text:
Ziinaddiin Ziidaan kana booda maanajara Riiyaal Maadriid ta'uun akka hinhojjanne beeksiseera
Ziinaddiin Ziidaan Chaampiyoonsi Liigii mo'atanii guyyoota shan booda kilabicha 'sagalee biraa barbaachisa' jechuun maanajara Riiyaal Maadriid ta'uun akka hin hojannee beeksiseera.
Ziidaan garee gaazexeessitoottaatti akka himetti, 'waanti hundinu ni geeddarama' anis kanaafan murtee kana taasisee jedheera.
''Kilabii kana nan jaaladha,'' jedhee jiras.
''Kanan yaaduuf gareen kun mo'achuu akka itti fufuudha, garuu jijjiirama akka barbaanuun yaada, sagalee addaafi tarsiimoo biraa.''
''Warra keessatti hirmaatan hundaafis kun yeroo sirriidha- fakkeenyaaf anaafi, garichaaf, kubaaniyaafis.
Ziidaan namni umurii waggaa 45, erga Raafaa'eel Beniteez hari'atamanii booda aangootti dhufuun xaboota 149 ogganeera.
Innis garee Riiyaal Maadriidiin moo'icha 104 fi walqixa 29 akkasumas waancaawwan 9 akka mo'atan dandeessiseera, haala mo'ichasaaniis %69.9 irraan gaheera.
Haa ta'u malees, Riiyaal Maadriid Laa Ligaa bara 2017-18 sadarkaa sadaffaa ta'uun qabxiiwwan 17'n shaampiyoonaa duuba ta'ee xumureera.
Kanaafii Riiyaal Maadriid yeroo waggoota shanii keessatti manajara isaanii arfaffaa barbaaddachuufiidha.
Ziidaan baatii Guraandhalaa keessa 'akka waan kana caalaa gumaachu hin dandeenyee yoo itti dhagahame'' akka gadhiisu himee ture.


c: text/html

text:
Mariin dhimma daldalaa US fi chaayinaa waliin geggeessame har’a Shaangaay keessatti ennaa xumuramu baatii Fulbaanaa US keessatti wal arguuf walii galteen irra ga’amee jira.
Ibsi White House biraa ba’e akka jedhutti mariin sun ijaaraa dha. Dhimootii teknooloojii, danqaa taarifaa, qonnaa mata dureeleen jedhan kanneen irratti mari’atame keessaa ti.
Gama Chaayinaatiinis bittaa oomisha qonnaa Amerikaa dabaluuf cichaan akka hojjettu beeksiste jedha ibsi White House kun.
Dhaabbati oduu Chaayinaa Shinuwaan akka gabaasetti mariin sun wal amantaa irratti kan hundaa’e, akkaan milkaa’aa fi ijaaraa dha.
Bakka buutonni US fi Chaayinaa kaleessa sa’aatilee afuriif erga geggeessanii booda jiloonni US har’a gara buufata xayyaaraatti qajeelaniiru. Prezidaant Doonaald Traamp utuu jiloonni Shaangaayiin hin ga’in dura filannoo Ameerikaa bara 2020 booda walii galtee irra ga’amu ilaalchisee Chaayinaa akeekkachiisanii, boodatti harikfata yoo ta’e yeroo dhiyoo keessatti furamuu hin danda’u jedhan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oromiyaa Bahaa: Magaalaan Dirree Dawaa hayyuu fii sabboonaa isii, abbaa ummata Oromoo, kan saba isaa dukkana wallaalaa keessaa baasuuf hamma lubbuun isaanii gama akhiraa deemtutti …Read More »
Magaalaa Dirree Dawaa Hayyuu fii Sabboonaa isii Dr. Sheek Muhammad Rashaad Abdullee Akkanatti awwaallatte
Oromiyaa Bahaa: Magaalaan Dirree Dawaa hayyuu fii sabboonaa isii, abbaa ummata Oromoo, kan saba isaa dukkana wallaalaa keessaa baasuuf hamma lubbuun isaanii gama akhiraa deemtutti …Read More »
Dr. Sheekh Mahammad Rashaad (Sheekha Yoomiyyuu hin irraanfatamne)
Wanni sabni ittiin beekkamu keessa tokko afaani. Kana hubachuun, diinni afaan Oromoo dhabamsiisuuf ijibbata gudda godhe. Ijibbaanni diinni godhaa ture, arra namatti mul’achuullee baatu yaroo …Read More »
OSA’s Statement of Condolence on the Passing Away of an Oromo Muslim Scholar Dr. Sheikh Muhammad Rashad Abdulle
It was with great sadness that we recently heard about the passing away of Dr. Sheikh Muhammad Rashad Abdulle, a former recipient of OSA Life Time …Read More »
VOA Afaan Oromoo waayee Dr. Sheek Muhammad Rashaad
Gaafiif Deebisaa VOA Afaan Oromoo waayee aakhiramuu Dr.Sheek Muhammad Rashaad Abdullee Laalchisee gaazeexeessaa Obboo Sa’id Mohammad fii joollee Dr. Sheek Muhammad Rashaad waliin taasise…(galanni kan …Read More »
AQIIDAA SHEEK DR. MUHAMMAD RASHAAD ABDULLEE
********AQIIDATUL OROMIYYAAH KUTAA 3FFAA********* Urjii Ahmad Aqiidaa Ulamaa’ii Oromoo tan Ahbaashiitiin wal bira qabuun “Aqiidatu Oromiyyaah” Kutaa 2 qopheeysee jira. Kutaa 3ffa keessatti Barruun amma …Read More »
SHEEKH MUHAMMED RASHAD KABIIR ABDULLEE KABIIR MUUMAYYAA
DHALOOTA ISAA :- Dhaloonni isaa akka bara faranjiitti bara 1934. BAKKEEN INNI ITTI DHALATE : Baha Oromiyaa Carcar Laga Arbaa ganda Jarjaree ja’amutti BARMOOTA ISAA …Read More »
Dr. Sheekh Mohammad-Rashaad Abdullee- Buulessa Seenaa Oromoo ti
(Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo) Addunyaa kana irraa duáan boqochuun hayyicha amantii, afaanii fi barnoota seenaa Dr. Mohammad Rashaad Abdullee, lammii Oromoo guddaa hanga xiqqaa …Read More »
Sheekh Mahamd Rashaad Abdullee Rabbiin rahamata haa godhuuf nuufillee imaanaa sabrri jajjabuu nuuf haa khannu.
Ani Sh. Mahamd Rashaad akka khiyyatti akkaan isa laalutti khaznnaa Ilmmii Diinii dunyya, khaznnaa funuuna gurgguddaa, Deeraa ogooma waa heddu hanggan hin qabnnee. Library ulumaa’iin …Read More »
Waggaa meeqa guutuu itti ifaajanii Afaan Oromootti qur’aana hiikanii Sagalee qulqulluun gurra nu buusani
Silaa addunyaan mana keenyaa mitii Manni dhugaa kan du’a boodaati Duuti waa hin haftu hundumatti dhufti Arra kunoo dhabne aalimticha muftii Namni gaariin du’u hundaatu …Read More »


text:
Dorgommiin Marathon Raawwate ilaalchisee
Dorgommiin London Marathon jedhamuun beekamu magaalaa London Keessatti geggeeffame. Dorgommii Ebla 23, 2017 geggeeffame kana irratti akkuma hubatamu atileetota beekamoo Marathon dabalatee namoota hedduutu qooda fudhate. London Marathon irratti dorgomtoonni Oromo qaamota adda addaa bakka bu’uun qooda fudhatan.
Dorgommiin Marathon ummata Oromoo biratti haarawaa miti. Oromootni hedduun kana akka Abbabaa Biqiilaa, Maammoo Waldee fi kkf fiigicha Marathon mohachuun Itoophiyaan akka beekamtu yommuu godhan mirga Oromoof jecha kallattiin qooda isaan qabaachaa turan garuu waan ifatti mul’ate hin turre. Kunis haala yeroo sanaa fi dammaqiinsa tureen ka masakamu yommuu ta’u Fayyisaa Lalisaa ka adda godhu garuu Marathonii fi qabsoo ummatni Oromoo mirga isaatiif godhaa jiru walitti fiduun addunyaan akka beektu gochuu danda’uu isaati. Ummata Oromoo mirgi isaa sarbamaa jiruuf sagalee ta’uun addunyaa hubachisee.
Gootichi Oromoo Fayyisaa Lalisaa bakka bu’aa biyya kamuu otoo hinta’in Oromoo fi Oromummaa qofa bakka bu’uun nama qooda fudhate yommuu ta’u Oromootni hawaasota Oromoo bakka garaagaraa London keessatti daandii adda addaa qarqara gurmuun dhaabbachuun ‘’Fayyisaa Leellisaa goota Oromoo’’ jechuun sagalee olkaasuun jajjabeessaa turan.
Fayyisaan yeroo dhihoo kana Ameerikaa keessatti yeroo lama dorgommii Marathon geggeeffamee ture irratti fiiguun yommuu 1ffaa fi 2ffaa bahu miidhama luka isaa irra gahe irraa otoo hindandamatin akkasumas boqonnaa gahaa ta’e otoo hin argatin dorgommii isa kana irratti nama qooda fudhate dha.
Fayyisaan gooticha keenya, kutataa fi hadha qabeessi Oromoo, ka madaalamu London Marathon mohachuun ykn mohatamuun akkasumas Rio-Olympics 2016 irrattis mohachuu isaa qofaan otoo hintaane, fiigicha yommuu xumuru harka isaa lamaan olkaasee wal qaxxaamursuun mallattoo ummatni Oromoo karaa nagaan mirga bilisummaa isaaf qabsoo ittiin geggeeffataa jiru addunyaatti waan agarisiisuu danda’eef dha.
Bifa kanaan Fayyisaan kanneen rakkoo Oromoo beekuun hafee, Oromoon ummata akkamii akka ta’ee fi essatti akka argamu illee dhagahee ka hinbeekne akka beeku nama godhe dha.
Fayyisaan nama of danda’ee jireenya gaarii jiraataa ture yommuu ta’u mana gaariin, konkolaataa gaariin walumaagala bu’aan ykn dantaan otoo isa hindagachiisin nama rakkoo ummata isaa hubatuun addunyaa illee hubachiisuu danda’e akkasumas dantaa offif jecha rakkoo ummata offii namoota dagataniif illee nama fakkeenya gaarii ta’uu danda’u dha.
Atileeti Fayyisaa Leellisaa akkuma yeroo biraa dorgommii London Marathon yommuu xumuree fi BBC waliin yommuu gaaffii fi deebii geggeessee ture harka isaa lamaan olkaasee wal qaxxaamursuun mallattoo ummatni isaa karaa nagaan qabsoo isaa geggeeffataa jiru irra deebiin agarsiise.
Fayyisaan seenaa Oromoon mirga isaaf falmataa jiru keessatti qooda olaanaa yommuu qabaatu ummatni Oromoo Diasporaa goota kana cina dhaabbachuu fi jajjabeessuun akka irraa egamu dirqama lammummaa ofirraa qaba.
Oromootni UK waamicha lammummaa koreen hojii geggeessituu hawaasa Oromoo UK dabarsee ture kabajuun bakka barbaachisaa ta’etti argamtanii goota Oromoo Fayyisaa Leellisaa jajjabeessuu fi hamilee kennuufii keessaniif hedduu galatoomaa. Lammiiwwan keenya, Oromoota UK yoomiyyuu taanaan isin gaachana hawaasa Oromoo UK waan taataniif isiniin boonna. Irra deebiin hedduu galatoomaa jenna.
Itti dabalata barreeffama kanaa kan ta’u as tuqaa dubbisaa:


text:
Shirri maqaa Maanguddummaa fi Abbootii Amantaan Oromoo irratti xaxamu bifa haarayaan eegaluu: Dabballoonni Paartii Badhaadhinaa haguuggii amantaa jala da’achuun, Dargagggoota Oromoo gowwoomsuun akka isaan leenjii waraanaa fudhatanii waraana Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaatti makamuun kutaalee Oromiyaa kanneen WBO’n keessa socho’tti bobba’an taasisaa jiraachuu
Lola duguuggaa sanyii fi babal’ifannaa daangaa
Lolli duguuggaa sanyii fi babal’ifannaa daangaa, Milishoota Naannoo Affaariin Oromoo Walloo irratti adeemsifamu akka-malee jabaatee jiraachuu;


text:
Ibidda Fedhii irratti Obsuuf
Ji’oota darban keessa waa’ee Rabbii ilaalle turre. Rabbiin beeku fi Isatti amanuun jireenyi teenya akka fooyyoftuu fi daandii sirrii qabattu taasisa. Yeroo dargaggumma fi shamarrummaa ibidda fedhii cimaa keessa namaatti qabatu Rabbiin beeku, itti amanuu, sodaachuu fi Isa jaallachuun akka qabbanaa’u muxannoo fi qorannoon ni agarsiisa. Warroonni Rabbiin beekanii fi itti bulan ibidda kanarraa nagaha akka bahan shakkii wayitu hin qabu. Warroonni Rabbiin irraa fagaatan immoo ibidda fedhii kanaan gubataa akka jiran hundii keenyaa ni beekna. Mee karaalee ibidda fedhii irratti ittiin obsan muraasa haa ilaallu. Karaan kuni warraa obsa qabaniif obsi akka cimuuf, warra obsa hin qabneef immoo obsa akka horatanii fi ibidda fedhii hir’isaniif agarsiistu isaaniif ta’a.
Akkuma beekkamu obsii bakka sadii gurguddaatti qoodama. Isaanis: Hojii gaggaarii hojjachuu irratti obsuu, hojii badaa irraa obsuu fi balaa namatti bu’e irratti obsuudha. Obsa wantoota lamaan jabeessun ni danda’ama. Isaaniis: beekumsaa fi hojiin.
Beekumsa
Beekumsa jechuun wanta itti ajajaman keessa keeyri, gammachuu fi faaydaa jiruu beeku, wanta irraa dhoowwaman keessa immoo sharrii fi miidhaa jiruu sirritti hubachuudha. Namtichi beekumsa kanniin lamaan sirritti yoo beeke, ijjannoon cimaan, himmaan (yaanni) ol’aanaa fi namummaan isaaf dabalama. Wanta beeke kanaa namtichi yoo hojirra oolche obsii isarratti ni salphata, hadhaan gara mi’aatti jijjiramaaf.
Hojii
Obsi wal’aanso kakka’uumsa sammuuf amantii fi kakka’uumsa fedhii lubbuu jidduutti adeemsifamuudha. Kana jechuun Kakka’uumsi sammuu fi amantii kakka’uumsa fedhii waliin wal’aanso bahu. Fakkeenyaf, lubbuun waan badaa ni feeti. Sammuun ykn amantiin, “kuni badaadhaa si miidhaa dhiisi” jedha. Lubbuu immoo “lakkii amma garmalee barbaadaa hin dhiisu.” jetti. Ergasii wal’aanson ni jalqabama. Yoo kakka’uumsi sammuu fi amantii moo’ate namtichi obsa qabaa jechuudha. Badii irraa of ni qaba. Yoo kakka’uumsi lubbuu moo’ate immoo namtichi obsa hin qabu jechuudha. Baditti ni kufa.
Fakkeenyaf, namtichi zinaa raawwachuuf fedhii cimaa qabu, fedhii kanatti qabsaa’uf ni ka’a. Tarii namni kuni garmalee fedhii cimaa qabaachun zinaa (sagaagalummaa) irraa of qabuu dadhaba. Yookiin immoo badii kana hin raawwatu garuu dubartoota ilaalu irraa of hin qabu. Yookiin dubartoota ilaalu ni dhiisa garuu waa’ee wal-qunnamtii saalaa ilaalchisee gonkumaa yaadu hin dhiisu. Inuma hangi yaanni isaa guutuun dhimma kanaaf ta’u gahuu danda’a. Wanta biraa addunyaa fi Aakhiratti isa fayyaduuf bakka hin kennu. Yoo inni dhugumatti dhibee kanaaf qoricha sirritti barbaade, tarkaanfilee armaan gadii haa hordofu:
1—Dhangaalee nyaataa fedhii wal-qunnamtii saalaa dabalan qorachuun, gosoota nyaataa kanniin nyaachu hir’isuu ykn dhiisu. Fakkeenyaf, nyaata mi’aawa fi gosoota gargaraa baay’isanii nyaachun ibidda fedhii qabsiisa. Kan akka foonii, nyaata sukkaara qabuu fi kkf. Kanaafu, nyaata kanniin hir’isuun ykn haala madaallamaan nyaachun fedhii saalaa hir’isa. Yoo kuni hin ta’in, soomu danda’a. Soomun fedhii wal-qunnamtii saalaa waan hir’isuuf.
2–Wanta fedhii kakaasu irraa of qusachuu. Innis ilaaludha. Ija isaa gadi qabachuuf tattaafachuun isarra jira. Ilaalchi ibidda fedhii qalbii keessatti bobeessa. Musnad keessatti akkuma Ergamaa Rabbii (SAW) irraa odeefametti, “[Dubartii alagaa] Ilaalun xiyya sheyxaanaa keessaa tokko.” Yoo namtichi ija gadi hin qabatin sheyxaanni xiyya isaa ni alaamefata (ni darbata). Namtichi dubartii alagaa ilaalu yoo itti fufe, qalbii isaa xiyyoota kanaaf saaxilaa jira. Isaan keessaa tokko waraannan jireenya isaa balleessu danda’u. Ammas akkana jedhame jira: Ilaalchi akka qaanqee citaa gogaatti darbamteeti. Qaanqen yoo hunda hin gubin cinaa isaa ni gubdi. Namni ija ofiitin wantuma arge ilaalus qalbiin isaa ni gubatti.
Ilaalchi ijaa akka sanyii midhaanii lafatti darbamteeti. Yoo kunuunsa hin argatin achumaan gogdee hafti. Garuu yoo bishaan obaafamte ni biqilti. Ilaalchis haaluma kanaani. Yoo ija itti deddeebistee fi qalbii itti rarraaste, akkuma sanyii midhaanii biqilti. Yoo ija irraa garagalchitee fi qalbii tee itti rarraasu dhiiste, achumaan sanyiin fedhii baddee hafti ykn ni hir’atti.
3-Yoo danda’e fuudhun hariiroo halaalatti gammaduu– Rabbiin subhaanahu wa ta’aala wanta lubbuun teenya feetu hunda karaa halaalaa fi gaarii ta’een akka fayyadamnu karaa nuuf godhee jira. Akkuma Ergamaan Rabbii (SAW) itti qajeelchan fuudhun furmaata hundarra caaludha. Garuu yoo fuudhu dadhabe haa soomu.
Tuqaalee darban kanniin mee fakkeenyan haa ilaallu.
Fakkeenyi jalqabaa akka beeylada badduu ukaaya (marga) jalaa muruuti. Ukaaya yoo hin murin humni beellada tanaa dabaluun miidha guddaa fiduu dandeessi.
Fakkeenyi lammataa akka saree badduu jalaa foon dhoksuuti. Yeroo foon argitu fedhiin ishii akka hin kakaaneef. (Haaluma kanaan namni saalli faallaa yoo irraa dhokate fedhiin isaa hangas mara hin kaka’u.)
Fakkeenyi sadaffaan uumamaan wanta sareen barbaaddu hanga haajaa ishii itti kennuun wal fakkaata. Akka humna horattuu fi abbaa ishii tole jechuu akka itti fuftuuf.
Kanaafu, namni fakkeenya kana ilaale, dawaa fedhii itti too’atu argachuu danda’a.
4-Addunyaa tana keessatti miidhaa fi dararaa fedhii kana karaa dhoowwameen guuttachuu irraa dhalatu itti haa yaadu. “Fitnaan (qormaanni) jaalalaa matooti meeqa funyaan isaanitiin ibiddatti gonbise; kutaa adabbii (azaaba) laalessaatti dabarsee kenne. Nama meeqa beekumsa fi amantii irraa baase akkuma rifeensi lixii keessaa bahu. Qananii meeqa irraa kaasee hiyyumatti isa gate. Nama meeqa sadarkaa kabajaa irraa buusee gara warroota salphatan keessaa tokko isa godhe. Nama meeqa haguuggi irraa baasee qullatti hanbise, adabbii laalessaa isa dhandhamsiise, gaabbi keessatti isa gate. Ibidda gaddaa onneen keessatti gubattu itti qabsiise. Kabaja inni Rabbiin biratti fi namoota biratti qabaa ture nama meeqa irraa mulqe.”
Kanaa fi miidhaa biroo yommuu itti yaadan fedhii ofii karaa haraamaatin akka hin guuttanne nama taasisa. Garuu ijji fedhii jaamtu waan taatef Kana hin agartu.
5-Suuraa fokkuu nafseen isaa isa itti waamtu ykn harkistuu itti haa yaadu. Keessumattu, dubartiin tuni hiriyyaa dhiiraa biraa qabaachun tan beekkamtu yoo taate fokkinni guddaadha. Iddoo bishaanii saree fi jeedalli itti deddeebi’an irraa dhuguu irraa xayyafuun ykn boonun isatti haa dhagahamu. Akkuma jedhame:
Kabajaa fi jabeenyaf jedhee hariiroo keessan nan dhiisa
Hirmaattonni sadarkaan gadi bu’an keessa waan jiraniif.
Kan biraas akkana jedhe:
Yoo tisiisni nyaata irratti baay’atee
Nafseen tiyya osoo barbaaddu harka kiyya irraa kaasee
Gara bishaanii bu’ee dhuguu nan dhiisa
Yommuu saroonni keessatti goraran arge.
Hancufni isaa hancufa nama kabiisa (badaa) ta’e hundaan walitti makamuu isaa haa yaadatu.
Wanti guddaan asirraa barannu dubartii zinaa raawwattu waliin ykn dhiira zinaa raawwatu waliin zinaa raawwachuun hangam fokkuu akka ta’e agarsiisa. Haallu fi bareedinna gubbaa duuba fokkinna dhokataa jiru haa ilaalu. Dhugaa kana hubachuu yoo barbaadde, fokkinna yeroo dullummaa isaan uwwisuu mee ilaali. Rabbiin subhaanahu fuula bareedaa isaanii kana gara fokkinnaatti jijjira hanga fokkinni kuni irraa mul’atutti. Akkuma jedhame:
Osoo namni jaalalaan qabame dhuma itti yaadee
Bareedinni irraa yaa’u silaa irraa hin yaa’u.
Kana jechuun osoo namni jaalalaan qabame dhuma jaalala daangaa darbee itti yaadee fi miidhaa isaa beekee lubbuu ofii waan badaa irraa qabee, silaa bareedinni yeroo dullummaa isarraa hin deemu. Fuulli isaa gara fokkinnaatti hin jijjiramu. Sababa yeroo dargaggummaa waan badaa hojjateef fuulli isaa gara fokkinnaatti jijjirama.
Guduunfaa
✓Karaaleen obsa itti jabeessan lama. isaanis: beekumsaa fi hojiin
✓ Beekumsi waa lama of keessatti qabata. Isaanis: (1)wanta Rabbiin itti nama ajaje keessa tola, faaydaa, gammachuu fi milkaa’anna jiru hubachuu. (2) Wanta Rabbiin irraa nama dhoowwe keessa sharrii, miidhaa, adabbii fi kufaati jiru beekudha. Namni beekumsa gosa lamaan kanniin argatee hojii irra oolche dhugumatti kan milkaa’u fi gammadu isuma.
✓ Beekumsa barbaadu fi wanta beekan hojii irra oolchun obsa ni cimsa, sadarkaa fi kabaja namaa olkaasa.
✓Ibidda fedhii too’achuuf beekumsa barbaadu fi wanta beekan hojii irra oolchun furmaata hundarra caaludha.
✓Beekumsi hundarra caalu kan ibidda fedhii itti too’atan Rabbii fi shari’aa Islaamaa beekudha.
♥Namni akkuma Rabbiin beeku, sodaatuu fi jaallatuun ibiddi fedhii qabbanaa’a fi qorraa adeema. Sababni isaas, Rabbiin tasgabbii qalbii isaa irratti buusa, wanta isa rakkisuu fi jeequ immoo isarraa oofa ykn kaasa.
✓ Gubaa fedhii too’achuuf tarkaanfilee fudhatamu qaban keessaa:
1. Dhangaalee nyaataa fedhii dabalan hir’isu. Yookiin immoo soomu
2. Wantoota fedhii kakaasan kan akka ilaalu, saala faallan walitti makamu fi kkf irraa of qusachuu
3. Yoo danda’ame fuudhu
4. Miidhaa fi adabbii fedhii karaa haraamatiin guuttachu irraa dhalatu itti yaadu.
5. Fokkinna nama sanii itti yaadun nafsee ofii kabajuu.
Kitaabban Wabii
1. Uddatu saabiriin wa zaakiru shaakiriin-fuula 96-100, Imaam ibn Al-Qayyim
2. Ibidda jaalalaa fi dawaa isaa


text:
Addi Bilisummaa Oromoo haala yeroo ammaa deemaa jira jedhu irratti har’a waajjira isaa muummicha Finfinnee jirutti maddeen oduuf ibsa kenneen godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti, keessumaa Godina Addaa Naannoo Oromiyaa keessatti miseensotni isaa 350 tahan mootummaan hidhaman, jechuun.
Magaalaalee akka Buraayyuu, Sabbataa, laga Xaafoo, Bishooftuu, Caancoo fi ka biroo keessa akka miseensonni ABO qabamaa jiran dubbatu – hoogganoonni dhaabichaa. Godinaalee Komand Poostii jalatti bulfamaa jiran keessattis, “tajaajilli quunnamtii irraa kutamee, ajjeechaa, saamichaa fi humnaan gudeeddii uummata meeshaa-maleeyyii irratti geggeessamaa jira,” jechuun komatan.
Himannaalee ABOn har’a dhiheesse kanaaf, hoogganaan Biiroo Dhimmoota Komunikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa deebii kennanii jiru. Caqasaa.


text:
Abbaan Alangee Federaalaa himannaa, miidiyaalee teessoo isaanii biyya alaa ta’ee jiru; ESAT fi OMN, akkasumaas himannaan Dr. Birhaanuu Naggaa fii Obboo Jaawar Mahammad irratti bane ture akka adda citu gaafatee jiraachuun guyyaa har’aa miidiyaalee biyyattiin gabaafameera.
Obboo Birhaanuu Wandimmaagany Abbaa Alangee Federaalaatti daayreekteerri daayreektarri hordoffii yakkoota biyyaa alaa akka himannaan miidiyaa ESAt, OMN, Obboo Jawar Mahammad fii Dr. Birhaanuu Naggaa addaan cituun isaanii murtaa’ee jiru ibsaniiru.
Abbaan Alangee Federaalaa himannaan isaanii akka addaa citu xalayaa Mana Murtii Federaalaa Olaanaa dhaddacha 19ffaaf barreessee, manni murtiis gaafii Abbaa Alangee gaafatan guutumaan guututti fudhachuun isaanii barameera.
Himannaan galmee Dr. Maraaraa Guddinaa jalatti banamee ture kan Miidiyaalee lamaa fii Obboo Jaawar Mahammad fii Dr. Birhaanuu Naggaa addaan cituu miidiyaaleen biyyatti guyyaa har’aa gabaasanii jiru.


text:
Shashemenne RTC projects
- CLIENT Robix Inc.
- YEAR 2019
- WE DID Design mockups, SEO, Swift App
- Marsaa (feezii) 1ffaaMarsaan kuni gamoolee adda addaa baay’inaan kudha tokko (11) kan hojjatamaa jiru yoo ta’u yeroo ammaa kan dhibbeentaa 78 irra ga’anii jiru
- Marsaa (feezii) 2ffaaIjaarsa Bu’uuraalee Misoomaati kan walqabatan yoo ta’an hojiin kun ijaarsa daandii, bishaanii (sanitary), hojii elektiriikaalaa fi kkf yoo ta’an yeroo ammaa dhibbeentaa 40 gahee jira
- Marsaa(feezii) 3ffaaMarsaan kuni gamoo dhimmoota adda addaatiif ooluu fi dallaa of keessatti kan hammate ta’ee % 67 qaqqabeera
- CATEGORY Projects On-Going
- TAGS Pirojektoota , Shaashamannee


text:
Ilma dhabuu kiyyaaf nan hiikte!
Yeroo mara gaafa wal barre sana fi akkaata wal barre yaada. Namnii jireenya koo gara fuuldura akasittan jiraadha yookan haala akkasiitin jiraadha jedhee hin murteessu. Aniis siwaliin wal fuune jiraanna jedhee abjuu baddee yaade hin beeku. Garuu hin ta’ee!!
Mohamed, dhiphinaa fi yaada keessa koo akkaata sittii himu hin qabu. Garuu walumaagalatti keessii kiyya baayyee ciinqamaa akka jiruu fi waanan godhuu wallaala akkan jiru sittii himuun barbaada. Akka tasaa ta’ee sababa hojiitin naanno maatin kee jiranittii jijjiramne yeroo deemnu, aniif atii carraa wal barruu arganne. Maatin kee najaalatani erga aniif atii wal barre boodde. Haala keenya arganii akka nutii wal fuune jaalalaan waliin jiraannuf hulaa nuubanan. Nutiis wal jaalanne bor bultii waliin ijaaranna jennee waan yaannef. Akkaata fedhii isaaniitin wal kaadhimanne. Atiis hojii qabattee aniis hojii qabadhe jaalalan waliin jiraachu eegalle.
Himmm Maal godha.
Harr’a kaleessa ta’uu hin danda’u. Mohammed aniif atii haala akkasiitin gargar baana jedhee tasuma yaade hin beeku. Maatiin kee wal fuudhu keenyatti gammadaniis aniif atii erga wal fuune boodde garuu, mucaa godhachuu akka hin dandeenye gaafa argan, baayyee gaddanii ilaalchi isaan anaaf qabaniis jijjiirame. Boodde boodde maalif ishii hin hiikttuu akka sin jechaa turan namarra dhaga’e.
Himm. Mohammed, anillee akka ilmaan horannee gammachuuf jaalalaan waliin jiraannu fedhii guddaan qaba. Garuu maal godhuu? Akka fedha kooti naaf ta’uu didee. Anii nama uume garaa koo keessa kaa’u hin danda’u. Rabbii tokkichatu kana hojjachu beeka waan ta’eefi. An jaaladhee mitii. Jaalalaf kabajaa guddaa siif qaba. Sirra adda ba’ee jiraachus hin barbaadu.
Garuu maal godhuu? Sababa maatii keetin atiis ilaalcha naaf qabdu nattii jijjiiramee boodde boodde narra fagaachu eegalte. Sirrumasaa immo dubartii biraa akka siif gaafacha jiran dhaga’e. Mohammed, homa jechuu mitii tarii anaanis bor rabbiin nayaadata ta’a. Waan humna kooti ol ta’ee kana garuu homa gochuu hin danda’uu. Otoon sijaaladhu otoon siwaliin jiraachu fedha qabu, sababa maatii keeti fi ilmo dhabuu kootin sirra adda bahuun dirqameera. Daandii siif haa milkaa’u. Jireenya gaari yeroo mara siif hawwa. Anaafis rabbii jira.
Fayyaa tahii. Haadha manaa kee muummina dha. Abba manaa koo Mohammed Baale Gaasara kan argamuufi.
Osoo Mohammed taate maal gootu? Mee gaaffi fi gorsa keessan gama #comment dhan barreessa.
——————————
Galatooma
Xalayaa kana Mohammed dhan dhaqabsiisuf #Share akka cuqaasttan kabajaan isiin gaafanna!
Galatooma hanga Xalayaa Jaalala kan biraa isiniin walittii deebinuu. Nufaana tura!
Xalayaa keessan nuuf erguus hin dagatina!


text:
Kittaanaa Dubaraa Haa Lagannu!
MIIDHAAN DHAQNA QABAA DUBARAA FIDU MAALI?
Dhaqna qabaan mucaa dubaraa irratti raawwatu hundinuu miidhaa malee bu’aa tokko illee hin qabu. Dhaabbatni fayyaa addunyaas (WHO) kanuma sababeeffachuun, dhaqna qabaa dubaraa garee 4 (afur) tti hiree lafa kaa’un balaaleffata.
A. MIIDHAA AKKUMA DHAQNA QABAAN SUN RAAWWATEEN DHUFUU DANDA’AN:
1. Dhukkubii fi dhiiguu garmalee,
2. Gadi bu’uu dhiibbaa dhiigaa (shock),
3. Fincaan fincaa’uu dadhabuu,
4. Dhibee wantoota ijaan hin mul’anneen dhufan (infections),
5. Daddarbuu dhibee HIV/AIDS fi ‘Heepaatayitis’ B fi C jedhaman,
6. Miidhama nafaa naannoo qaama saalaa jiran,
7. Lubbuun darbuu (du’a)…. Du’i kan dhufuu danda’u, garmalee gadi bu’uu dhiibbaa dhiigaa kan garmalee dhiiguu yookiin dhukkubbii garmalee akkasumas ‘infeekshinii’ irraa kan dhufuu danda’uuni.
B. MIIDHAMNI YEROO DHEERAA BOODA DHUFUU DANDA’ANIS:
1. Dhukubbii yeroo dheeraa,
2. Madaa’uu qaama saalaa,
3. ‘Infeekshinii’ fi malaa godhachuu,
4. Godaannisa qaama saalaa irrattii hafu,
5. Kaka’umsii fi fedhiin wal-quunnamtii saalaa hir’achuu fi
6. Rakkina sammuu; dhiphina irraan dhufu dha fi kkf dha.
C. YOO GODAANNISNI UUMAMEE GUDDAA TA’E IMMOO:
1. Rakkoo marsaa laguu yeroo isaa eeguu dhabuu,
2. Dhukkubbii gaafa wal-quunnamtii saalaa godhan,
3. Daa’ima godhachuu dhabuu(Infertility)
4. Yeroo daa’imni dhalachuuf jedhu illee, godaannisni uumamee ture sun tarsa’uun rakkoo guddaa fiduu nii danda’a.
D. AKKAMITTIIN DHAQNA QABAA DUBARAA ITTISNA?
Egaan dhaqna qabaan mucaa dubaraa fayyaa irratti miidhaa fidu irratti dabalataan seeraan illee dhoorkaa yeroo ta’u, mirga dhala namaa cabsuu fi saala dubaraa dariitti dhiibuudha.
Miidhaa dhaqna qabaan dubaraa fiduu danda’an kan armaan olitti ilaalle hundumaa uummata biraan ga’uun, akka uummatni keenya hubannaa argatee dhaqna qabaa dubaraa balaaleffatu gochuun miidhaa dhufu hundumaa hir’isuun nii danda’ama!
Fayyaan Qabeenya!
-
waa’een dhaqna Qabaa dubartootaa kun keessumattuu naannoo oromiyaa lixaa godinaLee wallagaa fi giddu-gala oromiyaa godinaalee shawaa keessatti bal’inaan gaggeeffamaa Waan jiruuf harka wal qabannee hanbisuu irratti haa hojjannuu!


text:
Ministarri Dhimma alaa Yunaayitid Isteetis, Antonii Bilinken tarsiimoo biyyi isaanii Afrikaaf qabdu hordofuun biyyoota Afrikaa sadii, jechuun Afrikaa Kibbaa, Republikii Dimookiraatawa Koongoo fi Ruwaandaatti imaluun daawwannaa hojii geggeessan kaleessa xumuratan. Bakka kaleessa daawwannaa isaanii itti xumuratan Ruwaandaatti haasaa dhageessisaniin, “Yunaayitid Isteetis, biyyoota Afrikaa waliin waahilummaa dhugaa barbaaddi. Hookkara biyyoota Afrikaa keessa jiru xiqqeessuuf carraaqii sadarkaa ardittiitti taasisamu ni deggerti. Eenyu waliin michooma akka tolfatan dhiibbaa gootu hin qabu,” jedhan.
Dhimma kana irratti Namoon, ogeettii dhimma siyaasaa fi seeraa, Faaxumaa Badhaasoo, Yunivarsirii Rejent as Virijiiniyaa jiru irraa dubbisee jira.


text:
Sadaasa 21,2014 Gabaasa Qeerroo
Barattooti Oromoo Sababaa Gaaffii Mirgaa Kaastan Jedhuun Hidhamuu fi Dararamuun Irraa Hin Dhaabbanne,yeroo ammaa kanas mootummaan EPRDf Wayyaaneen dargaggoota Oromoo irratti duula banteen barataa Rabbirraa Kushaa Bayeechaa sababaa sochii warraaqsaa deemu duubaan jirta jedhuun Ambo college Waliso branch keessaa accounting wagga 1ffaa kan baratu yakka tokkoon malee Sadaasa 20,2014 mana hidhaa magaalaa Waliisoo/Ejerrsa jedhamutti darbamuun ilmaan Oromoo naannichatti Oromummaan yakkamanii hidhaman waliin dararaan guuddaa irraan gahaa jira.
Barataa Rabbirraa Kushaa bakki dhaloota isaa godina Kibba Lixa Shaggar aanaa Iluu ganda Bilii jedhamutti kan dhalate yeroo ta’u.Yeroo dheeraaf sababaa Oromummaan yakkamaa akka turee fi yaada itti amanu dubbatee baafachuu dorkamaa turuun gabaasi nu gahe addeessa.


text:
Mudde 30.2015 Jaarsoo, Guyyaa har’aa Mudde 30,2015 Wallagga Lixaa Magaalaa Jaarsoo keessatti motummaan Wayyannee ummaata daldaltoota ta’aan hundaa isaa kan manneen nagadaa isaanii cufsisuun hojii malee dirqamaan wal ga’ii jedhee yaasa olee!
- Ummannii Oromoo dirqiin wal ga’ii ya’eess yaada mormii kaneen dhiyyeessa olaan!
- Maaliif ilmaan keenyaa gaafii seeraan gaafateef deebiin isaa rasasaa ta’a?
- Motummaan gibirraa humna olii nutii ramadanii
- Master pillaniif labsii magaalootaa Oromiyaa ummaaniif ilmaan keenya lubbuu isaa dhiigaa isaa lafee isaa itti dabarsee nun ta’uu osoo maaliif motummaa yoo ummannii itti amanee malee jedha?
Kana caalaa akkamiin mormaa ummannii jechuun gaafii hedduudhan jalaa deemtoota wayyannee mataa dhukkubbsaa ollaan boriis itti fufa jecha jiru warri Wayyaanotaa.


text:
Dhama’iinsa-Kutaa 2ffaa
4.Daraara ummataa Musliima irra gahaa jiru- Bombiin yommuu halkanii guyyaa ummata Musliima irratti roobu, shakkii fi dhama’iinsi nama haguuga. Tokko qabeenyan yoo machaa’u gariin immoo boombii fi beelan dhumu. Gariin baay’iinna qabeenya irraa kan ka’ee haalaa dhabuun daangaa Rabbii darbuu fi ilma namaa cunqursu gariin immoo wanta nyaate uffatu dhaba.
Gaafiwwan kunniin mataa namoota naaneessaa fi akka Islaama shakkanii fi irraa garagalaniif karaa banaa jiru. Gaafiwwan suniis, “Musliimonni namoota Rabbiif bulaniidha. Erga isaan Rabbiif bulanii, Inni maaliif cunqursiitota harka irraa hin qabu? Sirumaa cunqursiitonni qabeenya guddaa walitti tuulu fi jireenya gaarii jiraatu. Mee ilaali Ameerikaa jireenya ummanni ishii jiraatan! Kaafironnii Rabbitti kafaranii osoo jiranu qabeenya akkanatti itti gadii dhangalaasa. Muslimoonni immoo daraara fi gadadoon dhumaa jiruu. Kunii maalii, naa hin galle.” Jechuun meeqa kamtu dhama’aa jira. Seera, tooftaa fi ogummaa Rabbii kan hin beekne gubbaa ilaale dhama’a.
Gaafii armaan olii osoo hin deebisiniin duratti jalqaba mataa keenya sakatta’u qabna. Gaafiin armaan olii fi kan biroo deebii kan argatan Qur’aana irraayyi. Yoo Qur’aanatti dhihaanne gaafiwwan mataa keenya naannessaniif deebii gahaa arganna. Kanaafi Qur’aanni hayyama Rabbiitin fayyisaa qalbii kan jedhameef. Qur’aanni wanta hunda haguuge kan of keessatti qabateedha.
Gara deebitti yoo seennu dhugumatti Musliimonni yeroo ammaa Rabbiitti bulaa jiruu, shari’aa (seera Islaamatiin) bulaa jiru? Qur’aana fi sunnaa heera ofii godhatanii itti bulaa jiru moo heera nam-tolchetti bulaa jiru? Rabbiin waqqasuu fi Islaama shakkuun dura daangaa nuti darbinee fi badii raawwataa jirru mee haa ilaallu. Kanaafu miidhaa fi daraaran ummata Musliima irra gahaa jiru sababni guddaan tokko qajeelfama Rabbii fi sunnaa Ergamaa Isaatirraa garagalanii karaa biraa hordofuudha. Yeroo kana Rabbiin adabbii irraa jalaan namatti buusa.
“Jedhii ‘Inni (Rabbiin) adaba (azaaba) gubbaa keessan irraa yookiin miila keessan jalaa isin irratti erguu yookiin garee haala taataniin isin walitti makee garii keessan lola garii dhandhamsiisu irratti danda’aadha.’ Akka isaan hubataniif jecha akkamitti keeyyattoota akka ibsinu ilaali.” suuraa Al-An’aam 6:65
Aaya tana yommuu ilaallu seena keessatti fi yeroo amma gareen tokko gareen biraa miidhaa fi cunqursaa akka dhandhamsiisa jiru ni agarra. Ibidda lolaatin wal fixaa akka jiran ni ilaalla. Kanaafu yommuu gareewwan ibidda lolaatin wal fixan dhama’uu fi haqa Islaama shakkuu hin qabnu, aaya armaan olii ilaalun gahaadha.
Gaafi cunqursitonni jireenya toltuu fi mi’ooftu jiraata jiruu jedhuuf immoo- namoonni yeroo baay’ee osoo damma fi summii walitti makanii itti kennanii dhuguu irraa duubatti hin deebi’an. Summii qabeenyi qabduu osoo hin beekin ‘Rabbiin akkanatti isaanitti gad dhangalaase gara biraatin Musliimonni jireenya dararaa jiraatu.’ Jedhu. Afachu namoonni kunniin qabeenya kana summii waliin isaanitti akka gadi dhangalaase sirritti hin hubatanii! Ummanni Ameerika jireenya akkamii akka jiraata jiran mee ilaali. Dhiphinni fi of galaafachuun hojii isaaniti. Rabbiin qabeenya kanaan isaan adabuuf itti gadi lakkisa. Kan aqlii qabduu hoo qabeenya Rabbiin akkanitti itti gadi füruu isaan waan jaallate sitti hin fakkaatinii hubadhu.
“Qabeenyi isaaniiti fi ilmaan isaanii si hin ajaa’ibsiisin. Dhugumatti, wanti Rabbiin fedhu jireenya Addunyaa keessatti isheedhaan (Qabeenya fi ilmaanin) isaan adabuu fi kaafiroota ta’anii lubbuun isaani bahuu fedha.” Suuraa At-Towbaa 9:55
Kasaaran kana caalu maaltu jiraa? Addunyaa irraa kaafira ta’anii boqochu caalaa kasaran biraa ni jiraa sila? Gonkumaa hin jiru. Kanaafu qabeenya fi ilmaan isaani dinqisifachuun maaliif dhamanaa osoo isaanif adabbii ta’ee jiru? Dhumti isaani yoo hin towbatiin addunyaa fi aakiratti kasaara hamaadha. Baay’inna qabeenya isaani ilaalun qananii guddaa nu bira jiru kan isaani kan caalu tufanna. Qananiin Islaama caalu ni jiraa sila?
Seenaa irraa mee hubadhu wanta Qaarun fi fakkaattonni isaa ta’an. Rabbiin qabeenya itti gadi fure ergasi tasa qabaa hamaan isaan qabe.
Yommuu namoonni daangaa Rabbii darban, gara Isaa deebi’anii araaramaa akka kadhatanii fi towbaa godhaniif hiyyummaa, rakkoo, dhukkuba fi kan kana fakkaataniin isaan qora(mokkora). Kana akka barnootatti fudhatanii deebi’uu yoo diidan wanta isaan barbaadan itti gadi fura. Ergasii qabaa hamaan isaan qaba. Kuni seera Rabbiiti. Namni seera kana hin beekne dhugumatti ni dhama’a, haqa Islaama shakka. Rabbiin seera kana haala kanaan ifa nuu godha. (Ilaali Al-Qur’an suura Al-An’aam 6:42-45)
Cunqursiitonni yommuu daangaa darban Rabbiin akkanumatti cal’isee isaan hin ilaalu. Yeroo kennaaf. Ergasii qabaa hamaan isaan qaba. Fakkeenya cunqursitoota kan ta’e Fira’oowni maal akka ta’ee mee haa ilaallu.
“Rabbiin waan miidhaa hojjattoonni (Zaalimonni) raawwatan irraa dagataa ta’uu hin yaadin. Kan Rabbiin isaan tursiisuuf guyyaa isa keessa ijji sodaadhan bobaastudha (Guyyaa Qiyaama). [Gara waamichaatti] fiigaa mataa isaani kan olkaasan ta’anii [ijji isaani olkaati]. Ijji isaaniis gara isaaniitti hin deebitu. Qalbiin isaanis duwwaadha.” Suuraa Ibraahim: 42-43
Muslimoonni hanga fedhen osoo Rabbiin sodaatanii fi qajeelfama isaatti bulanii osoo isaan hin qorre (hin mokorre) Rabbiin hin dhiisu.
“Sila namoonni ‘Amanne’ jechuudhaan odoo hin mokkoramiin dhiifamu yaadu? Dhugumatti,Nuti warra isaanin duraas mokkorre jirra. Dhugumatti Rabbiin isaan dhugaan amanne jedhan beekuf jira,sobdootas beekuf jira.” Suuraa Al-Ankabuut 29:2-3
Rabbiin warra dhugaan amanee fi sobaan amane osoo hin mokkoriinin durattu ni beeka. Namootatti ifa isaan baasuf qormaata itti buusa. Ergasii wanti dhokataan keessaa ummataaf ifa ta’a. haala kanaan sobaa fi dhugaan addaan baha. Ilmi namaa yommuu qoramuu ciminnaa fi jabeenya argata. Osoo qormaanni jiraatu baase silaa laamsho ta’ee hafa.
5.Ummama gareewwan adda addaa– dhama’iinsi fi shakkiin yeroo ammaa namoota haguuga jiru uumamma gareewwan adda addaati. Tokkummaan hawaasa tokkoof ciminna guddaadha. Diinni salphatti isaan hin injifatu. Karaan salphaan dinni ittiin nama injifatu tokkummaa hawaasa bittineessu fi gareewwan adda addaa uumudha. Oduu durii waa’ee sangoota sadanii waliin jiraacha turan warabeessi akkamitti akka isaan hundaa nyaate fixe ni beeknaa mitii ree? Waraabeessi sadan isaani bakka tokkotti nyaachu akka hin dandeenye yommuu hubatu tokko tokko irratti diina gochu eegale, ofirraa ari’aa jedhe itti hasaase.
Diinni namaas akkanumatti nama nyaata. Sababni yeroo ammaa ummanni Musliima humna dhabeef baay’innaan xiqqaa waan ta’aniif osoo hin ta’in tokkummaa waan dhabaniif. Gareen gareen wal qoodun addaan bittinaa’an. Maqaa Musliima jedhu dhiisanii maqaa garagaraa ofitti maxxansu. Diinnis wanti barbaadu kana. Sababa kanaan dhama’iinsi fi shakkiin nu haguuga jira. Sababni uumamni gareewwan kanaa baay’ee haa ta’uuyyu malee muraasni isaani kanarraa burquu danda’u:
Qur’aana sirritti hubachuu dhabuu– fakkeenya kanaaf kan ta’an kaarijoota. Kaarijoonni baay’een isaani warra baadiyaa kan turaniidha. Barnoota amantii sirritti hin arganne. Yeroo ammaas gareewwan kaarijoota fakkaatan kan akka ISIS sababa Islaama sirritti hubachuu dhabuutin uumaman baay’eedha. Gareewwan kunniin hordoftoota amantii biroo caalaa Muslimoota irratti miidha geessaa jiru.
Kaayyoo diina galmaan gahuu fi haafa’iinsa addunyaa- diinni wanta xiqqoo afaan isaan buuse Islaama fi Muslimoota miidhuf gareewwan tattaafatan lakkoofsa hin qaban. Akka fakkeenyatti garee Ahbaash gara biyya keenyatti seene hubachuun gahaadha.
Garaagarummaa yaada– yaada xixxiqqoo irratti wal danda’u dhiisanii diina ta’uu fi gareewwan adda addaa uumaa adeemu.
Gareewwan kanniin yommuu ilaallu fi dhama’iinsi fi shakkiin yommuu nu muudatu furmaanni keenya maaliiree? Namni yommuu qajeelfama Rabbii fi sunnaa Ergamaa Rabbii (SAW) faallessu Rabbiin wanta inni filate irratti isa hambisa.
“Namni erga karaan sirriin ifa isaaf ta’ee booda Ergamaa Rabbii faallesseefi karaa mu’umintootan ala hordofe, karaa inni filate irratti isa dhiisna. Jahannamis isa seensifna. Deebiin waa fokkate.” Suuraa An-Nisaa 4:115
Kanaafu Ergamaa Rabbii faalleessun dhuma kanaaf nama geessa.
Furmaanni keenya dhama’iinsa fi jallinna keessatti liqimfamne hafuu osoo hin ta’iin karaa salphaa fi ifaa hordofuudha. Innis Qur’aana fi Sunnaa Ergamaa Rabbiiti. Warroota karaa kana hordofan ni qabanna, warroota karaa kana irraa daban immoo irraa fagaanna. Aadaa fi bartee keenya kan Islaama waliin hin deemne achi ganna. Kana kan milkaa’innatti nu geessu.
“Dhugumatti kuni karaa Kiyya isa qajeeladha, isa hordofaa. Karaa Rabbii irraa isin baasanii karaa hedduu hin hordofinaa. Inni(Rabbiin) kana akka muttaqoota (warra Rabbi sodaatan) taataniif isiiniif dhaama.” Suuraa Al-An’aam 6:153
Kanaafu karaan qajeelaa fi salphaan karaa Qur’aanatii fi karaa Ergamaa Rabbiiti. Tokko addaan baasanii hordofuun hin danda’amu. Lamaanu wal qabatu. Hadiisni hin barbaachisu warroonni jedhan kana haa beekan.
Kanaafu yoo Qur’aana fi hadiisatti maxxanne shakkii fi dhama’iinsan hin haguugamnu. Karaa sirrii irra akka jirru ni hubanna.
6.Sodaa fi shakkii sheyxaanni namatti darbuu– sheyxaanni jallinnatti nama harkiisu yommuu barbaadu sodaa, shakkii, dhama’iinsa, duubatti harkifachuu (laamsho ta’uu), fedhii daangaa hin qabne (overzealous) fi kkf namatti darba. Inni nama jallisuuf boqonnaa hin qabu. Kallatti afuuriin namatti deema. Fedhii jala deemu fi addunyaa akka jaallatan, Aakiraa immoo akka dagatan nama taasisa. Haqa soba, soba haqa fakkeesse namatti mul’isa. Islaama akka adutti ifa ta’e shakkii namatti darbuun nama dhamaasa. Amantiwwani fi karaalee sobaa Islaaman ala jiran dhugaa fakkeesse namatti mul’isa.
Ammas shakkii fi dhama’iinsa sheyxaanni namatti darbuu jala bahuuf gara Qur’aana deebi’uu, du’aayi fi zikrii gochuudha. Yommuu Islaama qabattu fedhii olbobeessun daangaa akka darbituu fi namoota akka tufattu si gochuu danda’a. Imaam ibn Al-Qayyim (Rabbiin rahmata isaa haa godhuu) kana nu mirkaneessa. “Yommuu Rabbiin wayiti nama ajaju sheyxaani karaa lamaan nama gowwoomsa. Yookaa namticha laamshoo(dadhabaa) taasisu fi hojii gaggaari akka hin hojjanne godhu yookiin immoo dhaadhessuu fi daangaa akka darbu gochuun sheyxaanni nama gowwomsa. Dhugumatti amantiin Rabbii nama dadhabaa fi daangaa darbu jiddutti madaallamaadha akkuma sulula gaarren lamaan jiddu. Namni ajaja Rabbii irraa laafe fi duubatti harkifate,ajaja san qisaasse jira. Namni daangaa darbees ajaja san qisaasse ykn balleesse jira. Kan jalqabaa daangaa xiqqaa (minimum limit) guutu dhiisu isaatin. Kan lammataa immoo daangaa ol’aanaa (maximum limit) darbuu isaatin ajaja qisaasesse/balleesse jira”
Kanaafu sheyxaanni dadhabinna, sodaa fi shakkii nutti darbuun kaayyoo keenya irraa duubatti nu harkisuu hin qabu. Akkasumas fedhii keenya garmalee kakaasun akka of tuullu fi daangaa darbinu nu gochuu hin qabu. Sheyxaanni haala kanaan fedhii garmalee namatti kakaasun nama jallisa. Yoo beekumsi xiqqoo ta’ee waa hundaa waan beeku itti fakkeessa. Aalimota fi namoota gurguddoo akka hin dhageenye nama taasisa. Namtichi beekumsa xiqqoo qabuun fatwaa kennuuf carraaqa. Haalli kaarijota kana. Nama Musliima ta’ee cubbuu waan hojjateef kaafira jedhuun.
Falli keenya yeroo hundaa sheyxaana irraa eeggamuuf Rabbiin kadhachuu qabna. ‘Yaa Rabbii akkuma gabroottan kee gaggaari sheyxaana irraa tiksite nullee tiksi. Karaa qajeelatti nu qaleelchi’ Jechuu qabna. Rabbiin daraara fi gadadoo hawaasa Musliima irraa haa kaasu.Nasrii (Injifannoo) nuuf haa fidu. Inni dhugumatti Dhaga’aa fi waa hundaa irratti Danda’aadha.
Alhamdulillah Rabbil Aalamiin. Har’aaf waa’ee dhama’iinsa asirratti xumurra. In sha Allah hanga torbaan mata duree biraatin walitti deebinutti Assalamu aleykum wr wb.


text:
Dabalataan manni murtii guyyaa har’aa Jawaar Mohaammad Abbaan Seeraa naaf haa jijjiiramu’ waan jedheef qofa adabbii qarshii 500 irratti murteessee jira.
Itti dabaluudhanis miidiyaalen akka hingalle dhoorkamaniiru, Mirgi Wabii Jawaar M kufaa akka ta’u godhamee jira. Galmeen namichuma kana dura Jawaarirratti ‘Wal arganne’ jedhee dhaadachaa ture sanaan akka ilaalamu’ godhameera. Jawaar mirga wabii hinqabu, mirga*”Abbaan seeraa naaf haa jijjiiramu!” Jedhee nagayaan gaafateef “haamilee abbaa seeraa cabsiteetta” jedhamuun adabbiin qarshii 500 Jawaar fi shakkamtoota Jawaar waliin jiranirratti murtaayera!!
Jawaar Mohaammad kan hidhameef qabsoo uummata Oromootif hanga ta’ee jirutti Jawaar kan bilisa baasuu danda’u mana murtii mootummaa cunqursaa kana osoo hintaane uummata Oromoo qofa. Alagaan ijatti nu qoosaa jira, nuti callifnee jirra. Nafxanyaan Jawaarin danda’u ajjeesuf dadhabu dukkanatti hidhuuf ulaagaa hunda xumuree yaalii hunda godhaa jira. Yaa sabaa yoo jirra ta’e kana beeknee, har’uma ammuma haa falmannu!
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Motiin Haareyni Sa’udii Salmaan Bin Abdul’Aziiz Hojjattota Motummaa fi Kaabinota Godinaalee biyyatti jijjiraa jiraachuun isaa gabaafame jira.
Jijjirama kanaan ijolleen Moticha Abdallaa Bin Abdul’Aziiz tokko malee Aango qabaataa turanirraa arihamuun isaanii bekkamee jira.
Warreen hujirraa arihaman 1.Turkii Bin Abdallaa Bulchaa Magaalaa Riyaad 2.Musha’al Bin Abdallaa Bulchaa Magaalaa Makkaa hoggaa tahu inni 3ffaa Bandar Bin Sulxaan Bin Abdul’Aziiz itti gaafatamaa nagenya wali galaa tahuun hojjachaa kan tureetu hujirraa arhame jira.
Akkasuma dhaabbata haareya maqaan isaa dhaabbata siyaasaafii nageyna jechun hundeyse itti gaafatamaa dhaabicha kanaatiif Itti Aanaa 3ffaa Amiir Mohammed Bin Nayif irratti muduun moggaase jira.
Dhaabbata kana keysatti Amiir Sa’ud Al-Feysal fi Amiri Muti’in Bin Abdallaa Akkasuma Amiir Mohammed Bin Salmaan Misenssummaan dhaabbaticha kana akka tajaajilaniif mudee jiraachuun gabaafamee jira.
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Sadaasa 15/2014(TOI) – ‘’Naannoon Kibba Lixa Uummatoota Itoophiyaa Naannoo 11ffaa tahee hundeeffamuunsaa adeemsa haromsaa keessa dabarre muldhisa.’’-Ministira Muummee FDRI Dooktar Abiy Ahimad.
Ministira Muummee Itoophiyaa Dooktar Abiy Ahimad ergaa karaa miidiyaa hawaasummaa isaantiin dabarsaniin tokkummaan sab-daneessaa duudhaa cimina keenyaatis jedhan.
Sirni Federaalawa sirna Ummanni ofiisaatiin ofbulchaa biyya ittiin ijaaruu tahuu eeranii,kanas Ummanni qabatamaan agarsiseera jedhan.
Karaa nagayaa,seeraa fi dimookraatawa taheen mirga heera Mootummaan qabdan fayyadamuun, Naannoo 11ffaa warra hundeessitan, Ummatoota Kibba lixa Itoophyaan baga gammaddanis jedhaniiru Dooktar Abiy


text:
Wednesday, August 16, 2017
Haasofni Obbo Lammaa Magarsaa 'April the fool' ta'innaa?
Haasofni Obbo Lammaa Magarsaa 'April the fool' ta'innaa? Obbo Lammaan eennu abdate akkasitti haasawa, warra isa muudatee ergate moo, uummata Oromooti?
Ana duruu wanti naaf hin galin, haasawa Obbo Lammaa Magarsaati. Haasofni Obbo Lammaa Magarsaa diyaaspooraa hedduu hunda akka booji'e quba qaba...Garuu Sobni nama oolcha malee nama hin bulchu...Dubbiin Obbo Lammaa akka jajamteen osoo lafarratti gadi hin bu'in bubbulte.Sobni bule hollaa (kijiba) ta'a jedha Oromoon. Obbo Lammaan akkaataa nama itti soban yeroo basaasummaa biyya Israa'eeliitti barate, baratuu mala. Goommaa 'Worraaqsa diinaagdee' isaallee Abbay Xahaayyeen faa misimaaruma gibiraa tokkoon jalaa dhoosane; silaa dubbiin warraaqsaa sun dansa'a, yoo kan arrabaa qofaafi soba 'April the fool' jedhan san hin ta'in taate.
Obbo Lammaan eennuun abdate akkasitti haasawa, warra isa muudatee ergate moo uummata Oromooti? Deebii gaaffii kanaa obbo Lammaadhumaaf dhiisa. Garuu wanti ani Obbo Lammaa gorsu, yoo uummata Oromoo Abdattee akkasitti haasofta ta'e, kana caalaa yeroo hin qabdu bunni si jalaa qabba'e waan ta'eef seenaa hojjadhu...yoo ammoo ergama Woyyaanee warra dantaa isaaniitiif OPDO Adeetitti (Tigiraayitti) hundeessanee san bahaa jiraatte, afaan Keeti sabboonaafi daammii sun keemistirii Qeerroo Oromootiin callabba'ee asiiditti jijjiiramee afaan kee si gubuuf qophaa'eera.
Akka baay'ina barcumaa paarlamaa keessaa qabdutti, silaa biyya bulchuun olaantummaa Tigiroota (Woyyaanee) dhabasiisuun dantaa Oromoo eeksisuun kan male, silaa OPDO (miseensota OPDOti) akka hin jenneefille, haqni yoom paarlaamaa Itoophiyaa keessa teettee (teessee) beekti, afaan qawweerra male.
Woyyaneen gaafa OPDO dantaa isaaniitiif hundeessiteeyyuu shakkitu, loltoota isii bobbaastee Oromiyaafi OPDO iyyuu boojiti. OPDO keessa sabboontonni akka jiran shakkii hin qabu. Garuu, kana booda OPDO'n, Oromo People Democratic Revolution (OPDR) tti of jijjiiruun dantaa Oromootiif dhaabatuu qabdi. Nuuti Oromoon (sabboontonni dhugaa) kan qabsoofnuuf, Oromoo qofa bilisa baasuuf osoo hin taane, OPDO ille bilisa baasuuf.
Sunday, August 6, 2017
Governmental Checks and Balances in Ethiopia
Qaamolee mootummaa sadiin-Seera baastuu, reesa raawwachiistuufi seera hiiktuu.
Legislative, Executive and Judiciary:Check and balance
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Amaan Kamsareetiin
Waan Mootummaa Bilxiginnaa Buqqiftee Aangoo Oromiyaa Fudhachuu Dubbadhu!
Seenaa fi maalummaa riphee-lolaa ilaalchisee ammaan dura gulantaalee guddinna loltuu walabummaa babbay’suun kiyya ni yaadatama. Riphee-lolaan mootummaa cunqursaa buqqisee aangoo mootummaa qabachuuf sadarkaale tarsimoo 3 keessa akka qaxxaamuru akeekee ture.
Gulantaan jalqabaa gulantaa malqaqqummaatii fi godaantummaati (embryonic and nomadic stage) jedhe ture.
Riphee-lolaan guddinna gulanta kanarraati argamu tooftaa rukutanii dheessuu (hit-and-run) akka hordofu saayinsiin siyaasaa waraantummaa ni balbaloomsa.
Riphee-lolaan guddinna sadarkaa kanaa irratti argamu qurxummii bishaan daakuun (hawweenuun) walfakkaata. Akkuma yaadatamu Mootummaan Bilxiginnaa galaana goggoysuu fi qurxummii qabuuf imaammatee ture. Gabaasaa ardhaa keessatti Shanee 1000 ajjeesuu hin dhoksine.Garuu qurxummiin sun kaayoo dhugaatii fi duubbee ummata isaa malee jogola dhaabbataa (fixed base) waan hin qabneef abjuun Bilxiginnaa marraa hedduuf fashalee jira
Guddinni sadarkaa lammataa gulantaa lola socho’aati ykn lola godaansaati (mobile warfare) akka taye ibsuun kiyya hin dagatamu. Riphee-lolaan guddinna gulantaa kana gubbaa jiru duubbee dhaabbataa fi jogola socho’aa (mobile base) akka qabaatu babbay’suu kiyya ni yaadadha.
Gulantaan sadeessoo gulantaa lola dhaabbataati (positional warfare)ti. Oduun ardha biyya irraa dhuftu akka addeessitutti loltoonni walabummaa Oromiyaatii fi Gambeellaa magaalota gurguddoo lama qabatanii jiru.
Gaafiin guddoon “riphee-loltonni walabummaa kun magaalota kanneen keessa ni turan moo haleelanii bawu ta jettuu miti. Deebii gaafii tana isaaniif dhiifna!
Garuu dhugaan diida jirtu ta armaa gadiiti
Dhugaa tokkoffaa: mootummaan Bilxiginnaa galaana llee goggoysuu qurxummii llee qabuu dadhabuu muldhisa
Dhugaan lammeessoo riphee-loltonni guddinna gulanta xumuraa irra gawuu fi madaalli humnaa conqola’uuf dhiyaachuu (strategic stalemate).
Dhugaan sadeessoo Bilxiginnaan filmaata dhabamuu/jiraachuu keessa seenuu. Kana jechuun Bilxiginnaan kachachalaa fi sagaagalummaa siyaasaa dhiisee, gadi taa’ee OLA-OLF wajjiin mariyachuu ykn buqqa’uu dha.
Sooqidda mi’aayi yoo didde dhagaadha!
Feta accompli!
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Finfinnee, Hagayya 31/2022- Paartiin mormituu, Kongiresii Federaalawaa Oromoo (KFO) hawaasni addunyaa foddaa ji’a jahaaf waraana gargaarsa namoomaatiif dhaabate fayyadamuun “qaamolee waraanaa jiran minjaala marii irratti fiduu fi dhukaasa dhaabuu hunda galeessa ta’e mirkaneessuuf” dadhabuu isaanii qeequun “Hawaasni idila addunyaa, walitti bu’iinsa Naannoo Oromiyaa keessatti babal’ata ture hilkuun hafee beekamtii kennuu illee dadhabuun KFO yaachisee jira” jedhe.
Waraanni humnoota Tigraay fi mootummaa federaalaa gidduutti Hagayya 24 deebi’ee kan ka’e yoo ta’u, kunis araaraa namoomaa lamaan isaanii Bitootessa bara kana keessa labsame hordofuun baatii jahaaf erga dhaabbatee booda. Itti aansuunis waraanni biyya keessaa Sadaasa bara 2020 jalqabee mootummoota naannoo Affaar, Amaaraa fi Tigraay gaaga’e karaa nagaa fiduuf yaaliin hawaasa addunyaa gidduu seenuun hedduun taasifameera.
Waraanni deebi’ee eegaluun isaa duraanuu Komishinii Mirgoota Namoomaa Itoophiyaa (EHRC), biyyoota hedduu fi dhaabbilee fi hoggantoonni isaanii kanneen akka Ameerikaa, Turkii, Barreessaa Olaanaa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii António Guterres, fi Dura Taa’aa AU, Moussa Faki dabalatee balaaleffataniiru haala jiru ilaalchisee yaaddoo qaban kaasuun mariin nagaa deebi’ee akka jalqabamu cimsanii dubbataniiru.
Koongirasiin Federaalawa Oromoo ibsa kanaan “waraana bifa haaraan kaaba Itoophiyaatti jalqabee fi walitti bu’iinsi Naannoo Oromiyaa keessatti itti fufe hammaachuu isaatiin baay’ee gaddeera. Hammaachuu fi itti fufuu walitti bu’iinsota kanaatiin irra deebi’iin ummaticha du’aa fi buqqa’iinsa hamaaf kan saaxilu ta’uun gamatti naannoolee barbadaa’insa qabeenyaa fi misoomaalee bu’uraaf saaxilaman tasgabbaa’ina dhabuu ol’aanaaf saaxila” jedhe.
KFO araarsitoonni naannoos ta’ee Idila addunyaa ji’oota darban kan tasgabbii murtaa’aa qaban sanatti humnoota wal falmaa jiran gara mariitti fiduu fi dhukaasa dhaabuu walii galaa, buusuuf itti fayyadamuu dadhabuu isaaniitti gaabbiin ol’aanaa ta’e itti dhaga’amee jira.
Dabaluunis “Paartiin keenya wal waraansi gaga’aan kun jalqabuu isaa dursee akkuma ibsaa ture, waraanni rakkoo siyaasa wal xaxaa Itoophiyaaf furmaata ta’uu akka hin dandeenye, ammas irra deebiin cimsee ibsa. . Rakkoowwan kunneen itti fufiinsaan furamuu kan danda’an marii dhugaa fi hunda hammate qofaan akka ta’e cimsinee amanna. Kana gama hund humnoonni wal falmaa jiran walitti bu’iinsa qabbaneessuun furmaata nagayaa akka barbaadan gaafanna” jedhe.
Kana malees”Hawaasni idila addunyaa, walitti bu’iinsa Naannoo Oromiyaa keessatti babal’ata ture hilkuun hafee beekamtii kennuu illee dadhabuun KFO yaachisee jira. Naannichatti keessumaa, naannoolee hoongee walitti bu’iinsaan miidhamanitti haalli namoomaa jiru sadarkaa yaaddeessaa irra gahee jira. Waan ta’eef, hawaasni dippiloomaasii walitti bu’iinsi hammaachaa jiru hatattamaa fi karaa nagaa qabeessa ta’een mariin akka hiikamu, haalota akka mijjeessu gaafanna.”jedha ibsi KFO.
Dhumarraattis KFO-n “ummata Itoophiyaa, paartii biyya bulchaa jiru, paartiilee siyaasaa mormitootaa, dhaabbatoota miidiyaa, ogeeyyoota miidiyaa hawaasummaa fi Aktiivistoonni, haasaawwan rakkicha hammeessu irraa akka of qusatanii fi rakkicha tasgabbeessuu fi hiikuuf, sagalee tokkoon akka wal tumsan kadhata, waraana kanaan biyya keenya Itoophiyaa fi lammiilee Itoophiyaa hundaatu miidhamoo ta’a. Waan ta’eef, walitti bu’iinsa hammaachaa jiran karaa nagaatiin hiikuuf hundi keenya shoora gama keenyaa akka bahannu” dhaamsa jedhu dabarse. AS


text:
MICIYON TUN INTALA OROMOODHATI MAQAN ISIIDHA KEYRIYA JA.AMA DHALATU ANAA DAROO LABUU MAGALA DAROO ABBONA BAKKA JA.AMTU ITTI DHALATE GUDATE AMAF JIRATUU MAGALA SAUDI ARABIA RIYAAD NANNOO MANFUUHA JA.AMTU JIRATII ERGA DHABAMTE GUYYA 16 ISSITTI NAMNI DUE KUN ISIIDHA JENE WAN ITTI AMANU DADHABNEF NAMNI ISIIN MAQA JALALAATIN HARIRO WAJJIN QABACHU TURTE LAMMII ARAABA AKKA TAHE BEKAMADHA INI TOKKO SURIYADHA IINI TOKKOS LAMMII SAUDI ARABIA DHATI NANNOO RIYAAD ILMAN LAMA QABA SIN FUDHA JECHUN WA.ADA AKKA SENEF SAHIBTITI ISII IRRA AKKA ARKANETI BEKAMADHA BILBILI ISII 0556726309– 0532164858 HADARA DUBARTONI KENYA AKKA LAMMII BIRA HIN JALALAA JETANI AKKA ARABATI IF HIN LANE KAN JU.UN ISSINIF DHAMU BARBADEE DUBARTOTA OROMOO TENYATIF KAN TATAAN RAHAMATA RABBIN HA GODINA JENA
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
jump to navigation
Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Againsty Tyranny, News from Oromia, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO)
Waraanni Bilisummaa Oromoo Godina Bahaa Tarkaanfii Humna Qubattuu Diinaa Irratti Fudhateen Loltoota Wayyaanee 42 Ol Hojiin Ala Taasise
Oromo soldier
Ajaji WBO Godina Bahaa akka beeksisetti Abdii fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn kan Godina Bahaa keessa sossohu Fulbaana 03 fi 6, 2015 gidduutti Bahaa fi Dhiha Harargee bakkoota adda addaa keessatti tarkaanfii waraana wayyaanee irratti fudhateen 20 yeroo ajjeesu, 22 ol ammoo madoo taasisuun konkolaataa waraanaa tokkos daaressee jira.
Haaluma kanaan Fulbaana 04, 2015 Dhiha Harargee Ona Gammachiis keessaa bakka Gola-Buubaa jedhamutti WBOn waraana wayyaanee kan konkolaataa waraanaan sossohaa ture haxiidhaan haleeluun 5 yeroo irraa ajjeesu, 3 ammoo madeessee jira. Konkolaataan loltootni wayyaanee ittiin socho’aa turan kun kan daareffame oggaa ta’u, waytuma kana qawween AK-47 jedhamu 4 diina irraa hiikkatameera.
Waraanni Bilisummaa Oromoo Godina Bahaa tarkaanfii isaa itti fufuun Fulbaana 06,2015ttis Baha Harargee Fadis Ona Miidhagaa keessaa bakka Dhagaa-Gaachanaa jedhamutti waraana wayyaanee hojii ummata gooluutti bobba’ee fi sochii WBO danquuf ramadame haleeluun loltoota 9 irraa ajjeesee, 12 ol madeessuun meeshaalee adda addaa diina irraa booji’uu Ajaji WBO Godina Bahaa dabalee beeksiseera.
Fulbaana 03,2015ttis Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n Dhiha Harargee Ona Hawwii Guddinaa bakka Sakattee jedhamutti waraana diinaa sakattaaf bobbaa irra ture irratti tarkaanfii haleellaa fudhateen 6 ajjeesuun, 7 ol ammoo madeessuu Ajaji WBO Godina Bahaa mirkaneessee jira. Lola kanaan qawween AK-47 3 fi meeshaaleen adda addaa booji’amuunis gabaafameera.
Walumaagalatti WBOn Godina Bahaa Fulbaana 03, 04 fi 06, 2015 Bahaa fi Lixa Harargee Onoota Gammachiis, Miidhagaa fi Hawwii Guddinaa keessatti tarkaanfii waraana diinaa irratti fudhateen loltoota 20 yeroo ajjeesu, 22 ol madeessuu, konkolaataa waraanaa tokko barbadeessuu fi qawwee AK-47 7 diina irraa booji’uun dantaa QBOf oolchuu Ajaji WBO Godina Bahaa beeksisee jira.
Posted by OromianEconomist in Finfinnee n Kan Oromoo ti, No to the Addis Ababa Master Plan.
Tags: Master Plan is Master Killer
Fighting for Freedom and Equality
Posted: Fulbaana/September 9, 2015 ·
Camadaa Hundee irraa*
Weerara Minilikiin dura abbaa biyyaa kan turan ilmaan Oromiyaa naannoo finfinnee gosa Abbichuu, Eekkaa, Gullee fi Galaan kan jedhamuun beekamu ture. Bulchitootiin naannoo kana kan turaanii fi kan minili galaafate keessaa yaadannoodhumaaf jecha kan akka (Tufaa Munaa, Duulaa, Jimaa Jaatanii, Guto Waasarbi, Jimaa Tiksee, Abeebee Tufaa, Waaree Sullee, Tufaa Araddoo, Mojoo Boxoroo fi kan biroo ni jiru). Silaa otoo dhugaan jiraatee maqaa angafoota kanaan daandii fi bakkootiin seena qabeessa Finfinnee mogga’uu qaba ture. Kun afeetu qubbattuu alaalaa dhufeen moggafame. Adda durummaan Miniliki akka sabaattis ta’ee aadaan gosa kanaa naannoo finfinneetii akka maca’u taasise. Bakka waaqeffannaa Oromoo fi yaa’ii ummataa, hunda balleessuudhaan bakkota kanatti, aadaa fi safuu Oromoo wajjin kan hin deemne, moggaasa lafaa fi bakka taa’umsa bataskaana Abashaa taasisan.
Miniliki gochaa gosa Oromoo fi aadaa naannoo sanaa balleessuuf duula walirraa hin cinne taasise. Ilmaan Oromiyaa Miniliki dura dhaabbatan bifa suukanneesaa…
View original post 1,063 more words
Cunqursaa sirna wayyaanee dhabamsiisuudhaan bilisummaa, walqixxummaa, haqaa fi mirga dimokraasii Ummatoota Itoophiyaa keessa jiranii dhugoomsuuf dhaaboleen siyaasaa mirga ummata isaaniif dhaabbatan, jaarmayaaleen siiviikii fi lammiileen hundi walii tumsuun falmaa finiinsuun murteessaa tahuu, dura taa’aan Sochii Bilisummaa Ummata Gaambeellaa (GPLM) Obboo Okkeeloo Ukkidii Ubaang gaafii fi deebii Sagalee Bilisummaa Oromoo waliin taasisaniin ibsan.
Obboo Okkeeloon gaaffii fi deebii SBO Sagantaa Afaan Amaaraa waliin taasisaniin dhimmoota ummata Gaambeellaa, hacuuccaa murna wayyaanee, sochii dhaabni isaanii itti jiru, waa’ee Tumsa Bilisummaa fi Dimokraasii Ummatootaa jidduu dabre dhaabolee siyaasaa mirga hiree murteeffannaa ummatootaa hanga bilisummaatti amanan jidduutti uumamee fi dhimmoota biroo hedduu tuqaniiru.
“Miidhaan mootummaan wayyaanee erga aangoo qabatee kaasee ummata Gaambeellaa irraan gahaa turee fi ammallee itti fufiinsaan irraan gahaa jiru Ummatoota Itoophiyaatii mitii, addunyaatu beeka.” kan jedhan Obboo Okkeeloon, sirnichi ummata dachee isaarraa buqqisee godaansaaf afeeruun gamatti, sababa garaagaraatiin dharaan yakkee jumlaan hidhaa, dararaa fi ajjeesaa jiraachuu ibsan. Kana malees qabeenya uumamaa jireenyi lammiilee Gaambeellaa irratti hundaa’e kan akka bosonaa fi bishaanii mancaasaa fi ummatarraa saamee gurgurataa hegeree dhalootaa dukkaneessuutti dabalee, ummanni hamileen isaa cabee abdii kutachuun akka biyya isaa dhiisee baqatuu fi gaaffii mirgaa kaasuu dhiisuuf yakkoota adda addaa irratti raawwachaa akka jiru hubachiisan. Ummannis yakka kana didachuudhaan falmaa walitti fufiinsa qabu gaggeessaa jiraachuus eeran.
“Mootummaan wayyaanee mootummaa ummataa waan hin taaneef gaaffilee ummataa ukkaamsudhaaf yakka suukanneessaa raawwataa jira.” kan jedhan dura taa’aan SBUG, “Humni waraana mootummaa silaa mirga ummatootaa tiksuun irraa eegamu, waraanichi kan ummataa waan hin taaneef ummata ittisuu mannaa cunqursaa raawwachaa jira.” jedhan.
Hariiroo Ummata Oromoo fi ummata Gaambeellaa kan ilaallatuun ammoo, hariiroon ollummaa fi obbolummaa ummatoota lameenii kan dur irraa eegale tahuu erga ibsanii booda, hariiroon jireenya hawaasummaa, diinagdee akkasumas firummaa jidduu isaanii jiru fuulduras daran jabaatee kan itti fufu tahuu addeessan.
“Dhaabni deggarsaa fi jaalala ummata isaa hin qabne bu’uura hin qabaatu” kan jedhan Obboo Okkeeloon, dhaabni isaanii Sochiin Bilisummaa Ummata Gaambeellaa jaalalaa fi deeggarsa ummata Gaambeellaa irraa laatamuufiin falmaa mirga ummatichaa kabajchiisuuf taasisaa jiru daran jabeessaa akka jiru addeessan. Ummata Gaambeellaa mirga isaaf ka’ee wayyaanee dura dhaabbataa jiru daran dammaqsuu, ijaaruu fi sossoosuudhaan akeeka qabsichaa galiin gahuuf ciminaan hojjechaa jiraachuus eeran.
Waa’ee tumsa qabsoo ilaalchisanii “Dhaabni keenya bu’uuruma irraa kaasee barbaachisummaa tumsa qabsootti amana.” kan jedhan dura taa’aan Sochii Bilisummaa Ummata Gaambeellaa, qabsoon Ummatootni Itoophiyaa keessa jiran mata-mataatti taasisaa jiran bifa irra caalaa qindaahaa taheen shaffisaan akka galii isaa gahuu fi mirgi ummatootaa akka kabajamuuf tumsa uummachuun murteessaa tahuu addeessan. Dhaabni isaanii dhaabolee akka Adda Bilisummaa Oromoo, Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaadeen, Adda Bilisummaa Sidaamaa, Sochii Bilisummaa Ummata Benishaangul faa waliin tumsi qabsoo uummates ejjennoodhuma dhaaba isaanii fardoomina tumsaatti amanu kanarraa tahuu jala sararan.
Waan taheefis cunqursaa mootummaa wayyaanee dhabamsiisuudhaan bilisummaa, walqixxummaa, haqaa fi mirga dimokraasii ummatootaa dhugoomsuuf dhaaboleen siyaasaa mirga ummata isaaniif falman, jaarmayaaleen siiviikii fi hawaasni hundi walii tumsuun falmaa finiinsuun murteessaa tahuu, dura taa’aan Sochii Bilisummaa Ummata Gaambeellaa Obboo Okkeeloo Ukkidii Ubaang gaaffii fi deebii Sagalee Bilisummaa Oromoo waliin taasisanii ibsaniiru.
Hordoftoota keenya keenya gaaffii fi deebii dura taa’aa Sochii Bilisummaa Ummata Gaambeellaa, Obboo Okkeeloo Ukkidii Ubaang waliin Afaan Amaaraatiin taasisne, Sagantaa SBO Fulbaana 9 bara 2015 dabru keessatti caqasuu dandeessu.
Amharic version
የወያኔ ስርዓትን ጭቆና በማስወገድ በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ህዝቦችን ነጻነት፤ እኩልነት፤ ፍትሕና ዲሞክራሲ እውን ለማድረግ ለህዝቦች መብት የሚታገሉ የፕፖለቲካ ድርጅቶች፤ ስቪክ ማህበራትና መላው ማህበረሰብ በመተባበር ትግል ማፋፍፋም ወሳኝ መሆኑን የጋምቤላ ህዝብ ነጻነት ንቅናቄ(GPLM) ሊቀመንበር ኣቶ ኦኬሎ ኡኪዲ ኡባንግ ከኦሮሞ ነጻነት ድምጽ ጋር ባደረጉት ቃለ-ምልልስ ገለጹ።
ኣቶ ኦኬሎ ከኦሮሞ ነጻነት ድምጽ የኣማርኛ ቋንቋ ዝግጅት ክፍል ጋር ባደረጉት ቃለ-ምልልስ የጋምቤላ ህዝብ ያለበትን ወቅታዊ ነባራዊ ሁኔታ፤ የወያኔ ስርዓት እያደረሰ ያለውን ጭቆና፤ ድርጅታቸው የጋምቤላ ህዝብ ነጻነት ንቅናቄ(GPLM) እያደረገ ያለውን እንቅስቃሴ፤ ሰሞኑን በዲሞክክራሲ የህዝቦች የራስን እድል በራስ የመወሰን እስከነጻነት በሚያምኑ የፖለቲካ ድርጅቶች መካከል ስለተመሰረተው የህዝቦች ትብብር ለነጻነትና ዲሞክራሲና ሌሎችም ጉዳዮችንም ዳስሰዋል።
“የወያኔ መንግስት ስልጣን ከያዘበት ጊዜ ኣንስቶ በጋምቤላ ህዝብ ላይ እየፈጸመ ያለውን በደል የኢትዮጵያ ህዝቦች ብቻ ሳይሆኑ መላው ዓለም ያውቀዋል” ያሉት ኣቶ ኦኬሎ ስርዓቱ ህዝቡን ከቀዬው ኣፈናቅሎ ለስደት ከመዳረጉም ባሻገር በተለያዩ ምክንያቶች ወንጅሎ እያሰረ፤ እያሰቃየና እየገደለ መሆኑን ገልጸዋል. ከዚህም ሌላ የጋምቤላ ህዝብ ህይወት መሰረት የሆኑት የደንና ውሃ ሃብት እያወደመና ዘርፎ በመሸጥ የትውልድን መጻዒ ተስፋ ከማጨለሙም በተጨምሪ ህዝቡ ቅስሙ ተሰብሮ ብአሃገሩ ተስፋ እንዲቆርጥና እንዲሰደድ እንዲሁም የመብት ትግል ማካሄዱን እንዲገታ ለማድረግ የተለያዩ ወንጀሎችን እየፈጸመ እንዳለ ገልጸዋል። ህዝቡም ይህንን ወንጀል በመቃወም ቀጣይነት ያለው የኣልገዛም-ባይነት ፍልሚያ እያካሄደ መሆኑን ኣመልክተዋል.
“የወያኔ መንግስት የህዝቦች ድጋፍና ፍቅር ይለው የህዝቡ መንግስት ስላልሆነ የህዝቡን ጥያቄ ለማፈን ወንጀል ይፈጽማል” ያሉት የጋ.ህ.ነ.ን. ሊቀመንበር፤ “የጦር ሃይሉ ህዝቡን መከላከል ሲገባው የህዝብ ሰራዊት ስላልሆነ ጭቆና እይፈጸመ ይገኛል” ብለዋል።
በኦሮሞ ህዝብና በጋምቤላ ህዝብ መካከል ያለውን ግንኙነትት በተመለከተ ደግሞ በሁለቱ ህዝቦች መካከል ያለው የመልካም ጉርብትናና ወንድማማችነት ግንኙነት ከጥንት ጀምሮ ያለ መሆኑን ገልጸው፤ የማህበራዊ ኑሮ፤ የኢኢኮኖሚ እንዲሁም የጋብቻ ትስስር በሁለቱም ህዝቦች መካከል የነበረና ወደፊትም ተጠናክሮ የሚቀጥል መሆኑን ይፋ ኣድርገዋል.
“የህዝቡ ድጋፍና ፍቅር የሌለው ድርጅት መሰረት የለውም” ያሉት ኣቶ ኦኬሎ፤ ድርጅታቸው በጋምቤላ ህዝብ ፍቅርና ድጋፍ ትግሉን ይበልጥ እያፋፋመ መሆኑን ኣመልክተዋል. ለመብቱ ወያኔን እየተፋለመ ያለውን ህዝባቸውን መቀስቀስ፤ ምደራጀትና ማንቀሳቀስ ላይ በመስራት ትግሉን እያፋፋሙ መሆኑን ገልጸዋል.
የትግል ትብብርን ኣስመልክተውም “ድርጅታችን በመሰረቱ በትግል ትብብር ኣስፈላጊነት ያምናል” ያሉት የየጋ.ህ.ነ.ን. ሊቀመንበር በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ህዝቦች በተናጠል የሚያካሄዱት ትግል ይበልጥ በተቀናጀና በተፋጠነ መልኩ እንዲክሄድ ትብብር መፍጠር ውሳኝ እንደሆነ ገልጸዋል። ድርጅታቸውም እንደኦነግ. ኦብነግ. ሲነግ. ቤህነን ካሉ ድርጅቶች ጋር ትብብር የፈጠረውም ከዚሁ ኣቋም በመነሳት መሆኑን ጠቁመዋል።
ስለሆነም የወያኔ ስርዓትን ጭቆና በማስወገድ በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ህዝቦችን ነጻነት፤ እኩልነት፤ ፍትሕና ዲሞክራሲ እውን ለማድረግ ለህዝቦች መብት የሚታገሉ የፕፖለቲካ ድርጅቶች፤ ስቪክ ማህበራትና መላው ማህበረሰብ በመተባበር ትግል ማፋፍፋም ወሳኝ መሆኑን የጋምቤላ ህዝብ ነጻነት ንቅናቄ(GPLM) ሊቀመንበር ኣቶ ኦኬሎ ኡኪዲ ኡባንግ ከኦሮሞ ነጻነት ድምጽ ጋር ባደረጉት ቃለ-ምልልስ ገለጹ።
ኣድማጮቻችን ከጋምቤላ ህዝብ ነጻነት ንቅናቄ(GPLM) ሊቀመንበር ኣቶ ኦኬሎ ኡኪዲ ኡባንግ ጋር ያደረግነውን ቃለ-ምልልስ ረቡዕ (መስከረም 9 ቀን 2015ዓም) በሚተላለፈው የኦሮሞ ነጻነት ድምጽ ኣማርኛ ቋንቋ ዝግጅት ክፍል መከታተል እንደምትችሉ በኣክብሮት እንገልጻለን።
Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Africa, African Studies, Meroetic Oromo, Notes on Cinnamon Country and the “Peace of Jamjam”, Oromia, Oromo people, untwist the twisted history, Xayyaa (Xiyyaa) or Tiya
Notes on Cinnamon Country and the “Peace of Jamjam”: Towards a Reconstruction of Ancient Oromo History
Daniel Ayana PhD & Professor
This article is a summary of my presentation at a recent OSA conference. It is posted here in response to requests from the audience. The topic attempts to answer two interrelated questions: what do ancient Greek, Latin, and Arabic sources say about the Oromo? When did a written source first report a functioning Gadaa System? Keywords: Bia-Punt, Harusi, Jamjam, cinnamon, Cinnamon Country, Ilmawaaq, social construction, harusi ada, mna daho A variety of sources indicated the Oromo played a significant role in the ancient world, dating back to Egyptian New Kingdom times (1570-1069 B.C.E.) and here we refer to them as Proto-Oromo. Greek and Latin sources emerged following Alexander the Great’s conquest from the Mediterranean Sea to India (336-323 B.C.E). The nineteenth century classist Sir Harry Johnston has posited that first Egyptian Pharaohs, then the Persians and finally the Greeks ruling Egypt relied on the ancestors of the Oromo for information on the sources of the Nile River. The desire to learn the source of the Nile was not a mere curiosity. The Greeks in particular were interested in gathering commercial and geographic intelligence about African coasts of the Red Sea and Gulf of Aden for two reasons. The first was the search for the origins of spices: frankincense, myrrh and cinnamon. These spices were expensive as gold because they were in high demand for uses in religious rituals and to fumigate the homes in the crowded ancient cities. While frankincense and myrrh were obtained from ancient South Arabia (today’s Yemen) and northern Somali maritime zone, the source of cinnamon, burguda, was a mystery. This is because the South Arabian intermediaries concealed the sources of cinnamon to maintain a monopoly on its commerce. Alexander’s successors in Egypt were naturally interested in finding direct access to the source of cinnamon. The second was to capture live elephants to use in warfare, just as the Indians did against Alexander and the Greek army. Thus, the Greeks ruling over Egypt established trapped-elephant collecting stations along the African Red Sea littoral, today’s northern Somali coast, as far as Cape Guardafui. The geographic and commercial intelligence gathered in these projects provided new information that shed light on the regional environment, resources, cultural and political situations. This information were subsequently compiled into books. Many of these books were lost but some have survived. In the surviving sources today’s Oromo land is referred to as the Cinnamon Country.
Notes-on-Cinnamon-Country-and_-the-Peace-of-Jamjam_Towards-a-Reconstruction-of-Ancient-Oromo-History
http://gadaa.com/OromoStudies/notes-on-cinnamon-country-and-the-peace-of-jamjam-towards-a-reconstruction-of-ancient-oromo-history/#.Ve_iYeN4yz8.facebook


text:
Gabaasa Qeerroo Adoolessa 19,2014 Finfinnee Barataa sabboonticha Bilisummaa Daammanaa jedhamu mooraa Adaamaa Yuuniversitii irraa kan baratuu fi baree baranaa kan xumuruun eebbifamu yoo tahu Ebla 29/2014 guyyaa FDG mooraa Yuuniversitii Adaamatti tokkummaa barattoota Oromoo moorichaan mootummaa Wayyaanee dura dhaabbachuudhaan gaggeessaniin tikoota Wayyaaneen hiriyoottan sabboontota Oromoo nama 40 ol tahan waliin qabamanii torbanoota lamaa oliif bakka buuteen isaanii dhabamee ture irraa kaasee bakka tursan tursanii gara mana hidhaa Maa’ikelaawwii keessatti sabboonaa beekamaa fi barataa Yuuniversitii Adaamaa kan tahe Addnuyaa Keessoo waliin rakkina guddaa fi gocha suukkanneessaa waraana Wayyaaneetiin mana hidhaa Maa’ikelaawwii keessatti irratti raawwachaa tureera.Ammas gara jabinaan waan dhala namaa irratti hin raawwanne barataa Bilisummaa Daammanaa jedhamu kana irratti ammas irratti raawwacha jiru du’aa fi jireenya gidduutti argamuu isaa gabaasi qeerroo addeessa.
4 thoughts on “Mana Hidhaa Maa’ikelaawwii Keessatti Barataa Sabboonaa Bilisummaa Daammanaa Reebichaan Rakkina Hamaa Keessa Jira”
-
Obsaa rabbummatii
-
Waa’ee barattoota hidhamanii yeroo gabaastan gahee isaan Qabsoo keessatti qaban dubbachuu barattoota kana basaauudha, qorannoorra osoo jiranii odeeffannoo dabalataa wayyaaneef kennuu yoo ta’e malee faayidaa hin qabu, ragaa irrattu bahuunis walfakkaata!
-
Pingback: Mana Hidhaa Maa’ikelaawwii Keessatti Barataa Sabboonaa Bilisummaa Daammanaa Reebichaan Rakkina Hamaa Keessa Jira | kelbessac
-
Pingback: Widespread brutalities of the Ethiopian Government in handling protests in different parts of the state of Oromia by peaceful demonstrators | OromianEconomist


text:
Baha Oromiyaa aanota garaagaraatti hongeen hammaatee Beeyladoota fi nama miidhaa jiraachuun dhagayame.
Bakkeewwan yeroo ammaa hongeen akkaan hammaachuun hubaatii geessisaa jiru godina Hararagee Lixaa aanoota akka Hawwii Guddinaa, Bookee, Burqaa Dhintuu fi Gumbii Bordoddee faa ta’uu maddeen Odeeffannoo OMN himanii jiru.
Godina Harargee Bahaa aanaalee gara Gammoojjii jiran keessattis hongeen hammaatte namootaa fi beeyladootaa gaaga’aa jiraachuu odeeffannee jirra.
Balaa hongee mudateen hawaasni miidhamaa jiru gara waajjirra hooggansa sodaa balaa aanoota kanneeniitti iyyatus deebii homaa dhabuu maddeen himaniiti jiru.


text:
Obboo Jawaar Mohaammad fi obboo Baqqalaa Garbaa gara Ameerikaa Kaabaa fi Awuroppaatti imaluuf.
Hooggantoonni KFO olaanoon hidhaa turan obboo Jawaar Mohaammad fi obboo Baqqalaa Garbaa gara Ameerikaa Kaabaa fi Awuroppaatti imaluuf jedhu.
Imalli moggaasni Galatoomaa jedhu kennameef kun hooggantoonni kunneen yeroo hidhaa turanitti deeggarsaa fi aantummaa uummanni mul’iseef galata galchuufi jedhameeti jira.
Dabalataanis dhimmoota wayitaawoo biyyattii fi kallattii qabsoo gara fuula duraa irratti Oromoota biyya alaa jiraatanii fi qaamolee dhimmichi ilaallatu biroo waliin ni maryatu jedhameeti jira.
Imala Ameerikaa Kaabaa fi Awuroppaatti taasifamu kanaan magaalota 20 caalaatti uummata waliin mariin akka taasifamu sagantaa bahe irraa hubachuun danda’ameera.


text:
Namoonni baay’een qorra kanaan bishaan dhuguu mitii hin yaadaniiyyu. Haa ta’u malee, waan baayyee dhabaa akka jiran beekuu qabu. Akkasumas, bishaan dhuguuf dirqama miirri dheebuu jiraachuu hin qabaatu. Faayidaan bishaan gahaa dhuguu akkuma jirutti ta’ee, yeroo hunda utuu ilkaan hin rigatiin (sababni isaas, hancufni ganamaa amala farra baakteeriyaafi farra kulkulfannaa qaba) ganama ganama bishaan garaa duwwaatti burcuqqoo 2-3 (liitira 1) dhuguun immoo faayidaalee dabalataa hedduu qaba. Isaan keessaa muraasni:-*Dhukkuboota sirna hargansuu huban, fknf Biroonkaayitii, Asmii,fi kkf fa’aaf baayyee fayyaada.*Dhukkuba garaachaaf hedduu gargaara *Dhibee gaggabdoof ni gargaara.*Fayyummaa kalee keenyaaf baay’ee gargaara *Dhibee funyaanii, ijaa, gurraa fi qoonqoo irraa nu baraara. * Foolii afaanii fi qaamaa badaa ta’e ni hir’isa *Gogiinsa garaa fi dhibee Kintaarootii nurraa ittisa fi kkf fa’a. Asirratti erga dhugne booda ilkaani fi afaan keenya qulqulleeffaanne, wanta nyaatamuu fi dhugamu biroo (bishaaniin ala) osoo hin fayyadaamin hanga daqiiqaa 30 turuun gaariidha.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Muddee 8,2015 Godina harargee naannoo Bookee keessatti barattooti Oromoo fi uummanni Oromoo naanncihaa gamtaan ka’ee mootummaa abbaa irraa Wayyaanee balaaleffataa oole,FDG haalaan jabaatee hamma galgala kanaatti uummanni gandatti deebi’uu diduun waraana Wayyaanee of irraa ittisaa sagalee mormii isaa dhageessifataa jiraachuun beekame.
Kana malees Godina Shaggar Salaalee Aanaa Hidhabuu Abootee Goototni Barattootni Oromoo M/B Taaddasaa Birruu Sadarkaa 1ffaa,2ffaa fi Qopha’ina Uummata Waliin Walitti Dhufuun Warraaqsaa FDG jabeessuun finiinsan . Gaaffiin mirga abbaa Biyyummaa, Kabajamuu Mirga Namummaa fi Mirga Dimookiraasii Gadi jabeessuun Gaafatan, Karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsiin Magaalota Oromiyaa haqamuu Qaba jechuun Mormiin uummataa haalan jabaatee itti fufee Olee!! Daandiin konkolaataa Magaalaa giincii fi Olaankomii keessatti uummataa fi Qeerroo dargaggoota Oromoon cufame.
Godina Horroo Guduruu wallaggaa Aanaawwaan Jaardagaa Jaartee, Amuuruu, Abbay Coomani, Hagamsaa, Jimmaa Raaree fi Haratootti Goototni Barattootni Oromoo Mana Barumsaa Sadarkaa 1ffaa,2ffaa fi Qopha’ina Uummata Waliin Walitti Dhufuun Warraaqsaa FDG jabeessuun finiinsan . Gaaffiin mirga abbaa Biyyummaa, Kabajamuu Mirga Namummaa fi Mirga Dimookiraasii Gadi jabeessuun Gaafatan, Karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsiin Magaalota Oromiyaa haqamuu Qaba jechuun Mormiin uummataa haalan jabaatee itti fufee Olee!! Daandiin konkolaataa Magaalaa giincii fi Olaankomii keessatti uummataa fi Qeerroo dargaggoota Oromoon cufame.


text:
Labsii Waloo Mirgoota Namummaa
PDF VersionLabsii Waloo Mirgoota Namoomaa
Afaan Oromo (Oromiffa)
Labsii Walii-gala Mirgoota Namummaa
Murtoo Wal-ga’ii Walii-gala kan Dhaabbata Waldaa Mootummootaatiin qabxii 217 A (iii) jalatti Mudde baatii 10 bara 1948 itti Akka Murteeffamee, Ragga’ee Labsametti.
SEENSA
Ulfinni fi wal-qixxummaan ilmoo namaa kan uummattoota hundaa akka ifatti kabajamu gochuun bu’ura bilisummaa, haqaa fi nageenya addunyaa waan ta’eef;
Mirga namummaa irra ijjechuun yookaan tuffachuun yeroo hunda jeequmsa badiisa fidu uumee uummata kan dheekamsiisu waan ta’eef, akkasumas addunyaa haaraa kan uummanni ishee wal-qixxummaadhaan, bilisummaa yaadaa fi amantii argatanii, yaaddoo fi dhaba irraa birmaduu ta’anii gammachuudhaan akka jiraatan gochuun hawwii fi fedha uummattoota addunyaa waan ta’eef;
Uummanni bulchiisa rooroo fi cunqursaa ofirra kuffisuuf humnaan akka hinfayyadamnetti yoo barbaachise, mirgooti namummaa seeraan akka eegamu gochuun barbaachisaa waan ta’eef;
Biyyoota gidduutti walitti-dhufeenyi michumaa fi wal-jaalalaa akka dagaagu gochuun barbaachisaa waan ta’eef;
Miseensoti Waldaa Mootummoota hundi chartarii waldichaa keessatti mirga namummaa irratti, ulfina namaa irratti akkasumas wal-qixxummaa namoota hundaa (dhiiras ta’ee dubartii) irratti amantee qaban kan ibsan waan ta’eef;
Akkasumas guddina hawaasummaa fi wayyaawuu sadarkaa jireenyaa fiduuf kan murannoodhaan hojjetan waan ta’eef;
Miseensoti Waldaa Mootummootaa marti, Dhaabbata Waldaa Mootummootaa wajjin wal-ta’uudhaan kabajaan walii-galaa kan mirga namummaa fi kan bilisummaa hundaa akka eegamuuf waadaa waan seenaniif;
Mirgootaa fi bilisummaa kana akka gaariitti hubatanii beekuun waadaa kana hojii irra oolchuuf guddisee kan gargaaru waan ta’eef;
Kanaafuu
Wal-ga’iin Walii-gala Waldaa Mootummootaa:
Labsii Waliigala Mirgoota Namummaa kan uummattoonni fi biyyooti hundi walii-galteedhaan kabajan labsuudhaan, tokkoon- tokkoon uummataa fi qaamoti hawaasaa marti labsii kana hubatanii yeroo hunda akka kabajan, labsii kana barsiisuudhaan mirgootii fi bilisummaan hundi akka kabajaman akka carraaqan, karaa tarkaanfii sadarkaa biyyaa fi addunyaatti fudhatamaniinis mirgootii fi bilisummaan kun akka kabajaman akka godhan, kunis immoo uummattootaa fi miseensota Waldaa Mootummootaa giduutti akka hubatamu akka godhan jecha, labsii kana labseera.
Qabxii 1
Namooti hundinuu birmaduu ta’anii mirgaa fi ulfinaanis wal-qixxee ta’anii dhalatan.
Sammuu fi qalbii ittiin yaadan waan uumamaan kennameef, hafuura obbolummaatiin walii-wajjin jiraachuu qabu.
Qabxii 2
Namni kamiyyuu mirgootaa fi birmadummaa labsii kana keessatti ibsaman, garaagarummaa sanyii, bifaa, saalaa (dhiiraa fi dubartummaa), qooqaa, amantii, ejjennaa siyaasaa, sablammummaa, hawaasummaa, qabeenyaa, dhalootaa fi waan biraatiin utuu addaan hin ba’in, ni argata.
Kana malees immoo, garaagarummaan kamiyyuu karaa siyaasaa, karaa biyyummaa, karaa wal-caalmaa sadarkaa bulchiisa biyyaa fi karaa adda-addaa hin godhamu.
Qabxii 3
Namni kamiyyuu mirga jiraachuu, birmadummaa argachuu fi mirga qaamni isaa eegamuu ni qaba.
Qabxii 4
Namni homtuu garbummaa jalatti hin bulu, garbummaa fi daldalli garbaa bifa kamiin iyyuu dhorkaa dha.
Qabxii 5
Namni kamiyyuu reebichii fi gidiraan hammeenyaa yookaan immoo wanti ulfina namummaa isaa hanqisu yookaan kan hammeenyaan adabsiisu irra hin ga’u.
Qabxii 6
Namni kamiyyuu akka namummaa isaatti seera duratti beekame kabajaa argachuu qaba.
Qabxii 7
Namoonni hundi seera fuula duratti wal-qixxee ilaalamanii, garaagarummaa tokko malee, eegumsa seeraa argachuu qabu. Namoonni hundinuu waan labsii kanaan mormee isaan addaan qoodu hundumaa irraa eegamuu qabu.
Qabxii 8
Namni kamiyyuu mirgoota heeraan yookaan seeraan isaaf kenname cabsuudhaan waan isa hubu hundumaa irraa karaa mana murtii yookaan yaa’ii biyyaa eegumsa argachuuf mirga ni qaba.
Qabxii 9
Namni kamiyyuu garmalee hin hidhamu, biyyaas hin ari’atamu.
Qabxii 10
Namni kamiyyuu yeroo yakkaan himatamee mirgooti isaa fi ittigaafatamni isaa murteeffamutti, qaama loogii irraa birmaduu ta’etti dhiyaatee sirrii, qajeeltoo fi wal-qixummaadhaan gaafatamuuf mirga ni qabaata.
Qabxii 11
- Namni kamiyyuu yeroo yakkaan himatamutti, hanga seeraan yakkaa ta’uun isaa itti muramutti, mirga qulqulluu ta’ee ilaalamuu ni qaba. Yeroo yaa’iitti dhiyaatus waan egumsa isaaf wabii darbu hunda ni argata.
- Namni kamiyyuu waan yakka ta’ee hin lakka’amnetti, sadarkaa biyyaattis ta’e sadarkaa addunyaatti, yakkamuu hin danda’u. Kana malees, adaba kan yeroo yakkichi raawwatame muramuu qabu caalaatiin hin adabamu.
Qabxii 12
Namni kamiyuu mirgi inni mana isaa keessa, qofaa isaa ykn. maatii isaa wajjin jiraachuuf qabu, yookaan mirgi inni ergaa xalayaa isaa dhoksaadhaan akka eegamuuf qabu jalaa hin tuqamu. Ulfinni namummaa isaa fi ulfinni maqaa isaas hin tuqamu. Namni kamiyyuu hubaatii ykn. yaalii akkanaa irraa seeraan ni eegama.
Qabxii 13
- Namni kamiyyuu biyya isaa keessatti mirga asiif achi adeemuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu biyya kan isaas ta’e kan biraa keesaa gadi ba’ee itti deebi’uuf mirga ni qaba.
Qabxii 14
- Namni kamiyyuu biyyoota kan biraa keessatti mirga koolu galtummaa gaafatee argachuu ni qaba.
- Mirgi kunis waan yakka siyaasaatiin alaa ta’e ykn. waan kaayyoo yookaan hafuura Waldaa Motummootaatiin mormu yoo ta’e hin kennamu.
Qabxii 15
- Namni kamiyyuu mirga lammummaa ni qaba.
- Namni kamiyyuu akkasummaan mirga lammummaa hin dhabu, yookaan mirga lammummaa isaa gedderachuu hin dhabu.
Qabxii 16
- Dhiirris, dubartiinis kan umuriin isaanii fudhaaf heeruma ga’e. garaagarummaa sanyii, lammumaa fi amanteetiin utuu addaan hin qoodamin, wal-fuudhanii mirga bultii ijaarachuu ni qabaatu; yeroo wal-fuudhanis ta’ee yeroo wal-hiikanittis mirga qixxee ni qabaatu.
- Fudhaaf heerumni fedha namoota wal-fuudhan irratti kan hundeeffamu ta’a.
- Maatiin tokko qaama hawaasummaa ishee xinnoo waan ta’eef, eegumsi hundi hawaasichaa fi mootummaa irraa kennamuu fi qaba.
Qabxii 17
- Namni kamiyyuu qofaattis ta’e namoota biraa wajjin ta’uudhaan mirga qabeenya horachuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu seera malee qabeenya isaa dhabuu hin qabu.
Qabxii 18
Namni kamiyyuu bilisummaa yaaduu, samuu fi amantii ni qaba. Mirgi kun, namni kamiyyuu, amantii yookaan amantee filate qabachuu yookiin fudhachuu, amantii fi amantee isaa qofaa isaatti yookiin namoota biraa wajjin ifatti yookiin dhunfaatti waaqefachuu, hordofuu, hojii irra olchuu, barsiisuu yookiin ibsuu of keessaa qaba.
Qabxii 19
Namni kamiyyuu ilaalcha isatti fakkaate qabachuu, yaada isaas ibsuuf mirga qaba. Mirgi kun, dhiibbaa tokko malee yaada isaa ibsuu, odeeffannoo fi yaada kamiyyuu walitti qabuu fi karaa meeshaa tamsaasaa daangaan utuu itti hin godhamin dabarsuu of keessaa qaba.
Qabxii 20
- Namni kamiyyuu mirga nagayaan wal-ga’uu fi nagayaan hiriira ba’u ni qaba.
- Namni kamiyyuu miseensa walda tokkoo ta’uuf hin dirqisiifamu.
Qabxii 21
- Namni kamiyyuu, kallattiidhaanis ta’ee karaa bakka-buutota isaa, hojii mootummaa biyya isaa keessatti qooda fudhachuu ni danda’a.
- Namni kamiyyuu tajaajilaa uummataa argachuuf mirga ni qaba.
- Fedhi uummataa bu’uura aangoo mootummaati. Fedhi kunis yeroo filannootti ibsama. Filannoon kunis kan namni marti wal-qixummaadhaan qooda keessatti fudhatu yoo ta’u, sirni sagalee ofii ittiin kennanis dhoksaadhaan ni ta’a.
Qabxii 22
Namni kamiyyuu, akka miseensa hawaasichaatti, wabii hawaasaa argachuuf mirga ni qaba. Karaa carraaqa biyyaa fi waliigaltee addunyaas, akkasumas akka qabeenyaa fi caasaa biyya isaattis, ulfinaa fi guddina mataa isaaf waan barbaachisaa ta’an mirgoota dinagdee, hawaasummaa fi aadaa ni qaba.
Qabxii 23
- Namni kamiyyuu mirga hojjechuu, hojji filachuu, hojjii keessatti haala mijuu argachuu fi hojii dhabuu irraa egamuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu, utuu addaan hin qoodamin, hojii wal-fakkaatuuf mindaa qixxee argachuuf mirga ni qaba.
- Namni kamiyyuu gatii hojii isaatiif mindaa isaa fi maatii isaa ga’u argachuu qaba. Kunis kan ulfina namummaa isaaf ga’u ta’e, yoo barbaachises, eegumsa hawaasaa kan biraas argachuu ni danda’a.
- Namni kamiyyuu dhaabbatoota hojjetootaa uummatee keessatti qooda fudhachuudhaan mirgoota isaa eegsifachuu ni danda’a.
Qabxii 24
Namni kamiyyuu boqonnaa fi bashannana argachuuf, yeroo muramaa hojjechuuf, akkasumas mindaa isaa argachaa boqochuuf mirga ni gaba.
Qabxii 25
- Namni kamiyyuu, innis maatiin isaas, fayyaa guutuu argatanii sadarkaa jireenya gaarii akka jiraatanitti, waan nyaata, uffataa, mana, eegumsa fayyaa fi tajaajila hawaasummaa hunda argatanii akka jiraatanitti, akkasumas hojii dhabuu, kunuunsa hawaasummaa dhabuu, dhukuba, kophummaa, dullumaa fi rakkoo jireenyaa adda addaa irraa egamuuf mirga qaba.
- Haadholii fi daa’iman gargaarsaa fi eegumsa qofaa argachuuf mirga ni qabu; daa’imman hundi, manattis ta’e bakkeedhaa yoo dhalatan, eegumsa hawaasummaa qixxeetti argachuuf mirga ni qabu.
Qabxii 26
- Namni kamiyyuu mirga barumsa argachuu ni qaba. Barumsi, yoo xinnaate sadarkaa tokkoffaa fi lammataatti, tola ni kennama. Barumsi sadarkaa tokkoffaa dirqii dha. Barumsi tekinikii fii ogummaa kan biraa sadarkaa lammaftaatti kan kenamu yoo ta’u, kunis kan kennamu akka dandeettii abbaatti ta’a.
- Barumsi kennamu kan namummaa namaa guddisuu fi kan eegumsa mirgootaa fi bilisummaa ilmoo namaa jabeessu ta’uu qaba. Kana malees, uummattoota addunya gidduutti waliigaltee fi michummaa kan jabbeessu, sanyii fi amantii adda-addaa gidduuti waliigaltee kan uumu, akkasumas hojiiwwan Dhaabbata Waldaa Mootummootaa fi nageenya uummataa kan jabeessu ta’uu qaba.
- Warri ijoollee, akaakuu barumsaa kan fedhan ijoollee isaaniitiif filachuuf mirga ni qabu.
Qabxii 27
- Namni kamiyyuu jireenya aadaa biyyaa keessatti dhorkaa malee qooda fudhachuu ni danda’a; faayidaa aartii fi saayinsii irraas bashannana yookiin gammachuu argachuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu waan ogummaa saayinsii, aartii fi barreessuu ofii isaaf hojjeterraa bu’aan argamu hundi akka eegamuuf mirga ni qaba.
Qabxii 28
Namni kamiyyuu mirgootii fi bilisummaan labsii kana keessatti tarreeffaman marti, akka hojiitti hiikamaniif sirna hawaasaa fi addunyaa irraa waan barbaadamu hunda ni argata.
Qabxii 29
- Namni kamiyyuu hawaasa namummaan isaa keessatti eegamee gabbatu keessatti itti gaafatamummaas ni qaba.
- Namni kamiyyuu, mirgootaa fi bilisummaa isaa yeroo hojiitti hiikutti, mirgootii fi bilisummaan isaa kan daangeffamuu danda’u seeraan ta’ee, kunis immoo mirgootaa fi bu’aa namoota biraa kan eegsisu, yookiin immoo bu’aa fi negeenya uummataa kan eegsisu yeroo ta’uu dha.
- Mirgootii fi bilisummaan kun hojii irra kan oolan kaayyoo fi hafuura Dhaabbata Waldaa Mootummoota kan hin faallessine ta’anii you argaman qofa.
Qabxii 30
Wanti labsii kana keessatti ibsame hundi, mirgootaa fi bilisummaa ibsaman cabsuuf yaadamee, yookiin gocha tokko raawwachuuf jedhamee, akka waan mootummaa tokko, yookin dhaabbata tokko yookiin nama tokko ilaalu jedhamee lakka’aamu hin qabu.


text:
Caamsaa 15/2014(TOI) – Aljeeriyaatti Ambaasaaddarri Itoophiyaa Nabiyaat Geetaachoo, akkaataa Buna Itoophiyaa gabaa Aljeeriyaatti dhiyeessuun danda’amurratti hoggantoota dhaabbata dhiyeessii bunaa beekamaa biyyattii ‘Feenek Koofii’ waliin mari’atan.
Marii isaanii kanaanis Buna Itoophiyaa dhandhama addaa qabu kallattiidhaan gara gabaa Aljeeriyaatti dhiyeessuuf marii’ataniiru.
Itoophiyaan waggoota 10’n darbanitti seenaa ishee keessatti yeroo jalqabaatiif bara kana buna gabaa alaatti ergame irraa galii Doolaara biiliyoona 1 ol argachuun ishee kan yaadatamudha.


text:
#oromoprotests
Garaan ji.aa 9 sii baadhe anaaf ragaadha…..waggaa dheraf harmaa sii hosise anaaf waabiidha…bishaaniif nyaata sii kennuun ofii kiyyaa dheebuuf beelaan si guddiisuun koo anaaf utubaadha…….jireenya amma jiraatatu akka si hin qunnmanee waaqa sii kadhaachuun koo anaaf gaaddiisa. keessaattuu gaaddiisa gammojjii keessaa…..
…….
Yaa ilmaa koo imimmaan an ijaa keessa buusuu akka dhiigan walmakee hadhooftuun koo na machooftee onneen koo na tarsaatee dhiigaa boohaa jiraachuu kiyyaa argattan waa malee mitii…
Dhala ilmaa kiyyaa dhala gara kiyy Dhala garaacha kiyyaatuu haramuu nyaatee osoo dhallii kiyyaa dura anaaf falmu dhugaaf dhabatu haqni jala maqee osoo deeffatuu deemu obboleessuuman isaa miilaa isaa jalattii rukute riqichaa inni qabsoof hojate jala diigan mana inni sabaaf ijarate jala guban kanaaf qaamni kiyyaa hunduu dhiigaa dhaabee sochii malee malee na hadoodee iyyaa sagalee male iyyee kokkeen kiyyaa na gogdee adhaa na dhagaya jedhe kunoo dubbatara ragaa imimman kiyyaa godhadhe.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Qiyaamaa Mormitootaaf Deebii Kenname-3
Wanti dhalli namaa jireenya keessatti barbaadu guddaan gammachuu guutuu gaddaa fi dhiphinnaan walitti hin makamne argachuudha. Akkasi miti ree? Jireenya keessatti gonkumaa wanta gaddaa fi dhiphinna jedhamu hin barbaadan. Garuu addunyaa tana keessatti fedhiin isaanii kuni guuttamuu danda’aa? Abadan! Hin guuttamu. Jireenyi addunyaa tanaa iddoo qormaataa waan taatef gammachuu guutuu gadda irraa bilisa ta’e argachuun hin jiru. Sababni isaas, namni qormaata keessa yommuu darbu rakkoo fi dhiphinna baay’ee dhandhama. Kanaafu, eessatti gammachuu guutuu argataa?
Gammachuu guutuu argachuuf addunyaa tanarraa addunyaan adda taate jiraachu qabdi. Addunyaa ykn biyya adda taate tanaan biyya ykn ganda Aakhirah jennaan. Namni amanee fi waan gaarii addunyaa keessatti hojjate, ganda Aakhiraatti gammachuu guutuu gadda fi dhiphinnaan walitti hin makamne argata. Namoonni addunyaa tana malee Aakhiraan hin jirtu jedhenii morman immoo gammachuu guutuu kana hin dhandhaman. Sababni isaas, hawwii fi abdii isaanii addunyaa tana qofarratti waan gabaabsaniif wanti gaariin Aakhiraaf jedhanii hojjatan hin jiru. Guyyaa Qiyaamaa harka qullaa Rabbiin qunnamu. Kutaalee darbee keessatti yaadota sobaa warri Qiyaamaa mormuu itti fayyadamu deebii isaanii waliin ilaalle turra. Har’as, In sha Allah kutaa dhumaa ni ilaalla.
Yaada sobaa Afraffaa: “Fedhiin Khaaliqa jireenya tana jalqabuudha malee jireenya tanaan alatti gara biraatti kan darbuu miti. Ogummaan (Hikmaan) Isaa hundii jireenya tana qofa keessatti guuttama. Jireenya tanaan ala jireenyi biraa wanti jedhamtu hin jirtu. Ni nyaanna, ni dhugna, ni duuna. Dubbiin asirratti dhumate. Aakhirah wanti jedhamu hin jiru.”
Yaada kijibaa kanaaf karaa adda addaatin deebii kennuun ni danda’ama.
1-Ilma namaatiif wanta inni barbaadu hundii uumameefi akkamitti akka itti fayyadame yoo irraa hin gaafatamin, uumamni isaa tapha ta’a-Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilmaan namaatiif wanta isaan barbaadan hunda uumeef. Ni jedha:
“Akkamitti Rabbitti kafartuu? Du’aa turtan, Inni isin jiraachise. Ergasii isin ajjeesa; ergasii isin jiraachisa. Ergasii gara Isaatti deebifamtu. Inni wanta dachii keessa jiru hunda Kan isiniif uumedha.” Suuratu Al-Baqara 2:28-29
Kana jechuun Rabbittii akkamitti amanuu diddan ykn Isa waliin wanta biraa akkamitti gabbartuu? Du’aa taatanii osoo jirtanuu isin jiraachise. Kana jechuun namni dhalachuun dura maniyyi (bishaan saalaa) du’aa ture. Wanta du’aa ykn lubbuu hin qabne kanarraa Rabbiin isin jiraachise. Ergasii isin ajjeesa. San booda Guyyaa Qiyaamaa lamu isin jiraachisuun isin kaasa. Isin addunyaa tanatti dhufuun dura wanta lubbuu hin qabne turtan. Kanaafu, akkamitti Rabbiin du’aa hin kaasu jechuun mormituu?
Rabbiin ilmaan namaa erga uumee booda wanta dachii keessa jiru hunda isaaniif uume. “Inni wanta dachii keessa jiru hunda Kan isiniif uumedha.” Wanta dachii keessa jiru qofaa miti wanta samii irra jiran kan akka aduu, ji’a, urjiilee fi kan biroo ilmaan namaa akka tajaajilaniifi uume. Amma gaafi of haa gaafannu, “Ilmaan namaa akka Isa qofa gabbaraniif Rabbiin ni uume. Wanta samii fi dachii irra jiran immoo ilmaan namaatiif uume. Kanaafu, wanta barbaadan erga dhiyeessefi booda itti gaafatamumma isaanii akkamitti akka bahan osoo isaan hin gaafatin ni dhiisaa?” Lamuu isaan kaasun yoo isaan hin gaafatin, ilmaan namaati fi wantoota samii fi dachii irra jiran taphaaf uumamanii jechuudha. Kuni immoo wanta Rabbii Qulqullaa’a Olta’eef hin malleedha. Rabbiin ni jedha:
“Sila Nuti taphumaaf waan isin uumnee fi gara Keenyatti kan hin deebifamne ta’uu ni yaaddu?
Rabbiin Mootii haqaa ta’e olta’e. Isa malee Kan haqaan gabbaramu hin jiru. Inni Gooftaa Arshii kabajamaati.” Suuratu Al-Mu’minuun 23:115-116
Aaya tanarraa barnoota baay’ee baasu dandeenya. Garuu barreefamni waan dheeratuf wantuma lama haa ilaallu. 1ffaa- “Rabbiin Mootii haqaa ta’e olta’e.” Rabbiin Mootii Haqaa ta’e osoo ilmaan namaa jidduutti haqaan hin murteessin akkanumatti badanii ni hafuu? Kanaafu, Inni Mootii Haqaa waan ta’eef Guyyaa Qiyaamaa isaan kaasun isaan jidduutti haqaan murteessa. 2ffaa- “Isa malee Kan haqaan gabbaramu hin jiru.” Ilmaan namaa kan uumamaniif Rabbiin qofa akka gabbaraniifi. Itti gaafatamummaa kana bahu ykn bahuu dhiisu isaanii osoo isaan hin gaafatin akkanumatti isaan ni dhiisaa?
Motummaan biyya tokko bulchuuyyu hojjatoota isaa itti gaafamummaa ni kennaaf. Itti gaafatamummaa isaanii bahuu ykn bahuu dhiisu isaanii osoo isaan hin gaafatin ni dhiisaa? Gaafi malee akkunamatti mindaa ni kafalaafi?
Wanta kaafironni yaadanii fi xumura isaanii Qur’aanni haala kanaan ibsa:
Ni jedhan, “Jireenya addunyaa teenya tana malee [jireenyi biraa] hin jirtu; nutis [du’a booda] hin kaafamnu.” Yeroo Gooftaa isaanii fuunduratti dhaabbaman osoo argitee, [waan rifachiisaa argita ture]. Inni (Rabbiin) ni jedha, “Sila inni kuni (kaafamu fi mindaa argachuun) dhugaa mitii?” Isaaniis ni jedhu, “Eeyyeen! Gooftaa keenyaan kakanne!” Innis ni jedha, “Waan kafaraa turtaniif adabicha dhandhamaa!” (Suuratu Al-An’aam 6:29-30)
2- Zulmii (miidhaa) namoonni raawwatan– dhalli namaa dur irraa kaase hanga ammaatti wal miidhaa fi cunqursaa jiru. Kan cunqurfamee fi miidhame haqa guutuu isaaf maluu argachaa hin jiru. Zaalimnis (namni namoota miidhus) mana murtiitti dhiyaachuun adabbii isaaf maluu adabamaa hin jiru. Osoo mana murtiitti hin dhiyaatin du’aan addunyaa irraa boqota. Ajaa’iiiib! Mee amma haa gaafannu: “Zaalimni kuni xiqqoomallee taatu osoo hin adabamiin addunyaa irraa du’a. Warri miidhamaniis haqa isaanii hin arganne. Kanaafu, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilmaan namaa osoo akkanatti wal cunqursanuu isaan jidduutti murteessu malee ni dhiisaa?” Akkuma Aaya (keeyyata) armaan olii keessatti eerame, Rabbiin mootii haqaa waan ta’eef isaan jidduutti osoo hin murteessin hin dhiisu. Guyyaan Murtii kunis Guyyaa Qiyaamaati. Zaalimoota badii hojjatan ilaalchisee Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) ni jedha:
“Rabbiin waan miidhaa hojjattoonni (Zaalimonni) raawwatan irraa dagataa ta’uu hin yaadin. Kan Rabbiin isaan tursiisuuf Guyyaa isa keessa ijji sodaadhan bobaastudha. [Gara waamichaatti] fiigaa mataan isaanii kan olka’u ta’a, ijji isaaniis gara isaaniitti hin deebitu. Qalbiin isaanis duwwaadha.” Suuratu Ibraahim: 42-43
[Guyyaa san] ijji isaanii sodaan guuttamtee awwaalcha (qabrii) keessaa bahanii akka hawwaanisa faca’e fakkaatu. Gara Lallabaatti fiigu. Kaafironni ni jedhu, “Kuni Guyyaa garmalee ulfaataa ta’eedha.” Suuratu Al-Qamar 54:7-8
Kanaafu, Guyyaa Qiyaamaa namoonni qabrii keessaa yaa’un murtiif dachii wal-qixxooftu irratti walitti qabamu.
Waa’ee gaarreenii si gaafatu. “Gooftaan kiyya faffaacasu isaan faffacaasa” jedhiin. Lafa wal qixxaataa biqilaa hin qabne taasisee dachii dhiisa. Ishii keessattis bu’aa bahii homaa hin agartu. Guyyaa san Lallabaa hordofu; asi achii isarraa dabuun hin jiru. Sagaleen hunduu Rahmaaniif gadi jetti. Shokoksaa malee homaa hin dhageessu.” (Suuratu Xaahaa 20:105-108)
Kana jechuun Guyyaa Qiyaamaa gaarri gurguddaan kunniin maal ta’u jechuun si gaafatu. Jedhiin, “Gooftaan kiyya bakka isaaniiti isaan buqqisuun akka ashawaa ykn biyyee ta’uu. Ergasii daaraa ta’uun addaan bittineessa. Dachiidhaan wal qixxeessa. Dachiis lafa wal qixxooftu biqilaa hin qabne godhee dhiisa. Bu’aa bayii homaatu keessatti hin argitu. Dachiin akka gogaan diriiruutti ilma namaatiif diriirti. Guyyaa Qiyaamaa yommuu qabrii keessaa kaafaman Lallabaa gara iddoo ilmaan namaa hundii walitti qabamaniiti isaan waamu hordofu. Asi achi waamicha isaatirraa goruun isaaniif hin jiru. Rabbal Aalamiina fuunduratti erga walitti qabamanii, sagaleen isaanii hunduu gadi jetti. Sagalee olkaasun hin jiru. Shokoksaa malee wanti dhagahamu hin jiru. Hundii isaaniitu cal’isaa fi sodaan Murtii Rahmaan eegu.*
3-Hojii gaarii namoonni hojjatan- akkuma zaalimoonni badii hojjachuuf carraaqan, namoonni hojii gaggaarii hojjachuuf carraaqaniis baay’eedha. Hojii gaggaarii isaanii kanaaf kafaltii homaatu namoota irraa hin barbaadan. Kanaafu, osoo Qiyaamaan jiraachu baatte, silaa mindaa warra hojii gaarii hojjatu ni badaa ture. Kanarraa kan ka’e, namni badii hojjatu fi gaarii hojjatu kan wal qixxaa’u ta’a. Namni aqlii qabuu, “Namni gaarii hojjatuu fi namni badaa hojjatu wal qixa jedhee ni yaadaa?” Rabbiin (Azza wa jalla) ni jedha:
“Sila isaan amananii fi toltuu hojjatan akka warra dachii keessatti balleessaa dalaganii ni goonaa? Warra Rabbiin sodaatanis akka warra yakkamtoota ni goonaa?” Suuratu Saad 38:28
Kanaafu, Guyyaan namni gaarii hojjatu gaarummaa ofiitin itti mindeefamu, namni badaa hojjatu badummaa isaatiin itti adabamu jiraachu qaba. Innis, Guyyaa Qiyaamaati.
Guduunfaa
➱Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilmaan namaa akka Isa qofa gabbaraniif uume. Wantoota dachii fi samii keessa jiran immoo ilmaan namaatiif uumee. Rabbiin gabbarrii isaanii irraa faaydaa hin argatu, Inni dureessa waan ta’eef. Kana irra,yoo isaan Isa gabbaran Jannata isaan seensisa. Yoo Isa didan immoo Jahannam isaaniif jirti.
➱Kanaafu, ilmaan namaa taphaaf hin uumamne jechuudha.
➱Osoo jireenya tana malee jireenyi biraa jiraachu baatte silaa namoonni cunqurfaman haqa osoo hin argatin badu. Mee ilaalaa seenaa keessattii fi wanta yeroo ammaa raawwatamaa jiru! Namoonni miliyoonatti lakkaawaman balleessaa tokko malee ajjeefamu. Zaalimni isaan fixus mana murtiitti dhiyaataa hin jiru. Kanaafu, kunniin hundii Murti osoo hin argatin akkanitti ni hafuu?
➮Namni Qiyaamaan akka dhuftu amanu, yeroodhaan hojii gaggaarii hojjachuun of qopheessa. Dabalataan, waa’ee Qiyaamaa ilaalchise, linkii kanarraa argachuun ni danda’ama: http://sammubani.com/category/qiyaamaa/
Kitaaba wabii:
al-aqiidatul Islaamiyyatu wa usuusuhaa By Abdurahmaan Hasan Madiniyyi, fuula 578-580
*Taysirul Kariimil Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani–Fuula 597-598, Abdurahmaan Naasir Sa’dii