text:
Itti gaafatamummaa jireenya kee hundumaa Waaqayyo waan fudhatuuf, jireenyi kee wabii jireenyaa qabaachuu isaa qofa otuu hin ta’in, jireenya moo’ichaa argachuun kee dabalaa adeema.
Tarii wantoonni ati jireenya kee har’aa borii keessatti mo’achuu barbaaddee wal’aansoo ittiin qabdu, haa ta’u iyyuu malee hamma ammaati dabaree wal-mo’ataa jiraattan, tuujuba Waaqayyoon beekuu keessa gaafa ati lixxu, miilla kee jalatti argita. Waaqayyoon beekuun kee moo’icha kee ta’a.
Namni kamuu dandeettii fi jabina ofii isaatiin Waaqayyoon beekuu bira ga’uu hin danda’u, garuu yeroo Waaqayyo irraa dhaggeeffachuu baru, beekumsi Waaqayyoo keessa isaatti uumamaa, amantiin keessa isaatti guddachaa fi dubbiin Waaqqayyoo amantiidhaan jireenya isaa wajjin wal fudhataa adeema.
Kun immoo wantoota inni qofaa isaa otuu ta’ee mo’achuu hin dandeenyee fi eebba inni maal iyyuu yoo goodhe bira ga’uu hin dandeenye isa gonfachiisa. Siinis Waaqayyoon beekuun moo’icha si gonfachiisa!
Namni jireenya moo’ichaa bira ga’uuf, waa’ee Waaqayyoo maal beekuutu isa barbaachisaa? Utuu seerrii fi abboommii eeguun ba’aa guddaa namatti hin ta’in, Waaqayyoon gammachiisaa fi jireenya moo’ichaan guutuu ta’e jiraachuun akkamitti danda’amaa? Barsiisa dubbii Waaqayyoo kana keessaa waan isin gargaaru ni argattu jedheen amana.
Waaqayyoon beekuun Yasuus Kiristoositti amnuu irraa jalqaba, kun immoo jireenya bara baraa ti. As keessatti Waaqayyoon beekuu inni jedhamu kun isa namni dubbii Waaqayyo iraa dhaga’ee fi amaloota Waaqayyoo amantii isaa wajjin walsimachiisee jiraatudha.
Yeroo ati Waaqayyoon dhageessu jijjiiramni jireenya kee keessatti uumamu guddaan tokko, “nagaan kee akka yaa’aa galaanaa ta’a!” (Isa.48:18) Haala, yeroo fi iddoo kamittuu nagaan Waaqayyoo jireenya kee keessa guutee lola’uu isaa irraa kan ka’e gammachuun kee eegamaa ta’a! Atis boqonnaa isa dhugaa jireenya kee keessatti argachuu jalqabda.
Bal’inaan dhaga’uuf, mee maaliif “Icciitii Moo’icha Kutaa 2ffaa” bilisa/tola harcaafattanii (download gootanii) hin dhaggeeffatan? Maatiif, firaaf akkasumas hiriyaaf illee qooduun hin badu.
Waaqayyo isin haa eebbisu!
(Please, click here to download full free aduio sermon)
"Icciitii Moo'ichaa” kutaa 1ffaa


c: text/html

text:
Beekumsa.
- Beekumsi wantootaa dhimmoota/haalota gadi fageessanii hubachuu fi dhiibbaa inni uumuu danda’u xiinxalanii ilaaluun wal qabataa dha.
- Namni tokko beekaadha yeroo jedhamu, waa’ee waan beeku sanaa warra gaaffii qabaniif ibsuu ni danda’a. Waan beeku sanaan immoo ofii isaa fi warra kaanis fayyadamoo ni godha.
- Beekumsi akkasii kun isa waraqaa raagaa qabaachuu bira darbu dha. Isa maqaa fi beekamtii namoota biraa irraa itti fudhachuu bira ni darba.
- Beekumsi gadi fagoon yeroo baay’ee jireenya nama beeku sanaa wajjin walfudhachuu isaa irraa kan ke’e dhimmoonni sanaa wajjin wal qabatan, akkuma salphaatti hiikamaaf.
- Haasaa isaa keessan, hojii isaa keessaan, barreeffama isaa keessanis beekumsi akkasii kan calaqisan yoo ta’u, hojiitti hiikamuun isaa yeroo baay’ee dhibbaa guddaa uumuu kan danda’u dha.
- Fakeenyaaf, namni tokko afaan tokko beeka yeroo jennu, afaan sanaan dubbachuu fi yaada isaa dabarfachuu kan danda’u ta’a. Namni akkasii, yeroo haasa’u hedduuminaan waa’ee seer-luugaa ykn waa’ee jechoota walitti barbaadu rakkata otuu hin taane, waa’ee yaada isaa dabarfachuu irratti xiyyeeffataa dha.Kana irraa kan ka’e, ergaan isaa qixaan darbaaf.
Egaa gabaabaadhumatti, beekumsa jechuun, akka ani hiikutti, waan dubbisan tokko qalbiitti yaadatanii irra deebi’anii jechuu/dubbachuu otuu hin taane, wanti bratan sun jireenya baratichaa keessatti yeroo hojiitti hiikamuu fi hubatamee karaa fi hojii ofii keessatti ibsamuu danda’u dha.
As irratti, ani hiikkoo beekumsaa isa waalta’aa ta’e ibsuuf barbaadee otuu hin taane, akkaataa ani hubadhetti, ergaa mata duree kana jalatti ilaalluuf akka nu gargaaruuf jedheen, innis: Waaqayyoon beekuu dha.
Waaqayyoon beekuu
Waaqayyoon beekuun waa’ee Waaqayyoo waan dubbifnee fi dhageenye qalbiitti yaadannee, akka seenaatti dabarsinee dubbachuu bira ni darba. Dhimmi Waaqayyoon beekuu, amaloota Waaqayyoo saa hubatanii akkaataa sanatti jireenya ofii jiraachuu dha.
Waaqayyo amaloota nama dhaalchisuu fi amaloota isa qofaaf hojjetan of keessaa qaba.
Fakeenyaaf: jaalachuun, araara gochuun, gaarummaan, qajeelummaan, qulqullummaanii fi kan kana fakkaatan amaloota Waaqayyoo warra nutis akka nuti qabaannuu fi itti guddannu inni barbaadu dha.
Gama biraadhaan immoo, amaloonni kan Waaqayyoo qofa ta’an jiu. Fakkeenyaaf: Uumuun (waan hin jirre irraa waan jiru hojjechuun), hundumaa beekuun, hundumaa danda’uun, iddoo hundumaatti si’a tokkicha argamuun, bara barummaan(jalqabaa fi xumura kan hin qabne ta’uun) kan Waaqayyo irraa kan hafe homtuu qabaachuu hin dandeenye dha.
Waaqayyo amaloota warra kan isaa qofa ta’an kanneen irra hanga ta’e nuuf qoodeera.Kanaaf, waan jiru irraa waan kan biraa uumuu ni dandeenya, hamma ta’e beekuu, amma ta’e danda’uu, bara barummaa (fuula duratti) nuuf kenneera/nu hirmaachiseera.
Egaa Waaqayyoon beekuu keessatti amaloonni isaa kunniin jireenya keenyaa wajjin walfudhatanii, ‘by default’ dallaa (framework) isaa keessa yeroo jiraannu dha.
Kun immoo, akka Waaqayyo ofii ta’etti isa arguu, akka inni nu godhetti of arguu, akka inni itti namaa fi uuma kan biraa kaa’etti isaan ilaaluu fi isaanii wajjin jiraachuun beekumsa Waaqayyoof qabnu irratti hundaa’a jedheen yaada. Kanaafidha, nu bara jiraannu keessatti Waaqayyoon barree fixuu kan nuti hin dandeenyeef.
Hammi nuti Waaqayyoon baraa adeemnu daangaa fi sadarkaa moo’icha keenyaa bal’isaa adeema.
Moo’icha
Moo’ichi jireenya waan namaan morkatu/nama balleessuu barbaadu, nama salphisuu barbaadu, gad-nama qabuu barbaadu, dhiibaa hin barbaachifne namarratti uumuu barbaadu… irra caalanii argamuudhaan mul’achuu ti.
Caalamaan kun, tarii akkaataa isa biyyi lafaa caalmaa itti jettu ta’uu dhiisuu ni danda’a.
Biyyi lafaa, isa ija-bukkeen nu ilaale nummoo kaballaa itti cufnee, ofiif jilbeenfachiisuu yoo dandeenye moo’ichatti lakkoofti.
Jireenya Waaqaayyoon beekuu keessatti garuu, isa hamaa nu irratti godhu nuti immoo gaarummaa itti agarsiisuu yoo dandeenye, kun moo’icha dha.
Gooftaan keenya Yasuus Fannoo Qaraaniyyoo irra taa’ee kan inni agarsiise isa kana. Warra isa fannisaii booda immoo itti ga’isaniif araara kadhate.
Moo’ichi, cubbuu isa yaada Waaqayyoo keessaa gadi-nu baasuu barbaadu irratti dammaqabii, qalbii diddiirachuu dhaa fi irraa deebi’uudhaan, Waaqayyoo wajjin hariiroo gaarii qabaachuu dha. Haala mijataa hin taane baay’ee keessa jiraatanii hariiroo Waaqayyoo wajjin qaban jabeessanii qabachuu fi giddifachaa adeemuun guddina Waaqayyoon beekuu keenyaa irratti hundaa’a. Kun immoo dhoksaa moo’icha itti fufaa isa guddaa dha.
Namni Waaqayyoon beekuu isaatiin, cubbuu, abdii kutannaa, hiyyuma, jal’ina, Seexanas ni mo’a.
Egaa moo’ichi yoom iyyuu wal’aansoo fi dorgommii booda waan argamu waan ta’eef, warri moo’icha argatan kun yeroo hundumaa jireenya wal’aansoo ittiin qabu/ittiin morkatu keessa jiraatu jechuu dha.
Morkiin kun immo, fakkeenyaaf, isa nuti guyyaa guyyaatti wantoota Waaqayyoof akka nuti hin jiraanne nu gochuudhaaf nutti dhufan irratti olaantummaa argachuu dha.
Nuti biyya lafaa kanarra yeroo jiraannu, guyyaadhuma guyyaadhaan sanyiin Waaqayyo biraa hin taane baay’een maasii (keessa) keenyaatti facaafamanii akka biqilaniif –hudhaniis akka nu balleessaniif/ija godhachuu irraa akka nu ittisaniif--- yaalamaa oola.
Saanyiiwwan kunniinis, sanyii jibbaa , sanyii xuraa’ummaa bifa garaa garaa (ejja, hanna, soba, hawwii, amanamuu dadhabuu, oftuulummaa, jaalala biyya lafaa,…) fi dadhabbii gosa baay’ee dabalata.
Jara kana irratti dammaqanii maasii ofii eegachuu fi guyyaa guyyaatti aramuun garuu moo’ichaa akka gonfannu nu godha.
Moo’icha gonfachuu
Moo’icha gonfachuun egaa ofuma isaatii iyyuu ulfina guddaa ta’ee, eebbaa fi baadhaasa baay’eettis dabarsee nu kenna. Fakkeenyaaf, warri jibba mo’atan, jibba mo’achuun isaanii Waaqayyo birratti kan isaan kabachisiisu ta’ee, jibbicha mo’achuun isaanii jireenyi namootaa baay’ees fi kan dhalootaa akka inni yaada Waaqayyoo keessatti eegamu, Wangeelli Kiristoos illee qixaan akka lallabamu ni godha. Wangeelli qixaan lallabamee namoonni fayyuu isaaniitiif immoo, Waaqayyo badhaasa addaa warra mo’an kanaaf kennuufiif jira.
Egaa jireenya wal’aansoon guutuu kana keessatti namni Waaqayyoon beekuudhaan human moo’ichaa argata. Namni Waaqayyoon beekuu isaatiin jireenya moo’ichaa jiraatu immoo, haala silaa gadi isaan teessisu keessa taa’anii mul’ata isaaii jiraatu. Jireenya Waamicha isaanii/abjuu isaanii fiixaan baasuu fi dhugoomsus jiraatu.
Jireenyi Yoseef, fakkeenya gaarii tokko nuuf ta’uu ni danda’a.
Umurii dargagguummaan itti nama rakkisuu fi bakka iji nama isa to’atu kan biraan in jirretti (firri, waldaan, tajaajilaan,…) iddoo hundumaa jiraachuu fi waan hundumaa beekuu Waaqayyoo jireenya isaa keessaa qabaachuun isaa, affeerrii ejjaa akka inni tuffatu isa gargaareera. Ejja diduu Yoseefiif, humni gargaarsaa inni guddaan, amala Waaqayyoo beekuu isaa ti.
Tarii amala Waaqayyoo kana eenyutu jalqabaa hamma dhumaatti na barsiisaa laata jettanii warra yaaddaniif, jireenyi Yoseef fakkeenya gaarii dha. Amma haala fi jireenya inni keessa jiru keessatti waa’ee Waaqayyoo barsiisuu dhuufnaan maqaa Waaqayyo isa dhugaa iyyuu namoonni adda baasanii beekan hawwaasicha keessa waan jiran hin fakkaatan. Haa ta’u iyyuu malee, bara daa’immummaa isaatti, wanti inni abbaa is isaa irraa barate, akkaataan itti Waaqayyo jireenya isaa geggeessaa jiru hunduu madda baruma isaati turan jedheen yaada. Yeroo inni muraasa barate hojiirra oolchuuf ka’u, wanti guddaa inni argate, Waaqayyo isaa wajjin ta’uu Isaa ti. Waaqayyo immoo namaa Waajjin ta’ee jennaan Hafuurri isaa guddinaa gara guddinaatti, beekumsaa gara beekumsaatti nama guddisaa adeema.
Barsiisa Dubbii Waaqayyoo kana sagaleedhaan dhaggeeffachuu barbaaddu taanaan kan xuqaa (Please, click here for free audio)
Kutaa lammaaffaa "Icciitii moo'ichaaf" as xuqaa (Sagalee/ for free audio, for text)
Waaqayyo isin haa eebbisu!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sunday, August 31, 2014
Qabsoo maqaa dhooftee KADHAAF marxifattee, Osoo mana jirtuu nan hidhame jettee, osoo hin tuqamin nan reebame jettee,,
Posted by: Boonaa Dagaa August 29, 2014
Qabsoo dhiigaan dhufeen kan daldalaa turtee,, Bilisummaaf miti DOOLAARA barbaachaaf wareegamuuf kaatee ??? kekekekekekeke Qabsaa’aa fakkaattee iyyitee wawwaattaa,, Lammii gowwomsitee imimmaan harcaaftaa,, osoon isin qabuu maaf diinni na nyaataa ?? Jettee nu boossiftee qoonqookeetti nyaattaa ?? Osoo fayyaa qabduu maaf taatee kadhattuu ??
Haala habashootaa warra kadhaan bultu, tooftaa taasifattee osoo harka qabduu, kan barruukee haftee nama jala qabdu, hordaa harkaan qabdee lafa QOTTEE hin nyaattuu ??
Kaleessas kan hubee qabsoo saba kootii,, warra haadha garaa ishee akka keetii,, isheetu gurguree SHARAFEEM qoonqootti, garaashee guuttachuuf dhiiga Abbootii kootii. Baqadhu baddeettaa dafii bakka jirtuu, anaan na hidhanii na dararaa jiruu, jettee rifaasiftee kan qabsootti jiru, yaroo hiriyaakoo qe’eerraa kaachiftuu, maaluma siin jedha LAFEEN gaara jiru , dhiigni barattootaa jigee yaa’aa jiru, ekeraan goototaa laga keessaa iyyu, caraanee lallabee hudhee sihaa diru.
Dhugaa qabda ati teessee nyaattee bartee, falmaa dhiigaan dhufe dahoo taasifattee, Dheebuu Doolaaraatiif samiirra barriftee, isa beelli wadee of duuba aanisitee, diinqa keessa teessee aduutti of baaftee, maqaa qabsaa’aatti qoonqoof of moggaaftee, kadhaaf qaama fayyaan okkoltee ultaalte. hahahahahaha Nadhibe waa’eenkee dubbiin qoonqookeetii, yarotti haasoftu an qeerroo qabsootii, jettee odeessuudhaan warra baar- gamaatti, ittiin jiraatteetta kunoo hanga ammaatti, salphachuukee bari ammagaa dirreetti. Yoo rakkinaaf ta’ee biyya guutee jiraa, eenyutu ittiin du’ee awwaalamee jiraa ? eenyufaa ajjeeftee mee DHABI yaa firaa ?? Egaa yaa lammiikoo kan biyyaaf kan alaa, dubbii nama kanaa xiinxalaa ilaalaa. Nuti kaayyoof duunaa ati qoonqoof du’ii, yaa hidda Goobanaa warra seenaa xurii. ….
Obsaa / Iskeender/ Abdulkadiriif…
Qabsoo dhiigaan dhufeen kan daldalaa turtee,, Bilisummaaf miti DOOLAARA barbaachaaf wareegamuuf kaatee ??? kekekekekekeke Qabsaa’aa fakkaattee iyyitee wawwaattaa,, Lammii gowwomsitee imimmaan harcaaftaa,, osoon isin qabuu maaf diinni na nyaataa ?? Jettee nu boossiftee qoonqookeetti nyaattaa ?? Osoo fayyaa qabduu maaf taatee kadhattuu ??
Haala habashootaa warra kadhaan bultu, tooftaa taasifattee osoo harka qabduu, kan barruukee haftee nama jala qabdu, hordaa harkaan qabdee lafa QOTTEE hin nyaattuu ??
Kaleessas kan hubee qabsoo saba kootii,, warra haadha garaa ishee akka keetii,, isheetu gurguree SHARAFEEM qoonqootti, garaashee guuttachuuf dhiiga Abbootii kootii. Baqadhu baddeettaa dafii bakka jirtuu, anaan na hidhanii na dararaa jiruu, jettee rifaasiftee kan qabsootti jiru, yaroo hiriyaakoo qe’eerraa kaachiftuu, maaluma siin jedha LAFEEN gaara jiru , dhiigni barattootaa jigee yaa’aa jiru, ekeraan goototaa laga keessaa iyyu, caraanee lallabee hudhee sihaa diru.
Dhugaa qabda ati teessee nyaattee bartee, falmaa dhiigaan dhufe dahoo taasifattee, Dheebuu Doolaaraatiif samiirra barriftee, isa beelli wadee of duuba aanisitee, diinqa keessa teessee aduutti of baaftee, maqaa qabsaa’aatti qoonqoof of moggaaftee, kadhaaf qaama fayyaan okkoltee ultaalte. hahahahahaha Nadhibe waa’eenkee dubbiin qoonqookeetii, yarotti haasoftu an qeerroo qabsootii, jettee odeessuudhaan warra baar- gamaatti, ittiin jiraatteetta kunoo hanga ammaatti, salphachuukee bari ammagaa dirreetti. Yoo rakkinaaf ta’ee biyya guutee jiraa, eenyutu ittiin du’ee awwaalamee jiraa ? eenyufaa ajjeeftee mee DHABI yaa firaa ?? Egaa yaa lammiikoo kan biyyaaf kan alaa, dubbii nama kanaa xiinxalaa ilaalaa. Nuti kaayyoof duunaa ati qoonqoof du’ii, yaa hidda Goobanaa warra seenaa xurii. ….
Obsaa / Iskeender/ Abdulkadiriif…
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Saaminsa dachii Murti-Guuto
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 3/07/2015
Bitootessa 07, 2015 | Anoole Wako Irraa
Shirrii wayyaaneen Murti-Guuto Afuran Qalloo kan jechuun beekku Oromoo Harar irratti raawwate raawwachaas jirru dachaa dha.
Magaalaan Harariifi naannooyni isi teessuma Bulchinsa Oromiyaa kan Harargee Bahaa ti ammallee akkasuma. Harar magaalaa gudditti afuran qallooti haalli kun osoo qaceellotti beekkamu Saba biicuu adaree ykn Harari je'amuun beekkamu dhuguma san dubbachuudhaaf akkuma statiksi lakkoysa wayyaaneen baaseen lakkoysi ummata kanaa 10, 000 kan hin caallee dha. Oromoon garuu %85 oli Wayyaaneen seersan mirga adda tahe ummata Harariif kenniteefi Oromoo Harar Oromiyaarraa fottoysite magaaluma Oromoo tana akkuma Dirree Dhawaa fi Finfinnee irratti raawwate sunitti Naannoo Harari jechuudhaan Ummata Oromoo harar saba Harari jalatti akka buluu godhee jira.
Murti gootichi haala kana mormuudhaan bara 1995A.L.O ti fincila jabaa kaasse kan dhumees dhumee kan hidhamees hidhame fincilli sun humni hidhataan wayyaaneetifi sarichi saba gurgurtuun OPDO je'amuun ukkaamfame. As irratti kan dagatamuu hin qabne bulchinsi naannoolee biyyatti keessatti erga hundeffaman ganna 3 booda naannoon Harari hundeeffamu isiiti. Haalli kuun qofti ajendaan dhokate akka jiru nama agarsiisa. Yeroo ammaan tanaa naannooni Harari bulchinsa lama jala bulti magaalaa gudditti bulchinsa Harargee bahaati ammaas kan naannoo Harariiti Garuu bulchimsi Oromiyaa Bahaa magaaluma keessa haajiraatu malee mirga tokkoollee magaalattirratti hin qabu.
Naannoon Bulchiinsa Harari Gonkumaa ulaagaa Bulchiinsa naannoon akka ijaaramtu godhu hin qandu hin guutuus laafa qonnaa araddaa baadiyyaa "Hundane" Jechuun yaamamaa tueefi magaaluma Harar walitti ida'e akka naannootti ijaare wayyaanee fi Sarichii OPDOn.
Wayyaane fi harar liigin lafa Qonnaa Qoteebulaa Oromoo Harar sababa Sagantaa "Master plan of HARAR" je'un adda durummaa fi raawwachiisa OPDOn laftisaa gurguramee Oromoon lafa isaatirraa arihamaati jira.
Amma duuba master plan adda tahee baafachuun qonnaan bulaa Oromoo kan araddaa Dakar, Aw'umar je'aman keessaa Oromoo buqqaasuudhaan maqaa diaspora Harari je'un saba Harari qubsiisutti jiran. Kaayyoon isaa garuu hidda Oroomoo achirraa dhabsiisuuf kan karoorfameedha. Kana malees Oromoo fi saba Harari walitti naquu fi akka walirratti duulani wal fixan godhuuf kan karoorfameedha.
Shirrii wayyaaneen Murti-Guuto Afuran Qalloo kan jechuun beekku Oromoo Harar irratti raawwate raawwachaas jirru dachaa dha.
Magaalaan Harariifi naannooyni isi teessuma Bulchinsa Oromiyaa kan Harargee Bahaa ti ammallee akkasuma. Harar magaalaa gudditti afuran qallooti haalli kun osoo qaceellotti beekkamu Saba biicuu adaree ykn Harari je'amuun beekkamu dhuguma san dubbachuudhaaf akkuma statiksi lakkoysa wayyaaneen baaseen lakkoysi ummata kanaa 10, 000 kan hin caallee dha. Oromoon garuu %85 oli Wayyaaneen seersan mirga adda tahe ummata Harariif kenniteefi Oromoo Harar Oromiyaarraa fottoysite magaaluma Oromoo tana akkuma Dirree Dhawaa fi Finfinnee irratti raawwate sunitti Naannoo Harari jechuudhaan Ummata Oromoo harar saba Harari jalatti akka buluu godhee jira.
Murti gootichi haala kana mormuudhaan bara 1995A.L.O ti fincila jabaa kaasse kan dhumees dhumee kan hidhamees hidhame fincilli sun humni hidhataan wayyaaneetifi sarichi saba gurgurtuun OPDO je'amuun ukkaamfame. As irratti kan dagatamuu hin qabne bulchinsi naannoolee biyyatti keessatti erga hundeffaman ganna 3 booda naannoon Harari hundeeffamu isiiti. Haalli kuun qofti ajendaan dhokate akka jiru nama agarsiisa. Yeroo ammaan tanaa naannooni Harari bulchinsa lama jala bulti magaalaa gudditti bulchinsa Harargee bahaati ammaas kan naannoo Harariiti Garuu bulchimsi Oromiyaa Bahaa magaaluma keessa haajiraatu malee mirga tokkoollee magaalattirratti hin qabu.
Naannoon Bulchiinsa Harari Gonkumaa ulaagaa Bulchiinsa naannoon akka ijaaramtu godhu hin qandu hin guutuus laafa qonnaa araddaa baadiyyaa "Hundane" Jechuun yaamamaa tueefi magaaluma Harar walitti ida'e akka naannootti ijaare wayyaanee fi Sarichii OPDOn.
Wayyaane fi harar liigin lafa Qonnaa Qoteebulaa Oromoo Harar sababa Sagantaa "Master plan of HARAR" je'un adda durummaa fi raawwachiisa OPDOn laftisaa gurguramee Oromoon lafa isaatirraa arihamaati jira.
Amma duuba master plan adda tahee baafachuun qonnaan bulaa Oromoo kan araddaa Dakar, Aw'umar je'aman keessaa Oromoo buqqaasuudhaan maqaa diaspora Harari je'un saba Harari qubsiisutti jiran. Kaayyoon isaa garuu hidda Oroomoo achirraa dhabsiisuuf kan karoorfameedha. Kana malees Oromoo fi saba Harari walitti naquu fi akka walirratti duulani wal fixan godhuuf kan karoorfameedha.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Utaaltee muka yaabdee, Buutee ilmoo ishee dhabde- Kutaa 2ffaa
Posted by Madda Walaabuu Press on 1/27/2013
27 Amajjii 2013 | Jiituu Sabaa fi Lammii Moosisa Yuunvarsiitii Finfinnee
Kutaa 1ffaa dubbisuuf Addana Tuqaa
“Kan dagalee raasu yemmuu namatti bu’e argu….”
Kabajamoo dubbistoota barruu kanaa, kutaa jalqaba barreeffama kaanaa keessatti qabxiiwwan ijoo tokko tokko kaasuf yaallee turre. Inni dursaafi waliigalaa gidiraan adda addaa jiraatullee abbaan dhugaa tasuma gola salphinatti akka hinafne; warri dhugaa awwaaluuf dhagaa gangalchan ooli bulii booda matuma isaaniitiin bool’a salphinaatti yoo dhidhiman seenaa kaleessaarraas ta’ee jiruu har’aa keessattii argaa jiraachuu keenya wal yaadachiifnee turre. Barreessitoonni barruu kanaa bardheeraa of duuba deebinee seenaa kaleessaa dubbachuuf tarii umriin nu daangessullee, barri keessa dhalanneefi keessa jirru yeroo qabsoon Orommummaafi Bilisummaa sadarkaa murteessaarra gahe ta’uun adeemsa kana keessatti waa hedduu arginee deebifnee akka dubbannu seexaa seenaa nutti hore. Dhugaan seenaa quqquuqee nu dubbisullee dubbii keenya dura Angaftichaafi Angaftittiif SAFUU qabnaa “NU OOFKALCHAA!” jennee gara dubbii kaaneefitti ceena.
Isa dura garuu sabboonummaan Oromoo sadarkaa akkamiirra akka jiru hubachuuf akka tolu ta’eewwan yaadannoo keenyarraa qabnu keessaa waan waggaa kurnan baranaa ta’e tokko isinii qooduu hawawine. Yerichi yeroo FDG gola Oromiyaa hunda keessaa laboobee muul’atu waanta’eef ammallee yaadannoo ho’aatu miira keenya keessaa nutti dhagahama. Nuti, (barreessitoonni barruu kanaa) yeroo sanatti Unbarsiitii Finfinnee keessattii barattoota turre. Barattoota FDGirratti miidhaman gaafachuuf takkaayyuummoo warra kaan caalatti qindeessuuf barii kaanee gara Ambootti imalle. Mana hidhaatti gorree barattoota hidhaa jiran alaalumaa ijaan ilaallee, maatiifi hiriyoota isaanii jajjabeessinee, dhimmoota biroos erga raawwannee booda barattoonni hedduun miidhamanii hospitaala Amboo keessa jiraachuu ergaan nu qaqqabe. Nama odeessa kana nuun gahe galateeffannee ijoollee kana dubbisuuf haalli akka nuu haanja’u namoota nu gargaaruu malan barbaannee gara hospitaalichaa seenne. Barattoota rasaasaan rukutamanii hospitalicha keessatti yaalamaa jiran keessaa hanga shanii kan ta’an bakka ciisanitti agarree dubbifne. Miidhaan isaanii hagamuu cimaa ta’ullee jajjabinni isaan qaban nuyyuu deebisee si’oomina nutti uume. Otuma kanaan jirruu hogeessi fayyaa ijoollee kana wal’aanaa jiru kutaa biraa nu fudhatee seene. Namni ciisee agarre mucaa soolaa reefu jalqaba umrii dargaggummaa seenu ta’uu hubanne. Miilli isaa tokko jilba gararraatti garmalee miidhameera. Lafeen garmalee waan caccabeef tarii irraa cituuyyuu akka danda’u hogeessi fayyaa sun yaaddoo isaanii nutti himan. Dhiigni isaa ammallee yaa’ee baandeejii adii jiisee muul’atu laaluuf nama rifaasisa. Ittisiqnee dubbifne. Bakkuma ciisuu ijaan nu simate. Dhiigni baay’ee waan dhangala’eef dadhabbiitu ittidhagahama. Dugduubatti akka hirkachuu ta’ee takka miila isaa, takkammoo nuun ilaalee deebi’ee hirkate. Keessa isaatii waa dubbachuu waan barbaadu fakkaata. Ammas madaa isaa erga ilaalee booda oljedhee “…..gabroomee miila lamaan jiraachurra bilsoomee miila malee jiraachuutu naaf caala…..!” jedhee beebi’ee ciise. Dhiigni ho’aan dhangala’ullee, lafeen cabee laalaan hammaatullee, dheebuun isaa bilisummaa saba isaati. Kana dhugoomsuuf ammaallee waakkii akka hinqabne akkaataan isaa hundi nimirkaneessa. Kuni mallattoo dhaloota fincileeti. Sabboonummaan cunqursaafi gabrummaa waliin firummaa hinqabu. Dhaloonni sabboone didaadha. Gabrummaa dida; cunqursaa fincila. Dhalonni fincile galaana. Gufuufi gufachiisaa bifa kamiituu karaarraa buqqisee fudhee deema. Dhaloonni fincile abidda saafaati. Haafaafi haasura, jiidhaafi gogaa karaarratti isa eege hunda arraabee daaraa tufee bira darba.
Kabajamtoota; har’aaf kuni bu’ura dubbii keenyaa miti. Kutaa ittaanu keessatti fakkeenya kana qaaccessinee kan dhibiis ittidaballee warra agartuun isaanii guddina qabsoo Oromoo hubachuu dadhabeef ykn hubachuu hinfeeneef waldhaansa qabannee deebina. Waldhaansa kanaan warra kanaaf yookii fayyina, yookaa ammoo haafaafi haasura waliin daaraa ta’uu filannoo jaraaf dhiifnu dhaloonni diina fincilu sonaaf si’ayinaan qabsoo sabaa harkaa qabaachuu isaa garuu firaaf diinattillee otoo hinimne darbuu hinfeenu.
Kabajamtoota dubbistoota barruu kanaa; ammallee guutummaa barreeffama kanaatti otoo hinseenne waa wal yaadachiisuu feena. Fakkeenyi barreefama kana keessatti ilaaaluuf jirru ejjannoo keenya: “…..diinni Oromoo Oromoo kamiifuu fira ta’uu hindanda’u.” jedhu jabeessuun: warri ammallee hirkattummaa diinaa filatanii jiran, otoo diinni harka jalaa fudhatee hinsalphifne gara gaaddisa saba isaaniitti akka baqatan; warri otoo karaa dhugaa beekanii gidduutti gufatanii bitaa mirgatti daddaaqaa jiran, karaan dhugaa tokko qofa ta’uu akeekkatanii ho’a bobaa diinaa hawwuurra kabajaafi ulfina saba isaanii keessatti akka of tiksan; akkasumas, warri dhugaaf jedhanii gatii baasaa jiran yeroof haa fakkaatu malee injifannoon kan abbaa dhugaa ta’uu akeekkatanii ifaajjii isaanii dachaan akka dabalan jajjabeessuuf filatame. Walii galatti, fakkeenyi kun qabsoon Oromoon har’a harkaa qabu bilisummaa Oromoo dhugoomsurratti kan fuullefate waanta’eef, ilmaan Oromoo gola diinaa keessatti salphina hambaa hinqabneen ergamaa jiraniifillee furmaata maayii waan fiduuf barri Oromoon qabsoo Oromootti gufuu ta’u seena qofaan kan yaadatamu akka ta’u hubannoo gaarii uuma. Akkuma olitti wal yaadachiisuuf yaalle, ittifufinsa barruu kanaa keessatti sadarkaa dagaagina sabboonummaa Oromoofi qooda inni QBO keessatti qabu qabannee wal arguuf beellamaan turfannee, dhimma har’aaf ittifuulleffannetti ce’uu filanne.
Ji’oota muraasa dura; guyyaan guyyaa Dilbataati. Guyyaan kun nuuf guyyaa boqonnaa hinturre. Barii kaaneeti waan qabnu walitti qaqqabannee qajeella. Kuni nuuf waan barame ta’eera. Keessumaammoo waggoota kurnan darbaniif. Bakki dhaquuf jirru lafa bashannanaa yookaanimmoo lafa haara galfiif dhaqamu hinse’iinaa. Lafa miira namaa miidhu. Lafa miidhama saba ofii keessatti arganii quuqaman. Lafa wantii argaafi dhageettii namaa seenuu cufti miiraa namaa dheekkamsiisee furmaata barbaacha qaamaafi qalbiin buusee nama baasu – Lafa xiiqiiti. Bakka baangeef karrarra geenyee namoota dursanii toora qabatanitti aannee tarree gallee ijaan karra eeguu jalqabne. Lafichi mana hidhaa beekamaadha. Nutimmoo lammii keenya hidhaa jiran dubbisuuf achitti argamne. Poolisoota sadi ta’anii karricha dura dhaabatan keessaa tokko waraqaa harkatti baaturraa maqaa namoota dabaree eeggatanii waamuu jalqabe. Maqaan inni jalqabarraatti waame dhageettii nama hundaa keessatti miira adda addaa uume. Ofduuba garagallee nama sana ijaan barbaanne. Yeelloon mataa gadi cabsee miila kaasee namoota sana fuuldura darbuu dadhabe. Isa ilaaluu dhiifneeti bakka inni kaleessa tureefi haala inni har’a keessa jiru yaadaan buufnee baasuu jalqabne.
‘Dubbiin gaafa qoosaa bulee nama oosa.’ Jedhama. Dhugaa salphisee, saba isaa quucarsee eenyutu ulfaatee beeka! Namni kun waggoota muraasa dura muudama “Peresedantii Oromiyaa” jedhu argatee ture. Booda kanammoo angoo ministeerummaayyuu argateera. ‘Alagaa ilkaan adii, alangaan isaa sadii’ akkuma jedhan, diinni gaafa gola isaa keessatti waamee maqaa namarra tuulu harka lafa jalaatiinimmoo bool’a awwaalchaa namaaf qopheesa. Kana dhugoomfachuuf waa hedduu yaadachuu dandeesssu. Ammaaf nuti waan namni kun gola diinaa keessa taa’ee saba isaarratti hojjataa ture heddu keessaa waaxiqqoo wal yaadachiisuu feene. Kana booda nama kana maqaan waamuu dandeenya. Juneddiin Saaddoo jedhamu. Bara isaaniitti perezedantiis, minsteeras turaniiru. Waan isaan kaleessa saba isaaniirratti hojjataniifi har’a keessa jiran walbira qabanii ilaaluun ergaa barnoota guutuu dabarsu waan qabuuf ittifuulleffannee turtii gaarii!
Sagantaa diinni tokkummaa Oromoo laaffisuufi sabboontota Oromoo dadhabsiisuuf hojjatu keessatti namoota dirqamni addaa itti kenname keessaa toora duraarratti argamu. Dirqama kana bahachuuf lafti xiyyeeffaannoo isaanii inni dursaa Unbarsiitii Finfinnee ture. . Gamtaa barattoota Oromoo diiguun FDG barattoonni geggeessan laaffisuun hojiiwwan namni kuniifi fakkaattonni isaa diinarraa fudhatan keessaa isa tokko. . Kana dhugoomsuuf Basaastota maqaa barattootaatiin unbarsiiticha keessatti ramaduu, waajjirri dhoksaa kennameefi hojii basaasummaa akka hojjatan haala mijeessuu ture. Namoota isaan hojii kanaaf bobbaasanillee gaafa guyyaan gahe tokkoo lamaan raga seenaafi dhiyeessuun nidanda’ama. Bifa kanaan unbarsiitii keessatti erga haala mijeeffatanii booda karaa lukkeen isaanii kana barattoota hojii akeeka isaanii waliin deemuu malan filatanii ofitti hawachuuf waajjira isaanii ‘Caffee Oromiyaa’ jedhamu keessatti waamanii mariisisaa turan. Yeroo kana xiyyeeffannoon isaanii barattoota Oromoo naannummaafi amantiin gargar fageessuun jibba uumuu ture. Kuni toftaa diinni kaleessa Oromoo cabsuuf itti fayyadame, har’as harkaa qabu ta’uu hubachuu feesisa. Haata’u malee boodarra barattoonni isaan dhimma kanaaf filatan adeemsa kana tuffachuun murna sana keessaa fincilanii iccitii kana kana saaxilan. Ta’us garuu obbo Junaddiin dirqama diinarraa fudhatan kana lafa buusanii dhiisuu hindandeenye. Tooftaa biraa filatanii carraaqqii isaanii ittifufan.
Akkuma kanaan, karaa basaasota isaanii unbarsiitii Finfinnee dabalatee addatti ammoo Komarsii ‘ Addis Ababa commercial college’fi ‘Kotebe Teachers’ College’ keessaa barattoota hubannoo laafaa qaban, dhiigaan Oromoo hintaaneefi maallaqaan gowwomfamuu danda’an filachuun mandhee dhokataa ijaaruu yaalan. Gamtaan barattoota Oromoo sochii farra Oromummaa kana dursee hubachuun waan hordofaa tureef walgahii iccitiin isaan masaraa isaanii ‘Caffee Oromiyaa’ jedhamu keessattii karoorfatan harkatti fashalsiise. Guyyicha, jalqabbii walgahichaa dura barattoon Oromoo kaampaasii hunda keessaa walitti dhaamuun warra waamame dura galmicha dhuunfachuun warra tikaatti sardamsuu uume. Obbo Junaddiin waayiloota isaa lama waliin (Abbaa Duulaa fi nama yeroof maqaa isaa hinyaadanne) waliin ta’uun galmicha yoo seenan waan hineegnetu isaan mudate. Akkuma isaan waltajjii qabataniin barattoonni hunduu lafaa ka’uun gootota Oromoo qabsoo bilisummaa sabaarratti wareegamaniif yaadannoofi ulfina agarsiisuuf daqiiqaa shaniif kadhannaa godhan. Yeroo kana Juneddiiniifi miseensonni isaa bakka taa’anitti lafa seenan dhaban. Obbo Junaddiin (perezedantiin yerichaa) rifaasuun dubbiin harkaa faca’ee ajandaa qabatanii dhufan dhiisanii waa’ee ‘Agricultural Lead Development’ jecha lama dubbatanii guyyaan walgahichaa geeddaramuu himan waltajjicharraa baqachuu yaalan. Haata’uutii garuu ibsa ejjannoo mata duree ‘Gantuufi maxxantuu of keessaa baafna.’ jedhu jalatti gamtaa barattoota Oromoon dubbifame dhaggeeffachuu dhiisuu hindandeenye. Akkuma amala isaanii ABOtu isin erge jechuun akka dheekamuu godhanis dubbichi bifa geeddaratee fincilatti geeddaramuu hubannaan eegdota isaaniitti dhaammatanii walgahyicharraa baqatan.
Walgayichi hiriira nagaatti geeddaramee barattoonni Oromoo kumaan lakkaawaman hiriiraa dheeraa lafa ‘Caffee Oromiyaa’ jedhamu [Olompiyaa] ka’anii teessoo masaraa mootummaa [aratkilo] qaxxaamuranii dhaadannoo “Down with Woyane” jedhu dhageessisaa humna waraanaa naannichatti guurame otoo maayitti hinmakiin hanga unbarsiitii Finfinnee (main campas)itti deeman. Sanaan dura hiriirri akka kanaa biyyattii keessatti muul’atee hinbeeku. Murannoon barattoon kun qaban diinatti rifaasuu guddaa uume.
Sana booda sochii barattoota kanaa dhaabuuf karoora addaatu bahe. Humni tikaa shugguxii hidhate unbarsiitii keessatti ramadamee barattoota basaasa wayyaaneetiin fooyamanirratti fuulleffate. Bahaa gala barattoota kanaa eeganii aleellaafi doorsisa adda addaa geessisuu jalqaban. Kunis akka yaadame bu’aa battalaa fiduu dinnaan tarkaanfii dhumaaf karoorfatan. Ilmaan Oromoo unbarsiitii Finfinnee keessatti argaman hundi uffatallee otoo hinfudhanne unbarsiitii keessaa akka hari’ataman godhan. Gariin nihidhan. Kanimmoo ni ajjeesan; biyyarraa har’ataman. Guyyaan kun Oromoof guyyaa gaddaati. Guyyaa duulli sanyii balleessuu ifatti sabicharratti labsame. Guyyaa diinni diinummaa sabichaaf qabu ifatti mirkaneesse. Gaddaafi miidhama saba kanatti gammachuu ibsachuun namni Obbo Junaddiin durse hinturre. Gola diinaa keessaa as bahanii “….kun barattoota kanatti nixinnaata, Unbarsiitii Finfinnee keessaa barattoota dhibba sadii ol ari’uun Ummata Oromoo hinmiidhu …..” jedhan. Akka isaaniitti hidhamuun, ajjeefamuun, barattoota saba biraa keessaa addatti fooyamanii unbarsiitii keessaa hari’amuun ilmaan Oromootti nixinnaate. Barattoota qaroo fi egeree saba Oromoo ta’an foyanii unbarsiitii keessaa ari’uun tarsiimoo bara dheeraa sirnoonnon gita bittoota Habashaa Oromoon akka hin baranne balbala itti cufuun waggaa dhibbaa ol of duubatti hambisanii bituuf hordofaa turaniifi jiran ta’uu Ob. Junediin walaalanii otoo hin taane diina saba Isaanii Oromoo fi gooftaa isaaniif amanamoo ta’uu mirkaneeffachuuf ture.
Kabajamtoota dubbistoota barruu kanaa, ‘Utaaltee muka yaabdee buutee ilmoo ishee dhabde’ jedha ka’umsi dubbii keenyaa. Ittigalli dubbii keenyaas kanuma. Namoonni hedduun bobaa diinaa jala taa’anii saba isaaniirratti hojii fokkisaa yoo hojjatan barri nidarba itti hinfakkaatu. Haduun saba isaanii qalaa ture deebi’ee morma isaaniitti yoo aggaamuu dubbiin isaaniif gala. Obbo Juneddiin gaafa nama hunda dursanii badii saba isaaniirra gahe “…..nixinnaate.” jedhanii komatan dabareen bor kan isaanii ta’uu hinyaanne. Har’a, dabareen isaan gahee badiin walfakkaatu balbala isaanii gaafa seenu maal akka jedhan isaanumaaf dhiifna. Garuu hojii waqayyoo ta’ee bakka ilmaan saba isaanii ittihiisisaafi ajjeesisaa turan yoo ejjatan salphina isaanitti dhagahame ijaan arguu dandeenyeerra. Haata’uutii ammas ka’umsi keenya nama kana qeequuf miti. Kuni seenaa itti gammadan miti. Dhalli saba tokkoo diina wajjin lammii isaa miidhee galgala keessa deebi’ee ofiifis gaafa miidhamu arguun seenaa fokkisaadha. Kaleessarraa baruun dadhabamee seenaan kun deddeebi’ee muul’achuun ammo caalatti nama gaddisiisa. Kanaaf waa’ee kana dubbachuuf dirqamne. Furmaata bardaada. Furmaanni dursaa ammoo warra lama dhabdee ta’anii hafaa jiran kana harka jira. Har’a, Oromoon dhibdee isaa furachuuf qabsoo murteessaarra jira. Bilisummaan Oromoo waan hinoolle! Diinni Oromoo Oromoo kamiifuu fira hinta’u. Haaduu isaa qarri lama. Galgala warruma isa firoomfatetti deebi’a. Dafanii of baasuun dhimma abbaati. Yaada olitti bulfanne waliin kutaa sadaffaa barruu kanaa keessatti walgarra. Har’aaf xumurre.
Injifannoon uummata Oromoof!
Kutaa 3ffaa Dubbisuuf Addana Tuqaa
Kutaa 1ffaa dubbisuuf Addana Tuqaa
“Kan dagalee raasu yemmuu namatti bu’e argu….”
Kabajamoo dubbistoota barruu kanaa, kutaa jalqaba barreeffama kaanaa keessatti qabxiiwwan ijoo tokko tokko kaasuf yaallee turre. Inni dursaafi waliigalaa gidiraan adda addaa jiraatullee abbaan dhugaa tasuma gola salphinatti akka hinafne; warri dhugaa awwaaluuf dhagaa gangalchan ooli bulii booda matuma isaaniitiin bool’a salphinaatti yoo dhidhiman seenaa kaleessaarraas ta’ee jiruu har’aa keessattii argaa jiraachuu keenya wal yaadachiifnee turre. Barreessitoonni barruu kanaa bardheeraa of duuba deebinee seenaa kaleessaa dubbachuuf tarii umriin nu daangessullee, barri keessa dhalanneefi keessa jirru yeroo qabsoon Orommummaafi Bilisummaa sadarkaa murteessaarra gahe ta’uun adeemsa kana keessatti waa hedduu arginee deebifnee akka dubbannu seexaa seenaa nutti hore. Dhugaan seenaa quqquuqee nu dubbisullee dubbii keenya dura Angaftichaafi Angaftittiif SAFUU qabnaa “NU OOFKALCHAA!” jennee gara dubbii kaaneefitti ceena.
Isa dura garuu sabboonummaan Oromoo sadarkaa akkamiirra akka jiru hubachuuf akka tolu ta’eewwan yaadannoo keenyarraa qabnu keessaa waan waggaa kurnan baranaa ta’e tokko isinii qooduu hawawine. Yerichi yeroo FDG gola Oromiyaa hunda keessaa laboobee muul’atu waanta’eef ammallee yaadannoo ho’aatu miira keenya keessaa nutti dhagahama. Nuti, (barreessitoonni barruu kanaa) yeroo sanatti Unbarsiitii Finfinnee keessattii barattoota turre. Barattoota FDGirratti miidhaman gaafachuuf takkaayyuummoo warra kaan caalatti qindeessuuf barii kaanee gara Ambootti imalle. Mana hidhaatti gorree barattoota hidhaa jiran alaalumaa ijaan ilaallee, maatiifi hiriyoota isaanii jajjabeessinee, dhimmoota biroos erga raawwannee booda barattoonni hedduun miidhamanii hospitaala Amboo keessa jiraachuu ergaan nu qaqqabe. Nama odeessa kana nuun gahe galateeffannee ijoollee kana dubbisuuf haalli akka nuu haanja’u namoota nu gargaaruu malan barbaannee gara hospitaalichaa seenne. Barattoota rasaasaan rukutamanii hospitalicha keessatti yaalamaa jiran keessaa hanga shanii kan ta’an bakka ciisanitti agarree dubbifne. Miidhaan isaanii hagamuu cimaa ta’ullee jajjabinni isaan qaban nuyyuu deebisee si’oomina nutti uume. Otuma kanaan jirruu hogeessi fayyaa ijoollee kana wal’aanaa jiru kutaa biraa nu fudhatee seene. Namni ciisee agarre mucaa soolaa reefu jalqaba umrii dargaggummaa seenu ta’uu hubanne. Miilli isaa tokko jilba gararraatti garmalee miidhameera. Lafeen garmalee waan caccabeef tarii irraa cituuyyuu akka danda’u hogeessi fayyaa sun yaaddoo isaanii nutti himan. Dhiigni isaa ammallee yaa’ee baandeejii adii jiisee muul’atu laaluuf nama rifaasisa. Ittisiqnee dubbifne. Bakkuma ciisuu ijaan nu simate. Dhiigni baay’ee waan dhangala’eef dadhabbiitu ittidhagahama. Dugduubatti akka hirkachuu ta’ee takka miila isaa, takkammoo nuun ilaalee deebi’ee hirkate. Keessa isaatii waa dubbachuu waan barbaadu fakkaata. Ammas madaa isaa erga ilaalee booda oljedhee “…..gabroomee miila lamaan jiraachurra bilsoomee miila malee jiraachuutu naaf caala…..!” jedhee beebi’ee ciise. Dhiigni ho’aan dhangala’ullee, lafeen cabee laalaan hammaatullee, dheebuun isaa bilisummaa saba isaati. Kana dhugoomsuuf ammaallee waakkii akka hinqabne akkaataan isaa hundi nimirkaneessa. Kuni mallattoo dhaloota fincileeti. Sabboonummaan cunqursaafi gabrummaa waliin firummaa hinqabu. Dhaloonni sabboone didaadha. Gabrummaa dida; cunqursaa fincila. Dhalonni fincile galaana. Gufuufi gufachiisaa bifa kamiituu karaarraa buqqisee fudhee deema. Dhaloonni fincile abidda saafaati. Haafaafi haasura, jiidhaafi gogaa karaarratti isa eege hunda arraabee daaraa tufee bira darba.
Kabajamtoota; har’aaf kuni bu’ura dubbii keenyaa miti. Kutaa ittaanu keessatti fakkeenya kana qaaccessinee kan dhibiis ittidaballee warra agartuun isaanii guddina qabsoo Oromoo hubachuu dadhabeef ykn hubachuu hinfeeneef waldhaansa qabannee deebina. Waldhaansa kanaan warra kanaaf yookii fayyina, yookaa ammoo haafaafi haasura waliin daaraa ta’uu filannoo jaraaf dhiifnu dhaloonni diina fincilu sonaaf si’ayinaan qabsoo sabaa harkaa qabaachuu isaa garuu firaaf diinattillee otoo hinimne darbuu hinfeenu.
Kabajamtoota dubbistoota barruu kanaa; ammallee guutummaa barreeffama kanaatti otoo hinseenne waa wal yaadachiisuu feena. Fakkeenyi barreefama kana keessatti ilaaaluuf jirru ejjannoo keenya: “…..diinni Oromoo Oromoo kamiifuu fira ta’uu hindanda’u.” jedhu jabeessuun: warri ammallee hirkattummaa diinaa filatanii jiran, otoo diinni harka jalaa fudhatee hinsalphifne gara gaaddisa saba isaaniitti akka baqatan; warri otoo karaa dhugaa beekanii gidduutti gufatanii bitaa mirgatti daddaaqaa jiran, karaan dhugaa tokko qofa ta’uu akeekkatanii ho’a bobaa diinaa hawwuurra kabajaafi ulfina saba isaanii keessatti akka of tiksan; akkasumas, warri dhugaaf jedhanii gatii baasaa jiran yeroof haa fakkaatu malee injifannoon kan abbaa dhugaa ta’uu akeekkatanii ifaajjii isaanii dachaan akka dabalan jajjabeessuuf filatame. Walii galatti, fakkeenyi kun qabsoon Oromoon har’a harkaa qabu bilisummaa Oromoo dhugoomsurratti kan fuullefate waanta’eef, ilmaan Oromoo gola diinaa keessatti salphina hambaa hinqabneen ergamaa jiraniifillee furmaata maayii waan fiduuf barri Oromoon qabsoo Oromootti gufuu ta’u seena qofaan kan yaadatamu akka ta’u hubannoo gaarii uuma. Akkuma olitti wal yaadachiisuuf yaalle, ittifufinsa barruu kanaa keessatti sadarkaa dagaagina sabboonummaa Oromoofi qooda inni QBO keessatti qabu qabannee wal arguuf beellamaan turfannee, dhimma har’aaf ittifuulleffannetti ce’uu filanne.
Ji’oota muraasa dura; guyyaan guyyaa Dilbataati. Guyyaan kun nuuf guyyaa boqonnaa hinturre. Barii kaaneeti waan qabnu walitti qaqqabannee qajeella. Kuni nuuf waan barame ta’eera. Keessumaammoo waggoota kurnan darbaniif. Bakki dhaquuf jirru lafa bashannanaa yookaanimmoo lafa haara galfiif dhaqamu hinse’iinaa. Lafa miira namaa miidhu. Lafa miidhama saba ofii keessatti arganii quuqaman. Lafa wantii argaafi dhageettii namaa seenuu cufti miiraa namaa dheekkamsiisee furmaata barbaacha qaamaafi qalbiin buusee nama baasu – Lafa xiiqiiti. Bakka baangeef karrarra geenyee namoota dursanii toora qabatanitti aannee tarree gallee ijaan karra eeguu jalqabne. Lafichi mana hidhaa beekamaadha. Nutimmoo lammii keenya hidhaa jiran dubbisuuf achitti argamne. Poolisoota sadi ta’anii karricha dura dhaabatan keessaa tokko waraqaa harkatti baaturraa maqaa namoota dabaree eeggatanii waamuu jalqabe. Maqaan inni jalqabarraatti waame dhageettii nama hundaa keessatti miira adda addaa uume. Ofduuba garagallee nama sana ijaan barbaanne. Yeelloon mataa gadi cabsee miila kaasee namoota sana fuuldura darbuu dadhabe. Isa ilaaluu dhiifneeti bakka inni kaleessa tureefi haala inni har’a keessa jiru yaadaan buufnee baasuu jalqabne.
‘Dubbiin gaafa qoosaa bulee nama oosa.’ Jedhama. Dhugaa salphisee, saba isaa quucarsee eenyutu ulfaatee beeka! Namni kun waggoota muraasa dura muudama “Peresedantii Oromiyaa” jedhu argatee ture. Booda kanammoo angoo ministeerummaayyuu argateera. ‘Alagaa ilkaan adii, alangaan isaa sadii’ akkuma jedhan, diinni gaafa gola isaa keessatti waamee maqaa namarra tuulu harka lafa jalaatiinimmoo bool’a awwaalchaa namaaf qopheesa. Kana dhugoomfachuuf waa hedduu yaadachuu dandeesssu. Ammaaf nuti waan namni kun gola diinaa keessa taa’ee saba isaarratti hojjataa ture heddu keessaa waaxiqqoo wal yaadachiisuu feene. Kana booda nama kana maqaan waamuu dandeenya. Juneddiin Saaddoo jedhamu. Bara isaaniitti perezedantiis, minsteeras turaniiru. Waan isaan kaleessa saba isaaniirratti hojjataniifi har’a keessa jiran walbira qabanii ilaaluun ergaa barnoota guutuu dabarsu waan qabuuf ittifuulleffannee turtii gaarii!
Sagantaa diinni tokkummaa Oromoo laaffisuufi sabboontota Oromoo dadhabsiisuuf hojjatu keessatti namoota dirqamni addaa itti kenname keessaa toora duraarratti argamu. Dirqama kana bahachuuf lafti xiyyeeffaannoo isaanii inni dursaa Unbarsiitii Finfinnee ture. . Gamtaa barattoota Oromoo diiguun FDG barattoonni geggeessan laaffisuun hojiiwwan namni kuniifi fakkaattonni isaa diinarraa fudhatan keessaa isa tokko. . Kana dhugoomsuuf Basaastota maqaa barattootaatiin unbarsiiticha keessatti ramaduu, waajjirri dhoksaa kennameefi hojii basaasummaa akka hojjatan haala mijeessuu ture. Namoota isaan hojii kanaaf bobbaasanillee gaafa guyyaan gahe tokkoo lamaan raga seenaafi dhiyeessuun nidanda’ama. Bifa kanaan unbarsiitii keessatti erga haala mijeeffatanii booda karaa lukkeen isaanii kana barattoota hojii akeeka isaanii waliin deemuu malan filatanii ofitti hawachuuf waajjira isaanii ‘Caffee Oromiyaa’ jedhamu keessatti waamanii mariisisaa turan. Yeroo kana xiyyeeffannoon isaanii barattoota Oromoo naannummaafi amantiin gargar fageessuun jibba uumuu ture. Kuni toftaa diinni kaleessa Oromoo cabsuuf itti fayyadame, har’as harkaa qabu ta’uu hubachuu feesisa. Haata’u malee boodarra barattoonni isaan dhimma kanaaf filatan adeemsa kana tuffachuun murna sana keessaa fincilanii iccitii kana kana saaxilan. Ta’us garuu obbo Junaddiin dirqama diinarraa fudhatan kana lafa buusanii dhiisuu hindandeenye. Tooftaa biraa filatanii carraaqqii isaanii ittifufan.
Akkuma kanaan, karaa basaasota isaanii unbarsiitii Finfinnee dabalatee addatti ammoo Komarsii ‘ Addis Ababa commercial college’fi ‘Kotebe Teachers’ College’ keessaa barattoota hubannoo laafaa qaban, dhiigaan Oromoo hintaaneefi maallaqaan gowwomfamuu danda’an filachuun mandhee dhokataa ijaaruu yaalan. Gamtaan barattoota Oromoo sochii farra Oromummaa kana dursee hubachuun waan hordofaa tureef walgahii iccitiin isaan masaraa isaanii ‘Caffee Oromiyaa’ jedhamu keessattii karoorfatan harkatti fashalsiise. Guyyicha, jalqabbii walgahichaa dura barattoon Oromoo kaampaasii hunda keessaa walitti dhaamuun warra waamame dura galmicha dhuunfachuun warra tikaatti sardamsuu uume. Obbo Junaddiin waayiloota isaa lama waliin (Abbaa Duulaa fi nama yeroof maqaa isaa hinyaadanne) waliin ta’uun galmicha yoo seenan waan hineegnetu isaan mudate. Akkuma isaan waltajjii qabataniin barattoonni hunduu lafaa ka’uun gootota Oromoo qabsoo bilisummaa sabaarratti wareegamaniif yaadannoofi ulfina agarsiisuuf daqiiqaa shaniif kadhannaa godhan. Yeroo kana Juneddiiniifi miseensonni isaa bakka taa’anitti lafa seenan dhaban. Obbo Junaddiin (perezedantiin yerichaa) rifaasuun dubbiin harkaa faca’ee ajandaa qabatanii dhufan dhiisanii waa’ee ‘Agricultural Lead Development’ jecha lama dubbatanii guyyaan walgahichaa geeddaramuu himan waltajjicharraa baqachuu yaalan. Haata’uutii garuu ibsa ejjannoo mata duree ‘Gantuufi maxxantuu of keessaa baafna.’ jedhu jalatti gamtaa barattoota Oromoon dubbifame dhaggeeffachuu dhiisuu hindandeenye. Akkuma amala isaanii ABOtu isin erge jechuun akka dheekamuu godhanis dubbichi bifa geeddaratee fincilatti geeddaramuu hubannaan eegdota isaaniitti dhaammatanii walgahyicharraa baqatan.
Walgayichi hiriira nagaatti geeddaramee barattoonni Oromoo kumaan lakkaawaman hiriiraa dheeraa lafa ‘Caffee Oromiyaa’ jedhamu [Olompiyaa] ka’anii teessoo masaraa mootummaa [aratkilo] qaxxaamuranii dhaadannoo “Down with Woyane” jedhu dhageessisaa humna waraanaa naannichatti guurame otoo maayitti hinmakiin hanga unbarsiitii Finfinnee (main campas)itti deeman. Sanaan dura hiriirri akka kanaa biyyattii keessatti muul’atee hinbeeku. Murannoon barattoon kun qaban diinatti rifaasuu guddaa uume.
Sana booda sochii barattoota kanaa dhaabuuf karoora addaatu bahe. Humni tikaa shugguxii hidhate unbarsiitii keessatti ramadamee barattoota basaasa wayyaaneetiin fooyamanirratti fuulleffate. Bahaa gala barattoota kanaa eeganii aleellaafi doorsisa adda addaa geessisuu jalqaban. Kunis akka yaadame bu’aa battalaa fiduu dinnaan tarkaanfii dhumaaf karoorfatan. Ilmaan Oromoo unbarsiitii Finfinnee keessatti argaman hundi uffatallee otoo hinfudhanne unbarsiitii keessaa akka hari’ataman godhan. Gariin nihidhan. Kanimmoo ni ajjeesan; biyyarraa har’ataman. Guyyaan kun Oromoof guyyaa gaddaati. Guyyaa duulli sanyii balleessuu ifatti sabicharratti labsame. Guyyaa diinni diinummaa sabichaaf qabu ifatti mirkaneesse. Gaddaafi miidhama saba kanatti gammachuu ibsachuun namni Obbo Junaddiin durse hinturre. Gola diinaa keessaa as bahanii “….kun barattoota kanatti nixinnaata, Unbarsiitii Finfinnee keessaa barattoota dhibba sadii ol ari’uun Ummata Oromoo hinmiidhu …..” jedhan. Akka isaaniitti hidhamuun, ajjeefamuun, barattoota saba biraa keessaa addatti fooyamanii unbarsiitii keessaa hari’amuun ilmaan Oromootti nixinnaate. Barattoota qaroo fi egeree saba Oromoo ta’an foyanii unbarsiitii keessaa ari’uun tarsiimoo bara dheeraa sirnoonnon gita bittoota Habashaa Oromoon akka hin baranne balbala itti cufuun waggaa dhibbaa ol of duubatti hambisanii bituuf hordofaa turaniifi jiran ta’uu Ob. Junediin walaalanii otoo hin taane diina saba Isaanii Oromoo fi gooftaa isaaniif amanamoo ta’uu mirkaneeffachuuf ture.
Kabajamtoota dubbistoota barruu kanaa, ‘Utaaltee muka yaabdee buutee ilmoo ishee dhabde’ jedha ka’umsi dubbii keenyaa. Ittigalli dubbii keenyaas kanuma. Namoonni hedduun bobaa diinaa jala taa’anii saba isaaniirratti hojii fokkisaa yoo hojjatan barri nidarba itti hinfakkaatu. Haduun saba isaanii qalaa ture deebi’ee morma isaaniitti yoo aggaamuu dubbiin isaaniif gala. Obbo Juneddiin gaafa nama hunda dursanii badii saba isaaniirra gahe “…..nixinnaate.” jedhanii komatan dabareen bor kan isaanii ta’uu hinyaanne. Har’a, dabareen isaan gahee badiin walfakkaatu balbala isaanii gaafa seenu maal akka jedhan isaanumaaf dhiifna. Garuu hojii waqayyoo ta’ee bakka ilmaan saba isaanii ittihiisisaafi ajjeesisaa turan yoo ejjatan salphina isaanitti dhagahame ijaan arguu dandeenyeerra. Haata’uutii ammas ka’umsi keenya nama kana qeequuf miti. Kuni seenaa itti gammadan miti. Dhalli saba tokkoo diina wajjin lammii isaa miidhee galgala keessa deebi’ee ofiifis gaafa miidhamu arguun seenaa fokkisaadha. Kaleessarraa baruun dadhabamee seenaan kun deddeebi’ee muul’achuun ammo caalatti nama gaddisiisa. Kanaaf waa’ee kana dubbachuuf dirqamne. Furmaata bardaada. Furmaanni dursaa ammoo warra lama dhabdee ta’anii hafaa jiran kana harka jira. Har’a, Oromoon dhibdee isaa furachuuf qabsoo murteessaarra jira. Bilisummaan Oromoo waan hinoolle! Diinni Oromoo Oromoo kamiifuu fira hinta’u. Haaduu isaa qarri lama. Galgala warruma isa firoomfatetti deebi’a. Dafanii of baasuun dhimma abbaati. Yaada olitti bulfanne waliin kutaa sadaffaa barruu kanaa keessatti walgarra. Har’aaf xumurre.
Injifannoon uummata Oromoof!
Kutaa 3ffaa Dubbisuuf Addana Tuqaa
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Baqqalaa Jiraataa irraa*
Barri 2013 barota darban keessaa adda ture yoo jedhame soba hin fakkatu. Bara 2013 kan adda isa godhee adunyaa mara yaadan walitti fiduu isaa ti. Dubbin adunyaa guutuu yaadan walitti fidee sochose, dubbachisee, gaddisise du’aan adunyaa kana irraa boqotuu Nelson Mandelaa (Madibaa) ti. Gotichi Afrika Nelson Mandelan erga dhukkubsatee mana yaalatti deddebi’uu eegale irra kaasee hawasni adunyaa kanaa guutuun waa’ee isaa jala bu’ee hordofaa ture. Midiyalee beekamoon haala isaa duuka bu’ani adunyaadhaf ibsaa turan. Dhukkubsachunis ta’e duuti hiree namaa, kan nama biraa hin hafne yoo ta’eyyuu kan Mandelaa adda ture. Hawwasni adunyaa kanaa du’a goota kanaa dhga’us ta’e arguu hin barbadne jechuun ni danda’ama. Dhugadha namni akka Mandelaa silaa du’uu hin qabu. Otuu danda’amera ta’e fakkeenya qabsoo bilisummaa, nagaa, araaraa fi namoomaa ta’ee barabaraan jirata ture. Garuu hangam jallatamaa ta’uyyuu qaamaan du’ee boqotuun isaa hin hafne.
Adunyaa kana irratti yeroo baayee yeroo namni tokko du’u hojii fakkeessa heddutu dalagama. Namichi yeroo lubbudhan jiru wanta inni hin ta’inii fi hin dalagin irra tuuludhan fakkeesu, saaduu, faarsu. Isa goota hin ta’inin goota jechuun, isa arjaa hin ta’inin arjaa dha jechun, isa badi dalagaa turen nama haqqatti jechuudhan faarsuun beekamaa dha.
Akka ilaalcha kooti kan yeroo jalqabaatif seenaa dhugatin adunyaa marti faarsee, saadee fi gadda dhugaa gaddef Gooticha Afrikaa Nelson Mandela ti jedhen amana. Mandelaa sanyii namaa kan ta’e maratu dhugumaan faarse yoo jedhame tasumaa soba hin ta’u. Mandelaa xiqaa fi guddatu faarse. Faarsuu qofaa miti ittin boonan. Mandelaan qabsa’aa, bilisa baasaa, abbaa jalala, abbaa araara, abbaa dhiifama fi abbaa adii fi gurrachaa jedhamee farfame. Goota Afrikaa kana faarsuu fi jalala isaaf qabuu ibsudhaf namni jecha isaaf gituu fi garaa isaa gahu argachuf itti rakkate.
Kana hunda maaltu fidee, maalif duti nama tokko adunyaa mara yaadan walitti fidee rasee bosisee? Deebin isaa gabaabadhumatti hojii/ dalagaa isaa ti. Kanaa ala homtuu hin jiru. Mandelan akkuma nama abbaa fedhee baatii sagalitti dhalate. Akkuma nama kamiyyuu harka, ija, gurraa, Walumaagalatti waan namni martinuu qabu qaba. Kan inni ittin nama kaan irraa adda ta’ee sanyii namaa garaa raase garuu yaada isaa fi dalagaa isatin. Mirga ummata isaatif ni qabsa’e, wareegama barbachisus ni kaffale. Waggaa 27 mana hidhaa keessatti gidiraa arge. Falmii isaa domsudhaf gabromftan biyyaa isaa irra ture aparthid waan danda’e hunda raawwatera. Mandelaan garuu biyyi Afrikaa Kibbaa hanga isheen biyyaa walqixumaa, biyyaa dimokrasii, biyyaa olaantummaan warra adiis ta’e kan warra gurracha keessatti hin mulatne umamtutti akka boodatti hin deebine mamii tokko malee ibse. Kayyoo kanafis yoo barbachisaa ta’e lubbuu isa kennuf qopha’aa ta’uu isaa kutannoo nama boonsun mirkanese xaddacha mana murtii apartheid fuullee dabbate.
Mandelan yaadaa fi fageesanii ilaaludhan warra adii caale argame. Ummatni gurrachi Afrika Kibbaa guddaa ta’uu isaa mullise. Mandelaan akka warra xiqqatti otuu hin taane akka warra guddatti yaade. Gurracha adiin tuffate hagam akka beeka fi namooma qabus ni mullise. Aadaa araaraa fi dhifama afrikallee ni agarsise. Diina tokko erga mo’anii booda haaloo darbe irratti bahun dadhabina malee jabina akka hin taane mullise. Kun dandeetti hogganummaa Mandelan qabuu fi nama guddaa ta’uu isaa agarsise. Mandelan waan hunda caalaa dandeetti hogganumaa qabun ummata isaas ta’e hawwasa adunyaa kanaa yaadan mo’e. Ummata hogganani bakka yaadame tokkoon gahuu jechunis isa kana.
Nuyi Oromoon Mandela irraa waan hedduu barachuu qabna. Akkuma isaa akka warra guddaatti yaaduu qabna. Adeemsaa fi toftaa qabsoo xiinxaludhan socho’uu danda’uu qabna. Siyaasni gabaa isa bitu qabachuu qaba. Haala qabtamaa yeroo kanaa yoo ilaalle hanga fedhe dhugaa qabatanif bakka yaadan hin gahan. Siyaasaa hawwasni adunyaa kana nama irraa bitu qabachun dirqama. Qabsoon siyaasaa adeemsisus kan hawwasni adunyaa kanaa gurra kennuf ta’uu qaba jechu dha. Kan midiyaleen adunyaa kanaa hordofan ta’ee mullachutu irra jira. Dhimma kana ilaalchisee gorsa hogganaan repheloltota bilisummaa Algeria dr. Musxafaa kan jedhamu kennef Madibbaan akkas jechudhan ibse. “Not to neglect the political side of war while planning the military effort. International public opinion is sometimes worth more than a fleet of jet fighters.” Yeroo qabso hidhannoo gaggesan siyaasnis dagatamuu hin qabu. Yaadni hawwasa adunyaa takka takka gurmuu xiyaara waraanaa caalaa jechudha gababatti. Gorsi kun kan Mandela/ Madibba f kenname baroota dheeraa dura ture. Haala yeroo sanattillee qabsoon ummata tokkoo qalbii hawwasa adunyaa argachuu akka qabutti amanama. Haala harr’atti moo yaadni hawwasa adunya kanaa bayee barbachisaa qofaa miti dirqama ta’ee argamaa jira. Kanaafuu siyaasni Oromoon adeemsisus kan qalbii hawwasa adunyaa kanaa hawwatu ta’uu akka qabu waan nama wal gaafachisu miti jedhen amana. Walumaa galatti Siyaasni/qabsoon mirgaa fi bilisummadhaf adeemsisamu qalbii hawwasa adunyaa kanaa akka hawwatuu fi dhageetti argatuf siyaasa ummata Oromootin walgitu yoo adeemsisuun danda’ame qofaa dha. Kana irratti yoo walif galuun danda’ame karaan qabsoo ni gababata, wareegamni kaffalamus ni xiqqata.
Waggoti 20 boodatti deebine yoo yaadane barota 1991 fi 1992 Oromoon ummata walif galee afaan tokko dubbatu ta’ee ture. Ummata humna qabu ta’ee mullatee ture. Sabaa fi sablamotni biyyatti gaddiduu Oromootif ulfna kennuu eegalanii turan. Barota sana Oromoon ummata simboo yookin adda qabu ture. Filannoo gandotaa bara 1992 adeemsisame irratti namotni ABO bakka bu’anii dorgoman sagalee ummataa guddaa argatanii Finifinnee keessatti filatamun isaanii ni yaadatama. Namootni duratti Oromoo tuffataa turan “ani akakayuun kiyya Oromoodha, ani garuu afaan Oromoo hin beeku jechuu eegalanii turan.:
Afaan Oromoo nuyi (dhabbileen siyaasaa Oromoo) harra sagantaa siyaasaa keessatti afaan hojii biyyatti haata’u jennu yeroo sana namootni otuu hin gaafatamin yookan hin dirqamin barachuu eegalan. Kana maaltu fide yoo jedhame tokkummaa, jabina jaarmiyaa (ABO), walii galuu fi afaan tokko dubbachuu keenya. Tokkummaan humna, yeroo tokkummaan jiru kabajatu jira, ulfinatu jira, sodatamutu jira. Ummattotni biyyatti Oromoon aangoo siyaasaa qabachutti dhiyate waan jedhanii yaadanif of qopheesuu eegalani turan jedchuun ni danda’ama. Angoo siyaasaa jechun maal akka ta’e ummatni ni beeka. Aangoon siyaasaa waan hundaa akka ta’e muuxannoo gahaa waan qabuf.
Ega bara sanaa asitti Oromoon aangoo siyaasa biyyatti irraa yeroodha gara yerootti fagata dhufe. Kun waggooti 20 darban kana ifatti mullatera. Sunimoo akka irranfatamnu nu taasisera. Ulfinaa qabnus nu dhabsisera. Numanuu garaa gara nu tamsase. Dhiyoo kana oduu aja’ibaa tokkotu karaa TV “ESAT” jedhamu tamsa’e. Innis Mootummaan Itophiyaa G7 wajjin mari’achuf gaafate kan jedhu. Dhaabni G7 jedhamu kun dheengadda dhalatee yeroo ammaa kana innis biyya Eritira madhefatee socho’aa akka jiru ibsatera. Gaafin araaraa mootummaan Itophiyaa dhiyeesef jedhamu Kun holoa Biranuu Naggaafaa ta’un ni beekama. Garuu kun nuf Oromodhaf ergaa maalii dabarsuf akka hololi kun deeme tilmaamuun nama hin dhibu. Gabaabadhumatti isin hin jirtanii jechuu dha.
Nelson Mandelaan yeroo haalli akkasi dhaba isaa ANC mudate jedhee yaade akkas jedhe: “ANC was in danger of becoming marginalized unless it stirred itself and took up a new method.” Kun jechun ANCn siyaasa keessaa gara moggeeefamutti deemaa jira kanaafuu dafee haala jiru ilaallee of sirreesuu qaba jechchuu isaa ti. Haala jiru hubatanii toftaa jijjirudhan socho’uf qophee ta’uu jechuu isaa ti. Hogganaa qabsoo ummataa irras kan eegamuu isa akkasiti.
Siyaasni biyyatti kan adeemsisamaa jiru biyyaa keenya Oromiyaa keessatti yookin irratti ta’uun isaa ifaa dha. Dr. Gammachuu Magarsaa dhiyoo kana waan nu hubachise tokkotu jira. Maqaan Itopiyaa fi Oromiyaa walirra oole jedhe. Misensotni sabaa fi sablammota biyyatti hundi kan keessatti argaman Oromiyaa waan ta’ef Itophiyaa jechun Oromiyaa jechuu dha. Oromiyaa jechunis Itophiyaa jechu dha jedhe. Kun jechuun Oromoon ykn. Oromiyaan biyya Itopiyaa jedhamtu kana akka utubaa manaa walitti qabee jirachisa jirachuu isaa ti. Waan kana ta’eef maqaa Itopiya jedhu lagachuu hin qabnu, kallatidhan Oromiyaa ilaala waan ta’ef. Amma garuu baayeen keenya damaqaa waan jirru fakkata. Gidduu kana falmii waa’e seenaa tortoraa Miniliki ilmaan habashaa afarsanin walqabatee Oromoon jijjirama yaadaa guddaa argamsisera. Kunis maqaan Itopiyaa jedhu nun Oromoo fi sabota Kush ta’an ilaala malee habashaa hin ilaaluu jechudhan paltalk irratti habashota afaan qabachisaniru. Qubattota habashotatu biyaa keenya irratti abbaa of tasisee nutti falmaudhan biyyaa asii hin qabdan nuun jedhaa jiru. Garuu dhugaan isaa Itophiyaan kan keenya malee kan isaanii ta’uu hin dandeesu.
Yeroon kana jedhu Itophiyaa Oromoo qofti dhuunfatee akkuma habashotaa kophaa abbaa itti ta’ee ummatota hafan hacuuca jechuu miti. Mirga abbaa biyyummaa Oromoo mirkanesudhan sabota fi sablamota biroo wajjin biyya walqixummaa fi walkabajanii keessa jiratan umuu jechu dha. Nuyi Oromoon qabsoon keenya eenyummaa keenya akka hin sochonetti deebisnee gadi dhaabuu, sirna federalism sabdanesaa dhugaa ijaaruu, biyya sabotaa fi sablamotni biyyatti waqixummadhan keessa walin jirataan Itophiyaa haaraa ijaarudhan oftuulummaa hundeedhaa buqisani ballesuu kan jedhu ta’uu qaba.
Dhugaadha sabbontotnii fi qabsa’otni gameesotni Oromoo yaada kana qabatanii dhaaba haaraa Adda Dimokratawaa Oromoo (ADO) jedhamu hundesani sochii irra jiran jiru. Dimokraasin aadaa Oromoo ti. Sirna gadaa Oromoo ti erga jennee dhugadhumatti dimokratawaa taanee argamuu qabna.
Ammas yaada Madibaa tokkotti fayadamuun barbada asiratti, innis akkas jedha: “That only a democratic state, based on the will of the people, can secure to all their birthright without distinction of colour, race, sex or belief.” Kunis mirga umaadhan ummattotni qaban mirkanneesuun kan danda’amu yoo mootummaan dimokratawaa fedha ummattotaa irratti hunda’e ijaarame qofaa dha jechudha.
Sirni Gadaa Oromoos duratti akkasuma ture. Sirna Gadaa keessatti namni hudumtuu walqixa, garagarummaan hin jiru ture. Sirna gooftaa fi garbumaa kan nutti fide halagaa dha. Sirna gadaa dimokraasii keenya kan ittin boonuu dandeenyu yoo dhalotni ammaa kun hojidhan agarsisuu danda’e qofa dha. Hojidhan agarsisu jechun moo yoo biyyatti Itophiyaa jedhamtu kana akka isheen sirna dimokratawaa irraatti ijaaramtuf Oromoon adda durummadhan socho’e qofaa dha akkuma ADO lafa ka’etti.
Hawasni adunyaa kanas kan Oromoo irraa eega jiru kanumadha. Kanaafuu, nuyi Oromoon heera haaraa biyyi itopihyaa ittin bultu qopheesudhaf itti gaafatamummaa guddatu nu irra jira jedhen amana. Sabootaa fi sablamotni biyyatti Oromoo eegaa akka jiranis beekuu qabna. Ani kana qabatamatti afaan guutee dubbachuu nan danda’a, yoo xiqate ganna shanif dhabbilee siyaasaa sabota biyyatti bakka bu’an wajjin dhimma siyaasa biyyatti irratti yeroo hedduu mari’adhera waan ta’ef.
Kana mirkanesachuf yaada ummattota/ sabaa fi sablamootaa/ gaafatanii ilaaluu ni danda’ama. Harr’a haalli mija’aadha yada ummataa gaafachudhaf. Muuxannon Madibbafa/Mandela/ kanaf ni gargara. ANC n dokumantii “Freedom Charter” jedhu qophese. Ummata biyyatifis gaafii akkas jedhu tamsase. “If you could make the law … what would you do?” Otuu heera baasaa isinin jedhame maal gootuu kan jedhu gaafin ummataf tamsa’e.
Yaadni ummatni kenne adeemsa siyaasa ANC tif bu’aa guddaa buuse. Isa irratti hunda’ee ibsa akkana jedhu baasee guutuu ummata biyyatii fi hawasa adunyatif labse. Labsin isaas akkas jedha ture: “We, the people of South Africa, declare for all our country and the world to know that South Africa belongs to all who live in it, black and white, and that no government can justly claim authority unless it is based on the will of the people.” Kunis afaan Oromootti biyyi Afrikaa Kibbaa kan ummattota keessa jiratanii, kan gurrachaa fi adii yoo taatu mootummaan kamiyyuu fedha ummataa malee aangoo irratti qabachuu hin danda’uu jechu dha.
Nuyi Oromonis wacaa fi holola abdii kutannaa ilmaan habashatif gurra kenninee yeroo keenya ballessuu dhiisnee yaada ummata guddaa fi aadaa dimokrasii qabu tokko irraa eegamuu fi dhiyaachuu qabu tokko ummattota Itophiyaa fi hawasa adunyaatif labsuu qabna. Dhabbileen siyaasaa Oromoo walitti dhufanii ejjennoo akkasi fudhachuu qabu jedhen amana. Tarii Addi Dimokratawaa Oromoo (ADO) kana irratti ni hojjeta jedheen amana. Hojjechus qaba. Kun hojii hattattama ta’uu qaba akka yaada Koo ti. Kana irratti beektoti, hayyotii fi maanguddoti Oromoo yaada kana deggaran ADO cinaa dhabbatanii yaada isaanii gummachuu qabu. Yaadni akkasii gonkumaa akka kaayyoo gatutti yookan akka “revisionist”tti ilaalamuu hin qabu. Akkuma Mandelaa mormitota keenya yaadaan caallee argamuu qabna. Seenaa abbatu tolfata malee namni namaaf hin tolchu. Oromonis akkuma Ummata Afrikaa Kibbaa seenaa isaa haresuudhan tolfachuu qaba.
Nelson Mandelaa kan du’a irra hambisee adunyaa kana irratti nama mararfatamaa akka ta’uu kan godhe ilma Oromoo kapiten Guutaa Dinqaa ti. Guutaa Dinqaa guddina ummata Oromoo aduynaan kun akka beeku godhera.
Janaral Taddasaa Birruu erga Mandeladhan wal arganii booda haala ummatni isaanii keessa jiru hubatanii gara falmii mirgaa ummata Oromootti akka fuullefatan kan jedhu yaadni ni jira. Janaralich Mandelaa irraa waan baratan qabuu jechuu dha. Isaan waan baratan sana hojirra oolchuf socho’anii utuu bakkaan hin gahin hafaniru. Dhalotni Oromoo harraa kunis Mandela irraa waan baratu qaba. Siyaasa bilchataa ademsise Itopiyaa jijjiruf qopha’uu fi hojjechuu.
Kun yaada koo dhuunfaa ti. Namni waan of harkaa qabu darbate sodataa hin jedhamu jedha mamaksi Oromoo. Namootni keessumaa yaada kana hin fudhane akka jiran ifaa dha. Garuu akkuma Oromoon dubbi baha hin dhorkin gala dhorki malee jedhe sana, maalif yaada kana dhiyeesite jedhamee abaramuu hin qabu. Yaadan garagara ta’uun kanuma jiru dha. “Despite our disagreements, we were all gentlemen.” Yaadan garaa garaa yoo taanes hundumti keenya yyuu naamusa qabna jedhe Mandelaan. Kunillee waan isa irraa baranu keessa isa tokkoo fi isa angafa jedheen yaada.
Hayyee, Hayyee!
Waaqa Umaa, Waaqa Umamaa!
Afaan keenya tokko godhi!
Warra walif galee alaa galu nu godhi!
Galatoma.
* Baqqalaa Jiraataa – Swidin irraa (bji2050@yahoo.com)


text:
Kutaalee dabran duubisuuf Addana Tuqaa:-[ Kutaa 1ffaa, Kutaa 2ffaa, Kutaa 3ffaa ]
KUTAA AFRAFFAADURADUBBII
Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa afraffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa fi nageenyi, bilisummaa fi walabummaan Oromiyaa taanyaaf haa dhufu!
Erga Ambo bultanii bishaan, aannanii fi damma isaatti gammaddanii, amma adeemsa keenya gara Shaggarittii mitii gara magaalaa Baakkoo-tti haa xiyyaaffannu! Ambo qobaa isaa mitiwoo mandaroota fi magaalaawwan obbolaa isaa tahan kanneen godina Tuulamaa fi Maccaa (Oromiyaa Waltajjii) keessatti argamanii doowwachuun, sammuu keessaniif beekumsa, qalbii teessaniif tasgabbii (nageenya), ija keessaniif immoo gammachuu argamsiisa. Amboo baatanii achuma cinaa isaatti, wantee 110 irratti magaalattii sonaan bicuu takka, Sanqallee (15) – geessu. Nooraa fi dhagaan, “dhagaa Amboo” jedhamee beekamu, kan manneen warra sooreyyii dira Finfinnee ittiin ijaaraman Sanqallee kana irraayyi madda. Kuunnoo, garaaracha koobii (tullubbee) amma jiguuf, deemuu san keessaayyi baafama. Kunoo, amma qotanii qotanii biyyee Amboo kana sooreyyii warra Wayyaanee fi warreen kaanii gabbaraa jiru. Amma magaalaa Amboo fi Gudar jidduutti argamtu. Tulluu gara fuula Walisootiin isinitti muldhatu san argituu? Tulluu Wajiiraa jidhama. Akkuma agartan inni amma qullaa isaa dhaabata mitii? Ani ijoollee tahee yommuu Shaggar irraa konkolaataa-dhaan konkolaannee Gudar Gabaa Jaafaroo dhufnu, tulluu caakkaa dukkanaatiin dukkanaawu agarra turre. Mukni tulluu kanaa fi naannoo isaa harki jaatamni gaattiraa Oromoo kan gara waggaalee 200 faa ture. Ennaan ani karra koleejii Finfinnee irra tarkaanfaddhu, “bulguun mukaa” sun mukkeen san duguugee jira. Kana abbaa kiyyatu aariin gubachaa natti hima ture. Biyyi Torban Kuttaayee kun: Bolaan, naannoon Wajiiraa, Abeebe Booranaa, naannoon Cilmoo faa akkanuma naannoo Afran Walisoo keessaa Qaqaldhiin, Boddi, Dulleelee fi Wanci faa muka keessaa kan gaatiraa Oromootiin jifaaraman turani. Naaf hubattuu, “ture” tahee hafe seenaan keenya!
QAAMADUBBII
Kunoo amma, magaalaa Gudar (16) – jaalatamaa kana dhaqabnee jirra. Gudar maqaalee wanneen lamaa ti. Maqaa lagaa kan Tulluu Jibaat jalaa maddee, urufa Xuqur keessa bayee booda Laga Abbayyaatti yaa’uu fi kan magaalaa isa irratti hundeeffamee kanaa ti. Lagni Gudar kun “maaf maqaa-koo narraa fudhattee isaan waamamta?”, jechuun magaalaa Gudar isa mirgaa fi bitaa isaatti hundeeffamee kanatti aaree, shimala itti-luqqifachuu gaye. Uummanni Gudar beekaan kun yaa’ee isaan lamaanin: “adaraa Maaram Jijoo Gabataa, adaraa Damfaa Abbaaa Boorichaa!“, jechuun walitti araarsee, yaadannoo araara sanaatiif riqicha (dildila) beekamaa tokko ijaareefi. Amma riqicha kana achi ceyaatii Fincaawaa Gudar, kan magaalaa Gudar keessatti argamuu kana hanga ijji keessan quufutti dowwaaddhaa! Garuu, Gaarri Gorfoo inni karaa fuula Naqamteetin isintii maldhutu, kan magaalaan Gudar jalatti ijaarame “nutti jiga” jettanii homaayyuu hin sodaatinaa. Gaarri Gorfoos, magaalaan Gudaris, lagni Gudarii fi namni Gudaris, dabalees Ambo guutuun nama nagaan itti-dhufe nagumaan simata. Isa shimalaan itti-dhufe shimalumaan, isa qawween itti-dhufe qawwumaan simata. Kanaaf, isin warra “waddii” Abbaay Tsahaayee faa mitiiwoo waan takkollee hin yaaddayinaa!
Gabaan Gudar, kan Gabaa Jaafaroo jedhamu gabaalee Oromiyaa Waltajjii kanneen daran guguddoo tahan keessatti kan argamu. Inni hunda caala sangaafii damma isaatiin beekama. Sangoonni Warqaa-Abeebee, Xuqurii fi Horroo Guduruu gaaf san waan qeyeetti hafan namatti hin fakkaatu. Ajab yaa sangaa Horroo kan gaafa san Gudar dhaabatuu! Gaafni isaa kan samii tuquuf aggaamu sun: geeba, shiinii araqee, kolba billaa fi qodaa addaddaa meeqa taha laata? Ani hin beekuu, manni Turban Kuttaayee, manni Torban Guduruu fi manni Kudhalamaan Horroo haa lakkaawu! “Midhaan gabaa Gudar dhaabatu Toopphaa-kee hunda quubsuu danda’a“, naan jettiiyyu akkoon tiyya, Haati Badhaatuu! Mee amma otoo karaa keenya hin qabatin, daadhii Gudar qabbana kana dhugaatii garaa keessan qabbaneessaa! Dabalees Gudar akkuma magaalaa Walisoo, magaalaa Mojoo, naannoo Oromoo Afran Qalloo faatti kan kudiraa fi fudiraan beekamee, kan keessaa feetan hamma feetan nyaaddhaa! Loomiin Gudar irraa Shaggar bawu, gabaa fi nama Markaatoo urgeessee shittoomsa. Biinoon Gudar inni beekamaan kun silaa aannanumaa nama hin xuquu, keessumaa Oromoo isaa hin tuquu hamma feetan haleelaa; kan baasu ijoollee Gudar keenyatii homaayyuu itti hin rakkatinaa!
Jagnichi Oromoo, Maammoo Mazammir magaalaa kanatti dhalatee akka guddates yaadattuu-laa? Gaafa mootummaan Habashaa mana hidhaa keessatti akka gaararraatti isa rarraasisu san, wanni inni jedhe kan barumbaraan yaadatamu. “Waanan hin gooneen na yakkitanii, dukkanaan mana dukkanaa keessatti na ajjeessuuf deemtuu, gaaf tokko seenaa- koo ijoolleen Oromoo ifa keessa teessee dubbifti! Warri na yakkee na ajjeechisu kunimmoo yeroon isaan uummata keenyaan gatii-saanii argatan fagoo miti!” Inni bara 1967 keessa raajii kana himee nu jalaa galafatame. Warreen isa galaafatan sun immoo, qondaalonni Habashaa kan warra Hayila Sillaasee bara 1974 keessa mootummaa Dargiitiin ajjeefamani. Kunoo, akkuma inni raajii hime sana harra ijoollee Oromoo tan Dhaloota Qubee jennuun, kitila (miliyoona) hedduun lakkaawamtutu seenaa isa akkuma inni jedhe “ifa keessa taa’ee dubbisuu” bira dabreetoo, faajjii fi alaabaa Oromoo rarraafatee mootummaa koloneeffataa Habashaa, Wayyaanee unkuraa jira. Aduun magaalaa Gudar laafaa mitii, mee amma otoo qarmammeettii-tti gadi nutti hin hoowwin gara Geedoo-tti haa qajeellu!
Amma kunoo, randa Gaara Gorfoo baatanii jirtuu, mee konkolaataa keessaa gadi-bayaatii biyya abbaa keessanii isa asiin jiru kana doowwaddhaa! Gara fuula Finfinnee yoo ilaaaltan, kuunnoo magaalaan Amboo diriiree isinitti muldhata. Nama isa keessa jiraatullee waan lakkooftanii galmeessitan isinitti hin fakkaatuu? Karaa kibbaatiin immoo kuunnoo Bolaa biyya cakkaa gaatiraa Oromoo ture san argitu. Urufni Xuqurii fi magaalaan Incinnii (17 ) – kan oggaa tokko tokko Xuqur Incinnii jedhamuu isinitti muldhachaa jira. Karaan achi nama geessu magaalaa Gudar irraa bayee, urufa Xuqur kan Gooroo Tokkee Kuttaayee fi Ruggee Ammayyaa jedduutti diriiree, diddireeree Goodaa Gadab isa godina Arsii fi Baale jedduutti argamuu fakkaatee muldhata. Booda karaan kun erga hedduu faagaatee deeme Tullu Jabaat faarfamaa fi jaalatamaa san gara harka mirgaatti dhiisee, jala dabruun “Noonnoo biyya gafarsaa” jedhamee isa geerrarsaan farfamu keessa kutee, magaalattii wiirtuu Noonnoo taate Shanan (18) – keessa dabree Laga Gibee cewuun Limmu Innaariyaa seena. Hubaddhaa! Kunoo amma gaarran beekamoo fi dheddheeroo kan gulantaa Oromiyaatti isaan duraa keessatti argaman argaa jirtuu: Roggee Ammayyaa (Meetira 3 350 M) fi Tullu Jibaat. (M 3 075) Namoonni tokko tokko Roggee Ammayyaa kanaan “Baddaa Roggee” jedhu. Tulluu Jibaat-tti karaa lixaatiin aanee naannoo Gaamoo Jibaat jedhamutu jira. Isaaa fi Laga Gibee jidduu immoo Gaamoo Gibee-tu jira. Gaamoon inni kitaaba Abbaa Baahiree keessatti ka’eeyyu sun, Gaamoo isa asii kana malee, isa Toopphiyaa kibbaa Gaamoo Goofaa keessatti argamuu miti. Karaa konkolaataa-tu hin jirre malee, Tulluu Jibaat irraa magaalaan Geeddoo fi Ijaajjii daran dhiyoo dha. Walaloon uummata Oromoo kan Tulluu Jibaati fi Roggee Ammayyaa faarsu baay’ee dha. Mee lamaan isaanii callaa:
Akkuma naannoo Salaaletti Oromoon yoo nafxanyaa itti-goobe gombisee bosona Mogor seenu san naannoo Sadan Liiban (Ammayya, Walisoo fi Kuttaaye)-tti, naannolee Calliyaa, Caboo, Iluu Galaan, Daannoo fi Noonnoo faatti nafxanyaa namatti baace gobbisaniitu bosona Jibaat yookaan Roggee Ammayyaa seenu. Ennaa ani kutaa 10 magaalaa Walisootti baraddhu namoonni Oromoo kutattuu ta’an: naannoo Afran Walisoo fi naannoo Ammayyaa keessaa Roggee Ammayyaa seenuun mootummaa Hayila Sillaasee muddaa turani. Kan oggaa san nafxanyoota heedduu yaachise, abbootiin sangaa (baalabbaatonni) kanneen Ammayyaa “shiftoota kana qabaa fidaa!“, jedhamnaan diduu isaanii-ti. “Mirga ofiitii ka’uu malee, maal balleessan?”, jechuun gaafachuu isaanii ti!
Oromoonni bosona Roggee Ammayyaa manneen ofii godhatan sun loltoota mootummaa Habashaa isaan qabuuf ergaman san “lulluuqqachaa” turani. Booda kutattoota Oromoo kana keessaa garii loltuu fi foolisii “faxinoo-daraash” jedhamu itti-duulchisanii erga qabanii, gabaa magaalaa Walisoo keessatti fannisiisani. Nuti isa oggaa san barumsa seenaa irratti, barroo (kitaaba) “The Old Wolrd” jedhamu keessatti bardhibbee 13-ffaa fi 14-ffaa faa Oroppaa keessatti tahaa ture san ija keenyaan, biyya keenya keessatti agarre. Dubbiin isaan bosona seenaniif waayee lafaa irratti ture. Abbootii lafaa isanii nafxanyoota gombisani. Haa-tahuutii, isa kana gaafa gara Walisoo deemne, bakka isaan itti-hidhamanii fi itti-fannifaman ilaalla. Hammasitti Dhaloonni Qubee kunii fi warri kaan: Baddaan Qeerroo, Roggeen Ammayyaa, Tulluun Jibaat, hummi Mogor, lagni Gibbee, sululli Dhiddheessaa, bosonni Dalloo Baalee fi caakkaan Carcar faa nama miidhameef manneen manneen caalan, manneen bilisummaa tahuu akka dandayan jala-harriqeen dabra. Egaa, mee amma garuma kaaneef san gara Geeddoo fi Baakkootti haa qajeellu!
Kunoo amma, Gaara Gorfoo baatanii goroo Tokkokkee kana dhaabaddhaatii karaa kibbaa fi karaa kaabaa-tiin Oromiyaa miidhagduu Waaqni miishagagsuun nu badhaase kana, mee sirriitti doowwaddhaa! Gara kibbaatiin Bolaa biyya gaattiraa, Roggee Ammayyaa fi urufa Xuqur isa korme keessa baroodu san akka gaariitti aggartu. Karaa kaabatiin immoo bowwaa Nyamar beekamaa fi faarfamaa san agartu. Lagni Gudar bowwaa Nyamar bakka lamatti kutuun keessa dabra. Karaa kanaan Lagni Gudar Gindabaratii fi Nyamar addaan- baasa. Booda immoo Calliyaa fi Gindabarat addaan-qooda. Godina Tuulamaa fi Maccaa (Oromiyaa Waltajjii) kanatti Nyamarii fi Mogor geerrarsa Oromoo beekamaa fi jaalatamaa san keessatti walii-wajjiin kaafamu. Akkuma Salaale nafxanyaa isatti goobe gombiseetoo Mogor seenu, Macci Bahaa malkanyaa fi nafxanyaa isatti baace gombisee Nyamar lixa. Ilaamee, geerrarsoota akkanaa keessaan lamaan isaa callaan isiniif dhiyeessa:
Itti-fufa!
*Taammanaa Bitimaa: gurree@web.de


text:
Gabaasa Haala Sochii Dargaggoota Oromoo fi Kubbaa Miillaa 2013
Posted by Madda Walaabuu Press on 1/28/2013
Amajjii 28, 2013 | Qeerroo
Dorgommii Waancaa bara kanaatiif kan dabarte Itophiyaaniis ajaa’iba agarsiisuuf dhaadachuu fi of dhaadhessuudhaan garee kubbaa biyyoolessaa garas bobbaasuu dandeesse. Bobbaa kanarratti qindoomina godhameen mootummaan aadaa fi naamusa Sportiin ala bahuudhaan taphattoonni fi daawwattoonni akka muummicha ministeraa Mallas Zenaawii dhaadhessan ajajaa fi dirqamni itti kennamee akka ture keessa beeytoonni saaxilanii jiru. Kana ilaalchisee daawwattoonni akka T-shirt suuraa M/Zeenawii uffatanii fi dhaadannoolee isa faarsan qabatanii akka qabanitti yaadame. Taphattoonni ammoo kaniteraa(qomee) jalaan uffatan kan suuraan M/Zeenawii irra jirtu akka uffatan. Abbaan goolii galche yeruma sanatti T-shirti isaa kan gubbaa ofirraa saaqee suuraa Zeenaawii sana mul’isuudhaan akka gammachuu isaa agarsiisu kan jedhu ajajni kenname.
Kun akkas tahee, eega Afsrikaa Kibbaa gehamee fi taphne jalqabees wanneen mudatanii fi tahan hedduutu ture. Alaabaaleen dirree kubbaa sana keessatti yeroo gareen kun taphatu mul’ate danuu akka ture. Magaalaa keessallee namuu alaabaa isa ilaaltu fannisuu, makiinaarratti maxxansuu fi uffatuudhaan deeggarsaa fi mormii qaban mul’ifamaa ture. Alaabaaleen Abysinia/Itophiyaa tan Wayyaanee, tan H/Sillaasee fi tan mormitootaas mul’atanii jiru. Tamtu tan Itophiyaati kan jedhu gaaffiidha. Kan morman keessaa tan garri lameen diimtuu jidduun magariisaa fi booruu ganamaatiin faayamte alaabaan ABO fi Oromoos hiriira galtee turte. Kuniis tattaaffii miseensotaa fi jaarmaya ABO kan achi jiraniin godhame. Naannoo gool biratti dhihaatuudhaan akka balaliitu taasifamee ture. Kun waan guyyaa dorgommii duraa hojjatamee dha.
Jaarmaya ABO S/A
Dorgommii Waancaa bara kanaatiif kan dabarte Itophiyaaniis ajaa’iba agarsiisuuf dhaadachuu fi of dhaadhessuudhaan garee kubbaa biyyoolessaa garas bobbaasuu dandeesse. Bobbaa kanarratti qindoomina godhameen mootummaan aadaa fi naamusa Sportiin ala bahuudhaan taphattoonni fi daawwattoonni akka muummicha ministeraa Mallas Zenaawii dhaadhessan ajajaa fi dirqamni itti kennamee akka ture keessa beeytoonni saaxilanii jiru. Kana ilaalchisee daawwattoonni akka T-shirt suuraa M/Zeenawii uffatanii fi dhaadannoolee isa faarsan qabatanii akka qabanitti yaadame. Taphattoonni ammoo kaniteraa(qomee) jalaan uffatan kan suuraan M/Zeenawii irra jirtu akka uffatan. Abbaan goolii galche yeruma sanatti T-shirti isaa kan gubbaa ofirraa saaqee suuraa Zeenaawii sana mul’isuudhaan akka gammachuu isaa agarsiisu kan jedhu ajajni kenname.
Kun akkas tahee, eega Afsrikaa Kibbaa gehamee fi taphne jalqabees wanneen mudatanii fi tahan hedduutu ture. Alaabaaleen dirree kubbaa sana keessatti yeroo gareen kun taphatu mul’ate danuu akka ture. Magaalaa keessallee namuu alaabaa isa ilaaltu fannisuu, makiinaarratti maxxansuu fi uffatuudhaan deeggarsaa fi mormii qaban mul’ifamaa ture. Alaabaaleen Abysinia/Itophiyaa tan Wayyaanee, tan H/Sillaasee fi tan mormitootaas mul’atanii jiru. Tamtu tan Itophiyaati kan jedhu gaaffiidha. Kan morman keessaa tan garri lameen diimtuu jidduun magariisaa fi booruu ganamaatiin faayamte alaabaan ABO fi Oromoos hiriira galtee turte. Kuniis tattaaffii miseensotaa fi jaarmaya ABO kan achi jiraniin godhame. Naannoo gool biratti dhihaatuudhaan akka balaliitu taasifamee ture. Kun waan guyyaa dorgommii duraa hojjatamee dha.
Jaarmaya ABO S/A
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Seenaa Gabaabaa Barsiisaa Dinqeessaa Caalaa Guutamaa (1989-2015)
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 12/18/2015
Muddee 18, 2015 | Oromedia
Barsiisaa Dinqeessaa Caalaa Guutamaa bara 1989 godina shawaa lixaa Aanaa Dandii gandaa Yuubdoo laga Baatuu keessatti dhalate; achumatti maatii isaa biratti guddate.
Barnoota isaas hanga sadarkaa lammaffaa ti achuma Aanaa Dandii magaala giincitti mana barnoota sadarkaa 1ffaa Giincii fi Sadarkaa 2ffaa giincitti kan baratee yoo ta’uu sadarkaa Olaanaa Kolleejjii Barsiisota jimmatti damee saayinsii Hawaasaa (social science) baratee bara 2009 Jimma irraa qabxii Olaanaan eebbifame barsiisaa ta’uun godina shawaa lixaa aanaa Jibaati fi akkasuma Shawaa lixaa ejereeti kan barsiisaa ture yoo ta’uu hanga yeroo dhihoo ji’oota muraasa duraa daraara fi dhiibbaan dabballoota wayyaanee itti hammaate dalagaa dhaabuuti.
Dinqeessaan Jaalala fi guddina afaan Oromoof illee gumaachuuf kaayyoo guddaa waan qabuuf unversity Ambooti Digrii jalqaba Afaan Oromoon barataa kan ture fi qabxii 4:00 galmeessisee rakkoo jireenyaf kan addaan kutee fi itti fufuuf kaayyoo guddaa qaba ture. Dinqeessaan ilmaa sabaaf uumame qaroo qeerroo oromoo addaa dureen dirqama oromummaa isaa raawwata tureedha.
Dinqeessaan sochii diddaa barattoota Oromoo kan 2001, 2004 fi 2005 shawaa lixaa keessatti ta’aa turee addaa dureen hirmaataa akka ture seenaan ragaa baha. Jimmatti illee miseensa koree Tokkummaa barattoota Oromoo unversity fi kolleejjii Jimma keessatti shooraa ijaarsaa fi sabboonummaa oromoo irratti gahee guddaa taphataa ture. Akkasuma Koree Aadaa fi aartii Oromoo kolleejjii barsiisota oromoo hanga cufamutti miseensa irraa ka’ee dirqama ooganummaa garaagaraa ti dirqama isaa bahaa ture.
Dinqeessaan nama barnoota isaan jabaa fi amala qabeessa fakkeenyaa dargaggoo oromoo ta’eedha. Goota miseensa qeerroo Dinqeessan osoo guyyaa tokko duubatti hin deebi’iin Osoo falmuu gaafa guyyaa 16/12/2015 waraana agaazii wayyaaneen #Ginci ti wareegame. Gumaan goota kana ni baati.
Goonnii kun hiriyaa isaa Jaagamaa Badhaanee ti makamee gumaa koo baasaa jedhe.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Haaluma kanan Ergamtootni Wayyaanee bulchitootni Yuunivarsiitii Jimmaa ergama ilmaan TPLF fi EPRDF irra itti darbee akkama jirutti of keessa dabarsuun FDG dura ittin dhaabbachuuf seera Wayyaaneen baase, kan mata dureen isa, ‘Namni seera mootummaa keenyaa baaseen mormee argame waggaa tokko oliif barnoota irra arii’atama’ jedhuu mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa bakkoota hundaa fi bakka doormii baratoota hundatti maxxansuun, barruudhuma kana irratti xiqqoo gadi siquun namni seera mootummaa keenyaan mormuu kamuu fuldurattis Yuunivarsiitii fi kolleejjii mootummaatti barachuu hin danda’uu kan jedhuu ibsuun ta’ee jedhee mootummaan wayyaanee wan qabee gadhiisuu dhabuun baratoota shororkeessaa jiraachuun ibsamera.
FDG Qeerroon Bilisummaa Oromoo sududaan gaggeessa jiru, dura dhaabbachuuf toftaan inni biraa Wayyaaneen fudhachaa jirtu akkuma amala isaa afaan qawweetti waggaa 22 oliif dhimma itti bahaa ture, Ammas humna waraanaa of harkaa qabu mooraa dhabbilee barnootaa keessa qubsiisa jiraachuun saaxilame jira. haala kanaan guraandhala 17/2014 irra egalee qabatamaan Yuuniversiitii akka Jimmaa, fi Mattuu, mattuu keessa qubsisee jira. Hoggansii qeerroo bilisummaa Oromoo waraanaa Wayyaanee dhabbilee barnootaa keessa qubsiifama jiruuf waamichaa FDG taasisaa jiraachuu ibsee jira.


text:
Oromoo kan keessatti argaman namootni 12 hidhamuu maddeen Qeerroo gabaasan.
Diddaan Uummataa kallattii hundaan mootummaa abbaa irree Wayyaanee EPRDF/TPLF irratti jabaachuun kan itti fufe yoo ta’uu, Godina Horroo
Guduruu Wallaggaa AANAA AMMUURUU jedhamu keessatti diddaan uummata daran jabaachuun mootummaa Wayyaanee guyyaa irraa gara guyyaatti raafama guddaa keessa galee jira.
Bilisummaa Oromooti jedhamuun qabamuun kanneen hidhaman ta’uu madden Qeerroo bilisummaa magaalaa Shaambuu irraa gabaasan.ilmaan Oromoo hidhaman kessaan kanneen maqaan nu ga’ee jiruu keessa:
1.Barsiisaa Arabuu Yaasiin
2.Barsiisaa Jireenyaa Dachee
3. Barsiisaa Gammachuu
4.Dargaggoo Garramuu Biyyansaa kanneen keessatti argamaan AANAA AMURUUtti hidhamuu maddeen keenya gabaasan.mootummaan wayyaanee hidhaa fi ajjeechaan warraaqsaa FDG fi bilisummaa keenya dura dhaabbatus nuti ilmaan Oromoo wareegama kamiifuu of qopheesinee mirga keenyaa fi bilisummaa keenyaa kabachiifachuuf murteeffannee kaane jirra jechuun dhaammata sabboontootni Oromoo dhaammatu


text:
Monday, April 4, 2016
Barsiisota,Daldaltootaa fi Jiraattota Oromoo Godina Wallaggaa Aanaa Giddaa Ayyaanaa Keessaa Hoomaa Loltoota Wayyaanee Naannicha Weerareen Dararamaa Jiraachuu Qeerroon Gabaase.
Ebla 3,2016 Fincila xumura gabrummaa aanaa Giddaa Ayyaanaatti belbelaa tureef sababi guddaan isini jechuun barsiisota, hojjetoota mootummaa, daldaltootaa fi barattoota rasaasaan qeeraa turan itti xinnaannaan ammammoo kanneen irraa hafatan gara dabarsuutti jiru.
Torban darbe dura kanneen armaan gadii kana of keessaa dhabneerra jedhu.
1. Mitikkuu Kabbadaa—– barsiisaa seenaa (history) , sabboonaa ummata biratti akka warqeetti ilaalamu
2. Tafarraa Margaa—-daldalaa fi uffata kan hodhu
3. Gammachuu Wiirtuu—-barsiisaa civics
4. Mootii Qana’aa—-barsiisaa Geography kan filannoo bara 2010 tti paartii madrek bakka bu’ee filamee mo’atee boodarra shira wayyaaneen jalaa haqame
5. Margaa Jogoraa—–daldalaa fi sabboonummaa fi gootummaan naannoo Giddaatti kan beekamuu fi kanneen biroo barattoota dabalatee erga dhi’oo asii of keessaa dhabneerra jedhu ummati Giddaa Ayyaanaa.
Kanneen keessaa Tafarraa Margaa Maa’ekelaawwii akka jiru kan barame yoo tahu kanneen biroo eessa akka geeffaman hin baramne jedhu. Dhumarrattis Qabsoo jalqabne otuu adda hin kutiin haa finiinsinuun dhaamsa Qeerroo Giddaa Ayyaanaati
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Mariin Gurmuu Tumsa Qeerroo Bilisummaan Qindaa’e Milkiin Xumurame!
Posted by Madda Walaabuu Press on 3/24/2013
Melbourne, Australia
Sagantaan kun akkuma aadaa Oromootti eebba Manguddootaan kan eegale yoroo ta’u itti aansuun Ob. Gammachuu Fayyeeraa, Qindeessaan GTQB akeekaa fi attamiin GTQB akka ijaarame ibsuun akeeka eebbifamaa kana bakkaan gahuuf hawaasni Oromoo yaadaa fi mala qabu hunda otoo hin qusanne akka gumaachu dhaammatee tartiiba sagantaa kaahameen mariin kun kan gaggeeffamu ta’uu ibsun waltajjii mariif bane.
Koree Hojii gaggeessituu waldaa Hawaasa Oromoo Australia bakka bu’uun dhaamsa waldichaa waltajii kana irratti kan dabarsan Ob. Yaadataa Sabaa (Jaatam) waldaan hawaasa Oromoo Australia Sochii Qeerroon bilisummaa Oromoo gaggeessaa jiruuf tumsa barbaachisu kamuu kan taasisan ta’uu ibsuun jabaadhaa jedhan.
Dura teessuun waldaa dubartoota Oromoo Kaayyoo aaddee Sa’aadaa Ammee waldaa isaanii bakka bu’uun haasaa taasisaniin “Erga Oromoo gabrummaa jalatti kufee kaasee hanga har’aatti hiraamaannaan dubartootaa takkaa of duuba hin jenne, hin jedhus. Har’as ta’ee fuulduraas hanga Oromoon fedhii isaa kan bilisummaa ga’uutti nuti dubartoonni akkuma kaleessaa Qeerroo bilisummaa qabeenyaanis ta’ee hanga miseensummaa fi qaamaan hirmaachuutti akka of duuba hin deebine Oromoo hundaaf beeksisuu barbaanna.” Jechuun tumsa qeerroo bilisummaaf qaban haamlee guutuun ibsaniiru.
Itti aansuun ummata marii kana irratti hirmaate hunda akka hirmaachisutti qabxiilee marii akka hayyuu Oromoo tokkootti kan dhiyeessan Ob. Aliyyii Galatoo ti. Ob. Aliyyiin mirgoota dhalli namaa qabaachuu qabuu fi mirgoota kana yeroo sarbamu maal akka gochuu qabu, sochii bilisummaa gaggeeffamus uummatni sun gabrummaa jala jiraachuun dhugaa ta’uu beekuu, gabrummaa kana jalaa bahuuf Ummatichi ilaalcha walfakkaatu qabaachuu fi fedhii ummataa kana kan qindeessee qajeelchu jaarmayaa qabaachuu akka qabu yaadchiisuun, sochii kana keessatti hawaasni Oromoo biyya alaa jirru yoo maal goone QBO tumsuu akka dandeenyu ibsan. Ibsa qormaata irratti hundaa’e bal’inaan erga ibsanii booda gaafilee mariif ta’an dhiyaassuun ibsa isaanii xumuran.
Dhuma irratti hirmaattonni marii bulchina qabu akkanaa guyyaa tokkotti xumurachuun waan ulfaatuuf GTQB waltajjii fakkaataa yeroo gabaabaa keessatti akka Qindeessu gaafiin dhiyaatee fudhatama argateera.
Obbo Moosisaa Futtaasaa mariin gaggeeffame hedduu bareedaa akka ta’e, miidhaa Ummataa fi biyya keenya irra gahaa jiru fi diinni keenya halkanii fi guyyaa nurratti hojjataa jiru yommuu wal bira qabnee ilaallu ammayyuu tattaaffiin keenya kana caaluu akka qabu, kanaafis waan har’a nan gumaacha jennee dubbanne hojiin mul’isuu eegaluun barbaachisaa ta’uu yaadachiisuun gorsa manguddummaa kennaniiru. Dabaluunis humni keenya guddaan tokkummaa keenya waanta ta’eef Ummanni Oromoo tokkummaaf dursa akka kennu dhaammatanii waltajjicha eebbaan cufaniiru.
Qeerroo
Sagantaan kun akkuma aadaa Oromootti eebba Manguddootaan kan eegale yoroo ta’u itti aansuun Ob. Gammachuu Fayyeeraa, Qindeessaan GTQB akeekaa fi attamiin GTQB akka ijaarame ibsuun akeeka eebbifamaa kana bakkaan gahuuf hawaasni Oromoo yaadaa fi mala qabu hunda otoo hin qusanne akka gumaachu dhaammatee tartiiba sagantaa kaahameen mariin kun kan gaggeeffamu ta’uu ibsun waltajjii mariif bane.
Koree Hojii gaggeessituu waldaa Hawaasa Oromoo Australia bakka bu’uun dhaamsa waldichaa waltajii kana irratti kan dabarsan Ob. Yaadataa Sabaa (Jaatam) waldaan hawaasa Oromoo Australia Sochii Qeerroon bilisummaa Oromoo gaggeessaa jiruuf tumsa barbaachisu kamuu kan taasisan ta’uu ibsuun jabaadhaa jedhan.
Dura teessuun waldaa dubartoota Oromoo Kaayyoo aaddee Sa’aadaa Ammee waldaa isaanii bakka bu’uun haasaa taasisaniin “Erga Oromoo gabrummaa jalatti kufee kaasee hanga har’aatti hiraamaannaan dubartootaa takkaa of duuba hin jenne, hin jedhus. Har’as ta’ee fuulduraas hanga Oromoon fedhii isaa kan bilisummaa ga’uutti nuti dubartoonni akkuma kaleessaa Qeerroo bilisummaa qabeenyaanis ta’ee hanga miseensummaa fi qaamaan hirmaachuutti akka of duuba hin deebine Oromoo hundaaf beeksisuu barbaanna.” Jechuun tumsa qeerroo bilisummaaf qaban haamlee guutuun ibsaniiru.
Itti aansuun ummata marii kana irratti hirmaate hunda akka hirmaachisutti qabxiilee marii akka hayyuu Oromoo tokkootti kan dhiyeessan Ob. Aliyyii Galatoo ti. Ob. Aliyyiin mirgoota dhalli namaa qabaachuu qabuu fi mirgoota kana yeroo sarbamu maal akka gochuu qabu, sochii bilisummaa gaggeeffamus uummatni sun gabrummaa jala jiraachuun dhugaa ta’uu beekuu, gabrummaa kana jalaa bahuuf Ummatichi ilaalcha walfakkaatu qabaachuu fi fedhii ummataa kana kan qindeessee qajeelchu jaarmayaa qabaachuu akka qabu yaadchiisuun, sochii kana keessatti hawaasni Oromoo biyya alaa jirru yoo maal goone QBO tumsuu akka dandeenyu ibsan. Ibsa qormaata irratti hundaa’e bal’inaan erga ibsanii booda gaafilee mariif ta’an dhiyaassuun ibsa isaanii xumuran.
Dhuma irratti hirmaattonni marii bulchina qabu akkanaa guyyaa tokkotti xumurachuun waan ulfaatuuf GTQB waltajjii fakkaataa yeroo gabaabaa keessatti akka Qindeessu gaafiin dhiyaatee fudhatama argateera.
Obbo Moosisaa Futtaasaa mariin gaggeeffame hedduu bareedaa akka ta’e, miidhaa Ummataa fi biyya keenya irra gahaa jiru fi diinni keenya halkanii fi guyyaa nurratti hojjataa jiru yommuu wal bira qabnee ilaallu ammayyuu tattaaffiin keenya kana caaluu akka qabu, kanaafis waan har’a nan gumaacha jennee dubbanne hojiin mul’isuu eegaluun barbaachisaa ta’uu yaadachiisuun gorsa manguddummaa kennaniiru. Dabaluunis humni keenya guddaan tokkummaa keenya waanta ta’eef Ummanni Oromoo tokkummaaf dursa akka kennu dhaammatanii waltajjicha eebbaan cufaniiru.
Qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Monday, November 24, 2014
NAMNI OROMUMMAAF YAADU GALATA QABA!
Najiib Zannuun irraa | Sadaasa 23, 2014
Namoonni tokko tokko akkaataa itti komatan malee akkaataa itti dinqisiifatan hin beekan.
Oromoo fi Oromummaan maal akka taatee fi qabsoon Oromoo garamirraa garam deemaa jirtii warreen irraa quba hin qabneetu qabsaa’ootaa fi qabsoo Oromoo faalleessaa jira. Nama ifiif if baree eenyummaa ifii beekuutu tan namaa dubbata. Garuu Namni ifiifuu if hin beeyne waan dubbatu hin qabu. Namoonni tokko tokko “Oromoon Maali?” Jattee yoo gaafatte warreen deebii hin qabneetu,afaan qaratee nama dhugaa arrabsa.
Namni Oromummaaf jedhee hadoodu, namni Oromummaaf jedhee falmatu, namni Oromummaaf jedhee qabsaa’u nama mataa isaatiif osoo hin taane, sabasaatiif dhaamotu. Guyyaa tokkollee ta’u namni sabaaf yaadee waan dhimma saba isaa dalage galata guddaa qaba. Garuu nama akkasii sanitti gufuu ta’uun hamilee wal cabsuudha. Wal komachuu, wal arrabsuufi maqaa wal xureessuun, garayyuu nu hin geessu! Yoo walii gallee, wal dhageenyee, wal kabajnee, wal dandeenye, wal jala bobbaane qofa bakka yaadne geenya. San ta’uu baannaan garuu wanni tarru hin jiru. Xumura irratti jecha Dr. Sheek Mohammed Rashaad Abdullee (Rabbi Rahmata Haa Godhuufii) jedhe tokkoonin xumura.
“Manni yoo qaqal’iin qajeelte, yoo dagaleen tolte, yoo utubaan qajeelee tole,manni ni tola. Hoggaa taan ni
jallata. Haa tayuu ogeessi mukni jallate je’ee hin darbu. Muka biyya jiruun dallaya jaaran je’anii. Gama
inni itti jallate san, mogoleetti suuta dhidhiibee if duuba deebisa. Ammas akka bakka dhawameen saniin hin laafanne,muka qajeelfame kana muka qajeelaa lama jidduu kaayee yookaa dhaabee waliin dagalcha.”
——————————-
Maaliif wal komanne
maa wal arrabsine?
Maqaa wal xureessuu
maa aadaa godhanne?
Maaliif walin taane
wal jala maan yaane?
Silaa walii gallee
qaata bilisoomne!
Kan sabasaa jibbee
qabsaawaa arrabsu,
Kan hojii godhatee
sabboonaa faalleessu,
Humaa keessan jiru
Ofirraa odeessaa
Gurra hin kanninaaf
dadhabatee usaa!
Oromummaaf jecha
wal jala hiriiraa
Komii lakkisaa
yaadaan wal deeggaraa
Nama sabaaf yaadu
maqaan balleessinaa
Yaadasaa hubadhaa
arrabsuun baddinaa
Fageessanii yaaduun
isiinuu guddinaa
Tokkoomanii ka’uun
waan yaanne arganna.
Namoonni tokko tokko akkaataa itti komatan malee akkaataa itti dinqisiifatan hin beekan.
Oromoo fi Oromummaan maal akka taatee fi qabsoon Oromoo garamirraa garam deemaa jirtii warreen irraa quba hin qabneetu qabsaa’ootaa fi qabsoo Oromoo faalleessaa jira. Nama ifiif if baree eenyummaa ifii beekuutu tan namaa dubbata. Garuu Namni ifiifuu if hin beeyne waan dubbatu hin qabu. Namoonni tokko tokko “Oromoon Maali?” Jattee yoo gaafatte warreen deebii hin qabneetu,afaan qaratee nama dhugaa arrabsa.
Namni Oromummaaf jedhee hadoodu, namni Oromummaaf jedhee falmatu, namni Oromummaaf jedhee qabsaa’u nama mataa isaatiif osoo hin taane, sabasaatiif dhaamotu. Guyyaa tokkollee ta’u namni sabaaf yaadee waan dhimma saba isaa dalage galata guddaa qaba. Garuu nama akkasii sanitti gufuu ta’uun hamilee wal cabsuudha. Wal komachuu, wal arrabsuufi maqaa wal xureessuun, garayyuu nu hin geessu! Yoo walii gallee, wal dhageenyee, wal kabajnee, wal dandeenye, wal jala bobbaane qofa bakka yaadne geenya. San ta’uu baannaan garuu wanni tarru hin jiru. Xumura irratti jecha Dr. Sheek Mohammed Rashaad Abdullee (Rabbi Rahmata Haa Godhuufii) jedhe tokkoonin xumura.
“Manni yoo qaqal’iin qajeelte, yoo dagaleen tolte, yoo utubaan qajeelee tole,manni ni tola. Hoggaa taan ni
jallata. Haa tayuu ogeessi mukni jallate je’ee hin darbu. Muka biyya jiruun dallaya jaaran je’anii. Gama
inni itti jallate san, mogoleetti suuta dhidhiibee if duuba deebisa. Ammas akka bakka dhawameen saniin hin laafanne,muka qajeelfame kana muka qajeelaa lama jidduu kaayee yookaa dhaabee waliin dagalcha.”
——————————-
Maaliif wal komanne
maa wal arrabsine?
Maqaa wal xureessuu
maa aadaa godhanne?
Maaliif walin taane
wal jala maan yaane?
Silaa walii gallee
qaata bilisoomne!
Kan sabasaa jibbee
qabsaawaa arrabsu,
Kan hojii godhatee
sabboonaa faalleessu,
Humaa keessan jiru
Ofirraa odeessaa
Gurra hin kanninaaf
dadhabatee usaa!
Oromummaaf jecha
wal jala hiriiraa
Komii lakkisaa
yaadaan wal deeggaraa
Nama sabaaf yaadu
maqaan balleessinaa
Yaadasaa hubadhaa
arrabsuun baddinaa
Fageessanii yaaduun
isiinuu guddinaa
Tokkoomanii ka’uun
waan yaanne arganna.
Subscribe to: Post Comments (Atom)