c: text/html

text:
Faana barattoota Oromoo Yuuniversitii irraa boqonnaaf maatiitti galanii hordofuun Mootummaan Wayyaanee barattoota Wallagga Bahaa keessatti dirqisiisuun Mattuu fi Naqamtetti Guuraa jira.
FDG Oromiyaa keessatti barattoota Oromoon qabsiifame dhaamsuuf mootummaan Wayyaanee waan hin godhin hin jiru,ilmaan Oromoo hidhuun,ajjeessuun,barumsa irraa ariyuun,qabeenyaa saamuun gonkumayyuu qabsoo Oromoo fi sochii diddaa gocha isaanii balaaleffachuun dura dhaabbachuu dhabamsiisu fi laamshessuu hin dandeenye. Yeroo ammaa akkuma beekamu qaamni sochii barattoota ilmaan Oromoon gaggeeffamu martiyyuu ABO tu qindeessa sababa jedhuun barattoota goolaa jira, sodaan mootummaan Wayyaanee yeroo ammaa keessattii yeroo gannaa kana barattootaaf walgayi qopheessee jiraachuun isaa gama hundaan kan dhaamaamaa jiruudha,walgayiin barattoota Yuuniversitii fi Koollejjii irraa galaniif qophaayee kanatti hedduu gaabbii keessa seenanii jiraachuutu ifatti bahee jra.
Dursanii waan qindeeffatan akka qabanii fi walgayiin Hagayya gaafa 18,2014tti qopheeffame kan barattoota ilman Oromoo hunduu gara Hagayya 21,2014tti darbee jiraachuu gabaafamee jira. Kunis barattootni bakka adda addaatti wal jala dabarsuudhaan walgayiin kun akka gaggeeffamu ta’ee jira,guyyaa har’aa Hagayya 19/2014 barattootni Wallagga Bahaa irra jiran gara Mattuutti konkolaataa Wayyaaneetiin guuramaa jiru ganama irraa kaasee. Kanneen biroos akkasuma yoo tahu sababni jijjiiramuu guyyaa walgayii kanaa maalif kan jedhuuf kanneen caasaa mootummaa keessaa dhoksaa baasanii jiran bakka barattootni walgayiin kun itti gaggeeffamutti barattoota dhalootaan saba biraa garuu Oromiyaa keessatti guddatan kan afaan beekan akka basaastummaatti qindeeffatanii waan gorfatanii fi leenjifatantu jira jedhu,kunis dursanii bakka dhoksaa dhoksaa garagaraatti waamanii leenjiin kennameefii jira,akka haaratti garuu guyyaama wal gayiin kun itti waamamee bakka itti waamamanitti barattoota waliin afeeramu ykns argamu, argamuun isaanii kun yknis dursanii waan iccitawaa ta’een gorfamuu isaanii kuni gaaffii barattootni qabatani ka’an,sochii barattootni Oromoo godhanii fi walii galatti FDGf haalota dursanii agarsiifaman dura dhaabbachuuf kan mijeeffamaniidha jedhu. Kunis dabarsanii barattoota kennuudha,doorsisi kennama jiru hanga ganaatti deemanii walgayii kana irratti hin hirmattan taanan mooraatti deebitanii barachuuf mirga hin qabdani isin keenya miti,kanaaf argamuun dirqama jechuun doorsisaa fi dirqisiisa itti jiru.
Qeerroon Bilisummaa gama isaan barattooti Oromoo hamma dandayametti walgahii kana irratti hirmaachuu irraa akka of qusatanii fi kanneen dirqisiifamuun dhaqan ammoo guutummaatti diddaa isaanii akka dhageessifatan dhaamsa dabarsee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Umrii Dargaggummaatti Filannaa Ogummaarratti Hundaaʼe Gochuu
“Dargaggoonni, durboonnis . . . maqaa Waaqayyoo haa jajatan!”
1. Dargaggoonni Kiristiyaana taʼan hedduun hojii gaarii akkamiirratti hirmaachaa jiru?
YEROO murteessaa taʼe keessa jiraachaa jirra. Haala kanaan dura taʼee hin beekneen, saba hundumaa keessaa namoonni miliyoonaan lakkaaʼaman gara waaqeffannaa dhugaatti dhufaa jiru. (Mul. 7:9, 10) Dargaggoonni hedduun, namoonni kaan dhugaa Macaafa Qulqulluu akka hubatan gargaaruudhaan muuxannoo nama gammachiisu argachaa jiru. (Mul. 22:17) Dargaggoonni tokko tokko, namoota Macaafa Qulqulluu qayyabsiisuudhaan jireenyisaanii akka fooyyaʼu gargaaraa jiru. Kaanimmoo naannoo namoonni afaan biyya alaa dubbatan argamanitti misiraachoo Mootummichaa hinaaffaadhaan lallabaa jiru. (Far. 110:3; Isa. 52:7) Hojii nama gammachiisuufi tajaajiltoonni Yihowaa raawwachaa jiran kanarratti caalaatti hirmaachuu kan dandeessu akkamitti?
2. Fakkeenyi Ximotewos, Yihowaan dargaggootaaf itti gaafatamummaa kennuuf fedhii akka qabu kan argisiisu akkamitti? (Fakkii jalqabarra jiru ilaali.)
2 Dargaggeessa waan taateef, filannaa yeroo booda tajaajila Waaqayyoo keessatti carraa gaarii siif banuu dandaʼu gochuu dandeessa. Fakkeenyaaf, Ximotewos inni Lisxiraa keessa jiraachaa ture, filannaa ogummaarratti hundaaʼeefi yeroo booda dhuma umrii waggoota kurnanii ykn jalqaba umrii waggoota 20mmaniitti tajaajila misiyoonummaarratti hirmaachuuf isa gargaare godheera. (HoE. 16:1-3) Jiʼoota muraasa booda, mormiin Tasaloniiqee keessatti kaʼe, Phaawulos gumii haaraa achitti hundeeffame dhiisee akka deemu ennaa isa dirqisiisetti, obboloota gumii Tasaloniiqee keessatti argaman dhaqee akka jajjabeessuuf Ximotewosiin ergee ture. (HoE. 17:5-15; 1 Tas. 3:1, 2, 6) Ximotewos itti gaafatamummaan kun yommuu isaaf kenname hammam gammadee akka ture tilmaamuu dandeessaa?
FILANNAA HUNDA CAALU
3. Filannaan hunda caaluufi jireenyakee keessatti gochuu dandeessu maalidha? Filannaa kana gochuu kan dandeessuhoo yoomi?
3 Dargaggummaan, yeroo gaarii filannaa barbaachisaa taʼe gochuun itti dandaʼamudha. Filannaan hunda caalu garuu Yihowaa tajaajiluuf murteessuudha. Yeroo gaariin filannaa kana gochuuf gargaaru isa kami? Yihowaan, “Bara dargaggummaa keetti uumaa kee yaadadhu!” jedheera. (Lal. 12:1) Karaan Yihowaa itti ‘yaadannuufi’ fudhatama qabu guutummaatti isa tajaajiluudha. (Kes. 10:12) Murtoon Waaqayyoon tajaajiluuf gootu, filannaa barbaachisaa taʼe kamiyyuu kan caaludha. Murtoon kun jireenyakee isa gara fuulduraas siif qajeelcha.
4. Filannaawwan akkaataa ati Waaqayyoon tajaajiluuf gooterratti jijjiirama fidan kamfaʼi?
4 Yihowaa tajaajiluu filachuunkee jijjiirama kan fidu jireenyakee isa gara fuulduraa qofarratti miti. Fakkeenyaaf, gaaʼela godhachuu ykn dhiisuu, eenyuun fuudhuu ykn eenyutti heerumuu, akkasumas hojii akkamii hojjechuu akka qabdu murteessuun si barbaachisa taʼa. Murtoowwan kun baayʼee barbaachisoo taʼanis, duraan dursitee garaakee guutuu Yihowaa tajaajiluuf murteessuu qabda. (Kes. 30:19, 20) Maaliif? Filannaan gama kanaan goonuufi murtoon Yihowaa tajaajiluuf goone hariiroo waan qabuufidha. Gaaʼela ykn hojii ilaalchisee filannaan gootu, akkaataa Yihowaa itti tajaajilturratti dhiibbaa ni godha. (Luq. 14:16-20 waliin ilaali.) Karaa garabiraammoo, fedhiin ati Waaqayyoon tajaajiluuf qabdu, gaaʼela ykn hojii ilaalchisee filannaa gooturratti dhiibbaa ni godha. Kanaaf, isa kamiif dursa kennuu akka qabdu murteessi.
DARGAGGUMMAAKEETTI AKKAMITTI FAYYADAMUU QABDA?
5, 6. Filannaa sirrii gochuun yeroo booda jireenya hunda caalu jiraachuuf akka gargaaru fakkeenyaan ibsi. (Mataduree, “Wantan Ijoollummaakootti Filadhe” jedhuufi maxxansa kanarra jirus ilaali.)
5 Waaqayyoon tajaajiluuf waan filatteef, maal akka sirraa barbaaduufi akkamitti isa tajaajiluu akka qabdu xiinxaluu dandeessa. Obboleessi biyya Jaappaan tokko akkas jedheera: “Yommuun waggaa 14 turetti, guyyaa tokko jaarsa gumii tajaajilatti gammadaa akkan hin jirre narratti bare tokkoo wajjinan tajaajilaa ture. Yeroo kanatti gaarummaadhaan, ‘Yuchiiroo, manatti galiitii wanta Yihowaan siif godherratti xiinxali’ naan jedhe. Anis akkuma inni naan jedhen godhe. Guyyoota muraasaaf waaʼee kanaa yaaduufi kadhachuukoo ittan fufe. Dhumarrattis ilaalchikoo ni jijjiirame. Utuma baayʼee hin turin, gammachuudhaan Yihowaa tajaajiluu dandaʼeera. Waaʼee misiyoonotaa dubbisuun kan natti tolu ennaa taʼu, guutummaatti Yihowaa tajaajiluufis yaaduun jalqabe.”
6 Yuchiiroon itti fufuudhaan akkas jedheera: “Akkasumas, filannaa guyyaa tokko biyya alaa dhaquudhaan Yihowaa tajaajiluuf na gargaaru gochuufan murteesse. Fakkeenyaaf, afaan Ingiliffaa barachuun filadhe. Yommuun barumsa xumure, hojii guyyaa walakkaa hojjechaa jechuunis, Ingiliffa barsiisaa, qajeelchaa taʼee tajaajiluun jalqabe. Umriikoo waggaa 20tti, afaan Mongooliyaa kanan baradhe siʼa taʼu, tuuta afaan kanaan geggeeffamuu daawwachuufis carraa argadheen ture. Waggaa lama booda jechuunis bara 2007tti gara Mongooliyaan dhaqe. Qajeelchitootaa wajjin tajaajila baʼuudhaan namoonni baayʼeen dhugaa dhagaʼuu akka barbaadan yommuun bare, bakka sana deemee isaan gargaaruufan murteesse. Achiis haalakoo mijeeffachuufan gara Jaappaaniitti deebiʼe. Ebla 2008 kaasee Mongooliyaatti qajeelchaa taʼee tajaajilaan jira. Jireenyi asii ulfaataa taʼus, namoonni misiraachoo Mootummichaa fudhachaa kan jiran taʼuusaarrayyuu, Yihowaatti akka dhihaatan isaan gargaaruu dandaʼeera. Daandii jireenyaa hundarra caalu akkan filadhe natti dhagaʼama.”
7. Filannaa akkamii gochuu qabna? Gama kanaan Museen fakkeenya akkamii nuuf taʼa?
7 Namni Dhugaa Baatuu Yihowaa taʼe kamiyyuu jireenyasaatti akkamitti fayyadamuu akka qabu murteessuu qaba. (Iya. 24:15) Gaaʼela godhachuu ykn dhiisuu, eenyuun fuudhuu ykn eenyutti heerumuu, akkasumas hojii akkamii filachuu akka qabdu eenyuyyuu sitti himuu hin dandaʼu. Hojii leenjii yeroo muraasaa gaafatu filachuu ni dandeessaa? Dargaggoonni tokko tokko baadiyyaa keessa, warri kaanimmoo magaalaa gurguddaa keessa jiraattu. Addunyaa maratti hundi keessan, qaama, dandeettii, muuxannoo, fedhiifi amantii argisiistaniin garaagarummaa qabdu. Garaagarummaan isin qabdan garaagarummaa Museefi dargaggoota Ibrootaa Gibxii durii keessa turanii wajjin tokko taʼuu dandaʼa. Museen carraa mana mootummaa keessatti hojjechuu kan qabu siʼa taʼu, dargaggoonni kaanimmoo garboota turan. (Bau. 1:13, 14; HoE. 7:21, 22) Akkuma keessan, isaanis yeroo murteessaa taʼe keessa jiraachaa turan. (Bau. 19:4-6) Haataʼu malee, Museenis taʼe dargaggoonni kaan jireenyasaanii akkamitti akka itti fayyadaman filachuu qabu turan. Museen filannaa sirrii godheera.
8. Gargaarsi dargaggoota jireenyasaanii keessatti filannaa gaarii gochuu barbaadaniif qophaaʼe maalidha?
8 Yihowaan, umrii dargaggummaakeetti filannaa sirrii taʼe akka gootu si gargaara. Akkasumas, seerawwan buʼuuraa haala adda taʼe keessatti si fayyaduu dandaʼan si barsiisa. (Far. 32:8) Warrikee amantoota taʼaniifi jaarsoliin gumiis seerawwan buʼuuraa kana hojiirra akka oolchitu si gargaaruu dandaʼu. (Fak. 1:8, 9) Mee seerawwan buʼuuraa Macaafa Qulqulluu filannaa ogummaarratti hundaaʼe gochuuf si gargaaraniifi jireenyakee isa gara fuulduraa keessatti si fayyaduu dandaʼan sadii haa ilaallu.
SEERAWWAN BUʼUURAA MACAAFA QULQULLUU SI GARGAARAN SADAN
9. (a) Yihowaan mirga filannaa nuu kennuudhaan kan nu kabaje akkamitti? (b) ‘Duraan dursanii Mootummaa Waaqayyoo barbaaduun’ carraawwan akkamii argamsiisa?
9 Duraan dursii yaadakee Mootummaa Waaqayyoofi qajeelummaasaa barbaaduutti hidhi! (Maatewos 6:19-21, 24-26, 31-34 dubbisi.) Yihowaan mirga filannaa nuuf kennuudhaan nu kabajeera. Umrii dargaggummaakee keessaa hammam Mootummicha lallabuudhaaf oolchuu akka qabdu hin dubbanne. Haataʼu malee Yesus, seera buʼuuraa Mootummaa Waaqayyootiif dursa kennuuf nu gargaaru nuu kenneera. Akkaataan isin wanta inni jedhe hojiirra itti oolchitan, Yihowaa akka jaallattan, namootaaf akka yaaddaniifi abdii jireenya barabaraatiif dinqisiifannaa akka qabdan argisiisuuf carraa kan isiniif banudha. Waaʼee gaaʼelaafi waaʼee hojii yommuu yaaddan, filannaan isin gootan wanta jireenyaaf barbaachisuuf akka yaaddoftan ykn Mootummaa Waaqayyoofi qajeelummaasaatiif hinaaffaa akka qabdan kan argisiisu taʼuufi dhiisuusaa irratti xiinxalaa.
10. Wanti Yesusiin gammachiisu maal ture? Filannaan gammachuu siif argamsiisu maalidha?
10 Warra kaan tajaajiluudhaan gammachuu argadhu. (Hojii Ergamootaa 20:20, 21, 24, 35 dubbisi.) Yesus gaarummaadhaan kakaʼee seera buʼuuraa jireenyaaf barbaachisaa taʼe kana nu barsiiseera. Yesus fedhasaa utuu hin taʼin, jaalala Abbaasaa raawwachaa waan tureef gammachuu guddaa qaba ture. Namoonni garaa qajeelaa qaban misiraachicha ennaa fudhatan baayʼee gammada ture. (Luq. 10:21; Yoh. 4:34) Atis warra kaan tajaajiluun gammachuu akka argamsiisu hubatteetta taʼa. Jireenyakee keessatti seera buʼuuraa Yesus barsiiserratti hundaaʼuudhaan filannaa kan gootu taanaan, ofis taʼe Yihowaa ni gammachiista.
11. Baaruk gammachuu akka dhabu kan godhe maalidha? Yihowaanoo gorsa akkamii kenneef?
11 Yihowaa tajaajiluun gammachuu guddaa nuuf argamsiisa. (Fak. 16:20) Baaruk inni barreessaa Ermiyaas ture yeroo taʼe tokkotti, Yihowaa tajaajiluutti gammaduu hin dandeenye ture. Kanaan kan kaʼes Yihowaan, “Ati immoo ofii keetii . . . wanta guddaa argachuu feetaa ree? Lakkii! Wanta guddaa akkasii hin fedhin! Iddoo dhaqxu hundumaatti garuu miliqxee lubbuu kee akka oolfattu nan godha” isaan jedhee ture. (Er. 45:3, 5) Atoo maal sitti fakkaata? Baarukiif gammachuu kan argamsiisu, wanta guddaa argachuuf fedhuumoo tajaajilaa Waaqayyoo amanamaa taʼuudhaan badiisa Yerusaalemirra gaʼu jalaa ooluu ture?
12. Raamiiroon jireenya gammachuu qabu jiraachuuf filannaa akkamii godhe?
12 Obboloota warra kaan tajaajiluudhaan gammachuu argatan keessaa tokko Raamiiroodha. Obboleessi kun akkas jedheera: “Kanan guddadhe maatii harka qalleeyyii taʼaniifi mandara Gaarreen Aandiis keessa jiraatan keessattidha. Obboleessikoo inni angafaa yunivarsiitii galee akkan baradhu qarshii akka naa kaffalu yommuu natti himu kun anaaf carraa guddaa ture. Yeruma kanattimmoo, qajeelchaan tokko magaalaa xinnoo tokko keessatti isaa wajjin akkan tajaajilu na afeere. Yaanni kun lamaan yommuu naaf dhihaatetti Dhugaa Baatuu Yihowaa taʼee reefuu cuuphamuukoo ture. Qajeelchaa sanaa wajjin tajaajiluuf bakka sana kanan dhaqe yommuu taʼu, akka itti rifeensa sirreessan nan baradhe; achiis of dandaʼee jiraachuuf mana rifeensaan banadhe. Namoonni baayʼeen Macaafa Qulqulluu akka baratan yommuu isaan afeerru gammachuudhaan fudhatu. Yeroo booda, gumii haaraa afaan dhalootaa kootiin geggeeffamu keessatti tajaajiluun jalqabe. Amma tajaajila yeroo guutuu ergan jalqabee waggaa kudhan guuteera. Namoonni afaan dhalootaasaaniitiin misiraachicha akka dhagaʼan gargaaruu caalaa hojiin gammachuu anaaf argamsiisu hin jiru.”
13. Umriin dargaggummaa, guutummaatti Yihowaa tajaajiluuf mijataa kan taʼe maaliifi?
13 Bara dargaggummaakeetti Yihowaa tajaajili. (Lallaba 12:1 dubbisi.) Jalqaba hojii mindaa gaarii argamsiisu qabadheen booda qajeelchaa taʼa jettee hin yaadin. Umriin dargaggummaa, umrii guutummaatti Yihowaa tajaajiluuf mijataa taʼedha. Dargaggoonni hedduun itti gaafatamummaa maatii kan hin qabne, fayya buleessaafi hojii ulfaataa taʼe hojjechuuf humna kan qabanidha. Umrii dargaggummaakeetti Yihowaadhaaf maal gochuu barbaadda? Tarii qajeelchaa taʼuuf galma baafatteetta taʼa. Yookiin, naannoo tajaajilaa namoonni afaan biyya alaa dubbatan jiraatanitti tajaajiluu barbaadda taʼa. Yookiinimmoo, gumiikee keessatti caalaatti tajaajiluuf yaadda taʼa. Waaqayyoon tajaajiluuf galma akkamiiyyuu yoo baafatte, of gargaaruuf hojii hojjechuunkee barbaachisaadha. Gama kanaan leenjii akkamiifi yeroo hammamiitiif turutu si barbaachisa?
SEERA BUʼUURAA MACAAFA QULQULLUUTTI FAYYADAMUUDHAAN FILANNAA SIRRII GOCHUU
14. Namni tokko galma yommuu baafatu of eeggannoo akkamii galchuu qaba?
14 Seerawwan buʼuuraa Macaafa Qulqulluu sadan armaan olitti ilaalle, hojii hojjechuu qabdu ilaalchisee filannaa sirrii akka gootu kan si gargaaranidha. Namoonni mana barumsaa keetti gorsa kennan haala hojii naannoo keetii ilaalchisee wanta beekan qabu taʼa. Yookiinimmoo, dhaabbanni mootummaa hojiin naannoo keetti barbaachisaa taʼe maal akka taʼe ykn bakka itti hojjechuun siif taʼu sitti himu jira taʼa. Maddi odeeffannoo akkasii gargaarsa siif gochuu kan dandaʼu taʼus of eeggannoo gochuunkee gaariidha. Namoonni Yihowaadhaaf jaalala hin qabne biyya lafaatiif jaalala akka horattu dhiibbaa sirratti gochuu dandaʼu. (1
15, 16. Hojii ilaalchisee gorsa gaarii sii kennuu kan dandaʼu eenyudha?
15 Gama hojiitiin filannaawwan qabdu erga hubattee booda, gorsa gaarii argachuu qabda. (Fak. 1:5) Seera buʼuuraa Macaafa Qulqulluurratti hundooftee hojiiwwan sana qortee akka ilaaltu namni si gargaaruu dandaʼu jiraa? Wanta namoonni siifi Yihowaa jaallatan, akkasumas haalakee akka gaariitti beekan sitti himan hojiirra oolchi. Namoonni kun dandeettiifi fedhii keerratti hundaaʼuudhaan murtoo gaarii akka gootu si gargaaruu dandaʼu. Yaanni isaan siif kennan, irra deebitee galma keerratti akka yaaddu kan si gargaaru taʼuu dandaʼa. Maatiinkee Yihowaa kan jaallatan taanaanimmoo isaanis si gargaaruu dandaʼu. Jaarsoliin gumiikees karaa hafuuraa gaʼumsa waan qabaniif si gargaaruu dandaʼu. Akkasumas, qajeelchitootaafi daawwattoota olaanaa haasofsiisuu dandeessa. Tajaajila yeroo guutuurratti hirmaachuu kan filatan maaliifi? Qajeelchaa kan taʼan akkamitti? Wanta jireenyaaf isaan barbaachisu kan argatan akkamitti? Tajaajilasaaniirraa gammachuu akkamii argachaa jiru?
16 Namoonni akka gaariitti si beekan gorsa ogummaarratti hundaaʼe sii kennuu dandaʼu. Fakkeenyaaf, barumsi akka sitti cime yaaduudhaan, barumsa sadarkaa lammaffaa dhaabdee qajeelchaa taʼuu barbaadde haa jennu. Namni si jaallatu yaadakee hubachuu waan dandaʼuuf, barumsi salphaadhumatti abdii akka hin kutanne kan si barsiisu taʼuusaafi kunimmoo guutummaatti Yihowaa tajaajiluuf kan si gargaaru taʼuusaa si hubachiisa.
17. Murtoo akkamii gochuurraa fagaachuu qabna?
17 Tajaajilaan Yihowaa kamiyyuu qorumsa amantiisaa laaffisuudhaan Yihowaarraa isa fageessuuf saaxilamuu dandaʼa. (1 Qor. 15:33; Qol. 2:8) Hojiin tokko tokko garuu isa kaan caalaa karaa hafuuraa miidhaa guddaa geessisuu dandaʼa. Obboloonni tokko tokko hojii taʼe tokko hojjechuu erga jalqabanii booda “amantiin isaanii akka caccabaa markabaatti” ennaa jalaa mancaʼu argitee beektaa? (1
DARGAGGEESSA KIRISTIYAANA TAʼE TAʼUUKEETTI GAMMADI
18, 19. Namni hanga ammaatti Yihowaa tajaajiluuf kakaʼumsa hin qabne tokko maal gochuu qaba?
18 Yihowaa tajaajiluuf fedhii kan qabdu taanaan, carraa umrii dargaggummaakeetti Yihowaa tajaajiluuf qabdutti akka gaariitti fayyadami. Umrii gaarii taʼe kanatti filannaa Yihowaa tajaajiluuf si gargaaru godhi.
19 Hanga yoonaatti Yihowaa tajaajiluuf kakaʼumsa hin qabdu yoo taʼehoo maal gochuu dandeessa? Abdii kutachuu mannaa, amantii qabdu cimsachuuf carraaqqii godhi. Phaawulos ergamaan daandii jireenyaa eebba Waaqayyoo argamsiisurra deddeebiʼuuf carraaqqii godhe erga ibsee booda akkas jechuudhaan barreesseera: “Waaʼee waan tokkoof yaada biraa yoo qabaattan garuu, Waaqayyo isas immoo isinitti mulʼisuuf jira. Amma immoo kottaa isa bira geenye duwwaatti qabamnee in deddeebina.” (Filp. 3:15, 16) Jaalala Waaqayyoofi gorsasaa isa ogummaarratti hundaaʼe hojiirra oolchuukee itti fufi. Eenyuyyuu caalaa, Yihowaan umrii dargaggummaakeetti filannaa ogummaarratti hundaaʼe akka gootu si gargaaruu dandaʼa.


text:
En Appavin Moottha Manaiviyin Magal Paanu, Mika Kopamaaka Vanthaal, Avalukkum Enakkum Aaru Maathamthaan Vitthiyaasam, Aval Aaru Maatham Periyaval, Naan Aaru Maatham Siriyavan, Aval Vayasu Patthonpathu, Avalukku Kalyaanam Aaki Oru Varudam Aachi, Purusan Sariyaana Soothaadi, Kudikaaran. Aval Aluthaal, “paarudaa Thampi Avan Kudischiddu Vanthu Kalaaddaa Panraan, Ennaalee Avan Kooda Vaalamudiyaathudaa Inimee Naan Ingeeyee Irunthudureen, Naan Poka Maaddeen” Enru Theempi Theempi Aluthaal. ” Sari, Sari Alaathee” Enru Avalai Theerrineen, Anru Iravu ” Akka, Een Ungalukkullee Adikkadi Sandai?” “avan,kudichiddu Vanthu Summaa Padutthukkaraandaa” ” Avvalavuthaanaa? Athukku Nee Een Sandai Podanum?” “m, Deey, Kalayaanam Pannikkarathu Ethukku? Summaa Ethuvum Pannaama Padukkavaa?” ” Enakku Onnum Puriyalaikkaa,” ” Deey, Nee Kalyaanm Pannikiddaa Onnum Pannamaaddiyaa?” ” Ennakkaa Pannanum?” ” M, Onnum Theriyaathaadaa, Avalai Nee Okka Maaddiyaa?” ” Akka Ennakkaa Ippadi Pachaiyaa Peesaree” ” Ithulee Ennadaa Thappu? Irukkarathaithaanee Solreen, Nee Okka Maaddiyaa?” Naan Summaa Iruntheen. Akka En Mukatthai Thiruppi”pathil Solludaa” Enakku Enna Solvathenree Theriyavillai. Akka Ennai Anaichukiddaa. Melliya Kuralil” Thampi Akkavai Thappaa Neenachukiddiyaa? Nee En Thampithaanee, En Kuraiyai Veera Yaarkiddee Sollamudiyum?, Avan Ennai Oru Naalum Okkalaidaa, Naanum Evvalavu Naal Eengikiddu Irukkamudiyum?, Vaayai Thiranthee Keedduddeen, Avan Sunni Elumpaathunniddaan,avan Moonjiyai Paakkavee Erichalaayirukku” Akka Onnu Aluthaa, Naan Avalai Samaathaanam Panna Rompa Muyarsi Panneen, Ava Ennai Keddiyaa Anaichikiddu Aluthaa,naanum Avalai Iruka Anaichikiddu Iruntheen, Appathaan Ava Alukai Konjam Kurainthathu, Ava Elunthu Thuniyai Kaladdi Ammanamaanaal. “Thampi Ennai Kaddi Pidichi Unakku Enna Seyyanumnu Thonutho Appadi Pannu,” ” Naan Ennakkaa Seyyarathu?” ” Deey, Un Thuniyai Kaladdu, Ammanamaa En Kooda Padu,” Naan Thuniyai Kaladdi Ammanamaaneen. Ithuthaan Muthal Thadavai Oru Pen Ethiril Ammanamaayiruppathu, Athuvum Aval En Akka, En Sunniyai Pudalangaay Pola Thongikiddu Irunthathu, Akka Athai Pidichaa. ” Thampi Un Sunni Sumaar Oru Adi Neelamdaa,” Vaayil Vachi Umpinaa, En Sunni Viraichi Neendathu, Aamaam Oru Adi Neelam., “Thampi En Koothiyai Paarudaa, Thadavi Kududaa, Akka Koothi Alakaa Irukkaa?” Akka Koothi Mayirillaama Molumolunnu Uppikiddu Irunthathu, Enakku Athai Mutthamidanum Pola Aasai, Mutthamiddeen,Koothiyai Vaayila Kavvi Sappineen, Aahhaa! Enna Suvai! Enna Suvai! “mmmmmmmmmmmhh! Aaaaaaaaaaaaaa, Thampi, En Thampi. Akka Koothiya Kadichi Sappidudaa,cha்cha் Sssssssssssss, Mmmmmmmmmmmm. Aaaaaaaa! Aayyo Ennaala Porukka Mudiyalaidaa, Akka Koothiya Kadi, Kadi Kadi Nakku,nakkummmmmmmmhhhh.” Akka Katthinaa. En Unarchiyai Adakka Mudiyaamal Akkavai Kilee Thalli Aval Koothiyil En Sunniyai Vachi Aluttha Aval Kaalai Akala Viritthu En Sunniyai Koothiyil Vaanginaal, Mika Siramamaaka Sunni Ullee Ponathu, Aval Veedee Idinji Vilaramaathiri Katthi Than Sootthai Thookki Kodutthaa, “Thampi, Ol,ol,ol, Vidaathee, Nallaa Kutthu,kutthu,kutthummmmm” En MuluSunniyum Ava Koothiyila Poy Vanthathu, Sumaar Araimanineeram Ottheen. Pin Vinthu Peechi Yaditthu Eluntheen, Akka Ennai Appadiyee Kaddipidichi Mutthamiddaal. ” Ippathaandaa, Nee En Thampi, Akkavoda Veriyai Theetthu Vachiyee, Nee Nalla Thampidaa.”nnu Mutthamiddaa Athan Pin Iravellaam Avalai Eddu Thadavai Ottheen, Thinamum Naangal Otthukkondu Irukkirom.
Tamil Sex Stories Tamil kamakathaikal Pundai Mulai devadiyal in tamil language Amma Akka Anni Thambi Annan Maami Mami
Thampi Un Sunni Sumaar Oru Adi Neelamdaa
En Appavin Moottha Manaiviyin Magal Paanu, Mika Kopamaaka Vanthaal, Avalukkum Enakkum Aaru Maathamthaan Vitthiyaasam, Aval Aaru Maatham Periyaval, Naan Aaru Maatham Siriyavan, Aval Vayasu Patthonpathu, Avalukku Kalyaanam Aaki Oru Varudam Aachi, Purusan Sariyaana Soothaadi, Kudikaaran. Aval Aluthaal, “paarudaa Thampi Avan Kudischiddu Vanthu Kalaaddaa Panraan, Ennaalee Avan Kooda Vaalamudiyaathudaa Inimee Naan Ingeeyee Irunthudureen, Naan Poka Maaddeen” Enru Theempi Theempi Aluthaal. ” Sari, Sari Alaathee” Enru Avalai Theerrineen, Anru Iravu ” Akka, Een Ungalukkullee Adikkadi Sandai?” “avan,kudichiddu Vanthu Summaa Padutthukkaraandaa” ” Avvalavuthaanaa? Athukku Nee Een Sandai Podanum?” “m, Deey, Kalayaanam Pannikkarathu Ethukku? Summaa Ethuvum Pannaama Padukkavaa?” ” Enakku Onnum Puriyalaikkaa,” ” Deey, Nee Kalyaanm Pannikiddaa Onnum Pannamaaddiyaa?” ” Ennakkaa Pannanum?” ” M, Onnum Theriyaathaadaa, Avalai Nee Okka Maaddiyaa?” ” Akka Ennakkaa Ippadi Pachaiyaa Peesaree” ” Ithulee Ennadaa Thappu? Irukkarathaithaanee Solreen, Nee Okka Maaddiyaa?” Naan Summaa Iruntheen. Akka En Mukatthai Thiruppi”pathil Solludaa” Enakku Enna Solvathenree Theriyavillai. Akka Ennai Anaichukiddaa. Melliya Kuralil” Thampi Akkavai Thappaa Neenachukiddiyaa? Nee En Thampithaanee, En Kuraiyai Veera Yaarkiddee Sollamudiyum?, Avan Ennai Oru Naalum Okkalaidaa, Naanum Evvalavu Naal Eengikiddu Irukkamudiyum?, Vaayai Thiranthee Keedduddeen, Avan Sunni Elumpaathunniddaan,avan Moonjiyai Paakkavee Erichalaayirukku” Akka Onnu Aluthaa, Naan Avalai Samaathaanam Panna Rompa Muyarsi Panneen, Ava Ennai Keddiyaa Anaichikiddu Aluthaa,naanum Avalai Iruka Anaichikiddu Iruntheen, Appathaan Ava Alukai Konjam Kurainthathu, Ava Elunthu Thuniyai Kaladdi Ammanamaanaal. “Thampi Ennai Kaddi Pidichi Unakku Enna Seyyanumnu Thonutho Appadi Pannu,” ” Naan Ennakkaa Seyyarathu?” ” Deey, Un Thuniyai Kaladdu, Ammanamaa En Kooda Padu,” Naan Thuniyai Kaladdi Ammanamaaneen. Ithuthaan Muthal Thadavai Oru Pen Ethiril Ammanamaayiruppathu, Athuvum Aval En Akka, En Sunniyai Pudalangaay Pola Thongikiddu Irunthathu, Akka Athai Pidichaa. ” Thampi Un Sunni Sumaar Oru Adi Neelamdaa,” Vaayil Vachi Umpinaa, En Sunni Viraichi Neendathu, Aamaam Oru Adi Neelam., “Thampi En Koothiyai Paarudaa, Thadavi Kududaa, Akka Koothi Alakaa Irukkaa?” Akka Koothi Mayirillaama Molumolunnu Uppikiddu Irunthathu, Enakku Athai Mutthamidanum Pola Aasai, Mutthamiddeen,Koothiyai Vaayila Kavvi Sappineen, Aahhaa! Enna Suvai! Enna Suvai! “mmmmmmmmmmmhh! Aaaaaaaaaaaaaa, Thampi, En Thampi. Akka Koothiya Kadichi Sappidudaa,cha்cha் Sssssssssssss, Mmmmmmmmmmmm. Aaaaaaaa! Aayyo Ennaala Porukka Mudiyalaidaa, Akka Koothiya Kadi, Kadi Kadi Nakku,nakkummmmmmmmhhhh.” Akka Katthinaa. En Unarchiyai Adakka Mudiyaamal Akkavai Kilee Thalli Aval Koothiyil En Sunniyai Vachi Aluttha Aval Kaalai Akala Viritthu En Sunniyai Koothiyil Vaanginaal, Mika Siramamaaka Sunni Ullee Ponathu, Aval Veedee Idinji Vilaramaathiri Katthi Than Sootthai Thookki Kodutthaa, “Thampi, Ol,ol,ol, Vidaathee, Nallaa Kutthu,kutthu,kutthummmmm” En MuluSunniyum Ava Koothiyila Poy Vanthathu, Sumaar Araimanineeram Ottheen. Pin Vinthu Peechi Yaditthu Eluntheen, Akka Ennai Appadiyee Kaddipidichi Mutthamiddaal. ” Ippathaandaa, Nee En Thampi, Akkavoda Veriyai Theetthu Vachiyee, Nee Nalla Thampidaa.”nnu Mutthamiddaa Athan Pin Iravellaam Avalai Eddu Thadavai Ottheen, Thinamum Naangal Otthukkondu Irukkirom.


text:
Categories: Oromia Tags:
5 Responses to “OMN: Mahdi Hamid Muudee (Abbaa Bariisaa)”
-
I wish this ayyaantuu website to post an action oriented and relevant toward freedom for the issue on ”qeerroo”.
-
I became encouraged this web site through this cousin. I am no longer optimistic whether it submit is written by using the pup as nobody recognise like specific with regards to our difficulties. You happen to be incredible! Thank you!
-
Mahaadi, inimmaan kiyya qorfachaan si dhageeffadhe yaaboo. Dhalooti keessa,dhaloota dhugaatti, ‘mutaan’ garaa turee dha. Kana ammoo, dhaloota kee keessatti wanneen hojjetamantu mirkaneessa. ABO’n illee dhaloota keetiin ijaarame, wareegammi gurguddaan illee dhaloota keetiin kaffalame. Dhalooti kee hedduunis, barnoota, daldala fi ilmaan dhiisanii bosona seenuun oggaa wareegaman gariin ammoo amma illee qabsoo walabummaa Oromiyaa hoogganaa jiru. Dhaloota keessan dhaloota Oromoon itti boontuu dha. Akka dhaloota yeroo ammaa, biyya alaa bahuuf wajjira UNHCR fi imbasii keessatti lafa walitti hin dhiphisu. Dhalooti keenya kan amma biyya alaa keessa media adda addaa bixxinuun wanuma tokko irratti wal-dorgomnu kun osoo dirree bahuu dandeenyu dhiifnee biyya alaa baane. Qabsoo dirree dhiisee biyya alaa bahuun, kanneen boqonnaa na dhowwatan keessa isa olaanaa dha har’a.
-
Tootoo,
yoo dhugaa walitti dubbanne, akka sirna gadaatittis, qeerrrroon dirree lolaa irra dhukaasa malee cputera fi fooqii jala hin naanawu.unhcr biraas lafa namatti hin dhiphisu. Qabsoo walabummaa oromiyaaf wsbiim ilmaan qotee bulaa fi tikfattee qofa.
-
Thank you obbo MOhmad for infoming us the past
History, we have to fight for our mother land being
United. Begging our freedom form others should not
Be the way my other elders.


text:
Waa’ee Uummata Oromoo Kana Beektuu Laata? Kukkuyyee – Dandeettii Addaa
Jaallannee Gammadaa
Waxabajjii 23, 2013, WASHINGTON DC (VOA Afaan Oromoo) — Sabaa himaa adda addaa irratti namoonni sagantaa qoosaa ykn baacoo adda addaa dhiiyeessuun beekaman ni jiran. Garu dandeetti kana qabaatanii carraa uummatatti ba’u kan hin argatiin danuu dha. Qosuun biyya alaa keessatti akka oogumaatti fudhatamee namoonni jireenya isaanii ittiin gaggeessan akkuma jiran kanneen ija tuffiin ilaalamanis jiru.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Dargaggoo umriin isaa 29 ta’e Alamaayyoo Amsaaluu sagalee isaa akka namoota umrii fi saala adda addaa-tti jijjiree dubbachuu fi qoosuu danda’a. Kana qofa otoo hin taane walaloolee adda addaa fi oduu barreessuu kan danda’au ta’uu dubbata. Dandeettiin isaa ittiin jiraatu garuu isa kana miti. Barataa barnoota amantii ykn Tiwooloojii waggaa afuriif baratee waxabajji 22 bara 2013 eebbifamuuf deema. Dargaggoota waliin gama hundumaan hojjechuun hawwii koo ti jedha.


text:
Wallagga Bahaa
Wallagga Bahaa kuni godina Oromiyaa kudha-lamaan keessaa tokko yoo ta'u, kan maqaa kana argates anaa Wallagga durii irratti.
Wallagga Baha kibba-dhihaan Ilu Abbaabooraan, dhihaan Laga Dhedheessaa kan Wallaggaa Dhihaa irra gargari basun, kabba-dhihaa fi kabban Benishangul-Gumuziin, bahaan Shawaa Dhihaa fi kibba-bahaan immo Jimmaan dangefamte argamtii. Bakki dheerina guddaa zonii kana Garaa Garochan jedhamu yoo ta'u dheerina hanga 3,276 m ta'u qaba. Anoleen beekkamoon zonii kanaa Finca'aa, Guduru (kan maqaa birra kombolcha jedhamun beekkamu), Naqamte fi Shaambuufaadha.
Abbaa Taayitaa Istatistiksii Itoophiyaa(Central Statistical Agency of Ethiopia) akka gabaasa Abbaa Taayitaa Bunaa fi Shayii Itoophiyaa(Ethiopian Coffe and Tea authority) irratti hunda'e ibsetti toniin buna 40,606 ta'u bara dhuma 1997 E.C. (2005 G.C.) irratti akka Wallagga Bahaa fi Dhihaa (yoo walitti qaban) akka biqile ibseera. Kuni immo basii Oromiyaa keessa parsentii 35.3%% yoo ta'u, baasi biyyaa (Itoophiyaa) kessa immo parsentii 17.9% ta'a.[1]
Gabaasaa Abbaa Taayitaa Istatistiksii Itoophiyaa irra bara 2005 GC akka ibsutti, godinni kun tilmamaan bayyina ummatta 1,779,636, yoo qabaatu kana keessaa 873,408 dhiira yoo ta'an kan hafan 906,228 immo dubraa dha. Baayyina ummata olitti ibsame keessaa parsentiin 13.9% yookan namni 247,991 magaalaa keessa jiraatu. Ballina lafa tilmamaan 21,863.82 km2 ta'u keessatti tuuta'insa ummataa Wallagga Bahaa tilmamaan 81.40 ta'a.[2] Magaalonni godina kana keessaa yeroo ammaa Naqamtee,Giddaa Ayyaana, Galiilaa,Kiiramuu,Diggaa,Guuttin,Arjoo, Siree fi kanneen biroos of keessatti haammatte argamti. Magaalaan Naqamtee kun immoo magaalaa gudditti godinichaa wan taateef bakka seena qabeessa goda ambaa sadarkaa biyyattitti beekamu tokko, isteediyeemii kan sadarka isaa eeggate yeroo ammaa hojjechifte xumuraa jirti.
Notes[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
- ↑ CSA 2005 National Statistics, Table D.2
- ↑ CSA 2005 National Statistics, Tables B.3 and B.4


text:
DALLANSUUNU QABSOODHA !!!
Sibiilee 2005
Maddi Qabsoo hacuuccaadha. Namni ykn Ummati miidhaan irra jiru yoo xiqqaate dallansuun , miidhamu isaa ibsata. Namni waa aarees, dallansuun of ibsata. Namni odoo hidhamuu, hiraarfamuu , ajjeefamuu , beela’uu ….kan kolfu jira yoo jenne, warra hacuuccaa fi tajaajiltummaa qaama taasifate , Ykn warra salphina keessa gangalachuu baree ,maal naan jedhuu of keessaa fixate qofaadha.
Har’a Ummata Oromoo caalaa hacuucamaa kan jiru jira jecuun rakkisaadha. Osoo ta’ee miidhaa waggaa 150 ol nu irra ture kanaan, dallannee , dallansuu kanas ofirraa faccisuutti geeddarree , miidhaa nu irra jiru ofirraa darbannee , Abbaa Biyyaa ta’uutu nuuf mala ture. Kun nuuf qaaniidha.nama qaanii ta’uu keenya kanatti dammaqinee har’as yoo hin foyya’iin rakkoo daran hammaataaf teenya.
Kun akka jirutti ta’ee , hacuuccaa nu irra jiru kana of irraa kaasuuf, har’allee humna biro eeggachun keenya heddu nama gaddisiisa. Diina gola keenya seenee qabeenyaa keenya akka barbaadu saamaa jiru callifnee ilaallee , qabsoo bifa biraa eeggachuun keenya nama dinqisiisa. Dhalli oromoo hedduun har’allee maal akka gochuun irra jiru wallaalee , miidhama isaan aadataa jiraachuu taajjabna. Kana wallaaluu keenyaan walitti dhibaa’uu dhiifnee waa gorsuutu fardii ta’a jennee kana dhaammanne.
Biyya keenya irratti lolla :-
Ilmaan oromoo qabsoon gaggeessinu Biyyaa keenya irrattidha. Biyya biraa irra jiraannee, biyya keenya deebisuuf itti deemaa hin jirru. Biyya namaas qaxxaa-muraa hin jirru. Siyaasi Biyya Itoophiyaa jedhamtu , Biyya keenya irratti gaggeeffama. Angoon Itoophiyaa waggaa 150 kun Oromiyaa irratti kan wal furaniidha. Biyyattiin walii gala Oromiyaa malee hin jiraattu. Addunyaanis Itoophiyaa cubbuun ijaaramte kana jiraachisu fedhan. Kanaafu gaaffii Bilisummaa dhiisaa jedhanii isa murate alatti hanbisanii, Doolaara isaaniif kan jilbeenfate ofitti qabaa jiru. Shiroota kana raga waliin yeroo isaatti walitti deebina.
Kan kana keessaa huabchuu fi dhalooti har’as ta’e Ummati kan gochuun irraa eegamu, adda baafatanii socha’uutu Umurii diinaa gabaabsa. Haaluma kanaan qaama laafina wayyaanee qorachuutu salphaa ta’a . haala kanaan wayyaaneen akka itti jirtu hubachuu nu barbaachisa.
Wayyaaneen har’a waggaa 20f Angoo irra jiraatte jirti. Wayyaaneen waraana kumoota dhibbatti lakkaa’amani fi meeshaa hanga funyaanii haa qabaattu malee , waraana kana irraa abdii tokkollee hin qabdu. Inumaayyuu fincila Biyyoota Afriikaa kaabaa booda abdiin ishee waraana irra ture hedduu laafateera. Qabxii kana irratti yaada bal’aa kaasuun ni danda’ama. Wayyaaneen amma waa sadii irratti rarraatee jirti.
- Humna Tikaa fi Poliisa Fedaraalaa fi
- Dinagee humnaan tu’attee jirtutti abdachuu fi,
- Humnoota alaa ti.
Humna sadeen wayyaaneef lafe dugdaa ta’an kana keessaa inni hangafaa , Ummata bara baraaf cabsuuf karoorfattee irratti hojjatte, Dinagdee Biyyaa tu’attee Ummatoota gabbaarrii ishee taasisuudha.
Wayyaanoonni , waraanni fi humni tikaa ijaaran Ummata ykn Biyya bulachuuf odoo hin taane, Qabeenyaa saaman jiraachisuuf qofaadha. Wayyaaneen Angoo gadhiisuu diddee, shiroota gara garaan qabsoo Ummatootaa addunyaa biratti hammeessuuf kan tattaafattu, Qabeenyaa saaman jiraachisuuf qofaadha. Walii gala , wayyaaneen ummatoota kan hiraarsitu, hiitu , ajjeeftu , Qabeenyaa saman jiraachisuufidha. Kan warra alaatiif tajaajiltuu ta’anii hammaanya nu irratti dalaganiif , qabeenyaa saaman jiraachisuuf qofaadha.
Ega kana jennee nuuti maal raawwachuutu nu irra jira kan jedhu yoo kaafne, waan hojjachuu qabnu ifatti nutti mul’atuun hin hafu. Wayyaaneen kan nu ajjeestu Biyyaaf tolu didne odoo hin taane , Qabeenyaa keenya irratti abbaa ta’uuf waan ta’ef, qabeenyaa keenya kana irratti abbaa akka hin taane taasisuutu tarkaanfii jalqabaa ta’a. kanaaf hundi keenya waanuma dhiheenya keenya taa’ee, ajjeechaa keenyaaf sbabaa kan ta’e tu’achuun dansaadha.
Qabeenyaa naannoo keenyaa diina nu irratti irroomsee jiru , diinni akka itti hin fayyadamne taasisuutu furmaata. Diinni lafa keenya irraa nu buqqisee, omisha isaa rakkoo tokkoo malee yennaa galfatee biyya alaatti fe’atu , eenyutti aarra ? eenyutti gaabbina. Waan Dargaggeessii tokko qophaa isaa raawwatee diina rifaasisu danda’uu guute odoo jiru, ajaja maalii eegganna ? mana keenya keessatti qotee, aramee, haammatee, konkolaataan yennaa fe’atu maal hojjanna ? nagaan galii jennee osoo beelofnu gaggeessinaa ? namni dachee keenya hin beekne KM kumoota kodhaniin demee dhufee , dachee keenya irraa nu buqqisee yennaa nu saamu eenyuttii quba qabana ? maaliif addunyaa irraa hin barannu ?
Ganda qotee bulaa tokko buqqisee , habaaboon omisha jedhee , abbaa biyyaa hojjataa isaa taasifatee, maallaqa guyyaa tokko nama hin olchineen qacaree ofii ammo biliyoonaan saamee Biyya isaatti gaafa fe’atu teenye ilaallee , mataa hoqqaachaa jiraachuun maal jedhama ? wayyaaneen , kan irroomte qabeenyaa keenyaan ta’uun ifadha. Maarree kana of irraa dhaabuuf qabeenyaa kabachiisutti maaliif hin bobbaanu. Kun ajajaa fi wal ilaalu gaafataa ?
Faranjii Biyya keessa nu yaa’ee raajii nu hojjataa jiru, bakka ga’etti yoo dhukkee irraa kaafne, maal hojii ganda keessa nu deema ? faranjii lubbuu ishee harka ishee irratti baattee deemtu , garuu wayyaanee jiraachisu keessatti shoora guddaa taphachaa jirtu maaliif callifnee ilaalla ? Hojjataan yoo xiqqaate yoo dallane, daldalaan , qotee bulaan, Barataan bakka jirutti yoo diddaa argisiise , qabsoon Oromoo dhageetti horatee wayyaanee akka jilbeenfachiisu hin shakkiinaa .
Wayyaanonni har’a xiyyeeffannaan isaanii qabeenyaa isaanii qofa ta’uu hin dagatiinaa. Wayyaanee kan hollachiisu, qaamuma qabeenyaa dhunfaan horatanitti duulu qofaadha. Warra jala deemtoonni fi maqaa investimatiin socha’an hunda irratti duulutu furmaata . Oromoom carraa wayyaanee itti jilbeenfachiisu danda’uu kana of harkaa baasuu hin qabu. Wayyaanootaa fi warra wayyaanee utuban teessoo haa dhabsiifnu. Qabbana haa dhabsiifnu . har’a miidiyaa isaanii irratti warri sooreessi isaanii iyyuu kan eegalan, qabeenyaa isaanii irratti ummati kaanaan ta’uu hubachuu barbaachisa. Hundumtu bakka jirutti wayyaanee irraa kolfa dhaabee, diinummaa isaaniitti amanee mana koo keessa maggalu hin dandeessu jechunii qaba. Kilo-meetira hedduu Biyya keenya keessa socha’uu dhorkuu qabna. Faranjii maqaa gargaarsaa fi investimantii nu keessa yaatee nu basaastee wayyaaneef tarsiimoo sirna gabroomsaa baaftu dura haa dhaabbannu. Nuuti ni duuna . isaan nu irratti bashannanu. Kun maal jechuudha ?
Dhalooti har’aa toftaa mana isaa boroo jiruun fayyadamu qaba. Diina gooba baasee nu irra ciise kanatti, abidda qabsiifne nagaa dhorkuu qabna . humnoota alaa kan jedhaman magaalaa kamuu keessa akka hin qubannee dhorkuun nama rakkisaa ? wayyaanee fi tajaajiltoota har’a maqaa Tiwulidda Itoophiyaawwii jedhanii mallasiin baraaruuf Biyya alaa seenan bakka jiranitti itti haa duullu. Qabsoon bifa hedduu qabaachuu har’a walitti himuun barbaachisaa hin ta’u. haa ta’uuti hundumtu bakka jiru bitaa fi mirga yoo ilaale , waan diina kana of irraa ittin ari’u guute jira.
Weenniin gogaa isheef akkuma ajjeefamtu, Ilmaan Oromoos qabeenyaa isaaniif jedhamee ajjeefamaa jirra. Qabeenyaa humna halgaaf ta’aa jiru kana , akka hin taane taasiuun ni danda’ama. Inveestara har’a nu irratti maggalu kana , dachee abbaa keenya irratti ,,,,, jedhanii gaaffii kaasuun qabsoodha. Beenyaa warra keenyaaf kaffalii jechuun qabsoodha. Gibirri ati kaffaltu meeshaa ittin ajjeefanu bitaa jiraa nurraa ba’iii jechuun qabsoodha.
Warraa faranjiin ammo, isin Biyya keessan keessatti nama nama ajjeesu miti , ija hamaanu ilaale seeratti dhiheessitanii , Biyya keenya keessatti, kan nama jimulaan fixu waliin akkamiin dhaabbattan ? jedhanii gaafachuun qabsoodha. Abbootiin keenya bakka qotan dhabanii rakkatu , ati asitti nu qochisiftee , nu aramsiiftee, Biyyaa keetti ergaa jirtaa nu irraa dhaabbadhu jechuun qabsoodha. Qabsoon bifa hedduu qaba. Maal goonaa ? of irraa dhaabnee , waanuma dallasuun rifaasisu dandeenyu illee haa hojjannu. Waan Biyya keessaa fi alatti tokkummaan eegallee kana caalaatti haa finiinsinu.


text:
Abdulsemed M. Yousuf Dr.
Dr. Abdulsemed M. Yousuf, Baha Oromiyaa, magaalaa Dadaritti dhalate. Barnoonni, leenjiifi ogummaan ittiin beekkamu wal'aansa fayyaa haatahu malee, hubannoo, leenjiifi ogummaan gara saayinsii afaaniitiin (linguistics) qabu baay'ee nama dinqisiisa. Hayyootaafi beektoota Oromoo seeraafi sirna Afaan Oromoo qu'atanii irgaya qu'annoo isaanii bara 1994 keessa bifa kitaabaatiin maxxansiisanii sabaaf gumaachan. Kitaabni isaan qopheessan 'Serlugaa Afaan Oromoo" kitaaba yeroo duraatiif qormaata karaa saayinsitiin godhameen barreeffame tahuudhaan yaadatama. Kabajaan saba isaaniitiif qabaniifi sabnilleen isaaniif qabu hedduu nama boonsiti.
This is an excerpt from the article Abdulsemed M. Yousuf Dr. from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
SEENAA AADAM JILLO WEEBOO
¬†Aadam Jiloo Weeboo abbaa isaanii Jiloo Weeboo Tureetiifi haadha isaanii Tukkee Roobilee Bulbul irraa bara 1917-tti Madda Walaabuutti dhalate. Gadaa ijoollummaa isaatis qananiifi kunuunsa haadhaafi abbaa argachaa achuma Madda Walaabuutti guddate. Aadam Jiloo hiriyoota waliin waldhaansoodhaan, fiigichaanifi utaalchaan waldorgomuu jaalachuudha ture. Aadam Jiloo Weeboo waldhaansoo, utaalloo, fiigichaafi taphoota adda addaa jaalachuu ture. Waldorgammiifi walmorkii godhamtu mara kessaa qooda fudhachuudhaan qaamaaf gaafa ijoollee hiriyoota waliin guddatan. Aadam Jiloo Weeboo haadha worraa adda addaa irraa ijoollee argataniif ijoollee ilmaan isaanii akkasumas ilmaan ilmaan isaanii (ijoollee akaakayyoonni dhalte) kan isaan abaabayyuu ta’aniif dabalatee maatii 108 horan. Bara Itaaliyaan Musuliinii biyya teenna weerarte (1935tti) Aadam Jiloo dardara ganna kudha-saddetiiti ture. Dardara cimaa hamtuufi toltu xiinxalee adda baafatuu dandayu waan tureef garaagarummaa bulchiinsa kolonii warra adiitiifi kolanii warra gurraacha Habashaa jidduu jirtu hubachuun dhibdee itti hintaane. Bulchiinsi kolonii Habashaa gadheefi duubatti hafaa qarooma diigee dukkana nama dhaalchisu akka tahe qajeellotti hubate. Hubannoon sunis dhawaataan isa kessatti cimee qabsoo diddaa gabrummaa qonnaan jireeyyiin Baalee bara 1962 -1970 godhan irraa akka qooda fudhatu isa godhe. Mootummaan H/Sillaasee gargaarsa Ingiliiziin bakkatti gaafa deebiterraa eegalee wayyinni bara shanan bulchiinsa Xalyaanii kessa argame ni hafe; ni raaw’ate. Cunqursaafi roorroon ummata Oromoorra gayu daranuu hammaachaa dhufe. Booddee Oromoo lafarraa buqqaasanii Amaara irra qubsiisuufi dhaalchisuuf saganteeffatanii hojiirra oolchuu eegalan. Oromoota lafa ofii irratti hafan ammo, gibira irra tuuluudhaan jireenya ummataa hiraariifi gadadoo akka tahu godhe. Haalli kunis dhalata qabsoo diddaa gabrummaa Oromoo Baaleetif sababa tahe. Bara 1962 kessa ummanni Baalee qabsoo diddaa gabrummaaf akka cillaayfate gara mootummaatin waan suufameef haala kana qabbaneessuu fi fashalsiisuuf H/Sillaaseen ka’eeti Nageelle Booranaa dhaqe. Walgayii achitti ta’e irratti H/Sillaaseen akkana jedheeti labse: “Nuti ummanni Itoophiyaa marti lammii saba tokkooti; alaabaa tokko qaba; biyya takka qaba.” Yoo H/Sillaaseen kana jedhee dhaabu, Obbo Aadam Jiloo harka baaseeti “Nuti ummata Itoophiyaatiin tokko miti, walittis waa hin qabnu.” jedhee deebii kenne. H/Sillaaseen “Maaliif akkas jette?” jedhee Aadam Jiloo gaafannaan, Obbo Adam deebii itti aanu kennan: “Nugusni Amaara; daanyaan Amaara; foolisiin Amaara; xaqilaay-gizaanni Amaara; kan biraa dhiisii ergamtuun biiroo kessaalleen Amaaraa. Nuti waan keessaa qabnu tokkolleen hinjiru. Kanaaf womaa walitti hinqabnu.” Yeroo kana H/Silaaseen “Isin nama barate waan hinqabneef bulchinsaa kessaa qoda hinfudhanne malee, nuti ummata tokko” jedhee deebiseef. Obbo Aadaam Jiloo “ummata keenna keessa bektoota uduu hinbaratiin nama bulchuu dandayan hedduutu jira; yoo barbaadde maqaa isaani tokko tokkoon siif himun dandaya” jedhanii deebisan. H/Silaaseen itti ansuudhaan “Sochiin Somaalee gara kessaan kanaan jalqabee jira jedhanii, isin maal oduu qabdu?” jedhee isaan gafaate. “Ati hoo essatti dhalatte?” jedhe Obbo Aadaamiin gafanaan, “Ani Madda Walaabutti dhaladhe” jedhe deebise. H/Silaaseen “Amaaraa bittihon nooroo xiruu nabbar” jedheen. Walgayiin booda “Namoota akka ummanni gibira hingabbarre kakaasuufi ummata motummaarratti dammaqsaa jiru keessaa tokko sihi” jechudhaan du’a itti murtessani Aadam jiloo fi Shaalaqaa tokko hidhanii magaalaa gudditti “xaqlaaygizaata” Sidaamoo, gara Yirgaalamitti ergan. Yoo foolisiin gara mana hidhaatti deemaa jiran Obbo Aadam Jiloo akkana jedhe: “Sheek Huseenii Baalee, anaaf hingaddinii, ofiif maqaa hinbadin.” Yoos foolistichi “Sheek Huseeniin Baalee kan kee boru du’arraa yoo si oolchuu hinarginaa, amma beenu” jedheen. Shaalaqticha Aadam Jiloo waliin duuti itti murteeffamte yoosuu fanisanii ajjeesan. Obbo Aadaaam Jiloo garuu waggaa tokkoof hidhamanii, bara 1963 guyyaa dhumaa, kan ummanni Madda Walaabuu irraa kaafamu, gadi dhiifaman. Akkumma isaan gad-lakkifamaniin, ummanni kora godhatee, qabsoo motumma Habashaarratti adeemsisuf, mirga abba biyyummaa falmaachuuf murteffate. Walgahii kanarratti Generaal Waqoo Gutuu Dura taa’aa, Obbo Aadam Jiloo ammoo itti-aanaa waraanaa tahuudhaan filaman. Sana booda, meesha waraanaa Somaalee dhaqanii fidachuuf Onkololessaa bara 1963 keessa namoota hamma tokko wajjiin gara biyya Somaaleetti ergaman. Baati sadii booda hidhannoo waraanaa argatanii gara Baaletti deb’anii qabsoo diddaa-gabrummaa motumma jalqabuudhaan mootummaa Habashaarrati lola banan. Qawween Aadam Jiloofaan gaafas Somaliyaarraa fidatan afaan sumaaleetiin maqaa “Dhombirkaa” jedhuun beekkamti. Akka Oromootti maqaa albeen-saanjaa jedhamuun beekkamti. Lolli hidhannoo bara sun Baaleetti godhamees “Lola Gaafa Dhombirkaa” jechuudhaan arrallee yaadatama. Akka kanaan, bara 1964 irraa jalqabee hanga bara 1969tti, Obbo Aadam Jiloo Itti-anaa Ajajaa Waraanaa ta’anii qabsoo hidhannoo Baaletti godhame hogganan. Yeeroo bara 1962 -1969 jiddutti kutaa baalee keessatti ummanni baalee sirna abbaa gadaatiin ofiin of bulchuu ture. Sirni mootumma habashaa yeeroo san kessatti kutaa baalee kessatti hinhojjatu ture. Bara 1969tti walgayii Tokkummaa Afrikaa (OAU)n godhate irratti mootummaan Sumaaleetifi Habashaa, qabsoo Baalee dhaamsuurratti waliif galan. Haaluma kanaan Somaaleen gargaarsa meshaa waraanaa kennaa turte akka dhaabdu OAUn murteesse. Kuniis waraanni hedduun marfamee, Somaleen meeshaa dur kennituuf dhoorgatte, woraanni waan godhu hindhabe. Gara biraatiin H/Sillaaseen biyyatti yoo galan ofiin of akka bulchitan mirga isaaniif kenna jedheen. Yeeroo kana ummanni wolitti bahee mari’atee biyyatti akka galan mangguddoo itti erganii G/ Waaqoo Guutuu fi Aadam Jiloo Weeboo woraana wojjiin nagayaan gara biyyaa akka galan yoo gaafatan G/Waaqoo guutuu fi woraanni hanga tokkoo gara biyya galan. Obbo Aadaam Jiloo ammoo motumma Habashaatti harka kennachuu diduudhaan, miseensota waraanaa 860 qabatani gara Somaalee keessa turan. H/Sillaaseen waraana harka kennate, Generaal Waaqoo Guutuu dabalatee, akkana jedheen “Aadam Jiloo yoo fiduu baattan isin hundinuu nidhumattan. Yoo isa fiddan ammoo dhiifamni isiniif godhama.” Aadam Jiloo waraana isaa waliin nagayaan yoo gale wanni tokkoolleen akka isaairra hingeenye H/Sillaaseen waadaa niseeneef. Yeeroo kana ummanni Baalee mangguddoo adda addaa erganii lubbuu ummata kanniinii akka baasuufi ofii isaatiifi waraanni isaa nagayaan gara biyyaa akka deebi’an itti dhaaman. Haala kanaan bara 1971tti humna waraanaa guutuu waliin gara Baaleetti debi’an. Obbo Adam Jiloo biyyatti akka deebi’een, H/Sillaaseetti dhiheeffamanii dubbii jajjabduu akka dubbate ni himama. Qunnamtii sana booda, H/Sillaaseen meeshaa waraanaa, waraanni isaa duraan hidhachaa ture kan caalu dabaleefi humna isaanii guutuu wajjiin naannoo isaaniitii deebi’anii obbo Adam jiloo fi G/Waaqoo Guutuu akka hayyuu biyyatti bulchiinsa kutaa Baalee ilaalcisee yaadaaf gorsituu akka ta’an murteesseef. Yeeroo kana H/Sillaaseen “maaliif mootummaadhaan loluudhaaf murteeffattan?” jedhee gaafannaan, obboo Aadam jiloo “Ati lafti teessanii miti; biyyi teessanii miti” nuun jennani biyya teenna falmmachuuf qabsoo eegalle” jedheen. H/Sillaaseen “Isin warri Baale farda waan yaabbatan qofaaf maaf nugusa ofiin jettan?” jedhee gaafannaan, obboo Aadam Jiloo “nuti nugusa ofiin jechuu keenna hindinqisiifatin, namoonni biroo of irra dabranii ilmaan isaaniifis nugusummaa hawwanii” jedheen. Generaal Waaqoo guutuu dabalee “nuti nugusoota Baaleeti, ati ammoo nugusa Shawaa ti” jedhaniin. Bara 1971 irraa hanga bara 1974tti, obboo Adam Jiloo fi Generaal Waaqoo Guutuu akka bulchitoota Baaleetti of ilaalaatiifi ilaalamaa turan. Bara 1972 yeeroo ummanni baalee mootummaa habashaa irratti qabsaayuuf murteeffatee Somaliyaa irraa meeshaa woraanaa fudhachuuf biyya Somaalee jirutti Somaalee maqaa Somaalee abbootiin lolaa jettee gaafa ajaja kennituuf woraanni diddaa ajaja kanaa irraa kan ka’e jeneraal Salat Gaberno irratti iyyinaan jeneraaltichi obboo Aadam Jilootiin akkana jedhe. “Aadam Jiloo! Gooha Arsii kana sumaaleen waan sodaattu seetaa, jennaan obboo Aadam Jiloo ammoo “Ati urjii diimtuu jeneraalonni teessan uffatu tana Arsiin waan sodaattu seetaa?” jedhee deebiseef. Bara 1974 keessa mootummaan H/Sillaasee sochii ummataatiin buqqaafamnaan Baalee keessattis sochiin uumamuu jalqabde. Labsa dargiin lafa baadiyyaa abbicha qotatuuf taasise booda sociin takka takka mumul’achuu jalqabde. Mootummaan Somaalee, kan Ziyaad Barreetiis haala kanatti fayyadamee kutaalee bahaatiifi kibba-baha Oromiyaa muratee qaama Somaaliyaa Guddittiitti makuuf saganteeffatee sochii jalqabe. Tarkaanfii mootummaan Ziad Barree fudhatte keessaa inni duraa, Baalee keessatti bifa haarayaan qabsoo eegaluudhaaf haala aanjessuu ture. Haala kana aanjeeffachuufis Oromoota bara 1969 irraa eegalanii sirna mootummaa habashaa jibbuudhaan Somaliyaa kessa jiraachaa turan kessaa hamma tokko hidhachiiseeti Baaleetti bobbaase. Akka mootummaa habashaa woraantan meeshaa woraanaa isiniif kennaa jedhee namoonni bebbeekamoon hedduun Somaliyaatti akka kooluu galan gorseeti godaansise. Ziyaad Barreen namoota sanitti fayyadamuuf yaaduudhaan dhaaba “Adda Bilisummaa Somali Abboo” bu’ureesse. Haalli haarawni uumamuu eegale kun ammo kan Adam Jiloo gammaciisu hintaane. Kanaafuu Obbo Adam Somaliyaatti kooluu galurraa gara Finfinneetti imaltaawuudhaan sab-boontota Oromoo wajjin qunnamtii uummachuu murteeffate. Eega Finfinnee gayan booda jaal Magarsaa Bariitii, jaal Baaroo Tumsaa, fi Geetachoo Waaqjiraa qunnamaniiti haala Baalee keessatti mumul’achaa ture ibsuudhaan wajjinis mariyatan. Mariin isaanii tuniis Aadam Jiloo hogganoota Dargii (Tafarii Bantii, Mengistu Hayila-Mariam fi Axnaafuu Abaata) akka qunnamaniif karaa saaqe. Qunnamtii kana irratti, hogganoonni Dargii “ummanni Oromoo kan Baalee maaliif Somaliyaatti godaanaa jiraa?” jedhanii gaafatan. Obbo Adam oggaa deebii kennan, “yoo mootummaan keessan waan ummanni fedhu guute, namoota godaanan nideebifna. Humni hidhatee biyya seenaa jirus nagayaan qe’ee isaatti deebi’ee akka jiraatu ni goona. Yoo kun hanqate ammoo nu martinuu isaan faana buneeti hordofna.” jedheen. Dabalees Mengistuun “isin ummanni Baalee motummaa H/Sillaaseetin lolaati turtan; ummata jajjaboodha. Amma sirni sun cabee jijjiiramnis dhufeera. Jjijjiirama kana isin akkamitti laaltan?” jedhee gaafannaan obbo Aadam Jiloo akkana jedhanii deebisan. “Jiijjiirraan womaatuu hinjiru. Jijjiirraan jiru bara H/Sillaasee koofiyyaan foolisii baxxee turte, amma ammoo mataa jidduun ol luggataa. Jijjiirran jirtu tanuma qofa yoo taate malee womaatuu hin agarre” jedhee deebise. Yeroo kana Mangistuun “mee jijjiirraan akkamii yoo ta’e barbbaaddu?” jennaan obbo Aadam Jiloo akkana jedhan. ” Lafa teenna irratti namni keenna qofti akka nu bulchuu feena; maqaan lafa teennaa kan jijjiirame maqaa duriitti akka deebi’u feena. Fakeennaaf, Awraajjaan Manddooyyuu maqaa “Faasil” jedhamutti kan jijjiirame deebi’ee Manddooyyu ta’uu qaba. Adaamaan Naazireet jedhamte Adaamatti deebi’u qabdi; Finfinneen Addis Ababatti jijjiiramtee Finfinneetti deebi’u qabdi” jedhaniin. Irreeyyiin Dargii yaada Adam Jiloo dhiheesse keessaa garii caqasuudhaan Obbo Magarsaa Barii itti-aanaa bulchaa Baalee akka tahu murteessan. Imala isaanii kanarratti obbo Adam namoota akka obbo Abbiyyuu Galataa, obbo Zagayyee Asfaaw, Koloneel Laggasaa W/Maariyaamiifi kanneen biraa wajjin akka wal baran isaan gargaare. Bara 1976 keessa Janeraal Waaqoo Guutuu namoota hedduu dabalatanii gara Somaalee deeman. Sababni isaa mootummaa Dargiirratti lola banuuf meeshaa waraanaa dabalachuuf ture. Yoo waraanni sun Somaalee gayu, Ziyaad Baarreen “Aadam Jiloo meeti?” jedhee gaafate. “Inni hindhufne” jedhaniin. Ziyaad Barreen Aadam Jiloo fiduu yoo baattan wanni isiniif goonu hinjiru. “jedheen. Yeeroo kana woraanni G/Waaqoon wojji jiru erga mari’atee booda obbo Aadam Jiloo gara sumaaliyaa fidamuu akka qabu irratti wolii gale. Generaal Waaqoo Guutuu Obbo “Aadam Jiloo, waraana isaa wajjiin, qabdanii akka fiddan jedhee ajaja kenne. “Namni tokkoolleen akka itti hindhukaafne/hinajjeefnes dinniine. Marima kana irratti hundayuudhaan gara manguddoo biyyatti erguudhaan Adam Jiloo kadhatamee waraanni isaatis malaan marffamee gara Somaaliyaa akka geeffamu godhame. Ziyaad Baarree waliin hoggaa wal’argan, Ziyaad “waan hundumaa, waan ati feetu siifan godha” jedheen. Obbo Aadam Jiloo “waan an fedhu naaf goota mitii ?” jedhee Ziyaad gaafate. Ziyaad Barreenis “Ee, siifan godha.” jedhee yoggaa deebiseef, Aadam Jiloo “Waanuma feeteyyuu yoo naaf goote ani maqaa Oromootiin malee maqaa Oromoo Abboo ykn Somaalee Abbootiin bobbahee qawwee hindhayu” jedheen. Sana booda Ziyaad Barreen akka hidhamu ajaja kenneeti Aadam Jiloo mana hidhaa Laantaabur jedhamu, kan magaaaa Maqdishootirraa kilomeetira 60 fagaatutti bara 1977-1980tti hidhame. Bara 1979 kessa hogganoonni ABO gara Somaalee dhufanii hoggaa waajjira banachuuf qubsuma argatan, namoota maqaa Oromootiin Somaaletti hidhaman hundi akka gadi dhiifaman Ziyaad Barree gaafatan. Akkasitti Aadam Jilootis bara 1980tti hidhaa kessaa baye. Bara 1981tti, Ziyaad Barreefi Janeraal Alii Samattar obbo Aaadam Jiloo waamanii akka isaan warra Somaalee Abboo deeggaraniin kasafaman itti ibsan. Sababii saniin akka isaan yaada jijjiiratanii Somaalee Abboo ta’an gaafatan. “Yoo feete Waaqoo Guutuu buufneeti dura taa’aa dhaaba Somaalee Abboo si goona” jedhaniin. “Waan hundumaa siif guunna; atummaan Somaalee Abboo ta’i” jedhanii hawatan. Yeroo kana, obbo Aadam Jiloo mammaaka tokko mammaakan. ” Qamaleen lamaan daabboo irratt wolloltee jeedalloon nuaraarsii addaan nuu qoodi jedhanii gaafatan. Jeedalloon tole jettee daabboo addaan murtee madaala/miizana irraa keette. Gara tokkoon caallaan irraa kutatte, ammas irratti yoodeebiftu gara kaaniin callaan irra kuttate. Akkan osoo gootu hangi xiqqoon harkatti hafnaan tuni tan abbaa qoodeeti jettee ofiif fudhate” erga mammaaka fixanii booda amma maal haajedhuu barbbaadan? jennaan harkka sadii fuuldura tarkaanfachaa “akkana jedhii kakadhu” jedhaniin. “Wallaahi-Billaahi- Tallahi ani Somaale Abbo” jedhii kakadhu jedhaniin. “Tole kunoo ni kakadhaa jedhanii” harka sadii fuuldura tarkaanfachaa akkana jedhan: ” Wallaahi-Billaahi-Tallaahi ani Oromoo” jedhan. Itti aansuudhaanis akkana jedhan, ” Biyya teennatti wanti abbaa dhalche dhiisee haadha himataa gaangee qofa” jedhan. “Maal jechuu keeti?” jennaan “Oromoo Oromtichatu dhalche, abbaan keenna Oromoodha. Oromticha Somaaltittiraa dhalatte haadhatu soomalee malee abbaan Oromoodha. Kanaaf ani ilmi Oromtichi dhalche Oromummaa malee waan biraa himachuu hindandayu” jedhan. Bara 1982 keessa, Ziyaad Baarreen deebisee Obbo Adam Jiloo mana hidhaati deebise. Bara 1983 kessa ammo, ji’oota hamma tokkoof erga gadi lakkise booda hidhaatti isa deebisee hanga bara 1986-tti akka hidhamu godhe. Bara 1986 kessa hidhaarraa bahee yeroo hamma tokkoof achuma erga ture booda bara 1988-tti gara biyyaa deebi’uudhaan Dargiitti harka kennate. Yoos Mangistuu H/Maariyaam bira dhihaachuudhaan Mangistuun gaaffii adda addaa isaan gaafate. Dura “nuti wanbadee Eritiraa karaa garagaraatin hawannee nagaya buusuuf carraaqaa jirra. Naannoo isaaniittis akka of bulchan “Raasgazzii” akka tahan labsineefiiti nuharkatti didan. Maalif akka didan sitti fakkaata? jedheeti Mangistuun Adam Jiloo gaafate. Obbo Adamis akkana jechuun deebii laateef “Mengistuu na dhagayi ! Ati intala tee isaaniif kennuu feeta; isaan ammoo intala tee osoo hintahin niitii teeti fedhan. Niitii ammo, yo dhiirsi irraa du’e ykn ajjeefame malee, hinfuudhan” jedheen. Itti aansee Mengistuun gaaffi itti aantu tana isa gaafate: “Erga jijjiiramni dhufe booda bulchiinsa mootummaa keennaa kana akkamitti laalta?” Obbo Aadam Jiloo akkana jedhanii deebisaniif: “Mootummaa faashistii H/Sillaasee gara galchitanii kunoo jayna fakkaattan; mootummaa Sumaalee wajjiin lola seentanii injifatanii kunoo jayna fakkaattan; nama waa beeku, nama biyyaa ka baratee waabeeku, qabaataa biyyaatis ni ajjeeftanii yoos shiftaadha fakkaattan” jedheen. Saniin booda Dargiin mana hidhaa Maa’kalaawii jedhaniinitti isa hiitee hamtuu ilma namaatin hinmalle irraan geette. Haala kanaanis bara 1988 irraa eegalee hamma bara 1991-tti mootummaan Dargii caphutti hidhaa kessa turee kufiinsa dargii booda hidhaarraa bahe. Hidhaarraa erga bahe booda ABOn gara biyyaa akka deebi’u haala aanjjeessuu qaban. Erga ABOn deebi’e boodas dadhabe osoo hinjedhin kaayoo dhaaba kanaa babal’isuurratti hojjachuu jalqaban. Gara naannoo naannoo dhaloota isaa Baaletti deebi’uudhaan ummanni akka hin afaanfajoyne kaayoofi akeeka bilisummaa akka jabeeffatu, dhaabni dhugatti bilisummaa Oromootiif dhaabbate ABO ta’uusaa hubatee akka deeggaru hubannoo ummataa gochuurratti Adam Jiloo qooda guddaa guumaache. Sanaan duuba Baale qofa osoo hin tahin Oromiyaa mara keessa naanna’uudhaan dammaqiinsaafi hubannoo oromootaa cimsuurratti qaamaa qalbiidhaan bobbahe. Dhiha Oromiyaa magaalaa Dambi Doolloorraa hamma baha Oromiyaatti imaltaawuudhaan oromootaan walbaranii maalummaafi kaayoo qabsoo Oromoo barsiisuudhaan enyummaa ofii saba ofiitti barsiisee jira. Kanaafuu ar’a kaabaa kibbatti, bahaa dhihatti oromoon oromticha sabboonaa Aadam Jiloo jedhaniin hin beyne jira jechuun nama dhiba; jiraatus ni takkata. Gaafa ABOn motummaa cehumsaa kessaa dhiibamee bahe Aadam Jiloo, Jaal Guutamaa Hawaas wajjin Baaletti danqaraa seenanii umrii manguddummaatinillee qabsoo hidhannoorraa qooda fudhatee jira. Waggoota hamma tokkoof qabsoo hidhanoo kessatti hirmaachuudhaan eega qabsaawe booda dhibdeen fayyaa itti jabaannaan wal’aansaaf gama biyya Keeniyaa cehe. Achittis hogganoota ABO qunnamanii wajjin turan. Bara Keeniyaa turan kessatti akkaataa qabsoon bilisummaa itti cimtee finiintu soquu irratti nama danuu wajjin mari’achuufi gorsas kennaati ture. Hogganoonni ABOtis akka harka wal-qabatanii qabsoo itti fufan gorsaa turan. Dhumarratti, Keeniyaa jiraachuun ulfaachaa deemnaan gama Amerikaanii cehanii, hanga gaafa lubbuu isaanii dabartutti Minneapolis jiraachaa turan. Bara Amerikaanii jiraachaa turanittis, waa’ee qabsoo Oromoo dubbachuu malee yaada biraa hin qaban turan. Biyyaa bal’oo Amerikaa waliin gahanii bakka adda addaatti walgahii Oromootaarratti argamanii dammaqiinsa kennaat turan. Qabsoo Oromoo gootoota hedduu horatte jirti. Kan akka Aadam Jiloo ammo, nitakkata. Namni qabsoo Oromootiif jecha mootummoota biyya lama bulchaniin morme danuu miti. Kan akka isaanii mootummoota sadii (kan H/Sillaasee, kan Ziyaad Barree fi Mengistu H/Mariam) jalatti hidhaafi dararama mudatan hin heddummatan. Qabsoo Oromootiif jecha mootummoota afuriin akkaAdm Jilootti falme hedduu miti. Kanaafuu maqaan Aadam Jiloo Weeboo, seena qabsoo Oromoo keessatti akka urjii bakkalchaa, akka addeessa goobanaatiifi akka biiftuu ganamaa barbaraaf ifaa jiraatu shakkiin hin jiru. Dhaamsa Isaanii 1. Namoota akka maatiittis ta’e akka Oromummaatti sababii yaada adda addaatti mufaatii walirratti qabnu hindinuu gara kiyyaan Rabbiif jedhee isiniif dhiiseera; isinis dhiifama naa godhaa jedhanii jiru. 2. Oromoon tokko ta’aa, walqabadhaa, afaan keessan gargar hinbayin, laga tokko dhugaa, abbaa biyyaa isin haa godhu, umriin manguddoo, dardarran keennaa, shamarran keenaa, xiqqaaf guddaa keennaa haa dheeratu; darddarraniifi shamarran keenna Rabbiin jaynummaa isaaniif haa kennu, bilisa bayaa, bilisa gayaa, oromoo tiyya haa jiraattu, horaa galaana ta’aa; waraabaan isin hin maddisin, cirracha ta’aa hammaarran isin hinfixin. 3. Yoo jiraadhe walarginaa, yookaanis fuula Rabbiititti wal haa agarru. Obbo Adam Jiloo, sabboonaan Oromoo dhibdee gadhee Kaansara ykn naqarsa ykn goflee kan sanyiin isaa (Metastatic AnaPlastic Carcinoma) jedhamu kan tiruu irra ka’e yoo ta’u yaalaafi meeshaalee beekkomsi uumeef illee salphatti argamuu hindanddeenyeefi dawaa Kaansaraatiif dhibba keessaa harka 20 qofa ittifamuu danda’uh isaan mudateen hospitaala Fairview Minnesotaa kessatti tajaajilaafi kunuunsa wal’aansaa argachaa baatii sadii ol erga turan booda ji’a Hagayyaa bultii 27 bara 2005, du’aan addunyaa tanarraa dabranii jiru. Warra, ilmaaniifi firoottan isaaniitiif akkasumattiis qabsaawootaafi sabboontoota Oromoo maraaf Obsa, isaaniifis Rahmata Rabbirraa Kadhanna. Bilisummaa umrii isaanii guutuu ifaajaniif osoo hin’argin du’uun isaaniiti nigaddina. Ayaafi fakkeenyi isaan nuu dhiisan ammo, ciminaaf nu qaadhima.


text:
Ifaa
Ifaa, yokan visible light, kuniin electromagnetic radiation kan wavelengthiin isaa (about 400–700 nm) ilaa namaan ilalamu danda'u qabuu dha. Sayinsii kessatti jechii ifaa jedhamu electromagnetic spectum hundaa mallatessa. Ifnii ofii kessaa Partikillota Diqoo (Elementary Particles) kan photons jedhaman ofii kessa qaba.
Waani sadeen iftii itiin bekkamu:
- Intensity, yokaan brightness;
- Frequency yokaan wavelength fi;
- Polarization yokaan direction of the wave oscillation.
Ifnii ammalla wave fi Partikillota agarsisuu ni danda'a. Ammalii isaa kunii immo wave-particle duality jedhama. Qo'annoon ifaa optics jedhamu, qo'anno physics haraa(modern) kessatti barbachisumaa guddaa qaba.


text:
Mootummaan Wayyaanee Gaazexeessitoota STVO 16 Oduu fi Dokumentarii Dharaa Dubbisuu,Dhiyeessuu Dhabuu Irraa Kan Ka’e Qorannaa Hamaan Booda Hojii Irraa Dhorke
Waxabajjii 26, 2014, Finfinnee (Qeerroo) — Mootummaan Wayyaanee bara dhufaa darbu mara Olola dharaa keessumaa ammo Raadiyoo fi Television mataa isaaf dhaabbateen dhimma bahuun ilmaan Oromoo afaanfaajjessaa, Ololaa fi Dokumentarii dharaa qopheessuudhaan bittaa Umrii isaa dheeressuuf hojjechaa ture. Gaazexeessitootni Raadiyoo fi Televiizyinii Itoophiyaas tahe Oromiyaa dhugaa argan Uummataaf himuu ir...


text:
Ayyaani WBO Bara 2014 Biyya UK Milkiin Xumurame
Ayyanni kun gaafa Amajjii 25, 2014 biyya UK, magaalaa London keessatti kabajame ayyana kana irratti kan hirmaata miseensota ABO, deggartootaa fi hawaasa Oromoo biyya UK magala adda adda irraa heddumminaan dhufan ture.
Kabajaan ayyana kanaa kan eegale manguddoo fi ibsa gabaabaa I/G ABO kutaa UK, Obbo barsiisaa Guutamaa kennanii ture. Itti annasee, Obbo Xahaa Abdii, MGS ABO, seenaa guyyaa WBO bal’inaan ibsaniiru. Itti annansee miseensotni WBO kabajamoon- J/ Lalisee Roobaa, J/ Obsaa Milkeessaa fi J/ Fayisaa (Mul’is) wal duraa duubaan muuxannoo WBO fi aarsaa qabsoon hidhannoo feessisu dhiheessuu dhan dargaggoo fi shammarran hamileessanii jiru.
J/ Abdii Raggaasaa, mataan Damee Waraana Bilisummaa Oromoo, karaa bilbilaa irratti qooda fudhataniiru. Bara 2013 keessaa sagantaalee WBOn baafatee fi tarkaanfiilee fudhataman; injifannoo WBO galmeesse ibsuu dhan waan qabatamaatti WBOn diina waliin falmii godhaa jiru addeessaniiru. Sochiin WBO goddinalee Oromiyaa mara keessaa fi handhuura Oromiyaa, magaalaa Finifinnee, keessatti tarkaanfiileen fudhataman diinaaf raffanna guddaa yeroo tahu, ummata oromoof abdii guddaa akka kenne ibsaniiru. Wagga dhufu keessa WBOn daran jabaatee hanga bilisummaan Oromoo fi walabummaan Oromiyaa dhugoomutti akka itti fufu hubachiisanii, Kanaaf ummatni Oromoo deeggarsa isaa daran akka jabeessu hubachiisan.
Itti annee Obbo Siifan Midhaqisaa, ilaalcha dhaaba siyaasaa alaatti, akka gaazexxeessaa tokkootti sochii qeerroo fi WBO biyya keessaatti godhamaa jiruuf maal akka fakkatuu fi hangama akka diina rifachiise ragaa bahaniiru. Sagantaan addatti WBOf qophaawe shamarran Oromoo London kennaa aaddaa (special surprise gift) qopheessuu dhan WBOf kennaniiru; jaalala WBO qabanii fi fedhii deeggarsa bilisummaa Oromoof qaban ibsaniiru. Sagantaa caal baasii fi tinnisaa ta’ee ummatni Oromoo biyyaa UK maalla guddaa WBOf gummachaniru.
Dhuma irratti ibsa ejjennoo armaa gadii bafatuun ayyanni WBO bara 2014 milkii, injifannoo fi hamilee guutuun kabajame.
IBSA EJENNO
Nuti misensonni ABO, deggartoonni fi hawaasi Oromoo biyya UK magaala adda adda irra ayyaana guyya WBO kabajachuuf wal geenye haala keessa dabarree fi itti deemaa jirru gadi fageenyaa fi bal’inan irraatti mari’anne jirra.
Haala yeeo amma ilaalchise
Yeeron amma keessa jirru, gama tokkon yeero mootummaan abba irree TPLFn durfamu sodaa ummata Oromoof qabu irra ummaticha addatti akka diina innikkatti fudhata ajjeesaa, qe’ee isaa irraa arii’aa, seera ala; yaakka tokko malee mana hidhaatti dararama ulfaataa dhala namaaf hin-malle irran geessisaa, baratoota qaroa fi egeree Oromoof bu’aa buusuu danada’u jedhaman ajjeesaa hidhaa, barumsaa irraa ar’aa, kaan ammoo qabsoo irra fageessuuf doorsisaa jiru. Kana malees humnoonni duran angoo irra turan ammas angootti ol-ba’uuf shira ifa fi lafa jalaan nurraatti xaxaa jiraan keessa jirra.
Gama biraan ammo qabsoon ummata Oromoo daran dagaagaa tarkaannifin WBO daran jabaachaa, dammaqinsi fi gurmuun Oromoo dabalaa, qabsoon ummata Oromoo fi ummatoota cunqurfamoo biyyatti daran dhageetti argachaa, keessi mootumma Wayyanee daran tasgabbii dhabga, boora’aa adeemaa jira, Qeerroon Oromoo, murannoo dhan mootummaa amma funyaanitti hidhate dura dhaabachaa fi qabsoo saba isaaniitiif wareegama kamiyyuu baasuuf qophi ta’u mirkaneessaa jiran.
Halleen armaan olitti ka’faman gadi fageenyaan erga irraatti mar’annea booda nuti misensonni ABO, degartootnii fi hawaasi Oromoo biyya UK ibsa ejjennoo armaan gadi baafanne jirra:
1. Haala rakkisa fi ulfaata ta’e keessatti mootummaa amma funyanii itti hidhate, afaan qawween ummata keenya irratti roorrisaa jiru dhabamsiisuf fi dararaa jarra tokko-ol ummata keenya irra ture hundeen buqqisuuf qabsoo hidhannoo ABOn gageeffamaa jiru keessatti qooda ol’anaa gochaa kan jiru, WBO ni mararffanna, muranno fi injifannoo WBO tiin godhamaa jiru ni dinqisiifanna, waan dandeenyun bira ni dhaabbanna.
2. Sochi baratooni Oromoo QEERRON haraka du’uwwa mootumma amma funyanitti hidhate dura dabatanii falama mirga ummata Oromoof gocha jiran ni dinqisifanna, itti boonnas. Fincila didda gabrummaa bifa adda addatiin biyya keessaa fi alatti adeemsifamaa jiru ni deggarra, qooda keenyas ni gumaachina.
3. Moora qabsoo Oromoo jabeessun galma hawwamu shafisiisu keessatti haala gurmuu fi wal-hubannoo dhaabota siyaasaa Oromoo fi hawasa Oromoo murtessaa ta’uu beekne nutis kara kenya waan nurraa eegamu ni gumaachina.
4. Qabsoo ummata tokko keessati qoodni shamarranni fi dargaggoo bakka guddaa qabaachuu beekne haala shamarran fi dargaggoota Oromoo jabeessinuu fi ijaarru irratti ni hojjenna.
5. Sadarkaan qabsoon Oromoo irra ga’e hirriba kan isaan dho’wwe diinnonni qabasoo Oromoo ammayyuu qabsa’ota Oromoo addan babasuuf carraqii gochaa akka jiran ni hubanna; duras ni dhaabbanna. Ummatni Oromoos bakka jiru akka sochi diinotaa kana dura dhabatu fi sochi isaanis damaqinsan hordofu fi fashalsiisu dhaamsa keenya dabarfanna.
6. Mootumma TPLF bu’ureffama isa irra ka’e mootumman kun kara naga a’ango ni lakkisa jedhanii yaaduun kan hin-danda’amne ta’u isa ni hubanna. Kanaafis dhaabota kara nagaa ni qabsofna jedhaniif haalli ammaan dura isaan mudate ragaa quubsaa dha. Biyya ol-antumman seeraa kessaatti hin-kabajamne, manni murtii bilisa hin taane; biyya komishinni filannoo walaba ta’e fi meeshaan sab-quunnamti mootumma abba-irrettin dhunfatame jiru keessaatti filannoo walabaa gaggeessun tasa akka hin danda’amne irra deddbi’e waan mul’ataa tureef filannoo sobaa maqa ummatootatiin ammas mootummaan abban irree aangoo irra ittiin turuus bara dhuftu ni deemsifama jedhamu kana irras Oromoon bu’an inni argatu tokkoyyu akka hin-jirre beeke filmaata dharaa kana haala ittin dura dhaabbattu irraati ammumaan akka yaadnu waamicha keenya dabarfanna.
7. Qabsoo haqaa ummatni keenya adeemsisaa jiru, akka firoota horatu gochuu keessatti hubannoo hawaasaa fi mootummaan biyya UK caalatti ol-kaasuaf ni hojjenna, deggarsa barbaachisu ummata keenyaaf akka godhan qabsoo haqa ummata keenya cinaa akka hiriirani gochuu irratti ni hojjenna.
8. Duula farren ummata Oromoo fi cunqurfamoo biyyatti, amma ille Minilikiin farasaa jiraniin madaa ummata keenya utuu hin-qoorin ammas deeb’ani nutti bubu’a jiran ni balaleffanna.
9. Maqaa investmenti jedhamuun dacheen Oromoo samaamun, Oromoon dachee isa irra buqifamuun, bosonnii fi garreen ibiddaan barbadeeffamuun; lageen keenya summaa’un hattattamaan akka dhaabbatu ni gaafanna. Ogeeyyiin Oromos bakka jiran hundatti dhimma kana irraatti daran akka hojettan dhaamsa lammumma dabarfanna.
10. Dhaabni kallacha qabsoo Oromoo, Addi Bilisumma Oromo, halla amma keessa jirru; haala fuula keenya dura as adeema jiruu fi haala amma dura nu mudatani irraa muuxxannoo argame irraatti hunda’udhan xiinxala jabaa akka godhu jabeesinee gaafacha nutis akka miseensota dhaabaa, yookan hawasaa akkasumas akka nam-tokkootti bakka jirru hundatti murannoon hojechuun waan dandeenyu hunda gumachuuf BO kara dandeenyu hundan deggarsa lammumma nurra eegamu baasuuf waada keenya ni haromfanna.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Gadaan gadaa bilsummaa ti!
Miseensota ABO, Degertoota fi Hawasa Oromoo biyya UK
Amajjii 25, 2014
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments
-
tolcha:
struggle is not eating ” chicken sandwitch”. Or humberger!
-
Gurmu:
WBO leaders are eating Hamburger in the UK while Naftagnas are preparing to overthrow wayanee and replace them. oromos do don’t need this obsolete “ibsa ejenno” 1,2,3 …1000, and yearly meetings in foreign lands, but one PRACTICAL step in oromia.


text:
Jiraattota Jahaannamaa Keessaa Baay’en Isaanii Dubartoota The Majority in Hell are Women
(Kan hiike fi kan qindeesse, qopheessaa)
Islaamummaa keessatti dhiironnii fi dubartoonni wal qixa akka hin taane kan naaf mirkaneesse barreeffama armaan gadii hadisa keessaa argadheedha. Muhaammad akkas jedhe: “Abidda jahaannamaa akkan ilaalu nan taasifame. Warroota achi keessa jiraatan keessaa baay’onni dubartoota.” Dubbiin kun kan himame hadisa keessatti yemmuu ta’u innis kan argamu sassaabbiwwan armaan gadii keessatti:-
Sahih Bukhaarii 29, 304, 1052, 1462, 3241, 5197, 5198, 6449, 6546 (akkataa lakkaawwii Faatah al Bariitin)
Sahih Musliim፡ 80, 885, 907, 2737, 2738 (akkaataa lakkaawwii Abd Al-Baakitiin)
Sunnaan Al Tirmiizi፡ 635, 2602, 2603, 2613 (akkaataa lakkaawwii Ahmad Shaakiirtiin)
Sunnan Al naasaay፡ 1493, 1575, (akkaataa lakkaawwii Abi Gudaatin)
Sunnaan Ibn Majaah፡ 4003 (akkaataa lakkaawwii Abd Al Baakitiin)
Musnaad Ahmad፡ 2087, 2706, 3364, 3376, 3559, 4009, 4027, 4111, 4140, 5321, 6574, 7891, 8645, 14386, 27567, 19336, 19351, 19415, 19425, 19480, 19484, 20743, 21729, 26508 (akkaataa lakkaawwii Iyah Al- Turaazitiin)
Muwaataa Maalik፡ 445 (akkaataa lakkaawwii Muwaataa Maalikitiin)
Sunnaan Al-Daariimii፡ 1007 (akkaataa lakkaawwii Alaami fi zaarmiilitiin)
Waggoota dheeraa dura Islaamummaa irratti qorannoo yemmuun gaggeessu hadisa kana dubbiseen ture; Islaamummaa keessattis dubartoonni fi dhiironni wal qixa akka hin taane kan agarsiisu ragaa guddaa ta’ee argadheen jira. Jecha koo kanas akka armaan gadiittin ibsa:- mana barmsaa tokko keessa kutaalee lamatu jiru haa jennu. Lameen isaanituu lakkoofsa barattootaa walqixa ta’e qaban. Lakkoofsi isaanitis baay’edha. Lameen isaanitiifuu qorumsi ni kenname haa jennu. Barattoot kutaa (A) keessaa baay’en isaanii qoromsicha yoo darban barattoota kutaa (B) keessaa immoo baay’onni isaanii qorumsa ni kufan. Kutaalen lameenuu dandeettii sammuu walqixa ta’e qabaatan illee, sadarkaa barnootaa wal qixxee ta’e yoo qabaatan illee, qorumsi akaakun tokko kennamuuf illee, qabxii walitti dhihaatu akka argatan haaluma tokkoon jajjabeeffaman illee barattoonni kutaa (B) kufuu isaanitiif wanti dogoggora ta’e tokko raawwatamee jira. Kunis kutaan (B) akka kutaa (A)tti hin barsiifamne yookin immoo qorumsi kutaa (B)dhaf kenname baay’ee ulfaatadha jechuudha. Kanaafuu namichi qorumsa kenne sun haqa qabeessaa miti jechuudha.
Fakkeenyi armaan olitti argamu hadisa caqafame kanaaf ni hojjeta. Dubartoonnif dhiironni wal qixa yoo ta’an lakkoofsi isaanii jahaannama keessatti aragamus wal bira qabiinsan wal qixa ta’uu qaba. Kuni ta’uu baannan garuu dubartoonni cubbuudhaf caalatti kan saaxilamanii fi baay’es kan qoramani (qorumsa ulfaatatu kennameef) yookin immoo carraa wal fakkaataa dhiironni argatan hin arganne jechuudha (barumsa gadi aanaa argatan jechuudha). Kanaafuu kuni dhuma irratti wanti agarsiisu Waaqayyo yemmuu isaan qoru haqa qabeessa hin turre yookin yemmuu isaan uumu haqa qabeessa hin turre jechuu ta’a.
Kanaan olitti wanti nuti dabaluu dandeenyu uumamaan akka mul’atutti dubartoota caalaa dhiironni baay’en akka dhalataniidha (5% ol), kana jechuunis (baay’onni isaanii dargagummaatti du’anis) lafa irratti dubartoota caalaa dhiironni baay’en jiraatanii jiru. Kanaafuu (lafa irra lakkoofsa dhiirotaa jiraatan irraa ka’uudhanis yoo ilaalle) dubbiin kun baay’ee cimaa ta’a.
Wanti Muhaammad dubbate baay’ee ifa ta’us hiika ingiliffaa irratti mormiin ka’uu danda’a ta’a. baay’ota jecha jedhuuf hiikni Arabiffaa inni sirriin maali? 50.1% fi 49.9% jedhamee hiikkamu ni danda’aa laata? Yookis immoo Arabiffi lakkoofsa irratti garaagarummaan baay’en akka jiru ni agarsiisaa?
Arabiffaan “Aktaar” jecha jedhu yemmuu ta’u yeroo baay’ee faayidaa irra kan oolu lakkoofsa irratti garaagarummaa baay’en yoo jiraatedha. Kanaafuu hadisni kun sheekota hunda biratti kan hubatamu “baay’ee kan baay’atu” hiika jedhu akka qabuudha. Anis yeroo tokko namni tokko “namoota jahaannama keessa jiraatan keessaa lama sadaffaan dubartoota” jedhee yemmuu dubbatu dhagaheen jira. Kana waan ta’eef naannessaa (context) isaa irraa yemmuu kaanu 50.1% fi 49.9% jennee hiikuu hin dandeenyu.
Sababni biraa immoo Muhaamma ija isaatin kan arguu danda’e garaagarummaa baay’en jiraachuu isaati. Inni hin lakkoofne yookin immoo Waaqayyo lakkoofsa itti hin himne. Garaagarummaan kunis ijaan kan mul’atu yoota’e garaagarummaa 1% yookin 2% ta’uu gonkumaa hin danda’u.
Dubbii kana irratti ani qorannoo dabalataa taasiseen jira. Waa’ee kanaa yemmuu dubbannu yeroo baay’ee kan caqafamu hadisa armaan olii kanadha. Haata’u malee ani hadisa biroo kan armaan gaditti argmu argadheen jira. “Jiraattota jahaannamaa keessaa harki baay’en dubartootadha” Volume 7, Book 62, Number 124. Jechi Arabiffaa eddoo kanatti gale ifa akka taasisutti Muhaammad kan dubbatu waa’ee jiraattota gahaannamaa lakkoofsan baay’ee baay’ataniiti.
Usaaman akka seenessetti
Raajichi akkas jedhe :- “Ani balbala jaannataa irra dhaabbadhee kanan arge namoota gara seenan keessaa baay’onni isaanii hiyyeeyyii akka ta’aniidha; dureeyyin balbala irra akka dhaabatan yemmuu taasifaman (qorannoo herregaatif); haata’u malee warri michoota ibiddaa ta’an gara ibidichaatti akka fudhataman ni ajajamu turan. Anis balbala ibidichaa irra nan dhaabbadhe, gara sana kan seenan keessaa baay’onni isaanii dubartoota akka ta’an nan arge.” Hadisni kun kan argamu:-
Saahih Bukhaarii 5196; 6547 (Akkaataa lakkaawwii Fat Al Bukhaaritiin)
Saahih Musliim 2736 (Akkaataa lakkaawwii Abd al Baakitiin)
Musnaad Ahmad 21275; 21318 (Akkaataa lakkaawwii al Turaazitiin)
Eddoo kana irratti “baay’ee” kan jedhuuf jechi Arabiffaa faayidaa irra oole “Ammah” kan jedhu yemmuu ta’u shakki tokko malee kan garsiisu lakkoofsaa baay’ee baay’atuudha. Kanaaf akkuma agartan ani jechi “baay’ee” jedhu hiika qajeelaa miti kana jedheef kana irraa kan ka’eedha. Kanaafuu Muhaammad sirriihan dubbachaa kan jiru namoota jahaannama keessa jiran keessaa harkii baay’atan dubartoota akka ta’aniidha. Dubbii kanaaf maddeen jiran kanneen armaan gadiiti:-
Bukhaarii keessatti si’a 11
Saahih Musliim keessatti si’a 6
Ahmad keessatti si’a 27
Walumaa galatti (hadisoota saglan jiran hunda keessattuu) si’a 53 caqafamanii jiru.
Kunis “jiraattota jahaannamaa keessaa harki baay’ee baay’atan dubartoota” hadisni jedhu kitaabota amanamoo ta’an heddu keessatti waan caqafamee fi seenessitoota wal qabatanii jiran kanneen biroo keessatti waan gabaafameef sirrumaan dubbii raajichaan dubbatameedha. Kanaafuu hadisni kun akka dubbii bu’uuratti amanamummaa hin qabu jedhanii dubbachuun hin danda’amu.
Yaadachiisa Qopheessaa
Islaamummaa keessatti garaagarummaa dubartootaf dhiirota gidduutti argamu Qur’aannis hadisnis ni rageessu. Jahaannama kan dhiphisan dubartoota ta’uun isaanii eddoowwan baay’etti galmaa’ee waan jiruu fi hadisa armaan olitti ibsame keessatti waan dubbatameef haalli kun baay’ee sukkaneessadha. Abdiin amantaan tokko hordoftoota isaatif kennu Islaamummaa keessatti dubartootaf maalif kennamuu dhiise? Dhugaan kun dhiirota mataa isaanitiif miira akkamiit isaan keessatti uuma? Dhugumaan loogiin (garagar baasummaan) saalaa haqa dhabeessa ta’e kun Waaqa biraa kan dhufeedhaa? Qopheessitoonni fuula kanaa dubartoonnis ta’anii dhiironni Musliimaa gaafilee kanneeni fi kan biroo akka itti yaadan ni fedhu.
Dubbii Waaqayyoo kan ta’e Macaafni Qulqulluun ergaan inni dabarsu garuu baay’ee dinqisiisadha. Sanyiin ilma namaa kamiyyuu cubbamaa waan ta’eef murtiin jahaannamaa kan isa eeggatuudha. Namni tokko saala isaatin yookin nama amantaa ta’uu isaatin yookin immoo hojii gaarii lafa kana irratti hojjete irraa kan ka’een murtii Waaqayyoo qulqulluu ta’e jalaa ba’uu hin dand’u. Ilmi namaa hundi garaaagarummaa saalaa malee murtii dheekkamsaa jala jira. Ilma namaa fayyinaaf abdii tokkollee hin qabne kanaaf Waaqayyo uuman karaa fayyinaa fi isa waliin ittiin araaramu baay’ee amanamaa ta’e qopheessee jira. Karaan kunis cubbamoota hundaaf bakka bu’aa ta’uudhan fannoo irratti fannifamee saboota hundaaf gatii kan kanfale karaa Gooftaa Yesus Kiristoosin warroota isatti amanan hundaaf ifa ta’ee jira.
Garaagarummaa saalaa, umrii fi sadarkaa tokko malee cubbuu isaanitiif dhiifama gaafatanii amanamummaa karaa Gooftaa Yesusin jiru isa cubbuu isaanitiif du’een namoota gara Waaqayyoo dhufan hunda akka simatu Waaqayyo waadaa seenee jira. Yaa dubbistoota! Kakuu kana keessatti isinis fayyadamtoota ta’uu fi karaa Kiristoosin jireenya bara baraa bilisaan argachuuf akkasumas jaannata keessa Waaqayoo fi saba isaa waliin jiraachuf ni dandeechu. Wanta guuyyaan fidu hinbeektaniiti ejjennoo kana fudhachuu irraa aakka duubatti hin harkifanne isin ni affeerra. Waaqayyo inni gara-laafessi ayyaana isaatin isin haa gargaaru. Amen.
Maddi hiikkaa The Majority in Hell are Women
Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo Fuula Duraa


text:
Nama Duraan Miseensa Amantii Keessanii Turerraa Ni Fagaattuu?
Namoota Dhugaa Baatota Yihowaa taʼanii erga cuuphamanii booda, warra kaaniif lallabuus taʼe walgaʼii keenyarratti argamuu dhiisanirraa hin fagaannu. Kanaa mannaa, isaan argannee karaa hafuraa deebiʼanii akka jabaatan gargaaruu barbaanna.
Nama cubbuu cimaa raawwatellee gumii keenyaa kan baasnu battalumaan miti. Haataʼu malee, Dhugaa Baatuun cuuphame tokko seerawwan amalaa Macaafa Qulqulluu erga cabsee boodallee qalbii hin geddaratu taanaan isarraa fagaanna ykn gumii keenya keessaa isa baasna. Macaafni Qulqulluun, “
Isa hamaa hojjetu of keessaa baasaa!” jechuudhaan qajeelfama ifa taʼe kenna.—1 Qorontos 5:13.
Namni gumii keenyaa baafame tokko haati manaasaafi ijoolleensaa ammayyuu Dhugaa Baatota Yihowaa yoo taʼan hoo? Walitti dhufeenyi amantiirratti qaban kan jijjiiramu taʼus, firummaan dhiigaa isaan qaban itti fufa. Walitti dhufeenyi gaaʼela keessatti isaan qabaniifi jaalalli maatiisaanii gidduu jiru kan itti fufudha.
Namoonni gumii keenyaa baafaman walgaʼiiwwan keenyarratti argamuu ni dandaʼu. Yoo barbaadanimmoo, jaarsolii gumiirraa gorsa Macaafa Qulqulluu argachuus ni dandaʼu. Gorsi kan isaaniif kennamu, deebiʼanii Dhugaa Baatota Yihowaa akka taʼan gargaaruufidha. Namoonni gumiidhaa baafamaniifi amalasaanii isa sirrii hin taane dhiisaniifi garaa qulqulluudhaan kakaʼanii ulaagaalee Macaafa Qulqulluutiin jiraachuu akka barbaadan argisiisan, deebiʼanii miseensa gumichaa taʼuu ni dandaʼu.


text:
Gosa 2ffaa Hiikkaa Qur’aana kabajamaa (guutuu)
Card Assembly
mataduree: Gosa 2ffaa Hiikkaa Qur’aana kabajamaa (guutuu)
afaan: afaan oromoo
leekchara: Musaa Su’aalaa
irradeebii: Jamaal muhammed ahmad
raabsaa: Biiroo daiwaa Rabwaa
diskiribshiina gabaabaa: Qophiin kun Tafsiira Qur'aanaa guututti nama barsiisa waan taheef haalaan barbaachisaadha.tafsiira shekh muusaa su'aalaa jechuun beekama.
guyyaa edaame: 2013-10-22
Short Link: http://IslamHouse.com/443462
waraqaan tuun afaanoowwan itti aanu kanatti hiikamtee jirti: afaan arabii