text:
Abbaan Qabeenyaa Oromoo, Obbo Tashoomaa Nuqus Dureessaa, Konyaa Matakkal, Ona Dibaax, Ganda Qotee-bulaa Giippoo jedhamu keessa kan jiraatan, Waxabajjii 15, 2021 halkan toora sa’atii saddeetii, LMKII’n mana jireenyaa isaaniitii fuudhamuun ajjeefamanii bakkeetti gatamuun, reeffi isaanii guyyoota sadii booda (Waxabajjii 18, 2021) tikoota horiin bakkeetti argamuu.
Achuma, Konyaa Matakkal keessatti, Sanbata kaleessaa (Waxabajjii 19, 2021) dhukaasa hidhattoota Naanoo Amaaraan, Hawwan Oromoo afur, kanneen Ganda Qorqaa irraa gara Magaalaa Gaalessaatti imalaa turan irratti banameen, Hawwan sadii battala ajjeefamuu, haati tokko ammoo madaa’uun wal’aanamaa jiraachuu.
Tikoonnii fi Itti-gaafatamtoonni Waajjiroota Nageenyaa Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa, Konyaa Baha Wallaggaa Onoota Haroo Limmuu fi Limmuu, baay’inaan shan ta’an, WBO'n to’atamuu.


c: text/html

text: Hogganaan paarti mormitootaa Keeniyaa Raayilaa Odiingaa bara jireenyaa isaanii keessatti yeroo sadaffadhaaf ba’ii filannoo prezidaantummaa mormuudhaan mana murti muummee biyyattitti ol iyyannoo dhiheeffatan. Qeeqxonni tokko tokko ministirrii muummee duraanii Keniyaa duraanii, Odingaan dhimaa ba’ii filannichaa mana murtiitti geessuu isaanii akka moo’amuu fudhachuu diduuti ilaalu. Ogeessonni seeraa garuu, ol iyyannoon Odingaa haqa qabeessummaa filannoo keenyaa mirkaneesuudhaa fi tasgabi’insaa dimokraasiif qooda murteessaa gumaacha, jedhu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sarara bilbila keenyaa namni biroon yoo bute maal gochuu qabna?
Akkaataa namni tokko bilbila keenya dhimma itti bahuu danda’uufi Nuti immoo Ofirraa ittisuu dandeenyun.
Waa’ee ‘call forwarding’ maal beektu? Hiriyaan keenya tokko dhoksaan bilbila keenya gara bilbila isaatti dabarsuu (divert) gochuu akka danda’u hoo beektuu? Hiriyaa badaa yoo qabaanne bilbila qofa osoo hin taane SMS dabalatee gara isaatti akka ergamu gochuu danda’a. Kuni immoo salphumatti Ergaa (Message) nuuf ergamu akka too’atuuf isa gargaara. Ergaa nuuf ergamu hunda too’ate jechuun rakkoo nu irra geessisuu isinummaan tilmaamuu dandeessu. Fkn, whatsappii, imo fi facebook keenya fudhatee nu faakkaachun itti faayyadamuu danda’a. hanga nuti dhimmicha barrutti yeroo gabaabafillee ta’u hiryoota keenya burjaajessuu danda’a.
Biyya Itoophiyaa keessatti altokko tokko yeroo bilbila namaarratti bilbillu ‘Maamilli itti bilbiltan waamicha dabarseera (ጥሪ እያስተላለፈ ነዉ) yeroo nuun jedhu agarra. kana booda sekondii muraasa turee waama. yeroo kanatti sarara bilbilaa nuti irratti bilbille osoo hin taane ‘SIM cardi’ kan biroo irratti bilbilama. Haala kanaan bilbilichi gara birootti divert ta’ee jira jechuudha. kan biyya birootis bifuma kanaani yogguu isin Nama barbaddan tokkoof bilbiltan gara nama isin hin beeknetti isin dabarsa.
Bilbilli keenya bifa kanaan ‘SIM card’ biroo irratti divert tahuu isaa akkamiin beekuu dandeenya?
Sararri bilbila keessanii butamuu fi butamuu dhiisuu beekuuf koodii bilbilaa *#21# irratti bilbilaa. kana booda sarara sagalee bilbilaa, sarara SMS bilbila fi Fax bilbila keessanii butamee jiraachuu fi dhabuu beekuu dandeessu.
Koodicha irratti yoo bilbiltan:
- Voice: Not forwarded
- Fax: Not forwarded
- SMS: Not forwarded Jedhee jira yoo ta’e bilbilli keessan hin butamne jechuudha.
Garuu koodicha akkuma galchitaniin ‘Forwarded’ jedhee lakkoofsa bilbilaa biroo yoo mul’ise bilbilli keessan SIM cardi biroo irratti dabarfame (divert) taasifamee jira jechuudha. kana immoo isin hin taasifne yoo ta’e, Bilbilli keessan akka butame baraa.
Bilbila keenya namni biroo butee jira yoo ta’e akkamiin too’annoo jalaa baasuu dandeenya?
Koodi Lakkoofsa armaan olii irratti bilbiltanii “Forwarded” kan jedhu yoo isiniif fide too’annoo nama sanaa jalaa baasuuf: Koodii bilbilaa ##002# irratti bilbilaa, kana booda ‘Call forwarding erase successful‘ jedhee yoo isiniif fide too’annoo namaa jalaa baastanii jirtu jechuudha. yoo isin dide irra deebiin bilbilaa.
Hubachiisa: koodiin akkanaa kun biyya hundaafi SIM cardi hunda irratti hojjachuu dhiisuu danda’a. Kanaafuu; vidiyoo asii gadii daawwachuun furmaata dabalataa argachuu ni dandeessu.


text:
Maal Nuu Wayya
Kumkumme sirbaatiin
Baatii Sadaasa 2019 keessa Oromiyaa deemee baatii tokko tureen deebi’e. Bara 2018 yeroo hogganni ABO biyyatti deebi’u waliin eemalee, Dhiha Oromiyaa naannoo tokko tokko daawwadheen ture. Deemsa koo yeroo ammaa fi isa bara dabree wal bira qabee haala jiru xiinxaluu yaaleen jira. Wanneen gurguddaan shan argeen jira:
1. Mirqaannii fi abdiin bara 2018 ture sun bakkaa ka’ee jira.
2. Oromoon yaadaan burjaaja’ee (confused) ta’ee jira.
3. Gartuun Lammaa ykn Lammaa Team jedhamu diigameera.
4. Mootummaan aangoo irra jiru farra Oromoo taheera.
5. Dr Abiyi Ahmed ifaa ifatti ilmaan Nafxanyaan dhuunfatamee jira. Mee isaan kana tokko tokkon haa ilaallu.
Akka mootummaan Wayyaanee bakkaa ka’een abdii fi hawwiin ture mootummaa miidhaa fi cunqursaa ture akka hin deebinetti kaasuu tu dhalata, dimokraasii dhugaatu bakka qabata, Oromoon lammata hin miidhamu kan jedhu hawwii ture. Karaa nagaan siyaasaa gaggeessuun ni danda’ama kan jedhutu abdatamaa ture. Sun waggaa tokko keessatti dhabamee jira. Abdiin duraan ture amma hin jiru. Sirna bulchiinsa biyyichaa isa bara Wayyaanee otoo hin taane kan bara mootii moototaa Hayile Sillaasee fi Miniliktti deebisuun MM Dr Abiy marxifatee hojjataa jira. Oromoo kan ati hawwaa turte bakka hin jiru, buttuun ykn cululleen fudhateetti. Mudhii kee jabeeffadhu.
Oromoon yaadaan burjaaja’uun hubadhee jira. Mootummaan aangoo irra jiru kan Oromoo ti warri jedhan amma iyyu jiru. Oromoo inni kaan ammoo mootummaan kun miidhaa nurraa gahaa jira keenya miti jedhaa jira. Akka sabaatti mootummaa kana irratti Oromoon ejjennoo tokko irra gahee hin jiru. Dhaaboti siyaasaa Oromoos mootummaa farra Oromoo tahe kana irratti ejjennoo cimaan gad bahanii dubbachuu haala isaan dandeessisu keessa hin jiran. Waraana Bilisummaa Oromoo didee bosonatti hafe iyyuu galchuu dhaaf tattaaffiin godhamu hin dhaabbanne. Dhaaboti siyaasaa Oromoo filmaata tarii godhamu maluuf of qopheessuu irratti humnaa fi qabeenya isaanii dhangalaasaa jiru. Kanaaf yaadi Oromoo burjaaja’ee jira
Sochiin diddaa gabrummaa ummatni Oromoo, Qeerroo fi Qarreen durfamee mootummaa Wayyaanee irratti gaggeese, wareegama ulfaataa booda, mooraa EPRDF keessaa gartuu Lammaa jedhamu as baase. Gartuun kunis akka as baheen gooftaan keenya ummata keenya jedhee aantummaa ummataa qabaachuu isaa labse. Ummatni Oromoo shakkii qabuu wajjin Team Lammaa kanatti imaanaa kenne. Gartuun kun gaaffii siyaasaa ummatni Oromoo qabu fiixa baasee injifannoon xumura jedhamee abdatame. Gartuun Lammaa kun yeroo jalqabaa waan aantummaa ummata Oromoo qabu of fakkeessuun yaalii godheen yaada ummata Oromoo hatuu danda’ee ture. Akka buleen garuu mootummaan maqaa Oromoo qabu jedhamu farra ummata Oromoo tahuu isaa of saaxilaa dhufe. Garee Lammaa keessa sabboontota jiran Obbo Lammaa dabalatee bakkaa kaasuu dhaan moggeessee tapha siyaasaa ala godhuun garee ykn Team Lammaa kana diige. Kan kana godhe ammoo Dr Abiy dha. Har’a gareen Lammaa kan ummatni Oromoo imaanaa itti kennate hin jiru, diigameera.
Mootummaan Itophiyaa har’a jiru farra ummata Oromoo ti. Kun mootummaa Federaalaa fi Naannoo Oromiyaa dabalata. Waan gara biraa dhiifnee kan barattoota Oromoo university naannoo Amaaraa keessa jiran irratti raawatamaa jiru ilaaluun ni gaha. Barattooti Oromoo naannoo Amaaraatti ramadaman guyyuu du’aa yeroo jiran mootummaa Federaalaa seeraa fi sirna eegisuu irra jiru, mootummaan naannoo Oromiyaa ammoo lammii isaa miidhaman bira dhaabbatee nageenya isaaniif wabii ta’uun irra eegamu homaa godhaa hin jiran. Mootummaan Naannoo Amaaraa barattoota isaa Oromiyaa keessa jiran fe’atee yeroo fudhatu, kan Oromiyaa garuu homaa godhaa hin jiru. Tarkaanfii fudhachuu dhiisuun MNO kun akka Oromoon mootummaa isaaf dhaabbatu, falmu, wabii tahuuf hin qabne mirkaneessa.
Bulchitoota biyya Itophiyaa qabatan keessaa kan akka Dr. Abiyi Oromoo afaanfajjeessee fi dogoggorse jira hin fakkaatu. Bara Dargii Tafarii Bantii yeroo aangoo irra ture Oromoo nama keenya jedhee of hin daganne. Bara Wayyaanee Dr. Nagaasoon Prezidaantii dha jedhee of hin daganne. Bara ammaa kana garuu Oromoon gareen aangoo of harkaa qabu kan keenya jedhee garaa hiruun mul’atee jira. Dogoggora guddaa dha. Dr. Abiy nama gaararraa, gamaa fi gamana fakkaatu dha. Yeroo Oromoo bira dhaqu, “isin naaf hin hubannee, an malaan Oromoof hojjadhaan jira” jedha. Warra habashaa bira dhaqee ammoo an “ Itophiyaa ishee durii deebisuuf hojjadha” jedha. Gidduu lamaan fiigaa turee ‘Andinati Park’ waan jedhamu oggaa tolchu Minilik nama Oromoon farda isaa Goorgis biratti arguu jibbu, bifa haaraan tolche gad nuu baase. Nafxanyaan dhuunfatamuu isaa mallattoo isa jalqabaa ture.
Otooo kun sammuu ummata Oromoo jeeqaa jiruu, paartii haaraa PP jedhamu tolche jedhee labse. Dhibdee fi shakkii kan uume Partii haaraa tolchuu osoo hin taane akeekaa fi sagantaa paartiin kun lafa kaawwatee dha. PP n kan dhaabbatee maqaa sabootaan dhaabbileen ijaaraman diigamanii, sabaan of ijaaruu, naannoon sabaan of bulchan hafee Itophiyaan ishee dullatti durii deebisanii lubbuu itti horuuf kan akeekkatee dha. Akeeki kun ammaa hawwii fi fedhii ilmaan Nafxanyootaa ti. Oromoo! nama siidaa Minilik ijaaruu irraa waanti ati eegdu hin jiru. Kanaaf Dr. Abiyi ilmaan Nafxanyaan dhuunfatameera, Oromoo abdii kutadhu kan jennuuf.
Ganama Warra Amaaraan Maaltu Deemaa jira?
Warri Amaaraa ifaa ifatti Itophiyaa nutu bulchuu qaba, olaantummaan Amaaraa deebi’uu qaba jedhanii labsaa jiru. As irratti Itophiyummaa fi Amaarummaan wal maka. Nafxanyooti Oromiyaa fi kibba keessa jiran maqaa EZMA fi ABN jedhamuun of haa gurmeessan malee akeeki isaanii Itophiyaa ishee durii deebisuu dha. Isheen durii sun ammoo kan Amaarri olaantummaa itti qabu, kan Afaan Amaaraa kan mootummaa fi barnootaa tahu, amantiin ammoo Ortodoksii duwwaa tahu dha. Sochiin sabooti mirga isaanii kabajchiifachuuf godhan waan isaan yaaddesseef, biyyuma Amaaraa keessatti sochiin saba Agawu fi Qimaant waan itti dhoheef dhabamuu keenya waan jedhu irraa sochii ijibbaataa godhaa jiru. Amaara bakka jirutti hidhachiisaa fi ijaaraa jiru. Meeshaan lolaa hagana hin jedhamne Oromiyaa seenee fi seenaa jira. Oromoo humnaan cabsinee of jelatti bulchina jedhanii abjootaa jiru. Sagantaa bal’aa yeroo dheeraa fi gabaabaa baafatanii sochii eegalanii jiru. Oromootti haablee qarataa jiru. Yoo sagantaa isaanii milkaaweef Oromo fi Oromiyaa irratti balaa guddaatu as deemaa jira. Waan eessa geessi jedhanii tuffatanii bira dabran utuu hin taane Oromoon of ittisuuf ammaa irraa marii jalqabuu qaba.
Egaa Oromoof Maaltu Wayya?
Mee dhugaa tokko waliif haa himnu. Oromoon yeroo ammaa dhaaba balaa isatti gaggaammatame irraa ittisuuf ifa bahee qabsoo godhu, hoggana kennu hin qabu. Maaliif kana jetta jechuu dandeessu. Mootummaan amma aangoo irra jiru dhaabota mormitoota tahan hundaa kottaa galaa karaa nagaa qabsoo siyaasaa gaggeessaa jedhee biyyatti galchee tohannoo isaa jalatti dhuunfatee jira. Sochiin dhaaboti maqaa Oromoo godhan mootummaa Itophiyaan tohatamaa jira. Akka isaan achi hin fagaanne horii haga tokko itti kennee, garii ammoo boordii filannoo beekumsa kenneefii akka haala jiru irratti hin xiyyeeffanne godhee jira. Akkasumas Qeerroo fi Qarreen burjaajii fi dawwaawu keessa jiran. Mootummaan Dr. Abiy qabsoo Oromoo qabbaneessuuf shaaxira hojjataa ture amma harkatti dhumataa jira. Garuu Qeerroo fi Qarreen kanati bayyanatii haga qabsoo isaanii fininsatti yeroo haga tokko ni fudhata taha. Oromoon balaa isatti aggaamamee jiru hubatee dafee maarshii isaa geeddaruu, afaan mi’aawuu MM sobamuu dhiisee qabsoo isaa hatattamaan itti fufun furmaata ni fida.
Dhaaboti siyaasaa Oromoo filannoo ni godhama jedhamutti of dagatanii qabsoo gosa kaan dagachuu hin qaban. Filannoon ni godhama jedhamaa jirus walabaa fi haqa ni taha jedhanii eeguun of gowwomsuu dha. Filannoof of qopheessuun itti fufu illee shira mootummaan godhuuf malu yaadaan qabuun barbaachisaa dha. Shira paartii haaraa PP jedhamu dura dhaabbachuuf dhaaboti siyaasaa Oromoo walii isaanii giddutti tokkummaa qabaachuun filmaata kan hin qabnee dha. Mata mataatti dorgomnee mo’anna kan jedhu tasa kan hin baafne tahuun hubatamee akkaataa waloon dura dorgomamu irratti hatattamaan wal hubannoo irra gahuun barbaachisaa dha. Balaa humnaan Oromoo miidhuuf warri Amaaraa sagantaa qopheeffataa jiran dura dhaabbachuuf akka Oromummaatti, akka qaama tokkootti, of gurmeessuu, wal hidhachiisuu, wal leenjisuu fi hoggana sadarkaa sadarkaan tolchuun fardii dha.
Xumuruuf
Garrii mootummaan Dr. Abiy itti deemaa jiru faallaa waan Oromoon qabsoo godhee kumaan itti wareegamee ti. Daran iyyuu isa bara Wayyaanee fi Dargii bira taree kan bulchiinsa Minilik fi Hayile Sillaasee deebisuuf mallattoo agarsiisaa jira. Dr. Abiy sabboonummaa Oromummaa copha tokko illee hin qabu. Inni nafxanyaan dhuunfatamee farra Oromoo ta’ee jira. Isa inni gad bahee afaan Oromoon jechoota tokko tokko darbatuun gowwomuu hin qabnu. Oromoon waan irraa eeggatu hin jiru. Qabsoon Bilisummaa Oromoo hoggansa dhabee afaanfajjii keessa jira. Har’a ifa bahee dhaaba mootummaa Dr. Abiy irratti kan qabsoo godhu Oromoo barbaachisa. Dhaaboti siyaasaa Oromoo biyya keessatti karaa nagaa siyaasaa irraa hirmaataa jiran kana godhuu hin danda’an. Kana beekuun Oromoo akkuma mootummaa Wayyaanee diddaa isaan hundeedhaan buqqise, mootummaa kanas bakkaa kaasuuf har’a-bor osoo hin jenne qabsoo isaa finiinsuun irraa eegama.
Horaa Bulaa
Injifannoon Ummata Oromoof
Kumkummee Sirbaa
Posted on December 16, 2019, in News. Bookmark the permalink. Leave a comment.


text:
Pirezidaantii Amerikaa,DonaldI Tiraampi waan hujii irraa buusuu dandahaatiin himachuutti jiran. Naqaashii hedduu itti yaammatanii dubbii tana durumattiin deemuutti jiran
Roobii dhuftullee pirezidaanti Tiraampii fi itti gaafatamaa gorsa seera akka isaa fi gorsaan seera itti yaammatanii himachaatti dabran.
Itti gaafatamaan koree tanaa paartii Demokriaati Jerrold Nadler pirezidaantii Tiramapii fi warra seeraan isa gargaarulleen koottaa waan isaniin himatan caqafadhaa jedhanii itti yaaman.
Akka oduu arganneetti jarii lachuu hin dhufu.
Pirezidaanti Tiraampi torbaan kana hujiif London deema namii seeraan isa gargaaru Pat Cipollone ammoo yaamicha kana ya dide.


text:
Abadan bishaan Qurxummiin kun keessa jiru daakuuf itti hin seeninaa
Tafakkur/Barracuda
Dachiin irra jiraannu tun harka dhibba keessaa harki 75 bishaaniin uwwifamee jira. haaluma kanaan baay’ini lubbu qabeeyyii bishaan keessa jiraniitis, lubbu qabeeyyii lafarra jiraatan dachaa hedduun caala. Uumamni har’aaf isiniif filadhe sanyii qurxummii yoo ta’u, maqaan isaatis Baaraakudaa jedhama. Qurxummiin kun akka qurxummiiwwan biroo bakka xiqqoo qofatti murtaa’ee kan jiraatuu miti. Bishaan gosa gara garaa keessa jiraatuu ni danda’a. laggeen yaa’an irraa kaasee, hanga qarqara garba gurguddaa keessas ni jiraata. Sanyiin qurxummii kanaa 20 ol akka jiru himama. Sanyiilee isaa keessaa irra hedduun isaanii bishaan oowwaa keessa jiraatu.
Sanyiin qurxummii kanaa 20 ol akka tahan dubbannee jirra. Sanyiileen kunniin guddina qaamaatiin wal caalu malee bocni isaanii wal fakkaataadha. Sanyiin xiqqaan Seentimeetira 50 kan dheeratu yoo ta’u, Inni guddaan ammoo haga meetira lamaa dheerata. Bifti gogaa kan duyda gubbaa garaagarummaa qabaachuu danda’a. sanyiin gariin daalacha, gariin magaalaa fi magariisa ta’uu danda’a. halluun garaa jalaa ammoo wal fakkaataadha. Hunduu bifa adii garaa jalaa qabu. Adii kana keessa ammoo sanyiin gariin barrina gurraacha qaba.
Qurxummiin kun qaama qal’aa dheeraa qaba. Gama mataa fi qoffee isaatiin ammoo ni qal’ata. Qaama isaa dheeraa sanirraa wantoota akka koolaatti isa tajaajilu lama qaba. Gama eegeetiin ammoo akkuma qurxummiilee hedduu ni bal’ata. Ilkaan isaa akkaan jabaafi qaraadha. ilkaan qaraan kun diina ofirraa ittisuufii soorata adamsuuf tajaajila. Qurxummiin kun sanyiilee qurxummii biroo kan guddina qaamaatiin isaa gad ta’an heddu ni soorata. Akkasumas bineensota lafee duydaa hin qabne kan bishaan keessaa jiraatan soorata. yeroo heddu Bineensotni inni adamsee sooratu kanneen bifa calaqqisaa qabaniidha. Kanaafuu Qurxummiilee bifa warqii (Golden) fi meetii (Silver) qaban adamsee soorata. Baaraakuudaan qurxummii ofeeggannoo jabaa godhu waan ta’eef, ilma namaatis ta’ee diina isatti dhufe hunda ilkaan isaa qaraa saniin ciniinee ofirraa deebisa. sababaa kanaaf namni bishaan qurxummii kana qabu keessa seene, yeroo baay’ee qurxummii kanaan ciniinamuun baramaadha. Abadan bishaan Qurxummiin kun keessa jiru daakuuf itti hin seeninaa. Ciniinnaan isaa haalaan hamaadha. Hedduu nama laalessa. Dhiiga guddaa namarraa jigsa.
Baaraakuudaan soorata isaa adamsuudhaaf mala tokko fayyadama. jalqaba qurxummiilee sooratuu barbaadu malaan rifachiisee naannoo isaan jiraatanirraa ari’a. Eega bakka jireenya isaaniirraa fageessee bakka itti dhokatan isaan dhabsiisee booda, saffisa qabutti fayyadamee ari’ee qabata. Qurxummiin kun saa’aa tokko keessatti Kiilomeetira 40 bishaan keessa daakuu danda’a. Saffisni isaa kun ammoo soorata isaaf ta’u adamsuudhaaf, akkasumas diina itti dhufaa jiru jalaa baqachuudhaaf isa gargaara. qurxummiin kun sababaa saffisa jabaa fi ilkaan akkaan qaraa qabuuf, naannoo qubsuma isaatti akka mootiitti kabajama. Qurxummiilee fi lubbu qabeeyyiin guddina qaamaatiin isaa gad jiran qurxummii kana waan sodaataniif, fageenyarraa yoo argan naannoo sanirraa saffisaan dheessanii baqatu.
Baaraakuudaan qurxummiilee guddina qaamaatiin isaa gad jiran irratti humna isaa agarsiisuus, innis waan sodaatu qaba. Sanyiileen qurxummii akka killer whale fi shark, garaa isaanii guuttachuudhaaf qurxummiilee qaama gurguddaa qaban filatu. Kanaafuu wanti isaan quubsuu danda’u qurxummiilee gurguddoo akka Baaraakuudaa kana waan ta’eef, adamsanii sooratu. Dabalataanis baaraakuudaan sanyiiwwan qurxummii ilma namaa biratti akkaan barbaadaman keessaa isa tokko. Ilmi namaa naannawa qarqara bishaanii jiraatu baaraakuudaa adamsee soorata. Kanaafuu ilmi namaatis diina Baaraakuudaati jechuudha.
Baaraakuudaan yeroo heddu kopha kophaa jiraata. Haa ta’u malee bakka tokko tokkotti tokkummaan waan isaan barbaachisuuf walitti dhufu. keessumattuu yeroo qurxummiilee adamsuuf ari’anitti tokkummaan akkaan isaan barbaachisa. Baaraakuudaan tokko qophaa isaa qurxummiilee biroo qubsuma isaanii irraa ari’uun itti ulfaata. gama birootiin yoo diinni itti dhufes walitti baqatu. yoo qurxummiin akka Shaarkii itti dhufe, heddummaatanii bishaan keessa burraaqaa bishaan booressu. yeroo kana diinni isaan adamsuuf dhufe kun dhama’ee biraa deebi’uu danda’a. tokkummaan ilma namaa qofaaf osoo hin taane bineensotaafis akkaan barbaachistuu akka taate kanarraa hubachuu ni dandeenya.
Haalli wal hormaata isaanii kan qurxummii hedduutiin wal fakkaataadha. Dhaltuun takka hanqaaquu haga 1000 ta’u bakka tokkotti hanqaaqxi. Achi booda kormaan dhufee hanqaaquu sanirratti sanyii isaa dhangalaasa. Itti aansuun dhaltuufi kormaanis gara bakka sanii hin deebi’an. Hanqaaquuwwan sunniin hayyama Rabbiitiin gara qurxummiitti jijjiiramu. Haa ta’e malee hedduun isaanii akkuma hanqaaquu keessaa bahaniin osoo heddus hin turin du’u. hayyama Rabbii guddaatiin qurxummiin kun haga waggaa 14 jiraachuu danda’a.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
Tajaajilli Kominikeeshinii Mootummaa Federaalaa, “Godina Horroo Guduruu Wallaggaa fi Shawaa Lixaa keessatti mootummaan hidhattoota Shanee hedduurratti tarkaanfii fudhate,” jechuun beeksise.
Deetaan Ministiraa Tajaajila Kominikeeshinii Mootummaa Federaalaa Obbo Kabbada Deessisaa, “Tarkaanfiin kun torban lama keessatti ka fudhatame yoo tahu tarkaanfichaan kanneen ajjeesamaniifi booji’aman ni jairan,” jedhan.
Gareen “Waraana Bilisummaa Oromoo” ofiin jedhuufi Mootummaan Itoophiyaa ammoo, “Shanee” jechuun shororkeessummaatti farraje, himannaalee gama mootummaa tii dhihaataa ture irra-deddeebiin kan haala ture tahuun ni yaadatama.
Gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Lafa Gujii
Oromiyaan kutaalee biyti Itoophiyaa jedhamtu qabdu saglan keessaa tokkodha. Ballinaa lafa bahaa hanga kibba-dhihaa biyya keessatti 600,000 km² ta'ee qabatee, baayyinaa ummataa tilmaamaan afurtamii shan (45) qabdi, kunis ballina lafaa fi baay'ina ummataan biyyaa Ityoophiyaa jedhamtu keessaa tokkofaa ishee tasisaa. Isheenis kan ofii keessa qabduu: kutaa Arsii, Gujii, wallagga, Baalee,Boorana,Shawaa, Harargee, Iluu Abbaa Booraa faa qabdi. Magaalaan guddoon Oromiyaa durii Finfinnee yoo tatuu, cuunqunsaa sirnoota darbeeti gara Adaamati akka jijjiraamtuu taasifame turee.
Garuu bara booda gaaffii mirgaa sabni Oromoo gaafateen booda gara Finfinneetti deebbite. Magaallan gugguddoon biraa Oromiyaa keessatti argaman Adaamaa, Amboo, Asallaa, Bishooftuu, Dambidoolloo, Fiichee, Gimbii, Gobbaa, magaalaa Jimmaa, Mattuu, Nagallee Gujii,Bulee horaa, Naqamtee, yaabal'oo( yaaballo) Shaashamannee fi Walisoo dha.


text:
*******************************************
Waggoota 3n darbe kana ummatni Oromoo gaafi gurguddaa sadi qabatee socho`a turuun isaa ni beekama. Gaafileen kuni gaafi deebi barbaadan qofa odoo hin tane hooggansa qabsoo ummata Oromos ta`an fayyadaa jiru. Ummata Oromoo kaabaa kibbatti, Bahaa dhihatti, biyya alaaf biyya keessaati, amantaan, siyaasan, naannoon odoo adda hin basiin akka wali faana hirriiran kan godhu gaafilee kana. Kanaafu gaafin Oromoo hooggansa bareedadha jechuun ni danda`ama.
Ummatni Oromoon Afaan tokkoon, yeroo tokkooti gaafilee kana kaasa ture/jira:
1) Eenyummaan Oromoo yaa kabajamu. Oromummaan kan ittiin hidhamnuuf ittiin ajjeefamnu odoo hin taane kan ittiin kabajamnu ta`u qaba. Afaan Oromoo Afaan hojii mootummaa Feedaraala ta`u qaba.
2) Ummatni Oromoo qabeenya (uumama, humna nama, hawaasuma) isaarratti abbaa qabeenya ta`u qaba. Albuudn Oromo abbaa qabeenya biroof kenamu hin qabu, magaali Oromo mootummaa feedaraala gala galu hin qabu. Namni barate biyya arri`amu hin qabu, ajjeefamuuf hidhamu hin qabu, Oromoon hidhaman hundi atattamaan hiikamu qaba. Oromoon biyya isaarratti akka fedhetti walitti dhufee waan barbaade uumachu danda`u qaba.
3) Oromoon mirga ofiin of-bulchuu dangaa tokko malee gonfachuu qaba.
Gaafilee kana qabatan sodaa tokko malee mootummaa nama nyaata san fuldurra dhaabachuun wareegama lubbuu kan itti kanfaala tureef jirumoo Qeerroof Qarree Oromooti. Gaafi kana akka Oromoo guutun wal-qixa gaafatu kan godhe isaan. Dhihoo kanamoo poolisiin Oromoof MNO isaan faana hirriire jira. Gaafin Oromoof Qeerroon/Qarreen Oromoo ilaalcha namoota mootummaa isaan ittiin falamaa turan keessa jiru moo`achuun isaan injifannoo guddaadha. Activistoonf beektoni Oromosi adda dureen gahee isaan baha kan jiran ta`un ni beekama. Qabsoo ummata kana jajjabeesu keessati shoora guddaas taphataa jiru. Miidiyaan Oromo hundi gahee ammana hin jedhamne taphachaa jiru.
Sochii amma ammaati godhame keessati injifannoon bayeetu galma`ee. Isaan keessamoo: diina keenya addaan baafachuuf tokkummaan irraatti duulu keenya iddoo guddaa qaba. Amma qabsoon ummata Oromoo sadarkaa dhumaara gahee jira. Qabsoo kana injifannoo ummatni keenya barbaadun xumuruuf tokkummaa ummatichaa cimsani itti fufuun barbaachisaadha. Tokkummaa kana eegnee itti fufuuf immo wali dhageeffachuun waan filannoo hin qabne ta`un hubatamuu qaba


text:
Oromia: #OromoProtests:#OromoRevolution: Gabaasa Fincila Xumura Garbummaa (FXG) Oromiyaa 2017 (March)
March 31, 2017
Posted by OromianEconomist in
#OromoProtests.
Tags: #OromoProtests, #OromoRevolution, Africa, Againsty Tyranny, Asia, Ethiopia, Europe and America, FXG, FXG Oromiyaa, Middle East, Oromia, Oromia: #OromoProtests: Gabaasa Fincila Xumura Garbummaa (FXG) Oromiyaa 2017, Oromo, Oromo News, social movememnts, World News trackback
https://videopress.com/embed/Kv0UV52t?hd=0&autoPlay=0&permalink=0&loop=0
VIDEO
VIDEO
Gincii, Amboo, Jalduu, Gudar, Giddaa Ayyaanaa, Mandii, Najjoo, Laaloo Assaabii, Jaarsoo, Gullisoo, Bojjii, Gujii, Dambi Doolloo, Gimbii, Naqamtee, Buraayyuu, sabbataa, Dirree Incinnii, Adaamaa, Harammayyaa, Mattuu, Baale (Robee), Madda Walabu, Walliisoo, Tulluu Boolloo, Sulultaa (Caancoo), Horroo Guduruu, Buuraayyuu, Dirree Dhawaa, Calanqoo, Ada’aa Bargaa, Baddannoo, Holootaa, Shaashee, Awaday (E. Harargee), Hara Qallo (Goro Dola, Gujii), Gaasaraa (Baalee), Bulee Hora, Jimmaa, Arjo, Heebantuu, Giddaa Ayyaanaa ,Kiiramuu, Ciroo, Dodolaa, Anfilloo (Mugii), Walqixxee, Diillaa, Bishooftuu, Finfinnee, Yuniversiitii Finfinnee, Geedoo, Asallaa, Shaambuu, Agaarfaa, Sibuu Siree, Kotobee, Wacaalee, Saalaalee, Machaaraa, Ammayyaa, Tokkee Kuttaayee, Innaangoo, Baabbichaa, Laaloo Qilee, Hiddii Lolaa, .Mugii, Arsi Nagallee, Baabbichaa, Shukutee, Baakkoo Tibbee, Jalduu, Gindoo, Buun’dho Beddellee, Grawwaa, Gaara Mul’ataa, Qarsaa, Qobboo (Dardar, Eastern Oromia), Sinaanaa (Baalee), Jimmaa Arjoo, Bojjii, Kombolcha, Aggaaroo,Tajji (Iluu), Qilxuu Kaarraa, Baabboo Gambel, Daawoo,Tulu Milki (Warra Jarso), Hirnaa, Xuulloo, Masalaa, Galamso, Bordode, Mi’esso, Waheel, Diggaa, Arjoo Guddattuu, Guraawa, waamaa Adaree, Shabee Somboo, Limmuu Saqaa, Amuruu (Agamsa), Daroo Labuu (Gaadulloo), Yaabelloo, Aliboo (Jaartee Jardagoo), Saasigga, Magaalaa Dafinoo, Dhumugaa, Daroo Labuu (Buraysaa) Begii (Kobor), Mardida Halo Guba (Daroo Labuu), Qassoo, Bonayyaa Boshee, Baalee (Dalloo Mannaa), Jimmaa Raaree (Magaalaa Gobaan), Nophaa (Iluu), Bordoddee, Togowacaalee, Dooguu, Metekel (Wanbara), Asaasaa, Waabee, Heeraroo, Doguu, Quufanziq (Dadar), Boku Luboma (Miyo, Borana), Eddoo, Dirree (Ada’aa), Qilxuu Kaarraa, Shebel town, Bate, Walanchiti, Warra Jiruu, Boolee Bulbulaa, Diilallaa, Gannat Haaraa (dodolaa) ……………
Amajjii (January): 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31 ……2017
Gurraandhala (February) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28…..2017
Bitootessa ( March): 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31……..2017
UNPO caught up with Shigut Geleta of the Oromo Liberation Front, one of our speakers at our conference “Women’s Inferno in ” co-organised with the People’s Alliance for Freedom and Democracy (PAFD) and hosted by Liliana Rodrigues MEP (S&D). Mr Geleta highlights his great concern for # Ethiopia ‘s rights in #Ethiopia, as they are the first victims when conflict strikes. # women
HRLHA Press Release
International Human Rights Day marks the anniversary of the adoption of the Universal Declaration of Human Rights on December 10, 1948. Crafted in the shadow of the horrors of the Holocaust and World War II, the Declaration gave the world the vision it needed to stand up to fear and the blueprint it craved to build a safer and more just world. Its single premise is:
“Recognition of the inherent dignity and of the equal and inalienable rights of all members of the human family is the foundation of freedom, justice and peace in the world.”
Human Rights Day Message:United Nations High Commissioner for Human Rights Zeid Ra’ad Al Hussein’s message for Human Rights Day 10 December 2014.
VIDEO
VIDEO
In observing Human Rights Day, its important to highlight the horrific going on in 2014 in our world. The following document is the summary of horrific repression going on against Oromo people by tyrannic Ethiopian regime:
Click to access because_i_am_oromo.pdf
https://oromianeconomist.wordpress.com/?s=because+I+am+Oromo&searchbutton=go%21
” data-medium-file=”” data-large-file=”” class=”alignleft wp-image-4426″ src=”
https://qeerroo.files.wordpress.com/2012/05/hrlha.jpg?w=151&h=151″ alt=”HRLHA” style=”margin: 0px 7px 2px 0px; padding: 4px; border: none; float: left; display: inline;”>February 26, 2017The Ethiopian Somali Liyu Police led by the Ethiopian Federal government’s killing squad have been engaged in a cruel war for the past six months against the Oromo nation in fifteen districts of Oromia. The Oromia districts that have been invaded by the two aforementioned forces are in east and east- west Hararge Zone, Eastern Oromia, Guji, Borana and Bale, South Oromia zones, Southern Oromia of Oromia Regional State.
Samantha Power, the Unites States ambassador to the United Nations (UN) has called for the release of a leading Ethiopian opposition member, Bekele Gerba
In his interview with VOA, U.S. Assistant Secretary of State for Democracy, Human Rights, and Labor, Tom Malinowski discussed the current Ethiopian situation a nd his concerns regarding human right protection. He said, “It’s a very difficult situation. The country is under a state of emergency, and a state of emergency by definition means that certain rights are suspended. Due process is suspended. And however much the government may feel that the state of emergency has brought calm temporarily to the country, it also brings with it certain risks. It risks adding a new layer of grievances to those grievances that initially led people in Oromia and Amhara to come out onto the streets. At first they were concerned about land seizures and lack of jobs and representation, all of which the government has acknowledge to be real and legitimate. But now they’re also upset about the arrests and the violence. And the longer this continues, the more those grievances are likely to build. At the same time, it risks giving greater power to the security apparatus in a way that could delay the introduction of the reforms that the Prime Minister and the government have, to their great credit, said are necessary.” Listen the first part of VOA interview at: http://bit.ly/2h3kmYO https://www.facebook.com/us.emb.addisababa/posts/1372399152802454
#OromoRevolution Australian MP Andrew Wilkie the parliament speaking about the of Oromo people
Open Democracy: Ethiopia’s crisis: Things fall apart: Will the centre hold? By RENÉ LEFORT 19 November 2016
Need for Meaningful Reforms, Accountability
Gabaasaa qindaawaa armaan gadii kan nama balaa san irraa hafeen nuu dhihaate kana obsaan dubbisaa. Sana booda wanti kaleessa Hora Haarsadeetti tahe maal akka fakkaatu hubannoo gahaa horattu.
■■■■■■■■■■■■■■■■■
“Kan dhagaa darbaate ummata miti. Yeroo dheeraaf mormiin walitti fufinsaan deemaa ture. Waanuma godhan dhaban. Gubbaan helekoopitara nurra naanneessaa turan. Helekoopitarri marsaa duraa ergaa baga geessan jedhu gubbaa gad facaasaa ture. Sun kan akeekkameef ayyaana ummataaf yaadamee miti. Sodaachisaaf ture. Yeroo helekopitarichi nurratti gad siqee naannawuu umman guutuun harka wal qaxxaamursuun mallattoo didda itti agarsiisaa ture. Haalichi cimee itti fufe. Mormiin bifa adda ta’een deeme. Qeerroon guutummaan iddoo silaa Opdof isaan qabachiisu barbaadan dursite ganamumaan waan qabatteef kallattii dhaban. Karaa mormii ittiin qabaneessan dhaban. Midiyaaleen addunyaas ta’e isaan biyya keessaa bifa danda’aniin haalicha waraabaa turan. Guutummaan mormii waan tureef kallattiin dabarsu hin dandeenye. Fuuldura keenyatti faranjoota heedduu argaa ture. Waraabaa turan.
Midiyaaleen alaa carraa nu bira ga’uu hin arganneef malee gara ummata mormii irra jiruutti seenuun jiddu jidduun gaafiif deebii taasisaa turan. Qeerroon sodaa tokkoon alatti isaanitti himaa ture. Manguddoonnis akkasuma himaa turan. Mootumma shiftaa kana hin barbaannu,opdo hin barbaannu,ofiin of bulchina jechaanii ture. Ammas mormiin cimaa dhufe. Ummanni kallattii hundaan gara irreechaatti dhufu mormii dhaggeesisaa dhufa. Sagantaa gaggeeffachuu taasuma isaan hin dandeenye. Haalli kun hedduu isaan aarse. Ni boba’an. Naannolee adda addaatii qarshii kanfalaniif ummanni isaan geejibbaan fidatanis isaanitti gara gale. Mormiin liqimfamee mormitti seene. Woyaneen waan qabdee gad dhiiftu dhabde. Poolisoonni jidduu ummataa dhaabde hidhannoo hin qaban. Agaazii gara duubaatiin dhaabdee jirti. Booda irra as ba’an malee tasuma hin mul’atan ture.
Adaduma baayinni ummata gara horaa dhufu dabaluun mormiin haala duraanii caale cime. Dirreen irreechaa dirree mormii qofa taate. Kanatu isaan dhukkubse. Ummanni miliyoona heddu dirree irreechaa irratti bakka miidiyaaleen addunyaa baay’een argamanitti isaan salphise. Kanaaf maratan. Summii saamii irraan helekopitaraan gad roobsan. Ummata joonjesan. Sab booda dirreen aaraan guutamte. Agaaziin iddoo jirtuu as baate. Rasaasaan dha’amuu ummata arguu qofa taate. Boolla meetira 10-15 gad fagaatutu jidduu waraanaaf ummataa jira. Boolla kanatti baayee fixan. Lakkofsi ummata dhumee hedduu dabaluu danda’a. Rasaasa isaanii cinatti boollichis isaaniif tumseera.”
Yaya Beshir irraa
Risk Advisory: Ethiopia | Assessment of government stability amid ongoing protests
The Ethiopian government is looking increasingly unstable, and the security environment in Ethiopia is looking more dangerous.
A wave of protest in Ethiopia highlights the country’s history of exploitation and dispossession.
Click here to read Daily Maverick: Ethiopia Mourns– but mourns what, exactly?
VIDEO
VIDEO
For those following the Feyisa Lilesa and in Ethiopia: Sifan Hassan on his demonstration – “He’s my hero.”
Athlete Sifan Hassan, the European champion – “I’m Oromo and Feyisa is my hero”
https://www.facebook.com/v2.3/plugins/post.php?app_id=249643311490&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2Fr%2FSh-3BhStODe.js%3Fversion%3D42%23cb%3Df2de287767684ac%26domain%3Dorom
VIDEO
https://www.facebook.com/dammaqaa/posts/1835491683143368
Continue reading →
Bitootessaa 30/2017 AMBOO Gidduugaleessaa Oromiyaa Godina Lixa Shaggar Magaalaa Amboo Keessaatti Warraaqsi Biyyooleessa Oromiyaa FXG Gootota Qeerroo Dargaggootaa Barattoota Oromoon durfamu itti fufe.
Goototni Qeerroon Barattootni Oromoo Mana Barumsaa Qophaa’inaa Amboo fi Mana Barumsaa FiiwucheeriJeneerashinii Amboo Guyyaa har’aa Warraaqsa Biyyooleessaa Oromiyaa FXG dhoosuun dhaadannoo armaan gadii dhageesisaan, Konkolaataa lukkeelee Wayyaanee hedduus dhagaan barbadeessaan.
Dhaadannoolee Qeerroon Barattootni Amboo dhageesisan :
1. Gaaffiin mirga abbaa biyyuummaa kan hundeen bilisummaa fi walabummaa nuuf haa kabajamuu.
2. Dhaabni jalee Wayyaanee OPDOn warraaqsaa FXG kuftee waan jirtuuf nutti deebi’uuf tattaffiin OPDOn gootu hin milkaa’uu, dhaabni yakkamtuun kan uummata Oromoo lafarra ficisiifte OPDOn nu hin bulchitu, dhumaatii ilmaan Oromoof itti nuuf haa gaafataman.
3. Hidhamtootni ilmaan Oromoo hundii haalduree tokko malee haa hiikaman.
Continue reading →
Bitootessaa 29/2017
Godina Horroo Guduruu Wallaggaatti Diddaa Uummataa fi Qeerroo Dargaggoota Oromoo irraa Sodaaguddaan kan itti bulee mootummaan Wayyaanee maqaa duulaa sakkatta’insaa humna addaa ABO jedhuun uummata hiraarsa jira.
Haaluma Kanaan Aanaa Jaardagaa Jaartee bakka addaa Shullukkee jedhamu keessatti Torbee darbe irraa eegaluun Mootummaan Wayyaanee Waraanaa Komaandii Poostii fi humnoota basaasa isaa uummatatti bobbaasuun humna Addaa ABOtu isin waliin jira jechuun sakkatta’insaa humnaa olii uummatarratti gaggeessa kan jiranii fi Uummats hiraarsaa jiraachuun ibsame jira.
Continue reading →
Bitootessa 28/2017 Godina Wallagga Bahaa Aanaa Jimmaa Arjootti Mootuimmaan Wayyaanee Dargaggoota Oromoo Warshaa Sukkaara Arjoo Dhidheessaa keessa sadarkaa garaagaraa irratti ramadamani Hojjetan 178 hojii irraa Arii’uuf qophii xummuree kan jiru yoo ta’uu, Ilmaan Oromoo 5 immoo Waraana Kokmandii Poostii Wayyaaneetiin ukkaanfamuun Aanaa Jimmaa Arjoo magaalaa Arjoo Awuraajjootti hidhamanii hiraarfamaa jiraachuu maddeen Qeerroo Godina Lixa Oromiyaa gabaasan.
Ilmaan Oromoo biyyaa abbaa isaanii keessatti Oromummaa yakkamanii hiraarfamaa jiran kanneen Warshaa Sukkaaras Arjoo Dhidheessaa irraa qabamani hidhaman keessaa kan ammaf maqaan adda bafaman :
1. Dargaggoo Ayyaanaa Badhaasaa
2. Dargaggoo Yooseef Gaarummaa,
3. Dargaggoo Waggaarii Bayyanee
4. Obboo Iddoosaa Gulummaa
5. Dargaggoo Taamiruu Dajanee kanneen keessatti argaman ukkanfamuun hidhamanii hiraarfamaa jiraachuun ibsamee jira.
Continue reading →
Godina Arsii keessatti manneen daldalaa dhuunfaa cufsiisuun akkuma itti fufetti jira,Godina Arsii Aanaa Suudee magaalaa Darrabbaa keessatti wayyaaneen manneen daldalaa dhuunfaa cufuudhan dirqamaan daldaltoota sabaan Oromoo ta’an dirqamaan gurmaayaa jechuun hojii dhuunfaa isaanii irraa ittisaa jiraachuun beekamee jira. Bitootessa 29,2017,
Bifuma wal fakkaatun Godinuma kana Maagaalaa Eddoo keessattis daldaltoota daldala dhuunfaarratti eeyyama baafatanii daldalan eeyyama haaromsiisaa jechuun manneen isaanii irratti cufuudhaan erga waajiratti waamaniin booda gurmootanii dalaguu qabdu jechuun dirqamaan hojii isaanii irraa ittisaa jiraachunis gabaafamee jira.
ODUU
VIDEO
Bitootessa 28,2017 /Godina Wallaggaa Anaa Baaboo Gambeel Keessaattii humni waraana Wayyannee uumataa nagaa gooluu irraan kan ka’e ummanni naannichaa wal gurmeessuun waraanni jiraattoota nagaatti roorrisu akka naannicha gadhiisee bahu yoo gaafatan illee ummata reebuu fi doorsisuun waan itti fufeef jecha gartuun komaandi poostii jedhamu mormii dhageessisuuf jettu jechuun uummata ba’aaf galla dhowwa jiru.. Magaalaan Baaboo moraa Leenjii warrannaa fakkataa yeroo amma kana uummanii deeme galuuf soda keessa jira…dhimaa kana irraattii Baaboodha nama dubbisunu qaban. Continue reading →
Guyyaa kaleessaa 272017 G/W/Liixaa magaalaa Naajjoottii bartonnii mana barumsaa qopha’insaa Naajjoo Mormii yeroo jalqabanittii humnaa warannaa wayyanneen bitina’anii bartoottii hedduun gara lagaattii baqatanii turan haalumaa kanan bartoottii hedduun guyyaa kalleessa qabamanii mana hiidhaattii geessuun aduu keessa ka’iini reebichaa hammaan irraattii rawwachaa jira. Maatiin bartootaas ta’ee namnnii kammiyyuu hiidhamtoota dubbisuu hin danda’u. Continue reading →
) ODUU OMN: Oduu (Bit 28, 2017
Bitootessa 26,2017
Mootummaan sirna shiftummaa fi saamichaan hundeen ishee walitti coccoramuun bixxilamte sirni wayyaanee yeroo ammaa guutummaa magaalaa Naqamtee keessa waraana ishee facaasuudhaan uummata bahaa f gala dhorkaa akka jirtullee maddeen gabaasaa jiru.
Addattimmoo wayyaaneen yeroo ammaa waan qabduu fi gad lakkistu wallaaluudhaan uummata magaalichaa nagaan karaarra deemu qabdee ukkaamsuu fi reebuu irratti akka argamtu himame.
Gochi diinummaa kun kutaa magaalaa Naqamtee keessaa Adda durummaan Bakka addaa Muka Haraaraa/Boordii bakka jedhamuu fi Naannoo dargeettii ilmaan oromoo galgala galgala karaarraa qabamuun reebamaa akka jiran maddeen dabaluun gabaasaa jiran.
.
Torban kana keessa waraanni wayyaanee kunneen guyyaa sanbata duraa fi sanbata guddaa guutummaa magaalaa Naqamtee dhuunffachuudhaan uummata bahaaf gala dhorkaa jiraachuunis gabaafame.
Irra caalaattimmoo waraanni sirna wayyaanee kunneen shakkii addaa naannoo boordii fi naannoo Mana barumsaa qophaa’ina Naqaqteetii waan qabaniif naannoo sana irra caalaatti dhuunfatanii akka jiranillee maddeen keenya gootowwan qeerroo leeqaa irraa nu qaqqaban ibsanii jiru. Continue reading →
OMN: Oduu ( Bit 26, 2017)
ODUU: OMN: oduu (Bit 25, 2016)
March 24, 2017
Amnestii Internaashinaal Waa’ee Mirga Dhala-namaa Oromoo Irratti Kolombiyaa Yunivarsitii Keessatti Kora Qopheesse
Namoo Daandii
WAASHINGITAN, DIISII (Qindeessitoonni walga’ichaa akka jedhanitti — Damee Amnestii Internaashinaal, ka Yunivarsitii Kolombiyaatti qineessaa ka ta’an – Nikson Oguutuu fi wahiloota isaanii tu, Yunivarsitii Kolombiyaa, Gurmuulee mirga hawaasummaa, akka “Black Alliance For Justice” fi Koomishina Immigireeshinii yokaan Godaansaa Niwu-York, akkasumas, sagantaa Raadiyoo Oromoo “One Man One Vote” jedhu wajjiin walgargaaruudhaan qopheesse. VOA Afaan Oromoo) — Continue reading →
Bitootessa 23,2017
Godina Arsii Aanaa Doddotaa Magaalaa Siree keessatti manneen Daldalaa ummatarraa cufamaa jiraachuun dhagahamee jira,Ji’oottan dabran kana keessatti godina Arsii magaalota hedduu keessatti manneen daldalaa ummatarraa cufamaa jiraachuu gabaasaa kan turre yoo ta’uu addatti manneen daldalaa ilmaan Oromoo qofarratti fuulleffachuun ummata keenna diinagdeen dadhabsiisuuf akka itti yaadamee godhamas jiru Qeerron gabaasee jira
Godina Arsii Magaalaa Dodolaa keessaa ummata Oromoo mana hidhaatitti guuruun itti fufee jira 21/3/2017 namoota hedduu ummata misoomafii nageenya biyyattiitti buusuu dhoorgaa jirtu jechuudhaan kan hidhaa jiran yoo ta’uu namoota amma waajjira poolisii magaalattii keessatti hidhaman keessaa
Muhaammad Bulloo,
Ahmad Tolaa ,
Ibraahim Muummee,
Safiyyaa H/Jamaal,
Seeyfuu Bakaroo,
Jamaal Abdullaahi,
Yuusuf H/ Amiin,
Shamsuddiin Jeeylaan,
Turaa Kadiiro fi
Ziyaad Aliyyii kan keesatti argaman yoo ta’uu ammas namoota hedduu basaasaa jiraachuun
gabaafamee jira
Continue reading →
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
Yuunbarsiitii Finfinneetti uummata qosheetti dhumeef guyyaa sadiif nyaata lagannee gaddina jedhee beeksisa baasee, kaaffee barataarraa cufe. Baratoonni hedduunis “gaafa irreechaa yeroo namni hedduun dhume, yoom gadditan? hin ta’u, hin gaddinu! ofii ajjeestanii ofii gadditanii nuun immoo agabuu nun ajjeesinaa!” jedhanii laguu nyaata didan. Mooraanis kunoo maqaa namoota nyaata didanii jechuun, warra ijoollee keessaa gaaffii gaafate maqaa baasee maxxanse.
VIDEO
VIDEO
Continue reading →
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
Grand Rally Against Ethiopia’s Repressive Regime, 9 March 2017. #OromoProtests #OromoRevolution
Hirira Mormii Hawaasni Oromoo Washington DC fi Naannawaashee Taasisaa jiran
VIDEO
Bitootessa 9,2017/Uumata Orommoo naannoo Matakkal akka Oromiyaa jalatti deebi’uuf jettanii gaaffii kaaftaniittu sababa jedhuun Oromoota dhalootaan Matakkal ta’an qabamanii guyyaa har’aa mana hidhaa Ma’ikelaawwiitti guuramaa jiraachuu Qeerroon gabaase.
Har’a Bitootessa 9,2017 heddummina Oromota Matakkal qabamanii Finfiinnee nama hidhaa Ma’ikelaawwiitti geeffamaa akka jiran beekame.
Kanneen keessaa:-
Kefalew Nigatu Baddeessoo
Habtamuu Bayyanaa Amantee
Jabbeessaa Dheeressa Kabadda
Bilisummaa Dhaabaa Taddesee
Abdisaa Dhiinsaa
Dhugaasaa Baqalaa
Hudansaa Hayiluu
Jabeessa Akkumaa
Fiqiruu Zallaqaa Wiirtuu
Tesfayee Ababba Gannati
Fayisaa Oljirra
Kanneen jedhaman garii yeroo ta’an hedduun isaanii gabaasa boodaan akka dhaqabsiifamu Qeerroon gabaase.
Haala kana irraa kan ka’u dargaggoonni nannichaa hedduminaan baqatanii yeroo ammaa bosona keessatti diddaa Wayyaanee muldhisaa akka jiranii fi gara qabsoo hidhannootti of gurmeessaa akka jiran beekame.
Continue reading →
TPLF denied Dr. Merera Gudina bail and remanded him in their notorious custody. Dr. Merera’s statement in Kangaroo court today.
Dr. Mararaa Mirga Wabii akka hin Eegamneef Dhoowamanii jiru. Jedha Oduun.
Dr. Merera’s statement in Kangaroo court, 10 March 2017:
VIDEO
Bob Zimmer, Member of Parliament, Canada, has expressed solidarity for
ODUU
VIDEO
Bitootessa 6,2017
Godina Arsii keessatti kumaand poostiin ummata nagayaa hidhaan dararuu itti fufuun Aanaa Roobee Magaalaa Roobee Diida’aa keessatti namoota Xoollayitti hidhamanii gadhiifaman Sababii namootni hedduun T-shirt Irra hin deebi’amu jedhuufii barruulee Wayyaaneen itti hirte gubanii fi balfa keessatti darbaniif jecha Namoota gara dhibbaaf Shantamaa 150 ta’an Gamoo 2020 Opin Kolleejjii keessatti hiitee erga dararuu eegaltee torbaan gahaa jira,Yeroo ammaa haalli ummanni magaalattii keessa jiru baay’ee yaaddessaa ta’uun dhagayamaa jira.
Continue reading →
Qerroo Iluu against TPLF tyranny and its economic corruption. 5 March 2017. #OromoRevolution
Qeerroon Iluu Abbaa Booraa Qabeenya Mahammad Alaamuddiin kan ta’ee fi qonna jirbii Alaamuddiin kan Gambeela keessatti argamu irraa konkolaataa j
irbii fe’isa guutuu fe’ee gara Finfinneetti adeemaa ture irratti tarkaanfii fudhatan. konkolaataa qabeenya M. Alaamuddiin kana irratti tarkaanfii kan fudhatame Magaalaa Mattuu keessatti, Bitootessa 4 bara 2017 galgala ture.
Tarkaanfii kanaan, jirbiin fe’amee ture akka hin jirre taasifamee barbadaaweera. Kinkolaatichi garu, birmaannaa hidhattoota diinaa Mattuu qubattee jirtuun, badii irraa hafee jira.
The 3rd anniversary of Oromia Media Network. Mayor of Seattle congratulated the success of OMN. 4 March 2017
Thank you Mayor Ed Murray & City of Seattle for recognizing
Oromia Media Network. In democracy the press is celebrated while the tyrants in Ethiopia try to supp ress OMN by filing bogus charges.
Kantiibaan magaalaa Seattle Waggaa sadaffaa OMN ilaalchisuun xalayaa barreessan. Toban Wayyaaneen himata sobaatin OMN yakkuh yaaltetti warri mi’aa miidiyaa beeku akkanaan kabajaa agarsiisa. Jawar Mohammed
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
/ Darara humnaan olii Yuunibarsiitii keessatti irra gahaa jiru barattoonni Yuunibarsiitii Asoosaa Balaaleffachuuf humni Waraanaa nu hin daangessu jedhan haaluma kaleessaan walqabatee amma galgala kana ijollee mana amantaatii osoo galaa jiranii karaa nagaan, mirgi keenya nuuf haakabajamu, gaaffiinkeenya nuuf haa deebi’u jedhanii sagalee dhageessifachaa jiran irratti dhukaasa banuudhaan, barattoota kumaatamatti lakkaawwaman walitti qabdee jirti, barataama mooraa keessa soso’us qabdee itti dabalaa jirti, yeroo ammaa kanatti waraanni Wayyaanee fardasaanii yaabanii waliif gadi utaalaa jiru, barattoota kana maal gochuuf akka jedhan hinbeekamin jira. Bitootessa 2,2017 Continue reading →
Like this: Like Loading...
Related


text:
Aari fi Dheekkamsaa maali, Sagaleen Waaqayyoo Maal Nu Gorsa?
“Namni gowwaan, yaada aarii garaa isaatii hundumaa in dubata, namni ogeessi garu in obsa, of qabaas in dubbata” Fk. 29:11. Ergaa gabaabaa yeroo fannifamuu fi du’aa ka’uu ilaalchisee, kessaa iyyuu madda aarii isa gooftaa Yesuusiin fannisiise. Yeroo waa’ee firdii fi du’atti dabarfamee kennamuu Yesuus Kiristoos Wangeela kessatti dubbifanu, waanta gurguddaa lamatu seenaa sana keessa mul’ata. Aarii geggessitoota amantii, akkasumas saba isaan duuka jiranii fi soda warra aangoo qabanii ti. Isaan kana lamaantu walii galee, Yesuusiin kan cubbuun tokko illee irratti hin argamne, fira hiyyaassaa fi cubbamootaa, kan warra hawwaasii gadii gate olqabe, akka cubamaa fi hattuutti muka googaa irratti saafaan fannisani. Haala yeroo sana keessatti yoo ilaalli haalli isa nama qalbii nagaa fi hafuura qajeelaa qabuu hundumaaf hedduu ulfaataa dha. Mel Gibson, haala kana filmii isaa kan ‘The Passion of the Christ’ jedhu keessatti haala gaariin olfuudhee mullisa. Yakkii fi hammnnii raawwate, yoo senaa sana kessatti ilaallee guyyaa dukkaneesse, haffurra warra abdii hara’umssaa godhatanii isa duukaa turan cabsee, ‘meerre Waaqayyoo?’ jechisuus argina. Plaxoos, bulchaan biyyaa yeroo sanaa kan durabuutotti amantii Yesuusiin itti dhi’afatan, mudaa tokko akka irratti hin agarre dhugaa ba’ee akka gadii dhiifamuu yeroo innii yaada dhi’eesse kan isa dhaga’e hin turre. Hunduu sagalee tokkoon ‘hafannifamu … haafannifamuu’ jedhanni wacani. Plaaxos yoo dhugaa dubbichaa hubate iyyuu angoo isaatiif waan sodaateef wacaa namootaa fi fedha abboota amantii hojii irra oolchuu filate. Maal kan akka kana abboota warra amantii aarsee, nama qulqullu kana akka kanatti akka du’uuf dabarsanii akka kennaniif isaan oofe? Hubachuuf, isa kana yoo duubatti deebinee seenaa Yesuus haala yeroo sanaa keessatti dubbifannee hubachuu in dandeenya jedheen amana. Yeroo gadii fageenyatti ilaallu, hammnii hamma kana ga’uu kan dhufe aarii dhidha ( challenge) barsiisa, jireenyee fi hojii gooftaa Yesuus isa abboota amantii eenyummaa fi hubannaa isaanii wa’ee ayyaana Waqayyoo otuu hin taanee, amntii seeraan kan oofaman, keessa kan maddeedha. Hubanaan isaanii, kan eenyessi isaanii iraatti ijaarame, kan isaan ofii isaaniti iyyuu itti jiraachuu hin dandeenye hojii fi jireenya gooftaa Yesuusiin qeeqa jala galuu isaati. Inni kun imoo ilaalchaa fi hubanannan isaan waa’ee ofii isaan qaban, jireenya itti fakkessaa irraati kan ijaarame (hypocrisy, ὑπόkpισις (hypokrisis), saaxilamuun ( fakeenyaaf Yohn. 8: 1-11) aarii qaanii waa’ee enyummaa isaanii fi soda tuqama angoo isaanii irraa kan ka’ee seesa tokko malee Yesuusiin fannisisuusaanii argina. Waanti kun arra nuuf haaraa miti. Yoo galagallee arra naannoo keenya ilaalle, arriin, hammina garaagaraa, jibbaa fi maqballeessin jiru, Waldaa Kiristiyaanaa kessat ta’ee ta’e ala, akkasumas gooliin dhiiga namaa dhangalaassu, irra caala hawwii qabqajeelummaa irraa otuu hin taane aarii garaa garaa, shaakala hamaa keessa darbame, kulkula qabnuu, milkaa’uu dabina, hawwaa fi ofhubee dogoggoraa, akkasumas sodaa irraa akka ta’ee hubachuun nama hin rakkisu, dhugaan yoo gadi fageessinee ilaalle. Isa kaanfi egaa kan gooftaa Yesuus, otuu dhiphatuu fannoo irra taa’ee ‘waan godhan hin beekanii isaaniif dhiisi’ jedhe. Yeroo hafuurri keenyaa aarii fi sodaan guutuu dhugumaan wanata dubbanuu fi goonu hin beeknu. Aarii fi sodaan gar tokko nammi eenyessi (personhood) isaa yeroo tuqamu yokan kan tuqame itti fakkaatu, off irraa facisuuf kan inni godhuu itti dhaga’ama umamaa ti. Kanaaf yeroo aariin nu qabatuu, butamnee itti dhaga’ama keenyaaf bitamuu duraa, maddi aarii keenyaa maal akka ta’e, dhugummaa isaa, akkasumas eenyessi keenyaa kallatti inni ittiin tuqamee yoo qalbeefannee xiinxallee ilaaluu dandeenye aarii gara diinummaa hamaa fi goolii hin taaneetti geesuu irraa ooluu dandeenya. As irratti kan ani jechuu barbaadee, aarii keenyaa gadi qabuu yookaan haaluu otuu hin taanee, maddaa aarii keenyaa gadi fageessinee hafuura ofii keenyaa keessatti xiinxaluun, hamaa hundumaa nu olcha. Sagaleen waqayyoo akkas jedha, “Namni gowwaan, yaada aarii garaa isaatii hundumaa in dubata, namni ogeessi garu in obsa, of qabaas in dubbata” Fk. 29:11. As keessatti sageleen kun kan inni nu gorsuu, yeroo arriin nu qabatuu obsinee, hundumaa duraa ofii keenya keessa ilaaluun, aariin keenyaa maalii wajjin, keessumaa eenyessa keenya ilaalchisee, yoo yeroo fudhannee ilaalle qabanoofnee yaadaa qajeelaatti deebinee deebii hubannaa fi dhuugaa qabuu laachuu dandeenya. Mee wanta kana fakeenyaanan ibsa. Baayyeen keenya yeroo ijoolleen keenyaa waa itti dubannee, isaan immoo yaada keenya sana fudhachuu irra asii oli nutti deebisan aariin dheekamnee lafa irraa isaan kaafana. Yoo waanta kana gadii fageessinee ilaalle, duta kana kan fidu, gochaa isaanii caalaa akkaataa nuti itti of ilaalluu, waa’ee tuqama eenyummaa keenya ti. Ijooleen achii ol nutti dubachuun eenyessi keenyaa gaaffii jala waanta galee waan nutti fakkaatuu, tasgabiin yaada keenya ijoollee hubachiisuu irra, achii gadii itti dunna. Baayeen isaa kun immoo dhaalaan kan nutti darbe, shakalaa fi hubannaa kuufamee dha. Ariin baayyee keenyaa, arra kan dhalate otuu hin taanee, dhaalan shakalaan kan arganeedha. Arra yoo ilaalle, baayeen keenyaa yaadi keenya wanta hin fudhatamneef, yookaan haala jiru akka biraatti wanata dubbifnuuf, yokan immoo shaakala darbe keessatti hidhamnee waan jiruuf dheekamsaa fi lolaan malee walitti dubbachuun nu danqa. Kanaaf, Waldaa kiristyaanaa kessattis ta’e hawaasa keenya keessatti, arii fi sodaan dhuunfatamnee wal diiguu, wal loluu, maqaa wal balleessuu aadaa ta’ee jira. Sagaleen Waqayyo garuu akka jedha, “Dheekkamsi nama Waaqayyoo duratti qajeelina namaaf hin hojjetu” Yaq. 1:20 Aaariin akkuma olitti iaalalle itti dhaga’ama waa’ee tuqamuu eenyessa keenyaan kan walqabate waan ta’eef, yeroo tokko aaruun keenya hin oolu. Sagaleen Waqayyoos aaruun cubbuudha hin jedhu, aarii keenyaan wanta nuti goonu malee. “Yoo aartan iyyuu aariin keessan gara cubbuutti isn hin geessin. Utuma aarti jirtaniis aduun isn duarti hin lixin” Ef. 4:26 Sababiin isaa yeroo aariin nu dhuunfatu, qalbii isa qajeelaa keessaa baanee human balleessuu, diiguu, fi goolii taana (Ef.4:27). Fannifamuu gooftaa Yesuus Kiristoos yoo ilaalle Fariisotii fi geggessitoonni amantii warrii hojii, barsiisaa fi jireenyi Yesuusiin didhaman, kan eenyessi isaan ijaarratan jalaa tuqame itti fakkaate, hadhaa’ummaa hamaa aariin guddaan guuteen gooftaa Yersuusiin seesuu tokko malee fannisiisani. Yoo teenyee ilaalle gooftaa Yesuus isa isaan warraa eeyummaa isaanii amantii seeraa isa hafuura namaa hidhuu fi cubbuu oftulummaa, jibbiinsa, tuffii fi hadhaa’ummaa hundaa horu irraa hiikuuf dhufe simachuu hin dandeenye. Mee gara ofii keenyaatti haa deebinuu, jireenyi keenyaa maal fakkaata? Aarii keenyaa akkamitti qabachaa jira? Sagaleen Waaqayyoo “Hadha’ummaa, dheekamsi, aariin, waci, maqaa wal balleesuun, hamminni hundinuu isin irraa haafagaatu. Walitti kan toltan, garaas kan waliif laaftan ta’aa; akkuma Waaqayyo karaa Kiristos cubbuu keessan isiniif dhiise, isinis akkasuma waliif dhiisaa.” Efs. 4:31-32. Kanaaf mee yeroo du’uu fi du’aa ka’uu gooftaa Yesuus ayyaanefannu kanattii, asii achii waa’e aarii keenyaaf quba namatti qabuu, wal balaalefachuu irraa hafuura ofii keenyaa qorree ilaaluu akka dandeenyu Waaqayyoo ayyaana isaa nuuf habaayyisu. Haara’umsaa fi geddaramsa kan fiduu goolii, dheekamsa, fi duutuu otuu hin taane jaalalaa fi nagaa jaalalaa fi kabacha kessaa maddu duwwaadha. Inni kun immoo kan ta’uu nammuu dhuunfaa dhuunfaa isaatti hafuuraa ofii isaa ilaalee xiinxalee yoo of mo’achuu danda’e qofa. Kan hundumaa kan bu’uura ta’ee waa’een eenyummaa keenyaa mirkanaan isaa namoota naannoo keenyaa, hojii, qabeenyaa, aangoo yookaan qomoo irraa otuu hin taane, Waaqayyo isa karaa gooftaa Yesuus eenyummaa gati-jabeessa nuuf kennne waan ta’eef, off irraa hiikamnee isa kana gochuu akka dandeenyuu Waaqayyoo ayyaanaa isaa nuuf haabayyisu. Lb. Dr. Gemechu Olana, Barrefame


text:
Prezidaantiin Oromiyaa fi Dura-taa’aan Dhaabbata Dimookiraatawa Uummata Oromoo yokaan OPDO – Obbo Lammaa Magarsaa, hoogganni wanna lama hojjeta. Rakkoo adda baasee beekuu fi rakkoo hiikuu – jechuudhaan ibsa isaanii jalqaban. Garuu, kun qofaa isaa gahaa akka hin tahinillee hubachiisanii jiran. Hoogganni yaadawwan haaraa maddisiisuun gara uummataatti geessee, karaa dimookiraasummaa qabuun uummatni irratti mari’atee akka kan isaa godhatuu fi hojii irra oolchu gochuunis dhimma barbaachisaa akka tahe eeran. Kana irraa ka’uudhaan sadarkaa hoogganni EHADEG irra jiru ibsan.
“Toora kanaa ennaa ilaallu, sadarkaan hooggana keenyaa, qabiyyeen isaa walii-galaa, sadarkaa uummatni irraa eeggatuu fi tilamaamu irraa gadi tahee argamuu isaa rakkoon guddaan. Hanga itti eegamnu irraa gadi taanee argamuu keenya.” jedhan – Obbo Lammaa Magarsaa.
Kanneen rakkoo kanaaf paarticha saaxilan sababaaleen hedduu akka tahe illee dubbatan. Rakkoon tokko rakkoo dimookiraasii akka tahe eeranii, dimookiraasummaan babal’ataa guddachaa deemuu irra quucaraa deemuu isaa dubbatan.
Dhaabbaticha keessatti dimookiraasiin babal’ataa, cimaa hin deemu taanaan, namni, hoogganni, dhimmicha irratti ifatti dubbachuu hin danda’u taanaan, haalawwan sana daangessan eennaa uumaman, dimookiraasiin daraaraa, cimaa deemuu irra qancaraa deema. Kun ifatti mul’atee jira. Hoogganni Neet-woorkiin yokaan wal-quunnamtii dhuunfaatiin hojjechuun isaa, Kan ani jedhe malee, jechuudhaan of qofa beekaa godhee dhiheessuun, taayitaa isaa akka qabeenyaa dhuunfaa hin jijjiiramneetti ilaaluun, haala kanaan taayitaa irra turuutti cichuun dhukkuba-kuukkii paartii kanaa isa ijoo tahee arginee jirra,” jechuun ibsan.
Qaamota uummataa adda addaaf ilaalchi akka hin kennamiin illee hubachiisan.
“Qaamawwan hawaasaa adda addaa, humni boor biyyattii simatu – dargaggeessi, hammam dhaggeeffatama? Hamman yaadi isaa dhaga’ama? Yaada isaa dhaggeeffachuu, dhaga’uu, furmaaata itti barbaaduu gama ilaaleen rakkooleen akka jiranis hubannee jirra. Kana qofa miti. Beektota hagam hirmaachisnee jirra? Bu’aalee beektota irraa dhufan hagam argannee jirra, itti gargaaramnee jirra, hirmaachisnee jirra? Jennee ennaa ilaallu rakkoolee hedduu tu jira.” Jedhan.
“Waa’ee walitti-bu’insoota biyyattii keessatti ka’anii fi sababaa isaaniis dubbatanii jiran. “walitti-bu’insootaas of irra deebinee yoo ilaalle, kanneen walitti-bu’insootatti geessan maal maali? Uummatichi fincilaa waan ta’eef moo rakkoon waan jiruufi? jedhanii ilaaluun barbaachisaa dha. Rakkoon isaa dhaga’amee, rakkoon isaaf furmaatni hin kennamu yoo tahe, filannoon isaa dhumaa gara fincilaatti galuu dha. Wanni yeroo hundumaa ukkaamee cuqaasamu, gaaf tokko dho’uun isaa waan hafu miti,” jedhan.
Gama biraatiin immoo, quunnamtii garee uummachuun Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay keessatti uumamee rakkoo fide, OPDO dabalatee gara paartiilee ka birootti illee babal’achuu isaa hubachiisanii jiran. Gabaasaa dhaggeeffadhaa.


text:
A/H/Deeg.B/Q/H/N
- A/H/Deeg. Bulchiinsa Humna Namaa
- Odeeffannoo ragaa qaxara haaraa, jijjiirraa, gudina sadarkaa, daballii miindaa, hojiirraa gaggeeffamuu, iyyataafi komii hojjataafi bu’aa madaallii raawwii hojii humna namaa qoheessuu;
- Gurmaa’iinsa Caasaafi ramaddii hojjattootaa akkasumas, jijjiirraa imaammataa, jijjiirama ergama mana hojichaa, jijjiirama bal’inaafi walxaxiinsa hojii, jijjiirama teeknoloojii haaraa,fi fedhii maamilaafi haala naannoofi kkf raawwachuu;
- Karoora humna namaafi madaallii raawwii hojii gaggeessuu;
- Hojjattoonni leenjii akka argatan qindeessuu;
- Naamusa hojjattoonni hojiirratti hojiirratti qaban hordofuu;
- Komiiwwan hojjettootarraa dhiyaatan keessummeessuun furmaata laachuu;
- Tajaajila dheeressuufi raawwii sooramaa keessummeessuu;
- Kaffaltii miindaa hojjattootaa baatii baatiin mirkaneessuun akka kaffalamu taasisuu;


text:
Faca’in vaayiresii Koronaa ittisuuf jecha uggurri imalaa Brazilitti geggeessamu har’aa qabee hojii irra kan oolu ta’uun ibsamee jira, kunis kana dura kan White House beeksise guyyaa lama achii as siqee jira.
Angawoonni guyyaan uggura kanaa kamisa irraa gara Kibxataatti achi as siquu isaaf sababaa addaa hin kennine. Uggurri kun namoota biyyootii alaa guyyoota 14 dura gara Brazilitti imalanii turanis ni dabalata.
Angawoonni eegumsa fayyaa akka jedhanitti nama COVID-19n qabame guyyaa qabamee kaasee mallattoon dhukkubaa utuu irratti hin mul’atin guyyoota 14f tura. Statistics-n Yuniversitii Joons Hopkins biraa ba’e akka mul’isutti Brazil Biyya vaayiresiin koronaa keessatti hammaati ishee haaraa ta’uu beeksisee jira.
Ministriin eegumsa fayyaa Brazil Wixata kaleessaa akka jedhetti sa’aatilee 24n darban keessatti namoota 807tu sababa COVID-19n du’an. US keessaa guyyooa tokkootti namoota 620tu du’an.
White House akka beeksisetti uggurri kun namoonni biyyootii alaa kanneen Brazilitti imalanii turan biyya keenya keessatti madda faca’ina vaayiresii itti dabalaa akka hin taaneef gargaara jedhee jira. Prezidaant Doonaald Traamp Chaayinaa, Iraan, Briteen, Ireland fi biyyoota Awrooppaa 26 irra uggura imalaa kaa’uun ni yaadatma.
Hoogganaan Jarmayaan fayyaa addnunyaa kaleessa akka jedhetti angawoonni qorannaa geggeessaa ennaa jiran kanatti dawaan farra dhibee busaa hydroxychloroquine jedhamu akka hin fayyadamne beeksisanii jiran.
Teedroos Adhaanoom gaazixaa Lancet jedhamu kan barreessaan qorannaa maxxanfamee lakkoobsi namoota COVID-19n qabamaniif dawaa kana fudhatanii du’anii hedduu ta’uu tuqanii jiran. Dawaan kun nnamoota dhibee busaan qabaman, ykn dandeettii dhukkuba ofi irraa ittisuu hin qabaanne qofaaf kennama jechuun cimsanii yaadachiisaniiru.
Saud Arabiyaan dilbata kaleessaa qabee uggura imalaa biyya keessaa, sagada masgiidatti geggeessamuu fi maneen nyaataa fi kaaffee dabalatee ajaja akka cufamuuf keesse laaffistee jirti. Ibsi dhaabbata oduu biyyattiin kenname akka jedhutti uggurri martinuu magaalaa Makkaa irraan 9kan hafe Waxabajjii 21 qabee dhumata. Saaudii keessaa namoota 75,000tu vaayiresii koronaan qabaman.
Muummichi ministeeraa Briteen Boris Jonson biilsaalee alatti gabaan geggeessamu Waxabajjii 1 qabee akka banamu kan kanroorsan yoo ta’u suuqileen immoo Waxabajjii 15 qabee akka banaman beeksisaniiru. Of eeggannoo godhachuu dhaan balaan weerarri vaayiresii kanaa deebisee akka hin kaana bifa ittisuun ta’uun barbaachisaa dha jedhan.


text:
Mootummaan Sudan fi mormitoonni isaa walii galtee lola dhaabinsaa dhaabbataa fi caasaa naga eegumsa mootummaa ce’umsaa mata duree jedhuun workshopin qophaa’e ba’ii utuu hin argamsiisin erga xumuramee booda wal yakkuu kan itti fufan.
Mormioonni keessumaa kan isaan himatan walii galteen sun qooda kabajamu irra darbamuu itti fufe jedhan. Dubbi himaa kan ta’an Dixon Gaat-Lwaak-Jog VOAf akka ibsanitti mootummaan tarkaanfii humnaa fudhachuu itti fufe
Amma utuma dubbataa jirruu illee mootummaan tarkaanfii haleellaa fudhataa jira. Mootummaan Juubaa Ekwaatooriyaa gama bahaa bakka qabiyyee keenya wudruubaa jedhamu keessatti haleellaa raawwataa jira.
Maariid keessattis walitti bu’iinsi hagi tokko jira. Mootummaan yeroo ammaa haleellaa raawwachuuf jecha Paajut kan jedhamu kutaa Joongilee keessatti waraana isaa gurmeessaa jira.
Gareen lamaan walii galtee nageenyaa kan Hagaya 26 erga mallatteessanii booda humnootiin ala agamas jiran achii ba’u jedhamee eegama. Kanneen keessaa kan mootummaa president Salva kiir deggeruuf gamasitti bobba’an loltoota Uganda ti.
Dubbi himaan mormitootaa haleellaan kunis loltoonni kun gamasii ba’uu waliin kan wal qabate jedhan. Kanaan qabatanii qabiyyee itti dabalaa to’annaa jala oolchuuf jedhan. Akkuma Kanaan mootummaan Akooboo, Trupajuttiin haleeluuf qophaa’aa jira. Kaleessa illee qabiyyee keenya haga tokko haleelee jechuun himatan. Halellaa kana ilaalchisees IGAD waliin ragaa wal jijjiirree jirra dhimma isaas quba qaba jedhan dubbi himaan kun. Himannaa mormitootaa kana ilaalchisee ammaaf gama mootummaan Sudaaniin yaadi dhiyaate hin jiru.


text:
Kana jechuun Qabsoo goone keessa isaa tokkoodha kun jechuun injjiffannoo guddaa dha.
Ilmaan Oromoo hundii keessanuu hojii Kana irratti kan hirmaattanii fi kan hirmaachistan galannii keessan bilisummaa haa ta’u.
Gabaasa BBC as tuqaa laalaa👇
http://www.bbc.com/news/entertainment-art
‘BBC’ (British Broadcasting Corporation)n tamsaasa Afaan Oromoon jalqabuuf
Sagantaan tamsaasaa kunis babal’ina bara 1940 dhaabbatichi akka lakkaawwii Faranjootaatti taasisee as, inni kuni isa jabaadha jedhameera.
Tamsaasni haaran kunis afaan Oromo, Amaaraa, Tigraay, Iigboo, Yooruubaa fi afaan Naayjeeriyaa Piidgiin jalqabama.
Babal’inni kunis fandii mootummaa ‘UK’ irraa argateen akka ta’e himameera.
Tamsaasni haaran kunis bara 2017 akka jalqabamu ‘BBC’n odeessera.
Daayreektarri olaanaa ‘BBC’ Toonii Haal akka jedhanitti babal’inni ammaa kuni, seenaa dhaabbatichaa keessatti 1940n booda isa jalqabaa fi jabdicha.
Jalqabbiin ammaa kuni sagantaa bashannanaa fi barnootaa akka sumas oduu dhaabbatichi ittiin beekamu hawaasa biiliyoona biraan ga’uuf murteessadha jedhani jiru daayreektarichi.
Osoo diinni afaan nu qabuuf tattaafatuu miidiyaan addunyaa guddichi BBC’n Afaan keenya dubbachuuf ifatti murteesse. Oesmos Nasib, Ayub Abubkar, Abubakar Mussa, Haylee Fidaa, Shek Mohammed Rashaad Abdullee fi kanneen biroo kan afaan kun akka raadiyoo hin cabsine mirkaneesseefi guddisuuf osoo xaaruu wareegaman, har’a jannata keessaa yeroo gammachuudhaan seeqatan natti muldhata. Kanneen umrii isaanii guutuu afaan kana guddisuu irratti dabarsan, kan har’as lubbuun jiran, kan akka Ibsaa Guutamaa, Mahdii Muudee, Dr Abdulsamad Mohammed fi kkf gammachuun isaanii dacha dachaa akka ta’e nan abdadha. Warri karoorri BBCn baafate hojiitti akka hiikamuuf duula milkaayaa ta’e gara social media gootanis saba keenyarraa galata guddaa qabdan.
Sabni Oromoo, biyti Oromiyaafi Afaan Oromoo guddinni isaanii ammas oluma!


text:
Ijoollee too yaa tiruuRead More »
Qubeen Afaan Oromoo qabsoo cimaafi wareegama qaqqaaliin as geesse. Laaftutti L jedhanii lallaaquun hin taatu.
Mee seenaa dhufaatii Qubee irratti barruu hayyuun Seerlugaa Dr Abdulsamad Mohammed bara 2013 barreessan tana laalaa. Barruun tun gafa Dr Shek Muhmmadrashaad Abdullee gara fuula …Read More »
Kitaabni ‘Qabsaawaa Seenaan Dagate’ dhihotti magaalaarra ooluufi
Kitaabni ifaajee waggoota dheeraa nagaafate, ‘Qabsaawaa Seenaan Dagate’ mata-duree jedhu jalatti maxxanfamee, Hagayya (August) 1, bara 2015, Minnesotaa, Magaalaalee Lakkuu keesssatti eebbifamee harka dubbiftoota seenuuf …Read More »
Marii dhimma Afaan Oromoo..
Guddinni Afaan Oromoo eessarraa ka’ee eessa gahe, yeroo ammaa hoo sadarkaa kamirra jira? Gaaiffi deebisa OMN Dr. Abdulsamad Mohamed waliin taasiseRead More »
MAMMAAKSA AFAAN OROMOO FI GITA AFAAN FARANJII
-Namni harka namaatiin ibidda qabatu, hin gubatu. * A person who walks in another’s tracks leaves no footprints. . -Farda khannaa ( kha namni namaaf …Read More »
MANDAROOTA FI MAGAALAAWWAN OROMIYAA – OROMIAN TOWNS AND CITIES: Kutaa Jahaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa shanaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma …Read More »
MANDAROOTA FI MAGAALAAWWAN OROMIYAA – OROMIAN TOWNS AND CITIES: Kutaa Shanaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa shanaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma …Read More »
Afaan Hojii Woyyaaneetiifi Isiin Dhageettu, Afaan Qawweeti; Oromoolle Afaan Qawwee Qofaan Woyyaanetti Haasawuun Dirqama.
(VOICESFORVOICELESS.BLOGPOST.SE.COM) Yaa Oromoo, qabsoo bilisummaa biyya tokkoo keessatti gargaarsi biyyoota alaa ni barbaachisaadha yoo jennee of gaafannee, deebiin jiruu eetii (eeyyee) ta’a; garuu eenyurraa, akkamiin, …Read More »
OROMOO KARRAYYUU KEESSAA WAA AS NUTTI BA’E!!!
BAGA GANMMADDAN!! LAMMEESSAA GACHIISAA LATAA jedhama. Kitaabni kun harka bubbulee ture. Har\a garuu aadaa sabichaan kan bukeeffame,,,,dubbisanis kan hinquufamne….’ASOOSAMA SEENAA…” tokko utuu jireenya barsiisummaarra …Read More »
Diinnii Maal Balleesse?!
Badii maalii qaba diinni? Nutu karra saaqeef, balabala banee olgalche. As taa’i jennee teessoorraa kaaneef. Cooma murree afanitti gurshine. Itittuu habuuqqachiifne. Qe’ee bal’aa itti agarsiifne. …Read More »


text:
Dura taa’aan gamtaa Afriikaa prezidaantiin Afriikaa Kibbaa Siriil Ramaafoosaa jijjiirraa mootummaa Maalii faallaa heeraa ti jechuun balaaleffatan.
Ibsa kaleessa kennaniin Ramaafoosaan loltoota diddaan ka’an kan biyyattii Afriikaa dhiyaa prezidaantii Maalii Ibraahim Bowbaakaar Keyiitaa, muummicha ministeeraa Bowubowuu Kisse fi angawoota mootummaa gameeyyii kanneen biroo akka gad dhiisan gaafataniiru.
Kan mooraa waraanaa magaalaa galma mootummaa Bamaakoo cinatti hidhamanii jiran Keeyiittaan haasaa aangoo itti gad dhiisaniin gumii biyyoolessaa fi mootummaa Boubowuu Kiissee diigamuu isaanii labsan.
Loltoonni kanneen ofii isaanii koree biyyoolessaa uummata biyyattii oolchan jechuun of waaman hanga robii kaleessatti Keeyitaa to’annaa isaanii jala oolchanii jiru.
Hanga yoonaa gareen sun filannoon akka geggeessamuuf kan hojjetan ta’uu beeksisan. Namoonni hangi tokko daandii Bamaakoo irratti ba’uu dhaan Keyiittaan aangoo irraa kaafamuutti gammaduu isaanii ibsaa jiran. Gama biraan Ramaafoosaan hawaasi addunyaa Lammiiwwan Maalii jireenya sivilii fi qajeelfama dimokraasitti akka deebi’an akka gargaaru gaafatanii jiru.


text:
Kana beektuu laata?
1. Bal’ina lafaatiin biyyi addunyaatti tokkoffaa taate Raashiyaadha.
2. Magaalaan addunyaatti guddoo taate Tookiyoodha.
3. Magaalaan bareedduun addunyaa magaalaa biyya Xaaliyaan Filooreensi jedhamtu.
4. Biyyi soorettiin addunyaa Luksembargi jedhamti.
5. Biyyiti hiyyummaan addunyaa irratti beekamtu Burundiidha.
6. Baay’ina namaatiin biyyi addunyaatti beekamtu Chaayinaadha.
7. Biyyi xinnoon addunyaa tanaa Vaatikaan Sitiidha.
8. Namni sooressa addunyaa tanaa Eeloon Maask jedhama!
9. Namni dheeraan addunyaa tanaa, lammii biyya Yukreenii, Liyooniid Staadniik (256.5cm).
10. Namni gabaabaan addunyaa tanaa lammii Neeppaalii umrii waggaa 72 kan du’e, Chaandiraa Bahaaduur Dangii jedhama (54.6 cm).
11. Dubartiin bareedduun addunyaa tanaa (2022) Beellaa Hadiid, dubartii Ameerikaa tan taate!
Abdiisaa Guyyee


text:
Sab-boonaa-sab-boontuu, kan dubraa-dardaraa Manguddoo Oromoo, hawwanii fi dhiiraa Mee yaadhaa dhiroo seenaa bara dheeraa Hangudaay gabbataan lafa daabbaa mayraa Waan kale nu goote, manguddoon …Read More »
Hogbarruun Afaan Oromoo sadarkaa maaliirra jira?
Abdii Boruutiin Har’a dhimmi Oromoo kamiiyyuu, seenaas ta’ee aadaan; Afaanis ta’ee wanti biraa dhimma siyaasaa ti yoon jedhe waanan dogoggore natti …Read More »
Ololli fi duulli itti heddoomus, qabsoon bilisummaa Oromoo galii hawwamu otuu hin gahin hin hafu
Abdii Boruutiin Mee ofis walis haa gaafannu: Qabsoo bilisummaa saba bal’aa dhiisii, waanuma fedhee yoo ta’e, wanti gaariin hawwamu tokko haa xinnaatus …Read More »
Uummata miliyoona afurtamaa ol ta’u keessaa, kumni shan (5000) dhabamuun qaanii guddaa mitii?
Abdii Boruutiin Barruu gabaabaa kana akkan dhiyeessu kan na taasise, rakkoolee uummata Oromoo ilaalchisee, waayee Waldaa Dargaggoota Oromoo Addunyaatiin (WDOAn) mata dure …Read More »
Afaan Ofii barachuun manarraa eegala.
Keessumaa biyya Alagaatti alagaa fuudhanii irraa dhalanii daa’ima ofii afaanii fii aadaa ofii barsiisuu jechuun sabboonummaa fii cichummaa gaafata. Keessuma dhalli Oromoo Ka abbaa fii …Read More »
Kutataa dha du’a hin sodaatu
Kutataa dha du’a hin sodaatu Jajjaboodha hin cabu Dhugaa jaalata hin hin faallessu Onnee guutuun lola takkaa hin fakkeessu Dhugaa-‐dhaaf falmata Kabajaa sabaatiif lubbuu isaa …Read More »
Yaa Jiruu biyya Ormaa
Elemoon Wellestoota Oromoo hangafoota jedhaman keessa isa tokko yoo ta’u, Shoora inni artii Oromoo keessatti qabu bakka guuddaatu kennamaaf. Elemoon wallee isaa keessatti, weedduu aadaa, …Read More »
TVOMT Gaafif Deebii Artist Galaanee Bulbulaa Waliin goone hordofaa
Artist Galaanen artistii ummata birat beekkoma argachaa jiran keessa takka. Kanaaf Oromoonni martuu yeroo isheen wallee baafte bituudhan bira dhaabbadhaa.Read More »
Daldaaltota dhiigaa
Tuesday, 03.26.2013, 04:39am (GMT) daldaaltota dhiigaa Bitamee gurguramee Qarshitti gedderamee Dhigatu daldalammaa Bu\’aatu irraa argamaa Bara dhigni qaala\’e Gabaatu dhigaa ta\’e Namni dhiga baatee …Read More »


text:
Haala Siyaasa biyya Ethiopia Keessaa
Kumsaa Buraayuutiin:
Haalli siyaasaa amma biyya keenyaa keessatti mul’achaa jiru isa bara 1992 yeroo ABOn dhiibame Chaartera keessa ba’ee sanaa waliin lakkuudha. Inumaayyuu akka toftaatti waan galagalchi 1992 sun hojii irra oolaa jiru fakkaata: ajjeesuu, hidhuu, dorsisuun bakkayyuutti raawwachaa jira.
ABO fi KFOn lakkoobsuma miseensota isaanii du’an, hidhamanii fi reebama/tumamaa jiranii illee addaan baafachuu dadhabuu isaanii kulkulfataa jiru. Manni hidhaas dubbatootaa Afaan Oromoo irraa haara-galfii dhabde. Afaan keenyas afaan Federaalaa ta’uu manna Afaan mana hidhaa ta’ee itti fufe. Cubbuun dhufaa-darbaa kun saba keenyaaf salphina jabaa, dhaabota siyaasaa Oromoof ammoo qaanii hiriyyaa hinqabnedha. Bakka tokkotti yeroo lama sadii waraanamuun dayyusummaadha.
” Ija boru arguu hindandeenye mutaan of keessaa baasi” jedhu warri keenya. Iji siyaasaa keenya boru arguu irratti dadhabbii guddoo qabachuun ishee waan wal nu gaafachiisu miti. Mootummaan Dr Abiyyi Of-irrummaatti cillaakfachuu kan mul’ise har’a miti. Osoo biiftuun “jijjiirama” jedhanii sun hinquuqiin dura ture. Dhaabonnii fi aktiivistoonni keenya garuu amma reefuu argu. Amma reefuu guyyaan dukka’awaa dhufuu isaa nutti himu. Gariin “Bilisoomneerra” jedhanii labsaa turan sun illee amma “gabrummaa of irraa qolachuuf of qopheessuu qabna” nuun jechuu eegalan. Qawwee fi qabsawaa Oromoo diinatti galchaniifis reefuu gaabbuu waan eegalan fakkaatu. Yoo dhugaaa dubbachuu feesise, Sabni keenya gatii gabrummaa qofa osoo hintaane gatii dogoggora “beektota” isaa kaffalaa jira. fuula saba keenya irraa abdii caalaa yaaddoon dubbifamuu kan eegale bubbuleera.
Dimokraasii fi guddina walootti xiyyaafachuu manna gama qabsoo kaleessaatti dacha’uuf deemna. Itoophiyaa fi dimokraasiin waliin faallaa ta’uun ishee ammas irraa deebitee nuuf mirkaneessa jirti. Dibbeen “jaalalaa, dhiifamaa fi araaraa” jedhan sunis kunoo amma dellequu dhaabaa jirti. Namuu kan hinbeekne baratee, wal danda’uun, wal hubachuun, wal qusachuun biyyatti gara dimokraasii dhugaatti ceesisuu osoo hintaane, kanuma duri beeku sanatti deebi’ee iyyuma, jeequmsaa fi gidiraa oomishuu itti fufuuf waan of qopheessaa jiru fakkaata. Waanti biyyattiin beektutu kanuma ta’uun isaa hedduu nama gaddisiisa.
Itoophiyaan badiin ijaaramtee, balleessaas jiraatte. Ilaa fi ilaamee diina caalaa sodaatti. Mootonni ishee kan yeroo angootti dhufan lallaban hojii irraa oolchanii hinbeekan. Ofis ni soba saba ni bulchina jedhanis sanas ni sobu. Dr. Abiyyis sanuma godhaa jira. Yommuu angootti dhufe sana afaan miyaawaan jaalala, dhiifama, araara lallabe; bulee ammoo dalagaan du’aa faarsee jiraa ajjeese. Du’aaf dhagaan mana ijaaree jiraa irraatti ammoo godoo isaayyuu gubee mancaase. Alaa daboo/guuza ayyan-laallatootaa waammatee, biyyaa keessaa ammoo lammii kumaatamaan buqqase. Bakka kaleessa turre irraa bakka boru dhaquu qabnutti nu ceesisa osoo jennuu bakka dheengadda turretti nu deebise. Of duuba adeemuu beekumsa siyaasaa madaalli hinqabne fakkeessee lallabe. Mana ofii gubee olaaf ibsaa gumaachuu yaale. Furmaatni nageenya biyyatti wagaa 150 jeeqe Ekeraa Mootota Itoophiyaa uruursuudhaan dhufa jedhee ofumaa Eker-dubbiftu nuuf ta’e. Dhaloota mataa-dhiqee Itoophiyaa kaleessaa sana tulluu Tsi’onitti ol baasuuf utuu rakkamuu mul’ata. Eyyee “jijjiiramni” jedhan sun bowwaa seeneera. Achi keessaa baasuuf ammoo silaa. kan mariyatamuu qabu Daaqon D Kibret osoo hintaane sadarkaa duraatti saboota cunqurfamoo hunda addatti ammoo saba Oromoo ta’uu qaba ture. Oromoon ilmaan isaa kan 6000tti shallagamu gumaachee “jijjiirama” ayyaan-laallattoonni ittiin condominium nagadan kana fide. Ergamtoota Wayyaanee Bilisoomsee akka isaan mataa isaanii ol qabatan deeman godhe. Qoodni sabni keenya Wayyaanee geggeessuu keessatti gumaache kan Leencaati. Kanaaf, wiirtuu jijjiirama kanaa ta’uun isaaf haqa ture. Silaa waan itti saalfatus hinqabu tire.
Egaa, amma maal gochuu nu barbaachisa:
1 – Ijaarsa siyaasaa cimaa fi waaltawaa malee of- irroo quncucaa jiru kana madaaluun hindanda’amu. Dhaabonni siyaasaa keenya toftaa of-irroo dhalataa jiru kana ittiin saba keenya irraa qolatan qabuu? ABO, KFO PBOn maaliif qindoomina qabsoo agarsiisuu dadhaban? Mootummaan kun gamtaa dhabotaa kan sodaatu qabaachuu qaba. Gaaddisni Oggantoota Oromoo jedhan sun yeroo Oromoon dhihaa fi kibbaan kumaatamaan du’aa, hidhamaa, buqqa’aa fi doorsifamaa jiru maaliif cubbuun kun akka dhaabbatuuf sochii biyyoolessa Oromiyaa gochuu hanqate? Maaliif hiriira nagaa Finfinnee fi Magaaloota Oromiyaa gurguddoo keessatti waamuu sodaate? Sodaadhaan filatamuun ni danda’amaa? Kun kan yeroo itti laatamu qabu hinturre. Karaa nagaa qabsa’uu jechuun kanuma Mootummaan jedhe hojjechuu jechuu miti.
2 – ABO, KFO fi PBOn sochii alaa walitti qindeeffatanii duula diploomaasii wal irraa hincitne mootummaan kana irratti geggeessuuf qindoomina barbaachisa atattamaan raawwachuu qabu. Qofaa qofaa humna Ekeraa faarsu kana mo’uun ulfaachuu mala. Gartuun kun ammaaf human tikaa fi waraanaa waan of harkaa qabuuf, bifa danda’ame maraan angoo irraa turuuf ijibaata is dhumaa gochuu itti fufa. Humna kana mo’uuf Qindoomina jaarmaa kan keessaa fi alaa utubachuun waajiba.
3- Haalli lafa irraa jiru kan inni nutti agarsiisu “Filmaatni”jedhamaa jiru kun fakkeessaa ta’uu isaati. Osoodhuma ta’es PP seerawaa (legitimate) gochuuf yoo gargaare malee ammatti faayidaa biroo hinfidu. Isaanii tasuma sagaleedhaan angoo dabrsanii laachuuf qopha’oodha jechuun of sobuudha. Humnaa fi miira saba keenya “filmaata” yoo guddate PPin itti seerawaa ta’uuf foolachaa jirtu irratti qisaasuun bishina siyaasaa guddoo hin mul’iftu. Biyya Command Post jala bulaa jirtu irraa filmaata dimokraatawaa ta’e eeguun titisa irraa damma eeguudha. Amma kan barbaachisu mootummaa kana qindoomina ijaarsaan caalanii argamanii, tokkommaadhaan dhiibaanii sirna ca’umsa haqaa fiduu danda’u fudhachiisuudha. Filmaatni haqaa itti bahiisa sirna haqaati. Oromiyaan osoo dhiigaa jirtuu filmaata attamiiti ta’uuf jira inni jedhu gaaffii guddaadha. Mootumichi saba keenya sossobuutti yoo xiyyeefate nama hindinqu, garuu dhaabonni keenya of sossobuu hojii godhachuu isaanii nama ajaa’iba.
Dhaabonni siyaasaa keenya osoo sodaatamoo ta’anii, osoo gamtaan socho’anii, osoo walii kuudhanii waliin saganteeffatanii bakka amma jiru kana hinjirru. Silaa Wayyaanee irraa gara guddisa Wayyaaneetti hindarbu ture.
Ammuma kana iyyuu jabeessinee itti yaadu nu feesisa.
Nagaan
Kumsaa dha


text:
Seensa deebii gaaffilee
1. Gaaffiin Maali?
Gaaffiin dhimma hin beekne tokko beekuuf ykn isa beeknu irratti hubannoo dabalataa argachuuf qaama waa’ee dhimma gaafatamu sana irratti beekumsa/hubanno cimaa qaban haala itti quunnamnu, deebiis haala itti argannu dha. Kana jechuun garuu kan gaafatu hundi wallaalaa (kan hin beekne), kan deebii deebisu hundis beekaadha jechuu miti; gama biraan ammo namni hundi kallattii maraan wal-qixa jechuus hin dandeenyu. Kanaafuu, waltajjiin gaaffiifi deebii kuni uummanni hedduun kan itti gaafatu, hayyoonni muraasni kan itti deebii kennan osoo hin taane akka muuxannoo wal-jijjiiruuti hubatamuu qaba.
Barnoota Amantaa keessatti gaheen ‘gaaffii fi deebii’ faayidaa adda durummaa hin qabu. Sababiinisaas namni Amantaa isaa sirriitti barate kan gaaffii isatti ta’u waan hin jirreef. Kanaafuu, calqaba, namni hundi waa’ee Amantaa isaa beekuuf (barachuufi dubbisuun) carraaquu qaba. Adeemsa sana keessa kan ifa hin taane, ibsa bal’aa barbaadu yoo jiraatemmoo waltajjiin akkanaa bu’aa guddaa qabu. Namni baratee/dubbisee gaafatu maal akka gaafatu/hanqina isaafi deebii akkamii akka eeggatu ni beeka; ‘namni rakkoo isaa sirriitti beeke furmaata walakkaa argateera’ jedhama mittiiree?
Dubbistootni keenya gaaffii akka gaafattan, deebii kennuu keessattis akka hirmaattan afeeruu keenyaan dura hubannoolee waa’ee “Gaaffii fi Deebii” muraasa akka armaan gadiitti caqasuu feena:
2. Gaaffiin Maaliif Gaafatama?
2.1. Beekuuf/Hubachuuf, Fayyinaaf
Akkuma dursinee ibsuu yaalletti kaayyoon gaaffii gaafachuu inni calqabaa “beekuuf” ykn “hubachuuf” dha. Duukaa Buutonni Gooftaa kadhanna guddicha “Ya Abbaa Keenyaa” jedhu barachuu kan danda’an gaafataniitu: “akka itti kadhatan nu barsiisi” jechuudhaan (Luq.11:1). Barsiisaan isaaniis isaan barsiise; isaanis baratanii itti fayyadaman; nuufillee dabarsanii yaroo hunda ittiin Waaqa keenya kadhanna.
Hayyichi Yihuudotaa Niqoodimos halkan halkan gara Gooftaa dhufuudhaan barachaa yoggu turetti gaaffilee hedduu gaafateera: iccitiin dhagahaa ture suni sammuu isaan ol waan tureef. Gaaffilee “Namni erga dulloomee booda akkamitti lammaffaa dhalachuu danda’a? Gara garaa haadha isaa keessatti deebi’amoo?” kkf jedhee gaafateera (Yoh.3:4). Gaaffilee isaa hundaafis ibsa gahaa argatee cuuphameera (gara daandii fayyinaatti deebi’eera). Namoonni lallaba Q/Pheexiroos gaafa guyyaa ayyaana Pheeraqilixos dhaggeefatanis dhuma irratti, “egaa maal gochuu qabna?” jedhanii gaafatanii deebii furmaataa/cuuphaa argataniiru (Erg.2:37). Gaaffiin hubatanii fayyuuf gaafatama kan jenuufis kanaaf.
2.2. Kanneen Biroo Barsiisuuf
Namni gaafatu hundi wallaaleetu, ofii baruuf gaafata jechuun dogoggora; tokko tokko ofii otuu beekuu warri kaan dhimma sana caalaatti akka hubataniif gaafachuu danda’a. Hangafti Raajotaa Museen irree Waaqummaa/humna Waaqayyoo sirriitti beeka ture; Inni hunda gochuu akka danda’us shakkii hin qabu ture. Namoonni inni gaggeessu (Sabni Isra’eel) garuu hubannoo sana akka argataniif Waaqayyoon gaafachaa ture; Waaqayyos harka isaa irratti raajiilee adda addaa mul’isuudhaan deebii kennef (saba Isaa barsiise). Gooftaanis “namoonni waa’ee [koo] maal jedhu laata?” jedhee kan gaafatate (Maat.16:13) wallaalee miti; waa’ee eenyumma Isaa isa sirrii akka hubatan barsiisuuf waan barbaadeef malee.
2.3. Dogoggorsuuf, Qoruuf, Yakkuuf
Kaayyoo xuraa’aa qabatanii kan gaaffii gaafatanis hin dhiban: karaa dogoggoraa saaqqachuuf. Seexanni bofa fakkaatee gara Hewaan deemuudhaan: “dhuguma Waaqni firiilee mukeen as keessa jiran hunda kana akka hin nyaanne isin dhorkeeraa?” jedhee kan gaafate (Ba’uu 3:1) beekuuf, barees itti fayyadamuuf hin turre; kaayyoo isaa badiinsaaf qaawwa saaqachuuf malee. Xumura gaaffii kanaa dhuma marii isaanii booda daandii du’aa itti lixuu ishee irraa hubachuu dandeenya.
Mormittonni Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoosis, “Qeesaariif gibira kaffaluun sirriimo sirrii miti?” jedhanii kan gaafatan (Maat.22:17-18) akka kaffalamuu qabu wallaalanii miti; qoruuf male: deebii Inni deebisu irratti hundaa’uudhaan, yoo Inni “sirrii dha” jedhe “Mootummaa Waaqayyoo dhiisee kan biyya lafaa barsiisa” jechuuf; “sirrii miti” yoo jedhe ammo “mooticha Roomaa Qeesaariin mormeera” jedhanii yakkuuf. Waaqayyo laphee namaa keessa beeku garuu kaayyoo isaanii baree “maaliif na qortuu?” jedhee ori’uudhaan deebii sammuun isaanii hin yaadiin kenneef.
3. Akkamitti Gaafachuu Qabna?
3.1. Dhimmoota Amantaa Qofa irratti Xiyyeeffachuu
Namni uumamumaan gaaffilee adda addaatiin guutamaadha; kunis hir’ina isaa (akka Waaqa isaa waan hunda beekuu akka hin dandeenye) kan agarsiisu dha. Nuyis dhimmoota jireenya dhuunfaa/maatii, siyaasa fi dinagdee akkasumas saayinsii kan ilaalatan qabaachuu dandeenya. Waltajjii kana keessatti kan keessummeessuu dandeenyu garuu gaaffilee Amantaa ilaalatan qofa ta’a. Tarii gaaffileen tokko tokko garuu waa’ee Amantaa ta’anii qabxiilee kanneen (keessumaayyuu seenaa fi aadaa,jireenya keenya guyyaa guyyaa keessatti dhiphina sammuu an nutti uuman dhimmoonni naamusaa,cubbuu hojjennee kan keessa keenya nagaa dhorkee nu rakkisu) waliin wal-qabatanii ka’an jiraachuu ni malu. Dhimmoota akka kanaas gaaffii keenya keessatti daballee gaafachuu ni dandeenya.
3.2. Ifaa fi Gabaabaan
Gaaffiin ifa ta’ee gaafatame dafee deebii argata; ta’uu baannaan garuu gaaffichumtuu gaaffii biraa uuma. Kanaafuu jechoota hedduu fi hima dheeraa tarreessuudhaan naanna’aa ooluu dhiisanii ijoo dubbii isaa irratti xiyyeeffachuun, gabaabsanii gaafachuun ogummaa dha.
3.3. Bilisa, Sodaa Malee fi Sammuu Qulqulluun
Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos Duukaa Buutota Isaa hunda waa’ee du’a fi du’aa ka’umsa Isaa deebisee deddeebisee isaan barsiisee ture. Isaan garuu iccitii cimaa kana hubachuu hin dandeenyeef, dhiphatanii turan. Kitaabni Qulqulluu: “isaan garuu dubbii isaa hin hubanne; Isa gaafachuus sodaatan” jedha (Mar.9:32). Namni isa dhagahefi dubbise hubachuu dadhabuun isaa waanuma jirudha; yoo rakkoo isaa kana hiikuuf gaafachuu dadhabe (sodaate) garuu rakkina cimaa keessa seena. Akkamitti barachuu danda’aree?
Namni sammuu isaa keessatti gaaffii qabu gaafachuu qaba male “maal naan jedhu laata?” jedhee mamuu hin qabu: gaaffiin yaraa hin qabu, deebii quubsaa dhaba ta’a malee! Sammuun keenya waa hubachuuf qophaa’ee, bilisaan dhiyaannaan Waaqayyo keenya dhugaatiin nu guutuuf amanamaa dha.
3.4. Madda irratti Hundaa’uudhaan (Danda’amnaan)
Namni tokko ka’umsa gaaffii isaaf oduu daddarboo (‘akkas jedhama, odeeffama, hamatama…kkf’ jedhee) yoo jalqabe, kanneen akkasiif deebii kennuun nama rakkisa; innuu dhagahe malee madda isaa hin barre waan ta’eef. Waltajjiin kuni oduufi hamiif otuu hin ta’iin odeeffannoof (madda qabatamaa kan qabuuf) deebii kenuu irratti xiyyeeffata.
3.5. Filannoo “Daangeffamaa” Dhiisuudhaan
Gaaffii namni gaafatu tokko haala deebiin isaa itti deebi’uu qabu ofii daangessuuf aangoo hin qabu; kana gochuu dandeenyaan durumayyuu deebiin gaaffichaa sammuu isaa keessa jira jechuudha. Kanaafuu “isa kana mo isa kana dha?” jedhamee hin gaafatamu; deebiin isaa filannoolee dhiyaatan lamaanuu ala ta’uu waan danda’uuf. Fkn: Bartoonni Gooftaa keenyaa nama agartuu dhabe tokko arganii, “ya Gooftaa, namichi kuni kan akkanatti dhalate isatu moo? maatii isaatu cubbuu hojjennaani?” jedhanii gaafatan (Yoh.9:1). Gooftaanis “innis ta’e maatiin isaa cubuu hojjetaniif miti; hojiin [ulfinni] Waaqayyooirratti haa mul’atuuf malee” jedhee deebii filannoo isaanii irraa adda ta’e deebiseera.
3.6. Ejjennoo Ofii Beeksisuu irraa Of-qusachuudhaan
Beekumsa haaraa argachuuf carraaqquu dhiisanii tokko tokko ejjennoo isaanii nama biroo irratti fe’uuf gaaffii fakkeessanii dhiyeessu. Ayihuud waa’ee Waaqummaa Gooftaa keessa isaaniitti waan shakkaa turaniif, “kuni ilmaYooseef mitii?” jedhanii gaafataniiru (Luq.4:22). Kuni gaaffii miti; isaan akka ilma Yooseef ta’e ejjenoo waan qabaniif namni biraa “lakki Ilma Waaqayyooti” isaaniin jedhu osoo dhufellee dhaga’uuf qophaa’oo miti.
4. Gaaffii Keenyaaf Eenyu irraa Deebii Arganna?
4.1. Abbootii Keenya /Beektota Amantaa/ Irraa
Abbootiin umurii isaanii dheeraa keessatti waan hedduu baratu; muuxannoo dubbisuu qofa osoo hin ta’iin isa dubbisan itti jiraachuus barataniiru. Kanaafuu gaaffileen nuyi gaafannu hedduun isaa dhimma isaan keessa darbani, mo’ataniis ta’e kufanii kan irraa baratani dha. Umuriin qofa miti; kitaabolee dubbisuudhaanis Abootiin/beektonni amantaa nu caalaa beeku. Kitaabni Qulqulluus: “Abbaakee gaafadhu, si beeksisa; hayyoota gaafadhu sitti himu” kan jedhe kanaaf (Kees.32:7).
4.2. Kitaabolee Qulqullaa’oo
Namni dubbisu gaaffii isaa hedduuf deebii argata. “Museefi Raajonni isaaniif jiru; isaaniin haa dhaga’an” kan jedhame (luq.16:29) namoonni kuni Kakuu Haaraa keessa qaamaan waan jiraniif miti; kitaabota barreessanii darbantu nuuf jiraayi. Kan barreeffame hunduu nuuf barnoota akka ta’uuf/kennuuf barreeffame; kitaabonni affuurri Qulqulluu irra jirus gara fayyinaatti nama qajeelchu (2Xim.3:15-17). Namni kitaabota hin dubbisne, dubbisees kan hin qalbeeffanne garuu ni dogoggora; “jecha kitaabotaa waan hin beekneef dogoggortu” akkuma jedhame (Maat.22:29).
4.3. Waaqayyo Irraa, /Uumama irraa, Muuxannoo Afuuraa, Kadhannaa /
Gaaffiin gaafatame hundi Abbootii irraas ta’e kitaabota (nuyi beeknu) irraa deebii argachuu dhiisuu ni mala; “Waaqayyo karaa tokkos, karaa biraas waan dubbatuuf” (Iyoob.33:14), uumama Waaqayyoo fi muuxannoo Afuuraa hordofuun hanga tokko gaaffilee keenya deebisa. Hunduma kanneen irraa deebii dhabnullee Manni Amantaa waan deebii hin qabneef osoo hin taane: namni waan hunda beekuu waan hin dandeenyeef, iccitiin kitaabotaa har’uma diigamee waan hin xumuramneef, Waaqnis guyyaa itti deebii nuuf kennu waan qabuuf ta’uu ni danda’a.
Giiftiin keenyi Dubroon Maariyam “dubrummaan akka deessu” karaa Ergamaa Gabri’el yoggu dhageessu, “kuni akkamiin ta’a?” jettee gaafatteetti (Luq.1:34-35). Qulqulluu Gabri’eelis gaaffii kanaaf deebii quubsaa hin kennine; iccitiin Waaqayyoo sammuu uumamaa ol waan ta’eef, “Waaqayyoof maaltu dadhabama?” jedhee malee ibsa biraa keessa hin lixne. Iccitiilee kitaabotaas yo Gooftaan nuuf ibse male hubachuu hin dandeenyu: “akka kitaabota hubataniif samuu isaanii baneef” jedhameera (Luq.24:45). Iccitii dhokataa guutummaatti hiikuu kan danda’u Waaqa Abbaa icciitichaa qofa dha: “samii irraas ta’e lafa keessaa kitaabicha diriirsuu ykn diigee ilaaluuf eenyullee hin dandeenye [Gooftaa qofa malee]” akkuma jedhame (Mul.5:3-5). Kanaafuu, hunda har’uma baranna, beeknee fixna jechuun dhara; wal-duraa-duuba nuuf ifaa bula malee. Qulqulluu Hiriyaqoos (Qiddaasee Maariyamii irratti): “…sammuun koo gara samiitti ol-bahee haala jireenya Ilma kee baruu barbaada;…garuu dadhabee bakka isaa duraatti deebi’a” jedheera. Jechi “…hanga dandeessan nyaadhaati kan hafe ibiddaan gubaa” jedhus (Ba’uu 12:10) dhugaa kana ibsa: “…iccitii Amantaa [Waaqayyoo] hanga sammuun keessan danda’e xiinxalaatii kaan Afuura Qulqulluuf dhiisaa” jedhamee hiikama (Andimtaa).
Afuura Qulqulluuf kan dabarsinu ammo kadhannaadhaan ta’uu qaba; gaaffii eenyuyyuu nuuf deebisuu dadhabe Waaqni nuuf deebisa, akkatti nuuf deebisus ni beeka. Hanga Waaqni dhufutti garuu obsuun murteessaa dha; Inni akka keenya hin ariifatu, garuu dhufa malee hin hafu!
5. Haala fi Yaroo itti Gaaffiin Keenya Deebi’u: Xumura
Walumaa galatti haala dursinee ibsine kanaan dubbistoonni keenya gaaffii keessan nuuf ergaa, nuufis kadhadhaa; nuyi ammo Abbootii gaafannee, kitaabota dubbisnee deebii isaanii qabannee dhiyaanna. Gaaffilee deeebi’uu qaban calaluuf, kan calalaman akka dhufaatii isaaniifi atattamummaa isaaniitti tartiiba qabsiisuuf, deebii garaa ciibsus kenuuf garuu yaroo waan nu barbaaduuf obsa keessan kadhanna. Kunoo bakki itti gaaffilee keessan iccitiidhaan nuuf ergitan qophaa’eera; ammaa jalqabaati koottaa, “Anaa Dhufu!” jennee isin simanna. Nu of-kalchaa!!!


text:
Biyya US Ameerikaa keessatti barruun waggaa waggaadhaan ji’a bitootessaa maxxanfamtee baatu kan “Business Forbes” (bizinesii Foorbes) jedhamu adduunyaa irratti namoota qarshii guddaa qaban ni beeksisa.Garuu akka kaayyoo barruu kanaatti yoo ta’e keessumaa sababii idaafi taayitaadhaan gar-malee fayyadamuutiin namoota qabeenya horatan keessa hingalshu. Kallattiidhuma kanaan garuu burqaan galii isaanii kan beekamuufi beekumsaafi carraaqii hojii isaaniitiin namoota qabeenya horatan ifa baasa. Kanaa olitti akka ibsuu yaalametti barruun kun waggaa waggaadhaan dureessota adduunyaa beeksisuu kan jalqabe A.L.A. bara 1987dha.Akka gabaasa barruu Foorbesitti A.L.A.bara 2015 biliyeeneroota adduunyaa 1826 galmeesseera. Isaan kunniin keessaa dureessoti 87 biyya Chaayinaa,57 biyya Us.Ameerikaa,23 biyya Hindii,23 immoo biyya Jarmaniiti. Kaan garuu dureessota biyyoota garaa garaa dha. Barruun Foorbes A.L.A.2015 akka gabaasetti, Biliyeenerooti adduunyaa kanaa olitti ibsaman qabeenyi isaanii waliigalaa Doolaara Us. Ameerikaa tiriliyoonii 7.05 ga’a. Ulaagaan baayi’ina qabeenya itti beekan keessaa gamoowwan, konkolaattota, qarshii callaa,kaampaaniwwan dhuunfaa, qooda aksiyoon isaaniifi kkf. dha. Erreega walii galaa kana irratti idaan namticharra jiru erga hirdhisame booda kan hafe qofaatu ibsama. Baayi’inni qabeenyaa kunis kan ibsamu doolaara Us.Ameerikaadhaani. Waa’ee barruu Foorbes hamma kana yoo jenne, mee adduunyaarratti biliyeeneroota 11 isinitti haa agarsiifnu.
Akka gabaasa barruu Foorbes A.L.A. bara 2016tti akkuma biliyeenaroota warra dhiiraa biliyeenerooti dubartoota adduunyaas baayi’inaan jiru. Keessumaa burqaan qabeenyaa dubartootaa harka caalu abbootii ykn dhirsoota (abbaa manaa) isaaniirraa dhaala argatanidha. Akka gabaasa barruu kanaatti yoo ta’e A.L.A.bara 2015 qorannoo godhameen adduunyaarratti dubartooti biliyeenerooti 187 ta’an galmaa’aniiru.Garuu A.L.A. bara 2016 barruun kun gabaasa baaserratti baay’inni dubartoota biliyeeneroota addunyaa baranaa kan bara dabrerraa diigdamaan hirdhateera. Kanaa gaditti maqaa dubartoota biliyeeneroota adduunyaa 1-10 jiran barruun Foorbes A.L.A bara 2016 gabaasedha.
Akka gabaasa Foorbis A.L.A. bara 2015tti yoo ta’e biliyeeneroota adduunyaarratti galmaa’an 1826 kan turan si’a ta’u bara kana gara 1810tti gadi bu’eera jedha barruun kun.Isaan kunniin keessaa 24 Afiriikaa keessaa sia ta’an burqaan qabeenya isaanii sochii hojii adda addaarraa akka ta’e yoo ibsamellee, hiyyummaa Afriikaan keessa jirtuu wajjin walbira qabmee yeroo ilaalamu bifa tokkoon ykn bifa kaaniin malaan maltummaa wajjin kan walqabatedha jedhanii namooti dubbatan jiru.Sababiin isaas biyya hiyyummaan irratti dagaage keessatti salphaadhumaan qarshiin biliyoonaan lakkaa’amu hammi kun haa hafuu miliyoona horachuun rakkisaadha. Fakkeenyaaf biliyeeneroota kurnan Afirikaa keessaa tokko kan taate intalli Pirezidaantii Angoolaa Josee Ediwaardoo Do Saantoos kan maqaan ishee Isaabaaeel Do Saantoos jedhamtu qabeenya kana hundumaa kan horatte Pirezidaantummaa abbaashee dahoo godhattee dhiibbaa uumuudhaan ta’uusaa namooti baayi’ee ni dubbatu.Akka gabaasa maxxansaa barruu Forbisitti, A.L.A. bara 2016tti Isibaaeel Do Saantoos baayi’inni qabeenyashee doolaara USA biliyoonii 3.1 si’a ta’u biliyeeneroota Afriikaa keessaa sadarkaa 8ffaarra jirti.Egaa bifuma kanaan tujaarota Afiriikaa kaanis burqaan qabeenya isaanii malaan maltummaadhaan kan horatanidha namooti jedhan baayi’eedha.Kanas ta’e sana, mee barruun Foorbes bara 2016 (A.L.A) maxxansee baaserratti biliyeeneroota Afiriikaa 1-10 baase haa ilaallu.
Isaan kunniin malee bara Awurooppaanotaa dabre (2015) biliyeenerooti gara biraa 12 galmaa’aniiru.Diigdamii lamman isaanii waliigalaa doolaari USA.biliyoona 74.5 yoo ta’u kan hundumasaanii walitti eda’amee haamma Biil Geetis hin ga’u.
Afiriikaa walumaa galatti yeroo ilaallu, qabeenyi biliyeeneroti Afiriikaa kibbaa waliigalatti doolaara biliyoonii 20.1dha. Akka gabaasa barruu Foorbes baraanaatti biyyoota Afiriikaa 54 keessaa biyyoota 7 qofaatu biliyeeneroota qabu.Biliyeeneroota Afiriikaa 22 keessaa dubartooti sadii qofadha.Hardhaaf kanan gudunfadhe kanuma.Jildii 12 keessattimmoo mataduree garabiraan isin dubbisiisa.
Abebaayee Ijjiguu tiin


text:
DHAGAA ITTIIN NU CACCABSUUF NUTTI AKEEKAME HUNDA OF IRRAA QOLANNEE KAAYYOO QABSAA’OTA KENYA KUFANII DHAABA KEENYA ABO JALATTI TALIIGAMNEE GALMA GEENYA.
IBSA QEERROO BILISUMMAA OROMOO
ADOOLESSA 25/2020 FINFINNEE,OROMIYAA
[SQ-Adoolessa 26/2020]
Qeerroon Bilisummaa Oromoo marii kallattii har’a gaggeefateen ibsa armaan gadii baafateera.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo erga hundeeffamee as bu’aa bahii hedduu fi wareegama qaalii kaffalaa akeekaa fi kaayyoo qabsaa’otni keenya addatti ABOn durfamu jalatti taliigamuun qabsoo hadhooftuu wareegama kamuu gaafattu kaffallee itti fufsiisuuf yeroo hamtuu fi roorroo ulfaattuu keessatti Qeerroon Bilisummaa Oromoo gabrummaa hamaa ummatni Oromoo fi dacheen Oromiyaa baattee jirtu Adda Bilisummaa Oromoo jalatti hundaayuun Oromoo fi Oromiyaa irraa qolachuuf hundeeffame yoomillee hanga kaayyoon jaallanii bakka geessu daandii kaleerraa akka maquun dandeenye isin beeksifna.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo dabaa fi shira qaama mootummaanis tahe qaamota finxaaleyyii sirna nafxanyaa leellisaniin dhaaba keenya ABO irratti gaggeeffamu kan yeroo kamii caalaa qaruuxummaan jala bu’ee hordofaas ture ammas itti jira.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo dhagaa ittiin dhaaba keenya ABOtti darbatan hunda dandayee kan caccabe caccabee dhagaa dhaaba keenyatti darbatamu kamuu baatee kan isaan dhagaan nu caccabsuuf yaalan itti garagalee akka isaan caccabsaa turee fi jiru ija taajjabbiin ilaalaa irbuu ganama seennee osoo irraa hin maqne dhaaba keenya ABO fi Hoggansa dhaabichaa tiksuuf kan yeroo kamii caalaa yeroon kun fardii tahuu hubanneerra. wareegama lubbuu barbaachisu kaffallee dhagaa nutti darbatame sana of irraa qolannee akka dhaaba keenya ABO utubuu fi tiksuu dandeenyu daandiin kaleessa hogganni keenya ABOn keessa darbee as gahe keessattuu erga bara 2000 as shiraa fi daba dhaabicha keessatti qindaayu hogganni keenya dandamatee nuyi Qeerroo Bilisummaa Oromoo itti guddisee imaanaa hin nyaatamnee fi Irbuu lafee fi dhiiga goototaan qabannee seenne har’as xurree sana irraa osoo hin maqne itti jirra.
Nuyi Qeerroon Bilisummaa Oromoo yeroo kamuu dhaaba keenya ABO keessatti shira qaama mootummaan xaxamuu fi namoota dhaaba keenya ABO keessa taa’anii mootummaa waliin hojjetan ija taajjabbiin ilaalaa osoo beeknuu akka hin beeknetti Tokkummaa qabsaa’otaa tiksuu fi hojii itti jiran irraa ni deebi’u laata jennee bifa qaruuxummaan guutameen hunda jala buunee hordofaa turre ittis jirra.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo nammoota guyyaa waajjira ABO oolanii galgala qaama mootummaa waliin mariyatan hunda hordofee akeekee ni beeka. Tibbana ajjeefamuu Artist Hacaaluu Hundeessaa booda mootummaan hoggantoota dhaabaa Olaanoo fi qondaaltota dhaabichaa ummata biratti jaallatamanii fi kabaja qaban sababaa tokko malee hidhee hanga ammaa mana murtiitti osoo hin dhiyyeessiin jira. Hoggantootni fi qondaaltotni olaanoo ABO erga qabamanii booda mootummaan bakka itti hidhe maatii fi hoggansa dhaabichaa dabalatee abukaatotni isaaniin akka wal hin quunnamne gochaa jiru.
Mootummaan erga Hoggantoota Olaanaa ABO fi qondaaltota dhaabichaa miseensota dabalatee namoota godinaa hanga gandaatti jiran hidhee booda shira qindaayaa kan dhaabicha diigu dalaguutti jira. Qeerroon Bilisummaa Oromoo shira dhaaba keenya ABO irratti xaxamaa turee fi jiru hunda tokko lamaan hordofaa ture ittis jira. Tibbana mootummaan HD ABO jaal Daawud Ibsaa Adoolessa 11/2020 booda akka mana jireenyaa isaaniitii hin baane eegumsa dabalataa naannoo mana jireenyaa isaaniitti ramaduun akka waan nageenya isaaniif yaadaniitti bifa hin beekamneen mootummaa isaaniif yaade fakkaatanii uggura jala akka galchanii jirantu hanga guyyaa har’aa jechuun Adoolessa 25/2020 mana jireenyaa isaanii keessatti humni waraanaa akka bahee namoota hin quunnamne gochuu fi namoota mana isaa deeman qabee hidhaa jiraachuu jala buunee hordafaa jirra. Kuni Kanaan osoo jiruu Adoolessa 22/2020 irraa eegalee bilbilli harkaa HD ABO jaal Daawud Ethio telecom sababa hin beekamneen jalaa cufamauun akka nama kamuu quunnamuu hin dandeenye godhamaa turuu Qeerroon Bilisummaa Oromoo qorannoo gaggeesseen mirkaneeffateera.
Bilbilli harkaa jaal Daawud kan cufame calqaba lakkoofsa bilbilaa isaan fayyadaman waan humni tikaa argateef calqaba simcard isaanii jalaa cufsiisanii akka isaan nama kamiyyuun quunnamne godhan boodarra jaal Daawud simcard kamiyyuu bitatanii yoo bilbila ykn qafoo isaanii keessa galchan technology ammayyaatti fayyadamuun qafoo bilbila jaal Daawud #Seria number isaa fi IP address isaa waan argataniif sim card kamuu keessa gale akka dalaguu hin dandeenye godhamuun guyyoota sadan dabarsine kana HD ABO jaal Daawud bilbila malee jiraachuu isaanii qaruuxeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo mirkaneeffachuu dandaheera.
Kuni Kanaan osoo jiruu mootummaan karaa namoota tokko tokkoo dhaaba ABO irratti shira xaxaa jiraachuu Qeerroon BIlisummaa Oromoo bira gaheera. Akka gabaasni Qeerroo Bilisummaa Oromoo qaqqabe ifa godhutti HDn ABO mana akka hin baane waan tahanii jiraniif murni tahe dhaaba ABO irraa akka fottoqee hogganaan nuyi jedhee labsatuuf qaamni mootummaa halkanii fi guyyaa hojjetaa jiraachuu bira geenyeerra. Murna kanaafis mootummaan eegumsa isiniif godha jedhee waadaa galee akka jiru odeessi belbeltuun Sagalee Qeerroo qaqqabe ifa godha.
Dhimmi kana irratti namoota waamichi godhameef jiru Sagaleen Qeerroo itti dhiyyeenyaan quunnamee mirkaneeffateera . Ummatni Oromoo guutuun Oromiyaa keessaa fi ala jirtan addatti immoo Qeerroon Bilsummaa Oromoo falmaa hadhaawaa kaayyoo fi akeeka jaallanii dhaaba keessan ABO jalatti hundooftanii galma geesisuuf itti dararamaa jirtan dhimmi amma mootummaan shiraan harka isaa dhaaba ABO keessa galfachuuf watwaataa jiru hunda akka quba qabaattanii fi wareegama kamiif of qopheessitan Qeerroon Bilisummaa Oromoo waamicha keenya isiniif dabarsina.
Walgahiin waajjira Gullalleetti guyyaa boruu jechuunis Adoolessa 26/2020 waamamee jira jedhamu Qeerroon Bilisummaa Oromoo kan quban hin qabnee fi hoggansi dhaabichaa bakka itti sochii akka hin goone godhamee jirutti waan taheef beekamtii kanin qabnee fi mootummaan ofii isaa karaa namoota hin beekamneen akka dhaabni ABO waajjira isaa Muummee Gullalleetti kora qabuu fi miidiyaan affeerameeru mootummaan eeyyama kenneeru fakkeessuun waamamaa jiru soba tahuu bartanii namni kamuu wal gahii jedhame akka hin jirre bartanii fi hubattan isin beeksifna.
Yeroon kun yeroo labsii muddamaa waan taheef Addi Bilisummaa Oromoos guyyaa labsiin kun labsamee kaasee wal gahiis tahe marii inni waajjira isaa Gullalleetti gochuuf karoorfate hanga labsiin yeroo muddamaa ka’utti akka hin jirre Qeerroon Bilisummaa Oromoo qulqulleeffateera.
Mootummaan LYM dahoo godhachuun hogganootaa fi qondaaltota akkasumas miseensota wal gahii dhufan ugguruuf haal duree xumuratee humna tikaa hedduu gara waajjira Gullalleetti guyyoota lamaan kana bobbaasaa akka jirus gabaasni arganne ifa godha.
Walumaa galatti nuyi Qeerroon Bilisummaa Oromoo shiraa fi daba dhaaba keenya ABO fi hoggantoota keenya irratti dhufu qolachuuf qophii tahuu keenya yeroo ibsinu namoota gochaa kana duuba jiranis osoo hin beekiin haa tahu beekanii gochaa isaanii kana irraa dhaabbatanii akka qabsoo isaanii itti fufsiisanii fi irbuu jaallan kufanii akka galma gahaniif waamicha dhiyyeessinaaf.
Dhaaba Dhiigaa fi lafee gootootaan ijaarame dhiigaa fi lafee keenyaan ni tiksina.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Adoolessa 25/2020
Finfinnee,Oromiyaa