text:
SHIROTA GOLA WAYYAANEE (NEW)
(Lubabaas Qeerrootiin)
(Kutaa 1ffaa)
Kaardii Daldala Filannoo
MOOTUMMAAN WAYYAANEE FILANNOON UTUU HIN GEGGEESSIN KAN MAQAA FILANNOOTIIN DALDALUU DHA. Dhimma kana muuxannoon waggoota darbanii ifatti mul’isu ta’u illee filannoo bara darbe keessa ta’e irraa waan argame wal yaadachiisuun maalummaa sirnichaa sirriitti ifa godha. Sirni kun bara duraa sanatti waan bosonaa dhufeef adeemsa keessa wayyaa’uu mala jedhanii kanneen garaa hiran akka jiran beekamaa ture.
HAA TA’UUTII, KOLONEEL MALLAS ZEENAAWWII AMALA SIRNA DIMOKIRAASII TOKKO ILLEE HIN QABU. HAALA KAN DHAABBATI TOKKUMMAA AWUROOPPAA FI DHAABBATI MIRGA DHALA NAMAA ADDUNYAA KAN GABAASA ISAANIITIIN MIRKANEESSANII DHA. HUMNI CUNQURSAA BITTAA WAYYAANEE FI BITAMTOOTNI ISAANII AKKUMA ABBOOTII ISAANIITTI HUMNA QAWWEEN JIRAACHUU FEDHU.
Akkuma baroota duraa sanatti, Wayyaaneen ammas kanneen isa yaaddessan mara dhabamsiisuu irratti xiyyeeffatee hojjacha ajira. Bara darbe keessa, yeroo filannoo sanatti, dhaabbatoota maqaa Paartii Siyaasaan ijaaramanii isaa wajjin dorgoman qarshiidhaa fi Waajjira garaagaraa kennuufiidhaan ijaaraa ture. Kana malees, Kaadiroota isaa ganda hundumaatti erguun ummata sodaachisuun amala isaanii ifatti mul’atu ture. Kana malees, bakka magaalaa fi Iddoowwan dhokachuu hin dandeenyetti immoo Kaadiroonni Wayyaanee Hoogganaa Booordii Filannoo Biyyoolessaa fi Humna Waraanaa dabalatee hojjachaa ture. Yeroo sanatti, Kaardii Filannoo miliyoonaan lakkaa’aman bakka humna waraanaan marfametti geessanii Kanniisa qofatti maruun gara bakka harki lakkaa’amuutti deebisanii akka waan ummati isaan fileetti kijibaan abbaa aangoo of godhanii jiru.
Wayyaaneen akka filannoon hin jiraanne namuu kan beeku ta’us, shirooti keessa keessatti hojjataman amma illee ummatatti ibsamuu qaban. Yeroo filannoo sanatti, Wayyaaneen baadiyyaa fi bakka dhokataatti qofaa isaa Paartii Siyaasa Mormitootaa kan ta’e Waltajjii (Madirakii fi Deggartoota isaanii) tumanii ari’uun kaardii hunda isaa immoo kanniisa itti maruun gara bakka dhufeetti deebisaniiru. Kun akka fakkeenyaatti, Shawaa Lixaa naannoo Gindabaratitti kan uummati ijaan arganii fi yoomiyyuu ragaa bahanii dha.
Shirri Wayyaanee kana duwwaa miti. Qotee bulaa fi dubartoota immoo utuma saatiin laaqanaa hin gahin yeroo dabarsitanii dhuftan jedhanii hiriiruma irratti harkaa sassaabuun filachiiftotni (kaadiroonni) ofuma isaanitii kanniisatti maranii ol deebisaniiru. Kun akka fakkeenyaatti Oromiyaa, godina Shawaa Kaabaa, naannoo Dabira Libaanos, keessatti mul’atee dha.
Yeroo kaan immoo dorgomaa mormituu hidhuu fi hiraarsuun dhimma wayyaaneen dalagduu dha. Yeroo darbe, Wallaggaa Bahaa, naannoo Shaambuutti, dorgomaa Madirak (Waltajjii) gaafa jal-bultii Filannoo halkan guutuu harka isaa fi miilla isaa hidhanii xaxanii waraana itti ramadanii bishaan keessa kan bulchan yoomiyyuu kan hin dagatamnee dha.
Taajjabdootni kutaa biyyaa hundumaa irra tamsa’anii taajjabaa turan kan Miseensa paartii kamii iyyuu miti jedhaman hundi isaanii iyyuu kaadiroota Wayyaaneeti. Kana baayyee waan ta’aniif hunda himuun waan cimuuf malee maqaa isaanii wajjin dhiyeessuun ni dandaa’ama.
Walumaa gala sababoota lakkaa’amanii dhumuu hin dandeenyeen filannoo utuu hingeggeessin maqaa filannootiin daldaluun Maqaa Paarlaamaatiin Kaadiroonni wayyaanee fi Bitamtootni isaanii paarlaamaatti dacha’uu isaanii sadarkaa addunyaatti beekamaadha.
Kaardii Shororkeessuummaa
Kaadirroonni Wayyaanee akkasitti Maqaa Bakka Bu’aata Uummataatiin walitti qabaman amma immoo seerota fedhii biyyaa fi sabootaa hin taane Wayyaanee gammachiisuuf jecha tumaa akka jiranis tibbana mul’ataa jira. Torban darbe dhaabbatoota shan (sadii kan biyya keessaa fi Lama immoo Kan biyya alaa jedhee gargar qooduun) ,Isaanis kan biyya keessaa sadan ABO fi Caamsaa 7(Gindot 7) fi Kan Biyya alaa immoo Alqaa’idaa fi Alshabaab ‘’Shororkeessitoota’’ jedhee moggaasuun isaas paarlaamichi hagam sadarkaa fokkotaa keessa akka jiru namatti mul’isa. Yeroo kamuu sirni akkanaa diddaa ummataa fi fincilaan malee akka karaa nagaa filannoodhaan hin buune agarsiisaa jira.
Dhimma kana irratti hayyuun tokko yaada akka armaan gadii nuuf kennan. ”Namooti hedduun akka beekanitti, wayyaaneen waan hojjattu maratti amantaa hin qabdu. Sagantaan ishii kan yeroo gabaabaa ti. Amma kunoo, Wayyaaneen seera shorokeessummaa kana kan labsite akka waan ministirii dhimma alaa Ameerikaa, Hiilarii Kilintan waliin maryatte fakkeessuuf Hilariin dhuftee ganama isaa seera shororkeessummaa baste. Kun akka ishiin deebiteen labsamuun waan dhimma kana Ameerikaa waliin maryattee fakkeessuu fi ittiin ummata gowwoomsuuf ture. Ummati garuu dhimma kana wayyaanee caala fageessee hubata.”
KUN AKKA UUMMATA BIRATTI FUDHATAMA ARGATUUF WANTOOTA INNI GODHE KEESSAA MURAASI:
Walga’ii dhaabbata tokkummaa Afiriikaa irratti ABO n Boombii dhoosee bakka bu’oota Afirikaa Fixuuf utuu jedhuun to’annaa jala oolfadhe jedhee holola sobaa afuufuun,
Naannoo Markaatootii namicha sooressa yeroo filannoo Waltajjiidhaaf uummata kakaasaa ture halkan humni waraana wayyaanee erga boombii manaa fi qabeenya isaa irratti qindeessanii duraa gubanii booda ABO tu bakka uummati baayyatutti boombii dhoose jedhee namoota kana irratti dhuguma ijaan argineerra jedhanii sobaan miidiyaa irra haasawa godhan qopheessuun maqaa balleessuuf piropogaandaa sobaa afuufuun
Akkasuma Naannoo Ministeera dhimma alaatti kan argamu Bishaan Ho’aan bakka uummati dhagna itti dhiqatu(Hot Water Shower)bakka jedhamutti utuu wanti tokko hinjiraatin ABO n bakka uummati of gatee dhagna dhiqatu kanatti boombii qindeessee dhoosuuf jennaan to’adhe jechuun asittis namoota kaadiroota qarshii fudhatanii yaada miidiyaaf kennan qopheessuun maqaa balleessuuf piropogaandaa sobaa afuufuun,
Kanaa fi kan kana fakkaatan ofuma isaatii Humni bittaa waayyaanee holola sobaa qopheessuun ABO fi Ginbot 7 n Shaabiyaa waliin wal at’uun Addis Ababa Baagidaadiin goona jedhan jedhee oduu sobaa uummata gidduutti odeessee maqaa dhaabbatoota kanaa balleessuu irratti argama.
Itti fufa


c: text/html

text:
Godina Lixaa Shawaa Magaalaa Amboo irraatti guyyaa kaleessaa Fulbaana 23,2013 Guyyaa Ayyaanaa Alaabaa Ethiopia ykn kabachiifachuuf jecha baatii tokkoo fulduraa uummataa dirqiin akka bahee kabajuuf ololaa kan ture guyyaa kalleessaa diddaa uummataa Amboo fi nannoo ishee kanneen akka Anotaa Gudar, Xiiqur Inciinnii, Dannoo, Calliyaa Geedoo, Midaa Qanyii Ballaammii, Iluu Galaan Ijaajjii, Gincii, Jalduu, Adaa’aa Bargaa, Meettaa Roobii fi Gindabarat fa’itti utuu hin kabajatiin hafuun Caasaan wayyaanee illee bakkotaa adda addaatti qoodaa irraa fudhachuu kan didaan ta’uun Wayyaanee rifaasisee jira.
Haala kanaan Mootummaan Wayyaaneen hidhatootaa fi poolisotaa of harkaa qabdu bobbaasuun uummataa akka dirqiin ummmata baasaniif ajaja dabarsanis uummaannii ajaja wayyaanee kanaa hin fudhannuu, ayyaannii alaabaa kun kan saboota Habashotaa waan ta’eef nu hin ilaallaatu, nuti alaabaa mataa keenyaa kan Oromiyaa ni qabna gaafaa Oromiyaan bilisomtuu faajjii keenyaa ol kaasuun kabajannaa malee fajjii diinaaf hin jilbeeffaannuu jechuun mana gadii ba’uu diduun wamichaa wayyaanotaa lagachuun jibbinsaa fi mormii sirna nama nyaataa wayyaaneef qabuu ifatti mul’isuun guyyaa kabaja wayyaanee kana salphisee jira.
Haaluma walfakkatuun Godinotaa akka Kibbaa Lixaa Shawaa, Jimmaa, fi Iluu Abbaa Booraa, Aanotaa garaagara godinotaa kanaa keessaatti uummaannii guyyaan kabajaa ayyaanaa alaabaa abashotaa ilmaan Oromoo fi Oromiyaa hin ilaallatuu jechuun ajaja dirqiin
guutamee Wayyaaneen dabarsituu hin fudhannuu jechuun walga’ii kabajaa ayyaana isheef wayyaaneen godinotaa fi aanotaa irraatti waamtee ummataa waraabuun karaa foddaa TV EPRDF ummaanni na jaalataa alaabaa keenyaa kabajaa jira, alaabaan keenyaa alaabaa bilisummaati jechuuf qophooftee ummataan duraa fashalaa’e. Qeerroon Bilisummaa Oromoo Alaabaan Wayyaanee kun alaabaa
gabroomsaaa kan mirgi dhala namummaa ittin sarbamee, kan mirgii amantaawwaanii itti sarbamee, kan bilisummaan Ummataa Oromoo fi ummatotaa biyyaattii ittin sarbamee fajjii garboomsaa ta’uu ummaannii keenyaa fi dargaggoonnii Oromoo kana hubatuun bakka hundaattii kabaja fajjii garboomsaa kana akka balaaleffaannuuf duraa dhaabbannuu, jechuun dhaamsaa uummataa Oromoo hundaaf bifa garaagaraan dabarsa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Habashaan alaabaa yoom irraa kaasee dhaabbachuu (j)calqabe? Toophiyaan yoom ijaaramte?
Gabaabumatti:- Habashoonni alaabaa isaaniitiin “Baandiraa” jedhanii waamu. Darbanii darbanii “Sedeq Alamas(?)” ni jedhu. Maqaan baandiraa jedhu kun Afaan Laatiiniiti. Attamitti Habashaan afaan halagaa kana kan ofii godhatee dhimma itti bahuu calqabe?
Hammas gabaabumatti:- Bar-dhibbee 16ffaa keessa innaa Portugaalonni nama “Grany Ahmed” jedhumu loluuf gargaarsa Habashaaf jedhanii gara Gondar dhufan sana, maqaan kun isaan wajjin dhufee Habashaa biratti baramee jedhama. Achumaan masaraa Gondar sanas ijaaranii deeman.Habashoonni garuu masaraa kana “nutu ijaaree” jedhu. Kan ofii hin qabne, kan gooftaa isaatii dhaadata jedhu mitii.
Haalluu Baandiraa Habashaa: Magarisuu (Arenguwadee),Keelloo(Bicaa) fi Diimaa(Qayyi) dha. Haalluwwan kun, seenaa bataskaana isaanii wajjin hedduu waliitti hidhamee jira. Suuraan, huccuu fi akkasumas daatuun bataskaana Habashaa marti, haalluwwan kanaan caalaatti kuulamanii hojjetamu.Taabonni Habashaa innaa bahuu fi galu, huccuun haalluu baandiraa kanaan kuulame, Taabota isaanii sana irra qabamee ykn uffifamee laga bu’a, lagaa debi’ee gala. Innaa balbala bataskaanaa ol-seenee galu, hoolaan itti qalama. Qeessiin Taabota sana baatu, dhiiga hoolaa kana irraa tarkaanfatee gala. Kana waanan ijaan argeen himaa jira.
Seenaan Nugusoota Habashaas seenaa bataskaana isaanii wajjin addaan waan hin baaneef, nugusoonni isaaniis baandiraadhuma kana irratti asxaa garaa garaa uumanii dhimma itti bahaa turan. Har’a dha illee kanumaan jiru.
Bara Axee Minilik fi Isa DuraYeroo duraaf, bara 1897-tti huccuun bifa sadiin kuulame, “Ye Itiyophiya Bandira” jedhamee waamamuu calqabe. Isa dura, akka kanaan gadi jiru kanattii hojjetamee, gararraan isaa diimaa ta’ee, mana bataskaanaa fi nugosoota biratti bekamuu irraa kan hafe, akka alaabaa biyyaa bilisa qabdu tookotti dhaabatee hojirra olee hin beeku.
Eegga “Ye Adwaa Xoorinneetti” jedhamu irratti, niitiin Axee Minilikiin, Etegee Taayituu Buxul kan jedhamtu, dhirsa ishii dirqisiiftee Xaaliyaanota irratti duulchiftee mootee galtee booda, akkaataan taa’umsa halluu baandiraa Habashaa jijjiirame. Haalluun diimaa jalatti gadi bu’ee, magariisuun gararraatti ol-bahee, keelloon walakkumatti hafe.
Asxaa Baandiraa HabashaaBara 1897-tti, baandiraan kun attamitti haa taa’uu fi asxaan(emblem) isaa maal haa ta’uu irratti Habashoonni egga walii galanii booda, asxaan isaa fuduraan “St. George = Qiddus Giyorgis” ta’ee, duubaan ammoo Leenca Mootii Yuhudaa akka ta’u irratti walii galanii akka kana gad jirutti kaawwatan.
Maalif asxaa kana filatan? Gaafa ayyaanni Goorgisii sanaa kabajamu “humna Qiddus Goorgisiitiin moonee injifannoo argatane” jedhanii waan amananiif filatan. Kana jechuun, “Amajaajota keenya moone” kan jedhu mirkaneessa jedhuu isaaniiti. (“Qidus Goorgis” kan jedhamu, dhalootaan nama Giriikii yoo ta’u, lotuu Girikii keessatti ajajaa shantamaa ture).
Asxaan kun kan muldhisu, innaa “Qiddusiin” sun, farda yaabbatee amajaajota (diinota) isaa lafatti asii gadi waraanee ajjeesu mirkaneessa. Barri kun, bara Habashoonni Xaaliyaanii mohan duwwaa otoo hin taane, bara isaan ummatoota kibbaa, Oromoo dabalatee, 90% waraanan mohanii itti dhuunfatan ture.
Amantii, jaalalaa fi marartoo “Qiddusii” Goorgisii kanaaf qaban ifatti baasuuf jecha, mana sagada Ortodoksii (Orthodox Church), Finfinnee walakkaatti, iddoo Maarama Birbirsaa jedhamutti maqaa “Qiddus” kanaan ijaaranii jiru. Itti aansaniis, siidaa Axee Minilki, innaa inni fardaa Oromoo yaabbatee Oromoo irra gulufaa jiru kan mudhisus achumatti dhaabbatan.
Bara Nugusa HayilesillaaseeYeroo duraaf, bifti baandiraa Habashaa fi akkaataan inni itti taa’uu qabu seeraan (constitutionally) mutaayee gaazexaa irratti labsamee akka bahu kan godhe Hayile Sillaasee ture. Seera Haaromsa isaa (Revised Constitution of 1955), isa bara 1955 sana keessatti seeraan ifa ta’ee jira. Innis “Nagaariti Gaaxzexaa” waggaa 15ffa (15th year), Lakk.2, (No 2), boqqonnaa (article) 124, Sadaasa (November) 4, 1955 maxxanfamee bahe keessatti argama.
Akka gaazexaa kana irrati baheetti, gararraan isaa Arenguwade, walakkaan Bicaa, gajjallaan Qeyyi, ta’ee, tarree galee akka taa’u godhame. Isa dura maqaan haa beekamu malee, seeran tumamee, gaazexaa irratti labsamee jiraachuu isaa hin agarre.
Mootonni Habashaa, hidda sanyii dhaloota isaanii, mootii Yuhudaa kan ture, Nugusa Solomoon kan jedhamutti of hidhu. Asxaan mootummaa Solomoon (emblem) leenca turee jedhama. Isaanis “ qaccee Solomoon” waan ofiin jedhaniif leencaa filatan.
Haaylesillaaseen asxaa isa duraan, kan bara Minilik karaa duubaa “Goorgisii” qabaachaa ture sana irraa kaasee “Leenca”gara fuula duraatti dabarse. Leenci kun “Zewud” kan jedhamu, kan mallattoon kiristaanaa, “Masqal” irratti tolfame, mataa irra kaawwatee, (to re-certify the slogan, “ Ethiopia being an island of Christian state in the ocean of the pagans”) bandiraan ammoo eebootti diramee, gateettiitti baatee innaa gara bahaatti deemaa jiru muldhisa. Asxaan baandiraa kanaa hamma Fulbaana (September) 1974-tti Haylesillaasee wajjin taayitaa irra ture.
Bara DargiiDargiin, kan Koloneela Mangistuu Haayilemaariyaamiin hoogganamaa ture, otoo bifa haalluu baandiraa kanaa hin jijjiiriin, asxaa isaa duwwaa irraa kaase. “Zewud” isa jedhan mataa leencichaa irraa folloqse. Masqalii isa jedhamu ammoo gara qara eebootti jijjiire. Maqaa leencichaa, isa “ye Yuhudaa Anbessa” jedhamu “ Ye Itiyophiyaa Anbessa” jedheen .
Bara 1985 innaa Dargiin of jijjirree “Hizbawii Democrasiawi Repuublik Ityopiyaa” (Peoples Democratic Republic of Ethiopia) ofiin jedhe sanas, haalluun baandirichaa hin jijjiirramne. Ol’aantummaa Habashaa qabateetuma taa’e. Maqaa asxaa, “Mo’a Anbessa Ze Negede Yuhuda” jedhu duwwaatu gara „ye Itiyophiyaa Anbesa“ jedhamutti jijjiire.
Asxaa Dargiin baandiricha irra kaayee keessaa, guddisee kan muldhatu, siidaa Aksumii fi urjii guddaa tokko duwwaadha. Isaan kaan, maal akka ta’anii fi maal akka addeessan baruun nama dhiba.
Bara Wayyaanee TPLFBifti haalluu baandiraa Habashaa bara Wayyaanee TPLFs hin jijjiiramne. Haalluu fi taa’umsi isaa akkuma turetti taa’ee, jijjiirraa asxaa duwwaa irratti godhame. Seenaa Ol-aantummaa Habashaa fi mallattoo gooftummaa isaa har’a illee finniinsaa jira. Seera Wayyaanee keessattis, akka kanaa gadiitti tumamee jira.
Article 3: The Ethiopian Flag
(1) The Ethiopian flag shall consist of green at the top, yellow in the middle and red at the bottom, and shall have a national emblem at the center. The three colors shall be set horizontally in equal dimension.
(2) The national emblem on the flag shall reflect the hope of the
Nations, Nationalities, Peoples as well as religious communities
of Ethiopia to live together in equality and unity.
(3) Members of the Federation may have their respective flags and emblems and shall determine the details thereof through their respective legislatures.
Akkaataan taa’umsa haalluwwaniis iddoo dur turan irraa hin siqne.Akkuma mootota duraanii, Waayyanee TPLFs asxaa isaa duwwaa jijjiire. Seerri Tumaa Wayyaanee (Constitution) inni bara 1995 s kanuma mirkaneessee kaayee jira.
Wayyaaneen iddoo asxaa Dargii, urjii qara shan qabuu fi jidduu qara urjii kanaa ammoo qara biiftuu shan itti naqxee jirti. Wayyaaneen, ol-antummaa Habashaa, seenaa haalluu baandiraa kanaan irra deebitee mirkaneessiteetti. Asxaan kun, idoolojii Wayyaaneen ittiin deemaa jirtu wajjin waan deemu hin fakkaatu. Maaliif booda keessa akka filattee, “carqi newu” kan jechaa turte sana irra deebitee “qiddus new” jettee aasxaa kanas irratti dhodhoobdeef hin beeku .
Ayyaana Guyyaa Baandiraa WaayaaneeWayyaaneen Waxabajii (June 5?), guyyaa baandiraan Toophiyaa itti kabajamu jechuun, bara 2008 irraa calqabdee akka itti “sagadamu” seera baastee jirti. Guyyaa kanas, keessuma mana barnootaatti ijoollee baachiftee akka faarsan dirqisiisaa jirti.
Guyyaan, “Ye Baandiraa Qan” jedhmee kabajamuu calqabe kun, mootota Habashaa duraan turan biratti hin beekamu. Isaaniif baandiraan galgalaa fi ganama waan farfamuuf, seera kophaatti baasuun isaaniin hin barbaachifne ture. Wayyaaneen garuu, seera tumte bira tartee, Mallasaan eegga du’e asis, footoo isaa wajjin iddoo hundaa dhaabuudhaan biyyi akka itti hirreenfatu goosisaa jirti. Gochi kun marti, baandiraa sana kan jibbisiisu yoo ta’e malee, kan leellisiisu ta’ee argamaa hin jiru.
Baandiraan Arenguwaadee, Bicha, Bayi ta’ee jiru kun, alaabaa killilootaa biraa (Tiraay irraa kan hafe kaan garbootaa,) caalee akka balali’u godhamee jira. Maaliif inni warraa biraa caalee akka balali’u godhame? Deebiin isaa garbummaa fi gooftummaa keessa waan jiruuf, achuma kesatti beedii argata jenna.
Wayyaanee booda kan dhufu ammoo, asxaa attamii qabatee akka dhufu tilmaamuun ni danda’ama? Kan Minilik? kan Haayilesillaasee? Kan Dargii? Moo,kan kan biraa ta’a?
Garbummaa Oromoo fi Baandiraa ToophiyaaNafxanyoonni, eegga humna qawween Biyya Oromoo garboomfatanii booda, Toophiyaa, Toophiyawwii ofiin jedhanii, maqaa Habashaa jedhamu irraa gara “Itiyoophiya” jedhamutti of jijjiiran. Uummanni Oromoos maqaa garboomfame kanaan kiristinnaa ka’ee „Itiyophiya Itiyophiyawwi“ jedhee akka of waamamu dirqisiifame.
Eegga Biyya Oromoo gutummatti garboomfatanii booda, “Ye Itiyophiyaa Baandira”, kan jedhamu akkuma kanaa olittii kaawuu yaaletti, seera isaanii keessattii tumatanii uummata Oromoo irratti fe’an. Otoo “baandiraan ol-bahaa ykn gadi-bu’aa jiruu maaliif deemta? Maaliif hin dhaabanne?” farda irraa maaliif hin buune? jedhamee Oromoo meeqatu foolisiin magalaa keessatti qabamee adabame? Ijoollee meeqatu mana barumsaatti dhaaname? reebamne?
Garbummaan eegga uummata Oromoo irra dhihaa-bahatti, kibbaa-kaabatti guutummatti diriiree booda, uummata Oroomoo biratti, baandiiran kun hiikaa attamii/maaliii argate? Hiikaa bilisummaa? kan birmadummaa? kan misoomaa? kan tokkummaa? kan abbaa biyyummaa? Moo kan garbummaa, hiyyummaa, doofummaa, gadadummaa, hamlee cabsaa fi cabsummaa ti? Oromoon, Oromummaa fi Toophiyummaa addaan baasee baratee jiru, kana deebisuuf waan itti rakkatuuf hin jiru. Kan itti rakkachaa jiru, kan handhuurii isaa “imiyyee Itiyoophiyaa” irraa cituu didee itti rarra’aa jiru duwwwaa dha.
Alaabaa Ummata Gadaa Oromoo
- Bulbula diimaa sitti dhibaase. Ija diimtuu sibaase —
- Wantteen teessan diinatti hangaasuu gannaa haa taatuu
- Kotteen fardoota keessannii bakaakkaa roobaaa itti haa taatu
- Bishaann lagaa aannan isinii haa ta’u.
- Midhaan mukaa baksaa isinii haa ta’u.
- Diinni keessan raafuu bonaa haa ta’u.
- Jiruun keessan cidha haa ta’u.
- Kan diinaa awwaala haa ta’u, kkkf jechuudhaan miila hooggantoota waraana kanaa irratti dhibaafatan.
Baandiraan Toophiyaa Mallatto Garbummaati
Alaabaa Bilisummaa Oromoo
Namni, Oromoon akka sabaattii jiraachuu isaa haale, attamitti seenaa saba kanaa, alaabaa saba kanaa, araddaa saba kanaa baruuf fedhii qabaachuu danda’a? “ Sabni Oromoo jedhamu hin jiru”, eegga jedhani booda, biyyi “Oromiyaa” jedhamu hin jiru jechuuf waan saalfataniif hin qaban. Biyya sana egga hin beeknee, daangaa biyya sanaa baruuf waan dhama’aniifis hin qaban. Seenaan uummata Oromoo har’a injifannoo gad-hahaa jira. Seenaan warra dhugaa qabuu isaaniin awwaalaa akka jiru hubatanii, otoo of qajeelchuu danda’anii garidhaa jennaan.
Nagaan fi Bilisummaa Wajjin,
Tufaa Nadhabaasaa


text:
tirsdag 12. november 2013
“ABOn lola ittisaa irraa gara jijjiirraa fiduutti tarkaanfachaa jira,” Jaal Daawud Ibsaa
November 12, 2013 by Oromedia
Keessayyuu, baroota 1990moota keessa duulli itti baname kan sadarkaa olaanaatti jireenya dhaabichaa qormaata keessa galche ta’uu kan ibsan Jaal Daawud, haleellaa fi shiroota sadarkaa addunyaatti ABO dhabamsiisuuf itti baname ofirraa deebisuun qabsoo of-ittisuu irraa gara jijjiirraa fiduutti tarkaanfachaa akka jiru illee hirmaatotaaf mirkaneessanii jiru.
Abonner på: Legg inn kommentarer (Atom)


text:
Tooftaalee fitnaa itti ittisan yookiin hir’isaan torbaan lamaan darban keessatti ilaalle jirra. Ammas kutaa dhumaa ni ilaalla.
7.Jama’atti hidhachuu fi maxxanuu– jama’atti (hawaasatti) maxxanuun badii baay’ee irraa nama eega. Namni yommuu adda fiigu, akkuma jeedalli hoola addatti argatte nyaattu, diinnis nama kana nyaata. Gurmii fi walta’iinsan diina injifatan. Rahmata Rabbii keessaa tokko ummata Islaama kana jallinna irratti isaan walitti hin qabu. Hanga ummanni Islaama jiru haqni ni jiraatti. Hanga ajajni Rabbii dhufu gareen haqa qabatanii fi ishii irratti obsanii yeroo hundaa ni jiraatu. Jama’aa akka qabannu Ergamaan Rabbii (salallahu aleyh wa sallam) itti nu ajaju. Read more
Yommuu Rabbii jettanii wal jaalattani fi wal fuudhu barbaaddan, nikheenyi keessan karaa halaalati fi gammachisatiin haa ta’u. Karaa gammachiisa keessa tokko nikeenyi keessan shari’aa waliin kan deemu fi abbaa fi haati keessan lamaanu yoo itti gammadanii fi walii galaniidha. Yommuu warrii kee nama jaallatte san si harkatti didan, adeemsa fuudha heerumatti seenun dura itti yaadi. Fakkeenyaf yommuu isaan si didan, nikhaa dhoksaan wal hidhuun walitti dhufu dandeessu. Garuu kuni jireenya fi kabaja keessan miidha. Nikeenyi keessan ifa haa ta’uu, warrii keessan itti haa gammadu. Kanaafu jireenya gaa’ila kana yommuu murteessitu, suuta jedhi, hin jarjariin, of dagaagsi. Jireenya kana haala gaariin gaggeessuf dagaaginni guddaan dagaaginna sammuuti. Gariin qaama fi qabeenyan gahaa ta’ee yommuu gaa’ilatti seenu yeroon xiqqoon booda gaa’illi isaa ni jiga. Sababni kanaa inni guddaan sammuun dagaagu dhabuudha. Kanaafu sammuun, qaamanii fi qabeenyan gahaa ta’anii gaa’ilaaf of qopheessu barbaachisadha. Ta’uu baannan handaaratti hafu.
Read more
Torbaan darbee yommuu fitnaan (qormaata, rakkoon…) buutu akkamitti akka too’atan tutuquuf yaalle turre. Har’as itti fufuun tooftaalee fitnaa itti too’atan mee haa ilaallu.
4.Oduu mirkaneefachuu– dhugumatti ibiddi fitnaa yeroo baay’ee kan qabatuu fi babal’atuu sababa oduu sobaa fi jette jettee raabsunii. Namoonni baay’een wanta dhagayanii fi jedhan osoo addaan hin baafatinii fi hin mirkeenafatiin namoota birootta dabarsuuf ariifatu. Kunii immoo badii badii irratti dabaluun jireenya darara, dhiiga namoota baay’ee dhangalaasa. Yommuu namoonni akkuma argan oduu osoo hin mirkaneefatiin namoota birootti dabarsan, ajaja Rabbitti buluu fi tolee jechuu dhiisanii fedhii lubbuu ofii qofa jala fiigu. Namoota akka dhagaa jabaatan ni argita. Of dinqisiifachuun ana malee beekaa fi hayyuun hin jiru jedhu. Namoonni biroo isaan biratti wallaaladha. Read more
Qormaata ykn fitnaan yommuu bu’uu nama jaanjessa, dukkanni namatti bu’a, gara deeman nama wallaalchisa. Nama Rabbiin eege malee namni qaroon dukkana qormaataa kanaatin ni dhama’a. Fitnaa yoo jennu wantoota lubbuu, qalbii fi qabeenya nama irratti balaa fiduu danda’aniidha. Isaan keessaa gurguddoon waraana, wal lola, balaa uumama kan akka kirkira lafaa, rooba cimaa, wantoota fokkuu kanneen akka sagagaalummaa, gudeeddaa, alkooli fi kkf babal’achu, qabeenyi garmalee baay’achuu fi hiyyuummaan jabaachu. Read more
Waan namoonni si miidhaniifi mitii waan ati namoota miitef dhiphadhu. Sababni isaas yommuu namoonni si miidhan ajrii (mindaa) argatta. Namtichi yommuu towbate fi ati araaramtuuf Rabbiin mindaa siif kataba. Namtichi osoo hin toowbatin yoo du’e immoo boru Guyyaa Qiyaama harka kee ni kafalatta. Cunqursaan hin jiru, mizaana haqaatu dhaabbata. Garuu ati yoo nama miite fi osoo hin towbatiin duute adabbii argatta, hojiin gaariin(hasanaanni) tee nama saniif kennamti. Kanaafu arrabaan, harkaan fi karaa adda addaatin nama miite yoo jiraate yeroon towbadhu, araarama gaafadhu.Yoo araarama gaafachuun sitti ulfaate hojii gaggaari baay’isi hojjadhu. Read more
6.Karaa sirrii irratti fi haala sirriin baasu– namoonni baay’een qabeenya yommuu argatan eessatti fi akkamitti akka baasan hin beekan. Fasaanni (badiin) guddaan addunyaa irratti kan babal’ataa jiru sababa baay’inna qabeenyaatin. Boombii fi nuwkilariin namoota nagahatitti roobsan sababa baay’inna qabeenyatinii mitii? Qabeenya sirnaan yoo itti hin fayyadamiin namtichaaf badii taati. Iccitiwwan galii gaarii itti argatan keessaa tokko qabeenya sirnaan itti fayyadamuudha. Wantuma arganirratti bitteennessu dhiisudha. Qabeenyi amaanaa Rabbiin nama bira kaa’edha. Guyyaa fedhe namarraa fudhata. Qabeenyi kiyya jedhanii akkuma fedhan itti taphachuun of gowwomsuudha. Qabeenya sirnaan fayyadamuuf: Read more
Galii jechuun soorata namni tokko addunyaa tana keessatti jireenya ofii itti fufsiisuuf argatuudha. Yeroo baay’ee galii maallaqaan wal qabsiisna. Addunyaa tana keessatti jireenya ofii itti fufsiisuuf namni hunduu madda adda addaa irraa galii adda addaa argata. Gariin immoo inumaa kan galii hin qabne jira. Yoo argatan nyaatan, yoo dhaban ni obsan yookiin beelan miidhamuun namoonni du’an manni haa lakkaa’u. Gariin immoo galii ofiitin machaa’un yommuu addunyaa balleessanii fi badii babal’isan argina. Galiin isaani haraama ta’ee halaala ta’ee haajaa itti hin qaban, kan argan hundaa walitti haruudha. Namoota miidhuun qabeenya walitti guuruf fiigu. Hanga yoomi akkanitti walitti haruuf fiigu, hanga yoomi akkanatti nama miidhu? Read more


text:
Waa’ee Kaabinee Oromiyaa(About Oromiya Cabinet)
1.1. Haala Waliigala(Over View of Cabinet) Caamsaa 20 bara 1983 akka AWDUI(EPRDF) guutummaa Itoophiyaa erga too’ateen booda, Chaartara Yeroo Ce’umsaa Itoophiyaa Adoolessa 15 bara 1983 ragga’e keewwata 2 bu’ureeffachuun Manni Marii Bakka Bu’ootaa Mootummaa Ce’uumsa Itoophiyaa Sadaasa 6 bara 1984 labsii lakkoofsa 7/1984 labsii bulchiinsota Mootummaa Naannoolee Ce’uumsaa(National/Regional Self‐government) hundeessuuf bahe keewwata 3(1) jalatti Bulchiinsi Mootummaa Naannoolee 14 hundaa’an keessaa Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromoo ykn “Kilil Arat” jedhamee hundeeffameera. Labsuma kana keewwata 8(1)(b) ammoo Bulchiinsi Naannoo Yeroo Ce’umsaa Koree Hojii Raawwachiiftuu Naannoo akka qabaatuufi keewwata 9(4) jalatti Koree Hojii Raawwachiiftuu Naannoo itti waamamni isaa Mana Maree Naannoofi mana Maree Ministirootaa Mootummaa Yeroo Ce’umsaa Giddu Galeessaaf akka ta’e tumameera. Akkasumas, keewwata 17(1)n Koree Hojii Raawwachiiftuu Naannoo Qaama Seera Raawwachiiftuu ol’aanaa Mootummaa Bulchiinsa Yeroo Ce’uumsaa Naannoo akka ta’eefi miseensota mana maree naannoo keessaa kan filataman baayyinni isaani 11 gadi kan hin taaneefi 19 kan hin caalle akka ta’e ibseera. Labsii 2/1985 Seera Mootummaa Bulchiinsa Yeroo Ce’uumsaa Naannoo Oromiyaa hojiirra oolchuuf Amajjii bara 1985 Caffee Oromiyaatin bahe keewwata 43 irratti “Caffeen Oromiyaa hojii isaa kan gaggeessu miseensota Koree Hojii raawwachiiftuu karaa seeraatiin filuun ta’a” jedhamee kaa’ameera. Keewwata 44 irratti aangooofi hojii Koree Hojii Raawwachiiftuu yoo ibsu, Keewwata 45 ammoo koree Hojii Raawwachiiftuu kan hogganu Pirezidaantii Caffee ta’a jechuun tumameera. Heera Mootummaa Naannoo Oromiyaa raggaasisuuf Labsii lakk.1/1987 bahe keewwata 46(2) jalatti Qaamin Mootummaa Naannichaa inni ol‐aanaan Seera Raawwachiiftuu, Koree Hojii Raawwachiiftuu Naannichaa yoo ta’u, itti waamamin isaa Caffee Naannichaatiif ta’a jechuun kaa’eera. Labsuma kana keewwata 52(1) Mootummaan naannoo Oromiyaa aangoon raawwachiistummaa ol‐aanaan kan kennameef Koree Hojii Raawwachiiiftuu fi Pirezidaantiif jechuun tumameera. Keweewwata xiqqaa (2) jalatti immoo, Itti waamamin Koree Hojii Raawwachiiftuufi Pirezidaantichaa Caffee Naannichaatiif ta’a jechuun yoo tumu, Keewwata 53(1) jaltti ammo Koreen Hojii Raawwachiiftuu Qaama Pirezidaantii, Itti aanaa pireezidaantii, barreessaafi miseensonni korichaa kanneen biroo Caffichi of –jidduudhaa filatee kan haammatuudha jechuun ifatti kaa’eera.
DOOKIMENTII HUNDA DUBBISUUF ASIRATTI CUQAASI


text:
Bara bajataa kanatti Finfinneetti dargaggoota kuma 215 oliif carraa hojii uumuuf hojjetamaa jira
- font size decrease font size increase font size
Finfinnee, Hagayya 12,2008(BDHKMNO) – Lakkoofsi jiraattota magaalaa Finfinnee amma dabalaa deeme fedhiin carraa hojiis ammasuma dabalaa akka dhufe Biiron Misooma IMX Finfinnee qorannaan gaggeesse ni argisiisa. Fedhii hojii bal’aa kanaafis magaalattiin waggaa waggaadhan carraa hojii kuma 200 ol uumaa jirti. Bara kanas namoota kuma 215f carraa hojii uumuuf hojjetamaa akk jiru itti gaafatamaan biirichaa obbo Dastaa Fitsuum ibsaniiru. Carraawwan hojii amma uumamaniif iddoowwan oomishaa fi agarsiisaa kanaan dura qophaa’aniin dabalata ijaarsi haaraan Birrii miiliyoona 280n kan gaggeeffamu ta’a. Kutaalee bulchiinsa hundatti liqaan akka dhiyaatus haalli mijaa’era jedhan obbo Dastaan. Namoonni carraan hojii uumamuufis dameewwan hojii kaappitaala ka’umsaa irratti horachuu danda’anirratti akka bobba’an deeggarsi kan taasifamu akka ta’es himaniiru. Hojiilee irratti bobba’anirrattis beekumsaa fi hubannoo ga’aa akka qabaatan ni taasifamas jedhan. Leenjii kanaaf woorkishoopponni jajjaboon 11 qophaa’aniiru. Isaanis namoota kuma 6 ol keessummeessuu danda’u jedhan obbo Dastaan. Waggaa waggaadhan dameewwan hojii haaraa banuun fedhii hojii guutaa akka jiran kaasanii, bara kanas qindeessi oomishoota qonnaa akka jalqabamu himaniiru. Misoomni magariisaa, ijaarsi, misoomni manaa fi bishaaniis kan carrichaan qabaman yoo ta’an, proojaktii misooma mootummaa jajjaboon akka walitti hidhaman taasifamas jedhan. Haaylayyasuus Siyyuum Oduuwwan Biroo
Last modified onFriday, 19 August 2016 05:25


text:
Gochoota badii balaaleffachuun nageenya naannoosaanii akka eegsisan jiraattonni Magaalaa Gimbii tokko tokko himan
- font size decrease font size increase font size
Finfinnee: Guraandhala 19, 2008 (BDHKMNO) Humnoota jeequmsa uumuun nageenya naannichaa booressuuf socho’aniin akka morman jiraattonni Magaalaa Gimbii fi naannooshee ibsan.
Jiraattonni kunniin yaada kennaniin humnoota jeequmsa uumuun gochoota yakkaa gara-garaa raawwachuuf socho’an too’achuuf Poolisii waliin tumsuun hojjataa akka jiran himaniiru. Nageenyaa fi tasgabbii naannoo isaanii eegsisuuf deggarsa mataa isaanii akka godhanii fi gochoota badii cimsanii kan ittiin morman ta’uudha kan himan. Magaalittiitti jiraataan Ganda 04 Obbo Naasir Abdoo namoota ergama humnoota farra-nagaa qabatanii naannichatti sosocho’uu yaalan saaxiluun gaheesaanii akka ba’an ibsaniiru. Mootummaan gaaffii hawaasichaaf deebii wayita kennee jiru ammaatti oduun sobaa hawaasicha kakaasuuf facaafame hawaasicha kan bakka hin-buune ta’uu hubachuun naannoo isaanii humnoota farreen –nagaa irraa akka eegan jiraattonni yaada kennan kunniin dubbataniiru. Kantiibaan Magaalaa Gimbii Obbo Tarafaa Iyaw gamasaaniin, raayyaa nagaa hawaasichi ijaareen deggaramuun nageenya magaalittii fi naannooshee si’a’inaan eeguun danda’amuu ibsaniiru. Nageenya amansiisaa naannichatti argameen adeemsi baruu fi barsiisuu dabalatee sochiiwwan hawaasummaa fi dinagdee kaan haala tasgabbaa’een itti-fufanii akka jiran kantibichi himuusaanii Tajaajilli Oduu Itiyoophiyaa gabaaseera.
Last modified onMonday, 29 February 2016 09:26


text:
Sunday, January 5, 2014
Lola Seenanii Afuursanii Loluu Dhiisuun Balaa Guddaa Qaba
Qeerransoo Biyyaa
Hololaafis haata’uu dhugumaan qeeqa laachuuf qaamonni hawaasaa gargaraa qabsoon Oromoo waggootta kudhanan afur darban oliif injifannoo gahaa ta’e galmeessisuu dadhabuu nidubbatu. Jaalannus jibbinus, ammammii umurii dhaloota isaatiin walbira qabinee yoo laalle injifannoon qabsoo Oromoo baay’ee xiqqaadha. Kayyoon barreeffama kanaa mooraan qabsoo Oromoo maaliif hongee injifannootiin rukutamee akka jiru keessa deebi’anii guututti laaluu otoo hintaane irra-deebiin irra deemanii laaluun rakkoon jiru maal akka fakkaatu ummatatti muli'isuudha.
Yoo xinnaatee xinnaate, waggoota 22 darban keessa Addi Bilisummaa Oromoo mootummaa wayyaanee waliin waraana walirratti labsanii walwaraana as gahuun hundumti keenyayyuu waanuma beekinu. Baroota kanneen keessatti midhaan Addi Bilisummaa Tigraayi ummata keenyarran gahe wargeegama guddaan bu’aa argame waliin walhinmadaalle. Kayyoon barreeffama kanaas babal’achuu aadaa dadhabina jiran haaluun rakkoo furuu dhiisuu mormuudhaan, balaa/gaaga’ama osoo lola keessa galle jirruu akka biyyi-nagaattti harka maratanii dhaabbachuurratti yaadota tokko tokko laata. Balaa guddaa kan ummata keenyarratti fidaa jiru kaayyoon qabsoo keenya dogoggora ta’uu isaati miti. Kaayyoon qabsoo keenya sirriidha. Balaa guddaa kan fidaa jiru osoo lola keessa seenanii jiranuu akka waan lola keessa hinjirreetti of yaaduun loluu dhiisuudha. Kuni ijoo dubbii barreefamichaati.
Ilaalchi as keessatti calaqqisu irra barachuufi rakkoo furuufi malee garee, nam-tokkee akkasumas dhaabbata siyaasa kamiyyuu mufachiisuu miti.
Yeroo amma kanatti, ummanni Oromoo cunqursaa cimaa bira darbee yeroo itti duguggaa sanyii karaaa ifaafi karaa ifantaane irratti geeggeeffamuun lafarra qunca’aa jiru. Lafarraa badaa jiraachuu saba kanaaf sababii wantoota ta’an keessaa tokkoffaan diinumiti saba kana lafarraa balleessuuf halkanii guyyaa hojjechuudha. Lammaffaanifii sababiiwwan isaan gurguddoo badiisa Oromoo fidan keessatti ramadamuu kan danda’u immoo mooraa qabsoo faffaca’eefi lola keessa osoo jirruu akka waan nagaan jirutti taa’uudha. “Rakkoo maaltu jira; biyya nagaadhaa,” jedhanii taa’uu waliin walfakkaata.
Maaliif osoo lola labsinee riphee loltoota ofiin jennee jirruu diina ofirraa ittisuun tikaafi nagaa ummata keenyaa eeguu dadhabine? Maaliif bara bofini hammaate jiru kana keessatti lootuun ija nutti babaasti? Maaliif abbaan biyyaa Oromoo ta’ee otoo jiru ABT dhagaa Tigraayi keesssa kiilometra kuma olirraa dhuftee nu bitti? Akkamitti qaanii, salphinaafi badiisa kana keessaa baana? Rakkoolee Oromoorra gaha jiran gurguddaa ta’anii osoo jiranuu maaliif furmaata caccabaafi xixiqqaa gandumaarratti buu’uure barbaaduuf yaalla? Gaaffiilee kanneen si gafachuun akka atis gaaffiilee kanneen of gaaftattee itti yaaddufi malee deebii isaa hundaa nan beeka jedhee oftuluu koo miti.
Akka Mirmaa Dhaaba Keessa Taa’anii Dhaba Burkutessuu
Jabinniifi deeggarsi diinni biyyoota alarraa argatufi jabinni ABT ummata keenya saamuun qawwee ittiin bitatu akkuma jiranitti ta’ee, mooraan qabsoo Oromoo waggooti afurtamaa oliif kaayyoo ifa ta’erratti hoggantoonni akeeka tokko qaban jirrachuu dhiisuun dhugaa urufa jiru. Mooricha qabsoo keessa otuma dhaaba kaayyoo Oromiyaa bilisoomite gadhaabuuf hojjetuuf hojjenna jedhanii, yeroo gargaraatti hoggantoonni tokko tokko dhaaba keessa taa’anii iccitii diinatti dabarsuudhaan, Itoophiyaa dimokiraatessina jedhanii iccitiin hojjechaa turani.
Dhuunfadhaan waldorgommiin angoorratti ta’uufi waljibbiinsi nam-gidduu akkuma jirutti ta’ee, yeroo gargaraatti hogganni wanti ummatatti himuufi wanti ofiif hojjetaa ture/jiru walfallessaa deemuun nibeekina. Bu’aan dhaaba tokkoof otuma hojjetanuu sagantaa siyaasaa dhaba sana jala hiriiruu dadhabuun, ABOn yeroo gara garaatti bakka baay’eetti akka fofoxxoquufi umni isaa akka laamsha’u ta’ee jira. Kana immoo warri akkaata itt QCn, Jijjiiramini, Waltajjiin Marii Oromoo, Adddi Dimokiraatawaa Oromoo itti uumaman hordoftan salphumatti hubachuun nidandeessu. Jijjiiramaaniif (amma bade) ADOn kaayyoo Itoophiyaa dimokiraatessuu dhabichuma keessa taa’anii walqunnamitii hoggantoota mootummaa Itoophiyaa kana akka Mallas Zeenawwii waliin deemsisaa akka turan odeeffannoon WikiLeaks garagraa niaddeessa. Leencoofi Dimaafaan ofii saani “moderate” ykn “leellistoota kan hinta’iin” ofiin jechisiisuuf jecha kaayyoo ummaticha alayyaa dhuma hinqabinetti darbatani. Eessa ta’aanii? Dhaabuma keessa akka hoggantoota olaanootti taa’anii. Kuni yakka gantumaa biyyaa dhiifama naamaaf hingoosisine. Otoo Oromiyaa akka biyyatti jiraatte yakka seerri ishee du’aaf ajjeechaa jara kanatti ittimuru ture. ADOn dhabarraa obbaafatee gadi ba’uun isaa waan gaariidha jedhaniii laalu namoonni siyaasa Oromoo hordofan baay’een—anis akkasumattan laala. Farreen qabsoo kanaafii fira qabsoo kanaa addaan baafachuuf nu gargaara adeemsi ba’anii of dhabuu isaanii. Gaariidha yeroo jennu Oromoof bu’aa fidu jechuu miti. Oromoof bu’aa dur fiduu dadhaban amma fiduu akka hindandeenye beekuun barbaachisaadha. Kanarratti waan baay’ee jechuun nidanda’ama garuu asumattan irra tara mataduree koorratti xiyyeeffachuuf.
Araara Hinjirre Ummatatti Labsuu
Haata’u malee, ABOfi QCn akkuma ADOn asbaheen dhuma bara 2012 keessa ibsa ejjennoo walhubanoofi haasaa jalqabuu baasanii ture. Ergasii waggaan tokko guutuun qaari’ee jira. Bu’aan dubbi umnoota bilisummaa Oromiyaatti amanan kanneen lamaan gidduutti geggeefamaa ture ammayyuu malirra akka jiru beekuuf rakkisaadha. Wanti ummanni beeku tokko yoo jirate: murna QC keessaa haasaan deemaa ture fashaluu isaa Gadaa.com irratti faa nudubbisiisanii jiru. Cabaarratti baqaqaa akka jedhan sani.
Murnootafi sochiiwwan adda addaa xixiqqoo abbumti barbaade as bahee bixxiluun bu’aan inni argamsiisu tokkollee hinturre/hinjirusi. Ammatti ummanni Oromoo “siyasa madaallii”, siyyasa murnoonni xixiqqoon walitti dhufanii/baqanii gurmuu olaanaa uumuun umna saanii diinarratti qoran fedha.
Ammatti balaaleen ummata keenyarra ga’aa jiran heedduufi bal’oodha. Isaan keessaa inni tokko waraana labsinee otoo jirruu loluu dadhabuu ykn qawee ofitti gargalchuun ofitti dhukaasuudha.
Oromiyaafi biyyi amabaa wajjirri qabsoon Oromoo keessatti karoorramaa jiru haga lafaaf samiit walirraa fagaatu. Hoggantoonni ummatarraa fagatanii jiraachuun isaa ajjeechaa, hidhaa, lafarraa buqqisuufi dararaa diinnii ummatarraan ga’urraa fagaatanii jiru. Fageenyarraa karoorrama fageenyarra lolama—uumaan isaa akka waraan diroonii biyya Ameerikaa fakkaata diroonii hinqabu malee kan keenya kuni. Waraana keessatti fageenyi safuun (ethics ykn morality) akka hoggana keessaa badu/hir’atu taasisa. Rakkoon dhuunfatti yoo nurra ga’uu baate akka waan hinjirreefi akka waan nama hinminee faakkaatee nutti mul’ata. Namini ajjeefaa jiru kallatiin arguufi nama ajjeefamu gabaasarraa dubbisuun safuu (morality) adda addaa qabu. Inni duraa ulfaataafi waan yeroo namaaf hinkennine; inni booda salphaafi waan nama kallattiidhaan nama hinilaallanne. Achi hinjirtu taanan ibidda namini guyyuu keessa darbu hubachuufi ummanni ibidda sana ofirraa akka dhaamisu loltee lolchiisuun hinjiraatu. Rakkoon keenya kana. Sirumaa keessa darbinee rakkoo ummata keenya akka bashannana sukaneessatti fudhachaa jirra. Ittti qoosa jirra; wanti ummanni guyya guyyaan keessa darbu sirbaan yooo ta’e malee qabatamaan nutti dhagahamaa hinjiru. Sirbi gaafa dhabbate qabsoonis walumaan dhaabbata. Ummanni Oromoo walga’ee sirbee dina abaaree bilisummmaa isaa galgaluma tokko fidee gaafa addaan galu hojiin hinjiru; hojiin akka jiraatu kan too’atus akkasuma.
Wanti biraa hoggannifi ummanni Oromoo biyya-ambaa keessaa wasallataa jiru kun wanti inni itti yaaduu dadhabaa jiru tokko dhimma roga safuu lola nurratti godhamaa jiruuti. (The moral dimension). Lola erga labsanii booda loluu dadhabuun, akka abbaa hinololle sana miidhu ijoollee xixiqqoonuu nibeekiti. Walloluma beeladootafi bineensota bosonaa gidduuttillee beeladini hinololle tokko salphumatti moo’ama.
Garuu, hogganoonni keenya kan dhaba waaraa/jabaataa tokko akka hinqabanne nudhoowwan osoo hinlolin dhumuu ummataa akka hinjifannootti lakkaa’uun ibsa adda addaa irratti baasuu qofa ta’e hojiin isaanii. Ibsaafi galmee namoota dhiittan mirga dhala-namaa irra gahuu baasuunfi akkasumas tarkanfiiwwan xixiqqoo lukkeelee ummata rakkisanirratti fudhataman waaqa jala olbaasanii akka injifannoo guddaatti himachuun of sobinee akka jiraannu nutaasisa. Yeroo meeqa ABO/WBOn hoggantoota mootummaa tophiyaa olaanoorratti tarkaanfii fudhate jedhee labsatu dhageesse? Duuwwaadha akka jettu shakkii hinqabu. Garuu, tarkaanfiin lukkeelee gadi-aanoorratti fudhatamu eyyee baay’eetu jira, garuu tarkaanfiin akkasii sirinicha hundeedhaan raasuun rifachiisuu hindanda’u. Lukkeen yoo du’e aanga’oonni olanoo ABT du’a sareettuu hinlakkaa’ani. Akka wardiyyaan saanii du'etti laalu.
Of sobuufi ummata sobuu ykn dhugaa jiru haaluun ammatti aadaa hoggantoota tokko tokkorraa ifatti mul’atu. Akka amma deeminutti, Oromiyaan yomiyyuu bilisoomuu akka hindandeenye alagaan alarraa nu laalurree ifatti beeka, garuu hoggantoonni keenya tokko tokko waanuma ifa jiru amananii furmaata itt barbaaduurra sobaafi injifannoo hinjirreen of amansiisanii jiraachuu filatu. Yeroon amma yeroo itti dhadannoo dhageessisaniif yeroo sirbanii addan galan qofa miti. Yeroo ammaa yeroo jireenyi ummata Oromoo gaaffii badiisaa jala galee jiru. Filannoon ummata kana dhiphachaa deemuun ykn loluu ykn baduutti gadi-galee jira. Dhaabinifi hogganni filannoo kam akka filatu hojiin agarsiisuun baraachisadha.
Araarri moora keessatti asitti bu’aa jira, achitti bu’aa jira jedhamee ummanni sobamaa jira. Namini garaa guutuun of kennee qabsoo kana deeggaruuf rakkina itti ta’aa jira. Shakkiifi manatti hafuu ummataatiif sababii kan ta’es fedhii ummanni bilisummaaf qabu ujummoo itti godhanii hammatanii hojiirra ooluchuu dadhabuudha. Kuni nama aarsaa,nama shakkisiisa, nama abdii murachiisa. Haamileen nama dhuunfaa haamilee dhabini agarsiisu waliin walbria qabinee yoo laallu haamilee nama dhuunfaatu olkaa’ee mul’ata. Dhabini ummata waarraaqisaaf qophaa’ee kanatti dhimma ba’uu dadhabuun rakkoo ummataati miti. Dhaabini yoo narra laafaa ta’e sababiin dhabaa keessa galee haamilee of buusuuf hinjiru jedheet yaada namini baay’een. Umnoota bilisummaa Oromiyaa barbaadan walittifiduurra filannoon biraa hinjiru. Umnoota bilisummaa barbaadan lolanii arguun immoo ittuu waan biraatifi waan ummata akka dhaabbachuun boonee biyya abbaa isaarratti falmatu godhudha.
Fakkiin/Akkaataan/Moodeeliin Qabsoo Geeddaramuu Qaba
Fakkiin ykn moodeeliin moorichi qabsoo hordofaa jirus moofaafi kan geeddarumsa haalota amma jiran waliin hindeemine ta’uun isaa beekamaadha. Kana keessatti gabaabsinee gahee bartootaaf qonnaan-bultoota haalaallu. Qaama haawaasa biroo yeroo biraa laalla.
Erga umamee kaasee QBOn malli qabsoo inni hordofaa ture haayyoota gubbaarraa gara ummata jalaatti deemuudha. Moodeeliin kun moofaadha. Akka ilaalcha kootti moofaa qofa osoo hintaane dogoggoraadha. Waggootii 22 darban keessa ABOn bartoota akka motora qabsootti itti fayyadamuu yaluun beekamadha. Barattoonni qaama haawaasa keessaa qaama hayyotaatti ramadamu; qaama xiqqaadha. Sochiin barattootaa qabsoo tokko deeggaruun essumattuu waanuma beekkamu, garuu dogoggora kan ta’u dhaabini tokko hojii ofii isaatii kaaraa baay’ee biraan hojjechuu danda’u baratootumarratti fee’ee harka maratee taa’uu isaati.
Haala waraanni lolaa hinjirre keessatti yeroo gargaraatti bartoonni ka’anii finciluun fincilli isaaniis diinaan rukutamee bartoonni rakkoo gurguddoo keessa gala as gahani. Wareegamini kaffalamaa jiru bu’aa inni fidu waliin gonkumayyuu walhingitu. Yeroo hundumaa bu’aan wareegamaa tokko waregamicha sana caaluu qaba ykn barbaachisaa miti. Kuni immoo hagam tokko heerreegini qabsoo haala sirriin hereegamaa jiraachuu dhiisuu isaati. Daldaluma buu’uuraa keeessattillee akka daldalli tookko itti deemu yoo nama kan kasaarsu ta’ee abbaan qabeenyaa mala haaraa dhawuun bu’aa buufachuuf yaala. Bu’aan laakkaa’amee safaramuu danda’a ykn lafarratti mul’achuu danda’a. Omtuu lafarratti mul’achaa hinjiru yoo ta’ee garuu homtuu hinjiru jechuudha. Kuni immoo injifaannoowwan darban kan sharfman kan akka uummamuu kaartaa Oromiyaafi Afaan Oromoo Oromiyaatti Afaan hojjii ta’uu saatti hoggantoonni barabaraan dhaadachaa akka hafan godha. Afaan Oromoo, naanno Oromiyaa, aadaa Oromoorratti nutu fide jedhanii ABOfi OPDOn waldorgouuun isaanii hagamuma wanti haaraan hojjetamaa akka hinjirre nutti agarsiisa. Waayyaaneenis injifannoo akkasii anatu siniif kennee jetti.
Dhugaan jiru garuu ummanni Oromooo biyyaafi qabeenya isaarratti bulchuun haahafuuti lubbuunuu jiraachuun yeroo itti dadhabamerra gahee jira. Silaa rakkoo guddaan furamuuf malu rakkoo kana ture waan darbeen dhaadachaa hafuurra. Hojechuu baannan injifannoon kaleetu baduu danda’a-- halkan tokko keessatti. Kan wabii nuuf ta’uu malu umna keenya qofa. Inni immoo ammatti hinjiru. Sochii barattoota duuba umni hidhate kan lolee sooddaattamuu danda’u jiraachuu baannan moodeelii akkasii qofarratti hundaa’uun injifannoo eeguun Oromiyaa bilisoomite akka hawwiidhaan ykn abjuudhaan argutti lakkaa’ama.
QBOn amma deemaa jiru yaadota haaraa burquisiisuu kan dadhabeefi isaanuma dur ittiin moo’amine sanneen deddeebisee kan itti fayyadamu. Hoggantoonni Adda Bilisummaa Tigraay, Mallas Zeenaawii dabalatee, yeroo gargaraatti qabsoon ABOn geggeeffamu qotee bulaa kan hammate waan hintaaneef milkaa’uu hindanda’u jechaa hololaa as gahuun isaanii nibeekama. Holololli saanii kuni dhugaarratti hundaa’ee? Eyyeen haalaan dhugaadha. Moodeeliin qabsoo gubbaa- jalaa dhabini hordofu ummata keessa gadi bu’ee akka qootee bulaa laakkoofisa gudda qabu hingurmessine godheera. ABT fallaa kanaan qotee bulaa hanga gooxiin foormulaa 1-5 jedhuun gurmessitee ummannni akka walirratti basaasu gochuurraa darbuun miseensa ishee miliyoonotaan baay’ifachuu dandeesse jirti.
Gama biraatiin, ABOn qoonnan bultoota Oromoo qaama ummatichaa isa guddaa kan ta’e, ijaaree hojiirraa yoo oolchu hinmul’atu. Biyya ummanni baay’een qotee-bulaa ta’ee jiru keessatti, qabsoon qotee-bulaa hammatee, qoteebulaa hinolchiisine eessa gahuu danda’a? Mallas yeroo Leencoo Lataafi Diimaa Nagoo Suudaan keessatti argaa turetti wantoota inni sirriitti waa’ee isaanii xiinxaleefi cuunfee hubate keessaa tokko, ummata keessa gadibu’anii qotee-bulaa gurmeessuuf fedhii dhabuuf oftulummaa isaanti ture. Karabaatiifi suufii uffatanii Kaartuum keessa yeroo Diimaafi Leencoon fooqiin jala waliif gadi deeman, wayyanonni qumxaa uffachaa, koshoroo nyaachaafi qoteebulaa isaanii gurmeessaa turani. Mallas ayyaanlaalatummaa Leencoofi Dimaafaarratti qorannoo geggeessaa ture, akka hiriyaa sanii ta’ee wajjin taphachuudhaan. Ammallee ilalchi akkasii qasoo Oromoo hayyoota qofaan geggeessina jedhu bal’inaan fudhatameet jira. Kuni dogoggora cimaafi seenarraa barachuu dhabuudha.
Dadhabinni moraa QBO keessa jiru itti fufeetuma jira; miidhaan diinni keenya nurraan ga’u akkasuma itti fufee jira. Miidhaan ummata keenyarra ammatti gahaa jiru miidhaa ummanni kuni otoo afursee lolee gahuu danda’uu olitti tilmaama. Lola keessa gallee loluu dhiisuun wareggama bilaashaa kaffalaa jiraachuun keenya dhumarra nubaleessa. Nuti ummata akkamiiti? Balaan akkasii ummata keenyarraa gahaa osoo jiranii akkuma biyyi nagaa ta’eetti ayyaanlaaltumman jiraachuun keenya waa’ee safuuf-safaqaa (morality) keenya maal nutti himuu danda’a?
Rakkoowwan asii olitti eeraman, barbaachisummma haaromisa atattamaa QBOfi ABO keessatti dhufuu qabu nutti mul’isa. Hubadhaa haaromisa keessaatan jedhe malee dhaaba diigaa dhaaba gantuu biraa ijaaraa jechaa hinjiru. Rakkoowwan jiran furanii mooraa qabsoo deebisanii itichuun QBOn bu’aa qabu geggeessuun ummata keenya manca’uu bifa adda addaa itti aggaamamee jiru jalaa baasuu mala. Haaromsi armaan gadi fiduuf irratti hojjechuu:
· ABOn rakkoowan jiran amanee fudhachuun furmaata itti barbaadu;
· Lola labsanii loluu dhiisuun ummata akka balleessaa jiru hubachuufi itti-gafatamummaan seenaa kan keenya ta’uusaa hubachuun sirreessuu;
· Faakiiwwan (moodeeliin) qabsoo Oromoo moofonni irra-debi’amanii laallamuudhan fakkiiwwan jijjiirama yeroo waliin walsiman uumuun hojiirra oolchuu;
· Qabsoon qonnaan-bultoota wiirtuu hingodhanne essayyuu gahuu kan hindadeenye ta’uu hubatanii tarsiimoo haaraa qonnan bulaa hirmaachisu uumuu;
· Barattoonni qabsoo nifiniiinsu garuuu Qeerroo qofarraa bilisummaa Oromoo eeguun balaa guddaa qaba;
· Araarri umnoota Bilisummaa Oromiyaatti amanan kan akka QCfi GS ABO gidduutti deemu atattamaan xumuramee ummanni bu’aa isaa beekisifamuu qaba;
· Hogganni waanuma hunda haaluufi sobuu dhiisee dadhabina jiru amanuun ummatarraa yaada fudhachuun yaadota sanneen haala hunda-hammatuun hojiirra oolchuu;
· Iccitiin dhaabaa karaa tokkoon seenee karaa biraa dhangala’uun akka hafu tarsimoo odeeffanoofi iccitii dhabaa tikisuu jabaataa qabatanii asi bahuu;
· Lola labsanii loluu dhiisuun uummata ibidda keeesa galchuun safuu Oromoo keessa waan hinjirreefi hanqina safuuti (unethical). Ykn loluu ykn dhiisuu malee taa’anii ummata ficcisiisuun hiika tokkollee hinqabu.
Bara 2014 kana keessa ayyaana WBO qofa kan itti kabajinu osoo hintaane, kabajamuun guuyyaa gootota WBOn daranuu akka lollu deegarsa hoggansaafi deeggarsa mahaallaqaa kan itti goonuuf ta’uu qaba. Biyya Itoophiyaa keessatti akka sochilee biyyoota Arabaatti qabsoon karaa nagaa nimilkaa’a jedhanii yaaduun seenaa biyyoota saniifi seena mataa keenyaa wallaalurraa ka’a. Biyyoonni biyya arabaa karaa nagaa kan qabsa’aniif lammummaa tokko, amantii tokkofi akeeka siyaasaa tokkoo waan qabaniif ture; dabalataanis baay’een saanii magaalaalee keessa jiraata turani. Biyya Itoophiyaa keessatti sagagantaaleen siyaasa ammuma lammiilee/garee sabaa biyya sanaat baay’atu; isaraatti dabalee immoo nafaxxanyoonni magaalalee biyyattii keessatti lakkoofisa irra guddaa qabu. Kana jechuun qabsoon nagaa biyya sanatti milkaa’uurra harreen gaanfa magarsuufi dhala gangee eeguun walfakkaata. Garuu, qabsoowwan waldeeggaran kalattii baay’een gochuun inuma danda’ama.
Sochiin haawsaa Oromo biyya-ambaa keessatti nam-tokkoleedhaan geggeeffaman kan akka "Oromo First" faa ammatti kan Oromoo barbaachisu umna sibiilaa qabaachuu ta’uu hubachuu qabu. Dinni Oromoo kan ammaan tanaa eenyu jedhanii addaan bafachuun xiyyeeffannoo keenya qulqulleeffachuu feesisa. Akkasuma waliindhahaa diina ofitti baay’isuun dadhabina tarsiimooti/tooftaati.
Yeroon itti shimala, eeboofi meeshaalee aadaatiin lolan darbeera. Ibiddi diinni keenya of harkaa qabu qaanqee keenya waan caaluuf, qaanqee keenya akkamitti gara ibiddaatti olguddisna jedhanii yaaduu feesisa. Akkamittiin haal bu’aa qabuun itti fayyadamina jedhaanii yaaduun barbaachisaadha. Haalaa kana caaluun, hogganna yaada ummata fudhachuuf qophii ta’e horachuun barbaachisaadha.
Waraana alagaa irra qubatee jiru ofirraa ittisuuf/qolachuuf, Oromiyaan haahidhattu!
__
Ilaalchonni barreeffama kan keessatti jalaqqisan ilaalcha barreessichaa qofa malee ilaalcha jaarmiyaalee biro bakkabu’anii miti. Kaayyoon barreeffamichaatis holola geggeessuu osoo hintaane, ummanni akka hubatu gochuudhaan hoggantootaafi dhaboonni rakkoo uumaa jiran akka itti gaafatamummaa fudhatan of-sirreessan gochuudha.
=>oromopress
Hololaafis haata’uu dhugumaan qeeqa laachuuf qaamonni hawaasaa gargaraa qabsoon Oromoo waggootta kudhanan afur darban oliif injifannoo gahaa ta’e galmeessisuu dadhabuu nidubbatu. Jaalannus jibbinus, ammammii umurii dhaloota isaatiin walbira qabinee yoo laalle injifannoon qabsoo Oromoo baay’ee xiqqaadha. Kayyoon barreeffama kanaa mooraan qabsoo Oromoo maaliif hongee injifannootiin rukutamee akka jiru keessa deebi’anii guututti laaluu otoo hintaane irra-deebiin irra deemanii laaluun rakkoon jiru maal akka fakkaatu ummatatti muli'isuudha.
Yoo xinnaatee xinnaate, waggoota 22 darban keessa Addi Bilisummaa Oromoo mootummaa wayyaanee waliin waraana walirratti labsanii walwaraana as gahuun hundumti keenyayyuu waanuma beekinu. Baroota kanneen keessatti midhaan Addi Bilisummaa Tigraayi ummata keenyarran gahe wargeegama guddaan bu’aa argame waliin walhinmadaalle. Kayyoon barreeffama kanaas babal’achuu aadaa dadhabina jiran haaluun rakkoo furuu dhiisuu mormuudhaan, balaa/gaaga’ama osoo lola keessa galle jirruu akka biyyi-nagaattti harka maratanii dhaabbachuurratti yaadota tokko tokko laata. Balaa guddaa kan ummata keenyarratti fidaa jiru kaayyoon qabsoo keenya dogoggora ta’uu isaati miti. Kaayyoon qabsoo keenya sirriidha. Balaa guddaa kan fidaa jiru osoo lola keessa seenanii jiranuu akka waan lola keessa hinjirreetti of yaaduun loluu dhiisuudha. Kuni ijoo dubbii barreefamichaati.
Ilaalchi as keessatti calaqqisu irra barachuufi rakkoo furuufi malee garee, nam-tokkee akkasumas dhaabbata siyaasa kamiyyuu mufachiisuu miti.
Yeroo amma kanatti, ummanni Oromoo cunqursaa cimaa bira darbee yeroo itti duguggaa sanyii karaaa ifaafi karaa ifantaane irratti geeggeeffamuun lafarra qunca’aa jiru. Lafarraa badaa jiraachuu saba kanaaf sababii wantoota ta’an keessaa tokkoffaan diinumiti saba kana lafarraa balleessuuf halkanii guyyaa hojjechuudha. Lammaffaanifii sababiiwwan isaan gurguddoo badiisa Oromoo fidan keessatti ramadamuu kan danda’u immoo mooraa qabsoo faffaca’eefi lola keessa osoo jirruu akka waan nagaan jirutti taa’uudha. “Rakkoo maaltu jira; biyya nagaadhaa,” jedhanii taa’uu waliin walfakkaata.
Maaliif osoo lola labsinee riphee loltoota ofiin jennee jirruu diina ofirraa ittisuun tikaafi nagaa ummata keenyaa eeguu dadhabine? Maaliif bara bofini hammaate jiru kana keessatti lootuun ija nutti babaasti? Maaliif abbaan biyyaa Oromoo ta’ee otoo jiru ABT dhagaa Tigraayi keesssa kiilometra kuma olirraa dhuftee nu bitti? Akkamitti qaanii, salphinaafi badiisa kana keessaa baana? Rakkoolee Oromoorra gaha jiran gurguddaa ta’anii osoo jiranuu maaliif furmaata caccabaafi xixiqqaa gandumaarratti buu’uure barbaaduuf yaalla? Gaaffiilee kanneen si gafachuun akka atis gaaffiilee kanneen of gaaftattee itti yaaddufi malee deebii isaa hundaa nan beeka jedhee oftuluu koo miti.
Akka Mirmaa Dhaaba Keessa Taa’anii Dhaba Burkutessuu
Jabinniifi deeggarsi diinni biyyoota alarraa argatufi jabinni ABT ummata keenya saamuun qawwee ittiin bitatu akkuma jiranitti ta’ee, mooraan qabsoo Oromoo waggooti afurtamaa oliif kaayyoo ifa ta’erratti hoggantoonni akeeka tokko qaban jirrachuu dhiisuun dhugaa urufa jiru. Mooricha qabsoo keessa otuma dhaaba kaayyoo Oromiyaa bilisoomite gadhaabuuf hojjetuuf hojjenna jedhanii, yeroo gargaraatti hoggantoonni tokko tokko dhaaba keessa taa’anii iccitii diinatti dabarsuudhaan, Itoophiyaa dimokiraatessina jedhanii iccitiin hojjechaa turani.
Dhuunfadhaan waldorgommiin angoorratti ta’uufi waljibbiinsi nam-gidduu akkuma jirutti ta’ee, yeroo gargaraatti hogganni wanti ummatatti himuufi wanti ofiif hojjetaa ture/jiru walfallessaa deemuun nibeekina. Bu’aan dhaaba tokkoof otuma hojjetanuu sagantaa siyaasaa dhaba sana jala hiriiruu dadhabuun, ABOn yeroo gara garaatti bakka baay’eetti akka fofoxxoquufi umni isaa akka laamsha’u ta’ee jira. Kana immoo warri akkaata itt QCn, Jijjiiramini, Waltajjiin Marii Oromoo, Adddi Dimokiraatawaa Oromoo itti uumaman hordoftan salphumatti hubachuun nidandeessu. Jijjiiramaaniif (amma bade) ADOn kaayyoo Itoophiyaa dimokiraatessuu dhabichuma keessa taa’anii walqunnamitii hoggantoota mootummaa Itoophiyaa kana akka Mallas Zeenawwii waliin deemsisaa akka turan odeeffannoon WikiLeaks garagraa niaddeessa. Leencoofi Dimaafaan ofii saani “moderate” ykn “leellistoota kan hinta’iin” ofiin jechisiisuuf jecha kaayyoo ummaticha alayyaa dhuma hinqabinetti darbatani. Eessa ta’aanii? Dhaabuma keessa akka hoggantoota olaanootti taa’anii. Kuni yakka gantumaa biyyaa dhiifama naamaaf hingoosisine. Otoo Oromiyaa akka biyyatti jiraatte yakka seerri ishee du’aaf ajjeechaa jara kanatti ittimuru ture. ADOn dhabarraa obbaafatee gadi ba’uun isaa waan gaariidha jedhaniii laalu namoonni siyaasa Oromoo hordofan baay’een—anis akkasumattan laala. Farreen qabsoo kanaafii fira qabsoo kanaa addaan baafachuuf nu gargaara adeemsi ba’anii of dhabuu isaanii. Gaariidha yeroo jennu Oromoof bu’aa fidu jechuu miti. Oromoof bu’aa dur fiduu dadhaban amma fiduu akka hindandeenye beekuun barbaachisaadha. Kanarratti waan baay’ee jechuun nidanda’ama garuu asumattan irra tara mataduree koorratti xiyyeeffachuuf.
Araara Hinjirre Ummatatti Labsuu
Haata’u malee, ABOfi QCn akkuma ADOn asbaheen dhuma bara 2012 keessa ibsa ejjennoo walhubanoofi haasaa jalqabuu baasanii ture. Ergasii waggaan tokko guutuun qaari’ee jira. Bu’aan dubbi umnoota bilisummaa Oromiyaatti amanan kanneen lamaan gidduutti geggeefamaa ture ammayyuu malirra akka jiru beekuuf rakkisaadha. Wanti ummanni beeku tokko yoo jirate: murna QC keessaa haasaan deemaa ture fashaluu isaa Gadaa.com irratti faa nudubbisiisanii jiru. Cabaarratti baqaqaa akka jedhan sani.
Murnootafi sochiiwwan adda addaa xixiqqoo abbumti barbaade as bahee bixxiluun bu’aan inni argamsiisu tokkollee hinturre/hinjirusi. Ammatti ummanni Oromoo “siyasa madaallii”, siyyasa murnoonni xixiqqoon walitti dhufanii/baqanii gurmuu olaanaa uumuun umna saanii diinarratti qoran fedha.
Ammatti balaaleen ummata keenyarra ga’aa jiran heedduufi bal’oodha. Isaan keessaa inni tokko waraana labsinee otoo jirruu loluu dadhabuu ykn qawee ofitti gargalchuun ofitti dhukaasuudha.
Oromiyaafi biyyi amabaa wajjirri qabsoon Oromoo keessatti karoorramaa jiru haga lafaaf samiit walirraa fagaatu. Hoggantoonni ummatarraa fagatanii jiraachuun isaa ajjeechaa, hidhaa, lafarraa buqqisuufi dararaa diinnii ummatarraan ga’urraa fagaatanii jiru. Fageenyarraa karoorrama fageenyarra lolama—uumaan isaa akka waraan diroonii biyya Ameerikaa fakkaata diroonii hinqabu malee kan keenya kuni. Waraana keessatti fageenyi safuun (ethics ykn morality) akka hoggana keessaa badu/hir’atu taasisa. Rakkoon dhuunfatti yoo nurra ga’uu baate akka waan hinjirreefi akka waan nama hinminee faakkaatee nutti mul’ata. Namini ajjeefaa jiru kallatiin arguufi nama ajjeefamu gabaasarraa dubbisuun safuu (morality) adda addaa qabu. Inni duraa ulfaataafi waan yeroo namaaf hinkennine; inni booda salphaafi waan nama kallattiidhaan nama hinilaallanne. Achi hinjirtu taanan ibidda namini guyyuu keessa darbu hubachuufi ummanni ibidda sana ofirraa akka dhaamisu loltee lolchiisuun hinjiraatu. Rakkoon keenya kana. Sirumaa keessa darbinee rakkoo ummata keenya akka bashannana sukaneessatti fudhachaa jirra. Ittti qoosa jirra; wanti ummanni guyya guyyaan keessa darbu sirbaan yooo ta’e malee qabatamaan nutti dhagahamaa hinjiru. Sirbi gaafa dhabbate qabsoonis walumaan dhaabbata. Ummanni Oromoo walga’ee sirbee dina abaaree bilisummmaa isaa galgaluma tokko fidee gaafa addaan galu hojiin hinjiru; hojiin akka jiraatu kan too’atus akkasuma.
Wanti biraa hoggannifi ummanni Oromoo biyya-ambaa keessaa wasallataa jiru kun wanti inni itti yaaduu dadhabaa jiru tokko dhimma roga safuu lola nurratti godhamaa jiruuti. (The moral dimension). Lola erga labsanii booda loluu dadhabuun, akka abbaa hinololle sana miidhu ijoollee xixiqqoonuu nibeekiti. Walloluma beeladootafi bineensota bosonaa gidduuttillee beeladini hinololle tokko salphumatti moo’ama.
Garuu, hogganoonni keenya kan dhaba waaraa/jabaataa tokko akka hinqabanne nudhoowwan osoo hinlolin dhumuu ummataa akka hinjifannootti lakkaa’uun ibsa adda addaa irratti baasuu qofa ta’e hojiin isaanii. Ibsaafi galmee namoota dhiittan mirga dhala-namaa irra gahuu baasuunfi akkasumas tarkanfiiwwan xixiqqoo lukkeelee ummata rakkisanirratti fudhataman waaqa jala olbaasanii akka injifannoo guddaatti himachuun of sobinee akka jiraannu nutaasisa. Yeroo meeqa ABO/WBOn hoggantoota mootummaa tophiyaa olaanoorratti tarkaanfii fudhate jedhee labsatu dhageesse? Duuwwaadha akka jettu shakkii hinqabu. Garuu, tarkaanfiin lukkeelee gadi-aanoorratti fudhatamu eyyee baay’eetu jira, garuu tarkaanfiin akkasii sirinicha hundeedhaan raasuun rifachiisuu hindanda’u. Lukkeen yoo du’e aanga’oonni olanoo ABT du’a sareettuu hinlakkaa’ani. Akka wardiyyaan saanii du'etti laalu.
Of sobuufi ummata sobuu ykn dhugaa jiru haaluun ammatti aadaa hoggantoota tokko tokkorraa ifatti mul’atu. Akka amma deeminutti, Oromiyaan yomiyyuu bilisoomuu akka hindandeenye alagaan alarraa nu laalurree ifatti beeka, garuu hoggantoonni keenya tokko tokko waanuma ifa jiru amananii furmaata itt barbaaduurra sobaafi injifannoo hinjirreen of amansiisanii jiraachuu filatu. Yeroon amma yeroo itti dhadannoo dhageessisaniif yeroo sirbanii addan galan qofa miti. Yeroo ammaa yeroo jireenyi ummata Oromoo gaaffii badiisaa jala galee jiru. Filannoon ummata kana dhiphachaa deemuun ykn loluu ykn baduutti gadi-galee jira. Dhaabinifi hogganni filannoo kam akka filatu hojiin agarsiisuun baraachisadha.
Araarri moora keessatti asitti bu’aa jira, achitti bu’aa jira jedhamee ummanni sobamaa jira. Namini garaa guutuun of kennee qabsoo kana deeggaruuf rakkina itti ta’aa jira. Shakkiifi manatti hafuu ummataatiif sababii kan ta’es fedhii ummanni bilisummaaf qabu ujummoo itti godhanii hammatanii hojiirra ooluchuu dadhabuudha. Kuni nama aarsaa,nama shakkisiisa, nama abdii murachiisa. Haamileen nama dhuunfaa haamilee dhabini agarsiisu waliin walbria qabinee yoo laallu haamilee nama dhuunfaatu olkaa’ee mul’ata. Dhabini ummata waarraaqisaaf qophaa’ee kanatti dhimma ba’uu dadhabuun rakkoo ummataati miti. Dhaabini yoo narra laafaa ta’e sababiin dhabaa keessa galee haamilee of buusuuf hinjiru jedheet yaada namini baay’een. Umnoota bilisummaa Oromiyaa barbaadan walittifiduurra filannoon biraa hinjiru. Umnoota bilisummaa barbaadan lolanii arguun immoo ittuu waan biraatifi waan ummata akka dhaabbachuun boonee biyya abbaa isaarratti falmatu godhudha.
Fakkiin/Akkaataan/Moodeeliin Qabsoo Geeddaramuu Qaba
Fakkiin ykn moodeeliin moorichi qabsoo hordofaa jirus moofaafi kan geeddarumsa haalota amma jiran waliin hindeemine ta’uun isaa beekamaadha. Kana keessatti gabaabsinee gahee bartootaaf qonnaan-bultoota haalaallu. Qaama haawaasa biroo yeroo biraa laalla.
Erga umamee kaasee QBOn malli qabsoo inni hordofaa ture haayyoota gubbaarraa gara ummata jalaatti deemuudha. Moodeeliin kun moofaadha. Akka ilaalcha kootti moofaa qofa osoo hintaane dogoggoraadha. Waggootii 22 darban keessa ABOn bartoota akka motora qabsootti itti fayyadamuu yaluun beekamadha. Barattoonni qaama haawaasa keessaa qaama hayyotaatti ramadamu; qaama xiqqaadha. Sochiin barattootaa qabsoo tokko deeggaruun essumattuu waanuma beekkamu, garuu dogoggora kan ta’u dhaabini tokko hojii ofii isaatii kaaraa baay’ee biraan hojjechuu danda’u baratootumarratti fee’ee harka maratee taa’uu isaati.
Haala waraanni lolaa hinjirre keessatti yeroo gargaraatti bartoonni ka’anii finciluun fincilli isaaniis diinaan rukutamee bartoonni rakkoo gurguddoo keessa gala as gahani. Wareegamini kaffalamaa jiru bu’aa inni fidu waliin gonkumayyuu walhingitu. Yeroo hundumaa bu’aan wareegamaa tokko waregamicha sana caaluu qaba ykn barbaachisaa miti. Kuni immoo hagam tokko heerreegini qabsoo haala sirriin hereegamaa jiraachuu dhiisuu isaati. Daldaluma buu’uuraa keeessattillee akka daldalli tookko itti deemu yoo nama kan kasaarsu ta’ee abbaan qabeenyaa mala haaraa dhawuun bu’aa buufachuuf yaala. Bu’aan laakkaa’amee safaramuu danda’a ykn lafarratti mul’achuu danda’a. Omtuu lafarratti mul’achaa hinjiru yoo ta’ee garuu homtuu hinjiru jechuudha. Kuni immoo injifaannoowwan darban kan sharfman kan akka uummamuu kaartaa Oromiyaafi Afaan Oromoo Oromiyaatti Afaan hojjii ta’uu saatti hoggantoonni barabaraan dhaadachaa akka hafan godha. Afaan Oromoo, naanno Oromiyaa, aadaa Oromoorratti nutu fide jedhanii ABOfi OPDOn waldorgouuun isaanii hagamuma wanti haaraan hojjetamaa akka hinjirre nutti agarsiisa. Waayyaaneenis injifannoo akkasii anatu siniif kennee jetti.
Dhugaan jiru garuu ummanni Oromooo biyyaafi qabeenya isaarratti bulchuun haahafuuti lubbuunuu jiraachuun yeroo itti dadhabamerra gahee jira. Silaa rakkoo guddaan furamuuf malu rakkoo kana ture waan darbeen dhaadachaa hafuurra. Hojechuu baannan injifannoon kaleetu baduu danda’a-- halkan tokko keessatti. Kan wabii nuuf ta’uu malu umna keenya qofa. Inni immoo ammatti hinjiru. Sochii barattoota duuba umni hidhate kan lolee sooddaattamuu danda’u jiraachuu baannan moodeelii akkasii qofarratti hundaa’uun injifannoo eeguun Oromiyaa bilisoomite akka hawwiidhaan ykn abjuudhaan argutti lakkaa’ama.
QBOn amma deemaa jiru yaadota haaraa burquisiisuu kan dadhabeefi isaanuma dur ittiin moo’amine sanneen deddeebisee kan itti fayyadamu. Hoggantoonni Adda Bilisummaa Tigraay, Mallas Zeenaawii dabalatee, yeroo gargaraatti qabsoon ABOn geggeeffamu qotee bulaa kan hammate waan hintaaneef milkaa’uu hindanda’u jechaa hololaa as gahuun isaanii nibeekama. Holololli saanii kuni dhugaarratti hundaa’ee? Eyyeen haalaan dhugaadha. Moodeeliin qabsoo gubbaa- jalaa dhabini hordofu ummata keessa gadi bu’ee akka qootee bulaa laakkoofisa gudda qabu hingurmessine godheera. ABT fallaa kanaan qotee bulaa hanga gooxiin foormulaa 1-5 jedhuun gurmessitee ummannni akka walirratti basaasu gochuurraa darbuun miseensa ishee miliyoonotaan baay’ifachuu dandeesse jirti.
Gama biraatiin, ABOn qoonnan bultoota Oromoo qaama ummatichaa isa guddaa kan ta’e, ijaaree hojiirraa yoo oolchu hinmul’atu. Biyya ummanni baay’een qotee-bulaa ta’ee jiru keessatti, qabsoon qotee-bulaa hammatee, qoteebulaa hinolchiisine eessa gahuu danda’a? Mallas yeroo Leencoo Lataafi Diimaa Nagoo Suudaan keessatti argaa turetti wantoota inni sirriitti waa’ee isaanii xiinxaleefi cuunfee hubate keessaa tokko, ummata keessa gadibu’anii qotee-bulaa gurmeessuuf fedhii dhabuuf oftulummaa isaanti ture. Karabaatiifi suufii uffatanii Kaartuum keessa yeroo Diimaafi Leencoon fooqiin jala waliif gadi deeman, wayyanonni qumxaa uffachaa, koshoroo nyaachaafi qoteebulaa isaanii gurmeessaa turani. Mallas ayyaanlaalatummaa Leencoofi Dimaafaarratti qorannoo geggeessaa ture, akka hiriyaa sanii ta’ee wajjin taphachuudhaan. Ammallee ilalchi akkasii qasoo Oromoo hayyoota qofaan geggeessina jedhu bal’inaan fudhatameet jira. Kuni dogoggora cimaafi seenarraa barachuu dhabuudha.
Dadhabinni moraa QBO keessa jiru itti fufeetuma jira; miidhaan diinni keenya nurraan ga’u akkasuma itti fufee jira. Miidhaan ummata keenyarra ammatti gahaa jiru miidhaa ummanni kuni otoo afursee lolee gahuu danda’uu olitti tilmaama. Lola keessa gallee loluu dhiisuun wareggama bilaashaa kaffalaa jiraachuun keenya dhumarra nubaleessa. Nuti ummata akkamiiti? Balaan akkasii ummata keenyarraa gahaa osoo jiranii akkuma biyyi nagaa ta’eetti ayyaanlaaltumman jiraachuun keenya waa’ee safuuf-safaqaa (morality) keenya maal nutti himuu danda’a?
Rakkoowwan asii olitti eeraman, barbaachisummma haaromisa atattamaa QBOfi ABO keessatti dhufuu qabu nutti mul’isa. Hubadhaa haaromisa keessaatan jedhe malee dhaaba diigaa dhaaba gantuu biraa ijaaraa jechaa hinjiru. Rakkoowwan jiran furanii mooraa qabsoo deebisanii itichuun QBOn bu’aa qabu geggeessuun ummata keenya manca’uu bifa adda addaa itti aggaamamee jiru jalaa baasuu mala. Haaromsi armaan gadi fiduuf irratti hojjechuu:
· ABOn rakkoowan jiran amanee fudhachuun furmaata itti barbaadu;
· Lola labsanii loluu dhiisuun ummata akka balleessaa jiru hubachuufi itti-gafatamummaan seenaa kan keenya ta’uusaa hubachuun sirreessuu;
· Faakiiwwan (moodeeliin) qabsoo Oromoo moofonni irra-debi’amanii laallamuudhan fakkiiwwan jijjiirama yeroo waliin walsiman uumuun hojiirra oolchuu;
· Qabsoon qonnaan-bultoota wiirtuu hingodhanne essayyuu gahuu kan hindadeenye ta’uu hubatanii tarsiimoo haaraa qonnan bulaa hirmaachisu uumuu;
· Barattoonni qabsoo nifiniiinsu garuuu Qeerroo qofarraa bilisummaa Oromoo eeguun balaa guddaa qaba;
· Araarri umnoota Bilisummaa Oromiyaatti amanan kan akka QCfi GS ABO gidduutti deemu atattamaan xumuramee ummanni bu’aa isaa beekisifamuu qaba;
· Hogganni waanuma hunda haaluufi sobuu dhiisee dadhabina jiru amanuun ummatarraa yaada fudhachuun yaadota sanneen haala hunda-hammatuun hojiirra oolchuu;
· Iccitiin dhaabaa karaa tokkoon seenee karaa biraa dhangala’uun akka hafu tarsimoo odeeffanoofi iccitii dhabaa tikisuu jabaataa qabatanii asi bahuu;
· Lola labsanii loluu dhiisuun uummata ibidda keeesa galchuun safuu Oromoo keessa waan hinjirreefi hanqina safuuti (unethical). Ykn loluu ykn dhiisuu malee taa’anii ummata ficcisiisuun hiika tokkollee hinqabu.
Bara 2014 kana keessa ayyaana WBO qofa kan itti kabajinu osoo hintaane, kabajamuun guuyyaa gootota WBOn daranuu akka lollu deegarsa hoggansaafi deeggarsa mahaallaqaa kan itti goonuuf ta’uu qaba. Biyya Itoophiyaa keessatti akka sochilee biyyoota Arabaatti qabsoon karaa nagaa nimilkaa’a jedhanii yaaduun seenaa biyyoota saniifi seena mataa keenyaa wallaalurraa ka’a. Biyyoonni biyya arabaa karaa nagaa kan qabsa’aniif lammummaa tokko, amantii tokkofi akeeka siyaasaa tokkoo waan qabaniif ture; dabalataanis baay’een saanii magaalaalee keessa jiraata turani. Biyya Itoophiyaa keessatti sagagantaaleen siyaasa ammuma lammiilee/garee sabaa biyya sanaat baay’atu; isaraatti dabalee immoo nafaxxanyoonni magaalalee biyyattii keessatti lakkoofisa irra guddaa qabu. Kana jechuun qabsoon nagaa biyya sanatti milkaa’uurra harreen gaanfa magarsuufi dhala gangee eeguun walfakkaata. Garuu, qabsoowwan waldeeggaran kalattii baay’een gochuun inuma danda’ama.
Sochiin haawsaa Oromo biyya-ambaa keessatti nam-tokkoleedhaan geggeeffaman kan akka "Oromo First" faa ammatti kan Oromoo barbaachisu umna sibiilaa qabaachuu ta’uu hubachuu qabu. Dinni Oromoo kan ammaan tanaa eenyu jedhanii addaan bafachuun xiyyeeffannoo keenya qulqulleeffachuu feesisa. Akkasuma waliindhahaa diina ofitti baay’isuun dadhabina tarsiimooti/tooftaati.
Yeroon itti shimala, eeboofi meeshaalee aadaatiin lolan darbeera. Ibiddi diinni keenya of harkaa qabu qaanqee keenya waan caaluuf, qaanqee keenya akkamitti gara ibiddaatti olguddisna jedhanii yaaduu feesisa. Akkamittiin haal bu’aa qabuun itti fayyadamina jedhaanii yaaduun barbaachisaadha. Haalaa kana caaluun, hogganna yaada ummata fudhachuuf qophii ta’e horachuun barbaachisaadha.
Waraana alagaa irra qubatee jiru ofirraa ittisuuf/qolachuuf, Oromiyaan haahidhattu!
__
Ilaalchonni barreeffama kan keessatti jalaqqisan ilaalcha barreessichaa qofa malee ilaalcha jaarmiyaalee biro bakkabu’anii miti. Kaayyoon barreeffamichaatis holola geggeessuu osoo hintaane, ummanni akka hubatu gochuudhaan hoggantootaafi dhaboonni rakkoo uumaa jiran akka itti gaafatamummaa fudhatan of-sirreessan gochuudha.
=>oromopress
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
KITAABA SEENAAFI AFOOLA OROMOO-”MARII GADAA”-Mo’iibul Biluu Qawwee ‘TIIN
–
Yeroo ammaa kanatti dhaloonni qubee qabsoo finiinsuun cinatti sammuu walii qaruurratti akka argaman ifagalaadha!. Maarree qeerroon ijoollummaan dhamdhama qabsoo keessa seene kun dalagaasaa hedduun cinatti kitaaba bareeda tokko sabasatiif jabaa jedheera. Egaa kitaabicha hamma harkaan ga’attanitti barreessichumtuu eenyu kan jedhu ibsuu nurra jira; kunooti!!
Mo’iibul Biluu Qawwee Eenyuu?
Mo’iibul Biluu Qawwee weellisaa fi barreessaa yeroo ta’u, Maqaa isaa aartii irratti ittiin beekamu kanaan yeroo yoo ibsuu Mo’iibul Misgaanuu Warqinaa Biluu Qawwee Qursuu Dooyyoo Nya’aati innis Aarti weellisummaarrattii maqaa Dannabsaa Gadaa jedhamuunis ni beekama maqaa kanas Gadaa Maccaa keessatti dannabsa Gadaa Maccaa Dannabsuun kan miidiyaaf agarsiisedha.
Mo’iibul barataa yuunibarsiitii Wallaggaa ta’ee utuu jiruu fedhii aartii uummata Oromoo guddisuuf qabuun hawwisoo bulchiinsa magaalaa Naqamtee keessatti dandeettii aartiif qabuun bara 2014 ramadamee kan turefi Gadaa Maccaas hayyoota qoratan hedduu kan gargaare yoo ta’ellee mootummaan TPLF baruma kana fincila barattoonni Oromiyaa geggeessaniin mana hidhaatti darbatamee,yeroo achii ba’us hawwisoo magaalaa Naqamtee keessaa arii’ameera yeroo arii’amu kana guyyaa tokko biiroo kantibaa Obbo Tolasaa Waggaarii wayita dhaqutti “ati akka Zarihuun Wadaajoo, Ilfinashiifi Hacaaluu biyya kana ilaalcha dhiphummaan jeeqxa waan ta’eef homaa hin barbaachiftu” jechuun itti Aanaan obbo Tolasaa biiroo isaa keessallee dhaabbachuun akka hin malle nuuf himeera.
Dugduubatti deebinee yeroo gaafannus Mo’iibul waggota torbaaf barnoota isaarraa kan dhorkame yeroo ta’u bara 2014 illee erga mana sirreessaatii ba’ee booda bara kana barataa barnoota veeternary laaboraatoorii waggaa sadaffaa fi baras xumura ture hiriyoonni (batch) isaa garuu waggaa darbe kan eebbifaman jechuudha.Haa ta’u malee, waggaa kana hiriyoonnisaa yeroo baratan adamoo humna tikaa itti hammaaterraan kan ka’e barnoota dhaabee mooraa Yuunibarsiitii Wallaggaa dhiisee ba’uun hojii aartiitti bobba’ee jira
Dargaggoon kun yeroo ammaa kana kitaaba mata dureenshee ”Marii Gadaa’ jettu harka sabaan ga’uuf qophii hundaa xumuree jira; Hojii aartii Oromoo hedduu kan harkatti qabatee jiruufi ammas ciminaan fakkaattotasaa hedduu jajjabeessuun hojii boonsaatti seene jira. Dargaggoota akkanaa kana jajjabeessuufi haamilee kennuufiin dirqama Oromoo maraati. Dargaggoonni keenya danuun utuma dhiibamanii tulluu garbummaa kana dhiibuurratti argamu!!
Mo’iibuliin qunnamuu kan barbaaddan, leenjisaakitilaa@gmail.com argachuu dandeessu
–
Afaan Saba guddaa guddaadha;
Uummanni Oromoo gama hundaan ni injifata!!
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MAAL WAYYA - February 3, 2017
- XIMQATAA KUMARRAA (WALOOFI BARREESSAA KITAABA AFAAN OROMOO) Kutaa 1ffaa - January 30, 2017
- Jechoota mana Jireenyaa dhala namaa fi gola bineeldotaa Waliin wal qabatan muraasa:Abdiisaa Guuttataa’tiin - January 29, 2017


text:
WAA’EE BARREESSAA BEEKAMAA BIYYA AMARIKAA TOKKOO…
–
Mark Twain (1885_1910) barresSaa kennaa guddaa qabuu, hasawaa taasisuu nama danda’u fi nama qoosaa beeku ta’uunsaa hojii isaa keessan nama callaqqisudhaa. Akkuma barrefamootnii isaa jaallatamaa deemeen beekamtii fi fudhatamumma inni Amerikaatti qabu dabalaa dhufe. Yeroo sanatti Ameerikaan biyya reef hundeeffamtu ta’uu irraan kan ka’ee Aadaa himatu hagas mara waan hin qabneef awuropaanotnii maqaa masoo warra fokkatoo jechuun waamuun isaanii waan barame ture. Mark Twain yeroo beekamtiin isaa guddatu gara biyyoota garaa garaa deemuun dhaggeffatoota isaa dandeetti qabuun afaan qabachiisaa ture. “Paaris keessatti yeroon afaan Faransayiin itti dubbadhuu callisaanii afaan anatti banuu. Goowwota sana akka isaan afaan isaanii hubatan gochuu irratti naaf milkaa’ee jira” jedha.
Namni kun kan inni guddate Hannabil, Missori yeroo ta’u bakka kanatti ture hojii isaa gurguddo lamaan “Huckleberry Finn” fi “Tom sawyer” jedhu eegale. Hojjiwaan akka wirtuu gaazeexaaf Tayippi sirreesuu, Pirenteraa irra , Doonii oofuu fi Warqee baasuu irratti hojjetee jiraa. Achumaan kana hundaa of harkaa gatuun xiyyefannoo isaa gara Gaazexeessumaatti naannesse. Yeroo kana ture kan inni addunyaa barrefamaatti seene.
Oggumaan isaa addunyaa barrefamaa kan isa sooromse yoo ta’eyyuu isa ofirraa dhiisuun fuula isaa gama Investmen’tiitti jijjiruun isaa hiyyumaa itti fidee. Bu’aa barrefama irraa argatee fi dhaala haadha warra isaa gara investimentiichaatti dhangalaasuun ,Maallaqa yartuu kan inni irratti baasee mashinii Tayippi irratti qofaatu xiqqo kan abdachiisee turee. Mashinichii bu’aa kan argamsiisu ta’ullee ammaa ammaa waan cabee hammaateef gabaa inni gama sanaan qabu jalaa kufe. Rakkoo maallaqaa isa quunname kana irra kan inni dandamatee gargaarsa nama maqaan isaa Henry H.Roggers jedhamuun turee. Sanaan booda suuta waan kasaaraa isaa irraa dandamachuun gara barrefamaa isaatti waan deebi’eef liqii isaa cufa offirra baasuu danda’ee jiraa.
Mark Twain jechamoota isaanis nii yaadatama. Jechamoota isaa keessaa muraasa waliin haa ilaallu!
# Dhugaan gati jabbeesa. Kanaaf kunuunsii!
# Sammuu ofi qaroomsuun hammam baay’isnee waa’ee keenya akka yaadniifi dhimma nama biroo ammo baay’ee akkaa dhimma itti hin qabne mul’isuuni.
#Jireenya keessatti waan nu barbaachisu dhimma qabaachuu dhiisuufi offitti amanamumma qabaachuu dha. Milkaa’inni haala kanaan ofiin dhufa.
# Midhamuu yoo barbaadde hiriyaafi diinaa kee waliin hojjechuutu si barbaachisa. Yeroo dinni kee maqaa kee xureessu hiriyaan kee ammoo akka dhufee siif himuuf.
# Wantootnii xixxiqoo hedduun kan isaan guddatan beeksisnii sirriin hojjetamuuniniifi.
# Yeroon ijjolee turee yoo ta’ees ta’uu baatees waa hundaa niin yaadadhan turee.
#Akka gowwaa turteettis ta’u akka miseensa koongireesii turteetti of yaadii. An garuu waanan sitti himu ofii kiyya akkan turetti.
#Addunyaa keenya irratti gootummaan cimina qaamaan baay’inaan jira. Gotummaan sammunii garuu yartuudha.
# Oddesitee waa’eekee shakkii namootnii qaban dhabbamsiisuu irra Afaan kee cufachuun namootnii gowwaadha jechuun akka siyaadaan gochuutu caala.
#Yoo saree beela’ee kaastee nyaata yeroo hundaan duroomsitee deebi’ee si hin ciniinu. Garaagarumman namaaf saree kanaa.
#Battalumaan gaafii deebisi jedhanii yeroo ana gaafatan natty tola. Hin beeku waanan jedhuuf.
# Namaa wajjin waldhabuu hin barbaadu. Yoo namnii sun sirra hin deebi’u jedhe kabajaafi dhifamaan fudhee ergan bakka dhoksaan gahadhee boodaa niin ajjeesaan.
#Yeroon mana barumsaa koo akka innii barumsa koo waliin na jalaa maku hin fedhu.
#Awwaalcha irratti hin hirmaadhuu. Garuu xalayaa baay’ee bareedu du’ii sun ta’uu akka qabu mirkaneessu koo kan ibsu barreseen ergaa.
#Dursaa dhugaa jiru barbaadii argadhuu. Achiin boodadha kan ati hamma itti quuftutti jallisuu dandeessu.
#Barnootnii : oggesootaaf nii ifa, dadhaaboota jalaamoo nii dhokata.
#Namnii Ingilizii kan inni waa dalaguu hojjetee waan beekuufi. Namnii Ameerikaa ammo kan inni hojjetu hojjete waan hin beekneefi.
#Yeroo hundaa badii saaxiluuf ifaajii. Kana gochuun kee warra aangoo irra jiran itti gaafatamumma irra darbatamaan gochuun akka atii irra caala hojjettu si godha.
#Yeroo hundaa waan sirri hojjedhu. Akkas gochuun kee namoota yartuu akka isaan si galatomfattan gochuun warri hafan ammo akka isaan si dinqisiifatan godha.
#Oggesaa baankii jechuun nama uffata bokaa isaa yeroo aduun jirtu siif ergisuun yeroo roobnii eegalu ammo akka ati deebistuuf nama barbaadudha.
#Sobnii dhugaa qophee isaa keessa kaawwachuun addunyaa nanna’uu danda’aa.
#Jannata ykn si’ooliinan dhaqa jedhee filachuu hin fedhu. Sababni isaas bakka lamaan isaatiyyu hiriyaa waanan qabuuf.
#Jaalala biyya jechuun biyya kee yeroo hundaa gargaaruu yeroo ta’uu motumma garuu yeroo inni gargaaramuu qabu gargaaruudha.
#Iccitiin dura bu’aa ta’uu eegaluudhaa.
#Yeroo yaadnii kee kan argumuun ol fagaatee deemuu ija kee amanuun nii ulfaata.
#SODAAN DU’AA SODAA JIREENYAA IRRAA MADDA. NAMNI JIREENYA JIRAACHUUF UUMAME JIRAATEE DU’I MATAA DHUKKUBBI ISAA MITI.
#Kabaja qabaachuun sagalee duudaan dhagahuufi jaamaan arguu danda’udha.
Kan Hiike Tamsgeen Axinaafuu’ti
Madda:https://americanliterature.com/author/mark-twain/bio-books-stories
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MAAL WAYYA - February 3, 2017
- XIMQATAA KUMARRAA (WALOOFI BARREESSAA KITAABA AFAAN OROMOO) Kutaa 1ffaa - January 30, 2017
- Jechoota mana Jireenyaa dhala namaa fi gola bineeldotaa Waliin wal qabatan muraasa:Abdiisaa Guuttataa’tiin - January 29, 2017


text:
Guraandhala 21, 2015
Nuti miseensotni maadheelee ABO Biyya Sudaan magaalaa Kaartumii fi naannawaa isheetti argamnu gaafa guyyaa 15/02/2015 walitti dhufnee haala yeroo irratti marii bal’aa godhatuun xumura irratti hawaasa Oromoo biyya Sudaan keessa jiraatuuf dhaamsaa fi yaamicha armaan gadii dabarsine.
- Akkuma beekamu jilli ergamtuu Wayyaanee Abbaa Duulaa Gammadaa ykn
Minaasee W/Goorgisiin hogganamu kaayyoo ergamtummaa wayyaanee bakkaan gahuuf lammiilee keenya gowwoomsuuf hawaasa Oromoo biyyoota Awurooppaa, Ameerikaa, Awustiraaliyaa fi Kanaadaatti bobba’ullee, yaaliin isaanii harkatti fashaluun qaanii aguuggatanii salphinaan akka deebi’an ni beekama.
Amma ammoo biyyoota ollaa irratti yaalii ijibbaataa ykn kasaaraa biyyoota alaa keessatti isaan irra gahe gumaa ba’achuuf wixxifataa jiru. Karoora isaanii keessaa tokko hawaasa Oromoo biyya Sudaan keessa jiraatutti bobba’uu dha. Waan ta’eef lammiileen Oromoo baqattummaan biyya Sudaan keessa jiraattan waamicha lukkeelee fi ergamtoota Wayyaanee irraa isinii darbuuf akka hin awwanne, walgahii isaan geggeessan irratti akka hin argamne kabajaan isin gaafanna, isin yaadachiisna.
- Kijibaa fi gowwoomsaa adda addaan deemuun wanneen ergamtootni wayyaanee kunniin qabatanii ittiin hawaasa Oromootti bobba’aa jiran keessaa:- Mana Kondominiyemii fi lafa naannawaa Finfinneetii isinii keennina jedhanii isin gowwoomsuu fi isin sossobuun boondii akka bitattanii fi sirna cunqursaa ummata keenya miidhaa jiruu fi isiniin illeee jiruu fi jireenya hammeessee akkasumas siyaasaan isin yakkee baqa isin afeere jalatti akka biyyatti galtaniif dhiibbaa isin irratti gochuu dha. Gowwoomsaa isaanii kanaan oggaa gara biyyaatti galtan akkuma ummata keenya biyya keessaa hidhaa fi ajjeesaa jiran, isiniinis akka hidhanii fi ajjeesan beekuun barbaachisaa dha. Kaayyoon wayyaanotaa fi ergamtoota isaanii lammiilee/obboloota keenya hidhaa fi ajjeesaa umrii bittaa abbaa irrummaa isaanii itti fufsiisuuf yaaluu dha. Kana malees ummata keenya lafa isaarraa buqqisanii abbaa biyyummaa isaa haalaa waan jiraniif, yaamichaa fi walgahii wayyaanotaa kan ergamtootni isaanii qabatanii deemaa jiran kanaaf awwaachuu fi irratti argamuun seenaa gurraattii lafa ka’anii darbuu akka ta’e hubachiisna.
Lammiileen Oromoo biyya Sudaan keessatti argamtan kana hubattanii yaamicha diinni isinii godhu lagachuu fi dura dhaabbachuun dirqama keessan ta’uu hubachiisna. Diinota keenya dura dhaabbachuu yeroo jennu maloota adda addaatti gargaaramnee saaxiluu fi qaanessuu qabna.
Diinnii fi ergamtootni diinaa ummata Oromoof rifaatuu tokkollee akka hin qabne beekamaa dha. Akka fakkeenyaatti haasaan Abbaa Duulaa ykn Minaasee W/Giyorgis kaafamuu danda’a. Biyya Sa’ud Arabiyaa deemee safuu dagatee ummata haala adda addaan walitti qaban dura dhaabbatee “kan biyya keessatti hidhamanii fi ajjeefaman machooftota, kashalabbootaa fi saamtota” jechuun dhiiga ijoollee Oromoo sarbamuu mirga Oromoof karaa nagaa dubbatan sirni inni ergamuuf dhangalaasetti qoose.
Sun isa hanqannaan ilmaan Oromoo cunqursaa fi hiraara sirna mootummaa wayyaanee jalaa lubbuu isaanii baafachuuf baqatanii biyyoota ollaa keessa jiran gara biyyaa deebisee hiraarsuu fi ajjeesuuf akeekkate. Malee ummata kanaaf mararfannoo qabaatee miti. Waraabessa nama nyaachuu aadeffatee biyyarraa biyyatti darbaa jiru kana dura dhaabbannee salphisuuf waan yeroon gaafattu godhuun nu irraa eegama jechuun hawaasa Oromoo biyya Sudaan beeksisna. Kunis dirqama lammiilee Oromoo hundaa ta’uu hubachiisna.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Miseensota Maadhelee ABO Biyya Sudaan
Gurraandhala 15,2015


text:
ðamiLa aakramaNikayangee abhipraayayan muðunpaþ karagæniimata apata ðiya hæki praðhaanama upakaaraya þamaa paLaaþ paalana sabhaa þava ðurataþ þabaa gæniima. lákaavee siyaLuma ðeezapaalana pakxayan ekaGa vunaa 13A yana vyavasþhaa pariccheðayata avanaþavanna. eeka þamaa ðamiLa aakramaNikayangee vizaalama ðinuma. ee anuva yam ðinaka ovunta hækivenavaa balen hoo upaaya maargayen hoo þamangee paLaaþ maðhyama raajyayen ven kara svaaðhiina raajya pihituvaa ganna.
Devolution kiyana vacanayee þeeruma hoÐin saLakaa nobæluu ðeezapaalakayan viðeezikayangee balakiriimata yatavii aða ee ee paLaaþ saÐahaa svaaðhiina balayan ðiimata yaþna ðaranavaa. eyin bhayaanakama eka þamaa paLaaþ valata þamangeema polis ðepaarþameenþu labaa ðiimen ee balaya maðhyama aaNduvata næþi vii yææma. meya þamaa paLaaþ aaNduvakata niiþyaanukuulavama þamangeema aarakxaka hamuðaavak saðaagæniimata maga paaðaa ðiima.
mee gæna suLuven siþaa balamu. hiþanna nægenahira paLaaþee aaNduvata avazya venavaa heLayan ee paLaaþen pituvahal karanna. ovun ee saÐahaa karannee paLamuva síhalayanta suukxmava hirihæra kiriimayi. “apata karuNu sæLavunaa ahaval aya yam yam niiþi viroðhi ðeeval kaLa vaga. ee nisaa ee aya aþ adáguvata gaþþaa. namuþ saakxi maði nisaa niðahas kaLaa.” mesee noyek viðihata heLayanta nikarunee baaðhaa æþi karana vita ovun þama paðíciya venas kara an paLaaþ valata yaama siðuvenavaa æþa.
mee viðihata heLayan pannaa gaþþaata pasu ee paLaaþ paalakayanta kiyanna hækiyaava enavaa ee paLaaþ vala væsiyangee oonææepaakam heLayangee eevaata vadaa venas vaga. ee nisaa yam yam vizexa avazyaþaavayan saÐahaa ovungee ævæsikam vadaa hoÐin þeerum ganna pitarataval samaga vizexa sambanðhaþaa þabaa gæniima yogyaya kiyaa kiyanavaa æþi. polis hamuðaavata aayuðha avazyayi, namuþ maha aaNduvata muðal næþi nisaa eevaa ara pera kivuu miþra ratavalin labaa gaþa hæki bavaða kiva hæki ya. ee vageema kiyanna puLuvan apee aarakxaka niLaðhaariin puhuNu kiriima saÐahaa pitarata vizexajçayan (military advisers) genvanavaa kiyaa kiyannaþ. iþí maa mee kivuu ðee obee siþen þava ðurataþ ðigata siþaa balanna. ena pota mona vageeða kiyaa þeerum ganna evita hiþaaganna puLuvan veevi.
bahu janayaata noþeerena basin livuu vyavasþhaavakata balaya kohenða læbennee?
“There are, in a sense, three “constitutions” involved: (vyavasþhaa þunak) The first the constitution of nature (svabhaava ðharmaya) that includes all of what was called “natural law.” The second is the constitution of society, (jana sammaþa caariþra ðharma) an unwritten and commonly understood set of rules for the society formed by a social contract before it establishes a government, by which it establishes the third, a constitution of government (aaNdukrama vyavasþhaava) …It is possible for provisions of a written constitution of government to be “unconstitutional” if they are inconsistent with the constitutions of nature or society. –Orestes Brownson (1803–1876)
bravnsan kiyana viðihata aða lákavee sampuurNa vyavasþhaavama karuNu ðekaka heeþuven vyavasþhaa virooðhi vee: 1. asvaabhaavika anðamin rata ‘paLaaþ’ kiyaa bhinna kara þibiima 2. janayaata aaveenika novuu noþeerena basakin liyaa þibiima.
apita oonee prajaaþanþravaaðii rajayakuyi. apita oonee gamee api ðækalaa, kaþaakaralaa þiyena kenek api venuven niiþi saðana sammanþraNa sabhaava þula apava niyoojana karannayi. kavaðaavaþ muNagæsii næþi loku lokkangen apata velaa þiyennee hoÐak nova varaðakmayi. ee nisaa, 1970 gaNanvala aLuþin sæðuu vyavasþhaava ahoosi kara síhalayaata þeerena síhala basin livuu þama þaman ðannaa haa þama þaman laGa vasana vasana ayavalun ee þama þaman venuven paalana maNdalayehi niyoojana kiriimata yæviya hæki vyavasþhaavak liyaa balapaþ kaLa yuþuyi. kisima viðihaka paLaaþ aaNdu æþi kiriima vyavasþhaavenma vælakiya yuþuyi.


text:
Iccitiin Mormii Diddaa Gabrummaa Saba Oromootiin ka’ee, Guutuu biyya Itiyoophiyaa Raasaa jiru Maali, Maaliif, Eenyuuni? Gaaffiilee Jedhaniif Kaabinee Ministeeraa fii Prezdaantii Oromiyaa duraanii, Juneeydii Saaddoo deebisaa Kennan Qabu.
Waggoottan 20 dabraniif, mootummaan Itiyoophiyaa ija isaa cufatee, tabba bahaa turee jira. garuu adeemsi isaa kun Ijaa hawaasaa waggoottan 20 dabraniif walitti kuufamee bokakee ture, iitawee yeroo Eeggachaa erga turee barana dhoohe. Impaayera Itiyoophiyaa keessaa Aangoon Siyaasaa gita bittaa, hooggansa waraana Dargii Koloneel Mangistuu Hayla Maaryam waggoota 17f mirga sabaa fii sablammoota Itiyoophiyaa cunqursuun walqixxummaa fii Sirna dimokraasii malee, Wal waraansaa turee bara 1991 tti, humnoota Qindaawaa tokkummaa ijaaraniin Aangoo irraa fonqolfamee jige.
Yeroo kana Hiyyummaa fii wal waraansi seenaa tahee akka hafu, Sirni dimokraasii fii duddinaa hawaasni Abdii guutuun eegutti ture. Dhaabbiileen Siyaasaa gurmuu uumuun walii galtee seena qabeessa Sirna dimokraasii ijaaruuf, dhagaa bu’uraa kaa’uuf, boqonnaa walii galtee haarawa tahu, mootummaan ce’umsaa kan Sabaa fii Sablammoota biyyattii Sirni Siyaasaa Dargiitiin lagatamanii turan 80 ol tahan, hirmaachise Ijaarame ture.
Garuu turtii waggaa Osoo hin turin TPLF Dhaaba OLF bara 1992 tti Chaartaraan Ala godhe, itti Aansuun bara 1994 tti dhaaba OGAADEEN chaartara irraa baase. Kana booda MELES fii TPLF adeemsa sabaa fii sablammii hunda hammate fakkeessuuf, Sadarkaa naannootti sabaaf sablammoonni akka ufiin uf bulchan, afaan ufii afaan hojii godhatan jechuun Sirna dimokraasii itti fakkeessuun tooftaa haarawaan hidda Aangoo isaanii cimfatan.
Kanatti Aansuun TPLF Sirna diinaggee biyyaa dhuunfachuun Abbootii qabeenyaa Saba Oromoo, Amaaraa fii Guraagee taphaa ala godhuun humna jabeeffatan. Kana booda TPLF filmaata bara 2005 filmaata biyyooleessaa irratti sagalee hawaasaa kachachala uumuun, Sagalee ummataa humnaan saaman %100 moone jedhan. kana booda mootummaan hidhaa, ajjeechaa, saaminsa qabeenya biyyattii cimsee itti fufe. Hawaasni jijjiirama eeguu ture irraa Abdii mure.
Aangoon TPLF, humni diinagdee, fudhatamni siyaasaa Afrikaa fii fedhii biyyoota Lixaa eeguun wabii Aangoo isaanii bu’uura hin kufne irratti jaaratan. Kana booda bara 2012 MELES ZENAWI du’e, yeroo kanatti sabaa fii sab lammiin jijjiirama haarawaaf qophaawan TPLF ammoo adeemsa duraanii Ol’aantummaa Tigree jijjiiruu hin feene Oromoo fii Amaarri gaafii jijjiiramaa cimsanii itti fufan, gaafii kana deebisuuf dhalataa Tigree dhiisuun Oromoo fii Amaara dhiisanii Haylamaaryam Dassaalany ummata kibbaa irraa bakka buusan.
Battalumatti du’a MELES ZENAWI booda Ol’aantummaa TIGREE itti fufsiisuuf Jeneraalota 37 Tigree irraa Muudan.
Jeneraaltota Oromoo fii Amaaraa hujiin ala godhan. Haylamaaryam Dasaalanyiif, gorsitoota Tigree godhan.
Kana booda hawaasni Oromoo fii Amaaraa Abdii jijjiirama haarawaaf qaban muratan.
Dhuma irratti TPLF hawaasa Oromoo kan madaan isaa hin qoorin, mirgi isaa hin Kabajamin lafa Oromoo saamuuf ilkee qaratee master Plan dhufe, yeroo kana ture hawaasni garaan madaawe akka kanniisa gaaguraa itti bahe.” Ibiddi tuqaa hin dandahu” jedhamaa mitii ree? Oromoon kaaba, kibba, bahaa fii dhiha Osoo hin jedhin Yaada tokkoon walii galee Fincila diddaa gabrummaa finiinsee itti fufuun Wayyaanee raasuu eegale.
Mormiin Kun ka’uun raajii tahee laalamuu hin qabu, dhugaa guyyaan gahe waan taheef, dhoohee bahe jechuun Ministeeraa fii prezdaantiin Bulchiinsa mootummaa Oromiyaa duraanii Juneeydii Saaddoo yaada isaa goolaban.
RDH


text:
Waamicha FDG Osloo Norway HD ABO Jaal Dawud Ibsaa irratti argamuu!!!
Waamicha FDG Oslootti tahu haaroomsuu. Sababa : HD ABO Jaal Dawud Ibsaa irratti argamuu!!! ABOni Kutaa Iskandinevia akkuma aadaa isaatti guyyaa FDG Sadaasa 9/ 2013 Magalaa Oslo, Norway akka kabajuu Fulbaana 16/ 2013 waamicha dabarsuun isaa beekamaa dha. Ammas waamicha kana haaroomsun ilmaan Oromoo kutaa Iskandinevia fi Awurophaa bakka addaa addaatti argamtan akkasuma biyyoota Awuroophaa ala ta’an keessa jiraattan akka[Read More…]


text:
Waddeessaa lafa jedhamutti dhalatee guddatee.
Friday, May 2, 2014
Gootota Oromoo Bara 2014 “Dhiigaan Qabsoo FDG Daran Finiinsan”
Barataa Oromoo Taddasee Gashee
Ummata Oromoo waliin ta’uun Qeerroon Bilisummaa Oromoo har’a magaala Amboo keessatti gootota Oromoo kabajaan gaggeefata.
Ebla 30,2014 Gaffii Mirgaa Abbaa Biyyuummaa Oromoo fi Dimookiraasii gaafachuun goototni barattootni Oromoo mana barumsaa Sadarkaa 2ffaa Liibaan Maccaa hiriira guddaa Uummataa Oromoo Amboo waliigala hirmachise kan baay’inni uummataa 45,000 ol irratti argamee keessatti, Qeerroon Oromoo Wareegama boonsaa saba isaa Oromoof kaffaluun Ijifannoo Uummata dhiiga isaan qabsoo daran magarsee magaalaa Amboo fi Oromiyaa guutuuttu guci qabsoo akka itti fuftu taasise.
Wareegamuun gooticha barataa Oromoo maqaan armaan gadiikanaan Ummaanni qabsoo gitaa gaggeessutti seene.
Barataa Oromoo Taddasee Gashee Barataa kutaa 9ffaa Mana barumsaa sadarkaa 2ffaa Liibaan Machaa Ambooti. Gandi Dhalootaa isaa
Waddeessaa lafa jedhamutti dhalatee guddatee.
Waddeessaa lafa jedhamutti dhalatee guddatee.
Gooti Oromoo Taddasee Gashee sirnni awwalchi isaa har’a Caamsaa 2/2014 gaggeeffama uummata 80.000 olitu irratti argama jedhamee eegamaa jira. Guyyaa inni rasaasa Wayyaaneen rukutametti ummanni Oromoo alaabaa Oromoo(ABO) reeffa isaatti uffisuun faajjii isaa kaasuuf dhaadachaa oolan.
Du’a barataa Taaddasee Gaasheetti kana are uumanni Oromoo fi barattooti Oromoo qabsoo FDG itti jabeesuu keessatti yeroo lammaffaaf gootichi barataan Oromoo Indalee Dassaleenyi Barataa Yuuniverstii ABO ummata isaa Oromoof wareega ulfaataa dabarsee of kenne.
Kana malees guyyaa kaleessaa FDG Gudar irratti ta’een barataa Kumalaa Guddisaa fi kanneen biroo wareega lubbuu kafalanii jiru.Wareegamuun bakkoota hundatti ni jira.List gootota keenyaaf gara fuula duraatti qondoominaan ni baafna. Qabsaawaan ni kufa,Qabsoon itti fufa!!!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!
Injfannoon Uumata Oromoof!!
=>qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)