text:
Maaljechi “Walabummaa” fi “Bilisumma” Garaagaraa?
Ibsaa Guutama irraa* | Gubirmans.com | Gurraandhala 2013
Qooqoti lamaan “walabummaa fi bilisummaan”guutummaa biyyaa keessatt rimsama tokko ifsuuf dhimma itt bahama ture. Kan too’annoo, olhaantummaa yk dhiibbaa qaama biraa jala hin jirre akka fedha ofiitt jiraatu jechuuf tajaajilu. Gandi tokko isaan keessa tokkoti caalaa dhimma baha ta’a. “Sillichaan qalqalloo qalqalloon silichaa” isa jedhan sana hin darbu. Oromoon Maccaa tokko yoo “walabicha Walabuu” ofiin jedhu yk qabsaawaan tokko “dirre bilisoomte” jedhu akka qooqoti kun saala fi akaakuun utuu adda hin baasin hundaaf dhimma itt bahamu agarsiisa. Qooqoti balchummaa, birmadummaa, luba baasa, ofiin bulummaa, gaddhiisaa jedhanis kanuma ifsu. Garuu Ofiin bulummaan diddaa haala jiruf sarmu dhiisuu yoo ta’u, gadhiisaan hidhaa keessaa gad dhiifamuu agarsiisa. Akka dambooba dhabuutt kan laalan jiru. Luba bahunis koolummaa irraa walaboomu agarsiis. Qooqoti kun afaan English keessattis “independence, freedom, liberation” jedhamani hala hundaaf maljecha walfakiif dhimma itt bahama. Fakkeenyaaf “independence of Oromiyaa, freedom of Oromiyaa, liberation of Oromiyaa” jechuun waanuma tokko. Akka biraattis yoo dhihatan, waliindeemaa saanii keessatt qayyabatamu. Kan kaaneef “walabummaa fi bilisummaaf” waan ta’eef isaan haa caqasnu.
Kurnan lamaan darban keessa “walabummaan” biyyaa “bilisummaan” ummataaf kan jedhu golee ta’e keessaa darbatamnaan hedduun gaaffii malee baasaa baranee (fashionable) ta’innaa jedhanii dhimma itt bahuutt ka’an. Obsaan dhaabbannee dura kan nutti dhufe qorqoruun hafee tasummaan hurrisa darbu waliin didichuun barsiifata nuu ta’ee jira. Qooqoti dhiibbaa hala hawaasa keessaa, barreessotaa, malbulcheessota, malraagotaa kkf. dhawaatan akka danaan itt bahu fi maljecha jijjirrachuu fi haaraan umamu dandahu beekamaa dha. Beekaa gara dabarsuufis kan jijjiiran jiru. Haa ta’u malee rimsama haaraan yoo baheef fulduraaf m alee kan darbe irratt jijjiirama fiduu hin danda’ani, raga sobaa uumuu danda’uu. Kurnan lamaan dura barruulee fi jechooti turan qooqota lamaan waljijjiiruun waanuma tokkoof dhimma itt bahama jirate. “Biyyaa fi ummataaf” jechuun dhiheenya tolfame.
Kan kana hubachiisuun barbaachisaa ta’e ofumaa miti. Seenaa qabsoo bilisummaa Oromiyaa furaa haaraa kanatt dhimma bahanii dabsuuf kan yaalan waan dhalataniifi. Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) maqaa sochii malbulchaa diina ofirraa faccisuuf eegalameeti. Akeeki saa Rebublika Oromiyaa bilisa ofiin bultu demokratoftuu kan ummati see walabummaa fi walqixxummaan keessa jiraatu gad dhaabuuf. Daayi qabsaawota see bulcha halagaa jalaa baatee mootummaa ofii akka dhaabbatu gochuu dha. Sun erga ta’ee hariiroon ummatoota Afrikaa olla waliin qabaatan maal akka fakkaachuu dandahu himamee ture. Kanneen maaljecha haaratt dhimma bahuun bilisummaa malee walabummaan hin gaafatamne jechuu fedhan jiru. Sanaaf sagantaa dhaabichaa irra deebi’anii yoo ilaalan deebii ni argama.
Yooma akki qooqoti dhimma itt bahame mamsiisaa dha jedhama ta’e hardha maaltu taliilessuu dhowwa laata? Waan darbe wal haaluun yk micciiranii dhiheessuun ni danda’ama. Garuu Oromiyaan bulcha diinaa jalaa baatee mootummaa walaba akka dhaabbatu fedha sabichaa taanaan eenyuu akka hin qabsoofneef kan dhowwuu hin jiru. Seenaa qabsoo walkaa jaarraa ummatichi halagaa jalaa bahee bilisummaan jiraachuuf gaggeeffate haquun yaalamaa jira taanaan qooqotatt fura jijjiiruun utuu hin ta’in ilaalcha amma qabaniin gadi bahuu dha. Seenaa kaayyoo jaalbiyyooti itt cichaa jiran jajallisuun rakkisaa akka ta’e yaa’a qabsoo keessatt argameera. Kan irratt xiyyeeffatame sanaan ABO diiguu taanaan eenyummaa ofii saaxilu malee milkiin hin ba’ani. Kan fedhe walabummaan biyyaaf, bilisummaa ummataaf dhimma itt bahun ni buhaarsaan taanaan mirga saati. Kan kana keessatt anja hin agare akkuma dudhaan dhimma itt bahamaa dhufeett itt fufuun mirga abbaati. Yoomiyyuu waan barbaadnu caalaa nuu ifsuu danda’a gara jennutt dhimma baana. Kan barreessu yk dubbatu akka barbaadett yoo dhimma itt bahu kan dubbisu yk dhaggeeffatu akka waliindeemaa saatt furachuu danda’a.
Maaljechi qooqota kantaree hin hafu. Haala waliin guddataa fi badaa deemuus ni danda’a. Haala tasa as bahe tokko akka namaa golguuf qooqa jirutt yk haaraa uumanii dhimma itt bahuun waan ilmaan namaa godhaa dhufani. Jechi walabummaan biyyaaf, bilisummaan ummataaf jedhu garuu rimsama haaraa golguuf utuu hin ta’in ilaalcha malbulchaa addaa irratt hundaaweetu. Kan uumaniif yeroo sana dhimma baaseera ta’a. Bulee garuu qaxxisa maltuuf dhaabata ta’aa jira. Jechi malalalchiissaan bilisummaa fi malee walabummaaf dhaabbanne hinbeeknu jedhu sun fudhatame se’ameetu. Ittansee akkuma “ashannafa’ fi achanafan” dhaabota Habashaa lamaaf maqii ta’e wal haleelchisaa bahe kunis akka hin taane eeggachuu dha. Akka qooqotaatt dudhaan Amaarri kaabaa” achanafa, kan kibbaa ashanafaatt” dhimma bahu turani. Qabsaawota gidduutt walabummaa fi bilisummaan maqii ta’uf deemu, garuu ummataaf adda addummaa hin qaban, kan malteen feetus kanuma. Jara dhimma fi ulfina sabaa dhaabbatanin walfakaatanii itt dhihaachuufi. Akeeki keenya tokkuma jechuuf deemu.
Afaan keenya baldhaa dhaa barbaadnu caalaa ballifnee feenu maljecha qooqotaa akka amma dhihaatett dhiphisne dhimma itt bahuu ni dandeenya. Walitt dabaluu fi gargar cabsuunis qooqota haaraa uumnee ittiin caalaa of ifsuu kan nu dhowwu hin jiru. Garuu gana kaayyoo sabaa mijjeessuuf malteen tolfamu fudhatama hin qabu.“Bilisummaa fi walabummaa”abba tokkooti akka biraatt dhimma itt haabahan malee ummati abbaa itt ta’e kan beeku haalaa fi waan tokkichaa ifsu saniiti. Ayyaana akaakileen kan dubbannu sanaani. Gabaabaatt “balchummaa, bilisummaa, birmadummaa fi walabummaa” jechuun, kan too’annoo, olhaantummaa yk dhiibbaa qaama biraa jala hin jirre akka fedha ofiitt jiraatu rimsama jedhu ifsuuf walqixxee dhimma itt bahama. Tokko tokko akka ganda gandaatt caalaa dhimma itt bahamuu danda’a. Sun wanuma tokko jechuuf malee namaa, lafaa, qoolloo qilleensaa fi binoo waan jedhu hin qabu. Qooqa kamiinuu hanga wal hubannoon jirutt, waliigalteen akka haalaatt dhimma itt bahuf mijjeessuu kan nu dhorgu hin jiru. Kan jibbamu ummata afanfajeessuuf dhimma itt bahuu dha. Barreessitoota, kiloloota, qorattoota fi walaleessitoti keenya sanaaf hedduu gumachaa jiru, egereefis abdii guddaa irraa qabna. Afaan keenya caalaatt nagaa, araaraa fi misoomaaf garaa qulqulluu fi gamnoomaan haa guddifanu.
Ulfinaa fi surraan dabaankufootaaf; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
* Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo
——————–
Source: Gubirmans.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
14 Comments
-
miftahu belema said,
Many thanx. for this breif explanation!!!
-
Burqaa Birbiri said,
Obbo Ibsa galataa guda qabdu, irra deebi’an galatoomma je’a. Bilisummaaf Walabummaa isa jedhuf walti dhufeenyi issaf yaada issa akka tokko ta’eef ifsu keessanf galatooma. hunda irra kan caalu,”Afaan keenya caalaatt, nagaa, araaraafi misoomafi garaa qulqulluu fi gamnooman ha gudfanu”, in jeedhu meeshaa hundfi ta’uu. Garu danddii tokko qoofan ummaatii tokko bilisummuu danda’a? kan jeedhu tuquu nifeenee. Dhiiba hinjiru mee itti yaada.
Burqaa Birbiri
-
Jibaat said,
Obbo Ibsaa yaada keessan maraaf hedduu galatoomaa, keessattuu dhimma oromoo mara irratti yeroo bay’ee barreefamaan waa hedduu akka marti keenya irra deebinee yaadnu nutaasisu irratti haalaan hojjachuuf barnoota hedduu akka irraa argannuuf kaka’umsa dansaa nuuf kennaa turtanis ammas nuuf kennaa jirtu. Dhaamsa armaan olii keessaas waa hedduu ifattti xuquuf yaaltaniittu kuni ammoo yaadota gara biraa illee akka haalaan irra deebinee hubannoo keenya fooyyeeffannuf gabbisa sammuu nuuf kenna. ammas irra deebi’ee gara kiyyaan galatoomaan jedha.
barreeffama keessan keessatti ammoo hirdhina qubeen argaa jira, kuni maaliif ta’uu danda’e laata? Akka seerluga qubee keenyaatti yoon madaale barreeffama keessan keessatti jechoonni hedduun isaa waan karaa isaanii irra maqan natti fakkaatu, Akka fakkeenyaatti yoon isiniif kaase jechi ” yookaan” jedhu kan ittiin bakka bu’u ” ykn” dha malee “YK” qofaa miti. Akkasumas jechi tokko jecha afaan Oromoo keessatti dubbifamaa gosa tokkoo lamaan dhumuu hindanda’amu sababbiin isaas hiikkaa nuuf hinlaatu. akka fakkeenyaatti yoon isiniif kaawe… jechoota keessan armaan olii keessaa waantan baasuuf yaale kana ilaalaa….”Afaan keenya baldhaa dhaa barbaadnu caalaa ballifnee feenu maljecha qooqotaa akka amma dhihaatett dhiphisne dhimma itt bahuu ni dandeenya. Walitt dabaluu fi gargar…”
Egaa namni kamuu hin dogoggoru jechuu koo miti, namni kamuu ni dogoggora, dogoggora jiru irraas nibarata. Hundaafuu tasa yoon anis dogoggoreera ta’e na’oofkalchaa.
galatoomaa
-
Fuliyyee said,
Obbo Ibsaa Gutamaa,
KAn maqaa fi abbaan wal simatu akka ke hin garre. Maqaan kes ibsaa dha hayyummaan kes nuuf ibsaa dha,jaalalli fi hadooddiin ati saba keef qabduus Guutamaa dha.
waaqayyo lubbu ke nnuf dheeresse guutama hawwi saba ke si haa garsiisu.
Walabumma fi bilisumma jecha jedhuun yeroo hedduu waliin dhahaa akka turame hin hirraanfane.akkamitti gargar ta’ uu danda’a of jechaan ture. Ati garuu itti yaaddee debbi itti keennu keef gammaduu kon siif hima.
Galatoomi ammallee.
-
Truth said,
Namni yaroo jalqabaaf jechoota “walabummaa” fi “bilisummaa” jedhaman miidiyaa gubbaatti ba’ee garaagara ta’uu nutti hime Leencoo Lataa ti. Kunis kan ta’e raadiyoo marii jedhamu irratti. Namichi kun har’a waa’ee garaagarummaa jechoota kanaa irratti maaliif xiyyeeffatuu fedhe jennee yoo ilaallu deebiin isaa salphaa dha. Ta’e jedhee dubbii ittiin Oromota gidduutti garaagarummaa babal’isu barbaaduusaa agarsiisa. Guddoo salphoo jechuun jaarsa akka Leencoo Lataa ti.
-
Gundo Boore said,
Dura Obbo Ibsa Guutama yaada keessaniif bayye galatooma.
Itti aansudhan wa’entokkumma fo garagarumma jechoota Walabumma fi Bilisumma kun kan bayye nama hundayyu aja’ibe dha. Wa’e Obbo Leenco fi garee isa waliin hiriiranii irratti har’a qaroominni qabson u’ummti oromo irra jiru gamnumma fi jechoota jajalisun qofan waan jala miliqame darbamu jedhini yaadun gowwumadha. Hra’a rakkoon u’ummata keenya cunqursa bifa kami jalaa ba’e dhimma isa fi biyya isa irratti abba ta’udha Har’a nuti bilisumma haa jennu, walabumma haa jennu dinni keenya jechoota kana keesssa kamuu kan ilillen nurra simatan hin-qaban, Nuti ammo dhimma u’ummata keenya irraatti furmaata yoo argaanne saboota cunqorfamo akka keenya ille gargaaru dandeenya malee hiikaa adda-adda baasfne tokkumma fi qabso u’ummaticha laafifne faydan argamu hin-jiraatu.
Dhuma irratti, maalo yaa Obbo Leenco, yeero waan hojjennu yoo dhiiga ilmaan oromo dhagala’e irra daara haraa adeemna ta’e seena jalaa hin-baanu. hammamu haa dheeratu seenan ni baati. Seenan u’ummata keenya isin haa goorsu!!!
-
Dooyyoo said,
Hunda dura,J.Ibsaa, ulfaadhaa !
Dhihoo kana dubbiin kun anas yaadchifnaanin hiikaa jechoota Afaan Inglizii kanneen armaa gadii dictionary keessa ilaale.
Liberation
Independence
Freedom
Emancipation
Sovereignty
Tokko hiikaa isa kaanii taheen arge-hiikan biraas itti haa dabalamu malee.Keenyattis walabummaa.bilisummaa,birmadummaa fi balchummaa hiikuma waliitti beekna malee takkaa “Yaa Waaq,birmadummaa naaf kenni malee bilsummaa duwwaa naaf hin kennin”jennee hawwinee ykn kadhannee hin beeknu.Hanga yeroo dhihootti tokko jennaan kaan jechuu keenya ture.Ammas akkuma beeknu sanatti itti fufuu dha.”Rifeensa baqassuu”isa jedhamu dhiisuu dha.Waanuma achi nu hin hiiqsine irratti “falaafsomuu” haa dhiifnu.Dubbiin bakki jirtu hiikaa jechootaa irratti yeroo balleessuu utuu hin tahin qabsoo gochuu dha.Walaboomnaan bilisoomne;bilisoomnaan walaboomne.
-
Gammachuu said,
Walabummaa fi Bilisummaa jechoonni jedhaman hiikaan isaanii tokkos ta’e garaagarummaa hoo qabaate waan Nama yaaddeessu miti. Afaan addunyaan dhimma itti bahaa jirtuun- Sovereignity Fi Freedom kan jedhu garaagarummaa qabu. Gaaffiin jiru Oromoon SOVEREIGN state barbaada moo DEMOCRATIC state barbaada kan jedhu ta’uu qaba.
Kan biraa Obbo Ibsaa Guutamaas ta’ee namoonni gara maaliif waan Obbo Leencoo Lataa dubbatu irratti REACT gootuu? Maaliif kanaan dura garaa garummaa Walabummaa fi Bilisummaa nuuf hin ibsin turtan?
Xaba jechoota waliif hiikuurraa haa guddannu.
-
Mortar said,
“1. Maaliif waan Obbo Leencoo Lataa dubbatu irratti REACT gootuu? 2. Maaliif kanaan dura garaa garummaa Walabummaa fi Bilisummaa nuuf hin ibsin turtan?”
jettee armaan olitti ka gaafatte waan ajaa’ibaa ti. Gaaffii keef deebii kan natti fakkaatu
1. Nama dhuunfaas ta’e gurmuun kamiyyu ABO maqaa xureessee ummata biratti fudhatama isaa dadhabsiisuuf yoo olola oofu usnee/callisnee/ bira darbuu qabna jechuu kee ti moo? Kun ta’uu hinqabu. Yaroo barbaachisaa ta’etti deebii kennuudhaan dhaaba keenya maqaballeessii irraa eeguu qabna. We have to say spade is spade.
2. maaliif kanaan dura garaagarummaa bilisummaa fi walabummaa nuuf hinhimne jettee gaaffiin ati dhiyyeesites nama kofalchiisa. gargaarummaa qabu ka jedhe obbo Ibsaa miti. Leencoo Lataa ti. Leencoo Lataas kana ka jedhe dur miti amma. Kanaaf gaaffii kana kan ati dhiyyeessuu qabdu Leencoo lataaf malee Ibsaa Guutamaaf miti. Obbo Ibsaan jechoonni kun har’as duris tokko nuun jechaa jiru. Yoo har’a adeemsa keessa garaagarummaa godhatanis ittifayyadama duraanii haquu hindandaa’an nuun jedhu. Kun sirrii dha. Jijjiramni har’aa egereef malee kan darbe duubatti deed’ee hinjijjiru.
-
Baarii said,
Mr Truth is not similar to truth. You are very far from that name, because we can oppose the vision, is not a person. We have to respect our elders as well as our elite guys. This our Oromo culture which we inherited from our forth fathers. Our culture is the most valuable wisdom we have had in human society.
Thank you.
-
Bachoo said,
Obbo ibsaa gutamaa galanni kee bilisummaa yaata’uu.nujabaadhu siwajjini jirraa.
-
Truth said,
@Barii
What the hell are you talking about? I never said we have to disrespect any one. You are reading your mind not what is written.
-
lamessa said,
yannii kee bareeda barruun tee yaroo hedduu hir’ina qubeetii fi rakkiina jechoota qabdi kana foyyeessuuf yaali mee obbo ibsaa guutamaa
-
abeetoo said,
Obbo Ibsaa barri Obbo Leenco dhufe mana hidhaa wayyaaneti si fudhee bahe suni yoom turee.??
Please gaaffi kana nu deebis maaloo?? Guyya sana abbaa koo qabanii hanga ammaatti essa Akka jiru hinbeeknu.
Wado


c: text/html

text:
Kan Darbe Dagadhaa
Ahmad Abbaa Bulgu Kan darbe dagadhaa maliif dhiphattanii, Har’a qofa ilaalaa seenaa maal qabdani. Kan darbe dagadhaa hunda irraanfadhaa, Nutu isinii beekaa gorsa keeyna fudhaa. Kan darbe dagadhaa oduu jara kibbaa, Nutu qaroomaadha worreen gara kabaa. Jiruu jaarraa tokkoo duubatti yaaddanii, Qaromina keeynan qixaahuu dhabdanii, Maalumaaf of taatan nu ta’uu dhiiftanii? Nutu bulchuu beeka kan irree jajjabaa, Kan garaa hammaataa nama gadi qabaa. Borus akka kalee nu jala bultanii, Waadaa goota keeynaa maliif dagatani? Goonni keeyna du’ee har’a jaarraa guutee, Isa of biraa dhabnaan guyyaan nutti dhiite. Goota hunda caalaa kan biyya qaroomse, Kan hunda jaallatu nama wol qixxeesse. Bosonaa isin baasee dirree irraa sassaabee, Nama isin taasisee nu cinaa isin dhaabe. Duubatti hin yaadinaa waan durii keessanii, Gadaafi dimokraasii waa ...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ijaarsa Raayyaa fi itti fayyadama teknoloojii Qonnaa
Hojii moo ilaalcha misoomawaatu dhibe?
Tarkaanfii milkaa’inaatiif duursanii gufuu laallachuu dha
Ciicata gabaasa raawwii hojii seektera Qonnaa 2005
Bu’aa qorannoo Hojii seektera fayyaa bara 2005 fi kallattii hojii 2006
Murtiilee Yaa’ii Dhaabbatummaa 7ffaa fi 9ffaa ADWUI Ittiin Hogganamu Raayyaa Misoomaatiin Bu’a Qabeessa Taasiisuuf Yaa Tumsinu!!
Filannoo Manneen Maree Gandootaa, Aanaalee fi Magaalotaa Bara Kanaa Milkeessuuf
Hirmaannaa Ummataatiin waliinga’iinsa Bishaan Qulqulluu Guddisuuf
Raayyaa misoomaa bu’uura ta’uu danda’u uumuudhaan misooma magaalaa saffisiisuu
Duudhaa dhaloonni dhaaluu qabu
Karoorri bilchaataan wabii raawwii ti
Eegumsaafi kunuunsa bosona Caattoo
Humna jijjiirama ilaalchaa, kabajamuu mirgoota dubartootaaf
Sirna wabii fayyaa ummataa ta’uun tajaajile


text:
WASHINGTON, DC
— Kan dhiyeenya kana kitaabaa fi siidii faaruu aadaa Oromoo irratti fulleeffate qopheessan Doktoor Kuwee Kumsaa keessumaa dubartootaa fi shamarran kan ilalaleen aadaan ture dagatamaa jira jedhu.
Kitaaba isaanii kan Songs of Exile jedhamu keessatti ijoolee Oromoo biyya Ormaa keessatti dhalatanii afaan warra ofii hin beekne waa’ee aadaa ofii hubannaa akka qabaatan gochuuf Afaan Ingliziin qopheesse jedhu Dr. Kuween.
Keessumaa Faaruun afaan oromoo kun Afaan oromoon barreefamanii hiiki isaas afaan ingliziin wal bira waan ka’ameef caalaatti hubannaa argachuuf gargaara jedhu.
Sidiin faaruu aadaa oromoo adda addaa of keessaa qabu Moggaafama Safuu jedhamu qabatee gabaa irra ooluu isaas Dooktoor kuween ibsanii jiru.
Gaaffii fi Deebii gaggeeffame kutaa 1ffaa caqasaa
Gaaffii fi Deebii gaggeeffame kutaa 2ffaa caqasaa


text:
Tsunamis
Tsunami (tsoo-nah-mee) kan jedhamu kunin waves walitti-qabame demmu yoo ta'u, kan jalqabus yeroo qammi bishaani kan akka gallana dafee bakka isaa irra humna guddan yoo chocho'e dha. Tsunamin kan ka'u danda'un sababa kaneenif ta'u danda'a Earthquake, chocho'a humna gudda bishaan irraa yokan bishaan kessa, olii dhibama volcano, toka'a bishaan jalla , milliqu lafa landslides, dhibaa gudda fi yerro yalli nuclear weaponii bishaan irra. Kuni hundinu tsunami fidu danda'u. Midhaan tsunamin fiddu danda'u kan bekkamu hin dandenne hanga nama riffachisu danda'u garagaruma qaba.
Maqaan tsunami jedhu kuni kan dhufe Afaan Japan irra yoo ta'u, hikkan immo harbor dha. Akka afaan Japanitt jechi tsunami jedhu kuni akka waan tokkotti (singular) fi akka waan bayyetti (plural)itt fudhatamulle, English kessatti tsunami akka waan tokko, tsunamis immo akka waan bayye (plural)iit fudhatama. Maqaan kun kan ba'ef namotta qurxummi qabaniin yoo ta'u, akki basuu danda'anif guyya tokko qarqara bishaan isaani dhaqan "harbor"iin isaani tsunamin cacabe ergaa argani bodaa. Isaanis bishaan bana jiru (open water) kessa "wave" ni jirra jedhani hin egne ture. Tsunamin Japanese history kessatti bayye kan jirru yoo ta'u, kan galma'e bekkamu hanga 195 ni ta'a.
Tsunamin qarqara gallana (offshore) irratti olii dherina wave bishaani (amplitude yokan wave height) diqqa kan qabu yoo ta'u wavelength dherra (Km dhibaan lakka'amani qabu), walumma galatti kanaf tsunamin osso hin bekamin gallana kessani dabru. Tsunamin tidal wave jedhamani bekkamu kunis, yoo lafa dhaqabani waan cimma ta'anii, tide (olka'u fi gaddi bu'u bishaan) gudda qabattu. Kuni immo "tide" bishaan irra kan gargari itti gorun, bishaan irratti "wave" salpha kan bubeen demmu yoo qabattu kun immo waan nami yerro hunda gallana kessatti argu danda'u dha. Haa ta'u malee tsunamiin "tide" (olka'u fi gaddi bu'u bishaan) wajjin wal-fakkena homma waan hin qabnef oceangrapherotni akka maqqa "tidal wave" jedhu akka hin fayyadatamne dhowwu.


text:
Tiraaktarootaafi meeshaaleen qonnaa kanneen biro bultootaaf dhiyeeffamaa jiru
Finfinnee Amajjii 26 2006(FBC) qonnaa babal'isuuf Tiraaktaroota Qonnaa kuma 10 fi meeshaalee qonnaa adda addaaa oomishuun Qonnaan Bultoota biraan ga'aa akka jiru Indastirii Meeshaalee Qonnaa Adaamaa beeksiseera.
Indastiriichi Godina Jimmaa Aanaa Saqqaa Coqorsaatti qonnaan bultoota Tiraaktaroota Qonnaa 178 bitataniif haala itti fayyadamaarratti Leenjii kenneera. Meeshaaleen Qonnaa kunneen mala qonnaa aadaa irra gara ammayyaatti ceesisuuf gumaachaa ol'aanaa qabu jedhameera.
Hojii Gaggeessaan Indastirii Meeshaalee Qonnaa Adaamaa Kumaalaa Milkiyaas Meeggaa, Dinagdee qonnaan durfamu gara Indaastiritti ceesisuuf, Indaastirichi meeshaa Qonnaa fi jallisii omishuun ga'ee irraa eeggamuu bahaa akka jiru himan.
Aanaa Saqqaa Coqorsaatti qonnaan bultoonni meeshaalee qonnaa ammayyatti fayyadamuu jalqabuun isaanii gumaacha ol'aanaa qabaa jedhan, Bulchaan Aanichaa Obboo Naziif Sheeh Kadir.
Qonnaan Bultoonni Leenjicha fudhatanis Meeshaalee Qonnaa ammayyaatti fayyadamuun, Oomishtummaa isaanii dachaan dabaluuf kan isaan gargaaruu ta'uu dubbataniiru.
Maddi:Dhrtvo
#Hits:258


text:
Dhummuugaa
Dhummuug laf-qabsoo dhommoqaa hinfeenee dhugaa sabaa’n haallee addaan hinqoqoonnee dhommoqxuun yoomiyyuu dhummuuydee’n mull’anne!! ta “face book” barana dubra gaanaaf bante dhiira garaaf gante waa’ee jaarraa kanaa “zikkaareef zimmaaree” Sanbatetti bartee jaarraa tokko shamteen cinaan yaasuuf taatii “maxaafa mazmurii” “Qinee” cinaa furrii Jawaar Jawaar jetteen ‘nassiibeekaa durii’ maal qaba yoo dhiifte? jaanooyif xuqurii jaanoof kal’oo xurii [...]
SEENAA BARREEFAMA AFAAN OROMOOTIIFI SHOORA DR. SHEEK MAHAMMAD RASHAAD
Dr. Abdulsemed Mohammed Afaan meeshaa walqunnamtiiti; mallattoo eenymmaatiisi. Akeeka barruu tanaatiif meeshaa walqnnamtii tahuu isaa haafuulleeyfannu. Meeshaa walqunnamtii hoggaa jennu moggaalee lama walitti fida; akka riqichaati isaan tajaajila jechuudha. Kanas bifa lamaan jechuunis: dubbiifi katabbiidhaan tajaajiluu dandaya. Dubbiin sagalee ykn qooqa qofaan gargaaramanii walitti dubbatanii ykn haasawanii hariiroo walhubantiidhaan xumuramtu qabaachuudha. Haaluma kanaan qubee walitti [...]
Jaarraan maalif qabsoo hidhannootti ciche?
- Haasawa walgahii Yaadannoo Jaarraa Abbaa Gadaa tan Altanta, USA irraatti dhihaate Jawaar Muhammad Bu’ureessitota qabsoo Oromoo kanneen tarree duraarratti maqaan isaanii dhawamu keessaa, tokko, Jaarraa Abbaa Gadaati. Wanni Jaarraan qabsoo tanaaf addatti gumaache maali? jennee yoo of gaafanne adeemsa dheeraa Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) jaaruuf godhame keessatti carraaqqii godhamteefi milkii argamteef shoora sadarkaa duraa [...]
Dr. Sheekh Mahammad Rashaad (Sheekha Yoomiyyuu hin irraanfatamne)
Wanni sabni ittiin beekkamu keessa tokko afaani. Kana hubachuun, diinni afaan Oromoo dhabamsiisuuf ijibbata gudda godhe. Ijibbaanni diinni godhaa ture, arra namatti mul’achuullee baatu yaroo isaa sanitti, haalaan cimaa ture. Afaan Oromoo kan arra mana barnootaatti ittiin barsiifamu, waggaa 25 dura, afaan du’aaf deemu ja’mee, jachoota isaa seenaaf harshif galchinaan, kuusaa jachootaa akka qopheessaniif, Dargiin [...]
Bubbeefi Bosona
Guyyaa gaafa tokkoo bubbeen shira yaade Bosona balleessuuf akkas jedhee gaade Mukeen naannoo kootii akkas wal-ta’anii Waliin yoo dhabatani karaakoo cufanii Na balleessuuf deemu humna godhatanii. Dur dur sodaa malee asiif achi fiigee Kanan fedhe ijaaree kanan jibbe diigee Jiraachaatan ture akka garaa fiigee. Olaantummaa kiyya jabeesee eeggachuuf mala tokko qaba Mukeen naannoo kootii gargar [...]
AFAAN OROMOO
Kan Walaleesse: Dr Sheik Mohammed Rashaad Abdullee Yaa Afaan Oromoo Rabbitu si guddisee Nama siin dubbatu Sumaaf heddummeessee Si afaan gaarii Akkatti si bal’see Nama xiqqaa guddaa Hunda siin guddisee Adunyaan si beekaa Anilleen si wallaaluu Karaa keetiin malee Nuh immoo alaa hin galluu Ormi adunyaa dhaa Yoo dubbii kee kaasee Afaan muuziqaa dhaa Jedhee [...]
IBIDDA WIIXAA…
Walaloon tun ulfina walaleessaa Oromoo hangafticha Zalaalam Abarraatif qophoofte Kan walaleesse: Eebba Coqorsaa (Oromiyaa irraa) —————————————————————- Namni biyya ormaa dhaqee manaaf qawween ‘inbitatuu barruun qawwee caalaa ogeessa og-barruu Zalaalam Abarraa ‘irraabarra! “utuu”…? Utuun akkan hafne seenaan latee ba’ee akka inmaseenne ! Akka “uggum kubbaa” kubbaa miilaa kanaa harki miilan ganne!! Akka Afrikaa Kibbaa walaloon mullisii [...]
DHAHADHOOFTUU !
Dhaha darbe dhoofnee kan ammaa dubbannaa dhaha boruu barii booree farrifannaa kaleen har’a mitii har’illeee kaleessa boru keessa gallee baafna booree arfaasa!! Arfaasa wayita daddarbaa daddarbaa biyya abbaa dhiiga boorantichaaf dhiiga boorantitii dhibaafnee baafannaa aarsaa waggaa dhibbaa!! Dhibbi jaarraa tokkoof dhiibbaa jara baraa herrega buufannaa ayyanaa sunsumaa warreega galchanna! Hafuura araaraa! Aarsaa caffee odaa gadisaa [...]
Gaaffif Deebi Barruleen Biiftuu Bilisaa Jawaar Muhammad Waliin Goote
Maddi: http://tboj.de/biiftuu-bilisaa.html Gaaffif deebi Obbo Jawaar Muhammad waliin goone armaan gaditti isiniif dhihessineerra. Haala qabsoon Oromoo yero ammaa keessa jiruf egeree qabsicharratti kanxiyyeffate waan ta’ef barumsa guddaa akka isin irraa argattan abdachaa Obbo Jaawarin maqaa dubbistoota barulee Biiftuu Bilisaatin gudda galateffanna. Biiftuu Bilisaa; Duran dursee Obbo Jawar Mohammad akka of barsiiftanin isin afeera sochi qabso Oromoo kessattis [...]
Mana Cina Karaa
Walaleessaan: Zelealem Aberra Tesfa Walaloon kun afoolan ijoollummaakootti dhagyerratti hundaawa. Naman irraa dhagaye waliin akka wal bartaniif seena xinnoo tokko xumura walaloo kana’rraa dubbisuu dandeessu. * ————————————————————- Silaa…keessummaan galgalaa Bakka itti dhiye bulaa; Deemsa dheeraa booda dadhabee bututee Namichi beela’aan, lafaa dimimmise, aduudhaa dhidhimte Kara-deemaan tokko oobdii keessa dhaabatee; Bututaa, dadhabaan kan aduun itti [...]


text:
Oromo: New Year’s messages from leaders of the Oromo liberation movement
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments
-
Didagarbummaa said,
These three organizations have made themselves weak and ineffective by dividing Oromo human and material resources. Shame upon you. How can you claim to liberate a nation when you cannot settle your non-contradctory differences. How long you claim to liberate your people without moblizing the nation for political and armed struggle.
If you will not overcome your stupidity and ignorance, you will be the dust of history soon. If you want to be relevant change your approaches 360 degree. You cannot continue to claim to liberate your people by making statements every year. The Oromo people need change and action on the ground.
Oromia shall be free!
The external and internal enemies of our epople
must deafted by our action
-
Jima said,
Hayye Oromoo,
Ganamumaan furamaata itti barbaadachuun dirqama ummata bal’aatti.
Hundumaa dura, Gadaa.com galatooma jedha. Yaada keenya kenninu nu ayamtaniif. Waan biraa miti, teenya gubachuu manna yaaduma keenya yaa baafanuuf. Dubachuu malee, hogganni nu dhagahee tokkummaa kaatu muraasadha. Qalbiin jirtu, boru kufisna, boru jabaanna jedhanii qabsoo keenya qancarsuu qofaa argaa jirra. Tokkotti baquun rakkisaa yoo ta”e, tumsa ummani walin hojachuu maaliif jibbu???. Qabsoo Oromoof moo ofi tummaadha, ykn duuba diinni harka itti galcheera?. Waanuma isheetu nu dhibe. Yoo dubbanee araba, yoo dhiisne biyya namaatti hafne. Ijji keenya osuma ilaalu dinna ta”u kan danda’an hundi, jabaacaa bifa adda adaatinis yaala jirti. Gandaa hiramuu keenya yemmu argan, ofituummaan jabaa nu keessa akka jiru yemmu argan, abdii guddaan samu isaanii keesa jira angoo irra turuuf ta’e angoo qabchuuf. Warri biyya amabaa tti socho’aa jiran, keesumaayu kan dhaaba saba amaraan socho:aan hundi, carraa nutti arganaee osoo argatnaii, qaata galani.
Hoganni Oromoo, namaa gadi, baay’iina malee lolatee ofirra kan hin dhoowine nu taasisan. Biyya ambaatti hafnee miti?. Afaanin, gadaa dubata hojiidhan garu ofitummaaf gandummaa isaan keesa jira. Biyya kamitti kan gandaan ijaaramani, kan mo’aan. Afaanin gandumaa hin qabnu jedhu, dhaaba ykn garee isaani keesa yoo ilaalan gandumma jabaa, bu”aa fundura argamuu irra kan ka’es, hawaasni isaan keessa bahanis, bukke dhabatee tokkumma osoo hinta”in gareedhuma ofi afarsa. Yoo walitti baquun rakkisaa ta”e, maalif tumsa uumani walin hojachuu didan? Qabsoof moo oromoof moo ofitummaa moo diinaaf hojachuudha ykn waan hin dandeenyeen akka dandeesutti fudhadhe?? wanuma isheetu nama dhiba. Garee hunda keesa hawaasa isa kamtu akka jiru waluma osoo beeknu wal goyyomsu kaatna. Ani gama kootin, funduratti garee hunda ishee tokko tokko maqaa dhahee ati kutaa kana ati kutaa kana jedhee dubachuutu na hafa. Waanta isin hojataniin biyyattu deebi’uun natti hin fakaatu. Dhaabaa fi garee tokkummaa hin feene, waanumaaf jabeesunuuf natti hin mul’aatu. Bakka bu’aa dhabootaa ykn garee, dirqisisnee tokko gochu hindadeenyu. Nama tokko miti kan wal dhabnu, hawaasa keessa bahee hundi duuba jira. Maal gochuu dandeenya??.
Ijanno wal irra hin cinne jabaatee adeemu qaba. Hagaa ummatni malaqaa isaa itti keenetti, tokko ta”uuf hin kaatan. Har’a jabaanna, boru jabaanna jedhanii, maqaa qabsoon maallaqa ummata irra hamma argatanitti, tokkumaaf dura kennu jedhee amantaa hinqabu. Horii ykn maalaquma keenyan of rakkisaa akka jirru natti mul’ata. Ofumaa of rakkisaa jirra, ofumaaaf rakkoo tokko irraa rakko biraatti ceena. Gareen dirqisisee mallaqaa isniraa fudhattu jirti???. Hin jirtu. Ijanno keessan jabaate itti yaa fufu. Hamma mallaqaa keessan gareef keenitanitti, tokkumma hin jiru. Gareen jabaattee hin jabaattu, bade hin baddu. Kanaan dura mallaqa keenitan hunda, mee waanuma hawitan keessa kan hojii ira olchan kami???. Hawaasni oromoo, kan tokkummaaf dursa keennu, kan tokkummaf hojachaa jiru, kan fedhu, kan afaanin dubatu osoo hint a”iin hojiin tokkummaa fiduuf tataafatu malee, kan yaada umata hin dhageenye maalif bukkee dhaabbata?. Inni har’a dhaamsaa ummata hin dhageenya ykn tufatu, boru yoo jabaate kanaa oli miti?.
-
natian said,
You are the best oromo


text:
Dubbadhu Qaallittii!
Malkaa Caffee irraa*
Dubbadhu Qaallittii abaaramtuu lafaa,
Yoo dubbachuu baatte xuuriin isaa sitti hafaa.
Ajjeechaa Tasfaahuun akkaataa du’a isaa,
Si malee eenyu arge jalqabaa-dhuma isaa?
Dubbadhu Qaallittii, Oromoon si hin dhiisuu,
Maal jedhe Tasfaahuun yammuu kophaa ciisu?
Hulaa dhiphoo takkatti kophaa isaa darbamee,
Mirga dhala namummaa homayyuu sarbamee,
Yammuu kophaa ciisee dukkana daaw’atu,
Kan aarii fi xiiqiin gubee isa qaammatu.
Qonyonyaa madaa isaa yammuu qaqqabatu,
Laalaan isaa maraachee yammuu gangalatu.
Yammuu beelli hubee mar’umaan wal rige,
Yammuu aariin gubee hadhooftuu diddige?
Bishaan dhorkatanii laagaan jiidha dhabee,
Arrabni isaa gogee dubbachuu dadhabee,
Yammuu obsa fixee waaqaa-lafatti aare,
Dubbadhu hin dhoksinii si moo nu abaare?
Dubbadhu Qaallittii ol kaasii sagalee,
Daba sana eenyu arge Waaqayyoo fi si malee? (2)
Dubbadhu Qaallittii dhugaanuu si hin dhiisuu,
Maal jedhe Tasfaahuun yammuu kophaa ciisu?
Lubbuu itti guraarraan ciniinnatee obsee,
Iccitii keessa isaa yammuu diina dhokse.
Ummata isaaf jedhee gidiraa sana obsee,
Ijji imimmaan didee yammuu dhiiga cobse.
Yammuu harqee harqee iyyee mankaraare,
Akka leencaa aadee dachii tattaraaree,
Yeroo sana maal jedhee? Dubbadhu Qaallittii!
Hin dhoksinii himi !! Himi akka gaariitti !! (2)
“Qeerroo! Qeerroo!” jedhee? “Qeerroo Gumaa Kiyya!”
“Lammii koo ! Lammii koo ! Lammii Gumaa Kiyya !”
“Gumaa Kiyya Baasaa!” jedhee lallabatee?
Du’a isaa oggaa beeke, oggaa dadhabate.
Dubbadhu Qaallittii cubbuu dalagamu,
Dhala Oromoo diinaan guyyuu dararamu.
Badii tokko malee kan karaa irraa butan,
Lattuu abdii borii meeqa muuroo kutan?
Goota akka Tasfaahuun meeqa galaafatan?
Ol adeemtuu meeqa gubbee irra dhaabbatan?
Hin dhoksinii himi, Dubbadhu Qaallittii,
Roorroon kun hundumtuu sababa maaliittii?
Lammiin haa birmatuu iyyadhu Qaallittii,
Sagalee ol kaasii iyyi akka gaariitti. (2)
Lallabi Qaallittii, Iyyii Iyya labsi,
Sagalee diddaa kee garayyuutti dabarsi.
Dubbadhu roorroon kun as irratti haa ga’uu,
Oromoon mirga isaaf onnatee haa ka’uu! (2)
*Malkaa Caffee
Hagayya 30, 2013
Malkaacaffee@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments
-
Gutemafd said,
Yaa barreessaa walaloo kanaa yaadubbistootaa isaa
Maal jettu dhibaadhaa walxaxaa wanti isaa?
Rakkannee haasa’uu waan feene dubbachuu
Osoo ofii jirruu dachees abaarachuu
Garri martuu nu dhibee waa’ee keenna wallaallee
Osoo afaaniin haasofnuu harka diinaa gallee
Gootaa beekaa keenna dhabnee diinni nu ukkaamsee
Ajjeesee nu marsee reeffa keenna shamsee
Jiraa falmuu dhiisii du’aa keennaa dhabnee
Mee maal jettu yaa obboleewwan osoo jirruu cabnee?
Kan keenna jennus haada diinaa ta’ee
Sakaallaa nutti ta’ee afaan diinaatiin nuga’ee
osoo tokko nyaatuu tokko dhiigni dhangala’ee
Maal jettu mee Oromoo dubbiin dhibaa ta’ee?
Osoo maraa qabnu maraa hin qabnee taanee
Maaf cal’iftu yaa oromoo maaf hafna dhamaanee?
Dubbadhaa walta’aa diinarraa baradhaa
Gosaan dantaa dhiisaa Oromummaa cimsadhaa
Waliigaltee cimsaa diina ija jaamsaa
Gumaan teenna ni baatee ka’aa nu kakaasaa!
Kan dubbiftaniif kan fudhattanis martuu galatoomaa
Bilisummaan hin haftuu mee ka’aa tokkoomaa!!!(x2)
-
wako said,
Qaallitii lafa dhiigaa
Nama meeqa dhumee mee himi qaallitii
Dhiin dhan gala’ee biyyee tee irratii
Abarrssa mali qabidaa ati mee kophati
Kan dukanati hitee halkanii guyyattii
Biyyee tawaan irra abarrssa maliqabidaa ati mee addati
Dhiin oromootaa himatee waaqatii
Haqa jiritu ibisii yaa diree qaalitii
Akka hindubanne woyyanne sihitee mana addatitii
Nama meeqa nyaatee yaa biyyee aqqllitii
Kaan yaala dhorigatee
Kaan nyaata dhorigatee yaa diree qaallitii
Biyyee hunda calaa dhiin oromootaa sirdhangala’ee yaa biyyee qaallitii
Abarrssa maliqabidaa ati mee kophatii


text:
MIJUU HAQAA: New Oromo New Film – 2012 (by Gemado Jemal)
Afaan fi aadaa ufii guddisuun, akkasuma seenaa ufii baranii-barsiisuun waan itti wol eeganii miti. “Kan waan harkaa qabu darbate sodaattuu hin jedhamu,” akkuma jedhamu anis gama kiyyaan, waan argee-dhagayee fi baradhee-hubadhee irraa fiilmii Afaan Oromoo tokko argaa-dhageettii keessaniin gayuun, guddinna fi dagaaginna afaanii fi aartii Oromoo irraa qooda kiyyaa gumaacheera.
Fiilmii kun seenaa dhugaa kan jiruu fi jireenna ummata Oromoo ibsu ta’uu irra darbee, kan tokko-tokkoon dhala Oromoo akka daawitiitti keessatti uf-laalu jedhee amana.
Fiilmiin Afaan Oromoo MIJUU HAQAA kunooti … Qalbiin Daawwadhaa! Fiilmiin MIJUU HAQAA, akkuma maqaa isaa, haqaa fi mijuu ilmaa namaa golgamee jiru ifatti baasuuf, akkasuma gaddaa, gadadoo fi gaaga’ama ummanni keessa jiru sirnaan qoratee … taatota/qoodattoota biyya alaatii fi biyya keessaa kan hirmaachisee fi seenaan isaa biyya keessaa ka’ee, biyya Noorweetti kan xumurame dha.
Eebbi fiilmii kana handhuura magaalaa guddittii biyya Noorwee, Osloo tti ta’a.
Bakka: BRYN ykn EUROTEKHALLEN
Guyyaa: Sadaasaa 17.2012 (Sanbata Diqqaa)
Sa’aa: 14:00 irraa kaasee
Odefano ykn gaafii yoo qabaattan bilbilan nuu qunnamaa:
Gammado +4794423363
Guddataa +4799557906
BARREESSAA FI DARIKTEERRII GAMMADOO JAMAAL, NORWOYEE IRRAA
Title: Preview – MIJUU HAQAA: New Oromo Film – 2012 (by Gemado Jemal)
Duration: 01:59
Category: Ads, Gammadoo Jamaal, Movies
Added on: Onkoloolessa/October 19th, 2012


text:
Vacuum
Vacuumiin bakka waan tokkolle ofii kessa hiin qabni dha kanafu dhibaan qillensa vacuum kessa jirru Atmospheric Pressure ni calla. Maqaan vacuum jedhamu kuni maqaa Latin vacuus jedhamu irra dhufee, vacuus jechun immo duwwa jechu dha. Haa ta'u male bakki adunya kana kessa tokkollen duwwa mitti, manif? yoo jettanii vacuum kessayyu wanti lubbu hin qabne jirachu ni danda'a. Kanaf jechi afaan Latin vacuo jedhamu jecha vacuus irra fayyadamu jalqabame. Perfect vacuum jechun vacuum dhibaa qillensa duwwa qabu yoo ta'u jechii kuni jecha Philosophy malee vacuumiin akka adunya kessatti hin argamu. Kunis sababa quantum theory iin, bakkii tokkollen hundumatti duwwa ta'u hin danda'u jedhufi. Physicists yeroo bayye jecha "vacuum" jedhamu kan diqqo gorsani fayyadamu. Jechaa "perfect vacuum" jedhamu kana salphatti "vacuum" yokan "Free Space jedhani fayyadamu. Haa ta'u malee vacuum sirritti hin jirra jedhame mirkana'e warri "partial vacuum" jedhe wamma.
Quality iin vacuumii tokko akka dhihenna yokan wal-fakkattina perfect vacuum qabuu irratti hunda'e lakka'amma. Kan kessa dhibaan qillensa akka lakka quality vacuumii tokkotti fudhatama. Unittin dhibaa qillensa bayye fayyadatammu torr jedhama. Dhibaan diqqan quality gudda agarsisaa. Quality guddani vacuumiin qabachu danda'u Quantum Mechanics iin olka'amerra. Outer Space iin bakka umamman quality gudda qabu dha, kunii immmo vacuumii teknologii haraan midhafamu danda'an cuffa ni calla. Vacuumiin quality diqqa qaban kan harka naman midhafamani suction millennia fi fayyadamu.
Bara Ancient Greek jalqabee Vacuumiin akka wol-mormii Philosophy tti fayyadama turee, garuu qorannon isaa 17th Centuryitti jalqabe. Qo'annoni kunis kan jalqabee theory Evangelista Torricelli kan atmospheric pressure jedhamu irra jalqabe. Vacuumiin Century 20 jalqabee akka mesha Industry fudhatame, kunis light bulb fi vacuum tube midhafamu jalqabe jenan. Achiin bodaa teknologyiin vacuun bayyen bekkamu jalqabe. Fayyadamu Vacuum spaceflight irra ka'e qo'anno godhameni, Vacuumiin fayya namaffi barbachisa dha jedhame yaddatama.


text:
Ijjeechaa Injinar Tasfaahuun Camadaa Ilaalchisee Ibsa WQO (OSA)
Ijjeechaa Injinar Tasfaahuun Camadaa Ilaalchisee Ibsa WQO
Kabajamaa Ummata Oromoo,
Kabajamtoota Hayyoota, Beektoota fi Barattoota Oromoo,
Kabajamtoota Deeggartoota Qabsoo Haqaa Ummata Oromoo,
Kabajamtoota Qabsa’oota Oromoo Biyya Keessaa fi Biyya Alaa Keessa Jiraattan,
Kabajamtoota Hoggantoota Dhaabbilee Siyaasaa Oromoo,
Duraan dursee ijjeechaa qabsa’aa fi janna Oromoo Injinar Tasfaahuun Camadaa, ijjechaa Muslimoota lammii Oromoo, akkusumas lubbuu namaa walitti bu’iinsa gosaa fi gosaatiin yeroo yeroon darbu ilaalchisee gadda natti dhagahame ibsuu barbaada.
Mootummootii Impaayera Itoophiyaa lammii Oromoo mirga saba isaatiif qabsaa’u, gabrummaa ummata Oromoo irratti fe’ame akka ummatii Oromoo jalaa bahuuf qabsaa’u sababa adda addaatiin akka ilmee bineensaa naasuu tokko malee ijjeessuu, dhabamsiisuu aadaa godhatani jiru. Miidhaa fi ijjeechaan dhala Oromoo irratti gaggeeffamu garuu ummatii Oromoo yoomiyyu caala eennummaa isaa baree mirgaa fi haqa dhabe baree qabsooti cichee akka itti fufu yoo taasise malee, gabrummaa jalatti jilbiiffate akka bitamu hin goone. Diinnii ummata Oromoo eennuu yoo jedhame humnoota Impaayera Itoophiyaa keessatti Oromoon bilisaan, dhiibba tokko malee dhaabbata siyaasaa fi namoota ittiin bulu akka hin filanne daba siyaasaa adda addaa irratti hojjataniidha.
Ummatnii Oromoo biyya isaa irratti akka fedhee fi nama fedheen buluun mirga eennuyyuu irraa mulquu hin danddeenne. Hiree Oromiyaa fi ummata Oromoo kan murteessu ummata Oromoo calla. Mirga kana gonfachuuf ummatni keenna qaroo fi jabaa isaa jalatti gurmaa’uun, mirga ijaaramuu argachuun barbaachisaadha. Qabsoon haqaa, dimokraasii fi bilisummaa hoggansa cimaa fi kutannoo ol’aanaa qabuun hogganamu malee fiixaan baasuun rakkiisaadha. Diinnii wannii Jabaa fi Qaroo keenna nurra ajjeessuuf akka nu gurmaa’uu hin danddeenne, akka nu hiree keenna ofii keennaan murteeffachuu hin danddeenne waan fedhaniif.
Diinnii ummata Oromoo goota kaleessa kan akka Shaalaqa Jaatanii Alii fa biyya ollaa (Kenya) keessatti wannii ajjeesisuuf, goota hardhaa kan akka Injinar Tasfaahuun Camadaa fa biyyoota ollaa isaan keessatti baqattummaan jiraatan keessaa himata dharaa “shorarkeessitoota” jedhuun ukkamsee biyyatti fiduudhaan Dararaa fi miidhaa qaamaa fi sammuu irra geessisee, yaalamuu carraa dhowwee akka du’an kan taasisuuf Oromoo waan ta’an duwwaa osoo hin taanee Oromoota keessaa warra kutatee mirga Oromoon dhabe deebisuuf qabsaan waan ta’aniif. Akka barataa Oromoo sirna abbaa Irree Mootummaa Impayeera Itoophiyaa Wayyaneen hogganamu ittiin falmuun yeroo afur mana hidhaa fi mooraa waraanaa mana hidhaa Oromoo ta’e keessatti dabarseeti, rakkoon qabsaa’oota fi hidhamtoota siyaasaa Oromoo irra gahuu maluuf gahaa jiru naaf galan. Hidhamtooti siyaasa Oromoo balleessaa yoo qabaatan balleessan isaani Oromoo ta’anii dhalachuuf mirga ummata Oromoof falmuu duwwaadha. Suniin ala ala yakkii isaan hojjatanii mana hidhaa Impayeera Itoophiyaa mooraa horii fakkaatu keessatti lubbuun isaanii darbuuf hin jiru. Kanaaf, du’ii Injinar Tasfaahuun Camadaa fi hidhamtoota Siyaasaa Oromoo hundumtuu akka Ijjeechaa ti ilaalamu kan qabuuf. Ijjeechaa isaaniif kan itti gaafatuman hjoggantoota siyaasaa biyyitti sanaati. Gumaa isaanii kan baasu ammoo ummata Oromoo isaan qabsa’anii wareegamaniif.
Injinar Tasfaahuun, akkasumas hiriyaan isaa Injinar Mesfin Abebe hayyoota duwwaa osoo hin taane gootota qabsoo Oromootiif of-dabarsanii kennaniidha. Diinnii Oromoo Tasfaahuun callaa oso hin taanee, warra akka isaa kutannoodhaan ummata keenyaaf qabsaa’an hundaa kan garii ajjeechaadhan, kan garii mana hidhaa keessatti dararuudhan,Qaamaa fi Sammuu isaanii miidhaan akka irra gahu godhuudhaan, warra biraa qabeenya isaani samuudhaan, kan garii dorsiisanii akka biyya bahan godhuudhaan qabsoon Oromootaa akka irree hin horanne taasisuu kaayoo fi tarsiimoo godhatan.Diinnii Oromoo ummata Oromoo gabrummaa jalaa akka hin baane godhuuf halkaniif guyyaa hojjata. Nu ammo warrii ummatii isaa gabrummaa jala jiru, diina caala dachaa lamaan hojjachuuti nurra jiru. Gabrummaa jalati Sa’atiin nu boqonnu hin jiru. Gaafi Oromoon boqotu yoo du’ee yokiin yoo bilisoome qofa ta’uu qaba. Injinar Tasfaahuun Camadaa gabrummaa mannaa du’a filate. Kanaaf, “Goota Oromoo”. Gootummaa lubbuu isaa Qabsoo Oromoof dabarsee kennuudhaan argatte.
Ijjeechaan dhala Oromoo, hidhamuu fi qabeenya samamuun Oromootaa hamilee kan nu cabsu ta’u hin qabu, wannii kana irra hamtuu akka nutti hin dhufne jennee sodaanee qabsoo irraa duubati deebi’uun faffa. Maqaa Saba Guddaa Seenaa Bonsaa Qabuuf hin taane. Dandiin Qabsoo Oromoo dandii haqaati. Immimmaan Oromoon hardha nama isaa ajjeeffamuuf buusu, bor gaafa bilisummaan Oromoo dhufu gammachuun hagas caala bu’a. Diinnii yakkaa fi daba siyaasaa ummata Oromoo irratti raawwatamu maraa sababii isaa dhaabbilee siyaasaa Oromoo godhanii dhiheessu fedhu. Rakkoon ummata Oromoo irraa gahaa jiru ilaalcha dhaabbilee siyaasaa Oromoo irraa kan madde osoo hin taane humnoota bara baraan toofta fi maqaa jijjirrachaa ummata Oromoo gabroofatanii dudda ummata Oromoo irra jiraachuu fedhan irraa kan maddeedha.
Waggoota dabran 27 Qorannoon Beektootaa fi Hayyooti Oromoo gaggeessan, mariin waltajjii WQO irratti qindaa’e irraa beekomsii argame yoo jiraate ummatni Oromoo qabeenya biyya isaatiif jechaa akka ijjeefamaa jiru, mirgii ummata Oromoo dangaa malee akka sarbamaa jiru, dhalataan Oromoo kuma hedduuti lakkaa’amu hidhamaa akka jiru, qabeenya isaa irraatti Oromoon abbaa akka hin taane daba muummee hin qabne irratti raawwatamaa akka jiruudha. Fallii rakkoo kanaa ammo yoomiyyuu caalaa ummatni Oromoo gurmaa’uu akka qabu, ummatnii Oromoo wareegama kanaan dura bilisummaa kaffalame caala kaffaluuf ka’uudha.
Ijjeechaa lammii oromoo kan akka Inj. Tasfaahuun Camadaa, ilman Oromoo kumaatama hedduu mana hidhaa Impayeera Itoophiyaa keessatti dararaan hangana hin jedhamne irra gahaa jiru dhabamuu kan dandda’u ummatii Oromoo nu gahe gabrummaan jedhee sagalee tokkoon yoo ka’e duwwaadha. Akkuma Gabrummaa abbootiin teenna didde, nulleen, ilmaan keennalleen dinne jedhee fincila lafa sochoosu gara cufatti yoo godhame callaa. Kanaaf barbaachisummaan wal faana qabsaa’uu. Kun ammoo tokkummaa Gurmuu Qabsaa’ota Oromoo barbaada.
Fincillii ummata Oromoo biffa addaan hin cinneen gaggeeffamee bilisummaa argamsiisu kan dandda’u tokkummaan dhaabbilee siyaasaa kaayyoo kanaaf qabsaa’an yoo jiraate qofaa. Ijjeechaa goota keennaa Injinar Tasfaahuun Camadaa ibsa ijjannoo fi gadda baasuu callaan kan dhaabbatu tahuu hin qabu. Humnootii dhugumaan dabii dhala Oromoo irra gahaa jiru dhaabbatu qaba jedhan, wannii isaan irraa eeggamu haala duree tokko malee irree tokkoon qabsaa’uuf waan isaan danddeessisu tokkummaa gurmuu siyaasaa Oromoo dhugoomsuuf hojjachu. Tokkummaan jiraachuun ammoo hamilee Qabsaa’ota Oromoo fi ummata Oromoo kakkaasuudhaan Oromoon of-ijaaree wareegama guddaa kaffalamuuf akka socho’u taasisa.
Hoggantoota dhaabbilee siyaasaa Oromoo walaba tahan cufaa dhaamsii dabarsinuuf yoo jiraate dhimma mataa isaanii dura dhimma dhala Oromoo fi lammii Oromiyaa haqa dhabee akka bineensa bosonaa ijjeeffamaa jiru dursa kennanii hardha bor adoo hin jennee garaa garamummaa isaan jiddu jiru dhabbamsiisuun gamtaan akka socho’an, ummata Oromoo qabsoof akka kakkaasaniidha.
Waldaan keenna WQO rakkoo ummata Oromoo karaa adda addaatiin irra gahaa jiru waggoota dabran hedduu mootummoota biyya dhihaa akka Ameerikaa, Ingilizii, Jerman, Gamtaa Auroopaa, akkasumas dhaabbilee mirga dhala namaa eegan hundaaf dhiheessun rakkoon saba Oromoo fala akka argatu gaafachaa ture. Gaaffiin WQO, dhaabbileen Siyaasaa Oromoo fi Deeggartooti qabsoo ummata Oromoo dhiheessaniif deebiin qubsaan yeroon itti kenname hin jiru. Mootummooti biyya dhihaa seenaa keessatti akkuma beekkamu ummata haqa ofii argachuuf dhiiga ofii dhangalasee, wareegama guddaa kaffalee irree ta’uuf deemu cufaa bira dhaabbatu. Yeroon Oromoon danddeettii ummata isaa callaa irratti qabsoo ofii karoorfate finiinsu ammaan kana. Kanaafuu, kabajamaa ummata Oromoo, kabajamtoota qabsa’oota, hayyootaa fi barattoota Oromoo yeroo diinnii dhala Oromoo garaa hammeennaan ijjeessu, nuuti nama miliyoona tokko caalu sochoofnee, bobbaafne, gabrummaa hunddaan buqqisuuf wareegama barbaachisu kaffalu qabna. Gabrummaan nu gahe, bilisummaa yokiin du’a jennee diina dura dhaabbachuu qabna. Gara alaa ilaaluun hafee tooftaa diinaa tiin baqannee biyyaa bahuu dhiifne, warrii biyya baqanne wal-ijaarree qabsoo deeggaruu qabna, kan hafe baqachiisuu irratti tumsa godhuun Oromoo bu’aa akka hin buufne beeknee diqqaa guddaan, jarsaa jaartiin bilisummaaf duuluun barbaachisa. Waamichii mooraa qabsoo blisummaa kan kaleessaa fi hardhalleen tokko tahuu baruun barbaachisaa. Rakkoon duriif kan hardhalleen tokkuma, fallii ammo Bilisummaa Ummata Oromoo tiif Oromiyaa ti.
Kabajamaa ummata Oromoo,
Waldaan Qorannoo Oromoo yoomiyyuu caala rakkoo ummata Oromoo furmaata itti barbaaduuf miseensotaa fi beektoota Oromoo hirmaachisuuf karoora qaba.Hoggansa ummatni Oromoo beektoota isa irraa barbaadu hayyootni miseensa WQO qooda akka fudhatan ciminaan ni hojjanna.
Ijjeechaaf daba ummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru mootummoota biyya dhihaa callaa osoo hin taane, mootummaa abbaa Irree Impayeera Itoophiyaa fi Oromiyaa, mootummoota ollaa Itoophiyaa baqattooti Oromoo hedduunbiyya isaanii keessa jiraatan cufaa mirgii ummata Oromoo guutumaan guututi hanga kabajamuti ummata Oromoo bira akka dhaabbatan, mirgii ummata Oromoo eessattu akka kabajamu deeggarsa akka godhan ni gaafanna.
Akkuma qabsoon farra gabrummaatiif bilisummaa jajjabaataa deemuun gochaan garaa hameennaan diinnii ummata Oromoo irratti raawwatu hammaachaa akka deemu hubachuun barbaachisaa. Kanaafuu, qabsoo kana keessatti warra miidhaman, wareegaman, hidhaman, maatii isaanii bira dhaabbachuun barbaachisaa akka ta’e hubannee ummati keenna biyya keessa jiruuf biyya alaa jiru walii birmachuu irratti akka bobbaanu kabajaan gaafanna.
Hayyootaa fi Beektoonnii Oromoo daba ummata Oromoo irra gahaa jiru calla adoo hin taanee, qondaloota Siyaasa daba kana raawwatan qorannoo godhanii ragaa argatan qaama dhimmii ilaalu hundaaf dhiheessun barbaachisaadha. Namootni kun yakka ummata Oromoo akkasumas hidhamtoota siyaasaa irratti raawwatameef seera duratti yeroon itti gaafataman akka dhufu itti himuun barbaachisaadha. Dabaa fi yakka dalagamaa jiru falmuu, dura dhaabbachuu duwwaa osoo hin taane karaa dandda’amu maraan qaama mirga namooma qorataniif kabajiisaniif odeeffannoo kennuu aadaa akka godhanu dhaamsa keenna..
Dhumma irratti bulchitoonnii mootummaa abbaa Irree Itoophiyaa hidhamtoota Siyaasaa Oromoo haala duree tokko malee mana hidhaati akka baasaan gaafanna, lubbuu ilmaan Oromoo dararaan, yaalii fayyaa gahaa dhabuun mana hidhaa keessatti darbu maraa itti gaafatama jalaa akka hin baane yaadachiifna.
Mootummootii biyya dhihaa, biyyoota ollaa Itoophiyaa hunduu keessatti mirga baqattoota Oromoo akka kabajamu cimsanii akka hojjatan gaafanna. Injinar Tasfaahuun Camadaa Qodaloota Mootummaa Kenyaatiin dabarfamanii Seeraan ala Mootummaa Itoophiyaati kennamuun isaani beekamaadha. Kun ammo yakka Seera adunyaa cabsuudhaan raawwatame tahuu hubanna. Miidhaa fi ajjeechaa seeraan alaa lammii Oromoo irratti raawwatamaa jiru keessatti qondaalooti biyyoota ollaa qooda qaban, seeraaf akka dhihaatan, kun tahuu baannaan yakka dhala Oromoo dhabamsiisuu Mootummaa Itoophiyyaa keessatti qooda qabaachuu akka ta’e yaadachiisu barbaanna. Dhuma irratti Deeggarsa hanga ammaatiif fuula duraaf ummata Oromoo tiif godhan hundaaf duraan dursinee galata galchinaaf.
Egereen Kan Ummata Oromooti!
Kaayo Qabna,
Ibraahim Amee Elemoo, M.D., M.P.H,
Pirezidantii Waldaa Qorannoo Oromoo
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments
-
Qanno said,
Yaa warra WQO, hedduu galatomaa baga jiraattan.
Dhaamsi ummata kanaaf dabarsitan waan garaa nama nyaatu qofa otoo hin taane waan nama onnachiisuf dhugaa guddaa muli’su. Maaloo silaas hundi beekee hin ogganu, kan hoganuu dandahu ammoo murannoof kutannootu isa barbaachisa. yoo waan akkanaa kun isinirraa yaroo yarootti darbe, akkasumas hojiin dhugoomuun itti fufe waan hin bilisomneef tokkollee hin jiru. Haa jabaannu fira biraa hin qabnu.
Nagaan!
-
Bakaree said,
Baayee galatooma warri WQO!
Hooggansa Dr. Ibraahim A. Elemoo jalatti akkuma Dr. Moosisa Aaga fi hoggantoota WQO oromoo darbanii bu’aa qabeessa fi milkaa’insa akka qabaatu akkasuma rakkoo ummata oromoo qoratee caalatti saaxiluuf akka hojjatu hawwii guddaan qaba. VIVA OROMIYA!
-
suphaa Firoomaa said,
preezedaantii waldaa qorannoo oromoo haaraa Ibraanim Amee Elemoo hojii waldaan ku kanaan dura hojjatee caalaatti fuulduraaf akka hojjattan abdii guddaa qabna. yeroo ammaa kana sabni oromoos shakkii tokko malee akka isin gargaarus abdiin guddaadha jabaadhaa roorroo ofirraa kaasuu qabna!


text:
kanbooda eda'ame ( afaan oromoo )
( afaan oromoo )
2014-02-09
Sagantaan kun hiikaa qur’aanaa gabaabaa bifa gaariin qophaaye uf keessaa qaba waan taheef nama hundaaf haalaan barbaachisaadha.qooda 140 ol uf keessaa qaba.
( afaan oromoo )
2014-01-13
Qophiin kun hiikkaa tafsiira qur’aanaa guutuu uf keessaa qaba waan taheef haalaan filatamaadha.
( afaan oromoo )
2014-01-07
Qophiin kun haqa haadhaaf abbaan namarra qaban jajjabduu tahuu ibsa, badhaasa nama haadhaaf abbaa qajeeleetis ni addeessa,hammeenya nama haadhaaf abbatti mataa jabaateetis dubbateeti irraa nama baqachiisa.
( afaan oromoo )
2014-01-07
Qophiin kun ayatoowwan qur’aanaa filatamoo barnoota hunda uf keessaa qabduun nama gorsa.
( afaan oromoo )
2013-12-19
Qophiin kun karaa keyrii kan namni muslimaa ittiin milkaayu nama barsiisa.Qur’aanaa, hadiisaa fii jechoota ulamaa’ii salafaa irraa walitti qabame.
( afaan oromoo )
2013-12-19
Qophiin kun gorsa guddaa nama dogoggore sirreysuu danda’u uf keessaa qaba.
( afaan oromoo )
2013-12-19
Qophiin kun akkataa salaata keysatti namni uf gadi qabee sirritti salaatu ibsa.
( afaan oromoo )
2013-11-23
Sagantaan tun kitaaba ibnu maajah kan hangafoota kitaabban hadiisaarraa tahe guutuu uf keessaa qabdi hadiisa4341qabdi.kitaabni kun barnoota islaama hunda waltti qabata, sadarkaan isaa guddaadha.
( afaan oromoo )
2013-11-21
Sagantaan tun hammeenya hiraarii fii fokkina isaati ibsiti, akkaataa itti hiraar ufirraa dhowwanis ni qajeelchiti.
( afaan oromoo )
2013-11-14
CDn kuni akka gaaritti wayee hameenya du’aa tii fii waan isii boodaa namaaf ibsa.akkaataa itti ibaadaa heddummeessuudhaan qophaawan ibsa.


text:
Waldhabdeen Riippaabliika Afrikaa jiddu galaa ammas furmaata hin arganne
Finfinnee Amajjii 30 2006(FBC) Waldhabeen Riippaabiliika Afrikaa jiddu galaatti baatiiwwaniin dura mudate ammallee furmaata akka hin arganne gabaafame.
Gaabaasi BBC akka hubachiisetti sababa waldhabdee biyyattii itti fufee jiruun hawaasni musliimaa biyyatti ammas yaaddoorra jira.
Gabaasichaan akka eerameeti musliimoonni biyyattii kumaatamaan lakkaa’amn gara Chaadiifi Kaameruunitti baqachuuf dirqamaniiru.
Ogganaa garee mormitootaa kan turaniifi boodarra ammoo ogganaa muslimaa jalqabaa ta’uun pireezdaantii yeroo ce’uumsaa biyyattii kan turan Misheel Jootoodiyaan baatii darbe keessa hayyamuma ofiitiin taayitaa gadi lakkisaniiru.
Taayitaarraa bu’uun pireezdaantichaa adeemsa Nagaa biyyattii itti fufsiisa kan jedhamaa ture ta’us waldhabdeen hawaasa musliimaafi kirstaanoota jidduutti mudate ammas akkuma itti fufetti kan jiru ta’uusaa gabaasichi itti ida’uudhaan eeree jira.
#Hits:87


text:
March 23, 2014 at 9:25 pm · Gadaa.com
Abdii Boruutiin*
Biyya tokko keessatti, siidaan yaadannoof dhaabbatu ykn ijaaramu tokko kan uummatootni biyya sanaa ija takkaan ilaalani fi fedhii irraa qaban akkasumas kan waan waloo tokko calaqqisu ta’uu qaba. Siidaan akkanaa kun ammoo siidaa biyyoolessaa ti yoo jedhame waan dhara ta’u natty hin fakkaatu. Waayee siidaa Aanolee fi kan Minilik yoon ilaalu, gaafiilee tokko tokkotu sammuu kiyya keessatti uumamu. Siidaaleen wal faallessan lamaan kun biyya takka keessa dhaabbachuun isaanii, biyyi tun akka takka hin taane agarsiisa. Biyyi tun takka miti yoo jedhame ammoo, gaafii: “Aanooleetu biyya Itoophiyaa jedhamtu tana keessa hin jirre moo Finfinneetu qaama Oromiyaatii miti?” kan jedhu kaasa. ...
March 14, 2014 at 10:59 am · Gadaa.com
Abdii Boruutiin*
Waayee Juneddii Saaddoo ilaalchisee, gaafiin dhiyoo kana akka mata duretti ka’e “Ob. Juneddii Saaddoo eenyu?” kan jedhu gara gaafii biraatti ce’ee “Obboo Abdii Boruu eenyu?” kan jedhutti waan deemu fakkaata. Namni tokko yoo ofjaju waan irraa hin miidhagneef, Abdii Boruu nama akkanaa ti jedhee of beeksisuun gaarii waan hin taaneef, eenyummaa koo warri qaamaan na beekani fi nama akkamii akkan ta’e warri sirriitti hubatan ragaa bahuu danda’u. Amanamus amanamuu baatus, fudhatamus fudhatamuu dhiisus, waan tokko garuu ifa godhuun barbaada. Ani waayeen uummata Oromoo yoo ka’u, boqonnaa fi hirriiba akka na dhoowwu (na dhoorku) nama otuu hin taane Waaqayyo/Rabbi tu ...
March 11, 2014 at 6:17 am · Gadaa.com
Abdii Boruutiin*
Dhiyoo kana mata duree “Ob. Juneeddii Saaddoo Eenyu?” jedhuun gabaasa Obboo Ahmad Saayyootiin TVOMT irratti dhiyaate daawwadhee ykn dhaggeeffadheen ture. Yaadolee namootni dhimma kanarratti barreessanis ta’e kan bakkee adda addaatti dubbatamanis argee fi dhagyee jira. Yaadolee waliin mormantu wal bukkee waan deemaa jiran nattt fakkaata. Kanaaf, anis yaadan dhimma kanarratti qabu ibsuuf jedhee barreeffama gabaabaa kana dhiyeessuu barbaade.
Duraan dursee, dhimma kanarratti hunduu waan isaanitti mula’tu ibsuu fi yaada fi ilaalcha qabanis dhiyeessuuf mirga qabu. Haa ta’u malee, ani dhimma kana karaa lamaanan ilaala. Yeroo ammaa dhiyaachuun isaatis gaarummaas ta’ee badummaas qaba jedheen yaada. Akka waliigalaatti yoo ilaalame garuu, waan ...
March 2, 2014 at 10:52 am · Gadaa.com
“Oromia Media Network - OMN” Seenaa saba Oromoo keessatti boqonnaa haaraa dha
Abdii Boruutiin*
Duraan dursee, projektii guddaa akkanaa kana dhugoomsuuf Sabboontotni Oromoo kan asii fi achi dhama’aa turtan fi jirtan; kan beekumsa, dandeettii fi qabeenya keessaniin meediyaa kanarratti hojjechaa turtani fi jirtan; akkasumas uummatni Oromoo kan projektii kana yaadaa fi qabeenyaan gargaaraa jirtan, meediyaan kun milkiidhaan xumuramee as bahuu isaatiif baga gammaddan baga gammadne jechuun barbaada. Gammachuu kiyya ibsuu qofaa otuu hin taane, dhaamsi ani carraa kanaan uummata keenyaaf dabarsuu barbaadu: dhalachuu meediyaa kanaatti gammaduu qofaan bu’aa hin fidu. Meediyaa walaba ta’ee, uummata keenya tajaajiluuf deemu kana karaa danda’amu hundaan bira ...
October 23, 2013 at 10:30 pm · Gadaa.com
Abdii Boruutiin*
Akkuma beekamu, bu’aalee qabsoon bilisummaa Oromoo (QBOn) argamsiise keessaa inni tokko fi guddaan Oromummaa badiirraa dandamachiisee cimsuu fi Sabboonummaa Oromoo guddisuu dha. Gabaabumatti ibsuuf, Sabboonummaan Oromoo Oromummaadhaan bilchaachuu dha. Oromummaan guddachuu fi dagaaguun isaa ammoo deebisee qabsoo kana cimsee galii hawwamutti geessa. Kanaaf, Oromummaa fi QBOn harka lamaan qaama tokkoo ti jechuun ni danda’ama. Dhibdeeleen mooraa QBO keessatti uumamani fi sababa kanaan heddoomuun jaarmayoota keenyaa, keessumaayuu ABOrraa fottoqanii gareelee adda addaa ijaaruun, hawaasota Oromoo keessattillee walqoqqooduu fi walitti gaarrefachuun akka uumaman taasise. Kun dhugaa lafarra jiruu dha. Haalli akkanatti uumame kun ammoo tokkummaa Oromoo laaffisee; akka alagaa fi diinni ...
September 23, 2013 at 8:23 am · Gadaa.com
Abdii Boruutiin*
Dhiyoo kana mata duree “Oduu Durii Oromoo” jedhuun barreeffama Obboo Beekan Gulummaa Irranaatiin qophaaye tokko dubbiseen ture. Achirraa ka’een anis mee waanan dur beeku ykn dhagaye tokko tokko dubbistootaaf dhiyeessa jedhee barruu gabaabaa kana qopheesse. Duraan dursee, oduu durii kanaan nu booharsuu isaatiif Obboo Beekan galateeffachuun barbaada. Kana qofaa otuu hin taane, wanti biraa kan Obboo Beekan Gulummaa Irranaa galata guddaa ittiin argachuu qabu, kitaabota adda addaa barreessuudhaan; guddina hogbarruu Afaan keenyaa keessatti gahee guddaa taphachuu fi qooda guddaa gumaachuu isaa ti. Kanaafis, anis akka ilma Oromoo tokkootti, carraa kanaan Obboo Beekan baay’ee galatoomi, jabaadhuu akkanumatti ittifufi jechuun barbaada.
August 11, 2013 at 10:46 pm · Gadaa.com
Abdii Boruutiin*
Gara qabiyyee barreeffama kiyyaatti otuu hin seenin dura, duula nafxanyoonni yeroo ammaa Oromummaarratti godhaa jiran ilaalchisee, deebii mooraa keenya keessaa kennamaa jiruuf akka waliigalaatti; keessumaayuu ammoo Sabboonaan keenya Dargaggoo Abdii Fiixee dandeettii isaa addaa kanaan deebii inni kennaa jiru http://gadaa.com/GadaaTube/8620/2013/08/12/we-dont-expect-a-dove-from-a-snakes-egg-authorjournalist-abdi-fite-responds-back-to-prof-feqadu-lemessa-bewketu-seyoum-et-al/ baayi’see galatteffachuun barbaada. Asirratti gootummaa Dhaloota Qubee yoon dinqisiifadhu, waan Sabboonaan keenya Obboo Jawaar godhaa jiru hin daganne. Gaafii fi deebii inni EthioTube wajjin dhiyoo kana godhes http://gadaa.com/GadaaTube/8609/2013/08/07/ethiotube-presents-obbo-jawar-mohammed yoomiyyuu caalaa kutannoo dhaloota haaraa agarsiisa. Akka waliigalaatti yoo ilaalame, haalli yeroo ammaa kun waan adda addaa akka hubatan nama taasisa. Inni tokko Oromoon Oromummaadhaan bilchaatani fi Sabboonummaan isaanii cimaa ta’e, ...
July 23, 2013 at 5:44 am · Gadaa.com
Abdii Boruutiin*
Erga TV Aljaziraa irratti Sabboontota Oromoo sadi (Dr. Fidoo Eebbaa, Obboo Jawaar Mohaammad fi Obboo Mohaammad Adamoo) waliin waayee saba Oromoorratti mariin godhame fi keessumayuu Sabboonaan Oromoo Obboo Jawaar Mohaammad gaafii isaaf dhiyaatef “Ani dura Oromoo dha...” jedhee deebii kenne booda, Habashootni gamaa gamanaa wacaa akka jiran hubatamaa jira. Habashootni, dhimma kanarratti maaliif akkanatti maraatanii, hucuu gatuuf akkana ta’u? Jawaar ilma Oromoo akka ta’e duraan otuu hin beekin hafaniitii moo maaliif akkanatti dubbataatu isaan aarse?Sabboontotni Oromoo, nuti dura Oromoo dha akka jedhan har’a itti mul’atee? Moo dhimmi Oromoo yeroo duraatiif sabaa-himaa Addunyaarratti dubbatamuu isaatu garaa isaanii gubee; isa kanaan ...
July 13, 2013 at 10:31 pm · Gadaa.com
Abdii Boruutiin*
Mata duree kanaan barruu kana akkan dhiyeessu kan na taasise, barreeffama dhiyoo kana Obboo Fayyis Oromiatiin mata duree “Oromo Talents in the Habesha Political Clubs” http://gadaa.com/oduu/20698/2013/07/10/oromo-talents-in-the-habesha-political-clubs/ jedhuun dhiyaate dha. Barruulee Obboo Fayyis dhiyeessu, xinnaatee yoo xinnaate waggoota afran dabran keessatti hordofaan ture, hordofaan jiras. Akka ilaalcha kiyyaatitti, barruuleen Obboo Fayyis tokko tokko qabiyyeen isaanii mormisiisaa haa ta’an malee, kan hafan harki caalaan isaanii kan barumsa namaaf kennanii dha jedheen yaada. Ani Obboo Fayyis fuulaan beekuu baadhus, nama beekumsaa fi dandeettii guddaa qabu akka ta’en hubadha. Kanaafuu akka ilma Oromoo tokkootti kabaja fi ulfina guddaan qabaaf. Dandeettii barreessuu isaallee nan ...
June 29, 2013 at 6:37 am · Gadaa.com
Abdii Boruutiin*
Waan yeroo ammaa deemaa jiru yoo hubatne, Oromummaa fi qabsoo bilisummaa Oromoorratti karaalee adda addaatiin duulli godhamaa waan jiru fakkaata. Yoon akkana jedhu, hanga har’aatitti duulli hin godhamne jechuu kiyya otuu hin taane, wanti amma mumul’achaa jiru garuu haala adda ta’een argamaa waan jiru fakkaata jechuu kooti. Karaa tokkoon seenaa hanga har’aatti dhagayamee hin beekne barreessuudhaan; Oromoo fi Amaarri (Habashaan) akka sanyii tokko ta’an nutti himu. Akka waan Habshootni Oromoo hin gabroonfatiniitti ibsu. Asirraa ka’uudhaan bu’aalee fi injifannoolee QBOn hanga har’aatti galmeessellee gaafii keessa galchuudhaan; Qubee dhiisaa; alaabaa Itoophiyaa fudhadhaatii isa jalatti hiriiraa fi kkf barreessuudhaan uummata keenya afaanfaajjessuu ...


text:
Dragon
dragoniin bineensa lubbu qabu kan yaddan ni jirra jedhame yadattamu, akkasumas gudda fi serpent jabba yokan reptile "magic" yokan "spirit" (afura) qabbu jedhame yaddatama. Bineensotti yaddan qoffa bekkamani kan ammalla fi fakki dragonii qaban bayyetti jirru.
Gossa dragonotta yaddan ni jirru jedhamani kan bekkamani
- Azhi Dahaka kan sexana matta sadii qabu akka dragon jirra jedhame yadda Zoroastrianii persiaatti argamanamaniin amanamu dha.
- yadda Ugariticitt immo serpentiin matta torbaa qabu kan bishaan kessatti argamu kan Lotan jedhamu dha.
- Akka yadda Hydra Greekitt matta bayye kan qabuu kan jabbena qabba jedhame yaddatamu jirra. Yoo tokko ijjefame, kan lamma bakka isatti ba'u dha. Akkasumas bishaan kessatti argama. Dragoniin kun Heraclesif dubrii isaanin ajjefamani dhumatan.
- Smok wawelski kan jedhamu dragon polish kessatti argamu yoo ta'e "middle ages"itt garra Krakow marsani argamani dha.
- Y Ddraig Goch symbolii wales yoo ta'u kan dimmatani argaman yoo ta'an kunis seena Mabinogion Lludd fi Llevelys irratti himamu.
- Nidhogg, dragon Norse mythology kessati argamu yoo ta'u, bakka dukkana' laffa jallatti argamutti jiratta jedhame yaddatama. Kunis Ragnarok eeguf. yerro sunitti immo hikamme lafa kana cuffa hin ballessa jedhame yaddatama.
- Orochi, serpent matta sadetti qabu kan Japanese mythology kessatti Susanootti ijjesse jedhame kan yaddatamu dha.


text:
April 23, 2013 at 9:23 pm · Gadaa.com
Malkaa Caffee Irraa* | Ebla 23, 2013
April 16, 2013 at 8:23 pm · Gadaa.com
Malkaa Caffee irraa*
Baatiilee 10 dura (Waxabajjii 2012) barreeffama mata duree “Meetni Nama Harka Jiru Dhagaa Fakkaata” jedhu kana oggaan barreessu, adeemsi marii kan amma ‘ADO/ODF’ dhalchuudhaan xumurame kun jalqabamee reefuu gara baatii lamaa gaha ture. Yeroo sanatti namootni ‘Marii’ sana irraa hirmaachaa turanii fi ala taa’anii deggeran kan nuun jechaa turan “Dhimmi rakkinoota QBO waan nu yaachiseef mari’annee waan fala/furmaata irra wayyaa tahuun gadi bahuuf akeekkanne” dha. Namoota adeemsa ‘Marii’ sana ija shakkiitiin ilaalanii mormaa turaniin ammoo wanti dubbatamaa fi barreeffamaa ture faallaa kanaa ture. Anis yaaddoo fi shakkii namoota waan sana mormanii irra guddaa isaa kanin qooddadhu tahu illee, ...
April 14, 2013 at 10:56 pm · Gadaa.com
Malkaa Caffee irraa* | Ebla 14, 2013
Oromoon Afaan qawweetiin cabee bittaa alagaa (gabrummaa) jalatti buluu erga mudatee Jaarraa tokkoo fi walakkaa tahuufi. Yeroo sanaa kaasee bilisummaa akka Sabaatti sarbame deebisee gonfachuudhaaf bifa gara garaatiin qabsoo addaan hin citin gaggeessaa ture. Qabsoo kana keessaa kan dhalate ABOn qabsoo bilisummaa ummatichaa bifa jaarmayaatiin qindeessee bifa gaaffiin ummatichaa deebisaa sirrii fi guutuu itti argatuun gaggeessee galmaan gahuuf gaafatama seenaa ofitti fudhatee erga socho’uu jalqabee kunoo ganna 40 (Marsaa Gadaa 1) guute.
June 8, 2012 at 10:20 pm · Gadaa.com
Malkaa Caffee irraa* | Waxabajjii 2012
Qabsoon Bilisummaa Oromoo kan dhiigaa-lafee fi lubbuu gootota Oromoo kumootaan utubame bu’uurri isaa akka jabaa gadi dhaabbatee jira. Bu’uura kana jabeessanii tikfachuudhaan achi irratti waan hafe ijaaruu qofaatu guyyaa bilisummaa ummata keenyaa dhiheessa. Waan akka Sabaatti dhabne sana argachuuf mala/daandii haaraya barbaaduunis hammeenya hin qabu. Waan haaraya tokko gadi dhaabuuf bu’ura amma jiru kana diiguu barbaachisa yaadni jedhu yoo jiraate garuu, dogoggora seenaa guddaa dha. “Isa Mukaan Fuudhaatti, Isa Ukaa Buufti.” inni jedhamu (mammaaksi abbootii keenyaa) sun nu mudachuu waan danda’uuf. Maaliifin kana kaase?


text:
- Kayyoo Guddaadhaf nan Waammame Called to a higher purpose (Azad from Iraq Kurdistan)
Kan Hiike fi Kan Qindeesse, Qopheessaa
Ani kanan dhaladhee fi kanan guddadhe kaaba Iraaq keessatti yoo ta’u warri kootis galii giddu galeessa ta’e kan qaban turan. Haati koo kan duute ani daa’ima waggaa afurii yemmuun turetti yoo ta’u abbaan kootis niitii biraa fuudhudhaaf hin barbaadu ture. Akkuma abbaa gaarii kamiituu haala dansaadhan na kunuunsu fi na jaalachuudhan na guddisee jira. ...
© Answering Islam, 1999 - 2013. All rights reserved.