text:
Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Godina Kibba Baha Oromiyaa Keessatti Tarkaanfii Hidhattoota Wayyaanee Irratti Fudhateen 9 Ol Hojiin Ala Godhe; Meeshaalee Waraanaas Booji’e. Hidhattootni Diinaa 5nis WBOtti Harka Kennatan.
(SBO – Sadaasa 14,2015) Humnaa fi qabeenya qabu irratti hundaawee mirga abbaa biyyummaa fi bilisummaa ummata Oromoo mirkaneessuuf qabsoo of irratti hirkannoon falmaa diina irratti godhu finiinsaa kan jiru gootichi WBO, godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti tarkaanfilee diinaa fi lukkeelee diinaa irratti fudhatu daran cimsuu irratti argama.
Haaluma kanaan abdii fi gaachanni ummata Oromoo WBOn Kibba Baha Oromiyaa Godina Baalee keessa sossohu tibbana diina irratti tarkaanfii laalessaa fudhateen injifannoo boonsaa galmeessee jira.
Haaluma kanaan Humni Addaa WBO Risaa jedhamu Sadaasa 10,2015 Godina Baalee Ona Gooroo Baqaqsaa bakka Qalqalcha Bultii Tafarii jedhamutti ganama barii sa’aa 5:00 irratti humna diinaa ummata dararuu fi sochii WBO danquuf bobbaa irra ture haxiidhaan haleelee loltoota 5 yeroo irraa ajjeesu, 4 ol ammoo madeessuun meeshaalee waraanaa adda addaa irraa booji’uun dantaa qabsoo bilisummaa Oromoof akka oolche Ajaji WBO Godina Kibba Baha Oromiyaa beeksisee jira.
Humni Risaa tarkaanfii boonsaa kana fudhate diina irraa qawwee AKM-47 5, boombii harkaa F1 jedhamu 20, boorsaa waraanaa kan dugdatti baatamu 5 mi’a qabu waliinii fi meeshaalee biroo diina irraa booji’uun bu’aa qabsoo bilisummaa Oromoof akka taasise beekuun danda’ameera.
Kana malees Humni Addaa WBO (Risaan) Godina Baalee Ona Gooroo Baqaqsaa bakka Qalqalcha Bultii Tafarii jedhamutti wayta tarkaanfii kana fudhatetti sabboontota Oromoo hidhattootni wayyaanee maqaa ABO fi WBO gargaartu, nu rukuchiistu jedhuun qabanii deemaa turan keessaa tokko akka harkaa baases oduun kun ni hubachiisa.
Hidhattoota wayyaanee tarkaanfii humna addaa WBO Risaan haleelaman keessa turan keessaa 5 (shan) hidhannoo isaanii guutuu waliin WBOtti akka harka isaanii kennatan Ajaji WBO Godina Kibba Baha Oromiyaa mirkaneessee jira.
Tarkaanfiin diinaa fi lukkeelee diinaa irratti fudhatamu jabinaan kan itti fufu ta’uus Ajaji WBO Godina Kibba Baha Oromiyaa hubachiisee jira.
Xumura irratti Oromoota dabalatee ilmaan ummatoota cunqurfamoo sirna wayyaaneef meeshaa ta’uun qabsoo bilisummaa fi mirga isaanii deebifachuuf ummatootni kun taasisaa jiranitti gufuu ta’anii jiran hidhannoo isaanii sirna wayyaanee diina ummatoota cunqurfamoo empaayerattii ta’ee jirutti nannessuun xumura sirna gabrummaa isaa akka shaffisan WBOn hiree kanaan yaamicha isaa haaromsee jira.


c: text/html

text:
Leelloo Sabaatiin
Hariiroon siyaasaa har’aan tana Impaayera Ixoophiyaa keessatti mul’achaa jiru, kufaatii Haayile Sillaasee fi Dargii jala, hariiroo siyaasaa mul’achaa tureen kan walfakkaatuu dha. Walfakkeenyi hariiroo siyaasaa yeroosi fi kan ammaa, bifaa fi ayinaan kan wal irraa dhaalame fakkaata.
Fincila ummattoota Kibba Impaayera Ixoophiyaatiin, Haayile Sillaaseen oggaa raafamu, egeree Impaayeratti irratti murteessuuf dhaaboti siyaasaa heddutu ijaarame. Dhaaboti siyaasaa kun hundi, Haayile Sillaasee kuffisuu irratti akeeka tokko yoo qabaatan illee, kufaatii isaa booda, fuuldureen Impaayeratti maal ta’uu akka qabdu fi Haayile Sillaasee bakka bu’ee eennu Impaayeratti akka geggeessu irratti waldhabbii hundee qabu turan.
Dhaaboti kunneen keessaa, dhaabi EDU (Ethiopian Democratic Union) ykn ammo Gamtaa Dimookraatota Ixoophiyaa jedhee of moggaase, Haayile Sillaaseen nama tigreetiin bakka buufamee sirni abbaa lafaa kan Haayilee Sillaasee akka itti fufu kan barbaadu ture. Dhaaboti akka: Dargii (Koree Qandaalota Waraanaa), EPRP (Ethiopian People Revolutionary Party) ykn ammo Paartii Warraaqaa Ummattoota Ixoophiyaa, fi AESM-MEISON (All Ethiopian Socialist Movement ykn ammo Sochii Soshaalizmii Guutuu Ixoophiyaa ammoo, Haayile Sillaasee irraa aangoo fudhatanii, jijjiirraa xixiqqaa ykn fakkeessaa, kan Haayile Sillaasee kuffisanii aangoo haga qabatanitti fi hanga aangoo isaanii cimsatan qofatti turu, fiduudhaan tokkummaa impaayeratti olaantummaa Amahaaraa jalatti itti fufsiisuu kan barbaadan oggaa ta’u, kufaatii mootummaa Haayile Sillaasee fi jijjiirraa xixiqqaa osoo hin taane, impaayerichi hundeedhaan diigamee, ummattooti cunqurfamoon Impaayera Ixoophiyaa bilisa ta’anii hiree isaanii murteeffachuun mootummaa walaba ijaarrachuuf mirgi isaan qaban guutuutti akka kabajamuuf kan bara 1973 ijaarame ammo ABO dha.
Akkuma armaan olitti tuqame, dhaaboti afran: Dargii, EDU, EPRP fi AESM (MEISON), eennu Impaayerattii akka hoogganuu yoo ta’e malee, gateettii fi dugda ummattoota cunqurfamoo Impaayera Ixoophiyaa irratti itti fufanii tokkummaa Ixoophiyaa tiksuuf akeeka wal fakkaataa qabu turan. Haala kana keessatti, tokkummaa Impaayera Ixoophiyaa tiksuuf akeeka bu’uraa ykn hangafaa isaan qabaniif diinni inikkaa ykn waloo Adda Bilisummaa Oromoo waan ta’eef, aangoo Ixoophiyaa qabachuu irratti garaagarummaa walgidduutti qaban irra aananii Haayile Sillaasee bakka bu’uun aangoo Ixoophiyaa eerga dhuunfatanii booda, diinni tarsiimoo isaan irratti duulanii dhabamsiisuuf karoorfatan ABO ture. Haayile Sillaasee aangoo irraa buusanii bakka isaa qabachuufis ta’e, diina tokkummaa Impaayera Ixoophiyaa kan ta’e ABO itti aansanii dhabamsiisuuf, Oromoo tokko tokko maallaqaa fi aangoon of jala hiriirsuu meeshaa guddaa godhatanii dhimma itti bahan. Oromoo hagoo of jalatti hiriirsanii riqicha ykn meeshaa akeeka isaanii godhachuuf jecha, jaarmaa Oromoo kittilayyoo isaanii ta’an of jalatti ijaaran. Akeeki isaanii, dhaabota Oromoo kana dhimma bahanii, Haayile Sillaasee kuffisuun aangoo qabachuu, aangoo Haayile Sillaasee eerga qabatanii booda ammoo, deggersa Oromoo dhimma bahuun dhaabota aangoo irratti isaan dorgoman dhabamsiisuu, kana irratti eerga milkaahanii booda ammo itti fufanii dhaabota kana dhimma bahuun ABO dhabamsiisuu fi dhaabota kana dhimma bahuun eerga ABO dhabamsiisanii booda ammoo, dhaabotuma kana iyyuu dhabamsiisuun aangoo Impaayera Ixoophiyaa, olaantummaa Amahaaraa jalatti guutuutti dhuunfatuu ture.
Akka kanaan, AESM ykn MEISON, kanneen aangoo irratti isaan dorgoman billaa ittiin ciru fi itti aansuun ammo, ABO ittiin dhabamsiisu kan ta’uuf dhaaba Oromoo, Sochii Dimookraasii Ummata Oromoo ykn Oromoo People Democratic Movement jedhamu bara 1977 ogguu of jalatti ijaarratu, EPRP (Ethiopian People revolutionary Party) ykn Paartii Warraaqaa Ummata Ixoophiyaa) akkuma MEISO, kanneen aangoo irratti isaan dorgaman billaa ittiin ciru fi itti aansuun ammoo ABO ittiin dhabamsiisu kan ta’uuf dhaaba Oromoo,Oromo People Democratic Organizaation (OPDO) ykn ammo Dhaabbata Dimookraasummaa Ummaa Oromoo (DHDUO), kan booda irra TPLF irraa ergifatte, ijaarrate. Dargiinis akkasuma, Oromoota tokko tokko of jalatti ijaaruun akkuma MEISON fi EPRP meeshaa ittiin aangoo irratti ol bahu, aangoo irra ittiin turu fi ABO ittiin dhabamsiisu godhateera.
Dhaabota Oromoo, Habashooti of jalatti ijaarratanii riqicha ittiin aangoo irratti ol bahanii fi ittiin ABO dhabamsiisan godhatuuf hedduu tattaafatan keessaa kan qooda guddaa taphate, dhaaba Oromoo, Sochii Dimookraasii Ummata Oromoo jedhamu MEISON jalatti ijaarame ture. EDU’n, Haayile Sillaasee bakka bu’anii Impaayeratti bulchuuf dorgommi godhamu keessa guddoo osoo hin turre laaffatee oggaa bahu, dhaabota saden: Dargii, MEISON, fi EPRP gidduutti, Haayile Sillaasee bakka bu’anii impaayeratti bulchuuf dorgommiin godhame lubbuu hedduu kan galaafate ture. Dorgommii dhaabota kana saden gidduutti godhame kana keessatti, ajandaan Dargii, gaaffii ummata Oromoo haga tokko kan deebisu itti fakkaatee, MEISON, booda irra Dargiitti dabalamee EPRP irratti oggaa duulu, EPRP’s, Dargii fi MEISONiin diina godhatee adamsaa fi ajjeesaa ture. Dargiin, deggersa MEISONiin, kan dhaabi Oromoo, Sochii Dimookraasii Ummata Oromoo, Haayilee Fidaatiin hoogganamu keessatti argamu qabatee EPRP fi ABO irratti duulee magaalaa fi baadiyyaa keessatti haga tokko eerga laaffisee booda, dhuma irratti, MEISON mataa isii irratti duula baneen hoogganoota dhaaba kanaa hedduu ajjeesee fi hedduu mana hidhaatti naqe. Hoogganooti gariin qabsoo hidhannoof bosona seenanii osoo hin turin harka Dargiitti kufanii oggaa ajjeefaman, gariin ammo ni hidhaman.
Gaaffii ummata Oromoo kan deebisu itti fakkaatee Dargiitti dabalamanii eerga aangoo irratti isa cimsanii booda hoogganoota MEISON Dargiidhumaan ajjeeffaman keessaa tokko Haayilee Fidaa ture. Akka kanatti,kufaatii Haayile Sillaaseetti dhimma bahuun, bilisummaa Oromiyaaf qabsaawu irra, Oromooti gariin, meeshaa dhaabota Amahaaraa ta’uun Amaharaaf hojjechaa turanii fi Dargii aangootti ol baasuun ABO irratti duulchisan qabsoo bilisummaa Oromiyaatti gufuu ta’an galata homaatu maleee dhuma irratti dhaabotuma Habashaa kanaa fi Dargiin ajjeeffaman. Kasaaraa siyaasaa kana hunda ofii fi dantaa walabummaa Oromiyaa irraan akka gahaniif sababi guddaan, ilaalcha siyaasaa seenaa ummata Oromoo irraa hin maddine hordofuu fi warri Ixoophiyaa, ilkaaniin koflaa harkaan ammoo awwaala akka namaaf qotan wal’aaluu isaanii ti. Kan guddoo nama ajaa’ibu garuu, Oromoo: MEISON, EPRP, fi Dargii jalatti ijaaraman kun hundi, MEISON fi EPRP’f meeshaa ta’anii eerga hojjetanii booda, akkasumas, eergaDargii aangoo irratti cimsanii booda, haaduudhuma ABO’f qaraniin ogguu qalamani fi dhabaman, gootummaa fi muratnoo cimaadhaan dhabama irraa dandamatee, guddatee fi babal’atuun ABO’n kufaatii mootummaa Dargii keessatti qooda ol aanaa taphatuu danda’uu isaa ti.
Dargii kuffisuufis haa ta’u kufaatii Dargii boodas, haala siyaasaa wal fakkaatutu mul’ate. Eerga Dargiin qabsoo hidhannootiin aangoo irraa darbamee booda, humnoota siyaasaa gurguddoo lamatu Impaayericha keessatti waliin dorgomaa ture. Humni siyaasaa Adda Bilisummaa Umamta Tigraayiin (ABUT/TPLF) durfamu, tokkummaa Impaayera Ixoophiyaa, olaantummaa Tigrootaa jaltti tiksuun: cuunqursaa siyaasaa, saamicha diinagdee fi tuffii aadaa ummattoota cunqurfamoo Impaayera Ixoophiyaa irratti itti fufsiisuuf kan qabsaawu ogguu ta’u, Addi Bilisummaa Oromoo (ABO/OLF) ammo, akeeka bara 1973 bakkaan gahuuf ijaarame irraa osoo hin maqin, Impaayera Ixoophiyaa diiguudhaan, mootummaa walaba kan mataa isaanii ijaarratuuf mirgi ummattooti cunqurfamoon qaban akka mirkaneessuuf kan qabsaawu ture.
Armaan olitti akkuma ibsame, akeeki dhaabota lameenii uumaan gargar ta’uu isaa irraa walitti araaramuu kan hin dandeenye ture. Impaayerri Ixoophiyaa, olaantummaa Tigroota jala galtee, qabeenyaan ummattoota cunqurfamoo akka saamamuuf dhaabi bilisummaa ummattoota cunquramoof qabsaawu dhabamuu qaba. Laftii fi qabeenyaan uumaa ummattoota cunqurfamoo Impaayera Ixoophiyaa to’annoo tigrootaa jala akka galuuf, dhaabi mirga ummattoota kanaatiif qabsaawu dhabamuu qaba. Waan kana ta’eef, tooftaa fakkaataa, MEISON, EPRP fi Dargiin bara Haayile Sillaasee olaantummaa siyaasaa wal irratti argachuuf dhimma bahan, TPLF itti fufee dhimma bahuu eegale. Akka kanaan, ummata Oromoo gargar qooduun wal irratti duulchisuun mormii ummata kana irraa itti dhufu laaffisuuf, akkasumas, ABO fi akeeka isaa dura dhaabbachuuf ummata Oromoo keessaa tokko tokko bu’aa diinagdee fi aangoon bitatee, TPLF OPDO (Oromoo People Democrati Organization) booji’amtoota Dargii keessaa walitti qabee bara 1990 keessa Tigraay keessatti ijaarrate. Dhaabi kun, ABO fi akeeka isaa ummata Oromoo keessaa haqee fi dhabamsiisee, ummatni Oromoo tigroota jala jilbeenfatee akka elmamu godhuu dha.Haa ta’u malee, osoo afaan qawweetin hin taane, ummatni Oromoo guyyaa tokkoof illee fedha isaatiin OPDO jala buluuf hin hayyamne ture. Yoomi iyyuu caalaa kun ifatti kan mul’ate, yeroo amma kana, yeroo itti ummatni Oromoo ifatti murtii fi caasaa OPDO irratti fincilee diigaa jiru kanatti. Akkuma MEISON, EPRP fi Dargiin Oromoota tokko tokko dantaa diinagdee fi aangoon bitanii saba Oromoo fi akeeka bilisummaa Oromiyaa ABO’n durfamu irratti duulchisuun olaantummaa Habashootaa Oromoo irratti tiksuuf haa hojjetan malee, osoo umurii hin dheeratin, mormii ummata Oromootiin maseene, OPDO dhimma bahuun ummata Oromoo takaalanii elmachuunii fi ABO dhabamsiisuuf shirri TPLF’n xaxame ammaan tana tufamee darbamee, ummatni Oromoo, sadarkaa addunyaa ajaa’ibsiisetti: maqaa, alaabaa, kaayyoo fi dhaadannoolee ABO qabatee harka duwwaa rasaasa TPLF dura dhaabbatee bilisummaa Oromiyaaf falmaa jira.
Haalli har’aan tana Impaayera Ixoophiyaa keessatti mul’atu, kufaatii Haayile Sillaasee fi Dargii jala haala mul’ataa tureen wal fakkaata. Kufaatii Haayile Sillaasee fi Dargii jala, humnooti siyaasaa adda addaa, kan tokkummaa Impaayeratti olaantummaa Habashootaa jalatti itti fufsiisuu barbaadanii fi kan Impaayeratti diiguun mootummaa bilisa kan mataa isaanii ijaarrachuuf mirga sabooti cunqurfamoon Impaayera Ixoophiyaa qaban mirkaneessuuf qabsawan turan, har’a illee humnoota kana lameentu, kufaatii TPLF booda, egeree Impaayeratti irratti murteessuuf, akeeka waliif faallaa qabatee socho’aa jira. Kanneen olaantummaa tigrootaa bakkaa kaasanii tokkummaa impaayeratti to’annaa fi olaantummaa Amahaaraa jalatti deebisuun ummattoota cunqurfamoo irratti cunqursaa fi saamicha itti fufsiisuuf qabsaawan dhaabota akka: G-7, Arbenyoch, Blue Party, Medrek, fi kkf ogguu ta’an, akeeka bara 1973 ijaarameefi irraa osoo hin maqne, mootummaa walaba kan mataa isaanii ijaarrachuuf mirga uumaa fi seeraan ummattooti cunqurfamoon impaayera Ixoophiyaa qaban mirkaneessuuf itti fufee kan qabsaawaa jiru ABO dha.
Akkuma abbootii isaanii: MEISON, EPRP,Dargii fi TPLF, dhaaboti Amaharaa armaan olii kun, Oromoo keessaa namoota tokko tokko dantaa diinagdee fi aangoon bitatuun meeshaa ittiin TPLF fi ABO dura dhaabbatan godhatuuf hojjechaa jiru. Akkukma MEISON, Sochii Dimookraasii Ummata Oromoo of jalatti ijaarrate, EPRP’n, Dhaabbata Dimookraasummaa Ummata Oromoo of jalatti ijaare, Dargii Ormoota, Dhaabbata Markisist fi Leninistii Ixoophiyaa jalatti ijaarratee, fi TPLF OPDO of jalatti ijaarratee meeshaa godhatuun aangoo Ixoophiyaa akeeka bilisummaa Oromiyaa ABO’n hoogganamu dura ittiin dhaabbatan, Oromoo dhimma bahanii TPLF fi ABO cabsuun aangoo Ixoophiyaatti al bahuu fi irra turuuf jecha dhaaboti Amaharaa kunneen, biyya alaa fi biyya keessa lafa jala Oromoota OPDO Amahaaraa ta’uuf fedhii qaban ijaarrachaa jiran. Oromooti kun, yeroo gabaabaa booda, ABO fi TPLF’n balaaleffatanii, dhaabota Amahaaraa waliin hojjehuuf waadaa seenanii as bahuuf deemu. Akeeki isaanii, fincila ummata Oromoo ABO’n hoogganamee gabrummaa ummata Oromootti xumura godhuuf deemu dura dhaabbachuun, dhaabota Amaharaa aangnoo Impaayera Ixoophiyaatti ol baasuu, cunqursaa fi saamicha diinagdee jaarraa tokko oliif ummata Oromoo irra ture itti fufsiisuu dha. Oromooti billaa ittiin dhaaboti Amahaaraa kun ABO fi akeeka isaa qalan ta’uuf deeman kun, warra seenaa Oromoo hin barannee fi yoo baratan illee irraa barachuuf fedhii hin qabne gantoota sabaa ti. Isaan kun, warra dhiiga ilmaan Oromoo dhugee fi lafee ummata Oromoo caccabsee of qofa jiraachisuuf murteeffatee qofa osoo hin taane, egereen Oromoo fi Oromiyaa akka dhabamuuf warra Habashootaaf daboo ykn guuza bahu yakkamtoota sabaa ti. Haa ta’u malee, dhummi Oromoota kanaa, dhuma: Goobanaa Daaccee, Sochii Dimookraasii Ummata Oromoo kan MEISON, Dhaabbata Dimookraasii Ummata Oromoo kan EPRP,EMLO (Ethiopian Marxist –Leninist Organization) kan Dargii, Dhaabbata Dimookraasummaa Ummata Oromoo( OPDO) kan TPLF,irraa adda hin ta’u. Akeeki ABO kan : abboommii Waaqaa, seera ummaa, seera addunyaa fi seenaa haqa irratti hundaawe kun, dhaabota Oromoo Habashooti ijaarratuun ittiin isa dhabamsiisuuf qiyyaafatan kana hunda dhabamsiisee of jiraachisuun akeeka walabummaa Oromiyaa jiraachisee galma isaatti dhiyeessee jiru kun, dhaabota Oromoo haaraa dhaaboti Amahaaraa ABO irratti ijaaruuf hojjechaa jiran kana illee akka injifatuu shakkiin tokko hin jiru. Shirri fi lolli hangamuu yoo irratti qiyyaafate, dhaabi haqa fi mirga ummata bal’aaf qabsaawu, akeeka isaa bakkaan gahuu irraa kan isa dhaabu humni kamuu kan hin jirre oggaa ta’u, kan bu’aa yeroof akeeka haqaa ummata bal’aa dura dhaabbatu garuu dhummi isaa qabsoo ummata bal’aa Oromootiin akka awwalamu seenaa armaan olii kan mirkaneessuu dha.
Waan kana ta’eef, ummatni Oromoo, Oromoota badii darbe irraa barachuu diduun akeeka bilisummaa Oromiyaa ABO’n durfamutti gufuu ta’uuf jecha badii fakkaataa deddeebi’anii ummata Oromoo fi mirga isaa irratti hojjechuuf dhaabota Amahaaraatti eerumuu fi xuuxxoo siyaasaa dhaabota Amahaaraa hodhuuf qophaahutti jiran kana dhiifama tokko malee dura dhaabbachuu, adabuu fi carraa amma argame kanatti dhimma bahee, akka Oromoo qofatti, ABO jalatti ijaaramuun mootummaa walaba isaa labsatee: bilisummaa, nagaa, badhaadhinaa fi gammachuun jiraachuu qaba. ANC (African National Congress) qofa jala hiriiree, ummatni Afriikaa Kibbaa, gabrummaa Ingilii jalaa bilisa akka of baase, EPLF (Eritrean People Liberation Front) qofa jala hiriiree gabrummaa Ixoophiyaa jala ummatni Eritrea akka of bilisoomse fi SPLM (Sudan People Liberation Movement) jala qofa hiriiree ummatni Kibba Sudaan, bilisummaa isaa akka gonfatetti, ummatni Oromoos, dhaaba isaa tokkicha, ABO jala hiriiruun qofti bilisummaa isaa akka mirkaneessu beekee, Oromoota dantaa diinagdee fi aangoo qofaaf jecha dhaabota Amaharaa jalatti ijaaramanii isaaniif meeshaa ta’uun guyyaa bilisummaa Oromiyaa dheerressuu fi bulchiinsi Tigree bulchiinsa Amaharaatiin bakka akka buufamuuf objuwatan doomsuu qaba. Ummata isaanii, gabrummaan Impaayeera Ixoophiyaa hammeenyaa hamaa irratti raawwataa jiru fi jaarraa tokko oliif bilisummaa dheebotee ittiin dararamaa jiru gananii Oromoota dantaa Amaharaa guutuuf of qopheessaa jiran, gochaan isaanii kun, gochaa farra: seenaa, haqaa, dimookraasii, seeraa uumaa fi addunyaa fi mirga dhala namaa waan ta’eef, irree cimaan dura dhaabbatamuu qaba. Akeeki ummatni Oromoo jaarraa tokko oliif qabsaaweefi, gabroomfataa lama keessaa ykn gooftaa lama keessaa tokko filachuuf osoo hin taane, gabrummaa kallattii hundaa irraa bilisa bahee: walabummaa, nagaa, badhaadhinaa fi gammachuun jiraachuu dha. Akkuma Oromooti bara: Haayile Sillaasee, Dargii fi Wayyaanee Habashoota jala kurkuruun akeeka bilisummaa Oromiyaa dura dhaabbatanii umurii gabrummaa, ummata Oromoo irratti dheeressan sanitti, Oromooti ammaan tana Habashootatti eerumuun, ummata Oromoo ammoo irreedhaan tokkummaa Ixoophiyaatti eerumsiisuu barbaadan milkaahuu hin qaban. Ummatni Oromoo, dhaaba siyaasaa: akeeka ummata bal’aa Oromoo baatu, jaal’atamaa, amanamaa, faarafamaa, muratnoo fi of kenniinsaan, kaayyoo ummata bal’aa Oromoo irraa osoo hin maqin qabsaawaa jiru kan qabu malee yaatima siyaasaa (political orphan) harma siyaasaa (political breast) barbaadu miti. Carraan ammaa kun, carraa ummatni Oromoo mootummaa walaba Oromiyaa itti labsatuu dha. Carraa kana, humni kamuu harka keenya keessaa akka hin baafne tikfachuu qabna.Waan kana ta’eef, akeeki cubbamaan Oromoota kanaa, qacalummaatti cabuu qaba. Kanaafis, ummatni Oromoo, irree isaa hin dabne kan gara bitaa, OPDOta Amaharaatti, kan gara mirgaa ammo, Wayyaanetti itti fufee agarsiisuun dirqama.
Leelloo Sabaa,

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Falmataa Wayyeessaa
Onkololeessaa 2015
Siyaasaan moofaan bara 2001 irraa jalqabee, ABO diigaa ture, har’a bifa haarowomeen Asmaraa irraa Sabqunnamtii. Oromoo irratti facaafame. Bara 2001 waliigalteen maqaa AFDn dhiyaatee ture. Har’a ammoo, maqaa PAFD jedhutti jijjiiramee dhiyaate. Waliigateen bara 2001 Itoophiyaa diimokraatessuu kan jedhu ture. Kan har’aa ammoo, Itoophiyaa federalleessuu kan jedhuu dha. Dhugaan turee fi jiru, waliigalteen lachuu kan qabsoo walabummaa Oromoo lagachiisuu fi fedederaalleessuu Impaayera Itoophiyaa filatee dha. Murni/clique har’a waliigaltee mallatteessuuf deemu kun, murnuma bara 2006 AFD mallatteese. Akka odeeffannoo kiyyatti, Hoogganootni fi miseensootni ABO waan deemaa jiru kana irraa quba hin qaban; hin beekan; hinmari’achiifamne. Namootuma hagootu ykn muraasatu ijjannoo kana fudhate jedhama. Wixinee waliigalaa kan qopheessan Dr. Shuguxi Galataa fi Ob. Xahaa Abdii ti jedhama.
Yakka iccittiin adeemsifamaa ture kana ummatni Oromoo fi qabsaawootni isaa beekuu qabu jedheen oduu kana dabarsuuf dirqame. Dhiyeennuma kana, qabsoo bilisummaa Oromoo laamshesuu, ABO dhabamsiisuu fi miseensoota isaa facaasuu fi diiguuf AFD deebisanii haaromsiissuuf wixinee irratti dubbatamaa ture. Oduun kun, har’a Asmaraa, Eritriyaa iraaa ifatti sabqunamtii Oromoo fi Habashaa irratti facaafamee jira. Ergaan isaa,“Mootummaa Cehumsaa Itoophiyaa” ijaara kan jedhuu dha. Hojjii kana irratti, kallattiin kan bobbahan akka odeeffannoo isaanuma keessaa argadhetti Obbo Daawuud Ibsaa Ayyaanaa, Obbo Bultum Biyyoo, Obbo Dhugaasaa Bakakkoo, Obbo Abbaa Caalaa Lataa, fi Dr. Shuguxi Galataa ti. Walummaa galatti, namoota sagaltu dhoksaan irratti hojjataa ture jedhama. Garuu, amma ifaa godame. As irratti, seenaa darbe wal yaadachiisuun bareedaa dha. Akkumma beekkamu, bara 2000
“Ajandaa Nagaa” tu dhiyaate. Ajandaan kun, Itoophiyaa diimokraatesuu kan jedhu ture. Ajandaan kun, ajandaa qabsoo hidhannoo fi Kaayyoo qabsoo bilisummaa Oromoo lagachiisu ture. Kana irra kan ka’e, akkuma namuu beeku, bara 2001 ABO bakka lamatti baqaqe. Murni Itoophiyaa dimokraatesuu kaayyoo godhate kun, bara 2004 Sagantaa ABO kan bara 1998 jijjiiree akka impaayera Itoophiyaaf ta’utti qopheesse. Kanuma hojiirra oolchuudhaan, baara 2006 dhaaba “Alliance for Freedom and Democracy –AFD” jedhu “yeItoophiyaa Arbabanyoochii/Ethiopian Patriotic Front fi Qinijitii”/Coalition for Unity and Democracy jedhaman wajjiin dhaaba Itoophiyaaf qasaawuu filate.Gocha Daawuud Ibsaa kana seenaan yoomiyyuu taanaan hin dagatu. Dhaadannoon isaaniis kana.
Tokkuummaan Itoophiyaa haa daraaru! YeItoophiyaa andinnati yilamlim!
Bara 2006 akkana jedhan: The Peoples’ Alliance for freedom and Democracy calls on all concerned parties, including the current government of Ethiopia, the representatives of all nations and nationalities in Ethiopia with the facilitation of the international community to seize this opportunity and hold a comprehensive conference to resolve the existing dysfunctional political and social dilemmas confronting the Ethiopian Empire.
Akkuma hunduu beeku ijaaramuun AFD, ABO bakka heddutti facaase. Walumaa galatti, ijaaramni AFD, ABO laamshesse. Jechi “seenaan of irra-deebi’a” ykn “history repeats itself” jedhu har’a Hooggagana ABO tiin dhugoomfamuuf deemaa jira. Jechuun, AFD du’ee awwaalame, boolla keessaa baasanii, lubbuu itti godhanii maqaa PAFDn dhiyeessuuf eebjuun tattaafataa jiru. Akkuma beekkamu, sabni Oromoo fi qabsaawotni Oromoo biyyaa keessaa fi biyya ala jiraatan ijaarama AFD dura dhaabatan. Dhiibaa isaanii irraan kan ka’e, AFD hin milkoofne; hinnaafate; hireen diigamuu isa muddate; dhumarratti ni diigame; ni caccabe, ni faca’e, ni dhabame. PAFDs kanumatu isa eegata. Hireen isaa kanuma ta’a.
Har’a ammoo, yeroo lammaffaa Obbo Daawuud Ibsaa Ayyaanaa, Bultum Biyyoo, Abbaa Caalaa Lataa fi Dr. Shugut Galataa, Dhugaasaa Bakakkoo dabalatanii haasawa haaromsiisa AFD irra jiru. Jechuun haarawomuun AFD, maqaa PAFDn moggaafamuudhaan. Walgeetiin isaanii harka lama paaltookiin deemsifamee ture. Koree namoota shan ammatu, kan waayee kana qinddeessu ofi keessaa filatanii hojii kanatti bobaasanii jiru. Hojiin isaan Hooganootaa ABO fi miseensotaa isaa fi saba Oromoo irraa dhaksuun qopheessan sun kunoo har’a sabqunnamtii irratti facaafamee jira. Har’a murni kun, tokko Eritriyaa taa’ee, tokko Ugaandaa taa’ee, tokko Ameerikaa taa’ee, tokko Austraaliyaa taa’ee akkasumas, tokko ammoo Awuroophaa taa’ee shira xaxaa ABO diigu, qabsoo bilisummaa Oromoo laamshesuu fi dhabamsiisu,“Mootummaa Cehumsaa kan Itoophiyaa” ijaaruuf iccitiin kan irratti mari’ataa turan kunoo har’a gad-baasanii jiru.
Immiyyee Itoophiyaa tinur! Tokkuummaan Itoophiyaa haa daraaru! YeItoophiyaa andinnati yilamlim! Immiyyee Itoophiyaa inaa nooraalleen!
Har’a bara 2015 akkana jedhu: The PAFD calls on all concerned parties, including the current government of Ethiopia, the representatives of all nations and nationalities in Ethiopia with the facilitation of the international community to seize this opportunity and hold a comprehensive conference to create a broader roadmap to thereby resolve the enormous problems confronting the Ethiopian Empire state. Gantummaan bara 2006 jalqabe kunoo har’a illee itti fufee jira. Mee jechoota bara 2006 fi bara 2015 ilaalaa. Lachuu tokkumma. Murni kun, alaabaa Oromiyaa ufatee, armaa ABO qabatee, dhaadannoo qabsoo dhaadataa hojii isaatiin ammoo shira qabsoo bilisummaa Oromoo laamshesuu fi dhabamsiisu xaxaa jira.Yakka hojii isaanii kana, dura dhaabatuunii fi fashalsiisuun murteessaa dha. Kanaaf, iyyaa, iyya dabarsaa! Murni kun,,murna dhiiga fi lafee lammiiwwan Oromoo kan qabsoo bilisummaa keessatti wareegamaniin taphataa jiru. Suuraan armaa gadii, suuraa gantoota qabsoo bilisummaa Oromoo ti.
Rimma qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti Dhalate
Murni kun, rimma qabsoo Oromo keessaatti dhalatee, ABO, QBO fi tokkummaa qabsaawota Oromoo nyaataa turee fi ammallee nyaataa jiru. Kaleessa AFD gurmeesse; har’a ammoo PAFD gurmeesse. Imaammatnii fi kaayyoo murna kanaa ABO dhabamsiisuu dha. Murni kun, gaararraa qabsoo keessaa ti; Itoophiyaanistoota. Akkuma AFD du’e, PAFDis ni du’a.
Murna Kaayyoo QBO, saba,Oromoo, biyya isaa Oromiyaa, ABO fi qabsoo bilisummaa Oromoo ganee, keessaa baqatee addunyaa keessa faca’ee jiru. Har’a Ob,Daawuud Ibsaa Ayyaanaa Eritriyaa jiraata; Ob.Bultum Biyyoo Awustraaliyaa jiraata; Ob.Abbaa Caalaa Lataa Ameerikaa jiraata; Ob. Dhugaasaa Bakakkoo Ugaandaa jiraata; Dr. Shuguxi Galataa Awurooppaa jiraata. Ob. Xahaa Abdii Ingilizii jiraataAkkuma beekamu, murni kun, murna kaayyoo ABO faalleesudhaan siyaasaa impaayera Itoophiyaa diimokraatessuu miseensota keessa facaasaa ture. Har’a ammoo, siyaasaa impaayera Itoophiyaa federaalleessu kan jedhu miseensota keessa facaasaa jira.Galiin murna kanaa, impaayera Itoophiyaa tiksuu dha.Walgeetiin Onkololeessaa 24, 2015 Osolo, Norwee keessatti godhamaa jiru kun, kanuma milkaneessuuf. Kanuma wajjiin, lammiiwwan Oromoo kan irraanfatuun irra hin jirre, Ob. Daawud Ibsa, Abbaa Caalaa Lataa, fi Dhugaasaa Bakakkoo murna bara 1992, Ob. Leencoo Lataa fi Dr. Diimaa Nagawo wajjin irree Oromoo WBO hidhannoo irraa hiikanii mooraa hidhaa(encampment) jalchan. Kun, yaakka seenaan dhiifama hin gooneef kan Oromiyaa, saba Oromoo, qabsoo bilisummaa Oromoo fi ABO irratti hojjatame.
Suuraan kun, suuraa hoogganoota biyya, saba, qabsoo fi qabsaawoota diinatti dhiisee biyya ambaatti baqate. Hoogganni kun, hooggana Ob. Daawuud Ibsaa Ayyaanaa tiin hoogganamu. Seenaan hooggana kanaa, seenaa Mooticha Impaayera Itoophiyaa seenaa Hayile Silaaseetiin walfakkaata. Bara Xaaliyaan Impaayera Itoophiyaa weerare, Hayile Sillaaseen Impaayera gad- lakkisee baqate. Bakka baqaatii, murna Xaaliyaaniin lolaa turanii dhaadataa ture. Maqaa isaaniitin gargaarsa funaanaa ture. Akkasumas, har’a murni hooggana ABO ti ofiin jedhu kun bakka baqaa irraa maqaa WBO tiin dhaadata. Maqaa WBO tiin maallaqa funaana. Garuu, maalaqni kun guyyaa tokko illee WBOf ergamee hin beekamu. Akkuma Biritaaniyaan Xaliyaanii mooyatee, Hayile Sillaasee aangoo irra kaahe, murni baqataan hooggana ABO ti ofiin jedhu kuniis, gaaf tokko Eritriyaan, ykn Ameerikaan akka aangoorraa qooda fudhanu nu godha jechuudhaan gororaa jiru. Kanaaf, akka oduun jirutti “AFD” deebisee ijaaruuf tattaafataa jiraachuun isaa himamaa jira. Walgeettii Osolo, Norwaytti godhamuuf deemamaa jiraatuun isaa ifa godhamee jira. Hoogganni kun, hooggana oduufannoo soba oomishee ofis sobaa, miseensotaas sobaa, ummata Oromoo fi ummata addunyaas sobaa, namaa fi Waaqas sobaa, lafaarraa fi samii jala deemaa sobaa jiraataa turee fi jiraataa jiruu dha.
Dhugaan jiru, qabsoo bilisummaa Oromoo ofdura furgaasuuf, tarkaanfachiisuuf, galii isaatiin gahuuf, ABO humneessuuf, tokkummaa dhugaa kan sabboonootaa, waraaqtootaa, qabsaawoota ijaaruu fi jabeessuun murteessaa dha. Kanuma wajjiin, murna qabsoo bilisummaa Oromoo maseensaa turee fi ammallee maseensaa jiru ykn qancarsaa turee fi ammallee qancarsaa jiru kan hooggana ABO ti ofiin jedhu kana hoogganummaa ABO irraa kaasuun fardii dha. Akkasuma, murteessaa fi gaafii yeroon gaafataa jirtuu dha. Dhugaan jiru, bara 1999 irraa jalqabee ABO hooggana hin qabu.
Gootoota qabsoo bilisummaa Oromoo
Suuraan armaa gadii, suuraa jagnoota walabummaa Oromiyaa dhugoomsuuf, qabsoo bilisummaa keeessatti wareegamanii ti. Jagnootni kun, jagnoota bara-baraan seenaa Oromoo keessatti yaadataman. Suuraan isaaniis kan armaa gadii kana:
Jagnootni, qabsaawotni, fi sabbootootni kun, biyya isaanii Oromiyaa, sabaa fi qabsoo Oromoo keessaa baqatuu irra qabsoo keessatti wareegamuu filatan. Seenaan Oromoo yoomuu barabaraan isaan yaadata. Wareegama isaaniitiin Oromiyaan bilisoomti. Qabsoo isaan wareegamaniif kana itti fuufuu fi xumuraan gahuuf murteessaan tokkummaa qabsaawota Oromoo ti. Shirri qabsoo bilisummaa Oromoo irratti hoojjatamu haa fashalu!
Tokkummaan Oromoo haa lallisu!
Oromiyaan Ni Bilisoomti!


text:
Hogganoota sadarkaa olaana paartii Kongreesa Federaala Oromoo (KFO) keessaa tokko kan ta’anii fi yeroo ammaa mana hidhaa Qiliinxoo keessa kan jiran Obbo Baqqalaa Garbaa dhukkubsachuu isaanii gidduu kana dhaga’amaa jira. Intalli isaanii Shamarree Boontuu Baqqalaa Garbaa akka jettutti sambata darbee kaasee dhiibbaan dhiiga isaanii ol ka’uu isaan abbaan ishee dhukkubsataa akka jiran ibsitee jirti.
Yeroo torban tokko ta’uuf wal’ansaaf akka ergaman obbo Baqqalaan gaafatan iyyuu manni hidhaa garuu didee qoricha duraan guyyaatti yeroo tokko fudhataa ture yeroo lama fudhu ittiin jedhan jetti. Akka durii dhaabatee nu hin haasofsisuu kan jettu Bontuun morma na dhukkubaa mataa na bowwaafataa ija koo na qaba jechuun nutti himeera jetti.
Obbo Baqalaa nama fayya buleessa manaa qabanii to’annaa jala eega olchanii booda dhukkubaan rakkachuu jalqaban jetti Boontuun.


text:
Seenaan
Dhaabbataa (company profile) sadarkaa eeggate maaliif barbaachisa?
Seenaa dhaabbataa (company profile):- jechuun kan dhaabbanni keessan haala sadarkaa isaa eeggateen ittiin of beeksisuudha. Dhaabbatichi yoom akka hundeeffame, maaliif akka hundeeffame, kaayyoo, muldhata, galma, tarsiimoowan isaa, akkasumas qulqullina oomishaa fi tajaajila kennu, badhaasaa fi waraqaawwan ragaa argate, aangawoota hooggansarra jiranii fi kan kana fakkaatan bareechee kan ittiin ibsatuudha. Seenaan dhaabbata keessanii qabxiiwwan armaan olii of keessatti hammatee yoo dalagame maamila (prospected customer) akka gara keessan dhufu yaaddaniif haal-dureewwan mijataa uumtan jechuudha. Namoonni dhaabbata keessan wajjiin yoo hojjatan bu’aa akkamii akka argatan daddafatti hubatanii osoo yeroo hin gubin gara hojiitti akka galaniif fayyada.
Namoonni isin wajjiin dalaguuf keeyyeffattanis ta’ee inveestaroonni dhaabbatoota affeeruun dura waayee dhaabbata wajjiin hojjatanii qorannoo gahaa gaggeessu. Qorannoo kana gaggeessudhaaf dursa kan gaafatan seenaa dhaabbatichaa (company profile) waan ta’eef, seenaan dhaabbatichaa xiyyeeffannaan guddaan ittii kennamee of-eeggannoo fi qulqullinaan qophaa’uu qaba.
Seenaa dhaabbataa (company profile) sadarkaa isaa eeggate qopheessuuf qabxiilee armaan gadii hordofuun murteessaadha.
1. Seenaa dhaabbataa akka meeshaa daldalaatti fayyadamuu
Dhaabbata keessaniif seenaa (company profile) sadarkaa isaa eeggate yoo qopheessitan waltajjii gabaarratti ittiin of beeksiftan tolaan argattan jechuudha. Seenaa dhaabbata keessanii qulqullinaan erga qopheessitanii booda, karaa gabaabaa yeroon isiniif mijeesseen (maxxansaawwanii fi miidiyaalee dijitaalatiin) eenyummaa fi maalummaa dhaabbata keessanii qaama barbaaddaniif beeksifachuu ni dandeessu. Kun immoo dhaabbata keessan beeksisuu qofaaf osoo hin taane, dhaabbatoota biroo kan isin wajjiin hojjachuuf fedhii qabaniifis odeeffannoo barbaachisaa bakka tokkotti akka argatan taasisa.
2. Carraa
beekkamtii ittiin argamu uumuu
Dhaabbanni keessan seenaa haalaan qindaa’ee fi sadarkaa isaa eeggate yoo qabaate, kan dorgomtoota birootii olitti filatamuun isaa shakkii hin qabu. Kaayyoo fi ergamni dhaabbata keessanii, milkiiwwanii fi badhaasni kanaan dura gonfattan ragaadhaan deeggaramee ifa yoo ta’e, manni hojii keessan amanamummaa fi qulqullina hojiitiif dursa kennuu isaa hojii kanaan dura hojjattaniin yoo mirkaneessitan, dorgomtoota keessan caaltanii filatamuu maaltu isin dhoowwa?
3. Biraandii
dhaabbata guddisuu
Biraandiin dhaabbata tokkoo akka laayyootti hin guddatu. Biraandiin qulqullina oomishaaf tajaajilaa, beeksisaa, halluu, seenaa, milkii, naamusa hojii fi qabxiilee kana fakkaataniin madaalama. Meshaalee biraandii guddisuuf gargaaran keessaa seenaan dhaabbataa (company profile) adda dureedha. Dhaabbanni keessan yoo dagaage maamiltoota keessan tursiisuu qofa osoo hin taane, dhaabbatoonni birootis waahilummaadhaan isin wajjiin hojjachuuf fedhii akka horatan taasisa. Amantaan maamiltoonni dhaabbata keessanirraa qaban guddina dhaabbata keessaniitiif murteessaadha. Isinis amantaa kanaan oomishaa fi tajaajila qulqullina qabu dhiyeessuun amanamummaa fi seenaa dhaabbata keessanii cimsuu ni dandeessu.
4. Akka fooddaatti oomishaatti
Seenaan dhaabbataa (company profile) kalaqni itti dabalamee haala sadarkaa isaa eeggateen qophaa’e akka fooddaa oomishatti gargaaruu danda’a. Dorgomtoota keessan caaltanii argamuuf oomishaa fi tajaajila kennitan maamiltoota giddu-galeeffachuun seenaa dhaabbataa (company profile) onnee namaa keessa seenu yoo qopheessitan, salphumatti gabaa naannicha keessa jiru adda durummaadhaan qabattu jechuudha.
5. Filatamaa ta’uu
Seenaan dhaabbataa dhuunfaa isaattis akka “CV” hojiitti fayyaduu danda’a. Jaarmiyaaleen hojii dhaabbata keessaniin wal fakkaatu irratti bobba’an qacarrii raawwachuu yoo barbaadan, dursanii seenaa dhaabbatootaa (company profile) gabaa irra jiru waan daawwataniif, seenaa sadarkaa isaa eeggate (Professional ta’e) qopheesuun hojichaaf filatamaa isa taasisuu danda’a.
Seenaan dhaabbataa (company profile) akkuma dhaabbatootaaf gahee guddaa gumaachu; bareechanii qopheessuufis qo’annaa cimaa barbaada. Seenaan kun barreeffamaan, Viidiyoo fi karaa birootiinis qophaa’uu ni danda’a. Erga qophaa’ee booda immoo qaama garagaraatiin waan daawwatamuuf xiyyeeffannaan guddaan itti kennamee qabxiiwwan armaan olitti kaafne yaada keessa galchuun dalagamuu qaba.
Walumaagalatti dhaabbanni keenya Wafa Marketing and promotion seenaa dhaabbatootaa (company profile) hojjachuun muxaannoo waggaa dheeraa waan qabuuf, tajaajila gorsaa bilisaan isiniif kennuu irraa kaasee hanga isin wajjiin hojjachuutti isin duukaa jiraachuu cimsinee isin beeksifna.


text:
Pirezedaantii Mana Murtii Federaalaa ta'uun kan muudaman Aadde Ma'aazaa Ashannaafii eenyu?
Aadde Ma'aazaa Ashannaafii guyyaa har'aa paarlaamaan Pirezedaantii Mana Murtii Waliigalaa Federaalaa ta'uu isaanii mirkaneesseef kun aangoo kanatti osoo hin dhufiin dura bakka baayyeetti hojii milkaa'aa hojjechuun beekamu.
Heerri mootummaa Itoophiyaa, Seerri maatii, seerri yakkaa, kan soorataafi lammummaa dubartoota irratti loogii kan godhan waan ta'aniif foyyaa'uu qaba jechuun duula gaggeessuudhaan gaaffii caasaa dubartootaa gara fuula duraatti fidanii akka ajandaa biyyaa ta'u ogeettii seeraa cimoodha.
Waldaa Ogeessota Seeraa Dubartootaa Itoophiyaa waggaa sagaliif kan gaggeessaa turan Aadde Ma'aazaan waldicha waliin ta'uun qaawwi jiran akka sirreeffaman duula gochuun alatti dubartoota hir'ina qabaniifi deggersa seeraafi eegumsa taasisuun tajaajilaa turan.
Yeroo tokko kan namoota hedduu biratti dubbatamaa ture dhimma durbee Abarraash Baqqalaa kan umuriin ishee waggaa 14 taate tokko ture.
Abarrash nama butee ishee gudeede ajjeesuusheetiin kan itti murtaa'e ta'ullee Waldaan Ogeessota Seeraa Dubartootaa Itoophiyaa abokaatoo ta'ee dhaabateefii bilisa baateetti.
Seenaan kun fiilmii Zara Sannaay Mahaarii qopheesse 'Difiret' jedhamuun dhiyaatee daawwstamaa ture.
Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniitti Komishinii Misooma Afriikaa (UNECA) keessa seera haadhotiifi daa'immanii gorsuudhaan waggaa ja'aaf tajaajilteetti.
Aadde Ma'aazaan, mirgoonni dubartootaa sadarkaa Afriikaatti akka foyyaa'uuf akkasumas karaa mirgoonni isaanii ittiin foyyaa'u qorannoo gara gara garaa dhiyeessuudhaan, karaa deggersi seerota foyyeeffamaniif taasifamuu qabu irratti gorsa kennuun hojjetteetti.
Naannoo Beneshaangul Gumuzitti dhalatanii kan guddatan Aadde Ma'aazaan Komishinii Heera Mootummaa gorsituu seeraa ta'uun tajaajilaa kan turan yommuu ta'u, yeroo kana hojjetanitti mirgoonni haadhotiifi daa'immanii akka heera mootummaa keessa galan gochuudhaan yaalii hedduu taasisaniiru.
Dhaabbata Gaanfa Afrikaatti dhimmoota siyaasaa, diinagdee fi nageenyarratti hojjetu- Intar Afriikaa jedhamu hoogganuun, filannoo bara 1997 irratti waltajjiin walfalmii paartilee siyaasaa qopheessuurratti gumaacha guddaa goadhaniiru.
Kana malees, Foramii Poolisii Afrikaa Chaayilid jedhamu gorsaa kan turan yommuu tahu, dhaabbilee UN garagaraa fi gorsaa Gamtaa Afriikaa tahuunis tajaajilaniiru.
Kanaan alattis, baankii dubartootaa isa jalqabaa kan tahe-Baankii Innaat kan hundeessan wayita tahu, walitti qabduu boordiis turan.
Baankiin Innaat dubartoota hojii kalqxootaaf dhiyeessa maallaqaa kan gochuuf kan hundaa'edha.
Digirii jalqabaasaanii Seraan Yuniivarsiitii Addis Ababaarraa kan argatan yommuu tahu, Maastarsii isaanii ammoo Barnoota Qo'annoo Idil addunyaan Koniktikee irraa argataniiru.
Waraqaan eebbaa isaanis hirmaannaa dubartootaa rifarandamii irratti qaban kan gadi fageenyaan xiinxalu ture.
Miseensa gorsaa Mo Ibrahim Africa Governance Index yommuu tahan, barreessaa Dhaabbata Tokkummaa Afriikaa duraaniin filatamuun, miseensa koree nagaa fi misooma dubartoota Afriikaa tahuun tajaajilaniiru.
Tajaajilasaanii garagaraa fi Waldaa Ogeeyyii Seeraa Dubartoota Itoophiyaaf gumaacha taasisaniif badhaasa adda addaa argataniiru.
Kanneen keessaas The African Leadership Prize of the Hunger Project fi International Women of Courage keessatti argamu.


text:
Hoogganni olaanaa Adda Bilisummaa Oromoo eega jaarmiyaleen siyaasa Oromoo tokkummaa fi walitti baqiinsa injifannoon xumuratanii booda, teessuma idilee jalqabaa gaafa waxabajjii 20 fi 21 bara 2015 taasifatee jira. Teessuma kana irratti ajandaaleen gara garaa kan dhiyaatan yeroo ta’u, ajandaalee kana keessaa, haala tokkummaa mooraa qabsa’otaa jabeessuuf jecha keessa darbamee fi itti jiramu, sadarkaa qabsoon Oromoo irra jiruu, haala naannoo Oromiyaa fi addunyaa, haala diinaa akkasumaas dhimma adeemsa Adda Bilisummaa Oromoo gara fuula duraa baldhinaan ilaalee jira. haaluma kanaan eega xiinxallii fi mareen taasifamee booda murtee fi qajeelmafa hojii dhaabaa akeekuudhaan walgahii isaa injifannoon xumuratee jira.
Guddinnii fi dammaqinsi siyaasa Oromoo amma irra jiru, yeroo kamuu caala jabaachaa fi shira diinaa irra aanaa dhufeera. Keessumaa diinni keenya kan nugarboomsaa jiru tokkummaa fi waliif tumsa dhabuu mooraa qabsoo Oromoo ta’uun isaa ifaa dha. Ummanni Oromoo yeroo hunda dhaabbilee siyaasaa irra deddeebi’ee kan gaafachaa jiru tokkummaa dha, qabsoon tukkummaa fi tumsa haqa qabu yeroo hunda injifataa dha. tokkummaan yoo hin jiraanne baayyinii fi qabeenya Oromoon qabu, diina tajaajiluun ala fayidaa hin qabu. kanaaf jecha tokkummaan mooraa qabsoo Oromoo keessatti akka gadi dhaabbatuu fi haarsaa tokkummaa qabsa’otaa fiduuf gaafatu hunda baasuuf hoogganni olaanaa ABO irra deebi’ee dhugoomsee jira.
ABOn mooraa qabsoo Oromoo tokkoomuu fi dhaabbileen siyaasaa garaagarummaa qaban dhiphisanii waliin akka hojjatan dhimma tooftaa otoo hin taane, tarsiimoo dha jedhee amana. Kanaaf jecha, ABOn dhaabbileen siyaasaa ilaalcha waloo fi walitti dhiheenya qaban gara walitti baquutti akka deemanii fi kan garaa garummaan isaanii baldhaa ta’e ilaalcha bilisummaa Biyyaa fi Saba waloon qaban irratti hutubamanii tumsaa fi wal hubannoon akka hojatan dirqama Qabsaawota roga siyaasaa hundaati janna. Jaaramayaaleen siyaasaa ilaalchaa fi akeeka walfakkaatu akkasuma tarsimoo qabsoon tokko taane kuni fakkeenya gaarii humneessa mooraa qabsoof walitti baqiinsi jaarmiyaalee Oromoo waloon labsanne kun fakkeenya gaarii fi muuxannoon hojiin muldhatee dha.
Diina waloon qabnu waloodhaan falmuuf dhaabbileen Oromoo hundi yeroon itti wal tumsinuu fi diina keenya irratti xiyyeeffannu amma. Kanaaf jecha Addi Bilisummaa Oromoo nam-dhuunfaas tahee qaamni mirga Oromoof qabsaawa jedhu kamuu tokkummaa ilaalcha siyaasaa irratti tolfachuun ititaa fi jabina sabaa fi dhaabaa tahuu hubannee akka ofii fi walis jabeessinu irra deebi’ee muuxannoo amma argame kana babaldhisuu akka qabnu murteessee jira.
Sirnootiin Empayera Itiyoophiyaa bulchaa turan hundi isaanii maqaa gara garaa haa moggaafatan malee imaamatii fi sirni bulchiinsa isaanii Oromoof qaban tokkuma. Garaagarummaan isaanii irra bubbullee bituu qabna kan jedhu malee, jijjirama hundee fi olaantummaa ummata fiduuf hin turre. guchuus hin danda’an.
Sirna bittaa murna bicuu Wayyaanees sirnoota bittoota darbaniin waanti adda taasisu tasa hin jiru. Tarii haalaa fi sirna ittiin daran ilmaan oromiyaa garbummaa jalati bituu ittiin danda’an tolfatanii jiru.
Wayyaaneen ummata Oromoo yeroo kamuu caala ajeesaa, hidhaa fi qabeenya isaa saamaa aangoo irra of tursiisuuf tuffii ummata keenyaaf qabdu labsitee jirti. Maqaa filannoo jedhuun diraamaa waggaa shanshaniin taasifatu kan bara kanaas harka dhibbaan mo’achuu ishee labsitee jirti. Haalli ture garuu kan bara kamuu caala keessumaa dargaggoon Oromoo ijaaramanii filannoo dharaa Wayyaanee akka soba tahe ifatti dhugoomsanii jiru. karaa nagaan Wayyaaneen akka aangoo ummataaf hin dabarsine ilmaan oromiyaa yeroo kamuu caala dhugoomsanii jiru. kanaaf falli akka ilmaan oromiyaatti qabnu tokkummaan kaanee qabsoo roga hundaa gaggeessuu dha. humna taanu malee abbaa biyyummaa fi bilisummaa keenya goonfachuu tasa hin dandeenyu. Diinni qawween nubitaa jira. qawwee hidhannee falmannu malee karaa nagaan tasa akka mirga keenya goonfachuu hin dandeenye filannoon Wayyaanee bara kanaas dhugoomsee jira kanaaf jecha ilmaan oromiyaa keessumaa dhalooti qubee Adda Bilisummaa Oromoo cinaa hiriiruudhaan dirqama lammummaa akka bahan hoogganni Adda Bilisummaa Oromoo waamicha dabarsa.
Dhuma irratti miseensota Adda Bilisummaa Oromoo biyya keessaa fi biyya alaatti dirqama dhaabaa fudhattanii hojii gara garaa irratti bobbaatan, rakkoolee eddu keessa teessanii haarsaa lubbuu irraa kaasee waanta qabsoon miseensa isaa gaafatu alduree tokko malee kaffaluu keessaniif galati keessan bilisummaa haatahu. daandiin bilisummaa fi abbaa biyyummaa Oromoo ittiin dhugoomsuu dandeenyu, yoo humna taane duwwaa akka tahee fi humni kan dhufu ijaarsa ummataa keessaa tahuu hubachuun dirqama keessan dachaan akka baatan hoogganni olaanaa ABO isiniif dhaama.
Mooraa qabsa’otaa daran jabeessuuf addi Bilisummaa Oromoo akkuma aadaa ilaa fi ilaameedhaan mari’atee tokkummaa qabsa’otaa dhugoomse, ammas jaarmiyaaleen siyaasaa Oromoo dhugaatti Bilisummaa fi abbaa Biyyummaa Oromootti amantan akka mooraa tokkummaa qabsa’otaa jabeessinu maqaa qabsa’otaa fi ummata Oromoon waamicha irra deebinee goona.
Injifannoon ummata Oromoof,
Waxabajjii 2015
=====================================================================================
Qunnamtiif: Dubbataa Jaarmayaa Jaal Qasim Abbaa Nashaa
Email: abosperson@gmail.com, Bilbila: 651-808-8774


text:
Nuti kan ofii keenyaa qabna manneen barnootaa fi hospitaala Baatuu fi Adaamii Tulluu keessa. Kana waan ta’eefuu, hojjettoota keenya fi hawaasichaaf naannoo fayyaa qabeessa uumuuf nuti ogeessota fayyaa, narsootii fi barsiistoota ni barbaanna. Ijoolledhaaf barnoota kennuun guddina isaanii boruutiif bu’ura cimaa isaan qabachiisna.
Amaan Qaasiim / Daareektara itti aanaa Mana barumsaa sadarkaa tokkoffaa Sheer Baatuu keessaa
Ati Sheer Itiyoophiyaa keessatti yoom jalqabde?
Ani bara 2013 keessan Sheer keessa hojjechuu jalqabe.
Karaa ati ittiin guddachaa dhufte nutti himi maaloo
Ani barsiisaa ta’een gara mana barumsaa dhufe. Ani waggootii sadi’iif barsiisee jira. Kanaan booda ani guddina argadheen itti aanaa daareektara mana barumsaa sadarkaa tokkoffaaf ta’e.
Ati maaliif Sheer Itiyoophiyaatif hojjechuu barbaadde?
Inni mana barumsaa baa’ee gaarii ta’ee dha. Inni barattoota gara 6500 kaffaltii malee barsiisa, fi daa’imman 1200 guyyaa guyyaadhan ni nyaachisa. Inni kun kan baay’isee nama boonsu dha. Mindaan/Miindaan koo osoo najalaa hin turiin yerootti naafkaffalama. Sababa kanaafii kanneen biroo hin tarreeffamneen, mana barumsaa Sheeriif hojjechuu koon naan boona.
Ati maaliif namoonni biroo Sheer Itiyoophiyaa keessa akka hojjetan gorsitaa?
Nuti barsiistoota fi meeshaalee baay’ee gaarii ta’an qabna, kanaafuu namoonni biroo yeroo iddoon hojii bana ta’e argametti akka as dhufan nan gorsa.
Sistar Maskaram Kabarkku / Qondaala Fayyaa
Ati hospitaala Sheer Itiyoophiyaa keessatti yoom jalqabde?
Ani jalqaba bara 2007 irrattin gara hospitaala sheer dhufe
Karaa ati ittiin guddachaa dhufte nutti himi maaloo
Ani narsii ta’een hojii jalqabee sanaan booda gara sadarkaa qondaala fayyaatti guddadhe.
Ati maaliif hospitaala Sheerif hojjechuu barbaadde?
Inni hospitaala gaarii fi guddaa dippaartimentoota baay’ee, meeshaalee gaarii fi hiriyoota hojii gaarii qabuu dha. Hospitaalichi ogummaa koo dhugumatti kan keessummeessu dha.
Ati maaliif namoonni biroo hospitaala Sheer keessa akka hojjetan gorsitaal/gorsitaa?
Sababii tajaajilawwan adda addaa nuti kenninuutin. Sheer dhiyeessa fi meeshaalee irratti investii gochuu isaa ittuma fufa. Hospitaalota kanneen biroo waliin yoo ilaallamu kuni adda kan ta’e. Kanaafuu, dhugaa dha, yeroo iddoon hojii banaan argamutti ani hiriyoota koottin hima.


text:
Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii irra
Gara:
Hawaasa Oromoo
Jaarmoolee Siyaasaa Oromoo
Dhaabbilee Mirga namummaa
Waladaa warra Wangeela Oromoo Biyyaa Jarmanii
Oromtitti Farnkfurtii, akkasumas Firoottan Oromoo Biyyaa Jarmanii fi Awroppaa kessatti argamtan maraaf
Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii (TBOJ)
1ffaa. Maddi fi hundeen cunquursaa kann sirna gabroomfataa (Koloneffataa) Abashaa ta’u isa hubachuudhaan;
2ffaa. Gabroomfata Empaayeera Itophiyaa didu fi bilisummaa ummata Oromootiif hawaasaa Oromoo haaraa ijaaruf;
3ffaa.Warraaqsi ummata deggare akka fixaan ba’u , utubuu fi kessatti qooda fudhachuun barbaachisa ta’u isa amanu dhaan
4ffaa.Ummatni kenya bilisummaa gonfachuuf qabsoo hadhooftu hidhannoo fi karaa maraan adeemsuun barbaachisa kan ta’eef wal’aansoon akkasi dirqama fi mirga ilmaan Oromoo ta’u beekudhan;
5ffaa. Wal barsiifnee wal irra baruun dhaamsaa fi dirqama warraaqsi Oromoo nu dabarse hojii irra olchuuf;
6ffaa. Oromoon hundi bakka jiran maratti wal ijaarani wal jajjabessuun warraaqsa bilisummaa Oromotiif bu’a cimaa ta’u isa hubachudhaan;
7ffaa. Yaadaa fi gurmuu Oromoo qindessine jajjabeesuuf kan bu’ureffame ta’u yaadachiisa, yeroo amma Ummatni Oromoo yeroo kamiyuu caala hidhamaa, ajjeefamaa qe’ee isa irra buqqifamaa fi biyya abba isa irra ari‘yatama jira
TBOJn Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) waggoota darbani kessa guutumman hirmaachudhaan kaayyoo isa ijaarameettin yoo madaalame hojii boonsa hojjetee jira.
Karaa kan biraan immo sababa rakkinni Jaarmiyaa QBO tokkumman kan hoggana ture ABO kessa umameen wolitti qabame dhibba gurguddaa kan nu mudate ture ta’u waan dhoksine darbinu miti.
Haata’u malee TBOJn ammas bu’a bayii hunda kessa injifannon darbee humni isa cimse ijaarame kan jiru yeemu ta’u, kaayyoo isa durii eeggachuudhan QBO finnisuuf yeroo kamiyyu caala qophii ta’u isaa ibsudhaan ergaa gaafa 17.09.2012ttin barrefameen waamichi isini dabarsukenya ni yaadattu.
Haluma kanan, Hawaasni Oromoo fi Jaarmooleen siyaasaa nu qunnama jiran gudda galateffachaa, ammas:
1. Tokkumma humna ta’u amanudhaan;
2. Hawaasni Oromoo fi Jaarmooleen Siyaasaa yaada adda addaa qaban diina tokko( Woyyaanne/sirna Koloneffata Abashaa) irratti akka xiyeffataniif akkasumas woligalanii yoo hojjetan male addaan bahani dina moo’uun kan hin danda’amne waan ta’eef qabsoon waloo itti haa fuufnu jechaa, Waamicha kana irra debinee isinii dhiheesina.
Kanaafu, TBOJn mana Ummata Oromoo fi deggartoota QBO ta’u isaa isinii mirkaneessina, dhimma Ummata Kenya ilaalu hunda irrattis akka nu wajjin hojjettan kabajaan isin gaafanna.
Bilisummaa Ummata Oromoof!
KHG- TBOJ irra


text:
Roobii Fuulbana 14 bara 2016 magaalaa Naqamtee ganda 02 keessa kan jiru waaltaa ajaja waraanaa ykn Komaand post irratti bombiin darbatamu jiraattonni magaalatti ibsanii jiru.
Akka jiraattonni jedhantti miseensi humna waraanaa tokko ajjefamee kanneen 15 ta’an mada’aniiru. Sababaa Kanaan kan ka’e namni hedduun hidhamaa kan jiran ta’uu ibsan.
Gama biraan abbootii qabeenyaa torban darbe daldalaa fi geejiiba cufan hedduminaan hidhamuu isaanii dubbatu. Uummanni boquu ol qabatee deemuu hin dandeenye hidhaa fi reebichatu hammaate jedhu.
Waajirri eegumsa nageenyaa kan godina wallaggaa bahaa gama isaan waaltaan ajajaa Bombiin rukutamuu mirkaneesssee garuu kan mada’an miseensonni waraanaa 3 ta’uu fi kan du’e akka hin jirre ibsan.
Namoonni sababaa cufamuu daldalaan hidhamanis waan seeraan irratti maxxanfame kaasanii banuu isaaniif hidhaman jedhu. Ta’us garuu wabiin gadhiifamuu isaani dubbata. Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
21 dez. Download Antropos e Psique GUERRIERO,Silas. as Origens Do Antropos in Antropos e Psique – O Outro e · GUERRIERO,Silas. as Origens. Antropos E Psique – O Outro E Sua Subjetividade [Silas Guerreiro] on Amazon. com. *FREE* shipping on qualifying offers. A antropologia procura sempre o. Get this from a library! Antropos e psique: o outro e sua subjetividade. [Silas Guerriero; João Baptista Cintra Ribas; Kênia Kemp; Luiz Henrique Passador;.
Published on Jul View Download 0. MMaa SSiirr DDrraakkee aavveevvaa ffaattttoo ssaappeerree cchhee, ppeerr iill mmoommeennttoo, nnoonn eerraa ppeerr nnuullllaa iinntteennzziioonnaattoo aa llaasscciiaarree iill sseeggggiioo ppii aallttoo ddeellllaa BBCCEE.
VVeennddoollaa, CCiivvaattii ee aallttrraa ggeennttee cchhee, tteeoorriiccaammeennttee, ddoovvrreebbbbee eesssseerree ccoonnttrraarriiaa aallllee pprriivvaattiizzzzaazziioonnii. MMaa, mmaallggrraaddoo llaasssseennzzaa ddii uunnaa CCoossttii–ttuuzziioonnee, ccoonn iill rreeffeerreenndduumm ddeell ggllii iittaalliiaannii aavveevvaannoo ccoommuunnqquuee ddaattoo iill lloorroo aasssseennssoo psiqke ffoorrmmaazziioonnee ddii uunn ppootteerree eesseeccuuttiivvoo ssoovvrraannaazziioonnaallee, ccoonn ccii aapppprroovvaannddoo ssiiaa ppuurree iinn vviiaa ddii pprriinncciippiioo cchhee aa qquueelllleesseeccuuttiivvoo vveenniisssseerroo aattttrriibbuuiittee qquuoottee ppii oo mmeennoo ssiiggnniiffiiccaattiivvee ddeellllaa nnoossttrraa ssoovvrraanniitt nnaazziioonnaallee.
EErraannoo pprreesseennttii, oollttrree aaii nnuummeerroossii ddoocceennttii ddeeii ttrree IIssttiittuuttii, iill ggiioorrnnaallii– ssttaa ggeeoomm. Chi se fa a barba st bbune nu mese, chi se piglie a mugliera sta bbune nu mese, chi sac-cire natropos purche sta bbune pe nanno. EEhhii, bbuuoonnuuoommoo, ccoommee ttii cchhiiaammii?? TTrroovviiaammoo ppooii aallccuunnee ssoossttaannzzee aannttiioossssiiddaannttii ee iimmmmuu–nnoossttiimmoollaannttii ccoommee aacciiddoo lliippooiiccoo, NN–aacceettiill cciisstteeiinnaa oo NNAACC ee ZZiinnccoo , iinn uunnaa ccoommppoossiizziioonnee ccoommee SSttiimmuunn–OOxx ddii ccuuii pprreennddeerree 11 ttaavvoolleettttaa antropks mmaattttiinnoo ppeerr ttuuttttoo iill ppeerriiooddoo iinnvveerrnnaallee cchhee mmiigglliioorraa llee ddiiffeessee aannttiinnffeettttiivvee, aattttiivvaannddoo aanncchhee uunnaa ffoorrttee aazziioonnee aannttiioossssiiddaattiivvaa.
LLaa ppaarrttiiccoollaarree ssccaarr–ssiitt ddii mmaannoossccrriittttii eedd eeppiiggrraaffii ddii qquueessttoo ppeerriiooddoo ssttoorriiccoo ppeerrmmeettttee ddii aapppprreezzzzaarree mmaaggggiioorrmmeennttee llaa ssiinnggoollaarriitt ddeelllliissccrriizziioonnee ddii FFaavviiggnnaannaa. LLoo sstteessssoo ddiissccoorrssoo ddii rriidduuzziioonnee ssii aapppplliiccaa aa ssooggggeettttii cchhee aabbbbiiaannoo ggii ssuuppeerraattoo ii aannnnii ddii eett.
CCeerrttoo, qquueellllaa lleeggggee ccoossttiittuuzziioonnaallee ppoottrr ee ttrroovvaarree iinn ppaarrllaammeennttoo ii vvoottii nneecceessssaarrii ppeerr eesssseerree natropos. EEggllii ppuu eesssseerree ssoolllleecciittaattoo iinn mmooddoo lleeggggeerroo ccoonn llee mmaannii, ccoonn llaa ccoorrddaa ddii gguuiiddaa ee ccoonn iinncciittaammeennttii vvooccaallii, nnoonn rriiccoorrrreennddoo iinn aallccuunn ccaassoo aallllee ppeerrccoossssee.
SSuull ppiiaannoo nnoorrmmaattiivvoo iimmppoorrttaannttee rriiccoorrddaarree cchhee aattttrraavveerrssoo llee ddiissppoossiizziioonnii ddeellllaa LLeeggggee ddeell LLeeggggee QQuuaaddrroo ppeerr llaa RReeaalliizzzzaazziioonnee ddeell SSiisstteemmaa IInntteeggrraattoo ddii IInntteerrvveennttii ee SSeerrvviizzii SSoocciiaallii llee RReeggiioonnii hhaannnnoo antfopos ii TTeessttii oorrggaanniiccii ppeerr ii SSeerrvvii–zzii SSoocciiaallii, cchhee iinntteeggrraannoo ii sseerrvviizzii ssoocciiaallii ccoonn ggllii iinntteerrvveennttii ee llee ppoolliittiicchhee ssaanniittaarriiee, ddeelllliissttrruuzziioonnee ee ddeellllaa ffoorrmmaazziioonnee.
SSii nnoottaa, iinnffaattttii, cchhee llaa zzoonnaa aadd eessssoo rreettrroossttaannttee rriiaallzzaattaa ccoommee aa rriiccoorrddaarree uunn ggrraaddiinnoo. IInn uunnaa llaarrggaa ppaaddeellllaa rriissccaallddaarree ppooccoo oolliioo ddoolliivvaa ee ffrriiggggeerrvvii llee sscchhiiaacccciiaattiinnee. NNeellllaa ppoolliittiiccaa ddii ooggggii ssii mmuuoovvee aa ddiissaaggiioo, ee qquueessttoo ssppiieeggaa iill ssuuoo ppaarrllaarree mmiissuurraattoo, qquuaassii ccooll ccoonnttaaggooccccee.
IIll qquueessiittoo cchhee ccii vveenniivvaa ppoossttoo eerraa iill sseegguueennttee:: BBeettaammuunnee ppuu eesssseerree uussaattoo aa lluunnggoo iinn ffaassee pprree–vveennttiivvaa 11 ttaavvoolleettttaa aall ggiioorrnnoo , antrlpos ll”aassssoocciiaazziioonnee ddeeii vvaarrii ccoommppoonneennttii ccoonnsseennttee ddii uuttiilliizzzzaarrlloo aanncchhee iinn ccaassii aaccuuttii ttoossssee, bbrroonncchhiittee, rraaffffrreeddddaammeennttii ppeerr aaiiuuttaarrnnee llaa rraappiiddaa rriissoolluuzziioonnee ccoonn ddoossii ffiinnoo aa ttaavvoolleettttee ddiissttrriibbuuiittee nneellllaa ggiioorrnnaattaa.
SSuullllaa ttoorrrree aa ssiinniissttrraa uunnaa llaappiiddee mmuurraattaa nneellllaa rriiccoorrrreennzzaa ddeell bbiimmiilllleennaarriioo ddeell PPooeettaa VViirrggiilliioo. IInn uunn pprriimmoo mmoommeennttoo aavvrreebbbbee vvoolluuttoo aalllleessttiirree uunnaa sseerriiee ddii ddiieeccii nnoovveellllee osique, mmaa uunnaa ccooss lluunnggaa ssee–qquueennzzaa ddii ssttoorriiee oorrrroorroossee ee llaaccrriimmeevvoollii eerraa ppaarrssaa eecccceessssiivvaa aanncchhee aa lluuii.
IInn ggeenneerree llaa ggeennttee ssii llaammeenn–ttaa ddii uunnaa ppoossssiibbiillee tteennddeennzzaa antopos aammmmaallaarrssii cchhee ttaalloorraa eeffffeettttiivvaammeennttee pprreesseennttee. OOlliioo eesssseennzziiaallee ddii mmeellaalleeuuccaa, ttrree ggoocc–ccee ddaa ddeegglluuttiirree rraappiiddaammeennttee, pprriimmaa ddii ccoollaazziioonnee.
AAnnaassssiimmaannddrroo ssccrriissssee uunn”ooppeerraa iinn pprroossaa SSuullllaa nnaattuurraa,:: SSee ddoovveessssee mmoorriirree, aanncchh”iioo mmoorrrreeii ddaall ddoolloorree;; nnoonn ttaannttoo ppeerr iill ddiissppiiaa–cceerree, qquuaannttoo ppeerr llaa ppeerrddiittaa ddii ccii cchhee ccoossttiittuuiissccee uunnaa ccoossppiiccuuaa ppaarrttee ddeell ssoosstteeggnnoo ddii ffaammiigglliiaa. SSuullllee ppaarreettii llaatteerraallii ddii ddeessttrraa ttrroovvaann– ssii ddiippiinnttii ddaattaabbiillii aallllaa sseeccoonnddaa mmeett ddeell XXVV sseeccoolloo oo aallll”iinniizziioo ddeell XXVVII, ssccooppeerrttii nneell GGllii eessppeerrttii ssuuggggeerriissccoonnoo iinn ggeenneerree uunnaa ddoossee ccoommpprreessaa ttrraa ee mmgg aall ggiioorrnnoo, pprreeffeerreennddoo uunn pprreeppaarraattoo aa antropo rriillaasscciioo, iinn mmooddoo ddaa ppootteerree eeffffeettttuuaarree uunnaa ssoollaa aassssuunnzziioonnee aall ggiioorrnnoo aadd eesseemmppiioo EEsstteerr–CC PPlluuss , 11 ccaappssuullaa ddaa mmgg oo 11 ddoossee aall ggiioorrnnoo ddii SSeelleenniioo VViittaammiinnaa CC ddii DDrriiaatteecc 22,55 mmll.
II dduuee ssiittii cchhee pprreesseenntteerr iinn qquueessttoo ssttuuddiioo ssoonnoo eennttrraammbbii pprriivvaattii, vviissiittaabbiillii ssoolloo ccoonn iill ccoonnsseennssoo ddeell–llaattttuuaallee pprroopprriieettaarriioo ppooiicchh uuttiilliizzzzaattii ccoommee mmaaggaazzzziinnii aannnneessssii aallllee aabbiittaazziioonnii. LLee ddiieeccii ggiioorrnnaattee ddeeccaammeerroonniiaannee ssoonnoo psiquue pprreessee aa mmooddeelllloo ee rriiddoottttee aallllaa mmeett, mmaa ggaarrbbaattaammeennttee eemmuullaattee.
IIll nnoossttrroo ssuuggggee–rriimmeennttoo qquueelllloo ddii iinniizziiaarree ddaa psqiue ccoonn ll”aassssuunn–zziioonnee ddii uunnaa ttaavvoolleettttaa aall ggiioorrnnoo, mmaanntteenneennddoonnee ll”aassssuunnzziioonnee ffiinnoo aallllaa ccoommppaarrssaa ddeellllee ggeemmmmee ssuuggllii aallbbeerrii ffiinnee ffeebbbbrraaiioo, iinniizzii ddii mmaarrzzoo.
EE ccii, ppeerr uunnaa mmoottiivvaazziioonnee ddii ggrraannddee ssppeessssoorree ppoolliittiiccoo:: IIll ppooeettaa ddeevvee eesstteerrnnaarree ii pprroopprrii sseennttii–mmeennttii, llaa pprroopprriiaa iiddeeaa iinn uunnaa eellaabboorraazziioonnee sseemmpplliiccee ddeell ppeennssiieerroo, sseeppppuurree iinn uunnaa rraaggnnaatteellaa mmeettaaffoorriiccaa, ddeevvee ppootteerr ccoommuunniiccaarree ee qquuiinnddii rreennddeerree ppaarrtteecciippii ii lleettttoorrii, tteessttiimmoonniiaarree iill pprroopprriioo vviissssuuttoo, nneellllaa ssppeerraannzzaa ddii mmiigglliioorraarree ee mmiigglliioorraarrccii nneellllaa qquuoottiiddiiaanniitt eessiisstteennzziiaallee ee ppootteerr iinntteerraaggiirree ee ccoogglliieerree lleesssseennzzaa ddeellllaa vviittaa ee iill ssuuoo mmiisstteerroo.
CCoossaa ffaarree aaii pprriimmii ssiinnttoommii iinn aaggggiiuunnttaa aallllaa tteerraappiiaa ddii pprreevveennzziioonnee:: IInn rriissppoossttaa aallllaa ccaarreennttee iinnffoorrmmaazziioonnee ccuuii hhaa ffaattttoo rriiffeerriimmeennttoo lloonnoorreevvoollee TTuurrccoo, nneell cc ssttaattoo iill pprriimmoo rraappppoorrttoo ssuullllaa ssiittuuaazziioonnee ddeelllliinnffaannzziiaa cchhee hhaa ppeerrmmeessssoo ddii eellaabboorraarree iill pprriimmoo ppiiaannoo ddii aazziioonnee ddeell GGoovveerrnnoo ppeerr lliinnffaannzziiaa ee llaaddoolleesscceennzzaa;; qquueell ppiiaannoo aavveevvaa dduuee ddiimmeennssiioonnii:: EE iinn aavvaannzzaattoo ssttaattoo ddii ddeetteerriioorraammeenn–ttoo.
PPrreeppaarraazziioonnee CCoonn llaa ccaarrnnee, iill ppaannee iimmbbeevvuuttoo nneell llaattttee, lluuoovvoo, uunn ppoo ddoolliioo, ssaallee, ppeeppee, pprreezzzzeemmoolloo ee ppaarrmmiiggiiaa–nnoo pprreeppaarraarree ddeellllee ppoollppeettttee ddaannddoo lloorroo uunnaa ffoorrmmaa aalllluunnggaattaa. QQuuaallccuunnoo llee hhaa ddeettttoo cchhee iill ssoo–vvrraaffffoollllaammeennttoo ccoommee pprroobblleemmaa eennddeemmiiccoo ddeellllaa AAmmmmiinniissttrraazziioonnee PPeenniitteennzziiaarriiaa ssttaattoo ddeebbeellllaa–ttoo.
Antropos e Psique – [PDF Document]
QQuuii ddii–vveennttaa aammiiccaa ddii DDoorraa DDuuFFrraann, ppeerr llaa qquuaallee llaa–vvoorraa ooccccaassiioonnaallmmeennttee, ee, dduurraannttee uunnoo ddeeii vviiaaggggii aall sseegguuiittoo ddeellllee ccaarroovvaannee, hhaa mmooddoo ddii eennttrraarree iinn ccoonnttaattttoo ccoonn CChhaarrlliiee UUtttteerr ee ssoopprraattttuuttttoo JJaammeess BBuuttlleerr HHiicckkookk, ccoonnoosscciiuuttoo aanncchhee ccoommee WWiilldd BBiillll HHiicckkookk.
QQuuaannddoo ssii ttrroovvaa aall sseegguuiittoo ddii ccaarroovvaannee, ppeerr eesseemmppiioo, ii ccaappoo mmaannddrriiaa ee ii ccaappoo ccaarroovvaanniieerrii nnoonn vveeddoonnoo ddii bbuuoonn oocccchhiioo ii ssuuooii ccoommppoorrttaammeenn–ttii aammoorraallii, oosstteeggggiiaannddoo iill ssuuoo rriiccoorrssoo aallll”aallccooll.
NNeellllaa ppaarreettee ddii ffoonnddoo ssii aapprroonnoo ttrree ccaappppeellllee:: SSppeerroo cciioo cchhee llaa ssuuaa pprreessiiddeennzzaa ppoossssaa mmuuoovveerrssii nneell ssoollccoo ddii uunnaa ppoolliittiiccaa nnaazziioonnaallee nnoonn ssoottttoo–mmeessssaa aaggllii oorrddiinnii ddii ssccuuddeerriiaa aattllaannttiiccii.
NNeell cc llaa rraattiiffiiccaa ddeellllaa CCoonnvveennzziioonnee OONNUU ddaa ppaarrttee ddeell ppaarrllaammeennttoo iittaalliiaannoo, ccoonn llaa lleeggggee ee qquueessttoo iimmpplliiccaa cchhee llaa CCoonnvveennzziioonnee OONNUU iinn IIttaalliiaa nnoonn rraapppprreesseennttaa ddeeii pprriinncciippii cchhee ppoossssiiaammoo aaccccoogglliieerree oo mmeennoo mmaa lleeggggee ddeelllloo SSttaattoo cchhee vvaa rriissppeettttaattaa psiqie ffaattttaa rriissppeettttaarree.
Antropos e Psique
QQuueessttaa iippootteessii nnoonn ccoommpprroovvaattaa ddaa nneessssuunn ddooccuummeennttoo. PPrreennddii ll”aaccqquuaa ssaannttaa ee vviieennii aa ccaassaa, ppeerrcchh hhoo bbiissooggnnoo ddeellllaa ttuuaa bbeenneeddiizziioonnee. AAlllloorraa, bbeennee cchhee llee nnuuoovvee ggeenneerraazziioonnii iimm–ppaarriinnoo pprriimmaa aa gguuaarrddaarrssii ddiieettrroo, aa gguuaarrddaarree llaa tteerrrraa ssuu ccuuii ccaammmmiinnaannoo, aadd aapppprreezzzzaarree qquueeii vvaalloorrii aarr–ccaaiiccii ee ggeennuuiinnii ddeellllIIttaalliiaa cchhee ffuu ee aadd aammaarree llaa pprroopprriiaa tteerrrraa ddoorriiggiinnee.
II ccaarraatttteerrii ddii qquueessttuullttiimmaa ssoonnoo llaattiinnii mmaa iimm–ppoossssiibbiillee eeffffeettttuuaarree uunn eessaammee ppaalleeooggrraaffiiccoo ccoommppaarraa–ttiivvoo iinn qquuaannttoo lleeppiiggrraaffee uunn uunniiccuumm iinn uunn ccoonntteessttoo iissoollaattoo ee ddii ssccaarrssoo rriilliieevvoo ccuullttuurraallee.
IIll ggeenneerree ttrraaggiiccoo ffuu aanncchh”eessssoo rriipprreessoo ddaaii mmooddeellllii ggrreeccii. LLaa sstteellee, sscciioogglliieennddoo llee dduuee aabbbbrreevviiaazziioonnii pprreesseennttii, aannddrreebbbbee lleettttaa:: TTii pprroommeettttoo cchhee ddaa oorraa iinn ppooii vveerrrr sseemmpprree aa ssuuoonnaarree llee ccaammppaannee.
Antropos in the worldfebbraio h
CCaarroo ppaaddrree, iioo ssoonn ffaattttoo ccooss, mmaa ssoonnoo uunn bbuuoonn ccrriissttiiaannoo aanncchhee ssee ttuu ppeennssii cchhee iioo ssiiaa uunn ppoovveerroo ddiiaavvoolloo;; mmii bbaassttaattoo ccaappiirree iill ttuuoo bbuuoonn ccuuoorree ppeerr ddiissttiinngguueerree llaa bbeenneeddiizziioonnee ddaa uunniinniieezziioonnee.
LLaammiiccoo ee ttuuttttii nn aammiiccoo ee nniisscciinnee. IIll ssuuoo iinntteerrnnoo, ttrraa ii ppii ssuuggggeessttiivvii iinn BBeerrggaammoo, pprreesseennttaa uunnaa sseerriiee ddii aaffffrreesscchhii ddaall ” aall ”, ffrraa ii qquuaallii qquueellllii eesseegguuiittii ddaa LLoorreennzzoo LLoottttoo nneell GGllii eelleemmeennttii ssuuppeerrssttiittii ppeerrmmeettttoonnoo qquuiinnddii ddii rrii–ccoossttrruuiirree llaa ssttrruuttttuurraa oorriiggiinnaarriiaa ddeelllliippooggeeoo rriiccoonn–dduucceennddoollaa aa qquueellllaa ddii uunnaa ttoommbbaa aa tteegguurriiuumm oo aanncchhee ddeettttaa ttoommbbaa aa bbaallddaacccchhiinnoo11 ttiippiiccaa ddeeii pprriimmii sseeccoollii ccrriissttiiaannii.
LLaa pprriimmaa eerraa iill vviiaa lliibbeerraa aallllaa ccrreeaazziioonnee ddii uunnaa UUnniioonnee EEuurrooppeeaa eeffffeettttiivvaa, ddoottaattaa ddii uunn ggoo–vveerrnnoo rreessppoonnssaabbiillee ssoollttaannttoo ddii ffrroonnttee aall PPaarrllaammeennttoo EEuurrooppeeoo;; nnoonn qquuiinnddii ddii ffrroonnttee aaii ggoovveerrnnii, aaii ppaarrllaammeennttii ee, mmeenn cchhee mmeennoo, ddii ffrroonnttee aaii ppooppoollii ddeeggllii SSttaattii–mmeemmbbrrii.


text:
Hawaasni Muslimaa Magaalaa Sanbatee Ulamaa’ota biyyatti deebi’an haala hoo’aan simate
Naannoo Amaaraa Zoonii Oromoo Aanaa Jillee dhummuggaa magaalaa Sanbateetti, hawaasni muslimaa Ulamaa’ota gurguddoo biyya keenyaa dhiheenya biyya alaa irraa galan Sheikh Idriis Dagaanii fi Sheikh Muhammad Zayn Zahraddiiniif simannaa hoo’aa kan godhan tahuu maddeen gabaasan.
Ulamaa’onni gurguddoon fi hawaasni muslimaa Magaaloota adda addaa irraa gara magaalaa Sanbatee imaluun simannaa kana irratti kan hirmaatan tahuu odeeffannoon ni addeessa.


text:
Dhaabbatni Fayyaa Addunyaa Taanzaaniyaan dhibee Iboolaa biyyattii keessatti mul’ate ilaalchisee odeeyfannoo dhoksaa jirti jedhe
Dhaabbatni Fayyaa Addunyaa (WHO)’n ibsa Sabtii kaleessaa baaseen akka jedhetti, mallattoolee dhibee iboolaa biyyattii keessatti mul’ate hordofuun, ragaalee qorannoo kilinikaa, daataa buufataalee fayyaa fi ragaaleen qorannoo laboraatorii akka ergamuuf WHO’n yeroo heddu kan gaafate tahus, mootummaan Taanzaaniyaa deebisaa kan hin kenniniif tahuu beeksise.
Dhaabbatichi itti dabaluudhaanis, mootummaan Taanziiniyaa ragaa barbaachisaa tahe dhoorkachuu isaatiin, yeroo ammaa tamsa’ini dhibee iboolaa biyyattii keessatti sadarkaa maal irra akka jiru hin beekamu jedhe.
Mootummaan Taanzaaniyaa hanga ammaatti himannaa WHO kanaaf deebisaa kan hin kennin yoo tahu, Gamtaan Biyyoota Naannawa Baha Afrikaa garuu, dhibeen Iboola naannicha keessatti hin mul’anne jechuun, September 14, 2019 dhaabbatichaaf kan gabaase tahuun beekamee jira.
Haata’u malee WHO’n gabaasa kana shakkii guddaan kan ilaalu tahuu ibse. Kunis dubartiin dhibee iboolaatiin qabamtee turte takka September 8,2019 magaalaa Daarussalaam keessatti du’uu isii, akkasumas namoonni heddu Taanzaaniyaa keessatti dhibee kanaan kan qabaman tahuu ragaan jiraachuu ibse.


text:
Manni Marii Dhimmoota Islaamummaa Itiyoophiyaa Ambaasaaddara Emereets waliin mari’achuu beeksise
Jilli mana maree dhimmoota Islaamummaa Itiyoophiyaa kan Sheikh Hajjii Ibraahimiin durfamu, Itiyoophiyatti Ambaassaddara UAE waliin kan mari’ate tahuu beeksise. Marii kanarratti Durataa’aa majliisa federaalaa Sheikh Hajjii Ibraahiim, itti aanaa isaanii Sheikh Abdulkariim Sh/Bahraddiin fi barreessaa ol aanaa Sheikh Haamid Muusaa kan argaman yoo tahu, Itiyoophiyatti Ambaasaaddara United Arab Emirates kan tahan Obbo Muhammad bin Al Rashiid waliin mari’atanii jiru. Marii kanarratti, dhimma Islaamummaa irratti haala biyyoonni lameen waliin itti hojjatan irratti kan marihatan tahuu odeeffannoon arganne ni addeessa.
Nuuralhudaa
Soora Qalbii Muslimaa


text:
Gadaa Dirribaatiin
Qoraasuma Jaalalaa
Afaan ingiliffaan ‘alpha men’ jadhama. Afaan oromootiif akka mijjaahutti yoon hiikuuf yaalu fiinxee dhiira/dhiira dhirkoolee/ ja’een moggaase. Dhiira dhiirkoolee jachuun gosa warra dhiiraa keessaa kan mataa dhiirootaa tahanii fi kan dhiirri addunyaa marti tahuuf hamiltuu dhiira dhiiraati. Dhiira dhiirkoolee tahuun carraa fiinxa bahiinsaa hunda nama gonfachiisa. Dhiirti dhiirkoolee dhimma dubartii booji’uu qofarratti kan daangeeffamu osoon taane, dhiira jireenyi gaariin, beekumsi, milkaa’inni, ciminni, naamusni, bilchinni, falaasamni, haalaaf amalli marti guutumaa guututti amaloomeefii gad fageenyaa fi bal’ina guddaa kan qaban yoo tahu abbaa gahuumsa danuu dhiira taate dha.
Dhiira dhiirkoolee tahuun roguma hundaanuu sadarkaa duraa irratti ramadama. Dhiirti hundi rushii dhiira dhiirkoole isaan taasisuu dandeessu waliin waan dhalataniif, carraa dhiira dhiirkoolee tahuu ni qaban. Garuu, rushii sanitti fayyadamuun sadarkaa dhiirkoolummaa irraan kan gahatan muraasa. Irra caalaan warra dhiiraa akka waan carraa kana hin qabneetti warreen sadarkaa dhiirkoolaa irra gahan dinqisiifachuu qofa irratti daangawanii hafan. Dhiirti dhiirkoolee, dhiira hundaan dinqiaiifamuu qofa osoon taane, dubartoonni marti gosa dhiiraa argachuu hawwanii fi jilbiibbataniifi.
Dhiirti dhiirkoolee kan jannuun dhiira akkamiti? Ulaagaan dandeettii fi gahuumsa isaanii maal fa’a dha? kan jadhuuf qaphxiilee 33 filaman kanneen armaan gadiiti.
1). Abdii hin kutatu. Karoora jalqabe osoo galmaan hin geenye karatti hin muru. Laaftutti harka hin kennu.
2). Mataa isaatiis tahee maatii isaa kunuunsuuf eeguu sirritti dandaha.
3). Uunkaa fi fayyummaa qaama isaa sochii jabeenya qaamaatiin eeggata. Kanaaf, dhaabbina qaamaa bareedaa waan qabuuf laaftumatti ija dubartootaa booji’uu dandaha.
4). Kaayyoo isaa milkeessuuf ija jabinaa fi ciminaan hojjata. Kanaaf ni milkaawa.
5). Bashaashummaa qaba. Haasawa bareedaa daran mi’eessee haasawuu waan itti beekuuf namuu gurra dhaabee dhageeffata.
6). Imalaa fi haala adda addaa keessatti seenaa baayyee horata. Seenaa gaarii qalbii namootaa hedduu booji’u qaba.
7). Ifumaaf ifitti qoosa. Ifiif namuu dursee waan ifitti qoosuuf namni isatti qoosuuf ni rakkata.
8). Na arka, na arkaa hin ja’u. Ani hayyuudha, beekaadha, ani jabaadha, ani beekkamaa dha… ja’ee ifiin dhaadu. Ifirran dhawu. Nama kabaja, yaada namaa ni fudhata. Nama tasgabbaawaa dha.
9). Beekumsa hedduu jaalata. Yeroo hunda barataa dha. Ni dubbisa, ni barreessa, ni dhageeffata, ni hordofa. Beekumsa waliigalaa qaba. Dhimma hunda irratti xiqqaa hanga guddaa, dhiiraa hanga dhalaa, sheekaa hanga qeesii, qotee bulaa hanga profeeseraa kutaa hawaasaa jiran hundaa waliin dandeettii haasawuu fi waliigaluuti qaba.
10). Namni kamiyyuu yeroo isa waliin dabarsuu, waliin taphachuu fi isaan haasawuu hedduu jaalata.
11). Hedduu hin haasawu, sagalee isaa dhageessisuuf hin haasawu. Jechootaaf kabajaa qaba. Jechoota ni qusata. Maalayaanii hin haasawu. Haasawuun barbaachisaa tahuu sababa gahaa yoo qabaate qofa haasawa. Lallqbee/sagalee ol qabee haasawuu hin jaalatu. Suuta ja’ee waan haasawuuf haasawni isaa dandeettii dhuha nama seenuu qaba. Osoo haasawuus ni dhageeffata.
12). Nama kaayyooti. Kaayyoo isaa galmaan gahuuf yeroo isaa sirnaan itti fayyadama. Addunyaa tanarra maaliif akka jiraatu sirritti hubatee waan uumameef san fiinxa baasuuf ciniinnatee hojjata. Waan itti amanee fi nama kaayyoo isaatiif dhaabbatu waan taheef hojjataa cimaa dha.
13). Hin hadheeyfatu, ifin jibbu, ifiin hin citu. Waa hundi to’annoo isaa jala akka hin taane waan beekuuf, waan dandahu qofa hojjata. Waan hin dandeenye ni yaala garuu itti ifin dhiphissu. Guyyaa keessa jiru sirnaan itti fayyadamuun waan qabamuuf boruuf hin yaadda’u.
14). Birxee nama barbaadee jeequmsa hin uumu. Nama waliin walitti hin utaalu. Na qaba, na gad dhiisaa hin baayyisu. Yoo namni dubbii isa barbaade obsaan dabruuf yaala. Mataa isaa ittisuu qofaaf nama nama waliin harkaan wal gahuuf dirqama.
15). Haalli uffannaa isaa adda. Uffata isarraa bareedu ni beeka. Namni akka isa dinqisiifataniif ykn dubartii booji’uuf osoon taane if gammachiisuu qofaaf uffata. Garuu, namni hedduun akkaataa uffannaa isaa ni dinqisiifata. Ni hordofaniisi.


text:
LibreOffice 7.4 Help
kiiboordii fayyadamuun kaafama wantootaa uumuufi gulaaluu ni dandessa.
F6 dhiibuudhaan kabala Drawingtti deemi.
Furtuu xiyyaa Mirgadhiibi,haamma kamashaa sajoo meeshaa kaafamuu bira geessuutti.
yoo xiyyi sajootti aanee jiraate,kaafamuun meeshaa hir'uu(walakkaa kamshaa bana. Dhiibii OLYookiinGadihir'uu(walakkaa kamshaa banuuf furtuu xuyyaa, itti aansuun dhiibi MirgaYookiinBitafurtuu sajoo filuudhaaf.
Press CommandCtrl+Enter.
wantanni gidduu galmee ammatti uumama.
To return to the document, press CommandCtrl+F6.
Wanta iddoo barbaadde qubachiisuuf furtuuwwaan xiyya fayyadamuu ni dandessa.Ajaja ibsa haalata irraa wantoodhaaf filuudhaaf,Jijjirraa +F10.
Press CommandCtrl+F6 to enter the document.
Hamma wanta filuu barbaadde geessuutti Caancala dhiibi.


text:
Boqonna Sammuu kutaa 2ffaa
Kutaa darban keessatti mata duree kana hanga dandeenyun qaaccesuuf yaalle turre. Boqonnaa sammuu argachuuf maloonni namoota hundaa gargar haa ta’uu malee hundii isaani bu’aa qabeessaa fi itti fufinsa kan qabanii miti. Inuma gariin boqonnaa sammuu argachaan jira jedhe haa yaaduyyu malee dhiphinnaa fi rakkoo ofitti akka dabalaa jiru hin hubatu. Fakkeenyaf namoonni hojii tokko dalaganii erga fixanii sammuu keenya bashanansiisna jedhanii fiilmitti ija bobaasu. Sammuun sa’aati 24 hojjachuu hin danda’u boqonna barbaada. Hojii kaaniraa kaanitti yoo darbe ni miidhama. Teknolojiin yeroo amma faaydaa baay’ee haa qabaatuyyu malee miidhan inni sammuu fi jireenya ilma namaa irratti geessaa jiru hangana jedhame hin tilmaamamu. Namoonni Rabbiif gabromu dhiisanii fedhii ofiitif gabroma jiru. Namni Rabbiif gabroome bilisummaa fi nageenya dhugaa argata. Kan fedhii ofiitifi sheyxaanaf gabroome immoo bilisummaa fi nageenya dhugaa dhaba. Sababni isaas Rabbiin wanta ilma namaatiif ta’uu fi nageenyaf gammachuu isaaf argamsiisutti qajeelcha,ajaja. Fedhii fi sheyxaanni immoo wanta ilma namaa balleessanii fi rakkoof gadadoof saaxilanitti nama ajaju.
Akka dabalataatti burqaalen boqonnaa sammuu kanneen armaan gadiiti. Nu waliin turaa.
1. Tawbaa fi Rabbiin araarama kadhachuu- Akkuma kutaa darbee keessatti jenne wantoota boqonnaa sammuu nama dhabsiisan keessaa tokko cubbuudha. Ilmi namaa dadhabaa fi cubbuu irraa kan hin fagaanne, kan dogongoru danda’u ta’ee uumame. Cubbuu fi dogongora ofii beeke gara Rabbiitti akka deebi’u balballi tawbaa(repentance) isaaf banaa ta’e. Tawbaa jechuun cubbuu fi dogongora ofii beekanii gara Rabbitti deebi’uudha,araaramaafi itti warwaachudha. Namni tawbaa godhu ulaagalee armaan gadii guutu qaba. Isaanis:
- Hatamtamaan cubbuu san dhiisu
- Rabbirraa araarama kadhachuu
- Cubbuu san waan hojjataa tureef gaabbiin(nadam) itti dhagahamuu
- Cubbuu sanatti lamuu akka hin deebine murannoo fi kutannoo qabaachu.(Lamuu itti hin deebi’uu jedhe kutannoon cubbuu san dhiisu.)
- Cubbuun inni dalagee namoota irratti yoo ta’e nama sanii wanta jalaa fudhate deebisuufii yookiin araara gaafachu.(kaasaa kafaluufi)
Namni ulaagaale kana guutu dhugumaan gammachu fi boqonnaa sammuu dhugaa ni argata. Jireenya dukkana’aa fi cinqii keessaa gara ifaa fi boqonnaatti bahaa adeema. Namni dhugaan araarama Rabbirraa kadhatuu mirri yakkummaa fi gadi aantummaa irraa saaqamaa fi dhiqamaa adeema. Tawban riqicha hojii badaatirraa gara hojii gaariiti fi namummaa bayeessattii ittiin darbaniidha. Namni riqicha kan yeroon tolfatu insha Allah ni milkaa’a. Kan kana dide immoo isaaf jireenya badiitii fi rakkotu jira. Namni hanga fedhe cubbamaa haa ta’uu gara Rabbii yoo deebi’ee ni qulqullaa’a,badiin isaa irraa haaqamti. Wanti halkanii guyyaa isa cinquu fi sammuu isaa nyanyaatu irraa kufa. Rabbii yommuu tawbatti nu affeeru kunoo akkana jedha:
53.(Yaa Muhammad) jedhi,”Yaa gabroota kiyya kan lubbuu ofii irratti daangaa dabartan! Rahmata Rabbii irraa abdii hin muratinaa(hin kutatinaa). Dhugumatti Rabbiin balleessaa hundaa ni araarama. Inni Araaramaa, Rahmata godhaadha.
54. Gara Rabbii keessanii deebi’a, Isaafis ajajamaa odoo adabbiin isinitti hin dhufiniin duratti. Sana booda hin tumsamtanu. “ Suuraa Az-Zumar 39:53-54
Keeyyata armaan olii isa dhumaa irratti ibnu Kasiir haala kanaan ibsu ,”Tawbaa gochutti ariifadhaa, hojii gaggaari hojjadhaa osoo dallansuun Rabbii isinitti hin dhufiniin duratti.” Takkaa dallansuu fi adabbii Rabbii namattii bunan eenyutu nama gargaara?
Kanaafu rakkoo fi cinqii keessa jirruu fi kan funduratti nu qunnamuu keessaa bahuuf fallii duraa cubbuu fi dogongora keenya amanne gara Rabbii deebi’udha,tawbaa gochuudha, Isaaf ajajamuudha. Kanatu boqonnaa sammuu bu’a qabeessaa fi itti fuufinsa qabu nuu fida. Akka warra dhihaa cubbuu keessa borcamuun gochii koo boqonnaa sammuu naa kennaa jira jedhanii yaadun totorra’uu malee wanta biraa ta’uu hin danda’u. Rabbiin namoota hojii fokkataa irraa gara Isaatti deebi’an haala kanaan gammachisa:
“Isaan warra yeroo waan fokkataa hojjatan yookiin lubbuu ofii miidhan Rabbiin yaadatanii badii/cubbuu isaanitiif araarama gaafataniidha. Rabbii malee eenyutu badii/cubbuu araaramaa? Isaan osoo beekanu waan hojjatanirra (cubbuu ofitirra) kan hin turreedha. Isaan sun mindaan isaanii araarama Gooftaa isaanii biraa ta’ee fi jannata laggeen ishee jala yaatudha. Isaan ishe keessatti hafoodha.Mindaan hojjatootaa (jannata ta’uun) waa tole.” Suuraa Ali Imraan 3:135-136
Kanaafu namni hojii badaa/cubbuu dhiise gara Rabbiitti deebi’ee mindaan isaa xiqqaa miti.
2. Sabrii qabaachu– Jiruu fi jireenya ilma namaa keessatti sabriin utubaa jireenyati. Akkuma manni utubaa hin qabne dhaabbachuu hin dandeenye namni sabrii hin qabnees jireenya gaarii jiraachu hin danda’u. Wanti nu dhiphisuu fi rakkisuu jireenya keessatti nu qunnamu. Kuni akka darbuuf immoo sabrii nu barbaachisa. Wanta barbaanne argachuufis sabrii nu barbaachisa. Ta’uu baannan sammuu keenya ciinqi fi yaaddoon dhoosna. Sabriin/obsii bakka sadiitti qoodamti. Isaanis: wanta Rabbiin itti nama ajajeetti sabriin hojjachuu itti fufu, wanta Inna irraa nama dhoowwerraa dhowwamuu fi balaa nama qunname irratti sabrii gochuudha. Namoonni gosoota sadan irrattu sadarkaa sabrii garagaraa qabu. Gariin isaani wanta Rabbiin itti ajaje hojjachuu irratti obsa qabaatu,wanta irraa dhowwe irratti immoo obsa dhabu. Gariin immoo fuggisoo kanaati. Gariin immoo sadan irrattu sabrii nama dinqisiisu qabu. Kanaafu kaayyoo lubbuu ofii qulqulleessu fi nageenyaf tasgabbii sammuu galmaan gahuuf namni tokko sabrii kanniin qabaachu qaba. Cubbuu irraa fagaachuf lubbuu ofii sabriin gadi qabu qaba.
Sabriin hadhaa gara mi’aatti jijjira. Fakkeenyaf yeroo dargaggummaa fedhii foonii sabriin ukkaamsun ni hadhaawa. Garuu dargaggeessi tokko obsuu dhiise yoo karaa haraamatiin/fafeetin fedhii ofii qabbaneessu barbaade, boqonnaa sammuu dhaba, jireenya mi’ooftu sabriin argachu danda’u dhaba. Hadhaa duraani caalaa jireenyi itti hadhoofti. Namni sabriin hadhaa kana dabarse immoo yoo Rabbii fedhe maatii fi jireenya gaarii hundeessa,kabajamaa fi jaallatamaa ta’a, boqonnaa sammuu argata. Mee naannoo keenyarraa haa xinxallinuu; namoonni obsa dhabanii girlfriend,boyfriend jedhanii hariiroo uuman cinqii akkamii akka jiraatan haa hubannu. Namoonni kanarraa fagaatan immoo jireenya gammachuu jiraatu.
Ammaan booda namoota kannaan gammachuu fi boqonna sammuu argachuu hin danda’an jenne abdii isaani hin dukkaneessinu. Dhugumatti yoo cubbuu ofii dhiisanii gara Rabbii deebi’an gammachuu fi boqonnaa sammuu argachuu akka danda’an isaan abdachiisna. Namoota gaggaari Rabbiin filate keessaa ta’uus akka danda’an isaan onnachisna. (Keenyata Qur’aana armaan olii ilaali).
3.Tawakula/Rabbitti hirkachuu- Namni jiruu fi jireenya isaa keessatti kan darbeefis kan dhufuufis ni cinqima. Boru maal nyaadhen bulaa,hojii dhabuu danda’a,yoo fuudhe rakkachuun danda’a,daldala keessatti kasaarun danda’a fi yaadota kkf sammuu ofii keessa maruun of dhiphisa. Namni Rabbitti hirkatu immoo yaadota kanarraa bilisa jechuu osoo hin ta’in yaadota kanniin garmalee of hin dhiphisu. Kan nyaachisuu fi obaasu Rabbiin ta’uu erga beeke wanta fundura isaatti qunnamuuf yaaddawuu fi itti dhiphatu yeroo hin qabu. Xiyyeefannoon isaa yeroo har’aa keessatti wanta hojjachuu danda’u hojjate ooludha. Namni Rabbitti hirkatu balaallen/rakkinni yoo isa qunname murtii Rabbiitin akka isatti buute fi wanti gaariin akka keessa jirtu beeke obsa. Murtii Rabbiitti hin gaddu.
Kaayyoo tokko bakkaan gahuu yoo barbaade humna ofii osoo hin ta’in Rabbiitti hirkate kaayyoo san bakkaan gahuuf carraaqa. Akka Rabbiin galmaan gahuuf abdii guddaa irra kaa’a. Yoo Rabbiin abdatuu cal’isetummaan taa’ee ani Rabbitti hirkadha hin jedhu. Kana irra hanga humna isaa carraaqe Rabbiin akka gargaaru du’aayi godhata. Osoo homaa hin carraaqin Rabbirraa waan gaarii abdachuun akka lafas osoo hin qotin sanyiis osoo hin facaasin callaa abdachuu ta’a.
“…..Namni Rabbiin sodaatu (Rabbis) karaa bahinsaa isaaf godha. Bakka inni hin yaadin irraayis isa soora. Nama Rabbi irratti hirkatuuf Inni isaaf gahaadha. Dhugumatti Rabbiin dhimma isaa bakkaan gahaadha. Dhugumatti Rabbiin waan hundaafuu hanga sirraawaa taasiseera. “ Suuraa Ax-Xalaaq:2-3
4. Waan qabanitti gammaduu fi galata galchuu– namni yoo waan qabutti gammadee fi Rabbii galata galche Rabbiin ni dabalaaf. Haafa’u dhiise Rabbiin qananii meeqan akka isa qananiise fi namoonni meeqa qananii kana akka dhaban yoo hubatee Rabbii galata galche, bubbeen tasgabbii fi nageenyaa itti bubbisti. Nama dureessa jechuun nama qabeenya baay’e qabu osoo hin ta’iin wanta qabuu irratti gammade nama Rabbii galata galchuudha. Hanga fedhan namoonni addunyaa tanaaf haa dheebotan inni wanta xiqqoon quufa. Namni haafa’u hanga fedhe diinagde osoo kuuse hin quufu,gammachuu fi boqonnaa sammuu hin argatu. Har’a bu’aa tokko yoo argatu takkaa kan biraa dabalata argachuuf haafa’a takka immoo tan qabuu jalaa baddiif cinqima. Maaliree cinqiin akkanaa!!! Osoo Rabbitti hirkatee fi qananii Rabbiin kenneef itti gammade galata galcheefii silaa cinqiin kuni hundii ni dhufaa?
5. Araadota garagaraa irraa fagaachu- araadonni sammuu hadoochanii fi boqonna dhabsiisan baay’etu jiru. Kanniin keessaa alkooli,ashishii,sigaara,chaati, interneeti fi kkf dha. Namoonni araadota kanniin mataa ofii naannessu. Araadonni kunniin sammuu qofarratti osoo hin ta’iin maatii,qabeenya,hawaasa fi biyya irrattis miidhaa guddaa geessu. Namoonni araadan kan qabaman dhiphinna sammuu nurraa oofa jedhanii yaadun jalqabu. Haa ta’uu malee yeroon muraasan booda bowwoo fi dhukkubbii sammuu itti dabala. Yoo isa hin argatiin keessi isaanii akka ibiddaatti wal nyaata. Kanaafu yoo cinqamne ykn aarre araada kanniin fayyadamuu dhiisne yookaa wudu’achuun salaata sagadu yookiin immoo “A’uzubillahi mina sheyxaani rajiim(Sheyxaana abarraama Rabbitti mangafadha)” jechuudha. Yeroo san aariin keenya ni qabanaa’a.
Araadni kan akka alkooli,sigaara baay’ee dubbatamee jiraa mee gara araada interneeti haa seennu. Dhuguma interneetin yoo itti fayyadamaan bu’aa guddaa namaa buusa. Yoo garuu sirnaan itti hin fayyadamiin miidhan isaa hangana hin jedhamu. Hojii tokko akkuma fixneen sammuu boqonnaa kennu dhiisne dafne facebook ykn interneetitti rarraan. Kuni immoo sammuun keenya akka dadhabuu fi laamshayu godha. Chaati jenne guruupi banuu fi messenjarii fayyadamuun wanta hin taane fi nama gaddisiisu caarra. Wanti barreessine boodarra nu gaabbisiisun sammuu keenya cinqa. Kanaafu wanta addunyaa aakiratti nu fayyadu interneeti irraa fudhanne bahuu qabnaa malee wanta nu hin fayyanne waliin yeroo keenya gubuun umrii ofiititti taphachuudha.
6.Yeroo saganteessu- Kutaa tokkofaa keessatti cimanii hojjachuun boqonnaa sammuuti akkuma jenne, saganteessun immoo mala cimanii ittiin hojjataniidha. Akkuma horii wantuma arginee kaayyoo fi sagantaa malee kan hojjannu yoo taane yeroon keenya baay’een osoo homaa hin hojjatiin gubatti. Kana baruuf guyyaa tokko gadi taa’i hojiiwwan sa’aati 24 keessatti dalaguu dandeessi saganteessi. Yeroo san yeroo kee wanta hin taane irratti akka gubataa turee fi sammuun kee hangam akka dhiphataa türe ni barta. Dalagaa ofii guyyaa guyyaan saganteessun hojiin keenya tartiiba fi qulqullina akka qabatanii fi sammuun boqonnaa akka argatu godhu. Har’a boru hojjanna jenne osoo gara funduratti dabarsinuu guyyaa tokko akka ba’aa harree nutti ulfaata. Dhiphinna sammuu fi cinqiif saaxilamna. Saganteessu yommuu jennu sa’aati 24 hojii qofaaf osoo hin ta’iin yeroo boqonnu,rafnu fi hojii itti hojjannu sirnaan tarreessudha. Kanaafu yeroo ofii saganteessuun oomisha gaarii omishuf nama gargara,yeroo gababaa keessatti hojii baay’ee fi qulqullinna qabu hojjatan,yeroon akka hin qisaasofne taasisa,tasgabbii,nageenya,gammachuu fi boqonnaa sammuu namaa laata. Faaydaa kana hunda dhabuu irra yeroo keenya saganteessun maal isinitti fakkaataa?
7.Ispoorti hojjachuu– Jabeenya qaama hojjachuun sammuuf bu’aa guddaa argamsiisa. Ispoortiin dhiikkisa onnee waan ariifachiisuf marsaan dhiigaa sammuu keessa akka ariifatu godha. Kuni immoo sammuun si’ooftu(active) akka taatu godha. Annisaa fi humna, dandeetti yaadu fi xinxallu dabalaaf. Kanaafu guyyatti ispoortii gosa kamiyyuu xiqqaate xiqqaatu daqiiqa 15f hojjachuun qamaaf fayyaa,sammuuf boqonnaa kenna.
Boqonnaa sammuu yoo jennu wanta agatti tanaa asirratti barreesine fixnu miti. Kitaaba isa barbaachisa. Yoo Rabbi fedhe gara funduraatti haala kitaabatin qopheessuf yaadan qaba Rabbiin achii nu haa gahu. Hanga barruu “Qorsa Jaalalaatin” wal agarrutti nageenyi fi Rahmanni Rabbii isiniratti haa jiraatu.
Hiikkan keeyyattoota Qur’aana armaan olii kan fudhataman “Hiika Qur’aana Kabajamaa Afaan Oromootin” fi “Sahih International English translation of the Holy Qur’an” irraayi


text:
Mariin kun marii biyyaalessaa fi haala Itoophiyaan amma irratti argamtu irratti kan xiyyeeffate jedhame.
Mariin hooggansi paartilee siyaasaa Itoophiyaa 5 fi bakka bu’aan Ameerikaa irratti hirmaatan kun Embaasii Ameerikaa Finfinnee jirutti adeemsifame jedhameeti jira.
Marii kana irratti dura taa’aan KFO piroofeesar Mararaa Guddinaa, IZEMA irraa immoo obboo Andu’alam Arraagee, bakka bu’oonni paartilee ABIN fi kan Somalee akkasumas mana marii gamtaa paartilee siyaasaa irraa bakka bu’aan argamuun ibsameeti jira.
Walgahii kana irratti bakka bu’a ABINiin ala hooggantoonni marti biyyattiitti mariin biyyaalessaa haqa qabeessii fi walaba ta’e akka adeemsifamuu qabu ijjannoo isaanii dhageessisuu maddeen keenya eeraniiti jiru.
Marii biyyaalessaa ilaalchisee ijjannoo ifaa qabatee kan ture KFOn ala obboo Andu’alam Arraagees Birhaanuu Naggaa irraa haala adda ta’een yaadicha cimsanii deeggaruu himaniiti jiru.
Bifuma walfakkaatuun bakka bu’oonni Somaalee fi kana mana marii gamtaa paartilee siyaasaa yaadicha deeggaraniiti jiru.
Bakka bu’aan Ameerikaa fedhii paartiilee siyaasaa Itoophiyaa kan gaafatan yammuu ta’u, bakka bu’oonni paartilee siyaasaas mariin biyyaalessaa hunda hirmaachisee fi walaba ta’e akka adeemsifamu Ameerikaan dhiibbaa mootummaa Itoophiyaa irratti akka taasiftu gaafataniiti jiru.
Piroofesar Mararaa Guddinaa walgahicha irratti rakkoowwan ijoo mootummaan Itoophiyaa qabu himaniiti jiru.
Mootummaan Abiy Ahmad biyya uummata miiliyoona 100 fi miiliyoona 20 qabdu bulchuuf gahumsa kan hin qabne ta’uu, mootummaan araaraa fi marii biyyaalessaa sirrii ta’e adeemsisuuf kutannoo siyaasaa akka hin qabne akkasumas fedhii aangoo garmalee hammaataa ta’e akka qabu piroofeesar Mararaa Guddinaa ibsaniiti jiru.
Maddi OMN