text:
Qabsoo keenya taakkuun tokko hafe galmaan geenya, Kutaa 3ffa
Ayyaanaa Gobaanaa fi Caalaa Hayiluu.
Akkuma yaadannuuf jecha: Barruu keenya kutaa 2ffaa keessatti rakkoolee gufuu qabsoo ilmaan saba keenya itti wareegamaa lubbuu kumaataamaan itti baasan galma isaa gahuu hanqisan sababoota hedduu ka’e keessaa, qabxi tokko tokkoon irraa debiinee wal yaadachiisna. Seenaa keenya keessa deebi’uun yeroo ilaallu rakkoon qabsoo Oromoo inni ciimaan rakkoo diinaa keessoo keenyaa irraa qulqula’uu dhadhabuu akka ta’e argaa jirra. Kunis rakkoo tikaa(security)*1 diina keessa irraa ofi tiiksuu dhadhabu tahu dhan. Diinaa keessa yeroo jetnu Goobaanota haaraa kan shiraa diinaan utubaman, saba keenya harqoota gabrummaa jala akka itti fufee jiraatu taasisaa jiran, dhaaba akka OPDO(ODP) jedhamtu xannacha qabsoo ammatti fayyuufillee dawwaa hin arganne, ayyaana-laallattoota warra maqaa qabsoon daldalaa turani fi jiran( gantoota qabsoo) fi warra osoo beekanii immiyyee Itoophiyaa jedhan malee abjuun itti hin tolle, warra sammuun gabroomee afaan keenya dubbachuun yeroo hunda qabsoo Oromoo diina waliin akka galma hin geenye taasisanii dha.
Fakkeenyaaf bara Haylasillaasee namoonni loltootaa turan silxaana laatameef malee sammuyyaa isaanii akkamiin akka miidhaman kan hin hubanne kan akka Jeneraalota hedduu keessaa Abaaba Gammada faa,’ #yeexaqiilaskaar’ jecha turani fi jiran). Isaan kuni diinaa qabsoo keessa keenya jetnee waamna. Qabsoo tokko keessa diina yookan firatu jiraataa. Hubadhaa!! Habashaan seenaa keessatti Oromoo (kessumaa Qomoo Tuullamaa Galaan jedhamutti) deddeebiin itti duultee yeroo injifaachuu dhadhabdu, karuma isaatiin isa cabsuuf garee tokko waliin walii galtee uummachuun (gosa Abbichuu kan Goobanaan irraa dhalatee) fi fuudhaa fi heerumaa(gaa’laan), shamarran keenya Walloo fi Raayyaa fuudhun,irraa warra dhalchan immoo masaraa mootota Habashaa keessatti guddisuun, akka isaan Habashummaatti of beekan taasisuun), fakkeenyaf bara #ZamanaMasaafint jedhamu keessaa Mooticha Suusiniyoosii irraa jalqabee hanga Iyyoo’aasitti hunduu shamarran Walloo fuudhan. Inni kunimmoo hardhatti eenyummaa fi ofitti amantummaa Oromoo irratti balaa fi shakkii guddaa uume.
Yeroo seenaa keessatti ilaalamus, amma ammaatti kan deebii argaachu dhadhabe keessaa, hunda caalaa kan nama gaddisiisu gareen Oromoo sammun gabrommee kun, mana ofii tuffachuun diina waliin hiriiranii diina tokkoffaa kan isaan godhatanii irratti qabsaawan ilmaan Oromoo kaayyoo saba keenyafi dhaabbatan irratti (jaarmayaa feeki 70taa – 80taa keessa ijaarun warri Habashoota kan raawwacha turan kanuuma. Ammallee jaarraa 21ffaa keessa ABO dadhabsiisuf jecha gantoota qabsoo fi kanneen OPDOn soorama laataafi jirtu akaksumas kanneen karaa biraammoo tika mootummaa EPRDF ta’an walitti qabuun ABO- Sodaretti ijaarun amalootuma baratamee fi waan turee dha.
Bara qabsoon teenya lafa osoo hin qabatin namoonni hubatoo muraasni qabsoo lafa qabsiisuuf hojjachaa turan sana ajjeechan Jaallan akka Muhee Abdoo, Luba Guddinaa Tumsaa,Dr. Hayilee Fidaa fi Abulaziiz Yesuuf irratti raawwatame kaayyoo adda addaa haa qabatan malee, Oromoo tahu isaanitiin akka yaadanitti kaayyoo isaanii osoo fiixan hin baasin ajjeefaman. Diinni akka sareetti Oromoo tahu isaanif bifaa tokkon ajjeese. Har’as kana irraa osoo waa hin baratin Oromoo Oromoon ajjesissa jiru. Oromoon kaan of baqateet diina jalatti hudduu gatatee obbolaa isaa dhumaa jiru taahee laala, hireen hundaayyuu garuu boru tokkuma. Oromoo tahuudhaan gaaffii Oromoo sagalee guddaan ol kaasanii dubbannaan Xoophiyaan nama sanaaf diina taateet nyaatti haala mijeeffattee.
Rakkoo keessa qabsoo yeroo taajjabnu,yeroo hunda Oromoon dhugaan hin liqimfamneef amma har’aatti ejjenno dogogoraa tahe irratti hundaa’uun qabsoo Oromoo dura dhaabbaachaa jiru. Akkuma 1970th -1980th keessa jechaa turanitti gaaffiin Oromoo koloonii osoo hin taane babal’ifannaa sirna abba laafa( feudal expansion) jechuun haalu.
Dhugaa beekamu yakka sanyii duguuggaa ( genocide) Meniilk , Hitleriin Afrikaa, humnaa waraanaatiin uummata Oromoo miliyoona 5 fixee fi ummattoota kibbaa tokko tokko, akkuma jirutti dhabamsiise, kaani immoo amma 75% fiixe feudal expanstion jedhanii salphisuun waamun, sammuun gabroomuu yookan gochaa diinaa dhoksuuf tataaffii gochuu taha. Har’as MM. Itoophiya Kolonel Abiy Ahmad,qabsoo ilmaan keenya ogummaa fi beekumsa hunde qabu irratti hunda’uun gaaffi abbaa biyyummaa kaayyoo isaan itti wareegamanii dhaloota haaraf dabarsan, Oromoon bifa jaarmayaa ABO’n, waggoota 45 ol itti wareegame siyaasa yeroon itti darbe jeechun, waan innii fi warri Nafxanyaa( isatti marsanii jiranii fi gantooti qabsoo) kannee fedhii ofii guuttachuf haqa dabsuun jechaa jiran salfii tokkoo malee nu fudhachiisu yaaluun tuffii duwwaa osoo hin taane safuu dhabuun gotoota fi qeerroo ofii wareegamanii isaan angootti ol baasan eekkera isaanii irraa ejjechuun qoosuu taha.
Keessattuu har’a gareen diinaa qabsoo tahun gorsitootaa,abbaa qeerroo fi beektoota jechuun akkuma jaarraa 19ffaa keessa saba keenya qoodun gabrummaa jalatti akka kufnu tahe irra deebin hojjacha jiran Oromoon irraa of eeggachuu qaba. Muuxannoo qabsoo kan agarsiisuu fi dhugaa jiru yeroo ilaallu garuu, gareen kun waan saba kana gabrummaa keessa baasuf gargaaru hojiin waan isaan hojjetan argaa hin jirru. Oromoo kaayyoo tokkoo jallatti ijaaruu irra qoqqoodu, saba sirna gabrummaa jala jiru akka tokkumaan diina isaa irratti hin qabsoofnef dhaaba siyaasaa jechuun saba oromoo afaan faajjessaa jiru. Kunis saba Oromoo akka inni hire ofii ofiin murteeffatuf dammaqsuu, ijaaruu fi hidhachiisuun, humna tahee, akka inni abba biyyummaa isaa,mirkaneeffatu, irratti hojjachuun, waan irraa ture irrati hin hojjetne. Yoo waa hojjatanis tahe har’a diinaa waliin qabsoo bilisummaa fi walabummaa Oromoo dura dhaabbachuun as bahuun isaanii maal akka tahan isaan saaxilee jira. Baayyen isaanii Oromoo keessatti summii amantaa, gandummaa fi hojii diinaa hojjeechafii turan yoo jenne dhugaa irraa faagoo hin tahu.
Qabsoon bilisummaa kan akka saba Oromoo diinaa keessaa irraa of tiiksuun murteessa akka tahe eerre jira. Ammas akkuma yeroo sanaa tikaa keessaa fi alaa gahaa dhabuu irraan waan kaheef gantooti fi ayyaan- laallattooni, qabsoo Bilisummaa Oromoo keessan diiguun meesha diinaa tahuun hojjacha waan turanif, badhaasa dhunfaa adda addaa argachuun uummata afaan faajjessaa jiru. Adabbiin hafee isaan akkanaa, qabsoo Oromoof diinaa tahan waltaajjii adda addaatti mul’achuun, saba Oromoo afaan faajjeessaa jiru. Isaan qabsaawota keenya jedhamani miidiyaa adda addaatti bahuun afaan dammaan haqatanii summii sabicha ajjeesu faacaasaa/ diigaa jiru. Qabsoo ilmaan sabn kun qabu itti wareegaman galmaan gahuuf mooraan qabsoo qulqullaa’ee diina keessaa kana, kan diinaa beekamaa alaga biyya kee qabatee jiru caalaa balaa akka tahe beekun qabsoo itti fufuun dirqii tahuu qaba.
Garee gaaffii saba Oromoo kaasun qabsaawanii fi Itiyoophiyummaa filataan.
- Bara Hayile Sillaase ilmaan Oromoo fincila barattootaa hoogganuun wareegama cimaa baasun galma qabsoo osoo hin argin wareegaman.
- Gareen moora qabsoo Oromoo filatan osoo saba ofiif qabsaahanii gootummaan saba ofiif wareegama qaalii kaffalan seenaan isaan yaadata. Oromoon dammaqee guyyaa goototaa isaan ni yaadata, gadaa dhaa gadaattii akka faarfamanii dhalootatti seenan darbu ni godhama.
- Gareen tokko yeroo mooraa qabsoo Oromoo filatan isaan biroo immoo mooraa Itoophiyummaa filatan.
- Gareen mooraa diinaa filatan osoo diinaaf lolan wareega Oromoon isaan kana keessaa tokko tokko akka gantuutti isaan yaadata. Isaan akkanaa bara Dergii dhaabolee siyaasaa adda addaa Itoophiyaa leellisan kan akka EPRP, Mei’son keessatti warra of wareeganii dha.
- Oromoon hedduun waraanaa kolooneffattoota Habashaa waliin daangaa Eriteriya, Somaliya fi biyyaa Ollaa biroo keessatti lubbuu isaanii kan wareege manaa fi dirree itti du’antu yaadata.
Qabsoon Imaanaa jaallani yaadacha.
Yeroo Hayile Sillaasee kaasuun amma EPDRF tti ilmaan qaqqaaliin saba kana kan akka jaal Elemoo Qilxuu kan rasaasaa jalqabaa akka WBO itti diinatti dhukaasee fi kanneen akka Ahmad Bunaa, Badhoo Dachaasaa, Lagaasaa Wagii, Nagaasaa Kumsaa fi ilmaan keenya kumaatamaan lakkaa’aman, murtee lubbuu isaanii irratti fudhachuun sabni isaan akka bilisoomuf, sirna gabrummaa jalaa baasuufi wareegaman. Kayyoon jaallan lubbu ofi wareeganii kanaa uummati keenya akka bilisaan jiraatu dha. Har’as hawwiin isaanii waan bakka hin geenyef Oromoon waraanaa mootummaan, yeroo kam caalaa ajjeechaa, manni irratti gubachaa, hidhamaa fi shamarran keenya dirqiin yommuu gudeedaman argaa jirra.
Gadadoo fi roorroo kana keessaa of baasuf Oromoon akka sabaatti waan gabrommeef ” saba tokko, hiree tokoo fi biyya tokko” waan waliin qabnuuf Oromummaa irratti hundaa’uun waliin ijaaramuun dhaaba bilisa baasaa tokko jalatti of ijaarun sochii qabsoo bilisummaa itti fufuun dirqama tahee jira. Kaayyoo qabsoo jaallan keenya irratti wareegaaman kan mormu hunduu diinaa qabsoo Oromoo ta’a. Kanaafis waan darbe irraa barannee ammas akka qabsoon keenya deebi’ee hin butamnee fi Jaarmiyaa keenya cimsuun karaa siyaasaa,diinagdee, hawaasummaa,waraanaa, tiikaa, Midiyaa fi diplomacy ciiminaan hojjachuu qabna. Kanas yeroo jennu dhaaba qabsootti jiru isa harkaa qabnuu cimsuun barbaachisaa dha.
Ilmaan Oromoo har’a gaaffin jaallan keenya waggaa 45 dura dirree waaraanaa hunda keesatti itti wareegaman maaltu deebi’ee maaltummoo deebii hin argaanne? jeechun gilgaallee kaayyoo jaallan qabatanii qabsoo gochaa turanii fi jiran moggaattii dhiisun murna aangoo dhuunfatee impaahera xoophiyaa tiksuuf kakateen mootummaa Oromoo jechuun waamun dogongora. Mootummaan kuni yoollee tahe kan aantummaa habashaa( mootummaa Nafxanyaa) waan taheef jaallan irbuu hangafootaa qabatanii qabsootti jiran keessumaa jaallan dirreetti hafanirratti karaa hedduun dullchisanii kaayyoo fi maqaa isaani xureessun, shiiftaa jeechun, WBO dhabamsiisuf ummata keenya godinootaa akka Booranaa, Gujii lixaa fi bahaa Wallagga Lixaa , baha, Qallam Wallaggaa, giddu galeessa Oromiyaa, Karrayyuu fi Wolloo irratti sanyi duguuggaan adeemsisa jira. Maqaa shiftaa dhabamsiifna jedhuun mootummaan koloneel Abiy Ahmadiin gaggeefamu uummata keenya Wallaggaa rasaasan baatii 10 dura rukkutuu hunda keenyatu beeka. Haa tahu malee WBOn daranuu jabaachaa fi injifannoo gonfachaa dhufe malee hin banne. WBO dhabamsiisuu, jechuun saba Oromoo dhabamsiisu akka tahetti ilaaluu waan hanqataniif abjuu hin taane abjootan. Oromoonis kana jala harraqee beekuu qaba;WBOn dantaa Oromootin ala faayidaa biraa hin qabu. Gaachana uummata Oromoo waan taheef akka ija keenyatti tikfachuun injifannoo waloo gonfachuu qabna.
Qabsoo keenya galmaan gahuuf seeraan of ijaaruu qabna.
ABOn Jaarmayaa qabsoo bilisummaa Oromoo waggaa 45 guutuu kaayyoo jaallan hedduun itti wareegaman qabachuun qabsoo karaa siyaasaa, waraanaa, diinagdee, diplomacy, fi hawaasummaa haala cimaa keessatti geggeessaa tureen, hedduu itti milka’uun, jijjirama amma dhufe jedhamee faarfaamu kanatti wareegam gam-baayyeen kan itti baase ifa waan taheef ABOn qoodaa leencaa qaba yoo jenne dhugaa irraa fagoo hin tahu. ABOn haala hammaataa sana keessaatti FDG’n akka karaa nagaa gaggeeffamuuf Qeerroo Bilisummaa ijaaruun sochileen hedduun godhamaa dhufuun booddee Oromoota mooraa qabsoo Habashaa keessa turanillee ofitti hawwachuun qaama sochii guddaa sanaa akka tahan godheera. ABOn qabsoo kara nagaa qeerroon bilisumma Oromoo, qabeenya isaa akka meeshaa lolaa godhatee, uummati Oromoo qabeenya isaan akka falmatu barsiisee dha. Ummati Oromoo karaa qeerroo Bilisummaa Oromoo qabeenya isaan falmachuun bu’aa qabsoo akka qabu baree, tarkanfii gabaa lagachuu, diina waliin daldaluu diduun diinagdee biyyattii akka laamsha’u taasisuun Wayyaanee waggaa 200 nu bituufi saganteeffatte aangoo irraa akka dudda duubatti deebi’an Tigrai tii akka galan godhee jira. ABOn walii galatti abbaa ‘jijjirrama’ ammaa dhufe jedhamee garuummoo sabboontonni keessatti dhiibbamaa, hidhamaa fi ajjeefamaa jiran kanaa tahuu sabi Oromoos tahee firrii fi diinnis liqimsuu qaba. Hata’u malee akkuma yeroo hunda, qabsoon wareegaamni cimaan itti bahe har’as butamuun akkuma jaal Marroon nu yaadachise imaanaa qabsoo,kaayyoo qabsoo fi qabsoofnee qabsoofnee yeroo taakkuun tokko nu hafu dhiifnee sirna gabrummaa jala akka jirru gabaabatti beekuu qabna. Yeroo afaan faajjii akkanaa keessatti, ‘’…sabi Oromoo bilisa bahe jira…’’warra jedhanii fi warra, ‘’…kaayyoon qabsoo Oromoo ammayyuu galma hin geenye,kanaafuu qabsoon itti fufuu qaba.’’ jennu gidduutti falmiin tahaa jirus hanga uummanni keenya dammaqee dhugaa jirtu hubatutti itti fufa.Yookan garuu yeroo dhiyootti akka namuu hunatee gamtaan dhaabbannee gabrummaatti xummura goonu abdii qabna..
Waan darbe irraa barannee akkamitti kaayyoo keenya fiixan baasuun abba biyyummaa keenya mirkaneffannee, daangaa keenya tikfaanna kan jedhu iratti xiyyeeffanna. Kunis kan galma gahu yoo seeran kaayyoo qulqulluu qabsaahonni keenya durii hanga yoonaa irratti wareegaman sana irratti sirnaan of ijaarree sochoone duwwaa dha.
Jaarmiayaa, jaarmiaya ammas Jaarmaya!
Hayyuu fi hundeessaan paan Afrikaan kan turee fi pirisidantiin Gaanaa kan jalqabaa, Kwame Nkrumah Afrikaanotaaf dhaamsa,‘’The organization determines everything, So get organized yourself and determine your will. ‘’ kan jedhu dhaamefii ture.
Jaarmaya maatii keessaa kaanee yoo ilaalle, namni 2 jaalalaan wal fuudhuun yommuu bultii ijaaru maatii taha. Mana isaa, qe’ee isaa , daangaa isaa waliin tikfachuun abba qe’ee jedhamee waammama. Ijoolle horee, kunuunsee guddifata. Kabajaa ollaa, maatii isaa fi saba irraas argaata. Kanaaf jaarmayaan maati irraa jalqabnee yoo ilaalle, sabi Oromoo, oromummaa waltajjii taasifachun of ijaaruun akka sabaatti of jiraachisuf tahuu qaba. Osoo of hin ijaarin waan barbaannu argachuu hin dandeenyu. Kanaaf jecha hunda dura Oromoon akka sabaatti of ijaaruun Oromummaa fi seenaa qabsoo isaa seeran barachuu qaba. Erga Oromuuma isaa baratee, akka saba gabrummaan bulu tahuu isaa hubatee, gabrummaa jala of baasuf adda bilisa baastuu tokko jalatti gurmaa’uun bilisa of baasuu qaba. Itti aansuun dammaqiinsa gahaa argachuun hiree ofii ofiin murteeffachuu qaba. Sabi sirna gabrummaa jala jiraatu tokko of ijaaruun gamtaan sochii gochuu hanqachuudhaan jaarraa 21ffaa keessa gabrummaan jirachun salphina guddaadha. Osoo sirnaan kaayyoo tokko jala hiriiree jiraatee, gantoonni maqaa isaatin daldalaan qabsoo isaa gatachiisee, isumaan isa qoodee uummati Oromoo, Gujji, Boranaa, Wallaggaa qofaan itti duullamee hin ajjeefamu ture. Silaa gamtaa fi tokkummaan waliif dirmata ture. Waan hin ijaaramneef diinni kaleessaa fi har’aa isa mooksee tokko gowwoomsee isa tokkotti duulee ajjeesaa jira. Oromoon akka sabaatti of ijaare jechun bilisoome jechuu dha.
Barruu keenya itti aanu keessatti gadi fageessineet mata duree barbaachisummaa jaarmayaa jedhu kan journaala Bilisummaa keenyaaf jedhu keessatti afaan Ingliffaan waggaa 30 dura maxxanfame irraa debinee maxxansuun wal yaadachiifna.
Oromoon akka sabaatti jaarmayaa cimaa ofii isaa ijaarrachuu dhadhabuun erga gaafa sirna gabroomfataa keessatti kufee kaasee ergamaa diinaa tahee diina tajaajilaa argamuun akka aadaa keenya tahaa dhufetti alagaanis ittiin nu arrabsaa fi nus kanuma argaa jirruu dha. Kuni eessatti fi akkamiin akka dhaabatu ammaaf beekuun nu rakkisullee dhaloonni kufaatii keenyaa kaleessaa xinxaalee irraa barachuun dhaloota miiila isaa lamaanin of dandahee dhaabbatuu fi ofitti amantummaa guutuu qabu, Dhaloota qubee horachaa jiraachuun keenya ifa gala. Kana keessattis Oromoo Oromoon cabsuun tooftaa diinaa tahee osoo jiruu, waggaa 150 keessatti irraa barachuun furmaata itti gochuu dhadhabuun madda rakkoo qabsoo Oromoo keessaa isa tokkoo tahe argina. Kun ammas gaaffii yeroo tahee waan argaa jiruuf qabsoon bilisummaa fi walabummaa akka milkaa’uuf rakkoon kun xiyyeeffannaa barbaada.
Xummura
- Sabni hedduun addunyaa kana keessa jiru seenaa keessatti yeroo tahe sirna gabrummaa jalatti kan kufan akka turan ni Gaaffi ofii sirnaan ibsachuun uummata gabroomne jedhu hunda ijaarun bilisummaa ofii gonfachuun ijoo guddaa saba gabrummaa jalatti kufee tahuu qaba. Sabni akka keenyaa Haala akkana keessati gabroome jiru gamtaan walfaana qabsaa’ee bilisummaa isaa argata malee akka ammaa argaa jirrutti dhaabolii siyaasaa Oromoo jechuun saba Oromoo afaan faajjessun achumatti lafa dhiitaa ofis gowwwoomsaa fi wal sobaatii abbaltii fi dirqama diinaa rawwachuu duwwaa taha dhumni isaa.
- Rakkoo qabsoo keessati nu muudataniif qabsoofne qabsoofnee sababiin yeroo galma qabsoo keenyaa gahuuf taakkuun tokko hafu aangoo abashaalota arrba-qareeyyii kanneen xawalwaallummaan jiraatanitti laannee manatti galuun rakkoo furmaata hin qabne nutti tahee jiru hubachuun waan fardii ti.
- Qabsoo keenya diinooti keessaa fi alaa irraa eeguu hanqachuun, yeroo hunda buutamee sirni kolonii alaagaa jalaa bahuu hin dandeenye. Ummati keenya jaarra 21ffaa harka diinaa jala jiraachun isaa salphina keenya walii galaa waan taheef dammaquun of ijaarree, gaaffi tokko waliin qabnu bilisummaa fi walabummaa Oromiyaa akka waloon qabsoofnee iggitii itti goonu of qopheessuun barbaachisaadha.
- Kan uuman uume jijjiiruun hin danda’a Kan namnii namarratti fe’e kan akka sirna gabrummaa garuo uummati gabroome waliin qabsoo hadhooftuu godhee ofirraa kaasuu ni danda’a.Kanaafuu falli nuti akka sabaatti qabnu yookan bilisoomnee nagaa fi bilisummaan jiraachuu, yookanis gabrummaa keenya baattannee harka laachuun gabroomnee jiraachun filannoo keenyaa fi waan harka keenya keessa jiruudha.
- Gabrummaan hagam akka hadhooftu argineerra waan taheef kana baannee jiraachuu akka namuu hin barbaanne beekamaadha, Bilisummaa mi’ooftuu Waaqayyoon nuuf laate,namni nurraa mulqe sana deeffachuuf rafuu osoo hin taane wal ijaarree gamtaan ofirraa kaasuun dirqama namummaati!
IUOF
Itti fufa….
Yaada qabdan nuu gumaachaa, yoo qeeqa qabaattanis: dibillii58@gmail.com


c: text/html

text:
Maaltu deemaa ture? Maaltu deemaa jira? Maaltu deemuuf jira?
“Qeerrroo hammareessa guyyaa Har.a kora bitinesa oromia wajjin dinne gabrummaa ja’an adero kiyya post naf godhi..haalan namati tola”
Gabaasaqeerroo
Salaale
” Basaastota wayyaane raayya ittisa keessa boobbafamun jeequmsarrati bobbaa’an kanneen garba gurraachati konkoolataa gubaa oolan sana to’annaa poolisi jala oolun isaani ni yaadatama ture. qajeelchan p /aaniicha jara sana gubboodhaan gadhaise nama qulqullu jiiraata magalicha kan ta.e obbo atoomaa damee kan jedhamu konkolataa gubateef situ itti gaafatama jechun hanga har’aatti dararati jiru mana hidha ana kuyyuti kana qilleensara nuf olchi ”
Via: Miidhaksaa Abbishuu
Lammaa Magarsaa kan Civil Service College irraa bara 1998 eebbifame, waggaa 18 booda har’a qabsoo Oromoo karaa irraa maqsuuf halkanii guyyaa hojjataa jira.
Oromoon har’aa ajjeefamaa, hidhamaa fi buqqifamaa jira.
Via: Dhábasá Wakjira Gemelal
Maaltu deemaa ture? Maaltu deemaa jira? Maaltu deemuuf jira?
Qalbeessaa Dhangi’aa
Sadaasa, 2017
Loltoota kanneen fakkaatan Gadii kana akka waan loltoota Wayyaanee waraanu leenjisaa jiruutti Lammaaf dubbatamaa ture. Icciitiin dubbichaa garuu kana hinturre.( kana barruu itti aanu keessatti ilaalla)
Akkan odeeffannoo ganama kana argadheettii. Wayyaaneef OPDO’n Tooftaawwan uummata Warraaqsa jabaa kaase of harka galchuun dandaa’amu keessa kan irratti walii galan.
1, Sobanii afaaniin walhadheessu
2,Jechoota uummatni itti gargaaramee isaan mormaa jiru fayyadamuu
3, Maqaa “Foollee” jettuun ijaarsa ijaaruu, ijaarsa sanaan dargaggoota sochii biyya keessaa hogganummaan gaggeessaan hordofsiisuu,(Qeerroo Bilisummaa Oromoo) isaanuma falmii hadhaahaa godhan Foollee jechuun muuduu, erga uummanni tasgabbbaa’eemmoo deebisanii isaanuma hidhuu
4, Humna waraanaa biyyattii keessatti faana dhoksanii tamsaasuu. Labsii komandi postii malee sagale malee uummata keessa danbaliisuun uummata doorsisuu
5, Dhuma irratti akka baroota caasaa ABO Daraaraa Kafanii (Amboo keessatti kan Abbaan Duulaa Ajjeesise, ABO jajjaboo durii) dabalatee hedduu isaanii ajjeesan dargaggoota humna jabaa ta’anii uummata sochoosan addatti namoota Qeerroo Bilisummaa Oromoo ta’an, caasaawwan jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa bakka namni hinarginetti humna waraanaan qabanii ajjeesuu.
Kan jedhu fi kaawwan lafa kaawwatanii akka turan quba qabna.
Akeekaawwan wayyaanee kunneen hedduun raawwatee jira. Kan hinraawwatinis jira. Keessattuu “Walhadheessuu” jechi jettu uummanni akka luugamamu gooteetti. Qabsoon uummanni godhu akka qabbanaa’u goote. Kanaan kan dirqama fudhatee bobbaafame namoota miidiyaarraa qaama OPDO ta’anii Wayyaanee akka waan mormanii dubbii afarsaa turanidha.
Biyya keessatti mirga hinxuqamne argatanii akka argan TPLF abaaruun waan qabsoo uummataa galmaan gahuuf deeman of fakkeessanii abaaraa turan. Isaanumti kun erga uummatni isaan faana luuccaa’eemmoo muudama argatanii gara aangoo olaanaatti guddatani. Wayyaanee fi humna waraanaa Wayyaanee akka argan abaaruuf mirga argatani. Kanaanis uummanni gootota jajjaboo arganne jechuunii eegale.
Dubbiin namoota dirqama dabballummaa Wayyaanee fudhatanii Wayyaanee abaaruu irratti fuulleffatanii uummata hundatti bitaa gale. Uummanni akka dhaabbatee dhaggeeffatu taasise. Dhaggeeffachuurra darbee arraba isaan biyya keessatti ta’anii Wayyaanee arrabsan qofaaf “Goota keenya” jechuunis jalqabe.
Namoonni dirqamni itti laatame kunis daangaa abaaruu isaanii erga goolabaniin booda, akka fedhanitti digirii 360 naannaa’uun jalqabe. Isaanumti qabsoon “uummata keenyaa..” Jechuun uummata ashooshilaa turan deebi’anii ABO abaaruu jalqaban. ABO abaaruunis akkamiin akka adeemuu qabu leenjii walii laataniin akka Leenji’anitti waan uummata amansiisuu danda’u qabatanii ba’an. Caasaa isaaniis alaaf keessaa bal’isanii ABO hongeessuurratti irratti fuulleffatan.
Biqiltuuwwaan ABO irraa lataa turan kutanii goksuu, ABO s qottoo jechootaan muranii gatuuf abbaluu jalqaban. Isaanumti Wayyaanee ajajoota Waraanaa TPLF Jeneraalota Tigiree arrabsaa turan libsuu ijaa gidduutti galagalanii ABO hadheessuuf fuula miidiyaa kana yaabbatan. Akkuma kanaanis “ABO wanti jedhamu badeera” jechuu qaban.
Ilmaan alaatti ergatan kanneen qabsaa’ota Oromoo dadhabsiisuuf akkaasuma akka uummanni Alaa ABO hindeggarreef dirqamoota gurguddaa fudhatanii baahan sana faana quba walqabaa turan sana waliin ta’uun dibbee baduu ABO rukutuun cookanii sirbuu jalqaban. Uummanni kan icciitii dubbii kanaa hubachuun lafarra harkifateef abdii hanga muruuf gahutti ga’e.
Haata’uutii warrumti hinjiruusaa lallaban deebi’aniimmoo “gammoojjii Eertiraa keessa jira” jechuunis abaarsi jalqabe. Hubadhaa! Hinjiruun deebi’ee “jiraa” ta’e. Utuu hinbeekin dhugaan dudubachiise. Haaluma kanaan waggoota 26 bara aangoo Wayyaanee akka ABO humna hingodhanneef shira hojjetameen qabsoon lafarra harkifachuusaa. Har’as uummanni ABO jajjabeeffacuuurra dubbii addaan baasuu dadhabuurraan ABO nyaatanii warra bifa bahuu barbaadaniif harka reebaa oola.
……itti fufa qabxiiwwan hafan….
Icciitiin namoota uffata foolisii gadii kutaa itti aanu keessatti ibsuun yaala. Shira shiramaa jiru shireessanii shiraan shira xaxuun nu xaxuuf adeeman
Via: Beekan G Erena
Guyyaa booru Amboo (Sanqaleetti) MNO Milishoota 5,000 ol leenjisaa ture ni eebbisissa.
Gocha seeraan alummaa fi olaantummaa seeraa cabsuu Nageenyaa fi sochii hawaasaa haala yaaddessaa keessa galchuu naannoo Oromiyaa keessatti darbee darbee mul’atu hambisuuf Caasaa nageenya aantummaa uummataa fi ummata tajaajiluuf kutannoo qabu ijaaruun murteessaa waan ta’ee Milishoota leenjisaa ture jira.
Kanumaa waliin wal qabatee Nageenya naannoo keenyaa amansiisaa taasiisuu fi naannoo keenya keessatti ol’aantummaa heera mootummaa karaa guutuu tahen mirkanneessuun akka danda’amuuf Milishoonni Kuma Shanii (5,000) ol tahan ji’oota darbaniif leenji’aa turan guyyaa booru ni eebbifamuu.
Dabalataaniis, guyyaa boorii Komishiniin Poolisii Oromiyaa,Kaadhimamtoota Poolisii haaraa 6000 (Kuma Jaha) tahan leenjii ni eegalsiisa.
Pireezidaantin Mootummaa Federaalawaa Dimokraatawaa Repoobliika Itiyoophiyaa duraani Doktor Nagaasoo Gidaadaa sirna eebba Konkoolaataa Gadaa “Gada Bus” irratti argamuun yaada kennanin:
“Oromoon baratee dinagdee keessatti hirmaate akka fayyadamuuf qabsaa’onni Oromoo kanneen akka Jenaraal Taaddasaa Birruu waldaa Macaa fi Tulamaa jalatti gurmaa’un warreegama qaali kaffalanii jiru, kaayyoon isaani ganamaa karaa qabachuun isaa miira abdii namatti hora”
“Sochiin amma taasifamaa jiru kana yeroon ilaale baayyee nagammachiise, sochii warraaqsa dinagdee kanaas ija gaariidhaanin ilaala”
“Kaayyoo ganama qabamee milkeessuuf garuu cimanii hojjachuu fi waldhaga’uun murteessaa dha”
Yaada sirna eebba Gadaa Bus irratti argamun kennan keessaa kan fudhatame. Horaa Bulaa!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dr. Boonii Holkomb: Oromoon bakka akkas badhaadherra taa'uunsaa tasa natti hin fakkaatu
Nami hedduun maqaa Qabbanee Waaqayyoo jedhuun beekaan. Dr. Boonii K. Holkomb lammii Ameerikaa yoo taatu, ganna hedduun dura - akka isheen jettutti 'qarree ganna 23 wayita turtetti' gara Oromiyaa dhufuun uummata Oromoo waliin walbarte.
Egasiis OSA hundeessuu dabalatee, qorannoowwan garaagaraa gaggeessaa turteetti. Ganna hedduun duubas gara Oromiyaa kan deebite Qabbanneen, wayita konfaransii OSA'f Finfinneetti argamte BBC waliin turtii taasisteetti. Dhiyaadhaa.
Maqaa Qabbannee akkamiin argatte?
Sirna moggaasaatiin hin turre kan naaf mogga'e. Hawaasa waliin hojii garaagaraa irratti nan hirmaadhan ture. Gaafa sana xaafii sassaabaan ture. Uummata waliin, warri dhiiraa yoo haaman, dubartoonni ni hidhu. Daboo ture, hundi keenya dadhabnee turre.
Gaaddisa muka guddaa jala teenyee nyaata dhufe nyaachaa turre. Gargaaraa qorataa Guddataa Nagarii jedhamu qaban ture. Amma argachuunii hin dandeenye, BBC'n yoo nagargaare hedduun gammada.
Maqaan koo eenyu akka ta'eefi hiikni isaa maal akka ta'e nagaafatani. Isatti garagaluun, amallishee akkami jedhanii gaafatani. Tasgabbooftuudha jedheen. Naga qabeettiifi kan hin dhiphanne, salphaattis hin jeeqamtu jedheeni.
Isaanis: gaaddisa mukaa jala teenyee jirra, tasgabbooftuufi kan hin dhiphannedha jettee jirta. Qabbanee jennee haa waamnuun jedhani.
Anis maal akka ta'e nan gaafadhe - natti tole. Isaan keessaas namni ta'e abbaan kee meerre naan jedhe. Anis, biyya kanatti kophaakoon asiif achi deema, waaqatu na eegan jedheen. Akkas taanaan Qabbanee Waaqayyoo jennee siwaamna naan jedhe.
Guyyaa sanarraa kaasees Qabbanee jedhanii na waamani, anis maqaa kana hedduun kabaja.
Namni Aadde Qabbanee jedhee yoo siwaamu maaltu sitti dhaga'ama?
Baay'een gammada! Mallattoo jaalalaati. Beekamtii namaaf laachuu dha.
Dhimmi Oromoo yoom si hawwachuu eegale?
Waa'een Oromoo kan na hawwate karaa mishinaroota, hiriyoota abbaa koo turaniini. 'Warra Gaallaa' Kiristaanomsuuf H/Sillaasee irraa ergaa argachuu natti himani.
Ergaa sanaaf deebii kennuun, H/Guduruutti mishinarii dhaabani.
Koolleejii yeroon xumuru waa'ee uummata kanaa baruun barbaade. Kanaaf Antirooppoloojii qo'adhe. Bara 1971'tti qarree ganna 23 ta'ee gara kana dhufe.
Uummanni sirriitti na simate. Yeroo sana ture 'Gaallaa' osoo hin taane, Oromoo akka ta'an kanin bare. Oromoo waliin kanin wal-bare qonnaan bultoota baadiyyaa jiraniini. Beeyiladootas ni qabu ture.
Uummata guddaa dhageettii hin arganne ta'uu hubachuun eegale. Hojiinkoos Oromoon akka ifatti ba'uuf karaa garaagaraan carraaquu ture.
Danqaan hedduun na mudatee jira. Hundeessitoota 'OSA' keessaa tokko ta'uun, beektota dhimma akkasii irratti hojjetan waliin hojjechuun eegale. Yaadrimee fi barnoota gocha qabatamaa ta'etti warreen wal-simsiisan.
Anis isaan keessaa tokko jedheen fudhadha. Firiin amma OSA irraa argame, waan itti gammaduu qabnudha.
Bara 1973'tti ergan ba'ee hanga ammaatti hin deebine. Ummata baadiyyaa Oromiyaa keessaa daawwachuuf fedhus hin dandeenyen ture. Mootummaan Dargii naaf hayyamuu dide, inni itti aanes gammadaa hin turre. Amma qeerroo fi qarreen anaafi kanneen biroof balbala nuuf bananii jiru.
Dantaa Oromoo irratti hojjechuuf maaltu akkas si kakaase?
Yaada kiyyaan, osoon ummata biroo haala akkasii keessa jiran argee, akka dhimma haqaattiin fudhadhee sochoo'a ture. Intala paastarii ta'uun koo, akkan dhimma kana cimsee itti fufu na taasisee jira. 'Oromo Advocacy Alliance' dhaabuuf garee tokko waliin socho'eera.
Sochii qeerroofi qarreefis gumaachaa turre. Gama dandeenyuun sagaleen isaanii akka dhaga'amuuf gargaaraa turre. Koongiresii US keessatti wixineen akka dhiyaatuuf haalaan hojjenne. Itoophiyaatti mootummaan waliinii mirga namoomaa kabaju akka jiraatuuf.
Walta'iinsa Amaaraa Ameerikaatti dhimma akkasii irratti hojjetuun walitti dhufne. Akkasumas piroojektii mirga namoomaa Itoophiyaa fi dhaabbilee addunyaa, 'Human Rights Watch', 'Amnesty International' akkasumas garee 'TASC' jedhamu fi gareewwan Somaalii waliin hojjechuu eegalle.
Dantaa waliin keenyas mirga namoomaafi bulchiinsa hunda hammatu gaafachuu ture. Jijjiiramoonni Ameerikaadhaan deeggaraman kanaan kan dhufan natti fakkaata. Ammas karaa garagaraan kana beeksisuuf sochii taasina.
Jireenya kee guutuu dantaa Oromoof hojjechaa wayita turtetti, maatiin kee dhimma kana akkamiin simatani?
Maatiin koo hedduu na deeggaraa turani. Carraa addaa akkan argadhe hubatanii turani. Qaawwa dhiphaa argadheen, ummata Oromootti seenee hojjechuuf carraa namoonni biroo hin argannen argadhee ture.
Namoonni akka kootti kallattiin Oromoo waliin wal-arguuf, danqaa hedduutu ture. Kanaafan dhimma kanaaf amanamee xiyyeeffannoon kanin hojjedhe. Jijjiirama fiduudhaaf.
Namni tokko qofti jijjiirama guddaa fiduu hin danda'u. Garuu waan eegalanitti yoo cichan, jijjiirama muraasa fiduu malu.
Qorannoo hedduu akka geggeessite ni beekna, maal maal akka ta'an mee gabaabsi nutti himi.
Yeroon as turetti waa'ee gaa'elaa qo'achaan ture. Cidha hundarratti argamaan ture. Waa'ee Oromoo gama kanaan hedduun baradhe. Torbee muraasa dura Jimmaa deemee, nama naannoo sanaa argee akka nayaadatu natti hime. 'Ijoollee siduuka bu'anii afaan sibarsiisaa turan keessaa tokkodha' naan jedhe. 'Qamisii dheeraa uffatte cidha irratti suuraa kaasaa turte' naan jedhe.
Muuxannoo kanas barruu qorannoo Itoophiyaaf dhiyeesseera. Waa'ee Oromoo dubbadheera. Dambiin isaanii Oromoo 'Gaallaa' jedhee waan waamuuf, barreeffamichi waa'ee 'Gaallaa' dubbata.
Matadureen 'Gaa'ela Oromoo H/Guduruu Wallaggaatti' jedhu, yeroo jalqabaaf barruu qorannoo Itoophiyaa irratti jecha Oromoo jedhu qabatee ba'e.
Ameerikaatti deebi'ee barnoota yoon itti fufu, muuxannoofi waanan arge xiinxaluun eegale. Achiis, Itoophiyaan biyya jalqabaa Afriikaatti kolonooffamte jedheen fudhadhe. Awurooppaanonni karaa jelaan naannoo kanarratti dhiibbaa gochaa turani.
'Awurooppaanota diduun Itoophiyaan Afriikaatti adda dha' yaada jedhu falmeera. Sababni isaas, biyya hundeessuufi gama ummata bulchuun, qabeenya waliingahuu ilaalchisee amma yoonaatti deeggarsi kennamaafii jira. Kan nuuf maxxansu dhabne.
Barreeffamoonni hedduun beektota 'Itoophiyummaa' leellisaniin ilaalamu ture.
Qarshii argachuun rakkisaa waan ta'eef ofumaan hojjenne. Abbaan warraa kiyya kanarratti yeroo hunda nagargaaraa ture. Kitaaba 'Invention of Ethiopia' jedhu yaada keenya iddoo tokkotti qabuuf barreessine. Gara maxxansaatti bara 1989 galee, 1990'tti maxxanffame.
Dhimmoota Oromoo hundarratti hojjechuun eegale. Dhimmoota saalaa, baqattummaafi mirga namoomaa irratti. Waa'ee lafaa irrattis barreessuun eegale. Dhihootti barruu qorannoo Oromoo irratti sirba Hawwii Tazarraa 'Ka'i Qeerroo' jedhu hiikuudhaan maal akka ta'e barreesseen ture.
Walitti dhufeenya gadi-fagoo Oromoon lafa waliin qabu ittiin xinxale. Lafti handhuura kan jedhu sana.
Oromoon walitti dhufeenya cimaa lafa waliin qabu sirriitti ibsitee jirti jedheen yaada. Amma garuu laftisaa haqa malee saamamuu isaatiin, handhuura isaaniirraa cituu waan hin dandeenyeef fincilaa jiraachuu hima.
Kunneen fakkeenyota kitaabota ani barreesseeti. Jireenyakoo hedduu kanin dabarse garuu Oromoof sagalee ta'uuni.
Namoota jijjiiramaa waliin waliin hojjechuun, yaada guddaa qabaatanii Ingiliffa kan rakkatan gargaaruufi waraqaa qopheessuu, waa'ee Oromoo dubbachuu, qorannoo dhiyeessuu, beektonni hubannoo akka argataniif hojjechuu, danqaawwan bira dabarre keessa deebinee ilaaluu ture.
Oromoon akka baay'ina isaaniitti ammallee hin mullanne.
Waa'ee Oromoo kan jaalattu keessaa tokko natti himi.
Waan tokko filachuun qaba taanaan, kan hedduu na ajaa'ibu, Oromoon akka qaama uumamaatti of ilaaluu isaaniiti.
Waaqaa olittis, gadittis osoo hin taane, qabeenya waaqni kenneefitti fayyadamuuf akka uumamaniitti of ilaalu. Oromoon bakka akkas badhaadherra taa'uunsaa tasa natti hin fakkaatu. Isaantu akkas godhe. Beekumsa uumaa Oromoo hojiirra oolchu.
Waan hunda keessatti marsaatu jira. Sanyiin kamuu kununsa gaarii argannaan, ni guddata jedhanii amanu. Kun ammoo, namarrattis, bineensarrattis, biqilootarrattis ta'e lafarratti ni hojjeta. Kanas akka qabeenya guddaattan ilaala.
Yeroo hundaayyuu dinqisiifachaan ture. Yaadnikoofi kan Oromoo bakka walitti bu'etti seeraan nabarsiisani. Bakki sirrii dhala namaa eessa akka ta'e.
Aadaan kun amantiiwwan gurguddoo addunyaa waliin kan wal-gitu dha. Osoo sirriitti ibsameefi hubatameera ta'ee. Addunyaan Lixaa itti fufiinsa qabeenyaa mirkaneessuuf carraaqaa jira. Oromoon garuu durumaan qaba.
Sanatu wanta guddaa ani Oromoorraa dinqisiifadhu dha. Oromoon lafa waliin walitti dhufeenya qaban, yaada kana ni hirmaatu jedheen yaada.
Guutummaan guutuutti ta'uu baatus, ummanni aadaa kana qabatee jiru, lafa isaarraa buqqa'ee, magaalotatti dhiibamee, hiyyoomee maastikaa akka gurguruufi 'taaksii' akka konkolaachisu ta'ee, Qabeenyi isaan qaban badee jira. Baay'ee nagaddisiisa.
Kunis dantaa Oromoo akkan falmadhuu na taasisan keessaa tokko dha.
Gara fuulduraatti Oromoon maal akka ta'u feeta?
Yaada kana qorannookoo yoon dhiyeessu ibseen jira, ammas irran deebi'a. Omishtoonni Oromoo yaada kana qaban, omisha isaaniitiin diinagdee Itoophiyaaf hedduu kan gumaachan, qonnaafi loon horsiisuun warri deeggaran, abbaa qabeenyummaafi murtee kennuu irratti beekamtii akka argatanin fedha. Kunis haala mootummaan itti hojjetu irratti hundaa'uun karaa hedduun ta'uu mala.
Oromoon duudhaawwan Oromoo ganamaatti deebi'uu qaba jedhama, maal yaadda?
Dudhaaleen Oromoo sammuufi onnee Oromoo keessa jira jedheen yaada. Kara namoota barateen dhufuu hin qabani.
Namoota ummata isaaniirraa fagaatanii jiranirraa dhufuu hin qabu. Garuu warreen baratan sun carraafi waltajjii uumuu danda'u. Oromoon kaan dudhaalee isaanii akka shaakalaniif haala mijeessuu malu.
Qonnaan bultoonni carraa argatanii, wanti hundi ibsameefii, seeronni ba'an akkamiin hojiirra akka oolan murteessuu danda'u.
Akka kootti, sadarkaa gadiirraa dhufuu danda'u. Hojiin godaa eegalee namoota carraa fooyya'aa qabaniin deeggarame, addunyaatti dhimmicha dhiyeessuuf carraa guddaa qaba.
Kunis dargaggoota hin baratin Oromiyaa keessa jiran hirmaachisuun, Afriikaafillee fakkeenya ta'uu qaba.
Oromummaatu Gadaa uume, Gadaa kophaatti fudhannee gubbaadhaa eegaluu qaba jennaan, Gadaan akkasitti miti kan hojjetaa ture.
Gadaan sirna jabaa fakkeenyummaa qabuufii dudhaa Oromummaa irraa dhalate dha. Carraan osoo kennameefii waan haaraa fiduu danda'a.
Hedduu galatoomi Dr. Boonii. Waan si argineef nutti toleera.
Galatoomi.


text:
Afaan Qawwee jalatti nagaan hinyaadamu, hinargamus!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Gurraandhala 1,2020
Uummata deettiin/jumulaan ajjeesuu, hidhuu fi shamaraaf dubartii Oromoo gudeeduu dabalatee yakki sussukanneessaan uummata quunnamtiin hawwaasaa marti irraa cite irratti baatii tokkoo oliif deemaa jira. Bosonni Lixa Oromiyaa guyyaaf halkan walitti gubataa jira. Bineensotni Oromiyaa gadhiisanii godaansaaf saaxilamaa jiru. Akka amantaa Qeerroo Bilisummaa Oromootti gochi akkanaa gocha abbaa irreeti.
Uummata nagaa irratti irree isaa agarsiisuudhaaf biyyoota keessaaf biyya alaa irraa gargaarsa meeshaa waraanaaf loojistikii garaagaraa kadhatee mootummaan Ethiophia (EPRDF) uummata nagaa irratti waraana banee jiru kana akka hatattamaan dhaabu gaafatna. Uummatni keenya Oromoonis gocha hammeenyaa obbolaa isaa irratti, maatii isaa irratti raawwataa jiru kana akka bakka maraa balaaleffatu kabajamaa uummata Oromoof dhaamna.
Yeroon keessa jirru yeroo dhiigni lammiilee keenya Oromoo akka galaanatti lolaa’aa jiru, yeroo maatiin Oromoo ergaan takkaa nama lamaa hanga sadii wal faana awwaalaa jiruuf yeroo bakkoota garaagaraatti ilmaan Oromoo du’anii awwaalcha dhabaa jiran ta’uun ammoo nu Qeerroo Bilisummaa Oromootti gadda guddaa kan nutti dhageessise ta’uu uummata keenyaaf himaa, mootummaan uummatatti waraana banee abjuu qilleensa irraa uummatan mo’a jedhuun sochii jalqabe kanaan akka of balleessaa jiru ta’uus hubachiifna.
Har’a Oromiyaan dirree dhiigaan boorofte taatee kallattii maraan guyya guyyaan du’a ilmaan Oromoo dhagaa’aa jirra. Torban dabarsine keessa Oromiyaa Lixaa bifa addaan du’aaf ajjeechaan irra gahaa kan jiruuf ammallee duuti lammiilee nagaa meesha maleeyyii itti fufee kan jiru quunnamtiin hawwaasaa guutuutti citee, geejibni Konkolaataa illee odeeffannoo baha jedhamuun ugguramee uummatni keenya dukkana keessatti jimlaan ajjeefamaa jira. Haala kanaan egereen biyya keenya Oromiyaa, egereen Oromoo yaaddoo guddaa keessa galee jira.
Waan ta’eef akka Qeerroo Bilisummaatti mootummaaf qaama dhimmi isaa ilaallatuuf qabxiilee kanaa gadii jabeessinee gaafanna!
1. Waraanni mootummaa ajjeechaa fi gubiinsa bosonaatti bobba’ee jiru uummata nagaa keessaa hatattamaan akka kaafamu gaafanna. Kana keessatti dhaabbileen siyyaasaa Oromoo uummata qabsaa’aafii jiran, uummata ijaaramaniif Oromoof birmatnaa taasisuudhaan mootummaa irratti dhiibbaa akka gochuu qaban miira Oromummaan dhaamnaaf! Dabalataan dhaabbileen mirga namoomaa dirqama isaanii olaanaa akka bahatan gaafanna!
2. Uummatni keenya nageenyi isaa mirkanaa’ee lafaaf qabeenya isaa barbadeessuun akka irraa dhaabbatu gaafanna! Kan araddaaf qee’ee lakkise bakkatti akka deebi’u, xiinsammuun saba keenyaa kan miidhame akka suphamu gaafanna.
3. Waraanni mootummaa yakka godaansa bineensa Bosonaa Oromiyaaf saaxilu raawwataa jiran. Daddaffiin gocha fokkataa itti jiran kana irraa akka dhaabbatan gaafanna!
4. Uummatni Oromoo wal tiksuu, wal humneessuu fi nageenya walii isaa mirkaneessuuf ajaja qaama kamiif abdii qaama halagaa irra utuu hingodhatin ofiin wal ta’ee gocha Oromoo irratti raawwataa jiru balaaleffachuu fi daangaa hanga godhatutti qabsoo isaa jabeessuu akka qabu gaafanna!
5. Labsii waraanaa seeraan alaa komaand post’n godinaalee Oromiyaa irratti labsamanii jiran irraa akka ka’an gaafanna. Kana irratti dirqama saa uumatni dhaabbileen siyyaasaa Oromoo gamtaa’inaan akka bahatu gaafataa, uummatnis waan irraa eegamu akka raawwatu gaafanna!
6. Waraanaan gochaa uummata keenya irratti raawwataa jiru akkuma dhaabni keenya ABO’n gaafatetti qorannaan walabaa akka addunyaatti taasifamuu akka qabu dirqama nurraa eegamu nii baana. Qorannaan kunis bifa haqa ta’een akka gaggeeffamuu fi uummata du’aa jiruuf birmatnaan hatattamaa akka taasifamu gaafanna.
7. Barataa Oromoo barnoota irraa ari’an barnoota isaaniitti akka deebisu gaafataa, barataa naannoo Amaaraatti ajjeefame, qaama ajjeese qoratee seeratti akka dhiyeessu hubachiifna. Dhimma kana duuka Oromoon bu’uu akka qabu dhaamna.
Maayii irratti afaan Qawwee jalatti nagaan hinargamu nagaanis hinyaadamu jedhee kan amanu Qeerroon Bilisummaa Oromoo,mootummaa irree isaa abdatee, Meeshaa waraanaa addunyaa irraa argatuun baaragee waraanaan gadi of dhaabuuf tattaaffii gochaa jiru dhaabee karaa nagaaf marii wal amantaa qabuun rakkoo jiru furuuf dirqama irraa eegamu akka bahatu gaafanna. Kun hafee waraanaan uummatan injifadha jedhee adeemsa eegale kanaan xuqatee dargaggeessaaf uummata Oromoo ofitti kakaasaa akka jiru hubachuu qaba. Nagaaf dimokiraasiin akka dhugoomu akkuma gaafataa turre gaafanna!.
Injifannnoon Uummata Oromoof
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Gurraandhala 1,2020


text:
———————————— -Najiib Zannuun Diinoonni Oromoo takkaa rafanii hin beekan. Kan isaan hirriiba dhabaniif cubbuu fi shira xaxuu,akkasumas ummata Oromoo gandaan addaan qooduuf osoo tattaafataniiti. Diina …Read More »
RSO: Haala hama yeroo Ammaa baqattoota Oromoo Yamanii fii Afrikaa Kibbaaartti raawwatamaa jiru
Gaafiif deebisaa RSO waayee Gochaa suukanneessaa baqattoota Oromoo yeroo ammaa mudachaa jiru …Read More »
Oduu Gaddaa :
Hegeree Oromiyaatin Sabbonaan Oromo Obbo Mohammed Abu Baker Mohammed Hunbannaa Guraandhala 3/2015tti Kiniyaa Magaalaa Naayrobitti Du,aan Addunyaa Kanarraa Boqatee jira. Obbo Mohammed Abu Baker (Maammadeem) …Read More »
Obbo Mohaammad Shelfaa Webo Aakhiraman
Muddee/December 9, 2014, mana yaala magaalaa Seattle(USA) keessatti bakka Obbaleeyyan, firroottan, waahillanii fi hawaasni Oromoo hedduminaan bira dhaabatanitti nagayaan boqote. Obbo Mohaammad Abba isaa Shelfaa Webo fi Haadha isaa …Read More »
Oduu lola naannoo Anniyyaa
Waraanni Ogaden kani Wayyaaneen Liyyuu Poolis jettuu Oromoo Gammoojjii Anniyyaa weeyrare. Oduun naannoo Qumbii qubsuma Oromoo Anniyyaatii baatu akka mirkaneeysitutti, hidhattoonni Liyyuu Poolis kani Wayyaneen …Read More »


text:
Embaasileen Turkii fi waajjiraaleen NATO magaalaalee keessa jiran kutaalee Yunaayitid Isteetis 15 akkasumas Kanaadaa, Awrooppaa, Israa’el fi Awstiraaliyaa keessaa hiriira wal fakkaatu geggeessanii jiran.
Akeeki hiriira sanaa hawaasi addunyaa fi sabaa himaaleen uummata Tigraay cina waan hiriiraniif badiin namoomaa dhaqqabuuf ture hambisuu isaanii galateeffachuu, mootummaan Turkiin immoo Itiyoopiyaaf xayyaara nam maleeyyii akka hin kennine, gargaarsi namoomaa rakkoo malee gara naannoo Tigraay akka seenu, akkasumas humnoonni naannoo Amaaraa fi loltoonni Eertiraa naannoo Tigraay keessaa akka ba’an, naannoo Tigraayiif tajaajilli baankii, bilbilaa, elektriksitii, bishaanii fi tajaajjilli eegumsa fayyaa akka jalaqabamu akkasumas dararaan naannoo Tigray keessatti raawwatame garee walabaa kan sadarkaa addunyaan akka qulqulleffamuu fi walii galteen dhukaasa dhaabinsaa marii irratti hundaa’e akka tolfamu gaafachuuf hiriira kana geggeessuu isaanii barreeffamni isaan qopheessan ibsee jira.


text:
Haxxummaan Shira Xaxuu Abbaas Haxa’ee Balleessuu Danda’a!
Damee Boruu tin: Sadaasa 12, 2018
Namni tokko amma balleessaa isaaf seeraan murtii irratti jiguu itti seeraan qulqluu dha. Haala qabsoo uummata Oromoo ilaalu keessatti drama deemaa jiru akka hubannaa ofii itti ibsachuun dirqamaa fi mirga lamumaa (citizenship) ofii ti. Haala kana sonaan hubatee murteefachuun immoo dirqama fi itti gaafatama tokko tokkoo dhalaa Oromoo fi Uummata bal’aa Oromoo akka tahe ifa jira. An waan natti fakkaate diriirsee lafa kaa’uun yaala. Dhugaan kun gaaf tokko ni baha. Garuu gaafa dhugaan kun bahuu nu jiraannee inni agarru. Dhugaa jiru seenaa fi warra seenaa qorataniif dhiifnee haala jiru adda baafnee ilaallu haa yaalu.
Ragaa Tokkoffaa:
Bara ABO diigama isa duraa dandamatee of ijaaree tarkaafachuuf miila butachaa eegalaa shirri waraana caalu keessa seenee diiguuf irratti qophaa’e. Humni hundee isaa diina keessaa dhufu kun harka diinaan gurmaa’ee fi qindaa’ee akka dhufaa dagachuun hooggantota ABO f dadhabbii tahuu mul’isa. Humna waraanaa EPRDF keessa Jeneraalotaa fi olaantota ajaja waraana dhalootan Oromoo 300 ol tahan fudhatee hulluuqee bara 2006 Eritrea seena ergaa (mission) qaba. Dirree waraanaa gama gamanaan wal xiichaa jiru bakka hantunni iyyuu sokoksuu hin dandeenye (highly militarized zone), damaamtiin(land mine) taakuu taakuun owwaalamee jiru keessaa gufuu fi gufaatii malee qaxxamuruuf baasaasni olaanaan (Spy Master of EPRDF) yoo ergaaf (mission) dabarsame malee darbuu danda’uun hafee waan yaadamu iyyuu hin tahu. Basaan Eritrea illee shira kana keessa harka qabachuu ni danda’a jedhanii warri yaadan jiru.
Waraanni humna amma kana qabu: i) mootummaa galagalchee aangoo qabachuu utuu danda’u: ii) naannoo Oromiyaa barbaade tokko utuu bilisa baasee dhuunfachuu humna gahaa qabuu: ii) meeshaa waraanaa qabu lafa kaa’ee gammoojii Eritreaa keessa maal argachuuf deeme? Kan ifa mul’at ABO adamsanii akka lafa irraa balleesaniif ergaa deemaa jiraachuu isaanii ti. Ajajaan waraana hundi ABO adamsuuf akka deeman ni beeku jechuun gowwumaa dha. Ergaa kana fudhatee kan deemaa jiru madhee muraasa Mootummaan EPRDF ammantaa irraa qabu duwwaa dha. Irra guddaan akkuma yaada isaanii uummata Oromoof qabsoo gochuuf deemaa jiraachuu isaanii qofa qofa beeka. Haalli kana fakkaata waraana keessatti tooftaa beekamaa dha. Warri wal lolan lamaan ergamtoota(Moles) dhoksaan wal keessan qabaachuun haaraa miti. Ijaarsichuma dhuunfachuuf yaaluun garuu waan haaraa fakkaata.
Ragaa Lammaffaa:
OPDOn hojii manaa ishee siriitti hojjetee jirti. Duraan dabrsitee dabbaloota leenjiftee ABO keessaa naqachaa turte. Warri kun illee amma sadarkaa hoogganaa ABO itti yaroo ol bahaa jiran gurmuu waraanaa kana wajjin wal simatan. Utuu oolee hin bullee waraanni EPRDF irraa dhufe hoogganummaa ajajaa WBO dhuunfate. Hooggana ABO gara dirree Kibbaa walii gahiif geessanii fixxuuf yaalame ture itti dammaqamee akka fashale oduun jira.
WBO yaroo dhuunfatan nuyi biyya isin galshinee isin loshiifna. Warri ABO kun ofumaa biyya kana keessa akka teessan malee biyya keessaniif akka loltan hin barbaadan kan jedhu olola ofaa turan. WBO keessa ILLEE warri dhugaa itti fakkaate jiraachuun ni mala. Yaroo gabaabaa keessatti WBO keessa saba boontota sodomaa ol akka ajjeessan Kora Sabaa ABO darbee irratti maqaan warra du’ee akka ka’e ragaan ni jira jedhama. Loltu amma kana bakka waraanni hin jirre biyya Ormaa keessatti ajjeessuun maaliif barbaachisaa tahe? Hojiin isaanii kun ergaa isaanii ifa gochaa jira.
WBOn godinaa Kibaa kan Luchoo Bukuraan geggeessamuu waraana Bilisummaa Oromoo B.J. Kamaal Galchuun hooggannamu jedhee karaa gaazexxenyota Keeniyaan beekumsaa balaa erga argatee booda hidhannaa guutuu wajjin akka mootummaa EPRDF itti harka laatu godhame. Ilmaan Oromoo hidhannaa kana dhiiga isaaniin hidhatan. Meeshaan dhiiga ilmaan Oromoon argame maaliif akka uummata Oromoo ajjeessuuf diinatti deebi’ee gala? Walii gala mooraa qabsoo bilisuummaa Uummata Oromoo haamilee cabsee akka diinatti harka laatuu gochuuf ture.
Ragaa Sadaffaa:
Bara kana keessa Jawaar kan hubate qaba. ABO akka fayyuu hin dandeenyetti rukkutamee jira jedhee barreessuun isaa dhugaa irraa fagoo miti. Shira OPDOn dhalgaa jirrtu illee amma irraa beeku qaba. ABO irratti hameenya amma kana hin jedhamne haa dalagamu malee ABOn ijaarsa tasa baduu danda’u miti. Ijaarsa kaayyoo fi akeeka qaqqallii fi qaroon ilmaan Oromo dhiiga isaanii itti lolaasanii fi lafee isaanii itti caccabsanii boola tokko keessatti owwalamaniin waan handhurmeef shiraan baduu irraa fagoo jira. Qabsawwaan yoo kufu, qabsoon caalaatti finaa bula.
“ABO hin jiru”. “WBO bakka itti lolaa jiru tokko iyyuu hin qabu” jedhee warri olola jalqabee dabbaloota OPDO fi kittilayyota warra kana akka tahe ifaa dha. Afaanfajjii fi dogongoraa saba Oromoo keessatti uummanii qabsoon uummata Oromoo akka gatatuu fi laamsha’u gochuun hojii isaanii itti aanu tahe argame.
Akka hawwan sana humnaan ABO cabsuu fi balleessuu yaro dadhabban ilmaan Oromoo lagan, gandaa fi ammantii gargarbaasuu fi akka namni hundi wal shakku gochuudhaan Oromoo biyya alaa keessa jiru haala takkaa argamee hin beekneen gargar qoodan. Yaroof humna qabsoo Uummata Oromoo dadhabsiisuuf ayyaana argatanii turan. ABO dhabaa dha jedhanii ega keessaa bahanii , waa’ee lolaa immoo kan beeku isaan erga tahee maaliif dhaaba sadii ijaaruun isaan Barbaachise? B. J. Kamaal Galchuu Kalachumaa ABO, B.J. Hailu Gonfaa Tokkichumaa ABO Kolonel Garsuun Dhaaba Uummata Itoopiyaa kan ijaaratan yookan kan mogaafatan kampii qabsoo bilisummaa diiguu fi laamsheesuuf akka tahe ifa jira.
Ragaa Arfaffaa:
Biyya lafaa kana irratti ajajaa waraanaa miti loltuun tokko iyyuu diinaaf yoo harka kenne badii biyya ganuun (treason) mana seera waraanatti dhiyyachuun (Marshal Court) dirqama. Warri kun Mootummaa fi waraana EPRDF ganaanii deemuu isaanii caalaa yaroo itti Ertirea Itoophiyaan kokkee wal qabaa turan keessa waan tahee badii guddaa (treason) biyya Itoophiyaa jedhamtu irratti hojjetanii jiru. Waraanni isaan gananii deeman waraana EPRDF. ABO caala gaaf sana diinni EPRDF mootummaa Eritrea akka ture gaaffii hin qabu. Warri kun Mootummaa Eritrea wajjin tahanii Itoopiyaa lolaa turanii utuu itti hin gaafatamiin hafuun ergamtoota EPRDF akka tahan wal nama hin gaafachiisu.
Ragaa shanaffaa:
Warrii kun Ergaa Hin Dhumne ( Mission Incomplete) waan qabaniif gara biyyaa deebi’anii aangoo OPDO olaanaa badhaasamuun ragaan dhiyeessaa jiru naaf mirkaneessa. Namni sadan Mootummaa OPDO keessa hojii olaanaa fudhatan kun diigaa ABO jalqaban sana akka xumura itti godhaniif akka tahe ifa jira. Har’a shira OPDOn xaxaaa jirutu kun ABO kan diigu utuu hin taane kan Uummata Oromoo garbummaa bara baraaf dabrsee qopheessaa jiru akka tahe barrechinee hubachuu qabna. Obbo Lammaa Magrsaa hundi keenya mana hidhaa keessa turee yaroo jedhu dhugaa isaa ti. Nuti garuu har’a illee mana hidhaa sana keessa jirra. Uummata Oromoof manni hidhaa koloneefataa Impayeera Itoophiyaa jala jiraachuu dha. Aaangoo wagaa tokkoo fi lamaa argachuun kan keessa baanuu utuu hin taane hundee gabrummaa Oromiyaa keessaa buqfinnee gaafa darbnu dha. Akkuma jecha isaa kanaan yoo tahe ilmaan Oromoo miseensa OPDO tahan isa waajin mana hidhaa keessatti qabsawwan kan turan utuu jiranii warra biyya gananii ala turanii dhufan kanaaf aangoo raabsuun maaliif barbaachisaa tahee argame? Akka hubannaa koo yoo tahe ABO dhiiguu irratti hammeenya isaan dhalaganiif OPDOn beenyaa baasaaf jirti. Akkuma OPDOn eenyuu aangoo akka caatii raabsaa akka jirtu tokko tokkoon haa hubannu. Daballoota ishee qabsoo uummata Oromoo dhaamsuuf bobbaafteef duwwaa akka ifatti argamaa jiru.
Namni yoo of sobee nama biraa illee waan sobuu danda’u itti fakkaata. Takka turee immoo sobaa jiraachuu isaa iyyuu ni dagata. Qabsoo waggaa arfan darban kana keessa tahaa ture adda durumaan kan ofee asiin gahe qeerroo fi qarree Oromoo ti. Dhiiga isaanii itti lolaasanii lafee isaanii itti caccbsanii asiin gahan. Warri qaama mootummaa taahnii dhiiga ilmaan Oromoo dhangalaasaa ture injifannoo uummata harkaa butachuuf agaamuun cubbuu of danda’e dha. Namni muraasni uummata keenya wajjin dhaabbanne yoo jedhan irraa bareeda. Injifannoon kan Uummata Oromoo ti. Uummatni Oromoo akkasi dammaqee lafaa ka’e yoo dhiiga ilmaan isaa deebi’e OPDO, ODP, EPRDF ykn Ginbot 7 soore namni gadduuf jira natti fakkaatu. Warra dhiiga isaa fi ilmaan isaa dhangalaasu of irraa kaasuuf humna gahaa qaba.
Akku dhugaa itti hin fakkaanne Uummata Oromoo dhugaa jiru hubachaa jira. Uummaata dammaqee jiru kana akkuma bara darban dorsisuu fi burjaajessuun qabsoo isa gara dabrsuuf warri wixxifachuu jiru yoo irra deebi’ee of ilaale bareedaa dha. Yaroo tokko tokko haaduun ormaaf qaran galagalee akka nama nyaachuu danda’us hubachuunis gamnumaa dha. Amma qabsoon kun galma isaa gahu Qeerroo fi Qarreen Oromoo WBO fi uummata isaanii cinaa dhaabbatanii akka Qabsoo Xumura Garbummaa rawwatan mamii hin qabu.
Injifannoo Uummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!


text:
Yaadannoon mana baruumsa handhuura Finfinnee nannoo charchir jiru,kan maqaa Lisee G/ Mariyam mogga’e kan eenyuu akka ta’e beektu? Nannoo harar keessa illee maqaan dandii tokkoo maqaa kanaan mogga’ee jira. Mee goota kaanaan wal baraa.
Maqaan isaa inni maatiin isaa baasaniif Gameessaa Gaarii jedhama,kan dhalate nannoo kibbaa lixa shaawattia bara 1866 tti abba isaani obbo Gaarii Godaanaa fi haadha isaani addee Looti Guute irraa dhalate.
Dajasmach Gaariin Abba Nafso waliin ijoolle nannoo tokko turan. Maqaan isaani bara durii sanatti gara Gabramariyamitti jijjirame. Yeroo umuriin isaa 22 gara waranna Aduwwaa deemun ogummaa waranaa isaani guyyaa tokkootti diina isaani mo’achuun ajajaa duraa ta’uun hojjatan.
Bara 1922 tti Gaameessan tayiita dajmasmach jedhamu dabalataan argachuun kara baha biyyattitti itti gaaffatamaa waranaa ta’uun muudaman. Wagga afurtama booda yeroo Xaliyaanin meesha ammayawwa qabatte dhuftu isaan umuriin isaani 62 ture. Yeroo kanattis osoo harka hin kennin baha biyyatti hanga nannoo dhaloota isaani ga’anii obboleesa isaani nagaa itti dhmmatanii akka biyyaa isaanif jecha jiraacha turanii fi amma immoo cidha isaani akka ta’e dubbatan. Yeroo sanatti waraaana dinni isaani itti baneef rukutamuun boqochuu dhuma bara jireenya isaani ture.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Fankiishiniin barbaada guutuu barruu LibreOffice Gargaartuu keessaa makii jechoota barbaadi kamiyyuu galmeewwan Gargaartuu barbaaduudhaaf si dandeessa.Kana gochuuf, Search term keessatti jecha tokko ykn tokkoo ol katabi.
Dirreen barruuJecha barbaadijechoota jalqaba galchite kuusa. Barbaada duraa irra deebi'uuf, sarjoo xiyyaa cuqaasuun jechicha tarree keessaa filadhu.
Erga barbaadi raawwateen booda, matadureewwan galmee tarree keessatti mul'atu. Galfata lama cuqaasi yookaan galmee gargaartuu walfakaataa fe'uuf filadhu Agarsiisicuqaasi.
Barbaadni akka matadureewwan galmee irratti qofa ta'uufMatadureewwan keessaa qofasanduuqa filannoo fayyadami.
Sanduuqni filannooJechoota guutuu qofa barbaada sirrii akka gootu si dandeessisa. Yoo saanduqni kum mallattefame, jechootni haanquun hin argataman. Yoo jechi barbaadi kee akka qaama jecha dheeraatti argama taanaan sanduuqicha hin mallateessiin.
Makaa jechoota barbaadde galchuu dandeessa, iddooleetin kan adda bahan. Barbaadni qub-sukanaawaa miti.
Yeroo mara barbaadni kasaa fi barruu-guutuu fayyadama ammee filatametiif LibreOffice fayyadama.


text:
Konyaa Baha Wallaggaa Onoota kanneen akka Haroo Limmuu fi Eebantuu keessatti, ajjeechaan, hidhaa fi dararaan Uummata Oromoo irratti, Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan raawwatamu daran hammaatee itti-fufee jiraachuu.
Onootaa fi Magaalota Konyaa Arsii Lixaa danuu keessatti, Uummanni Oromoo kaardii filannoo fudhattan malee jedhamuun, bahaa fi gala dhorkamaa fi dararamaa jiraachuu.
Poolisootni Humna Addaa Naannoo Amaaraa, Raayyaa Ittisaa Impaayera Itoophiyaan deggeraman lola duguuggaa sanyii fi babal'ifannaa daangaa Oromoo Walloo irratti raawwatan hammeessuuf humna dabalataa buufachaa jiraachuu.


text:
Review Overview
Abdii Boruutiin
Erga TV Aljaziraa irratti Sabboontota Oromoo sadi (Dr. Fidoo Eebbaa, Obboo Jawaar Mohaammad fi Obboo Mohaammad Adamoo) waliin waayee saba Oromoorratti mariin godhame fi keessumayuu Sabboonaan Oromoo Obboo Jawaar Mohaammad gaafii isaaf dhiyaatef “Ani dura Oromoo dha…” jedhee deebii kenne booda, Habashootni gamaa gamanaa wacaa akka jiran hubatamaa jira. Habashootni, dhimma kanarratti maaliif akkanatti maraatanii, hucuu gatuuf akkana ta’u? Jawaar ilma Oromoo akka ta’e duraan otuu hin beekin hafaniitii moo maaliif akkanatti dubbataatu isaan aarse?Sabboontotni Oromoo, nuti dura Oromoo dha akka jedhan har’a itti mul’atee? Moo dhimmi Oromoo yeroo duraatiif sabaa-himaa Addunyaarratti dubbatamuu isaatu garaa isaanii gubee; isa kanaan aaruudhaan Sabboonaa keenya kanarratti abaarsa fi olola akka rooban isaan taasise laata?Sana booda hoo Sabboonaa keenya Dargaggoo Abdii Fiixee akka reeban kan isaan taasise maali? Asirratti gaafiilee baay’eetu ka’uu danda’u. Haa ta’u malee, dhimma kana karaa adda addaatiin ilaaluudhaan, akka yaada kiyyaatitti sababoota adda addaa tilmaamuun yaala.
Akka natti fakkaatutti, Jawaar ani dura Itoophiyaawii dha jechuu dhiisee ani dura Oromoo dha jechuu isaa akka yakkaatti kan fudhataniif sababootni adda addaa jiraachuu danda’anillee, ololli Habashootaa kun kaayyoo gurguddoo afur qaba jedheen yaada.
Tokkoffaa, sochii musiliimota Itoophiyaa kana keessatti, Obboo Jawaar xiinxala bal’aa godhuu birallee dabree akka hogganaa tokkotti ilaalamaa waan jiruuf; jaalala fi kabajas argachaa waan dhufeef, inni kunoo dhiphina qaba; kaayyoo saba tokkootiif (Oromootiif) qofaa dhaabbata; musiliimota Itoophiyaatiif dubbachuu hin danda’u jedhanii akka inni shakkamu fi jibbamu godhuuf, olola wal shakkisiisuu oofu.
Lammaffaa, akkuma dur baran, akkuma yeroo hundaa dubbatan, waayeen dhimma Oromoo yoo ka’u, isa kana akka dhipinaatti waan ilaalaniif; kaayyoo QBOs akka fottoqinsaatti qofaa waan fudhataniif, carraa amma uumame kanatti fayyadamanii; kunoo Oromoon Itoophiyaa hin barbaadu jechuudhaan saba Oromootti diina baay’isuuf olola akkanaa afarsu. Kuni ammoo Oromoo fi Sabaa fi Sab-Lammoota impaayarittii sana keessa jiran jiduutti wal shakkiin uumamee, uummata Oromootti akka diinni heddoomu taasisuufi.
Sadaffaa, akkuma makmaaksi Oromoo “Sa’a abbaan gaafa cabse, ormi ija jaamsa” jedhu, mooraa keenya keessaa namootni ykn gareeleen tokko tokko akka dhuunfaattis ta’ee akka jaarmayaatti gadi bayanii waayee Itoophiyaa diimookraatessuu fi haaraa ijaaruu waan leellisaniif; sababa kanaan ammoo Oromummaarratti dhiibbaa waan fidaniif; Oromoon tokko ani dura Oromoo dha yoo jedhu, projaktii jara kanaa faallessuu akka danda’u olola oofuudhaan ilmaan Oromoo jidduuttillee wal shakkii fi jibbinsi akka uumamu taasisuufi.
Afraffaa, Yeroo ammaa, yoomiyyuu caalaa kaayyoon mooraa Oromoo bakkee lamatti bayee (Itoophiyaa diimookraatessuu fi Oromiyaa walaboomsuu) waan mula’teef, kan Itoophiyaa diimookraatessina jedhan ofitti qabanii; warra kaan achi baasanii dadhabsiisuuf jecha maqaa Itoophiyaa dursuutiin Sabboontota Oromummaaf dursa kennan irratti olola oofu.
Egaa qabxiileen ani armaan olitti gaggabaabsee akka tilmaamaatti kaase kun, uummata ykn saba Oromoo miidhuuf kaayyoo olola Habashootaa haa ta’an malee, sabani isaan akkanatti maraataniif garuu kana qofaa miti. Maaliif Sabboontota keenyarratti akka dhuunfaatti olola oofu? yookaanis lubbuu isaaniillee galaafachuuf isaan adamsu ykn reebu? jennee yoo gaafii kaasne, kunis akkasuma tilmaama gara birattii nu geessuu danda’a. Isa kana keessaayis tokko tokko tuquudhaaf:
A) Oromummaa fi Sabboonummaan Oromoo yeroodhaa gara yerootti babal’achaa fi guddachaa waan dhufeef; keessumaayuu ammoo dhalootni haaraan (Dhalootni Qubee) dhaloota duraanii caalaa sabboonummaan isaanii Habashoota waan sodaachisuuf, Sabboontota akkanaa kanatti xiyyeeffatu
B) Yeroo ammaa jaarmayaan Oromoo ABOllee dabalatee kan humna cimaa fi abdachiisaa qabu fi Habshoota sodaachisu mul’achuullee baatu, gama dammaqinsa fi sochii uummataatiin qabsoon cimaa dhufee; Habashoota waan hirriiba isaan dhoowwuuf (dhoorkuuf) Sabboontota uummata kakaasuu danda’an dafanii mataa gadi qabachiisuuf olola danda’amu hundaa isaanirratti oofu; kana birallee dabranii lubbuu isaanii gaaga’u
C) Obboo Jawaar yoo fudhanne, Habashootni akkuma dur baran fi tooftaa siyaasaa isaanii ta’e, Oromoota ciccimoo fi kan dandeettii addaa qaban ofitti qabanii maqaa Itoophiyaatiin kaayyoo isaanii bakkaan gayachuuf yaalii godhanii; garuu Obboo Jawaar karaa kanaan isaaniif qabamuu dinnaan itti garagalanii duula irratti banu.
Wanti hubatamuu qabu, namni tokko “Ani dura kana…” jedhee eenyummaa ofii ibseef ykn isaaf dursa kenneef yakkamuu hin qabu. Kan Oromoo garuu wanti adda godhamee akkanatti irratti duulamuuf, dhuguma Itoophiyaa tanaaf quuqamanii otuu hin taane, carraa argame kanatti fayyadamanii Oromummaatti xiyyeeffachuu fi qabsoo bilisummaa Oromoos dadhabsiisuuf malee, mee fakkeenyaaf otuu namni biraa Sabaa fi Sab-Lammiilee impaayara tanaa keessaa ka’ee “Ani dura….” jedhee dubbatee, kun waan akkanatti raajessamu natti hin fakkaatu. Maarree, kan Oromoo maaliif adda ta’e? Deebii gabaabaan gaafii kanaa, Oromoon waan sodaatamaa jiruuf, sababa kanaan uummata kanatti diina heddoomsuuf shira godhama jiruu dha.
Kan ta’es ta’u, warra kompiitara duuba taa’anii wacaa oolan dhiisii yookaanis ammoo cuubee (albee) qabatanii Sabboonota keenya miidhuu yaalan dhiisii; warri meeshaa waraanaa hammayyaa hamma funyaaniitti hidhatanuu (Wayyaanotnuu) uummata keenya sodaachisanis, hidhanis, ajjeesanis garuu qabsoo bilisummaa keenyaa dhaabuu hin dandeenye, dhaabuus hin danda’an. Haa turu haa daddafu malee, qabsoon akka ibiddaa boba’aa jiru kun gaaf tokko diinota keenya gubee akka isaan barbadeessu yookaanis akka galaanaa akka isaanirra garagalee isaan fudhatee deemu mamiin ykn shakkiin hin jiru. Sodaa kanatu har’a isaan maraachaa jira. Haa ta’u malee, “Kan sodaatanis, kan hin hafnes du’a” jedhamaa mitiiree! Hammasitti garuu bakkee hundattuu, biyya keessattis ta’ee biyya alaatti, qabsoo hadhaawaan kun karaa hundaanuu ittifufa. Injifannoon xumuraa kan uummata Oromoo akka ta’u shakkiin hin jiru. Oromummaatu dursa!
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Qalbeessaa Dhangi’aatiin | Sadaasa 25, 2019
Finfinnee, Oromiyaa
Barruu ilmi Oromoo marti dubbisuu qabu!
Xiyyeeffannoo barruu kiyyaa:
– Aggaammiin akka Oromootti nutti aggaamamee jiru maali?
– Akeekni Oromoo irratti qabamee hojjetamaa jiru kun maalii?
– Yaaddoo kiyyaa fi Furmaata isaa.
Wiirtuun jireenya saba tokkoo nagaadha. Nagaatu bu’uura jiraachuu saba tokkoo murteessa. Uummatni tokko nagaa argachuuf ijaarmaa, wal-hubannoo, wal-dhaga’uu fi gamtaa’ina wal unataa barbaachisa. Saba gamtaa’ina qabu nagaan isaa salphaatti hinboora’u. Nagaan isaa yoo boora’es Tokkummaa qabaannaan bakkatti deeffachuuf waan isa rakku hinqabu. Kanaa asitti sabni tokko cimina isaa hubachuutu, hanga gahu tolchee beekuu, aangoon guddaan akka sabaatti barruu harkaa isaa keessa jiraachuu hubachuun ammoo kanneen olitti amma jenne, bilisummaa, walabummaa, birmadummaa, nagaa, tasgabbii, badhaadhinaaf boqonnaa sabichaa horsiisa. Kanneen yoo horsiifate biyya ijjaarrata. Biyya ofiin ijaarrate ammoo hogganuu, gaggeessuuf uummatni tokko hindanqamu. Biyya halagaan ijaareef, biyya bilisummaa isaa molqite addatti sirna rakkoo irratti uddeele jala taa’ee nagaa hinargatu. Saba tokko sirni cunqurse sun deebisee nagaa hinlaatuf. Waan ta’eef sabni tokko sirna isa miidhe sirna isa gadachee isa saamsise mormuu qofa utuu hintaane of irraa fonqolchuutu filmaata. Sabi tokko aangoon barruu isaa keessa jiraachuu yoo beeke, murna isa miidhuu, murna isa saamuuf isa dhabamsiisuu barbaadu irra aanuuf humna argata.
Akkuma olitti jedhe saba tokkoof nagaan akka barbaachisu, dabalataan nagaa argachuuf humnatu isa barbaachisa. Saba humnoometu sodaatama. Saba humnoometu ajjeesaa isaa, qaama isa ajjeesuu, ajjeesee daguuguu hawwuu of irraa dinnina. Humni tokkummaa keessa jira. Tokkummaa keessatti wal dhaga’uu fi eessa akka ka’e, eessa akka gahe, eessatti akka adeemu akka sabaatti beekuutu saba tokko humnoomsa. Kanaaf sabichi nagaa argachuuf gamtaa’ina isaatu bu’uura jenna.
Jarana amma dhugumatti haalli Oromoon keessa jiru nama yeelalsa. Keessa namaa madeessee, nagaa nama dhorkatee nama jeeqa. Maaliif? Asittis achittis du’a Oromoo qofa dhagaa’ama. Biyya halagaa ollaa biyya abbaa keenya qofa utuu hintaane biyya keenya keessatti roorrifamaa jirra. Du’a keenyatu akka du’a ilbiisaatti fakkeeffame. Kanaaf, bu’uurri ammoo waan eegallu tokko ejjennoon galmaan gahuuf murannoo dhabuu keenya ta’aa laata? Nama jechisiisa. Waan baanuuf beeknee waan baaneef utuu hinargatin qabsoo duubatti deebisuutu rakkoo dhalche. Qabsoon kaayyoo fi galma qabdi. Hanga sana geenyutti lubbuu keenya qusannoo malee qabsaa’uutu furmaata ture. Qaamoleen daandiin furmaataa yoo nuu banamu, imalli keenya galma gahuuf yoo ka’u nu dura dhaabbatanii “dhaabbadhaa…” jedhanii abdii maseena keessoo saba keenyaatti naqaa as gahan rakkoo ammaa keessaa qooda qabu. Isaan dhaabbadhaa jedhanii uummatni utuu galma isaa hingahin uummata dura goranii harka bal’insantu qooda qaba, rakkoon ammaa isaaniinuu uummata keenya dursee dhabamsiisee oole. Qaamoleen uummata dura daaddisuu almaleeffatan mataan isaanii jiraachuuf waan uummatni eegale fiixa baasuu qofa ta’uu hubachuu dhabuun isaanumaanuu abiddatti geesse. Isa kana barnoota irraa argannee, daandii walakkaatti galma geenyeerra jechuu irraa of qusannee, jaalalaaf kabajaan wal dhageenyee waliin hiriirree xumura rakkoo barbaaduun fala.
Diina xuqnaan hundeen barbadeessuudha. Diina xuxuqanii dhiisuun of irratti goobsuudha. Nus diina keenya hiixannee tumannee duubatti deebi’uu keenyatu rakkoo har’a keessa jirru dhalche. Akka sabaatti uummata bilchaataa, uummata hubataa uummata goota keessaatti dhalannee keessatti guddannee keessa jiraachaa jirra. Ciminaaf gootummaa saba keenyaas lallabnee, barreessinee kan goolabnu miti. Uummatni keenya beekaa, hubataa, qaroomaa ta’uutu jiraachuu keenya iyyuu raagesse. Uummatni keenya Leencomee utuu inni diina sodaachisuu, uummatni keenya Qeerransomee utuu diina rifaasisuu argaa jirra. Uummata Leenca kana Leencummaa isaa itti himuun mataan isaa daandii furmaataati. Kun ta’e humna sabichaa, sabichatti himuu dhabuun rakkina. Kanaaf humna saba keenyaa, aangoo bal’aa of harkaa qabaachuu isaa barruu kanaan ittin hima. Uummatni keenya eenyuunis ta’e humna isa ajjeesu kana of irraa ittisuuf aangoo, humna, ciminaaf beekumsa nii qaba. Kanatti gargaaramee of kabachiisuu baannaan Leenca Dulloome ta’uudhaan wal fakkeeffama. Leenci dulloome Titiisa bu’ata jedhu.
Akeekni Oromoo irratti qabamee hojjetamaa jiru kun maalii?
Ifaan ifatti bakka maraa kan mul’ataa jiru akeeka Oromoo balleessuu, Oromiyaa diiganii Oromoof Oromiyaa seenaa goona jedhee qaama hojjetutu qindoominaan nu haleelaa, nu miidhaa jira. Akeeka Oromoo ajjeesuu qaamoleen diina innikaaf mootummaa wal ta’anii hojjetaa osoo jiranii agarra. Isa kana dura gamtaa’inaan dhaabbachuudha.
Barataan Oromoo mooraa Yuunibarsiitii keessatti billaaf qottoon rukutamee ajjeefamuu, barataan Oromoo addaan bahee qofaatti nyaata summaa’e nyaatee akka dhumu gochuun daguuggaa sanyii kalaalamee hojiitti jiramu ta’uu agarra. Halagaan nu xuqee ilaala. Nu xuqee ilaalee garuu salphaatti nu biraa hindeebi’u. Halagaan gaafa seeraaf ayyama keenya malee nu xuqe quba isaa ofirraa darbachuu, quba isaa kutanii daangaa itti gochuutu fala. Kun hafnaan halagaan har’a si xuqee callisuukee yoo arge bulee si kabala. Guyyaa sadaffaatti Qottoo fuudhee rukutee si ajjeesa. Kana hubachuutu nu baasa.
Haalli barataa Oromoo irra gahaa jiru maal akka fakkaatu namuu quba qaba. Mootummaan naannoo Amaaraa qaamota yakka dabaa biyya diigu raawwataa jiran, qaamota biyyatti keessatti jeequmsa kaasuuf Oromoo addaan baasanii xiyyeeffatanii miidhan kana tumsa. Faallaa kanaa mootummaan Naannoo Oromiyaa ammoo waraana isaa gargaaramee waraanaan barataa jeequu, barataa hidhuu, uummata Oromoo baadiyyaaf magaalaa keessatti ajieesisuu irratti hojjetaa jiru. Gochaan kun waan quba wal qabu fakkaata. Gocha ta’aa jiru gaafa ilaallu qaamoleen kun martuu qindaa’ee Oromoof Oromiyaa irratti waan qiyyaafate fakkaata. Haala akkanaa keessatti firri keenya firri Oromoo tokkoof tokkicha waloo keenyaa, nu Oromoon Oromoon ala eenyuun fira akka hinqabne beekuu barbaada. Kana hubannee jabaa keenya qaama xuqu, dhaaba abdannu qaama xuqu waloon kaanee dura dhaabbachuu, dhaaba jabaa Oromoon qabuu fi jabaa nama keenyaa tikfachuun fala.
Baatilee kana keessa qofa ilmaan Oromoo dhibbatti tilmaamaman lubbuun darbeera. Wanti kun waggaa afuriif haala qindaa’aa wal fakkaatuun hojiirra oolaa as gahe. Gocha kana jala dhaabbachuutu Oromoo baasa. Gochaan Oromoo dhabamsiisuu, Oromiyaa diiganii bittimsuuf hojjetamu kun gamtaa’ina Oromootiin dura dhaabbachuu yoo baate dhabama keenya fiduu mala. Sana ooluuf amma kaayyoof akeeka, galmaa fi mul’ata dhaaba qabu jalatti, dhaaba uummata keenyaaf qabsaa’uu jalatti wal taliiguutu nu baasa.
Saba akka uummata keenyaa garboome kan bilisa baasu dhaabaa fi jaarmiyaadha. Dhaabaaf jaarmiyaa jechuun walitti qabaaf walitti qabama uummataa ta’ee, murtee nama danuun darbuun kan socho’udha. Dhaabni uummata tokko ijaaree, uummata sanaaf qajeelfama qabsoo, qajeelfama gaaffii karaa nagaa fi ka dhibii baaseefii sabichi dhaaba isaa utubatee dhaga’eefii waliin adeemuudhaan sabni tokko cunqursaa jalaa baha. Kanaan ala uummata ijaarsa hinqabne, fakkeenya Loon qofa qofaa dheedanii humna dhabanii abbaan arge soorraatuu, saba ijaarmaa kaayyoof galma, mul’ata hinqabne halagaatu saama. Halagaatu lafa irraa dhabamsiisa. Kana ooluudhaaf uummatni keenya Oromoon taliigamee dhaaba tolfate jabeeffatee isa jalatti warraaquun yeroon isaa amma. Kun hafee faffacaa’aa dhumaan kan itti fufu, ykn nam-qeenxeef miidiyaa qofaan birqaanaa itti fufna jedhee yaada ammas taanaan furmaatni maseena. Namootni qeenxee ta’anii socho’aa turanis dhaaba uummatani tolfatetti, ykn ammoo yoo danda’an dhaaba ijaaranii as bahanii mul’ataaf kaayyoo, ergamaa fi galma uummataaf ibsanii hiriirsuudha. Kana hindeemnu yoo jedhan uummataaf hanga hojjetanitti, uummata hanga jaallataniitti uummatnis hanga isaan jaallatutti dhaaba uummatni qabutti makamuudhaan wal tumsinee galma keenya dhugoomsanna. Kun hinta’u jedhanii hadiyyoo ykn ball’eensa irratti uummata nama qeenxee ta’anii fuudhanii adeemuu yaaluun diina uummata sanaan salphaattuu lubbuun dhabamuu ilma Oromoo sanaa fida. Ilmi Oromoo qaxaleen uummata hiriirfachuu danda’u waan nu barbaachisuuf lubbuu nama qofaa adeemu sanaas baraaruuf akkasuma addatti diigama biyyaaf dhabama sabaa baraaruuf dhaaba nu barbaada. Furmaatni kan argamu dhaaba kamiinuu haa ta’uu, karaa dhaabaaf jaarmiyaa qofaaf qofa ta’uu hubachuu barbaachisa.
Maayii irratti Uummatni keenya Oromoon amala Leenca Dulloomee of irraa gatuutu furmaata fardiidha! Amma kan nu baasu saafila Leencaa ta’uudha. Tokkummaa uumuudhaan walii dirmachuudha. Lubbuun ilma Oromoo kamuu karaa dabaa akka hinbaane dhiibbaa waloo taasisuudha. Kanaan ala rakkoo hamaan sichuu nu mudachuu mala.
Injifannoon Uummata Oromoof!
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Sadaasa 25, 2019
Finfinnee, Oromiyaa.


text:
Finfinnee,10/2013(TOI) – Waggoottan lamaan darban Naannoo Gammoojjiitti Qamadii jallisiin misoomsuun bu’aa argame qindeessun bara kana gara naannoole birootti babal’isuun hojjechuuf karoorfamu Ministeerri Qonnaa beeksise.
Ministeera Qonnaatti Daarektarri Babal’ina Misooma Jallisi Xixiqqaa obbo Eliyaas Awwal hojiin misooma Qamadii bara darbe naannawa Gammoojjiitti hojjetame bu’aa qabeessaa ture.
Kanaafuu Naannoo Affaariifi Soomaleetti hojiileen hojjetaman xiyyeeffanno guddaa kan gaafatan turan, ta’uus garuu bu’aan isaa jajjabeessadha jedhan.
Bara kana hojii misooma bara darbe qindeessuun naannawa Gammoojji dabalatee Nannoo Amaaraa, Oromiyaa, Naannoo Saboota Sablammootafi Ummaatoota Kibbaatti jallisii gargaaramuun sanyii miidhaanii adda addaa oomishuuf karoorfameera jedhameera.


text:
Monthly Archives
April 2021
Finfinnee, Eebila 22, 2013 (FBC) - Gabaasa qorannoo sa’aatii 24 darbeetiin namoonni dabalataa 1,024 vaayrasii koroonaan yoo qabaman, lubbuun namoota 30 darbeera. Sa’aatii 24 darbetti…
Wayita ayyaanaa hawaasni weerara Covid- 19f of eeggannoo taasiisuu qaba – Ministeera Fayyaa
Finfinnee, Eebila 22, 2013 (FBC) – Wayita ayyaanaa hawaasni iddoolee dhaabbilee amantii, Gabaa fi tajaajila geejjibbaatti weerara Covid- 19f of eeggannoo taasiisuu akka qabu…
Magaalaa Finfinneetti qorichoonni seeraan ala kuufaman to’annoo jala oolan
Finfinnee, Eebila 22, 2013 (FBC) – Magaalaa Finfinnee kutaalee magaalaa lama keessatti qorichoonni seeraan ala kuufamanii turan to’annoo jala ooluu Abbaan Taayitaa To’annoo…
Giiftii Dureen Zinnaash Taayyaachoon ayyaana Faasikaa sababeeffachuun qaroo dhabeeyyii 100 waliin…
Finfinnee, Eebila 22, 2013 (FBC) – Giiftii Dureen Zinnaash Taayyaachoon ayyaana Faasikaa sababeeffachuun qaroo dhabeeyyii 100 waliin maaddi qooddataniiru. Waajjirri Giiftii…
Magaalaa Beddelleetti Bunni Kuntaalli 932 Seeraan Alaa Mana nama dhuunfaa keessatti kuufamee ture…
Finfinnee, Eebila 22, 2013 (FBC) – Bulchiinsa Magaalaa Beddelleetti Bunni Kuntaalli 932 Seeraan Alaa Mana jireenyaa nama dhuunfaa keessatti kuufamee ture to’atamuu Waajjirri…
Ministeerri Raayyaa Ittisaa lammiilee Axaayyee fi Naannawaa isheerraa buqqa’aniif deeggarsa taasiise
Finfinnee, Eebila 22, 2013 (FBC) – Ministeerri Raayyaa Ittisaa lammiilee Axaayyee fi Naannawaa isheerraa buqqa’aniif deeggarsa Birrii miiliyoona 2 taasiise. Ministirri…
Rakkoon biyya keenyaa walxaxaa fi walitti hidhataadha – Koree Maakroo Diinagdee Biyyaalessaa
Finfinnee, Eebila 22, 2013 (FBC) - Rakkoon Ityoophiyaa walxaxaa fi Siyaasni diinagdee waliin, Dippiloomaasiin dhimmoota Hawaasummaa waliin walitti hidhamiinsa cimaa qabaachuu Koreen…
Ayyaanni Faasikaa wayita kabajamu lammiilee sababoota garaagaraan rakkoof saaxilaman gargaaruun…
Finfinnee, Eebila 22, 2013 (FBC) - Ayyaanni Faasikaa wayita kabajamu lammiilee sababoota garaagaraan rakkoof saaxilaman gargaaruun barbaachisaa ta’uu hoggantoonni amantaa ibsan.…
Hinditti sa’aatii 24 darbetti namoonni kumni dhibbi 3 fi kumni 86 ol koroonaan qabaman
Finfinnee, Eebila 22, 2013 (FBC) - Hinditti sa’aatii 24 darbetti namoonni kumni dhibbi 3 fi kumni 86 fi 452 vaayrasii koroonaan qabamuu Ministeerri Fayyaa biyyattii beeksiseera.…
Ayyaanni Fannoo guutuu Ityoophiyaatti kabajame
Finfinnee, Eebila 22, 2013 (FBC) - Ayyaanni Fannoo hordoftoota amantaa Kiristiyaanaan guutuu Ityoophiyaatti sirnoota garaagaraa kabajamuu ibsame. Ayyaannichi Hordoftoota…


text:
Yoo isin daganne,seenaan nu dagata
Qaama miidhamtoota taatanii utuu jirtanii sagalee uummata keessanii dhageessistan.Atileet Taammiruu Kaffaleefi Magarsaa Taasisaa, yoo isin daganne seenaan nu dagata!
-
Akkuma beekamu dorgommiin Olompikii bara 2016tti Biraazi, Riyootti geggeeffamee ture. Dorgommii sanarratti gootni keenya atileet Fayisaa Leellisaan mallattoo diddaa uummata Oromoo agarsiisuudhaan dhimma keenya addunyaan akka baru godhee jira. Torban lamaa booda immoo dorgommii "Para Olompikii" kan qaama miidhamtoonni irratti hirmaatantu geggeeffame.Dorgommii kanarratti atileet Taammiruu Kaffalee Damisee fi atileet Magarsaa Taasisaa Baatii (lamaanuu dhibee ijaa kan qaban) hirmaatanii turan.Hirmaachuu qofa miti,sadarkaa gaarii ba'uudhaan meedaaliyaa argataniiru.Atileet Taammiruun fiigicha meetira 1500 irratti rikeerdii warra qaama fayyaatiin qabamee tureyyuu cabsuun isaa ni yaadatama.Haala sana keessattis quuqqaa fi gaaffii uummata isaanii gadi baasuudhaan mallattoo diddaa agarsiisanii irra deebi’udhaan gaaffii keenya addunyaan akka beeku godhaniiru.Sababa kanarraa kan ka'e biyya abbaa isaaniitti galuu waan hin dandeenyeef biyyuma Biraazil, magaalaa #SaoPolo jedhamtutti hafan.
-
Sao Polo keessa Oromoon tokkollee hin jiru.Taammiruu fi Magarsaan Nama afaan isaaniin dubbatu tokkollee utuu hin argiin kunoo waggaa lama guutan.Bilbilaanis ta'e barreeffamaan namni isaan gaafatu hin jiru. Ijoolleen sun akkam ta'an, maal keessa jiru jedhee facebook irrattillee namni maqaa isaanii dha'u hin jiru.Amma immo haala baay'ee hamaa keessatti argamu.Gargaarsa xiqqoo yeroo sana karaa Dr.Solomon Ungashe walitti qabameefii ture mana yaalaatti fixan.Jireenyiifi qilleensi biyya sanaa atileetota keenya kana gidirse.Lamaanittuu dhibeen hammaatte.Magarsaan amma yoonaa hospitaala ciisaa jira.Iji isaa lamaanuu Opireeshinii ta'eera.Taammiruun immoo Magarsaa biraa ka'ee hojii humnaallee hojjetee of jiraachisuu hin dandeenye.Yoo inni daqiiqaafillee biraa deeme namni Magarsaa qabee gadi baasee mana fincaanii geessu hin jiru.Abdii kutatanii,akka nama lammii hin qabneetti halkanii guyyaa boo'u.
-
Jara kana yoo daganne seenaan nu hin dagatuu? Hin taajjabamnuu?Gidiraan isanii kun nu hin gaafachiisuu?Yeroo Oromoon abdii haaraafi jireenya gammachuu horachaa jirutti jarri kun hospitaala biyya ormaa keessatti hafuun isaanii nu hin gaddisiisuu?Nutti hin dhaga'amuu?Maal wayya fira koo? Mee mala nuuf malaa.Ijoollee kana yoo xiqqaate biyya abbaa isaaniitti deebisuu qabna! Dhaamsa kana akkasitti kan qindeesse obbo Lataa Qana’ii Aagaa abbaa waloodha.
Teessoo isaanii:
Bilbila: +5511964312356
Facebook: Furi Kefeyalew
Ergaa kana share goonee nama hunda biraan ga'dhaan dirqama lammummaa keenyaa haa baanu!
DonationsSee top donations
- Berhanu Adenew
- Zalalem Duressa
- Ananiya Sewagegnehu
- Moreda Gemechu
- Milion M Zen
Organizer
#1 fundraising platform
More people start fundraisers on GoFundMe than on any other platform. Learn more
GoFundMe Guarantee
In the rare case something isn’t right, we will work with you to determine if misuse occurred. Learn more
Expert advice, 24/7
Contact us with your questions and we’ll answer, day or night. Learn more


text:
Bismillaahi Rahmaan Arrahiim
Allaahu Akkubar, Allaahu Akkubar, Allaahu Akkubar walillaahil hamdu Eegaan Gooytaa Guddaa hiriyaafii qixxee fakkii hinqabne farfamaa faaruu haqa godhate faarsee booda , akkasumatti imaama adunyaatiifii Sooreysa mujaahidoota addunyaa Nabi Muhammadiifii warreen kharaa isaa qabatan hundarratti Nagayaafii rahmata Gooytaa buusnee (khadhanneef ) booda. Akkasumattii Sooreysa Adda Islaama Bilisummaa Oromiyaa (AIBO \IFLO) tii fii Soreysa Tokkummaa Humnoota Bilisummaa Oromiyaa (THB O \ULFO) Shahiida (rageeffataa ) Jaalle Jaarraa Abbaa Gadaa goota gootummaan isaa hiriyaafii qixxee hinqabneefii akkasumatti warreen isaan wajjiin tahuudhaan wareegama hadhaawaa khafaluudhaan lubbuu isaanii ta baatu hin deebinee itti baasuudhaan lafee isaanii itti caphsuudha an dhiiga isaanii itti dhangalaa suudhaan ummata Oromootiifii Oromiyaa magariisa biliso omsuufii walaboomsuuf jecha khanneen lubbuu isaanii wareegaman hundaratti nagayaafii Rahmanni Gooytaa isaani irratti hajiraatu jachaa.
Labsa ejjannoo AIBO (IFLO) fii THBO (ULFO) bakka bu’aa gadaameeysa Qabsoo Oromoo Sooreysa Jaarraa Abbaa Gadaa ( gooytaan Jannataan isaan Haa qananii ysu ) jechaa :-
Koreen huji hobbaaftuun AIBO (IFLO) tan Sooreysa Jaarraa Abbaa Gadaatiin hogganamaa turte. 12-04 -2012 rratti ULFO ciinatti bifa haarayatti tooftaa baraneedhaan if jaartee koreelee hunda jaarrattee heera bulmaataa haarayattit umattee huji oofaa osoo jirtuu Dhibdeen Sooreysaa nu afaan dhuftee, Sooreysi Oromoo fii Oromiyaa guutuu 03-03 -2013 duniyaarraa boqate Gooytaan isa filatee. Shaahaadaa booda qabsoon akka ittii fufuu qabdu dhaammatee shahiide.
Akka heera bulmaata AIB O keewata 12:2:2 ffaan ju’utt i: –
2:2 -Itti Aanaan sooreysa Dirqamoota Sooreysaa bakka inni hinjirretti geggeeysa
2:3 – Itti Aanaan sooreysaa,Yoo kan sooreysi huji fedhii isaatiin gallakkise yoo kan Sooreysi hujii isaa sirnaan geggeeysuu Dadhabe fii yoo Sooreysi du’e sooreysa bakka bu’ee Sooreysumman Yaa’ii sabaatiin Muudama.
Kanumaafuu koree AIBO teeysuma hatattamaan Magaalaa guddittii Sana’a Yamanitti guyyaa 15 -03 -2013 godhameeti itti Aanaa Sooreysa Jaarraa Abbaa Gadaa Hanbaa Qabsoo Oromoo Jaal Jamaal Kharruu (Mullisaa Jaarraa Abbaa Gadaa) Akka bakka bu’aa Sooreysa tahuudhaan Muddamee jira .
Kanumaafuu ummannii Oromoo biyyaafii ala jirtan hundinuu, sabaafii sablammoonnii gutuun Oromiyaa keeysa qubbattan hundinuu kanneen sabboontoota taatan hundinuu fii kanneen qabsoo Sooreysii Jaarraa Abbaa Gadaa jalqabe itt ifufuufii bakkan gahuu jaalattan hundinuu, akka bakka bu’aa , Sooreysa Jaarraa Abbaa Gadaa fii Qabsoo AIBO \IFLO fii THBO\ULFO cinaa Lubbuun, Dinagey fii Yaadaan Waan dandeeysaniin hundaan bira dhaabbattan, gargaartan fii tinnistan maqaa Gooytaa Ol’aaneetiin isiin gaafannaa.
Qabsoo Sooreysa Jaarraa Abbaa Gadaa itti wareegamee jiraachisuudhaaf. Galatoomaa , galanni ummata Oromoo Gooytaan bilisu mmaa haa godhuu Iznii Gooytaatiin Oromoo fii Oromiyaan Magariisnii Nibilisoomt ii !!!!
All aahu Akku bar, Allaa hu Akkub ar, Allaahu Akku b ar wali lla ahi lha mdu!!!!
Qabso on itt i fuuft ii!!!!! Tokkummaan humnaa!!!
Koree Hobbaftuu AIBO \IFLO t ii fii ULFO \THB O
Sana’a, Yeman
Email : j.shaxa2007@yahoo.com
Email :jamaaludiin@yahoo.com
Kanuumaafuu


text:
Browsing Tag
Youtube
1. Youtube galii hangam tahu namaaf kafala? Namootni tokko tokko lakkoofsi SUBSCRIBE fi LIKE baay'achuun maallaqa akka argamsiisutti fudhatu. Garuu kuni dogongoraa dha. Subscribe fi Like baay'achuun bakka maallaqni itti argamu si geessa!-->!-->!-->…
Youtube seera haaraya baasen Gibira 24% isinirraa sassaaba jedha
Dhaabbanni Google hojjattoota Youtube irraa kan Ameerikaan ala jiranirraa TAX (Gibira) sassaabuf deema. Google dhaabbata Ameerikaa guddaa yemmuu ta'u tajaajiloota hedduu kenna. Tajaajila isaa keessa tokko Youtube dha. kana dura Google!-->…
Namootni youtube irra hojjachaa jirtanii fi hojjachuu feetan hunduu qabxiilee kana baraa
Yeroo ammaa kanatti youtuber ta’uun hojii oogummaa fi beekumsa barbaadudha. Sababni isaa seera youtube'n bara 2018 baasee booda namoonni baay’een channel youtube banuurraa duubatti deebi'aniiru. Karaa biroon immoo namoonni kalaqa!-->…
Oduu addaa: Google Adsense Baankii western union waliin hojjachuu dhaabe
Waggoota hedduuf maallaqa 'Google Adsense' keessaa baasuf karaan filatamaan Baankii 'western union' jedhamu ture. Garuu amma August 10, 2020 irraa eegalee sababaa dhibee koroonaatif walii galtee waan diiganiif Maallaqa Adsense keessaa!-->…


text:
Amajjii 13, 2015
Bakka bu,oonni jaarmayaa ABO Kutaa Afrikaa Kibbaa konyaalee garaagaraa kan akka Konyaa Cape town,Konyaa Mpumalanga,Konyaa Gauteng fi Konyaa Zulu Nata irraa irratti argamuun dhaamsa fi yaada isaanii kan QBO gabbisuu fi jabeeysu dabarfatan.
Sagantaan Teenya akkuma Aadaa teenyaa Eebba manguddootaatiin eegallee Yaadannoo Qabsaawoota QBO irratti wareegamanii fi Faaruu Alaabaa,
Ibsa Dhaabaa fii seenaa Guyyaa WBO fi Amajjii,Maalif akka kabajuun barbaachisee fi yoom akka eegale,
Draamaa Haala yeroo ammaa mootummaa Abbaa irree wayyaaneetiin Ummata oromoo irratti geggeeyfamaa jiru agarsiisu,
Agarsiisa WBO fi QEERROO bakkuma jirrutti akka Draamaattii Qopheessine agarsiisuu fi Gumaacha Addaa gaafachuun tinnisa WBOf argamsiisuu fi Caalbaasiin wal booharsuutu ture.
Marii Hawaasaa fi Gaafiif Deebii,
Dhumarratti Eebba Manguddootaa fi Gammachuu guddaan hirmaattoonni wallee warraaqsaa tan WBO fi Qeerroo sirbuun galgala irraa hamma sa,aa takkaatti gammachuu fii Gadda itti dhagahame sirbaa fi geerarsaan ibsachaa turan.
Buusii Addaa qabsoo bilisummaa Oromoo jabeessuu fi WBOf jecha haatti uumata irraa maddee qabsoof galii ta’ee jira.
Gama biraatiin T/shaartiin gurguramee bahii guyyaa saniif ooluus kanumaan hubachiisuun barbaada.
suuraaleen qabnu kunoo asitti isiniif fee,een jiraa garuu Suurlaalii ykn Vedio sirreesinee guyyaa lama keessatti isiniif ergina.
Dhuma irratti Miseensoonni fi Deeggartoonni ABO Ibsa Ajjenoo armaan gadii kana baafachuun milkiin xumuran,
- Dhimmoota tokkummaa Oromoo fidanii fi tiksan jabinaan irratti hojjachuu,
- Faaydaa fi Sadoo Oromoo fi Oromiyaa akka jaarmayaatti tiksuuf wareegamaa fi dadhabbii barbaachisu hundaaf if wareeguun kafallee tiksuuf waadaa keenya haaronfanna
- Aadaa,Seenaa fi Rakkoo Ummanni Oromoo Biyya teenya Oromiyaa keeysattii fi Eega biyya irraa humnaan Godaansifame irra gahaa jiruu fi QBO Qabu hundaa biyya keessa jjirru kana Waajjiraalee Mootummaa fi Dhaabbota Mirga namoomaa hundaa barsiisuu,
- Barri 2015 kan gamtaan,Jaalalli Oromoo itti mirkanaawee gadaan gabrummaa itti xumuramu tahu godhuuf jabinaan ni hojjanna.
- Hundaa Caalaa Qabeenya,Humna fi Yaadaan WBO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo biraan dhaabbachuun QBO akka finiintee shaffisaan galma geessuu taasisuuf qooda keenya kennuu dha.
- Akka jaarmayaa ABO Afrikaa Kibbaatti Milkiilee fi injifannoo Jaamayoleen keenya Mooraa QBO gabbisanii qabbisuuf suduudaan irratti gamtaan fuula deeffachuuf godhaniif gammachuu nutti dhayame ibsachaa bakka jirru hundatti dhaloonni Oromoo waan tokkummaa fi jaalala oromummaa oromoo jabeessu irratti akka hojjatan kabajaan gaafanna.


text:
Yeroo tokko, andaaqqoo, hantuuta, bofa, ruumicha fi leenca ta’anii gamtaadhaan duula deemuuf waliin mari’atan. Kaayyoon duula kanaas deemanii loon hatuuf ture. Amma deemanii deemanii bakkee dhaquu barbaadanitti yogguu dhiyaatan, dhaabbatanii (ejjetanii) akkamitti akka loon hatan waliin haasa’uu fi hojiis addaan qoqqooddachuuf karoora baafatan. Kana keessatti kan karoora baastu andaaqqoo turte. Andaaqittiinis akkana jettee karoora ibsiti:
Leencaan – yeroo mooraa loonii bira geenyu, ati nu caalaa humna cimaa waan qabduuf, akka karra ykn balbala bantu jettiin.
Bofaan – yeroo leenci karra banu, ati ammoo suuta jedhiitii looyii mooraa seenii; yoo karri banamu loon garafiitii akka bahan godhi jettiin.
Rumichaan – atis bofa wajjin gara mooraa seeniitii yeroo karri banamu laboobbaa (wing) kee waliin rukutuudhaan akka loon dammaqanii mooraa keessaa bayan godhi jettiin
Yeroo karoorri kun hojiirra oolu andaaqqoo fi hantuunni ala dhaabbatanii hojii kana hordofaa turan jechuu dha.
Haala kanaan loon mooraa keessaa yaasanii fudhatanii ykn oofanii otuu deemaa jiranuu, andaaqqoon mala biraa yaaduu jalqabde. Amma bofa ofitti yaamtee akkana jettiin: Yaa boofa rakkoo tokko qabna; leenci guddaa fi humna cimaa qabu kun, waa hundaanuu nu caala; kana malees kan karra bane loon akka bayan godhe isa waan ta’eef, booda nu hin nyaachisu waan tokko godhuu qabna jettiin. Bofnis maal goonuree? jedhaan. Akki gootu, yoo leenci dadhabee ciisee mugu ykn rafu suuta jedhiitii jala seeniitii summii keetiin iddii ajjeesi jettiin. Boftis akkuma itti himametti hojii isaa raawwatee, leenca sodaatamu akkanatti ofirraa ajjeesan.
Ammas xiqqoo turtee andaaqittiin mala (shira) ishii ittifufuudhaan; rumicha ofitti yaamtee akkana jettiin: Waan tokkon sitti himaa dhagayi; akkuma beekamu bofni hamaa dha; summii isaatiin nu fixuu danda’a. Kunoo leencaa ajjeesee jira; amma nutti garagalee, ani leenca jabaa sanaa ajjeesee; isinis fixuu nan danda’a jechun isaa waan hin oolleef, otuu hin dhumin dursuu qabna jettiin. Rumichis maal godhuree? jedhee gaafata. Yeroo kana andaaqqoon akkana jettiin: Yeroo bofti ofmaree ciisu, suuta jedhiitii mataa isaa tumiitii ajjeesi jettiin. Rumichis hojii isaaf kenname raawwate. Bofnis haala kanaa du’e.
Andaaqittiin karoora fi shira ishii hundumaa hojiirra erga oolchite booda hantuuta wajjin kophaatti hafu. Amma loon kana keessaa isa furdate filatanii qalachuuf qophaayu. Erga filatanii qalatan booda, andaaqqittiin shira ishii kan xumuraa hojiirra oolchuuf; hantuutaan akkana jetti: Yaa hantuuttoo, beektaa ati bar goota goota caaluu dha; rumicha bofa ajjeese sanuu malaan galaafattee jirta; amma akki gootu, foon jaji’iitii morma keetitti maradhuutii, dhakaa (dhagaa) guddaarra bayiitii gootummaa keetiin dhaadadhu jettiin. Hantuutnis tole jedhee; akkuma itti himametti qophaayee; dhagaarra bayee otuu dhaadachaa jiruu cululleen? bakkee dhuftee hin beekamne tasa foonuma sana wajjin hantuuticha fudhattee badde. Akkanatti andaaqqoon malaan (shiraan) hundumaa ofbiraa fixxee loon dhuunfattee hafte jedhama.


text:
Prezidaantiin US Barack Obaman akka hoogganaa Ameerikaatti har’a ibsa tuuta oduu isa dhumaa kennuuf jiran. Kan prezidaantummaaf filataman Donald Trumpiin ilaalchisee akkasumas miseensa waraanaa galmee waraanaa icictii miliqsee baaseef araraara gochuu isaanii irratti gaaffiin dhiyaachuufiif jira.
Obamaan waggaa saddeetiif White House keessa erga jiraatanii booda Jimaata dhuftu hojii dhaabuuf jiru. Trump immoo kakatanii aangoo qabachuuf jiru.
Demokraatichi Obaamaan ennaa duula filannoo Republikaanticha Trumpiin dureessicha gurgurtaa manaa irratti bobba’aan jajaa waraana walii galaa kan US ta’uuf ga’aa miti ittiin jedhan.
Haa ta’u malee filannoo booda Obamaan Trump waliin wal arguu dhaan aangoo nagaan walitti dabarsuuf mari’atanii jiran.
Ennaa yeroon prezidaantummaa Trump dhiyaataa dhufe kanatti garuu keessumaa tarkaanfii sadarkaa ol aanaa Obaamaan fudhatanii Kongresii dhaan raggaasisame kan akka insuraansii eegumsa fayyaa “Obama Care” jedhu hambisuuf dhaadachuu isaanii ilaalchisee muddamni hoogganoota lamaan giduu hammaatee jira.


text:
KEEWWATA – 14
Namoonni hundi, manneen murtiifi qaamolee seeraa fuulduratti walqixa ilaalamu. Namni kamiyyuu, himati yakkaa ykn civiilii yeroo isarratti murtaa’u, qaama abbaa seerummaa seeraan hundeeffame, aangoo kan qabuufi bilisa ta’e bira dhiyaatee murtii seeraa loogii hinqabneefi ifa ta’e argachuuf mirga qaba. Hawaasa demokraatawaaf barbaachisoo kan ta’an naamusa gaarii, nageenya ummataa, ykn tasgabbii biyyaalessaa eeguuf jecha ykn jireenya dhuunfaa warra mormii dhiyeessanii kan tuqu yommuu ta’u, yookaanis manni murtichaa dhimmichi ifa ba’uun isaa deemsa tajaajila murtii seerummaa kan gufachiisu ta’uu isaa hubachuudhaan ajaja kennamuun dhimmi tokko dhaddacha cufaadhaan ilaalamuu ni danda’a. Haa ta’u malee, mirgaafi faayidaa dargaggoota balleessoo ta’anii eeguuf ykn yeroo falmii wal hiikuu tarkaanfiiwwan eegumsa daa’immanii kan ilaalan yoo ta’an malee, murtiiwwan dhaddacha yakkaattis ta’e hariiroo hawaasaatti kennaman kamiyyuu ifa ta’u qabu.
Namni balleessaa yakkaatiin himatame kamiyyuu balleessaan isaa seeraan hanga isarratti mirkanaa’utti akka nama qulqulluutti lakka’amuuf mirga qaba.
Himatamaan kamiyyuu, himannoon yakkaa isarratti dhiyaate yammuu ilaalamu, yoo xiqqaate wabummaawwan kanatti aananii argaman haala qixa ta’een argachuuf mirga qaba.45
- Himannoo isarratti dhiyaateefi sababa isaa afaan isaaf galuun hatattamaafi tarreeffamaan beekuu,
- Himannoo isarratti dhiyaateef ittisa qopheeffachuuf kanneen barbaachisoo ta’aniifi yeroo ga’aa argachuufi nama gorsaa akka ta’uuf filate mariisisuu,
- Utuu haala seeraan ala ta’een osoo hinturfamin furmaata seeraa argachuu,
- Bakka ofii argametti murtii argachuu, dhuunfaan ykn abukaattoo filateen falmii ittisaa adeemsifachuu; abukaattoo yoo hinqabaanne gargaarsa gorsaa seeraa argachuuf mirga qabaachuusaa beekuu, deemsi murtii jal’atee wayita argamu humni maallaqaa isaa kan hin-eyyamne yammuu ta’u, utuu hinkaffalin abukaattoon akka dhaabbatuuf taasifachuu,
- Namoota jecha ragummaa kennan irratti dhuunfaa isaattis ta’e karaa abukaattoo isaa qorannaa adeemsisuu, akkasumas haala namoota ragaa isarratti lakka’amanii ilaalchisee namoonni ragaa mataa isaatii dhiyaatanii akka qoratamaniif taasisuu,
- Afaan manni murtichaa itti fayyadamu dubbachuu ykn dhaga’uu(hubachuu) kan hindandeenye yoo ta’e, nama afaan hiikuuf bilisaan argachuu,
- Mataa isaarratti akka ragaa ba’u ykn balleessaa raawwachuu isaa akka amanuuf kan hin dirqamne ta’uu.
- Himatamtoonni dargaggoota wayita ta’an, deemsi murtii seeraa umrii dargaggummaafi balleessaa irraa sirreessuuf haala mijeessuun barbaachisaa akka ta’e tilmaama keessa galchu qaba.
- Namni yakkaan itti murteeffame kamiyyuu, bu’ura seeraatiin murtichis ta’e adabbichi mana murtii sadarkaa oliitti argamuun irra deebi’amee akka ilaalamuuf taasifachuuf mirga qaba.46
- Namni balleessaa raawwatte jedhamee murtiin xumuraa irratti murtaa’e, yeroo booda murtichi yammuu hafu ykn murtii kanbiraadhaan balleessummaan isaa wayita haqamu, bu’ura ragaa haaraa ykn isa dhihoo argameetti, murtii seeraa irratti hanqinni jiraachuun isaa waan mirkanaa’eef dhiifamni yammuu godhamuuf, sababa murtichaatiin adabbii isarra ga’eef, akka seeraatti beenyaan kafalamuufii qaba. Haa ta’u malee, beenyaan kan kafalamuuf ragaan murticha jijjiirsisuuf sababa ta’e utuu hinbeekamin kan ture walakkaanis ta’e guutummaatti sababa himatamaatiin akka hintaane yammuu mirkanaa’udha.
- Namni kamiyyuu bu’ura seera deemsa falmii adaba yakkaa biyya isaatti, balleessaa yeroo xumuraaf ittiin isarratti murtaa’eetti ykn irraa bilisa ta’etti yeroo lammaffaa murtiif hindhiyaatu, ykn itti hin- adabamu.