text:
2
Ásauku mundírana reendeénirana ámmeemmeeriaqa.
1 Ínnee ásauku mundíranaki nímariafanoo ínni poodúqara afeekaikírana nímidanoo fee. Ásauku mundírafa ínniara rírana naunduráki ámiqi ámiqirana nímidanoo, ínnee Ánutuna maraquna faqa moodáanaki máridaqa quándafi naríara naríara rírana naunduráki ámiqi ámiqirana nímidanoo, ínnee Ánutuna maraquna faqa moodáanaki máridaqa quandáfi naríara naríara idaaqídaaqida máriafanoo. Ínnee naríara naríara nímuqusí marífaqa idaaqídaaqida máriafanoo.
2 Qinée ínni fuki faakí qídaqa afeekaikídaqa ínnee maaqímasaifaqa qinée ámiqimasee ínniara asasianáura. Ínnee moodáa írirana máraaqa, ínnee moodáa nidirana narí ámi narí ámi iaqa. Ínnee moodáa amiqira irirana faqa maraquna faqa máraaqa.
3 Sía moo áinaina qímianifee qímasee aundurái óonu máfi irisée aqoónnana óonu dadaaqiaqa. Sía mandá fífau nifaaqa mara máree óoru fírafa máraanifee qímasee aundurái óonumafi irisée aqoónnana dadaaqiaqa, ínnee sía miqíaqa, maaqíaqa, narínni narínni reendeénida máriaqa. Sía anée moosára mandáikira fee qímasee aneennára ámiqira fee qía. Maqee maqee aqoónausara qiní úriqararausee qímasee qinée misá uréeqarausa máridee qiaqa.
4 Sía ínnee ínneeqa aináinara kai irimáree fuaqa, niqoónausa faqa ámiqiranaki máriaqeera minára faqa iri máree fuaqa. 5 Ínnee ínniqa naríara naríara írirafa ásauku mundírana Yísunaindi miqírafa reendeénirafa ámiqirafa márindee kai iaqa. Miná írirafa maaqímminoo márinau.
6 Mifá óoqaindari Ánutufara foora márufa máridanoo. Sía narí afeekannái rakirara foo mándee Ánutuna amana óoru fúanauree qinau.
7 Narí kai iriséenoo narí úriqararana minníseenoo uréeqara ainainira faiqi írirana marasée marínau.
Mifá faiqíara fooqáana mámbinoo faiqí afaaqakí maa-maqánasaa kooroomáfinoo márinau.
8 Mifá reendeénirafa márinoo Ánutuna ufara eedóo qímammaree fínoo dóo kúqiranara faqa eedóo qímasee kúqinau, mandá kúqirana aunírira saqarisaa kúqinau.
9 Ánutufa miná qáfoofanoo afaaqa asasínoo áidufanoo miná ákiaqara kúqiranakinaana uqéereeqeenoo innaarúna maarínni úriqararanaki quqáseenoo aiqáma núqu úriqarara áuqu faqaana quqánau.
10-11 Aiqámausa uqanna innaarúnaindaraasa faqa maqásaaqaraasa faqa maqá ámeemaanaindaraasa kúqirausa faqa Yísuna áuquara náaquqainaqa reendeénamasee niqoori sáunarafíqa aiqámausa akooqóo ásauku mundírana Yísunara maasá karaambáiqee qímasee miná ákoona Ánutuna amooqifáranoo.
Minára qinée Pauroosa ínni Firipi máqannaasa qímannimidaqa ínni írirafa ásauku mundírana Yísuna aanna kai réeqa naríara naríara fifímmaseeqa idaaqiaqa.
Ínnee áaqee maríasaki máridaqa andeeqárausa máriaqeera qinau.
12 Óo qiní qíqoondiuqa Firipi máqannaasa qinée óoqai ínni faqa máriafanaqa ínnee qiní ufa irisée eedóo kai ímariqau. Dóo qinée maqee ínnikiqari níanai máridaqa ínnee qiní ufa irisée eedóo qínafa úriqarara ainaina máriannoo ínnee innaarúna asumu márirana dóo marasée maríafanoo áaqamaki sáamuruanoo qímasee rufíaqa rufíaqa írirana faqa náindiri náindirirana faqa mara máree fídaqa ánoonaikirana máreefara. 13 Ánutufa minára irisée ínni naunduráki miná ufara eedóo qíra aidirana faqa mi-maú fíra áfeeka faqa ínni naunduráki kambíqaanífeera maqee maqee aináinidanoo.
14-16 Ínnee maa-maqa maaqánaki eendaándirausa faqa áaqee maríasa faqa qámbaana máriafanoo Ánutuna andeeqára faiqi namu qikairí síaisa ánukarausa máriaqeera qídaqa ínnee aiqáma ainainirana ídaqa sía níkoo nikaa ídaqa ninunúridaqa raiqáaqa, miqídaqa sía Ánutuna andeeqára faiqi namu márifaranoo. Káqi eedóo qímasee kadáapirirana máraaqa. Ínnee mi-eendaandira fasiqa anaaseesáki máridaqa ínni andeeqára nírana márirana fásau innaarúnaki eendáki qéemarindee ídaqa káaqa qáida máridaqa náaru náaru márira fasaasa ufa qímannimiaqa. Ínnee miqída márifanoo ásauku mundírafa qúmuaninna faasaana qinée ínniara qiní saiká ánoonaikí ífoo qímasee asasianáura qiní kadáapi faqa tooqaamu faqa sía fífau irairaaínoo máriannoo ánoonaikinaqa asasianáura.
17 Ínnee Yísunasaa írirana rusímariafa Ánutuna tatúfira aandau miqírafa máridanoo. Roomma máqannaasa qiní qúsasaa darusáifanoo qiní fidíka fannoo ínni tatúfira aandausaara foora adía fínoo aiqámaqara moodáanaki Ánutuna ámaqáifanoo eedóo qímasee asasammásee máraannoo. Misá dárifandínnanara qinée maqee asasámmidaqa qinée asasammásee qeeqá nasurírana ínni faqa náida nímianauranoo. 18 Ínnee faqa miqí kai íqa asasíqa qiní asasírana dadaaqiaqa.
Pauroofa Timootinara faqa Eepafarooditusanara faqa qídanoo.
19 Qinée qúsasaa Timootina aqiqáananoo ínnee Firipi máqannaa iannái fúanifee qídaqa karaambáiqa Yísufa dadaaqínaqa aqiqaanáura. Mifá ínnee iannái óonuree anirée qímaqiminanoo ínni ufa fannoo qiní daundurái poodúqama qimaqáannoo. 20 Timootifa kái qiní daanna réenoo moodáa írirana ínniara íridanoo ámiqimasee ínniara ámuqusidanoo. 21 Máaqanna máaqanna moodáa modáa Yísuna saikára íridaqa. Aiqámatia sía ásauku mundírana Yísuna saikara íridaqa náriqa aináiniranara kai íridaqa. 22 Timootifa narí aináiniranara narí ámiqira oosana kooroo ífaqa ínnee minára írimariafanoo mifá faqa qinée faqa náriqa qísakoosara foora máridaqa moodáanaki Yísuna ámiqira fasaasa ufa saikáki márunausa máridaqa. 23-24 Roomma máqannaasa qiníara náqi fee ifáree qinée minára iriséeqa ínnee iannái Timootina aqiqáananoo fúannoo. Qiní qiqá írirafa karaambáiqasaa mundínoo máridanoo mifá dadaqínaqa qiní idukúsaifaqa qinée faqa ínnee iannái fuanáuranoo.
25 Maa-akara rirána Eepafarooditusanasaa rúmasaananoo máree ínnee iannái fúannoo mi-fasiqáfa qiní daaqá aináinida dadaaqídanoo rákiranara foora dadaaqímarifa óoqai ínnee óoqai qiní dadaaqíra munnimma minásaa quqásee aqiqoofanoo maí aniréenoo maí qiní faqa ani máridanoo ámiqimasee qiní dadaaqídanoo. 26 Mifá firaaqóo ínniara rídanoo ínni níndafaaqaa ídanoo ínnee mifá ánunara áia̱aée qunára mifá írufanoo ámuqusunara ínnee iannái kaifáa fúannoo. 27 Kúqaa mifá firaaqóo aurínoo kúqirara ámeekamáseenoo Ánutufa minára ámuqusufanoo dadaaqufanoo fíndifinau, sía minára kaifáu ámuqusinau, qiní Pauroosara faqa ámuqusufanoo Eepafarooditusana firaa auriranakínaana mara fíndifinoo firaa ikíraqarana sía qíminau. 28 Minára qinée ínnee iannái firaaqóo aqiqáraree qídaqa, ínnee miná qáfamasee asasiaqéera aqiqáidaqa ínnee miqífanoo qiní ikíraqarafa faqa taikáannoo. 29 Ínnee miná qáfamaseeqa karaambáiqaki máru qikaqaafasaa fee qímasee asasammásee miná ámiqi ámiqiaqa, ínnee miqírausara aiqáma náaquqamasee dadaaqiaqa. 30 Qinée ásauku mundírana saikáki márufaqa Roomma máqannaa Poorísauqa qiní qumáreeqa rumbáranaki quqáqisaafaqa ínnee níanai márida sía amana dadaaqufanoo Eepafarooditusafa qiní daadaaqíraree qímasee narí márunara paasóosamandeenoo kúqirana ámeekeenoo, minára qinée miqírausara náaquqamasee dadaaqiaqée qídaqa.


c: text/html

text:
Seenaa 99: Kutaa Fooqii Tokko Keessatti
GUYYAANSAA Kamisa galgaladha; guyyaa lama booda jechuudha. Yesusiifi ergamoonnisaa kudhalamaan irbaata Faasikaa nyaachuuf kutaa balʼaa fooqiirratti argamu keessatti walgaʼaniiru. Namichi yommuu baʼu argitu kun Yihudaa isa biyya Keriyotidha. Luboonni akkamitti Yesusiin qabachuu akka dandaʼan isaanitti himuu dhaqa.
Guyyaa tokko dura Yihudaan isaan bira dhaqee: ‘Yesusiin akka qabattan yoon isin gargaare maal naa kennitu?’ jedhee gaafate. Isaanis deebisanii: ‘Qarshii soddoma’ jedhaniin. Kanaafuu, Yihudaan namoota kanaa wajjin wal argee Yesusiin qabsiisuuf adeemaa jira. Kan nama gaddisiisu mitii?
Irbaanni Faasikaa dhumeera. Amma Yesus irbaata addaa kan biraa jalqabe. Buddeena cabsee ergamootasaatii erga kennee booda: ‘Nyaadhaa, kun foon koo isa isiniif kennamudhaa’ jedheen. Achiimmoo, wayinii xoofootti kenneefii akkas jedheen: ‘Dhugaa, kun dhiiga koo isa isiniif dhangalaʼudhaa!’ jedheen. Macaafni Qulqulluun kanaan ‘irbaata Gooftaa’ jedhee waama.
Israaʼeloonni irbaata Faasikaa kan nyaatan, ennaa Gibxii keessa turanitti, ergamaan Waaqayyoo manasaaniirra ‘darbee’ mana Gibxootaa keessaa ijoollee hangafaa hundumaa yeroo itti ajjeese yaadachuufidha. Amma garuu, Yesus ergamoonnisaa akkaataa inni itti lubbuusaa isaaniif dabarsee kenne akka isaaf yaadatan gochuu barbaade. Ayyaana adda taʼe kana waggaa waggaadhaan akka kabajan kan ajajes kanumaafidha.
Irbaata Gooftaa erga nyaatanii booda, Yesus ergamoonnisaa ija jabeeyyii akka taʼaniifi amantii cimaa akka qabaatan itti hime. Dhumarrattis, faarfannaa faarfatanii achii baʼan. Yeroo kanatti baayʼee dhihee ture; halkan walakkaarra darbuu hin oolu. Mee eessa akka dhaqan haa ilaallu. Maatewos 26:14-30; Luqaas 22:1-39;
Yohannis boqonnaa 13 hanga 17; 1 Qorontos 11:20.
Gaaffiiwwan
- Akka fakkicharratti arginutti, Yesusiifi ergamoonnisaa kudha lamaan fooqii kanarraa maal godhu?
- Namichi isaan biraa baʼaa jiru eenyu? Maal gochuuf adeema?
- Erga Irbaanni ayyaana Faasikaa nyaatamee booda Yesus irbaata akkamii jalqabe?
- Ayyaanni Faasikaa Israaʼeloonni maal akka yaadatan isaan godha? Irbaanni adda taʼe kunoo duuka buutonni Yesus maal akka yaadatan godha?
- Erga Irbaata Gooftaa nyaatanii booda Yesus duuka buutotasaatti maal hime? Isaanoo maal godhan?
Gaaffiiwwan dabalataa
- Maatewos 26:14-30 dubbisi.
Maatewos 26:15, Yihudaan Yesusiin dabarsee kan kenne beekaa akka taʼe kan argisiisu akkamitti?
Dhiigni Yesus dhangalaʼunssaa kaayyoowwan lamaan kamiif tajaajile? (Mat. 26:27, 28; Er. 31:31-33; Efe. 1:7; Ibr. 9:19, 20)
- Luqaas 22:1-39 dubbisi.
Seexanni Yihudaatti kan gale akkamitti? (Luq. 22:3; Yoh. 13:2; HoE. 1:24, 25)
- Yohannis 13:1-20 dubbisi.
Akka Yohannis 13:2rratti ibsametti, Yihudaan wanta raawwateef itti gaafatamuu dandaʼaa? Tajaajiltoonni Waaqayyoo kanarraa maal baratu? (Uma. 4:7; 2 Qor. 2:11; Gal. 6:1; Yaq. 1:13, 14)
Yesus fakkeenya hojiirra ooluu dandaʼu akkamii nuu kaaʼe? (Yoh. 13:15; Mat. 23:11; 1 Phe. 2:21)
- Yohannis 17:1-26 dubbisi.
Yesus bartoonnisaa “tokko akka taʼaniif” yeroo kadhatu maal jechuusaati? (Yoh. 17:11, 21-23; Rom. 13:8; 14:19; Qol. 3:14)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gabaasa Qeerroo Bitootessa 21,2015 Jimmaa
Warraaqsii FDG Goototni dargaggootni barattootni Oromoo Yuuniversiitii Jimmaa qabsiisan daran jabaachuun guyyaa kaleessa hanga gaaffiin mirga fi dimookiraasii gaafachaa jirru deebii argatuttii jechuun nyaataa fi barnoota dhaabuun diddaa isanii ibsacha kan jiran yoo ta’u, Guyyaa hardhaa Bitootessa 21,2015 immoo goototni barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa Mooraa Yuunibarsiitii keessa gadi akka hin baane humna poolisa federaalaa fi humnota tikaa Wayyaaneen ittifamuun eeggichi guddaan irratti gaggeeffama jira. Barruuleen warraaqsa FDG’s magaalaa Jimmaa fi Mattuu keessatti guyyaa har’aa irree Qeerroo barattoota Oromoon facaafame, qabxiilee Armaan gadii of irraa qaba.
- Mirgootni dimookiraasii fi Mirgi namummaa uummata keenyaaf haa kabajamu.
- Doorsifnii humna poolisaa ,tikaa fi waraana wayyaaneen nurratti godhamaa jiru nurraa dhaabbachuu qaba.
- Sakkatta’insii mooraa Yuunibarsiitii irra kaa’ame kaafamu qaba.
- Filmaata sobaa dura gaaffii keenyaaf deebiin nuuf kennamuu qaba.
- Oromiyaa keessatti bosonnii Uumamaa fi warshaleen akka Warshaa suukara Fincaa’aa ibiddaan barbadeeffama jiru, tokkummaan kaanee balaa ibiddaa Mootummaan wayyaanee qabeenyaa Oromiyaatti qabsiisee haa dhaamsinu, Mootummaan Wayyaanee yakka kanaaf gaafatamuu qaba.
- Dimookiraasiin hin jiru, Mootummaan EPRDF abbaa irree Afrikaa Bahaati.
- Uummatni Oromoo Oromummaan Yakkamee hidhatti ukkaanfame gaaffii tokko malee haa hiikaman.
- Mootummaan Wayyaanee EPRDF/TPLF/OPDO’n yakka ajjeechaa,hidhaa fi baranoota irraa arii’achaa turan seeratti dhiyaachuu qabu.
- Abbay Tsahayee angawaan TPLF/EPRDF kan ta’ee yakkamaan saba keenyaa arrabsee fi eenyuummaa uummata keenya balfe angoo gadhiisuun yakka dugugginsa snyii oromiyaa keessatti gaggeeffamaa jiruuf seeratti dhiyaachuu qaba.
- Master Plan Finfinnee guutummaatti haqamuu qaba.
- Oromoo qe’ee fi qabeenyaa irraa buqqisuun dhaabbachuu qaba.
- Hanga Mootummaan abbaa irree Wayyaanee angoo gadi lakkisutti FDG jabaatee itti fufa. Warraaqsa karaa nagaa fi dimookiraasii gaggeessa jirru jabeessinee karaa nagaa fi Dimookiraasii addunyaatti iyyachuu fi abbaa irree wayyaanee dura dhaabbachuun jabaatee itti fufa barruun jedhu bittinneeffama jira.
Gama biraan Paartiin mormituu KFO kun Guyyaa har’aa wayita Magaalaa Jimmaa hanga Mattuutti duula na filadhaa gaggeessa jiranitti barruulee sagantaa ejjennoo KFO ibsu facaasuun ittumaa mootummaa wayyaanee dhiphinaa fi muddama guddaa keessa galchan. Mootummaan Wayyaanee humnoota tikaa, dabballootaa fi waraana isaa bobbaasuun barruulee warraaqsaa na filadhaa paartiin kun facaasaa jiru, funaanuu fi akka uummatni bahee hin fudhannee fi hin dubbifneef yaalii guddaa godhan iyyuu humni uummataa humna Wayyaanee ol itti ta’uun uummatni barruulee warraaqsa FDG Qeerroon bilisummaa Oromoo facaasaa jiruu fi barruu duula na filadhaa KFO faacaasaa jiru argachuun dubbisee waliif daddabarsa jira.


text:
Dura taa’aan liigii Dargaggoota Dhaabbata Demookraatawaa Ummata Oromoo Dargaggoo Haasan Usaa ibsa kenneen koonfaransicha sababeeffachuun Bitooteessa 05 bara 2007 hiriirri Dargaggoonni kuma 10 caalan itti hirmaatan ni adeemsifama jedheera.
Guyyaa kana Siidaa wareegamtoota Oromoo Adaamaa jiru jalatti argamuun sirni wadaa seenuu akka raawwatamus himeera.
Koonfaransiin jalqabaa liigii Dargaggoota dhaabbatichaa Galma Abbaa Gadaatti adeemsifamu hojiiwwan hanga ammaatti hojjetaman irratti bal’inaan mari’achuun kallattiiwwan gara fuulduraa akka kaa’us eerameera.
Liigiin Dargaggoota Dh.D.U.O walumaagalatti miseensoota lakkoofsaan miliyoona 2 ga’an kan qabu yammuu ta’u koonfaransii ammaa irratti miseesnsoota kuma lamatu hrmaata jedhameera.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa


text:
Sidaamoo
Sidaamoon kutaa bulchiinsaa kibba Itoophiyaa ture yoo ta'u magaalaa guddansaa duraan Yirgaalam, bara 1978 asii kaasee ammoo Awaasaa ture. Sidaamon kan moggaafamee magaa saba naannoo sana jiraatu Sidaamaa irraayi. Sidaamaan kibba-giddugaleessaa biyyattii keessa jiraatu. Mootummaa guddaan saba kanaa Mootummaa Kafaa ture.
Akkaataa qoqqooddama bulchiinsaa isa durii kanaan, Sidaamon karaa dhihaa Gaamuu-Gofaatin, karaa kaabaa Shawaadhan, karaa kaabaa fi bahaa Baalen, amma xiqqoo karaa kibba-bahaa Somaaliyaadhan, fi karaa kibbaa Keeniyaadhan daangeffama ture.


text:
Oromiyaa (kan yoo Ingiliffa keessatti yeroo tokko tokko Oromia jedhame kan barreeffamu, kan garuu barreeffama Afaan Oromoo keessatti Oromiyaa jedhamee beekamu) kuniin kutaalee Itoophiyaa saglan keessaa tokko taate dha. Ballinaa lafa bahaa hanga kibba-dhihaa biyya keessatti 353,632 km² ta'ee qabatee, baayyinaa ummataa bara 2002 tilmamee hanga miliyoona digdamii-afurii qabdi, kunis ballina lafaa fi baay'ina ummataan biyyaa keessaa tokkofaa ishee tasisaa. Isheenis kan ofii keessa qabduu: kutaa Arsii, Baalee, Harargee, Iluu Abbaa Booraa, Kafaa, Shawaa, Sidaamoo fi Wallagga of keessaa qabdi, Booranaa fi Gujiin Sidaamoo jalatti walitti qabama turan. Magaalaan guddoon Oromiyaa durii Finfinnee yoo taatu, kan ammaa garuu Adaamaadha. Bara booda gaaffii mirgaa sabni Oromoo gaafateen booda gara Finfinneetti deebbite. Magaallan gugguddoon biraa Oromiyaa keessatti argaman Adaamaa, Amboo, Asallaa, Bishooftuu, Dambidoolloo, Fiichee, Gimbii, Gobbaa, magaalaa Jimmaa, Mattuu, Nagallee Booranaa, Naqamtee, Shaashamannee fi Walisoo dha.
Poortaalii
Wiikipiidiyaa Afaanota Afrikaa kan Biraatin


text:
Baale
Baaleen godinaalee Oromiyaa keessa jiran keessaa tokko dha. Daangaan Baalee, kibbaan Booranan (Booranaa fi Baale laga Gannaalee Doriyaatu gargar baasa), kibba dhihaan Saba, Sab-lammootaa fi Ummattoota kibbaan, kaaba dhihaan Arsiin, kaaba bahaan Harargee fi kaaba fi kibbi Harargee Laga Shabaleen gargar ba'u), bahaan immo Sumaaleen dangefamtee argamtii. Bakki dherinna gudda Baale keessaa qabu Gaara Baatuu yoo ta'u, gaarri kun immoo Oromiyaa kessattille guddinan tokkoffa dha. Gaarri Baatuu Gaara Urgoma jedhaman jalatti qoodama. Gaaronni biraa urgoma keessatti argamani kan akka Gaara Tulluu Diimtuu, Gaara Darkinna fi Gaara Geesse jedhamani dha. Aanoti bira Baale keessatti argamani kan akka Dodola, Ginniir, Gobba fi Roobee dha.
Gabaasa Baalee[edit | Lakkaddaa gulaali]
Abbaa Taayitaa Istaatistiksii Itoophiyaa bara 2005tti akka gabasetti, Baalen bayyina ummatta 1,727,306 yoo qabattu, kana keessaa 854,584 dhiraa yoo ta'an, 872,722 immo dubra dha. Ummatti Baale 233,013 yookan 13.5% magalaatti galu. Ballina lafaa tilmaman hanga 63,917.46 square kilometers ta'u keessatti, Baalen tuuta'insa ummataa 27.02, kilometiri tokko kessatti jiratta.
Akka meemoraandamii Baankii Addunyaa Caamsaa 24, 2004tti, 11% iin ummatta Baale elektrikii yoo fayyadamanii, rukkinni kara konkolaataa immo 11.4 kilometers per 1000 square kilometers qabu. Avirejjiin abba mana baadiyyaa tokko heektaara lafa tokko yoo qabatu, lakkoofsa horii immo 1.0 qaba. 19.5 % iin ummatta hojii qotee bulaa hin ta'iniin jiraata. 66%iin ijolee mana barumsaa sadarka tokkoffaf galmooftee barattu yoo tatu, 21% immo mana barumsa sadarka lammaffatti baratti. 53% Baale busaan qabammu yoo danda'ani, tokkollen immo Tsetse fly qabamu hin danda'anni. Memorandumiin Baalefi halla qillensa goga qabachuni kennamef 555 dha.


text:
Hoosiftoota
Hosiftotta (mammals) (class Mammalia) kan jedhamani dhigaa-ho'a kan qaban, binensotta spinal-qabatotta ta'an fi kan itti bekamaan immo dubrii isaani anaan mammary gland kessatti burqisisuu fi akkasumas rifensaa, lafee gurra jiddu kan dhaga'uf tajajilamaan fi samuu isaani kessatti kutta neocortex jedhamu qabu. Hosiftonni bayeen ilkaan sirritii walitii qabame argamu kan qabani yoo ta'an akkasumas ontogeny kessatti placenta qabu. Samuun hosiftotta waan kessa (endothermic) fi circulatory system geggesaa, kunis kutaa afuraanni onnelle ni daratta. Hosiftonni ofii kessa gossa jiratotta (species) hanga 5,400 (namalle daratte), genera 1,200, family 153 fi order 29 ofii kessa qabu.[1]


text:
Addichi ibsa baaseen akka jedhetti Roobii darbe iddoo qohaawutaa jedhamutti Gaaraazyii mootumaadhaan bulfamu irratti haleellaa raawwateera.
Haleellaan kun mootummaan biyyattii miidhaa lammiiwan irratti geessisaa jiru balaaleeffachuufi abbootii qabeenyaa biyya alaa wajjin iccitiidhaan qabeenya biyyatti saamuuf tumsa taasifamaa jiru dhaabsisuuf kan yaadame akka ta’e gareen kun himeera.
Konkolaattoonni mootummaa hedduun pirojaktii barbaacha warqiifi madaabiin bulfaman haleellaa raawawtame kanaan faayidaan ala akka taasifaman himameera.
Qondaaltoonni biyyattii qabeenya biyyatti akka barbaadanitti saamaa jiru kan jedhe ibsi garee kanaa bittaan kun Ummattoota Eertiraa irratti keessumattuu iddoowwan kadhannaa Arbaa’ita jedhmuufi jiraattoota Magaalaa Addii keeh irratti ukkaamsaan cimee akka itti fufe beeksisieera.
Ibsi kun dhukaasa taasifameen gama mootummaatiin miidhaa ga’e himuu baatus loltuun gareesaa tokko garuu akka madaa’e himeera.
Hidhattoonni garichaa haleellaa erga raawwatanii booda tooftaaf akka duubatti deebi’aniifi haleellaan raawwatamu loltoota Eertiraa faayidaa tokkollee hin arganne irratti kan xiyyeeffate akka hin taaneefi sirna cunqursaafi hordoftoota isaarratti kan xiyyeeffate akka ta’e himeera.
Gaaraazyiin haleellaa garee kanaatiin miidhame iddoo konkolaattoonni mootummaa hedduun itti kuufaman akka tures eerameera.
Maddi:http://www.sudantribune.com
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa


text:
Gareewwan quuqamtoota naannawa Keeniyaa hidhi Gibee 3ffaa ijaarmaa jiru Haroo Turkaanaa Bishaan Oomoo Gibee fudhatu irratti miidhaa geessisaa jira jechuun komii dhiyeessan.
Haroon Turkaanaa Yuuneeskootti galmeeffamee beekkamtii kan qabu waan ta’eef dhaabbatichi hidhi ijaarmaa jiru miidhaa ni geessisamoo hin geessisu dhimma jedhu qorachuuf gaaffii akka dhiyeesse ministirri Bishaan jallisiifi anniisaa obbo Alamaayyoo Taganuu himaniiru.
Kanaan duras deeggarsa Itiyoophiyaafi fandiin baankii addunyaa taasisaniin qorannoowwan kubbaaniyaa Ameerikaatiin taasifame hidhi ijaaramaa jiru miidhaa akka hin geessifne mirkaneessuusaanii ministirichi himaniiru.
Baasii yuuroo biliyoona 1.5n ijaaramaa kan jiru maddi humnaa Gilgila Gibee 3ffaan ijaarsisaa waggoota lama booda guutummaatti xumurama.
Humna elektiriikaa meegaawaatii kuma 1fi 870 maddiisiisuu kan danda’u pirojaktiin kun bishaan elektiriika maddisiissuuf tajaajilu qabachuu eegaleera.
Hidhi kun ijaarsisaa wayita xumuramu bishaan meetir kiyuubii biiliyoona 15 qabachuu danda’a jedhameera.Kaasaayee waldeetu gabaase.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa


text:
Teeknolojii
Finfinnee Guraandhala 03,2007(FBC) Gommaafi motoraan ala qaamnishee guutuun muka irraa konkolaataan hojjetamte Chaayinaatti agarsiisaaf dhiyaattee jirti.
Kubbaaniyaan Saamsang fayyadamtoonni Televizyinii Smaart dhiyeenya Televizyinii dhaabbachuun icciitii isaanii akka hin dubbanneef akeekkachiise
Finfinnee Guraandhala 03,2007(FBC) Kubbaaniyaan Saamsang jedhamuun beekamu fayyadamtoonni Televizyinii Smaart dhiyeenya Televizyinii dhaabbachuudhaan icciitii isaanii akka hin dubbanneef akeekkachiiseera.
Finfinnee Amajjii 26,2007(FBC) Kubbaaniyyaan moobaayilii Chaayinaa bilbilli Moobaayilii Chaayinaa 5G fayyadamtootaaf dhiyaachuufi jedheera.
Finfinnee: Amajjii 20, 2007 (FBC) - Itiyoophiyaan meeshaalee aduurraa humna elektirikaa maddisiisuu danda’an bituuf jetti.
Ergaa bilbilaa jarjarree erginee boodarra itti gaabbine bilbila itti ergine sanarraa balleessuuf falli argame
Finfinnee: Amajjii 20, 2007 (FBC) Al meeqa ergaa gabaabaa ergitanii ergasii deebitanii gaabbitan?


text:
WASHINGTON,DC—
OSFNA, Oromo Sport Federation in North America, dorgommii ispoortii Oromootii Amerikaa gama kaabaa baruma baraan qopheeffatan.
Eegii jalqabanii ganna kurnya lamaatti deemuutti jirtii dorgommiin baranaalleen Amerikaa kutaa MN-tti Hagayyaa 2-haga Hagayya 9, MN dorgoman.
Akka itti gaafatamaan sab-qunnmatii OSFNA,Milkeessaa Ukaa jedhetti barana Awustiraaliyaa fi Kanaadaallee waliin garee 19 itti dhufa.
Dorgommii tun fiigichaa maqaa Abbebee Biqilaatiin qopheessan,kubbaa miilaa,ta harkaa,qophii aadaa,qophii maatii,qophii ijoollee,ta nama guddaatii dabalee waan hedduutti jira.
Akka Milkeessaan jedhutti bulchiinsi godina Minneaplisii fi ka St.Paul torbaan qophiin itti dorgoman sun akka Torbaan Oromoo, ‘Oromoo Week’ jedhamee yaamamu moggaase. Dorgommii baranaa mana barumsa MN.,St.Paul,jiru 'Central High School' jedhanitti qopheessan.
Dargaggoo Milkeessaan keessummaa hedduu simachuuf qophii jirraa jedha.
Gabaasaa Guutuu Armaa Gaditti Caqasaa


text:
Travel – Danakil Ethiopia: Scorched earth
Erta Ale at midnight. Staring at the lava lake in the dark is like looking into the sun.
March 1, 2015 (Stuff) — A sickle-shaped machete is draped across his waist, a Kalashnikov slung over his back and his teeth are filed to points. The man standing in front of me is from the Afar, a tribe known for their ferocity, a tribe that has historically castrated upon capture, a tribe given to ancient enmities. And the guide wonders why I don’t want to sneakily take his photo? Read more…
Categories: HOA News Tags:
Short Oromo Film- Mr .Master killer
Fiilmiin kuni waa’ee ” Master Plan” Maastar Pilaanii lafa Oromoo fi Duguggaa Sanyii Saba Oromoo irratti godhuuf gabroomftaa TPLFn labsame, Sabni Oromoo kan hin fudhanne ta’uu ittiin ibsachuuf kan qophaa’e. Diddaa roorraa Oromoo fi Saboota cunqurfamaa biraa irratti raawwatamu tokkummaan dura dhaabbachuun furmaata dhumaati. /TVORO TVO
BISHAAN KEESSA DHAABBATANII DHEEBOCHUUN,QAANIIDHA !
SEENAA Y.G(2005) | Bitootessa 1, 2015
Ummati Oromoo biyya keessaa fi alatti sagalee tokkon, diina balaaleffachaa fi falmachaa jiraachuun diina rifaasisun mamii hin qabu. Diinni yeroo dheeraaf mooraa qabsoo Oromoo diigee, umurii bittaa isaa dheereffachuuf ifaajjiin taasisie fashalee, qabsaa’oonni bakka maraa yoo xiqqaate dhimma ummata isaa fi Oromiyaa irratti wal dhaga’uu eegaluu fi tokkummaa qabatamaatti tarkaanfachaa jiraachuun, ammas diina irratti shororkaa jabaa uumuun shakkii hin qabu. Diinni gaaffii Abbaa Biyyummaa Oromoo gara dabarsuuf, addunyaa irrattillee fudhatama dhabsiisuuf, Qabsoo isaas Biyya keessaa baasanii , Ummata isaaniif jilbeenfatu qofaa ummachuuf shirri hammeenyaan guutame fashalee, Biyyuma keessaa falmaa cimaan isaan mudachuun, wayyaanoota irriiba dhawwuu irra dabree, Anga’oonni waltajjii irratti bookkisaa arraba darbaa dubbachuutti ceesisuun haqadha. Wayyaaneen akka saree maraattee sagal ciniinaa fi doorsiisaa kan jirtuuf, sochiin Biyya keessaa fi alatti jiru itti jabaachuu irraa malee, qabsoo ofii akka nuuti tuffannee qeeqa irratti baayyisaa jirrun akka hin taane ifadha. Adeemsuma Qabsoo Ummata keenya kana keessatti waan taajjabaa jirruu fi odoo sirreeffannee jedhee qabxiilee tokko tokko kaasuun barbaada. Read more…


text:
Eebbisaa Addunyaa
Eebbisaa Addunyaa weellisaa beekkamaa fi qabsaawa mirga Oromoo ti. Kan inni ittiin beekkamu keessaa tokko walleesaa kan gootummaa faarsuu fi deeggarsa olaanaa ABOf, dhaabbata Oromoon hiree isaa ofiin akka murteeffatuuf qabsaawu, qabuuni. Eebbisaan Humna Poolisii Federaalatiin gaafa Hagayya 27, 1996tti manaasaa isa Finfinnee jiru keessatti ajjeefame.
Ebbisaan kan dhalate naannoo Oromiyaa Wallagga Lixaa magaalaa Dambi Doolloo keessatti. Eebbisaan maatiisaaf ilma angafa yoo ta'u obboleeyyan dhiiraa 2 fi durbaa 3 qaba. Eebbisaan nama kennaa qabuu fi dargaggeessa kabajamaa ture. Barumsaa sadarkaa 1ffaa Mana Barumsaa Oliiqaa Dingilitti kan barate yoo ta'u, barumsa sadarkaa 2ffaa ammoo Mana Barumsaa Sadarkaa 2ffaa Qeellamitti barate. Eebbisaan qormaata biyyoolessaa fudhatee waan darbeef yuunivarsiitii galee barachuuf qophaa'aa ture.
ABOtti Makamuusaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Bara 1991, odoo Eebbisaan ramaddii yuunivarsiitii eeggachaa jiruu, humnoonni ABO, ABUT(TPLF), fi ADWUI(EPLF) mootummaa Dargii kuffisan. Magaalaa Eebbisaan keessa jiraatu Dambi Doolloo keessatti, ABOn buufata waraana guddaa dhaabe. Yeroo sana, Eebbisaan haalli jireenya ummata Oromoo garbrummaa ta'uusaa waan hubateef akkasumas barbaachisummaa Oromoon hireesaa ofiif murteeffachuuf qabu waan itti amaneef, kanaaf qabsaawuuf jecha dhaqee ABOtti makame. Eebbisaan jalqaaba akka daballeetti kan leenji'e yoo ta'u dandeettii addaa waan agarsiiseef, buufata ABO kan Dambi Doolloo keessatti leenjisaa dabballootaa ta'ee muudame. Dandeettii waraanaa qofa odoo hin taane, Eebbisaan dandeettii sirbaas ni qaba ture; kennaa sagalee isa qabu bukkeetti meeshaalee muuziqaa baayyees ni tabata. Sababa kanaaf, Eebbisaan hawwisoo ABOtti makamee aadaa, wallee, fi eenyummaa Oromoo mullisuurratti ga'ee guddaa tabate.
Bara 1991 fi 1992 guutummaassa, Eebbisaan Oromiyaa keessa naannoo adda addaa (kibba, kibba lixaa, giddu galeessa, dhiha) deemee weellisaa ture; sirboonni isaa sirba aadaa yoo ta'an ergaansaanii garuu kan warraaqsa (revolution) kakaasan turani. Eebbisaan, sirboota isaatin hacuuccaa ummata Oromoorra ga'u ifatti baasee kan ibsu yoo ta'u karaa ittiin Oromoon mirga isaa gaafatuu fi falmatus ni ibsa.
Akka nama dhuunfaatti, Eebbisaan nama gara laafessa ture; ummata Oromoo garaa guutudhaan jaalata ture, baayyee dimmaafis ture. Eebbisaan namoota gargaaruu fi dhimmuufiif nama duubatti hin jenne ture; obboloota isaa, firootasaa, ollaasaa, namoota gargaarsa barbaadan kamiyyuu ni gargaara ture. Eebbisaan artisitii baayyee jaalatamaa, dinqisiifamaa, fi saboonaa dha. Eebbisaan jalqabaa qabee gootummaadhaan beekkama. Erga ABOn biyyaa ba'ee geggeessitoonni isaa biyyaa baqataanii ABO dhoksaadhaan socho'uu jalqabee boodalle, Eebbisa sirba isaatin hammenya mootummaan Itoophiyaa ummatarraan ga'u ibsuu hin dhiifne. Eebbisaan baayyee ija jabeessa, kan hin sodaanne fi ifatti hojii shororkeessummaa mootummaan Itoophiyaa ummata Oromoorraan ga'u balaaleffachuurraa duubatti jedhee hin beeku. Deeggarsa WBOtif qabus amma dhumaatti ittuma fufe.
Sababa Eebbisaan ija jabeessa ta'eefi ifaan ifatti ajjeechaa fi sarbama mirgaa mootummaan Itoophiyaa raawwatu balaaleffatuuf, ofuma isaayyuu ilaalcha mootummaa keessa akka galu godhe. Akka Oromia Support Group Press Release No 17 jedhutti, nama umurii 26 kan ta'e hiriyaan Eebbisaa mootummaan akka isaan hordofaa fi too'achaa(surveillance) akka jiru bare; Eebbisa iddoowwan waltajii adda addaatti konkolaatadhaan kan geessu isa ture. Gaafa Hagayya 30, 1996 Eebbisaa Addnuyaa ergamtuu mootummaa Itoophiyaatin manasaa keessatti Finfinneetti ajjeefame.
Ajjeefamuusaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Akka gabaasa Oromia Support Group Press Release No 14 kan Onkoloolessa 1996tti: weellisaa sabboonaa Oromoo Eebbisaa Adduynaa fi hiriyaansaa Xanna Wayyeessa ergamtuu humna nageenyaa mootummaa Itoophiyaatin gaafa Hagayya 30, 1996tti ajjaeefame. Yeroo namoonni meeshaa waraanaa hidhatan manasaa cabsanii seenan Eebbisaan manasaa kan naannoo Shiroomeedaa lakk 094, Olaanaa 13, Ganda 01 jiru keessa jira ture. Mannisaa kun kaaba Imbaasii Ameerikaa kan Finfinneetti argama.
Namoonni ijaan argan akka jedhanitti, reeffi mana keessaa harkifamee konkolaataa Laandi Rooverii kan lakkoofsa eeyyamaa mootummaa qabutti (government license plate) fe'ame. Ergamtoonni mootummaa warri isa ajjeesan jalqaba namoonni karaarraa akka sokkan godhan. Namoonni dhukaasa qawwee dhaga'anii manaa gadi bahanii ilaalan gara manaatti akka ol deebi'an ajajaman. Reeffi isaanii guyyaa itti aanuu hospitaala Minilik kutaa reeffaa keessaa argame. Erga Eebbisaan ajjeefamee maatin Eebbisaa rukkuttaa mootummaa keessa galan; ergamtoota DhDUO kan Dambi Doollotiin hacuuccaa fi miidhaa baayyetu isaanirra ga'e. Obboleessisaa Ashannaafiin ergamtoota Wayyaanee fi DhDUOtin si'a baayyee hidhamee.


text:
Seenaa 75: Ijoollee Dhiiraa Arfan Baabilon Keessa Turan
NEBUKADNEZAAR mootichi, Israaʼel keessaa namoota barumsa guddaa qaban gara Baabilonitti fudhate. Booddees mootichi isaan keessaa dargaggoota baayʼee babbareedaniifi beektota taʼan filate. Isaan keessaa arfansaanii ijoollee dhiiraa asirratti argitu kanadha. Inni tokko Daaniʼeli; sadanimmoo Baabilononni, Shaadraak, Meshaakiifi Abed-Neegoo jedhanii maqaa kan baasaniifidha.
Nebukadnezaar, dargaggoonni kun mana mootummaasaa keessatti akka tajaajilan leenjisuuf yaade. Waggoota sadiif erga leenjifamanii booda, rakkoowwansaa hiikuutti akka isa gargaaran isaan keessaa beektota kan taʼan qofaa filata. Mootichi, ijoolleen sun yommuu leenjifaman jajjaboofi kan fayyaa guutuu qaban akka taʼan barbaada. Kanaafuu, nyaata gaariifi waynii inniifi maatiinsaa sooratanirraa hundasaaniitiif akka kennan tajaajiltootasaa ajaje.
Daaniʼel isa dargaggeessicha ilaali. Hangafa hojjettoota Nebukadnezaar kan taʼe Ashfenaaziin maal jechaanii akka jiru beektaa? Daaniʼel, nyaatawwan gaarii maaddii mootichaarraa isaaniif kennaman nyaachuu akka hin barbaadne itti himaa jira. Ashfenaaz garuu baayʼee dhiphate. ‘Mootichi waan isin nyaachuufi dhuguu qabdan murteesseera; isin akka dargaggoota kaaniitti bifa gaarii yoo qabaachuu baattan na ajjeesa’ jedheen.
Kanaafuu, Daaniʼel nama Ashfenaaz Daaniʼelifi hiriyootasaa sadan akka kunuunsu godhe bira dhaqe. Achiis: ‘Guyyaa 10f nu ilaali. Biqiltuufi bishaan qofaa nuu kenni. Dargaggoota maaddii mootichaarraa nyaataniin walbiratti nu qabiitii eenyu bifa gaarii akka qabu ilaali’ jedheen.
Kunuunsituun sunis tole jedheen. Guyyaa 10 yommuu taʼu, Daaniʼeliifi hiriyoonnisaa sadan dargaggoota kaanirraa bifa gaarii kan qaban taʼan. Kanaaf, kunuunsituunsaanii waan mootichi isaaniif qopheesse dhiisanii biqiltuu nyaachuusaanii akka itti fufan godhe.
Waggaa sadi booda, dargaggoonni hundinuu Nebukadnezaar biratti geeffaman. Mootichi hundasaanii erga haasofsiisee booda, Daaniʼeliifi hiriyoonnisaa sadan hunda caalaa beektota akka taʼan hubate. Kanaafuu, isa gargaaruuf mana mootummaasaa keessa akka jiraatan godhe. Mootichi, Daaniʼeliin, Shaadraak, Meshaakiifi Abed-Neegoo gaaffii isaan gaafatu ykn waan rakkisaa taʼe yeroo isaanitti dhiheessu, isaan luboota ykn beektotasaarra harka kudhan caalchisanii gaaffii sana deebisu turan.
Daaniʼel 1:1-21.
Gaaffiiwwan
- Dargaggoonni arfan fakkii kanarra jiran eenyufaʼi? Gara biyya Baabilon kan dhufan maaliifi?
- Nebukadnezaar dargaggoota arfan kana ilaalchisee karoora maalii qaba ture? Hojjettootasaatiifoo ajaja akkamii kenne?
- Daaniʼel, nyaataaf dhugaatii isaafi hiriyotasaa sadaniif dhihaatu ilaalchisee gaaffii maalii dhiheesse?
- Daaniʼeliifi hiriyoonnisaa sadan guyyaa kudhaniif kuduraalee qofaa erga nyaatanii booda, warra kaanii wajjin walbiratti yeroo ilaalaman akkam taʼanii argaman?
- Daaniʼelifi hiriyoonnisaa sadan mana mootichaa keessa jiraachuu kan dandaʼan akkamitti? Lubootaafi ogeeyyota kaanirra kan caalanoo karaa kamiini?
Gaaffiiwwan dabalataa
- Daaniʼel 1:1-21 dubbisi.
Rakkoowwan nurra gaʼaniifi dadhabbii keenya moʼuu yoo barbaadne, carraaqqii akkamii gochuu qabna? (Dan. 1:8; Uma. 39:7, 10; Gal. 6:9)
Dargaggoonni yeroo harʼaatti argaman nyaatawwan namoonni tokko tokko akka ‘nyaata mootti’ ilaalan nyaachuuf akka qoraman dhiibbaan kan isaanirra gaʼu akkamitti? (Dan. 1:8; Fak. 20:1; 2 Qor. 6:17-7:1)
Seenaan Macaafa Qulqulluu waaʼee dargaggoota Ibrootaa arfanii dubbatu, beekumsa biyya lafaa qabaachuu ilaalchisee, maal akka hubannu nu gargaara? (Dan. 1:20; Isa. 54:13; 1 Qor. 3:18-20)


text:
WASHINGTON DC—
Dr Nagaasoo Gidaadaa bara 1995 qabee hanga bara 2001ttii turan. Achiis miseensa paarlaamaa booda irra immoo dura taa’aa paartii tokkummaa dimokraasii fi haqaa ta’uun hojjetaa turan.
Dr. Nagaasoon keessumaa dhimma isaan irratti fuuleffatan waa’ee heeraa irratti ennaa ta’u heerri kun bara 1994 yeroo wixineeffamu keessatti hirmaataniiru. Gumii heeraafis dura taa’aa ta’uun kan hojjetan ennaa ta’u bara 1995 keessa heera sana kan mallatteessan illee isaan turan.
Itiyoopiyaan daran biyya demokraatawaa akka taatuuf heera nu geggeessu akka qabaannuun barbaada.
Herri fedhii gosoota biyyattii maraa guutu qabaachuun barbaachisaa ta’uu isaa kan tuqan president Nagaasoon erga mootummaan Dargii fonqolchamee booda aangoo kan qabate IHADEG gumii nageenya Finfinnee keessatti waamuu dhaan heerri ce’umsaa haaraan akka wixineeffamu murteessuu isaa illee dubbataniiru.
Akka wixnee heeraa sanaatti Hagaya bara 1991 mootummaan ce’umsaa hundeeffame. Mootummaan ce’umsaa sunis hanga bara 1995tti aangoo irra ture. Waggoota sana keessattis mootummaan ce’umsaa sun rakkoo biyyattiif furmaata ta’a jechuu dhaan caasaa federaalaa kan yeroo ammaaf bu’uura kan ta’e biyyattii kutaalee 14tti addaan hire.
Bifa kanaa irra deebi’ee erga ijaaree booda lammiiwwan hagi tokko ammaas kun waan isaan hin quubsineef kanneen akka ABO mootummaa ce’umsaa keessaa of baasan. Kanneen biroonis akkasuma.
Ka biroon irraanfatamuun kan irra jiraaanne jedhan Dr. Nagaasoon Referendumiin Ertraa geggeessamuu isaa ti. Ummati Ertraas walabummaa isaaf sagalee kennt. Ka biroon kan ani ofii kootii keessatti hirmaadheef hanga yoonaa ittiin hojjetamaa kan jiru heera biyyattii ti.
Waggoota 17f biyya German erga turani booda deebi’uu dhaan mootummaa ce’umsaa sanatti hirmaachuu isaanii kan dubbatan Dr. Nagaasoon heera sana koree wixineessuu keessatti hirmaachuu isaanii illee ibsuu dhaan heericha ilaalchisse akkas jedhan.
Heerri sun ni raggaasisame. Keessumaa migi sabaa fi sab lammiin Itiyoopiyaa kam iyyuu hiree ofii isaa ofiin murteeffachuu hanga fottoquutti inni jedhu gama kamiinuu eegamaa dha kan jedhu keeyati 39 ni raggaasisame. Yeroo sanatti bakka buutonni konyaalee 547nuu wal ga’ii sana irra turan. Gammachuu dhaan teessuma isaanii irraa ka’anii galma sana keessa utaaluun gammachuu isaanii dhageessian. Guyyaan sun anaaf guyyaa guddaa waan tureef Ittiinan boona jedhan
Hiree ofii ofiin murteeffachuu isa jedhu irratti Dr. Nagaasoon yaada kennan ka biroo dhaan Uummati biyyattii keessa jiran waa’ee kanaa gaafatamanii tokkummaa barbaadu yoo ta’e tokkummaan jiraachuu addaan ba’uu yoo fedhes sagaleen uummatichaa dhaga’amuu qaba jedhan.
Waanti ta’u martinuu fedhii uummatichaa irratti hundaa’a jedhaniiru.
Miseensonni paarlaamaa yaada erga irratti kennanii booda mootummaan dhaabbatan akka hundeeffamu muummichi ministeerichaa gaafatamanii Hagaya 15 bara 1987 akka lakkoobsa Itiyoopiyaatti heerri biyyattii qajeelfama ittiin bulmaata biyyattii ol aanaa ta’uun raggaasisame jedhan Dr. Nagaasoon.
Haa ta’u malee hanga yoonaa rakkooleen furmaata hin arganne hedduun jiru kan jedhan Dr. Nagaasoon rakkoolee hawaasummaa, siyaasaa fi dinagdee jiraachuu isaanii dubbataniiru. Itiyoopiyaan biyya gaarii ta’uun isee akkuma beekamu sabaa fi sablammoota ishee 80 ta’an waliin tursuuf amma iyyuu rakkoo guddaatu isee eeggata ejdhan.
Rakkoo ka biroon jedhan Dr. Nagaasoon lafa dheedichaa irraan kan ka’e walitti bu’iinsi gosootaa itti fufuu isaa ti. Kana gidduutti daran kan miidhaman dubartootaa fi ijoollee dha. Sabaa himaalee irratti hagas dubbatamuu baate illee itiyoopiyaa keessatti amma iyyuu qabsoon hidhannoo itti fufuun rakkoo ka biroo ta’uu ibsaniiru.
Gabaasa guutuu armaan gaditti caqasaa


text:
Bitootessa 11-12 bara 2015 sochiin Qeerroo Bilisummaan Oromoo taasisaa jiruun goleelee Oromiyaa walii gala keessatti gaaffiin mirgaa fi bilisummaa Oromoo bu’ureffate itti fufuun, Bitootessa 11 irraa kaasee uumata waliin wal qabachuun godina Wallaggaa aanaa Jimmaa Horroo keessatti diddaa kaasaniin waraana Wayyaanee waliin walitti bu’aa oolanii jiru.
Gaaffii uumanni Oromoo aanichaa gaafataa jiru keessaa:-
Mootummaan Wayyaanee haamlee fi aangoo ittiin uumata Oromoo bulchu waan hin qabneef waggaan 23 isa gahee jira nurraa haa bahu.
Qeerroon Bilisummaa akeeka mirga democaracy fi bilisummaa qabatee falmaa itti fufa.
Finfinneen kan Oromooti,
Gochaaleen hammeenyaa mootummaa Wayyaaneen nurratti ta’aa jiru akka dhaabbatu!
Fi dhadatnooleen adda adda addaa dhageessifamaa Qeerroonis wallee warraaqsaan ABO fi WBO faarsaa oolee jira.
Poolisonni naannoo Oromiyaas Qeerroo cinaa dhaabbattan isa jedhuun mootummaan Federaalaa humna addaa fiduun ummata itti roorisaa ooleen poolisii Oromiyaa keessaa tokko ammoo namni Shifera Kuusaa jedhamu akka hidhame gabaafama.


text:
Luuwii Paaster
Luuwii Paaster (Mudde 27, 1822 – Fulbaana 28, 1895) kemistii fi maayikiroobaayoloojistii lammii Firaansi yoo ta'u kan inni ittiin beekkamus argannoowwan talallii, bososuu maayikiroobii fi paasteraayizeeshinii argachuu isaatini. Paaster kan inni ittiin yaaddatamau maaltu dhibee akka fidu fi akkamitti akka ittisuun danada'amu argachuu isaatini, kunis ergasii lubbuu namoota hagana hin jedhamnee du'a oolcheera. Du'a dhibee yeroo da'umsaa nama qabuun dhufu hiirrise, akkasumas talaallii dhukkuba saree maraatuu fi antiraaksii uume. Argannoon Paaster fayyaarratti argate tiyoorii dhibeen jarmiidhan dhufa jedhu kan mirkaneesse yoo ta'u kun immoo fayyaa mana yaalaatti kennamuuf karaa bane. Paaster ummata biratti tooftaa ittiin aannanii fi wayiinii faallama baakteeriyaa irraa dhowwuun danda'amu uummu isaatini, tooftaan kunis paasteraayizeeshinii jedhama. Paaster namoota damee saayinsii baakteeriyooloojii dhaaban sad'ii keessa isa tokko, warri lamaan Fedinaand Koohen fi Rooberti Koochi. Paaster "abbaa maayikiroobaayoloojii" jedhamee beekkama.


text:
Tsunamis
Tsunami (tsoo-nah-mee) kan jedhamu kunin waves walitti-qabame demmu yoo ta'u, kan jalqabus yeroo qammi bishaani kan akka gallana dafee bakka isaa irra humna guddan yoo chocho'e dha. Tsunamin kan ka'u danda'un sababa kaneenif ta'u danda'a Earthquake, chocho'a humna gudda bishaan irraa yokan bishaan kessa, olii dhibama volcano, toka'a bishaan jalla , milliqu lafa landslides, dhibaa gudda fi yerro yalli nuclear weaponii bishaan irra. Kuni hundinu tsunami fidu danda'u. Midhaan tsunamin fiddu danda'u kan bekkamu hin dandenne hanga nama riffachisu danda'u garagaruma qaba.
Maqaan tsunami jedhu kuni kan dhufe Afaan Japan irra yoo ta'u, hikkan immo harbor dha. Akka afaan Japanitt jechi tsunami jedhu kuni akka waan tokkotti (singular) fi akka waan bayyetti (plural)itt fudhatamulle, English kessatti tsunami akka waan tokko, tsunamis immo akka waan bayye (plural)iit fudhatama. Maqaan kun kan ba'ef namotta qurxummi qabaniin yoo ta'u, akki basuu danda'anif guyya tokko qarqara bishaan isaani dhaqan "harbor"iin isaani tsunamin cacabe ergaa argani bodaa. Isaanis bishaan bana jiru (open water) kessa "wave" ni jirra jedhani hin egne ture. Tsunamin Japanese history kessatti bayye kan jirru yoo ta'u, kan galma'e bekkamu hanga 195 ni ta'a.
Tsunamin qarqara gallana (offshore) irratti olii dherina wave bishaani (amplitude yokan wave height) diqqa kan qabu yoo ta'u wavelength dherra (Km dhibaan lakka'amani qabu), walumma galatti kanaf tsunamin osso hin bekamin gallana kessani dabru. Tsunamin tidal wave jedhamani bekkamu kunis, yoo lafa dhaqabani waan cimma ta'anii, tide (olka'u fi gaddi bu'u bishaan) gudda qabattu. Kuni immo "tide" bishaan irra kan gargari itti gorun, bishaan irratti "wave" salpha kan bubeen demmu yoo qabattu kun immo waan nami yerro hunda gallana kessatti argu danda'u dha. Haa ta'u malee tsunamiin "tide" (olka'u fi gaddi bu'u bishaan) wajjin wal-fakkena homma waan hin qabnef oceangrapherotni akka maqqa "tidal wave" jedhu akka hin fayyadatamne dhowwu.


text:
Dhugaa Baatonni Yihowaa Amantiin Isaanii Qofti Dhugaa Akka Taʼe Amanuu?
Namoonni amantiidhaaf iddoo guddaa kennan, amantiin isaan filatan Waaqayyoofi Yesus biratti fudhatama qabaachuufi dhiisuusaarratti yaaduu qabu. Taʼuu baannaan garuu, amanticha keessa maaliif seenu?
Yesus Kiristos, yaada amantiifi karaan hedduun akka jiru, hundisaanii immoo gara fayyinaatti akka geessan ibsu hin deggerre. Kanaa mannaa, “
Karaan gara jireenyaatti geessu rakkoo dha, karri isaas dhiphaa dha, namoonni isa argatan muraasa” jedheera. (Maatewos 7:14) Dhugaa Baatonni Yihowaa karaa kana akka argatan amanu. Utuu akkas taʼuu baatee, amantii kan biraa barbaaddatu turan.


text:
Oduuwwan (1887)
Finfinnee Adooleessa 01 2006(FBC)Ijaarsi daandii baburraa salphaa magaalaa Finifinnee dhibbeentaan 70 xummuramuusaa isaa korporeeshiniin Baaburaa Itiyoophiyaa ibseera.
Finfinnee Waxabajjii 29 2006(FBC)Abbaan taayitaa galiiwwanii Oromiyaa bara bajataa baranaa galii Birrii biiliyoona 9fi miliyoona 200 akka walitti qabe beeksiseera.
Finfinnee Waxabajjii 29 2006(FBC)Yaa’iin idilee 11ffaa Caffee Oromiyaa boru Magaalaa Adaamaa Galma Abbaa Gadaatti akka eegalamu wajjiirri af yaa’iifi Caffee Oromiyaa beeksiseera.
Finfinnee Waxabajjii 29 2006(FBC)Pirojaktoota daandii iddoowwan gara garaatti hojjetamanii tajaajila yeroo dheeraa malee manca’an hordofuudhaan suphaa taasisuuf Mootummaan xiyyeeffannoo kennuu akka qabu minseensonni mana maree bakka bu’oota Ummataa hubachiisaniiru.
Finfinnee Waxabajjii 29 2006(FBC)Itiyoophiyaatti waggaa wagddhaan gibirrii Birrii biiliyoona 55 ga’u utuu walitti hin qabamin akka turu quu’annoon taasifame tokko mirkaneesseera.
Finfinnee Waxabajjii 27 2006(FBC)Koreewwan dhaabbi dhimmoota gara garaa Caffee Oromiyaa bara hoji 2006 keessaa karoorawwan mootummaa hawaasaa fayyadamoo taasisuu jedhaman hojiira oolaan turan itti dhiheenyaan hordofaa akka ture himame.
Finfinnee Waxabajjii 27 2006(FBC)Suudaan kibbaa keessatti lammiileen miliyona 4 ol rakkoo hanqina nyaata ni mudata jedhameera.


text:
Bishaan
Bishaan keemikaala beekkamaa ta'e kan lubbu qabeeyyii gosa hundaaf barbaachisaa ta'e dha.[1] Maqaan bishaan jedhuu kan kan fayyadamu gosa bishaan kan dhangala'aa ta'e yokan akkatta isaa dhangala'oo ta'eef. Haa ta'u malee bishaan akkatta jajjaboo(solid) - Cabbii fi akkatta gaazitiin immo hurkaa bishaaniitti jiraachuu ni danda'a. Hamami bishaan hanga teratonnes 1,460 ta'u fulla lafa hanga parsentii 71% ta'u qabata, kan keessaa immo parsentiin 1.6% ta'u lafa jalaa (aquifer) keessatti argama, parsentiin 0.001% ta'u immo qilleensa keessatti akka hurkaa, duumessaa fi Walit-qabama ta'e argama.[2] Bishaan galaana yookan garba keessatti argamu parsentii 97% bishaan fulla lafa yoo qabatuu, cabbiin fixee kaabaa fi kibbaatti argamu parsentii 2.4% fi gossi bishaan lafa kan birra akka lagaa fi haroo immo parsentii 0.025% qabatuu.
Bishaan gosaa fi akkataa kaneen keessa ta'e Marsaa Bishanii keessa Hurkuu fi Ademaa, Walit-qabama, fi ce'aa kan yeroo baayyee hanga galaana dhaqabuu ta'e ademaa. Bubeen hurkaa bishaan lafa irra qabatee ademma, kunis ce'umsaa bishaan lafa irratti godhuu wajjin wal-qixee dha, kunis ganna tokko kessatti bishaan Tt 36 geessa. Kuni immo adeemsaa bishaan lafa irratti godhuu kan hurkuu fi adeemuu irraa ka'ee kan ganna tokkotti 71 Tt ta'ee wajjin yoo walitti ida'amee ganna tokkotti bishaan hanga Tt 107 ta'etti lafa irratti ademaa. Bishaan xiqqoon tokko garuu yeroo ta'eef qabame haffa kunis kan ta'u cabbii yoo ummu, lafa jalatti (aquifers) fi haroo keessatti yoo qabamu yoo ta'u yeroo tokko tokko immo bishaan kuni akka bishaan qulqullu ta'e lafa irratti tajajilama. Bishaan hara, qulqulu ta'e ilmoo namaa fi lubbu qabeeyyii lafa irratti argamaniif bayye barbachisaa dha. Kunii immo kutaa lafa baayyetti hirdhatee argama.
Waantonii keemikaala ta'an akka soodaa, sukkaara, asidii, alkaalii fi gaazii tokko tokko keessattu ooksijiinii fi molokiyuulii orgaanikii(organic molecule) baayyen bishaan keessatti bullaa'u yookan makamuu ni danda'u. Pilaanetii keenya ala, bishaan baayyen lafa jala pilaaneetii Maarsii, baatii Yurooppaa fi Inseladuus(Enceladus) fi eksopilaaneetii(exoplanet) kan ta'ee HD 209458 b keessatti ni argama jedhame yaadama.[3]
References[edit | Lakkaddaa gulaali]
- ↑ http://pubs.acs.org/cgi-bin/abstract.cgi/bichaw/1997/36/i43/abs/bi971323j.html
- ↑ Water Vapor in the Climate System, Special Report, [AGU], December 1995 (linked 4/2007). Vital Water UNEP.
- ↑ Water Found in Extrasolar Planet's Atmosphere - Space.com


text:
Filannoon 2007 dimookraatawaa, ifa, tasgabbaa’aa fi uummata biratti fudhatama kan qabu fi amanamaa ta’ee akka xumuramuuf shoorri dhaabbilee sab-quunamtii guddaa waan ta’eefi mariin paanaalii kun kan qophaa’e.
Waltajjii kanaarratti mata-dureewwan - itti fayyadama miidiyaa paartilee siyaasaa (yeroo darbanitti), muuxannoowwan dhaabbileen sab-quunamtii filannoo irratti qaban, hojiittii hiikkaa filannoo fi hojii dimookraasii, carraan siyaasaa hundumaaf wal-qixa akka ta’uuf qophii boordii filannoo jedhan irratti waraqaan dhiyaatee mariin irratti nigeggeeffama jedhameera.
Marii kanaarratti hoggantoonni dhaabbilee sab-quunamtii gara-garaa, hayyonnii fi qooda-fudhattoonni irratti akka hirmaatan eegama.
Marii paanaalii kana Abbaa-taayitaa Biroodkaastii Itiyoophiyaa, Boordii Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa, Faanaa Biroodkaastiing Korporeetii fi Korporeeshinii Biroodkaastiingii Itiyoophiyaatu waliin ta’uun qopheesse.
Fe’uu: Maarituu Galaalchaa


text:
RUKA
Yísuna ámiqira fásaasa ufa Rukaafa ákara rinau.
1
Rukaafa ákara óosana áranau.
1-2 Óo maa-fasiqa Tioofirusa maasáki Yísunasaaqari kambíqoo ainainara moómoo fasiqauqa amanamásee ákara riqau, Yísufa kambíqooqooqari minára qímannimimarusa misá qímannimufaqa ákara riqau. 3 Óo Tioofirusa qinée Rukaasa Yísufa kambíqooqooqari mifá níniunara randóorandaamásee ámiqimasee iriséeqa qinée faqa padímasee ákara ruanáuree qímaseeqa ákara rúmmamaqaidaqa. 4 Anée kúqaa ánoona ufa tia írianneera ákara rúmamaqaidaqa.
Yoohanee nammári ními marúna máqaaninna ufafa.
5 Mi-ufána óosana maaqímminoo márinau, Eeroodeefa Yudeeaa máqa maaqaki karaambáiqa máru kamuqoo Yísufa kambíqanau, mi-aukuanná Yeerusaree amaana máqasaa rakísirafa moó miná áuqu Seekariafa márinau. Amaana máqasaa rakísi marúsa faiqí óosana óosanakiqari maríqau, núqufaqaasa máriqau, Seekariafa Abiaana óosanakiqari marínau. Miná ánaaqa Aaroona akeekú akaakú miná áuqu Eerisabeeta námmarifa márinau. 6 Mi-qafaqiqandá Seekariasa Eerisabeetasa andeeqásee Ánutuna ufamáu fímaruqanda máriqau. Aiqáma karaambáiqa Ánutuna aaquqíra ufa faqa naamúaqira ufa faqa mi-maú fímaruqanda máriqau. 7 Eerisabeeta námmarifa áafanaasee márunara miqandá asooqáqeeqa faiqi síaiqanda máriqau.
8 Moo kári narí saika faasaana Seekariafa Yeerusaree amaana máqaki kéeqafinoo narí amaana máqasaa rakísira saika Ánutuna áfusaa miná saika qímari fee qímarufanoo máree marínau. Amaana máqasaa rakísi marúsa misákiqari yáfee ámiqira unda ímari nammarína amaana máqaki suqéemaria qaindanasaa suqáannoo fee qímasee masísa rutúkiara foorammásee Seekariana uqannífiqasoofanoo fíndifinoo mi-amiqira undána ímaru nammarínaki idá qumbíaramásoofanoo qéemarufaqa mi-karí faiqí ánaasee moómoo amaana máqa naambeéqai maqúsai suqúfufaqa innaaru qímariqau. Ámiqira unda ímari nammarína qumbíaramásaafanoo qáidanoo miná múna fannoo faiqí ánaasee innaaru qímariafa mi-ida munnára foora óoru fídanoo Ánutuna aiki ambúídanoo misá innaaru koorooídanoo.
9-11 Seekariafa mi-nammarináki idá qumbí marufaqa faiqí ánaasee mádaanai innaaru qímarufanoo Seekariafa naríaraa amaana máqaki márifanoo mi-nammarífa qéemarú qaindana aaqá Karaambáiqa Ánutuna qangiroo moó fannoo miqóo kai kambíqafufanoo Seekariafa miqóo márufanoo qáfanau.
12-13 Seekariafa miná qáfeenoo tautínoo rufíanau. Tatáqanoo márufanoo mi-qangiroofá Seekariana qímaminoo qinau. Seekaria sía rufíaa, Ánutufa aní innaaru qírana írinoo ani ánaaqa Eerisabeetana dadaaqínanoo aní ámaaku máqaannoo, Maqasáinana anée miná áuqu Yoohaneeneé qía. 14 Mi-faiqína maqasáinaqa aní faqa moómoosa asasifáranoo. 15 Ánutufa minára ámiqira fasiqa áuqufaqaa fee qíannoo, uáinna nammári fée afeeka námmari fée sía náannoo miná máqainnaqooqari Ánutuna náaquqara maraquna fannoo áakufi máriannoo. 16 Mifá Isaraee máqannaa moómoosa Ánutuna ufa minnísee káqirunna fímariasa kafáa náarameeqee náriqa karaambáiqa Ánutuna áramandunnai quqáannoo. 17 Mifá Ánutuna ufa marasée qímannimimarifa mifá maqásaa fasiqa úriqararafa afeeka Ánutuna tamummáqara fasiqa óoqai máruna Eeriaana fooqáafa afeeka máriannoo. Mifá faiqi níkausamara faiqi minnísee fúrufari maríasa quándakina nári faiqi námuara nímuqusinaqa moodáanaki kifáranoo. Ufa rukíee maríasa faqa maréeqeenoo andeeqée maríasa máriranaki quqáannoo. Miqí márifanoo mi-fasiqáfa faiqí ánaasee maréeqee karaambáiqa qúmiranaki amanaikíanno.
18 Mi-qangiroofá miqí qufanoo Seekariana áaquqoofanoo mi-qangirooná qímaminoo qinau, náqimásee mi-ainaináfa kambíqaannoo fee, Sía amana, qinée náuraiqi máridaqa, qiní qínaaqa faqa asooqá máridanoo. 19 Mi-qangiroofá miná ufa iriséenoo quandáfi qímaminoo qinau, Qinée Kabarieerasa máridaqa Ánutuna áfusaa kikí iqa márunausa máridaqa. Mifá kai qiní diqiqaifaqa maa-amiqira ufána aní faiqí asumu faiqi ánaaqi máqeemaria faasaana kambíqaannoo fee qúnana sía íriananoo. 20 Anée qiní ufa sía íriannana ákiaqara aní ufa akía fínana máriinana máa̱ qímamunna ainaináfa kooroomáfinanoo aní ufa rakéeiannoo.
21 Seekariafa faqa qangiroo faqa Yeerusaree amaana máqaki mi-ufána narí qímami narí qímamidaqa márufaqa faiqí ánaasee maqúsai Seekarianara kísaaqasaa áfeesida marúsia qiqau nánaree kísaaqasaa amaana máaqaki máridanoo fee qímarufanoo Seekariafa amaana máqakiqari ráudeenoo qímannimirara óo raqóofanoo sía amanufanoo ásaukunnoo qímanniminau. 22 Faiqí ánaasee miná ufa akíafuna qáfamasee óo amaana máqaki Ánutuna kooroo írana moó qáfeenoo fee qiqau.
23 Miqóoqari Seekariafa amaana máqaki aináinirana taikásoofanoo moó fannoo miná ámaaqaki aniroofanoo Seekariafa dóo ámaaqa finau. 24 Miqóo márufanoo miná ánaaqa Eerisabeeta námmarifa ámuaqu uqáikufanoo moodáannai qísauku qúqoonasaa máaqaki kai márinau. 25 Eerisabeeta námmarifa qinau, dóo maqee Ánutufa faiqí ánaasee nífusaa qinée kísaaqasaa marunna sía faiqi máqaunna qísaurirana taikáqiseenoo.
Kabarieeráfa Yísuna máqaanínnanara kooroo ináu.
26 Eerisabeeta námmarifa ámuaqu uqáikinoo márufanoo dínni taikásee dínni ani moodáa quqoona áiqaróofanoo Ánutufa narí qangiroo moo áuqu Kabarieerana aqiqoofanoo Kariree máqa maaqaki káqikaa maqusa Nasareetee máqusai óoqufinau. 27 Mifá mánaaqa uqanna ufa qímamiraree qímaseenoo óoqufinau. Mi-manaaqána áuqu Máriafa. Yooseefaafa karaambáiqa Dafidina áti máraanifeera útaaqama amaqáqoofanoo máru manaaqana Mariana qímamiraree qímasee óoqufinau. 28 Mi-qangiroofá Máriafa máruqoo aniréenoo ámandeenoo qinau. Asooárafa aníki máriani, karaambáiqa aní faqa kukéeqanoo máridanoo dadaaqídanoo dóo firaaqóo aní ámiqi ámiqinoo. 29 Máriafa miná ufa iriséenoo tautínoo miná ufa ánoonara firaaqóo randánau. 30 Miqúfanoo qangiroo fannoo qímaminoo qinau, Óo Maria sía rufíaa dóo Ánutufa narí áfaarirana anísaa quqéenoo. 31 Anée ámuaqu uqáikinana akoonaiqí maqaséenana miná áuqu Yísunee qinnáranoo. 32-33 Mifá úriqararafaikínaqa misá minára firaaqóo úriqarara Ánutuna ámaaku fee qifáranoo. Karaambáiqa Ánutufa Yísuna maréeqeenoo miná akeekú akaakú Dafidina aanna rámasee úriqarara karaambaiqaikíannoo. Yakooboona átiuqa Isaraee máqannaasa náaru náaru misá karaambáiqaikianoo, náaru náaru sía taikáannoo miqínoo máriannoo.
34 Máriafa mi-qangirooná ufa iriséenoo qinau, Qinée mánaaqa uqanna máridaqa náqimásee anée qíanandee faiqi máqaanauree. 35 Qangiroo fannoo iriséenoo qímaminoo qinau, Ánutuna náaquqara andeeqara maraquna fannoo aní áakufinanoo Ánutuna afeeka anísaa máriannoo, minára misá mi-naaquqara faiqi anaaqínara Ánutuna ámaaku fee qifáranoo. 36-37 Mária aneenná ati Eerisabeetanara íria asooqá faiqi máqarana sía amana márifa dóo maqee dínni taikásee dínni ani moodáa quqoona aundurái ámuaqu uqáikinoo máridanoo, minára rirímma miqínoo Ánutufa sía moodáa ainaina sía amanaikíannoo dóo aníara faqa qúnnana amanaikíannoo. 38 Máriafa qangiroo ufa iriséenoo qímaminoo qinau. Qinée Ánutuna ufamáu fímarunausa máridaqa anée qíánna ainaináfa amaná qiníki kambíqaannoo, miqí qufanoo qangiroo fannoo quqásee finau.
Máriafa Eerisabeeta námmarifa márunnai fu úfafa.
39 Máriafa miqóo káqikaaqoo márinoo únnaaqa mámmareenoo Nasareetee máqusaindari Yudeeaa máqamaaqai Seekariana maqúsai kísaaqasaa faiqanóo fífiufanoo óorureenoo 40 Seekariana máaqaki kéeqafinoo Eerisabeeta námmarina ámandanau. 41 Eerisabeeta námmarifa Máriana ámandarana írufanoo miná áranandakinaa faiqi fannoo kásinau. Kásufanoo Ánutuna náaquqara maraquna fannoo Eerisabeetana áakufufanoo narí Máriana ámuaqu uqáikianinnanara sía írufanoo maraquna fannoo miná qímamufanoo firaaqóo Máriana qímaminoo qinau. 42 Aiqáma ánaaseekina Ánutuna firaaqóo ámiqi ámiqi íaninafa máriananoo, anée máqeenna faiqi anaaqina Ánutufa ámiqi ámiqi íaninafa máriannoo. 43 Óo qiní karaambáiqa ánoofa úriqararafa nánaree anée qiní qíqafarara áninanee qinée óorudupirausa máridaqa. 44 Anée qiní qimándaanánoo qiní faiqi qíranandakiqari asasínoo kooripóo inoo. 45 Karaambáiqa aní qímamu ufana irisée kúqaa fee qímasee íriannana ákiaqara mifá aní ámiqi ámiqiannoo.
Máriana asasíra ufa.
46-47 Máriafa mi-ufána iriséenoo asasammáseenoo qinau,
Qiní qímuqusa karaambáiqa amooqídanoo,
qiní daunduráindari Ánutunara asasídanoo innaarúnai asumu márirana qímimarifammi.
48-49 Qinée óorudupimasee miná ufa írimarunausa márunanoo káqi qiníara írinoo,
firaa afeeka faqáa Ánutufa firaa ainaina qiníki qinára,
maaqóoqari aiqáma maqásaa fasiqa anaasee qiníara ámiqi ámiqi qifáranoo.
Mifá náaquqara andeeqara áuqu faqaafa máridanoo, miná ufara rufíee maríasa nífauarana nímidanoo.
50 Maqee máriasa faqa miqóo kambíqainausa faqa náaru kambíqainausa faqa nífauarana nímiannoo.
51 Narí ámudaanaiqimari asaukuna uqéeraseenoo áanoo
ímaria fasiqa anaaseesa nári fírannaira írimariasa ráurukámasanau.
52 Mifá úriqaree maría karaambaiqáusa qumára múqufi quqáseenoo uréeqarausa qumáree uqéeranau.
53 Mifá náararee maríasa ámiqira nárana ainaina nímuaqu mánnimaqaseenoo moómoo nárana faqaasa káqisamu fuaqéera niqiqanau.
54 Mifá maasá Isaraee máqannaa nikeekú nikaakú ufa qímannimuna ánoonaikammannímaqanau,
Mifá narí aináinira faiqi Isaraee máqannaasa dadaaqinau.
55 Abarahaamanara faqa iriséenoo ámuqusufanoo dadaaqínoo miná áiku ásauku faqa náaru náaru dadaaqíannoo.
56 Máriafa mi-ufána qímaseenoo qíma taikáseenoo qaarammoo qúqoona miqóo Eerisabeeta námmarina faqa márinoo quqásee narí maqúsai Nasareeteenní finau.
Nammári nímimaru Yoohaneena maqóo ufafa.
57 Máriafa narí maqúsai fufanoo Eerisabeeta námmarifa marikínoo innaamunaí óonureenoo akoonaiqí máqanau. 58 Maqasoofanóo miná maqúsanaasa faqa miná áinaina faqa iriséeqa óo Ánutufa maa-asooqána ámiqi ámiqi ínoo fee qímasee miná faqa asasíqau.
59 Maqasoofanóo mi-faiqífa moodáa amaana marasoofaqá misá aniréeqa Yuda máqannaasa óosana máreeqa nári fáinanduidaqa nipata aukúannee qímasee mi-faiqi anaaqína apata aukúsee narí ákoona amaránaikíraree qímasee aniusufiqau. 60 Miqí qufanoo miná ánoofa Eerisabeeta námmarifa qinau, sía narí ákoona amaránaikíaqa miná áuqu Yoohaneefa máriannoo. 61-63 Misá iriséeqa qiqau, Óo aní átiuqaki sía mi-nuqúfa máridanoo, náqimásee fee miná áuqu raanáuree qímaseeqa faiqi ánaaqi ákoona Seekariana ufa akíarana nísaukunnoo irámirufanoo Seekariafa papiqa faqa kirifi faqa ásaukunnoo qímiaqee qufaqa ámufanoo maa-faiqína áuqu Yoohaneefa máriannoo fee qímasee ákara rinau. Ákara rúmasoofaqa aiqámausa qáfamasee taútiqau. 64-65 Miqímáseenoo Seekariana ufa akíarafa rakéeinau. Rakéemafufanoo Ánutuna amooqíra ufa aiqámausa nífusaa qímarufaqa aiqámausa qáfamasee rufíeeqa niqoónausa qímannimufanoo miqóoqari aiqámai Yudeeaa áaqana maqa maaqaki dáraaninau. 66 Aiqáma mi-ufána írusa mi-faiqi anaaqínara innooqáfinoo nána firaa saikee máraanno fee qímasee randáqau, karaambáiqa afeeka minakí akooqóo márifaqa qáfaidaqa.
Seekariana maraquna áakufufanoo ufa qímanniminau.
67 Seekariana ufa rakéemafufanoo Ánutuna náaquqara maraquna fannoo miná áakufufanoo tamummaqaséenoo ufa qinau.
68 Isaraee máqannaa Ánutufa aniréenoo narí faiqí ánaasee idukúnnisainara minára karaambáiqara dúfi dúfi qianáura.
69 Mifá ámudaanai qímasee asumu máraaninnana narí aináinira faiqi Dafidina átikiqari uqéereeqeenoo.
70 Minára óoqai narí náaquqara tamummáqara fasiqauqannai maasá maa-ainainnára qímanniminau.
71 Mifá maasá namuqáasaa ititánnimaqasee aiqáma maasára fídiaqaa ímariasa afeeka rafáaqa fúannoo.
72-75 Mifá narí qímaqoo úfanara írianauree qeeqá náaquqara moodaanaki kira ufa iriséeqa mimaú dadaaqianáuree qinau.
Mifá óori runúsee Abarahaamana qímaminau, minakí mifá maasá namuqáa nísaukukinaana maréeqee paasóosiranaki quqáqisáinaqa maasá káqi márianna kamuqoo miná náaquqara andeeqara fasiqa anaasee máriannanara qímaminau.
76 Óo qiní faiqi ánaaqi misá aníara firaa uriqarara Anutuna tamummáqara fasiqa fee qifáranoo.
Anée karaambáiqa áfunni fídana miná aaná afisínnaranoo.
77-79 Ánutufa maasára ámuqusi marífa nífauee marífa máridanoo maasá innaarúnai márira asumu márarafa dóo súani qámannimaqéenóora foora ínoo máridanoo innaarúnaindari maasá kúqiranakiqara foora asukunakí
máriasasaa qáannoo maasá asooára aatata níku raannánara qáannoo.
Qiní faiqi minára anée karaambáiqa faiqí ánaasee qímannimia, náriqa mandáinaina ikairi karaambáiqinnai máree aniráifanoo minínnísaannoo, minánnai Ánutufa innaarúnai asumu márirana nímiannoo, Seekariafa dóo mi-tamummaqara ufána taikánau.
80 Seekariasa Eerisabeeta námmarisa faiqi ánaaqi fannoo innooqéenoo úriqarara maraquna faqaafa fíndifinau, Isaraee máqannaa nífusaa kikíqiranara deedaqídanoo kumaaráasaa káasau máqa maaqáki kai márinau.


text:
Taarike 34: Issi Ooratta Qommo Qumaa
ASAY sa'aappe maxiiddi de'iyoy aybakko eray? Hegee suuppa shachcha milatees. Hegee bootta, lee'enne shuqo keena. SHin hegee miyobappe attin shachcha gidenna.
Israa'eeleti Gibxxeppe kiyoosappe mexi issi agina gidiyaagee aadhdhiis. Eti ha''i bazzon de'oosona. Hegan mokkiya kattay keehi laafa gidiyo gishshau, asay zuuzummiiddi: ‘Yihooway nuuni Gibxxen de'ishin nuna woridaakko lo''o shin. Yan nuuni koyido qumaa ubbaa miida’ yaagidosona.
Yaatin Yihooway: ‘Taani qumaa saluwaappe duge bukissana’ yaagiis. Yihooway oottidoykka hegaadaana. Wonttetta gallassi maallado Israa'eeleti saluwaappe wodhdhida he boottabaa be'iddi, issoy issuwaa, ‘Hagee aybee?’ yaagidi oychchidosona.
Muusee: ‘Hagee intte maanaadan Yihooway immido qumaa’ yaagiis. Asay he qumaa ‘MANNAA’ yaagidi xeesiis. I eessaara uukkido lee'e oyttadan mal''ees.
Musee asaayyo: ‘Intte huuphiyan huuphiyan issi uri miyoogaa keenaa xallaa maxite’ yaagiis. Yatiyo gishshau, asay ubba gallassi maallado oottidoy hegaadaana. Hegaappe, away michchiyo wode, sa'an attida mannay seeri aggees.
Muusee gujjidikka ‘Ooninne wonttossi mannaappe ashshoppo’ yaagiis. SHin asaappe issoti issoti azazettennan ixxidosona. Yaatin aybi hanidaakko eray? Wonttetta gallassi maallado eti ashshido mannay guxunidi, xinqqiyoogaa doommiis.
Gidikkokka, saaminttan hara gallassaagaappe naa''u kushe dariya mannaa shiishshanaadan, Yihooway yootido issi gallassay de'ees. Hegee usuppuntta gallassaa. Yihooway laappuntta gallassan ayba manninne wodhdhanaadan oottenna gishshau, usuppuntta gallassi maxidoogaappe kaalliya gallassaayyo ashshanaadan etassi yootiis. Eti laappuntta gallassau mannaappe ashshin, guxunibeennanne xinqqibeenna! Hegee hara maalaalissiyaaba!
Israa'eeleti bazzon de'ido wode ubban, Yihooway eta mannaa miziis.
Kessaabaa 16:1-36; Qoodaabaa 11:7-9; Yaasa 5:10-12.
Oyshata
- Misiliyan, asay sa'aappe maxiiddi de'iyoy aybee? Ayba geetettii?
- Mannaa maxiyo ogiyaa Muusee asaayyo woygidi yootidee?
- Usuppuntta gallassi asay ay oottana mala Yihooway yootidee? Aybissi hegaadan giidee?
- Laappuntta gallassaassi mannaa ashshido wode, Yihooway ayba maalaalissiyaabaa oottidee?
- Yihooway asaa mannaa mizidoy ay keena wodiyaassee?
Gujo oyshata
- Kessaabaa 16:1-36nne Qoodaabaa 11:7-9 nabbaba.
Kiristtaane gubaa'iyan Xoossaa oosuwau aawatettay imettidoogeeta bonchchana bessiyoogaa xeelliyaagan Kessaabaa 16:8y ay bessii? (Ibraawe 13:17)
Israa'eeleti bantta de'oy Yihoowa kushiyaana gidiyoogaa bazzuwan ubba gallassi hassayanaadan oottidabi aybee? (Kessaabaa 16:14-16, 35; Zaarettido Wogaa 8:2, 3)
Mannay malaatiyoobaa Yesuusi waatidi qonccissidee? Nuuni ‘saluwaappe wodhdhida he oyttaappe’ waatidi go'ettana danddayiyoo? (Yohaannisa 6:31-35, 40)
- Yaasa 5:10-12 nabbaba.
Israa'eeleti aappun layttau mannaa miidonaa? Hegan waanidi paacettidonaa? Qassi nuuni he taarikiyaappe ayba timirttiyaa demmiyoo? (Kessaabaa 16:35; Qoodaabaa 11:4-6; 1 Qoronttoosa 10:10, 11)


text:
WASHINGTON DC—
Kanneen waggoota 12 oliif adda-bahanii turan - gareeleen Adda Bilisummaa Oromoo lama, jechuun, ABO-n Obbo Daawudn Ibsaan hoogganamuu fi kan Obbo Dhugaasaa Bakakkoon hoogganamu -- deebi’anii tokko ta’uu fi kaayyoo walabummaa Oromiyaa mirkaneessuu - jedhu jabeessanii itti fufuuf akka qophii xumurataa jiran, dhiheenya ibsa kennanii turan. San dura immoo kan hoogganootaa fi miseensota gameeyyii dur dhaabicha keessa turaniin hundeessame - qaamni Waltajjii Marii Oromoo jedhamu ibsa kenneen, “muuxannoo baroota afurtamman dabranii irraa -- qabsoon mirga Oromoo bifa haaraan ilaalamuu qaba” - jedhee jira.
Bakka-bu’oota qaamota lameenii jechuun, Dubbi-himaa Adda Bilisummaa Oromoo - Obbo Boruu Barraaqaa fi Dubbi-himaa Waltajjii Marii - Obbo Leencoo Baatii waliin marii geggeessee jira. Guutummaa marii sanaa armaa gaditti caqasaa.
Gaafii deebii kutaa 1ffaa
Gaaffii fi deebii kutaa 2ffaa


text:
WASHINGTON, DC—
Barreeffama kanaa kitaabota kanneen biraattii adda kan godhu kan inni barreeffame nama tokkoon utuu hin taane barattoota koree gumii kanaa keessa jiraniin ta’uu isaa ti.
Kitaabonni kun mata dureelee adda addaa kan of keessaa qaban si’a ta’u seenaa fi aadaa abboonni keenya wareegama baasuun ol nuu kaa’anii darban dhaloonni itti aanu attamiin dagaagsuun dirqama isaa ba’aa jira qabiyyee jedhu kan of keessatti kan qabu ta’uu Itti gaafatamaan gumii kanaa barataa Mo’ataa Yaadatee ibsee jira.
Yaada kitaaba gareen barreeffamee kanaa attamiin walitti fiduun danda’ame? Kitaaba kana barreessuuf maal bu’uurfattan isa jedhuuf gaaffilee ka biroo illee itti gaafatamaan gumii kanaa barata Mo’atan ibssra.
Gaaffii fi deebii geggeeffame caqasaa


text:
OROMUMMAA FI DARGAGGOOTA OROMOO
ASAFA JALATA
(Yuniveersitii Tenessii irraa)
Waa hunda dura Waldaan Dargaggoota Oromiyaa Mineesotaa (the Oromia Youth Association of Minnesota) har’a asiitti na afeeruu isaaf baayyeen galatoomfadhaa. Dargaggooti Oromoo kan Oromummaa qaban abdii egeree Oromiyaa ti. Har’a dargaggooti akka keesanii, kan Oromummaan dhaabatan, Oromiyaa mara keesatti ficila diddaa gabrummaa fi sochii bilisummaa finiinisaa jiru. Barattooti Oromoo Oromiyaa keesaatti bara 2000 lama irraa qabanii haraka quulaa, diina qawwee hidhate dura dhaabbataanii mirga ummata Oromoo falmaa jiru. Keessumaa immoo yeroo ammaa nyaphaa fi Oromoota galtuu ta’an Goobanoota aara galfii dhowwachaa jiru. Baraa 2005 irraa kasaani dhaadannoo “Gadaan gadaa bilisummaa ti” jeedhu qabatanii waldhaanssoo finiinsaa jiru. Barattooti Oromoo fi sab-boontoti biraan reebamaa, hidhamaa, ajeefamaa wareegama kafalauun dhiga isaaniin seena Oromoo bareessaa akka jiran ifaa dha. Murnoota hawaasa Oromoo hafaniifis fakkeenya gaarii taa’aa jiru.
Ijjolleen Oromoo kan bilisummaa saba isaaniif dhaabatan warra Oromummaa qaban qoofa akka ta’es wal nama hin gaafachiisu. Namooti Oromoodha ofin jeedhan, Oromummaa hin qabne biyya keessaa fi ala jiran tokko tokko meesha motummaa Tigree ta’uun ummata Oromoo fi Adda Bilisummaa Oromoo irratti duulaa jiru. Kaan immoo aadaa kachachalaa, akkasumas dantaa mataa isaniif dhama’u. Kanafu waa’ee Oromummaa fi sab-bonummaa akka gaaritti baruun dirqama dargaggoota Oromoo irra jiru dha. Amma Ijjoo dubbii afur irrattin hasa’uu barbaadada.
Isaanis tokkoffaan uummata Oromoo kan ilaalu, lamafaan Oromummaan maal akka ta’e, sadaffaan Oromummaa fi sab-bonummaan Oromoo hidhata isaan qaban, afrafaan dirqama dargaggoota Oromoo irra jiru kan ilaalu dha. Dura mee waayee ummata Oromoo, jarraa baayyeedhaaf akkaataa issaan itti dinoota ofirraa dhoowwaa turanii fi issaan jaarraa kuudha sagal gara boodaatti humnoota Habashootaa kan faranjiin gargarameen caabe haa ilaallu.
Ummata Oromoo fi Oromiyaa
Ummati Oromoo akka saba tokkootti sirna gadaa jalati of ijaaree waggooti dhibba baayyeef diinoota isaa of irraa dhowwee walabummaan jiraachaa ture. Yeero sana Oromiyaa akka biyaatti ijare. Oromiyaan kan dhalate sirna poolitikaa gadaa jalatti ture. Booda yeero sirni gadaa iddo bayyeetti caacabuun, iddo tokko tokkotti sirni mootii dhalate humni pololitikaa Oromoo laafuu caalqabe. Keessumaa jaaraa kudha sagal keessa sirni mootii Oromiyaa keessaa iddo bayyeeti biqilan sirna gadaa baayyee laffisan. Jaarraa kudha sagal keessa sirni Kaappitaalismii Awurooppaa irraa gara Afrikaatti babalacha ture. Kun Habashootaaf caaraa isaan duraan qabaachaa hin turre kenneef.
Habashooti waggoota dheeraaf humna Oromoo dura dhaabbachuu hin dandeenye qawee, loltootaa fi gorsa faranji irraa argataniin Oromoo dura dhabbatan. Matootii gosaa fi qondaalota Oromoo kan akka Gobanaa Daanciifaa malaan ofitti qabatan. Akka kanaan gara waggaa shantamaa olii Oromoo irratti duulani, Oromiyaa cabsanii biyya Abisiiniyaa kan booda Ethiopia jedhanitti dabalatan. Waggoota shantamman kana keessa Oromoonni miliyoona shanii ol akka dhumaan seenaatu ragaa baha.
Oromiyaa , biyaa Oromoo, diigani bakka baayyeetti qoodanii maqaa adda addaa keenaniif. Shawaa, Haraghee, Wallo, Wallagga, Sidamoo, Arsii, Ilu Abbaboor, Kafaa xaqlaayi gizaati kan jedhuu fi kkf jedhanii moggaasan. Oromoota kaan immoo Gojjaamii fi Tigraayitti kutan. Seenaa, aadaa fi Afaan Oromoo baleessanii ummata tokko iddo adda adaatti hiranii wal lolchiisuu wal jibbisiisuu imaammata godhatan. Har’a illee Oromooti imaammata Habashootaa kanan afaan faajja’an baayyeetu jiru. Yaadaa fi ilaalcha hamaa akkasii amma Oromummaa fi sab-bonummaan bishaatee ijja goodhatutti guutummaatti ballessuun hin salphatu.
Oromooti iddo baayyeeti sirna Habashootaa didanii fincilaa turan. Lolli Rayyaa fi Azabo, Afran Qalloo, Shaggar, Baalee f Arsii, Sibuu, Guduru fi kan biraa fakeenya fudhachuutu danda’ama. Keessumaa lolli Baalee bara jaatamoota keessa turee fi dhalachuun Waldaa Macaa-Tuulama biqiluu sab-bonummaa Oromoof gudina Oromummaaf kara saaqaan. Waldaan Muuziqaa Arfaan Qal’oo kan Dirree Dadhawaatti baruma jaatamoota keessa dhalate gabbina Oromummaaf sab-bonummaf qooda guudda gumaachan. Sochii bara baayyeef iddo adda adaatti deemaa turetu bara torbaatamoota keessa dhalchuu Addi Bilisummaa Oromoof haala aanjesse. Addi Bilisummaa Oromoos karaa ykn boochoo Oromummaaf sab-bonummaan ittiin guddatu babalise.
Egaa warra seenaa kana hin beekne, warra Oromummaa fi sabbonummaa hin qabne dha kan Adda Bilisummaa Oromoo jibbu. Olola hamaa halkanfii fi guyyaa irratti oofu. Jaarmootiin politikaa Oromoo walaba ta’an , kan tokko irraa hafe, hundinuu ABO keessaa bahan. Oromummaa, sab-bonumma fi tokkummaa Oromoo cimsuuf jaarmootiin Oromoo agoobara ULFO jedhamu jalatti of ijaranii jiru. Garuu, jabina isaanii hojiin mul’isuu hin dandeenye. Kanaaf ABOs ana malee isa jedhu dhiisee, jaarmooti Oromoo biraas ABO jibbuu fi abaruu dhiisanii tokkummaa Oromoo jabeessuun diinoota irratti babba’uun dirqama ta’a. Jaarmayaa tokko qofa qabaachuun akkuma abbaa irree (dictatorship) baballisuu danda’u, jaarmootii baayyee qabaachun tokkummaa Oromoo laaffisuu danda’a. Oromoo hunduu kana baree politikaa keenya madala (balance), haqaa, walqixxummaaf dimookrasii irratti ijaruu qabna. Oromummaa, sab-bonummaa, tokkumma fi dimokrasiin hundee poolitika Oromoo ta’uu qaba. Bilisummaan daandi kanaan malee hin dhufu.
Oromummaan Maal?
Oromummaan akka ilaalcha seenaa, aadaa, poolitikaa fi sab-bonummaa Oromootti daandi bilisummaa saaqa. Daandiin bilisummaa kun wanta Oromoon marti wal wajiin qaban irratti ijarama. Oromummaan akka ilaalcha sab-boonummaatti Oromoo humna poolitika taasisuun bilisummaa namummaa (human liberation) goonfachiisuu danad’a jedhamee amanama. Akkasumas akka ummati Oromoo waayee ofi baratee, ummatoota biraa wajjin of madaalee, wanta irra hir’ate guuttatee mirga isaaf garaa guutuun lolatu isa kakaasa.
Oromummaan seenaa, aadaa fi kara bilisumaa Oromoo ti. Kanaafuu seenaa Oromoo isa diinni awwaale mul’isuun, aadaa isaa tuffatame deebisee ijaruun, namummaa Oromoo dhitamee bilisoomisuun, Oromummaa dha. Oromummaan ilaalcha ittiin motummaa fi dhaabbattoota (“institution”) koloneeffattoota Habashaa Oromiyaa keessaa ittin buqqisani dha. Akkasumas ilmaan Oromoo dubartii dhiira, beekaa fi wallaalaa, soreesaa fi deegaa utu hin jeedhin, qomoo fi gosaan laga utuu hin lakaa’in, sirna Oromoo kan gadaa fi “dimokiraasii” haqaan akka ijaaran karaa bana.
Kana gochuuf ummatummaa Oromoo isaa iddo baayyeetti caacabe deebisee ijaara. Poolitikaa Oromoo keessatti gandaa fi laga laka’uun, nyaaphaf meeshaa ta’uun, ummata biraatti of jijjiiruu yaaluun gadi aantummaa ta’uu mulisa. Oromooti wanta akaanaa beekaas ta’e, utuu hin beekin hojjetan waldhaansoo bilisumaaf godhamutti guufu dha. Keessumaa warri poolitika keessa jiran cubbu akkasi irraa of eeggachun dirqama Oromummaa ti.
Orommummaan dhiiga, gandummaa fi laga irratti hin ijaaramu. Kanaafuu biyyummaa, seenaa, aadaa, afaan, bilisummaa fi feedha ummata Oromoo hundaa irratti hunda’aa. Kun hunduu kan ta’uu danda’u yoo Oromoon aka ummata tokkootti of ijaaree jaarmayaa cimaa fi bishaataan geggeefame qofa. Jaarmaa bishaataf cimaan akeeka (policy) ummati Oromoo irratti walii galan baasee ummata irratti hojjeechisa. Jarmoota Oromoo keessaa kana itti dhihoo kan jiru Adda Bilisummaa Oromoo ti.
Ha ta’u malee innis hir’ina tokko tokko qabu irraa kan ka’e bilisummaan Oromoo amma hara’atti bubbule. Wanta hir’ate baruun, waldhaansoo qajeelchuun, dirqama daraggoota Oromoo ti. Tokkummaa Oromoo jabeessuf jaarmootiin Oromoo ULFO keessa jiranis jaarmaa maqaa irra gara jarmaa bishaata fi ciimaatti dafani of geeddaruu qaban. Kana gochuuf Oromummaaf sab-bonummaa hundeefachuu qabu. Addi Bilisummaa Oromoos rakkoo keessa darbeef keessa jiru qoratee, hubatee, dafee of fooyeesuu qaba. Ammaa kaasee akka mootummatti hojjechuu danda’uu qaba.
Oromummaa fi Sab-bonummaa Oromoo
Oromummaan hundee namummaa Oromoo ti. Oromoon akkuma ummata biraa aadaa, seenaa fi afaan ofii qaba. Akkuma ummata kaani aadaa, seena fi afaan isaa eeggachuu fi guddifachuu fedha. Akkasumas ulifina ykn kabajaa isa tikfachuu barbaada. Kana hunda goochuuf yoookis argachuuf beekumsa bilisaa (liberation knowledge) fi jaramayaa Oromoo walaba qabaachuun dirqama. Jaarmayaa walabi kun immoo kan diina cininee madeessuu danda’u ta’uu qaba. Kan hojjidhaan waldhaanssoo Oromoo gara fuula duuratti tarkanfachiisu ta’uu qaba.
Beekumsa iddo lamatti hiruu dandeenya. Tokkoffaan beekumsa ittin nama of wallaalchisan fi gowomsan ittiin bitani dha. Lamaffan beekumsa dhuugaa irratti hunda’ee dha. Beekumsa bilisa malee Oromummaan daagaaguu hin danda’u. Beekumsi bilisa ta’e Oromoon akka ummataatti kaleessa eessa akka ture, hara’a maal keessa akka jiru, bor eessa akka ga’uu danda’u xiinxalee haqaan mulisa. Beekumsi dhuuga ummati Oromoo mootumma gadaa tokoo jalaati aka bula turee, aka gadaan hundee adaa Oromoo fi seena Oromoo ta’ee, aka Oromiyaan iti dhalatee, wayee ilalicha (Oromo world views), wayee “philosophy,” wayee hundee amanti Oromoo siriti nama barsisa. Utu wayee dubbi cicima kana hin barin Oromummaaf sabbonummaa guutu qabachun hin danda’amu.
Aksumas aka mootumman Habashoota faranjoota wajin wali galani ummata Oromooti roorisa turanif, hara’aalee aka iti jiran nuhubachisa. Kana hundumma xinxalani barun Oromummaaf sabbonumma nukeesati dagagasa. Tofta fi tarsimo bishinan walabummaf aka loolanu nugargara; bilisummaa booda Oromiyaa akkami aka ijaru kara nu saqa. Jireenyi halaga jalaa bulu rakisaf xiiphina aka ta’ee nuf mirkaneesa. Biyaa qabachun, bilisummaaf dimookrasi qabachun jireenya guutuf gamachu ta’u nu yadachisa.
Beekumsi bilisa akka Oromooti of tuffachuu jalaa bahani ummatoota biraas fakkaachuus dhiisan gargara. Oromoon ummatoota biraa gadi aka hin taane hubachisa. Ummati Oromoo ummatoota Habashaa fi faranjootaa gadi illee akka hin tane nu barsiisa. Seenaan, aadaa fi amantii Oromoo kan Habashootaa fi kan faranjootaa gadi akka hin tane nuu dhugoomsa. Oromoo Oromummaa guutuu qabu akka nama tokkotti akka of kabaju, ummata isaa ija ulfinaan akka ilaalu nuti mul’isa. Oromummaan dhuugaa jechuun kana ta’usaa nu yaadachisa. “Barchuma ulfinaa abbaatu of jala baata” isa Oromoon jedhu maal akka ta’e nuuf ibsa.
Oromooti Oromummaa hin qabne garuu kabaja ofiifis hin qaban, ummata isaniifis hin qaban. Ummata biraa fakkachuuf halkani guuyaa kaatu. Qarshif jedhanii meeshaa diinaa ta’urraa dubatti hin deebi’an. Kanaaf Oromoon Oromummaa hin qabne biyyaafis ummataafis gatii hin qaban. Kaleessa Oromooti akkasii Amharaa fi Sumalooti ummata Oromoo irrati bobaasaa turan. Har’ a immoo Tigreen maqaa OPDO jedhuun Oromoo keessaa namoota garaaf bulan ijaarrattee kanuma dalagaa jirti. Oromooti akkasi buddeena, horii jedhanii diinaaf ergamuu ykn muuudamuu bira hin darban. Jarri akkasii akka Oromummaan guudachaa, waldhaansoon cimaa adeemun guuyyaan halkan itti ta’a. Boodi isaaniis salphina, badiisa fi rakkina.
Oromoota beekumsa bilisa qabantu Waldaa Macaa-Tuulama bara jaatamoota keessa, bara torbatamaa keessa immoo ABO ijaare. Jaaramayaan bilisa Oromoo aadaan, afaan, seenaan Oromoo awwala keessaa ba’ee akka dagaagu goodha. Namummaa Oromoo isa tufatame deebisee ijaara. Waayee abbaa biyummaa ummata Oromoo barsiisa. Hawaassa Oromoo isa nyaaphi garagar digee garaa fi dudga goodhe akka isan ummata tokko ta’an barisisee, deebisee ijaara. Yoo Oromooti garagar faca’an caalatti akka isaan garbummaaf saaxilaman itti agarsiisa. Seenaa ofii beekuun, afaan ofii dubbachuun, aadaa ofii guuddisuun, tokkummaa ofii namummaa ofii jabeessuun maal akka ta’e ummata Oromoo keessatti hojiin agarsiisa.
Daandii Waldaa Macaa-Tuulama fi Addi Bilisummaa Oromoo baasaniin Afaan Oromoo qubeen bareefamuu calqabe, seenaaf aadaan Oromoo awwalcha keessaa ba’an guddachuu jalqaban, Oromoon baayeen of baranii waayee Oromiyaa fi abba biyumma isanii beekan falmachu jalqaban. Har’a bilisummaa Oromoo dhugoomsuuf barattooti Oromoo waldhaansoo hadha’aa gochaa jiru.
Oromoota lakkbsaan baayyee hin taaneetu Waldaa Macaa-Tuulama fi Adda Bilisummaa Oromoo ijaare. Baayeen issani lubbuu isanii ummata Oromoo bilisoomsuuf dabarsanii keennan. Kan hafan amma illee wadhaansoo hadhawaa kana biyaa keessaa fi alatti itti fuufanii jiru. Jagnoota Oromoo kumaana laka’amantu waldhaansoo bilisummaa Oromoo irratti wareegame. Kanaaf Dargaggooti Oromoo gaheen keenya maal jedhani of gafatanii deebi hatatamaa ofumaan itti keenuun dirqama seenaa isaan irra jiru dha.
Xuumura
Oromummaa f sab-bonummaa qabaachuun fedhii ummata Oromoo eeguun mul’ata. Fedhiin ummata Oromoo maalfa’ii? 1) Nyapha jalaa ummata Oromoo baasuuf of ijaaruu, qabsaa’uu. 2) Tokkumma ummata Oromoo ijaaru, tiksuu. 3) Safuu, namummaa fi kabaja ummata Oromoo tiksuu. 4) Oromiyaa bilisoomsuuf karaa danda’ameen halkanii fi guuyyaa hojjechuu. 4) Ummata Oromoo iddo hundatti dammaqsuu, ijaaru fi akka inni haqa isaf falmatu kakaasuu. 5) Gadaan Oromoo akka inni bifa haaraan ijaaramu gochuu. 6) Waldhaansoon Oromoo walqixxumamaa fi dimookrasii dhugaa irratti akka ammaa kaasee ijaramu carraquu. 7) Rakkina Oromoota gidduu jiru ifatti irratti mari’achuun karaa dhugaan hikuu. 8) Beekumsa bilisa horachun beekumsa cunqursaa hundeen buqqisuu. 9)Afaan, seena fi aadaa Oromoo xiinxaluu, beekuu fi guudisu. 10) ABO fi ULFO karaa maraan gargaaruu.
Fedhi ummata Oromoo dhugoomsuuf, dargaggooti Oromoo of ijaaruuf waldhaansoo ummata isaniif baayee hojjechuutu irraa eegama. Halkani guuyaa barumisatti jabachuun, waayee Oromoo fi biyaa lafaa barachuun dirqama dargaggoota Oromoo ti. Nama waa beekutu biyaaf bu’aa baayee buusuu danda’a. Garuu, barumis Oromummaa fi sab-bonummaa hin qbane oofittummadha. Namootiin tokko tokko maqaaf baratanii har’a meeshaa Tigree ta’an warra Oromummaaf sab-bonummaan sammuu isaani keessa hin jirre dha. Dargaggooti Oromoo yaada yaraa kana akka qomoo, laga, fi amantiin Oromoo hiruu irraa of eeggachuun barbaachisaa dha. Har’a yaadoota salphaa akkasiin kan macha’aan baayeetu jira. Warra akkasii ifatti dura dhaabbachuun dirqama seenaa ti.
Dargaggooti Oromoo jagnooti kuma kumaan laka’aman lubbu isaanii keennuun Oromummaa fi sab-bonummaa akka ijaaran hubachuu qabu. Fakkeenyaaf, jagnoota Oromoo warra akka Haile Mariam Gamada, Mamo Mazamir, Elemo Qilxu, Magarsa Bari, Baro Tumsa, Mohe Abdo, Demise Techane, Nadhi Gamada, Sanbato Lubo, Gamachis/Zakkaariyaas Mulata, Gutama Hawas, Saartu Yusouf, Ibsitu Marga, Aradoola Abdalla, Juukii Bareento, Mohamed Aman, Dr. Temesgen, Lama Warqee, Dagaga Baissa, Ebissaa Adunya, Kasahun Habte, Yoseph A. Batii, Hunduma Kaba, Balcha Tola, Musxafa Idris, Waqo Tola, Terefe Qumbi, Gudisa Anissa, Shamsi Shambo, Zara Shek Bakiri, Sofiya Mohammed, Jaraa Uddessa, Roba Hanale, Bulti Gurmessa, Alamu Kiisii, Mammee Qasim, Kadir Adam, Hassan Rashid, Surur Ismael, Zahari Ali, Chalala Bekele, Tesfaye Nega, Yegazu Edea, Kumala Mirkana, Tesfaye hundessa, Habib Kadir Gobana, Lamessa Boru, Jirenya Ayana, Badhasa Dilgassa fi kan hafan Oromummaaf sab-bonumma dagagasuuf jagnummaan qabsa’anii wareegama seena qabeessa wareegaman.
Egaa dargaggooti Oromoo dhalooti ammaa akeeka isaan wareegamaniif bakkaan gahuuf qabsaa’uun dirqama seenaatu irra jira. Maqaa jagnoota Oromoo hunda asii irratti barreesuuf iddoon hin ga’u. Warra kana fakeenyan kaase. Dhiiga jagnoota kummootaatu har’a Oromummaa fi sab-bonummaan akka lalisu godhe. Oromummaa fi sab-boonummaa bara 1991 keessa ummata Oromoo bira ga’e. Jagnootii baayeetu itti wareegame, hidhame. Tolatti hin argamne. Sammuu Oromoo isa Habashooti laaqan, lasheessan, fi doomisan deebisanii ijaarun salpha hin ture. Har’a illee hojjin kun hin dhumanne. ABOn kana hunda wan hojjeteef uutuba waldhaanssoo Oromoo ta’eera.
Oromoo bilisa baasuf, ABOn dhadhabbii issa baree of fooyeesun dirqama. Dhadhabisa ofii beekee dafee of hin sireesiu taanaan ummata Oromoo bilisa baasuu hin danda’u. Ummati Oromoo marti dhaaba kana ciimisuun, waldhaansoon sireesuun dirqama. Dhaabi kun kan Oromoo maraa ti malee kan namoota geegeessanii qofaa miti. Waldhaansoo keesatti hirmachuun, sirna dimookraasiif seeraan buluun, geeggeessitooti ABO akka Isaayasiif akka Malas ta’urraa ammaa kaafnee dhoowuu qabna. Isaan kabjna, isaan jallanna, garuu akka isan hawa ummata Oromoo maraa irrati hojjeetan mirkaneesun kan keenya.
Seera gadaaf dimookiraasii afaanumaf akka Habashootaa duubbatan hin barbaannu. Amma irraa kaafnee gorsuu fi eeguu qabna. Wanti jennu hunduu hojiin mul’achuu qaba. Seerri hundee Oromummaaf sab-bonumaa ta’uu qaba. Gati seera beekuuf, Oromoon “Seerri ilmoo irra nama marara” jedha. Waldhaansoo keesatti hirmachuun wanta sirrii hin tane qajeelchaa adeemuu qabna. Waldhaansoo ala teenyee komi baayisuun gatii hin qabau. Kana dargagooti Oromoo akka gaaritti hubachuu qabu.
Bilisummaan Oromoo abjuu jagnoota Oromoo har’a dhugoomaa jira. Iti dhihaachaa jirra. Ijoolleen Oromoo baayeen kana hoji irra olshaa jiru. Kaan qawwee qabatee, kaan harka quula dhaabbatee waldhaansoo fininsaa jiru. Ummata dammaqee, of bare, of ijaare du’a hin sodanne kan qabsoo iraa deebisu ykn dhoowuu hin jiru. Motummaan Tigree iyyuu kan beeka. Dargaggooti Oromoo dirqama guuddaa isin irra jiru hubachuudhan ka’uu qabdu. “Kan kunoo jedhan kunnooti hin jedhin hin hafan” jedhama mitii ree! Bilisummaan Oromoo dhiyaachaa jirti, akka isheen daftee argamtuuf halkani guuyaya hojjechutu nu iirraa eegama.
Dargagoota Oromoo Waldaa Dargaggoota Oromiyaa Minnesota keessatti ijramtaniif kan hin ijaramin, har’a as kan jirtan Waaqayyo ija irraa isin haa hambisu! Guddadhaa mul’adhaa. Sochi barattoota Oromoo Oromiyaa keessaa karaa dandeesan hundaan gargaruun dirqama keessan. Waldaa keessan asitti cimsaa waldaan dargaggoota Oromoo adunyaa akka ijaartaniif waamicha isiniif godha. Galatoomaa!


text:
Mootummaan Wayyaanee Badii Tokkoon Malee Sabboonaa Artistii Oromoo Jaafar Yusuuf Ukkaamsuu Mana Hidhaa Galche
By Qeerroo.org | April 18, 2014
Mootummaan Wayyaanee aartii fi Artistoota Oromoo nyaachaa alalfachaa kan as geesse Sabboonaa Jaallatamaa wallisaa Oromoo kan tahee fi yeroo ammaa kana keessatti walleewwan haaraa baasuudhaan daran jaallatamaa kan dhufe Wallisaa Artistii Oromoo Jaafar Yusuuf mootummaan wayyaanee Ukkaamsuun mana hidhaa keessatti darara irraan gahaa jirti. Mootummaan wayyaanee Wallisaa Jaafar Yusuuf dhimma Lafa naannawa Finfinnee federaala jala galchuu ilaalchisee wallee Finfinneen Keenyuma jedhu wallee baaqqee gadhiisteetta, Ati akeeka mootummaa wayyaanee Uummata kakaasuun fashalsiisuu irratti argamta jechuun mana hidhaatti ukkaamsuun darara jabaa reebichaa bakka lafeen ilmaan Oromoo hedduun keessatti nyaatame Maaikelaawwii keessatti dararaa jirti
Mootummaan Wayyaanee Artistoota Oromoo waan Oromoo fi Oromiyaa sirban kanneen akka Eebbisaa Addunyaa, Yoseef Gammachuu, Usmaayyoo Muusaa, Abdii Qophee fi kanneen biroo hedduu darara jabaa irraan gahuun lubbuu isaanii kan dabarsite yoommuu tahu yeroo ammaa kanas Sabboontota Oromoo Artistoota waan Oromoo sirbuun oromummaa hubachiisan kanneen akka Jaafar Yusuuf mana hidhaa keessatti darara jabaa irraan gahaa jirti.
Sabboonaan Artist Jaafar Yusuuf walleewwan hedduu qabu keessaa waan Uummata Oromoo haamilachiisuu fi Gootummaa wallise keessaa..Hafanfartuu Shoolee. Hara hin galtu Booree, Hayyaa lolaa yaa lola Eeeboo fi torbaan darbe keessa ammo Finfinnee fi naannawaan Finfinnee keenyuma hin kenninu murree kan jedhuu fi kanneen biroo hedduu dha. Mootummaan wayyaanee namoota gama aartiinis tahe gama barnootaan Uummata isaanii hubachiisan hidhuu fi ajjeesuun uummata Oromoo doomsee garboomsuu kan akeekkate baroota bittaa isaa mara waan taheef Uummatni Oromoo bakka jiruu kaee Wallisaa Jaafar Yusuuf mana hidhaadhaa akka gadhiifamu diddaa gama hundaan akka dhageessisuu fi dhuguma lafti Oromiyaa Finfinneen handhuura Oromiyaa taatee naannawa Finfinnees diinaaf kutnee akka hin laanne akka mirkansinu Waamicha Oromummaa dabarsina.


text:
Jooseef Fuuriyee
Jooseef Fuuriyee (Fireenchii: [fuʁje]; 21 Bitootessa 1768 – 16 Caamsaa 1830) abbaa herregaa fi fiizisistii Firaansi Okzeeritti dhalate yoo ta'u kan inni ittiin beekkamus qorannoo siireesii Fuuriyee fi akkamitti akka siireesin kun rakkoo oo'a dabarsuu fi kirkiraa (vibration) irratti hojiirra oolu danda'urratti godheeni. Tiraanisfoormin Fuuriyee fi seerri Fuuriyee kabaja isaaf jecha maqaa isaatti moggaafaman. Fuuriyeen argannoo galtee giriinhaawusii (greenhouse effect) kan argate ta'uunis beekkama.


text:
Qoqqoodama Oromoo
Ummani Oromoo bakka kudha lamatti adda baha. Bakka dhiha baha irra eegalee hanga bahaatti tuutni kun:
- Ummani Wallaggaa ummata naannawa dhihaa jiraatu ummanni kun naannawa bishaanii jiraatan;
- Oromoo Maccaa - Laga Dhedheessaa fi Laga Oomoo gidduu, kibba Laga Gibee jiraatu.
- Oromoo Tuulamaa - Handhuura Oromiyaa naannoo Finfinnee jiraatu;
- Oromoo Walloo - gara Kaabaa naannoo Amaaraa godina addaa Oromiyaa, naannoo Hara Ashangee, jiraatu; Oromoo Raayyaa fi Oromoo Yajjuu jedhamu
- Oromoo Ituu, nannoo Oromiyaa keessa Laga Hawaas fi magaalaa Dirre Dhawaa jiraatu;
- Oromoo Anniyyaa- kibba warra Ituu fi dhiha Laga Erer jiraatu;
- Ala Oromoo - magaalaa Harar fi Laga Erer dhihatti, warra Ituu fi Anniyyaa gidduu jiraatu;
- Oromoo Nole - magaalaa Dirree Dhawaa bahatti kaaba magaalaa Harar;
- Oromoo Baabbilee - qaama Oromoo bahaa yoo ta'an, baha Laga Erer fi kibba Oromoo Bahaa jiraatu
- Oromoo Jaarsoo - Harargee Bahaa gara bahaatti;
- Oromoo Arsii - godinaalee Arsii, Baalee fi haga tokko Shawaa Bahaa keessa jiraatu.
- Oromoo Booranaa - Kibba Oromiyaa fi kaaba Keeniyaa jiraatu.
- Warra Qaalluu - Laga Hawaas fi magaalaa Dirre Dhawaa gidduu jiraatu.
- Oromoo Gujii - qaama Oromoo Kibba jiraatuu yoo ta'an, ollaa Oromoo Booranaa jiraatu.
- Shariifaa Laga Hawaas fi magaalaa Dirre Dhawaa gidduu jiraatu.


text:
Dhugaa Baatonni Yihowaa Amantii Pirootestaantii Hordofuu?
Lakki. Nuti Dhugaa Baatonni Yihowaa Kiristiyaanotadha; haataʼu malee amantii Pirootestaantii hin hordofnu. Maaliif ?
Pirootestaantii jechuun, “Warraaqsa amantii dhaabbata amantii Kaatolikii mormu” jechuudha. Dhugaa Baatonni Yihowaa barumsa amantii Kaatolikii kan hin deggerre taʼus, sababiiwwan armaan gadiirratti hundoofnee amantii Pirootestaantii hin hordofnu jennee dubbachuu dandeenya:
Barumsi amantii Pirootestaantii hedduunsaa barumsa Macaafa Qulqulluu wajjin tokko miti. Fakkeenyaaf, Macaafni Qulqulluun Waaqayyo Sillaasee ykn sadan Waaqa tokkoo utuu hin taʼin, “tokkicha” akka taʼe dubbata. (1 Ximotewos 2:5; Yohannis 14:28) Akkasumas Macaafni Qulqulluun Waaqayyo hamoota ibidda qilillee keessatti akka gubu utuu hin taʼin barabaraaf akka isaan balleessu dubbata.
—Faarfannaa 37:9; 2 Tasaloniiqee 1:9.
Amantii Kaatolikii ykn dhaabbata amantii kamirrattiyyuu mormii hin kaasnu ykn barumsa isaaniirratti sirreeffama gochuuf yaalii hin goonu. Kanaa mannaa, namoonni kaan misiraachoo Mootummaa Waaqayyoorratti amantii akka qabaatan gargaaruudhaan misiraachicha qofa labsina. (Maatewos 24:14; 28:19, 20) Carraaqqiin keenya dhaabbata amantii tokkorratti fooyyaʼiinsa gochuu utuu hin taʼin, namoonni garaa qajeelaa qaban waaʼee Waaqayyoofi waaʼee Macaafa Qulqulluu akka baran gargaaruudha.
—Qolosaayis 1: 9, 10; 2 Ximotewos 2: 24, 25.


text:
8
Yísufa károora árimaru fasiqana andeeqánau.
1 Yísufa ámuaqu namusaa faiqí ánaasee ufa qímannimiseenoo qumuroofaqa faiqí ánaasee moómoo aniréeqa Yísuna faqa ánaaqiana rumbárausa fímariqau. 2 Fímarufanoo faiqí moó fannoo károora árimarufa Yísuna óorinni ani mapámufufanoo Yísuna qímaminau, óo maasá rakísirafa aní afeeka amaná máridanoo qinée minára íridaqa. Aneenná írirafa eedóo qímaseenana qiní károora rukáqisaa.
3 Yísufa mi-ufánara iriséenoo narí ásauku minásaa mundúseenoo asasammásee qinau. Eeóo dóo qíananoo amaná qiqá írirafa eedóo qídanoo rukámmaisáanaura.
Miqí qímasoofanoo miqóo kai miná károora taikánau. 4 Miná károora taikásoofanoo Yísufa qímaminau. Simaí sía uqanna moodáa fasiqa qímamia. Fíndifínana múnu amaana máqasaa aanáiqikirana aneenná afaaqa károora árimaruna uqafíqainanoo aiququmásainana Mooseefa ufa qímaqoomau ainaina mara máree amaana máqaki qaindásaa suqárana tatúfinana Ánutuna ámia. Faiqí ánaasee qáfamásee dóo miná károora taikéefoo qímasee sía aníara eeráiriaqeera.
(Óoqai Mooseefa károora nárinausa sía maqúsai ániaqee qímaqoofa. Ándandakinai kai nuaqée qímaqoofa. Faiqí moó fannoo narí károora taikáseenoo amaana máqaki ani kikíqamafufanoo amaana máqasaa rakísirausa qáfamásoofanoo dóo maqúsai fuannée qufanoo dóo kaifáa maqúsai finau. Káqikaa ainaina amaana máqaki Ánutunara dúfi dúfi qímasee nimiséenoo dóo maqúsai kaifáa finau.)
Roomma máqannaa Saidéena aináinira faiqi andeeqóo ufafa.
5 Yísufa miqóoqari Kapeeranauma máqusai finau. Miqóo óonu márufanoo Roomma máqannaa sundía saidéena moó fannoo Yísu finnai aniréenoo dadaaqíranara irámmirinau. 6 Óo rakísirafa qiní aináinira fasiqa máaqaki faiqaqée aurímarifaqa, minára aní qímamidaqa. Mifá áiku ásauku pipisaaqá usufifanoo kúqiara foora inoo márifaqa. Aurírafa firaafá árimarifaqa, aupúree márifaqa. Amanée anée qiní aináinira fasiqa idaaqamáqisaa.
7 Miqí qímasoofanoo Yísufa qinau. Amaná qinée minní óonureeqa idaaqámmianaura. 8 Roomma máqannaa sundía saidéena fannoo Yísuna fíndifinoo miná máaqai fíranara iriséenoo qáoo qinau. Sía fúa. Sía qiní mandá maaqaki anée kéeqaanneera. Qinée ánaamuru fasiqa óoreeqárausa máridaqa. Anée qiní úriqararafa qiní máaqaki kéeqafinaqa qisaurúanóora. 9 Qiní úriqarara sundíauqa moómoosa máriafaqa qinée misá nímeemaanai máridaqa misá ufamau fídaqa. Qinée akaqá sundíauqa rakísirausa máridaqa. Qinée ufa kái moorá fúannee qímarunanoo mifá dóo fídanoo. Moorá ufannai kái qímamímarunanoo mi-ainainná áuqaidanoo. Anée Yísufa faqa maqásaa ainaina faqa aurírana óosana óosana ainaina faqa úriqararafa márianaqa qímamidaqa. Minára anée miqóoqari kai máridana ufannai kai aurírafa taikáannee qínanoo qiní aináinira fasiqa aurírafa taikáannoo.
10 Yísufa mi-ufána iriséenoo tautúfanoo áaquqoofanoo faiqí ánaasee miná faqa rumbárausa fífi̱usa qímanniminau. Qiní ufa íriaqa. Maa-Roomma maqannaa fasiqáfa firaaqóo qiní saqárikidanoo qinée Isaraee máqannaasaki qeeqá maqannaasaki máqusa máqusa nídaqa sía moó maaqíra ámiqira fasiqa paqúriqa, ánaamuru máridanoommi. 11 Kaifáa minára qianáura qiní ufa íriaqa. Súani óosanaindari faqa ámuqundari faqa níanaindari faiqí ánaasee moómoo ánaamuru anirée innaarúna ququsaki kéeqafi Abarahaamana faqa Isakeena faqa Yakooboona faqa óoqumarifi Ánutuna qoomáqa sakasée neefáranoo. 12 Máa̱ Isaraee máqannaasa ínnee Abarahaamana áiku ásauku márunausa káqi innaarúnai kéeqaanauree qímariasa maqee sía kéeqeefaranoo Ánutufa ínni nífaqeeqeenoo mádaanai asukunakí áqunnisaannoo. Miqóo ínnee níranaqainaqa firaaqóo fáaqa quqásee nífai sandúrifaranoo. 13 Miqí qímaseenoo Yísufa faiqí ánaasee qímanniminoo quandáfinoo sundía saidéena qímaminau. Dóo aneenná máaqai fúa. Aneenná írirana qinísaa rusísaannanara dóo aní aináinira faiqi andeeqáfinoo. Dóo anirandée ámaaqa fúa.
Miqí qímasoofanoo mi-kamúqoo kai mi-aurira fasiqáfa moosáa máriufa dóo fíndifinau.
Yísufa faiqí ánaasee moómoo andeeqánnimaqóo ufafa.
14 Yísufa miqóoqari Peetooroona máaqai finau. Óonuree qáfoofanoo Peetooroona áiraamaku ánaasee aurímarinau. Afaaqa idídi márufanoo aurída faiqaqée márufanoo. 15 Yísufa miná qáfeenoo ásauku qumáranau. Ásauku qumároofanoo aurírafa taikánau. Taikáfufanoo mi-anaaseefá aaqee fíndifinoo nárana aina Yísuna áminau.
16 Mi-eenoonnái mi-maqusánaasa nári aurímarusa faqa fuéena̱ikímarusa moómoosa faqa nífiqee Yísufinnai minní quqée máriqau. Minní quqásoofanoo Yísufa ufannai fuéena niqiqoofaqa quqásee fiqau. Aurúsa Yísufa misá aurírana faqa taikánnisanau. 17 Taikáseenoo óoqeenaa tamummáqara fasiqa moo áuqu Eesaia miná ufa ánoona kambíqanau. Mifá óoqai Yísufa sía kambíqooqoo maaqí qímaseenoo Yísunara ákara rinau.
Mifá maasá auríranara faqa maasá kudoosaáparana faqa mara áquannoo. Maasá auríra ummaara narí kai miná uqéera qumáraannoo.
Miqí qímasee ákara rínau.
Yísuna faqa fifandínausara maa-ufána qinau.
18 Moo fáasaana nammári afainni márufaqa faiqí ánaasee aiqáma suqú maree Yísuna qáfaanee qímasee ani márida qáfee máriqau. Yísufa faiqí ánaasee moómoo tatúsee ánimarufanoo níndafeenoo narí faiqi námu qímanniminau. Dóo uqéeraaqa dóo ínni saimbaqa kanúqaki kéeqafi nammáriki fítaqa máree muqáfainai níanai fída ínnisaimbaqá kai máriaqa. 19 Misá fíndifi uqéeree marufanoo faiqí moó fannoo Mooseena sándufa írimarufa Yísufuqoo aniréenoo qímaminoo qinau. Óo qiní karaambáiqa anée yátinai fee maqúsa maqusa fínaqa qinée faqa aní faqa fuanáura, sía minnísaanaura.
20 Miqí qufanoo Yísufa narí maaqí qímasee qímaminau. Anée qiníara ámiqira máaqaki faiqée mári fee qídanee qiní faqa fíraree qídanee. Káasau fainiuqa óonaamarai faiqée máriasa máridaqa ufiniuqa ánaamuki faiqéemariasa máridaqa. Qinée faiqí nímaaku yái fee qeeqá qíkiaqa rúmasee fee faiqaanáuree sía faiqára qóo márisa máridaqa. Dóo qiní faqa finnáree.
21 Miqí qímasoofanoo Yísuna faiqi námukiqari moó fannoo aniréenoo qinau. Qinée aní faqa fuanáura káqikaa qóo mariséeqa qiní qíkoofa kúqirarammi márifaqa. Mifá kuqufínaqa akúndamásee aní faqa fuanáura. Amanée qinée miqíanauree. 22 Yísufa miná ufa iriséenoo maaqí qímasee qímaminau. Maqee uqanna qiní faqa ánia. Náaruara kúqiranaki fifándinausa misá kai nári niqoónnana ákundeefaranoo.
Yísufa úfai faqa nammári faqa qáo̱o qufanoo taikánau.
23-24 Yísufa miqí qímaseenoo kanúqaki akarámafufaqa miná faiqi námu miná ánaaqiana akaraqau. Akarámafufaqa kanúqaki nammári ámuaqumau fímarufanoo Yísufa minakí afaaqa umooqúkufanoo faifufanoo nammári qámbaanai óonuroofanoo úfai firaafá úqinoo nammári ámakaurinoo kanúqa aundurái kéeqanau. Kanúqa téeqi taaqufaqa Yísuna faiqi námu miná qáfamásee kanúqa námufaqa nammáriki ukúqnaana qímasee káaqa rufíaqau. Yísufa sía minára írinau mána mána faiqaqée marínau. 25 Miná faiqinámu rufíamaree Yísufinnai óonuree áfauramásee fáaqa rídaqa qímamiqau. Óo maasá karaambáiqa maasá nammáriki ukúqnaidaqa kúqirarammidaqa. Anée maasá qumáree qumbaqínnisaa.
26 Yísufa misá ufa iriséenoo qímanniminau. Óo káaqa ínnee fífau rufíee maríasa. Sía qinísaa írirana rusímariasa máriafanoo. Miqí qímaseenoo fíndifufanoo úfai faqa nammáriara faqa qáoo qufanoo nammári faqa úfai faqa kásoomáfinoo dái̱ qímafinau. 27 Miqí qufaqa úfai faqa nammári faqa firaaqóo úqiufa kásoomáfufaqa miná faiqinámu náaquqoofaqa qiqau. Maa-fasiqáfa náqira fee máridanoo fee. Úfai faqa nammári faqa miná ufa irisée eedóo qídaqa.
Faiqí aunduráindaraa áfaannauqa niqiqoofaqa kúarauqa naundurái kéeqaqau.
28 Miqóoqari nammári dínnafainai níanai Kadareenee máqa máaqa múnu kanúqa fannoo raqúraminau. Maqásaa áqufufaqa mi-maqusánaindari faiqí qaaraqánda ániqau. Fáafasaaqa fuéena miqandá naundurái máruqanda, faiqí madikée márunnai máruqanda, faiqí ánaasee aiqáma miqandára rufíee máruqanda máriqau. Faiqí nárímaruqanda máriqau. Faiqí ánaasee miqandá máruqoo sía fímarusa, káaqa miqandára rufíee maríqau. 29 Miqandá Yísufunnai aniroofanoo naundurákiqari áfaannauqa fannoo maaqí qímasee fáaqa rúmasee Yísuna qímamiqau. Anée Ánutuna ámaaku márianafa anée nánaree ánidanee anée nánaree maasá soodáaidanee anée nánaree káqiqoo kasaaqaí aniréenanee maasá idáki áquqiséennaree.
30-31 Káqikaaqóo níanai akoosaqa kúarauqa éemani náida moómoosa misaqá náidaqa máriqau. Áfaannauqa faiqí naundurákiqari kúarauqara Yísuna qímamiqau. Anée maasá diqiqáinaqa amanée kúarauqaki kéeqaanauree. 32 Miqí qufanoo Yísufa qinoo. Eeóo amaná, dóo ínnee misáki kéeqafuaqa. Yísufa niqiqooná iriséeqa aiqámausa mi-fasiqaqandá naunduráindari rafúdamakufaqa dóo kúarauqaki kéeqafiqau. Kéeqafufaqa kúarauqaindi múnari mínari ufaqa ámeemai sandée óoqu fíqa nammári farúmaki bururú qufaqa áqufufaqa aiqáma kúqu taikáqau.
33 Kúarasaa rakísimaru fasiqausa miná qáfamáseeqa náaquqoofaqa quqásee sandámaqaraasíqa maqúsai kaimbiqau. Maqúsai aniréeqa Yísunara faqa áfaanna naundurái kéeqeemaru faiqi qandara faqa kúarauqara faqa faiqí ánaasee aiqáma qímannimiqau. 34 Misá iriséeqa mi-maqusánaasa faiqí ánaasee aiqáma tatúfaqa nammárafainni Yísufuqoo óoqureeqa Yísuna qáfamáseeqa qiqau. Dóo maasá maqa máaqaki sía ánia. Dóo sée moosáa fúa. Maasá aníara rufíaidaqa.


text:
Ispoortii (291)
Finfinnee Bitooteessa 12,2007(FBC) Gareen biyyaalessaa kubbaa miilaa Duratoota Itiyoophiyaa luusiiwwan har’a gitasaanii kaameeruun wajjin staadiyamii Finfinneetti morkataniiru.
Finfinnee Bitootessa 11,2007(FBC) Walmorkiin kubbaa miilaa kilabii Magaalaa Hawaasaafi Qidduus Giyoorgiis kaleessa Staadiyamii Magaalaa Hawaasaatti taasifameera.
Finfinnee Bitootessa 10,2007(FBC) Morkii kaleessa taasifameen kilabiin Baarseloonaa Maanshatar siitii 1fi0n moo’ateera.
Finfinnee: Bitootessa 09, 2007 (FBC) Gareen kubbaa miilaa Dubartoota Itiyoophiyaa sanbata dhufu gitasaa Kaameeruun wajjin morkachuufi.


text:
Tanzaaniyaa
Tanzaaniyaan seeran United Republic Of Tanzania (Afaan Iswahiliin Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) kan jedhamtu biyya baha Afrikaatti argamtuu dha. Kaaban Keeniyaa fi Yugaandaan, dhihaan Ruwaandaa, Buruundii fi Democratic Republic Of the Congon, kibbaan Zaambiyaa, Malaawwii fi Moozambiikn fi bahaan immo Garba Indiyaatin marfamtee argamti.
Maqaan Tanzaaniyaa jedhamu kunii kan ba'eef maqaa Tangaanikaa kan kutaa lafaa ishee tateffi fi maqaa Zanziibaar lafaa ishe kan bishaniin marfamtee, dangaa bahan argamtu irra dhufee. Bara 1964, Tangaanikaan Zanziibaar wajjin tokko tate "United Republic Of Tanganyika and Zanzibar" ergaa jedhamte bodaa, barumma sunitti maqaa "United Republic Of Tanzania" jedhamu argatte.
Bara 1996 biroon motumma Daree Salaam irra Dodomaa tti jijjiramun, Dodoman magaalaa guddoo Tanzaaniyaa taate. Daree Salaam immoo "anna" dinagdee gudditti tatte.
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania United Republic Of Tanzania
Jecha Ummata Tanzania "Uhuru na Umoja" - "Billisuma fi Tokkumma"
Sirbaa Allaba - Mungu ibariki Afrika- "Waqqii Africa haa Ebbisuu"
Magaalaa guddoo -
Magaalaa ballina gudda qabdu - Daree Salaam
Afaan tokkoffan -
Motummaa -
Pirezidaantii - Jakaya Mrisho Kikwete
Muummicha ministeeraa - Edward Lowassa
Billisumma - United Kingdom irra argatte
Ballinaa lafa - 945,087 km square ykn 364,898 mile square
Parsentii bishaanii - 6.2%
Bayyina Ummattaa - tilmaama Nov 2006, 37,849,133; lakkoofsa bar 2002, 34,443,603
Density 41/square km ykn 106/square mile
GDP (PPP) 2005 estimate
- Total $27.12 billion (99th)
- Per capita $723 (178th)
Gini? (2000–01) 34.6 (medium) HDI (2004) 0.430 (low) (162nd) Currency Tanzanian shilling (TZS) Time zone EAT (UTC+3)
- Summer (DST) not observed (UTC+3)
Internet TLD .tz
Koodii bilbilaa: +2552


text:
Islaamaa
Islaamaa amantii Waaqa tokko jedhurratti hundaa'e fi amantii Abraamii yoo ta'u Quraanaa, kan amantoota Islaamaatiin jecha Waaqaa qabate jedhamee amanamuu, fi barsiisaa fi jireenya fakkeenyaa kan Mahaammadii irratti hundaa'a; Mahaammad raajii dhumaati jedhamee amanama. Islaamaa jechuun namnii hunduu du'aa hin oluu jedhuf Waaqa tokko tahe oso ijaan hin argin akka namaa argetettii itii amanuu, wan ajjajaa isarraa dhufee horddoffuu jechudhaa. Muhaamamadii immo waan waaqni itii himee ergaa san ummataaf daabarsuu Irrattii hundaa'a.


text:
Liyoonaardi Ooyiler
Liyoonaardi Ooyiler (/ˈɔɪlər/; Jarmanii: [ˈɔʏlɐ]; 15 Ebla 1707 – 18 Fulbaana 1783) abbaa herregaa fi fiizisistii Siwiizerlaanditi. Ooyiler damee ballaa akka tiyoorii giraafii fi kaalkulesii infiniitesimaal keessatti gumaacha guddaa godhe. Ooyiler jechoota fi mallattoo herregaa ammayyaa baayyee uume, keessaahuu qaaccessuu herregaa keessatti, kan akka yaada faankishinii herregaa uume. Oooyiler hojiisaa makaaniksii, filuud daayinaamiksii, optiiksii, astiroonoomii, fi tiyoorii muuziqaa keessatti hojjateenis ni beekkama.
Ooyiler akka abbaa herregaa guddaa jaarraa 18ffaa fi abbaa herregotaa dhalatan gurguddoo keessaa akka tokkootti ilaallama. Ooyiler abbaa herregaa baayyee barreessan keessaa isa guddaadha; hojiiwwan barreeffamaa inni walitti qabe qabiyyee 60-80 guuta. Ooyiler jireenyasaa bara ga'eessummaa St. Peetirsibergi, Raashiyaa fi Barliin, Piraashiyaa keessatti dabarse.
Jechi Piyeer-Simoon Laappilaasi akka jedhe dubbatamuu "Ooyiler dubbisaa, Ooyiler dubbisaa, inni mootii hunda keenyaati" dhiibbaa Ooyiler herreega irratti qabu ibsa