text:
Mee maalifaan booyyaa? Maaltu nati hanqannaan? Immimmaan Koo coophaa Halkanniif guyyaa! Maaluma naaf wayyaa? Anoo nan gubbadhee Maaf isiin galluu?
Iyyii onnee fi
Ifin gaannii keessaa, Waluma fakkaata.
Waccinni gabaa keessaa? Gungummii fakkaata, Waattuu nu raatteessaa Hallagaa nuqalluuf
Kaan haadduu qoophaa, Kaan Haaddaa qopheessee Lammii ittiin kiyyeessaa! Hardhaas numaan booyyaa Maalifaan hinboonyee?
Abdii biyyaaf jedhee Isa Ani eeggadhu tu
naduraa godhaan née! Yaadachuu yaadadhee Xiqqoo sasalfadhee,
Lammii qabachuu Koo Reefan hirranfadhee
Kuttu kana goona
Jechuu naan sooddaadhee! Warra nutti gallee
Harma haadha hodhee Haallagaa dhaaf looggee
Hirriyyaa “baallaggee” Qobsoo dha moo,
Qassoo?
Kan hin qoffa’amnee?
Qottoon Abbaa kiyyaa
Kan murruu hin dandeenyee? Guyyuma guyyaanii
Duutti nuccorrattii? Numaaf kana beeknnee
Gadheen nutti roorriftii! Miidhaan miidhaan nyaattu
Muujjaa mallee hin beeku, Sabakoo calftee
Tokkummaa dagattee? Kan sirraa dhatee
Hallagaatti silaattuuf
Fala maali naaf faltee?
Beektoon dhumtee, Abdaan gubbattee
Dheebbuun waxxalmtee Dukkanatti galtee Gabrummaa jibinsaaf
Gaddaddoo filtee, Kaanis biyyaa yaattee
Tokkummaa dhabsaaf Hedduun qoqqoodamtee? Qabsoo dhamoo?
Qabsoo Kan hin qosa’amnee? Bara baraan gaabbii
Gaddaam Kan dhageenyee Odduun gammachiissaan
Bara dhiba guuttuu,
Tokkaa hin dhaga’amnee.
Safuu millionaa! Eddaa kun lakkoofsa
Baayyee gaddissaa
Ani limmiin qabaa Nama jechisiisa? Heddumnii keenyaa maalin bu’aansaa? Meeqatam keenyatu hardhaan
Hadha waljaallataa? Yeroo gootinni du’uu
Gummaa isaa baassuuf Wajiin mir’ataa?
Moo! Akkuma kalleessaa Ixxoopiyaa faarsaa?
Kan nu gunnabsaan Saba xiqqeessaanii Ofiin murtessaannii? Chartera diigudhaan
Meesha gachissiisuu Kan nu daboomsannii, Mana dukkanatti
Warri nu darbaan
Ofi London seenun Odduu hafarsaannii Hirreen keenyas baddee Jiruu hidhaa taattee, Qabsoo haadhaa hortee!
Ani kannaafan boyyaa Jireenyi qabsa’aa Yennaa kana taattee Ifin ilmaan Oromoo
Ibsaa gaannii keessaan
Waluma fakkatte. Qabsoo dhamoo qassoo Kan hin qosa’amnee?
Ofi achi hin siqnee
Ijoollee qaqqaalii
Warra biyyaaf taattu meeqa gallaftee? Cabbee Kan okkolluu,
Goddanisa ta’ee
Madda’ee kulkuluu, Hardha meeqatami Jagni lunna ta’ee
Ta’ee Kan ullulluu? Ani kanaafan booyyaa Maalifaan hin boonyee? Lammiitu tokkommee
Walsaa hin dhageenye.
Gummaa goota baasuuf
Wal hin mar’anne. Uuuuu, jedheen hiyyaa
Tari dhaga’amaa?
wayyoo!
Tokkummaa ! Kan kee falli maalumaa?


c: text/html

text:
- Maalummaa Waaqeffannaan
Waaqeffannaa jechuun, waan Waaqa jiruufi jireenya ofiitti aanfachuu dha; Waaqa wajjin hariiroo qabaachuudha; Waaqaa fi seera Waaqaa- Seemaa amananii fudhatuun jiruufi jireenya ofii qajeelfachuu dha; Waaqaatti amananii, hariiroo Waaqa gaarii waliin qabaachuun, waan Waaqni ajaje hunda dalaganii, waan inni irraa dhoowwe hundarraa dhoowwamii jiraachuu dha.
Waaqaeffannaan amantiidha; amantii Waaqa tokkichatti amananii ittiin qajeelfamuuti; amantiin keenya waanti Waaqeffannaa jedhamee yaamameef Waaqa waliin hariiroo tolfatanii dubbii Waaqaa dhagayuun Waaqeffannaa waan ta’eef; daandii dhugaa kan jibbinsi keessa hinjirre, takkaa diddaan dubbii Waaqaa keessa hinjirreefi kan jaalalaafi gaarummaan guutame, Waaqeffannaa waan ta’eef. Waaqeffannaan, kanaaf, Waaqeffannaa jechuun Waaqa tokkicha, kan maqaan isaa dhibbaa, jiruufi jireenya ofiitti aanfachuudha; dhugaa Waaqaa dhagahuufi ittiin buluudha; dubbii Waaqaa dhagahuufi ittiin jiraachuu jechuudha; seeraafi fedhii Waaqaa dhagahuufi ittiin jiraachuu jechuudha.
Waaqeffannaan amantii ittiin Waaqa tokkicha dhugeeffatanii dha. Akka amantii kanaatti maddi uumama maraa Waaqa tokkicha; kanaaf dhalli namaa cufti Waaqa tokkicha malee waan biraa dhugeeffatuu hinqabu.Waaqeffannaanis amantii dhala namaa kan warra Waaqa tokkicha jiruufi jireenya isaaniitti aanfataniiti.Namni waan Waaqni jedhu dhagahu; ittiin bulu; ittin qajeelfamuufi ittiin jiraatu, kan darbes ta’ee kan ammaa akkasuma illee kan egeree ta’us Waaqeffataadha; Waaqeffattuudha.
- YAYYABA WAAQEFFANNAA
Waaqeffannaan amantii dhugeeffannaa ummata Oromoo kan durii fi ganamaati. Amantiin Waaqeffannaa kun yayyaba irratti ijaarame hedduu qaba; yayyaba amantii kana jaaran mara tarreessun hindanda’amu; garuu, mataa isaanii keessaa hagi tokko akka armaan gadiiti.
- Waaqa
Yayyaba Waaqeffannaa keessaa kan duraa Waaqa. Waaqa jechuun waa hunda kan uume; kan uumuufi kan eegu, Abbaa hundaati. Waaqni tokkicha; maqaan isaa garuu dhibba.Waaqan kanneen Uumaa jedhan; kaan immoo Rabbi jedhan. Maqaan Waaqaa akkuma Raajii Isaa himamee kan dhumuu miti.
Waaqeffattooti akka amananitti, Waaqa jechuun ol’aanaa waan cufaati. Uumaa waan cufaati. Waaqa jechun kan jijjiirama hin qabne kan dur ture, ammallee ka jiru, egerellee ka jiraatu Uumaa waa hundaati; Tolchaa Uumama hundaaati; Qulqulicha waa cufa tolcheefi tolchuudha. Waaqni Uumaadha; Tolchaa walaabuuti; Madda jireenyaati; Jiraachisaa waa cufaati; Baalchaadha; Fayyisaadha.
- Uumama
Bu’ura amantii Waaqeffannaa keessaa kan biraa uumama beekumsaaaafi hayyummaa Waaqaan yayyabameedha. Uumama kan jedhamu, waan Uumaan ogummaa isaatiin tolchee, beekumsaafi hayyummaa isaa ittiin mul’iseedha. Uumamaan kanneen kalaqa jedhan nijiru. Kaan immoo Raajii Uumaa jedhanii yaaman.
Akka amantii Waaqeffannaattis, bu’urri Waaqeffannaa uumamaa, beekumsaafi hayyummaa Waaqaan tolfameedha. Waaqeffattooti dhugaan uumama kana irraa olaatummaa Waaqaa dubbisan; uumama kana irraa jaalalaafi marartoo Waaqni uumama isaaf qabu baran. Kanaaf, kitaabni amantii Waaqeffannaa inni bu’uraa uumamaa, ykn uumamoota ogummaa Waaqaatiin tolfamaniidha. Waaqeffattootis Uumamni cufti kitaaba amantii Waaqeffannaa ta’uu amanan. Kan dubbisuu beeke, uumama irraa Raajiifi Ogummaa Waaqaa dubbisa; Ol’aantummaa Waaqaa dubbisa; Hayyummaa Waaqaa dubbisa; Seera Uumaa, seera Uumamaa dubbisa ; Seera Walaabuu dubbisa.
- Daaniyaa
Daaniyaan kitaaba waa’ee Waaqaafi Waaqeffannaa, kan dhimma Waaqaa irratti hundaa’ee Waaqeffattooti beekumsaafi hayyummaa Waaqaa akka ittiin yaadatniif kan yeroo jalqabaaf sonaahee baheedha.Kitaabni kun akkuma kaitaaba kamuu dhaamsu qaba. Dhaamsa qaraa dabarsu keessaa tokko akkatti Raajii Waaqaa hubatan namatti agarsiisa; uumama irraa akkatti beekumsaafi hayyummaa Waaqaa beekanii, Waaqatti harka kennatan namatti mul’isa.
Daaniyaan akka kitaaba tokkootti bara 6400, akka lakkoofsa Waaqeffannaatti, Oromiyaa, Finfinnee keessatti kan maxxansameedha. Kitaabni yeroo duraa kun boqonnaa sagalitti kan qoodameefi fuula 468 kan qabuudha. Kitaabni kun bara 6401 keessa illee yeroo lammataaf biyya Ameerikaa kaabaa keessattis karaa mana maxxansaa Oromiyaa maxxanfamee jira.
Daaniyaan akka kitaaba tokkootti, kitaaba beekumsaafi hayyummaa Waaqaa of keessaa qabu tokkootti waa’ee Waaqaafi Waaqeffannaa dabarsu malee, kitaaba waa’ee Waaqaa mara of-keessaa qabuu miti. Daaniyaan dungoo Dhugaa Waaqaa kan Waaqeffattooti seera, safuu, laguu, seedaafi aadaa Waaqeffannaa keessaa dubbisanii waa’ee Waaqaa daran yaadtaniifi hubataniidha.
Daaniyaan kitaaba amantii Waaqeffannaa kan Waaqeffattooti uumama irraa waan Uumaa itti dubbifatuu danda’an agarsiisuu dha; akkatti iccitii Uumaa hiikanii beekan namatti mul’isa; waan Waaqeffannaan gaadi’amee tureef quba qabsiisa; maaliif akka gaadi’amee ture, yoo maal ta’e gaadii keessa akka bahu yaadaafi qalbii namaa keessa guuta. Waaqeffannaa kan ifa baasu ofta’ummaadha. Daaniyaan, kanafuu, of-ta’anii mul’achuudha; warra of-tuffatan keessaa yaada dadhabaa fi xuraahaa dhiqee yaada seexessaa fi jabeessaa itti guuta; Mo’aa taasisa; Daaniyaan waan ofiitti boonuu dha; waan ofiin mul’achuu dha.
Akka amantii Waaqeffannaatti, Daaniyaan jechuun Dhugaa Waaqaa barbaaduu jechuudha; namoota Waaqa Tokkichatti amananii jireenya walaabuu keessatti gammadanii jiraachuuf seeraafi qajeelfama Waaqaa barbaadanii ittiin jiraataniidha; akka Daaniyaatti Waaqeffannaan amantii itti gammadanii waan gaarummaa fi waan dhugaa kan ayyaana dhala namaatti tolu ittiin argataniidha; ibsaa ittiin kitaaba Waaqaa ,Uumama, dubbifataniidha; ibsaa golgaa aada-malee saaqee aadaa dhugaatti nama geessuudha.
- Laduu
Laduun aangoo Waaqaa kan dhalli namaa akka Waaqeffannaa ittiin yayyabatuuf kennameedha. Laduun kunis Aangoo Waaqaa kan Qaalluun ittiin iccitii Waaqaa beekee dhala namaa ittiin gargaaruuf Waaqa irraa kennameefiidha.Qaalluun Laduu Waaqaa kana argates ergamaa Waaqaa kan seera Waaqaa dhala namaaf ibsu, kan dhala namaa qajeelchuuf kan namaafi Waaqa walqunnamsiisuu dha.
Akka Waaqeffannaan amanutti Waaqni dhala namaaf waadaa gale kan mirkanse Laduu dabarsee Qaalluuf kenneen. Laduu Qaallummaa kan argatanis ta’ee kan namaaf kennu Waaqa qofaadha. Namni Laduu Waaqaa kana fudhate, aangoo Qaallummaa waan qabuuf seera Waaqaa barsiisuuf nidirqama. Laduun aangoo Waaqni qabu keessaa kan Waaqni Qaalluuf kennee, Qaalluun immoo dhala namaa ittiin tajaajiluuf kan ittiin imaanaa fudhateedha.
- Qaalluu
Yayyaba Waaqeffannaa keessaa kan dhibii Qaalluu ykn Qaallittiidha. Qaalluun ergamaa Waaqaa kan aangoo Waaqaan muudamee aangoo Qaallummaa Waaqa irraa argateedha. Qaalluun ayyaantuu dhiiraa kan dhalootaan Laduu: aangoo Waaqaan muudameedha. Qaallittiinimmoo, Waayyuu yookaan ergamtuu Waaqaa kan dhalootaan Laduu: aangoo Waaqaa, isa waan Waaqaa hiikee ibsu, goonfatteedha. Namooti akkanaa, kanneen uumamaan Fedhiifi Seera Waaqaa hiikuufi ibsuuf Waaqaan muudamanii dhalatan Ayyaantota ergamtoota Waaqaati.
Qaalluun beekumsaafi hayyummaa Waaqaa karaa dhalootaa qofaa argata; ittiin dhalata jechuudha. Kana jechuun Qaallummaan kennaa Laduu: aangoo Waaqaa kan dhalootaa dhalootatti diroo darbuudha; ayyaantummaan kun abbaa irraa ilmatti ykn haadha irraa intalatti darba. Kana jechuun Qaalluu ta’uuf dirqama warri ofii aangoo Qaallummaa kan qaban ta’uu mala; otuu abbaan ykn haati jiranii, garuu, ilma ykn intalatti hinbu’u; gaafa isaan addunyaa kanarraa addaan ba’an qofaa laduun isaanii maatii keessaa Wayyuu tokkotti bu’a. Wayyuu jechuun maatii ykn fira keessaa kan qulqulluu ta’anii Waaqaan muudamaniidha.
Akka Waaqeffannaatti, Qaalluun noolee Waaqaa kan dhala namaafi Waaqa ayyaanaan walqunnamsiisuudha. Qaalluun iccitii Umaa-uumamaa akka hiikuuf muudame. Namni rakkate gara Qaalluu dhaqee dhibee isaa hiikkata; hiikkatees daandii qajeelaa argat. Fala araaraafi nagaas falata. Qaalluunis akka riqichaatti Waaqaafi nama gidduu ta’ee Daandii Waaqaa, Waaqeffannaa, isa Dhugaa, Qajeelaa, Gaarummaa, Badhaadhinaafi Gammachuu barsiisa; tiksa; tiksees jiraachisa.
Qaallummaan, kanaaf, wiirtuu amantii Waaqeffannaati. Qaallummaan kennaa Laduu Waaqni Qaalluuf kenneen waan Waaqaa namatti ibsuu, namaaf hiikuufi namatti dubbachuu danda’a; kennaan aangoo Waaqaa kun akka inni iccitii dubbii Waaqaa dhala namaa hiikee mul’isu isa taasisa. Kanaaf, akka Waaqeffannaatti dubbii, lallabni, muudaafi eebbi Qaalluu nikabajama; ittiin qajeelfamanis.Kanaaf, immoo Qaalluun mataa amantii Waaqeffannaati.
- Ayyaana
Yayyaba Waaqeffannaa keessaa kan biraa Ayyaana. Ayyaana jechuun marabbaa Waaqaa kan uumamaa hundaaf Waaqa irraa kennamuudha. Ayyaanni, marbbaan Waaqaa, kun kan Waaqaa mil’uu Isaatiin uumamaa mara guuteefi guutu, kan Waaqni ittiin umama mara qajeelcheefi qajeelchuudha. Ayyaana jechuun, kanaaf, marabbaa jireenyaa kan waanti tokko akka dhalatu taasisu, erga dhalatee boodas waanti sun akka ittiin jiraatu qajeelchu, tiksuufi sirneessuudha. Kanaaf, ayyaana jechuun marabbaa mil’uu Waaqaan uumamaaf kennamee, ittiin jiraatamuufi ittiin bulamuudha.
Waaqeffannaan akka amanutti waantoti umaman cufti Ayyaana: marabbaa Waaqaa kan ittiin qajeelfamaniifi jiraatan wajjin dhalatan, kan mataasaanii, qaban; ayyaana kana dhalootaan argatan.Waaqeffannaa keessattis dhalli namaa Ayyaana: marabbaa jireenyaa Waaqa irraa kennameef kan argatu guyyaa dhalatu sana irraati. Waaqeffannaanis akka amanutti Waaqni uumamaa mara kan uume, guyyaa 27 keessatti ture. Ayyaanni kunis kan guyyaa 27 keessatti bu’eedha. Namuu Ayyaana isaa kan argatu, marabbaa Waaqni guyyaa saniif murteesse keessaa akka hiree isaatti fudhata. Marabbaan Waaqaa kunis Ayyaana guyyaan 27 qabu irraa dhalootaa dhalootatii diroo kan darbaa jiraatuudha.
Ayyaanoti digdamii torban ilaalaman kunneen waan ofii qaban. Wanni jirtu cufi ayyaanotuma kana keessatti galti. Wanni dhalatu ayyaanotuma digdamii torban kana keessatti dhalata. Wanni du’aas akkasuma. Gaddaa fi gammachuullee asuma keessa jirti. Kanaaf waanti tokko waanti ayyaana malee socho’amu hinjiraatu. Du’aa iyyuu awwaaluuf ayyaanuma ilaalan. Ayaana du’aa itti hinawwaalletu jira.
Akka amantii Waaqeffannaatti dhalli namaa nidu’a; ayyaanni isaa garuu hindu’u; hinbadu. Namni du’us ayyaanni nama du’e sanaa bifa biraan qe’ee dhaloota nama sanaa jiraata. Ayyaanni nama du’ee kunis Ekeraa jedhama. Ekeraa jechuun marabbaa Waaqni namaaf kennee, namni sun erga du’ee booda immoo egeree dhaloota ittaananii gaaromsuufi tiksuuf ardaa adii keessa jiraatuudha.
Akka Waaqeffannaatti, ayyaanni marabbaa jireenyaa uumamaa qajeelchiifi tiksuudha. Umamni cufti, namoonni, horiin, mukkeeniifi kkf ayyaana mataasaanii qaban. Waanti ayyaana malee umame tokkollee hinjiru. Kana jechuun waanti umame marti waan walqabate, garuu, addadda ta’e lama qaba: waan mul’atuufi waan hinmul’anne. Kan mul’atu qaama, ijaan argamuudha. Kan hinmul’annemmoo ayyaana ijaan hinargamne, garuu, ayyaanaan beekamuudha. Kana malees, Araddaan ayyaana qaba; tulluun ayyaana qaba; malkaan ayyaana qaba.
Waaqeffattootis Ayyaana kana ni safeeffatu. Tulluu bira yoo dabran itti irreeffatu; Malkaa yoo ce’anis itti irreeffatu; Ayyaana isaas waan safeeffataniif, kabajaan maganfatan. Ayyaanni humna Umaan uumama keessa kaa’es ittiin uumamasaa qunnamuudha. Ayyaanni kun riqicha Umaafi uumamaati. Kana malees, ayyaanni humna uumama tiksuufi qajeelchuudha. Namni Waaqa kan quunnamu ayyaanaan ta’a. Waaqnis uumama uume mara kan qunnamee gaaromsuu fi tiksu marabbaa itti kenneen ta’a. Kanaafuu, Ayyaana jechuun marabbaa Waaqni uumama ittiin qajeelchu; uumama ittiin eeguu fi nageessuudha.
- Ateetee
Yayyaba Waaqeffannaa keessaa kan biro Ateeteedha. Ateeteen ayyaana sanyiifi hormaataa kan dubartiin waggaa lamatti altokko birraa ykn arfaasaa keessa bulfattuudha. Ayyaanni Ateetee akka Waaqeffannaatti birraa keessa Fulbaana gara dhumaa, arfaasaa keessammoo Amajjii walakkeessa keessa facaafatama. Dubartiinis ayyaana kana kan facaafattu ayyaanni haadhashii, ishiifis tolee akka dhala ishiifis qajeeluuf uumamaan Waaqa kadhatti. Ateeteen bakka tokko tokkotti “Facaasaa” jedhama.
Akka Waaqeffannaan amanutti Ateeteen ayyaana warraafi qe’eeti. Dubartootis nageenya, gaarummaafi hormaataaf ayyaana isaaniifi Waaqa isaan uume kadhatan; Waaqni waan isaaniif godheef galateeffachuuf immoo Ateetee bulfatan. Ateeteen ganama subii kaasee hanga waareetti Diinqa mana jireenyaa keessatti facaafatama.
- Siiqqee
Yayyaba Waaqeffannaa keessaa kan Seemaa yookiin seera Waaqaa waliin walitti hidhate, Seeqqeedha. Siinqeen akka Waaqeffannaatti seera garaa garaa kan mirga dubartii kabachiisisuuf Waaqni Waaqeffattootaaf kenneedha. Siinqeen gama tokkoon mallatoo seera dubartiiti. Gama biraan, siinqeen ulee qal’uu dubartiin gaafa heerumtee kaaftee haga gaafa duutuutti qabattuudha. Kanaaf, akka Waaqeffannaatti Siinqeen meeshaa murtii fakkeenna seera Waaqaa kan dhimma dubartii waliin walqabate mul’isuudha.
Namooti Siinqeen ulee qal’oo dubartiin qabattu callaa se’an jiraachuu malu. Garuu, akka Waaqeffannaatti Siinqeen ulee qaldhoo dheertuu callaa miti. Ulee qaldhoo dheertuu, siimoftuudh; Siimoftummaafis siinqee hinta’u; qajeeltuufi dirraan wal-qixxooftuu tan ijoo hinqabne ta’uu qabdi. Siinqee ulee kabajamtuu kan muka Harooressaa irraa tolchanii akka mallattoo seera Waaqaa kan ittiin mirgiifi namummaan dubartii eegamuudha.
Waaqeffannaan siinqeen wayyooma jabaa qabdi. Wayyoma kanaaf, Siinqeen kabajaa, saalfiifi sodaa guddaa qabdi. Akka ulee biroo Siinqee horiin hintiffatan; sareen hindarbatan; fardaan hindhayatan; harreen hin’ooffatan, akkasumas duddaaf hin dhadhaabatan. Siinqee seeraaf qabatan; Kana malees, Siinqee woyyuufi woyyoomaaf qabatan.
Waaqeffattooti yeroo m ara illee siinqee hinqabatan. Akka seemaan ibsutti siinqee kan qabtan yeroo gamteen, muddamsuun, daddarbaan, cunqursaan, walumaa galatti rakkoon jiraatteedha. Yoo rakkoon hinjiraatiin dubartiin Siinqee ol-kaayatti malee hinqabattu.
Siinqee dubartii malee dhiirti hinqabatu. Dubartiin cuftis hinqabattu; kan qabattu yoo beera taate qofa. Siinqeen yeroo nagaa harka mirgaatti qabatama; mormiif yoo ta’e garuu harka bitaatti qabatama. Dubartiin Siinqee qabatuu ka jalqabdu gaafa heerumtu irraa kaafteeti. Gaafa intalti-heerumtu san haati intalaa Siinqee tolchitee, yoo baarree ka fuudhuu kennitu, boraatiifi madaalaa wojjiin, ”Hoo baarree, hoo barsee,” jettee itti kenniti. Intalli heerumtu gaafa kanarraa jalqabdee haadha Siinqee taati.
- Qanafaa
Qanafaan mi’a aadaa Oromoo Arsii ka deettuun ulfinaaf, woyyoomaafi bareedummaaf kallacha irratti hidhattuudha.Qanafaan abba manaatiin mukaa, dhiyeefi faaya adda addaa irraa tolfama. Dubartiin qanafaa soddaatiin (haadha abbaa manaa ofi) fayadamuu dandeetti.Deettuun takka qanafaa yennaa hidhattu gaafa guyyaa nafa isii dhiqattu. Guyyaan isiin nafa dhiqattu ammoo ayyaan-lakkoftuudhaan itti himama, yookaan ammoo deettee gaafa guyyaa afurii ykn shanii ta’uu danda’a. Nafa dhiqaan seera mataa isaa qaba. Dubartiin qanafaa hidhatte hinarrabsamtu, hindhaanamtu, gama hundaanuu mirgi isii kabajamaadha.
Namni tokko yoo akka tasaa dhaane garuu adabatu itti murama-irraa qalatan. Dubartiin hundi siinqee qabattee gara mana namichaa isii dhaanee dhaxxee itti elelfataa ateetofti. Yookana dhirti marti baatee dhiifama kadhatti. Kun isaan hinquubsu taanaan ammoo jaarsolii (manguddoota) waamanii dubbiin dhuma. Dubartiin birmannaa kana keessaa haftellee ni’adabamti. Namichi deettuu sun qanafaallee yoo cabse adaba dachaa adabama.
- Gadaa
Yayyaba Waaqeffannaa keessaa kan biraa Seera Waaqaan sirna biyya ittiin bulchan tolchanii ittiin qajeelfamaniidha. Waaqeffannaan akka amanutti warri Waaqatti bulu, akkuma maatiifi warra isaanii seera waaqaan bulfatan, biyyaafi saba isaanii illee sirna seera Waaqaan yayyabameen qajeelfatan. Sirni Waaqeffattooti akka seera Waaqaatti tolfatanii ittiin biyyaafi saba isaanii bulchaa, tiksaafi qajeelchaa jiranis, Gadaadha.
Waaqeffannaan akka amanutti Gadaan sirna bulmaata biyyaafi Sabaa kan akka seera Waaqaatti yayyabamee ittiin qajeelfamaafi tikfamaa diroo darbaa dhufeedha. Waaqeffannaan kan sirnaan hubatamuu malus akkaataa jaarmaafi caaseffama sirna Gadaa xiinxaluufi beekuun ta’a. Waaqeffannaan akka amanutti fulaan dhugaan Waaqaa itti tifkamaa jiran keessaa tokko Gadaadha. Gadaan otuu hinbeekamne Waaqeffannaan guutummaatti beekamuu hindanda’u. Gadaan duuba kan jiru Waaqeffannaadha.
Gadaan dhimma jiruufi jireenya Waaqeffattottaa fuula hundaan kan ilaalu sirna siyaasaa, aadaa dinagdee, hawaasummaafi amantiiti. Sirna Gadaa kun bara Waaqeffattooti akka seera Waaqaattii ittiin qajeelfamaa turan sirna badhaahinaafi gaarummaan guutame, kan jiruufi jireenya hawaasummaa guutuun yayyabame ture. Sirni Gadaa sirnaafi seera Waaqeffattoonni ittiin walbulchan, diina mirgaafi haqa Waaqeffattootaa sarbaa ture ittiin duulanii ofirraa ittisuun seera Waaqaafi Dhugaa Waaqani isaaniif kenne kabachiisaniifi iksan, kan dinagdee isaanii ittiin tikfataniifi dagaagfatan, akkaata ittiin waliin jiraataniifi fedhiifi hawwii namummaa isaanii ittiin guutamuudha.
Waaqeffannaan akka amanutti sirna Gadaa seera Waaqaa irratti hundaa’ee kan yayyabame, qajeelfama seera Waaqaan kan hidhameedha. Kanaaf, Gadaa keessatti waanni hundi Gadaan: Seera Waaqni saba Oromoo kanneen Waaqa tokkichatti amananiif buuseen walitti hidhata. Gadaan kan guutuu ta’u, lakkooysa yeroo, aadaa, amantii, jireenya hawaasaa, ittisa biyyaa, duula Buttaa,fi kkf hunda waan of keessaa qabuufi isaan kunneen immoo akka seera Waaqaa, isa eenyuyyuu cabsuufi dabsuu hindandeenyeen sirneeffamuu isaatiin ta’a.
Akka Waaqeffannaatti Gadaan mootummaa Ummataa kan ummataan filamee, ummataaf hojjatuudha. Gadaan bulchiinsa ummataa isa olaanaati. Gadaan sirna bulchiinsa ummata Oromoo kan siyaasaa, dinagdee, hawaasummaa, amantiifi aadaan ittiin qajeelfamaa ture, daawitii jiruufi jireenya Waaqeffattootaa isa olaantummaa seera Waaqaan ititeedha. Akkanaanis, Gadaan sirna waggaa saddeet saddeetiin taa’itaa siyaasaa, dinagdee, hawaasummaa, amantii, loltummaafi jireenya waliin waliif dabarsuudha. Akka waliigalaatti, Gadaan of-ilaallee jiruufi jireenya ummata Waaqeffattootaa kan durii, kan har’aafi kan egeree ofitti hammatee kan jiru sirna Heeraafi Seeraan utubameedha. Akka kanaan Gadaan sirna seera uumamaafi seera namaa walitti qindeessee ittiin namaafi uumama bulchuudha. Kanaaf, Gadaan sirna bulchiinsa jiruufi jireenya ummata Waaqeffattoota ganamaati.
- Galma
Yayyaba Waaqeffannaan ittiin jaarame keessaa kan dhibii Galma Waaqeffannaati. Galmi Waaqeffannaa ardaa kadhannaafi galateeffannaa Waaqeffannaati. Ardaan kadhannaafi galateeffannaa Waaqeffannaa kun, bakka seerri Waaqaa itti himamu, bakka ulfaataa muudaafi hammachiisaan itti kennamu, ardaa Dhugaa Waaqaa itti walbarsiisaniidha.
Akka amantii Waaqeffannaatti Galma jechuun mana Waaqeffattooti gaafa Torbii, gaafa Hammachiisaa, gaafa muudaafi gaafa jileeffannaa keessatti walgahanii Waaqaa isaanii kadhataniif Waaqa isaan uume itti galateeffataniidha. Galma jechuun bakka itti beekumsaafi hayyummaa Waaqaa baratan, seera Waaqaa wajjindaran walitti dhiyaatan, bakka ulfooti.
Waaqeffattooti kan Waaqa waaqeffachuu jalqaban GALMA Qaalluu, ajajaafi qajeelcha Waaqaan ijaarame keessatti ture. Qaalluun ladooma duraan mul’ates akka barsiisetti Waaqni Galma Waaqeffannaa keessatti irra caala namatti dhiyaata. Galmi kunis Galma qulqulla’aa kan Waaqeffattooti Waaqa tokkicha itti kadhatan, aarsaa isaanii itti galfatan, kabaja Waaqaaf kan itti irreeffataniidha. Dhugaan kun immoo kan Waaqni yeroo duraaf Qaalluutti mul’ise Odaa Mormor irratti ture. Waaqeffattoonnis Galma kana keessatti dhiyaatanii beekumsaafi hayyummaa Waaqaa karaa Qaalluu himamu, hiikamuufi lallabamu baratu; Galma keessatti walgahanii waa’ee Seera Waaqaafi Dhugaa Waaqaa baratu.
Yeroo sana irraa eegalee manni Waaqeffattooti keessatti walgahnii waaqeffatan kunis GALMA WAAQEFFANNAA jedhame. Mallattoo Waaqeffannaa kan ta’an Caaccuufi Kallachis Galma kana keessa kaahame; ulfoon Waaqeffannaas akka Galma Waaqeffannaa kana keessa kaahamu godhame. Kanaaf, yeroo tokk tokko manni itti Waaqeffatan kun MANA WAAQAA jedhama. Warri kaan immoo Galma Muudaa jedhanii waamu.
Galmi Waaqeffannaa yeroo duraaf Odaa Mormor cinatti ijaarame, dhiibbaa alagaan dhiibamee gara Tulluu Cuqqaalaatti darbe. Yeroo kana teessumni Gadaa immoo Odaa Nabee ta’e.Galmi Waaqeffannaa sadaffaan immoo kan ijaarame, Madda Walaabuu, kan amma Galma Abbaa Muudaa ta’ee jiru biratti ture. Galmi Waaqeffannaa kunis mana kadhannaafi galateeffannaa, kan Waaqeffattooti keessatti walgahanii Waaqa itti kadhatan, Seera Waaqaa itti bratan, muudaafi eebba Qaalluu itti fudhatan, hammachiisaafi magnfannaa itti raawwataniidha. Galmi Waaqeffannaas, akka Amantii Waaqeffannaatti, iddoo itti lallaba Waaqeffannaa dhaggeeffatan, iddoo itti seera Waaqaa barataniifi barsiisan, iddoo itti jaatanii Waaqeffannaa hojjataniifi dhimma Waaqaa itti midhaansaniidha.
- SAFUU
Waaqeffannaan akka yayyabetti, Safuun utubaa qajeelfamaafi sirneeffama uumamaati. Safuun seera Waaqaan umamee, jiruufi jireenya dhala namaafi uumamaa to’atu, eeguufi qajeelchuudha. Seera dhala namaan tumamu nisirreessan; nifooyyessan; garuu, Safuu akka jirutti eeganii dhimma itti ba’an. Safuurraa waanti maqe, ykn dabe ykn jal’ate yoo jiraate, sirneeffamaafi naqatoo uumamaa jeeqa; sunimmoo badiifi dhibdee dhala; cubbuudha. Adabbiin cubbuu kanaas ulfaataadha; Waaqa araarfatanii waan Safuurraa maqe iddootti deebisan malee adabbii cubbuu Safuu eeguu dhabuun dhufu jalaa bahuun hindanda’amu.
Safuun seera uumamaa, kan ganamaafi kan fulla’aati. Safuu kana eeguu jechuun akka Fedhiifi Seera Waaqaatti buluudha; waan Waaqni uume mara jaalachuudha; akka Waaqni uumeefi sirneessetti kabajanii buluudha; Sirneeffamniifi naqatoon Waaqaa kun otuu hinjeeqamiin akka sirneeffamaniifi naqamanitti akka fulla’an eeguudha; waanti dabe yoo jiraates dafanii qajeelchuudha.
Akka amantii Waaqeffannaatti Safuu beekanii, isaan qajeelfamanii, isaan buluun hayyummaadha. Waaqeffannaan seera Umaa-uumamaa beekanii isaan qajeelfamuu dha. Seerri Umaa-uumamaammoo Safuu dha. Safuun waan gaarummaa, waan badhaadhinaafi waan dhugaa of-keessaa qaba; mirgaafi dirqama of-keessaa qaba. Kanaaf, Waaqeffannaa keessatti Safuu beekanii ittiin qajeelfamuun wiirtuufi utubaa amantichaati.
Waaqeffannaan akka amanutti Safuun kan Waaqaati. Safuun kan dhala namaafi uumamaaf kenname jalqabaa kaaseeti. Safuun seera Waaqaa keessatti, yeroo jalqabaaf dhala namaafi uumamaaf Waaqarraa kenname. Waaqni uumama yeroo uume, Safuus wajjin uume. Akka kanaan waanti cufti irraa jalaan akka Uumaan sirneesseefi qixeessetti naqame. Dhalli namaas Safuu jalqabaa kanaan buluu eegale; ittiin buluun duubattis fakkeeffannaa Safuu kanaan seera tumatee walis ta’ee, uumama qajeelchuu eegale. Seerri Yayyabaas kanuma dhugeessa.
“Waaqni seera namaaf kenne; namnimmoo akka Fedhiifi Seera Umaa kanatti uumamaaf naannoosaa bulchuu qaba.”
- LAGUU
Yayyaba Waaqeffannaa jaaran keessaa kan biraa laguudha. Laguun waan hedduu of keessaa qaba. Akka seera Waaqeffannaatti laguun akka sadiitti ilaalama. Tokkoffaa, laguun waan nyaatanis ta’ee waan dhugan kan Ayyaana ofii waliin hintaane beekanii nyaachuufi dhuguu dhiisuudha.Laguun kun yoo cabe hariiroon namaafi Waaqa gidduu jiru nicaba. Kanaaf, namuu waan ayyaan isaa waliin walhintaane irraa of eega; nilagatas.
Gama biraan, laguun namni waan seera Waaqaan dhorkame beekee irraa of dhoowwuu kan ilaallatuudha. Waaqeffannaan waan Waaqni fedhe hojjachuufi waan Waaqni dhorke irraa immoo goruudha. Laguun, egaa, waan Waaqni hayyame dalaganii, waan Waaqni dhorke immoo dalaguu lagachuudha. Namni waan Waaqni dhorke irraa goree, waan Waaqni fedhutti gore Gaarummaa Waaqni dhala namaaf kenne mara ni’argata.
Akka amantii Waaqeffannaatti, Laguu kan biraa ulfina Uumaa fi uumamaaf kennuu jechuu dha. Waan tokko irraa ofi qusatanii halaalattii kabajumaan jiraachuu danda’uudha. Waaqeffattooti martuu gamtaan waa hundaa hinlagatan. Bakka uummata Waaqeffattootaa bu’ee, laguu biyyaa kan seera Waaqaatiin eegan, Qaalluu ykn Qaallittii Laduu: aangoo Waaqaa fudhataniidha. Amantii Waaqeffannaa keessattii laguun yoo eegame, nagaan boora’e tokko akka deebi’ee qulqullaawuuf gargaara; kun immoo Safuun akka hinjigne utuba. Kanaafuu, Laguun amantii Waaqeffannaa keessatti yayyaba seera Waaqaa kan nagummaa Waaqeffattootaa eeguufi tiksuudha.
3 Kaawoo Waaqeffannaa
Waaqeffannaa keessatti waanti guddaa Kaawoo Waaqeffannaa beekuun, ittiin jiruufi jireenya matayyaafi gamtaa qajeelfachuu danda’uudha. Waaqeffattooti dhugaas Kaawoo Waaqeffannaa tolchanii erga hubatanii booddee ittiin jiruufi jireenya matayyaas ta’ee gamtaa gaaromsan. Kaawoo Waaqeffannaa keessaa Kanneen jajjaboo Waaqeffattooti dhugaan kudhaamachuu qaban akka armaan gadiiti. Waaqeffattooti Dhugaa:
- Waaqa Tokkichatti amanan.
- Beekumsa Waaqaafi Humna Isaa qofaatti amanan.
- Umamni Waaqaa cufti hiika-qabeessa ta’uu amanan.
- Dhalli namaa umamoota kaan caalaa gulantaa olaanaa kan qabu ta’uu amanan.
- Namni kamuu Waaqeffataa (Waaqeffattuu) ta’uun dhalachuu amanan.
- Namni kamuu qulqulluu ta’ee dhalachuu amanan.
- Namni kamuu dibaabee Waaqaa jalatti nageenyaafi fayyina isaaf hojjachuu akka qabu ni’amanan.
- Waaqni Daandii Dhugaa namatti otuu hinmul’isiin, akka nama hinadabne ni’amanan.
- Waaqni waantota uume mara keessaa kanneen caalan gaarummaa ta’uu ni’amanan.
- Waaqa usanii amanuu qofaan dhiisuu otuu hinta’iin beekumsa Waaqeffannaa qorannaan gabbifachuu akka qaban amanan.
- Yayyaba Gumii Waaqeffannaa Addunyaa
Hundeen yayyaba Gumii Waaqeffattoota Addunyaa kun gaarummaa Waaqaa walaabuu keessatti dagaagsuu irraa madda. Dhalli namaa gaarummaan kan jiraatu yoo seera Waaqaa kabajee ittiin buleedha; dhugaafi fedhii Waaqaan yoo tifkameedha. Waaqeffannaan immoo gumbii dhugaa Waaqaa keessaa waraabbataniidha. Kanneen, dhugaa Waaqaa kana argatan immoo kanneen Waaqeffannaa beekanii ittiin qajeelfamaniidha.
Haata’uutii, Waaqeffannaan gaadii keessaa bahee guddatuufi dagaaguu hindandeenye. Kanaaf, sababoota hundee ta’an keessaa kan duraa,Waaqeffannaan amantii Oromoo ganamaa ture, garuu, humna alagaan waan gaadi’amee jiruuf. Gama biraan, Waaqeffannaa gaadii keessaa baasuuf tattaaffiin godhamaa ture, daraaraa abdachiisaa agarsiisaa jira. Daraaraa Waaqeffannaa abdachiisaa kana daran guddisuun, jiruufi jireenya dhala namaa gaaromsuu keessatti bu’aa olaanaa argamsiisuu akka danda’u immoo amanamaadha.
Waaqeffannaa gaadiitti deebisuuf shirri olaanaa dalagamaa jiraatus, Waaqeffattoonni amanatii isaaniif quuqaman ammallee Waaqeffannaa deebisanii guddisanii babal’isuuf tattaafachaa jiran. Tattaaffii karaa addaddaa finiinaa jiru kana babal’isuuf, waaltessuufi utubuuf immoo gumii tokko yayyabuun barbaachisaa ta’ee argame. Kanaaf, Waaqeffannaa walaabuu keessatti babal’isuufi dagaagsuuf GWA sadarkaa Addunyaatti yayyabuun barbaachisaa ta’ee jira.Waaqeffattooti Amantii isaanii kana guddisuufi dagaagsuuf fedhii qabanis akkanaan Gumii Waaqeffattoota Addunyaa hundeessanii jiru.
- Mul’annoo GWA
Mul’annoon Gumii Waaqeffattoota Addunyaa amantiin Waaqeffannaa gaadii keessaa bahee, dagaagee, babal’atu arguudha. Waaqeffannaa gaadii keessaa baasee dagaagsuufi babal’isuufis Gumiin Waaqeffattoota Addunyaa waan danda’u hundaan nihojjata.
- Kaayyoo GWA
Waaqeffannaa gaadii keessaa baasanii guddissuu fi dagaagsuuf Gumiin Waaqeffattoota Addunyaa kaayyoo jajjaboo fi ulfaatoo armaan gadiitiin masakama.
- Waaqeffattoota bakkaafi biyya adda addaa jiran qindeessee ijaaruun Waaqeffannaan addunyaa irratti wiirtuu tokko akka qabaatu gochuu,
- Beekumsa, humnaafi muuxannoo miseensonniifi hordoftonni amantiiWaaqeffannaa qaban qindeessuun duudhaafi Safuu amantichaa akkasumas waantota Waaqeffannaan wal-qabatan niqorata, walitti qaba; barreeffamaan, Sagaleefi Filmiin akka uummata gahaniifi dhaloota dhufuuf raacinni qulqulluun taa’an taasisuu,
- Waaqeffannaa irratti namoota beekumsa qaban (manguddootaafi hayyootaan) karaa adda addaa akka barumsa kennan qindeessuu,
- Jiloota/Ayyaanota Waaqeffannaa, maqaa isaanii, akkaataa dhufeenya isaanii, hiika isaanii waliin qoratee/qorachiisee akka waalta’u niqindeessuu,
- Ulfooleen Waaqeffannaa maal maal akka ta’aniifi sadarkaa amma irra jiran qoratee ulfinniifi kunuunsi taasifamuufii qabu akka taasimamuuf, bakka Ulfoof malu akka taa’an keessumaa warreen biyya keessaa waliin qindeessuu,
- Sirna Gadaa Oromoo, Seenaa, Aadaa, Duudhaa, Safuu, fi Afaan Oromoo irratti Manguddoota beekumsa qabaniifi Hayyoota qindeessee akka barsiisan; barreeffamaan, sagaleenfi Filmiin akka Uummata gahan godha. Dhaloota dhufuufis raacinni qulqulluu akka darbuuf ol kaahuu,
- Tokkummaa saba Oromoo irratti miseensonni Gumichaa akka fakkeenya gaarii ta’aniifi waan isaan irraa eegamu akka bahan kakaasuu, barsiisuufi, jajjabeessuu,
- Hawaasummaan Uummata Oromoo akka guddatuufii dagaagu miseensonni Gumichaa fakkeenya gaarii akka ta’an barsiisuu, jajjabeessuu,kakaasuu, qindeessuufi, ijaaruu,
- Waaqeffannaan sadarkaa Addunyaatti beeksisuufi,
- Daandii Waaqeffannaa isa dhugaafi qajeelaan Waaqeffattoota bulaniif babal’isuufi warreen kaka’umsa qaban nijajjabeessa, humna Gumichaa irratti hundaa’ee gargaarsa barbaachisaa tae nigodhaaf, haala itti gargaaramuu danda’an keessumaa warra biyya keessaaf mala dhaha/soqaaf.
- Goolaba
Amantiin Waaqeffannaa akka amantiilee dhibii maqaa Qaalluu ykn maqaa gosaa ykn maqaa sabaan hinmoggaafamne. Maddi amantii kanaa Uumaa tokkicha, isa Oromoon Waaqa jedhee beekuudha.Amantiin Waaqeffannaa kan maqaa Qaalluu tokkoon moggaafamee miti; kan maqaa gosa tokkoon waamame illee miti. Waaqeffannaan kan waamame maqaa Waaqa irraa argameen. Waaqeffannaa jechuun Waaqa tokkicha, kan maqaan isaa dhibbaa, kan afaan isaa dhibbaa, jiruufi jireenya ofiitti aanfachuudha; dhugaa Waaqaa dhagahuufi ittiin buluudha;dubbii Waaqaa dhagahuufi ittiin jiraachuudha; seeraafi dhugaa Waaqaatti harka kennachuu jechuudha;seeraafi fedhii Waaqaa dhagahuufi ittiin jiraachuu jechuudha.
Waaqeffannaan amantii ittiin Waaqa tokkicha dhugeeffataniidha.Akka amantii kanaatti maddi uumama maraa Waaqa tokkicha; kanaaf dhalli namaa cufti Waaqa tokkicha malee waan biraa dhugeeffatuu hinqabu.Waaqeffannaanis amantii dhala namaa kan warra Waaqa tokkicha jiruufi jireenya isaaniitti aanfataniiti.Namni waan Waaqni jedhu dhagahu; ittiin bulu; ittin qajeelfamuufi ittiin jiraatu, kan darbes ta’ee kan ammaa akkasuma illee kan egeree ta’us dhiira yoo ta’e Waaqeffataadha; dubartii yoo taate immoo Waaqeffattuudha.
Dhugaa kana irraa kaanee yoo hiikkaa ykn maalummaa Waaqeffannaa baruu feene,waan tokko beekuu qabna. Maqaan kun afaan kamiin akka Waaqeffannaa jedhame beekuun illee barbaachisaadha. Waaqeffannaan jechoota Afaan Oromoo[1] lama irraa lachiifame: Waaqaa fi Aanfannaa.
Ω Waaqa jechuun Uumaa waa hundaa, kan walaabuu mara irratti aangoo olaanaafi isa dhumaa qabuudha.
Ω Aanfannaan immoo waan tokko gara jireenya ofiitti qabuu, isaaf dursa kennuufi isa mararfachuudha.
Akka kanaan Waaqa aanfannaa jechooti jedhaman walitti dabalamanii jecha tokko kan waldhuguun ykn walitti dhommoquun Waaqeffannaa ta’e. Waaqeffannaanis amantii dhugeeffannaa kan jiruufi jireenya keessatti Waaqaaaf dursa kennuu ykn kan waan Waaqni ajajee hunda dalaganii, waan Waaqni dhorke mara irraa immoo lagatan ta’uu isaa akkanaan mul’isaa dhufee bakka itti gaadi’ame keessaa bahuufi dagaguuf carraa akka argataa jiru hubanna. Waaqeffannaa keessatti waan Waaqni fedhe dalaguufi waan Waaqni dhorke immoo lagatuun mormii tokko malee kan fudhatamuudha; waan Waaqaa dura dhaabbachuun hinmalu.
Waaqeffannaan akka dhugeeffannaa Waaqeffattootaatti, seera Waaqaa dhagahuu, ajaja Waaqaan qajeelfamuu, beekumsaafi hayyummaa Waaqaan jiraachuufi dubbii Waaqaa jireenya ofiitti aanfatanii ittiin gaaromaniidha. Waaqeffannaa keessatti fedhiifi seera Waaqaa diduun hinta’u. Waaqeffannaa keessatti waan Waaqni fedhe dalaganii, waan Waaqni dhorke immoo lagatanii jiraatan malee seeraafi fedhii Waaqaa diduun hinjiru. Kanaaf, Waaqeffannaa jechuun Waaqatti buluu, Waaqa beekuu, Waaqa dhugeessuu, Waaqa dhugeeffachuu, Waaqa dhiyeeffachuu, Waaqa kadhachuu, laguu qabaachuu, seedaa qabaachuu fi seeraa fi fedhii Waaqaa kabajuudha.
==================================//================================[2]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LibreOffice 7.3 Help
Every docked window has an icon to control the display properties of the window.
Fodaalee hidhaman mul'isuuf yookin dhooksuuf, sajoo cuqaasi.
Foodaa banuuf, qaree foodaa hidhamee dhookfamee cuqaasuu dandeessa.
Yemuu qaree hantuuttee foodichaan alaatti sochoftu, foodaan cufamee yeruuma santi cufama.
Halala OlAgarsiisaa fi OlDhooksaa keessatti foodaaleen hidhaman akka foodaa altokketti dalagu.
Yoo wantoota gara qarree foodaa hidhamee iirratti sochoftee,foodichi haalata OfAgarsiisaatin banama.


text:
4
1 Godatoo, hinttewukka saluwan Goday de7iyaawaa eriide, hinttenttu ayilletoo xillotethaaninne suuretethaan koshshiyaawaa oothite.
Zoriyaa
2 Xoossaa aggennaan woossite; qassi woossiidde azallennan, A galatiidde woossite.
3 Qassi hinttenttu woossiyaa wode ubbaan, kaseedeppe asaw qonccibeennawaa, Kiristtoosawaa nuuni odana mala, Xoossay nuussi injjeyanaadan, nuussikka Xoossaa woossite; ayissi gooppe, ha77i taani qasho golliyaan de7iyaawe hewaassa.
4 Qassikka taani bessiyaawaa keenaa qonccissaade ha yewuwaa odana mala, taw Xoossaa woossite.
5 Hinttew de7iya wodiyaa go77i bayinnasaan dhayissennan, ammanennawanttu matan cinccatethaan de7ite.
6 Hinttenttu asaa ubbaw wooti zaaranaw bessintto erana mala, hinttenttu haasayay ubba wode, sisanaw lo77iyaawaanne nashechchiyaawaa gidanaw bessee.
Wurssetha Sarotaa
7 Nu siiqo ishay Tikiqoosi, taananna ittippe Godaa oosuwan qoomaa gideedda ammanettiya oosanchchay, ta de7uwaabaa hinttentta erissana.
8 Taani A hinttekko kiittiyaawe, nuuni waani de7intto hinttenttoo I odiide, hinttentta menthethana diraassa.
9 Anaasimoosi, ammanettiya siiqo ishay, hinttenttu gadewe, aananna ittippe hinttekko bee; unttunttu hawaan haniyaa ubbabaa hinttentta erissana.
10 Taananna qashuwan de7iya Arisxxirokoosinne Barnnaabaasaw awuwaa gideedda Marqqoossi hinttentta sarotiino; taani hinttentta kase azazeedawaadan, Marqqoossi hinttekko booppe, wozanaappe A mokkite.
11 Yosxxoosa giyaa Yesuusikka hinttentta saro saro gee; Ayihuda asatuwaappe taananna Xoossaa kawutethaw oothiyaawe, ha heezzu asatuwaappe haray baawa; hawanttu taana daro maaddeeddino.
12 Eppaafiri, hinttenttu gadewe, Kiristtoosi Yesuusa qoomay, hinttentta saro saro gee. I hinttenttu Xoossaan minniide eqqanaadaaninne Xoossay koyyiyaawe ubbay ayentto eriide, poli ammananaadan, ubba wode Xoossaa minissi woossee.
13 Ayissi gooppe, I hinttenttoo, Lodooqiyaa asawunne Hirapoliisa giya katamaa asaw daro daaburiyaawaa taani markkattay.
14 Nu siiqo dottorii Luqaasinne Deemaasi hinttentta saro de7iitee yaagiino.
15 Lodooqiyaan de7iya nu ishatoonne Nimppiw qassi izi golliyaan shiiqiyaa ammaniyaa asatoo nu sarotaa odite.
16 Ha dabiddaabbiyaa hinttenttu nabbabeeddawaappe guyyiyan, Lodooqiyaa ammaniyaawanttookka nabbabissite; hinttekka Lodooqiyaa ammaniyaawanttukka hinttenttoo yeddiyaa dabidaabbiyaa nabbabite.
17 Qassi Arkkipoosaw, “Goday new immeedda oosuwaa polanawaa dogoppa” yaagiide odite.
18 Taani Phawuloosi, ta kushiyan sarotaa xaafeeddawaa hawaa be7ite; taani qashuwan de7iyaawaa dogoppite.
Xoossaa aadho keekatethay hinttenttunna gido.


text:
Irshahad Ipharra:
Sirbaan haa sirbu! Nutti maalif wal nyaana? Dr. Ali Birraan ummata Oromootiif yaadu hin dhiisu. Isa malee eenyuunu yaadaa fi kaayoo isaa jijjiiru hin danda’u. Wanti nutti godhuu dandeenu: warra qophii ‘Diaspora-f’ jedhe biyya dhaqe, afooshaa keessa baasuu, akka nama dhukkuba ‘Ebola’ qabutii irraa fagachuudha. Qabsoon kee artiistoota irraati ta’u hin qabu; namoota ‘Diaspora’ saniin irratti ta’u qaba.
Dr. Ali Birraan: sirba isaa beekamaa fi jaalatamaa sirba; sabaa fi sablamoota gammachiisa jira.
Ni deema; ni deema
Biyya feteen dhaqa
Mee jecha ‘nideema’ jedhu haa laalu, haa xinxaliinu, haa hiika mataa isaa itti keenninu. Waanti tokko ‘nideema’ yeroo jennu, kallattii kaminnuu haa ta’u bakka tokko ka’e gara bakka tokkotti deemudha.
Dr. Ali Birran qophii ‘Diaspora’ irratii; “ni deema, ni deema. Biyya feteen dhaqa. Biyya kiyyaan dhufa” jedhe; gammadee uumatas gammachiise. Namoota tokko-tokkoof kan rakkoo ta’e, inni akkamitti ‘Biyya kiyyan dhufa” kan jedhu. Jedhe rakkoo maal qaba? Mee Obsi! Nama arrabisuu, tuffachuu fi iyyuurra. Ee! ‘Ethiopia dhufa’ kan jedhe; dagadeeti miti. San dura! Gargarummaan deemuu fi dhufu maal?
Deemuu fi dhufuun waliif faalladha. Oromoon rakkoo siyaasaa fi rakkoo adda addaatiin biyya bayaan osoo kaayoo galmaan hin gayeen biyyati deebi’aan. Sunis waliif faalladha. Dr.Ali Birra dhiisti sirban haarooftu asumati waa’ee kophee sirba; asumati waa’ee koofiyyaa hin sirbu. Kophee fi koofiyyaan waliif lukaa fi mataadha.
Dr. Ali Birraan namoota ‘diaspora’ irra dhufanitti kolfa, gorsa, itti hima jira. Warri ‘daispora’ bu’aa buufachuuf dhufani kasaaraa jiran. Ni yaadatu jedhe abdaadha; ‘Millennium fi Dam Diaspora’ irratii warri hirmaataan waan tanii fi wanta irra gayees. Baratu darbee dhufa malee; inni sirbuu fi dhamsa isaa dabriifachuu hin dhiifne. Yaa warra ‘Daispora’: “takka dhufun dhiirummaadha. Lama dhufun Haruummaadha.” Yaa ilmaan Abbaa-Gadaa: nama yakku, murti hin tan nama irraatti murteessuu, kaayoo nama xureesuu dhiisa. Boru miti har’a wal gurmeessaa, kaayoo ganama jalatti hiriira, shira siyaasaa xinxala, maaltu maalii fi eenyuutu eenyuudha addaan baafadha. Kanummaa gargaruman ilma namaa fi bineensoota.
Rakkoo fi jequmsa guddaa kan dhume. Dr. Ali Birran akkamiti; “Ethiopia dhufa!” kan jedhu. Dhugaa dubbachuuf anu baay’ee reefadhe. Waan Afaan isaa keessa bayee hin seene. Ee! Afaanuma isaa keessa baye. Haa ta’u malee, yeroo irra deebi’ee deeddeebi’ee itti yaadu; wanti inni jedhe sirridha. Dhugaadhas! Yaadaa fi dhamsa isaa beekuuf; ‘siyyaasaa Oromoo, Tigree fi Amaaraa’ sirritii beeku qabda. Yaadatu? Adda Demokraatawaa Oromoo (ADO/(ODF)ii fi dhabbin obbo Meelees waadaa waliif seenaani turan. Obbo Meelees ni du’e. Waadaa fi kaayoon siyaasaa ODF-llee waliin du’e. Hin duune jedhu. Dhugaa isaanitti. Du’aa fi jiruu giddu jira. Ni beektu jedhe abdaadha. Tigree garee lamaatu jira. Gareen tokko mootummaa fi biyyatii bulcha jiran; dhabba Amaraaf keennu barbaadu. Gareen lamaaffaa imoo ‘humnaan dhuufne, humnaan buuna’ ykn ni duuna malee nama tokkotiillee hin keenninu kan jedhu. Kun rakkoo gudda mootummaa cunqursaa jiddu jiru. Isaanu wal nyaata jiru. Dhabbiin Oromoo tokko-tokkoo maaliif kadhatu? Oromoon hin kadhatuu: akka Chiitatii fiigee, akka Boofatii furgee, akka Leencatii kaayoo isaa gonfata.
Xayyaaraa yaadaatin barrisaa jirta. Namni Oromoo ta’e Oromoo irrati shira hojjaatu. Qanaani yeroof jedhe boollolu. Kaayoo Oromootiin daldaaltu. Oromoo addaan faffacaasuuf yaada qabdu. Dhugaa sitti hima! Seenaa kee fi kan ilman keetiitu baddaa malee; kaayoo Oromoo hanga FAANA duubatti hin deebiistu. “Qabsaan ni kufa! Qabsoon itti fufa!”
Irshahad Ipha


text:
Kooriyaan kaabaa namoonni mallattoo qaami isaanii hoo’u irratti argame miliyoona lama darbee ennaa jiru kanatti, weerara COVID-19 biyyattii keessatti ka’e jalqabaatti duuluuf ba’ii gaarii argamsiisuu isee beesistee jirti.
Weerarri COVID kan Kooriyaan kaabaa jalqabaaf torban darbe mirkaneessite, biyya moggaatti qoodamte keessatti meeshaalee wal’aansa fayyaa fi talaalliin hanqachuun yaaddoo uumee jira.
Kooriyaan kaabaaa diinawwan ishee kooriyaa kibbaa fi Yunaayitid Isteetis deggersa akka erganiif gaaffii dhiyaateef deebii hin kennine jechuu dhaan angawoonni kooriyaa kooriyaa kibbaa see’ool irraa beeksisaniiru.
Kooriyaan kaabaa namoonni 263,370 mallattoo qaammi ho’uu irratti argamuu isaaf namni itti dabalaa lama du’uu beeksistee jirti. Erga xumura baatii Eblaaa qabee namoonni miliyoonni 2.24 mallattoon qaama ho’uu irratti kan argame yoo ta’u namoonni 65 du’uu beeksistee jirti.


text:
Kora 32ffaa hoggantoota Gamtaa Afrikaa har’a magaalaa Finfinnee galma walga’ii gamtichaa keessaati jalqabame kana irratti, prezdaantiin Ruwaandaa Pool Kaagamee aangoo dura taa’ummaa gamtichaa prezdaantii Masri Abdulfattaah Al Sisi’f dabarsee jira. Haaluma kanaan prezdaant Al Sisiin waggoota lamaan itti aanaan keessatti dura taa’aa gamtichaa tahuun tajaajila.
Gama birootiin ammoo muummchi ministeeraa Dr Abiy Ahmad, Prezdaantii Ruwaandaa Pool Kaagaamee fi Prezdaant Gaanaa Nana Akufo Ado fi dura taa’aa Komishiinii gamtaa Afrikaa Muusaa Faqii waliin tahuun Siidaa Atsee Hayilassillaasee mooraa Waajjira Gamtaa Afrikaa keessatti ijaarame kan eebbisiise yoo tahu, namoonni heddu hogganaa biyyattii duraanii ummata sabaa fi amantiin qoqqoodee gidiraa raawwachuun beekkamuuf Siidaa dhaabuun sirrii miti jechuun mormaa jiran.
Haa ta’u malee Dr Abiy Ahmad torbaan lama dura dhimmicha irratti yaada kenneen, Atsee Hayilassilaaseen hundeeffama gamtaa Afrikaa keessatti nama gahee adda durummaa qabu waan taheef siidaan yaadannoo kun dhaabbatuun kan isa gammachiise tahuu ibse.


text:
Eega waraansi Itiyoophiyaa ripxeeloltoota Tigiraay waliin bara 2020 jalqabamee as, gam lameenuu humnaan gudeeddii akka meeshaa waraanaatti itti fayyadamaa turan. VOAn Naannoo Amaaraa keessaa dubartoota 14 kanneen loltoota Tigiraayiin humnaan gudeessiin suukanneessan nu irratti raaw’atame jedhanii fi sababaa sanaaf moggaatti qoodamuu isaanii dubbatan dubbisee jira. Gabaasaa Henrii Wilkinsi, Tujubeetu dhiheessa.
Dubartoota 14 Yeroo ABUT Naannoo Amaaraa Keessa Ture Gudeeddamuu Himatan
- VOA
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
-
06-07-2022
Weellisaa Abdii Yuun Hangam Beektan?
-


text:
Aadaafi adabni jaalalaa, kunuunsa barbaada! Ambana; Jaalalli furtuudha, bu’uura waa hundaafuu; Jaalalaan karra banaa, mijuudha…
Kedir Abdulatif
-
-
Baannanii – Osoon lafayyuu dhahee, sagalee kee bareedaa. Gurraaf tolu dhagahee, ani hedduun gammadaa. –…
-
Koottu Yaa Goshoo Osoo nyaadhee hindhugin, anuu dursa sidubbisaa; Guyyaa tokko barfatuun kiyya, garmalee si’aarsaa;…
-
Bakkee Nuyi Jiraannu! Bakkee nuyi jiraannu, ban beel’oofi uranee. Namoota wajji dhalannu, kanneen leelloofi ufinee.…
-
Kaayafi Kutataa! Dadhabbii isaa, hubachuu qaba dhibbi; Micireen gadameessaa, qunca’eeti jilbi; Ofii beela’aa, gadi jedhanii…
-
Manni Leenci Keessaa Godaane! Manni leenci keessaa godaane, ka deerooti; Namni hawaasa isaa hooggane, ka…
-
Cirracha Kalee – (Renal Stone/Nephrolithiasis) Cirrachi kalee kuufama albuudota garagaraafi ashaboo asiidawaa ta’e kan fincaaniin…
-
FUNUUNA – (Epistaxis) Funuunni (dhiiguun keessa funyaanii) ijoollee olguddataa jirtuufi jaarsolii irratti darbee darbee sababa…
-
Dhukkuba Riyii (Rheumatoid Arthritis) Hawaasa keessatti maqaa woliigalaa Dhukkuba Riyii jedhamuun kan waamaman hedduu ta’anillee,…
-
Ergaa Alebert Kamuu (Albert Cumus) *** Addunyaa haqaaqamaa, Addunyaa jeeqamaa Addunyaan, bar cookkoo, jireenyi fuggisoo…


text:
Godina Matakkal Aanaa Bulanitti imaltoota Baajaajii keessa jiranirratti haleellaa raawwatameen namoonni shan ajjeefaman.
Oromo Nation: Naannoo Beenishaangul Gumuz Godina Matakkal Aanaa Bulan keessatti guyyaa kaleessaa haleellaa boonbiifi rasaasaatiin imaltoonni Baajajii keessa turan konkolaachisaa dabaltee namni shan ajjeefamuufi lama ammoo miidhaan qaamaa irra ga’uun himame.Godina Matakkal keessatti rakkoowwan nageenyaa haalaan hammaachaa dhufe sababeeffachuun Labsiin Yeroo Muddamaa labsamee jiraachuun ni yaadatama. Godina sana keessatti gaaffii Ristii deebifachuu jedhuun humnoonni Amaaraa sochii taasisaa kan jiran yoo ta’u, uummatni godinichaa sochii baballifannaa lafaa Humni addaa Amaaraa taasisu kana mormuun walitti bu’insi uumamaa akka ture miidiyaaleen garaagara agabaasaa turaniiru.
Sababa kanaafis humnoota hidhatanii sicho’an kan Gumuzootaafi Amaaraa gidduutti lolli yeroodhaa gara yerootti hammaachuun lubbuun namoota nagaa dabalatee kanneen hidhatan guyyuu ajjeefamaa akka jiru OMN jiraattota dubbisuun gabaasaa turuunsaa ni yaadatama.
Oromoonni heddumminaam godinicha keessa jiraatan, Aanaa Bulan Wanbaraafi Gaalessa keessatti rakkoo nageenyaaf saaxilamuu isaaniin cinatti ajjeechaa suukkanneesaaa yeroo garaagaraatti qaamota hidhatanii socho’an gama lamaaniinuu irra qaqqabaa akka ture jiraataan Bulanirraa OMN dubbise ni hima.
Godinicha keessatti sochii Labsii Yeroo muddamaafi hidhattoota gidduutti taasifamaa jiruun lammiileen nagaa miidhamaa akka jiran namni OMN dubbise kun yoo himu, guyyaa kaleessaa namoonni nagaa 7 Baajajiitiin gara Bulan utuu adeemaa jiranii qaamota hin beekamneen haleelamaniiru jedha.
Haleellaa raawwate kanaan namoonni shan battalatti yoo ajjeefaman, namoonni lama yeroo ammaa kana miidhaa qaamaa cimaaf saaxilamuun Hospitaalaa jiraachuu isaani OMN odeeffateera.
Gabaasaa OMN


text:
Ertraan wal waraansa Tigraay keessatti gaggeeffamee keessaa qoodi ishee qabdu maal akka ta'e gaaffii kaasisaa jira.Angawaan waraana Itiyoophiyaa beekamaan walitti bu'iinsa Tigraay keessa waraanni Ertraa jiraachuu mirkaneessanii jiru.Kantibaan magaalaa Maqalee inni haaraanis kana mirkaneessanii jiru.
Gama kaaniin Yunaaytid Isteetes fi taajjabdoonni alaa fakkii saatataayitii fi waan dubbatamaa ture gidduu seenuun akka dhaggeeffatanti humnootiin Ertraa wal waraansa sana keessaa harka qabaachuu isaanii ibsan.
Ertraan garu kun soba jechaa jirti.
Gabaasa Guutuu Caqasaa


text:
Raashaa waliin dubbachuuf fedhii akka qaban kan ibsan mummichi ministeera Yukreen Volodmiir Zeleenskii kunis prezidaant Putiin waliin kallattiin kan gaggeeffamu ta’u qaba jedhan.
Zelenskiin gama vidiyoon walgahii dinagdee kan addunyaa irratti kana kan dubbatan yoo ta’u, yoo dhugumaan Putiin dhugaa lafa irra jiru ni hubata ta’e, furmaata karaa diploomaasiin walitti bu’iinsa kana keessaa ba’uuf carraan jira jedhan.
Kana malees, Raashaa waliin dubbachuuf tarkaanfiin dursee fudhatamuu qabuu waraannii Raashaa lafa weerara ituu hin jalqabiin dura tureetti deebi’uu qabu jedhan Zeleniskiin.


text:
Ebla 3,2017/ Godina Wallaggaa anaa Jaarsoottii Qeerroon magaalaa Jaarsoo warqaa dhadatnoo ykn ibsa ejjennoo 11 qabu guutuuma magaalaatii keessa faca’asnii bulanii jiru maneen barnoota ,wajjirallee Motummaa, maneen uummataa keessa facasaanii jiru Jaala deemtoottii wayyannee OPDOn gochaa kanattii hedduu rifaachun akka saaree maratee walii gaadi fiigaa jirtii. Ibsi ejjennoo sun kan armaan gaddittii.
1 Mirgaa Uummata Oromoo sarbuun haa dhabbatu
2 uummataa Oromoo hiidhuun Godansisuufi ajjeessuun haa dhabbatu
3 Olaantumaan oromoo haa kabaajamu
4 Hirreen uummata oromoo haa kabaajamu
5 biyyaa oromiyaa irraattii kan murteessuu uummataa oromoottii malee alagaa hin beekne
miti
6 sabnii biicuu ykn xinnoon sabaa balaa bulchuun haa dhabbatu
7, Hiidhaa fi ajjeechan qabsoo oromoo dubbaa hin deebisu
8 OPDOn uummataa Oromoo bakka hin buutuu
9 ullee wayyannee taatee uummataa oromoo shorkeessaa kan jirtu OPDOn of haa egdu
10 Gaafiin uummataa Oromoo hangaa deebii argaatuttii FXG hin dhabbatu
11 jaala deemtun wayyannee Taatee uummaata oromoo garboomsa kan jirtu
Kaabineen OPDo hojii iirraa of hin quusatu taanan Qeerroon Taarkanfii irraattii fudhacuuf qophiidha kan jedhu yoo guyyaan har’aa magaalaa Jaarsoottii Gabbaa guddaa waan ta’eef uummannii baadiyaa gabbaa dhufus warqaa kana akka arguuf Guyyaa kana
filaate Qeerroon torbee darbees magaalaa Naajjoottis faca’uu isa gabaaseen ture.


text:
Source: https://www.hrw.org/world-report/2020/country-chapters/ethiopia
Itoophiyaa
Events of 2019 Afaan Oromootiin
Lakkaawwiin ummataa kan biyoolessaa wal-falmisiisaa garuu kan yeroon isaa darbe filannoo bara 2020 raawwachuuf karoorfameef haalan akka barbaachisu otoo beekamuu ji’a waxabajjii keessa paarlaamaan biyyattii lakkawwii ummataa kana dabarsuuf murteesseera.
Riiformiin dhaabbilee keessumaa kan akka bilisummaa mana murtiifi tarkaanfiileen murteessoon akka haqa, araaraafi itti gaafatamummaa mirkaneessuu siyaasafi morkii sabootaa yaadessaa ta’aa dhufe sirnaan towachuuf furtuu ta’an baayyee hin tarkaanffanne.
Bilisaan of ibsuufi gurmaayuu
Gareen saba Sidaamaa naannoo uummattoota kibbaa irraa fottoquuf mootummaan federaalaa riferandamii akka raawwachiisu gaaffii isaanii Adoolessaa 18 bara 2018 galfatanii turan. Sabni Sidaamaa saba guddaa naannoo uummattota kibbaa keessa tokko yoota’u gaaffii akkanaa gaafachuuf isa calqabaati.
Mootummaan federaalaa yeroo heera mootummaan murtayee waggaa tokkoo keessatti filannoo san gaggeessu hin danddeenye. Adoolessaa 18 magaala Hawaasaatti walitti bu’insa mormitoota riferendamii barbaadaniif humnoota tikaa gidduutti ta’eefi sanatti aansees haleellaa namootaa Sabaan Sidaama hin taanee irratti raawwate jedhamee gabaafame waliin lubbuun namoota 53 darbuu, namoonni dhibbaataaman lakkayaman qeyeefi qabeenya isaanirraa buqqayuu akkasumas qabeenyi danuun barbadaayuu aangawaan poolisii godinicha ibseera. Taatee kanatti aansuun naannoon ummattoota kibbaa towannoo humna federaalaa jalatti kufeera. Baatii Hagayyaa keessa Boordiin filannoo biyyaalessaa riferandamii Sidaama Sadaasa 13 raawwachuuf Ibsa baase ture. Boodarra garuu gara Sadaasa 20tti achi buteera.
Mootummaan humna eegumsaa kiyya narraa kaasuufi jechuu obbo Jawaar Mohammed irratti hundaawuun mormiin Onkoloolessa 23 Finfinneetti calqabe gara kutaalee Oromiyaa hedduutti babaldhate ture. Mormii kana towachuuf humnootni tikaa humna wal-hingitne keessattuu magaala Ambotti fayyadamaniiru. Magaalota heddu keessatti mormiin sun gara walitti bu’insa hawaasatti jijjiiramee ture. Akka mootummaan jedhetti walitti bu’insi sun du’a namoota 86f sababa ta’eera. Kana keessaa namoonni 10 walitti bu’insa humnoota tikaafi mormitootaa gidduutti ta’een kan ajjeefamaniidha.
Baatii Guraandhalaa keessaa mootummaan labsii waldaalee siiviilii fooyyesseera. Labsii waldaalee hawaasaafi arjoominaa hamaa 2009 baye kan gabaasa mirga namoomaa bilisaa qucaarsee tures haqeera. Seerri haaraan kun qoqqobbii dhibbeentaa 10ni kan bajata burqaa biyya hambaa irra tures kaaseera. Ta’us yaaddoon seeraa kan dhiibbaa biyya ambaa daangeessuu dabalate ammas akkuma itti fufetti jira.
Mootummaan labsii farra shororkeessummaa bara 2009 baye kan sochii heddu dangeesse foyyeeseera. Labsiin haaran isa duraani bakka bu’uuf yaadame hanga barreeffamni kun qophaayutti gamagama paarlaama jala jira. Haata’u malee yaalii fonqolcha mootummaa baatii Waxabajjii naannoo Amaaraatti ta’e jedhameen booda lammileen saba Amaaraa kurnaniin lakkayamaniifi gaazexeessittoonni heddu labsii moofaa farra shorrorkeessumaa duraaniin himatamanii jiru. Hanga barreeffamni kun qophaawutti namoonni 13 himata malee hidhamanii jiru. Hojmaannii yeroo qorannoo baatii 4 labsii farra shororkeessummaan eeyyamamu erga dhumateen boodas yeroo hin murtoofneef himata malee hidhanii tursiisuun ammas raawwiirra jira. Hidhamtoota kanneen keessa 12 miseensota paartiilee siyaasaati. Kanneen keessaas 7 miseensota paartii sosochii saba Amaaraa (NAMA)ti. Namoonni shan(5) ammoo miseensota sochii aadaa saba Amaaraati.
Guraandhala 23, bara 2019 naannoo Oromiyaa karra magaala Finfinnee irraatti digumsa manaafi humnaan buqqisuu mootummaan raawwate jedhame gabaasuuf gaazexeessitoonnii televiziyoona dhuunfaa Marraja jedhamu garasitti imalan lama yeroof hidhamaniiru. Yeroo gadhiifamanis garee dargaggootiin bakka poolisiin argutti uleedhaan reebamanus namuu gocha rebichaa saniif hin towatamne.
Akka gabaasa miidiyaaleetti rifarandamii Sidaamaaf mootummaan yeroo mijeessu diduu irrati mormii ka’ee hordofuun Adoolessaa 18, humnootni tikaa hojjattootaafi miseensota boordii Sidaamaa Miidiyaa Neetwoork towachuun waajjira dhaabbatichaa magaala Hawaasaatti argamu cufaniiru. Hojjattonni hafan Adoolessaa 23 waajjiratti akka deebi’an eyyamamus, hojjattoonni towannoo seeraa jala oolan torbanootaaf himata malee hidhamaniiru.
Hasawa jibbaa miidiyaalee hawaasaa keessuma toora Feesbuukii irratti baay’ataa dhufe hubachuun mootummaan baatii Eebla keessa seera haasawaa jibbaa baaseera. Walitti bu’insa hawaasaa baatii Onkolooleessa keessa mudate hordofuun manni maree Ministeerotaa seera jibbaa qoophayee sana dabarseera. Wixineen seerichaa inni calqabaa hiika haasawaa jibbaa baayyee baldhatee kan haammate yoota’u, sirnaan dhiphifamee kallattiidhaan gochoota okkora kaasan ykn loogii uuman irratti sirriitti hin xiyyeeffatu yoota’e mormii seera-qabeessa hunda uukkamsuuf ooluu danda’a.
Mootummaan Itoophiyaa ammas barmaata intarneeta guutumatti cufuu itti fufeera. Taatee Waxabajjii kan yaalii fonqolcha mootummaati jedhame hordofuun muummichi Ministeeraa barbaachisumma intarneeta cufuu, “intarneetiin qilleensas biishaanis miti” jechuun gotcha sirrii ta'uu dubbatanii turan. Tajaajilli intarneeta cufamee ture Adoolessaa 2 guutummatti deebi’eera. Waxabajjii calqabarras mootummaan tajaajila intarneeta sababa tokkollee otoo hin kenniin torbee tokkoof adda kutee ture.
Hidhaa seer-maleefi itti gaafatamummaa dhiittaa mirga dur raawwatameef
Buufanni poolisii maakelawwii kan handhuura magaala guddoo Finfinneetti argamuufi iddoo waggoottan hedduuf reebichiifi hiraarsii hidhamtoota itti raawwachuun beekamu erga bara darbe cufamee booda Fulbaana keessa uummataaf banameera.
Akka waliigalaatti hidhaan seer-malee muraasni gabaafamus kutaalee Oromiyaa iddoo ABO fi waraana mootummaa gidduutti lolli godhamutti miseensotni Adda Bilisummaa Oromoo fi namoonni deeggartoota ABOti jedhamanii shakkaman hedduun seer-malee hidhamaa jiraachuu gabaafamaa jira.
Aangawota olaanoo Saadasa, 2018 towachuun alatti dhiittaa mirga namoomaa duraan raawwatameef itti gaafatamummaa mirkaneessuu irratti tarkaanfii xiqqootu fudhatame. Komishiniin araara biyyoolessaa Muddee, 2018 hundeeffamus dirqama ifa hin taanetu itti kenname. Naannoo Somaalee Itoophiyaa keessatti aangawonni mana hidhaa Ogaden iddoo yakki reebichaa, ajjechaafi hiraarsi itti raawwataa ture bulchaa turan dhiittaa ajaja isaanii jalatti raawwatamaniin himatamanii hidhaan itti murtaayeera. Odeeffannoon dhaddacha isaanii garuu uummataaf banaa hin turre.
Buqqayinsa keessoo lolaan walqabatan
Komiin yeroo dheeraa qabeenya lafaan walqabatee ka’aa ture fi gaafileen eenyummaa akkasumas sararri daangaalee keessoo yeroo heddu balaa akka walitti bu’insa sabaaf sababa ta’uun ajjeecha hedduufi buqqayinsa maatii hedduuf sababa ta’aniiru.
Akka Waldaan Baqattoota Adunyaa (IOM) gabaaseetti baay’inni namoota qeeyee isaanii irraa buqqayanii hedduudha. Lakkoofsi baatii Adoolessaa akka ibsutti namoonni miiliyoona tokkoo fi kuma dhibba jaha ta’an qeeyee isaanirra buqqayanii jiru. Kanneen keessaa dhibbeentaan 66.4 sababa walitti bi'insa uumameen kan buqqayaniidha. Akka gabaasa dhaabbata buqqayinsa keessoo hordofuu (IDMC)ti ji’oota jahan calqaba bara 2019 qofatti walitti bu’insi sabaa naannolee Oromiyaa, Amaaraa, Somaaleefi Uummata kibbaatti mudate buqqayinsa haaraa 552,000f sababa ta’eera.
Baatii Bitooteessaati hanga Caamsaa qofatti mootummaan namoota qeyee isaaniirra buqayan tilmaamaan miliyoona tokkoo fi walakkaa ta’an ammallee iddoo nagaa hin qabnetti gargaarsa namoomaa danquufi kampii isaanii irratti diiguun qeyee isaaniitti deebiseera. Namoonni qeyee isaaniitti deebi’an gariin sababa nageenyi hin jirreefi gargaarsi namoomaa hin qaqqabneef buqqayinsa lammataaf saaxilamaniiru.
Waldaan Fannoo Dimaa Adunyaa waggaa 11 keessatti yeroo calqabaaf naannoo Somaalee seenee akka hojjatu afferamuun waldaa fannoo diimaa Itoophiyaam wajjiin qindaayuun gargaarsa saffisaa ummata walitti bu’insa hawaasaatiin miidhamaniif raabseera.
Dhimmoonni siyaasa wal-xaxoon towannoo babaldhachuu magaala Finfinneen walqabataniifi fayiddaa addaa Oromiyaan Finfinnee irraa qabdu
kan heerri keenneef mirkanaayu dhabuun wal gaarreffannafi walitti bu’insaaf sababa ta’aa dhufeera. Wal gaarreffannaan kun yeroo, naannoon Oromiyaa ijaarsa seeraan alaa naannoo daangaawaa Finfinnee irratti ijaaraman lakkoofsaan 12,000 ta'an diiguuf baatii Guraandhalaa karoorfatu haalan hammaate ture.
Abboolii dhimmaa Addunyaatiif
Itoophiyaan gayee gamtaa Afrikaa keessatti taphattuufi gumaacha Nagaa eegduu Mootummoota Gamtoomaniif gootuun, yaalii araara biyyoota naannoo sanii gidduutti buusuu akkasumas yaalii farra shorrorkeessumaa naannoo sanatti godhamu fi gamtoomina dhimmma baqattootaa irratti biyyoota dhihaa wajjiin gooturraan kan ka’e gargaarsa biyyoota alaa fi ollootoshee akkuma dur ammas argachaa jirti.
Muummichi ministeeraa Dr Abiy Ahmed Onkoloolessa keessa carraaqqii nageenyaafi gamtoomina adunyaawaa argamsiisuuf godhaniin keessattu waliigaltee nageenyaa Eertiraa faana mallatteessuu isaaniitiif Noobelii nageenyaa badhafamaniiru. Haata’u malee dhimmoonni wal-xaxoon waliigaltee sana duuba jiran kan akka daangaa biyyoota lamaanii sararuu ammallee rarra’aniituma jiru.
Pireezidaantiin Sudaan Omar Albashir aangoorra kaafamuu hordofuun haasaawaan humnoota raayyaa Sudaaniifi hoggansa paartilee siyaasaa gidduutti addaan cite ture akka deebi’uuf waliigaltee ijaarsa mootummaa cehumsaaf Gamtaa Afrikaa wajjin ta’uun carraaqqiin muummichi ministeeraa Itoophiyaa taasise bu’aa buuseera. Itti fayyadama laga Abbaay iin walqabatee rakkoon Gibxi wajjin ture ol guddatee jira.
Gamtaan Awurooppaa gargaarsa paakejii filannoo Euro miliyoona 10 keessa miliyoona 7 (US$7.8 mil) Itoophiyaaf gadhiiseera. Yeroo gabaasni kun qophaawutti taajjabbiin adunyaawaa filannoo Itoophiyaf karoorfame homtuu hin jiru.
Madaallii yeroo hundagaleessaa kan 2019 keessatti Itoophiyaan madaalli baayyee gaarii argachuun komitee adeemsa addaaf akka dhuunfaatti affeeramteerti. Bara 2006 as yeroo calqabaaf daawwii qaama dirqama qabuuf heeyyamteerti. Raappoortarri addaa bilisummaa yaada ibsachuu mootummoota Gamtoomanii Mudde keessa Itoophiyaa daawwachuuf jira. Gaaffiin raapportara addaa reebicha qoratuu hayyama eeggataa jira.
Lammiileen Itoophiyaa 100,000 ol ta’an Saawudiirraa qabeenya fi maallaqa nyaata, dawoofi geejibaa malee harka duwwaa gara Itoophiyaatti humnaan fe’amaniiru. Baqattoota miidhaan qaamaafi xiin-sammuu Sawudiifi Yemanitti irra gayeef mootummaa Itoophiyaas ta’e dhaabbileen gargaarsa adunyaawaa gargaarsa fayyaa, dawoofi deebisanii hawaasa ganda isaaniitti makuu hin gooneef.
Ethiopia
Events of 2019
Human rights reforms implemented by Prime Minister Abiy Ahmed during his first year in office were threatened in 2019 by communal, including ethnic, conflict and breakdowns in law and order.
The June 22 assassinations of several high-level government officials, which the government linked to an alleged coup attempt in the Amhara region—as well as political unrest and communal violence in the capital, Addis Ababa, and Oromia following an incident with a popular Oromo activist and media owner, Jawar Mohammed—highlighted increasing tensions ahead of Ethiopia’s scheduled 2020 national elections.
In June, the parliament voted to postpone an already overdue but highly contentious national census, despite the importance of the exercise ahead of the 2020 elections.
Institutional reforms, notably around judicial independence and concrete measures to ensuretruth, reconciliation, and accountability—all of which are key to dealing with heightened political and ethnic tensions—were limited.
Freedom of Expression and Association
The Sidama ethnic group submitted a request on July 18, 2018, to the federal government to hold a referendum to secede from the Southern Nations, Nationalities and Peoples’ Region (SNNPR). The Sidama are the largest and the first among a number of ethnic groups in SNNPR to make such a request.
The federal government failed to organize a vote within the constitutionally stipulated one-year limit. Violence on July 18 in Awassa, capital of SNNPR, between protesters demanding a vote and security forces, followed by reported violence against non-Sidama residents of the region, resulted in the deaths of 53 people according to a zonal police official, the displacement of hundreds, and significant property damage. The SNNPR region was then placed under federal security control. In August, the National Electoral Board of Ethiopia (NEBE) said it would organize a referendum on November 13, which was later delayed to November 20.
Protests that broke out in Addis Ababa on October 23, following allegations by Jawar Mohammed that the government was removing his security detail, and then spread to many parts of the Oromia region, were met on occasion by excessive use of lethal force by the security forces, notably in Ambo town. The protests devolved rapidly into communal violence in several towns. The government said the unrest resulted in 86 deaths, 10 the result of “confrontations” with security forces.
In February, the government approved the Organization of Civil Societies Proclamation and repealed the notorious 2009 Charities and Societies Proclamation, which had decimated independent human rights reporting. The new law lifts its predecessor’s 10 percent foreign funding limit. Concerns with the law remain, including limitations on foreign lobbying.
The government rewrote the country’s restrictive 2009 Anti-Terrorism Proclamation (ATP); the new draft was under review in Parliament at time of writing. However, following the alleged coup plot in June, dozens of ethnic Amharas, including journalists, were held under the ATP’s remand provisions. At time of writing, 13 detainees were still held on pre-charge detention, under an obscure procedure that allows for indefinite pre-charge detention after the four months allowed under the ATP had elapsed. Twelve are members of the political opposition, seven of whom are members of the National Movement of Amhara (NAMA), an ethno-nationalist opposition party, and five are members of an Amhara activist cultural movement.
On February 23, 2019, Oromia regional police temporarily detained two journalists working for the private Mereja TV on the outskirts of Addis Ababa, while reporting on the government’s demolition of homes and allegations of forced displacement. Upon release, they were attacked by a group of young men, and one was beaten with sticks in plain view of police. No one was arrested in relation to the assault.
On July 18, security forces arrested employees and board members of the Sidama Media Network (SMN) and shut down the station in Awassa following protests over the government’s failure to organize a referendum, according to media reports. Workers were allowed back into the office on July 23, but those arrested were detained for weeks without charge.
The government responded to growing hate speech on social media, especially Facebook, by producing a hate speech bill in April. Shortly after the communal violence in late October, the Council of Ministers approved a draft. Earlier drafts included vague definitions of hate speech, which, if not more narrowly defined to specifically address incitement to violence, discrimination, or illegality, may end up stifling legitimate expressions of dissent.
The government continued the practice of shutting down the internet. Following the alleged June 22 coup attempt , the prime minister sought to justify a countrywide internet shutdown, which was only completely restored on July 2, by telling media that the internet was “neither air nor water.” Earlier in June, the government shut down the internet for a week without explanation.
Arbitrary Detention, Impunity for Past Abuses
In September, Maekelawi, the police station in the heart of Addis Ababa that for years had been infamous for abuse and repression, was opened for the first time to the public after its closure last year.
While there have been fewer reports of arbitrary arrests overall, there have been ongoing reports of abusive arrests of alleged Oromo Liberation Front (OLF) members and their alleged sympathizers in areas of Oromia where there has been fighting between suspected members of the previously banned OLF and the military.
Beyond the arrests of some high-level officials in November 2018, there has been little progress on accountability for past abuses. A national reconciliation commission was set up in December 2018 but it has an unclear mandate. In Ethiopia’s Somali region, some of those who ran the region’s notorious Jail Ogaden, where torture, rape and death were common, have been sentenced for abuses committed under their command; public information on these trials was lacking.
Conflict-Related Internal Displacement
Longstanding grievances over access to land and complex questions of identity and demarcation of internal borders on occasion led to abuses, including open conflict between ethnic groups, killings, and large-scale internal displacement.
The number of people internally displaced by conflict remained high; according to the International Organization for Migration, 1.6 million people were internally displaced as of July, 66.4 percent due to conflict. The Internal Displacement Monitoring Center reported that ethnic clashes in Oromia, Amhara, Somali, and SNNPR regions led to 522,000 new displacements in the first half of 2019.
Between March and May, the government returned approximately 1.5 million internally displaced people to their home areas, many still unsafe, including by restricting delivery of humanitarian assistance and demolishing camps in areas of displacement. Those that returned often faced secondary displacement due to ongoing insecurity and a lack of humanitarian assistance in areas of return.
The International Committee of the Red Cross, invited back to the Somali region for the first time in 11 years, distributed emergency relief assistance in conjunction with the Ethiopian Red Cross to people affected by communal violence.
Complex and politically charged issues surrounding the management of the ongoing expansion of Addis Ababa, and clarification of constitutional provisions around Oromia’s “special interest” remain unanswered and a growing source of tension. These tensions increased in February when the Oromia regional government announced its plans to demolish 12,000 homes “built illegally” on the outskirts of Addis.
Key International Actors
Ethiopia continued to enjoy strong support from foreign donors and most of its regional neighbors, due to its role as host of the African Union, its contributions to United Nations peacekeeping and regional negotiations, regional counterterrorism efforts, and migration partnerships with Western countries.
In October, Prime Minister Abiy was awarded the Nobel Peace Prize for his efforts to achieve “peace and international cooperation,” as a result of the peace agreement signed with Eritrea; yet many of the trickier issues around the agreement remain unsettled, including the border demarcation between the two countries.
Following the ouster of Sudan’s President Omar al-Bashir in April and a breakdown in talks between military and civilian parties, the prime minister led efforts to mediate an agreement for a transitional government together with the African Union. However, tensions with Egypt over use of the Nile flared.
In October 2019, the European Union dispersed €7 million (US$7.8 million) of a €10 million (US$10 million) electoral support package. At time of writing, no plans for international election monitoring were in place.
In its 2019 Universal Periodic Review, Ethiopia committed to reviewing outstanding requests from special procedures on an individual basis and has since responded favorably to several, marking the first authorized visits of mandate holders since 2006. The UN special rapporteur on freedom of expression was due to visit Ethiopia in December. A request by the special rapporteur on torture was pending.
Over 100,000 Ethiopians have been deported from Saudi Arabia, many with no belongings and no money for food, transportation, or shelter. Neither the government nor the international community have earmarked adequate assistance to provide deportees medical care to help them deal with injuries or psychological trauma resulting from abuses faced in Yemen and in Saudi Arabia, shelter them, or aid them to return and reintegrate in their home villages.


text:
Obboleewwan Koreewwan keenya wajjiin Amantii Da’oo taasifatuun Himannaa Dharaa Mootummaa Islaamaa dhaabuuf sochootanii jirtu jechuun warroota murtiin siyaasaa irratti darbe gidduu namoonni 6 Hidhaa Irraa akka Hiikkaman Murteeffamuun Gabaafame.
Ibsa Ministeerri Haqaa Hardha Kenne Irratti hundaa’uun Isaan 6 akka hiikkaman kan murteeffame yoo ta’u Isaanis:
1. Yaasin Nuuruu Iisaa.
2. Bahruu Umar.
3. Abubakar Alamuu Muhe.
4. Saabir Yirguu Mandafroo.
5. Muniir Huseen
ta’uu beekkamee jira.
Maqaan nama 6heessoo Akkuma nu dhaqqabetti Isin beeysifna.
Alhamdulillaah!


text:
Mudde, 05/2014(TOI) – Yakkoota mirgaa namoomaa raawwatamaniif kan itti gaafatamu miseensa garee shororkeessaa ABUT fi Daayrektarri Olaanaa Dhaabbata Fayyaa Addunyaa Dooktar Teediroos Adihaanom aangoo isaanirraa kaasuf duulli mallattoo waliitti qabuu gaggeeffamuuf akka jiru himame.
Duula kana irratti Lammiilee Itoophiyaa fi dhalattoonni Itoophiyaa akkasumas lammiileen Eertiraa fi Itoophiyaa ni hirmaatu jedhameera.Duula kanaanis sadarkaa idil-addunyaatti yakka mirgaa namoomaa gareen shororkeessaa ABUT raawwate ragaadhaan deeggarun hoggantoota isaanii seeraan gaafachisuuf hojjetama jira jedhamera.
Doktar Tediroos Adihaanuuf bu’uura qajeelfama dhaabbata fayyaa addunyaa darbuun amanamummaa fi iftoominaan alaa hojjechuun garee shororkeessaa ABUT tiif deeggarsaa fi hoggansa kennaa waan jiruuf aangoo isaarra akka ka’uuf duulli mallattoo walitti qabuu geggeeffamuuf jira jedhameera.
Dooktar Teediroos Adihaanom itti gaafatamummaa isaanii idil-addunyaatti faayyadamun yakkoota sarbama mirga namoomaa fi kanneen biroo Itoophiyaa keessaatti raawwataman dhoksuunii fi dhaabbilee Fayyaa lammiilee miiliyoonan lakkaawaman itti fayyadaman garee kanaan yoo barbadaa’u akka waan hin agarretti bira darbuun garicha deeggaruu isaaniif agarsiiftuudha jedhameera.
– Naannoo kee eegi!
– Gara adda waraanaatti duuli!
– Raayyaa Ittisa Biyyaa deeggari!


text:
Finfinnee, Muddee 7/2014 (TOI)- Pireezdaantiin FDRI Saahilawarq Zawdee daawwannaa hojiif Kootdivaariin galaniiru.
Pirezdaantittiin magaalaa Kootdivaar Aniijaan wayita ga’aan Pireezdaant Alasaanee Otaar simannaa taasisaniifiru.
Pireezdaant Saahilawarq Zawdee turtii isaaniin hariiroo biyyoota lamaanii fi haala waqtaawaa Itoophiyaarratti pireezdaanit Otaar waliin ni mari’atuun eegama.
Kootdivaar Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniitti miseensoota mana mana maree mirga namoomaa keessaa ishee tokko yoo taatuu tibba kana manni marichaa mirga namoomaa Itoophiyaa keessaa jiruun walqabsiisee yaa’iin akka waamamuuf yaada dhiyeesseef sagalee hin laannee.
– Naannoo keessan eegaa!
– Gara adda waraanaatti duulaa!
– Raayyaa Ittisa Biyyaa deeggaraa!


text:
Hegeree Oromiyaa
Oduu Haariya Onkololeysa 15/2014
Halkan keysaa Sa’atii 11tti walkkaa Magaalaa Cairo Iddo Isa’aafa ja’amtu Mana Murtii Ol-Aanaa biyyatti biratti dhohinssa bonbbii guddaa dhoheen namni 13 Mucaa xinno takka dabalatee madaawuu isaanii Polisiin Magaalaa Cairo gabaase jira.
Akkasuma Kaanttibaan Magaalaa Cairo Mohammed Jalaal Sa’iid Iddo dhohinsa kanaa fii namoota madaawan mana yaalaatti erga daawwatanii bodaan labsa odu himaalee biyyattiif laataniin warreen abdii kuttaannaan hujii akkanaa raawwatan kana kan balaaleyfatan tahuu ibsee warreen madaawaniifiis fayyaa hawwina ja’anii jiru.
Hamma Sa’atii gabaasaa kana qopheysinutti qaamni dhohinssa kanaaf itti gaafatamaa fudhate tokkolleen hin jiru.
Akkuma yaadatamuu Erga warri Akhwaan Al-Muslimuun Aangorraa arihatamanii kaasee biyyatti keysaa jequmsaa fii tasgabbii dhabu hamaan jiraachuun beekkamadha.


text:
Jibuutiin Afriikaa keessaa lakkoobsa namoota vaayiresii koronaan qabamanii isa ol aanaa yoo qabaattu uummata 1,800 ol ta’antu COVID-19n qabaman. Garuu kanneen qabaman keessaa 1000 kan ta’an kan dandammatan yoo ta’u sagal qofaatu du’an.
Hoogganaan waaltaa COVID-19tti duuluuf hundeeffame kan Jibuutii akka jedhanitti dhukkubsattoota kanaaf malaan dawaa farra dhibee busaa Klorokuwiin kennuun lakkoobsi namoota du’anii akka gad xiqqaatuuf sababaa ta’e jedhan.
Garuu hayyootumti saayinisii kanneen dawaan kun kan gargaaru ta’uu isaaf raga argatan iyyuu fayyadama isaa irratti of eeggannaan akka barbaachisu beeksisaniiru.
Gabaasa Simoon Marks Finfinnee erraa ergame Jalanetu dubbisa.


text:
Gaazexaa Bariisaa
Bariisaan gaazexaa Afaan Oromoo kan jalqabaa yoo ta'u guddina Afaan Oromootiif gumaacha guddaa godhe. Gaazexaan kana seenaa ogbarruu Oromoo keessatti kan adda isa godhu bvarreeffama eeyyama mootummaa ergatee maxxanfame kan jalqabaa ta'u isaati.
Hundeeffama[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bariisan kan hundeeffame sirni fiwudaalaa Hayilasillaasee kufee Dargiin erga dhaabbatee waggaa tokko booda Fulbaana 11, 1975tti ture. Gaazexaa Bariisaa kan hundeesse, kanarraas ka'ee Abbaa Bariisaa jedhamuun kan beekkamu, Mahdii Haamid Muudee ture. Namoonni isaan wajjin hirmaachaa turan kan jiran yoo ta'u isaan keessaa muraasni Lammeessaa Booruu, Kuwee Kumsaa, Ibraahim Hajii Alii fi Immiruu Angoosee faati. [1]
Bariisaan jalqabarratti hanga gaazexaa 20,000 maxxansiisun raabsaa ture. Maallaqni ittiin gaazexaan kuni maxxanfamu namoota dhuunfarraa kan walitti qabamu ture. Sochii gaazexaa kanaatti kan hin gammadne mootummaan Dargii, Gurraandhala 1, 1977 gaazexaa kana dhaaludhaan harka mootummaa galche. Gaazexaa kun Dargiidhan sababni inni dhaalame waan lama. Tokkoffaa maallaqa gaazexaan kun ittiin maxxanfamu sabboontota Oromoorraa kan funaanan qopheessitoota gaazexaa kanaa waan ta'eef yoo ta'u kan lammattaa ammoo qopheessitoonni gaazexaa kanaa Agarsiisa Aadaa fi Sirboota Oromoo 1977 waan qopheessaniif sana haaloo ba'uuf ture. Erga Dargiin dhaallamee booda maxxansaan gaazexaa kana gadi bu'uudhan 5,000 qofa maxxanfamee rabfamaa ture. [1]
Gaazexaan kun yeroo jalqabaa Qubee Saabatiin maxxanfamaa kan ture yoo ta'u 1991 as garuu Qubee Laatiniitin maxxanfama.


text:
Injifannoo irraatti Injifannoo diina irratti goonfataa kan jiran Qeerroon Oromoo diddaa isaanii itti fufuuf jecha alaabaa Oromoo (ABO) magaalota Oromiyaa keessatti fannisuun itti fufee jira.
Diinni gaaffii mirga ummata Oromoo dhaamsuuf jecha dargaggoota Oromoo fi ummata Oromoo hidhuu ajjeessuu fi biyyaa arihuun furmaata jedheen gochaa kanaan yoo itti fufe iyyuu haalli Wayyaaneen ummata keenya irratti raawwatu garuu daran waan nu kakaasuuf jecha caasaa mootummaa Wayyaanee akka qiinqanii keessa gallee nyaannee jigsuun keenya mirkana jedhu dargaggoonni Oromoo.
Video-n armaa gadii kun Gurraandhala 27,2012 alaabaan ABO magaalaa itti balali’aa oolte yommuu tahu,suuraalee magaalota biros ni dhiheessina.


text:
Gabaasa Qeerroo Amboo Bitootessa 21,2014
Diddaan sirna mootummaa Wayyaanee gaafa Bitootessaa 18/2014 godina kibba lixaa Shawaa Aanaa Sadan Sooddootti FDG qabsiifameen ummannii fi loltooti mootummaa Wayyaanee walitti bu’aa jiraachuun beekame.
Goototni baratootni Oromoo M/B Harbuu Culullee sadarkaa 2ffaa fi qopha’ina gochaa abbaa irrummaa sirna bulchiinsa EPRDF Wayyaanee yeroo irraa gara yerootti gaafa baasee ilmaan Oromoo barnoota irraa arii’atu, balleessa malee qabee mana hidhatti darbatuu fi mirgaa uummata Oromoo ukkamsee jiraachuu barbaadu balaaleffachuun hiriira mormii mootummaa Wayyaanee irratti gaggeessan.
Sababi guddaan hiriira mormii kana kaases mootummaan abbaa irree Wayyaanee fi ergamtuun Wayyaanee OPDO’n barataa sabboonaa Oromoo Barataa Gabbisaa Tammiruu barataa kutaa 12ffaa kan baratuun ati kayyoo ABO tu si keessa jira kayyoo diinaa baattee barachuu hin dandeessu jechuun M/B irra arii’atamuun FDG kana qabsiisee jiraachuun beekame.
Gootootni baratootni Oromoo M/B Harbuu Culullee gochaa diinummaa Wayyaanee balaaleffaachuun hanga barataan Oromoo balleessaa malee arii’amee kun barnootatti deebi’utti barnoota hin barannu jechuun hiriira mormii gochaa diinummaa sirna Wayyaanee balaaleffachuun gaggeessuun, dhaadannoo ilmaan Oromoo hidhuun, ajjeesuun, barnoota irraa arii’achuun nurraa dhaabbachuu qaba jedhuufi kannee mirgii dhala namaa fi dimookiraasii kabajamuu qaba jedhu dhageesisuun hiriirichaa magaalaa Harbuu Culullee keessa nanna’uun sagalee isanii dhageesifata.
Sabaaba kanaan walqabatee M/b Harbuu Culullee Sadarkaa 2ffaa fi qophaa’ina keessatti sirni baruuf barsiisuu dhaabbatee jiraachuun
gabaafamera. Mootummaan abbaa irree Wayyaanee sochii kanatti haalan rifachuun soochii warraaqsaa FDG baratootaa kana duuban keessa jirtu jechuun barsiisota mana barumsicha qorannoo fi doorsiisan dararamaa jiraachuu maddeen keenya kibba lixa shawaa irraa gabaasa jiru, sochii FDG kanas ukkaamsuuf humna waraanaa fi poolisaa guddaa magalittii irra qubsiisuun jiruuf jireenya uummataa hunkuraa jira.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Shawaa Dhihaa
Shawaan Dhihaa (Shawaa Lixaa jedhames ni waammama) godinaalee Oromiyaa 21 keessaa tokko. Shawaan Dhihaa karaa kibbaan godina Shawaa Kibba Lixaa fi Mootummaa Naannoo Kibbaan yoo daangeffamu, karaa kibba dhihaan godina Jimmaatin, karaa kaabaa dhihaa godina Wallagga Bahaa, karaa kaabaa Mootummaa Naannoo Amaaraatiin, karaa kaaba bahaa godina Shawaa Kaabaatiin, karaa kibba bahaa ammo godina Shawaa Kibba Lixaatin daangeffama. Iddoo ol ka’aa inni guddaan Tulluu Wancii (meetira 3385) yoo ta’u tulloonni ol ka’oon kaan Tulluu Mannaaggashaa fi Tulluu Wacacaa ti. Magaalonni godina kana keessa jiran Ambo, Hoolota, Giincii, fi Geedoofaa dabalata.
Bara 2002 hanga 2005tti aanoleen baayyeen godina Shawaa Dhihaarraa citanii godina Shawaa Kibba Lixaa uuman.
Wa’ee UmmataaEdit
Akka lakkoofsa ummata bara 2007 Abbaa Taayitaa Istaatistiksii Itoophiyaatin godhameetti, godinni Shawaa Dhihaa ummata 2,058,676 kan qabu yoo ta’u kana keessaa 1,028,501 dhiira 1,030,175 immoo dubartoota. Godinni kun ballina iskuweer kiilomeetirii 14,788.78 yoo qabaatu, tuuta’insa ummataa 139.21 qaba. Ummata godina kanaa keessa 6.10% (242,352) magaalaa keessa kan jiraatan yoo ta’u kan hafe baadiyyaa jiraata. Godina kana keessatti abbootii warraa 428, 689tu aragama; kanaan abbaan warraa tokko avreejidhaan nama 4.80 qaba.
Saboonni gurguddaan 3 godina keessa jiraatan Oromoo(89.78%), Amaara(6.66%), fi Guraagee(1.73%); saboonni kaan walumatti 1.83% ta’u. Afaan Oromoo ummata 89.47% akka afaan jalqabaatti kan dubbatan yoo ta’u, 7.32% Amaariffaa, akkasumas 1.16% Sabat Bet Guraagee dubbatu. Ummanni baayyeen amantii Ortodoksii akka hodofan kan dubbatan yoo ta’u, isaan dhibbantaa 80.6% ta’u, dhibbantaan 7% amantii aadaa akka hordofan, dhibbantaan 6.58% Piroteestaantii, fi dhibbantaan 5.34% Musliima ta’uu isaanii dubbatan.
Akka meemoraandamii Baankii Addunyaa Caamsaa 24, 2004tti, ummatni godina kanaa dhibbantaa 35% eleektriikii kan argatan yoo ta’u, tuuta’insa karaa(road density) iskuweer kiilomeetirii 1000f kiilometirii 29.2 qaba (avireejjiin biyyatti kiiloomeetirii 30). Ummatni baadiyyaa avireejjidhaan lafa heektaara 1.4 qaba (avireejjiin biyyatti heektaara 1.01 yoo ta’u, kan Oromiyaa ammo heektaara 1.14). Namoonnii 31.8% ta’an hojii qonnaan alaa irratti bobba’an, avireejjiin biyyattii 25% kan Oromiyaa ammo 24%. Barumsa ilaallatee, ijollee umuriin isaanii mana barumsaatiif ga’ee keessaa sadarkaa tokkoffaarratti dhibbantaa 66% kan barumsarra jiran yoo ta’u, sadarkaa lammaffaarratti dhibbantaa 28%. Karaa fayyaa, lafti godina kanaa 89% ta’u busaadhaan kan faallame. Memoraandamiin kun godina kana qabxii balaa gogiinsaa 406 kennaafi.
Gabaasa Shawaa DhihaaEdit
Gabaasa Central Statistical Agency irra bara 1997 E.C. (2005 G.C.) akka ibsutti, godinni kun tilmaamaan baay'ina ummataa 3,294,232, yoo qabaatu kan keessaa 1,625,107 dhiiraa yoo ta'an kan hafan yookan immoo 1,669,125 immoo dubartoota dha. Baayyina ummataa olitti ibsame keessaa dhibbantaan 12.3 % yokan namni 403,776 badiyya alla jirrattu. Ballina lafa tilmamaan 21,551.98 square kilometers ta'u kessatti "density" (walitti-kufami) ummatta Shawaa dhihaa tilmamaan 152.85 people per square kilometer ta'a.[1]
Akka meemoraandamii Baankii Addunyaa Caamsaa 24, 2004 ibsutti, dhibbantaan 35% jiraattota Shawaa dhihaa elektirikii ni fayyadamu, akkasumas rukkina karaa konkolatta godina kanaa iskuweer kiilomeetirii 1000f kiilomeetirii 29.2 yoo ta'u (kunis kan biyyaa kilomeetirii 30 wajjin yoo walitti madalaan) [2], akkasumas avireejjiin abbaa manaa baadiyyaa tokko hektaara lafa 1.4 (kunis hektaara lafa biyyaa 1.01 fi hektaara lafa Oromiyaa 1.14 wajjin yoo walitti madaalamu) [3], akkasumas avireejjiin abba mana baadiyyaa tokko mataan horii mana hanga 0.7 qaba. Dhibbantaa 31.8% ummatta, namoota qonna malee jiraatan yoo ta'an, kunis yoo kan biyya dhibbantaa 25% fi kan Oromiyaa 24% wajjin yoo walitti madaalan. Ijoollee barachuu danda'an keessaa dhibbantaan 66% mana barumsaa sadarkaa tokkoffaatti galmaa'anii argamu, akkasumas dhibbantaan 28% mana barumsa sadarka lammaffatti galam'ani argamu. Dhibbantaan 89% dhibbantaa kana busaaf banaa kan jiran yoo ta'an, tokkoleen waraanaa bana miti. Memorandamiin zonii kana balaan qillensa gogaa qabachun qabxii 406 kenaf.[4]
WabiiEdit
- ↑ CSA 2005 National Statistics, Tables B.3 and B.4
- ↑ "Ethiopia - Second Road Sector Development Program Project", p.3 (World Bank Project Appraisal Document, published 19 May 2003)
- ↑ Comparative national and regional figures comes from the World Bank publication, Klaus Deininger et al. "Tenure Security and Land Related Investment", WP-2991 (accessed 23 March 2006).
- ↑ World Bank, Four Ethiopias: A Regional Characterization (accessed 23 March 2006).
Meettaan Roobii aanaa Meettaa Walqixxee jedhamuun iddoo lamatti kan hirame(Meettaa Roobii fi Meettaa Walqixxee) yemmuu ta'u Xiqur incinnii kan jedhamu immoo Dirree Incinnii jedhamee waamama.
- ↑ "Oromia zone". oromiyaa.gov.et.
- ↑ "sirni hundeeffama Godina Baalee Bahaa". obnoromia.com (in oromo).


text:
Ibsa Ejjennoo Bakka Bu’oota Qeerroo Bilisummaa Oromiyaa Godina Iluu fi Jimmaa
Nuti bakka bu’ootiin Qeerroo Bilisummaa godina Iluu Abbaa Booraa fi Jimmaa Ebla 26/2013 walitti dhufuun haalaa yeroo qabsoo bilisummaa Oromoo fi doorsisaa fi dararaa mootummaan Wayyaanee baratootaa Oromoo Yuunivarsiitiilee garaagaraa keessaatti adeemsisaa jiruu fi addaatti immoo Wayyaaneen xiyyeeffaannaa baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa, Amboo fi Finfinnee irraatti taasisaa jiruu ilaalchisuun marii bal’aa godhannee milkiin xummurachuun Ibsaa Ejjeennoo itti anuu fudhanne.
- Gochaa mootummaan Wayyaanee sochii warraaqsaa baratootaa Oromoo danquuf mooraa baratootaa Oromoo Oromummaan yakkuun hidhuu, doorsiisuu, barnotaa irraa arii’achuu fi ajjeessuu akka toftaa itti fudhachaa kan jiruu attaamaan dhaabuu qaba. Akeeknii mootummaa Wayyaanee kun kayyoo keenyaa irraa kan nu hin laaffisnes ta’uu firaas diinaas ni hubachifna.
- Torbee kanaa keessaa doorsiifni mootummaa Wayyaaneetiin baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa nagaan barnotaa isaanii barachaa jiranii fi baratootaa Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa keessaatti barnotaa isaaniitiin illee qabxii ol aanaa galmeessaa jiran baratootaa Oromoo 7 irraattii gaggeeffaamaa jiruu, atattaamaan dhaabbachuu qaba.
- Qabsoon goototni ilmaan Oromoo bilisummaa uummataa keenyaa fi walabummaa Oromiyaaf gaggeessaa utuu jiranii lubbuu itti wareegamaan fiixaan baasuuf:-
a) Ilmaan Oromoo tokkummaa keenyaa jabeeffaachuun bakka jirruu hundaattii jabeessiinee wal haa ijaarru.
b) Maqaa Ummaataa Oromootiin Jaarmiyaa Siyaasaa Omishuun bu’aan isaa uummataa keenyaa waanjoo garbummaa jala tursuu fi umrii abbootii irree dheereessuu qofa ta’uu beektotaa Oromoo ni hubachiifna.
c) Gidduu kanaa karaa ilmaan Oromoo biyyaa ambaa jiraaniin fi hoggaantootaa fi miseensotaa ABO duraaniitiin dhaabnii haaraan hundeeffaamee jechuuu dhageenya, dhaabni kun qabsoo uummataa Oromoo lamsheessuu fi umrii bittaa garbummaa Oromoo irraatti dheeressuuf itti yaadamee kan hundeeffame ta’uu ni hubanna, keessaattuu Itoophiyaa ijaarraa jechuun kan dhaadataan maqaa Ummataa Oromootiin dhaadachuu dhaabuu qabu, guyyaa tokkoo miseensotni dhaabaa ADO ofiin jedhuu kun itti gaafatamaa seenaa fi seeraa jalaa ba’uu kan hin dandeenyee ta’uu ni hubachiifna, ilmaan Oromoo nagaan biyyaa Ambaa jirattaan utuu hin beekiin akeekaa kana keessaatti qooda fudhachaa kan jirtaan atattaamaan harkaa keessaa akka baafattaan ni dhaamna.
d) Uummaannii Oromoo biyyaa keessaa fi biyyaa ambaa jiraatnu ololaa fi afaan faajjii wayyaanotaa fi gorsiitotaa Wayyaaneetiin qabsoo bilisummaa Oromoo irraattii gaggeeffaamaa jiruu fashaleessuuf jabeessiinee dhaabaa kaayyoo dhugaa kaleessaa ilmaan Oromoo irraatti wareegaman hin jijjirree ABO jalatti wal ijaaruun tokkummaa keenyaa jabeeffaachuun qabsoo:
e) Yeroo irraa gara yerootti bifa qindaa’een qabsoo FDG biyyaa keessaattii jabeessinee itti fufna.
f) Qabeenyaa , beekumsaa , humna fi waan dandeenyuu hundaan WBO ni jajjabeessina.
4. Mootummaan Abbaa irree EPRDF sodaa guddaa keessaa seenuun Mooraa Yuunivarsiitiilee biyyaatii keessaa jiran human waraanaa fi dabbalotaan eeguu irraa darbee baratootaa goolaa jira, kun immoo biyyaa keessaa jiratuu keessaattii lammiileen biyyaatii mirgi nagaan barachuu sarbamaa jira, Addaattii immoo ilmaan Oromoo miseensaa fi jala deemtuu wayyaanee hin ta’iin mirgii namummaa fi barnootaa irraa mulqamee akka lammii lammaaffaatti ilaalamuun galgalaa ganamaa qoratama, wayyaanotaan hordofamaa jiraachuun saxilamee jira, hallii kun wayyaanee kufuuf raafamaa jirtuu kufaatii wayyaanee kan ariifachiisuu ta’uu hubachiisuun mooraa Yuunivarsiitilee biyyaattii keessaatti gaffii mirgaa barnootaa fi bilisummaa sarbamuu ilaachiisuun FDG wal irraa hin citnee gaggeessuun jabeessiinee ni hojjeetna. Kanuma waliin mooraan Yuunivarsiitiis beektotaa fi hayyootaa Omishaa turtee amma dabbalotaa wayyaanee Omishuutti xiyyeeffaattee jirtuu atattamaan dhaabuu qabdii.
5.Biyyaa keenyaa Oromiyaa keessaattii midhaa fi dhiibbaan Mootummaa EPRDF’n gaggeeffaama jiru hedduu jabaachaa jira, qotee bulaan Oromoo qotatee of jiraachiisuu dadhabaa jira, Xaa’oo yeroon hin argatuu, yoo argatees, xaa’oon karaa Abbootii qabeenyaa wayyaanee dhiyaatu gatiin isaa human qotee bulaa olidha, kaffaltiin gibiraa, buusiwwaan fi kanfaltii taksii fi qaraxaa dachaan dabaluun uummaannii keenyaa dararamaa jira, rakkoo uummataa keenyaa kanatti furmataa gochuunf uummataa keenyaa cinaa dhaabbaannee, gaffii mirgaa:-
a) Laftii kan qotee bulaatii, qotee bulaa Oromoof mirgii abbaa lafummaa haa kabajamuu.
b) Xaa’oon qotee bulaa keenyaaf karaa mootummaa haa dhiyaatu,
c) Kaffaltiin gibiraa, qaraxaa, fi busiin taksii humnaa olii qotee bulaa irraa kafamuu qaba,
d) Maqaa investimentii jedhuun Oromoo qee’ee irraa buqqisuun dhaabbaachuu qaba jennee , rakkoo ummaataa keenyaaf furmaataa fiduuf uummataa keenyaa ijaaruun FDG ni gaggeesina, sagalee uummataa keenyaas addunyaa ni dhageesifna, uummaannii keenyaa tokkummaan harkaa wal qabannee wal wajjiin haa kaanu jechuun marii haala yeroo irraatti gaggeeffatan milkiin xummuratan.
Injifannoon Ummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!


text:
LibreOffice 7.3 Help
Gabatee qinxaa bakkaa itti madda filtu qaaqa bana,itti aansuun gabatee kee uumi.
Gabatee qinxaaf madda deetaa fili.
Gabatee qinxaaf man'eewwan filamaan akka madda deetaatti fayyadama.
Fillannoo ammmee keessatti, tarjaawwan deetaa gabatee keessa akkuma tarree deetaa jalqabaa lakkoofsa dhangii wal fakkaata fayyadama.
Gabatee ykn gaffii kuusdeetaa LibreOffice keessatti galmaa'ee akkaa madda deetaa gabatee qinxaatti fayyadama.
Bani Gabatee Deetaa qaaqaq yeroo deetaa taattoo gulaalu dandeesuudha.


text:
Tafsiira Suuratu Ar-Ruum-Kutaa 6
Haadha Manaatti Tasgabbaa’u
Dhugumatti, wanta ajaa’ibaa keessaa tokko, dhiiraa fi dubartiin takkuu wal hin beekne guyyaa tokko yommuu wal argan wal jaallachuun isaan keessatti uumama. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa jaalala qalbii isaanii keessatti darba. Yommuu wal fuudhan dhiirri ishiitti tasgabbaa’a, ishiinis isatti tasgabboofti. Kuni mallattoolee Rabbii olta’aa keessaa tokko. Mee ibsa kanaa Suuratu Ar-Ruum irraa haa ilaallu:
“Ammas, mallattoolee Isaa keessaa, akka isaanitti tasgabooftaniif isin keessaa haadholee manaa isiniif uumuu fi jidduu keessanitti jaalalaa fi rahmata gochuudha. Dhugumatti, kana keessa namoota xiinxallaniif mallattooletu jira.” Suuratu Ar-Ruum 30:21
Kana jechuun, mallaattoolee Rabbii olta’aa guddinna, guutummaa dandeetti fi rahmata Isaa agarsiisan keessaa: akka isaanitti tasgabooftaniif niitiwwan sanyii keessan irraa ta’an isiniif jecha uumuudha. Niiti fi abbaa manaa ishii jidduu jaalalaa fi mararfannaa kaa’e.[1]
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa osoo ilmaan namaa hunda dhiira godhee fi dubartoota isaanii immoo sanyii biraa irraa godhee, kan akka jinnii ykn beelladaa irraa godhe, silaa isaanii fi haadholee manaa isaanii jidduu wal ta’iinsi hin argamu ture. Kana irra, osoo niitin sanyii biraa irraa taatee, silaa walirraa dheessu turan. Ergasii ilmaan Aadaamiif rahmata gochuu irraa kan ka’e niitiwwan isaanii sanyii isaanii irra godhe, isaanii fi niitiwwan isaanii jidduu jaalalaa fi mararfannaa godhe. Dhiirri dubartii kan qabatuuf ishii waan jaallatuuf ykn rahmata ishiif gochuufi.[2]
Ishiinis isatti kan maxxantuuf isa jaallatteti ykn rahmata gochuufi. Dubartiin abbaa manaa ishii yoo jaallatte rahmata isaaf gooti. Osoo haati dubartoota hunda caalaa rahmata ilmaaf kan gootu ta’uu baatte, silaa niitin abbaa manaa ishiitiif akkuma haadha isaa rahmata gootif jennaa turre. Kanaafi, haadha abbaa, maatii fi biyya ishii dhiistee abbaa manaa ishii hordofti. Kanaafi, yommuu inni dhibamu xiyyeefannoo isatti akka kennitu ni argita. Xiyyeefannoo abbaa fi haati isaa isaaf godhan caalaa ishii irraa argata. Yoo inni gammade ni gammaddi. Yoo gadde, ishiinis ni gadditi. Yoo haalli jidduu isaanii jiru gaarii ta’e, boqonnaa isaatii fi isa gammachisuuf jette wanta qabdu hunda gurgurti. Inumaa, dubartiin gariin abbaa manaa ishiitiif rahmata gochuuf faaya ishiitii fi uffata garmalee ishii hin barbaachisne gurgurti. Shakkii hin qabu kuni rahmata.
Dhiirris akkuma kana ishii jaallata, rahmata ishiif godha. Jaalalli beekkamaadha. Osoo jaalalli isaan jidduu jiraachu baate silaa wal qunnamtiin isaan jidduutti hin argamu ture.
Jaalalaa fi rahmata bakka tokkotti fiduun ibsa daangaa ol’aanaa irra gaheedha. Sababni isaas, isaan keessaa tokko rahmatatti yoo hajame, rahmanni ni seena, jaalala irratti ni dabala. Jaalalaa fi rahmanni bakka tokkotti yoo dhufan, amaloota kanniin keessaa tokko adda ta’uu caalaa amalli baay’ee cimaa ta’ee amaloota lamaan kana irraa ni madda. Kanaafi, namni hiyyeessa ilaalcha jaalalaatin osoo hin ta’in ilaalcha rahmataatin isa ilaala. Garuu rahmanni jaalala waliin yoo walitti dhufe, kana irraa amalli guddaan ni dhalata.[3]
“Dhugumatti, kana keessa namoota xiinxallaniif mallattooletu jira.”
Aayah tana keessa mallattoolee afur dandeetti, ogummaa, rahmata Rabbii fi amaloota Isaa biroo agarsiisantu jiru. Isaanis: jalqaba ilma namaatu uumuun mallatto tokko. Itti aanse “isin keessaa haadholee manaa isiniif uumuu” kuni mallattoo lammataati. Haadholee manaa sanyii namaa irraa gochuun mallattoodha. “jidduu keessanitti jaalalaa fi rahmata gochuu” kuni mallattoolee lama. Jaalala gochuun mallatto tokko, rahmata gochuunis mallattoo biraati. Mallattooleen kunniin hundi dandeetti, ogummaa, beekumsaa fi rahmataa Rabbii olta’aa agarsiisu.
Faaydaalee aayah tana irraa:
1-Kaayyoo fuudhaa heerumaa garmalee barbaachisaa ta’ee keessaa tokko haadha manaatti tasgabbaa’u fi jireenya gammachuu waliin jiraachudha. Kana “akka isaanitti tasgabooftaniif” jedhu irraa ni arganna.
2-Jaalalaa fi rahmata Rabbii qalbii jaarsaa fi jaarti keessatti darbe. Kuni mallattoolee gurguddaa irraayyi. Yeroo kaadhimattu malee dubartii hin beeknee fi si fi ishii jidduu hariiroon hin jirre, Rabbiin isin jidduutti jaalalaa fi rahmata godha. Inumaa yeroo garii jaalala abbaa fi haadhaa caalu danda’a. Shakkii hin qabu, kuni mallattoolee Rabbii irraayyi.[4] Kanaafi Rabbiin olta’aan akkana jedhe:
“Inni bishaan irra ilma namaa Kan uumee ergasii dhiigummaa fi soddaan [fira] taasiseedha. Gooftaan kee danda’aa ta’e.” Suuratu Al-Furqaan 25:54
(Kana jechuun Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa dhangala’aa saalaa dhiiraa fi dubartii irraa sanyii dhiiraa fi dubartii Kan uumedha. Kana irraa firummaan dhiigaatii fi firummaan soddummaa ni madde. Gooftaan kee wanta fedhe uumuu irratti Danda’aadha.[5]
Firummaan takkaa dhiigaan ta’a kan akka haadha abbaa, obboleessa, obboleetti fi kkf, takkaa immoo soddummaan (fuudhaa heerumaan) ta’a.)
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Muyassar-406
[2] Tafsiir Ibn Kasiir-6/88
[3] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ar-Ruum, Ibn Useymiin- 109-110
[4] Madda olii-fuula 112-113
[5] Tafsiir Muyassar-364


text:
Muummichi ministeeraa Israael Benjamiin Natanyaahuu tarkaanfii Prezidaant Traampitti aansuu dhaan biyyoonni Awrooppaa irra jireessi ykn martinuu embaasilee isaanii gara Jerusaalemitti dabarsuu dhaan magaalattiin galma mootummaa Israael ta’uu isheef beekkannaa akka kannen nan abdadha jedhan.
Braasels keessatti hoogganaa imaammata alaa kan gamtaa Awrooppaa Federiikaa Moherinii waliin ta’uun Natanyaahuun akka jedhanitti Traamp Jerusaalemiif beekkannaa kennuun dhugaa jiru kan lafa kaa’e ennaa ta’u nageenyi dhugaa irratti kan hunda’au ta’uu isaaf ragaa dha jedhan.
Jerusaaleem magaalaa galma mootummaa Israael. Eenyu iyyuu kana hin haalu. Nageenyaaf danqaa hin ta’u. nageenya fida hundee nageenyaa ti jedhan Natanyaahuun.
Moheriniin gama isaaniin gamtaan Awrooppaa dhimma Jerusaalmeem ilaalchisuun walii galtee addunyaa faana bu’a malee sadarkaa amma irra jirutti ejjennoo prezidaantiin US Traamp torban darbe labsan faana bu’a miti jedhan.
Akka nuti amanutti furmaati dhugaan tokkichi kan walitti bu’iinsa Israa’elii fi Faalisxiin gidduu jiru kan hundaa’u biyyoonni lamaan Jerusaalem mgaalaa galma mootummaa Israa’elii fi kan Faalisxiin ta’uu irratti walii galuu ti jedhan Mogheriin.
Masrii fi Jordan akkasumas Israa’elii fi Faalisxiniin dabalatee michoota naanoo waliin rakkisaa fakkaatu illee adeemsa nageenyaa bakkatti deebisuuf ni hojjenna jedhan.


text:
Aanotii gammoojjii godina Booranaa; Guchii, Dhaas, Waacillee, Mooyyalee fi kaan hedduun hanqina bishaan dhugaatii himatan keessaa hanga tokko.
Barsiisaa Boruu Diimaa Booranaa Aanaa Guchiti jiraata.Jiraattonni Aanaa Guchii bisaan dhugaatii arguuf deemsa kiilomeetira 15 adeemuu jedhe.
Warri bisaan waraabbatus KM 15 baatanii deemun waan rakkisuuf harreen waraabbatu jedha.
“Yoo waaq nuu roobe qulqulluu ta’uu baatullee bisaan bokkaa dhugna; inni nurraa caamnaan ammo eela naannoo ka horiin bobbaan balleessite dhugnaa,”jedhe, Boruun.
Obboo Fayisaa Teshoomee jiraataa aanaa Mi’ooti.Jiraattonnii magaalaa Mi’oo eela dhaabbileen tola ooltotaa qotan magaalaan irraa haga kilo meetira 5 deemnee harreetiin waraabbann jedha.
Warri harree hin qabne, ykn harree takka birrii 40 kireeffatee bishaan kana dhaqee waraabbata.Sun tahu baannaan bishaan jaarkaanii liitira 20 qabatu tokko birrii 10n bitee fayyadama jedhu.
Obbo Fayyisaan aanotiin ollaa jiran ka gammoojjummaan itti cimu rakkoo bisaan dhugaatii jabaa keessa jiru, bulchiinsi jirus waan kana furuuf yoo carraaqu hin’garru jedhu.
Rakkoon bisaanii Boorana gama hedduun miidhe.Keessumaa godinicha godina qilleensa gammoojjii qabu waan ta’eef warra horii horsiisee bulurrattis dhiibbaa fiduu hin hafne.
Dookter Qaasim Galgaloo hoogganaa qabeenya Beeyladaa Godina Booranaati. Bishaan dhabamuun horsiisa beeyladaa godinichaa akka miidhu, walitti bu’iinsaafis ka’umsa akka ta’u VOAti himan.
Dookter Qaasim “Yoo namu waan dhugu hin qabne ka horii immoo hagam akka rakkoo ta’e tilmaamuun salpha,”jedha.
Rakkoo kana furuuf waajjira qabeenya bishaani fi Inerjii Godina Booranaa waliin hojjetaa jiraachuus eeranii jiran.
Aabba Waaqo Liiban hoogganaa waajjira qabeenya misooma bishaani fi inerjii Godina Booranaati. Rakkoon bishaan dhugaatii ka Godina Booranaa dhuguma akka jiru dubbatan.
Rakkoo kana furuuf waajjirri qabeenya misooma bisaanii fi inerjii Booranaa karaa sadiin hujiitti jiraa jedha.
1.Mootummaa naannoo waliin pirojektii bishaan dhugaatii baasuu
2:Porojeektii sadarkaa godinaa
3.Gargaarsa dhaabbilee namoomaa waliin hojjachuu.


text:
Leenjii Waldaan gargarsaa fi misoomaa Mustaqbal, Tajaajila Baankii Dhiigaa Biyyoolessaa waliin tahuun hoteela Kontinentaalitti qopheessan kana irratti, Ministerri Fayyaa Federaalaa Dr. Amiir Amaan, bakka bu’aan Prezdaantii Mana Marii Dhimmoota Islaamaa Ityoophiyaa Sheikh Sa’id Musxafaa, Prezdantii mana marii dhimmoota Islaamaa magaalaa Finfinnee Sheikh Sulxaan Amaan argamun dhaamsa dabarfatanii jiru. Dabalataanis bakka bu’oonni hawaasa muslimaa 150, akkasumas Imaamman masjiidotaa fi hoggantoonni mana marii kutaa magaalaa Finfinnee gara garaa leenjii kana irratti hirmaatuu odeeyfannoon ni addeessa.
Kaayyoon sagantaa kanaa guddaan, bakka bu’oota hawaasa muslimaa sagantaa kana irratti argamanii fi hawaasa muslimaatiif, dhiiga gumaachuu ilaalchisee leenjii hubannoo keennuu fi tajaajila gumaata dhiigaa kana irratti hawaasni akka hirmaatu maaltu godhamuu qaba kan jedhu irratti marii godhuuf yoo ta’u, haaluma kanaan mariin kun milkiin geggeeffamuu ibsame.
Waldaan gargaarsaa Mustaqbal hojii gargaarsaa gosa hedduu raawwachuun kan beekamu yoo tahu, ji’a tokko boodaa duula gumaata dhiigaa marsaa 15ffaa geggeessuuf karoorfateen, ummata lakkoofsaan hedduu ta’e hirmaachisuuf kan qophaayaa jiru tahuu ibse.
#Mustaqbal