c: text/html

text:
Murtii fi Kutannoolee Kora Addaa ABO
Waxabajjii 28, 2019
Addi Bilisummaa Oromoo waggoota 43 booda yeroo duraatiif Magaalaa Finfinnee keessatti Kora gaggeeffate. Erga bara 1976 Korri Bu’uuressaa ABO Magaalaa Finfinnee keessatti gaggeeffameen asitti yeroo duraatiif kan gaggeeffame Korri seena-qabeessi kun Kora Addaa ABO kan Dhaabicha Boordii Filannoo Biyyoolessaa Itoophiyaatti galmeessuu akeekkate dha. Korri kun Waajjira Muummicha Adda Bilisummaa Oromoo kan Gullalleetti argamu keessatti lafa bakka bu’aan Boordii Filannoo Biyyoolessaa Itoophiyaa argametti gaggeeffame. Waxabajjii 28, bara 2019 kan gaggeeffame Korri kun akka armaan gadiitti Murtii fi Kutannoolee dabarfatee ka’e.
Nuti bakka bu’ootni miseensota ABO Godinaalee Oromiyaa fi Mootummoota Naannoolee adda addaa irraa walitti dhufnee Magaalaa Finfinneetti Waxabajjii 28, 2019 Kora geggeeffanne Murtiilee fi Kutannoolee armaan gadii dabarfannee milkii fi injifannoodhaan xumurannee jirra.
- Sagantaa Siyaasaa fi Heera ABO irrati marii bal’aa gaggeessinee wayyeessa haala keessa jiramu wajjin deemu itti goonee raggaasifannee jirra.
- Hooggana ABO kan hanga Kora itti aanuutti qabsoo karaa nagaa fi dimokiraasii qindeessuu fi to’atu filannee jirra.
- Hanga Kora itti aanuutti dhimmoota seera/sirnaa fi naamusaa, akkasumas, qabeenya Dhaaba kanaa kan to’atu Koree Naamusaa fi Toohannoos filannee jirra.
- Qabsoon karaa nagaa fi dimokiraasii akka milkaawuuf, Dhaabota Ummattoota hundaa waliin hariiroo qabsoo Dhaabni keenya qabu dinqisiifachaa, kun daran cimee akka itti fufuu qabu murteessine.
- Waliigaltee Mootummaa Itoophiyaa waliin goone itti cichuudhaan karaa nagaa fi dimokiraasii Mirgi Hiree Murteeffannaa fi dimokiraasii Ummata Oromoo fi Ummattoota hundaa akka mirkanaawuuf fi nageenyi waaraanis akka argamuuf cimsinee hojjechuuf murteeffannee jirra.
- Wareegama Ummatni keenya baasaa turee fi jirutti firii gochuuf har’as wareegama qabsoon karaa nagaa nu gaafatu hunda baasnee galma keenya dhaqqabuudhaan nagaa waaraa biyya kana keessatti fiduuf waadaa keenya haaromsanne.
- Wal-dhabbii siyaasaa biyya kana keessa jiruuf karaa nagaa fi dimokiraasii dhugaatiin yoo ta’e malee afaan qawweetiin furmaatni waaraan argamuu waan hin dandeenyeef, humnootni siyaasaa hundi qabsoo karaa nagaa fi dimokiraasii gamtaadhaan daran jajjabeessuu akka qaban yaamicha qabsoo dabarsina.
Injifannoo Ummata Bal’aaf !
Kora Addaa ABO
Waxabajjii 28, 2019

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ibsa Miseensota Hoggantoota ABO Turanii
Nu, maqaan keenya gaditti kan tarrifame, ABO keessatti sadarkaa Koree Hujii Raawwachiiftuu fi Koree Gidduutti hoggnatota kan turree fi yeroo ammaa biyyoota ambaa keeessa jiraanuu, haalli yeroo ammaa ummanni fi biyyi keenya keessa jiran hedduu nu yaachisee walgahii godhannee jirra. Haala ummataa fi biyya keenyaa irratti bal’inaan erga mari’anne booda hubannoo waloo fi murtiilee asii gadii irra geenyee jirra.
- Mootummaa Itophiyaa kan MM Dr. Abiyi Ahmediin hogganamu, kan aangootti dhufe qabsoo hadhooftuu fi wareegama guddaa ummanni Oromoo, keessattuu Qeerroo fi Qarreen Oromoo baasaniin akka tahe beekamaa dha. Oromoon kan qabsoo godhee fi wareegama ulfaataa kaffaleef gaaffileen siyaasaa, diinaggee, hawaasumaa fi aadaa isaa akka deebi argatuufii dha. Faallaa kanaa garuu mootummaan Dr. Abiyi impaayera Itophiyaa dullatti deebisee ijaaruuf tattaafataa akka jiru hubanna. Dr. Abiyi amaanaa itti kenname nyaatee sirna ummanni Oromoo of irraa kaasuuf qabsoo godhe deebisuuf tattaafachu argaa jirra. Mootummaan kun akeeka Impaayara Itoophiyaa jabeessuuf baafate kanaaf humni guddaan dura dhaabbate ummata Oromoo fi qabsaawota Oromoo waan tahaniif, guyyaa irraa guyyaatti diineffachaa, nafxanyaa hamilechiisaa fi jabaadhaa jechaa akka jiru hubannera.
- Sirna dhabuun guutummaa Itophiyaa keessa: kaabaa – kibba, bahaa- dhiha keessa osoo jiruu, naannoon garii bulchiinsa federaalaaf abboomamuu didanii, sadarkaa walabummaa isaanii labsachuu irra gahanii osoo jiranii, naannoon garii ammoo dirree bahanii lola labsaa osoo jiranii, MM Dr. Abiyi garuu ummata Oromoo Oromiyaa Dhihaa (Wallagga Afran) fi Kibbaa (Gujii fi Boorana) naannawa Oromoyaa biraattis waraana banee, Command Post ijaaruun bittaa waraanaan ummata ajjeessaa, hiraarsaa fi beelessaa jira.
- Hujiin diinummaa mootummaan kun ummata Oromoo irratti hojjatu, naannoo Command Post itti ijaarratee ummata hiraarsaa jiru qofatti hin dhaabbanne. Mootummaan kun miidhaa fi ajjeechaa barattota Oromoo dhaabbatoota barnoota ol’aanoo Mootummaa Naannoo Amaaraa keessatti barachaa turanii fi jiran irra gahaa turee fi gahaa jiruuf quuqamaa fi naatoo tokkoolee dhabuu fi tika barbaachisu gochuu dhabuun isaa, Oromoof dantaa dhabuu irraa akka maddetti hubanne.
- Seenaa Itoophiyaa keessatti takkaa filmaatni haqaa fi dhugaa deemsifamee hin beeku. Impaayarri filmaata haqaa fi dhugaa deemsisuus hin dandayu. Mootummaan Itophiyaa MM Dr. Abiy Ahmadiin durfamu illeen filmaata dhugaa fi haqaa deemsisa jennee hin abdannu. Mootummaan ammaa kun illeen filmaatotuma dharaa bara bittaa wayyaanee ummata hifachiisan gochuuf deema. Ragaan haala kana mirkeeneessan hedduu dha. Muummicha Minsteraatuu, ”… ani ilma Malas tahuu koo dagachuu hin qabdan; korojoo akka itti garagalfamus [hatamus] bareecheen beeka” jedhe ragaa ofitti bahee jira. Filmaatni ji’oota muraasa booda tahuuf jiru akka bilisaa fi haqa hin taane tarfaanfiilee danqan fudhachuu jalqabuu ammayyuu argaa jirra.
Hubanoota asii olii fi marii bal’aa geggeessine irraa ka’uun, murtiilee (resolutoins) fi gaaffiilee (demands) asii gadii dabarsinee jirra:
- Waraana Mootummaan Muummicha Minsteeraa Dr. Abiyyiin geeggafamu ummata Oromoo Oromiyaa Dhihaa (Wallaga), Oromiyaa Kibbaa (Gujii fi Boorana) fi ummata Oromoo naannoo biraa irratti geggeessuu jabeessinee balaaleffanna. Lolli ummata Oromoo irratti deemaa jiru dhaabatee karaa nagaa furmaata akka argatu gaafanna. Rakkoo siyaasaatif warannii furmaata akka hin fidne, yaadachiisuu barbaanna.
- Mootummaan MM Dr. Abiyyiin geeggafamu waraana ummata irratti labse hattatmaan akka dhaabu, Command Post Waraanaa Oromiyaa Dhihaa (Wallaga), Oromiyaa Kibbaa (Gujii fi Boorana) keessatti ijaaree ummataan ajjeessaa fi dararaa jiru hatattamaan akka diiguu fi waraana ummata keessaa akka baasuu jabeessinee gaafanna. Waraanni raayyaa ittisa biyyaa gocha farrummaa ummata Oromoo irratti raawwateef akka seeratti dhihaatu gaafanna.
- Ummanni Oromoo hundi xiqqaa – guddaan, Qeerroo fi Qarreen, qaama ummaticha kan tahan Oromoo dhiiha fi kibba jiran cinaa hiriiruun tumsaa fi deggersa keessan akka kennitan gad jabeessinee gaafanna. Yeroon waliif dirmatan amma!
- Saamicha lafa Oromoo keessattu naannoo Finfinneetti godhamaa jiru cimsinee balaaleffanna. Shirri Finfinnee fi Naannoo Amaaraa walitti fullaasuuf hojjatamaa jiru hatattamaan akka dhaabbatu gaafanna.
- Nafxanyooti wal ijaaranii ummata Oromoo irraan miidhaa gahaa jiraniif kan itti gaafatamu mootummaa aangoo irra jiru tahuu ibsina. Mootummaan sochii nafxanyoota kana karaa seeraa hin tohatu yoo tahe ummatni Oromoo dirqame tarkaanfii of ittisu fudhachuuf dirqama.
- Haalli biyyaa fi ummanni keenya keessa jiru, haalli mootummaan abbaa irree biyya keessatti hidda gad itti dhaabachaa jiru qalbifachuun, jaarmayootaa fi ummanni Oromoo haala mudatu malu hundaa dursanii beekuu fi qophaawuu kan gaafatu tahuu yaadachiifna.
- Gama keenyaan illee dirqama lammumaa nu irra jiru raawwachuu fi ummata keenya bira dhaabachuuf mariin keenya kan itti fufuu fi waan dandeenyu hundaan ummata keenya bira dhaabbachuuf murteessinee jira.
Ammajjii (January) 18, 2020
Warri Marii irratti argamne
- Bultum Biyyoo
- Qaxalee Waaqjiraa
- Tamaam Yusuf
- Abbaa Caalaa Lataa
- Rooraas A/Goobaa
- Quubsaa Sabaa
- Dr. Bayaan H. Asoobaa
- Dr. Dagafaa Abdiisaa
- Bultum Weebilee
- Gugusaa Galmoo
- Sheek Xaliilessa Qumbii
- Dhugoomsaa Dhugaasaa


text:
Guutaan barnoota isaatti utuu cichee deemaa jiruu kutaa 10ffaa ga’ee qabxiin isaa jalaa hafe. Innis isa qabxiin isaa akkana ta’e baayyee aaree dhiise.
Guutaan Gamoo Obbo Baacaa cina taa’ee qophee qulqulleessee jiraata. Namoonni hedduun Guutaa baayyee jaallatu. Akkasumas bakka kanatti hin haftu jedhanii namoonni jajjabeessan baayyeedha. Guutaanis jecha namoonni ittin jedhan galaa godhatee gudunfatee kaa’ee. Guutaan yeroo hundumaa yoo waaqni hojii koo kana keessaan goree na milkeesse malee ani dhugumaan bakka kanaa ka’ee bakka guddaa ga’a yookaan dhugumaan qabeenyaa irraa hafaa qabaadhee Jireenya maatii kootii jijjira jedhee yeroo hundumaa sammuu isaa itti dhiphisa.
Abbaan Qabeenyaa Obbo Baacaan gaafa Guutaa waliin duddubatan akkana jedhu. “Ani yeroo akka keetii kana qabeenyaa dhiisii saantiba cabaa hin qabu. Garuu akkan itti sooromee utuun sitti himee na amanuu dhiisuu dandeessa. Soogidda mataatti baadhee daldalaan ture. Karaa gubbaa taa’ee qullubbii nagadeera. Gabaa keessa taa’ee kophee ciccitaa biteera. Waanan hojjedhe sitti himuu irra waanan hin hojjennee sitti himuutu natti salphata. Kanaafuu ati waan argattuu hundumaa hin balleessin” jedhee gorse.
Waggaa waggaan immoo DV kuti. Akka tasaa yoo siif ba’e carraan kee beekaa si taasisuu yoo dhadhabee buddeen si nyaachiisu hin dhadhabuu ittin jedhe.
Guutaas waa’een DV baayyee sammuu isaa qabatte. Innis gaafa Namoonni mana Suuraa DV kuchiisisuu jalqaban dhaqee kutuu waadaa ofii isaaf seene.
Guutaan utuu kanaan jiruu mucaa Abbaa qabeenyaa Obbo Baacaa jaalala daangaa hin qabne jaallate. Maqaan mucaa isaanii Seenaa jedhamti. Gaafa isheen Gamoo isaanii keessa kophee qarshii mana tokko ijaarsiisu kaawwattee bashannantuu Guutaan obsee ija lafa jalaan ilaala.
Gaafa ofii isaa ilaalee ishee ilaalu isheen itti ejjettee kophee hin qulqulleeffattu.
Gaaf tokko Guutaan akkana jedhee ofii isaatti taa’ee hasaase. Amma mucaan kun maalin na caalti, uffannaa isheef moo bareedina isheef na caalti jedhee baayyee haasa’ee gungume.
Amma utuu Abbaan isheen Qabeenyaa hin qabu ta’e isheenis akkuma keenya tarree hiyyeessotaa jiraatti mitii? Jedhee of gaafate.
Utuuma kanaan Guutaan halkanif guyyaa jaalala dhoksaa isa abidda caalaa nama gubuu sanaan obsee ciisee ka’uu gaaf tokko akkamitti akka jaalala isaa itti ibsuuf mala barbaaduutti ka’e.
Guyyaan isaa guyyaa gaafa Roobii ganama. Utuu Guutaan bakka hojii isaa taa’uu Seenaan bifa addaan faayamtee Konkolaataa manaa keessaa buute. Innis waan akka ishee jalaa ka’ee dabarsaa jiruu bakka ta’aa jiruu ol ka’ee dhaabbate. Utuuma ija isaa irraa hin kaasiin Seenaan Miilla ishee wal jala dabarsaa gamoo keessa seente. Namichi abbaan konkolaachiisaa manaa sun keessaa bu’ee dhufee Guutaa biratti qophee qulqulleeffachuu dhufe. Guutaanis bakka hojii isaatii ka’ee akkuma amala isaa jalaa ka’ee isa teessise.
Namichiis abbaan konkolaachiisaa sun baayyee ajaa’ibsifatee taa’ee. Guutaanis kophee isaarraa hidhaa hiikee kophee isaa bareechee qulqulleessef. Konkolaachiisaanis erga daqiiqaa lama taa’ee booda Guutaa waa’ee haala hojii gaafachuutti ka’e. Guutaanis garaa cabaan maalummaa isaaf waa’ee maatii isaa itti himee namicha mataa raasisee hidhii xuuxxachiise. Namichiis jabaadhuu hojjedhuu waan hundumtuu nii darbaa jedhee Guutaa gorse. Guutaanis yaada isaatti Eyyee dhugaadha jedhee fudhate. Namichis akkam obbolaa si duraa yookaan si boodaa hin qabduu jedhee gaafate. Guutaanis angafnis quxusuunis anumaa jedhee deebiseef. Rakkinni maatii kootii narratti wal ga’ee ajandaa guyyaatii guyyaatti naaf baasaa oola jedhe.
Utuuma haasa’anii Guutaan Kophee isaa qulqulleessee xumure. Namichis gaafa qarshii isaa gaafatu Guutaan ol jedhee ija isaa keessa ilaalee garaa cabaaf onnee sodaan qarshii kudhan qofaadha jedhe. Namichis “boorsaa” yookaan “kiisii” isaa keessa qarshii sharafamaa dhabee utuu ta’aa jiruu Seenaan foloq jette achii as kokkolfaa dhufte. Akkuma isheen teesseenis qarshii jijjirraan jiraa jedhee namichi gaafate. Isheenis Eyyee, maalif barbaaddee jettee gaafatte. Innis mucaa kanaaf laanna jedhee deebiseef.
Isheenis boorsaa ishee keessa ilaaltee qarshii abbaa 50 qofaatu jira isuma itti laatte. Guutaanis bakka biraatti jijjiruu deeme. Gaafa inni jijjiree qarshii 40 laatuuf maaliidha jettee isa gaafatte. Innis deebii qabdaa qarshii kee ammaa keessaa jedhe. Isheenis guddaa galatoomii jettee konkolaataa isaanii keessa seenanii deeman. Guutaanis deemee bakka hojii isaa taa’ee.
Amma maalifan sin jaalladha jedhee itti himuu dhiisee jedhee aaruutti ka’e. Bakka hojii isaa taa’ee rifeensa isaa ofirraa funaanuutti ka’e. Erga isheen deemtee kaasee waa’eema ishee yaaduutti ka’e.
Utuu Guutaan bakka sanaa hin deemiin isaan bakkee bashannanaa oolanii laaqanaaf deebi’anii dhufan. Isaanis konkolaataa isaanii Guutaa dura dhaabbatanii Laaqana nyaachuu keessaa bu’an. Amma isheen keessaa buutee ol seentutti Guutaan ija isaa irraa hin kaasu.
Amma Guutaan garaa isaa kutatee haasaa qopheeffatee Seenaa gadi ba’uu ishee eegaa jira. Konkolaachiisaanis Seenaa dura dhufee konkolaataa banee eegaa jira. Seenaanis mana keessaa akkuma intala mootii miilla wal jala dabarsaa dhiira Kaaffee isaanii jala taa’ee buna dhugaa jiruuf WiFi ilaalaa jiru hundumaa isaanii wal faana afaan bansiifte. Namni hundinuu ija irratti irraanfate.
Utuu namni hundinuu ilaalaa jiruu Guutaan afaan Guutaa keessaa sagalee “Seenaa” jedhu namoonni dhaga’aan. Isheenis of duuba galagaltee “Yookoo” jette. Guutaanis anaa kottu jedhe. Isheenis suutuma gara Guutaatti imalte. Guutaanis lafaa ol ka’ee taa’ii jedhee bakka hojii isaa laateef. Guutaanis jechoota akka bakakkaa itti roobsuutti ka’e.
“Anii Maqaan koo Guutaa Tolaan jedhama. Animmoo si beeka kankee natti himuu nan barbaachiisu. Qomoon koo Oromoodha. Sanyiin koo yookaan “Zariin” koo bacarraadha”
Waan hundumaa caalaa garuu utuun haasaa kootti hin darbiin Jaalallee qabdaa jedhe gaafate. Isheenis hin qabuu jettee deebisteef. Aniis hin qabu sin jaalladhee jedhee jaalala isaa ibseef.
Anaan jaallattee jettee gaafatte. Guutaanis eyyeeka jedhe. Isheenis dhaqii hiriyyaa kee wajjiin qoosii jette. Gaafan callisee si ilaaluu si dhaggeeffachaan jira sitti fakkaata mitii?. Ani garuu Diraamaa ta’e tokkon ilaalaa ture isa natti fakkaachaa turte ittin jette. Isheenis bakka teessuu kaatee bakka Guutaan taa’ee itti haasahaa jiru lafatti gadi dhiittee kabalte.
Utuu namni kumaatamni ilaalu. Dhaqxee konkolaataa ishee seentee baate.
Guutaanis waan godhu wallaalee dalagaa isaa itti fufe. Utuuma kanaan jiruu Namoonni mana Suuraa DV kuchiisisuu eegalan. Guutaanis dhaqee kute.
Waggaa tokko booda.
Gaafa deebii DV ilaaluu dhaqu DVn Guutaaf baatee abbaa carraa taasistee jirt. Guutaan qabeenyaa waan hin qabneef Abbaa qabeenyaa Obbo Baacaa yookaan Abbaa Seenaa Ispoonseera gaafate. Obbo Baacaanis utuu afaan tokko jala hin deebisiin tole jedhanif. Obbo Baacaaniis qarshii 100,000 kennanif. Guutaan erga ulaagaa hundumaa xumuree booda Harmee isaaf Abbaa isaaf nama ramadee Ameerikaatti ba’e. Guutaan utuu ala hin ba’iin duraa maatii isaa Imaanaa guddaan Obbo Baacaatti kennee deeme. Innis waan dhala namaaf barbaachiisu kamuu itti hin hir’isne.
Guutaan erga waggaa Saddeet(ala taa’ee booda maatii isaa yaadee dubbisuu dhufe. Gaafa inni dhufuu Obbo Baacaan kabajaa guddaa fi jaalala guddaan isa simatan. Finfinneetti itti deemanii konkolaataa manaa isaanis fuudhan.
Gaafa Guutaan dhufe Hooteela isaanii seenu hundumaa caalaa kan itti marmee dubbise Seenaadha. Guutaas namoonni hiriyyaa isaa duranii itti yaa’anii dubbisuu eegalan.
Guutaan erga maatii isaa dubbisee biyya keessa torbee lamaaf taa’ee booda jaalallee fudhatee deemu gaafachuu eegale. Seenaanis bobaa isaa jalaa ba’uu didde. Gaafa hiriyyoonni durbaa dubbisuu dhufan ija dalgaan ilaalti. Garuu Guutaan isa isheen gaafa dhiittee fi kabalteetu garaa isaaf onnee isaa keessaa hin badu. Gaafuma ishee argu akka fuulleetti of keessatti ilaala.
Seenaanis akka isa jaallattu haasaa keessa itti himte. Isa gaafa qarshii 40 laatteefi kaastee yaadachiiste. Guutaanis akkas jedhe. Qarshii kee siin deebisa garuu ani dhiiticha keef kaballee kee siif deebisuu hin danda’u jedhe.
Guutee koo dhugaa anoo sin jaalladha jettee. Innis Lakkii Maqaan koo Guutee miti Guutaadha jedhe. Innis mee gaaffii tokko si gaafadhuu jedhee Seenaa gaafate. Isheenis waan feete na gaafadhu jette. Innis akkas jedhe.
“ANA MOO AMEERIKAA” jaallattaa?
Hiriyyaa_keessan_barsiisaa.
Share waliif godhaa!
Dheebuu like follow godhaa hordofaa


text:
WBOn Wallagga keessa socho’u beeyilada nyaatee lafarraa fixaa akka jiru Jeneraal Biraanuu Julaa paarlaamaa Itoophiyaatti himan.
Dubbii hoodaa…siyaasa jaarraa 21ffaa…
“Waraanni ABO wallagga keessa socho’u gaafa galu, uummanni yaa’ee simate, kabajaan sangaa qalee nyaachise, sangaan dhumnaan hoolaa qalaa jedhee dirqisiifnaan uummanni hoolaa qaleefii nyaachise, hoolaan dhumnaan lukkuu qalaa jedhee dirqisiisee jennaan uummanni lukkuu qalee nyaachise, lukkuun dhumnaan waan qabdan fidaa jedhee dirqisiisuun uummata ajjeesuu fi saamuu jalqabe”
Jeneraal Birhaanuu Julaa, I/A muummee ajajaa waraana waliigalaa Itoophiyaa, paarlaamaa fuulduratti wanti isaan waa’ee WBO dubbatan kun hunda dura uummata Oromoof, itti aansuunis Qeerroo fi Qarreef tuffii qaban kan agarsiisu fi aantummaan Oromoo xiqqoon tokkollee akka isaan keessa hin jirre kan mulisu dha. Utuu galeefii, isaanumayyuu hacuuccaa wayyaanee fi ergamaa Saamooraa Yunus ta’uu jalaa baasee aangoo kanaan kan isaan gahe qabsoo saba kanaati, keessattuu Qeerroo fi Qarree WBO isaan itti ga’isan kana. Yaa Jeneraal, dubbiini siyaasaa akka qaba, akkuma namatti dhufetti hin balfani.
ABOn mootummaa ADWUI waliin hojjachuuf waliigalteen irra geenye qaama mootummaatiin danqameera, rakkoon mudachaa jira, waraanni narratti banameera jedhee himataa jira. Mootummaanis ibsa baasaa tureen ABOn akkaataa waliigalteetiin deemuu hin dandeenye, kanaaf iddoo hedduutti nagaan boora’eera, olaantummaa seeraa kabajichiisuuf tarkaanfiin fudhadha jedhaa ture. Kun rakkoo wal dhabdee siyaasaati male rakkoo garaa miti.
Rakkoon rakkoo garaa utuu hin taane rakkoo siyaasaa akka ta’e uummanni Oromoos ta’e uummanni Itoophiyaa dur baree fixe. Jeneraal Biraanuun Eenyuun gowwomsuuf akkasitti paarlaamaa fuulduratti dubbii yartuu akka dubbatan ifa miti. Uummanni Oromoo shiftaa fi saamtota qallabuun aadaa isaa miti, dirqamee sodaatees horii itti hinqalu. Wallagga keessa kan jirus kanuma. Ani dhugaa Jeneraala kana nan jaalladha, garuu dubbiin isaan har’a dubbatan kun yaraadha. Oromoon immoo Jeneraal Biraanuu akkuma Generaal Taaddasaa Birruu fi Gen. Waaqoo Guutuufaan akka ta’an hawwa.
Maqaa Olaantummaa seeraa kabajichiisuu fi nageenya mirkaneessuutiin Oromoo akka sabaatti salphisuu fi xiqqeessuun, qabsaa’ota saba kanaa tuffachuu fi shiftaa fi saamtotatti fakkeessuun maqaa balleessuun tooftaa wayyaaneen kaleessa ittiin hojjachaa turtee fi ittiin kisaarte dha
Qajeelaa
Via:Dula Dh


text:
Jeequmsa Liibiyaa: Hidhattootni gamoo korporeeshinii boba'aa Liibiyaa haleelan
Gareen hidhattootaa waajira muummee Korporeeshinii boba'aa biyyoolessaa Liibiyaa magaala Triipoolitti argamu haleelan.
Walitti bu'iinsa hidhattootaa fi qamoolee nageenyaa gidduutti uumameen sagaleen meeshaalee waraanaa guddaan gara gidduugalaa magaalaa Triipoolirraa dhagaahamaa ture jedhan namoonni ijaan argan.
Qaamoleen nageenyaa bakka sana turan akka dubbatanitti walitti bu'iinsa tureen namoonni misoonsonni qaamolee nageenyaa lamaa fi kan hidhattootaa lama ajjeefamaniiru.
Torbee darbe waraanni hidhattoota waliin taasisifamu akka dhaabatu walii galamuu Dhaabbatni biyyoota Gamtoomanii beeksisee ture.
Mootummaa deeggarsa Dhaabbata biyyoota gamtoomanii qabu magaala Triipoolii to'atee kan jiru ta'uus hidhattootni garuu kutaalee biyyattii hedduu harkaa qabu.


text:
SOCHII WBO OROMIYAA FI WARAANA ITIYOOPHIYAA LABSAME
Related Posts
- Oduu Tarkaanfii WBO Giddu gala Oromiyaa fi Zoonii kibbaa
Oduu Tarkaanfii WBO Giddu gala Oromiyaa fi Zoonii kibbaa WBO, Sadaasa 1, 2020 Gootichi waraana…
- RSWO: Addaan citiinsa neetiwoorkii, haala sochii WBO fi "Humna Addaa Oromiyaa"
RSWO: Addaan citiinsa neetiwoorkii, haala sochii WBO fi "Humna Addaa Oromiyaa" Bobbaa "Poolisoota Humna Addaa…
- Walleewwan Qabsoo fi Gooticha WBO Hamilchiisan!
Walleewwan Qabsoo Haaraa fi Gooticha Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) Hamilchiisan! - 2020 1. Sabboonaa Tafarraa:…


text:
Byyoonni faca’ina vaayiresii koronaa ittisuuf jecha meeshaa kunuunsa wal’aansa fayyaa kan yeroo hatattamaa keessumaa meeshaa hafuura baafachuuf gargaaru bitachuuf rakkataa jiran. Afriikaa keessaa faca’inni vaayiresii koronaa meeshaaleen barbaachisan kun utuu hin dhaqqabin, nersoonni leenjii utuu utuu hin argatin hatattamaan hammaataa jira.
Doktoronni iKeeniyaa qophee ta’uuf jecha muuxannoo waahiloo isaanii biyy alaatti gargaaramaa jiran.
Keeniyaa keessaa namoonni 180 ta’an vaayiresii Kanaan qabamaniiru, namoonni ja’a immoo du’uu lakkoobsi dhiyeenya weerara addunyaa kan hordofu Yuniversitii Joons Hopkins irraa argame beeksiseera.


text:
Uummanni Miliyoona 5 caalaan prezidaantii waggoota 15 aangoo irra turan nama bakka bu'u filachuuf har'a gara wirtulee filmaataatti deemaa oolan.
Piyeer Nikurizizaan aangoo irra turuuf jecha yaaliin godhan waggoota darban shaniif aangoo irra kan isaan turse ta'uus lammiwwan biyyatti kuma 300 biyya isaanii gadhisanii akka dheessan dirqisiisee jira.
Hokkara yeroo sanaa namoonni dhibba hedduun keessatti dhuman qiyyaafannaa humnootii mootummaatu irra ture jechuun qorannaan Tokkummaan mootummootaa gaggeesse murteessuus mootummaan garu haalee jira


text:
ነገ የሚመረቀው የአቃቂ ቃሊቲ ክፍለ ከተማ የኦነግ ቢሮ ገና ከዋዜማው በቡዳ መድሀኒቱ ደመቅ ሸብረቅ ብሎ ለአከባቢው ግርማ ሞገስን ለግሷል ነገ እዛው እንገናኝ።
አካና አቦ ኢጆሌ አቃቂ ቃሊቲ
ከን ቃሊን ተኪቲ
Kan Biyya hoogganuu malu Hooggansa #Bilxiginnaa miti Hooggansaa ABO’n,KFO fi PBO Oromoo qofaadha.
Mooraalii biyya gaggeessuu,dandeetti fi gahumsa biyya gaggeessuu,caasaa hawaasa baldhaa tahe baadhachuu danda’uu qabaachuu,muuxxannoo injifannoo dhugaa galmaa’e harkaa qabaachuu,diina ummataa kan tahe hunda yaadaa fi beekkumsaan amansiisanii moo’achuu walumaagalatti Biyya Hogganuuf kan maluu Hoggansaa #Bilxiginnaa miti;Hoggansaa ABO,KFO fi PBO Oromoo qofadha Kuni jibba ykn oloola ykn fakkeessuu ykn qoosuu ykn siyaasa sobaan nagaduu miti,Haqa Ummannii Baldhaan Beekuu dha.
Horaa Bulaa!!!
Share godhee!
Beeksisa
Baniinsa Waajjira ABO Godina Finfinnee kutaa bulchiinsa magaalaa KAARRA QAALLUU (Aqaaqii)
Amajjii 05,2020 Dilbata dhufu ALItti ganama sa’atii 2:30 irraa eegalee Waajjirri ABO Godina Finfinnee Kutaa Bulchiinsa magaalaa KAARRA QAALLUU (Aqaaqii Qaallittii) ifatti banamee eebbisama.
Sirna baniinsa Waajjira ABO kana irratti Hoggontoonni dhaabaa, Koloneel Gammachuu Ayyaanaa fi keessummoonni afeeraman ni argamu.
Wallistootni Oromoo kan akka Falmataa Kabbadaa fi Baandaan Gadaa ni argamu.
Waan ta’eef ilmaan Oromoo naannoo sanii fi kanneen sanaa ala jirtan irraa qooda fudhachuu dandeessan cufti afeeramtanii waan jirtaniif akka irratti argamtan kabajaan isin afeerra.
Koree qindeessituu sagantichaa
FYI~Alert
~
Wallagga Lixaa naannoo hedduurraa mootummaan tajaajila talafoonaa dhaabeera. Loltoonni dhiyoo kana OPDOn eebbiste konkolaataa 70 ol WBO loluuf gowwomfamanii achi seenuu isaanii niyaadanna. Dhukaasni gurguddaan akka ta’aa jiruufi lolli akka malees akka jiru beekameera. Loltoota reef eebbifamanii bu’an kan maqaa ‘Humna Addaa Oromiyaa’ jedhaman sanarras daguuggaa hamaan gaheera. Hojiin #Bilxiginnaakee kana kunoo!
Abbootii gadaatiin gowwomfamuun gaafa miseensotni WBO qawwee lafa kaahanii harka kennatan namni Faqqadaa Abdiisaa jedhamu Xollaay leenjiif deemee ture.Leenjii mootummaan kenneefii edda xumuratee booda hojii diiggaarratti ramadamee jira.Akka mootummaa waliin waldhabetti ofdhiyeessuun qawwee qabatee bosona seenee ummata godina Horroo Guduruu Wallaggaa goolaa jira.Faqqadaan mootummaa Abiy irraa dirqama fudhatee hojii hojjechaa jiru keessaa:
-sabbontota Oromoo isa waliin akka bosona galani edda godhee booda duubaan makalaakayaa itti waamee rukuchiisa.Akka kanaan “WBO”n yerootii yerootti rukutamaa yoo deemu ummatni jabina WBO irratti amantaa dhabee WBO gargaaruu ni dhaaba jedhameeti yaadameera.
-Dawud Ibsaatu nabobbaasee jira jedhee sabboontota gowwoomsuun gargaarsa adda addaa edda irraa fudhatee booda maqaa namoota isa gargaaranii tarreessee mootummaatti kennee akka mana hidhaatti guuramani taasisa.
-Sabboontota Oromoo qawwee qabani humnaan hiikkachiisa.Mootummaan sabboontota kanneen irraa kallattiin ofumaa yoo qawwee hiikkachiise ummatni nubalaaleffata ykn nujibba jedhee sodaata.Mootummaan Abiy garee maafiyaa ijaaree,dirqama itti kennee ummata hidhannoosaa hiikkachiisaa “kunoo WBO tu hidhannoo sin saamaa jira” jedhee olola.Akeeknisaas WBO fi ummata walitti buusuu ,fi ummata godina Horroo Guduruu qawwee hiikkachiisuu dha.Akka kanaan Faqqadaan gaafa Amajjii 2 fi 3, 2020 Guduruu keessa naannahee qawwee ummataa saamaa jira.
-Ummata gandoota adda addaa keessatti dirqamaan walitti qabee ” ani General Faqqadaa Abdiisaa ti, otoo ani jiru waraana Marroo hin gargaariina” ergaa jedhu ifatti labsaa jira.
Ummatni Godina Horroo Guduruu lukkee diinaa kanarraa of eeggachuu qaba.Qeerroon Horroo Guduruu qabsaahaa of fakkeessee olola sobaa Faqqadaan tamsaasaa jiruun otoo hin gowwoomfamiin garee Faqqadaa hadamsitanii tohannoo jala akka oolchitani ykn garee maafiyaa ergama diinaa fudhatee socho’aa jiru kana hordoftanii WBO naannoo sana keessa socho’aa jiruuf odeessa kennuun
Waajjira ABO
Godina Shawaa Bahaa Aanaa Booraa magaalaa Boteetti waajjirri ABO bifa ho’aan baname. Sirna baninsa waajjira kanaa irratti Miseensi Gumii Sabaa ABO jaal Kennasaa Ayyaanaa fi qondaalonni dhaabichaa argamaniiru.


text:
Mootii Daa’imaa Yookan Maraataa (A baby or Mad King)
Damee Boruu: Adooleessa 09/2020
Abjuun Mootii tahuu fi dhugaan Mootii tahuu jidduu gargaarummaa guddatu jira. Kononeel Abiyi Mootii Daa’imaa(Ye ceqilaa Nugus) haa tahu maraataa waan qabatamaan irraa beeknu hin qabnu. Akka fakkaatu yoo tahe mul’ata haadha isaan akka Mootii tahu gaafa mudama isaa himatee jira. Mul’ata haadha isaa bakkaan gahuuf akkuma Masaraa Miniliki seeneen lafee Mootota Habashaa boolla keessa funaanee siidaa dhaabbaaf kan mataa isaas cinaa itti kalaalataa jira.
Namni kun kan abjuun maraate yookan sammuun isaa socho’e gara daa’ima wagga lamaa itti kan deebi’e fakkaata. Waan hundaa dura hojiin isaa Masaraa Minilki haaromsuu fi miidhagsuu irratti kan xiyyeefate dha. Masaaraa Miniliki kana keessatti bakka bashanaa fi hoolmaa qopheessaa jira. Isa irra darbee haroo(Man-Made Lake) kan habaaboon marfamee ijaaruun waan dinqisfatamuu qabu hojjechaa jira jedhama. Habaaboo Bolee bakka xiyaaraan qubatee jalqabee amma Masaraa Miniliki gahu bitaa fi mirgaan diriirsee miidhagsaa jira jedhama.
Namni kun maraatuu yookan daa’ima abjuu keessa jiru dha. Yaroo kana hundaa gochaa jiru uummatni inni irratti Mootii tahe milliyoona heddhuun lakkawwamuu beelaa, hiyuumaa, dhukkubaa fi gadadoon akka baala muka irraa harca’aa jira. Horiin bashabashaa jiru kun irra guddaan kan dhufuu dhaloota boruun kan liqeefatamu irraa ti. Arabootaaf konkolaataa ofee kadhaan kan argatu amma kana guddaa miti. Karaa biraa mootummaan isaa hormaata argamsiise tokko illee hin qabu.
Yaaddoon isaa inni duraa fi guddaan eenyu akka aangoo isaa kana isa irraa fudhatu of irraa eeguu qofa. Ammaaf dabtaroota Habashaa fi nafaxanyoota of duba yaasaa jira. Sababni isaa mul’atni haadha kee dhugaa dha. Mootii tahuuf xiqqotu si hafaa jira jedhanii waan harka isaaf rukkutaa jiraniif abdii isaanii irraa qaba. Akkuma inni isaaniin meshaa godhatee mootii tahuuf fiigu isaan immoo isa qabatanii waan barbaadan hundaa hojjetachaa jiru. “Cabaan lamaan walitti fayyaa tokko hin tahu” akkuma jedhan wal fudhatanii hallayyaa bu’uuf qophaa’aa jiru.
Hojii Mootii Daa’ima kanaa ilaala. Waxxabajjii bara darbee Masaraa mataa isaatti dhukaasa bane Jeneraala isaa Jeneral Saree Mekonnon ajjeese. Sababni isaa wagga 27 Jeneral Saree Mekonnon gadi jedhee harka fudhaa jiratee amma ajaja kenuufiin yaaddoo itti tahee ajjeese hobaafachuu filate. Hojii daa’imaa yookan maraatuu waan taheef malee soorata baasee nagaa argachuu danda’a ture.
Karaa biraa Minilkii fi Masaraa Minilki nama xuqquuf obsa hin qabu jedhee jira. Haacaaluun yoon siidaa Minilki ilaalu farada Oromoo yaabatee arguun na aarsaa jedhe. Kana malees nfxanyaan, kaleessas, har’as borus diinaa jedhe. Haacaaluun goota sodaa hin beekne. Du’a sodaatee dhugaa dubbachuu irraa booda deebi’e hin beeku.
Haacaaluun waan maqaa Minilki xurreessu guddaa dubbate. Torbaan tokko keessatti nu ajjeessuu qabda jedhanii nafxanyoonni Masaraa Minilki keessa jiranii fi ala mila isaa jalatti kufanii halkanii fi guyyaa kadhatan. Mootiin daa’imaa kun illee isaan dhaga’ee Haacaaluu ajjeesse. Rasaasni Haacaluu ajjeese agartuu ija Uummata Oromoo hundaa rukkute. Nama Milliyoona shantamatu argartuu ija isaa dhabe. Kana booda atii fi nafxanyoonni kee wal fudhatanii hallayyaa bootu. Harka keessan ilmaan Oromoo fi Oromiyaa irraa kaasaa. Yoo tasa achi buutee baduu barbaadan duwwaa hojii keessan yakkamaa fi fokkisaa kana itti fufaa.
Haacaaluu ajjeeftee kaatee bakka owwalaa fi sirna owwaalaa dhowwatee waraanan marsitee akka nama boojuu tokkotti owwaluun maal sitti fakkaata? Ati daa’ima keessa iyyuu ijoollee ishee fincaan isheen dhoqqee bukkistee xaphatuu gadi. Waraanan mana maatii isaa marsitee firoota ajjeessuun karaa dha? Nama harka qullaa jiru hundaa ajjeeftanii diina keenya barbadeessine(tedemsesu) jechuun ni fakkaata? Dhiira yoo tatan WBO torbaan lama keessatti fixna jettan maaliif hin fixne? Yakka hojjetanii kaatanii hojii keessan “Shanee, TPLF yookan Biyya Misiraatu” Haacaaluu ajjeese yaroo jettan namni kan isin dhugeefatu sinitti fakkaata?
Mootiin daa’imaa kun amma immoo wareeree rasaasa isaa karaa hundaan(all direction) dhukkaasaa jira. Miila maataa isaatu dhukkaasaa jira.Warra mootummaa isa wajjin jiru miti warri partii Blixiginaa keessa jiru iyyuu hidhamaa fi ajjeefamaa jira. Yaroo dhukkubni Covid-19 nama fixaa jiru kana ilmaan Oromoo kumaatan mana hidhaa keessatti ukaamsitanii bal’aaf saaxiluun itti gaafatama guddaa qabdu. Kana malee Internet fi midiyaa uummatni oduu dhukkuba kanaa akka hin arganneef irraa cufuun badii itti yaadamee hojjetamu waan taheef uummata fixxuu(genocide) akka tahe hin dagatiina.
Mootiin Daa’imaa kun wagga lama booda gadi bahee an waan Oromo taheef natti hinfanii jiru jechuun hiikaa hin qabu. Har’a gaafa ilmaan Oromoo kumaataan hidhuu fi ajjeessu Oromoo tahuun isaa itti mul’ata? Amma gadi baa’ee an waan Oromoo haa jedhu malee kan afaan isaa keessa bahu Oromoo xiqqeessu fi arabsuu qofa ture. Oromo tahuu fi dhiisu utuu hin taane waan Oromoof tahu hojjechutu Oromoo nama godha. Namni dhiiga namaa qeensee ilaale Oromoo nama godhuu fi Oromummaa nama irraa molqu hin jiru. Ilmi Oromoo haqaa, mirgaa fi hiree Uummata Oromoof mirkanneessuuf hojjeta. Kaayyoon Oromummaa salphaati kanuma. Ati garuu nafxanyootaaf hoogganaa taatee Uummata Oromoo lafa irraa dugugdee balleessaa jirta. Kanfaau uummatni Oromoo dhiifama yaroo lammaffaa isaaf gochaa hin jiru.
Waggaa sodomaaf Uummata Oromoo qabsoo gochaan ture jetta qaanii tokko malee. Bara EPRDF wajjin turte gantuu fi gaadduu(Spy) taatee Wallaga keessa akka turte ni himama. Afaan Amhaaraa fi Tigree malee hin beeku jettee ijoollee Oromoo gowwomsitee ficcisiisa turuun keee ni yaadatama. Sun gahaa hojii kee EPRDF keessatti qabaachaa turte waan taheef waan godhamuu danda’u hin jiru. Garuu erga aangoo argtee wagga lamaan kana keessatti waan Oromoon jaallatuu fi waan Oromoo ilaallatu hojjechaa jiru. Uummata Oromoo kutaa fi Ammantiin gargar qooduuf yaalleera. Qarree f Qeerroo Oromoo dantaa, horii fi kennaan burjaajeessuuf yaalleera. Humna RIB Boorana, Gujii, Wallagaa fi Waloo itti bobaase qabenya uummataa barbdeessaa, dubrtii gudeedaa, guddaa fi xiqqaa ajjeessaa fi hidhaa jirta. Naannoo Oromiyaa hundaa keessatti nama ajjeessuu fi hidhuun hojii Mootii Daa’imaa kana keessa isa duraa tahee jira. Abiyi Ahmed Oromo taaate Diqaalaa Haacaaluu booda abdaariin Oromiyaa si baachaa hin jiru. Daddaffiin nu irraa deemi!
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo uuummat Oromoof!
Oromiyaan Ni Bilisoomti!


text:
Raashiyaa
Raashiyaan (Afaan Raashiyaatin: Poccия), maqaa Raashiyaan Federeeshin jedhamun beekamti, biyya kaaba Yureeshiyaa kessatti argamtu. Raashiyaan sirna bulchiinsaa federaalawaatin kan ijaaramte yoo ta'u mootummaa pirezidaanttin hogganamuun bulti. Raashiyaan kutaawwan bulchiinsaa 83 of keessaa qabdi. Ballina lafaatin, Raashiyaan biyyaa guddaa yoo taatu, karaa kaaba-dhihaatii kaasee hanga kibba-bahaatti biyyoota akka Noorwey, Fiinlaandi, Istooniyaa, Laativiyaa, Lituheeniyaa fi Poolaandi, Beelaarus, Yuukireen, Ji'oorjiyaa, Azarbaajan, Kaazaakistaan, Chaayinaa, Mongooliyaa, fi Kooriyaa Kaabaatin daangeffamtee argamti. Galaanarraan ammoo Jaappaan wajjin karaa Galaana Okotisk, fi USA wajjin karaa bulchiinsa Alaaskaatin daangaa waliin qabdi. Biyyoota addunyaa keessaa, ballina lafaatin, Raashiyaan tokkoffaa yoo taatu, ballini ishiis iskuweer km 17,075, 400 (6,592,800 sq mi) ta'a. Kunis ballina lafaa (earth) kan namni irra jiraatu keessaa harka saddeet keessa harka tokko ta'a. Baayyina uummataatinis, bara 2012tti uummata miliyoona 143 qabaachudhaan, Raashiyaan addunyaarraa sadarkaa 9ffaa qabatte jirti. Ballina lafa Eeshiyaa gara kaabaa hunda dhuunfachuun, Raashiyaan lafaa fi qilleensa gosa adda addaa qabdu yoo ta'u taayim zoonii (time zone) 9 ballata. Raashiyaa addunyaarraa kuusaa albuuuda(mineral) fi humna (enregy resource) isa guddaa kan qabdu yoo ta'u oomisha boba'aa (oil) fi gaazii uummamaatin(natural gas) biyyaa olaantumaa qabdudha. Akkasumas bosona guddaa addunyaarraa qabachun ni beekkamti. Haroowwan Raashiyaa keessa jiran, bishaan sogidaawaa hin ta'in addunyaan qabdu keessaa harka afur keessaa harka tokko yoo ta'u Haroon Baayikaal qofti 20% qabata.
Seenaan Raashiyaa kan eegalu seenaa gosa Islaav Bahaa kan Yuurooppi Bahaa keessatti jaarraa 3ffaa fi 8ffaa giddutti mul'ate wajjin wal qabata. Mootummaan Ruus kan uummamte naannoo jaarra 9ffaa keessa dursaa waraanaa kan Varaanjiyaan fi sanyii isaatin. Bara 988 warri Ruus amantii Ortodoksii mootummaa Beezaantaayin irraa kan fudhatan yoo ta'u kunis aadaa warra Beezaantaayin fi kan Raashiyaa waltti akka makamu gochudhaan barkumee(millenium) dhuftuuf aadaan Raashiyaa ittiin beekkamtu akka uummamu godhe. Dhummarratti Ruus mootummaa xixiqqootti kan diigamte yoo ta'u lafti Ruus ballaan warra Mongoliin qabamee gabbaraa warra horsiisee bulaa Golden Horde ta'an. Boodarra suuta suutan Bulchaan Mooskoo inni Guddaan (Grand Duchy of Moscow) mootummoota xixiqqoo Raashiya naannoo tokko jiran walitti qabee Goolden Horde(Golden Horde) jalaa bilisa baase. Dhuma jaarraa 18ffaatti, biyyittiin karaa waraanatiin, karaa abuurutiinis baballattee Impaayera Raashiyaa ta'e, kunis seenaa keessatti Impaayera guddicha guddicha isa sadaffaa, kan Poolaandi Yuurooppii amma Alaaskaa Ameerikaatti ballatu ta'e.
Warraaqsa Raashiyaatti aansudhaan, Rippabiliika Federaalawaa Sooshaalistii Soovieyeeti Raashiyaa bulchiinsaa Tokkummaa Sooviyeet keessatti kutaa olaana kan qabdu taate. Tokkummaan Soovieyeet addunyaarra biyya Sooshaalistii hordoftu kan jalqaba fi biyyaa humna guddaa qabdu(superpower) yoo taatu Waraana Addunyaa II warri Allied Forces akka moo'atan gochuu keessatti ga'ee guddaa baate. Barri Sooviyeet jaarraa 20ffaa keessatti guddina teeknooloojii olaanaa kan fide yoo ta'u kana keessa tokko namni yeroo jalqabaaf lafa gadhiisee waaqati ol ba'uun (human space flight) tokko yoo ta'u kan biraa ammoo saatelaayitii waqarra ka'un. Federeeshiniin Raashiyaa diiggama Tokkummaa Sooviyeet kan bara 1991 booda bakka bu'utuu Sooviyeet taate.
Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa GDPn sadarkaa 9ffaarra yoo jiraatu, humna bituutin ammoo sadarkaa 6ffaa fi baasii humna waraanatiin sadrkaa 3ffaa qaba. Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa diinagdee baayyee saffisaan guddachaa jiran keessaa tokko. Biyyota addunyaarraa humna Niwukilerii ifatti qabaachun beekkaman shan keessaa Raashiyaan tokko wayita taatu kuusaa meeshaawwan jamaa balleessan (weapons of mass destruction) guddaas ni qabdi. Raashiyaan biyya humna guddaa qabdu yoo taatu miseensa dhaabbataa Kaawonsilii Nageenyaa Motummoota Gamtoomanii, miseensa garee G8, G20, Kaawonsilii Yuurooppi, Waliigaltee Diinagdee Eeshiyaa Paasifiik, Dhaabbata Walgargarsa Shaangaayi, Gamtaa Diinagdee Yureeshiyaa, Dhaabbata Nageenyaa fi Walgargaarsaa Yuurooppi, Dhaabbata Daladala Addunyaa, fi dura buutuu Tokkummaa Mootummoota Of danda'aniiti.
Warraaqsa Raashiyaatti aanudhaan, Rippabiliika Federaalawaa Sooshaalistii Soovieyeeti Raashiyaa bulchiinsaa Tokkummaa Sooviyeet keessatti kutaa olaana kan qabdu taate. Tokkummaan Soovieyeet addunyaarra biyya Sooshaalistii hordoftu kan jalqaba fi biyyaa humna guddaa qabdu(superpower) yoo taatu Waraana Addunyaa II warri Allied Forces akka moo'atan gochuu keessatti ga'ee guddaa baate. Barri Sooviyeet jaarraa 20ffaa keessatti guddina teeknooloojii olaanaa kan fide yoo ta'u kana keessa tokko namni yeroo jalqabaaf lafa gadhiisee waaqati ol ba'uun (human space flight) tokko yoo ta'u kan biraa ammoo saatelaayitii waqarra ka'un. Federeeshiniin Raashiyaa diiggama Tokkummaa Sooviyeet kan bara 1991 booda bakka bu'utuu Sooviyeet taate.
Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa GDPn sadarkaa 9ffaarra yoo jiraatu, humna bituutin ammoo sadarkaa 6ffaa fi baasii humna waraanatiin sadrkaa 3ffaa qaba. Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa diinagdee baayyee saffisaan guddachaa jiran keessaa tokko. Biyyota addunyaarraa humna Niwukilerii ifatti qabaachun beekkaman shan keessaa Raashiyaan tokko wayita taatu kuusaa meeshaawwan jamaa balleessan (weapons of mass destruction) guddaas ni qabdi. Raashiyaan biyya humna guddaa qabdu yoo taatu miseensa dhaabbataa Kaawonsilii Nageenyaa Motummoota Gamtoomanii, miseensa garee G8, G20, Kaawonsilii Yuurooppi, Waliigaltee Diinagdee Eeshiyaa Paasifiik, Dhaabbata Walgargarsa Shaangaayi, Gamtaa Diinagdee Yureeshiyaa, Dhaabbata Nageenyaa fi Walgargaarsaa Yuurooppi, Dhaabbata Daladala Addunyaa, fi dura buutuu Tokkummaa Mootummoota Of danda'aniiti.


text:
Oromo Liberation Front OLF/ABO Bitootessa 11/2021
Namootni ABO keessatti shira xaxuun beekaman kora sabaa waamna jechuun ummata burjaajjessaa akka jiran qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo bira gahee jira.
Akka Qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo ragaa waliin qulqulleeffatetti guyyaa sanbata lamaan as deemu jechuun Bitootessa 13-14/2021 ykn bitootessa 4-5/2013 kanatti akkuma waamaa jiraachuu baramee jira. Qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa akka mirkaneessatetti Karaan isaan ittiin waamaa jiranis karaalee armaan gadii tahuu bira geenyee jirra.
1. Namoota Gabrummaaf ABO balaaleffatan karaa sirrii godhanii fudhatan,kanneen durumaanuu rakkoo adda addaatiin qabsoorraa of duuba deebi’niifi caasaa mootummaa waliin hojjatan waamaa jiru
2. Namoota caasaa keessatti beekan odeessa dogoggoraa kennuun akka waan korochi karaa sirrii ta’een beekamtii dhaabaatiin ykn eeyyama Hayyu Dureetiin godhamaa jiruutti fakkeessuudhaan dogongorsuun waamaa jiru
3. Namootumaa haala dhaabniifii siyaasni biyya kanaa keessa maal keessa akka jiru hin beekneefi jaalala dhaabaa qaban hubannoo sobaa qabsiisuudhaan waamaa jiraachuu isaanii Qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo mirkaneeffatee jira
Kana hubachuun ummatni Oromoo miseensonni fi deeggartootni ABO haala kana hubachuun sochii gantootni dhaaba Ummata bal’aa ABO irratti kora Sabaa jechuun afaan faajjiif kora Sobaa waamaa jirtu harkatti akkasuma fashalsiisaa jirtan ammas jabeessitanii akka irratti ummataaf hubannoo kennitan waamicha isiniif goona.
Namoota shira kana irratti qindaayanii hojjetaniif leenjiin Bitootessa 10/2022 Finfinnee Hoteela Aksum keessatti karaa Addisuu Araggaa kan kennamaa ture yoo tahu guyyaa har’as beellamni qabamee jiraachuu qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo bira gahee jira.
Namoota dirqama kana fudhatanii socho’aa jiran sanada isaanii fi maqaa namoota jira kana irratti hirmaachuuf jiran jedhamanii guuchisiisamaa jiran ragaa waliin ummataaf kan maxxansinu taha yoo shira qindaayaa murna PPn gaggeeffamu irraa harka keessaa hin fudhanne hunda maxxansuuf ni dirqamna .
Namoota kora sobaa shiraan PPn gama gantootaan akka gaggeeffamuuf waamaa jirtuuf Kana irratti hirmaataniif bakkayyuu konkolaataa akka ramadaniifi baajannis waliin akka ramadameefii jiru qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa qulqulleeffateera.
Walumaagalatti ABO kora Sabaa ammatti waame kan hin qabnee fi koreen qindeessituu kora Sabaa ABO kan gara fuulduraatti beeksisu tahuu hubattanii kora Sabaa jedhamuun kan waamamaa jiru ABOn kan hin beekne tahuu akka hubattanii wal hubachiistan isiniif dhaamna.
#Hubachiisa Korri Sabaa ABOn waameera jedhamu soba tahuu bartanii gara fuulduraatti kora Sabaa karaa Koree Qindeessituu kora Sabaa ABO karaa miidiyaales tahe karaa caasaalee waamicha isiniif godhamu akka hordoftan isin beeksifna


text:
OdeeyfannooUncategorizedUSA
Doonaald Traamp Magaalaan Al-Quds Magaalaa Guddoo Israa’eliiti Jechuun Labse.
Prezdaant Traamp bara dabre yeroo duula filaannoo gaggeeysaa tureetti wantoota wadaa ummata Ameerikaatiif gale keessaa tokko, Imbaasii Ameerikaa kan Telaaviiviitti argamu gara Al-Qudsiitti jijjiiruu yoo tahu, guyyaa har’aa Ameerikaan magaalaan Al-QUDS magaalaa guddoo Isra’eel tahuu beekamtii kan keennite tahuu labse.
Dhiheenya kana mootummoonni biyyoota Adduunyaa Traamp murtee kana irraa akka deebi’uu qabu akeekkachiisaa turaanis, inni garuu yaada isaa irratti cichee magaalaan Al-Quds Magaalaa Guddo Israa’eel tahuu murteessuun, Bulchiinsi isaatiis labsii kana galmaan gahuuf ammarraa eegalee hojiitti akka seenuu qabu ajaja dabarsee jira.
Kanuma hordofuun akkuma labsiin kun baheen ummanni Turkiyaatis Imbaasii Ameerikaa kan magaalaa Istaanbuliitti argamu fulduraati bahuun mormii cimaa geggeessa jira, akkasumas mootummaan Turkiyaatis labsii kana kan balaleeffatu tahuu ibse.


text:
WAAMICHA WALGAHII CAFFEE
Kabajamtoota Miseensota Caffee Hundaaf
Walgahii Idilee 4ffaa Waggaa 1ffaa Bara Hojii Caffee 5ffaa Adoolessa 08/2008 irraa eegalee Magaalaa Adaamaa Galma Caffeetti ni adeemsifama. Kanaafuu, miseensonni Caffee Oromiyaa hundi waraqaa eenyummeessaa Miseensa Caffee ta’uu keessan ibsu qabattanii Adoolessa 07/2008waaree booda sa’aatii 8:30 irraa eegalee Magaalaa Adaamaa Galma Caffeetti argamuun akka gabaastan isin beeksifna.
Kookasiin Dubartootaa Adoolessa 07/2008 sa’aa 2:30 irraa eegalee waan adeemsifamuuf, Kabajamtoonni Dubartoonni Miseensota Caffee taatan Adoolessa 06/2008 Magaalaa Adaamaa galtanii akka bultan isin beeksifna.
Waajjira Caffee Oromiyaa
Finfinnee


text:
Walaloo gabaaba asii gadii kanaa hayyuu,beeka,aalimaa keenya guddaa Sheekh Abubakar Usaman Odaa(#Shek_Bakrii_Saphaloo) tu gaafa lubbuun jiru barreese.
Mee dubbisaa ittiin yaadadhaa.
Hayyuu keenyaaf rahmata kadhadhaa.
Araa bahanii Luba foon hiranii
Yoggaa san gaggaarii nama filamaa,
Baheysuma laalee namu filataa
Isaan santu Raabaa Doorii ja’amaa
Abaan gada’aa ka urjii bokku’uu
Akeekaadhu yaa aboo falaan si namaa
Bokkuu asxaa beekaa gooftaa fugugii
Sibiilli hin tahuu mukarraa qoramaa,
Araa dhabni taanaa maraa dhabamee
Tanaaf ar’a taane gabroota namaa
Bareentumti goota san eentu didaa
Aduun ifa eentu didee mormaa,
Ammoo arr’a bokkuu jira’aan ja’anii
Garii adareedha dhaqee maramaa
Bareentuma gaafas kha miidhen bahuu
Khunooti arr;a ammoo oggolee fi’amaa
Badaa antaree daya’ee san fidee
Dhawetuma gooytaan facaase cumaa
Lafee duute dhaaduu gati irra tarii
Abuun gamnan gootu gowwaa cufamaa
Abee deeyma nyaatee nadhii dhudha’uun
Afaan si mi’eeysitu yaa ilmma namaa
Yoo waatarte yaa boo mee siin hubadhaa
Aduu biliqii darddaraa ganamaa.x2
—————————————–
Kan Walaleesse :-Sheekh Bakrii Saphaloo(Abubakar Usmaan Odaa)
#Cimimmuu Kitaaba kuusa Walaloo
#Saphaloo_Kadiiir‘iin


text:
#Eessa jira? Maqaan isaa Gaayoo Kootee Adii Aadee Saaraa jedhama.
Dhalataa Oromiyaa kibbaa godina Booranaa aanaa Areerooti. ‘Social Media ‘ irratti maqaa Gumii Surichoo Layee GSL jedhamuun beekama. Gumiin rogeessa cimaadha. Keessummattuu naannoo dhaloot isaatti rogeessa jajjabaa kibba Oromiyaa (Booranafi Gujiitti) nama sagalee ummataaf ta’uun dinqisiifannaa guddaa hawaasa naannoo irraa gonfateedha. Dargaggoon kun sababa adamoon warra biyya bulchaa jiruu itti baayyattee, yeroo akka akkaatti hidhaa turaniif teessoo isaa jijjiirratee magaalaa Finfinnee jiraachaa ture. Taatullee adamoo bulchiinsa godina Booranaa isaa jalaa galuu didde. Bakka inni jiraatuutti hordofuun adamsaa turan.
Haala kanaan garee adamsitoota Booranaa irraa dhufte rogeessa Oromiyaa dargaggoo Gaayoo Kootee Adii (Gumii Surichoo Layee) Waxabajjii 14,2021 magaalaa Finfinnee kutaa magaalaa Lidetaatii mana jireenna isaa keessaa fudhanii as buuteen isaa dhabame.
Booda guyyoota kudhanii booda Waxabajjii 24,2021 magaalaa Finfinnee kutaa magaalaa Caffee Muudaa (Lidetaa) buufataa Poolisii 5ffaatti argame. Guyyoota muraasaaf firriis achiitti gaafachaa turan.
ErgasiErgasii immoo kaadireen Godina Booranaafi qaamni bulchiinsaaf nageenna godina Booranaa Gumii Surichoo ukkaamsani Godina Booranaatti geessuun yeroo muraasaaf magaalaa Yaaballoo qajeelcha poolisii godina Booranaatti hidhamuun dhaga’ama. Ammas ergaa qajeelcha Poolisii godina Booranaa magaalaa Yaaballoo jiraachuun dhaga’amee achii miliqsanii dhossan. Ergaa achii baasanii Gumiin lubbuun jiraachuuf jiraachuu dhabuu isaa wantii beekkamu hin jiru. Yeroo ammaa maatiin isaa bakka deemanii barbaadataniis wallaallanii gaddaa hamaa keessa jiru.
Kanaafuu; dhaabbatoonni mirga dhala namaatiif falman hundinuu akka ilma keenna Gaayoo Kootee Adii nuuf barbaaddan kabajaan isan gaafanna”
QBO K/O irraa
Dabessa Gemelal
Related


text:
Weerarrii dhukkubii Koviid-19 biyyoota guddinaan boodatti hafan 47 keessatti dhiibbaa jabaa geesisuu isaa gabaasnii jaarmayaa Tokkummaa Mootummootaa kan Daldalaa fi Misoomaa (UNCTAD) gabaasa haaraa baaseen hubachisee jira.
Dingdeen biyyoota kanaas waggaa 30 keessatti yeroo duraaf kufaatii hamaan isa mudatee jira.
Gargaarsii addunyaa duubatti harkifachuun akkasumas kan argataniis xiqqaa ta'uun liqaa biyyoota alaa irra jiru baasuufis rakkoo akka ta'e sababaalee gabaasa ba'e keessatti tarreeffaman keessa jiru.
Gama kaaniin biyyonni akka Baanglaadish, Kaambodiyaa,Itiyoophiyaa, Laa'oos, Maaynamaar, Nepaal fi Rwaandaan oomisha qaban biyya ammayyaa qabsiisuun gara caasaa dinagdee gaaritti ceesisuun gabaafamee jira.


text:
Tuesday, December 12, 2017
Gaaffii: OPDO, Dhabbilee Siyaasaa fi Aktiivistoota Oromootiif.
Gaaffii: OPDO’f.
Ø Yeroo amma Woyyaaneen woraana isii Oromiyaa keessatti bobbaastee Oromoo lafarraa fixxu OPDO walitti bu’iinsa maaliif jetti?
Ø Woyyaaneen Oromiyaa keessatti yakkaa yoo hojjattu “seeraan ilaallaa” jedhan worri OPDO, seeraayyuu Woyyaane cabsaa jira; akkasuma manni mutiille Woyyaanetti harkaa qaba waan ta’eef, seeri isaan ilaalaniin kun kam? Woyyaaneen Oromiyaa seenanii seera cabsuun dura, Woyyaanuma Oromiyaa keessa maaliif fidan yookiin eeyyaman? Ofiif biyya bulchuu dhadhabanii daboo/jigii/guuza Woyyaanee yaammatan moo tunuu maal?
Ø OPDO tooftaaf dubbii afaanii jijjiiratte moo, tooftaa Oromoo fayyadu jijjiiratte?
Ø OPDO’n dhugumaan Woyyaanee wajjiin waldhabdee jirti moo sobdee waldhabdee?
Ø OPDO Obbo Lammaa Magarsaa kun dhuguma haasawa afaaniirra kan darbe, gochaan Oromoo cinaa dhaabbachaa jirtii?
Ø ‘Sabboonummaan’ OPDO kan yeroo ammaa kun, ilaalcha ABO ittiin rukutuuf moo, dhugumatti Oromoo bilisa baasuuf?
Ø Ummata Oromoo kan bulcha jiru OPDO dha; ummataan tasgabbaa’a jedhaniinii, erga ummanni tasgabba’ee duuba waraana itti bobbaasuun kun maal? Ummanni OPDO dhaga’ee tasgabbaa’e haa jennuu mee; “woraanaan walitti bu’e” jechuun kun maal? Oromiyaan dirree waraanaati moo? Ummanni Oromoofi Poolisiin Oromiyaatuu kunoo waliif galanee, woraanni Woyyaanee hoo maal fuudha Oromiyaa keessaa?
Ø Yeroo Oromoo Abdi Ille adabbii seeraatiif eeguutti, gaafa Woyyaaneen Abdi Illeetiif badhaasa waancaa kenniteef Oromoon ‘qurxii’ isaa beekateera. OPDO’n hoo ‘qurxii’ isii hin beekkanne moo, jara ABDII ILLEE badhaase san duubaan jirti? OPDO, mee yeroo amma kana dubbii keessan kana uummanni dhugaa fi dhara ta’uu isii akkamiin adda haa baafatuutii?
Ø Yeroo Woyyaaneen Oromoo lafarraa fixaa jirtu kana, OPDO’n dhaabbi yookiin murtee isii maaliif uummataaf hin ibsinee? OPDO’n amma gara ummataa jirti moo fakkeessuun gama Woyyaanee jirti?
Ø OPDO’n dhugumaan yoo gara Oromootti deebitee jiratte, maaliif badii Woyyaanee kana akka nama maqaa haadha soddaa lagatuutti maqaa Woyyaanee lagatte, “KIRAA SASSAABDOOTA, KONTIROOBAANDISTOOTA…” jechuun haasoftii? Tooftaa…jedhu, tooftaan kun hujiirra kan oolu erga Oromoon lafarraa dhumeen duubaa? Ergasuu tooftaan kun amma Oromoo fayyadaa jira mooree, Oromoo miidhaa jiraa?
Ø Yoo akka afaaniitti, Oromiyaan OPDO’n kan bultu taate, Agaazii maaliif Oromiyatti galchan? Yoo beekamtii fi fedhii isaanii malee woraanni Woyyaane kan gara Oromiyaa gale ta’e, waan biraatuu afaaniin bulleessanii kan woraana Woyyaanee kanarraa maaliif irraa dubbatuu dhiiste OPDO’n?
Ø Sochii dinaagdeefi daldala hundaa Woyyanetti harkaa qaba waan ta’eef, maallaqni maqaa gargaarsaatiin guurame kun deemee-deemee kaazinaa Woyyaanee kan seenuufi gara galee miidhaa Oromoo irratti kan dhaqqabsiisu yoo ta’e hoo? “Oromoota naannoo Somaalee irraa buqqa’an gara Somaaleetti deebisnaa” jechuun, maallaqa guurame ABDII ILLEEtiif dhaqaa kennaa jechuu hin ta’umoo?
Ø “OPDO’n osoo kan jijjiirama dhugaatiif qophooftee jiraatte badii tokko malee kan hidhaman, hoggatoota siyaasaa Oromoo qabsoo karaa nagaa jedhanu, Dr. Mararaa Guddinaatiifi Obbo Baqqalaa Garbaa faa hidhaarraa akka hiikkamaniif dhiibbaa gootii” namoonni jedhan hedduudha. OPDO’n Obbo Lammaa Magarsaa akka Dr. Mararaa Guddinaatiifi Obbo Baqqalaa Garbaa faa hiikaman garaa isaaniirraa ni fedhanii?
Ø Haasawa Obbo Lammaa Magarsaa kana “bubbullee ilaallaa” jechuun kun, yeroon bubbulanii ilaalan hin dabarree?
Ø OPDO’n kaleessaa Kaayyoo Oromootiif miti, kan hundoofte. Ammaayyuu hanga olaantummaan Woyyaanee jirutti dantaa Oromoo tiksuu hin dandeettii? OPDO’n olaantummaa Woyyaanee cabsite moo, afaaniin cabsaa gochaan olaantummaa Woyyaanee tiksaa jirti?
Ø “OPDO filannoo lama qofa qabdi. Tokko akkuma afaaniin jedhaa jiran, Woyyaaneerraa citanii ummata Oromootti galuu. Gaafa filannoo jalqabaa kana filatane, Woyyaaneen waldhaban. Gufuu bilisummaa Oromoo ta’uun hafee, qaama qabsoo bilisummaa Oromoo taati OPDO’n” kan jedhan hedduu. “Filannoon Lammeessoo ammoo, tooftaa jijjiirachuun damma afaan dibatanii akkuma baran ummata Oromoo gufuu itti ta’uun fixchiisaa jiraachuu. Kana kan godhan yoo ta’an, yeroo dhihoo keessatti sobni isaanii itti barame ummanni Oromoo yeroo dhumaatiif Woyyaaneefi OPDO ille waluma faana ka’ee balleessa. Osoo onneefi kutannoon jiraatte OPDO’n filannoo tokkeessoo irratti yeroon seenaa hojjattu ammaa” warri jedhanille jiran. Ummanniifi miseensonni OPDO hoo yaada kana akkamitti ilaalaa?
Gaaffii: Dhabbilee Siyaasaa fi Rogeeyyii (Aktiivistoota) Oromootiif.
Ø “Dararaa Woyyaaneen ummata Oromoo irraan gahaa jirtu, adda durummaan kan komatamuu qabu, hoggantootaa dhaabbilee siyaasaa Oromooti. Hoggantoonni kunneen silaa garaa garummaa jidduu isaanii xumuratanii, kaan woliifuu obsanii, kaan woliifuu dhiisanii yeroon tun silaa yeroo ormaayyuu fira godhatanii woyyaanee qofarratti qabsa’uu qaban turan. Amma garuu wanti argaa jirru faallaadha. Jarri kun, yeroo Woyyaaneen ummata Oromoo lafarraa fixaa jiran kana yoo woliif hin galin, yoom waliif galuuf deemanii?” gaaffiin jettu hawaasa baldhaa keessa jira. Dhaabbileen siyaasaa gaaffilee kana akkamitti ilaalan?
Ø Aktiivitoonni yookiin rogeeyyiin Oromoo biyya baqaa jiranille, daanduma dhaabbilee siyaasaa Oromoo maaliif qabatanii, maaliif walii hin galle?
Ø Diyaaspooraan qabsoo fi tokkummaa Oromootiifi riqicha moo farra? Akkamiin riqicha ta’aa, akkamiin ammoo farra qabsoo Oromoo ta’a diyaaspooraan.
Ø Dhaabbileen siyaasa Oromootiifi aktiivistoonni Oromoo ummata garamitti oofaa jirtan? Kuun hiriira bahaa jedha, kuun keessan hiriira dhaabaa jedha, isii Oromoo kana isin garam oofaa jirtan?
Ø Ilaalchaafi filoosoofii siyaasaa irratti waldhabuun quufaafi badhaadhina. Amma quufaa badhaadhina keessa hin jirru, garbummaa irra darbamee duguuggaan sanyii Oromoo irratti raawwatamaa jira. Tan filoosoofii siyaasaa bulfannee itti deebinaa, tan bilisummaa tanarratti dhaabbileen siyaasaatiifi rogeeyyonni maaliif irratti woliif galuu dhabanii? Oromoof jecha woliigaluu dadhaban moo ofittummaa isaaniitiif jecha woliif galuu dadhabanii?
Ø ‘Toofta, toofta’ jechuunis gaarii ta’e, garuu tooftaan kun yoom Oromoo dhaqqaba, erga Oromoon lafarraa dhumeen duubaa?
Ø “Siyaasni miiraan hin oofumuu” jettan, yoo Woyyaaneen duguuggaa sayii waqtuma waqtiidhaan Oromoo irratti raawwattu, miirri Oromoo Oromoof hin aarre miira Oromooti.
Ø Daamuun waan nama hin iddineef namoonni guyyaa waareetiitin ibiddaafi aara malee dhaqanii damma isii jalaa qotatan. Kinniisni waan nama idduuf ammoo, ibiddaafi aara qabatanii lafa qabbaneeffatanii dhaqanii damma kanniisaa baafatan. Oromoo kanaan hanga yomii kanniisa hin ta’inaa, daamuu ta’aa jettaniin?
Ø Kan qawwee jedhuufi kan karaa nagaa jedhu, namuu waan itti fakkaateen Woyyaanee irratti dhagaa darbuu malee, maaliif dhagaa walitti darbanii?
Ø Ergamoota Woyyaaneetiifi ergamoota gareewwaan Oromoo hanga addaan baasuu wollaalanitti keessumattu biyya alaa kanatti maaliif walirratti duultanii yookiin duulchisanii?
Ø Qabsoo Oromoon gaggeessaa jiru kanarratti, daa’immaan dabalatee hirmaannaa waan qabaniif, wal-galateeffachuun garuma fuula duraatti qabsoo oofuu malee, qabsoo oofuu irratti maaliif waljibbina yookiin wolqoxxisnaa?
Ø “Karri abbaan dhibbi cufu banaa bulaa” jedha Oromoon. Qabsoo iddoo dhibbatti hiranii maaliif Oromoo humna dhoowwanii?
Ø Waldhabiileen dhaabbilee siyaasaa jidduu jirtu kan kaayyoo Oromoo fi Oromiyaati caala moo kan gareefi fedhii aangootti caalaa?
Ø Faranjiin, “dhaabbileen siyaasaa Oromoo ofiifuu waliigalanii ummata isaanii qabachuu hin dandeenne, biyya akkamiin bulchuu danda’anii?” gaaffi jettu kan isin irratti kaasanu akkamiin jalaa bilisa of baastu mee?
Ø Oromoon diyaaspooraa gaafa gosaa fi amantaan woldorgommii keessa seene, Somaalee gosaan wal-loluun biyya diigde akkamitti ilaaltan.....?
Daniel Bariisoo Areeriitiin, Muddee 12, 12, 2017.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
#Amboo “Sirna Gadaa qabatamaan lafa irraatti mul’iisuuf Jiddu Gala Gadaa -Gada cultural center – ta’ee Qorannoo fi qo’annoo mata isa kan qabu ijaaruuf yaadamee jira.
.Dhaabbata (institute) of danda’ee Galii mataa isaatiin Dhalaa Dhalatti akka darbu ta’ee kan yaadamee dha .
waantoota guutamuu qabu hunda kan guuttate/multi discipline / kan qabu Mega project fi maallaqa guddaa kan gaafatuudha.
Maddi maallaqa kanaa kan ittiin ijaaramu ummata oromoo hunda biyya keessaa hunda hirmaachisuun ta’a.
Sochii kana keessatti kan hirmaatan..
# Hayyoota
#Abbootii Gadaa
#Ummata
#Hogeessota Media.
#Artistoota
#Abbooti qabeenyaa
#qeerroowwan
#universty AA
#universty Amboo
#universty Rifty Valley
#Barsiisota
#Qaama mootummaa dhimmi ilaalu fi warreen Fedhii fi quuqama biyyaa qaban hunda kan hirmaachisee dha.
Amboo fi Naannoo ishii Haroo Wancii waliin walitti hidhuun Naannoo Tourism tti ni jijjiirama jedhame yaadama .Mega Project kun akka ummata hunda hirmaachisu danda’u tti Sochiin eegalamee jira.
Magaalaa Amboo biyya Goototaa duubatti haftee turte deebsanii gara Magaalaa industry fi Tourism tti jijjiiruuf sochiin ummataa cimaan egalame jira.
Jiddu Gala Gadaa kana keessatti kan ammataman..
1,Galma walga’ii guddaa sadarkaa Ethiopia tti dorgomaa ta’e kan qabu.
2,conference room gahaa ta’e kan qabu.
3,mana kitaabaa guddaa Adunyaan walitti hidhame kan qabu.
4,Gamoo ciisichaa/bed rooms/ 1000(kuma tokkoo)ol kan qabu.
5,Muuzeemii Gadaa oromiyaa hunda qabate ni qabaata.
7,kutaa artii ni qabaata.
8,Bakka Fardeen Abbaa Gadaa 25 Faaya isaanii guutuu waliin guutameefi itti kutaa itti sooraman ni qabaata.
9,kutaa saddeeqa itti taphatan ni qabaata.
10.kutaa fuudhaa fi eerumaa itti raawwatu ni qabaata.
11,Galma dhaddacha bokkuun itti murtii kennu ni qabaata.
12,Galama waaqeffannaa ni qabaata.
13,Kutaalee Qorannoo fi qo’annoo Waa’ee Gadaa itti gaggeeffamu ni qabaata.
14,Bakka Bishaan daakaa sadarkaa biyyaatti dorgomaa ta’e ni qabaata.
15.Dirree Guksii Fardeen itti taphatan ni qabaata.
16,Bakka irrechaa Birraa fi Arfaasaa ni qabaata .
16,Nyaata Aadaa oromoo guutuu oromiyaa originala isaa eeggate qulqullina fi baay’inaan itti dhiyaatu ni qabaata.
17,Manneen nyaataa fi bashannanaa bifa Aadaa calaqisaniin ni ijaaramu.
18,siidaan Goototaa oromoo fi Qeerroowwan Qabsoo oromoo irratti lubbuu isaanii wareegamanii Jijjiraama Amma dhufaa jirun nu gahan Jiddu Gala kana keessaatti ni dhaabbatu.
19,Bakka tapha Aadaa giingoo ni qabaata.
20.bakki gurgurtaa huccuu Aadaa ,Kitaaboli ,meeshaa Aadaa itti gurguramu ni qabaata.
KKF hundi ni guutama.
Walumaa galatti Gadaa ilaalchisee Duudhan,safuun,Aadaan kkf “bakka tokkotti” lafa irratti ulaagaa Gadaan qabu hunda ni qabaata.
“Horaa Bulaa ” !!!!
Gadaan quufaaf Gabbina !!!”
Via: Girma Gutema


text:
Godinaa Shawaa Bahaa aanaa Boosat keessatti mana namaa marsanii dhukaa banuun nama qabuun akkasumas eessa butee warra qabamee dhabamsisuun waan baratamaa dhufe jedhu jiraattonni. Akka Fakkeenyaattis ennaa ibsan mana nama Obbo Abdisaa jedhamanii marsanii dhukaasa banuun haadha warraa cinaacha naannoo kale isaanii rukutuu isaanii fi abbaan warraa jalaa miliqee ba’uu dubbatan. Haala akkasiin maatii fi aantee mara funaanaii hidhuu isaanii akkasumas hatattamaan iddoo biraatti waan dabarsaniif jecha maatiin hidhamtootaa eessa butee dhabee rakkataa jira. Dhaqanii eessa akka jiran yeroo gaafatanis waan qabanii hidhaa keessa busaniif namnii callisuu filate jedhanii jiran.
Gama kaaniin achuuma aanaa Boosat ganda Qombee Guugsaa keessa kan jiraatan Aaddee Loomii Waaqayyoo akka jedhanitti ijoollee isaanii keessaa sadii hidhamanii akka turee fi isaan keessaa reeffa isa tokko fidanii akka itti kennan dubbatan. “Ilma koo Damisee Dachaasaa lafa hojii barbaacha deeme - magaalaa Adaamaa keessaa qabachuu isaanii firri naa ibsee jira jedhanii, Nigusee Dachaasaa fi Abbittii Dachaasaa manuuma koo keessaa dhufanii qabatan, jedhu.
Sana booda reeffa Abbitti Dachaasaa waraanni fidee naa kenne jedhu. Reeffii isaa u-urataa ciccitaa qaqqalamaa dha, akkasumas afaanii fi funyaan isaa keessaa dhiigatu ba’a jedhan.
Nuti umriin keenya guddaa fi dadhaboo waan taaneef ijoollee keenyatu nu gargaara ture amma garu ijatu na jaame jedhu. Kanaaf mootummaan ijoollee koo hidhaa keessa jiran lamaan akka naa hikuufan gaafadha jedhanii ilma isaanii isa afuraffaas qabanii akka tumanii deebisan dubbatan. “Waan dhukkuffatuuf xabala deemee gargaaramaa jira,” jedhan.
Bulchiinsi aanaa Boosat namoota badii geesisan hidhuun akka turee himanii, “ajjechaa dhaqqabe jedhame ilaalchisee garuu odeeffannoo hin qabu,” jedhanii jiran.


text:
Biyya koo kan waan hunda qabdu
Bunni kee, garbuun kee,maali kan atii dhabdu
Bosona uumaman kan akkas miidhagduu
Onnee koo fudhattee kan najalaa badduu
Jimmaa fi wallaga biyyaa buna qalaa
Shawaa keessan deema biyyaa dhadhaaf damma
Harageen fulla’a biyya jaalalaaf, jimaa
Balee fi Arsii koo biya calla maraa
Gujii fi Boorana albuuda uumamaa
Hundamaa ni qabna kamii isaarran taraa?
Qillensaa mijjaawaa baddaaf badda daree
Gommiijjinis jiraa kamtu dhabameeree?
Hundaa biqilchitee hundaa jiraachiftee
Dacheen OROMIYAA ebbuma buuf taate
Maddi: A.Fayyisa


text:
Jibuutiin erga Qaataar humnootii ishee nagaa eegisisan jalqaba toran kanaa daangaa irraa kaastee booda Eertraan naannoo falmisiisaa ta’e dhuunfatte jechuun himatte.
Angawoonni Jibuutii akka jedhanitti loltoonni Eertraa naannoo gaara Dumee’iraa fi odola Dumee’iraa kan to’atan erga Qaataar roobii darbe loltoota ishee 450 kanneen waggoota torban darbaniif naannoo sana to’atanii turan achii baaftee booda.
Qaataar maaliif tarkaanfii sana akka fudhatte hin ibsine. Sochiin isee kun kan dhaga’ame erga Eertraa fi Jabuutiin Saaudii cina hiriiruu dhaan falmii diplomaasummaa Qaataarii fi hollaa ishee gidduutti geggeessamaa jirutti hirmaatanii booda.
Tokkummaa mootummootaatti ambaasaaddera Jabuutii kan ta’an Mohamed Siad Doualeh VOAf akka ibsanitti biyyi isaanii gola naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaatti komee ishee dhiyeessitee jirti jedhan.
VOAn angawoota Eertraa biraa deebii argachufu yaaliin godhe hin milkoofne. Ertraa fi Jabuutiin bara 2008 keessa erga akka Jibuutiin jettutti Eertraan loltoota ishee daangaa irratti bobbaafteer booda walitti bu’anii turan.


text:
Afaan Oromoo: Gaaffiin afaan federaalaa gochuu akkuma gaafatametti deebisuu malee ‘qabdii siyaasaa’ gochuu hin barbaachisu’
Humna guddaafi bal’ina qabuun, Afaan Oromoo afaan hojii federaalaa ta’uu waan danda’uuf gaafficha akka gaafatametti deebisuu malee ‘qabdii siyaasaa’ godhachuun hin barbaachisu jedhan hayyoonni.
(bbcafaanoromoo)–Sirna bulchiinsa federaalaa tokko keessatti afaan federaalaa ta’uudhaaf ulaagaalee bu’uuraa hanga barbaadamuu ol guutee osoo jiruu Afaan Oromoofi gaaffiin ummata Oromoo ‘qabdii siyaasaa’ ta’ee ture jedha Yunvarsiitii Finfinneetti barsiisaafi qorataan afaanii Obbo Qulqulluu Ijoo.
Dhimmi Afaan Oromoo afaan federaalaa taasisuu sadarkaa paartilee siyaasa Oromootti yeroo hedduu akka dubbii ijoo siyaasaatti ka’a.
Dhuma baatii Guraandahalaa bara 2020 keessa manni maree ministirootaa afaan Amaaraa dabalatee Afaan Oromoo, Tigirinyaa, Afaan Somaaleefi Affaar afaan hojii federaalaa akka ta’an murteessee ture.
Gaaffilee gurguddoo sadan ummatni Oromoo waggoota dheeraaf gaafataa ture keessaa tokko Afaan Oromoo afaan hojii federaalaa taasisuudha kan jedhan hayyoonni afaaniifi xiinxaltoonni federaalizimiifi imaammataa, gaaffii kana sirnaan deebisuu malee dhikkifannaa miira ummataa ilaalanii dhimma siyaasaa godhachuun waan hin malle jedhan.
Paartiin biyya bulchu yeroo waggoota lama hin guutne keessatti kora isaa gurguddaa irratti akka dhimma ijootti kaaseera.
Sadaasa 2019 Ministirri mummee Abiy Ahimad (PhD) ergaa fuula Feesbukii isaaniirratti dabarsaniin Afaan Oromoo dabalatee afaan Tigree, Afaar, Somaalee afaan hojjii federaalaa akka ta’an murtaa’uu ibsanii turan kanaaf fakkeenya.
Haaluma kanaanis Afaan Oromoo afaan paartichaa ta’u qofa osoo hintaane, afaanoota biraa waliin afaan hojii federaalaa akka ta’uuf murtaa’uu himaniiru. Kunis gaaffiiwwan bara dheeraaf ummanni Oromoo kaasaa ture keessaa tokko ta’u yaadataniiru.
Bara 2018 keessa baatii Guraandhalaa Afaan Oromoo, afaan Amaaraatti dabalataan afaan hojii mootummaa federaalaa akka ta’u nan qabsaa’a jechuun ibsa xumura wal-gahii koree giddu-galeessa isaarratti DHDUO’n yeroo sanaa kan boodarra ODP ta’e ibsee ture.
Akka hayyoota gara garaa BBC’n dubbisetti garuu, dhimmi Afaan Oromoo dhimma paartii siyaasaa ta’ee ‘ho’ee qabbanaa’uu’ siyaasaa waliin deemu miti.
Biyya sirna federaalaan bultu keessatti afaan tokko afaan hojii federaalaa gochuuf ulaagaaleen akka addunyaatti guutamuu qaban jiru jedha qorataan Sirna Federaalizimiifi Imaammataa Moonenuus Hundarraa.
Ulaagaalee kanneen keessaa ammoo baayyinni ummata afaan sun afaan dhalootaa isaanii ta’eefi faayidaa afaanichi dinagdee keessatti qabaatuufi bulchiinsa waloo federeeshinii keessatti qabaachuu malutu ilaalama jedha.
Murteen siyaasaa kan barbaachisu ta’ullee afaan tokko afaan federaalaa gochuun atakaaroo hedduu hin barbaadu kan jedhu Moonenuus, bu’uura fedhii ummata bal’aafi akkaataa gaafichi itti gaafatamaa tureen deebisuun bulchiinsa waloo sirna federaalizimii keessatti bakka bu’ummaa walqixa ta’e mirkaneessuun tokkummaa biyyaa cimsa jedha.
Qorataan Afaaniifi Aadaa BBC’n Noorweyirraa dubbise Amaanu’eel Raagaa (PhD), yaada Moonenuus kana ni cimsa.
Baayyinni namoota afaanicha dubbatanii, faayidaa inni bulchiinsaafi daldala keessatti qabu, akkasumas ummata walitti fiduu keessatti ga’ee Afaan Oromoo qabu baayyee murteessaa waan ta’eef afaan federaalaa gochuun tokkummaa biyyaaf bu’uura akka cimsuuti jedha.
“Afaan Oromoo afaan federaalaa gochuun ummanni Oromoo osoo akka keessummaatti itti hin dhaga’amiin, anis biyya kana keessaa qoodan qaba jedhee akka inni yaaduuf karaa banaaf.
Kanaa achi, Afaan Oromoo afaan hojii federaalaa gochuu dhiisuun akka ummanni Oromoo biyya isaa keessatti keessummaa ta’uufi shakkii keessa galu gochuudha waan ta’eef gaaffii keessa galuu hin qabu.”
Dr. Amaanu’eel akka jedhutti dhimmi Afaan Oromoo dhimma dhaaba siyaasaa tokkoo osoo hin taane dhimma guutuu Oromooti. Kana waan ta’eefis, paartiin siyaasaa tokko dhufee deemuu waan danda’uuf dhimma paartii siyaasaa tokkoo olitti yaadamuu qaba jedha.
Baayyinni namoota Afaan Oromoo akka afaan abbaatti dubbatanii Itoophiyaa keessatti tokkoffaa ta’ulleen imaammataan deggaramee hanga maluuf akka guddatu hin taasifamne jedha Yunivarsiitii Wallaggaatti barsiisaafi Qorataan Afaanii Itti-aanaan Piroofesaraa Fedhasaa Taaddasaa ammoo.
Akka guddatu gochuun hafee baroota dhufaa darbaa mootota Itoophiyaa gara garana dhiibbaaniyyuu irra qaqqabaa ture, ammallee jiras jedha.
“Seera itti baasaniiti afaan kana kan isaan daangessaa turan. Bara 1923 kaasee Hailesillaaseen seera baasuun afaan ummata guddaa Afaan Oromoo akka hin guddanne godheera.
Afaan amantii, afaan hojii, afaan waliigaltee biyyattii keessatti ta’u Amaariffa qofa akka ta’u jedhe,” jechuun hacuuccaa Afaa Oromoora ture ibsa.
Afaan Oromoo gadi qabuun bara mootummaa Dargii keessa akka itti fufe ibsuun, kufaatii Dargiin boodallee bara ce’umsaattis yeroo seeraafi heera mootummaa federaalaa tumanitti, afaan hojii waliigalaa afaan Amaaraati jechuun furmaanni waara’aa hin kennamiin hafeera jedha Obbo Fedhasaan.
Waraqaan qorannoo Dr. Milkeessaa Miidhagaa dhimma afaaniifi federaalizimii irratti gaggeessanii barruu ‘Journal of Public Administration and Policy Research’ jedhu irratti bahes yaaduma Garagaraa Piroofesar Fedhasaa kana cimsa.
Lakkoofsa ummataa kan bara 1994 eeruun Afaan Oromoo ummata afaanicha dubbatuun hunda caalee osoo jiruu yerooo Heerri mootummaa federaalaa qophaa’etti ta’e jedhamee diida qabamuun bira darbameera jedhan Dr. Milkeessaan.
Yeroo Heerri mootummaa tumametti Amaariffa qofa afaan hojii federaalaa gochuun filatanii darbuun loogii mootota Itoophiyaa duriirraa jalqabee Afaan Oromoo irratti raawwatamaa ture itti fufsiisee darbuu isaa qorannoo isaaniitiin agarsiisu.
Akka lakkoofsa ummataa bara 2007 keessa gaggeeffamettis, ummata Itoophiyaa keessa jiran keessaa kanneen Afaan Oromoo dubbatan guddaa dabale — Oromoon %34.5 yoo ta’u, Amaarri %26.9 ture. Haaluma kanaan namoonni Afaan Oromootti afaan hiikkatan %33.8 yoo ta’an kan Amaariffatti afaan hiikkatan ammoo %29.3 ture.
Akka argannoo Dr. Milkeessaa kanaatti haqni afaanii jallachuun ammoo, hawaas-dinagdeefi siyaasa keessatti walqixxummaan akka hin jiraanne gochuu qofa osoo hin taane, saba guddaa akka Oromoo moggaatti baasuun guddina biyyaa waliigalaa duubatti harkiseera.
Akka Gargaaraan Pirofeesaraa Fedhasaan jedhutti yeroo ammaallee gaaffiin Afaan Oromoo akka gaafatamaa jirutti deebii argachaa hin jiru.
“Yeroo ammaa kanatti akka tapha ijoollee wayii ta’e. Afaan ummata miliyoona 4 fi 40 walii wajjiniin beekamtii amma jedhamu kanatti deemama gaafa jedhamu mataan isaa baajatni afaan shaniif ramadame hin jiru.
Afaan shan takkaatti afaan hojii federaalaa gochuuf biyya hanqinni baajataa jiru akka biyya keenyaa kanatti rakkisaa ta’uu isaa qofa osoo hin taane, “Afaanota kana tarreessanii kaa’uun Amaariffa akkuma duraatti itti fufeetu afaan biyyoolessaa akka ta’u hawwuudha,” jedha Obbo Fedhasaan.
Akka hayyoonni kunneen jedhanitti ummata Itoophiyaa keessaa walakkaatti kan siqu Afaan Oromoo dubbata. Kanaaf biyya sana dagaagsuufi guddisuudhaaf, akkasumas nagaa biyya sana keessatti uumuudhaaf Afaan Oromoo gahee bu’uraa qaba.
Uummanni Oromoofi uummattoonni biyyattii biroo wal kabajanii waliigalteen akka jiratanis Afaan Oromoo hidda walitti hidha ta’uu danda’a jedhu.


text:
Naannoo Benishaangul Gumuz Godina Matakkal Aanaa Maanduraa keessatti Dilbata darbe namoota torba ajjeessuutti kanneen shakkaman namootni 14 qabaman, jedha - Biiroon Nageenyaa Naannichaa. Meeshaaleen isaan itti fayyadaman, jedhamee fi xiyyaawwanis qabamuu isaanii dubbatee jira.
Gama biraatiin, jiraattonni aanaa Maanduraa ganda Gannete-Maariyaam, “nageenya keenyaaf sodaanne” jechuudhaan gara naannoo Amaaraatti baqataa jiru, jechuun jiraataan tokko dubbatee jira. “Naannoo Amaaraa wajjin mari’achuun haala jiru tasgabbeessuuf jirra” jedhu – aangawaan Naannoo Benishaangul. Gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Konferensii Gurmuu Hayyoota Oromoo (GHO) marsaa 2ffaa
Yeroo ammaa, humni angoo mootummaa biyya Ityophiyaa qabatee jiru, shororkaa Wayaaneen waggoota 27f ummata Oromoo irratti deemsisaa turte dachaan raawwataa, angawoota jaarmolee Oromoo fi Oromoota qaroo mana hidhatti guuraa fi ajjeesaa, walumaa gala ummata Oromo irratti humna qabu hundaan duula sanyii daguuggaa gaggeessaa jira. Mootummaa seer-dhableen Koloneel Abiy Ahmad kana kan humna qabuun mara carraaqaa jiruuf, gaaffii bilisummaa fi abba-biyyummaa ummatni Oromoo qabatee qabsaahu humna qawweetiin ukkaamsuu bira taree, Oromoo fi Oromummaa dhabamsiisee, akeeka mootota Habashaa durii – ol-aantummaa saba tokkoo, afaani, aadaa fi amantee tokkoo angomsuufi dha.
Oromummaan gita-bittoota Itoophiyaa hundaatiin maaliif diineffatame? Itoophiyummaa isaan lallaban kuni woo maali? Ummati Oromoo marsaa diinaa qara hedduu kana jalaa bahee Hiree ofii isaa akkamiin murteeffata?
GHO, gaaffiilee kana fakkaatan irratti guyyaa Onkololessa 18, 2020, sa’aa 14:00 – 17:00tti konferensii barumsaa fi waltajjii marii qopheesseera. Konfaransiin kun sa’aa 14:00 akka lakk. yeroo Berlin/Cairo/Johannesburg; 12:00 noon GMT; 8:00 a.m. N.Y./D.C.; 3:00 p.m. Finfinne; 4:00 p.m. Dubai; 11:00 p.m. Melbourne) jalqabee geggeeffama.
Konferensiin kun toora „Stream Yard“n Mediyaalee Oromoo garaa garaa kan akka Anaaf Multimedia, Oromoo News Network, Kaayyoo Multimedia Service, Kello Media, Kush Media Network, kkf irratti tamsa’uun kallattiin ummata baldhaa akka dhaqqabu fi hirmaachisu yaalama. Oromooti hunduu marii kana irratti si’ayinaan akka qooda fudhatan affeerraa keenya.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Gurmuu Hayyoota Oromoo (GHO)


text:
Zikrii-Furtuu Tasgabbii-kutaa-2ffaa
Torbaan darbee faayda fi sadarkaalee zirkii ilaalle turre. Yaadachisaf, zikriin bu’aa fi faaydan isaa lakkawamee hin dhumu. Namuuma itti fayyadametu mi’aa isaa dhandhama. Namoonni zikrii baay’isan, nageenyi fi tasgabbiin qalbii isaanii uwwisa. Namoonni yommuu gaddanii fi nuffan, warroonni zikrii godhan gammachuun jiraatu. Bakka deeman hundatti zikriin afaanii hin bu’u. Yommuu isaan zikrii dhiisan qalbiin isaanii akka qurxummii bishaanii baate taati, tasgabbii dhabu, ni jeeqamu. Rakkoo fi dhiphinna kana hunda jalaa bahuuf dafanii gara zikrii dheessu. Dhugumatti gamnooni namoota kanniini!
Mee har’a zikriiwwan garagaraa jireenya guyyoo keenya keessatti itti fayyadamnu hiika isaanii waliin haa ilaallu. Zirkii salaata keessatti jennu duraan ilaalle turre. Kanaafu, lamuu irra hin deebinu. Amma zikrii gosa lamaanii keessaa filannee ni ilaalla. Zikrii Rabbiin faarsu fi zikrii du’aayiti.
1.Du’aayii Yeroo mana Fincaanii seenanii
– (([بِسْمِ اللَّهِ] اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبْثِ وَالْخَبائِثِ))
Bismillaahi Allaahumma innii a’uuzu bika minal khubsi wal khabaa’is
Maqaa Rabbiitiin; yaa Rabbi ani jaarsa jinnii fi jaartii jinnii irraa sittin maganfadha.
Namni du’aayi kana kan jedhu erga mana fincaanii seenee booda jechuu hin qabu. Sababni isaas, mana fincaanii keessatti maqaa Rabbii dhayuun dhoowwadha. Filaanno inni qabu, takkaa osoo mana fincaanii hin gahin du’aayi kana jechu takkaa immoo osoo arrabaan hin jedhin of keessatti jechuudha.
Du’aayii Yeroo Mana Fincaaniti bahanii
((غُفْرَانَكَ))
Gufraanaka= Araarama keen [barbaada]
2.Zikrii wudu’aan dura godhamu
((بِسْمِ اللَّهِ))
Bismillaah =Maqaa Rabbiitiin
3.Zikrii wudu’a booda Godhamuu
((أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ..))
Ash-hadu an laa ilaha ill-Allah wahdahu laa shariika lah wa ash-hadu anna Muhammadan ‘abduhu wa rasuuluhu
“Dhugaan gabbaramaan Rabbiin malee akka hin jirree, Inni tokkicha hiriyyaa Kan hin qabnee ta’uu fi Muhammadis gabrichaafi ergamaa Isaa ta’uu ragaan baha. (Sahih Muslim 234a)
Hiika jechootaa: ash-hadu-ragaa nan baha, an-akka, laa-hin jiru, ilaha-dhugaan gabbaramaan, illa-malee, Allah-Rabbiin, abduhu-gabricha isaa, rasuuluhu-Ergamaa Isaa
((اللَّهُمَّ اجْعَلنِي مِنَ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ))
Allaahumma-ja’alni mina-ttawwaabiina waja’alni minal mutaxahhiriina
“Yaa Rabbi warra tawbachuu baay’isanii fi of-qulqulleessan irraa na taasisi.” Jami` at-Tirmizi 55
Hiika jechootaa: Ja’alni-na taasisi, mina-irraa, tawwaabina-warra tawbaa baay’isan, mutaxahhiriina-of qulqulleessan
4.Zikrii yeroo manaa Bahanii
((بِسْمِ اللَّهِ، تَوَكَّلْتُ عَلى اللَّهِ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ))
Bismillah tawakkaltu alallahi, laa hawla walaa quwwata illaa billah
“Maqaa Rabbiitiin. Rabbirratti hirkadhe. Dandeetti fi humni hin jiru Rabbiin bira malee.” Jami` at-Tirmizi 3426
Hiika jechootaa: tawakkaltu-hirkadhe, alallahi-Rabbiin irratti, laa-hin jiru, hawla- dandeetti, quwwaa-humna
5.Zikrii yeroo mana seenan godhamuu
((بِسْمِ اللَّهِ وَلَجْنَا، وَبِسْمِ اللَّهِ خَرَجْنَا، وَعَلَى اللَّهِ رَبِّنَا تَوَكَّلْنَا،
Bismillaahi walajnaa wa bismillaahi kharajnaa, wa alallaahi rabbinaa tawakkalnaa
“Maqaa Rabbiitiin seennee maqaa Rabbiitiin baane. Gooftaa keenya kan ta’e Allaah irratti hirkanneerra.” Ergasii salaamtaa maatii irratti qara’a. Sunan Abi Dawud 5096
Hiika jechootaa: walajnaa-seennee, kharajnaa-baane, alallaahi-Allaah irratti, rabbinaa-Gooftaa keenya, tawakkalnaa-hirkannee
6.Du’aayii yeroo Dhiphinnnaa (Cinqii)
((لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الْأَرْضِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ)
Laa ilaha ill-Allahul-aziimul haliim; laa ilaha ill-Allahu Rabbul arshil aziim; laa ilaha ill-Allahu Rabbus-samawaati wa Rabbul ardi wa Rabbul arshil kariim
Dhugaan gabbaramaan Rabbii guddaa obsaa malee hin jiru. Dhugaan gabbaramaan Rabbii arshii guddaa malee hin jiru. Dhugaan gabbaramaan Rabbii samiiwwanii, Rabbii dachii fi Rabbii arshii kabajama malee hin jiru.”
Sahih Muslim 2730 a Sahih al-Bukhari 6346
Hiika jechootaa: aziim-garmalee guddaa, (haliim- garmalee obsaa, danda’a, dafee kan hin adabne), Arsh-arshii, kariim-kabajamaa
((لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظّالِمِينَ))
Laa ilaha illaa anta, subhaanaka innii kuntu mina zaalimiin
Dhugaan gabbaramaan Si malee hin jiru. Ati qulqulloofte. Dhugumatti ani miidhaa raawwattoota irraa ta’eera.” Jami` at-Tirmidhi 3505
7.Du’aayi Yeroo Masjiida Deemanii
” اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا وَفِي لِسَانِي نُورًا وَاجْعَلْ فِي سَمْعِي نُورًا وَاجْعَلْ فِي بَصَرِي نُورًا وَاجْعَلْ مِنْ خَلْفِي نُورًا وَمِنْ أَمَامِي نُورًا وَاجْعَلْ مِنْ فَوْقِي نُورًا وَمِنْ تَحْتِي نُورًا . اللَّهُمَّ أَعْطِنِي نُورًا ”
Allaahumma ja’al fii qalbii nuuran wa fii lisaanii nuuran, wa-ja’al fii sam’ii nuuran, wa-ja’al fii basarii nuuran, wa-ja’al min khalfii nuuran, wa min amaamii nuuran, wa-ja’al min fawqii nuuran wa min tahtii nuuran. Allaahumma a’axinii nuuran.
Yaa Rabbii qalbii kiyya keessa ifaa godhi. Arraba koo keessas ifaa, dhageettii koo keessas ifaa, agartuu koo keessas ifa godhi. Duuba kiyyaan ifa, fuundura kiyyaanis ifa godhi. Gubbaa kiyyaanis jala kiyya irraas ifa godhi. Yaa Rabbii ifa naaf kenni.” Sahih Muslim 763 l
Hiika jechoota: ja’al-godhi, fii-keessa, qalbii-qalbii tiyya, nuuran-ifa, wa-fi, lisaanii-arraba kiyya, sam’ii-dhageetti kiyya, basarii-argituu tiyya, khalfii-duuba kiyya, min-irraa amaamii-fuundura kiyya, fawqii-gubbaa kiyya, tahtii-jala kiyya, a’axinii-naaf kenni.
Asitti wanti barbaadame “ifa” yommuu jedhu ifa Islaamumma, imaanaa fi beekumsaati. Namni ifa Islaamummaa yoo qabaate, ummata keessa qajeelee deema.
8.Du’aayi Yeroo Masjiida seenanii
[بِسْمِ اللَّهِ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ))
Bismillah, wassalaatu wassalaamu alaa rasuulillahi. Allaahumma-ftahlii abwaaba rahmatika.
“Maqaa Rabbiitiin; rahmataa fi nageenyi Ergamaa Rabbii irra haa jiraatu. Yaa Rabbi hulaa rahmata keetii naaf bani.” Sunan Ibn Majah 773
9.Du’aayi yeroo Masjiidaa Bahanii
((بِسْمِ اللَّهِ وَالصّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِك، اللَّهُمَّ اعْصِمْنِي مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ))
Bismillah, wassalaatu wassalaamu alaa rasuulillahi. Allaahumma innii as’aluka min fadlika, allaahumma’asimnii mina sheyxaani rajiim.
“Maqaa Rabbiitiin; rahmataafi nageenyi ergamaa Rabbii irra haa jiraatu. Yaa Rabbi ani tola kee irraan Si kadha. Yaa Rabbi shayxaana abaarramaa irraa na tiksi.” Sunan Ibn Majah 773, sunan an-Nasaa’I- 729
Hiika jechoota Muraasa: as’aluka-si kadha, allaahumma’asimni-yaa Rabbii na tiiksi, mina-irraa, rajiim-abaarrama
10.Zikrii Yeroo Azaanaa Godhamu
Yeroo mu’azinni (namni azaana godhu) azaana baasu, wanta inni jedhu hunda waliin jedhan hanga inni Hayya ala Salaah (Gara salaataa Koottaa), hayya alal falaah (gara baraaramaa (milkaa’innaa)) koottaa” jedhu gahutti. Yommuu inni bakka kana gahuu, akkana jedhan:
((لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ).
Laa hawla walaa quwwata illaa billah
“Dandeettii fi humni hin jiru Rabbiin bira malee.”
Yeroo mu’azinni azaana xumuru akkana jedhan:
((وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبَّاً، وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً، وَبِالْإِسْلاَمِ دِينَاً))
Wa ana Ash-hadu an laa ilaha ill-Allah wahdahu laa shariika lah wa anna Muhammadan ‘abduhu wa rasuuluhu. Radiitu billaahi rabban, wa biMuhammadin rasuulan, wa bilislaami diinan.
“Anis, dhugaan gabbaramaan Rabbiin malee akka hin jirree, Inni tokkicha hiriyyaa Kan hin qabnee ta’uu fi Muhammadis gabrichaa fi Ergamaa Isaa ta’uu ragaan baha. Allaahn Gooftaa keenya ta’uu, Muhammad Ergamaa ta’uu fi Islaamni amantii kiyya ta’uu jaalladheera.” Sahih Muslim 386, Sunan Ibn Majah 721
Ergasii Nabiyyi irratti salawaata buusun du’aayi armaan gadii jedha:
((اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ، وَالصَّلاَةِ الْقَائِمَةِ، آتِ مُحَمَّداً الوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ، وَابْعَثْهُ مَقَامَاً مَحمُوداً الَّذِي وَعَدْتَهُ، [إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ]))
Allaahumma Rabba haazihi-dda’awati taammah, wassalaatil qaa’imah, Aati Muhammadan wasiilata walfadiilah, wab’as’hu maqaaman mahmuudan-il-lazii wa’adtahu innaka laa tukhliful mii’aad
“Yaa Rabbii! Gooftaa waamicha guutuu kanaa fi salaata dhaabbamuuf hedu taate! Muhammadiif wasiilaa fi kabajaa kenni. Sadarkaa kabajamaa kan isaaf waadaa seente irrattis isa olkaasi. [Ati dhugumatti waadaa hin faallessitu]” Sahih al-Bukhari 614
Hiika jechootaa: haazihi-tanaa (kanaa), da’awat-waamicha, taammah-guutuu, wa-fi, salaatil-qaa’imah- salaata dhaabbamuf hedu, aati-kenni, fadiilah-kabajaa, wab’as’hu-isa ol kaasi, maqaaman-sadarkaa, mahmuuda-kabajamaa,faarfamaa, allazii-kan, wa’adtahu-isaaf waadaa seente, innaka-ati dhugumatti, laa-hin, tukhlifu-faallessitu, mii’aad-waadaa
San booda mataa ofitiif azaana fi iqaama jiddutti du’aayi godha.
Barruu armaan olii buusuf linkii armaan gadii tuqaa. Linkii Download PDF kan jedhu yoo tuqxan Arabiffa saanduqa godha. Dabalataniis dubbisuuf namatti tola http://sammubani.com/wp-content/uploads/2017/12/Buusi-Zikrii-Furtuu-Tasgabbii-updated.pdf
Kitaaba wabii
Hisnul_muslim Hiikan gara Afaan Oromoo: Gaalii Abbaaboor Abbaaguumaa (Fuula 14-…)


text:
Uummatni Keenya Abaarsa Qaba Laata?
Damee Boruu: 11/24/2020
Waan diinni keenya nuun jedhu dhiifnee maalummaa keenya of xinxaluun barbaachiisaa natti fakkaatee jira. Warri ilaalcha koo kana faallaa fudhatan waan akka uummataatti nu irraa barbaadamuu godhaatii akka hubannaan koo qajeelaa hin taane mirkaneessa. Warri garaan keessan gubachaa jiru immoo WBO keessa jiru. Noruu WBO! Isin ijoolle Jeneral Taadasaa Biruu waan taataniif komiin koo isin ilaalu. Utuu isin hin jraannee boquu keenya ol qabannee deemuu hin dandeenye. Jabaadha! Injifannoon galaa! Gufuu fi gufaatiin isin hin argatiin. Kana booda gara Saba Oromoo tarkaanfachuun barbarbaada.
Saba Oromoof beekaa fi Gootni akka Jeneraal Taadasaa Biruu deebisee waan dhalaataaf jiru hin fakkaatu. Yoo dhalateef illee lubbuu hin dheeratu. Jeneral Taadasaan Uummata Oromoo ijaare qabsoo gochuuf akka karaa dheeraa deemuu qabu bareechee hubatee jira. Maqaa waldaa wal gargaarsaan Ijaarsa Mecaa fi Tullamaan Oromoota wal itti fiduun akeeka isa duraa ture. Diinni Oromoo Uummata akka gargar facaasee lafatti dhidhiitaa irra deemaa jiru bareechee hubatee jira.
Isilaamnii fi Kristaanii bakka tokko itti hin nyaatan jedhee diina Uummata Oromoo ijoollee abbaa tokko gargar baasee jira. Tooftaan kun Mootota Habashaa tooftaa bara baraan Oromoo gargar baasanii bituuf ittiin faydaman keessaa isa duraa ture. Jeneral Taadasaan Oromoota amantii hunda qaban Arsii keessatti bakka Dheeraa jedhamutti walitti fidee akka horii qalanii waliin nyaatanii ilmaan abbaa tokko akka tahan wal barsiisaa jira. Mootummaan Haayile Selaasee waraana taankii fi madifii gurguddaa qabu wajjin nama Jeneral Taadasee Dubballee jedhamuun hooganee itti erge.
Akka dhufeen wal gahii kana ammaaf ammatti facaasii jedhee jeneral Taadasaa Biruuf ajaja dabrsa. Jenerel Taadasaa Biruu atis jeneraala anis jeneraala badi asi harkaa irraa ajaja hin fudhuu jedhee dida. Yaroo sana uummatni achi jiru rommuu jalqabe jedhama. Waan inni gaafa sana uummata Oroomon jedhetu waan jabaadha. “Maaloo garaan keessan aaree akka gubatu mimixa/barbarree nyaadhaa, isin dura aanaan ajjeesu hin sodaatina” jedhe. Waraanni gaafa sanaa balaa hin buufne. Garuu Jeneral Taadasaa fi akeeka isaa balleessuuf Mootummaan Haayile Silaasee isa adamsuu itti fufe. Basastonni Mootummaa boobii mana Siniima Ejersa Goroo jiru irratti darbanii Waldaa Mecaa fi Tullamaan akka rawwate raga qabna jedhanii Hoongantoota waldaa kana irratti kisiin banamee warri akka Mamoo mazamar yaroo fanifamu, Jeneral Taadasaaf du’a irra gara umurii guutuu hiidhamutti Haayile Silaaseen foyyeessef. Sana booda amma Haayile Silaaseen kufu qofaa baafamee Galmsoo hidhaa qofaa bahu irra ture.
Akka Mootummaan Haayile Silaasee kufeen gara Finfinnee itti deebi’ee qabsoo gochuuf Kononeel Haailuu Qixxeessa miseensa Dargii nama ture dabalatee dagalaa Jibaatii fi Mecaa hundura uummata isaa tahe seene. Kan harka isaa qabee diinaaf kenne uummata koo jedhee warra inni aangoo guddaa qabu irraa gadi of buusee qabsaa’uuf jiru tahuun baayyee nama dhukubsa. Akkuma har’a kana Dargiinis kijibaan warra Abbaa lafaa jechuun jeneral Taadasaa fi Kononel Haailuu itti geerare barataa Meles Takilee fi qootee bulaa tokko wajjin rashane. Jeneral Taaadasaan lafa taakkii tokko hin horanne. Garuu nafxanyoonni abbaa lafaa jedhanii ajjeessan.
Maxxansaa gababaa kana keessatti Seenaa Jeneral Taadasaa Birruu barreessuf yaaluu koo miti. Hubannaa isaa keessa waan gugguddaa lama waa’ee Ummata Oromoo hundura dubbii qoratamuu fi hubatamuu qabu inni kaase ifatti baasuu yaaluufiin yaade. Oromoo kun gargar fafaca’aa akka tahe hubatee walitti fiduuf tattaaffii yaroon isaa hin geenye godhe. Inni lammaffaa “mimixa/barbarre nyaadhaa garaan keessan haa gubatu” kan jedheef Uummatni Oromoo akka sabaatti soda guddaan akka guutamee jiru hubachuu isaa akka tahe ifaa dha. Kan gochuu danda’u of dhiiga isaa uummata isaaf dhangalaasuun xurree qabsoo nuuf baase.
Oromoo keessa gantuu fi galtuu lakkobsa hin qabnetu jira. Kana beekne qabsoo itti seenuu qabna. Dalloonni har’a kana bareechanii hubachuu qabu. Yoo kana hin hubanne wareegama guddaa baasuuf deemu. Diina Wayyaanee of irraa kaafne kan nafxanyaa of itti fudhannee jirra. Diina nafxanyaa nu irraa fagoo jiru utuu ilaalaa jirru gantuun bobaa keenya jalaa boola akka nuuf qotaa jirtu daganna. Yaroo boola buunu quba nyaachuun gatii hin qabu. Ilmaan Oromoo isa hidhamuu fi ajjeefamuu duba gantutu bobaa jala jira.
Yoo nagaan jiraachuu barbaadne gantuu fi galtuu nuyi jidduu jirtu of keessaa haa baafnu. Ajjeecaa bara kana hidhamuuf ayyaana argachuu kana hawwisiisu tahaa jira. Warri bilxiginaa ofiin jettu OPDOn seera isa kamiin mana hidhaa keessaa nama baasaanii, mana keessaa nama fudhanii nama ajjeesuuf eehama qabaatte? Seerri biyya keessa jiruunis tahe biyyaa lafaan haalli sukaneessaa kaa eehamu hin jiru. Gochi OPDO kun sagalee guddaan abaraumu qaba. Lubbuun ilmaan Oromoo amma lubbuu bilaachaa illee ulfina dhabee jira. Kan ulfinaa isaaf malu of dhowwate uummata keenya. Yaroo diinni “girisa” jedhee nu waamu keessa keenya ilaaluu qabna ture. Waaqayyo lakkoobsa keenyaan nu eebisee, qabeenyaa fi qillensa lafaan nu badhaasee jira. Karaa biraa waan onnee nutti waakkate fakkaata.
Mee qalbiin waan leenci tokko hoomaa girisa gafarsaa godhu qalbiin ilaala. Kan guddina isaanii immoo kan baayyina isaanii. Yaroon sana ilaalu garaan na gubata. Hoomaan gafarsaa kun uummata koo natti fakkaata. Loluu isa hin barbaachisu. Utuu onnee qabatee dhabatee leenca isa ari’uu kana lafatti irra deemee daaraa gochuu danda’a. Maaliif uummatni keenya du’uu malee ajjeesuu walaale? OPDOn seera waan jedhamu yoo hin beektu tahe uummatni keenya seera eenyuu kabjaa jira immoo sodaatee rommaa jira. Karaa koof waan hoomaa gafarsa sana irraa adda tahe hin argu.” Hoomaa girisa manaa tokkicha risaa wayya” jedhu warri geeraru. Gaarummaan baayyina qabaachuu gilbeefanne bitamna malee sanyii keenya dugugamee laayyootti hin dhumu. Duguugamnee baduu irraa waan ollu natti fakkaata.
Fincila Xumura Gabrummaa gochaa jirra yoo jenne utuu seerri jiraate iyyuu seeraa ala mirga keenya eegsisiifachuuf qabsoofna. Utuu kadireen, kabinees, poolisii fi sareen OPDO illee nu ajjeesaa jirtu fincila gochaa jira jechuun qaani’a. Karaa eeguu fi gabaa uguruun fincila miti. Yoo baayyate didaa taha. Kana dura waraana kumaatamaan nu irraa qubsiise nu uukkamsee nu qabee jira jennee wakkana. Waraani nafxanyoon OPDO irraa boojite qabdu kunoo ijoollee Tigray kumaata dhibbaan kan itti dhaqe rasaasan waadaa jirti. Waraanni Tigray deeme dhadhaabata(crunch) qabate malee abdan kilaashinkoovi qabatee nutti hin deebi’u.
Uummatni miliyoona shantamaa ol taha jennu saroota OPDOn gad gototamee akka bineesa guyyaa guyyaan ajjeefamaa jira. Uummatni yoo fincile diina kana halkan tokkotti of irraa kaasee buluu utuu danda’uu maaliif taa’ee dhuma? Orma irraa baratu malee onnee ergifachuun hin danda’amu. Warra Wayyaanee akkataa itti humna nfxanyoota of irraa ittisaa jiran ilaala. Humna Wayyaane waraanni fi mishaan waraanaa baraa qabu dadhabe kana fincilli Uummata Oromoo Qeerroo fi Qarreen hoogganamee harka qullaa of irraa buqqise.
Ammam iyyuu dhiigni itti haa dhangala’u malee of irraa buqqisnee jirra. Humni Wayyaanne fi nafxanyootaa warri dhiiga ilmaan Oromoo dhangalaasaa turan yaroo walitti galagalan jidduutti bahuu qabna. Waraana kan keenya miti. Warri nafxanyaa akka injifanno hin arganne gochuu qabna. Nutti as galgaluuf akka deemtu dagachuu hin qabnu. Nama qawwee baatu sodaataa jirra yoo jenne waraanna Wayyaanne OPDO caalaa qawwee qabu fincilli Uummata Oromoo Qeerroo fi Qarreen hoogganame sadii dura afuura kutee akka of irraa buqqise aggarree jirra.
Waan haaraa argaa jirru OPDOn bakka ilmaa, haadhaa fi abbaa ajjeefti. Bakka abbaa mana, haadha mana fi ijoollee ajjeefti. Obboleessa fi obboleettii, bakka obboleessaa fi obboleetti ajjeefti. Ajjeechaan gosa kana Waaqaa fi nama biratti fudhatama hin qabu. Balleessa isaaf abbaan itti gaafatamuun dhugaan tahes sobaan karaa dha. Seerri bifa kanaan biyya Oromoo keessatti akka hojjetu yoo OPDOn kan barbaaddu tahe isheenis Waaqa irra gadi hin buune. Maatii qabdi, obboleessaa fi obboleettii qabdi, abbaa fi haadha qabdi. Eenyu caalaa immoo qabeenya uummata tuul’attee jirti. Tarii poolisiin nu bira jirtu fagoo irra dhufuun ni mala. Abbaa fedhe haa tahu namni dhala Oromoo ajjeesse du’uu qaba. Hoomaa girisaan itti baanee sodaa tokko malee ijaa bahuun eebisamaa dha. Reefa keenya isa kufee irraa tarkaanfannee gumaa baasuu haa dursinu.
Qabeenya OPDO mana ishee dabalatee ibiddi haa nyaatu. Waan hundaa dura kan nama ajjeesu du’uun dirqama. Seera OPDOn fide kana fudhannee ittiin badii jalaa of baraaruu qabna. Haqa qabna. Mirga keenyaaf falmanna. Diina nu fixaa jiru of irraa ittisuuf tarkaanfiin fudhannu seera biyya lafaan fudhatama qaba. Seerri biyya lafaa yoo biyya qabaatan qofa hojiin mul’ata. Yoo jabbanne diina kana humnaan of irraa hin ittisne malee qee’een keenya qee’ee gadda fi booyicha tahee hafuuf deema. Diinni akka laalatutti yoo rukkunne akkuma Wayyaannee nu irraa buqqifatee baqata. “Barcuma ulfinaa abbaatu of jalatti baattatee deema” jedha Oromoon.
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Dhibee ka’uu dadhabuu qaama saalaa dhiiraa (Impotency )
****************
Qaamni saalaa dhiiraa kan dhaabbatu (erection) yoo hormooniin
sammuu keessaa gadi lakkifamee ujummoolee dhiigaa qaama
saalaa dhiiraa keessatti argaman dhiigaan guutuudhaan dhiibbaa
(pressure) uumudha. Haalli kamillee kan kana dangeessu, qaamni
saalaa dhiiraa dhaabbatee walqunnaamtii akka hin raawwanne
dhorka, osoo fedhii qabuu jechuudha. Yoo fedhii hin qabaanne
garuu inni kan biraati malee dhukkuba kanaan walqabachuu dhiisuu
danda’a (decreased libido).
Dhibeen kun akkuma umuriin dabaleen dabalaa deema. Giddu
galeessaan dhiirota waggaa 40 keessaa 5% yoo hubu, warreen
waggaa 70 ga’an keessaa ammoo haga 15% hubuu danda’a.
Dhibee kana kanneen namatti fidan keessaa.
1. Rakkoo xiinsammuu (psychological problems). Kun yeroo hedduu
namoota saalqunnaamtii waliin walqabatee miidhama, sodaaa fi kkf
qaban.
2. Dhukkuba sukkaaraa
3. Tamboo xuuxuu
4. Dhukkuba narvii
5. Qorichoota adoochan kan akka hashiishii fi kkf.
6. Qorichoota dhukkuba biraa yaaluuf ajajaman kan akka,
antihypertensive, antihistamine, antidepressants, etc.
7. Depression ( among psychiatric problem) fi kanneen biroon illee
in jiran.
Furmaanni rakkoo kanaa yeroo ammaa qorichoonni garaagaraa
jiraatanis yeroo baay’ee sildenafil (viagra) akka ballinaan
fayidaarra oolaa jiru beekamaadha. Qoricha kana ajaja ogeessaa
fayyaatiin qofa fayyadamna. Midhaawwan cinaa (side effects)
qorichi kun qabu keessaa; mataa dhukkubbii, gadteessisuu
(diarrhea), garaacha dhukkubsuu (dyspepsia), oldeebisuu (nausea).
Fi kkf.
GALATOOMAA.


text:
Oduu Ammee! Hidhamtoonni Siyaasaa Oromoo galmee Obbo Jawaar Mahaammad jalatti himataman har’a Mana Murtitti dhihaachuu maddeen OMNtti himan.
Jawaar Mahaammad faa har’a mana murtitti kan dhihaatan erga lagannaa nyaataa eegalanii guyyaa 33 booda wayta ta’u haalli fayyaa isaanii sadarkaa sodaachisaa fi yaachisaa irra yeroo gahee ta’uun beekamaadha.
Oolmaa Mana Murtii har’aa hordofnee yeroo gabaabaa booda isinii dhiheessina.
ጀዋር መሀመድና
በቀለ ገርባ
ያለ ቀጠሮ : በድንገት ወደ ፍርድ ቤት ተጠሩ ::
” ልደታ ፍርድ ቤት አከባቢ : ፀጥ ረጭ ብላለች ;ከወትሮው በተለየ መልኩ
በየ አጥሩ ስር : ውጠራው ልዩ ነው “
አንዱ በቅርብ ርቀት ሁኔታውን እየተከታተለ
ከተናገረው ::
ነገሮች መስመራቸውን ከመልቀቃቸው በፊት :
ሁሉንም የፖለቲካ እስረኞች መፍታት ግድ ይላል ::
የኦሮሞ ህዝብ : ዲሞክራሲን እውን ለማድረግ ነው የታገለው : እንኳን ጀዋርን እስክንድርንም መፍታት ግዴታ ነው !!
Bulcha Kenate
Raashiyaan Meeshaa Waraana gurguddaa akka Misaa’ilaa, Taankiifi meeshaalee waraana ammayyaa baay’ee Markabaan suudaan galchuun ishee mirkanaa’eera…!!
Torbaan darbe USA’n Meeshaa Waraana gurguddaa gara suudaan galchuu ishee isiniif maxxanseen ture…
Suudaan Gaanfa Afrikaa bira dabritee Afrikaa keessatti biyya jabduu godhuuf Addunyaan gara suudaanitti meeshaa Waraanaa guuraa jirti…!!
Meeshaa kun hundi Abiyyi ittiin cabsuuf Addunyaan gara suudaan guuraa jirti…!!
Juntaa Abiyyitti Rabbiin Jundaa itti fide…
Immiyyee Itoophiyaa Rest in Peace…
Related


text:
Waayeen vaayirasi komputeraa kuun akka inni gaaffi baayyee kessannii tahee ni hubana ,mee barreffama keenya hara kessatti waayee kana isin hubachifna. Vaayirasimti komputera kun maalii ? essaan komputeera keenya seenti ? nyaatanimoo bishaaniin ? nama kofalchisa miti ?
Vaayirasiin komputeera maalii ?
Jalqaba irratti maqaan vaayirasii jedhu kun kahumsumtisaa afaan warraa yaalati ykn meedikaalati innis organizimi duhaaf jireenya giddu jiraatu jechuudha yoo jenne komputera kessattimoo organizimi miti kana jechun kan komputera irraa gara namati darbu miti , akkasumas kan nama irraa gara komputeratti darbuus miti.
Vaayirasiin komputeraa jechuun softiweeri ykn koodi programming dhimma dhunfa itti bahudhaaf barrefame qophahudha kanas kan qoophessu namoota dandeettii koodi softiweeri barreessu dandaahanindha malee kan tasa umaamu miti, namotni vayirasi hojechuti dhimma bahan badidhaaf ykn taphaaf taha. Akka toora marsaritti addaa addaa irratti maxanfamee jirutti vaayiraasiin yeroo jalqabaaf kan qophaahee baratoota yunivarsititin dandetti pirograammingi ykn koodi barressu waliti agarsisudhaaf fedha qabaniin ture. Achumaanis yaadi kun babalacha adeemuun hojii seeran ala ittin rawwachuudhaaf namoti baayyeen dhimma itti bahuu jalqaban. Kaayyoon isaan itti dhimma bahuudhaaf fayyadaman keessaa tokko odeeffanno ittin hatuuf, halo ittin waliti bahuuf , samicha addaa addaa ittin rawachuuf , ittin wal hordufuf kanaf kan fakkatanfadhaafi.
Erga waayee vayirasii hamma kana jenne gosoota isaamoo ha dubbannu , namotni koodi vaayirasii kana barressan yeroo hanga yerootti vaayirasi dhimma addaa addatif itti fayadaman kana gosa isaa jijiruun kalaquu jalqaban goosoti vaayirasoota kana mogassa argachaa dhufani jechudha. Maqaa vaayirasoota kana keessaa yartuun (Trojan horse, Spyware , Malware , Worm virus, … jedhamu). Amalotni vaayirasonni kunis agarsisan akkuma gosa gosa isaanitti gargari dhibbaan isaanis wal caala jechudha.
Mee gaaffi kana isin gaafana , Vaayirasin komputeraa kun bala maali isinirraan gahee beeka ? komputera kessan irraa odeffanno ykn data balessee beekaa ? Passwordii ykn lakkofsa darbii kessantu isin jalaa hatamee ?
Akkuma vaayirasin lubbu qabeyyii hubu qoricha qabu kan komputera hubus qoricha qaba innis antivayirasii jedhamuun bekama! Antivaayirasiin kun vaayirasi komputera keenya kessa seene qulqullessuuf nu gargara , moosaajiin antiivaayirasii kuun dhabata addaatiin kan omishamanidha dandeettin gahumsa isaanis akkuma goosa gosa issaatti gargari. Gosa kam akka filachuun isinirra jiru adda baafachuudhaaf kan ilaalcha kessa galchuu qabdan inni guddaan gahumsa komputeeraa kessanitti kana jechuun piroosasariifi raami komputera kessani jechuu keenya, Maaliif yoo jettan moosaajiin kun (Background process) waan godhuuf safissa komputeera kessan irratti dhibbaa qaba jechudha. Kanaafuu kan komputera kessan wajjiin walsimuu bitachuu ykn kan bilisaan toora marsariti irra jiru download godhachuu dandeessu.
Kutaan lammaffaa isaa itti fufa …


text:
Finfinnee,Waxabajjii 10/2012(TOI)-Raawwiin hojii hidhaa guddicha haaromsa Itoophiyaa kan baroota darbaniin oggaa walbira qabamu baranaa olaanaa ta’uu hojii gaggeessaan hidhichaa, Injinar Kifilee Horroo yaada addatti Dhaabbata Pireesii Itoophiyaaf kennaniin ibsan.
Akka Injinar Kifileen jedhanitti hojiin hidhichaa gama raawwiitiin wayita ilaalamu, hojiin pirojektichaa kallattii hundaan humna guutuun dabaree sadiin hojjetama kan jiru yommuu ta’u, hojiin injinariingii siviilii %87, sibiilaa %31, tarbaayiniifi jenereetara elektiroo makaanikaalii %45 yommuu raawwatamu, walumaagalatti raawwiin hidhichaa %74 irra ga’eera.
Kana malees, Injinar Kifleen kana dura rakkoon hojii sibilaa yaalii human maddisiisuurratti mul’ataa ture meeshaalee haaraan bakka bu’uu eeranii, karaan gadiin karaa hidhichi afuura baafatu/bottom outlet/ akkasumas hojiin tarbaayinootni jenereeteroota lama kanneen qaama anniisaa jalqabaa maddisiisuuf oolaniin walqunnaman xumuramanii konkiriitiidhaan guutamaa jiraachuu ibsaniiru.
Haaluma walfakkaatuun hojiiwwan sibiilaa yuuniitoota 11 xumuramaa jiraachuufi hojii kontiraakteroota siviilii kennames yeroo dhiyootti kan eegalau ta’uus hubachiisanii, buufatni anniisaa duraa maddisiisan lamaan xumuramanii hojiin konkiriitii guutuu hojjetamaa jiraachuufi dhiyeenyatti tarbaayinoonni akka dhaabaman ifa taasisaniiru.
Akka Injinarichi jedhanitti, dheerinni qixxelamaan hidhichaa bakki bishaan irra yaa’aa jiru meetira 525 ture hanga dhuma baatii Waxabajjiitti dheerinasaa meetira 560n ga’uu hojiiwwan akka xiyyoosaa konkiriitiin guutuu ciminaan hojjetamaa jira.
“Baran bishaan ni guutna waan jenneef guutna osoo hintaane raawwiin amma jiruyyuu nu dirqisiisa, ol ka’iinsa giddugaleessa hidhichaa meetira 525 gara 560tti kan ol siqu yoo ta’e bishaan meetirkuubii biliyoona 4.9 guutuun dirqama. Kun yoo nuu milkaa’e bara dhufu salphumatti gara meetira 590tti guddisuun bishaan meetirkuubii biliyoona 16.5 qabachuu dandeenya” jechuun adeemsa jiru ibsaniiru.
Barana Itoophiyaan bishaan hinguuttuu yoo jedhame falli jiru hojii hidhichaa dhaabuu qofa kan jedhan hojii gaggeessichi, hojiin olka’iinsa qixxe lamaan hidhichaa erga meetira 560 ga’ee booda caasaansaa guddaa ta’uurraa kan ka’e danqaan kan uumamu yoo ta’e bishaan guutuun ala furmaatni biraa hinjirre ta’uu eeran.
maddi : Dh P I/Bariisaa


text:
(WBO, 11 Hagayya 2019, 2019) Ajajaan WBO Zoonii Lixaa umamnni Oromoo hidhannoo isaa jabeeffatee qabsoo bilisummaa Oromoo akka fiixa baasu waamicha godhe.
Ajajaan WBO Zoonii Lixaa, Jaal Marroo Dirribaa gaaffii fi deebii gaazexeessaa Dhaabasaa Waaqjiraa waliin godheen haala qabsoon hidhannoo keessatti argamu ibseera.
Humni diinaa ummata Oromoo akka malee gidirsaa jiraachuu kan ibse Jaal Marroon, roorroo keessaa bahuuf warraaqsa kaleessaatti deebi’uun dirqama ta’uu jabeessee hubachiise.
“Namoonni hedduun ‘jijjiiramni fashale’ jedhu. Jijjiiramni duraanuu hin turre,” kan jedhe Jaal Marroon, “waanti hin turre, hin fashalu. Warruma nu ajjeesaa turetu, bakka waljijjiirate; bakka jireenyaa ittiin tolfate,” jechuun haala jiru qeeqeera.
Akka Jaal Marroon ibsetti, “jijjiramni kan dhufu, sirnaa fi humna cunqursaa buqqisuuni.”
“Amma akka arginutti..qabsoon gidduutti daguun dhaabbatee ture, Amma sun haroomfamee jira. Warraaqsa kaleessatti deebinee rakkoo nu mudate keessa bahu qabna; hojiin agarsiisuu qabna,” jechuun Ajajaa WBO Zoonii Lixaa, Jaal Marroo Dibbibaa dhaamsa jabaa dabarsee jira.
Guutummaa Gaaffii fi deebichaa toora kana irraa dhaggeeffadha!
Irbaata WBO Magaalaa miniisootaatti qophaa’e Ilaalchisee
Jaal #Marroo Dirribaa Ajaajaa WBO Zoonii Lixaa wajiin turtii garii!!
ohoo ehee Falmadhu yaa lammii koo. Yaanan Garaa Bilisummaa namarachaa jedha WBOn
KHALID BAKER WINS VICTORIAN STRAP
Now 4-0, the man who was wrongly convicted of murder and spent a 13 year sentence behind bars, Khalid Baker, is taking full advantage of his freedom- handing Sanong Seepongsert a loss en-route to winning the Victorian Regional Cruiserweight Title on Big Time Boxing/SLB Boxing’s show at the Melbourne Pavilion on Friday night.
Hacaalu Hundeesaa Konsartti Eebba Albamii ”BAALLII” Galaanaa Gaaromsaa Irrattii 2019
Gelana Garomsa Vol-2 Album – BAALLII
Dokimantarii Seenaa Muuziqaa Galaanaa Gaaromsaa 2019
Konsartti Eebba Albamii ”BAALLII” Galanaa Gaaromsaa Sayyoon Pireezadanticha Shubbiisise.
የኦሮሚያ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርሰቲያን ሊመሰረት ዝግጅት መጠናቀቁን ቄስ በላይ መኮንን አስታወቁ።
Imala gara musdalifa
አቶ ተክሌ የሻው ቅዥት-
========
ዶሮ ጭራ ጭራ አሉ::
Ethiopia : የኢትዮጵያ ህመሟ በዘር ፓለቲካ የተለከፉት ልጆቿ ናቸው። እኔ የማዝነው ምንም ለማያውቁት ህጻናት እነርሱ ላይ የምናመጣው ጣጣ ያስፈራኛል።
ስለሺ ደምሴ ( ጋሽ አበራ ሞላ)


text:
Ammaan dura yeroo danuuf hidhamuun dararamaa kan turan, erga hidhaadhaa ba'anii asis doorsisni itti hammaachuun, gara Ona Gimbii, Ganda Baadiyyaa Maraccee Mikaa'el jedhamuutti baqatanii kan turan, Oromtichi Obbo Abbabee Jiraataa jedhaman, abbaan ijoollee shanii, Wiixata Caamsaa 24, 2021 halkan mana keessa jiraatan keessaa LMKIIn fuudhamuun, ajjeefamanii bakkeetti gatamuu.
Ajjeechaa Oromticha Galgaloo Waaqoo Galgaloo jedhamu irratti, Caamsaa 17, 2021 LMKIIn raawatame hordofuun, dararaa fi doorsisa LMKIIn isaan irra ga'e dheessuun, Oromoonni 300 Konyaa Booranaa, Ona Mi'oo Ganda Gombisaa Girincoo keessaa buqqifamanii gara biyya Keenyaatti baqatanii, bakka Maddoo Adii jedhamu buufatanii jiran gadadoo hamaaf saaxilamanii jiraachuu.
Maallaqni Oromoota biyya keessaa fi alaan gargaarsa Oromoo Walloof walitti qabamee ergamu kaayyoo yaadameef hankaakuun, durgoo Kaabinoota MKII Konyaa Walloof oolfamaa jiraachuu.