text:
Boqonnaa Sammuu(Peace of Mind)
Sammuun qamoole ilmaa namaa keessaa akka motoraa ta’uun ilma nama sochoossa. Eessaa ka’ee garam akka deemu itti akeeka. Sammuun buqqee cimaan marfamuun miidhaa garagaraa irraa tikfama. Osoo miidhan qaama kan akka rukutta gonkumaa isa dhaqabuyyu baate miidhaan garagaraa karaa adda addaatin ni dhaqqaba. Kana keessa dhiphinna,yaaddo,aarii,lola fi kkf dha. Miidhaa kanniinif akka hin saaxilamne sammuun kunuunsa addaa isa barbaachisa. Miidhaawwan kanaan takka miidhamnaan dawaa argachuun ni ulfaata.
Akkuma qaamonni biroo hojii humnaa hojjatanii dadhaban sammuunis ni dadhaba,boqonna isa barbaachisa. Sammuun karaa adda addaatin boqonnaa ni dhaba,ni hadooda,gammachu dhaba. Namoonni baay’een yeroo ammaa dhukkuba qaamatiin kan miidhaman osoo hin taane dhukkuba sammuutin reebamaa jiru. Dhiphinna sammuu kanarraa of baraaruuf dhagaan isaan hin fonqolchinee hin jiru. Furmaata yoo dhaban murtoon isaani inni dhumaa fi inni dhumaa of ajjeessudha jedhanii yaadu. Of ajjeessun dhukkuba sammuu irraa waan of baraaran itti fakkaata. Haa ta’uu malee wantii isaan eeggatu kan duraani caalaa hamaadha. Marree nullee miidhaa akkanaatin osoo hin saaxilaminiin duratti boqonnaa sammuu akkamitti argachuu dandeenya?
1.Cubbuu irraa fagaachu- cubbuu jechuun uumamaanu wanta qalbii rakkisuu fi dhiphisuudha. Namni cubbuu yommuu hojjatu ni dhiphata,ni yaaddawa,gammachuu dhaba. Cubbuun summii sammuuti. Wanta hanga cubbuu sammuu summeessu fi hadoochu hin jiru. Namoonni yommuu cubbuu hojjatan sammuun isaani waan yaaddoftuu fi dhiphattuuf kana jalaa bahuuf of ajjeessuf haada barbaadatu. Aktaroota filmii warra Dhihaa yoo ilaallu boodden isaani dhiphinna jalaa bahuuf of ajjeessudha. Balaan kana hunda kan fide cubbuu adda addaa keessatti borcamuu isaaniti.
Namni akkuma cubbuu irraa fagaacha fi hojii gaggaari hojjataa adeemun akkasuma boqonnaa sammuu argachaa adeema. Fedhii yeroo gabaabduuf turtu gadi qabuu fi too’achuun boqonnaa sammuu yeroo dheeraf turuu namaa kenna. Namni fedhii foonii yeroo gabaabduf turtu argachuuf karaa hin taanen yommuu adeemu miidhan sammuu fi qaama irra gahuu hangana hin jedhamu. Namni dhokateeyyu cubbuu osoo hojjatee,akka waan cubbuun sun irraa dubbifamuutitti namoonni isa jibbaa fi ofille of jibbaa adeema. Yeroo hundaa gadii aantummaa fi ofitti amanamummaa dhabuun isatti dhagahama. Miirota negaativii garagaraatin keessi isaa reebama. Kanaafu namni gammachuu fi boqonnaa sammuu barbaadu cubbuu irraa haa dheessu. Kana hin barbaadu cubbuutu naa caalaa kan jedhu yoo jiraate immoo mirga isaati.
2.Sodaa fi Beekumsa Rabbii qabaachu- Namni akkuma Rabbiin beekaa fi sodaataa adeemun cubbuu irraa fagaacha adeema. Sodaan Rabbii qalbii keessa yoo jiraate kophaa fi ifattis Rabbiin na arga jedhe waan sodaatuf cubbuu akka hin hojjanne waardiyaa itti ta’a. Rabbiin na arga jedhe cubbuu irraa dheesse. Rabbiin sodaachun cubbuu irraa fagachu qofa osoo hin ta’iin wanta Inni itti nama ajajee hojjachuu fi kan irraa nama dhowwee irraa fagaachudha. Sodaa Rabbii qabaachuf immoo sifaata(Attributes) isaa beekun barbaachisaadha. Kunii immoo kan argamuu filoosofi fi madda wal maanxerraa osoo hin ta’iin Kitaaba Rabbiin buuserraayi kana jechuun Qur’aana fi Sunnaa Nabiyyi Muhammada(SAW) irraayi. Maddoota kanniin lamaanin ala taanan sodaa fi beekumsi Rabbii argamuu hin danda’a.
Umamaanu ilmi namaa yommuu Rabbiin sodaatu fi tolee jedhuu qalbiin isaa akkuma gammaddu yommuu Rabbiin diddu fi gantu immoo ni cinqamti, ni gadditi. Jireenya kana keessatti daandii lamatu jira. Isaanis daandii Rabbii qajeelaa kan ta’ee gammachuu fi milkaa’innatti nama baasu fi daandii sheeyxaanaa jallataa kan ta’ee gaddaa,cinqii fi rakkinatti nama geessudha. Namoonni daandii lamaan kanniin keessaa tokko filachuun irra adeemu. Daandii Rabbii filatee fi hojii gaggaari kan hojjatee jireenya gammachuu jiraata.
“Dhiiras ta’ii dubartii nama mu’imana(Rabbitti kan amanee) ta’ee dalagaa gaarii hojjate, dhugumatti jireenya gaarii isa jiraachifna; mindaa isaaniis irra gaarii waan isaan dalagaa turaniitin isaan mindeessina.” An-Nahl 16:97
Namni Dandii Rabbii dide immoo daandii sheyxaana filate jedhama. Isaaf jireenya rakkoo fi dhiphootu jira. Kana na amanuu yoo dadhabdan mee warra dhihaa kan akka Ameeraa fi Awrooppaa ilaalaa. Osoo qabeenyi isaan bira ciise jiruu lubbuu ofii dhiphinna irraa kan ka’e of galaafatu. Dhiphinni immoo kan dhufuu daandii Rabbii irraa garagaluutin.
“Namni yaadannoo(Qur’aana) kiyyaa irraa garagalee, dhugumatti isaaf jireenya dhiphoo ta’eetu jira. Guyyaa Qiyaamas jaamaa goonee isa kaafna.” Suuraa Xaahaa 20:124
Kanaafu Rabbiin beeku fi sodaachun handuura boqonnaa sammuu namaati.
3.Zikrii(Rabbiin yaadachuu fi faarsu)– Namni Rabbiin erga beeke booda Isa yaadachu qaba. Kan yeroo beelaye nyaachisuu,kan yeroo daare uwwisuu,kan yeroo cinqamee cinqii keessaa isa baasu Rabbiin qofa akka ta’ee osoo beeku akkamatti zikrii(yaadanno) isaatirraa fagaataa? Qalbiin yommuu zikrii irraa fagaattu ni goggogdi,ni cinqamti. Akkuma garaaf nyaata fi dhugaati barbaachisuu qalbiifis zikrii Rabbii barbaachisa. Nyaanni qalbii(onnee) zikriidha. Nyaata kana yoo dhabde ni cinqamtii,ni duuti akkuma biqilaan lafaa yaa’u rooba yoo dhabe badu.
“Isaan warra amananii onneen isaani zikrii Rabbiitin tasgabbooftudha. Dhaga’aa! Zikrii Rabbiitin onneen ni tasgabboofti.” Ar-Ra’ad 13:28
Zikrii gochuuf carraa baay’etu jiru. Garuu karaan zikrii itti godhan Sunnaa Nabiyyanaa Muhammad(SAW) irraa kan goruu fi maquu yoo ta’ee faydaa zikrii argachuu hin dandeenyu. Karaa Nabiyyin ittiin godhaniin yoo goone qofa boqonnaa sammuu fi tasgabbii qalbii kan argannu. Qur’aana xiyyeefannon dubbisuu fi hubachuun zikriidha. Salaata sirnaan salaatun zikriidha. Yommuu lukaa fi geejjibaan ol gadii deeman arrabaan Rabbiin faarsun fi qalbiin yaadachuun zikriidha. Akkuma roobni yoo ardii gogdu irratti roobe lafti magariisa taatu zikriinis onnee nama gogde jiisa. Bakka kamuu yoo deemnu arraba keenya Rabbiin faarsuf haa carraaqnu. Subahanallah(Rabbiin qulqullaa’e), Alhamdulillah(faarun kan Rabbiiti), Allahuakbar(Rabbiin guddaadha) haa jennu. Arraba keenya zikriwwan kanaa fi kan kana fakkaataniin mee haa leenjisnu. Insha Allah boqonnaa sammuu,tasgabbii qalbii ni arganna.
4.Aarii ofii too’achuu, du’aayi fi araarama walii gochuu– Akkuma bifti namoota gargaraa amalli isaanis akkasuma garagara. Namoonni dafanii aaranii fi kan hin aarretu jiru. Namoonni adeemsa jireenyaa keessatti karaa adda addaatin walitti bu’uu danda’u. Yeroo walitti bu’iinsi uumamu aarii ofii too’achuu fi walii araaramuun boqonna sammuu nama kenna. Wanta takka darbeef keessa ofii aariin reebun miidha sammuu fi qaama ofitirraan gahuudha. Wanti darbee gonkumaa akka hin deebine beekanii xiyyeeffannoo ofii gara biraatti garagachuun amala nama qarooti. Jechoonni namoota garmalee nu aarsu danda’u. Kan nutti dubbatan yookaa jechi tasa afaani baate yookin immoo nu xiqqeessuf ta’uu danda’a. Diina keenya kan ta’ee sheyxaanni dubbii walitti darbannee akka hariiron keenya addaan citu barbaada. Kanaafu sheyxaanu aarsuu fi ofirraa ari’uuf nama jecha san nutti dubate saniif irra darbuu fi araaramufi qabna. Kanarra immoo inni caaltun yommuu nama sanii du’aayi goonu aariin keenya akka qabbanaa’u fi hariiroon keenya akka cimu ta’a. Nuti “Yaa Rabbii ani jecha inni/ishiin jedheef/jetteef dhiise ykn araarameefi atillee dhiisif ykn araaramiif” yommuu jennu, maaltu nutti dhagahama? Diina keenya sheyxaanatti kan hariiroo keenya addaan kutuuf deemutti maaltu dhagahama laata? Dhugumatti akkana kan goonu yoo taane, wanta nu aarsu ni irraanfanna, boqonna sammuu ni arganna. Wanta nu cinquu hundaaf wudu’a godhanne salaata salaatun du’aayi yoo godhanne dukkana san ofirraa saaqun boqonna sammuu ni arganna.
5.Nyaata fi dhugaata haala madaalawaan nyaachu fi dhuguu – Wantoota boqonnaa sammuu nama dhabsiisan keessaa tokko nyaata fi dhugaati ofitti baay’isuudha. Namni yommuu nyaata fi dhugaati ofitti baay’isuu qaaman furdataa sammuun immoo laamshayaa adeema. Garmalee ofitti oofun sammuun akka cinqamtu godha. Nyaata akkanaa lamuu hin argadhu jedhanii nyaachu irra hanga humna ofii nyaachun boqonnaa sammuu argachuudha. Namni akka horii yoo ofitti oofu Rabbii ofii irraanfachaa fi sammuu xinxallitu dhabaa adeema. Kanaafu nyaata fi dhugaati osoo garmalee hin xiqqeessin, osoo ofittis hin baay’isin haala madalawaan nyaachu fi dhuguun boqonnaa sammuuti.
6.Dubbii xiqqeessu – Wantoota boqonnaa sammuu nama dhabsiisan keessaa kan biraa immoo dubbii baay’isudha. Namni wanta faaydi hin qabneef odeessu qalbiin isaa gogaa fi tasgabbii dhabaa adeemti. Wanta dubbateef gaabbun keessa ofii reeba. Namni dubbii isaa yoo hin dhagayinii fi irraa hin fudhatiin aariin sammuu ofii cinqa. “Arraba gabaabachuun sammuun bilchaachudha” akkuma jedhamu namni yommuu sammuun bilchaata adeemu wanta dubbatuuf gatii kennaa fi madaala adeema. Tasa afaani baate rakkoo guddaa akka isatti hin finne hanga danda’uun of eeggannoo godha. Wanta hanga arrabaa rakkoo fi dararaa namatti fidu hin jiru. Namni osoo hin yaaddin wanta tokko dubbachuun rakkoo hamaa itti fida. “Alanshan malee liqimsuun,yaadan malee dubbachuun nama balleessaa.” jedhaa mitiree Oromoon.Kanaafu dubbii hin taane dubbachuu irraa of qusachuu fi falmii dubbii xiqqeessun burqaa boqonnaa sammuuti.
7.Cimanii hojjachuu- Hojii malee ta’uun hundee badiiti fi dhiphinnaati. Sammuun hojii gaarii hojjatee of bashanansiisu barbaada. Garuu yoo hojii dhabee akka ibiddaa of gubee fixa,ni cinqama. Hojiin sammuuf boqonnaadha. Namni dafqa ofiitin xaare of bulchuu boqonnaa sammuu yoo argatu kan osoo homaa hin xaarin hate jiraatu immoo jireenya cinqii fi daraara jiraata. Yoo dalagaa gaggaarin of ko’oomsine(of hiine) cubbuu hojjachuuf yeroo hin qabnu, halkan hirraba gaarii rafna. Nama boqonna sammuu fi tasgabbii argatu taana. Yoo hojii humnaa dhabne kitaaba haa dubbisnu.
8.Hirriba madalamaa rafuu– Rabbiin rafne boqonnaa akka itti argannuuf halkan uume. Garmalee baay’isanii fi xiqqeessanii rafuun sammuu irratti miidhaa guddaa geessa. Sagantaan hirriba keenyaa tartiiba akka dhabu kan godhu keessaa tokko torbaan tokkoof ykn guyyoota muraasaf hirriba garmalee rafne torbaan itti aanu hirraba akka dhabnu nu godha. Kunii immoo sammuu keenya jeeqa. Kanaafu akka akkana hin taanef sagantaan hirriba sa’aati murtaa’eef rafuu qabna. Guyyaa qixxe yeroo sammuun dadhabuu muguun boqonnaa fudhachuun ni danda’ama. Kana gochuf immoo ganama yeroon ka’uu qabna. Ganama yeroon yoo hin ka’in sammuun ni hadooda,xinxalluu hin danda’u.
Gudunfaa
Hundii keenya karaan nuti boqonna sammuu ittiin argannu garagara. Kanniin armaan olii akka fakkeenyatti fi bu’aa irraa argamee ilaalun kan filatamaniidha. Namni boqonnaa sammuu barbaadu Rabbiin beeke haa sodaatu,cubbuu irraa haa fagaatu,wudu’a haa godhatu, saalata haa salaatu, zikrii haa baay’isuu,du’aayi haa baay’isu,aararama fi gargarsa Rabbirraa haa kadhatu,beekumsa Islaamaa barachuuf kutate haa ka’u, amala namaa dhiisu fi irra darbuu horachuuf haa carraaqu,aarii ofii haa too’atu, cimee haa hojjatu, hirriba madalaama haa rafu, fedhii foonii haa too’atu, of tuulu dhiise gadi of haa qabu, sadaqaa haa kennatu, of jaalachuu fi haafa’uu irraa of haa qusatu.
Hanga Barruu biraatin walitti deebinutti nageenyi fi rahmanni Rabbii isinirra haa jiraatu.


c: text/html

text:
Tapha Aadaa Oromoo
Taphni aadaa Oromoo hangafa tapha ammayyaati. Umurii dheeraas qaba. Taphoonni aadaa Oromoo keessaa baay’een isaanii yoo xinnaate namoota lama kan hirmaachisanidha. Gareedhaan kan taphatamus ni jira. Kaayyoon tapha aadaa inni guddaan nama yookiin garee waliin taphachaa jiran injifachuudha. Injifannoo argameenis cimina yookiincaalama agarsiisuudha malee nama yookiin garee injifatame dallansiisuu miti. Akka inni irra deddeebiin taphichatti hirmaatu xiiqii itti uumuudha. Kan injifatames dadhabina isaa fooyyessuun irra deddeebi’ee taphata.
Haaluma kanaan taphni aadaa akaakuu garagaraa fi faayidaa mataasaa danda’e kan qabudha. Taphoota aadaa keessa kanneen akka fiigichoo, wallaansoo, saddeeqaa, qillee, korboo, utaalchoo, facceefi kan kana fakkaatan ni argamu. Taphoonni kunniin kan adeemsifaman namoota lama yookiin lamaa ol gidduutti. Fakkeenyaaf, korboo tapachuuf namni qololchu yookiin darbatu tokkoofi kan waraanu tokko yookiin tokko ol jiraachuun dirqama. Gulufni yookiin gugsiin fardaas kan tapahatamu yoo xiqqaate nama lama ta’uun. Gareedhaanis ni taphatama. Akkasumas, tapha qillee keessatti namoonni qillee garee lamatti qoodamuun taphatu. Baayyinni miseensota gareewwan isaaniitis walqixa. Iddoon taphawwan kunneen itti taphataman dirreedha. Yoo miseensonni garee baayyatan dirree bal’aatu filatama. Yoo muraasa ta’an garuu, dirree dhiphaa ta’errattii taphatama. Tapha aadaa keessaa daakaan bishaaniimmoo kan dandeettiin dhuunfaa ittiin agarsiifamuudha.
Tapha aadaatti taphachuuf gatii guddaan hinbarbaachisu. Tapha aadaa keessatti meeshaaleen ammayyaas hangas mara hinbarbaachisan. Irra caalaan isaanii waan uumamaan jiranitti fayyadamuun kan taphataman. Uffata addaas hinbarbaadan; kanuma qabanitti dhimma ba’u. Bishaan, dirreen, mukniifi fardeen jiraannan warri waldorgoman hirmaachuu danda’u.
Kanneen akka saddeeqaa taphachuuf ammoo hidhannoo wayituu hinbarbaachisu. Kanaafidha taphni aadaa namoota garee kamiiyyuu kan hirmaachisu. Saddeeqni tapha aadaa Oromoo keessaa isa tokkodha. Taphni kun yoomessa keessatti taphatamu, adeemsaafi seera ittiin taphatamus niqaba. Namni mo’ame tokkos haala dabareesaaa eeggatee itti taphatu niqaba. Haaluma kanaan faayidaan inni jireenya dhala namaa keessatti qabu olaanaadha.
Saddeeqni yeroo mara dhagaarratti guyyaa tapha taphatamudha. Dabalataanis, ijoollonni yeroo hedduu horii tikaafi qarree lafa boolli saddeeqaa jirutti taphatu. Kunis, hojii garee yookaan lama ta’anii taphatamudha. Gosa isaa irratti hundaa’uun gola tokko keessa saddeeqni sadiis afuris naqamuu danda’a. Yeroo baay’ee erga facaasaan midhaanii dhumee booda yeroo boqonnaa tapha taphatamudha. Yeroo taphaa sana taphattoonni kan irra caalaa raawwatan jecha caalaa gochaanidha. Jechatti kan fayyadaman yeroo yaadaan wal morman qofadha.
Taphni saddeeqaa adeemsa ittiin taphatamu qaba. Tapha kana keessattii jalqaba saddeeqa afur afur boolla sadeeqqatti naqatu. Itti fufuun gosa tapha taphatanii inni tokko gaafata. Inni faallaan immoo dhalaa jedhee deebisaaf. Sana booda inni jalqaba taphicha eegale boolla saddeeqaa isa duubaan dhumarra jiru keessaa saddeeqa hammaaruun irra firfirsuu eegala. Bakka irratti fixe keessaa hammaarrachaa irra firfirsuun hanga naanna’ee gola qullaa irra ga’utti taphatee boolla qulla irra yommuu ga’u dhaabata. Sana booda inni karaa faallaa isaa ta’ee jiru gola isa dhumaa keessaa hammarratee irra firfirsuu eegala. Sana booda adeemsa gola gola isaanii keessaa yommuu boolli takkaa keessaa hammaaramee deebi’ee afur ta’e fuffudhachaa taphatanii dhumarratti hanga golli isa tokkoo qullaa hafuutti taphatama.
Ittuma fufuun, dhuma irratti saddeeqa nyaatan sana boolla boolla isaaniitti naqatanii inni tokko gola isa tokkoo keessaa lama kessa seenee naqatee sararaan daangaa gidduu buusa. Itti fufuun inni jalqaba lammata irratti taphate isa kana keessatti immoo dura bu’aa ta’ee taphachuu eegala. Haaluma duraan itti fufanii taphicha otoo taphatanii inni tokko gola isa tokkoo keessaa boolla saddeeqa sadii qabu irratti waan fixuuf arfaffaa irra buusee jalaa fudhata. Marsaa sadaffaa irratti immoo boolla hunda irraa waan fudhateef taphichi xumurama.
Tapha saddeeqaa keessatti namni mo’atamee taphni haaraan akkaataa inni itti fufuu qabu jira. Tapha saddeeqaa kana keessatti taphataan garee tokkoo yoo mo’ame, isa bira taa’ee dabaree eeggatuuf gadhiisee ba’a. Isaan kunneenis gola saddeeqaatti saddeeqa naqatanii caqii taphanna waliin jechuun eegalu. Inni jalqaba eegale kan isaa keessaa gara gidduutii gola tokko kessaa saddeeqa tokko fuudhee gola isa itti aanu keessaa fuudhee isa itti aanu keessa buusa. Haaluma kanaan, hanga naanna’ee bakka irraa eegale ga’utti itti fufa. Yeroo gola irraa eegale bira ga’u saddeeqa hunda hammaaree itti fufee firfirsa. Tapha kana keessatti yeroo irra firfirsu kan isa faallaa isaa keessatti gola saddeeqa lama qabaatee sadaffaa irratti yoo xumure ‘caq’ godheera jedha. Sana booda, golli sun kan namichaati keessatti kuufamaafi. Gareen faallaa isaa yoo irratti xumure saddeeqa lama qofa irraa fudhatee gola kan isaa keessaa hammaree irra firfirsa. Haaluma kanaan taphichi itti fufee tapha jalqabaa keessatti inni tokko mana lama qofa hambisaafi.
Tapha sadaffaa keessatti immoo ‘dilbii’ taphanna jechuun eegalu. Tapha kana keessatti immoo taphicha keessatti gola isaa keessatti yoo xumure gola isa faallaa isaa keessaa kallachaan toora isa keessatti xumuree keessaa fudhachuun kan nyaatanidha. Yoo kan faallaa isaa keessatti xumure ‘irra bule’ jedhamuu ni danda’a. Mo’ichi isaanii baay’ina gola walirraa fudhataniitiin murtaa’a.
Taphni saddeeqaa kun faayidaa hedduu dhala namaa gonfachiisa. Inni jalqabaa, ciminaan fageessaanii yaaduu, xiinxaluufi fagootti tilmaamuun bira ga’uu nama gonfachiisa. Kanaafuu, taphni kun bashannansiisuu cinaatti aadaa hawaasaa, lakkoofsa, tartiibaafi seera barsiisuun dandeettii yaaduufi fagootti xiinxaluufi tilmaamuu akka dagaagfatan taasisa. Dabalataanis, tapha kana keessatti ijoollonni yaadanii eessatti akka xumuran fagootti tilmaamuun waan taphataniif dandeettii xiinxallii isaanii daran dagaagsuu danda’a.
Walumaagalatti, taphni aadaa tapha aadaa ijoolleetiin taphatamudha. Tapha yoomessa mataasaa danda’e keessatti taphatamudha. Adeemsaafi seera mataasaatis ni qaba. Tapha kana keessatti namni injifatame haala inni itti marsaasaa eegee taphicha itti fufuu danda’u ni jira. Taphni kun faayidaa guddaa dhala namaatiif waan qabuuf kunuunfamee dhaloota dhufuuf darbuu qaba jenna.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Shakkii-kutaa 2ffaa
Torbaan darbee shakkii bakka lamatti erga qoonne booda shakkii gosa tokkoffaa ilaalle turre. Har’a In sha Allaah shakkii gosa lamattaa ilaalla. Innis shakkii namoota jiddu, shakkii dhiirsa fi niiti jiddutti uumamu. Shakkiin namoota jiddutti uumamu yoo daangaa hin qabaatin miidhaa guddaa fidu danda’a. Akkuma torbaan darbee kaasne shakkiin dhibee qalbii waan ta’eef sababa fi dawaa qaba. Namtichi sababaa fi dawaa beeke dhibee kana wal’aanu qaba.
Sababoota shakkii namoota jidduu
- Imaanni dadhabaa ta’uu
- Wantoota shakkiif nama saaxilan irraa fagaachu dhiisu
- Hasaasa sheyxaana hordofuu fi kkf
Dawaa shakkii namoota jidduu
Dhugaan isinittiin himaa muxannoo kiyyaa fi namoota biroo irraa shakkii qulqulleessun jireenya gaarii jiraachu yoo barbaanne, iimaana keenya dabalachuuf carraaqu qabna. Akka lugaa Arabifaatti al-Imaanu jechuun al-amnu jechuudha. Al-amnu immoo– hundeen isaa tasgabbii nafseetii (xuma’aninatu nafs) fi sodaan qalbii namatirraa deemudha. Kana jechuun kennaa nageenyaati fi faalla sodaa kan ta’e tasgabbii jechuudha. Kanaafu imaanni shakkii fi sodaa irraa nama baraarun tasgabbii fi nageenya namaa kennaa jechuudha.
Hiikni iimaanaa lammataa ‘Dhugoomsudha’ kana jechuun qalbiidhaan dhugaan amananii arrabaan dubbachuu fi qaaman hojjachudha. Namni tokko Rabbitti amane yoo jedhe qalbiin dhugaan amanuu (dhugoomsu) qaba, arrabaan wanta Rabbiin itti ajaje dubbachuu fi wanta irraa dhowwe dhiisu qaba, akkasumas, qaaman wanta Rabbiin itti ajaje hojjachuu fi wanta Inni irraa dhowwe irraa fagaachu qaba. Yoo kana hundaa hojjate tasgabbii ni argata, sodaa fi shakkiin irraa ni deema. Kana hundaa yoo hin hojjatin garuu tasgabbis hin argatu shakkii fi sodaanis irraa hin deemu.
Kanaafi imaanni qalbii irraa ka’a. Wanti qalbii keessa jiru immoo hojitti jijjiramuu qaba. Kanaafi torbaan darbee namni tokko nageenya fi tasgabbii argachuuf shakkii waa’ee Rabbii fi Guyyaa Qiyaama ilaalchise qabuu qalbii ofitirraa dhiiqu qaba kan jenneefi. Shakkiin kuni yoo hin dhiqamiin shakkii biraa dhiquun ni ulfaata. Kanaafu dawaan tokkoffaan nama dhibee shakkitiin dhibameef ta’uu imaana dabalachuudha. Kana jechuun harkaana imaana jahan qalbii keessatti gadi dhaabuu, arrabaan dubbachuu fi hojiitti jijjiruuf tattaafachu qaba. ‘İmaanni hawwii fi hojii maleen kan dhufuu osoo hin ta’in carraaqqi fi hojiidhan kan dhufuudha.’ Kanaafu, namni tokko beekumsa isaa gabbifachuuf, wanta beeke hojitti jijjiruuf carraaqu qaba.
Dawaan lamaffaan ‘Osoo hin hubatin hin gugatin!’
Namoonni gariin wanta dhagahan dhugaa ykn soba ta’uu osoo addaan hin baafatin, namootatti dabarsuuf muddamu. Ergasi wanta jedhaniif harka ofii cininuu (garmalee gaabbu). Gaabbu qofaa mitii namoota biroos badii guddatti oofu. Kanaafi, Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jechuun nu gorsa:
“Yaa warraa amantan! Faasiqni (fincilaan) oduudhaan yoo isinitti dhufe wallaalumaan namoota akka hin miine fi wanta hojjattaniif akka hin gaabbine (oduu isaa) addaan baafadha.” Suuraa Al-Hujraat 49: 6
Namni oduma arge nama kijibaa irraa fuudhe yoo nama biraatti geesse, nama nagaha haqa malee miidha, mataa ofitiinis garmalee gaabba.
Tarii oduun namni nutti hime dhugaa nutti fakkaachun shakkii fi jibbaan keessa keenya gubuu dandeenya. Jalqaba oduu namarraa fuudhun dura waani (maalummaa) nama oduu nutti fide beeku qabna. ‘Namnitichi kuni kijibaadha moo dhugaa dubbata? Yoo dhugaa dubbate faaydan kana natti himeef maalii? Jidduu keenya diigufi moo waan gaarii naa yaadeti?’ jenne of haa gaafannu. Namtichi kijibaan kan beekkamu yoo ta’e battalumatti oduu isaa achi gatuudha. Namni kijibaan nama addaan diiguu fi maqaa balleessuf waan deemuf. Akka fakkeenyatti Haadha manaa Ergamaa Rabbii (SAW) tan taate Aa’ishaa (radiyallahu anhaa) munaafiqonni zinaadhaan maqaa xureessan. Dubartii qulquulluu waa’ee kanaa gonkumaa hin yaanne olka’anii maqaa xureessun magaalaa Madiinaa keessa dubbii sobaa facaasan. Rabbiin hiika Qur’aana armaan gadii keessatti akkana jechuun isaan balaalefate:
“Dhugumatti, isaan (Aa’ishaa irratti) soba fidan garee isin irraa ta’aniidha. Isa isiniif hamtuu hin se’inaa. Inuma inni isiniif caalaadha. Nama isaan irraa ta’e hundaafuu,hamtuu irraa wantuma inni carraaqetetu isaaf jira. Isaan irraa kan (soba) guddaa baadhate immoo adaba guddatu isaaf jira.
Maaliif yeroo soba kana dhageessan, mu’imintoonni dhiiraas ta’e kanneen dubaraa walii toltuu yaadun ‘Kuni soba ifa bahaadha.’jechuu dhabanii?
Maaliif isa irratti ragaalee afur fidu dhiisanii? Eega ragaalee hin fidin, isaan sun Allaah biratti sobdoonni isaanuma. “ Suuratu An-Nuur 24:11-13
Cubbuulee /dilliwwan gurguddoo keessaa tokko dubartii qulqulluu zinaan maqaa xureessudha. Yommuu namni tokko oduu akkanaa sitti fidu atillee nama san irraa fuute hin hafarsin ni salphattaati. Maqaa namaa xureessun dura wantoota lama gochuu akka qabnu Aayatoota armaan olii kanniin irraa ni baranna.
1.Qalbii teenya qorachuu– haala nama sanii ilaali. “Namni kuni nama waa’ee zinaa yaadu? Ani osoo bakka isaa ta’ee nan hojjadhaa? Maarre, ofiif kan jibbu akkamitti isaaf/ishiif jaalladhaa? Nama kana haala badaa irratti arge hin beeku. Kuni soba guddaadha. Nama kanarraa dubbii sobaa kana hin fuudhu.” jechuudha.Kuni quubsaa ta’uu yoo baate,
2. Ragaa afur akka dhiyeessu gaafachu. Ragaa yoo hin dhiyeessin soba akka ta’e beekun irraa garagaludha. Osoo dhugaayyu ta’ee kana waliin maaltu nu dhiphisse? Maaliif wanta hin beekne fi hin agarre keessa galle rakkannaa? Maaliif cubbuu baadhannaa? Yoo dandeenye nama san gorsuu, ta’uu baannan arraba lugaamudha.
Kanaafu, dubbii oli gadi oofu irraa arraba kee qabi. Namni Aaya tana beeku arraba ofii wanta badaa dubbachuu irraa ni fageessa.
“Dhugumatti, isaan dubartoota tiikfamoo, sagaagalummaa irraa dagatoo fi mu’umintoota ta’an maqaa xureessan, addunyaa fi Aakhiratti abaarramaniiru.Isaaniif adaba guddatu jira.” Suuratu an-Nuur 24:23
Namtichi ykn dubartiin zinaan kan beekkamu/beekkamtu yoo taate, namoota biroo akka isatti/ishitti hin dhiyaanne akeekachisuudha. Kana irraa kan hafe shakkiin mataa of dhukkubsuu hin qabnu.
Gorsa gabaabdu tana mee haa dhageenyu
“Waan beekumsaa isaa hin qabnees hin hordofin. Dhugumatti, dhageettin, argituu fi qalbiin, kuni hundinuu isa irraa gaafatamaa ta’eera.” Suuratu Al-Israa 17:36
Qataadan akkana jedha:
- Osoo homaa hin argin ‘argee jira’ hin jedhin
- Osoo homaa hin dhagahin, ‘Dhagahee jira’ hin jedhin.
- Osoo homaa hin beekin, ‘Nan beeka’ hin jedhin
Rabbiin kanniin hunda irraa si gaafataati.”
“Gabaabumatti Rabbiin beekumsa malee fi shakkii irratti hundaa’ani dubbachuu ni dhowwa.”(Tafsiir ibn Kasiir)
Dawaa sadaffaan wantoota ykn bakka shakkiif nama saaxilan irraa fagaachu
Namni bakka shakkiif isa saaxilittu argame ykn hojjate, yoo wanta badaan shakkame mataa ofii malee eenyullee komachuu hin qabu. Maqaan isaa/ishii yoo xuraa’e matama ofii haa komatu. Sababni isaas, balbala shakkii kan ofitti bane isa/ishii waan taatef. Seenan armaan gadi kuni wantoota shakkiif nama saaxilan irraa akka fagaatan nama gorsa.
أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَتَتْهُ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ فَلَمَّا رَجَعَتِ انْطَلَقَ مَعَهَا، فَمَرَّ بِهِ رَجُلاَنِ مِنَ الأَنْصَارِ فَدَعَاهُمَا فَقَالَ ” إِنَّمَا هِيَ صَفِيَّةُ ”. قَالاَ سُبْحَانَ اللَّهِ. قَالَ ” إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنِ ابْنِ آدَمَ مَجْرَى الدَّمِ ”
Safiyya bint Huyeyyi (masjiida keessatti) Ergamaa Rabbitti (SAW) dhufte. Yommuu gara manaa deebitu Ergamaan Rabbii ni gegeessan. Ansaarota irraa dhiironni lama isa bira darban. (Ergamaan Rabbii) isaan waamun akkana jedhen, “Ishiin Safiyyaa (haadha manaa tiyya)’Isaan lamaan ni jedhan, “Rabbiin qulqullaa’e (Akkamitti waan badaa yaadna)!’ Ergamaan Rabbii ni jedheen,’Sheyxaanni qaama ilma namaa keessa naanna’a akkuma dhiigni naanna’u.” (Sahih Al-Bukhaari)
Gabaasa biraa keessatti, ‘Sheyxaanni yaada badaa akka isinitti hin darbine sodaadha.’jedhuun itti dabale.” (Sahih Al-Bukhaari)
Kanaafu namni tokko iddoo shakkisiisatti argamuun yookiin wanta shakkisiisa hojjachuun balbala shakkii ofitti banuu hin qabu. Niiti yoo taate wanta dhiirsa kee shakkisiisu hin hojjatin, bakka inni si shakkutti hin argamin. Fakkeenyaf, nama alagaa waliin akkuma argan deemu, suuraa waliin ka’uu, fesbuuki, whatsupp, viber fi kkf irratti walii barreessu irraa fagaachu. Ta’uu baannan balbala shakkii ofitti banuun mana kee diigaa jirtaa jechuudha. Balbala shakkii dafii cufi.
Dawaan afraffaan sheyxaana Rabbitti mangafachuu fi nama sanii du’aayi gochuu
Nama gaarii shakkitu san homaa yoo irratti hin argin, garuu sheyxaanni shakkii sitti darbuun tasgabbii yoo si dhowwe, sheyxaana Rabbitti mangafadhu. Yeroo tokko tokko sababa tokko malee akkanumatti lafaa kaate nama shakkuu dandeessa. Shakkii kanas ofirraa oofun garmalee sitti ulfaachu danda’a. Inuma gara wanta baditti si oofun ofii fi nama san irratti miidhaa guddaa geessu dandeessa.
Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلاَ تَحَسَّسُوا، وَلاَ تَجَسَّسُوا، وَلاَ تَبَاغَضُوا، وَلاَ تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا ”.
“Seehaa (mamii) of eeggadhaa. Dhugumatti seehaan (mamiin) dubbii hundarra soba ta’eedha. Eybii (fault) walirra hin barbaadinaa, wal hin basaasinaa, wal hin jibbinaa, dugda walitti hin garagalchinaa (hariiro addaan hin kutinaa), gabroottan Rabbii, obboleeyyan ta’aa.” (Sahiih Al-Bukhaari)
Hadiisa akkam bareedu! Sababa tokko malee yoo wal shakkine eybii (dogongora dhokataa) walirra barbaadu fi wal basaasu (dhoksaan nama tokko hordofuu) hin qabnu. Ammas sababa tokko malee wal jibbuu fi walirraa garagaluu (waliin oodu) hin qabnu. Sheyxaanni wanti barbaadu shakkii, jibba, waanyu fi kkf nu jiddutti facaasun hariiroo obbolummaa diigudha. Yommuu sheyxaanni qalbii teenya irratti waa’ee obboleessa keenya wanta badaa darbuu, du’aayi isaa gochuun sheyxaana moo’achuu dandeenya. Yeroo tokko tokko sheyxaanni obboleesuma garaa akka jibbu na kakaasa. Ani immoo sheyxaana moo’achuuf du’aayi nama sanii godha. Fakkeenyaf, ‘Yaa Rabbii obboleessa kiyyaa araarami, wanta badaa irraa tiiksi.’jechuu. Ergasii hasaasni isaa narraa qabbanaa’a.
Kanaafu, niiti ykn dhiirsa kee wanta badaan yoo shakkite, du’aayi godhiif, jidduu fi hariiro keessan sheyxaanni akka diigu carraa hin kenniniif. Sheyxaanni jalqaba akkunamatti lafaa kaate akka shakkitu si taasisa, ergasii hanqinna akka irra barbaaddu fi basaastu itti si kaasa. Ati tarkaanfilee sheyxaana hordofuu osoo hin ta’in, dafte hiddatti kutuu qabda.
Guduunfaa
Eeti shakkiin hundii isaatu badaadha ykn gaariidha jechuu keenya miti. Shakkiin gaarii kan ta’ees ni jira badaa kan ta’ees ni jira. Fkn,nama gaarii tokko wanta gaariin shakkuun wanta beekkamuudha. Akkasumas, nama badaa wanta badaan shakkuun wanta beekkamuudha. Shakkiin keenya daangaa qabaachu fi madaallamaa ta’uu qaba. Sababa tokko malee wantuma argineef nama shakkuu hin qabnu. Akkasumas, wal-qabsiistuun ykn sababni nama san shakkinuuf yoo mul’ate, nama san gorsuun hariiro keenya cimsuu dandeenya.
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Yaa warra amantan seehaa (mamii) hedduu irraa fagaadha. Gariin mamii dillidha (cubbuudha). Walis hin basaasina. Gariin keessanis garii hin hamatin. Tokkoon keessan foon obboleessa isaa osoo du’ee jiruu nyaachu ni fedhaa? (yeroo) san ni jibbitanii (isa jiraa hoo maaliif nyaachu feetani?) Rabbiin sodaadhaa. Rabbiin akkaan tawbaa qeebalaa, Rahmata godhaadha. [Al-Hujuraat (49): 12
Hiikkan iimaana kitaaba Al-Imaanu: haqiiqatuh, khawaarimuh, nawaaqiduh inda ahli sunnati wal jama’a.” jedhamu irraa fudhatame
Dogongorri yoo uumame ana irraayyi. Rabbii fi Ergamaan Isaa (SAW) dogongora kana irraa bilisa. Dogongora yoo argitan na sirreessu hin dagatina. Dogongora qubee fi jechaa sirreessuf hanga humna kiyyaa carraaqe jira. Yaa Rabbii naaf araarami.


text:
Injifannoo Qabsoo Qeerroo Oromiyaa(QQO) hanga Masara Mootummaa fi Abshaalummaafi Fayyadamummaa Habashootaa
#Diary koo gaafa Hiriira deeggarsaa irratti Boombiin nutti darbatame keessaa fudhadhe.
Ilmaan Oromoo hubannoo cimsuun murteessaadha. Ilmaan Oromoo jijjiirama amma biyya keessatti dhufeef wareegama qaqqaalii hanaga lubbuu ofii kennuu gochuun eenyuufuu ifaadha. Gaafa kana ilmaan seemi(Haabashoonni) cinaarra dhaabbatanii ilaaluu qofa osoo hin taane Qeerroo keenya jijjiirama biyyattii kanaatiif lubbuu ofii wareegaa ture tuffachuu arrabsuufi maqaalee adda adaa moggaasaafii akka turan ilmaan Oromoo hedduun keenya ni beekna.
Haatah’uu malee, Qabsoon Qeerroon Oromoo irratti cichanii ofwareeganii lubbuu takkittii hin deebineef kennan, hardha firee godhattee biyya Itoopiyaa tana diigamuu irraa hambiftee, yeroo ammaa ilmaan Oromoo dur tuffatamaa turan Masara mootummaa seenuu qofa osoo hin taane Qoricha biyya tanaa ta’anii akka jiran Ilmaan Oromoo osoo hin taane Habashootumatu hardha ragaa bahaa jiru. Isaanis akkas jechuun ibsaa jiru:
‘Lammaan Ergamaa Muusee kan rabbi biyya Xoobiyaatiif erga jechuun dhaadatu.’
‘Dr.Abiyiifi Obbo Lammaa – Rabbumatu biyya keenya Xoobiyaa akka hin diigamneef erge, Biyyi keenya Rabbumarraa eebba qabdi, silaa bara kana balaan dhufu guddaadhafikkkf…..’ waan heddu jechuun Gammachuun qabsoo Oromoo gara masara Mootummaa Itoopiyaa seenuuf imala jalqabde simachuuf yeroo ittin fudhanne, inumaayyuu hooggantootni sadarkaa oliirra jiran dabalatee harka garaa jalaatiin haalaa mijessuu kan eegaluufi Maqaa Oroomaaraatiin qabsoon dhiiga ilmaan Oromootiin karaa qabattee imala eegalte xumura yaadame hardhas gahuu dadhabdu, imala jalqabde akka hin gufanneef tumsi bitaaf mirgaa itti fufe, Dhaabbani dorgomaa OPDO tures, QQO akka hin dhaabbanne waan baraniif ofii keessaa ofbaasanii ilmaan Oromoo Masara Mootummaa kan dur-Oromoon dandeettiifi Gahumsa masara sana seenuun hin qabu jechaa turan seenaa godhanii imala jalqabame deeggaruun qofti furmaata akka tahe waan baraniif deeggarsumatti cichan, Dhuma sa’aatii 11ffaattis Filannoo keessaa harka fudhachuun ilmaan Oromoo galma yaadan akka qaqqaban gahee olaanaa taphachuun isaanii Ummata Oromoofi Itoopiyaa irraa akka eebbi itti roobsamu carraa argatan. Ummanni keenyaafi Haangawootni Mootummaa keessattuu OPDOn ifaan ifatti Galata galchaniif, kun Istraateejii Kab.MM Dr.Abiyyi hordofan(‘Innidamar’) jedhu sana akka hojitti seenuuf dhiibuun xiyyeeffannoo isaanii ijoodha.
Haalli kun, Eenyyun Fayyadamaa taasise?, Eenyuuf Haala mijeesse? Qeerroo Lubbuu takkittii qabu wareege moo kanneen xiggii irra dhaabbatee qeerroo arrabsaa turee? yaada jedhu yoo ilaallu, Hardha Hiriira Guddicha irratti ifaan ifatti muldhatee jira, Adeemsi garaf fuulduraa biyyattiis xiinxaltootni adda addaa yaada kennaa jiran qofa osoo hin taane ta’iiwwan muldhataniif Hamilee habashootni qabatanii Addabaabayii Masqalaatti bahan irraa hubachuun nama hin dhibu.
Haalli ture ifaan ifatti hiriira deeggarsaa PM Dr.Abiyyif Addabaabayii Masqalaatti gaggeeffame maal nutti agarsiise gaaffii jedhu osoo hin deebisin dura dursee, Amaloota Habashootaa(Ilmaan seemii) keessaa muraasa isiniif kaasuu yaala. Isaanis:
~Ilmaan Habashootaa Abshaala. Abshaalummaan isaaniitiin fayyadamanii waggaa 140 oliif Ummata Xoobiyaa mitii gaanfa Afrikaa keessatti lakkoofsaan olaanaa tahe ummata keenya too’annoo ofii jala galchanii turan.
~ Ilmaan Habashootaa yeroo kamiinuu iddoo isaan jiranitti wanta raawwatamu ykn qophaayu kamiinuu ala dhaabbatanii hin ilaalan, Affeerraa qaama biraallee hin eeggatan, OFUMAA hirmaatu, OFUMAA seenanii ta’ii qophaayetti abbaa ofgodhu, Ofumaa keessa seenanii kanneen biroo(warra qophicha qopheesseeyyuu) too’annaa ofii jala galchu, ajaju, faawulii tuqsiisanii taphaan ala baasu keessattuu Ilmaan Oromoo Faawulii tuqsiisuun hojiin ala gochuuf yeroo itti hin fudhatu, Sana booda ofii abbaa itti tahu.
~Yoo Qophii qophaayu sanaaf hoogganaa filadhaa jedhamee carraan kenname ofumaa harka baasanii ‘Ani Fedhiidhaan na ta’a!’ jedhanii of-filu, sana booda Fayyaalessa keenya akkamitti Faawulii tuqsiisanii akka taphaan ala godhan beeku sirritti. Kanaaf Fakkeenyi guddaan Waltajjii Artistootni Masara MMtti affeeraman yaadachuun gahaadha.
~Ilmaan Habashootaa Uumama isaaniitiin ‘hooyi-hooyii!’ jaalatu. Nama hojii jarri hin feene hojjatullee itti marsanii hooyi-hooyi itti jedhanii hamilee kennuuf, Sana booda nama sana kallattii inni itti karoorfate dhiisee kallattii jarri feetutti deebisuuf bitaaf-mirgaan harka itti rukutu, ni qajeelfatu. Hooyi-hooyi sana keessa faayidaalee muldhatan isaantu fayyadamaa taha.
– Kab.MM Dr.Abiyyin haala kana keessa seensifatan natti fakkaata.
~Akkuma Dr.Mararaan ‘jarri bofa, yoo balleessitellee isuma hafetu firaaf sanyiisaatti dhaamee dhalli dhufu nama isaan miidhe sana akka balleessu godhu, keenya ammoo qaamni tokko yoo nu miidhe immoo faallaasaaniiti, firaasf sanyii keenyaa dhaamnee akka safara sana hin geenye waliif dabarsina’ jedhe sana, isaan Afaan nutti kolfaa, harka nuuf rukutaa FAAWULII nama tuksiisu, sana booda taphaan ala gochuun taayitaas tahee faayidaa jiru dhuunfatu, yoo humnaa oltahee dadhabanis nama sana kallattii hundaan hooyi-hooyi itti jedhanii kaan gamaa gamanaan harka rukutee kallattii ofii barbaadanitti oofatu.
-Kab.Dr.Abiyyiin akkas gochaa jiru.
~ Jarri Habashootaa kun Dhaloota isaaniitii kaasanii #Shira xaxuu kanatti guddatu, oflamaaniifuu waliif hin dhiiftu, shira walirratti xaxaa, guddatti, ilmi abbaa jalaa, intalli haadha jalaa baru, walbarsiisus. Akka keenya fayyaalummaaf garalaafummaan hin jiru, Faayidaa isaanii irratti maaliif Abbaa ykn obboleessa isaanii hin taane irra waliif darbuu hin beekan, kanaaf Ummata keenya Fayyaalessaaf garalaafessa kana kuffisuun baay’ee itti hin ulfaatu.
Walumaagalatti, Hawaasa Habashootaa kana wajjiin yoo xiqqaate waggaa 12 ol wajjiin, ollaafi naannoo tokko keessa jiraanneerra, sirritti walbeekna, ija-garaa jalaatiin waan heddu xiinxallinee, humna ittiin dubbannee jijjiirama fidnu waan hin qabneef caljechaa turre. Sababa wajjiin jireenya keenyaatiinis Balaan Gurguddaan hanga lubbuu Hayyoota Qaqqaalii dhabuun nu mudatee, isaan yakka raawwataniifis hin gaafatamin hafaa turan.
Ani akka kootti qofa – Hayyuu Cimaa Biyyi kuniyyuu Abdattu barnootaaf biyya Siwzerland irraa Research hojjachuuf dhufe nu jalaa ajjeesisanii- hanga hardhaa xiinsammuu nagaa nudhabsiisaniiru, kun shira dubartiin habashaa mana keessatti nurratti raawwatteen nurra gahe.
Xumurarratti, Yoo gara yaada kiyya kan QQO fi Abshaalummaa isaanii guyyaa hardhaa(Hiriira deeggarsaa Kab.Dr.Abiyyi Addabaabayii Masqalaatti) godhamerratti akkuma kaasuuf yaale sana gabaabbinaan yoo ibsu:
~ Isaan Guyyaa shanii oliif walitti iyyatanii iyya dabarsanii(akka keenya xurumbaan osoo hin taane) keessaan waliin mari’atanii waltajjiin godhamu kan Habashaa akka tahu olaantummaa fudhachuuf hojii biraa dhiisanii isuma kana hojii godhatanii adda durummaan hojjachuu jalqaban.
~ baajata Miliyoona hedduun lakkaawamu kanaafis ramadan, Maxxansaaleen adda addaa akka qophaayu hojiin baldhaan hojjatame.
~ Hiriira Ummanni keenya Dr.Abiyyi deeggaruuf hiriirra jedhe, isaan GALII(Business focus) Argachuuf haalduree xumuran.
~ Dhaabbileen maxxansaa isaanii hundi walitti mari’atee qophaaye. Dhaabbanni Ani beeku tokkichi qofti T-Shirt Dhaadannoo Dr.Abiyyi qabdu 65,000(kuma jahaatamii shan) maxxansiise. T-shirt maxxanfame kun galgala jalabultii jimaata galagla dhumee bule. halkani sanas maxxansaa bulan, Hirriba dhiisanii Daldala cimaa banan.
Gabaabumatti namni hiriiruma ummanni keenna deeggarsaaf bahe kanarraa, Qaamni galii Biliyoonaan tilmaamamu hammaarate jiraachuu akkuma beektaniif fakkeenya tokkicha kaase malee daldaalli akkamii akka gaggeeffame hanga hardha galgala(Sanbata xiqqaa guyyaa hiriira deeggarsichaayyuu jechuu kooti) namootni Finfinnee keessa jiru ragaa baha.
~ Maal kana qofaree, Isaan dursanii waan ofqopheessaniifi qophaayaa turaniif Dhaadannoo, Ilaalcha siyaasaa, Ijjannoo isaanii, Halluu ofii barbaadan, Ergaa ofii barbaadan, Barreeffamaafi dhaadanoo ofii barbaadan qopheeffatanii WALTAJJII guutuun guutumatti too’achuun muldhataniiru, Hafuura Oromummaa kan Qeerroon kutaalee Oromiyaa garagaraarraa fedhiifi qindeessaa nama tokkootiin ala dhiibbatee seene sana haguuganii Habashummaafi Xoobiyummaa isaan barbaaddu Miidiyaa biyyattiifi Addunyaattilee agarsiifatanii milkaayinaan galaniiru.
Yoogalanis dhiischisaa sirbaa, akka milkaayan ifatti dhaadachaa galan.
Haaluma kanaan osoo xiqqoo hin bubbulles Artistoota keenya kan qabsoo Oromootiif hidhamee, wareegamee, tumamee, kolaafamee, waggoota dheeraaf qabsoo kana sad.kanaan gahuuf gahee isaanii bahan, hanga Goota Hacaaluu Hundeessaa kan Diina fuulduratti Galma barkumeetti dhaadate fa’a keessaa hambisanii Habashootni Maqaa ‘Maatii Artistootaatiin’ Marii Kab.MM Dr.Abiyyi wajjiin godhan.
Ammaafi kana boodallee haalotni kun kanuma itti fufu taha. Sababiileen Qeerroon Qabsoo Oromoo ofatti baase kun dhiibamee, Habashootni fayyadamoo taatuuf maali yoo jettan:
a) – Ilmaan oromoo anumarraa eegalee, ni saalfanna, Safuuf Sadoo jeechuu baay’ifna, hanga nawaamanii sanuu Xalayaadhaan affeeramutti ani waanuma na ilaallatu keessatti hirmaachuullee nan saalfadha, nan qaanfadha…. HANGA YOOMII??
b) Abshaalumaan nu hafa. Aaduma keessatti dhalanne tahee safuuf saalfii jechaa, ijaan lafa qabna, maaltu naannoo keennatti ta’aa jira jennee lafa hin mildhannu, hin taajjabnu, kan dursi nu kuffise kanuma.
c) Saffisatu nu hanqata. Nuti ni harkifanna, waan hardha gochuu qabnu, borullee yoo raawwadhe rakkoo hin qabu, ykn hiriyyaa keenyaanillee suutuma yeroo siif mijate hirmaadhu, xumuri, yoo sidhibe dhiisi…. jennee chilla jenna, kun Kufaatii guddaadha.
d) Hojii Tuffachuu – namni keenya heddu keessattuu dargaggeessi hojii tuffata, hojii salphasalphaa ni tuffanna, ni hifanna, hojiif kabaja hin qabnu, waan argine hojjannee faayidaa argachuuf kaka’umsi hin jiru. Kun Eeggattummaa uumuu bira darbee yeroo baay’ee naannoo keennatti Humni dargaggeessaa kan barateef hin baratinillee MOOTUMMAAtti quba qabuu qofatu baldhinaan muldhat.
e) Hangina Bilisummaa #Xiinsammuu – Namni keenya dhiibbaa waggaa dheeraa nurratti deemaa tureen dhibbaa cunqunsaafi gadi nuqabuudhaaf hojiiwwan hojjatamaa turaniin hardhas namni keenya hojiifis tahee hirmaannaa saffisaatiif qophii miti, kun immoo ammas jarumaaf karaa saaqee isaan nurratti #hartick hojjatu…… mee isinillee dabalaa tarreessaa
Kanneeniifi kan kana fakkaatan kan tarreessee hin dhumne heddutu jira.
RAKKOOLEE KEENYA olitti tarreeffame kana RAKKOO kiyya jennee fudhannee FURMAATA ofuma keenyaa yoo hin kaawwatin, BALAA keessaa hin baane kan akka kufaatii bara ce’umsaa 1991 sun nu mudachuu akka danda’u hubachuun salphaadha jedheen yaada.
HORAA BULAA DEEBANAA
Abdiisaa Bancaa Jaarraa
Yaadannoo gabaabduu – guyyaa Hiriira Deeggarsa Dr.Abiyyi Addabaabayii Masqalaattii taherraa kan fudhatame.
- 2Shares
- Tweet


text:
Dubreen Umrii 21 Lammii Chaayinaa taate, Tapha Mobile sa’aatii 24 tahpatte¬† ijatti Jaamte!
Dubareen Chaayinaa sa’aatii 24f tapha mobile taphatte ijaan Jaamte
Dubareen Chaayinaa ‘pseudonym Wu Xiaojing’ jedhamtu, tapha mobile ‘Honour of Kings’ jedhamu walitti fuftee guyyaa tokkoof taphachuudhaan ijji ishee takkaan baddee jirti.
Dubareen umrii 21 ‘Wu’ jedhamtu ogummaa Accounting kan qabdu yoo taatu, Tapha Mobile kanarraa araadaan kan qabamte ta’uun ibsameera.
Dubreen kun sa’aatii 8tiif walitti fuftee osoo hin nyaatin, hin dhugin taphachaa kan turteefi Mana fincaanii keessatti akka taphachaa turte himamee jira.
Sababuma kanaan gaafa Onko. 1 hirbaata nyaattee taphicha yoo eegaltu dhukkubbiin kan itti eegale ta’utu himame.
Guyyaa hojii hin qabne hanga sa’aatii 6 erga taphattee booda laaqanna boodas hanga sa’aatii 10 akka taphattu himte qaallittiin.
Maatiin koo osoo na akeekkachiisu didee taphachuun koo Jaaminsaaf na saaxileera.
Dubreen yeroo ammaa ija mirgaatiin kan jaamte yoo ta’u, hospitala heddu keessatti yaaliin ‘Retinal Artery Occlusion (RAO)’ jedhamu godhamaafii turuun eerameera.
Akka Ogeessi ijaa hospitaalichaa Dr. David jedhutti fooddaa(Screen) mobile fi koompitaraa yeroo dheeraaf ilaaluun miidhaa RAO akka geessisu ibsaniiru.
Kanaafuu keessattuu bilbila ammayyaawaa(smart phone) fi koompitara irraa araadaan qabamuun miidhaa kanaafi kana fakkaatu hedduuf akka nama saaxilu irraa barachuu qabna.
HORA BULAA
OROMO ICT.


text:
OBBO KAFFALOO NIGAATUUN haa gadhiifami!
Qeerroo Horroo Guduruu irraa! Waxabajjii 1, 2018
Obboo Kaffaaloon abba isaani Obbo Nigaatuu Baddeessoo fi haadha isaanii addee Zawudee Akaaluu irraa bara 1975A.L.H.godina Matakkalitti dhalatan. Barumsa isaani sadarkaa tokkoffaa fi lammaffaa godinichumatti xumuruuni barumsa isaani sadarkaa olaanaa yuuniversiitii Dillaa irraa afaan Ingiliffaan bara 1998 digirii jalqabaa argatan. Sana booda, bara 1999-2000 A.L.Htti barsiisaa Afaan Ingiliffaa ta’anii Godina Horroo Guduruu Wallaggaa mana barumsaa sadarkaa 2ffaa Finca’aatti barsiisaa turan.
Bara 2000 A.L.H irraa eegalee Dhaabbata Miti-mootummaa “World Vision” jedhamu keessa magaalota Asoosaa, Beddellee fi Amboo keessa hojjetaa turan. Barnoota isaanii Digirii lammaffaas damee Leadership tiin argataniiru. Waggaa darbe gaafa Amajjii 11, 2017 hojii isaanii idleef gara magaalaa Adaamaa deemanii achitti Humna Komaand Poostiin Butamanii Gara mana dararaa Maayikalaawwiitti darbataman. Ji’oota toorbaaf erga achittii dararamanii booda hagayya 2017 himanni shororkeessummaa irratti banamee murtee tokko malee mana hidhaa qiliinxoo keessatti hiraarfamaa jiru.
Obbo Kaffaaloon lafa hojjetan hundatti Oromummaa isaaniif Quuqama Guddaa kan qaban, Nama amantaa fi Uummata birattii jaallatamaa turanidha. Akkasumas Barattoota Sadarkaa lammaffaa finca’aa yeroo barsiisanitti barattoonni isaanii seenaa isaanii akka beekanii fi barnoota isaaniitti cimoo akka ta’an sammuu isaanii qaraa turaniiru. Akkasumas Qabsoo Uummata Oromoo Godina Horroo Guduruu Keessatti soda tokko malee Quuqama Oromoof qaban ifatti mul’isaa turaniiru.
Sabboontota Oromoo Matakkal Jiran waliin ta’uunis Gaaffilee Uumamaa fi Mirga nammummaa Mootummaan Itoophiyaa heera mootummaa irra kaa’e Mirga Afaaniin barachuu, Aadaa Ofii kabajuu fi K.K.f gaafachaa turani. Kanaaf Egaa Ayyaana Irreecha bara 2016 Uummanni Oromoo Matakkal akka kabaju kan godhe isini jedhamanii Dhalattoonnii fi Sabboontonni godinichaa 15 ol ta’an lafa jiranii qabamanii mana hidhaa keessattii dararamaa turanii gadhiifamanis Obbo Kaffaaloo Nigaatuu fi Waahilli isaanii Sabboonaa fi Dhalataa Matakkal Kan Ta’an Obbo Habtaamuu Bayyanaa wajjin mana hidhaa qiliinxoo Keessatti hafanii jiru.
Abbaan Obbo Kaffaaloo Nigaatuu Gootaa fi Sabboonaa Oromoo Matakkal kan ta’an Obbo Nigaatuu Baddeessoos Sababaa Oromummaa isaaniitiin qofa mana hidhaa keessatti utuu dararamaa jiranii Bara 1990 A.L.H mana hidhaa keessatti lubbuun isaanii darbuun seenaan ni dubbata. Obbo kaffaaloon Abbaa ijoollee Dubara tokkoo fi Ilma tokkoo yommuu ta’an Obbo Habtaamuunis daa’ima dubaraa tokko qabu. Obbo Kaffaaloonis ta’e waahilli isaanii Qabsaa’aan Habtaamuu Bayyanaa badii fi yakki isaan addatti dalagan waan hin jirreef Hatattamaan Haal duree tokko malee Mana hidhaatii akka hiikaman Waamicha goona.
Qeerroo Horroo Guduruu irraa! Waxabajjii 1, 2018


text:
Mudde 15/2017 Gabaasa dabalaataa Sochii Warraaqsa FXG Magaalaa Naqemtee keessatti gaggeefamaa jira, kaleessaarra eegalee magaalaan Naqamtee muddama hamaa keessa seentee kan jirtu ta’uunis barameera.
-Yakka waraanaa ilmaan Oromoo Harargee Calanqoo irratti rawwatameef gadda guddaa ibsatan.
-Dhaadannoowaan ajjeechaan, hidhaan uummata Oromoo irraa haa dhaabbatu
– waraanni agaazii Oromiyaa gadhiisee haa bahu.
– mootummaan wayyaanee TPLF/EPRDF aangoo irraa bu’uu qaba
-lolli daangaa irraan waraana Liyuu hayilii somaaleefi agaaziin Uummata Oromoo irratti gaggeeffama jiru dhaabbachuu qaba.
-hidhamtootni siyaasaa Oromoo hundii hiikamuu qabu,
-ajjeechaan hidhaafi hiraarsi waraana qabsoo bilisummaaf goonu irraa nu hin dhaabu!


text:
Obbo Kaasa Taddasaa Boqotan
- Details
- Category: Oduu
- Published on Monday, 15 April 2013 20:15
Waxabajjii 1955 – Ebla 2013 Obbo Kaasaa Taddasaa abbaa isanii B/Jeneral Taddasaa Birruu fi haadha isanii addee waarqiababaa G/Madiin irraa Waxabajjii 19,1955 magalaa Finfinnee keessaatti dhalatan. Obbo Kaasaan barnoota isanii finfinnee keessaatti barachaa eerga turaniin booda, sadarkaa Lammaffaa mana barnoota”adiventisti Mishiin Aqaqqii Basaqaa”tti Xumuraniiru.
Obbo Kaasaan abbaan isanii Jeneral Taddasaa Birruu Mirga Ummata Oromoo kabachiisuuf rakkon yeroo isaan mudatu, Sabbontoonni Oromoo Ijollee gooticha kanaa rakkoon akka isaan hinqunaminne kara adda addatiin irraatti hojataniiru.
Bara 1972 obbo Kaasaan gargaarsa Jalle, Baroo Tumsatiin Barnoota sadarkaa olaanaa (Schoolarship) akka argaatan ta’ee gara biyya Amerikaatti dhufudhaan bara 1973-1980 Albama State Univeristy(tti) barachudhan barnoota siyaasaa (Political Science)n Degree isa Calqabaa argataniiru.
Obbo Kaasaan nama Laammii fi Oromummaa isaanii jaltaniidha. Obbo Kaasaa Taddasaa dhibamanii mana yalaa seenudhaan yalamaa osoo jiranii Caamssaa 7, 2013 dhalatanii waggaa 58tti adunyaa kana irraa darbaniiru. obbo Kaasaan abbaa ijollee 4 (dubara 2 fi dhiira 2)tti.
Kaasaan Jeneral Taddasaa Birruuf ilma isanni isa 5ffati. Obbo Kaasaa Taddasaa guyyaa kalleessaa Ebla 13, 2013 bakka firoonni fi maatiin isaanii argamanitti awwalamaniiru.
Lubbuu isaani rabbi bakka garii haaka’u!
Ijollee fi maatii isaani hundaaf rabbi jabiina haakeennuuf !!
Tolchaa Wagii
SOURCE: Ayyaantuu.com


text:
Biyyi Andaluus Mootummaa Umawiyyaatin gaafa bultu qissaan tun argamte.
Waahiloota sadiihitu ture magaaloota Andaluusirraa takka kheeysatti. Sadeenuu Harreen meeshaa magaalaa fii mana jidduu namaaf geeysan. Hojii Isaanii yoo xumuran halkan goojjoo takka wajjiin galan.
Gaafa tokko dalagaa Isaanii Harreen meeshaa olii gad oofaa oolanii halkan goojjoo Isaanitti deebi’anii Haasawutti seenan. Halkan Osuma haasawa adda addaa haasawan Sadeenirraa tokko Muhammad bin Abii Aamir kan jedhamu Waahiloota Isaa lameeniin: “Yoon Khaliifaa (bulchaa Andaluus kan waliigalaa) tahe maal akkan isiiniif godhu feetan?” jechuun gaafii Isaan hin yaadin gaafate.
Waahiloonni lamaan itti koflanii “Yaa Muhammad, ati harree harkisuudha hojiin tee. Khaliifaa hin taatu.” ja’aniin. Muhammad bin Abii Aamir gaafii Isaa akkuma jalqabetti gaafatuu itti fufe: “Yaa Jarana! yoon Khaliifaa tahe waan feetan himadhaa.” ja’een.
Waahiloonni Isaatis: “Yaa Muhammad! nu dhiisi ati Harree Harkisuudha hojiin tee, Khaliifaa hin taatu. Kanaaf nu dhiisi” ja’aniin.
Muhammad ammas itti fufe: “Yoon tahe yoo? Haa jennuu, yoon Khaliifaa tahe maal feetan?” jechuun gaafate.
Wal moormii dheertuu booda Waahilli isaa tokko waan fedhu himatuu jalqabe:
“Yaa Muhammad, Yoo Ati khaliifaa taate wannin sirraa fedhu: Qallaa guddaa akkaan bareedu” je’een.
Muhammad: “Ammas yoo?” je’een.
Waahilli: “Ammas Oyruu haalaan bareeddu, tan haalaan kudraa qabdu, bareedduu ijatti toltu” je’een
Muhammad: “Ammas yoo? maal feeta waan biraa?” je’een.
Waahiltichi: “Maallaqan fedha. Maallaqa Dahabaa kuma dhibba tokkon fedha” je’een.
Muhammad: “Ammas yoo? Maal akkan siif godhu feeta?” je’een.
Waahiltichi: “Ammas Faradoo hedduu tan Kooraa fii wanni Isii hundi irratti tolfamen fedha.” je’een.
Muhammad bin Abii Aamir itti fufuuf: “Ammas yoo maal feeta?” je’een.
Waahilli Isaatis: “kana booda humaa hin fedhu. Naaf gaha” je’een.
Muhammad: “Ammas maal feeta? yaa namana himadhu” ja’aan.
Waahilli: “kana booda humaa hin fedhuu na dhiisi” je’een.
Muhammad bin Abii Aamir Saahiba Isaa kan lammeeysootti garagalee: “Yaa Saahiboo! Ati Yoon khaliifaa tahe maal akkan siif godhu feeta?” je’een.
Waahilli Isaa kunis: “Yaa Muhammad! Ati Harree na wajji harkisaa jirta. Khaliifaa abadan hin taatu. Ati nama khaliifaa tahu hin fakkaattu. Samii fii dachiin walitti maxxanuutu irra dhihaata ati khaliifaa tahurra.” je’een.
Muhammad bin Abii Aamir: “Yaa namana! san hunda itti dhiisi. Yoon khaliifaa tahe maal feeta? tahe haa jennuu, yoon tahe waan feetu himadhu.” je’een.
Waahilli Isaa kunis: “Yaa Muhammad Ati khaliifaa abadan hin taatu. Yoo ati khaliifaa taate ammoo waan naaf gootu dhagayi: Harree ni fidda, san booda fuula kiyya gama hudduu harreetti garagalchita, san booda waraana keetiin nama kana magaalaa keeysa naanneeysaa jettaan, Ammas Namni kuni Kijibaadha wajjis hin dalaginaa, hin dubbatinaa jettee ajajja” jedheen.
Marii Isaanii xumuranii gama hirribaatti deebi’an. Muhammad bin Abii Aamir halkan guutuu “Akkamittin Khaliifaa tahuu dandaha? Harree harkisaa Khaliifaa nin tahaa? Karaa kamirra deemuutu Khaliifaa akkan tahu sababaa taha?” jechuun halkan san guutuu yaadaa bule.
Muhammad ganama lafaa ka’eetuma Harree isaa gurgure. Huccuu waraana mootummaa umawiyyaa ittin seenanii fii waan barbaachisu guutattee waraana tahuuf galmaawe. Harree Harkisuun abadan akka Mootii Andaluusii hin taane ni hubate. Karaa duraan itti jiraataa turee fii haala Isaa hunda jijjiree mootii tahuuf mala jedhee waan yaade takkittiin inni dandahe waraana tahuu waan tureef waraana tahe.
Muhammad nama yaada guddaa qabu. Waraana akkuma seeneen hojii addaa dalaguun, nashaaxaan waan itti ajajame guutuun sadarkaa jalaatirraa tartibaan ol koraa, ol siqaa, Hanga itti gaafatamaa waraana Mootummaa Umawiyyaa tahu gahe. Hoggaa Inni Itti gaafatamaa waraana Mootummaa kan waliigalaa tahe Murtiin Rabbii tan inni hin yaadin takka argamte. Sunis Khaliifaan Andaluus kan yeroo sanaa du’e. Kuni Murtuma Rabbiti!
Itti Aanee Khaliifaa tahuuf kan Muudame (crown prince) kan ture Hishaam Al-Mu’ayyad Billaah Umriin Isaa amata kudhan ture.
Warri Banii Umeeyyaa Aangoo Khaliifummaa qabatuuf hundi bakka Khilaafaa xiqqashaa anaatu qabata jechuun waliif galuu dadhaban. Sababaa Saniif wal mariyatanii nama sadii kan Banii Umayyaa irraa hin tahin akka Khaliifaa xiqqaashaaf gargaartuu tahan filuu murteeysan.
Namoonni sadeen Khaliifaa gargaaruuf filamanis:
Muhammad Al-Mus’hafii
Abdullaahi bin Abii Ghaalib
Muhammad bin Abii Aamir
Jara Sadeen Mootummaa akka gaggeeysan warra banii Umayyaatiin filaman kheeysaa tokko Muhammad bin Abii Aamir taheeti argame.
Jarri Sadeen Aangoo addaa argate baatii muraasa akkuma bulchaniin Muhammad Al-Mus’hafiin badii irratti argamteen ari’ame. Nama meeqaatu walitti hafe? Abdullaahi bin Ghaalib fii Muhammad bin Abii Aamir qofa.
Jara lamaan jiddutti qabsoon jalqabde. Jara lamaanirraa Muhammad bin Abii Aamir Abdullaahi bin Ghaalib injifatee kophaa hafe.
Akkuma kophaa hafeen seeroota haarawa adda addaa baasee Khaliifaa xiqqishaa maasaraa kheeysaa akka hin baane godhee Khaliifaa maqaan tahuu baatus mootii isa moggaa tokkolleen hin sochoone tahe.
Muhammad bin Abii Aamir Khaliifaa yaade ni tahe. Garuu Muhammad bin Abii Aamir ammas hin quufne, Khaliifaa qofa tahee dabruu hin jaalanne. Mootummaa akkaan guddoo taate uumuuf yaadutti seene.
Muhammad “Maaltu Mootummaa takka akkaan guddoo godha?” jechuun yaaduu jalqabe. Yaada dheeraa boodaan wanni irra gahe: “Mootummaan takka akkaan guddoo tahuuf Iimaana (amantii), Beekkumsaa fii humna qabaachuu qabdi” jechuun murteeyse.
Muhammad Mootummaa Isaa kheeysatti Haaroomsa Beekkumsa amantii fii Adunyaa, Haaroomsa Haalaa fii Amalaa ummatarratti gaggeeysuu eegale. Mootummaa zamana san jirtu hunda kheeysaa namni beekkumsa qabu yoo gama Qorxobaa dhufe mindaa fii manni jireenyaa hundi bilaashitti isaaf kennama. Waraana beekkumsaa fii amantiin jaaramaa tahe amata kudhaniif leenjisuu fii gadi dhaabuutti seene.
Amata kudhaniif biyya Beekkumsaan, Amantiin, Akhlaaqaan eega jaare booda waraana yaanni Isaa akkaan guddaa tahe uumuu dandahe. San booda duula adda addaa ifiif itti hirmaatee gaggeeysuun mootummaa Andaluus daangaa Isii hanga Kibba Faransaayitti maxxanse. Lola Faransaay bakka Leeyoon jedhamtutti godhame ifiif hogganee injifate. Mootummaan Isaa haalaan guddatte.
Dubbiin Isaa dheertuudha. Mootummaa akkaan guddoo taate gad dhaabee amata hedduu booda Waahiloota Isaa lamaan yaadate.
Waraana Isaa bakka waahiloota Isaa itti dhiise sanitti ergee “Jara lamaan akkanaa fii akkanaa naaf fidaa” jechuun ajaje.
Waraanni bakkuma Inni je’e sanitti, Hojii Inni irratti Isaan beekhu sanirratti, goojjoos tanuma dura san kheeysatti dhaqanii argan. “Khaliifaan Isin barbaadaa nu jala ka’aa” ja’aniinii qabanii Muhammad bin Abii Aamir bira fidan.
Muhammad bin Abii Aamir Ministeerootaa fii namoota gurguddaaa hunda walitti qabee Jara lamaan if dura dhaabe. Warra walitti qabameef akka jara lamaan wajjiin itti jiraataa turan, hojiin Isaanii Harree harkisuu akka taatee fii halkan tokko osoo haasawan akka Inni gaafii dhiheeyseef hunda takka takkaan ibse.
San booda Jara lamaanirraa tokkoon “Ati halkan san yoon Khaliifaa tahe maal feeta sin jennaan waan jette ni yaadattaa” jedheen.
Waahilli Isaa kan dur: “Ee nin yaadadha Fooqii guddoo akkaan bareedduun je’e” je’een.
Khaliifaan: “Qallaa akkasii fii akkasii kennaaf” jechuun ajaja dabrsee itti fufuuf: “Ammas yoo?” jedheen
Waahilli: “Oyruu akkaan bareeddu” je’een. Khaliifaan: “kennaaf” je’e.
Waahilli: “Faradoo akkaan tolfamte” jennaan, Khaliifaan: “Kennaaf” jedhe.
“Maallaqa dahabaa kuma dhibba takka” jennaanis “Kennaaf” jechuun ajajeef.
Maaltu hafe? Waahila kaaniitu hafe hin jettanii ree? Khaliifaan Kanattis gargalee: “Waan halkan san jette ni yaadattaa?” jechuun gaafate.
Namtichi: “Yaa Khaliifaa, Yaa Amiira Muslimootaa waan amata hedduu dura wajjiin haasoyne, suni taphaa irra naaf dabri” jechuun waywaatuu eegale.
Khaliifaan: “Lakkii, Haasawa keenya san jarri kuni haa dhagayinii himuu qabda” je’een.
Namitichis: “Harree irra na kaayi, san booda fuula kiyya gama hudduu harreetti garagalchita, san booda waraana keetiin nama kana magaalaa keeysa naanneeysaa jettaan, Ammas Namni kuni Kijibaadha wajjis hin dalaginaa, hin dubbatinaa jettee ajajjaan sin jedhe” je’een.
Khaliifaanis: “Waan Inni jedhe kannaaf. Rabbiin waan hundarratti dandahaa akka tahe haa baruu” jechuun ajaja dabarse.
Agartanii Ilmii namaa waan Niyyatuun akka itti wal dhabu, yaadaa fii Murannoon akka itti wal caalu hubattanii?!
Qissaa Ajaa’ibaa tanarraa akka waan hedduu hubattan shakkii hin qabu.
Yaada kheeysan guddisaa.
Harreen jalqabe malee Harreen hin xumurre. Jarri Kaan ammoo Harreen Jalqabanii Harree Isaanii harkisuu qofatti quufan.
Qophii: Abuu Muhammad


text:
Embaasiin Itoophiyaa Sana’aa Yaman jiru humnoota wolworaananiin haleelamuun himame. Akka dubbi himaan Ministera Haajaa Biyyalaa Itoophiyaa Andadolu Agency itti himetti rukuttaan kuni kan raawwate guyyaa har’aati. ‘Balaan qabeenya embaasii irra gaye humnoota wolworaanaa jiraniin jennee amanna,’ jedhe dubbi himaan ministerichaa ob. Tawoldee Mulugeetaa.
Hubaatiin nama irra gaye tokko hinjiru. Embaasichi hujii isaa idilee itti fufee jira, akka ibsa ob.Tawoldeetti.
Humnoonni kunniin emabaasii kana irra balaa sababa maaliif akka dhaqqabsiisan wonti himame tokko hinjiru. Haleellaa kanaaf hanga ammaatti humni itti gaafatamummaa fudhates hinjiru. Mootummaan Itoophiyaa tankaarfiin mootummoonni biyyoota Arabaa hidhattoota Hutii irratti fudhataa jiran tankaarfii sirriiti jechuun isaa xiyyeeffannaa humnoota Hutii kana keessa isa seensisuun hinhafne kanniin jedhan jiru.
Lammiiwwan Itoophiyaa 30, ijoolee 11 fi dubartii 12 dabalatee, Yaman akka gadi lakkisan taasifameera. Ob.Tawoldeen itti dabaluudhaanis, hookkara Yaman keessa jiru baqachuuf lammiiwan Itoophiyaa naannoo 2000 ta’an biyyattii gadi lakkisanii gara Itoophiyaatti deebi’uuf galmaayuu isaanii ibsan.
Baqattoonni biyya hedduu, Oromoos dabalatee, rakkataafi gidiraa addaddaa argaa jiraachuun isaanii beekameera. Biyyoonni heddu lammiilee isaanii xayyaranis ta’ee dooniin Yaman irraa baasaa jiru. Birmannaa baqattootaaf hanga ammaatti ani jira kan jedhe hinjiru.
Humnoonni gosa Huutii, kanniin garee Shi’aa irraa ta’an, Fulbaana dabre mootummaa biyyattii fonqolchanii angoo qabachuu hordofee biyyattiin jeequmsa hamaa keessa seenuun niyaadatama.


text:
Robootonni waa heddu akka hojjatan nibeekna. Roobootonni hujii nama gargaaruu bira ce’anii gara waan namni hojjachuu hindandeenne ykn hojjachuuf bira hingeennetti ce’aniiru. Yeroo kanatti tajaajilli roobootii hospitaalaa, worshaaleefi laaboraatoorii adda addaa keessatti qofa kan daangeffamee miti. Dachii Maarsii irratti osoo hinhafine, roobootiin, asiifi achi socho’aa qorannoo kan geggeessaa, odeeffannoo daddabarsaa- waan ilmi namaa hinbeekne beeksisaa kan jiran.
Guddina tajaajila roobootonni ilma namaaf laatan qajeelatti kan bare dhalli ilma namaa roobootota yeroo yerotti fooyyessuufi qaroomsuu irraa hinboqanne. Roobotonni gadaa tanaa saffisa addaa qabu; sammuun dafanii yaaduu. Hunda caalatti fooyya’iinsi roobootota irratti mul’ataa dhufe akkuma ilma namaa, ammattai hedduu fagoo jiraatanis, dandeettii battalumatti (real time) yaaduu gonfachuu isaaniiti. Kana jechuun akka durii wontuma itti himame qofa qabatanii bayanii yoo haalli itti jijjiirame dhagatti hinbu’an, qilee irraas hinbdan. Haala wojjiin tankaarfatu, jijjirama uumame hubatu; robootonni ammaa. Dandeettii battalumatti (real time) yaaduu qabaachuun roobootonni haala yeroo hubachuun rakkoo isaan mudatu jala dabruufi odeeffannoo dabalataas sassaabuu danda’u. Kuni umrii rooboototaa dheeressa, tajaajila namaaf laatanis dacha taasisa.
Yunivarsiitiin Ameerikaa MIT roobootii Cheetah 2 jedhamtu uumee jira. Robootiin tuni abshaalummaa addaa qabaachuu qofaa miti akka hedduu faarfamtuufi leellifamtu kan isii godhe. Cheetah 2 dandeettii waa utaaluus qabdi; gufuu fundura ufiitti argite. Ammaaf Cheetah 2 kan utaaltuu dandeettu hanga dheerina seentiimeetira 40 qofa.
Cheetah 2 dandeettii gufuu fundura isii jiru utaaluu kan argatte kaameraa (sensor) qabdu irraa. Takka waan fundura isii jiru arginaan hojjaa waan sanii heerreguun Cheetah 2f waan salphaadha. Hojjaa waan fundura isii jiru hubannaan utaaluu qofa.
Dandeettii/abshaalummaa roobootii Cheetah 2 hubachuuf viidiyoo kana ilaalaa.


text:
Bulchiinsi Prezidaant Doonaald Traamp waraana waggoota 16f ture kan Afgaanistaaniif tarsiimoo haaraa qopheessaa kan jiru ta’uu ministriin ittisaa James mattis beeksisan.
Traamp har’a ennaa itti aanaa isaanii Mike Pence fi garee naga eegumsa biyyoolessaa ofii waliin bakka bashannana prezidaantii Camp David-tti wal ga’an yaadawwan hedduun dhiyaatanii jiru.
Mattis Washington keessatti tuuta oduuf ibsa kennaniin akka jedhanitti murtii irra ga’uutti dhiyaannee jirra. Yeroo dhiyoo hojii irra oola jedheen yaada jedhan.
Waa’ee tarsiimoo haaraa lola Afgaanistaan keessaa kanaa Mattis ibsa bal’aa kennan hin qaban.


text:
Walitti-bu’insa naannoolee daangaa Ormiyaa fi bulchiinsa naannoo Somaalee Itiyoophiyaa keessatti walitti-bu’insa jiruun wal-qabatee, dhalattoonni Oromoo bulchiinsa naannoo Somaalee keessa jiraatan kuma hedduutti lakkaawaman, baqatanii Oromiyaa seenuu isaanii, jiraattoonii fi mootummaan naannoo Oromiyaa beeksisuu isaa kaleessa gabaasnee turre. Itti-gaafatamaan dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Addisuu Araggaa, lakkoobsi namoota buqqa’anii kun kuma digdama ta’uu isaa nuuf ibsan. Kan har’a Harargee Bahaatti bilbiilee dubbisne, itti-aantuu itti gaafatamtuun waajira dhimmaoota Koomiyunikeeshinii mootummaa godinaa sanaa immoo, har’a lakkoobsichi walumaa-galatti kuma soddoma dhaqqabee jira, jedhu. Kana malees, achuma Hararghee Bahaa, aanaa Cinaaqsen keessatti lola Liyyuu Poolisii naanoo Somaalee fi jiraattota ganda Toraanoo gidduutti geggeessamee namoonni sadii du’uu fi ka biroon shan madaa’uu dubbatu – jiraattonnii fi itti-aantuu itti-gaafamtuun waajira kuumiyunikeeshinii godinichaa. Gandeen aanichaa ka biroo akka Kaarooley keessatti illee lolli geggeessamuu dubbatu.
Kana cuqaasuun qophii guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Gadamoojjiiwwan ajajoota waraanaa US 120 ol dta’an Kongresiin diplomaasummaa fi gargaarsa biyyootii alaaf deggersa kennamu akka gad hin cabsine gaafatan.
Traamp bajata isaanii har’a galgala Kongresiif ennaa dhiyeessan waaana biyya isaanii wayyeessuuf kan oolu doolaara biliyoona 54 gaafatu jedhamee eegama.
Ennaa kanas keessumaa ministrii haajaa alaa fi dhaabata kunuunsa qilleensa naannoo irraa bajati akka gad xiqqaatu gaafachuuf jira jedhameera.
Hoogganoota Republikaanotaa fi Demokraatotaaf xalayaa angawoonni gadamoojjiiwwan waraanaa kaleessa erganiin diplomaasii, misoomaa fi humna ittisaa wal faana cimsuun Ameerikaa nagaa qabdu uumuuf barbaachisaa dha jedhan.
Itti dabaluu dhaanis hoogganoonni waraanaa duraanii xalayaa isaanii keessatti muuxannoon horatan irraa barnoota argataniin rakkoo biyyoota hedduu tarkaanfii waraanaa qofaan hiikuun hin danda’amu jedhan.


text:
SEENAA GABAABAA JAAL KABBADEE BUZUNESH (1908-19760)
Jaal Kabadaa Buzunesh Gurraandhala 7, 1908 Oromiyaa giddu gala, Meettaa Roobii, araddaa Gorsaa keessatti dhalatan. Umuriin isaanii barnootaaf akka ga’eenis maatiin isaanii abbaa lafaa waan turaniif salphaatti barnoota argachuu danda’anii jiru. Jaal Kabbadaa Buzunesh bara jireenya isaanii keessatti beekumsaa fi dandeettii qabaniin sadarkaa hogganummaa garaa garaan keessatti gahee isaanii gumaachanii jiru. Kanneen keessaas ministeera humna ittisa biyyaa ta’uu sadarkaa olaanaatti waggoota afuriif tajaajilaniiru.
Haa ta’u maleeuu, sadarkaa olaanaatti muudamuun kun Jaal Kabbadaaf milkii hin turre. Jaal Kabbadaan, waan namni biraa akka laayyootti hin agarre, argaa ooluun isaanii immoo daran waan biraaf isaan kakaase. biyya cunqursaan keessatti hundee godhate keessatti qabsoodhaan malee hundee dhibdee san jigsuun akka hin danda’amen akak hubatan isaan gargaare. Sababa kanaan, sadarkaa olaanaatti hojjachuun kun ibidda bara baraan laboobaa jiraatu isaan keessatti qabsiise; isaan irraayis dhalootaa dhalootatti darbuu isaa itti fufe.
Jaal Kabbadaan aangoo mootummaan kenneefitti dhimma bahanii ummata isaanii hin mine. Bara san keessatti waan ta’ee hin beekne, aangoo mootummaa argatanitti dhimma bahanii ummata isaanii barsiisuuf kaka’an. cunqursaa fi dhiibbaa uummata oromoo irratti ga’aa jirus ifaan ifatti loluufis qabsaa’ota Oromoo akka isaanii barbaaduu eegalan. Akkanaanis ijoollee Oromoo faana gurmaa’anii qabsaa’uuf Ebila 23,1962 gara Maccaa fi Tuulamatti makaman. Erga WMT makamanii boodas hojiilee garaa garaa hojjachuu dhaan uummata keessatti dammaqiinsa guddaa uuman
Jaal Kabbadaa Buzunash, hojiilee boonsaa Waldaa Maccaa fi Tuulamaa keessatti dalagan keessaas mudde 14,1967 Dheeraa irratti osoo Loltuu dhaan hordofamanii uummata kumaatamatti lakkaa’amu fuulduratti ba’anii dhiibbaa uummata Oromoo irratti ga’aa jiru ifatti uummataaf ibsan.
Hojii boonsaa kana waan raawwataniifis, dhiibbaa guddaan irra ga’e; maatii isaanii irraa addaan ba’an. Akkasumas hoggantummaan isaanii ministeera ittisa biyyaa irratti qaban irraa aryataman. Yeroo dhiibbaan itti baayyachaa dhufus hiriyoota isaanii kanneen akka Jeneraal Taddesee Birruu,Jeneraal Daawwit Abdii,Dr Morgaa Firrisaa,Obbo Baqqalee Mokonnin,Obbo Dajanee Booji’aa,Obbo Daadhii Fayyisaa,Obbo Tasfaayee Digaagaa,Koloneel Maammoo Mazaamiir waliin mari’achuu dhaan bosona seenan.
Jaal kabbadaan yeroo hamtuu san keessatti waggoota ja’aaf qabsoo bosonaa erga taasisanii boodas Fulbaana 06,1976 diinaan marfamanii qabsoo guddaa taasisan. Qabsoo kana keessattis waraana 200 hin caalle qabatanii waraana kumaatamaan lakkaa’amu faana qabsoo olaanaa taasisan. Haata’uutii, humni isaanii human diinaatiin walgituu hin dandeneye. Haguma humni diinaa itti jabaachaa dhufe, humni isaanii daran xiqqaachaa dhufe. Kana booda hireen isaan qaban lama: harka kennachuu yookaan immoo otuu falmanii wareegamuu ta’e. Jaal Kabbadaan garuu, harka kennachuu hin filanne; harka laachuun uummata Oromoof salphina guddaa akka ta’e barsiisuuf jecha Fulbaana 18,1976 osoo harka diinaa hin seenin meeshaa qabatanii jiraniin lubbuu isaanii tokkitti uummata Oromoof aarsaa godhanii darban!
-
seennaan kaabbada seenaa hin dagatamnedha,ammas namoonni akkasa kanneen biroon waan jiraniif itti dabaltanii osoo barreessitani namoonni waan baayee irraa baruu jedheen yaada. kanaaf kanneen biroos soqaa too bnuuf barreessa. baayee guddaa galatoomaa.
-
Ani karaa mataa koo seenaa jal Kabbadaa naaf haaraa turee, amma garuu seenaa isaanii kana irraa dubbiseen waanan bareef gammachuu guddaatuu natti dhaga’ame. kanaafuu ammas akkuma kanaa gootonnii hedduun waan jiraniiif soqtanii akka uummatattii gadii baastaan abdii nan qaba. Galatoomaa!!! Tokkummaa(Hacaaluu Hundeessaa)
-
Seenaa kana ani karaa gamaa kootii reefuun bare. Ummaatni oromoo baay’ee midhamaa turuu isaaniin hubadhe. Jaal Kabbaaddaan qabsoon isaan godhaan baay’ee garaa namaa raasa. Egaan Jaal Kabbaaddaan adaraa tokkoo nutti kennanii darban. Kanaaf yaa Ummataa Oromoo jabadha! harka wal haa qabannuu! diinaa lafa keenya irraa balleessaa! Seenaa dhokataanii jiran nuf barbaada! kaleessa akkam turree? har’as maal fakkaanna? Yaa ummataa Oromoo of bara har’a fi isa gara fulduuraaf!!!!!!!!! Warrii seenaa kana barreessitaan galatooma. Jaal kabbaadaaf immoo boqonnaa gaarii…haa ta’uufi. Hundii keessanuu naaf jiraadha!
-
As more familiarity is gained, it will become second nature.
This will reveal income, age, home ownership status and
other criteria to further define your target market. The initial purchase of PLR articles
is a smart investment.
-
ammallee seenaa gootota keenyaa nutti himaa warri beektaan, anaaf haaraa dha seenaan kun!!!
-
Kabbadaa Bizuunashi, gooratti dachaasee hundumashi. Goota ija barbaaada seenaan ni yaadata.
-
BAAYYEE GALATOOMAA SEENAA GOOTOTA BIROOLLEE AKKASUMA NUUN GA,UU HIN DAGATIINAA
-
Edaa seenaan oromo akkuma bishaani yaa’ee hin dhumu jechudha barreesitoonni seena qabsa’ota keenya gurra nu busatan ammayyu waqayyoo beekumsa dhuma hin qabne siniif haa laatun jedha akka kootti seenaa Jaal Kabbadaa kana ani amman argee baayyee galatooma yoo issan du’aniyyu qabsoon isaan qabsiisa ittuma fufa malif yoo jettanis qabsaa’an yoo du’e qabsoon itti fufa jedha mitiree seenaa keessa tokko ammayyu seenaa qabsa’ota keenya kan biroofille dheebudhan isin eegganna horaa bula isinis nama seenaa ta’a warreen seena kana barreessitan hundu jabaadha dukkanni ni bariiti hadara jabadha oromonni hundi waliin tokkumman itti fufaa ijji keenyaa qabsoo gamattii otooma ilaaltu akka hin dabarree jalleewwan oromo koo jabadha hadara………………..


text:
Qaama lammiiwwan garaa garaa biraa muummicha ministeerichaaf gaaffiin dhiyaataa ture deebii argachuuf jira. Sambata darbe dura taa’ummaa muummichi ministeraa Abiy Ahmediin wal ga’ii kan geggeesse manni maree ministeerotaa yaada murtii labsiin yeroo muddamaa akka ka’u gaafatu paarlaamaaf dhiyeessuuf walii galee jira.
Akka lakkoobsa Itiyoophiyaa Guraandhala 9 bara 2010 labsiin mana maree ministeerotaan labsame kana ilaalchisee mootummaa dhuma keessatti iyyuu adda addummaa jiraachuun isaa kan ifa ta’e erga paarlaamaaf dhiyaatee booda.
Paarlaamaan labsii kana kan raggaasise mormii kana dura hin baratamin waliin ta’uun illee ni yaadatama.
Labsiin ji’a ja’aaf akka ture murtaa’e kun garuu ji’a afur illee utuu hin guutin ka’uuf jira.
Kan yaada murtii labsiin kun ka’uu gaafatu paarlaamaaf dhiyeessuuf walii gale manni maree ministeerotaa labsiin kun akka ka’u illee walii galtee irra ga’eera.
Manni maree kun wal ga’ii isaa kanaan haala nageenya biyyattii gamaaggamuun isaa ibsamee jira. Haalli nageenyaa-wayyaawaa ta’e uumamuu isaa, bulchiinsa sirna seeraa idileen geggeessuun danda’amuu isaa mirkaneeffateera jechuu dhaan waajjirri dhimmootii kominiskeeshinii mootummaa beeksiseera.
US dabalatee biyya keessaa fi alaa lammiiwwan gaafataa turan. keessummaa Dr. Abiy Ahmed erga aangootti dhufanii qabee dhiibbaan kun cimee itti fufe. Labsii yeroo muddamaa kana kaasuun hojii muummicha ministeeraa isa duraa ta’uu akka qabu kan gaafatan xiinxaltoonni siyaasaa, hoogganoonni garee mormituu fi kanneen yaada kennan hedduu turan.


text:
Garbummaa kaleessaa(mul’ataa) garbummaa har’aa (dahataa/dhokataa)
Garbummaa keessatti dhalanne, garbummaa dhumaan garbummaa keessatti guddanne. Garboomaa irraa dhalannee nutis garboomaa taane. Garboomaa ta’uuf waaqni garba taasisee nu hinumne, uumamne dirqmaaf shira halagaaf warra Adii awuroophaan garbummaan mana nurratti ijaare, iyyumnis faana garbummaa nurratti hanqaaqe.
Garboonfataan kaleessaa diina Uummataa ta’uu mul’ifatee nutti dhufe, kallattiidhaan duula nu ajjeesuu lafa keenyarraa nu dhiibuu nurratti labsatee dhufe. Toora nagaa keenyaa nurkaa rukutee toora namummaa keessaa nu baasuttis fuulleffate. Haalli garboonfataa kaleessaa haguuggii siyyaasaan ala kallattumaan duula ajjeechaa jumulaa nurratti labsate. Adeemsa keessa turre kan garboomsaa kaleessaa mul’ataa ta’uu eenyuyyuu beeka.
Duula Mallasaa daandii siyyaasaa mul’ataa.
“Baay’ina ittiin dhaadattan nii xiqqeessina, bal’ina lafaas xiqqeessuu nii dandeenya” Mallasaa Seenaawwii
Obbo Mallas utuu hindu’in dura dhaadannoo kanaan impaayera Xoophiyaa humnaan bulchaa ture. Gaaffii mirgaa Oromoon gaafatu ukkaamsuuf oladeema hedduu sirna isaa Wayyaanee dhaan dhabamsiise. Qaroo sabaa hedduu galaafatuun eessa buutee isaanii dhabama gochuun Maatii gootaa kaan Maraatummaaf, Kaan beelaaf gadadoo, karaa ilalaa hafuuf saaxile. Madaan Wayyaaneen nu madeesse fayyuufis hinjiru akka fayyinuttis hinmadoofne. Har’a jaarra addunyaa har’aa keessatti lubbuu qabeeyii xixiqqoofuu mirgi lubbuun jiraachuu laatametti nu Oromoof mirgi jiraachuuf dubbachuu yaada ofii ibsachuu dhabuu dhorkatamne.
Adeemsa dhaadannoo Mallas galmaan gahuuf hojiitti seename.
1. Master Plan
2. Marii Stops
1. Master Plan
Karoorri Master Plan qabame Oromoota lafa isaanii irraa fudhatee lafaaf qabeenya dhormaqaa saamuuf dhaadannoo “bal’ina lafaa ittiin dhaadattan hir’isuu dandeenya!” Jedhu galmaan gahuuf kan adda duroomaan hojiitti seenamedha. Master plan isa hangafaa ha goonu male karoora bal’ina lafa Oromiyaa hir’isuuf baafame keessa kanneen jiran hedduudha. Isaan muraasniif qabxiileen mul’atoon, Plaanii Magaalaa, Investment, fi kanneen hedduu maqaa dhahuu dandeenya.
Master plan akkuma oduunsaa bara 2014 bobbaafamen Qeerroo Bilisummaa Oromoo qabsoo walitti fufiinsaa gochuun hanga har’aa wal’aansoo jabaa irra Wayyaanee waliin gaggeessaa jira. Qabsoon Uummataa jabaatee Mormii Master plan irratti ha gaggeeffamu malee guututti haqamuun isaa waan argame waan beekamus miti. Lubbuun Uummataa kitilaan lakkaa’amu itti darbe. Oladeema hedduu waraanni Wayyaanee galaafate, sabaaf seerri qaamota ajjeesaa gaafatu hanga ammaa hinargamne. Qaamni uummata ajjeesaa ture kan seera fakkeessii baafatuun daamaa uummata irratti taphatudha. Sun ammas itti fufee. Isa ajjeese seeratti dhiyeessuu irra, qaama ajjeesaa badhaasuun hojii qulqulluu hojjette waliin jechuun yakkamtoonni wal badhaasanii dhiiga uummata keenyatti baacan.
Akeeka Master plan inni hangafaa lafa Oromiyaa keessattuu magaalota galii gurguddaa galchan Xoopiyaaf laachuuf adeemsotaaf waggoota hedduu booda biyya Oromiyaa jedhamtu dhabamsiisuuf project maallaqa guddaaf akeeka badiisa biyya Oromiyaaf Oromoo irratti fuulleffate bobba’edha. Karoorri biyya Oromiyaa balleessuun Xoophiyaa Keessatti cafaqanii dhabamsiisuuf Xoophiyaa biyya cunqursituu namaa Keessatti awwaaluuf taasifame wagaga 50 akka itti fudhatuu Mallasaan dubbataa turan. Kana irratti miidiyaa biyya keessaan “karoora Waggaa 50 qabannee jirra” jechuun sirna gaddaaf gadadoo akkaataa uummaata irra tursan utuu hindu’in dubbataniiru.
Akeeka Mallasaa hojiitti hiikuuf dhaadannoon bixxillee isaaniif bobboca isaanii OPDO “karoora jaallee Mallas galmaan geenya” jechuun karaa Raadiyoo Oromiyaa bapballoomsaa dhaadataa turuu isaanii eenyullee kan wal falmisiisu miti. Sanuma galmaan fahuufis gaarii fakkeessanii bara 2014 keessa Master plan akka hojiirra ooluuf uummata Oromoo sossobaa turuun, Akkasuma maal fiddu jechuun waraana uummatatti bobbaasuun lubbu kuma dhibbootaan lakkaa’amu dhabamsiisan. Adeemsa lubbuu hedduu oladeemaa qaroo sabaa nu dhabsiise dhaadannoo Mallasaa galmaan gahuuf kan jecha nama tokkoo galmaan gahuuf uummata dila irratti muryeeffame ta’uu eenyullee beeka. Dhaadannoon “bal’ina lafaa ittiin dhaadattan xiqqeessuu dandeenya!” Jedhu ammas itti fufee jiraachuu akka hubattan barruu kanaan isin hubachiisuun fedha.
2. Marii Stops/Qusannaa Maatii
Akeeka Marii Stops ergama dhokataa qabatee uummata Oromoo keessa shullisaa turee itti jira. Ergamni dhokataa waajjira qusannaa Maatii duuba jiru kan tikoota Wayyaneen itti yaadamee biyya Keessatti hojjetaa tureef jirudha. Waajjirri kun Tika Mootuummaa Wayyaanee faranjoota dabalatee irratti bobbaa’anii kan lafa ka’anidha. Gumeen/project kun adeemsa dhaadannoo Mallasaa “baay’ina nama keessaanii xiqqeessuu dandeenya jedhu alkallattiin hojiitti hiikuuf kan biyyatti keessa tamsa’edha. Toora kana galmaan gahuuf waajjirichi Oromiyaa keessa dhibbantaa 99%, Tigiraay keessa dhibbantaa 1% (fakkeessiif akka waan bu’aa uummataaf yaadamee gaaffii ka’uuf kunoo Tigiraay keessayyu dhaabnee jirra jechuun ofirraa deebisuuf/Defence gochuuf kan garagaarudha. Adeemsa ” Qusannaa Maatii” jedhu galmaan gahuuf miseensonni OPDO guutummaatti keessa seenuun ajandaa fakkeessii irra keessaan bu’aa uummataaf kan oolu fakkeessanii, wal hormaata namaa kutuu irratti fuulleffatani. Balaawwaan hedduuf gaaga’ama hedduufis Oromoon waajjira kanaan saaxilameera.
Adeemsa kanaan balaan uummatarra dhaqqabe
√Baay’inni dhalattoota Oromoo dhibbantaa 50’n gad bu’eera
√Gaaga’amaa fayyaa gadameessa dubartii irratti fide
√Hedduminni daa’immannii dhibbantaa 85 ol xiqqaachuun egeree uummatichaaf yaaddoo ta’uu
√Maseenummaa
√Dhibeewwan gaaga’ama ulfaa, irraa bahuuf daa’imman sammuu gahaa qaban dhalachuu dhabuuf illee qorichoonni laataman saaxilaniiru
Adeemsi qusannaa Maatii kuulamee irra keessoon gaarii fakkaatee, “maatii nagaaf gamamachuu qabu horachuu” ajandaa jechuun barsiisamaa hormaata dhala nama (Oromoo) kutuurratti fuulleffatan. Ilmaan Oromoo kana mara damdamatanii dhalatan ammoo, dhukaasaan Agaaziin ajjeesuun baay’inni Oromoo dabaluurrayyuu akka xiqqaataa adeemu irratti hojjetamee hojjetamaas jira. Kana kan tatataffiin hojjechiisaniif dhaadannoo “baay’ina nama keessanii xiqqeessuu dandeenya” kan namni dhuunfaa jedhe galmaan gahuuf lubbuu uummataatti firdii jallataa faradan. Utuu ta’eetii mootummaan aantummaa Uummataa qabu, tooftaalee jireenya sabaasaaf adeemsa of danda’uu uummatasaa irratti kan hojjetuu male, qaamni uummata Oromoo yaaduuf Oromoof hojjetu dhibuurra hormaatasaa kan kutu qofti wal ijaaree ajandaa jallataa waaqa birattillee cubbuu ta’e ulfa ittisuu irratti fuulleffannaan hojjetame. Kun dhaabbatuu qaba!
“Guutee si agarsiise, huursee si dhageessise, yoon si nyaadhe cubbuu qabaa?” Jedhe bishaan.
Wayyaanee har’aa.
Wayyaneen har’aa, qaama kokkolfaa uummata nyaatudha. Qaama kana cimee uummanni ofirraa ittisuu baannan qamaa bool’a isa buusidha. Qaamni Wayyaanee ammaa waan aantummaa sabaa qabu fakkaatee bobba’e.kanaafan “Waraabessi kaleessaa Yuusaa Loon nyaata, inni har’aa akka Loonii mar’ataa Loon nyaata” jedhe. Wayyaanee kaleessaa Wayyaanummaa isaa raageessaa mul’atee Oromoo daguugaa ture. Inni har’aa bifa beekaa Oromoo jedhamuyyii dogoggorsuuf gowwomsuuf danda’uun hojiitti seene. Adeemsa kanaanis uummata Oromoo fakkaatanii hojiitti jiru. Badii uummatarra gahu dhaabsisuurra afaaniin uummata mirqaansuu qofaan umurii garbummaa qancarsuun gidiraa uummatarra tursuu irratti hojjetaa jira. Adeemsi Dr. Abiyyi Ahemad akkasuma Lammaa Magarsaa adeemsa dhokataan Uummata nyaachuudha, balleessuudha, lafa uummataa dhoksaan saamanii saamsisuudha. Kanaafis afaan toluuf afaaniin uummata waan tumsaniif Wayyaanee (TPLF) waliin akka waan wal dhabanii ykn walii hingallee fakkaatanii, duuka buutonni isaaniin akka waan isaan Wayyaanee irratti qabsaa’aa jiranii fakkeessanii afarsuuf. Waanuma hinjirre uumanii “team abeluu” jechuun gurra uummataaf laphee Uummataa bituu irratti fuulleffatan. Dhugumatti erga TLPLf irratti qabsaa’u uummataaf hojjetu ta’ee qaama uummata miliyoona walakkaa buqqaasisee, kuma dhibbootaan ajjeese seeratti dhiyeessu ture. Hojiin Wayyaaneen hojjetaa turte dhibbantaa walakkaa ofiisaaniitii waan dalaganiif badii kana dura dalagameef gaafatama seeratti wal dhiyeessuu yaaddoo qabu. Darbees amma jiranitti nyaatanii warra baduu barbaadan waan ta’eef aantummaa sabaaf yeroo hojjetanirra kan dhaabasanii TPLF tumsuuf isaaniif dalaguun dirqama bobbocamuu isaanii bahatuu itti fuulleffatan. Rakkoo Uummataa furuu irra afaan qofaan “qaama isin ajjeesaa jiru qorannee seeratti dhiyeessina! Seeratti dhiyeessuuf qorachaa jirra” jechuun lubbuu namaatti qoosuu irratti hojjetaa jiran.
Har’a karaa dhoksaa maaltu adeemaa jira?
1. Waajjira Misoomaa
2. Waldaa Liqiif Qusannaa Oromiyaa (WLQO)
Jaarmiyaaleen olitti eeraman waajjiroota kumoota dhibbaan lakkaa’amuun Oromiyaa keessa socho’aa jiru. Hundi isaanii ergama dhokataa qabatanii socho’aa jiru. Ergamni isaanii maqaa isaanii waliin wal fakkaata miti. Irra keessoo bu’aa uummataaf hawwaasaa bal’aatiin uummata Leenjisanii uummata marmaranii of jala galfatu. Adeemsa siyyaasaan deegaaf gadadoo iyyumaaf saaxiluun hojjetuu irratti ammoo argamu.
1. Waajjira Misoomaa
Waajjirei Misoomaa Oromiyaa Keessatti waggoota dheeraa dura dhaabbate. Waajjirri kun biyyatti Keessatti saamicha hedduu gaggeessuun beekama. Waajjira kana maqaa Misooma baadiyaaf magaalaan kan hojjetu ta’ullee, gabaasa sobaa waan hinojjenne gabaasee baajeta waggaatti uummataaf ramadamu daamuu irratti hoggantoonni waajjirichaa bobbaafaman. Hogganaa waajjiraalee Misoomaa kana hedduu isaanii kanneen gahumasa bulchiinsaaf barnoota akkasuma aantummaa sabaa hinqabneen kan adeemu,
√ daandii uummataaf baasuu
√ bishaan dhugaatii uummataan gahuu
√ tajaajila Ibsaa si’ataa uummataaf diriirsuu
√ manneen barnootaa uummataaf ijaaruuf guututti tajaajula hawwaasaa si’ataaf ammayyaa uummataaf dhiyeessuu kan jedhuun gadhaabbatanii jiru. Waajjiraalee biyyattii keessaa baajeni Guddaan isaan kanaaf kan ramadu maqaa uummata magaalaaf baadiyyaa akkasuma aanaaleef gandoota baadiyyaan waggaa waggaan bobbaafama.
Waajjirri kun maqaa uummataan ha Socho’u malee waggoota kurnootaan lakkaa’amaan kana Keessatti tajaajila uummata Oromoo taasise hinqabu jechuu nu dandeessia. Waajjirri kun haalaan kan hojjetu erga ta’ee baajeta bishaaniif miliyoonaan uummataaf mootummaan waggaa waggaan ramaduun akkasuma maqaa kaffaltii ji’aa bishaan dhugaatiif ibsaa magaalaan uummatarraa mallaqa sassaabaa tureen taajaajila hawwaasaa guutummaatti kan uummata mara biraan gahu danda’u hanna taasisaniin hanga ammaa baadiyyaan hafee magaaloota gurguddoo godinaaf bishaan dhuugaatii qulqulluu laachaa hinjiru.
..kutaa 2 ffaan itti deebina


text:
Hogganaan Komishiinii poolisii magaalaa Finfinnee meejar jeneraal Deggifee Badii ibsa miidiyaaleef kenneen, walitti bu’iinsa namoota magaalaa keessatti alaabaa fannisaa turanii fi kanneen dhoorkan akka sumas yakkoota gara garaa magaalattii keessatti raawwatameen walqabatee namoonni heddu kan ajjefaman tahuu ibse.
Komishiinarichi akka jedhetti, namoota alaabaa fannisaa fi halluu dibaa turan dhoorkuu fi hayyamuu hujii poolisii tahee osoo jiru, namoonni iddoo adda addaa irraa dhufan wal gurmeessuun jeequmsa kaasaniin namoonni kun ajjeefaman jedhe. Haaluma kanaan naannawa Kolfee keessatti namni 14, naannawa Addis katamaa keessatti namni 5, naannawa Araadaa keessatti namni 1, naannawa Nifaas Silkitti namni 3, Qirqoos keessatti namni 5 walumaa galatti namni 28 ajjeefamuu odeeyfannoon ni addeessa.
Namoonni kunniin hedduun reebicha isaan irratti raawwatameen rukutamanii yookaan ammoo waraanamanii kan ajjeefaman yoo tahu, namni 7 immoo qaamota nageenyaatiin ajjeefaman. Namoota poolisootaan ajjeefaman jidduu 1 dogoggoraan tahuu gabaasni arganne ni ibsa.
Poolisiin magaalaa Finfinnee ibsa isaa kanaan, namoonni 1204 kutaa magaalattii adda addaa irraa akkasumas naannolee fi magaalotaa biroo irraa dhufuun jeequmsa kana irratti osoo hirmaatan to’annaa jala kan oolan akka taheefi, kanneen keessaa namoota 107 ragaan irratti qindaayee mana murtiitti himatamanii jiru jedhe. Kanneen hafan ammoo yeroo ammaa Kaampii Xoollaayi geeffamanii leenjiin haaromsaa kan kennamaafii jiru tahuun ibsamee jira.


text:
Oromia: Eebba OMN Finfinnee fi Simannaa Direektara Olaanaa OMN Obbo Jawaar Mohammad August 5, 2018Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Eebba OMN Finfinnee, Jawar Mohammed, OMN, Oromo News
trackback
OMN:Hag-05/2018
Jilli Xiinxalaa Siyaasaa fi Daarektara OMN Obbo Jawaar Mohammed’n durfamu ganama har’aa barraaqaan Finfinnee seeneera.
Jilli kun waytii Oromiyaa Dirree Xayyaaraa Idil-Addunyaa Boolee gahanitti simannaan hoo’aan Qondaalota Mootummaa,Qeerroo,Qarree fi hawaasa bal’aan isaniif taasifameera.
Yeroo ammaa jilli kun Hoteela Ilillii International’tti Gaazexeessitoota biyya keessaa fi alaa kanneen achitti argamaniif ibsa kennaa jiru.
Akkuma asiin dura ibsamaa ture har’aa gara Saafayatti Eebbi Studio OMN Finfinnee ni gaggeeffama.
Sirni baniinsaa Galma Barkuummetti Hagayya 05/2018 galgaluma har’aa bakka Qondaalonni Mootummaa olaanoo fi Namoonni 25,000 ol argamanitti Obbo Jawaar Mohammed hawaasa bal’aan galma kanatti wal arguuf jiru.
Boru Hagayya 06/2018 Yaadannoo woreegamtoota fi gootota qabsoo fincila diddaa gabrummaa irratti dabraniif sagantaa qophaa’etu adeemsifama.
(Usmaan Baayyuu)
Click here for Africa News: Ethiopian activist Jawar Mohammad returns home from exile


text:
Browsing Category
Idil Addunyaa
Ameerikaan haleellaa Alshabaab irratti raawwatteen hidhattoota 60 ajjeeste
Finfinnee, Onkololeessa 7,2011(FBC)-Ameerikaan heleellaa humna qilleensan Alshabaab irratti fudhatteen hidhattoota 60 galaafachuu hoggansi loltootaa ifoomsan. Hoggansichi haleellaa…
Haleellaa sukkaneessaa Somaaliyaatti raawwatameef namichi itti gaafatamummaa fudhate du’aan adabame
Finfinnee, Onkololeessa 6,2011(FBC)-Somaaliyaa magaala Moqaadiishootti shoroorkeessummaa sukkaneessaa raawwachuun namoota 600 lubbuu kan dabarseef namni itti gaafatamummaa fudhate du’aan…
Dhaabbatichi lammiilen Yaman miiliyoonni 13 beelaf saaxilamuu beeksise
Finfinnee, Onkololeessa 5,2011(FBC)- Dhaabbanni Mootummoota Gamtooman lammiilen Yaman miiliyoonni 13 beelaf saaxilamuu ibse. Akka dhaabbatichaatti beelli akkanaa biyyattiitti…
Filannoo Maaleshiyaatti gaggeeffameen Anwaar Ibraahim moo’atan
Finfinnee, Onkololeessa 4,2011(FBC)- Filannoo Paarlaamantarii maaleshiyaatti gaaggeeffameen Anwaar Ibraahim injifataniiru. Komishiniin filannoo biyyaalessaa maaleshiyaa akka beeksiseetti…
Saawdii Arabiyaan gaazexeessaa Jamaal Kaashoogii akka hin ajjeesisin himaa jirti
Finfinnee, Onkololeessa 3,2011(FBC)- Saawdii Arabiyaan gaazexeessaa Jamaal Kaashoogii akka hin ajjeesisin himaa jirti. Ministirri Ministeera Biyya Keessaa Mootii Abdulaaziiz…
Gibtsi namoota 17 irratti murtii du’aa dabarsite
Finfinnee, Onkololeessa 2,2011(FBC)-Gibtsi namoota bataskaana keessatti boombii dhoosun himataman 17 murtii du’aan akka adabaman murteessite. Manni Murtii Gibtsi bara faraanjootaa 2016/17…
Tuurki ragaa Jamaal Khaashoggii ajjeefamuu agarsiisu argadhe jette
Finfinnee, Onkololeessa 2,2011(FBC)-Tuurki ragaa viidiyoo fi sagalee gaazexeessa Jamaal Khaashoggii ajjeefamuu agarsiisu argachuu beeksiistee jirti. Waashingi Tan Poost kaleessa akka…
Tuurk Invastimantii haaraa ifoomsite
Finfinnee, Onkololeessa 1,2011(FBC)- Tuurk sagantaa invastimantii diinagdee haaraa ifoomsite. Sagantaan invastimantii diinagdee haaraan kun guddina galmaa'e itti fufsiisuu,…
Balaa konkolaataa Keeniyaatti qaqqabeen lubbuun namoota 50 darbe
Finfinnee, Fulbaana 30,2011(FBC)-Konkolaataa Naayiroobii irraa gara magaala Lixaa Kakamegaatti imalaa ture irra balaa tiraafikaa qaqqabeen lubbuun namoota 50 darbee jira. Poolisiin akka…
Ambasaaddarri Ameerikaa DhMGitti Niikkii Haaley hojii gadhiisan
Finfinnee, Fulbaana 29,2011(FBC)-Preezdaantin Ameerikaa Doonaald Traamp hojii gadhiisuu Ambaasaaddara Ameerikaa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii Niikkii Haaley fudhatan. Haaley bara…


text:
Dachii fi Daangaa Oromiyaa Ilaalchisee Labsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname.
Amajjii 21,2016
Lafa, qabeenyaa lafa jalaa jiru fi qilleensa Oromiyaa guutummaatti to’annoo ummata Oromoo jala galchuu qofatu gaaffii ummata Oromoo deebisa.
Habashooti,afaan qawweetiiin itti duulanii, Oromoo lafa isaa irraa buqqisuun walii fi firoottanii isaaniitii eerga qoodanii booda ummata Oromoo hiyyummaa fi wal’aalummaa keessatti darbanii hojiisifachuun lafa fi dafqa isaatiin duuroomuu kan eegalan jaarraa 14ffaa irraa yoo ta’e illee, kan ummata Oromoo miliyoonatti herregamu dachii/lafa isaa irraa buqqisee roobaa fi qabbana keessatti facaasuun kadhattuu fi waaridiyaa qeyee habashootaa taasisee jiruu, akkasumas ammo, jireenya maatiilee Oromoo fi ilmaan isaa dhabamsiise mootummaa Ixoophiyaa/wayyaanee ammaan tana Oromiyaa gabroomfatee jiruu dha.
Mootummaan Ixoophiyaa/Wayyaanee, ammaan tana Oromiyaa gabroomfatee jiru kun, “Tigraay akka mishoomtuuf, Oromoo fi Oromiyaan hiyyoomuu qabdi” imaammata jedhuun, lafa Oromoo saaamuu fi maqaa Investment’n saamsiisuu hojii duraa godhatee gannoota 25 darbaniif irratti hojjechaa jira.Qotee bulaa Oromoo kumoota hedduu irraa buqqisuun mootummaan:Miniliki, Haayilesillaasee fi Dargii magaalaa Finfinnee kan ijaaranii fi babal’isan oggaa ta’u, mootummaan Ixoophiyaa/Wayyaanee ammaan tana Oromiyaa gabroomfatee jirus, kan abbootiin isaa armana dura hojjetan daranuu itti fufuun, qotee bulaa Oromoo miliyoona hedduu dachii/lafa inni irraa: nyaatu, dhugu, daara bahu, wal’aanamu, ilmaan barsiifatu, irratti horii horsiifatuu, mana ijaarratu fi wal horu, akkasumas, yeroo du’u irratti awwaalamu fi madda jiruu fi jireenya isaa ta’e irraa buqqisee biyya abbaa isaa irratti : hiyyummaa, beela, daara, dhukkuba, akkasumas, jireenya salphinaa akka jiraatu taasifameera. Kana malees, mootummaan kun, dachii /lafa Oromoo kukutee qooduun fira ittiin bitatuu fi Oromoo irratti diina heddumessuuf shirri inni hojjetuuf tattaafate seenaa gabrummaa kamuu keessatti kan argamee fi dhagahamee hin beeknee dha. Walumaagalatti, akeeki mootummaa wayyaanee, tigroota dureessaa fi ummata Oromoo hiyyeessa manaa fi oobruu tigrootaa keessaa hojjetu uumuudhaan ummatni Oromoo kabajaa fi boonee jiraachuu bare irkattuu tigrootaa akka ta’u godhuu dha.
Read more at:-
dachii-fi-daangaa-oromiyaa-irraatti-labsa-qeerroo-bilisummaa-amajjii-21-2016


text:
Joobiraa
Bara Durii namticha Joobiraa jedhamu tokkotu ture. Namichi kun baay’ee gaarummaa qaba. Ilma namaa qofaa osoo hin ta’in bineensa daggalaallee ni mararfata. Cubbuu waan jedhan takka hin beeku. Namtichi kun gaaf tokko imala dhaquuf ganamaan manaa bahee,osoo karaa deemuu iyya namaa dhaga’e. Namtichi “maaloo naaf bahaa” jedha. Joobiraan asiif achi laalus sagalee malee namicha iyyu arguu hin dandeenye. Maddii tokkotti siglaan boqoonqa tokko arge. Namichis kan iyyu boqoonqicha keessaa ta’uu hubatee, waan godhu wallaaluun gaddaa ofirra taa’e.
Takka turee mala argachuun tushaa dheeraa foo’ee boqoonqichatti yoo gadhiise namichi tushichatti rarra’ee bahuu akka danda’u hubate. Yeroo gabaabaa keessattis tushaa dheeraa foo’ee, fiixee tokko qabee fiixee tokko boolichatti gadhiise. Tushicha harkisee yeroo baasu kan tushicha qabatee bahe leenca ture. Leencichis Joobiraa galateeffatee deeme. Namichi garuu inuma iyya.
Joobiraanis,yeroo lammataaf tushicha gadi deebise. Garuu kan tushicha qabatee bahe namticha osoo hin ta’in jawwee ture. Jawwichis Joobira galateeffatee deeme. Namtichi ammas iyyasaa itti fufe. Joobiraanis yeroo sadaffaaf tushicha boqoonqichatti gadi deebise. Yeroo kana namtichi tushicha qabatee bahe. Innis Joobira galateeffatee gammadaa gara qe’ee isaa qajeele. Joobiraan ammoo waaqa galateeffataa imalasaa dhaqe.
Yeroo dheeraa booda Bonni hamaan bu’ee, sababa Bonichaan Joobiraa jalaa loon dhumanii hiyyummaan harka qabatte. Ilmaan isaa beelaafi dheebuun dararamteef, nyaata barbaacha adamoof osoo deemuu leencaafi jawween gaafas inni boolla keessaa baase itti dhufan. Isaanis huqqina Joobiraa arganii “Maal taate?” jedhaniin. Innis sababa Bonaatin hiyyoomuu isaa itti hime. Isaanis baay’ee gaddanii “Gargaarsa siif goonaa boru ganama nutti deebi’i!” jedhaniin. Joobiraan ganama barraaqaan gara leencichaafi jawwichaa deeme. Yeroo deemu leenchi lafa fagoorraa loon saamee qopheesseefiira. Jawwichi ammoo daaba qalqala tokko qopheesseef. Joobiraan daabasaa baattatee loonsaa ooffatee gale. Maatiin isaas gammachuudhan simatan.
Waa bubbulee Joobiraan daaba isaaf bittuu barbaacha gara gabaa utuu qajeeluu, karaa irratti namicha gaafsana leencaafi jawwee waliin boollaa baase sanatti dhufe. Nagaa hoo’aa erga wal-gaafatanii booda Joobiraan sababa Bonaatiin hiyyoomee akka tureefi leenciifi jawween hiyyyummaa keessaa akka isa baasan himeefii, bittuu barbaacha gabaa deemaa akka jirus itti hime. Namtichi ammoo “Bittuu anatu sii fida. Waan isaa anatti dhiisi,” jedheen. Joobiraanis “Bor ganamaan sin eega.” jedhee ofirra deebi’ee gale.
Namtichi garuu qabeenya Joobiraan argatetti akka malee waan inaaffeef, qabeenya san irraa saamuu yaade. Kanaaf jechas masluuftota gurguddoo afur magaalaa keessaa fudhatee ganamaan gara mana Joobiraa deeme. Yeroo isaan achi ga’an Joobiraan reefu hirriibaa ka’a. Erga harka walfuudhanii booda “Daabicha fidi.” jedhaniin. Joobiraanis waa bittaaf dhufan se’ee daabicha gaafa gadi baasu, namtichi haqaaqee isa qabnaan, masluuftotnimmoo tuushaadhaan harkasaa lameenuu dudduubatti hidhan.
Sanaan booda namtichi sun “Qabeenyi kun cufti keetii miti; leencaafi jawwee qabeenya kana siif kennan saniinis kan wal barte sababa kiyyatti. kanaaf, daaba kanas ta’ee loon kana natu fudhachuu qaba” jedhee itti dheekkame. Joobiraan harkaafi miila hidhamee waan jiruuf,waa takka dubbachuufi warraaquu hin dandeenye.
Jarri looniifi daabasaa fudhachuun akkuma qe’ee Joobiraarraa xiqqoo siqaniin, leenciifi jawween sun itti dhufan. Jawwichi jara shananuu hiddee ajjeese. Leenci ammoo cicciree isaan nyaate. Boodarras looniifi daabni Joobiriif deebi’e jedhama.
Source: https://www.facebook.com/beekan.guluma/posts/656252871220240


text:
Haleellaa Boombii galgala har’aa magaalaa Gaazaa keessatti raawwatameen namoonni shan kan ajjeefaman tahuu ministeerri fayyaa falasxiin beeksise. Namoonni sadi ammoo maadayanii hospitaala kan seenan tahuu Aljaziiraan gabaase.
Haleellaa kana qaamni raawwate hanga ammaatti kan hin beekkamin yoo tahu, dubbi himaan waraana Isra’eel waa’ee dhoohinsa Boombii kanaa quba hin qabnu jechuun Rooytersitti hime. Haata’u malee mormii falasxiinonni geggeessaa jiraniin dallanuudhaan Isra’eel lammiilee Falasxiin irratti tarkaanfii humnaa kan fudhataa jirtu tahuun ni beekkama. Jum’aa kaleessa qofa mormii daangaa Gaazaa irratti geggeeffame hordofuun waraanni Isra’eel dhukaasa Falasxiinota irratti baneen namoonni heddu kan miidhaman tahuu gabaasni arganne ni ibsa.


text:
Haadha warraa Gooticha Oromoo Musxafaa Huseen gargaruun dirqama lammumaati
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 5/31/2017
Caamsa 30, 2017
Jaal/Musxafaa Huseen, godina Arsii Bahaa Aanaa Ziwaay Dugdaa magaalaa Ogolchoo jedhamutti bara 1985 A. L. Htti kan dhalate
Bara 2008, FXG/Fincila xumura gabrummaa, Sabni Oromoo guutuu Oromiyaatti taasisee irraatti kabajaa fi jaalala saba ofiitiif qabu agarsiisuuf jecha osoo ani jiru saba kiyya na duratti Lukkeeleen woyyaanee Agaaziin lubbuu isaanii hin baastu jechuun qawwee isaa diinatti garagalchuun agaazii shanii hanga jahaa walirraatti akaayuun akkasumas kanaa olis fixuun akka danda’amu poolisoota fi humna waraanaa lammummaan Oromoo ta’aniif karaa saaqee fakkeenya ta’uun, lubbuu isaa qaalii/deebii hin qabne kennuun Godina Arsii lixaa magaalaa Ajjeetti Gurraandhala 07/06/2008A. L. Htti Oromoof woreegame! Goota bara baraan seenaan yaadatu! Yeroo gootni kun wareegamu da’imni isaa ( SEENAA MUSXAFAA) garaa hadhaa keessatti baatii 5 lakkoofsiisftee jirti. Haati manaa musxafaa aaddee SIIFAN yeroo sanatti barattuu kolleejjii taatus ifni guyyaa adiin waan itti dhaameef baruumsa ufii gad dhiiftee yaadannoo abbaa manaa isii kana osoo jaalattu dhabde da’ima isaa guddiftee seenaa abba isii barsiisuuf murteeffattee baruumsa gad dhiiftee baadiyyatti galte.
Hanga deettes maatiif daima isii diinnii hafuura kutee amma baqaan biyya ollaa jirtii. Col. Musxafaan lubbuu isaa Oromoof kenne. Ammaa yeeron kan nuti akka ummata kanaatti maatii isaa bira dhaabannee keessattu daima isaa SEENA MUSXAFAA fi haadha mana isaa amaana nutti ta’an. Kanaaf LAMMITU LAMMII DHAQQABAA GOOTA LUBBUU UFII DABARSEE NUUF KENNE SEENAA MUSXAFAA HAA YAALLUU HAA GUDDIFNU SEENAAN NU GAAFATA. NU GARGARAA WAL HAA GARGAARRUU GALATOOMAA!
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Barataa Saamuu’eel Margaa Nagaraa jedhama. Umriin isaa kudha saddeet. Magaalaa Finfinnee keessa ka jiru mana barumsaa dhunfaa Afaan Ingliffaa fi Afaan Faransaayiin barsiisu “Pristijiyas Akkaadaamii “jedhamu keessatti barataa kutaa kudha lamaa ti. Barnoota isaa isa rammaddiin qabxii olaanaa fiduun badhaasoota adda addaa argataa jira.
Gama kaaniin immoo Roobootii fi hojii Teknooloojii ammayyaa adda addaa hojjachuun biyya keessaa fi biyya alaatti dorgomuun milkaa’ee jira. Yunaaytid Isteetes keessatti dorgommii Naasaan Qopheesse irratti dorgomuuf qophiitti jira.
Hojii isaa kanaaf waan barbaachisu dhiyeessuun kan isa gargaaran maatii isaa ta’uu kan dubbatu Saamuu’eel Fifinnee irratti projeektii dhimma kana irratti hojjatu banuuf yaada isaa barreessee qopheeffachuu isaa ibsee jira. Garuu Isponsaraa fi gargaarsi akka isa barbaachisu dubbata.
Gabaasa guutuu kana cuqaaasuun dhaggeefadhaa