text:
Tuesday, December 12, 2017
Gaaffii: OPDO, Dhabbilee Siyaasaa fi Aktiivistoota Oromootiif.
Gaaffii: OPDO’f.
Ø Yeroo amma Woyyaaneen woraana isii Oromiyaa keessatti bobbaastee Oromoo lafarraa fixxu OPDO walitti bu’iinsa maaliif jetti?
Ø Woyyaaneen Oromiyaa keessatti yakkaa yoo hojjattu “seeraan ilaallaa” jedhan worri OPDO, seeraayyuu Woyyaane cabsaa jira; akkasuma manni mutiille Woyyaanetti harkaa qaba waan ta’eef, seeri isaan ilaalaniin kun kam? Woyyaaneen Oromiyaa seenanii seera cabsuun dura, Woyyaanuma Oromiyaa keessa maaliif fidan yookiin eeyyaman? Ofiif biyya bulchuu dhadhabanii daboo/jigii/guuza Woyyaanee yaammatan moo tunuu maal?
Ø OPDO tooftaaf dubbii afaanii jijjiiratte moo, tooftaa Oromoo fayyadu jijjiiratte?
Ø OPDO’n dhugumaan Woyyaanee wajjiin waldhabdee jirti moo sobdee waldhabdee?
Ø OPDO Obbo Lammaa Magarsaa kun dhuguma haasawa afaaniirra kan darbe, gochaan Oromoo cinaa dhaabbachaa jirtii?
Ø ‘Sabboonummaan’ OPDO kan yeroo ammaa kun, ilaalcha ABO ittiin rukutuuf moo, dhugumatti Oromoo bilisa baasuuf?
Ø Ummata Oromoo kan bulcha jiru OPDO dha; ummataan tasgabbaa’a jedhaniinii, erga ummanni tasgabba’ee duuba waraana itti bobbaasuun kun maal? Ummanni OPDO dhaga’ee tasgabbaa’e haa jennuu mee; “woraanaan walitti bu’e” jechuun kun maal? Oromiyaan dirree waraanaati moo? Ummanni Oromoofi Poolisiin Oromiyaatuu kunoo waliif galanee, woraanni Woyyaanee hoo maal fuudha Oromiyaa keessaa?
Ø Yeroo Oromoo Abdi Ille adabbii seeraatiif eeguutti, gaafa Woyyaaneen Abdi Illeetiif badhaasa waancaa kenniteef Oromoon ‘qurxii’ isaa beekateera. OPDO’n hoo ‘qurxii’ isii hin beekkanne moo, jara ABDII ILLEE badhaase san duubaan jirti? OPDO, mee yeroo amma kana dubbii keessan kana uummanni dhugaa fi dhara ta’uu isii akkamiin adda haa baafatuutii?
Ø Yeroo Woyyaaneen Oromoo lafarraa fixaa jirtu kana, OPDO’n dhaabbi yookiin murtee isii maaliif uummataaf hin ibsinee? OPDO’n amma gara ummataa jirti moo fakkeessuun gama Woyyaanee jirti?
Ø OPDO’n dhugumaan yoo gara Oromootti deebitee jiratte, maaliif badii Woyyaanee kana akka nama maqaa haadha soddaa lagatuutti maqaa Woyyaanee lagatte, “KIRAA SASSAABDOOTA, KONTIROOBAANDISTOOTA…” jechuun haasoftii? Tooftaa…jedhu, tooftaan kun hujiirra kan oolu erga Oromoon lafarraa dhumeen duubaa? Ergasuu tooftaan kun amma Oromoo fayyadaa jira mooree, Oromoo miidhaa jiraa?
Ø Yoo akka afaaniitti, Oromiyaan OPDO’n kan bultu taate, Agaazii maaliif Oromiyatti galchan? Yoo beekamtii fi fedhii isaanii malee woraanni Woyyaane kan gara Oromiyaa gale ta’e, waan biraatuu afaaniin bulleessanii kan woraana Woyyaanee kanarraa maaliif irraa dubbatuu dhiiste OPDO’n?
Ø Sochii dinaagdeefi daldala hundaa Woyyanetti harkaa qaba waan ta’eef, maallaqni maqaa gargaarsaatiin guurame kun deemee-deemee kaazinaa Woyyaanee kan seenuufi gara galee miidhaa Oromoo irratti kan dhaqqabsiisu yoo ta’e hoo? “Oromoota naannoo Somaalee irraa buqqa’an gara Somaaleetti deebisnaa” jechuun, maallaqa guurame ABDII ILLEEtiif dhaqaa kennaa jechuu hin ta’umoo?
Ø “OPDO’n osoo kan jijjiirama dhugaatiif qophooftee jiraatte badii tokko malee kan hidhaman, hoggatoota siyaasaa Oromoo qabsoo karaa nagaa jedhanu, Dr. Mararaa Guddinaatiifi Obbo Baqqalaa Garbaa faa hidhaarraa akka hiikkamaniif dhiibbaa gootii” namoonni jedhan hedduudha. OPDO’n Obbo Lammaa Magarsaa akka Dr. Mararaa Guddinaatiifi Obbo Baqqalaa Garbaa faa hiikaman garaa isaaniirraa ni fedhanii?
Ø Haasawa Obbo Lammaa Magarsaa kana “bubbullee ilaallaa” jechuun kun, yeroon bubbulanii ilaalan hin dabarree?
Ø OPDO’n kaleessaa Kaayyoo Oromootiif miti, kan hundoofte. Ammaayyuu hanga olaantummaan Woyyaanee jirutti dantaa Oromoo tiksuu hin dandeettii? OPDO’n olaantummaa Woyyaanee cabsite moo, afaaniin cabsaa gochaan olaantummaa Woyyaanee tiksaa jirti?
Ø “OPDO filannoo lama qofa qabdi. Tokko akkuma afaaniin jedhaa jiran, Woyyaaneerraa citanii ummata Oromootti galuu. Gaafa filannoo jalqabaa kana filatane, Woyyaaneen waldhaban. Gufuu bilisummaa Oromoo ta’uun hafee, qaama qabsoo bilisummaa Oromoo taati OPDO’n” kan jedhan hedduu. “Filannoon Lammeessoo ammoo, tooftaa jijjiirachuun damma afaan dibatanii akkuma baran ummata Oromoo gufuu itti ta’uun fixchiisaa jiraachuu. Kana kan godhan yoo ta’an, yeroo dhihoo keessatti sobni isaanii itti barame ummanni Oromoo yeroo dhumaatiif Woyyaaneefi OPDO ille waluma faana ka’ee balleessa. Osoo onneefi kutannoon jiraatte OPDO’n filannoo tokkeessoo irratti yeroon seenaa hojjattu ammaa” warri jedhanille jiran. Ummanniifi miseensonni OPDO hoo yaada kana akkamitti ilaalaa?
Gaaffii: Dhabbilee Siyaasaa fi Rogeeyyii (Aktiivistoota) Oromootiif.
Ø “Dararaa Woyyaaneen ummata Oromoo irraan gahaa jirtu, adda durummaan kan komatamuu qabu, hoggantootaa dhaabbilee siyaasaa Oromooti. Hoggantoonni kunneen silaa garaa garummaa jidduu isaanii xumuratanii, kaan woliifuu obsanii, kaan woliifuu dhiisanii yeroon tun silaa yeroo ormaayyuu fira godhatanii woyyaanee qofarratti qabsa’uu qaban turan. Amma garuu wanti argaa jirru faallaadha. Jarri kun, yeroo Woyyaaneen ummata Oromoo lafarraa fixaa jiran kana yoo woliif hin galin, yoom waliif galuuf deemanii?” gaaffiin jettu hawaasa baldhaa keessa jira. Dhaabbileen siyaasaa gaaffilee kana akkamitti ilaalan?
Ø Aktiivitoonni yookiin rogeeyyiin Oromoo biyya baqaa jiranille, daanduma dhaabbilee siyaasaa Oromoo maaliif qabatanii, maaliif walii hin galle?
Ø Diyaaspooraan qabsoo fi tokkummaa Oromootiifi riqicha moo farra? Akkamiin riqicha ta’aa, akkamiin ammoo farra qabsoo Oromoo ta’a diyaaspooraan.
Ø Dhaabbileen siyaasa Oromootiifi aktiivistoonni Oromoo ummata garamitti oofaa jirtan? Kuun hiriira bahaa jedha, kuun keessan hiriira dhaabaa jedha, isii Oromoo kana isin garam oofaa jirtan?
Ø Ilaalchaafi filoosoofii siyaasaa irratti waldhabuun quufaafi badhaadhina. Amma quufaa badhaadhina keessa hin jirru, garbummaa irra darbamee duguuggaan sanyii Oromoo irratti raawwatamaa jira. Tan filoosoofii siyaasaa bulfannee itti deebinaa, tan bilisummaa tanarratti dhaabbileen siyaasaatiifi rogeeyyonni maaliif irratti woliif galuu dhabanii? Oromoof jecha woliigaluu dadhaban moo ofittummaa isaaniitiif jecha woliif galuu dadhabanii?
Ø ‘Toofta, toofta’ jechuunis gaarii ta’e, garuu tooftaan kun yoom Oromoo dhaqqaba, erga Oromoon lafarraa dhumeen duubaa?
Ø “Siyaasni miiraan hin oofumuu” jettan, yoo Woyyaaneen duguuggaa sayii waqtuma waqtiidhaan Oromoo irratti raawwattu, miirri Oromoo Oromoof hin aarre miira Oromooti.
Ø Daamuun waan nama hin iddineef namoonni guyyaa waareetiitin ibiddaafi aara malee dhaqanii damma isii jalaa qotatan. Kinniisni waan nama idduuf ammoo, ibiddaafi aara qabatanii lafa qabbaneeffatanii dhaqanii damma kanniisaa baafatan. Oromoo kanaan hanga yomii kanniisa hin ta’inaa, daamuu ta’aa jettaniin?
Ø Kan qawwee jedhuufi kan karaa nagaa jedhu, namuu waan itti fakkaateen Woyyaanee irratti dhagaa darbuu malee, maaliif dhagaa walitti darbanii?
Ø Ergamoota Woyyaaneetiifi ergamoota gareewwaan Oromoo hanga addaan baasuu wollaalanitti keessumattu biyya alaa kanatti maaliif walirratti duultanii yookiin duulchisanii?
Ø Qabsoo Oromoon gaggeessaa jiru kanarratti, daa’immaan dabalatee hirmaannaa waan qabaniif, wal-galateeffachuun garuma fuula duraatti qabsoo oofuu malee, qabsoo oofuu irratti maaliif waljibbina yookiin wolqoxxisnaa?
Ø “Karri abbaan dhibbi cufu banaa bulaa” jedha Oromoon. Qabsoo iddoo dhibbatti hiranii maaliif Oromoo humna dhoowwanii?
Ø Waldhabiileen dhaabbilee siyaasaa jidduu jirtu kan kaayyoo Oromoo fi Oromiyaati caala moo kan gareefi fedhii aangootti caalaa?
Ø Faranjiin, “dhaabbileen siyaasaa Oromoo ofiifuu waliigalanii ummata isaanii qabachuu hin dandeenne, biyya akkamiin bulchuu danda’anii?” gaaffi jettu kan isin irratti kaasanu akkamiin jalaa bilisa of baastu mee?
Ø Oromoon diyaaspooraa gaafa gosaa fi amantaan woldorgommii keessa seene, Somaalee gosaan wal-loluun biyya diigde akkamitti ilaaltan.....?
Daniel Bariisoo Areeriitiin, Muddee 12, 12, 2017.
Tuesday, October 17, 2017
ኦሮሞና ኢትዮጵያ:- ኦሮሞ ኢትዮጵያን እንደወደዳት ኢትዮጵያም ኦሮሞን ከወደደችሁ ከቶ አይለያዩም!
ባንደኛ ደረጃ ኢትዮጵያን ልያጥፋትም ሆነ ልያኖራት የሚችለው የኦሮሞ ህዝብ ነው። የኦሮሞ ሕዝብ የኩሽ (የኢትዮጵያ) አባት ስለሆነ የኢትዮጵያን አደራ በቀዳሚነት መውሰድ ያለበት እሱ ነው! ኢትዮጵያን ኢትዮጵያ ካሰኙት ብሄሮች ውስጥ የኦሮሞ ሕዝብ በሁሉም መስኮች የአንበሳ ድርሻ አለው። አሮሚያ ማንም ኢትዮጵያዊ በሰላም የሚኖርባትና ሰርቶ የሚለውጥባት ሀገር ናት። ለፖለቲካ ፊጆታ ሲባል እንደሚባለው፣ የኦሮሞ ህዝብ ጠባብና ጎሴኛ ብሆንማ ኦሮሚያ ‘የኢትዮጵያ አውሮፓ ወይንም የኢትዮጵያ አሜሪካ’ አትሆንም ነበረ። አሁን ከደረሱበት ስልጣኔያቸው ምክንያት በአውሮፓና በአሜሪካ፣ የሰው ልጅ ሰው በመሆኑ ብቻ ይከበራል። የኦሮሞ ሕዝብ ደግም በአውሮፓውያንና በአሜሪካውያን በፊት የዲሞክራሲ መሠረት የሆነውን የገዳ ሥርዓት ያለውና በገዳ ይተዳደር የነበረ አሁንም የገዳ ስርዓት ያለው ሕዝብ ነው። የኦሮሞ ድሞክራሲ(ገዳ ሥረዓት) ከግሪክ ድሞክራሲም እንደምቀድም ተመስክሮለታል። የከግሪኮቹ ድሞክራሲ ባሪያና ሴቶችን አያሳትፊም ነበር። በኦሮሞ ድሞክራሲ(በገዳ ሥረዓት) ግን ባሪያ የሚባል ነገር የለም፣ ሰው ሁሉ እኩል ነው።
የኦሮሞ ሕዝብ በቄኤው ላይ ከሌሎች ኢትዮጵያውያን ጋራ ተቻችሎ እንድሮር የገዳ ሥርዓትም መሠረት ጥሎላቸኋል። ከዬትኛውም ከኢትዮጵያ ክልልች ሁሉ በይበልጥ ሁሉም ብሄር መጥቶበት በሰላም የሚኖርባትና ሰርቶ የሚለወጥባት ሀገር (ክልል) ኦሮሚያ ናት። በሌሎች ክሎሎች ሌሎች ብሄሮች መኖር አይችሉም ማለቴ አይደለም። ለምሳሌ መቐሌ ብንሄድ በከተማም ሆነ በገጠርም ትግርኛና ትግሬ ብቻ ነው የሚናገኘው። በተመሳሳይም ወደ ባሕርዳር ብንሄድ አማርኛና አማራን ነው የሚናገኘው። ወደ ኦሮሚያ ብንመጣ ግን እንኳን ትልቅ ከተማ ቀርቶ ከትትንሾቹ ከተሞች ኦሮምኛና ኦሮሞን ብቻ አይደለም የሚናገኘው። ይህ ደግም ኦሮሞ እውነተኛው የኢትዮጵያ አባት መሆኑን ያስመሰክርለታል። ኦሮሚያም እንደ ጥሩ እናት ሁሉንም ብሄሮች ሳታዳላ በእኩልነት አስተናገዳለች ወይንም አሳደጋለች።
እንደ ወጋችንና ባህላችንም አባት የአባትነት ቦታ ፍቅርና ክብር ማግኝት ያስፈልጋል፣ ካልሆኔ ባሳደገው ልጆቹ ይፀፀትና ይረገማል። የአባት እርግማን ከዘር ወደ ዘር ይተላለፋል፣ የእናት ደግሞ ህይወትን ያቀጥፋል። ስለዚህ መሠረታዊና ወቅታዊ የኦሮሞ ጥያቄ በቄኤዬ ላይ (ባገሬ) መሬቴ፣ቋንቋዬ፣ ባህሌ፣ንብረቴ፣እምነቴ፣መብቴ ወዘተ ይከበርልኝ ነው። በኢትዮጵያ ውስጥ በቁመቴ ልክ ልብስ ይሰፋልኝ ነው ዋንኛው ያሁኑ የኦሮሞ ጥያቄ... የኦሮሞ ሕዝብ ለራሱ በቻ ሳይሆን ለተጭቋኝ ህዝቦችም ጭምር ነው እየታገለ ያለው። የኦሮሞ ጥያቄ የኢትዮጵያ ጥያቄ ነው! ሌሎች ተጨቋኝ ብሄሮችም ኢትዮጵያን ማዳን ከፈለጉ የኦሮሞን ህዝብ ትግል በጥርጣሬ ዓይን ከማዬትና ዝም ብሎ ከመቀመጥ ይልቅ ወደ ትግሉ በመቀላቀል የትግሉን አካል መሆን ይጠበቅባቸኋል።
የኦሮሞ ሕዝብም ለኢትዮጵያ መሶሶ፣ ግንድና አባት እንደነረ ለወደፊትም መሆን እንደምችል ‘ለኢትዮጵያ ሙግዚቶች’ ማሳያት ወይም ማሳመን መቻል አለባቸው። ወደድንም ጠላንም የዓለማችን ሃያል ሀገሮች እንደ ኢትዮጵያ ያሉት ጨቅላ ሀገራትን በሙግዚት ነው የሚያስተዳድሩት። መግዚት እናት ለአደራ ወይንም ለጥቅም ነው እንጅ እንደ ወላድት እናት ሁሉም ችላ ህፃንን አታሳድግም። ሕፃን ልጅ ለሙግዚት እናት ሲንሰጥ የሙግዚቷን ፍላጎት ማወቅ የግድ ይላል።
ያለ ኦሮሚያ ኢትዮጵያ እንደምታስነክስ የኢትዮጵያ ሙግዚቶች እንደሚያውቁ አውቃለሁ። ለዚህ ነው ባንደኛ ደረጃ የኢትዮጵያን አደራ የአሮሞ ሕዝብ መውሰድ አለበት ያልኩኝ! ካንድ ሰው ሁለት ሰው ይሻላል። ፍቅር ካለ ሁለት ሰዎች በመዋደድ በትዳር አንድ በመሆን ቤተሰብ ይመሰርታሉ። ፍቅር በመሃከላቸው ካለ ልጆችና ንብረት ባንድ ላይ ያፈራሉ። መዋደድና መግባባት ካልቻሉና ከተካሰሱ ግን ፍርድ ቤት በህግ ይለያቸኋል። መለየት የጥላቻ ምልክት ነው! እንኳን ለሰው ልጅ ቀርቶ ለእንስሳት ፍቅርን ከሰጠነው ጥሎን አይሄድም። ኦሮሞ ኢትዮጵያን እንደወደዳት ያይል ኢትዮጵያ ኦሮሞን ከወደደችሁ ኦሮሞና ኢትዮጵያ ከቶ አይለያዩም! ስለዚህ ፍቅርን እንስበክ! ፍቅር ካለ ሁሉ አለ። ፍቅር ሁሌም አሸናፊ ነው።
Saturday, September 16, 2017
Lola Woyyaaneen Gujii Lixaatti bante, waan amma (update):
Guyyaa, Sanbata diqqaa (Saturday 16/09/2017)
Lolli Woyyaaneen maqaa ummata Kibbaa Burjiitiifi Amaarootiin kibba Oromiyaa Lixa Gujiitti bante ammaayyuu itti fufee guyyaa 4ffaaf deemamaa jira. Lolli kun lola uummanni Gujii, Burjiifi Amaaroon wal-lolaa jiranuu miti; lola Woyyaaneen maqaa uummattoota kanaatiin bante male. Haa ta’uu malee, namootaafi qaamolee ergama Woyyaanee fudhatanii daangaa Oromiyaa cabsanii seenan dhahuun ifirraa deebisuun dirqama. Akka odeeffannoo madda amanamaa irraa argadhetti, Poolisoonniifi milishoonni naannoo Kibbaa gama Burjii goranii Burjii gargaaruun Gujii lolaa jiran. Gama Oromiyaatiin ammoo, gargaarsi ummanni Gujii argate hin jiru.
Gujiin, akka Burjiin poolisootaafi hidhattootaa mootummaa Kibbaarraa gargaarsa argataa jiranu gargaarsa mootummaa naannoo Oromiyaa irraa argachuu dhabulle, Burjii loleetuma lolee gara magaalaa Burjii Goochee, Biilaa fi Sooyyamatti galcheera. Magaalonni Burjii kunneen “humna raayyaa ittis biyyaa kan Itoophiyaa” tiin (‘makkalaakkayaan’) eegama jira.
‘Makkalaakkayaa’ lle waan nageya buusu fakkaatee Burjii irra goree Gujii rukutaa jira. Lola higa ammaatti lolamaa jiruun, Gujii irraa namoonni 4 yoo woreegamanu, gama Burjiitiin ammoo namoonni 30 olii ijjeefamaneeran. Miidhaan gama qabeennaatiin gahe ammoo, Gujii irraa manni buuyyoo (citaa) 3 gubateera. Burjii irraa ammoo, manni buuyyoo (citaa) gara 10 gandoota mandara didiqqaa isaanii keessaa gubateera. Kan Burjii Fichaan (maasiin) midhaanii kan akka garbuu, Xaafii, boqqolloo hektaarri 500 olii gubateera.
Akka maddi odeeffannoo kiyyaa jedhetti, magaalaa Bulee Horaa keessa Ganda Burjiin qofti jiraattu, kan manni saba biraa tokkolle jidduu hin jirre gara mana 500tti jira. Magaalaa Bulee Horaa kana keessatti Burjiin tun meeshaa woraanaa iddoo isiin fiddee kan hin beekkamne hidhatte, fooddaa (maskootii) manaatiin loluudhaan nama nageyaa harka duwwaa jiruufi makiinaa sochii dhoowwitee jirti. Agaaziifi Poolisoonni mootummaa kan Bulee Horaa jiranille caldhisaneetumaa ilaalaa jiran. Haa ta’uu malee, Gujiin xiyyeeffannaa guddaa gara daangaa Oromiyaatti kennee gara daangaa duuleeraa, akkasuma duulaa jira. Burjiin Bulee Horaa ganda Burjiirraa garuu, uummatuma magaalaa keessa harka duwwaa deemuu, mana keessa teettee qaawaa manaatiifi fooddaadhaan dhukaasaa bulte eda.
Gama Aanaa Galaanaatiinille, lolli Gujiifi uummata Kibbaa kan Amaaroo jedhamu jiddu erga jalqabamee guyyaa 4ssoo qabateera. Mootummaan Woyyaanee, ta’e jedhee itti yaadee kallatti adda addaatiin lola labsee Oromoo waraanaa jira jedhan. “Qaruuxeen haadha daa’imaa ifii dhuuftee funnaa (funyaan) qabatti akkuma jedhamu, kan harka uummata biraatiin nu lolaa jiru mootummaa Woyyaaneeti malee, uummata kanneenii moti” jechuun dubbatan uummanni Gujii.
Maddi odeeffannoo kiyyaa kun akka jedhetti, “Oromoon gara biraa jirtan, lola nurratti baname kana deegarsa hamileelle taatu isinirraa dhabneerra jedhan. Lola nuuti guyyaa 4ffaaf itti jiruu kana, namni waa’ee isaa dubbatuufi sagalee keenna dhageessisu akka malee diqqaadha” jechuun komii isaanille asumaan dhaammatane.
Wednesday, August 16, 2017
Haasofni Obbo Lammaa Magarsaa 'April the fool' ta'innaa?
Haasofni Obbo Lammaa Magarsaa 'April the fool' ta'innaa? Obbo Lammaan eennu abdate akkasitti haasawa, warra isa muudatee ergate moo, uummata Oromooti?
Ana duruu wanti naaf hin galin, haasawa Obbo Lammaa Magarsaati. Haasofni Obbo Lammaa Magarsaa diyaaspooraa hedduu hunda akka booji'e quba qaba...Garuu Sobni nama oolcha malee nama hin bulchu...Dubbiin Obbo Lammaa akka jajamteen osoo lafarratti gadi hin bu'in bubbulte.Sobni bule hollaa (kijiba) ta'a jedha Oromoon. Obbo Lammaan akkaataa nama itti soban yeroo basaasummaa biyya Israa'eeliitti barate, baratuu mala. Goommaa 'Worraaqsa diinaagdee' isaallee Abbay Xahaayyeen faa misimaaruma gibiraa tokkoon jalaa dhoosane; silaa dubbiin warraaqsaa sun dansa'a, yoo kan arrabaa qofaafi soba 'April the fool' jedhan san hin ta'in taate.
Obbo Lammaan eennuun abdate akkasitti haasawa, warra isa muudatee ergate moo uummata Oromooti? Deebii gaaffii kanaa obbo Lammaadhumaaf dhiisa. Garuu wanti ani Obbo Lammaa gorsu, yoo uummata Oromoo Abdattee akkasitti haasofta ta'e, kana caalaa yeroo hin qabdu bunni si jalaa qabba'e waan ta'eef seenaa hojjadhu...yoo ammoo ergama Woyyaanee warra dantaa isaaniitiif OPDO Adeetitti (Tigiraayitti) hundeessanee san bahaa jiraatte, afaan Keeti sabboonaafi daammii sun keemistirii Qeerroo Oromootiin callabba'ee asiiditti jijjiiramee afaan kee si gubuuf qophaa'eera.
Akka baay'ina barcumaa paarlamaa keessaa qabdutti, silaa biyya bulchuun olaantummaa Tigiroota (Woyyaanee) dhabasiisuun dantaa Oromoo eeksisuun kan male, silaa OPDO (miseensota OPDOti) akka hin jenneefille, haqni yoom paarlaamaa Itoophiyaa keessa teettee (teessee) beekti, afaan qawweerra male.
Woyyaneen gaafa OPDO dantaa isaaniitiif hundeessiteeyyuu shakkitu, loltoota isii bobbaastee Oromiyaafi OPDO iyyuu boojiti. OPDO keessa sabboontonni akka jiran shakkii hin qabu. Garuu, kana booda OPDO'n, Oromo People Democratic Revolution (OPDR) tti of jijjiiruun dantaa Oromootiif dhaabatuu qabdi. Nuuti Oromoon (sabboontonni dhugaa) kan qabsoofnuuf, Oromoo qofa bilisa baasuuf osoo hin taane, OPDO ille bilisa baasuuf.
Sunday, August 6, 2017
Governmental Checks and Balances in Ethiopia
Qaamolee mootummaa sadiin-Seera baastuu, reesa raawwachiistuufi seera hiiktuu.
Legislative, Executive and Judiciary:Check and balance
Tuesday, April 18, 2017
Thursday, March 16, 2017
Årstider-waqtiilee-seasons
NB: the Swedish seasons and the Oromo seasons are not the same. When it is winter in Sweden, it maybe Summer in Ethiopia (Oromia). This translation is put according to Swedish seasons order.
Hub. Waqtileen biyya Siwiidiniifi Oromoo tokko moti. Yeroo Siwiidin keessatti ganna ta’u, Oromiyaatti (Itoophiyatti) ganna ta’uu mala. Hiikaan kun tartiiba biyya Siwidiiniitiin jira.
OBS: de svenska årstiderna och Oromo
årstiderna är inte samma sak.
När det är vinter i Sverige, är det sommar
i Etiopien (Oromia). Denna översättning
sätts enligt svenska säsonger ordning.
Monday, March 13, 2017
Qubee Afaan Oromoo-The Oromo Alphabet
· Qubee Afaan Oromoo or the Oromo Alphabet has also some double letters of consonants than the English Alphabet. These especial double letters are Ch, Dh, Ny, Ph, and Sh. These double letters are called “Qubee dacha” in Afaan Oromoo.
· Qubee dubbifamaa- which means consonants: b c d f g h j k l m n p q r s t v w x y z
· Qubee dubbachiiftuu-which means vowels: a e i o u
· In addition to the entire 26 letter English Alphabet, we Oromoo have five especial double letters such Ch which gives Cha sound, Dh which gives Dha sound, Ny, which gives nya sound, Ph, which gives Pha sound and Sh which gives Sha Sound.
· In Afaan Oromo or Oromo Alphabet, letters like V, P, and Z are borrowed letters. These letters are called “Qubee ergisaa” in Afaan Oromoo.
Here with video:
Tuesday, February 14, 2017
Ibidda rafe huubni to'achuu kajeele/ የተኛው እሳት ገለባ ልቆጣጠር ፈለገ
Qe’ee addurreen hin jirre, hantuunni xarapheezzaa yaabdee sirbiti/ ድመት ያልዋለበት ቤት አይጥ ወንበር ላይ ወጥቶ ይጨፍራል
የከሰረና ፖሊትካ ጃማሪ በኦሮሞ ለምን ‘practice’ ይወጣል? ዶ/ር ፍስሃ እሼቱም ሁለተኛ ዶ/ር ሃይሌ ላሬቦ ሆነው ብቅ ብሏል…“አዲስ አበባ የአማራ እንጂ የኦሮሞ አይደለም” ዶ/ር ፍስሃ እሸቱ። ድመት ያልዋለበት ቤት አይጥ ወንበር ላይ ወጥቶ ይጨፍራል ይላል የስዊድን ተረት!
Kan kasaareefi jalqabaan siyaasaa Oromoorratti shaakalaa? Dr. Fissaha Isheetuu namni jedhamu akkuma Dr. Haayilee Laareeboo tuffii Oromoof qabu dubbateera. Keessattuu, “Finfinneen Kan Amaaraati malee kan Oromootii miti” jedheera. Ibidda rafe huubni to’achuu kajeele dhiiro. Qe’ee addurreen hin jirre, hantuunni xarapheezzaa yaabdee sirbiti jedha mammaaksi warra Sweden….
Friday, February 10, 2017
My Freedom Letter book:kitaaba Kiyyaa Xalayaa Bilisummaa: “የነጻነት ደብዳቤ” የምለው መጽሃፌ
This is my book “Freedom Letter” on internet, which was published in 2015. It was written in three languages: Afaan Oromoo, Amharic, and English. I couldn’t publish it in mass, as well as distribute to Ethiopia and many different countries, but many people are asking me about it. On the other hand, many issues that I raised in my book last time are becoming to Ethiopian current issues. Therefore, I have uploaded the “Freedom Letter” on the Internet. Click this link to find the entire contents of the Freedom Letter Book:
https://drive.google.com/file/d/0B6IRIm0YNvRMMlU4S1JvUUdOeGM/view
https://drive.google.com/file/d/0B6IRIm0YNvRMMlU4S1JvUUdOeGM/view
Kun kitaaba Kiyyaa “Xalayaa Bilisummaa” afaan sadiin: Afaan Oromoo, Afaan Amaaraatiifi Afaan Ingiliziitiin barreessee waggaa lama dura maxxanseedha. Kitaaba kana, namoonni hedduunis waan na gaafachaa jirtaniif, akkasuma dhimmoonni ani keessatti barreesse hedduun yeroo amma haala wayitawaa ammaa ta’aa waan jiraniif PDF dhaan online interneetii irratti gadi dhiiseera. Kitaaba guutuu argachuuf qunnamsiistuu ykn liinkii kana tuqa: https://drive.google.com/file/d/0B6IRIm0YNvRMMlU4S1JvUUdOeGM/viewhttps://drive.google.com/file/d/0B6IRIm0YNvRMMlU4S1JvUUdOeGM/view
ይህ ከሁለት ዓመት በፊት በሶስት ቋንቋ ማለትም በኦሮምኛ፣ በአማሪኛና በእንግሊዘኛ ያሳተምኩት “የነጻነት ደብዳቤ” የምለው መጽሃፌ ነው። በመጽሃፌ ውስጥ የጠቀስካቸው ብዙ ነገሮች አሁን ወቅታዊ ሁኔታ እየሆኑ ናቸው። ፕ/ር ሃይሌ ላሬቦ በቅርብ ጊዜ ያመጣ አስቂኝ ታሪክና የመሰሎቹ ኋለ ቀር ምኞት እንድሁም በኢትዮጵያ ጥላ ስር የምቆመር ቁማሪ እንዳልቀረና መቅረት እንዳለበት እንስቻለሁኝ። መጽሃፉን ለብዙ ጠያቂዎች ለማድረስ ስላልቻልኩ በፕድኤፍ መልኩ በእንቴርኔት ላይ ለቅቻለሁኝ።
https://drive.google.com/file/d/0B6IRIm0YNvRMMlU4S1JvUUdOeGM/view
https://drive.google.com/file/d/0B6IRIm0YNvRMMlU4S1JvUUdOeGM/view
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Heerichi ifatti tarsa’uu Bahr Dar irraa eegaleera.
Heerichi ifatti tarsa’uu Bahr Dar irraa eegaleera. Naannoon Amaaraa guyyaa har’aa ifatti heericha tarsaasuun dhimma alaabaa heericha irratti murtaahee waggoottan darbaniif hojiirra jiru jijjiiruuf murteesseera. Alaabaa lummuxxii deeffachuuf akka tahe wal nama hin gaafachiisu. Sun ammoo sirna 1991tti awwaalame ture. Amma sirni sun qabatamatti awwaalaa ka’ee heera tarsaasee heera mataa isaa seeraan deebifachaa jira.
Wanta Naannoon Amaaraa godhe warri ‘Addis Ababee’s hordofuuf karaarra jira. Bakkoota lamaan kanatti hojiirra oollaan magaalaalee Oromiyaa fi kan naannoolee biroo keessattis olaantummaan kanuma isaanii taha. Hiriirotni mootummicha deeggaruuf bahaman kan gidduu kanaa hundumtuu alaabaan filatanii bahanis kanuma sirna durii tahuu namuu quba qaba. Miidiyaaleen mootummaas itti gammadanii akka of-qaba tokko malee garsiisanii gabaafaman ajajaman. Qondaalonni mootummaa sadarkaa itti aanaa MM osoo hin hafne ”waliin jirra” jechuun dhaadachuus dhageenyeerra. Warra silaa kana mormee mormisiisu dursanii guuranii hidhaatti naquunis akeekni isaa kanaafi.
Heerri kun kan TPLF jedhamee murna amma aangoo qabateen abaarameera. ‘Heerri TPLF isuma TPLF waliin awwaalamuu qaba’ kan jedhus dhaadannoo warra baraa ti. Dhugaan jiru garuu heerri sun kan qabsoo ummatoota cunqurfamoo booda injifannoo dhufeen (hanquu tahullee, hojiirra ooluu baatullee) tumamee dha. Obbo Leencoo Lataan yaadadhe. Heerri sun qabiyyee ittiin ragga’e san akka qabatee bahuuf warra gumaache keessaa Mallasitti aanee kan jiru Obbo Leencoo dha. Har’a garuu Obbo Leencooma duratti qaama isaan “mootummaan kun mootummaa Oromooti
” jedhanii falmaniifii fi duukaa dhaabbataniin heerichi yoo tarsa’u argaa jiru.
Related

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Walloo univaristy: Degarsa obboleeyyan isanii wolloo Guyyaa har’aWalloo
Uunivaristy: Dhugeessaa Tasfaayee jedhama. Yunivarsitii Wallotti barataa Faarmaasii waggaa 5ffaa GC dha. Ganama kana sababaa tokko malee qabamee Waajira Poolisii #Ammistanyaa Dassetti hidhame. Osoo duriyyeen nafxanya tokko hin hidhamin barataa keenya hidhan.
Mohammednur Guye
Marartuu jedhamti. Yunivarsitii Wallotti barattuu muummee Baayolojii waggaa 2ffaati. Har’a manguddoon takka dubbii qabbaneesuuf dhufanii galmatti walitti nu qaban. Yeroo kana poolisiin Amaaraatiis garee jeequmsa kaaste barattoota habashaa dhiisanii galmatti nu marsan. Gareen Amaaraa tan mooraa keessa bakka birootti hafte san barattuu Marartuu tuman. Barattoonni Oromoos dirmachuuf gara alatti ceenaan dhukaasa bananii manatti ol nu dhoorkan. Poolisiin asitti loogii hojjataa jiran. Osoo nuti miira keessa kan gallu taate ajjeechaa keenyaaf ija babaasaa jiran.
Firaa’ol Ahmad barataa achin jirudhaa
#mattuu deeggarsa qomoo walloo
#ARSII – ASSALLAA: Degarsa obboleeyyan isanii wolloo Guyyaa har’a
Amboo Istaadiyeemitti wal arguuf haal dureen xumuramaa jira.
“”Guyyaa Gootota”” Amboo irratti Ni kabajama.
Hirmaatota…..
@Qeerroo fi qarree Amboo.
@Bartoonni Amboo.
@Bartoonni Universty Amboo fi Dhunfaa.
@Ummanni Amboo
@Aktivistoonni.
@Dhaabbileen siyaasa fi Amantaa.
@Hayyoonni oromoo.
@Artistoota oromoo.
@Abbootiin Gadaa .
@ummanni Naannoo Amboo fi Godinoota adda addaa irraa irratti Ni hirmaatu.
Yaroo duraaf ifatti kabajachuuf jirra.
Bu’aa lafee fi dhiiga ilmaan oromoo bara dheeraaf itti wareegamaa turanii dha.
Bu’aa qabsoo keenyaatiin qaanqee bilisummaa argameeti.
Maatiin qabsa’oota qabsoo bilisummaa oromoo tiif wareegamanii waamicha kabajaan irratti Ni argamu.
Guyyaan Ebla 15/2019 ykn kibxata 7/8/2011 Magaalaa Amboo tti bifa adda ta’een Guyyaan “Gootota oromoo” Ni kabajama.
Jala bultiin Guyyaa 5/8/2011)Dilbata galgala sa’a 12:30 irraa calqabee dungoon ni ifa.
Hayyu Dureen ABO Jaal Daawud Ibsaa, hooggantoota fi qondaaltonni ol’aanoon Dhaabaa saganticha irratti Ni argamu.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Koree Qindeessituu Ayyaanichaa!
Sabani Goota Hin qabne kanniisa mootii Hin qabneedha !!!!


text:
Godina Wallaggaa Bahaa aanaa Jimmaa Arjoo magaalaa Arjoo keessatti har’a hiriirri uummataa gaggeeffamee jira.Gaaffiileen dhiyaatanis Haaroomsii sadarkaa oliiti jalqabame aanaa keenya dhaqqabuu qaba, bu’an misoomaa argamee uummataaf ooluu qaba, kanneen hidhaa keessa jiran haa gadhifaman kan jedhu fi kanneen biroo kan of keessaa qabu ta’uun ibsamee jira.
Bulchaan aanaa Jimmaa Arjoo Obbo Beenyaa Tasammaa gaaffiin hiriirtootaa kana keessaa sadarkaa aanaatti kan hojjatamuu maleef maallaqnii akka ramadamuu kan deebii qaama olaanaa barbaadu immoo dabarsuuf ka jiran ta’u ibsanii jira.


text:
Manni hidhaa Qilinxoo erga gubatee as yeroo duraatii han mana muritiitti dhihaatan miseensonni paartii Koongiresii Federaalawaa oromoo fedhii isaanii malee, dirqiidhaan gara mana murtii geeffamuu saanii ibsanii jiru.
Dhaddachii akkuma ta'een himatamtoota keessaa Galaana nagaraa, Cimsaa Abdiisaa, Darajee Margaa, Gammachuu Shaanqoo fi Magarsaa Asfaaw warra dhihaate keessa akka hin jire manni murtichaa hubatee, maalif akka ta'ee gaafii gaafateef debiin poolisiin kenne “ Afur mana hidhaa adda addaa waan jiraanifii tokko garuu ( Cimsaa Abdiisaa) bakka jiru hin beeknnu,” han jedhu.
Mannii murtichaas beellama itti aanutti hundii isaanii, hidhamtoota shanaan hara hafan dabalatee, bellama itti aanuuf akka dhihaatan itti gafatamtoota mana hidhaatii ajeja dabarsee jira.


text:
Breaking !!
Yaroo ammaa kana konkolaataan uummata fe’u kamuu Oromiyaa hunda keessaa Finfinnee akka hin seenne bakka hundatti akka hin dabarre dhorkanii jiru.
Warra imala irra jiranis tumanii deebisuu calqabaniiru.
Qeerroo fi qarreen oromiyaa Furmaataa fi Tarkaanfiin fudhatamu maal akka ta’uu qabu yaroo xiqqoo booda ibsa ni goona.
Ammasitti qeerroon bakka jirtu hundatti of qopheessaa.
Ku Buufata konkolaataa Amboo ti.
Guyyaa Kamisa har’aa irraa calqabee Oromiyaa guutuu keessa Transport iin uummata Fedhu kamui Finfinfinnee deemuu waan dhorkaniif uummanni akkanatti rakkachas jira.
Konkolataan gara mana isaaniitti deebi’anii galanii dhaabaa jiru.
Kaabinee fi kaadiree qofatu socho’uu danda’a jechaa jiru.
Oromoo maal fidda jechaa jira nafxanyaan.
Related


text:
Filmaata Biyyoolessaa Itophiyaarratti Ibsa ABO
(Bitootessa 8, 2021)
Akkuma yaadatamu ABO qabsoo hidhannoo waggoota dheeraaf mootummoota Itophiyaa waliin gochaa ture hagayya 2018 keessa dhaabee gaaffii Oromoo gulantaa haarawaatti jijjiire. Kunis gaaffii Oromoo gulantaa haarawaatti jijjiiruudhan qabsoo karaa Nagaa fi Maree siyaasaa tiin mirga dimokraasii fi hiree murteeffannaa kabachiisuuf yaadameetu ture. Akkuma Kanaan Hoogganni ABOs Baatii Fulbaana 2018 keessaa magaalaa Finfinnee, Itophiyaatti deebi’uun ni beekama.
Yeroo sanatti sabni keenya Cehumsa Ebla (April) 2018 irraa eegalee waggaa lamaaf jedhamee itti seename Filmaatni walabaa fi haqaa seenaa biyyattii keessatti yeroo jalqabaaf geggeeffama jedhee yaadamee ture. Garuu abdiin kuni dimismisee dhumarratti dukkanaawuuf yeroo dheeraa itti hin fudhanne. Paartii biyya bitaa ture akkuma injifannoo rakasha mormitoota siyaasaa biyyatti galcheera jedhee argateen utuu yeroo itti hin kenniin ABO irratti olola hamaa jalqbe. Ololli Karaa Sabaa himaa (Social media) fi midiyaa mootummaa akkuma hoogganni dhaabaa Fulbaana 15, 2018 biyyatti seeneen guyyaa muraasa keessatti eegale.
ABOn marii Karaa nagaaf dursa kennee carraaqaa jiru, sadarkaan duula propogandaa fi ummata burjaajessuu kun osoo hin turiin ol-guddatee mootummaan waraana karaa Dhihaa fi Kibba Oromiyarratti bane. Asirratti kan hubatame mootummaan waliigalteen Hagayya (August) 2018 keessa Asmaratti ta’een faallaa deemee waraanni xumuramee, loltootni Bilisummaa Oromoo akka humna nageenyaa fi poolisii biyyaatti makaman akka hin feene dha. Mootummaan humna loltuu Bilisummaa Oromoo ummatatti dabalee nagaa buusuurraa lolaa fi jeequmsa ufii uumetti dhimma bahuu fi Waraana Bilisummaa Oromoo fi Hooggana ABO gidduu hariiroo ture sababeeffachuudhan ABO siyaasaa karaa nagaa keessaa ala taasisuu itti shiroota dhuma hin qabne itti fufe.
Lola mootummaan Oromiyaa keessatti geggeessaa jirutti dabalatee Dhibeen COVID-19 dhufuun mormitootni siyaasaa akka daran dadhabanii filmaata Hagayya 2020 yaadamee tureef hin qophoofne taasise. Balaan dhukkuba kun filmaata biyyoolessaa irratti dhiibbaa qabaatullee sababni guyyaa filmaataa dabarsuuf dhihaate hundee seeraa fi adeemsa siyaasaa keessatti gaaffii guddaa kan uumee dha. Gama seeraatiin yoo ilaalle heera Biyyattii keessatti yeroo paarlaamaa dheeressuuf kan nama dandeessisu hulaa banaan waan hin jirreef yeroo filmaataa dheeressuun humnoota siyaasaa hunda waliin ta’udhaan murtii siyaasaa haarawaa gochuun barbaachisaa ture. Yaada kana ammoo mootummaatu fudhachuu dide.
Akkuma mormitootni yeroo filmaataa seeraa ala dheeressuu sirrii miti jedhanii mormiin jabaateen gidduutti Artistiin Oromoo qaroo fi jaallatamaa kan ta’e – Hacaaluu Hundeessaa – ajjeefame. Akkuma kuni ta’een miseensota, hoogganootaa fi deeggartoota jarmayaa siyaasaa mormitootaa hidhuu fi dararuu daran bal’atee jabaate. Hooggantootni jaarmiyaa mormitootaa beekamoo sadarkaa oliirra jiranii fi bitaa, mirgaa fi giddugaleesssa utuu hin jedhiin jumlaan hidhuun itti fufe. Hanga har’aatti ajjeechaan Hacaaluu fi namootni siyaasa keessatti bebbekamoon ajjefaman qaama loogii hin gooneen utuu hin qoratamiin jira.
Mootummaan uummata hiree murteeffannaa fi ofiin of-bulchuu lammileen Oromiyaa fi kibba Itophiyaa gaafachaa jiran irratti gochaa suukanneessaa kana raawwachaa utuu jiruu, itti dabalee garaagarummaa ilaalcha polotikaa marii fi falmii siyaasaatiin furuu irra lola Oromiyaa keessatti eegale sana gara biyya Tigray tti ceesisee lola bal’aa labse. Akkuma ummatni beekuu fi seenaa keessatti galmaawee jiru ABOn firummaa TPLF gonkayyuu hin qabu. ABOn dura bu’aa jaarmotaa siyaasaa ta’ee waayiloota isaa waliin mootummaa TPLF tiin hogganamu darbeemmoo EPRDF jedhee uf yaame mormaa ture.
Garuu, dhugaa jiru yoo ilaalle, lolli Tigray keessaatti geggeefamaa jiru itti fufinsa lola Oromiyaa jilbeenfachiisuuf geggeffamaa jiru ta’uu isaa hubanna. Erga kufaatiin diploomaasii qaama biyya bitaa jirurra gahee, fi mootummaan US rakkina hidhaa laga Abbayyaa (GERD) furuuf akka gidduu galu waliigalamee booda Itiyoophiyaan hariiroo Sudan waliin qabdu cabee yeroo ammaa lola guutuu biyya ollaa biraa waliin jalqabuuf qarqara gahamee jira.
Kan keessa jirru biyya miseensotaa fi hooggantootni jaarmayaa polotikaa Bilisa ta’anii haqaan mirgaa fi demokraasii biyyaaf hojjetan qaama biyya bituutiin jumulaa tti qabamanii, haala sukkaneessaa keessatti dararamanii dha. Kunis, utuu karaa mana murtii guutuutti bilisa bahanii jiranii fi yeroo tokko tokko ammoo warri mootummaaf dhaabbatanii abbootiin alangaa jara kanarraa himata kasasanillee yerootti bilisa ta’uu hafee namootni hidhamanii taa’aa jirani dha. Kan keessa jirru biyya waajjirootni jaarmayaa mormitoota polotikaa, teessuma waaltaa isaaniirraa hanga godinaa guutuu cufamanii fi humna biyya bituun weeraramanii tohatamanii dha.
Egaa waliigalaatti haala akkasii kana keessatti biyyattiin kan filmaata biyyoolessaaf ‘qophaawaa’ jirtu. Boordii filannoo biyyoolessaa Itopphiyaa fi qaamota kana keessaa qooda qabna jedhan (stakeholders) kan yaadachiisuu feenu, filannoo jechuun waayee guyyaa filatnoo dhaqanii sagalee keennii qofa miti. Filannoo keessatti hedduun barbaachisaan tartiiba filannoon suni ittiin qophaayee fi akkaataa filannoo sana bira gahamee qulqulleessuu dha. Haqaa fi amanamummaan filannoo fi sirni dimokraasii guyyaa filannoo dura sirna filannoo itti geggeffamuu fi hojii sadarkaa adda addaatti raawwatamuu qabuu fi loogii malee qooda fudhannaa jaarmayaa mormitootaa irratti hundaawa.
Filannoo tokko kan ittiin madaalamu adeemsa sirna filannoo sana keessatti jalqabaa hanga dhumaatti raawwatamee malee guyyaa filannoo sagalee dhoksaan kennameen akka hin taane hubatamaa dha. Filannoon haqaa fi dhugaa irratti hundaawe kan gamaagamamu adeemsa filannoo sana keessatti ta’e, kabajamuu mirga mormitootaa fi haqni jiraachuu, loogiin dhabamuu fi kanaafis qaama bilisa ta’een tartiiba raawwatame hordofamuu isaarratti hundaawa. Adeemsi kunis mormitoota hundaaf dirree siyaasaa banuu fi akka bilisaan socho’an eyyamuu; Miidiyaa bilisa ta’ee hunda walqixxummaan tajaajiluu; fi boordii filannoo fi qaama seeraa Bilisa ta’ee loogii tokko malee hojjetu feesisa.
Dhuguma dubbachuuf yoo ta’e itti bahinsi filmaata (election results) Itophiyaa ammaa kun dursee kan beekamee dha. Nama haqarratti hundaawee ilaaluuf haala biyyittiin amma keessa jirtu kana keessatti filmaatni kun geggeffamuu kan hin qabnee dha. Sababa warri biyya bulchina jedhanii of-yaaman filmaata kanarratti cichanii jiraniif nuti mootummaa filatamee dha jedhanii of-moggaasuu fi nama amansiisuuif qofaa dha. Kanaa -achi sababni filannoo qabeenyaa guddaan gaafatu kana gargaarsa biyyoota adda addaa fi qabeenyaan biyyattii hiyyeessa kanaa, utuu ummatni miliyoonaan lakkaawamu beelawaa jiruu, qisaasamuuf dantaa warra biyya bituuf malee sababa biraa hin qabu.
Kanarraan kan ka’e ABOn kan itti amanu:
1. Filmaata haqaa fi bilisaa geggeessuu haa turuutii haalli amma biyyittiin keessa jirtu sadarkaa dhumaattiillee mirgi dimokraasii (lowest standards of even illiberal democracies) akkan hin jirree dha.
2. Haala waggoota lama darban keessatti ta’e walakkaa isaa armaan olitti caqafame irraan kan ka’e, itti bahumsi filmaata kanaa filmaata haqaa, bilisaa fi kan hunda bakka bu’u ta’uu waan hin dandeenyeef qaamota dubbiin ilaaluu (stakeholders) biratti fudhatama hin qabu.
3. Yoo filmaatni kun geggeeffamellee rakkina siyaasaa gurguddoo ta’an fi waldhibdee biyyattii keessa jiru furuu irratti jijjirama inni fidu hin jiru.
Kanaaf, ABOn filmaata dhufu kana qooda fudhachuu irraa Mootummaan dirree siyaasaa itti dhiphiisuun ugguramuu irraan kan kahe gochaa Mootummaa irraa akka hin hirmaanne taasifamuu isaa labsina.
Kunis kan ta’e sababa Paartiin Badhaadhinaa (Prosperity Party) utuu beekuu (intentionally) qooda fudhannaa siyaasaa irra nu dhiibee fi iyyannoo keenya yeroo hundaaf gurra kennuu diduu irraa kan ka’e fi ABO dhiibuu irraa dantaa guddaa paartii badhaadhinaa fi waayiloota isaatiif argachuu waan qindeeffameefidha. Haa ta’uutii, haalota waan armaan gaditti caqasaman guutuu fi gaaffilee haqaa kan jaarmotni mormitoota siyaasaa gaafatan deebisuu fi rakkinoota ummata bal’aa furuu yaaluun adeemsa dimokraasii biyyattii gargaara jennee amanna.
1. Hidhamtoota siyaasaa hunda haal duree tokko malee hiikuu;
2. Waajjiroota jaarmota mormitoota Siyaasaa yeroo ammaa cufamanii/ tohannoo human sekuriitii warra biyya bulchaa jiranii jiran banuu;
3. Yeroo ammaa biyyattii guutuu keessaatti adeemaa kan jiru ummata hidhuu, dararuu fi ajjeessuu dhaabuu fi marii hunda ammate geggeessuu;
4. Qaamotni (Institutions) kan akka Boordii Filannoo, Mana Seeraa fi Murtii fi nagaa eegdota akka bilisa ta’an wabii kennuu;
5. Marii Siyaasaa (political Dialogue) kan hunda ammatee fi itti bahi isaa furmaata rakkina polotikaa biyya kanaa kan tahe akka jalqabamu taasisuu.
Injifannoo Ummata Bal’aaf!
Related


text:
Education Courses
Child development and Learning – EPSY 112
Curriculum, Instruction, and Assessment in Primary School – TECS 112
Haala Waliigalaa Korsichaa Seensa Barnootichaa Barnoonni kun barsiisonni sadarkaa 1ffaa gosa barnootaa adda addaa barsiisuuf ga’umsawwan barbaachisoo akka horachuu danda’aniif itti yaadame kan qopha’edha. Koorsichis yoo xiqqaate torban tokko keessatti sa’aa sadii kan baratamuufi boqonnaawwan shan kan of keessatti hammatedha. Boqonnaan 1ffaan maalummaa barumsaa, bifoota barumsaa, maalummaa sirna barnootaa, bu’uuraalee sirna barnootaa, moodeloota qophii sirna …
Curriculum, Instruction, and Assessment in Primary School – TECS 112 Read More »
Practicum II – Prac 221
Assessment in Primary School – EPSY 231
BOQONNAA-1YAAD-RIMEEWWANII FI JECHOOTA BU’UURAA IYYAAFANNAA FI MADAALLII BARACHUU BARATTOOTAASeensaBoqonnaan kun yaad-rimeewwan bu’uuraa tokko tokko koorsii kana keessatti barbaachisan hubachiisuuf kan dhiyaateedha. Jalqabarratti yaad-rimeewwan yaalii, safarrii, iyyaafannaa fi madaallii jedhaman kan ibsamudha. Itti aansuudhaan dhimmoota iyyaafannaa fi madaallii barachuu, akkasumas itti fayyadama dhimmoota iyyaafannaa barachuu mana barumsa sadarkaa tokkoffaatu dhiyaata. Boqonnaan kun seerota/piriinsippiloota barbaachisaa yeroo barachuu …
Application of Theories of Learning in Primary School – EPSY 221
HOJIIRRA OLMAA YAAD-HIDDAMOOTA BARACHUU MANNEEN BARNOOTAA SAD. 1FFAA KEESSATTI(Applications of Learning Theories in Teaching Primary Schools){EPSY 221} Kan qindeesse fi gara Afaan Oromottii Hiikee Mijeessee KBB JimmaattiiDaanyee Admaasuu (MA)Jireenyaa Urgeessaa (MA)Siyyuum Kabbadaa (MA)Lammeessaa Urgeessaa (MA)Alamaayyoo Raggaasaa (MA) Biroo Barnoota OromiyaaHagayya, 2006Finfinne Boqonna TokkoYaad- rimeewwan Barachuu fi Yaad- hiddammoota BarachuuJaalatamaa leejiiffamaa! Boqonnaan kun seensa moojuulii kanaa …
Application of Theories of Learning in Primary School – EPSY 221 Read More »
Practicum III – Prac 232
Action Research Theory – ACR 301
QORANNOO GOCHAAManneen Barnoota Sadarkaa Tokkoffaa Keessatti[AcR-301] Moojula Sagantaa Dippiloomaaf (10+3) Qophaa’e Qopheessitooni: Muktaar Badawwii (MA) KBB Adoolaa Alaazaar Kaasaahuun (BA) KBB Adoolaa BBO Hagayya 2007 QORANNOO GOCHAAManneen Barnoota Sadarkaa Tokkoffaa Keessatti[AcR-301] Moojula Sagantaa Dippiloomaaf (10+3) Qophaa’e Qopheessitooni: Muktaar Badawwii (MA) KBB Adoolaa Alaazaar Kaasaahuun (BA) KBB Adoolaa Gulaaltonni:Darajjee Abdii (MA) KBB AsallaaAbdulhayyii Awwal (MA) KBB …


text:
Itti aana dura taa’aa Gamtaa Dimokraasummaa Ummata Oomoo sanbat - duraa darbe poolisii Jiinkaatiin too’anaa jala oolan.
Obbo Alamaayyoo Mokonnon, itti aanaa -dura ta’aa Gamtaa Demokraasummaa Ummata Oomoo,Obboo Abrahaam Biizunaa, miseensa dhabbatichaa fi namni Obbo Silashii Getaachoo jedhamuu bitooteessa 26, 2016 poolisii magaala Jiinkaatin qabamanii, yeroo ammaa wajjira Poolisii Awaasaa jiraachuu isaanii dura ta’an paartichaa, Obbo Girmaa Baqqalaa beeksisan.
Waajjira poolisii Jiinkaa irraa, Ajajaa-kumaa, Shikun Artee hidhamuu jara kanaa mirkaneessanii, mana murtitti dhiheessuu dha garuu manni murtii godinichaa ol aanaan dhimmicha laaluudha mirga hin qabu waan nun jedheef wajjira poolisii naanoo ummata kibaa wajjin mari’acha jira jedhan.
Shakkamtoonni kun erga qabamanii guyyaa shan ta’us amma ammatti mana murtiitti hin dhihaAnne jedha gabaasni Malaskaachoo Ammahaa Finfinee irra erge.


text:
Kurfii SWO · Kamisa Fuulbana 16, 2021
Hidhamtoonni Oromoo mana hidhaa keessaa baafamuun ajjeefamuu
Oromoota manneen hidhaa impaayerattii garaagaraa keessatti hidhamanii gidirfamaa jiran baasuun ajjeesanii bakkeetti gatuun, kutaalee Oromiyaa danuu keessatti LMKII'n raawwatamuun amaleeffatamee jiru, Giddu-gala Oromiyaa, Lixa Shaggar, Ona Gindabarat keessatti ammas irra-deebiin, galgala edaa (Roobii Fuulbana 15, 2021) Oromoonni sadii (3) mana hidhaa keessaa baafamuun ajjeefamuu.
Saamicha Dureeyyii Oromoo irratti raawwatamu
Saamichi hidhattootaa fi kaabinoota MKII'n, Kaaba Oromiyaa, Konyaa Walloo keessatti Dureeyyii Oromoo irratti, qabata gargaarsa WBO'n raawwatamu, tibbana akkaan hammaatee jiraachuu.
Namaa-horiin hongeen miidhamaa jiraachuu
Namaa horiin Booranaa, daafii dheerachuu hongee fi addaan citiinsa gargaarsa dhaabbilee mit-mootummaan miidhama hamaaf saaxilamanii jiraachuu.
Kan hawaasni Oromoo beelaa fi hongeen waxalamaa jiru, aangawoonni MKII konyaa sanii garuu rakkoo mudatee jiru furuu mannaa, Hawaasa Oromoo dirqisiisuun, leenjii ispoortii hin malle, kan umurii fi saala hin foonee fi, Safuu fi Aadaa Oromoo cabse akka leenji'an taasisaa jiraachuu.


text:
Galaana Diimaa
Galaana Diimaan ( Afaan Ingiliish: Red Sea) galaana qalla Garba Indiyaa keessatti argamu kan Afrikaa fi Eshiyaa jiddu jiru. Galaana Diimaan kunii kan Garba Indiyaa walitti qabate kibbaan Bab el Mandabii fi Gulfii Eden keessan yoo ta'u, kaaban immoo Peninsulaa Sina'i, Gulf of Aqaba (Gulf of Eilat fi Gulf of Suez (kan gara Kanaalii Suwiiz nama gessu) kessanni. Ecoregioniin Galaana Diimaa Global 200 dha.
Kuta Sulula Guddaa hanga ta'e kan qabatu Galaana Diimaan kuni ballina lafa walumaa galatti hanga 174,000 isquweer maayils (isquweer kiilometirii 450,000) yoo qabatu: dheriini isaa maayilisii 1,200 (1,900 km) fi ballina dagalee bakka Galaana Diimaan itti ballatutti argamu maayilisii 190 (300 km) ta'a. Galaana Diimaan dhooqa garaa keessa guddichi jiddu isaatti argamu 8,200 feet (2,500 m) yoo ta'u, avirejjiin dhooqa Galaana Diimaa immo 1,640 feet (500 m) ta'a. Haa ta'u malee bakka dhooqa diddiqa qaban ni jiru; bakkonni kunis binensotta bishaan keessa jiraatanii fi Corals baayyee of keessaa qabu. Galaanni kuni gosa lubbu qabeeyyii lafee dugdaa hin qabne(invertebrate) 1,000 fi kooraalsi(corals) laafaa fi jabbaa ta'an 200 of keessaa qaba. Galaanni kuni adunya keessaa fiixee kaaba naannoo tiropikaalitti argama.
Galaana Diimaan adunya keessaa baayyee soogiddaa'aa(soogidda qabaachuun) ta'un beekkama; kuni immo akka bishaan Galaana Diimaa itti maru irra kan ka'e dha. Kunis kan adda ta'e sababa hurka(evaporation) fi dhibba qilleensaatti. Sogiddummaan Galaana Diimaa 3.6% hanga 3.8% ta'a.


text:
Thank you Harari community for standing with our community!
Kun cuunfaa ibsichaa kan Afaan Oromootiin dhiyaatee dha.
United Australian Harari Council ibsa gaddaa fi deeggarsaa baasee Hawaasa Oromoo Australiaf ergeen ajjeechaa artistii Oromoo jaalatamaa fi kabajamaa, Haacaaluu Hundeessaa, irratti raawwatametti gaddi guddaan kan itti dhagayame ta’uu ibse.
Maatii, hawaasaafi ummata Itoophiyaa maraaf jajjabina hawweera.
Akkasumas sababa ajjeechaa kanaatiin mormii ka’e irratti lubbuu lammiilee darbeefis gadduu ibseera; kanneen gadda keessa seenaniifis jajjabina hawweera.
Ajjeechaan artistii sagalee ummata Oromoo ta’e irratti raawwaate kun itti yaadamee, karoorfamee fi qoratamee kan godhame ta’uu isaaf ragaan, ajjeechicha booda yakkicha dhoksuuf, akkasumas sababa ajjeechaa kanaan kan miidhaman ummata Oromoo gaafatamtoota gochuuf yaaliiwwan godhaman ragaa dha; gochichi sirna tokkoon akka qajeelfamee raawwames hubachuun akak danda’amu ibseera.
Gochaan kun ummatni Oromoo sirna bulchiinsa biyyattii keessatti akka hin hirmaanneef kan raawwtamee dha.Yakki kun qaama walaba ta’een sirriitti akak qoratamuu fi itti bahi qorannichaa guutuun ummataaf akka ifa godhamus gaafataniiru.
Dallansuu ajjeechichaan walqabatee mormii ka’e sababeefafchuun mootummaan sababii ilaalchaan namoota hidhuu irraa akka ofqusatu, namoonni ilaalcha siayasaa isaaniitin hidhaman martis akka hiikaman gaafatee, gochaaleen kunis lammiileen akka shororkaa’an kan godhu, hirmaannaa siyaasaa irraa akka fagaatan kan taasisuu fi ardaan siyaasaa akka daran dhiphatu kan godhu ta’uu ibsuun yaaddoo qabu kaa’eera.
Ibsichi dhuma irrattis, yeroo qoraamataa kana keessatti ummata Oromoo waliin akka dhaabbatuu fi gadda ummaticha mudates waliin akka qooddatu beeksiseera.
#AbiyMustGo #Stand4HumanRights #FreeOromia


text:
Godina Arsii Aanaa Suudee 234
Godina Arsii Aanaa Shaallaa 367
Godina Baalee Aanaa Gaasaraa 197
Godina Arsii Aaanaa Doddotaa 217
Godina Baalee Aanaa Diinshoo 321
Godina Baalee Aanaa Barbaree 421
Godina Arsii Aanaa Balee 311
Godina Harargee Lixaa Aanaa Odaa Bultum 321
Godina Harargee Lixaa Aanaa Daaroo Labuu 410
Godina Harargee Bahaa Haromayaa 431
Godina Arsii Aanaa Loodee Heexosaa 346
mana hidhaatti guuramanii jiru, Oromiyaa keessa Intarneetin akka hin jirre beekkamaadha Odeeffannoo kanneen Bilbilaan walitti qabachuu dandeenye, Maqaa namoota kanaa fi Namoota godinaalee Oromiyaa keessatti hidhaman jala buunee tartiiban kan isinii dhiyeessinu.
O o l m a a B u l t i i O r o m i y a a !?!
#Malkaa Aqaaqii(Saariis)
#CommandPostn FinfinneeShaggaritti illeen Oromoo qofarratti raawwataa jira.
#Bitootessa25 Shaggar Kutaa bulchiinsa Malkaa Aqaaqii(Saariis) irraa Qeerroo Oromoo namoota Saddeet(8) mana Bashaannanaa Fi dhugaaatii #WarraLolaa jedhamuun beekamu,Kan Ayyalaa Amaaraati galgalaa keessaa naannoo sa’aa 3:30tti ukkamfamaniiru.
Maqaan namoota kanneenii,Abba Hoteelichaa Obbo Ayyalaa Amaaraa dabalatee kan armaan gadiiti.
1.Ayyalaa Amaaraa
2.Damissee Baacaa
3.Baqqalaa Qalbeessaa
4.Kumsaa Jabeessaa
5.Kabbadaa Lataa
6.Taaddasaa Burruusaa
7.Fiqaaduu Raggaasaa
8.Hayiluu…
9.Alamuu…
Yemmuu ta’an sababa tokko malee mana dhugaatii WarraLolaa jedhamuu qabamanii jiru.


text:
Muktaar Jamaal: Gaazexeessaan VOA Adaamaatti dargaggootaan rukutame, saamame
(bbc)–Gaazexessaan miidiyaa Ameerikaa VoA’f gabaasu guyyaa har’aa ganama magaalaa Adaamaatti dargaggoonni haleellaa akka irratti raawwatan ibse.
Magaalaa Adaamaatti guyyaa har’aas walitti bu’iinsi akka jiru gaazexessaan BBC magaalicha jiru gabaaseera.
Gaazexessaan VoA Muktaar Jamaal BBC’f akka himetti dargaggoonni kunneen ”mataakoo bakka lama sadii na buruksan dugdakoos baay’ee na miidhaniiru,” jedheera.
Namoonni isatti dhiheenya qaban wanta raawwate poolisiitti gabaasani akka deebi’an kan himan yoo ta’u gaazexessaa kana jalaa meeshaan ittiin hojjetu jalaa fudhatamuu isaa BBC’tti himeera.
Yeroo ammaa hospitaala Adaamaa Jeneraal jedhamutti yaala argachaa kan jiru Muktaar, dargaggoonni kunneen kiisa isaa seenuun akka isa saamanis himeera.
Magaala Adaamaatti ganama kana hojiidhaaf naannoo ‘jamaal magaazan’ jedhamutti namoota waliin gaaffifi deebii gochaa turuu kan himu Muktaar, dargaggootni gareedhaan socho’an miidhaa narraan geessisani jedha.
Rogeessi beekamaa Jawaar Mohaammad eegdonni na duraa fudhatamuufi jedhee erga ibsee booda bakkeewwan adda addaa magaalaa Oromiyaatti hiriirri mormii taasifameera.
Mormiiwwan kunneen garuu bakkeewwan adda addatti walitti bu’iinsatti jijjiiramaniiru.
Ajjeechaawwan akkasumas saamicha bakkeewwan adda addaatti taasifame keessatti gareen gurmiidhaan socho’uufi qeeroodhaan ala ta’e akka jiru qondaaltonni ni himu.
Maaltu ta’e?
“Kaleessa sababa jeequmsa magaalaa Adaamaa tureen nama du’etu ture. Animmoo yeroo isaan gara awwaalaa deeman haala balaa sanaa namoota gaaffiifi deebii gochaa ture,” jechuun haala ture ibsa Muktaar.
Dargaggoonni kunneen yeroo natti marsan Afaan Amaaraatiin ‘mindinew yihe yazew yazew’ jedhu kaanimmoo ‘kuni OBN, kuni OBN’ naan jechaa turanis jedha.
“Yeroo isaan ‘yihee OBN new!’ naan jedhan lakkii ani gaazexeessaa VoA ti jechaaniin ture,” isaan garuu ‘wushetun new’ (ni soba) jedhanii jedha.
Boodarra dargaggoonni kunneen waan argatan hundaan na rukutuu jalqaban, achiis boorsaakoo seenanii waanin qabu hundas narraa saaman.
“Hedduun isaanii mataakoo keessa na rukutaa turan waan ta’eef lafatu naan mareen joonja’e, achii boorsaakoo keessaa waraqaa eenyummaa VoA arganii ‘VoA new tewut’,” jedhanii nadhiisanii deemani jedha.
Sababa rukuttaa kanaatiin mataan isaa bakka lama buruquu fi dugda isaa irras miidhaa cimaan gahuu Muktaar BBC’tti himeera.
“Namootni na reeban kuni garuu gaazexeessaa ta’uukoo sirritti beeku,” jedha Muktaar.
Akka inni jedhutti namoonni haleellaa kana irratti raawwatan nama du’e owwaaluuf deemaa turanidha.
Adaamaa guyyaa har’a
Erga gaafa Roobii magaalota Naannoo Oromiyaa garaa garaatti mormiin eegale as magaalaan Adaamaatti har’a yeroo sadaffaaf nagaan dhibamu dubbatu jiraattonni.
Guyyaa har’aas magaalatti iddoowwan muraasatti sochiin nagaa mul’atus naannoo dhadhacha araaraa, saartaraa, akkasumas kutaa magaala Booleetti jeequmsii fi dhukaasni ni dhagahama.
Humni Raayyaa Ittisaas magaalatti keessa asii fi achi yoo socho’u ni mul’ata.
Guyyaa dheengaddaa kutaa Magaalaa Bokkuu Warshaa Daakuu Afrikaa biratti kanneen hiriira bahan lama waardiyyaan akka ajjeefaman qondaalli BBC’tti himanii turan.
Ajjeechaa kanaan kan aaran kanneen hiriira bahan konkolaattota 15 dallaa warshichaa keessa jiran gubuun isaanii gabaafameera.
Guyyoota lamaan darban mormiifi walitti bu’iinsa Oromiyaa keessatti taasifameen lakkoofsi namoota du’anii yoo xiqqaate 27 gaheera.
Breaking News
=============
Gaazexeessaa Raadiyoo VOA Afaan Oromoo/Sagalee Ameerikaa kan ta’e Muktar Jemal ganama kana Adaamaatti otoo hojiirra jiru humnoota magaalaa keessa socho’aniin reebamee jira. Miidhaa irra gaheen ammaan tana Hospitaala Jeneraal Adaamaa geeffamee wal’aanamaa jira.
Via:
Dubbiin ammaan kana Godina Shawaa Bahaa keessatti adeema jiru kan badee sammuu bulchiinsa godina kana irraa jalqabeeti. Namni kun nama jibbaa uummata Oromoo keessatti guddatee, maqaa OPDOn uummata keenya fixaaf ficisiisa as ga’edha. Gaafa inni bakka kanatti muudamuu maaliif akka harcaatu nafxanyaa uummanni Iluu A/Booraa offirraa ari’ee nama jijjirama jechuun akka fidan saaxiluu yaaleen turee. Garuu kan gurra nuuf kenne hin jiruu. Guyyaa namni kun muudamee jalqabee dubbiin Godina kanaa badaa dhufee. Geetachoo Tamiraat Abbebee jedhamaa. Ilma nafxanyaa abbaan isaa uummata keenya dararaa ture, inni immoo maqaa OPDOn nutti darbee nu fixaaf ficisiisa ture. Ammas hanga namni kun bakka kana jirutti uummanni Godina kanaa nagaa hin argatuu
Via: Dereje Atomsa


text:
Torbeewwan darban keessa waraanni Sudaan daangaa Itiyophiyaa seenuu isaa gabaafamaa ture. Aljazeeran akka gabaasetti waraanni Sudaan daangaa Itiyophiyaa cabsee seenee ture.
Yeroo ammaa akka haaratti waraanni Sudan karaa Gondariin seenaa qabeenya guddaa kan saamerra karaa Matammaatin daandii boba’aan Sudaanirraa gara Itiyophiyaa seenun cufeera.
Haala kanarratti mootummaan Iityophiyaa kan homaa hindubbatin yoo ta’u milishaan MN Amaaraa iristii deebifna jedhee naannoo Tigray weeraree amma gara Benishangul fi Oromiyaa cehutti jira.
MN Amaaraatis waayee Sudan daangaa cabsite kana dubbachuu irraa of qusatee jiraa. Dursa hojii ofii Finfinnee weeraruu godhaniiru. Kunis waajira mediyaa Amaaraa dabalatee waajiroota hedduu Bahir Dar irraa gara Finfinnee kan jijjiiran yoo ta’u qabeenya harka warra Tigray ture akkuma jirutti saamaa jiru. Dhalata Tigray kan ta’e Finfinnee keessatti manneen gandaa keessaa baafamanii dhalataa Amaaratiif kennaa jiru.
Akkuma Ertiraan Naannoo Tigray hedduu too’achuudhan qabeenya saamaa jirtu Sudanis gama ishiitin Gondar saamaa jirti.
Paartiin Badhaadhinaa Naannoo Amaaraa Abiy Ahmed akka aangoo gadhiisu gaafachaa jiraachun himamaa jira.


text:
Godinaa Gujii Lixaa magaalaa Bulee Horaa keessatti kamiisa kaleessa galgala dhukaasa meeshaalee gurguddaa tu dhaga’amaa ture jedhu jiraattonni.
Namni tokko waraanaan rukkutamee madaa’uun illee beekamee jira.Jiraattonni aka jedhanti laftii nagaa kan oole yoo ta’u erga uummanni rafee booda sa’atii afuur irratti dhukaasii kun dhaga’amuu jalqabe.
Har’a ganama haala jiru yeroo ilaalan manneen kudhan ta’an kan gubaman yoo ta’u raayyaan waraanaa nagaan eegsiisa jechuun bobba’uu dubbatu.Namnii tokko har’a waraanni rasaasaan rukutee madeessuu isaa ibsanii jiran.
Walitti bu’iinsii daangaa gosa Burjii waliin ammaan dura akka ture kan ibsan itti gaafatamaan waajiira komunikeshinii godina Gujii Lixaa Obbo Lammaa Tafarraa warra Burjii irraa nama midhaan isaa jalaa gubatee tokkootu dhukaasaa ture odeeffannoo jedhu akka qaban dubbatan.
Warra Burjii meeshaalee gurguddoo eessaa argatan? Inni jedhu gaaffii uummata naannoo sanaati jedhan.
Gama kaaniin godinaa Shawaa Lixaa, magaalaa Ambootti lakkoobsi namoota ajjeesamanii amma 11 ga’uu ibsamee jira. Raayyaan waraana biyyaa eda galgala mucaan umriin isaa kudha lama hin caallee ajjesuu isaa jiraatonni ni dubbatu.jira.
Kanneen keessaa reeffii namoota shanii har’a magaalaa Amboo keessatti awwaallamee jira. Kanneen hafan maatiwwan isaanii naannoodhaa dhufanii fudhatan jedhama.Haallii Amaboo keessatti gaggeeffame sukaneessaa ta’u jiraatonni dubbatanii jiru.
Gaaffii fi deeebii gaggeeffame caqasaa


text:
Godina Haraargee Bahaa Aanaa Giraawwaa keessatti Gamtaa MEDREK bakka bu’uun dorgomuuf jecha galmaa’uuf kan deeman miseensi kongresa Federaalawaa Oromoo Obbo Jaafar Mahaadii Yuusuuf didamuu isaanii torbanneen hanaga tokko dura Raadiyoo sagalee Amerikaaf ibsanii turan. Sana booda deebi’anii dhaquuf qophaa’aa ituu jiranii qabamanii torban lamaaf hidhamuu isaanii dubbatu.
Yeroo kanattis bilbila harka isaanii polisoonni harkaa fudhachuu isaanii kan dubbatan Obbo Jaafar biyya alaa irraa siif bilbilamaa jehuun dararaan adda addaa irratti rawwatamuu dubbatan. Dhuma irrattis mana hidhaa baafamanii iji isaanii hidhamee akka jiruutti laga kosiin itti gatamuu tokkotti geessanii na gatan jedhaniiru.
Gama kaaniin Bordiin filannoo Oromiyaa torbanneen hanga tokko dura maaliif akka obbo Jaafar galmeeffamuu akka diidaman gaafatamanii, dhimmicha dhaga’uu isaanii fi qoratamaa akka jiru ta'uu ibsan. Garuu dhimmi Obbo Jaafar akka aangawaan kun jedhan furmaata ituu hin argatin hafee galmeen dhunfaan qaban jalaa saamamee dararaaa na irratti polisoonni ga’aniin lubbuu koof baqadheen Finfinnee keessatti iyyataa jira jedhu.


text:
Dhaabbatoonni tokko tokko ergama dhaabbata isaaniitii ala gocha hawaasa biyyaatiif yaadessaa tahetti hirmaachaa jiru, jechuun kan ibsa baase Komishiniin Poolisii Federaalaa Itiyoophiyaa, “Namoonni fi dhaabbatoonni gocha badii raawwachuuf turan, jedhamuun shakkaman to'atamanii dhimmi isaanii qoratamaa jira” jedha.
Dubbi-himaan Komishinii Poolisii Federaalaa obbo Jeelaan Abdii Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin gareen badii raawwachuuf deemu meeshaalee Waraanaa seeraan-alaa daandii irratti gatuu egaleera, kanaaf hawaasni of eeggannoo cimsuu qaba jedhan.


text:
Abbaan Alangee Federaalaa himannaa, miidiyaalee teessoo isaanii biyya alaa ta’ee jiru; ESAT fi OMN, akkasumaas himannaan Dr. Birhaanuu Naggaa fii Obboo Jaawar Mahammad irratti bane ture akka adda citu gaafatee jiraachuun guyyaa har’aa miidiyaalee biyyattiin gabaafameera.
Obboo Birhaanuu Wandimmaagany Abbaa Alangee Federaalaatti daayreekteerri daayreektarri hordoffii yakkoota biyyaa alaa akka himannaan miidiyaa ESAt, OMN, Obboo Jawar Mahammad fii Dr. Birhaanuu Naggaa addaan cituun isaanii murtaa’ee jiru ibsaniiru.
Abbaan Alangee Federaalaa himannaan isaanii akka addaa citu xalayaa Mana Murtii Federaalaa Olaanaa dhaddacha 19ffaaf barreessee, manni murtiis gaafii Abbaa Alangee gaafatan guutumaan guututti fudhachuun isaanii barameera.
Himannaan galmee Dr. Maraaraa Guddinaa jalatti banamee ture kan Miidiyaalee lamaa fii Obboo Jaawar Mahammad fii Dr. Birhaanuu Naggaa addaan cituu miidiyaaleen biyyatti guyyaa har’aa gabaasanii jiru.


text:
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Governor South Dakota Kristi Noem magaala keessati passport Covid-19 akka dhoogame himtee.
Noem akka jettetti akka dhukubni kun jalqabe irraa South Dakota amante turtee akka filannoon isaani ufii fi nama jaalatanifis gaari tau.
Akka waalgetti guyyaa har’aati, Iowa Governor Kim Reynolds akka ummani talaali corona virus fudhatan dirqamsiiste.
Akka isiin jetteti jiraatonni Iowa parsantii 37% ta’an kan umriin isaani 18 fi sanii ol ta’an talaali corona virus akka fudhatan himan.
Haatau malee, haala muraasa kan wal ijaare, keessati dargagoota irrati shillaa jechuun nimul’ata.
Ogeessi Iowa National Guard akka jedhetti miseensooni guard qixxeen isaani talaali corona virus akka hin fudhatin hime. Akkasumas virus kana wajjiin lolli guddaan akka jiru hime.
Deparmantiin mana fayyaa Iowa akka gabaaseti sababa Covid-19 namni haarawa due 7 akka tae gabaasan, namni haarawa qabame ammo 600 oldha, akkasumas Woodbury County keessati 25 haarawa qabame jira.
Qorannoo state bultiin 14 darban keessati godhi wayta himan 4.4% dha, kunis guyyaa san duraa irraa kan gad bueedha. Woodbury County keessati 5.8% jira, kunis paranti qixxeedhan kan gad bueedha.


text:
ሰበር ዜና: የምዕራብ ዕዝ አዛዥ መጀር ጀነራል ድርባ መኮንን በራሳቸዉ ፍቃድ ስልጣናቸዉን ለቀዋል።
Ajaajan rayyaa ittisa biyyaa zooni lixaa mejer jeneral dirribaa mokkonen feedhii isaatin Aangoo gadi dhisee jira. Jedhu!
Kan siyaasichi galeef keesaa ba’uu eegalee jira! Ammallee…..!
ፖለትካ የገበው ሾልኮ መውጣት ጀምሯል
Waraanni Bilisummaa Oromoo G/W/Lixaa #Gimbii_Abbaa_Seenaa
bakka gabaa kamisaa jedhamutti waraana goleessituu Bilxiginnaa bakkasheen jirtutti itti seenuun dhukkee irraa kaasee jira. Kanumaanis injifannoo boonsaa galmeessuun humna PP du’aafi madoon sararee walirra naqeera
Warraaqsi Galaana Ummataa Itti Fufa ~ Walabummaa fi Bilisummaan dhiigaan dhufa
IUOf.
Qeerroo Asadoon wareegamee jira rasaasa Bilxiginaatiin
Maatiif Firootan Qeerroof qarree Machaaraa hundaaf jajjabina hawwina Garaan nu gubate dhugaa rabbii
Related


text:
Voice of Independent Oromia (VIO) News page - Fuula Oduu Sagalee Walabummaa Oromiyaa (SWO)
If Ethiopia breaks up, which is looking more and more likely with every passing day, the world needs to take note that this state of affairs was initiated NOT by rightly disgruntled nations, nationalities and peoples in Ethiopia putting forward…
Hidhattoonni Naannoo Amaaraa meeshaalee waraanaa ammayyaa hidhatan Magaalotaa fi Onoota Konyaa Walloo adda addaa keessa kallattii afuriin, qubachiifamaa jiraachuun wal-qabatee, Oromoon Walloo yaaddoo keessa jiraachuu…
Saamichaa fi mancaatiin qabeenya Oromoo irratti, Konyaa Qeellem Wallaggaa, Ona Hawwaa Galaanii fi Ona Yamaaloogii Walal keessatti, Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan raawwatamu hammaatee itti-fufee jiraachuu…
Haala yeroo Oromoo fi Oromiyaa, akkasumas, dhimma Walga’ii Gargaarsa WBO, Eebila 3, 2021 adeemsifamuuf qophaa’ee jiru irratti fuuleffachuun, marii Hayyuu Oromoo Dr. Iddoosaa Ejjetaa waliin taasifame…
Haala lolli babal’ifannaa daangaa fi duguuggaa sanyii, Poolisoota Humna Addaa Naannoo Amaaraan Oromoo Walloo irratti torbee darbe irraa qabuun geggeeffamaa ture ittiin eegale, haala ittiin Uummanni Oromoo ofirraa qolatee fi…
Konyaa Lixa Shawaa Ona Jibaat keessatti kan argamu Bosonni Jibaat, ibidda Roobii kaleessaa (Bitootessa 24, 2021) itti qabsiifameen, Kamisa har’aallee guyyaa lammaffaaf itti-fufuun gubachaa ooluu…
Filannoo yeroo dhihootti Impaayera Itoophiyaa keessatti adeemsifamuuf jiru ilaalchisuun marii Hayyuu Oromoo Obbo Moosisaa Oosaa waliin taasifame…
Lola duguuggaa sanyii fi babal’ifannaa daangaa Poolisoota Humna Addaa Naannoo Amaaraan Oromoo Walloo irratti adeemsifamaa jiru keessa Loltoonni Mootummaa Eertiraa jiraachuu…
Page 10 of 80


text:
Kora Gamtaa ABO Amerikaa Kaabaa Adoolessa 24 – 27, 2018.
Murti ejjannoo fi kutannoolee
Nuti miseensonni Adda Bilisummaa Oromoo biyya USA fi Kanada keessatti argamnu Kora Gamtaa ABO kan bara 2018 irratti hirmaatne dhimmoota siyaasa, jarmiya dinagdee fi haala waligalaa yero ammaa belbeltuu taate irratti maree ballaa fi dheera erga godhanneen booda milkaa’ina Qabsoo Bilisummaa Oromoo ABOn durfammu shaffisiisuuf murtii ejjennoo fi kutannoolee asiin gaditti tarreeffaman dabarfanne.
- Bilisummaa Ummata Oromoo dhugoomsuuf karaa siyaasaa, diplomasi fi waranaa ABOn geggeeffama as ga’e hanga xumuratti itti fufsiisuuf deggersa barbaachisu hunda dacha dachaan gummaachuuf murteeffanne.
- Addi Bilisummaa Oromoo rakkoo siyaasaa motummaa Itophiya waliin qabu karaa nagaa furuuf tattaaffi inni itti jiru akka milkaa’uuf deggersa guutu kennuufiif murteeffanne.
- Warraanni Bilisummaa Oromoo, WBOn, wabii qabsoo bilisummaa Oromoo ta’uun yeroo kamuu caala yeroo dhugooma jirutti deggersa bifa hundaan barbaachisu shaffissaan dhiheessuuf murteeffanne.
- Jijjiramni yeroo ammaa Impayera Itophiya keessatti mullate wareegama Qeerroon Bilisummaa Oromoo fi ummatni Oromoo kafaleen ta’uu hubannee jijjiirama bu’uura Ummatni keenya hawwuun ga’uuf sochii QEERROO baballisuuf gargaarsa feesisu hunda kennuuf waada galle.
- Ajjeechaa suukanneessaa maqaa nagaa eegsisuu fi tasgabbeessu jedhuun hidhattoota Mootummaa Itoophiyaatiin Ummata Oromoo irratti raawwataa jiru balaaleffachaa mootummaan kun gochaa kana irra hatattamaan akka dhaabbatu akeekkachisna.
- Mootummaan Itophiyaa akka waligalaatti, Mootummaan naannoo Oromia akka addaatti, hidhattoota mootummaa Ummata nagaarratti hiraarsaa jiran akka hatattamaan mooratti deebisan akeekkachiisna.
- Nagaa waara fiduuf waamicha dhihaateef awwaannaa ABO dinqisiifachaa, rakkoo siyaasaa naannichaa kan qabeenyaa fi lubbuu namaa gaaga’a as ga’etti xumura gochuuf mootummaan Itophiyaas rakkina kana nagaan furuuf ga’ee isaa akka gumaachu abdataa milkaa’ina kanaaf shaffisaan akka hojjetu hubachiisna.
- QEERROOn Bilisummaa Oromoo caasaa sochi warraaqsa biyyooleessaa kan adunyaanillee dinqisiifate bu’urri isaa Adda Bilisummaa Oromoo ta’un utuu beekamee jiruu warri seenaa wal-saamuuf jecha dhugaa jallissuuf odeeffanno ummata burjaajessu tamsaasaan akka irraa dhaabbatan akeekkachiisna.
- Weerara maqa Liyyu Polisitiin kallattii hundaan ummata Oromoo irratti baname gama mootummaa Oromias ta’e mootumma Itophiatiin tarkaanfiin ittisaa fudhatamu dhabuu isaa balaaleffataa gochaan kun hatattammaan akka dhaabbatu ni akeekkachisna.
- Dhaabbileen siyaasaa Oromoo kanneen mirga hiree murteeffanna Ummata Oromootti amantan martinu balaa Ummata Oromoo irratti aggaammatee jiru hanqisuuf jijjiirama jalqabame gara jijjiirama bu’uratti ceesisuuf waada ummata keenyaaf galle tokkummaan akka bakkaan geenyuuf ABOn irra deebiin waamicha isiniif gooda.
- Ilmaan Oromoo mootummaa Itophiaa fi mootummaa naannoo Oromia keessatti caasaa waranaa, tikaa fi polisi keessaatti tajaajila jirtan sirna guyyoota lakkaawata jiru keessaa of baasuun WBO fi QEERROO cina dhaabbatuun hidhannoo keessan gara humna weerartootatti akka nanneffattan waamich lammummaa isiniif dabarsina.
- Abbootin Gadaa, abbootiin amanti fi manguddotni biyyaa hundi nagaa waara Oromias ta’e gaanfa Afrikaa keessatti fiduuf hirmaannaan Adda Bilisummaa Oromoo murteessaa ta’u hubattanni rakkoo siyaasaa biyyatti nagaan xumuruuf aangawotni mootumma Itophia fi Bulchiinsi mootummaa naannoo Oromia ga’e isaani akka bahaniif dhiibba barbaachisu akka gootan waamicha isiniif dabarsina.
- Ilmaan Oromoo kanneen humna tikaa fi waraana mootummaa Itophitiin ukkaamsamani bakka buuteen isaani dhabame fi hidhamtootni siyaasaa ammalle bakkoota beekamu fi hin beekamneetti hiraarfama jiran hatattamaan akka gad-lakkifaman gad jabbeessinee akeekkachiisna.
- Ummata Oromo kanneen sababii weerara liyyu polisitiin qe’ee isaani irraa buqqifamani dararaa hedduu jala jiran hatattamaan gara jiru fi jireenya isaanitti deebi’aniif mootummaan deggersa feesisu godhuun akka qe’e isaanitti deebisu akeekna.
- Ummatni Oromoo ballaan, firoottan qabsoo bilisummaa Oromoo fi kanneen nagaa fi tasgabbi biyyaaf dhimmitan martinuu milkaa’ina nagaa waara’aaf qabsoo QEERROO Bilisummaa Oromoo fi Adda Bilisummaa Oromoon geggeffamaa as ga’e injifatnoon xumuruuf deggersa bifa hundaan isin irraa eegamu akka gummaachittan kabajaan waamicha isiniif dabarsina.
Injifannoo Ummata Oromoof!!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!!
Adoolessa 27, 2018
Denver, Colorado


text:
OROMOO: Ettii imttaa malee ittii in ittuu!!!
Dubbii kana waaliifi qodaa ammaa sa.aan isiniifi baarreesu kanaa jeniiraalaa tokkoo waaliinin jiaa naamnii kun ajejaa dabaarssaa turee gaddaa guddaa ittii imaanii mattaan dhukubee nabiraa deemee dubbiichii kun maalii jeettaanii nagaafaachun kesaan in oluu gochaa bulchinssaa nannoo oromiyaa waaniinnii ilmaan oromo godheen isiniifi imaa liyyuu halii nannoo oromiyaa waaliittii qabee nannoo affaari demttaanii biqiilttuu dhaabduu jedheenii walittii qabee nannoo affaariittii ergee achhii demaanii waan jerrii ta.aan kkkkkkkkk isiniittii imaa ergaa ga.aanii qoqoodaamaanii bakkaa bakkaa ofi qabaataanii waaliirraa fafaagodhaa sanaabodaa tarii tokkoo finccaan qabee jennaan baakkuumaa jirurraa xiqqoo deemee ficcaa.ee ka.ee idhaatee aemssaa egaalee bakkaa isaa waallaalee baakkii naarkkaa badee jechuufi meeshaa tokkoo waal dhukaasee diinaattuu nuttii dhufee jechuun waal waalumaan waal albaasaanii ganaamaa kan dhii.ee barii.uun in oluu bariinaan waaliittii dhufaanii alaa waal iyyaafaataan waalumaan albaasaanii namotaa 16 dhabaanii deemaanii reefaa ilalaanuu waalumaa fixxaanii sanaa bodaa liyyuu haaliin affaari jeraa hafaan dubaattii debisaanii waaliittii qabaanii maal ojjii dhufittaanii jedhaamaanii gafaataamuu silumaa nuttii kan dhufinneefi biiqqiiluu dhaabduu nun jennaan dhufinnee malee kanaa asumaa geenyee idhaachuu irraattii barree jedhaanii waaliifi qodaa dirqaamaa kessaan ba.aadhaa shimaalliisi abdissaa
Ajaahib Jimaa Tooboo
Ani Dr Tsaggaayee Araarsaaf akka dhuunfaatti kabajaan qabaaf.garuu kabajni sabaafi kan Biyyaammoo kan nama dhuunfaatiin olidha.
Doctoriiin miidiyaa warra Tigree tokkorratti WBO maqaa kan biraa tokkoon yaamaati WBOn hardhaa fi WBOn kaleessa maqaa Bilisummaa Oromoon lolaature tokkomiti wal addadha jechuun dubbate.
Dhiiroo Doctoriin keenya kun nuti WBO kaleessaa WBO hardhaas tokkumatti beeknaatii sababbaa kana itti jedheef ummata keenyaaf ifa gochuu qaba. Yoommoo waan kun dogoggoraan jedhamee jiraate Oromoo dhiifatama gaafatuu qaba.
Kanaan achi akkatti walindhiifnu.
แแถแแ แญแแ แแฉ แแญแ แ แ แฒแต แ แ แฃ แฐแแ
แ แแฃแ แ แฐแฐแจแแแต
แ แฒแต แ แ แฃแฃ แแแ 14 แฃ 2013 (แคแ แข แฒ) แแแซแ แฅแชแแ แฐแแฅแ แแฐ แแณแ
แแ แ แซแแซแ แจแถแแ แญแแ แแฉ แแญแ แ แ แฒแต แ แ แฃ แฐแแ
แ แแฃแ แ แฐแฐแญแแแณแแกแก
แ แถแแ แญแแ แแฉ แแญแ แแ แ แแฅ แแญแตแ แฎแแฝแแญ แแแแต แ แ
แแต แจแฐแแซแ แจแญแแ แแฉ แแญแ แ แฃแแต แ แฒแต แ แ แฃ แตแฐแญแต แ แแดแซแ แแแต แฎแแฝแ แแแแ แแจแแจแ แแญแ แแญแตแ แฎแแฝแแญ แแแฉ แแแณแ แ แแแฝ แ แแซแฎแฝ แฐแแ
แ แแฃแ แ แฐแฐแญแแแณแแข
แแญแตแ แฎแแฝแแญ แแแฉ แแแณ รท แจแถแแ แญแแ แแฉ แแญแ แแแซแ แฅแชแแ แฐแแฅแ แ แแแฃแฑ แแตแแ แแ
แจแฃแธแแ แจแถแแ แแแแ แฅแแแ แคแแแฒ แซแแแแ แแจแ แซแแแญแณแแกแก
แจแถแแ แญแแ แแฉ แแญแ แญแแ แจแแแฝ แแแซแต แแญ แ แแแฐแแ แต แ แซแฃแข แ แแแ แ แแ แฐแจแ แ แฝแฅแญแฐแแแต แจแฐแแจแแตแ แฅแแฐ แ แแแญแณ แฅแ แ แแธแฃแฅแ แ แแฐแแฐแต แ แฉแช แตแ แฅแแฐแแแ แญแณแแแแข
แแฉ แแญแ แฅแแฐ แจแแ
แ แแฑ แแ แ แ แธแฃแชแ แจแ
แแแต แแแณ แจแฐแแฃแแ แแแญ แจแแแจแต แฐแแฃแญ แแแแจแต แแแแแฑแ แแณแจแฑแ แจแแณแแต แแแข
FBC
ย
ย
ย
Related


text:
Finfinnee, Sadaasa 11, 2013 (TOI)- Ministeerri Dhimma Alaa fi Imbaasiiwwan Itiyoophiyaa biyyoota garagaarratti argaman dhimma hidha haaromsaa guddichaa irratti marii gaggeessaniiru.
Maricha Imbaasiiwwan Itiyoophiyaa Aljeeriyaa, Beeljiiyeem, Faransaay, Xaaliyaanii fi Neezarlaandii ministeericha waliin ta’uun qopheessaniiru.
Maricharratti dippiloomaattoonni olaanoon,gareewwan ogeeyyii, dhaabbileen miidiyaa fi miseensoonni paarlaamaa biyyoota garagaraa hirmaachaa jiraachuu ibsameera.
Miseensoonni marii garee Itiyoophiyaa Dooktar Yohaannis Gabra Tsaadiqii fi Ambaasaaddar Rattaa Alamuu Hidha Haaromsaa Guddichaarratti ibsa kan laatan yoo ta’u, Beeljiyeemitti ambaasaaddarri Itiyoophiyaa Ruut Zammaan maricha dursaniiru.
Marii sadee Hidha Haaroomsaa qindeessummaa gamtaa Afrikaan Itiyoophiyaa, Sudaanii fi Gibts gidduuttii gaggeeffaama jiruuf ibsi laatameera.


text:
Finfinnee, Fulbaana 6/2014(TOI)- Ministirri Nageenyaa Aadde Mufaariyaat Kaamiil Itoophiyaatti Ambaasaadara Ameerikaa Geeta Paasii fi Itoophiyaatti Daayireektara dhaabbata gargaarsa Shoon Joonsan Waliin Marii’atan.
Mariichi gocha badii garee shororkeessaa ABUT naannolee Amahaaraa fi Affaar irratti raawwateen lammiilee qe’ee fi qabeenya isaaniirraa buqqa’an haala deebisanii dhaabuu fi furmaata hatattamaa kennuun danda’amurratti ta’uu ibsameera.
Yeroo ammaa kana naannolee biyyatti keessatti lammiilee yeroof qubatanii jiran dabalataan kanneen qe’ee fi qabeenya isaaniirraa fagaatanii jiran deeggaruuf hojiin gama mootummaan hojjetamaa jiru cimee kan itti fufu ta’uu ibsaniiru.
Kanaafis deeggarsi namoomaa kan yeroo kamiiyyuu caalaa kan cimee kan itti fufu ta’uu addeessaniiru.
Ambaasaddar Paas gama isaaniin tattaaffii taasifamaa jiru kan hordofan ta’uu ibsuun, mootummaa fi Uummanni Ameerikaa hariiroo baroota dheeraa Itoophiyaa waliin qaban cimee kan itti kan fufuu ta’uu ibsaniiru.


text:
Biyya Niiwuzilaand magaalaa Kraayist Charch keessa kan jiran Masjiidoota lama keessatti Jimaata darbee Bitooteessa 15 bara 2019 amantoota solaataaf walitti qabaman irratti hidhataan dhukaasa banee namoota 50 galaafaate.Eenyummaan namoota kanaa qoratamee kan reeffi isaanii maatiif kenname haga ammaa namoota 12 qofa.
Masjiida namoonni afurtamni keessatti ajjefaman sana keessa kan turanii fi lubbuun hafuuf carroman keessaa Obbo Abdulqaadiir Abba Boraa tokko. Haala ture ennaa ibsan Imaamnii barsiisaa, nutis dhaggeeffataa ituu jirruu karaa balbala boroo Masjiidichaa sagalee dhukaasaa yeroo dhageenyu eleektrikatu walitti bu’ee xaaxa’aa jira seene jedhan.
Booda garuu hidhataan amantoota bitaa fi mirgaa ajjeesaa dhufee nutti dhiyaate. Achumaan lafa irra ciseen shalfii Quraanni irra ka’amu of irratti jigsee afuura dhokfadhee ciise jedhanii, hidhatichi namoota dhukaasee kuffise tokko tokkoon irra deemee ilaalaa fi kanneen afuurri keessa jiru ajjeesaa akka ture ibsan.
Dhuma irratti rasaasnii harkaa dhumnaan Qawwee isaa achumatti gatee deemuu isaa, kanneen mada’an keessaa lama lammiwwan itiyoophiyaa ta’uu fi tokko akka hamaatti madaa’uu ibsan.Yeroo ammaattis lamaanuu hospitaalatti wal’ansa argataa kan jiran ta’u dubbatu.
Hidhataan Masjiida isa jalqabaa keessaa nama 40 ajjeese kun achii boodas Masjiida biraa kan fageenya Kiloomeetra 6 ykn 7 irra jiru deemee namoota ka biroo 10 eega ajjeesee booda yeroo ba’u polisii waliin walitti dhufanii to’annaa jala galfame.
Lammii Awustraaliyaa umriin 28 Brenton Haaris Tarrant irratti aangawoonni himannaa ajjechaa dhiyeeessanii jiru. Ebla 5 bara 2019 fullee keenyaa deebi’ee mana murtiitti dhiyaachuuf jira, Tarrant.
Gaaffii fi Deebii Obbo Abdulqaadir Abba Boraa waliin gaggeeffame caqasaa


text:
Hidhaa fi Ajjeechaan Ummata Oromoo Irraa Haa Dhaabbatu!
(Ibsa: Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Mudde 24, 2018)
Waggaa 27 sirni EPRDF dhaabbilee afur hogganu, jalatti ilmaan Oromoo jimlaan ajjeefamaa, miliyoonaan lafarraa buqqaa’aa yoona geenye ammas sanuma. Dabalataan yakka ulfaataan sammuu Oromoo keessaa hinbanne, Jaal Nadhii Gammadaa, Wellisaa Jireenyaa Ayyaanaa fi Jaal Lammeessaa Boruu dabalatee as buuteesaanii dhoksuun reeffa isaaniillee argatee akka uummatni awwaallatee garaa hinkutanne godhanii, maatiif uummata Oromoo rooraasaa bakkee ilaalchisaa hanbisuun sirna EPRDF kan wal nama gaafachiisu miti.
Yakka sussukanneessoo kanatti dabaluudhaan, erga OPDO/ODP aangomee afuura fudhannee ajjeechaan nurraa dhaabbataa jennee yeroo abdannuttis ulfa garaa keessaa waliin ajjeechaa Dambidoollootti aadde Biraanee nama jedhamturra gaheerraa kaanee, yakkoota suukanneessoof ajjeechaa gurraaf ijaaf hintolle kan uummatni keenya keessummeesse uummatichi haa lakkaa’u. Yakka fokkisaan kunneen wayiita raawwatamu obsi uummata Oromoo fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo ajaa’ibisfatamuun irra deddeebiidhaan karaa nagaadhaan ajjeechaan akka irraa dhaabatu gaafataa turee har’allee itti jira. Faallaa karaa nagaa rakkoo furuu kan waraana labsu deddeebi’e sirna EPRDF ta’uun hubatamaadha. Yakkoota ajjeechaa baatii tokkko asitti Oromoo irra karaa Raayyaa Ittisa biyyaa sirna EPRDF’n ijaaramee isumaan hogganamuun raawwate yoo tarrifne
- Kibba Oromiyaa moyyaalee keessatti hoteelatti seenanii namoota nagaatti dhukaasuudhaan nama 12 kan ajjeese Raayyaa Ittisa Biyyaa ta’uu gabaasni miidiyaalee torbanoota darbanii mirkaneessee jira.
- Lixa Oromiyaatti Kamisa Darbe. Ajjeechaa Jimlaa Fanjii awwaaluudhaan Raayyaan Ittisa Biyyaa lubbuu 10 galaafatuu miidiyaaleen torban darbe gabaasaa turan.
- Laaloo Asaabiitti nama 6 ol bakka tokkotti gidduu kana ajjeechaan uummata nagaa irratti Raayyaa Ittisa Biyyaan raawwatee jira.
- Najjoo fi Gimbii gidduutti naannoo Maqa Najjoo jedhamutti uummata buna Funaannatutti dhukaasuudhaan lubbuun nama 10 Oromoo irraa Raayyaa Ittisa Biyyaa tiin dabeera.
- Lixa Oromiyaa Jimmaa Horroo magaalaa Nuunnuu keessatti nama mana isaatii halkan baasanii ajjeesanii gatan.
- Lixa Oromiyaa Qellem Wallaggaa Aanaa Hawaa Galaan keessatti dargaggoota 2 Raayyaa Ittisa Biyyaa tiin ajjeefamaniiru.
- Lixa Oromiyaa Gimbii keessatti Raayyaan Ittisa Biyyaa walitti aansuutiin Mudde 23, fi Mudde 24, 2018 keessatti dargaggoota 2 galaafatanii kaan madeessanii jiru.
- Kibba Bahaa Oromiyaa Baalee Aanaa Barbaree Ganda Haroo Dumaar keessatti Raayyaa Ittisa Biyyaa tiin lubbuun Oromoota 2 dabartee jirti. Aanaa Dalloo mannaa fi Harannaa Bulluq fi bakkoota hedduutti saamichi Raayyaa Ittisa Biyyaa tiin uummatarra gahaa jira.
Walumaa gala daataan Qeerroo Bilisummaa Oromoo Baatii tokkoo asitti qofa nama 45 Oromoo irraa waraana Raayyaa Ittisa Biyyaa tiin wareegamuu nii hubachiisa. Gabaasni kun kanneen nu dhaqqaban muraasa malee lubbuun Oromoo guyyaa guyyaan darbaa jiru dabalaa adeemaa jira malee takkaa dhaabbatee waan hinbeekneef kanaan ol ta’uu nii hubanna.
Dabalataan hidhaan ilmaan Oromoo irratti bakkoota addaa addaatti bifa haaraadhaan adeemaa jira. Bultii 14 asitti bakka biraa utuu hindabalatin magaalaa Finfinnee qofa keessatti ilmaan Oromoo 115 ol hidhamanii jiru. Kanneen keessaa qondaaloonni Adda Bilisummaa Oromoo ABO nii jiru. Hidhaa ilmaan Oromoo irratti raawwataa jiru kun, akkaatuma baroota 27 godhaa turan halkan edaa jechuun Mudde 23,2018 ilmaan Oromoo 15 mana hiraarsaa Maakalaawwii keessaa baasanii as buuteensaanii dhabamee jira.
Kun ta’ee osoo jiruu yakka EPRDF raawwate haguuguudhaaf Itti gaafatamaan Foolisii Oromiyaa qaama biraatti harka qabuun hindandaa’amu. Yakka Raayyaan Ittisa Biyyaa Oromoo irratti raawwatamaa jiruuf itti gaafatamaan isuma ta’uu cimsinee hubachiifna. Ammas taanan ajjeechaan uummata Oromoo irratti adeemaa jiru akka dhaabbatuuf amala obsaa qabnuun Qeerroo Bilisummaa Oromoo cimsimee qaama yakka raawwatuun akka ajjeechaa nurraa dhaabuuf nii gaafanna! Akkasuma hidhaan uummata keenyaarraa akka dhaabbatu gaafanna!
Injifannoon uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 24,2018


text:
Jaafar Yusuuf waajjira poolisii Bulchiinsa magaalaa Buraayyuutti kan hidhamee jiru yoo ta’u, reebicha isarratti raawwatameen ol jedhee dhaabbachuullee hin danda’u jechuun hiriyaan isa OMN-tti hime.
Weellisaa Jaafar Yusuuf walleewwan warraaksaa Oromoo adda addaa hojjechuun kan beekamu yoo ta’u, jijjiirama bara 2018 booda qabsaa’ota gara Oromiyaatti deebi’an keessatti argama. Weellisaan kun erga gara biyyaatti deebi’ee, marsaa shanii oliif kan hidhame yoo ta’u, ajjechaa Artist Hacaaluu Hundeessaa booda marsaa lammaffaaf hidhamuusaa hiriyaasaa kanarraa qulqulleeffanneerra.
Akka hiriyaansaa kun jedhutti, Jaafar Yusuuf yeroo ammaa kana reebicha poolisii humna addaa Oromiyaatiin isarratti raawwatameen miidhama hedduuf saaxilamee jira. Miillisaa cabuudhaan ol jedhee dhaabbachuu kan hin dandeenye yoo ta’u, waldhaansa argachuufillee hayyama dhabee jira.
“Namoonni Jaafar dubbisuuf dhaqan keessaa namni 7 ol Buraayyuutti hidhamanii jiru” kan jedhu hiriyaansaa, “Jaafar Yisuuf yeroo ammaa kana haala Yaaddessaa keessa jiraatus, mana murtiittillee hin dhihaatin jiraaachuu” OMN odeeffateera


text:
RSWO – Konkolaataan Qeerroo Booranaa gara Sanqalleetti geessaa ture garagaluun Qeerroon 72 miidhaman
RSWO – Waxabajjii 30, 2019: Qeerroolee Konyaa Booranaa keessaa funaanamanii gara Sanqallee’tti geeffamaa jiran 200 ol ta’an keessaa, Qeerroowwan 72 konkolaataan isaaniin garagalfamuun, miidhaa qaamaa hamaaf saaxilaman | Gujii Lixaa keessatti manneen Oromoota danuu ibidda RIX’n gubaman | Magaalaa Leeqaa Naqamtee keessatti, hidhaafi dararaan Loltoota MKIX’n Oromoota’rratti raawwatamu akkaan hammaatee jiraachuu


text:
Kononel Abiyi TPLF Qaraa immoo Qalaa jiraa?
Damee Boruutin, Waxabajjii 9, 2018
TPLF ijaarsaa maafiyaa caasaa marsaa hedduu (super multi-layers of structure) qabdu waan taateef irra ishee isa tortore irraa yoo molqaan inni jala jirus akkuma sana kan tortore waan taheef garaagrumaa hin fidu. Namoonni tokko tokko deemsi Kononel Abiyi gochaa jiru kun TPLF suuta suuta buqqisee kan balleessu danda’u jedhanii warri eegatan jiru. Waan deemaa jiru kun TPLF qaruuf waan hojjetamaa jiru malee TPLF qaluu akka hin taane ifatti hubachuu qabna. Jijjirama waan jedhamu kana kan oofaa jiruu Ijaarsaa fi Mootummaa EPRDF jedhamu dha. Ijaarsaa fi Mootummaan EPRDF walii gala dhuunfaa TPLF akka tahes wal nama hin gaafachiisu.
Waan Kononel Abiyi akka hojii mootummaa godhee dhiyyeessu hunduu akkeekaa fi xiyyeeffannoo hojii geggeessituu(EPRDF executive committee) EPRDFiin kan murtaa’e dha. Waan isaan godhi jedhan gadi bahee afaan isaanii tahee uummatatti dubbata malee qofaa isaatti waan murteessuu danda’u tokko illee hin jiru. Seerri EPRDF akka hojii uummataa walabummaa qabaatee hin hojjenne harka isaa walitti xaxxee jira. Aaangoo murteessaa (absolute power) akka Malasaa Zeenawii qabaachuuf caasaa TPLF diigee gatuu qaba. Ammaaf hojii geggeessituu EPRDF jalatti hojjechaa jiraachuu malee afuura baafachuu iyyuu hin danda’u.
Tooftaan namoota yakkamoota tahanii uummata biratti baayyee jibaman kan akka Abbaa Duulaa ija uummataa duraa kaasanii EPRD itti bifa miidhagaa horuuf tattaaffiin godhamu jabaatee deemaa jira. Warri dhiiga uummataan harka dhiqaatee fi qabeenyaa biyyaa saamee uummataa fi biyya hiyyoomse utuu yakkaa isaaniif itti hin gaafatamiin badhaasaa argatanii akka bashananii jiraatan ayyaana argachuu isaanuu waan jiban hin fakkaatu. Uummatni dhiigni isaa dhangala’e, kan qabeenyi isaa saamamee jireenya gadadoo baraa baraaf saaxilamee warri yakkamtoonni kun heeraa fi seeratti akka dhiyaatan barbaada. Seeraa fi heera jalaa isaan dhoksuun akka biyyi sun araara dhugaa fi nagaa hin arganneef shira xaxxuu dha.
Jijjiramni kijibaa EPRDF afarsaa jiru karaa itti jaalalaa fi amantii uummata irraa argatanii hojii yakkamaa isaanii bara baraan itti fufuuf kan tilmaame dha. Dhugaa namoonni akka Getachow Assefaa fi J.Samoora Yoonus taa’itaa irraa kaasuun haamilee warra of tultota TPLF xiqqoo xuqquu ni danda’a. Haa tahu malee Samooraan bu’ee Seareen yoo bakka bu’ee akkumaan duraan jedhe caasaa TPLF isa irra keessaa tortore soqanii isaa tortoraa jalaa as baasuu taha malee ammas caasaan waraanaa TPLF harka jira. Eeyyee Getachew Assefaa buluguu foon namaa nyaatuu fi dhiiga namaa dhugu akka tahe mamii hin qabu. Garuu waan dagatamuu hin qabne Getachewn buluguu akka isaa leenjisee akka uummatatti gadi lakkisee akka jiru dha. Hojiin Getachewn raawwataa ture amma Mootummaan EPRDF jiraate itti fufa.
EPRDF of haaromsuuf haa wixxifatu malee karaan haaromuu danda’u tokko hin jiru. Uummatni Impaayeera Itoophiyaa EPRDF irraa abdii fi amantaa tokko illee hin qabu. Tooftaan EPRDF akka baran uummata burjaajessanii waliin dha’uudhaan dantaa fi aangoon namoota muraasa qabatanii kan hafee qawween bulchuu dha. Uummatni soda qawwee fi sossobaa EPRDF bira taree jira. Ijaarsonni EPRDF keessa jiran warra akka OPDO qoondaalota isaanii warra yakkamoota bakka tokko kaasanii bakka biraa geessuun jijjirama gochaa jirra jedhanii uummata gowwomsuuf yaalaa jiru. Tooftaa isaanii kanas uummatni waan irratti hubateef bu’aa wean fiduuf hin fakkaatu.
Mootummaan EPRDF qabeenya biyyaa kan tahe daandii Xiyyaaraa (Ethiopian Air Lines) , daandii baaburaa, telecom, warshaa sukaaraa fi warra kana fakkaatan gurguruuf mirga hin qabu. Mootummaan kun amma mootummaa uummataa hin taane itti qabeenya biyyaa gurguruuf seeraa fi heera achiin isa gahu hin qabu. Qabeenya biyyaa gurguruun kan dhufe shira TPLF xaxaa jirtuun akka tahe nama hundaaf ifa tahuu qaba. Qabeenya biyyaa kan saamee of harkaa qabu maqaa warshaa fi ijaarsota adda dddaan TPLF fi warra TPLFiif jilbaafatee duurome Tigroota qofa. Qabeenya biyyaa Itoophiyaa tooftaa biraan harka galshatanii biyyaa Itoophiyaa jedhamtu karaa dinagdee fi siyaasaa bara baraan bituuf of qopheessaa jiru. Murtiin kana fakkaatu kan dhufu hojii geggeessituu EPRDF kan TPLF iin hoogannamu irraa akka thae ifatti beekamuu qaba. Haalli kun eenyu jalaa iyyuu dhokataa waan hin taaneef yaroo koo baayyee irratti balleessuu hin fedhu.
Akka hubannaa koo yoo tahe Kononel Abiyi EPRDF qaruu irratti yaroo isaa balleessuu dhiisee yaroo ayyaana bareedaa qabu kana keessatti ijaarsota waa’ee biyyaa sana nu galsha jedhan hundaa walitti fidee akkaataa itti mootummaan cee’umsaa dhaabbatu marii gochuu dha. Mootummaa cee’umsaa kana keessatti bakka guddaa waan qabuuf mul’ata isaa akkaata itti hojii irraa oolu danda’u gochuuf dhiibbaa guddaa gochuuf ayyaana qaba. Mootummaa cee’umsaa kana keessatti ijaarsonni warra waraana qaban kan akka OLF fi ONLF hirmaachuun murteessaa dha. Isaaniin sodaatanii achi dhiibu irraa karaa danda’ameen of itti ammatanii akka mootummaa cee’umsaa kana keessaa qooda fudhatan gochuutuun nageenya dhugaa fi gahaa fiduu ni danda’a. Kana malees ijaarsota misensa lamaa fi sadii qaban walitti funaanuun biyyaa saanaaf hiikaa hin fidu. Kanaafu amma nuuf danda’ame dhugaa lafa jiru hubachuu fi furmaata uummataa fi biyyaa bara baraan nagaa fiduu danda’u filachuu qabna.
Tooftaan bakka tortorte irraa soqanii TPLF kukkulanii uummatatti deebisuuf deeman tasa fudhatama hin qabu. Wal fudhatanii badhuu waan fiduu danda’uuf Kononel Abiyi haala kana irratti of eegannaa jabaa isa barbaachisa. Kan isa baasu uummata wajjin dhaabbatee gaaffii uummata deebisuuf carraaquu malee qamaaxura TPLF keessa galee wajjin daaraa tahuu miti. TPLF yoo taate yaroo hundaa sobaan jiraachuuf shira xaxxuun kaayyoo fi akeeka ishhee isa duraa akka tahe namni hin beekne hin jiru.
TPLF amma illee akka bofaa biyyoo araabeen ka’a jettee waan abdattuuf fedhiin uummataa akka guutu hin barbaaddu. Kanaafu bara bulchaa TPLF darban kana keessa biyyi biyya booyichaa fi gaddaa kan tahe. TPLF amma aangoo siyaasaa fi dinagdee biyyaa aboomte jirtutti humanaan tahe sobaan uummata haamilee cabsitee bituuf rakkina hin qabdu. TPLF jaalaaa fi ammantaa uummata kan ishee dhabsiise of tuullumaa fi of jajjuu ishee akka the hubachuu qabdi. Kana booda akkan baren foololee jiraadha yoo jette waan hin fakkaanne. Uummatni Oromoo jijjirama OPDO fi EPRDF ittii of bokkoksan dhiisee Fincila Xumura Garbummaa bakkaan gahuuf qabsoo haddhooftuu gochuu qaba. Garbummaa umurii guutuu irraa bilisummaa guyyaa tokko wayya.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Keewwata – 13
1. Namni kamiyyuu naannoo biyya isaa keessa bilisaan sossohuufi jiraachuuf mirga ni qaba.
2.Namni kamiyyuu biyya kamiyyuu keessaa bahu fi biyya isaatti deebi’uuf mirga qaba.
Keewwata – 14
1.Namni kamiyyuu miidhaa duraa baqachuu fi biyyoota biroo keessatti irkataa tahee jiraachuuf gaafachuuf mirga ni qaba.
2.Mirgi kun dhimmoota siyaasawaa hintahniin namoota ifatti himatamuun isaanii bekamaniin ykn namoota gochoota kaayyoolee Mootummoota Gamtoomaniif yaadawwan bu’urawoo faallessan raawwataniif hin hojjatu.


text:
Monthly Archives: January 2013
Dorgommii Kubbaa Miillaa Kibba Afirca Guyyaa Lammataa Irrattis Qeerroon Seenaa Guddaa Galmeessan.
Aside
Amajjii 31,2013 Kibba Afirca
Dorgommii Kubbaa Miillaa biyyoota Africa Amajjii 2013 keessa kibba Africa keessatti gaggeefamaa jiru irratti gootonni Qeerroon Oromoo alabaa ABO stadiyoomii kubbaa sanii keessatti balaliisuun eenyummaa ummata Oromoo fi biyya Oromiyaa aduunyaatti beeksisuu irratti seenaa guddaa hojjetanii jiru. Guyyaa jalqabaa alaabaan ABO aduunyaa irratti muldhate sanitti biyya Ethiopia keessatti hordoftooti kubbaa miillaa sanii karaa TV Ethiopia warri hordofaa turan alaabaa ABO dirree kubbaa keessatti balali’u ilaalaa turan.Haalli kun Absahootaa fi warra Wayyaanee haalaan yoo rifaasise iyyuu Oromoota Oromiyaa jiran ammo guddoo gammachiisee jira.Qeerroon manneen barnootaa fi magaalota adda addaa jiran akkuma TV irratti arganiin sirboota warraaqsaan magaalaa fi kolleejjota howwisaa bulanii turan.
Haalli kun daran kan riifaasise mootummaan Wayyaanee gaafa guyyaa dorgommii lammataa namni alaabaa ABO qabatee akka dirree kubbaa san akka hin seennee fi akka dhorkamu jechuun mootummaa kibba Africa itti iyyachuun beekamee jira.Haala kanaan namni itti ramadamee Qeerroo Oromoo alaabaa baatanii Stadiyooma san seenan akka dhorkaman qoqqobbii irra kaayan, warri kaameeraan waraabanis akka hin waraabne qajeelfama akka itti darbu ta’e.Gara alaabaan ABO jirutti qabanii akka hin waraabnes itti himame. Kun kana haata’u malee Qeerroon kanaaf hin abboomamne alaabaa Oromoo miidhagduu san ol qabachuun seenan yeroo kana warri itti ramadaman dhufanii dhorkuu yaalan. Garuu Qeerroon “ Nuti seeraan bakka kana dhufne waan ta’eef baqataa seeraati” jechuu dhaan waraqaa isaanii itti agarsiisan.Amma illee namtichi dhorguuf yaalii guddaa goonaan “maaliif dhiibbaan kun nurratti ta’aa?ykn maaliif dhorkamnaa? Yoo nu dhorku ta’e warri tapha kana qopheesse warri CAF yoo dhiibbaa kana nurraa gahee ta’e akka nuu himan barbaadna yeroo san gaazexessitoota yaamnee itti himnee akka isaan dhiibbaa nurratti godhan adduunyaatti himnee sirnaan baana” ittiin jedhan.
Yeroo kana namtichiis “lakkisaa nuti discriminate isin hin goone, CAF illeen akkasuma discriminate hin goonne” jechuudhaan falmaan itti jabaannaan ofirraa lakkise. Warri kaameraas hanga kaasan kaafatan. Qeerroonis Injifatnoon eenyummaa Oromoo fi Oromiyaa aduunyaatti beeksisaa oolan.
BIRROOLEEN MAAL TAATE?
Aside
Gammachiis Naadoo irraa
Birrooleen maal taate maaliif qara ilaalte,
Naasuu tokko malee dallaa keessaa baatee,
Barcuma ulfinaa of jalaa darbattee,
Bakka isheef hin malle qe’ee halagaa galte.
Tarii nagaa miti isheen waa rakkatte,
Gaaf tokko deebiti yaada naanneffatee,
Jennee mari’atnee irratti walii gallee,
Ilmaan abbaa tokkoo wal qooduuf hin malle.
Dhiiginni dhiiga hin dheessu waliin dhalatanii,
Marabbaa fi jaalala yoo dhabuuf baatanii,
Maal maatii ishee dhiiftee maaliif qara ilaaltii,
Masaraa ulfinaa maliif diiguuf yaaltii?
Dachii Taaddee Birruu kan Elemoof Baaroo,
Galma hunda keenyaa fi qe’ee Guuree Faaroo,
Kan gootaan marfamte darbiin nuti dhaalle,
Maaliif nyaapha hafeertii moo seenaa irraa laallee?
Galma abbootii gadaa fii dachii kumatamaa,
Masaraa booranaa fii ardii barantumaa,
Seenaa raga bahaa biyya goota hundumaa,
Tasa hin gurguramuu eenyuun jijjiiramaa?
Akkan hin shakkineef nama hormaa miti,
Qaamaan nuu wajjini fedhiin fagoo jirti,
Bu’aa lubbuun fidnee halagaaf sharafti,
Maalummaa ishee gantee maaliif jijjiiramtii?
Waadaa waliif seennee nu lachuu gaaf tokko,
Nuti foon tokkicha ilmaan abbaa tokkoo,
Maaliif hin furannu waliin teenyee raakkoo,
Maal abaarsa qabnaa waan dur bara rakkoo?
Kan keenya raajii dha hamtuu nu mudatee
Maal yoo nu baraareef Rabbitti hin guddatee?
Yaadaan wal dadhabuun jira marraa tokko,
Gargar baana hin seene fira gaafa rakkoo,
Erga na tuffattee hormaaf taatee fakkoo ,
Bakka feete dhaqi karaan dudda indaqqoo.
Nuti duute seene isheen muuxateettii,
Haala ilaallattee mormiif dhihateettii,
Carraan suma tokkoo duraan milkoofteettii?
Moo ofiisheef raatoftee nu joonjessuu fetii?
Gochaan ishee inni duraa barumsa naaf tahee,
Hallan dabarsine seenaadhaaf ol kaa’ee,
Ani diiguu hin beeku ijaaruun bobba’ee,
Kan hojii koo hin dhabu waan Rabbi naaf kaa’e.
Bra baayyee joorte ittis dadhabdeettii,
Badii isheen dalagdes kan dagatan mitii,
Tarkaanfii fudhachuuf mataa nama hiitii,
Kan nuun nu mudate rakkoo salphaa miti.
Hormi nu gaafata mal taate hin maraattee?
Akkamittiin diigdi masaraa ofii jaarate ,
Jaallewan ishee duriif mala akkamii dhaamte,
hin yaadin baatee galli waa’ee taatee?
Kan ishee seenaaf dhiifnaa baayyee nutti cophxee,
Waa hundaan nu miitee yeroo keenyas gubdee,
Waa sirrachaa hin jirtu kan darbe irraa bartee,
Erga nuuf hin taanee dhiisaa baga dhaqxee.
Mee sana itti dhiifnee waan harraa dubbannaa,
Nama ofii isaa ganautti maalumaaf dhiphannaa,
Akka wal fakkannuun waliin mari’atnaa,
Lammii dhumaa jiruuf ol kaanee dirmannaa.
Kanan wal mufadheen amma wal hubadhee,
Hamataa fii goomataas hunda adda baafadhee,
Kan saba koo dursee dhiifama wal gaafdhee,
Barumsa irra argannaas sirriitti abdadhee.
Imimmaan jaalalaa baayyeen dhangalasee,
Gargar baanee turuun gar malee na aarsee,
Hojii isaa haa argatuu kan gargar nu baasee,
Walitti nu deebisee Rabbi koo naannessee.
Tokkumaan Oromoo ammas haa dagaaguu,
Jalalli saba koo yoomuu haa bargaaguu’
Nu riqicha taanee lammii koof haa darbuu,
Sabinni koo gaaf tokko bilisummaa haa arguu.
Natti hin dallaninaa waan taheen dubbadhee,
Kanan yeroo dheeraa baayyee itti dhiphadhe,
Kun nu hin baasu jedhees baayyedhan iyyadhee,
Harra carraa argadheen saba kootti himadhee.
Amma milkahuufii bara baayyeen jooree,
Adeemsa koo keessas fira bayyeen horee,
Ililliin facaafne ija godaeeraa,
Hayataan dhihannee isa wal hafeerraa.
Oromiyaan dhiiga ilmaan isheen bilsoomti !!
Injifatnnoon uummaa Oromoof!!
Gammachiis Naadoo: abdii.bori@yahoo.com
Qeerroon Oromoo Afrikaa Kibbaa Seenaa Boonsaa Galmeessan
Aside
Goototi Dargaggoota Oromoo Afrikaa Kibbaa keessa jiraatan, seenaa Uummata Oromoo keessatti yeroo jalqabaaf alaabaa Oromoo fi Saba Oromoo adduunyaatti beeksisan.
Dargaggooti Oromoo kunneen dirree taphni kubbaa miilaa biyyooti Afrikaa keessatti gaggeeffamu argamuun hojii seenaan hin daganne hojjetanii jiru.
SBO Amajjii 30 Bara 2013
Aside
Oromo TV: OYA Oromo Folk Dance Show with Presentations by Children
Aside
Diddaan Barattoota Yuuniversitii Jimmaa Mootummaa Wayyaanee Daran Yaaddeessuun Gabaafame
Aside
Amajjii 29,2013 Jimma
Amajjii 27,2013 Godina Jimmaattii diddaan baratootaa Yuunivarsiitii Jimmaa fi Ummataa godina Jimmaa yeroo irraa gara yeroottii jabaachaa deemuun Mootummaa abbaa irree EPRDF yaaddoo cimaa keessaa galchee kan jiruu ta’un hubatameera. Bulchiinsii Mooraa Yuuniversiitii Jimmaa sodaa warraaqsaa Qeerrootiin kan raafamaa jiruu guyyaa kaleessaa Koree gamtaa baratootaa Yuuniversiitii Jimmaa walitti qabuun maloo baratootaa nuuf sossobaa mooraan Yuuniversiitii Jimmaa fi kanneen kaanis dirree siyaasaa waan taeef mootummaa miidhaa jira jechuun barattoota sossobachaa jiran illee itti hin milkoofne.
Sochiin Qeerroo fi hordoftotni amantaa muslimaa yeroo yeroon sirna abbaa irree irraatti gaggeessaa jiran ammas cimee itti fufaa jira, Mootummaan Wayyaanees sochii eebbifamaa mirgaa ofii falmaachuuf karaa nagaa godhamuu kana danquuf yeroo yeroon Mooraa Yuuniversiitii Jimmaa fi Magaalaa Jimmaattii humna waraaanaan bobbaasaa kan turee, ammas humna waraanaa haaraa guyyaa kaleessaa hoomaa waraanaa mooraa Waraanaa 44ffaa jedhamuun beekamuu fi kan magaalaa Jimmaa keessaatti argamuu keessaa qubsisaa jira, baay’inaa loltotaa irraan kan ka’ee guyyaa har’aa Loltotaa Isaa Waan irraa ciibsuu waan dhabeef firaashii/firaashaa/[waan irraa ciisaan] mooraa kolleejjii barsiisotaa jimmaa keessaa gara mooraa waraanaa 44ffaatti konkolaataadhaan guuraa ture qeerroon gabaasa. Goototni Baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa Hoomaan waraanaa sochii falmaa bilisummaa gaggeessaa jiruu danquu hin danda’uu! jechuun dhamatan.
Haala kanaan Ummaannii Godinaa Jimmaa fi Magaalaa Jimmaa biyyaa dimokiraasiin hin jirree keessaattii maqaa filaannoon nutti akka ka’uu hin barbaadnu jechuun kaardii filaannoo hin fudhannuu jechuun kaardii filannoo fudhachuu diduun diddaa qaban agarsiisaa jiru,
Magaalaa Finfinnee Keessatti Waraanni Wayyaanee Uummata Guraarsuu Itti Fufe
Aside
Amajjii 29,2013 Finfinnee
Mootummaan Wayyaanee aangootti erga ol bahee bittaa umrii isaa dheereffachuuf tooftaan itti fayyadamu keessaa inni guddaan
Addunyaatti sirna Dimokiraatawaa mulisuu yaaluu dha.Wal gahii Gamtaa
Afrikaa Impaayera biyyattii keessatti taaamaa jiru irrattis uummatni
mirga isaa kaasee ykn dubbatee abbaa irrummaan kiyya saaxilama soda
jedhuun loltooti Wayyaanee naannoo Finfinnee keessatti ummata jeeqaa jirti. Yeroo ammaa kanatti uummata nagaa karaa irra deemu qabanii sakatauu fi namoota afaan Oromoo dubbatan hordoffii itti gochuun karaa irraa dhaabanii waraqaa eenyummaa gaafataa akka jiran beekama.
Hojjettoota mootummaa osoo hin hafiin namooti hedduun guyyaa lama keessatti kan hidhaman yeroo tau kanneen 20 ol hidhaman keessaa warri maqaan isaanii armaa gadii keessatti argamu.
1. Poolisii Federaa Zalaalam Eggazuu
2. Dargaggoo Margaa Hamsaaluu hojii dhabaa kan tahe
3. Obbo Kaffaalee Fiqaaduu daldalaa Markaatoo(huccuu kan daldalu)
Haala kanaan rakkoon geejibaa magaala Finfinnee keessaa ammas daran jabaatee kan itti fufe yoommuu tahu uummatni gaaffiilee mirgaa dhiyeessuun
wayyaanee yaaddoo guddaa keessa buusaa jira.
Gabaasa Haala Sochii Dargaggoota Oromoo fi Kubbaa Miillaa 2013
Aside
(Gabaasa Jaarmiyaa ABO Africa Kibbaa) Hiree argamee fi danda’ame hundatti fayyadamuudhaan Qabsoo teenya leellisuun, baaksisuun fi jabeessuun dhala Oromoo hundarra jira.Keessattuu kana ilaalchisee miseensonni, qondaaloota ABO fi jaarmaya Caayaalee ABO waan guddaatu irraa eegama. Kana of irratti hubatuudhaan jaarmayni ABO Afrikaa Kibbaa jiru dorgommii Waancaa Kubbaa Miilaa Afrikaa kan bara kana achitti deemaa jiru irratti qoodaa fi dirqama qabsoo beeksisuu fi leellisu kan isaanirra jiru bifa qindoominaatiin bahataa jiru.
Dorgommii Waancaa bara kanaatiif kan dabarte Itophiyaaniis ajaa’iba agarsiisuuf dhaadachuu fi of dhaadhessuudhaan garee kubbaa biyyoolessaa garas bobbaasuu dandeesse. Bobbaa kanarratti qindoomina godhameen mootummaan aadaa fi naamusa Sportiin ala bahuudhaan taphattoonni fi daawwattoonni akka muummicha ministeraa Mallas Zenaawii dhaadhessan ajajaa fi dirqamni itti kennamee akka ture keessa beeytoonni saaxilanii jiru. Kana ilaalchisee daawwattoonni akka T-shirt suuraa M/Zeenawii uffatanii fi dhaadannoolee isa faarsan qabatanii akka qabanitti yaadame. Taphattoonni ammoo kaniteraa(qomee) jalaan uffatan kan suuraan M/Zeenawii irra jirtu akka uffatan. Abbaan goolii galche yeruma sanatti T-shirti isaa kan gubbaa ofirraa saaqee suuraa Zeenaawii sana mul’isuudhaan akka gammachuu isaa agarsiisu kan jedhu ajajni kenname.
Yeroo ammaan tanaa kana jaalalaa fi jibbansi ummanni isaaniif qabu kan hin hubanne aangawoonni Wayyaanee dirqama naamusa spoortiin alaa kana kennanillee taphattoonni kun aadaa sportiin ala kun dhimmi siyaasaa sportii keessa galuu isaa daangaan ala kan mul’isu waan taheef hin goonu jedhanii, taphattoonni harkatti didan. “Namuu gara firaa jennaan foon harree daaraa keessatti kufe” jedhu, ajaja kenname kana taphattoonni hundi yemmuu falmanii didan taphattoonni dhala Tigraay namni shank an garee kubbaa biyyoolessa Itophiyaa keessa jiran yaada kana fudhatanii turan. Haa tahu malee mootummittiin haala jiru kana sodaatuu fi ofirratti amantaa dhabuudhaan sagantaan Mallas dhaadhessuu kun akka haftu taasifame.
Kun akkas tahee, eega Afsrikaa Kibbaa gehamee fi taphne jalqabees wanneen mudatanii fi tahan hedduutu ture. Alaabaaleen dirree kubbaa sana keessatti yeroo gareen kun taphatu mul’ate danuu akka ture. Magaalaa keessallee namuu alaabaa isa ilaaltu fannisuu, makiinaarratti maxxansuu fi uffatuudhaan deeggarsaa fi mormii qaban mul’ifamaa ture. Alaabaaleen Abysinia/Itophiyaa tan Wayyaanee, tan H/Sillaasee fi tan mormitootaas mul’atanii jiru. Tamtu tan Itophiyaati kan jedhu gaaffiidha. Kan morman keessaa tan garri lameen diimtuu jidduun magariisaa fi booruu ganamaatiin faayamte alaabaan ABO fi Oromoos hiriira galtee turte. Kuniis tattaaffii miseensotaa fi jaarmaya ABO kan achi jiraniin godhame. Naannoo gool biratti dhihaatuudhaan akka balaliitu taasifamee ture. Kun waan guyyaa dorgommii duraa hojjatamee dha.
Guyyaa dorgommii lammadaa Embasiin Wayyaanee biyya san jiru kanarraa baaraguu fi rifatuudhaan mootummaa biyyasiitti iyyattee alaabaaleen biraa keessattuu tan ABO akka hin balaliifamne gochuuf tattaafatame. Kanaaniis poolisa naannoo miseensonni jaarmaya keenyaa jiran irratti ramaduudhaan eeguun seennaa irratti akka qabatanii hin seenne tattaafatuu, warra kaameraas waa nyaachisuudhaan akka kaameraan garasitti hin xiyyeeffanne taasisuuf tattaafatamaa ture. Waan ajaa’ibaa poolisnilleen kan dura dhaabbataa ture bakkuma miseensonni jaarmaya keenyaa jiraniin qofa ture. Kan warra Habashaa fuuldura humtuu hin turre. Haa tahu malee qondaalotaa fi miseensoonni kana hundaa bira kutanii alaabaa Oromoo balaliisuu itti fufaa oolan. Dhumarratti jaala alaabaa Oromoo poolisoonni fi namoonni biyyasii horataniin alaabaa kennuufiin, brochure dhaabaas kennuufiin diinummaa osoo hin tahin firummaan akka Oromoo fi isaan jidduu jiraattu gochuun, maalummaa Oromoo fi ABO ummata biyyasiituu hubachiisuun danda’amee jira.
Jaarmaya ABO S/A


text:
Rakkoon nageenya kun waggaaf ka deemaa jiru yoo tahu mootummaan nagaa kabachiisuuf yoo socho’u, warri hidhate ammoo ‘tarkaanfii fudhannee’ maqaa jedhuun jiraattonni gidduutti miidhamaa jiraachuu gabaasa keenya kanaan duraan irratti gabaasaa turuun keenya ni yaadatama.
Ogeessonni gama qorannaa dhimma nageenyaa akkasumas ka siyaasaa mootummaan rakkoo keessumaa kibbaa fi lixa Oromiyaatti jiraattotarraan balaa dhaqqabsiisaa jiru kana furmaata yoo itti hin godhin akkuma biyyaattuu rakkoo nageenyaa guddaaa keessa ‘nu’ buusaa jedhu.
Kumaa Beqqelee Yuuniversitii Finfinnee Giddugala Qorannoo Nagaa fi Dhimma Nageenyaatti barataa Dooktereet Digrii waggaa afraffaati. Kumaan, Itiyoophiyaan amma akkuma biyyaatti rakkoo nageenyaa wal xaxaa keessa jirtii erga jedheen booda warri hidhatee naannoo kana keessa socho’u ummata ‘rraan gaagaa’ama geessisaa jira jedhe.
Garuu mootummaan akka qaama biyya tokko keessatti seera kabachiisuu qabuutti utuu socho’uu qabuu, dabalataanis‘cehumsa biyyattiin keessa jirtu’ gaggeessas jedhamus nageenya kabachiisuu dhiisee waan xiyyeeffannoo ammaaf hin barbaachifnerratti yeroo isaa gubaa jiraa jechuun qeeqa. Kunis biyyattii keessa fedha adda addaa ka qaban humnootni hedduun waan jiraniif furmaata rakkoo kanaa ittuu wal xaxaa gochaa adeemee jedhe Kumaan. Rakkoon jiru bu’urri isaa siyaasa waan ta’eef amma keessattuu lixaa fi kibba Oromiyaatti humni jiru kamtu kam akka tahe adda baasuun rakkisaa ta’uus dubbate.
Mootummaan Naannoo Oromiyaa lixaa fi kibba Oromiyaatti nageenya kabachiisuuf, darbees warra hidhatee naannoo kana keessa socho’u waliin nagaa buusuuf waan irraa eegamu raawwateeraa gaaffii jedhus Kumaan gaafatamee ture.
Yeroo gaaffii kanaaf deebii kennu ‘mootummaan seera kabachiisuuf tooftaa ‘humnaa’ gargaaramuun ummata biratti muffii uumuu dubbate. Silaa akka ummata naannocha keessa jiraatuutti mootummaan wanna mara mariidhaan xumuruu qaba ture jechaan yaada qabus kaa’e.
Yeroo adda addaa mootummaa fi qaamoleen maqaa WBO’n socho’an araara buusuuf walii galanus, walii galteen isaanii dhugaa fi wal amantaarratti kan hundaa’e waan hin taaneef haga yoonaa nagaan hin bu’in hafes jedhe. Hidhattoonni akka galan waamamanus, ‘mootummaan warra gale akkaataan inni itti qabe, wal amantaa silayyuu rakkoo qabu ittuu itti caalchisee araarri kun fala dhabe’ jechuun dabalee dubbate.
Dhimmuma kanarratti yaada isaanii ka VOA’f kennan Dookter Solomoon Meriib. Dookter Solomoon Yuuniversitii Finfinnee Caffee Araaraa tti, Barsiisaa Saayinsii Siyaasaati. Isaanis bu’urri rakkoo kanaa ka’umsa siyaasaa qabaa erga jedhaniin booda araara siyaasa keessatti wal amantaan jiraachuu akka qabu, qaamoleen walitti araaran, ka walitti araarsanis qophii gahaa gochuu qabuu jechuun dubbatan.
Rakkoon nageenyaa kun akka ogeeyyonni lameen jedhanitti, ka’umsi isaa isaa gaaffii siyaasaa kan qabuudha; kanaaf mootummaan dursa seera kabachiisuu moo gaaffii siyaasaa jiruuf deebii kennuu qabaa jechaan Dokter Solomoon gaafatamanii yoo deebisan ‘mootummaan gaaffii siyaasaa jiruufis deebii kennaa seeras ammoo kabachiisaa waan jiru wal simsiisuu qaba’ jedhan.
‘kun olaantummaa seeraa kabachiisuu, kun rakkoo siyaasaaf furmaata barbaaduu waanti jedhu hin jiru, lameenuu osoo wal hin gatin furamuu danda’uuti qaba.’ Solomoon Meriib (Dr) Barsiisaa Saayinsii Siyaasaa Yuuniversitii Finfinnee.
Ogeeyyiin lameen kun rakkoo nageenyaa fi siyaasaa naannoo Oromiyaatti mullataa jiru kanaaf falli maali waan jedhuuf yaada mataa isaanii kaa’anii jiru. Kumaa Beqqelee barataan Dooktereet Digrii Giddugala Qorannoo Nagaa fi Dhimma Nageenyaa Yuuniversitii Finfinnee falli jiru ammas qaamoleen lameen waliin taa’anii mariyachuu qabu jedhu. Warri hidhatee jiru lola riphe loltootaa waan lolaa jiraniif mootummaan kana injifachuun akka hin dandaa’amne baree warri hidhatee socho’us, mootummaanis kanaan maree dhugaa taasisuu qabu jedhu.
Dookter Solomoon barsiisaan saayinsii siyaasaa Yuuniversitii Finfinnees wal dubbiin qaama lameen jidduutti gaggeeffamu furmaataaf murteessaadhaa jedhan. Yoo dubbatanis ‘furmaatni rakkoo nageenyaa lixaa fi kibba Oromiyaa Finfinnee jirti’ jechaan itti gaafatamummaa mootummaarra jiru akeekan.
Dabalaniis warri hidhannoon qaabsoo gaggeessu haala addunyaan keessa jirtus madaaluu akka qaban himan. Keessumaa ‘jijjiirama’ amma dhufe jedhamu kana biyyattii keessatti kan fide ummanni qabsoo akkamii gaggeessee taasisee sadarkaa kanarra akka gahe maqaa ‘WBO’n ka socho’an humnootni dhugaa siyaasaa lafa jirus quba qabaachuu qabu jedhan.
Ogeessonni lameen mareen akka Gaaddisa hooggansa Oromoo dhalachuun gaarii ta’uu himanii, garuu bu’aan isaa yeroo utuu hin gubin dhiyeenyatti mullachuu qabaa jechuun akeekani.
*Yaadni qophii kana keessatti ka’e Sagalee Ameerikaa bakka hin bu’u.