text:
Ibsa Koree Qindeessituu Mana Lubummaa Ortodoksii Oromiyaa (Onko 16,2019)
Oduu Guyyaa lama Haandhurra oromiyaa magalaa finfinee keessaa Dhagaaha jiru hedhuu Yaadessadha garuu Oduun #Addis__Standard Irratti Baate Akka Jettutti, Kantiibichi fi MM Guyyaa 2 Dura Walgahanii Turan. Gaafuma San MM Obbo Taakkalaaf Iddoon Kantiibummaa Finfinnee Aaddee Adaanach Abeebeetiin Akka Gaggeeffamuufi Inni Akka Jijjiirame Ibsaniif. Hanga Miseensummaan Mana Maree Tayuu Aaddee Adaanach Sirraahutti Ykn Seeraan Qajeelutti Akkuma Jirutti Itti Fufama. Sababni MM Taakkalaa Kaasaniif Maal Akka Taye Hin Ibsamne. Gama Biraatiin Falasama MM fi Paartii EPRDF Tokkotti Jijjiiruu Koreen GG ODP Marirra Ture. Sababa Miseensonni Bakka Lamatti Yaadaan Qoodamaniif Murtee Irra Hin Gahamne Jetti Oduun. Kantiibichi Hujii Irratti Kaleessaa As Hin Argamne Jedhamees Jira. Obboo Taakkala Uumaa Ministeera Bishaanii fi Annisaa Tayuu Hin Oolle Garuu Walkeessa Dhahiinsa Hooggansaa MM Tibbana Godhamuuf Deemu Irratti Beekama.
Adem Misoma
#Adaanech_Abeebee eenyu?
~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Adaanech Abeebee kan dhalate guddate godina Arsii Arbaa Guuguutti, Arba guugu Aanoota 5 fi magaaloota heddu akka qabdu ni beekama. Konyaan kuni bakka qabsoon Bilisummaa Oromoo itti injifannoo fi aaarsa guddaa itti argatee fi kafalleedha. Koonya tan kesssa Amaari baldhinaan qubsiiffame argama ture Adaanech maatin isii Tuulama -Arsii fi warra amantaa Ortodoksii hordofuu waan tureef Oromoota biraa irraa sababa amantaatin Amaaraati dhihaatu, wajiin jireenyi isaani Amaaraa waliin malee Oromoo walin hin ture. Kuni kanaan osoo jiru bara 1984ti yeroo ABOn arbaa Guuguu qubate sanitti tarkaanfi Amaaraa irraati fudhateen maatii Adaanechi Abeebee ilee gar malee miidhamanii, qabeenya heddus samaman.
Adaanech ABO fi Arsiin Muslimaa waan nuti amantaa Ortodoksii hordofnuuf rakkoon kuni nura gahe jette yaadi. Sababa kanaan Arsii, ABO fi muslimas diina goote qabte. Xiiqiidhuma kanaaf bara san keessa OPDOti makkamte. yeroo san akkuma beekamu miseensooni OPDO baay’een isaani nafxanyaa maqaa oromootin sochootu fi gantoota turan. Adaanech erga OPDO taate booda aarii ABOm maati irraan gahe saniif jechaa ilmaan Oromoo arbaa guuguu ABO jechuutn TPLF waliin hidhati gursiisuun, ajjeesisuu fi amantaan adda qoodun walirrati bobaasa turte.
Yeroo kantiibaa magaalaa Adaamaa taate hojjate sanittis kan gochaa turte kanuma. Adaanech ilaalcha amantaa tokko, afaan tokko, biyya tokko jedhu ofi keessa qabdi, Oromummaa caalaa itoophiyumman boonti, namni saboonummaa jedhu nama walaalaa waan beekine ta’ee itti muldhata. Jibbiinsa amantaa Muslimaa sammu keessa qabdi. Yeroo Adaamaa kantiibaa taate akkuma hojji eegaltee namoota 65 arsii fi Muslimaa ta’an batalumati hojji irraa ariite. Sheekoota dhiimma ta’ee tokkof wajjira isii dhaqan “yoo didan areeda kana isin irraa haadha” jette arbsaa turte. hedduu nama tufati.
Keessatu ABO, Arsii fi Muslimaa waan jedhamu arguu hin feettu. Mana barumsaa bulti Addaa kan WMO ijaarsise ijoolee qabxii guddaa qabdu ilmaan hiyyeesa keessa ariite ilmaan nafxanyoota Oromoo ofin jedhani itti galchaa turte. Inni birraa ammo Dr Alamuu Simee waliin ilmaan Naannoo tokkoo fi amantaa tokko waan turanii fi akkuma isii maatin Alamuu Simee ABOn rakkon guddan waan irraa gaheef lameen isaani akka malee wal jabeesu. Lameenu diini isaani guddan ABO dha. Sababni guddan tokko OPDOti makkamaniif ilee isa.
Ilmaan Oromoo ABO jechuun TPLF walin huursoti hiisisaa turan, ajeesisaa, ijoollee arbaa guuguu meqaa akka isaan dararaa turan qeerroon arbaa guuguu haa dubbatu. Dr Alamuu Simee erga saboonton Muraasin OPDO keessa turan taphan alla gochuun ari’amee booda adaanech Abeebeati namni gara Naannoo Oromiyaa deebise yeroo hooggana wajjiraa OPDO taate saniti. Adaanech saboonummaa irraa nama bilisa ta’edha. Itoophiyumma malee Oromummati nama qaanfatuudha. Namni siida H/Adam Saaddoo akka goobati hin ijaarame godhe Adaanechi maati isiiti.amma waan Takkalaa Uumaa isin bakka bu’eef namni ifa hin ta’innif jirra? Kanuma .
Godana Beyene
ONN: Dr Kedida Show
Discussion with Fasika Arega and Abebea Teferi about Kimants’ people torture, extra judiciary killing and Amhara Regional Government
#Mootummaan qabsoo karaa nagaa hugguraa jiraachu isaa warri hin bariin baraa.
Warrii midiyaatti gadi baatanii “Utuu qabsoon karaa nagaa danda’amuu, utuu walfalmuun danda’aamuu maliif qawwee kaafna” jechuun dantaa har’aaf jettanii saba keessan garbummatti kennaa jirtaniis argaa.
Miseensa gummii sabaa #ABO Boontuu Sanyii Oromoo ykn #Kadijjaa_Giroo_Robaa bakka dhaloota ishee godinaa Booranaatti yeroo imaltuu, guyyaa har’aa mootummaan tarkanfii ajjeechaa irraatti raawwachuuf yaalee hin milka’iin hafee.
#ABOn ummaata Oromoo dhageefatee galii malee jennaan galee, amma mootummaan qabsoo karaa nagaan akka hin soochonee akka isaan dhorkee jiruu uummataaf ifa gochuu qaba.
Yoos ummannii wareegamaa kalleessaf hanga yeroo ammaa kanatti baasa jiruuf gatii guddaa waan kennuuf fala barbaadachuu mala.
Caliisanii wajjira tokkichaa ho’ifatanii keessa ta’uun hooggantonnii Finfinnee jiraan qabsoo uummataa kan maatiif ilmaan sabaa hedduun gabbaramaa as ga’e itti qoosun hin ta’u.
Yoo mootummaan qabsoo karaa nagaa hin feenne hunda caalaa isuma waan rakkisuuf ABOn uummataaf waan jiruu ifa gochuu qaba. Hoggansi ABOs waan amma jiruuf waan as dhufaa jiruu uummata isaaf ibsee akka ummanni of-qopheessu gochuu qaba.
#HAMMA_OROMOO ARGEE KAN OROMOON #TAPHACHAA JIRU #Nafxanyicha_Hulluuqqee Masaraa Mootummaa Seenedha.
➤ Gaafa Lammaa Aangoo irraa buusee gola suuqu “tooftaaf Humna Waraanaa to’achuuf qophaa ta’eeti” jettan, garuu Lammaan Aangoo Waraana Ajajuu hin qabu yoo Uffata Seeraa bituu ta’e malee; Gaafa Xayibaa kaasu Waajjira isaatti Sabboontota funaanuuf jettan Aangoo irraa kaasee milkaa’uuf didnaan yaalii ajjeechaa irratti raawwate; Dheengadda Gaafa Masaraa Minilik Haaressee Ilmaan Nafxanyaa waamee Oromoo irratti miira tuffiin haasa’u gadi ba’ee Oromoon kana jedhe hin jiru hunduu manaa gunguma; Bulee gaafa inni osoo Waraana bobbaasee Haadha Ciniinsuuf deemtu D/Doollootti ajjeesisuu, Ilmaan Haadha tokkoo lama Eebantuutti boolla tokkotti awwalchiisuu, Misirroota cidha isaanii irratti Gujiitti ajjeesisaa Awwaalchisuu, Haadhaa fi Intala walbiratti Waraanni isaa gudeedanii, Manni Ummata Oromoo Gujii fi Wallaggaa akka Ciraa bonaatti ibiddaan gubsiisuu, ilma Oromoo Gullisootti Harka duubatti hisisee Rasasaan Gurra keessa rukkuchiisee ajjeesisuu Badhaasa Nobelii Nagaa warri Adii badhaafnaan Oromoon ba’ee #Gammachuu_lafa_dhiite.
➤ Har’a osoo guyyaa lama hin ooliin Inj.Taakkalaa Uumaa Aangoo irraa kaase du’een argama namni warra kaleessa yakka kana baga raawwate jedhee “#Abbichuu keenya nanni tuqe na tuqe” jechaa ture yoo har’a jedhe wal taajjabbii taati. Namichis kanaaf Oromoo tuffatee guyyaa guyyaan hojii diinummaa keessaayyuu kan Nafxanyuummaa farra Oromummaa dalagaa oola.
◀ Warri akka Nafxanyaa bobaa qabsoo Oromoo jala hulluuqee MM ta’e hin hubatiin har’a isiniif gala.
#Dhumarra_Herrega_Buusuuf sirbuun hiika hin qabu.
➤ “Jabbii Birraa badde Arfaasaa Emmo Emmo jedhu” jedha Oromoon.
◀ Nutti #hin_Waciinaa!—–#Iyyi Keessan nuu gamsiisee! Nobelii Badhaafamee Lafa dhunfattanii Samiif ol hiixattu Eng Taakkalaa Kantiibaa irraa buusee Hirriba dhiiftanii Suuraan Miidiyaa booressitu.
◀ Osoo Dhugaa Oromoo fi Oromummaaf dhaabbattanii Gaafa inni Ilmaan Oromoo akka #Harbuutti rasaasaan gadi harcaasu baatanii hin dubbanne Miseensa dhaaba isaa tokko Aangoo irraa buusuuf warri boossan dhaabaa nuti Boolla tokkotti ilmaan Oromoo lama Awwaalleeyyuu ni teenyee. Yoo Wacne malee jettan immoo akkuma gaafa Noobelii ta’aagaa innuu hamma keessan argee isiniin taphataa!
Kantiibaa Itti aanaan Bulchiinsa Magaalaa Finfinnee Injinar Taakkalaa Uumaa aangoorraa kaafamuuf oduun jedhu hedduu haasa’amaa jira. BBC Afaan Oromoos dhimma kana qulqulleeffachuuf qaamota ammaaf eenyummaan isaanii akka ifa hin taane gaafatanitti bilbilee aangoo magaalichaarraa ”kaafamuun isaanii waan oolu hin fakkaatu” jedhaniiru.
Waraqaan ifattii kan himu ykn murtee kana ibsu ammallee waajjira Kantiiba akka hin geenye odeefanneerra. Injinar Taakkalaa Uumaa fedha aangoo kanarraa ka’uu akka hin qabaanneefi dhimmi kun mariif erga dhiyaateef booda gammachuu akka hin qabnellee namoonni odeeffannoo kanaaf dhiyeenya qaban himaniiru.
Sababni aangoorraa akka bu’an barbaadameefi murteen kun eenyuun akka murtaa’e hanga ammaatti beekuu hin dandeenye.Dhimma kanarratti yaada garaagaraatu dhagaahamaa jira. Murtichi osoo dhugaa ta’e, kaafamuun isaa siyaasa Oromoo keessatti hiikaa attamii qabaata laata?
Yaadni keessan maali?
https://www.bbc.com/afaanoromoo/oduu-50066047
Kun hojii gaarii dha; maqaa ganamaaatti deebi’uun mallattoo Bilisummaa ti!
#Ambo
Manni Maree Bulchiinsa Magaalaa Amboo maqaan gandoolee magaalicha keessatti argaman onkoloolessa 5 irraa eegalee maqaa ganamaan akka waamaman murteesseera. Bu’uuruma kanaan:
1.Ganda 01 jedhamee waamamaa kan ture Ganda Hora Ayeetuu
2.Ganda 02 jedhamee waamamaa kan ture Ganda Yaa’ii Gadaa
3.Ganda 03 jedhamee waamamaa kan ture Ganda Torban Kuttayee
4.Ganda 04 jedhamee waamamaa kan ture Ganda Sanqallee Faaris
5.Ganda 05 jedhamee waamamaa kan ture Ganda Kisoosee Oddoo Liiban
6.Ganda 06 jedhamee waamamaa kan ture Ganda Awwaaroo Qooraa jedhamee akka waamamu murtaa’eera.


c: text/html

text:
WAASHINGITAN, DIISII — VOA afaan Oromoo
Tilmaamni galii guyyaa dabalamee gibirri nuti baafnu nutti hammaate jechuu dhaan daldaltoonni godinaalee Oromiyaa adda addaa keessa mormii gabaa lagachuu geggeessaa turan itti fufanii jiraachuu jiraattonni nuuf ibsaa turan. Mormiin isaanii ka biroon hoogganoonni siyaasaa kanneen akka obbo Baqqalaa Garbaa fi Dr. Mararaa nuuf haa hiikaman kan jedhu ta’uu illee dubbataniiru.
Gaaffiin gibirri akka xiqqaatuuf dhiyeessine amma iyyuu deebii hin arganne jechuu dhaan mormiin kun Oromiyaa bakka tokko tokkotti itti fufee jira.
Akkuma kanaan godina Shawaa lixaa magaalaa Amboo keessa daldaltoonni jiran torban darbe guutummaa isaa manneen daldalaa cufanii bajaajjii dabalatee geejjibi socho’aa kan hin turre ta’uu dubbatu.
Bulchiinsi magaalaa Amboo kanaaf sababaa ta’an kan ittiin jedhe abbootii qabeenyaa to’annaa jala oolchuu isaa jiraataadhumti kun ibsanii namoota kana wabiin gad dhiisisuuf maallaqa guddaa gaafataman jedhan.
komee uummataa kana bakka haalli laguu gabaa fi hidhaan daldaltootaa itti raawwatame jedhe magaalaa Ambootti bilbiluu dhaan kutaa ittisa yakkaa irraa Comandor Mengistu nama jedhaman kana dura haasofsiisnee waan turreef gara isaaniitti bilbillus deebii quubsaa hin arganne. bilbile.
Qaama mootummaa biraa deebii argchuuf kaleessaa qabee yaalaa turre. Kan dhimma galii guyyaa fi gibiraa ilaalchisuun deebii nuu kennaa turan itti gaaftama biroo kominikeeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Addisuu Araggaatti deddeebi’ee bilbilee haala yeroo ammaa naannolee adda addaa keessatti uumame odeeffannoo argachuuf yaalus bilbilli isaanii hin ka’u.
Itti aanaa isaanii kan ta’an Obbo Workuu Caalaatin bilbile. Yaalii hanga tokko booda bilbila isaanii kaasanii haala jiru ergan ibseefii booda mootummaa biraa deebii argachuu barbaaduu koo ibseefii, dhimm isaa poolisiif abbaa taayitaa galii ilaallata waan ta’eef kallattiin isaaniin quunnami naan jedhan. bilbilan irratti argachuu danda’u deebisee yoon bilbile naa kennuuf waadaa naa seenan. Akkuma kanaan bilbila isaanii irra deddeebi’ee bilbilus argachuu hin dandeenye.
Dhaggeeffattoota keenyaa komii uummati dhiyeessu kanaaf deebii gama mootummaa hordofnee akkuma argannetti dhiyeessina.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tafsiira Suuratu As-Sajdah-Xumura
Ragaa Du’aan Booda Kaafamu Agarsiisu
“Gara lafa gogduutti bishaan oofnee biqilaa beelladoonni fi isaan irraa nyaatan akka ittiin baasnu hin ilaallee? Sila hin arganii?” Suuratu As-Sajdah 32:27
Kana jechuun sila namoonni du’aan booda kaafamu kijibsiisan akka Nuti bishaan gara lafa gogduu biqiltoota homaatu ofirraa hin qabne oofuun biqilaa gosa garagaraa beelladoonni isaaniitii fi isaan irraa nyaatan bishaan kanaan akka baasnu hin ilaallee?
Sila isaan qananii kana ija isaaniitiin ilaalanii Rabbiin namoota du’an jiraachisuu fi qabrii keessaa kaasuu irratti danda’aa akka ta’e hin beekanii?[1]
“Gara lafa gogduutti bishaan oofnee…” yommuu jedhu qilleensa keessa bishaan oofnee jedhuudha moo dachii keessa oofnee jechuudha moo yookiin lamaanu ta’aa?
Deebiin: Lamaanu ta’a. Kan jalqabaa bishaan roobaa qilleensa keessa oofna. Kan lammataa immoo laggeen gara lafa gogduutti oofuun biqiltoota biqilchuudha. Laggeen kunniin takkaa laggeen gurguddaa beekkaman, takkaa immoo laggeen xixxiqoo kan akka burqaalee lafa keessaa burquun yaa’aniidha.[2]
“Gara lafa gogduutti” kana jechuun lafa biqiltuu homaatu ofirraa hin qabneedha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa rooba gara lafa gogduu homaa ofirraa hin qabneetti ni oofa. Ergasii bishaan duumessa ykn laggeen irraa lafa gogduu tanatti dhangalaasa. Ergasii biqiltoota gosoota garagaraa baasa. Biqiltoota kana irraa beelladoonni isaanii kan akka gaalaa, horii, re’ee, hoolaa fi kkf ni nyaatu. Ammas, namoonnis ni nyaatu.[3]
Wanti asirraa barbaadame: lafa keessaa biqiltoota baasun du’aan booda kaafamuu irratti ragaa dhiyeessu fi sammuun haala salphaan akka hubatu taasisuufi. Lafa qullaa fi gogduu bishaan itti roobsun biqiltoota Kan magarse, namoota du’aniis akkasumatti jiraachisa. Kanaafi itti aanse ni jedha: “Sila hin arganii?” Kana jechuun sila ija isaanitiin kana ilaalanii dandeetti kana ittiin hojjadheen namoota du’an jiraachisuu fi qabrii keessaa kaasu akka danda’u hin arganii?[4] Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkuma dachii gogduu jiraachisu irratti danda’aa ta’e namoota du’an jiraachisuu irrattis danda’aadha.
Namoonni waadaa Rabbiitti hin amanne adabbii ariifachiisuu
“Dhugaa kan dubbattan yoo taatan murtiin kuni yoomi?” jedhu. Jedhi, “Guyyaa murtii warra kafaran amanuun isaanii homaa isaan hin fayyadu, yeroonis isaaniif hin kennamu.” Suuratu As-Sajdah 32:28-29
Mushrikoonni Muslimotaan akkana jedhan: wanta jettan keessatti dhugaa yoo taatan, nuti adabamuun isin immoo injifannoo nurratti argachuun murtiin nu fi isin jidduutti darbu kuni yoomi?
Muslimoonni Rabbiin akka injafannoo Nabii Muhammad (SAW) fi sahaabota isaatiif kennu, namoota Nabiiyyitti hin amannee fi hin hordofne immoo akka adabu mushrikootatti dhaadachaa turan. Mushrikoonnis oduu isaanii kana itti qoosun (qishnaa godhachuun) “Dhugaa kan dubbattan yoo taatan, nu adabudhaan murtiin nuu fi isin jidduutti murtaa’u kuni yoomi?” jedhuun. Deebiin isaas akkana jechuun dhufe:
“Jedhi, “Guyyaa murtii warra kafaran amanuun isaanii homaa isaan hin fayyadu, yeroonis isaaniif hin kennamu.” Kana jechuun Guyyaa murtii fi adabbiin dhufuu namoota Rabbii fi aayaataa Isaatti kafaran Guyyaa san amanuun homaa hin fayyadu. Akka tawbataniifis hin tursiifaman.[5]
Yommuu adabbiin dhufu, “Amannee jirra” osoo jedhaniillee namoota haqa kijibsiisan homaa hin fayyadu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
“Yeroo adabbii Keenya argan, ni jedhan, ‘Rabbitti amanne, waan Isatti qindeessaa turrettis kafarre.’ Erga adabbii Keenya arganii amanuun isaanii gonkumaa isaan hin fayyanne. [Suni] karaa Rabbii kan gabroota Isaa keessatti dabreedha. Kaafiroonni achitti hoonga’an.” Suuratu Ghaafir 40:84-85[6]
Namni duraan badii hojjataa ture ykn kaafira ta’e, yommuu adabbiin isatti bu’uu arguu, “Amma tawbadhee ykn amanee” jechuun adabbii isarraa hin deebisu. Sababni isaas, yeroon qormaataa dhumatee jira, yeroon jazaa dhufe. Addunyaan tuni iddoo qormaataa waan taateef, namni yeroon qormaata isaa du’aan dhumachuun dura tawbachuu fi amanuu qaba. Osoo hin tawbatinii fi hin amaniin yeroon qormaata isaa dhumatee yeroon jazaa yommuu dhufu, “Ani amma amane ykn tawbadhe” yoo jedhe, kuni homaa isa hin fayyadu. Kuni akka barataa yeroo qormaata isaa keessatti wanta isarraa eeggamu hojjachuu dhiiseti. Qormaata hojjachuu dhiisee yoo taphatee fi wanta badaa hojjate, yommuu yeroon qormaataa dhumatu “Qormaata nan hojjadha, deebii sirrii nan deebisa, kanaafu yeroo naaf kennaa” yoo jedhe, kuni isarraa ni fuudhamaa? Gonkumaa hin fuudhamu. Inni barataa qormaata kufu ta’a. Haaluma kanaan, namni kafaree Gooftaa isaatiif ajajamu dide, yommuu adabbiin dhufu “Amma amane ykn hojii sirrii hojjadhaa yaa Rabbii yeroo naaf kenni” jechuun homaa isa hin fayyadu. Kana jechuun adabbii isarraa hin deebisu.
“Kanaafu, isaan irraa garagali. Eegi, isaanis ni eegu.” Suuratu As-Sajdah 32:30
Kana jechuun Yaa Rasuula! Mushrikoota kanniin irraa garagali, kijibsiisuu isaanitti dantaa hin kenniin. Wanta Rabbiin isaanitti hojjatu eegi. Mushrikoonni wanti badaan akka si fi sahaabota keetitti bu’u ni eegu.[7]
Asitti isaan irraa garagali jechuun gara Islaamatti isaan waamu dhiisi jechuu miti. Kana irra, danta isaanitti hin kenniin, nafseen tee isaanitti tan rarraatu hin taasisin.[8]
Alhamdulillah Rabbil aalamiin. Tafsiirri Suuratu As-Sajdah asirratti xumurame.
Kitaabban Wabii:
[1] Tafsiir Muyassar-417
[2] Tafsiiru Qur’aanil Kariim-Suuratu As-Sajdah, Ibn Useymiin- fuula 124
[3] Tafsiir Sa’dii-771
[4] Tafsiir Xabarii-18/643
[5] Tafsiir Xabarii-18/645
[6] Tafsiiru Qur’aanil Kariim-Suuratu As-Sajdah, Ibn Useymiin- fuula 128
[7] Tafsiir Muyassar-417
[8] Tafsiiru Qur’aanil Kariim-Suuratu As-Sajdah, Ibn Useymiin- fuula 130


text:
Finfinnee Irraa: Mootummaan Nafxanyootaa magaalaa Finfinnee keessati.
Odeeffannoo
Finfinnee Irraa
“Torban Haacaaluun du’e ilmaan Nafxanyootaa magaalaa Finfinnee keessa jirtu ISUZU kudhaniif konkoolaattoota manaa hedduu bobbaasuun meeshaa waraanaa mana mana irra deemani qoodaa turan.Warra miseensa baaldaraasii fi Izeemaatiif Shugguxii yommuu laatan warra sabaan Amaaraa qofa ta’aniif ammoo gajaraa, warra saba biraa kan akka Guraageef immoo ulee qoodaa turan. Kanaan Oromoo ajjeesaa, of keessaa balleessaa jechaa turan. Kana Mootummaan ni beeka.Kan garee kana bobbaasee garee Iskindiir Nagaa jalatti buluudha.Meeshaan waraanaa (Sniper, qawwee, boombi fi shuguuxii ) lakkofsan hedduu ta’e magaalaa Finfinnee kan akka galu godhe daldalaa meeshaa waraanaa kan ta’e nama Warquu Ayitanaw jedhamuuf garee isaati. Gocha kana warri biyya bulchaa jedhu marti akka gaaritti ni beeku, harka lafa jalaaniis deeggaraa jiru. Meeshaaleen kuni kan geejjibamu bifa maraan; boottee bobaa’aa, ISUZUn, Konkolaataa mootummaan, midhaan keessa dhoksuun, geejjiba uummataan. Meeshaan waraanaaa kuni darbe darbee qabne yaa jedhan male tarkaanfiin warra daldaluu irratti fudhatame hanga yoonaa hin jiru.
Mootummaan harka keessaa qabachuuf ragaan kanaa. Meeshaaleen waraanaa kuni Finfinnee keessa qofa osoo hin taane Oromiyaa mara keessa faca’ani jiru.Ummtni keenya magaalaaf baadiyyaa kana hubachu qaba. Inbox Finfinnee.”
Miidhaksaa Abbishuu
#Abiy_Shiftaadha #አብይሽፍታነው #FreeOromia
#ግልገል_አምባገነኑ_አብይ_ለፍርድ_ይቅረብ
QERROOF QARREE OROMIYAA
Bishooftuu
Guyyaan kunis ni dabraa
#OromoProtests
#OromoRevolution
#JUSTICEFORHAACAALUU
#FreeOromoPrisoners
#AbiyMustGo
#bilxiginnamustgo
Naannoo Amaaraa keessatti waan Amaarri jedhutu hojiirra oola.
Naannoo Tigraay keessatti waan warri Tigraay fedhan qofatu hojiirra oola.
Naannoo Oromiyaatti hoo, waan Oromoon fedhutu tahaa jiraa? Fedhii Oromootiin Oromoon ajjeefamee hogganoonni isaa hidhaatti guuramanii? Oromoon maal jedha?
Yaya Beshir


text:
Manni murtii ol aanaan Ruwaandaa, kan mootummaa Ruwaandaa shororkeessummaan himate Pawul Risasa-bagiinaa fi kanneen biroo 20 irratti adeemsa seeraa jalqabee jira. Rusesabaginaa, kan fiilmii Hotel Rwanda jedhu keessatti mul’ifamee fi sababaa hojii namoomaa ennaa fixiinsa Ruwaandaa bara 1994 hojjeteef jecha Hagaya bara 2020 utuu biyyattii dhaa baqataa jiranii Rwaandaatti deebisaman.
Isaanii fi kanneen biroon 20 ta’an kan mootummaan shororkeessummaan himatu garee FLN jedhamu garee milishaa waliin hariiroo qabu jedhamuu dhaan himannaalee yakkaa 13n himataman. Rusesabaginaa himannaa dhiyaate halee jira.
Gabaasaaleen New Times akka tuqanitti, abbootiin alangaa Rusesabaginaa hidhaa umurii guutuun akka adabaman kan gaafatan yoo ta’u himatamtoota kanneen borii irrattis adabi adda addaa akka darbu gaafatanii jiran.
Adeemsi murtii har’aa kan dhaga’ame, ennaa abbootiin alangaa ergaa WhatsApp, kan kan bilbila Rusesbaginaa irraa argame ifa taasisanitti. Ergaa sana keessaa tokko waa’ee dhukaatotaa, misaayilotaa fi boombii harkaa dabalaee meeshaa waraanaa ka biroo bituu dabalata.
Rausesa-bagiinaan hidhaa waggoota 25n adabamanii jiran.
Kate Gibson abukaalee Rusesa-bagiinaais keessaa tokko yoo ta’an Jeneva irraa VOAf akka ibsanitti adeemsi seeraa har’aa isa kamiinuu haa ta’u maatiin Rusesa-baginaa fi maatiin isaanii yakka ilaalchi har’aa ulaataa murtii haqaa sadarkaa hin guunne jechuun xumura itti godhaniiru jedhan.


text:
Dhaabbanni Fayyaa ddunyaa (WHO)n koronaavaayiras dhibee fayyaa addunyaa haala hama ta’een weeraraa jiru akka ta’e labseera. Dhaabbati kun dhibee kana irraa of ittisuu akka dandeenyus ibseera.
Ofirraa ittisuudhaaf wantota nuti gochuu qabnu keessaa tokko harka keenya yeroo yerootti sirriitti dhiqachuudha. Fuula keenya ammoo irra deddeebinee tutuquu dhiisuudha.
Akkasumallee, yeroo qufaanuufi axxifannutti afaaniifi funyaan keenya softiidhaan ykn ammoo hirree keenyaan ofitti aguuguun ta’uu qaba kanneen jedhan barbaachisoodha.
Mana keenya keessattis ta’e bakka hojjennutti wantota harkaan yeroo baayyee tutuqaman qulqulleeffachuun karaa dhibee kana ittiin ittisan keessaa tokkodha.
Haata’u malee, bilnbla keenya yeroo hedduu waan tutuqnuuf akkamitti akka qulqulleeffannu hanga ammaatti itti hin yaadne taanaan qabxiin itti aanu kun hubannoof isiniif ta’a.
Dhaabbanni dhimma fayyaa Ameerikaa to’atu CDC jedhamu jarmoonni yeroo qufaanuufi haxxiffannu qaama keenya keessaa bahan bakka irra bu’anirra osoo hin du’iin saatiiwwaniif turuu danda’u jedha.
Kana waan ta’eefis, wantota xuraa’anii mul’atan ykn yeroo hedduu tutuqaman akka qulqulleeffachuu qabnu ni gorsu.
Qulqulleessuufi vaayrisasiirraa bilisa taasisuun garuu garaa garummaa qaba jedha dhaabbanni kun. Jalqa irratti xurii isaa qulqulleessuu, itti aansuun ammoo vaayirasiirraa bilisa taasisuudha akka barbaachisu hubachiisu.
Bilbila keenya qulqulleeffachuudhaaf harka dhibba keessaa 70 haxooftuu alkoolii qabdu fayyadamuun kan danda’amu yoo ta’u barakiinaan garuu hin gorfamu. Saamunaan salphaa ta’eefi bishaanis akka fayyadu ogeessonni ni gorsu.
Dr. Leenaa Siiriik Yunvarsitii Kollejjii Landanitti Maayikirooloojistiidha. Akka ogeettiin kun gorsanitti bilbila keenya qulqulleessuudhaaf jalqaba chaarjerii irraa buqqaasuu, itti-aansuun ammoo qola kan qabu yoo ta’e irraa baasuudha.
Omishtoonni bilbilaa gurguddoo ta’an bilbila keenya qulqulleeffachuudhaaf keemikaalota harka keenya ittiin qulqulleeffanuufi wantota biroo harka keenya ittiin qulqulleeffachuuf fayyadamnu, akkasumas haxooftuuwwan shakaaraa/jajjabaatoo ta’an fayyadamuu hin gorsan.
Kanaaf ammoo sababiin iskiriinii bilbila keessanii akka hin miidhamne kan ittisu ykn akka hojii ala hin taane kan eegu balleessa jedhameeti.
Maddi BBC


text:
Magaalaa Arbaa Mincii keessatti bakkeen Gurbaa jedhamu bulchinsa mootummaa durii tiin bakkee buufata waraanaa ta’uuf akka yaaddametti himama.
Haata’uuti garuu, erga mootummaan Woyyaanee angoo dhunfattee booda jiraattonni karaa seeraatiin manneen jireenyaa irratti ijaarrachaa ass ga’aniiru.
Jiraattonni woggoota 20n darban keessatti maatii warraa kuma 4 oli ta’an kara seeraatiin manneen jireenyaa ijaarratuun ibsaafii bishaaniis seeraan galafatnii baasii baasaa jiraachaa jiru.
Bulchinsi gandaa fii magaalaa manneen ijaaraman kun seeraan ala ta’uu otuu jiraattotatti waa takkallee hin ibsin manneen akka diiggaman murteeffamuun rakkoof akka isaan saaxiluu jiraattonni miira cimaan dubbataniiru.
Bulchinsi magaalaa manneen seeran ala ijaaraman ittiin jedhan diigaa jechuu malee bakkee biro kan mana itti ijaarratan tokkoolee akka jiraattotaaf hin qopheeysiniif jiraattonni ibsanii jiru.
Jiraattota akka naannoo dhiisanii deeman gochuuf bulchinsi dhiibbaa guddaa taasisuun ibsaa fii bishaan iraa kutamee jiraachuu odeeffannoon ESAT dhaqqabee jira.
Jiraattotni garuu manneen isaanii keessaa deemuu waan didaniif jecha humna manneen diigu Poolisa Federaalaa fii loltoota raayyaa ittisa biyya tiin deeggaruun bakkee ganada Gurbaa jedhamutti bobbaasuun barameera.
Humniti manneen diigu halkan otuu jiraattonni manneen keeysa ciisaa jiranii manneen irratti waan diiganiif mormiin jalqabee jira.
Jirattonni halkan keeysa dhagaalee fii waan argatan maraan humna manneen diigu ofirraa ittisuuf mormii waan taasisaniif poolisoonni mormii qabbaneeysuuf rasaasa ummata irratti dhukaasaa akka turan himame.
Mormii kanaan wal-qabatee jiraattonni 20 oli akka madaa’an barame.
Gochi maatii warra kuma 4 oli ta’an halkan tokko keessatti manneen jireenyaa dhoorge kun ummata magaalaa Arbaa Mincii waan dallansiisiif mormiin geggeeyfamaa jiraachuun himamee jira.
Ummatni Magaalaa Arbaa Mincii buqqaafamuun jiraattota ganda Gurbaa akka dhaabbatuuf mare geggeeysaa jirachuun barame.
Haala kana hubachuuf tattaaffiin ESAT hooggantoota bulchinsa magaalaa qunnamuuf tasisan hin milkoofne.
Daandiin gara ganda Gurbaa deemu guutumaan guututti cufamuun Poolisiin Federaalaa fii humni raayyaa naannoo dhufatanii jiraachuun baramee jira.


text:
Browsing Tag
Computer
Facebook kan eegale dargaggeessa maqaan isaa Mark Zuckerberg jedhamuuni. Mark Zuckerberg daa'imummaa isaarraa kaasee nama barnoota kompiitaraa gosa programming barateedha. Namni kun kaka’umsa abbaan isaa itti horeen dandeettiin isaa!-->!-->!-->…
Diishii fi TV akkamiin qindoominaan hojjata?
Televiziyoona irratti daataa gosa lama jechuun suuraa fi sagaleetu darba. Akkamiin dhaabbata TV (TV station) biraa ka'ee namoota TV ilaalan bira gahaa? Jalqaba dhaabbilee TV irraa suuraa fi sagaleen walfaana gara samiitti ol!-->!-->!-->!-->!-->…
WinRAR maali? Akkamiin hojjata?
WinRAR'n sooftiweera daataa guddaa walitti cuunfanii (compress) kaa'uuf gargaarudha. Kunis tajaajila gurguddaa nuuf kenna. Fknf, email dhaan data guddatee nuuf ergamuu dide hamma isaa xiqqeessuun erguu nu dandeessisa. Dabalees bakka!-->…
Miidhaa dhokataa bilbila harkaafi Of eeggannoo taasifamu
Miidhaa dhokataa bilbila harkaa (keessumaa bilbiloota smart ta'an) Bilbilli harkaa (mobile) jireenya keenya guyyaa guyyaa kessatti hedduu barbachisaa ta’uurra kan ka’e yeroo amma daqiiqaa tokkoof of bira dhabuun hedduu ulfaata. kana hundi!-->…
Laptopi ykn kompiitara dadhabu Haala kamiin boqachiisuu qabna?
Kompiitarri ni dadhaba, akkuma namaa hojiin yoo itti baay'ates saffisni hojii isaa ni hir'ata. Kanaafuu, hamma barbaachisaa ta’e erga itti faayyadamnee booda boqachiisuun barbaachisaadha. Kompiitara keenya karaalee adda addaan boqonnaa!-->!-->!-->…
Gosoota/sadarkaa hacker fi akkaataa hacker ta’uun danda’amu
Namoonni baay’een hacker jecha jedhamu kana guutummaa guutuutti gocha gaarii hin taane akka ta’eetti ilaalu. Garuu hacking jechuun kan nama miidhuu qofaaf itti fayyadaman osoo hin taane, ogummaa Technology bara kanaa karaa nama hin miineen!-->…
Sooftweera tokko malee Memory card hojiin ala ta’e sirreessuf
Memory card hojii ala ta’e jechuun kan mobaayila keessatti hin dubbisne, yoo dubbises sirnaan kan hin hojjenne akksumas faayila erguu, fudhachuu fi haquu kan dide dha. Memory card akkanaa yoo jiraate CMD kompiitaraa fayyadamuun sirreessuu!-->…
Kompiitara Desktop tokko osoo hin bitin dura qabxiilee ijoo 10 beekamuu qaban
Desktop Computer bituuf yeroo filannu waan baay’ee irratti hundaa'un ta'uu qaba. isaan keessaa hedduun keenya gosaa fi gatii kompiitarichaa qofa ilaallee binna ta'a. kuni immoo dogongoraadha. kompiitara tokko gatii xiqqaan argannee binne!-->…
Kompiitarri maali? Akkamiin dalaga?
Kompiitara (Computer) jechuun meeshaa waa tokko shallagu(compute) jechuudha. Bara maqaan kun itti moggaafametti faayidaan kompiitaraa yeroo sanaa inni guddaan waa tokko shallaguudha. Haa ta’u malee yeroo ammaa kompiitarri hamma maqaasaa!-->…
Kompiitara vaayirasiin miidhame akkamiin qulqulleessuu dandeenya?
Vaayirasii kompiitara keenya keessaa karaa lamaan qulqulleessuu dandeenya. isaanis, Scanner fayyadamuudhaan fi CMD fayyadamuudhaani. 1. Scanner fayyadamuudhaan vaayirasii kompiitara keessanii qulqulleessuuf stepi kana sirnaan hordofaa: !-->!-->!-->!-->…


text:
Biyyonni Afrikaa Bahaa keessa jiran namoota vaayrasii koronaan qabaman hanga tokko qabu.Garu aangawoonni eegumsa fayyaa kan Itiyoophiyaa weerarrii vaayrasii koronaa hammaachuu mala jechuun qophiitti jiru.
Itiyoophiyaan biyya heddumiina lakkoobsa uummataan Afrikaa keessaa sadarkaa lammataa irra kan jirtu.
Odeeffannoo Raadiyoon Sagalee Amerikaa argee akka agarsiisuutti uummanni biyyatti Miliyoona 28 vaayrasii Koronaaf saaxilamuu maluu jedha.
Kana ma/ees namoonni kuma hedduun sababaa vaayrasichaan qabaniif jecha wal'ansa fayyaa kanhatattamaa fi walitti fufiinsaan kennamuu argachuuqabu.
Biyyattiin kanaaf qophii dhaa?
Gabaasa Guutuu caqasaa


text:
Dhugaa Dhoksuun Mul’ata Hin Mirkaneesu!
Damee Boruutin, Caamsaa 25, 2018
Mumicha Ministraa Itoopiyaa kan ture Malasaa Zeenawii caalaa kan nama isa dura dhaabbatu xiqqeessuu fi salphisuuf afaan bal’aa qabu jira natti hin fakkaatu ture. Karaa biraa Malasaan haala isa fuula dura jiru fageesse hubachuuf nama dandeettii qabu akka tahe haaluun dhugaa irraa nama fageessa. Utuu nama waan fagootti hubachuu danda’u hin taanee ilmaan Oromoo har’a qabsoo Uummatni Oromoo dhiiga isaan asiin gahe kana akka corofee ykn culullee irraa butanii gara dabarsuuf warra fardaan kaataa jiran kana harma hoosisee hin guddifatu.
Kara biraa mee jecha Malasaa Zeenawwii kana haa ilaallu. “ Uummatni Oromoo na gahe jedhee yoo didee ka’e hunduu ni raawwata. Uummata Oromoo Waraana Itoophiyaa miti yoo kan Afrikaa hunduu wal gahe dhaabuu hin danda’u. Diraaman kamuu yoo hojjetame gargaarumaa fiduu hin danda’u”. Hiikaan isaa kan koo ti. Malasaan nama dhugaa hubate dubachuuf sodaa hin qabne dha. Har’a haalli kun Oromiyaa guutuu keessatti tahaa hin jiruu? Akkuma Malasaa kana dhugaa jiru hubatnii akkaataa itti rakkoon siyaasaa hundee qabu hiika argatu irratti hojjechuun hafee diraaman OPDO fi TPLF nageenya uummataa fi qabeenya biyyaa irratti gaaga’ama hin yaadamne fiduuf deema. Itti gaafatama guddaa har’a harka irratti baatanii figaa jiran boru mataa isaanii irra tuulamee karaa socha’an akka dhabsiisuu danda’u jecha Malasaa irra barrachuu qabu
Barumasa keessatti sadarkaa olaanaa kan tahe dipolooma dookteruma kan tahe namni argatu baratee, qoratee (research), barreessee, yoo waan barreesse sanaaf koreen acadamikii hojii isaa kana qoratee isaaf mirkaneesse duwwaa dha. Waa’ee barumsa Kononel Abiyi waan dhageenye hin qabnu. Garuu dooktera tahuu kan danda’ee namoota Isilaamaa fi kiristaanaa naannoo inni dhalatetti wal lolan araarsuun jedhama. Akka anaaf galutti kan inni barreesse gabaasa malee xumura barumsa dooketrumaa miti. Mee maaloo kitaaba meeqa dubbisee laataa waa’ee naannoo itti dhalatee sana qorachuuf? Yoo jiraatee warri kitaaba inni dubbisaa bahee agartan nuuf dabrsa. Inni deemee odeessuu fi hocuu jijjirachuuf iyyuu yaroo hin qabu. Ilmaan Oromoo rifachiisee qabsoo kana keessaa akka bahan dhiibuuf tattaaffiin godhu kun isaa hin baasu. Asuma irratti dhaabbee waan danda’e akka amantaa fi hawwii isaa karaa barbaaduun hojii isaa gageessuun mirga isa ti.
Sagaagalummaa siyaasaa mootota Habshaa irraa dhalan utuu gara Uummata Oromo fiduu baatanii bareedaa dha. Kootii sagal uffatnii fi waan sagal xibaaruun beekaa fi waan uummataaf dhaabbatan nama hin godhu. Bakkaa irraa bakkatti jooruu fi hocuu jijjiruun jijjiraa uummatni Impaayeera Ioopiyaa, keessattu Uummatni Oromoo irraa eegachaa jiru wajjin wal hin argu. Kan waan arge fakkaachuuf bifa jijjiratu gaarrerraa dhuwwaa dha. Waan haaraa uummataaf geessan hin jiru. Bakka deeman mara dura dabarsanii dabbaleewwan heddumnaan erguu fi miseensota OPDO naannoo sanaa walitti qabanii waan uummatni bal’aan isaan ammate fakkeessuuf kufanii ka’aa akka jiran jiraatonni Dambi Doolloo midiyaa adda addaaf ibsan irraa dhageenyee jira . Uummata dhiiga isaa dhangalaasee aangoo kanaaf isaan gahetti galagalanii bulgaafachuun bareedaa miti.
Kononel Abiyi biyya ollaa irra naanna’e namoota Itoophiyaa hidhaman nu hiikaa jedhee akka ajjamaa godhu hunduu argaa jira. Ammaa Uummatni Oromoo jilbeefatuutti akka Labsiin Yaroo Hattamaa irraa hin kaafne ifa gochaa jira. Uummatni Oromoo isaaf miti abbaa harmaa isaa Malasaafuu hin jilbeefanne. Utuu karaa jooruu fi amma uummatni Oromoo jilbeefatuu eeguu biyya Impaayeera Itoophiyaa iyyuu akka biyyaatee hiyoomsee (bankrupt) godhee biyyumaan ishee hin raawwatne yaaduu fi yaadahuu qaba.
Uummata Oromoo haa jibbu. Garuu namni hidhame hundi haqni isaa waan sarbamee jiruuf saba isa kam keessaa iyyuu haa dhalatuu heeraa fi seera tokkoon ilaalamuu qaba. Maaliif ilmaan Oromoo hin hiikaman mootummaan kunoo afaniin illee taatu akka Obbo Lammaan jedhu Uummatni Oromootu isaan wajjin ciniisifatee argamsiise. Keessattu angafti qabsoo bilisummaa Ooromoo Nadhii Gamadaa bakki jiru utuu oollee hin bullee Uummatni Oromoo beekuu qaba.
Dhugaa jiru dhoksuun Mul’ata Kononel Abiyi Mirkaneessuuf hin jiru. Kononel Abiyi karaa tokkoon akka Mootii tahuu mul’atan qaba jechaa karaa biraa warra ilmaan Oromoo fixxee fi ficicisee wal itti funaanuudhaan qabsoo bilisummaa Oromoo irratti shiraa fi hammeenyaa hiriyyaa hin qabne xaxxaa jira. Jaarraa kudha tokkoffaa keessa afuura sobaan nama bayyee gowwomsuun rakkisaa dha. Keessattu dhalootni har’a jiru kun haalan dhammaqaa waan taheef waa’ee mul’ata isaa kana irra hin keewwatu. Haala qabatamaan lafa irratti hojjetamutu isaa fudhatama.
Namni saree buculaa fudhatee yoo guddifate amma lubbuun jiraattu warra ishee guddifatee dutti malee warra ishee horeef miti. Kanaafu waan nama dinqu hin jiru. Warri TPLF guddifatee amma lubbuun jiran TPLF tajaajjilu malee Uummata Oromoo keessaa dhalatan miti. Uummatni Oromoo qabsoo keenya irree tokkichaan bifa barbaachisaa taheen itti mudduu qabna. Dhihu fi baruu dhaadannoon keenya:
- Hidhamtoonni keenya akka hiikaman warra achi buuteen isaa hin beekamnes Goota Oromoo Nadhi Gammadaa irraa eegale.
- Labsiin Yaroo Muddamaa hattattaaan nu irraa haa ka’u.
- Hidhaa fi ajjechaan ilmaan Oromoo haa dhaabatu.
- Duulli hidhatoota Afar, Somalee warri hafan TPLF iin qinda’ee Uummata Oromoo irratti bobaafame hattattamaan haa dhaabbatu.
- Saaminsii qabeenya Oromiyaa fi lafa Oromoo haa dhaabbatu.
- Uummatni keenya qe’ee isaa irraa buqqa’ee rakkinaaf saaxilame gargaarsi gahaan haa godhamuuf
Yaroo uummatni keenya qe’ee isaa irraa buqqa’ee karaa irratti akka hantuutaa dhumaa jiru, yaroo diinni keenya saboota olaa hidhachiise karaa maraan uummata keenya lafa irraa dugugaa jiru, yaroo maqaa komandi postiin waraanni Wayyaanee nu irra qubatee ilmaan keenya akka ilmaan bineesaa adamsaa jiru, harka keenya marannee taa’uu hin qabnu. Meeshaa qabnuu fi humna qabnuun of irraa facisuu qabna. Waan goonu adda baafnee yoo barre shimaluu meeshaa dha. OPDOn uummata Oromoo fi TPLF jidduutti bahuu qabdi. Tokko tokkoon keenya ishuma nu bira jirtu jidduu keenyaa baasuu qabna. Haalli uummatni keenya har’a keessa jiru dhabamuu ykn jiraachuu waan taheef qabsoo hadhooftuuf of qopheessuu qabna. Lubbuu qaqqalii kumaatan sorree corofoota OPDOf gumaa isaanii dabrsinee yoo kenine lafeen isaanii qoree tahee nu waraana. Dhiigni isaanii dhangala’ees ibida tahee nu guba.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
WBOtti duuluf dura ummata nagaa bosonatti erguu qabna jechuudhan ummata nagaa dirqiidhan gara bosonaa Oofaa jiru.
በከተማ ብቻ ተወስኖ የቀረዉ የአብይ ሰራዊት ከከተማ ወጥቶ WBOን ለመዋጋት ሰላማዊ ሰዎችን ከፊትለፊቱ በግዳጅ አሰልፎ እየተንቀሳቀሰ ነዉ ተባለ።
KMN:- September 20/2021
Duula WBO Dhabamsiisu Goona Jechuun Aanaa Bulee Horaaf Aanaa Dugda Daawwaa Jidduu Kan Jiru Bosona Magaadaa Seenuu Waan Sodaatteef Waraanni Bilxiginna Ummata Naannoo Jiraaturratti Miidhaa Reebichaa Hamaa Raawwataa Jira jedhu jiraattonni naannoo sanaa KMNif yaada qoodan. Guyyaa Ar’dhaa Jiraattota Ganda Meeddannoo Kanneen Ta’an nami 4 RIBn Qabamanii Reebicha Irratti Raawwatameen Obboo Baasurii Adulaa Yayyoo Du’aaf Jireenna Jidduu Waan Jiruuf Akka Ta’u Taasisi Qilleensarra Oolchaa jechuudhan rakkoo keessa jiran KMNiif dhaaman.
በጊጂ ዞን ቡሌ ሆራ እና ዱግዳ ዳዋ ወረዳ ያለዉ የአብይ ሰራዊት ከከተማው ወጥቶ የኦሮሞ ነፃነት ጦርን መፋለም ሳያቅተዉ የከተማይቱን ነዋሪዎች በግድ “ሂዱ እና ሸኔ ፈልጉ” ብለዉ እያሰማሯቸዉ እንደሆነ ነዉ ነዋሪዎች ለKMN የተናገሩት። በዚህም በግዳጅ በሚያደርጉት የማዝመት ስራ ላይ ዛሬ 4ሰዎችን ክፉኛ የደበደቡ ሲሆን አቶ ባሱሪ አዱላ በደረሰበት ድብደባ ምክንያት በሞት እና ህይወት መኃል እንደሚገኝ አረጋግጠዋል።
TDF Victory; Control Many Areas
OMN: Conversation with William Davison, a Senior Analyst for Crisis Group
ODUU AMMEE Oduuwwan jajjaboo Oolmaa Oromiyaa fi Ethiopia Oduu BBC Guyyaa Har’aa |GAMTAA MEDIA
Tigray War News – TDF VS AMHARA REGION / ENDF / ERITREANS – 9/20/2021
Related


text:
Haala amma keessa jirru kana gadi fageenyaan ta’uu baatullee irruma keessa xiinxaleen gaaffilee armaan gadiiifan deebii quubsaa dhabe! . Aarsaan kaffalme guddaadha; dabalee kaffalamuufis jira ta’a…silaa bilisummaan, walabuummaafi birmadummaan qoosaatti waan hinjirreef. Gaaffiinkoos kunooti; Oromoon deebii naaf barbaadaa!
1. Jaarmiyaalee Oromoo iddoo garaagaraatti caccabeefi tatamsa’e kana akkamiin utubaa tokko jalatti fiduun danda’ama?
2. Miidiyaalee Oromoon qabduufi Oromoof hojjetaa jiran (kan keessaafi alaa) mara haala kamiin walitti fiduun akka jaalala tokkoon dhaabbatanii waltumsuun bilisummaafi tokkummaa sabichaatiif hojjetan taasisuun danda’ama?
3. Utuu mootummaan Wayyaanee galagaltee (nuffiteeyyuu aangoo gadi lakkistee badde) Oromoon caasaa biyya tokko ijaaruu qabu hundaan itti qophaa’eeraa? (Moo akkuma isa bara 1992 sana Dargii fonqolchee diinatti kennee ammas bosonatti deebi’a?-itti hinqophoofneeti fudhadhaa jennaa?…hubadhaa!. Abashaan Oromoo caalaa karaa hedduun qophaa’aa jirtiim..dippiloomaasii dabalate;-Yeroo warri kankeenyaa ODF, Ulfo, shanee, OLF kan abaluufi kan warra sanaa jedhanii…isaan hundaan qophaa’aniiru).
4. Dhaaboliin Oromoo wiirtuuwwan magaalaa Itoophiyaa keessatti, keessumattuu Finfinnee keessatti siyaasisaa hagam jabaataadha? (Baraa carraan daqiiqaafi sakoondiittillee nama miliqxiim? Iddoowwan murteessoo ta’an qabachuufis ta’e dhabamsiisuudhaaf humni qophaa’ee jiraachuun nibarbaachisa; kanaaf ciminni Oromoon qabu gahaadhaa? Moo baanee wacabbarree hiriira baanee, miidiyaarraa bookkisnee deebi’uu qofaatu injifannoodha?).
5. Dargaggoonni (Qeerroofi qarreen) biyyaa keessaa harka qullaa mootummaa garboomfataa kana dura dhaabataa jiran kanaaf wabiin eenyudha? (eenyutu isaaniif mataadhaa?, gatiin dadhabbii dargaggoo kanaa akkasumaan akka hintaaneef..gorsaan, maallaqaan, beekumsa siyaasaan, hidhannoodhaan, ijaaruudhaan..) eenyutu duukaa jira?, barataa kumootaan mana barnootaarraa ariyame, kumootaan mana hidhaa Wayyaaneetti reebamaafi gidiraa hamaa argaa jiru kana qaamni iyyaafataa jiru jiraa?-Hubadhaa!. Miidiyaarrattis maqaa hidhamtoota lama sadii caalaa kan ka’u hinjiru; Barattoonni qaroowwan jajjaboon garaa qullaa mana barnootaarraa mana hidhaatti darbataman hundi maaliif miidiyaadhaan hinfaarfatamne? Namni nama caalaa? Utuu ta’ee barattoonni sun hincaaltuyyuu?….
*****Ammaaf mee ishuma kanaaf yoo deebii naaf argitaniif ammallee gaaffii hedduu duukaan rakkataa jira. …Mariyataan gowwaa hinqabu; mariyataniis sanyii nyaatu!. Garraamummaa keenyarraan kan ka’e garbummaa jaarraa tokoof walakkaa nurra ture kana ammas itti fufsiisuu hinqabnuufan kana jedhe!
Na ofkolchaa!
Beekan Gulummaa Irranaati!!


text:
Barrii Sun darbee ,Guyyaa Akkanaa Argine. Moyyallee kessaatii guyaaa kuun guyyaa jabbaa bagaawojiin agaree
wojiin agaree#Mooyyallee: Akkuma dhiheenya kana dubachaa jiru,sochiin wari raayyaa ittiisaa jedhan kuni M/Mooyyallee keessati taasisaa jiru dhiiqoollee naan quubsaa hin-jirtu.Halluma wal-fakkaatun ganama hardhallee ossoo gariin mootorii humnan nama keenya irraa fudhate jirtu,garrii dhiifte ijjoollee keenya irraati reebichaa geggeesite rasaasa 3 irraati dhukkaaste jirti.Garu Magalicha keessati qophiin siimana hoggansa ABO waan jiruuf qophiicha fashalleesuuf kan yaaddame ta’uus ni malaa yaada jedhun Qeerroon keenya obsaan bira darbuuf diirqame jira.Ammas hoggansii Aanna Mooyyallee waan kanaaf xiiyyeefana keenan dhaamsa keenya.Ta’uu baanan liikkiiti isaani galchiine ordiine ofiiraa dhawwuun diirqama keenya jete Qeerroon Mooyyalle
Mooyyalee lafaa Arda jillaa!
Barrii Sun darbee ,Guyyaa Akkanaa Argine. Moyyallee kessaatii guyaaa kuun guyyaa jabbaa bagaa wojiin agaree, Ganaaa 27 kaan dabree moyaalee sabonnaa fii sabontuu oroomoo lubbuu issaani wareggaamaan maqaaa ABO tif.
Simannaa ABO.
October 20/2018.


text:
Dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Stephane Dujarric haala hidhi laga Abbayyaa bishaaniin guutuamu ilaalchisuun gaaffii dhiyaateef deebii kannenii jiran.
Ministeerri dhimmi bishaanii Itiyoopiyaa akka jedhanitti hidhi laga Abbayyaa bishaan kan kuuseef haala uumamaani. Mariin dhiyeenya biyyoota sadan gidduutti geggeessames baii malee xumurame. Kana ilaalchisuun yaadi barreessaa duree tokkummootaa maal akka ta’e dubbi himaan kun gaafatamaniiru.
Deebii kennaniinis marii kana hordofaa jirra. Mariin kunis hoogganoota Masrii, Itiyoopiyaa fi Sudaaniif barbaachisaa dha kan jedhan dubbi himaan kun biyyoonni kun adda addummaa gidduu isaanii furanii uummata isaanii kanneen jireenyi isaanii laga kana irratti hirkateef walii galtee irra akka ga’an gochuuf riqicha ta’uu itti fufna jedhan.
Qooda prezidaantiin Afriikaa kibbaa Cyril Ramafoosaa qaamotii kana walitti fiduuf qaban illee ni galateeffanna jedhan. Itiyoopiyaan utuu mariin kun amma iyyuu geggeessamaa jiru hidha kana bishaniin guutuu dhiisun isee barbaachisaa dhaa isa jedhuufis deebii kennaniin hamma nuti beeknutti rooba yandootu roobe.
Sirriitti maal akka ta’e hubachuuf mariitu geggesamaa jira jedhan. Waan barbaachisaan biyyoonni sadan furmaata sirrii uummata ofii fayyadu barbaaduu qabu jedhan. Lagi Abbayyaa madda waa hedduu kan martinuu fuula duratti adeemuun bifa danda’amuun irratti walii galuu qaban jechuu dhaan dubbi himaan tokkummaa mootummootaa Stefin Dujaarik ibsanii jiran.


text:
Hayyu dureen ABO obbo Daawud Ibsaa jila isaanii qabachuun ministira muummee Dr. Abiy Ahimad waliin Eertiraatti mari’ataniiru.
Gareen lamaan wal arguun dhimmota gurguddoo irratti mari’achuun wal hubannoo gaariirra gahameera jechuun dubbii himaan ABO Obbo Toleeraa Adabaa BBC’tti himan.
Fuula duratti haala akkamiin waliin hojjechuun danda’ama kan jedhu irratti mari’atameera.
Gareen lameen jilasaanii qopheessuun biyya biraatti waliin mari’achuuf walii galaniiru.
Yoomii fi eessatti marichi gaggeefama kan jedhuuf, obbo Toleeraan yeroo gabaabaa keessatti raawwachuuf bellamni qabameera jechuun alatti waan dabalataa hin himne.
Akka jaarmiyaa tokkootti qabsoo Oromoo keessatti haala akkamiin waliin hojjenna kan jedhu irratti mari’atameera.
Jilli ABO fi mootummaa yommuu wal argan dhimmoota hunda irratti kan mari’atan ta’a jedhaniiru.
- ABO’n biyya galuuf haal-duree attamii kaa’e?
- ABO: ”Rakkoo nageenyaa Lixa Oromiyaaf harka keessaa hinqabnu”
Kamisa darbe ministirri muummee osoo gara Asmaraatti hin qajeeliin manni maree Itoophiyaa ABO dabalatee gareewwan akka Ginbot 7 fi ABBO galmee shororkeessummaa jalaa baaseera.


text:
Durbi gaafa heeruumtu siqqeen maatii isheen qophaa'eetu kennamaaf kan jedhan ogeettiin aadaa aaddee Baanguu Qawweetti dubrtii irra midhamni yoo ga'uus dubartonni naannoo jiran siiqqee isaanii qabatanii iddo tokkotti wal ga'uun iyyannaa isaanii dhagesisu jedhan.
Roobnii yoo dhibees dubartonni siinqee kana qabatanii ba'uun waaqa yoo kadhatan ni rooba kan jedhan aaddee Baanguun dubartiin yeroo duutuus siinqee fi boraatii ishee cabsu jedhan.
Aaddee Baanguun biyya keessaa fi biyya alaa keessa adeemuun waa'ee aadaa siiqqee barsiuun beekamu. Guutummaa gaaffii fi deebii kanaa MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Prezedaanti Isaayyas Afawrqii fi mataan PP KOL. Abiyyii Ahimed Icciita dhoksaan har’a wal arganii maal mariiyatan?
Mariin Abbootii Irree lamaan Isaayyaasii fi Abiyyi Ahimed caamsaa 20/2021 mariiyan gabaabaatti akka armaan gadiiti gabaabsinee isiniif dhiyyeessineerra.
- Dhiibbaa mootummoota dhihaa jalaa bahuuf waraanni Eertiraa fi Itoophiyaa bifa federeeshiniin waliin hojjetu jechuun olola dhaabbataan facaasuun hatattamaan miidiyaaleen akka irratti hojjetan gochuu irratti waliif galaniiru akkasumas Uffata Reenjerii RIB waraana Eertiraaf hiruun waraanni Ertrea akka Itiyoophiyaa keessa hin jirre fakkeessuun gabaasaa miidiyaaleen irratti hojjechuu akka qaban irratti waliif galaniiru.
- Waraanni Eertiraa Tigraay keessatti hirmaate 29,114 tahuu gabaasaa perezedaantiin Isaayyas Afwarq dhiyyeesseen hunda isaaniif bifa beenyaa fi miindaan Itiyoophiyaan Qarshii Biliyoona 4.82[4.82 billion birrs] akka Itiyoophiyaan kaffaltuuf Kun herregamee Isaayyaas Afawarq qabatanii dhufanii gabaasa isaa Abiyyiif dhiyyeessaniin booda Abiyyiin kaffaluuf walii galeera.
- Waraanni Eeritaa 9349 ajjeefamaniiru, kaan madaa’aniiru. Kanneen madaa’aniifis tahe kan ajjeefaman maatii isaaniif qarshii kuma 150tu mataa mataan kaffalamaaf. walii galatti Qarshii Itiyoophiyaa Biliyoona 1.402 [ 1.402billion birr] kaffaluuf Abiy walii galeera.
- INSA Operation office, Federal Police kutaa Qorannoo yakkaa, Addis Ababa Police Kutaa qorannoo yakkaa fi surveillance keessatti namni lama shaabiyaa keessaa filamanii koree tahanii muudamuu akka qaban Isaayyasii fi Abiyyiin walii galanii jiru
- RIB keessatti kutaa logistics fi quunnamtii keessatti Lammiin Ertiraa namootni sadii sadarkaa garaa garaan akka muudamanis walii galaniiru.
- Hidhamtootni siyaasaa addatti TPLF fi Shanee(akka isaan jedhanitti) yoo barbaachisaa tahe akka Asmaaraatti hidhamanii qorataman walii galteerra gahanii jiru.
- Tikni biyyoolessaa Ethiopia bifa command post taheen bula. Koreen lama Eritrea tokko Ethiopia tahanii torbanitti gabaasaan waajjira Pirezedaantiif Isaayyaasiif ergama (Asmaraatti)
- Humna Qilleensaa[ Aviation ]keessatti keessummessitootni xiyyaaraa(Hostess) dubartoota Eritrea keessaa wal qixa Itoophiyaa filamanii dorgomuu akka qabanii fi Carraan wal qixa kennamuu akka qabus walii galameera Fkn Ethiopia 50 yoo tahe Eritrea 50 taha jechuudha.
- Galmeen hidhamaa siyaasaa fi murtiin irratti darbe gara digital jijjiiramee Eritreadhaaf ni kennama.
- Rookkettii TPLF gara Asmaraatti dhukaasteen bu’uuraaleen qarshii miliyoona 870 tahu baduu gabaasaan Isaayyaas Abiyyiif dhiyyeesseen Itoophiyaan ni kaffalti jechuun Abiyyis walii galee jira.
- Walii galaan lola TPLF waliin taasifameen kisaaraa Ertrea irra gaheef Itiyoophiyaan Qarshii milyoona 7.097 [7.097 billion birrs ]Eritreaf kaffaluuf walii galtee iccita dhoksaa guyyaa har’aa caamsaa 20/2021 Isaayyaasii fi mataan pp Abiyyiin waliif galaniiru.
Akka walii galtee Isayyaasii fi Abiyyiitti Maallaqni Ertreaaf kaffalamu hundi doolaraan kaffalama.
Ethio Telecom gara dhuunfaatti jijjiiruuf doolarri company caalbaasii moo’een Itiyoophiyaaf kaffalamu kallattumaan Eritreaf akka kennamus waltajjii dhoksaa marii har’aan Abiyyiin Isaayyaasiif waadaa galee jira.
Shaabiyaan masaraa Minilik irraa eegalee bakka Itiyoophiaan waamte hundatti argama.
Walii galteen kana erga xumuratanii Isaayyas Affawarq jila dhufe waliin akkuma dhoksaan dhufe dhokatee deebi’uun yeroo ammaa gara Asmaaraatti deebi’ee jira.
Abiyyiin qabeenya biyyaa dabarsee Ertreaf kennuun bulchitoota Addunyaa keessaa qabeenyaa biyya isaa dabarsee kan biyya Ollaaf kennuun nama calqabaa yoo tahu lammiilee Biiyittii dabvarsee biyya ollaatti akka hidhaman gochuu fi icciita biyyaa dabarsee dabarsee kennuunis hojii walii galtee mallatteessedha.
Abbootiin Irree lamaan Guyyaa har’aa Caamsaa 20/2021 Finfinneetti mariiyachuun murtoolee biyyaa fi lammiilee biyyittii balleessu irratti Abiyyiin Isaayyaasiin akka hogganamu godheera.


text:
RAGAA MILIQEE BA’E: [Waxabajjii 30, 2020] poolisisiin Oromiyaa maqaan isaa Magarsaa Yaaddessaa Eenyutu Ajjeese August 5, 2020Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
add a comment
Ragaa miliqee ba’ee fuulla FB Tsegaye R Ararssa irratti Afaan Amaraan maxxanfame hiikkoon Afaan Oromoo kunooti. Dubbisaa.
ODEEFFANNOO QORATTOOTA [YAKKAA] IRRAA ARGAME
Fakkiiwwan barreeffamaa armaan gaditti agartan gaafa reeffi Aartist Hacaaluu Hundeessaa mooraa Galma Aadaa Oromoo keessa ture sana [Waxabajjii 30, 2020] poolisisiin Oromiyaa maqaan isaa #Magarsaa_Yaaddessaa jedhamu eenyu akka ajjeesee fi akkamitti akka ajjeefame kan ibsu dha. Odeeffannoon kun deebii shakkamtummaa poolisiin ajjeechaa kanaan shakkamee, Abdullaaziiz Gazzaalii, poolisii isa qorateef kenne irraa argame (Poolisoota odeeffannoo jabaataa kana nuuf kennan osoo hingalateeffatin hindabarru).Dubbii himatamaa kana irraa hubachuun akkuma danda’amu shakkamaan wayta rakkoon kun dhalatu mooraa Waajjira Biltsiginnaa keessaa hojii eegumsaa irra ture. Ajjeechaa Hacaaluu Hundeessaa waliin walqabatee itti gaafatama isaanii akka ba’aniif ajajni jabaan itti kennamee waan tureef dammaqinaan hojii naga-eegumsaa irra akka turan. Kanumaan walqabatee shakkamaan [Abdullaaziiz Gazzaalii] qawwee isaa rasaasa nyaachifatee, milaaccii qawwee deebifatee dammaqinaan ta’eewwan naannoo ofii hordofaa ture. Osoo Kanaan jiranii ajejaan dhufee “bakka bakka qabadhaa malee” jedhee wayta ajaju naasuudhaan socho’uu eegale, gidduutti gufatee milli isaa sakaalamuudhaan qubni isaa qaataa Qawweetti bu’uudhaan milaacciin Qewwee deebi’ee rasaasni tu’annoo poolisichaan ala harkaa ba’ee dhuka’e, rasaasni poolisicha harkaa ba’ee dhuka’e kun waa’ila isaa Poolisisii Magarsaa rukutee ajjeese.Ragaan qorannoo yakkaa kun ifatti akkuma agarsiisu yeroo [rakkoon kun dhalatu] kanatti eegdonni Jawaar dhukaasa tokkollee hindhukaasne; meeshaa keessan hiikkadhaa wayta jedhamanis [ajeja kennameef] waliin waliif galuudhaan hiikkataniiru. Himmannaan Biltiginnaa “ajjeechaa kana kan raawwate eegdo ta Jawaari, kanaaf Jawaar fa’aanis itti gaafatamu” jedhu tasumaa bu’uura hinqabu [dhugaa miti jechuudha].Waraqaan jecha himatamaa kun ragaalee dhimma kana waliin walqabatu jedhanii yaadan biroo waliin walqabsiisanii “preliminary hearing’ Dhaddacha Araadaatti raaw’atamu irratti akka ragaatti miiltoo taasisanii dhiyeessuf adeemu. Himannaa boodaan Mana Murtii Olaanaatti banamuuf adeemuufis qophii taasifamaa jiru ta’uu isaati. Qaama qophii adeemsa himannaa banuu keesaa tokko kan ta’e ragaa sobaa oomishuunis eegalamee akka jiru beekuun danda’amee jira. “Ragaa namaa” (dhuga-baatotni) dhimma kanaaf barbaachisan filatamanii Waajjira OPDO duraanii isa karaa Siddist Kiiloo irratti argamu keessatti akkaataa itti raga sobaa kana [Mana Murtii duratti dhiyaatanii] himan qorachaa, shaakalaa akka jiranis beekamee jira. Dabalataan “rasaasni reeffa keessaa argame rasaasa qawwee [poolisii] Abdullaaziiz Gazzaalii keessaa dhukaafame ta’uu isaaf ragaan hinjiru” kan jedhu ragaa qorannoo reeffaa (forensic) irraa argame jechuudhaan akka ragaatti galmee himannoo kanaatti dabalamee akka jiru poolisoonni [yakka kana qoratan] iccitii jiru baasaniiru. Namni marti ilaalee [dhugaa jiru kana hubatee] akka faraduuf jechi himatamaan kun [poolisii qorataa yakkaaf] kenninaan galmee himannaa kanaa keessatti hammatame kunoo maxxansa kana waliin walitti qabsiifamee jira.


text:
(Ibsa Gaddaa Adda Bilisummaa Oromoo Irraa)
Qabsaawota ilmaan Oromoo angafootaa fi gameeyyii keessaa tokko kan tahan Koloneel Aliyyii Cirrii Sadaasa 11, 2017 du’aan boqotan. Addi Bilisummaa Oromoo du’aan boqochuu gooticha Koloneel Aliyyiii Cirriitiin gaddi itti dhagahame guddaa tahuu ibsa.
Qabsoon diddaa gabrummaa fi falmaa mirga Abbaa-biyyummaa Ummatni Oromoo sirna gabroomfataa alagaa dachii ofii, Oromiyaa irraa buqqisuuf geggeessaa turee fi jiru seenaa dheeraa qaba. Bu’uuref-famuu Dhaaba keenya Adda Bilisummaa Oromoo dura Ummatni Oromoo jaarmaya gaaddisa tokko jalatti akka Sabaatti isa ijaaree qabsoo isaa hoogganu qabaachuu baatus naannoo naannoo isaatti bifa adda addaatiin yeroo gara garaatti sirna gabroomfattuu alagaa irratti fincilee mirga Abbaa-biyyummaa isaa falmachuu irraa duubatti hin jenne.
Qabsoo bifa kanaan Ummatni keenya geggeessaa ture keessaa qabsoon hidhannoo kan diddaa gabrummaa fi falmaa mirga Abbaa-biyyummaa Ummatni Oromoo 1960moota keessa gooticha Generaal Waaqoo Guutuutiin hoogganamee Kibba Baha Oromiyaa, Baalee keessatti geggeessaa ture isa guddichaa fi sochiilee dhaloota Adda Bilisummaa Oromoo maddisiisan keessaahis isa tokko.
Sadaasa 11/2017 Addunyaa kana irraa du’aan kan boqotan Kononeel Aliyyii Cirrii gootota muratoo yeroo sanatti qabsoo sana hoogganaa fi geggeessaa turan keessaa tokko, Godina Baalee Ona Dalloo Mannaa Ganda Cirriitti bara 1922 Abbaa isaanii Obbo Cirrii Jaarraa fi Haadha isaanii Aadde Badheessoo Miinaa irraa kan dhalatan Koloneel Aliyyii Cirrii goota miidhaa fi roorroof hin jilbeenfanne nama ijoollummaadhaan fincilee sirna nafxanyaa irratti finciluun akka danda’amu warra karaa agarsiisan keessaa tokko. Koloneel Aliyyiin oggaa du’aan boqotan manguddoo umriin ganna 95 fi Abbaa ijoollee 42 (dhiira 20 fi dubara 22) akka turanii fi ilmaan isaanii kanas Haadhotii Warraa isaanii 4 wajjin akka horatan seenaan jireenya isaanii ni mul’aisa.
Sirni awwaalchaa Koloneel Aliyyii Cirrii guyyaa kaleessaa (Sadaasa 14, 2017) Ona Madda Walaabuu Ganda Maddaatti kan argamu iddoo awwaalcha gootota hiriyoota isaanii kanneen akka Jeneraal Waaqoo Guutuu fi Koloneel Aadam Jiloo biratti kabajaadhaan raawatame.
Addi Bilisummaa Oromoo du’aan boqochuu Koloneel Aliyyii Cirriitiin gadda guddaa itti dhagahame irra deebi’ee ibsaa, maatii fi firoottan isaaniitiif jajjabina hawwa.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo


text:
(Ibsa Qeerroo Bisummaa Oromoo, Mudde 01,2018 Finfinnee Oromiyaa) Gochaan ajjeechaa gara jabinaa fi lafarraa buqqaatinsaa dabalataan saamichi qaama kamiinuu Oromoo irratti raawwachuun dhaabbachuu qaba.
Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo Qabsoo waggoottan dheeraaf karaa nagaa gochaa turreen nagaan uummataa akka murkanaa’uuf ajjeechaan akka Oromoo irraa dhaabbatu dararamni akka uummata keenyarraa dhaabbatu gaafachaa turre gaafachaas jirra. Hanga nageenyi uummataa mirkanaa’utti qabsoon Qeerroo Bilisummaa Oromoo itti fufuu akka qabus ejjennoo Qeerroo Bilisummaa Oromooti.
Uummata Oromoo daangaa Oromiyaa irra jiraatanirra waggoota dheeraaf: lolli adeemaa, Saamichi raawwataa, dararamni dabalaa jira. Addatti Oromoota Baha Oromiyaa, Kaabaa fi Kibba Baha Oromiyaa akkasuma Oromoota Lixa Oromiyaa jiraatanirra ajjeechaa qindaawaan humna hidhateen raawwataa jira. Ajjeechaan kun guyyaa gara guyyaatti ol guddataa adeemuun ala furmaata waaraa maseenee, jeequmsa dhalaa oolee jeequmsa Oromoof dhalaa bulaa jira. Ajjeechaa Oromoota daangaarratti raawwatu bifa gurraaf ijaafillee hintolletti ol guddatuun hanga Oromoo qalanii reeffa Oromoo gubanitti gochaan qaanfachiisaan nurratti raawwataa jiru nagaa xiinsammuu Oromoof illee balaa ta’uun isaa hubatamaadha.
Gochaa gara jabinaan raawwateen Naannoo Benishaangul Gumuz keessatti Sadaasa 21,2018 guyyaa facaasaa irra Oromootni 30 ol billaan qalamanii lubbuun darban. Gidduma sana naga eegsiistootni foolisoonni Kora Bittinneessaa Oromiyaa ajjeechaa humna hidhannoo jabaaf leenjii guddaa qabuun irratti fudhatameen lubbuun nama 17 darbuusaa kaan ammoo ajjeefamanii reeffi dhabamuullee quba qabna. Akkasuma Naannoo dhuma Benishaangil Gumuz keessatti ilma Oromoo ajjeesanii reeffasaa gubuun maatii irraa reeffa isinii laanna jechuun maallaqa fudhatanii maallaqas reeffas dhorkatanii jiru.
Torbanootuma sana keessa nannoo Baha Oromiyaa Hararge Cinaaksan keessatti ilmaan Oromoo 10 lubbuun dhabamuu 20 ammoo madeeffamanii jiru. Ajjeechaan kun walitti fufiinsan raawwatuurraa naannoo Benishaangul Gumuz keessatti ilmaan Oromoo 35 ta’an torban kana keessa billaan qalamanii lubbuun darban. Hanga ammaatti Lixa Oromiyaa Gandootni 7 araddaasaanii lakkisanii buqqaa’anii jiru. Akkasuma guyyaa gaafa sadaasa 29,2018 Baha Oromiyaa Hararge Bahaa Araddaa Gammachiis keessaa sa’atii 5:00 ykn 11:00 (lakkoofsa Habashaatti) keessa Oromoota maqaan isaanii Abdii Sheekaa fi Yasuuf Yaasin jedhaman duraa Liyyuu Ayiliin Loowwan 25 saamaniiru.
Uummatni bahee nagaan galuu erga dhabee, hojjetee qabeenyasaatti fayyadamaa ta’uu dhabee shiftoota daangaarraan saamama erga ta’ee biyyattiin nagaa molqamteetti jennee fudhanna. Nagaa uummataa eeguuf dirqamni olaanan mootummaa ta’ee odoo jiruu mootummaan gaafa kumootaan duunu callisaa, gaafa miliyoonaan buqqaanus callisaa uummataaf hojjeta jechuu hindandeenyu.
Kanaafuu; Uummatni gama kamiinuu of kabachiisuuf dirqama qabaachuusaa beekuun akkasuma mirga of kabachiisuu isaatti fayyadamuun wal cina dhaabbatee bifa of eeggannoo qabuun mirga namaa osoo hinxuqin karaa nagaan tokkummaan gaaffii isaa dhiyeeffachaa akkuma jiru, hanga nagaa waaraan uummata Oromoof argamutti cimsee wal bira dhaabbachuu akka qabu Qeerroon Bilisummaa Oromoo cimsee jajjabeessa. Gaaffii karaa nagaa nageenya uummatasaa akka murkanaa’uuf taasisu hanga furmaata waaraa argatutti uummatasaa waliin ta’uun rakkoo uummatasaa karaa nagaan gaafachuu kan itti fufee jiru ta’uus Qeerroo Bilisummaa Oromoo nii hubachiisa!
Qeerroon Bilisummaa Oromoo qaamoni Oromoo kamuu karaa dabaan Oromummaa isaa qofaaf balaaleffatamee ajjeefamuu fi jibbamuu hinqabu ejjennoo jedhu jajiabeessatee qabsoo isaa hanga Oromoo irraa ajjeechaan dhaabatutti, lafarraa buqqa’uun dhaabbatutti kan itti fufee jiru ta’uu nii hubachiisa!
Injifannoon uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 01,2018 Finfinnee Oromiyaa


text:
Biltsiginnaan Magaalaa Finfinnee keessatti Taapeellaa Fb namaa report godhaa jedhu Addabaabaayii gurguddaa irratti maxansitee Fb namoota dhiibbaa uumuu danda’anii akka Report godhan gaafataa jirti.
Hojii Abiy akka Lammaan wal dhabr hojjate keessa Raayyaa Fb damee basaasaa jalatti ijaaruun alaa fi keessatti biltsiginnaa dhaadhesisaa ture. Ammas kunoo Teepeellaa Fb namaa report godhaa jedhu magaalaa Gudditti biyyaa keessatti dhaabanii mirga yaada ofii bilisaan ibsachuu ukkaamsaa jiru. Taappeellaan kun Kaasanchii fi Awaree jira.
Haga namichi kuni fi warri numalee jedhu biyya san hooganaa jirutti biyyi tun ima nageenyi hin buune. Akkasuma ummann muslimaa fi sabni oromoo ima nagaha hin arganne
Related


text:
Finfinneen Teessoo mootummaa abbaa irree EPRDF/TPLF kan taateefi bakka irraa qajeelfamni yakka waraanaa uummata kenyarratti rawwachuu darbaa jiru waan ta’eef Xiyyeeffannoo guddaan Magaalaa Finfinnee irratti godhamuu qaba. Finfinneen fedhiidhanis ta’ee dirqamtee Sochii Warraaqsaa FXG irraa qooda akka fudhattuufi mootummaan abbaa irree Finfinnee irra taa’ee qajeelfama dabarsuu daranuu akka muddamuufi aangoo gadi gadhiisuuf adeemsa sochii Warraaqsaa Oromiyaa keessatti finiinaa jiru duula gabaa lagannaa, uggura geejjibaa kaa’uu, daandii cufuufi hojii dhaabuun guyyoota torbaaf daran jabaatee itti fufa, Finfinneenis dirqamtee sochii irraa qooda ni fudhatti. Kanaafuu adeemsa armaan gadii kanaan Finfinneetti Warraaqsa jabeessuun dirqama uummata Oromoo hundaafi sabaaf sablammoota cunqurfamoo biyya keenyaa hundaati!!
1ffaa Itti fufinsaan torbee tokko guyyoota (7) oliif Karri Finfinnee Shanaan daandiileen gurguddaan Finfinneetti seensisaniifi baasaan cufamuu qabu!! Kanuma waliin walqabatee adeemsa amma jiru jabeessuun qaabenyaan Uummata keenyaa kunneen guutummaatti akka finfinnee hin seensifamne ittisuudha.
✔Midhaan Nyaataa(Xaafii,Qamadii, Garbuu, Boqqoolloo, Mishingaafi kkf,
✔Kuduraafi Muduraalee adda addaa guutummaatti dhorkachu,
✔Midhaan Zayitaa(Nuugii,Talbaa,Saliixiifi kkf)
✔ Midhaan Dheedhii( Atara,Baaqelaa, Shunburaa, Misiraafi kkf)
✔Buna , Caatii (Jimaa)fi kkf)
✔ Beeyladoota (Loon, Sagoota qalmaaf, Reetii, Hoolaa, Lukkuufi kkf)fi
✔Bu’aawwaan Beeyladoota irraa argaman kanneen akka (dhadhaa, Hanqaaquu, Aanaan, Baaduu, fi Gogaa) Oromiyaa irraa kallattii hundaan iyyuu akka magaalaa Finfinneetti hin geesinee uggura guddaa kaa’uudha!!
2ffaa Ilmaan Oromoo kallattii hundaan Sochii cimaa kan mootummaa abbaa irreefi aangawoota sirnichaa irratti xiyyeeffate Magaalaa Finfinnee irratti jabeessuun dirqamaa haala yeroo ta’uu gadi jabeessuun dhaamna!!.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Injifannoon Uummata Oromoof!!


text:
Skip to content
- Gamoon ta’e dheerinaan 1ffaa biyya Arabaatti kan argamuu yemmuu ta’u maqaan isaa “ Burj Kalifa “ Jedhama.
- Gaarrii dheerinaan 1ffaan , Gaara Everest yemmuu ta’u Ardii Eshiiyaa keessatti argama
- Garrii dheerinaan Afrikaa kessaa 1ffaa ta’e gaara Kilimarjaaroo yemmuu ta’u dangaa biyyaa keniyaa fi Tanzaaniyaa giddutti argama.
- Langii dheerinaan sadarkaa 1ffaa qabatee laga Abbayaa ykn Nayliiti
- Biyyii Adduunya kana keessatti uumata muraasa qabdu, biyya Vaatikaan yemmu taatu, bayyina namoota 800 yemmu ta’an, dhugaatti lammi biyya sanaa namoonni ta’an 450 ta’u.
- Biyyooni hanga 16 ta’an humna waraana hin qaban, Fkn, Andorra, Dominika, Girinaada,….
- Biyyoonni 3, alaaban isaani rog-arfee miti, Nepal, Vatikan fi Siwizlandi dha.
Like this:
Like Loading...
Related


text:
Biyyitii alaa tun amala dadansaa hedduu qabdi.Guyyaa Haawwanii,Guyyaa Abbootii,Guyyaa Pirezidaantii fi kkf jedhanii guyyaa waan hedduun qaabatan.
Guyyaan hardhaa,Gurrandhalaa 14 Guyyaa warra wal jaalatuu kennan (Valentine’s Day).Guyyaa Jaalalaati.
Guyyaa kanatti jaalalleewwan kaardii,chokkolaataa,daraaraa diimaa ka akka abraasaa fi kennaa hedduu walii kenna.
Kennaan guyyaa akkanaa kana walii kennan hagii guddaa waan milikkeeta onnee qabaati.
Maqaan Valentine jedhu kun maqaa paasteri Kiristaana jaarraa 14essoo keessa ijjeesaniiti. Namii kun kiristaana lama dhiirsaa fi niitii silaa wal fuudhuu hin malle wal fuusisee jedhanii ijjeesan.
Eegii sunii asitti Ingillaandi keessatti guyyaa kana ulfeessuu jalqaban.Achumaan aadaa fi amalii kun addunyaa keessati baballate.Warrii Ingilaandii gara Amerikaa dhufetti aadaa fi amala suniin dhufe.
Waraana Addunyaa II duubatti ammoo waraanii Amerikaa Awurooppaa jirulleen aadaa sun Awurooppaa geesse.
Amerikaa,Biriteyin,Jermenii,Kooriyaa Kibbaa,Xaliyaana,Jappaanii fi Jermenii faatti Guyyaa Jaalallee kana akkuma amalaa fi aadaa biyya isaaniitti hardha ulfeessuutti jiran.
Isanii Ameirkaa fi Awurooppaa fi biyya akka akkaa keesatti Guyyaa Jaalalaa kanatti jirtaniin guyyaan guyyaa gammachuu isanii haa tahuu jenne.
Happy Valentines' Day! Jechaa sirba Adele Laurie ka Hello..jedhu isan afeerra.


text:
Daandii Milkaa’inna fi Gammachu-kutaa-19
Jireenya kee keessatti kitaabota lama dubbisuu/qo’achuu hin dagatin. Tokkoffaa Jecha Rabbii kan ta’e Qur’aana. Lammaffaan immoo yuniversii nu marsee jiruudha. Yommuu Qur’aana dubbisnu, hubannaa fi xinxalliin dubbisuu qabna. Yommuu kitaaba yuniversii jennu immoo, wantoota Rabbiin uume irratti xinxalluu fi dandeetti Rabbii hubachuudha. Guyyaa guyyaan yommuu uumama samii, dachii, biqiltootaa, bineensota fi beeladoota, gaara fi kkf irratti xinxallitu, qalbiin tee ni kakaati, dandeetti Rabbii ni hubatta. Halkan samiin urjiile fi ji’aan akkamitti akka bareechifamte mee ilaali. Ganamas, bulee qulqulluu, qaawwa wayitu tan hin qabne fi aduudhaan akkamitti akka ibsamte mee itti xinxalli. Yoo akkana goote sammuu kee iddoo sirriitti fayyadamaa jirtaa jechuudha. Imaanni kee sii dabala.
Namoonni milkaa’on warroota milkaa’innaaf humna ofii baasanii fi firii qabsoo isaanii obsaan eeganiidha. Firii hojii ofii arguuf garmalee hin jarjaran. Garam akka deemaa jiran sirritti beeku. Dheerinni imala (kaayyoo) isaanii milkaa’innatti dhiyaachu irraa duubatti isaan hin deebisu. Yeroo hundaa ni carraaqu. Hayyuu Islaama tokkotu akkana jedhe,”Osoo waggaa kuma jiraadhe, silaa Rabbiin gabbaruu gonkumaa hin dhiisu.” Warroonni milkaa’innaaf dheebotan jalqabaa fi dheerinna imala isaanii osoo hin ta’in xumura ykn gahuumsa imala isaanii ilaalu. Milkaa’inna fi gammachuun guddaan carraaqqi ykn qabsoo yeroo dheeraa booda dhufa.
Gara biraatin namoonni kufaati immoo jalqabaa fi dheerinna imala isaanii ilaalanii gara milkaa’innatti dhiyaachu irraa duubatti mucucaatu. Garmalee ulfaatadha, yeroon isaa garmalee dheeradha jechuun milkaa’innaaf carraaqu dhiisu. Yeroo baay’ee milkaa’inni carraaqqi fi gatii malee akkanumatti akka isaaniif kennamu barbaadu. Firii carraaqqi ofii arguuf garmalee jarjaru, obsa hin qaban. Kanaafu, obsaan carraaqqi kee itti fufuun firii gaarii fi milkaa’innaa eegi.
Guyyaa guyyaan injifannoon kee guddaan nafsee tee fedhii duwwaa (hawaa) irraa dhowwuu fi Rabbii ajajamuu irratti ishii gadii qabuudha. Kuni injofannoo guddaa fi isa jalqabaa yoo hin ta’in injifannoo kamtu addunya tana keessatti injifannoo guddaa fi isa jalqabaa ta’u danda’a? Injifannoon guddaan nafsee ofii irraa jalqaba.
Yommuu cubbuu/dillii raawwattu, cubbuu ta’uun isaa sitti beeksisu dhiisu danda’a. Garuu erga raawwatteen booda bu’aan ykn miidhan cubbuun sirratti dhiisu sitti dhagahama. Fakkeenyaf, qalbiin tee nageenya fi tasgabbii dhabdi. Akkuma miidhan cubbuu sitti dhagahameen, gara tawbaa fi Rabbiin irraa araarama kadhachuutti fiigi. Tawbachuu hin tursiisin. Tawbaan yoo tursiifame, cubbuun akka gaaraa olguddachuun nama balleessa. Ilmi nama akka malaaykota cubbuu irraa qulqullu ta’ee hin uumamne. Gara cubbuu ni jallata. Garuu dafanii gara Rabbiitti deebi’u fi araarama kadhachuun furmaata hundarra caaludha.
Nama yeroo dargagummaa/shamarummaa isaa/ishii keessa qulqullummaa ofii eeguun karaa halaala qofaan walitti dhufuuf obsaaniif gammachuu fi milkiin haa ta’uuf. Dhugumatti, namoonni akkanaa mi’aa gammachuu qulqullummaa/durbummaa ofii eegu dhandhamu. Boqonnaa sammuu argatu. Kanaafu namoota akkana keessaa ta’uuf carraaqi.
Yeroo itti milkooftu beektaa? Yeroon ati milkooftu yommuu wanta baratte hojii irra oolchitu fi wanta hin beekne beekuf ergasii hojii irra oolchuf yommuu carraaqxudha.
“Adaba Rabbii irraa baraaramu yoo barbaadde, maanguddoon Muslimoota si biratti abbaa haa ta’an, jidduu galeessi isaanii immoo obboleessa, xiqqooleen isaanii immoo ilma haa ta’an. Abbaa kee ulfeessi, obboleessa kee kabaji, ilma keetiif immoo mararfadhu.” Muhammad ibn Ka’ab
Namni har’a kokolfaa fi gammadaa badii raawwatu boru booya fi gaddaa hadhaa badii raawwate liqimsa. Kanaafu yommuu badii fi cubbuun si gammachiisu irraa dheessi, itti hin kalaa’in. Ta’uu baannan boodarra hadhaa badaa dhandhamtaati.
Halkanii guyyaa oduu hordofuun aakhiraa (jireenya booda) hin dagatin. Dhugumatti yeroo ammaa namoonni baay’een oduu addunyaatin of dhiphisuun, aakhiraaf hojjachuu irraa daguu (gaflaa) keessa jiru. Wanta jijjiruu danda’an dhiisani wanta jijjiruu hin dandeenye waliin yeroo isaanii baay’ee gubu. Qalbii ofii qulqullessuu fi Rabbiitti dhiyaachu dhiisanii oduu faaydi takka isaani hin qabne waliin yeroo ofii gubuun qalbii ofii gogsu, Rabbiin irraa fagaatu. Eenyen addunyaan maal keessa akka jirtu beekuf odeefanno hordofuu qabna. Garuu oduu fi olola sobaa, mormii faaydi hin qabne hordofuun yeroo keenya baay’ee gubuu hin qabnu. Kana irra gorsa gorsa caalu, dawaa dawaa caalu Qur’aana osoo qo’anne jireenya keenya jijjirra, salaata sirnaan osoo salaanne milkaa’inna fi gammachu arganna.
Nama yeroo hundaa komii dhiyeessu fi nyakkisu hin ta’in. Kana irra, nama wanta qabutti quufu fi galata Rabbii galchu ta’i. Akkuma, ati komii baay’ee dhiyeessitu fi nyakkistuun, jireenya keessaa barakaa fi boqonnaa sammuu dhabda. Fuggisoo kanaa immoo akkuma Rabbii galata galchitu fi wanta qabdutti quuftun, nama dureessaa fi gammadaa taata. Kana hin dagatin! Durummaan guddaan qabeenya baay’ee qabaachu osoo hin ta’in qalbiin namaa wanta argatetti quufu fi gammaduudha. Namni haafayu hanga fedhe qabeenya baay’ee haa kuufatu yoomillee inni hiyyummaa keessa jiraata wanta qabutti waan hin quufnef.
Wanti hundarra gaariin nama jaallatte gochuu dandeessu du’aayi isaa/ishii dhoksatti gochuudha. Keessumattu, Rabbiin irraa araarama fi imaana isaaf/ishiif kadhachuudha.
Wantoonni lama cubbuu ta’uu sitti hin beeksisan (hin mul’atan). Sammuu kee jeequ, hojii kee haaqu. Wantoonni lamaan kunniinis; na argaa (ar-riyaa) fi of dinqisifachuudha. Ar-riyaan shirkii guddatti nama geessun dhuma (khaatima) namaa fokkisuu danda’a. Of dinqisifachuun immoo of ol guddisuu fi of tuulutti nama geessa. Dhugumatti isaan kunniin akka mixii gurraatti dhokatoodha. Sababa kanaan, namoonni baay’een itti kufanii jiru. Sababa kanniin lamaanitin badiin ardii irratti akkanatti babal’ate. Tolee, mallatooleen dhukkuba qalbii kanniin ittiin beekan ni jiraa? Eenyen ni jira. Isaanis,
√Hojii tokko na argaaf yommuu hojjattu, namoota gammachisuuf garmalee itti dhiphatta, dhagaan ati hin fonqolchine hin jiru. Garuu Rabbiin gammachiisuf yoo ta’e haala salphaan hojjatta.
√Namoonni yoo jaallatu baatan garmalee aaru fi dheekkamuun hojii san dhiista. √Namoonni jaallataniis dhiisaniis keessi kee ni jeeqama.
√Namoonni yoo jaallatan oftuulun sitti dhagahamu danda’a.
√Hojii namoota biroo gadii xiqqeessuf yaalta
√Si malee namni biraa gaariin akka hin jirre sitti dhagahamuun namoota tufatta.
√Hirriba dhabuu dandeessa
√Namoonni yommuu si argan hojii baay’iste fi bareechiste hojjatta, yoo si hin argin immoo akkuma argite hojjatta yookiin hundemaa ni dhiista.
√Wanta si bira hin jirre fi hin hojjanne dubbatta fi kkf mallatoolee na argaa fi of dinqisifannaati.
Kanaafu dhukkuboonni lamaan kunniin kufaati fi khaatima badaaf akka nama geessu beekun irraa of qulqulleessuf haa tatafannu. Furmaanni isaa du’aayi gochuu. Ilkaasa Rabbiin irraa kadhachuu. Qur’aana qo’achuu fi beekumsa wal qabatoo barbaadu. Sheyxaana Rabbitti mangafachu. Hojii gaggaarii dhoksuuf yaalu, nafseetti qabsaayu fi kkf hojjachudha.


text:
Hojiin Xumuraan Madaallama
Qissaan (seenaan) kuni seenaa baay’ee nama dhukkubsu kan Sheykh Ahmad Al-Qaxxaani daw’aa irratti dubbateedha. Namni sheykni kuni seenaa kana irraa gabaase akkana jedha: “Lafa keessa deemne rizqii barbaadachuf dooni irratti dargaggeessa gaarii, keessi isaa qulqulluu fi amalli isaa gaarii ta’ee waliin hiriyyoomne. Qulqullinnii fi nuurri (ifti) fuula isaa irraa kan mul’atuu fi ifu ta’ee argina. Kan of gadi qabu, salaatu, namoota gorsuu fi qajeelchu ta’ee malee hin argitu. Yommuu salaanni gahu, azaana godhee nuun salaata. Yoo namni tokko salaata irraa duubatti hafe, isa waqqasee gorsa. Adeemsa keenya guutuu haala fi amala kana irra ture.
Galaanni nu oofee odola Hindii takkatti nu darbe. Nutis achitti buunee qubanne. Wantoota warri galaana irra deeman aadaa godhatan keessaa tokko, bakka kana guyyoota muraasaaf turuun ni bashannanu, magaalatti keessa deemun wanta addaa maatii isaanitiif bitanii halkaniin gara doonii isaanii deebi’u. Isaan keessaa namoota jallinna keessatti kufetu ture. Namoonni kunniin iddoo taphaa, fedhii, wanta badaa itti hojjatanii fi bakka sagaagalummaa dhaqu. Dargaggeessi gaariin kuni doonii irraa gonkumaa hin bu’u. Kana irra, doonii irraa wanta suphamu qabu suphuun, funyoo hiike hidhuun, muka jabeessun, zikrii, Qur’aana fi salaatan ko’oomun guyyoota kanniin dabarsa.
Gabaasan ni jedha: ijji isaa imimmaan areeda irra dhangalaasti. Imala tokko irratti osoo dargageessi kuni hojiiwwan isaa waliin ko’oomu (biizi ta’uu), hiriyyaan isaa tokko kan fedhiin itti taphatte, hojii gaarii dhiise hojii badaan of ko’oomse, wanta ol’aanaa dhiise wanta gadi aanaa filate akkana jedheen: yaa hiriyyaa kiyya! Sila ati maaliif dooni irra yeroo hundaa teettaa, ishirraa addaan hin baatu? Maaliif irraa buute addunyaa keetin ala addunyaa biraa hin ilaallee? Wanta yaada bal’isu, nafsee booharsu argita. Ani gara iddoo sagaagalummaa fi Rabbiin itti dallanu koottu siin hin jedhu. Yaa saahiba kiyya, kuni fagoodha. Garuu koottu warra boofaan taphatan ilaali. Boofa hin sodaatan. Akkasumas, nama arba yaabbatu fi akkamitti kumbii isaa masalaali gochuun harkaa fi lukaan irra bahuu ilaali. Ammas, osoo nama mismaari irra deemu argatee obsi isaa akkamitti jabaate, ammas barbaadaa ibiddaa akka teemiraatti nama liqimsu osoo argitee! Nama bishaan galaanaa akka bishaan Firaatitti dhuguu argita! Yaa obboleessa kiyya! Gadi bu’iitii namoota ilaali.
Ergasii nafseen dargaggeessa gaarii kanaa wanta dhagaye qunnamuuf ni sochoote. Ni jedhe, addunyaa tana keessa wanti ati jettu ni jiraa? Hiriyyaan badaan isaa kunis ni jedhe: eeyyen! Odolaa kana keessa ni jira. Gadi bu’i wanta si gammachiisu ni argitaati. Ergasii dargaggeessi gaariin kuni hiriyyaa isaa waliin ni bu’e. Hanga karaa dhiphootti isa seensisuutti suuqi fi karaalee magaalaa tanaa keessa oli gadi waliin deddeeman. Karaan dhiphoon kuni mana xiqqoo tokkotti isaan geessa. Namtichi mana xiqqoo tana seenee dargaggeessa gaariin kuni akka isa eegu gaafate. Ni jedheen, “Yeroo muraasaan booda sitti deebi’a. Garuu manatti dhiyaachu irraa of eeggadhu, of eeggadhu.” Dargaggeessi kuni mana irraa fagaatee taa’e. Qur’aanaa fi zikriin yeroo isaa fixa. Garuu kolfa sagaleen isaa olka’e tasa dhagaye. Ergasii balbala manaa bane. Dubartiin haguuggi qaani fi namummaa ofirraa mulqite isatti gadi baate.
Waaaa!! Kuni balbaluma namtichi keessa seenedha. Nafseen dargaggeessa kana ni sochoote. Gara balbalaas ni dhiyaate. Wanta mana keessatti adeemsifamu dhageefachu jalqabe. Sagalee biraa ni dhagaya. Qaawwa balbalaatin gara keessaa ilaale. Ilaalcha tokkorraan ilaalcha biraa itti daddabaluun wanta duraan hin beekne fi hin agarree ilaalu itti fufe. Ergasii gara iddoo isaatti deebi’e. Yommuu hiriyyaan isaa mana kana keessaa bahuu, “kuni maalidhaa? Ee badii kee! Kuni dhimma Rabbiin itti dallanu fi hin jaalanneedha.” Jechuun waqqase. Namtichis ni jedheen: yaa jaamaa, yaa gaafila, cal’isi. Kuni dhimma si hin ilaallanneedha.”
Gabaasan itti fufuun ni jedha: isaan lamaanu halkaniin barfatanii gara dooni deebi’an. Dargaggeessi kuni wanta argeen yaada isaa ko’oomsuun halkan kana osoo hin rafin bule. Xiyyi sheyxaanaa qalbii isaa too’atee jira. ilaalchi inni ilaale suni lugaama qoma isaa qabatte. Akkuma fajriin baqaqee fi bariin bari’een nama jalqabaa dooni irraa bu’u ta’e. Ilaalu malee wanti biraa sammuu isaa keessa hin jiru. Bakka kaleessaa san ni deeme. Ilaalcha jalqabaa ni ilaale. Ilaalcha biraas itti fufsisee hanga balbala mana sanii banuutti. Guyyaa kanaa fi guyyaa isa booda jiru bakka [wanti fokkuun itti raawwatamu] kanatti dabarse. Shufeerri dooni oofu isa ni dhabe. Waa’ee isaa ni gaafate. Mu’azzinni eessa jira? Imaamni salaata nu salaachisu? Dargaggeessi gaariin suni eessa dhaqee? Eenyullee deebii hin deebisneef. Isa barbaaduf akka bittinnaa’an isaan ajaje. Ergasii nama bakka san isa geesse shufeerichi ni beeke. Isa dhiyeesse ni akeekachise, akkanas ni jedheen: Sila Rabbiin hin sodaattu? Adabbii isaa hin sodaattu? Amma deemiti isa fidi.” Ergasii namni kunis si’a baay’eef gara isaatti ni deddeebi’e. Garuu isa dhiyeessu hin dandeenye. Sababni isaas, inni isaan waliin deebi’u ni dida. Hogganaan doonii dhiirota baay’een isa dhiyeessu malee filannoo biraa hin arganne. Namoonni kunniinis humnaan baadhachuun gara dooni geessan.
Gabaasaan ni jedha: doonittiin gara biyyaa deebi’uu jalqabde. Namoonnis hojii isaanii itti fufan. Dargaggeessi kuni caafii dooni irra taa’un hanga hiddi onnee isaa cituu gahutti booyu fi aadu jalqabe. Nyaata isaaf dhiyeessu, garuu hin nyaatu. Guyyoota muraasaaf haala badaa isaa kanarra ture. Halkan keessaa halkan tokko booyinsi fi iyyansi isaa ni cime. Warri dooni yaabbate rafuu hin dandeenye. Shufeerri dooni itti dhufuun akkana jedheen: Yaa namana! Rabbiin sodaadhu. Maaltu si tuqee? Booyinsi kee nu jeeqe jira, rafuu hin dandeenye. Ee badii kee! Maaltu haala kee jijjiree? Ee badii kee maaltu si dhayee? Dargaggeesiis kan gadduu fi gaabbu ta’ee akkana jechuun deebii deebiseef: Na dhiisi. Wanta na tuqe ati hin beektu.
Shufeerichis ni jedhe: maaltu si tuqee?” Yeroo kanatti dargaggeessi qaamaa saalaa isaatirraa haguuggi ni mulqe. Yommuu ilaalu, raammoon qaama saalaa irraa gadi kukkufa. Shufeerichis wanta argeef rifate hollate. Ni jedhe: kanarraa Rabbiin tiikfama. Shufeerichi isa biraa ni ka’e. Yommuu barii’uuf deemu sagaleen bilbilaa (dawilii) isaan dammaqsite. Isaanis gara madda sagalee deeman. Yommuu dhaqan, dargaggeessi kuni muka dooni ilkaanin cininee kan du’e argan. Namoonnis khaatima (xumura) gaarii Rabbiin kadhataa deebi’an. Seenaan dargaggeessa kanaa nama barnoota fudhatuuf barnoota taate hafte.
Faayda: seenaan tuni Rabbiif ajajamu keessatti sidq (dhugaa ta’uu) akka qaban nutti agarsiisti. Osoo dargaggeesi kuni Rabbiif ajajamu keessatti warra dhugaan hojjatan keessaa ta’e, silaa Rabbiin isa gadi dhaabaa ture. Akkuma Rabbiin jedhe: “Rabbiin warroota amanan jireenyaa addunyaa fi Aakhiraa keessatti jecha gadi dhaabbattuun [isaan] gadi dhaaba.” Suuratu Ibraahim 14:2
Madda: 100 Qissatu min nihaayati zaalimiina Fuula 248-250


text:
Dr. Eshete Gemeda
Afaan saba tokkoo mallattoo saba sanii qofa osoo hin ta’in, jireenya fi eenyummaan isaatiifis hundeedha. Aaadaan, dhuudhaan, sabboonummaanii fi ofitti-amanuun afaaniin alatti jiraachuu hin danda’an. Akka saba tokkootti teknolojiidhaan guddatanii addunyaa keessatti oflaaluun afaan irratti kan hundaa’edha. Yoo afaan saba tokkoo qancaraa (stagnant) ta’e, yookaan ammo yoo du’aa deeme, sbani sun hin jira jechuun nama dhiba.
Duulli roorriftoonni Abashaa waggaa 145 guutuu Afaan Oromoo balleessuf godhaa turan, kan ammas godhutti jiran, kanaan alatti kan laallamuu miti. Duulli ardha Woyyaaneenii fi kittillayyoonni isii afaan, aadaa fi duudhaa Oromoo balleessuuf godhaa jiran kun, akkuma baratame “Oromummaa haquu” irratti kan xiyyeeffate waan ta’eef, tarkaanfii asiin booda ummanni Oromoo fudhatuuf Woyyaanetu ittigaafatama.
Sirna Woyyaanee dukkanaawaa bifa “Apartaayidiitiin” (Apartheid System) bocame (designed/structured) kana keessatti, balaan kana jedhamee himamuu hin dandeenye baa’etu ta’e. Woyyaantonni bifa bineensaa kan dhiiga saba keenyaa dhangalaasuu malee akka ilma namaatitti nama waliin jiraachuu hin dandeenye, dhiigaan machaa’uudhaan raatiinsa tokko irraa gara raatiinsa biraatti tarkaanfachuu ittifufaniiru. Yammu kana godhan hundumaa, kan meeshaa ta’uudhaan duguuggaa sanyii ummata Oromoo irratti akka raawwatamu kan godhan, hooggantootaa OPDOti.
Kan qabeenya Oromoo saamee Woyyaanee saamsisiisu OPDOdha, kan ilmaan Oromoo lafa isaanii irraa buqqisee alagaa dhaalchisu OPDOdha, kan mana mana irra deemee saba Oromoo ajjeesee ajjeesisiisu, OPDOdha, kan diinaa tumsee lammiiwwan keenya man hidhaatti guru OPDOdha, kan Woyyaanee fira godhatee, ilmaan Oromoo kan kumaatamatti laakkawaman biyya isaanii keessaa baqachiisu OPDOdha, kan Woyyaanee gargaaree hayyoota Oromoo hojii irraa ari’u OPDOdha, kan hayyoonni keenya hojii dhabanii, hiyyummaa jalatti kufanii dhakaa falaxan godhe OPDOdha. Gabaabbinatti, diina aangomsuudhaan ilmaan Oromoo akka biyya isaanii keessatti gidirffaman kan ulee ta’ee Woyyaaneen akka dalluu baaftu godhe hooggantoota OPDOti. Kanaafuu, hooggantoonni Jaarmayaa maxxanaa kanaa Oromoodha jechuun nama dhiba. YOMA KUNIS TA’E, WANTI OPDO IRRATTI DUULUU IRRAA OFQUSANNUUF, WAAN SABBOONTONNINII fi GOOTONNI QAQAALIIN SABA OFIITIIF QUUQAMAN JAARMAYAA KANA KEESSA JIRANIIF.
Akkuma asiin dura barreeffama darbe irratti kaasetti, wanti Obboo Lammaa Magarsaa afaan damma dibatee Ummata Oromoo haasa’uu fi gidiraan duubaan (harka lafa jalaatiin) ummata Oromoo irratti hojjatamu walfaallessa.Yeroo hundumaa haasawa isaatiin booda gidiraan Woyyaaneen saba keenya irratti raawwattu hammaachaati deema. “Afaaniin Sheik Husseein jedhaa, harkaan gara mukaa,” jedha Oromoon yoo mammaaku. Fuula bifa lamaa qabu muldhisuudhaan abbaa fakkaachuun hin danda’amu.
Ummata Oromoo burjaajessanii, injifannoo hamma ardhaatti karaa “Afaan Oromootiin” argame kana “suuta suutaan” balleessuuf jecha, “Qubee Afaan Oromoo” kan waggoota 27 ittiinbaratamee, ittiinhojjatame jijjiiruun, akka hooggantoonni OPDOtii fi Woyaaneen ummata keenya balleessuuf murteeffatan agarsiisa.
Dargiin ummata Oromoo garboomffachuuf jecha, tooftaa baafatee “Labsii Lafaa” (Land Proclamation) lallabe. Yoo isa kana godhu, sabni Oromoo dachee ofii dhuunfatee injifannoo dhiigaan argate san hin mirkaneeffata (hin eeggata) jedhee hin yaanne. Kanaafuu, “suuta suutaan” lafa Oromoo deebisee nafxanyoota kennuuf jecha, “Quphsiisa Gandaa” (Villagization) jedhuudhaan, ummata Oromoo lafa isaa irraa buqqisee. Sirna dukkanaa Haile-Sellaasee deebisee, ummata Oromoo hiyyoomsee, balleessuuf jecha, osoo asiif achi raata’u, ofiifuu duguugamee manca’e.
Ardhas wanti mootummaan Tigree “Afaanii” fi “Aadaa” Oromoo irratti hojjachaa jiru kanuma. Lafti kan ummataati erga jedheen booda, maqaa “Investmentii” (Investment) jedhamuun lafti Oromoo saamameera. Kunis issa hanqatee (quubsuu dadhabee), “Maastar Pilan” (Master Plan) jedhee Oromummaa balleessuuf erga saganteeffateen booda, wareegama saba keenya gootichaatiin shirrii diinaa kun fashalaayeera.
Akkum “Labsii Lafaa” kan bara Dargii san, “OPDOnii fi Woyyaaneen, “Qubee Afaan Oromoo” sadarkaa “Elementarii” (Elementary level) iraa hanga Yuniversiititti, akka baratamu seeraan murtaa’ee, wagoota 27 guutuu ittiinbaratameera.
Akkuma Dargiidhaa, Woyyaaneenii fi hooggantoonni OPDO yoo kana godhan, “Afaan Oromoo” akkanatti guddatee, addunyaa guututti beekkamee, bakka olaanaa nigaya, jedhanii hin tilmaamne. Haalli kun muddama guddaa keessa isaan galcheera. Erga “Qubeen Afaan Oromoo” hojii irra oolee eegalee, yeroo kudhan jijjiirraan irratti godhhameera. Yeroo kana hundumaa wanti “Oromummaa fi sabboonummaa cimsu” “Kaarikuleemii” (Curriculum) keessaa akka baduu danda’u harka lafa jalaatiin irratti hojjatamaa tureera. “THE OROMOO LANGUAGE IS NOT OLY SUPPRESSED, BUT ALSO MUTILATED.” Qubee Afaan Oromoo irrattis duguuggatu raawwatamaa jira jechuudha.
Akkuma sila jedhe, Woyyaaneenii fi ergamtonni isiidhaa, kallattiidhaan Qubee Afaan Oromoo akka badu godhuu waan dadhabaniif, tooftaa biraa yaaluu qaban. Akkuma Dargiidhaa harka lafa jalaatiin Afaan keenya balleessuuf yookaan akka hin guddanne “qancarsuudhaaf” (to reduce it to nominal existence and/or stagnant level) baldhinaan akka saganteeffatan karaa adda addaatiin irra gayameera.
Afaan hundeen isaa “Laatiina” ta’e (Latin originated Language) addunyaa guututti, “Qubee” “A/a” jedhuun jalqaba. Afaan Oromoollee “Afaanota Addunyaa” kan uumamni isaanii “Laatiina ta’een” addatti laallamuu hin danda’au.
Sabni Oromoo Afaan isaa kan alagaan jala balleesse deebiffachuuf jecha, wareegama kana jedhamee himamuu hin dandeenye kafaleera. Sabboontonninii fi hayyoon qaqaallin sababa kanaaf dararamanii ajjeefamaniiru. Akkuma “Lafa Oromoo,” dubbiin “Qubee Afaan Oromoottis” “dubbii jireenyaa fi du’aati.” Woyyaaneenii fi dabballoon isii kan waan godhan hin beekne, Qubee Afaan Oromoo kan dhiiga ilmaan Oromootiin jiraachuu danda’e, jijjiiruuf mirga hin qaban. Akka ardha dabballoonni Woyaanee “Soofaa Garbummaa” irra gaangalachaa qoosan osoo hin ta’in, Qubeen Afaan Oromoo du’a jalaa ba’ee bakka amma jiru kana ga’uu kan danda’e, qorannaan waggoota dheeraa fudhate godhameeti. Diinni dhiiga ilmaan Oromootiin harka dhiqate, waa’ee guddina afaaniititti irkkachuudhaan, dhaloota haarawa “maataan bilisoome” burjaajessuuf raata’uu dhiisuu qaba. Woyaaneenii fi hordoftoonni “Goobana Dacee” osoo ummata keenya tuttuquu irraa ofqusatanii isaanii woyya. “LUKKUUN HAATEE HAATEE, ALBEE ISII QALU BAATI,” jedha Oromoon yoo mammaaku. Akka saree maraattee raata’uun kun “SUNAAMII FIDUUN ISAA WAAN HIN OOLLE.”
Akkuma armaa olitti tuqeetti, Qubeen Afaan Oromoo kan waggoota dheeraa hojii irra oole kun, hayyoota Oromootiin qorannaan olaanaan irratti godhameeti. Inni kun ammo hamma ardhaatti milkaa’ina gudddaa argamsiiseera. Akkuma baratame, Woyyaaneenii fi lukkiileen isii jireenya Oromootii fi waan saba kana guddisu maraa balleessuu irratti cichanii hojjachuun, sagantaa isaanii kan duraa godhataniiru. Oromummaa fi waan Oromoon qabdu hunda diiguuf dhakaan isaan garahingalchin hin jiru. Dabballoonni Woyyaanee kan shiraan leenjifamanii maqaa Oromootiin daldaluudhaan dalluu baasan, hojiin isaan irratti bobba’an kanuma. “Ilmaan hattuun oomishte mataa boruuf ittiinyaadan hin qaban.” “THIS IS the TRAGEDY of the ROBOTIC PEOPLE.”
Jijjiirraa Tartiiba Qubee Afaan Oromoo” iilaalchisee, sababni warri waa’ee kana irratti hojjatan dhiyeessan, waan hundee hin qabne. Qorannaan isaan goone jedhanis soba akka ta’e mulddhateera. Afaan saba tokkoo guddisuuf “Tartiiba Qubee” afaan sanii jijjiiruun barbaachisaa miti. Woyyaaneenii fi dabballoonni isii tapha amma taphatan kan yoo qopheessan, xiyyeeffannaan isaanii – DAA’IMMAN OROMOO AFAAN ISAANII KAN DHALOOTAA JIBBISIISANII KOOMEE DIINA JALATTI AKKA KUFAN GODHUUDHA. Shiftoota dhiigni macheessee hin galu malee, dhaloonni keenya haarofni, garbicha “Afaan” ofii hin qabne ta’ee, “Afaan Ergisaatiin” (borrowed language) hidhamee, booji’amaa diinaa akka hin taane, wareegama olaanaa kafalee muldhiseera.
Afaan Oromoo guddisuudhaaf “Tartiiba Qubee” jijjiiruu osoo hin ta’in, “AADAA, SEENAA, DUUDHAA, SAFUU fi SABBOONUMMAA” Oromoo irratti kan hundaa’e qorannaa “SAAYINSIFFAA” (Scientific Research) godhuudha. Qorannaan akkanaa kun yoo godhamu, duraan dursee, wanti barbaachisu inni duraa, waan armaa gadii kanniin (kanneen) xiyyeeffannaa keessa galchuudha:
1. hawaasa hirmaachisuu (mari’achiisuu)
2. hayyoota beekkomsa olaanaa qaban (highly trained
experts) hirmaachisuu (mari’achiisuu)
3. barsiiftota hirmaachisuu (mari’achiisuu)
4. barattoota hirmaachisuu (mari’achiisuu)
Waa’ee guddina Afaan keenyaa ilaalchisee, murteessaan hayyoota keenyaa fi saba keena malee, “KOMPUTARRI” (computer) akkasi jedha, jechuudhaan waan jaarraa 21ffaa waliin hin deemne irratti haasa’uun nama saalfachiisa. Yoma wanti biyyoota guddatan irraa fudhannu jiraates, akka jaarraa 19ffaa yaada alagaadhaa kan “Afaanii fi Aadaa” keenya waliin hin deemne fudhannee masakkamuu hin dandeenyu. “The Woyyaanee and its followers do not have their own world other than imitating the anachronistic method of foreigners.”
Woyyaaneenii fi dabbaloonni isiidha lafa teenya humnaan dhuunfatanii, qabeenya Waaqayyo ummata keenya badhaase saamanii, AFAAN, AADAA, DUUDHAA, SEENAA fi EENYUMMAA keenya balleessuudhaaf waan murteeffataniif, ummanni Oromoo osoo hin badiniin dura, akkuma asiin dura godhe san, tokkuummaadhaan ka’ee Mootummaa “Apartaayid” (Apartheid Regime) kana ofirraa buqqisuun barbaachisaadha.
Faashistummaan Woyyaanee yoommiyyuu caalaa jireenya Oromoo waan sodaachisuuf, galtuuwwaan bifa bineensaa jalatti buluun ga’uu qaba. Osoo hin badiniin dura diina balleessuun filannoo (murtii) ilmaan Oromoo isa dhumaa ta’uu qaba.
The Oromo nation will not negotiate its language in favour of the rule of Beasts


text:
Naannoon Oromiyaa baranaa fi bara dhufutti Shaampiyoona Oromiyaa 18eessoo fi Dorgommiii Itoophiyaa Marroo Sadeessoo qopheessuuf itti jirti.
Akka obboo Addunyaa Barii, Biiroo Dargaggoo fi Ispoortii Oromiyaatii nutti himetti Shaampiyoonaan Oromiyaa baranaallee Jimmaatti qophaaha.
“Jimmaan bara dabre…moohatee waancaa hedduun waan galatteef” ammallee dorgommii tana qopheessuuf milkoofte.
Dorgommii Shaampiyoona Oromiyaa irralleetti bisaan daakuu,kaaraatee,kubbaa miilaa dabalee hedduutti jira,kun ammoo gara Ammajjii fi Muddee keessaa taati.
Oromiyaan tana malee Bitootessa bara dhufuulleetti tapha Guutuu Itoophiyaa qopheessuuf itti jirti.
Akka obbo Addunyaatti,”Dorgommiin gugurdoon Adaamaatti, Atileetiksii Asallaatti,bisaan daakuu fi Teenisii Dirree ammoo Bishofotuutti taha.”
Gama dhibiin ammoo Ayivoori Koosti biyya ijoolleen isii hedduun dorgommii kubbaa miilaa Awurooppaatiiif bitatanii guddoo beekaman.Hayyee, naannoon Oromiyaa ammoo yoo hedduu Atileetiksiin addunyaatti beekkamti,Itoophiyaanuu akkanuma,akkuma atileetiksiin beekaman kubbaa miilaallee guddisuuf silaa maanti tahuu male?
Akka Obboo Addunyaatti naannoo Oromiyaallee tahee Itoophiyaa kubbaa miilaallee akkuma Atileetikisii guddisuuf qophiitti jira.Ijoollee jalaa oli guddisuun faaydaa guddoo qaba
Mee waan dorgommii Oromiyaan qopheessituu fi kubba miilaallee akkuma atileetiksii guddisuuf maan tahuu malee irratti marii teenna MP3 irraa caqasaa yaada keessanillee nuu barreessaa.


text:
Akkauma beekkamu Sadaasa 12, 2015 irraa kaasee sochiin saba Oromoo cimee mootummaa abbaa-irree jalbiiffachiisee jilbaan lafarraa shoqoqsaa jira. KFOn Sochii Duula filannoorraa kaasee mormii masterpilaanii fi lafaa dabalatee mata-duree ta’ee socho’uunsaa ni yaadatama.
Kanumaan wolqabatee hoggantoota isaa dabalatee woreegama guddaa kaffala jira.
Gaaffiiwwan :
“Hegereen Qabsoo Oromoo maal ta’a?” Fi “Tarkaaffiin itti aanu maal ta’a?”
“Maal gochuu qabna? Maaltu nurraa eeggama?”
jedhuu fi Haala Qabatamaa biyya keesssaa irratti mariin ni taasifama. Sochiin KFO biyyaa fi GD -KFO Idil Addunyaa maalirra akka jirus ibsi ni kennama.
Hundi keessanuu akka nuuf argamtanu kabajaan waamamtaniirtu.
Horaa Bulaa! Qabsoon itti fufa!


text:
OROMIYAA FI OROMOONNI HUNDI OROMOOTA WALLOO BIRA DHAABANNA
Taammanaa Bitimaa irraa, Ebla 30, 2021
Yaa Oromoo, yaa Oromiyaa kunoo gara toban afurii irraa kaasee, waraanni fi ajjeechaan hamaan dhiigaa fi foon keenya kan tahan, Oromoota Walloo irratti mootummaa Toophiyaa kan nafxanyoota haareyyiin durfamuun oofamaa jira! Waraanni kun sonaan haareffamee amma yoo oofameyyuu, kan bara akkaan dheeraa dura jalqabame. Naannoon Oromoon Walloo akka biyya abbaa-haadha isaatti irra qubatee jiraatu kun: karaa Lixaatiin naannoo Amaaraa karaa Kaabatiin immoo biyya tiruu isaa naannoo Oromoo Raayyaa-Asibuu fi naannoo saba Tigraayiin daangeffama. Karaa bahaatiin immoo ollummaan isaa saboota Kuush Kuusaa keessaa kan tokko tahee, biyya Afaariin daangeffama. Karaa Kibbaatiin immoo Oromoo Tuulama Kaabaa kan takka-takka Boorana Walloo yookaan Boorana Kaabaa jedhamuun Darraa keessa kutee Salaaletti ceya. Karaa naannoo Kamiseetiin Laga Borkaanaa gamaan naannoo Amaara kan Manjee (“Manzi“) jedhamuun yoo daangeffamu, karaa kana irraan Harxumaa, Jiillee fi Dhummuugaa qabatee naannoo Oromoo Karrayyuutti ijjata. Akka dhugaa ifaa kan ija babaasaa jiruutti yoo qalbeeffanne, naannoon Amaaraa inni Gondor-ii (Beegamidir-ii) fi Goojjam jedhamuu naannoo biyya Amaraa isa Manjee jedhamu waliin walitti hin ijjatu.
Dur eeyyee dur, akkuma isaanuu jedhan (“yezaareen-aayaargawunnaa“) bara akaakkayyuu Minilik faa jechuun jabana Saahila-Sillaasee faa Amaartonni Shawaa kun ennaa gara Gondor dhaqan naannoo Oromoota Boorana Kaabaa jechuun Boorana Walloo keessa dabranii ti. Bara kana keessa namoonni Ardii Oroppaa kanneen biyya Saahila-Sillaasee turanii fi ergamtoonni isaa kanneen gara Gondor deeman, qaraxa kellaa kan namni biyya ormaa biyya lammii biyya tokkootii baasuu kafalanii ti. Biyya Oromoota Walloo fi Oromoota Tuulamaa oggaa sanii keessa qoosaan hin turre. Abbaan biyyaa kan Boorana Walloo kan hedduu beekame, Adaraa Billee basii daangaa ofii warreen biyoota alaa seeraan kafalchiisetoo, seeraan nagaa fi nagyeenya isaanii eguun gaggeessisaa ture.
Kunoo, biyyaa fi saba akkanaa kanatu har’a abbaa fedheen reebama, arrabsama, manguddoolee fi daa’imman, durbatiilee fi dureewwan biyyaa ifumatti kan mootummaa ofiin jedhuun, addaggee fi shiftoota naannoo Amaaratiin salphifamaa jira. Oromoonni Walloo kunneen warra Torban Walloo jedhamanis tahee warri Yajjuu fi Raayyaa-Asibuu baroota fi bardhibbeewwan akkaan dheeraa roorroo fi weerara mootummoota Habashaatiin isatti aggaamamu, ofirraa faccisaa turani. Oromoota biraa dhiisii Oromoonni Sadeen Tuulamaatuu akka Oromoota Walloo kanaatti bardhibbeewwan daran hedduu akkanatti, mootummoota Habashaatiin hin miidhamane, akkanatti bara daran dheeraa ofirraa hin qolanne. Kunoo uummanni keenya kun akkuma mammaaksi Oromoo jedhuu san: “adaamii ollaa agamsaa jiruu” tayee, guyyuu boowaa oola! Ammoo haala akkanaa kanatu Oromoota Walloo qaree, leenjisee akka isaan diina isaanitti dhufe mara tokkkummaa fi jagnummaan ofirraa faccisan isaan taasise. Warri kun mee, diinnonni isaan dadhabnaan isaan waliin nagaan jiraachuu barbaaduun: isaan wajjin walfuudhee, wallirraa horee, isaaniin diinota itti-dhufan cufa ofirraa ittisaa jaarraawwan hedduu Gondor, Dabrataabor-ii fi Dabramaariqoos faatti taayitaa mootummaa isaan waliin hiratee, biyya isaanii takkaa nagaa fi nageenyi keessatti hin argamne nageesse, tasagabbeessee jiraatee jiraachisisaa ture. Baroota kanneen keessa sirni warra Amaaraa fi sirni Oromoota Kaabaa kun walballeessuu, walliqimsuu, aadaa walii micirqisuu otoo hin taane, haqaa fi mirga walii waliif beekanii, wajjin jiraachuu kan jedhamu irratti waan bu’ureeffamaniif seenaa naannoo Gaafa Afrikaa kana keessatti Habashoonni nagaa fi nageenyaan akka Oromoo wajjin walkabajanii jiraatan taasifame. Afaan Amaaraa fi Afaan Oromoo Gondoritti walcinaa afaan mootummaa tahuun ittiin hojjatama ture.
Haatahu malee, nagaa fi waldandeettiin kun gara waggaalee 150 booda shifticha Kaasaa jedhamu kan Teediroos jedhee of-waamuun, isa marcuma mootummaa Biyya Habashaa koreen mancaafame. Teediroos, namtichi maaratuu gabaa keessaa kun gaafuma tooftaa harkatti galafate: “ani diinota laman qaba – kunneenis Oromootaa fi Muslimoota. Lameenuu biyya gadi-dhiisanii deemuu qabu!“, jedhee lallabe. Raajii rabbii mee Muslimoonni Walloo fi Oromoonni biyya ofii gadi-dhiisanii eessa dhaqu? Kan hedduu nama dhibu waggaalee 166 booda har’a Oromoonni Walloo weerartoota fi oftuultota miseensota mootummaa naannoo Amaaratin: “isin biyya asii hin qabdanii biyya keenya gadhiisatii biyya keessan Wallaggatti galaa” jechuu isaanii ti. Milishoonni naannoo Amaaraa isaan Laga Abbayyaa cewuun Oromiyaa keessaa Horroo-Guduruu Wallaggaa-tti uummata keenya fixaa jiran immoo Oromoota Wallaggaatiin: “biyyi keessan asii mitii, biyya keenya gadi-dhiisatii gara duraan dhuftan Madagaaskaaritti deebiyaa!“, jechaati jiru! Barri ni dhufa ni dabra. Sammuu fi gochi ilmoo namaa gegeeddaramaa, wawayyaawaa adeema. Yaa Waaq kan iliitota Amaaraa kun ammas baruma Teediroos keessatti argamaa?
Ammaan tana nuti kan deebifnee, deddeebfinee dureewwan Amaaraa kanatti himnu, “maraatummaa fi bineensummaan akkanaa kun duris obboo Teediroosif hin tollee, har’as isiniif hin toluu, gocha bineensummaa irraa of-qabaatii, gara gocha namummaatti deebiyuun uummatoota ollaa keessanii: Oromoos tahee Qimaanti, Agawoos tahee Tigree, Gumuzis tahee Bartaa waliin nagaan jiraaddhaa“, jenna! Eekaa, Teediroos akkanatti Oromoo fi Muslimoota lafarraa duguuguuf ka’eeyyu, inni Oromoota Walloo fi Yajjuu jiraa isaanii hallayyaa qilee Tulluu Maqadallaa irraa gadi darbachuun fixaa ture, booda hojii ofii argachuun harkuma nama Oromootti du’e. Inni iliitonni Amaaraa: “harka koo warra Ingiliziitti hin kennu jedhe of-ajeesse jedhan sun soba!” Kun seenaa nama maraataa kanaa bareechuuf kan kaayame.
Amma gara dubbii isa kaanifeetti yoo deebine, Oromoonni Walloo kun amma erga baatii dabre kana keessatii miti, kan ajjeefamaa jirani. Yoo xiqqaate haalli isaan keessatti argaman suukaneessaan kun gara waggaalee sadii fudhateetoo jira. Inni ammaa kun waan guyyaa saafaa, ifumaa ifatti taheef, nuti Oromoonni naannolee biroos addunyaanis arguu dandeenye. Biyyuma kamittuu nama madeeffamee mana yaalaa geeffamaa jiru, konkolaataa keessaa gadibaasanii irbaata kilaashinkoo gochuun hin argamu. Biyyuma kamittuu, aadaa-dhuma kam keessattuu: daa’imman, manguddoonni, dubartoonni ulfaa, daddhabdoonni faa dhukaasaan hin galaafatamani. Aadaan akkanaa kun, aadaan ilmoo namaa sadarkaa bineeyyiitti gadi-deebisu kun “aadaa uummata Amaaraa” miti. Aadaan kun aadaa uummata Amaaraa otoo hin taane, aadaa nafxanyoota moofaa fi nafxanyoota haaraa ti! Warri dur bara Minilik nama-nyaataa san: Aannoleetti, Calanqootti, Gullallee Finfinneetti, Darraa Salaalee faatti, dabrees uummatoota obbolaa keenyaa: Walaayitaa, Kafichoo fi Diimmee faa irratti gocha faashistummaa raawwate, gonkumaa uummata Amaaraa miti! Kanneen kana godhan dureewwan Amaaraa Minilik faa, raas Dargee faa fi nafxanyoota!
Yaa Oromoo koo, yaa uummata gara-laafessa laatee-bulchaa koo, kunoo amma obbolaan kee Oromoonni Walloo ijuma kee duratti akka baala mukaatti diinaan harcaafamaa jiru! Nama bira kutee manneen isaanii fi gandeen isaanii gubachaa jiru. Waan qabduun isaan cinaa dhaabaddhu! Iyyiitii iyya isaanii dabarsi! Alaa-manaa tokkoomitii karaa hundaan of-ijaarudhaan isaan bira gori! “Jibaat caakkaan daggalaa, leencotati itti-galaa, kormee keessa maggaalaa —!“, jenneetoo kan faarsaa guddanne sun, kunoo har’a lootee-galtuu nafxanyaattiin barbaddeeffamaa Jira! Oromoonis, Oromiyaanis gubachaa jiru jechaa dha! Abadan otoo nuti lubbuun jirruu, Oromoonis, Oromiyaanis diinaan hin gubatani, nafxanyaadhaan hin barbadeeffamani! Qarree fi qeerroon, jaartii f jaarsi, haayyolee Siiqqee fi abbootiin Gadaa waltahuun ol-haa-kaanu! Oromoon Walloo inni Afaan Oromoo dubbatus, inni afaan isaa akka irraanfatu taasifmee Afaan Amaaraa dubbatus: Walloo guutuun, Yajjuu fi Raayyaan cufti gara godina Oromiyaatti deebifamuu qabu! Uummanni keenya jagni kun lafarraa duguugamuu jalaa kan hafu, yoo Oromiyaa isaa keessatti tiruuwwan isaa Oromoota biroo waliin jiraate qofa!<
============== // ==============


text:
Raashiyaan, moraalee ishee lameen, ka Yunaayitid Isteets Mootummaan Moskoo, dhimma filannoo Yunaayitid Isteets bara dabree keessa harka galfatee ture – jechuun akka cufamu ajajjee turte akka deebistee kennituuf gaafattee jirti.
Ministarri dhimma-alaa – Sergee Laavroov, Yunaayitid Isteets qabeenyaalee Raashiyaa lameen, tokko magaalaa Niwu York kaan kutaa Mariiland keessa jiru cufuun ishee, saaminsa aduu-saafaa geggeessame – jechuun qeeqan.
Yeroo sanatti, Prezidaantii Yunaayitid Isteets ka turan – Baarkaa Obaamaa, mootummaan Raashiyaa filannoo Yunaayitid Isteets keessa harka galfate – jechuun akka mooraaleen sun cufamu ajajanii Dippiloomaatota Raashiyaa 35 illee basaastummaatti balaaleffachuun biyyaa baasan.
Mootummaan Raashiyaa yeroo sana deebii haaloo-bahinsaa kennuu irraa of qusatee ture.