text:
Uumama Namaatti Xinxallu-Kutaa 7
Namni jireenya keessatti sodaa fi gaddi akka isarraa deemu barbaada. Hanga fedhe qabeenyaa haa qabaatu, sadarka guddaa irraa haa jiraatu, imaanni qalbii keessa yoo hin jiraatin, gara hundaan sodaa fi gaddi isa haguuga. Qabeenyi isa jalaa yoo bade, garmalee gadda. Qabeenya yommuu argatu immoo na jalaa fudhatama ykn bada jechuun garmalee sodaata. Tasgabbii qalbii hin qabu. Kanaafu, namni akkamitti sodaa fi gadda kana ofirraa oofuun tasgabbii qalbii argachuu danda’a? Qabeenya yommuu dhabuu ni gadda, yoo argatuu immoo ni sodaata. Kanaafu, qabeenyi sodaa fi gadda isarraa oofu danda’aa? Dhugumatti qabeenyi qofti gaddaa fi sodaa oofuu hin danda’u. Furtuun sodaa fi gadda ofirraa ittiin oofan Rabbii olta’aatti amanuu fi Isaaf ajajamuudha. Kanaan alatti gonkumaa furmaanni biraa hin argamu. Qur’aana keessatti, “Isaannan amananii, iimaana isaanii zulmiin walitti hin makin isaaniif tasgabbiitu jira. Isaanis qajeelfamoodha.” Suuraa Al-An’aam, Ayah 82
Kanaafu, namni sodaa fi gaddi isarraa akka deemu barbaadu, iimaana isaa dabalachuu fi zulmii irraa of eeguuf carraaqu qaba. Zulmiin (miidhaan) guddaan kufrii fi shirkii (Rabbiin waliin waan biraa gabbaruudha). Itti aanse badiiwwan gurguddoon haqa Rabbii fi haqa namootatiin wal qabatan zulmii (miidhaa)dha. Namni yommuu wanta Rabbiin isarratti dirqama godhe dhiisu ykn wanta Inni dhoowwe hojjatu, nafsee ofii miidha (zolloma). Sababni isaas, adabbii guddaaf of saaxila. Ammas namoota irratti yommu daangaa darbuu isaanii fi nafsee ofii miidha. Kanaafu, tasgabbii fi qajeelfamni namaa hamma iimaana inni qabuu fi hangam zulmii irraa akka fagaate irratti hundaa’a. Namni iimaanni isaa guutuu ta’ee fi zulmii irraa guutumaan guututti fagaate, tasgabbii fi qajeelfamni isaa guutu ta’a. Namni iimaanni isaa hanquu ta’ee fi zulmii irraa guutumaan guututti hin fagaanne immoo tasgabbii fi qajeelfamni isaa akkasuma hanquu ta’a. Karaan iimaana ofii itti dabalatan uumama ofii irratti xinxalluudha. Kutaa darbe irraa itti fufuun uumama keenyatti haa xinxallinuu:
Mee amma gara keetti deebi’i. Irra deddeebi’uu uumama keetitti xinxalli, akkana gochuun kee si gahaatii. Kutaalee qaama keetii fi kaayyoo fi hojii kamiif akka oolan hubadhu. Harki lamaan qabuuf, fudhachuuf, kennuuf, loluu fi ofirraa ittiisuuf oola. Lukni lamaan qaama baadhachuuf, fiiguf, yaabbachuu fi gadi dhaabbachuuf oolan. Ijji lamaan itti qajeeluuf, bareedinnaaf, wantoota samii fi dachii keessa jiran ittiin ilaaluuf oolti. Afaanis nyaachuu fi dubbiif oola. Funyaanis hargansuu fi xurii sammuu irraa dhufu baasuf fayyada. Arrabnis waa ibsuu fi sirraa hiikuf (tarjumaanaaf) oola. Gurri abbaa oduu gara kee sitti fiduudha. Arrabni ergamaa odefanno sirraa fuudhun gara alaa dabarsuu yommuu ta’u, gurri immoo ergamaa odeefannoo alaa fuudhee gara keetti dabarsuudha.
Garaachi kuusaa nyaanni keessa turuudha. Garaachi fi mar’imaan nyaata kana daran ni bilcheessu, ni daaku. Nyaata ati bilcheessitee fi fooyyessitee itti galchite caalaa bilcheessanii fi fooyyessanii gara qaamatti raabsu. Hoo’insi isaan keessa jiru hoo’insa akka ibiddaati. Garuu kuni hundi sitti hin dhagahamu, bakka dhokataa fi si hin miine Rabbiin kee waan kaa’ef.
Tiruu dhinbiibduu fi nyaata hundarra qulqulluu fi laafaa ta’e akka xuuxxu godhe. Ergasii ishii irraa karaalee fi bo’oowwan nyaata kana gara kutaalee qaamaa hundaatti ittiin dhiibu taasise. Foddaa fi balbala wanta si fayyadu ittiin fudhattuu fi wanta si miidhu ittiin baastu siif godhe. Ujumoowwan garagaraa kuusaaf oolan siif godhe. Gariin isaanii kuusaa nyaatati, gariin isaanii kuusaa dhiigaati. Wanti isaan kuusan kuni hundi akka walitti hin makamne tartiiba isaan qabsiise. Qaraxiixiin hadhooftu qaraxixii fincaani irraa adda. Hundi isaanitu walitti hin makaman.
Yommuu nyaanni garaacha gahuun achi keessa qubatu mee wanta adeemsifamu ilaali. Nyaanni yeroo muraasaaf garaacha keessa ni tura. Garaachi daran bulleessun gara mar’imaa qal’aatti dabarsa. Mar’imaan qal’aniis karaa ujumoolee xixxiqooleetiin gara tiruu dabarsa. tiruunis wanta gara ishiitti gahe dhinbibuun gara kutaalee qaamatti raabsiti.
Kana hunda kan akkana godhe, sirreessuu fi too’atu eenyuu? Namni miskiinni akkana jechuu danda’a, “Kuni hundi hojii uumamaati (nature). Uumama keessa ajaa’ibaa fi iccitii baay’etu jira.” Nama mormaa akkanaati akkana jenna, “Osoo Rabbiin si qajeelche silaa ofiin of gaafachuun akkana jetta: “Waa’ee uumama kanaa mee natti himi? Uumamni kuni beekumsaa fi dandeetti qabaachuun ofiin dhaabbachuu fi wantoota ajaa’ibaa kana hojjachuu danda’aa? Yookiin kana yoo hin ta’in, uumamni wanta hin mul’annee fi amala mataa isaa qabaachuun wanta uumame kan hordofuu fi isa keessatti baadhatamuudhaa?
Yoo nafseen tee, “Zaata ofiin dhaabbatu, beekumsa, dandeetti, fedhii fi ogummaa guutuu kan qabuudha.” yoo jette, akkana jedhiin “Zaatni sifaata (amaloota) kanniin qabu Khaaliqa wanta hundaa uumee fi suuraa wantoota kanniinii tolcheedha. Kanaafu maliif uumama jettaan? “Kuni uumamaan akkana ta’e” warra jedhan dagadhu. Gara Rabbii deebi’uun wanta Inni ittiin of waame fi ibseen waami. Yoo akkana goote warroota gamnaa fi gammachuu argatan keessaa taata. Sifaata (amaloota) Rabbii maaliif uumamaaf gootaa?”
Nafseen tee, “Uumamni wanta hin mul’annee fi baadhatamaa wanta isa baadhatu barbaaduudha. Beekumsa, dandeetti fi fedhii isarraa ta’e osoo hin jiraatin kuni hundi hojii uumamaati. Bu’aa isatirraa wanti mul’ate mul’ate.” Yoo jette, atis akkana jedhiin, “Kuni wanta namni sammuu qabuu hin mirkaneessineedha. Wanta beekumsa, fedhii fi dandeetti hin qabne irraa akkamitti hojiiwwanii fi ogummaan ajaa’ibaa sammuun namaa guutumatti beeku dadhabe kuni argamuu danda’aa? Nama maraataa ykn horii malee namni sammuu qabu kana ni mirkaneessaa?” (Wanta beekumsa, dandeetti fi fedhii hin qabne irraa wantoonni ajaa’iba kunniin ni argamuu?)
Ammas itti dabaliif, “Wanti jettee osoo dhugaa ta’ee, wanti ofiin hin dhaabbannee fi wanta biraatiin baadhatamu kuni ofiin of uumuu fi jalqabuu hin danda’u. Kanaafu, Gooftaan isaa, Uumaa fi Argamsiisaan eenyu? Kana hunda akka hojjatu eenyutu taasisee?”
Ragaan kuni ragaa cimaa Uumaan uumamtoota hunda uume jiraachuu, dandeettiin, beekumsi fi ogummaan Isaa guutu ta’uu agarsiisuudha. Gareen “kuni uumama” jechuun Rabbitti amanuu didan, wanta sammuu fi uumamni akeeku diiguu fi faallessuu malee Rabbitti, sifaata fi hojii Isaatti amanuu diduun wanti argatan hin jiru. Inuma yommuu isaan sammuu ofii faallessuun Rabbitti amanuu didan jireenya dararaa fi gammachuu hin qabne jiraatu.
Osoo gara sammuu deebitee akkana jettee, “Ogummaan uumamtoota keessatti mul’atu gonkumaa argamuu hin danda’u, ogeessa, danda’aa fi beekaa kan ta’e irraa malee. Too’annaan sirna qabatee kuni hojjataa, danda’aa, filataa fi wanta barbaadu kan beeku irraa malee gonkumaa ofiin argamuu hin danda’u. Aduu fi jiiyni sirna isaanii qabatanii orbiiti isaanii irra deemu. Hanga Guyyaa Qiyaamatti gonkumaa hin daban. Eenyutu akkanatti isaan too’ataa?
Wantoota hunda akkanatti kan uume, too’atuu fi jiraachisuu Uumaa Tokkicha Isa malee haqaan kan gabbaramu akka hin jirre erga siif mirkanaa’e, “kuni uumamaan akkana ta’e” jechuu dhiisiti, kan kana hunda uumu “Allah, Uumaa waan hundaa uume” jedhi. Maaltu siif jiraayyi sifaata (amaloota) Rabbiitti amanuu diddaa, hojii Isaa wanta biraatti maxxansitaa? Wanta Inni uumee fi hojjate “kanatu akkana godhe” ykn “ofiin akkana ta’ee” jettaa?
Hiika uumama
Osoo jecha “uumama” jedhu irratti xinxallite, hiikni isaa gara Khaaliqaatti si qajeelcha. Jechi uumama jedhu, jecha wanti tokko wanta biraatin uumame ykn hojjatame agarsiisa. Uumama jechuun kan wanti biraa isa uume jechuudha. Jechoota akkanaatin “Maqaa irratti raawwatamaa (passive participle)-إسْمُ المَفْعُولِ ” jennaan. Jecha kanaan kan wal fakkaatan, “Hojjatamaa, ajjeefamaa, hatamaa, oomishamaa fi kkf.” Jechoonni akkana wanti biraa isaan hojjachuu fi raawwachu agarsiisu. Fakkeenyaf, “Nuti nama ajjeefamaa karaa irratti argine” yommuu jennu, “namni kuni ofiin hin duune, namatu isa ajjeese” jechuu keenya. Haaluma kanaan “kuni uumama” yommuu jennu, “Ofiin of hin uumne, Kan isa uumetu jira.” Jechuu keenya. Samii fi dachiin, ilmi namaa, beelladoonni, bineensonni, biqiloonni fi uumamtoonni biroo uumamtoota yommuu jennu, Kan isaan uumetu jira jechuu keenya. Jechi uumama jedhu wanta biraatiin hojjatamu waan agarsiisuuf ofiin of uumuu gonkumaa hin danda’an. Kanaafu, Kan isaan uume eenyuu? Deebiin keenya,“Rabbii” Guddaadha jechuu malee kan biraa ta’uu danda’aa? Namni uumamaa waan ta’eef ofiin of uumuu danda’aa? Namni tokko nama biraa uumuu danda’aa? Ilmi namaa nama guutuu uumuu dhiisitii, seeli xiqqoo lubbuu qabdu uumuu hin dandeenye. Kanaafu, Khaaliqa Guddaa, Ogeessa, Beekaa fi Danda’aa ta’eetu wantoota kanniin hundaa uume. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Dhugumatti, Gooftaan keessan Rabbiidha, Kan samii fi dachii guyyoota jaha keessatti uumee ergasii Arshii irratti [olta’iinsa Isaaf maluu] ol ta’eedha. Ariitiin kan isa barbaadu ta’ee guyyaa halkaniin haguuga. Aduu, ji’a fi urjiilees kan ajaja Isaatiin laafiffaman ta’anii [isaan uume]. Dhagayaa! Uumuunii fi ajajni kan Isaati. Rabbiin Gooftaa aalamaa ta’e toltuun Isaa baay’atte.” Suuratu Al-A’araaf 7:54
Samii fi dachii Guyyaa jaha keessatti kan uumee Gooftaa keessan Rabbiidha. Ergasii Arshii irratti olta’iinsa Isaaf malu olta’e. Arshiin uumama guddaa samii torbanii ol jiruu fi guddinnaa fi bal’innaan samii fi dachii kan caaludha. “Ariitiin kan isa barbaadu ta’ee” Kana jechuun akkuma halkan dhufuun guyyaan darba, akkuma guyyaan dhufuun halkan darba. “Guyyaa halkaniin haguuga” Guyyaan darbuun halkan dhufee dukkana isaatiin wanta dachii irra jiru haguuga. Ilmi namaatii fi lubbu-qabeenyin biroo gara mana isaanii dacha’uun ifaaje fi sochii irraa tasgabbaa’u.
“Aduu, ji’a fi urjiilees kan ajaja Isaatiin laafiffaman ta’anii [isaan uume].” Kana jechuun aduu, ji’aa fi urjiilee ajaja Isaatiin kan laaffifaman ta’anii hojii fi dirqama isaanii akka bahaniif uume. Taskhiir (laafiffamuu) jechuun wanta tokko ajajamaa fi masakamaa gochuudha. Tarii ajajamuun (masakamuun) humnaan ta’uu danda’a. fakkeenyaf beelladoonni namaaf ajajamuu fi masakamu. Ajajamuun humnatti osoo hin fayyadaminis fedhiin ta’uu danda’a. Fkn, namni tokko nama biraatiif ajajamu.
Akkuma beekkamu aduun sochii ishiitii fi dachiif ifa tamsaasu keessatti ajajamtuu fi masakamtu taatee hojjatti. Aduun too’anna tokko malee kan akkanumatti deemtu osoo hin ta’in kan ishii ajajuu fi qajeelchutu jira. Haaluma kanaan jiiynis ajajamaa fi masakamaadha. Urjiileenis halkan ifuun guyyaa samii irraa baduun ajajamoo fi too’atamoo akka ta’an mul’isa. Kunniin sifaanni (amaloonni) Rabbii guutuu akka ta’an agarsiisu. Uumamtoota gurguddaa kanniin uumuun Rabbiin waan hundaa irratti Danda’aa akka ta’e agarsiisa. Aduun guddinnaan dachii akka caaltu kan beekkameedha. Garuu garmalee waan fagaatteef xiqqoo fakkaatti. Uumamtoota kanniin keessa tartiibni fi sirni jiraachuun Ogummaan Isaa guutuu akka ta’e agarsiisa. Faaydaan baay’een namootaf isaan keessa jiraachuun bal’inna rahmata Isaa agarsiisa.
“Dhagayaa! Uumuunii fi ajajni kan Isaati.” Uumamtoota hundaa kan uumee fi argamsiise Isa. Wantoota hundaa kan uume Rabbiin erga ta’ee, ajajnis kan Isaa ta’uu qaba. Samii fi dachii, namoota fi jinni kan uumee, jiraachisu fi too’atu Isa. Kanaafu, Inni Mootii isaaniiti. Mootii jechuun immoo wanta tokkotti kan ajaju, kan dhoowwu, nama gaarii hojjateef mindaa kan kennuu fi nama badii hojjate kan adabuudha. “Dhagayaa!” yommuu jedhu dhimmi cimaa fi sodaachisaan duubaan akka jiru fi namoonni xiyyeefannoo itti kennuu akka qaban agarsiisa[1] Kanaafu, wanti badaan isaanitti dhufuun dura Rabbii Gooftaa fi Mootii isaanii ta’eef ajajamu qabu. Sababni isaas, Rabbiin Gooftaa isaanii waan ta’eef kan Isaan uume, nyaachisu, obaasu fi qananii adda addaa isaaniif kennuudha. Inni Mootii waan ta’eef isaan ni ajaja, ni dhoowwa, nama waan gaarii hojjate ni badhaasa, nama badii hojjate immoo ni adaba.
Guduunfaa
➦ Wanti duraan hin jirre tokko ofiin of uumuu hin danda’u. Sababni isaas, beekumsa, dandeetti fi fedhii hin qabu. Wanti beekumsa, fedhii fi dandeetti hin qabne akkamitti ofiin of uumuu danda’aa?
➦ Jechi uumama jedhu wanti tokko isa uumu waan agarsiisuuf, uumamtoota kanniin hunda Kan Uume Rabbii Ogeessa, Beekaa fi waan hundaa irratti Danda’aa ta’eedha.
➦ Uumamtoonni akka samii, dachii fi wantoonni isaan keessa jiran garmalee guddachuun, tartiibaa fi sirna qabachuun, ajajamuu fi masakamuun, Tokkichummaa Rabbii fi Ogummaan, beekumsi fi dandeettin Isaa guutuu ta’uu agarsiisu.
Kitaabban wabii
Miftaahu Daaru sa’aadah-fuula 741-746, Imaamu ibn Al-Qayyiim
Men and The Universe-hiika boqonnaa muraasaa kitaaba armaan olii-fuula 61-64
[1] Ma’aariju at-tafakkuri wa daqaa’iqu at-tadabburi 4/284-293, Abdurahman Habanka
Tafsiir Sa’diyy-fuula 327-328


c: text/html

text:
Koriyaan kaabaa Dilbata kaleessaa misaa'iila Balistiik dhukaasu ishee kan ilaaleen golli naga eegumsaa kan Tokkummaa Mootummotaa walgahii hatattamaa har’a waaree booda gaggeessuuf jira.
Barreessaa dureen Tokkummaa Mootummotaa Antoniyoo Gutarrees misaa’iila kana dhukaasuun murtii Tokkummaa Mootummotaa dabarsee caalatti cabsuu fi daran rakkoo hammeessuu dha jedhan.Gutarrees barreeffama baasaniin koriyaan kaabaa dirqama addunyaan irraa barbaaduutti deebi’uu fi Nukleera irraa gara walaba ta’uutti deebi’uu qabdi jedhan.
Yunaaytid Isteets, Jaapaan fi Koriyaan Kibbaa walgahiin hatattamaa akka waamamu fedhu. Koriyaan kibbaa yaalii dhukaasa misaa’eelaa kana Dilbata kan gaggeessite yoo ta’u angawoonni waraanaa kan Koriyaa kibbaa akka jedhanti galaana Jaapaan keessa ituu hin bu’iin dura fageenya kiloo meetra 500 furguggifame.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Monthly Archives: June 2015
Adeemsi Qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo Adeemsa Qabsoo Jaarraa 21ffaati (Kan dabreerraa kan itti fufe)
Aside
Waxabajjii 29,2015 Finfinnee
Hariiroo Jorgoo – Qeerroo Bilisummaa Oromoo – Oromiyaa!
Lafa kana kan uume Waaqa yoo ta’ellee, lafa Oromiyaa kana irratti eenyuuyyuu dura kan uumame Oromoo waan ta’eef, lafti kun kennaa Waaqni Oromoof kennedha. Kanaaf lafti kun kan Oromooti! Akkasumatti Waaqxi ardiilee kaanittis biyyoota hundatti uummata uumeera. Biyyootni kunneen lafa Waaqxi isaaniif kenne seera ittiin tikfatan niqaban. Lafti uumaa waaqaa ta’us, abbaan arge akkuma arge utaalee biyya namaatti hin seenu.
Kankeenya garuu lafuma keenya irratti; biyya abbaa keenyaa irratti kan silaa warra kaan gabbarsiisnee of jalatti seera keenya keessatti bulchuu malletti nuti halagaa biyya keenya seeraa ala humnaan nudhaaltee koloneeffatte gabbarree bulaa jirra. Yeroo har’aa biyyattii kana irratti kan gibira ol aanaa kaffallu Oromoodha. Kan vaatiifi taaksii kkf biyyattiif galchu Oromoodha. Sharafa biyya alaatiis kan argamsiisu qabeenyaa Oromoofi Oromiyaati! Albuuda Oromoof Oromiyaa kanneen akka warqee Shaakkisoo,pilaatiniyeemii Yuubdoo, Oppaalota Harargeefi godinaalee hedduu saamanii gurgurachaa jiru.
Bunaafi jimaa gogaa beeyladaa, oomishoonni qibaa kanneen akka nuugii, salixaafi suufii kkf Oromiyaarraa maddan. Lafeen dugdaa dinagdeefii jiruu biyyattii kanaa Oromoofi :- Adeemsi Qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo Adeemsa Qabsoo jaarraa 21ffaati
Sagalee QEERROO Bilisummaa Oromoo(SQ) Waxabajjii 29,2015
Aside
Raadiyoo Sagalee Walabummaa Oromiyaa(RSQWO)
Aside
Raadiyoo Sagalee Walabummaa Oromiyaa Ebla 13, 2015 jalqabee karaa marsariit http://www.independentoromia.org/ darbaa jiru dhgeessanii jirachuun keessan ni mala. Radiyoo kana yeroo dhihoo keessatti “short wave” dhaan Oromiyaatti tamsaasuuf qophiinsa xumuramee jira.
Akeeknii Raadiyoo Sagalee Qabsoo Walabummaa Oromiyaa (RSQWO) kaayyoo qabsoo walabummaa Oromiyaa kan biyya walaba fii uummata bilisa ta’ee argamsiisuuf jedu jajjabeessuuf carraaquu dha.
Sabbonumma Oromoo kunuunsuu, guddina inni argsiisa jiru jajjabeessu, caalatti, tokkummaa sochii saboontoota Oromoo, warra Oromiyaa walaboomsuuf hojettan haaroomsuu fii cimsuun akkeekasa keessa isa isa duraa ti.. Akeeka raadioo kanaas e-mail kanatti uddellee erginee jirra.
Yoo raadiyoo kana amma ammatii hindhgeenyee ta’ee http://www.independentoromia.org/ dhaquun sagalee addaa (unique) ta’ee kana akka caqafatan kabajsan isin afeera.
Qopheessitoota RSWO.
Godina Wallaggaa Aanaa Waamaa Hagaloo Irraa Hojjettooti 18 Filmaata Filuu Waakkattan Sababaa Jedhuun Hojii Irraa Arihamuu Qeerroon Gabaase.
Aside
Waxabajjii 29,2015 Gabaasa Qeerroo Qassoo
Godina Wallaggaa Aanaa Waamaa Hagaluu jedhamu keessaa filmaata filuu diddaan sababaa jedhuun ilmaan Oromoo hojjettooti mootummaa kudha saddeet hojiirraa ari’aman.
Hojjettooti kun badii tokko malee filmaata mootummaa Wayyaanee filuu diddanii fi fimaatas kan filuu waakkattan sababaa ilaalchi keessan ABO ta’eef maqaa jedhuun yoo ta’u gariin isaaniimmoo filmaata kun kijiba mootummaa Wayyaanee hin filiina jettanii uumata ilaalcha ABO qaban nurratti kaftan kun ammo misaansa ABO waan taataniif filmaata utuu hin filatin haftani jedhamuun hojiirraa kan ari’aman yoo ta’u miindaa ji’a kana dhorkatamuu isaaniitiinis keessaayyuu dargaggoonni reef maatiirra adda ba’anii ramadaman rakkoo humnaa olii keessa bu’uu gabaasi Qeerroo Qassoorra nugahe addeessera
Namoota ari’aman keessaa:-
- Kiisaa Addunyaa, Waajjira albuudaafi Inerjii irraa
- Dargaggoo Warqinaa w/ra Qonnaa irraa
- Dassuu. Waajjira Qonnaa irraa
- Tamasgeen w/ra hojii gamtaa irraa
- Durbee Tigist. w/ra dhimma lafaarraa
kanneen jedhaman keessatti argamu.
Guyyaa Eebba Barattoota Yuuniverstii Wallaggaa FDG Ka’uun Siidaan Aksum Galma Mooraa Y.Wallaggaa Keessaatti Fannifame Gutummaatti Cirame. Dr,Kabajaa Abbaa Duulaa Gammadaaf Kennames Mormii Guddaan Dura Dhaabbatame.
Aside
Gabaasa Qeerroo Y.Wallaggaa Waxabajjii 29,215
Yuunibarsiitii Wallaggaatti eebba barattoota gaggeeffame irratti mootummaan Wayyaanee waraana humnaa olii magaalaa fi mooraa Yuunibarsiitii marsuun eebba barattoota utuu hin ta’iin eebba waraanaa fakkeessee jira. Magaalaan Neqemtee guutummaa torbee kanaa raafamaa fi sakkatta’insa guddaa keessa kan turte caalmatti immoo guyyaa eebba barattoota sochiin uummataa waan Wayyaanee yaaddesseef humna waraanaa guddaan eegichi jabaatee itti fufe .
Addatti immoo fakkii siidaa Aksum gootota barattoota Oromoon cicciramuu fi yeroo Dr kabajaa Abbaa Duulaa Gammadaaf kennametti sagaleen mormii dhageesifamuun ittumaa mootummaa Wayyaanee kan yaaddeesse ta’uu madden Qeerroo Bilisummaa Oromoo gabaasan. Dr kabajaa Abbaa Duulaa Gammadaaf kennamee kun gatii ijoollee Oromoo dhiiga dhangalaasise, gatii Oromiyaa dabarsee gurguraa jiruu, gatii Oromoo
mirga abbaa biyyummaa dhabsiise, gatii ilmaan Oromoo jumlaan hiisise fi gatii master planii Finfinnee Wayyaanee waliin qindeessaniif kan kennameef ta’uu irraan barattootni fi uummatni sagalee mormii iyyuu fi abbaan duulaa gantuu, hattuu fi abbaa irreedha jedhu dhageesisan.
Haala kanaan wal qabatee hanga guyyaa har’aatti magaalaan Neqemtee fi Yuunibarsiitiin Wallaggaa humna waraanaan eegamaa jiraachuutu ibsame. Uummatni maatiin barattoota ijoollee keenya moo waraana eebisiisuu dhufne jechuun utuu dheekkamuu kan galaan ta’uun ibsame.
Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Wallaggaa ‘’Nuti kan barannuu uummata keenyaaf, kan jiraannuus uummata keenyaaf, kan hojjetnuu uummata keenyaaf addatti qabsoo bilisummaa Oromoo haal duree tokko malee kan finiinsinu ta’a, hanga Oromiyaan Bilisoomstee Uummatni Oromoo biyya abbaa isaa irratti mirgi isaa kabajamuufi ofiin of bulchinutti qabsoon haala fedheen iyyuu itti fufa’’ jechuun jechuun
dhaamsa isaanii uummataaf dabarsan.
Walumaa galatti haaluma FDG ka’een wal qabatee barattooti Nursing baratan 11 fi puplic administration 4 sababa hin beekamneef eebbarra dhorkamaniiru.
Mootummaan Wayyaanee EPRDF Warreen Hoggantoota Boordii Filannoo Sobaaf Haala Mijeessaa Turan Aangawoota Anaa Fi Godinaalee Taasisee Isaan Muuduuf Jedhcha Walgahii Magaalaa Jimmaatti Yaamaa Jira.
Aside
Waxabajjii 29,2015 Jimmaa
Guyyaa har’aa kana hoggantootni boordii filannoo Aanotaa fi Godinaalee Lixa Oromiyaa:Godina Bahaa Wallaggaa, Lixaa Wallaggaa, Qeellam Wallaaggaa, Iluu Abbaa Booraa fi Jimma irraa magaalaa Jimmatti walga’ii waamuun badhaasa sagalee uummataa dura dhaabbatanii fi ukkamsaniif kennuufiif kan jiruu fi leenjii dabbalummaa kennuufiif kan jiru ta’ee dabballootaa kanas hogantoota godinaa fi aanaalee taasisuun akka muuduuf karoorfatee jiru Qeerroon gabaasa argateen saaxilee jira.
Mootummaan Wayyaanee EPRDF/TPLF/n Aangoo afaan qawwee fi waraanaan dhuunfatee jiruu , dimookiraasiitti fakkeessuuf filannoo marsaa 5ffaa gaggeesseen uummata hidhaa, ajjeesaa, qe’ee fi qabeenyaa irraa buqqisa kan as ga’ee kun filannoo waliin dha’aa fi sobaa barana gaggeessee kanaa haalduree tokko malee akka dabballee olaanaa mootummaatti kan sagalee uummataa ukkamsaa ture fi mootummaan Wayyaanee olaantummaa abbaa irrummaa isaa akka mirkaneeffatuuf haala mijeessaa kanneen turan keessa tokko kan ta’ee maqaaf waajjira boordii filannoo biyyooleessaa, naannoo fi kanneen aanotaa garaagaraa irra jiran ta’uun haqa qabatamaa eenyumtii iyyuu haaluu hin dandeenye ta’uun beekamera. Mootummaan Wayyaanees olmaa dabballoota boordii filannoo sobaa isaa kanaaf bakka kennuun kanarraa hojii abbaa irrummaa baatanii deemuu akka danda’anitti aangessuuf kan kan karoorfate ta’uun saaxilame.
Maddeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo adeemsa Wayyaanee kana jala bu’uun akka nuuf saaxilaa jiranitti Mootummaan Wayyaanee guyyoota sadii fuldura irraa eegalee Akka guutummaa Oromiyaatti koree boordii filannoo aanaa keessatti warraa amanamoo ta’anii fi ergama diinummaa Wayyaanee EPRDF hojiitti hiikuuf kanneen duubatti hin deebine keessa namoota lama lama filatee Godina Jimmaa Xoollaa’ii mooraa Leenjii
waraanaa keessaatti galchuun leenjii basaastummaa fi dabballummaa kennaafii kan jiruu yoo ta’uu namootni kun akkuma achii ba’aniin Aanaa irratti ramadamuun uummata basaasuuf kanneen qophii gochaa jiran ta’uun beekamee , Qeerroon Bilisummaa Oromoo dabballoota kana jala bu’uun maqaa isaanii waliin kan uummataaf saaxiluu fi akeekaa diinummaa qabatanii jiran kan fashaleessuu ta’uu beeksise.
Ethiopian Election 2015: Is Democracy Prosperous or Destitute?
Aside
HRLHA Press Release
June 28, 2015 Public, For Immediate Release
Ethiopia holds general elections every five years; the most recent one was held on May 24, 2015. The ruling TPLF/EPRDF party, which has been in power for the past twenty-four years, officially announced on this past Monday, June 22, 2015 that the government and its allies ((political organizations created by EPRDF) won a landslide victory in the country’s parliamentary elections. In the announcement, the ruling party proudly declared itself, not just the winner, but that it was also more victorious than ever before by taking all seats in both the federal and regional parliaments with its allies. In the months and weeks leading to the elections, under very restrictive conditions and in some places even where detentions were common, campaigns by the opposition parties were very intense, and the public response in support of the parties was far beyond expectations. Read More:- June 28, HRLHA PR – Elections 2015
Godina Kibba Lixa Shaggar Aanaa Ammayyaa Keessatti Jiraatoti Sirna Abbaa Irree Wayyaanee Morman Hidhaman.
Aside
Waxabajjii 29,015 Ammayya
Godina Kibba Lixa Shaggar Aanaa Ammayyaa keessatti saboontonni ilmaan Oromoo saamicha mootummaan sagalee ummataa gaggeesse irratti mormii dhaggeessisuuf ufata gaddaa uffachuun yeroo mormii isaanii ibsatanii ka’anitti mootummaan abbaa irree gufachiisuf qabsaa’a ilma Oromoo kan ta’e Obboo Daamana (Yoom) Himanuu Tooba gaafa guyyaa 26/6/2015 halkan keessa sa’aa 4:00tti mana inni jiraatu baasun Waajjira Poolisii Aanaa Ammayyaa keessatti hiriira situ qindeesse jechuun itti roorisaa jiru. Qabsaa’a kun Part MADRAK’f taajabaa ta’ee achuma Magaalaa Gindootti yeroo ta’eetti yeroo samicha sagalee gaggeessuf yaalanitti dhorkuuf yeroo yaalu reebbicha irratti taasifamuu jira. Sa’uma sana waraanan yeroo qabsiisuuf yaalanitti hirkaa cabsee baduu ni yaadatama.


text:
Waxabajjii 11/2014 (TOI) – Waajjirri Giifti Duree Naannoo Sidaamaa Aanaa Hakkootti mana barnootaa sadarkaa 2ffaa ijaarsise xumuramuun eebbifameera.
Muummeen Ministiraa Abiy Ahimad Naannoo Kibbaa fi Sidaamaatti hojiilee misoomaa hojjetaman daawwachaa kan jiran yoo ta’u, Naannoo Sidaamaatti ijaaramee kan xumurame mana barnootaa sadarkaa 2ffaa Ifa Odii Bokkuu eebbisaniiru.
Manni barnootichaa galii gurgurtaa kitaabaa Muummee Ministiraarraa argameen Waajjira Giifti Dureen kan ijaarameedha.
Manni barnootichaa bakka Muummeen Minisitiraa Abiy Ahimadii fi Gifti Duree Zinnaash Taayyaachoo argamanitti eebbifameera.
Manni barnootichaa dareewwan 12, mana yaalii lamaa fi mana kitaabaa kan qabuudha.
Waajjirri Giifti Duree manneen barnootaa sadarkaa 2ffaa marsaa lamaan ijaarsisee keessaa kun 3ffaa yoo ta’u, waliigalaan manneen barnootaa 23 eebbisiiseera.
Muummen Ministiraa Abiy Ahimad Sirna eebba mana barnootaa Waajjiraa Gifti Dureen ijaarameerratti argamuutti gammaduu isaanii karaa toora feesbuukii isaaniin ibsaniiru. Akkasumaas simannaa taasifameef galateeffatan.


text:
Prezidaantii Yukreen Petro Poroshenko filannoo bara dhufu gaggeeffamuuf jiru keessatti irra deebi’anii filatamuuf carraa qaban ballisuuf danqaa kana uuman jedhu prezidaantiin Raashiyaa Vlaadmir Puutin.
Putiin Televiziyoona irratti har’a haasawaa dhageesisaniin haallii galaana Gurraacha keessatti uumamee kun poresheenkoon tuttuqqaa kanaan filannoo injifachuu qofaaf jedhan.
Waraanni Raashiyaa akka jedhutti misaa’eela farra xayyaaraa dabaluun caasaa ittisaa suluula Krimiyaa keessatti jabeessaa jira.Dilbata darbee humnootiin Raashiyaa galaana gurraacha keessatti/ doniwwan Yukreen 3 hojjattoota isaanii waliin qabatan.
Hojjattonni doniiwwan sadan keessa turan 24 akeekkachiisa Raashiyaa biraa kenname diduun doniwwan suun seeraana ala akka galaana Raashiyaa seenan godhan jetti Raashiyaan.


text:
Gabaasa Qeerroo Waxabajjii 07,2015 Naqamte
Yuunivarsiitilee fi Kolleejjiiwwan barnootaa biyyatti ibsa itti baha filannoo dura gara naannoo irraa dhufaniitti akka galan taasifamaa jira kunis FDGn tokkollee akka hinkaaneef yaadameeti jedha Qeerroon
Kana malees moitummaan Wayyaanee hojjettoota misooma qonnaa baha Wallaggaa magaalaa Naqamteetti walitti qabuun maaliif nafilachuu diddan jechuun dararaa ture har’a waltajji isaa banuunis sababaan kaayyoon walgahii kanaa akka ogeeyyiin qonnaa kun jedhanitti maqaa misoomaan haata’u malee yaaddoo ibsa mo’ichaa filmaataa bahuun booda rakkoo fi diddaa uumataa qunnamuuf jedhu dursanii sossobachuuf ta’uun beekameera.
Xumura waltajjichaa irrattis bifa bashannaan bakkeewwan daawwannaaf gara abbayyaa fi naannoo adda addaa isin deemsifna jedhchuun hojjettoota goyyomsuu yaalu illee hojjettoonni diddaan dura dhaabbatanii akka jiran gabaasi Qeerroo addeessa.


text:
Handhuura Oromiyaa magaalaa Finfinneetti kan argamu Godanbaan Oromiyaa walii gala jedhamuun beekamu Oromiyaa fi Ormoon waan qabu ibsuu keessatti qooda ol’aanaa gumaachaa jira, jedhu Daarektarri Giddu gala Aadaa Oromoo Geetuu Biranaa eeran.
Godaanbaa Oromiyaa kana keessatti ogeessa aadaa ka tahan Obbo Xurunaa Rabbumaas godaambichi qabiyyeelee jiruu fi jireenya Oromoo mul'isan hedduu akka of keessaa qabu dubbatu. Tsahaay Daamxoo Godanbaa Oromiyaa magaalaa Finfinnee Giddu Gala aadaa Oromoo keessatti argamu kana daawwachuun qophii qindeessite qabdi.


text:
Cunqursaa sirna wayyaanee dhabamsiisuudhaan bilisummaa, walqixxummaa, haqaa fi mirga dimokraasii Ummatoota Itoophiyaa keessa jiranii dhugoomsuuf dhaaboleen siyaasaa mirga ummata isaaniif dhaabbatan, jaarmayaaleen siiviikii fi lammiileen hundi walii tumsuun falmaa finiinsuun murteessaa tahuu, dura taa’aan Sochii Bilisummaa Ummata Gaambeellaa (GPLM) Obboo Okkeeloo Ukkidii Ubaang gaafii fi deebii Sagalee Bilisummaa Oromoo waliin taasisaniin ibsan.
Obboo Okkeeloon gaaffii fi deebii SBO Sagantaa Afaan Amaaraa waliin taasisaniin dhimmoota ummata Gaambeellaa, hacuuccaa murna wayyaanee, sochii dhaabni isaanii itti jiru, waa’ee Tumsa Bilisummaa fi Dimokraasii Ummatootaa jidduu dabre dhaabolee siyaasaa mirga hiree murteeffannaa ummatootaa hanga bilisummaatti amanan jidduutti uumamee fi dhimmoota biroo hedduu tuqaniiru.
“Miidhaan mootummaan wayyaanee erga aangoo qabatee kaasee ummata Gaambeellaa irraan gahaa turee fi ammallee itti fufiinsaan irraan gahaa jiru Ummatoota Itoophiyaatii mitii, addunyaatu beeka.” kan jedhan Obboo Okkeeloon, sirnichi ummata dachee isaarraa buqqisee godaansaaf afeeruun gamatti, sababa garaagaraatiin dharaan yakkee jumlaan hidhaa, dararaa fi ajjeesaa jiraachuu ibsan. Kana malees qabeenya uumamaa jireenyi lammiilee Gaambeellaa irratti hundaa’e kan akka bosonaa fi bishaanii mancaasaa fi ummatarraa saamee gurgurataa hegeree dhalootaa dukkaneessuutti dabalee, ummanni hamileen isaa cabee abdii kutachuun akka biyya isaa dhiisee baqatuu fi gaaffii mirgaa kaasuu dhiisuuf yakkoota adda addaa irratti raawwachaa akka jiru hubachiisan. Ummannis yakka kana didachuudhaan falmaa walitti fufiinsa qabu gaggeessaa jiraachuus eeran.
“Mootummaan wayyaanee mootummaa ummataa waan hin taaneef gaaffilee ummataa ukkaamsudhaaf yakka suukanneessaa raawwataa jira.” kan jedhan dura taa’aan SBUG, “Humni waraana mootummaa silaa mirga ummatootaa tiksuun irraa eegamu, waraanichi kan ummataa waan hin taaneef ummata ittisuu mannaa cunqursaa raawwachaa jira.” jedhan.
Hariiroo Ummata Oromoo fi ummata Gaambeellaa kan ilaallatuun ammoo, hariiroon ollummaa fi obbolummaa ummatoota lameenii kan dur irraa eegale tahuu erga ibsanii booda, hariiroon jireenya hawaasummaa, diinagdee akkasumas firummaa jidduu isaanii jiru fuulduras daran jabaatee kan itti fufu tahuu addeessan.
“Dhaabni deggarsaa fi jaalala ummata isaa hin qabne bu’uura hin qabaatu” kan jedhan Obboo Okkeeloon, dhaabni isaanii Sochiin Bilisummaa Ummata Gaambeellaa jaalalaa fi deeggarsa ummata Gaambeellaa irraa laatamuufiin falmaa mirga ummatichaa kabajchiisuuf taasisaa jiru daran jabeessaa akka jiru addeessan. Ummata Gaambeellaa mirga isaaf ka’ee wayyaanee dura dhaabbataa jiru daran dammaqsuu, ijaaruu fi sossoosuudhaan akeeka qabsichaa galiin gahuuf ciminaan hojjechaa jiraachuus eeran.
Waa’ee tumsa qabsoo ilaalchisanii “Dhaabni keenya bu’uuruma irraa kaasee barbaachisummaa tumsa qabsootti amana.” kan jedhan dura taa’aan Sochii Bilisummaa Ummata Gaambeellaa, qabsoon Ummatootni Itoophiyaa keessa jiran mata-mataatti taasisaa jiran bifa irra caalaa qindaahaa taheen shaffisaan akka galii isaa gahuu fi mirgi ummatootaa akka kabajamuuf tumsa uummachuun murteessaa tahuu addeessan. Dhaabni isaanii dhaabolee akka Adda Bilisummaa Oromoo, Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaadeen, Adda Bilisummaa Sidaamaa, Sochii Bilisummaa Ummata Benishaangul faa waliin tumsi qabsoo uummates ejjennoodhuma dhaaba isaanii fardoomina tumsaatti amanu kanarraa tahuu jala sararan.
Waan taheefis cunqursaa mootummaa wayyaanee dhabamsiisuudhaan bilisummaa, walqixxummaa, haqaa fi mirga dimokraasii ummatootaa dhugoomsuuf dhaaboleen siyaasaa mirga ummata isaaniif falman, jaarmayaaleen siiviikii fi hawaasni hundi walii tumsuun falmaa finiinsuun murteessaa tahuu, dura taa’aan Sochii Bilisummaa Ummata Gaambeellaa Obboo Okkeeloo Ukkidii Ubaang gaaffii fi deebii Sagalee Bilisummaa Oromoo waliin taasisanii ibsaniiru.
Hordoftoota keenya keenya gaaffii fi deebii dura taa’aa Sochii Bilisummaa Ummata Gaambeellaa, Obboo Okkeeloo Ukkidii Ubaang waliin Afaan Amaaraatiin taasisne, Sagantaa SBO Fulbaana 9 bara 2015 dabru keessatti caqasuu dandeessu.
Amharic version
የወያኔ ስርዓትን ጭቆና በማስወገድ በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ህዝቦችን ነጻነት፤ እኩልነት፤ ፍትሕና ዲሞክራሲ እውን ለማድረግ ለህዝቦች መብት የሚታገሉ የፕፖለቲካ ድርጅቶች፤ ስቪክ ማህበራትና መላው ማህበረሰብ በመተባበር ትግል ማፋፍፋም ወሳኝ መሆኑን የጋምቤላ ህዝብ ነጻነት ንቅናቄ(GPLM) ሊቀመንበር ኣቶ ኦኬሎ ኡኪዲ ኡባንግ ከኦሮሞ ነጻነት ድምጽ ጋር ባደረጉት ቃለ-ምልልስ ገለጹ።
ኣቶ ኦኬሎ ከኦሮሞ ነጻነት ድምጽ የኣማርኛ ቋንቋ ዝግጅት ክፍል ጋር ባደረጉት ቃለ-ምልልስ የጋምቤላ ህዝብ ያለበትን ወቅታዊ ነባራዊ ሁኔታ፤ የወያኔ ስርዓት እያደረሰ ያለውን ጭቆና፤ ድርጅታቸው የጋምቤላ ህዝብ ነጻነት ንቅናቄ(GPLM) እያደረገ ያለውን እንቅስቃሴ፤ ሰሞኑን በዲሞክክራሲ የህዝቦች የራስን እድል በራስ የመወሰን እስከነጻነት በሚያምኑ የፖለቲካ ድርጅቶች መካከል ስለተመሰረተው የህዝቦች ትብብር ለነጻነትና ዲሞክራሲና ሌሎችም ጉዳዮችንም ዳስሰዋል።
“የወያኔ መንግስት ስልጣን ከያዘበት ጊዜ ኣንስቶ በጋምቤላ ህዝብ ላይ እየፈጸመ ያለውን በደል የኢትዮጵያ ህዝቦች ብቻ ሳይሆኑ መላው ዓለም ያውቀዋል” ያሉት ኣቶ ኦኬሎ ስርዓቱ ህዝቡን ከቀዬው ኣፈናቅሎ ለስደት ከመዳረጉም ባሻገር በተለያዩ ምክንያቶች ወንጅሎ እያሰረ፤ እያሰቃየና እየገደለ መሆኑን ገልጸዋል. ከዚህም ሌላ የጋምቤላ ህዝብ ህይወት መሰረት የሆኑት የደንና ውሃ ሃብት እያወደመና ዘርፎ በመሸጥ የትውልድን መጻዒ ተስፋ ከማጨለሙም በተጨምሪ ህዝቡ ቅስሙ ተሰብሮ ብአሃገሩ ተስፋ እንዲቆርጥና እንዲሰደድ እንዲሁም የመብት ትግል ማካሄዱን እንዲገታ ለማድረግ የተለያዩ ወንጀሎችን እየፈጸመ እንዳለ ገልጸዋል። ህዝቡም ይህንን ወንጀል በመቃወም ቀጣይነት ያለው የኣልገዛም-ባይነት ፍልሚያ እያካሄደ መሆኑን ኣመልክተዋል.
“የወያኔ መንግስት የህዝቦች ድጋፍና ፍቅር ይለው የህዝቡ መንግስት ስላልሆነ የህዝቡን ጥያቄ ለማፈን ወንጀል ይፈጽማል” ያሉት የጋ.ህ.ነ.ን. ሊቀመንበር፤ “የጦር ሃይሉ ህዝቡን መከላከል ሲገባው የህዝብ ሰራዊት ስላልሆነ ጭቆና እይፈጸመ ይገኛል” ብለዋል።
በኦሮሞ ህዝብና በጋምቤላ ህዝብ መካከል ያለውን ግንኙነትት በተመለከተ ደግሞ በሁለቱ ህዝቦች መካከል ያለው የመልካም ጉርብትናና ወንድማማችነት ግንኙነት ከጥንት ጀምሮ ያለ መሆኑን ገልጸው፤ የማህበራዊ ኑሮ፤ የኢኢኮኖሚ እንዲሁም የጋብቻ ትስስር በሁለቱም ህዝቦች መካከል የነበረና ወደፊትም ተጠናክሮ የሚቀጥል መሆኑን ይፋ ኣድርገዋል.
“የህዝቡ ድጋፍና ፍቅር የሌለው ድርጅት መሰረት የለውም” ያሉት ኣቶ ኦኬሎ፤ ድርጅታቸው በጋምቤላ ህዝብ ፍቅርና ድጋፍ ትግሉን ይበልጥ እያፋፋመ መሆኑን ኣመልክተዋል. ለመብቱ ወያኔን እየተፋለመ ያለውን ህዝባቸውን መቀስቀስ፤ ምደራጀትና ማንቀሳቀስ ላይ በመስራት ትግሉን እያፋፋሙ መሆኑን ገልጸዋል.
የትግል ትብብርን ኣስመልክተውም “ድርጅታችን በመሰረቱ በትግል ትብብር ኣስፈላጊነት ያምናል” ያሉት የየጋ.ህ.ነ.ን. ሊቀመንበር በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ህዝቦች በተናጠል የሚያካሄዱት ትግል ይበልጥ በተቀናጀና በተፋጠነ መልኩ እንዲክሄድ ትብብር መፍጠር ውሳኝ እንደሆነ ገልጸዋል። ድርጅታቸውም እንደኦነግ. ኦብነግ. ሲነግ. ቤህነን ካሉ ድርጅቶች ጋር ትብብር የፈጠረውም ከዚሁ ኣቋም በመነሳት መሆኑን ጠቁመዋል።
ስለሆነም የወያኔ ስርዓትን ጭቆና በማስወገድ በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ህዝቦችን ነጻነት፤ እኩልነት፤ ፍትሕና ዲሞክራሲ እውን ለማድረግ ለህዝቦች መብት የሚታገሉ የፕፖለቲካ ድርጅቶች፤ ስቪክ ማህበራትና መላው ማህበረሰብ በመተባበር ትግል ማፋፍፋም ወሳኝ መሆኑን የጋምቤላ ህዝብ ነጻነት ንቅናቄ(GPLM) ሊቀመንበር ኣቶ ኦኬሎ ኡኪዲ ኡባንግ ከኦሮሞ ነጻነት ድምጽ ጋር ባደረጉት ቃለ-ምልልስ ገለጹ።
ኣድማጮቻችን ከጋምቤላ ህዝብ ነጻነት ንቅናቄ(GPLM) ሊቀመንበር ኣቶ ኦኬሎ ኡኪዲ ኡባንግ ጋር ያደረግነውን ቃለ-ምልልስ ረቡዕ (መስከረም 9 ቀን 2015ዓም) በሚተላለፈው የኦሮሞ ነጻነት ድምጽ ኣማርኛ ቋንቋ ዝግጅት ክፍል መከታተል እንደምትችሉ በኣክብሮት እንገልጻለን።


text:
Yuunivarsiitiin Naannoo Oromiyaa barattootaa damee garagaraan sagantaa Idilee,galgalaa,torbee fi sagantaa fagootiin barsiisaa ture kuma 3 fi 560 ol eebbiseera.Eebbifamtoota kanneen keessa barattoonni seeraa walta'iinsa Vrje University of Amsterdam fi Yuunvarsitii Naannoo Oromiyaan Barachaa turan jiraachuun akkasumas dipplomaatonniifi ambaasaaddaroonni biyyoota gara garaa irratti argamuun isaanii eebba bara kanaa isa yeroo darbee irraa adda isa taasisa.Sirna Eebbaa irratti argamuun haasaa eebb
YNO Worabe University wajjiin dhimmoota barnootaa,qorannoo waloofi walitti hidhamiinsa saba Silxeef Oromoo cimsuu irratti Waliin hojjachuuf jiila Yuunvarsitii Woraabeetti Itti Aanaa Presidaantii dhimmoota Akkaadaamiksii Dr Mohammad Awwal'n durfamu simachuun marii bal'aa taasisaniiru.
Ethiopia, Djibouti and African Union Ambassador of Indonesia Albusyra Basnur on the connections of Indonesia and Ethiopia on the international level (Ethiopia-Indonesia in Global Connectivity) and other things. After giving detailed explanation on how, where and when the two can be experienced in each other, what they plan to do, where and when to execute. They provide a basic idea. From their experience they have shown that planning big is possible by planning small and doing big.
No front page content has been created yet.


text:
Filannoo Guutuu biyyaa baatii Waxabajjii dhufuu Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffamuuf jiru irratti hirmaachuuf paartileen siyaasaa qophii isaanii itti fufanii Jiru.
Bordiin Filannoo Biyyooleessaa dhiyeenya kana paartilee siyaasaa adda addaa waliin wal ga'ee haala amma jiru irratti ibsa kennuun marii gaggeessee ture. Paartilee Oromoo walgahii kana irratti argaman fi filannootti hirmaachuuf qophii gochaa jiran haasoofsiifnee jirra.
Paartiin Kongreesa Federaalawa Oromoo irraa Proofeesar Mararaa Guddinaa akka jedhanitti rakkoon siyaasaa utuu hin furamiin filannoo gaggeessuun rakkisaaa ta'uu, namoota filannoo rawwachisuuf Bordiin Filannoo Oromiyaa keessatti bobbaasu kuma shantama caalaan kan uummata naannoon beekaman miti, akkasumas dandeetti gahaa hin qaban jedhu.
Kana malees hogganoonni paartii isaanii hidhamuu fi waajiroonni isaanii cufamuu dabalatee gaaffileen bu'uuraa kaafne 5 deebii hin arganne jedhan, Proofeesar Mararaan. Adda Bilisummaa Oromootti Itti-gaafatamaan Sab-qunnamtii Obbo Battee Urgeessaa akka jedhanti iyyata fuula 39 dhiyeeffannee deebiin nuuf hin kennemne, waajirri keenya Gullaallee jiru fi kanneen biroon cufamanii jiru akkasumas hogganoonni dhaaba keenyaa 26 caalaan hidhamanii, garii manni murtii bilisa akka gad-lakkifaman ajajee poolisiin didee ugguree, kaan immoo otuu mana murtiitti dhiyaatiin waggaaf ka'aman, jechuun himatan.
Guraandhala 8, 2013 kaadhimamtoota filannoo dhiyeessuun jalqabama jedhamus nuti garuu rakkoon keenya deebii waan hin argatiiniif jecha danqamne jirra, jedhu Obbo Battee Urgeessaa.
Gabaasa guutuu caqasaa


text:
“#Guyyaa21_3_2010
Godina Harargee Bahaa Aanaa Gursumitti Duula Liyyuu Poolisii Sumaalee Itoophiyaa, Makkalakayaa Fi Poolisii Federaalaa Dabalateen Ummata Nagayaa Aanaa Gursum Daangaa Isaanii Irratti Walitti Bu’iinsa Godhameen Ragaa Qulqulleffannen Lubbuun Namoota Wareegamanii
1. Jamaal Abdoosh☑
2. Mohammad Ziyaad☑
3. Diinoo Haarun☑
4. Mohammad Yuusuf Addee✔
5. Aliyyi Jamaal Abddullaa ☑
6. Owlad Abdii Owibraahim☑
Jannee Ibsuun Keenya Niyaadatama Gootoota Keenya kunneen Wareegaman Gariin Isaanii Suraa Dhabuu Irraan Kan Ka’ee Maquma Isaanii Qofa Moggaasuuf Dirqamnee Ture Haatahuu Garuu Gootoota Keenya Kana Suraa fi Seenaa Isaanii iyyaafachu Irraa of Booda hin Janne/u Hamma lubbuun Jirru.
Gootoota olitti ibsaman keessaa isa polisoota fedraalaa loltoota abdi cileetii wajjiin ummata nagaa irratti lola bananii turan afur (4) irratti tarkkaanfii bonsaa fudhatee ajjeesee dhiiga isaanii dhiiga saree godhee inniis lola sun irratti wareegame inniis maqaan isaa #MOHAMED #YOUSOUF #ADDEE jadhama.
Dhalataa aanaa gursum boraalee ganda warra guyyoo abbaa jollee(9) sagalii dhiira (5) fi shamara (4)rii yoo tahu gaafa du’a isaa waaree dura guyyaa arba’aa magaalaa funyaa bira hiriyyoota isaa wajjiin ija banaa godhaa liyyuu haylii tanaaf akka ciniinachaa ture hiriyooni isaa himani jiru.
Osuma kanaan jiruu dhaamsi madaawuun bulchaa araddaa kaasaa omiyaa obbo xayyib itti himame hidhuma ciniinnateen haf lafaa je’ee qawwee isaa nyaachifatee rasaasa afaanirra kaayee qajeele gara kaasaa akkuma dhaqeen ergamtuu ummatta irratti dhukaasu jiru arkkee itti bane battalumatti afur lafa kaayee isaas itti buute kufe lafa dhahe.
Qabsaawaan ni kufa qabsoon ittii fufa
Ilmaan isaatiis oromo hundaatu jiraaf jiraaf


text:
Yakka ajjeechaa Uummata Oromoo Ayyaanaa Irreechaaf bahee Onkololessaa 2/2016 sirni mootummaa ofiin jedhu Wayyaanee TPLF/EPRDFn rawwatamee lubbuu Ilmaan Oromoo 700 Olii wareegameef gadda guddaa nutti dhagahame. Gochaa hammeenyaa saba Oromoo irratti fudhatame kanaanis bakka jirruu hundatti sagalee mormii cimaan ibsacha kan jirruu amma irraa deebi’uun gaddaa keenya diddaa keenya jabeessuun haala waliigala Oromiyaan keessa jirtuu fi Walumaa galatti biyyatti keessa seentee jirtu ilaalchisuun Gamtaan Barattoota Oromoo (Oromo Student Union ) Ibsa gabaabaa qabxii 10 of keessaa qabu ummata Oromoof dabarse
- Mootummaan Wayyaanee Uummata Civilii gaaffii mirgaa gaafachaa jiruu irratti erga waraana ifatti bahee media of harkaa qabuun labsee ji’oota 11 lakkoofsisee jıruun addaatti ayyaana İrreechaa Hora Arsadiitti yakka duguuginsa sanyii raawwatameef gaddaa guddaatu nutti dhagaahama, yakki hamaan kun itti yaadamee karooraan uummata Oromoo fixuuf kan rawwaatame waan ta’eef gaddaa guddaa keessa teenyee hanga mirgi uummata Oromoo kabajamee bilisummaan uummata keenyaa mirkanaa’ee mootummaan uummata keenya bakka ba’uu hundeeffamutti sochii warraaqsaa FXG daranuu jabeessuun itti kan fufunu ta’uu hubachiifna!!
- Barattootni Oromoo dhaabbilee Barnoota Olaanoo Amma Mooraa Yuunibarsiitii Seentanii Mooraa Yuunibarsiitii Keessatti argamtaan mooraa Yuunibarsiitii keessa jirtan gadi lakkiftanii akka hin baanee ykn gara Maatiitti deebina jettanii akka hin sochoonee dhaamsaa gadi jabeessuun dabarsina!!.Dhaabbilee barnootaa haala jiruu irraa wayyaaneen iyyuu cufuu waan maltuuf ofii keenyaa dursinee wal harcaafnee mooraa akka hin gadhiifnee irra deebiin hubachiifna!!
- Biyyaatti keessatti nuti Barattootni Oromoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo waliin taanee Ebla 11 bara 2014 irraa eegallee bifa adda ta’een kabajamuu mirga namummaa, mirgootaa dimookiraasii fı addaatti immoo mirgi ummaata keenya irraa dhalannee mirgi bilisummaa, walabummaa uummata Oromoof nuuf haa kabajamuu jennee karaa nagaa dhıyeeffachuun waggaa sadiif itti fufinsaan sagalee keenya dhageesisaa, iyyaannoo garaagaraa dhiyeeffachaa irraa deeddeebi’uun gaaffii mirgaa dhiyeeffachaa turuun keenyaa fi hanga yoonatti qaamni deebii nuuf kennuu dhabamuu waliin walqabatee warraaqsaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo waliin ta’uun finiinsaa jirruun sadarkaa uummata Oromoo hundaafi saboota Cunqurfamoo hunda hirmaachiseefi mootummaa abbaa irree qawweetti amanu aangoo irraa buusuu irra geenyee kan jirruufi wareegama ulfaataa uummata keenya waliin kaffaluun biyyatti fı mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti boqonnaa haarawaa banuun abbaa irreetti xummura gochaa waan jirruuf falmaan bilisummaaf goonuu bakka hundatti daran jabaatee itti fufa!!
- Ammas utuu bakka jirruu (Mooraa barnootaa) keessa jirruu hin bittinoofnee bakkuma jirruutti tokkummaa keenya dhiigaaf lafeen ijaarame jabeeffachuun Nuti barattootni Oromoo ilmaan saboota cunqurfamoo fi mirga isaaniif falmachaa jiran of jala hiriirsisuun mootummaa abbaa irree dura dhaabbannee falmaa finiinsaa jirruu daran kan jabeessinuufi hanga mootummaan abbaa irree aangoo irraa gadi bu’uutti warraaqsii jabaatee akka itti fuufu waamicha keenya dabarsina!!
- Ammas mootummaan Abbaa irree erga Ayyaanaa İrreechaa Hora arsadeetti waraana banee uummata keenya jumlaan fixee as godinaalee Oromiyaa garaagaraa keessatti ilmaan Oromoo 200 ol guyyaa saafaa dhukaasee ajjeesaa jiraachuun saxilamera, adeemsa kanarraas uummatni keenyaa ilmaan Oromoo hidhannoo hin qabnee fi kanneen mootummaa wayyaanee keessa jıran hidhannoo qaban waliin wal ta’uunii fi Addatti immoo Qeerroon Bijisummaa Oromoo humna ittisa uummataa ta’uun sadarkaa diina uummata fixaa jıruu of irraa ittisuutti seenamee jiraachuun ifaadha. Yakka waraanaa irraatti fulleeffate kana irraa mootummaan wayyaanee yoo yeroon dhaabbatee aangoo gadi lakkisuu baatee adeemsi biyyatti gara waraanatti seenee jiru daran jabaachuun dhumaatii lubbuu miliiyonota booda wayyaaneen kufuun waan hin olleef, mootummaan wayyaanee waraana ummatarratti gaggeessa jiru atattamaan dhaabuun waraannii mooraa waraanaatti akka deebi’uu gadi jabeessuun hubachiifna!!
- İlmaan Oromoo fi ilmaan saboota cunqurfamoo biyyatti mooraa waraana wayyaanee keessatti argamtan tarkaanfii waraanaa murna xıqqoo aangoorraa jirtu jirachisuuf jettanii uummata nagaa fixaa jirtan irraa of hubachuun uummata keessan cına akka dhaabbattaniifi aantummaa uummataa akka qabaattaan waamicha dabarsina!!
- Hidhamtootni Siyaasaa Oromoo irraa guddaan Barattoota Oromoo barattoota Yuunıbarsıtıı ta’uun beekamaadha kanaafuu yeroo kanatti hıdhamtootni Sıyaasaa Oromoo hundi atattamaan akka hiikaman gadi jabeessuun mootummaa wayyaanee gaafatna!!
- Teessoon Parlaamaa mootummaa Wayyaanee diigamuu qaba, caasaan humna tıkaa fi waraanaa faca’uun Mootummaan Ce’umsaa atattaman akka hundeeffamuu gadi jabeessuun gaafatna!!
- Mootummaan Naannoo Oromiyaa OPDO nakka sirnattis akka ijaarsattis diigamtee jirti, waajjiirri OPDOs Oromiyaa keessa irree Qeerroon barbadaa’ee jira, kanaafuu ilmaan Oromoo sabboonummaa fi quuqama Oromummaa qabdan bakka jirtan hundatti sochii warraaqsaa gaggeeffama jirutti akka makamtanii dirqama Oromummaa keessani bahattan waamicha keenya dabarsina!!
- Yaa Mootummaa Wayyaanee(EPRDF/TPLF/OPDO) nuti gaaffii mirga sii gaafatne ati waraana nurratti bantee hanga ammaa lubbuu kumootaan lakka’amu ajjeesaa jirta, kumoota dhibboota madeessaa jirta, miliyoonota hiitee ajjeessaa jirta yakka dalagaa jirtuu kun gaaffii mirga abbaa biyyummaa gaafachaa jirruuf deebii ta’uu hin danda’uu gaaffii keenya finiinsuufi mirga keenya falmachuu irraas hin dhaabbannu kanaafuu isa dhumaaf gaaffii mirga abbaa biyyummaa fi bilisummaa saba keenyaa kabachiisuuf warraaqsaa isa dhumaa irraa jiraachuu nı hubachiifna jechuun ibsa qabxii 10 of kessaa qabu dabarsee jira !!
Injifannoon uummata Oromoof!!
Gamtaa Barattoota Oromoo(Oromo Student Unıon /GBO /OSU!!
Onkololeessa 8/2016!!
Finfinnee Oromiyaa!!


text:
Nuti, hirmaattotni Yaa‘ii Gurmuu Hayyoota Oromoo (GHO) mata duree „Burjaajii Siyaasa ammee fi Carraa Hegeree Oromiyaa“ jedhu jalatti Ebla 10, bara 2021 geeggeeffame irratti haala siyaasa Itoophiyaa kan dabre, isa keessa jirruu fi kan fuula duraa xiinxaluun erga hubannee wal hubachiisne booda ibsa ejjannoo armaan gadii sagalee tokkoon dabarsina.
- Itiyoophiyaan, Moototni Habashaa ummatoota naannoo Gaanfa Afrikaa ollaa Abisiiniyaa jiraatan weeraranii gabroomsuun kan uumamte, impaayera koloneeffataa ti. Ummatootni cunqurfaman, kan akka Oromoo, bilisummaa fi walabummaa sarbaman deebisaanii gonfachuuf waldhaansoo godhaniin, mootummoota imaayeraa kana yeroo 3 kuffisanus, sirnicha hundeerraa buqqisuu hanqachuu irraan kan ka‘e, giti-bittuu impayera kanaa bifa biroon wal ijaaree deebisee angoo dhuunfatuun, isa duraa irra caalaatti gita shororkeessaa fi saaminsaa tahee ummata gidirsaa hardha gaheera.
- Impaayerri kun sirna Habashootaa irratti kan ijaarame; afaan, aadaa fi eenyummaa saboota biroo dhabamsiisee kanneen Habashaa dagaagsuuf; akkasumas olaantummaa saba tokkoo ijaaruuf kan carraaqaa ture yoo tahu, humni hardha aangoo mootummaa dhuunfatee jirus kaayoodhuma kana mirkaneessuuf hojjechaa jira. Seenaa galtootaa fi gantootaa kan sirna kana ijaaruu keessatti akka ergamtuutti qooda fudhatan irra dibuun, „impayera kana kan ijaaree Oromoo dha“ jechuun seenaa sobaa barreessaa fi barsiisaa jiraachuun, ifaajjii impaayericha akka duriitti deebisanii suphuuf godhamu keessaa isa tokko tahuu ummanni hubatee, seenaa sobaa akkasii harkatti akka diduu hubbachiisna.
- Gartuun hardha aangoo mootummaa of harkaa qabu, durumaanuu kan TPLF qubaan walitti funaanee akka meeshaatti itti fayyadamaa ture; erga giti-bittuu TPLF qabsoo Qeerroo fi Qarreetiin aangoo irraa arihamee as ammoo, harcaatota Dargii, EPRP if finxaaleyyii Amaaraa waliin wal tahuun seeraan ala aangoo dhuunfachuu irra taree, humna seer-dhablee tahee as bahee jiru dha. Giti kun, heeraa fi seera biyyattii, akkasumas uunkaa seera namoomaa fi safuu ilma namaa addunyaan ittiin bultu irra ejjetuun, ummata Oromoo, Tigraay, Benishangul-Gumuz fi kan Naannoo biroo irratti weerara, hidhaa, ajjeechaa, ummata biyya irraa jumlaan buqqisuu fi yakka lola fi yakka namummaa baldhinaan raawwataa jira.
- Humni hardha angoo mootummaa of harkaa qabu kun dhuma bara 2018 jalqabee uummata Oromoo irratti duula lafjalaa fi ifaa tahe labsuun godinaalee Oromiyaa gara garaa keessatti dhumaatii fi shororkaa daangaa hin qabne geggeessaa tureera; ittis jira. Akkuma beekamu, Sadaasa 4, bara 2020 jalqabee lola TPLF dhabamsiisuuf bane irratti RIB, Huma Addaa Amaaraa fi Humna Ittisa Biyya Ertiraa bobbaasuun, uummata Tigray irratti ajjeechaa fi shororkaa ummata addunyaa rifachiise raawwataa jira. Duula uummata Tigray irratti bahe babaldhifachuun hardha humnoota shororkaa kana Oromiyaa fi Benishangul-Gumuzitti ifatti bobbaasee achittis ummata ifatti fixaa jira. Gocha gooleessaa giti Abiy Ahmediin durfamu kun geggeesa jiru mara sagalee tokkoon cimsinee balaleffanna, dura-dhaabanna.
- Bitooteessa 19, bara 2021 jalqabee Humni poolisii addaa naannoo Amaaraa, ummata Oromoo Walloo irratti ifatti duuluun, namoota dhibbootaan lakkaawaman ajjeesee; gandoota hedduu gubuun barbadeessee; qabeenya daangaa hin qabne mancaasee; ummata kuma 80 ol tahee baqaaf saaxilee jira. Duula kana keessatti gaafa 21.03.2021, madoo yaalii fayyaatiif makiinaa Ambulaansii ifatti muldhatuun gara hospitaala Shawa-Robit deeman, Liyyu Hayili Amaaraa, balbala hospitaalaa sana irratti dhaabuun madoo fi namoota waliin turan hunda ambuulaansii keessaa gad-harkisuun haala suukanneessaa ilma namaatiin ni raawwatama jedhamee hin eegamneen, ulee fi dhakaadhaan tumuu fi albeedhaan qaqqaluun namoota 10 ajjeesaniiru. Gochii suukaneessaan akkasii kun firi holola mootummaan Abiyi fi mediyaaleen finxaaleyyii Amaraa ummata Oromoo fi kan Amaraa hin ta‘iin biroo irratti baldhinaan gaggeessan waan taheef, duulli hololaa kun atattamaan akka dhaabatu gaafanna.
- Paarlaamaan duran Oromoota ficcisiisee Amaaratu ajjeefamee jedhee imimmaan buusee boohaa ture, yomuu Oromoota Walloo irratti duulamee ijaa isaanii duratti sabni dhumu, waa tokko dubbachuu hin barbaadne. Inumaayyuu, dhumaatiin kun uummata nagaa irraa akka dhaabatu, miseensoti parlaamaa lama gad-jabeessanii yoo kadhatanu, mumichi ministeraa Abiy, akka hoogganaa biyya tokkootti silaa dhumaatiin kun tahu dura dabrsee nagaa hundaa walqixatti eegsisuun irra ture ( irraa eegamu), garagalchiidhaan, „humna polisii adda naannoo Amaaraa kana sobdanii maqaa hin xureessinaa, tokkummaa biyyaa eeegaa jira; yoo barbaachisee, iddoo barbaachisetti ani isa bobbaasuu nan dandaha“ jedhe. Kanaan waa gurguddoo lama ifaa ifatti mul‘ise:
a) tuffii lubbuu ilma namaaf, tuffii gartuu maqaa parlaamatiin walitti qabamte sanaaf fi heera fi seera biyyichaaf qabu ibsee, abbaa irrummaa isaa ifatti labseera;
b) akkuma namichi Milosevic jedhamu ol-aantummaa Serbootaa ummatoota biroo biyya Yugoslaviyaa irratti fe’uuf jecha lola fi dhumaatii daangaa hin qabne dhalchuun biiyyatti diige, Abiy Ahmadis, qooda kana Itiyoophiyaa keessatti taphataa jira. Hoogganaa gartuu finxaaleyyii Amaraa fi diinota federalummaa sab-daneessaa tahuun, sirna federaalummaa diigee, sirna mootota Amaaraa durii deebisuun, gita-bittuu Amaaraa fi galtuu isaa, siyaasaa, dinagdee fi hawwaasummaa biyyatti keessatti ol-aantummaa gonfachiisuuf fi tiksuuf kutatee kan ka’e tahuu ifatti beeksiseera.
- Kana waan taheefis, maqaa RIB’n, humna Amaaraa fi loltoota bitamoo (mercenary) Eritriya dabalatee biyyootaa biroo irraa argateen duulli inni qara hedduun ummata Oromoo fi kanneen biroo irratti geggeessaa jiru, duula gita-bittuun Amaaraa sirna Minilik deebisuuf gootu tahuu hubannee, tokkummaan dura dhaabanna. Humnooti Nagaa fi Mirga Namoomaaf dhaabbatan hundis akka balaaleffatan, mootummaan Abiy duula badisaa kana hatattamaan akka dhaabu Hawaasni addunyaa dhiibbaa akka godhu cimsinee gaafanna.
- Warranni Bilsummaa Oromoo (WBOn), mirga hiree murteeffannaa uummata Oromoo mirkaneessuuf karaan nagaa ijibbaatamnaan dirqamee, uummata Oromoo gabrummaa koloneeffataa gita-bittuu Habashaa jalaa baasee, bilisummaa fi abbaa-biyyuummaa ummata Oromoo dhugoomsuuf wareegama barbaachisu kaffaluuf qabsoo hidhanootti kan cichee jiru yoo tahu, kaayyoo fi naamusa akka sibiilaa kan qabu waan taheef uummata nagaa miidhuuf akeeka akka hin qabne guutuutti amanna. Giti bittuun Habashaa Koloneel Abiyyiin hogganamu kun, holola sobaa fi maqaa „ABO Shanee“ jedhu WBO’tti maxxansuun, duula fi weerara Oromiyaa fi uummata Oromoo irratti gaggeessaa jira. Haala ulfaataa yeroo ammaa jiru, yeroo ABO fi KFO hogganaa hanga deggeraatti mana hidhatti guuramaa jirani fi uummati Oromoo nagaan jirachuu dadhabee jiru kana keessatti, gadadoo fi gabrummaa uummata irraa qolachuuf waregama hadhooftuu kaffalaa kan jiru humna tokkicha waan ta’eef, karaa dandahamu mara WBO cina dhaabbachuun dirqama Oromoo hundaa ti jennee amanna; akka bira dhaabannus waamicha Oromummaa dabarsina.
- Walumaagalatti, Giti bittuu Abiy Ahmadiin durfamu, heeraa fi seera biyyattii kan diige, humna finxaaleyyii Amaaraa fi diinota federaalummaa sab-daneessaa kan hoogganu fi qaama kanneen qofaaf dhaabbatee, kaan irratti duulaa waan jiruuf, Impaayerri Itoophiyaa akka diigamtetti fudhatamuu qaba. Haallii amma deemaa jiru, uummata Oromoo fi uummatoota ol-aantummaa Amaaraatiin morman qaamaan dhabamsiisuuf duula geggeeffamaa jiru tahuun hubatamee, ilmaan Oromoo marti tokkummaan akka ofirraa faccisan dhaamsa dabrsina. Akkasumas, ilmaan Oromoo ilaalcha siyaasaa kamuu qabdan, uummata keenya akka uummataatti badi fi mancaatti itti aggaamame kana irraa baraaruuf, bakka jirruu wal waamnee, humna, beekumsaa, dandeettii fi horoo qabnuun uummata keenya bira akka dhaabbannu waamicha lammummaa fi Oromummaa dhiheessina.
Injifannoo Uummata Oromoof!
Ebla 10, bara 2021


text:
Humnootiin waraanaa gargaarsii dhala namaa Tigraay akka hin sennee dhorkuun mirkanaa’uu fi gochi kun dabalaa adeemuun akkaan kan ishee yaaddeesse ta’u Yunaaytid Isteetes beeksiiftee jirti.
Amalli fudhatama hin qabne akkasii kun uummata Tigraay kan miliyoona 5.2 ta’an kanneen gargaarsa dhala namaa hatattamaan barbaadan balaa irra buusa jetti.
Mootummonni Ertraa fi Itiyoophiyaa waraanni isaanii Tigraay keessaa qaban gocha balaaleeffatamaa kana akka dhaaban fi irraa akka of quusatan Yunaaytid Isteetes gaafattee jirti.
Gamnii hundumtuu seera gargaarsa dhala namaa kan addunyaa, kan siviilootaaf eegumsa gochuu jedhu dabalatee dirqama jiruuf akka kabajan, dinummaan wal ilaaluun dhaabatee namoota rakkataa jiraniif gargaarsii akka dhaqqabu jettee jirti.
Mootummaan Itiyoophiyaa kanaaf qooda hoggantummaa fudhatee battalumatti kanneen gargaarsa raabsan dhorkaa tokko malee Tigraay seensisuun akka hojii irra oolchuu gaafanna jedhamee jira. Keessumaa waraannii Ertraa fi humnootiin bulchiinsa naannoo Amaaraa gocha sukanneessaa rawwachuun isaanii gabaafamaa jira.Looltonni Ertraa Tigraay keessa turun immoo tasgabii fi tokkummaa Itiyoophiyaaf dadhabsa jedhamee jira.


text:
Fooramii Kantiibotaa Ityoophiyaa hundaa’e
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2013 (FBC) – Fooramii Kantiibotaa Ityoophiyaa hundaa’e.
Dhimmoota magaalotaa kan ittiin wal mari’atan, walitti hidhamiinsa kan itti uuman, rakkooleef kan ittiin fala kaa’an Fooramiin Kantiibota Magaalota Ityoophiyaa hundaa’eera.
Fooramii Kantiibota magaalota Itiyoophiyaa Magaalaa Finfinneetti hundaa’e kun Miseensota boordii toorba of keessaa qaba.
Itti aantuu Kantiibaa Magaalaa Finfinnee Adaanach Abeebe Walitti qabduu Boordichaa, Kantiibaa Magaalaa Hawaasaa Pirofeesara gargaaraa Tsaggaayee Tukkee Walitti qabaa Itti aanaa Boordichaa, Itti aanaa Kantiibaa Magaalaa Baahirdaar Dooktar Dires Saahiluu barreessaa ta’uun filatamaniiru.
Kantiibonni Magaalaa Adaamaa, Asoosaa, Dirree Dhawaa,fi Daga Haabur miseensota boordichaati jedhamaniiru.
Odeeffannoo waqtaawaa argachuuf Teelegraama keenya https://t.me/afanoromofana subiskiraayib godhaa.


text:
A RACI matrix, also known as Responsibility Assignment Matrix (RAM), describes the participation by various roles in completing tasks or deliverables for a business process. It is especially useful in clarifying roles and responsibilities in cross-functional processes. The matrix is typically created with a vertical axis (left-hand column) of processes, and a horizontal axis (top row) of. Amazon Pick: Up To 25% Off With Dtf Superstore Similar Deals. Enjoy discounted pricing on most items with this Amazon Promo Code 25 Percent Off.
best supplements for undermethylation
CkaчaTb c юTyб Fayidaan #Beekumsa Maalii ? Akkasuma Maddii Beekumsa Essa? 03:04:23 241 пpocMoTp. #oromotechno #beekumsa #fayidaabeekumsa #sammuu.
Likewise, I'll state again that the current "blister pack" radios labeled "FRS/ GMRS " often provide 5 watts of power for most channels, that will drop to a max of 2 watts with the new rules when you purchase an "FRS" radio. Thus, some of the current FRS/ GMRS units could be very good values compared to what will be available in the.
Xinsammeessitoonni shoora faayidaan sammuu amala dhuunfaa fi haawaasaa irratti qabu hubbachuuf qoratu, kana wajjin bu'uura xinsammuu fi baayoloojikaawaa kan faayidaa >sammuu fi amala ... angle relationships in triangles worksheet pdf; batman insane fanfiction; should you tell your partner if someone hits on you; intel hd 630 hackintosh;.
gm z55 suspension
Compress PDF file to get the same PDF quality but less filesize. Compress or optimize PDF files online, easily and free. iLovePDF is an online service to work with PDF files completely free and easy to use. Merge PDF, split PDF, compress PDF, office to PDF, PDF to JPG and more!.
mirkaneessu danda’a. Isaan (ogeesonni fayya) nama jeeqama sammuu qabu wal’anu dandau. Ogeessi fayyaa kee iddoo tajajila foyyi’a gar-biraa itti si erguus danda’a. • Mana wal’ansota sammuu kan hawwaasaa [Community Mental Health Clinics] Hojjettotni isaan kan akka ogeessota jeeqama sammuu [psychiatrists], beektota sammuu. Dandeettii Yaadachuukee Fooyyessuu Dandeessa. YIHOWAAN sammuun namootaa dandeettii dinqisiisaa waa yaadachuuf isa gargaaru akka qabaatu godhee uumeera. Afoolli waggoota dheeraadhaaf beekumsa sammuu dhala namaa keessaa madde yaadachuun namoota birootti himafaaniin, mammaakuun yookan yeedalleessuun oguma dhalootaa dhalootatti. GitHub vs. GitLab : Pricing, Similarities and Differences. ... Gitlab and GitHub are commonly used VCS, which have become an essential part of the daily practice of development teams. ЧиTaTb eщë GitHub vs. GitLab : Pricing, Similarities and Differences. ... Gitlab and GitHub are commonly used VCS, which have become an essential part of the daily practice of development teams.
frum whatsapp groups
frobenius norm proof


text:
Haawwan Oromoo ijoollee guddisuu,haadha warraa tahanii jiraachuu qofaa mitii haadha biyyaallee tahanii mataa duulaatii haga mata tikaa yaahuunillee hinuma beekaman.
Seenaan Oromoo duruu afaaniin waan dubbataniif hujiin nama jajjabaa fi qaroo akkanaa guddoollee hin mullatuu fa.Warra dubbii fi hujiin isaa hardhallee qalbii Oromoo keessaa hin badin keessaa tokko,Akkoo Manooyyeeti.Akkoo Manooyyee nama bara kuma hedduutii asitti akkanuma waan isiin jettee fi hojjatte jedhan haasahan.
Akkoo Manooyyee bara isiitti nama laafaa hin jaalattu jedhan,bara tokkoo fa waaqaa fi lafa jidduutti mana naa jaaraa,taffii subba(qalqalloo) miyyuu naa qabaa,waan fardaa gadii harree olii naa fidaa fa jettee jedhan.
Waaqaa fi lafa jidduutti mana jaaruuf abbaatti utubaa dhaabataa ati utubaa nuu dhaabii jedhaniin,taffii subbaa tokko fiduuf ammoo udaan harree walti guuranii turraan taffii tahan,waan harree olii,ka fardaa gadii ammoo Harree-Diidaa qabanii itti geessan.
Akka jecha Obbo Jaatanii Abbikuusee,I/G/B/Aadaa fi Tuurizimii Godina Booranaatti Akkoo Haatii Mannooyyee,dubbiin jaartii tanaa nama qaroomsiti,waan isiin hajajjje sun guutuuf namii itti yaadee waan itti baha.Dubartootii Oromoo ta hujii akkanaatiin faarsan hedduutti jirallee jedha.
“Dubartiin akka Akkoo Haamanooyyee ta seenaa jajjabaan beekan,ka mataa duulaa turan Adii Duuloo Willee,Buruurii Canaa Aaraa,Booree Nyuukkee,warrii kun warra akka jabaa,raagaa,qaroo fi waan heduun faana yaahan ka barrssinee…kaahuutti jirru.”
Dr.Gammachuu Magarsaa,nama seenaa fi Seera Gadaa Oromoo barreessuun beekamu.
“Haatii Manooyyee taatee,Haadha Weecee taatee,Hayyuu Suufaa Gorfeee taatee…seenana Oromoon afaaniin walti dabarsuu …akka innii dubartii isaa jabeeffatee … akka Oromoon raaga,qaroo qabu argina.”
Dr.Gammachuu fi haatii warra isaa,Dr.Anniisaan durii durii tahee,seenaa dubartoota Oromoo walti qabanii harkaa qaban.
Woma taateefuu lafii Akkoo Haamanooyyee itti gatan jedhan,Qileen Akkoo Manooyyee,gara Nageellee,gara Diida Liiban jirti.
Bara waan ufii afaanuma ufiitiin barreeffatan kanatti ammoo seenaa jara jajjabaa akkanaa akkuma durii kaan afaanumaan dubbatamee lafatti baduu hin malle.
《MADDI VOA AFAAN OROMO》
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Please note: you can click here to return to the English version of this blog post.
SDOTn baqaqqii waan supheef fi riqichatti keebilii sibiilaa “lafee-dugdaa” gara maayiloota 60 waan itti dabaleef riqichi amma caalan jabaa fi naga qabeessa.
Siyaatil (Hagayya 11, 2022) – Oggaa hojjatoonni suphuu Riqicha Dhiha Siyaatil sadarkaalee dhumaa seenaa jiranitti, Qajeelchi Geejjibaa Siyaatil (SDOT) sadarkaalee ijaarsaa dhiyeenya kana akka karoorfamanitti xumuramanii fi akka riqicha Dilbata, Fulbaana 18 deebi’anii banuuf eegan beeksisan. Kunis hojiiwwan hafan kanneen akka lilmoo epooksiin/simintoon/ xumuruu, marfamuu kaarboon faayibaraa, daandii konkolaataa dhaabuu, waltajjii sakatta’iinsa nageenyaa dhaabuu, fi qorannoo nageenyaa cimaa dabalatee milkaa’inaan xumuruu irratti kan hundaa’u ta’a. Daangawwan Riqicha Rarra’a Spokane St (riqicha gadi Dhiha Siyaatil jedhamee beekamu) irraa guyyuma sana dhuma.
Suraalee fi vidiyooleen YouTube, Flickr, fi SDOT Blog irra ni jiru.
“Dhuma cufamtii ulfaata kanatti haalan dhiyaachun boqonnaa dha,” jedhan Kantiiban Siyaatil Bruce Harrell. “Cufamuun kun namoota, dhaabbilee daldalaa, fi hawaasa hedduudhaaf hangam akka dhukkubbii ta’e ni hubanna. Jalqabaa qabee nageenyi isaanii ijoo carraaqii suphuu kanaati. Yeroo riqicha deebifnee bannee magaala keenya walitti qabsiisnu, riqichi amma nama maraaf amma caalan jabaa fi nageenya akka qabu amantaa qabaachuun hawaasota keenya walitti fidaa jirra.”
Riqichi Dhiha Siyaatil kan cufame Bitootessa 2020 keessa yeroo to’atonni riqichaa baqaqqii safissaan guddachaa jiru ijaarsa umuriin waggaa-40 irratti arganii dha ture. Baqaqqii dabalataa dhoowwu fi riqicha akka dhaabbatetti tursiisuf SDOTn suphaalee muddamaa 2020 keessa xumure. 2021 fi 2022 keessa, SDOTn riqichi haala naga qabeessa ta’een ba’aa fi cinqii tiraafika guyyuu akka danda’uu jajjabeessuf dizaayinaa fi ijaarsa suphuulee gara dhumaa haalan jabaa irratti hojjataa ture.
“Carraaqin guddaan kun baqaqqiilee suphee akkasumas riqicha caalan jabaa fi naga qabeessa taasise,” jedhe Heather Marx. “SDOT riqichi amma waggoota kurnan dhufaniif jabaatee akka dhaabbatu, umrii jalqabaa yaadame akka guutu amantaa qaba. Waantota guutudhaan mirkaneefachuu hindandeenye pirojeektii rakkisaa kanaa keessa innaa deemaa turretti obsa hawaasaa ni dinqisiifanna.
Nageenyi pirojektii SDOT hunda irratti aantummaa jalqabaati. Riqicha suphuu dabalatee, SDOTn to’atoota sochii, kaameeraalee, fi meeshaalee biroo dhibbaan lakkaawaman ofi keessaa qaban riqicha keessaatti sirna to’annaa qaruutee dhaabe. Sirni kun sochiiwwan haalan xixiqaa ykn guddina baqaqqiiwwan jiran kamuu caqasuu danda’a. Riqicha kana 24/7 kan hordofu yoo ta’u, hojjattoota raawwii suphaa riqicha to’ataniif yeroo qabatamaa keessatti ibsa bal’aa fi akeekkachiisa ni kenna. Madrakiiwwan to’annoo dhaabbataa riqicha keessatti ijaaramu akka to’attoonni waggoota dhufan keessa qaamota riqichaa yeroo yeroon ilaaluu danda’aniif.
Kutaan tattaaffii suphaa kanaa inni guddaan sirna sibiilaa haarawa riqicha keessaa post-tensioning xumuruu ture. SDOT marsaa jalqabaa suphaalee hatattamaa irratti keebiloota sibiilaa haarawaa gara maayiloota 10 fi marsaa dhumaa irratti keebiloota sibiilaa gara maayiloota 50 dabalataan dabaleera. Keebiloonni martuu bilookiiwwan simiintoo fi dhakaa irraa hojjatame riqicha keessatti hodhame addaatin kan gadi dhaabbatee fi utubamee dha akkasumas humna paawundoota miliiyoona 20 olii qabuu kan danda’u dha.
Sirni sibiilaa post-tensioning kun lafee dugdaa riqicha uumuun caasaa konkiriitii guddaa isa marsee jiru walitti harkisee cimsa. Sirni haaraan kun karaa dheerina sadii riqichaa Daandii bishanii Duwamish irratti kan diriiru yoo ta’u, naannoleewwan sirni sibiilaa jalqabaa post-tensioning 1980moota keessa ijaarame hin qaqqabin dabalatee.
Sirni haaroyni post-tensioning kun suphaawwan biroo riqicha irratti hojjetaman waliin ta’uun kan hojjtu yoo ta’u, kunis networkii baldhaa kaarboonii faayibaraa cimfame kan dallaa riqicha keessaa fi alaa akka lafee cabe irratti marfamee hidhameetti dabalatee hojjata. Hojjatoonni baldhinaan baqaqqiiwwan keessatti epoxy naqan garduraarrayyuu akka hin hammaannee ykn nyaatamuu dhoowuf fi simiintoo baqaaqan walitti hidhuuf. Sirnoonni suphaa kun riqichi kun waggoota kurnootaa, tiraafikaa cimaa, jijjiirama hoʼaa/qorraa, akkasumas haala qilleensaa gannaafi qorraa hamaa taʼe akka dandaʼu qopheessanii jiru.
Riqichi kun osoo hin banamin dura SDOTn riqichi caasaa isaa gaarii fi ummataaf qophaa’aa ta’uu isaa mirkaneessuuf qorannoowwan hedduu ni raawwata. Qorannoon kun meeshaalee ulfaatoo riqicha irra oofuun tiraafikaa fakkeessuun injinaroonni deebii caasaa yeroo qabatamaa keessatti akka hordofanii fi suphaa akka eegametti hojjechaa akka jiru mirkaneessuu kan dabalatudha.
Hojiiwwan biroo riqichi osoo hin banamin xumuramuu qaban kanneen biroo kanneen akka:
- Itti naquu epoxy/simintoo fi maruu kaarboon-faayibaraa guutuu
- Yeroo fayyinaa marfata kaarboon-faayibaraa xumuri
- Waltajjiiwwaan hojii kaasuu
- Qormaata fe’umsaa fi suphaawwanii sakatta’uu
- Waltajjiiwwan to’annaa dhaabbataa qaama riqichaa keessa dhaabuu
- Gubbaa riqichaa irra daandii deebisanii sirreessuu
- Meeshota ijaarsaa kaasu fi riqicha uummataa qopheessuu
Otuma dalagaan bona guutuu gufuu tokko malee adeemaa tureeyyuu, suphaalee fi yaalii pirojekticha xumuruuf barbaachisu hafe hojii qormaataa fi walxaxaa barbaada. SDOTn haaromsa ijaarsaa itti fufee jiru kennuudhaaf waadaa kan gale yoo ta’u, qormaanni to’annoo isaaniitiin alaa kan hin eegamne guyyaa banamuu irratti dhiibbaa geessisu yoo uumame ummata ni beeksisa.
Adeemsota suphuu hunda keessatti, SDOTn hawaasota South Park, Georgetown, fi Dhiya Siyaatil karooraa fi daawwannaa isaa keessatti fuulduraa fi giddugaleessa godhee jira. Riqicha suphuu irratti dabalatee, tiraafika tasgabbeessu fi naannawaa hawaasotaa fi daldalaa kan akka Highland Park fi Duwamish Valley olloota bakkeewwan tiraafikni riqichaa jijjirame keessa daandiiwwan ollaa caalan naga qabeessa taasisuuf pirojeektota keessatti SDOTn gara miliiyoona $50 investti godhe.
Waan namoonni jedhan:
“Erga cufamee, Dhiha Siyaatil, South Park, fi Georgetown martuu deebi’ee banamuu riqichaati mataa keessaa qabu” jedhe Miseensi Mana Marii Magaala Siyaatil Lisa Herbold. “Riqichi kun Siyaatil hafe waliin deebisee nu wal qunnamsiisuuf torban muraasni qofti waan hafeef har’a hafuura baafachaa jira.”
“Dhumarratti riqicha murteessa kanaaf guyyaan deebi’amee banamuu murtaa’e qabaachuf boqonnaa Dhiya Siyaatil fi naannoo nan qooddadha,” jedhe Miseensi Mana Marii Magaala Siyaatil Alex Pedersen. “Suphaaleen waggoota lamaa olii booda deebi’ee banamuu riqicha kanaa hawwiin otuman eeguu, cufamtiin tasaa kun itti fufuu qaba akka waamicha dammaqqii deebi’ame dursa kennuu fi investi gochuu riqichaaleen dulloomoo keenya irrattti. Magaala guddattuu daandiiwwan-bishaani fi lagootan marfamtee jirtu keessa, riqichaalee Siyaatil baay’ee uummatni keenya fi dinagdeen keenya irratti hirkatan otoo waa hin dhalatin suphuu dursa kennuufii qabna.”
“Maqaa Garee Hojii Hawaasatiin, adeemsa kana keessatti iftoomina magaalichaaf dinqisiifachuu keenya qooduu barbaadna,” jedhe Itti-aantun Dura-ta’aa Garee Hojii Paulina Lopez. “Riqicha suphuun dabalatee, dalagaa nageenyaa sadarkaa-ollaa fi miseensota hawaasa keenyaa fi daldaloota xixiqqaadhaa waggoota lamaa fi cinaa darbaniif magaalicha irraa deeggarsa itti fufuu arigineeti jira. Riqichi deebi’ee banamuuf torbeewwan muraasa qofa hafuu keennatti baay’ee gammadnee jirra.”
“Akkuma Dhiha Siyaatil biraa, magaalattii isa kaan waliin deeb’iee qunnamuuf xiqqoo hinjifachaa jira. Yeroo dhugaa maatii, hiriyoota keenya, hojii, fi ofii keenyaa waliin waan filannu hojjechuuf dabarsinu ni qusanna,” jedhan kantiibaan Siyaatil duraanii fi Dura Taa’aan Walitti qabaa Garee Hojii Greg Nickels. “Riqichi dhumatti akka banamuu fi naga qabeessa akka ta’u beekun jireenya keenya karoorfachuu jalqabuu ni dandeenya. Warri guyyan kun akka ta’uu danda’u gargaartan maraa fi erga Bitootessa 23, 2020 jalqabee warri dhiibban isin irra qaqabe marti obsa agarsiiftaniif galatoomaa!”


text:
Qulqullinna Qalbii-Kutaa 1ffaa
Qalbii ofii qulqulleessun maaliif barbaachise? Dhukkubni dhukkaba caalu dhukkuba qalbii akka ta’ee sirritti hubanne jirraa sila? Baay’een keenya qalbii teenya irraanfanne jirra. Xurii adda addaa irraa ishii qulqulleessu dhiisne addunyaa qofa jala fiigaa jirra. Galaana duniyaa tana jala lixne jirra. Gaafi qalbii ofii qulqulleessun maaliif barbaachise kan jedhutti yoo deebi’u, qalbii ofii qulqulleessun furtuu milkaa’innaati,tuqaa ka’uumsa jijjiramaati. Namni xurii akka munifiqummaa, of tuuluu, jibbaa, waanyoo, fi kkf irraa of qulqlulleessuf carraaqu dhugumatti ni milkaa’a. Namni lubbuu ofii qulqulleesse milkaa’e. Kan of dagate immoo ni hoonga’a. Qur’aanni kana nu mirkaneessa.
“Dhugumatti namni of qulqulleesse milkaa’e” Suuraa A’ala 87:14
“Namni ishii(lubbuu) qulqulleesse dhugumatti milkaa’e.
Kan ishii xureesse dhugumatti hoonga’e.” Suura Ash-Shams 91:9-10
Rabbiin suuraa namtichaa, qabeenya fi sadarkaa isaa kan ilaalu osoo hin ta’in qalbii fi hojii isaa ilaala. Hanga fedhe namtichi bareeda fi soreessa ta’ee garuu qalbiin isaa kan badde fi hojiin isaa gaarummaa irraa kan fagaate yoo ta’ee Rabbiin biratti gatii wayitu hin qabu. Hadiisa Abu Hureyran gabaasan keessatti Ergamaan Rabbii(SAW) akkana jedhu.
إِنَّ اللَّهَ لاَ يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَأَعْمَالِكُمْ ”
“Dhugumatti Rabbiin suuraa fi qabeenya keessan hin ilaalu. Garuu qalbii fi hojiiwwan keessan ilaala.” (Sahih Muslim 2564)
Adeemsi fi haalli namaa kan tolu qalbiin yoo tolteedha. Yoo ishiin badde maaltu tola ree? Haalli jireenya namaa qalbii irratti hundaa’a. bareedinni fi fokkinni amalaa qalbii irraa burqa. Kanaafi Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
أَلاَ وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ. أَلاَ وَهِيَ الْقَلْبُ ”.
“Dhugumatti qaama keessa mudgaa(muraa fooniitu) jira. Yoo ishiin tolte qaamni guutun ni tola. Yoo ishiin badde qaamni guutun ni bada. Dhugumatti ishiin qalbiidha.” (Sahih Al-Bukhari fi Muslim)
Yoo qalbiin tolte arrabni ni tola, waan gaarii dubbata, waan badaa irraa fagaata. Yoo qalbiin tolte ijji,gurrii,harkii ni tolu. Ijji waan gaarii malee waan badaa hin ilaaltu; gurrii waan gaarii malee waan badaa dhageefachu hin barbaadu; harkii zulmii(miidhaa) hojjachuu irraa ni fagaata. Garuu yoo qalbiin badde, arraabni waan gaarii dubbachuu hin beeku, ijji waan badaa malee waan gaarii ilaalu hin feetu, gurri waan badaa malee waan gaarii dhageefachu hin fedhu. Kanaafi yoo qalbiin tolte qaamni guutun ni tola; yoo qalbiin badde qaamni guutun ni bada jedhameef. Kanaafu barbaachisummaa qalbii ofii qulqulleessu fi yoo qulqulleessu dhiisne immoo badiin hangam guddaa akka ta’e erga beekne, qalbii teenya qulqulleessuf carraaqu hin qabnu ree?
Mindaan qalbiin teenya qulqulleessun argannu maaliidhaa?
Qalbii ofii qulqulleessun addunyaa aakiratti(jireenya booda) najaa (nagaha) bahuudha. Akkuma keeyyattoonni Qur’aana armaan olii nu dhaamanitti qalbii ofii qulqulleessun biyya lamaanittu milkaa’udha. Namni qalbii ofii xurii adda addaa irraa qulqulleessu nageenya,tasgabbii fi boqonnaa sammuu argata. Namoonni biroo xurii kanniin yommuu rakkatan inni immoo fayyaa argata. Addunyatti nageenya,tasgabbii fi jireenya gaarii gaggeessun yommuu badhaafamu Aakiratti immoo wanta kana caalu argata.
“Namni mu’mina ta’ee [fi] hojii gaggaarii hojjatee Isatti dhufe, isaan sun sadarkaalee ol’aanotu isaaniif jira. Jannata qubsumaa kan jala ishii laggeen yaa’antu [isaanif jira]. Achi keessa yeroo hundaa jiraatu. Kuni mindaa nama of qulqulleesseti.” Suuraa Xaahaa 20:75-76
Dhukkuboonni qalbii maal fa’aa?
Nuti mataa keenyan dhukkuba ofirratti beekne yoo of fayyisuuf hin caraaqin eenyulle dhukkuba keenya beeke nu hin fayyisu. Hojii hojjannuu guutuun itti gaafatamoon nuhi. Gaariis badas yoo hojjanne numarratti deebi’a. Jireenya nageenya hordofuu fi qalbii fayyaa qabachuuf dhukkuboota qalbii addaan baasu fi faayyisuun baay’ee barbaachisaadha. Dhukkuba qalbii yeroo jennu yeroo baay’ee wanti mataa keenya qaxxaamuru heart attack (onneen dhiiga raabsu irraa hojii dhaabu)dha. Dhukkubni dhugaan ilma namaa huubaa jiru kana osoo hin ta’in dhukkuba afuurati(spiritual). Dhukkuboonni qalbii kana fakkaatu: Shirkii (Rabbiitti waa qindeessu, Isa waliin yookiin Isaan ala wanta biraa gabbaruu), shakkii, fuula lama ta’uu(munaafiqummaa), riyaa(na argaa), of tuuluu (kibr), jibba, waanyu, dhara yaadu, haafa’uu(greediness), doy’ummaa(stinginess), sobuu,gowwomsuu fi kkf.
Shirkii (Rabbitti waa qindeessu ykn Rabbiin ala wanta biraa gabbaru)
Shirkiin yakka yakka caaludha. Namni tokko nama ajjeessu yookiin gudeedu danda’a. garuu yakkii kuni yakka shirkiiti gadi. Sababni isaas, shirkiin mirga Rabbii Mootii moottota kan ta’ee dhiiba. Kan lammataa immoo mirga uumamtoota dhiiba. Mirgi Mooti mottotaa dhiibamuu wayya moo mirgi uumamtoota dhiibamu wayya? Kan nama uume,nyaachisu,obaasu, rakkoo keessaa kan baasu Rabbiin ta’ee osoo jiru Isa waliin yookiin Isaan ala kan biraa gabbaruun akkamitti badii xiqqaa ta’a ree? Si uume, nyaachise, wanta barbaaddu sii guute,ergasi Ana qofa gabbarii yoo siin jedhu,ati garuu kan si hin fayyanne fi hin miine yoo gabbartuu/waqeefattu, Gooftaa addunyaatti yommuu finciltu yakkii isaa hangam ulfaatadha? Yakki kana caale eessa jira laata? Qur’aanni zulmiin guddaan shirkii akka ta’ee nuu dhaama:
“Yeroo Luqman ilma isaa odoo gorsuu,’Yaa ilma kiyya Rabbiitti waa hin qindeessin. Dhugumatti shirkiin zulmii(badii,yakka,miidhaa) guddaadha.’ Jedhe yaadadhu.” Suuraa Luqmaan 31:13
Namni osoo shirkii hojjatu yoo du’ee gonkumaa Rabbiin hin araaramuuf:
“Dhugumatti Rabbiin Isatti waa qindeefamuu hin araaramu. Waan sanaa gadii nama fedheef ni araarama. Namni Rabbitti qindeesse dhugumatti cubbuu guddaa uumera.”Suuraa An-Nisaa 4:48
Garuu yoo gara Rabbii deebi’ee fi cubbuu shirkii dhiise, Rabbiin ni araaramaaf. Kanaan ala garuu Iyyasuus(nageenya isarratti haa jiraatu) gooftaa kiyya, ebalu goofta kiyyaa osoo jedhu namtichi yoo du’e ibidda malee wanti biraa wanti isa eeggatu tokkolle hin jiru
.
“Isaan Rabbiin Masiih ilma Mariyam jedhan dhugumatti kafaranii(kaadanii) jiru. Masiihis (Iyyasuus) ni jedhe:’Yaa ilmaan Israa’il! Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessan ta’e gabbaraa. Dhugumatti namni Rabbitti waa qindeesse Rabbiin isarratti Jannata haraama(dhowwaa) taasiseera. Teessoon isaas ibidda. Miidhaa raawwattootafis tuumsitoonni hin jiran.” Suuraa Al-Maa’ida 5:72
Qalbii teenya shirkii irraa qulqulleessuf carraaqu qabna. Hanga fedhe namtichi hojii gaarii haa hojjattu shirkiin hojii isaa guutu balleessiti. Dhukkubni shirkii qalbii jaamsa, ni dukkaneessa. Qalbiin yommuu shirkiin haguggamtu, hammeenya malee gara laafummaan irraa hin mul’atu, rahmanni irraa hin eeggamu. Mushrikoota(namoota Rabbiitti waa qindeessan) hangam qalbiin isaani akka jabaattu mee ilaalaa? Waan gaarii namaa yaadu hin beekan. Shirkiin madda cunqursaati fi gabrummaati. Namni Rabbiin ala wanta biraa gabbaruu ni cunqurfamaa, ni gabroofama. Osoo hanga fedhe bilisummaa argadhe jedhe lallabee yoo Rabbii tokkicha qofa hin gabbarin, gabrummaa fi wallaalummaa ofii malee wanta biraa lallabaa hin jiru. Namni Rabbiin ala wanta biraa gabbaruu gabrummaa namaa,sheyxaana, fedhii ofii, duniyaa jalatti kufa. Bilisummaa fi gammachuu hin argatu.
Rabbii tokkicha qofa gabbaruun akkam namatti tolaa! Rabbii tokkicha qofaa gabroomta. Kan gabroomtus faaydaa Isaatif osoo hin ta’iin faaydaa mataa keeti qofaatif. Isa qofa gammachiisuf carraaqxa. Yommuu Isa qofaa gabroomtu ba’aa meeqa ofirraa buustaa! Gabrummaa namoota,sheyxaana, nafsee fi kkf jala ni baata. Qalbiin tee nageenya fi boqonnaa argatti. Tikaa fi eeggumsa Rabbirraa argatta. Qalbiin tee hin jaamtu. Dandeetti xinxallii fi wantoota addaan baasu horatta.
Qalbiin dhukkuba shirkii irraa yoo qulqulloofte dhukkuboota biroo qulqulleessun ni salphata. Hiddi Laa ilah illaAllah (Rabbiin malee kan haqaan gabbaruu hin jiru) qalbii irratti sirritti lafa yoo qabate mukni asirratti biqiluu bu’aa baay’ee buusa. Habaabon hojii gaggaari asirratti daraaru. Firiin isaas guddaadha. Hojiin gaariin tunii Rabbiin biratti fudhatama argatti. Garuu hiddi Laa ilah illaAllah qalbii irra yoo hin jiraatin habaabon hojii gaarii maal irratti daraara? Dhaaba hin qabu. Hojiin gaariin achumatti coollage yookiin goge hafa. Rabbiin biratti gonkumaa fudhatama hin argattu.
Dhukkuba shirkii fayyisuuf gara Qur’aana qajeelu fi Sunnaa Ergamaa Rabbii(SAW) hordofuudha. Beekumsa shirkii qabaachun baay’ee barbaachisadha. shirkiin karaa adda addaatin namatti dhufa. Gosoota shirkii addaan baasne of eegganoon jireenya keessa tarkaanfachu qabna. Balaan shirkiin dhufu balaa hunda caaludha. Dallansuu Rabbii namatti fida, adabbii hamaan sababa isaatin nama tuqa. Ummatoonni darbaan sababa shirkiini mitii kan halaakaman(badan)! Gariin isaani bubbee hamaan,gariin isaani bishaanin,gariin sochii lafaatin,gariin isaani immoo iyyinsa hamaatin halaakaman. kuni hundii sababa shirkii fi cubbuu isaa gadiitin. Kanaafu qalbii teenya shirkii irraa qulqulleessuf carraaqi guddaa nu barbaachisa. Rabbiin shirkii dhokataa fi ifaa,kan nu beeknu fi hin beekne irraa akka nu eegu kadhachuu qabna.
يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ
“Yaa Kan qalbii Jijjirtuu hoo! qalbii koo Diinii(amantii) kee irratti gadi dhaabi.”
“Gooftaa keenya erga nu qajeelchitee booda onnee keenya dhugaa irraa hin jallisin. Si biraas rahmata nuuf kenni.Dhugumatti Ati akkaan kennaadha.” Suura Ali-Imraan 3:8
Yaa Rabbii qalbii teenya qulqulleessi,aybii(dogongora) keenya nu haguugi. Amiin Yaa Rabbii. Hanga torbaan kutaa itti aanun wal agarrutti Assalaamu aleykum wr wb
Like: www.facebook.com/jireenyabadhaatu


text:
Gaa’ila Islaamaa-Lakk.3.3
Muharramaat-(Dubartoota Fuudhun Haraama ta’an)-kutaa-3ffaa
Kutaa dabre keessatti dubartoota soddummaan yeroo hundaa haraama ta’anii fi dubartoota yeroo murtaa’af haraama ta’an ilaalle turre. Har’as itti fufuun rammaddi dubartoota yeroo murtaa’af haraama ta’an ni ilaalla. Akka dubbistootaaf salphatuuf wanti hanga ammaa ilaalle gabateen qophaa’e jira. Linkii gara dhumaa jiru tuquun buusun ni danda’ama. Mee itti haa fufnu kutaa darbee irraa…
Yeroo Murtaa’af (Muraasaaf) Dubartoota Fuudhun Haraama Ta’an
3-Niiti nama biraa yookiin dubartii yeroo turtii (iddaa) keessa jirtu
Dubartii nama biraatti heerumtee fi niiti isaa taatee osoo jirtuu fuudhun haraama. Sababni isaas, kabajaa fi bishaan saalaa dhiirsa ishii eeguuf jecha isaan fuudhun dhoowwamaadha. Akkasumas, dubartii hiikkamte iddaa keessa jirtu fuudhun hin ta’u. Iddaa jechuun du’a dhiirsaatiin booda ykn erga wal hiikanii booda, dhiira biraatti heerumuun dura yeroo murtaa’a dubartiin itti turtuudha. Fakkeenyaf, dubartiin hiikkamte nama biraatti heerumun dura heeydi (laguu) sadii arguu qabdi. Kanaafu, dubartiin niiti nama tokkoo taatee osoo jirtu ykn iddaa keessa osoo jirtuu fuudhun ykn nikaah hidhachuun haraama. Rabbiin ni jedha:
“Kan harki keessan dhuunfate malee dubartoota irraa kanneen heeruman [isin irratti haraama].” Suuratu Niisa 4:24
Kana jechuun dubartoota heerumanii nikaah ofirraa qaban fuudhun isin irratti haraama. Garuu wanti kanarraa adda ta’uu dubartoota harka keessan keessa jiraniidha. Kana jechuun osoo kaafirotaan walitti duulanuu dubartoota heeruman kan yeroo waraanaa qabaman (booji’amaan) fuudhun dhoowwamaa miti. Dubartoonni yeroo waraanaa qabaman iddaan isaanii yoo xumurame fuudhun ni danda’ama. Iddaan isaanii heeydi (laguu) tokko arguudha. Ragaan kana (Sahiih Musliim 1456 ilaalun ni danda’ama). Asitti gaafin akkana jedhuu ka’uu danda’a. “Dubartoota kaafirootaa heerumanii yeroo waraanaa booji’aman fuudhun akkamitti hayyamamaa? Kuni zulmii hin ta’uu?” jechuun gaafataan gaafachuu danda’a. Deebiin isaa karaa lamaani:
1ffaa– Nama Islaamatti duulu fi karaa Rabbii irraa namoota deebisu ajjeesun hayyamamaadha. Kanaafu, lubbuun isaa akka ajjeefamtu yoo hayyamame niiti isaa fuudhun san caalaa kan hayyamamuudha.
2ffaa– Kaafiroonni dubartoota Musliima yoo booji’an (qaban) wanta badaa irratti raawwachuun isaan miidhu. Kanaafu, haqni haqa waan ta’eef dubartoota kaafirotaas fuudhun wanta Islaamni hayyamuudha
Gocha Irraa dheessu qaban: yeroo ammaa ummata keenya keessa dubartoota nikaah ofirraa qaban fuudhun wanta babal’atee jiruudha. Osoo dhiirsi nikaah irraa hin buusin dubartiin takka dhiira biraatti heerumti. Kuni daangaa Rabbii darbuu fi adabbii cimaaf of saaxiludha. Kanaafu, dhiiraa fi dubartiin gocha akkanaa irraa of qusachuu qaba. Dhiirsi jalqabaa erga nikaah irraa buuse booda nama lammataatti heerumu dandeessi. In sha Allah gara fuunduraatti Xalaaqa (nikaah buusu) keessatti bal’innaan ilaalla.
4-Dubartii si’a sadii hiikkamte– dhiirri niiti isaa si’a tokko hiikee yeroo lammataaf walitti deebi’u danda’u. Ammas yeroo lammaffaaf yoo wal hiikan, walitti deebi’u danda’u. Garuu yeroo sadaffaaf wal hiiknaan, dubartiin suni hanga dhiira biraatti heerumtutti walitti deebi’u hin danda’an. Rabbiin (Subhaanahu wa ta’aalaa) ni jedha:
“Yoo [hiikkaa sadaffaa] ishii hiike, san booda hanga dhiirsa biraatti heerumtutti isaaf hin hayyamamtu. Yoo inni (dhiirsi lammataa) ishii hiike, daangaa Rabbii eeguu isaanii yaadnan isaan lamaan yoo walitti deebi’an badiin isaan irra hin jiru. Kuni daangaawwan Rabbii kan Inni ummata beekaniif ibsuudha.” Suuratu Al-Baqarah 2:230
“daangaa Rabbii eeguu isaanii yaadnan isaan lamaan yoo walitti deebi’an badiin isaan irra hin jiru” kana jechuun haqa walii ni eegna, wanta badaa duraan akka addaan baanuf sababa ta’e ni jijjira jedhanii yoo yaadan, walitti deebi’u danda’u. Garuu haqa walii kan hin eegnee fi waliin jireenyi akkuma duraanii badaa ni ta’a jedhanii yoo yaadan, walitti deebi’un isaaniif badiidha.
5-Dubartii Mushrika taate hanga Musliima taatu– dubartii mushrika taate fuudhun dhiira Musliimaa irratti haraama. Kana jechuun dubartii taabota gabbartu yookiin sa’a, urjiilee, aduu, ji’aa fi kkf gabbartu. Akkasumas, Jiraachu Rabbiitti tan hin amanne. Tan akka shuyu’iyyiin (Koominist), ateezimii fi tan Islaama irra duubatti deebite (murtaddii) fuudhun hin ta’u[1]. Haaluma wal fakkaatun dubartiin Musliimaa dhiira mushrikaatti hin heerumtu. Rabbiin ni jedha:
“Hanga isaan amananiitti dubartoota mushriikaa hin fuudhinaa. Odoma isheen isin gammachiifteeyyuu gabritti mu’iminaatu mushrika caala. Yoo amanan malee dhiira mushrikaattis [dubartii teessan] hin heerumsiisinaa. Odoma inni isin gammachiiseyyuu gabricha mu’minaatu mushrika irra caala. Warri suni gara ibiddaatti waamu; Rabbiin immoo hayyama Isaatiin gara Jannataa fi araaramaatti waama. Akka xinxallaniif jecha aayatota Isaa namootaaf ibsa.” Suuratu al-Baqarah 2:221
6- Dubartii Zinaa raawwatte hanga tawbattuu fi garaan ishii ulfa irraa qulqulluu ta’uu hanga mirkanaa’utti– Dhiirri Musliimaa tokko dubartii zinaa (sagaagalummaa) hojjachuun ishii irratti mirkanaa’e ykn ragaan ishirratti argame ykn sagaagalummaan beekkamte fuudhun isarratti haraama. Akkasumas, dubartiin Musliimaa dhiira zinaa raawwatetti heerumuun hin hayyamamu. Garuu yoo tawbaa dhugaa tawbatan wal fuudhu danda’u. Rabbiin ni jedha:
Dhiirri zinaa (sagaagalummaa) raawwate dubartii zinaa raawwatte yookiin mushrika taate malee hin fuudhu. Dubartiin zinaa raawwattes dhiira zinaa raawwate yookiin mushrika ta’e malee namni biraa ishii hin fuudhu. Suni warroota amanan irratti dhoorgamee jira.” An-Nuur 24:3
Dubartii zinaa (sagaagalummaa) raawwatte fuudhuf sharxiin (ulaagaaleen) lama guuttamu qabu:
1ffaa– Dubartiin dhugaan zinaa irraa tawbachuu qabdi. Kana jechuun hojii zinaa irraa buqqa’uun gara Rabbii deebi’uu, gaabbu fi gara fuunduraatti hojii gadhee kanatti deebi’u dhiisudha. Bal’innaan “ZINAA IRRAA AKKAMITTI TAWBATANII?” barruu jettu ilaalun ni danda’ama.
2ffaa– Heeydii (marsaa laguu) tokkoon garaan ishii ulfa irraa qulqulluu ta’uu mirkaneefachu. Kana jechuun hojii fokkuu kana booda dhiiga heeydi arguun ulfa irraa qulqulluu ta’u. Yoo kanniin lamaan guutte fuudhun ni danda’ama.
Sababni dubartii zinaa irraa hin tawbannee fuudhun dhoowwameef, firaasha dhiirsa ishii balleessu irraa hin gortu. Kana jechuun namuma argite ofitti seensisuun wanta badaa waliin raawwatti. Ergasii ilmi dhalatu sanyii nama biraatin kan walitti makame ta’a. Kuni immoo sanyii balleessudha. Akkasumas, jaalalli fi rahmanni isaan jidduudhaa ni bada. Dhiira zinaa raawwatutti heerumuniis akkasuma badaadha. Rabbiin ni jedha:
“Dubartoonni badoon dhiira badoofi, dhiironni badoonis dubartoota badoof ta’u. Dubartoonni gaariin dhiirota gaariif, dhiironni gaariinis dubartoota gaariif ta’u.” Suuratu An-Nuur 24:26
Garuu lamaan isaanitu yoo tawbatan badaa (Khabiisa) ta’uun isaan irraa haaqama. Sababni isaas, tawbachuu fi hojii gaggaarii hojjachuun hojii badaa darbe namarraa haaqa. Namni suni gaarii ta’a. Akka fakkeenyatti Sahaabota Nabiyyi (SAW) ilaalun ni danda’ama. Isaan keessaa yeroo Jaahiliyyah (Wallaalummaa) nama daa’ima ofii ajjeese fi zinaa raawwate jira. Garuu yeroo Islaamni dhufu tawbachuun dhalootaaf fakkeenya gaarii ta’anii jiru. Kanaafu, namni hojii fokkuu kana raawwate dhugaan tawbachuu fi hojii gaggaarii hojjachuun xurii zinaa irraa of qulqulleessu danda’a.
7-Dubartii Muhrim taatee hanga ihraama hiiktutti– kana jechuun dubartiin takka hajjii hajjuuf ihraamatti yoo seente, hajjii xumuruun hanga ihraama hiikkattutti ishii fuudhun hin ta’u. Akkasumas, dhiirri hajjiif ihraamatti yoo seene, hanga ihraama hiikkatutti dubartii takka hin fuudhu. Ragaan kanaa, Hadiisa Usmaan bin Affaan gabaase keessatti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
لاَ يَنْكِحُ الْمُحْرِمُ وَلاَ يُنْكحُ وَلاَ يَخْطُبُ
“Muhrimni mataa ofiiti hin fuudhu, hin heerumsisuu, hin kaadhimatus.” Sahiih Muslim 1409
Muhrima jechuun nama sirna Umraa ykn Hajjiitti seenedha. “Hin kaadhimatu” dubartii takka fuudhaf hin kadhatu.
8-Osoo isa jala dubartoonni afur jiranuu tan shanaffaa fuudhu- namni dubarti afur of jalaa qabu, dubartii shanaffaa fuudhu hin danda’u. Rabbiin (Azza wa Jalla) hanga afuri hayyame. Afuri ol fuudhun hin hayyamamu. Nabiyyiin (SAW) afuri ol kan fuudhef waan isaaf qofa hayyamameefi. In sha Allah, gara fuunduratti dubartoota baay’isuu jalatti bal’inaan ilaalla.
Guduunfaa
➥Dubartoonni yeroo murtaa’af haraama ta’an hanga sababni isaan fuudhu irraa nama dhoowwu ka’utti isaan fuudhun haraama. Yoo sababni suni ka’e, isaan fuudhun ni danda’ama. Fakkeenyaf, dubartii nama biraatti heerumte fi nikaah ofirraa qabdu fuudhun haraama. Garuu yoo nama saniin addaan baate fi nikeenyi ishirraa bu’e, ishii fuudhun ni danda’ama.
➥Dubartiin takka dhiira tokkorraa erga hiikkamte booda yeroo muraasaf turuu qabdi. Kunis iddaa jedhama. Hanga yeroo turtii (iddaa) xumurtuutti nama biraatti hin heerumtu.
➥Dubartiin si’a sadii hiikkamte hanga dhiira biraatti heerumtutti dhiirri jalqabaa ishii fuudhu hin danda’u.
➥Dubartiin mushrika taate hanga Musliima taatutti fuudhun hin danda’amu. Mushrika jechuun nama sanama (taabota), urjiilee, aduu fi kkf gabbaruudha.
➥Dubartii zinaa raawwatte hanga zinaa irraa tawbattuu fi garaan ishii ulfa irraa qulqulluu ta’uu hanga mirkanaa’utti fuudhun hin danda’amu. Haaluma wal fakkaatun dhiira zinaa raawwate hanga dhugaan tawbatutti itti heerumuun hin danda’amu.
➥Dubartiin sirna hajjii irra jirtuu hanga hajjii xumurtutti hin heerumtu. Dhiirris sirna hajjii hanga xumurutti hin fuudhu, hin heerumsiisu, hin kadhatu.
➥Osoo dubartoonni afur isa jala jiranuu dubartii shanaffaa fuudhu hin danda’u.
Kitaabban Wabii
[1] al-Fiqhul Waadih – Jiildi 2-fuula 81, Dr.Muhammad Bakr Ismaa’il
Sahih Fiqhu Sunnaah -Jiildi 3 -fuula-90-96, Abu Maalik
Concise Presentation of the Fiqh– fuula 395-396


text:
Jaldeessa akkaan qaanfatu
Tafakkur: Mandrill
Maandiriil Sanyiiwwan Jaldeessa keessaa isa guddaadha. Namoonni hedduun Sanyii Maandiriil kana sanyii Jaldeessa kan Baboon jedhamuun tokkuma seehu. Haa ta’u malee lameen isaaniituu garaagarummaa qabu. Sanyiin Maandiriil sanyiiwwan Jaldeessa keessaa isa akkaan qaanfatu jedhamuudhaan beekkama. Uumamni kun naannawa bosona jiidhaa Afriikaa keessatti argama. Keessumattuu biyyoota akka Koongoo, Gaaboon, Kaameruunii fi Ikuwaatoriyaal Giinii keessatti baay’inaan argama.
Maandiriil sanyii Jaldeessa bifa garagaraa qaama irraa qabu keessaa isa tokko. Rifeensi isaa daalchaa fi Magaala qaba. Fuula irraa garuu rifeensa takkallee hin qabu. Haa ta’u malee, hanfarroo dheeraa qaba. Fuulli isaa halluu gara garaatiin kan faayameedha. Konkonni funyaan isaa nyaara ijaa irraa jalqabee haga qoffee isaatti halluu diimaa qaba. Akkasumas bifa diimaa kanaan cinatti, qaamni addiin tokko kallattii lamaanitti bal’atee argama. Dabalataan fuula isaarraa bifa cuquliisas ni qaba. Akkasuma eegee isaarraa bifa diimaa, purple, pink, adii fi cuquliisaan hallamee jira. Halluun eegee isaarratti argamu kun yoo akkaan ife, hormaataaf gahee jira jechuudha. Afaanii fi funyaan isaatis diimaa yoo ta’u, areeda irraa ammoo rifeensa boora qaba. Garaa jalaa rifeensa adii qaba. Walumaa galatti uumamni kun uumama bifa garagaraa qabu ta’uudhaan sanyiiwwan Jaldeessaa heddurra adda ta’ee argama.
Sanyiin kormaaa ilkaan qarriffaa akkaan dheeraa ta’e qaba. Qarriffaan sanyii kormaaa kun haga seentimeetira 7 dheerata. Qariffaa kana dhaltuunis ni qabdi. Garuu haga kan kormaaa kana hin dheeratu. Ulfaatina qaamaatiinis kormaatu dhaltuu caala. Kormaan Maandiriil inni xiqqaan kilograama 20 wayta ulfaatu, guddaan ammoo haga kilograama 36 ta’a. Dhaltuun garuu kilograama 10-15 taati. Warri kormaaa haga meetira tokkoo dheeratu. Dhaltuun ammoo seentimeetira 66 qofa dheeratti.
Maandiriil uumama gamtaa uumee qubsuma ijaaree waliin jiraatuu danda’u yoo ta’u, qubsumni tokko miseensota haga 200 of keessatti hammata. Qubsuma kana kormaa humna jabaa qabutu moohee bulcha. Warri hafe achuma keessatti garee garagaraa uumuun jiraatu. Garee isaanii sanis hoogganuu ni danda’u. Haa ta’u malee, aangoo guddaa kan qabuu fi ajajuu kan danda’u kormaa mootii ta’ee garee san bulchu qofa. Akkasumas gareen kun bakka gurguddaa lamatti qoodama. Inni duraa miseensota muraasa kan qabu yoo ta’u, kormaa mootii ta’ee garee sana bulchuu fi dhaltuuwwan gurguddoo of keessaa qaba. Gareen lammataa ammoo kormaa fi dhaltuuwwan umrii dargaggummaa irra jiran hedduminaan of keessaa qaba. Warra garee lammataa kana keessa jirantu, qubsuma guddaa san keessatti qubsuma xixiqqaa kan biraa uumuun jiraata.
Maandiriil uumama sanyii lachuu sooratu keessatti ramadama. Ilkaan isaa kan qaarriffaa sunis bineensota xixiqqoo akka adamsu isa gargaara. Hedduminaan firii mukaa, jirma biqiltootaa, baala, reeptaaylootaa fi Amfiibiyaanota soorata. Soorata isaa kanas yeroo lafti bariitu olii gad sosocho’ee barbaaddata. Diinni hamaan uumama kanaa ammoo ilma namaati. Naannawa Afrikaa uumamni kun hedduminaan keessa jiraatu keessatti, foon isaa akkaan barbaadama. Sababa kanaaf namoonni heddu Jaldeessa kana adamsanii sooratu. Kanaan ala diinni hedduun kan uumama kana rakkisu hin jiru.
Yeroo wal hormaataa miseensoonni hundi dhaltuu waliin walqunnamtii hormaataa raawwachuu ni danda’u. Haa ta’u malee, dhaltuuwwan haarawa reef hormaataaf qophaayan waliin wal qunnamtii raawwachuu kan danda’u mootii qofa. Mootichi Jaldeessa kichuu reef hormaataaf qophoofte ofii fudhatee, haawwan ammoo kormaa taawwaniif dhiisa. Korommiin hafte ammoo haawwan irratti wal aansoo gootee, abbaan moohate tan ofii fudhatee deema. Haala wal hormaataa irratti uumamni kun sanyiiwwan Jaldeessa kanneen biroo irraa wanta adda ittiin tahu tokko qaba. Innis; akka sanyiiwwan Jaldeessa kaawwanii wagga waggaan osoo hin taane, waggaa lama lamaan ilmoo dhalu. Rimeeyni Maandiriil ji’a 7f tura. Yeroo tokkoonis ilmoo takka qofatu dhalata. Ilmoolee haarawa dhalatan guddisuun dalagaa haadhati. Yeroo tokko tokko dhaltuuwwan birootis guddisa ilmaanii irratti deeggarsa haadhaaf ni godhu. Warri kormaaa garuu abbummaan ala, gargaarsi isaan godhan hin jiru. Ilmoon haarawa dhalatte tunis akkuma dhalatteen garaa haadhaatti maxxantee mucha hodhuu eegalti. Gaafa xiqqoo jabaattee ulfaatinni qaama isii dabalu ammoo, garaa jalaa baatee duydatti ol baati. Haga of dandeettutti haadharraa hin buutu. Hayyama Rabbiitiin Sanyiin Jaldeessa kanaa avreejjiidhaan haga wagga 20 ni jiraata.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
Reeffi koolu galtoota lamaa garba Mediteraaniyaan keessaa argamuu isaaf yabalaawwan gama Awrooppaatti imalaa turan lama andaara galaana Tunisiyaatti garagalanii booda kanneen biroon 20 immoo as buuteen dhabamuu angawoonni beeksisanii jiran.
Murni human galaanaa Tuniisiyaa walumaa gala namoota 109 baraaruu isaanii ministriin ittisaa roobii kaleessaa beeksisee jira.
Koolu galtoonni irra hedduun biyya uffee sahaaraa gadii irraa gamas dhaqu. Biyyattii Kaaba Afriikaa kana irraa yabalaawwan koolu galtootaan wal qabatee balaawwan uumaman keessaa inni kun isa boodanaa ti. Koolu galtoonni shantama ta’an walakkeessa baatii Eblaatti andaara galaana Tunisiyaatti yoo liqimsaman, kanneen dhibba ta’an immoo baraarmaniiru.


text:
Burkiinaa faasoo keesaatti hidhattoonii amantaa lallaban balaa boombii geesisaniin loltoonni mootummaa 15 du’uu isaanii haanga’oonni waraan biyyatti ibsaaniru.
Kutaa walakkeesaa kibba biyyatti bakkeewwan Bo’urizaangaa fi Jibo jedhaman gidduutti Balaa waltii aansee qaqqabee Lama keessaa inni duraa dhoohisaa boombii karaa irraatti awwalameetiin kan ka’ee yoo ta’u, konkola’ataan loltootaa sakkata’insaa naanootiif bobba’an fe’ee adeemaa ture boobbii awwalamee irraa waan ejjateef loltonni heduun midhamaniiru.
Dhoohinsaa jalqabaa kana hordoofuudhaan yemmuu loltoonii naanoo isaanii qulquleessanii gara konkola’ataa isaaniitti deebi’aa jiran fageenyaa irraa boombii dhoosifameen midhaan hamaan akka qaqqabee beekameera.
Burkiinaa faasoo keessatti gareen al- Qaayida Islaamiik ISteetes jedhamee beekamuu namoottan kuma lakawwaman ajjeesee kan Miiliyoonii Tokkoo fi qabxii 9 ta’an immoo qe’ee isaanii irraa akka buqqisee gabaasameeraa.


text:
Hama-kutaa 2ffaa
Jette jettee (namiimah)
Akkuma kutaa darbee keessatti ilaalu yaalletti jette- jette jechuun namni tokko namoota walitti naquu fi oduu baadhachuun hariiroo isaani balleessuf yommuu adeemudha, hariiroon isaani gaarii fi gammachiisaa ta’ee osoo jiru. Dhugumatti amalli gadheen akkanaa hawaasa keenya garmalee miidhaa kan jiruudha. Haalli namoota lama yookiin garee gaarii taanan jette jette itti fiduun karaa adda addaan isaan diigu barbaada. Niiti fi dhiirsi walitti tollaan waanyoon hanga isaan addaan baastu hirriba hin qabdu. Jette jettee itti guurun isaan addaan bittineessite. Read more


text:
Baatilee darbanii qabee falmiin bajataa mootummaa America danqaa guddaa uumee jira. Kana irraan kan ka’es hamma jimaata darbe walakkeessa halkaniitti mootummaan federaalaa cufamuu mala sodaa jedhutu ture. Walii galtee dhabiinsi bajataa kun presidentii fi paarii mormituu congresaa gidduu kan jiru si’a ta’u amaluma siyaasaa isa dhugaa ti, Mootummaa cufuu jechuun garuu amala siyaasaa kanattii adda
Hayyoonni siyaasaa adeemsa siyaasaa America isa kamtu mootummaan cufamuuf sababaa ta’a isa jedhu irratti mari’ataniiru. Cufamuu mootummaa jechuun hojjettoonni federaalaa hojii dhaabu, tajaajilli uummataa fi waajjiraaleen bajata mootummaan socho’anis hojii dhaabu jechuu dha.
MP3 tuquun dhaggeeffadhaa


text:
Rakkoo addatti Wallagga keessatti mul’achaa jiru laalchisee waa xiqqoon dubbadha osoon jedhuun barruu Obbo Mathias Gudina kana arge. Waanin jechuu barbaade hundumaa innuu jedheera waan taheef kanuma isaa akkuma jirutti fudhee karaa koos dubbistootaan gahuun filadhe. Nama godinaa sana keessatti dhalatee guddatee fi rakkoo jirus karaa maatii fi firaatiin ana caalaa itti dhiheenyatti quba qabu caalaa an maal jechuun danda’a? Hundumaafuu Waaqayyo waan kolfaa nun godhin.
==========
~Dubbiin Wallaggaa kun yaaddessaadha! (Mathias Gudinatiin)
Dubbii Wallagga keessa deemaa jiru kana namni marti waan dubbachuu sodaatee usee jiru natti fakkaata. Gidduu kana waa’ee hidhannoo hiikkachuu fi diduu irratti falmii deemaa jiru agarra. Lubbuun namaas darbuu dhagahaa jirra.
Waan kun waan 1992 na yaadachiisa. Bitootessa 1992 keessa ajaja hoggana olaanaa ABO ala lola Asoosaa keessatti taheen WBOn gaaga’ama keessa seenee salphina hin taane keessa of galchee ture. Humna silaa bilisummaa oromoof murteessaa turetu sababa lola sanaatti faca’e. Kana seenaan nama itti gaafatu haa gaafatu malee tarreeffama isaa keessa hin seenu.
~Ammas ammoo gidduu kana Naqamtee fi bakka gara garaatti wal gahii gara garaa waamuun uummanni bakkaa bakkatti dhaadachaa akka jiru dhageenya. Ajaja fudhachuu waan didaa jiru fakkaata. Ibsa ejjennoo jedhee waan uummanni walitti yaa’ee dabarfachaa jiru kunis waan nama sodaachisu fakkaata. Dibbee lolaa waan tumaa jiru fakkaata. “Eenyutu dudduuba jiraa?” waan jedhu kun waan yaaddessaa natti tahaa jira. Kun dhugumaan “nama bilisummaa oromoo fedhumoo namoota Oromoo fi saboota biroo walitti buusuuf hojjetantu duuba jiraa laata?” nama jechisiisa.
~Sabni ani keessatti dhaladhee guddadhe, keessatti of baree keessatti qabsaawaa ture kan dhiha oromiyaa waan dogoggoraa jiru natti fakkaata. Waan beekaan keessa hin jirre, hoomaa kashalabbeen geggeeffamaa jiru natti fakkaata.
Yeroon itti hidhatanii fi hiikkatan akka qaba. Wal dhaggeeffatanii ajaja fudhatanii waliif ajajamanii sossohuunis barbaachisaa dha. Yeroon ammaa yeroo itti meeshaa ofii seeraan hayyama itti baafatanii ittiin saba ofii tiksan malee yeroo ittiin wal irratti fincilan miti. Humni hidhatee jiru karaa seeraan leenjifamee akka humna biyyoolessaa fi poolisii oromiyaatti makamu dhageenyeerra. Kanaa ala “qawween qaba hin hiikkadhu bosonuma keessan tura.” kan jedhu yoo jiraate sun filmaata abbaa ti.
Ajaja hogganoota ABO ala gartuun ofiin bulaan biyya keessa socho’u yoo jiraate balaa irra gahuuf ofumaaf waan itti gaafatamu natti fakkaata. Uummanni keenya Dhiha oromiyaas yaada calalaan waan kana hubachuun barbaachisaa dha.
“Yaa jaartiiko, kan gallikee hin oolle osoon qodaa kiyya gurguree hin fixin osoo galteetta tahee jedhe namichi haati manaa jalaa baddee deebitee galte” jedhee nutti mammaake qondaalli ABO tokko 1991 keessa. Wacaa fi wacabbaruun waan dhalatu hin jiru. Yaada gabii fi cal’isaan marihachuun furmaata fida. “Iyyan malee dhalcha hin tahuu?” jedhe korbeessi hoolaa re’ee hobobsu dhagahee.


text:
Filannoon biyyoolessaa Keeniyaa geggeessamuu isaa torban tokko dura aangawaa filannoo Keeniyaa ajjeesame argame argame ilaalchisee, gurmuulee hawaasaa har’a karaawwan magaalaa Naayiroobii irrratti hiriira bahanii jiran.
Namoonni hedduun har’a gara waajira Koomishina filannoo walakkeessa magaalaa Naayiroobii jiraniitti hiriiruudhaan, waa’ee ajjeefamuu Kiris Msandoo irratti murtiin haqaa akka kabajamu gaafataa oolan.
Qondaalli filannoo Keeniyaa –Kiris Msandoo Jimaata dabre kana achi-buuteen isaa dhabaamee, kaleessa immoo reeffi isaa argame. Akka Koomishinni filannoo Keeniyaa jedhutti, Masandoon ajjeesamuu isaa dura dararamuun isaa reeffa isaa irratti mul’atee jira.
Falmaan farra malaammaltummaa – Joon Gitoongoo, ajjeesamuun Msandoo, deemsa filannoo danquuuf jecha yakka itti yaadamee raaw’atame – jedhu.
Yeroo dararamaa fi ajjeesama isaa ennaa ilaalamu, yeroo barbaachisaa kanatti qaama deemsa filaannoo geggeessuu fi to’atu IEBC keessaa nama ajjeesuun, filannoo geggeessamu sana danquu dha – jedhu – Kitoongoon.
Filannoon biyyoolessaa Keeniyaa geggeessamuuf torban tokko qofa tu hafe. Qaamonni filannoo biyyattii geggeessu, bara dabre keessa, madda wal-mormii ta’ee ture. Namni gidduu kana ajjeesame – Msandoon, itti fayyadama teknooloojii sagalee kenninsaa, “Biometric Voter Technology” jedhamu to’achuu dha – hojiin isaanii.


text: Magaalaa US Filaadelfiyaa keessatti geggeessamaa kan jiru kora sabaa dimokraatotaa irratti miseensonni paartichaa Hillary Clintoniin kaadhimamtuu prezidaantii gochuun filataniiru. Hillaaryiinis kora kana irratti haasaa dhageessisaniin kaadhiummaa prezidaantummaa kan garee dimokraatotaa sirnaan simatanii jiru. Haasaan isaaniis qalbii namootaa toosisee hangi tokko imimmiin haqataa turan. Namoonni bebeekamoonis kora sana irratti haasaa dhageesisanii jiran. Kora kana guyyaa arfanuu Soraan Hordofee gabaasee jira.