text:
Itoophiyaan imala jijjiiramaa irra…?
Baay’ee kan dubbifame
Mormiin waggoota sadii oliif biyyattii keessa deemaa ture dhaabni biyya bulchu ADWUI’n gadi fageenyaan akka of qoratu gochuu bira darbee, Ministirri Muummee biyyattii fedhiin aangoo akka gadi dhiisan sababa ta’eera.
Ministirri Muummee duraanii Obbo Hayilamaariyaam Dessaaleny aangoo kan gadi dhiisan jijjiirama yookaan haaromsa biyyattiin barbaadduuf gumaacha gochuuf jedhanii akka ta’e dubbatanii turan.
Manni maree ADWUI gaaffii aangoo gadi dhiisuu ministira muummee biyyattii booda kora taa’een, Dr. Abiy Ahimad dura taa’aa godhee filachuun xumuree jira.
Dura taa’aa haaraan dhaabichaa filames mana maree bakka bu’oota uummataatti dhiyaatee erga raggaasifamee booda, ministira muummee biyyattii ta’uun muudama.
Ministirri muummee haaraa muudamus jijjiirama biyyattiin barbaaddu fiduufi kufaatii siyaasaa amma keessa jirtu irraa kan baraaru akka ta’e abdii namoota hedduuti.
Haa ta’u malee jijjiirama ministirri muummee haaraa fidu irratti ammaaf gaaffii guddaatu ka’a.
Maaltu jijjiiramuuf adeema?
Ministirri muummee haaraa imaammataafi qajeeltoo siyaasaa akkamiin jijjiirama barbaadamu fiduuf deema kan jedhu gaaffii murteessaadha jedhu, dura taa’aan itti aanaa KFO Obbo Baqqalaa Garbaa.
“Gama kanaan akka dhaabaatti wanti jijjiirame waan hin jirreef, jijjiiramni guddaan ni dhufa jennee hin yaadnu. Haa ta’u malee namooti dhunfaas gahee akka qaban hin haalamu,” jedhu.
Hegeree biyyattii kan murteessu dhimmi ijoo biraan, aangoo ministirri muummee haaraan humna waraanaa fi tika biyyattii irratti qaban akka ta’es Obbo Baqqalaan ni dubbatu.
Jijjiirama sadarkaa naannootti argaa turre gara Federaalaatti dhufuu danda’a abdii jedhu nuuf kenna kan jedhu namni siyaasa biyyattii keessatti shoora olaanaa qabu Jawaar Mohaammad, qabatamaatti jijjiirama dhufuu danda’u yerootu ofharkaa qaba jedha.
“Aadaafi qajeelfama dhaabicha osoo hin taane, aangoo heerri mootummaa kenneef osoo itti hin dabaliin, irraas hin hir’isiin kan itti dhimma bahan yoo tahe jijjiiramoota barbaadaman fiduun hin rakkisu,” jedha.
Dr. Abiy filamuun isaa abdii kan namatti horu ta’u kan dubbatan, Ameerikaa Joorjiyaatti barsiisaa saayinsii siyaasaa Kolleejii Guunet kan ta’an Dr. Yohaannis Gadaamuu, abdii kan namatti horu haa ta’u malee gufuuwwan hedduun jiraachuus hin haalle.
“Waadaa jijjiiramaa paartichi raawwate hojiitti hiikuuf namni haaraan kun fedhaafi gahumsa qabaa, yoo qabaatehoo paartichi akka bilisaan hojjatu hayyamaafi kan jedhu gaaffii murteessaadha,” jedhu.
Tarkaanfiin itti aanu maal ta’uu qaba?
Labsiin yeroo muddamaa rakkoo biyyattii furuuf labsame, biyyattii rakkoo biraaf saaxilaa waan jiruuf labsicha kaasuun tarkaanfii jalqabaa ta’uu qaba jedhu Obbo Baqqalaan.
Kana gochuu yoo danda’an wantoota hafan biroof ka’uumsa ta’uu danda’a amantaa jedhu dhaabi isaanii akka qabus ni dubbatu.
“Labsiin yeroo muddamaa seeraafi heera biyyattii rarraasa, bakka heerri fi seerri rarra’ee jirutti ministirri muummee aangoon qabaatu hin jiru,” kan jedhu Jawaar, tarkaanfiin jalqabaa labsii yeroo muddamaa kaasuu akka ta’e itti walii gala.
Biyyattii gara diimokiraasiitti ceesisuun akkamitti danda’ama waan jedhu irratti mormitoota waliin mari’achuufi hidhamtoota siyaasaa hiikuun tarkaanfiiwwan yeroon kennamuufii hin qabnedhas jedha.
“Ministirri muummee haaroftifi warri isa waliin gara aangootti dhufan akka hoggana cehumsaatti malee akka hoggana idilee kanaan dura biyya bulchaa tureetti of ilaaluu hin qabanis,” jedha.
Namoonni hedduun dhiyeenya mana hidhaatii gadhiifamuun jalqabbii gaariidha kan jedhan Dr. Yohannis, lammiileen biyyattii hedduun ammallee mana hidhaa jiran hiikamuun tarkaanfii jabeeffamee itti adeemamu ta’uu qaba jedhu.
Rakkoo biyyatti mudate keessatti qooda qaba kan jedhan sirni federaaliizimii biyyattiin ittiin bulaa jirtu sirreessuu, lammiilee sababa kanaan qe’ee isaaniirra buqqa’aniif furmaata waaraa kennuufi sadarkaa biyyaa bira taree, hariiroo idil-addunyaafi taateewwan gaanfa Afriikaa keessatti ta’aa jiran to’achuun hoji manee biroodha jedhu.


c: text/html

text:
SADAASA 9 BARA 2006
KOREE KUTAA ABO-USA
Oromonni erga oromiyaan waanjo garbrummaa jalatti kuftee yeroon isaani garbumaa fudhataan ta’aan hinturee. Yeroo adda addatitti, bakka adda addatitti ficilaa fi diddaa godhanijiruu. Sochii Oromoota walloo; sochii Oromoota dhihaa; shochii oromotaa Balee, sochii waldayaa Macaa fi Tulamaa, fi akasumaa sochiin Oromoonni hanga nama tokke’een batuuti godhaan seenaa sochii ummaanni Oromoo bilisummaaf godhee keessaatti yadatamaati jirata.
Fincilii Diddaa Gabrummaa umaanni Oromoo motummaa wxgayaanee irratti godhaa jiruu qamaa sochii oromonni godhaa turaaniifi ammalee itti jiraan keessaa tokko.
Fincila Diddaa Garbummaa ka aridhaa waggaa tokkoffaa isaa kabajinu kana waan addaa isaa godhuutuu jiraa. Inillee ilmaan Oromoo kabaa kibbaatti, bahaa dhihatti woliin ta’aan afaan tokkoon abbaa biyyumaa isaanitiif sochii walifakatuu godhuu isaanitti.
Waggaa tokkoffaa Fincilla Diddaa Garbumaa yoo kabajinnu wereegaminni barattonnii Oromoo bilisummaa saba isaantiif kafalaan bakka ol -annaa qaba. Barattoonni Oromoo Fincila Diddaa Garbrummaa kalati’iin ittin hirmaatuun dhiiga isaanitiin seenaa galmeesaan jiruu. Galannii keessaan Bilisummaa Oromiyaati jennaa.Seenaan isin hojjataan qabsoo ummanni Oromoo bilisummaa saba isaatiif godhuu keessatti yeroo hundaa yaadatamaa jiraata.
Waggaa tokkoffaa ficnilii diddaa garbummaa jalqabee sababa godhuun Kutaan USA keessatti miseensonni dhaaba, deegartoonni dhaabaa tiif hawaasinni Oromoo Sadaasa 9 bara 2006 haala addatiin kabajee olee jira:
1ffaa guyyaa kana midhaaniif bishaani lagatee olee jiraa;
2ffaa, mindaa guyyaa kana argatu qabsoo bilisummaa gootonni ilmaan Oromoo itti wereegamaanitiif akka oluu murtteesee jiraa, fi 3ffaa, namooleen mindaa hinqabinee ammoo waan guyyaa kana cireef, bunaaf, laaqana fi irribtaaf basaan gara qasoo gootonni ilmaan Oromoo itti jiraaniif akka oluu murteesaaniru.
Miseeonni, deegartonnii fi hawaasiin Kutaa USA keessaa jiraan maqaa Kutaa USAtiin dhiginni ilmaan Oromoo mootummoota garbofatootaa woliin osoo falmaani jiggee , dhigaa bilisummaa Oromoo biqilichee malee dhigaa tasati jiggee miti jenna. Galaannii keessaan bilisummaa oromiyyaati jenna. Dhiinni keessaa mootummaa garbonfattuu Tigree xururee biyyaa keenna keessaa ka basuu yoo ta’uu, ilmaan Oromoo ammo seenaa isiin hojjataanitti akka boonaan gotaanijirtuu. Karaan isin irraatti kuftaan kara haqaa waan ta’eef ilmaan Oromoo kumaataamaan wereegamuuf akka qophayaan gotaanijirtu. Bilisummaa yookaan du’aa jedhaani ka’aanii jiru. Qabsoon isin irratti kuftaan, gatiin dhigaa keessaan Bilisummaa Oromiyaati jenna. The price of freedom is death (Malcolm X) gaatiin bilisummaa du’aa. Give me liberty or give me death (Patrick Henery). Bilisummaa ykn du’aa. Qabsawaan ni kufaa qabsoo itti fufa.
Oromiyyaan dhiga ilmaan isitiin bilisoomitti !!
Gadaan Gadaa Bilisummaa ti !!
Oromiyaan Dhigaa Ilmaan isi’iintiin Bilisoomiti !!
Koree Kutaa ABO

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KFO: Labsichi Uummata Oromoof Haaraa Miti. Biyyattiifis Furmaatas Hin Ta’u
(VOA – WASHINGTON, DC) – Mormiilee baatiilee kudha-tokkoof Oromiyaa keessatti geggeessamee fi achii boodas, naannoo Amaaraa fi ka biroo keessatti fufee, labsii yeroo hatattamaa Mootummaan Itiyoophiyaa baase kana paartiileen mormitootaa…
Lakkoobsi Namoota Ayyaana Irreechaa Irratti Dhumanii Akka Malee Dabaluu Dubbata Paartiin Mormituu
VOA – WASHINGTON, DC – Ayyaana Irreechaa Haroo Harsadee irratti kaleessa geggeessame irratti lakkoobsi namoota dabalee jira, jedhu – itti-aanaa dura-taa’aa Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Mulaatuu Gammachuu. Mootummaan Itiyoophiyaa namoota…
VOA: Hucuu Gurraacha Of Irraa Baaftan Malee Mana Murtiitti Hin Dhiyaattan Nuun Jedhan: Himatamtoota Garee Mormituu
…
VOA:- Inj. Girmaa Xurunaa: Dhugumaan Abukaatoo Tahuu Illee Akkaataa Itti Mirkanaa’e Naaf Hin Galle
…


text:
Itoophiyatti filannoon biyyoolessaa geggeeffamuuf dema; bara 2015 keessa. Waa’ee filannoo dhufuu irraa kan gaafatame itti aanaa Ministera Haajaa Biyya-alaa Ameerikaa duraanii kana ture, Hermaan Koon, Itoophiyaan filannoo dhufaa jiru wolbaafi madaalawaa godhuu akkasumas presii wolaba taasisuu irraa qaanfachuu ykn duubatti jechuu hinqabdu jedha.
Akka amantaa Hermaan Koonitti, mootummaan Itoophiyaa biyya keessatti waan gaggaarii filannoo injifachuu isa dandessisu hojjataara. Kanaafuu filannoo dhufuu jiru wolaba taasisuu qaba. Garuu, mootummaan biyyattii gorsa isaa fudhachuufi hujitti jijjiiruuf sochiin godhe tokkos kan hinjirre ta’uus ibseera.
‘Akka amantaa kootti, Itoophiyaan daran gara dimokraasii paartii danuutti tankaarfachuu qabdi. Ammatti garuu, paartilee mormitootaa ummataan wolqunnamtii hinqabnetu jira. Preesiin sagalee isaaniif hinkennu. Gaazexeessittoonni waan mootummaan hinfeene gabaasan taanaan nihidhamu. Mootummaan, akka natti fakkaatutti, haala jiru fooyyessuu qaba waan bayeessa hojjataara waan ta’eef,’ jedheera Hermaan Koon.
Waa’ee Asabii irrattis, bara 1991 marii Landan keessatti geggeeffame irratti Asab tan Itoophiyaati akka hinjenne dubbatee, garuu Itoophiyaan Asabitti fayyadamuu akka qabdus yaadaafi gorsa kennuu isaa hime. Asab tan Eertiraati. Itoophiyaan, garuu, mirga itti fayyadamuu qabdi akka amantaa Hermaan Koonitti.
Hermaan Koon bara 1991 marii araaraa mootummaa Dargii, OLF, TPLF fi EPLF jiddutti Landan irratti geggeffame kan hooggane ture. VOA News


text:
Dargaggonni Oromoo 16 Liibiyaa Keessatti Namoota Seeraan Ala Nama Deddebisaniin Iggitamanii Jiru. Isaan kana keessaa 8 Godinaa Baalee Dalloo Mannaa irra kanneen hafan 8 immoo Godinaa Wallaggaa Dhihaa Beeggii irraa imaltuu baqattummaa kana jalqabuu isaanii dubbatu. Isaan kana keessaa tokko shamarree dha. Sudaanii ka’anii gara Liibiyaatti qajeeluu isaanii yaadachisanii iddoo amma itti iggitamanii jiran garuu kana jedhama jechuu hin dandeenye. Tokko tokko akka nutti himanti jedhu magaalaa fageenya irraa jirtu ka Sifaa jedhamtu jedhan.
Kanneen isaan iggitanii jiran baqattoonni saddeettan mata mataatti Doolaara Amerikaa kuma shan akka baasnu kanneen biroon 8 immoo Dolaara kuma shanii fi dhibba shan akka baasannu nu gaafatan jedhu. Maallaqa gaafatamee kana hanga guyyaa murta’eetti hin laannu taanaan wanna nu irra ga’uuf deemu hin beeknu, guyyaa guyyaan nu reebu, dararaa nu irraan ga’u jedhu. Shamarree tokkittii sana haasoofsisuuf yaalle iyyuu reebicha irra ga’en midhamtee ciifti jedhan. Beelti nu fixee, reebichi hammaate. Kudha ja’an keenya keessaa lama fuudhanii ba’anii nutti hin deebisne, yaaddoo guddaa keessa jirra jedhu.


text:
Dhuma torban dabree kana irra Gaanfa Afrikaa keessatti rooba jandoo fi obonboleettii bu’e, namoota soddomaa ol ajjeesee ka biroo kurna hedduu achii buutee isaanii dhabamsiisee jira.
Jandoon obonboleettiin makatee fi “Sagaar” jedhamu kun, Sanbataa fi Dilbata dabre kana bu’ee, magaalaa Somaaliyaa Moqdishoo keessatti yoo xiqqaate namoota ja’a ajjeesuu isaa fi manneen dhibba sadi’ii ol akka bishaaniin liqimsaman gochuu isaa – Bulchaan magaalattii – Abdiraahimaan Omar Osmaan, Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jiran.
Kan ofiin of bulchitu – Somaaliiland keessatti immoo, yoo xiqqaate namoonni soddomii shan, kutaalee Awudaal, Saahelii fi Salaal keessatti du’uu isaanii fi ka biroon hedduun immoo bishaaniin fudhatamuu isaanii dubbatu, aangawoonni Somaalii Land.


text:
Seismic wave
seismic wave kan jedhamu kuni gosa wave kan Planeta kenya irra ademmu fi yerro bayye immo kan Chocho'a lafa tectonic ta'en yokan yero tokko tokko immo toka'an kan umamu dha. Haa ta'u malle Seismic waven kuni yeroo hunda (diqatulee) dhibaa Oocean wave fi buben dhibamu danda'a, haa ta'u male osoo hin bekamin dabra. Namonii seismic wave qo'attan seismologist kan jedhaman yoo ta'an, kan seismic wave ittin lakka'an immo seismographiin, meshaan kuni immo ba'itti seismometer yokan geophone gabasa. Qo'ano seismic bakka kussa gazii (Amh:nedag)f odeffanon hydrophones irra itti darame barbachisa dha.


text:
Obbo Margaa Fayyisaa, Hogganaan Biiroo Barnoota Oromiyaa, tarkaanfiin qormaata facaasuun mootumama dirqanii haqsiisuu kun hoojii diinummaati jedhan. Lakki Obbo Margaa koo, kun aantummaa malee diinumaa miti. Diinummaan barattoota Oromoo ji’a jahaa oliif Agaazii itti boobaasanii dhibbaatamaan ajjeechisanii, kumaatamaan hiisisaan, kaan bosonotti ari’anii osoo shoorarkaa kana keessa jiranii qormaata biyyoolessaa fudhadhaa jechuudha. Wayyaaneen tarkaanfii kana kan fudhatte diddaa barattoonni sirna ishiitiif qabaniif haaloo bahuuf ta’uu waanuma anaafi atis waliin beeknuudha. Ilmaan Oromoo qormaaticha baasan garuu haaloo bahuuf osoo hin taane dhaloota Oromoo tokko badii irraa hanqisuuf tarkaanfii .
Yaa Obbo Margaa akkuma atuu beektu tarkaanfiin kun kan fudhatame yaaliin ministeera barnootaa mariifi manguddummaan amansiisuuf godhame erga firii buusuu hanqatee boodadha. Mee ijibbaata godhame keessaa waan aniifi ati waliin beeknu keessaa hamma tokko armaan gaditti wal haa yaadachiifnu.
1)Ji’a lama dura barattoonni, barsiiftonniifi maatiin waajjiraalee barnoota aanaalee qunnamuun yeroon qormaataaf qabamee achii siiqfamee barattootaaf yeroon qophaa’inaa akka laatamu waywaatan. Sadarkaa bulchiinsa naannoo Oromiyaattis jaarsoliin beekamoonifi hayyuunni biiroo keessaniifi kan pirazidaantii dhaquun yaaduma maatiif barattootaa dhiheessan. Isinis tole jettanii federaala yoo dhaqxan yaanni keessan fudhatama dhabe manneen barnoota 23 malee kanneen hafan keessatti qormaanni akka karooraatti akka laatamu murtaa’e. Isinis murtiin kun sirrii akka hin taaneefi dhaloota Oromoo tokko doomsuuf kan dhandhaarame ta’uu osoo beektanii sodaarraa ka’uun fudhattanii hojirra oolchuuf f gadiin deebitan.
2) Erga yaaliin kara sirnicha keessaatin qormaaticha tursiisuuf godhamee hoongayee booda, duulli karaa sirnichaan alaatin dhiibbaa godhuu eegalame. Kunis bilbila qondaalota sirna barnootaa federaalaa hamma aanaatti funaanuun duulli bilbilaan itti waywaachuu baname. Ministeerri barnootaa biyyatti, hogganoonni qormaata biyyolessaafi qondaalonni Oromiyaa tokko tokkoon namoota hedduudhaan qunnamaman. Isin Obbo Margaan mataan keessan bilbilaafi kallattiidhaan dubbifamtan. Garuu ammas ejjannoo qormaanni hin jijjiiramu jedhuun itti deemame.
3) Qormaata kana yeroo isaa yoo kan hin jijjiirre ta’e dhaloota badiirraa baraaruuf jecha tarkaanfin qormaaticha hanqisuu ( direct disruptive action) akka fudhatamu akeekkachiisni marsaalee hawaasaatiin facaafame. Qondaalota ijoo federaalaatifi Oromiyaatiif akeekkachisni kun kallattiin laatame. Ammas tuffiin itti fufe.
4) Erga qormaanni baafame harka nu gaheeyyuu guyyaa kaleessaa ministeertichaafi qondaalota muraasatti garagalchi ( copy) ergamee naannoo Oromiyaatti yoo kan qormaaticha haqxan taate hin beefnu jenneen. Akeekkachiisaafi hire dhumaa kanatti fayyadamuurra ministeerichi miidiyaan bayee osoo qormaanni bayuu ragaa harkaa qabuu hin baane jedhee biyya guututti sobe.
5) Carraaqqi kana hunda booda dha ‘ tola diddu lola hin diddu’ jennee tarkaanfii qormaaticha marsaalee hawaasaatin facaasutti kan dabarre. Akkuma akeekamettis gaafa kabajaan kadhatamtan ummata Oromoo tuffattanii gaafa salphattan qormaata haquudhaaf dirqamtan. Osoo barsiiftota, barattootaafi maatii isaanii dhageessanii, osoo manguddoo Oromoo harka darbuu baattanii kana hunda waliin hin geenyu ture.
Ammas yoo taate badii teessan tanarraa barattanii dogongora akkanaa lammata dalaguu irra of qusachuuf hiree qabdan. Qormaanni kun deebi’ee kennamuu dura yeroo gahaan barattootaaf kenname, duurgoon barbaachisaan barsiiftotaaf ramadamee barnoota joollee dabre akka qayyabachiisan gochuu qabdan. Dabalataanis barattoota kumaatamaan manneen hidhaa keessatti ugguramanii jiran ammuma hiikun hiriyoota isaanii waliin akka qayyabatan godhuu qabdan. Wayyaaneen kana diddee akka amala isii yeroo gabaabaa keessatti qormaata haaraan dhiheessa yoo jette, waadaa keenya haaromsuuf akka dirqamnu itti nuuf himaa. Tarkaanfiin itti aanu qormaata baasu qofarratti kan daangayu osoo hin taane sirna barnootaa san jalaa gubbaan kan walitti diigu akka ta’uuf deemus gamanumaa akeekkachiisuu feena.
Barri Oromoo tuffataniifi irratti tufanii bulchan dabree jira.


text:
Daily Archives: April 21, 2018
Biyya keessatti maaltuu deemaa jira?
Sidama National Liberation Front -SNLF An Immediate Demand by the Sidama Nation from PM Abiy Ahmed is Restoration of the Sidama Regional Administration. The Sidama nation has paid immense sacrifices for regional self determination in the past 130 years. The… Read More »
Maatiin koo hidhaa keessa akkan jiru waggaa 5 booda baran: Haliimaa Abdii
Maatiin koo hidhaa keessa akkan jiru waggaa 5 booda baran: Haliimaa Abdii Jaallannee Gammadaatin Dararaa mana hidhaatti nu irra ga’erraan kan ka’e nu jiraannee arguu baannus kaayyoon hidhamneef milkaa’uuf jira: Ifaa Gammachuu WAASHINGITAN, DIISII, Ebla 21, 2018 (VOA Afaan… Read More »
Maaloo Abbaan Torbee Eessa Jira?
Maaloo Abbaan Torbee Eessa Jira? Damee Boruu: Ebla 20, 2018 Ilma Waaqayyoo Jesuus Kiristoos kan dabarsee warra Romaa itti qarishii sodamaan gurguratee bartoota isaa keessa tokko kan ture Yihuudaa dha. Warri Romaa Jesuus isa kam akka tahe baratoota isaa irraa… Read More »


text:
Qabeenna ummamaa qofaa mitii, Afirkaa waan hedduun beekan.Ummatii Afrikaa hagii guddaan nama kahimaati. Ardii tana yoo hedduu bulchoota bulchiinsuma irratti jaaranii dadhabanillee maatii fi firaa dabarsan hedduu qabdi.
Addunyaa keessaayyuu akka Tokkummaan Mootummootaa jedhutti biyyootii nama kahimaa hedduu qabaachuun beekaman 10n Afrikaa.
Ijoolleen kahimaa tun hagii guddaan 20 gadi.Yoo walti deebisan ammoo ganna 37.9.Taatullee yoo akkam diqqaate Afrikaa keessaa bulchootii biyya saddeetii ganna 20 oli biyya bulchan.Jara kana gannii isaanii hagii guddaan 72.
Porofeeser David Kiwuwaka Amerikaa yuniversitii Pirinsitonitti qorataa walitti dhufeenna addunyaati. Bulchootii Afrikaa bara hujii ufii nagaan fixatani nagumaan jiraachuu malee maaniif haga dulloomani chochohuu dadhabanitti irratti cichan jedhee gaafata.
Ijoolleen Afrikaa miliyoonii hedduun bulchuma tokko beekan.
Mee bulchoota Afirkaa bulchiinsa ufumatti dhuftan keessaa:
1.Pirezidaantiin Ikuwaatoorilaal Giinii Teodoro Obiang Nguema, nama ganna 74; ganna 37 biyya bulchee.Sunuu bara 1979 keessa mootummaa abbaa isaa guddaa,obboleessa abbaa isaa gara galchee mootummaa fudhate.
2.Jose Eduardo dos Santos,pirezidaantii Aljeeriyaati, ganna 74 ganna 37 biyya bulchee bara 2018 keessa hin dorgomuu jedhee ufi irraa dhiise.
3.Rooberti Mugaabee pirezidaantiin Zimbaabuwee nama ganna 92,ganna 36 biyya bulche bara 2018 keessalleetti paartiin isaa dorgommii pirezidantumatiif isuma filatte.Gaafasitti gannii Mugaabee 94 taha.
4.Pirezidaantiin Kaameruun, Paawul Biyyaa nama ganna 83 ganna 34 biyya bulche bara 2008 keessatti ammoo akka paartii isaatii tahutti seera biyyitii bultuun jijjiire.
5.Yuweerii Misiveenii, pirezidaantii Ugaandaati.Nama ganna 72 ganna 30 biyya bulche.Ganna shanan dhufaallee isatti biyya bulcha.
6.Nugusii Siwaazilandi Sadeessoon Mswati III,ganna 48 ganna 30 biyya bulche. Abbaan isaa ka ufiifuu nugusaa lubbuu dhabee jennaan gaafa gannii isaa 18 nugusa tahe.
7.Pirezidaantiin Suudan, Omar al-Bashir, nama ganna 72 ganna 27 biyya bulche bara 1989 keessa irreen mootummaa fudhate.
8.Pirezidaantiin Chaad,Idriss Deby, nama ganna 64 ganna 26 biyya bulche. Filannoo ganna shanan itti aantullee isumatti biyya bulcha.
9.Denis Sassou Nguesso,pirezidaantii DRCti.Jaarsa ganna 73ti qaraa ganan 19 biyya bulche.Suniin duralleetti bara 1979 haga 1992 muummee minsiteraa tahee hojjate.
10.Pirezidaantiin koongoo DRC Joosefi Kaabilaa nama ganna 45 ti ganna 15 biyya bulchee.Bara 2001 keessa abbaa isaa ijjeesanii jennaan ufii itti dabree ammallee ittuma jira.
Barii filanno isaa Muddee 20,2016 dhumatee taatullee filannoon itti aantu yoom akka taatu womaa hin jenne.
Woma taateefuu Afrikaa,ardii kahima miliyoonaa jaarrolee bulchiinsa irratti dulloomanii achii ammoo firaa fi fiixaa dabarsanitti harkaa qabaa bulchuutti jira.


text:
Breaking News: Donald Traamp marii hoogganaa Kooriyaa Kaabaa waliin geggeessuuf Karoorfate kan haqe tahuu beeksise
Prezdaantiin Ameerikaa Donaald Traamp marii hoogganaa Kooriyaa Kaabaa Kim Jong-Un waliin geggeessuuf karoorfatee ture irratti kan hin hirmaanne tahuu beeksise. Traamp Xalayaa Khamiisa har’aa Kim Jong-Uniif ergeen akka jedhetti, “mariin Singapoor keessatti June 12tti karoorfame kan hin geggeefamne tahuu beeksisa”jedhe. Traamp akka jedhetti, “Addunyaa fi Kooriyaan Kaabaa keesatti nageenya waaraa tahe buusuudhaaf carraa guddatu bade, carraan guddaan dabre kun seenaa keessatti gaddaan yaadatama” jechuun barreesse.
Donaald Traamp xalayaa kanaan akka ibsetti Sababni beellamni mariin kun haqameef, ibsi dhiheenya kana Pyongyaang irraa bahaa jiru kan isa dallansiisee fi ifatti diinummaa kan labsu waan taheef.
Kooriyaan Kaabaa ganama har’aa ibsa baaste keessatti Itti aanaan prezdaantii Ameerikaa Mayik Peens, “makkala Siyaasa hin beekne” jechuun qeeqxe. Pyongyaang ibsa kana keessatti mariin Singapoor keessatti karoorfame yoo kan geggeeffamu tahe, “Ameerikaan mariin geggeessitu Kooriyaa Kaaba Niwukilarii hidhatte waliin tahuu hubachuu qabdi” jechuun dhaadatte.
Mootummaan Kooriyaa Kaabaa Xalayaa Traamp booda ibsa baaseen, “Ameerikaa nu waliin mari’adhu jechuuf hin kadhannu” jedhe. Torbaan dabre keessa Piyongyaang Ameerikaan marii Karoorfameen duratti dhimma Niwukilarii fi nageenya naannichaa ilaalchisee dhiibbaa godhaa jirtu hatattamaan yoo kan hin dhaabne tahe, mariin kan hin geggeeffamne tahuu akeekachiifsuun isii ni yaadatama.


text:
Naqamte
Naqamte magaalaa Oromiyaa dhihaatti argamtu keesaa ishee tokkodha. Magaalaan Naqamte naannoo Oromiyaa Godina Wallagga Bahaa kessatti argamti. Iddon itti argama ishee ol ka’iinsa lafaa meetira 2,088 kan qabu yoo ta’u latitude fi longitude 905’N 36033E qaba. Naqamte aanaa Guutoo Waayyuu keessatti argamti.
Naqamte magaalaa guddoo Kutaa Bulchiinsaa Wallaggaa kan durii kan turte yoo ta’u amma immoo magaalaa guddoo godina Wallagga Bahaati. Akka lakkoofsa uummata bara 2005 godhame agarsiisutti, uummata 84,506 ta’utu magaalaa kana keessa jiraata. Akka lakkoofsa uummata bara 1994 godhameetti, Naqamte uummata 47, 258 qabdi turte.
Naqamte keessa iddoowwan seenaa kan akka Masaraa Kumsaa Morodaa, awwaala Onesmoos Nasib (Abba Gammachiis), godaamba Wallaggaa fi kkf jira. Dhaabbata gurguddoo Naqamte keessatti argaman keessa tokko Yuunivarsiitii Wallaggaati. Istaadiyeemin sadarkaa isaa eeggate Naqamte keessatti qarshii miliyoona dhibba lamaa ol ta’uun ijaarramaa jira. Istaadiyeemin kun Istaadiyeemii Wallaggaa jedhamee moggaafame. Naqamte nyaata aadaa wallagga keessatti bekkamaa ta’e Ancooteedhan beekkamti. Hoteellonni fi manneen nyaata hedduun nyaata kana keessummoota isaaniif ni dhiyeessu.
Naqamte kan ishiin hundoofte jaarraa 19ffaa gara gidduu keessa. Yeroo san magaala guddoo Mootummaa Wallaggaa turte. Bakaree Godaanaa fi ilmi isaanii Morodaa Bakaree Naqamte magaalaa guddoo Mootummaa Wallagga godhatanii akka turan seenaan ni dubbata. Boodarras, ilmi Morodaa, Kumsaa Morodaa achuma qubatee Wallagga bulchaa akka ture ni dubbatama.


text:
Lammileen Oromoo miiliyoona tokkoo ol tahan daangaa naannoo Soomalee irraa buqqifamanii kaampiilee heddu keessatti qubsiifamuun isaanii ni beekkama. Lammiilee kana deebisanii ijaaruuf Ummanni biyya keessaa fi biyya alaa jiraatu karaa adda addaatiin deeggarsa kan godhaa jiru tahus, buqqaatonni garuu ammas rakkoo cimaa keessa jiraatu dubbatan.
Kaampii Hammarreessaa kan godina Harargee bahaa keessatti buqqaattoota qubsiifaman jidduu hammi tokko dhaabbataan akka jireenya haaraya jalqabaniif manneen iddoo adda addaatti ijaaramanitti kan galan tahuun ni beekkama. Haata’u malee ammas buqqaatonni 2900 ol tahan kan Kaampii hammaressaa keessatti hafanii jiran tahuu baqataan naannoo magaalaa Jigjigaa irraa buqqifamee Kaampii kana keessatti argamu nuuf hime.
Akka Baqataan kun nuuf himetti; “Mootummaan kanaan dura gar manneen ijaaramanitti isin qubachiisna jechuun kan nu ramadee ture yoo tahu, amma immoo buqqaatota kaampitti argaman hin qubachiisnu, kan aanaa irra jiran qofa qubachiisna jechuun ramaddii keenna haqe. Guyyaa kaleessaa irraa qaama dhimmi ilaalutti iyyannus nama nu dhagahu argachuu hin dandeenye, bakka jirru kanatti nyaata gahaa fi deeggarsas hin argannu kanaaf amma baane halkan kanaahuu ala bulutti jirra” jedhe.


text:
Himannaan Obbo Baqqalaa Garbaa adda cite jedhame
Obbo Baqqalaa Garbaa dabalatee himannaan namoota torbaa adda cite jedhame.
Koreen hojii raawwachiftuu ADWUI haaluma namoota jeequmsa, shororkeessummaa fi makaraarsummaa amantiitiin himatamaniifi murteen irratti dabarfame, himannaan isaanii adda cituun dhiifamaan akka gadhiifaman himamee ture.
Haaluma sanaanis hidhamtoonni gadhiifamuu eegaluun isaanii ni yaadatama. Hoggantoonni paartilee mormitootaafi hidhamtoonni hafan akka gadhiifamaniif hanga ammaatti gaafatamaa jiraachuun ni beekama.
Har'a dhaabbanni midiyaa Faanaa Biroodkaastiingi Koorporeet abbaa alangaa federaalaa eeruun akka gabaaseetti ammoo, haaluma waadaa galameen himannaan Obbo Baqqalaa Garbaa, Gurmeessaa Ayyaanaa, Addisuu Bullaallaa, Dajanee Xaafaa, Geetuu Gaarumaa, Tasfayee Liibaniifi Bayyanaa Rudaa akka dhaabbatu taasifameera.
Haa ta'u malee sababii dadhacha jeeqaniiru jedhuun irra deebiin manni murtii adabbii hidhaa waggaa tokkoofi kan ji'a jahaa itti murteessuun isaa ni yaadatama.
Haaluma kanaanis dhimmi isaanii akka boordii dhiifamaa federaalaatiin ilaalamuufi pireezidantii biyyattiitti dhiyaachuun yoo raggaasifamee hawaasatti akka makaman ni beeksisa jechuun, Faanaan gabaaseera.
Haa ta'u malee haati warraa Obbo Baqqalaa Aaddee Haannaa Raggaasaa oduu kana akkuma nama biraa midiyaarraa dhagahuun alatti abbaa warraa isaanii irraa dhagahuu akka hin dandeenye BBC'tti himaniiru.
''Waa'een hiikamu isaanii yeroo baayyee waan odeeffamuuf, gadhiifamee hangan ijaan argutti amanuun na rakkisa.'' jedhaniiru.


text:
Mootummoota Gamtoomanitti Komishinerri Falmaa Mirganamoomaa (UN High Commissioner for Human Rights) sarbamiinsi mirga namaa Oromiyaa keessatti geggeefamaa jiru kan isa yaachise ta’uu ibse. Kimishineriin kuni kana kan ifa godhe ibsa akka haarawatti baaseen. Haalli Itoophiyaa gara hamatti adeemaa jiraachuu isaas mul’isa ibsi Komishinerichaa.
Komishinerri Falmaa Mirganamoomaa Irreecha hara Arsadii irratti lubbuun namoota heddu galaafatamuufi kanaafis sababni tankaarfii humni tika mootummaa ummata kabajaa ayyaanaaf wolgaye irrati fudhate ta’uu saaxila. Yakka ummata irratti Bishooftutti raawwatame hordofee dallansuu ummataan mootummaan raafamaa fi tankaarfiin garajabeenyaa ummata mormii geggeessu irratti fudhatamaa jira jedha ibsi kuni.
Ummata mirgaaf falmatu ajjeesuun, hidhuu fi doorsisuun fala akka hin taane Mootummoota Gamtoomanitti Komishinerri Falmaa Mirganamoomaa yaadachiisa. Wolqunnamtii bilbilaa fi intarneetii addaan kutuudhaanis rakkoon kuni akka hin furamne mootummaa Woyyaanee hubachiisa. Mootummoota Gamtoomanitti Komishinerri Falmaa Mirganamoomaa fala kan jedhu mootummaan ajjeechaa irraa uf qusachuu fi gaafii ummataa karaa nagaan simachuudha.
Komishinerri Falmaa Mirganamoomaa kuni gaazexessitoonni tibbana hidhamanis akka gadi lakkifaman gaafateera.
Mootummoota Gamtoomanitti Komishinerri Falmaa Mirganamoomaa yeroo dabres bifuma wolfakkaatuun ajjeechaan Itoophiyaa keessaa akka dhaabatu, yakka taasifames qaamni walabaa akka qoratuu fi qaamni yakka hojjate seeraaf akka dhiyaatu gaafatee ture. Mootummaan Woyyaanee gaafii kana kuffisee ture. Ammas Mootummoota Gamtoomanitti Komishinerri Falmaa Mirganamoomaa yakka yeroo dheeraadhaaf Oormiyaa keessatti ummata irratti hojjatamaa ture qorachuudhaaf mootummaan Woyyaanee akka isaaf hayyamu irra deebi’ee gaafateera.


text:
Paartiin Kongrasii Federaalistii Oromoo (KFO) Magaaloota Godinaalee Oromiyaa keessatti waajjira banaa jira.
Paartichi guyyaa har’aa godina Wallaggaa bahaa Aanaa Arjoo magaalaa Arjoo fi magaalaa Gudar keessatti waajjira kan bane yoo tahu, Baniinsa waajjira KFO magaalaa Gudar irratti hoggantoonni ol-aanoon paartichaa argamuun, deeggartoota isaanii fi ummata saganticha irratti argameef dhaamsa dabarsaniiru.
Odeeyfannoo walfakkaatun guyyaa kaleessaatis magaalaa Walisootti Waajirri KFO banamee jira, sagantaa guyyaa kaleessaa irratti Dr Mararaa Guddinaa dhamsa ummataaf dabarseen;
“Qabsoo Ummanni keenya godheen Sadarkaa ammaa kana irra geenyee jirra, amma qabsoon karaa qabatee jira. qabsoo karaa qabate kana ammoo tokkummaan harka walqabannee itti fufsiisuu qabna” jedhe.


text:
Kaleessa walitti bu’iinsa Mooyyaleetti ka’een lubbuun nama 8 akka darbe Hospitaalli Mooyyalee beeksise. Dooktor Nigusuu Addunyaa Raadiyoonii VOA’f akka himanitti, warren lubbuun darbe kana keessallee daa’imman turani jedhu. Lakkoofsi namoota madaa’anii gara 40 ol akka ta’u himan Dooktor Nigusuun; isaan keessaa 13 balaan cimaan waan irra dhaqqabeef gara Yaabelloo fi Walaayittaa Sooddootti yaalaaf akka ergaman himani.
Walitti bu’iinsa kaleessa hawaasa fi humna naga kabachiistota Naannoo Oromiyaa fi Somaalee gidduutti ta’e kun haga galgalaatti ka ture yoo tahu, harras nageenyi magaalattii hin fooyya’in jiraachuu jiraattonni dubbatu.
Hidhattoonni balaa kana dhaqqabsiisan ka naannoo Soomalee dhufanis, hidhannaa boombii fi rasaasa ciccimaa akka dhukaasaa turan dubbatu jiraattonni Mooyyalee. Obbo Nigaatuu Kaasahun Hoogganaan Waajjira Dhimma Nageenyaa, ‘rakkoo mooyyaleen keessa jirtuuf mootummaan akka furmaata itti barbaadu’ gaafataniiru; Galmoo Daawit dabalata qaba.


text:
Baqattoonni Oromoo dhibba tokkoo fi shantamni sodaa nageenyaaf sababaa jedhuun Yaman keessaa fuudhamanii torban darbe moraa Loyaaddee jedhamu kan Jabuutii keessa eega quubsifamanii booda dhuma torban darbee xayyaaraan Itiyoophiyaa geessamuu isaanii baqattoonni kanneen biroon Jabuutii keessaa ibsanii turan. Garuu, Jaarmayaan godaantootaa kan sadarkaa addunyaa ykn IOM Jabuutii fi Yaman irraa akka beeksisaniitti godaantoonni kun mana hidhaa Yaman “Hudeeda” jedhamu keessa kanneen turanii fi biyya ofiitti deebi’uuf kanneen gaafatani, jedhe.
Godaantoonni kun irra hedduun isaanii Oromoo fi Amaara. Tigroonnii fi kanneen Afaar irraa ta’an illee keessa jiru jedha IOM Jabuutii irraa. Waajirri IOM Yaman jiruus biyya ofiitti deebi’uuf gaaffii eega dhiyyeeffatanii booda karaa Jabuutiitiin Itiiyoophiyaa seenuu mirkaneessee jira.
Baqattoota dhaabbata UNHCR jalatti galma’anii turan otoo ta’e namni quba itti buusuu hin jiraatu ture jedhanii yeroo tokko tokko mootummaan Yaman hin feedhu taanaan godaantoota fedhii isaaniitii-ala akka biyya irraa dheessanitti deebisaman gochaa akka ture hubachuun gaarii dha jedha. Garuu, karaa gama IOM kan gaggeeffamu taanaan fedhii godaantootaa irratti ka hirkate ta’uu agarsiisa, jedhu..


text:
Qaamni filannoo prezidaantummaa Somaaliyaa baatii dhufu – gaafa Guraandaha saddeetii geggeessamu qideessu – ennaa kaadhimamtoota galmeessaa jiru kanatti, Tokkummaa Mootummootaatti jilli addaa ka Somaaliyaa waa’ee malaa-mmaltummaa irratti akeekkachiisa kennan.
Magaalaa Niwu York irraa ibsa addaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kennaniin kan kana dubbatan – Maayikil Kiitiing, “filannoo walabaa fi madaalawaa geggeessuun hedduu barbaachisaa dha” – jedhu.
Itti-fufuudhaanis, “wanni gaddisiisaan, hawaasa Somaaliyaa keessatti malaammaltummaan hidda dheereffatee jira. Filannoon biyyattiis kana agarsiisa.” Jedhanii, deemsa paarlaamaa fi keessumaa --- waa’ee sagalee maallaqaan bituu irratti yaaddoon guddaan waan jiruuf, dhimma kanatti ilaalchi cimaan kennamee filannoon walabaa fi madaalawaan geggeessamuu akka qabu, dhiibbaa malaammaltummaa xiqqeessuuf akka hojjetamuu qabu hubachiisan.
“Prezidaantii haala sirna-qabeessaan filatame arguu barbaadna.” Jedhanii, yoo kun ta’uu dhaa baatee, haala amma mul’ataa jiruun, haala walabaa fi madaalawaa hin taaneen prezidaantiin filuun yaalame, fedhii fi dandeettii hawaasni Addunyaa prezidaanticha waliin hojjechuuf qabu daangessuu akka malu akeekkachiisan – aangawaan Tokkummaa Mootummootaa kun.


text:
kundhanaala bomma kopamendhukamma bunga moothi pettakea gumma chindhuleyakamma osie butta bomma chentha cheri ichhuko chummaa kundhanaala bomma kopamendhukamma bunga moothi pettakea gumma chindhuleyakamma osie butta bomma chentha cheri ichhuko chummaa inthamandhitho ganthulaadithea majaagunnadhea pillaa gollavaadalo kitta moorthine gurthu cheyyana mallaa hayyya ho hayyya hayyaa hayyayyaaaa kundhanaala bomma kopamendhukamma bunga moothi pettakea gumma chindhuleyakamma osie butta bomma chentha cheri ichhuko chummaaa pilladu ilaaga theginchi chebithea elaga gadapanu bathukantha chalaki chekori pelladukunta dhigaalupadakea isumantha ayyoraama ayyoraama ninnu nammi mosapona sardhukovea sathya bhaama raani vaasam ichhukona savathula porunu sahinchalenura nippulagundamu lopala dookutha noothilo gothilo chappuna dookutha gadantha mudesi vuresukunta nijanga ivaala gutukkumanta avasaramaa avasaramaa avasaramaa avasaramaa kundhanaala bomma kopamendhukamma bunga moothi
Kundanala Bomma
Baachi (2000)
kundhanaala bomma kopamendhukamma bunga moothi pettakea gumma chindhuleyakamma osie butta bomma chentha cheri ichhuko chummaa kundhanaala bomma kopamendhukamma bunga moothi pettakea gumma chindhuleyakamma osie butta bomma chentha cheri ichhuko chummaa inthamandhitho ganthulaadithea majaagunnadhea pillaa gollavaadalo kitta moorthine gurthu cheyyana mallaa hayyya ho hayyya hayyaa hayyayyaaaa kundhanaala bomma kopamendhukamma bunga moothi pettakea gumma chindhuleyakamma osie butta bomma chentha cheri ichhuko chummaaa pilladu ilaaga theginchi chebithea elaga gadapanu bathukantha chalaki chekori pelladukunta dhigaalupadakea isumantha ayyoraama ayyoraama ninnu nammi mosapona sardhukovea sathya bhaama raani vaasam ichhukona savathula porunu sahinchalenura nippulagundamu lopala dookutha noothilo gothilo chappuna dookutha gadantha mudesi vuresukunta nijanga ivaala gutukkumanta avasaramaa avasaramaa avasaramaa avasaramaa kundhanaala bomma kopamendhukamma bunga moothi
Song Title :
Kundanala Bomma
Album/Film :
Baachi (2000)
Release Year :
2000
Producer :
Production :
Director :
Film Actors :
Lyrics :
Kula Sekhar
Singer :
OnScreen Actors :
Jagapathi Babu,Neelambari
Music Director :
Mani Sharma


text:
Garee Cimaa torbee kanaa keessa Oozil, Aguweeroo fi Mahaareez galaniiru
Adeemsi dursitoonni PL taasisan ammas haala walfakkaatuun itti fufeera, Siitiin yeroo jalqabaaf erga moo'amanii booda tapha taasisaniin, galchiiwwan Aguweeroo sadiin Niiwukaasil moo'ani.
Arseenaal hafteen Saanchez osoo hin calaqqisin Paalaasiin taphaan ala yoo taasisan, Yunaayitid gara Tarf Muur deemuun qabxii sadii fudhachuu danda'anii jiru.
Karra eegaa - Wiilii Kaabaayeeroo (Cheelsii)
Cheelsiin rukuttaa Peenaalitii lama kan silaa tapha jijjiiruu danda'an irratti kennamuu dhabuun isaanii abbaa carraa isaan taasisa, garuu Biraayitan taphaan caalamuun isaanii ifa ture.
Tapha kanarratti dandeettii addaa kan mullise garuu Kaabaayeeroo ture, kubbaa Toomer Heemdi irraa mataadhaan rukutaman kara bitaan haalli itti deebise adda.
Ittisaa - Viiktar Moosis (Cheelsii)
Taphataan kun kubbaa miilaa taphatutti bohaaraa jira jechuun narraa eegama.
Tapha Biraayitan irratti sochii gara harka mirgaan Cheelsiin taasisaa turan hundarratti hirmaachaa ture.
Kubbaa Moosis dabarsetu Eedan Haazaard gara galchiitti haala miidhagaan akka lakkoofsisu taasisuun taphattoota Biraayitan naasuu keessa kan seensise.
Ittisaa - Haarii Maaguweer (Leestar)
Caption: Maaguweer tapha Waatifoord irratti dirqama isaa keessaa %60 ba'achuun taphattoota Leestar hunda caaleera
Maaguweer tapha Cheelsii irratti cimina guddaa mullisee ture, kan Waatfoord irrattis sochii miidhagaa mulliseera.
Kubbaan Dukuuree irraa kaate Tirooy Diiniidhaan yoo lakkaawwamtu dafee taphaan ala ta'uusaa battalumatti kan iyyate Maaguweer ture, kunis gargaartonni murteessitootaa dafanii murtee akka fudhataniif isaan gargaara.
Ittisaa - Naachoo Moonriyaal (Areseenaal)
Yeroon taphataa kana filadhu galchii lakkoofsisuu isaa eegeetani, garuu dandeettii taphataa kanaa galchii lakkoofsisuu irratti gadi buusuunkoo haqa natti hin fakkaatu.
Taphataa gidduu - Wiiliyaan (Cheelsii)
Tapha Biraayitan irratti qindoominni Haazaard waliin taasisan tapha Miichii Baatshuwaay waliin dabaalamee sochii miidhagaa ture.
Galchiin Wiiliyaan ammoo waanuma addaati. Faabriigaas miidhamuu isaatti fayyadamuun taphataan kun sochii bareedaa ta'e mullisaa yeroo itti jirudha.
Taphataa gidduu - Jooyi Aalen (Istook)
Jooyi Aalen Istookitti ijoo oduu ta'uu jalqabuu isaatti hedduun gammada.
Taphattoota Maark Hiiwujis jelatti milkaa'uu dadhabu jedhee yaade keessaa tokko ture, garuu akka taphataa piroofeeshinaalaatti gama hundaan na amansiise.
Tapha Haadersifiild waliin turetti haala rakkisaa jelattillee cimina qabu agarsiisee jira.
Taphataa gidduu - Keeviin de Biruuyine (Maan Siitii)
Taphataan kun torbanoota muraasaaf filannoo koo keessa seenaa hin turre, kanaanis sagantaa dhiphaa tibba Qillee keessatti warreen miidhame keessatti ramaduuf yaadaan ture.
Tapha Niiwukaasil irratti sarara gidduurratti to'annoo kana duraa irra deebiin taasisuu eegaleera, kunis qalbiitti na deebiseera.
Taphataa gidduu - Oozil (Arseenaal)
Haalli taphattoonni Arseenaal tapha kanarratti mullisan Saancheez garee kanaa ba'uusaatti waan gammadan fakkeessee ture. Haala ajaa'ibsiisaa akkasiitiin tapha yoo eegalan arguukoo hin yaadadhu.
Galchiin miidhagduun tapha kanaa Aleegzaandar Laakaazeetiin kan lakkaawwamte, kan mijeessee kenne garuu taphataa tokkicha Arseenaal keessatti sadarkaa guddaa qabu Oozil ture.
Taphataa fuulduraa - Eedan Haazaard ( Cheelsii)
Haazaard erga Cheelsiin dorgommii kanarratti hirmaachuu eegalee Firaank Laampaard galchii 237 akkasumas Diidiyee Diroogbaa 159'tti aansee galchii 102'n taphataa galchii hedduu irratti hirmaate ta'uu danda'eera (65 lakkoofsisuun, 37 mijeessee kennuun).
Lammiin Beeljiyam kun tapha Biraayitan irratti adda ture, taphataan garee faallaa sochii itti dhiyaatu taasisellee hin jiru.
Taphataa fuulduraa - Sarjiyoo Aguweeroo (Siitii)
Namoonni yeroo hunda barreeffamakoo dubbisan waa'ee Aguweeroo hagam akkan yaadu ni beeku. Taphataa sarara fuulduraa sadarkaa guddaa qabudha, omaa shakkii hin qabu
Taphataa fuulduraa - Riyaad Mahaareez (Leestar Siitii)
Taphataan cimaa Badhaasa Ogeessota Kubbaa Miilaa injifate gara gahumsa isaatti deebi'uunsaa beekamaadha.
Hanga tapha isaa sirriitti deebifatutti lammii Aljeeriyaa kana obsaan eeguun nurraa eegama. Kun garuu Leestariin gatii kaffalchiisuu mala.


text:
Ministeerri haajaa alaa Itoophiyaa ibsa baseen, Qondaalli imbaasii biyyattii Ankaaratti argamuu kun gara biyyaa kan yaamameef, Turkiyaa magaalaa Ankaaraa keessatti Kamrii dhugee machaawuun konkolaachisaa yeroo turetti badii raawwate waliin kan walqabate akka ta’e beeksise.
Hoogganaan Ministeera haajaa alaa Itophiyaa Dr Warqinaa Gabayyoo ibsa kenneen akka jedhetti, hojjataan Imbaasii kun gara biyyaa kan deebi’e tahuu ibsuun, badiin raawwate qoratamee yoo mirkanayeef kan adabamu tahuu ibse.
Qondaaltichi kun machaawee konkolaachisuudhaan konkolaata biroo lama eega rukuteebooda, poolisiiTurkiyaatiin qabamee Kamrii dhuguu isaa akka qoratamu yeroo gaafatametti, diduudhaan “Itoophiyaa fi Turkiyaa jiddutti lola jalqabsiisa” jechuun kan dhaadate tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.


text:
Hoogganoonni paartii mormituu, mootummaan biyyattii mormitoota irratti tarkaanfiin gitaa olii fudhatu yoo itti fufe, biyyattii addaan-facaasuu mala, jechuuhaan akeekkachiisan. Dubbi-himaan Koongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Xuruneh Gamtaa, har’a Raadiyoo Sgalee Ameeirkaaf ibsa kennaniin, mootummaan biyyattii haalawwan biyyoota akka Somaaliyaa, Yemenii fi Syria irraa barnoota argatee, rakkoo kanaaf furmaata nagaa barbaaduu qaba, jedhan.
Gama biraatiin, jiraattonnii fi mormitoonni hiriirawwan guutummaa Oromiyaa keessatti geggeessaman irratti namoonni hedduun du’uu, madaa’uu fi hidhamuu dubbataa jiru. Har’a, magaalaa Finfinnee keessaa kan ani haasofsiise, hiriira Sanbata dabre magaalaa Finfinnee keessatti geggeessame irratti namoonni hedduun reebamuu hidhamuu dubbatu.


text:
BBC: Hogganaan Kominikeeshinii Biiroo Haqaa Oromiyaa Obbo Taayyee Danda’a hidhaman
Itti gaafatamaan Kominikeeshinii Biiroo Haqaa Oromiyaa Obbo Taayyee Danda’a har’a ganama hidhamuun dhagahame.
Namoonni argan BBC’tti akka dubbatanitti har’a ganama magaalaa Finfinnee kutaa magaalaa Gullallee naannawa mana jireenya isaanii Addisuu Gabayaa jedhamuuti poolisoota federaalaa hidhataniin to’annaa jala oolan.
Haati warraa isaanii addee Sintaayyoo Alamaayyoonis hidhamuu isaanii mirkaneessaniiru.
“Qabamuu isaa dhagaheera, eessa akka geessan hin beeku, Konkolaataan isaa karra irra dhaabatti ture, gaggeesseen biraa deebi’e.”


text:
Yuniversitiin Bulee yuniverstii godina Gujii Dhiyaa jirtii barattoota kuma 12 caalaanitti itti barata jedhan.
Akka ijoolleen hardha dubbifne jedhanitti barattootii dhiyoo tanaayyuu rakkoo himachaa akka bulchiinsii isaanii rakkoo tana Oromiyaatti himuuf gaafachaa bahanii haga deebii argatanitti barumsallee dhaaban.
“Ijoolleen ka isiin barachuu diddeef ummatii keenna daangaa irratti dhumachuutti jira.Ijjeechaa ha dhaabbatuu COC kana hin fudhannu jette,” jedha barataan ganna sadeessoo seera baratu ka achii dubbifne.
Deebii dhabdee jennaan akka jarii jedhutti ijoollee barumsa yaahuu didde.
Yuniversitiin beeksisa baastee akka ijoolleen baattu gaafatte,Ijoolleen tanallee hin fudhanne gaafii ufiitti dabran.
“Ganama ennaa isiin saatii lama geettu ijoolluma ‘gibbii’ keessa jirtu akkanumattti itti duudanii dullaa fi gaazii imimmaanii taaniin dhaanuu jalqaban.
Kaan doormii caccabsaa keessaa guuranii ka doormii cabsanii keessaa guuran makiinaatti fehanii mana hidhaa keessa geessankaan adoo dheetuu kufee caaccabse.,Warrii akka malee caccabelleen hedduu.Agaaziitti ijoollee dhaana.Jari kun numa waliin ‘gibbiitti’ gala jedha.
“Nami hagii kaan ya baqatee yuniverstii bahe jedhan.Yoo namii gaafi gaafatu ykn hin barattanii ykn ammoo achi yaatan jedhan,” jedha.
Obboo Teshoomee Jifaar bulchaa godina Gujii Lixaati. “Ani achi waan hin turreef quba hin qabu.Ijoolleen barumsa waldhowwitee wal rakkisaa jiraachuu isii quba qabaa. Ka hin barannaa fi hin barannu jidduutti,” jedha.
Rakkoon duraan ijoolleen himatte akka jecha obboo Teshoomeetti rakkoo bulchiinsa dansaa yuniversitii keessaa qabaachuuti.Tana malee rakkoodhibii himatan hin dhageenne jedha.
“Minsiterii barnootaa aamnaa dhaqee ijoollee dubbisee rakko hiikee jira.Barumsii dhaabachuu hin qabu,” jedha.
Woma taateefuu obboo Teshoomeen rakkoo ijoolleen himatte jedhani doormii caaccabde dhaqee laalaa jedha.


text:
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Dr. Abiyyi Ahimed, ibsa har’a kennan keessatti, wal-dhibdee daangaa yeroo dheeraaf, Itiyoophiyaa fi Ertiraa wal-mormsiisaa turee fi kaleessa paartiin isaanii walii-galtee araaraa, ammaan dura Aljeersitti mallatteessamee ture akka guutummaatti fudhatu beeksise ilaalchisuun ennaa dubbatan, hariiroo Itiyoophiyaa fi Ertiraa gidduu ogeeyyiin haala sadiitti akka ilaalan dubbachuun jalqaban. Tokkoffaa, akka waraansa tahetti, lammaffaa akka waraansa hin ta’iin, nagaas hin ta’iinitti ilaalan ani garuu akkanatti hin ilaalu – jechuun ibsan.
“Haala amma jiru, namoonni Addunyaa hedduun “waraansa-dhablee, nagaa-dhablee” jedhu. Ani hiikkaa kanatti walii hin galu. “waraansa-dhablee, nagaa-dhablee” wanni jedhamu hin jiru. Haala amma jiru, “waraansa du’a hin qabne” ittiin jedheen jira. Duuti keessa jiraachuu baateyyuu, wanni waraansaaf barbaachisu – baasiin hundi, qophiin hundi, leenjiin hundi, wal-muddinsi hundi, waggoota digdamman turaniif daangaa irra ture. Loltuun tokko, sa’aa tokkoo fi sa’aa lama lolee mo’uuf yokaan mo’amuuf yeroo isa fudhatu caalaa, qophii waraansaaf godhuu fi ammaa moo amman haleelama jedhee yaadaa-qalbiidhaan gidiramuun waraansaa gadi akka hin taane sirriitti hubachuu barbaachisa. Waggoota digdamman dabraniif, hongee, gammoojjii, dahannoo keessatti waraanni gidiramaa jiru, yokaan lolee gara-tokkotti hin baane, yokaan nageenyi bu’ee akka loltuu ka biraa qalbii tasgabbaa’een jiraachuu hin dandeenye. “waraansa-dhablee, nagaa-dhablee” otuu hin taane, waraansa du’a hin qabne, inumaa, yeroo tokko tokko waraansi duuti itti makate ture.” Jedhan - Muummichi-ministaraa Abiyyi.
Dhimmi kun akka dhaabatuu fi humna guutuudhaan gara nageenyaatti ceenu gochuun, waan hunda caalaa Itiyoophiyaadhaaf, dabrees, Gaanfa Afrikaatiif barbaachisaa akka tahe dubbatan.
“Baatiilee lamaan dabraniif haala nageenyaa biyya keenya keessa ture tasgabbeessuuf hojii guddaa hojjennee, labsii yeroo muddamaa kaasuun keenya ni yaadatama. Gaaddisni nageenyaa kun, Itiyoophiyaa qofaaf otuu hin taane, Gaanfa Afrikaatiifis ni barbaachisa. Nuti Itiyoophiyaanonni, hooggana IGAD yeroo ammaa tahuu keenyaaf otuu hin taane, Afrikaa keessatti uummata guddaa, biyya guddaa waan taaneef, karaa itti-gaafatamummaa qabuun, mootummaa itti-gaafatamuummaa qabu taanee naannoo keenyatti nageenya mirkaneessuu qabna. Finfinnee fi Asmaraa gidduu, Awutoobusiin, baaburri, dinageen akka babal’atuu fi uummatoonni obboleeyyan akka wal-quunnaman gochuuf, tarkaanfii duraa fudhachuun, lammiin Itiyoophiyaa mata-mataatti hubachuu qaba” jedhan Dr. Abiyyi.
Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
Biyyi takka jiraachuf lafa, ummata, afaan, aadaa, seenaa kkf
qabaachun bu'ura dubbiiti. San booda immoo biyya san kan bulchuuf sirna ittiin
bulchu qabaachun immoo jiraachuu biyya saniitif hundeedha. Oromiyaan waggaa gara 150 harka
alagaatin bulaa turuu waan hedduu ragaa barbaadun nama barbaachisuu miti, waan
addunyaan marti beektu waan ta'eef. Waggaa dhibbaa ol akka Oromoon
fedhutti osoo hintaane akka halagaan fedhuttif isaanif tolutti qajeelchanii nu
bulchaa turuun isaanii gaafii hinqabu. Oromoonis alagaadhan buluuf qabeenya
isaa samamu kanarratti falmaachaa turuun waan hedduun keenya keessatti
guddanne. Egaa falmaan biyya Oromiyaa
deebisanii ijaarrachuu suni deemee amma waan fiixerra gahe fakkaata. Biyyi
Oromiyaa akka gaafa waggaa 150 dura Gadaadhan bulaa turtee san amma immoo
Gadaan haala hammayyoomen qaramee ittiin buluun sirna namni hedduun hawwu. Yeroo diinni nu bulchaa ture waan dhabne keessaa: - Gadaa - Biyya keenya - Qabeenya keenya - Aadaa keenya - Afaan keenya - Amantii keen…


text:
Birbirsa Gooroo irraa
“Oggaa ormi qabeenya abbaa keetii saame, atis waliin saami.” mammaaksi jedhu kan Oromooti: warri jettan as bahaatii ibsa kennaa mee! Affeertoonni fi affeerramtoonni jila kanaa bahaatii dubbadhaa mee!
Warri kalee wayyaaneen akkana nu gootee,akkas nu gootee,lubbuun baqannee biyyaa baane, jechuudhaan himannaa biyyoota addaa addaatti dhiyeeffatanii dahata argatan, hardha wayyaanetu dimokiraasii fi mirga sialaa ni dhabane,argamuu qaba jedhanii isaan hawwan fideef moo,Oromiyaatu bilisoome moo laata isaantu waan garaa isaanii argatanii?
“wanti jedhan baduu mannaa, dhalli gudeedaa baduu wayya.” jedha Oromoon yoo mammaaku.
Waggoota kurnan darban kanneen keessa dhugaatti baatuu hin jirretu nurraan bahaa ture, wanti Oromoo keessatti guyyuma guyyaan as babahaa jiran waanuma raajiti. “Karaa hangafni baase quxusuun marmaara.” n waanuma jiraati,ammoo hangafni qileetti badeef qileee waliin seenun gowwummaa daangaa darbeedha.
Dhugaa dubbachuuf,qaamonni hedduun dhokatanii harka wayaa jalaatin biyyoota alaarraa dachee Oromoo diina waliin qircachaa akka turaniiifi ammas itti jiran hedduu tahuusaa Oromoon beeka,qaamota lafa jalaan kana godhanis tahee kanneen ifa bahuudhaan haamilee uummata Oromoo gamtaadhaan maqaa “ayyaana Diasporaa” jedhuun caccabsuuf deeman kunneen isaanumaaf salphina malee Oromoon waan isaaf tahu sirriitti qulqulleessee beeka.Isaan nhafanis galanis,dhaqanis dhiisanis,sirbanis,boohanis,egereen Oromoo ifaa deema malee hin dukkanaahu.
Misooma sabni keeenya irraa hin fayyadamne,kan murni warra Tigree fi sirni gita bittuu Habashootaa olaantummaan keessatti sooramaa jiran,faana dhaqanii saba keenyarratti fooni isaanii yommuu nyaachuufi duula saamichaa dachee fi qabeenyaa gaggeessu,sammuun namoota kanneeni fayyaa qabuun nama shakkisiisa.
Odoo sammmuu qulqulluu fi nagaa qabaatani aarii fi xiiqiidhaan booreef bobbahu turan:dhaabbilee Oromoo bakka adda addaatti wal hiree wal nyaatu kanneen dadhabbii tokko malee tokko taasisuuf murannoo jabaan,odoo abdii hin kutin bobbahu turan. Yaa kana dadhaban galgala keessa salphachuu fi seenaasaanii cilee dibuurraa adabatanii taahuutu irra wayyaaf ture. Ofii abdii kutanii saba keenya haamilee cabsuuf deemun isaanumaaf salphina jabaa taha.
Dhugumatti, Oromoon dantaa isaa gatee dhiittamuu,gabroomuu fi salphachuun saba isaa biyyaa isaarraa baase,hardha maaltu guuttameet,Wayyaanee warra hirmii waliin dhiichisuufi cooma sangoota Oromoo gabbisee,cooma irraa hin qooddanne sanneen nyaachuf biyyatti galuuf kurkuruu?
Dhuguma namoonni kunneen hiikkan gabrummaa,nama gadi tahuu,tuffatamuu fi abbaa biyyummaa dhabuun galeerafii laata? Keessuma warri mirgi namaa maal akka fakkaatu biyyoota lixaa keessa jiraachaafi argaa turan kunneen,
Hamilee akkamiitin galanii dhiiga ijoollee keenyaa irratti dhiichisuuf qophaayaa jiruu ayyaana DIASPORA kabajna jechuun? “Maraatuma guyyaa keessaa nama haa baraaru, Sabni keenya ilmaan isaa adddunyaarratti faca’ee jiraatu akk yaaduu fi akka abdiillee irraa qabu hoo ni wallaalanii laata?
\”Yaa saree,utuu waan siin jedhan beektee,kan siif kennan hin nyaattu.\” Jedha Oromoon. Hunda caalaa immoo Weellistoonni keenya,dhuguma sagalee kaleessa ilmaan Oromoo ittiin warraaqsaa turan sanaan, jechoota isaan ittiin kaan bohaarsaa,kaan boochisaa fi onnee ittti horaa turan sanii haamilee kamiin diina biyyaa isaan baase,isaan madeessee fi dhiigse,saba keenya hanga hardhaan tanaatti dhoraa jiru fuullee dhaabbatanii,dachee Oromiyaa… dhuguma achi dhaqanii diina faarsuufi boo’icha ijoollee keenyaaf deemu laata?
Yeroo hardhaan tana mirgoonni dhala namaa guutumaa guututti Oromoorraa mulqamaa jirutti,yeroo maqaa misoomaatin Oromoo waan qotatuu mitii bakka ciisu dhabee daandirratti bahee kadhataan Oromoo dhaa baayyachaa jiru kana keessatti, yeroo maqaa MASTER PLAN jedhuun Oromiyaa bakka lamatti ciranii giddu galeessa Oromiyaa immoo guutumaa guututti “AADDEE SAABAA” Ykn Finfinnee Oromoo jibbitee of irraa dhiibaa fi dhiitaa jirtu jalatti qirca habashaan godhachaa jirtu kanatti, dhuguma maaltu isaanif guutet Oromoon inni kaan Baaleen bahee hardha xayyaaraa dhiiga Ilmaan keenyarraa hursaa fi fixaa tureen ..yeroo sabni keenya mataan gadi cabee gadda hamtuurra jiru kanatti “DIASPORA..moo diina moraa’ tahee itti deemaa namni ala jiru kuni?
” salphoo soqalatte soqola gargaaru.” jedha Oromoon yoo mammaaku .Namoonni ,yeroo hammaattuu akkanaa kanaan hojii diinummaa fi gadigalummaa kanaaf shurshuraa jiru hunduu salphattoota warra hadrha malee waan kalee dagatte,kan boruuf dhimma hin qabaanne tahuu beekkamuu qaba.
“odeeffannoon Oromoon biyya alaa taahee,waayee biyyasaa jaarraa b21 ffaatti quba hin qabaanne” jedhame afarfamu,Oromoo dhaabbiin du’een jedhamuu qaba.
Maalimee wanti Oromoon biyyya baqaa jiraatu waayee biyya isaa hin beekne ajaayibni wayyaanee.OPDO’n itti agarsiisuuf jirtu kuni?
Manneen kattaarraatti ijaartee Oromoo sobuuf ona dhadhaabbatan sanneenii gaaffiin Oromoo dhaa? mana ijaaranii deebii abbaa biyyummaa kan Oromoon hundeetti gaafatuuf deebii akkamii tahaafii?
Moo laata guddina muraasni warra habashootaa fi murni kashalabbee wayyaanee wal gahee handhuura keenya finfinnee keessatti gamoo dhadhaabanii hiyyeessa waan nyaatee bulu hin qabne buqqisanii as buutee wallaalchisan kana malalfachuuf kaatee laata warri salphoon saba keenya haamilee cabsuuf darsa walitti qabachaa jirtu tunneen?
Dhuagaadha,bu’urri waan kanaa hundi rakkinoota haayyoonni keenya siyaasa keenya keessatti dantaa Oromoof dhabuurra fedha isaanii qofa laaluu irraa akka maddee fi nammoonni kunneen karaa kanaan ulaan banamtee akka as yaa’anis jiraachuun nhin shakkisiisu. Haa tahu malee dhugumatti namni Oromoorraa dhalatee,sabasaaf biyyaasaaf jedhee durumaanuu qe’eesaarraa baqateera tahe yakka seenaa kana keessatti abadan hin hirmaatu. Kuni yakka dhalootaa dhalootatti yaadatamuu dha. Hunduu daawwitii seenaa keessatti dhalootan laallama,seenaa qofas miti Oromoonis gaafa tokko gaafachuuf taa’a jarattii kana.
Oromoon lafaafi lafee waliin akeeka,qixatti laalas,duuba warra lafee nu cabsaa:lafa keenya qirca qooddachaa,waarooo salphinaa nutti uwwisaa tarsimoo dacheerraa nu dhabamsiisuu nurratti baafachaa jiru,kan qe’ee keenya deebiseetuma diinni akka kennaatti isaanif kennuuf abbalachuun kuni maaluma jedhama laata? Warra salphina akkasii jaarraa 21ffaan fudhachuuf wal ijaaraa jiran kunneen mee maaluma jedhamu laata?
Oromoon handhuuraa fi dachee abbaa isaarratti du’a malee diina waliin qe’ee abbaa isaa hin saamu,hin saamsisus. Namoonni kana godhan seenaa keessatti dhalootan abaarramaa jiraatu.
Oromoon bilisoomuun,Oromiyaan walaboomtee,Orombiyyaan birmadummaa ishee argachuun turrus waan killeedha.Gaafas garuu namoonni kunneen fiixaa fi diina waliin Xaddacha Oromoo irratti dhiyaatu.
Murtiin diinaaf laatamus isaanif ni kennama. Kunimmoo yakka adabbii Saglan diinaa waan taheef!!!
Galatooma!
Birbirsa Gooroo ti.


text:
Buufanni xiyyaaraa Baalee Roobee tajaajila eegale
Finfinnee, Fulbaana 24,2011(FBC)-Buufanni xiyyaaraa Baalee Roobee tajaajila eegale.
Buufatichi kaleessa ifatti ebbifamee tajaajila laachuu eegaleera.
Torbeetti guyyaa 3f; Roobii, Jimaataa fi Dilbata tajaajila balalii ni laata.
Baalee Roobedhaa ka’anii Finfinnee galuudhaf kana booda daqiiqan 40 ga’aadha jedhameera.
Ijaarsi proojaktichaa bara 2007 eegalee baajata mootummaa feederaalaa Birri miiliyoona 500 ta’un hojjatamaa tureera.
Bakki buufata Dirree xiyyaaraa kun dheerinni isaa km 3 fi meetira 400, bal’innisaamoo meetira 60 ta’a.
Buufanni xiyaaraa kun xiyyaarota tajaajila adda addaaf oolan Booying 737 dabalatee keessumeessuu akka danda’u himameera.


text:
Pirezidaantiin Amerikaa Donaldi Tiraampi kora dhaabii WEF, World Economic Forum biyya Siwizerladitti qopheesseef magaalaa Davos jira.
Waltajjii Dinagdee Addunyaa, WEF gannuma gannaan taahanii waan adudnyaan gama jirennaatin,siyaasaatii fi barnootaatiin keessa jirtu laalanii akka wayyeessaniin irratti mari’atan.
Dureeyyii addunyaa 2,500, gaazexeessitota, bulchootaa addunyaatii fi nama hedduutti itti dhufa. Bulchootii kora kana dhufan karoora addunyaan wayyeessuu dandahan irratti wa jedhan.Pirezidaantiin Amerikaa, Tiraampi karoora isaa Amerikaa Asi Aanfanna ykn America First jedhu keesasstti daldala addunyaa qaqqajeelchanii mi’a biyya alaatii Amerikaa dhufu haga tokkotti qaraxa dabaluuf qabuun achi dabre.
Amerikaan ganna 18 keessatti baranuma pirezidaantii isii kora kanatti ergatte.Pirezidaanti Biil Kilinton bara 2000 keessa achi dhaqe.
"Nu mariitti dhugeeffanna.Pirezidaantiin Amerikaa asi jiraachuunuu akka addunyaanuu walqixxee wal mari’ttu tolcha,” jedha pirezidaantiin Waltajjii Dinagdee Addunyaa, Borge Birendee.
Pirezidaantiin Amerikaa Donald Tiraampi maashina wayaan miican fi mi’a oowwaa aduutiin guurratan,Solar Panel ka biyya alaatiin Amerikaa dhufaa irrati qaraxa dabaluuf guyyaa dheengaddaa mallatteesse. Amerikaa mi’a kana irraa guddoo faaydaa hin argattuu jedhe.
"USA daldala namuu faaydaa keessaa aragatutti akka dhugeeffattu addunyaa agarsiisuutti jirti malee faaydaa ufii hin gattu tanaaf hajajii bahe,” jedha. Muummeen mininstera Indii, Narendiraa Moodi ammoo dubbii pirezidaantiin Amerikaa jedhe suniin wal mormotu jedhe.
“Warra akka biyyitii wal irraa bittee hin gurguranne tolchuuf qaraxa dabalutti dhufuutti jira.Jarii kun akka addunyaan akka feete waliin hin daldalle dhowwuu qofaa mitii akka seera addunyaatuu qonyisuu fedhaa,” jedha.
Pirezidaantiin Amerikaa qaraa faaydaa Amerikaa asi aanfannaa jedha.Biyyitii hedduun tana irratti yaada akka akkaa qabdi.


text:
Gareen Braazil kufaatii maaltu akka isa irra gaye beektu, yaadattu- namoonni geeba addunyaa bara 2014 duukaa buutan. Geebni dachii isii irratti qopheesite harka isii keessaa mucucaatee bahuu qofa mitii balaan bu’e. Akkaataa Braazil geebicha itti dhabdedha rakkoon guddaa, booyicha, gaddaa, madaa fi jeequmsa sammuu kan uume. Gareen booraa fi bulee uffatu, akka abbaa kubbaa miilaatti beekamu Jarmaniin 7-1 caccabee, 3-0 Holaandiin rukutamee taphaan ala ta’e.
Erga itti gaafatamummaa Selesaa’oo Luiz Felipe Scolari harkaa fudhatee kaasee Dungaan injifannoo guddaa goonfate. Gareen Braazil Dungaa jalatti si’a 5 wolitti aansee injifate. Tapha 5 keessatti gooliin tokko itti galuu dhabuun isaa, ittisni garee kanaa akka gingilchaatti goolii gooliin keessa yaa’aa turte bifa kamiin duuba isaa ijaaratee, balbala isaa tikfachuu danda’e xiinxaltoota heddu dinqisiiseera. Gama funduraatti, Neymaar goolii omishuu itti fufuun isaa tasgabbii fiduu qofa osoo hintaane, akka ufitti amanamummaan garee sadarkaa ol’aanaa irra gayu godheera jedhama.
Tapha guyyaa 12/11/2014 Turkitti garee Turkii fi Braazil jiddutti ta’e irratti Braazil 4-0 injifate. Injifannoo qofa osoo hintaane taphni gareen kun argisiises baay’ee gaarii ture. Daa’wwattoonni biyya Turkii hedduun garee kanaaf deeggarsa oo’aa keennuu bira ce’ee, yeroo dheeraadhaaf maqaa Neymaar waamaa, taphataa cimaa kana faarsaa turan.
‘Deebinee akka garee ykn dorgomaa cimaatti ilaallamuun keenna baay’ee nagammachiise,’ jedhe Dungaan. Itti dabaluudhaanis,’yoo lammiin biyya ormaa Selesaa’oo faarsan arguun hedduu nama boonsa. Ufitti amaniinsi keennas sadarkaa ol’aanaa irra gayaara. Guyyaa guyyatti fooyya’iinsa agarsiisaarra,’ jedhe leenjisaan Selesaa’oo.
Itti dabaluunis Dungaan, ‘Taphattoonni kunniin biyya Braazil bakka bu’anii taphachuun maal jechuu akka ta’e beekan. Hundi taphataa yoo dirree seenan maal hojjachuuf akka ta’e quba qabau’ jedhe.
Brazil tapaha itti aanu Sadaasaa 18 biyya Ostriyaa woliin qabdi.


text:
Lammiileen Itoophiyaa kunniin daangaa Moyalee irraan karaa seeraan alaatiin Keeniyaa seenuun gara Afrikaa kibbaa imaluuf qophii irra kan turan. Haa ta’u malee magaalaa Naayiroobii iddoo Mihaangoo jedhamuutti mana jireenyaa tokko keessatti walitti qabamanii osoo jiran, Jimaata darbe to’annaa poolisa Keeniyaa jala kan Oolan tahuu gabaasni gaazeexaa biyyaatti Standard News irraa argame ni mul’isa.
Poolisni Keeniyaa namoonni lammummaa Keeniyaa qaban lama, Dajanee Chafuu Galee fi Cakoo Jiloo Hirboo jedhaman kan biyya irraa biyyaatti karaa seeraa alaatiin nama dabarsuu irratti bobba’an, kan namoota kana duuba jiran tahuu mirkaneefadhee jira jedhe.
Lammiileen Karaa seeraa alaatiin Keeniyaa seenanii to’annaa poolisaa jala turan kunniin, wixata kaleessaa mana murtii keeniyaatti dhiyaatun, adabbiin hidhaa ji’a 6 ykn ammoo adabbiin doolara Ameerikaa 300 kan isaan irratti murteeffame tahuu gabaasni VOA irraa argame ni addeessa.
Ji’a darbe keessaas iddoma walfakkaataa tahetti lammiileen Itiyoophiyaa 67 tahan kanneen Karaa seeraan alaatiin biyyattii seenan to’annaa jala ooluu gabaasni Standard kun ni mul’isa.
Comments
Loading...


text:
Itoophiyaan woggoottan shanan darban keessatti galiin alergii irraa argatte hedduu waan Karoora Guddinaafi Transfoormeeshinii (GTP I) keessatti qabameen tasa kan wolhinginne ta´uun isaa hubatame. Faaydaan arelgii irraa woggoota shanan darban argame hedduu waan eeggamee gadi, akka gabasa Capital itti.
Galiin gurgurtaa meeshaalee biyyoota adda addaatti ergame irraa bara kana argame isa bara darbeen yoo wolbira qabamu %8.1 hir´ina argisiiseera. Itoophiyaan bara 2014/15 alergii irraa dimshaashumatti kan argatte Doolaara Ameerikaa (DA) biliyoona 3.25. Egaa galiin kuni %59.5 waan karoorfamee tureeti. Irra jireessatti galiin kuni kan argame alergii omisha qonnaa, qabeenya uumamaafi omisha wolrshaalee irraa ta´uunis beekameera. Faaydaan Itoophiyaan alergii irraa argatte bara 2011 hanga 2015ti wolduraa duubaan DA biliyoona 2.7, 3.1, 3.08, 3.25 fi 2.99 ture. Hundi faaydaa argamee hedduu karooraa gadi ture.
Galiin alergii raawwii karooraa guutuu kan dadhabeef sababa gara garaatiif. Irra jireessatti dhabamiinsi qindoominaa, hir´inni soriyaa omishaa, hir´inni humnaafi cimaa dhufuu woldorgmmii gabaa addunyaa rakkoolee ijoo ta´uu isaanii ministera daldala biyyattii wabii godhachuun Capital gabaaseera.
Biyyoota alergii Itoophiyaa bitan
Woggoottan lamaan dabran hedduun meeshaa ykn omisha Itoophiyaa ergamaa kan ture gara Chaayinaatti. Chaayinaan meeshaa gatii doolaara Ameerikaa miliyoona 377.8 itti shallagamu kan Itoophiyaa irraa bitte. Kuni %12.6 galii Itoophiyaan alergii irraa argattuudha. Biyyoonni meeshaa Itoophiyaa irra baayinaan seensisan wolduraa duubaan, Chaayinatti aananii, Somaaliyaa (%9.8), Jarmanii(%7), Saúud Arabiyaa(%7) fi Nezerlaand(%6) ta´uunis beekameera. Alergii Itoophiyaa %5.8 itti tilmaamamu kan bittu Ameerikaadha- sadarkaa 7ffaa. Wolumaa galatti, %40 meeshaalee alergii Itoophiyaa kan bitan biyyoota ardii Aaziyaati. Ardii Aaziyatti irraa biyyoota 36 kan meeshaalee Itophiyaa seensisan. Ardii Awurooppaa irraa 37 yoo %18.9 alergii Itoophiyaa kan gurgurame gabaa biyyoota Afrikaa adda addaa keessatti.
Madda galii alergii Itoophiyaa
Muummee meeshaalee biyya alaatti Itoophiyaan ergituu kan jiru buna. Bunni ammas madda galii alergii biyyattii guddicha akkuma taétti itti fufeera. Bara 2014/15 baay´inni buna biyya laatti ergamee hir´ina argisiisus faaydaan argame ammoo dabaleera. Kunis kan ta´eef gatiin bunaa gabaa addunyaa irratti waan ol ka´eef. Bara kana biyyattiin buna toonii 183, 840 gara alaatti erguudhaan galii DA miliyoona 780 argatte. Bunni Itoophiyaa hedduminaan kan ergamu gara Jarmanii (%18.1) fi Su´uud Arabiyaati (%16.7). Bunni Itoophiyaa gara Ameerikaa, Jaappaanii, Beeljiyemiifi Faransaayittis baayinaan kan ergamu ta´uun beekameera. Bunni Itoophiyaa %85.1 kan gurguramu biyyoota 10 keessatti.
Meeshaaleen alergii Itoophiyaan galii heddu irraa argattu kanniin biroo ammoo saliixii, nuugii, abaaboo, boloqqeefi jimaadha. Itoophiyaan bara kana DA miliyoona 504 gurgurtaa saliixii irraa argatte. Irra jireessa saliixaafi nuugii Itoophiyaa kan bitte Chaayinaa turte.
Daldala boloqqee irraa biyyattiin bu´aa DA miliyoona 220.3 kan argatte yoo ta´u omishni kunis kanas hedduminaan kan bitan Hindiifi Paakistaan. Faaydaan boloqqee irraa argames isa bara dabreen yoo wolbira qabamu %12 gadi bué.
Maddi galii alergii biraa daldala abaabooti. Abaaboo Itoophiyaa %81 kan bittu Nezerlaand yoo ta´u bu´aan DA miliyoona 203 argameera. Gabaan guddaan jimaa Itoophiyaa Somaaliyaa (%80) fi Jibuutii (%17.7)dha. Jimaa Somaaliyatti ergame irraa Itoophiyaan DA miliyoona 217 argachuu dandeetteerti.
Gama biraatiin faaydaan omisha gogaa irraa bara kana niargama jedhamee eegame kan ture DA miliyoona 500 ture. Dhumarratti kan argame garuu DA miliyoona 131.5 ta´uun hubatameera.
Faayadan albuuda iraa argamus gadi bu´aa dhufuun himameera. Keessattuu alergii worqee irraa faaydaan biyyattiin hir´ina guddaa mul´iseera.


text:
Gibtsi namoota 17 irratti murtii du’aa dabarsite
Finfinnee, Onkololeessa 2,2011(FBC)-Gibtsi namoota bataskaana keessatti boombii dhoosun himataman 17 murtii du’aan akka adabaman murteessite.
Manni Murtii Gibtsi bara faraanjootaa 2016/17 bataskaana keessatti boombii dhoosun lubbuu namoota 3 akka darbu godhan 17 du’aan adabamuu miidiyaalen gabaasaniiru.
Yakka kanaan walqabatee namoota 19 adabbii umurii guutuu itti yoo murteessu, namoota 10 ammoo hidhaa cimaa waggaa 10-15 adabeera.
Haleellaa manneen amantaa irratti raawwatameen lubbuun namoota 3 darbe Shoroorkeessaa ISIS itti gaafatamummaa fudhatee ture.


text:
Dorgommii pirezidaantummaa Amerikaa bara 2016 waan hedduun qaabatan.Warrii lamaan walti hafe Hilarii Kilintoonii fi Donaldi Tiraampilleen warra waan himaniin hedduu qabu.Mee qophii gaafa Hilarii Kilinton paartii isaa fulaa buutee filate tolchaniif laalaa.
“Ajjeechaan barattoota Oromoo irratti geggeessamu haa dhaabatu! Tokkummaan Mootummootaa ajjeechaa Mootummaan Itiyoophiyaa ilmaan Oromoo irratti geggeessaa jiru dhaabsisuuf gidduu haa seenu! Gargaarsi Mootummaan Abbaa-irree Itiyoophiyaaf kennamu haa dhaabatu!”


text:
Galaana Meditiraaniyaanii(Redirected from Mediterranean)
Galaanni Meeditiraaniyaanii (kaabaan digirii 35, bahaan digirii 18) galaana Garba Atilaantiiktti qabtee argamu yoo ta'u baayyinan lafaan marfame argama, kunis kaaban Yuurooppiin, bahaan Eshiyaan dangefamme argama. Ballina hanga km² miliyoona 2.5 (965,000 mi²) qabata, haa ta'u male bakka Atilaantiik (Strait of Gibraltar) itti walitti qabamutti ballina 14 km (9 mi) qofa qaba. Qorannaa Garbaa (Oceanography) keessatti Meeditiraaniyaanota biraa irraa gargar baasuuf Galaana Meditiraaniyaanii Eurafrican yokan Galaana Meditiraaniyaanii Yuurooppi(European Mediterranean sea) jedhamee waammama. Bara duriitti akka daandii daldalaa fi addatti ummanni Mesoppotaamiyaa, Ejiipti, Semitiik, Pershiyaa, Foneeshiyaa(Phoenician), Carthaginian, Giriik fi Roomaa itti tajajilamaa turan. Seenan Meeditiraaniyaanii beekun Qaromma Dhihaa(Western Civilization) barachuuf baayyee nama gargaara.


text:
Prezdaant Rajab Xayyib Erdogaan Araba’aa har’aa sirna baniinsaa Foramii Turkiyaa-Afrikaa guyyaa lamaaf turu kana irratti haasaya godheen, biyyoonni Afrikaa maxxantummaa doolaaraa jalaa bahuudhaaf, maallaqa isaaniitiin wal irraa bittaa fi gurgurtaa jalqabuu qaban jedhe. Hogganaan Boordii Hariiroo Diinagdee Alaa Turkiyaa Mr Nail Olpak gama isaatiin, Turkiyaan yeroo ammaa hammi daldala alaa biyyoota Afrikaa waliin geggeessitu dhibbeentaa 2.1 qofa tahuu ibsuun, hamma daldalaa kana ol guddisuudhaaf xiyyeeffannaan kan hojjattuu tahuu beeksise.
Foramii Daldala fi Diinagdee Turkiyaa-Afrikaa kana Gamtaa Afrikaa, Ministeera Daldala Turkiyaa fi Boordii Hariiroo Diinagdee Alaa Turkiyaattuu waliin qopheesse. Foramiin mata duree “Tumsaa fi Investimantii waliiniitiin milkaa’ina itti fufiinsa qabu mirkaneessuu” jedhuun jalqbame kun, Turkiyaan Afrikaa waliin bu’uuraalee misoomaa, ijaarsa, Turiizimii fi Faashinii irratti hojjachuuf haala mijeessuu irratti kan xiyyeefatu tahuun beekameera.
Jilli mootummaa Ityoophiyaa Prezdaant Mulaatuu tashoomaatiin durfamu, Foramii kana irratti hirmaatuudhaaf kaleessa Turkiyaa kan seenee tahuu gabaasni arganne ni ibsa.


text:
Godina Horro Guduruu aanaalee garaa garaa keessatti humnoonni kora bittinneessaa bobba’uun sababaa tokko malee dargaggoota dabalatee namoota mana hidhaatti guuraa jiraachuu jiraattonnii fi maatiin hidhamtootaa nuuf ibsaniiru. Mootummaan namoonni hidhaa jiran ha gadhiisamu jedha, godinaan keenya immoo nama hidhaatti guura. Eenuy akka nu bulchu wallaalle jedhu jiraattonni.
Bakka bu’aa KFO kan godhina Horroo Guduruu Wallaggaa obbo Dagbaas Waaqoyyaa haala gamas jiru ennaa ibsan mootummaan ibsi inni baasu sadarkaa godinaa fi aanaatti ennaa gad bu’u hojiitti hin hiikamu jedhanii nama biyya bulchu wallaalleerra jedhan.
Godinuma Horo Gduru Wallaggaa aanaa Jimmaa Gannatii keessaa ilmi isaanii Dhuguma Mikaa’el jedhamu kan duraa hidhame obbo Mikaa’eel dhaabaa ilmi isaanii sababaa tokko malee halkan manaa fudhatamuu isaa ibsanii mootummaan hidhamtoonni haa hiikaman jedha nu biraa garuu nama mana hidhaatti guru jedhaniiru.


text:
Calanqootti raayyaan ittisa biyyaa namoota ajjeese
Godina Harargee Bahaa aanaa Mettaa magaalaa Calanqoo keessatti raayyaan ittisa biyyaa namoota ajjeese.
“Yoo xiqqaate namootni 15 ajjeefamaniiru,” jechuun jiraataa magaalaa calanqoo kan ta’an Obbo Sufiyaan Usmaan bilbilaan BBC’tti himanii jiru.
“Jalqaba Aanaa Meettaa araddaa Sarkamaatti liyyuu poolisiin Somaalee nama tokko ajjeefte, sana booda mormii uummataa ka’e irratti kan raayyaan ittisa biyyaa nama ajjeese,” jedhu jiraataan kun.
“Raayyaan ittisa biyyaa gariin magaaluma Calanqoo turan, gariin ammoo Harar irraa dhufan,” kan jedhan Obbo Suufiyaan, “bakka Qumbii jedhamtu dabarraan namumaa karaa irratti argan, kana sana osoo hin jedhiin dhawaa seenan,” jechuun dubbatu.
Dubbi himaan mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Addisuu Araggaa lakkoofsi namoota du’anii 6 darbee jira, namootni madaahan ammoo 14 akka ta’an himaniiru.
Namni aanaa Meettaa araddaa Sarkamaatti liyyuu poolisii Somaaleetiin rasaasaan dhahamee ajjeefame, Ahimaddiin Ahimad Asaasaa akka jedhamuu fi mormiin uummatni sababa kanaan kaase gara hokkaraatti jijjiiramee, walitti bu’iinsa raayyaa ittisa biyyaa waliin uumameen ajjechaan kun raawwate jechuun Obbo Addisuun fuula feesbuukii isaaniirratti ibsaniiru.
Namoota ajjeechaa kana raawwatan seera duratti dhiyeessuufis ni hojjenna jedhan.