjatan, uummata keessatti hokkara kakaasuun ajjeechaa gaggeessan, kanneen saaminsaa fi qabeenya namootaa barbadeessan akkasumas bittaa fi gurgurtaa meeshaa waraanaa kan seeraan alaa kanneen gaggeessan irratti tarkaanfii fudhatamu ta’u hubachiisan jechuun Asteer Misgaanaaw Baahiir Daar irraa gabaastee jirti.


text:
Bulchiinsi qorannoo baldheensa waaqaa Ameerikaa (NASA) kan hundeeffame ALA. Jul/ado/.bara 1958dha.Kan hundeesses mootummaa Ameerikaa yoo ta’u,qajeelfama Pirezidaantii USA tibba sanaa Daawwit Esinaawere jedhamaniinidha.
Wiirtuun qorannoo kanaa Waashingiton si’a ta’u,wiirtuwwan xixiqqaa kudhan ta’an’mmoo Kutaalee Ameerikaa garaa garaa keessatti argamu.Wiirtuu qorannaa baldheensa waaqaa kana keessa hojjettoota 17,345 ol ta’an kan jiran si’a ta’u, akka ragaan ALA bara 2016 ba’e ibsutti baajetisaa kan waggaa doolaarii USA biliyoonii 19.3dha.
Kaayyoon jalqabaa wiirtuu qorannoo kanaa,qabeenya baldheensa waaqaa tajaajila loltummaarra, tajaajila nageenyaaf oolshuuf ture.NASA utuu hin hundeeffamin dura,dhaabbati NACA jedhamu ALA,bara 1915_1958tti. qorannoo baayi’ee godhee,NASA.tti kenneera.Hundeeffama NASA booda qorannoon baldheensa waaqaa baayi’een kan godhaman si’a ta’u,isaan kunniin keessaa dhaabbati qorannaa “Apoloo Moon Landing” jedhamu adda durummaadhaan tokkodha. Xiyyeeffannaa guddaan NASA. Baldheensa waaqaa’rra ta’uudhaan ardii lafaa sirriitti qorachuuf si’a ta’u,baldheensa waaqaa keessatti kan argaman,Pilaaneetotiifi uumamni gara biraa jiran,bifa kamiin jireenya egeree ilmaan namaaf tajaajila kennuu akka danda’an haala mijeessuufidha.
NASA dhaabbiilee faalama qilleensaa baldheensa Waaqaa qoratanii wajjinis odeeffannoo wal-jijjiiru.Hojjiiwwan qorannoo NASA ciminaan kan jalqaban, keessumaa Ruusiyaan ALA.ji’a Onko.(Oct.) 1957 Saatalaayitiin (furguggeen) baldheensa waaqaa nam-tolchee Isputiniik (Sputnik) jedhamtu guyyoota 92f baldheensa Waaqaa keessa kan turte si’a ta’u,ulfinni ishee walumaa galatti kiiloo giraamii 83.60, dheerinni ishee’mmoo saantii meetirii 58 ture.Ergamuun saatalaayitii kanaa Ruusiyaafi Ameerikaa gidduutti waldorgommii kan jalqabsiise si’a ta’u,keessumaa tibba sana lola qabbanaa’aa (“cold war’) jedhamee kan beekamu,waliin morkii biyyoota lamaanii itti caalchisee ture.
ALA.Jan,4/ 1958 Saatalaayitiin Ruusiyaa Isputinik jedhamtu kun sa’atii tokko keessatti kiiloomeetirii kuma 29 baldheensa waaqaa keessa furguggisamaa,utuu balaliituu waaqa’rratti gubattee caccabaan’shee lafarratti kukkufeera. Haata’ullee malee Ameerikaan utuu abdii hinkutatin furguggee baldheensa waaqaa Appooloo jedhamtuun yaallii baayi’ee erga gochaa turte booda ALA ji’a Ado. (Jul) 11 bara 1969 ji’arra qubachuu dandeesseetti.
Gareen furguggee Appooloo kun kan hogganame Niil Armistirong (Nile Armstrong ) jedhamuun ture.Amna Appooloo kana uummati adduunyaa miliyoonii kuma 534 ta’an,tamsaasa televiziyoonii kallattiin darbaa tureen daawwataniiru.Niil Armstroongis biyyoo ji’arra jiru hammaaree,bifa ardii ji’aa suuraa baayi’ee kaasee, nagaadhaan gara lafaatti deebi’aniiru.Amna gara ji’aa kana’rratti Armstrong faa ji’arra qubachuuf guyyaa saddeet,sa’atii 14,daqiiqaa 12fi sekoondii 30 itti fudhate.
Miseensoti dhaabbata qorannoo baldheensa Waaqaa (NASA) Armstrong dura ALA.Ji’a Mar.(bito.) 1966 irraa jalqabee,ji’arra qubachuuf furguggee Jiminii jedhamtuun yaallii jalqabaa kan godhan yoo ta’ellee,rakkoo teekniikaan amni gara sanaatti godhame waan hin milkoofneef gara lafaatti deebi’aniiru.
Gareen Armstroong erga ji’arra qubatee deebi’ee booda,NASA’ n hamma ALA 1972tti yaallii milkaa’e shan godheera.Hamma fedhellee yaalliin milkaa’aa baayi’ee yoo godhaman’llee, wiirtuu qorannoo baldheensa waaqaa NASA irratti seenaan gaddisiisaa muldhataniiru.Mee tokko tokko haa ilaallu.
-
ALA. jia Jan (Ama.) 28 bara 1986,furguggeen baldheensa waaqaa Chaaleenjer jedhamtu,erga gara waaqaatti furguggisamtee sekondii 72 booda hujummoon boba’aa dabarsu waan urateef,dhootee saayintiistoti NASA torba ta’an hundi dhumaniiru.
-
Seenaan gaddisiisaa gara biraa ga’e’mmoo,ALA.ji’a Gurra.(Feb.) bara 2003 furguggeen baldheensa waaqaa Kolombiyaa jedhamtu,ergama’shee sirriitti raawwattee lafarra qubachuuf daqiiqaan 15 yeroo isheef hafu, kuftee caccabuudhaan saayintiistoti 7 dhumaniiru.
Seenaa saayintiistota dhiiraa Baldheensa waaqaa tokko tokkommoo mee isin haaddubbisiisnu.
-
Niil Armistiroong:- Lammii USA yoota’u,ALA.ji’a Haga.(Aug).bara 1930 dhalatee, ji’a Haga.(Agu.)25 bara 2012 umrii waggaa 82tti boqote.Armistiroong ogummaansaa miseensa humna waraana galaanaafi Paayiletiis si’a ta’u,sadarkaadhaanis ajejaa dhibbaa ture. Namni kun,furguggee Appooloo 11 jedhamttu balaliisee baldheensa waaqaa keessa, sa’atii 8,daqiiqaa 12fi sekondii 30 tureera.
-
Yuurii Gaagaarii Alekisiyeeviichi jedhama.Lammii Ruusiyaadha.ALA.bara 1934 dhalatee bara 1968 umrii waggaa 34tti dargaggummaadhaan du’e.Ogummaadhaan humna qilleensaa Ruusiyaa keessatti Paayiletii si’a ta’u sadarkaa Kolneelummaa’rra ture.Yuurii Gaagaaarii Niil Armistiroong dura nama ji’arra qubatedha.ALA.bara 1961 yeroo gara ji’aatti balali’e,baldheensa waaqaa keessa sa’atii 1fi daqiiqaa 48 qofa ture.ALA.bara 1968 jeettii humna qilleensaa Ruusiyaa miig 15 jedhamtu,balalii’uu utuu shaakaluu,balaa tasa isarra ga’een du’e.
Seenaa saayintiistota Dubartoota Baldheensa waaqaa tokko tokko immoo mee isin haadubbisiisnu.
-
Vaaleentiinaa Tereshkoovaa:- Lammii Ruusiyaa yoo taatu,saayintiistii dubartii baldheensa waaqaa jalqabaati.Kan dhalatte,ALA.bara 1937 yoo ta’u,ammallee lubbuudhaan jirti.Tibba Olompikii gannaa ALA 2014 garee Olompikii Ruusiyaa hiriira irratti alaabaa biyyashee qabattee hiriira kan hogganuudhaan adduunyaa’rratti beekamtii’shee mirkaneesiteetti.
-
Baldheensa waaqaa keessas guyyaa lamaa,sa’atii 23fi daqiiqaa 12 kan turte yoo ta’u,ogummaadhaanis humna waraana qilleensaa Rusiyaa keessatti Paayileetii kan turte si’a taatu sadarkaa Meejer Jeneraalummaa qabdi turte.
-
Saalii Riidee(Sally Ride) :- ALA.ji’a Ca.(May.)1951 dhalattee, Ado.(Jul.) 23 bara 2012 boqotte.Saalii,Saayintiistii dubartii jalqabaa Ameerikaa turte. Barumsa’sheetiinis Fiiziiksiidhaan digirii doktorummaa kan fudhatte dubartii cimtuu turte.Saalii baldheensa waaqaa keessa guyyoota 14 sa’atii 7f daqiiqaa 46 turteetti.Gara baldheensa waaqaatti kan balaliites ALA.bara 1983dha.
NASA keessatti injineera beekamaa Lammii Itoophiyaa kan ta’e Qixaawu Ijjiguu’mmoo meee xinnoo waa isin dubbisiisna.
ALA.ji’a Gur.(feb) 25 bara 1948 dhalatee dadhabbii onneetiin ji’a Ama.(JA.) 13 2006 kan du’e, saayintiistii lammii Itoophiyaa baldheensa waaqaa ANAS ture. Dr.Injineer Qixaawu kutaa biyya Kaafaa magaalaa Boongaa keessatti dhalate. Inistitiyuutii Poolii teekniikii Baahirdaar durii irraa ogummaa Mekaanikaal Injinerummaadhaan dippiloomaadhaan, Yuniversitii, Jaappaanii Herooshimaa jedhamu irraa, Injinerummaa Awuto motiiviidhaan digirii lammaffaa, Yuniversitii Ameerikaa Noorz Tiroon jedhamu irraa immoo Injinerummaa furguggee baldheensa waaqaatiin digirii doktorummaa fudhateera.
Dr.Injiner Qixaawu Ijjiguu, NASA keessatti qaxaramee, Saayintisttii injinera baldheensa waaqaa ta’ee tajaajila kennaa kan ture ta’uu isaa irrayyuu, Saayintiistota baldheensa waaqaa NASA, baay’ee wajjin waliin hojjeteera. Gara siyaasaattis deebi’ee adda tokkummaa gootota Itiyoophiyaas hundeesseera.


text:
Loqodoota Saddeeti Jaatanii Guddicha Afaan Oromoo keessatti irratti hojjatamaa jiran keessaa
1. Gumii Loqoda Harargee( Ituu, Humbannaa fi 4N Qalloo,Anniyya) 1ffaa bahuu fi ammallee jabaattanii itti fufuu keessaniif ulfaadhaa ! Isiniin boonna !
2. Gumii Loqoda Booranaa hojii boonsaa hojjattanii 2ffaa bahuun keessan dinqiidha itti fufaa jenna.
3. Gumii Loqoda Arsii ( Sikkoo fi Mandoo) 1ffaa bayaa turuun keessan ni yaadatama. Amma garuu 1ffaa irraa 4ffatti gadi bu’uun keessan baay’ee akka hojjatamaa hin jirre garsiisa.
Haati Gooticha Leenjisoo diigaa waan jette dhageessanii? ” Ani Dahee Koloobaan gahee, amma booda waan jettaniin isintu beeka” jette jedhan. Keessan dubbiin achitti.
4. Gumii Loqoda Maccaa isinillee 2ffaa irraa gara 3ffaa,4ffaa fi 5ffaa bu’uun hirmaannaan keessan akka dabaluu qabu mul’isa.
5. Gumii Loqoda Gujiin yeroo cufu hirmaannaan keessan guddaadha jabaadhaa jenna.
6. Gumii Loqoda Tuulamaa hojii boonsaadha jabaadhaa
7. Gumii Loqoda Karrayyuu fi 8. Walloo daran jabaachuu qabdan iyyaa iyya dabarsaa . Gargaarsa yoo barbaaddan nutti iyyadhaa .
Check Also
IJOOLLEE TOO YAA TIRUU
Taammanaa Bitimaa Irraa Ijoollee too yaa tiruu Magaallan koo yaa tiruu Kan akka keessanii addunyaarra …
One comment
-
Waa,ee translation afaan Oromoo karaa afaan birootittii hiiku irraati hojjachuu barbachisaa Jabaadha hayyoota keenya
Application afaan Oromoo karaa afaan birootittii hiiku nu irraati hodha!


text:
Dabni Siyaasaa ABO Irratti Dalagamu Cehumsa Gara Dimokiraasiitti Taasifamu Yoo Gufachiise Malee Hin Milkeessu
(Ibsa ABO – Waxabajjii 11, 2019)
Jijjiirama Siyaasaa Itoophiyaa keessatti har’a mul’atu kana kan argamsiise qabsoo hadhooftuu fi wareegama qaalii Sabni Oromoo Bilisummaa isaa gonfachuuf baasaa yoona gahe tahuun dhugaa namuu haaluu hin dandeenye dha. Qabsoo Ummatni keenya Bilisummaaf gaggeessaa as gahe keessatti ammoo qoodni Addi Bilisummaa Oromoo akka Dhaabaatti qabaate, wareegamni miseensotaa fi deggertootni Dhaaba kanaa (Qeerroo Bilisummaa Oromoo dabalatee) baasan, waan ittiin dorgomsiifamu kan hin qabne qooda ol’aanaa qabaachuun haqa dirree jiru dha.
Jijjiiramaa fi carraa haala akkasiitiin uumametu Adda Bilisummaa Oromoo fi Mootummaa Itoophiyaa gidduutti waltahiinsi godhamee hoogganni ol’aanaan ABO akka kabajaadhaan Finfinnee seenuuf karaa saaqe. Hoogganni ABO waltahiinsa kanaan oggaa Fulbaana 15, 2018 Finfinnee seenu bulchiinsi afaan qawwee EPRDF kan waggaa 27 Ummata Oromoo fi Ummatoota biyyattii kanneen biroo gidiraa agarsiisaa bahe hafee humnootni fi jaarmayootni siyaasaa jiran nagaadhaan akeeka siyaasaa isaanii gaggeessu abdii jedhuuni. Maqaa ol’aantummaa seeraa kabajsiisuu jedhuun hidhaan, ajjeechaan, saamichi, kanneen mirga isaanii gaafatanitti maqaa isaaniif hin malle maxxansuudhaan diinomsuun kana booda akka itti hin fufne Dr. Abiy Ahmedis akka gara aangootti dhufaniin Ummataaf waadaa seenanii turan.
Waadaan araaraa fi nagaadhaan waliin hojjechuuf waliif seename guutummaatti kabajamuu hanqatee hanga ammaatti lafa irra harkifachuun isaa Mootummaan dhimma kanaaf fedhii gahaa agarsiisuu dhabuu irraa kan madde malee hanqina gama ABOtiin akka hin tahin hubatamaa dha. Kanaaf ammoo waltahiinsi Caamsaa 29, 2019 ABO fi Mootummaa gidduutti taasifamee fi gochaan gaddisiisaan Mootummaan erga sanaa as Oromiyaa keessatti raawwachaa jirus ragaa guddaa dha.
Caamsaa 29, 2019 araara dhugaa buusuuf karaa saaqa yoo tahe abdii jedhuun Hoogganni ABO hanga barbaachisuu ol deemuudhaan ODP, Mootummaa Naannoo Oromiyaa fi kan Federaalaa wajjinis nagaadhaan waliin hojjechuuf fedhii qabaachuu isaa agarsiise. Itti Aanaa Pirezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaatis kana booda ABOn waajjiroota isaa banatee bilisummaa guutuudhaan akka socho’u tumsa guutuu akka taasisanii fi miseensotaa fi deggertoota ABO hidhaa jiranis akka hiiksisan waadaa seenan.
Haa tahu malee ergasii asis hojiidhaan lafa irratti wanti mul’achaa jiru faallaa waadaa sanaa fi faallaa waltahiinsa yeroo adda addaatti goonee ti. Miseensotaa fi deggertoota ABO kanneen duraan hidhaa jiran hiikuun hafnaan haaraatti hidhuun babal’achaa jira. Gama keenyaan kanneen gaaffii mirgaa gaafatan hidhaatti guuruu fi miseensota WBO bosonatti hafanii jiraniin “Shiftaa” jechisiisuun maqaa xureessuuf yaaluu irra madda rakkoo kanaa amananii haala nageenyi waaraan itti argamu irratti furmaata soquutu barbaachisaa dha jennee amanna.
Walumaagalatti adeemsi siyaasaa wal amantaa fi ejjennoo walii waliif kabajuu irratti hin hudeeffamne akkanaa kun akeeka jijjiiramaa fi cehumsa gara dimokiraasii jedhamaa jiruuf danqaa akka tahu hubatamuu qaba. Haalli akkanaa nageenyaa fi tasgabbiis hin argamsiisu. Waan taheef, Paartiin biyya bulchuu fi Mootummaanis of keessa ilaalee ABO waliin walitti dhiheenyaa fi bifa wal tumsuu fi wal danda’uutiin hojjechuun dantaa ummata keenyaa fi nageenya guutummaa Itoophiyaafis bu’a-qabeessa taha jennee amanna.
Gama biraatiin miidhaan Sabummaa irratti xiyyeeffate kan yeroo ammaa lammiilee Oromoo Kaaba Oromiyaa (Wallo) keessatti argaman irra gahaa jiru hedduu kan nu yaaddessu dha. Kanumaan wal qabatee humnootni miidhaa kana lammiilee kanneen irraan gahaa jiran gochaa badii isaanii dhokfachuuf jecha rakkoo achitti mul’atu sochii ABO wajjin wal qabsiisanii ololli oofan dhugaa irraa kan fagaate tahuu hubachiisna. Ololli kanaan wal qabatee ABO irratti oofamu gama tokkoon mirga of ittisuu fi haqa Ummata sanaa ukkaamsuuf, gama kaaniin ammoo ABO fi Qabsoo Bilisummaa Oromoo maqaa xureessuudhaan Kaayyoo qabsichaa gufachiisuuf daba siyaasaa dalagamu waan taheef dabni akkasii ABO fi Ummata keenya irraas dhaabbachuu qaba jenna. Mootummaan Naannoo Amaaraa fi kan Federaalaas dhimmi kun osoo gara kana caalaa hamaatti hin tarkaanfatin furmaata sirrii mirga lammiilee kanaa kabajsiisu itti kennuuf gaafatama isaanii bahachuu akka qaban hubachiisna.
Maayyii irratti qondaalotaa fi miseensota hoogganaa dabalatee, miseensotaa fi deggertootni ABO kanneen badii malee dhiibbaa fi daba siyaasaatiin hidhaa jiran hundi hatattamaan akka gadi lakkifaman cimsinee gaafachaa, maqa-balleessiin, doorsisni, saamichi, hidhaa fi ajjeechaan miseensotaa fi deggertoota keenya dabalatee waliigala Ummata keenya irraa akka dhaabbatu irra deebinee hubachiisna. Ummatni keenyas (keessattuu Qeerroon Bilisummaa Oromoo) shira adda addaa itti xaxuu fi olola dharaatiin maqaa xureessuudhaan ABO dirree siyaasaatiin ala godhanii Kaayyoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo kumaa-kitilli itti wareegamee asiin gahe galii isaa hanqisuuf daba dalagamu hunda dammaqiinsaan dura dhaabbatee akka doomsu Addi Bilisummaa Oromoo jabeessee dhaama.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo
Waxabajjii 12, 2019


text:
Guutuu Oromiyaa keessatti waamichi deeggarsa Mootummaa Cehumsa Biyyoolessa Oromiyaa fi mormii sirna bulchinsa PP akkuma taasifameen barattootni, uummatni hirmaatee sagalee isaa dhageessisaa jira. Walgahiin Gamtaa Afrikaa 34ffaa dhaadannoo “Afrikaa sagalee rasaasaa irraa bilisa goona.” jedhuun gaggeeffamaa waan jiruuf dhaadannoon keenya kan armaan gadii kanneen akka hammatuu fi qajeelfama namuusaas akka tiksinu waamicha goona.
DHAADANNOO
1. Hidhamtootni siyaasaa hatattamaan haa hiikaman
2. Mootummaa Cehumsa Biyyoolessa Oromiyaa ni deeggarra.
3. Lammiilee Oromiyaaf nagaa barbaadna.
4. Sagalee rasaasaa jibbine; Ajjeechaan haa dhaabbatu
5. Mirgi haadholii fi Shamarranii haa kabajamu” kanneen jedhan hammachuu qaba.
NAMUUSA
Hiriirri gaggeeffamu karaa nagaa waan taheef namuusa hiriiraa eeguun dirqama. Dhagaa darbachuu, saba biraa arrabsuu, alaabaa saba biraa gubuun fedhii PP galma gahuu dha. Kanaaf, dhaadannoo fi qabsoon keenya sabaan osoo hin qoodne “LAMMIILEE OROMIYAA” dhaaf tahuu qaba.
Ka’i Qeerroo
Qeerroo is Power


text:
Kaaba Itiyoophiyaatti kan argamtu magaalaan Laallibalaa daangaa naannoo Tigraay irraa Kiiloo meetira xiqqoo faggaattee kan argamtu bakka hambaa seenaa UNESCO ti.
Wal waraansi kaaba biyyattii keessaa utuu hin jalqabamin dura bakka hawata tuuristii turte. Dhagaan caccabsamee ijaaramuu dhaan kan beekamtu waldaan kiristaanaa Laallibalaa, sababaa waraana sanaan hojiin tuurizimii ishee dhaabatee jira. Odu gabaasaan VOA Henrii Wilkiins haala magaalattiin dandammachuuf tattaafattu ilaalchisuun gabaasee jira.


text:
Dhuguma Iyyasuus (Yesuus) Gooftaadhaa?-Seensa
Maqaa Rabbii waan hundaa uumee, mararfataa ta’een jalqaba. Namni jireenya keessatti wanti guddaan inni beeku fi sirritti hubachuu barbaadu, waa’ee Gooftaa isa uumeti. “Gooftaan na uume kamiidha? Amaloonni Isaa maalidhaa?” Jechuun of gaafata. Gaafii kanaaf takkaa madda sirrii irraa barbaadun deebii quubsaa argatee jireenya keessatti tasgabbaa’a, takkaa immoo madda sirrii hin taane keessa barbaadun dogongora guddaa keessatti kufa. Deebii quubsa hin argatu. Kanaafu jireenya keessatti tasgabbii dhaba.
Dhugumatti mata dureen, “Iyyasuus Gooftadha moo Gooftaa miti?” jedhu mata-duree hoo’aa mormii fi falmii guddaa kaasedha. Namoota “Iyyasuus Gooftaadha.” Jechuun lallaban irraa deebii fi ragaa quubsaa argachuun garmalee ulfaata. Kanaafu, dhama’iinsa fi dukkana kana ragaa ifaatiin saaqu barbaachisa.
Barbaachisummaa mata duree kanaa:
Dhugumatti mata dureen kuni garmalee barbaachisaadha. Barbaachisummaa isaa asitti tarreessuuf bakki fi yeroon nu hin gahu. Garuu muraasa isaanii ni eerra:
1ffaa-Namoota dhama’iinsa fi dukkana keessatti taraniif dhugaa ibsuu- namoonni baay’een “Iyyasuus Gooftaadha.” Jechuun lallaban, beekumsi fi ragaaleen sirriin isaaniif ifa hin taane. Sabni kee dogongora keessatti lixee dukkanaa fi dhama’iinsa keessa osoo raata’u ati beekumsa sirrii osoo qabdu itti cal’istaa? Wanti kana caalu immoo, dhumarratti wanta isaan qunnamuudha. Dhugumatti, “Iyyasuus Gooftaadha, waaqefadhaa.” Jedhanii lallabuu fi amanuun, shirkii guddaa adabbii cimaatti nama geessudha. Qur’aana keessatti:
“Masiih ni jedhe, ‘Yaa ilmaan Israa’il! Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessan ta’e gabbaraa. Dhugumatti namni Rabbitti waa qindeesse Rabbiin isarratti Jannata haraama (dhowwaa) taasiseera. Teessoon isaas ibidda. Miidhaa raawwattootafis tumsitoonni hin jiran.” Suuratu Al-Maa’ida 5:72
Shirkii jechuun Rabbiitti waa qindeessudha. Kana jechuun Rabbiin waliin yookiin Rabbii gaditti wanta biraa waaqefachuudha.
Sabni keenya shirkii kanatti kufuun dhumarratti adabbii cimaatti akka kufu ni jaallannaa? Kanaafu, wanta ofiif jaallannu saba keenyaaf ni jaallanna. Wanta ofiif jibbinu saba keenyaaf ni jibbina. Saba jaallachuun qabeenyaa fi humnaan isaan gargaaru qofa osoo hin ta’in, amantii sirrii isaaniif ibsuun dukkana keessaa gara ifaatti isaan baasudha. Kanaafi, fedhiin guddaan nabiyyootaa sabni isaanii dukkana keessaa gara ifaatti akka bahanii fi adabbii cimaa irraa akka baraaramaniidha. “Yaa qawmii (yaa ummata kiyya)…” jechuun dubbii laafinni fi mararfannaan keessa jiruun gara ifaa fi milkaa’innaatti isaan waamu.
2ffaa-Faallaa haqaa ibsuun haqa hubachuu- dhugumatti wantoonni faallaa isaaniitiin sirritti hubatamu. Imaamu ibn Al-Qayyim ni jedha: “Rabbiin olta’aan kitaaba Isaa keessatti karaa mu’mintootaa bal’innaan, karaa yakkamtootaa (kaafirotaa fi namoota badii hojjatan) bal’innaan, dhuma mu’mintootaa bal’innaan, dhuma yakkamtoota bal’innaan ibsee jira. Warroonni Rabbiin, kitaaba Isaatii fi amantii Isaa beekan, karaa mu’mintoota bal’innaan beekanii jiru, karaa yakkamtootas bal’innaan beekanii jiru. Kanaafu, akkuma nama imala deemuuf karaan gahuumsa yaadetti isa geessu fi karaan wanta isa balleessutti isa geessu ifa ta’eef, karaaleen lamaan kunniin isaaniif ifa ta’anii jiru. Namoonni kunniin uumamtoota hunda caalaa beektota kan ta’aniidha, namootaaf faayda kan buusanii fi dhugaa ta’aniidha. Sababa kanaafi, hanga Guyyaa Qiyaamaa sahaabonni namoota isaan booda dhufan hunda caalan. Dhugumatti, isaan karaa jallinnaa, kufrii fi shirkii keessatti guddatan. Bal’innaan karaa kana ni beekan. Ergasii, Ergamaan Rabbii (Sallallahu aleyh wassallam) dhufuun dukkana cimaa keessaa gara ifa guututti isaan baase. Shirkii keessaa gara tawhiidaatti [isaan baase]. Kanaafu, hamma isa (tawhiida) argatanii fi hamma wanta keessa turanii ni beekan. Dhugumatti, wantoonni faallaadhaan ifa ta’u.
Dhama’iinsi kan uumamuu yommuu beekumsi karaalee lamaanii ykn isaan keessaa tokko dadhabaa ta’uudha. Akkuma Umar (radiyallahu anhu) jedhe: qabannoon Islaamaa tokkoon tokkoon kan diiggamu yommuu namni wallaalummaa (jaahiliyyah) hin beekne Islaama keessatti guddateedha.” Kuni beekumsa guutuu Umar (radiyallahu anhu) irraayyi. Namni karaa yakkamtoota hin beekne fi isaaf ifa hin taane, karaa isaanii garii karaa mu’mintoota akka ta’etti yaadun isaa hin oolu. Dhimmoota baay’ee ilaalchise akkuma ummata kana keessatti uumame…” (gabaabbinnaan, Fawaa’id fuula 101, 102)
Keeyyata armaan oli keessatti himni “Dhugumatti, wantoonni faallaadhaan ifa ta’u.” jedhu xiyyeefannoo keenya harkisa. Dhugumatti bareedinni fi haqni Islaamaa kan beekkamu faallaa isaa yoo beekaniidha. Shirkii fi soba namoonni keessatti lixan namni yoo qorate, dhugaa Islaamaa sirritti hubata. Yaqiinni (mirkaneefannaan) isaa ni dabala. Rabbiif galata galcha. Ta’uu baannan, Islaamni amanti biroo irraa garaagarummaa guddaa akka hin qabnetti ilaala. Inumaa, dhugaa se’ee amanti baaxilaatti seenu danda’a. Sababa kanaa fi kan biroof mata-duree armaan olii ibsuun nurratti dirqama ta’e.
Mata-duree kana ibsuuf Tooftaalee itti fayyadamnu:
Dhugumatti dhimma kana tooftaa sirriitti yoo hin fayyadaminii fi bal’innaan hin ibsin, deebii quubsaa osoo hin argatin karatti hafna. Kanaafu, tooftaalee armaan gadiitti fayyadamuuf karoorfamee jira:
1ffaa-Amaloota Rabbii olta’aa muraasa isaanii ibsuu
2ffaa-Amaloota namaa ibsuu
3ffaa-Iyyasuus Gooftaa/Waaqayyoo akka hin taanee Qur’aanaa fi hadiisa irraa ragaa dhiyeessu
4ffaa- Iyyasuus Gooftaa/Waaqayyoo akka hin taanee Macaafa qulqulluu irraa dhiyeessu
5ffaa- Iyyasuus Gooftaa/Waaqayyoo akka hin taanee wanta beektonni jedhan dhiyeessu
6ffaa-Iyyasuus Gooftaa/waaqayyoo jedhanii amanuu fi lallabuun akkamitti jalqabamee? Yeroo kam jalqabamee?
Tarii adeemsa keessa tooftaalee fi mata-dureen xixxiqoon biroo itti dabalamuu danda’u. Hojiin kuni hojii nama hundaa haqa beekee fi hubate waan ta’eef, namootaaf raabsun haqa haa babal’isnu, dukkana saaquf haa carraaqnu. Dhumarratti akka yaadannootti, wanta tokko irratti murteessuuf ragaalee qorachuu barbaachisa. Akkasi miti ree? Asitti namoonni Kiristaana ta’an, ragaalee amanti isaanii faallessu yommuu dhiyeessinu takkamaan finciluun dubbisuu yoo dhiisan, ragaalee boodarra dhufan kan dhugaa sirritti ibsan osoo hin hubatin hafu. Namni gamni nama ragaalee sirritti hubatee ergasii murteessudha, wanta yaada isaa faallessu irratti murteessuuf hin jarjaru. Obsaa fi tasgabbiin ragaalee hordofuun haqa irra gaha. Ammas, namni gamni wanta namoonni baay’een jedhanii fi amananiin kan masakamu fi hordofu osoo ta’in ragaa ifaatin wanta amanutti amana. Kanaafu, hanga dhumaatti obsaan wanta asitti dhiyaatu akka hordoftan abdiin qaba.


text:
Paartiin mormituu mormii barattoota Oromoo irratti ibsa ejjannoo qabxii shan qabu baafte.
Ibsa ejjannoo gama bulchoota isaaniitiin kenname “paartiin biyya bulchitu humnaan biyya bulchuutti jiraachuu isaanii dhoffachuuf poropogaandaa oofuun mirga waan fedhan fudhachuu fi waan fedhan jibbuu seera biyyatti keessa jiru duubati hin deebisu.”
Seerii ADWUI, “dogogoraan biyyaan bulchitu ibsa kanaatti ji’a lamaan dabaran Oromiyaatti keessatti hojjachaan ture.”
MEDREK maqaa bulchoota paartii Kongireesii Federaalistii Oromoo(KFO) seera malee hidhaman jedhanii obboo Beqqelee Garbaa,ka manaa bahuu dhowwame obboo Beqqelee Nagaa, itti aanaa barreessaa KFO obboo Dejenee xaafaa,itti gaafatamtoota Liigii daragggoota KFO Oromoo obboo Destaa Dinqaa,obboo Gurmeessaa Ayyaanoo,obboo Addisuu Bualaallaa,obboo Derejjee Margaa, obboo Alemuu Abdiisaa fi maqaa miilota isaanii hedduu maqaa dhahan.
Jara kanaa fi ummatii karaa nagaatiin mormii dhageessifate seera malee hidhamee jedha gabaasii MEDREK.
Itti aanaan itti gaafatamaa fi itti gaafmataan saqunnamiti MEDREK obboo Xilahun Indeshawu akkana jedhee rakkoo Oromiyaan keessa jirtu VOAtti hime.
“Rakkoon tun dabalaa deemuutit jirti namii hidhamulleen durii dhibba hedduu turee ammaa kuma hedduu tahutti jira rakkon tun dabalaa deemuutit jirti. Ummata karaa nagaatiin gaafi gaafate irratti mootummaan rakkoo akkanaa fiduun seera malee.Maaster pilaaniin mootummaan Finfinnee baase seera qabeessaa miti.”
MEDREK nama hiriia Oromiya irratti lubbu dhabe jedhee teessoo fi maqaa isaanii walti qabachuutti jiraa haga ammaa maqaa nama 90 tahu argate.


text:
NAMOONNI MAALIIF DU’U?
Hospitaala tokkotti dhukkubsattoonni siree tokkorratti dhukkubsatanii ciisan guyyaa jimaataa yeroo hunda du’u turan. Namni dhukkubsatee siree sanarra ciise hundi ni du’a ture. Taateen kun hooggantoota hospitaalichaa, ogeesota fayyaa, hojjattota, hawaasa naannichaatti yaaddoo cimaa uumuu eegale. Akkuma barame dhukkubsataan tokko siricharra ciisee wal’aansa fudhachaa ture, inni waa’ee siree kanaa, waa’ee namoonni bakka kanarra ciisan du’uu waan beeku hin qabu. Guyyaan jimaataa ammas gahee sa’aatii lakkaa’achaa jira. Ofii namni maaliif du’u? Du’a sana duuba namatu jiraa? Rabbii? Moo seexana? Gaaffii nama hundaati. Sa’aatiin gahaa jira. Duuti dhufaa jira, du’a siree filatu. Ogeesonni, namoonni naannoo sanatti dhiyaatanii waan dhufu eegaa jiru. Gariin isaanii macaafa qulqulluu qomatti qabatanii, kaansaanii Du’aa’ii godhaa waan ta’amu ilaalaa jiru. Akkuma sa’aatiin sagal ta’een qulqulleesituun haaraan meeshaa ittiin kuticha qulqulleesitu qabattee oofaa dhufte. Daftee qulqulleesitee gara hojiishee idileetti deebi’uuf jarjarti. Akkuma ol seenteen gara siree sodaachistuu sanaa deemte. Namoonni fooddaarra dhaabbatanii waan dhufu ilaalaa jiru. Akkuma siricha bira geesseen sookkeettii ibsaa maashinii hargansuu sana irraa buqqistee kan meeshaa qulqullinnaashee itti kaa’attee hojishee itti fufte. Dhukkubsataan gargaarsa maashinii malee harganuu hin dandeenye suni hafuuraa cite. Harganuu dadhabe. Isaa du’uuf jedhu ogeesonni fayyaa haalicha ilaalaa turan fiiganii maashinicha bakkatti deebisan. Edaa dhukkubsattoota siree sana irra jiran ajjeesaa kan turte qulqulleesituu kanaadha. Ajjeesuf jettee miti, wallaalummaa irraa kan ka’eedha. “Maalif du’an? ” gaaffii jettuif deebiin argame. Waaqa miti, seexanas miti. Nama ture. Nama wallaalaa, akka ajjeesaa jiru kan hin beekne. Qulqulleesituu kutichaa. Wallaalan nama ajjeesa! Kan akka wallaalummaa dhala namaa ajjeese hin jiru. Nama gatii namaa hin beeknetu nama ajjeesa!


text:
Manni murtii Kutaa Kuubeek labsiin Niqaaba ugguru yeroodhaaf hojii irra akka hin oolle Ajaje.
Related Posts
Labsii niqaaba ugguru kan Bulchiinsi kutaa Kuubeek amma dura baase, manni murtii Ol’aanaa naannichaa, Bulchiinsi Kutaa Kuubeek labsiin kun mirga dubartoota muslimaa osoo hin cabsin akkamitti akka raawwatamu, yookaan immoo gonkumaa kan haqamu tahuu hanga ibsutti, hujii irra akka hin olle kan murteesse tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.
Labsiin ji’a Onkololeessaa keessa bahe kun “namni kamiyyuu tajaajila mootummaa kennuufis ta’ee argachuuf fuulli isaa mul’achuu qaba” kan jedhu yoo tahu, gareewwan mirga namoomaa, labsiin kun kallattiidhaan Dubartoota Muslimaa irratti kan xiyyeeffate, akkasumas heera Kanaadaa kan ‘mootummaan amaantaa hunda walqixa ilaala’ jedhu kan cabse jechuun morman.
Kanuma hordofuun ji’a dabre keessa manni marii Muslimoota Kanaadaa, dhaabbata Canadian Civil Liberties Associations jedhamu waliin tahuudhaan falmii seeraa banuun isaanii ni yaadatama.
Comments
Loading...


text:
Gatiin nyaataa fi kanneen biroo akkasumas kan oomishnii haala dhaabataa ta’een dabalaa waan adeemeef jecha jiraattonni bulchiinsa naannoo Somaalee aangawoonni kana hanqisuuf tarkaanfii hatattamaa akka fudhatniif gaafatanii jiru.
Jiattonni akka jedhanti sharafnii maallaqaa kan baankiin ta’u fi gabaa dhoksaa keessaa kan wal madaaluu ta’u dhabuun, qaala’iinsa jireenyaaf sababaa tokko ta’u ibsan. Kaabineen bulchiinsa nananoo somaalee gama isaan, dabaluu gatii bittaa fi gurgurtaa kana ittisuuf tarkaanfii adda addaa fudhatee ture.
Itiyoophiyaa keessatti bara 2022 keessa qaala’insii jiru baatii Ebla 2022, dhiibba keessaa harka 36.6tti yoo ta’u kun immo baatii sana dura ture keessatti garu 34.7 akka ture ibsamuu isaa Addis Chakkool gabaasee jira.