text:
Kutaa Lama
Abdii Du’aa Ka’uu Ilma Namaa
Dhalli namaa harka isaatin ajaja Waaqayyoo cabsuun du’a ofitti fidus Waaqayyo garuu dhala namaa kufe kana akka kufetti du’a bara baraatiif isa hin dhiisne. Waaqayyo badii dhala namaa hin jaalanne nama gara bakka kabaja isaa duraatti deebisuuf yaadee cubbuu fi du’a balleessee du’aa ka’uu fi jireenya bara baraa dhala namaatiif kan kennu ta’uu Isaa dursa karaa Raajota Isaatin fedha Isaa nuuf ibsee jira. Faarsaa Daawit irratti “Afuura kee ni ergita; ni uumamus; fuula lafaas ni haaromsita” inni jedhu sagalee du’aa ka’uuti. (Faar.103: 30). Waaqayyo du’a balleessee nu haaromsee akka nu jiraachisu sagalee Faarsaa Daawit waliin kan walfakkaatu Mul’ata Yohaannis keessatti “Kunoo hunda iyyuu haaraan taassisa” jedhee nutti hima. (Mul. 21:5) Raajichi Isaayiyyaasis “warri du’an jiraattota ta’u; reeffawwanis ni ka’u; yaa warra lafa irra jiraattanii jiidhi kee jiidha ifaati waan ta’eef; laftis warra du’an baasti waan ta’eef ka’aa faarfadhaa!” jedhee barreesse.(Isaa. 26:19). Kunis waa’ee du’aa ka’uu dhala namaa hundaa dhuma addunyaa irratti raawwatamuu nu hubachiisa.
Akkasuma raajichi Daani’eel “Bara sanas waa’ee ijoollee uummata keetiif inni dhaabatu Ergamaa guddaan Mikaa’elin ni ka’a; uummata irrattis erga ta’ee eegalee hanga bara sanaatti rakkoon ta’ee hin beekne bara rakkoo ta’a; bara sanas uummanni kee kitaaba Isaa irratti barreeffamee argame hundi tokkoon tokkoon isaanii ni fayyu. Warri biyya lafaa keessatti mugan baay’een isaaniis ni ka’u; gariin (walakkaan) isaanii gara jireenya bara baraa; gariin isaanii ammoo gara qaanii fi gara rakkoo bara baraatti. Ogeessonni akka ifaa; warri namoota baay’ee gara daandii qulqullummaatti deebisan ammoo akka urjiitti bara baraan ifu.” (Daan. 12:1-3) jechuun dubbata.“Gariin isaanii gara jireenya bara baraatti” kan jedhame du’aa ka’uu kabajaa kan Qulqullootaa kan agarsiisu yemmuu ta’u; “gariin isaanii gara rakkoo bara baraatti” kan jedhu ammoo du’aa ka’uu cubbamtootaa kan agarsiisudha. Warreen ogeessota jedhaman Qulqulloota dha. Isaan du’aa ka’uu dhumaa irratti akka biiftuutti ifanii; akka urjiilees bareedanii mul’achuun isaanii kennaa bara dhumaa irratti Waaqayyo biraa isaanii kennamu dha. Kabajnii fi kennaan kun hundi kan argamu; namnis kan gara kabaja isaa jalqabaatti deebi’u jalqaba irratti cubbuun isaa yoo isaaf haqamu; abaarsi isaas yemmuu irraa ka’u dha. Kanaafis Gooftaan nama ta’ee murtii du’aa sababa cubbuutiin dhufe namummaa Isaatiin fudhatee beenyaa ta’ee du’as du’a Isaatiin haqeera. Sababa du’a Isaatiin namootaaf du’aa ka’uu fi jireenya bara baraa kennee jira. Kanaaf, Gooftaan Fannoo irratti aarsaa ta’ee guyyaa jimaataa fannifame sana lubbuu Isaa Qulqulleettii taate foon Isaa Qulqulluu ta’e irraa yeroo adda baasetti awwaalonni banamanii Qulqulloota rafanii (du’anii) turan keessaa foon baay’een ka’ani. ( Maat.27:52)
Gaafa guyyaa sanaa ture lubbuuwwanis si’ool keessaa baasee jannatatti kan isaan galche. Egaa, Kiristoos aarsaa ta’uun du’a Isaa kabajamaa ta’een cubbuu fi du’a dhabamsiisee nama gara kabaja isaa duraatti deebisee jira. Booda irra ammoo foonii fi lubbuu isaa walitti deebisee (tokko taassisee) Du’aa Ka’uumsa kabajaa kenneefi mootummaa Waaqayyoo galcha. Waaqayyo dhala namaa waan jaalatuuf jireenya bara baraa kenneef. Kanaafis foon hin tortorre uffatee akka du’aa ka’uuf abdii kenne. Abdii isaa kanas haala itti raawwatu Qulqulluu Phaawuloos yeroo ibsu:- “kan hin tortorre ta’anii ka’u; nutis ni jijjiiramna, inni tortoru kun isa hin tortorre uffachuuf; inni du’u isa hin duune uffachuun irra jiraataatii; garuu, inni tortoru kun isa hin tortorre yemmuu uffatu; inni du’u kunis isa hin dune yemmuu uffatu; yeroo sana duuti injifatamuu isaatiin liqimfame jedhamee sagaleen barreeffame ni raawwata. Yaa du’a waraanni kee eessa jira? Yaa si’ool injifannoon kee meerre? Waraanni du’aa cubbuudha; humni cubbuus seeradha; Garuu karaa Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoos Waaqayyo injifannoo nuuf kennuuf galatni haa ta’u.”( 1Qor. 15:51-57) jedha. Dhalli namaa abdii kutatee akka hin hafneef Waaqayyo jalqaba abdii du’aa ka’uu raajota isaarra bulee itti hime. Kanaafuu jireenyi dhala namaa hanga lafa irra deddeebi’u qofatti osoo hin taane jireenya bara baraatiif uumamuu isaa nu hubachiise. Isa hubachiise kanas Waaqayyo ofuma Isaa raawwachuudhaan abdii jechaan kenne sana gochaan mirkaneesse. Mirkaneessi Waaqayyo raawwate kunis du’uudhaan du’aa ka’ee agarsiisuu Isaati.
Abdiin Du’aa Ka’uu Nuuf Kenname Du’aa Ka’uu Gooftaatiin Mirkanaa’e
Manni kiristaanaa keenya du’aa ka’uu dhala namaa yeroo barsiistutti ragaa qabattee malee akkanumaan miti. Ragaan ishee kunis jalqaba kan Mana Kiristaanaa hundeesse Gooftaa fi uumaan ishee du’ee du’a injifachuun du’aa ka’uu kiristoos bu’uura godhachuudhaanidha. Ka’umsii fi ga’umsi barumsa Mana Kiristaanaa dhimma du’aa fi du’aa ka’uu irratti kan xiiyyeffate yoo jedhame kan dhugaa irraa fagaate hin ta’u. Kaayyoonii fi galmi inni dhumaa kan itti Kiristoos nama ta’ee du’a balleessee du’aa ka’uu fi jireenya bara baraa nu gonfachiisuuf akka ta’e sagalee wangeelaa irratti barreeffameera. Amantaan kiristaanaa ka’umsa isaa irraa, wangeelli jalqaba irratti yemmuu lallabamu waa’ee du’aa ka’uu Kiristoos akka ta’e gaafa guyyaa shantammaffaa ragummaan Qulqulluu Pheexroos irraa kenname nuuf mirkaneessa. (HDB.2:14-36) Yihudoonni foon Gooftaa boolla keessaa akka hin kaane taassisuun awwaalanii ture. (Maat.27:62-66) Garuu, Gooftaan boolla naaf bana! Kanan ittiin gannazame naaf hiikaa! Osoo hin jedhiin boolla cufamee jiru keessaa aangoo Waaqummaa Isaatin du’a irraa adda bahee gaafa guyyaa sadaffaa ka’e. Boolli inni itti awwaalames duwwaatti hafe, Kiristoos, inni du’aa ka’es, harka Isaa dhisamanii fi cinaacha Isaa eeboodhaan waraaname akka agarsiise Duukaa Bu’oota fi hordoftoota Isaa hundatti mul’ate.
Yihudoonni Kiristoos akka du’aa hin kaanetti boolla inni itti awwaalame marsanii waardiyyoota isaaniif amanamoo ta’anii fi jabina qaban filatanii eegsisaa turani. Garuu hanguma cimsanii awwaala Isaa eegsisan du’aa ka’uu Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoos cimsanii raggaassisani. Kanas Qulqulluu Eefireem inni biyya Sooriyaa faaruu Isaa waa’ee dhalachuu Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoos faarfate irratti :- “Yaa Gooftaa du’aa ka’uun kee akka mirkanaa’uuf Yihudoonni awwaala kee marsanii waardiyyootaan eegsisani. Yaa Gooftaa osoo si awwaalanii dhiisanii deemaniiru ta’ee; duuka bu’oonni kee dhufanii foon kee hatanii fudhatanii deeman jedhanii sobuuf isaaniif mijata ture; garuu awwaala kee marsanii eeguu isaaniitiin du’aa ka’uu kee mirkaneessani. Sababiin isaa Duuka Bu’oota keetu foon kee hate jechuuf isaanii hin mijanneetii!” jechuun dubbata.
Yihudoonni boolla Gooftaan keenya Iyyasiuus Kiristoos itti awwaalame marsanii eeganis du’aa ka’uu Isaa hambisuu hin dandeenye. Du’aa ka’uu Isaa warreen hubatan Duukaa Bu’oonni Isaa ragoota du’aa ka’uu Isaa ta’uun amantaa Kiristaanummaa babal’isani. Warra diinota du’aa ka’uu ta’an hunda qaanessani. Eeboos, ibiddas, seefiis, rakkinas hunda osoo hin sodaatiinii fi hin leeyya’iin hanga du’aatti Wangeela du’aa ka’uu Isaa barsiisanii jiru. Sababni isaan du’a osoo hin sodaatiin hafaniifis isaan hirmaattota du’aa ka’uu Kiristoos akka ta’an waan amananiifi dha ture. Egaa hangafni du’aa ka’uu, jechuunis, Kiristoos isa du’aa ka’uudhaaf isa jalqabaa ta’e akka ilaalle; sagalee isaa irraas akka baranne du’aa ka’uun akka jiru haa amannu; abdiis haa godhannu. “Kiristoos ka’umsaa fi jireenyadhaatii Kan isatti amanu yoo du’e illee jiraataa ta’a; kan jiraataa ta’es, kan isatti amanus hunduu bara baraan hin du’u” ( Yoh. 11:25-26)
Du’aa ka’uu dhala namaa ilaalchisee Qulqulluu phaawuloos yeroo barsiisaa turetti namoota Qoronxoos keessaa muraasni nami du’e akkamiin du’aa ka’a gaaffii jedhu kaasaa turani. Kanaaf Qulqulluu Phaawuloos“Kiristoos du’a akka ka’e kan lallabu yoo ta’e garuu isin keessaa namoonni tokko tokko akkamiin du’aa ka’uun hin jiru jedhu?” jechuun gaaffiiwwan namoonni Qoronxoos kaasaniif yemmuu deebisu: “du’aa ka’uun erga hin jiraannee Kiristoos hin kaane jechuudhakaa; Kiristoos hin kaane yoo ta’e egaa lallabni keenya faayidaa dhabeessa; amantaan keessanis ammoo faayidaa hin qabu; hanga ammaatti cubbuu keessaniin jirtu. Egaa, warri Kiristoosiin hirriba rafan (du’an) ammoo badaniiru jechuudhakaa! jireenya kana qofaan ( jireenya lafa irraa qofaan) kan Kiristoosiin abdannu yoo ta’e nama hunda caala nuti gowwoota dha.” erga jedhee booda itti fufuun waa’ee du’aa ka’uu Kiristoos akkas jechuun ragaa baha.
“Amma garuu Kiristoos warra du’an hundaaf angafa ta’ee du’aa ka’eera; duuti karaa namaa akkuma ta’e du’aa ka’uunis karaa namaa ta’eera. Hunduu sababa Addaamiin akkuma du’an hunduu ammoo Kiristoosiin du’aa ka’u” jedhee dubbate. Kanuma wajjin walqabsiisuunis Duukaa Bu’ichi ragummaa isaa kakuudhaan kenna: “Akkana ta’uu baannaan ammoo nuti hoo maalif jireenya nama sodaachisu keessa jiraanna ree? Abdii Iyyasuus irraa qabnuun akkan kakadhe Yaa obbolootaa! Guyyaa guyyaadhaan nan du’a; akka nama Eefeesoonitti bineensa wajjin akkan wal’aansoo wal qabe? Warri du’an kan hin kaane yoo ta’e kana raawwachuun koo maal na fayyada?” (1Qor.15:12-32) jedhees gaafata.
Ragaa ba’uun Duuka Bu’aa Phaawuloos kun dhugaa ta’uun kan bara baraan jiraatu ta’a. Warri ergaa isaa dubbisan hundi dhugummaa fi sirrii ta’uu ragummaa isaas hubatu. Sababiin isaas jalqaba irratti inni diina du’aa ka’uu ta’ee Yihudoota wajjin walii galuun Kiristaanota osoo ari’aa jiruu Kiristoos inni du’ee ka’e waan isatti mul’ateef amantaa du’aa ka’uu isaa afaaniin qofa osoo hin taane hojii isaatinis, jireenya isaatiinis, du’a isaatiinis, waan mirkaneesseefi dha. ( HDB. 9:1-30; 17:1-34; 22:1-30;23:1-11)
Maarree isa Qulqulluu Phaawuloos argee dhandhamee barsiise kana nuti ammoo barachuu fi amanuudhaan jireenya bara baraa akka argannuuf cimnee dhaabachuutu nurra jiraata. Kiristoos warreen du’aniif angafa ta’uun akkuma du’aa ka’e bara dhumaatti dhalli namaa hunduu jireenya bara baraatiif akka du’aa ka’u amanuu fi abdachuun of qopheessinee eeggachuu qabna.
Akkuma armaan olitti ilaalle jalqaba irraa uumamni dhala namaa du’ee tortoree akka hafuuf miti. Jireenya bara baraatiif uumamee fedha isaatiin du’a ofitti fidus Waaqayyo garuu akka du’etti akka hin hafneef abdii du’aa ka’uu kenneef. Cubbuu dhalli namaa ittiin du’e ajjeesuudhaafis Waaqayyo nama ta’ee du’ee du’a ajjeese. Waaqayyoo ofii du’ee du’aa ka’uudhaanis abdii du’aa ka’uu kenne sana akka raawwatu mirkaneessee jira. Garuu namoonni amma gowwummaadhaan dhalli namaa du’aa ka’uun jireenya bara baraa jiraachuu isaa irratti yeroo gaaffii kaasan ni dhagahamu. Gaaffiin akka kanaa kan amma eegale osoo hin taane durumaa namni du’ee tortoree biyyee erga ta’ee booda akkamiin ka’a? jechuun gaafachaa turaniiru. Garuu namoonni akkanaa kun namni jalqaba yemmuu uumamu lafa biyyee, irraa akka ta’e irraanfachuu isaanii nu hubachiisa. Waaqayyo dhala namaa jalqabumaa biyyee irraa uume. (S.Uum.2: 7) Ammas uumaan isaa biyyee keessaa isa kaasuu danda’a. Waaqayyoof wanti dadhabamu hin jiru. Kanaafuu, du’aa ka’uu warra du’aniitti ni amanna; ni abdannas yemmuu jennu Waaqayyoo fi sagalee abdii Isaatti amanuudhaani. ( Yoh. 5:24-29)
Kanaaf amantaadhaan dhaabannee du’aa ka’uu dhala namaa abdannee cimnee eeguun nu irra jiraata. Waaqayyo dhufaatii Isaa lammaffaa irratti “Isin yaa eebbifamtoota Abbaa koo addunyaan osoo hin uumamiin dura gara bakka isinii qophaa’eetti koottaa” sagalee jedhu akka dhageenyuuf hojii gaarii haa hojjennu.
Galanni Waaqayyoof haa ta’u!


c: text/html

text:
Seensa Seenaa Mana Kiristaanaa
Seensa Seenaa Mana Kiristaanaa
Kutaa 1
Waasihuun Amanuu
“Dandiirra dhaabadhaa ilaalas, dandii ishee duraas gaafadha, daandiin ishee gaarrii kam akka taate beeka ishee irras deemaa lubbuu keessaniifis boqonnaa ni argattu.” Erm.6:16.
Wangeela Maatiwos boqonnaa 24 irratti barreeffamee akkuma jirutti jalabultii bara dhumaati addunyaa kanaatti daandiwwan/amantaaleen/ gaarii faakkatanii garuu kan gara dogongoraa fi badinsatti nu geessan hedduun yerootti maqaa adda addaatti dhaabbatanii jiranidha. Daandiiwwan kunis daandii ishee duraa fi dhugaa irraa yeroo adda addaatti kan foxxoqanii fi falaasama namootaan kan hundaa’an yoo ta’an yeroo ammaa baayyina isaanii irraan kan ka’e lakkofsa isaanii illee seeran beekuf baay’ee nama rakkisa (maqaa kiristoosiin kan socha’an lakkoofsisaanii 3000 ol ni ta’u jedhama). Kan kiristaana ofiin jedhanillee yommuu ilaallu yeroo ammaa kanatti maqaa hedduutiin kan hundaa’an, karaan dhugaa kan kiristaanummaa ishee jalqaba Kiristoos hundeesse fakkeessanii kan nama karaa dhugaarraa kaachisan hedduun ni jiru. Daandiin gara jireenya bara baraa fi boqonnaa barabarraatti nama geessituu fi karaan isheen dhugaa garuu tokkodha.Akkuma amantaa tokko, cuuphaa tokko, Gooftaa tokko jedhee Qulqulluun Phaawulloos barreesseetti. (Efe. 4:5)
Kanaan alatti daandii haaraa hundeessuunis ta’e irra deddeebi’uun sirrii akka hin taanee fi mootummaa Waaqayyoo akka nama dhabsiisu Qulqulluun Phaawolos barreesseera. (Hundee daballee hin hundeessinu..Ibr 6:2, 1Qor 3:10, Bifa amantii qabu garuu humnasaa gananiiru…2Xim.3:5). “Sossobbaa Diyaabiloos mormuu akka dandeessaniif meeshaa waraanaa Waaqayyoo uffadhaa, lolli keenyi dhiigaa fi foon waliin miti.” jedhee kitaabni Qulqulluun nu akeekkachiiseera (Efe 6:11).
Akkuma mul’achaa jirutti, namoonni muraasni walitti qabamanii habjuutiin nutti mul’ate jedhanii maqaa moggaasanii amantiin keenyi isa dhugaadha Kiristoos nubira jira jedhanii kan dandiirraa nama kaachisan hedduun ni jiru. Gooftaan keenyi Iyyasuus Kiristoos dursee waan kana beekuuf “Hanga dhumaatti kan cimee dhaabbate … inni ni fayya” Mar. 13:13 jedhee kan dubbatee tures akka of eeggannuufidha.
Waan ta’eefis yeroon amma keessa jirru kun yeroo itti dhabbannee itti yaaduuu qabnu, yerootti daandii ishee dhugaa fi duraa itti gafannu, isheenis garam akka turte yeroo itti gaafannu akkaataa hundi keenyaa beeku qabnu dha. Daandii dhugaa kan jedhamte amantaa ishee dhugaa gara jireenyaa fi fayyina barabarratti nama geessituu fi mootummaa Waaqayyoo nama dhaalchiftu dha. Barri keenya bara gosni amantaa garmalee itti baayatan ta’uu isaa irraan kan ka’e dhaalonni kun amantaa filatuu fi qabatu wallaalee yeroo itti dhiphaachaa jirudha. Kanaafuu, daandii ishee dhugaa fi jalqabaa kan Waaqayyoo hundeesse hubannee itti jiraachuun furmaata yeroonsaa gaafatu dha.
Kanaafuu akka bara abbootii keenyaatti “amantaan kee maalidha?” yommuu jedhamnee gaafatamnu “amantaa abbaa fi haadha kooti” jennee deebisuun qofa gahaa miti. Akkuma Qulqulluun Phaawuloos jedhetti, yeroon kun yerootti waa’ee amantaa keenyaa sirriitti hubannee namoota kaaniif ibsuu danda’uu qabnurraati argamuutu nurraa eegama. Sababni isaas bara kanatti namoonni kitaaba Qulqulluu kaayyoo addadaaf jedhanii yerootti dubbisanii nama dogongorsiisuu barbaadan waan ta’eefidha.
Egaa dhimmi armaan olitti ilaalle kun Mana Kiristaanaa Kiristoos hundeesse, amantiin ishee dhugaa kam akka taate hubachuuf seenaan Mana Kiristaanaa gumaacha guddaa waan godhuufidha. Seenaan, kaleessa hanga har’aati kan jiru waan nu hubachiisuufidh. Ta’iiwwan adda addaa bara addaatti maal akka ta’n amantaa waliin akkamitti akka walitti dhufan kan hubachiisudha. Dhaabbileen amantaa amma jiran hundi yoom, eenyuun, akkamitti, akka hundaa’an, kaayyoon isaaniis maal akka ta’e kan nu hubachiisudha. Manni Kiristaanaa keenyi, Ortodoks Tawaahidoon akkamitti Kiristoosiin hundooftee, maqaa kanaan waamamuu akka dandeesse, qormaatilee hedduu dabarsitee akkamiin akka as geesse,akka addunyaatti biyyoonni Ortodoks Tawaahidootti amanan warra kam akka ta’anii fi kkf kan itti eeraffamu dha.
Seenaa irraa hubachuun akkuma danda’amuun Manni Kiristaanaa Ortoodoks Taawahidoo yeroo hundooftee egalee baroota dheeraa kan lakkoofsifte waan turteef dheerina umurii isheen kan ishee maadalu hin qabdu. Biyyi keenyi Itoophiyaa baroota sadan hundaa keessatti jechuunis bara seera laphee, bara seera oriiti fi bara seera wangeelaaa keessatti Waaqa waaqqeefachaa kan turte dha. Barreeffama kana keessattis Manni Kiristaanaa Ortoodoks Taawahidoo Itoophiyaa amantaa ishee duraa fi ishee dhugaa akka turte haala gaariin hubachuun ni danda’ama jedheen nan abdadha.
Barreeffamni kun of keessa qabiyyeewwan gosa adda addaa kan of keessaa qabu yoommuu ta’u haalli dhiiyenya isaas duraa fi duubaan kan dhyaatudha. Kana jechuunis, amantii ykn daandiin ishee Waaqayyo dhallii namaa ittin jiraate mootummaa Isaa ittiin dhaalan, akkamittii fi yoomii kaasee akka eegalte, walitti dhufeenyi Waaqayyoo fi dhala namaa maal akka fakaatu kanitti ibsamu dha. Waluummaagalatti barreeffama kana keessatti barootan sila caaqafne keessatti seenawwan Mana Kiristaanaa keenya gaababsinee kan ilaalu yoo ta’u bu’awwan afuuraafi foonii isheen biyyaaf argamsiftees ilaaluuf ni yaalla. Barreeffama kana kan adda isa godhus seenaa Manni Kiristaanaa akka Oromiyaatti qabdus qoronnoorratti hundaa’udhaan dhiyeessuuf yaalusaati. Sababni isaas, Oromiyaa keessatti Gadaamiwwan hedduun nijiru, seenaan hedduun ni jira, garuu walitti qabamee uummataaf hin dhiyaanne.
Walumaa galatti, namni seenaa Mana Kiristaanaa isaa kan hin beekni calliseetu oofama jechuudha. Yeroo qilleensi shakkii kallatti adda addaan itti dhufu dafee raafama, dhumnisaas dhaabbata amantaa isa dura shakkaa ture keessatti argamuu ta’a. Kunis akkuma namicha manasaa chirracharratti ijaarrateetti fakkeeffama. Namni seenaa Mana Kiristaanaa sirriitti hubatemmoo, qilleensi shakki garamiinuu otuu qilleensa’ee, qormaanni hedduun otoo itti dhufee yeroof dhiphata malee daandii ishee dhugaarraa kan isa kaachisu hin jiru. Kunis, namicha manasaa isa kattaa/dhagaa irratti ijaarrate fakkaata.
Egaa kaayyoon barreeffama kanaa, namoonni hundumtuu seenaa Mana Kiristaanaa sirriitti hubatanii dhugaa fi soba addaa baafatanii, daandii ishee duraa taate beekanii akka ittiin jiraataniif gumaacha guddaa akka qabu nan amana. Yaada qabaattanis bakka yaada itti kennuuf qophaa’e irratti akka nuuf ergitan nan abdadha. Waaqayyo, daandii dhugaarra deddeebinee lubbuu keenyaaf fayyina akka argannuuf nu haa gargaaru.
Galanni Waaqayyo Abbaaf, Ilmaaf, Afuura Qulqulluuf haa ta’u. Ameen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dhalattoota Tigraay kanneen dhiyeenya kana mooraa “Jaree’ jedhamu kan godiina walloo kibbaa, bulchiinsa mootummaa naannoo Amaaraa keessa turan gara waaltaa leenjii polisii fedeeraalaa Awaash jedhamu kan bulchiinsa naannoo Afaar keessa jiru tti geeffamanii kan ilaaleen qabiinsii mirgaa namoomaa isaanii ilaalchisee komiishinni mirga namoomaa kan Itiyoophiyaa ibsa baasee jira.
Komishinni kun akka jedhtti, namoonni bulchiinsa naannoo Tigraay fi naannoo Amaaraa hanga tokko irra buqa’an kun, wal waraansii Itiyoophiyaa gama kaabaa eega ihaaraa tti fufee booda, gara mooraa Awaash kan Afaar keessaatti geeffaman.
Namoota jireenya isaanii irraa buqa’anii waaltaa leenjii polisii keessa jiran Kun,sochiif mirga qaban mootummaan akka kabajuu komishinichi gaafatee , namoota jireenya ofii irraa buqa’an kanneen 2800 ta’an seenee ilaaluuf aangawoota nageenyaan dhorkamuu ibsee jira.Angawoonni polisii kan Fedeeraalaa kana irratti deebii akka kennan gochuuf yaaliin ta’e hin milkoofne.
Gama kaaniin namoonni qe’e ofii irraa godaanan kuma soddomnii godiina walloo kaabaa Jaaraa keessatti walitti qabamanii turan keessaa irra hedduun isaanii gadhiisanii eega ba’anii booda, wal waraansii haaraan Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti jalqabamnaan deebi’anii jiru jechuun jaarmayaan gargaarsa dhala namaa kan Tokkummaa Mootummootaa (OCHA) n beeksisee jira.
Mootummaa fi michoonni isaa kan gargaarsa dhala namaa nyaataa fi bishaan kokoolaataan fe’amee dhufu raabsuu itti fufee jira kan jedhe Ochaan, garu hanqiinni boba’aa fi carraas gamas seenuuf jiru daangeeffamuun hojii gargaarsa raabsuu daangeessuu ibse jira.


text:
Hoogganaan damee dargaggootaa, ka Kongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Destaa Dinqaa ti, kan kana dubbatan. Buufataalee Filannoo, Bulchiisa naannoo Oromiyaa keessatti ka duula filannoo bal’aa fi cimaa geggeessaa jiru paartii isaa qofa ta’uu dubbatanii, paartiin aangoo mootummaa harkaa qabu, Dhaabbatni Dimookiraatawaa Oromo illee akka keenyatti duula sirnaawaa geggeessaa hin jiru, jedhu – Obbo Destaan.
Uummata biratti illee simannaa fi deggersa guddaa akka argatan kan eeran, Obbo Destaa Dinqaa, keessumaa dhiheenya kana kan mana-hidhaatii hiikaman itti-aanaa dura-taa’aan paartichaa – Obbo Beqqelee Garbaa – magaalaalee Wallagga Bahaa fi Dhihaa keessatti walga’iilee geggeessaman irratti argamuun uummtichaaf gammachuu fi hamilee guddaa kennee jira, jedhu. Gama biraatiin, dura-taa’aan Kongiresa Federaalawaa Oromoo – Dr. Mararaa Guddinaa, Oromiyaa keessatti bakkawwan hedduutti ennaa paartiin isaanii duula filannoo geggeessu, humnoonni paartii mootummaa danqaa fi miidhaa jajjabaa akka irratti raaw’ataa jiran himatanii jiran.
Himannaa isaanii Boordii Filannoo Biyyoolessaa fi ka Bulchiisa Naannoo Oromiyaatti dhiheeffachuu isaanii illee kaleessa nuuf ibsanii turan.
Ka dhimmi kana irratti deebii nuuf kennan, Dura-taa’aan Boordii Filannoo dame Oromiyaa – Ambasaddar Disaasaa Dirribsaa – himammaa sana simachuu isaanii fi akka dhimmi sun qoratamu koreelee hundeessuun, tokko gama Oromiyaa Bahaatti kaan gama Oromiyaa Dhihaatti bobbaasuu kaleessa dubbatanii turan. Ani illee koree gama Dhihaatti bobba’e keessan jira, jedhanii turan. Har’a, qorannaan sun sadarkaa maalii irra jira? Deebii nuuf kennan qophii keenya keessaa qabna.


text:
Loltoonni Talibaan kabuliin qabatanii guyyaa tokko booda buufati xayyaara sadarkaa addunyaa magaalattii har’a lammiiwwan Afgaanistan kumaan laka’aman kanneen gamasii ba’uuf yaalaa turaniin guutamee ture.
Loltoonni Ameerikaa eegumsa naannoo sanaaf jecha rasaasa akeekkachiisaa dhukaasaa ennaa turanitti biyyoonni gama dhiyaa lammiiwan isaanii fi hojjettootaa fi kanneen erga waggoota 20 qabee isaan gargaaraa turan gamsii baasuuf hojjetaa jiran.
Abbaan taayitaa daandii balalii xayyaara Afgaanistan, buufataawwan xayyaara siivilonni itti gargaaraman hanga beekisisi itti dabalaa kennamutti cufaa ta’uu beeksise.
Daandiiwwan balalii hedduun kan akka Yunaayitid, British Airways, Virgin Atlantic fi Lufthansan, naannoo qilleesnsa Afgaanistaan irraa akka fagaatan yoo ibsan, Emirate fi daandiin balalii Pakistan balalii gara Kaabulitti geggeessan dhaabuu isaanii beeksisan.
Diplomaatonnii erga embaasilee keessaa gad dhiisaniii booda biyyattii dhaa ba’uuf buufata xayyaaraa keessatti balalii eeggatgaa jiran. Xaaliyaanii, Saud Arabiyaa, Ferensaay, New Zealand, Swidinii, Awstraaliyaa fi Cheek Ripaablik biyyoota hojjettoota isaanii gamasii baasan keessaa ti.


text:
01.11.2016
Tofik Abdullah Jamal
Kabajaan ayyaana Irreechaa akkuma beekamu Oromoo mara biratti kabajaa guddaa qaba.
Ayyaana kana haala bareedaa fi ho`aan Aadaa Oromoo adda addaa mullisanii kabajuuf ilmaan oromoo marri kaabaa fi kibbaa, bahaa fi dhihaa walitti dhufuun magaalaa Bishooftuutti bara baraan Ayyaana guddaa fi Ulfina qabu kana waliin kabajatu.
Guyyaa ayyaana kanaa kabajuuf Onko.2.2016 ganama irriba irraa ka`anii Gooftaa nagaan nu bulchite nagaan nu oolchi jechuun Jaarsa,Jaartii,Darggaggeessa,shamarranii fi Ijoolleen xixiqqoon wal-eebbisaa uffata Aadaa Oromoo babbareedaa uffatanii fi hiriira galanii waliin sirba aadaa Oromoo tapachaa Oromoon tilmaamaan Millioona 2 ol-ta`a jedhamu bakka tokkotti walitti qabamuun gara kabajaa Irreechaatti qajeelan.
Akkuma Oromoon hundi Aadaa ufii mullisuufi gammachuun irreecha kabajachuuf manaa ba`e, diinnis garamiin Aadaa kanaa fi kabajaa irreecha kanaa balleessee gammachuu ilmaan Oromoo gaddatti jijjiira jedhee karoora fixiinsa ( ajjeechaa ) sukkunneessaa ilmaan Oromoo nagaan Aadaa ufii kabajachuuf manaa ba`an irratti ija isaa diimessee fuula isaa marxoon uffatee meeshaa isaa baattatee gara dirree irreechaatti himale.
Ummanni Oromoo marri bara kana gubannaa hedduu garaa qaba waan ta`eef Ayyaana Irreechaa kabajachaa akkasumas Ajjeechaa,hidhaa fi dararama ilmaan keenya irra gahaa jiru karaa nagaan sagalee mormii isaanii tuttuqaa motummaan wayyaane waltajjii irraatti jalqabeen mullisuu jalqaban.
Diinni silumaa Ilmaan Oromoo fixuuf karoorfatee jiru, haala nama sukkanneessuun irraaf jalaan ilmaan Oromoo irratti dhukaasa banuun gammachuu guddaa guyyaa kabajaa irreechaa gadda yeroo mara seenaa ilmaan Oromoo keessatti hin irraanfatamne duguuggaa sanyii nurratti raawwate.
Haala kanaan motummaan wayyaanee xiqqoo fakkeessee guyyaa irreechaa sana ilmaan Oromoo 52 qofa ajjeeseen jira jedhee dhaadatullee, ragaa qabatamaan akka mullisutti guyyaa gaafasii qofa ilmaan Oromoo 500 ol-ta`an akka motummaa wayyaaneen ajjeefaman mirkanaawee jira. Ajjeechaan guyyaa irreechaa kunis midialee adunyaa bebbeekamoo ta`an mara irratti gabaasamee jira.
Guyyaan irreechaa 2016 harra`a ji`a tokko ( Guyyaa 30 ) guutee Seenaa hin dagatamne ta`ee darbuutti jira.Guyyaan kun ilmaan Oromoo mara biratti guyyaa Dukkana,hadhaawaa fi gubannaa yeroo maraa taatee yaadamti.Saba keenya gaafas ajjeefaman mara niyaadanna gonkumaa hin hirraanfannu.
Akkasumas gumaa ilmaan oromoo qabsoo bilisummaa keessatti wareegamani hundaa ni baafanna.
Diinni keenya sirumaa takkaa nu ajjeesuu hin dhiifne, inni guyyaa irreechaa adda ta`ullee, kanaafuu Ilmaan Oromoo Biyya keessa jiranii fi warri biyya alaa jirru tokko taanee Motummaa wayyaanee fi diina keenya irratti garaa jabaannee harka wal-qabannee akka jarri ilmaan keenya boollattii naqanii fixan nutis mataan gadi garagalchinee Sirna kana awwaaluun dirqama lammummaati.
Qabsaawaan ni kufa
Qabsoon itti fufa.
Injifannoon kan Ummata Oromooti.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Muddee 02,2015 Barattootni Oromoo Magaalaa Burraayyuu Amma Galgala Kana Sa’aa 11:30 Irraa Egaluun Warraqsaa FDG dhoosuun Sagaalee Mormii Guddaa karoora Mastyer Pilaanii Finfinnee fi Labsii Magaalota Oromiyaa fi Kabajamuu Mirga abbaa biyyummaa Oromoo mormii isanii dhageesifachuun mooraa M/B Barumsaa Burraayyuu Sadarkaa 2ffaa fi Qopha’ina keessatti dhaadannoo dhageesisuun gara Magaalatti gadi ba’uun Iyyaan Mootummaa Abbaa irree Wayyaanee Sagalee Dhaadannoo guddaan balaaleffachuun Warraaqsaa FDG Oromiyaa hundarratti gaggeeffamaa jiru daran jabeessuun Warraaqsaa itti fufsiisan.
Mootummaan Wayyaanee Uummatnii fi Daraggootni qeerroon barattootni Oromoo Magaalaa Burraayyuu keessa jiran FDG narratti kaachisuuf jedhee sodaa guddaa irraa kan ka’een Waraanaa guddaa Magaalaa Burraayyuu irra qubsiisuun uummata eegsiisa kan oole yoo ta’u, eeggichi Wayyaanee galgala kana gootota barattoota Oromoo Mana Barumsaa Burraayyuu sadarkaa 2ffaa fi qophaa’ina ittisuu hin dandeenye Barattootni galgala kana sa’aa 11:30 iirraa eegaluun Warraaqsaa FDG qabsiiasanii sagalee dhaadannoo Oromiyaan kan uummata Oromooti, Burraayyuu dabarsinee hin gurgurruu, waraannii uummata goolaa jiru nurraa dhaabbachuu qaba, Gaaffii mirga abbaa biyyuummaa fi kan bilisummaaf deebiin haa kennamu sagalee jedhu dhageesisuu eegalan .
Goototni Dargaggootni Qeerroon Barattootni Oromoo Magaalaa Burraayyuu fi Dargaggootni oromoo Magaalaa Burraayyuu keessatti argaman guyyaa hardhaa Warraaqsaa dhoosuuf Yaalii guddaa gochaa kan olaan, waraana Wayyaanee guyyaa guutuu namni lama fi sadii ta’ee wal duukaa akka hin adeemne ittisaa turaniin danqaa guddaan utuu jiruu waraanni Wayyaanee sagalee dhaloota qubee ittisuu hin dandeenye galgala kana sagaalee mormii guddaa dhageesisuu akkuma eegalaniin humna waraanaa guddaa itti bobbaafamee fi aduu dhiha irra bu’uu irraan addaan bittineeffaman.FDG daran jabaatee itti fufa hanga Oromoon bilisoomuu fi Oromiyaan Walaboomtutti.


text:
Waldaan Qorannoo Oromoo, (Institute of Oromo Studies(OSA)n bara 1986 hayyoota Oromoo akka Prof Muhammad Hasan fa’aan ijaarame.Kaayyoon waldaa kanaa dhimma hawaasummaa, siyaasaa, dinagdee, seenaa, fayyaa, aadaa Oromoo irratti qorannoo gaggeessuudhaan kaayyoon saba Oromoo galmaan akka ga’u taasisuudha. Bara 1992 irraa eegalee bu’aa qorannoo isaati bifa barruleen (Journal of Oromo Studies), qopheessee ummataaf dhiheessa jira.
Ijaaramuun waldaa kanaa qaama qabsoo bilisumnaa Oromoo yoo ta’u; dhiibbaa jaarmayni Institute of Ethiopian Studies (IES) beekkumsa Oromoo fi Oromummaa irratti geesse haala qindaawaa ta’een faccisuuf, bu’uura Oromumma beekkumsa irratti ijaaruuf, Oromoonis akka sabaa yaada ofii, madda beekkumsa ofii akka qabu agarsiisuu fi beekkumsa isaa fayyadamee akka bilisoomu gargarufi jaarame. Gama kaaniin IES hayyoota habashaa sirna qeenxee Itoopiyaa olaantummaa Amaaraa irratti ijaaramte yaadaaf beekkomsan utubuufi ijaarame.
OSAn baroota jalqaba ijaarame keessatti samuu Oromootaa gabrummaa jalaa bilisoomsuuf, Hamilee sabaa cabe olqabuuf, Oromummaa laaffatte deebisee ijaaruuf gahee guddaa taphatee jira. Baroota jalqabaa sanitti yaadni inni burqisiisufi qorannoon dhiyaatanis haaraa fi yeroo sanitti jijjirama warraqaa kan fidan turan.Gumaacha kanaafis Oromoo biraa galata qabu.
Haata’u malee baroota as a’anaa kana jaarmayni kuni amala warra IES san kan dhaale fakkaata. Guddinaa fi tarkaanfii yaada haaraa burqisiisuu, qorannoowaniifi yaada furmaataa guddina sadarkaa dammaqina Oromoo madaalu burqisiisuu dadhabee jira.Yaadni waldaa san keessatti alanfatamu kanuma wagoota 30n dura ittiin ija banateedha. Walumaa galatti madda yaada haaraa fi qaraa ta’uu hin dandeenne. Kuni hedduu nama yaachisa.
Kana males akka jaarmaya hayyootaatti waltajjii yaadonni walfaallessan irratti dhiyaatanii, walfalmanii kan wayyaa ta’e itti filatamu ta’uu dadhabeera. Bu’uura kanas kan tiksu namoota yada faallaa fi waan baratameen ala yaada haaraa qaban waltajjii irraa ittisuuni. Sababaa kanaan OSAn geengoo beekkomsaa dhiphacha deemee ta’eera. Garaagarummaa yaadaa sodaacha ifnana beekumsa baldhisuun hin danda’amu. Wanti dhiyeenya kana Obbo Jawar Mohammed irrati ta’es calaqqee dullomuu yaadaa OSA kan muldhisu natti fakkaata.
Jaarmayni Oromoo garaagarummaa yaadaa sodaachaa, namni tokko yoo irratti dhiyaatee yaada ibsate waldhabdeetu ka’a, diigamuu danda’a jedhamee sodaatamaa akkamitti burqaa yaada Oromoo hunda bilisoomsuu, qaroo Oromoof ifnana garsiisu ta’uu danda’aa? OSAn yaadan dulloomeera. Yoo burqaa ifnana beekkomsa Oromoo bilisoomsu ta’uu barbaade, haaromsa bu’uuraa barbaada.
Horaa Bula
Haagayaa 1, 2022
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Waancaa kubbaa miilaa addunyaa baranaa FIFA 2018 biyyaa fi naannoo 200 caalaatti wal dorgomee biyya 32tti keessaa filatanii lamatti eegee walti aane; Faransaayii fi Kirooshiyaa.Faransaay Kirooshiyaa 4-2 mootee waancaa irraa fudhatte.Dorgommii marroo 62 taphatan tana irratti goolii 169tti gale.
Gareen dorgommi tana moote doolara miliyoona 40tti dhiyaatu mooti. Akkuna kanaan Harry Kane kophee goolii 6 Ingilaandii galchee kophee warqii badhaasan Luka Modric tapahtaan Kirooshiyaa ammoo kubbaa warqii badhaasan Kylan Imbaappeellee nama diqqeennaan waancaa kubbaa miilaa irratti goolii gachee badhaafame.
Kirooshiyaan biyya diqqayyoo nama miliyoona 4 oli qabdu biyya hedduu ufi jalaa qaqaarisaa Faransaayiiin walti martee moohan.
Faransaay bara 1998 waliin ta baranaa waliin marroo lama waancaa kubbaa miilaa moote.Goolii Faransaay tana lama ijoollee biyya isaaniitii taphatan hidda Afrikaa qabanitti galcheef.
Gooliin qaraa daqiiqaa 18 irratti taphataa Kirooshiyaa Mariyoo Manduzkiitti dogongoraan mataan goolii ufitti galche.
Faransaay goolii lammeessoo ammoo adabbii argattee galfatte sadeessoo gurbaa dhalootaa Afirkaa maatiin isaa biyya Giinii, Paul Pogbaati galcheef.Akkii innii itti galchee fi humnitii innii galcheen waan afaan nama qabachiisaati.N
Poogbaan Manchester United taphataa akka bara 2016tti mindaan isaa paawondii miliyoona 15.6.Mario Mandukzii kubbaa namicha Faransaayii goolii eegu balbalauma goolii duratti irraa buufatee galfate.Ivaan Periskiitti galcheef.
Jabeennii garee Faransaay akka leenjisaan isaanii jedhutti ijoollee Afirkaa hedduu tapachiifachuu.
Garee kubbaa miilaa Faransaay keessaa ijoolleen 14 namii akka Paul Pogba, Kilylian Imbaappee, fi Samuel Umtiti faattti jira.
Saamuel nama ganna 24 dhalootaan Kaameruun. Baarseloonaa fi Faransaayii taphata.
Kiliyaan Imbappeede gurbaa ganna 19ti eegii Peeleen dorgommii waancaa kubbaa miilaa bara 1958 irratti isa gannii 17 goolii galchee asitti Impeebeen nama jalqabaa ka ganna 19tti dorgommii kubbaa miilaa irratti goolii galche. Tanumaaf badhaafamellee.
Gurbaa kun Paris St. Germen, kialbii Faransaayiitii taphata.Mindaan isaa akka bara 2018ti Euro miliyoona 17.5. Imbaappeen ganna kana goolii afur Faransaayiif galche.
Badhaasa warqii dorgommii tana irratti kennaniif, qubee warqii gurraallee dhaaba ijoollee nama miidhame ispoortii hojjachiisaa jajjabeesanii fi hospitaalatti wallaananiin,Premiere De Corde jedhanii kenna.
Kirooshiyaan biyya diqqayyoo lola ganna 5tiin bara 1991 Yugosilaaviyaa irraa cittee baate.Faransaay jabeenna kubbaa miilaatiin beekan dhahuma dhooftee jilbiifachiiste.Tapha daqiiqaa 45 qaraa irratti kubbaa ufumatti qabaadhattee Faransaay buffisiifte.
Kalee moohanii waancaa dhabdee lammeessoo taatullee akkii isiin itti taphatte humaa fi dandeettii jarii kubbaa miilaatii qabu qalbii fi garaa dhaloota itti aanu keessaa waan baddu hin fakkaattu.
Imbaappee fi Modric
Namicha Kirooshiyaa taphatu Luka Modric ammo kubbaa warqii badhaasan.Imbaappeen ka Faransaayii taphatu ammoo nama ganna diqqaa ka ganna 19tti waancaa kubbaa miilaa irratti goolii galcheen badhaasan.
Modric lakkoofsa 10 keeyyatee Real Madriidiif taphata. Modriciin amma ganna 32 kun gaafa diqqaa baqataa kaambii baqaalleetti galee beeka.
Gurbaan Beljiyeemii goolii eegu Tibahut Koritous ammoo glove, waan harkatti keeyyataii goolii eegan warqi badhaafame.


text:
Daragaggoo Abubukan kan jedhamu sababaa malee poolisootaan qabamee mana hidhaatti geessamuun ittiin ka’umsa walitti bu’iinsa sanaa kan ta’e ta’uu kan dubbatan jiraattonni magaalaa Dagaan lafa dagarggoon kun itti geessame jedhame magaalaa Garbaa dhaquu dhaan konkolaataa mootummaa keessatti waan arganiif jecha poolsiin utuu hin argin dargaggoon kun konkolaataa irraa bu’uu uummatatti dabalame. Booda irras gara irraa dhufe magaalaa Degaanitti erga deebi’ee booda, sagadaaf uummati masgiida keessatti wal ga’ee utuu jiru dhukaasa humnootiin mootummaa bananiin namoonni afur du’uu isaanii dubbatu jiraattonni kun.
Sababaa humnooti kun namoota nagaa qabaniif kan hin beekne ta’uu dubbatanii yeroo ammaa magaalaalee lamaan humnootii Federaalaan marfamanii, hojiinis dhaabatee kan jiru ta’uu ibsaniiru.


text:
Shanee: Maafiyaa Horroo Guduruu
Akkuma har’a hunduu hubatu, Shaneen Maafiyaa Horroo Guduruu ti. Itti gaafatamaan ol’aanaan
Maafiyaa kanaa Obbo Daawuud Ibsaa ti. Yeroo dheeraa keessatti, Daawuud Ibsaa dhoksaan
Maafiyaa kana ABO keessatti ijaaraa ture. Ijaaruu duwwaa osoo hin taane, sadarkaa hundatti
namoota Horroo Guduruu itti remade. Maafiyaan kun, hamma ijaarameen booda yakka hamaa fi
hammaataa daangaa hin qabne qabsoo Oromoo, ABO, fi miseensota ABO irratti raawwataa
jiraachuun isaa oolee fi bubbulee jira. Yeroodheeraa irraa jalqabee hamma har’atti Maafiyaan
Horroo Guduruu kun, qabsoon bilisummaa Oromoo akka hin milkoofineef danqaraa fi daggaraa
ittatti ta’ee jira. Murni kun, naqarsa (“cancer”) qabsoo keessaa ta’uun isaa har’a ifatti mul’atee
jira. Dhugaan turee fi jiru
Daawuud Ibsaa, daantaa mataa isaatiif malee daanta QBO fi daantaa
tokkummaa Oromoo hin qabu
; qabaateellee hin beeku. Namuu hubatuu kan qabu, Dawuud Ibsaa
namoota ganda isaa, namoota Horroo Guduruu, qoofa bakka hundatti rammaduu isaa ti.
Fakkeennaaf:
1. Obbo Jirreenyaa Taffaraa Itti gaafatamaa Jaarmaa biyya Awuroppaa—-Horroo Guduruu;
2. Obbo Gaashuu Lammeessaa, Itti gaafatamaa Jaarmaa biyya Awustiraaliyaa—Horroo
Guduruu;
3. Dr. Shuguxee Galataa, Itti gaafatamaa Damee Diploomaasii ABO—Horroo Guduruu;
4. Obbo Mikaa’eel Boranaa, Itti-gaafatamaa Jaarmaa Abba Seeraa fi Alangaa; Itti-gaafatamaa
Jaarmaa, Damee Beeksisii biyya Alaa; Itti-gaafatama Jaarmaa Damee seeraa fi toohanoo,
akkasumas Itti-gaafatamaa Jaarmaa,Damee Diinagdee USA fi Kanaadaa ti—Horroo Guduruu.
Asirratti kan nama ajaa’ibuu fi maalalchiisu, nama tokko irratti aangoon heddu tuulamuu isaa ti.
5. Aadee Dinknesh D. Kitilaa, Ijaarsa dhokkissaa namoota nannoo Horroo Guduruu ijaaruu fi Itti
gaafatamtuu ‘International Oromo Women organization (IOWO)’ jedhutti rammade—Horroo
Guduruu.
6. Obbo Tashomee Diimee, ‘International Qeerroo Support Group’ USA fi Kanaadaatti
rammade—Horroo Guduruu.
7. Obbo Girmaa Xurunaa, ilma obbolleettii isaa Itti-gaafatamaa Qeerroo biyya keessaa, Itti-
gaafatamaa Raadiyoo Sagalee Qeerroo fi Itti-gaafatamaa Diinadgee biyyaa keesaa ti—–
Horroo Guduruu.
8. Obbo Lammii Shunaa…miseensa Maafiyaa ti—Horroo Guduruu.
Dhuugaan lafa jiru, Maafiyaan Horroo Guduruu kun dhimma mataa isaatiif jecha ABO keessatti
diimokraasii dhabamsiise. Bakka diimokraasii abbaa-irrummaa, gandummaa fi dabaanbulina
(corruption) biqilchee fi magarsee sirna ittiin masakkamu kan tokkummaa Oromoo fi qabsoo
bilisummaa Oromoo ittiin laamshesu godhate.
Sinuma diriirtate kana irratti irikatee, Obbo Dawuud Ibsaa saganataa ABOn alaatti aangoo isaatti
dhimma ba’uun hojiin qabsoo fuula duratti akka hin tarkaaffanne godhaa ture; ammallee godhaa
jira. Maallaqni maqaa qabsoon walitti qabamu, bakki dhaquu fi ga’uu hin beekkamuu. Yeroo
gaafiin itti ka’u, WBOf ergame jechuun ala ragaan qabatamaan (accountability and transparency)
hin jiru. Murni Maafiyaa kun, gama tokkoon ABO diiga; qabsoo bilisummaa laamshessa. Gama
biraatiin ammoo, maqaa qabsoo fi maqaa ABOn maallaqa lammiwwaan Oromoo irraa guura.
1
Waggaa kudhanii saddeeta guutuu, maqaa Guyyaa WBOn, Guyyaa Gootoota Oromoon, Guyyaa
Fincila Diddaa Garbummaan fi amma ammoo maqaa ‘International Qeerroo Support Group’
jedhuun caasaa Maafiyaa Horroo Guduruu addunyaa keessa diriirsee lammiiwwaan Oromo
gowwomsuudhaan maalaqa guuree daldala adeemsisaa jira. Kana duwwaa odoo hintaane,
maallaqa guurame kanaan gootoota Oromoo biyyaa keessatti dhabamsiisaa jira. Maafiyaan kun,
afaaniin bilisummaa! Walabummaa! Jedhaa dhaadata. Hojiin isaatiin ammoo, tooftaa fi tarsimoo
qabsoo bilisummaa fi walabummaa Saba gonfachiisan nyaata. Afaaniin tokkummaa faarsa.
Hojiin ammoo, tokkummaa diiga. Maafiyaan kun, afaaniin jaalala Oromoof qaba jedha.
Gochaan garuu, ganda isaatiin ala jibba lammiiwwaan Oromotiif qabu hojjata. Maafiyaan kun,
ganda isaatiin ala, lammiwwan Oromoo hundaa akka masaanutti (arch-enemy) ilaala.
Xiyyeeffanaa fi adeemsi murna kanaa, Oromoo moggeessuu fi facaasuu, qabsoo bilisummaa
Oromoo laamshessuu, maseensuu fi bu’aa dhabiyyee godhee hambisuu dha. Hojiin Maafiyaa
kanaa har’a, mataa irraa hamma miillatti tortoree ajaawee jira. Haalli kun, har’a ragaa ifatti
mul’ataa Maafiyaa Horroo Guduruu ti.


text:
Hubachiisa!! Sagantaan barnoota kanaa Raadiyoo Faanaa Sagantaa Afaan Oromoo irraa kan walitti funaaname. Kuusni barnoota kanaa akkaan hedduu waan taheef tartiibaan wal duraa duubaan maxxansuu yaalla.
Galanni kan Hayyoota waan kana qopheessaniiti. (Obboo Ibraahim Haaji Ali Boruu fii Aaddee Immabeet Tashoomeeti)
Afoola Oromoo: Moggaasa Afaan Oromoo (kutaa 300 irraa ka duraa)
Hubachiisa!! Sagantaan barnoota kanaa Raadiyoo Faanaa Sagantaa Afaan Oromoo irraa kan walitti funaaname. Kuusni barnoota kanaa akkaan hedduu waan taheef tartiibaan wal duraa duubaan maxxansuu yaalla.


text:
Senaatarri bulchiinsa Oriigan Jeef Meerkileey gaaga’amni namoomaa uummata Oromoo irra gahaa jiru isaan yaaddessuu himan.
Waajjirri dhimma alaa Ameerikaa sarbama mirga namoomaa fi gaaga’ama namoomaa Itoophiyaa keessaa ilaalchisee haalli jiru akka fooyya’u dhiibbaa akka godhu gaafatan.
Haala kaaba Itoophiyaa jiru ilaalchisee yeroo waraanni eegalee kaasee dhiibbaa gootaniifi jijjiirama mul’achaa dhufeef isinan galateeffadha jedhaniin senaatarichi xalayaa isaaniitiin.
Nagaan waaraa akka dhufuuf tattaaffii gootan dabalatee, ammallee gargaarsi namoomaa danqaa tokko malee dhaqqabuu qaba jechuun waajjira dantaa alaa Ameerikaatti barreessituu itti aantuu dhimmoota Afrikaa Ambassador Moolii Pee’dhaaf barreessan.
Xalayaa isaanii kanaan Senaatar Jeef Meerkleey rakkoon Itoophiyaa hundi karaa nagaan akka furamu, mariin siyaasaa hunda hirmaachisee fi hiika qabeessi akka godhamu, sarbama mirga namoomaa hanga ammaa raawwatamaniif gaafatamummaanis akka jiraatu gaafatan.
Dabalataanis nagaa fulla’aa buusuuf walitti bu’iinsa naannolee biroo keessa jiranii fi saboota biroo gaaga’aa jiraniifis xiyyeeffannaa kennuun barbaachisaadha jedhan.
Kun saba guddaa biyyattii Oromoo dabalatee ilaallata kan jedhan senaatarich, sabni kun sababa wal waraansa mootummaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo naannicha keessatti godhamaa jiruutiin gaaga’ama hamaa jala jira jedhan.
Dargaggoonni sabichaa Qeerroon ministira muummee Abiy Ahmad aangootti fiduuf wal’aansoo guddaa godhaniiru; Abiy aangootti dhufuun abdii kabaja mirga namoomaa guddaas fidee ture; Garuu Abiy erga aangootti dhufee gaaga’amni mirga namoomaa guddaan Lammiilee nagaa Oromoorraan gaheera jedhan.
Waxabajjii bara 2020 yeroo Artistiin beekamaa Oromoo ajjeefamee booda namoota mormiif bahan, hogganoota siyaasaa dabalatee dhalattoonni Oromoo 3,500 ta’an hidhamuu, ji’a tokko keessatti 9000 kan ta’an hidhamuu fi yeroo sanii kaasee haalli Oromoon keessa jiru daran hammaachaa dhufuu eeran Senaatar Jeef Meerkileey.
Manguddoota, haawwanii fi daa’imman akkanumallee dargaggoota irratti ajjeechaan daangaa hin qabne raawwatamuu ibsan.
Rakkoolee kanneeniif furmaata waaraa jajjabaa sadii eeranii jiru.
Waajjirri dhimma alaa Ameerikaa waamicha nagaa fi waraana dhaabuu akka cimsee itti fufu; karaa hariiroo alaaf karaa gabaasa waggaa sarbama mirga namoomaa waaajjira dhimma alaatiinis xiyyeeffannoon sarbama mirgoota namoomaa Oromoo irratti raawwatamaa jiruuf akka kennamu gaafatan.
Hojjettoonni embaasii Ameerikaa kan Itoophiyaa jiran bakkeewwan walitti bu’iinsi Oromiyaa keessa jiru imalanii haala jiru akka hubatan, miidhamtootas akka dubbisan haalli akka mijatu gaafataniiru Senaatar Jeef Meerkileey Waajjira Dhimma AlaaAmeerikaaf barreessaniin.


text:
Kutaalee darban keessatti waa’ee iimaanaa fi Islaama ilaalle turre. Har’as itti fufuun harkaana (hundeewwan) iimaanaa jahan tokkoon tokkoon ni ilaalla. Hundeewwan iimaanaa jahan kanniini: Rabbitti, Malaykoota Isaatti, kitaabban Isaatti, Ergamtoota Isaatti, Guyyaa Dhumaatti fi keyriis ta’e sharriis ta’e qadara (wanta murteefametti) amanuudha.
Jireenya keessatti namni kamiyyuu “Eenyutu dachii, samii fi wantoota isaan jidduu jiran kana hunda uumee?” jechuun of gaafata. Dachii fi samiin ofiin of uumuu ykn tasa argamuu danda’u? Ilmi namaa isaan uumu danda’aa? Guyyaa guyyaan namni dhalatu hoo ofiin of uumuu danda’aa? Gonkuma humna ofiin of uumuu hin qabu, namoonni biroos humna isa uumu hin qaban. Kanaafu, Khaaliqni (Uuman) wanta hundaa irratti Danda’aa ta’ee akka jiru ni amanna. Garuu Rabbitti amanuu jechuun maal jechuudhaa?
Rabbii qulqullaa’aa olta’etti amanuu jechuun Jiraachu Rabbii, Gooftummaa Isaa, Tokkichummaa fi haqaan gabbaramuu Isaa fi asmaa’a wa sifaata Isaa jala muranii dhugoomsu, guutumaan guututti mirkaneessu fi itti amanuudha. Kanaafu Rabbitti amanuun wantoota afur of keessatti qabataa jechuudha. Isaanis: (1) Rabbiin Qulqullaa’an olta’e jiraachutti shakkii tokko malee amanuu (2) Gooftummaa Isaatti dhugaan amanuu. Kana jechuun Uuman, Mootiin, Qindeessan, nyaachisaa fi obaasan wanta hundaa Rabbii ol’aanu qofa akka ta’e amanu. (3) Tokkichummaa fi haqaan gabbaramuu kan qabu Rabbiin qofa akka ta’e amanu. (4) Asmaa’a wa sifaat (Maqaalee fi amaloota) gaggaarii Rabbiitti amanuu-kana jechuun Rabbiin qulqullaa’an olta’e amaloota gugguutuu fi maqaalee gaggaarin Kan ibsamu akka ta’e amanu. Amaloota hanquu fi hir’uu irraa qulqullu akka ta’e amanu.[1]
Mee amma wantoota irranatti tarreessine tokkoon tokkoon haa ilaallu.
- Jiraachuu Rabbitti amanuu
Jiraachu Rabbii olta’aa karaalee armaan gadiitin mirkaneessun ni danda’ama: Uumamaan (al-fixrah), aqliin, shari’aanii fi miira.
1.Uumamaan (al-fixrah)- Jiraachu Rabbii olta’aa uumaman kan mirkaneessu, wantoonni uumaman hundii yaada yookiin barnoota dursaa tokko malee Uumaa isaanitti amanuu irratti uumaman. Eenyullee uumama kanarraa hin garagalu, nama qalbii isaa irratti wanta kanarraa garagalchu yoo itti darbame malee. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedha:
“Daa’imni kamiyyuu hin jiru fixraah (uumama) irratti kan dhalatu yoo ta’ee malee. Ergasii abbaa fi haati isaa gara Yahuudaa yookiin Kiristaana yookiin Majuusaatti jijjiru.” Sahih al-Bukhari 1359
2.Ragaan aqlii (sammuu) Rabbiin jiraachu agarsiisu immoo uumamtoonni durii fi kan boodaa Kaaliqa isaan argamsiise qabaachu qabu. Sababni isaas, mataa ofitiin of argamsiisu (uumu) hin danda’an. Akkasumas, sababa tokko malee ofumaan tasa argamu hin danda’an.
Mataa ofiitiin of argamsiisu (uumu) hin danda’an. Sababni isaas, wanti tokko ofiin of uumu hin danda’u. Argamuu isaatin dura kan hin argamne (hin jirre) waan tureef. Wanti duraan hin jirre uumaa ta’uu danda’aa? (Fakkeenyaf, aduun guyya guyyaan ifa kennitu tuni ofiin of uumun guyyaa guyyaan ifa kennu dandeessi? Ampuulin elektriki manatti itti fayyadamnu ofiin of uumee ibsaa nuuf kennu danda’aa? Akkuma ampuulin ofiin of uumu hin dandeenye aduunis ofiin uumu hin dandeessu. Kanaafu, Uuman ishii uume jiraachu qaba. Ammas, akkuma ampuulin ofiin of ibsuu fi dhaamsu hin dandeenye, aduunis ofiin gara bahaatin baate gara dhiyaatin seenu hin dandeessu. Kanaafu, Kaaliqni wanta hundaa too’atu aduu gara bahaatin baase gara dhiyaatin seensisu jiraachu qaba.)
Akkasumas, uumamtoonni kunniin tasa argamuu hin danda’an. Sababni isaas, wanti argamu hundi kan isa argamsiise jiraachu qaba. Dabalataan, qindaa’inni nama ajaa’ibsiisu kunniini fi wal-simannaan madaala ofii eeggate, walitti dhufeenyi sababa fi bu’aa jidduu jiru, akkasumas, walitti dhufeenyi uumamtoota jidduu jiru, tasa akka hin argamne taasisa. Wanti tasa argame hundema isaatiyyuu sirnaa fi tartiiba isaa kan hin eegganne ta’ee osoo jiruu, akkamitti haala turtii fi guddinnaa isaa keessatti qindaa’inna fi tartiiba isaa kan eeggate ta’uu danda’aa? Uumamtoonni kunniin hundii ofiin of uumu fi sababa tokko malee tasa argamu waan hin dandeenyef Argamsiisan isaan argamsiise jiraachu qaba. Innis Allah (Rabbii) Gooftaa addunyaa hundaati.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aala ragaa sammuu kana suuratu ax-Xuur keessatti akkana jechuun dubbata:
“Sila isaan osoo wanti isaan uumu hin jirre uumaman moo isaanumatu uumtotaa?” Suuratu ax-xuur 52:35
Kana jechuun isaan Uumaa malee hin uumamne (Uuman (Kaaliqni) isaan uumu jiraachu qaba.) Akkasumas, isaan ofiin of hin uumne. Kanaafu, Uuman isaanii Rabbii olta’aa akka ta’e dhugaadhaan ni beekkama. Kanaafi, Jubeeyr ibn Mux’im (Rabbiin isarraa haa jaallatu) yommuu Ergamaan Rabbii (SAW) suuratu ax-xuur qara’uun aayaata tanniin irra gahan dhagahe,“Sila isaan osoo wanti isaan uumu hin jirre uumaman moo isaanumatu uumtotaa? Yookiin samii fi dachii uumanii? Lakki, isaan yaqiina hin qaban. Kuusaa Gooftaa keetitu isaan bira jira moo isaantu injifattootaa?” Suuratu ax-xuur 52:35-37 (Yaqiina- jechuun shakkii tokko malee dhugaan amanuudha)
Yeroo san Jubeeyr mushriika (nama Rabbiin waliin waan biraa waaqefatu) ture. Aayata armaan olii erga dhageefate booda akkana jedhe, “Qalbiin tiyya balali’uutti dhiyaatte. Kuni yeroo jalqabaatif iimaanni qalbii kiyya keessa kan qubateedha.” Sahiih Al-Bukhaari 4854
Fakkeenya kana ifa godhuu mee haa dhiyeessinu: osoo namni tokko waa’ee gamoo dheeraa garmalee bareedu, ashaakiltiin (kuduraa fi fuduraan) marfamee kan burqaan bishaanii keessa yaa’u, afaa babbareedaa fi boraatin guuttame, faaya adda addaatin faayame sitti hime. Ergasii akkana siin jedha: “Gamoon kuni fi wanti isa keessa jiru hundi ofiin of argamsiise. Yookiin osoo wanti isa argamsiisu hin jiraatin tasa argame.” Oduu isaa kana yommuu dhageettu yoosu isa kijibsiifta, hin fudhattu, dubbiin isaa kuni dubbii gowwaa akka ta’etti lakkoofta.
Kanaafu, kana booda uumamni bal’aan dachii fi samii, urjiilee fi wantoota baay’ee of keessaa kan qabu, qindaa’inni fi sirnii isaa kan nama ajaa’ibsiisu kuni ofiin of argamsiisu (uumu) ni danda’a yookiin wanti isa uumu osoo hin jiraatin tasa ni argama jechuun ni hayyamamaa?!
3.Ragaa shari’aa Rabbiin olta’aan jiraachu agarsiisu- Kitaabba samii bu’an hundi kana ni dubbatu. Fooyya’insa namootatiif murtiwwanii fi seeronni kitaabban bu’an kunniin of keessatti qabatan, Rabbii Ogeessa wanta uumamtoota Isaatiif tolu kan beeku irraa akka bu’an kan agarsiisudha. Dabalataan, kitaabban buufamanii waa’ee uumamtoota ilaalchise dubbatani fi kan argamuun isaanii ijaan mul’atu, Rabbii wanta beeksise argamsiisu irratti Danda’a ta’e irraa akka bu’an ragaa agarsiisudha. (Fakkeenyaf, Qur’aanni waa’ee uumama namaa, samii, dachii fi kkf ni dubbata. Akkamitti bubbeen dumeessa dhiibdu, ergasii dumeessa tuutta’e fi gurraachate irraa Rabbiin bishaan buusu ni hima. Kanaa fi kan biroo Qur’aanni ni dubbata. Waa’ee uumamtoota ilaalchise wanti inni dubbatu hundi wanta namni hunduu ijaan arguudha. Kanaafu, Qur’aanni Rabbii beekaa wanta hundaa uumu irraa kan bu’eedha.)
4.Ragaa hissiyy (miiraa) Rabbiin qulqullaa’an olta’e jiraachu agarsiisu immoo karaa lamaan ilaalun ni danda’ama.
Karaa 1ffaa– Yommuu warroonni du’aayi godhan (Rabbiin kadhatan) du’aayin (kadhaan) isaanii deebii argattu, namni garmalee rakkate yommuu Rabbitti iyyatu, Rabbiin rakkoo keessaa isa baasu ni argina, ni dhageenya. Kuni hundi jiraachu Rabbii shakkii tokko malee kan agarsiisudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala ni jedha:
“Nuuhinis yeroo inni san dura [Nutti] lallabee ergasii isaaf awwaannee, isaa fi maatii isaa cinqaa guddaa keessaa baraarre [yaadadhu]” suuratu Anbiyaa 21:76
Nabii Nuuh Rabbiin ni kadhate. Rabbis kadhaa isaa dhagahun deebii kenneef. Isaa fi maatii isaa dhiphinna guddaa irraa ni baraare.
Sahiih al-Bukhaari keessatti Anas ibn Maalik (radiyallahu anhu) akkana jechuun gabaase; “Yeroo Ergamaa Rabbii (SAW) namoota hoongen ni tuqxe. Guyyaa Jimaataa Ergamaan Rabbii (SAW) osoo khuxbaa godhaa jiranu namni baadiyarraa dhufe tokko masjiida seene. Namni kunis akkana jedhe, “Yaa Ergamaa Rabbii! qabeenyi badee, ijoollen beelofte, Rabbiin nuuf kadhu.” Ergamaan Rabbiis harka olkaasun Rabbiin kadhatan. Yeroo sanitti dumeessi wanta jedhamu samii irra hin jiru. [Akkuma Ergamaan Rabbii(SAW) du’aayi godhaniin] yoosu dumeessi gaara fakkaatu mul’ate. Osoo Ergamaan Rabbii (SAW) minbarii (barcumaa khuxbaa irratti godhan) irraa hin bu’in rooba areeda isaa irra gadi yaa’u arge. Roobni guyyaa san, guyyaa lammataa, sadaffa, afraffaa fi hanga guyyaa Jimaata itti aanuu ni roobe. [Guyyaa Jimaata lammataa kana] Namni baadiyaa kuni yookiin namni biraa dhaabbatee akkana jedhe, “Yaa Ergamaa Rabbii! Manneen jigan, qabeenyi bishaanin harame, Rabbiin nuuf kadhu. Ergamaan Rabbiis harka olkaasun akkana jedhan, “Yaa Rabbii! nurratti mitii naannawa keenyarra godhi.” Harka isaatin gara itti akeeku sanitti dumeessi ni bittinaa’e…” Sahih al-Bukhari 1033
Hanga ammattu namoonni dhugaa fi uulaagaalee du’aayi guutun Rabbiin kadhatan du’aayin (kadhaan) isaanii fudhatama argachuun wanta ragaa bahamuudha.
Karaan 2ffaan Mallatoolee Nabiyyoota “Mu’ijizaa (raajii)” jedhaman namoonni argan yookiin dhagahan ragaa jala muraa Kan nabiyyoota erge, kana jechuun Rabbiin jiraachu kan agarsiisaniidha. Sababni kanaa, mu’jizaan wanta namni hojjachuu hin dandeenye fi ergamtoota Isaa gargaaruf Rabbiin qofti kan hojjatuudha. Akka fakkeenyatti, mu’ijizaa (raajii) Nabi Muusaf kenname kaasun ni danda’ama. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Nabii Muusaa ulee isaatin akka galaana rukutu ajaje. Erga rukute booda galaanni karaa goggaa kudha lamatti addaan qoqqoodame. Bishaan isaan jiddu jiru akka gaaraa ta’e. Rabbiin ni jedha:
“Gara Muusaatti, “Ulee keetiin galaana rukuti.” [jechuun] wahyii (beeksisa) goone. [Yerooma inni dhayu] ni qoqqoodame; kutaan qoodame hundi isaa akka gaara guddaa ta’e.” Suuratu Ash-Shu’araa 26:63
Fakkeenyi lammataa, Qureeshonni Makkaa Ergamaa Rabbii (SAW) irraa mallattoo barbaadan. Ergamaan Rabbis gara ji’aatti akeekan. Jiiynis bakka lamatti baqaqe. Namoonnis kana ni argan. Kana ilaalchise Rabbiin ni jedha:
“Qiyaaman kaloofte (dhiyaatte); Jiinnis lamatti dhoohe.” Suuratu Al-Qamar 54:1
Mallatooleen ijaan mul’atan kunniin kan Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Ergamtoota Isaa ittiin gargaaruf akka argaman taasisu, ragaa ifa bahaa fi jala muraa jiraachu Isaa agarsiisudha.
Guduunfaa
✒ Rabbitti amanuu jechuun shakkii tokko malee Jiraachu Isaatti, Gooftummaa Isaatti, Tokkichummaa fi haqaan kan gabbaramu Isa ta’uu Isaatti fi maqaalee gaggaarii fi amaloota gugguutun kan ibsamu (wassafamu) akka ta’e amanuudha.
✒ Ragaaleen Rabbiin jiraachu agarsiisan lakkoofsa hin qaban. Garuu ragaalee kanniin bakka afur gurguddaa jalatti ramaduun ni danda’ama.
✒ Daa’imni kamiyyuu yommuu dhalatu Rabbii tokkichatti amanu irratti dhalata. Ergasii sababa maatitiin ykn naannotiin Rabbii gaditti wanta biraa gabbaruun (waaqefachuun) karaa sirrii irraa jallata.
✒Gamoon (fooqin) dheeraa fi bareedan, afaa fi ashaakiltiin guuttame ofiin of ijaaru danda’aa? Yookiin tasa argamuu danda’a? Haaluma kanaan, dachii fi samiin, urjileen samii bareechisan ofiin of uumu danda’u? Yookiin tasa argamuu danda’u???!
✒Wanti tokko ofiin of uumu hin danda’u. Sababn isaas, argamuu isaatin dura kan hin argamne (kan hin jirre) waan tureef. Wanti duraan hin jirre uumaa ta’uu danda’aa?
✍ Namni tokko Rabbiin kadhatee yommuu wanta kadhate san Rabbiin kennuuf ykn rakkoo keessaa isa baasu, kuni ragaa Rabbiin olta’e jiraachu agarsiisan keessaa tokko.
✍ Mu’ijizaan (raajiin) ergamtootaf kenname ragaalee Rabbiin subhaanahu wa ta’aala jiraachu agarsiisan keessaa tokko. Sababni isaas, mu’ijizaa kanniin Rabbiin malee eenyullee hojjachu hin danda’u.
Kitaabban wabii:
Al-Imaanu haqiiqatuh, khawaarimuh, nawaaqiduh inda ahli sunnati wal jama’a-fuula 239 Abdullah bin Abdulhamid Al-Asarii
Arabic: Sharih Usuuli salaasa Fuula 80-84 Ibn Useymiin
English: Explanation of the Three Fundamental Principles of Islaam Page 66_68


text:
Mudde 23,2015 Godina Lixa Shaggar Aanaawwaan Jalduu, Gindabarat, Meettaa Roobii, Adaa’aa Bargaa, Magaala Baabbicha fi uummata Gandoota baadiyyaa baabbichaa,, Geedoo, fi uummata Baadiyya, Aanaa Midaa Qanyii, amboo fi uummata Baadiyyaa Waddeessaa, Xuuqur Incinnii, Tokkee Kuttaayee, Iluu Galanii fi Baakkoo Tibbee fi Uummatni Gandoota Baadiyyaa sadarkaa Maayibaasii fi gandoota walitti Aanaaniin Walitti dhufuun Mootumma nu ajjeesaa jiruu fi warana nurratti labse waliin hin jiraannuu, ilmaan keenya ajjeesuu irra darbuun waraana kallattiin waan nurratti labsaniif mottummaan kun mootumma keeny akka hin taane mirkneeffannee jirra jechuun hanga bilisummaa keenya gonfannuu fi mirga namumma fi Dimookiraasiin qabnu nuuf kabajamutti Jaarsolii biyya fi Abbootii Gandaa naannoon wl bulchna malee mootummaa nu ajjeesuu fi nu hidhu jalatti hn bullu jechuun murteeffatan.
Yeroo kanatti Maqaa master Pilaanii Finfinnee fi Labsii Magaaloota oromiyaa mootummaan balleessa keenyaa jedhanii fudhachaa waan jiranif Mormii sababaa kanaan ka’een Lubbuu badee fi qaama hir’ateef kan itti gaafatamuu qabuu fi seeraatti dhiyaachuu qabu Mootummaa dha malee Nu hidhuu fi nu doorsisuun, Nu ajjeesuun nurraa dhaabbachuu qaba, warri karoora kana baasee ittin nu fixaa jiru seeratti dhiyaachuun itti gaafatmuu qabu jechuun uummatni Yaadaasaa kaasee warraaqsii itti fufee jira.
Kanan Boodaa hariiroon mootummaa gabrooonfaata waliin qabnu hin jiru, walga’ii kamuu kara ergamtootaa fi jaarsolii ergamtuu isaniitiin dhufuu hin fudhannu, Kanfaltii gibra hin kanfallu, diddaan keenyaa hanga mirga abbaa biyyummaa keenyaa eegsifannutti jechuun murtii jabaa fi sirna fudhatan
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Related


text:
Jaarmayaa kanaaf qorattuu kan ta’an Aaddee Azeeb Adefrsew akka jedhantti ijoolleen kun rakkoon isaanii guddaan baka daahannaa ta’uu dubbatu. Garuu jaarmayonni ijoollee akkasii gargaaruuf hundeffaman yeroo baayyee wanni gargaaruu danda’an nyaata, uuffataa fi kanneen biroo ti jedhan.
Itiyoophiyaa keessa ijoolleen daandii irra jiraatan kuma 30 ta’antu jira.kana keessaa kuma 17 daandilee magalaa Finfinnee irra jiraatu. Ijoollee kana keessaa walakkaa caalaan bakka dahannaa ykn nyaata ga’aa hin qaban.
Kophee haxa’anii mallaqa argataniin akkasumas waan xixxiqoo daandii irratti namoota arganiitti gurguruun akkasumas nama kadhatanii jiraatu.
Qorannaan gaggeeffame akka agarsisuutti harka 30 kan ta’an dhukkuba jabaan qabamanii dhukkubsataa jiru. Irra hedduun isaanii wal’ansa fayyaa tokko iyyuu hin arganne. Kanneen harka 40 ta’an immoo qunnamtii saalaaf dirqisifamuu isaanii beekamee jira.
Rakkoo akkasii keessaa ba’uuf manni keessa dahatan akkaan barbaachisaa ta’uu dubbatu ijoolleen kun. Jaarmayaan GOOL jedhamu kan Itiyoophiyaaf Daayreekteera kan ta’an Linn Keey akka jedhantti wanni ijoolleen akka manaa ba’an godhu hiyyuma. Malli gaariin maatii isaaniitti eega deebi’anii booda maallqa ramadanii akka isaan gargaaraman gochuu dha jedhu.
Gama kaaniin dawaan ijoollee vaayrasii HIV waliin jiraatan caalaatti gargaaruu danda’uu kan Ehfavirenz jedhamu argamuun ibsamee jra.Kan dhukkuba Eedsiin akka hamaatti miidhaman biyyoota Afrikaa uffee sahaaraa gadii keessatti dawaa kana gargaaramuuf gatiin isaa qaalii ta’uun rakko ta’eera.


text:
Ebla 5,2016 Godina Arsii Bahaa magaala Asellaatti barattotni koollejjii barsiisotaa Ebla gaafa 2 Barumsa hin barannu barataan keenya uummanni keenya osoo dhiigni isaa lola’uu mirgi jiraachuu osoo nurraa molqamaa jiruu jechuun waraqaalee hedduu naannichatti bittimsuudhaan FXG itti fufsiisanii kan jiran Qeerroon kan gabaase yoommuu tahu Qeerroon koollejjichaa namni 17 ol maqaa qindeessitoota FXG jedhamuun waraana gaaziitiin ukkaamfamanii bakka buuteen isaani dhabamee akka jiru har’a Qeerroon gabaasee jira.
Wal harkaa fuudhiinsaan yeroo ammaa kana waraqaan oromiyaa magaalota fi godinaalee keesa faffaca’ee jiru keessattuu wallaggaa godinaalee 4nuu, bishooftuu, adaamaa, amboo fi kkf yoommu tahu godina wallagga bahaa aanaa saasiggaatti guyyoota lamaan darban kana FXG itti fufuu qaba bittimfamee uummataaf waamicha dhiyeessee jira. Akkasuma Ebla gaafa 1, 2016 alaabaan ABO godina shawaa lixaa aanaa Gindabarat keessatti fannifamee akka jiru Qeerroon gabaasee jira. FXG godinaalee garagaraattis tarkaanfiidhaan kan wal deggereen jabeeffameetu jira


text:
Naatinaa’eel Fiixeetiin @NatieFit
Finfinnee, Fulbaana 23/2022 – Yuunivarsiitiin Jimmaa, Yuunivarsiitichaatti sagantaa barnoota fagoo Muummee Sooshiyoolojiitiin kennamuun moojula gosa barnootaa ‘Sociology of Ethiopian Societies’ jedhamuuf barattootaaf qophaa’e irratti dhimma seenaa ummata Oromoo irratti ibsi “dogoggoraafi seer-maleessa” kennameen walqabatee hojjettoota lama hojiirra ittisuun murteewwan adda addaa akka fudhataman beeksiseera. Moojulichi sagantaa barnoota fagoo Muummee Sosholoojii Yuunivarsitichaatin kan qophaa’e yoo ta’u, guyyoota muraasa darban keessatti qeeqa cimaa keessummeessaa tureera.
Dhimma kana ilaalchisee Addis Standardiif yaada kan laate Pirezdaantiin Yuunivarsiitichaa Jamaal Abbaafiixaa (PhD) murtoo darbe mirkaneessuun, “Yuunivarsiitichi adeemsa hojii cimaa qaba. Moojuloonni yeroo qophaa’an adeemsa gulaallii adda addaa keessa darbu. Kanaafis hojjettoonni Yuunivarsiitichaa waliigaltee yuunivarsiitichaa waliin mallatteessan jira. Muuxannoo fi baay’ina dabalatee madaalliiwwan nama barreessuu fi gulaaluuf kaawwame jira. Haaluma kanaanis kanaan dura rakkoon nu mudatee hin jiru. Kan ammaa kun rakkoo adeemsa hojii keessa mudate ta’u danda’a,” jedhe.
Moojulli barnootaa “Sociology of Ethiopian Societies, (SOCI 2022)” jedhamu kan barana Ebla 2022 Yuunivarsitii Jimmaatti maxxanfamee ba’e fuula 48 – 49 irratti “Oromoon qe’ee isaa kan ture gammoojjii gara kibbaa irraa ol godaanee lafa giddugalaa fi lixa biyyattii kan Amaaraa ture irraa qubate” jedhu fi “Sirni Gadaa mirga dubartootaa waan hin kabajneef dimokiraasii ammayya irraa baay’ee fagoodha” jechuun isaa fayyadamtoota miidiyaa hawaasummaa biratti qeeqamaa ture.
Qeeqa guddaa kana hordofee deebii kan kenne bulchiinsi Yuunivarsiitichaa, xalayaa mallattoo Pirezdaantii Yuunivarsiitii Jimmaa Jamaal Abbaa Fiixaatin (PhD) gara I/ Aanaa Pirezdaantii Dhimmoota Akkaadaamii Yuunivarsiitichaatif ergameen, moojula sagantaa barnoota fagoo raabsame irratti yaadni fi ibsi kenname kan ejjennoo Yuunivarsiitii Jimmaa hin ibsine tahuu hubachiisuun sirreeffamni atattamaa akka taasifamu ajajeera.
“Ibsi Moojula raabsame irratti dhiyaate kan ummataa fi ummata walitti buusuu fi seera bilisummaa akkaadamii dhaabbata barnoota olaanoo seeraan alaa fayyadamuun kan barraa’eedha” kan jedhe Yuunivarsiitichi, moojulichi akka hin baay’ifamne, barattootaaf kan raabsames akka sassaabamu godhamee atattamaan akka dhabamsiifamu ajaja dabarseera.
Kana malees, qaamonni hojii kana keessatti hirmaatan keessattuu barreessaafi gulaalaan moojuulichaa guyyaa kaleessaa Fulbaana 22, 2022 irraa kaasuun hojiirraa dhaabsifamanii seera Yuunivarsiitichaatiin dhimmichi koree namuusaaf dhiyaatee atattamaan murtiin akka itti kennamu murtoo dabarseera. Rakkoon akkanaa irra deebiin akka hin mudanneefis kitaabota barnootaa Yuunivarsiitichaa hunda irratti xiinxalli gadi fagoon akka taasifamu murtaa’uu beeksiseera.
Dr. Jamaal dhimmicha irratti yaada isaa yeroo ibsu, “dhimmi kun yeroo bulchiinsa Yuunivarsiitichaa bira gahu dafnee kan goone tarkaanfii fudhachuu fi akka qoratamu taasisuudha. Dhimmi kun koree naamusaatin ilaalamaa waan jiruuf hanga qorannoon sun dhumutti bal’inaan ibsamu baatuus, dhimmichi qulqullina barnootaa kan gadi buusu fi rakkoo hawaasummaa guddaa kan geessisu waan ta’eef xiyyeeffannoon ilaalamee qoratama. Yuunivarsiitichi hojimaatawwan jiran qoratee tarkaanfii ni fudhata. Bu’aa qorannoo kanaas uummataaf ifa goona. Hanga moojula biraa qophaa’utti mala to’annoo rakkoo (crisis management system) fayyadamnee barnooticha akka itti fufu taasifna. Moojula kan sassaabanii gatuu bira darbee rakkoon walfakkaataa deebi’ee akka hin uumamneefis kanneen biroo irrattis xiyyeeffannoon kennameefi qoratama,” jedhe. AS


text:
Sababa cubbuu keenyaaf inni fannoo irratti fannifamee 1Phex 2:24
Sababa cubbuu keenyaaf inni fannoo irratti fannifamee 1Phex 2:24
D/n Takiluu Hayiluutiin
16/01/2010 B.A.
Jechi fannoo isaa warreen badaniif gowwummaa, nuyi warreen fayyinuuf garuu humna Waaqayyootti, akkuma jedhe ifni addunyaa Qulqulliichi Phaawulos, Mannii kiristaana Ortodoksii Tawaahidoo Itiyoophiyaa ayyaanota gurguddoo kabajuu kessaa ayyaanni Fannoo (Masqalaa) tokko.
Waaqayyo jaalala dhala namaaf qabuu karaa hedduu mul’iseera. Waadaa dhiifama Addaamiif gale raawwachuuf fayyina addunyaa labsuuf Abbotii hangafoota, Raajota, Mootota, kaasuun fakkeenyaan erga barsissee booda gaafa guyyaan beelama gau magaala Daawwiit kan taate Beeteliheemiitti Gooftaa dubroo Maariyaamii irraa mooraa loonii keessatti dhalateera (Gala.4:4). Dhalachuu isaan barri rakkoo fi gadadoo dhumatee, barri Araaraa, barri nageenyaa eegale. Duukkanni muluqfamee, ifni ni bae, abdiin Addaamii fi ijoollee isaa lammaffaa ni lalise, guyyaan fayyinaa ni dhiyaate. Luq 2:15
Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos daandii fayyinaa gadameessa dubree Maariyaamii keessatti eegalame xumuruuf biyya lafaarraa waggoota soddomii sadiif fi jia sadii deddeebiuun fayyina addunyaatiif dua fannoo duuun gaarummaa fi fedha isaatiin gidiraawwan fannoo kudha sadeen(13) gidiramuun guyyaan beellamaa yeroo gau fannoo irrattii fannifamuun nuuf jechaa due. Abdiin abbootii dubree Maariyaamiin raawwatte qaraaniyoo irratti fannoo qorichaa dhaabe. Sababa mukaan mucummaa isaa kan dhabe Addaam, Gooftaan muka irratti fannifamuun, fannoo isaatiin lammaffaa deebisee bitate (Isa. 53:4-7). Fannoo irra ooluun xumurame jechuun dua addunyaa irratti mooee ture fannoo isaatiin ajjeeseera. Addunyaa osoo hin uumiin dura mootiidha kan ture dachee kana gidduuttis qoricha taeera (Faarsa 17:13).
Fannoo bara kakuu moofaa.
Seenaa warra yihuudotaa kan barreesse Yoosef mucaan Koriyoon akkuma ibsutti, Faannoon hawaasa Yihuudota biratti beekamaa ture (Yoseef W. Kor 17:10). Yihuudotni nama yakkamaa fi abaaramaa jedhan gama ittiin adabamu keessaa, fannoon adabuun isa tokko ture (Kessa 21:22-23). Kanaaf bara kakuu moofaa keessatti fannoon mallattoo abaarsaa, yakkamaan kan irratti fannifamu ture. Galatni fi kabajni maqaa isaaf haa tauuti, qulqulluu badii kan irratti hin argamne, Gooftaa keenya Iyyesuus Kiristoos ajjeesuuf yihuudotni fannoo filataniif. Harka isaa fi miilla isaa faannoo irratti rukutanii, eeboon isa waraanaanii, yakkamaa dha jechuuni Iyyesuus isa Naazreet mootii Yihuudotaa jechuun barreessanii mataa dura fannoo isaatti maxxansaani. Raajiin dubbatame akka raawwatuuf gidiraa hunda isaa Gooftaan fedha isaan gidirame.
Fannoo bara kakuu Haaraa.
Galatni fi kabajni isaaf haa tauutii duaa Gooftaa keenya Iyyesuus kiristoosiin booda fannoon malattoo yakkaa,abarsaa tauu isaa hafee mallattoo bilisummaa, asxa jireenyaa fi nageenyaa tae. Fannoon mallattoo faayinaa tauun isaa kan itti mirkanaae kakuuu haaraatti dhiiga Gooftaa keenyaan biyyi lafaa yommuu qulqullaa’ee duuti bara baraa barbadaaee yeroo ilmi namaa nageenyaa fi jireenya argateeti dha. Kanaafi yeroo hunda wayita kadhannaa gaggeessinu Addunyaa hundumaa fayyisuuf jedhee fannoo Gooftaan keenya IIyyesuus kiristoos irratti fannifameef ni sagadna,Fannoonsaa hunma keenya, humni keenya fannoo isaati, fannoon furaa keenya dha, fannoon isaa fayyisaa lubbuu keenyatti, warri yihuudoota isa ganu nuti garuu itti amanna, warri itti amannus fannichaan ni fayyina, fayyineerras kan jennu. Sababa mukaan duuti gara addunyaatti seene, sababa fannoo kiristoosiin jireenyi gara addunyaa dhufe. Sababa mukaan wanjoon garbuummaa dhala addam irratti feame, sababa fannoo kiristoosiin wanjoo garbummaa san nurraa cabe. Muka seexanni Addaamii fi ijoollee Addaamii ittiin reebaa tureen hara immoo fannoo kiristoosin ijoolleen Adaam seexana reebna, kanaafuu fannoon humna keenya, fannoon furaa keenya. Kanaaf yeroo dalagaa dalagnu mara, yeroo soorachuuf jennu, erga sooratnee booda, yeroo baanu, yeroo gallu, yeroo qoannu yeroo qoannee xumurru, hojii kami iyyu yeroo eegalluuf jennu fi yeroo xumuruu yeroo maraa malattoo fannoo Gooftaa keenyaan mallatteefanna.
Fannoo kiristoos kabajamaa fi ulfaataa dha, moototni fi abbootiin kan ittin kabajamanii dha, fannoon dhala namaa kan jabeessu/cimsu muka kabajamaa dha. Isaan yeroo mallatteeffannu jinniin ni baqata, abaaramaan diiyaabiloosis ni rifata. Ergamootni ni kabaju, wareegamtootni ni galateeffatu, duukaa buootni kabajaa isaa lallabu, manni amantaa badhaasaa fi simboo isaa godhatti, kunis abbaan kabajaa kan irratti fannifame fannoo Kiristoosi (kitabaa gibre Himamaat fuula 167).
Buuura kabaja ayyaana faannoo
Ayyaannii fannoo yeroo hundaa fulbanaa 17 akka seera M/A/O/T/I haala hoaan kabajamee oola. Waaee kabaja faannoo Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoos yeroo kaasnu akka abbootiin nu barsiisanitti fannoon Gooftaan kenyaa irratti fannifame raajiiwwan heddu waan taasisuu eegaleef kiristaanota biratti kabajaa guddaa, Yihuudota biratti garuu inaaffaa waan uumeef akkasumas namootni raajii fannoo isaa arganii akka hin fayyineef jecha, yihuudotni fannoo kiristoos dhoksuuf/balleessuuf jecha waggoota 300 oliif naannoo Iyyerusaalemitti awwaalanii turani. Labsii baasuun namnii martuu gataa mana isaa irrratti akka gatu taasisan. Balfaan irratti tuulamuun gaara guddaa tae. Fannoo yakkamtoota lamaan mirgaa fi bitaa isaatti fannifaman itti dabaluun akka bakki isaa hin mul’anneef jecha tulluu walfakkaatoo sadii keessaa isa tokko keessatti awwaalani. Badii duraan balleessaniif gaabbii galuu osoo qabanii cubbuu irratti cubbuu hojjechaa turani. Waaee fannoo kiristoos nama jalaa dhoksuu, dagachiisuu hedani. Haa tau malee kan dhokatee hunda kan argu, kan dagatame kan nama yaadachiisu waaqayyo guyyaan fannoon isaa itti argamu ni gae. Waaqayyo nama mootii amantaaf quuqamu Qosxaanxiinos kaase. Jaalalli fannoo kiristoosis laphee keessa bule. Bara 326 BA haati mootii Qosxaanxiiniyoos mootittii Illeeniin nama seenaa beeku fi umurii dheeraa qabu Kiraakos kan jedhamu, Fulbaana 16 damaraa(mukaa jidhaa aaruu dandau) dhaabde. Damaraa (muka jidhaa walitti qabuun erga dhaabdee booda, ixaana itti naquun yoo gubduu/aarsitu/, aarri damaraa sanaa tulluu fannoon Gooftaa keessatti awwaalame irratti boqatee, ni sagade. Qulqullichi daawwitis bakkee miilli waaqayyoo dhaabateetti ni jilbeefanna akkuma jedhu, ( Fars. 132:7)aarri damaraa fannoo Waaqayyoof jilbeefatee, bakkee fannoon jirus Mootiitti Illeeniitti agarsise. Haaluma kanaan Fuulbana 17 qotuu eegalamee, Bitootessa 10 akka fedha isaatti fannoon Gooftaa argame. Ifni fannoo isaas addunyaa guute, fannoo Waaqayyos akkuma duraanii raajii argisiisuu, dua kaasuu eegale. Kanaaf nuyis Fulbaana 16, guyyaa itti manneen amantaa mootiittiin Illeenii Iyyerusaalemitti dhaabsifte guyyaa itti eebifamaan, guyyaa damaraan /aarri/ bakka fannoo Gooftaa jiru agarsisee, fulbaana 17 guyyaa itti qotuun eegalaman fi guyyaa kabaja mana isaa fi galatoo sababeeffachuun ni kabajna. Guyyaan fannoon Gooftaa qotamee argame Bitootessa 10, yoo tau illee guyyaan kun yeroo maraa soomii Gooftaa waan tauf sooma Gooftaa keessa gammachuu taasisuun dhorkamaa sababa waan taeef kabaajni ayyaana fannoo Gooftaa Fulbaana 17 akka tauu abbootiin seera tumaniiru.
Fannoon nuyi kiristaanotaaf:
vNageenya kan ittiin arganne, hundee nageenyaatti dha Qol. 1:19
vLola ittin ajjeesuun Waaqayyo waliin tokko kan ittiin taane dha Efe 2:13-16
vAbdii keenya dha. Gala 6:14
vGabrummaan seexanaa kan ittiin nurraa kae, furaa keenya Qola 2:14
vJaalala Waaqayyoo kan ittiin yaadannu dha. 1Yoh 3:16, yoh 15:13
vDiyaabiloos kan itti qaanae, dui kan ittiin nurra barbadaae dha 2Phex 2:24, Gal 3:13
vHunma keenya (1Qor 1:18), fannoo furaa keenya dha, fannoon isa fayyisaa lubbuu keenyaati.
Walumaagalatti fannoon fakeenyaan kan fakkeefamuuf, raajiin kan dubbatameef dhiiga kiristoosiin kan kabajame, furaa fi nageenya keenya waan taeef ni kabajna, sagada kennaa ni sagadnaaf (Far. 132:7) fannoon humna, keenya hirkoo keenya, jennees ni farfanna.
Kanaafuu nuyis oolmaa Waaqayyoon fannoo irratti nuuf oole, dhala namaaf jecha akka fannifame, fannoo irratti baaa keenya akka baate, nuuf jecha akka dhukkubsate yaadachaa akka ayyaana fannoo isaa kabajnu Waaqayyo nu haa gargaru. Jaalalli fannoo Isaa nu hundarra haa bulu.
Galatni Waaqayyoof, hadha isaa dubroof, kabajamaa fannoo Isaa qulqulluuf haa tau.Ameen
Madda፡፡:-
- Barullee Hamer fulbanaa 2008 BA
- Kitaaba sinkisaari fulbaanaa 16 fi 17 dubbifamu
- Kitaaba Gibre himaamat
- Kitaaba Qulqulluu abbaa 81.
- Toora interneeti Waldaa Qulqullootaa fuula afaan Amaariffaa.


text:
Gabateecuqoo Fayyadamuun Tarree ykn Tarjaa kan Gabatee Ida'uu fi Haquu
Tarree ykn tarjaa gabatee keessaa ida'uu fi haquu nidandeessa, akkaasumas gabateecuqoo fayyadamuun man'eewwan gabatee addaanbaasuu ykn makuu nidandeessa.
-
Tarree haaraa gabatee keessatti saaguuf, qaree man'ee gabatee keessa oolchiitii, Dirqala Alt+Ins dhiibi, kana booda furtuu xiyyaa olii yk gadii gad dhiibi. Akkaasumas qaree gara man'ee dhumaa, gabatee keessaatti siqsuu, kana booda Taabii gad dhiibuu nidandeessa.
-
Tarjaa haaraa saaguuf, qaree man'ee gabatee keessa oolchiitii, Dirqala Alt+Ins dhiibi, kana booda furtuu xiyyaa bitaa yk mirgaa gad dhiibi.
-
Tarjaa ida'uu osso hintaanee, man'ee gabatee addaanbaassuuf, Dirqala Alt+Ins dhiibi, kana booda yammuu furtuu xiyyaa bitaa yk mirgaa gad dhiibduu, Ajaja Ctrl gad dhiibi.
-
Tarree tokko haquuf, qaree man'ee gabatee keessa oolchiitii, Dirqala Alt+Del dhiibi, kana booda furtuu xiyyaa olii yk gadii gad dhiibi.
-
Tarjaa tokko haquuf, qaree man'ee gabatee keessa oolchiitii, Dirqala Alt+Del dhiibi, furtuu xiyyaa isa bitaa yk mirgaa gad dhiibi.
-
Gabatee man'ee isa dhiihoo keessatti makuuf, qaree man'ee gabatee keessa oolchiitii, Dirqala Alt+Del dhiibi, Ajaja Ctrl gad dhiibitii, furtuu xiyyaa isa bitaa yk mirgaa gad dhiibi.


text:
Obsi Daangaa Qabaachuu Qaba ! Callisnis Nuuf Haa Gahu!
(Ibsa ABO – Amajjii 09, 2020)
[SBO – AMAJJII 09,2020] Erga Dr. Abiy Ahmed EPRDF keessaa gara aangootti ol bahanii as gidiraa fi roorroon addatti Ummata keenya kan Dhihaa fi Kibba Oromiyaa irratti bulchiinsa isaaniitiin geessifamu guyyumaan hammaachaa deemuutti jira. Kanaaf sababni gama mootummaatiin kennamaa turee fi jiru “nageenya eegsisuu fi ol’aantummaa seeraa kabajsiisuu” kan jedhu dha. Biyya kanatti durii kaasee hanga har’aatti nageenyi dhabamuuf kan sababa tahaa turee fi jiru rakkoo siyaasaa afaan qawweetiin furuuf ykn. irra aanuuf yaalii gama mootummaatiin taasifamu dha. Akka hubannaa fi odeeffannoo qabnuutti yeroo ammaa rakkoo guddaan sadarkaa Oromiyaattis tahe sadarkaa Itoophiyaatti jiru rakkoo nageenyaa osoo hin taane rakkoo siyaasaa ti. Wanneen akka rakkoo nageenyaatti of mul’isanis yoo jiraatan maddi isaanii rakkoo siyaasaa hin furamin jiru dha. Rakkoon siyaasaa ammoo furmaata siyaasaa barbaada malee qawweedhaan/humnaan hin furamu.
Waggoota 2 dura EPRDF (qabsoo Ummatootaan dirqisiifameetis tahu) keessa ofiitti jijjiirama/haaromsa gochuuf murteeffachuu isaa oggaa labsate dhugaa olitti ibsame hubachuudhaan siyaasa Itoophiyaa gara karaa qajeelaatti oofuuf waan qophaawe seenee kanneen gammadnee fi abdiin nutti bule hedduu dha. Haa tahu malee EPRDF keessa ofiitti namoota barcuma tokko irraa kan biraatti jijjiiruu, maqaa jijjiirrachuu, kan fedhe of keessaa arihee kan fedhe haaraatti ofitti dabaluudhaan murni ykn. namootni murtaawoon aangoo irra of tursuuf carraaquu irraa kan hafe EPRDF akka Dhaabaatti waadaa seenee fi waan abdatameef sana guutuutti akka hin jirree fi gochuufis dandeettii fi fedhiis akka itti hin qabne guyyaa irraa guyyaatti daran ifee mul’achaa jira.
Haalli kun akka waliigalaatti jireenya biyyattii fi nageenya naannichaafuu hedduu yaaddessaa tahu illee, addatti Saba Oromoof (keessattuu ammoo, Ummata keenya Godinoota Booranaa, Gujii Bahaa, Gujii Dhihaa, Wallagga Bahaa, Horro-Guduruu Wallaggaa, Wallagga Lixaa, Qellem Wallaggaa, Iluu Abbaa Booraa fi Buunoo Beddellee kanneen seeraan ala bulchiinsa Command Post jalatti kufanii jiraniif) garuu akka rakkoo fi yaaddootti himamuu bira dabree dubbii jiraachuu ykn. dhabamuu tahaa jira.
Lafoota kanneenitti (keessumaa Godinoota Wallaggaa afran, kan Gujii lamaanii fi kan Booranaa keessatti) waggaa tokkoo oliif lola sababsachuudhaan loltoota Raayyaa Ittisa Biyyaa jedhamanii fi humnoota nageenyaa mootummaatiin Ummata keenya nagaa (meesha-maleeyyii) irratti kan gaggeeffamaa jiru dhiittaa mirga namoomaa ol’aanaa fi yakka waraanaa (war crime) dha. Addunyaa kana irratti bakkoota humnootni gara garaa hidhannoodhaan wal dura dhaabbatanitti lammiileen nagaan gidduutti miidhamuun waanuma jiru tahu illee hangamuu yoo tahe lolli seeraa fi naamusa mataa ofii qaba. Itoophiyaan seerota Addunyaa kana hedduu isaanii mallatteessitee jirti. Haa tahu malee lola sababsachuudhaan dhiittaan mirga namoomaa fi yakki waraanaa Ummata keenya Godinoota kanneenii irratti waggaa tokkoo oliif gaggeeffamaa jiru madaallii kamiinuu fudhatama kan hin qabnee fi dhala namaa hundaan kan balaaleeffatamuu qabu dha. Godinoota kanneenitti:
Qabeenya Ummataa saamuun, (maqaa sakatta’aa jedhuun manneen Ummata nagaa seenanii qabeenya Ummataa isaanitti tole saamanii fudhachuu dabalatee),
Manneen Ummataa qabeenya waliin (bakka gariitti ammoo lubbuu namoota keessa jiranii waliin) gubuun,
Sababaa fi ragaa, akkasumas murtii seeraatiin ala namoota nagaa hidhanii hiraarsuu fi reebicha ulfaataadhaan miidhaa fi hir’ina qaamaa irraan gahuun,
Qonnaan bulaan akka hin qotannee fi midhaan ooyruu isaa kan bilchaate akka hin galfanne gochuun,
Hidhattootatu keessatti dahatee nu waraana jechuudhaan midhaan ooyruu Ummataa ciruu fi gubuun,
Hidhattoota qunnamte, karaa agarsiiste, mana kee bira dabran ykn. gargaarte fi … kkf. jechuudhaan bakkayyuutti namoota nagaa jumlaanis tahe akka arganitti ajjeesuun,
Haadhaa fi intala dirqisiisanii wal biratti gudeeduun,
Yakki Ummata nagaa irratti dalagamu kun akka dafee hin dhagahamneef fi birmannaa hin arganneef qunnamtii akka telefoonaa fi interneetii irraa kutuun, … kkf.
Gochaaleen kunniin waan loltootni mootummaa kanaa Dhihaa fi Kibba Oromiyaatti Ummata keenya irratti waggaa tokkoo oliif raaw’achaa jiran keessaa muraasa. Guyyoota shanan dabran irraa kaasee ammoo Godinoota Wallagga Lixaa fi Qellem Wallaggaa irraa guutummaatti tajaajilli wal qunnamtii akka interneetii fi telefoonaa muramee jira. Haala akkasii keessatti miidhaan Ummata Godinoota sanaa irra gahaa jiru hangam akka ulfaataa tahu tilmaamuun nama hin rakkisu.
Kanatti dabalee yeroo ammaan tanaa gochaa suukanneessaan kun Ummata keenya irraa haa dhaabbatu jechuudhaan sagalee mormii isaanii karaa nagaa kan dhageessifatan barattootni manneen barnootaa adda addaa hidhamuu, barnoota irraa arihatamuu fi miidhaa adda addaaf saaxilamaa jiru. Haalli kun hatattamaan yoo hin dhaabbannee fi akkanaan itti fufe, rakkoon siyaasaa fi qabiinsi mirga dhala namaa Itoophiyaa gara furmaataa fi wayyoominaatti osoo hin taane gara kan dabre hunda irra hamaatti deemaa akka jiru hubatamuu qaba. Biyyattii tana gara sirna dimokiraasiitti ceesisuu danda’a jedhamee kan abdatamaa jiru Filannoon Biyyoolessaa Itoophiyaa kan bara 2020tis haala kanaan itti deemamee milkaawa jedhanii yaaduun ulfaataa dha.
Waan taheef: Miidiyaaleen, Dhaabbattootni mirga dhala namaaf falman, Dhaabbattootni fi hawaasni Addunyaa gara garaa, Abbootiin Amantii, namootni fi qaamotni dhimmi ilaaluu fi dhiibbaa uumuu danda’an hundi dhimma kana laaftuutti ilaaluu fi callisuu dhiisanii xiyyeeffannoo addaa itti keennuudhaan furmaata isaaf waan gargaaru irratti gahee ofii bahachuu qabu jenna.
Addi Bilisummaa Oromoo gama ofiitiin rakkoon kun qaamota dhimmi ilaalu hunda giduutti wal marii, waliigaltee fi wal amantaa uumamu qofaan furmaata waaraa argata jedhee waan amanuuf kana irratti gahee isaa bahachuuf of qusannoo malee kan hojjetu tahuu mirkaneessa. Ummatni keenyas roorroo kana of/wal irratti ilaaluu dhiisee tokkummaadhaan akka dura dhaabbatuu fi biyya alaa fi biyya keessas kan jiru hundi sagalee tokkoon akka haqa isaaf falmatu jabeessinee dhaamna. Obsi daangaa qabaachuu qaba ! Callisnis nuuf haa gahu !
Injifannoo Ummata Bal’aaf !
Adda Bilisummaa Oromoo
Amajjii 09, 2020


text:
Oromoota fi deeggratoota oromo kan magaalaa Torontoo fi Naannawaa Toronotoo, Kanaadaa keessa jiraattaniif akka mormii fi sagamtaa ibsaa ibsuu gootota Oromoo wareegaminiif ta’u irratti hirmaattan waamicha isiniif goona. Mootummaan Itoophiyaa ammas uummata Oromoo humna waraanaa fayyadamuudhaan halkanii fi guyyaa ajjeechaa, reebicha, fi hidhaa itti fufee jira. Kunis kan ta’e sababa mormii ‘’Maaster Plaanii Finfinnee’’ mormuun calqabameeni dha. ‘’Maaster Plaaniin kun buqqa’uu uummata hedduu fi lafa qotee bulaa Oromoo heektaara millioona lama ol ta’uuf fudhachuun, gosti fi sanyiin Oromoo qe’ee isaa irraa buqqa’ee aadaa fi seenaa isaa akka haqamee naannoo sanaaf badu gochuuf deema.
Nutis namoonni qophii kana irratti argamuuf deemtan akka gurraacha uffattanii fi mallatoo fi alaabaa Orommos akka qabattanii argamtan kabajaan isin gaafanna. Barattoonnis borsaa fi barullee isaanii qabattanii yoo dhuftan ijoolleen akka keessanii mirga isaanii karaa nagaan mormanii akka ajjefamaa jiran agarsiisuuf tola.
Guyyaa: December 29th, 2015
Sa’a: 1pm
Bakka: Queen’s Park
We call upon all Oromos and supporters of the Oromo diaspora in Toronto, Canada and the Greater Toronto Area (GTA) to participate in this protest/ candlelight vigil to remember all Oromo heroes and heroines and peaceful protesters. These protesters are still being met with government directed military forces whom are killing, beating, and arresting protesters for protesting against the ‘Addis Ababa (Finfinnee) Master Plan’. The ‘Addis Ababa Master Plan’ has induced loss of two million hectares of Oromo land, two million displaced Oromo farmers which also caused the disappearance of clans; indirect ethnic cleansing and all in all, has created a social and economic genocide.
We also ask everyone to come wearing black and bring your banners and flags. Also, we ask students to come with their backpacks to signify that students just like us are being killed for practicing their basic human rights.
Date: December 29th, 2015
Time: 1pm
Where: Queen’s Park


text:
Muddeen 1 guyyaa AIDS addunyaa guyyaa AIDS ilaalchisee hubannoo jiru ol kaasuu akkasumas dhibee kanaan lammiiwwan lubbuu dhabaniif guyyaa gadda itti ibsani. Qabiyyeen waggaa kanaa “Weerara HIV AIDS dhabamsiisuu, dura dhaabbachuu fi dhiibbaa isaa” ka jedhu.
Galma misoomaa mileeniyemii tokkummaan mootummootaa bara 2000 keessa lafa kaa’e waliin guyyaan AIDS addunyaa kabaajamuun hubannoo sadarkaa addunyaa fi namoota harka qalleeyyii vaayiresichi dhiiga isaanii keessa jiruuf deggerssa godhamu babal’isuuf yaalii godhamu gumaacha guddaa qabaateera. Bara 2003 keessa bulchiinsi prezidaantii Ameerikaa duraanii kan Joorj W Bush karoora prezidaantii kan yeroo hatattamaa dandammachiisa AIDSf jedhu hundeessee jira. Sadarkaa addunyaatti dhibee tokkotti duuluuf biyya kamiinuu caalaa cicha guddaa argamee fi deggersa paartii lamaanuu kan argate ture.
Har’a uummata miliyoona 38tu HIV AIDS waliin jiraata. Kanneen keessaa ga’eessonni dhibba irraa harki 68 hanga Waxabajjii bara 2020 dawaa lubbuu dheeressuu fudhataniiru. Kun lakkoobsa guddaa fakkaatus bara 2004 keessa lakkoobsi namoota AIDS dhaan du’anii dhibba irraa harka 60n kan gad cabe akkasumas namni haaraa vaayiresichaan qabamu erga bara 1997 qabee dhibba irraa harka 40n gad cabuu jarmayaan dhimma AIDS kan tokkummaa mootummootaa ibsee jira.
Milkaa’inni irra hedduun karaa sagantaa gargaarsaa mootummaa Ameerikaa PEPFAR kan argame yoo ta’u, erga hundeeffamee waggoota 18 qabee lubbuu uummata miliyoona 20 du’a kan oolche yoo ta’u miliyoonaan kan laka’aman immoo vaayiresicha akka of irraa ittisan gargaaree jira. Kan biyyoota 50 ol ta’an keessaa hojjetaa jiru PEPFAR, biyyoonni michoota ta’an weerara vaayiresichaa to’achuuf tattaafatan bakka jeeqamni jiru nagaan akka bu’u gargaaree jira.
Waggaa kana hanga Fulbaana 30tti PEPFAR uummata miliyoona 17.2 dawaa lbbuu dheeressu akka argatan kan gargaare yoo ta’u daa’imman miliyoonni 2.8 haadholii vaayiresiin HIV dhiiga isaanii keessa jiru irraa dhalatan vaayiresicha irraa walaba akka dhalatan gargaaree jira. Kanneen miliyoona 6.7 ta’anii fi maatiin irraa du’anii fi kanneen kunuunsa godhaniifis deggersa barbaachisu dhiyeessee jira.
Waggaa kana COVID-19 HIV/AIDSf deebii sadarkaa addunyaa godhamutti gufuu ta’ee jira. Haa ta’u malee biyyoonni michoota ta’an keellaalee PEPFARn deggeraman, laboraatooriiwwan fi caasaa dhiyeessii meeshaalee gargaarsaa-tti gargaaramuu dhaan duula COVID -19 ittisuuf godhamu cimsuu akkasumas deebii HIV/AIDS ittisuuf ta’u boodatti akka hin hafne gargaaraniiru.
Hoogganni Ameerikaa sadarkaa addunyaatti HIV/AIDS tti duuluu ilaalchisee karaa sagantaa deggersa yeroo hatattamaa kan prezidaantiin akkuma cimetti jira jechuu dhaan prezidaan Donaald Tramp dubbataniiru.
Tattaaffiin kunis weerarri HIV/AIDS balaa uumuu irraa hawaasa keessatti gara to’atamuutti akka ce’u godheera jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
Biyyoota 65 irratti qorannaa geggeessame keessaa walakkaa dhaa ol imaammata isaanii kan oduuwwan marsariitii irratti ba’u calalu ykn saansuri godhu erga bara 2013 qabee akkaan cimsuu isanaii Gabaasi “Freedom on the Net 2014” jechuunis bilisummaa intenetii kan bara 2014 jedhuun beeksisee jira.
Mootummoonni hagi tokkos to’annaa isaanii gama kanaan jiru lammiiwwan kanneen yaada isaan morman marsaa inteneetii irratti maxxansan ittiin adabuuf itti fayyadamu. Gareen dhimmootii mirga namaa irratti hojjetu Freedom House gocha bilisummaan marsariitii-tti fayyadamuu addunyaa gad deebi’u godhe kana balaaleffatee jira. Freedem House irraa laura Reed akka jedhanitti.
Biyyootai walabummaan marsariitii-tti fayyadamuu akkaan gad deebi’e keessaa Raashiyaa, Turkey fi Ukranie. Akkuma qorannaa keenya kan waggootii hedduu mul’isutti, qorannaa hamma geggeessameen biyyoonni ammas haala hamaan hojii akkasii irratti bobba’an Iran, Syria fi china dha jedhan.
Akka gabaasa ba’eetti waggaa kanas lakkoobsi namoota marsariitii-tti fayyadamuu isaaniin hidhamanii ol ka’e. Kanneen marsaa interneetii irratti fayyadaman kun, yaada isaan marsariitii iraatti maxxansan qofaaf utuu hin taane mobile harkaa dabalatee meeshaalee electorniksii isaan qaban irraa waan argameef illee ni himatamu.
Iran, Syria fi Chinaan kanneen bilisuummaa marsariitii ukkaamsan keessaa isaan duraa ti. Biyyoota haga tokko to’annaa cimaa gocaa turan laaffisan keessaa Myanmar(Burma), Tunisia, cuba fi Hndii dha. Ameerikaa keessaa dhaabbata nageenya biyyoolessaa-n to’annaan heeyama mana murtiin ala fayyadamootta marsariitii irratti geggeessame qabxii iseen qabdu gad buusuu irraan kan hafe Kanneen US fi biyyootii Awropa irra jireessa keessa jiraatan walabummaa interneetii-tti fayyadamuu qabu.


text:
Finfinnee Hagayya 7/2012(TOI)- ministirri dhimma alaa Gadduu Andargaachoo itoophiyaatti ambasaddara sudaan sudaan ta’uun kan muudaman Shamaal El Shaakii xalayaa muudamaa harkaa fuudhuun simatan
Ministirri dhimma alaa wayta kana akka jedhanitti hariiroo biyyoota lameenii bara dheeraa lakkofsise karaa heduun obbolummaa fi jaalala irratti kan hunda’e jedhan.
Itophiyaan fedhii fi faayidaa biyyoota lamaanii itti fufiinsaan eegsisuufi sadarkaa guddaa irraan gahuuf ni hojjetti jedhan.
Ambasadarichi bara hojii isaanii milkeessuuf deegarsa barbaachisaa ni goonaf jedhan.
Ambasaddari sudaan Shamil El Shaakii gama isaanin itoophiyaa si’a lammaffaf muudamanii dhufuu himuun hariiroo walitti hidhamiinsa yeroo dheeraa seenaa,aadaa fi yaadaa uummata walitti hidhamef ambasaddara ta’uu isaanitti gammaduu himan.
Yeroo turtii isaanitii hariiroo biyyota lameenii sadrkaa olaanaa irraan gahuuf akka hojjetan waadaa galan.


text:
Abiishee Garbaa nama baroota 1840moota keessa qondaala Gadaa Bulluq ture, Garbaa Hurruubaa fi dubartii jabduu fi abshaala daldaltuu turte Dagattee jedhamtu irraa dhalate. Garbaa Hurruuaa baroota 1850moota keessa Abbaa Duulaa Gadaa Bulluq tahuun eega waggoota afur ta'uuf eega tafjaajilee booda du'aan boqote.
Battaluma sanatti immoo Horro weerartoota Goojjamii itti cehaniin weerarame. Yeroo sanatti ennaa Horro Abbaa Duulaa filachuuf yaa'ii taa'u Abiisheen abbaa isaa bakka-bu'ee Abbaa Duulaa ta'uuf gaaffii dhiheesse. Dhaalmaan aangoo Gadaa keessatti kan hin baratamiin waan tureef garii ni morman.
Kaan, kanneen dargaggoota akka isaa turan immoo deggersa kennaniif. Abiisheen kanneen isa deggeran qabatee sirna Gadaa cabsuun taayitaa abbaa isaa dhaale, mootii tahuu isaa labsate. Akkuma aangoo qabateen, weerartoota Goojjamee mormor cehanii itti dhufan haleelee of irraa deebise. Kun immoo daranuu deggertoota isaa humna jabeesse. Mootota naannoo Horroo turanis garii humnaan kaan sossobbiidhaan aangoo isaa jala galfate. Akanatti bara 1855 irraa jalqabee hanga bara 1877tti aangoo isaa bal'ifatee.
Abboota duulaa gara jaatamaa tahanii fi lolee kuma kudha-shanii ol tahan tu isa jalatti bulaa ture jedhama. Bara 1877 garuu, weerartoota Goojjamotaan kan ergame nama Qadiidaa Wannabee jedhamuun gowwoomsamee Tulluu Kokor irratti harka diinota isaa seene. Akka qotiyyoo harootaan camadamee gara Goojjamitti geessame. Mormaa gadi awwaalamee, mataa isaatti sogiddi firfiursamee akka horii fi bineensi nyaatee fixu taasisame jedhama.
Hayyuu seenaa, kan kitaaba "Abiishee Garbaa fi Seenaa Gootota Oromoo Biroo" jedhu barreessuun maxxansiisan, Obbo Ginbaar Nagaraa waliin gaaffii fi deebii geggeessine guutummaa isaa MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
Oduu Gadaa : Muddee 2/2014
Obbo Alwaan Jaabir Marzuuq Oromiyaa Harrgee Bahaa Aanaa Haaromaayaa Arddaa Qabrii Darrabbaatti dhalatee guddate.
Dhuma jahaatamotaa Bara Bulchiinsa Halasillaasee keysa akkuma Oromota biro biyya gadi dhiisee baqatuuf dirqame. Akka biyyaa baheen Sumaaliyaa Magaalaa Mogdishotti Qabsaawota Oromotti dabalame.
Qabsaawota Oromo kaannen waliin Liinjiif Gara Magaalaa Aden Kabajamaa Obbo Abdullaahi Lungoo fii waahellan heddu waliin Aden gale yk dhaqee . Garuu yaroo san umriin xiqqaa waan taheef qabsaawotaa Oromo waliin linjifamuu hin dandenye.
Haalaa kanaan Gara Biyya Sa`udii Arabiyaatti sossohe . Akka Sa`udii galeen Yaroo Bulchiinssi “Malik Al-Feysal” Biyya Sa`udii Bulchaa jiru naanno Jiizaanitti qabamee waraanaa Sa`uditti dabalamuuf dirqame .
Haalaa kanaan waraanaa Sa`udii keysatti dabalamee Daangaa Yamanii fii Sa`udii jiddutti waggaa16 ol tajaajile. Kanaan bodaa dhiifama gaafateen hayyama argatee turee.
Bifa kanaan xaleyaan biyyaa kennamteefii Ummata tahee akka jiraatu hayyamameef bodaan Gara Magaalaa Riyaaditti godaane ture .
Saddetamota keysaa nama kenyaan walarge.
Gaafasii kaasee nama kenyaa waliin jiraachaa jira.
Obbo Alwaan Jaabir Marzuuq Nama Ganna 74ti .Akkasuma Abbaa Ijollee 7ti. Gara Biraatiin Obbo Alwaan Jaabir Marzuuq Nama saba Isaatiif Heddu dhimmamu tahuuni bekkama.
Biyya Sa`udii Keysatti Ilmaan Oromo 100%45 isaatuu Irraa “Kafiila”Akka Isaan Hojjatanii Nageyaan jiraataniif deggarsa guddaa halkanii guyyaa oso hin jenne Ummata isaa tajaajilaan cinaa dhaabbachaa as geye.
Garuu gara bodaa kanatti dhukkubaa Sukkuraan hedduu erga miidhamee bodaan Muddee 2/2014 Mana Yaalaa “Shumeysiitti ” Du`aan Addunyaa kanarraa boqatee jira.
Gutuun Oromota Magaalaa Riyaad Du`aan Addunyaarraa Boqachuu Abu Nawwaaf kanaaf Hedduu Gadda hamaa fii naasuu cimaa keysatti argamu . Sirni gadda Alwaan Jaabir “Istiraahaa Najjoo ” Sh/Mansuriyaatti haalaa baayyee hawwataa taheen gad geyfamaa jira.
Nuus Gama kenyaan Obbo Alwaan jaabir Marzuuq yk Abu Nawwaafiif Araarama kadhachaa Warra isaatii fii ijollee isaa akkasuma firaafii
Aalii isaa hundaaf jajjabina hawwina.
G/Hegeree Oromiyaa
Muddee 2/2014.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayidenii fi giti isaanii kan Chaayinaa Xi Jinping kamisa kaleessaa ganama daawwannaa Taayiwaan akka geggeessamu kan afaan yaa’iin mootummaa Yunaayitid Isteetis Naansii Peloosii dhiyeessan fi kan dubbi himaan ministrii haajaa alaa Chaayinaa Zaahoo Lijiyaan “tarkaanfiin humnaa” akka fudhatamu akeekkachiisanii fi muddama uume ilaalchisuun marii bal’aa geggeessanii jiran.
Angawaa gameessi bulchiinsaa tokko booda gaazexeessitootaaf akka himanitti, hoggantoonni lamaan ''kallattiin wal arguun gatii inni qabu irrattis mari'ataniiru, gareen isaaniis yeroo itti wal arganiif irratti walii galame akka hordofan gaafataniiru jedhan.
Waayit Haawus marii sa’aatii lamaaf gaggeeffame kanaan booda Yunaayitid Isteetis imaammata Taayiwaaniin ilaalchisee qabdu hin jijjiirre jechuu dhaan, Yunaayitid Isteetis tattaaffii gam tokkoo haala jiru jijjiiruf nagaa fi tasgabbii Taayiwaan tuffachuu isa jedhu cimstee mormiti jedhee jira. Kun erga Baayiden bara 2021 aangoo qabatanii as angawoota lamaan gidduutti marii taasisame isa shanaffaa dha.


text:
Garaa Itiyoophiyaatti Imalanii kan jiran qondaaltonii Yunaayitid isteets gargaartuun ministeraa dhimmaa alaa Mooli Fii fi jilli addaa gaanfa Afrikaa Deeviid Saaterfiild hoggantootaa mootummaatin akka wal hin arginee dubbii himaan ministeeraa dhimma alaa Itiyoophiyaa Ambaasadar Diinaa Mufti ibsaa tuutaa miidiyaatiif kennan irratti himaniiru.
VOAn haalaa qondaaltotaa kana barudhaaf karaa embaasii yunaayitis Isteets Finfinee jiruun yaalii gochaa jiraachuu isaa kan ibsee gabbasii Mallaskaachoo Ammahaa, Itiyoophiyaan yaa’ii gamtaa Afrikaa marsaa 35f qophii gochaa jiraachuu ishee ambaasadar Diinaan dubbachii isaanii ibseera.
Amma gabaasinni kun qophaa’etti qondaaltonii U.S haanga’ootaa mootummaa Itiyoophiyaa waliin marii taasisuun isaanii ifa hinj taane.


text:
#WAAMICHAQEERROO_OROMIYAA IRRAA
=============================
Diyaasporaa Oromoo hundaaf
#Sharegodhaawaliiffabarsaa
፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣፣
Yeroo ilmaan Oromoo biyya isaanii Oromiyaa keessatti humna waraanan dhumaa jiranitti,
ilmaan Oromoo walakkaa miliyoonatii ol manaa fi qabeenya isaanii irraa buqqifamanitti,
hooggantoonni KFO fi hidhamtoonni siyaasaa Oromoo gidirfamaa jiranitti diyaasporaan Oromoo sochii tokkollee gochuu dhabuun qaanii guddaadha. Ilmaan Oromoo diyaasporaa yeroo kamuu caalaa yeroon kuni bakka jirtanii baatanii hiriira nagaa gochuun mootummoonni biyyoota biroo murna bicuu wayyaanee irratti dhiibbaa akka godhanii fi hojiin dippiloomaasii walirra hin cinne gaggeeffamuu qaba.
Waggoota qabsoon qeerroo biyya keessaa finiinaa ture diyaasporaan Oromoo halkaniif guyyaa bahee hiriira gaggeessaa ture. Warri akka Jarmanii halkaniif guyyaa masaraa mootummaa fuulfuratti afatanii achi oolanii buluun dhiibbaa guddaa wayyaanee irratti gaggeessaa turan. Yeroo gidiraan ilmaan Oromoo irratti daranuu hammaachaa dhufe kanatti diyaasporaan Oromoo akkuma qeerroo Oromiyaatti bakka jirtanii baatanii mootummaa TPLF irratti dhiibbaa gochuun ajjeechaa ilmaan Oromoo irratti humna waraanan gaggeeffamaa jiru hiriira mormii garaa garaa masaraa mootummootaa fuulduratti gaggessun dhimmi rakkoo ilmaan Oromoo mootummoota fi dhaabbata idil addunyaa garaa garaatin xiyyeeffannoo akka argatu gochuun barbaachisaadha.
Ilmaan Oromoo
#Ameerikaa
#Awurooppaa
#Awustiraaliyaa
#Eeshiyaa fi biyyoota addunyaa garaa garaa keessatti argamtan gochaa mootummaan abbaa irree wayyaanee ilmaan Oromoo irraan gahaa jirtu tokkummaan baatanii hiriira mormii fi deeggarsaa gochuun obboleewwan teessan Oromiyaa keessaa gidirfamaa jiraniif akka birmattan qeerron Oromiyaa waamicha Oromummaa isiniif goona.