text:
Blog Archives
Murtiilee fi Ibsa Ejjennoo Gamtaa Jaarmiyoota Oromoo
(A4O, Bitootess 28, 2020) Uummanni Oromoo, Oromummaa fi Oromiyaan roorroo hamaa jala jiru. Mootummaan Itoophiyaa Oromummaa balleessuu, Oromiyaa diiguu fi injifannoolee ummatni Oromoo dhiigaa fi lafee ilmaan isaatiin gonfate irraa mulquuf karoorfatee itti bobba’ee jira. Biyyattii irratti Nafxanyoota deebisee aangomsuu fi sirna isaanii deebisuuf Habashoota wajjiin qindoominaan socho’aa jira. Akeekasaa kanas milkeessuuf ummata Oromoo ganda, kutaa fi amantiin qoodee walirratti bobbaasuu tooftaa siyaasaa godhatee hojjeta. Seeraan ala labsii yeroo hatattamaa uummata Oromoo irratti labsuun naannoolee Oromiyaa bakka adda addaatti Rayyaan Ittisa biyyaa uummata irratti roorrisaa jira.
Mootummaan kun reebicha, hidhaa fi ajjeechaa uummata Oromoo irra geessaa jiru yeroo kamuu caalaa jabeessee fi bal’isee itti fufee jira. Manneen uummata keenyaa maatii isaanii wajjiin walitti qabee guba; midhaan gonbisaawwanii fi oyiruu ykn maasaa keessatti ibidda itti qabsiisa; bosona Oromiyaa bineensa isaa wajjiin guba. Barattootni Oromoo naannoolee biraa keessatti wayta ajjeefaman kanneen ajjeesan seeratti hin dhiheessu. Yakki suukanneessoon akkasii dalagamaa jiraatuu isaanii osoo beekuu gaaga’amtootaaf ittisa hin godhu. Kanneen hafanis sababa adda-addaa itti funaanuun barnootarraa ari’a. Keessumattuu, barattoota Oromoo godinaalee Oromiyaa ‘Command Post’ jalatti bulaa jiran irraa dhufan adda baasee ari’a. Naannolee Oromiyaa bulchiinsa ‘Comand Post’ jala jiran keessatti Raayyaan Ittisa Biyyaa Qeerroo fi Qarree akka bineensaa adamsee guyyaa guyyaan ajjeesaa, jumulaan hidhaa fi dararaa jira.
Mootummaan kun dirree dimookraasii biyyattii keessatti bal’isuuf waadaa gale cabsuun hooggannootaa fi miseensota jaarmoota siyaasaa kanneen isaan dorgoman ni dhabamsiisa; seeraan ala mana hidhaatti guura; qunnamtii jaarmoleen siyaasaa uummata waliin godhatuuf karoorfatan ni gufachiisa. Dhaabbileen sab-qunnamtii Oromoo dhugaa jiru akka hin gabaafne ni doorsisa, hooggantoota isaanii ni hidha. Saamicha qabeenya Oromiyaas daran hammeessee itti fufee jira. Walumaa galatti, hamilee uummata Oromoo cabsuun, Oromoo jilbeenfachiisuuf dhagaan mootummaan kun hin garagalchine hin jiru.
Namni hunduu hubachuu kan qabu Oromoon akka sabaatti tokkummaan ka’ee haga hin falmannetti rakkooleen kunneen sadarkaa amma irra jiran caalaa hammaatanii itti fufu. Badiiwwan uummata Oromoo fi Oromiyaa irratti mootummaa Itoophiyaan gaggeeffamaa jiran kunneen akkasitti yoo itti fufan, hireen ummata Oromoo yaaddessaa dha; Oromoon akka sabaatti, Oromiyaan akka biyyaatti itti fufuun gaaffii guddoo jala galuu danda’a.
Kanaafuu, nuti jaarmiyaaleen Oromoo adda addaa kan yaaddoolee armaan olitti tuqaman kanneen qooddannu, maqaan keenya armaan gaditti tarreeffaman, rakkoolee akka sabaa fi biyyaatti nu mudatan kanneen irra aanuuf qopha-qophaa socho’uu irra gamtaan socho’uun bu’a-qabeessa ta’uu hubachuudhaan, yeroo dheeraaf marii gochaa turreerra. Marii yeroo dheeraaf ‘technology’ adda-addaatti fayyadamnee godhaa turre goolabuuf Bitootessa 28-29, 2020 walgahii guddaa godhanne jirra. Walgahii kana irratti qabxiilee adda addaa irratti gad-fageenyaan erga mari’anneen booda murtiilee fi kutannoolee asii gaditti tarreeffaman irratti waliigallee baasuun walgahii keenya milkiin xumurannee jirra.
1. Haala hamaa uummata keenyarratti fe’amee jiru kana irra aanuuf tokkummaan Oromoo biyya keessaa fi biyya ambaa murteessaa ta’uu hubachuun, wal-tumsinee gamtaan hojjechuun uummata Oromoof sagalee ta’uuf walii galleerra;
2. Koree sochii gamtaa kanaa qindeessuu fi koreelee raawwii hujii sadi (three operational committees) utubnee jirra. Koreeleen kunis;
2.1 Koree falmii mirga namoomaa (Human rights advocacy committee),
2.2 Koree odeeffannoo funaanuu fi tamsaasuu (Information collection and dissemination committee),
2.3 Koree beekkumsa, dandeettii fi qabeenya maddisiisuu fi gurmeessuu/ijaaruu (Resource mobilization and organization committee)
3. Uummanni Oromoo, keessattuu warri biyya ambaa jiraattan, nu duukaa dhabbachuun rakkoolee saba keenyarra gahaa jiran gamtaan akka balaaleffannu waamicha lammummaa fi obbolummaa isiniif goona;
4. Jaarmiyaaleen Oromoo maqaan keessan asii gaditti hin tarreefamin hunduu, nu duukaa hiriiruun rakkoolee saba keenyarra gahaa jiran gamtaan qolachuu akka dandeenyu, sagalee dabalataa akka nuu taatan waamicha lammummaa fi obbolummaa isiniif dhiyeessina;
5. Dhaabileen siyaasaa Oromoo biyya keesssa jirtan hunduu adda-addummaa siyaasaa keessanii qabattanii ajjeechaa fi hidhaa Oromoo irra gahaa jiru waliin akka balaaleffattan, akka dura-dhaabbattan fi furmaata itti barbaaddan waamicha isiniif goona;
6. Maddi rakkoo uummata keenyaa hunduu sirna gabroomfataa mootummaa Itoophiyaa ti. Sirna kana hiddaan biqqisuuf tokkummaan ka’uu fi falmatuun murteessaa ta’uu yaadachisaa, roorroo fi dararaa naannoo Oromoo tokkorra gahuuf naannooleen Oromoo biraa akka birmattan waamicha lammummaa fi obbolummaa isiniif goona;
7. Mootummaan Itoophiyaa labsii yeroo hatattamaa kan seeraan ala uummata Oromoo Dhihaa fi Kibba Oromiyaa irratti labse hatattamaan akka kaasu akeekkachiifna;
8. Ajjeechaa, hidhaa, dubartoota Oromoo humnaan gudeeduu fi reebicha Raayyaan Ittisa Biyya Itoophiyaa uummata Oromoo irraan gahaa jiru hadheeffannee balaaleffachaa, hatattamaan akka dhaabbatu mootummaa Itoophiyaa dhaamna;
9. Mootumman Itoophiyaa hojii shororkeessummaa dhaabilee siyaasaa Oromoo, hooggantoota fi miseensota isaanratti raawwataa jiru hatattamaan akka dhaabu akkeekachiisaa, sababa kanaan filannoo biyyooleessaa dhufu irratti rakkoolee uumamuu maluuf mootummaan itti gaafatamaa tahuu beeksifna.
10. Rakkoon naannoo Oromiyaatti uumamu kamuu, naannolee kaaniif illee daafaa nageenyaa ni qabaata. Kanaaf, sabaaf sab-lammoonni Itoophiyaa hundi, uummata Oromoof birmattanii, ajjeechaa fi hidhaa mootummaan Itoophiyaa saba Oromoo irraan gahaa jiru akka balaaleffattan fi dura-dhaabbattan waamicha lammummaa isiniif goona;
11. Jaarmiyaaleen mirga dhala namaaf falmitan hundi badii fi hammeenya mootuummaan Itoophiyaa uummata Oromoo irratti dalagaa jiru mara uummattoota addunyaa, mootummoota Bahaa fi Dhihaatti akka saaxiltan kabajaan isin gaafanna;
12. Uummanni Oromoo, keessattuu Qeerroo fi Qarreen, akka bineensaa adamsamanii guyyaa guyyaan ajjeefamaa, jumulaan hidhamaa jiru. Kuni ammoo buqqa’insaa fi goodaansa uummataa fidaa waan jiruuf uummanni addunyaa qisaasama uummata kanaa baraaruuf itti-gaafatama guddaa qaba. Rakkooleen kunneen babal’achuun too’annoo ala osoo hin ta’in uummanni addunyaa fi mootummoonni biyyoota Dhihaa, lola mootummaan Itoophiyaa seeraan ala uummata Oromoo irratti deemsisaa jiruu fi bulchiinsa ‘Comand Post’ Oromiyaa irraa akka kaasuuf dhiibbaa barbaachisaa akka gootan waamicha keenya dhiyeessina.
Tokkummaan Humna!
Jaarmiyaalee Oromoo (In alphabetical order)
1. Advocacy4Oromia
2. Bilal Oromo Dawa Center
3. Canaan Oromo Evangelical Church
4. Charismatic International Fellowship Church
5. Global Gumii Oromia
6. Global Oromo Advocacy Group
7. Global Waaqeffannaa Council
8. Horn of Africa Genocide Watch
9. Human Rights League of the Horn of Africa
10. International Oromo Women’s Organization
11. International Qeerroo Support Group
12. Mana Kiristaanaa Fayyisaa Addunyaa
13. Oromo Christ Evangelical Lutheran Church
14. Oromo Communities’ Association of North America
15. Oromo Evangelical Lutheran Church of Washington DC Metropolitan Area
16. Oromo Evangelical Lutheran Mission Society
17. Oromo Human Rights and Relief Organization
18. Oromo Legacy, Leadership and Advocacy Association
19. Oromo Lutheran Church of Baltimore
20. Oromo Parliamentarians Council
21. Oromo Studies Association
22. Oromia Support Group
23. Tawfiq Islamic Center
24. Union of Oromo Communities in Canada
25. United Oromo Evangelical Church
26. Washington DC Metropolitan Oromo SDA Church
Bitootessa 28, 2020


c: text/html

text:
Hogganoota keenya hidhaman yaadachaa Qabsoo keenya haa cimsinu.
Ani Oromoo jedhi falmadhuu sheri godhaa ijoollee Oromoo
It gave me hope to witness such acts of solidarity. These pictures show that different nations of the state are standing with Oromo.
When #Oromoprotests qerro should make sure the safety of every minority living within.
Kimant, silte, wolayta and et al Thank you! pic.twitter.com/Jo4L1nG55l
— Eyasped Tesfaye (@eyasped) July 25, 2020
Hogganoota keenya hidhaman yaadachaa Qabsoo keenya haa cimsinu.
Xiinxala rakkoo haasa’u talaantalaa oolurra,Xiinxala rakkoo keenyaaf furmaata ta’u haasa’uu wayya.
Humna dhabnee hidhamaa,ajjeefamaa jirra.kanaaf akkamitti humna horanna isa jedhu iratti waliif galuu qabna.
Isa humnaan sitti dhufu humnaan itti deemuuf Xiinxala Qawwee hidhachiisuu danda’u haa xiinxallu.
Harka qullaa #TigraayMediaHous irra deemnee namaaf dibbee dhahuurra,media qabnutti fayyadamnee Oromoo humneessutu caala.gaafas alagaan qabsoo keenya deggeru nu barbaacha dhufa.
Qawwee malee hidhaa fi ajjeechaan hin dhaabatu.WBO jabeessi.
Media’n Xiinxala siyaasaa harka qullaa garaa nu bokokse,media Waraanaa nu barbaachisa.
Hiriraa mormii motummaa Ethiopia 🇪🇹 biyyaa France #paris

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yaa ummata Oromoo quba wal yaa qabaannu!!
Namoota hedduu maaliif Keelloo Movement mormitu jedheen gaafadhe.
Deebiin isaanis: Namootni sochii keelloo kana geggeessan hidhamtoota Oromoo hundaaf walqixa sagalee hinta’an.Namootuma bebbeekamoofi walitti siqan qofaaf sagalee ta’u jechuun naaf deebisan.
Keessumaa namni tokko qaamaan wal argee irratti kan ani dubbadhe akka jedhutti guyyaa lamaaf walitti aanee beellama hidhamtoota siyaasa Oromoo galmee
Takkaalenyi Mardaasaafi namoota biroo 16 fi kan Obbo Baqqalaa Garbaafaa waliin walirra bu’ee mana murtii akka hirmaate dubbatee namootni sosochii Keelloo kana geggeessan akkuma galmeen obbo Jawarfaa dhaggeeffatamee xumureen galmi duwwaa ta’e.
Obbo Jawarfaa dhaddacha gadhiisanii akkuma ba’aniin Oromootni dhaddacha hordofuu dhufan kan Takkallenyi Mardaasaa,Kan Addunyaa Keessoo,kan Kaayyoo Fufaa,Kan Gadaa Bultii,Kan Pro. Bayyanaa Ruudaafi kanneen biroo dhiisanii deeman.Anaafi hiriyyaakoo tokko qofatu dhaddacha keessatti hafe.Armaan duras osoo obbo Baqqalaanfaa hin hidhamiin dura namootni kun karaa mana murtii Lidetaa
darbanii hinbeekan.Har’a namootni bebbeekamoo hidhamnaan kanuma isaanii qofa hordofu malee hidhamaa Oromoo kumoota mana hidhaa jiran quba hinqaban jechuun hadheeffatee dubbate.
Itti dabaluunis bor osoo obbo Jawarfaa hiikaman hidhamaa Oromoo warra hafeef sagalee hinta’an jechuun dubbate.
Anis kun dogoggora guddaa yeroo dheeraaf mul’atuufi mul’ataa ture ta’uu kaaseefiin waan kun sirrachuu akka qabullee asumaan dhaamsakoo dabarsa.Keelloo Movement hidhamaa Oromoo mara kan sababa Oromummaa isaa hidhameef sagalee ta’uutu irra jiraata.Kana qofa miti bor warri kun osoo hiikamanis hidhamaa Oromoo hundaaf qixatti sagalee ta’uun barbaachisaadha.
Har’a Oromoon namoota ofii osoo walqixa ilaala ta’e Hambisaa Gonfaa mirgi wabii eegameefi waan ittiin mana hidhaatii bahu hindhabu ture.Hambisaa Gonfaa qarshii kuma 50’n akka ba’u manni murtii eeyyameefi waan kaffalee ba’u waan dhabeef ammallee achuma jira.Uummatni keenya hidhamaa siyaasa isaa hunda quba qabaachuu,sagalee ta’uufii qaba malee Dhaddacha Obbo Baqqeefaa hirmaatee namootuma Oromummaan hidhamanii achuma mana murtii jiran dhiisanii ba’uun hagam akka hamilee nama cabsu tilmaamuu dandeenya.
Warri kun yakka qabaatanii osoo hintaane Oromummaatu yakkee hidhaman. Erga hidhamanii waggaa lama ga’aniiru. Oromoon marti hidhamaasaa gaafachuu,jajjabeessuu,yoo danda’e abukaatoo dhaabuufi qaba.
Galatoomaa!
Mo’iiboon Baqqalaa barreesse!
Odeeffanoo mana murtii bori
1/2/2021(24/5/2013
Mana murtii adda addaatti
*Jaal Abdii Raggaasaa Sabbata Daalatti irra mana murtii Godina addaatti dhihaatu
*kol.Gammachuu Ayyaanaa faa Lidetaatti mana murtii Lidetaatti
*Hoggaanoti fi gaazexeessitota SBOs boor sa’ati 4:00 local time mana murtii Burayyuutti jaal Firaa’ol Jaalataa, Jaal Maalka Danu, Ibsaa Gaaddisaa, Ayyaantuu Bulchaa, Dr Gadaa Oljirraa, Yeroosan Hayyuu, Asaffaa Fiqaaduu (Jaal Tumsaa), Gurmuu Ayyaanaa, Gesissaa Kumsaa, Leensaa Alii fa’a ni dhihaatu.
EthioTube አፈርሳታ – Bette Urgessa : በቴ ኡርጌሳ የ #ኦነግ ሕዝብ ግንኙነት ሃላፊ | January 2021
አሻንጉሊት መንግስት ፈጥረህ ትግራይን ማስተዳደር አትችልም/ ከዚህ በኋላ ህወኃት ጫካ ገብቶ በሽምቅ ውጊያ የሚፈታው ችግር የለም |ይህ ትውልድ| ክፍል 2
Related


text:
Magaalaa galma mootummaa Masrii Cairo keessatti poolisii utuu hin taane namoota daandii irra turanii fi jiraattonni Kirstiyaanota irratti haleellaa shorokeessotaa silaa dhiiga hedduu dhangalaasisu ittisuu isaanii kanneen ijaan argan dubbatanii jiran.
Mana sagadaa suuqii lammii Kirstaana ta’e kan Cairo cina jiru irratti dhukaasa banameen namoonni sagal du’niiru.
Kanneen ijaan argan Associated Pressf akka ibsanitti utuu namoonni mana sagadaa Mary Mina jedhamuu fi holloota isaa turan gidduu hin seenne ta’ee silaa namoota hedduutu dhumu turan.
Namoonni mana sagadaa sana keessa turan cufaa balbalaa ka sibiilaa guddaa ta’e nama dhukasa bane sanatti cufuu dhaan akka ol hin seenne ugguran.
Luba Kaatolika Roomaa kan ta’an Pope Francis jamaa waltajjii St. Peter kan Rometti wal ga’eef haasaa dhageessisaniin firoottan haleellaa Cairo keessatti geggeessameen ajjeefamaniif gadda itti dhaga’ame ibsanii jiran.


text:
Taammanaa Bitimaa irraa Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, waan …Read More »
Barri 2011 fi bar-kurneen jalqabu uummata Oromootiif jijjiirama maal fiduu laata?
Abdii Boruutiin Barri tokko dhumee ykn xumuramee barri haaraan yoo jalqabu namootni keessumaayuu faranjootni bara dabre hubachuu fi waa hundaa gamaaggamuu dhaan bara haaraa …Read More »
Jabana xibbaa-xibboo
Seena Oromoo keesati jabana xibbaa-xibboo jedhame kan beekamu bara sirni gadaa laafatee gadaan lagati gale,bara abbootiin gadaa aangoo irra umurii isanii turfachuuf yaalii gochaa turan,bara …Read More »


text:
[SQ, Gurraandhala 12,2018] Alamganaa: FXG itti fufe, sagaleen dhaadannoo gaaffiin abbaa biyyummaaf hidhamtoota soyyaasaa akka hiikamaniif uummanni sagalee dhageessisaa jira.
QEERROON daandiitti bahee dhadannoo diiddaa Wayyaanee fi leelloo ABO dhageessissaa jira.Wayyaaneen nu bulchitu
ABO nu haa bulchu. Biyya keenyaatti alagaan nutti hin roorriftu
Duulli Gabaa Lagannaa fi FXG Oromiyaa Keessatti Itti Fufee Jira!!
[SQ, Gurraandhala 12,2018] Alamganaa: FXG itti fufe, sagaleen dhaadannoo gaaffiin abbaa biyyummaaf hidhamtoota soyyaasaa akka hiikamaniif uummanni sagalee dhageessisaa jira.


text:
Ajjeechaa Haacaaluu: Mormii hawaasa Oromoo lafoo haga qilleensarraan
Hawaasni Oromoo Awustiraaliyaa magaalaa Melborn keessa jiran haala amma dura hin baramneen xiyyaaraan gargaaramuun ergaa dabarsaa mormiisaanii dhageessisan.
(bbc)–Ajjeechaan artist Haacaaluu Hundeessaa Wiixata dabre erga dhagayamee booda biyya keessaafi alaatti mormiin hedduu gaggeeffamaa turan, ammas gaggeeffamaa jiru.
Ameerikaa Kaabaarraa haga Beeyiruut, Awurooppaarraa haga Awustiraaliyaatti hawaasni daandiitti bahuun mormiisaa dhaggeessisaa jira.
Hawaasni Oromoo Awustiraaliyaa magaalaa Meelbornitti argaman ammoo qopheessummaa Mana maree dubartoota Oromoofi Garee ‘Oromia is Bleeding’ jedhamaniin mormii asiin dura hin baramne gaggeessan.
Hawaasni magaalaa Melborn keessa jiranis buufata xayyaaraa tokkotti walitti qabamuun, yogguu xayyaarri ergaa: #OromoProtestsfi Justice4Hachalu jedhu qabttee wayita balaliitu daawwataniiru.
”Hayyuun keenya Haacaaluu Hundeessaa ajjeefameera. Achiin booda ammoo hoggantoota Oromoo, kan jijjiirama nagaa biyyattii keessa fiduu barbaadan, nu jalaa hidhamanii jiru,” jechuun qindeessitoota mormichaa keessaa tokko kan taate Toltuu Tufaa sababa mormii kan ittii gaggeessaniif dubbatti.
Toltuun turtii BBC waliin gooteen, sababa weerara koroonaavaayirasiif jecha namoonni walitti qabamuun gara daandiitti bahuu waan hin dandeenyeef, mormii gama kanaa akka filatan dubbatti.
”Eega nuti manaa bahuu dadhabne, samii gubbaarraa kakaafnee Haacaaluu Hundeessaa fi dhimma Oromoo amma deemaa jiru kana beeksisuuf tattaaffanne.”
”Sagalee keenya otoo hin taane sagalee uummata biyyaa dhageessisaa jirra. Nagayaa malee wanti barbaannu hin jiru,” jetti.
”Oromoon nagayaa jedhee nagaa walfuudha, nagayaa jedhee addaan baha. Kanaaf nageenya waan dhabneef callisaa hinjirru,” jechuun sabaab sagalee dhageessisaa jiraniif dubbatti.
Akka danaa asiin gadirratti mul’atutti, magaalattii keessa karoorri iddoowwan garagaraa sagalitti balali’uun ergaasaanii dabarfachuu barbaadanis, rakkoo qilleensarraa ka kahe, iddoowwan eeraman keessaa lama qofatti balaliite.
Qilleensi balaliif mijataa yeroo tahuttis irra deebiin iddoo karoorfatanitti balali’uun ergaasaanii akka dabarfatanis odeeffanneerra.
Ameerikaa Kaabaa haga Lebaanoon
Hawaasni kutaa biyyaa Mineesotaa, magaalaa Miniyaapoolis fi kanneen biroo erga ajjeechaan Haacaaluu dhagahamee walitti fufinsaan mormii isaanii dhageessifachaa jiru.
Dubbi himtuun hawaasa kanaa kan taatee fi mirga Oromoof dubbachuun kan beekamtuu Najaat Hamzaa bulchiinsa sadarkaa gadi jirurraa qabee hanga Federalaatti gaaffii isaanii dhiyeeessaa akka jiran torban dabre BBC’tti himte.
”Wanni nuti gaafataa jirru Hooggantootni keenya hidhaa jiran akka gadlakkifamanfi mirgi Oromoo akka kabajamu dhiibbaa gochaa jirraa.”
Ajjechaa Haacaaluuf haqni akka kennamu gaafachuu, dureen hawaasa Oromoo hidhaman gadhiifamuun, intarneeta ugguurame akka gadhiifamuufi mirgi saba Oromoofi saboota kaaniis haa kabajamu kan jedhu gaaffilee isaanii keessaa ijoo akka tahaniis dubbatti.
Kongirasii Ameerikaattii bakka buutuu Minisootaa kan taate Ilhaan Omaris deeggarsa hawaasa kanaaf qabdu yeroo garagaraatti ibsiteetti.
Magaalota Awuroopaa kanneen akka Landan, Firaankifart, Paariis, Siwiidin magaalaa Istookhoolmi, Amisterdaam dabalatee, akkasumas baha giddu galeessaa Lebaanonitti ajjeechaa Haacaaluufi hidhaa namoota siyaasaa Oromoorratti raawwatame hordofuun hiriirri mormii fi sagaleen bulchiinsa MM Abiy Ahimad balaaleffatu gaggeffameera.
Even the air is saying #OromoProtests #JusticeForHaacaaluHundeessaa we will not be rest until Oromiya is free✊🏿✊🏿✊🏿 pic.twitter.com/zyCgwSqv2K
— Jaal Gurme (@mucaa_abiyo) July 8, 2020


text:
Har’a Amajjii 23,2016 Akkuma beekamu ajjeechaa,hidhaafi dararaan hammaatuus qabsoon cichoomina gaafatti jedhu dargaggoonnii fi qonnaan bultoonni aanaa Amboo wiirtuu waddeessaa. Akkuma beekamu sirna awwaalcha gootaa fi Gara kuteetti Abdaataa Olaansaa irratti wayyaaneen ajjeechaa fi duguuggaa sanyii ilmaan Oromorratti xiyyiffate fiixaan gahachuuf mirgii reefu lafaa baatu qeerroo Leencoo Dinqeessaa. Galafaachuun isaa ni yaadatamaa Sirna awwaalcha leencoo irratti uummanni kumaatamaan lakka’amu bayee waadaa(irbuu) armaan gadii qeerroodhaan seenaanii gargar bahani.Ani gaafan irbuu sana dhagahu ni dhuguuma jedhee hin yaanne irbuu ulfataa ture. IRBICHIS AKKAS TURE
1, Har’abooda ilmaan keenya ajjeesanii reeffa isaanii yeroo fidan callisnee harkaa hin fuunu.
2,Gibira ilmaan keenya ajjeesuuf raasaasni ittiin bitamu bifa kamiinuu hin kaffalla.
3, Qarshii maaqaa dhaaba soba kan aangoo homaa hin qabnee buusii miseensummaa jedhanii nu saaman kamuu hin kaffallu.
4,Kana booda wayyaaneen ganda keenya keessa akka hin gulufneef karaa itti cufnaafi kakulee hedduu walii galanii gargar bahan.
KANA FIXAAN BAASUUF Gandaata kudha arfan wiirtuu waddeessaa jala jiran keessa gandoonni #Qullit,Galaan Waddeessaa fi kaarraa gaafa amajjii 20/2016 gara waajira gandaa deemuu har’aa kaastani gibiras ta’ee galii humna Wayyaanee cimsu kamiyyuu nun gaafatinaa wajira kanas cufaa deemaa jedhanii itti himan jarris akka diduu jennaan manattiin akka lammaffaa hojiif hin oolletti murtii wal fakkaataa gandoota sadanitti fudhatan guyyaa kanas dhadannoo ajaa’ibaa fi sirboota ajaa’iba sirbaa oolan gargar bahani!
Waadaa kana boodaa duubatti hin deebinu jedhus walii galanii gargar bahini.Akkuma amalasaa Wayyaanee sochii kana dhaamsuuf amajjii 22/2016 konkolaataasaa fudhatee itti qajeele;gaafa isaan darban uummanni akkuma nama hin arginee callisee ilaale isaanis gulufanii Ganda kaarraa gahan sana booda uummata walitti waamanii nama ganda kana barbadeesse baasaa, gibara kaffaluu diddanis kaffalAa jedhanii dursisuuf yaalini leenconni Oromoo ganda kanaas isunuu baha ganda kana keessa biyyi abbaa qaba warra hirmii faana haasaa’uu hin dandeenyu nuuf isin hamma guutuun mirga Oromoo kabajamutti walii galuu hin dandeenyu jedhaniin adda irraa bahan.
Sana booda uummanni tokkuma tokkoon gara manaatti qajeelee osoo xiqqoo hin turiin meeshaa manaa qabu fudhatee dacha’e sana booda jarri makiinaa kaafattee baqatti qajeelte uummannis dukaasa irra dhaabe iyyi lafa nyaate jarri kun kolaataa dhaan baqattus uummanni biraa hafuu didee dura goraa jechaa ganda Galan Waddeessaa kaafachuun hanga Ganda Dikiitti ari’e gaafa ganda Dikii gahan magaalaa Amboo irraa humni biraa dabalatee dhufus dhumatti moo’ichi kan uumataa ta’ee naannicha irraa baqatanii bahanii jiru.


text:
Guddinni afaanii bu’aa waliigalteeti. Hawaasni akka dubbatutti waliigalee, akka waliigalutti dubbata. Caasaan barreeffamaas akkaataa hawaasni itti dubbatuun hinsirratu yoo ta’e, afaanichi gara biraatti daba. Sababnisaa, hawaasni akka dubbatutti dubbisa.
Afaan Oromoo keessatti rakkoon mul’atu kana. Akka hawaasni itti dubbatu dhiifnee akka faranjiin barreessitutti barreessuuf dhamaana. Saayinsii barreeffamaa afaan biraatiin baranne waan ta’eefis akkuma barannetti qindeessina. Kunimmoo, Afaan Oromoo caasaa ofiisaa akka hinqabaanne gochuurra darbee afaan jijjiirraan dhufe (kan of hindandeenye) fakkeessa. Kanaafuu, dhimmi caasaa Afaan Oromoo uummata afaanicha dubbatu bakka bu’uutu irraa eegama. Osoo caasaa barreeffamaa sirreessuu hinjalqabin akkaataa itti dhalataan Oromoo caasaa dubbiin mul’isu qorachuu barbaachisa.
Kana ta’uu baannaan saayinsii warri dhidhimaa (Faranjiin) ittiin waliigalteef jennee akkaataa Oromoon itti waliigalu faallessuu ta’a. Fakkeenyaaf, jechi tokko caasaa barreeffamaa keessatti qofaa dhaabachuufi jecha biraatiin walitti hidhachuusaa mirkaneessuuf, afaan biraa keessatti akkamitti caaseffame jennee gaafachuu hinbarbaachisu. Afaan Oromoo keessatti yeroo dubbatamu akkamitti caaseffamee akka jiru dhaggeeffachuun ga’aadha. Sababnisaa, yeroo baay’ee Afaan Oromoo akkuma dubbatamutti barreeffama. Kunimmoo, caasaa dubbiifi barreeffama keenyaa irra caalaatti tokko taasisa. Yaada kana hubadhaa! Yeroo hundaa hinjenne. Yeroo baay’een jedhe malee. Tarii yeroo tokko tokko waanuma dubbannu barreessuu hindandeenyu ta’a; sanas gara caasaa waliigalteetti fiduun wayyuma. Ammaaf garuu isa akka dubbannutti barreessuu dandeenyurratti hubannoo uumnee kana haferratti mariyanna.
Akkaataa itti Oromoon afaansaa caaseffatu beekuuf jalqabumarratti moggaasa maqaasaa ilaaluun hubachuun nidandaa’ama. Mee maquma ‘FEDHASAA’ jedhu haalaallu. Maqaan kun jechoota lama [fedha+isaa] jedhurraa caaseffame. Jechoota lamaanuu akkuma dubbatanitti walitti erbuun waamanii moggaasan.
Maqaalee akka Waaqasaa, [Waaqa+isaa] Biraanee [bira+aanee], Asafaa (as+afaa), Hundarraa [Hunda+irraa],Waaqumaa [Waaqa+uumaa], Bariisaa [barii+isaa]… tarreessinee fixuu waan dandeenyu miti. Kun maaliif akkas ta’e? Jechoota lamaan dhimma tokkoof fayyadamaa jiru. Yeroo dubbatanis qaawwaan gidduutti mul’atu hinjiru. Kanaaf walitti fifsiisuun caasessus jechuudha.
Ilaalchi caaseffama haala barreeffama haaraa kunis kanarraa madde. Caasaa afaan biroo hordofuuf jecha, caasaa afaan keenyaa balleessuu hinqabnu. Kun silumayyuu, afaan biraa Afaan Oromootiin barreessuudha. Fakkeenyaaf, Afaan Ingiliziin ’for’ kan jedhu Afaan Oromootiin qubee ’f’ qofaan bakka bu’a.[Its profit only for you] isa jedhuuf, Afaan Oromootiin”Bu’aansaa siif qofa” jenna. Afaan Ingilizii keessatti, ’for’ qofaa dhaabatti jennee Afaan Oromoo keessatti ’f’ qofaa dhaabnuun tasayyuu ta’uu hindanda’u. Inni biraas akkasiin sirrachuu barbaada.
Rakkoolee mul’atan keessaa tokko caasaa barreeffamaafi tajaajila jechootaa waliin makuudha. Jarreen kun garuu waan adda addaati. Fkn. jechi ‘irra’ jettu tajaajilli isheen laattu firoomsuudha. Ta’us caasaa barreeffamaa keessatti jechatti fufuun barreeffamti. “Sangaan kee tabbarra dheeda” hima jedhu keessatti ‘irra’ kan jettu sun caasaa sanaan barreeffamtee tajaajila firoomsee (proposition) laatti. Isa Afaan Inglizii keessatti jecha ofdandeesse taatee dhaabattu sana Afaan Oromoo keessatti fufii taati jechuudha.
Kanarraa kan hubatamu, Afaan Oromoo keessatti jechi ofdanda’uyyuu fufii/ maxxantuu ta’uu danda’uusaati. Sana kan murteessus akkaataa dubbii ummataati jechuudha. Yeroo dubbatamu qaawwaan (space) gidduutti mul’atu hinjiru taanaan wanti nuti addaan bunnuuf hinjiru.
Asitti tajaajilaafi caasaa adda baafnee ilaaluu barbaachisa. Yeroo tokko tokko tajaajila jechi sun qabuun barreeffama keessatti caasessuuf deemna. Sun dogoggora. Sababnisaa, akkaataa itti abbaan Afaanichaa dubbatuun caasessina malee caasaa haaraa afaan biraan walbira qabnee hinuumnu. Mee keeyyata yaada falmii caasaa duraanii dhiyeessu kan hiriyaan koo tokko fuula fb irratti barreesse haalaallu! (Nama sana maqaa dhahuu beekuman dhiise)
“Jechoonni maxxantuu qofaa isaanii dhaabbatanii hiika laachuu hin dandeenye akkasumas qophaa ijaajjanii mirkaneessitoota ykn abbummaa, kallattii hin agarsiifne itti maxxanuu qabu. Fakkeenyaaf, “mobile koo” jecha jedhu yoo “mobilekoo” jenne jecha of danda’aa lama walitti maxxansine waan ta’eef kun dogoggora. “Mobile + koo= mobile koo” sababnisaa “koo” abbummaa agarsiifti.
Jecha “Tolasaa dha” jedhu yoo “Tolasaadha” jennes sirrii miti. Sababnisaa maxxantuun “dha” mirkaneessituu dha. Kanaafuu, jechi sirriin “Tolasaa dha”
Garuu, maxxantoota qofaa dhaabbatanii hiika hinlaanne maxxansinee barreessina. Fakkeenyaaf: jecha “Dhaabbataniiru” jettu kana yoo ilaalle, Jecha “dhaabbatan” jettutu, maxxantuu “niiruu” jedhu dabalate. “niiruu” jettu kun qofaa hiika hinlaattu; garuu, mirkaneessituu dha. Akkasumas baayyina agarsiifti. Sababa qofaa hiika hinlaanneef itti maxxanuu qabdi!” jedhee barreessa.
Keeyyata kana keessatti caasaa barreeffamaafi tajaajila jechootaa walmakee jira. Jechi tokko bakka gale sanatti tajaajila kennu qabaachuunsaa ifa. Ta’us bakki dhaabbii inni caasaa barreeffamaa keessatti qabu tajaajilaan caalaa caaseffama dubbiin murtaa’a (Afaan Oromoo keessatti). Akka Lalisaan jedhutti “ …‘mobile koo’ jecha jedhu yoo “mobilekoo” jenne jecha of danda’aa lama walitti maxxansine waan ta’eef kun dogoggora. “Mobile + koo= mobile koo” sababnisaa “koo” abbummaa agarsiifti.” jedha. Anillee, gama tajaajila kennituun abbummaa agarsiisuushee hinmormu. Haata’u malee, jecharraa fagaachuufi maxxanuunshee dhimmi kun hinmurteessu. Sababnisaa, dhimmi maxxanuufi ofdanda’uu jechootaa tajaajilaan osoo hintaane, caasaa dubbii afaanichaatiin murtaa’a. Yeroo dubbannu sagaleen addaan citiinsaa dhaga’amee qaawwi uumama yoo ta’e addaan bunna. Dursa sana mirkaneessuu barbaada. Kanaaf, caasaafi tajaajila adda baasanii ilaaluu barbaachisa.
Keeyyata olii sana yeroon dubbisu yaadota waldhahan laman arga. Hima jalqabarra jiru ilaalaa: “Jechoonni maxxantuu qofaa isaanii dhaabbatanii hiika laachuu hindandeenye akkasumas qophaa ijaajjanii mirkaneessitoota ykn abbummaa, kallattii hinagarsiifne itti maxxanuu qabu” jedha. Gadi siqeemmoo “-dha maxxansuun sirii akka hintaane yeroo falmu ’Tolasaadha’ jennee barreessuun sirrii miti” jedha. ‘-dha’ kan jettu kana qofaa yoo dhaabne hiika qabdii? ‘hin-‘ kan jettu kan inni barreeffamicha keessatti qofaa dhaabaa jiru sunoo hiikaa qabdii qofaa dhaabattee? Ibsi inni laataa jiruufi wanti inni barreessaa jiruyyuu waldhahe jechuudha. Rakkoon kun sababa tajaajilaafi caasaan waldhaheef uumame.
Barreeffama hiriyaa kootii sana akka fakkeenyaatti fudhachuun koo hamaaf miti. Jaarraa 21ffaa keessatti oduun osoo hintaane barreeffamaan waliif deebisuun caalaa fudhatama qaba. Isa ani jedhetu sirraadhaa osoo hintaane maaliif akka jedhame ragaan agarsiisuun barbaachisaa waan ta’eef.
Egaa namnoo akkuma barbaade caasessee barreessaa jiraa egereen Afaan Oromoo maalta’aree? Dhimma kanarratti, waggaa lamman darbe Hoggantoota Biiroo Barnoota Oromiyaa waltajjii tokkorratti argannee mariisifnee turre. Yeroo sana caasaa haarawaa kana akka gara dirree barnootaatti seensisaa jiran nuuf himanii turan. Kitaaba barataa amma qophaa’aa jiru keessattis hanga tokko caasicha hojiirra oolchu jedheen abdadha.
Kitaaba Afaan Oromoo kutaa 9ffaa gidduu kana dubbiseen ture. Kitaabicharratti caasaan jechootas ta’e maxxantuulee fufuu qaban kanaa sirrateen arge. Fakkeenyaaf, ’hin-, -dha, -ti, ni-,-(i)rra, -fi, -f, – tti… jechatti maxxanuun caaseffaman. Egaa anis sanatti waliingala! Biiroon barnootaa dhimma kana xiyyeeffannoo keessa galchee barreeffama waltessuu qaba.
Walumaagalatti, akkuma caasaa dubbii Afaan Oromootti barreeffama keenyas sirreeffachuutu barbaachisa. Jecha maxxanuu qabu maxxansinee isa irraa butachuu qabus irraa bunna. Yoo yeroo dubbannu qaawaan uumame irraa bunna. Yoo qaawwaan hinjiru ta’es akkuma dubbannutti barreessina. Kanaaf, jechoota ofdandaa’anii dhaabbachuu danda’anuu seera afaanichaa eeguuf jecha yeroon maxxansinu nijira jechuudha. Fkn. -moo, (i)yyuu, ha(a)- (i)saa, (i)rra, (i)mmoo… karaa sarara xiqqaatiin jecha cina jirutti maxxansuuf yeroo dirqamnu qabna. Kunis, seera dubbii afaanichaa eeguuf raawwatama. Kun ijaarsa caasaatis malee tajaajila jechi sun kennurratti dhiibbaa hinuumu. Keeyyata itti aanu kana akka fakkeenyaatti dubbisaa!
Tolasaafi gaarumaan barattoota ciccimoodha. Guyyaa hundayyuu mana barumsaa deemuu nijaal’atu. Kanarraa kan ka’es, yeroo hundaa daree guutuurratti 1ffaa ba’u. Kunis, bu’aa hordoffii maatiisaaniiti. Ijoolleen kuniin garuu, barnootatti haaciman malee, hojii hinjaal’atan. Hojiimoo barnootatu caalaaree? Ciminni hojiin hinmul’anne bu’aa hinqabu.
Jechoota kanneen bifa kanaan caasessuun bu’aalee gurguddoo sadii qaba.
Isaanis:
1. Qusannoodhaaf baay’ee fayyada. Mormiin qubee Afaan Oromoo irratti ka’aa ture ‘bakka baay’ee fudhata…’ kan jedhu sana bifa kanaan hir’isuun akka dandaa’amu ani argeera. Fkn. Kitaaba fuula 200 qabu caasaa kanaan sirreessee fuula afurtama hir’isuu danda’eera. Sababnisaa, yeroo maxxansinu yoo xiqqaate qubee lama dhabamsiifna.
Hima “Maqaan isaa Beekaa dha” hima jedhu caasaa haarawaa kanaan yeroo barreessinu, “Maqaansaa Beekaadha” jenna. As keessatti qubee sadii hir’isuu dandeenyee jirra (Ilaalaa). Keeyyata tokko keessattii qubee meeqa hir’isuu dandeenya? Kanaaf qusannoof caasaan kun baay’ee fayyada jechuudha.
2. Akka Ummanni Oromoo dubbatutti caasessina. Caasaan barreeffamaa kanuma Oromoo ta’a gaafas. Sababnisaa, duraan caasaa barreeffama afaan biraa kan Afaan Oromoon ibsaa turre malee, Oromoon akkasitti hincaaseffatu. Fkn Abbaan gammachiis yeroo Kitaaba Qulqulluu Afaan Oromootti hiike caasaa nuti reef kaafnu kana fayyadamaa ture. “…Waaqayyo maqaasaaf jedhee sabasaa gargaaruu jaallate…” jedha. Qubeetu kan saabaarraa bocame malee. Kitaabni Qulqulluun boodana Qubee Afaan Oromoon barreeffame garuu caasaa sanarraa kaatee jira “…Waaqayyo maqaa isaaf jedhee saba isaa…” jedha. Isa boodanaa kanarratti namoonni yeroo dubbisan baay’ee danqamu. Sababnisaa, akka dubbataa Afaan Oromootti waan hincaaseffamneefidha.
3. Bareedinaaf baay’ee gargaara. Yeroo caasaa Afaan Oromoo isa haaraa kana fayyadamnu barreeffamni faffaca’ee hinfokkisu. Mee kitaaba caasaa duraafi isa ammaan barreeffame walbira qabaa ilaalaa!
Feesbuukiinis bifa kanaan qindaa’uu qaba. Sababnisaa, miidiyaan afaan waaltessuu keessatti qooda guddaa qaba. Kottaamee, waliigallee barreessina; barreessinee waliigallas. ‘Waliigalan alaagalan’ jedha Oromoon. Egaa jarana muraa ooluun guuraa ooluudha! Anis asumattan gabaabsaa xiyyeeffadhaa dubbisaa!
Goolaba
1. Caasaan Afaan Oromoo akka Oromoon dubbatutti sirratee yoo barreeffame dhiibbaa inni uumu hinjiru.
1. Oromoon akka waliigalutti dubbatee, akka dubbatutti waliigala.
2. Caasaan Afaan Oromoo akka dubbataa afaanichaatti sirratee, qindaa’a malee caasaa afaan biraan walbira hinqabamu.
3. Yeroo baay’ee Afaan Oromoo akkuma dubbatamutti barreeffama (garuu yeroo hunda miti).
4. Caasaa afaan biroo hordofuuf jecha, caasaa afaan keenyaa balleessuu hinqabnu.
5. Caasaa barreeffamaafi tajaajila jechootaa waliin makuun hinta’u
Caasaan barreeffama Afaan Oromoo haarawaa kun rakkoo akkamii fura?
Dhimma afaanii waliigaltee barbaada. Seera namni tokko hundeesseen osoo hintaane akka hawaasni fayyadamutti caaseffamuun seera baafata. Afaan Oromoos akka Oromoon dubbatutti caaseffamee barreeffamuu qaba. Sunis, ummatatti gadi ba’anii qorachuu barbaada.
Jechootas ta’e fufiiwwan maxxanuu qaban bifuma dubbannuun maxxansuun faayidaa gurguddoo sadii qaba. Isaanis:
1. Qusannoodhaaf baay’ee fayyada. Mormii qubee Afaan Oromoo fayyadamuun barreessuurratti ka’aa ture ‘bakka baay’ee fudhataa…’ sanaaf deebii quubsaadha.
2. Dubbataan Afaan Oromoo salphaatti dubbisa; sababnisaa, akkuma ofii dubbatutti barreeffamee argata.
3. Bareedinaaf baay’ee gargaara. Caasaa dubbii keenyaaf barreeffamaa walitti fiduun barreeffamichayyuu nikurfeessa. Sunimmoo, ijatti tola; miidhagaadha.
Kunneen bu’aa akkasiin barreessuurraa maddan taanaan caasaa haarawaa kanatti maaf mormiin itti baay’ata? Waan haaraa sammuu namaatu dafee hinfudhatu. Yaadni namaa yeroo kamuu haaluma kaleessaa keessa turuu barbaada. Kanatu mormii kaasa.
Akka kootti sadarkaa falmii kana qaqqabuun keenyayyuu guddina. Afaan qoratamaa yeroo deemu argannoo haarawaatu mul’ataa deema. Sunimmoo, mormiif karaa saaqa. Qaamni mormus ta’e kan qoratee mormamu karuma karaasaa qorannoo itti fufa. Kanaaf, namni maaf morma jechuurra ragaa amansiisu dhiyeessuun barbaachisaadha.
Bu’aan argamu inni 4ffaan hiika sirrii dabarsuuf gargaara.
Ergan xiyyeeffannoo kana maxxansuu jalqabee as wantoota adda addaa argachaan jira. Caasaa duraanii sana keessatti jechoonni yeroo irraa hiiqanii dhaabbatan hiika akka jijjiiranis bira ga’eera. Fakkeenyota kanaa gadii ilaalaa!
1. Isaan iyyuu dhufaa jiru (caasaa duraanii: walqabsiiftuun ‘iyyuu’ jettu yeroo irraa siqxee qofaa dhaabbattu)
2. Isaaniyyuu dhufaa jiru (caasaa tibbanaa walqabsiiftuun ‘iyyuu’ jettu yeroo jechatti maxxantu)
Himoota lamaan yoolaalle, hiika baay’ee walirraa fagaatan qabu. Haata’u malee, lammanuu jarris dabalataan as adeemaa akka jiran mul’isuuf barreeffaman. Himni jalqabaa (caasaan duraanii) sun sababa walqabsiiftuun ‘iyyuu’ jettu irraa siqxeef hiika jijjiirrateera. “Isaan iyyuu dhufaa jiru” jechuun jarri caraanuu, boo’uu, gurra qabatanii wawwaachuuf as adeemaa akka jiran agarsiisa (barreessaan garuu sana barreessuuf yaadee miti).
Himni lammataa akkuma dubbatamutti waan barreeffameef isa yaadameef hiika sirrii qabaatee jira. Walqabsiiftuun ‘iyyuu’ jettus tajaajila sirrii laatte jechuudha. Himni lammataa kun ‘Jarris as adeemaa jiru’ yaada jedhuuf ergaa sirrii dabarsa. Kun kan agarsiisu garaagarummaa ijaarsa caasaa duukaa hiiknillee akka jijjiiramudha. Fakkeenyonni biraan:
3. Mana isaa isa tulluu duubaa deeme (isaa irraa butuun).
4. Manasaa isa tulluu duubaa deeme (isaa itti butuun)
Himoonni kun hiika adda addaa qabu. Inni jalqabaa, namichi mana nama maqaansaa ‘Isaa’ jedhamuu dhaqee akka jechuutti hiikama. Inni lammataammoo, namichumti mana ofiisaa akka deeme mul’isa. Kanneen akka fakkeenyaattin kaase malee, rakkooleen akkasii baay’eetu jiru. Kanaaf, osoo itti butuu qabnuu irraa butuun sun (Afaan Oromoo keessatti) hiika jijjiiruu dandaa’a jechuudha. Kanaaf, sirriitti dhimma kanaaf xiyyeeffannoo gochuun barbaachisaadha.
Xiyyee Afaan Oromoo itti fufa…
Afaan Oromoo niguddata; addunyaattis nimul’ata.
Horaa bulaa!
Fedhasaa Taaddasaati.


text:
Mormiin Abbaa Biyyummaa Oromiyaa itti fufee oole. Sindhiifnu Finfinnee jedhu
Via Dhaabasa Gemalal
Haga badanitti nama balleessu; Hinmilkaa’an!
“icitii dhugaa gola komandi post Wallaggatti bobba’eerra Obbo Alamuu Simee vidio conference 23/ o6/11 guyyaa sambta duraa icitiidhaan gaggeesse ture. Warra komand post tiitin isan kana booda akkuma warra ABO maqaa keenyaa gocha keenyaaf footoo keenya post godhan isinis alaaba ABO, footoo, vidio isanii post gootanii isaan farrenjii hisisuu qabna, jedhee fakkaraa oole gafa confiransichi ture qaamni nageenyaa hidhanoodhaan bakka kutaa ict eega ture , icitii diinaa kana naaf saaxili hadaraa.”
Sindhiifnu Finfinnee
=================
Bardarbes baranas Finfinnee yaadanna
Gaafa hiriira guddaa akkam irraaffannaa?
Baranas egeres Finfinnee faarfannaa
Lafa Tufaa Munaa haqa sirraa qabnaa
Lafa torban Eekkaa akkamiin dagannaa
Gaafa boombii sanis kunoo si yaadannaa
Torbee ABO san dhiiga sirraa qabnaa
Finfinnee si yaanna tokko nu taasiftee
Finfinnee sindhiifnu michuu nuuf baay’iftee
Fira nurraa nyaatu nurrattu horsiiftee
Abbaa kee isa dhugaa wallaalummaan gantee
Haqa isaas fuutee halagaa nyaachiftee
Ooltee bultee kunoo harka nu nyaachiftee
Hindhama’iin dachii barana sindhiifnuu
Haqni keenya dabee takkaa gad hinciifnuu
Yeroon isaa gahee baduuf seenan dabaa
Gadaan kan haqaatii lafti abbaa qabaa
Dawaa adhaawadhaan rakkoo fayyaa furuu
Qoricha yoo taate mi’aawan hinjiruu
Mimmi’eessuuf jecha wayiin damma dibaa?
Na fayyisa taanan argiisa arraabaa
Argiisayyuu taatu sindhiifnu Finfinnee
Haqa sirraa qabna takkaa hinbullu ciifnee
Dhiiga sirraa qabnaa hinteenyu callifnee
Yeroon geesse silaa ni kaana finiinnee!
(By Tadesse Fikre (PhD))


text:
LibreOffice 7.2 Help
Olaantoof jalaantoon bakka gubbee fi jaleen mudanaa fuulaati, iddoo itti barruu ykn saxaatoo itti galchuu dandeessu dha.Olaantotnif jalaantoonni akkaataalee fuulaa ammeetti kan dabalamani dha.Fuulli kammiyyuu kan akkaataalee wal fakkaataa fayyadamu Olaantoo fi jalaantoo isa itti dabaluun keesse ofumaan fudhata Dirreewwan keessa, kan akka lakkoofsota fuulaa fi mata dureewwan boqoonnaa, olaantoo fi gadaantoo barruu galmee keessatti saaguu dandessa.
Akkaataaleen fuulaa fuulaa ammeef Kabala Haalojii keessatti agarsiifama.
To add a header to a page, choose Insert - Header and Footer - Header, and then select the page style for the current page from the submenu.
To add a footer to a page, choose Insert - Header and Footer - Footer, and then select the page style for the current page from the submenu.
Akkasumasfiluu dandeessa, caancala ykn keessa cuqaasiitii or filadhu. Yoo fuuloota qaraa fi guutuuf olaantoo fi gadaantoo gara biraa ramaduu barbaadde, sanduuqa filannoo haqi.
Galmee kee keessatti olaantoowwan ykn gadaantoowwan gara biraa fayyadamuuf, dirqiin Akkaataalee Fuulaa gara biraatti dabaluu qabda, itti aansuun akkaataalee gara fuuloota iddoo itti olaantoota fi jalaantoota agarsiisuu barbaaddu fayyadami.
Akkasumas gariin dirqalaalee olaantoo fi jalaantoo galmeewwan HTML keessatti ni argamu. Olaantootni fi jalaantootni HTMLdhaan hin degaramu fi isa irra iyyaatoowwan addaa fayyadamun alergama, kanan booda sakkata'ii keesatti arguu dandeessa.Yoo teessuma halaata saphaphuu keessatti hojii eegalsiifte,olaantootni fi jalaantootni galmeewwan HTML qofan alergama. Yommuu galmee LibreOffice keessaa dabalbantu, olaantootni fi jalaantootni sirriin , dirreewwan kamiyyuu saagdee dabalachuun agarsiifamu.


text:
106 pág.
Pré-visualização | Página 5 de 35
•• DDiiaaggnnóóssttiiccoo PPrreessuunnttiivvoo –– SSiinnaaiiss CCllíínniiccooss 12 •• PPrreesseennççaa ddee mmóórruullaass eemm lleeuuccóócciittooss OObbss:: eennccoonnttrraaddaass ooccaassiioonnaallmmeennttee nnaass ffaasseess iinniicciiaaiiss ddaa iinnffeeccççããoo,, mmaass rraarraammeennttee eemm pprroocceessssooss ccrrôônniiccooss...... •• DDiiaaggnnóóssttiiccoo DDeeffiinniittiivvoo SSoorroollooggiiaa ((AAnnttiiccoorrppooss eessppeeccííffiiccooss)) EEHHRRLLIICCHHIIOOSSEE CCAANNIINNAA –– TTrraattaammeennttoo 11.. CCaassooss AAgguuddooss:: DDOOXXIICCIICCLLIINNAA oouu MMIINNOOCCIICCLLIINNAA ((MMeellhhoorriiaa 2244--4488 hhoorraass aappóóss aa iinnssttiittuuiiççããoo ddaa tteerraappiiaa)) 22.. CCaassooss CCrrôônniiccooss:: -- RReessppoossttaa mmeennooss ffaavvoorráávveell àà aannttiibbiioottiiccootteerraappiiaa mmuuiittaass vveezzeess éé nneecceessssáárriioo ttrraattaammeennttoo pprroolloonnggaaddoo ((sseemmaannaass –– mmeesseess)) -- FFlluuiiddootteerraappiiaa ee//oouu TTrraannssffuussããoo SSaanngguuíínneeaa -- TTrraattaammeennttoo IImmuunnoossssuupprreessssiivvoo ccoomm ccoorrttiiccoosstteerróóiiddeess BBeennééffiiccoo ppaarraa TTrroommbboocciittooppeenniiaa//HHeemmoorrrraaggiiaass TTRROOMMBBOOCCIITTOOPPEENNIIAA CCÍÍCCLLIICCAA CCAANNIINNAA EEhhrrlliicchhiiaa ppllaattyyss RRiicckkeettttssiiaa ppaarraassiittaa ddee ppllaaqquueettaass TTrraannssmmiissssããoo PPrreessuummiivveellmmeennttee ppoorr mmeeiioo ddee ccaarrrraappaattooss eexxppeerriimmeennttaallmmeennttee,, oo RRhhiippiicceepphhaalluuss ssaanngguuiinneeuuss nnããoo ffooii iiddeennttiiffiiccaaddoo ccoommoo ttrraannssmmiissssoorr PPaattooggeenniiaa EEhhrrlliicchhiiaa ppllaattyyss éé mmiinniimmaammeennttee ppaattooggêênniiccaa,, ee ggeerraallmmeennttee éé uumm aacchhaaddoo llaabboorraattoorriiaall iinncciiddeennttaall...... 13 BBAABBEESSIIOOSSEE CCAANNIINNAA BBaabbeessiiaa ccaanniiss ee BBaabbeessiiaa ggiibbssoonnii TTrraannssmmiissssããoo –– ddiivveerrssooss ccaarrrraappaattooss,, ccoommoo IIxxooddeess,, DDeerrmmaacceennttoorr,, eettcc...... SSiinnaaiiss CCllíínniiccooss -- DDiivveerrssaass aapprreesseennttaaççõõeess ccllíínniiccaass:: -- SSuubbccllíínniiccaa -- HHiippeerraagguuddaa -- AAgguuddaa -- CCrrôônniiccaa -- AAttííppiiccaa SSÍÍNNDDRROOMMEE HHIIPPEERRAAGGUUDDAA EEssttaassee vvaassccuullaarr CChhooqquuee vvaassooggêênniiccoo vvaassooppllééggiiccoo HHiippóóxxiiaa ++ DDaannooss TTeecciidduuaaiiss MMoorrttee ssúúbbiittaa SSÍÍNNDDRROOMMEE AAGGUUDDAA -- AAnnoorreexxiiaa,, lleettaarrggiiaa ee eemmeessee -- LLiinnffaaddeennooppaattiiaa ggeenneerraalliizzaaddaa -- TTrroommbboocciittooppeenniiaa -- AAnneemmiiaa hheemmoollííttiiccaa -- EEsspplleennoommeeggaalliiaa -- IIcctteerríícciiaa -- HHeemmoogglloobbiinnúúrriiaa BBAABBEESSIIOOSSEE CCAANNIINNAA –– DDiiaaggnnóóssttiiccoo •• AAnneemmiiaa –– IInniicciiaallmmeennttee,, nnoorrmmooccííttiiccaa ee nnoorrmmooccrrôômmiiccaa –– AA sseegguuiirr,, mmaaccrrooccííttiiccaa ee hhiippooccrrôômmiiccaa •• QQuuaaddrroo ccllíínniiccoo ggeerraall •• HHiippeerrbbiilliirrrruubbiinneemmiiaa ((aappeennaass eemm BB.. ccaanniiss)) •• PPrreesseennççaa ddee ttrrooffoozzooííttooss ddoo ppaarraassiittoo eemm hheemmáácciiaass ((ssaanngguuee ppeerriifféérriiccoo)) BBAABBEESSIIOOSSEE CCAANNIINNAA –– TTrraattaammeennttoo TTrraattaammeennttoo ddee SSuuppoorrttee ((fflluuiiddootteerraappiiaa,, ttrraannssffuussããoo,, bbiiccaarrbboonnaattoo......)) 11.. DDiipprrooppiioonnaattoo ddee iimmiiddooccaarrbb ((IImmiizzooll®®)) 22 aa 77 mmgg//kkgg,, IIMM oouu SSCC ((ppooddee sseerr rreeppeettiiddoo eemm 77--1144 ddiiaass)) MMaaiiss eeffeettiivvoo ccoonnttrraa BBaabbeessiiaa ccaanniiss,, pprreevvaalleennttee nnoo BBrraassiill PPrreevveennççããoo ddee eeffeeiittooss ccoolliinnéérrggiiccooss –– ssuullffaattoo ddee aattrrooppiinnaa 22.. AAcceettuurraattoo ddee ddiimmiinnaazzeennoo ((GGaannaasseegg®®)) 14 33,,55 mmgg//kkgg,, IIMM oouu SSCC ((aattuuaa ttaammbbéémm ccoonnttrraa BBaabbeessiiaa ggiibbssoonnii)) 33.. CClliinnddaammiicciinnaa –– 1122,,55 mmgg//kkgg,, PPOO,, 1122 hhoorraass,, 1155 ddiiaass OObbss:: DDrrooggaa ““IIDDEEAALL”” –– IIsseettiioonnaattoo ddee FFeennaammiiddiinnaa 1155 mmgg//kkgg,, SSCC,, ddiiaarriiaammeennttee dduurraannttee 22 ddiiaass EEffeettiivvoo ccoonnttrraa BBaabbeessiiaa ggiibbssoonnii ee BBaabbeessiiaa ccaanniiss ATENÇÃO! CCaassooss mmiissttooss ddee BBAABBEESSIIOOSSEE ee EERRLLIICCHHIIOOSSEE ssããoo ffrreeqqüüeenntteess eemm aallgguummaass rreeggiiõõeess...... AAssssoocciiaarr DDiipprrooppiioonnaattoo ddee iimmiiddooccaarrbb ++ MMiinnoocciicclliinnaa ++ TTrraattaammeennttoo ddee ssuuppoorrttee BBRRUUCCEELLOOSSEE CCAANNIINNAA IInnffeeccççããoo BBrruucceellllaa ccaanniiss -- VViiaa oorroo--nnaassaall,, ccoonnjjuunnttiivvaall oouu vveennéérreeaa -- VViiaa iinnttrraa--uutteerriinnaa ((ggeerraallmmeennttee ccaauussaa aabboorrttooss)) EEmm FFêêmmeeaass BBaaccttéérriiaass pprreesseenntteess aappeennaass nnaass sseeccrreeççõõeess vvaaggiinnaaiiss ddoo eessttrroo ee ppuueerrppéérriioo,, ee nnoo lleeiittee EEmm MMaacchhooss GGrraannddeess qquuaannttiiddaaddeess ddee bbaaccttéérriiaass nnoo llííqquuiiddoo sseemmiinnaall,, vváárriiaass sseemmaannaass aappóóss aa iinnffeeccççããoo iinniicciiaall SSiinnaaiiss CCllíínniiccooss •• EEmm FFêêmmeeaass -- IInnffeerrttiilliiddaaddee -- AAbboorrttooss -- NNaattiimmoorrttooss oouu rreeccéémm--nnaattooss mmuuiittoo ffrráággeeiiss •• EEmm MMaacchhooss -- DDeerrmmaattiittee EEssccrroottaall -- AAttrrooffiiaa TTeessttiiccuullaarr -- EEppiiddiiddiimmiittee ee//oouu PPrroossttaattiittee •• MMeennooss ccoommuummeennttee -- PPaarreessiiaa,, PPaarraalliissiiaa,, UUvveeííttee 15 DDiiaaggnnóóssttiiccoo DDeeffiinniittiivvoo •• SSoorroollooggiiaa eessppeeccííffiiccaa ppaarraa BBrruucceellllaa ccaanniiss TTrraattaammeennttoo •• OO hháábbiittoo iinnttrraacceelluullaarr ddiiffiiccuullttaa aaççããoo ddee aannttiibbiióóttiiccooss •• AAnniimmaaiiss iinnffeeccttaaddooss ddeevveemm sseerr ccoonnssiiddeerraaddooss ppoorrttaaddoorreess ppoorr ttooddaa aa vviiddaa CCAASSTTRRAAÇÇÃÃOO •• PPrroottooccoolloo mmaaiiss eeffiicciieennttee ppaarraa aannttiibbiioottiiccootteerraappiiaa:: ++ MMiinnoocciicclliinnaa oouu DDooxxiicciicclliinnaa –– 44 sseemmaannaass ++ GGeennttaammiicciinnaa –– 11 aa .. ee 44 aa .. SSeemmaannaass •• AAlltteerrnnaattiivvaa:: TTrriimmeettoopprriimm ++ SSuullffaa ++ RRiiffaammppiicciinnaa


text:
Finfinnee, Gurraandhala, 1/2013 (TOI)- Piroojektoota ijarsa misooma jallisii hojiin isaanii duubatti harkifatee bara bajataa qabamee keessatti xummuuruuf hojjechaa akka jiru Komishiiniin misooma jallisii ibse.
Komishiineerri misooma jallisii doktar Injineer Wandimmuu Takilee akka Tajaajila Oduu Itoophiyaatti himanitti, Piroojetoota misooma jallisii sadarkaa biyyaatti jiran 13 kan hojiin isaanii duubatti harkifatee bara kana xummuruuf hojjetama jira.
Bara 2005 hojiin isaa kan jalqabamefi hojiin isaa harki 80 kan xummuramee piroojektiin misooma jallisii Magaachaa hojiin isaa akka dafee xummuramuuf dhaabbilee ijarsaa hojii kana hojjetaan cinaatti dhaabbilee gargaarsaa taasisaniif hundeessuun hojjetama jirachuus himaniru.
Piroojetiin kun hojiin isaa yeroo xummurame lafa heektara kuma 17 kan misoomisu yoo ta’u qonnaan bultoota kuma 34 fi jiraatoota magaalaa Gondor fi naannoo magaalichaa jiraatan fayyadamoo taasisa jedhamera.
Ijaarsa Piroojektii jallisii kanaafis baasiin birri biiliyoona 5.7 bahuu komishiinerichii himaniru.
Piroojektiin misooma jallisii Yaagidaboo kan jiraatoniii naannoo Oromiyaa fi Uummatoota kibbaa waliin fayyadamoo ta’aanis hojiinisaa sadrkaa bo’oo bishaanii diriirsuu irra gahera. Piroojektiin lafa heektara kuma 13 misoomsuu kun ijaarsa isaaf baasiin birrii biiliyoona 1.6 baheera.
Pirrojeetichii kan hojjetamuu daangaa naannoo Oromiyaa aanaa Abbayyaa fi naannoo kibbaatti aanaa Lokoo abbayaatidha.
Kimishiniichii piroojektoota suphaama jiran kannee akka piroojektii misooma jallisii Qobboo, Fnataalee, fi kanneen biroos suphuun xummuruuf hojjechaa jirachuu himera.


text:
Bitootessa 30,2018
Warshaa “Automotive Industry” kan makalakayaan konkolaataa oomishu keessaa meeshawwan gurgudaa bafachuun gara naannoo Tigraayitti guuraa jiru.
Gama biraan ammoo magaaluma kana keessatti kana argamu naannoo humna qilleensaatti hora bishooftuu/haroo Magariisaa kan jedhamu ABO tu gale jira jechuun dabareen halkaniifi guyyaa bosona keessa naanna’uun eggaa jiru, jiraattotni garuu sodaa qabna sababa kanaan gaara kana ibiddaan akka isaan hin gubne jechuun sodaa isaanii ibsachaa jiru,Gabaasi biroon humni waraanaa kp magaalaa dukamitti “hoteela Jaju keessa qubachuun hojjettoota warshaa ” eastern industry” keessa hojjetan hiraarsaa waan jiruuf abbaan qabeenyaa hoteela kanaa daddaffiin loltoota kana hoteela isaa irraa akka baasu ummanni naannoo fi dargaggoonni Oromoo akeekachiisaa jiru. Waraana ummata hiraarsu qabeenya isaa keessatti jireessaa daba ummata Oromoo irratti hojechaa jiraachuun yakka ta’uu ummanni dhaamanii jiru.


text:
Manni fayyaa Sioux land akka gabaasseti magaala Woodbury County keessati guyyaa qibxataa namni tokko corona virus qabamuu himan, waliigalatti namni qabame 3,360 gaheera.
Lakoofsi nama due 44 dha.
Kutaa Iowa se’aati 24 keessati, namni 400 oltuu kan qabame yoo ta’u, waliigalatti namni qabame 35,800 oli gaheera.
Akka website state coronavirus tti, namni qixee oli baayinnan qabame nama umrii 18-40 keessa kan jiruudha. Namni waliigalatti du’e 756 keessa namni 401 kan long-term care facilities keessa jiraniidha.


text:
Keenyaan Afrikaa keessaa buna qabaachuun shaneessoo jirti.Dhandhama buna isiitiin buna akka akkaa qabdi: AA,ab,c,pb…
Warrii bunaan bulu amma mala bultii dhawachuutti jira.ooseph Wahinaanihaa jaarsa ganna 71ti. Eegii biyyitii isaa Biritish jalaa baatee maasaa bunaa hedduun qabuun fidama.
Finnii isaatuu kanuma qonna kanallee guddoo jaalata.Eegii gabayaan buna addunyaa kasaartee buna dhaabuulleen dhiba tahuutti jiraachuun ammoo qalbiin isaalleen gara gabayaa dhibii dhaquutti jirti.
"Muka bunaa ciree balleessee bunaayyuu ufi dhiisee horii aananii horachuu fedhaayyuu. Booyyee,lukkuu horiisuu fedhaayyuu. Lukkuuyyuu waan dansaa jalaa argatta.”
Qonnaan bultootii maasaa bunaa didiqqaa Keenyaa qabaniiyyuu buna isaanii ciruutti jiran.Warrii buna qabulleen bunaa midhaan dhibii walti oobratee jireenna wayyeeffachuu fedha.
Morris Ikonya ammoo buna hin jibbaanne, bunaa fi midhaan dhibii wal keessa facaafata.
"Jibbaadhee biraa deemuu hin dandahu.Tanaaf midhaan wal makee facaaca.Oobruu abbaa marqoo fi bododaa qaba.Akkanuma jechaa mala bultii dhawadhaa jedha.”
Ikonyaan waan hedduutti buna jibbaachise. Ji’atti doolara 200 baasee dhukkuba muka bunaa irraa dhowwa.
Gatiin gabayaa bunaa addunyaa kiiloon tokkoo haga beesee 30 kasaarte.Yoo gabayaan tolte kiiloo tokko jalaa beesee 70 argatan.
Joseph Kihinyee koree gabayaa bunaatii fi jireenna warra bunaan buluu wayyeessuuf hojjattu keessa jira.Akka qonnaan bulaan midhaan bunaa dansaa argatuu fi muka bunaa dansaa qabaatan hojjata.
"Haga ganna sadii akka mootummaan gabayaa buna horiin gargaaru faluutti jirra.Akka buna kiiloo dansaa argatan feena.”
Nama haga tokko ammoo mootumaan gabayaa bunaa tana horiin gargaaruun waan armaan durattuu tahuu male.
Namii akka Wahinaaniyaa faatii ammoo gabayaa buna addunyaa oli kaate arguu fedha.


text:
Iccitii Rakkoo fi Qananii Keessa jiru
Namoonni baay’een yommuu rakkoon isaanitti bu’uu ykn qananii argatan, iccitii rakkoo fi qananii kana duuba jiru hin beekan. Iccitii kana waan hin beeknef hanga Rabbii olta’aatti kafaruu gahuu. Namni iccitii ajaa’ibaa sadan kana sammuutti galfate tasgabbii argata. Sababni isaas, rakkoo fi qananiin namni argatu iccitii mataa isaanii waan qabaniif inni kana yoo beeke, yeroo rakkoo hin dhama’u, yeroo qananii daangaa hin darbu. Asi gadiitti iccitii rakkoo ykn musiibaa keessa jiruu fi iccitii qananii keessa jiru ragaalee waliin ni ilaalla.
ICCITII BALAA (MUSIIBAA)
Balaan ykn rakkoon namatti bu’u bifa sadiin ilaalun ni danda’ama. 1ffaa- Adabbiif, 2ffaa- qormaataf, 3ffaa- barsiisuu fi qulqullessuuf
Tarii jireenya keenya keessatti balaan (musiiban) adda addaa nu qunnamu danda’u. Musiiban nu qunnaman gosoota armaan olii sadan keessaa hin bahan.
1ffaa-Adabbiif yommuu jennu namni badii osoo hojjatu daangaa Gooftaa isaa darbuun of miidha. Yeroo kana Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) akka gara Isaatti deebi’uuf namticha ykn garee namootaa kanatti balaa (musiibaa) erga. Qur’aana keessatti ni jedha:
“Dhugumatti, akka isaan deebi’aniif adabbii guddaa dura adabbii xiqqaa isaan dhandhamsiifna.” Suuratu As-Sajdah 32:21 (Adabbiin xiqqaan rakkoolee, musiibaa, dhibee fi balaa adda addaa addunya tana keessatti nama muudataniidha. Adabbiin guddaan immoo adabbii Aakhiraati. Akka namoonni badii irraa buqqa’uun gara Rabbii deebi’anii amananii fi hojii gaggaarii hojjataniif, adabbii Aakhirah guddaa dura adabbii xiqqaa isaanitti buusa.) Kanaafu, namni kanniin keessaa ta’uu of beeke, gara Rabbii olta’aatti deebi’uun, araarama kadhachuu fi hojii gaggaarii hojjachuun of dhaqqabuu danda’a.
2ffaa- qormaataaf yommuu jennu immoo wanta keessa namoota jiru ifatti baasuuf wanta hin jaallannee isaanitti buusudha. Qormaanni kuni wanta isaan keessa jiru ifatti baasa. Obsa, dhugummaa iimaanaa isaaniitii fi amaloota dhokatoo biroo ifatti baasa. Qur’aana keessatti Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Dhugumatti sodaa fi beela irraa wanta tokkoon, akkasumas qabeenya, lubbuu fi fuduraale irraa hir’isuun isin qorra (mokkorra). Warra obsan gammachiisi. Isaan yeroo balaan isaan tuqe, “Dhugumatti nuti kan Rabbiiti, nuti gara Isaatti deebi’oodha.” Jedhaniidha. Isaan warra faaruu fi rahmanni Gooftaa isaanii irraa ta’e isaan irra jiruudha. Warri suni isaanumatu qajeelfamoodha. ” Suuratu Al-Baqarah 2:155-157
Yeroo kanatti wanti namarraa eeggamu: obsuu, abdii qabaachu, iimaana irratti gadi dhaabbachuu fi wantoota badaa hojjachuu irraa of qusachuudha.
3ffaa- barsiisuu fi qulqulleessuuf- namni osoo hojii gaarii hojjatu dogongoruu danda’a ykn hanqinna baay’ee qabaachu danda’a. Balaan yommuu itti bu’u, of beeke of sirreessa. Hanqinna isaa ni sirreessa. Kuni isaaf barnoota. Akkasumas, hanqinna, ma’asiyaa fi dogongora irraa isa qulqulleessa. (Ragaa kanaa ilaali Suuratu Aali-Imraan 3:141,154) Kanaafu, musiiban (balaan) yommu sitti bu’u, Ar-Rahmaanin hin komatin. Ar-Rahmaan musiibaa kan sitti erguuf siif rahmata gochuufi malee si miidhufi miti. Akkuma warqiin ibiddaan waddamee qulqulleefamu, namnis balaa adda addaatin qulqullaa’e nama gaarii fi sadarkaa guddaa irra gahu ta’a.
ICCITII QANANII
Qananii akka qabeenyaa, beekumsaa, fayyaa, aangoo fi kkf namni tokko argatus bifa sadiin ilaalun ni danda’ama. Isaaniis: 1) Mindaa 2) Qormaata 3) Istidraaj (suuta suutaan qabuuf)
Qananiin namni tokko argatu kanniin sadiin keessaa hin bahu.
1) Namtichi mu’mina (nama dhugaan amane) ta’ee fi qananii dabalataa yoo argate, kuni mindaa wanta hojii gaarii hojjatee isaaf ta’uu danda’a. Fakkeenyaf, namni dhugaan Rabbitti amanee yommuu sadaqaa kennu qabeenyi isaaf ni dabalama. Kuni isaaf mindaadha. Aakhiratti immoo mindaa kana caalu argata.
2. Qormaataf yommuu jennu “namni kuni Na galateefata moo hin galateefatu?” jedhe qoruu fi ifatti baasuf Rabbiin qananii kennaaf. Namtichi mu’mina ta’ee qabeenyi, beekumsi fi sadarkaan kan isaaf dabalamu yoo ta’e, kuni qormaata ta’uu akka danda’u dagachuu hin qabu. Kanaafu, Rabbiin galateefachu qaba. Fakkeenyaaf Nabii Suleymaaniif Rabbiin beekumsa,qabeenya, aangoo fi mootummaa guddaa kenneef. Garuu Suleymaan maal akka jedhe beektu? Akkana jedhe, “Kuni tola Gooftaa kiyya irraa ta’eedha. Akka ani Isa galateefadhuu moo hin galateefanne na qoruuf [qananii kana naaf kenne].Namni Isa (Rabbiin) galateefate, kan inni galateefatu lubbuma ofiitiif. Namni kafares [lubbuma ofii miidha]. Dhugumatti Gooftaan kiyya Dureessa Arjaadha.” (Suuratu Al-Naml 27:40) Kanaafu, namni tokko qananii kamiyyuu yoo argatu, Rabbiin galateefachu qabaa malee kafaruun of miidhu hin qabu.Galateefachu yommuu jennu qananiin kuni humna keenyan osoo hin ta’in Rabbiin irraa akka dhufe beeku, Rabbiin jaallachu, oftuulu dhiisu, qananii kanaan waan gaarii hojjachuu fi waan badaa ittiin hojjachuu dhiisudha.
3) Istidraaj (suuta suutaan qabuu)- namni tokko osoo badii hojjatuu qananiin isaaf yoo dabalamee,kuni istidraaj jedhama. Kana jechuun nama badaa kana Rabbiin dhumarratti adabbi hamaan isa qabuuf qananii dabalaaf. Fakkeenyaf kaafirota yeroo darbanii fi kan ammaa haa ilaallu. Rabbiin kaafirotaf qananiin kan dabaluuf isaan jaallate osoo hin ta’in, suutan suutan adabbii hamaan isaan qabuufi. Rabbiin namoota Isatti kafaranii fi dachii keessa badii babal’isan akkamitti jaallataa? Kanaafu, namni tokko qananii kaafirootaa ilaalun of gowwoomsu hin qabu. Yoo hin tawbatin dhumti nama kafaree ibidda waan ta’eef. Qur’aana keessatti:
“Warri kafaran [adabbii] isaaniif tursiisuun gaarii isaaniif ta’uu akka hin yaanne. Kan Nuti isaaniif tursiisnuuf akka badii dabalataniif qofa. Isaaniif adaba xiqqeessatu jira.” Suuratu Aali-Imraan 3:178
Kitaaba wabii: Ibtilaa’u iraadati- 80-84, Abdurahmaan Habanka
Bal’innaan yeroo qormaataa wanta namarra barbaadamu beekuuf kitaaba kana dubbisuun ni danda’ama: https://sammubani.files.wordpress.com/2020/03/kaayyoo-jireenyi-tuni-fi-ilmi-namaa-itti-uumamaniif.pdf


text:
OROMUMMAA fi SABBOONUMMAA vs ITOOPHIYUMMAA fi AMAARUMMAA
Berhanu Hundee, Bitootessa 29, 2020
Dhimmootni mata dureerratti lakkuu lakkuudhaan garee lamatti bahan kun faallaa walii akka ta’an osoo hin ibsin dura mee hiika isaanii gabaabsinee haa laallu. Oromummaas ta’ee Amaarummaan utubaalee (pillars) sadi qabu. Isaan kunis Afaan, Aadaa fi Seenaa dha. Isaan sadeen kun walitti yoo hidhaman immoo “Eenyummaa (Identity)” ibsu. Gabaabatti, Oromummaas ta’ee Amaarummaan eenyummaa saba sanaa ti jechuu dha. Sabboonummaa fi Itoophiyummaa yoo laalle immoo, Sabboonummaan utubaalee sadeen kana beekuu, jaalachuu, kabajuu fi isaaniif dursa kennuu dha. Asirratti wanti hubatamuu qabu, waan ofii tokko sirriitti beekuun, jaalachuu fi isaaf dursa kennuun kan biraa jibbuu akka hin taanee dha. Kun keessumaayuu Sabboonummaa Oromoo laallata.
Haa ta’u malee, Sabboonummaa Oromoo fi Sabboonummaa Amaaraa ykn Itoophiyummaa walbira qabnee yoo laalle, Sabboonummaan Amaaraa fi Itoophiyummaan kallattiidhaanis ta’ee al-kallattiidhaan fedhii akkasuma kana birallee dabree olaantummaa saba tokkoo akka calaqqisu ragaalee hedduu dhiyeessuun ni danda’ama. Amanamus amanamuu baatus, fudhatamus dhiisamus Itoophiyummaan Amaarummaa halluu biraa dibatee mul’atuu dha. Keessi isaanii tokkuma; fedhiin isaaniis akkasuma. Kanaafuu, Amaarummaa fi Itoophiyummaa gargar baasanii laaluun hubannoo dhabuu dha. Itoophiyummaan tooftaa Amaarummaan ittin hojiirra ooluu dha. Maqaa Itoophiyaatiin sabaa fi sab-lammootarratti eenyummaa Amaaraa (Amaarummaa) fedhuu yaaluu dha.
Asirratti warra dhimma kana hin hubanneef ibsuuf, Oromummaa fi Sabboonummaa walbira qabnee yoo laalle, Sabboonummaa akka dhiphummaatti warri laalan waan jiraniif, kun sirrii miti. Sabboonummaan guddina sadarkaa ol’aanaa Oromummaa ti. Sabboonummaan gabaabumatti bilchina Oromummaa qabaachuu dha. Akkuma kanaa oliti ibsame, Oromummaa jaalachuu, kabajuu fi isaaf dursa kennuutu Sabboonummaallee guddisa jechuu dha. Akkuma jedhame, Sabboonummaan guddina sadarkaa ol’aanaa Oromummaa ti yoo jedhame dhara hin ta’u. Oromoo ta’anii dhalachuu fi Oromummaa beekuunis garaagarummaa guddaa qaba. Kanaafuu, abalu Sabboonaa ykn Sabboontuu dha; abalu immoo Sabboonaa ykn Sabboontuu miti jedhama malee, eenyummaa uumaa waliif kennuu fi walirraa fudhachuufii miti.
Sababni guddaan Sabboonummaarratti duulamuufis waanuma Sabboonummaan Oromoo Oromummaa jaalatu fi isaaf dursa kennuuf malee, akka ololamutti Sabboonummaan Oromoo biyyattii tanaafis ta’ee saboota fi sab-lammootaaf gaaga’ama ta’eetii miti. Sabboonummaan Oromoo fedhii saba Oromoo guutuuf furtu ta’us, fedhii uummattoota biroo ni faallessa jechuun dogongora guddaa dha. Biyyattii tana ni diiga kan jedhamus, ololaa fi malee dhugaa miti. Sabboonummaa Oromootu har’a biyyattii tana harka Wayyaanotaatii akka baase fi jijjiirama qilleensaa akka fide maaliif dagatama? Kun dhugaa lafarra jiruu fi Addunyaanillee beektuu dhaa bar!!
Dhimmuma kana wajjin walqabatee, Oromoonni tokko tokko maaliff Itoophiyummaa akka faarsani fi Sabboonummaa akka balaaleffatan yeroo biraan itti deebi’a.
Hanga walitti deebinutti nagaatti.


text:
LEELLOO: HIRIIRA NAGAA MOOTUMMOOTA DARBANIIFI KAN AMMAA KANA MAALTU ADDA GODHA!!?? December 10, 2015Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Leelloo, Leelloo 3rd edition
trackback
HIRIIRA NAGAA MOOTUMMOOTA DARBANIIFI KAN AMMAA KANA MAALTU ADDA GODHA!!??
Bulchiinsa sirna dimokiraasii keessatti, lammiilen mirgaafi dirqama isaanii sirritti beeku. Mootummaan lammiilee sana hogganaa jirus mirgaafi dirqama isaa sirriin beeka. Asirratti isa mirgaafi dirqamni walharkaa rukute keessa galchuun akka dogongoraatti fudhatamuu danda’a. Garuu adeemsa dimokiraasin jedhu keessatti qaamni hogganuufi qaamni hogganamu sirriin mirgaafi dirqama isaa beekuu isaati. Qaamonni lamaan kun yeroo tokko daangaa tokkoo cabsee akka barbaade daangaa isa kan biraa keessatti yookan daangaa qaama biraa keessatti tarkaanfilee adda addaa fudhatu, qaamni daangan jalaa cabe waan cal’isuu miti. Qaamni hogganamu gaafa daangaa qaama hogganuu cabsee akka barbaade oolee bule, qaamni hogganu komii qabu kaasaa erga turee booda gara tarkaanfitti ce’uun isaa waan hin oolledha. Hanga isaaf danda’ametti humna qabutti fayyadamee daangaa ofii kabachiifachuuf kufee ka’a. Gidduu kanatti sababoota tarkaanfileen adda addaa hammaataniif hanga badii lubbuu geessisuuttillee godaana. Godaansa akkasii keessatti inni daangan najalaa cabeedhaf boo’ufi dursee gara tarkaanfii seene raawwii isaa akka gootummaatti waan laaluf duubatti deebi’ee yeroo itti badii geessisaa jiru laalu hin qabu. Qaamni hoogganamus gaafa daangan seera waliin qaban irratti isaaf kenname dhiitamu, sammuufi onnee ittiin duubatti deebi’u yookan ittiin sodaatu hin qabu. Hanguma fedhee ta’u harki duwwaa ta’uu isaatti qaana’ee yookan abdii kutee duubatti hin deebi’u. ………..
Read more at:-
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Innaa Lillaahi WA’INNAA ileeyhi RAAJI’UUN
Guyyaa kaleessaa kiibxata Sheek Amaan Hasan kan jedhaman Addunyaa tana irraa du’aan gama aakiraatti godaanuun dhagahame .
Baalee Roobeetti ulamaa’a Gurguddaa irraa kan lakkaayamaniifi Jaami’a Roobee guddichaa fi umriidhaan kan ture namni gadi dhaabe isaan akka tahe himameera.
Madrasaa salafiyyaa Roobetti hundeessuunis sababa sheeka kanaa akka tahe dubbatama Umrii ofii Guutuu kan qisaasan magaalaa Baalee Roobee keessatti Ulamaa’ota beekkamoo,Du’aataa fi Barattoota ilmii wajji taa’uudhaan akka tures ni himamaaf Sirni awwaalaa Aalima kanaa yeroo Raawwataamu namoonni lakkoofsan Hedduu tahan akka argamaniifi waggootii dura namni hangana Hedduu yaa’ee akka hin beeknes ibsameera Sheeka keenya Rabbiin jannataan isaan haabadhaasu .
Mastiisaaniitiif obsa cimaa haa kennu Muslimtootaafis Aalima bakka haa buusu Aamiin AllAAHUMMA Aamiin!!


text:
ODUU AMMEE[SBO – Hagayya 09,2020] Ibsi Miidiyaaleef maqaa ABOtin bor Finfinnee Hoteela Hiiltanitti kennama jedhame kan hin beekne tahuu Hayyu-duree fi Itti Aanaan Hayyu duree ABO mirkaneessan.
“Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) guyyaa boruu (Hagayya 10, 2020) Finfinnee: Hoteela Hiiltanitti ibsa gaazexaa kennuuf waamicha miidiyaaleef taasiseera” jedhamaa jiru kan hin beekne tahuu Hayyu-dureen ABO J/ Daawud Ibsaa fi Itti-aanaan HD ABO J/ Araarsoo Biqilaa yaada SBOf laataniin mirkaneessaniiru.
Jaal Daawud waa’ee ibsa Wiixata waaree booda sa’aatii 3:00 PM irratti miidiyaaleef kennama jedhamu kanaa tokkoyyuu akka hin beekne kan himan yoo tahu, Jaal Araarsoonis akkasuma dhimmicha kan hin dhageenye tahuu eeranii, caalaattimmoo addan baafadha jedhaniiru.


text:
UEFA
Union of European Football Associations, kan yerro bayye maqqa yoo gababa UEFA jedhamun bekkamu (pronounced Template:IPA (you-AY-fuh) or Template:IPA (oo-Ay-fuh) or Template:IPA) kuni bulchaa fi kutta ilalla kubba milla (football (soccer)) Europeiit. Kampaniin kuni kutta taphaa kubba milla Yuurooppi hunda ilallu yoo ta'u, kan qofaa osoo hin ta'in taphaa Europe biyya biraa wajjin ademsistu, tapha clubi, besse mo'achuf kenamu qabata, ademsa tapha fi mirgaa "media"n tapha kessatti qabdu bulchaa. Bulchotni tapha kubba milla Eshiyaa kessatti argaman bayyen isaani Asian Football Confederation osoo hin ta'in UEFA jalatti argamu. Biyyotni kuni immo Isiraa'el, Saayippires, Armeeniyaa, Ji'oorjiyaa, Tarkii, Kaazaakistaan, Raashiyaa fi Azarbaajan, haa ta'u malle Isiraa'el fi Kaazaakistaan miseensotta AFC turaan. Saayippires kutta kubaa milla Europe jalatti qodamu fillate malee, carra Yuurooppi, Eshiyaa fi Afrikaa taphachu qabu ture.
UEFAn qoqqodama FIFA ja'een kan ardii ja'atti argaman kessa guddicha dha. Confederation hunda calla jabbena qabenya fi adunya kessatti taphaa dhibaa gochuun tokkoffa dha. Taphattotti adunya guggudon bayyen "European league" kessa taphatu, kanaaf sababi tokko wa'ee leagotni guggudon Europe kessatti argaman England, Firaansi, Xaaliyaanii, Ispeen fi Germany waan qarshii bayye taphattotaf keenanif. Biyyotni guggudonis UEFA kessatti argamu. Bakka bana ta'e 32 kan 2006 FIFA World Cup kessa, 14 buduni kubba milla UEFA jalatti argamanif kan kenname yoo ta'u, FIFA World Ranking irratti biyyotta gubba 20 kessa 16 miseensotta UEFAt.
UEFA kan itti hundeffame June 15, 1954 yoo ta'u, kan itti hundeffames anna Basel jedhamtu kan Switzerland kessatti argamtu kessatti. UEFAn kan dhabatte ergaa mariin French, Italian fi Belgian FA jidutti godhame booda. "Headquarters"iin isaa Paris kessa hanga bara 1959 kan ture yoo ta'u, achiin bodda UEFAn gara Bernit godanne. Henri Delaunayn General Secretary tokkoffa yoo ta'u Ebbe Schwartz immo peresdantii tokkoffa ture. Kuttan bulcha UEFA hanga bara 1995it Nyon, Switzerland kessa ture. Miseensotti UEFA biyyotta 25 turaan, amma garuu 53 dha. Isaanis gadii bu'i ilalli. UEFA presidantin amma Michael Platini dha.
UEFAn akka bulchaa biyyotta walitti qabamanit, European Commission wajjin wal-dhabii qaba turee. Waggotta 1990 jiraan kessatti UEFAn waan mirgaa television fi akkasumas Bosman ruling (wali-daldallu) irra kan ka'e serra Europe wajjin dhaquf jijjirama gudda gochu qabdi ture.


text:
1.Afaan keenya guyyattii gororaa litira tokko oomishuu danda’a.
2. Yeroo tokko tokko sammuun keenya kan caala yeroo rafnu hojiif qophii ta’a.
3. Namni tokko giddugaleensan gosa baakteriyaa 67 garaa isani keessa qabu.
4. Waggaatti giddugaleesan seeli gogaa kiloogiraama 4 hir’ifna.
5. Daa’imni yeroo dhalatanii hanga ji’a tokko ga’anitti imimman hin buusan.
6. Onneen nama gidugaleessan bara jireenya nama tokko yeroo billiyoona sadii rukutti.
7. Dhiigni qaama keenya keessa jiru, parsentii 8 ulfaatina keenyati.
Kanan dubbisee irra


text:
NAGEENYI BADHAADHAA HORDOFTOOTA QOPHII SAGALEE IRBUU. QOPHII HAR’AA AKKA QALBIIF TOLUTTI QINDEESSINEE KUNOO JABAA JENNEERRAA, WALIIF DABARSAA, YAADALLEE NU GUMAACHAA
-WBOn GAACHANA UMMATA OROMOOTI
-HUNDEE NAFXANYAA NI BUQQIFNAA
-HAADHA WARRAA BARSIISAA YIMAAM HIDHAATTI HIRAARAA JIRU DUBBIFNEERRA
KKF QABAA DHAGGEEFFADHAA .
GALTOOMAA, HORAA BULAA
SEENAA Y.G (2005)
QOPHII SAGALEE IRBUU, Onkololessa 17, 2019
NAGEENYI BADHAADHAA HORDOFTOOTA QOPHII SAGALEE IRBUU. QOPHII HAR’AA AKKA QALBIIF TOLUTTI QINDEESSINEE KUNOO JABAA JENNEERRAA, WALIIF DABARSAA, YAADALLEE NU GUMAACHAA


text:
Mootummaan Sa’uudii weerara dhibee koroonaa hordofuun tatamsa’iina vaayirasichaa to’achuuf jecha, masjiidota kabajamoo keessatti qajeelfamaa fi uggura garagaraa kaahee turuun ni…
Bulchiinsi Magaalaa Kolonyi ibsa baaseen, masjiidota magaalattii hunda keessatti salaata Jum’aatiif Azaanni sagalee guddiftuun akka godhamu hayyamuu beeksise. Kantiibaan magaalaa…
Qorichi namoota vaayirasii koroonaatiin qabaman waldhaanuuf yaalii irra ture, namoota vaayirasichaan qabamanii dhukkuba cimaa sadarkaa du'aatiin gahuu malu keessa turan…
Yaa'iin idilee 4ffaan majlisa godina Arsii guyyaa lamaaf Fulbaana 15-16/2014 geggeeffamaa ture milkiin goolabamuu gabaafame. Sagantaa kana irratti perezdaantii Majlisa…
Amantiiwwan fuula dachee kanarra jiran keessaa, amantiin ajajoota Rabbii hojirra oolchuudhaan gammachuu addunyaatii fi Aakhiraa nama gonfachiisu Islaamummaa qofa.Islaamummaan dawaa…
Ijaarsa Koolleejjii Islaamaa godina Jimmaa magaalaa Jimmaatti ijaaraamuuf, guyyaa kaleessaa iddoo hoggantoonni mana marii Dhiimmoota Islaamaa Itoophiyaa fi Naannoo Oromiyaa…
Istikhaarah jechuun Rabbiin wanta irra gaarii ta’etti akka nama qajeelchu kadhachuudha. Salaanni Istikhaaraa salaata yeroo dhimmi lama namarratti wal makate…
Leenjiin imaamootaa fi daa'iwwanii Majliisni Oromiyaa qopheesse, Sabtii har'aa Hagayya 22/2013, Godina Gujii Bahaa magaalaa Adoolaa Waayyuutti jalqabamee jira.Leenjii kana…
Innaa Lillaahi Wa'innaa Ileeyhi Raaji'uunMunshid Muhammad Awwal Saalah yeroo dheeraaf dhibee onnee kan dhukkubsataa ture yoo tahu, halkan edaa gara…
Sheeyxaanni baaxilatti (sobatti) suuta suutaan nama waama.Sheeyxaanni nama Muslimaa zinatti kuffisuun dura dubartii waliin kophaa akka taa’u, ishii waliin haasawuu…


text:
Bilxiginnaan Lola TPLF Sodaattee Gargaarsaaf Ameerikaatti Boo’aa Jirti
Source: Wallo Post, Fulbaana 16, 2021
Xalayaan madda qoosaa fakkaatu, kan kadhaaf watwaannaa of keessaa qabu qindeessuummaa mootummaa Itoophiyaatiin gara Ameerikaatti barreeffamuuf akka jiru gabaafamaa jira.
Akka maddeen irraa odeeffannetti xalayaan kun kootii kofalchiisaa kan fakkaatu “poostaa adii masaraa mootummaa adiif” kan jedhuun kan barreeffamaa jiru akka ta’e gabaafame.
Xalayaan kun akka mootummaan Itoophiyaa ibsaa jirutti, miidhaa qaamolee TPLF’n raawwate Ameerikaatti ibsuuf kan gargaarudha jedhan.
Mootummaan Itoophiyaa humna Juntaa jedhee waamu garee TPLF haleelaa akka jiru ibsaa turee ibsaas jira. Gama kaaniin akka Xalayaa qindaa’aa jiru kana irraa argamutti ammoo kasaaraa TPLF irraan gahaa jiran damdamachuuf watwaannaaf dirmannaa biyyoota alaaf akka isa qopheessutti yaadaa jiraachuudha kan hubatamu.
Mootummaan Itoophiyaa gaggeessummaa Abiyyi Ahmad jala jiru humni waraanaa TDF injifatamee akka naannoo Amaaraa fi naannoo Affaar keessaa bahaa jiru gabaasee torbee osoo hin guutin duula dirmannaa kana taasisuuf sagantaa baafate.
Gabaasa wal dhahaan kan beekamu miidiyaan Itoophiyaa gartuu mootummaa qofaaf dhaabbatan, miidhaa TPLF irraan gahamaa jiru gabaasaa, karaa biraan ammoo TPLF nu miidheera jedhanii boohicha jalqabuun haleelamaa akka jiran saaxila kanneen jedhan illee jiran.
Duula “Xalayaa adii gara masaraa mootummaa adiif!” Jedhu kun akka Itoophiyaa naannoo sabaaf sab-lammoota kibbaa keessatti eegaletti gabaasaa jiran. Duula kana irraa dargaggoota miliyoona 5 akka hirmaatan abdiin eeggatu qondaalonni mootummaa.
Kanneen yaada kana akka kolfaaf qoosaatti ilaalaa jiran ammoo duula boohichaaf dirmannaa biyyoota adiif gaggeefamu irraa qooda hin fudhannu jedhu.


text:
Gaafa guyyaa Fulbaana 27, 2014 ALI Fuulli Fesbuukiin hordoftoota 69,000 ol qabu tokkoo Rayyaan Ittisa Biyyaa meeshaa "VTOL drones'' jadhamu battachuu isaa oduu gammachiisaa jachuun maxxansee ture. Dabaleetis Diroonin kun radaara ala bahuun ka hojjatu yeroo ta’uu tekinooloojii diina irratti balaa guddaa fiduu danda’u isaa ibsa.
Haata’u malee HaqCheck maxxansicha hubatee soba ta’uu isaa dhugoomseera.
Erga loolli Tigraay keessaatti eegale RIB diroonii fayadamuu isaa beksiisee ture. Kanaan alas Diroonii Iraan RIB fayyadama irra olchuu isaa odeeffannoon adda-addaa bahaaniiru.
VTOL drone Maliinii?
VTOL jachuun vertical take-off and landing jachuudha. Iniis Diroonootaafi xiyaara Helikoftara ka mul’isu yoo ta’u diroonii ol ka’uufi gad bu’ee dhaabachuu ka danda’uu ta’uu isaa ibsa. Gareen VTOL UAV bayyee bekamus multicopter drone dha.
VTOL Konstiraakshiniif, industrii zayiitiif gaaziif, surveyilansiif, Seekuuritif kkf hojjachuuf gargaara. Walumagalaanis Dirooniin (UAV) haalaa garee isaanii irratti hundaa’ee wantoota garagaraaf ka fayyaduudha.
Haala armaan oliitti ibsametti Dirooniin VTOL jadhamu akka poostii Fesbuukii kana irratti himametti diroonii loolaf fayyadufi radaarii ala miidhaa geessuuf ka fayyadu waan hin taaneef Soba godha.
Dabalataanis Wanta HaqCheck hubate keesaa inni tokkoo fakkiiwan maxxansichaa waliin walqabatanii maxxanfaman reverse image search in qorachuun suuraaleen kuun Sadaasa 14, 2018 ALF Xinhua irratti yeroo jalqabaaf maxxanfamuu isaanii dhugoomseera. Oduun kuniis humni Itoophiyaa Beejiing keessatti leenjii wa’ee dirooni fudhachuuf hirmaachuu isaani gabasaa.
Kana malees yuuniiformiin RIB bara 2019 ALF jijjiramuun isaa waan beekkamuuf uffanni fakkii kana irratti uffatan kuni ka turee akka ta’ee hubaneera.
HaqCheck Sababa armaan olii ibsiineef maxxansiin feesbuukii kun maxxanse Soba jadhee ramadeera.


text:
Kanaadaan Guyyaan kun akka kabajamu kan murtaa’e seenaa biyyatti keessatti bara 1831 hanga 1998 namoottan ganamaa kaasee lafa biyya Sanaa irra turan warra Hindootaa sabaa biraatiin wajjin waliin makuudhaaf jedhaamee ijoolleen isaanii manoottan baruumsaa bakka jireenyaa keessatti akka dirqiidhaan baratan taasifamee, ijollewwan hedduun miidhaamuu isaanii yaadachuudhaaf.
Bara sana keessatti ijollewwan 150,000 mannoottan baruumsaa waldaalee Amantaa kiristaanaa adda addaatiin geggesaman akka seenan taasifamee , ijoolewwan hedduun hiraarsii qaama fi hokkorri saalaa akkasumas , dhabiinsa nyaata gaahaa fi ilaachaa gad aantumaaf saaxilamanii turan. ijoollewan 4000 ol ta’an imoo akka du’an amanama. Guyyaan yaadannoo kun wareen sababa sanaan du’an fi warren rakkinichaa irraa hafan yaadachuudhaaf jedhameera.
Muumeen ministeeraa Kanaadaa Justiin Turuudoo dhimaa kan ilaalchisaanii haasaa guyyaa kaleessaa taasisaniin, waa’ee ijoolewan mana isaanii,hawaasaa isaanii, Afaan isaanii, aadaa isaanii, irraa dirqiidhaan butamanii,
waa’ee eenyummaadhaaf eessumma haadhaaf abbaa isaanii ittu hinbarin hafan calaqisiisuu qofaa ittu hin taane, guyyaa ara’aa fi egerii guyyaa akka lammii kaanaadaattii seenaa biyyaa keenyaa ittiin calaqisiisuu qabnuudha jedhaniiru.


text:
Emireetoonni Araba Gamtoomanii MM Abiy Ahimadiif ergaa baga gammaddanii dabarsan
Emireetoonni Araba Gamtoomanii Dooktar Abiy Ahimad Muummee Ministiraa FDRI ta’uun filatamuu isaaniif ergaa hawwii gaarii hawwaniiru.
Preezdaantiin Emireetoota Araba Gamtoomanii Sheek Kihaaliifaa Biin Zayid Al Naahiyaan, Itti aanaan Preezdaantii Emiireetii Muummeen Ministiraa fi Hogganaan Dubaay Sheek Mohaammad Biin Raashiid Al Maaktuum,Itti aanaa Ajejaan Humna Waraanaa biyyattii Mohaammad Biin Al Naahiyaan Dookta Abiy Ahimad Muummee Ministiraa FDRI ta’uun filatamuu ergaa hawwii gaarii hawwaniru.


text:
RSWO – Onkoloolessa 28, 2018: Lola WBO irratti Banameefi Mormii Uummata Oromoo
TIM~Yaaltus Hindandeenye
#OPDO‘n qabsoo Oromoon ta’aa jiru kana narraa gadi qabbaneessu yookaan #ABO fi Qeerroo naaf dadhabsiisu jettee qaamolee armaan gadii duula kadhannaan gargaaruu dadhban
1. Hajii Jawar Siraj isaafi miidiyaasaa walitti gargaaranii itti gargaaraman~Hindandeenye
2. Namoota farra qabsoo Bilisummaa Oromoo ta’aniif Muudama gurguddaa kennan ~Hindandeenye
3. Miseensota ABO keessaa namoota dantaan bitanii sa’a 24/7 itti gargaaraman; Fakkeenyaaf, Taye. Milkeessaa….~Hindandeenye
4. Basaastota Miidiyaa hawaasaa kanarra isaaniif hojjetan kumaataman namoota harka qaqaleeyyii bitan ~Hindandeenye
5. Miidiayadhaan as ba’aniii jechoota halalummaatiin hawaasa shaaduun kijiban ~Hindandeenye
6. Xawalwwaallotaafi Kashalabboota dantaaf bitaman biyya alaa kanaa biyyatti dachaafatan ~Hindandeenye
Kaleessas ~Hindandeenye; Har’as ~Hindandeenye Boris ~Hindandeenye
Oromiyaan nibilisoomti! Lafeefi dhiiga ilmaan keenyaarratti qoosaaf gamnummaan gatii hinqabu!!
Kan maqaa WBOtiin Wallagga keessaa geerartu na dhagahi!! Waraana malee afaan biraa hin beeku yoo jette ganda ummataa keessaa gara bosonaatti gad bu’ii achitti wal albaasaa. Ummata miskiina kan hidhannoos tahee leenjii waraanaa hin qabne, ofiifuu madaa bara Wayyaaneerraa hanga ammaatti hin fayyin jiru hin rukuchiisinaa. Siree mana bunaa fi gola qehee Oromoo keessaa bahaa! Ganda ummanni siiviiliin hin jirre dagallatti seenaa achitti likkii keessan wal agarsiisaa. Kaleessa yeroo Qeerroon harka duwwaa rasaasaan waadamtee ‘WBO na dhaqqabi’ jettu kan jimmaa jimmitee taate har’a qabsoo Qeerrootiin lafti sii bariinaan ummata nagaa keessa maadheffattee lammii keenya aduu boruu arguu barbaadu hin ficcisiisn. Gurratti si calaw!
Yaya Beshir
Here we go, Master Hassan eloquently talking about the Oromo worldview.


text:
Gareeleen gargaarsaa dhiibbaa weerarri hawaasaalee baqataa irraan ga’u ilaalchisuun akeekkachiisa kennanii jiru. Tokkummaan mootummootaa akka tilmaametti addunyaa irra baqattoonni miliyoonni 30 ka jiran yoo ta’u hedduun isaanii haala daddaruu vaayresii koronaaf saaxilaman deessa jiraatu. Biyyoonni dureeyyii ta’an iyyuu weerara kana ittisuuf rakkataa ennaa jiran kanatti hayyoonni eegumsa fayyaa gareelee weerara kanaaf akkaan saaxilaman deggeruuf hawaasi addunyaa qophaa’uun akkaan barbaachisaa dha.
Naannoo addunyaa irraa angawoonni eegumsa fayyaa namoonni akka manaa hin bane, namoonni walitti tuucha’anii akka hin teeny fi qulqullina eeguun dursi kennamuufii qaba. Baqattoonni immoo waliitti tuucha’anii waan jiraataniif sun immoo daddarbuu vaayiresii kanaaf haala mijeessa. Nyaata madaalawaa dhabuu fi dhiphina keessa jiraachuun dandeettii dhibee ofii irraa ittisuu isaanii kan buusa jechuun hayyoonni beeksisaniiru.


text:
Tibbaa kana Lixa Oromiyaa Godinoota Wallagga Lixaa Wallaga Bahaa fi Qeellam Wallagatti hiriirri ormiii geggeefamee jira. kaneen hiriira kana irratti hirmaataniif jiraattoni naannichaa mata duree hiriira kanaa gaafii rakkolee bulchiinsa gaariif bu'uuralee misooma haala qabatamaa naanno isaaniin kan kaasan yoo ta'uu sagaleen bakka hundaa haala wal fakaatuun dhagahamu sochii mootumaan Waraana Addaa Bilisumaa Oromoo humnaan hiikachiisuuf deemu ni mormina kan jedhuudha.
Hayyu dureen ABO Obboo Daawud Ibsaa rakkon kun kan mudate mootumaan waliigaltee cabsee waraana nutti labsee nu danqe jedhu. Preezdantiin Mootumaa Naannoo Oromiyaa Obboo Lammaa Magarsaa Turtii hardha OBN waliin taasisaniin ammoo humni maqaa waraana ABOn socho'u akka harka isaa sasaabatu akeekachiisanii jiru.
Muktaar Jamaal dabalata qaba


text:
Itoophiyaa fi Eertiraan biyya ollaati. Waraana daarii irratti wal dhabanii wal hadhaniin lola ganna lamaatti nama kuma 100 caalaatti irratti dhumate. Eegii sunii asi biyyitii lamaanuu waan waliin qabdu wal hanqifattee ganna hedduu jiraachaa baate.
Waan dabre bira dabranii yoo muummeen ministeraa Itoophiyaa imaltuuf Asmaraa,Eeritaa dhufetti pirezidaanti Isaayyaasa Afewarqii,bulchootaa fi ummatii bahee akkana simachuun akka abbootiin siyaasaa jedhanitti biyya tanaa fi olloota isiillee nagaatiin deema.


text:
Akka Motummaan tokkummaa Sovetii (Moskoon ) dhuma 70 keysaa biyya Afghaanistaan sentee bulchiinssa soshalizim Sovetiin hogganamu gadi hundeysiteen Islaamonni warra Afghaanistaan Motummaa Yeroo san kaabul bulchitu fii tokkummaa Sovetiirratti jihaada labsan , Jihaada yero sanii kan hogganaan Dinaggey fi Meshaa Lolaatiin USA , KSA fi Motummaa Pakistaan hoggaa tahan 80 keysa jihaadonni kanneen Motummaa Raashiyaa akka malee waranaa turuun isaanii ni yaadatama , Garuu sennaa fi egallii 90 keysaa Raashiyaan Afghaanistaan keysaa waraana isii baasuuf dirqamte .
Mujaahidonni warreen Loltota Arabaa hogganan keysaa inni angafaa 1ffaan Usammaa Bin laadin biyya sa`udiirraa 2ffaa Abdallaa Azzaam biyya Jordon irraa dhalataa falasxiin hoggaa tahu 3ffaa Dr. Eyman Al zawaahirii biyya Masrii irra tahudhaan mujaahidota biyya arabaa adda addaa keysaa dhufan warra lolchiisaa turaniidha :-
Garuu Raashiyaan afghaanistaan gadi dhistee bahuuf dirqamuun isii fii warrii mujaahidota Afghaanistaan magalaa kaabul keysatti ofii wal waraanuun jarreen (Hogganota )kana hedduu hamilee isaan cabsee mul`ate . Gaaffilee kana akka of gaafataniif isaan dirqe .,
* Dinni nuti waraanaa turree Sovetiidhaa injifannee ,
* lolaa obboleyyanii keysa ( Mujaahidotaa ) hin gallu ka ja`u Murteyfatan.. Garuu Afghaanistaan keysaattii jiraachuufiis haalli mijjaawaa waan hin turiniif namu gara biyyaa irraa dhufettee debi`uuf murteyfatan .
warreen biyya irraa dhufanitti debi`an keysaa tokko shekh Usaamaa Binlaadin turee , Iddon inni qubatees ( maadheyfate) Magaalaa Jiddaati , Garuu Qacelfamaa Motummaan Sa`udii kennutuuf hujiitti hiikuu hin dandenye , waan taheef Gara Biyya Sudaan godaanuuf dirqamullee biyya Sudaanittis dhiibbaa Saudii fii Amerkaa jalaa of baraaruu hin dandenye maayyirratti biyya san gdi dhiisee gara afghaanistaan (bakka irraa ) dhufeetti debi`uuf dirqame . bakka qubatuu dhabee ofirraa Afghaanistaanitti waahellan isaa waliin jaarmayaa
Al-Qaa`idaa ja`amuun bekkamu gadi dhaaban .
waarra Xaalibaaniin wal gargaaranii mojaahidotaa kaabul keysatti wal rukutaa ture akka barattonni amantaa islaamaa (xaalibaan) isaan injifattuf Meeshaa lolaa , Dinaggeyiin cinaa dhhabbatudhaan mujahidotaa kuffissan . Gutuu Afghaanistaaniis waarra xaalibaan harkatti (kufte . kunii haala Qaa`idaaf mijjeysee akka deggartotaa isaaniif dirree lenjjii fi geejjibaa mijjeyseef. ega haala mijjeyfatanii Amerkaa fii waahelota amerkaa kan akka sa`udii faarratti jihaada labse shek Usaamaan kanaan sa`udii keysatti magaalota akka Riyaad fii khubar keysatti halellaa guddaa raawwatten miidhaa guddaa dhaqqabsiisuun isii niyaadatama . garaa USA tiin wareegamtota 17 lenjiftee 2001 gara amerkaatti akka bobbahan taasifte , waregamtonni kunnen xayyaraa fe`inaa 4 xalafanii Moraa Rayyaa USA Pintaagon fii wirtuu Naggada Addunyaa werarudhaan nama kuma 3000
ol akka ajjesuun Qaa`idaa ni yaadatama,
kana boddee Motummaan Amerkaa gadi fagenyaan xiyyeyfannaa guddaan jaarmayni Al-Qaa`idaa shorarkeysaadha jechuun Al-qaa`idaarratti lolaa jabaa banteen addaan isaan bittineysite hogganaa Al-Qaa`idaa Sekh Usamaa bin laadiniis kumaando addaa itti ramaduun naanno magaalaa islaam abaaditti ajjechaa irratti raawwatte, kanaa boddee Al-Qaaidaan ammo xiqqo as xiqqo achii malee addaan faffacaate , saudii fi biyyota hedduu keysaa hiis maddi galii isii jalaa goggoge , sababa kanaaf
Al-Qa`idaan lolaa iraaq fii suriyaa irraa qoda fudhachuu hin dandenye.
Lola lammaan kanarraa warra biraatu hirmaannaa guddaa godhaa jira, Isaaniis Motummaa Iraaq fii shaam jechuun of yaamaa turan. suriyaa keysatti lafa guddaa bilisomsan , garuu dhihoo kana lolaa daguu mummicha iraaqii nurii Al-Maalikii irratti gad geysaniin lafaa guddaa waraanaa Iraaq irraa qabchuudhaan meshaa lolaa guddaas waranaa kanarraa argatanii jiru, erga iraaq keysaa lafa guddaa kana qabatanii Motummaa Iraaqa Fi Shaam irraa maqaa geddarachuun
” Duwlaat khulafa`aa ” ( Motummaa Islaama Hunda Bakka Butuu ) kaartaa haareya Ethiopiaa fi biyyonni dhiha afirkaa hedduun keysatti argaman baafttee ni bilisomsinaas jattee irratti hojjachaa jirti .kanaaf kan jenne jaarmayni Al- Qaa`idaan garama deemaa jiraa? egallii barreyfama kanaarratti ” Shabaaba Somaliyaa ” fii ” Baako Haraam Nayjeria malee lipii isii hin agarree maalii jechaa jiru keysa betonni jaarmaya Al-Qaa`idaa.!!!
Gazexeysaa Afaan Araba/Oromo Obbo Gammadaa Sutee


text:
Mudde 12/2015 Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa Warraaqsa Biyyoolessaa Oromiyaa FDG jabeessuun itti fufan, Mooraa Yuunibarsiiti Jimmaa Arfan keessatti warraqsii jabachuun itti fufe. Guyyaa kaleessaas itti fufuun akkuma warraaqsa finiinsuu egalaniin
hoomaan waraanaa yeroo moora Main Cumpasitti barattotatti seensifamu, Barattootni mooraa gadi lakkisuun Magaalaa Jimma keessatti walitti qabamuun sagaalee dhaadannoo dhageesisuu itti fufan . Humnootni tikaa Wayyaanee fi loltootni abbaa irree barattoota Oromoo irratti gaazii
Summa’aa dhukaasuun qabanii hidhaatti guuruu irratti argamu.kanneen ukkanfamuun qabaman keessatti barattootni dubaraa fiigaanii jalaa ba’uu hin dandeenye akka heddummatan hubatame jira. Kanneen keessa
1. Kibbee Lamuu Barattuu Muummee Ispoortii waggaa 3ffaa
2. Zannabach …Barattuu muummee Herregaa waggaa 2ffaa
3. Magartuu…Barattuu muummee Ispoortii waggaa 3ffaa
4. Bashaatuu…Barattuu muummee Ispoortii waggaa 3ffaa. Kanneen
Shammarran Oromoo kun yeroo qabamanitti gootummaan dhadachaa fi tokkummaa jechaa akka qabaman barattoota kaan irraa beekamee jira.
Gootonni Shamarran Oromoo Universitii Jimmaa Irraa Guyyaa Har’aa Qabaman Gootummaan Dhadachaa fi Faaruu Tokkummaa Faarsaa Mana Hidhaa Seenan.
Mudde 12/2015 Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa Warraaqsa Biyyoolessaa Oromiyaa FDG jabeessuun itti fufan, Mooraa Yuunibarsiiti Jimmaa Arfan keessatti warraqsii jabachuun itti fufe. Guyyaa kaleessaas itti fufuun akkuma warraaqsa finiinsuu egalaniin


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Bitootessa 25, 2018
Kutaa Jahaffaa
Barreeffamoota kutaalee shanan dabran keessatti qormaatota Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) kan kaleessa turan fi har’a jiran laalchisee dhimmootni tokko tokko hanga tokko ibsamuu yaalamaniii jiru. Rakkooleen har’a mooraa QBO keessatti mul’atan harki caalaan isaanii kan hawaasota Oromoo biyya alaa keessatti hubatamanii dha. Dhimmoota QBOtti har’a qormaata ta’an keessaa osoo hin bahin, waan biyya keenya Oromiyaa keessa deemaa jiru laaluuf, barreeffamni kutaa kanaa fi kan itti aanan dhimma kanatti xiyyeeffatu. Sochii uummata Oromoo wajjin walqabatee, gahee ykn/fi qooda DhDUOn (OPDOn) qabu fi akkasumas waan diinni keenya godhaa jiran laalla.
Dhaabbatni Diimookraatawaa Uummata Oromoo (DhDUOn) QBO ni gargaara moo gufuu itti ta’a?
Yeroo ammaa kana akka dhagahamaa jirutti, DhDUOn isa kaleessaa tii miti; sochii uummata Oromoo gargaaraa jira; QBOfis tumsa ta’aa jiraa jedhanii warri haasa’an jiru. Ani garuu waan jedhamaa jiru kanarraa shakkiin qaba. Maaliif akkan shakku ibsuuf, duraan dusee, mee jaarmayaan kun akkamitti akka ijaarame, maaliif akka uumame, maal godhaa akka ture fi godhaas jiru gabaabsee ibsuun yaala. Dhugaa dha, wanti tokko akka kaleessa turetti har’a, akka har’a jiruttti boru argamuu hin danda’u ta’a. Kaleessi har’aa miti; ha’ris boru ta’uuf hin deemu jechuu kooti.
Seenaa jaarmayaa kanaa warruma seenaa barreesaniif dhiisee, garuu jaarmayicha kana laalchisee waan seenaan Oromoo ragaa bahu tokko tokkon kaasa. Akkuma beekamu, jaarmayaan kun jaarmayaa walaba ta’ee Sabboontota Oromootiin ijaarame osoo hin taane, dhaabbata diinni ittifayyadamuuf jedhee ijaaree dha. Kaayyoon ijaarsa dhaabbatichaas tokkoffaa, Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) ittiin dadhabsiisuuf; lammaffaa, dhaaba kanatti fayyadamanii Oromiyaa fi uummata Oromoo keessa seenuuf jecha karoora Wayyaanotni baafatan bakkaan gahuufi. Sababa kanaan dhaabni kun kan uummata Oromoo bakka bu’u osoo hin taane jaarmayaa Oromiyaa keessatti Wayyaanota bakka bu’e ta’ee diina tajaajilaa as gahe.
Haa ta’u malee, waggoota 25 dabran keessatti sababaalee adda addaatiin Sabboontotni Oromoo dhaaba kanatti akka dabalaman kunis waanuma beekamuu dha. Sabboontotni dhaaba kana keessa jiran immoo, kallattiidhaanis ta’ee al-kallattiidhaan quuqama isaan uummata Oromootiif qaban karaalee adda addaatiin agarsiisaa turan. Haala kana keessatti sochiin uummata Oromoo bara 2015 yoo eegalu, kan dhaaba kana keessa dhokatee fi uukkaamamee ture akka gadi bahu taasise. Sochiin kun dhaaba kanarratti dhiibbaa guddaa uume jechuu dha. Sababa kanaan jaalataniis ta’ee osoo hin jaalatini, fedhaniis ta’ee osoo fedhii hin qabaatin, namootni tokko tokko gadi bahanii waan Sabboonummaa fi Oromummaa calaqqisan haasa’uu eegalan. Isaan keessaa kan adda durummaadhaan beekaman Obboo Lammaa Magarsaa ti.
Haasofni Obboo Lammaa dhugumatti kan akka dammaa mi’aawuu dha; kun shakkii hin qabu. Gaafii guddaan garuu haasawa mi’aawaa kana fi waan waadaa galan hojiidhaan agarsiisuu laalchisee wanti hamma kana ifatti mul’ate hin jiru yoon jedhe dhara hin ta’u. Dhugaa dha hoggansa Obboo Lammaa jalatti jijjiiramni xixiqqoon tokko tokko mul’atanii jiru. Jijjiiramani kun garuu hangam QBO deeggaruu danda’a kan jedhu mormisiisaa dha. Ana akka natti fakkaatutti, namoota Sabboonummaa calaqqisantu as bahan malee, DhDUOn akka dhaabaatti dhugumatti ofhaaromsee, jijjiirama barbachisu godhee, jaarmayaa uummataa ta’ee as bahaa jira jechuun baay’ee nama rakkisa. Ammallee kaayyoodhuma ittiin ijaarame sana qabatee, jira yaada jedhun qaba.
Dhaabni kun ammallee, dhiibbaa Wayaanee irraa bilisa hin taane. Miseensotni dhaaba kanaa ammallee ajajuma Wayyaanee fudhatanii uummata keenya miidhaa waan jiran natti fakkaata. Karaa biraatiin immoo, dhaabni kun aangoos ta’ee humna Wayyaanee ittiin mormu waan qabu hin fakkaatu. Hoggansi Obboo Lammaa haaraanis haasawa qalbii Oromoo hawwatan haa dhageessisu malee, gama hojiitiin sakaalamee waan jiru fakkaata. Maaliif ykn akkamitti yoo jedhame, uummata Oromoo bal’aa nagaa isaa eegsisuun hafee; miseensota dhaabichaa fi qaamota hoggansaallee nagaa isaanii eegsisuu dadhabee; kunoo namootni hedduun dhaaba kana keessaa gara mana hidhaatti guuramaa jiru. Eessaree humni dhaaba kanaa? Eessaree aangoon dhaaba kanaa?
Osoo humna fi aangoo qabaate (aangoo yoon jedhu akka seera Federaalaatti akka bulchaa naannoo tokkootti jechuu kiyya) silaa dura nagaa miseensotaa fi qaamota hoggansa isaa eegsisa ture. Isa kana godhuu hin dandeenye. Nagaa fi jireenyi hoggansa haaraa kan Obboo Lammaatuu gaafii keessa galee jiraa bar!! Namoota kanarra wanti gahuuf deemuu hin beekamu; wabii tokkollee hin qaban. Maaree, dhaaba miseensota isaallee tiksuu hin dandeenyetu uummata bal’aa Oromoo nagaa eegsisaa? Dhaaba nagaa uummatichaa hin eegsisnetu QBO deeggaraa? Kanaafuu, asumarraayuu kaanee yoo laalle, dhaabichi kun QBOtiif gargaarsa waan ta’u natti hin fakkaatu. Gargaarsa ta’uun hafee; jiraachuumti dhaaba kanaatuu, akka amma jirutti, gufuu QBO ti jedheen amana.
Warri OPDOtu jijjirama fiduu danda’a jedhan dhugaa lafarra jiru waan hubatan hin fakkaatu. Dhaabni isaan abdii irraa qaban kun gonkumaa humna hin qabu. Humna jijjiirama fidu dhiisii humna ittiin ofittisuu hin qabu. Dhaabni kun akka dhaabaatti QBOtiif gargaarsa ta’uu hin danda’u ergan jedhe booda; mee namootuma dhaaba kana keessaa as bahanii uummata Oromootiif hojjenna jedhanuu haa laallu. Obboo Abbaa Duulaa Gammadaa gaafa ani aangoo Afa-Yaa’ii gadidhiise jedhanii dubbatan, akka waan uummata Oromootiif hojjechuu barbaadaniitti; akka waan gama uummata kana goraniitti ofdhiheessanii turan; namootnis abdiidhaan waa irraa eegaa turan. Osoo hin bubbulin kunoo bakkeedhuma sanatti deebi’anii hojii isaanii ittifufanii jiru. Gaafiin maaliif? jedhu har’allee deebii sirrii waan argate natti hin fakkaatu.
Namootni hafanis waan isaan dubbatanii fi waadaa galan hojiidhaan ni mul’ata jechuuf wabii maaltu jira? Wanti baay’ee nama ajaa’ibu immoo waayee filmaata Muummicha Ministeerotaa (MM) biyyattii sanaa ti. Akka waan gaafiin Oromoo MM Oromoo argateef deebii argachuu danda’uutti; akka waan MM Oromoo keessa bahuun tokkummaan biyyattii sanaa eegamuu danda’uutti; akka MM Oromoo keessa dhufuun jijjiiramni ce’umsaa tokko mirkanaawuu danda’uutti waan hin milkoofne haasa’uun dhugaa jiru hubachuu dadhabuu dha moo ofgowwoomsanii kan biroos gowwoomsuufii? Hanga sirni Wayyaanee bakkuma sana jirutti MM tokko dhiisii Oromoo miliyoon tokkollee achi hoo buusan jijjiiramni takka hin argamtu.
Egaa, gaafii akka mata duree barreeffama kutaa kanaatti ka’etti yoo deebinu, DhDUOn QBO gargaaruu kan danda’u wareegama kamiiyyuu kaffaluudhaan AWDUI keessaa bahee, jaarmayaa uummataa kan walabaa ta’uudhaan jaarmayoota Oromoo hafan waliin hojjechuu ykn tumsa ijaaruu dha. Kan kanarraa hafe, hanga sirni Wayyaanee jirutti, achii keessatti akka miseensa AWDUI tokkootti ittifufeen qabsoo uummataas gargaara kan jedhu yoo ta’e, kun bu’aa tokko fiduun hafee; dhaabichillee baduuf akka deemu hubachuun gaarii dha. Yoo karaa kanaan ittifufan, warri xinnoo quuqama uummataa qaban takka takkaan guuramanii akka hidhaman shakkiin hin jiru. Adeemsi akkanaa immoo QBO gargaaruurra gufuu itti ta’a. Barreeffama itti aanu keessatti dhimmoota biroorratti yaada qabadheen dhiyaadha.
Hanga walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
Kutaalee Dabran
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
Oromia: Mootummaan Itoophiyaa fi Addi Bilisummaa Oromoo Waliigalan August 7, 2018Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Oromo, Oromummaa OLF, Tokkummaa Oromo
trackback
SBO: Ibsa Waloo Waliigalatee Mootummaa Itoophiyaa fi Adda Bilisummaa Oromoo
Jila Mootummaa Itoophiyaa Pireezdaantii Naannoo Oromiyaa Dr. Lammaa Magarsaan durfamuu fi Ministeerri Haajaa Alaa Itoophiyaa Dr. Warqinee Gabayyoo keessatti argamu, Jila ABO Hayyu-duree Adda Bilisummaa Oromoo Jaal Daawud Ibsaatin durfamu Jaal Ibsaa Nagawoo, Jaal Atoomsaa Kumsaa, Jaal Toleeraa Adabaa fi Jaal Gammachuu Ayyaanaa keessatti argaman Hagayya 7 bara 2018 Asmaraa Eertiraatti wal arguun marii araaraa kan hafuurri obbolummaa irraa calaqqise, wal amantaa guutuun gaggeeffameen wal tahiinsaa fi wal hubannoota armaan gadii irra gahame.
Gareen lameenuu dhimma Oromoo fi Oromiyaa akkasumas dhimma Itoophiyaa kan ilaalu irratti mariin waliin hojjechuuf wal tahan.
Lolli waggoota dheeraaf ABO fi Mootummaa Itoophiyaa jidduu ture dhaabbatee armaan booda haalli Itoophiyaa keessatti uumame ABOn biyya keessatti ifatti hojjechuu kan dandeessisu tahuu hubatamee, qabsoo isaa karaa nagaa akka itti fufu waliigalame.
Dhumarratti, dhimmoota irratti waliigalaman hojiirra oolchaa kanneen qormaataa fi yeroo gaafatan dhawaataan fixachuuf koreen itti fufee xumura itti godhu shaffisaan akka dhaabbatu wal tahan.
የኢትዮጵያ መንግስትና የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ስምምነት የጋራ መግለጫ
በኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ፕሬዝዳንት ዶር. ለማ መገርሳ የሚመራውና የኢትዮጵያ የውጪ ጉዳይ ሚኒስትር ዶር. ወርቅነህ ገበየሁ የሚገኙበት የልዑካን ቡድን፣
በኦሮሞ ነጻነት ግንባር ሊቀ-መንበር ኣቶ ዳውድ ኢብሳ ከሚመራውና ኣቶ ኢብሳ ነገዎ፣ ኣቶ ኣቶምሳ ኩምሳ፣ ኣቶ ቶሌራ ኣደባና ኣቶ ገመቹ ኣያና የሚገኙበት የልዑካን ቡድን ነሃሴ 7 ቀን 2018ዓም በኣስመራ ኤርትራ በመገናኘት ወንድማዊ መንፈስ በተንጸባረቀበትና በሙሉ መተማመን በተካሄደ የእርቅ ውይይት ከዚህ በታች ያሉ ስምምነቶችና መግባባቶች ላይ ተደርሷል።
ሁለቱም ቡድን ስለኦሮሞና ኦሮሚያ እንዲሁም ኢትዮጵያን በሚመለከቱ ጉዳዮች ላይ በውይይት ኣብረው ለመስራት ተስማምተዋል።
ለረዥም ዓመታት በኦነግና በኢትዮጵያ መንግስት መካከል የነበረው ጦርነት ተገትቶ፡ ካሁን በኋላ በኢትዮጵያ ውስጥ የተፈጠረው ሁኔታ ኦነግ በሃገር ውስጥ በግልጽ ሊሰራ የሚያስችለው መሆኑ ከግንዛቤ ገብቶ፡ ትግሉን በሰላማዊ መንገድ እንዲቀጥል ከስምምነት ተደርሷል።
በመጨረሻም ከስምምነት የተደረሰባቸውን ጉዳዮች ስራ ላይ እያዋሉ ምርመራና ጊዜ የሚጠይቁትን ቀስ በቀስ ለመጨረስ በቀጣይነት ከፍጻሜ የሚያደርስ ኮሚቴ በኣስቸኳይ እንዲቋቋም ተስማምተዋል።


text:
Finfinnee,Mudde,10/2013(TOI)- Yuniiyanoonni Naannoo Oromiyaa qaala’iinsa gabaa tasgabbeessuuf omishoota garaa garaa Uummata Magaalaa Finfinneetiif dhiyeessaa akka jiran Ejensiin Babal’ina Waldaa Hojii Gamtaa Oromiyaa beeksise .
Omishni qonnaan bultootaa gatii gaarii akka baasuu fi fayyadamtoonnis gatii madaalawaa ta’een omisha qonnaa akka bitataniif yuniiyanoonni naannoo Oromiyaa keessa jiran omisha isaanii gabaa Magaalaa Finfinneetiif dhiyeessaa jiru.
Yuniiyanoonni iddoo gabaa Naannoo Jamootti omisha isaanii gabaaf dhiyeessaa jiran dubbisne akka nutti himaniitti Oomisha isaanii gatii madaalawaan Uummata Magaalichaatiif dhiyeessaa jiru.
Iddoowwan gabaa 10’n magaalicha keessatti hojjetamaa jiran keessaa yeroo ammaa kana 3 tajaajila kennaa akka jiran hogganaan Ejensiin Babal’ina Waldaa Hojii Gamtaa Oromiyaa obboo Ahimad Sayiid ibsaniiru .
Ijaarsi iddoo gabaa hafees hanga dhuma bara kanaatti xumuramuun tajaajila kennuu eegalaas jedhan. Bulchiinsi Magaalaa Finfinneetiis Ejensiin Babal’ina Waldaa Hojii Gamtaa Oromiyaa waliin qindaa’uun , yuuniiyanoota waliin walitti hidhamiinsa gabaa uumuurratti hojii milkaa’aa hojjechaa akka jiru hogganaan Daarikteerii Itti aanaa Ejensii Waldaa Hojii Gamtaa Magaalaa Finfinnee obboo Sisaay Araggaa ibsaniiru .
Iddoon gabaa isaanii baay’ee baramaa ta’uu dhabuurraan kan ka’e gabaan isaanii dhiyeessii isaanii waliin kan wal hinginne akka ta’e kan ibsan dhiyeessitoonni omishaa , ummanni iddoo gabaa yuuniiyanoonni omisha isaanii dhiyeessaa jiraniitti argamuun gatii madaalawaan irraa bitee akka fayyadamuu dhaamaniiru.
Maddi:- OBN


text:
Hireen Sabboontotaa kalee fi har’as ODP keessatti tokkoma.
Via Hamza Borana
Nammoonni Sabboonummaa qaban hardhas kaleessas mana OPDO/ ODP keessatti dhiibamaa turan. Pirezdaantii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Duraanii kan turan Obbo Alamaayyoo Atoomsaa nama Sabboonummaa oromoo OPDO keessatti biqilchaa turaniidha. Kuttannoof murannoon isaanii itti fufuu hin dandeenye. Yeroo gabaabaa keessatti karaa irraa maqfaman. oduun qorichaan ajeefaman jedhus jira. hamma amaatti namni dhugaa isaa gadi baase hin jiru. Sana booda gocha Sabboonummaa jabaa Oromoo keessatti kan gadi dhaabee Oromoo qabbaneesse obbo Lammaa Magrsaati. Innis bakka ummanni amaanaa itti kennate turuu hin dandeenye. sababa hardhas ifaa hin tahiniin Karaa irraa maqfameera.Isa qofaa miti fakkaattota isaas kanumatu isaan mudate.
Faallaa kanaa immoo namoota ummata Oromoo diina wajjiin dararaa,dhiiga ummataa xuuxaa turaniif, aangoon dabalameefi jijjiirama kanas olii gadi raasaa jiru.
Kanaafuu haala kanaan ODP’n maal haa jennuun ? garamitti waan deema jiran fakaata? Sabboonumma kana maalif irraa dheessu?
Via Yaya Beshir
“Yaya akkami atii? Ani misensa koree godina tokkoti. Haasawa Lammaan Adamatti godhe nu boochisaa jira. Kaayyoon garee Lammaa butamuu isaa kanan bare guyyaa tokko Addisuu Araggaa fi Awwaluu Abdii sagantaa ICT irratti kallattiidhan ajaja nuuf dabarse akkas jechuun: miseensota paartilee mormituu hunda hidhaa, rukutaa keessattuu kan ABO Shanee fi KFO gidirsaa nuun jedhe. Yoo feete bulchitootaa fi kantiibota magaalaa gaafadhu. Akkasitti hojjedhaa jedhee ajaja dabarse. Abdiin dimokraasii dukkanaaa jiraachuu isa gaafas baradhe. Rabbi gara oromoo haa goru. post godhi.”
Ful/24/2019
Dararaafi hidhaan akkuma itti fufetti jira. Namni kun #Yusuf #Lijabu jedhama; abbaa maatiifi nama mana isaaf dalagatuu dha. Godina Qellem wallaggaa aanaa d/sadii ganda Samarroo Baaroo jedhamu keessa jiraata.
WBO soorta ykn hariiroo WBO waliin qabda jechuun erga qabamee dararaan ulfaataa irraan gahamee booda gara mana hidhaatti darbatame. Erga hidhamee kunoo, baatiin afur darbee jira. Ajaja mana seeraa fi adeemsa seeraan alatti hidhaan gaggeeffamu hedduu hammaatee jira. Ummanni keenay karaa hundaan waliif tumsuu fi waliif birmachuu qaba!!
Via Dábessá Gemelal
Gochi Duguuggaa Sanyii Gujii keessatti akuma itti Fufe jira.
Guyya hadha ( 25 / 9 / 2019) Godina Gujii, Aanaa Gooroo Doola Ganda Raarooti, RIB Namoota Nageya dhukaasa itti banuun Namoota hedduu fixxeerti.
Nami haga ammati dhumate Nama 17 oli jedhama jira, Dabalataan Namoonni Baay’een Reeffi isaan Bosonuma keessa aka argama jiru fi Manneen Baay’ee gubata jiran himama jira!
Mana Gubate Lama keessalle Ijjoolleen aka Jirtu himama jira!
( Ijooluma Woliin guban jedhama jira)
Haga Halkan kanaati Manneen baay’ee aka gubata jiraniif Sagaleen dhukaasa itti fuufe jira.
Namoota Dhumatanille Reeffi isaan aka hin fuudhamne RIB dhoogge jira, haga ammaati Laakkofsi Nama du’e Sirriiti beekkame hin jiru.
Oromoo Raajii Dhaga’aa wal dhageesisaa!!
Dhiiga Diinome!!
Finfinnee 4kiloo #Inbox
Ganama har’aa Abiy Ahmed Office of the Prime Minister-Ethiopia Sirna Nafxanyaa duraanii Xoophiyaa takka, Afaan tokko, Amantii tokko Jadhu ijaaruuf Koreen nama 129 of qeessa qabdu hundeessuun borii irraa eegalee Caasaa diriirsuuf jacha gara Naannooleefi gara godina ni bobbaati jadhamaa jira. Kanamalees Baayyanni qashii Miliyoona 51 ol ramadameefii jira jadhamaa jirtu Oduun keessoo masaraa Mootummaa 4kiloo keessa dhufaa jirtu!! Osoo Gaaffiin ummata Oromoo deebbii hin argatiin Gaaffii ummata Oromootiif Oromiyaa dhabamsiisuuf yaaluun diinummaan kana caale hin jiruu Ummaatni Oromoo Qeerroon Oromiyaa Tokkummaa qabsoofne yeroo Sirna nama Nafxanyaa/Nama nyaataa hiddaan Oromiyaa keessa buqqaafnu amma!! Yeroon ODP/OPDOn baduu amma!! KA’II OROMOO KA’II QEERROON OROMIYAA
Odeeffannoo kana namni Dhiigni qeerroo 6000 olii kana Bilisummaa Oromoof Walabummaa Oromiyaattif jacha wareegamte itti dhagayamu #Share godhuun ummata Oromoo hunda biraan ga’aa Waliif Dabarsaa!!
Qabsoon itti fufa
Sirnni nama nyaataan EPRDF/OPDO ni kufa!
Injifannoon kan ummata Oromooti Share