text:
Rakkoo Baqattota Itiyoophiyaa
Mootummaa Itiyoophiyaa fi hoogganoota ABUT gidduutti waraansi ka’ee fi rakkoon namoomaa sanaan wal-qabatee dhufe, Gaanfa Afrikaa akka rakkoo wal-xaxaa keessa hin buusne sodaatamaa jira.
Hoogganoonni ABUT maadheelee waraanaa federaalaa Tigiraay keessa jiran irratti eega haleelanii booda mootummaan federaalaa “tarkaanfii seera kabajchiisuu hoogganoota ABUT badii raaw’atan irratti geggeessamu,” ka jedhanii fi hoogganni ABUT immoo “waraansa uummata Tigraay irratti baname” ka jedhan haleellaa waraanaa Sadaasa 4, bara 2020 jalqaban. Mootummaa giddu-galeessaa fi ABUT gidduutti wal-muddinsi ka jalqabe mormii uummataa baatiilee hedduuf geggeessamee booda Ebla bara 2018 muummichi-ministaraa Abiyyi akkuma taayitaa qabatanitti ture. Abiyyi eega taayitaa qabatanii booda Ertiraa waliin walii-galtee tolfatan. Ulaa daldalaa banuu, hidhamtoota siyaasaa hiikuu, gurmuulee siyaasaa adda addaa eenyummaa sab-lammummaa irratti hundaa’anii turan paartii tokkicha, Paartii Badhaadhinaa jalatti walitti-qabuu dabalatee tarkaanfiilee jijjiiramaa hedduus fudhaan. Taayitaas dhaaba yeroo dheeraaf ol’aantummaa qabatee ture ABUT harkaa tures fudhatan. Tahus garuu, dirreen siyaasaa baname guutummaa biyyattii keessatti walitti-bu’insoota bifa saba-lammii qaban kakaasee, rakkoo dhiheenya Tigiraay keessatti uumame kanaa durattillee baruma 2020 keessa namoonni miliyoona tokkoo fi kuma dhibba lamaa ol manaa fi qehee ofii irraa buqqu’uu Jaarnayaan Dhimma Baqattootaa Ka Tokkummaa Mootummootaa gabaasaa isaa keessatti beeksisee ture.
Waraansi Tigiraayitti geggeessameen baatii isa duraa keessatti qofa namoonni kumootatti lakkaawaman lubbuu dhabaniiru; kanneen miliyoona tokkoo ol tahanis qehee ofii irraa buqqa’aniiru, jedhamee yaadama. Yoo xiqqoote namoonnni 50,000 tahan gara biyya ollaa sanaa, Sudaanitti baqachuu isaanii Jaarmayichi Baqattootaa ka Tokkummaa Mootummootaa ni dubbata.
Gaazzexeessonni Raadiyoo Sagalee Ameerikaa Televiiziyoonaan, Raadiyoo fi Sabaa-himaalee dijitaaliin rakkoo uumame kana gabaasaa jiran. Raadiyoon Sagalee Ameerikaa bilisummaa fi dimookiraasii deggeruuf jecha hojiiwwan hojjetu keessaa garii odeessiiwwan dhaqqabsiisuu, waj-jijjiirraa yaadaa jajjabeessuu fi miijessuu, akkasumas, namoota wal-quunnamsiisuu dhaa ala, dabalataan gidiraa baqattootaa fi buqqaatota guutummaa addunyaa irraa galmeessuun dhimmoota inni dursa kennuuf keessaa tokko.
Walitti bu'iinsa Naannoo Tigraay keessaa
Karaa Baqattoonni Itiyoophiyaa gara Sudaan seenan
Sab-lammoota Itiyoophiyaa Guguddoo
Waa’ee rakkoo baqattootaa gabaasaalee dabalataa argachuuf marsaalee kana daawwadhaa.
VOA News: Oduu VOA
VOA Amharic: VOA Afaan Amaaraa
VOA Tigrigna: VOA Afaan Tigiree


c: text/html

text:
Lola hidhattonni naannoo Somaalee magaalaa Mooyyalee keessatti geggeessaa jiraniin, namni heddu haala sukkanneessaa taheen ajjeefamuu akkasamus, lammiileen lakkoofsaan heddu tahan immoo qe’ee isaanii irraa buqqifamuun maatiin adda faca’uu odeeyfannoon ni addeessa.
Lolli kun guyyaa hardhaa December 16/2018 kan hammaatee itti fufe tahuu jiraatan magaalaa Mooyyalee nuuf hime. Akka Jiraatan kun jedhetti, “Waraanni Makkalaakayaa lola kana qabaneessuuf yaaluus hidhattoonni naannoo Somaalee kun karaa biraatiin dhufanii dhukaasa bananiin, ganda Qabbanaatti manneen hedduu gubanii jiru, nama ajjeeffame kan hin argin tahus, namoonni madaawaan jiraatu nuuf hime.
Akkasumas lammiileen buqqa’aanii iddoo adda addaatti argamanis rakkoo hamaaf saaxilamuu, maatiiwwan adda faca’aanii eessa akka jiran kan quba wal hin qabne akka tahee fi haga ammaatti qaama mootummaa naannoos tahee kan Federaalaa irraa deeggarsi kan hin godhaminiif tahuus jiraataa kana irra hubatuun danda’amee jira.
#Mooyyalee

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pirezidaantiin Amerikaa Doonaldi Tiraampi rakkoo Kooriyaan Kaabaa Amerikaa fi addunyaatti fiduutti jirtu jedhe irratti mari’achuuf seneteroota Amerikaa 100 nu hardha bulchiinsa mootummaa Amerikaatti yaame.
Bulchootii Amerikaa yoo rakkoo akkanaa irratti mri’atan gara Capitol Hill mana galma walgahii Amerikaa dhaqan.
Kooriyaan Kaabaa biyya ummatii isi miliyoona 26 dhiyaatu qabdu ta Eezhiyaa gama Bahaa jirtu.Biyya tana maatiin tokko walii dhaalaa bulchuutti jira.
Biyya waraana hamaa qabdu.Kanaan Amerikaallee dabalee biyya hedduu doorsiuutti jirti.
Doonii waraana Amerikaa marroo tokko dhoomne qilee buufna jettee marroo hedduu dhaadatti.
Yaaddoo tana irratti irratti mari’achuuf bulchiinsii Amerikaa seneteroota yaame.
Marii tana minissitera ittisa waraana Amerika Jim Mattis, minsitera haajaa alaa Amerikaa Rex Tillerson, daarektera basaasa Amerikaa Dan Coats fi itti gaafatamaa waraanaa Amerikaa General Joseph Dunford faatti seneteroota tanatti hima.
Pirezidaanti Tiraampi dhiyoo tana keessaa akkii mootummaan Kooriyaa Kaabaa itti deemuutti jiru doorisisii isaa waan itti callisuu malaanii mitii Tokkummaan Mootummaa biyya tana jabeessee adabuu baannaan wayitti hammaataa jedha.
Kooriyaan Kaabaa akkuma duruu gootu dhiyoo tanallee misaayila waraanaa tokkofte.
Misaayilii waraanaa mi’a waraanaa hamaa waan itti qajeelee sekondiitti daaraa tolchu ka addunyaalleen akka namuu hin hojjannee seeratte.


text:
Dr.Tedroos Adhaanoon marsaa lammataa waggaa shaniif Daayreekteera walii galaa kan Jaarmayaa fayyaa addunyaa ta’anii irra deebi’anii filatamuu isaanii dinqiisiifatanii jiran.
Kan Kibxata kaleessaa isaan filatees biyyoota miseensoota dhaabata fayyaa kan Tokkummaa Mootummootaa walgahii Swiizerlaand keessatti walga’aniin ture.
Kaadhimamaan ka biraan Dr. Tedroosiin dorgomuuf dhiyaate hin turre yeroo weerarrii vaayrasii koroonaa hammaateetti deebiin kennamaa ture sana waan ta’eef jedhamee jira.
Dr. Tedroos lammii Afrikaa jaarmayaa fayyaa addunyaa hogganan kan jalqabaati ta’u fi ituu dooktoora waa’ee fayyaa hin ta’iin hojjataa jiran ta’uun ibsamee jira.
Kana malees Dr.Tedroos deggersa biyya isaanii kan taate Itiyoophiyaa kan hin qabnee fi wal waraansaa fi rakkoo gargaarsa dhala anamaa biyyatti keessa kan ilaaleen qeeqa eega dhiyeessanii booda, waa’ee hoggantummaa Dr Tedroos irratti Itiyoophiyaan gaaffii kaasuun ni yaadatama.


text:
Nairoobi, Keeniyaa
Baqattooti Oromoo baayyinaan 26 ta’an bakka mana jireenyaa qubatanii jirani keessaa hulaa manaa/balbala irratti cabsuudhan kaan bansiisuun waraanni Keeniyaa qabamuun beekame. Waraanni Keeniyaa halkan mana jala buluun Onkoloolessa gaafa 26, 2013 ganama barii sa’atii 06:20 tti baka maatiin ciisutti gaaffii tokko malee ulee fi dhiitichaan mana keessaa gadi guuruun konkolaataa pataroolii lamaan fuudhamanii mana hidhaa Poolisaa naannoo Eslii Baangaanii jedhamutti guyyaa tokkoof kan hidha yoo ta’u, baqattooti Oromoo kunneen ragaa baqataa seerummaa maandeta UNHCR qabaachuu agarsiisanillee humni keenyaa kun fudhachuu diduudhaan weeyrara guddaa ganda baqattootni Oromoo baay’inaan qubatan kanatti godhanin baqattoota Oromoo qaban guyyaa tokkoof mana hidhaa kanatti nyaataa fi bishaan malee olchaun darara turuun hubatameera. Miidhaa qaamaa guyyaa tokko irraa gahaa oolanii gara galgalaa erga baqattoonni kun UN fi NGO jiranitti iyyataniin booda baqattoota kana suuraa fi ashaaraa hedduu kaasuudhan Onkol. 30tti mana murtii farra-shororkeessummaa olaanaa Keeniyatti akka dhiheessitan jechuun harkaa baasuun beekameera.
Baqattooti Oromoo jiruu fi jireenyi biyya abbaa isaanii keessatti itti hadhaye lubbuu isaanii baafachuuf gara ollaa Oromiyaatti baqatan kana irratti mootumman Keniya Wayyaanee/TPLF waliin ta’uudhaan lammii Oromoo bakka isaan baqatan maratti dhabamsiisuu fi akka hin jiraanne gochuun kan ittin fufiinsaan geggeeffamaa jiru ta’uun isaa yaaddoo guddaa fi fala dhala Oromoo mara irraa akka lammiitti eegamu ta’uu keesa beektooti ni ibsu.
Maqaa baqattoota Oromoo mootummaa Keniyaatiin dharaan yakkamanii himati itti dhiyaate keessaa:
1- Abdataa Sha’aab – Baqataa
2- Amiir Aliyyii – ”
3- Zaakir Hamzaa – ”
4- Ruduwaan Nuuree – ”
5- Nabiil Jamaal
6- Abdulhakiim Abdullaahii – ”
7- Muniir Abdullaahii – ”
8- Hassan Abdullaahii – ”
9- Aarif Amiin – ”
10- Dursaa Haarun – ”
11- Bahar Mahammad
12- Abraahim Oromoo
13- Birraa Alii
14- Anawaar Mahammad
15- Abdurahiim fi hadhamanaa
16- Ra’iisaa /haadhamanaa/
17- Amiir Ahamad Usumaan
18- Ziyaad Dabbasoo
19- Gammachiis Ibsaa
20- Ahamad Nuuree
21- Ibsaa
22- Sa’id Umar /Jarman/
23- Abdii Alii Abbaas
24-
25.
26.
Namoota Olitti maqaan isaanii ibsame kun maatiin abbaa tokkootii fi abbaa manaa fi haati manaa waliin kan qabaman yammuu tahu manneen isaanii saka’atta’uun ulee fi qawween sodaachisanii kan qaban ta’uun beekameera. Kanneen UN jalatti beekumsa argatanii maandeta qaban 20 kan hafan ammoo warreen beellamaan UNtti deddeebi’aa akka ta’es hubatameera.
Kanaaf, mootummaan Keniyaas akkuma mootummaa abbaa irree Wayyaanee ilamaan Oromoo lubbuu isaanii baraarfachuuf lafa isaatti baqatan yakka dharaa tolchuudhaan miidhaa irraan gayaa waan jiruuf lammiin Oromoo marti iyyataa fi miidhama baqattoota Oromoo Naairoobi Keniyaatti gahaa jiru kana gara dhaabbilee mirga dhala namaaf falmani, akkasumas mootummoota dhiyaa fi saba himaalaee addunyaatti dabarsanii akka birmachiisaniif gaafatanii jiru.


text:
Akkaataa Fayyadamaa fi Imaammata Gulantaa
Ibsa Gulantaa
Ennaa marsariitii keenya daawwattan yoo isin odeeffannoo nuu kennuuf tole jettan malee odeeffannoo keessan dhuunfaa hin galmeessinu.
Odeeffannoon akkuma barreeffameen kuusaa keessatti walitti qabama.
Ennaa marsariitii daawwatan keessa adeemtanii ilaaluu dhaan fuula jiru yoo dubbiftan ykn yoo odeeffannoo gad fe’attan odeeffannoon marsaa keenya daawwachuu hangi tokko battaluma kuusaa keessatti walitti qabama.
Odeeffannoon kun eenuymmaa keessan adda hin baasu. Waa’ee dawwannaa keessan marsariitii irraa kan walitti qabamee kuusamu:
- Maqaa ykn teessoo isin irraa marsariitii seenatn(fakkeenyaaf “xcompany.com” yoo marsariitii dhuunfaa fayyadamtan ykn kan “yourschool.com” ta’ee teessoo marsariitii Yunivarsitii irraa seentan kan akka teessoo IP jedhamuu kan komputerri keesan ittiin galmeeffamee jirutu kuusaa keessatti walitti qabama.
- Moosajjii komputerri akka hojjetu to’atu (operating system) fayyadamuun kan isin ittiin marsariitii keenya daawwattan
- Guyyaa fi sa’aatii isin itti marsariitii keenya daawwattan.
- Fuula marsaa isin daawwatan.
- Yoo Marsariitiin ka biroon qabsiisaan gara keenyaatti isin dabarsee fi teessoo marsaa ka biroo Sanaa
Yoo Odeeffannoo Dhuunfaa Nuuf Ergitan
Imeelii nuuf erguu dhaan odeeffannoo dhuunfaa yoo nuu kennuu barbaaddan, yukn immoo karaa marsaa keenyaa foormii qophaa’e guuttanii odeeffannoo keessan dhuunfaa yoo nuuf dabarsuu feetan odeeffannoo sana ergaa keessaniif deebii kennuuf akkasumas odeeffannoo isin ergitan argachuu qafaaf itti fayyadamna.
Dhimma ka biroof jennee odeeffannoo dhuunfaa walitti hin qabnu. Itti dabalees, odeeffannoo isin nuuf ergitaniitti gargaaramnee galmee dhuunfaa hin uumnu ykn immoo jarmayaa dhuunfaa ka birootti dabarsinee hin kenninu. Hojii beeksisaa fi daldalaaf jecha odeeffannoo dhuunfaa walitti hin qabnu.
Imeelii keessan dhaabbata mootummaa kan dhimmi keessan itti hidhata qabu qofa waan seerri eeyamu yoo ta’e waliin hirmaanna. E-mail dabalatee odeeffannoo dhuunfaa dabarsinee kan kenninu yoo yoo qaamni mootummaa manni maree bakka bu’ootaa ykn manni murtii barbaade qofaa ifa baafna.
Ennaa Marsariitii-tti Fayyadaman Odeeffannoo To’annaaf Walitti Qabamu(Cookies)
Odeeffannoon akkasii kan (Cookies) jedhamu kun galmee xiqqoo kan marsariitiin ennaa itti fayyadaman odeeffannoo komputeratti dabarsu.
Komputerri keessan odeeffannoo inni dabarsu galmee xiqqoo ykn (Cokkies) jedhamu fi ennaa isin marsariitii daawwattan odeeffannoo addaa yaadachuuf kan gargaaru.
Komputerri odeeffannoo inni dabarsee kennu yoo galmeen xiqqoon kun jiraate dha. Marsariitii ka biroon odeeffannoo sana argachuu hin danda’u. Galmeleen xiqqoon kun gosa lama qabu. Yeroo tokkoof kan ooluuf yeroo mara kan hojjetu. Kan yeroo tokko qofaaf hojjetu hanga isin marsariitii banaa taasistan qofaatti hojjeta. Kan yeroo mara hojjetu immoo yeroo dheeraaf tura.
Raadiyoon sagalee Ameerikaa tarii kan yeroo xiqqoo qofaaf turutti fayyadama. Sababiin isaas marsaa interneetii isaatti salphaatti fayyadamuu akka danda’amuuf.
Marsariitiiwwan VOA hangi tokko galmee yeroo dheeraaf turee odeeffannoo walitti qabu fayyadamuu mala. Deebitanii odeeffannoo wal fakkaatu argachuu akka dandeessanitti.
Yeroo kamiinuu taanaan odeeffannoon dhuunfaa galmeelee kana keessatti ykn bakka birootti walitti qabaman qaama odeeffannoo sana argachuu hin malletti hin darbu.
Galmeelee kana qabaachuu hin feetan taanaan marsaa keessan irraa dhabamsiisuu dandeessu. Haa ta’u malee kun marsariitiin VOA hangi tokko sirriitti akka hin hojjenne gochuu mala.
Seeraan ka hin gaafachiisne
Marsaan keenya hidhata marsariitii ka biroo qabaachuu mala. Kunis hojii keenya hojjechuuf nu gargaara ykn gabaasaalee oduu mirkaneessuuf gargaara. Hidhata marsariitii ka biroo irraa kan argamu sirnaan Raadiyoo Sagalee Ameerikaan ka mirkanaa’e miti. Hidhati akkasii odeeffannoon sun qabatamaa ta’uu isaa hin dhugoomsu. Hidhata marsariitiiwwan daldalaa ykn mallaqa walitti qabuun gama kamiinuu marsaa VOA irratti fudhatama hin qabu.
Raadiyoon Sagalee Ameerikaa tamsaasi isaa Yunaayited Isteetes keessatti miri. Sagantaaleen keenya dhaggeeffattoota biyyootii alaatiif yoo ta’u marariitiin keenya illee akkasuma. Odu gabaastonni Ameerikaa keessaa kanneen maqaa wal fakkaataa qaban dhaaba oduu sadarkaa addunyaa kana ykn VOANEWS.com. waliin hidhata hin qaban.
Ka sirraa’uu qabu
VOANEWS.com akka armaan gadiitti dogoggora jiru sirressa. Yoo dogoggorri uumame salphaa ta’ee haala qabatamaa odeeffannoo Sanaa hin jijjiiru ta’e akka salphaatti sirreessuu dandeenya.
Dogoggorri uumame guddaa ta’ee yoo dhugaa jiru kan faalleessu ta’e mallattoo * cina isaa kaa’uu dhaan, san booda ni jijjiirra. Sirraa’uu isaas ni ibsina. Dogoggorri hojjetamees maal akka ture ni beeksisna.
Oduu guddaa yoo ta’e irra deddeebinee barreessina. Oduun sun guddaa yoo at’e jijjiiramaa waan adeemuuf yeroon itti sirreessan hanqachuu ala. Kanaaf maal akka jijjiirame hin beeksisnu. Oduun sun guddaa fi jijjiiramaa jiraachuu hubannoon ni jiraata jennee abdanna.
Yaada Ofii Maxxansuuf Qajeelfama Hordofamu
Yaadii martinuu maxxanfamuu dura ni xiinxalama. Raadiyoon Sagalee Ameerikaa yaadawwan jiran mara sa’aatilee 48 ykn isaa gadi yeroo jiru keessatti xiinxalee maxxansa. VOAn marii madaala isaa eege akka maxxanfamu ni jajjabeessa. Yaada namaa ilaalcha yaadaa sammuu, ykn ilaalcha siyaasaa irratti hundaa’uun hin gulaallu. Ykn ni maxxansin ykn hin maxxansinu.
Yaadawwan maxxansuuf ulaagaa kaa’ame
- Mata duree jiru irratti fuuleffadhu
- Jecha sirrii hin taanetti gargaaramuun, jecha jibbiinsa facaasu maxxansuun fi amalli sirrii hin taane mul’isuun hin danda’amu.
- Dhuunfaa dhaan jechaan wal dha’uun, jecha dubbii kakaasu ykn hookkaraaf waamicha dabarsuu
- Barreeffama gabaabaa qofatu maxxanfama.
Ibsa Mirga Abbummaa
- Barreeffamoonni maxxanfaman, Sagalee ykn Vidiyoon waraabaman kanneen Raadiyoo Sagalee Amerikaan qopha’an uummataaf ifatti ka’amanii jiru. Kanaan gargaaramuu kanneen fedhan hundumtuu abbummaa qabeenyichaa voanews.com ykn Voice of America ykn VOAf kennuu qabu.
Ta’uus garu wanni voanews.com irra ka’aman vidiyoo, sagalee, fakkiwwanii, suraawwan akkasumas kanneen biroon kan sagantaaleen Raadiyoon sagalee Amerikaa qofti akka itti gargaaramuuf ka’aman ni jiran.
Isaan kun uummataaf banaa miti.Kanaaf qaama dhimmi ilaallatu irraa ehama ituu hin argatiin waraabachuun, raabsuun, gurguruun ykn maxxansanii baasuun dhorkaa dha.
- Asosheetid Prees : Raadiyoon sagalee Amerikaa dhaabbata oduu Asoosheetid prees biraa suraa fi barreeffama fudhachuuf ehama ykn waraqaa ragaa argatee jira.
Waan dhaabbatti kun (AP) abbummaan qabatee jiru fi mirga irratti qabu hundumaa ehama dhaabbatichaa ituu hin argatiin waraabuun, fakkeessanii kaasuu, maxxansuu ykn irra deebi’anii raabsuun dhorkaa dha.
Barreeffamoota , suraalee, sagalee waraabame, vidiyoo waraabame , barreeffamoota marsariiti irra ka’aman adda addaa fi Ashosheetid preesabbummaa itti qabu keessa deebi’anii barreessuun uummanni akka dhaga’uuf qilleensa irra olchuun,maxxansisuun, kallattiidhaanis ta’e karaa harka lafa jalaan raabsuun dhorkaa dha.
Qaeenyaa dhaabbata Ashoosheetid prees ta’an kana guutummaattis ta’e hanga tokko kompuutara keessaa qabachuun ni danda’ama.Kunis hanga dhunfaan itti hin fayyadamnee fi waan akka daldalaaf hanga hin olchineetti.
Assoshiyetiid Prees kanneen odeeffannoo isaa fudhatanii itti gargaaraman, kanneen odeeffannoo sirri hin taane gargaaramuun rakkoon isaan mudatee, Odeeffannoo keessaa hanqisanii baasauu isaaniif dogoggora uumameef badii ga’uufitti gaafatama hin qabu.
3.”Raadiyoon Sagalee Amerikaa( VOA) fi voanews.com” mallattoon addaa mirga abbummaa irratti qaban daldalaaf kan itti hin gargaaramne waan hin taaneef ehama qaama ilaaluun alatti daldalaaf oolchuun hin danda’amu.
Ta’uus garu marsariiti Raadiyoo sagalee Amerikaa waliin hidhata (Link) qabaachuu feenan mallattoo addaa VOAn itti gargaaramu marsariitii dhunfaa ofii irratti gargaaramuun ni dandaa’ama. Yoo hidhata kana tolfachuu feetu ta’e garu dura voanews.com ti barreessaa gaafadhaa.
Seera Abbummaa kan meeshalee Ammayyaa(Dijitaal)
Raadiyoon sagalee Amerikaa (VOA) dandeettii waa uumuu kannen biroon qaban ni kabaja.Kanneen marsariiti Raadiyoo sagalee Amerikaa fayyadamaniis kana akka kabajaniif gaafata.
Akka seera “Digital Millennium copyright Act ( DMCA) fi seerawwan ka biroon jedhutti Raadiyoon sagalee Amerikaa kanneen seeraan ala itti gargaaramanii fi mirga abbummaa cabsan waliin hariiroo qabu dhaabuuf imaammata dandeesisuu raggaasisee jira.
Hojiin keessan fudhatamee abbummaan keessan sarbamuu itti amantuu taanaan dhaabbata VOA kan mirga Abbummaa ilaaluu (VOA’S Copyright Agent) odeeffannoo armaa gadii ergaa.
- Nama ykn garee seeraan abbummaa qabu sana nama bakka bu’e falmu mallattoo isaa kallattiin mallatteessee ykn meeshaa ammayyaa (Eleektrooniksiin) mallatteeffame ergaa.
- Hojii keessan Raadiyoon sagalee Amerikaa beekkannoo keessan malee itti gargaarame jira taanan tokkos haa ta’u sana caalaan yoo jiraate bakka bu’an keessan adda baasee dhiyeessuu qaba.
- Waan seeraan ala VOAn itti gargaaramee fi gaafachisaadha jedhame sana adda baasuun akka ka’u gochuuf odeeffannoon ga’aa VOAf kennaa.
- VOAn nama ykn garee komii dhiyeeffate qunnamuu akka danda’uuf odeeffannoo ga’aa kennaa.
- Gareen ykn namnii komii dhiyeeffate waan seeraan ala hojii irra oolee jedhee amanuu sana, qaama abbummaa qabuun, dhaaba ykn nama bakka bu’uun, seeraan ehama tokko iyyu akka hin laatiin barreefama ibsu qopheessuu qaba.
- Komee ykn iyyata qabdan kana I-meelii VOA kan kutaa iyyata mirga abbummaa ilaaluutti copyrightagent@bbg.gov jedhaa barreessaa. Ykn, teessoo kanaan nu quunnamaa:
Voice of America Copyright Agent
330 Independence Ave, SW
Suite 3349
Washington, D.C. 20237
United States of America


text:
Qopheessummaa Dimookiraaticha bakka-bu’aa Maariilaand Seneeter Bejaamiin L Kaardin-n, mata duree “S. RES. 432 jedhamun, Seerri Eegumsa Mirga Dhala-namaa Itiyoophiyaam, Mana-maree Murtii-seeraa Yunaayitid Isteetsitti, Koree Dhimmoota Alaatiin dhihaachuun himamee jira.
Torban dabre keessa, Waxabajjii 23, bara 2016, Kongresii 114ffaa irratti ka dhihaate wixineen seeraa kun, Itiyoophiyaa keessa, Mootummaan garee hundaa hammate akka jiraachuu qabus gaafatee jira.
Seerri kun, koree hariiroo alaatiin kan raggaasisamee fi jijjiiramni tokko otuu itti hin godhamiin akka gabaasamus ajajamee jira. Seerrichi, Waxabaajjii 23 mariif dhhaatee akka dabarsamu ennaa korichaan raggaasisametti kan dubbatan Senatorri kutaa Tenesii, Bob Kirooker warra wixinee seeraa kana qopheessanii fi dhiheessan ennaa galateeffatan, “murtiin ejjennoo duraa nuti ilaallu, kan S. RES. 432 jedhamu, eegumsi miga dhala-namaa akka Itiyoophiyaa keessa jiraatuu ka deggeruuu fi bulchiinsi hunda of-keessaa qabu akka jiraatu ka jajajjabeessu. Senator Kaardin, murtii ejjennoo dhihessuu isaaf guddoon galatoomsadha. Akkasumas – senaatoraatoa ka biroo waliin qopheessan – Senator Markery, Senator Koons, Senotr Manendoz fi Senator Rubiyoo nan galatoomsadha. Ejjennoon kun hojii irra oolfamuun, hariiroo Itiyoophiyaa waliin qabnu akka itti fufnu nu gargaara. Itiyoophiyaan Mootummaa hunda hammatee fi eegumsa mirga dhala-namaa hojiin mul’atu bira ga’aadhuuf baay’ee tu hafa” jedhan, jedhan - Senator Kirooker.
Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Waraanni Makkkalaakayaa guyyaa kaleessaa magaalaa Moyyaalee keessatti nama 15 ol ajjeese, har’as dargaggoota lama rasaasaan rukutuun beekame. Dargaggoota lamaan ganama har’aa rukutaman keessaa tokko akka du’ee fi kan lammataa ammoo hospitaala Moyyaalee keessatti kan wal’aanamaa jiru tahuu odeeyfannoon argame ni mul’isa.
Gama biraatiin Ministeerri Ittisaa Siraaj Fargeessaa fi qondaaltonni Komaand poostii ganama har’aa hilikoptoraan buufata waraanaa magaalaa Mooyyaalee kan seenan yoo tahu, qondaaltonni kunniin hawaasa magaalattii osoo hin dubbisin akka deebi’an odeeyfannoon argame ni ibsa.


text:
Dhuguma Iyyasuus Gooftaadhaa?-Kutaa 1
Amaloota Rabbii
Amalli wanta tokko wanta biraa irraa adda kan baasudha. Jalqaba namni Gooftaa isaa haqaa beekuuf amaloota Isaa qorachuu qaba. Amaloota Gooftaa nama uumee sirritti addaan baase yoo hin beekin jallinnaa fi dhama’iinsa adda addaatti tara. Amaloota kanniin yommuu qoratu qabxii lama dagachuu hin qabu. 1ffaa- amaloonni Rabbii amaloota ilma namaatiin wal hin fakkaatan. Amaloota Rabbii fi amaloota ilma namaa yoo wal fakkeesse jallinna hangana hin jedhamnetti tara. 2ffaa-Rabbiin amaloota hanquu hunda irraa qulqulluudha. Amaloonni Isaa hundi guutuudha.
Mee amma amaloota Isaa muraasaa haa qorannu:
1-Rabbiin Tokkicha. Lama ykn sadii ykn sanii oli miti. Qur’aana keessatti ni jedha:
“Jedhi “Inni Allaah dha, Tokkicha” Suuratu Al-Ikhlaas 112:1
Macaafa qulqulluu Kiristaanota keessattis akkana jechuun dhufee jira
“Yaa Israa’el dhaga’i! Waaqayyoon gooftaan keenya Waaqayyoo isa tokkicha!” Seera Keessa Deebii 6:4
2-Rabbiin hin dhalanne, hin dhalle. Abbaa haadhas ilmoos hin qabu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa (qulqullaa’e olta’e) ni jedha:
“Jedhi “Inni Allaah dha, Tokkicha. Rabbii Of danda’aa hirkoo waa hundaati. Hin dhalle hin dhalannes. Qixxaatan (fakkaatan) tokkollee Isaaf hin jiru.” Suuratu Al-Ikhlaas 112:1-4
“Rabbiif ilma taasifachuun hin malu. Inni qulqullaa’e. Dhimma tokko yoo murteesse, “Ta’i” isaan jechuu qofa, wanti sunis yoosu ta’a.” Suuratu Mariyam 19:35
3-Rabbiin yeroo hunda jiraataa gonkumaa hin duunedha. Qur’aana keessatti:
“[Yeroo hundaa] Jiraataa gonkumaa hin duune irratti hirkadhu. Faaruu Isaatiniis Isa [faarsii] qulqulleessi.Badii gabroota Isaa keessa beekuu keessatti Isumatu gahaadha.” Suuratu Al-Furqaan 25:58
Macaafa qulqulluu keessattis haala kanaan ni arganna:
“Ani bara baraan Jiraataadha.” Seera Keessa deebii 32:40
4-Rabbiin fakkaataa hin qabu. Wanti Isa fakkaatu tokkollee hin jiru. Qur’aana keessatti:
“Wanti Isa fakkaatu tokkollee hin jiru. Inni Dhagayaa, Argaadha.” (Suuratu Ash-Shuura 42:11)
“Qixxaatan (fakkaatan) tokkollee Isaaf hin jiru.” (Suuratu Al-Ikhlaas 114:4)
Macaafa qulqulluu keessattis akkana jechuun dhufee jira:
“There is no one like the God of Jeshurun” Seera Keessa Deebii 33:26 (https://www.biblegateway.com/passage/?search=Deuteronomy+33&version=NIV )
5-Rabbiin Haqa gonkumaa hin jijjramnee fi hin banneedha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedhe:
“Suni Rabbiin Haqa waan ta’eefi, Inni kanneen du’aan waan jiraachisuufi, Inni wanta hundaa irratti Danda’aa waan ta’eefi.” Suuratu Al-Hajj 22:6
Haqa jechuun jiraataa fi yeroo hundaa turaa, gonkumaa kan hin jijjiramne fi hin banneedha.[1]
6-Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa hin rafu, hin mugu. Qur’aana keessatti:
“Allaah, Isa malee haqaan gabbaramaan hin jiru, [Inni] al-Hayyul-Qayyuum. Mugaatinis ta’e hirribni Isa hin qabu.” Suuratu Al-Baqarah 2:255
Macaafa qulqulluu keessattis akkana jechuun dhufee jira:
“Gargaarsi kiyya Waaqayyoo irraa dhufa, Inni Kan bantiwwan waaqaa (samii) fi lafaa uumeedha. Inni miilli kee akka sigigaatu hin godhu. Inni si eegu hin mugu. Dhugumatti, Israa’elin kan eegu hin mugus, hin rafus.” Macaafa Faarfannaa 121:2-4 (https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalm+121&version=NIV)
7–Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa hin nyaatu hin dhugu. Qur’aana keessatti ni jedha:
Jedhi, “Rabbii Uumaa samiwwanii fi dachii ta’een ala Tiiksaa godhadhaa? Inni ni nyaachisa, hin nyaachifamu.” Suuratu Al-An’aam 6:14
Rabbiin uumamtoota Isaa hunda nyaachisa. Garuu kan Isa nyaachisu hin jiru, Inni hin nyaatu, hin dhugu. Ammas ni jedha:
“Jinnii fi ilma namaa akka Ana qofa gabbaraniif malee hin uumne. Rizqii homaatu isaan irraa hin barbaadu, akka Ana nyaachisanis hin barbaadu.” Suurat Az-Zaariyaat 51:56-57
8–Rabbiin waan hundaa sirritti beeka, wanti Isarraa dhokatu tokkollee hin jiru, waan hundaa irratti danda’aadha, wanti Isa injifatu tokkollee hin jiru.
9-Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa addunyaa kana keessatti hin mul’atu. Ilmi namaa addunyaa tana keessatti Rabbiin arguu hin danda’u. Qur’aana keessatti ni jedha:
Agartuun (Ijji) Isa hin dhaqqabdu (hin agartu). Inni immoo agartuu hunda ni arga. Inni Mararfataa, Keessa Beekaadha.” (Suuratu Al-An’aam 6:103) Ammas ni jedha:
“Yommuu Muusaan beellama Keenyaaf dhufee fi Gooftaan isaa isa dubbise, ni jedhe, “Gara kee ilaalaa natti [Of] agarsiisi.” [Rabbiinis] ni jedhe, “Na hin argitu, garuu gara gaaraa ilaali. Yoo bakka isaatti ragga’e (ture), Na argita.” Yommuu Gooftaan isaa gaaratti mul’ate, daakamaa isa godhe, Muusaanis of wallaalee kufe. Yommuu of beeku, “Ati qulqulloofte! Ani gara Keetti deebi’e, anis mu’mintoota jalqabaati.” jedhe.” Suuratu Al-A’araaf 7:143
Yommuu Muusaan yeroo murteefameetti dhufee fi Gooftaan isaa wanta isatti dubbatu dubbate, Rabbiin ilaaluu dharra’e, gara Isaatti akka ilaalu ni gaafate. Rabbiinis akkana isaan jedhe: “Na hin argitu.” Kana jechuun addunyaa tana keessatti Na arguu hin dandeessu. Garuu gara gaaraa ilaali. Yommuu Ani gaara kanatti mul’adhu, bakka isaatti yoo ture, na argita.” Yommuu Gooftaan isaa gaaratti mul’atu, daakkamaa lafaan wal qixxaate isa godhe. Muusaan gaggabee kufe. Yommuu gaggabbii irraa dammaqee of beeku, “Yaa Rabbii! Wanta guddinna Keetiif hin malle irraa Ati qulqulloofte. Jireenya addunya tana keessatti gara kee ilaalu Si gaafachu irraa gara Keetti deebi’e (tawbadhe). Ummata kiyya keessaa ani warra Sitti amanan jalqabaati.”[2]
Macaafa qulqulluu keessattis Waaqayyoo Muusen akkana jedhe: “Namni fuula koo arge jiraachu waan hin dandeenyef ati fuula koo argu hin dandeessu.” Seera Ba’uu 33:20
Kanaafu, ilmi namaa addunyaa tana keessatti gonkumaa Rabbiin arguu hin danda’u. Gaarri daakamee biyyee erga ta’e, namni akkamitti Rabbii olta’aa ilaalu danda’aa?
Amaloota Namaa
Namni uumamtoota Rabbii keessa isa tokkoodha. Namoonni hundu uumamtoota fi gabroota Rabbiiti. Amaloota wanta biraa irraa ittiin adda bahan isaaniif kennee jira. Amaloota kanniin keessaa: waa beekuu fi hubachuu, arguu, waa hojjachu, rafuu, muguu, dheebochuu, nyaachu, dhuguu, dadhabbii, fuudhu, heerumu, wal horuu, du’uu fi kkf. Hundi keenyaa nama waan taanef amaloota namaa sirritti beekna.
Tolee, amaloota Rabbii fi amaloota namaa haala kanaan erga addaan baasne, gara mata-duree keenyaatti haa deebinu: “Dhuguma Iyyasuus Gooftaadhaa?”
Asitti Gooftaa jechuun Kan waan hundaa uumee, too’atu, jiraachisuu, ajjeesu, fayyisuu fi wanta hundaa irratti dandeetti qabuudha. Waan hundaa uumuu, too’achuu, jiraachisuu, ajjeesu, fayyisuu fi wanta hunda irratti dandeetti Kan qabu Rabbiidha ykn Waaqayoodha. Akkasi miti ree?
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Qur’aana keessatti ni jedha:
“Wanti samiiwwanii fi dachii keessa jiru hundi Rabbiin qulqulleessa. Inni Injifataa, Ogeessa. Mootummaan samiiwwanii fi dachii kan Isaati; ni jiraachisa ni ajjeesa. Inni waan hundaa irratti Danda’aadha.” Suuratu Al-Hadiid 57:1-2
Macaafa qulqulluu keessattis haala kanaan dhufee jira:
“Amma ilaalaa! Waaqayyo anuma, ana malee Waaqayyoo kan biraa hin jiru; ani nan ajjeesa, ani nan jiraachisas, ani nan madeessa, ani nan fayyisas; homtinuu harka koo keessaa baasuu kan danda’u hin jiru.” Seera keessa Deebii 32:39
Asi olitti “Waaqayyo anuma, ana malee Waaqayyoo kan biraa hin jiru” jedhu sirritti itti xinxallaa. Kuni jecha “Laa ilaah illallah” jedhuun walitti gala. “Laa ilaah illallah” jechuun Haqaan Gabbaramaan (kan waaqefatamu) Rabbiin malee hin jiru.
Rabbiin Waaqayyoo (Gabbaramaa) tokkichaa fi Isa malee waaqayyoo biraa kan hin jirre erga ta’e, Iyyasuus Waaqayyoo ta’uu danda’aa? Asi olitti Ana malee waaqayyoon biraa hin jiru jedha. Kuni wanta Qur’aana keessatti irra deddeebi’un mirkaneessudha:
“Dhugumatti, Ani Allaah dha. Ana malee dhugaan gabbaramaan hin jiru. Ana gabbari. Yaadannoo Kiyyaaf salaatas sirnaan salaati.” Suuratu Xaahaa 20:14
Akkuma jalqaba irratti jenne maalummaa wanta tokko beekuf amaloota isaa qorachu qabna. Akkasi miti ree? Mana barnootatti maalummaa asidootaa fi beezotaa akkamitti beeknaa? Dhugumatti, amaloota isaanii qoranna. Kanaafu, “Iyyasuus Gooftadha moo Gooftaa miti” jenne murteessuuf amaloota Rabbii (Waaqayyoo) isa keessa barbaanna.
Mee haa qorannu:
A-Rabbiin Tokkicha fakkaataa hin qabneedha. Homtu Isa hin fakkaatu. Iyyasuus tokkicha fakkaataa hin qabneedhaa? Dhugumatti akkuma kitaaba amantii fi seenaa irraa dubbisnu, Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) nama fakkaata. Akkuma namaa miila lama, harka lama, funyaan, afaani fi qaamolee biroo qaba. Kanaafu, Iyyasuus fakkaataa ni qabaa jechuudha.
B-Rabbiin hin dhalanne, hin dhalle. Iyyaasuus dhalate moo hin dhalannee? Dhugumatti, garaa haadha isaa Mariyam keessa erga turee booda dhalatee jira. Kana eenyullee hin mormu.
C-Rabbiin addunyaa tana keessatti hin mul’atu, namoonni Isa arguu hin danda’an. Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) namoonni isa argaa fi ilaalaa turan. Namoota waliin oola.
D-Rabbiin samii, dachii fi wantoota isaan keessa jiran kan uumeedha. Iyyasuus immoo samii fi dachiin erga uumamanii booda uumame. Kanaafu, samii fi dachii hin uumne.
Haaluma kanaan amaloota hafan Iyyasuusin keessa yommuu barbaannu, amaloota Rabbii guutuu ta’an isa keessatti hin arginu. Kana irra, amaloota namaa isa keessatti argina. Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) ni nyaata, ni dhuga, ni rafa, ni dadhaba.
Macaafa qulqulluu keessatti kana hunda ni arganna:“Yesus garuu bidiricha keessa gara duubaatiin waa boraafatee rafaa ture. Barattoonni isaa isa dammaqsanii “Barsiisaa! Dhumuun keenya si hin dhibuu?” jedhan.” Maarqos 4:38
Rabbiin (Waaqayyoo) immoo hin rafu, hin mugu: “Inni si eegu hin mugu. Dhugumatti, Israa’elin kan eegu hin mugus, hin rafus.” Macaafa Faarfannaa 121:3-4
Kanaafu, amaloonni Rabbii Iyyasuus (Yesus) keessatti waan hin argamneef, Iyyasuus Gooftaa miti jennee dhibbaan dhibbatti ni mirkaneessina. Iyyasuus amaloota namaa waan qabuuf ilma namaati jenna. Dabalataan waa’ee Iyyasuus ilaaluuf: https://sammubani.files.wordpress.com/2020/01/iisaa-iyyasuus.pdf
[1] Tafsiir Qurxubii 13/326 [2] Tafsiiru Muyassar-167
Macaafa qulqulluu kana fayyadame jira: http://fynsystems.com/bible/ fi https://www.biblegateway.com/


text:
Tafsiira Suuratu Qaaf-Xumura
Kunoo Suuratu Qaaf, boqonnaa bareeddu osoo ilaallu as geenye. Dhugumatti boqonnaan tuni shakkii fi dhama’iinsa baay’ee saaqxi. Gaafi, “Namni erga bututee daaraa ta’e booda ni kaafamaa?” jedhuuf deebii gaha deebisti. Namoota qorachuuf jecha du’aan booda kaasun dirqama erga ta’ee wanta qorannoo fi murtiif barbaachisu ni ibsiti. Har’a kutaa xumuraa suuratu Qaaf ni ilaalla.
“(41)-Guyyaa lallabaan iddoo dhiyoo irraa lallabuu dhageefadhu. (42)-Guyyaa dhugaan iyyansa dhagahan, suni Guyyaa [qabrii keessaa] bahiinsaati. (43)-Dhugumatti Nuti ni jiraachisna, ni ajjeesna, deebiin dhumaa garuma Keenya. (44)-Guyyaa dachiin isaan irraa babbaqaqxu, ariitidhaan [ishii keessaa ol yaa’u]. Suni walitti qabuu Nurratti salphaa ta’eedha.” Suuratu Qaaf 50:41-44
Guyyaa lallabaan namootatti dhiyoo ta’ee lallabuu lallaba isaa dhageefadhu. Namoonni akka walitti qabamaniif malaykaan ni lallaba. Lallabni kuni namoota hunda dhaqqaba.
“Guyyaa dhugaan iyyansa dhagahan.” Kana jechuun afuuffi lammataa xurunbaan afuufamu haqa shakkiin keessa hin jirreen Guyyaa dhagayan. Akkuma namni rafe hirriba keessaa dammaqu Guyyaa iyyansa kana dhagayan namoonni du’anis ni jiraatu. “suni Guyyaa [qabrii keessaa] bahiinsaati.” Guyyaan lallabbi fi Guyyaan iyyansa dhagahan guyyaa qabrii keessaa bahuuti.[1]
“Dhugumatti Nuti ni jiraachisna, ni ajjeesna, deebiin dhumaa garuma Keenya.” Kana jechuun dhugumatti, Nuti jiraattoota ni ajjeefna, warra du’anis ni jiraachifna. Qorannoo fi jazaaf Guyyaa Qiyaamaa gahuumsi hunda isaanii garuma Keenya.[2] Ergasii namni hundu wanta hojjateef qoratame mindaa ykn adabbii argata.
“Guyyaa dachiin isaan irraa babbaqaqxu, ariitidhaan [ishii keessaa ol yaa’u].” Rabbiin jabaan guddaa ta’ee rooba qaamni uumamtoota hundaa qabrii isaanii keessatti ittiin margu samii irraa buusa. Akkuma sanyiin midhaanii bishaaniin margitu, qaamni isaaniis ni marga (ni biqila). Yommuu qaamni guutuu ta’e, Rabbiin Israafilin xurunbaa akka afuufu ajaja. Innis ni afuufa. Ruuhin qaawwa xurunbaa keessa kaa’amte jirti. Yommuu Israafil xurunbaa afuufu, ruuhin achi keessaa bahuun samii fi dachii jidduu balaliiti. Rabbiin Jabaan guddaa ta’e ni jedha: jabeenyaa fi guddinna Kiyyaan kakadhe! Dhugumatti, ruuhin hundi qaama duraan keessa jiraachaa turtetti ni deebiti.” Kanaafu ruuhin hundi qaama ishiitti ni deebiti. Akkuma summiin bofaa qaamatti lixu, ruuhinis qaamatti lixxi. Ergasii dachiin isaan irraa baqaqxi. Isaanis ariitidhaan ajaja Rabbiitiif deebii deebisuun ka’anii gara iddoo qorannootti fiigu.[3]
“Gara Lallabaatti fiigaa, kaafironni ni jedhu, “Kuni Guyyaa garmalee ulfaataa ta’eedha.” Suuratu Al-Qamar 54:8
“Suni walitti qabuu Nurratti salphaa ta’eedha.” Kana jechuun iddoo qorannootti walitti sassaabun Nurratti baay’ee salphaadha.
“Nuti wanta isaan jedhan hundarra beekna. Ati isaan irratti abbaa irree miti. Kanaafu, nama wa’iid (zaacha) Kiyya sodaatu Qur’aanan gorsi.” Suuratu Qaaf 50:45
Rabbiin irratti sobuu, aayata Isaa kijibsiisuu fi si arrabsuu irraa wanta mushrikoonnii kunniin jedhan hunda caalaa beekna. “Ati isaan irratti abbaa irree miti “ kana jechuun Yaa Rasuula! Islaama akka fudhatan isaan hin dirqisiistu. Ati ergaa geessu qofaaf ergamte.
“Kanaafu, nama wa’iid (zaacha) Kiyya sodaatu Qur’aanan gorsi.” Kana jechuun nama adabbii namoota Na faallessaniif waadaa galee sodaatu Qur’aanan gorsi.[4] Namni adabbii Rabbiin waadaa galee sodaatu, Qur’aanan ni gorfama. Namni hin amannee fi hin sodaanne immoo hin gorfamu.
Guduunfaa
Dhugumatti, suuran (boqonnaan) tuni namoota du’aan booda kaafama mormanii fi shakkaniif deebii gahaa deebisti. Ragaalee ciccimoo dhiyeessun nama amansiisti. Du’aan booda kaafamuun haqa gurguddaa hafuu hin qabne keessaa tokkoodha.
Suuraan tuni wantoota afur gurguddaa irra naannofti:
1ffaa-Du’aan booda kaafamuun haqa akka ta’e amansiisuu
2ffaa-Qorannoo fi jazaaf hojii fi dubbii namootaa beekuu fi galmeessu.
3ffaa-Du’aan booda namoota kaasu, qorannoo fi jazaa raawwachuu.
4ffaa-Seenaa keessatti namoota dhugaa armaan olii mormanii fi kijibsiisan balleessu
Dubbii fi hojiin namootaa tokkon tokkoon erga galmaa’e Guyyaa Murtii hojii isaanii irratti hundaa’e ni qoratamu, ni mindeefamu. Kanaafu, namoonni bakka lamatti qoodamu. 1ffaa-namoota Jahannamiin seenan, 2ffaa-namoota Jannata seenaniidha.
Suuran tuni amaloota garee lamaan kanniini ni dubbatti.Mee haa ilaallu:
Amala nama Jahannam seenu:
✏Baay’isee kan kafaruu. Kana jechuun Rabbii olta’aatti, Ergamtoota, kitaabban, malaykota Isaatti, Guyyaa Qiyaamaa fi qadaratti hin amanu. Keeyyattootaa, mallattolee fi ragaalee Rabbii ni kijibsiisa.
✏Haqa Rabbii olta’aa irraa dhufe osoo beeku faallessa.
✏Wanta gaarii (kheeyri) dhoowwa. Mataa ofiiti hin hojjatu, namootas waan gaarii irraa dhoowwa. Haqni Islaamaa isaan keessa babal’achuu irraa ni dhoowwa.
✏Namoota irratti daangaa darba.
✏Amanti haqaa ilaalchise namoota shakkisiisa.
✏Rabbii gaditti wanta biraa gabbara (waaqefata).
Amala nama Jannata seenu:
✒Gara Rabbiitti baay’isee deddeebi’a, tawbaa ni baay’isa.
✒Daangaalee Rabbii subhaanahu ni eega. Wanta Inni itti ajaje ni hojjata, wanta irraa dhoowwe ni dhiisa.
✒Rabbiin dhoksaa fi kophaatti ni sodaata.
✒Qalbii tawbattu fi gadi of qabduu taateen Rabbii olta’aa qunnama.
Alhamdulillah Rabbil aalamiin. Tafsiirri suuratu Qaaf asirratti xumurame.
Kitaabban wabii:
[1] Ma’aariju at-tafkuri wa daqaa’iqu at-tadabburi 3/134-135
[2] Tafsiiru Qurxubii-19/465, Tafsiiru Muyassar-520
[3] Tafsiir Ibn Kasiir-7/24
[4] Zaadul Masiir-1346, Tafsiiru Qurxubii-19/467, Tafsiiru Xabarii-21/478


text:
Finfinnee, Muddee 12, 2013 (TOI) – Biyyoonni Awurooppaa gosa Covid haaraa Yuunayitiid Kiingidaamitti argameef jecha imala dhorkan.
Yuunayitiid Kiingidaamitti gosti vaayrasii koroonaa ”to’annoon ala ta’ee” fi saffisaan daddarbu mul’achuu isaatiin biyyoonni Awurooppaa dhorkaa imalaa kaa’aa jiru.Aayerlaandi, Jarman, Faransaayi, Xaaliyaan, Neezarlaandis fi Beeljiyam balallii gara UKtti taasifamu addaan kutaniiru.
Tarkaanfiiwwan kunneen garaagarummaa kan qabaniifi jalqabarra yeroo muraasaaf kan turan ta’anus, gama Faransaayiin imala bishaanirra taasifamus nidabalata.Wal-ga’iin Gamtaa Awurooppaa Wiixata ganama taasifamu deebii qindaa’aa kennuu irratti ni mari’ata.
Dhibeen haaraan kun Landanii fi kibba-baha Ingilaanditti ariitiin tatamsa’ee jira.Muummeen Ministiraa Booriis Joonsan dhorkiiwwan afur naannolee sanatti kan labsan yoo ta’u, kabaja ayyaana Qilleef jecha dhorkaa laaffachuuf tures akka iddootti deebi’u taasifamuu beeksisani.
Anga’oonni fayyaa biyyattii gosti Covid-19 haaraa kun hammaataa ta’uusaaf yookaan talaalliiwwan kennamaniif amala addaa agarsiisuu isaaf ragaan qabatamaa hin jiru yoo jedhan, vaayirasiin kun %70’n isa duraa caalaa kan daddarbu ta’uun mirkanaa’eera.
Ministirri FayyaaYuunayitiid Kiingidaam Maat Haankook gosti vaayirasichaa haaraan kun ‘‘to’annoon ala ta’eera. To’achuun nurraa eegama, bara haalaan rakkisaa ture kana daran rakkisaa taasisuun dhumuufi jedhani’’
.Maddi:BBC


text:
Hoogganoota sadarkaa olaanaa KFO arfan dabalatee galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo irratti kanneen himataman namoonni 22 har’a mana murtii olaanaa kan Federaalaa Lidataa dhaddacha 4ffaatti dhiyaatanii turan. Garuu akkuma yeroo darbee sana ragaan sagaleen Sii Dii (CD) irratti waraabamee dhiyaatee ture gara afaan hojii Fedaraalaatti akka jijjiramee dhiyaatu manni murtii kan ajaje ta’us waan hin dhaqqabneef bellama biraa Kamisatti kennee jira.
Sii Dii (CD) kana gara afaan Amaaraatti akka jijjiruuf ajaji mana murtii kan itti kenname korporeeshiniin Broodkaastiin kan Itiyoophiyaa (EBC-TV) hojii kana xumuree dhiyeessuuf yeroo ga’aa hin arganne jechuun barreeffamaan mana murtii beeksisee jira. Qaamolee hojii afaan jijjiruu irratti bobba’an kanneen biroon waan jiraniif gargaarsa isaanii gaafachuun barbaachisaa akka ta’us Televiziyoonni kun hubachisee jira.
Abbaan alangaa jalqaba himatamtoota irratti himannaa kana ituu hin dhiyeessin dura ragaa qaba jedhe kanas ta’e ka biroo dursee qopheeffachuutu irra ture kan jedhan abuukaattoleen kun dirqama abbaa alaangaa ta’uu dubbatu. Maraafuu bellamni ka biraan Kamisa fuullee keenyaatti kennamee jira.
Gaaffii fi Deebii Obboo Wandimmuu Ibsaa wajjin godhame caqasaa


text:
Hoomaa Awwaannisaa
Waggoota muraasa asitti biyyi teenya rakkoo jabduu takka mudataa jirti. Weerara Hoomaa Awwaannisa Gammoojjii naannoo tigraay, Amhaaraa fi baha Oromiyaa irratti mul’ataa tureen, miidhaan oomisha miidhaan garagaraa fi biqiltoota hedduu irratti dhaqqabuun ni yaadatama. Weerarri hoomaa awwaannisaa kun biyyoota baha Afrikaa heddu yaaddoo keessa galchees ture. Barruu tanaan waa’ee homaa awwaannisaa kana irraa qabxiilee muraasa ilaallla.
Uumamni Awwaannisaan wal fakkaatu kan korophisa jedhamu ni jira. Uumamaaleen kunniin lamaan wal fakkaatu. Haala uumama qaamaatiifi waan hedduun akkaan walitti dhihaatu. Haa tahu malee Korophiisni uumama kopha kophaa jiraatuudha. Korophiisni hoomaa hin qabu. Umrii isaa guutuu kophaa jiraata.
Awwaannisnis akkuma korophisaa kophaa isaa ni jiraata. Garuu haalli kun yeroo itti jijjiiramutu jira. Yeroo roobni gahaan roobee, biqiltoonni magariisni haalaan heddummaatan, hanqaaquuwwan lakkofsi isaanii hangana jedhanii himuun hin dandayamne gama awwaannisaa jijjiiramu. Kun ammoo lakkoofsi isaanii haalaan akka baay’atu godha. Kanaafuu jireenya kopha kophaa osoo hin taane, jireenya hoomaa jalqaban isaan dirqisiisa. Biqiltootaa argatan hunda barbadeessaa waliin imalu. Haala kanatu hoomaa awwaannisa yookaan Locust Swarm jedhamuun bekkama.
Hoomaan Awwaanisaa amma biyya keenya mudate kun Awwaannisa gammoojjii jedhamuun beekkama. Hoomaan awwaannisaa kun hedduminaan biyyoota baha Afriikaa fi kibba baha Eeshiyaa keessatti argama. Naannoon kun hedduminaan rooba gahaa waan hin qabneef, Awwaannisni kun osoo heddus wal hin horin bakkarraa bakkattis osoo hin socho’in bada. Haa tahu malee yoo naannoo sanitti robni guddaan roobe hoomaan awwaannisaa kun heddummaatee wal horuun lixa Afriikaarraa kaasee hanga Indiyaa fi Awustraaliyaa babal’achuudhaan biyyoota 65 ol tahan weeraruu dandaya. walumaa galatti lafa Isquweer Kilomeetira miiliyana 29 tahu irra qubatuu mala. Karaa gabaabaan qaama dachii tanaa keessaa dhibbeentaa 20 kan tahu uwwisuu dandaya.
Hoomaan Awwaannisaa yeroon inni itti mudatuu dandayu qajeelatti waan beekkamu hin qabu. Tahullee bara qaroomina Masrii irraa kaasee mudataa akka ture galmeen seenaa ni mul’isa. Eega jaarraan 20ffaa seenee as bara 1926-1934, 1940-1948, 1949-1963, 1967-1969, fi 1986-1989 akka lakkoofsa Awurooppaatti mudatee ture. Kan bara dabree kunis waggoota 30’n booda kan duraati.
Hoomaan awwaannisaa qilleensa fayyadamuun bakkarraa bakkatti faffaca’a. kallattii qilleensi deemu hordofuun, saa’aa tokko keessatti haga kilomeetira 19 barrisuu dandaya. gargaarsa qilleensaa kanaan guyyaa tokko keessatti Avreejiidhaan kilomeetira 130 bakka duraan jiru irraa fagaatee deema. Hoomaan Awwaannisaa rakkoon maleetti galaana diimaa irra barrisuun cehuu dandaya. Bara 1980tti hoomaan Awwaannisaa Afriikaa dhihaarraa ka’e guyyaa 10 keessatti kilomeetira 5,000 ol qaxxaamuree biyyoota kaaribiyaan qubatuu dandayeera.
Hoomaan Awwaannisaa Isquweer kilomeetira tokkorra qubatu miseensota miiliyoonaan laakkawaman of keessaa qaba. Inni xiqqaan miseensota miiliyoona 40 kan qabu yoo tahu guddaan ammoo haga miiliyana 80 of keessatti qabata. Walumaa galatti Hoomaan Awwaannisa lafa Isquweer kilomeetira miliyoona 29 tahu uwwisu kun miseensota biiliyoona 40tti dhihaatu qabaatuu dandaya. Yeroo bakka tokkorraa bakka biraatti socho’anis lafarraa kaasee samii keessa haga meetira 3,000 ol ka’uu dandayu.
Hoomaan Awwaannisaa soorata heddu sooratuudhaan midhaan heddu barbadeessa. Awwaannisni tokko kophaa isaa soorata qaama isaatiin walqixaa sooratuu dandaya. Hoomaan awwaannisaa xiqqaan, tilmaamaan kan toonii tokko ulfaatu guyyaa tokko keessatti Soorata Arbi 10 ykn gaalli 25 ykn ilmi namaa 2500 sooratu barbaadeessa. Weerarri hoomaa Awwaannisaa tokko Avreejiidhaan ji’a sadihii hanga shanii turuu dandaya.
Qophii Abu Ibtisam


text:
Namootni madaa’an amma Hospitaala Mooyyaleetti ka yaalamaa jiran yoo ta’an, kanneen balaan cimaan irra dhaqqabes yaala fayyaaf gara Yaabelloo fi Hawaasaatti ergamaniiru.
Akka Jiraattonni magaalaa Mooyyalee dubbatanitti, nageenyi erga magaalattiirraa fagaatee ji’a kudhan darbeera. Dhiyeenya kana keessumaa magaalattii keessatti erga boombiin darbatamuu aansee as Humni Ittisa Raayyaa nageenya ha buusuuf dabalataan gara magaalattii dhufus rakkoo nageenyaa jiru garuu furuu hin dandeenye jedhu .
Ammas dhuma torbee darbee kanaa kaasee humni liyyuu hayil gandootii baadiyyaa Naannoo Magaalaa Mooyyalee jiran keessatti dhukaasa jiraattota irratti banee lubbuun namaas darbuu jiraattonni dubbatu.
‘Namoota horii tikfatan irratti dhukaasani. Nami kaan du’eera, kaanis amma hospitaalatti yaalamaa jira.’ Jiraataa Mooyyale
Dhukaasa sanbata darbee gandootii baadiyyaa naannoo Mooyyalee keessatti liyyuu hayiliin saba irratti dhukaaseen lubbuun namaa darbuu isaa odeeffannoon nuti Hospitaala Mooyyaleerraa arganne ni ibsa. Hospitaala Mooyyaleetti Ogeessa Yaala Fayyaa walii galaa ka ta’an Dr. Nigusee Addunyaa, namoota yaalaaf dhufan keessaa sadii hospitaalatti lubbuun darbuu himanii, kaanis yaalaaf gara Hospitaala Yaabelloo fi Hawaasaatti akka ergaman dubbatu.
‘Walitti bu’iinsa kanaan name sadii hospitaala keenyatti lubbuun isaanii darbe. Gara namoota 40 ka ta’an yaalaaf dhufaniiru. Isaan keessaa muraasa yaalaaf gara hospitaalota kaaniitti ergineerra.’ Dr. Nigusee Addunyaa – Hospitaala Mooyyalee.
Dr. Niguseen namootni miidhaan irra gahe marti rasaasaan akka rukutaman, hedduun isaaniis umrii dargaggummaa keessa ka jiraniif jaarroleenis jiraachuu dubbatu.
Obbo Taaree Areeroo jiraataa ganda Maalabi. Isaanis dhukaasa sanbata darbeen harka isaaniirra rukutamanii Hospitaalatti yaalamaa jiru.
‘Nagaa utuu jirruu qe’ee keenyatti dhufanii nutti dhukaasani, maatiin keenya gara ‘Guchiitti’ baqatee jira’ Taaree Areeroo Jiraataa Ganda Maalab.
Obbo Fuugicha Dheengee Kantiibaa magaalaa Mooyyaleeti. Isaanis keessumaa guyyoota afran darbaniif humni liyyuu hayil naannawaa magaalattii keessatti akka balaa geessise, lubbuun namaa darbellee himu. Obbo Fuugichi, akka jedhanutti, rakkoon Mooyyaleen keessa jirtu dhimma daangaa bulchiinsaaf jedhamee kaa’ameen ka walqabatuudha jedhan. Kanaan dura gandooiinn Aanaa Mooyyalee ka naannoo Oromiyaa jela ooluu qaban 10 seera malee naannoo Soomaaleetiif muramanii walitti bu’iinsi kun ittuu akka itti fufu taasises jedhu.
‘Gandoota Oromiyaa 10’ntu seeraan ala gara naannoo somaaleetiif kutame. Sabni keenya gandoota kana keessa jiraataa jiran mirgi isaanii baayyee sarbamaa jiru’ Fuuficha Dhengee – Kantiibaa Magaala Mooyyalee
Obbo Fuugichi, dhimmi kuni furmaata haa argatuuf mootummaa naannoof yeroo hedduu gaafannus haga yoonaa murteen kaa’ame, hojiin jalqabame hin jiru, gidduutti garuu ummatni naannoo miidhamaa jiraa jechuunis dubbataniiru.


text:
komeen paartilee mormituu kan filannoo bara 2007 irratti mul’ate har’as borumtaa hundeeffama mootummaa itti fufee jira. Waggoota shanan itti aananiif muummee ministeeraa ta’uun akka itti fufaniif paarlaamaa Itiyoopiyaan kan filataman obbo Haayle Maariyaam Dessaaleny kaabinee isaanii haaraa kan beeksisan torban kana ture.
Mormitoonni garuu paarlaamaa dhumti sun iyyuu akkaataan itti hundeeffame seeraan ala jedhu.
Har’a ibsa kan kenne gamtaan Medrek kan calaqqises isuma kana. IHADEG guutummaan injifadhe jechuun filannoo inni labse uummata sagalee kenne kan mufachiise ta’uu Medrek ibsee jira.
Dura taa’aan paartichaa Profesor Beyene Peexroos Filannoo dhaa qabee hanga hundeeffama mootummaatti adeemsa jiru qeeqaniiru.
Waan seeraan alaa gangalataa dhufee hundeeffama mootummaa bira ga’eera. Mootummaan haaraa hundeeffame kun hojii isaa sirriitti hojjechuu hin danda’u kan jedhu qabxii keenya kan falmii as irra keenyee jirra.
Tokkoffaa hojii fi ogeessa wal agarsiisuu isa jedhu argaa hin jirru. Taayitaa siyaasaaf muuduu qofa. Muudamni sunis waluma jala daddabarsuu dha. Isa tokko irraa kaasanii isa kaan irra kaa’uu.
Kan dandeettii qabaatee dhufe hin jiru. Bakka wal buusuu isa jedhu qoosaa godhaniiru jedhan.
Paartiin biyya bulchu IHADEGf bordiin filannoo adeemsa filannoo bara 2007 ilaalchisee qeeqawwan mormitootaan dhiyaatan haalaa turan. Filannoon sun gama dimokraasiin kan geggeessamee fi hirmaannaan uummataa guddaan kan keessatti mul’ate jedha Boordiin filannoo.
Yaada boordii filannoon kan walii galu IHADEGs mormitoonni barcuma paarlaamaa argachuu dhabanis dhimma biyya ilaallate irratti hirmaachuu danda’u jedhe.
Prezidaant Mulaatuu Teshoomees ibsa baniinsa manneen maree bakka bu’otaa fi federeeshinii irratti kennaniin akkuma kana dura obbo Haayile Maariyaam jedhan, paartileen karaa nagaa sosso’an dhimma biyyaa irratti yaada isaanii akka dhiyeessaniif waltajjiin ni qophaa’a jedhan.
Itti aanaan paartii medrek Dr. Mararaa Guddinaas gama isaaniin wal ga’ii IHADEG waame irratti kan hin hirmaanne ta’uu isaaniif afeerraan isaanii kun kan dhaga’ames gaaffilee nuti gaafanne yeroo itti deebii hin argatinitti jedhan.
Paartiin mormituu ka biroon MEADIs gaaffiin biyya ilaallatu ka biroon haala deebii hin arganne keessatti wal ga’ii sana irratti kan hin argamne ta’uu beeksiseera.


text:
Torbee tokko dura, bidiruun baqattoota seeraan alaa fe’attee gara Awrooppaa cehuuf yaalaa turte galaana Medtiraaniyaan irratti caccabuun, yoo xiqqaate baqattoonni 150 galaanaan nyaatamuu Dhaabbanni Godaantota Aduunyaa IOM beeksiise ture.
Balaa Adoolessa 18,2011 muudate kanaan lammiileen Ityoophiyaa dhalattoota naannoo Tigiraay tahan 16 kan du’an tahuu Biiroon Sab Qunnamtii Mootummaa Nannichaa beeksise. Mootummaan naannichaa ibsa har’a kenneen, doonii Liibiyaa irraa gara Xaaliyaan osoo imalaa jirtu dhidhimtee san keessa lammiilee Ityoophiyaa turan jidduu, dubartoota kudhan dabalatee dhalattoonni naannichaa godina Iroob irraa tahan 16 lubbuun dabruu ibse.


text:
Simannaa ABOtiif qophiiwwan magaalaa Finfinnee keessatti geggeeffamaa jiran hordofuun, dargaggoonni magaalattii haleellaan ijoollee Oromoo irratti raawwatan guyyaa har’aatis itti fufee jira. Naannolee magaalaa Finfinnee kan akka Shiroo Meedaa, Markaatoo, Addis Katamaa fi Piyyaassaa keessatti Jiraattonni magaalattii dargaggoota Oromoo irratti haleellaa raawwatanii jiru. Naannoo Piyaassatti ammoo Baankii Oromiyaa Internaashinaal damee Birbirsaa rukutamee jira.
Walitti bu’iinsa kana ilaalchisee poolisiin Federaalaa ibsa baaseen, mallattoo fi asxaa kamiyyuu abbaan fedhe qabatee bahuun mirga tahuu ibsuun, dargaggoonni magaalaa Finfinnee keessatti Alaabaa ABO buqqisuuf socho’aa jiran gocha kana irraa akka of qusatan akeekkachiise. Poolisiin Federaalaa walitti bu’iinsa magaalattii keessatti babal’ataa dhufe kana dhaabsisuuf socha’aa kan jiru tahuus ibsameera. Simannaa ABOtiif dargaggoonni heddu gara magaalaa Finfinnee seenaa jiru.


text:
Abbabaa Biqilaa
Abbabaa Biqilaa (Hagayya 7, 1932 – Onkoloolessa 25, 1973) atileetii Olompiikii maraatoonidhaan si'a lama mo'ee yoo ta'u irra caala kan ittiin addunyaarratti beekkamu bara 1960tti Olompiikii Gannaa luka duwwaa kaachudhaan medaaliyaa warqii argachuu isaatini. Yaadannoo Abbabaaf jecha istaadiyemiin Finfinnee jiru maqaa isaatin moggafameera.
Seenaasaa Duubaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
1932–1959[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Abbabaa Biqilaa Hagayya 7, 1932 maatii Oromoo gosa Abbichuu ta'an irraa dhalate; iddoon dhalootasa araddaa Jaatoo jedhamtu kan Mandiidarraa km25 fagaate argamtuti. Guyyaan dhalootasaa kun guyyaa Maraatoonii Olompiikii Loos Aanjeles ture. Abbabaan ijoollumaatti tiksee ture. Abbabaan boodarra eegduu mootichaa (Imperial Bodyguard) ta'uudhaan maatii isaa gargaaruu waan barbaadeef km250 lukaan deemudhaan gara Finfinnee dhaqe. Finfinneettis jalqaba eegduu dhuunfaa ta'uudhaan maatii warra sanyii mootii (royal family) eeguu jalqabe.
Onnii Niskanen, lammii Iswiidin kan Fiinlaanditti dhalate, mootummaa Itoophiyaatin atileetota akka leenjisuuf qacarame. Leenjisaan kun battalumatti dandeetti Abbabaa kana arge.
Moo'icha Maraatoonii Olompiikii 1960[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Abbabaan garee Olompiikii Itoophiyaatti kan makame dhumarratti yeroo xiyyarri gara Room deemuu ka'uuf jedhutti. Abbabaan garee kanatti kan makame Waamii Birraatu kan taba kubbaa miilaa odoo tabatuu miidhame bakka bu'uudhaani. Meejer Onni Niskanen Abbabaa Biqilaa fi Abbabaa Waaqjiraa maraatoonii akka isaan fiigan godhe.
Adidaas, ispoonsariin Olompiikii Gannaa 1960, qophee muraasa qofa qaba ture yeroo Abbabaan qophee itti ta'u filachuu dhaqu; sababa kanaaf qophee itti hin taanet kennameef, kanaafuu itti fayyadamuu hin dandeenye. Fiigichi odoo hin jalqabin sa'a lamaan tokko dura, Abbabaan akkuma yeroo leenjii godhu lukaan kaachuuf murteesse. Leenjisaan isaa Niskanen waa'ee morkattoota isa wajjin fiiganii itti himee akeekkachiisaa ture; kana keessaa tokko lammii Morookoo Raadi Bin Abdiselaam kan lakkoofsa 26 uffatu ture. Sababa hin beekkamneen garu, Raadiin fiigicha dura uffata maraatoonii gurraacha kan lakkoofsa qabu hin arganne ture, kanaafuu uffata yeroo tiraakirraa fi dirreerra fiigu uffatu kan lakkoofsisaa 185 ta'u uffate.
Fiigichi gara galgalaa godhame kun jalqabnisaa fi dhumnisaa aarchii Konistaantiin kan Koloosiyeemii fuuldura jiru ture.
Yeroo fiigichaa kana Abbabaan lakkoofsa Raadii 26 barbaaduuf jecha atileetota baayyee bira darbee fiige. Yeroo km20 ta'u, Abbabaa fi Raadiin(kan lakkoofsa 185 uffate) atileetota fiigaa jiran isaan kaanirraa faagaatanii addatti bahan. Abbabaan nama lakkoofsa 26 uffatee barbaaduf jecha gara fuuldura ittuma fufe; Raadiin isa bukee fiigaa namicha jiru ta'uu hin barre. Jarri lamaan amma 500m ga'anitti wajjin fiigaa turan; meetira 500 booda, Abbabaan furguffamee bahee xumure. Abbabaan sa'aatii riikardii ta'e 2:15:16.2 galmeessuun moo'ate. Moo'icha kanaanis, Abbabaan nama gurraacha Aafrikaa medaaliyaa warqii Olompiikirratti argate kan jalqabaa ta'ee galmaa'e. Abbabaan Raadii sekendii 25n dursee fixe.
Fiigicha booda, Abbabaan yeroo maaliif akka luka duwwaa kaate yoo gaafatamu "addunyaan marti biyyikoo Itoophiyaan yeroo hunda kutaannoo fi gootummaan akka moo'attu akka baran gochuufi" jedhee deebise.
1960–1964[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Ji'a Mudde 1960, yeroo Hayila Sillaaseen Biraazil daawwachaa jiruu, humni eegdota mootichaa (Imperial Guard) jeneraal Mangistuu Niwaayin geggeeffamun fonqolcha mootummaa geggeessan. Ilma Hayila Sillaasee angafa Asfa Wasan mootii godhanii muudan. Sababa kanaan lollii Finfinnee walakkaatti geggeefame, dhuka'aan masaraa mootichaa keessatti dhuka'ee namoonni mootichatti dhiyeenya qaban baayyeen du'an.
Abbabaan fonqolcha kana keessatti hirmaachuu baatus, yeroo gabaabadhaaf hidhamee mana hidhaa ture. Eegdonni mootichaa kan lubbuun hafan hundisaanii hin bittineeffaman. Gaazexaan tokko akka ibsetti: "Abbabaan lubbuunsaa kan hafteef sababa madaaliyaa warqii sanaafi".
Bara 1961, Abbabaan maraatoonii biyya Giriik, Jaappaan, fi Koshissa Chekosilovaakiyaatti fiigee hundumaa moo'ate. Abbabaan Maraatoonii Boosten kan 1963 irratti fiigee 5ffaa ta'ee xumire - Abbabaan fiigicha maraatoonii fiige odoo hin moo'atin kan xumure kana qofa. Abbabaan gara biyyaatti deebi'ee dorgommii kamirrattuu odoo hin hirmaatin ture amma 1964tti ture. Bara 1964 Finfinneetti dorgomee, sa'a 2:23:14 xumure.
Olomppikki Gannaa Tookiyoo kan 1964 jalqabuu guyyaa 40 dura, Abbaana naannoo Finfinneetti odoo shaakalliirra jiruu, dhukkubbiin itti dhaga'amuu jalqabe. Dhukkubbiin maalirraa akka dhufe hin barre ture. Odoo dhukkubbii kana moo'uf yaaluu of wallaalee gaggabee kufe. Battalumatti gara man yaalaatti yoo geeffamu dhukkuba appendesaayitis (appendicitis) ta'uun barame. Abbaabaadhaafis yaalin baqaqsanii hodhuu godhameefi. Kanan yeroo gabaabaa booda odoo dhibee isaarraa bayyanachaa jiruuyyuu hoospitaalichuma keessatti alkan alkan fiigicha salphaa jalqabe.
Moo'icha Maraatoonii Olompiikii kan 1964[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Abbabaa Biqilaa gara Tookiyoo deeme, garuu hin dorgoma jedhamee hin yaaddamne. Fiigicharrattis ni hirmaate. Abbabaan tooftaadhuma bara 1960 itti fayyadametti fayyadame: hanga kiilomeetira 20tti wal fuuldurarra jiran wajjin fiiguu, achii booda suuta suuta saffisa dabaluu ture. Kiilomeetira 15 yeroo ga'an, kan isa wajjin ture lammii Oostiriyaa Roon Kilarak fi lammii Aayerlaandi Jiim Hoogaan qofa ture. Kiilomeetira 20 booda, Hogan qofatu isaan dorgoma ture, kiilomeetira 30 bodda, Abbabaan Hoogaanin sekendii 40 yoo dursu lammii Jaappaan kan sadaffaarra jiru Kokichi Tsuburaya daqiiqaa lamaan dursa ture. Istaadiyeemii kobaa seene yoo seenu ummanni 70,000 sagalee guddaadhaan hiyyanii isa simatan. Dorgommichaas sa'aatii riikardii Olompiikii ta'een 2:12:11:2 moo'ate, kunis daqiiqaa 4, sekendii 8n atileetii lammaffaa ba'e lammii Biriiten Basil Heatley dursa. Kokichi Tsuburaya sadaffaadhaan xumure. Abbabaan seenaa Olompiikii keessatti nama maraatoonii si'a lama moo'ate kan jalqabaati. Erga fixee booda Abbabaan daawwattoota ajaa'ibsiise: nama hin dadhabiin fakkaata, sochii qaama diddiriirsuu jalqabe. Boodarra yoo dubbatus itti fufee kiilomeetira 10 fiiguu nan danda'a ture jedheera.
Abbabaan yeroo biyyatti deebi'u akka gootaatti simannaan godhameefi. Mootichis ol isa guddisee, konkolaataa mataasaa, Voolswaagan Biitil adii kenneefi.
Olompiikii Meeksikoo Siitii kan 1968[gulaali | lakkaddaa gulaali]
1968tti, Abbabaa fi Maammoo waldee fiigicha jalqaban (Abbabaaf lakkoofsa 1 kennameef). Yeroo kana garuu Abbabaan erga kiilomeetira 17 fiigee booda sababa miidhama jilbasaa mirgaarra ga'een addaan kutee ba'e. Akka Bud Greenspan's Favorite Stories, dookimenterii Olompiikii, jedhutti, Abbabaan figicha jalqabuuf guyyaa muraasa dura odoo fiiguu lafee xiqqoo miilasaa cabse. Kan yeroo dheeraa wajjin fiigaa turee fi hiriyaansaa Maammoo Waldee yeroo madaaliyaa warqii nyaatu taa'ee ilaale. Maammoo Waldee booda akka jedhetti, Abbabaan odoo hin miidhamne ta'ee medaaliyaa warqii hin nyaata ture.
1969–1973[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bara 1969, yeroo jeequmsa ummatta finfinnee keessa turetti, Abbabaan odoo Volsiwaagan Biitilisaa hoofuu barattootaa hiriira nagaa bahanirraan qaba jedhee odoo yaalu konkolaatansaa karaarraa gortee boolla keessa buute, isas achi keessatti ciniintee qabdee ba'uu dhowwite. Erga konkolaataa keessaa baafamee booda harkaa fi miilasaa sochoosuu hin daddhabe. Biyya Ingilaandi Hospitaala Istook Mandeviil keessatti baqaqsanii yaalun godhameefi. Achii booda fooyya'ee harkasaa sochoosu yoo danda'u millisaa garuu akkasummatti socho'uu didee hafe. Nisaksen Abbabaan akka inni dorgommii aarcherii kan atileetota wiilcheeriin deemanii akka dorgomu amansiise, Abbabaanis maraatoonii Olompiikii isa dhufu wiilcheeridhaanan moo'adha jedhee qoosa ture.
Abbabaan akka keessummaa addaatti Olompiikii Gannaa 1972 kan Muuniikitti geggeffamerratti haffeerrame; achitti namni biyyasaa Maammoo Waldeen yeroo inni carraa Abbabaadhaan qixxaachuuf qabu fashaleesse arge. Maammoon lammii Ameriikaa Firaank Shorter fi lammii Beeljiyeem Karel Lismont tti aanee sadaffaa ba'e. Shorter erga madaaliyaa fudhatee booda, gara Abbabaa deemee harkasaa qabachuun kabajasaa ibse.
Gaafa Onkoloolessa 25, 1973 Abbabaa Biqilaa Finfinneetti umurii waggaa 41tti du'e; sababiin du'asaas dhiigni sammuu keessatti dhangala'uudhan (cerebral hemorrhage) kan dhufee fi balaa konkolaataa wagga afur dura irra ga'een kan ka'e ture. Abbabaan haadha manaa fi ijoolleesaa afur dhiisee du'e. Awwaalcha isaarratti ummata 75,000 ta'utu argame. Imperer Hayila Sillaaseenis guyyaa boo'ichaa biyyoolessaa goota kanaaf labsani. Gaazexoonni Aafrikaa hundi maqaasaa jajuudhaan atileetota isaaniif kaka'umsa akka ta'u dubbatan; atileetonni kun kaansaani ergasii madaaliyaa warqii nyaatani. Abbabaan reeffisaa Finfinneetti Bataskaana Qul. Yooseefitti awwaalame.
Erga inni due'ee wagga shan booda, Fiigdota Karaa Niwuu Yoork (New York Road Runners) kabajasaaf jecha badhaasa waggaa waggaan geggeeffamu hundeesse - Badhaasa Abbabaa Biqilaa (the Abebe Bikila Award) badhaasni jedhamu kun namoota fiigicha dheeraaf gumaacha addaa godhaniif kennama.
Istaadiyeemiin Finfinee jiru tokko kabaja isaaf jecha maqaa isaatin moggaafame. Manni barumsaa Ameerikaan Kominiitii Iskuul(American Community School) kan Finfinnee jiru jiminaaziyeemii tokko bara 1960n gara dhumaa keessa maqaa isaan moggaase. Hagayya 2005, gargaarsa Dhaabbata Ifa Abdii(A Glimmer of Hope Foundation) fi deeggartoota isaa Isaabeel fi Deev Welaandiin, manni barumsaa Oromoo Yaayya Abbabaa Biqilaa Mana Barumsaa Sadarakaa Tokoffaa jedhamu yaaddannoo isaaf ummata Madiidaatiin dhaabbate. Manni barumsaa kun araddaa Jaatoorraa meetira mana dhibbatti lakkaa'amu fagaata.
Kan Inni Dubbaterraa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
"Addunyaa marti biyyi koo Itoophiyaan yeroo hunda gootummaa fi kutannodhaan akka moo'atu akka beekanan barbaada"
"Namoonni milkaa'an balaadhaanis isaan qunnama. Olompiikii moo'unkoo fedhii waaqaa ture, balaan kun na qunnamuun isaas fedhii waaqaati. Akkuman moo'icha sana gudhadhe, balaa kanas nan fudhadha. Wantoota lamaanu akka bu'aa bayii jireenyaatti (facts of life) fudhee gammachuudhaan jiraachutu narra jira.
Aadaa Keessatti[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Moo'ichi Abbabaa kan Olompiikii bara 1964, fiilmii dokimenterii Ttokiyoo Oloompiyaad jedhamu keessatti seeneffame. Kutaan dokimenterii kanaa keessa ammi tokko fudhatamee fiilmii Maraaton Maan (Marathon Man) jedhamu kan 1976 ba'etti faayidaarra oole.
Abbaan fiilmii Bud Greenspan kan "Za Maraaton" jedhamu keessas ni jira. Fiilmiin kun mo'icha Olompiikii lamaanuu kan seenessu yoo ta'u xumurrisaas ayyaaneffata giminaaziyeemii du'asaa yeroo gabaabaan duratti maqaa isaan moggaafameerratti godhameen.
Fiilmiin Atileeetu (Atileeticha) kan 2009tti ba'e, kan Davey Frankel fi Rasselas Laaqawn daayireekti godhame, jireenya Abbabaa Biqilaa kan gara dhumaarratti xiyyeeffata: moo'icha Olompiikii deebisee argachuuf yaalii inni godhe, balaa isarra ga'e (kan waan hedduu jijjiire), fi deebi'ee dorgomuuf kutannoo inni qabu. Fiilmin kun 35mm kan waraabbame ture, sarara Arkitiikiirraa amma Iqu'eeteriitti.
Bara 2010tti, Viibiram modeelii qophee salphaa "Biqilaa" jedhamu gadi lakkise.
Roobiin Wiiliiyaams luka duwwaa kaachuu Abbabaa qoosaa isaa addaa kan "Meeshaalee Ittiin Of Balleessan" kaasee akkas jedhe: "Abbabaan Olompiikii Room luka duwwaa kaatee moo'e. Ergasii Adidaas isnpoonserii isa godhe. Olompiikii isa itti aanu yoo kaatu ba'aa baatee (qophee jechuusaati) kaate".
Bara 2010tti, Maraatoonin Room waggaa 50ffaa moo'icha Abbabaa yaadachuuf jecha dorgommii maraatoonii qopheesse. Isa yaadachuuf, atileet Siraaji Ganna xumuraa meetira 300 luka duwwaadhaan fiigee moo'ate (kanaafis dabalata badhaasa Yuuroo 500 argate).
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- DatabaseOlympics profile
- "Athletics at the 1960 Roma Summer Games: Men's Marathon". Gaafa Onkoloolessa 31, 2011 Dubbifame.
- Judah, Tim. "Abebe Bikila: the Glory Trail". The Guardian.
- The Olympic Marathon by Martin and Gynn, ISBN 0-88011-969-1
- "Tokyo Olympic Marathon 1964". The 1964 Olympic Marathon.
- Abebe Bikila. sports-reference.com
- Barefoot Runner by Rambali, ISBN 1-85242-904-6
- Tergat to receive the Abebe Bikila Award. IAAF/NYRR (2010-10-28). Retrieved on 2010-10-31.
- Inconvenient truths[dead link] by Teddy Fassberg. The Jerusalem Post, July 10, 2008
- L. Fufa, July, 2008 A. Bikila's Biography


text:
Browsing Tag
Arsii_Lixaa
Ummanni Magaalaa Shaashamannee Guyyaa har’aa Aktiiviistii fi Daayreektara OMN Obbo Jawaar Muhammad fi garee Oromiyaa Miidiyaa…
Ustaaz Abdurrahmaan Husseen (Xaalibu Ridallaah) gara Biyyaa deebi’an.
Daa’iin beekamaan Ustaaz Abdurrahmaan Huseen (Xaalibu Ridallaah) Sababaa roorroo mootummaatiif biyyarraa baqachuun isaanii ni…
Aanaa Nansaboo keessatti balaa sigiga lafaatiin lubbuun namoota 22 dabre
Godina Arsii Lixaa Aanaa Nansaboo ganda Tulluu Goolaa buufata Beloo jedhamu keessatti, kaleessa galgala naannawa Sa'atii tokkoo…


text:
Chiileen wal ga’ii lama kan prezidaant Doonaald Traamp baatii dhuftu prezidaantii Chaayinaa Xi Jinping fi hoogganoota ka biroo waliin wal argan dabalatee wal ga’ii lama hambisuun ishee angawoota White House ajaa’ibee jira.
Prezidaantiin Chiilee Sebaastiyaan Pineeraa har’a akka labsanitti sababaa mormii farra mootummaa Santiaagoo keessatti geggeesamaa jiruu irraan kan ka’e biyyi isaanii gumii dinagdee kan biyoota Asia Pacific walakkeessa baatii sadaasaa akkasumas gumii dhimma jijjiirama qilleensaa jalqaba baatii mudee geggeessamuuf ture hafeera jedhan.
Pineraan tuuta oduuf ibsa kennaniin kun murtii cimaa dha jechuu dhaan kun qajeelfama ogumaan guutee irratti hundaa’ee ti jedhan.


text:
Finfinnee, Sadaasa 24/2013 (TOI)- Itoophiyaa fi Baankiin Addunyaa waliigaltee deeggarsaa fi liqaa doolaraa Ameerikaa miiliyoona dhibba 5 fi miiliyoona 12.5 walii mallateessaniiru.
Waliigalticha Ministirri Ministeera Maallaqaa obbo Ahimad Shidee fi Baankii Addunyaatti bakka bu’aan Afrikaa bahaa Osmaan Diyoon mallateessaniiru.
Bu’uura waliigaltichaan deeggarsaan doolaraa miiliyoona dhibba 3 fi miiliyoona 12.5 yoo ta’u, miiliyoonni 200 ammoo liqaan ta’uu ibsameera.
Maallaqichi sagantaa wabii nyaata Itoophiyaatti gaggeeffama jiru cimsuufi jedhameera.Sagantichi iddoowwan baadiyyaa hiyyumma hamaa keessa jiraanii fi sababa hongeef hanqina nyaataaf saaxilamoo ta’an fayyadamoo taasisaa jedhameera.


text:
Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydiin walgahii guyyaa lamaaf waa’ee Deemokraasii irratti dubbatuu fi ofiis gaggeessaa jiran irratti, caasaan Demookraasii qabdu saaxilamaa ta’u dubbatan.
Walgahii gama marsariitiin gaggeeffamuu fi hogganoota addunyaa, hawaasa sivilii, fi kanneen dhaabattoota dhunfaa irraa walitti qabaman kun,abbaa irrummaa fi malaamaltummaa faccisuun kabajamuu mirga namoomaa akka jajjabaatu dubbataa jiru.
Gabaasa Pastii Wida kus wara Waayit Haawuus irraa ergitee Nigusuutu dhiyeessa.


text:
Mootummaan naannoo Tigiraay booji’amtoota waraanaa kuma afurii ol akka gad-lakkisaman murteessuu isaa beeksise. Qindeessaa Waaltaa Booji’amtootaa Maqalee ka tahan Obbo Birhaanee Kebbedee akka ibsanitti dubartoota 401 dabalee booji’amtoonni waraanaa 4,208 akka gad-lakkisaman murteessame kun miseensota raayyaa waraanaa Itiyoophiyaa duraanii ti.
“Booji’amtoonni kun, baatiilee 11 caalaa yeroo achi turanitti nyaatni isaanii, ciisichi isaanii, dawaan wal’aansa isaanii, mannii fi bishaan ittiin jiraatan kan uummatni Tigiraay kenne. Kanneen ajjeechaa geggeessan,gochaa namni hin raaw’achuu hin danda’u jedhamu kanneen raaw’ataniin lammiwwan Tigiraay diinaan otuu gidirfamaa jiruu, naannoolee Tigiraay bilisa hin ba’iin jiru keessatti lammiin Tigiraay ajjeesamaa fi gubataa otuu jiruu, rakkoo fi gidiraan hundi otuu irratti raaw’atamaa jiruu uummataa fi mootummaa kana hundumaa obesee namoota kana kunuunsee, nyaachisee, wal’anee, barsiisee, gochaa akkanaa akka hin raaw’anne, jedhee gorsee gad-dhiisu tu as jira” jedhan, Obbo Birhaanee Kebbedee.
Gidduu kana magaalaa Maqalee keessatti bakka maanguddoonnii fi hoogganoonni amantii argamanitti sirna geggeessaa booji’amtootaa geggeessame irratti, waraansichi marii fi araaraan akka furamu, maanguddoonnii fi abbootiin amantii argaman gaafatanii jiran.


text:
Eebla 12/2014(TOI) – Hojiin Itoophiyaan oomisha Qamadii biyya alaa galu kan biyya keessaan bakka buusuuf hojjechaa jirtu kallattii sirriifi milkaa’inaan kan geesisuu ta’uu jiddugalli foyyeessa Boqqolloo fi Qamadii idil addunyaa beeksise.
Daarekatarri jiddigalichaa Baqqalaa Abeyyoo akka TOI tti himanitti, Itoophiyaan Qamadii biyya alaatii galchitu oomisha biyya keessaan bakka buusuuf hojii heddu hojjechaa jirti.
Kanaafis mala qonna kilaasteeraan hojiiwwan misooma jallisii hojjechaa jiraachuun yaadachiisuun biyyatti kallatti hojii qonnaa sirriirra jiraachuu agarsiisa jedhaniiru.Itoophiyaan oomishaa Qamadiif kan oolu lafaafi bishaanii qabdi.
Mootummaan kana karaa sirriin yoo itti fayyadame hojii milkaa’aa hojjechuu danda’as jedhaniiru.Hojii amma oomisha Qamadiirratti muli’achaa jirus caalaatti babali’isuu yoo dandeesse immoo yeroo gabaabaatti nyaataan of danda’uu karoora jedhus galmaan gahuu dandeessi jedhaniiru.
Kana bira darbuunis oomishinni gabaa alaatiif dhihaatus jiraachuu danda’a jedhaniiru.Kana milkeessuuf ammas mootummaan caalaatti xiyyeeffannoo hojjechuu akka qabus himaniiru.
Keessattu qonnaan bultootaaf gatii madaalawaan xaa’oo dhiheessuu akka qabu himaniiru.Qonnaan bultoota tekinolojiiwwan fooyya’oo dhiheessuun cinaatti qoratoonni haala qabatamaafi qilleensa waliin kan deeman qopheesuun keessatti gahee isaanii bahuu qabus jedhaniiru.


text:
Prezidaantiin Yunaaytid Istees Joo Baaydin kongreesiin biyyatti dilaala mootummaa Fedeeraalaa biyyatti gurgurtaa Gaazii irraa argatu akka dhaabu gaafatanii jiru. Kunis uummanni gatii bittaa Gaazii dabalaa jiru kan hanga tokko duula waraanaa Raashaan Yukreen irratti gaggeessaa jirtuu irraa madde irraa akka dandamatan gochuuf yaadameetu.
Prezidaant Baaydiin gatii Gaazii ilaalchisee haasawaa dhageessuuf karoorfachuu isaanii dura, Waayit Haawuus ibsa baaseen, hanga baatii Fulbaana dhufuutti, Gaazii Gaalonii tokko irraa dilaala argamuu saantiima 18.4 dhaabuu isa jedhu Baaydin deggeru jedha.
Lollii Yukreen keessatti gaggeeffamu maatiwwan Amerikaa keessaa gatii baasisaa itti jiru yeroo addaa kanatti, maatiin hojjatatanii jiraatan akka afuura baafatan gochuuf kongreesiin waan danda’ame gochuu qaba isa jedhutti amanu Prezidaant Baaydiin.
Dhimmi kun Baaydiin dhimmi ilaalacha duraa argachuu qabu ta’u itti gaafatamtuun preesii kan waayit Haawus ibsanii jiru.
Maallaqnii dilaala gurgurtaa Gaazii irraa argamu harka caalaan daandilee ijaaruuf oola. Masaraan Wayit Haawuus akka jedhutti, galiin kanneen biroon maallaqa silaa dilaala gurgurtaa Gaazii irraa argamu keessaa Biliyoona 10 ni argamsiisa.
Yunaaytid Isteets keessatti gidduu galeessaan gatiin Gaazii Gaaloonii tokkoo Doolaara 5 dhaqqabee jira.


text:
Akka falaasamaa fi duudhaa Oromootti Odaan bakka Waaqni hariiroosaa nama wajjiin itti haroomsate
Finfinnee, Eebila 24, 2014 (FBC) – Akka falaasamaa fi duudhaa Oromootti Odaan bakka Waaqni hariiroosaa nama wajjiin itti haroomsate jedhama.
Akkaataa Duudhaa Sirna Gadaa Oromootiin Odaan Maali?
Aadaa fi Seenaa Oromoo keessatti Odaan, akka madda nagayaafi mallattoo eenyummaa,tokkummaa Ummata Oromootti ilaallama.
Faayidaa duudhaa Oromoof qaburraa kan kahe Odaan, mukoota jiran keessa baayyee kabajamaadha.
Ardaan jila Oromoo hedduun maqaa Odaatiin yaamamu.Fakkeenyaaf Odaa Nabee,Odaa Bisiil,Odaa Bulluq,Odaa Bultum,Odaa Roobaa,Odaa Girjaa,Odaa Garaadoofi kkf.Odaaleen gurguddoon ni jiru.
Bifa kanaan Odaaleen (Ardaan Jilaa) gara 300 caalan jiraachuu ni danda’u, yaa ta’uuti garuu, namoonni hedduun Odaan Shan qofa jechuun dubbatu.Kun garuu seenaa Ardaalee jilaa beekuu dhaburraa kan maddu tahu hayyoonni seenaafi aadaa barreessaniiru.
Ardaa jilaa kamirrattu Odaatu moggaafama,yoo Odaan dhabamellee mukuma biraa itti moggaasu.
Odaa tokorratti miseensi Gadaa Shananuu Odaa ofii ni qabaatu.Kanaaf, Odaan Shanan Gaaddisa Shanan Gadaa kana jala taa’anii kan mari’ataniidha.
Odaaleen gurguddoo gosaa Odaa Nabee- Tuulama, Odaa Bisil- Macca, Odaa Roobaa-Arsii, Odaa Girjaa- Gujii yoo tahan, lafa Odaan hin jirreetti Gumii jedhama.Fakkeenaaf Gumii Gaayoo,Gumii Mi’ee Bokkuu.
Gadaan maqaa miseensaan Odaa malee, Alangaa shan,Barcuma shan,Waraana shan,Miseensa Gadaa Shan waan qabuuf, seerri tumamu kamiyyuu maqaafi beekamtii shananiin kan deeggaramu tahu ittiin ibsa.
1.Odaa Nabee- Bulchiinsa Magaalaa Galaan,
2.Odaa Roobaa-Godina Baalee,
3.Odaa Bisil- Godina Shawaa Lixaa,
4. Odaa Bultum- Godina Harargee Lixaa,
5.Odaa Bulluq- Godina Horro Guduruu Wallaggaa,
6.Odaa Garaadoo- Oromoo Walloo Kamisee,
7. Gumii Gaayoo- Godina Booranaa
8.Gumii Mi’ee Bokkuu- Godina Gujii
Sirni Gadaa Odaa jaarraa 12ffaarra eegalee raawwachaa kan ture yoo tahu,hanga dhuma jaarraa 19ffaatti, jiddugala siyaasaa,diinagdee fi hawaasummaa Ummata Oromoo tahe tajaajila akka ture hayyoota Aadaafi Seenaatiin qoratameera.
Qorannoo Hayyoota Seenaafi Aadaarraa kan Qindaa’e.
Maddi:- OBN
Fuula Feesbuukii keenyaan odeeffannoo waqtaawaa dabalataa argachuuf;
Teelegraama https://t.me/afanoromofana
Yuutyuubii Afaan Oromo: https://bit.ly/3FjfCXR
Marsariitii fanabc.com/afaanoromoo
Twiitara https://twitter.com/fanatelevision nu duukaa bu’aa
Yeroo maraa nu waliin waan taataniif isin galateeffanna.


text:
Gareen gazexxessoota Sudaan mormii prezidaantii Omar Al Bashir irratti gaggeeffamaa jiru deggeruun mormii gaggeessaa jiru.Caasaan Gazexxesoota Sudaan Kamiisa har’a kaasee mormii guyyaa 3 kan labse yoo ta’u kunis mormii prezidaant Al Bashir irratti Muddee 19 kaasee guutuummaa biyyatti keessatti gaggeeffamaa jiru deggeruuf ta’uun beekamee jira.
Hiriirri mormii gaggeeffamaa jiru kun hanqiina boba’aa fi nyaataa uumuun gatiin Daabboon ittiin bitamuu akka qaala’uu godhee jira.
Yeroo torban tokkoo keessatti hiriirri haaraan gaggeeffamuun isaa kamiisa har’a isa jalqabaati. Kibxata darbee prezidaant Bashir aangoo akka gadhiisaniif hiriirri gaafatu masaraa mootummaa biratti gaggeeffamee ture.
Prezidaantichis hiriirtonni kun gantootaa fi kanneen bitamanii ajjeechaa gaggeessan ittiin jechuun balaaleeffatan.Garu dinagdee irratti jijjiramafiduuf waadaa seenanii jiru.
Gareen mirga dhala namaaf falmuAmnestii Iternashnal hiriirtoota keessaa 37 humnootii nageenyaan torban darbe ajjeefamuu kan ibsu gabaasa qabatamaa qaba jedha.
Al Bashir irree jabaan waggootii 29f Sudaaniin bulchaa jiru.


text:
Dubbii Iimaana Diigu-Kutaa 6.6
Akkaataa Rabbiin ala wanta nama hin fayyannee fi miidhaa hin deebisne kadhachuun shirkii fi wanta iimaana diigu itti ta’u–Kutaa 3
Rabbiin ala wanta biraa waammachuun (du’aayin itti qajeelun) gosa hojii kaafiroota akka ta’e Ibn Taymiyaan ni dubbata: Namni gara qabrii nabiyyii ykn saaliha (nama gaarii) deemuun wanta Rabbiin malee homtu dandeetti irratti hin qabne haajaa nama awwaalame irraa kadhatu, fakkeenyaf dhibee isaa ykn dhibee beellada isaa akka isarraa kaasu ykn liqaa isarraa kafalu ykn diina isaa irraa akka isaaf haaloo bahu ykn nafsee fi maatii isaa nagaha taasisu fi kkf irraa kadhachuu, kuni hundi shirkii ifa bahaadha. Abbichi akka tawbatu ni gaafatama. Yoo tawbate tawbate, ta’uu baannan ni ajjeefama.”
Yoo akkana jedhe, “inni na caalaa Rabbitti dhiyoo waan ta’eef dhimmoota kana keessatti akka jaarsummaa (shafa’aa) naaf ta’uuf isa kadha. Akkuma sulxaanatti (abbaa aangootti) namoota addaa fi isa gargaaraniin isatti dhiyaatan, anis isaan (nabiyyi ykn saaliha kanaan) gara Rabbiitti dhiyaadha.” Kuni hojii mushrikootaati fi kiristaanotati. Hayyootaa fi moloksee isaanii jaarsummaa akka godhatan odeessu. Wanta barbaadan keessatti isaanin (hayyootaa fi molokseen) jaarsummaa barbaadu. Akkuma kana, mushrikoonni akkana akka jedhan Rabbiin beeksise:
“Gara Rabbiitti akka sirritti nu dhiyeessaniif qofa isaan gabbarra” [jedhu].” Suuratu Az-Zumar 39:3 (Majmuu’al fataawaa 27/82)
(D)- Wanta Rabbiin malee homtu dandeetti irratti hin qabne keessatti namni Rabbiin ala kan biraa waammate (kadhate) ykn birmanna irraa barbaade, inni kaafira, amanti Islaamaa keessaa kan bahee ta’uu warri beekumsa qaban irratti wali galanii jiru.
Ibn Taymiyaan (rahimahullahu) ni jedha: “Namni malaykoota yookiin nabiyyoota giddu-galaa (intermediary) gochuun isaan kadhatu, isaan irratti hirkatu, wanta nama fayyadu argachuu fi wanta nama miidhu ofirraa deebisuuf isaan kadhatu, fakkeenyaf, araarama cubbuutiif, qajeelcha qalbiitif, rakkoon akka deemuuf, hiyyummaan akka namarraa ka’uuf isaan kadhate, akka wali galtee Muslimootatti inni kaafira.” (Majmuu’ al-fataawaa 1/124)
Sheykh Suleymaan bin Abdullah bin Muhammad bin Abdulwahhaab kana irratti dabaluun ni jedha: “Suni wali galtee sirrii ta’eedha. Amanti irraa dirqamaan kan beekkamuudha. Mazhaba afrani fi kanneen biroo irraa aalimman boqonnaa murtii murtaddi (Islaama irraa duubatti deebi’ee) keessatti namni Rabbitti qindeesse kaafira akka ta’e jala muranii dubbatanii jiru.” (Taysirul Aziizil Hamiid-fuula 229)
Ibn Taymiyaan ni jedha: nabiyyis ta’ee kan biraas ta’ee nama du’aa fi nama fagoo dhaqqabu hin dandeenye kadhachuun akka wali galtee Muslimootatti wantoota dhoowwamanii fi fokkuu ta’an irraayyi. Rabbiin itti hin ajajne, Ergamaan Isaas itti hin ajajne. Imaamota Musliimaa irraayyis eenyullee hin hojjanne. Kuni amanti Muslimoota irraa wanta dirqamaan beekkamuudha. Mushrikoota kanniin keessaa rakkoon yommuu isatti bu’uu ykn haajaan isatti dhufte, nama du’aan, “Yaa ebalu kiyya! Ani sirratti hirkadhe. Yookiin haajaa kiyya naaf guuti.” Jedhaan. Sahaabota keessaas eenyullee du’a isaatiin booda Nabiyyi (sallallahu aleyh wassallam) irraa birmannaa [ykn gargaarsa] hin barbaanne. Isaan ala nabiyyota biroo irraayyis birmannaa fi gargaarsa hin kadhanne, qabrii isaani birattis, yommuu irraa fagaataniis hin kadhanne.” (Ar-Raddu alal bakrii-fuula 231)
Ibn AbdulHaadi ni jedha: osoo namni siree nama du’aa bira dhufuun Rabbii gadiitti isarraa (nama du’e kanarraa) birmannaa barbaadee, akka waligaltee Muslimootatti kuni shirkiidha, dhoowwamaadha.” (As-Saarimu mankii fuula 436)
Dubbii Beektotaa irraa Muraasa
6-Amma qorannoo kana keessatti dubbii warra beekumsa qabanii irraa muraasa isaa akka armaan gadi kanatti dhiyeessina:
Ibn Taymiyaan ni jedha: namni kamiyyuu nama jiraataa ykn nama gaarii tokko keessatti daangaa darbuun gabbarrii (ibaadaa) irraa waa isaaf godhe, fakkeenyaaf akkana jechuu: “Yaa ebalu kiyya naaf araarami ykn rahmata naaf godhi, ykn na gargaari ykn rizqii naaf kenni ykn naaf birmadhu ykn na baraari, ykn sirratti hirkadhe, ykn ati naaf gahaadha fi kkf”, kuni hundi shirkii fi jallinna. Abbichi akka tawbatu ni gaafatama. Yoo tawbate tawbate, ta’uu baannan ni ajjeefama. Dhugumatti Rabbiin Ergamtoota kan ergee fi kitaabban buusef Rabbii tokkicha shariika hin qabne akka gabbaranii fi Rabbiin waliin gabbaramaa biraa akka hin goonefi.” (Majmuu’ al-fataawaa 3/395)
Ammas ni jedha: Wanta Ergamaan ittin dhufe erge barree booda, namoota du’an irraa nabiyyotas ta’ii, saalihotas ta’i, namoota biroos ta’ii jecha birmannaa barbaadutin ykn jecha biraatin akka kadhatan ummata isaatiif karaa akka hin goone dirqamaan ni beekna. Akkuma nama du’ee fi hin duuneef sujuuda karaa hin goone (hin hayyamne), [namoota du’anis kadhachuu Nabiyyiin (SAW) ummata isaa itti hin ajajne]. Kana irra, dhimmoota kana hunda irraa akka dhoowwe beekna. Kuni (Namoota du’an kadhachuun) shirkii Rabbii fi Ergamaan Isaa haraama godheedha. Garuu namoota gara boodaa dhufan baay’ee keessatti wallaalummaan waan babal’ateef, haftee ergaa Rabbii subhaanahu beekun waan xiqqaatef, hanga wanta Rasuulli (SAW) ittiin dhufee fi wanta isa faallessu isaaniif ibsamutti kanaan isaan kafarsiisun hin turre…” (Ar-Raddu alal bakrii-fuula 376)
Amiiru Sana’aani ni jedha: “Namni halkanii guyyaa, dhoksaa fi ifatti, sodaa fi kajeellan, Rabbiin kadhate, ergasii Isa waliin wanta biraa kadhate, ibaadaa keessatti qindeessee jira (shirkii hojjate jira). Dhugumatti, du’aayin ibaadaa irraayyi. Rabbiin olta’aan “Na kadhaa isinifan awwaadhaa” erga jedhee booda du’aayi jecha Isaa keessatti ibaadaa jechuun moggaase:
“Dhugumatti, isaan Ana gabbaruu irraa boonan, salphattoota ta’anii Jahannam seenuf jiru.” Suuratu Ghaafir 40:60 (Taxhiirul I’itiqaadi-fuula 24)
(Hubachiisa: Asi olitti aalimman “ta’uu baannan ni ajjeefama” yommuu jedhan, adabbiin shari’aa isarratti dhaabbataa jechuudha. Adabbii ajjeesu kana kan raawwatu nama dhuunfaa osoo hin ta’in hogganaa Muslimootaati. Kanaafu, namni dhuunfaa gocha akkanaatti tarkaanfachu irraa of eegu qaba. Sababni isaas, badiin guddaan hawaasa keessatti ni babal’ata waan ta’eef.)
Madda:
“Nawaaqidul Iimaani al-qawliyah wal amalayah” fuula 150-153 Abdulaziz bin Muhammad


text:
Hariyaan Furii Kaffiyaaloo jettiin,maqaan isaa,Taammiruu Kaffiyaaloo Damiseeti.Taammiruun nama ganna 23ti.
Bara 2000 keessa fiigicha jalqabee bara 2003 keessa ammoo akka dansaa dorgommii jabeeffate.Eegii sunii asitti metirii 400, 800 fi 1,500 irratti dorgoma. Haga ammaatti medaaliyaa 45 caalaa badhaafame.
Taammiruun nama biyya keessaa fi biyya alaalleetti Paralympic dorgmuun beekama.Paralympic dorgommii namii cabaa-baqaa, naafaa fi qaamii akka akkaa irraa hirdhate ka doktoriin mirkanseef irratti dorgomu.
Dorgommii Paralympic ta bara, 2016 Fulbaana 7-18,bara 2016 Riyoo,Biraazilitti itti jiran.Atileetota 4000 caalanitti itti jira.
Itoophiyaan dorgommii tanaaf Taammiruu waliin nama shan ergatte.Taammiruun fiigicha metirii 1,500 guyyaa dheengaddaa dorgome irratti lammeessoo bahee mallattoo mormii Oromoo agarsiise.
“Wanta biyya keessatti godhamaa jiru addunyaatti akka beekamu. Dhiiga saba kiyyaatii ka dhangala’a jiru…kan gubachaa jiru saba kiyya waan taheef---namini meeqa akka du’e hin beekna,kanaaf mormii agarsiise,”jedha.
Kanaafuu jedha Taammiruun mallatoon tun mallattoo ummatii "Oromoo hidhamuu isaa, cunqurfamuu isaa agarsiisu waan taheef agarsiise,” jedha.
Atileeti Taammiruun mallattoo mormii Oromo tana yoo dorgommii jalqabe,yoo fixe,yoo badhaasa medaaliyaa fudhate mul’isee dirree keessa fiigaa agarsiisaa ture.Yoo waltajjii irratti alaabaa Itoophiyaa oli baasan afaan qabatee faarsuu dide.
Afaan qabachuun ammoo “ummatii Oromoo osoo waan hedduu qabuu ukkamamuu isaa,osoo wannuma hundaa gochuu dandahuu afaan qabee akka homaa hin dandeennetti ilaalamuu isaa agarsiisaa,” jedha.
Taammiruun mormii tana agarsiisuuf Fayyisaatti na durse malee eegachaa ture jedha.
“Tokkoffaa baheetoo rikordii nan cabsaa tureeyyuu.Oggaa ani harka oli qabu innii gadi jedhee seeneeyyuu.Innii rakkoo hin qabuu.Anaaf rakkoo hin qabu.”
Taammiruun dorgommii jara qaamii miidhamee Paralympic keessatti dorgomaa.Innii diqqeennaan ila tokko dhabee,iltii lammeessoolleen akka dansaa lafa hin agartu.
Taammiruun waltajjii dorgommii addunyaa irratti mallatoo mormii siyaasaa agarsiisuun 'seera malee' jedhanii yoo fkn seera sun cabsite jedhanii medaaliyaa sirraa fuudhan maan jetta jennaan “kaan lubbuu itti dhabaa medaaliyaa narraa fuudhuun rakkoo hin qabu,” jedha.
Mormii atileetotii Itoophiyaa dorgommii biyya alaa irratti harka mataa irratti oli qabatanii mallattoo mormii hiriira Oromiyaa agarsiisuu kana, Fayyisaa Leellisaatti jalqabe.
Fayyisaa Biraazilii bahee amma Amerikaa jira.


text:
Warrii godina Gujii Bahaa rakkoo bulchiinsa nurraan gahe jedhe hedduu himata;hidhaa,dhaanichaa fi waan hedduu.Mootummaan ammoo Shaneetti naannoo sunitti biyya jireenna dhowwuutti jira jedha.
Dhiyoo tana ji’aa asitti akka warrii lafaa jedhutti aanaa Gumii Eeldalloo fi aanaa Liibaniitti ummata humnumaan maasaa fi waan innii qabu irraa walti godaansisanii afaan karaa qubsiisan.
Lafa km kunrya hedduu irraa nama godaansisanii lafa suni namii keessa bahuu hin dandahu jedha.
Shanee qallabdaniif raasaa keessa ciiftan jedhanii walti nu godaansisanii rakkoo hamtuu keessa jirraa jedha warrii lafaa.
“Waan qamnu lafatti lakkimnetti biraa yaane midhaan jaldeessaa fi goljaatti balleessuutti jira,” jedha.
Ollaa qubate waraanatti eegaa gabayaallee dhaqachuu hin dandeennuu beela hamtuu keessa jiraa jedha warrii lafaa.Midhaan makiinaa jahaa mootummaan nuu ergellee torbaan dabre Nageellee Booranaatti karumatti gorfatanii gurguran jedha warrii lafaa.
Lafa akka Madheeraa faatti namii beelaan gaggbauutti jira jedha warrii lafaa.
Ardaan nama keessaa godaansian “akka eegumsaaf tahutti” afaan karaati qubsiisan jedhan;Funnaan Girii, Funnaan-Baddanaa, Bulbul, Adaadii,Bokkoola, Gursumaa fi fulaa hedduu.
“Isan Shanee qallabdanii shanee wa kennitanii jedhanii kara irratti oli nu godaansisanii achitti waraanii nu eega.”
Fulaan nama walti qubsiisan jedhan Boobaa- Gaddaa,Malkaa-Gubaa,Dambii.
Ardaa Dambii keessaa namii beelaan gaggabuutti jiraa jedha warri lafaa. Roobii dabarte keessaa maatii Baggajjaa Diida Areroo, maatii Carqoolee Boruu Roobaa, Badhaasaa Galgalooti fi maatii hedduutti waan nyaatu dhabee gaggabee jedha warrii lafaa.
Deebii Bulchaa aanaa Gumii-Eeldalloo, Huqqaa Dhibaa
Shaneetti lafa jeequutti jira “sababa Shaneetiin gaagahamatti jira.
Ummatumatti taa’ee rakkoo jiruu fi jireennaa akkamiin jalaa baana jedhee mari’ate
Faffacaanee qubachuu manna walti dhiyaannee lafa eegannaa jedhee walti godaan
“Humna walii taanee Shanee ufi irraa dhoorra jedhee walti godaane.”
Laftii keessa bahuu nama dhowwanillee hin jirtu akka jecha isaatti.
Ardaa Madheeraatii namii beelaan gaggabe hin jirtuu “dhara gurraattii."
Taatullee “ummatii ardaa jiru irraa yoo godaane silaafuu rakkon akka jirtu beekamaa," jedha.
Warrii lafaa ammoo waan qamnu cufa irraa nu godaansisanii waraanii marsee nu eeguutti jiraa loonilleen lakkahanii galmee mootummaatti harkaa qabaa qalachuullee hin dandeennuu waan nu keessa jirru koottaa nu laalaa jedha.
Gujii Bahaa keessaa Har-Qalloo,Gooroo-Doolaa fi fulaa hedduutti namii bulchiinsa waan hedduun himata.


text:
OSOO HIN HUBATIN HIN DUBBATIN!
Sirkanan Ahmed irraa
Haala waa’ee OMN irratti deemaa jiru ilaalchisee namoonni garii garii osoo addaan hin baafatin maqa-balleessaa fi diigamiinsa OMNf qaawa banaa waan jiran fakkaata. Wal komachuu fi maqaa wal balleessuun furmaanni argamu tokkolleen hin jiru. Waan deemaa jiru irratti yoo gadi fageenyaan hubannoo isii hin qabaanne callisuun irra furmaata tokko. Hanga keessa barree hubannutti.
Ka’uumsi jalqabaa gaafa dubbii Hijaabaatiin wal qabattee dubbatamaa turtes, namni osoo ifirraa hin beeyne sagaleen waraabuun raabse sun badii guddaa qaba. Wanni fedhe ta’ee jiraatus yoo dandeettii kan qabaatu ta’e gama keessaan furuuf tattaafatuu qaba malee namoota dhageessisanii muffii nama keessa fiduun sirrii miti. Ahmad Yassin,Kadiro Elemo fi Dr.Hamzaan hojii gad lakkisuun isaanii sababni irraa ka’e wal dhabbii dilas guddattee uumamte osoo hin taane, yaadaan walii galuu dadhabuuni. Dr. Hamzaan gama isaan tarkaanfiin inni fudhate tan Oromoota hunda gaddisiifte turte. Haata’u malee Dr. Hamzaan hanga har’aatti OMN jalatti cichee bakka tanaan gahee jira. Garuu wal gahii taa’an irratti yaadaan wal dhabnaan gad bahee tarkaanfii fudhachuun isaa waan jarjare natti fakkaata. Irra deddeebi’anii osoo amba ifin dhageessisne irratti yoo mari’atanii furmaata fidan irra gaariidha. Dr. Hamza Oromoonni abdii guddaa irraa qabu. Innis kana hubatee if duuba deebi’ee akkuma duraanitti OMN bira dhaabbatee hamilee nu cabxe akka deebisu abdiin qaba.
Jawar Mohammad ilaalchisee wanni dubbatamaa jiru,”Isaatu OMN guututti hoogganaa jira” kan jedhu ture. Osoo inni kan hoogganu ta’ee hoo badiin jirtu maali? Garuu Inni gama isaatiin,hoogganaa akka hin jirree fi hojii itti kennamte qofa akka raawwachaa jiru barreeffama barreessee tureen dubbatee jira. Jawar dhimma Oromoof Oromummaa irratti ifaajee hammana hin jedhamne godhee jira. Gaafa “Oromoo First” kan habashoonni itti duulaa turan obsee ciniinnatee saba isaa abdatee waa meeqa jala dabree saba isaas gammachiise. Bu’uurama OMNf halkanii guyyaa osoo hin jedhin Oromoota miilli isa dhaqqabe hunda bira dhaqee itti waywaatee akka ‘Media’ gad dhaabbannuuf deeggarsa ummataa barbaadaa ture. Ummannis waan danda’uun bira dhaabbatee galii walitti sassaabanii miidiyaan kunis gad dhaabbate. Sababa guddaa ta’ee sabboontoota hedduu dabalatee kan tattaafate Jawar ture. Yoomiyyuu galatoomfamuu qaba.
Jawar gama isaatiin, “hamiifi maqa balleessa narratti aggamaman gama olola intarneetii deebisuun dubbi daran hoo’isurra heeraafi seera jiruun koree Boordii dhimma jiru qorattuuf dhaabbattetti kennuu filadheetin jira. Akkuma koreen kun hiree naaf kenneen komiilee narratti ka’an hundaaf deebii nan kenna. Boordiinis gabaasa koree tanaa erga ilaalee booda dhugaa irra gahe ummataaf akka ibsu; tarkaanfii sirreeffamaatis akka fudhatu abdiin qaba. Murtii naafi narratti muramtus fudhachuuf qophiidha. Hammasitti dirqama jaarmaya keessatti naaf laatameefi amaanaa ummataa hojirra oolchuuf, akkuma ammaan duraa, humnaafi murannoo guutunin itti fufa.” Jechuun dubbatee jira. Kunis dhugaa isaati. Olola deemaa jiruuf yoo deebiin kennamte akka daran babal’attu beekee Koreef dabarsuun isaa bilchina guddaadha.
Sabboontootaa fi deeggartoonni OMN kanneen odeeffannoo gahaa hin qabne ololaan hamilee cabuu hin qabu. Gama keenyaan hayyootaa fi beeytoota caalaa wanni beeynu hin jiru. Namoota dhimma keenyaaf tattaafataa jiran cinaa dhaabbachuu qabna malee,hamilee tuquu fi Yaada isaanii mormuun sirrii miti. Dhugaa jirtu hanga addaan baafannuu jarjaraan maqa-balleessaa irraa if qusachuu qabna.
•Xumura irratti dhaamsin ani Oromoota sabboontootaa fi deeggartoota OMN ta’aniif dhaamu, koreen wal gahii isaanii hin xumurre. Rakkoo jirtu furuuf irratti hoojjachaa jiru. Kanaaf nutis hanga isaan waan irra gahan nuuf ibsanii obsaan eeggachuu qabna. Galatoomaa!
-Sirkanan Ahmed


text:
[rev_slider german]
Miseensotni Tokkummaa Barattoota Oromoo Jarmanii (TBOJ) kan nannoo Würzburg, Nürnberg fi München jiraatan Waxabajjii 22 bara 2013 saatii 14:00 irraa egalee amma saatii 19:00 magaalaa Nürenberg kessatti waligayii hatattamaa geggefataniru. Kaayyoon waligayii kanaa: 1ffaa haala qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) yeroo ammaa irratti mariyatuun hubannoo siyasaa argatuu fi 2ffaan seera ca’aa ABO irratti mariyachu ture.
Walgahiin kun haasa semannaa J/Gammachuu Fayisaa, bakka bu’aa koree hojii geggesituu (KHG) TBOJ, fi faaruu alaabaa Oromiyaan ergee banameen booda Miseensi Gumii Sabaa Adda Bilisummaa Oromoo (MGS-ABO), J. Dr. Shugux Galataa senaa tokkummaa barattoota Oromoo Awuropaa (TBOA) wajjin waliitti qabsisuun haala QBO irratti xinxala waligalaa hirmaatota waligayii kanaaf diyeesan. Itti aansuun karaa J. Malkamuu Jaatee (miseensa koree hojii qindeesitu kutaa ABO Giddu-galessa Awuropaa) sirnoota bulmataa TBOA fi TBOJ irratti ibsi kennamera. Mata duree lamaanuu irratti erga ibsii kennameen booda hirmaattooti walgayiicha gaaffiilee fi yaada ijaaroo dhiheessuun marii bal`aa geggefamee irratti hunda‘uun ibsa ejjannoo baafachun sagantaan waligayii kanaa milkiin xumurameera.
Ibsa ejjennoo
Nuti miseensotiin TBOJ walgayii kana irratti hirmaannee haala siyaasaa QBO yeroo ammaa fi seera bulmataa TBOJ irratti ergii mariyanneen booda, ummata Oromoo fi Oromiyaa sirna gabiromfannaa (kolonii) bara ammaa motummaa Habashaa, gartuu wayaaneen (TPLFn) hogganamaa jiru, jalatti gidirfamaa jiru bilisomsuuf qabsoo hadhooftuu hogganummaa jaarmaa ABOn geggefamaa jiru gutummaan tumsaa, akka ca’aa dhaabichaatti gumaata wan nu irraa barbaadamu gama maraan kennuuf qophii ta`uu kenya ni mirkaneesina.
1. QBO hirmannaa ummata Oromoo fi hogganummaa ABOn geggefamaa jiruu ni deggerra!
2. Qabsoo hidhannoo, siyasaa, fi dipilomasii ABO geggessaa jiru diinagideen ni utubna!
3. Qabsoo fincila diddaa gabirummaa karaa qerroo Oromiyaa, barattotaa, fi ummata Oromoo geggefamaa jiru waan nu irraa barbaachisu maraan ni tumsina!
4. Sagalee QBO haala hundaa kessatti firotaa fi dinoota ni dhageessifina!
5. Yakkoota dhittaa mirga-namomaa rogaalee danuun ummata Oromoo irratti karaa motummaa gabironfataa TPLF raawatamaa jiru ni balaaleffanna.
6. Ummata Oromoo biyya irraa ariyatuun qabenyaa fi lafa Oromiyaa samuu fi saamsisuu motummaa TPLF ni balaalleffanaa.
7. Ummata Oromoo fi qabenyaa Oromiyaa irratti yakkoota motummaan TPLF raawataa jiru hambisuuf akka hawaasoti Adunyaa nuuf dirmatan ni gaafanna.
Injifatnnoon ummata Oromoof!
Hirmaattota waligayii hatattamaa TBOJ
Jarmanii (NürenBerg); Waxabajjii 22 bara 2013


text:
Caamsaa 6/2014(TOI) – Fiinxaaleesummaafi waldhiibuu gama siyaasaan gochaawwan umamaan buqqaatiifi ajjeechaa lammilee dhaabsiisuun nagaan waaraa biyyaattiitti akka dhufuuf hojjetamaa jiraachuu Tajaajilli Kominikeeshinii Mootummaa beeksise.
Ministirri Tajaajila Kominikeeshinii Mootummaa doktar Laggasaa Tulluu ibsa har’aa miidiyaaleef laataaniin akka himanitti Mootummaan nageenya lammilee mirkaneessuuf tarkaanfiiwwan adda addaa fudhachaa jira.
Keessattu sababa Fiinxaaleessuummaafi waldhibdee siyaasaan rakkoo buqqaatiifi ajjeechaa lammileerra gahuu furuun nageenyii waaraan akka dhufu taasifamaa jira jedhaniiru.
Haaluma kanaanis tarkaanfii mootummaan haga ammaatti fudhateen jijjiramoonni argamaa jiraachuu himaniiru.
Magaalaa Gondoritti sababa bakka lafa awwaalchaan walitti bi’insii umamee osoo caalaatti badii hin geesisiin ta’achuu danda’amu himaniiru.
Abbootii Amntaafi dargaggoota hirmaachisuun qabeenya samamee deebisiisuu, manneen amantaa miidhaan irra ga’e deebisanii ijaaruuf waliigalteerra gahamuu himaniiru.
Kanneen gochaa kana keessatti hirmaatanis seeratti dhiheessuun akka itti gaafatamaniif xiyyeeffannoon hojjetama jiras jedhaniiru.
Naannoo Somaaleefi Oromiyaatti miseensoonni garee shororkeessaa Alshabaabifi Shanees to’atamuu himaniiru.
Shakkamtoota to’ataman kana harkattis manneen amantaa keessaa dabalatee meeshaaleen waraanaa argamaniiru jedhaniiru.
Naannoon Amahaaraa nagaa waaraa akka hin arganne, uummanni Amahaaraa nagaan oolee akka hin bullee ta’e jedhanii qaamolee hojjechaa jiran irrattis tarkaanfiin fudhatamaa jiraachuu himaniiru.
Mootummaan naannichaas birmadummaa biyyaa kabachiisuu keessaatti kanneen gahee isaanii bahaniif beekamtii lachuunis kan isaa galateeffachiisudha jedhaniiru.
Naannoo Oromiyaattis garee shororkeessaa Shanee irratti tarkaanfiin hawaasaa hirmaachisefi Komaadoo addaan kan deeggarsamee oppireeshiniin geggeeffama jiraachuu doktar Laggasaa Tulluu himaniiru.
Oppireeshinii kanaanis hoggantoota fi miseensoota garichaa barbadeessuun danda’ameera jedhaniiru.
Gama biraan Mootummaan lammilee naannoo Tigiraayif deeggarsa namoomaa barbaachisu karaa konkolataa fe’umsaafi xiyyaaraa dhiheessaa jiraachuu himaniiru.
Torban darbee konkolaatoonni deeggarsa namoomaa fe’an 165 Maqalee galuus himaniiru.
Ta’us gareen shororkeessaa ABUT deeggarsi namoomaa akka hin qaqqabnee gufuu ta’a jiraachuu Dooktar Laggasaan himaniiru.
Gareen shororkeessaa ABUT ammas naannolee Amaaraa fi Affaar weeraruun qabatee gadi lakkisee akka hin baanees himaniiru.
Dooktar Laggasaa Tulluun akka himaniitti gareen shororkeessaa ABUT hawaasa idil addunyaa burjajeessuuf iddoowwan weeraraan qabate gadi lakkisee akka ba’ee odeessuus ammallee naannoo Amaaraa iddoowwan weerare Adi’aarqaay, Tsalamt, Abaargaalee fi kanneen biroo akkasumas naannoo Affaar aanaalee Baarihaallee, Koonovaa, Aba’aalaa, Magaaleetii hin baanee jedhaniiru.
Deeggarsa namoomaa fi haala kutaa kaabaa Ityoophiyaa ilaalchisee ibsa laataniin, mootummaan naannoo Tigraayiitti lammiilee rakkoo keessa jiran baraaruuf jecha murtoo dhukaasa dhaabuu hordofee deeggarsa namooma qaqqabsiisuu cimsee itti fufeera.