text:
LibreOffice 7.3 Help
Gahiinsa iggitaa olkaa'amee eeguuf iggitaa hundataa ramadi.
Faayilii iggitaa hundataa eegameef iggitaawwan muraasa turtii yeroo dhiyoof, ykn dhaabbiidhaan olkaa'uu ni dandeessa.
Faayilii ykn tajaajila iggitaa olkaa'ameen eegameen gahuuf iggitaa hundataa galchuun dirqama yeroo turtii keessatti iggitaa hundaataa al tokko qofa galchuutu sirraa eegama.
Iggitaa namoota yookaan sagantaalee birootin bira gahmuuf baay'ee rakkisaa ta'e fayyadamu qofa qabda. Iggitaan seeroota armaan gadii hordofuu qaba:
Dheerina arfiiwwan saddeetii ykn isaan ol.
Makaa qubeewwan xixiqqaa fi guguddaa, lakkoofsoota, fi arfiiwwan addayyaa of keessatti qabaata.
Kitaaba jechootaa yookaan insaaykiloopidiyaa irratti argamuu hin dana'u.
Deetaa dhunfaa keetii waliin firooma kallachaa hinqabaatu, fkn., bara dhalootaa yookaan lakkoofsa gabatee konkolaataa.
Fayyadamtoota hin mirgoofne gahiinsa iggitaawwan kuufame irraa ittisuuf iggitaa hundataa barreessi.
Iggitaa hundataa irra deebi'ii galchi.


c: text/html

text:
Artist Fiqaaduu Takilamaariyaam boqote
Artist Fiqaaduu Takilamaariyaam kaleessa galgala boqochuun dhaga'ame. Ji'oota muraasaan dura kaleen isaa lamaan hojii ala waan ta'aniif jijjiiramuun akka barbaachisuuf ibsamuun ni yaadatama.
Ijoollummaasaarraa eegalee ogummaa artii keessatti umuriisaa kan dabarse Fiqaaduun keessattuu qooda amala mootii ta'ee taphachuun kan isa gitu hon jiru. "Arka kenni naan jedhe faranjiin…" kan jedhu haasawwaa Atse Tewodiroos yeroo jalqabu namoota qalbiin akka duuba deebiyanii ija dhugaan ilaalan fakkeessa.
Yeroo jalqabaatiifi ga'ee qooddataa jabaa ta'ee kan hojjete "Isaat Sineddi" kan jedhu hojii Abaatee Makuriyaa keessatti. Isatti aansuun tiyaatiroota hedduu keessatti taphateera. Hanga dhiyeenya kanaatti mana ogummaasaa kan ta'e Tiyaatira Biyyaalessaa keessaa hin dhibu ture.
Diraamaa TV yeroo dheeraaf darbaa ture "Gamana" jedhamuun namoonni hedduun Artist Fiqaaduu ni beeku.
Kan baayyee keessatti beekame tiyaatira "Tewodiroos" malee "Mooticha Odiippes", "Hamleet"fi "Mooticha Harmaha" keessattis akka mootiitti taphateera.
Finfinnee naannoo Arat Kiilootti dhalatee kan guddate Fiqaaduun ka'umsi isaa tiyaatira ta'ullee diraamaa TVfi fiilmii keessatti qooda fudhachuu akkasumas beeksisaafi raadiyoo seenessuun beekama.
Diraaamaawwan TV keessatta qooda fudhate keessaa "Bale-gudday", "Yaaltekefle Hida", Yehabeq Yelesh Nuzazee" kanneen jedhaman ni beekamu.
"Addunyaa kitaabaarraa" kan jedhuun Raadiyoo Itoophiyaatiin kan seenessaa tureen kitaaboota hedduutti lubbu horeera.
Waa'ee ogummaa waabeekaa Xalsam yeroo baay'ee falfala jedhamee waamamu hangam beektu?
Wanti kun falfala(magic) akka ta'etti namoonni amanan hedduudha. Namoonni kennaa uumamaati jedhani yaadan garuu qorichaa fi wantoota adda addaaf itti fayyadamu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yommuu Sodaa fi Rakkoon Cimu-Kutaa 2
Kutaa darbe keessatti, bo’oo seenaa keessatti qormaata ciccimoo Muslimoota muudatan keessaa duula Khandaq ykn Ahzaab ilaalle turre. Duulli kuni Qureeshota, Ghaxafan fi kanneen biroo walitti qabuun gara loltu kuma kudhaniitiin Madiinaa marsan. Kaayyoon isaanii Muslimoota balleessu ykn duguugudha. Dhugumatti kuni qormaata guddaa sodaan, dhiphinnaa fi rakkoodhaan nama hurgufuudha. Mee itti yaadi, lakkoofsi namoota si deeggaranii xiqqaa ta’anii osoo jiranu, diinni lakkoofsan garmalee baay’ee ta’e irraa jalaan yoo si marse maaltu sitti dhagahamaa? Garuu akkuma Ibn Useymiin (rahimahullahu) jedhe, “Nama haala akkanaa keessatti kufe malee kana dubbiin ibsuun hin danda’amu.”
Sababa koronaatin sodaa fi rakkoon addunyaa ammaa haguugaa jirus xiqqaa miti. Tarii seenaa kana barachuu fi yaadachun obsaa fi jajjabeenya namaaf kenna.
Muslimootatti Qormaanni cimu
Muslimoonni mataa ofii, magaalaa, qabeenyaa fi maatii isaanii loltu waraana kuma kudhanitti lakkaawamu irraa eeguf of eeggannoo barbaachisuu haa godhaniyyu malee, rakkoo fi qormaata cimaa keessa seenan. Kuni garuu dinqisiisaa miti, seera Rabbii olta’aa keessaa tokko injifannoon rakkoon booda dhufa, mindaa erga qoramanii booda argatan, akkuma injifannoon dhiyaatun rakkoon dabala ykn cima.
Haalonni armaan gadi qormaanni fi rakkoon Muslimootatti akka cimu taasisanii jiru:
1ffaa-Gosti Yahuudaa Bani Qureyza jedhamtu wali galtee Muslimoota waliin qaban diigun gara duubaatin isaan haleeluf yaalte:
Muslimoonni Bani Qureyza kibba Madiinaa jiraatan waliin wali galtee uuman. Wali galtee waan uumaniif gara duubaatin Bani Qureyzan Muslimootatti hin duultu jechuudha. Kanaafu, Muslimoonni garee guddaa loltu kuma kudhan of keessa qabutti duuluuf gara fuunduraatti deeman. Kanaaf, booyi qotan. Garuu kana waliinu Muslimoonni amala yahuudaa waan beekaniif, Baniin Qureeyza nu ganti jechuun sodaatan. Kanaafu, yoo bani Qureeyzaan isaan gante, duubaa fi duraan Muslimoonni ibidda lama jidduutti kufuu jechuudha. Yahuudonni duuba isaanitiin yommuu jiran, loltuun lakkoofsi isaanii baay’ee immoo fuundura isaanitiin jiru.
Hogganaan Bani An-Nadiir dubbii isaa mi’aawaa fi waadaa sobaatin hogganaa Bani Qureyzaa kan ta’e Ka’ab ibn Asad loltuu gamtoomanitti (Ahzaabatti) akka dabalamu gorse. Oduun Baniin Qureyza wali galtee isaanii akka diigan Muslimoota jidduutti ni faca’e. Rasuulli (SAW) Banii Qureeyzan wali galtee isaa fi isaan jidduu jiru akka diigan sodaataa ture. Kanaafi, Nabiyyiin (SAW) Zubayr ibn Awwaam akka oduu isaanii fiduuf isaanitti erge. Zubeeyris ni deeme. Ergasii ilaale deebi’uun akkana jedhe: “Yaa Ergamaa Rabbii! Mooraa isaanii tottolchaa, [haala salphaan Muslimootatti duuluuf] karaa isaanii qulqulleessaa fi horii isaanii walitti qabaa akka jiran arge.”
Banii Qureyzaan wali galte diigu isaanii mallattooleen agarsiisan erga baay’atanii, Nabiyyiin (SAW) Sa’ad ibn Mu’aaz, Sa’ad ibn Ubbaadah, Abdullah ibn Rawaah fi Khawwaat ibn Jubeyr erge. Akkanas isaaniin jedhe: namoota kana ilaalchisee wanti nu gahe dhugaa ta’u ykn ta’uu dhiisu deemati ilaalaa. Yoo dhugaa ta’e, haala ani qofti hubadhuun natti himaa. Namoota hin dadhabsiisinaa (kana jechuun, Bani Qureyzaan wali galtee isaanii diigan jechuun hamilee Muslimootaa hin cabsinaa). Yoo isaan wanta nuu fi isaan jidduutti irratti wali galle guutuuf murteessan, namootatti labsaa.”
Dhiironni afran kunniinis bahuun gara isaanitti deeman. Isaanis Bani Qureyzaan wali galtee akka diigan ni mirkaneessan. Ergasii gara Nabiyyii deebi’uun nagaha gaafatanii jecha inni qofti hubatuun Bani Qureyzaan wali galtee akka diigde itti himan.
Nabiyyiinis (sallallahu aleyh wassallam) ganiinsa Bani Qureeyzaa gadi dhaabbannaa fi ijjannoon ni fudhatan. Sababoota fi tarkaanfilee ruuhi mu’mintoota (warra amananii) jabbeessan ni fudhatan. Kanaafu, Nabiyyiin (SAW) Salamat ibn Aslam garee namoota dhibba lama of keessaa qabuu fi Zayd ibn Haarisah garee namoota dhibba sadii of keessaa qabu waliin Madiinaa akka eegan erge. Gareen lamaan kunniin banii Qureeyzaatti sodaa afuufuf sagalee olkaasun, “Allahu akbar” jedhu. Yeroo kana keessatti Banii Qureyzaan garee gamtooman (ahzaab) waliin hirmaachuuf qophaa’an. Garee gamtooman kanatti gargaarsaf jecha gaala diigdama fe’aa teemiraa, garbuu fi tiin ofirra qaban ergan. Garuu osoo gaalonni digdamni fe’aa ofirraa qaban loltu bira hin gahin Muslimoonni booji’anii gara Nabiyyii sallallahu aleyh wassallam fidan.
Bani Qureyzaan yommuu loltu gamtoomanitti dabalamtu, hoggantoonni warra gamtoomani ni onnatan, ofitti amanamummaan isaanii ni dabale. Muslimoota irratti rakkoon garmalee ni cime. Qur’aanni sodaa fi dhiphinna irraa kan ka’e haala cimaa fi hamaa Muslimoota muudate haala kanaan ibsa.
“Yaa warra amantan! Yeroo hoomaan (loltuun) waraanaa isinitti dhufee ergasii bubbee fi hoomaa [malaykotaa] isin hin argine isaanitti ergine, qananii Rabbii isin irra jiru yaadadhaa. Rabbiin wanta isin hojjattan Argaa ta’eera. Yeroo gara gubbaa keessanii fi gara-jallaa keessaniin isinitti dhufan, yeroo ijjis [sodaa irraa kan ka’e] dabde, qalbiinis kokkee geessee fi waa’ee Rabbii ilaalchisee yaada [adda addaa] yaaddan, [yaadadhaa].” Suuratu Al-Ahzaab 33:9-10
Yaa tuuta warra amanee! Guyyoota Ahzaaba Madiinaa keessatti qananii Rabbiin isin irratti oole yaadadhaa: Yeroo Madiinaan alatti Mushrikoonni, Madiinaa keessaa fi naannawa ishii irraa immoo yahuudootaa fi munaafiqonni isin irratti walitti qabaman [qananii Rabbiin isin irratti oole yaadadha]. Gara hundaan isin marsan. Ergasii, garee gamtooman irratti bubbee jabduu dukkaana isaanii buqqistee fi okotee isaanii darbite ni ergine. Samii irraa Malaykoota isin hin argine isaanitti ergine. Sodaan qalbii isaanii keessatti uumame. Rabbiin wanta isin hojjattan hundaa Kan arguudha. Homtu Isarraa hin dhokatu.[1]
“Achitti mu’mintoonni ni qoraman, sochii cimaas ni sochoofaman”Suuratu Al-Ahzaab 33:11
In sha Allah kutaa itti aanu keessatti aayaata armaan olii bal’innaan ibsa waliin ni ilaalla.
[1] Tafsiiru Muyassar-419
As-Siiratu Nabawiyyati–fuula 598-600–, Alii Muhammad Sallaabi
Noble Life of The Prophet [English]-1366-1369


text:
Haleellaan Misaa’eelaa magaala Laviiv rukuteen yoo xiqqaate namnii 6 ajjeefamuu aangawoonni Yukreen gama dhiyaa ibsanii jiru. Kunis weerara Raashaan yeroo baatii lama guutuuf jedhu keessatti hokkara hamaa dhaqqabee keessaa eega miliqxee booda.
Bulchaan kutaa Laviiv Maksiim Kozystiky akka jedhanti misaa’eelli sadii naannoo caasaan waraanaa jiru kan rukuute yoo ta’u inni hafee tokko immo mana Gommaa dhohee itti suphan rukutee.
Yukreen bakka hafeetti walitti bu’iinsii jiru keessaa siviiloota baasuuf yaaliin ta’u guyyoota walitti aanan lammataaf wiixata har’as dhaabatee jira.


text:
Kolombiyaa keessatti, dhaabbatni riphxee-loltootaa Markisistii duraanii – FARC – qabsoo hidhannoo dhiisuudhaan, maqaa haarawa baafachuudhaan akka paartii siyaasaa Siiviliitti ka qabsoo itti fufu tahuu beeksisee jira.
Gurmuun kun, miseensota dhibba sagal tahan wajjiin walga’ii torban tokkoof turu eega geggeeffatee booda, sagalee wayyabaa guddaadhaan daandii qabsoo isaa fuul-duraa kana murteeffate – jedhama.
Tahus garuu, gurmuun waggoota shantamaa ol biyyattii keessatti qabsoo geggeessaa ture, bara dabre, mootummaa biyyattii waliin araara mallatteessuu isaa dura, bifa warraaqsummaa qabsoo isaa kan qabatee turu tahuu beeksisee ture.


text:
Amnestii Internaational Haleellaa Poolsiin Itiyoophiyaa Geggeesseen Oromiyaa Keessatti Deggeraan Mormituu Tokko Ajjeesame, Artistiin Muuziqaa Tokko Madeessamte, Jedha
Poolisiin Itiyoophiyaa Bulchiinsa naannoo Oromiyaa keessatti, Sanbata dabre kana, haleellaa deggertoota paartii mormituu irratti geggeesseen, nama tokko ajjeesee, kaan hedduu madeessee, garii immoo hidhee jira – jechuun Amnestii Internaashinaal har’a gabaasaa baaseen beeksisee jira. Paarlaamaan Itiyoophiyaa guyyaa filannoo eega labsee sa’atiilee booda, Poolisiin addaa Oromiyaa sirna baninsa waajira Adda Bilisummaa oromoo magaalaa Walanciitiitti geggeessamaa ture weeraruudhaan, rasaasaa fi gaazii imimmaansisu itti dhukaaseen, deggeraa ABO uffata daldalaa uffatee ture tokko ajjeese – jedha – gabaasaan Amnestii Internaashinaal kun.
Guyyuma sana gara boodaa immoo, magaalaa Buraayyuu keessatti eebba Hoteelaa geggeessamaa turetti Poolisoonni bobba’uudhaaan keessummoota cidha sana irra turan gara soddomaa qabee, konkolaataan gara Isteediyeemii Ispoortiitti geessuun, sa’atiilee hedduuf reebichaa fi gochaa qaanessaa irratti geggeesse – jechuun gabaase – Amnestiin. “Haleellaa hamaan akka kanaa, yeroo ammaa kana Itiyoophiyaa keessatti walga’uu fi ilaalcha siyaasaa ofii ibsachuun hagam bala’amaa akka tahe agarsiisa,” ka jedhan – Amnestii Internaashinaalitti, Daarektorri Itti-aanaan Afrikaa gama Bahaa fi Kibbaa – Seyiif Magaangoo, walga’ii mormitootaa weeraranii miidhaa geesssisuun yeroo filannoon dhihaate kanatti eeyyamamuun akka irra hin turre hubachiisan.


text:
Kan umuriin waggaa 18 Taaylaanditti baqatte lammiin Saaudii baqattuu dha, Awstraaliyaan dahata siyaasaa kennuufii qabdi jechuu dhaan jarmayaan baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa beeksisee jira.
Ministriin nageenya biyyaa Awstraaliyaa akka jedhetti yaada komiishinera ol aanaa tokkummaa mootummootaan kenname yaada keessa galchuu dhaan Rahaf Mohammed al-Qunun-n ni qubsiisa.
Al-Qunun maatii ishee kan yoo isheen Saaud Arabiyaatti deebite na ajjeesu jette jalaa baqachuu dhaan Kuweeti irraa Baankookiin kan seente Sambata darbe ture.
Duraan Taayilaandiin akka hin seenne dhorkamtee booda buufata xayyaaraa hoteela tokko keessatti cufattee suraa isee maxxansuu dhaan Twitter irratti ergaa addunyaan akka iseef birmatu gaafatu dabarsaa turte.
Qiyyaafati kennames angawoonni immigraaeshinii Taaylaand ka duraan Saaud Arabiyaatti ishee deebisuuf turan akka jijjiiran sababaa ta’e.


text:
Ahmaddiin Jabaliin Birriin Toophiyaa, Tyoophiyaan alatti daldalaaf/bittaaf gurgurtaaf fudhatama waan hin qabneef, daldala alatti gaggeeffamuuf maallaqaalee kanneen akka doolaaraa (yuuroo, paawundiifi kkf) biyyootaa adduunyaa biratti …Read More »
Haleellaafi buqqifamuun lammiilee Godinaalee Oromiyaa haa dhaabbatu
Ajjeechaan Murtii Malee Humnoota Mootummaatiin Geggeeffamu, Mirga Jiraachuu Lammiilee Qoraa Jira! Abdiin jijjiiramaa qabsoo nagayaa ummanni Oromoofi obboloota biroo waliin ta’uudhaan geggeesseen kan dhufe, qaama …Read More »
Sagantaan dorgommii Qur’aanaa magaalaa Finfinnee
Magaalaa mummuttii Oromiyaa tan taate Finfinneen yaroo jalqabaatiif sagantaa dorgommii Qur’aanaa kan hirmaattoota addunyaa hirmaachisee keessummeessitee gaggeeysaa jirti. Sagantaan dorgommii Qur’aanaa Staadiyeemii Magaalaa Finfinnee haala …Read More »
Naggaadeen alaabaa ar’aas waanuma kalee irra deebi’uun gad jabeessite
Ibsa Dabalataa Kan ABO- Dhimma Alaabaa Ilaalchisee Waxabajjii 9, 2022 ABOn, xalayaa gaafa 06-06-2022 lakk.022/xly-abo/2022 gara Partii Kongiresii Federaalawaa Oromoo (KFO) barresseen haalli itti fayyadama …Read More »
Yaada “Suphaa Impaayeraa” Akka Eeboo Darbatame
Jiduu kana haasaya Obbo Jawar Mohammed TV Ubuuntu Fi OMN waliin taasiseefi Imala galateeffannaa gochaa jirun waliin walqabatee ololli fi maqaballeessiin gamaa gamanaa bahamee dibbeen …Read More »
Jawaar Mohamed: “Oromoo nama na qeequuf jettanii wal hin fixina”
“Warra miidiyaa hawaasaarratti na arrabsu dura hin dhaabbatinaa. Ana ittisuu dhiisaa. Ani yaada koo dhiyeessa. Warri naan mormuus, na qeequus yaada isaanii ibsachuun mirga isaaniiti. …Read More »
Mootummaan Wayyaanee Dhimma Maaster Pilaanii Magaalaa Finfinneekan Duraan Dhiise jedhe Amma Maaliif Afarsaa Jira?
(Boruu Barraaqaatiin) Dhimmi Maaster Pilaanii magaalaa Finfinnee amma dura eegalame mormii jabaa ummanni Oromoo godheen hambisiifamuu danda’ee akka ture ni yaadatama. Yeroo sanitti dabballoonni OPDO …Read More »
Ethiopia’s massive protests are getting desperate – and dangerous
“We don’t care if we get killed” By David Gilbert on Oct 21, 2016 The Ethiopian government has declared a state of emergency in the …Read More »
#OromoProtests Breaking news. Update: At least 500 people have been killed by Tigre Agazi force on Irreechaa 2016 thanks giving day
Aljazeera: At_least_500_Oromoo_Killed in Anti-Government Protesters in#Bishoftu_Festival Hundreds feared dead in Bishoftu Helicopter committing the #IrrechaMasscre. Befekadu haile speaks to Aljazeera about #IrrechaMassacre #OromoProtests “Down down Woyane!! …Read More »


text:
Raashiyaan Yukireeniin rukkutuu isheetiif biyyoonni baay’een yeroo Raashiyaa irraa fagaataa jiranitti, Zimbaabuween garuuu, dhiheenya kana aangootuu Raashiyaa sadarkaa ol’aanaa biyya isheetti keessumsiistee jirti.
Torban dabre keessa ka Zimbaabuwee daawwatan dura-teessuun Gumii Federeeshinii Raashiyaa – Vilaatiinaa Ivaanoovnaa Maativeenkoo, biyyoonni addunyaa gama Lixaa yeroo Raashiyaa moggaatti qoodanii jiranitti, mootummaan keenya hariiroo daldalaa biyyotoa lamaan gidduu cimsuu fedha, jedhan.
Xiinxaltooonni akka jedhanitti, Zayita boba’aa, zayita nyaataa fi qamadii Raashiyaa irraa galfachuu barbaaddi. Hariiroo n biyyoota lameen gidduu kan ilaalcha siyaasaa irratti hundaa’ee fi seenaa baroota dheeraa qabu tahuullee dubbatu.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Jechoota ati yammuu hedduu itti fayyadamtu akka LibreOffice ofumaan siif xumuuruu yoo barbaaddee, amala kan xalalchuuf, qindaa'ina dabalataa irratti gochuu nidandeessa. Yoo barbaaddee, akkasuumas tarree ammaa kan jechoota walitti qabamanii akka tursaa itti aanuuf sifayyaduuf olkaa'uu nidandeessa.
Xumuura jechaa sakka'uuf,filadhu, kana booda dirqalawwan armaan gadii keessaa kamuu filadhu:
Iddoo miiltessi filadhu.
Arfiin iddoo eerga ati arfii jalqabaa kan jecha itti aanuuf jecha xumuuraa ofumaa booda barreessituun miiltaa'a. Arfiin iddoo, yoo arfiin itti aanuu daangessaa tahe kunis tuqxoo yk arfii sarara haaraa gadqaba.
Jecha filatame tarree sanduuqa Dhaan fudhu fayyadamtee fudhachuuf, furtuu filadhu.
Sanduuqa Dheerina jechaa gadee lakkoofsa gadee kan arfii jechii tokko qabaatu tarree keessatti walitti qabamuu qaba.
Disable the option When closing a document, remove the words collected from it from the list.
Ammaa tarreen kun galmeewwan ka biroo warra ati banteefiis gataa'oodha. Yammuu ati galmee LibreOffice isa dhumaa cuftuu, tarreen jechaa nihaqama.
Yoo ati haalojii hinfilannee, tarreen hama galmeen ammaa banaatti jiru qofa gataa'aa taa'a.
Tarreen jechaa tursa LibreOffice ammaatii ol akka jiraatu yoo barbaaddee, akka kutaa armaan gadii ibsametti, akka galmeetti olkaa'i.
Yoo dirqalii too'ataa qubeeffannoo kaa'a tahee, jechoota warra too'ataa qubeeffannootiin fudhatama argatan qofaatu walitti qabama.
Amala xumuuraa fuuaatiif, tarreen jechaa yammuu hundaa tuuta jechoota ogummaa qindaa'an waliin akka kaa'uuf tarree jechaa fayyadami.
Galmee barruu isa jechoota xumuura jechaatiif fayyadamuu barbaadduu of keessaa qabu bani.
Amalootii guutuummaa jechaa, jechoota walitti qaba.
Jechooota tarree keessaa mara yk muraasa fili.
baJechoota filataman mara gabatee muraa keessatti gargalchuuf, AjajaCtrl+C fayyadami. gabatee muraa galmee haaraa keessatti maxxansiitii, jechoota walitti qabaman tarree wabii keessaa argachuuf olkaa'i.
Booda, tarreen wabii ofumaan jechoota walitti qabe akka amalii xumuura jechaa, jechoota tuuta qindaa'aniin waliin akka kaa'uuf banuu nidandeessa.


text:
Gabaasa Qeerroo Ambo irraa Hagayya 26,2011
Godina Shawaa Lixaattii Lafaa qaabeenyaa uumamaa kanneen akka warqee,Amoolee,dhagaawwaan ijaarsaaf olaan kanneen akka dhagaa sanqallee,Ibinana baradii fi Albuudaa adda addaatiin kan baadhaatee ”Nyaamar” Onotaa Midaa Qaanyii,Amboo,Ilfataa,Gindabaratii ,fi Godina Horroo Guduruu Wallaaggaa gidduutti kan argamuu amaa Maqaa ”Amboo nyaamar” jedhuu OPDO’n itti moggaastee karee metiraa[300,000]ol kan ta’uu maqaa investimentiin mootummaan naannoo Oromiyaa jedhamee kan diinaan moggaafame OPDO’n abootii qabeenyaa qondaaltotaa mootummaa Wayyaneetti qarshii biliyoona 4 [afuri] olin gurguraa jiraachuun ibsame,Galiin lafaa kanaa irraa argamuus ta’ee gurgurtaan isaas irraa guddeessi isaa mootummaa Feederalaaf kan galu ta’uun isaa fi ajaji TPLF irraa OPDOtti kennamuun saaxilamee jira.
Qaabeenyaa uumama Oromiyaa samsisuun amala fi hojii ergamee bulaa OPDO waan ta’eef ilmaan Oromoo qabeenyaa isaa kan baadhaasa uumamaan qabu kan dhaloota boriif abdii ta’ee utuu ilaalluu diinni saammuu akka hin qabne maadheeleen Qeerroo Oromiyaa jiran godinoota hundatti wareega kafaluun akka dura dhaabatan beeksisanii jiru.
Kana malees sabboontotiin onoota olitti tuqamanii qabeenyi Oromiyaa naanoo isaaniitti argamu akka salphaatti diinatti gurguramee saamamuun haalaan waan isaan yaachiseef akka dura dhaabbatanii fi Oromoon biyya keessaa fi alaas samamuu Oromiyaa irratti damaqiinsaan ka’ee akka diina harkaa buusuuf waamicha godhanii jiru.
Qabsoon Itti Fufa! Gabrummaan ni kufa!


text:
Mootummaan Itiyoophiyaa waltajjii siyaasaa bal’isuuf jecha waamicha jalqaba dhiyeesseen paartileen siyaasaa qabsoo hidhannoo gaggeessaa turan dabalatee kanneen biroonis biyyatti deebi’anii jiran. Jaarmayoota qabsoo hidhannoo geggeessaa turan keessaa tokko Adda Bilisummaa Oromoo kan ilaaleen minister de’etaan waajiira dhimmotii komunikeeshinii mootummaa Federaalaa Itiyoophiyaa Obbo Kaasaahun Gofee sabaa himaa mootummaa irratti har’a ibsa kennanii jiru.
Waamicha mootummaan jalqaba dhiyeesse warra karaa nagaan biyyatti deebi’ee sosso’uu barbaadan waan jedhuuf “hidhannoo hikkachuu” jedhu marii Asmaraa keessatti ABO fi mootummaan Itiyoophiyaa gaggeessan keessatti gonkumaa akka ajandaatti hin kaane jedhan.
Gama kaaniin hayyuu dureen Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Daawud Ibsaa waa’een hidhannoo hikkachuu marii gaggeeffame keessa hin turre jedhan. Sababiin isaa waraanni ABO akkuma waraana mootummaa Itiyoophiyaa nageenya biyyattii eegsisuu keessatti haala itti hirmaatu irratti waan dubbataa turreef hidhannoo hikkachuun kan yaadamuu hin turre jedhan.
Waraanni ABO Ertraa irraa gama Zaalaambasaan Itiyophiyaa seene suun duraanis hidhannoo kan hin qabne malee akka amma dubbatamaa jiru hidhannoo kan hikkate miti kan jedhan Obbo Daauud. Isaan kana nutu mootummaa Itiyoophiyaatti kenne harka mootummaa jiru jedhan.
Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr.Abiyyi Ahmad miseensoota raayyaa murna waraanaa adda addaa irraa walitti dhufan waliin marii gaggeessan kan ilaaleen tuuta oduuf ibsa kennan dhumatti waa’ee hidhattoota ABO gaafatamanii turan. Isaanis deebii kennaniin ABOn hidhannoo hin hikkadhu jedha jedhee hin yaadu maraafuu isaanii fi kanneen biroo wajjiin dubbachuuf jirra jedhan.


text:
Abdii Boruutiin
Erga gabrummaa Habashaa jalatti kufee kaasee uummanni Oromoo qabsoo bilisummaa hadhaawaa otuu hin godhin oolee buluu baatus; qabsoo kana keessatti jijjiiramni tokko tokko argamanis, gaafiin isaa kan bu’uraa deebii argachuu hin dandeenye. Hamma (hanga) gaafiin kuni deebii argatutti qabsoon kunis itti fufa malee kan dhaabbatuu miti. Akkuma dhaloota kaleessaa irraa kan har’aatti dabre, dhaloota dhufuttis dabra malee humni fe’e’qabsoo bilisummaa uummata keenyaa galii isaa irraa hanbisuu hin danda’u. Gabaabumatti ni tura ykn achi dheerata malee bilisummaan Oromoo fi walabummaan Oromiyaa waan hin hafne dha. Haa ta’u malee wanti barbaadan tokko akkanumatti hawwii’umaa fi yaada’umaan kan dhufu waan hin taaneef waan barbaadan sana argachuu dhaaf jabaatanii hojjechuu nama barbaachisa. Bilisummaa uummata fi walabummaa biyya tokkoo dhiisii wanti salphaa ta’e tokkoo yoo hojjetaniif malee akkanumatti laayyootti hin argamu jechuu dha.
Qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) of duuba garagallee yoo hubannu, wareegama guddaan kaffalamu illee; lubbuun ilmaan Oromoo miliyoonaan lakkaawaman galaafatamani illee, xinnaattus baay’attus jijjiiramnii fi bu’aan tokko tokko otuu hin argamin hafanii hin beekan. Yeroo mootummoonni Habashootaa jijjiiraman xinnaatu illee uummata keenyaaf jijjiiramni tokko otuu hin mul’atin hafee hin beeku jechuu kooti. Jijjiiramoonni kun garuu uummata Oromoof quubsaa hin taane. Gaafiin isaa yeroo hundaa otuu hin deebi’in hafe. Kanaaf ammoo haala keenya xinxaaluu fi gaafiilee: Maaliif gaafiin Oromoo deebii otuu hin argatin hafe ykn ture? Maaliif galii barbaadne sana otuu hin ga’in turre? kan jedhan kaasuun barbaachisaa dha. Sababa kanaa barbaaduu ykn beekuu jechuu dha.
Sababoonni biroo yoo jiraatani illee, ani sababoota gurguddoo saditu QBO galii irraa tursiise jedheen yaada. Isaan kunis:
- Haala amma addunyaan keessa jirtu
- Cimina diina keenyaa fi
- Waliigaltee, tokkummaa fi humna dhabuu keenya dha
Haala amma addunyaan keessa jirtu
Haala addunyaan bara 1990 waggoota diigdama dura keessa turte fi har’a keessa jirtu walitti akeeknee yoo ilaalle, haalli har’a jiru qabsoo bilisummaa uummatootaaf waan tolu hin fakkaatu. Fakkeenyaaf gaafiin qabsoo hidhannoo akka waan biraatti ilaalama. Akka shororkeessummaa itti kan ilaalamu illee hin dhabamne. Qabsoo hidhannootiin bilisummaa arganna jedhanii amansiisuun yeroo ammaa ulfaataa ta’aa jira jechuu dha. Karaa biraatiin ammoo maqaa diimookraasiitiin daldaluu fi addunyaa afaanfajjessuun faashinii haarayaa ta’e argamaa jira. Kanaaf ammoo hojiin Wayyaaneen dalagaa jirtu fakkeenya ta’u danda’a.
Cimina diina keenyaa
Cimina diina keenyaaf sababoonni gara garaa jiraachuu danda’u. Sababootuma gurguddoo kanaa olitti kaase kanaa yoo ilaalle, sababni tokkoffaa (haala addunyaa) fi inni sadaffaan (waliigaltee dhabuun keenya) sababoota diina keenya cimsanii dha. Wayyaaneen kan cimuu dandeesse karaa tokkoon akkuman kanaa olitti ibse haala addunyaatti fayyadamtee yoo ta’uu, karaa biraatiin ammoo tooftaa baafattee, addaan hirttee bituu dhaaf walirratti duulsisuu, ishiitti garagaluu dhiisanii akka ofiif wal dadhabsiisan taasisuu dhaan humnoota biroo laaffisuu ishii ti. Laafinni humnoota kanaa ishii dhaaf jabeenya fi cimina guddaa ta’e. QBO akka galii irraa turu sababa tokko ta’e jechuu dha.
Waliigaltee, tokkummaa fi humna dhabuu keenya
Waliigaltee, tokkummaa fi humna cimaa dhabuun sababoota QBO naaffisani fi galii irraa tursiisan keessaa isa guddaa tokko dha jedheen amana. Diinni keenya kan nuitti cimuu danda’e, addunyaan illee ija biraatiin akka nu laaltu kan godhe ykn godhu isa kana. Akkuma makmaksi Oromoo “Yoo abbaan iyyate ollaan namaa mirmata”jedhu waliigallee sagalee tokkoon ollaatti ykn addunyaatti iyyachuu dhiifnnee kan walitti iyyinu, walirratti duullu, wal dadhabsiifnnu yoo ta’e, “Ofiifuu ni duuti, maaliif of huuti” jedhanii nu tuffachuu malee waan nuuf mirmatan natti hin fakkaatu. Akkuma “Yoo waliigalan alaa galan”jedhamu, waliigaltee keenyatu akka waliin manatti gallu nu godha. Yoo kuni hin taane alumatti hafna jechuu dha. Egaa sababni QBO galiirraa tursiise inni guddaan tokko kana dha.
Namnni tokko dhukkubsatee mana hakimaa yoo deemu, hakimiin dura dhukkuba isaa arga; kanaaf ammoo sababni maal akka ta’e beeka; achii ka’ee qoricha dhukkuba kana fayyisu ajajaaf. Namni kunis qoricha kana fudhatee fayyuu danda’a. Qabsoon bilisummaa Oromoos akkanumatti ilaalamuu danda’a. Dhukkubni keenya qabsoon keenya naafuu dha; galii hawwine irraa turuu dha. Sababoonni kanaa ammoo akkuman kanaa olitti kaasee yoo ta’an, inni guddaan garuu waliigaltee, tokkummaa fi humna cimaa abdachiisaa dhabuu dha. Dhukkuba tokkoof qorichi adda addaa jiraachuu danda’u illee, kan dafee fayyisu qoricha gaarii tokko dha. QBOs kan cimusu fi galiitti dhiyeessu inni guddaa fi hunda caalaa murteessaan waliigaltee uumuu, tokkoomuu, tokkummaa ykn tumsa cimaa ijaaranii humna cimaa horachuu fi kanaan qabsoo finiinsuu dha.
QBO kan Adda Bilisummaa Oromootiin gaggeeffamaa ture kan bara 1991 duraa yoo ilaalle, isa sanatu bu’aa guddaa uummata keenyaaf fide, yoo tokkummaan qabsaa’otaa ture sana jechuu kooti. Erga mooraa QBO keessatti rakkooleen adda addaa dhalatanii, ABOn gara gara hiramee kaasee qabsoon kun naafuu malee jijjiiramni tokko illee hin mul’anne. Sirumaa galiin keenya achi nurraa fagaachaa deeme. Waliigaltee dhabuun, waliin mormuu fi karaa walitti cufuun kan nuuf fide yoo jiraate bar-kurnee lama bu’aa malee turu fi qabsoon tunis qancaruu dha; diinni ammoo yoomiyyuu caalaa cimaa deemuu dha. Kuni hoo maal fide? Lakkaawamee waan hin dhumneef, gabaabumatti, uummanni keenya biyya keessattis ta’ee biyyaa alaatti dararamuu bira dabree biyyi keenya illee gurguramee dhumaa deemuu dha.
Waayeen keenya akka makmaaksa Oromoo “Erga waraabessi dabree sareen dutte”jedhu fakkaatu illee, mee ammumaa itti yaadnee, kan dabre dabree gara fuulduraa haa ilaallu. Kan dabre irraa barannee kan dhufu fooyyessuu haa yaallu. Kanaaf ammoo qorichi ykn meeshaan waliigaltee fi tokkummaa dha. Barruulee kiyyaa hunda keessattuu waayee tokkummaa akkuma sirbaa weellisaa turuu fi ammas itti jiruuf waanan dubbistoota ifachiise natti fakkaata. Haa ta’u malee furtuun rakkoo keenyaa waliigaltee fi tokkummaa qofaa waan ta’eef hamman hawwii kiyya kana hojiirra oolee argutti weellisuu hin dhaabu. Yoon kanaan isin ifachiise dhiifama naaf godhaa.
Egaa gara gaafii mata duree barruu kanaatti deebi’uu dhaaf, bar-kurneen dhufu maal akka nuuf fidu beekuun rakkisaa ta’u illee, akkuma bar-kurnee dabree bu’aa tokko malee duwwaa ta’ee akka hin fafne, jalqaba bar-kurnee (2010) kana irratti waan hundaa gamaaggamnee haa ilaallu; Balleesa dabre irraa haa barannu; kan dabre irraa muuxannoo argachuun beekumsa fi dandeettii guddaa dha. Balleessi guddaan ammoo, akka ilaalcha fi yaada kiyyaatti, ammas irran deebi’aa waliigaltee dhabuu, waliin mormuu, karaa walitti cufuu, walirratti duuluu, humna walii dadhabsiisuu, diinaaf karaa baasuu fi akka nurratti cimu taasisuu fi k.k.f. dha.
Rakkooleen akkanaa kun bar-kurnee dabran keessatti awwaalamanii hafuu qabu. Bar-kurnee jalqabe kana keessatti nagaa fi araara buusuu dhaaf boqonnaa haaraan banamuu qaba. Nuyis waliin mormuu dhiifnnee waliigaluu fi humna cimaa horachuu ykn qabaachuu akka dandeenyu addunyaatti himuu qabna. Yoo akkanatti cimne hunduu nu duuba fi nu wajjin dhaabbachuu danda’u. Deeggarsa nuuf kennuu danda’u. Duris taanan cimina keenyatu akka biyyi keenya Oromiyaan illee addunyaarratti beekamu taasise. Kanaaf waliigalteen tarkaanfii duraa fi isa guddaa ta’uu qaba. Yoo waliigalle, tokkoomnne, tokkummaa ykn tumsa dhugaa cimaa ijaaruu dandeenye, humna cimaa fi abdachiisaa horachuu dandeenya. Yoo kana qabaanne ammoo waabii guddaa qabna jechuu dha. Yoo kuni hojiirra oole bar-kurneen dhufu jijjiirama fi bu’aa tokko akka nuuf fiduuu danda’u mamiin waan jiru natti hin fakkaatu.
Dhiyoo kana barruu dhaamsa fi ibsa ijjannoo manguddoota Oromoo Minnesota kan jedhu tokko dubbiseen ture. Barruun kun maddi isaa hammam qabatamaa fi amansiisaa akka ta’e beekuun na rakkisu illee akkan odeeffannoo irraa argadhetti nagaa fi araara buusuu dhaaf manguddoonni yaalii godhaa akka jirani dha. Wantin kana jedheef akkuma kanaan dura WBO ZK jedhanii barruulee gara garaa facaasaa turanii, booddee irra garuu oduu gaddisiisaa nu dhageesisan akka hin taane shakkeetani; yoon balleese kanaafi illee dhiifama naaf godhaa.
Karaa biraatiin ammoo jalqaba’uma bara kanaa irratti meediyaalee tokko tokko irratti fakkeenyaaf VOA sagantaa Afaan Oromoo fi raadiyoonii sagalee Oromiyaa (voice of Oromia) irratti bakkabu’oonni jaarmayoota bilisa baasaa keenyaa gaafii fi deebii akkasumas marii godhaa akka turan kan yaadatamuu dha. Akka achiratti dubbatametti qabsaa’onni keessumaayuu hoggantoonni ABO garee sadeenii wajjin (waliin) haasa’aa akka jirani fi mariin akkanaa kunis sadarkaa guddaarra akka gayee dha.
Yoo yaaliin manguddoonni irra jiru jedhame kun milkaawee, qabsaa’ota walitti araarsuu kan danda’an ta’e; yoo hoggantoonni ABO waliigaltee irra ga’anii walitti deebi’anii kan tokkooman ta’e, akkuman kanaa olitti jedhe, bar-kurnee jalqabe kana keessatti seenaa boonsaa tokko barreessuu dandeenya jedheen yaada. QBO haarmsuu fi cimsuu dhaaf kuni ammoo tarkaanfii duraa fi murteessaa dha.
Dhumarratti dhaamsi anis jaarmayoota bilisa baasaa keenyaaf keessumaayuu hoggantoota keenyaaf dabarsuu barbaadu akka kanaa gadii ti. Yoon akkana jedhu ammoo isin caalaan beeka ykn gorsaan isiniif ta’a jedhee otuu hin taane rakkooleen keenya akka furmaata argatan yaada fi dhaamsa kiyya isiniif dabarsuufi.
- Kaayyoo fi galiin keessan tokko (bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa) waan ta’eef karaa achi ittiin geessan tokko irratti walii galaa
- Tokkoomaa, tokkummaa dhuagaa waliin ijaaraa, tumsa walii ta’aa, mala waliin barbaadaa, tooftaa fi tarsiimoo tokko lafa kaawwadhaa, kanarratti waliin hojjedhaa
- Yoo danda’ame walittibaqinsaan tokkummaa cimaa ijaaraa, yoo kun kan hin milkoofnne ta’e tumsa dhugaa cimaa tokko (fkk. ULFO) jalatti, mooraa QBO keessatti waliin hojjedhaa, waliin mormuu fi kara walitti cufuu dhaabaa
- Waraana bilisa baasaa cimaa waliin ijaaraa (fkk. WBO cimsuu) baay’inaanis ta’ee aayinaa dhaan kan kaayyoo keenya galii dhaan ga’uu danda’u akka ta’u godhaa. Kuni waabii bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa ti.
- Haala addunyaan amma keessa jirtu illee waliin gamaaggamuu fi xinxaaluu dhaan tooftaa fi tarsiimoo, kan kana wajjin deemuu danda’u, tokoo irratti walii galaa. Waayeen kun qabsoo finiinsuu dhaaf murteessaa dha jedheen yaada
- Diina faashistii kana dafanii ofirraa buqqisanii darbuu dhaaf tumsa biraa barbaaduun waan hin oolle ta’a ykn ta’uu danda’a. Kanaaf yoo tumsa biraa barbaaddan dura waliin mari’adhaa, waliigaltee godhaa. Kophaa kophaa gara gara hin deeminaa
- Marii irra jirtan jedhame kana fiixa baasaa ti, waliigalteen keessan uummata keenyaaf gammachuu diinaaf ammoo gadda guddaa akka ta’u godhaa. Oduu gaarii nu dhageessisaa.
- QBO haaromsaa, bifa fi aaynaa biraatiin waliin finiinsaa, uummanni Oromoo irree tokkoon akka isin duuba hiriiru godhaa. Waaqni/rabbi waliigaltee isiniif haa kennu. Galatoomaa.
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Barreessaan muummichi, ka Tokkummaa Mootummootaa – Antoniyoo Guterez, gumiin walii-galaa Tokkummaa Mootummootaa jijjiiarama haala qilleensa Addunyaa fooyyessuuf qabsoo godhutti akka milkaa’aa hin jirre dubbatanii, garuu “garuu, haala qilleensa addunyaa kana garagalchuuf ammallee yeroon ni jira,” jedhan.
“How’aa fi qabbana qilleensaa hin eegamiin, jandoo fi buubbee hamaa fi haala saayinsii haaluun hin danda’amne tu uumamaa jira,” ka jedhan – Guterez, Addunyaan hariitii barbaadameen ta’uu dhaa baateyyuu kallattii sirriitti akka deemaa jirtu dubbatan.
Rakkoo qilleensa naannoo Addunyaa kana furuuf, Tokkummaa Mootummootaatti, korri hojii dhimmi qilleensa naannoo kan “Climate Action Summit” jedhamu, kaleessa geggeessamuu isaa dubbatanii jiran – Guterez.
Haasaa baninsaa gumii Tokkummaa Mootummootaa Guterez dhageessisanii booda, hirmaattonni gurmuu hoogganootaa – Prezidaantii Yunaayitid Isteetis – Doonaald Traamp, Prezidaantii Raashiyaa – Vilaadmiir Puutiin, Prezidaantii Turkii – Resep Xayyib Irdogaan, Prezidaantii Kooriyaa – Moon Jae-in fi Prezidaantii Faransaay – Emaanu’eel Maakroon of keessaa qabu irraa haasawa dhaggeeffachuuf jiran.


text:
Somaaliyaan filannoo paarlaamaa fi prezidaantii geggeessuu ilaalchisee yeroo qabameef boodatti hafaa kan jirtu ta’uu gareen walitti bu’iinsa addunyaa addunyaa qoratu ICGn beeksisee jira. Braasels keessa gareen maadheffate kun adeemsici walii galteen dhabamuu fi malli ittiin ba’iin filannoo falmisiisaa ta’e itti keessummeessamu waan hin jiraanneef yaaddessaa ta’uu walitti bu’iinsa ittisuuf yeroon aangoo akka dheeratu waamicha dabarsee jira.
Mootummaan Somaaliyaa baatii Guraandhalaa keessa karoorri inni filannoo geggeessuuf qabuu filannoo marsaa duraa irratti gosoota isaanii bakka buusuuf filannoo geggeessametti gareelee hin gammanne biraa mormiin isa mudatee jira.
Somaaliyaan filannoo kallattii hin ta’in geggeessamuun miseensota paarlaamaa filachuuf filannoo addaa geggeessu. Sanaanis seera tumtoota 275 fi seneteroota 59 fi prezidantii filatu.
ICGtti xiinxalaa dhimmi Somaaliyaa kan ta’an Omar Mahmood, walii galtee dhabuun sun adeemsa filannoo miidhuu mala jedhan.


text:
Sababoota Duubatti Deebi’iinsaa-Kutaa 21
Dhugumatti daandii Islaamaa keessa gara fuunduraa keessa osoo deemanu gufuwwan baay’een nama qunnamu. Gufuu tokko yommuu darbe jennu gufuun biraatti gufanna. Takkaa olkaane adeemsa keenya itti fufna, takkaa immoo achuma turree duubatti mucucaanna. Gufuu daandii keessatti nu qunnaman keessaa muraasa haa ilaallu:
32-Zannii Baduu
Dhimmoota dargaggoota biratti duubatti deebi’uu uuman keessaa tokko zannii baduudha. Dargaggoonni sadarkaa 1ffaa, sadarka 2ffaa fi jalqabbii yuniversitii irratti ta’an miira qaraa fi sensetif ta’e qabu. Dhimmoota wanta namni yaaden alatti hiiku. Bu’aan hiika kanaa balaa badaadha.
Dargaggeessa gaarii tokko nan yaadadha. Namni isa too’atu isa jaallata, ofitti dhiyeessaa ture. Islaama qabachuu isaa erga tolchee fi amanti isaa eeggachuu irratti danda’aa erga ta’ee booda ustaazni isa dhiisee nama biroo hordofuu jalqabe. Dargaggeessi kunis akka waan ustaazni kuni isa jibbeetti isatti dhagayamee. Zanniis isatti bade. Garuu dargaggeesi kuni qaruute waan ta’eef gara ustaaza deemuun ifaan ifatti sababa kanaa gaafate. Ustaaznis sababa isatti beeksise. Dargaggeessis akkana isaan jedhe: Rabbiin kakadhe! Dhugumatti zanni sitti badee jira. Yaanni badaan narra naanna’e. shakkiin naannawa kee marse. Yoo kuni kaayyoo fi niyyaa kee ta’e, kana booda gonkumaa sitti hin dallanu.”
Gaafiin ka’u: osoo dargaggeessi kuni aaqila ta’uu baatee fi rakkoo akkamitti akka furuu osoo beeku baate, silaa bu’aan isaa badaa hin ta’uu?
Dargaggeessa haalli armaan olii muudate nan beeka. Dargaggoota ni dhiise, haqa ustaaza keessatti ni dogongore. Isaan waliin haasawu ni dide. Yeroon muraasni erga darbe booda dargaggeessi kuni iccitii isaa ifatti baase. Sababni duubatti deebi’insa isaa; warra gaggaaritti zanni baduu fi ‘isaan warra faayda barbaadan’ jedhe yaadudha.
Seenaa kana kan fakkaatu seenaan biraa, dargaggeessi tokko obboleeyyan gaggaarii waliin hariiroo uume. Konkolaataa ni qabaa ture. Doy’ummaa tokko malee konkolaataa tanarratti isaan fe’a. Guyyoota keessaa guyyaa tokko konkolaataan isaa tuni hojiin ala taate (ni tabalaashofte). Ustaazni isatti goruu ni dagate. Dargaggeesi kunis dallanee dargaggoota kanniin irraa addaan bahe. Yommuu isa dubbisan akkana jedhe: “isaan konkolaataa tiyyaaf malee na hin fedhan. (Duraanu konkolaataa tiyyaaf jedhanii natti goru. Yommuu konkolaataan tabalaashoftu na dhiisan).” Isa amansiisuuf ni yaalan. Hanga ustaazni barattoota keessaa eenyullee konkolaataa dargageessa kanaa akka hin yaabbanne kakachuun dhoowwutti malee isa amansiisuu hin dandeenye. Yeroon muraasni erga darbee booda jaalalli isaanii konkolaataa isaatiif osoo hin ta’in Fuula Rabbiitiif akka ta’e ni beeke.
Zannii fi shakkii irratti hundaa’uun namoota biroo irratti murteessun xumura gaddisisaatti nama geessa. Hasaasni fi zannii baduun yeroo baay’ee maddi isaa sheyxaana. Qur’aana kabajamaa keessatti:
“Yaa warra amantan faasiqni oduu yoo isinitti fide, addaan baafadhaa.” Suuratu Al-Hujuraat 49:6
“Yaa warra amantan zannii baay’isuu irraa fagaadhaa. Dhugumatti zanniin (seehaan) gariin cubbuudha.” Suuratu Al-Hujuraat 49:12
Wanti Muslima irra jiru obboleessa isaatiif uzrii barbaadu qaba. Akkuma salafoota garii irraa dhufeetti, obboleessa keetiif uzrii torbaatama barbaadi. Yoo hin argatin, tarii uzrii ani hin beekne qaba jedhi. Kuni dirqama Muslimni obboleessa isaatii fi nafsee ofitiif qabuudha. Ergasii hasaasa wayii hasaasun akkana jedha: Yeroo hundaa Islaama qabachuun maaliif miidhamaa ta’aa? Rabbiif moo namaaf jennee Islaama qabannaa? Namni dargaggeessa saalihoota waliin waggoota dheeraaf taa’ee ergasii isaan irraa addaan cituu qofaaf ykn zannii isaanitti baduu irraa kan ka’e dhimmi wayii uumamu qofaaf Islaama hordofuu dhiisu ni ajaa’ibsiifata. Rabbiin ofirratti eeguun eessa jiraa? Ganda Aakhiraatiif hojjachuun eessa jiraa? Namoonni duniyaa gurguranii Aakhirah bitatan eessa jiruu?
(Addunyaa irraa wanta tokko waan dhabdeef Islaama hordofuu ni dhiistaa? Nama jaallattu waan dhabdeef ykn namni duraan si jaallatu waan si jibbeef Islaama hordofuu ni dhiistaa? Rabbiif moo namaaf jennee Islaama hordofnaa? Namaaf jenne ykn faayda addunyaatiif jenne Islaamaa yoo hordofne, yeroo nama ykn faaydaa san dhabnu, Islaama hordofuu ni dhiisna. Garuu yoo Rabbiif jenne Islaama hordofne, wanti fedhe osoo dhufeelle Islaama hin dhiisnu. Fakkeenyaaf, dhiirri dubartii takka jaallate ergasii ishii fuudhuuf jedhe Islaama yoo hordofe, san booda intala tana yoo dhabe, tarii Islaama hordofuu dhiisu danda’a. Yoo Rabbiif jedhe hordofe immoo, ishii dhabee dhiise, gonkumaa Islaama hordofuu hin dhiisu.)
33-Wanta baratan hojii irra oolchu dhiisu
Yaa dubbisaa kabajamaa! Mata duree kana akka addaatti hin ilaalin. Rifannaan kanarraa si hin tuqin. Tarii akkana jechuun gaafi dhiyeessu dandeessa: sababa kanaa fi duubatti deebi’uu jidduu hariiroon jiru maalidhaa? Anis akkana jedha: namni keesso fi iccitii dhimmootaa qoratee fi beeke, sababni kuni duubatti deebi’u baay’eef gahee ol’aanaa akka qabu jala muree beeka.
Dhugumatti, beekumsi gara gochaatti yoo hin jijjiramin, abbicha irratti sharrii fi ragaa ta’a. Guyyaa ilmaan namaa kaafaman ni qoratama. Kanaafi, Rasuulli (SAW) beekkumsa akkana irraa Rabbiin akka isaan eegu kadhatan: Yaa Rabbii! Beekumsa nama hin fayyanne irraa Siin eeggama…”
Kunoo asitti nama of barsiisuu dagatee namoota biroo barsiisuuf carraaqutu jira. Yookiin immoo mataa ofiiti wanta barate hojii irra hin oolchu garuu namoonni biroo hojii irra akka oolchan dirqisiisa.
Yaa namticha namoota biroo barsiisuu
Sila nafseen tee barnootatti hin hajamtuu?
Nama dhukkubsatee fi laamshayeef dawaa ni ibsitaa
Ati dhukkubsataa taatee osoo jirtuu inni akkamitti fayyaa
Nafsee keetirraa jalqabii, jallinna ishiitirraa dhoowwi
Yoo isarraa dhoowwamtee, ati ogeessaa
Wanta ati jettu kan sirraa fuudhatu fi sitti hidhatu jiraa
Wanta mataa keeti hojjattu namoota hin dhoowwinii
Yoo ofii hojjattee sirratti salphinna guddaadhaa
Dhugumatti, namni wanta jedhu hojii irra yoo hin oolchin, beekumsi isaa fudhatama hin argatu. Kunoo asitti garee namootaa umrii isaanii guutuu beekumsa barbaadantu jira, garuu hojii irra oolchuuf ykn namoota biroo barsiisuuf itti hin yaadan. Musiibaan guddaan, nama namoota barsiisuuf gara fuunduraatti bahee hunda ni qeequ. Isaan namoota hin barsiisan, nama namoota barsiisuus hin jaallatan.
Gareen tuni hiriira Islaama keessatti hulaan (banaan) akka uumamuuf sababa taate. Namoota ni hifatan, namoonnis isaan hifate.
Yaa namana! Beekumsa keetiin hojjadhu bu’aa buufattaatii
Beekumsi nama hin fayyadu yoo hojiin hin bareedinii
Ummanni namoota iyyanii duubatti nama harkisan osoo hin ta’in beektoota wanta beekan hojii irra oolchanitti hajamu. Dhugumatti, beekumsaa fi hojii wal qabsiisuun iimaana jabeessa, hayyama Rabbiitiin sheyxaaana irraa eeggumsa namaaf ta’a.
Barataan beekumsaa beekumsa isaa irraa yoo hin fayyadamin hifannaan ykn laafinni isa qunnama. Shakkii hin qabu, yeroo baay’ee laafinni (ceem’uun) marsaa badaa gara duubatti deebi’uutti nama geessudha.


text:
Monthly Archives
October 2021
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2014 (FBC) – Qabsoo hadhaa'aa gaggeessinee injifannoo boonsaa ni dhandhamanna jedhan Muummeen Ministiraa FDRI Abiy Ahimad. Muummeen Ministiraa FDRI Abiy Ahimad…
Manni Maree Naannoo Amaaraa yaa’ii Ariifachiisaa 4ffaa waggaa 1ffaa bara hojii 6ffaa…
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2014 (FBC) – Manni Maree Naannoo Amaaraa yaa'ii Ariifachiisaa 4ffaa waggaa 1ffaa bara hojii 6ffaa gaggeesseen waamicha ariifachiisaa dabarseera. Humni Weerara…
Naannichi waqtii sassaabbiitti hojiin eegalee cimee akka itti fufuu deeggarsi barbaachisu ni…
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2014 (FBC)- Naannoon Somaaleetti waqtii sassaabiitti hojii eegalame hojii jallisii bonaas cimsee akka itti fufuuf deeggarsa akka taasisuu Ministirri Ministeera…
Magaalaa Shaashamanneetti meeshaaleen kontorobaandii, baalli sammuu namaa adoochuu fi meeshaaleen…
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2014 (FBC)- Bulchiinsa magaalaa Shaashamanneetti meeshaaleen kontorobaandii, baalli namaa sammuu adoochuu fi meeshaaleen ashiishii to’annaa jala ooluu qajeelchi…
Mootummaan qaamolee odeeffannoowwan burjaaja’aa raayyaa ittisa biyyaa ilaalchisee tamsaasaniif hin…
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2014 (FBC)- Mootummaan qaamolee odeeffannoowwan sobaa fi hawaasa burjaajeeessan raayyaa ittisa biyyaa ilaalchisee tamsaasaniif kana booda akka hin obsine…
Dooktar Liyaan Hospitaala Riferaalaa Sheek Hasan Yabaree Yuunvarsiitii Jigjigaa daawwatan
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2014 (FBC)- Ministirri Ministeera Fayyaa Dooktar Liyaa Taaddasaa, Ministir deettaan Ministeera Fayyaa Dooktar Darajjee Dhugumaa fi hoggantootaa biiroo fayyaa…
Dhaabbanni leenjii hidhattoota garee ABUT Agulaa’ii humna Qilleensaa Ityoophiyaatiin haleelame
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2014 (FBC)-Humni Qilleenyaa Ityoophiyaa dhaabbata leenjii hidhattoota garee ABUT Agulaa’ii naannoo Maqaleetti argamu haleeleera. Giddulichi miseensoonni garee…
Barsiisoonni yuunvarsiitiiwwan rakkoon nageenyaa jiranitti barsiisaa turan akka galma’aan waamichi…
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2014 (FBC)- Barsiisoonni Yuunvarsiitiiwwan Maqalee, Addigiraat, Aksuum, Raayyaa fi Waaldiyaatti barsiisaa turan gara yuunvarsiitiiwwan birootti yeroof ramaduuf…
Aadde Adaanach Finfinneetti qaala’insa jireenyaa hir’isuuf ‘Gabaan Dilbataa’ iddoowwan garaagaraatti…
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2014 (FBC)- Qaala'insa jireenyaa hir'isuuf "Gabaa Dilbataa" guyyaa har'aa iddoolee garagaraatti eegalchiifneerra jedhan Kantiibaan Magaalaa Finfinnee aadde…
Gareen shororkeessaa ABUT haleellaan Izii Kaabaarratti raawwatee Onkololeessa 24 yaadatame oola…
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2014 (FBC)- Gareen shororkeessaa ABUT haleellaan Izii Kaabaarratti raawwatee Onkololeessa 24 yaadatame akka ooluu ibsameera. Guyyaan yaadannoo kun qophiilee…


text:
Harargee Bahaa aanaan Gursum aanaalee araddaan heduduun waan lafaa irratti bulchiinsa naannoo shaniitiin irratti wal dhaban keessaa tokko.
Dhiyoo tanallee aanaa Gursum keessaa araddaa 10 dhiyaatu Soomalii kutanii kennan jedhanii falamaan jabduu fi wal dhabii guddaan dhufe.
Obboo Muusaa Ahmed aanaa Gursumitti itti gaafatamaa damee nagaa waltitti buhiinsa ollootaa daangaati.
Akka innii jedhutti isaa lafa dhaloota isaa aanaa Warra Guyyee waardiyaa fi shifeerii isaa waliin hujif deemu waraanii bulchinsa naannoo Somaaleeti dhufe, Liyuu Poolisi jidduutti qabee fudhaee dabree
“Makiinaa paatroolii afur waraana 50 qabu natti bobbaasanii na qaban.Nuyii aradduma keenna keessatti nu qaban.Maaliif asi dhufanii nuu jehan. Araddaa keennatti waltajjii nagaa,demokiraasii fi misoomaa geggeessuuf dhufnee naannoon kun keenna jenneen.Qabanii akka malee cafaqanii nu tuman,” jedha.
Akka jecha obboo Muusaatti jarii kun warra qabe kana sadafii qawweetiin dhaanee kopheen irra yaahe.
“Makiinaatti nu fahanii nu cafaqaa Caakkaa Galaalcha jehan nu geessan.Satii 7- 10 ufi bira nu tursani osoo deemnu waraanii mootummaan federaalaa dhufee nu gadi nu lakkisiise.”
Obboo Muusaan waraanii ittisa biyyaa jara gadi lakkisiise sun bulchoota aanaa Gursum Somaalee ka akkana isaan dhaansisan jedhanii qabee naannoo nu baasee qabeenna fuudhellee akka deebisan hajajee jedha.
“Seera malee raawattan jedhanii gadi nu dhiisisanii meeshaa isaan irraa fuutanis ammuma deebisaaf jedhanii araddaa keenna keessaas baasan,”jedha.
Gama kaaniin ammoo jaarroleen aanaa godina Harargee Bahaa aanaa Gursumii fi naannoo isiiti dhufte rakkoo araddaa isaanii mootummaa Federalaa fi naannoo Oromiyaatti himachuuf Finfinnee jirti.
Jaarroleen nama 10 geettu tun haga rakkoo dhufaniitti fala aragattutti hin galtu. Jara rakkoo tana himachuu dhufe keessaa akka maanguddoo tana keessaa obboo Abdiin jedhutti
Naannoon isaanii fkn araddaa akka Qoree, Bakakkaa,Warra Guyyee,Kaasaa Oromiyaa, Warra Alii fi aanaalee akka Qumbii,Cinsaaksan faatillee rakkoo Soomaleen daarii lafaa irratti wal dhabaniin namaa fi laftilleen guddoo miidhamte.
Obboo Abdii Yuuyyaa warra rakko himachuuf Finfinnee dhufe keessaa tokko.
“Adoo maanguddo biyyaatiin hin mari’annee waraanii biyyaa irra dedeemee kun Soomaliidhaaf murtaahuu qabaa,kun maareef murtaahuu qaba jedhanii biyyiti lallaaqamaa jirti.Furmaatii nuuf haa argamuuf dhufe,”jedha.
Tana maleellee obboo Adiin “hawaasni haga fala arkattanitti nutti hin galinaa jechaa wan jiruuf haga furmaata tokko arkannutti ni gallaallee hin qamnu jechuu.


text:
Artistii Diraamaa Dheeraa ‘Karadeemaa‘ maqaa jedhuun kan beekamu Artisti Daani’eel Gammadaa, Sanbata kaleessaa magaalaa Finfinnee keessaa Poolisoota Humna Addaa Oromiyaatiin butamuun himame.
Artist Daani’eel Gammadaa hojiilee Aartii Oromoo, Fiilmiifi Ogbarruu hojjechuun kan beekamu yoo ta’u, namoota baayyee biratti maqaa Masoo ‘Karadeemaa’ jedhuun waamama.
Hojii aartiin cinatti hojiilee tola ooltummaa garaagaraa irratti kan hirmaatu namni kun, keessumaa ummata Walloo sababa waraanaatiin qe’eefi qabeenya isaaniirra buqqa’an deebisanii dhaabuuf namoota tattaafataa jiran keessa tokko. Ummata Walloo deebisanii dhaabuuf hojii hojjetu kana akka dhaabuuf yeroo garaagaraatti doorsifni irratti geggeeffamaa ture jedhu maatiinsaa yaada OMN’f kennaniin.
Guyyaa kaleessaa ammoo Finfinnee naannoo Askoo Addis Safar jedhamutti, Poolisoota Humna Addaa Oromiyaa konkolaataa lamaan dhufaniin butamuusaas maatiin himaniiru.
Kaleessuma waaree booda sa’atii wal fakkaataatti, magaalaa Buraayyuu keessaa obboleessi Artistii kanaa dargaggoo Yoonaas Gammadaa, poolisii humna addaa Oromiyaatiin butamuu maatiin OMN’tti himaniiru.
“Artist Daani’el Gammadaa nama nagaan hojiisaa hojjetatudha, quuqama Oromummaa yoo ta’e malee badii ajaja mana murtiin ala bifa kanaan isa qabsiisu hin qabu” jedhan maatiin.
Daani’eel kana dura kitaabolee Afaan Oromoo lamaafi fiilmii tokko, akkasumas qof-dubbiiwwan gaggabaaboo hedduu nama hojjetedha.
Yeroo ammaa kana Artist Daani’eelis ta’e obboleessisaa Yoonaas Gammadaa, bakki jiranis ta’e haalli keessatti argaman kan hin beekamne ta’uu odeeffannoon maatiirraa arganne nimul’isa.
Daani’eel ji’oota shan duras magaalaa Finfinnee keessaa butamuun reebichi hamaan irratti raawwatamee miidhaa qaamaaf saaxilamuunsaa niyaadatama.


text:
Mootummaan Siiriyaa fi bakka-bu’oonni mormitootaa, marii araaraa Raashiyaa fi Tarkiin karoorfametti hirmaachuuf jecha har’a magaalaa galma-mootummaa Kaazaakitaan keessatti walga’anii jiran.
Akka maddeen mormitootaa jedhanitti, mariin araaraa kun kan kallattiin walitti-dhufuun dubbatamu miti.
Mariin magaalaa Astaanaatti geggeessamu kun, walii-galtee dhukaasa-dhaabinsaa, baatii dabre keessa, jaarsummaa Raashiyaa, Iraanii fi Tarkiin tolfamee haga ammaatti hojjetaa jiru daran gad-jabeessuu irratti fuuleffata – jedhama.
Mariiwwan araaraa sana duraa, wal-waraasa bara 2011 biyyattii keessatti jalqabame sana dhaabsisuuf qoodni gumaachan baay’ee xiqqoo turan.


text:
Sa’udiin garee Hizbollahtiin fayyadamuun Lubnaan waraana biyya keenya irratti labsaa jirti jechuun yakkite.
Ministeera dhimma biyyoota galoo galaana Arabiyaa kan ta’e Tamiir al-Sabhan akka jedhetti :”Sababa amala diinummaa Hizbollah irraa kan ka’e, Lubnaan kana booda akka biyya waraana nurratti labsiteetti ilaalla” jedhe.
Sa’udiin himanna kana kan bante Muummichi minsteera Lubnaan Sa’aad Hariiri, eega gara Riyaad dhufuun taayitaa gad lakkisuu isaa labsee booda. Himannaan kun Mootummaan Lubnaan kan rakkina Siyaasaa keessa gale, daranuu hammeessuudhaan biyyattii rakkina hamaa keessa kan galchu akka ta’e gabaasni Aljaziiraa ni mul’isa.
Al-Sabhan yaada isaa itti fufuudhaan akka jedhetti “Mootummaan Lubnaan Sa’udii fi garee shororkeessa Hizbollah jidduu tokko filachuu qaba” jedhe.
Mootummaan Lubnaan dhimma kanarratti hanga ammaa yaada isaa kan hinkennin tahuu gabaasni kun ni mul’isa.
Gama biraatiin ammoo Muummichi ministeera Lubnaan kan ture Sa’aad Hariiri guyyaa hardhaa gara Abudhabi imaluun, Ministeera Ittisa U.A.E. Shekh Muhammad Bin Ziyaad waliin eega mar’iatee booda gara Riyaad deebi’uu isaa gabaasni arganne ni mul’isa.


text:
Browsing Tag
Haleellaa
Torbaan dabre irraa kaasee duula jibbaafi dhiphummaa hamaatu garasitti lelisaa jira. Lammiileen gara-jabeeyyiin Afrikaa kibbaa,…
Haleellaa Niwziilaand keessatti muslimoota irratti raawwatame biyyoonni fi…
Haleellaa guyyaa hardhaa Masjiidoota Niwziilaand lama keessatti shororkeessitoonni Muslimoota Salaata irra turan irratti…
#UPDATE: Haleellaa Magaalaa Naayiroobiitti raawwatame gareen hidhataa…
Haleellaa Boombii Magaalaa Naayiroobii kutaa Westland iddoo river side jedhamutti raawwatame, gareen hidhata Somaaliyaa itti…
Haleellaa boombii mooraa bulchiinsa Aanaa Begii keessatti raawwatameen…
Godina Wallaggaa Lixaa Aanaa Begii Magaalaa Begii keessatti kaleessa galgala qaamni hin beekamne waraana mootummaa mooraa…


text:
Oromia (WBO): Abdii fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Falmaa Godhu Jabeessee Itti Fufuun Diina Irraan Kasaaraa Guddaa Geessisaa, Injifannoo Boonsaa Galmeessaa Jira. February 2, 2016Posted by OromianEconomist in Oromia (WBO).
Tags: Abdii fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Falmaa Godhu Jabeessee Itti Fufuun Diina Irraan Kasaaraa Guddaa Geessisaa, Injifannoo Boonsaa Galmeessaa Jira., Oduu Tarkaanfii WBO, Oromia, WBO
trackback
(SBO – GURRAANDHALA 02,2016) Abdii fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Falmaa Godhu Jabeessee Itti Fufuun Diina Irraan Kasaaraa Guddaa Geessisaa, Injifannoo Boonsaa Galmeessaa Jira.
Haaluma kanaan WBOn Godina Bahaa keessa sossohu Amajjii 18 – 31,2016tti Lixa Harargee Onoota gara garaa keessatti tarkaanfilee adda addaa waraana gabroomfattuu wayyaanee irratti fudhateen kasaaraa guddaa irraan gahuu Ajaji WBO Godina Bahaa oduu tarkaanfii SBOf ergeen beeksisee jira.
Gootichi WBO Godina Bahaa Amajjii 30,2016tti Lixa Harargee Ona Bookee Xiqqoo magaalaa Bookee Xiqqoo biratti kan argamu mooraa waraana wayyaanee Haxuraa jedhamu weeraruun humna diinaa mooraa kana keessa ture irraan miidhaa olaanaa geessisee jira. Haaluma kanaan loltootni wayyaanee 11 yeroo ajjeefaman, 17 ol ammoo madeeffamuu fi kanneen hafan mooricha gadhiisanii akka baqatan Ajaji WBO Godina Bahaa beeksiseera.
A/100 Masfin Nagaraa, A/50 Abaatee Yirgaa, A/10 Dammaqaa Silashii fi I/A A/10 Kadir Jundaa kan jedhaman kanneen du’an keessatti akka argamanis hubatameera.
Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n mooraa diinaa kana erga dhuunfateen booda, AK47 13, matarayasii 1, rasaasota gosa adda addaa 1300 olii fi miyoota waraanaa adda addaa booji’ee jira.
Dargaggootni Oromoo naannoo kanatti argaman tarkaanfii diina irratti fudhatame kanatti gammaduudhaan baay’inaan WBOtti akka makamanis Ajaji WBO Godina Bahaa dabalee hubachiisee jira.
WBOn tarkaanfii fudhatu itti fufuun Amajjii 31,2016 Lixa Harargee Ona Odaa Bultum araddaa 25 jedhamee yaamamutti waraana wayyaanee dirmatnaaf sossohaa ture haxiin haleelee 5 ajjeesee, 3 kan madeesse oggaa ta’u, qawwee AKM47 5 irraa booji’eera.
Gama biraan Humni Addaa WBO Amajjii 30,2016 Baha Harargee naannoo Dhangaggootti qondaala tika diinaa nama Abraham G/Masqal jedhamu karaatti eeggachuun kan ajjeese oggaa ta’u, shugguxiin 1s irraa hiikkateera.
Haleellaa diina irratti fudhatu kan itti fufe WBOn Godina Bahaa Amajjii 29,2016 Baha Harargee Ona Fadis bakka Ija-lolaa jedhamutti humna diinaa kan sakattaa irra ture rukutuun 3 irraa ajjeesee akka of booda deebi’an taasisee jira.
Kana malees WBOn Amajjii 25,2016 Lixa Harargee Ona Habroo bakka Dhoomal jedhamuttis waraana wayyaanee kan sakattaa WBOf bobbahe haleeluun 8 ajjeesee 7 ol madeessee jira.
Gootichi WBO Godina Bahaa haleellaa diina irraan gahu itti fufuun Amajjii 18,2016ttis Lixa Harargee Ona Gammachiis bakka Kaasee-Hijaa jedhamee yaamamutti waraana gabroomfattuu wayyaanee hadhuun 6 ajjeesee, 4 yeroo madeessu, AK47 5 irraa booji’eera.
Walumaagalatti gootichi WBO Godina Bahaa tarkaanfilee Amajjii 18 – 31,2016tti Bahaa fi Lixa Harargee keessatti fudhate kanaan loltoota diinaa 33 yeroo ajjeesu, 31 ol ammoo madoo taasisuu fi qawwee AK47 23, materayasa 1, shugguxii 1 fi rasaasota adda addaa hedduu diina irraa booji’uu Ajaji WBO Godina Bahaa beeksiseera.


text:
Godina Baaletti roobni Arfaasaa roobuu jalqabee adda citee midhaan faca’e akka gogee baduuf akka sababaa tahaa jiru angawootni fi jiraattonni dubbatanii jiran. Aanaan Dalloo Mannaa, aanaalee hoongeen wagga sadii guutuuf hube keessaa takkadha.
Jiraattonni aanichaa ji’ootaan dura roobni Arfaasaa roobuu jalqabe amma erga addaan citee ji’a tokko ga’uu himanii, midhaan facaafatan gogee badaa akka jiru eeran. Hoogganaan Waajjira Qonna Godina Baalees gandootni dhibbaan lakkaa’aman ammas rooba malee akka jiran dubbata.


text:
Aaga Xaanxanoo, Abbaa Gadaa Gujii duraanii fi fuula Gadaa Oromoodhaan yeroo dheeraaf beekamani. Bara Alangee isaaniitti keessumaa nageenya saboota gidduutti buusuu akkasumas sirna Gadaa beeksisuu keessatti gahee guddaa taphachuun beekaman, Yuuba Aagaa Xaanxanoo dhiyeenya rakkoon fayyaa isaan mudate irraa amma akka dandamataa jiran dubbatu.
Itti Aanaan Pirezdentiin Yuuniversitii Bulee Horaa, Dooktor Gumii Boruu, Aagaa Xaanxanoo Yuniversitii Bulee Horaa keessatti ammalle Barnoota Gadaaf gorsa laataa akka jiran himan.


text:
Seenaa galmeeffame kan ennaa waraana addunyaa lammaffaa fi kongiresii biraas oduu haqaa fi madaala isaa eege akka dabarsuuf eeyama qaba.
Haa ta’u malee kurna hedduuf muddamni White House fi VOA gidduu waanuma barateme. Sababiin isaas irra hedduu bifa addaa kan qabu hanga tokko to’annoo alaa irraa walaba kan ta’e, yeroo hedduus oduu cimaa kan dabarsu dhaabbaata oduu walakkeessa birookraasii bal’aa kan mootummaa federaalaa gidduutti jiru.
Baatii darbe pdrezidaant Doonaald Traamp kanneen isaan dura turanitti makamuu dhaan gabaasaawwan oduu VOA qeeqanii garuu haala cimaa dhaan ture.
"Radiyoo sagalee Ameerikaa biraa waan dhiyaatu yoo dhageessan jibbisiisaa, biyya keenyaaf waan jibbisiisaa dha jechuu dhaan Traamp ennaa Ebla 15 Roose Gaarden keessatti dhimma koronaa ilaalchisee ibsa kennan dubbatan.
Himannaan Tramp dhiyeessan bifa lama qaba. Inni jalqabaa VOAn galmee falmisiisaa ta’e kan mootummaan Chaayinaa daariqa ykn infekshinii vaayiresii koronaa fi lakkoobsa namoota du'anii kan Chaayinaa keessaatti itti fayyadame. Qeeqi kunis dhaabolii hedduun falmiin irratti dhiyaateera.
Inni lammataa immoo prezidaantichi hoogganaa haaraa kan sabaa himaa addunyaa Yunaayitid Isteetis kan VOAn jalatti argamu to’atu moggaasuu dhabuu isaaniitti mufachuu isaanii ti. Waggota lamaa oliif moggaasuu hoogganaa kanaaf dimokraatonni Senetii keessa jiran gufuu natti ta’an jedhan.
Daayirekterittiin VOA Ammaandaa Benet himannaa kana fudhatama dhabsiisuu dhaan VOAn gbaasa madaala isaa eege kan dhugaa irratti hundaa’e dabarsuuf tattaafate male ergaa eenyuu iyyuu ol kaasee hin afarsine jedhan.


text:
Qulqullinna Qalbii-Kutaa 2ffaa
Yeroo darban keessa dhibeewwan qalbii tuttuuquf yaalle turre. Muraasa isaani maqaa dhoofne turre. Qalbiin yeroo hundaa karaa adda addaatin dhukkubsatti. Garuu qaamni yeroo hundaa kan dhibamu osoo hin ta’in yeroo muraasa. Namni dhibee qalbiitin du’ee dhumni/ga’uumsi isaa nama sodaachisa akkuma kutaa 1ffaa keessatti jenne. Namni dhibee qaamatin du’ee yoo qalbiin isaa qulqulluu taate malkaa’inna ol’aanaa galmaan gaha. Aalimoonni tokko tokko akkana jedhu,”Dhibeen qalbii azaaba(adabbii) Rabbiiti, dhibeen qaamaa immoo rahmata Rabbiiti.” Sababni isaas dhibeen qaama cubbuu namarraa haaqa, dhibeen qalbii immoo cubbuu/badii namatti dabala. Qalbiin namticha yoo dhibamte namtichi cubbuu irratti cubbuu biraa hojjata. Kanaafu qalbii teenya qulqulleessuf carraaqun bu’uura milkaa’inna fi gammachuu jiruu fi jireenya keenyati. Yeroo ammaa baay’een keenya qalbii koo qulqulludha jenna malee dhibamte jenne qorsa itti barbaaduf hin fiignu. Tolee mee ammallee dhibee qalbii waliin mari’achuu itti haa fufnu.
Munaafiqummaa
Munaafiqummaa jechuun fuula lama ta’uu, garagaltoo lama ta’uu. As yoo dhufu nama kana fakkaachu, achi yoo dhaqu nama san fakkaachu. Keessi wanta hadhaa fi badaa osoo yaadu arrabaan nama sobuu. Keessi isaa hadhaa fi summiin kan guuttamee osoo ta’ee jiru arrabni isaa immoo akka sukkaraa mi’aawa. Ijjannoo fi kaayyoo gadii dhaabbataa hin qabu. Yeroo hundaa bakka faydan duniyaa jirtutti fiiga. Daangaa Rabbii fi gabroota Isaa eegutti haajaa hin qabu. Ani qofti haa argadhu,ani qofti haa jiraadhudha. Dhugumatti dhibeen munaafiqummaa dhibee hamaadha. Baay’een keenya munaafiqummaa ofirratti hin beeknu.
Mallatoollen Munaafiqaa maal fa’a?
Abu Hureeyran(RA) akka gabaasanitti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلاَثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ
“Mallattoolen munaafiqa sadii: Yommuu dubbatuu ni soba, yommuu waadaa seenu, (waadaa) ni diiga, yommuu amanamuu ni gana, ni kaada (amaanaa yoo itti kennite si hin deebisu, ‘natti hin kennine’ jedhe si gana.)” Sahih Al-Bukhaari 33
“Munaafiqni yommuu nama waliin mormuu amala fafee fi gadhee agarsiisa. Nama arrabsa.” Namoonni akka isaanitti hin aarref yookiin akka itti gammadaniif yommuu sobu Rabbiin kakata.(ilaali suuraa At-Towbaa 9:56,62)
Yommuu salaataf deemu ni rincica. Salaata yoo fedhe ni salaata yoo fedhe ni dhiisa.
“Dhugumatti munaafiqoonni Rabbiin ganu. Innis (mindaa dalagaa isaanitif) isaan gana. Yeroo gara salaata ka’an taatiyaahaa(rincicaa), nama agarsiifataa dhaabbatu. Xiqqoo malee Rabbiin hin faarsan (hin yaadatan).” Suuraa An-Nisaa 4:142
Munaafiqoonni wanta badatti ni ajaju wanta gaarii irraa ni dhowwu. Sadaqaa kennaa yommuu jedhaman yaada qabeenya keenya ni hir’ata jedhu kuufachun kennu hin fedhan. Yoo kennanis fedhiin osoo hin ta’in jibbaa kennu. Rabbiin keessaa ala namaa beeku akkana nun jedha:
“Munaafiqoonni dhiirati fi munaafiqoonni dubartii gariin isaani garii irraayi. Waan jibbamatti ni ajaju waan gaarii irraa immoo ni dhorgu. Harka isaanii (waa kennaa) irraa ni deeffatu. Rabbiin ni dagatan,Innis isaan ni dhiise. Dhugumatti munaafiqonni isaanumatu finciltoota.” Suuraa At-Towbaa 9:67
Mallatoolle munaafiqummaa hanga kana erga hubanne, mataa keenya sakatta’uun hin barbaachisu ree? Ani amala munaafiqa qaba moo hin qabu jennu of gaafachu fi amala san sirreessuf carraaqu nu barbaachisaa mitiree? Ani mu’umina qulqulluu amala munaafiqummaa hin qabne jenne yoo ardii irra deemne sheyxaanni nu gowwoomsaa jiraa jechuudha. Balaan munaafiqaan dhufu balaa hangana jedhamuu miti. Sababa munaafiqaatin ardiin ni maanxofti, Islaamni akka hin babal’anne fi onnee namoota keessatti hidda akka hin qabanne ta’a, tokkummaan fi haqummaan akka hin uumamne gufuu ta’a. munaafiqni addunyaa aakiratti ni salphata.
Adabbiin Munaafiqaa maaliidha?
Addunyaa kanarratti munaafiqni qalbiin isaa goguu fi Islaama irraa fagaachun adabama. Dhugaa jiru arguu hin danda’u. Qalbiin isaa shakkiin tan guuttamtedha. Shakkiin shakkiirratti yoo dabalamee qalbii gogsa. Dukkana keessa akka raata’an nama godha. Adabbiin aakiraa immoo kana caalaa.
“Dhugumatti munaafiqoonni ibidda irraa sadarkaa gadii keessa ta’u. Tumsaas isaanif hin argitu.” Suuraa An-Nisaa 4:145
“Rabbiin munaafiqota dhiiraa, munaafiqota dubartii fi kaafirootaf ibidda Jahannam ishee keessatti kan hafan ta’anii beellameefi jira. Isheen isaanif gahoodha. Rabbiin isaan abaareera. Isaanif adaba itti fufatu jira.” Suuraa At-Towbaa 9:68
Maddoota munaafiqummaa
Munaafiqummaan maddoota garagaraa irraa burquu danda’a. Isaan keessaa hundeen munaafiqummaa wallaalummaa, fedhii ofii jala deemu, cubbuu fi hiriyyaadha. Wallaalummaa yoo jennu amantii ofii sirnaan beeku dhiisu, barachuuf qophii ta’uu dhiisu, osoo carraan waa’ee amantii ofii itti baratan baay’ee ta’ee jiru ‘Uff! Ani hin danda’u,yeroo hin qabu.’ Jedhanii dhiisu, jireenya aakiraa yeroo dheeraf turuu dhiisanii faaydama addunya jala fiigun amantii ofii irraanfachuu dhumarratti of irraanfachudha. Namni Islaama yoo beeke fi barate of beeka. Eenyummaa ofii kan beeku amanti kana yoo barateedha. Filoosofin yookiin tiyoorin gonkumaa qalbii teenya dhibeewwan garagaraa irraa fayyisuu keessatti shora wayitu hin taphatan. Yeroo ammaa haala nama gaddisisuun namoonni baay’een barnoota ammayyaaf lubbuu ofii kennanii barnoota Islaama guutumaan guututti irraanfatu. Bu’aan isaan argatan maaliree? Goginsa qalbii ,dhiphinna sammuu , jireenya dukkanaa hordofuu fi kkf adabbii isaani ta’eef. Wallaalumman madda badiiti, dhibeedha.
Burqaan lammataa munaafiqummaa immoo fedhii ofii jala deemudha. Nafsiyaan wanta badaa fi gaarittis nama ajajji. Namni dandeetti fi filannoo wanta gaarii fi badaa addaan baasu kennameefi jira. Kana irratti dabalataan wantoota kanniin sirritti akka hubatuu fi daandii sirrii irra akka deemuf wahyiin ( Ergaan Rabbirraa karaa Ergamtoota Rabbiitin) isaa ergamee jira. Karaan badaa fi gaariin, ibiddaa fi Jannatatti nama geessan isaaf ifa godhamee jira. Ergaa kana fudhachuu fi dhiisun filannoo isaati. Ergaa kana yoo fudhatee fi hordofe ni milkaa’a. Garuu yoo dhiise fi fedhii ofii jala deeme adabbii hamaatu isa eeggata. Fedhii ofii jala deemun yookaa ergaa kana guutumaan guututti akka hin fudhanne nama dhoowwa yookiin immoo erga fudhatiini booda sirnaan akka hin hordofne nama taasisa. Fedhii darbitu tana guuttachuuf ergaa Rabbii miidhagaa kana maddittii achii dhiisa. Faaydaa addunyaa argachuuf amantii ofii gurgura. Faaydan yoo warra kaafiroota bira jiraatte isaanitti maxxana yoo warra Musliimota bira jiraatte immoo isaanitti maxxana. Takka as takkaa achi ta’a. Gadi dhaaba hin qabu. Qalbiin isaa haafa’insaa fi sodaan tan guuttamteedha.
Burqaan sadaffaa immoo cubbuudha. Cubbuu fi ifni beekumsa waliif diina. Tokko tokko balleessa. Bakka tokko waliin jiraachu hin danda’an. Namtichi yeroo hundaa cubbuu kan hojjatuu fi gara Rabbii kan hin deebine yoo ta’e qalbiin isaa ni daandi’oofti,ni dukkanoofti. Ifa beekumsa akka hin fudhanne cubbuun ni haguuga. Cubbuun dhugaa akka hin hubanne fi hin fudhanne nama godha. Dirqama Rabbiin namarra kaa’e akka hin hordofne gufuu hamaa namatti ta’a, akka gaaritti namatti ulfeessa. Shakkii fi dhama’iinsaf karaa bana. Namni Guyyaa Qiyaama kan kijibsiisu yookiin dhufaati ishii kan hin amanne sababa cubbuu/badii inni hojjatuuni. Cubbuun immoo qalbii /onnee haguuga.
“Guyyaa san kijibsiiftotaaf ee badii isaanii! Guyyaa Murtii kanneen kijibsiisaniif. Namni isa (Guyyaa Murtii) kijibsiisu hin jiru, daangaa darbaa, dillaawaa hunda malee. Yeroo keeyyattoonni Keenya isa irratti dubbifaman, ‘Oduu warra duriiti.” jedha. Haa dhoorgaman! Wanti isaan hojjataa turan qalbii isaanii haguuge.” Suuratu Al-Muxaffifin 83:10-14
Maddii afraffaan immoo hiriyyaadha. Hiriyyaan jireenya keessatti yookaa gara badiitti yookiin immoo gara gaariitti nama qajeelcha. Namoonni yeroo baay’ee wanta hiriyyaan hojjatu hordofu. Hiriyyaan badaan qilee badiitti nama darba. Sababa hiriyyaatin haqa ibiddaa fi dhuma hamaa irraa isa bararuu dhiisa. Namni sababa hiriyyaatin imaana ofii dhaba. Hiriyyaan suuta suutan karaa qajeela irraa nama qola/buta. Hiriyyaan haqa akka hin hordofne gufuu namatti ta’a.
Rabbiin waa’ee Munaafiqoota yommuu dubbatu akkana jedha:
“Yeroo warra amanan qunnamaniis ‘Nuti amanneera.’jedhu. Yeroo sheyxaanota (hoggantoota) isaani waliin kophaa ba’an immoo ‘Dhugumatti nuti isin waliin jirra; nuti isaanitti qishnummaa (qoosa) godhuuf akkas goone ‘ jedhu.” Suuraa Al-Baqaraa 2:14
Qoricha Munaafiqummaa
Munaafiqummaan dhibee salphaa miti. Umar Ibn Al-Khaxxaab(RA) dhibee munaafiqummaatin of shakkuun Huzeeyfa(RA) kan galmeen munaafiqota isa bira jiru gaafataa ture. ‘Maqaan kiyya galmee Munaafiqoota keessa ni jiraa sila?” jedhe Huzeeyfaa gaafata. Huzeeyfaniis “Lakki hin jiru.” Jechaani ture. Dhibee kana ofirratti beekne fayyisuuf carraaqi gochuu qabna. Namni munaafiqa ta’ee gonkumaa dhibee kanarraa hin fayyuu jechuu keenya miti. Qoricha isa barbaachisu yoo argate ni fayya. Qorichi munaafiqummaa:
Beekumsa dhugaa barbaadu– beekumsi dhibee qalbii kamiyyuu fayyisuu danda’u beekumsa Qur’aana fi Sunnah Ergamaa Rabbiiti(SAW). Qur’aanni qalbii dhibamte kan fayyisuudha. Beekumsa kana argachuuf yeroo murteessufii, qalbii teenya akka fudhattuuf banaa gochuu , niyyaan (xiyyeefannoon) dhageefachuu yookiin dubbisuu, wanta baratame hojii irra oolchuf kaka’umsa qabaachu. Guyyaa guyyaan beekumsa waa’ee Islaama dabalachuuf carraaqun nurra jira. Beekumsa kana yoo arganne kan baraaramnu. Hanga feene yeroo hin qabnu jenne haa yaadnu guyyaa tokko duniyaa tanna gannee ni deemna. Amanti keenya karaa adda addaatin barachuuf yeroo murteessufi qabna. Yeroo teknoolojiin akkanatti babal’ate kanatti yoo amanti keenya barachuu dhiisne sababa Rabbiin fuunduratti dhiheessu hennu maalidhaa? Guyyatti vidiyoo Islaama tokko hanga dhumaa obsaa fi xiyyeefannoon haa ilaallu /dhageefannu yookiin kitaaba haa dubbisnu yookiin bakka da’awan kennamutti haa hirmaannu. Yoo akkana goone Insha Allah dhukkuba qalbii irraa ni fayyina.
Cubbuu irraa fagaachu– akkuma durattu jenne cubbuun qalbii haguuga. Ifa akka hin agarre taasisa. Akkuma cubbuu irraa fagaannu fi gara Rabbii dhiyaachaa adeemnun akkasuma dhibee qalbii irraa fayyaa adeemna. Filmii fi moovin guyya guyyaan ilaallu qalbii teenya akkamitti hin jaamsinee, akkamitti hin dukaneessinee? Sobni, nama gowwomsuun, hanni fi kkf akkamitti hin gurraachesinee? Dhugumatti cubbuuwwan kunniin qalbii teenya ni gurraachessu, ni jaamsu, shakkiin qalbii akka haguugu taasisu, dandeetti dhugaa fi soba addaan baasu qancarsu. Dandeetti xinxalli fi ol fageessanii yaadu ajjeesa. Gabaabumatti cubbuu irraa yoo dheessine dhibee qalbii miidhu irraa nagaha baana.
Towbaa fi hojii gaggaari– qalbiin teenya cubbuu gargaraatin erga gurraachofte booda karaan nuti ishii ittiin dhiqnu fi miidhagsinuu towbaa (gara Rabbii dhugaan deebi’u fi hojaa badaa san dhiisu) fi hojii gaggaari hojjachuudha. Towbaa fi hojii gagaarin ba’aa cubbuu namarraa buusa. Erga gara Rabbii deebine booda hojii badaa duraan hojjataa turre dhiisun gara hojii gaarii fiigudha. Towbanne yoo hojii gaarii hin hojjatin carraan gara hojii badaa sanatii deebi’uu baay’ee guddaadha. Towbachuun jireenya fafee duraan hordofaa turan dhiisanii boqonnaa haarawa jireenya gaarii banuudha. Hojii gaggaari hanga humna keenya kan hojjannuu yoo taane dhibee qalbii irraa insha Allah ni fayyina. Fakkeenyaf soomu, sirnaan (kushu’an) salaatuf carraaqu, sadaqaa kennu, rakkattoota gargaaru fi kkf.
Hiriyyaa badaa irraa fagaachu– hiriyyaa gara zikrii Rabbiitti nu kakaasu qabaachu fi hiriyyaa gara baditti nu harkisuu irraa fagaachun dhibee munaafiqummaa irraa fayyuu ni dandeenya.
Tawwakula fi du’aayi- Mataa keenya qofaan dhibee munaafiqummaa ta’ii kan biraa irraa of qulqulleessu hin dandeenyu gargaarsi Rabbii nu bira yoo hin jiraatin. Garuu dhibee keenya fayyisuuf yoo carraaqne, Rabbitti yoo hirkanne fi du’aayi yoo goone Rabbiin akka nu gargaaru waadaa nu gale jira.
“Warroota Nuuf qabsaa’an- dhugumatti karaa Keenyatti ni qajeelchina. Dhugumatti Rabbiin warroota hojiiwwan gaggaarii hojjatan waliin jira.” Suuraa Al-Ankabut 29:69
Yaa Rabbii qalbii teenya qulqulleessi.
Gudunfaa
Dhibee munaafiqummaa irraa qulqullaa’uf yeroo hundaa of eeggannoon tarkaanfachuu qabna. Dhibeen kuni hamaa akka ta’e beekne qalbii teenya isarraa qulqulleessuf carraaqi addaan hin cinne taasisu qabna. Dhibee kanarraa qulqullaa’uun sammuu keenyaa nageenya, jireenya keenyaf tasgabbii, kabaja keenyaf faaya ta’a. Munaafiqummaan nama salphisa. Namni hanga fedhe nama jalaa miliquuf haa tattaafatu garuu Rabbiin jala miliquu hin danda’u. Rabbiin yeroo hundaa akka nu argu beekne keessa keenya ala caalaa bareechisuf carraaqu qabna. Alhamdulillah har’aaf asirratti nu gaha torbaan hanga kutaa itti aanun walitti deebinutti Assalamu aleykum wa rahmatullahi wa barakaatuh. Hiikkan keeyyatoota Qur’aana armaan olii ‘Hiika Qur’aana Kabajamaa Afaan Oromotin’ irraa fudhatame.
Hubachiisa: qabiyyee website kanarratti argaman hayyama barreesatin ala yookiin madda osoo hin eerin guutuman guututti kopy paste gochuun yookiin maxxansuun dhowwadha.Warroonni osoo madda hin dhiheeyissin copy paste godhan hamilee barreessaa akka miidhu fi faayda namoonni argataa jiran akka dhabsiisa jiran beekun gocha kanarraa of haa qusatan. Karaa kaminuu share gochuun walii dabarsuun ni danda’ama madda eerun. Button Facebook, Google+, Twitter armaan gaditti argaman tuquun share walii gochuun ni danda’ama.


text:
3
Xillotethay Ammano Xalalaan Beettee
1 Akeekay baynna Galaatiyaa asatoo, taani hinttena Kiristtoosi masqqaliyaa bollan misimaariyan dhishettiide kaqetteeddawaa qonccissaade tamaarissaaddi. Yaatina, tumoo hintte eeno geenna mala, hinttentta biteeddawe oonee?
2 Ane taw ha itti yewuwaa xalalaa odite: Xoossaa Ayyaanaa, higgii giyaawaa naagiide akkeeddite woy ammanuwan sisiide akkeedditee?
3 Hinttenttu hewaa keena eeyee? Xoossaa Ayyaanan de7uwaa doommiide, ha77i hintte wolqqaan poliitee?
4 Hinttenttu daaburaa ubbaw aynne maaduu baawee? Tuma maaduu de7ee.
5 Yaatina, Xoossay hinttenttoo Geeshsha Ayyaanaa immiyaawenne hintte giddon malaataa oothiyaawe, Muse higgiyaa hintte ootheedda diraassee? Woy mishiraachchuwaa qaalaa sisiide, hintte ammaneedda diraassee?
6 Hawaadankka, Abraahaamo Xoossaa ammaneedda diraw, Xoossay A xilluwaadan xeelleedda.
7 Hewaa diraw, ammaniyaawanttu Abraahaame zare gidiyaawaa erite.
8 Xoossay Ayihuda gidenna asaa ammanuwan xillissanawaa Xoossaa Maxaafay kaset be7iide, “Ha alamiyaan de7iyaa asay ubbay neenan anjjettana” yaagiide, mishiraachchuwaa qaalaa Abraahaamossi kasetiide odeedda.
9 Hewaa diraw, Abraahaamo ammaniide anjjetteeddawaadan, ammaniyaawanttu aawaadakka anjjettana.
10 Higgiyaa oosuwan ammanettiide de7iyaawanttu ubbay sheqaa giddon de7iino; ayissi gooppe, Xoossaa Maxaafay, “Higgiyaa maxaafan xaafetteedda ubbabaani de7ennawenne polennawe ooninne sheqetteeddawaa” yaagee.
11 Xoossaa Maxaafay, “Xoossaa sinthaan xillatuu aani ammanettiide de7uwan de7ana” giyaa diraw, ooninne Xoossaa sinthan higgiyaa naagiyaawaan xillennawe eretteeddawaa.
12 Higgii ammanuwan baasetti eqqi beenna; shin Xoossaa Maxaafay, “Higgii giyaawaa poliyaawe aani de7uwan de7ana” yaagee.
13 Xoossaa Maxaafan, “Mithaa bolla kaqetti hayqqiyaa ooninne sheqetteeddawaa” geetetti xaafetteedda diraw, Kiristtoosi nu diraw sheqetteeddawaa gidiide, nuuna higgiyaa sheqaappe wozi akkeedda.
14 Kiristtoosi hewaa ayissi ootheeddee gooppe, Xoossay immana gooppe, Geeshsha Ayyaanaa nuuni ammanuwan akkanaadaninne Abraahaame anjjuu bare bagganna Ayihuda gidenna asaa gakkana mala giide ootheedda.
Higgii Hidootaa Qaalaa Kolenna
15 Taanaadan ammaniyaawanttoo, taani asay giyaawaadan hinttenttoo gay; haray atto laa77u asatuu itti yewuwaa haasayiide, caaquwaa wotheeddawaappe hini baggan, ooninne he caaquwaa billanaw woy harabaa he caaquwaa bolla gujjanaw danddayenna.
16 Abraahaamonne A zarii Xoossay sinthappe immana giide haasayeeddawaa siseeddino. Xoossaa Maxaafay cora asaw haasayiyaawaadan, “Ne zerethatuwassi” geenna; waagii gooppe, “Ne zarew” yaagee. Hewenne, itti asa xalalaa gee; ikka Kiristtoosa.
17 Taani giyaawe hawaa; Xoossay Abraahaamossi caaqqiidde, ha caaquwaa taani naagana yaageedda. Oyddu xeetanne hattamu laythaappe guyyiyan yeedda Muse higgii Xoossay wotheedda ha caaquwaa dhayissanawunne sinthappe immana giide haasayeeddawaa digganaw danddayenna.
18 Ayissi gooppe, Xoossay immiyaa laatay higgiyan beettiyaawaa gidooppe, yaatina Xoossay sinthappe immana giide, qaalaa geleeddawaana gidenna giyaawaa; shin Xoossay immana giide qaalaa geleeddawaan laataa Abraahaamossi immeedda.
19 Yaatina, higgii ayissi de7ii? Higgii bayizzo oosuwaa gidiyaabay ayentto bessanaw Xoossay immana giide haasayeedda Abraahaame zarii yaana gakkanaw gujetteedda; kiitanchchaa bagganna Muse gaannatiyaawaan imetteedda.
20 Gaannay itti uraa xalalaassa gidenna; shin Xoossay ittuwaa.
Higgiyaa Qofaa
21 Yaatina, Xoossay sinthappe immana giide haasayeeddawaa, itti higgii, “Hanenna” yaagii? A77a! Hewaa geenna. Ayissi gooppe, higgii asaw de7uwaa immanaw danddayiyaabaa gidooppe, xillotethaykka tumu higgiyaa azazettiyaawaappe beettee giyaawaa.
22 Shin Yesuusi Kiristtoosa ammanina, Xoossay sinthappe immana giide qaalaa geleedda la77atethay, ammaniyaawanttoo imettana mala, asay ubbay nagaraassi moodettiide de7iyaawaa, Xoossaa Maxaafay odee.
23 Shin kase ha ammanuu yaanaassi, sinthappe qonccana ammanoo higgii nuuna qashetteedda asaadan gorddi wotheedda.
24 Hewaa diraw, nuuni ammanuwan xillana mala, Kiristtoosi yaana gakkanaw higgii nuuna naagiyaawaa gideedda.
25 Shin ha77i simmi ammanuu yeedda diraw, higgii hawaappe sinthaw nuuna naagiyaawaa gidenna.
26 Hinttenttu ubbay ammanuwaa bagganna Kiristtoosa Yesuusan ittuwaa gideedda Xoossaa naanaa.
27 Ayissi gooppe, hintte Kiristtoosanna ittuwaa gidana mala xammaqetteedda ubbatuu Kiristtoosa mayyeeddita.
28 Hewaa diraw, Ayihuda asaa giddoninne Giriike asaa giddon dummatethay baawa; aylliyaa woy womaannuwaa giddon dummatethay baawa; attumawaa woy macca asaa giddon dummatethay baawa. Ayissi gooppe, hinttenttu ubbaykka Kiristtoosa Yesuusan itti asa.
29 Hinttenttu Kiristtoosawaa gidooppe, simmi hinttenttu Abraahaame zare; qassi Xoossay sinthappe immana giide qaalaa geleeddawaa laattiyaawantta.


text:
Laa İlaah İll-Allah jechuun Maal jechu?-Kutaa-2
Tawhiida
Ji’oota darban keessatti waa’ee tawhiida ilaalun keenya ni yaadatama. Hiika tawhiida, gosootaa fi faayda isaa ilaalle turre. Jechi “Tawhiid” jedhu xumura, wahhada, yuwahhidu jedhu irraa kan fudhatameedha. Wahhada jechuun tokkichoomse, tokkicha godhe jechuudha. Akka shari’aatti tawhiida jechuun “Rabbiin mootummaa fi hojiiwwan Isaa keessatti Tokkicha shariika hin qabne, Zaata fi sifaata (amaloota) Isaa keessatti Tokkicha fakkaataa hin qabne, Isa gabbaruu keessatti Tokkicha dorgomaa hin qabne ta’uu amanuudha.”[1]
Gosoota tawhiida sadan yoo kaasne wanti armaan olii caalatti ni hubatama:
1ffaa- Tawhiidu Ar-Rubuubiyyah, 2ffaa-Tawhiidu al-asmaa’a wa sifaat, 3ffaa-Tawhiidu al-uluuhiyyah
Tawhiidu Ar-Rubuubiyyah (Tawhiida Gooftummaa)- jechuun kan wantoota hundaa uume, sooru, jiraachisu, ajjeesu fi qindeessu Rabbiin qofa akka ta’e amanuudha. Akkasumas, hojiwwan Isaa kanniin keessatti shariika (kan Isa waliin qooda fudhatu) akka hin qabne mirkaneessudha.[2] Tawhiinni kuni hojiwwan Rabbiitin kan wal qabatuudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yommuu samii, dachii fi wantoota isaan keessa jiran hunda uumu, eenyulle Isa hin gargaarre. Kanniin hunda kophaa (adda) Ofii uume.
Tawhiidu al-asmaa’a wa sifaat (tawhiida maqaalee fi amalootaa)- gara hundaan amaloota gugguutuu fi gaggaariin kan guuttame Rabbii Tokkicha qofa akka ta’ee amanuudha. Ammas, fakkaataa akka hin qabnee fi amaloota hanquu hundarraa qulqulluu akka ta’ee amanuudha. Gara hundaan amaloota guutuu Kan qabuu fi amaloota hanquu hundarraa qulqulluu kan ta’e Rabbii olta’aa qofa.
Gosoota tawhiida lamaan kanniin sammubani.com irratti bal’innaan ilaalle jira. Tawhiidu al-asmaa’a wa sifaat jalatti maqaalee Rabbii subhaanahu wa ta’aalaa sifaata of keessaa qaban 20 ol ilaalle turre. Ibsa Maqaalee hundaa barreessuuf yeroon nutti gabaabbate. Boqonnaalee (suuraalee) Qur’aanaa yommuu ibsinu achi keessatti maqaalee hafan waan hubannuuf gara gosa tawhiida sadaffaatti ce’uu barbaanne.
Tawhiid Al-Uluuhiyyah– jechuun “Ibaadaa keessatti Rabbiin tokkichoomsuu fi amantii Isaaf qulqulleessudha.” Hiikni tawhiida kanaa jecha “Laa Ilaah ill-Allah (Dhugaan gabbaramaan Rabbiin malee hin jiru)” kan jettuudha.[3]
Ammaan booda hojiin keenya tawhiida gosaa kanaa sirritti hubachuudha. Tawhiida gosa kanaa sirritti hubachuu jechuun hiika Laa ilaah ill-Allah fi faallaa kanaa kan ta’e shirkii beekudha. Hubannaan namootaa garagara. Namoonni gariin hiika jechaa yommuu ibsaniif yoosu hubatu. Gariin immoo faallaa jechaa yoo ibsaniif maalummaa jechaa ni hubatu. Kanaafu, tooftaa hiikaa lamaan kanatti fayyadamuun Laa ilaah ill-Allah hubachuuf ni yaalla. Haala gabaabaa ta’een “Laa ilaah ill-Allah” jechuun “Dhugaan gabbaramaan Rabbiin malee hin jiru” jechuudha. Mee hiika Laa ilaah ill-Allah bal’innaan ilaalun dura tuqaalee lama ijoo haa ilaallu:
Faayda Laa ilaah ill-Allah
Hojiin gaariin Rabbii olta’aa biratti fudhatama argachuuf namni Laa ilaah ill-Allah tti amanuu fi dubbachuu qaba. Namni Laa ilaah ill-Allah tti qalbiin hin amannee fi arrabaan hin dubbanne hojiin isaa hundi jalaa bada. Laa ilaah ill-Allah furtuu Jannataati. Namni furtuu tana hin qabne, Jannata seenu hin danda’u. Bal’inaan faaydalee tawhiida jalatti waan ilaallef mata-duree kana hin dheeressinu. Namni faayda Laa ilaah ill-Allah bal’innaan beeku barbaadu linkii tana tuquun dubbisuu danda’a. https://sammubani.files.wordpress.com/2020/01/tawhiid-1.pdf
Ulaagaalee (Sharxiiwwan) Laa ilaah ill-Allah-Kutaa 1ffaa
Laa ilaah ill-Allah jedhanii ragaa bahuun furtuu Jannataati. Garuu Muslimoonni baay’een arrabaan qofa Laa ilaah ill-Allah jechuun Jannata waan seenan isaanitti fakkaata. Haa ta’uu malee arrabaan qofa Laa ilaah ill-Allah jechuun nagaha nama hin baasu. Dhugumatti, munaafiqoonni “Rabbiin malee dhugaan gabbaramaan akka hin jirre ragaa nan baha…” jechaa turan. Garuu Rabbiin kijibdoota akka ta’an isaan ibse. Qilee Jahannam gadi aanaa keessa akka jiraatan dubbate.
Eeyyen Laa ilaah ill-Allah furtuu Jannataati. Garuu jecha tana jechuun ulaagaalee murtaa’an qaba. Taabi’iin keessaa hayyuun Wahb ibn Munabbih jedhamu akkana jechuun gaafatame: “ jechi Laa ilaah ill-Allah furtuu Jannataati mitii?” Innis akkana jechun deebise, “Eeyyen! Furtuu Jannataati. Garuu furtuun hunduu ilkaan qabdi. Furtuu ilkaan sirrii qabdu yoo fidde, balballi siif banama. Yoo ilkaan sirrii hin qabaatin immoo balballi siif hin banamu.” Ilkaan kuni ulaagaalee (sharxiwwan) Laa ilaah ill-Allah ti. Namni Laa ilaah ill-Allah jedhu ulaagaalee kanniin yoo qabaate, balballi Jannata isaaf banama. Mee ulaagaalee kanniin Qur’aanaa fi hadiisa irratti hundoofne haa ilaallu. Laa ilaah ill-Allah sharxiwwan saddeet qaba. Isaanis: Beekumsa, yaqiina, fudhachuu, masakamuu, sidq (dhugaa ta’uu), ikhlaasa, jaallachuu fi wantoota Rabbiin alatti gabbaraman mormuudha. Mee ulaagaalee (sharxiwwan) kanniin ragaa waliin haa ibsinu:
Ulaagaa (Sharxii) 1ffaa-Beekumsa
Namni yommuu Laa ilaah ill-Allah jedhee ragaa bahu, hiika Laa ilaah ill-Allah beeku qaba. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Rabbiin malee dhugaan gabbaramaan biraa akka hin jirre beeki! Dilii keetifis [Rabbiin] araarama kadhu, mu’mintoota dhiiraa fi dubartootaafis [kadhu].” Suuratu Muhammad 47:19
Namni yommuu Laa ilaah ill-Allah jedhee ragaa bahu, wanta kalimaan (jechi) Laa ilaah ill-Allah mirkaneessitu fi dhabamsiistu beeku qaba. Hundemaa “ragaa bahuu (shahaada)” jechuun wanta beekanii fi itti amanan beeksisuudha. Namni wanta tokko yoo hin beekin akkamitti ragaa bahuu danda’aa? Ragaan beekumsa irratti hin hundoofne fudhatama hin qabu. Kanaafu, namni waa’ee Laa ilaah ill-Allah sirritti beeku qaba. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ ”
“Namni dhugaan gabbaramaan Rabbiin malee akka hin jirre osoo beekuu du’e Jannata seene.” Sahiih Muslim 26
Kana jechuun namni “Laa ilaah ill-Allah” sirritti beekee fi itti amanee du’e Jannata seene.
Sharxii 2ffaa: Yaqiina
Yaqiina jechuun shakkii tokko malee dhugaan amanuu fi mirkaneessudha. Yaqiinni faallaa shakkiiti. Ingiliffaan certainty, Amaariffaan irgixanyinat jedhama. Namni yommuu Laa ilaah illallah ragaa bahu dhugaan itti amanu qabu. Kana jechuun Rabbiin malee dhugaan gabbaramaan akka hin jirre hidda qalbii irraa dhugaan amanuu fi mirkaneessu qaba. Shakkiin qalbii keessa yoo seene, jechi Laa ilaah illallah nama hin fayyaddu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa mu’mintoota (warra dhugaan amanan) akkana jechuun ibse:
“Mu’mintoonni warroota Rabbii fi Ergamaa Isaatti amananii ergasii hin shakkinee fi qabeenya isaaniitii fi lubbuu isaanitiin karaa Rabbii keessatti qabsaa’aniidha. Isaan sun isaanumatu warra dhugaati.” Suuratu al-Hujuraat 49:15
Faallaa kanaa munaafiqota warra qalbiin isaanii shakkitu akkana jechuun ibse:
“[Lola irraa duubatti hafuuf] hayyama kan si gaafatu kanneen Rabbii fi Guyyaa Aakhiratti hin amannee fi qalbiin isaanii shakkite qofaadha. Isaan shakkii isaanii keessa deddeebi’u.” Suuratu At-Tawbah 9:45
Akkuma hayyoonni baay’een dubbatanitti shakkiin namni qalbii isaa keessatti akka qubatu hayyamu fedhii lubbuu caalaa iimaana namaa irratti balaa guddaa fida. Sababni kanaas, namni fedhii lubbuu guuttachuun tarii boodarra tawbachuu fi badii kana dhiisu danda’a. Gara biraatin immoo hanga namni dhumarratti Islaama keessaa guutumaan guututti bahuutti shakkiin qalbii keessatti lixuu danda’a. Yookiin yommuu shakkiin qalbii keessatti hidda qabatu, qalbii isaa keessa iimaanni kan hin jirre ta’ee Islaama hordofuu danda’a. Kuni immoo homaa nama hin fayyadu.
Shakkiif qorichi hundarra guddaan beekumsa. Beekumsa sirrii Qur’aanaa fi sunnah qabaachuun shakkii hunda oofa. Namni maddoota kanniin qo’achuu fi hubachuun yaqiina argachuu danda’a. Namni akkuma qo’atuu fi baratuun yaqinni isaa cimaa fi jabaa ta’aa adeema.
In sha Allah itti fufa…
Ulaagaalee kanniin galmaan gahuuf akka nama gargaaruuf jecha kitaabni, “IBSA MAQAALEE FI SIFAATA RABBII (SUBHAANAHU)” jedhu websaayiti kana irratti maxxanfamee jira.
Kitaabban wabii:
[1] Ash-Shirku fiil qadiimi wal hadiisi-fuula 20, Abu Bakr Muhammad Zakariya
[2] http://sammubani.com/2019/06/19/gosoota-tawhiida-kutaa-1/#.XhogCMj7TIU
[3] http://sammubani.com/2019/06/21/gosoota-tawhiida-kutaa-2/#.Xhop9sj7TIU
Aqiidatu Tawhiid-fuula 48-49, Sheykh Saalih ibn Fawzaan
Commentary on the Forty Hadith of An-Nawawi-Vol.1, fuula 282-284


text:
Bara haaraa 2022 akkasumas Ayyaana Qillee Itiyoophiyaatti kabajamu sababeeffachuun Ministirri Muummee Itiyoophiyaa Doktor Abiyyi Ahimad dhalattoota fi lammiilee Itiyoophiyaa biyyoota alaa garaa garaa keessa jiraatan gara Itiyoophiyaa akka dhufaniif waamicha taasisuun isaanii ni yaadatama.
Waamicha kanarrattis Diyaaspooraan Miiliyoonni tokko gara Itiyoophiyaatti deemuun Ayyaana Qillee Itiyoophiyaatti akka kabajan akkasumas bara haaraa 2022 biyya isaaniitti akka kabajan ni eegama.
Dhufaatii Diyaaspooraa kanaaf Naannoon Oromiyaa qophii akkamii taasiisaa jira jechuun gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu Daayiriktara Diyaaspooraa Oromiyaa kan ta’an Obbo Amiin Jundii dubbisuun yaada Itti aanu qindeesseera.


text:
OSFNA (Oromo Sport Federation of North America) Wal dorgommii Ispoortii Oromoo Amerikaa fi Kanaadaa baruma baraana khopheeffatan.
Dorgommiin akkanaa tun tana waliin marroo 21essoo qopheessan. Qophiin baranaa Waxabajjii 29 haga Adoolessa 5,2017 Torbaan Oromoo(Oromo Week) jedhanii seeraan beekamaaf.
Guyyaa akkanaa kanatti wal dorgommii ispoortii fkn kubbaa miilaa, atileetiksii, marii hawaasaa,qophii bashannanaa,marii siyaasaatii fi qophii hedduutti jira.
Dargaggoo Usuu Ejeroo pirezidaantii OSFNA ka baranaati.Akka innii jedhetti barana kilabaoota kubbaa miilaa Oromoo 24 tahanitti dorgommii tanatti dhufa.
Dorgommii kubbaa miilaa kilabii 24 wal dorgomaa garee lamatti jira diziziyona ‘A’ keessaa garee 16 jiraa Diviziyoona ‘B’ keessa ammoo kialbii jira.B keessaa gara 'A' guddachuuf taphatu.
“Kaayoon teenna ummata keena walitti fiduu wal barsiisuu, ijoollee biyya tanati dhalatan maalummaa Oromoo wal barsiisuu.Dhaadannoon teenna ta baranaa Ganna Tokkummaa (Summer of Unity)” jennee itti jirra.
Guyyaa jalqabaa namuu wayaa aadaa ufii naqatee kilabi kubbaa miilaa godina isaaniitii dhufte faana yaa’aa istaadiyoomiin gaha. Akkanuma jechaa guyyaan torbaanuu dorgommii kubbaa miilaatii ala waan ufi qabaataa galgala galgala ammoo qophii bashannannaatti jira.
Dorgommii baranaa kubbaa miilaa ilmaan dubraa,ijoollee didiqqoo ganna 12-15,fiigihca maqaa Abbebee Biqilaaitin qopheessanii fi qophii gara garaatti jira.
Qophii OSFNA ta baranaa istaadiyoomii James Griffin mana barumsa sadarkaa lammeessoo Central High School St.Paul jiru keessatti qopheessa.


text:
Qindeessitoonni walga’ichaa akka jedhanitti --- Damee Amnestii Internaashinaal, ka Yunivarsitii Kolombiyaatti qineessaa ka ta’an – Nikson Oguutuu fi wahiloota isaanii tu, Yunivarsitii Kolombiyaa, Gurmuulee mirga hawaasummaa, akka “Black Alliance For Justice” fi Koomishina Immigireeshinii yokaan Godaansaa Niwu-York, akkasumas, sagantaa Raadiyoo Oromoo “One Man One Vote” jedhu wajjiin walgargaaruudhaan qopheesse.
Kana cuqaasuun qophii guutuu dhaggeeffadhaa
Qindeessitoota keessaa tokko, Damee Amnesty Internatioanl, ka Yunivarsitii Koilombiyaatti, itti-gaafatamaan dhimmoota hatattamaa – TY Kirisen Jooseph, waa’ee mirg dhala-namaa Itiyoophiyaa, keessumaa waa’ee dhiittaa mirga dhala-namaa Oromootti qorachuutti seenuu isaanii dura, waa’ee dhiittaa mirga dhala-namaa Poolisiin Ameerikaa keessatti geggeessuu fi loogii sanyii Ameerikaa keessaa irratti akka qabsaawaa turan, biyyoota akka Kooriyaa, Jaappanii fi Filiipins keessatti hojjechuu isaanii illee dubbatan. Barnootni isaanii, waa’ee jiruu dhala-namaa yokaan Antroopooloojii tahuu ka dubbatan – Mr. Jooseef, booda Itoiyoophiyaa deemanii manneen-barnootaa adda addaa keessatti barsiisummaan tajaajiluu isaanii dubbatu. Akkamitti dhimma mirga dhala-namaa Itiyoophiyaa keessaa qorachuu ennaa jalqabanis akkanatti ibsan. “Gara Amnesty Internaashinaal dhufeen gabaasaa isaan waa’ee Oromoo irratti barreessan arge. Duraanuu wannaa Itiyoophiyaa keessatti deemu nan beekan ture. Caalaatti immoo kun jireenya kootti dhiibbaa guddaa godhe. Mormiileen geggeessamuun, interneetiin cituun, karawwan ugguramuun uummata sodaachise. Uummatni socho’uu sodaate. Garii mormii geggeessamu sodaatee, kaan tarkaanfii mootummaa sodaatee danqame” – jedhu, Mr. Joosef.
Walga’iin waa’ee mirga dhala-namaa uummata Oromoo fi sabotoa Itiyoophiyaa ka biroo har’a Yunivarsitii Kolombiyaa keessatti geggeessamaa jiru, kaayyoon maal akka tahes naaf ibsanii jiran. “Wannaa Itiyoophiyaa keessatti deemaa jiru, wanna oromoo irratti deemaa jiru ifa baasuufi. Ameerikaanonni sababaa adda addaa irraa kan ka’e waa’ee Itiyoohiyaa hubannaa hin qaban. Cunqursaa achitti Mootummaa Itiyoophiyaa ammaa taayitaa irra jiruun geggeessamaa jiru isaan hubachiisuuf carraaqaa jirra” jedhu.
Barataa Yunivarsitii Kolombiyaa fi hojjetaa Amnesty Internashinaal, kan dame Kolombiyaa Yunivarsitii ka tahan – T.Y. Kiristen Jooseef, yeroo barsiisummaan Itiyoophiyaa keessa turanitti, waa’ee uummata Oromoo fi waa’ee mormii Oromoo maal akka hubatan ennaa ibsanis, “waan ani argee hubadhe, uummatni Oromoo aadaa isaa qabatee, guddifatee ittiin jiraatuu fedha. Achii dhufa seenaa isaa illee akkasuma. Wanni kun jaarrotaaf deemaa ture. Yeroo waa’een maaster-pilaanii odeessamuu jalqabee fi kanaan Finfinnee babal’isuuf yaalan achin ture. G lafa Oromootti fagaatanii seenuu yaalan. Kun immoo Afaan Uummatichaa Afaan Oromoo irraa gara Afaan Amaaraatti jijjiira. Aadaa uummatichaa jijjiira. Sirna barnootaa uummatichaa jijjiira. Uummatni Oromoo eenyummaa isaa ibsachuu isaatiif cunqursaa jiru. Waa’ee uummata Itiyoophiyaa keessatti, dhibamaa, cunqursamaa, shororkeessamaa jiruu dubbataa jirra – jedhu, Mr. Yooseef.
Waa’ee mirga dhala-namaa Oromoo fi saboota Itiyoophiyaa ka biroo irratti walga’ii Kolomiyaa Yunivarsitii keessatti geggeessame kana irratti beektonni biyyoota alaa fi kan hawaasaalee Oromoo fi saboota Itiyoophiyaa ka biroo hirmaachuu isaanii dubbatan – Mr. Yooseef. Kanneen ibsa kennan keessaa tokko - hoogganaa Gurmuu deggersa Kongiresa Federaalawa Oromoo idil-Addunyaa – Obbo Nageessaa Oddoo Duubee haasofsiisnee jirra.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Yoo barruun kee duratti foormulaa, fakkeenyaaf "12+24*2", LibreOfficeherrege, kana booda Kabala Foormulaa ittu hin fayyadamin, bu'aa foormulaa galmeetii maxxansa.
Barruu kessatti foormulaa fili. Foormulaan lakkoofsaf ogeejjiilee qofa iddoo duwwaa ittu hin dabalaatin ofkeessatti qabu.
Meeshaalee - Herregi Fili, ykn Ajaja Ctrl+Mallattoo Idaatii (+) dhibii.
Qaree iddoo bu'aa foormulaa saaguu barbaaddu olkaa'itii, achiin Ajaja Ctrl+V.
dhiibi Foormullaan filatame bu'aadhaan bakka bu'ama.


text:
Kibba Laa’os keessatti wixata dabre hidhi lagaa elektrikii maddisiisu cabuun, naannoolee biyyattii hidha kanaa gaditti argaman keessatti lolaa hamaa uume. Galaanaa uumame kanaan lafti qonnaa fi gandoonni heddu guutumatti kan liqimfaman yoo tahu, waraanni biyyattii ummata kana baraaruuf carraaqqii kan godhaa jiru tahuu gabaasne arganne ni mul’isa.
Mootummaan Laa’os ibsa guyyaa hardhaa baaseen, “bishaan hir’ataa dhufe hordofuun dhoqqee uumameen akkasumas rooba gannaatiin walqabatee, namoota baraaruuf imalli bidiruudhaan godhamu rakkisaa ta’ee jira” jedhe. Mootummaan biyyattii akka jedhutti hanga ammaatti reeffi namoota 29 kan argame yoo tahu, namoonni 1100 ol tahan ammoo achi buuteen isaanii dhabamuu beeksise.
Lolaa kanaan biyya ollaa Laa’os kan taate Kaamboodiyaa keessattis namoonni kumaatamaan lakkaahaman qeyee isaanii irraa baqatanii jiru. Haata’u malee Kaamboodiyaa keessatti lubbuu namaa irratti balaan dhaqqabe kan hin jirre tahuu gabaasni arganne ni ibsa.
Sababni balaa kanaa kan hin ibsamin tahus, qondaaltonni Laa’os tokko tokko sababni balaa kanaa qulqullina ijaarsa hidhaa waliin kan walqabate tahu mala jechuu isaanii gabaasni Aljaziiraa ni addeessa.


text:
Miseensonni hawaasa somaalee kan Minesootaa keessaa viidiyoo al shabaab guyyaa ayyaana waggaa haaraa miseenosta filachuuf raabse fudhatama dhabsiisan.
Gamtaan wal ta’umsa Lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Somaliyaa kaleessa galgala tuuta oduuf ibsa kennaniin ergaa vidiyoo kan dargaggoota Somalia Minesootaa keessa jiran finxaalessummaan wal qabsiise sana balaaleffatanii jiran.
Gaaffii fi deebii Radiyoo Sagalee Ameerikaa sagantaa Afaan somalee waliin geggeessaniin itti aantuu dura teessuun gamtaa Sanaa Hodan Hassan akka jedhanitti kaayyoon keenya namoonni amantii ka biroo hordofan gareen al Shabab Islaama bakka akka hin buune amansiisuu dha.
Gamtaan sun Imaamotaa fi hoogganoota hawaasaalee kanneen biroo waliin ta’uu dhaan deggersa walii qaban mul’saniiru. Hodaan akka jedhanitti qiyyaafati gamtaa keenyaa garee dargaggootaa xiqqoo kanneen finxaaleyyiin fo’ataman qofa irratti utuu hin taane irra jireessa dargaggoota lammiiwwan Somalee hidda dhalata Ameerikaa kanneen gocha yakkaa kanaaf saaxilamaniif rakkoo dinagdee isaan mudate dabalee ti jedhan.


text:
Abbaa Urjii tiin: Ji’a Hagayyaa tan bara 1952-a, gaafa Mahammad Goobanaa ilmii barsiisuuf Dirree Dhawaa-rraa gama ganda Warra Alii kan magaalaa xiqqoo Laga Mixee bira …Read More »
Xinxalaa – Maali Mallisaa?
Shabboo Meediya. Sabaa-himaa dhimma dantaa Oromoo irratti xiyyeefate. Waan Oromoon hundi baruu qabu, dhugaan Oromoo eessatti akka baddee, hegereen Oromoo maal fakkaatti, Oromoon Maal godhuu …Read More »
Ibsa Ejjannoo Yaa’ii GHO 4ffaa.
Nuti, hirmaattotni Yaa‘ii Gurmuu Hayyoota Oromoo (GHO) mata duree „Burjaajii Siyaasa ammee fi Carraa Hegeree Oromiyaa“ jedhu jalatti Ebla 10, bara 2021 geeggeeffame irratti haala …Read More »
Warra nu fixaa baheef addunyaan akkatti iyyiti
https://www.facebook.com/nasir.hamza/videos/10158486052769843 Yoo himachuu nurraa suutaami, Nama itti himannuu fii nama nu dhagayu dhabne malee kenyaatu irra daraniRead More »
Freedom bells ring somaliland releases oromo man from prison 20 years later
Mohamed Muussaa Gamteessaa ja’ama, dhalataa Oromoo biyya Jimmaa Abbaa jifaara, bara 20 guutu yakka tokkoo malee mana hidhaa Hargeeyssaa keessaatti eega hidhabme turee booda amma …Read More »
Hayyuu fii gameessi Oromoo gara aakiraa deeman
INNAA LILAAHII WA’iiNAA ILEEYHII RAAJI’UUN PROF Mahdii Hamiid Muudee (Abbaan Gaazexaa Bariisaa) Hayyuun Oromoo guddaan gara ganda Aakiratti godaanuun Dhagahame.Nama guddaa waan guddaa fuuldurattiis irraa …Read More »
Qeerroon lafaa ol ka’i mirga kee kabachiisi Hayyoota keetis hiksisi
PRO.Mararaa Guddinaatiin Yaa Saba Bal’aa !! Akkuma beekamu yeroo ammaa kana haala rakkisaa fi yaaddessaa keessatti akka argamnu hunda keenyatu beeka .Yeroon kun Oromoof yeroo …Read More »
YAADANNOO AMNA QEEYROO GANAMAA BARA SHANTAMMAFFAA
Haalli ummata Oromoo kan arra bahaa-dhihaa fii kaabaa-kibba Oromiyaa keessatti xiqqaa fii guddaa – dhiiraa fii dhalaa lammii qabsoof onnachiisee wareegama bilisummaa tiif harka qullaa …Read More »
Ollaa: Oromo Legacy Leadership And Advocacy Association
IMPORTANT UPDATE: OLLAA is always seeking for opportunities to engage with Oromo communities around the world to bring light to the plight of our people. …Read More »
Jijjiiramni Oromoon kumaatamaan itti warageeme kana fakkaata
Ajandaa Mana Marii Nageenya Biyyolessaa (National Security Council/ NSC) Roobii Darbee:Roobii darbe jechuun gaafa Qaammee 4 bara 2012 Abiyyi Ahimad Mana Marii Nageenyaa jedhamu walitti …Read More »


text:
SEENSA 2
1.Kaayyoo Maanuwaalicha Qopheessuu 4
2.Tooftaa Qophii Maanu’alii 4
3.Ergama, Mul'ataa fi Duudhaalee 5
4.Angoo fi Ga’ee Hojii Biiroo Daldala fi Misooma Gabaa Oromiyaa 6
5.1XIINXALA MAAMILTOOTAA fI DHIMMAMTOOTAA EJANSII GABAA OROMIYAA 12
5.2 Fedhii Maamiltoota fi Qooda qabdoota Calalame Bahe 14
6.Kaayyoo Diriiraa Kaa’uu (Setting Stretche Objective) 15
6.1 Fedhii Maamilaa (Customer), Bu’aa Eegamu (Desired OutComes), fi Kaayyoo Diriira (Stretched Objectives) 16
6.2 Fedhii Qooda Qabdootaa (Motummaa, wajjiraalee motummaa), Bu’aa eegamu (Desired Outcomes) Fi Kaayyoo Diriiraa (Stretched Objectives) 18
7.Karooraa Hojiwwan Misooma Funca Dudhaa Gaggeessuuf 20
8. Ibsa Adeemsa Hojii Ijo Funca Dudhaa Gabaa 20
8.2 Sabsii(Input) fi Bu’aa (Output) Adeemsa Hojii Ijo Funca Dhudhaa 21
9. Bu'aa A/H/I/MFDG Irraa Eegamu (Desired Outcome) 21
10.Daangaa Maanu’alii 22
11.Maappii Adeemsa Hojii Ijo M/F/ D/G (High level map) 23
12.Hojiiwwan GurguddooA/H/I/Misooma Funca Dudhaa 24
13.Ibsa Hojjiilee A/H/I/MFDG keessati Raawwatamu 26
13.1 Qorannoo Funca Dhudhaa Gabaa Gaggeessu 26
-‘comparative advantege’ fi kkf Funca dudhaa keesatti dabala dudhaa 29
15.Gamaagama fi Duub - debii 36
Kana gochuufiis hojiilee gabaan walqabatee hojjetaman keessaa inni tokko Misooma Funca Dudha Gabaa ijaaruu akkassumaas kan jiran fooyyeessuu dha. Keessattuu sirna fi Buu’ura gabaa haammayyaa, haaqa qabeessa, ariifachiisaa fi ifa ta’ee diriirsuuf hojiilee hubannoo uumuu irraa kaasee hojiileen garaa garaa hojjetamaa kan turan yoommuu ta’u maanu’aliin kunis hojiimata Misooma Funca Dudha Gabaa fooyya’aa naannoo keenya keessatti diriirsuu ka’umsa godhatee kan qophaa’ee dha.
Maanuwaaliin hojii qopha’e Kun kan A/H/I Misooma Funca Dudha Gabaa, Kaayyoo maanu’aalii, Barbaachisuummaa qoraanichaa, Daangaa maanu’aalii, Gurmaa'ina Qorannoo (Organization of the Study), Tooftaa maanu’aalii, ibsaa Adeemsa Hojii Ijo Misooma Funca Dudha Gabaa, yaa’insa adeemsa hojii tokko tokkoo, ibsa yaa’insa adeemsa hojii , chaartti yaa’insaa fi Istaandaardii adeemsaa hojii fi gurmaa’insaa humna nama kan off keessaa qabuu fi ibsuu ta’a.


text:
Jiduu kana haasaya Obbo Jawar Mohammed TV Ubuuntu Fi OMN waliin taasiseefi Imala galateeffannaa gochaa jirun waliin walqabatee ololli fi maqaballeessiin gamaa gamanaa bahamee dibbeen …Read More »
Afaan Hojii Woyyaaneetiifi Isiin Dhageettu, Afaan Qawweeti; Oromoolle Afaan Qawwee Qofaan Woyyaanetti Haasawuun Dirqama.
(VOICESFORVOICELESS.BLOGPOST.SE.COM) Yaa Oromoo, qabsoo bilisummaa biyya tokkoo keessatti gargaarsi biyyoota alaa ni barbaachisaadha yoo jennee of gaafannee, deebiin jiruu eetii (eeyyee) ta’a; garuu eenyurraa, akkamiin, …Read More »
NAFXANYICHI WAYYAANEE BURKAANA IRRA TAA’EE DHAADATAA?
Taammanaa Bitimaa irraa Dubbiftoota barruu tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, wannin harra isiniif dhiyeessu kun dubbii dureewwan warra Wayyaanee keessaa inni tokko raasaa kana kallachumatti, …Read More »


text:
Gabaabaa murqicha lakkoofsa 8 keeyyatee jidduu taphachaa kubbaa adamsa.Gaafa gannii 16 Barseloonaatti gale eegii sunii ittuma jira.
Achumatti ilkaan buqqifatee ganna 22 Barseloonaa taphate,Andres Iniesta.
Ganna kanatti marroo 673 Barseloonaa tapahtee leenjisaan kilabii Baarseloonaa.
Tapha Barseloonaan kalee Real Sociedad 1-0 moote irratti nagaa dhaamate. ”Inestiyaa haguma jireenna jiruu si jaalanna” jedhanii galata galchaniif innii daqiiqaa 82essoo irratti jijjiiranii bahee jennaan. Taphii sun isaa ka dhumaati.
“Milikeetii wayaa keeyyadhee ani taphadhuun wayaa addunyaa cufa caaltu ulfinna kanaan taphadhaa” jedha Inestiyaan.
Gaafa innii keessa jiru Baarkaan marroo 9 dorgommii La Liigaa moote. Dorgommi Waancaa Nugusuaa Copa del Reys marroo jaha,Waancaa Kilaboota Kubbaa Miilaa ammoo marroo sadii qabaadhatte.
Namii kun Waancaa Kubbaa Miilaa bara 2010, Afrikaa Kibbaatti taphatan irratti goolii innii mmuuee iratti Jermenitti Ispeen mootummaan galachiise.
Manaajerii isaa Ernesto Valverde nama akka Inestiyaa hin argannuuyyuu gaafa innii nagaa dhaamatee bahe sun manaajerii isaa na jedhee dubbadhaa,” jedha.
Bara 2012 keessa mindaan innii ji’atti argatu Euro miliyoona 5.
Inestiyaan kana Kubbaa miila Chayaanaa Super League bitate.“Miilaan isan irraa faadhullee qalbiin tiyya haguma jirtu cufa isanuma waliin jirti,” jedhee fuula Chaaynaatti deeffatee itti dhaabatee,Andress Inestiyaa,dhiirsii Anaa Ortiz.