text:
Yaamicha tokkummaatiif owwaachuu fi qabsoo hidhannoo cimsuun yoomiyyuu caalaa amma ta’uu qaba
Abdii Boruutiin*
Uummanni Oromoo bar-dhibbee tokkoo ol gabrummaa Habashaa jala turani fi ammas jirani illee, gabrummaan uummanni keenya har’a bar-kurnee lama keessa jiran kun yoomiyyuu caalaa hamaa akka ta’e fi bifa biraa illee akka qabu waan nama mamsiisuu miti. Erga Wayyaaneen biyya keenya qabattee, aangootti dhuftee kaasee, jiruu fi jireenyi uummata keenyaa guyyaa dhaa guyyaatti hammaachaa deeme malee wanti jijjiirame fi fooyya’e takka illee hin jiru; kun dhugaa ragaa qabu dha. Kan biraa illee hafee, har’a diina keenya biratti maqaa’umti “Oromoo” jedhuu yakka waan ta’e fakkaata. Deeggaraa ykn miseensa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) ti jedhanii sababa hin taane uumanii, kanaan uummta keenya hidhaa, dararaa, ajjeesaa, biyyaa abbaa irraa baqachiisaa,…. jiran malee duulli Wayyaaneen uummata keenya irratti godhaa jirtu walumaagalatti duula Oromummaa irratti godhamaa jiruu dha.
Wayyaaneen har’a duula gaggeessaa kan jirtu uummata keenya irratti qofaa otuu hin taane, biyya teenya Oromiyaa irrattis duula balleessaa daangaa hin qabne godhaa jirti. Karaa tokkoon biyyi teenya cicciramtee gurguramuu dhaan dhumaa jirti. Karaa biraatiin ammoo maqaa misoomaatiin biyyee fi bishaan keenya illee summii dhaan badaa jiru; sababa kanaan uummanni keenya dhukkuba hamaa dhaan qabamaa jiru; kan humnaa qayee ofiirraa buqqifame, kadhataa ta’ee karaarratti argamaa jira. Uummanni keenya kan dur beela argee hin beekne har’a beela hamaa keessa jiru. Yeroo alagaa fi diinni qabeenya irratti qabeenya (qabeenya saamichaa!!) dabalanii dureessa addunyaa kanaa ta’aa deeman, uummanni keenya garuu hiyyummaa guddaa keessatti kufanii jiru. Biyya isaanii keessatti jireenya namaa gadii jiraachaa jiru. Kan hidhaman mana hidhaa keessatti dararamaa jiru; gaafa achii ba’an hin beekan; kan achumatti hafani illee hin dhabamne. Rakkooleen uummata Oromoo kan lakkaawwamanii dhumanii miti; tarreen waayee kanaa dhuma hin qabu. Gabrummaa hamaan kana caalu jiraaree??
Egaa, uummata Oromoo keessumaayuu warri biyya alaa jirtan; xinnaatu illee kan biyya nagaa keessa jiraattan; baatanii galuun keessan kan sodaachisaa hin taane; kan nagaan raftanii bultan; kan nagaan baatanii galtan; kan sagaleen keessan dhaga’amuu danda’u; kan mirgi keessan kabajamu; iyyattani illee isiniif mirmachuun kan danda’amu; waayeen uummata keenyaa kan qawwee faashistiitiin ukkaamamanii jirani fi jireenya hamaa keessa jiran kun isin hin quuquu? Maaltu isinitti dhaga’ama? Maal yaaddu? Maal godhuu dandeenya? Maal godhuu qabna? Maaltu nurraa eegama? …. jettanii ofgaafattuu? Malli fi furmaanni rakkoolee kanaa isinitti mul’atuu? Hunda caalaa ammoo gaafiilee kana kanan dhiyeesseuu barbaadu sabboontota fi qabsaa’ota bilisummaa Oromootiifi. Keessumaayuu jaarmayoonni bilisummaa Oromootiif ijaaramne jedhan hunduu, yoo dhuguma uummata kanaaf dhaabbatan, gaafiilee kanaaf deebii kennuu qabu. Deebiin ani isaanirraa eegu garuu tokko qofaa dha. Inni kunis “Tokkummaa sabboontotaa fi qabsaa’ota Oromoo; tokkummaa ykn tumsa jaarmayoota Oromoo” yoo ta’u, kan mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) keessatti humna cimaa uumu ta’uu qaba. Kan Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) cimsee injifannoo fidu ta’uu qaba jechuu dha.
Wayyaaneen humnaan qawwee dhaan biyya keenya qabattee, aangootti dhuftee, kunoo bar-kurnee lama waan barbaadde fi akka barbaadde godhaa jirti. Waaroo diimookraasii uuffattee alatti of mul’isuu dhaan keessatti garuu faashistummaa dalagaa jirti. Dubbiin kun akkuma makmaaksi Oromoo “Dadhabaan fira hin qabu, jabaan fira hin dhabu” jedhu ta’eeti malee addunyaani illee gochaa Wayyaanee kana otuu hin beekin hafteeti miti. Yoo nuuf na’an fi nuuf mararfatani illee dubbataniituma cal jedhu malee, diina hamaa kana nurraa kaasuu hin fedhani. Kana numatu injifatee ofirraa kaasuu qaba. Ormarraa wanti eegnu hin jiru. Wayyaaneen humnaan dufte tun humnumaan deebiti malee karaan biraa waan ijibbaatame natti fakkaata. Humnaan, qawwee dhaan, qabsoo hidhannootiin yoo ta’e malee Wayyaanee jilbiiffachiisuun hin danda’amu. Dhugaan kun ammoo kan har’a dhalate fi kan har’a ifa ta’ee mul’ates miti. Kana booda, tokkummaa ofii jabeessanii, humna ofii cimsanii; qabsoo hidhannoo yoomiyyuu caalaa jabeessanii; WBO Wayyaanee jilbiiffachiisu yoo uuman malee, karaan biraa kan Wayyaanee kuffisu jira ykn jiraachuu danda’a jedhanii yaaduun gowwummaa fi yeroo fixuu ta’a yoon jedhe waanan dhara dubbadhu natti hin fakkaatu. Haa ta’u malee, har’a humni Wayyaanee injifatu dhiisii kanumti sodaachisuu yeroo ammaa jiraa laata? Deebiin ani gaafii kanaaf kennu “hin jiru” kan jedhu dha.
Gaafiin itti aanee ka’u ammoo, “Gara fuulduraa hoo humni Wayyaanee injifachuu danda’u uumamuu danda’aa?” kan jedhu dha. Deebiin ani gaafii kanaaf kennu garuu lama; “eeyyeen, ni danda’a” fi “lakkii, hin danda’u” kan jedhanii dha. Maaliif deebii lama akkan kenne ibsuun yaala. Yoo haalli mooraa QBO keessa jiru akkuma amma jiru kanatti kan itti fufu ta’e; yoo sabboontonni, qabsaa’onni fi jaarmayoonni illee akkuma gara gara faca’anitti kan hafan ta’e; yoo waliigalteen hin jiraanne; yoo wal kabajuun, amananii wal amansiisuun, wal obsuun hin jiraanne; yoo amantii walirraa dhabuun, wal sodaachuun, wal shakkuun itti fufe; yoo summiin gandummaa fi naanummaa kan hawaasa Oromoo keessa faca’e kun badee hawaasni kanarraa hin qulqulloofne; walumaagalatti yoo tokkummaan ilmaan Oromoo keessumaayuu kan sabboontotaa fi qabsaa’otaa hin ijaaramne, wanti hunduu kan dur caalaa laafaa fi dadhabaa waan deemuuf, humna cimaa horachuun hafee, kanumti jiruu laafaa fi badaa deema. Waayee kanatu deebii “lakkii, humni Wayyaanee injifachuu danda’u uumamu hin danda’u” jedhutti na geessa ykn akkan jedhu na godha.
Karaa biraatiin ammoo, yoo kan dabre irraa barachuu dandeenye; yoo of duuba garagallee, bitaa fi mirgas ilaallee haala keessa jirru hubachuu kan dandeenyu ta’e; yoo waliin mormuu fi karaa walitti cufuu dhiifnee karaa dafee uummata keenya faashistummaa kana keessaa baasuu danda’u tokko irratti kan waliigallu ta’e; yoo harka wal qabannee, irree tokkoon diina irratti duulla kan jennu ta’e, tokkummaan yookaanis tumsi uummanni Oromoo hawwu fi abdii guddaa dhaan eegaa jiru akka ijaaramu mamiin hin jiru. Yoo tokkummaan ykn tumsi humnoota Oromoo mooraa qabsoo bilisummaa keenyaa keessatti kan ijaaramu ta’e ammoo, kun humna cimaa fi abdachiisaa uuma jechuu dha. Isa kanatu WBO cimsa. Deebii “eeyyen, humni Wayyaanee injifachuu danda’u uumamuu ni danda’a” kan na jechisiisu waayeen kanaa olitti ibse kun yoo milkaa’e qofaa dha. Tumsa alaa illee kan barbaadnu (barbaachisaa kan ta’u) dura yoo hojii manaa keenyaa xumurre booda dha. Kanaafan, kanaan dura illee barruulee kiyyaa kan gara garaa keessatti, tumsa hunda hammatu dura tokkummaan ykn tumsi mooraa QBO keessatti ijaaramuu qaba jedhe.
Waayee qabsoo hidhannoo yoo dubbannu, dhugaa dubbacguu dhaaf, yeroo ammaa xinnaatu illee sochii bilisa baasaan saba Ogaadee (ONLF) agarsiisaa jiru irraa kan hafe, humni biraa kan Wayyaanee sodaachisu jiraa? Otuu akka ONLF injifannoo tokko tokko agarsiise; magaaloota tokko tokkos qabadhe jedhu, WBOnis sochii walfakkaataa godhee, bakkee’uma takka illee qabadhe kan jedhu ta’e, uummanni keenya hamilee guddaa dhaan yeroo tokko akka ka’an fi Wayyaaneetti sodaa guddaa akka uuman mamiin ykn shakkiin hin jiru. Uummanni keenya keessumaayuu dargaggoonni hogganaa bilisa baasaa cimaa fi humna abdachiisaa of biraa ykn of duubaa dhaban malee, jijjiirama tokkoof of qopheessanii jiru. Hogganummaa cimaa fi humna wabii ta’u duubaa dhaban malee, uummanni keenya kan garaan isaanii gubatee jiru kun, waa hundaafuu of qopheessanii jiru jechuu dha.
Uummanni keenya kan biyya keessa jiran, kan qawwee faashistiitiin ukkaamamanii jiran, humna abdii isaaniif ta’u duubaa dhaban illee hamilee cimaa dhaan hammam Wayyaanee dhaan mormaa akka jiran; wanti biraa illee yoo hafe bakkaa carraan argametti sagalee ofiitiin dhimma ofii ibsuu akka barbaadan ykn ibsaas jiran fakkeenya tokko tokko kaasuun ni danda’ama. Akkuma beekamu uummanni keenya, kan biyya keessa jiran, hiriira ba’anii rakkoo ofii ibsachuu hin danda’an; ukkaamamanii waan jiraniif jechuu dha. Haa ta’u malee, waggaatti yeroo tokkos ta’u, sababa irreechaatiin ykn irreessaatiin yoo walitti dhufan sagalee ofiitiin dhaamsa baay’ee dabarsaa jiru. Sirbaan ykn dhiichisaan wal fakkeessanii dhugaa tokko tokko ibsachaa jiru. Mee waan dargaggoonni Oromoo jedhan tokko tokkon akka fakkeenyaatitti dhiyeessa.
“Gaabii dachaa yaa gaabii dachaa,
Mee nurraa galchaa,
Mallasaan diqaalaa nurratti dhalchaa”
“Muraa maqasii yaa muraa maqasii,
Dhageessaa yaa Mallasii,
Oromoon dhufaa jira ammasii”
fi kana kana fakkaatu sirbuu dhaan bakkee carraa argatanitti fakkeenyaaf irreecharratti Wayyaanee humna malee hin beekne tanatti sodaa tokko malee waayee ofii himaa jiru. Uummata sodaa hin qabne, uummata abdii hin muranne!!
Egaa, uummanni keenya otuu qawwee dhaan marfamanii jiranuu sodaa tokko malee sagalee ofii akkanatti dhageessisaa jiran kun, otuu hogganaa cimaa fi waraana bilisa baasaa abdachiisaa duubaa qabaatanii, akka laga guutee utaalaa yaa’uu Wayyaanee haranii deemuu akka danda’an hubadhaa!! Kanaaf, akka ONLF otuu WBOn magaalaa tokko qabadhe kan jedhu ta’e, uummanni keenya hamilee guddaa dhaan ka’anii kana duuba hiriiru jechuu dha. Carraan akkanaa kun akka argamu garuu jaarmayoonni uummata kanaaf dhaabbanna ykn bilisummaa isaatiif qabsoofna jedhan hunduu garaagarummaa isaan jidduu jiran dhiisanii; uummata keenyaaf jedhanii nagaa fi araara buusuu qabu. Kanaaf ammoo haal-dureen jiraachuu hin qabu. Yoo nagaa fi araarri bu’e booda tokkummaa fi tumsa mooraa ofii keessatti ijaaruu dha. Tokkummaa fi tumsi ijaaramu kunis kan WBO jabeessu fi haaromsu ta’uu qaba. Akkanatti qabsoon hidhannoo cimuu danda’a; akkanatti umriin Wayyaanee gabaabbachuu dandeessi; karaan biraa hin jiru. Kanaaf, yaamichi tokkummaa yoomiyyuu caalaa amma dhaga’amuu qaba.
Mee ammas waanan dhaga’e, kan uummanni keenya sirbaan ibse tokkon dhiyeessa. Inni kunis waggoota sagaltamoota (1990s) keessa yoo ta’u, yeroo ABOn mootummaa ce’umsaa keessaa ba’ee, hogganoonni isaas biyya keessa ba’an sana ture. Yeroo sana dargaggoonni akkana jedhanii sirbaa turan.
“Gaattiraa falaxaa yaa gaattiraa falaxaa,
Dhageessaa yaa Leencoo Lataa?
Mallas Zeenaawii maallaqa (qabeenya) uummataatiin taphataa!”
Hubadhaa!! yeroo sana akka har’aa gabrummaan hammaachaa dhufee, biyyi teenya Oromiyaan illee gurguramuu hin jalqabne. Kan yeroo sana, jalqaba Wayyaaneen aangootti dhufte irratti akkas jedhanii sirban, har’a yeroo wanti hunduu badaa deemu kana, uummanni garaan isaanii gubate kun carraan tokko yoo argame akka ibidda boba’uu Wayyaanee gubanii balleessu jechuu dha. Gaafiin ka’an garuu “Eenyutu kanaaf isaan qopheessa? Eenyutu duuba isaanii jiratee wabii ta’a? fi k.k.f dha. Uummanni keenya sirba kanaa olii kanaan yeroo’uma sanuu akka Wayyaaneen qabeenya keenya saamaa jirtu ifatti baasanii dubbatan jechuu dha. Kana qofaa otuu hin taane, akkamitti hogganaa qabsoo isaaniitti akka iyyatan; nu dhaga’aa, nuuf koottaa, nu dhaqqabaa akka jedhan agarsiisas jechuu dha. Hogganoonni keenya kan har’aa, kan biyya alaa jiran, kan roorroo uummata keenyaa ijaan hin agarre, hoo yaamicha akkanaa dhaga’uu laata? Yoo kana kan dhaga’an ta’e, deebiin isaanirraa eegamu tokkummaa ijaaruu fi qabsoo hidhannoo yoomiyyuu caalaa cimsuu dha.
Yeroo Darguun kufuuf jedhus uummanni keenya akkasuma jibba gabroonfataarraa qaban mul’isuu dhaaf sirbaan sagalee ofii dhageessisaa turan. Yeroo sana ammoo dargaggoonni akkan jedhanii sirbaa turan.
“Yaa Mangistuu yaa ilma garbittiin deesse,
Nurraa deem yeroon kee geesse”
Dhuguma akkuma isaan jedhan, Darguun kufnaan Mangistuunis kan fudhachuu danda’u fudhatee bade. Yoo tokkummaan sabboontotaa fi qabsaa’otaa ijaaramee, humni cimaan, waraanni cimaan mooraa QBO keessatti ijaarame, kufaatiin Wayyaanee fi badiin Mallasaatis fagoo hin ta’u. Sagaleen uummata keenyaa otuu hin dhaga’amne hin hafu jechuu dha. Guyyaan gumaan ilmaan Oromoo itti baatu akka dhiyaatu ammoo yaamichi tokkummaa dhaga’amuu fi qabsoon hidhannoo yoomiyyuu caalaa cimuu qaba; yeroon isaas amma dha; sagaleen uummata keenyaa dhaga’amuu qaba.
Galatoomaa.
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments
-
Naannooshaa said,
Yaa obboleesso, akka gaarii xiinxalte. Galatoomi.
-
Q said,
xiinxala obbo Abdii boruu diheese kunhamma tokko dhugaa qaba jedhee amana. Haatahu malee nama sirritti dubiseef wanneen abdii nama kutachiisuuf tilmaaman kan keessaa qabu fakkaata. QBO erga jalqabamtee kaasee gufuulee adda addaa keessa dabruun injifannoolee tokko tokko akka galmeessa namni haalu kan jiru natti hin fakkaatu. Biyya keessaas ummanni keenya gidiraa bara dheeraa muffatee tattaaffii adda addaa gochaa jiraachuun isaa kan addaan hin cinne. Gaaffiin garuu kanneen qabeenyaan, dandeetii fi dabrees sadarkaa lubbuu ofii of kennuuf kanneen qophii tahanii kufaa kufisaa jiran baayyee tahanillee, kanneen gandaa fi amantiin QBO akka rirmatti keessaan nyaachaa turanii fi jiraniis akkasumatti baayyee dha.
Kanneen akka oromotti qabsaawani dhageeti argataniin fuula seenaa qabsoo isaani garagalchani QBO karaa adda addaan laamsheessuuf lafa jalaan waada diinaaf galan guutachuuf hojjachaa jiraniin lakkoofsa keessa galuu qabu. Eegaa, kun dhiheessi fi haala naannoo irratti dabalate kanneen QBO tana akkuma gurraachaa fi aditti ilaaluu fi qabsoo saboota daangaa qaxaamurani lolaa jiran kanneen akka Ogadeen waliin waliin madaaluun sirri miti
Warri Ogaadeen yeroo mijjateef daangaa dabrani loluu qofa otuu hin tahiin hirmaannaan ummata isaaniis akkasumatti ol ka’a dha. WABO kanaan waliin madaaluun kanneen rakkoo hunda baadhatani qabsaa waa jiran gatii dhoowwuu taha. WBO hoggana dhabe jachuuniis kanneen kufisaa kufan hunda gatii dhoowwuu tahuu bira taree xureessa seenaati. Hogganni dhaaboota garii keessaafu ABO rirma keessaa irra yeroo yeroon bahuuf qabsoon godhanii fi dhaaba kana dandamachiisani sadarkaa tokkon gahuun ebbifamaa dha. Kanneenuma dhaluu tana gandaan wal foohani dhaaba kana keessatti yeroo dheeraaf keessatti sakaalaa turan, amma ammoo tokkummaa akka kubbati dhiitani bahaniif booyaa jiru qofa ilaaluun ni gaha. Eegaa tokkummaa moraa qabsaawootaa yoo jannuus badiilee bara baraan hojjatamaa tureef furmaata itti kennuun waan hin turreef (maguddoo, wal sodaachuu faa) irraan kan ka’e. Ammas taanaan Moraan qabsoo Oromoo bakka jiru irraa fuldura tarkaanfachuuf, badiin Mooraa qabsoo oromoo keessatti hojjatame hundi ifa bahee yoo badiin akkanaa fulduraaf akka hin deebine taasifame malee tokkummaan nuti booyaafi jirru kun diiggaa deebi hin qabne fida malee bu’aa hin qabu
-
Abdii Boruu said,
Obboo ykn Aaddee Q,
Yaada keetiif galatoomi.
A) “…. nama sirritti dubiseef wanneen abdii nama KUTACHIISUUF tilmaaman kan keessaa qabu fakkaata” jette.
Wantin siif ibsuu fi si hubachiisuu barbaadu, barruu kiyya isa kanas ta’ee barruulee hanga ammaatitti dhiyeesse hundaa qabiyyee isaanii yoo ilaalte, kaayyoos ta’ee dhaamsi isaan qaban tokko’uma – hawwii koo isa guddaa!!! “TOKKUMMAA ILMAAN OROMOO KEESSUMAAYUU KAN SABBOONTOTAA FI QABSAA’OTA OROMOO FI CIMINA QABSOO BILISUMMAA OROMOOtiif iyyuu dha” Wanta abdii nama kutachiisu (akka abdii muratan nama godhu) fi hamilee nama cabsu waanan barreesse natti hin fakkaatu; yaalii fi tilmaama akkanaas godhee hin beeku. Ani nama Oromummaatti amanu; eenyummaa ofiitiin boonu; Afaan keenya akka guddatu barbaadu; abbaa fedheen, jaarmayaa fedheen haa gaggeeffamu, kan cimina QBOtti amanu,… dha. Erga dhugaan kana ta’e ammoo, nama abdii kutachiisuu dhaaf wantin yaadu fi yaalu sababni hin jiru. Ati waan feete yaaduun mirga keeti.
Abdii kutadhaa jechuu otuu hin taane, QBO kana keessatti wanti abdii nama kutachiisuu danda’an akka jiran ykn mul’atan xinxaluu yaaluun kiyya garuu dhugaa dha. Kana godhuun ammoo, dadhabbii jiru akka hubannu fi kan dabre irraa barannee, fuulduraaf waa hundaa akka fooyyessinuufi. Qeeqni ani dhiyeessu illee kan gorsa qabu fi barumsi illee irraa argamuu danda’u dha jedheen yaada malee, kan hamilee nama tuqu natti hin fakkaatu. Walumaagalatti, ani kanan jechaa jiru (barreessa jiru) Tokkoomaa! Tokkummaan humna, waliigaltee uumaa! Nagaa fi araara buusaa! Tokkummaa ykn/fi tumsa cimaa dhaan humna cimaa diina jilbiiffachiisuu danda’u uumaa! Qabsoo cimsaa! Injifannoo fidaa!…. dha. Kan kanarraa hafe, dhaamsa fi kaayyoo biraa hin qabu.
B) Yaada kee keessatti, ati illee gara keetiin namoota bakkee saditti waan baasuu yaalte fakkaata (lakkoofsa ittan dabale):
1) kanneen qabeenyaan, dandeetii fi dabrees sadarkaa lubbuu ofii of kennuuf kanneen qophii tahanii kufaa kufisaa jiran,
2) kanneen gandaa fi amantiin QBO akka rirmatti keessaan nyaachaa turanii fi jirani 3) kanneen akka oromotti qabsaawani dhageeti argataniin fuula seenaa qabsoo isaani garagalchani QBO karaa adda addaan laamsheessuuf lafa jalaan waada diinaaf galan guutachuuf hojjachaa jirani
jettee barreessite.
Asirraa ka’ee, mee gaafiin siif dhiyeessa. Hanga gareewwan ykn namoonni ati asitti ibsite kun tokko hin taanetti; yaada tokko hin qabaannetti; kaayyoo tokkoof hin dhaabbannetti; kun waan qabsoo cimsu sitti fakkaataa? Waayeen kun abdii kutachiisaa sitti hin fakkaatuu? Waayee akkanaa xinxalanii dubbachuun abdii kutachiisaa dhaa? Abdii kutadhaa jechuu dhaa? Deebii isaa siif dhiise.
Karaa biraatiin ammoo, WBO fi loltoota ONLF wal bira qabee ilaaluu fi dhiyeessuun koo, otuu sochiin WBOs akkana ta’e, uummanni keenya hamilee cimaa dhaan ka’anii duuba hiriiru jechuuf malee wareegama WBOn kaffalaa jiru xinneessee ilaaluu fi dhiyeessuu miti.
C) “….hirmaannaan ummata Ogaadee akkasumatti ol ka’a dha”
kan jetteef
Asirratti mee gaafii biraan si gaafadha: Haala keenyatu badaa ta’e malee,hirmaannaan uummata Oromoo kan birootii gadi waan ta’u sitti fakkaataa?
D) “….WBO hoggana dhabe jachuuniis kanneen kufisaa kufan hunda gatii dhoowwuu tahuu bira taree xureessa seenaati…”
kan jettee ammoo ifa godhuu dhaaf:
Tokkoffaa, ani barruu kiyya keessatti WBOn hogganaa dhabe hin jenne (irra deebi’ii dubbisi) uummanni Oromoo keessumaayuu dargaggoonni biyya keessa jiran, otuu hogganaa cimaa fi waraana cimaa abdachiisaa of biraa qabaatani, akkamitti ka’anii yeroo tokkoon kana duuba hiriiruu dhaaf qophii akka ta’an ibsuu kooti. Mee sin gaafadha: Yeroo ammaa kuni jiraaree?
Lammaffaa, WBO beela’e, dheebodhe, dadhabe otuu hin jedhin bilisummaa keenyaaf jedhee gaara fi bosona Oromiyaa keessatti wareegama kaffalaa jiru kana ilaalaatii tokko ta’aa; mooraa QBO keessatti humna cimaa fi abdachiisaa uumaa; Yoomiyyuu caalaa WBO cimsaa; jedhee dhaamsa koo dabarsuun warra kuffisaa kufan gatii dhoowwuu fi seenaa xureessuus miti. Ani jabina WBOn hawwe malee, tattaaffii fi wareegama isaan godhanis gaafii keessa galchuu fi abdii kutachiisuufii miti. Barruun kiyyas dhaamsa jajjabeessaa fi hamilee kakaasaa dha malee abdii kutachiisaa akka hin taane gabaabumatti mata dureen isaatuu waan ibsu natti fakkaata. Irra deebi’ii dubbisi; qabiyyee isaas hubadu.
Wal qeequun gaarii dha; barumsa fi muuxannoo gaariitu irraa argama. Dhugaa jiru tokko ammoo otuma beekamuu irraa dheessuun ykn jallisanii ilaaluun garuu sirrii miti. Yoon hogganoota keenya qeequs dhugaa jiru tokko irratti hundeeffadheetani. Dhugaan kun ammoo kan hunda jalaayuu dhokatuu miti; isarraayis dheessanii eessayuu ga’uun hin danda’amu.
Yaada keetiif deebiin koo yoo quubsaa ta’uu baate, walitti deebi’uu ni dandeenya.


c: text/html

text:
NASA
NASA (National Aeronautics and Space Administratrion) kuni agentii United States Federal Government yoo ta'u, dirqamma wa'e space ummatta USA qaba. July 29, 1958 (G.C.)tti National Aeronautics and Space Actiin dhabatte, qarqarsii bara 2007tti argattu hanga Dollar U.S billion 16.8 ni ta'a.
Wa'ee Space qofa osoo hin ta'in Nasan wa'e qo'anna aerospacii ummatta yeroo dherafi hojjatani fi wataderottafi ni kenna. February 2006 (G.C.) jalqabbe NASAn wagga nu durra jirranif qo'anno Space Exploration, Scientific Discovery and Aeronautics jabbesu erga tokkoffa godhatte ka'erra.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
(Qeerroo.org) – Diddaa barattooti Yuuniversitii Haromaayaa kaasaniin wal qabatee guyyaa har’aa sirni abbaa hirree mootummaa Wayyaanee baraa gara baraatti barattoota mala adda addaan fixuu aadeffate har’as caalmaatti jabeeffatee itti fufee jira. Haala kanaa har’a 31/1/014 dallaa university Haromayyaa keessatti nyaata barattootaa keessatti summii lubbuu dabarsaa makuun barattootni nyaata kana nyaatan kumaatamni miidhaan guddaa irra gahuun kan mana yaalaa seenan yoo tahu, kanneen maqaan isaanii adda hin baane lakkoofsi isaanii tilmaamaan ja’a tahan lubbuun akka darbee jiruus dhagahamaa jira. Barattootni mana yaalaa galan illee lubbuu darbuu irraa akka hin baraaramne dhagahamaa jira. Kanneen maqaan isaanii adda hin bahiinii fi haala gabaasa kanaa jala jalaan kan gabaafnu tahuu gamanumaa Qeerroon hubachiifna.
Qeerroo jabaadhaa. Hojiin Diinota Oromoo himamee waan dhumu miti.Qabsoon bilisummaa Oromoo yeroo jabaataa deemu diinonni Oromoos akkasuma abdii murataa waan deemaniif gochi isaanii kuni ajaa’iba hinta’u. Hangamuu rakkoo nurraan gahani iyyuu, qabsoo irraa duubatti hindeebinu. Jabaadhaa qabsoo finiinsaa.


text:
Manni murtichaa obbo Malaakuu Fantaafa’iif beellama kenneFinfinnee Amajjii 29 2006 (FBC) Yakka malaammaltuummaatiin shakkamanii kan himataman qondaaltoonni abbaa taayitaa galiiwwaniifi guumruuka Itiyoophiyaa kanaan duraa har’a akkaataa beellamasaaniitiin mana murteetti dhiyaatniiru.
Beellama har’aa irratti kan argaman obbo Malaakuu Faantaafi itti aanaasaanii kan turan obbo Gabrawaahid Gabrawaahiid Waldagiyoorgiis mormii himata isaanitti dhiyaatee dhageessiffachuuf beellamni yeroo akka kennamuuf gaafataniiru.
Himatamtoonni galmee himatamtootaa sadi keessatti dhiyaatn kanneen biroon ammoo mormii himata isaaniitti dhiyaatee barreeffamaan mana murtichaatti dhiyeeffataniiru.
Dhaddachichi hanga har’aatti kan hin dhiyaanne obbo Taaddasa Fayyisaa,Gadaa Bashir,Geetuu Galateefi Nagaa Teenii Gaazexaadhaan waamamanii kan hin dhiyaanne waan ta’aniif dhimmi isaanii iddoo isaan hin jirreetti akka ilaalmuuf murteesseera.
Dhimma birootiinis dhaddachichi himata itti gaafatamaa tasgabbii kanaan duraa obbo Waldasilaasee Waldamikaa’eliifi Namoota afur kanneen biro har’a ilaaleera.
Himatamtoonni kun qabeenya maddisaa hin beekamne horataniiru sababa jedhuun himataman.
Galmee himataa kanaan abbaan alangee himata fooyya’e dhiyeessuuf beellama yeroo akkaataa gaafateen Guraandhala 3 bara 2006tti beellameera.
Dhaddachichi yakka 15ffaa mana murtee ol’aanaa Federaalaa himatamtoonni ittisa himataa har’a hin dhiyeeffannee Guraandhala 20 bara 2006tti akka dhiyeessaniif beellameera.Mollaalliny Kasaateebirhaantu gabaase.
#Hits:507
Balballoomii Oduu
Hundeeffamni waggaa 24ffaa DHDUO har’a kabajamaa jira
Finfinnee Bitootessa 17 2006(FBC) Koreen jiddu galeessa dhaabbata Demookraatawa Ummata Oromoo(DHDUO) kabaja ayyaanichaa sababeeffachuudhaan kaleessa ...
Wal ga’iin mana maree ADWUI kallattii fuulduraa kaa’uun xummurame
Finfinnee Bitootessa 16 2006(FBC) Wal ga’iin idilee mana maree adda demokraatawa warraaqsa ummattoota Itiyoophiyaa(ADWUI) kallattiiwwan gara fuulduraa...
Koreen hojii raawwachiisaan ADWUI raawwii hojii baatii jahaa qorate
Finfinnee Bitootessa 07 2006(FBC) Koreen hojii raawwachiisaan Adda Demookraatawa Warraaqsa Ummattoota Itiyoophiyaa(ADWUI) raawwii hojii dhaabaafi Moot...


text:
Maddi Jabina Diinaa Qabsoo Bilisummaaf Taasifamu Keessatti Wal-duukaa Hiriiruu Dhabuu Keenya Malee Baay’ina Qawwee fi Tika Qabuutii Miti!
Baareentuu Gadaa irraa*
Yeroo baay’ee namoonni tokko tokko beekaniis haa ta’u wallaalan jabina diina Oromoo kaleessaa haga har’aa gabroomfatee jiruu olkaasanii dubbatu. Baay’ina waraana isaanii fi jabinaa tikaa isaanii garmalee dhaadheessanii lafa nagahatti shoroorkaawu. Bara Minilkis, bara H/sillaasees, bara Dargii fi wayyaanee harr’as karuma walfakkaatun waraanaa fi tika jabaadhan kan of ijaaran ta’utu dubbatama. Keessattuu “Wayyaaneen murna meshaa waraanaa hanga funyaanitti hidhattee dha?!, Murna humna waraanaa eenyuu sochoosuu hin dandeenya ijaarte dha,!? Murna tika waan halkan habjootanilleen beekuu danda’u qabduu dha!?, kanaafuu maaltu danda’ee sochoosa!?” jedhaniit hololu. Holooltoonni kun Jaleewwan wayyaanee yoo tahan; namootni “nu sabboonoo dha” ofiin jedhan tokko tokkos keessatti argamu!. Yeroo baay’ee “Yoo biyyi akka Ameerikaafaa nama gargaarte malee wayyaanee dhiibanii kuffisuun hin danda’amu” jedhu. Ofii sodaatanii isa hafees sodaachisuuf, ofii abdii kutatanii isa hafes abdii kutachiisuuf ennaa dhamahan muldhatu! Hanga harr’aa garuu Oromoon holoola kanaan abdii kutatee gaaf tokkoofilleen bittoota Habashaa kaleessaas ta’e wayyaanee harr’aatif “amiin” jedhee bulee hin beeku.
Wayyaaneen humna uummattoota biyyattii keessattuu humna uummata Oromoo caaltun hin qabdu. Qabaachuus hin dandeechu. Waraanas ta’ee tikni wayyaaneen qabdu abbootii irree Itiyoophiyaa bulchaa turanii irree cunqurfamtootaatin kufanirraayis ta’e abbootii irree biyoota biraa kanneen danbalii diddaa uummataatin kufanii fi kufaa jiranirraa adda ta’ee miti. Jabinni waraanaa, baa’inni tikaa, lakkoofsi qawwee wayyaanee kan guddaa fakkaatee muldhatu hanga uummanni gabrummaa jala jiru kan akka Oromoo bilisummaa isaa gonfachuuf “hooooo!!!!!!” jedhee bahee irra hin garagalletti.
Mootummaan Wayyaanee/IHDG amma odeeffamaa jiruufis, amma Odeeffatus hin gahu. Keessi ona, keessi duwwaa dha, dhaaba wal nyaatinsi guddaan keessatti deemaa jiruu dha. Keessattuu yeroo ammaa kana mootummaa wal shakkii fi wal sodaadhan guutamee dha. Kanaaf raggaa guddaan wayyaaneen saboota biraarraa amantii dhabuu ishiitiin mootummaa harr’a Impaayera Itiyoophiyaa bulchaa jiru keessatti haangoo murteessaa fi olaanaa dha jette sassaabbatee qabachuu ishiiti. Kun sodaarraa madda. Waraana duraan ture ariitee kan dhalattoonni Tigraayi qofti olaantummaa keessatti qaban bifa haaraan ijaaruuf karoorfattee itti deemaa jiraachuunis ragaa lammataati. Haangoo waraanaa, tikaa, diingdee fi dantaa alaa walumaa galatti haangoo biyyattii dhibbantaa 95ni ol dhalattoota Tigraayin akka qabamu godhuun sodaa malee jabinarraa hin maddu! Murna sodaan guutamtee fi jeequmsa keessa jirtu ta’uu kan mirkaneessu ragaan biraa ammoo wal hidhaa, wal hari’aa fi iddoorraa wal jijjiiraa jiraachuu isaaniti. Miseensotni wayyaanee/IHADG garii ammoo kan kumootaan lakkaawwaman miseensummaa paartii gadhiisuuf iyyachuun ragaa wal-jeeqaa jiraachuu isaanii mirkaneessu kan biraati. Mallattoon akkasii ammoo gama kamiinuu mootummaan wayyaanee/IHDG diigamaa jiraachuu malee jabaachaa jiraachuu hin ibsu. Hololtoonni fi jala deemtoonni wayyaanee waan fedhanis jedhan dhugaan jiru motummaan wayyaanee/IHDG muka keessa isaa Urtoon/Riirimni/ fixxee baddaan yeroof calaqqiisuu dha.
Wayyaaneen osoo murna jabaa fi ofitti amantaa qabdu taatee saboota biyyattii dhibbantaa 95ni ol ta’an waan hundarraawuu uggurtee mootummaa saba tokko qofaan hoogganamu hin ijaartu. Osoo jabina qabaattee bakka deemteetti gaaddidduu ishii shakkaa fi bir’ataa, dhiittaa mirgaa raawwataa hin deemtu. Murna “Harr’a- Bor…… kufinnaa laata?” jettee sodaattu waan taateef saboota biyyattii keessattuu saba Oromoo ukkaamsaa jirti. Murna akkasiitif jabina keennuun ammoo of tuffachuudha, amma gahan of wallaaludha, dukkana kaleessaa keessa jiraachuu dha.
“Wayyaaneen Erga keessi ishee bututaa fi kan hirkattummaan jiraattu ta’ee waggoota 22f akkamittiin Oromoo fi saboota cunqurfamoo biroo dhiitaa jiraatte?” kan jedhu gaaffiin ka’uu danda’a. Gaafii gaafatamuu qabuu;! gaafii hundi keenya of gaafachuu qabnuudhas, Gaafii kanaaf deebii gabaabaa lafa kaa’un ni danda’ama. Innis irree tokkoon gabroonfattoota kaleessaas ta’ee wayyaanee harr’aa irratti ka’uu dhabuu keenya! kan jedhuu dha. Tokkoon tokkoon keenya murna kana kuffisuu keessatti waan gumaachuu dandeenyu gumaachuu dhabuu keenya kan jedhuu dha.
Oromoon baha Afrikaatti uummata guddaa tahuun irra deddeebi’amee firaanis halagaanis dubbatameera. Gaafiin garuu amma guddina keenyaa bilisummaa keenyaaf qabsaawaa jiraayii ? kan jedhuu dha. Waan dandeenyuun qabsoo bilisummaa Oromoof godhamu keessatti hangam hirmaanne? kan jedhuu dha. Diinni maal godhaa jira ? nuti hoo warri bilisummaa Oromootif qabsoofna jennu kufaatii diinaarratti hojjechaa jirrammoo waan diina fayyadu hojjechaa jirra? kan jedhuu dha. Sana booda jabina diinaatii fi jabina lammii madaaluun ni danda’ama.
Dhugaa yoo dubbanne biyya keessatti dhalataa Oromoo tahee isa qawwee diinni Oromoo ittiin ajjeesu sababa adda addaatin baatu fi isa lammii basaasuurraa kaasee hanga namoota biyya alaatti faallaa qabsoo bilisummaa Oromoo hojjataniitti yoo kaafnee ilaalle kan diinni nurratti dalagurra kan ofii ofirrati dalagnuu fi dalagnetu caala. Ennaa inni tokko bilisummaa Oromootif lubbuu isaa dabalatee waan hundaan of kennee funduratti deemu inni biraa ennaa faallaa qabsoo bilisummaa Oromoo deemu muldhata. Humna, qabeenyaa fi beekumsa isaa kan bilisummaa Oromootif ooluu danda’u gita isaarratti ittiin holooluuf oolcha. Walitti dhufanii mari’atanii bilisummaa Oromootiif karaa qabsoon calqabame finiinu itti dand’u akeekurra gufuu wal jala kaa’uutu filatama. Kun ammoo karaa fedheenuu hojii diinaatii gadii miti. Oromoon har’as, kaleessas kana hin barbaadu. Deemsii akkasii akka murni wayyaanee bicuun caalaatti Oromoorratti roorriftu, akka humnaa fi dandeettii ishiitin ala maqaa argattu taasiseera. Humriin sirna murna tanaa dheerachuunis asirraa burqa. Maddi holoola jabina ishiitiis kanuma malee meeshaa waraanaa fi tikkaa adduunyaa biraarra adda ta’ee fi hin jirre qabaattetii miti. Qaawwa kana cuufanii bilisummaa ofii gonfachuun ammoo kan nama “Ani Bilisummaa Oromootifan qabsawwa!” jedhu maraati.
Kan jedhamaa jiruus ta’ee kan uummanni Oromoo barbaadu ilmaan isaa diinarratti qiyyaafattee akka Yeyyiis diina bitaa mirgaan weerartee akka irraa kufiftuu dha. Akka bilisa isa baaftu dha. Kan ummanni Oromoo jedhu, kan ta’uu qabus eennaa inni tokko fuunduratti deemu inni kuun faallaa qabsoo bilisummaa Oromoo duubatti deemuu haa dhaabudha! Wal faalleessuun, wal diiguu fi walirratti holooluun dhaabbachuu qabaa dha! Xiqqaa guddaan keenya diinarratti qiyyaafachuu qabnaa dha! Tokko taanee daandii bilsummaatti nama geessuu haa gabaabsiinuu dha. Kan ta’uu qabus kanuma!
Yoos umriin diinaa gabaabbata,Yoos Oromoon dheebuu bilisummaasaa baha. Yoos Jabinni wayyaanee sobaan tuulame, meeshaan waraanaa fi tikni garmalee dhaadheeffamuuf akka fixeensa ganamaa baqee bada.
* Baareentuu Gadaa: gassogeda@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments »
-
yonakaa said,
Mee mataa nuh dhukkubsinaa.rakkanee
-
The fact said,
Nice encouragement well done brother
I agree with you 100%.
Write Your Comment Below.
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
Use the "Report Comment" link under each comment to report an inappropriate comment.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.


text:
WASHINGTON DC
— Yeroo lammiwwan Ameerikaa hedduun akka Prezidaant Obaamaan waa’ee dinagdee biyyattiitti fuuleffatan yaada isaanii ibsaa jiranitti Prezidaantichi haasawa isaanii biyyoleessaa ka waggaa kanaa Kibxata Guraandha 12, bara 2013 isuma yaadame godhan. Waggaa dhufaa jiruuf ajandaa lafa kaayyatan keessa kan iddoo guddaa qabate dhimma dinagee ti. Dimmoonni ka biroon akka to’annaa qawwee Ameerikaa keessaa illee ni jiru.
Kan kutaa Michigaanitti argamu ‘Kettering Yuunvarsitii” dhaa ka barsiisan Dr. Ezqeel Gabbisaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, “Prezidaant Obaamaan irra-caalaa dhimmoota lammiiwan Ameerikaatti yaaddoo uuman, akka dadhabinsa dinagdee, rakkoo baajeta mootummaa fi dhababuu hoji akkasumas, dhimma waraana biyyatti Afgaanistaan keessaa fi to’annaa abbummaa qawwee biyyattii keessaatti fuuleffatan iyyuu dhimmoota ka biroo Addunyaaf yaaddessoo ta’an illee dubbataa jiran” jedhu.
Dhimmoota akka seera immigireeshinii Ameerikaa, ittisa meeshaalee Niyuukilaraa fi duula farra shororkeessummaa irratti tarsiimoo Yunaayitid Isteets hordoftu illee kaasanii jiru, jedhanii, keessumaa seerri immigireeshinii akka namoota biyyattii seenanii fi biyyattii keessa jiraataniif akka tumamu dhiibuun isaanii akka faayidaa guddaa qabu eeran.
Waa’ee Seneerara Rippuublikaanii Maarkoo Ruubiyoo, kan haasawa Prezidaantichaa tii booda Battaluma mormiidhaan deebii kennanii ennaa dubbatan immoo, “Rippuublikaanonni waanuma Prezidaant Obaamaan dubbate mara, waan fedhe iyyuu haa ta’u ni mormina, ejjennoo jedhu waan qabatan natti fakkaata” ka jedhan Dr. Izqeel, Rippuublikaanonni yeroo mormuu mormuu fi dura dhaabbachuu malee mala furmaata ,jedhan kan gama isaanii akka hin qabnetti qeeqan.
Gaaffii fi Deebii dhaggeeffadhaa


text:
WASHINGTON DC
— Miseensonni Koree Giddu-galaa Dhaabbata Dimookiraatawa Uuummata Oromoo, kan OPDO walga’ii yeroo adda addaatti ADAAMAA-tti geggeeffatan irratti wal-dhibdeen cimaan gidduu isaanitti uumamuunii fi adda qoodamuun isaanii gaazzexoota dabalee maddeen adda addaan eega odeessamaa turee booda, Miseensi Koree Hoji-raaw’achiistuu OPDO fi sadarkaa Federaalaatti Ministara Siivil Servisii turan Obbo Juuneddii Saaddoo koree giddu-galaa keessaa baasamuunii fi Aadde Asteer Maammoos taayitaa Ministarummaa sadarkaa Fedraalaatti qaban irraa buusaman ka jedhu dhaga’ame.
Waa’ee addaan-qoodaminsa OPDO keessatti uumame jedhamu kanaa, qophii dabree irratti miseensa Koree Giddu-galaa dhaabichaa keessaa tokko haasofiisuun keenya ni yaadatama. Har’a immoo, Itt-gaafatamaa Dhimmoota Koominikeeshinii Mootummaa, ka Bulchiisa Naannoo Oromiyaa Obbo ABRAHAAM NIGUSEE ti keessummaan keenya.
Gaaffii fi deebii kutaa 1ffaa


text:
Gatii omisha Boba’aarratti si...
Finfinnee Guraa...
Muuxannoowwan gaggaarii manne...
Finfinnee Guraa...
Guyyaan raayya 2ffaanaa itti...
Finfinnee Guraa...
Sirni haqaa diinagdeedhaan w...
Finfinnee Amajj...
VIIDIYOO
Oduu biyya keessaa
To'annoofi hordoofiin manneen barnoota...
Finfinnee Guraandhala 01 2006(FBC) Daa'imman umurii isaani barachuuf gahee carr...
Oduu Idila Addunyaa
Lammiiwwan Sooriyaa Magaalaa Homs keess...
Finfinnee Guraandhala 01 2006(FBC) Lamiiwwan Sooriyaa Magaalaa Homs jiraatan ga...
Ispoortii
Morkiin piriimeeri liigii biyya keessaa...
Finfinnee Guraandhala 01 2006(FBC) Morkiin piriimeerliigii Itiyoophiyaa boru Ma...
Haala gabaa
Itiyoophiyaatti Sirni bittaa gurgurtaa ...
Finfinnee Amajjii 29 2006(FBC) Hojmaata bittaa gurgurtaa elektrooniksiin deeggar...
Baay'inaan kan daawu'ataman
- Federeeshiniin kubbaa miilaa Itiyoophiyaa leenjisaa Sawunnat Bishaaw gaggeesse
- Gibtsi dhimma hidha haaromsaa wajjin wal qabatee waltajjii mareetti deebi’uu akka barbaaddu himte
- Manni murtichaa obbo Malaakuu Fantaafa’iif beellama kenne
- Qorannoon qulqullina Daandiiwwanii mirkaneessu adeemsifamaa akka jiru himame
- Guyyaan raayya 2ffaanaa ittisa har'a irraa eegalee kabajama


text:
Afaan Oromoo
Afaan Oromoo afaan baay'innaan Afrikaa keessatti dubbataman keessaa sadarkaa afraffaa irra jira. Kana jechuun afaan Arabaa, afaan kiSwahiliitiif, afaan Hawusaatti aana jechuudha. Afaan Arabaa fi afaan Kiswaahilii afaan biyya ormaa yoo ta'an, Afaan Oromoo afaan Afrikaa keessatti dubbatamu keessaa tokkoffaa ta'a; osoo mootummaa qabaatee immo addunyaa irraatti sadarkaa sadaffaa ta'u ni mala.
Afaan Oromoo kutaa afaanii Afroo-Eshiyaatiik (Afro-Asiatic) jedhamu jalatti ramadama. Afaan kun Afroo-Asiyaatiik keessaa gare afaanii Kuush jalatti qooddama. Afaanota Kuusha keessa Afaan Oromoo afaan sabni baayyeen dubbatu yoo ta'u, uummata miliyoona 60 ol ta'utu dubbata. Uummatni afaan kana dubbatu Itoophiyaa fi kaaba Keeniyaa keessa jiraata. Akka warri afaan qoratan jedhanitti, Afaan Oromoo loqoda(garee) afur qaba: Oromoo Boorana-Arsii-Gujii, Oromoo Bahaa, Orma, fi Oromoo Dhihaa fi Giddugaleessa ti.
== Headi
ng text ==
Seenaa Afaanii[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
Heading text[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
Warraaqsa Itoophiyaa kan 1974 dura, Afaan Oromootin barreeffama maxxansuunii fi tamsaasa reediyoo ykn TV dabarsuun dhorkaa ture. Barreeffamni xiqqoon san dura maxxanfaman kan akka hiikaa Macaafa Qulqulluu kan Onesmoos Nasibi fi Asteer Gannootin hiikaman qubee Gi'iizitti fayyadaman. Kakuu Haaraan bara 1875 Kirapfin maxxanfames akkasuma qubee Gi'iizitti fayyadame. Warraaqsa Itoophiyaa bara 1974tti aansee, mootummaan duula barreessuu fi dubbisuu afaan baayyedhaan, Afaan Oromoo dabalatee, geggeessaa kan ture yoo ta'u, Afaan Oromootin barreeffama maxxansuuni fii tamsaasa dabarsuun yeroo kana jalqabe. Barreeffamoonni yeroo kana Afaan Oromootin maxxanfaman, kan akka gaazexaa Bariisaa, qubee Gi'iizii fayyadaman.
Affan Oromoo afaan barnootaa taasisuuf yaalin godhame amma mootummaan Dargii bara 1991 kufutti milkaa'uu hin dandeenye. Sana duraa garuu naannowwan ABOn too'ataman keessatti afaan barnootaa taasifameera. Erga Mootummaan Naannoo oromiyaa hundeeffame booda, manneen barnoota sadarkaa 1ffaa keessatti Afaan Oromoo afaan barumsaa akka ta'uufii afaan hojii kan naannichaa akka ta'u godhameera.
Bara 1991 jalqabee, Afaan Oromoo Qubeetti fayyadamee barreeffama. Murtii kanaan booda, barreeffamoonni addaa addaa bara 1991 amma 1997tti maxxanfaman kan duraan waggaa 100f maxxanfaman akka caalan dubbatama. Galanni Rabbiif haa ta'u malee amma afaan keenyi afaan oromoo,afaan saba guddaa,afaan lammii sabbontotaa kan akka Ardii Afriikaatti sadarkaa keessa gale kun fuulduratti afaan addunyaatti beekamti qabuu fi isa duraa akka ta'u nama hin shakkisiisu. kun immoo hirmaanna lammii baratee fi gahee nama maraati.


text:
WASHINGTON, DC
— Yunivarsitti saayinsii fi Teknikaa kan Adaamaa irraa barnoota Sooftweer Injinariing jedhamuun digrii duraan kan eebbaifame dargaggoo Baa’isaa Dirribaa Badhaane Filmii afaan Oromoo WAAKKII jedhamu qopheessee agarsisaa ture. Yeroo ammaa garuu Filmii kana agarsisuu dhaabuu isaa dubbata.
Sababaan isaas barattoota Oromoo yunivarsitiwwanii fi kooleejoota Oromiyaa keessaa jiran irraa kan hafe uummanni oromoo magaalaalee Oromiyaa adda addaa keessa jiraatu tola iyyuu seenee daw’achuuf fedhiin qabu xiqqoo dha jedha dargaggoo Ba’isaan.
Filmii kana hojjachuuf waluumaa gala Qarshii kuma dhibba lamaa fi kuma saddeettama baasuu isaa fi galma keessatti agarsiisan iddo iddootti kireeffachuuf akkasumas waan adda addaaf baasii ka biroo kan isa gaafatu ta’uu ibsee jira.
Filmii kana dawachisuuf deemee ituu hin agarsisiin yeroo inni itti hafe akka jiruus dubbate.
Gabaasaa Guutuu Armaa Gaditti Caqasaa


text:
Ayyaana fi Uumama
Magarsaa G. Warabootin
Ayyaana beekuun Waaqa beekuudha. Ayyaana jechuun humna Waaqa irraa curqaa(ifaa) fi qilleensa (mul`atuu fi hin mul`ane, gurraan dhagahamuu fi hin dhagahamne) ta`ee maddeetu uumama uumuu fi jiraachisuuf damboobu dha. Humni irree Waaqaa keessaa maddee jiruu fi jireenya waan hallee bakka maratti gaggeessu kun Ayyaana oggaa ta`u, Waaqni ammoo humna-qabeessa ykn madda Ayyaanaati. Kana jechuun nama keessaa humna namaatu baha, Waaqa keessaa ammoo humna Waaqaa Ayyaanatu yaa`a. Uumamni Waaqni uume hundi Ayyaana ittiin uumamee fi keessatti uumame qaba. Finni waa hallee ykn uumamaa Ayyaana ganama ittiin uumamee fi keessatti uumamee ala finiinee daga horuu hin danda`u. Kanaafuu, Yaayyaa shanan Waaqni ganama yayyabe irraa eegalee Ayyaana uumamni ittiin uumamee fi keessatti uumame beekuun Waaqa beekuudha. Akeekni barruu kanaas Ayyaanota uumamaa ibsuu irratti xiyyeeffata. Yaayyaan Ayyaanota kunneen, Ayyaanota 27 uumamni marti keessatti uumaman kun, kan Ayyaana Qeenxee, kaan Ayyaana Dachaa yoo ta’an, kaan immoo Ayyaana Sadachaa ti.
– Read More (Waaqeffannaa.org)
Title: What Is Irreechaa?
Duration: 13:29
Category: Culture/History/Language/Religion, Irreechaa
Added on: Fulbaana/September 8th, 2011


text:
Author Archive
March 25, 2014 at 11:19 am · Gadaa.com
በያህያ ጀማል*
የነፍጠኛው ገዢ መደብ ርዝራዦች በተቻላቸው ኣቅም ሁሉ ኦሮሞና ኦሮሞነትን ለመፋለም ተሰማርተዋል። የመንግስትን ስልጣን ይዞና የነፍጠኛውን የበላይነት ተክቶ ኣገር እየመራ ያለው ወያኔ ኢህኣዴግ ቢሆንም የነርሱ ዋነኛ ጠላት ግን ዛሬም ስልጣን ኣልባው ኦሮሞ ሆኖ ቀጥሏል። የወያኔ ኢህኣዴግ መንግስት ኦሮሞን ጨምሮ የብሄር ብሄረሰቦችን ማንነት ኣምኖ መቀበሉና ይህንንም (በመጠኑም ቢሆን) የሚያረጋግጥ ፌዴራላዊ ስርኣት መዘርጋቱ ያበገናቸው የቀድሞው ኣሃዳዊ ስርኣት ናፋቂዎች ኣማራ ነን ብለው ኣፋቸውን ሞልተዋ እንደ ኣማራ ብሄር ቆመው ከመከራከር ይልቅ ዛሬም በ ‘ኢትዮጵያነት’ የማስመሰያ ካባ ነጻ ህዝቦችን መልሰው መዳፋቸው ስር ማስገባት ከማለም ኣልቦዘኑም። ዛሬም የኦሮሞው፣ የትግራዩ፣ የሲዳማው፣ የቤኒሻንጉሉ፣ የሃዲያው ወዘተ ማንነት በራሳቸው ማንነት ታፍኖ፣ ቁዋንቁዋቸው በኣማርኛ ተተክቶ ኣማራ ሆይ ማረን ብለው ኣጎንብሰው ኣንዲያመልኩኣቸው ...
March 25, 2014 at 9:41 am · Gadaa.com
(OPride) — Almaz Tafara, famed Oromo singer and songwriter, died on Mar. 22 at Police Referral Hospital in Addis Ababa after long illness with blood cancer. Her daughter confirmed the news, adding the body is now being transported to Harar. She was 57.
“This is a tremendous loss,” said Kadir Said, who produced an album with Tafara in 1986, in a phone interview from Minneapolis, Minn. “Almaz was a multitalented singer with an exceptional voice that lit up the room.”
- Read the Full Story (OPride.com)
March 23, 2014 at 9:25 pm · Gadaa.com
Abdii Boruutiin*
Biyya tokko keessatti, siidaan yaadannoof dhaabbatu ykn ijaaramu tokko kan uummatootni biyya sanaa ija takkaan ilaalani fi fedhii irraa qaban akkasumas kan waan waloo tokko calaqqisu ta’uu qaba. Siidaan akkanaa kun ammoo siidaa biyyoolessaa ti yoo jedhame waan dhara ta’u natty hin fakkaatu. Waayee siidaa Aanolee fi kan Minilik yoon ilaalu, gaafiilee tokko tokkotu sammuu kiyya keessatti uumamu. Siidaaleen wal faallessan lamaan kun biyya takka keessa dhaabbachuun isaanii, biyyi tun akka takka hin taane agarsiisa. Biyyi tun takka miti yoo jedhame ammoo, gaafii: “Aanooleetu biyya Itoophiyaa jedhamtu tana keessa hin jirre moo Finfinneetu qaama Oromiyaatii miti?” kan jedhu kaasa. ...
March 19, 2014 at 4:43 am · Gadaa.com
Hector Blackhurst | The Guardian (UK)
My friend, the social anthropologist PTW (Paul) Baxter, who has died aged 89, made a significant contribution to western understanding of the Oromo peoples of northern Kenya and Ethiopia and championed their culture, which was frequently denigrated by colonial and local elites.
His work on the plight of the Ethiopian Oromo became a standard text in Oromo studies and a rallying point for the Oromo cause. Paul was not always comfortable with the praise he received as a result, and was often self-deprecating, describing himself as the world's most unpublished anthropologist. That was a harsh judgment, ...
March 16, 2014 at 3:12 pm · Gadaa.com
Koongirasiin Federaalistii Oromoo (KFO/OFC) kora guyyaa kaleessaa, Bitootessa 7, 2014 magaalaa Shashamanneetti waame milkiidhaan raawwate.
Kora kanarratti uummanni baayyeen hirmaateera. Kora kanarratti KFO irraa 1. Kabajamoo Ob. Bulchaa Dammaqsaa, 2. Barreessaa Dhaabichaa Ob. Baqqala Nagaa, 3. Itti-aanaa Dura Taa'aa Ob. Gabruu Uturaa fi 4. Itti-aanaa Dura Taa'aa Ob. Mulaatuu faan argamanii haasawa baldhaa taasisaniiru. Kora kanarratti sagantaa siyaasa dhaabichaa irratti, mirga Oromoo irratti, filannoo 2015, fi haala siyaasa biyyittii irratti mariin taasifameera.
Miseensonni Koraaf Uummata Wamaa turan gaafa Jimaataa Saatii 6f mgaalaa Arsii Nageelleetti jalaa hidhamuunille ibsameera. Qabsoo uummanni Oromoo fi saboonni cunqurfamoon taasisaa jiraniin dimookraasii fi bilisummaa Itoophiyaa keessatti ni ...
March 16, 2014 at 1:53 am · Gadaa.com
[caption id="attachment_24471" align="aligncenter" width="460"] Obbo Bekele Nadhi Speaking at the 2000 Macha-Tulama Meeting in Finfinnee[/caption]
Haadhalatu Sadii
Aakka Baqalaa Nadhii ...
Ofii Dungoo ta’ee
Deegaa dhaaf boba’ee!
Na-argaa na-ilaalaa
Takkaa jedhee hin beeku
Natu beeka na-caala ...
Gutummaa jiruusaa
Dunyaa dhangalaasee
Mi’ooftuu yeroosaa
Ummataaf dabarsee!
Mana barnootatii
Oolmaa jireenyisaa
Dhaloota hara’aatii
Ifatti calaqqisaa!
Haadhalatu sadii
Akka Baqalee Nadhii
Jabaa hamileen sibilaa
Waan dabe qajeelchuuf
Kan ba’aa baatu eelaa!
Egaa..
Asiratti haaga’uu
Cubbuu natti haata’u ...
Erga darbee faarsuun
Jiraatti wal-ajjeesuun!
Utuu lubbuun jiruu
Seenaa gootaa dhoksuun!
Addisu A. Eba irraa
Guyyaa 03/13/2014
March 13, 2014 at 7:15 am · Gadaa.com
Hunda dura nagaan keenya ilmaan Oromoo maraaf.
1. Korri xiqqaan ABO Kutaa Iskaandinaaviaa kan bara kanaa kan taa'uu deemu Magaalaa Oslo dhatti Ebla 11, 2014 ganama waaree dura sa'aa 09:00-15:00 waaree boodatti.
Teessoo Grønland OLAFIAGANGEN 5 (mana poosta bira) ykn bakka magaalaa Saftii (Sanbata) beekkamtu bira.
2. Ebla 12, 2014 Yaadannoon Guyyaa Gootoota Oromoo waaree dura sa'aa 10:00 eegala. Teessoon Tåsen seniorsenter Tåsenveien 66 . Oslo City irraa "bus" lakkoofsa 34 fi T-bane lakkoofsa 6 kan gara Sogensvann deemuutu nama geeysa.
Galgala san wallistoinni oromoo bebbekkamoon isin booharsuf qophaawanii jiru.
Qunnamtiif
- Yonas Hambisaa + 47 95892477
- Hussein Ahmed +47 90527298
- ...
March 12, 2014 at 8:46 am · Gadaa.com
Taammanaa Bitimaa irraa*-
DURADUBBII
Jalatamoo fi kabajamoo warra barreefata kana duukaa-buutanii jirtan, mee waan hunda duran nagaa fi nageenya isiniif hawwa! Erga barreeffammi kun kutaa lammaffaan isinii dhiyaatee asii kunoo gara torban sadiiyii taha. Torban sadan dabran kana keessa barreeffatoonni iliitonni Amaaraa nu Oromoota irratti arabsoo fi doorsisaan, maqa-balleessii fi maqa-xureessiin babbaasn danuu dha. Duulli fi waraanni isaan uummataa Oromoo fi saba Oromoo irratti banan sun homaayyuu hin dhaabannee, ittuma-fufee jira.
Ani barreeffatoota amaan tana muummiyyeewwan Amaaraa nu Oromoota irratti baasan kana yommuun dubbisu, daqiiqaawwan hedduun aara-baafachuun itti-yaada. Ofumaafan deddeebisee of-gaafaddha. Wanneen naaf galuu didantu jiru. Kanneen keessa gariin: "akkamitti yeroo ammaa kana ...
March 12, 2014 at 8:30 am · Gadaa.com
Dhiiroo numa jiraa kan Juneeddii faarsu?
Gaarii dalageen kan isa leellisu
Hamtuu isaa dhooysee kan baala irrat cabsu
Akkamitti taha dhugaa jirtu dhooysuu
As bahaa dubbadhaa kan Juneeddii faarsu.
Mee seenaan isaa kan itti faarsitan
Mee as himaa gaa warri isa leelliftan
Gaarii inni hoojjate mee tamuma himtan?
Sa duuba maalumaaf caayaa irra qabdan?
Barataaf barattuu Barsiisaaf barsiiftuu
Daldalaaf daldaltuu qonnaan bulaaf tiiyfattuu
Tokkolleen gaarii isarraan himatuu
Kan isa faarsu as bahaa jiraatu.
Barattoota meeqaat sababa isaa dhume,
Hayyoota meeqaatu isaan awwaalame,
Oromoota taphaat biyyaa ari'amee?
Gochaan Juneeddii hin dhumu himamee.
Gaafa bosonni Baalee gubatee belbele
Barattoota dhaamsuuf hiriira gale,
Meeshaa waraanaan waraanni haleele
"Teeknooloojii hin qabnu nuti qawwee malee"
Jechuun kan dubbate eenyu isa malee?
Nu garaa hin baane gochaansaa har'allee
Akkamitti ...
March 12, 2014 at 8:06 am · Gadaa.com
Ofiif wal sakaallee
Ofiif wal sakaallee
Jarri maal nu godhe.
Luka wal gaadinee
Harka xuupheysinee.
Jacha sirnaaf seeraa
gaafii eenyummadha.
Mirga dhala namaa
Gaafatu wal kunne
Afaan wal micciirre
Quba walitti laannee.
Hamtuudhaan wal yaamuun
Maqqa walii faaluun.
Duratti wal hiinee
Jarri maal godha ree
Ifiif wal danqinee.
Akka awwaannisaa
Raqarraa wal nyaannaa
Akkamiin bineensa
Ifirraa doorginaa ?
Jarri maal haa godhu
Sareen yo wal aatu
Bineensaaf hin toltuu
Durattuu ni beekuu.
Raqaan nu cululee
Qochimaa bansiisee.
Kamiitu kamirra
Qochimaa ballata
Kamiitu harbaqaa
Juneeydii mo kuma
Kan bifti saa namaa
Warra uumaan fardaa.
Eega addaan baase
Goomuu itti jaaree.
Somba keeysa buusun
Furgaasa nuu hidhuun
Warrii garaan yaadu
Kaan nyaatuuf jiraatu.
Hoggaa itti lixe
Furgaasni furga'ee
Qomutti marame
Akka waan qalamee
Goomutti qabamtee.
Olii gad utaaluun
Warra ija hiru
Dachiif samii laalu.
Warra jiruun du'ee
Garaaf ...


text:
north iandain madda andhra gudhaaaaaaaa
Category Archive: Stories
Dec 28
THOLIPREMA SANGAMAM
nenu ginjukuntu… pattu tappi bed meedha padipoya.. vaadu kuda.. naa meedha padi.. allaane thinipinchadaaniki try chesthunnaadu.. nenu vadhu ani arusthu.. vaadini vadhilinchukovadaaniki try chesthunnaa… kaani vaadu vadhalakunda.. ice cream pettadaaniki try chesthunte.. adhi mottham naa face meedha padipoyindhi.. vaadu navvuthu.. naa face meedha padina ice cream ni.. naalukatho naakuthunnaadu… naaku baagaa chakkiligiligaa anipinchi
Dec 25
Malayali colleague tho office lo
Dec 22
Alaa cousin tho naa first anubhavam – recent one – part 2
Dec 20


text:
Radion Marii tamsaasa isaa har’aa keessatti, Gaaffii fi deebii, odeessaa fi sirboota adda addaa qabataee dhihaateera. Gaaffii fi deebii keessatti maalummaa, bu’aa fi miidhaa mootummaa fediraalaa irratti dhimma qabsoo bilisummaa Oromoo waliin walqabsiifnee gaaffii fi deebii Dr. Mohammed Hassan waliin gaggeessine kutaa 1ffaa, akkasumas gaaffii fi deebii Aadde Nuhaamin Biqilaa waliin taasfne kutaa 3ffaa fi isa xumuraa qabatee jira.
Title: Radio Marii: G/D Dr. Mohammed Hassan (K/ 1ffaa); G/D Aadde Nuhaamin Biqilaa (K/ 3ffaa)
Duration: 00:00
Category: Advocacy/Activism, Culture/History/Language/Religion, History, News, Politics
Added on: Guraandhala/February 26th, 2013


text:
Archive for February, 2013
February 23, 2013 at 8:34 am · Gadaa.com
Prof. Mekuria Bulcha and Mr. Odaa Xasee, the representatives of the Oromo Liberation Front, conducted a town hall meeting with members, supporters of the Oromo Liberation Front, and the Oromo community at large in the Dallas/Fort Worth metropolitan area on February 16, 2013. The officials discussed issues pertaining to the settled controversies between the two OLF units. They clarified issues, on which both parties agreed to settle the disagreement, that divided the organization for more than a decade.
February 22, 2013 at 7:20 am · Gadaa.com
Lookoo Gaachootiin*
Yaada Oromoo tokkoo
Guraandhala 20, 2013
Seensa
Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) jaarmaa Oromoo biraa jaalala fi kabaja guddaa qabu ta’uun beekkamaa dha. Kabaja fi jaalala kan horate hojii saba Oromoo boonsu hedduu waan hojjeteef; injifannoo hedduu waan galmeesseef. Qubeen afaan Oromoo amma biyya keessaa ittiin hojjetamaa jiru injifannoolee gurguddoo kana keessaa isa tokko. Daangaan Oromiyaa sararamee beekkamuun fi sabin (nation) Oromoo jedhamu – kan ummata Habsahaa irraa adda ta’e fi kan Habashootaan koloneeffatame - biyya lafaa irra jiraachuu caalaatti addunyaa beeksisuun bu’aalee gurguddoo qabsoo ABOn qindeessee geggeesseen argaman. Kanaaf, kan sabin Oromoo, yeroo ABOn dhadhabaa fi faffaca’a fakkatullee kan abdii irraa hin ...
February 21, 2013 at 7:03 am · Gadaa.com
Guraandhala 20, 2013
Akkuma hunddii keenya beeknu qabsoon saba Oromoo bara dheeraf rakkoo gurgudoo keessa deema dhufte amalee rakkoo heduu qabdi. Burqaan rakkoole qabsoo Oromoo namootuma sadarkaa adda adaati qabsoo kanaan deema turanii fi diina fira fakkate abba qabso taheedha. Gama biraatin habashaa fi firootan isaanii hiree argatan hundaan Oromoo diguu fi dadhabsuu irratti hojata turan, ammallee hojata jiru. Oromoon amo rakkoo umammte irra anu dadhabee wal-fafacaasa jaarmayaa ykn murna garaa-garaa ijaarachuun wal-xixiqeesa deema ture ammallee itti jira. Haali akkasi kun yo diinaaf tahe malee Oromoof bu’a akka hin qabne amo Oromoon hunduu ni beeka.
February 21, 2013 at 6:42 am · Gadaa.com
ABO Shanee Gumii fi ABO Qaama Cehumsaa akkasumas Gurmuun qabsaawotaa garaagarummaa isaan gidduttiuumame haasa nagaan furachuun tokkoomuu isaanii media adda addaa irraa akka quba qabdani beekamaa dha.
February 20, 2013 at 11:20 pm · Gadaa.com
[gpslideshow exclude="" caption="on"]
Nuti Miseensotnii fi deggertootni ABO dhiya kanaadaatti argamnu, Saskaachuwaan, Giraande Prairie, Fot MC mury, Kalgaarii fi Edemeenten keessa jirru waamicha wal ga`ii ABO nuuf godhe irratti argamuun Ibsaa Araaraa fi ABO tokkomsuu irratti ibsa bal`aa bakka bu`oota dhaaba ABO J/ Damisee Sardaa fi J/ Yaddii Boruu, akkasumas ibsa Gurmuu Qabsaawotaa irraa nuuf kenname erga dhageenyee, caqasnee hubanneen booda gaaffilee dhimma ABO tokkoomsuu irratti gaafachuu fi hubachuu qabnu gaafachuun deebii gaa`aa fi quubsaa ta`e nuuf deebiyeera. Ibsa karaa Hogganoota dhaaba keenyaan nuuf kenname ...
February 19, 2013 at 2:51 am · Gadaa.com
Photo: File - (Left to Right) - Oromo Freedom Fighters Elemoo Qilixuu, Jaarraa Abbaa Gadaa, and Muhaammad Umar in Aden, Yemen, in 1969.
The Oromo freedom fighters led by Elemoo Qilixuu participated at the foundation of the Oromo Liberation Front in Dec 1973-Jan 1974 in Finfinnee along with leaders of the underground Macha-Tuullama youth movement, and went on to resume the armed resistance against the Abyssinian colonial forces in the highlands of Charchar, Eastern Oromia. However, the armed resistance led by Elemoo Qilixuu was short-lived due to the martyrdom of Elemoo in Sept 1974. While the Oromo freedom fighters led by ...
February 19, 2013 at 12:31 am · Gadaa.com
Y.G. (2005)
HIWAATOONNI HAMMEENYA ANGOO OF HARKA TURSUUF HOJJATAN BARAARUUF SHIROOTA QOPHEEFFATAN, kanneen tarrifaman keessaa torbee 1-6 ilaalu yaallee jirra. Har’a isa hafe xumurree waan fala nuuf ta’an waliif dhaamna.
February 18, 2013 at 9:28 pm · Gadaa.com
Y.G (2005)*
Yaadachiisa:-
Barruun mata duree “Mataa nu maraa jiru ”miidhama keenya bara baraan himachaa jiraachuuf jecha sirnoota durii irraa kaasee kan dubbatu miti. Kutaa sadiin kan xumuramuudha.. Mataa nu maraa jiruun, keessa keenyaan akkamiin akka mataa nu maraa jiran, saboota biroo keessaan akkamiin mataa akka nu maran fi wayyaaneen deemsa keenya sodaachuu irraa mataa nu maruuf kan arreedaa jirtu keessatti argattu. akeeki barruu kanaa waa sadii irratti xiyyeeffata
February 18, 2013 at 8:43 pm · Gadaa.com
Walgahii in ibsa walhubannoo ABO SG , ABO QC fi GQM ABO gaafa Guraandhala 16, 2013 London keessatti ta'e milkiin xumurame. Walgahii kana irratti miseensotni, deeggartootni fi ummatni Oromoo London jiraatanii fi biyya Ingilizi naannoo adda addaa irraa hedduminaan argamtanii ture. Haalli waliigaltee fi Walhubannoo karaa bakka bu'ootaa Qaamota sadeenii wal duraa duubaan insame.
February 18, 2013 at 9:42 am · Gadaa.com
The following is a statement from the Oromo Liberation Front (OLF). The Afan Oromo and Amharic versions of the statement were released last week here.


text:
Dhaamsa Waggaa Haaraa ABO
The following is a joint New Year’s message from OLF-QC and OLF-Shanee.
ADDA BILISUMMAA OROMOO
OROMO LIBERATION FRONT
31-12-2012
21/stm-abo/2012
Dhaamsa Waggaa Haaraa ABO
Amajjii 2013
Miseensota ABO kaayyoo keessanitti cichuun QBO keessatti qooda lammummaa gumaachaa jirtan; Waraana Bilisummaa Oromoo haala ulfaataa jalatti diina kuffisaa kufaa jirtu;
Dargaggootaa Oromoo, sodaan alatti diina dhala namaaf naasuu hin qabne irratti finciluun mirga ummata keessaniif falmaa jirtan;
Kabajamaa Ummata Oromoo, sababa bittaa alagaan jireenya gadoo fi hadhaawaa keessatti argamtu; Akkasumas deggertootaa fi firoottan QBO;
Baga waggaa haaraa 2013 geessan jechuun ABOn dhaamsa isaa isiniif dhiheessa. Waggaan haaraa kunis bara ummatni Oromoo waanjoo gabrummaa jalaa bahee bilisummaa isaa itti gonfatuuf, bara diinni ummatootaa itti jilbeenfatee mirgi ummatoota cunqurfamoo itti waaru akka tahu hawwii isa ibsa.
Yeroo hunda waggaan haaraa wayta seenu waggaa dabre keessa kan raawwatame deebi’anii ilaaluu dhaan milkiilee argaman, gufuulee fi rakkoolee mudatan gamaaggamuun irra caalaa hojjatuuf of qopheessuufi. Bara 2012 keessa mooraan QBO maal fakkaataa ture? haalli ummata Oromoo hoo? Haalli impaayera Itophiyaa fi diinaa maal fakkaata ture? jedhanii kan dabre keesa deebi’anii ilaaluun waggaa haaraa keessa kan hojjatamuu qabu irratti hammilee fi murannoon itti seenuu fi gufuulee nu mudatan jabinaan dura dhaabbatuu fi irratti qabsaa’uuf gargaara.
Ummatni Oromoo kiyyoo kolonii Itophiyaa jalatti kufuu irraa mootummoota Itophiyaa darabeen isa bitaniin miidhaan dorgomaa hin qabnee fi hacuccaan dhala namaaf hin malle irra gaheera. Mootummootni irratti wal jijjiiran maqaa fi bifa jijjiirratanillee galiin isaanii tokkicha waan taheef gabrummaa itti jabeessaa dhufan malee irraa hin laaffisne. Sirni nugusummaa, soshaalizmiis tahe dimokraasii kan ittiin bittootni of golganii saaminsaa fi cunqursaa isaanii tarkaanfachiisan tahe malee ummata Oromoof faaydaan argamsiise homaatuu hin jiru. Keessattuu bara mootummaa Wayyaanee/IHADG ummatni Oromoo yeroo kamiyyuu caalaatti diina moggaafamee duula bifa gara garaa irratti geggeeffamaa jiruun jireenya du’aan olii jiraan gadii keessatti argama. Kana mirkaneessuuf ummatni Oromoo akkamitti akka jiraataa fi haala irra geessifamaa jiru ilaaluu qofti gahaa dha.
Har’a ummatni Ormoo biyya isaa irratti qee’ee isaa irraa humnaan buqqifamuun lafa dhablee taasifamaa jira. Maqaa misoomaa fi guddina shaffisaa argamsiifna jedhuun qotee bulaan Oromoo lafa isaa irraa buqqaafamuu fi ari’amu lakkoobsi isaa dabalaa jira. Addatti ammoo Oromootni andaara magaalaa gurguddoo fi daandiitti dhihoo jiraataan beenyaan alatti manni irratti diigamee ari’amaa jiran. Kana irraa Oromiyaa keessatti kan badhaadhaa jiran alagoota alaa dhufanii fi Wayyaanota aangoo of harkaa qabani dha. Oromiyaan bakka abbaan biyyaa itti hagabuu fi hiyyoomu alagaan keessatti duroomu taateetti.
Murna hawaasa Oromoo keessaa mootummaan Wayyaanee/IHADG addatti dargaggo Oromoo irratti xiyyeeffatuun kanneen tattaafata heedduun barnoota ol aanaa dhaqqaban barnoota irraa ari’aa, maqaa goolessummaan hidhaa, kanneen baratan ammoo jalee fi deggeraa sirnichaa hanga hin taanetti dalagaa akka hin arganne gochaa fi biyyaa akka dheessan taasisuun dabni ol aanaa raawwatu waggaa dabarsine keessa kan bal’inaan mul’ate dha. Dhalataan Oromoo baratee jireenya irra wayyaa akka hin jiraanne taasisuuf barnoota wayyaa waraana keessatti argattu jedhee gowwoomsuun lola isaa lolsiifataa fi waardiyyaa godhatuun jireenya hammaataa jalatti gammoojjiitti dhamaasa. Diinni dargaggoo Oromoo irratti xiyyeeffatee hidhaa, ajjeechaa, ukkaamsuu, arihatamuu fi rakkoolee adda addaa irraan gahu illee dargaggoon osoo hin jilbeenfanne wal gurmeessuu dhaan diddaan agarsiisaa jiru kan diina muddamsuu keessa seensisaa jiruu fi bilisummaan ummata Oromoo kan hin hafne tahuu mirkaneesse dalagaa boonsaa dargaggoo Oromoon waggaa dabre keessa hojjatame dha. Dhaadannoolee: Gabrummaan haa gahu!, Mirgi ummata Oromoo haa kabajamu! Alagaan bulfamuun as irratti haa dhaabbatu! Qabsaawaan ni kufa Qabsoon iti Fufaa! jechuun FDG bara 2012 keessa Qeerroon Oromoo adeemsise Oromiyaa waliin gaheera. Fincilli diddaa gabrummaa Qeerroo Oromoon adeemsifamaa jiru kunis hanga cunqursaa fi saaminsi ummata Oromoo irraa hin hafnetti kan itti fufu tahuu ABOn hin shakku.
Mootummootni Itophiyaa hundi amantiin golgamuu fi itti fayyadamuun bittaa isaanii dheereffatuuf itti gargaaramaa kan turan tahuun falamsiisaa hin tahu. Amantii tokko kan mootummaa taasisuun kaan moggeessuun tooftaa isaa beekamaa dha. Caasaa amantii keessa harka naqatuun matootii amantii ofiif fedhan irratti muudaa itti fayyadaman. Karaa biraan amantii qaphxii garaagarummaa taasisuun ummatoota wal irraa fageessuun bittaa isaaniif haala aanjeessan. Mootummaan Wayyaanee dimokraatawaa tahuu isaa guyyuu lallabatu matootii amantii dhuunfatee itti fayyadamuutti dabalee amantii hordofanii fi mirga amantii qaban kabajsiifachuuf gaafaatuu qofaan amantoota ajjeesuu, saamuu fi hidhuudhaan mootummoota Itophiyaa isa dura turan kan caale tahee argama.
Itophiyaa keessaa har’a kan baqataa hin jirre Wayyaanotaa fi kanneen ummata isaanii dagatuudhaan dantaa dhuunfaa isaaniif dursa kennan qofa. Kana irraa biyyoota lammiiwwan biyyaa cunqursaa, saaminsaa fi roorroo baqa biyyoota ollaatti baqatan keessaa Itophiyaan isii duraa ti. Mootummaa Wayyaanee dhaloota biyyaa akka baqatan taasisee bakka baqatanittis akka nagaa hin argannee taasisuu dhaan mootummoota biroo irraa addummaa qaba. Mootummaan Wayyaanee baqqattoota Itophiyaa walii gala addatti ammoo baqataa Oromoo irratti xiyyeeffatuun qondaalota mootummoota biyyoota ollaa garitti gargaaramee Oromoota hedduu ukkaamsuu fi ukkaamsisuun biyyatti deebiseera. Seera addunyaa cabsuun daangaa biyya ollaa keessa seenee kan inni ajjeesee fi ajjeesise lakkoobsaan hedduu dha. Kun hundi Oromoo irra kan geessifamuuf mirga isaaf falmatuu fi sirna abbaa irreef tole jedhee buluu diduu isaati irraa ti.
Waggaa xumurame keessa sirna cunqursaatti mataa tahuun waggoota 20 oliif abbaa irrummaan empayerittii dursaa kan ture dhabamullee kanneen sirna kanan leenjifamanii qopheeffamanii fi jaleewwan sirnichaa sirna farra ummatootaa kana itti fufsiisuuf kakuu isaanii haaromsuun, tuffii ummatootaaf qaban kan agarsiisu tahuutti dabalee, mirga ummatootaa ukkaamsaa jiratuun kaayyoo Wayyaanee tahuu mirkaneesse. Haalli yeroo dhihoo as mul’ate sirnichaa fi Wayyaanee kan laaffisee tahee argana. Kanneen aangoo biyyattii dhaalan mirga ummatootaa kabajuu fi kabajsiisuu irraa dantaa kan hin qabne tahuu qofa osoo hin taane kanneen isaan jala hiriiruun mirga ummataa kabajsiisna jedhanii abjootan osoo hin hafiin Wayyaanee jalatti mirga ummatootaa kabajsiisuun kan hin danda’amne tahuu waggaan darbe haala hin shakkisiisneen dhugoomseera. Kanneen jalummaan hiriiranis tahan karaa nagaa qabsoofna jedhan hundi moggeeffamanii aangoo furtuu irraa fageeffamuu fi yakka hin raawwatneen hidhaa waggaa dheeraa itti murteessuun waltajjii siyaasaa irraa fageeffaman. Kunis Wayyaanee jalatti mirgi ummatootaa kabajamuu fi sirni dimokraasii dhugoomuun kan hin yaadamne tahuu agarsiise.
ABOn bu’ureeffamuu irraa eegalee walabummaa Oromiyaa fi bilisummaa ummata Oromoo mirkaneessuuf qabsoo siyaasaa fi hidhannoo kan raggaafate amalaa fi aadaa siyaasaa bittoota Itopiyaa irraa ka’uun ture. Har’as taanaan ABOn tooftaa fi tarsiimoo QBO ittiin geggeessu kana irraa osoo hin goriin falmaa diina irratti adeemsisaa jiruun waggaa dabarsine keessa injifannoolee hin tuffatamne diina irratti galmeessee jira. Har’a golee Oromiyaa mara, magaalaa fi baadiyyaa hundatti, WBO diinaa fi lukkeelee diinaa irratti tarkaanfii fudhachuu irratti argama. ABOn akka diinni hawwutti kan dhabamsiifamu osoo hin taane kan guddataa fi kaayyoon isaa deggersa ummataan jabaataa fi babal’ataa deemu tahuu waggaan dabarsine haala hin mamsiifneen mirkaneessa.
Waggaa dabre keessa ummatni Oromoo bilisummaa fi walabummaaf wareegama barbaachisu kafaluuf qophii tahuu kan itti mirkaneesse, jaalalaa fi deggersa dhaaba isaa ABOf qabu caalaatti itti mul’ise, deggersaa fi tumsa WBOf godhu itti guddisee dha. Tarkaanfiin harqoota gabrummaa of irraa buusuuf ummata keenyaan fudhatamaa ture kunis kan qabsaawotaa fi firoottan qabsoo gammachiise, diina ummata Oromoo mataa gadi qabachiise dha.
Diddaan gosa adda addaa, fincilootni fi tarkaanfiileen fudhataman guyyaa bilisummaa ummata Oromoo dhiheessu, dhabama diinaa jarjarsaa jira. Qabsoon bilisummaa ummata Oromoo hanga fiixa bahutti qabsoon bilisummaa kan hin dhaamne tahuu dalagaan dhugoomeera. ABOn murannoo ummata keenyaa kana dinqisiifataa QBO caalaatti jabeessuu fi finiinsuuf kan hojjatu tahuu irra deebi’ee mirkaneessa.
Yeroo ammaa kana hubannoon ummata keenyaa sadarkaa amansiisaa irra gahee jira. Walabummaan biyyaa fi bilisummaan ummataa hawwamu wareegama kan gaafatu tahuu, qabsoo finiinsuun alatti falli ittiin diina of irraa kaasan kan biraa akka hin jirre caalaatti hubateera. Kun kan abdachiisuu fi QBO fuula dura furgaasu tahuun amantaa ABO ti. Waan taheef milkiilee hanga ammaatti qabsoon argaman jabeeffataa kanneen hafan guuttatuuf bara 2013 jabaannee sosso’uun dirqama lammii hundaa tahuu ABOn yaadachiisa.
Qabsoo bilisummaa ummata tokkoo kan injifannoon gahu ummaticha abbaa dhimmaa qofa. Alagaan bilisummaa ummataaf argamsisuu fi diinni mirga ummataa fedhiin kennus hin jiru. Kanaaf hawwii keenyatti firii gochuuf hadhaa qabsoo waliin unatuu fi dantaa ummata ofiif bakkayyutti falmuun akkaan barbaachisaa dha. Fiixa bahiinsa akeeka keenyaaf kaayyoo kaaneef irratti cichuun aarsaa barbaachisu waliin baasaa waggaa haaraa kana keessa injifannoo cululuqaa galmeessuuf waliin haa kaanu.
Ummatni Oromoo yeroo ammaa kana duula saaminsaa itti banameen lafaa fi qe’ee isaa irraa buqqaafamaa tooftaa adda addaan alagaa biyya isaa irra baayyinaan qubachiisuun minority taasisuuf tattaafatamaa jira. Addatti ammoo diinni demography magaalaalee Oromiyaa jijjiiruuf bal’inaan irratti bobba’ee argama. Kanaaf gabrummaa bifa haaraa ummata Oromoo irratti hidda yaafataa jiru kana ciruudhaaf ummatni Oromoo shira diinaa kana hubbatee gurmuu isaa jabeeffatuun qabsoo isaa finiinsuun daandii filmaata biraa hin qabne tahuu ABOn irra deebi’ee yaadachiisuu fedha.
Bara 2012 keessa sochiin Qeerroon Oromoo finiinsaa ture sagalee ummata Oromoo dhageessisuu fi miidhaa irra gahaa jiru hubachiisuu keessatti qoodni gumaache ol aaanaa dha. Ummata akeeka tokko jalatti diina tokkicha irratti hiriirsuuf hojiin Qeerroon hojjatame kan nama jajjabeessuu fi firii horataa jiru dha. Kanaaf miseensotni ABO bakka jiran hundaa, deggertootnii fi ummatni Oromoo bal’aan sochii ilmaanii fi obboleeyyan keessan itti jiran kana karaa isiniif danda’ame hundaan akka jabeessitan dhaamaa; ABOn gama isaatiin sochii Qeerroon itti jiru caalaatti jabeessuuf kan irraa eegamu kan gumaachu tahuu mirkaneessa.
Waggaa dhumate keessa WBO haala rakkisaa jalatti tarkaanfii diina irratti fudhateen gaachanaa fi abdii ummata Oromoo tahuu caalaatti mirkaneesseera. Bara haaraa kana keessaa ammoo tarkaanfii isaa dachaa dachaan guddisuuf dirqama addaa isa eeggatu dha. WBO waadaa ummataa fi dhaaba isaaf seene kabajuun dirqama isaa bakkaan gahuuf ammoo deggersii fi tumsi ummataa barbaachisaa tahuun falamsiisaa miti. Waan taheef ummatni Oromoo ilmaan isaa falmaa hadhaawaatti jiran kanneeniif humna, qabeenyaa fi dandeettiin utubuun dirqama lammummaa Oromoo hundaa waan taheef gaafatama nurra jiru kana waggaa haaraa keessa gahummaan bahatuuf murannoon haa kaanu.
Mootummaan abbaa irree umrii bittaa isaa dheereffatuuf ummata tokkicha bifa adda addaan qooda. Ummatootni ollaa nagaan akka gidduu isaanii hin jiraanneef isa tokko kaan irratti kakaasuun akka wal shakkanii fi wal sodaatan taasisee hariiroo gidduu isaanii booressuun bittaa isaa jireessuun tooftaalee gabroofataan itti fayyadamu keessaa isa tokko. Kanaaf shira waggoota 20 oliif irratti hojjatamaa ture kana irra aanuuf bara 2013 keessa ummatni Oromoo tokkummaa isaa cimsee sosso‘uun irraa eegama. Ummatoota ollaa isaa waliinis hariiroo ijaaraa argamsiisuuf tattaafatuun dalagaa waggaa haaraa keessa irratti bobba’uu qabu dha. Shirri Wayyaanee addaan qoodanii bituu fashalee tokkummaan ummata keenyaa caalaatti akka jabaatuu fi hariiroon ummatoota cunqurfamoo waliinii cimee diina waloo irratti fuulleffatuun akka danda’amuuf ABOn kan isa irraa eegamu hunda raawwatuuf boodatti hin deebi’u.
Mootummaa Wayyaane sirna abbaa irrummaa diriirsuun empayera Itophiyaa waggoota 20 oliif akka bitu kan dandeessisee fi ummatoota irratti aangomsuun jireesse tumsa diplomasii fi gargaarsa maallaqa irra guddaa biyyoota Dhihaa irraa arjoomame dha. Kun akka gu’u ykn xiqqaatu taasisuun dirqama waggaa haaraa kana keessa itti bobba’amuu qabu keessaa tokko. Waan taheef miseensotni dhaabaa biyyoota alaa adda addaa keessa jiraattan hundi kana milkeessuuf sochii keessan jabeessitanii akka itti fuftan ABOn dhaama. Kanatti dabalee roorroo baqataa Oromoo irra gahaa jiru dhageesisuuf caalaatti akka hojjatan hubachiisa.
Jeequmsa mooraa qabsoo bilisummaa keessatti uumaneen qabsaawotni wal afaan galagalanii qabsoon bilisummaa miidhamuun hin haalamu. Qoodaminsi uumamuun gurmuu qabsaawotaa laaffisee diinaa fi farreeniif hiree kennuu yoo tahe malee qabsaawotaafis tahe ummataaf bu’aan argamsiisu hin jiru. Haala kana yoom illee caalaatti hubachuun ABO ShGn geeggeefamuu fi ABO QCn geggeeffamu waan addaan isaan fageessu walgidduu dhaa haxaawuun tarkaanfiilee jajjaboo gara tokkummaatti dhiheesu fudhannee ibsa kanas walumaan maqaa ABO tokkichaan yammuu isiniif dabarsinu gammachuu ol’aanaan nutti dhagahamuu ibsina.Takaanfii ABO deebisanii dhinsuu kana bakka jirtan maraa gammchunn simachuun keessan nu jajjabeesseera. Hojii eebbifamaa jalqabame kana fixannee Dhaaba tokkicha tahuun diina keenya irratti fuula deeffachuuf of qusannoo malee gamtaan kan hojjetamu tahuu irra deebinee ummata keenyaaf mirkaneessina. Akkuma hanga yoonaa gootan miseensoni Dhaabaa fi ummatni keenya dammaqaan akka hojjettan ergaa dabarsina. Tarkaanfiin miseensotaa fi murnoota ABO akeekaa fi kaayyoo wal fakkaataa qaban wajjin Dhaaba keenya jalatti dachaanee tokkummaan waliin hojjechuuf fedhii keenya irra deebinaa addeessina.
ABOn alattis kanneen walabummaan ijaaramanii bilisummaa Oromoof falman hunda wajjin harka wal qabannee qabsaawuu hang tokkoomuutti waliin hojjechuuf fedhiin guutuun jiraachuu irra deebinee ibsina. Ummatoota ollaa isaa waliinis hariiroo ijaaraa hanga ammaa ture jajjabeessuuf hojjatuun dalagaa waggaa haaraa keessa irratti bobba’uu qabnu dha. Shirri Wayyaanee addaan qoodanii bituu fashalee tokkummaan ummata keenyaa caalaatti akka jabaatuu fi hariiroon ummatoota cunqurfamoo waliinii cimee diina waloo irratti fuulleffatuun akka danda’amuuf ABOn kan isa irraa eegamu hunda raawwatuuf boodatti hin deebi’u.
Mootummaan Wayyaanee kan hanga har’aa jiraate deggersa maallaqaa fi tumsa diplomaasii mootummootaa irraa argatuun akka tahe ni beekama. Kanaaf ABOn ammas irra deebi’ee gargaarsi Wayyaaneef godhamu ummatoota ittiin cunqursuu fi ukkaamsuu irra kan oolfamu tahuu Mootummootnii fi haawasni addunyaa hubatanii gargaarsa bajataa godhaafii jiran akka dhaabanii fi mirga, ummatootaa, dirmokraasii fi namoomaa akka kabajuuf dhiibaa barbaachisu akka irratti godhan ABO irra deebi’ee waamicha isaa dabarsaaf.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Muddee 31, 2012
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
13 Comments
-
Guduru Torba said,
Tokkummaan humnaf, humni bilisummaaf lubbuukoon wareega. Baga bara 2013 geessan.
-
dhugassa baale said,
Waggaa deerra durra namoonni adunya kun hunddi kan dullaa turaniin eboo(warrana n lollaa turan amaas wanteef gachnaan haraa adnyaan san birra kutee mana keessa taa alatii bakka dinii jiru argan wari hanga araallee akka balla akkasumatti issn maskna jedhu Oromo sh gumitiifi qc qoffa yaa jarana duudanii nulle hinduchina blisumma barbaane sabbaafii sablimii wajjin jirrane murteessaan issin nutti hin fakkaatu issin kan itti jirttan sirba gidditi sirbi giddi mormma nama jalissa kanfuu kayoon teessan ganddan hangoo biyya sanii irrattii bahuu turre kuni amaafi issin harkka fashale anga toftta birra isnii gadi dhufuu gamma oromoo deebiaa wallin mariadha
-
Waliigalan alaa galu said,
Jabaadhaa. Issindukaa jiraa. Tokuman keenya bilisumaaf murteesaadha.
Hajabaannu.
-
Dooyyo said,
Obbleeyyan keenya,galata argadhaa.Waaqni tokko isin godhe lammata adda isin hin baasin.Ergaan keessan damma.tokkummaan keessan nuuf nadhii dha.bara itti aanu kana kan milkii taasisuuf haa carraaqnu.
-
mohammedkhazali said,
Nutii baratootni oromoo universiiti bahirdar waalitii dhufuun guyyaa WBO halaa gariin kabajanee ibsaa ejjaannöo kan tarkaanfílee garagaraa of jala qabu bafanee wa’adaan akka bara hara kana kessati bilisumaa kenyaaf har’aa boru oso hin ja’iin galmaan gahuuf kutaanera.Lukkeeleen diina kan dina waajjíin nuti dulus tarkaanfii isaa barbaachisu irraati akka fudhaanu, moraa QBO gabiisuf of dubaa hin debinuu Orömia shall be free.
-
Obsaa laamii said,
Yeroo hundaa wagaa hara’aa irratii waan hara’aa gadii batuu garuu itti hojjatinnii hin arkinee mee baraa kanaa Oromo sobuu dhisaa waan tokko waan jabaa dalgaa tii umaanii Oromo 100% isiin dukaa dhabataa ….
-
Fayyaaleessa said,
Akkuma jedhamu, tokkummaan humna. Tokkummaan dhaamsa kana nuuf dabarsuun keessaan saba Oromoo fi ilmaan isaa kan walabummaa Oromiyaa hawwanii abdii tokko. Tokkummaan yoo jiraate fi tokkummaa yoo hojatame diina keessaaa fi diina alaallee mooyatuun salphaa dha. Bilisummaaniis daddafiin dhufa. Akka nam-tokkotti murnootni ABO tokko ta’uun guddisee na gammachiisee jira. Sabni Oromoo fi ilmaan isaa amma kan isin irraa eegan waraqaa maxansuu duwwaa osoo hin taane, hooggana tokko uumuu dha. Murteessaa fi amansiisaan daddafiidhaan walabummaa Oromoo fiduu fi dhugoomsuu yoo ABO hooggana tokko qabaatee dha. Kana akka yeroo gabaabaa keessatti saba Oromoo fi ilmaan isaa beeksiftan hawwii kiyya.
Xiinxalaan isin xalayaa kana keessatti gootan bilchaataa dha. Waaqnis kan nama gargaaru yoo abbaan of gargaare jedhu. Kanaaf, nuy akka ilmaan abbaa tokkotti, akka Oromoottii fi akka lammii Oromootti of gargaare Rabbiis nu gargaara. Jabaadhaa. Rabbi isin wajjiin haa jiraatu.
Galatoomaa,
-
Beekerani Baratis said,
Baga geessan jechaa yaadi koo;1,akkuma maqaasaa tokkummaan dhaabbilee Oromoo ofitti hammatnaan 2,akkan shakkuu fi sodaa ani qabuutti uummata Oromoo amantiilee gara garaa qabaatee walduukaa dhiitamaa jiru hundaan deggeramtani humna horachuun ala sochii musliimaa kan kanneen amantii biraa geggeessan hubbachiisuun yeroo dheeraa gaafattu akka dubbii ijootti kaasu yoo dhiistani akka milkooftan shakkii hin qabu.kaayyoo qulqulluun walabummaa Oromiaf qabsaa’amee Oromia independent taate gaafa argamtu furtuu waan hundaa ta’uun walqixummaa amantii fiduun waan ulfaatu miti.wanni wareega qaalii gaafatuu fi cunqurfamtoota hunda hirmaachiftu qabsoo garbummaa habashaa baradheeraa kana jalaa ba’uu akka ta’e isin caalaa hin beeku.
-
QANNOO said,
SG ABO fi QC ibisa wagga haara waliin baasuun nama gammachiissa!!Haata’u garu akka ibisa kana irra mulatuututi dhaabii kun hoggana tokko jalati waan ijjarame hinfakaatu.Osoo ijjarameera ta’e maqaan hayyu duree ABO dhumma irrati ibisamu qaba ture.Ammas walii galteen kuni hoggana tokko jalati ijjaaramee hin socho’u taanan bu’a fidu hin qabu.Kanaafiis qaamii lamaanuu hatataman filmaata walaba ta’e geggessani hayyu duree jabaa fi hogganttoota dhaaba biroo filachuu qabu.Filmaata kana irrati illee osoo dhaloota haara gara hogganumaatii fidanii gaariidhn jedha
I.U.OF
-
obsaa said,
Duraan dursee ABO QC fi ABO Shaneen walinn hojjechuu eegaluu keessaniif galatooma. Waggaa darbe keessa rakkoo guddaa tokko hiiktanii jirtu. Bara 2013 keessa tokkummaan qabsaa’ota oromoofi tokkummaan ummata Oromoo kan dur caalaa jabaatee akka ittifufuuf tokkoon tokkoon oromoo cimsee akka irratti hojjechuu qabu dhaamsa dabarfachuun fedha. Tokkummaa Oromoo dadhabssisuuf kan hojjetan jaarmiyaalee Amaaraa fi jaarmiyaa Tigree ti. Keessumaayyuu jaarmiyaaleen Amaaraa warri akka Ginboot 7 toftaa adda addaatiin [fknf. karaa amantii, ispoortii, muuziqaa, kkf] Oromoota itti maxxanuun suuta suuta garee isaanii keessa galfachuu achumaanis tokkummaa keenya booressuuf hojjetu. Tokkummaa keenya jabeessuuf habashoota dhissuun/irraa fagaachuun / tarkaanfii isa jalqabaa ti. Gama qabsoo hidhannootinis taanaan bara haaraa kana keessa tooftaa dhokataa babbaasnee ogummaa lolaa dargaggoota Oromoo heddumminaan barsiisuun nurraa eegama. Qawwee malee bilisummaa yaaduun hudduu malee surree uffachuu wajjin tokko.
-
Mortar said,
@Dhugassa Baale
Qabsaa’ota ABO irratti afaan kee haqachuu dhiisiitii dura qubee Afaan Oromoo baradhu. Isa booda jecha, hima, keeyyata, dubbisa baradhu. Isaan booda yaada kee kenni.
-
wt said,
shane fi qc maaliif dhaaba wali malateessan gurmu qabsawota jedhamu maaf dhiis? walii galteen jara kana kijibaa ta’u hubadhaa………….ani tokko bulee ijji……..nabulte jetti oromoon
-
obsa tolera said,
Baga geesan
Barri kuni kan nagaa,bilisumma ,araraa, jalalaa ,tokkumma nuuf haa ta’u.


text:
Yihoowa Markkata—Eti Oonee?
Nuuni dumma dumma zariyaanne qaalaappe yiidaba gidikkokka, issi mala halchoy deˈiyo gishshau issippetettaa medhida. Ubbaappe aaruwan, Geeshsha Maxaafaa xaafissidanne ubbabaa medhida, Xoossaa Yihoowa bonchana koyoos. Nuuni Yesuus Kiristtoosa leemisuwaa kaallanau baaxetoos; Kiristtaane gidiyo gishshau keehi ufayttoos. Nuuni ubbay Geeshsha Maxaafaabaanne Xoossaa Kawotettaabaa asay erana mala maaddanau ubbatoo baaxetoos. Xoossaa Yihoowabaanne a Kawotettaabaa markkattiyo woykko asau yootiyo gishshau, Yihoowa Markkata geetettoos.
Nu sayttiyaa xomoosa. Geeshsha Maxaafaa nabbaba. Nubaanne nu ammanuwaabaa loyttada era.


text:
Afrikaan (Africa) addunyaa keessaa ardii guddittii lammaffaa fi ardii baay'ina ummataan Eshiyaatti aantee lammaffaa irra jirtu dha. Odollan(island) Afrikaatti dhihaataniin walitti qabame Afrikaan bal'inni ishee hanga 30,221,532 km² (11,668,545 mi²) yoo ta'u, balinni kuni immoo 6.0% balinna addunyaa (lafaa fi bishaan walitti qabame) yo qabaattu, kan lafa qofaatiin immoo 20.4% ballina addunyaa qabata.
Bara 2005 baay'ina ummataa 900,000,000 caalu biyyoata 61 keessatti yoo qabdu, baayinni ummataa kun immoo 14% baayina ummata addunyaa ta'a. Ardiin kun kaabaan Galaana Mediteraaniyaanii, kaaba bahaan Suwiiz Kanaal fi Galaana Diimaa, kibba bahaan Garba Indiyaa, dhihaan immoo Garba Atilaantiikii daangeffamte argamti. Madagaskaar iin walitti Afrikaa keessa biyyoota 46tti argama, odolaan walitti immoo biyyoota 53tti argama.


text:
Oromia: Yaadannoo Birraa
Walaloo Hundasa Lammessa: Yaadannoo Birraa
Hagayyi mootiin gannaa
Abbaan bubbee fi galaanaa
Bineensaa fi bosona raasee
Rakkinaa fi beelaan yeelalsee
Sandabaa fi nama laabbessee
Kaan ajjeesee, kaan godaansise.
Ta’us isa malee hin jiraatan
Har’i yoo hin jirre, bor hin abdatan
Abdii malees waa hin hojjetan
Kan facaasan biqilee
Gurguddatee latee biilee
Kaan dorrobee, kaan sandaabee
Gaaraa fi dirreen abaabee
Sooressi birraan, abbaan hiyyeessaa
Abbaan quufaa fi hunda walqixxeessaa
Dhufe, hamaamotaan marfamee
Abaaboo birraan faayamee
Daraaraawwan siddisaa fi keelloo
Asheeta baaqelaa fi boqqolloo
Waaddii fi waxalaa
Ganamaa fi galgala
Alaa manni nyaataa
Waan beelaa maaltu yaadata
Guyyaa gaafa haamaraa
Silaa lafan namaan maraa
Gubuuf guca, ibsaa kormaa
Ittacha, qacamaa fi sooyyama
Ejersaa fi bakkanniisa
Laaftoo fi muka kormoomsaa
Daamota hidhatee
Mijirii qopheeffatee
Ganama ibsaa qabsiifate
Meeshaalee golaan tutuqatee
Hamaan bahi, tolaan seeni jedhee
Ibsaa isaa qabata oli fuudhee
Wali bahee gubee eebbifatee
Daddarbee, dhibaafatee,
Qoricha loolloo tuttufatee
Dhangaa duudhaa fuffudhatee
Sirbee gammadee, lafa dhiitee
Ollaan bitaa fi mirgaan wal yaama
Dhangaa ayyaanaa waliin dhamdhama
Marqaa, itittuu fi caccabsaa
Ancootee, cumboo fi cororsaa
Kochee, farsoo, bookaa fi baksaa
Uggumi, yaa mi’aasaa
Garaa nama raasa.
Yaadannoon isaa!
Durbi ingiccaa hidhattee
Aadaan faayamtee, kukkuulamtee
“Hiyyo ya daraarooko” jechaa sirbiti
Ollaarra naannoftee ingiccaa hiiti
Marqaa nyaattee, dhadhaa dibamti
Baga geesse, jedhamuun eebbifamti
Dargaggeessis kormoomsaa dibatee
Miidhagee uffatee filatee
Dhiichisaa qajeela, walkoratee
Dabaree walfuraa, sirbee taphatee
Qaam’ee fi foollee
Kan dardaraa fi ijoollee
Isa rafe dammaqsee
Isa taa’u sochoosee
Dhiichisee, sirbisiisa
Gammachuu birraa ibsa
“Hiyyooko birraa, daangulee koo” jedhee
Walgargaaree, walharkaa fuudhee
Halkanii guyyaa naannawee sirbee
Kennaa argate walitti qabee
Coocoo qalata, waadee ciinceffata
Coomaa fi diimaa filatee murata
Irrattis qunduftuu isaa unata
Akkasiin birraa simata
Yoom nama qofa, horiinis ni ayyaaneffata
Hora dhugee, kaloo dhorkaa tokko malee nyaata
Ittaanee, kabajaa Irreechaatu itti fufa
Kallattii maraan bahee walitti dhufa
Keelloo fi daraaraa qabatee
Uffata aadaa fi duudhaa isaa uffatee
Waaqa faarfatee, sirbee dhiichisa
Eenyummaa isaa ibsee, Oromummaa mul’isa
Alagaa qalbii harkisee, lammii onnachiisa
Nagaa fi jaalala gurmeessa
Seenaa egere borii wali kuusa
Aagaa fi nagaaf irreeffata
Waaqa kanaan isa gahe galateeffata
Akka aadaa isaatti hooqubaa galfata
Kun cubbuu moo haraama?
Maaliif balfama
Isa kamiif lagama
Kennaan Waaqaa, eebbi uumaa
Mudoo hin qabu gonkumaa
Mee qoradhaa, odeeffadhaa
Oromummaa waliin qalbeeffadhaa
Waan keessanii fi keenyaa hubadhaa
Irreech, galata Waaqaati, itti hirmaadhaa
Dhaala abbootiiti, guddifadhaa
Galfata seenaa ta’uus yaadadhaa !
??????
Birraa milkii fi gammachuu nuuf haa ta’u!
Hundasaa Waaqwayyaa
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
1 Comment
-
kenbon sami said,
Waayee Eebbissa maal jedhen caallissa.
Bara dhufe darbuu naanoo na boossissa.
Saabonna oromoo kan dunni fudhatte.
Haras kayi koottu ummanni si dhebbotte.
Lakkii innoo hin dunne billissumma fidu deeme.
Duyu isaa kan eegdan offumma hin qannayinname.
Jedheen of soossobaan seenaasaa xiinxalaa
Dhugumaa inni hin dunee biilisummaan gala……………….


text:
Radio Afuura Biyyaa: Kabajaa Guyyaa Gootota Oromoo – Oslo, Norway, fi Wellington, New Zealand
Kabaja Guyyaa Gootota Oromoo (GGO) isa bara 2013 magaalota Oslo fi Wellington keessatti ta’e. Obbo Dhugoomsaa Dhugaasaa seenaa jaallewwan isaanii goototaa Oromoo qabsoo irratti kufanii kan isaan dubbatan, gaaffii fi deebii Dr. Dagafaa Abdiisaa woliin ta’e akkasumas kabaja GGO isa Wellington ilaalchisee gaaffii fi deebii Obbo Lalisaa Kumarraa bakka bu’aa ABO New Zealand woliin goone caqasaa.
Bosonn Yaayyuu ibiddaan manca’aa jira. Motummaan dirmannaa tokko hingoone. dhimma kana ilaalchisee Obbo Geetaachoo woliin haasaa nuti goone oduu keessatti argattu.
Title: Radio Afuura Biyyaa: Oduu; Kabajaa Guyyaa Gootota Oromoo – Oslo, Norway, fi Wellington, New Zealand
Duration: 01:53:30
Category: Advocacy/Activism, History, News, Politics
Added on: Ebla/April 17th, 2013


text:
URJII, Fulbaana 03, 2010
Jecha kana illee goototatu itti fayyadama. Diina isaanii dorsisuuf yookaan irratti wal-gurmeessuf itti fayyadamu. Urjiin kanattii hin qabdu. Kan nuti jechuu feene wanna birooti.
Bitootessa 1994, ummataan ummata jidduutti dhalattee, jaalala guddaa horattee ummata jidduu jiraachaa kan ture gaazaxaan URJII, ittuma ummatni ishee ishee mararfatuu, dhiibbaa mootumma ukkamsituu fi abba-hirree Wayyaaneetiin, dhalattee ganna afur booda, jalqaba bara 1998 keessa maxxansaa ala taate. Kunis kan ta’e, irra guddaan qopheessitoota URJII funaanamanii mana hidhaatti darbamanii, kan hidhaa jalaa bahan ammoo baqatanii biyyaa erga bahanii booda ture. Qopheessittootni URJII kanneen hidhaatti darbamanis, wagga afur booda, yakkaa fi addabbii tokko malee, walaba jedhamanii gadii dhiifamani. Kunis wannii inni ifatti baase tokko yoo jiraate, himatnaan qopheessitoota URJII irratti dhihaatee fi hidhamuun isaanii sababa sobaatiin akka ture dha. Kan Wayyaaneen barbaadde, URJII dhabamsiisuu dha ture. Sana gochuuf immoo warra gaazaxatti qopheessanu hidhuu fi biyyaa baasuu qabdi turte.
Qopheessitootni URJII warri ganna afur booda mana hidhaatii gadi-lakkifamanis maxxansa URJII itti fufuu hin dandeenye. Wayyaaneen wayita mana hidhaatii gadi lakkiftu, eebbiftee gadi hin lakkifne. “Ammaan booda, akka armaan duraa, isin qabnee, hiinee, qoratnee, mana murteetti dhiheessinee, hidhuu fi kkf yeroo isinii wajjin balleessinu hin qabnu,” jettee doorsisuudhaan ture. Kanaaf jecha, warri mana hidhaatii gadi lakkifamanis filmaatni isaan qabanu biyya gadi-dhiisanii bahuu ture.
Qopheessitootni URJII warri biyyaa bahan kun, biyya ambaattis maxxansa URJII itti fufuuf yaalii gudhanii turan. Garuu, sababa gara garaa irraa kan ka’e, yaaliin isaanii kun kan waaraa ta’uufii hin dandeenye. URJIInis immoo sammuu isaanii keessaa akka salphaatti baduu hin dandeenye. Ummata jidduudhaas, namootni tokko tokko, waa’ee URJII maal irraan geessanii jechuu hin dhiifne. Kana malees, haalli biyyi keenyaa fi ummatni keenya keessa jiruus, fooyya’uu osoo hin taane, daran babbadaa fi ummata keenyatti hammaachaa, mootummaan Wayyaanees abbaa-hirrummaa isaa gadi-jabeeffataa dhufe.
Egaan sababoota kanaa fi kkf irraa kan ka’e, carraa dagaaginni tekinolojii odeeffatnoo argamsiisetti fayyadamuudhaan, qopheessitootni URJII warri biyya ambaa kun, gaazaxaa URJII marsaa webii irratti maxxansuu eegalanii jiru. Kanaafuu, “Kottaa nuti dhufnee” isiniin jedhu.
Haalli biyya ambaa kun, URJIIdhaaf, akka haala isa biyya ifii sana ta’aaf jennee hin eegnu. URJIIn madda odeeffatnoo irraa fagaachuun ishee hin oolle. Ummatni Oromoo inni biyya keessaas URJII irraa fagaatee jira. Haata’u malee, dagaaginni tekinolojii odeeffatnoo rakkina kana hanga tokko nuuf salphisa jenneetu amanna.
Kan kanaan alaa garuu, URJIIn isheedhuma duraanii sana akka taatee fi tajaajila ummata isheetiif kennitu karaa ilaaluunis ishuma durii san ta’uu ishee isin yaadachiisuu feena.


text:
Duuka buutootaafi dura buutoota
Maxxantuun tuni, jechoota uunkaa sagalee birsaga maaheeysaatiin garaagarooma qabanirratti maxxanuudhaan gaaffiilee kanatti aananiif deebi'i argachuu akka dandeenyu, nugargaarti. eenyuun?
maaliin?
eessaan? (eechaan?
akkamiin?
meeqaan?
kamiin? tamiin? Jechoonni maxxantuun tuni itti maxxantu uunkaa walirraa addaa qabaachuun isaanii ibsameera. Garaagarooma jechoota jidduu jiru beekuun, akkaataa 'n' n jechoota kanneenitti itti maxxantuu qabdu nuhubachiisa. Jechoota sagalee dheertuudhaan xumuramanitti hoggaa maxxantu uunkaa "dhaan" jedhu qabaatti. Fk
Magartuun Haliimaan haa dubbattu.
Intalti xiqqoon namicha guddaadhaan, 'maqi' jette.
Nama mana ijaaruu beeku dhabuudhaan mana jaarrachuu hanqate.
Beekaadhaan marhattu malee, humaatuu hinddubbattin.
Bishaan buhaawaadhaan dhiqadhu malee, finiinaadhaan dhiqattee qaama of hingubin.
Balbla wallaaleeti fooddaan seene.
Qawweedhaan sodaachiseeti qabeenya isii saame.
Gubbaadhaan qorqorroo uraniiti seenan.
Joollummaadhaan miilli isaa naaffate.
Waan nagaafattu mara, kabajaadhaan nagaafadhu.