text:
Waaqeffannaa
Waaqeffannaan sirna amantii Waaqa tokkichatti amanuu fi lubbu qabeessi hundi isaan uumamuu fudhachuu dha. Waaqeffannaan amantii sanyii Kuush hundaati, Oromoos dabalatee. Oromoonni waggaa kuma hedduudhaf waaqeffannaatti bulaa turan.
AyyaanaEdit
Akka Waaqeffannaatti, uumama hundaaf, Waaqni Ayyaana kenneeraf. Ayyaanni Waaqa fi uumama gidduutti akka riqichaatti ilaalama, akkasumas fedhii Waaqaa akka isaanitti agarsiisutti fudhatama. Ayyaantuun nama Ayyaana wajjin dubbachuu danda'uu fi amantoonni seera, duudhaa fi qabeenya Waaqaa akka eeganiif geggeessummaa kennaniidha. Waaqni uumamuu fi jiraachuu Ayyaana, lubbu-qabeessa fi lubbu-dhabeessa, wantootaa fi al-wantoota hunda too'ata, akkasumas madaallii Waaqaa fi lafaa sirreessa.
Waaqeffannaa keessatti, Waaqayyo namoota waliin kan walqunnamu karaa ayyaanaati. Dureewwan amantii akka bakka bu’oota Waaqaatti ilaalamu. Akka Waaqeffannaatti, Waaqayyo ayyaanota kana laggeen, tulluuwwanii fi mukkeen gurguddoo keessa kaa’era. Kanaaf bakkeewwan ayyaanonni jiraatan lafa eebbifamoo fi kabajamoo jedhamanii amanamu. Bakkeewwan eebbifamoon kunneen bakkatti namoonni amantii itti gaggeeffatan, wareeggatanii fi Waaqa itti kadhataniidha.
JilaEdit
Ayyaaneffata Oromoo keessatti, ayyaanota amantii baay'eetu jira.
Ammachiisa/MoggaasaEdit
Barruu Guddaa Moggaasaa
Ammachiisa guyyaa itti daa'ima reefu dhalatte maqaa moggaasanii fi eebbisani. Kunis maqaa moggaasaa jedhama.
BoorantichaEdit
Boorantichi (Nabi/Booranticha) Ayyaana warri abbootii (ayyaana dhiira warra mana bahee) waggaa keessatti yeroo tokko akka amantiitti maatiin ykn balballi tokko qe’ee angafaatti walgahee kabajuudha. Guyyaa kabaja ayyaana kanaa mijuu fi dhangaan qophaahu gosa adda addaatu jira. Yeroo fi akkaataan itti kabajamu naannoo naannootti xiqqoo addummaa qabaatus jifuu fi duudhaan guutamuu qabu tokkuma.
AteeteeEdit
Barruu Guddaa Ateetee
Ateeteen ayyaana haadhaati. Ayyaana dubartii fi hormaataati. Oromoon kan dhugeeffatu, Ateeteen ayyaana sanyii fi hormaataa kan dubartiin facaafattu. Dubartiin ayyaana kana kan facaafattu ayyaanni haadha ishee, isheefis tolee akka dhala ishee qajeeluuf uumamaan Waaqa kadhatti. Ateeteen Saddeetatti kabajamti. “Saddeettan Ateetee jedhama”. Kana jechuun waggaa lamatti al tokko kabajamti. Birraa keessa ykn yeroo midhaan (jarmiin) alaa walitti qabamee galu, ykn Arfaasaa yeroo roobni roobee margi dagaagee loon quubse, ykn yeroo sanyiin faca’uu jalqabu ta’a. Ateeteen Loon mataa ishii qabdi. Loon Ateetee jedhamu. Dhadhaa finnan loon sanaatiin sirna Ateetee bulfatu. “Waan hundi Faanshoo Ateeteeti” jedhu’ Ateeten ayyaana hormaataa haa taatu malee, irra jireessi Ishii bal’inaan aadaa calaqqisiisa.
Wadaajo/Wadaaja
Wadaaja jechuun firummaa, aantummaa, wal mararfachuu, walii yaaduu, walii birmachuu jechaadha. Kanas warra ykn maatii tokkotu bulfata. Guyyaa kana ayyaantuu warra dhahaa fi faaruu ayyaana kanaa beekan afeeruun Waaqa isaanii kadhachaa, faarfachaa, galateeffachaa bulu. Ayyaanni kun bakka tokko tokkotti ayyaana ” jaalaa” ni jedhama. Ji’a ji’aan ta’uu danda’a, Waggaatti ala lama ykn tokkos ta’uu ni danda’a.
Ayyaana Irreecha Malkaa fi Tulluu
Irreechi sirna aadaa Oromoo gamtaadhaan tulluu fi malkaa irratti ba’anii waaqa kadhatanii, faarfatanii fi galateeffatan. Karaa biraatiin Irreecha yemmuu jennu hiika (yaada) birootis niqaba. Kunis marga ykn coqorsa sirna ayyaaneffannaa tokkoof ykn araaraaf yoo deemamu harkatti qabatamus ni ibsa. Akkasumas hiikoo gara warra waa beeku bira deemanii namaaf himamu tokkoof kaffaluu (galchuu) ta’uu danda’a. Akkasumas Irreessa jechuun aangessuu jechuus nita’a. Ayyaanni Irreechaa waggaatti yeroo lama Birraa fi Arfaasaa kabajama.
Taaboree/Ukee
Ayyaanni kun ayyaana ijoollee dhiiraa kan ganni isaanii waggaa 16 gadii ta’an waggaatti altokko kabajani. Guyyaa ayyaana kanaa mijuu fi cunqoo qophaa’eef erga soorratanii eebbifatanii booda dirreetti waliin bahuun Qaccee dhukaasu ykn wallaansoo taphatu. Yeroo fi akkaataan ayyaanni kun bakka adda addaatti kabajamu gargari ta’uu nimala. Kanaaf qorannoo barbaachisa.
Ingiccaa/Qunnii darbaa
Ayyaani kun ayyaana ijoollee dubraati. Waggaatti yeroo tokko walitti dhufanii ayyaaneffatani. Guyyaa jala bultii ayyaana kanaa dubri ollaa waliin miidhagdee gara lagaa ykn dirreetti bahuun gosa margaa Qunnii jedhamu buqqifatu. Yeroo dhaqaa fi galaa sirboota ykn wallee wallisan niqaban. Galgala isaa Qunnii buqqifatanii manatti galan sana battee dhahu. Inni dhahame kun Ingiccaa jedhama. Ganama isaa ingiccaa kana akkuma duraa gurmuun waliin ollaarra deemuun Ingiccaa utubaa ykn gorroo manaatti hidhu. Yeroo kana dhangaa adda addaa afeeramuun dhadhaas muudamanii eebba fudhatu. Xumurarra Galma Ayyaanaa ykn waltajjii tokkotti walgahanii gamtaan sirna ayyaana kanaa sirbaa fi wallee gara garaan kabajanii oolu.
Gannii/Qillee
Ayyaanni kun ayyaana looniin beekama. Bakka tokko tokkotti ammoo akkuma ayyaana biraatti fudhatama. Gara Maccaatti akkitti beekamuu fi Tuulama keessatti akkasumas naannoo gara kibbaa fi bahaatti adda adda ta’uu danda’a. Guyyaa ayyaana kanaa mooraa looniitti marqaa marquun itti facaafatanii hormaata isaaniif eebbisu. Akkitti waanti kun raawwatu hedduu fi bal’aadha. Guyyaa kana Qillee fi Gugsii fardaa taphachuunis ni beekama.
Kana malees ayyaanotii guyyaa lafaa (ayyaana dachii), guyyaa sanyii (jaarii) fi kkf hedduun kan maqaa hin dhahiin godinoota Oromiyaa garaagaraa keessatti yeroo adda addaatti kan kabajaman nijiran.
EebbifachuuEdit
- Kanas ilaali: Eebba Waaqeffannaa
Oromoo Waaqeffattoonni gaafa ayyaanota adda addaa kabaju Waaqa galateeffachuu fi waaqeffachuuf ni eebbisu. Kunis waqtiilee adda addaatti geggeeffama. Eebbifannaanii fi Waaqeffachuun hojii Waaqeffannaa keessaa tokko.
Eebbifannaa muraasa:
- Akka ijoollee keenyaa eebbisuuf abba keenya gaafanna.
- Yaa Waaq kan dubbatee nu dubbachiisu fi kan hamaa nutti yaadu nurraa qabbi.
- Yaa Waaq mirga nu oolchi; hamaa nurraa qabi.
- Yaa Rabbii, ilmi ga’e haa fuudhu, dubarri geesse haa heerumtu.
- Yaa Waaq, ani galee, kan galee hin rafne narraa qabi; ani rafee kan rafee hin bulle narra qabi.
- Yaa Waaq tolaa nutti qabi, hamaa irraa nu eegi
Ayyaanota EebbaEdit
Oromoon ayyaana eebbaa baayyee qaba. Oromoon waan jireenya isaa wajjin walqabatu hundumaa ni eebbisa. Fakkeenyaaf:
- Ukee/taaboree - eebbaa fi ayyaana ijoollee
- Ingiccaa - ayyaana ijoollee durbaa
- Ayyaana abbaa - dhaala gaarii isaanirraa waan arganneef abbootii galateeffachuu
- Ateetee - dubartoota eebbisuuf
- Borantichaa - namoota gurguddaa eebbisuuf
- Jaarii looni - loon eebbisuf
- Jaarii qe’e ykn jaarii kosii - naannoo jireenya ykn qe'ee eebbisuuf
- Jaarii midhaani - midhaan eebbisuuf
- Garanfasa mucucoo - dhufaatii gannaa fi rooba ayyaaneffachuu
- Gubaa fi irreechaa - ganni darbee birraan dhufuu ayyaaneffachuu
CubbuuEdit
- Cubbuun ni qabdi (sin has got consequence)
- Cubbuun ni sirriqxi (the consequence of sin can be inherited)
- Cubbuu abbaatu eeggata or cubbuu irraa abbaatu of eega (everyone should keep him-/herself from committing sin and everybody is responsible for the consequences of the sin he/she commit)”
Gatiin cubbuu asuma jireenya isa ammaarratti nama ga'a, jireenya isa du'a boodderratti odoo hin taane. Waaqayyo namoota cubbuu hojjatan adabuuf sihoolin inni qopheesse hin jiru.
Oromoonni waaqeffattoonni hammeenyi fi rakkinni lafa kanarratti namarra ga'u sababa hojii yaraa namoonni hojjatanii fi murtii dogoggoraa isaan murteessanirraa kan ka'e dhufa jedhanii amanu, kana jechuun bu'aa cubbuu namoonni hojjataniiti jechuu dha.
GimbiiEdit
MaqaaEdit
- Galma
- Gimbii Diloo
- Maaram
- Abbaa Jamaa
- Hiike
- Faxe
FayyadamaEdit
Hojiiwwan gimbii keessatti hojjataman keessaa:
- dalaguu ykn jeekkaruu (dancing or spiritual songs),
- irreessa kennuu (green leaf the symbol of fertility as a gift),
- wareeguu (offerings),
- hammachiisaa (blessing babies),
- gashaa ykn galchaa (delicious food brought to gimbi), etc.
Seemaa (divine law)Edit
The Seemaa provides guidance not only on ‘religious matters,’ but addresses every aspect of life, including issues of social justice, politics, trade, international relations, family life, domestic and wild animals’ rights, ecosystem.
Seema prohibits lying, stealing, cheating, betraying, dishonesty to one’s parents and to one’s fellow human beings, drugs, alcoholism, gambling and exhibition of unethical and immoral behaviours against the prescribe social norms among others.
Kanas ilaaliEdit
Liinkii alaaEdit
- Waaqeffannaa
- ODAA: Bakka Waaqni hariiroosaa nama wajjin ittihaaromsate, dhumarratti kan baname Mudde 11, 2014


c: text/html

text:
Torbaan darbe mataa duree ‘Yoomi Laata?’ jedhu jalatti rakkoolee fi furmaata muraasa eeruf yaalle turre. Har’as itti fufuun rakkoolee fi furmaata muraasa eerra.
Yoomi laata niiti nyakkistuu ykn dhiirsa nyakkisaa kana jalaa kan bahuu?
Niitin ykn dhiirsi nyakkistu/nyakkisaa yoo ta’e ibiddi manatti qabate. Halkanii guyyaa nageenyi hin jiru. Yoomi laata namticha ykn namtitti tana jalaa kan bahu jechuun yaaddon gara hundan si marsuu danda’a. Tarii ati dargaggeessa hin fuune ykn shamara hin heerumne ta’uu dandeessa. Akka carraa ta’ee nama nyakkisuun walitti dhufuu dandeessa. Read more
Gaddi yommuu baay’atu, jireenyi yommuu dukkanooftu, haalli keessa jirtu xaxamaa yommuu ta’u, wanta tokko yaadde yommuu sii ta’uu dhiisu, nama fuudhu ykn itti heerumu feetu yoom akka walitti dhuftan yommuu yaaddu, gaafi ‘Yoomi Laata?’ jedhu of gaafatta. Yoomi laata?? Yoomi laata? Read more
Kijiba ykn soba jechuun faalla wanta hojjatanii, dhagahanii fi dubbatanii dubbachuudha. Kijibni dhugaa jiru dhoksanii faallaa isaa dubbachuu yookiin immoo soba dhugaa fakkeessanii dubbachuudha. Kijibni amaloota fafee fi jibbamoo keessa isa tokkoodha. Namni kijibu akka nama fooliin badaan irraa xiraa’uti (ajaa’uti). Namni hunduu isa xireefata, ni jibba. Hawaasa keessatti amanamummaan isa irraa mulqamuun nama kijibaan beekkamu ta’a. Kijibni wanta dhowwamaa fi jibbamaadha. Garuu yeroo ammaa jaallatamaa fi bartee godhatamee jira. Namni hunduu ni kijaba jechuun nutis akka isaanii kijibuun warroota salphatan keessaa ta’uu hin qabnu. Read more
Duraan dursee hanna jechuun wanta tokko osoo abbaan hin argin dhoksaan jalaa fudhachuu jechuudha. Hanni dhoksaa qofaan kan rawwatamuu osoo hin ta’in humnaanis abbicha dirqisiisuun wanta tokko irraa saamudha. Dhugumatti hanni hojii fafee fi gadhee keessaa isa tokkoodha. Namni hojii akkanaa keessatti hirmaatu salphataa fi hoonga’aa ta’a. Namoota meeqatu sababa hannaatin mana hidhaatti shamaa jiru. Wanti mana hidhaa kana caalu keessi isaa gubachuu fi rakkachuudha. Yeroo hundaa gadi aantummaan isatti dhagahama. Hojjachuun sammuu ofii bashanansiisu dhiise gatii tokko malee qabeenya namaa saamun sammuu fi jireenya ofii dhiphisa. Read more
Torbaan darbee kaayyoon keenya maal akka ta’e murteessinee turre. Kaayyoo keenya erga murteessine booda milkaa’inni keenya maal akka ta’e tarreessinee jirra. Rabbiin qofa gabbaruun karaa milkaa’innaa fi gammachuu hundaa bana. Teepha fi sakallaa gabrummaa namarraa kaasun faaya bilisummaa fi gammachuu namatti dira. Salphinni kan nama haguugu yommuu Rabbiin ala wantoota biraatiif gadi jedhanii fi bulaniidha. Rabbiin qofa gabbaruun rizqii (soorata) ni bal’isaa malee hin dhiphisu. Osoo sooranni namaa xiqqaa ta’eeyyu keessi isaa gammachuun kan guuttameedha. Namoonni yeroo baay’ee soorataaf dhiphachuun kaayyoo guddaa uumamaniif dagatu. Kuni immoo milkaa’inna fi gammachuu ganda lamaanitu akka dhaban isaan taasisa. Jireenya addunyaa tanaa garmalee jibbanii hundeema tan dhiisaniis miti. Akkasumas garmalee jaallatanii hundeema itti maxxananiis miti. Madaala kaa’ufii barbaachisa. Read more
Barruun tuni barreefamoota gaggabaabo fuula fesbuuki Jireenya Badhaatu irraa walitti qabamte.
Halkan rafuu hin dandeenye maal gochuu danda’a?
Hirribni qananiiwan Rabbiin ilma namaa irratti oole keessaa isa tokkodha. Hirriba dhabuu yookiin baay’isanii rafuu irraa kan ka’ee dhukkuboonni baay’een babal’atanii argamu. Kanaafu hirriba waliin yoo rakkoo qabaatte, maal gootaa? Tarkaanfiwwan kanniin hordofi.
1: badii fi cubbuu irraa dheessi. Wanti hanga cubbuu fi badii sammuu namaa quuqu fi cinqu hin jiru. Namni badii fi wantoota fokkuu raawwatu halkani guyyaa boqonnaa hin argatu. Wanti guyyaa hojjataa oolte, halkan sammuu kee quuqu fi jeequn hirriba sirraa ari’u. Kanaafu lakk.1ffaan karaan hirriba gaarii itti argatan, badii irraa dheessudha. Filmii fi saala faallaa waliin akkuma feete ta’uun yoo hirriba dhabde, mataa kee malee eenyullee hin komatin. Read more
Dhalli namaa jireenya keessatti kaayyoo adda addaa qaba. Milkaa’innaa fi gammachuu argachuuf halkanii guyyaa battisa. Kaayyoo ol’aana bocatee fi galmaan gahee of gammachiisu barbaada. Kaayyoo adda addaa qabaachu fi milkaa’inna adda addaa galmaan gahuun addunyaa teenya ijaara, wanta haarawa itti dabala. Ilmi namaa uumaman wanta haarawa hojjachuun guyya guyyaan of gammachiisu barbaada. Garuu wanti inni hojjatu kuni karooranii moo karoora malee? Kayyoo wayiitif hojjata moo kaayyoo malee oli gadi battisa? Kuni jireenya keessatti murteessadha. Kaayyoo akkamituu ilma namaatiif gammachuu fi milkaa’inna itti fufaa fiduu danda’aa? Kaayyoon hundi gammachuu fi milkaa’inna yaaddame hin fidu, mitiree? Kaayyoo jireenya keenya maal akka ta’e itti yaanne beeknaa? Moo akkanumatti kaayyoo malee jiraannaa? Read more
Torbaan darbee dargaggoonni akkamitti fi maaliif karaan akka jalaa bade eerre turre. Har’a immoo Insha Allah, nama karaan jalaa bade akkamitti akka karattı akka deebi’uu danda’u ilaalla. Dhugumatti, ilmi namaa sababa adda addaa irraa kan ka’e dukkana jireenyaa keessatti baduun jireenya gadadoo gaggeessu danda’a. Namni tokko jireenya ofii moo’atuuf, gammachuu fi milkaa’inna argatuuf gaafilee armaan gadii deebiisuuf tattaafachuu qaba. Isaaniis: Read more
Dhugumatti yeroo ammaa rakkoo fi fitnaa guddaa keessa jirra. Galaana fitnaa kana keessatti gosoonni namoota jalqaba nyaataman dargaggoota fi dubartoota. Dhugumatti dargaggoonni yeroo ammaa garam akka deeman malli harkaa bade, dukkanni jireenyaa isaan marse jira. Akkuma haati yoo ilma ofii dhabde raatoftu, dargaggoo fi shamarran ammaas kallattiin jireenya yommuu harkaa badu raata’aa jiru. Haati hanga daa’ima ofii argatutti hirriba gaarii ni raftii? Dargaggoon ammaas hirribaa gaarii ni rafu? Boqonnaa gaarii ni argatu? Sababni raata’u fi dukkana jireenya keessatti baduu maal ta’inna laata? Of gaafanne beeknaa? Maaliif jireenyi natti dukkanoofte jennee beeknaa? Read more
Imaana
Ibsituu jireenyaa
Buustu nageenyaa
Utubaa jabeenyaa
Ni balleessaa diinummaa
Walitti hiidhaa obbolummaa
Ni fidaa tokkummaa
Ni qaraa sammuu doomaa
Hin jiru mi’aan akka imaana(x2) Read more

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Laga Abbayyaa waliin qoddachuuf furmaatni karaa nagaa mari'achuu dha jechuun Itiyoophiyaan Masrii fi Sudaaniif yaada dhiyessite jirti. Ittisi kuusa bishaa Abbayaa kan Itiyoophiyaan ijaaruuf karoorfatte kun akka hin milkoofne gochuuf Masriin yaalaa jirtii, ka jettu Itiyoophiyaan "Mariif karaan banaa taanaan Laga Abbayaa fi kuufama sanatti hundinuu Abbummaan itti gargaramuu danda'a" jetti.
Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Mallas Zenaawwii naannoo daangaa suudaanitti ittiisa humna elektrikaa meegaa waatii 5200 maddisuu kana ijaaruu kana deggeruuf irraa biyyoota boodatti deebi'an qeeqanii, Itiyoophiyaan qabeenyaadhuma ofii qusattee akka ijaarsicha milkeessuu dandeessu dubbatu.
Eega Prezidaantiin Masrii, Hosnii Mubaarek taayitaa irraa buufamanii booda Mootummaan biyyattii ijaaramuuf deemu karaa nagaa akka Itiyoophiyaa waliin mari'atu abdii qaban ibsanii, kun taanaan akka abbummaa ittisichaa waliin qooddachuu danda'an illee eeran.
Ijaarsii ittisaa kun humna eleektrikaa gara biyya alaatti erguun kan akkaan barbaachisaa ta'e sharafa maallqa alaa argamsiisuu gargaara jedhu Obbo Malls.Akka jecha isaaniitti mormiin dhiyaate madda galii keenyaa dhabaa jirras jedhu.
MP3 tuquun gabaasaa guutuu dhaggefadhaa


text:
Dhalataan biyya Hindii, Doktor Kanaan Ambalam, hojii barsiisuu dhaa ala hojii rakkoo hawaasaa furutti bobba’anii jiru. Yunivarsiitii Wallaggaa Keessatti waggoota 12 tahaniif barsiisan, Dr Ambalam.
Hojii barsiisummaa isaanii biratti Godinaalee Wallaggaa fi Godina Gujii gama Lixaatti keessatti hawaasa waliin tahuun piroojektiiwwan riqichaa 56 fi bishaan dhugaatii qulqulluu 30 ol hojjachuu isaanii VOAtti dubbatan.
Barattootni koo waan yaad-rimeen baratan akka hojiin mul’isanin barbaada, jedhu.
Naakoor Malkaatu Dr. Ambalaam fi namoota isaan beekan akkasumas hawaasa keessaa dubbisuun gabaase.
Guutummaa gabaasichaa caqasaa


text:
Filiippiin Keessatti Bultii Diiguun Muslimoota Qofaaf Hayyamama
Tana Quba Qabduu?
Waan ilmi namaa haalaan barbaadu keessaa inni tokko waahela jireenya argatee bulti ijaarrachuudha. Bulti ijaarrate san keessaa ilmoo horee sanyii bakka buufatee dachii tanarraa godaanuu fedha. Sababaa kanaaf jecha yeroo heddu mallaqni guddaan cidha irratti dhangalaafamaa bultiin ijaarrama. Akka aadaa biyya teenyaattis gabbaraa fi wantoota garagaraatiif baasii godhanii bulti ijaarrachuun baramaadha. Haa ta’u malee dhiheenya kana bultiin baasii guddaan jaaramu kun waanuma xixiqqoof diigamutti jira. Namni bulti baasii guddaan ijaare sababaa xiqqoon diiguu aadeeffateera. Kanuma hordofuudhaan biyyoonni garagaraa sirna gaa’ela diiguu ykn xalaaqaa irratti seera garagaraa baasan. Barruu tana keessatti waa’ee gaa’ela diiguutiin wal qabatee qabxii muraasa isinii dhiheessina.
Indiyaan akka addunyaatti biyya gaa’elli hedduun keessatti hin diigamne ta’uun sadarkaa duraa irratti argamti
Indiyaan ummata biiliyana tokkoo ol qabdi. Indiyaa keessatti ga’ela ijaarrachuun haalaan ulfaataadha. Akka aadaa biyya hindiitti maharii warra intalaattu kenna. Sababa kanaaf jecha yeroo heddu dubartootni indiyaa eega heerumanii booda daa’imni garaa isaanii jiru dhalaa ta’uu yoo beekan ofirraa baasu. Kanas ta’u bultiin takka ijaaramnaan diigamuun isii ni jabaata. Namni gaa’ela diige ilaalcha addaatiin ilaalama. Carraan lammata deebi’ee heerumuuf ykn fuudhuuf qabus xiqqaadha. Kanaaf jecha gaa’ela diiguun ykn wal hiikuun indiyaa keessatti waan baramee miti. Akka seeraatti gaa’ela diiguun waan barreeffame ta’us manni murti dhimma kanarratti murti kennuurra araarsuu filata.
Awustraaliyaatti dubartoonni Aboorijiin yeroo barbaadanitti bakka barbaadanitti abbaa warraa isaanii hiikuu mirga qabu
Akkaa aadaa biyyoota hedduuti dubartiin gad na dhiisi jettee gaafatuun waan baramee miti. Yoo gaafattes hayyama hin argattu. Garuu Awustraaliyaa keessatti dubartoonni Aborijin gaa’ela isaanii diiguu mirga qabu. Fakkeenyaaf dubartiin Aborijin takka dhiira duraan heerumte dhiistee osoo isaan na hiiki hin jedhin nama biraa bira deemtee heerumuu mirga qabdi. Yoo Kana goote gaa’elli duraa diigameera jedhamee fudhatama. Dhiiri garuu intala duraa osoo hin hiikin ta biraa fuudhuu hin danda’u. Dabalataan dubartiin Aborijin takka, abbaa warraa isiitiin na hiiki jettee gaafatuu mirga qabdi. Inni si hiike yoo jedheen bultiin sun diigameera jechuudha. Mana murti dhaquun dirqamaa miti. Garuu gaafiin kun dhiira biraa yoo dhufe adeemsa hedduu keessa dabruu qaba.
Filippiin keessatti Muslimoota qofatu wal hiikuu danda’a
Filippiin keessatti seerri wal hiikuu deeggaru hin jiru. Manni murti garuu ragaa irratti hundaa’ee bulti namaa diiguu mirga qaba. Haa ta’u malee seerri kun muslimoota irratti hin hojjatu. Muslimoonni akkaataa seera amantii isaaniitiin bulti ijaarrachuu fi nikaya buusuu mirga qabu. Saniin ala ummanni biyyattii kan amantaa biroo hordofu yeroo takka wal fuunaan waliin jiraachuun dirqama isaati. Lammii Filippiin ta’ee biyya alaa osoo jiraatu yoo gaa’ela isaa diiges, wanti kun fudhatama hin qabu. Biyya isaa keessatti bultiin isaa akka hin diiggamnetti laallamti. Yeroo biroo yoo gara biyya isaa deebi’e gaa’ela biroo raawwachuu hin danda’u.
Jaappaanitti wal hiikuun booda dubartoonni seera hordofuu qaban hedduutu jira
Jaappaanitti gaa’ela diiguun salphaadha. Osoo mana murtii hin dhaqin foormii guutanii qofa wal biraa deemu. Eega wal hiikaniin boodas deebi’anii nama biraa wajji bulti ijaarrachuu mirga qabu. Haa ta’u malee dubartoonni seera hordofuu qabantu jira. Dhiirri akkuma gaa’ela duraa diigeen intala biroo fuudhuu ni danda’a. dubartoonni garuu ji’a 6f osoo nama biraatti hin heerumin taa’uu qabu. Akka aadaa Jaappaanitti dubartiin takka eega heerumtee booda maqaan isii ni jijiirama. Maqaan abbaa isii haqamee maqaa jaarsaatiin bakka buufama. Kanaafuu yoo jaarsa isiitiin adda baate maqaa jaarsa isii ofirraa haqxee maqaa isii kan duraa deebifachuu qabdi. Kun ammoo bu’aa bahii dheeraa gaafata. Bu’aa bahii dheera keessa dabritee eega maqaa isii sirreeffattee booda nama birootti heerumti. Achi boodas maqaa isii gama jaarsa haarayaatti jijjiirti. Sababaa kanaaf dubartoonni jaappaan yeroo heddu bultii diiguu irraa of eegan.
Vatikaan keessatti wal hiikuun dhoorkaadha. Maaltaa keessatti ammoo waggaa 4 gaafata
Bulchiinsa amantaa Kaatolikiitiin tan bultu Vatican city keessatti gaa’ela diiguun dhoorkaadha. Lammiileen isii abadan gaa’ela diiguun isaaniif hin hayyamamu. Garuu wantoota amantiin wal qabate irratti hundaa’ee bataskaanni bulti namootaa diiguu mirga qabdi. Gama biraatiin Maaltaa keessatti gaa’ela tokko ulaagaa barbaachisu hunda guutanii diiguudhaaf waggaa 4 barbaachisa. Kanaafuu namni bulti diiguu barbaade yoo xiqqaate waggaa Afuriif osoo walitti hin dhihaatin wal biraa fagaatee jiraatuun dirqama isaati. Nama biraatittis dhihaatuu mirga hin qabu.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
Ajjeechaan Uummata Nagaa Irratti Raawwatamu Wabii Injifannoo Ta’uu Hin
Danda’u Ajjeechaa Namoota Nagaa Irratti Raawwatamaa Jiru Ilaalchisee Ibsa ABO
Fulbaana 26 2022
Waa’een walitti lolaa fi dararama uummata sivilii Itiyoophiyaa karaa kaaba biyyattii
keessatti lammiilee nagaa irra raawwatamaa jiruu hawaasa addunyaa biratti beekama
dha. Gochi hammeenyaa Oromiyaa keessatti raawwatamaa jiru garuu akka hamatti
ukkaamfamee hawaasi addunyaanis callisuu filatee jira. Wal-dhabdeen humnoota
mootummaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) gidduutti taasifamu yeroo gara
yerootti bal’achaa kan jiru yoo ta’u, yeroo ammaa sadarkaa magaalota aanaaf falmuu
irra guddatee magaalota gurguddootti dhihaachaa jira.
Maqaa humna hidhattoota bilisummaa hundeerraa buqqisuu jedhuun humni
iittisaa mootummaa fi milishoonnii fi Humni Addaa mootummaa naannoo Amaaraa, fi
gareen Fannoo jedhamu aanaalee fi gandoota Lixa Oromiyaa hedduu, keessattuu
Godinaa Horro Guduruu fi Wallagga Bahaa yeroo yeroon deddeebi’anii weeraraa jiru.
Kana keessaas tokko ajjeechaa suukaneessaa Hagayya 30, 2022 naannoo magaalaa
Agamsaatti lammiilee nagaa 63 ol ta’an irratti raawwatame, akkasumas Fulbaana 3,
2022 Bunee Abuunaa fi Guddinaa Abuunaatti lammiilee nagaa 31 ajjeefamuu
ilaalchisee ibsa keenyarratti gabaasnee ilaaluun gahaa dha.
Dubbii kana caalaa hammeessuuf, Fulbaana 22, 2022 hanga Fulbaana 26, 2022tti
Humnoonni Naannoo Amaaraafi Faannoon humna ittisaan gargaaramuun gocha gara
jabinaa fi suukaneessaa kan biraa lammiilee nagaa irratti raawwataniiru. Weerara
waraanaa haala gaariin qindoominaan geggeeffameen Aanaa Jaardagaa Jaartee fi
Amuruu keessatti iddoowwan Qilxuu Ceekaa, Haroo Waloo, Tombee, Dangab, Haroo
Guddinaa fi Daargee Kootichaa jedhamanitti namoota nagaa 100 ol ta’an haala
suukaneessaadhaan ajjeesuun isaanii ni yaadatama. Gochi hammeenyaa wal
fakkaataan Aanaa Amuruu keessatti iddoo adda addaa kanneen akka Magaalaa
Agamsaa, Migir, Sammoo, Waasitti, Luma’a, Jawajaa, Jaboo Doobban, Chidhatti,
Gobuu, Nyaaree, Makkannoo, Shookee fi Dangaab Siiddan keessatti gara jabina
hamaa fi haala suukaneessaa ta’een raawwatamee jira. Aanaa Kiramuu ganda Haroo
Suub keessattis gochi hammeenyaa walfakkaataan raawwatamee jira. Weerartoonni
Humna Addaa Amaaraa, namoota siviilii hidhatan waliin ta’uudhaan, shubbisaa fi
meeshaa muuziqaa aadaa fiiggiisaa ifatti Mootummaan Federaalaafi miliishaa
Naannoon Amaaraa tumsuun onnachiifamaa gocha suukaneessaa raawwataa turan,
jiran. Qaamoleen nageenyaa Mootummaa Federaalaa, Humni Addaa Mootummaa
Naannoo Amaaraa fi Faannoon, maanguddoota, dubartootaa fi daa’imman dabalatee
namoota nagaa gargaarsa hin qabne irratti haleellaa qindoomina qabuun akkamitti
akka raawwatan namoonni naannoo fi namoonni lubbuun hafan ifatti eeranii jiru.
Addatti saba tokkorratti fuuleffachuun, jechuunis Oromoo, irratti
xiyyeeffachuundhaan jumlaan ajjeesuufi lafa isaa irraa buqqaasuun yakka duguuggaa
sanyii ykn yakka namummaa irratti raawwatamaa kan jiruudha. Karoorri kun itti bahi
isaa mootummaa kanaf bu’aa kan hin qabne ta’us mootummaan ummata tokko isa
kaan irratti duulchisuudhaan walitti buusuun wal irrati diinomsuu itti milkaa’eera.
Ta’us miidhaa kun fuula duraaf qabu tilmaamuun nama rakkisa; ulfaataa dha. Addi
Bilisummaa Oromoo dhimma kanarratti ummattoota Itoophiyaafi hawaasa Idiladdunyaa irra deddeebiin akeekkachiisaa tureera.
Gochi hammeenyaa dhuma hin qabne kun lammiilee nagaa qulqulluu meeshaa
waraanaa hin qabne irratti raawwatamu amma sadarkaa fokkisaa fi yaaddessaa irra
gahuu irra deebiin hubachiifna. Hojiin oppereeshinii waraanaa mootummaan of
eeggannoo malee maal na dhibdeen gaggeessaa ture, sadarkaa kaayyeffate
argamsiisuufii hin dandeenye. Bu’aan tarkaanfii mootummaa kanarraa argame du’a
namoota nagaa, barbadaa’uu qabeenya, buqqa’uu fi hammaachuu gidiraa namootaa
qofaadha. Ijoollee umurii barnootaarra jiraniifi umuriin isaanii waraanaaf hin geenye,
waraanaaf bobbaasuun gocha yakkaa yoo ta’ellee, Itoophiyaa keessatti garuu seera
ta’eera. Waraanni haala kamiin iyyuu rakkoo Itiyoophiyaa furee hin beeku, hin furus.
Haata’u malee sirnoota Itoophiyaa walduraa duubaan aangoo qabataniif waraanni
OROMO LIBERATION FRONT تحرير جبهة
أورومو
ADDA BILISUMMAA OROMOO
Gaafa:
Date: 26/10/2022
تاريخ
Lakk.
No. stm 50 stm/2022
No. stm 006/stm/2021
No.: stm 002/stm/2021
No
عدد
bartee fi aadaa ta’ee jira. Murni amma aangoo qabatee jirus lubbuu namoota
kumaatamaa erga ficcisiisee booda taphichaan ala ta’e malee bu’a tokkollee argachuu
hin danda’u.
Ummatni Oormoo, addatti ammoo Oromoon Godina Horro Guduruu keessatti
argamu irra deddeebiidhaan hammeenyaa fi haleellaa suukaneessaa kanaaf
saaxilamee gaaga’ami guddaan yoo irra ga’eyyuu xiyyeeffannoo argachuu waan
dhabeef, uummanni naannoo kanatti argamu wal ijaaree ilmaan fi qabeenya isaanii
tikfachuu malee filannoo biraa akka hin qabne Addi Bilisummaa Oromoo irra deebi’ee
yaadachiisuu barbaada. Mootummaan of tuulummaadhaan heera ofii fi seera idil
addunyaa cabsee jira. Of ittisuu keessatti garuu qooda fudhattoonni dhimmi ilaallatu
hundi amantii yookaan saba irratti hundaa’uudhaan loogii tokko osoo hin raawwatin
lammiilee nagaa hidhannoo hin qabnee fi qabeenya isaanii akka tiksan waamicha
dhiyeessina. Lammiileen nagaa kamuu hidhannoo hin qabne eegumsa argachuu fi
nageenyi isaanii mirkanaa’uu qaba.
Oromiyaa keessatti gidiraa, ajjeechaa fi tuffiin akkanaa dhala namaaf hin malle
guyyaa guyyaan galmaa’aa osoo jiruu, hawaasi addunyaa callisuu ilaalchisee Addi
Bilisummaa Oromoo mufannaa qabu ibsuu barbaada. Oromiyaan yeroo ammaa
kanatti dirree agarsiisa gidiraa fi du’a dhala namaa taatee jirti. Hawaasni fi
mootummoonni idil-addunyaa walii-galteewwan eegumsa mirga dhala namaa idiladdunyaa mallatteessanii waan jiraniif, gocha hammeenyaa humnoonni mootummaa
Itoophiyaa uummata nagaa irratti raawwachaa jiran mormuufi balaaleffachuudhaan
ga’ee fi itti gaafatamummaa isaan irraa eegamu sirnaan bahachuu qabu. Hawaasni
addunyaa gocha akkanaatiif tarkaanfii fudhachuu dhabuu fi callisanii ilaaluun
biyyoota biroo keessatti duguuggaa sanyii akka fide qalbifachuun barbaachisaadha.
Adda Bilisummaa Oromoo
Finfinnee, Fulbaana 26, 2022


text:
Fulbaana 16/2015(TOI) – Ayyaanni Daamaraa Masqalaa walitti dhufeenya uummataa cimsuu keessatti gaheen inni qabu guddaadha jedhan Ministirri Aadaafi Ispoortii Obbo Qajeelaa Mardaasaa.
Ministirichi kana kan dubbatan kabaja ayyaana daamaraa masqalaa Finfinnee addababaayii masqalaatti kabajamaa jiru irratti haasaa taasisaniinidha.
Ayyaanichi akka akkaakeeleefi abaabileen keenyaa nutti dabasaniin ayyaana dukkanarraa gara ifaatti darbuu keenya muli’isudha jedhaniiru.
Ayyaanichi ayyaana gaarrii jibbaa ittiin diigamee sirni araaraa itti raawwatu ayyaana guddaadha jedhaniiru.
Ayyaanni kun Itoophiyaatti guyyaa tokko saatii walfakaataatti ayyaana kabajamu ta’uun isaa ayyaana hundaa ta’uu muli’isa jedhaniiru.
Ayyaanni kun biyya biraatti haala kanaan waan hin kabajamneef gama turistoota hawwachuun gahee guddaas qaba jedhaniiru.
Ayyaanni kun caalaatti akka qoratamuufi fayidaa caaluuf akka oolu taasisuuf Ministeerichi hojii irraa eeggamu hojjechuun gahee isaa ni baha jedhaniiru.


text:
Xiyyee jalaa akka bahaniif warra si sodaataniif mallattookee kenniteef
Xiyyee jalaa akka bahaniif warra si sodaataniif mallattookee kenniteef
Faar. 59:4-5
Manni Kiristaanaa Ortoodoks Tawaahidoo Itiyoophiyaa ayyaanota haala hawwataa fi miidhagaa ta’een kabajju keessaa tokko ayyaana Masqalaa (Fannooti). Barreeffama kana keessatti seenaa Fannoo, Fannoo kakuu moofaa fi haaraa keessatti, barumsa amantaa dubbii Fannoo, Gooftaan keenya maaliif akka Fannoo irratti fannifame, akkasumas humnaa fi kabaja Fannoo ilaalla.
Fannoo Kakuu
Moofaatti
“Namni kamiyyuu badii du’aaf isa geessisu yoo raawwate, akka du’us yoo itti murtaa’e, mukarrattis yoo fanniste, mukarratti kan fannifame Waaqayyo biratti kan abaaramedhaatii reeffi isaa mukarra hin buliin, Waaqni kee lafa eebbisee siif laate akka hin busheessine guyyuma sana awwaali” (Keessa Deebii 21:22-23) seerri jedhu barreeffameera. Caqasa kana irraa wanti hubatamu namni tokko fannoon kan adabamu yakka cimaa fi du’aan adabsiisu yoo raawwatedha.
Bara durii irraa eegalee moototni namoota yakka raawwatan ykn immoo raawwatan jedhanii amanan bifa garaagaraatiin adabaa turan. Kanneen keessaa fannisuun adabuun mala tokkodha. Fannoodhaan nama adabuu kan eegalan warra Faars ta’uun ni dubbatama. Barreessaa seenaa kan ture Heroodotes inni Giriikii (Dhaloota Kiristoos Dura (Dh.K.D) 522-486)) mootii Faars kan ture Daariyoos jiraattota 3000 fannoon adabuu isaa barreesseera. Giriikonnis adabbii kana itti fayyadamaa turaniiru. Bara 267 Dh.K.D mootichi Anxiyaakoos jedhamu biyya Yihudaa to’annaa isaa jala wayita oolchee turetti Yihudoota waaqa tolfamaa (xaa’ootii) Giriikitti hin amannu jedhan fannoodhaan adabuu isaa Yooseef ilmi Kooriyoon kan barreesse yoo ta’u, namoota fannoon adabuun yeroo kanaa eegalee Yihudoota biratti hojiirra ooleera. Moototni Impaayera Roomaa duriis fannoodhaan nama adabaa turaniiru. Haa ta’u malee Israa’eel hanga bara 267tti (Dh.K.D) nama yakka dalage dhagaan waraanu malee fannoon adabuun hin turre.
Kanaaf fannoon mallattoo abaarsaa ykn adabbii ture. Kana jechuun garuu fannoon ykn mallattoon fannoo guutumaan guutuutti mallattoo abaarsaa qofaa ture jechuu miti. Sabni Israa’eel wayita galaana diimaa qaxxaamuruun bittaa Fara’oon (maqaa moototni Misiraa durii ittiin waamamaniidha) jalaa gara Kana’aanitti deemaa turanitti karaa irra osoo jiranuu gumgumuu isaaniitiin Waaqayyoo itti dheekkame. Uummaticha irrattis bofa gadi itti lakkisuun akka hidduun taasise. Boodarra garuu gaabbuun gara Waaqayyootti yeroo deebi’an “bofa nahaasii (bronze) tolchiitii iddoo mul’atutti fannisi (rarraasi). Kan hiddame hundi yoo arge lubbuun ni jiraata” jechuun Waaqayyo Musee ajaje (Lakk. 21:1-9). Bofti nahaasii sunis saba Israa’eel dheekkamsa itti bu’e irraa fayyuuf sababa fayyinaa ta’eef.
Egaan bofti Nahaasii kuni raajiidha. Bofti nahaasii hin cubbine, garuu warreen cubbanii fi daddarban bakka bu’ee akkuma fannifame, bara guyyaan fayyinaa dhufetti Ilmi Dubroo Maariyaam Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos Waaqayyo ta’ee osoo jiruu Waaqummaan isaa akka waan irraa mulqamuutti osoo hin yaadiin dhala namaa abboommii Waaqayyoo diiguun daddarbe /cubbe bakka bu’ee kan fannifame agarsiisuufi. Sabni Israa’eel cubbuu isaaniitiif bofni itti dhufe summaawaa ture; fayyina kan ta’eef bofni nahaasaa garuu qulqulluudha. Kunis kan agarsiisu Addaam cubbuu isaatiin kan fide du’a ta’us, Kiristoos garuu Waaqa qulqulluudha. Bofa nahaasii sana warri danda’an ilaaluun, warri hin dandeenye sagalee isaa dhagahuun akkuma fayyan, waa’ee fannifamuu Gooftaas warri carraan yeroo irra oolche arganii, irraa baratanii, waliin nyaatanii dhuganii, raajiiwwan inni dalage arganii, warri boodarra jirru immoo barumsa isaa dhageenyee ni fayyina, fayyineeerras. Bofti Museen lafa gammoojjii Qaadees keessatti fannise kun fakkeenya Inni bara dhumaa dhala namaa cubbuu daddarbaa irraa baraaruuf Qaraani- yoorratti fannifamu ta’uu isaa barsiiseera. Wangeela Yohaannis 3:14 irratti “Museen lafa onaatti bofa nahaasii akkuma fannise, akkasuma kan Isatti amanu jireenya bara baraa akka argatuuf Ilmi namaa fannifamuu qaba” akkuma jedhu.
Sabni Israa’eel yeroo warra Amaaleeqotaa waliin wal lolaa turan Museen harka isaa bifa fannootiin yoo diriirsu Israa’eelni injifatu, yoo buuse immoo faallaa kanaa ture. Kanaaf, Israa’eel injifannoo akka galmeessisan yeroo Museen harka isaa diriirsuu dadhabetti Aaroonii fi Hoor harka Musee deeggaranii qabaa turan. Amaaleeq fakkeenya Seexanaa, Museen kan Kiristoos, Harki Musee immoo kan fannoo ture. Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos fannoorratti harka isaa diriirsuun bara dhumaa akka Diyaabiloosiin injifatu kan agarsiisu ture.
Gama birootiin, sabni Israa’eel bara dhumaa Fannoon araaraa fi fayyina akka argatan bifa garagaraatiin abdiin laatamaafii ture. Raajiitiinis itti himameera. Qulqulluu Daawiit “xiyyee jalaa akka miliqaniif warra si sodaataniif mallattoo kenniteef” (Faar.59:4-5) jechuun kan faarfate bara kana mallattoo fayyina keenyaa kan ta’e fannoon nuuf laatamuu fi mallattoo kanaanis kiyyoo seexanaa jalaa akka miliqnuu fi miliqne ta’uu ragaa baha.
Fannoo Kakuu Haaraatti
Kakuu Haaraa keessatti fannoon mallattoo abaarsaa ta’uun isaa hafee kan raajiin dubbatamaa ture itti raawwatee fi fayyina dhala namaatiif mallattoo ta’uun isaa (xiyyee diina jalaa ittiin miliqan) kan itti mirkanaa’edha. Ayyaana Masqalaa (Fannoos) akka kabajnu kan bu’uura nuuf ta’e Fannoo Gooftaa kan Seexanni ittiin injifatamedha.
Raajiin akkas ture:- “Dhugumatti miidhaa keenya ni fudhate, dhukkubbii keenyas ni baate,…Inni garuu waa’ee daddarbaa keenyaaf ni madaa’e, waa’ee badii keenyaafis ni bullaa’e, badiin dheekkamsa keenyaas Isarra ture, madaa’uu Isaatiinis ni fayyine” (Isa.53:4-5). Qulqulluu Pheexiroos raawwii raajii kanaa akkas jechuun ibsa – “Kiristoos ofiisaa Qulqulluu ta’ee osoo jiruu nuun gara Waaqayyootti dhiyeessuuf waa’ee cubbuuf jecha yeroo tokko du’eera; fooniin du’e, afuuraan garuu jiraataadha” (1Pheex.3:18), “cubbuuf duunee qulqullummaaf akka jiraannuuf Inni Ofiisaa foon Isaatiin cubbuu keenya mukarratti (fannoorratti) baate” (1 Pheex. 2:24). Egaan Addaam daddarbaa raawwateef jannataa yeroo arii’amee eegalee waadaan fayyinaa laatameef kan raawwate Gooftaan keenya fannoo irratti fannifamuu isaatiini.
Iyyasuus Kiristoos maaliif fannoo irratti akka fannifamee du’u itti murtaa’e? Deebii isaa gabaabsinee armaan gaditti dhiyeessina.
Du’a sababa daddarbuu Addaamii fi Hewaaniin dhala namaa irratti barootaaf fe’amee (aangeffamee) ture aangoo isaarraa haquuf:- Yihudoota biratti fannoorratti kan fannifamu nama yakka cimaa dalage akka ta’e ilaalleerra (Keessa Deeb.21:22, Gal.3:13). Kanaaf Yihudootni Iyyasuus Kiristoos yakka dalage jedhanii waan amananiif fannifamee akka du’u itti murteessan. Yihudootni yakka dalageetu jedhanis garuu yakki Inni dalage dhukkubsattoota fayyisuu, jaalalaa fi dhiifama taasisuu, lallabuu, uummata beela’e kan gabaa shan ta’u buddeenaa fi qurxummii muraasaan quubsuu fi kkf ture. Garuu duuti fannoo itti murtaa’e. Sababa Addaamiin du’a dhala namatti murtaa’ee ture du’uu Isaatiinis duuti ni injifatame. Nutis faaruu injifannoo ni faarfanne “yaa du’aa injifannoon kee meerre ree?” jennee.
Inni Abbaa ogummaa ogummaa caaluu ta’uu Isaa mul’isuuf:- Yihudootni Kiristoos (Masih) durbeerraa dhalatee akka isaan fayyisu raajii dubbatametti ni amanu turan. Kiristoos isaan eegaa turan garuu abbaa waraana hedduu, abbaa aangoo lafarraa qabu kan bittaa Roomaa jalaa isaan bilisoomsu ture. Haa ta’u malee, haala isaan eegaa tureen hin dhufneef. Kanaaf Inni ‘Masih” miti jechuun akka du’u itti murteessan. Inumaayyuu Inni Gooftaa samiif dachee ta’ee osoo jiruu gola horiitti dhalate, fannoorratti fannifame. Akkuma saba Israa’eel galaana Eertiraa ceesisuuf Ulee Musee fayyadame (Keessa Deebii 14:21), uummata hiddaa bofaatiin dararame bofa nahaasiitiin fayyise (Lakk.21:4-9). Kanaaf Diyaabiloos ogummaa Isaa kana baruu dadhabee injifatame. “Ogummaan kan guutamte, dhumni miidhagaas si’idha” (Hiz.28:12) kan jedhame Diyaabiloos ogummaan isaa ogummaa isa caaluun jalaa fashalaa’e.
Raajiin dubbatame akka raawwatamu:-Sabni Israa’eel gara Kana’aanitti wayita imalan gumgumuu isaaniirraa kan ka’e bofaan akka hiddamanii fi boodarra garuu Museen bofa naasaa fannisee warri isa ilaalanii fi sagalee isaa dhagahan akka fayyan ilaalleerra. Kun yeroof Israa’eel warra fooniif kan raawwatame yoo ta’u dhumni isaa garuu Israa’eel warra lubbuu kan jedhamnu nu kiristaanotaafi. Kanaaf warri fannifamuu Gooftaa Qaraaniyootti arganii fi nuti warri sagalee kana dhageenye cubbuu Diyaabiloos bofa fakkaatee Addaamii fi Hewaaniin dogoggorsuun Abbaa keenya Waaqayyorraa akka adda baanu nu taasiserraa fayyuuf sagalee fannoo ni dhageenya, dhagahuu keenyaanis ni fayyina, fayyineerras.
Jaalala Isaa mul’isuuf:- Waaqayyo Gooftaan keenya jaalala dhala namaaf qabu kan mul’ise wayita sanatti du’a namootni daran cubban ittiin adabamaniin adabameetu. Gooftaan samiif dachee uume ni reebame, qoraattiin mataatti kaawame, hancufni itti tufame, ajjjeefame. Inni garuu Abbaa dhiifamaati waan ta’eef “waan raawwatan hin beekaniitii dhiifama taasisiif” jechuun warreen gidiraa irraan gahaniif illee Abbaa dhiifama kan kadhateef. Egaa lubbuu ofii fannoorratti dabarsanii namaaf laachuu jaalalli caalu jiraaree?
Araara buusuuf:- Addaamii fi Hewaan abboommii Waaqayyoo diiguu isaaniirraa kan ka’e dhalli namaa fi ergamootni waldhabanii seensi jannataa waggoota kuma hedduuf seefii Suraafeeliin eegamaa ture. Kanaaf dhalli namaa alagaa fi uummata jedhamee addaan walqooduun akka hafuuf harka Isaa bitaa fi mirgatti diriirsee fannifame.Misiraachoo wangeelaatiinistokko taasise.
Barumsa Amantaa Fannoo
Waa’ee fannoo dursee kan barsiise Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoosidha. “Fannoo kan hin qabanne, kan anaanis hin hordofne anaaf hin ta’u”, “Na duuka bu’uu kan barbaadu ofii isaa haa ganu, fannoo koo baatee anaan haa hordofu”
(Maat. 10:37, 16:24) jechuun. Egaa Gooftaan eenyuyyuu barataa Isaa ta’ee akka Isa hordofu bakka itti barsiise kamittuu waa’ee fannoo osoo hin kaasiin bira hin dabarre. Sababni isaas fannoon Diyaabiloos kan ittiin mo’atame, addunyaan kan ittiin fayye, dararamuu fi qabsuurummaa kan agarsiisu ijaa ta’eef oolmaa Gooftaan fannoorratti nuuf oole yaadachaa deemsa kiristaanummaa kan deemnudha. Egaa waa’ee fannoo osoo hin dubbatiin kiristaanummaa yaaduun ni danda’ amaaree?
Namnihaahafuutii, ErgamootniQulqulloonni illee waa’ee Gooftaa wayita lallaban fannoon giddu gala lallaba isaanii (center of preach) ture. “Kunoo Iyyasuus Isa fannifame akka barbaaddan…” akkuma jedhu (Mat. 28:5). Iyyasuus Isa fannifame yoo jedhu immoo kan Inni irratti fannifame dirqama yaadama jechuudha. Duuka bu’ootni Gooftaa yeroo Kiristoosiin lallabaa turan waa’ee dubbii fannoo yaadaa turan. “Nuti garuu Kiristoos Isa fannifame lallabna” (1Qor.1:23) akkuma jedhu. Mallattoon fannoo dachee qofa irratti osoo hin taane samii irraatii illee yeroo dhufaatii Gooftaa isa lammaffaa kan mul’atudha (Maat. 24:30).
Humna Fannoo
“Jechi fannoo warra badaniif gowwummaa, nu warra fayyinuuf garuu humnadha” (1Qor.1:18). Caqasa kanarraa akka hubannutti fannoon kiristaanota hundaaf humna cimaadha. Diina keenya Seexana ittiin injifanna. Asirratti garuu namootni “tokko tokko” humna fannoo yeroo shakkan mul’atu. Inumaayyuu gaaffii “meeshaa waraanaa abbaa kee ajjeese ni jaalattaayii?” jedhu. Kun garuu gaaffii dadhabinaa fi lallaba Wangeelaa hubannoo keessa hin galchinedha. Sababni isaas jalqaba fannoorratti kan du’e eenyuu? Gooftaan hayyama Isaatiin fannoorratti fannifamus dhumarratti kan du’e garuu Diyaabiloosi. Gooftaan immoo du’a mo’achuun mirga Abbaa taa’eera hoo!
Kanaaf namoota Addunyaa kanaa hedduuf waa’ee fannoo lallabuun“gowwummaa” ta’us, kiristaanotaaf garuu mallattoo injifannooti, mallattoo fayyinaati, toora jaalalaati, dirree araaraati. “Addunyaan anaaf kan itti fannifame (hojiin addunyaa na biratti du’aa kan itti ta’e) anis addunyaaf kan itti fannifame Fannoo Gooftaa Iyyasuus Kiristoosiin alatti of-jajummaan narraa haa fagaatu” (Efe. 6:14). Egaa mallattoo of-jajummaa ta’uun ala maaltu jiraree? Mallattoo du’aa kan ture fannoon, erga mallattoo fayyinaa ta’ee akkamitti waa’ee isaa daran bal’isnee hin dubbanneree? Fannoon ala Kiristoos hoo lallabuu dandeenyaaree? Yeroo Gooftaan keenya fannifamu Seexanni Gooftaan dadhabaa waan itti fakkaateef (yeroo dallaa horiitti dhalatu, yeroo beela’u, yeroo gaddu arge ijaa ta’eef) akkuma bare lubbuu Isaa Si’oolitti galchuuf wayita itti dhiyaatu cancala abiddaatiin hidhee karaarraa maqse. “Kan nu mormu barreeffama gatii ajaja dhiibbaadhaan barreeffame ni diige, diina fannoorratti hidhee karaarraa isa maq-seera” (Qol. 2:14). Kanaaf fannoon mallattoo Diyaabil- oosiin aangoorraa miliqse waan ta’eef waa’ee fannoo dhagahuu hin barbaadu.
Fannoon raajii hedduu ni raawwata. Huccuun Qulqulluu Phaawuloos,gaaddidduun Qulqulluu Pheexiroos dhukkubsattoota fayyisaa erga turee (Hoj. 5:15, 19:11), Fannoon dhiigni Gooftaa irratti dhangala’e, lafeen Isaa irratti burkutaa’e, foon Isaa irratti ciccite, cufaan jannataa ittiin baname, Diyaabiloos ittiin injifatame, dhalli namaa ittiin fayyina argate caalaatti raajii hin dalaguuree?
Kabaja Fannoo
Manni Kiristaanaa Ortoodoksi Tawaahidoo Itiyoophiyaa fannoon Gooftaan keenya hojii fayyinaa kan irratti nuuf raawwatee; lola namaa fi Waaqayyoo gidduu ture kan ittiin diige (Efe.2:14-17); hanga dhumaatti jabaachuu fi obsa qabaachuu kan nu barsiisu waan ta’eef Kitaaba Qulqulluu wabeeffachuun fannoof kabaja ni laatti. Kabajni kunis bifa armaan gadiitiin mul’ata:
Dhungachuun:- fannoorraa suga argachuuf ni dhunganna. Fannoo kan dhiigni Gooftaa irratti dhangala’e, fayyinni keenya irratti raawwate haa hafuutii fira jaalannu tokko illee ni dhunganna mitiiree? Jaalalli fannoo Gooftaaf qabnu immoo akkamitti kana hin caalleree? (Mah.1:2)
Eebbifamuuf:- Fannoon aangoo Diyaabiloos ittiin mo’atame, dhalli namaa ittiin fayyina argate waan ta’eef ittiin eebbifamna. Abbaan keenya Yaa’iqoob bara seera laphee ijoollee isaa wayita eebbisu harka isaa bifa fannootiin wal qaxxaamursiiseetu (Uma.48:12-14). Kun immoo kan bara booddee (kakuu haaraa) raajiidhaan waan itti mul’ateefi.
Mallatteessuun:- Yeroo mallatteessinu Gooftaan keenya samii samiirraa bu’uun, Dubroo Maariyaam irraa dhalachuun fannoo irratti fannifamee Si’oolii gara Jannataa nu galchuu Isaa dhugaa ni baana. Quba lammaffaa diriirsuun warreen kaan sadan dachaasuun wayita mallatteessinu humna fannoo ni agarsiifna. Qubni fakkeenya humna Waaqayyooti (Maat.12:28, Luq.11:20). Kanaaf humna Waaqayyoo dawootaasifachuun Diyaabiloosiin ni injiffanna jechuu keenyadha.
Mormarratti hidhachuun:- Fannoon xiyyee ittiin diina jalaa miliqnu ta’uu ilaalleerra. Mootiin Solomoon “yaa ilma koo ajaja abbaa kee eegi, seera haadha kees hin dhiisin, yeroo mara lapheetti qabadhu, morma keettis hidhadhu”
(Fakk.6:20-21) akkuma jedhu, waan itti amannuuf, morma keenyattis waan hidhanneef hanga dhumaatti amanamoo ta’uu keenya kan ittiin mul’isnu dha.
Ragaa bahuun:- Fannoon aasxaa injifannoo kiristaanotaaf laatamedha. Kanaaf aasxaa injifannoo ofii waan arge hunda irratti kan hin fakkeeffanneef, bakka deemu hundatti dhugaa hin baaneef hin jiru. Fannoon aasxaa of-jajummaa, aasxaa bilisummaa kiristaana maraati!
Ayyaana Fannoo kabajuun:- Ayyaannota Fannoo kabajaman keessaa inni tokko Fulbaana 17 (Masqalaa) si’a ta’u, kunis Fannoon Gooftaa Yihudootaan baroota hedduuf awwaalamee iddoo dhokatee turee akka bahu Mootittii Illeeniitiin lafa qotuun guyyaa itti eegalame ijaa ta’eefi dha.
Kabajni ayyaana Masqalaa kan biyya keenyaa damaraa qabaachuu isaatiin manneen kiristaanaa biroo irraa add- adha. Kunis fakkeenyummaa qaba. Akkuma olitti ibsame Yihudootni jibbaa fi sodaa qabanirraa kan ka’e fannoo Gooftaa awwaalanii turan. Iddoon awwaala isaas akka hin mul’anneef hanga naannoo bara 326f kosiin magaalaa akka irratti gatamu taasisuun dhoksaniiru. Haa ta’u malee, haadha Mootii Qosxanxiinoos (Constantine) kan taate mootittii Illeeniin fannoo kana baasuuf abjuu erga argiteen booda, maanguddoo gaafattee iddoo isaa shakkiin itti himan. Isheenis shakkii kana mirkaneeffachuuf ummatni Israa’eel muka walitti qabanii akka guban taasifte. Kanaan booda aarri isaa ol ka’ee gara tulluu fannoon Kiristoos jalatti awwaalameetti qubate. Iddoo inni jirus itti mul’ise. Haaluma kanaan iddoo kana qotuun Fannoon Kiristoos ni bahe. Fannoon haala kanaan qotamee bahe kunis gartokkeen isaa (inni harka bitaa) biyya keenya kan jiru yoo ta’u, yeroo ammaa Godiina Walloo Kibbaa, iddoo Gisheen Maariyaamjedhamutti argama. Sugni Fannoo nu faana haa ta’u! Ameen!X


text:
Gufannaa gurguddaa addunyaa mudateef sabaan sirna addunyaa addunyaa kan gam tokkoof loogee fi waggoota soddoma caalaaf ture fashaluu akka t’e Ertraan beeksiftee jirti. Ministeerrii dantaa alaa Ertraa Obbo Osmaan Saaleeh yaa’ii walii galaa kan Tokkummaa Mootummootaa isa 77ffaa irratti haasawaa dhageesisaniin weerarrii dhukkuuba KOOVID-19 jijjirama qilleensaa fi addunyaa irratti ho’ii dabalaa adeemuun walitti bu’iinsii irra deddebi’uun gaggeeffaman qormaata addunyaa mudatan jechuun tarreessan.
Sirni addunyaa gam tokkootti caalchiifate kanneen wiixinaniin bu’aa isaanii eeguun kanneen biroo alatti waan qabaniif jecha midhaa dhaqqabsisee jedhan Osmaan Saaleeh.Haala haqa qabeessa hin taanee Kanaan biyyi isaanii ugguura seeraan alaaf saaxilamuu ishee, humnootiin bitamoo ta’aniin tasgabiin akka hin jiraanne fi walitti bu’iinsii akka uumamuu yaalamuu isaa, mirga namoomaa akka meeshaatti gargaaramuun Ertraa addunyaa hafee irraa adda baasuu akkasumas kophaatti hambisuun gaggeeffameera jedhan.
Haala jiru foyyeessuuf biyyonni miseensa Tokkummaa Mootummootaa ta’an waliigaltee tolfatan irratti hundaa’uun miseensoonni hirmaannaa guutuu fi walqixxee ta’e akka qabaataniif sirna haaraan diriirfamuu qaba jedhan.
Bakka bu’ummaan haqaa, qaama murtii kennan keessa jiraachu isaaf wabii kennuun gara hojitti jijjiramuu akka qabu itti yaadamuu qaba jechuun ministeerrii dantaa alaa Ertraa Osmaan Saaleeh haasawaa isaanii xumuranii jiru.


text:
Kanneen yeroo dheeraaf waliin dubbataa turan, paartiileen mormituu 16 fi paartiin taayitaa mootummaa harkaa qabu – IHADEG, ajandaa marii filachuu xumurachuu isaanii fi mariitti seenuuf qophii ta’uu isaanii dhiheenya kana beeksisanii turan. Gama biraatiin immoo, hopogganaan Boordii Filannoo Itiyoophiyaa, Obbo Nagggaa Duuffisaa, paarlaamaa biyyattiif ibsa kennaniin, mariin paartiilee gidduutti geggeessamu kun kan boordicha hin ilaallanne ta’uu dubbatan. Paartiileen dirqama bulchiinsaa isaan irraa eegamu guutan xiqqoo ta’uu ka dubbatan – hoogganaan boordii filannoo kun, “walitti dubbachuu fi waliin mari’achuun mirga isaanii ti. Paariileen galmaawanii jiran martinuu seera-qabeeyyii dha” jedhu. Paartiileen amma illee marii sana keessa jiran keessaa hagi tokko garuu, yaada kanatti walii hin galan. “Paartiileen ulaagaa hin guunne baay’ee tu marii sana keessa jira. Mara itti hirmaachisauun sirrii miti” jechuun morman. Ka marii kana jalqabee booda keessaa bahe – Kongiresiin Federaalawa Oromoo, deemsa marii kanaa akkamitti ilaala? Itti-aanaa dura-taa’aa paartichaa – Obbo Mulaatuu Gammachuu dubbisnee jirra.
Guutummaa gaaffii deebii kanaa caqasaa


text:
Magaalaalee Itiyoophiyaa keessatti mul’ataa kan jiru yaaddoon nagaa caasaaan jiruun dhaabattoota nageenyaa sirrii hin taane jiraachuu irraa maddee jechuun Ministeera Nagaaf De’eetaa ministeeraa kan ta’an Aaddee Free'aleem Shibaabbaaw ibsanii jiru.
Hogganoota nageenyaa bulchiinsoota naannoo 9 fi kan magaalaalee 2 kan irratti hirmaatan fi sadarkaa guutuu biyyaatti magaalaa Baahir Daar keessatti walgahii gaggefefame irratti kun ibsame.
Walgahii kanas garee gorsaa hunda irraa wala ta’e fi to’annaa nageenya hawaasaa tu qopheessee jechuun Aster Misgaanaaw Gabaastee jirti.


text:
ODF ilaalchisee yaada tiibbana daddarbamaa jiruu irratti ilaalcha dhuunfaa akka nam tokkootti qabu biifa barreeffamaan ibsachuun rakkiisaa waan ta’eef video gabaabduu kana waraabuuf diirqameen jiira. Video kana keessatti waan sadii irratti ilaalcha koo ibsachuu yaaleera:
1) Walaloo ani tiibbana barreesse irratti yaadni/qeeqni namootaa maal fakkaata? Ijjeennoon ani qabu hoo akkamiin ibsama?
2) Yaada ibsachuu irratti garaagartuummaan dhaloota abbootii keenyaaf nu qiixxalamaan jiiru akkamiin ilaalama.
3) ODF ilaalchise yaadni dhuunfaa ani qabu maal fakkaata?
ODF ilaalchisee yaada tiibbana daddarbamaa jiruu irratti ilaalcha dhuunfaa akka nam tokkootti qabu biifa barreeffamaan ibsachuun rakkiisaa waan ta’eef video gabaabduu kana waraabuuf diirqameen jiira. Video kana keessatti waan sadii irratti ilaalcha koo ibsachuu yaaleera:1) Walaloo ani tiibbana barreesse irratti yaadni/qeeqni namootaa maal fakkaata? Ijjeennoon ani qabu hoo akkamiin ibsama?2) Yaada ibsachuu irratti garaagartuummaan dhaloota abbootii keenyaaf nu qiixxalamaan jiiru akkamiin ilaalama.3) ODF ilaalchise yaadni dhuunfaa ani qabu maal fakkaata?“Follow your instincts. That's where true wisdom manifests itself.”Oprah Winfrey
Posted by Muusaa Daawud on Monday, March 23, 2015


text:
Finfinnee, Muddee 7/2014 (TOI)-Gareen shororkeessaa ABUT Doriidarii Industirii Kombolchaatti argaman 40 akka barbadeesse qorannoon mirkanaa’uu isaa Miisteerri Industirii beeksiseera.
Ministirri Ministeera Indaastirii obbi Malaakuu Allabaal ibsa laataniin industiriiwwan kun manca’uu isaan lammileen.kuma 11 carraa hojii industiricharra argatanii turan hojii malee hafuu isaanii himaniiru.
Industiriiwwan kunneen manca’uunsan abbotii qabeenya warshichaa fi hojjeetoota achi keessa hojjetaannirraa kasaaraan dinagdee fi miidhaan xiinsammu irraa gahuus obbo Malaakuun himaniiru.
Industiriiwwaan 40 manca’an keessaa 8 baay’ee waan miidhamaniif yeroo gababa keessaatti kan hin deebinee ta’u himaniiru.
Insustiriiwwan 8 irraa miidhaan jiddugaleessa kan gahee yoo ta’u 24 irra miidhaa salphaan qaqqabeera jedhan.
Haala salphaan gara hojiitti kan galan ogeeyyii waajjirichaatin gargaaramanii gara hojiitti galchuuf hojiiwwan eegalamuus ibsaniiru.
- Naannoo keeeegi!
- Gara adda waraanaatti duuli!
- Raayyaa Ittisa Biyyaa deeggari!


text:
_______________
1, Gonkumaa hin irraanfatiin akka abbaan manaa kee sii fuudhe, waan addaa akka hin uumamneef itti gaafatamummaa fi dirqama kee bahuu qabda.
2, Dadhabina abbaa manaa keetii maatii kee fi hiriyyaa keetti hin himiin, gara fulduraatti gufuu jireenya kee ta’uu waan danda’uuf.
3, Gonkumaa sababa tokkoof jettee abbaa manaa kee hin jeeqin, kun mallattoo wal kabajuu dhiisuu waan ta’eef.
4, Gonkumaa ilaalcha kee fi gamnummaa (mood) fayyadamtee abbaa manaa keetti hin dubbatiin, abbaan manaa kee maalitti hiikkachuu akka danda’u waan hin beeknef.
5, Gonkumaa abbaa manaa kee dhiirota kan biraan hin madaalin, dhoksaan jireenya isaani maal akka ta’e waan hin beeknef.
6, Gonkumaa hiriyyaa abbaa manaa keetii waliin hidhata uumuuf hin yaalin,isaan waliin jaalala uumuun waan siif hin danda’amneef, waan isaanitti himamu qabuuf abbaan manaa keeyyuu jira waan ta’eef
7, Gonkumaa nama waa’ee abbaa manaa keetii xiiyyeefatu wajjiin wali hin galiin, namni garaagarummaa nama gidduutti waan uumuuf, waa’ee abbaa manaa keetiif itti gaafatamtuun sii qofa ta’ uu beeki.
8, Gonkumaa abbaa manaa keetti hin qaabamiin yoo inni harka duwwaa ta’ee raakkinni isin mudate, jajjabeessuu qabdarraan kan hafe.
9, Gonkumaa haadha manaa qisaasessituu hin ta’iin, yoos abbaan manaa kee immoo sin olitti qisaasessuu waan danda’uuf.
10, Gonkumaa sababa hin uummatin yeroo abbaan manaa kee wal- quunnamtii saalaa si gaafatu, wal-quunnamtiin saalaa dhiiraaf baay’ee barbaachisaa waan ta’eef, yoo ati diddee sababa kan uumtu taate dubartii biraa wan yaaduuf, yoo rakkoon addaa jiraate malee dhiirri wal-quunnamtii saalaa malee yeroo dheeraa turuu hin danda’u.
11, Gonkumaa hin madaaliin abbaa manaa kee wal-quunnamtii al-tokkootin yookiin rakkina al-tokkootin, kun guddinni mana keetti akka hin dhufneef sababa waan ta’uuf.
12, Gonkumaa yaada, falmii fi filannoo uummata irratti abbaa manaa keef hin deebisiin, innumti haa deebisuuti. akkasumas tarii kan keeyyuu deebisuu waan danda’uuf.
13, Gonkumaa abbaa manaa kee ijoolle fulduratti hin loliin (wal hin dhabiin), dubartii beektuun kana hin gootu waan ta’eef.
14, Bareedina abbaa manaa keetii mirkaneessuu hin dagatiin, utuu inni of bareechee xumuree sin gaafatin.
15, Gonkumaa hiriyyaan kee abbaa manaa kee waliin hidhata akka uumtu hin eyyamiin.
16, Gonkumaa yeroo mana fincaani fi yeroo uffataa hin ariifatiin,abbaan manaa kee kanaan waan hin mufanneef.
17, Maatiin kee yookaan hiriyyaan kee erga heerumtee waa’ee heeruma kee yaada kaasu hin qaban, jecha isaan jedhaniif yeroo kee gubuu hin qabdu, yoo isaan dhiisuun si dirqamsiise dhiisu qabda malee.
18, Gonkumaa yaadni kee qabeenya irratti kan xiiyyeefatu ta’uu hin qabu, yoo qarshii isa ol kan argattu ta’ellee walitti fiduu qabda malee.
19, Hin irraanffatiin abbaan manaa yaadaan dhaggeeffachuu barbaadaati, yaadni kee qabamaa itti ta’uu hin qabu. Walii galtee gaariin gammachuu jireenya ofiiti waan ta’eef.
20, Yeroo marii yoo yaadni kee kan Isaa olitti hojjetu ta’e gonkumaa ofii kee isaan olitti of hin madaaliin, kun waliin hojjechuu waan ta’eef.
21, Abbaa manaa kee irratti ol-aantummaa hin fudhatiin, abbaan manaa mataa haadha manaa waan ta’eef.
22, Haati manaa dadhabduun maal-na dhibdee haadha manaati, isheen qaamnumti isheeyyuu akka dhokfamu hin beektu.
23, Abbaan manaa kee akaakuu ittoo nyaataa gaarii fedhaa?? Haala ittoo nyaata kee foyyeessuu yaali, abbaan manaa nyaatatti waan hin qoosneef.
24, Gonkumaa abbaa manaa keetiin hin morkatiin(wal hin dhabiin), Yeroo qabdu hunda seeran fayyadami qabeenyi kee akka dabaluuf.
25, Dhufaatii abbaa manaa keen dura burchuqqoo (baattuu bishaanii) qopheessii kaa’i, akkasumas namni kamiyyuu mana kee yeroo dhufuuf.
26, Dubartii waa’ee heerumaa ilaacha gadhee qabdu wajjiin walitti dhufeenya hin uumiin.
27, Mana dhaabuun kee siif gatii qaba, innis akka ilaalcha mataa keetittidha, of jibbaa jiraachuun garuu gatii hin qabu.
28, Ijoolleen eebba (kennaa) waaqayyooti, kanaaf ijoollee kee jaall’adhuuti sirritti isaan barsiisi.
29, Ati Gonkumaa mana kee to’achuuf dulluma hin qabaatiin, sababa kamiinuu yaada fi bakka atii manaa fi maatii keef qabdu gonkumaa hirr’achuu hin danda’iin.
30, Haati manaa kadhaannaatti jabaattuun baayyee aboo-qabeettiidha, Yeroo hunda abbaa manaa kee fi maatii keetiif kadhadhu.
Waan dubbistaniif galatooma!!!
“like” fi ”share” waliif gochuu hin dagatiinaa.
Maddi isaa waanan dubbise irraa
Qopheessaan:- Kidaanuu Xurunaa Raggaasaa.
Gulaaltuun:- Bijigee Maammoo Hayiluuti.


text:
Caamsaa 25/2014(TOI) – Naannoo Amaaraa Godina Walloo Kaabaa Aanaa Laastatti Shakkamtoonni 11, Birrii Kuma 800 garee Shororkeessaa TPLF’f dabarsuuf yaalaa turan to’annoo jala ooluu Poolisiin beeksise.
Itti gaafatamaa Waajjira poolisii aanichaa Komaander Tagany Warquu TOI akka himanitti kaaraa seeraan alaatii maallaqa callaa garee shororkeessaaf dabarsuuf kanneen yaalii taasisaan xiyyeeffannaa hordomaa jiraachuu himaniiru.
Eeruu uumataarra Poolisii qaqqabeen guyyaa 3 keessaatti poolisiin hordoffii taasiseen shakkamtoota maallaqa callaa birrii kuma 804 fi 260 garee ABUT dabarsuuf yaalaa turan to’annoo jala oolchuu himaniiru.


text:
FAAYIDAA DUBBISUU!!
~Beekaan Gulummaa Irraanaa
“Inni ‘Maannew’ jennaan
Ani maal inniin jedhe
Afaan keenya waldhabe
Akka qadaada qabee”…
…..jedha uummanni naannoon ani itti dhaladhee yeroo Nafxanyaa naannoosaa qubatte qeequ…
Yaa Uummata Oromoo, har’a waanan dubbisaa ooleef faayidaan dubbisuun dhala namaaf qabu maali? Kan jedhu siniif qooduufan dirqame. Gorsi dhimmi faayidaa dubbisuurratti ani kanaa gaditti siniif dhaamu kun akka singargaartu abdiin qaba….Waliif akka dabarsitanis nan abdadha!!!
Dubbisuun jireenya. Barataa, daldalaa, qotee bulaa, jaarsa, oogganaa siyaasaafi amantiilee taanus hindubbinu taanaan akki itti addunyaa kana ilaaalluufi injifachuu dandeenyu baay’ee gadi bu’aa ta’a. Namni hindubbine yeroo baay’ee nama hamataafi odeessituu ta’uusaa argitu. Kun mallattoo nama barruuwwan garaagaraa hindubbineeti!!Egaa dubbisuun jireenya kan jennuuf, jiruufi jireenya dhala namaa keessatti dubbisuun iddoo ol aanaa qaba jechuudha. Namnis hanguma dubbise jiraata.
Amaleeffannaa biyyoota ambaa keessatti dubbisuun akka aadaatti ilaalama. Kanaafuu har’a dubbisaa bor geggeessaa (to day reader tomorrow a leader) jedhu. Dubbisuun Ogummaawwan barbaachisoo bu’aa qabeessummaa egeree dhala namaa murteessanidha. Barattoonni barruuwwan hin beekne gargaarsa malee, saffisa barbaachisaa ta’een dubbisanii, muuxannoo barbaachisaa akka irraa argataniif waa’ee dubbisuu beekuu qabu. Keessumattuu sabni Oromoo aadaa dubbisuu horatee dararama sabasaarra kaleessa tureef har’a deebii kennuuf kitaabota addunyaarratti barreeffamanii jiran hedduu isaanii sakatta’anii kan dhuunfaasaa barreessuutu isarraa eegama.
Ogummaa dubbisuu gonfachuun afaan dhalootaafis ta’ee, afaan alagaa cimsachuuf nu gargaara. Fakkeenyaaf kitaabilee barnootaa yoo fudhanne kunis sirna barnootaa karaalee /dhaabbilee/ mootummaa fi miti mootummaa ta’e keessatti bifa barnootaatiin barreeffamoota dhiyaatan akka hubannu taasisa. Namni (barataan) yeroo hunda dubbisuun dhimma barnootaa keessatti barataa cimaa/hayyuu/ta’uuf kan isa dandeessisu ogummaa addaa gonfachuu danda’a.
Dubbisuun haala jireenyaa kamuu keessatti faayidaa guddaa qaba. Ogummaawwan afaanii warreen biroofis akka bu’uuraatti ilaalama. Yaada kana hyyoonni Bright and McGregor (1972) “the major language skill that enables learners to grasp ideas, facts, concepts and thoughts is reading.” Jedhu. Keessumattuu kan akka bara keenyaa ammayyummaafi takinoolojiin baldhinaan saffisaa jiru keessatti ta’iiwwan addunyaa karaan ittiin argatan karaan adda ta’e dubbisuudha. Faayidaa dubbisuu ilaalchisee Sesnan (2003) “Reading is one of the basic skills which every one accepts is essential for survival in the modern world.” jedha. Yaaduma kana kan jabeessu Irwin (1967) skills in reading are most important so as to enable students to understand the social and economic situation of the world and their environment. Akkuma hiika dubbisuu hayyoota kanaan kennameetti barnootis ta’e jirrenyi dubbisuun ala galma ga’insa hinqabu.
Ogumni dubbisuu sadarkaa barnootaa gadaanaati ka’e xiyyeeffannoo guddaan itti kennamuu qaba. Yaada kana Namid (2005: 7), “At primary level all teachers must be teachers of reading.” jechuun cimsa. Kanaafuu barataan sadarkaa gadaanaatti mala dubbisuu hunda to’ate yeroo sadarkaa olaanaarra ga’u nimilkooma. Jalqabbii gaariin xumuraaf aggaammidha. Dubbisuun odeeffannoo adda addaa karaalee barruulee garaagaraa maxxanfamanii bahan argachuuf gargaara. Kana jechuunis, barreeffamni/kitaabileen/ adda addaa hayyoota garaagaraatiin, dhimmoota jiruufi jireenya dhala namaatiin wal-qabatee yeroo yerootti bahaa oola. Kana hubachuuf immoo dubbisuun lafee dugdaati.
Addunyaan irra jiraannu kana irratti guyyaa guyyaan wantoota nama ajaa’ibsiisaniifi wantoota nama gaddisiisantu raawwatama. Kun immoo naannoo keenya qofaatti waan hin taaneef hubachuun baay’ee rakkisaa ta’a. Kana hubachuuf warri ogeessa galaalchaa ta’an karaa barruutiin dubbistoota biraan gahu. Dubbisaa cimaan arga yaadaatiin addunyaa daawwachaa oola.
Faayidaan dubbisuu kanbiraan bashannanaafidha. Kunis, kitaabileen garaagaara kanneen akka asoosamaa, baacoo, walaloofi kan kana fakkatan kaayyoo bashannansiisuutiif kan barreefaman nijiru. Aartiin Oromoo kunis bashannansiisaa barumsa dabarsuu waan danda’uuf dubbisuun ergaa isaa argachuu dandeenya. Yeroo akkasiis yaadaan addunyaa gaddaa keessaa baanee gara addunya tasgabbii qabuutti baqachuuf ta’uu mala. Barbaachisummaa Ogummaa dubbisuu ilaalchisee, Harris (1970) Mueller (1983:202) keessatti, “ Reading ability is recognized as centrally important, since without it very little academic learning can go on” jechuun ibsa.
Ogummaa dubbisuu horachuun amantiiwwan hordofnu marti kitaabilee madda amantichaa ta’an waan qabuuf, kanneenis dubbisuun maalummaa amantichaa mirkaneefannee hordofuufis ta’ee dhiisuuf dubbisaa cimaa ta’uun baay’ee barbaachisaadha. As keessatti seerawwan kitaabichaallee addaan baasanii beekuuf; wantoota kitaabicha keessatti dhorkaa ta’aniifi eeyyamaman addaan baasanii hubachuuf kitaabicha dubbisuun adda baafachuun danda’ama.
Ilmi namaa seenaawwan adda addaa keessa darbee dhaloota har’aa qaqqabe. Ta’iiwwan darban kana ammoo hayyoonni seenaa barruuwwan garaagaraa qopheessuun dhaloota si’anaatiif dabarsu. Ta’iiwwan darban kana hubachuuf immoo kitaabota seenaa yeroo durii kaasee keessa darbe irratti barreeffame dubbisuun hubatama.
Ogummaa dubbisuu horachuun madda ofii beekuuf gargaara. Fkn. Lammii Oromoo kan ta’e tokko eenyummaasaa beekee dararaamaafi dhiibbaa isaaf lammii isaarra ture mirkaneeffachuuf barruuwwan seenaa uummata Oromoo maal akka tureefi maal irra akka jiru mirkaneeffachuuf kitaabolee seenaa Oromoo irratti xiyyeeffatu dubbisuun baay’ee barbaachisaadha. Walumaagalatti akkuma oduun soorata gurraa ta’e, nyaanni immoo soorata garaa, arguun soorata ijaa, dubbisuunis bilchina sammuu namaaf!
Uummata Oromoo Dubbisuun aadaa keenya haata’u!…Sammuun dubbisuun qophaa’e jijjiirama fiduuf barri itti hindheeratu!
Beekan Guluma Erena
Harvard University
50B Linnaean Street
Cambridge, MA 02138
Tel. No (617) 319 44 98 (Mob)
(617) 496-4353 (office)
Email.beekangulummaairranaa@gmail.com
beekanguluma@gmail.com
Twitter: @beekanguluma
Skype: hayyuubeekan1


text:
Qonnaan Bultootni Aanaa Gooroo Kilaastaraan Mi’eessituu fi Urgeessituu Omishaan Fayyadamoo Ta’aa Jiru.
Godina Baalee aanaa Gooroo ganda qonnaan bulaa Waltajjii Gobbuutti qonnaan bultootni kilastaraan Shuqoo fi Abasuuda Gurraacha
omishaan fayyadamoo ta’aa jiraachuu dubbatu. Deeggarsa Giddugaleessi Qorannoo Qonna Sinaanaa taasisaafii tureen qonnaan bultootni
fayyadamoo akka ta’an ibsaniiru. Sanyii filatamaa qorannoon argame giddugaleessicharraa fudhatanii oyruu isaanii misoomsaa kan jiran qonnaan
bulaa Ob. Aloo Amaan akka ibsanitti bifa aadaafi baratameen yeroo omishaa turan heektararraa kuntaala 7 kan hin caalle argataa kan turan yoo ta’u; erga
teknoolojii fi sanyii filatamaa oyruu isaaniirratti omishuu jalqabanii heektara irraa kuntaala 18-20 argachuuf eegaa kan jiran ta’uu himaniiru.
Giddugaleessa Qorannoo Qonna Sinaanaatti qorataafi dursaa garee mi’eessituufi urgeessituu adda addaa kan ta’an Obbo Geetaachoo Asaffaa akka jedhanitti
qophii lafarraa kaasee hanga omishaatti qonnaan bultoota deeggaruun, akkasumas; akkaataa lafti isaanii walitti dhiyaatuun kilaastaraan akka omishaniifi sanyii
filatamaa qorannoon argame fayyadamanii akka omishan taasisuun jiruufi jireenyi isaanii jijjiiramaa kan jiru ta’uu qonnaan bultootni himaniiru.
Dhumarrattis, qonnaan bultootni mi’eessituu omishan kunneen aramaa fi ilbisootaan miidhamaa waan jiraniif qaama ilaallatuun furmaata akka
argataniif waamicha dhiyeessaniiru.
Qonnaan Bultootni Aanaa Gooroo Kilaastaraan Mi’eessituu fi Urgeessituu Omishaan Fayyadamoo Ta’aa Jiru.


text:
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Obbo Haile-mariam Dessaalenyi, paartiilee mormitootaa waliin walga’iin geggeessan keessumaa, karoora guddinaa fi transfoormeeshinii lammataa ilaalchisuun ka qopheessame ture. Sababaan isaa kanas tahe sana, waltajjiin kun waltajjii hooggnaan biyyaa, kan Itiyoophiyaa kallattiidhaan paartiilee mormitootaa waliin kallattiin dubbatan ka jalqabaa ta’ee jira jedha gabaasaan keenya. Gaaffiilee paartiilee mormitootaa irraa dhihaatan, xalayaadhaan malee akkanatti kallattiidhaan dhaggeeffatanii hin beekan. Ka magaalaa Finfinnee jiru Galma Koomishina Dinagdee Afrikaa, ka Tokkummaa Mootummootaa keessatti walga’ii geggeessame irratti kanneen argaman baay’een isaani, miseensota mana-maree paartiilee polotikaa biyyoolessaa ti.
Kanneen keessaa tokko Prezidaantin “Raa’iyi Party” yokaan Paartii Abbaa-mul’ataa jedhamuu Obbo Tashaalee Sabroo “Waltajjiin akkanaa kun, ka paartiileen mormitootaa martinuu gaafataa turan. Eega gaaffiin isaa dhihaatee waggoota kduanii booda, ajandaan dhufe kun akka salphaatti kan argame miti. Paartii mootummaa fi mootummaa waliin yoo hin dubbanne, eenyu waliin dubbanna. Bakka toletti dirnqsiifachuu, bakka hammaatetti immoo kallattiin balaaleffannaa keenya dubbachuu dha. Kana malee guutuu hin ta’u.” jedhu.
Deemsa Filannoo Itiyoophiyaa kanneen jabeessanii balaaleffatn keessaa hoogganaan Paartii EDEEPPAA Obbo Caannee Kebbedee, mormitoonni carraalee uumaman maratti gargaaramuu qaban jedhu. Walga’ii Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa waliin geggeessametti kan hirmaatan Dr. Caanneen, carraaleen akkasii gaaffiilee uummataa dhageessisuuf akka gargaaran dubbatu.
Walgaf’ii Muummichi-ministaraa Paartiilee mormitootaa waliin geggeessan kana irratti karoora guddinaa fi traansfoormeeshinii marsaa lammataa ilaalchisee, ogeeyyi dhimmi isaa ilaachisuun ibsi kennamee jira. Mormitoonnis yaada isaanii irratti kennanii jiran. “Karoorichi, kabajamuu mirga namoomaa fi dimookiraasii of keessaa qabaachuu qaba” jechuu isaanii, Obbo Tashaalee Sabroo fakkeenyaan dubbatanii jiran.
Walga’iin, paartiileen mormitootaa Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa waliin xumura torban dabre irra geggeessan kun, sabaa-himaaleen akka gguddoo hin gabaasamiin ka dubbatan hoogganoonni mormitootaa kun, “waltajjiileen akkanaa itti-fufinsaan qopheessamuun barbaachisaa akka tahe dubbatu. Paartiileen mormitootaa gara digdamaa walga’ii kanatti akka hirmaatan tu ibsame. Paartiileen mormitootaa akka Medrek, Semaayaawii fi MIAD garuu, walga’ichatti hin hirmaanne.


text:
Baayoogaaziin madda anniisaa haaromsamuu danda’uu yoo tau, innis faayidaalee garagaraatiif ooluun jireenya keenya nuuf fooyyessa; baasii keenyas nuuf qusata. Baayoogaaziin kan uumamu yeroo wantootni orgaanikii ta’an tortoran ykn addaan burkutaa’ aniidha. Tortoraan, oomisha Baayoogaazii wantoota naannoo keenyatti laayyootti argamanidha. Garuu yeroo hedduu waan faayidaa guddaarra oolan nutti hin fakkaatani. Kanneen akka kosii, Dhangala’aa garaa garaa, Dhoqqee loonii, fincaanii fi bobbaatii namaa fi loonii, hafteewwaan oomisha midhaanii fi biqiltootaa irraa salphaadhumatti qopheessuun ni danda’ama.
Baayoogaazii tooftaa fi baasii salphaadhaan oomishanii tajaajila hedduuf oolfachuun abshaalummaadha. Tajaajila Baayoogaazii irraa argannu keessaa muraasni kan armaan gadiiti.
—Nyaata bilcheessuu fi hoo’isuuf
—Bishaan danfisuu
—Humna Elektirisiitii maddisiisuuf fakkeenyaaf Ampuuliitti faayyadamnee ibsaa elecctirikaa ibsachuuf,
—Akka naaftaa geejjibaatti itti fayyadamuuf Baayoogaaziin filannoo gaariidha.
Oomishni Baayoogaazii naannoo kan hin faallee fi mijataa si’a ta’u keessumattuu jireenya uummata baadiyyaa warra ibsaa electrikii hin qabne fooyyessuu keessatti filannoo dorgomaa hin qabeedha.
Haala itti faayadama cilee fi qoraanii waliin wal bira qabnee yoo ilaalles, Baayoogaaziitti fayyadamuun dhamaatii hedduu hir’suu bira darbee yeroo namaas ni qusata.
Meeshaalee teeknologii anniisaa si’eessan kanneen akka sirna maayikiroo—Chp fi danfistuu waliin yoo fayyadamne anniisaa dabalataan nuuf qusachuu dandila.
Biyyoota Awurooppaa keessatti oomisha baayoogaaziitiif deeggarsi maallaqaa adda ni taasifoma.
Haata’u malee, baadiyyaa keessatti tortoraa wantoota orgaanikaafi beeyiledoota irraa heddumminaan salphumatti waan naannoo keenyatti argannuuf, yeroo hedduu waan tajaajila adda addaatirra ooluu danda’an nutti hin fakkaatu. Haala kanaan wantoota kanneen irra baayoogaazii oomishuu dandeenyaan uummati keenya baadiyyaa keessa jiraatu carraa diinagdee qonnaafi bosonaa babal’isuun (guddisuun) uummata baadiyyaa yerro gabaabaa keessatti hiyyummaa jalaa baasuu danda’a. Haala kanaan warshaaleen baayoogaazii deeggarsa maallaqaa tokko malee bu’a-ga’eessa ta’u. Galiin dabalataas wantoota xuraawoo tajaajia irra oolan irra deebi’anii fayyadamuu fi oomisha xaa’oo irraa ni argama.


text:
Niqoodimoos
Niqoodimoos
Dn Zalaalam Daggafaan
22/07/2009 B.A
Guyyaan kun sooma guuddaa Dilbata isa torbaffaa dha. Moggaasni isaas kan Qulqulluu Yaarediin moggaafame dha. Guyyaa kana hangafni Faariisoota kan tahe galgala gara Gooftaa keenya dhufee yommuu baratu Gooftaanis Icciitii Cuuphaa, Icciitii Lammata Dhalachuu Niqodimoosiin akka barsiise Qulqulluun Yaared wangeela Yohaannis boqonnaa 3 irra jiru caqasuun kan faarfate waan ta’eef moggaasni guyyaa kanaa Niqoodimoos jedhameera.
Mata-dureen faaruu Qulqulluu Yaarediin ayyaana guyyaa kanaaf kennames “ሖረ ኀቤሁ ዘስሙ ኒቆዲሞስ” ( Niqoodimoos kan jedhamu gara isaa deeme) isa jedhudha.
Sirna Galatoo guyyaa Niqoodimoos keessatti kutaaleen Kitaaba Qulqulluu armaan gadii ni duubbifamu:-
v Roomee 6፡1-19
v Yoh.1ffaa 4:18-dhum.
v Hojii Ergamoota 5:34-dhum.
v Galatoo: Galatoo Maariyaam
v Misbaakiin guyyicha: Farsaa Daawit 16:3
ሐዉጽከኒ ሌሊት ወፈተንኮ ለልብየ (Halkan na mildhatte lubbuu koos qoratte)
አመከርከኒ ወኢተረክበ አመጻ በላዕሌየ (Na qoratte hammeenyis narratti hin argamne)
ከመ ኢይንብብ አፉየ ግብረ ዕጓለእመሕያዉ (Afaan koo gochaa dhala namaa akka hin dubbanne)
v Wangeelli Qulqulluu guyyicha duubifamu፡ Yohaannis 3:1-20
Akkuma wangeela Yohannis keessatti caqasametti Niqoodimoos icciitii lammata dhalachuu jechuun sirna cuuphaa gooftaa keenya irraa barachuun isaa nama carraa guddaa qabu isa taasisa. Niqoodimoos guyyaa kanaa eegalee ifaan otoo hin ta’in dhoksaan barataa Gooftaa keenya Iyyesuus Kiristoos ta’uun baruumsa isaa kan jaalatu fi kan Gooftaa keenya deeggaru ta’uu isaa wangeelli dhugaa ni baha.
Niqoodimoos beekaa fi barsiisaa Yihuudotaa ture (yoh.3:10). Gooftaan keenya Mana Qulqulluummaa keessatti raajii inni godhu arguun lapheen isaa guutuun kan fudhate ture (yoh2:13-23). Niqoodimoos Faariisota sodaachuun akkasumas dura bu’aa Yihudotaa waan ta’eef Yihoodonni kan Gooftaa keenya morman wajjin yoo argame mormuu waan danad’aniif galgala malee guyyaa gara Gooftaa keenyaa deemuu hin danda’u (yoh 3:1). Boodas yommuu Gooftaan keenya fannifamu guyyaa Jimaataa yeroo dukkanaa’u sana Gooftaa keenya awwaaluuf gara Gooftaa keenyaa deemuu isaa ni hubanna.
Guyyaa kanatti Manni Kiristaana keenyaa kan dubbifamuu fi kan faarfatamu hunduu wangeela yohaannis 3:1-12 jiru irratti Niqoodimoos Gooftaa keenyatti amanuu isaa,Gooftaan keenyaas Icciitii torban Mana Kiristaana keenya kessaa tokko kan ta’e Icciitii Cuuphaatiin mootummaa Waaqayyoo dhaaluuf bishaanii fi Afuura Qulqulluu irraa dhalachuun dirqama ta’u isaa kan itti barsiise dha.
Yeroo baay’ee yeroo waa’ee Niqoodimoos kaasnu yaada keenya kessatti kan nutti mul’atu wangeela yohaannis boqonnaa sadii irratti kan barreesse dha. Garuu Niqoodimoos kan kanarra darbe seenaa barreeffame kan wangeela Yohaannis 7:45 fi Yohaannis 19:39 qabu dha. Caqasootni sadan wangeela Yohaannis kessatti barreeffaman maalummaa Niqoodimoos sirriitti nu hubachiisu.
Egaa kanarraa ka’uun seenaa Niqoodimoos wangeela irratti barreeffame irraa waan gurguddaa sadii irraa barachuu dandeenya.
1ffaa:Dhugaa barbaaduu:-akkuma wangeela Yohaannis boqonnaa sadii irratti ibsameen galgala galgala gara Gooftaa deemee barachuu isaa nuu hima. Haa ta’u malee yeroon suni Niqoodimoosiifis ta’e hordoftoota Gooftaa keenyaaf yeroo rakkisaa ture. Yeroo sanatti namni kamiyyuu Kiriistoos wajjiin kan ta’e, kan deeggare tokkummaa Yihudootaa keessas ta’e Mikuraaba (Galma) Yihudootaa keessaa ni hari’atama jedhanii seera baafatanii turan. Niqoodimos garuu hangafa Faarisoota ta’ee otuu jiru waa’ee wangeelaa kan isaa hin gallee waan tureef dhugaa barbaachuuf galgala galgala gara Gooftaa keenya deemuun jireenya dhugaa fi nageenya kan ta’e wangeela dhugaa barata ture. Nuyis yommuu gara Mana qulqullummaa deemnnu waan hunda qabna jechuu otoo hin ta’ini,Waaqayyo biratti hundi keenya guutuu akka hin taane hubannee gara isaa deemuu qabna.
2ffaa :Dhugaaf jiraachuu:-yeroo Yihuudonni maree murtii isaanii irratti Gooftaa keenya irratti akkamitti akka isa fannisan mari’atan sana gidduu isaanii taa’uun “ Seerri keenya afaan isaa irraa utuu hin dhaga’in,waan inni hojjetes utuu hin hubatin nama tokkotti ni farachiisaa?” isaaniin jedhe ( Yoh 7:51). Nullee jireenya keenya yeroo yeroon waantotni sobaa nu mudatan sana moo’uudhaan dhugaaf amanamaa taanee jiraachuu qabna.
3ffaa:Dhugaaf dhaabachuu :-yeroo Gooftaan keenya fannifame sana dhugaaf kan dhaabate dha. Akkasumas yeroo dhiphuu kanaa shittoo fi kan itti kafanamu Yoseef wajjin qabatanii gara fannoo Gooftaa keenyaa dhufe dha. Har’allee Manni Kiristaanaa keenyaa yeroo Qiddaasee maqaa isaa kaastee isa yaadatti. Har’as taanaan waa’ee Niqoodimoos yommuu kaasnuu fi Kabajnu jireenyi isaa kan irraa barannuu fi qajeelcha jireenyaa nuu tahuu qabu dha.
Egaa walumaagalatti nuyis akka Niqoodimoos galgala galgala kan barbaannu fi kan fiignu kabajaaf,Aangoo fi wantoota addunyaa kana irra jiraniif otoo hin ta’ini dhugaa barbaannee,ittiin jiraannee fi dhugaan dhaabannee jiraachuun mootummaa waaqayyoo akka dhaalluuf fedhaa fi eeyyama waaqayyoo haa tahu; akkasumas araarsummaan durbee Maariyaamii nuu waliin haa ta’u. Ameen!
Madda :
- www.ethiopianorthodox.org
- Kitaaba Gitsawwee


text:
Sambata dabree hojattoota isaa kana gargaarsa dhala naamaa Tigraay keessaan jiran keessa tokko ajjeefmuu koreen Intaranaashinaal Reskiwuu Komiteeykn (IRC) jedhamu beeksisee jira.
Jimaata dabree shireE keessatti dubartootaa fi daa’immaniif gargaarsa dhala namaa kan lubbuu isaanii baraaruu raabsaa ituu jiruu hojjataan isaanii kun dhohinsa dhaqqabeen ajjeefame jedha ibsii gareen kun baase.Hojjataan gargaasa dhala namaa kan biraan immo haleellaa kanaan madaa’uu isaa ibsamee jira.
Hojjettoota gargaarsaa fi lammiilee nagaa irratti, gonkumaa qiyyaafatamuu ta’u hin qabu jechuun ibsa baaseen hubachisee jira.Sagantaan nyaata addunyaa (WFP) beekaa hojiwwan gargaarsaa gaggeeffaman irratti qiyyaafachuu kam iyyu kan balaaleefatuu ta’u fi waamooleen walitti bu’iinsa kana keessa jiran martii, dirqama seera gargaarsa dhala namaa kan addunyaa akka kabajan akkasumas eegumsa akka godhan gaafatee jira.
Gama kaaniin Torban dabree Tigraay keessatti haleellaa gaggeeffameen hojjataa gargaarsaa tokko dabalatee siviloota 3 irratti midhaa dhaqqabeef akkaan gadduu isaa mootummaan Itiyoophiyaa beeksisee jira.
Midhaan kamiin iyyu hojjattoota gargaarsa dhala namaa dabalatee kan siviloota irratti dhaqqabuu akkaan kan isa gaddisiisuu ta’u tajaajiillii kon munikeeshinii mootummaan Itiyoophiyaa ibsee, haala akkasii uumaman kan qoratu ta’u hubachisee jira.


text:
Ebla 30,2016 Yuunibarsiitii Haroomaayaa Mooraa Teeknoolojii ( Gandaje Campus) irraa barattootni Oromoo shan (5) galgala kana sa’aa 5:00 irratti humna tikaa wayyaaneetiin ukkaamfamuun barameera. Barattootni kunniinis:
1. Biraanuu Taayyee… Muummee Hydraulics and Water Resource Engineering waggaa 3ffaa
2. Caalaa Lammeessaa..Muummee Hydraulics and Water Resource Engineering waggaa 3ffaa
3. Caalaa Abduukariim…Muummee Hydraulics and Water Resource Engineering waggaa 3ffaa
4. Alamuu Dirribaaa…Muummee Hydraulics and Water Resource waggaa 3ffaa fi
5. Faamii (maqaan abbaa hin qaqqabne)…Muummee Hydraulics and Water Resource waggaa 3ffaa yommuu ta’an, yeroo ammaa kanatti barattoota biroo hafan ukkaamsuudhaaf humni tikaa bakka bulmaata barattootaa irra naanna’aa jiraachuu ibsaniiru.
Hidhaa, dararaa fi ajjeechaan gaaffii abbaa biyyummaa Oromoo hin deebisu, mootummaa wayyaanees kufaatirraa hin hambisu!
Kanaafuu, FXG finiinee jiru daran jabeessinee mootummaa abbaa irree ummata keenya gidirsaa jirutti xumura haa goonu!
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Ebla 29,2016 Godina Lixa Shaggar Aanaa Meettaa Roobii Magaalaa Eelaa keessatti Poolisootni Kora Bittinneessaa Oromiyaa manneen namaa cabsuun dubartoota gudeeduu fi saamicha irratti argamu. Yeroo waraanni agaazii ummata keenya fixaataa jirutti, poolisootni kunniin immoo mana namaarra naanna’uudhaan dubartoota (keessattuu barattoota) gudeeduu, qabeenya saamuu fi reebichaan dararuu haalaan itti fufaniiru. Keessattuu, kan nama gaddisiisu yommuu diinni ummata keenya fixaa jirutti ummata cinaa dhaabbachuu dhiisuun gochaa badii akkanaa ummata ofiirratti raawwachuudha. Kanaafuu, kana booda gochaawwan akkanaa irraa hatattamaan of hin qusatan taanaan tarkaanfiin Wayyaanee eeggatu sadarkaa jalqabaatti akka isaanirratti xiyyeeffatu beeku qabu jedhu jiraattotni magaalichaa.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
“Banned and forced out of Transitional Government”: Struggle for National Rights and Democracy, in the Era of a “New World Order” – the Case of OLF by Dr. Shigut Geleta full speech.
Dear Mr. Chairman,
Esteemed members of the Swedish Parliament,
Dear Honourable guest speakers,
Ladies and Gentlemen,
First of all, I would like to thank and convey my deepest gratitude to the organizing committee for inviting me to present a paper on this seminar on behalf of the Oromo Liberation Front, OLF. It is a great privilege and honour for me and my organization to be here today representing the Oromo people.
Ladies and Gentlemen,
The topic on which I am going to speak is “Banned and forced out of Transitional Government: Struggle for National Rights and Democracy – the Case of OLF”. My presentation is organized in five main parts:-
- I will give some background on the Oromo people and Ethiopia.
- I will elucidate the birth and grand objectives of the OLF and its formidable role in the past, today, and the future politics of Ethiopia.
- I will try to indicate how the vision of “New world order” challenged by Global War on Terror (GWOT).
- I will skim over the current situation in Oromia/Ethiopia, and finally,
- I offer my organization’s view on the way forward.
Ladies and Gentlemen,
- Background: Banned and forced out of Transitional Government the OLF case
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Ebla 29,2016 Godina Lixa Shaggar Aanaa Meettaa Roobii Magaalaa Eelaa keessatti Poolisootni Kora Bittinneessaa Oromiyaa manneen namaa cabsuun dubartoota gudeeduu fi saamicha irratti argamu. Yeroo waraanni agaazii ummata keenya fixaataa jirutti, poolisootni kunniin immoo mana namaarra naanna’uudhaan dubartoota (keessattuu barattoota) gudeeduu, qabeenya saamuu fi reebichaan dararuu haalaan itti fufaniiru.
Keessattuu, kan nama gaddisiisu yommuu diinni ummata keenya fixaa jirutti ummata cinaa dhaabbachuu dhiisuun gochaa badii akkanaa ummata ofiirratti raawwachuudha. Kanaafuu, kana booda gochaawwan akkanaa irraa hatattamaan of hin qusatan taanaan tarkaanfiin Wayyaanee eeggatu sadarkaa jalqabaatti akka isaanirratti xiyyeeffatu beeku qabu jedhu jiraattotni magaalichaa.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Barsiisaa Girmaa Tujubaa jedhamu Godina W/Lixaa Najjootti dhalatan. Digirii isaanii jalqabaa Yunbarsiitii Gondor irraa “Marketing management” dhaan xumuran sana boodas Mana barumsaa Qophaa’inaa Naqamteetti barsiisaa ta’anii ramadamuun hojii barsiisummaa itti fufan, B/saa Girmaa Qaxalee aadaa hojii cimaa akkuma Oromoota bara durii sanaa kan qabu waan ta’eef Yeroo isaa Barsiisummaadhaan M/B Qophaa’inaa Naqamteetti dabarsu irraa kan hafu akkanumaan balleessuu waaan hin barbaannef , dabalataan Yunbarsiitii Riiftivaalii dame Naqamteetti ramadamuun Dukkana doofummaa uummata keenyatti baay’ate sana lammiiwwan isaa lubbuu isaa caalsisee mararfatu sanarraa kaasee waaroo qoroominaafi ifa barnootaa argamsiisuufiif kutannoodhaan utuu hin nuffiin barsiisuu itti fufan Nama baay’ee sabboonaa M/b saa lamaanittuu sabboonummaa isaaniin dorgomaa hin qabne turan gaafa guyyaa 26/03/2016 wayyaaneen galgala naannoo sa’a 1 fi 2 gidduu utuu isaan Barsiisaa turanii galanii Yuunvarsiitii Riifti vaalii fuulduratti konkolaataadhaan irra baasuun ajjeesan. Waan nama gaddisiisu takkaa dhahanii erga kuffiisanii booda si’a lama irra deebisuun ajjeesan.
torbanuma sana keessa M/B qophaa’inaa Naqamtee keessa seenuun koottuu jedhanii isa waaman Innis dhimmi diinota warra dhiiga Oromoo dhangalaase bira na fidu hin jiru jechuun, didee biraa deeme, jarris torban kana yoo ati ati jairaattehoo jedhanii, deeman.ajjeefamuun isaas sanaa booda B/saa Girmaa Tujubaa gosa barnootaa “General Bussiness” Kutaa 11ffaafi 12ffaa barsiisu. Sabboonummaa isaaniifi Amala isaa gaarii, inni
qabu irraan kan ka’e Barattootaafi oromoota hedduu biratti jaallatama guddaa kan argatedha.
FXG baranaa keessattis adda durummaadhaan barattoota Gorsa qalbii namaa ijaaran ciccimoo, gorsaa tureera. barattoota Mana hidhaa turaniifi agaaziin caccabsitee qormaanni jala darbe utuu hin rakkisiin qabxii gaarii kaa’aafi turan, Barnoonni bilisummaa booda ilaalcha jedhu qabatanii Barattoota Oromoo gargaaraa turan.
sodaa tokko malee Daree keessatti basaastonni lammii keessan dabarsitanii diinaaf hin laatiinaa, Abdiin uummataa barataa akka ta’e barataan falmachuu akka qabu, Ifaaf ifatti gorsaa ture, gochaa diinummaa agaazonni wayyaanee, barana Oromoorratti raawwatte barattoota fuulduratti Daree keessatti dubbachuun gochaa diinaa balaaleffatee, barattootasaatti diinummaa diinaa karaa garaagaraan bifa yoomuu sammuu barattootaa
keessaa baduu hin dandeenyeen himaa ture, Fakkeenyaafis wantoota shanan oromoon ajaa’ibu akka armaan gadii kanatti Barattoota Koo Oromoon waa shan ajaa’iba
1. Biqiltuu guddachaa jiru ol adeemaa karaatti hin muru
2,yeroo adamoo adamsu bineensa qe’ee namaatti baqate hin ajjeesu, abbaan qe’ees dabarsee hin laatu
3, Haadhaafi Ilmoo walirratti hin ajjeesu
4, Bineensa hormaataaf quunnamtii gochaa jiru hin ajjeesu, warra wal horu ajjeesuuf “genocide” sanyii duguuggaadha,
5, Bineensa rimaa (garaatti baattu) hin ajjeesu. Kun waa shanan oromoon ajaa’ibu dha
Barana garuu warra agaaziin Ilmaan Oromoo irratti gochaan raawwatame faallaa waan kana hundaati. Oromoon dhala namaaf dhiisiiti bineensaafu hamma kanaa kabaja kan laatudha garuu barana ija isaa duratti dhalli isaa hamma bineensaayyu kabaja dhabani. Qabsaa’aa BBB gochaan akkanaa oromoorra akka dhaabbatuuf falmadhaa,
Kan lammiisaa garbummaa jalaa baafatu lammii baratedha Oromoon siniin qaba adaraa hin laafiinaa jechaa ture basaastuu taatanii immoo obbolaan keessan dabarsitanii hin laatiinaa, waan harra sin nyaattanii bultan boor udaan ta’a waan ajaa’aa kanaaf jettanii adaraa saba keessan diinaaf hin laatiinaa lammii keessan waliin dhaabadhaatii farra diinaa ta’aa malee akka Goobanaa lammii keessan gantanii farra Oromoo hin ta’iinaa. jechaa ture, gorsi isaa waan kana qofa miti waggaa lamaan Isa waliin jirru kanatti kaninni nu gorsaa ture hunda , barreessee hin fixu barattoonni hundi utuu akka qaroo ija isaaniitti ilaalanii diinni keenya wayyaaneen Hayyuu keenya kana karaatti dhaamsite.
Reeffi isaas gara biyya dhalootasaa Najjootti ergameera.Barattootni Kutaa 12ffaas guyyaa harraa Suuraa isaa irratti Hayyuu karaatti dhaame jecha jedhu barreeffatanii dungoo ibsuun Mana barumsaa irraa ka’anii hanga Mana Haadha warraa isaatti boo’aa deemaniiru.Waan nama gaddisiisu B/saa Girmaa Tujubaa misirroo eega bultii ijaarratee waggaa tokko kan hin guunnedha.Kana malees nama dandeettii guddaa qabudha, M/B Qoph. Naqamtee waaree duraaf booda shiiftii lamaan utuu barsiisuu yeroo isaa irraa hafe immoo Yun.Riifti vaalii barsiisa .
guyyaa konkolaataan rukkutanii Isa ajjeesan sana uummannifi barattoonni yaa’anii konkolaataa raayyaa ittisa biyyaa B/saa Girmaa rukkutte sana kan caccabse yoo ta’u, turtii xiqqoo booda waraanni agaazii dhufuun uummata hiraarsuun qawwee dhudhukaasaa ,nama tumaa turan, B/saan Girmaa gara Hospitaalaa geeffamus gommaan konkolaataa si’a lama sammuu isaarra waan ba’eef hafuu hin dandeenye, waan baay’ee nama
gaddisiisu takkaa gommaa irra baasuun lammaffaa gommaa irra deebisanii gommaan konkolaatichaa akkuma qaama Barsiisaa Girmaa dhahetti irratti dhiisanii badan Konkolaatittis uummatatu dhiibee qaama isaarraa buuse.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Ebla 28,2016 ,Godinaalee Arsii magaalota Seeruu, Habee, Robee Diida,aa Hurutaa, Hasaasa, Qoree fi Ajjee keessatti poolisiin federaalaa ummata sakkataa,aa jiru Poolisiin Oromiyaas erga oromiyaan ufii uf bulchiti ta,e feederaalli maal godha nageenya ummata keenyaa eegudhaaf nuti gahaa mitii jechaa jiru mootummaa naannichaa gaafataa jiru.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Monthly Archives: May 2018
SBO: Caamsaa 30 bara 2018. Oduu fi Qophiilee Haala Yeroo Irratti Fuuleffatan Adda Addaa Akkasumas SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
Aside
Horroo Guduruu Wallaggaa, Guyyaa Har’aa Irreechi Tulluu Godina Horroo Gudruuu Dhagaa Gabar Irratti Kabajame. Darggoonni Oromoo walleelee warraaqsaa fi alaabaa ABOn faayamanii jaarii Tullu Dhakaa Gabar bifa adda ta’een kabajatanii oolanii jiru.
Aside
AMBOO-Caamsaa 19/2018 Sirna awwaalcha qeerroo Abdii Baddeessaa booda Amboon gara diddaa seentee jirti.
Aside
SBO Caamsa 27, 2018. Oduu, Ayyaana Caamsaa 20 kan Mootummaa Wayyaanee Ilaalchisuun Ibsa ABO fi Haala Yeroo irratti Ijoo Dubbii ABO.
Aside
ONN:Gaaffii fi Deebii Miseenssa Shanee G-S-ABO duraanii fi Ogeessa Afaan Oromo Ob.Tamaam Yousuf waliin goonee kutaa jalqabaa.Caamsaa 26/2018
Aside
ONN:Amharic News. May 5/2018 Continue reading
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Qophii Caamsaa 25,2018
Aside
Gaaffii fi Deebii Dura Taa’aa Partii KFO Dr.#Mararaa Guddinaa EthioTube waliin godhan.
Aside
Biyya Ethiopia keessatti EPRDF fi dhaabonni Siyaasaa gariin haqa dhaaba Siyaasaa tokkoo dhoksuun qooda ifii guddisanii dubbachuun “Dhugaa” ABO fi deggersa Ummataa inni qabu golguun wareegama deggertooti ABO baasan yeroo ukkaamsuu yaala muldhata ykn gochaa siyaasaa akkanaan beekamu.
Dr,Mararaa Guddinaan garuu hayyummaa fi nama beekaa ta’uun isaanii haasaa kana irraa waan guddaa barama.
- Aangoo ofiif osoo hin taa’e Ummata Oromoo aangessuuf qabsoo gochuu.
- Haala Siyaasa biyyattii fi jijjiirraa siyaasaa Ethiopia keessatti taasifne jedhamuu
- ABOn dhaaba deggersa ummataa eenyu caalaa iyyuu qabu ta’uu.
fi kkf irratti haasaa hayyuu tokkoo irraa eegamu taasisanii jiru.


text:
Walakkeessa guyyaa irra shaakalla waraanaatu Jarutha Bangazi irraa km 20 fagaatee bakka jirutti geggeessama. Kanneen mootummaa Libya kan Moammar Gadafii morman attamiin xaayyaaratti akka dhukaasan shaakalaa jiran.
Qawween dullachi takkaa erga dhukaasee booda ciniinee hafe. Rakkoo momitoonni qaban hedduu keessaa tokko taankilee fi xayyaarawwaan waraanaa Colonel Gadafii dura dhaabbachuuf meeshaa waraanaa gurugddaa dhabuu isaanii ti.
Kanneen fedha ofiitiin shaakala kanatti bobb’an hedduun jiinsii fi tishirtii ofii uffatanii argamu.Mootummaa Gadaafii dura dhaabachuuf meeshaa waraanaa hidhachuu qabna. Jarri Meeshaa waraanaa fi taanilee qabu. Nu caalaa daran hidhatanii jiru.
Kolonel gadaafiin wayita injifataman inni barnoota isaa dhiise itti deebi’a, ammaaf garuu matinuun keenya loltoota waraanaaf meeshaa barbaachisoo taanee dha jedhan.


text:
Chaffeen mootummaan naannoo Amaaraa prezidaantii haaraa filachuudhaan miseensotaa kaabinee muudeeraa.
Gabaasinni Asteer Misgaanahu Baahir Daar irraa VOA dhaaf qindeesite akka ibsetti, Doktoor Yiliqaale Kefalee prezidaantii naanichaa duraanii Agenyewu Teshaager Bakka bu’uudhaan prezidaantii naanicha ta’anii muudamaniiru.
Pezidaantichii kabinee isaanii keessatii miseensota paartii mormiitootaa lama muuduun isaaniis gabaasameera. Akkuma kanaan, paartii mormitootaa Sochii Biyyaalessaa Amaaraa / Abin irraa obbo Xaahir Mohamad itti gaafatamaa biiroo aadaaf turizimii ta’anii yemuu muudaman, paartii Sochii Umna Demokiraatawaa Amaaraa irraa obbo Tesfaahun Alemneh Daarikteera eegumsa naannoo ta’nii muudamaniiru.


text:
Sirna Eebbaa miseensota farra finciltootaa, Suuraa Biiroo Kominikeeshinii Beenishaangul Gumuz Finfinnee, Sadaasa 24/2022- Kolleejjiin Poolisii Naannoo Beenishaangul Gumuz miseensota farra finciltootaa marsaa 4ffaaf leenji'an har'a bakka bulchaan naannichaa Ashaadli Hasan argamanitti eebbisuu biiroon kominikeeshinii naannichaa beeksise. Onkoloolessa darbe mootummaan naannoo Benishaangul Gumuz fi gareen
Fiqruu Gabree Dinkumbaab, Suuraa Amaanu'eel Silashii Akkaadaamiin Injinariingii Rooyaali Igiliiziitiif Finfinnee, Sadaasa 23/2022 - Akkaadaamiin Injinariingii Rooyaali Igiliizii, Injinara Makaanikaalaa fi abbaa kalaqaa lammii Itoophiyaa Fiqruu Gabree Dinkumbaab badhaasa ogummaa Injinarii Afrikaa bara 2023f hojii uumtoota Afrikaa 15 filannoof dhiyaatan keessaa tokko ta’uusaa beeksise. Fiqruun
Saamamee kan manca’ee, kilinika Dabra Abbay Finfinnee, Sadaasa 22/2022 - Sababa waraana kaaba Itoophiyaatti naannoolee Tigraay, Affaariii fi Amaaraa keessatti deemaa tureen dhaabbileen fayyaa barbaada’an suphuuf yookiin bakka buusuuf miliyoona USD1.4 barbaachisa. Akkasumas, naannoo Tigraayirraa ragaan sirrii sassaabuun rakkisaa ta’uus dhaabbileen fayyaa gutumaaguututti hojjachaa jiran harak