text:
4. Biyyaa faransayii keessaa namootaa biyyaa hin qabnee kan itti egamuu biroo OFPRA biraa gaffii maxanttuummaa dhiyesuf.
4-1. OFPRA biraa adeemsaa gaffii maxanttuummaa
Dhiyesuf beleemaa isinif kenamef garaa preefeekuturii deemtan boda galmee gaffii maxanttuummaan afaan farnsayii tiin gutammuu qaba. Malateesuu fii guyyaa ittin berefame akka hin iranfatin isin yadachisna. Sanan bodaa warqa odeefannoo gaffii maxanttuummaa ittin dhiyesitan. Sanan bodaa warqa odeefannoo gaffii maxanttuummaa ittin dhiyesitan (fiche n°2-1) isin kenamee boda guyyaa 21 tiin guyyaa murta’ee tii. Recommandé avec accusé de réception kan jedhamuun erguu yookaan demtanii OFPRAf harkaan kennuu qabdanii.
Galmeef suraa lamaa wajjiin warqaa odeefannoo gaffii maxanttuummaa fii senaa kesaniif ragaa ta’uu kan danda’uu kopii isaa wajjiin (kanan gadii illalaa). Yoo paspoortii qabdan ida’uu qabdanii paspoortii orjiinallii kesan galmeef ida’uu qabdani.
Ofpran galmeen gutuu dha jedhee yoo amanee warqan gaffii maxanttuummaa isinif ergaa
1. Galmee Ofpra kan qabu kutaa adda adda
- Odeefannoo ofii kesan maqaa baka dhalotaa kesan hala garii tiin gutammu isaa ofegdha. Sababniis abaa alengee repabliikaa gafachuu dandesanis debiin bayee nii turaa.
- Wa’ee mattii kesan : biyyaa farnsayii kobaa kesan dhuftanii turtanii yoo mattii kesan fiduu barbadan (fiche n°9) kutaan kun bayee fayidaa qaba
- akkataa ittiin dhuftan: PADAf odeefannoo barbachisaa ta’ee biyyaa farnsayii ittin senatan irraa kataba.
- yeroo walgahiitiin nama isinif hikuu akka ramadammuu afaan dandesan beksiisuu qabdanii. Nama isiniif hikuu gafadha (afaan birraa yoo ta’ee irraa bareesaa). Afaan hin dandenyetiin hin guttiin isin yadachisna.
- senaa kesan ibsuun gaffii maxanttuummaaf bayee barbachiisaadha. Sababnii gaffii mattuummaa yoomuu jenuu lubuu kesaniif kan sodatan senaa cunqursaa irrattii kan hundefamee dha (kanan gadii illalaa).
Haanga waigahiitii galmee ida’uu nii dandesanii. Yoo biyyaa kesan debiitan gochaa cunqursaa sodatan wan isinif ibsuf odeefannoo kopii gotanii Ofpraf yomuu ergiitan recommandé avec accusé de réception jedhamutiin xalyaa erguu qabdanii.
2. Murttiin Ofpra wa’ee maxanttuummaa cufuuf
- osoo « sababa gehaa » hin qabiin guyyaa 21 guyya murta’ee keessaa galmee Ofpra yoo jin ergiinee guyya murta’ee 8 keessaa akka ergitan Ofpran issin gafataa. Osoo galmee hin ergiin guyyan murta’ee yoo lamadaf isin darbee Ofpran galmee cufuf niimurteesaa. Yoomu « sababaa gehaa » jenuu iddo jiijjiiru yookan rakinaa fayyaa ta’uu nii danda’a.
- Wa’ee senaa kesan yookaan wa’ee enyumaa fii lammuumaa kesan kan kan fakatan odeefannoo kenuuf yoo didan yookaan yeroo barbachiisa kesattii iddo jiirenya yoo hin beeksisnee Ofpraf adeemsa gaffii kesan cufuuf nii murteesuu danda’a.
Murttiin cufamee yoo isin irraa murta’ee bodaa debii’ee naf habanamuu jetanii gafachuuf jii’aa 9 guyya murta’ee qabdanii.
3. OFPRAn gafii kesan hin fudhu jechuu nidanda’a.
- Biyya awroopaa birrattii yoo maxanttuummaa isinif kenamee. Ininis adeemsii maxanttuummaa dhuga yota’ee debii’ee isin irraa fudhu yoo ta’edha.
- « Yoo tasaa haryaa » osoo hin ibsiin debii’ee naf haqoratamuu yoo dhiyesiitan. Yomuu tasaa haryaa jenuu « ofiif sodachuu » kan isin ida’achise CNDA adeemsaa (fiche 5) bodaa kan nuf gahee ta’uu qaba. yookaan hanga CNDAn isin wamuu yoo hin beeknee odeefannoo dhiyesuu qabdanii.
4. Adeemsaa arriitii (procédure accélérée) Ofpra isin godhau danda’a
Galmeen gaffii maxanttuummaa yoo gahee bodaa Ofpran adeemsaa arriitii keessaa sensiisuu danda’a.
- Ininis sababaa (malan malttumaa) jechunis odeefannoo forjiidii yoo isin irraa argame
- Gaffiin maxanttuummaa wan hin barbaachiisnee yoo hubachiistan senaa kesaniitii wan amnsiisuu yoo hin ibsiinee
- wana ibsitan yoo waliin hin madallee yoo ta’ee dha.
Gaffiin kesan guyyaa 15 keessaa nii qoratamaa..
Wan kanan gadii Ofpran adeemsaa arriitii keessaa sensiisaa.
- Yoo rakoo bayee hin qabnee biyyaa « pays d’origine sûre » jedhamuu yoo dhuftan
- gaffiin debii’ee naf haqoratamuu jedhuu yoo fudhatamuu dhabee kana irraa kan ka’ee preefeen adeemsaa arriitii sensiisuuf akkataan ittii ida’atan (fiche n°2-1).
Akkataa kenan mottuumaa dhan afaan adda addattiin kan gargalchamee Guide du demandeur d’asile illalaa
4-2. Senaa maxanttuummaa ibsuu
senaa kesan :
- enyuma kesan
- esaa akka dhuftan
- biyyaa kesan irraa badanii biyyaa birraattii maxanttuummaa gafachuuf wan isin dhirqisiisee bainan ibsuu qabdanii. _ Gama birraatiin yoo biyyaa kesan debiitan wan sodatan ibsuu qabdanii. Ininins lubuu keesanif wan sodachisuu fii nagumaa kesan irra wan uumamuu ibsuu qabdanii.
Waranaa fii jequumsaa biyyaa kesan ibsuun qofaa hin gehuu. Senaan ofii kesan ibsuu nama dhubiisuuf amansiisuu qaba. Mattii kesanii fii fiiraa ta’ee yookaan hiryootaa kesan irraa wan mirgaa tuuquu yookaan rakkoo lubuu dhabsiisuu yoo irra gehee isiiniif wan sodachiisuu uumamuu ibsuu dha.
1. Wa’ee enyuuma kesan.
- Maqaa guttuu, lammuma, baka dhalotaa fii guyyaa
- Biyyaa kamii irraa, magaalaa fii ganda esaa akka dhuftan (kan ibsiitan mirkanesuuf Ofpra dhan gaffii nii gafatamtan)
- wa’ee mattii kesanii fii obleeyii kesan (akkataa halaa ammaa maqaa isanii umrii, baka jiirenya fii hojjii isanii fii sochii wa’ee mattii isanii.
- aba mal, amanttii yookaan umattaa heduumiinan xiqaa ta’an cunqurfamuu yoo irraa gehee
- halaa malittin aman tanaa jechuuniis yoo herumtan yookaan yoo hin herumnee. Ijoollee yoo qabdan maqaa fii umrii, salaa isaanii akkasuumas yoo hattii mana kesanii fii ijjoolleen biyyaa farnsayii yookaan biyyaa birraa yoo jiiraatan esaa akka jiratan yoo hin beeknee akkataa ibsuu qabdanii.
2. Senaan offii kesan mal maalii
- ijjoolluuma kesan kan dabarsiitan esaa fii halaa jiirenya akamiitiin.
- walumagalatii wa’ee sena barnootaa kesan
- sochii biyyaa kesanii qabdan, wa’ee ittin bultan galii fii hojjii, madii qabenya fii heduuminaa
- bakaii ittii jiiratan yoo baka adda adda ta’ee baka jirenya jiijiiruuf sababaa yoo qabdan
- Halaa offii fii wa’ee mattii akamiitii jiijiiramee jechuus senaa hojjii kesaan yoo heruumtan esaa akka wal arkiitan. Yoo ijjoollee qabdee yoom akka dhalatan. Yoo nama dhukubsatee jiiratee akkataa isaa.
- Sochii adda yoo qabdan jechuniis partii siyaasaa, walda hojatootaa, amantii fii misensaa walda gurma’ee yoo tateen (dhabataa yookaan bayiinaa misensaa walda kayoon isaa fii garagaruuma kan kan fakatan)
- partii sanaf walda dhabatee misensaa ta’uu yoo dandesan. Hojjii isinif ramadameef itii gafatammumaa kesan (misensa dhabata yookaan sochiin isaa).
- Hiriiraa, mormii, walgahii uumataa sochii gurmiin sochii walda qabsof nama qawee hidhatee yoo hirmatee (akkataan sochii kesan enyu wajjiin ta’uu isaa).
- akka senaa kesan sababaa sochii kesaniin misensaa saba tokko yoo tatan, walqunamtii salaa Rakkon wan isin irraa geheef osoo hayama kesan hin argiin yoo isin fusisan kan kan fakatan. Tarkanfii cunqursaa yoo isiin irraa fudhatame kanan gadii balinan ibsaa.
3. Balaan biyyaa keesan gadhisuuf tasaan isin dhirqiisisee malmaal dha.
- sodachisaan isiin irraa gehee (enyun, akkamiittii akka gehee)
- hojjii yookaan sochii ofii akka hin gonee yoo isiin irraa murta’ee
- Hattuumaa yookaan qabenya fii malaqaa keesan yoo isiin iraa fudhan sodachiisaan yookaan dhibaa adda adda isiin irraa gehee
- Midha qamaa fii qabenya yoo isiin irraa baiesan. Yoo mana irraa ariammuu isiin irraa gehee.
- poolisii dhan qabammuu, jacha humnaan isiin gafatuu, tuiichaa yoo isiin irraa gehee (yoom, akkamiitii enyun ta’uu isaa)
- tasaa murttii dhiyesuu adabaa man hidha keessaa turuu yoo isiin irraa gehee (yoom eysaa enyun akka ta’ee adeemsii baka itti rawatamee ibsii)
- mattii keesanitn yookaan hiriiyootaa tii dhabattaf misensaa kan ta’ee fii nama birraa irrattii qabamuu tumamuu yookaan tarkanfii ajjiefamuu kan itti murta’ee yoo jiran
- goodanttuummaa
- mancaasuufii sanyii dhamsuu, kan ja’aan balinan ibsaa
- Mootuumaan biyya kesan mirgaa kesan akka eguu yoo jiiraatee (oliyannoo yoo dhiyesitan) mana murtiin himataa yoo jalqabdan dhabta bulchinsaa abaa angoo tiin xalyaa yoo ergitan yookaan yoo demtan
- wana gotan yoo jiraatee bu’aan mal akka ta’ee kan jadhan balinaan ibsaa.
4. Hanga biyyaa farnsayii itti dhutan karaa akamiitiin :
- biyyaa gaddhisuuf kan murteesiitan yoomii
- qophiin demmuuf wan gotan mal fakataa (wa’ee malqaa gargaarsaa isiniif godhamee yoo jiratee yoo dalaa lootaan dabartan)
- biyyaa maxanttuummaa gafachuuf sababaa yoo jiraatee (sababaa murttii kesan) sababnii ittiin demtan
- guyyaa fii baka itti katan fii bakka ittii dabartan halaa ittii demtan malaqa hangam akka bastan kan jedhauu balinaan ibsaa.
5. Halaa amaatiin yoo biyyaa kessan debitan wan mal mal tuu isin irraa gehaa:
- yeroo isin gadhistan bodaa biyyaa kesanitii yookaan duran baka itti jiratan jiijjiramaa yoo jiiraatee isin irraa rawatamuu yoo dande’ee
- cunqursaamun isiin irraa gahee yoo dedebii uu dandayee yoo akka of egdan isiiniitii kename isiin irraa rawattuu yoo danda’ee
- osoo isin hin deemin yookaan yoo deemtan bodaa sababaa isiin basetiin matii kesaniitii du’aa yookaan nama dhiyoo ta’ee tiin wan isin irraa gehee ana iraas nii gehaa jetanii yoo sodatan bakaa itti jiiratan
- yookaan magaallaa birra yoo jiraatan naguumaa kiyyaa irraatii yadachisaa ta’aa yoo jatanii yadan kan jadhuu balinaan ibsaa.
6. Senaa kesan kan ibsuu odeefannoo ida’uu
Jechuu dhan senaa ragaa maxanttuummaaf odeefannoo dhiyesuun derqamaa miittii. Isaa hundaraa wan murttii qabuu wan ibsitanii fii balinaan dhiyesitan kan wal madaluu fii kan dhugumaa qabuu dha. Ininis hojjattoonii Ofpra dhuga ta’uu isaa akka amananiif jecuu dha.
Ta’uus akkataan ibsiitan odeefannoo akka jabesitanii dhiyesuu yoo dandaa’anii garii dha. Odeefannon kuniis kan bareefaman ragaa odeefannoo bulchinssaa barefamaa gazeexootaa odeefannoo walaansaa kan kan fakatan ta’uu nii danda’aa.
4-3. Mariin hojjattootaa maxanttuummaa Ofpra wajjiin godhamuu
1. Mariif wa’ee warqaa wamttuu Ofpra
Turuus guyyaa marii duraa guyyaa 15 duraa warqa wamtuu Ofpra isinif gehaa Ofpran mariif isin hin wamuujedhee murtessuu nii danda’aa :
- gaffii maxanttuummaaf biroon yoo tolee jedhee murtesee garuu halaa harwaa piin
- sababaa walansaa qama kesan ollta’ee mariif dhiyesuu ni dandesan yoota’ee ariitii dhan odeefannoo walaansaa recommandé avec accusé de réception kan jedhamuutiin Ofpraf erguu qaba.
Gaffii kesanif ofpran yoo fudhuu didee yookaan adeemsaa gafii kesaniif yoo murttii godhee (kanan gadii illalaa) wal gahiif hin wamamtan.
Sababaa takkoo osoo hin qabin mariif yoo hin dhiyanee gaffiin kesan osoo hin qoratamiin Ofpran murtii didaa adeemsaa cuufuu nii danda’a.
2. Walgahiin halaa isaa seeraadhan egamuu
Walgahiin halaa barbachiisaa dha: walgahiin senaa maxanttuummaa kesan dhagyuu yookaan diduu murtii murteesuuf itigafatamuumaakan kan godhameef biroon hojjatootaa maxanttuummaa dha.
Ofpratii deemmuu kesan duraa misensaa waldaa gargaarsaa ta’uu yookaan hiriyootaa kesan wajjiin walgahii qopha’uu bayee barbaachisaa dha. Walgahii halaa gariitiin sababnii godhamuf murtiin isaa halaa adeemsaa isaatiin wan ta’eef isinif maxanttuummaa kenuuf hojettoonii Ofpra aman siisuu qabdanii.
Halaa balinan argachuuf hojjattoonii gafii wa’ee senaa kesan isin gafatanii garuu yoo gafii isin hin gafane ofii kesaniin godanttuummaaf dirqisisuuf wan ibsuu kanan gadii illalaa.
Paspoortii yookaan odeefannoo enyumaa dhiyesuu yoo hin dandesan lammuumaa kesan akka mirkana’uuf wa’ee biyyaa kesan ibsaa baliinaan kennuu barbachiisaa dha.
Mariin biroo opfpa tii (halaa harwaa piin konfaransii teelee dha) adeemsiifama namootaa marii irraa argaman :
- ofii kesan,
- hojatootaa maxaanttuummaa ofiisii. Sennaan maxanttuummaa kesan midha wal-qunamtii irraa too hundefamee nama salaa kesan walfakattuu akka isiiniif ramadamuu gafachuu nii dandesan
- yoo gafatan abukatoon kesan yookaan waldan isiin gargaaruu mariif akka tajaba hirmachuu nii dandanii. Yeroo amaantanaa isiin wajjiin demuuf waldan hayamaa argatee Ardhis, Anafé, Cimade, Forum réfugiés, Coordination lesbienne en France, CQFD Fierté lesbienne, Ordre de Malte kan jedhamuu dha.
Wakiillii walda isiin wajjiin dhufuu marii duraa guyyaa 7 duraa (adeemsaa arriitii guyyaa 4 duraa) Ofpraf beeksiisuu qaba.
Adeemsii mariin yoomuu adeemsiifamuu gagesiittuun wan ilaalee mariin hogaa dhumuu beeksisuu nii danda’a. Iyannoon adeemsaa sennaa kesan rakkoo adeemsaa maarii rakkoo walgaluu, rakkoo afaan hiksisuu hojjatoonii ofiisii wan hin ibsiinee yoo jiiratee kan kan fakatuu dha.
- iyannoon warqaa ofpra irraa tajajiilaa afaan hikkaa kennuu hiksiisaa. Afaan hadha kesan hasawuun hiksiisaa gafachuu wayaa iniiniissenaa kesan akka qaceelootii ibsuufii. Namnii tajajiilaa hikaa kan isiniif kennu bilisanii.
Senaan kesan wa’ee rakkoo salaa yoo ta’ee nama salaa waliin isiin fakatuu akka isiniif ramadanmuu gaffachuu wayyaa dha.
- miseensii mattii kesan: miseensii mattii kesan garuu wan hin jiiraanee malee marii kanaa adeemsisuuf Ofpran yoo barbaachiisaa jedhee yadee marii biraaf yamuu nii danda’a.
3. Qorannoo fi murtii Ofpra dhan godhamuu.
Ofpran murtii guyyaa murta’ee jii’aa 6 tiibeeksisuu qaba. Ta’uus yeroo kanaa olii fudhuu nii danda’a. Garuu yoo adeemsii ariittii ta’ee guyyaa 15 guyyaa murta’ee ta’aa Hojatoonii ofiisiin senaa kesanakkataa qabatamaa biyyaa kesan wajjiin ta’uu isaa nii mirkaneesaa. Sanan boda senaa kesan qoratee waligaltee Jenevaa keyataa 1 fii 2 mirgaa maxanttuummaa qabuu kesan (kardii waggaa 10 kan kenamuu) yookaa Cesedan keyataa 712-1 dhan yeroof mirgaa maxanttuummaa qabuu kesan (kardii waggaa 4f kan kenamuu) nii murta’aa.
Debiin ofpra yoo didaa ta’ee sababaa ibsuu qabaa. Xalyaan murtii beeksisttuu balinaan ibsamaa.
Murtiin ofiisiin recommandé avec accusé de réception bifaa jedhamuutiin isiiniif ergaa.
Debiin didaa yoo isiiniif kenamee guyyaa xalyaan isiiniif gahee jalqabee gaffii oliiyannoo (fiche n°5) dhiyeesuuf guyyaa murta’ee jii’aa tokkoo niiqabdanii. Idoo poostaa yoo jiijiirtan daftanii beeksiisuu qabdan knn jedhamuu kanaafii.


c: text/html

text:
Hiriira deeggarsaa Dr. Abiy: Benishaanguul 'Toongootti 2 ajjeefaman, 40 miidhaman
Hiriira deeggarsa Dr. Abiyyif Sambata darbe naannoo Benishaangul Gumuuz aanaa addaa Maa'o Koomootti jiraattonni bahan hordofee waldhabdee dhalaten lammiileen 2 yeroo ajjeefaman 40 kan ta'an irratti miidhaan gahe.
Kanneen miidhaman keessaa 12 yaalii dabalataaf hospitaala Xiqur Ambassaa dabalatee kaanitti ergamuu isaanii hogganaan Bulchinsaa fi Nageenyaa Aanaa Begii, Obbo Haruun Baqqalaa BBC'tti himaniiru.
Jiraattonni maqaan isaanii akka dhahamu hin barbaanne BBC'tti akka dubbatanitti, gaafa Sambataa Ministira Muummee Dr. Abiyyif hiriira waan bahanif galgala isaa poolisiin manarra deeme akka isaan reebe himu.
Kuni maaliif ta'e jechaa komii dhageessisaniinis gaafa Dilbataa hoggantoonni aanaa Beegii fi kan Maa'oo Koomoo bakka argamanitti nagaan akka bu'u mari'atan waligalanis dargaggoota sirbaa manatti qajeele irratti rasaasni dhamamuu himu.
Rasaasa kana fuuldura waajjira poolisii magaalaa Tongootti kan jalqabe poolisii ta'uufi humnoonni nageenyaa itti dabaluu isaanii jiraattonni BBC'tti himaniiru.
Balaa osoo hin eegamin dhalate kanaanis ummanni rifatee yaaddoo keessa seenuu isaa akkasumas gara aanaa ollaa Oromiyaa, Aanaa Beegiitti, baqachuu isaanii jiraattonni maqaan isaanii akka hafu himan dubbataniiru.
Hogganaan poolisii magaalaa Toongootti bilbilluus dubbachuuf waan fedhii qaban miti.
Manni yaalaa Toongootti waan hin jirref jarreen miidhaman gara Beegiitti baqatan.
Obbo Haruun waan dhalate kana akka quba qabaniifi erga namoonni Toongootti ajjeefamanii booda hoggantoota aanaa Maa'oo Koomoo waliin akka hin dubbanne dubbatu.
Odeeffannoo qabaniinis namoonni 2 akka ajjeefaman, 12 yaalii dabalataaf akka ergamaniifi walumaa gala namoonni 40 akka miidhaman BBC'tti himaniiru.
Dabalataanis, hanga har'a ganamaatti namni kuma lama caalu gara Beegiitti baqachuu himaniiru.
Haa ta'u malee, yeroo ammaatti rakkoo kana furuuf jaarsoliin jarri Aanaa Toongoo gara Aanaa Beegiitti jaarsolii ergaa jiraachuu himaniiru.
Aanaan Maa'oo Koomoo naannoo Benishaangul argamuufi Aanaan Beegii Oromiyaa jala jirtu wal daangessu.
Fageenyi gidduu isaanii jirullee kiloomeetira 12 fagaata jedhan jiraattonni.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1. Goototni Ilmaan Oromoo Kanneen akka Obboo Nadhii Gammadaa, Obboo Dabbasaa Guyyoo fi ilmaan Oromoo sirna mootummaa ADWUItiin achi buuten isaanii dhabamsiifaman kumootan lakka’amu bakka ukkanfamanii hidhamanii jiranii haal duree tokko malee haa gadhiifaman!!
2. Akka waliigalatti hidhamtoonni siyaasaa Ilmaan Oromoo kumoota dhibbootan lakkaawaman manneen hidhaa biyyatti keessatti gidirfamaa jiran hundi haalduree tokko malee nuuf haa hiikkaman!! Hidhaafi Ajjeechaan Uummata Oromoo irratti gaggeeffamaa jiru labsiidhaan nurraa haa dhaabbatu!!
3. Yakki Waranaa qindaa’aan harka mootummaa ADWUI’n Daangaalee Oromiyaa kallattii adda addaan gaggeeffama jiru Addatti Bahaa Oromiyaa Godinaalee Harargee Bahaafi Dhihaa, Kibba Oromiyaa Booranaafi Gujii, Baaleefi Akkasumas Kaaba Oromiyaa Walloo Baatee irraan milishootaa Saboota ollaa hidhachiisuun daangaa Oromiyaa cabsisisaa yakka duguuginsa sanyii uummata keenyarratti gaggeessa jiru mootummaan atattamaan Oromoof Oromiyaa irraa dhaabuu qaba!!
4. Samichi Lafa Qotee bulaa Oromoo maqaa Ijaarsaa manneen Kondominiyeemiifi babaldhina Magaalotaa jedhuun addatti Naannawaa Finfinneetti gaggeeffama jiru labsiidhaan uummata keenyarraa haa dhaabbatu!!
5. ) Aanagaawootni, qondaalotnii fi qaamotni ilmaan Oromoo miliyoonan qe’ee fi qabeenya isaanii irraa buqqisan, dhibboota hedduu lubbuu galaafatan aangoo irraa kaafamanii seeraatti haa dhiyaatan
6. Mootummaan Naannoo Oromiyaa (OPDO)n warraa uummata Oromoo qe’eetti jumlaan ajjeesaa jiran qorannee seeratti dhiyeessinaa malee hanga ammatti yakka duguuggaa sanyii rawwatamaa jiruuf namni tokko seeratti utuu hin dhihaatin jira. Yakki waraanaa uummata Oromoo irratti gaggeeffamaa jiru guyyaa saafaadhani qorannoon Aangawoota OPDO maal irraa gahee?
7 ) Abdi Ille ilmaan Oromoo miliyoonan buqqisee ammallee fixaa jiru qabamee seeratti nuuf haa dhihaatu! Waraanni liyyu haylii uummata keenya fixaa jiru diiggamee hidhannoon irraa haa hiikkamu, yakka raawwateef seeraan haa gaafatamu!!
8. Gaaffii Mirga Abbaa Biyyummaa, Bilisummaa, Mirgi Namummaa Uummata Oromoofi Walabummaan Oromiyaa akka kabajamuuf wareegama qaalii roga hundaan baasuun qabsoo godhaa jirruuf of waakkannaa tokko malee deebiin nuuf haakennamu!!
9. Hooggantoonni waraanaa, qondaalonni fi humni basaasaa waggoota 27 guutuu ilmaan Oromoo ficcisiisaa turan seeratti nuuf haa dhihaatan. Qaamota ilmaan Oromoo fixaa turanii fi jiran badhaasudhaan kanneen aangootti dhufan illee yakka fakkaataa akka dalaganiif kallatti argisiisuudha. Kanaaf uummata Oromoo akka fixan jajjabeessuun hafee gaafatama seeraaf nuuf haa dhiyaatan!!
10. Sirni EPRDF(ADWUI)/TPLF/OPDO qabsoo wareegama qaalii gaafateen wayita kufaatii isa dhumaa irraan geenyee jirruutti shira of dandamachiisa maqaa haaromsa jedhuun mudamtootni haarawaan sirnichuma keessaa gadi bahuufi jijjiramni kabeebsaa godhamaa jiru hundee gaaffii uummata Oromoofdeebii kan hin taaneefi sirnicha dandamachiisuuf kan godhamu ta’uutti hubanna kanaaf furmaatni haalli siyaasaa biyyattiif barbaachisu Mootummaan Ce’umsaa jaarmiyaalee Siyaasaa biyyatti hunda hirmachisuufi hundi irratti walii galuu danda’u atattamaan akka hundeeffamu gadi jabeessinee gaafatna!!
Gadaan Gadaa Xummura Garbummaati!!
Injifannoon Uummata Oromoof!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Waxabajjii 14/2018


text:
Garboonfataan hanga hindiigamnetti, nageenyi biyya tokkoo nii eegamaan, Bilisummaan akka barbaanne sochoonee hojii hojjennaa dhara. Hanga garboonfataa saggoorra kaahatee jirutti sabni tokko cunqurfamuun waanuma jiru.
Garboonfataa qaarisiisuun ammoo, caasaaf jaarmiyasaa hongeessuun dhabama gochuurraa jalqaba. Jaarmiyaan xiqqas ta’ee guddaan, kan garboonfataa jalatti hojjetu garboonfataa teessumarratti eeguuf dirqama mataa mataasaa nii bahata.
Siyyaasni kamuu, Mootummaan kamuu akkasuma dhaabni biyya hogganuuf biyya saamus jaarmiyaa jaarmiyaan socho’a. Jaarmiyaan socho’ee manasaa jabeeffata. Har’a garboonfataa Wayyaanee OPDOtu suphaa jira, isaantu fayyaaleessummaa isaaf dalagaa jira. Haalliif adeemsi OPDO akkuma baroota darbanii, gowwomsaaf, sossobbaan uummata m


text:
Haala kana dura hin barataminiin kan safutti cichan ministeerri haajaa biyya keessaa Xaaliyaanii Matteeyoo Salviinii, sambata darbe doonii buufata Lampeduusaa jirtu irra kan turan ijoolleen maatii male qofaa deeman doonittii irraa akka bu’an eeyamaniiru.
Wiixata dheengaddaa immoo namoonni sagal kanneen wal’aansi fayyaa yeroo hatattamaa isaan barbaachisu irraa bu’aniiru. Haa ta’u malee koolu galtoonni bakka dhaqan dhabuu dhaan doonii tola ooltummaa Speen kan “Open Arms” jedhu irratti hafan 98.
Dubbi himaan dhaaba baqattoota tokkummaa mootummootaa Andiree Maahiichii doonii guyyoota 18 dura imala jalqabde irra haalli jiru kan dhalli namaa dandammatuu danda’u miti jedhan.
Dhimmi Koolu Galtoota Galaana Irratti Danqamanii Faayidaa Siyaasaaf Ooluu Hin Qabu: UNHCR
- VOA
Dhaabii baqattootaa kan Tokkummaa mootummotaa UNHCR biyyoota gamtaa Awuroopaatti irra deebi’uun iyyataa jira. Kunis godaantoota doonii baraarsaa “OPEN ARMS” irratti fe’amanii jiran kanneen haala gad adeemaa jiru keessa jiran akka simataniif ta’uu ibsamee jira.
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
-
-
27-09-2022
Sirni Gubaa Masqalaa Finfinnee


text:
Xayyaarri Itiyoohpiaa kan Dilbata darbee jechuun Bitooteessa 10 bara 2019 imaltootaa fi hojjattoota xayyaarichaa walumaa galatti namoota 157 fe’e balali’e sun rakkoo isa mudatee otuu hin kufiin dura kan aarri irraa mul’ataa akka ture tahuu namoonni ijaan argan VOAtti himanii jiran.
Ministarri Geejjibaa Itiyoophiyaa immoo daandiin qilleensaa Itiyoophiyaa meeshaa ittiin odeeffannoo Saanduqa “Black Box” jedhamu, kan odeessa waa’ee balaa sanaa qabu ittiin dubbisan qabaate iyyuu qorannaa sana walabummaan geggeessuuf akka tahutti saanduqichi ka biyya alaatti ergamu tahuu dubbata.
Garuu biyya kamitti akka ergamu waan himame hin jiru. Gabaasaa Muktaar Jamaal Adaamaa irraa erge caqasaa.


text:
Waldaan Wal-gargaarsa Oromoo angafichi, Waldaan Muccaa Tuulamaa kan itti hundeeffame - waggaan shantamaffaan, Hagayya 1, bara 2014 as Yunaayitid Isteets, Waashington DC keessatti ayyaaneffamuuf qophii guddaa tu geggeeffamaa jira.
Kan akka “affiliate” yokaan deggeraa jaarmayicha hundee biyya jiruutti as Waashington DC keessatti hundeessame dhaaba “Maccaa-Tuulamaa USA, INC” jedhamu tu ayyaana yaadannoo waggaa shantamaffaa dhaabichaa qindeessaa jira. Waldaan Maccaa fi Tuulamaa Itiyoophiyaa keessatti socho’uu kan isa dandeessisu ehamni isaa waan haaressamuuf dhabeef, dhaabni biyya alaa jiru kun ammaaf hojiiwwan dhaabichi hojjechuu male hojjetaa jira. Gara fuul-duraatti, ennaa dhaabichi biyya keessatti eyyama argatee hojjetu immoo, deggeraa isaa ta’uudhaan gargaarsa kennaaf, jedhu miseensi Boordii Macaa-Tuulamaa USA, INC. Obbo Abarraa Tafarraa.\


text:
Gabaasa Qeerroo Wallaggaa Muddee 1,2015
Godina Wallagga dirree Warraaqsaatti jirjjiramtee jirti, yeroo Ammaa kana FDG Godina Wallagga Aanotaa garaagaraa kanneen akka Ayiraa Gullisoo, Laaloo Asabi , Jaarsoo, Mandii,Gimbii,Najjoo, Qilxuu Karraa, fi Aanota garaagaraa keessatti haalan jabachuun kan itti fufee jiruu dirmaanna uummata qonnaan bultoota baadiyyaa argachaa kan jiruu ta’uun madden keenya gabaasan.
Caalmadhumatti immoo guyyaa har’aa kana AANAA GULLISOO MAGAALAA GULLISOO keessatti FDG uummataa fi dargaggootan haanan jabaachuun itti fufe jira. Mootummaan wayyaanee waraanaa guddaa bobbaasee dhukaasaa guddaa barattoota fi uummata karaa nagaa falmachaa jiru irratti dhukaasuus FDG dhaabuu hin dandeenye, Warraaqsaa kanaan Magaalaa Gullisoo keessa naanna’uu sagaalee mormii jabaa erga dhageesisanii booda dhaadannoo guddaa dhageesisuun . Warraaqsa kana keessatti bakka hundattuu uummatni fi Qeerroon dargaggootni barattootni Oromoo dhaadannoo dhageesisaa turaniin sagalee guddaan Master Piliaaniifinfinnee balaaleffachuu fi ABO Irree fi gaacha uummata Oromooti, ABOn nu haa bulchu, ABO’n Biyya hin Gurguru, ABO mirgoota dimookiraasii fi namommaa ni kabachiisa jechuun jaalalaa fi kabaja guddaa ABOf qaban ifatti argisiisuun gabaafame. Dhukaasaa guddaa gaazii summaa’aa fi meeshaa gurguddaa dhukaasaa kan ture ta’uun ibsame. Gabaasaan itti fufa…


text:
Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniitti Komishiiniin Mirga Namoomaa ibsa baaseen, ajjeechaa Artist Haacaaluu Hundeessaa irratti raawwatame hordofuun rakkoon biyyattii keessatti muudate kan isa yaaddesse tahuu beeksise. Akka ibsa komishiinichaatti, ajjeecha kana balaaleffatuun ummanni magaalaa Finfinnee fi Naannoo Oromiyaa keessatti hiriira bahuun dallansuu isaa kan ibsate tahuu ragaa akka qabuufi, kanuma hordofuun naannolee tokko tokkotti humnoonni mootummaa tarkaanfii humnaa ol fudhataa jiran akka dhaabanis gaafate.
Gama biraatiin ammoo mootummaan yeroo ammaa biyyattii keessatti Interneetii cufuu isaatiin haalli jiru guututti maal akka fakkaatu kan hin beekamne tahuu ibsuun, gochi kun mirga yaada ofii bilisaan ibsachuu fi mirga odeeffannoo barbaaduu, fudhachuu fi dabarsuu kan dhiibe tahuu ibse. Kun ammoo yaaddoo jiru daran hammeessa jedhe. Dhaabbatichi Mootummaan osoo hin turin tajaajila interneetii deebisuu qaba jechuunis gaafate.
Komishiniin mirga namoomaa UN ibsa baase keessatti, dargaggoota dabalatee qaamni hundinuu walitti bu’iinsi sabaa akka hin uumamne of eeggannoo akka godhan gaafate.
Dhuma irrattis maatiin Haacaaluu Hundeessa murtoo haqaa fi dhugaa argachuu qaban jechuun waamicha godhe.


text:
Lixa Oromiyaatti poolisoota dabalatee lubbuun namoota 41 darbeera
Rakkoo nageenyaa Lixa Oromiyaatti mudateen ji'oota muraasa darbe kanatti lubbuun poolisoota Oromiyaa 12 kan darbe yoo tau poolisoonni 77 madaa'aniiru. Kamna malees, lubbuun misensota hawaasaa 29 yoo darbu, kanneen 22 ta'an ammoo madaa'uu isaanii Komishinarri Poolisii Oromiyaa Alamaayehuu Ijjiguu himan.
Akka Komishinarichaatti, seeraa maleessummaa tureenis waajjiraaleen poolisii cabsuun kilaashiin 2,070 kan saamame yoo ta'u, maallaqni baankiifi waajjiraalee mootummaa irraa birriin miiliyoonni sadii saaamameera.
Lixa Oromiyaatti gareen shanee jedhamuun beekamu caasaalee mootummaa diiguun caasaa ofiitiin bakka buusuun akka eegalames ibsan.
Mootummaan obsa daangaa darbe agarsiiseen wareegama guddaa kanfalaniiru. Uummannis bir'annaa keessa galuun hojii misoomaa irraa akka gufatu ta'eera.
Iddoowwan akka Baalee, Arsii, Amboo, Giinciifi kanneen birootti garuu uummanni qaamolee kanneen diduun nageenyasaa eegachuuf tumsi taasisaa jiru kan dinqisiifatamuudha jedhaniiru komishinarichi.
Ammaan booda garuu Poolisiin Oromiyaa nageenya uummataa tiksuuf araarama tokko malee tarkaanfii sirreefamaa fudhata, kan jedhan Komishinar Alamayehuun, haalli baruufi barsiisuu, sochiin daldalaafi akkasumas hariiroon godinaaleen Qellem Wallaggaafi Wallagga Lixaa giddu galeessa biyyaa waliin jiru sadarkaa adda cituurra gahaa jira jedhan.
Polisoonni oromiyaa Qellam Wallaggaa, Wallagga Lixaa, Barbaree, Gujiifi kuyyuutti wareegaman qaama shanee ABOtiin akka ta'e ragaa qabatamaa qabna, jedhan Komishinarichi.
Humnoonni 'Abbaa Torbee' nama ajjeessaniifi ajjeesisaa turan tohatamaa jiru kan jedhan Komishinarichi, caasefamaafi qaama ergama kenneefis poolisiin qoratee yeroo dhihootti hawaasaf kan ibsamu ta'ulleen himaniiru.
"Humni saamichaafi caasaa mootummaa diigaa jiru guutumatti ergamaa ABO shaneeti," kan jedhan, komishinich, hawaasni Naannoo Oromiyaa jijiiramni kun akka hin gufanneef tumsa taasisee qaamoota nageenya booreessan saaxiluun seeraan gaafatamoo akka tahan gochuu qabas jedhan.
Yunvarsiitiwwan keessatti yaalii jeequmsa kaasuuf tahe toohatamee baruufi barsiisuun itti fufeera. Caasaa poolisiitiif sochii seera malessummaa kamuu akka dhaabsisuuf tarkaanfii seeraa akka eegsisuuf qajeelfamni kennamerra jedhan Komishinar Alamaayoon.
Gama loltoota ABO Ardaayitaa jiran ilaaluun, ''rakkoon tokkoyyuu leenjii isaanii waliin walqabatee hin jiru. Loltoota isaanii 746 Kolleejjii Leenji Poolisii Oromiyaa Adaamaa jirutti leenjii fudhachaa jiru.''
Loltoonni kunneen wayita leenjii xumuran poolisii Oromiyaa tahanii tajaajilu. Loltoonni ABO hidhanoodhaan jiran koreen hundaa'e mariisisamee akka leenjii galaniif yaaliin taasifamu itti fufeeras jedhan.
"Ta'us hojiin kun caasaa mootummaa aarsaa kaffalchiisaa jira. Waraana mootummaatu nu tuqee ofirraa qolachuuf tarkaanfii fudhanneedha jechuun himanni ABOn dhiheessu dhugaarraa kan fagaatedha. Waliigalteen mootummaafi ABO gidduutti waliigalameefi qabatamaan mul'achaa jiru garaagarummaa bal'aa qaba."
Poolisoota Oromiyaa Fulbaanaa asitti wareegaman keessaa 3 ajajoota poolisiiti. Lama Qellam Wallaggaa tokko ammoo Kuyyuutti.
Komishinar Alamaayehu ibsa haala nageenya Lixa Oromiyaa ilaalchisee BBCf yeroo darbe kennaniin qaamota hidhatani yakka raawwatan adda baasuun seeratti dhiyeessuuf ABOn hidhattotasaa leenjiif akka galan taasisuun qaawwa jiru duuchuuf nu gargaara jedhanii turan.
Humni ABO hidhate bakka inni jiru ni beekama kan jedhan Komishinar Alamaayehu, "Humna kana dafanii mooraa galchuun warri naannoo keenya keessatti tasgabbii hin barbaanne, maqaa isaaniitiin achi kessatti balaa adda addaa uumaniif balballi banaa ta'a jechuudha.
Kanaaf, hidhattoota bakka tokkotti galchuun balbala sana hunda cufa. Kuni qaama ABO mitii waan ta'eef mootummaanis ol-aantummaa seeraa kabachiisuuf qaama sana irratti tarkaanfii fudhata," jedhan.
Lakkoofsi namoota maqaa garee "Abbaa Torbee" jedhamuun dhuksaan nama ajjeesaniifi ajjeesisuun shakkaman to'annaa jala oolan 15 akka ga'uu miidiyaaleen biyya keessaa gabaasaa jiru.
Biiroo Dhimmoota Komunikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa waabeffachuun miidiyaaleen akka gabaasanitti shakkamtoonni jedhaman kun naannoo Oromiyaa bakka gara garaa keessa dhoksaadhaan socho'uudhaan namoota ajjeesuufi ajjeesisuudhaan warri shakkaman hordoffii Tajaajila Odeeffannoofi Tikaa Biyyaalessaa taasiseen humna nageenyaan to'atamaa jiru.
Shakkamtoonni jedhaman kunneen maqaa "Abbaa Torbee" jedhuun gurmaa'anii namoota nagaa, aanga'oota mootummaafi humnoota nageenyaa ajjeesuufi ajjeesisuudhaan shakkamuun to'ataman.
Namoota shakkiin to'annaa jala oolan jedhaman keessaa Gaaddisaa Nagaasaa Caalaa, Margaa Tafarraa Bulchuufi Annisaa Getaachoo keessatti kan argaman yommuu ta'u ajjeechaa Dambi Doolloo, Naqamteefi Kaabaa Shawaatti raawwatame qindeessaa turan jedhaman.
Shakkamtoonni kun shuguxii, boombiifi meeshaaleen waraanaa gara garaa waliin to'annaa jala akka oolan ragaan Tajaajila Odeeffannoofi Tikaa Biyyaalessaa akka mul'isu biiroon kun beeksiseera.
Shakkamtoonni kunneen to'annaa jala kan oolan magaalaa Finfinneetti yommuu ta'u kan magaalattii keessa buufatanis aanga'oota mootummaa ol-aanoo, namoota beekamoofi rogeeyyii ajjeesuudhaaf akka ta'es bira ga'ameera.
Shakkamtoonni har'a to'annaa jala oolan kunis humnoota Lixa Oromiyaa keessa hidhannoon socho'an waliin walitti dhufeenya kallattii akka qabaata turan dhaga'meera
Shakkamtoota hafan to'annaa jala oolchuun cimee kan itti fufeera jedhan. Akka Komishinar Alamaayehuu jedhanitti rakkoon daangaa naannoo Somaalee waliin jiru fooyya'iinsa muliseera, Mooyyaaleetti ammoo raayyaan waraanaa gidduu seenuun tasgabbiin uumamaa jira.
Kan Beenishaanguliin walqabateen rakkoo mudate poolisiin Oromiyaa akka hin qaqaabneef goch daandii cufuu taasifamaa turuu eeran Komishinar Alamaayehu.


text:
Sudaan Sochii seeraan alaa naannoo daangaa Itiyoophiyaa irratti gaggeessitu itti fufuu ishee dubbii himaan ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaa Ambaasaaddar Dinaa Muftii ibsanii jiru.
Itiyoophiyaan duula waraanaa Sudaan irratti gaggeessuu akka filannootti hin fudhattu kan jedhan Ambaasaaddar Dinaan biyyoota alaa wajjiin wal waraannee waan beeknuuf jecha waan gaariin wal waraanuu keessaa argamu akka hin jirre beekna jedhan.
Garu qaamonnii harka sadaffaa ittiin jedhan biyyonni lameen akka wal waraananii fi sana keessaa immoo bu'aa ofii argachuu fedhan jiru jechuu isaanii Mallaskaacheew Ammahaa gabaasee jira.


text:
WBO sakatta’aa jedhamuun uummanni gidiraa argaa jira jedhame.
Godina Horroo Guduruu Wallaggaa aanaalee garaa garaatti sakattaa Waraana Bilisummaa Oromoo maqaa jedhuun hawaasni dirqiin bosonatti bobbaafamaa jiraachuun himame.
Aanaalee Guduruu fi Abbaayyii Coommanitti dirqama kanaan walqabatee hawaasni gidirfamaa jiraachuu kan himan maddeen odeeffannoo OMN, namoota dirqama WBO adamsuu kana irratti hirmaachuuf humna hin qabnellee ajjeesuu, hidhuu fi dararuutu mul’ata jedhu.
Aanaa Guduruutti kaleessaa maanguddoonni lama sababuma kanaan ajjeefamuu ibsaniiru.
Caamsaa 2, 2022 jechuunis guyyaa dheengaddaa irraa eegalee dirqamni kun hawaasa godina Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Guduruu fi Abbaayyii Coomman rakkoof saaxilaa jiraachuu maddeen keenya garasirraa dubbisne himanii jiru.
Daa’imman xixiqqoo fi maanguddoonni dirqiidhaan manaa baafamanii Waraana Bilisummaa Oromoo barbaaduu maqa jedhuun bosona keessatti hiraarfamaa akka jiran OMN odeeffateera.
Namoota sababa umurii fi dhukkubaatiin dirqama humnaan itti kenname kana rawwaachuu dadhaban adda baasuun gariin hidhaa gariin ammoo ajjeesaa akka jiran maddeen OMN’f bilbilaan yaada kennan himaniiru.
Aanaa Guduruu keessatti guyyaa kaleessaa maanguddoota lama dirqama isinitti kenname fudhachuu diddan jedhamuuudhaan ajjeefamanii, reeffa isaanii magaalaa Kombolchaatti geessuu maddeen himanii jiru.
Haaluma wal fakkaatuun Aanaa Abbaayyii Coomman keessas rakkoon wal fakkaataa jiraachuu fi maqaa sakattaa WBO jedhuun jiraattota aanichaa bosonatti bobbaasuu maddeen keenya ibsaniiru.
Godina Shawa Lixaa aanaa Midaa Qanyii keessattis oppireeshinii farra humna riphe lolaa jechuun humni mootummaan bobbaase, guyyaa kaleessaa barsiisaa mana barumsaa sadarkaa 1ffaa, Goodaa Alabaas jedhamu kan ta’e barsiisaa Shaambal Bijigaa rasaasaan rukutanii akka ajjeesan OMN odeeffateera.
Oromiyaa godinaalee adda addaa keessatti yakki ajjechaa qaamolee mootummaan bobbaaseen uummatarratti raawwatamaa jiru, daran hammaachuu fi guyyaarraa gara guyyaatti lubbuun namoota akka baalaatti harca’aa jiraachuu jiraattonni himaa jiru.


text:
Gareen mirga dhalaf falmu ka sadarkaa Addunyaa AMNESTY INTERNATIONAL Itiyoophiyaan, saba biyyattii keessatti guddaa tahee lammiwwan Oromoo -mootummaa mormitan” sabaabaa jedhuun, itti xiyyeeffattee haala gar-laafina hin qabneen dararaa irratti geggeessaa jirti jedha gabaasaa haarawa facaaseen.
“Oromoo ta’uu koo qofaaf” dararaa fi hiraarsi kun na irratti geggeeffama mata-duree jedhuun ka maxxansame gabaasaan Amnesty International haaraan kun Lammiwwan saba Oromoo kuma hedduutti lakkaawaman “ajaja seeraa ti ala hidhamuu, himannaa seeraa malee yeroo dheeraaf mana tursiisamuu, humnaan butamanii dhabamsiisamuu, dararaa deddeebi’ee geggeessamuu fi ajjeechaa humnoota mootummaaf saaxilamanii jiran jedha. Dhuga-ba’insa namoota dhibba lamaa olii walitti-qabuu isaa illee dubbata.
Qorattuun Amnestii Inteernaashinaal Kleer Beeston akka jedhantti bara 2011 hanga bara 2014 giddutti Oromoota yoo xiqqaate kuma shan ta’antu hidhame. Mootummaan itiyoophiyaa garuu irra deddebi’ee dararaan kun rawwatamuu haala. Silaa dararaa dhaqqabe jedhame kana qorachuutu irra ture jedhu.
Kanaaf jecha gareeleen mirga dhala namaaf falman Tokkummaan Mootummotaa komishinni Afrikaa kan waa’ee mirga dhala namaa dhimma kana gidduu seenanii qorannaa walaba akka gaggeessaniif gaafanne jedhu kleer Beestoon.


text:
Nigusuu Xilaahun: 'KFO fi OMN itti gaafatamummaa fudhachuu qabu'
Mootummaan dhaabilee siyaasaa fi sabaa himaalee akka tokkummaafi waliin jiraachuun uummata diigamu godhan irratti tarkaanfiin fudhadha jedhe.
"Haasaawwan jibbiinsaa waltajjiiwwan uummataafi karaa sabaa-himaalee tamsa'aan, tokkummaa biyyaa fi waliin jiraachuu uummataa balaaf saaxilu" jedhan pirees seekreetariin waajjira MM Obbo Nigusuu Xilaahun.
Obbo Nigusuun kana kan jedhan waltajjii KFO'n guyyaa dubartootaa sababeeffachuun waajjira isaa Finfinneetti qopheesse kan OMN kallattiin dabarse irratti dubbiin shamarree tokkoo marsaalee hawaasaa irratti komii kaasuu isaan booda yaada FBC'f kennan irratti.
"Dubbiin shamarree kanaa heera mootummaa kan faallessu qofa osoo hin taane, haala yeroo Itoophiyaa ilaalcha keessa kan hin galchine haasaa jibbiinsaati" jedhan aanga'aan kun.
Kanaafis KFO fi OMN itti gaafatamummaa fudhachuu qabu jedhan.
Itti dabaluunis dhaabbilee gocha akkanaa keessaa qooda qaban irratti Abbaa Taayitaa Biroodkaastii Itoophiyaa fi Boordii Filannoo Biyyaalessaa waliin ta'uun mootummaan tarkaanfii ni fudhata jedhaniiru.
Abbaan Taayitaa Biroodkaastii Itoophiyaa qabiyyee tamsa'e kana akka argateefi xiinxalaa akka jiru beeksiseera.
KFO fi OMN maal jedhu?
"Waanti shamarreen sun dubbatte waan sirrii miti, waan mirga yaada ofii bilisaan ibsachuudha jennee bira darbuu hin dandeenyedha" jedha direektarri Olaanaa OMN Obbo Girmaa Guutamaa.
"Wayita sanatti shamarree sana harkaa maayikii yoo fudhan malee akki itti tamsaasa kallattii sana dhaabnu hin turre" kan jedhu Obbo Girmaan, booda garuu haasaa ishee san marsariitii, marsaalee hawaasaa miidiyichaa akkasumas saatalaayitii irraa buufneerra jedha.
Sababa isaa erga ibsineen booda daawwattootaafi dhaggeeffattoota keenya dhiifama gaafanneerras jedha.
OMN amma duras Abbaa Taayitaa Biroodkaastii Itoophiyaa irraa akeekkachiisi itti barraa'ee jira.
Akeekkachiisi amma duraa qabxiilee dogoggora ta'an irraa ka'ee nutti barraa'ee, gama ogeeyyii seeraa keenyaan akka nuuf sirratu gaafachaa jirra jedha Obbo Girmaan.
"Yeroo hedduu haala nuti to'achuu hin dandeenye keessatti tamsaasa kallattii irratti wanti akkasi nu mudata" kan jedhu Girmaan, "qabiyyeen yeroo akkasii tamsa'an kan OMN osoo hin taane kan abbaa dubbatu saniiti" jedha.
Ibsi waajjira MM irraa kenname kun 'doorsisa fakkata', dhimmicharratti waajjirichi nuyi nun dubbisnes jedha Obbo Girmaan.
"Ibsi waajjirri MM fudhatama hin qabu"
Paartiin KFO gama isaatiin waltajjichi kan uummataa ta'uu eerun, namoonni miidiyaan waamaman malee namni xalayaan waamame akka hin jirre ibseera.
KFO'n ergaa haasaa baniinsaafi cufiinsaa hogganoonni dhaabichaa dabarsan, akkasumas yaada paanaliistonni waltajjicharratti afeeraman kaasan qofaaf itti gaafatama fudhata jedhu dura taa'aa itti aanaan paartichaa Obbo Baqqalaa Garbaa.
Dubbiin shamarree kanaa "waltajjii akkasiirrati ka'uun isaa sirriidha jennee hin amannu, garuu mirga yaadashe bilisaan ibsachuu qabdutti fayyadamtee dubbatte" kan jedhan namni siyaasaa Obbo Baqqalaan, "ibsi waajjirri MM baase fudhatama hin qabu" jedhan.
"Nuti filannoo dhufu irratti 'bilxiginnaa' waliin dorgomnee aangoo ni fudhanna jennee murannoon itti deemaa jirra, kanaaf akka masaanuutti waan nu ilaalaniif, ammumaa jalqabanii mataa keessa gadi nu rukutuufi hamilee keenya cabsuuf yaalii godhamudha" jedhu.
Kanaaf ammo boordii filannoo akka uleetti itti fayyadamuuf adeemu jedhan.
Pirees seekreetariin waajjira MM Obbo Nigusuu Xilaahun dhimmicha irratti FBC'f yaada kennaniin 'wanti uumame dogoggora qofa osoo hin taane, balleessaadha' jedhaniiru.
Mootummaan amma dura wal barsiisuufi mari'achuudhaan wal sirreessuu filannoo godhatee adeemaa ture jedhu Obbo Nigusuun.
Amma garuu gochi akkannaa heddummachaa waan jiruuf mootummaan gara tarkaanfii fudhachuutti akka seenu himaniiru.


text:
Iiraan haleellaa ganama har’aa buufataalee waraana Ameerikaa lama irratti raawwattee ilaalchisee ibsa kenniteen, tarkaanfiin haaloo bahuu kun gahaa miti jette. Hogganaan ol’aanaan biyyatti Ayatollah Ali Khomini ibsa gama Televizhiinaatiin kenneen, “haleellaa ganama har’aa buufata waranaa Ameerikaa iraaq keessatti argamu irratti fudhatameen, Ameerikaa fuula keessa kaballee jirra” jedhe. Ali Khomini tarkaanfiin kun gahaa akka hin tahin ibsuun, hanga waraanni Ameerikaa baha jiddu galeessaa keessaa bahutti humni waraana Iraan tarkaanfii kana irra cimaa ni fudhata jechuun dhaadate.
Haaluma wal fakkaatuun Waraanni Eeggumsa Rippaalikii Iraan IRG jedhamu ibsa baaseen, Ameerikaan haleellaa ganama kanaa haaloo bahuuf yoo kan yaaltu tahe, magaalota biyyoota michuu Ameerikaa naannichatti argaman kan rukutu tahuu akeekkachiise. Akeekkachiisni gama Ejensii Odeeyfannoo Iiraan IRNA jedhamuutiin bahe kun, “biyyoonni michuu Ameerikaa naannichatti argamtan Iiraan akka rukutamtu buufataalee biyya keessanii yoo kan hayyamtan tahe, adabbii cimaatu isin eeggata” jedhe. Dabalataanis waraanni Iiraan magaalaa Emreets, Dubaayi fi magaalaa Israa’el Haifa jedhamtu kan rukutuu malu tahuu akeekkachiise.
Gama biraatiin ammoo waajjirri Ittisa Ameerikaa Iiraan buufataalee waraana isii Misaa’ila Baalastikiin haleeluu kan mirkaneesse yoo tahu, midhaa dhaqqabe ilaalchisee hanga ammaatti wanti ibsame hin jiru. Prezdaant Traamp dhimmicha irratti Arba’aa har’aa ibsa ni kenna jedhamee eeggama.
Odeeyfannoo birootiin ammoo Xiyyarri Yukreen tokko ganama har’aa qarqara magaalaa guddoo Iraan keessatti kufuun lubbuun nama 176 kan dabre tahuun beekamee jira. Iiraan xiyyaarichi buufata magaalaa Tehraan irraa eega ka’ee booda rakkoo teeknikaatiin kufuu ibsite. Yukreen gama isitiin sababni balaa kanaa gadi fageenyaan kan qoratamu tahuu beeksiste.


text:
Bineensa Baaynaakulaara ijarraa qabu
Tafakkur: Loris
Bineensi kun Looris jedhama. Sanyiin uumama Looris jedhamuu kun 10 akka jiru kan beekkame yoo ta’u, hunduu biyyoota kibba baha Eeshiyaa kanneen akka Indiyaa fi Siriilaankaa keessatti baay’inaan argamu. Jireenya isaaniitiif bosona jiidhaa fi dachii bishaan qabu filatu. Haa ta’u malee, lafti akkanaa kunniin yeroo ammaa kana xiqqaachaa waan jiruuf lakkoofsi uumama kanaa haalaan xiqqaachaa dhufee jira. Keessattu Sanyiin Looris qal’aa jedhamuun beekkamu yeroo gabaabaa keessatti dachii tanarraa dhabamuuf akka deemu qorattoonni ni dubbatu. Akka qorattoonni jedhanitti, manca’iinsa bosonaatiin cinatti, ummanni naannootis amantiin wal qabsiisanii uumama kana waan adamsaniif, lakkoofsi isaa haalaan xiqqaachaa jira.
Guddinni qaama uumama kanaa haala sanyiitiin garaagarummaa qaba. Sanyiin irra xiqqaan Bornean Loris kan jedhamu yoo ta’u, ulfaatinni isaa Kilograama walakkaa hin caalu. Inni guddaan ammoo Bengal Loris jedhamuun waamama. Ulfaatinni isaatis haga Kilograama lamaa ta’a. Dheerinni isaa ammoo seentimeetira 25 hanga 35 ta’a. Qaamni Looris rifeensaan kan haguugame yoo tahu. Bifti rifeensa isaatis, daalacha, magaala, boora, diimaa, silver fi bifa warqii ta’uu danda’a. Bineensi kun ija gurduddaa halaalaa mul’atu qaba. Ijji isaa tun guddina qofa osoo hin taane, laalcha irrattillee qaroodha. Ijji isaa tun dandeetti Binocular Vision ykn ammoo waan fagoo jiru as dhiheessee mul’isuudhaan, wantoota isa duratti argamu haalaan akka adda baafatu isa gargaarti. Dabalataanis yeroo halkanii qofaaf kan tajaajilu, qaama Tapetum lucidum jedhamu ijarraa qaba. Kunis yeroo halkanii haalaan akka argu isa gargaara. Ijji isaa tun rifeensa bifa gurraacha ykn magaalaan kan marfamte yoo taatu, wanti sanirraa hafe fuulli isaa guutuun rifeensa adiin uwwifamaadha. Ija isaatiin cinatti funyaan isaatis, dandeetti fuunfachuurratti akkaan jabaadha. Haala kanaan halkan halkan bineensaa fi soorata fageenyatti argamu fuunfatee beekuu danda’a.
Looris uumama soorata bifa lachuu sooratu keessatti ramadama. Ilbiisota, raammoolee, hoosiftoota xixiqqoo, hanqaaquu, firiiwwanii fi baala garagaraa soorata. Uumamni kun warra Nocturnal ykn ammoo bineensota halkan halkan socho’an keessatti ramadama. Kana jechuun garuu guyyaa hin mul’atu jechuu miti. Soorata barbaadachuufi dhimma garagaraatiif Heddumminaan halkan halkan socho’a jechuudha. Harkaafi miilli Looris Afranuu wal qixa. Akkuma ilma namaa quba abguddaa kan qabu yoo ta’u, bocni harka isaatis bocuma harka ilma namaa fakkaata. Kunis yeroo mukarra deemu qabataa akka deemu isa gargaara. Harka qofa osoo hin taane, miila isaatiinis mukarratti rarra’uu ni danda’a. bineensi kun miila isaatiin muka qabatee mataan gadi gombifamee, harka isaatiin ammoo soorata argate soorataa sa’aa hedduuf turuu ni danda’a.
Looris uumama summaawaa jedhamuunis ni waamama. Bineensi kun ciqilee isaa jalaa summii qaba. Yeroo diinni itti dhufe, ciqilee isaa kana jalaa summii arraabee ilkaanitti dibata. Kana booda diina itti dhufe san ciniinee summii saniin idda. Uumamni hiddame sunis saffisaan naannoo sanii fagaata. Summiin kun diina itti dhufe san yeroof dhukkubsee ofirraa ari’uudhaaf tajaajila malee, summii hamaa lubbuu baasuu danda’uu miti.
Looris uumama kophaa kophaa jiraatu ta’us, wayta walqunnamtii wal hormaataa walitti dhufuun isaa hin oolamu. Waggatti yeroo lama walhormaataaf walitti dhufu. Haadhoon takka yeroo takkaan ilmoo takka dhalti. Yeroo garii lakkuus ni dhalti. Haadhoon Looris eega ilmoo dhaltee booda soorata sooratuu yoo barbaadde, ilmoo ofii summii ciqilee jalaa qabdu itti dibdee biraa deemti. Bineensi ilmoo isii nyaachuu dhufes, akkuma arrabaan tuqeen summii kanaan hadoodee biraa baqata. Haa ta’u malee bineensi Oraangutaan jedhamu summii kana hin sodaatu. Summima waliin ilmoo san soorata jechuudha. Hayyama Rabbii guddaatiin Looris avareejiidhaan waggaa 15 haga 20 jiraata.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
Hagayya 25,2014
Firiin Qorumsa Naannoo Kutaa 8ffaa Ifoome
==================================
Biiroon Barnootaa Oromiyaa firii qormaataa kutaa 8ffaa bara 2014 ifoomseera.
Hog.Itti Aanaa BBO Obbo Girmaa Baayisaa qabxii darbiinsaa barattoota kutaa 8ffaa sababeeffachuun miidiyaaleef ibsa kennaniiru.
Bu'uuruma kanaan akka naannoo Oromiyaatti bara 2014tti barattoonni 451,025 ta'an,
Dhi= 246,449
Dub= 204,576
Qorumsa naannoo kutaa 8ffaa fudhachuuf galmaa'an keessaa barattoonni
dhi=241,974
dub.= 201,552
walumatti barattoonni 443,526 qormaata kenname kan fudhatan yammuu ta'u;
Kanneen keessaa;
Dhi= 228,677 (%94.5)
Dub = 193,102 (%95.)
Walumatti barattoonni 421,779 (%95.09 )
Qabxii darbiisaa argatanii gara kutaa 9ffaattti darbanii jiru.
Barattoota aanaalee horsiisee bulaa ilaalchisee;
Barattoonni walumatti 28,371 qormaata fudhachuuf galmaa'an
Dhi. = 17,720
Dub.= 10,651
Yammuu ta'an, kanneen darban;
Dhi.= 17,138 (%96.7 )
Dub.=10,131 ( %95.1) walumatti saala lamaaniin %96.1 kanneen ta'an gara kutaa 9ffaatti darbanii jiru.
Barattoota Fedhii Addaa Ilaalchisee;
Barattoonni fedhii addaa qaban
Dhi=1007
Dub=920
Walitti 1,927 kanneen ta'an qormaata fudhatanii gara kutaa 9ffaatti
Dhi= 987
Dub=915
kan darban yammuu ta'u; Walumatti kan qoraman keessaa barattoonni 1,902 (%98.7) ta'an qabxii darbiinsaa argataniiru.
Hubachiisa:- Barattoonni carraa interneetii argachuu qabdan liinkii armaan gadiin ilaallachuu dandeessu
1.Barattoota Qabxii Ol’aanaa Galmeessisaniif Badhaasni Dabalataa Kenname
- Abbaan Qabeenyaa Yuuniversiitii Harraambee Obb. Fayyisaa Araarsaa Sagantaa sirna beekamtii kennuu barattoota kutaa 12ffaa fi M/B bu'uura boruu irratti barattoota qormaata biyyooleessaa Kutaa 12ffaa bara 2013 akka naannoo Oromiyaattii qabxii ol'aanaa galmeessuudhaan 1ffaa, 2ffaa fi 3ffaa bahaniif tokko tokko isaaniitiif Qarshii 100,000( Qar. kuma dhibba tokko) sadaniif Qarshii 300,000.00 (Qar. kuma dhibba sadii) badhaasanii jiru! Yuuniversiitiin Harrambee Sadarkaa dippiloomaa irraa kaasee hanga sagantaa Mastersiitti dhaloota gahumsa qaban barsiisuun naannoofi biyyaaf gumaacha olaanaa taasisaa kan jiru yoo ta'u barattoota kutaa 12ffaa qabxii olaanaa bara baraan naannoo keenya keessatti galmeessisan cina dhaabbachuun deeggersa olaanaa taasisaa jira. Gumaachi barnoota irratti taasifamu gumaacha dhaloota irratti taasifamu waan ta'eef hedduu kan nama boonsuudha. Biiroon Barnootaa Oromiyaas deeggersa fi badhaasa addaa abbaan qabeenyaa Yuuniversiitii Harraambee Obbo Fayyisaa Araarsaa taasisaniif galata guddaa galcha!
-
2. Qaamolee Ijaarsa Pirojektii Bu’uura Boruu Irratti Gumaacha Taasisaniif Beekamtiin Kenname
- Sirni beekkamtii deeggartoota piroojektii Mana Barumsaa Bu'uura Boruufi barattoota qormaata biyyaalessaa bara 2013tti qabxii olaanaa galmeessanii, bakka Pirezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Kabajamoo Obbo Shimallis Abdiisaa argamanitti gaggeeffameera. Naannoo Oromiyaatti bara barnootaa 2013 keessa barattoota kutaa 12ffaa kuma 200fi kuma 53 qormaata seensa Yuuniversiitii fudhatan keessaa barattoonni 226 qabxii olaanaa galmeessaniiru.
- Naannoo Oromiyaatti bara barnootaa 2013'tti barattoonni kutaa 12ffaa 226 qabxii olaanaa
galmeessuu ibsame
- Akka Naannoo Oromiyaatti bara barnootaa 2013'tti Barattoota Qormaata biyyoolessaa kutaa 12ffaa qoraman keessaa barattootni 226 qabxii olaanaa galmeessaniiru. Barattoota qabxii olaanaa galmeessan keessaa kanneen duraa
Dhiirota keessaa
- Barataa Kooket Tasfaayee qabxii 548
- Barataa Hundee Tafarii qabxii 548
- Barataa Abdulaziiz Zeenuu qabxii 547 yoo ta’an
Dubara keessaa immoo
- Siifan Fiixaa qabxii 542
- Hawwii Xaasoo qabxii 539
- Lootii Yaadataa qabxii 525
Ijaarsa Bu’uura Boruu ilaalachisee
Ijaarsa Projektii bu'uura boruutiin Manneen barnootaa sadarkaa 1ffaa duraa kuma 3 ijaaruuf karoorfamee karooraa ol manni barnootaa kumni 3 fi 377 eegalameera. Kanneen keessaa kumni 3 fi 11 xumuramuun tajaajila kennuu eegalaniiru.
Ijaarsi manneen barnootaa kanaas deeggarsa dhaabbilee addaa addaa fi hawaasa irraa Birrii Biiliyoona 12 walitti qabameen kan ijaaramaa jiruudha.
Bara dhufu manneen barnootaa bu’uura boruu kuma 6 ijaaruuf karoorfameera.
Ijaarsa Bu’uura Boruu ilaalachisee
Ijaarsa Projektii bu'uura boruutiin Manneen barnootaa sadarkaa 1ffaa duraa kuma 3 ijaaruuf karoorfamee karooraa ol manni barnootaa kumni 3 fi 377 eegalameera. Kanneen keessaa kumni 3 fi 11 xumuramuun tajaajila kennuu eegalaniiru.
Ijaarsi manneen barnootaa kanaas deeggarsa dhaabbilee addaa addaa fi hawaasa irraa Birrii Biiliyoona 12 walitti qabameen kan ijaaramaa jiruudha.
Bara dhufu manneen barnootaa bu’uura boruu kuma 6 ijaaruuf karoorfameera.
Barattoota Qabxii Olaanaa Galmeessaniif sirni beekamtii Kennuu Geggeeffame
Biiroon Barnootaa Oromiyaa barattoota bara 2012 qormaataiyyoolessaa seensa yuuniversiitii fudhatanii qabxii olaanaa galmeessisan bakka Pirezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo.Shimallis Abdiisaa fi Hoogganaa Biiroo Barnootaa Oromiyaa Dr. Tolaa Bariisoo argamanitti sirni beekamtii kennuu geggeeffamee jira. Barattoota qormaata fudhatan keessaa barattootni 152 qabxii 600 ol akka galmeessisan ifoomeera.
በኦሮሚያ ክልል በ2012 ዓ.ም የ12ኛ ክፍል ሀገር አቀፍ ፈተና ከወሰዱት ተማሪዎች ዉስጥ የላቀ ውጤት ላስመዘገቡ ተማሪዎች እውቅና እና ሽልማት ተሰጠ::
Mallattooleen Dhukkuba Vaayirasii Koronaa(COVID-19) maalfaa dhaa?
Projektiin Ifa Boruu...........
Manneen barnootaa addaa ( Ifa Boru) godina Baalee Mag.Roobee fi godina Gujii Lixaa aanaa Malkaa Sooddaa ji’a afur keessatti ijaarsi isaanii raawwatee eebbaaf qaqqabanii jiruProjektiin Ifa Boruu Onkoloolessa 19/2013 Biiroon Barnootaa Oromiyaa fi kontraaktaroonni ijaarsa projektii kana fudhatan waliif mallatteessuun ji’oottan 7-8 hin caalle keessatti hojiin ijaarsa isaa akka raawwatuuf bakka Prezdaantiin Bul.Mot.Naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaa argamanitti walii galteen kun raawwate.
Namni dhukkuba vaayirasii koronaa qabame mallattoolee agarsiisu
1 ho’ina qaamaa,
2 qufaa,
3 harganuu dadhabuu,
4 ukkaamsuu fi dhukkubbii qoonqoo/kokkee irratti ni mul’ata.
Dhuukkubichi yoo itti cime immoo michii sombaa fi kalee hojii ala taasisuun hanga lubbuu dabarsuu ni geessisa.
Mallattooleen Dhukkuba Vaayirasii Koronaa yoo nurratti argame maalgochuu qabnaa?
Deeggarsa yaalaa gahaa argachuu fi maatii ofii dhukkubicha irraa ittisuuf of-eeggannoo armaan gadii taasisuun murteessadha.
- Atattamaan bilbila bilisaa 8335 or 6955irratti bilbiluun tajaajila yaalaaf deeggarsa gaafachuu
- Hanga qaamni deeggarsa yaalaa kennu dhaqqabutti addatti of-baasuun kutaa qofaa keessa turuu
- Yeroo qufaasisuu fi haxxiffachiisu afaanii fi fuunyaan sooftii yookiin irree harkaa fayyadamuun haguuggachuu
- Sooftii akkuma itti fayadamameen meeshaalee gataa balfaa qadaada qabu keessatti gatuu
- Kutaa dhukkubstaaan keessa turee fi meeshaalee itti fayyadamame saamumanaa fi bishaan gargaaramuun sirritti qulqulleessuu
- Bakka arganitti tufuu dhiisuu
Dhukkubni Vaayirasii Koronaa(COVID_19) dhukkuba ittifamuu danda’amu dha.
Ergaawwan ijoo armaan olii hunda hojiirra oolchuun ofii fi maatii keenya dhukkuba vaayrasii Koronaa(COVID-19) irraa haa eegnu!
Odeeffannoo dabalataaf kamiyyuufuu:
Bilbila bilisaa 8335 irratti bilbiluun odeeffannoo guutuu argachuu dandeessu.
Leenjiin Leenjistootaa kenname
Leenjiin Leenjistootaa Ogeessota Sirna Odeeffannoo Bul.Barnootaa (EMIS) irra hojjetaniif kenname
Leenjiin kun marsaa marsaan kan kennamu yammuu ta'u; marsaa jalqabaa magaalaa Walisootti aanaalee godinaalee 11 keessattii fi Bul.Magaalaa 9f kan kanname yammuu ta’u; kanneen hafaniif ammoo magaalaa Shaashamanneetti ogeessota godinaalee 9 fi Bul.Magaalaa 10 keessatti argamaniif guyyoota shaniif kennamee jira.
Itti aansuunis dura bu’oota dhaabbilee barnootaa naannicha keessa jiran hundaa fi Supparvaayzarootaafis sadarkaa aanaatti leenjiin kun kennameera.
Mata Duree Leenjiin kun irratti kennamu
- Guca Ragaa Barnootaa sad.1ffaa
2. Guca Ragaa Barnootaa sad. 2ffaa
3. " Buufata Barnoota Filannoo
4. " Oolmaa Daa'immanii
5. " Buufata Barnoota Ga'eessotaa irraa ittiin sassabamuu fi
6. Moosajjii Daataa Beezii “Stat educ.2” jedhu guca ragaaleen dhaabbilee barnootaa armaan olitti tarreeffaman sassaabamuun irratti akkamiin akka irratti galmaa'u irratti ogeessotaaf leenjiin bal'ina qaabu kennamaa jira.
Barbaachisummaan Leenjii kanaa inni guddaan qulqullina barnootaa mirkaneessuu keessatti gumaachi inni godhu guddaa ta'ee; ragaa qulqulluu, amanamaa fi iftoomina qabu qabachuuf akkasumas; karoora barnootaa sirrii ta'e karoorfachuuf, qisaasama leecalloo hambisuu fi hojiin barnootaa akkaataa karoorfameen fiixa baasuuf gumaacha guddaa ni taasisa.
Akkasumas karoora barnootaa ifa ta’e qopheeffachuuf ragaan qabatamaan hin jiru yoo ta’e karoorri qophaa’e galma gahinsa isaarratti hanqina godhachuu waan danda’uuf ogeessota sirna odeeffannoo bul.barnootaa irra hojjetaniif leenjiin gahaan akkaataa ragaa manneen barnootaa irraa ittii guurratan irratti gadi fageenyaan kennamuun isaa hojiin barnootaa qisaasa’ama irraa baraaruuf dhimma murteessaadha.
Galmeen Barattootaa Bara 2012 eegalame
Galmeen barattootaa bara barnootaa 2012 Hagayya 20/2011 guutuu Oromiyaatti eegalamee jira. Galmeen barattootaa kun kaayyoo lama of keessatti hammatee kan gaggeeffamu yammuu ta’u inni tokko, Daa’imman umriin isaanii barnootaaf gahe gara mana barumsaa fiduu fi barattoota bara darbe harca’anii hafan bara kanatti daguugamanii akka dhufan gochuun kan hojjetamu ta’ee koree galmee kana raawwchiisan naannoo irraa kaasee hanga gaditti hundeeffameen kan raawwatu ta’a.
Akka naannoo keenyaatti bara kana barattoota Idileen Duraa irraa kaasee hanga Qophaa’inaatti walumatti barattoota 11,065,260 gara mana barumsaa fiduu fi barnoota akka
argatan karoorfamee hojjetamaa jira. Baay’ina barattoota galmeessuuf karoorfamee;
- Barattoota Idileen Duraa (BID) 1,370,358 ( Dhi= 686,382 Dub= 683976)
2.Barattoota kutaa 1ffaa 1,895,650 (Dhi=997,805 Dub= 897845)
3.Barattoota sad.1ffaa (1-8) 8,395,879 (Dhi= 4,396,037 Dub= 3999,842)
4.Brattoota sad.2ffaa (9-10) 780,697 (Dhi= 520,904 Dub= 459,793)
5.Qophaa’ina (11-12) 318,326 (Dhi= 164,448 Dub= 153,878)
Galmeen kun kan inni raawwatamu Hagayya 20/2011 hanga Fulbaana 9/2012tti ta’a.
Barnoonni Afaan Oromoo Naannoo Oromiyaarra darbee naannoolee birootti kannamaa jiraachuun ni beekkama.fkn; Beenishangul Gumuz, Hararii, Dirre Dhawaa fi Naannoo Amaaraa Godina Addaa Kamiseetti ni kennama. Naannoo Gaambeellaa fi Bul. Magaalaa Finfinneetti bara barnootaa 2012tti barnoonni Afaan Oromoo akka gosa barnootaa tokkootti manneen barnootaa mootummaa hunda keessatti akka kennamu irratti walii galamee qophiin barbaachisaan taasifamaa jira. Kun guddinni Afaana Oromoo akka ariifatuuf shoora mataa isaa ni taphata.
Manni Barumsaa sad.1ffaa Abbaa Qabeenyaan ijaarame Eebbifame.
Manni barumsaa sad. 1ffaa jaal. Nadhii Gammadaan moggaafame Godina Shawaa Bahaa Aanaa Adaamii Tulluutti abbaa qabeenyaa Masaay Oliin Qr.mil.5.2 ta’uun ijaaramee tajaajilaaf qaqqabee jira.
Abbaan qabeenyaa kun rakkoo hawaasa naannichaa barnoota irratti qabu hubachuun kaka’umsa ofii isaan mana barumsaa ijaaree lammii isaaf qaqqabamaa taasisee jira.
Mana barumsaa kana ministirri ministeera barumsaa Dr. Xilaayee Geetee fi Hog. Biiroo Barnootaa Oromiyaa Dr. Tolaa Bariisoo eebbisuun tajaajilaaf qophii ta’ee jira. Mana barumsaa kana keessatti sagantaan biqiltuu dhaabuus haaluma wal-fakkaatuun raawwatee jira.


text:
Sababaa waraansaatiin Naannoo Benishaangul Gumuz Godina Kaamaashii Aanaa Baloo Jaganfooy keessaa Buqqaane kanneen jedhanii fi Godina Wallagga Bahaa Aanaa Saasiggaa keessa qubachuu isaanii kanneen dubbatan – namoonni hagi tokko, gargaarsa gahaa hin arganne, jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan.
Baloo Jaganfooyiin dabalatee aanolee Sadii keessatti, hidhattoota Sosochii Diimookiraasii Uummata Gumuz (GUHDEN) jedhaman wajjin lolli akka geggeeffamaa jirutti ka dubbatan - Komishiniin Poolisii Naannoo Benishaangul Gumuz gama isaaniin, hidhattootni GUHDEN 100 tahan ajjeefaman, jedhan. Hidhattootni kunneen Garee Bilisa Baasaa Uummata Tigraay (IWAHAT) walin hidhata qabullee jechuunillee dubbata.
Gama Biraan, Komishiniin Hooggansa Sodaa Balaa naannichaa, Godina Kaamaashiitti namootni kuma 95 tahan dhiyeenya kana qe’eerraa buqqaafamuu ibsuun deggersa gochuuf komishinii Federaalaa waliin hojjataan jira jedha. Waajjirri komishinii Hooggansa Sodaa Balaa Godina Wallagga Bahaas, buqqaatotni Baloo Jaganfooyii dhufan gargaaramaa jiru jedhee jira.


text:
23 Dec 2021
"ጋን በጠጠር ይደገፋል... " ይህ የሽብር ቡድን ባለፉት ወራት በወረራ በያዛቸው አካባቢዎች ያደረሰው ዉድመት እጅግ ከባድ ነዉ። በተለይም የዚህ የጥፋት አባት ቡድን ብትር በትምህርት ቤቶች ፣ በጤና ጣቢያዎች፤ በጤና ኬላዎችና ሆስፒታሎች ላይ ያለ ርህራሄ አርፏል ። ማዉደም የሚችለውን አዉድሟል ፤ ነቅሎ መዉሰድ የሚችለውን ወስዷል ። በወራሪው ቡድን የአካልና የስነ ልቦና ጉዳት የደረሰባቸዉ ነፍሰጡር እናቶች ፣ አረጋውያንና ህፃናት በተለይም ተከታታይ ህክምና የሚያሻቸው የህብረተሰብ ክፍሎች ለከፋ የጤና ችግር ተጋላጭ ናቸው ። የጤና ጉዳት ለማንም ጊዜ አይሰጥም ፤ ለነገ የሚባል ተግባር አይደለም ። በመሆኑም የከተማችን አስተዳደር የህልውና ዘመቻው ከተጀመረበት ጊዜ አንስቶ በዘርፉ በርካታ ተግባራትን እየተከናወነ ይገኛል። የወደሙ ጤና ተቋማትን በሰዉ ሀይል እስኪደራጁ 400 የጤና ባለሙያዎቹን ወደ ተለያዩ ግምባሮች ልኳል። በአጠቃላይ ከ75 ሚሊዮን ብር በላይ የተለያዩ መድኃኒቶች ፤ የጤና መሳሪያዎችን ካለዉ ላይ አካፍሏል ። በአማራና በአፋር ክልሎች በሚገኙ የጤና ተቋማት በተለይም በ6 ሆስፒታሎች 1.የጋንዲ መታሰቢያ ሆስፒታል የሞላሌ ሆስፒታልን ፤ 2.የጥሩነሽ ቤጂንግ ሆስፒታል የከሚሴ ሆስፒታልን ፤ 3.የዘዉዲቱ መታሰቢያ ሆስፒታል የደጎሎ ሆስፒታልን ፤ 4.የራስ ደስታ ሆስፒታል የደብረሲና ሆስፒታልን ፤ 5.የዳግማዊ ሚኒሊክ ሆስፒታል የመሀል ሜዳ ሆስፒታልን ፤ 6.የካቲት 12 ሆስፒታል የወረሂሉ ሆስፒታልን፤ በሰዉ ሀይል እንዲሁም በህክምና መሳሪያዎች እና መድኃኒት አቅርቦት ዳግም እንዲደራጁና ወደ አገልግሎት እንዲገቡ ተደርጓል ። በተጨማሪም 11 ጤና ጣቢያዎችንም በማቋቋም በማጠናቀቅ ላይ ይገኛል ። አሁንም ድጋፋችን ተጠናክሮ ይቀጥላል ። ከከተማችን የግሉ ዘርፍ አንቀሳቃሾችና ባለሀብቶች ጋር በመሆን በትምህር ቤት እና መሰል ተቋማት ላይ የደረሰውን ጉዳት መልሶ በማደራጀት ላይ ትኩረት አድርጎ የሚሰራ ግብረ ሀይል አቋቁመናል ። "ጋን በጠጠር" እንዲሉ ተቋማቱ ወደ ቀድሞ ስራቸዉ ሙሉ በሙሉ እስኪመለሱ ድረስ የምንችለውን ለማድረግ ጊዜ አንሰጥም!! "Huubboo Cirrachaatti Hirkifama!" Gareen shororkeessaa kun ji'oota darban iddoolee weeraraan qabatetti mancaatiin inni geessise ulfaatadha. Keessattuu rukuuttaan abbaan badii kanaa manneen barnootaa, buufataalee fayyaa, keellaa faayyaa fi hospitaalota irratti jabaa ture. Kan barbadaa'uu danda'u barbadeessera, buqqisee fudhachuu kan danda'u fudhateera. Garee weeraraan miidhamni qaamaa fi qor qalbii kan irra ga'e haadholii ulfaa, manguddootaa fi daa'immaan keessattuu hawaasni yaala deddeebi'anii yaalamuu irratti argaman rakkoo kanaaf saaxilamoodha. Dhimmi fayyaa eenyuuf illee kan yeroo kennu miti. Kanarraa ka'uun bulchiinsi magaalaa keenyaa dulli birmadummaa erga jalqabee kaasee dameewwan kanaan gochoota hedduu raawwachuutti argama. Dhaboolin fayyaa manca'anii humna namaatiin hamma gurmaa'anitti ogeessota fayyaa 400 adda waraanaa garagaraatti ergeera. Walumaa galatti qarshii miiliyoona 75 ol qorichoota gargaraa fi meeshaalee fayyaa qaburraa qoodeefii jira. Dhaabbilee fayyaa naannolee Amaaraa fi Affaaritti argaman keessattuu Hospitaalota 6: 1) Hospitaalli Yaadannoo Gaandiin Hospitaala Molalee, 2) Hospitaalli Xurunesh Beejiingiin, Hospitaala Kamisee, 3) Hospitaalli Yaadannoo Zawdituun, Hospitaala Dagooloo , 4) Hospitaalli Ras Dastaan, Hospitaala Dabra Siinaa, 5) Hospitaalli Minilik 2ffaan, Hospitaala Mahaal Meedaa, 6) Hospitaalli Guraandhala 12 Hospitaala Warra Iluu Humna namaatiin akkasumas meeshaalee yaalaa fi qoricha dhiyeessuun irra deebiin akka gurmaa'anii gara tajaajila kennuutti akka seenan taasifameera. Dabalataanis hojiin buufataalee fayyaa 11 dhaabuun xumura irratti argama. Deeggarsi keenyas akkasuma itti fufa. Magaala keenyatti sochiilee damee dhuunfaa fi abbootii qabeenyaa waliin ta'uun mana barumsaa fi dhaabbilee kana fakkaaatan irratti balaa ga'e deebisanii ijaaruu irratti xiyyeeffannoo gochuun garee hojjatu hundeessineerra. "Huubboo Cirrachatti Hirkifama" akkuma jedhan dhaabbileen kunneen gara hojii isaanii duraatti hanga deebi'anitti waan dandeenyu gochuuf yeroo hin kenninu.


text:
- Namni kamiyyuu mootummaa biyya isaa keessatti kallattiidhaan ykn karaa bakka bu’oota isaa kanneen bilisaan filatamanii hirmaachuuf mirga ni qaba.
- Namni kamiyyuu tajaajila mootummaa biyya isaa keessaatti namoota biroo waliin walqixa fayyadamuudhaaf mirga ni qaba.
3. Bu’uurri aangoo mootummaa fedhii ummataati; fedhiin ummataatiis kan ibsamu yeroolee murteeffamanitti filannoowwan adeemsifamaniin hoggaa ta’u; filannoowwan kunneen nama hundaaf carraa walqixaa kan kennaniifi iccitiidhaan ykn sirna filannoo walaba walfakkaatuun kan adeemsifaman tahuu qabu.


text: Gaaf tokko Harbuun baay’ee guddaan tokko qilleensaan buqqifamee, laga tokko irratti kufe. Harbichi Leemmana gidduutti kufe. Harbuun leemmana gidduutti kufe kunis guddaa rifate. Leemmanni qilleensa jabaa sana irraa hafee dhaabata. Isaa boodas akkas jedhee gaaffii gaafate. “Isin warri sasalphoo fi dadhaboon kunniin, qilleensa akkas jabaatu sanaan attamitti akka caccabdanii hin hurraa’in haftantu nadinqaa jira isaaniin jedhe?” Isaanis deebisanii, “Ati qilleensaa wajjin wal-lolta ittiinis wal’ansoo qabda, kanaafuu hundeen buqqafamtee kufte. Nuyi immoo, faallaa keeti. Utuu qilleensi jabaan nu bira hin ga’in dafnee gara inni qilleensa’utti luuccofna. kanaafuu immoo hin cabin hafne” jedhanii deebii kennan.


text:
Daangaa Iraaqii fi Siiriyaa irra kan jiru mooraa baqattootaa cinatti gareen IS haleellaa har’a raawwateen yoo xiqqaate siivilonni 21 du’uu isaanii gareen mirga namaa Siiryaa keessaa qoratu beeksisee jira.
Dubbi himaan garee kanaa Rami Abdel akka jedhanitti yoo xiqqaate of wareegdota shantu mooraa baqattoota Iraaqi fi lammiiwwan Siiriyaa qe’ee ofii irraa godaananiif tolfame keessaa fi alatti ofitti boombii ofitti dhoosan.
Madden Kurdii fi Siiriyaa akka jedhanitti kanneen miidhaan irra ga’e irra hedduun erga lola naannoo Siiriyaa fi Iraq kan IS to’atee jiru jalaa baqatanii booda mooraa yeroof dhaabate keessa jiraatani.
Lolli hamaan kan ka’e erga IS, humnootii demokraatawaa Siiriyaa SDF fi loltoota gamtaa Kurdootaa fi Arabootaa gidduutti haleellaan geggeessamee loltoota hanga tokko galaafatee booda.


text:
Guci Warraaqsa Oromo Ambott Jimaata,Caamsaa 2, 2014 qabsiifamee golee Oromiyaa hundatt boba’ee gidduutt kan dhaame fakkaate ture. Ni dibame malee akka hin dhaamne barattootii fi jiraattoti Giincii Sadaasa 12, 2015 deebisanii yoo qabsiisan ammas Oromoon bakka jiran hundaa walharkaa fuudhanii laboobsaa jiru. Silaayyuu mirgi Oromoo mulqamuun itt fufaa, dhiigi ilmaan Oromoo dhagala’aa, bakka akeekkatame utuu hin gahin attamitt dhaabbachuu dandah jedhamee yaadamaa? Gidduutt sochiin kan caame haa fakkatu malee ilmaan Oromoo tokko tokkoon dhossaatt ajeefamuu fi hidhamu hin dhaabne. Amma dhumnus jiraannus waliin, yeroo jedhamutu gahe. Sochiin akkasii empayerittii keessatt hedduminaan haa tahu akaakuun argamee hin beeku. Oromoon, tokkummaan saanii kan hin mamsiifne tahuu firaafis hamajaajiifis mirkaneessuuf carraa argatani.
Sochichi amma ji’a tokko caalaa fixuuf adeema. Haalli saa, Oromoott qaabannoo laalaa, miidhamaa, roorroo, tuffii, hidhaa fi ajjeechaa jaallewwwanii dhandhamatan baroota darban hundaa itt fideera. Utuu isaan akaakoliin tahaanii dhiigi daa’immanii dhangala’uu arguu caalaa sukeessaa, gubaa fi wajiijaan hin jiru. Waliin imimaa laalaa darbe keessa deebi’anii jiraachuu jala hin baane. Jabinaan kaayyoo keenyatt cichinaan Wayyaanee qofa utuu hin tahin rakkina qabnu hundarra ni Haannaa. Ayyaanni gootota Oromoo darbanii yoomu qabsoo faanaa hin hafu. Nuti engada Nugusa, kaleessa Dargii harras TPLF kabaa dhufeen mo’amaa jirra. Hariiroon kan nu qabate waliin qabnu hin jijjiiramne. Haala si’ana jiruun tokko tokko “Sonni Cehumsaa 1992” itt mullachuutt kaheeera. Gamaa gamanaa wal sadaa, akka warabessa raqa o’aa argateett, yuusaan wal waamaa jiru. Sana keessa ammas gaaffiin kolonummaa Oromoo irra dibaan darbuuf deemti. Seena gara dabarsuun, dhiiga dabaankufoota Oromoon, kanneen aangott bahuuf riqaa ijaarrachuu abjootan, dursanii hamaa dhufuu dandahuuf akeekachiisuun dirqama jaalbiyyummaatii. Sochiin keenya ni bargaawe malee hin bilchaanne.
Wayyaaneen akka feetutt gadi qabuu dadhabnaan utuu rasaasa hin fixatin jettee akka addunyaan leelloon isee hubatu wawwaachuun, labsa (Awaajii) baasuutt kaateettii. OPDOnis akka ajajamtett jalaa qabaa jirtii. Kan gaafatamee deebstee badu irra, hamma qawween harka buututt ummata fixuu filattee. Sochiin ummataa ka’e kun tokkoffaa labsi dubbii fide labsaan shaaramuu, yakkamtooti dhiiga ijoollee suduudaa fi harka lafa jalaan dhangalaasan xaddachatt dhihaachuun gaafa mirkaneeffame wanti araarri gumaa manguddoota Oromoo walii wanti hin jalqabamneef hin jiru. Ilmoon namaa, qawwee roorrisaa baatu, gaafa dammaqee nama tahuu saa hubatu, qawween qoraan akka taatuu waraana Dargii irraa agarreerraa. Rincica jabaa cunqurfamootaa qofa gaafata.
Labsi jennu kun qooqota tokko tokko haa jijjuuru malee, isuma Dargiin isaan irratt baasaa ture. Sun Dargii, ummata Wayyaanee caalu haammateefuu dhimma hin baafne. Dhugaan maaliinuu golgamtee hin haftu. Ummati Oromoo didaa jiru utuu arguu, naa tumsaa ofirratt ka’aa jedhee magana. Ummata Habashaas yoo tahe, kan Tigray hin beeknu malee, erga isaa ajeeffatee tureera. Qaanii hin qabanii, waa’ee kennataa, guddinaa, demokraasii argamsiise jedhu xibaaraa. Waa’ee nammi miliyoonii digdamaa gad hin taane jeejeen dhumaa jiruu hin dhofne. Wayyaaneen ummatoota Empayera Itophiyaaf balaa dhumiisaa malee waan fide hin qabu.
Gaaffiin ummati qabatee bahe lafti Oromiyaa keenya kan mootummaa Wayyaanee miti jedhaa. Hin gurguramu, ummati saas hin buqqifamu jedhaa. Wayyaaneen nu moo’uuf nuti hayyama hin laanneef hin laannuufis jedha. Abbaa feene kan filannu nuwi malee halagaan angoon nurra hin bahu jedha. Gaaffolii ka’an kanaaf deebii kennu malee, abalutu dhiibe, abalutu afaan kaa’e jechuun gaaffii saanii tuffatee bira darbuuf mirga hin kennuufii. Ummati Oromo tokko manatt hin hafin bahee gaafataa jira.
Maqii deggertoota saa sabgidduu ittiin waammatu “shororkeessituu” jedhu dhahuun labsi olitt kaafnen, Mudde 15,2015 ummata Oromoo irratt waraana labseera. “Xabbaabota” fi “Timkiitanyoota” balaaleffata. Murni maqaa dhahe lamaan namoota yk dhaabota Oromoo fi Habashaaf dubbatan jechuu saatii. Dhaabi Oromo, akka isaa digaluu utuu hin tahin hundee gadi fagoo fi jaalala ummata ofii kan qabu. “Timkitanyaa” kan jedhuunis ofirrumman kan isa caalan miti. Isa irra isaan “Itophiyummaan” of ijaaruun seenaa saanii irra ni argama. Farreen Oromoo tahaniyyuu, TPLFn yoo walbira qaban garlamaan dubulshootii. Haa tahu malee, ummati saanii eenyuun “shorokeessituu” akka jedhan hardha kana, mee bakka ragaan jirutt haa gaafatamanii. Yoos hamma ofii bara.
Ummati gaaffiin dhigi ijoollee saa itt dhangala’ee utuu deebii hin argatin warra dhiigaa gamanatt dhiisee manatt dacha’uun hin eegamu. Akka aadaa Oromoott hamma gumaan bahutt jara akkasii wajjiin jiraachuun, waliin nyaachuun cubbuu dhaa. Waldhabdeen jiru nagaan furamuun eebbifamaa dhaa. Araarri yoo bu’e jireenyaafis guddinaafis waayyaa dha. Obsi ummataa daangaa qaba. Oromoon nagaaf durfannoo kennuuf malee akkuma inni kaan hudhu, harka ittiin hudhan isa caalu qabu. Gaafa isaan harka saanii tokkummaan hiixatan akka qabaa saanii hin guutne diinnis beekaa.
Kanaaf ulfinaan hamaa marsaa jiru kana dabarsuun cunqurfamaa fi cunqursaafis anjaa qaba. Oromoon mirgaaf lolatu. Wayyaanee humna fi qabeenya saanii kan ofii godhee hambisuuf lolata. Hariiroon Oromoon Habashaa walii qabaatu kan ollaa gaarii irra hin darbu. Sanaa ala ummati hanga murteeffatutti eenyuu kana taana sana taana jechuuf wakkilummaa hin qabu. Wayyaaneen biyya ishee waan hin taaneef gaddhiiftee bahuu gadi filmaata hin qabduu. Gaaffii fi dhaadannoo ummata rincicaa jiru kan dhaggeeffate deebiin halagaaf kennu sanaa ala tahuu hin qabu. Ummatichi kan gaafatu walalbummaa dha; sabboonaan tokko sana jechuuf yeella’uu hin qabu.
Ummati Oromoo gootumman harka duwwaa, nagaa akeeka godhatee, diinaan nakkaraa jira. Hardha hobbatii yoo dhabe, bor hidhatee itt deebi’a. Mirga saa dhalootaa utuu hin deebifatin ilmoo namaati jedhe lamuu of himuu hin dandahu. Fashistii akka EPRDF waliin nagaan qabsaawuun of ajjeesuu akka tahe ummati mirkaneeffateera. Anga’ooti addunyaa qabsoo nagaa nutt afarsan yeroo ummati keenya isaan miidhamu callisanii ilaalaa jiru. Qubqabsiisoti saaniillee akka waan tisiisi du’eett nu hin laalle. Qawwichatu kan jara saaniitii. TPLF dhukaasa meeshaa haaraa fi komandoon shee isaan leenjisaniif bakka itt shaakalan argachuu saanii gammadu.
Dhalooti haaraan gadgalummaan jiraachuun abbooliin haa dhabbatu jedheera. Sochii baratoota si’anaa irraa kan diinatt galee firoota saatt dhukaasus barumsa yaacii keessaa barabaraan isa hin baafnetu kennameefii. Rafee hin buluu; ekeraan ijoollee inni balleessee siree saa biraa hin deemtu. Yokaan ni maraataa yk faloo bahee ummata saa bira goruun ujummoo qawwee gara diina hidhachiisett deebisaa. Du’i saa kan hin oolle qajeeltuuf aarsaa tahuu wayyaafii. Barataan hidhannoon utuu hin tahin qabsoo nagaan beekama. Yeroo inni qawween ari’amu kan harka irra qabu feesisa.
Kanaaf daangaa qawween diinaa hin dabarre sararamuu qaba. Wayyaaneen gantummaa dhaalmaa Nugusa Yohaannis duraa jelqabe qabdi; kanaaf amanamuu hin qabdu. Walitt dhufi akkamiiyyuu yoo jiraate bakka ofii filatanii fi ragan hin baabsine jirutt tahuu qaba. Gonka kophaa fi bakka iseen jettutt tahuu hin qabu; Gammachis Dhaabaa, hoggana ABO tokko, waajjira ofitt waamanii ajjeesuu saanii tasa irraanfatamu hin qabu. Akeeki malbulcha saanii guddichi Oromoo sadarkaa kamittuu hoggansa dhabsiisuu dha. Sochiin ummataa ka’e kun tokkoffaa labsa dubbii fide labsaan shaaramuu, yakkamtooti dhiiga ijoollee suduudaa fi harka lafa jalaan dhangalaasan xaddachatt dhihaachuun gaafa mirkaneeffame wanti araarri waa’ee abbaa biyyumma lafa ofii irrattt Oromoon qabuu fi gumaa, manguddoota Oromoo walii wanti hin jalqabamneef hin jiru.
Sabboonoti Oromoo fi nambiyyooti Oromiyaa bakka jireenya saanii tahe kan dandahan ummatatt qaamaan makamuu, kan hin dandeenye, dandeettii, beekumsaa fi qabeenyaan bira dhaabbachuutu eegama. Qoda fudhannaan qubqabsiisota biyya alaa jiran hanga yoonaa kan raajamu. Yeroo dhaaboti halagaa gurri kenya haa dudu hin dhgeenye jedhan kana, Oromoon isaaniif qubaa wal qabaate. Akka caalaatt jabatu Oromoo hundi, akka qaroo ijaatt eeguu qaba. Hawaasi Oromoo ala kana jiru tokkummaa saa cimsee karaa dandahame hundaan sochii ummataa irratt qooda akka fudhatu abdii hundaatii. Yeroon saa yeroo xaxaa waajjirbulchiin of xaxan mitii. Isaa alatt haala jarjarsaa kanaaf shaffisaan caasaa yeroof isaan hojjechiisu uumaanii sosso’uu qabu.
Oromoon biyya saanii irratt mirga abbaa biyyummaa fi ulfina saanii namummaa deeffachuuf sochii guddaa lubbuu ilmaan saanii galafate finiinsaa jiru. Sun laalaa guddaa, kan qaama fi sammuquwii akka qabu ifaadha. Itt dhiigan, madaawaan dhukkufatanii fi itt du’an malee ulfini namoomaa fi birmadummaan hin argamtu. Kanaaf biyya ofii keessatt halgaan gad ilaalamanii, deeganii, salphatanii jiraachuu irra didaa waliin dhumuu filatanii. Wayyanee fi kittillayyoon see yakkamoota yoo angoo irraa bu’an balaatu eeggata. Kanaaf haalli jiru akka hin jijjiiramne abbaa fedhe ni ajjeesti. Akkasumas Oromoon diddaa saanii yoo dhaaban kanneen qooda fudhatan mana fudhamanii rasaasa tokko tokko adda keessa buufamu yk guraarama fafeessaa fi hidhaan isaan eeguu mala.
Ijaajjanii du’uun surraa barabaraa argatu malee waan dhaban hin qabanii. Wareegama saaniin dhalooti egeree carraa ulfina, gammachuu fi nagaan jiraachuu gonfata. Daayaa qabsoon ummata saanii bartokko sadarkaa kana gaha jedhuuni, kan angafooti darban bara hundi waliigalatt ofbara malbulchaa hin qabaatin kumkumaan kan aarsaa tahan. Hardhas malbulcheesitooti Oromo sanumatu irraa eegama. Utuu akeeka bu’uura qabsoo Oromo roga hin dhabsisin ummata kutatee bahe kana gargaaranii gaaffii saa taliilaan hiriira saa nagaa irratt ifsatef deebii akka argatu gochuutu abdatama.
Ummati Finfinnee jireenyi saa araddoota naannaa saa jiran irratt hundaawaa.Yeroo akkasii callisee ilaaluu hin qabu. Akkuma ummati Masir godhe Waltajjiin Hulluuqoo Kormaa, “Waltajjii Tahiriir” tahuu dandaha. Finfinneen kan Oromooti yeroo jedhamu, rakkinni seef ballinni see fedha Oromoo irratt kan hundaawe jechuufii. Magaalaa guddoo ummatooti empayerittii fi ollootaa fi addunyaa keessa jiraatanii. Hamma isee keessa jiraatanitt fedhasee eeguun akka. Oromoon kan sodaachisan jara homaa hin hojjenne qabeenya isee qofa dhuufachuu barbaadanii. Namaaf hafee binoo fi naannaa uumaaf kan seera qabu akka Oromo hin jiru. Sochii Oromoo gargaaruun nagaa fi durooma ofii gargaaruu dha.
Reeffa keenya dhiichaa, ililchaa, weeddisaa awwaallana malee irra dhaabbannee hin gadoodnu. Kan keessatt boonyuu fi imimnu nu gaha. Haadholiin dabankufootaa sabbbataan garaa hidhatanii kan hafan qabsoott jajjabeesuu malee ijoolleen saanii gootummaan darbaniiruu, sichi hin deebi’anii. Dhigii saaniis utuu walabummaa hin magarsin tola dhangalaatee hin haftu. Haala hamtuu kana injjifannoon xumuruuf kan qabnett haa cichinuu.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Mudde 2015


text:
Mootummaan Itoophiyaa, Riphxe Loltoota “Shanee” jechuun waamu, Isaan ammoo Waraana Bilisummaa Oromoo jechuun of waaman 3180 qabuu fi kanneen harka hin kenninu jedhan ammoo ajjeesuu himuun ibsa kennee jira.
Di’eetaan Ministira Tajaajila Komunikeeshinii Itoophiyaa Salaamaawit Kaasaa, “Manni Maree Nageenya Biyyaalessaa walgayii tibbana gaggeesseen, “hooggantoota gurmuu Riphxe loltoota Shanee irratti akka tarkaanfiin fudhatame murtaa’eera” jechuun Sagalee Ameerikaatti himan.
Gama biraan Ajajaa itti-aanaan Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaa tibbana Moyyaaleetti qabame, jechuun illee himan. Dubbi-himaan Waraana Bilisummaa Oromoo - Obbo Odaa Tarbii immoo, “mootummaan akka hoogganoota WBO haleeluutti fuuleffatee duula geggeessaa ture ni beekna. Garuu, tokkottiyyuu hin milkoofne. Injifannoon inni labsatus sobuma baratame” jedhan.


text:
Labsiin dhiifamaa adoolessa 13 bara 20 labsame yeroon isaa xumuramuuf ta’uu waajjirri abbaa alangaa Federaala Itiyoophiyaa beeksisee jira.
Abbaa alangaa Federaalaaf directora quunnamtii uummataa fi dhimmootii kominikeeshiinii obbo Zinaabuu Tunuu akka jedhanitti
Labsiin sun yeroon kenname ji’aaf jedha. Ji’i ja’a sun immoo amma xumuramaa jira. Kunis Amajjii 13 xumurama. Sana booda labsiin sun hojii irra hin oolu jedhan.
Labsiin sun ennaa ba’u gochaawwan yakkaa labsichi tuqe jiru. Kunis kana dura dhimmi isaanii qoratamee mana murtii keessa kanneen jiran, kanneen shakkamanii barbaadaman, galmeen qorannaa banameefii dhimmi isaanii adeemsa irra kan jiruu fi keessumaa Caamsaa 30 dura yakkaan kanneen shakkaman martinuu labsii kanaaf fayyadamoo dha jedhan.
Hamma sa’aatii kanaatti namoonni 800 fayyadamoo labsii sanaa ta’uu dhaan dhiifamni godhameefii certifikeetii fudhataniiru.
Biyya keessaa fi biyyootii alaatii marsariitii dhaanis haa ta’u hordofanii kanneen dhiifamni godhameef keessaa kana dura manneen hidhaa turanii, murtii kanneen argatanii fi 250 ta’an sertifikeetii labsicha irra taa’ee jiru argatanii mana hidhaatii gad dhiifamaniiru. Gama Kanaan mana hidhaa keessatti han hafe hin jiru. Kaan immoo asuma biyya keessaa yakka adda addaan himatamanii kan turan qaamaan dhiyaatanii kan fudhatan 313 kanneen ta’an jiru.
Miseensota poolisii fi waraanaa ta’anii kanneen himatamanii mana hidhaa turan 162 ta’anis sertifikeetii kana fudhataniiru. Kanneen biyya alaa turanii yakka adda addaa keessatti hirmaatanii fi 71 ta'an marsariitii irratti galmeeffamanii cirtificaatii labsii dhiifamaa fudhataniiru.
Kanneen iyyata kana galfachuu barbaadanii fi biyyootii adda addaa jiran gara marsariitii keenyaa www.fag.gov.et seenanii foormii iyyannaa itti dhiyeeffatan guutuu dhaan erguu danda’u jedhan.


text:
__//__
Caffee Oromiyaatti, Dura Teessuun Koree Dhaabbii Dhimma Baajataafi To’annoo Horataalee Mootummaa aanichatti Hospitaala Gooroo waggaa 10f harkifatee tureefi hojii jalqabaa jiru, kilaastara qamadiifi mana barumsaa bu’uura boruu daawwachuun qaamolee hawaasaa gandoota 30 aanichi qabu keessaa walitti dhufan waliin mari’ate.
Marii taasifameen, aanicha keessatti nageenyi waaraan jiraachuu, gandoota hedduu keessatti Manni Murtii Aadaa hundaa’ee jiru akka ciminaatti kan ilaalameefi bakkeewwan hafanitti ammo dafanii hojii keessa akka galaniif deeggarsa taasisuu akka qaban, Godinichatti hospitaalli Gooroo ijaarsi isaa waggaa 10f harkifachaa ture yeroo ammaa xumuuraa irra gahuun hojii jalqabee jira.
Korichis, daawwannaa hospitaalichatti taasiseen tajaajila kennamu kan ilaaleefi hanqinni meeshaalee waldhaansaafi ogeessa fayyaas jiraachuu daawwateera.
Sanyiin filatamaafi xaa’oon yeroon dhiyaachuu dhabuun, piroojeektiin waliin gahiinsa ibsaa baadiyyaa dhaabbachuun, hanqinni dhiyeessii geejjibaafi taarifaan ol kaffalchiisuun, poteenshaala jirutti fayyadamuun dargaaggootaaf carraa hojii uumuu dhabuun walqabatee dhimmoota hawaasa waliin irratti mari’atamaniifi Koreewwan Dhaabbii Caffees dhimmoota akka hanqinaatti ka’aniif bulchiinsi aanaa sadarkaa isaatti dhimmoota furamuu qabaniif xiyyeeffannoo kennee irratti hojjechuu qaba jedhan.


text:
Magaalaa Adaamaa Keessatti walitti bu’iinsa uuamamee keessaa kanneen harka qaban hojiin to’annaa jala oolchuu itti fufee kan jiru ta’u Obbo Birruu Dagafaa qindeessaa garee Midiyaa fi yaada uummataa magaalaa Adaamaa ibsanii jiru.Gocha Jawaar Mohammed irratti raawwatame jedhan mormuun hiriira ba’amee sana booda walitti bu’iinsi kun dhaqqabe jedhan.
Lakkobsa namoota walitti bu’iinsa uumameen ajjeefamanii 16 ta’uu fi kanneen badii dhaqqabe waliin hidhata qabaachuun shakkamanii hanga ammaatti namnii 98 to’annaa jala ooluu Obbo Birruun ibsanii jiru.Hojiin shakkamtoota to’annaa jala oolchuun kun kan itti fufuu ta’u hubachisanii Jiran.
Kokolaataa fi qabeenyii adda addaa kan gubaman ta’uus waldaan kristaanaa gubatee akka hin jirre ibsa. Naannoo uummaanni Harargee irra dhufan qubataniitti Masjiida jiru irra midhaan dhaqqabu dubbatan.
Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa


text:
Dubbistoota keenyaa akkuma Jiildii keenya 8ffaa irrati waa’ee baayoo gaazii maal akka ta’e ibsuu yaaluun keenya beekamaa dha. Haaluma kanaan kanatti aansuun imnmoo akkaataa qophaa’iinsaa fi mala itti fayyadama baayoo gaasii jarreen sadan armaan gadii kana haa ilaallu: Isaanis aadde Caaltuu, aadde Tolashee fi aadde Alamiituu walii wajjin faayidaa isaa mariyachaa jiraachuu isaaniiti.
Bifuma wal fakkaatuun mee haasaa aadde Alamiituu kana haa ilaallu: Isaanis waa’ee jireenya isaanii akkana jedhu; Yeroo ammaa kana baay’een gammadeen jira; icciitiin gammachuu kootiis itti fayyadamtuu baayoo gaasii ta’uu kooti. Guyyaa baayoo gaasiitti fayyadamuu eegalee kaasee aarri nama jeequ hin jiru; ibiddaan gubachuunis hin jiru. Hunda Caalaa immoo waggoota oomiishaa lamaan darban keessatti lafa qonnaa xiqqoo irraa Oomiisha ani argadhe nyaata maatii kootiif naga’u irra darbee qarshii akkan argadhu na dandeessisee jira.
Aadde Caaltuun itti aansuun akkana jedhu dhuguma yeroo dhiyoo as jireenyi kee hedduu fooyya’aa ta’ee argeen jira. Dhoksaan isaas kana jechuu dhaa? Aadde Tolasheen waa’ee aadde Alamiituu kana baay’ee dinqifachuun oomiishni isheen argattu kan namoota biraa irra hedduu fooyya’aa fi fayya qabeettii ta’uun ishee icciitii kana jechaa dha jettee itti aansuun gaaffii gaafatte. Haata’u malee baayoo gaasii jechuun maal jechuu dhaa? Aadde Alamiituun akkan jettee akkuma beektan kana dura waan hedduutu nadhiphisa; akkasumas dhukkubsachaa turuun koo beekamaadha. Kunis aara ibiddaa fi qulqullina naannoo dhabiinsa akka ta’e barnoota leenjii nuuf keenname irraa ka’ee hubachuun warra baayoo gaasiitti fayyadamu bira deemuun barumsa argadheen jira. Egaan baayoo gaazii jechuun dhoqqee loonii, bobbaa mana ficaanii fi kosii mana keessaa kan salphaatti tortoruu danda’an walitti ukkaamsuun yoo danda’ame immoo dhoqqee loonii itti baay’isuun bishaan safarri walqixa ta’ee bulbulame guuboo ykn boolla qophaa’e keessatti naqame akka tortoru erga taasifamee booda yeroo muraasaaf qilleensa malee ukkaamamee yommuu turu, gaasiin achi keessatti uumame ba’u humni inni kennu ”baayoo gaasii” jedhama.
Gaazichi guubicha ykn boolla keessaa ujummoo dhaan gara manaatti fudhatamee ibsaa ta’uun akkasumas nyaata bilcheessuu dhaan dabalata xaa’oo uumamaa ta’uun tajaajila guddaa kenna. Mee kottaa gara manaa deemnee akka inni itti qophaa’u akkasumas hojjetu isinittan argisiisa.
Aadde Alamiituun akkana jechuun waa’ee baayoo gaasii kana akka walii galaatti yeroo ibsan, akkuma ilaaltan kana; faayidaan baayoo gaasii hedduu dha. Innis aara ibiddaa irraa biliisa nama godha, akkasumas mana fincaanii wajjin wal quunnamee waan jiruuf fayyaan keenya akka eegamu gochuu dabalataanis erga humna ibsaa fi wanta nyaata ittiin bilcheeffachuuf fayyadamnee booda Xaa’oo lafa keenya akka dabaluuf itti gargaaramna. Kunis guddina midhaanii karaa hundaatiifuu albuuda barbaachisoo ta’an hund dhiyeessuu dhaan hundeen biqiltootaa akka itti tolu gochuu dhaan guddina oomiishaaf akka dabaluuf ga’ee guddaa gumaacha.


text:
DHIIBBAA DHIIGAATIIF:
*************************
☆ Nyaata sooqidda hin qabne nyaachuu ykn
sooqidda nyaata keenya keessaatti daran xiqqeessuu (guyyatti wolumaa galatti sooqida moonqaa shaayii tokkoo gadii) ykn guutumatti nyaata sooqida hin qabne fayyadamuu.
☆ Fuduraaf Kuduraa Pootashiyeemi baay’ee of keessa qaban kan akka Muuzii, Abukaadoo, Aapilii, Mixaaxisha(Dinnichaa mi’aa), Shaanaa fa’a fayyadamuu. Hundee diimaa, kaarotiifi qullubis fayyadamu.
☆ Nyaata akka foon diimaa, killee/buuphaa, coomaa fi dhadhaa daran xiqqeessu.
☆ Tamboo ykn Sigaaraa fayyadamuu dhiisuu ykn aarsuu dhabuu.
☆ Hamma Alkoolii dhugnu guyyatti dhiiraaf gara biiraa lamatti, dubartiif ammoo gara biiraa tokkotti, gadi buusuu ykn guutumaan guutuutti dhiisu. Dhugaatileen adda addaa hammi alkooliin isaan qaban garagara waan ta’eef dhiiraaf alkoolii 28g (giraama 28) dubaraaf ammoo 14g gadi ta’uu qaba. Ykn Guutumatti dhuguu dhabuu.
☆ Buna baay’isanii dhuguu dhabuu ykn dhiisuu. Bunni namoota tokko tokko irratti dhiibaa dhiigaa yeroo gabaabduuf haalaan ol kaasu danda’a.
☆ Sochii qaamaa ( deemsa ariifanna, daakkaa, daansii, kubbaa miilaa, fiigichaa fi kkf) guyya guyyaan daqiiqaa soddomaaf yoo xiqaate torbaanitti guyyota shaniif hojjachuu. Kana yeroo dheeraaf hojatanii addaan kutuun dhiibaan dhiiga akka ol ka’u godha. Kanaaf dhaabbanaan hojjachuun barbaachisaadha.
☆ Ulfaatinna qaama keenyaa hirdhisuu. Keessattu ulfaatinna qabaachuu qabnuu ol yoo ta’e/ulfaatinna hojjaa ykn dheerinna keenyaan wolhin madaalle yoo ta’e.
☆ Haguma danda’ameen Cinqaamuuf dhippachuu dhabu.
☆ Dhiibba dhiigaa keenya yero yeroon saffaramuu, hordoffii yaalaa yoo qabaanne haalaan hordofuu.
☆ Hunda caalaa gorsa doktorri keenya nuuf kennutti fayyadamuu.
—-
Fayyaa ta’aa, fayyaa dahaa!
Horaa, bulaa, deebanaa!
—-
©Dr. Nuredin Luke


text:
Ministriin dhimma alaa US Mike Pompeo marii jalqabaa kan guyyoota lamaa kooriyaa kaabaa keessatti geggeessan kan sagantaa meeshaa Nukleraa Pyongyang dhaabsisuu irratti fuuleffate xumuranii jiran.
Mariin ku kan dhaga’ame dhaabi tika nagaa US hoogganaan Kooriyaa Kaabaa Kim Jong Un sgantaa isaanii nuklera oomishuu itti fufanii jiru jechuun xiinxala isaa erga dhiyeessee booda. Mariin kun Sambata borii itti fufa.
Pompeo-n waadaa Kim baatii darbe ennaa gumii Singaapoore odolattii Kooriyaa nuklera irraa qulqulleessuuf seenan akka to’atan Prezidaant Doonaald Traampiin ramadaman.
Angawaa gameessi US kun har’a angawaa paartii biyya bulchuu fi hoogganaa tika nagaa Chaayinaa duraanii Kim Yong Chol waliin wal arganii jiran. Pompeo-n waggaa kana yeroo sadaffaaf Kooriyaa Kaabaa daawwachuu isaanii ti.


text:
Xalayaa Miseensa Board OMN duraanii irraa ergamte. Maqaan isaa akka hin dhayamne hadaraa waan dhaameef waadaa guutuuf jecha maqaa isaa keessaa hambisee jira (Babsa Tula)
Xalayichi kunoo!
Dhimma OMN irratti waan OSA irratti dhihaate dhaggeeffadheen jira. Qeeqni OMN irratti dhihaatu yeroo hedduu warra keessa hin beekne irraayi. Amma garuu miseensota gameeyyii Boordii keessa turan lama irraa dhalaaye. Kanaafuu kan amma duraa irra ulfina qaba.Anis miseensa boordiitin tura. Gaafa OMN dura dhaabbatu 2014 filameetin tarmii tokko fixee bara 2016 keessaa bahee nama birootin bakke buufame. Kanaafuu akka nama keessa beekuu tokkotti dhimmoota walgahii OSA irratti dhihaatan muraasa laalchisee yaadan yaada kenneechuun barbaada.
Diversity
Dhaabni Oromoon qabdu Oromoota gola hundaa qabaachuun gaariidha. Boordii OMN keessa hanqinni dubartootaa ture ammas jiraachuun ifa. Garuu kana sirreessuun hojii boordii ture. Boordiin koreelee ( committee) garagraaa qaba. Koree kana keessaa tokko koree kaadhimatoota boordii dhiheessuudhha ( steering committee). Koore kana dura bu’ummaan kan hogganaa ture Professor Mahamad Hassan ture. Boordiin OMN waggaa lama lamaan akka filamuu qabu bylaw ni ajaja. Akkuma jaaramaya kamiituu boordii OMN kan duraa joollee bu’uressitetu ramade. Boordiin sun naannawaafi amantiis sirritti bakka buuse. Dubartoonni 3 turan. Boordii itti aanu koree Dr Muhammad hogganantu chaaaptaroota gargaarsaa OMN qunnamee nomination fudhatee nuuf dhieesse. Kanaaf miseensota boordii bara dabre filaman keessa hanqinni diversity yoo jiraate, laafina koree filachiiftuuti.
Kanumaan walqabatee yeroo tokko gaazexeessitoonni OMN diversity hin qaban komiin jettu kaatee irratti haasoynee turre. Gaafas warri koree hoji raaw’achiiftuu dhihaatanii akka irratti dalagan waadaa seenanii turan. Akkan amma argutti hamma tokko milkaayanii jiran. Gaafa eegalamu dubartiin takka turte amma hedduun arkutti jira.
Dr Asfaw dhimma diversity kana kaasuun na ajaa’ibe. Gaafa tokko miseensi boordii dhimma akana kaafnaan warra ‘OMN paarlaamaa mit’ jedheen keessaa tokko Dr Asfaw akka turan yaadadha.
Dhimma Jawar
Shorri Jawar OMN keessatti qabu gaafuma jalqabaatii jira. Kun ammoo amala mucaatifi amala ummata keenya biyya alaatirraa madda. Dr Mahammad waa’ee OMN nama tokkorratti hirkachuun rakkoo akka qabdu dubbate sun dhugadha. Garuu dhugaa tana warri dura hubate keessaa tokko Jawar akka ta’e ragaa bahuun fedha. Gaafa OMN dhaabee gara New York deebi’e maalif deemte j’eetin gaafadhe. Yoon ture OMN narratti hirkata. Kanaaf if danda’ee akka deemu alaa gargaarsa godhuun qaba nan jedhe. Amni naaf hin liqifmane garuu inni murtiin isaa cimtuu turte. Gaafa deebifnee director godhuuf yaamne xalayaa page 7 qabdu barreesse nuuf ergee ture. Achi keessatti karooraa galiifi hojii dhawaataan OMN hirkattummaa Jawar irraa bilisa itti bahu bal’isee barreessuu isaa niin yaadadha.
OMN kana Jawar irraa adda baasuu kan fedhu garee lamatu ture. Kan duraa warra OMN isarratti hikachuun gaarii miti, yoo inni waa tahe hoo jedhu. Kaan ammoo warra siyaasaa Jawar jibbuudha. Gaafa Girmaan wagga tokkoof tajaajilee director lammataa barbaannu beeksisa baafne. Yoon sirritti yaadadhe candidate 4 dhihaatan. Tokko Jawar ture. Innis miseensota boordiifi koree hoji raaw’achiiftutu isa kaadhime. Namni sadi kan biraa ni dhihaatan. Yeroo jara afran keessa filannaa goonu miseensonni boordii tokko tokko bilbilanii lobby godhaa turan. Wannin gaafas hubadhe, jarri sadeen san miseensa/ deeggartoota jaarmaya siyaasaa tokko akka turaniidha. Dhumarratti falmii sa’aa dheeraa booda Jawar akka director ta’u sagalee guutuun filanne. Garuu akka seeraatti koreen hoji raaw’achiituu waggaa 2 kan tajaajiltu ta’us kan Jawar waggaa 1 qofatti akka dhaabbatu godhame. osoo san fudhachuu baannee warri isa mormu isa directarummaa isaa hin fudhatan ture. Wannin jechuu fedhe, akka inni hojii tanattti hin ramadamne miseensonni yaala turan akka jiran yaadachiisuufi.
ergan boordii keessaa bahee miseensota hafan tokko tokkorraa akkan dhagahutti yaalin Jawar OMN keessaa baasuu itti fufe. Garuu miseensonni hedduun yaada san hin fudhanne. Warri isa baasuu barbaadu sagalee minority ta’an. Kanaafu miseensonni boordii namni lama gadi dhiisuu filatan.
Dhimma Finance
Yaadni OMN ummata irratti hirkatuu irraa if danda’uu qaba jedhu gaafuma duraa irraa eegale. Xalaya fuula 7 dhiheesse irratti Jawar dhimma kana barreesse ture. Waggoota sadan itti aanan keessatti yoo xiqqaate galiin OMN 30% grant fi sponsorship irraa akka dhufuuf karoorfachuu isaanii niin yaadadha. San bakkaan gahameefi dadhabamee quba hin qabu. Wanni ani yaadadhu garuu yero tokko galiin OMN hedduu waan gadi bu’eef boordin koree finance OMN guddiftu dhaabdee turte. Koree kana keessa Dr Asfaw faatu ture. Koreen sun osoo humaa hin hojjatin achumaan diigamte.
Kan finance kanaan walqabatee wanni dhihaatu tokko akka waan Jawar maallaqa OMN harkatti galfateeti. Kuni soba. Maallaqa OMN kan too’atu treasurer fi koree audit boordiiti. Treasurer gaafa duraa Rammi turete. itti aansee Abbi Itichaati. Amma Najjat Hamzaati. Treasurer hundi miseeonsota boordiiti ( non voting member). Boordin ammas koree auditi qabdi. gaafan ani ture Kitaabaa Magarsaafi Dr Damisso faatu keessa ture. Baasiifi galii OMN jaratu ilaalee gara external auditor dabarsa. Haala maallaqni walitti qabauraatti chapter naannoo kiyyatirraa wannin beeku jira. Warri chapter qophii qopheessanii maallaqa walitti qaban san direct gara baankii OMN galchu. Treasurer OMN akkuma maallaqni galeen xalayaa galataafi receipt warra chapter saniif ergiti. Shoorri Jawar walgahii sanirratti argamee ummata mirqaansuudha.
Dhumarratti wannin jechuu fedhi, waldhibdeen amma jirtu kan haala hojii keessaa OMN natti hin fakkatu. Murna siyaasaa tokkoo fi Jawartu waldura dhaabbatee jira. Miseensonni boordii bahanii OSA irratti dhiheessanis hojii murnaati geggeessaa jiran natti fakkata. Maalif yoo jettan waan amma dubbatan kana hedduu gaafa keessa jiran ofiifuu mormaa turan. yaa’ii tana nurraa dhaabuu kan danda’u silaa Jawar fi murna ABO shaneeti. Jawaris mataa jabaata. Warri shanee ammoo Jawar fi OMN dhabasiifnu malee jedhanii marxifatanii jiran. Jawaris morka seene, mangoddoon ABO tunis gadaan isaanii dabruu waan hubatan hin fakkaatu. Waa hundaafuu ani adeemsa siyaasaa Jawar fi akkaata inni itti dalagu isattis boordittis himaan ture. Garuu OMN akk nu feenuttis hogganuu baatu akka ofii beekutti hogganuun guddina namuu waakkachuu hin dandeenye nu agarsiisee jira. OMN miidiyaa keenya, jaarmaya qabsoo keessa kan hojii qabatamaa nu agarsiisaa jiru kanuma qofa. Kanaaf rakkoolee jiran furuuf yaalaa deeggarsi miidiyaa kanaaf qabnu jaran akka jabaatun dhaama.
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
[SQ, Gurraandhala 13,2018] Sirna mootummaa Wayyaanee ykn TPLF mormiuf burjaajjii OPDO jala dhaabbachuun mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa keessatti FXG jabaatee guyyaa lammaffaaf itti fufee jira.
Haaluma kanan dhaadannoowwan gurguddaa bilbilaan sagalee Qeerroo Bilisummaa. Dhaqqabee jira. Akka gabaasan achirra nuuf katabanittimmoo ” Magaalaan Jimmaa yeroo ammaa kana haala yaadessaa irra jirti. Mooraa yuunibarsiitii keesaa fi mooraan alatti dhukaasa jabaatu dhagahamaa jira. Hojiif geejjibni, barumsi guutummaan guututti dhaabateera. Qeerroon Bilisummaas tarkanfii boonsaa akkasii fudhatee jira. Magaloota aanaa godina jimmaa jala jiran keessaayis sochii jabaan akka jiru dubbatamaa jira.” Jechuun Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof gabaasan,
Kana malees Guyyaa 2ffaaf Magaalaan Adaamaa Duula gabaa lagannaa fi Ugguraan geejibaa fi Dukkanaa guutumaan guututti fufee jira.Kutaan gandoota magaalaa Adaamaa Firaankoo fi Humna ibsaa dabalatee sochiin homaatuu guutumaan guututti dhaabbatee jira.Yeroo Ammaa kana Sagalee dhaadannoo Adda addaa dhageessisuurratti argama qeerroon Adaamaa.”
#QeerrooBilisummaaOromooAdaamarraa.


text:
Taphattoonni kubbaa miilaa Eertiraa 7 buufata xiyyaaraa Kaampaalaatti badan
Waldorgommii kubbaa miilaa Mana Maree Waldaalee Kubba Miilaa Bahaafi Gidduu Galeessa Afrikaa (CECAFA) irratti hirmaachuuf taphattoota gartuu biyyaleessa Eertiraa gara Yugaandaa imalan keessa torba baduu isaani himame.
Dubbi himaan 'CECAFA' Roogersi Muliindawa taphatoonni kun kan badan dorgommii isaanii fixanii gara biyya isaaniitti deebi'uuf buufata xiyyaaraa Inteebee erga ga'anii booda ta'u BBC'tti hima.
"Kanaan dura kan badan hoteela isaanii keessaa ture. Amma garuu, buufata xiyyaaraa erga ga'anii booda, 'check-in' gochuu dhiisanii hiriyyoota isaani konkolaataa kireeffatanii isaan eegaa turan waliin badaniiru," jedha.
Taphatoonni kubbaa miilaa Eertiraa dorgommiif biyyaa isaaniitii erga ba'anii boodaa yeroo badan kun kan jalqabaa miti.
Dhimma kanaratti miseensonni Federeeshinnii Kubbaa miilaa Eertiraa deebii akka nu kennanniif yaalii nuti taasifne hin milkoofne.
Onkololeessa darbe dorgommii 'CECAFA' ganna 20 gadii irratti hirmaachuuf biyyaa isaaniitii kan ba'an lammileen Eertiraa afur hooteela buufatan keessaa baduun isaanii ni yaadatama.
Dubbii himaan 'CECAFA' Roogersi akkataa lammileen Eertiraa arfan ji'a Onkololessaa keessa ittiin badan yemmuu yaadatu kana dubbata:
"Kaampaalaa keessa lammilee Eertiraa hedduutu jira. Dorgommii isaan injifatan booda lammileen Eertira hedduu gara hoteela isaanii deemanii deggaarsa kennaafi turani."
"Sana booda dorgomtoonni deeggartoota isaanii waliin wal makuun ture kan hoteelaa ba'ani. Nuti kamtu taphataadha kamtu deeggaraadha isa jedhu addaan baasuu hin dandeenye ture."
Taphatoonni kun baduu isaanii 'CECAFA'n mootummaa Yugaandaa, Federeeshinii Ispoortii Yugaandaafi Yugaandaatti Imbaasii Eertiraa beeksisuu isaanii dubbi himaan kun dubbateera.
Taphattoonni hoteelaa osoo hin taanee maaliif buufata xiyyaraati badan isa jedhuuf " Biyyooti dorgommi kanarratti hirmaatan irraa namooti koree qopheessitu taasifne jiru," kan jedhan dubbi himaan kun, namootni isaan maqaan dhahaniifi jilli Eertiraa irra dhufan kun ogeessota kubbaa miilaa osoo hin taane "miseensoota poolisii olaanaa Eertiraa ta'uu isaanii hubanne," jedha.
Kanaaf namni kun hoteela taphoonni buufatan keessa waliin wan turaniif achiirraa baduu akka isaan hin dandeenye dubbatu.
"Dorgommiin hanga dhumutti hoteelaa ba'uu kan isaan hin dandeenye isaan hordofaa waan turreefi" jechuun dubbata.
Taphattooni Eertiraa dorgommii Ispoortiif yeroo biyyaa ba'an hundatti baduun isaani baayyee nu yaaddessaa jira kan jedhu Roojersi, "kun Eertiraaf qofa osoo hin taanee kubbaa miilaa naannichaaf rakkoo kan fidu dha," jedha.
"Akka CECAFA'tti kubbaa miilaa Eertiraa irraa fedhii guddaa qabna. Kubbaan miilaa isaanii ariitiin guddachaa jira."
"Dorgommii 'CECAFA' ganna 20 gadii irratti jalabultii tapha walakkaa xumuraa irratti ture taphattoonni arfan kan badani. Sana booda Eertiraan Keeniyaatiin 1 fi 0'n mo'atamte."
"Ijoolleen kun osoo hin badne ta'ee bu'aan taphichaa kan biraa ta'u danda' ture. Dorgommii isa ammaa irrattis dorgomtoota marsaa xumuraa turani."
"Yeroo yeroon baduun isaanii mootummaan Eertiraa biyyaa ba'u akka isaan dhorku taasisa. Kun ammoo dandeettiin kubbaa miilaa isaani akka hin guddanne taasisa" jechuun yaaddoo isaani ibsaniiru.
Wagga waggaatti dargaggoonni Eertiraa jiranyaa foyyaa'aa barbaacha Eertiraa gadhiisanii baqatu. Gabaasi 2016 irratti ba'e tokko akka ibsutti, lammiilee Afrikaa biyya isaanii gadhiisanii ba'an keessa irra jireessi lammilee Eertiraadha.
Eertiraa keessatti bilisummaan siyaasaafi taajilli looltummaa dirqamaa dhuma hin qabne sababoota biroo waliin dargaggoonni biyya isaani dhiisanii akka ba'an kan taasisu ta'uun isaa ni himama.


text:
Paartiin morkattootaa lama, Addi Bilisummaa Oromoo fi Koongirasin Federaalaw Oromoo Oromiyaa keessa sochoonee hojii siyaasaa hojjechuu hin dandeenyee, miseensonnii fi deggartoonni keenya gaaffii malee hidhamaa jiru jechuun komii dhageessisaa jiran.
Rakkoolee isaan mudataa jiran ibsuun Boordii Filannoo Biyyaalessaatti iyyachuu isaaniillee dubbatu. Boordiin filannoo biyyaalessa Itoophiyaa immoo komee paartiileen kun dhiheeffatan irraa ka’uun qaama dhimmi ilaallatuuf xalayaa barreessuu isaa beeksise.
Bulchiinsi Mootummaa Naannoo Oromiyaa gama isaatin paartileen kun rakkoolee nu mudataa jira, jedhan caasaa mootummaa sadarkaa sadarkaan jirutti himatanii akka furmaatni kennamuuf gohuu tu irra ture, jedha. Gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Kurfii RSWO · Kamisa Onkoloolessa 28, 2021
Dhiibbaa dawoo amantaa fi Gadaan Oromoo Walloo irratti
Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa (PP) tumsuun Humna Ittisaa Tigiraay akka waraanuuf jecha, dhiibbaan namoota dawoo amantaa fi Gadaan bobbaafamaniin Oromoo Walloo irratti taasifamu jabaatee itti-fufee jiraachuu.
Lolli Humna Ittisaa Tigiraay fi Loltoota MKII gidduutti adeemsifamus, Kaaba Oromiyaa Konyaa Walloo keessatti itti-fufee jiraachuu.
Oromoon Walloo gama Loltoota PP goruun HIT irratti akka duuluuf, dhiibbaa fi doorsisni karaa adda addaan taasifamu; akkasumas, shirri xaxamu bifa jijjiirrachaa bubbuluun ni yaadatama.
Aangawoonni PP Ona Saasiggaa WBO’n dhuunfatamuu
Aangawoonni MKII Konyaa Baha Wallaggaa Ona Saasiggaa, kanneen Magaalaa Naqamtee irraa gara Ona Saasiggaatti imalaa turan, Kamisa har’aa (Onk 28, 2021) ganama to'annoo WBO jala oolfamuu.
Taatee kana hordofuun, lolli WBO fi loltoota MKII kanneen dirmannaa kaabinoota to'atamaniif bobbaa'an gidduutti baname, hanga yeroo gamasitti bilbiluun odeessa kana fudhannuuttillee itti-fufee jiraachuu dubbata Oromtichi Ona san irraa bilbilaan odeeffanne.
Haala wal-faakkaatuun, Onuma Saasiggaa, iddoo Baloo Bareedaa jedhamuun waamamutti, Poolisoota Humna Addaa [Oromiyaa] jedhaman, kanneen Uummata Oromoo dararaa turan irratti, guyyuma har'aa, WBOn tarkaanfii fudhachuu.