text:
Bosona guddicha dachii tanaa Amaazoonitti belbelli ibiddaa eegi qabatee bubbulee jira . Belbelli ibiddaa bosona kanatti wagga waggaan ka’uun haarawaa miti. Haa ta’u malee kan ammaa kun sadarkaa yaaddeessaa irra gahee jira.
Balaan ibiddaa naannichatti mudatte heddummaachuun jalqaba ji’a Kanaa mootummaan Biraaziil labsii yeroo hatattamaa labsee ture.
Waggaa kana keessa qofa balaan ibiddaa 73,000 gahu naannichatti mudatuu, gabaasni Wiirtuu Qorannoo Hawaa Biraaziil irraa bahe ni mul’isa. Kun immoo balaa ibidda bara 2018 ka’e 83% caala. Eega bara 2013 balaan akkasii naannichatti ka’ee kan hin beekne tahuu Rooyters gabaase.
Ka’umsi Ibidda Kanaa maali?
Bosonni Amaazoon bosona akkaan jiidhaatti, Ji’a July hanga August yeroon jiru naannichaatti waqtii Caamaati. Roobni naannichaa dhaabaamuun kun immoo belbela ibiddaa kana kan hammeessu tahuu, Ejensiin Qorannoo hawaa Federaala Ameerikaa(NASA) ibse.
Namoonni naannicha qubatan lafa dheedaafi qonnaa babaldhifachuuf jecha bosonatti ibida qabsiisan, Kunis bosonni akka gubatuuf kan saaxile tahuutu himama.
Prezidaantiin Biraaziil Jair Bolsonaro ‘sababa dhaabbiilee gargaarsaa(miti-mootummaa) irraa tarkaanfii kaffaltii duraan kaffalamuufii ture dhiifneef haloo bahuuf qabsiisan’ jechuun dhaabilee gargaarsaa yakke. Haa tahu malee ragaa qabatamaan tokkolleen waan hin argamiiniif deebi’ee mormate.
Dhaabbanni dhunfaa Green peace jedhamu kan biyya Biraaziil immoo, ‘imaammanni Prezidantii hareessa Braziil kan amma aangoo harkaa qabuu; kunuunsa naannootiif xiyyeeffannaa hin qabu. Kanaaf balaan ibiddaa kun hammaataa dhufe’ jechuun bulchiinsa Jair Bolsonaro qeeqan.
Dhiibbaan Jijjiirama Qilleensaa irratti Fidu maal?
Dhaabbanni Green peace ‘akkaatuma ibiddi kun dabalaaa deemuun, qilleensi faalamaa deema! Kun immoo ho’i akka dabaluuf sabaaba taha. Ho’i yoo dabale immoo Roobni ni dhabama! Kun immoo balaa hongee hamaaf naannicha saaxila’ jedha.
Haga ammaatti miidhan gahe maal?
Euro News, suuraa Saatalaayitii irraa argate wabeeffachuun akka gabaasetti, ibiddi bosona Amaazoon kutaa Biraaziil tti argamu irraa ka’e, kutaa bosona Amaazoon Rondonia, Para fi Mato Grosso dabalatee iddoowwaan hedduu bosonichaa kan waliin gahe tahuu ibse.
Gubachuun Bosona Amaazoon Biraaziil fi naannawa isii bira dabree guutuu addunyaa miidha sooda jedhuutu jira. Roobni Bosona Amaazoon irraa argamu, faalamuu qilleensaa kan rakkoo addunyaa tanaa guddaa jedhamee himamuuf qileensa hin faalamin qulqulluu 20℅ kan gumaachu tahuutu himama. Kanuuma hordofuun Amaazoon SOMBA pilaaneetii tanaa(Lungs of the planet) jechuun wamama.
Dhaabbanni Metrooloojii Addunyaa guyyaa kaleessaa fuula Twitter isaa irratti, ibidda kana hordofuun faalamni qilleensaa guddaan naannichatti kan dhalate tahuu ibse.
Belbelli ibiddaa kun Hagam gaha?
Haga Kamiisa kaleessaatti sa’aatii 48 tti, bosona Amaazoon kutaa Biraaziil tti argamutti qofa iddoowwaan 2,500 olitti ibiddi kun kan qabate tahuu gabaasni BBC’n hardha baase ni mul’isa.
Odeyfannoon ogeessi meetrooloojii gamtaa Awurooppaa Eric Holthaus fuula Twitter isaa irratti baase, dachee Biraaziil walakkeessi aaraan haguugamuu dubbate.
Gubachuu Bosona Amaazoon ilaalchisee Addunyaan maal jechaa jiru?
Muummichi ministeera Ayeerlaandi Leo Gara si fi Imaanu’el Makroon, Biraaziil ibidda Bosona Amaazoonitti qabate kana tarkaanfii dhaamsuuf tattaaffii guddoo kan hin goone yoo ta’e, walii galtee daldala biyyoota Gamtaa Awurooppaa fi Ameerikaa Kibbaa jiddutti godhamu irratti sagalee kan dhoorkatan tahuu ibsan.
Mummichi ministera Ayeerlaand Varadkar ‘Biraaziil wadaa eeggumsa faalama qilleensaa seentee turte kan hin kabajne yoo ta’e, walii galtee daldala kaffaltii malee Gamtaan Awurooppaa fi Ameerikaa Kibbaa jiddutti godhamuuf Ayeerlaand gonkumaa sagalee hin kennitu’ jedhe.
Mummichi ministeraa Faransaayi Imaanuel Makroonis gama isaatiin, ijjannoon Prezidantiin Biraaziil dhimma faalama qilleensaa irratti naaf hime ture dhara tahuu amanee jira. Faransaayis akkuma Ayeerlaand walii galtee daldala kaffaltii alaa Gamtaa Awurooppaa fi Ameerikaa Kibbaa jiddutti godhamu irratti sagalee hin kennitu jedhe.
Ibiddi Bosona Amaazooniitti qabate kun Addunyaa yaaddeessu miidiyaaleen Addunyaa gabaasa jiru.


c: text/html

text:
Aanaa Booraatti Miseensonni Shanee Nageenya Booressaa Turan Harka Kennatan
Waamicha mootummaan qaamoleen seeraan ala socho’an karaa nagaan harka akka kennataniif taasiseen Aanaa Booraatti miseensonni Shanee nageenya booressaa turan harka kennuu ibsame.
Ergama garee badii galmaan gahuuf miseensonni Shanee Aanicha keessatti nageenya booressaa turan, waamicha abbootii gadaa taasisaniifiin harka kennachuu Bulchaan Aanaa Booraa obbo Gosaa Xilaa ibsaniiru.
Miseensoonni garee badiif ergamaa turan, dogoggora isaaniirraa akka deebi’aniif hojii hojjetamaa tureen namootni 22 harka kennachuu Abbootiin gadaa Jahan Jillee himaniiru.
Obboloonni keenya biroon dogoggoruun garee badiif ergamaa jiranis akkanuma gocha isaaniirraa akka deebi’an dhaamuu isaanii OBN gabaaseera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hoggantoonni Paartii Badhaadhinaa gaaffii uummataa deebisuuf qophiidha-Dooktar Biqilaa Hurrisaa
(TOI)- Hoggantoonni Paartii Badhaadhinaa gaaffii uummataa deebisuuf qophiidha jechuun Waajjira Muummee Ministeeraatti qindeessaan giddugala ijaarsa sirna diimokiraasii Dooktar Biqilaa Hurriisaa ibsan.
Dooktar Biqilaa kana kan jedhan dheengadda galgalaa turtii bilbilaan Faanaa waliin taasisaaniidha.
Tibba kana leenjii gamaaggama beekumsa, kalaqaa, namuusaa fi ilaalchaa hoggantoota olaanoo gaggeeffamuu himaniiru.
Hoggansi hojii isaa bu’aa isaa qofaan madaaluu akka qabu, hoji maata qusannaa, karooraa akka hogganamuu fi uummataaf dhiyoo ta’uu akka qabu waltajjichaan waliigalamuu himaniiru.
Badhaadhinni yeroo itti aanuutti sochii taasisuuf rakkoo hawaasa adda baasuu fi kallattii kaa’uurra darbe akkuma baratamee tumsa taasisuu cimsee akka itti fufuu Dooktar Biqilaan yaadachiisaniiru. @fbc


text:
Browsing Tag
Sagantaa Da’awaa
Kaayyoon sagantaa kanaa madrasaa Fathiif deeggarsa walitti qabuuf kan qophaa’e yoo tahu, hawaasni muslimaa magaalaa Gadeedoo fi…
Magaalaa Baatuutti Sagantaan Da’awaa fi Aalima qubsiisuu geggeeffame
Sagantaa kana irratti hawaasa magaalaa Baatuu fi naannoo isiitti argamaniif amantii lameen (Islaamaafi kiristaanaa) wal bira…
Masjida Annasr Kan Magaalaa Adaamaatti Sagantaan Da’awaa guddaan…
Sagantaa kana irratti Ustaazoonni fi hawaasni muslimaa lakkoofsaan hedduu ta’e argamu odeeyfannoon ni addeessa. Keeysummoota…
Sagantaan og-barruu Islaamaa magaalaa Daseetti gaggeeffamuuf ture…
Naannoo Amaaraa magaalaa Daseetti sagantaan og-barruu Islaamaa “Minber Multimedia Production” qopheesse, guyyaa har’aa galma Aadaa…
Aanaa Doddotaa magaalaa Dheeraatti Walgahiin Hawaasa Muslimaa guddaan…
Kayyoon walgahii kanaa hawaasa muslimaa fi Ulamaa’ota aanaalee godina Arsii fi aanaalee godina Shawaa bahaa wal barsiisuu fi…
Sagantaan Da’awaa guddaan biyya Keeniyaa Magaalaa Naayiroobiitti…
Sagantaan Da’awaa kun Jaarmaya Gaaddisa Islaamaatiin kan qophaa’e yoo ta’u, keeysummoonni biyya irraa fi achuma Keeniyaa irraa…
Naannoo Affaar magaalaa Loogiyaatti Sagantaan Muhaadaraa Guddaan…
Sagantaa Da’awaa guddaa Magaalaa Loogiyaa masjiida Hamzaatti geggeeffamaa jiru kana irratti, Ulamaa’onni fi keessummoonni…
Magaalaa Asallaatti Sagantaan Muhaadaraa Guddaan Geggeeffamaa jira
Sagantaa Da’waa guddaa Istaadiyoomii magaalaa Asallaatti geggeeffama jiru kana irratti Ulama’oonni fi keessummoonni akkasumas…
Godina Arsii magaalaa Colleetti sagantaan muhaadaraa guddaan geggeeffame
Sagantaa muhaadaraa guddaa guyyaa hardhaa magaalaa Colleetti geggeeffame kana irratti, keessumoonni iddoo gara garaa irraa…
Magaalaa Dingateetti Sagantaan Muhaadaraa guddaan geggeeffame
Godina Harargee lixaa aanaa Gammachiis magaalaa Dingateetti guyyaa hardhaa Sagantaan Muhaadaraa guddaan kan geggeeffame yoo tahu,…


text:
Ebla 7, jechuun Roobii darbee gorsaan waa’ee nageenyaa kan Amerikaa Jeek Sulevaan itti aanaa mummicha ministeera Itiyoophiyaa Dammaqaa Mokonnan waliin bilbnilaan dubbatanii jiru.
Mr. Sulevaan yaaddoo bulchiinsa prezidaant Baaydin qabu kan Tigraay keessatti rakkoon gargaarsa dhala namaa fi dhiittaa mirga namoomaa itti fufuu isaa ta’u dubbatan.
Rakkoo kana furuuf tarkaanfiin akkaan barbaachisaa fudhatamuu qabu irratti karaa gargaarsii ittiin Tigraay seenuu bal’isuu, wal waraansii akka dhaabatu, waraanni biyya alaa akka ba’u fi dhiittaan mirga namoomaa fi miidhaalee dhaqqaban ka biro irratti qorannaa walabnii haa gaggeeffamu kan jedhu irratti angawoonni lameen dubbatan.
Hogganoota naannoo waliin mariin gaggeeffamu akka itti fufuu,kunis deggersa gamtaa Afrikaan akka ta’u, falmiin lafa daangaa Al-Faashaag fi falmii hidha laga Abbayyaa irratti uumamee karaa nagaa furuu kan jedhu dabalata.
Yunaaytid Isteetes michooma biyyoota lameen gidduukan yeroo dheeraaf ture irratti hundaa’uun rakkoo kana furuuf qophii ta’uus Suleevan ibsanii jiru


text:
Hayyuu meeqa kan biyyaaf abdatame, Du’aa jala bu’ee humnaan nurraa saamee, Diinaatu aagibeeysee ifaan saanii dhaamee, Guyyaa akka malee addunyaa irraa deeme. Goota murtii …Read More »
“Araa dhabni taanaa maraa dhabamee, Tanaaf ar’a taane gabroota namaa”
Walaloo gabaaba asii gadii kanaa hayyuu,beeka,aalimaa keenya guddaa Sheekh Abubakar Usaman Odaa(#Shek_Bakrii_Saphaloo) tu gaafa lubbuun jiru barreese. Mee dubbisaa ittiin yaadadhaa. Hayyuu keenyaaf rahmata kadhadhaa. …Read More »
Diinnii Maal Balleesse?!
Badii maalii qaba diinni? Nutu karra saaqeef, balabala banee olgalche. As taa’i jennee teessoorraa kaaneef. Cooma murree afanitti gurshine. Itittuu habuuqqachiifne. Qe’ee bal’aa itti agarsiifne. …Read More »
FILUUN BOORTAAN TAATU!
Najiib Zannuun irraa Filuun boortaa mitii Dabbasaan tan abbaatii Feetu gudureeysuun, Feetu goofareeysuun, Murtiin mataa keeti. Tan sabaatii mitii Kanniisa hin filadhu! Isas hin jaaladhu! …Read More »
~Du’a dheefa du’a dheeyxee?
Du’a dheefa, du’a dheyxee… Yaa lammikoo, karaa meeyxee ? Nama keessaa si filattee Goojjo teetii gad darbitee Qeheef maatiin gargar baaftee Lagaa gaaraan baaftee buuftee …Read More »
Walaloo Afaan Oromoo GOOTOTA
“YAA CALANQOO LOLAA..!”
Galmee injifannoo si yaa dirree duulaa, Gootummaa abbootiin si keessatti laala, Dhiigni galaanawee sirra yaa’e akka lolaa, Bar dhibba caalaa, lafee dhabde awwaala, Hanga …Read More »
Mohamed Sheka, KASIM-Barroo and Callaa Carcar rocking in Calgary
Mohamed Sheka, KASIM-Barroo and Callaa Carcar rocking in Calgary Publicerat av Kasim-Barroo Supha Söndag 24 augusti 2014Read More »
BIYYA TUFFATAN HARREEN GARMAAMAN !!
KALEESSAF DHEENGADDA, KICHUU HEDDUU MURTEE DHIIRAA DHALAAN JENNE HUNDHEEDHUMAAN HAAMTE. bineensa bosonaa, boqonnaa dhorkitee mukkeen gurguddaadhaa, gaaddisayyoo cirtee, lafa safuu qabu kununsurra, falfalaan buqqiftee …Read More »


text:
Kusaan oddefannoo yeroo gara yerotti foya’aa hammaan xiqaacha dhufeera, filaash diski , CD fi cloud storage kan baayyeen kessan dhimma itti baatan akka tahee ni amana.Kunis namoota bitataniif filanoo mijataa kennera. Kam qabdu? Kamis bitudhaaf yaadani? Harraaf kusaa odeffannoo jiran keessaa “Tirankseendii” ha ilaallu.
External storage (ShockProof)
Tirankseendi kan adda godhu keessa “shock observer ” kan jennu yoo akka tasa nurkaa kufe kan salphati hojin ala hin taanef kan rukkuttaa lafa wajjin umamu xuxee of kessatti hanbisuudhaan kusaa daata keenya hojiin ala tahuu olchudha.Warreen akka WD, Segate “Shock Proof” kana dabalatan waan hin qabneef tiraankseendi waliin wal dorgomsisuun kan yaadamu miti. US Millitary drop test madalamee kan sadarkaa qulqulinnaa guutedha.
Saffisa odeffaannoo gara komputerati dabarsu
Tirankseend dabalataan safisa oddeffanno itti dabarsu USB 3.1 waan fayyadamuuf akkaataa salphaan odeffannoo gara komputera kessanitti dabarasuu dandessu kunis dandetti komputera kessan irratti kan hundahuu yoo tahele oddeffannoo 5Gb/s kan dabarsu dandahudha.
Trancsend Elite
Dabalatan softiweeriin (mosaajiin) kun waan kessa jiruuf oddeffannoo keessan haala salphaa taheen qindeffachun tartiiba egsiftanii kahachuu ni dandessu,of eggannoodhaaf passwordii(lakkofsa darbiidhaan cufu ni dandessu.)
RecovRx
softiweeriin (mosaajiin) kun kan dabalataan kessatti argamu yommu tahee oddeffannoo baayyee kessaa kan barbadan haala salphaatiin akka argatan isin gargara dabalataniis , suuraa , muuziqaafi oddefannoo akka tasaa of duraa ballesitan akka argataniif isin gargara.
System Requirement
Kuusaan odeffannoo tiraankiseendi kuun Windows 7 , Windows 8,8.1 ,10 dabalataan Mac OSx 10 olitti kan jiran irratti rakkoo tokko malee kan hojetudha. Kan Windows xp ykn vista fayyadamtan yoo tahee garuu isiniif hin hojetu jechudha.
Kan kuusaa odeffannoo bitudhaaf kan karooristan yoo tahe tiraankseendiin fillannoo kessan jalqaba tahuu qaba jenne amana, sababni isaas namni akka kuusaan odeffannoo isaa salphaati hojiin jala tahu barbaadu jira jenne hin yaadnu, tiraankiseendinis qabxilee armaan olitti kaafnee hundumaa waan guutuf akka fillannoo kessan gaari tahuu ni amana. Kana dubisee barnoota irraa argadheera jettanni kana amantan yoo tahee hiriyootaaf firoota kessanniif qoodaa, essaa akka bituun isin irra jiru yoo gargarsa keenya feetaniif nu baressun nu qunamuu dandessu (Contact Us).


text:
Walitti gaarrifannaan Sa’uudii fi Iiraan jiddutti hammaataa dhufe baha jiddu galaa keessatti sodaa guddaa uumee jira
Mootummaan Sa’uudii haleellaa torbee dabre buufata boba’aa biyyattii irratti raawwatame ilaalchisee har’a ibsa kenneen, haleellaa sana Iiraan raawwachuu shakkii cimaa akka qabu ibsuun, qorannoo geggeeffamaa jiruun shakkiin kun ragaan yoo mirkanaahe Sa’uudiin tarkaanfii haloo bahuu kan fudhattu tahuu beeksise.
Masaraa Malik Salmaanitti itti gaafatamaan dhimmoota haajaa alaa Adiil Jubeeyri ibsa guyyaa hardhaa Riyaad keessatti kenneen, “Bu’aa qorannoo irratti hundaayuun nageenyaa fi tasgabbii biyya keennaa mirkaneessuuf jecha, tarkanfii cimaa tahe ni fudhanna” jedhe. Mr Adiil itti dabaluudhaanis, “haleellaan buufata boba’aa keenna irratti raawwatame gama Yaman irraa akka hin tahiniifi, inumaayyuu gama Kaabaa irraa tahuu shakkiin tokkollee hin jiru. Kun immoo qorannoodhaan mirkanaahutti jira” jechuun beeksise. Haata’u malee Sa’uudiin tarkaanfii akkamii akka fudhattu ifatti wanti beeksiste hin jiru.
Gama biraatiin ammoo Iiraan haleellaan isii irratti yaalamu kamiyyuu gara lola hamaatti kan guddatu tahuu akeekkachiiste. Ajaajaan Waraana Warraaqsa Iraan Huseen Salaamii Tehraan keessatti ibsa kenneen, “Biyyiti haleellaa xiqqaas tahu Iiraan irratti yaaluu barbaadu, lola hamaa gara biyya isiitti kan affeeraa jirtu tahuu hubachuu qabdi. Dachima isaanii keessatti kan isaan adabnu taha” jechuun akeekkachiise.
Odeeyfannoo wal qabateen Ameerikaan meeshaa waraanaa fi loltoota dabalataa gara Sa’uudii fi Emreets kan ergitu tahuu beeksiste. Qondaaltonni Waajjirri Ittisa Ameerikaa lama ibsa kennaniin, “Gaaffii Sa’uudii fi Emreets irraa nuuf dhihaate irratti hundaayuun, dandeetti humna qilleensaa fi misaa’ela biyyoota lamaanii cimsuuf meeshaa waraanaa erguuf qophii xumurree jirra. Dabalataanis Ameerikaan loltoota isii gara biyyoota lamaanii ni ergiti” jedhan.
Haaluma wal fakkaatuun biyyoonni Arabaa tokko tokko kophatti humna waraana isaanii kan qopheessaa jiran tahuu odeeyfannoon argame ni addeessa. Haaluma kanaan Kuweeyti haleellaa dhaabbata boba’aa Sa’uudii irratti raawwatame hordofuun, waraanni biyyattii of eeggannoo ol’aanaa irra akka turu kan ajajje tahuu ibsite.


text:
Godiina Gujii bahaa Adoolaa Waayyuu keessatti Obbo Guutaa Daadhii raayyaa ittisa biyyaan har’a ajjeefamuu jiraattonni ibsanii jiru.Konkolaataa ofiin Shaakkisoo irraa gara Adolaatti oofaa ituu jiranii rasaasaan rukutaman jedhu jiraattonni.Bulchaan magaalaa Adoolaa Waayyuu Obbo Haayle Horoo bilbila harka isaanii kaasanii deebisanii cufan.
Godina Gujii aanaa Girjaa keessatti uummanni hiriira ba'uun mormii ofii fi gaaffii qabu dhiyeeffachuun isaa ibsamee jira.
*Maxxansa durraa keessatti maqaa nama Adoolaa Waayyuu keessatti kaleessa, Roobii, Caamsaa 10, 2018 ajeefame Shaakkisoo Guutaa kan jenne dogoggoraani. Nu oofkalchaa.
Gabaasa guutuu caqasaa


text:
Dhaabbattonni oduu kan biyya alaa kanneen wal waransii keessatti gaggeeffamee Tigraay kan ilaaleen oduu sobaa maxxansan seeraan kan gaafataman ta’u qaamnii Midiyaa to’atuu kan Itiyoophiyaa akeekkachiisee jira.
Abbaan taayitaa midiyaa Itiyoophiyaa gabaasaalee oduu ilaalee akka xiinxaleetti midiyaan biyya alaa hangii tokko, Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF) akka waan waraana biyyooleessaa ta’eetti humnootii Ittisaa kan Tigraay (TDF) jechuun waamuu jechuun Jimaata dabree ibsa baarreefamaan qophaa’ee kan chaappaa waajiirichaa qabu RSAf erge.
Akeekkachiis dursaa kun midiyaa biyya alaa yoo xiqaate lamaaf ergamee jira.
Barreefamnii RSAf ergame kun hogganaa dhaabbatichaa Yonaataan Tasfaayee Raggaasaan kan mallatteeffamee yoo ta’u, kunis ehamnii hojii Addis Staandaard eega ugguramee guyyaa tokko booda dhaqqabe.


text:
Haleellaa Shoroorkeessitoonni Kiristaanaa naannoo Amaaraa magaalaa Mooxaatti Muslimoota irratti raawwataniin, Masjida, manneen daldalaa fi qabeenyi Muslimootaa hedduun barbadaa’uun ni yaadatama.
Manni Marii Dhimmoota Islaamaa Ityoophiyaa ibsa kaleessa miidiyaaleef kenne irratti, Amajjii 22,2012 sadarkaa biyyooleessaa fi idil-addunyaatti sagantaan deeggarsaa, Muslimoota haleellaa kanaan miidhamaniif gargaarsa godhuu kan gaggeeffamu tahuu beysise.
Manni marichaa, hawaasani Muslimaa biyya keessa jiruu fi biyya alaa jiruus, sagantaa deeggarsaa Amajjii 22,2012 geggeeffamu kana irratti maallaqa arjoomuun ta’ee, waan dandahu hundaan obboleeyyan isaa cinaa dhaabbatee dirqama Islaamummaa akka baanu dhaame.


text:
= Hajji jechuun Mana Rabbii (Beeytii) dhufaan Zayyaruudha = Hajjiin Arkaana Islaamummaa kheessaa Rukinii tokko = Hajjiin Umrii Namaa guutuu kheessatti Al tokko qofa …Read More »
Bismillaahi jedhaa jalqaba adeemsaa…
Walaloo Gabaabduu Dubbisuudha Qabdu Bismillaahi jedhaa jalqaba adeemsaa Arrahmaanirrahiim ittisinii aansaa Alhamdulillaahi Rabbi Faaruun kasaa Kan irra nukaaye Daandii Qajeellumsaa Osoo nujallisee hin qajeellu tasa …Read More »
Walaloo Afaan Oromoo (Ramadaan Kariim) By Najiib Zannuun
Yaa haadha kabajamtuu osoo ilma kee kana fuuneetiin Dhiifama ni gootaniif moo ?
Yaa Obboleeyyan Aakiraa akkam jirtan nagaa keessanii mee Seenaa ajaa’ibaa kan naaf dubbisaa isin fayyaddi inshaa Allaah yaa obboleewwan qaqqaalii! Nuti ho laata amriin Hadhaa Tenyaa hangamtu nurra …Read More »
Gaazexaa Maqaa Islaamaatiin Kallattii Qabsoo keenyaa jijjiiruuf dhufe kana bituu dhiisuun shira Mootummaa kana haa fashaleessinu!!
Oduu Ho’aa Mootummaan Kallattii Qabsoo Hawaasa Musliimaa Jallisuuf “Bedr Islamawi Gazexaa” jechuun Gaazexaa haaraa Guyyaa Har’aa Gabaarra Oolchuuf akka qophaa’e beekame Jumaha, Caamsaa 8/2006 Mootummaan …Read More »
The former Pope had set aside 400 priests accused of abuse
Pope Benedict XVI deposed nearly 400 priests between 2011 and 2012 because of allegations that they molested children. It shows the recently published documents …Read More »
AQIIDATUL OROMIYYAAH SHEEKH AHMAD WATARII FII AQIIDAA ISAA
AQIIDATUL OROMIYYAAH SHEEKH AHMAD WATARII FII AQIIDAA ISAA Urjii Ahmad Sheekh Ahmad Usmaan Muhammad Al-Oromii (Oromticha akka jechuuti) Garuu Sheekh Ahmad Watar Jechuun beekkama. …Read More »
SADARKAA GUYYAA ARAFAA !!!!!
By: Ammar Sheikh Amin Ibro Assalaamu aleykum warahmatullaahi wabarakaatuhuu…. mata dureen kiyya kan arraa “sadarkaa guyyaa Arafaa” ja’a. osoo oobsaan na hordoftanii hedduu na gammachiisa …Read More »
Ethiopian Government Choking Muslim Unrest
By Ed McKenna Ethiopia’s Muslim community has been taking part in major demonstrations over the last two years against the country’s ruling regime for alleged …Read More »
“Waaqni tokkicha qofaadha; hiriyyaa hinqabu; hindhalu; hindhalchu; hindhalatu; hindulloomu; hindu’u.
Amantiin mala dhugeeffannaa dhalli namaa ittiin Uumaafi uumama isaa hubatu, ittiin buluufi ittiin jiraatuudha. Kitaabni seenaa Oromoo tokkos akka ragaa bahetti amantiin “kan ittiin ummanni tokko …Read More »


text:
Itoophiyaan hiree waancaa Afrikaa 2022 irratti hirmaachuu bal'ifatte
Gareen kubbaa miilaa biyyaalessaa Itoophiyaa tapha kaleessa Madagaaskaar waliin taphate irratti goolii afur galchuun erga mo'atee booda carraa dorgommii waancaa Afriikaa irratti hirmaachuuf qabu bal'ifateera.
Tapha gulaallii dorgommii waancaa Afriikaa kanaan, ammaan booda Itoophiyaaf tapha tokkotu hafaaf.
Gareen biyyaalessaa kun yeroo ammaa garee waliin ramadame dursaa kan jiru yoo ta'u, tapha itti aanu Kootdivuwaar waliin taphatan yoo mo'atan waancaa Afriikaa waggoota dheeraaf irraa fagaatanii turanitti deebi'uuf hiree argatu.
Gareen kubbaa miilaa Itoophiyaa kun kaleessa waaree booda Isteediyamii magaalaa Baahirdaaritti argamutti tapha Madagaaskaar waliin taphatan goolii hedduu 4 fi 0n mo'achuun garee keessa jiran dursuu eegalan.
Garee Itoophiyaan keessa jirtu keessa kan jiran Kootdivuwaar fi Niijeer bor kan taphatan yoo ta'u, hanga bu'aan taphichaa baramutti Kilabiin biyyaalessaa Itoophiyaa garecha qabxii 9'n dursuu itti fufa.
Tapha gulaallii dorgommii waancaa Afriikaaf Kootdivuwaar, Niijeer fi Madakaaskaar waliin kan ramadamte Itoophiyaan, tapha jalqabaa Madakaaskaar waliin taphataniin goolii tokkoo fi zeeroodhaan mo'atamtee turte.
Achii booda tapha isteediyamii magaalaa Bahardaaritti Kootdivuwaar waliin taphataniin goolii lamaa fi tokkoon mo'atteetti Itoophiyaan.
Isa booda gara Niijeer deemuun kan taphatan gareen kubbaa miilaa Itoophiyaa tokkoo fi zeeroodhaan mo'atamanii deebi'an, marsaa lammaffaarratti garuu Itoophiyaan sadii fi duwwaadhaan mo'atte.
Walumaagalatti taphoota shan taphatan keessaa lama mo'amuun sadi ammoo mo'achuun qabxii sagal sassaabbataniiru.
Taphi bor Niijeer fi Kootdivuwaar taphatan kan eegamu yoo ta'u, Kootdivuwaar yoo mo'atte Itoophiyaan sadarkaa lammaffaarra taati.
Yoo Niijeer mo'atte yookiin ammoo yoo walqixa ba'an garuu Itoophiyaan garecha dursuu itti fufti.
Gareen waaliyaa tapha isa xumuraa Kootdivuwaar waliin kan taphatu ALI Bitootessa 21, 2013 yoo ta'u, taphni Niijeer fi Madagaaskaar waliin taphatanis kan eegamuudha.
Itoophiyaan Kootdivuwaar'n kan mo'attu yoo ta'e tapha dorgommii waancaa Afriikaa Kaameeruun qopheessitu irratti hirmaachuushee ni mirkaneeffatti.
Yoo qixa baate yookin ammoo mo'amtees, Madagaaskaar Niijeeriin kan injifatamtu yoo taate hiree darbuu qabdi.
Sababa weerara koronaavaayirasiif jecha kan ture taphni waancaa Afriikaa 33ffaan bara kana ture gaggeeffamuun irra ture kan bara dhufutti dabarfame.
Haga ammaatti biyyoonni shan Kaameeruun, Senegaal, Tuuniiziyaa, Maalii fi Aljeeriyaan darbuusaanii mirkaneeffataniiru.


text:
LibreOffice 7.3 Help
The Edit Points Bar appears when you select a polygon object and click Edit Points.
Dalagii dhiiyaatte kun, tuqaalee qonyoo ykn wantaa gara qonyootti jijjiiramee akka gulaaluuf siif hayyama. Sajoowwan armaan gadiitu jira:
Sajoon Tuqaalee Gulaali wantawwan BĂ©zieriif, haalata gulaaluu akka kakaasuu yk kaka'uumsala tasiiftu siif hayyama. Haalata gulaaluu keessatti, tuqaaleen wanta fakkasaa mata mataan filatamuu nidandaa'a.
Tuqaalee Gulaali
Haalata isa ati tuqaalee ittiin siqsuu dandeessuu kakaasa. Qareen hantuuttee yammuu tuqaa irra tahu arfakkuu duwwaa xinnoo agarsiisa. Tuqaa sana bakka biraatti harkiisi. Sochii qonyoo kan tuqaa moggaalee lachanii irraa faana bu'a; kutaan qonyoo tuqaalee ittaanuu gidduu boca jijjiira.
Qonyoo tuqaalee lama gidduutti ykn qonyoo cufaa keessaa xiyyeefadhu kana booda, osoo unkichii hingooliin akka guutuummaa qonyoo jijjiiruuf hantuuttee harkiisi.
Tuqaalee Siqsi
Haalataa saaguu kakaasa. Haalataan kun, akka ati tuqaalee saagduu siif hayyama. Akkasuumas tuqaalee akkuuma haalataa siqsuu keessatti siqsuu nidandeessa. Haatahu malee, yoo qonyoo tuqaalee lama gidduu cuqaastee, hantuuttee xinnoo turtee qabduu hantuuttee gad-dhiibdee, tuqaa haaraa tokko saagda. Tuqichii, tuqaa siimessa dha, akkasuumas sararawwanii tuqaalee too'atanii walmaddiidhaaf yammuu siqan hinjijjiiraman.
Yoo tuqaa xiyyoo uumuu barbaaddee, jalqaba tuqaa lachan siimessa tokko ykn walqixxaa tokko, isa kana booda Tuqaa Xiyyaa fayyadamuudhaan gara tuqaa xiyyootti jijjiiramuu saaguu qabda.
Tuqaalee saagi
Tuqaalee filataman keessaa tokko ykn hedduu haquudhaaf, sajoo Delete Points fayyadami. Yoo tuqaalee hedduu filachuu barbaaddee, qabduu Shift gad-dhiibdee tuqaalee warra sirii tahan irra cuqaasi.
Akka tuqaaleen haqamuf jalqaba filadhu, kana booda sajoo kana cuqaasi, ykn Del dhiibi.
Tuqaalee Haqi
Sajoon Qonyoo Addabaa , qonyoo addabaasa. Bakka qonyoo addabaasuuf barbaadduutti, tuqaa ykn tuqaalee filadhu, kana booda sajoo cuqaasi.
Qonyoo Addabaasi
Qonyoo sarara qajeeelaatti ykn sarara qajeeelaa qonyootti jijjiira. Yoo tuqaa baqee tokko filattee, qonyoon tuqicha duraa nijijjiirama. Yoo tuqaa lama filattee, qonyoon tuqaalee lachan gidduu jiran nijijjiirama. Yoo tuqaalee lama caalan filattee, yammuu hundaa sajoo kana cuqaastuu, kutaan adda addaa qonyootu nijijjiirama. Yoo barbaachiisaa tahee argamee, tuqaalee korboo gara tuqaalee qonyootti akkasuumas tuqaalee qonyoo gara tuqaalee korbootti jijjiiramuu dandaa'a.
Yoo kutaan qonyoo keessaa bakkii tahe loomaa tahee, bakkii xumraa sararaa, yoo bayatee tuqaa too'annaa tokko mata mataan qaba. Sararii loomaan deebii'ee gara qonyootti hamma hinjijjiiramanti, gara tuqaalee korbootti fooyya'uu hindanda'anu.
Qonyootti Jijjiiri
Tuqaa ykn tuqaalee filataman gara tuqaalee qonyootti jijjiira. Tuqaaleen konyoo, tuqaalee too'annaa socho'aan warra tokkoon tokkoon saanii ofdanda'oo lama qaba. Kanaafuu, sararii qonyoo qixaan tuqaa qonyoo gidduu hindeemu, garuu qonyoo uuma.
Akeeki Xiyyoo
Tuqaa qonyoo tokko ykn tuqaa walqixxaa gara tuqaa siimessaatti jijjiira. Lachan tuqaalee too'annaa kan tuqaa qonyoo walmaddiin hiriiruu, akkasuumas walfaanaa qofa siquu dandaa'u. Dheerinii tuqaalee too'annoo addaa, akka digirii qonyoo addaan siif baasuu hayyamuu tahuu mala.
Ceehumsa Siimeessa
Sajoon kun, tuqaa qonyoo ykn tuqaa siimessaa gara tuqaa walqixxaatti jijjiira. Tuqaaleen too'annaa kan tuqaa qonyoo lachuu, walmaddiin hiriiruu akkasuumas dheerina walqixee qabu. walfaana qofaa sochoo'u akkasuumas digirii qonyoo qixa lachutiif tokkicha.
Ceehumsa Sayimeetirriikii
Sarara ykn qonyoo cufa. Sararri kan cufamu tuqaa jalqabaa tuqaa ishee dhumaa iskuweerii guddifamteen agarsiifamtu walqbsiisudhaani.
BĂ©zierii cufi
Akeekii ammee ykn akeekiiwwan filaman haquuf mallattoo irratti godha. Kun kan ta'uu danda'u yoo akeekiin kan sarara sirriirra jirtu ta'ee dha. Yoo sajoo Gara Qonyoo Jijjiiri tiin qonyoo tokko ykn rogaddee tokkoo, sarara loomaa tokkotti jijjiiruuf, ykn gara sarara loomaa tokkotti jijjiiruuf, ykn qonyoo tokko hantuutteedhaan akka tuqaan sarara loomaa irra oolutti yoo jijjiirte, ni haqama. Kofa hir'inni tuqaa irratti akka ta'u kan qinda'uu danda'u, Meeshaalee - Dirqalaawwan - Draw LibreOffice - Tarsaa filachuudhaanii, durtiin 15° kan qinda'uu danda'uu, Meeshaalee - Dirqalaawwan - Impress LibreOffice - Tarsaa durtiin 15° dha.
Akeekiiwwan Balleessi


text:
Gabbaramaan (Ilaahni) Haqaa Rabbiin qofa-Kutaa 2
Kutaa darbe irraa itti fufuun maqaalee fi sifaata Rabbii olta’aa muraasaa haa ilaallu.
“Inni Allaah, Al-Khaaliq, Al-Baari, Al-Musawwir ta’eedha. Maqaaleen gaggaariin kan Isaati. Wanti samiiwwanii fi dachii keessa jiran Isa qulqulleessu. Inni Injifataa, Ogeessa.” Suuratu Al-Hashr 59:24
Imaamu Qurxubii fi Ibn Kasiir maqaalee kanniin ilaalchisee ni jedhu: Asitti Al-Khaaliq (Uumaa) jechuun [boca, hamma, bifa wanta tokko fi amaloota isaa biroo] Kan murteessu fi safaruudha. Al-Baari jechuun immoo wanta murteesse fi safare Kan argamsisuudha. Al-Musawwir immoo wantoota hundaaf suuraa fi boca barbaade kan kennuudha.[1] Maqaan al-Musawwir jedhu jecha “sawwara” jedhu irraa kan fudhatameedha. Sawwara jechuun “boca kennuufi ykn suuraa kaasu” jechuudha.[2]
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilma namaa garaa haadhaa keessatti marsaalee uumamaa gurguddoo sadii keessa dabarsa: Dhangala’aa saalaa irraa alaqa (dhiiga ititaa) uuma, ergasi mudgha (muraa fooni) godha. Ergasii suuraa fi boca isaaf kenna.[3] Suuraa fi boca namaa erga isaaf kenne booda uumamtoota biroo irraa adda baafama. Suuraa fi boca isaaf kennun dura namni umamtoota biroo irraa adda hin baafamu.
Kanaafu, aaya armaan olii keessatti maqaalee kanniin tartiibaan dubbachuun hiikan kan walitti galaniidha. Jalqaba “uumuun (al-khalq)” hiika taqdiir (murteessu fi safaruu) qaba, itti aanse dhabama irraa argamsiisudha. Ergasii suuraa fi boca barbaade irratti gochuudha.[4] Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa boca, suuraa, bifaa fi amaloota biroo, nama uumuun dura murteesse fi safaree jira. Ergasii wanta murteesse fi safare ni argamsiisa. San booda boca fi suuraa barbaade isaaf kenna. Kanaafi, namoonni suuraa fi bocni isaanii kan beelladoota fi uumamtoota biroo irraa garagara. Akkasumas, namoota jidduutti suuraan isaanii garagara. Gariin diimaa, gariin gurraacha. Gariin bareedaa, gariin hin bareedu. Gariin dhiira, gariin dubartiidha. Rabbin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Inni Kan gadaameessa keessatti akka fedhetti isin bocuudha. Haqaan gabbaramaan Isa malee hin jiru. Inni Injifataa Ogeessa.” Suuratu Aali-Imraan 3:6
እርሱ ያ በማሕፀኖች ዉሰጥ እንደሚሻ አድርጎ የሚቀርጻችሁ ነዉ። ከርሱ በስተቀር ሌላ አምላክ የለም፤ አሸናፊዉ ጥበበኛዉ ነዉ።
Kana jechuun gadaamessa haadhaa keessatti suuraa fi boca fedhe irratti kan isin uumu Rabbiin qofaadha. Nama fedhe diimaa, kan fedhe gurraacha, nama fedhe dhiira, kan fedhe dubarti godha.
Kanaan wanti gadaamessi dubartootaa of keessatti qabate wanta Inni akka fedhetti uumee akka ta’e gabroota Isaatti beeksiisa. Iisaan (Iyyasuus) nama Rabbiin garaa haadhaa keessatti bocaa fi suuraa fedhe irratti godhee fi akka fedhetti uumee keessaa tokkoodha. Osoo Iyyasuus gooftaa ta’e silaa nama gadaamessi haadha isaa of keessatti hammate irraa hin ta’u ture. Sababni isaas, wanta gadaamessa keessa jiru kan uume gadaamessi isa (Uumaa) of keessatti qabachuu hin danda’u. Gadaamessi uumamaa (makhluuqa) qofa of keessatti qabata.[5]
Uumaan wanta gadaamessa keessa jiru kan uume ta’ee osoo jiru gadaamessi kuni Uumaa kana of keessatti qabachuu danda’aa? Kuni gonkumaa hin ta’u. Garaa haadhaa keessatti Iyyasuusin kan uume Rabbii olta’aadha. Kanaafu, Rabbiin Khaaliqa, Iyyasuus immoo makhluuqa (uumamaa) dha. Khaaliqni Gooftaadha, makhluuqni immoo gabricha. Kanaafu, haqaan gabbaramu (waaqefatamu) kan qabu Rabbii tokkicha. Kanaafi itti aanse ni jedha: Haqaan gabbaramaan Isa malee hin jiru. Inni Injifataa Ogeessa.”
“Rabbiin ala gabbaramaa biraa qabu moo? Rabbiin waan isaan itti qixxeessan irraa qulqullaa’e.” Suuratu Ax-Xuur 52:43
Jedhi, “Ani Gooftaa kiyya qofan kadha, eenyullee Isatti hin qindeessu.” Suuratu Al-Jinn 72:20
Kanaafu, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Gooftaa Tokkicha gabbaramuu qabuudha. Isaan alatti homtu gabbaramu (waaqeffatamu) hin qabu.
Gaafii: Namni sanama ykn nama du’e ykn wanta biraa gooftaa jechuun kadhatee ergasii wanta barbaade ni argata. Deebiin kanaa maalidhaa?
Akkana jenna: kadhaan (du’aayin) isaa homaa isa hin fayyanne. Garuu namoota wanta biraa waaqefatan kanniin qoruuf Rabbiin yeroo kadhaa wanti kuni akka argamu taasisa.[6] Shakkii tokko malee sanamni ykn namni du’ee osoo hanga Guyyaa Qiyaamatti kadhatameyyu deebisuu akka hin dandeenye jala murree amanna. Garuu Rabbiin yeroo kadhaa wanta tokko argamsiisuun gabroota qoruu danda’a. Tarii yeroo murtaa’a kadhaan itti kadhatamu kanatti wanti kuni akka argamu murteessu danda’a. Wanti kuni kadhaadhaan (du’aayin) hin argamne. Kana dhugaan ni beekna. Sababni isaas, Rabbiin akkana jedha:
“Nama Rabbiin ala wanta hanga Guyyaa Qiyaamaatti deebii isaaf hin deebisne kadhatu caalaa jallataan eenyu? Isaan (warri kadhataman) kadhaa isaanii irraa gaafilota (quba hin qaban).” Suuratu al-Ahqaaf 46:5
Wanta mirkaneessine kana keessatti of eeggannoo: kana jechuun namni sababni ma’asiyaa (badii) isaaf laafifamuu irraa of eeggachu qaba. Tarii namni qoramee sababoonni ma’asiyaa isaaf laafifamu danda’u. Ergasii nama Rabbiin fedhe malee ma’asiyaa kanatti kufa.
Wanti ijoon: Namoonni Rabbiin ala wanta biraa waaqefatanii fi Rabbiin ala wanta biraa kadhatan wanta barbaadan waan argataniif nu dhamaasuf osoo yaalanii, deebiin: kuni dhibbaan dhibbatti kadhaan (du’aayin) hin argamne. Garuu yeroo kadhaa argame.[7] (Isaan qoruuf Rabbiin yeroo kadhaa ykn kadhaa booda akka argamu taasisa.)
Kanaafu, namni warroonni Rabbiin alatti wanta biraa gabbaran (waaqeffattan) yommuu wanta kadhatan argatan gowwoomu hin qabu. Kuni isaaniif qormaata akka ta’e beeku qaba.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Qurxubii-20/393, Ibn Kasiir 7/238
[2] Walillahi asmaa’ul Husnaa fad’uuhu bihaa– lakk.48,49; AbdulAziz bin Naasir Jaliil
[3] Tafsiiru Qurxubii-20/393
[4] Fiqhu Al-Asmaa’il Husnaa– fuula 95, Abdurazzaaq bin AbdulMuhsin Badri
[5] Tafsiir Xabarii-5/186
[6] Tafsiir Suuratu Faaxir-131, Ibn Useymiin
[7] Tafsiir Qur’aani Kariim, Suuratu Al-Maa’idah 2/224-225, Ibn Useymiin


text:
Ergamaan addaa Pireezidant Baayidan Ministira Haajaa Alaa Itoophiyaa waliin mariyatan
Dhimma naannoo Tigraay irratti yaaddoo jabaa pireezidantiin Ameerikaa Joo Baayidan qaban ibsuuf gara Itoophiyaa kan imalan michuun isaanii Senaatar Kiriis Koons Sanbata sa'aa booda Finfinnee galuun aanga'oota waliin marii eegalan.
Miidiyaan biyyaalessaa Itoophiyaa EBC'n akka gabaasetti ergamaan addaa Pireezidant Baayidan Senaatar Kiriis Koons Sanbata kaleessaa Ministara Muummee itti aanafii Ministira haajaa alaa kan ta'an obbo Dammeqee Mekonniin waliin mariyataniiru.
Dubbiii himaan Ministeera Haajaa Alaa Itoophiyaa Amb. Diinaa Muftii ibsa EBC'f kennaniin ka'uumsaafi haala qabatamaa rakkoo naannooo Tigraayitti dhalatee jila Seenaatar Kiriis Koonsiin durfamutti haalaan ibsuu dubbatan.
''Ka'umsa seera kabachiisuu naannoo Tigraay, adeemsa isaafi galmi isaa maala akka ta'e, yeroo ammaa Tigraayiin deebisanii ijaaruu, haalota wayyeessuufi kaan irrattis bal'inaan hubachiisaniiru'' jedhan Amb. Diinaan.
Yeroo dhiyoon as mootummaan dhaabbileen deeggarsa namoomaa kennaniif haal duree tokko malee hayyama kennuu, akkasuma miidiyaaleen idila addunyaas akka gabaasan hayyamuunis ibsameeraaf jedhan.
Sarbama mirgaa namoomaa naannichatti raawwatameera jedhamu ilaalchisee mootummana gaafatamni akka jiraatu hojjechuuf kutannoo qabaachuunillee ibsameera jedhan.
Ministirri Haajaa Alaa Ameerikaa Antoniiy Bilinken yaada torban lamaan dura kennaniin naannoo Tigraay keessatti ''duguuggaan Sanyii raawwatameera'' jedhanii mootummaan Ameerikaa haala kanaan akkaan yaadooo qabaachuu dubatanii turan.
Dabalataaniis waraannii Eertiraafii milishaan naannoo Amaaraa Tigraay gadhiisanii akka bahan gaafatanii turan.Amb. Diinaa komii fi yaada Biliinkeen kanaaf deebii mootummaan qabu BBC'tti yoo human hariiroo biyyaalee keessatti sararri diimaan akka hin darbamne eegamu jira ''dhimma keessoo fi birmadummaa keenyarratti gidduu seentummaa hin hayyamnuu'' jedhan.
''Wantoota hin sirratiin waliin sirreessuuf mootummaan Itoophiyaa fedha qabu ibsuun, mariin ijaaraan godhameera'' jedhan.
Jila Senaatar Kiriisiifis ''dhimmi milishaa biyya keessaa akka qaama alaatti ilaaluufi dhimma keessoo irratti gidduu seenuun fudhatama kan hin qabne ta'uun ibsameera'' jedhan.
Marii kana ilaalchisee gama mootummaa Ameerikaarraa hanga ammaatti ibsi bahe hin jiru. Gorsaan Nageenya Biyyaalessaa Waayit Haawus Jeek Solivaan turan dhimma naannoo Tigraay keessa jiru ilaalchisee Senaatar Kiristoofar Koonsi Itoophiyaatti ergamaa jiraachuu Kamisa darbe kan ibsan.
Jeek ergaa tiwiitara gubbaatti maxxansaniin senaatarri warra Dimookraatotaa amanamaan kun gara Itoophiyaa imalaa kan jiraniif gaaffii pireezidant Joo Baayidan irraa dhiyaateen ta'uu ibsan.
Kayyoon isaa ammoo Ministira Muummee Itoophiyaa Abiy Ahimad waliin wal arguun ''yaaddoo akkaan jabaa rakkoo namoomaafi sarbama mirga namoommaa Tigraay irratti Pireezidant Baayidan'' itti jiran dhiyeessuudha jedha ibsi gorsaa nageenya biyyaalessaa US.
Yaaddoon pireezidant Baayidan haalli naannoo Tigraay keessa jiru kun Gaanfa Afrikaa gara tasgabbii dhabuu guutuu ta'eetti geessa kan jedhu of keessaa qabaa jedha ibsichi.
Ergamaan addaa Baayidan seenatar Kiristoofar Koonsi yaaddoo Baayidan kana mootummaa Itoophiyaaf dhiyeessuun cinatti, Gamtaa Afrikaa waliin dhimmoota waloo biyyootaa akka nageenyaafi badhaadhinaarratti ni mariyatu jedhame.


text:
Hanqinni Daakuu Aannan daa'imaa maatiiwwan baay'een sadarkaa biyyaatti akka yaadoo keessa seenan taasisera. Qabeenyonni kunneen maatiiwwan nyaata sirna nyaataa daa'ima isaanii gargaaru argachuudhaf yaalaa jiran gargaaruu danda'u. Odeeffannoon armaan gadi American Academy of Pediatrics (AAP, Akadamii Waldhaansota Daa'immannii Ameerikaa), the U.S. Department of Health and Human Services (Qajeelcha Tajaajiloota Fayyaa fi Namummaa U.S), Sagantaa Women, Infants, and Children (WIC, Dubartoota, Daa’immanii fi Ijoollee) Waashingtan, the Centers for Disease Control and Prevention (CDC, Wiirtuuwwan To'annoo fi Ittisa Dhibee), fi the U.S. Food and Drug Administration (FDA, Bulchiinsa Nyaataa fi Qorichaa U.S) irraa kan dhufeedha.
- Yoon daa'ima kiyyaaf daakuu aannanii argaachu hin dandeenye maal gochuun qaba?
-
Doktariin daa'ima keessanii, narsiin, ykn kilinikni madda odeeffannoo sirna nyaataa daa'ima keessanii hunda irra baay'ee gaarii ta'eedha. Yoo yaaddoowwan kamiyyuu qabaatan maaloo isaan qunnamaa.
Yoo WIC irratti kan hirmaattan ta'e:
- Daa'ima keessaniif daakuu aannanii argachuuf maal gochuu akka dandeessan murteessuf Kilinika WIC naannoo keessan qunnamaa (geechistuun Ingliffaan) qunnamaa. WIC amma maatiiwwaniif filannoowwan dabalataa kennuuf gosoota daakuu aannan daa'imaa dabalataan dhiyeessa.
- Kilinika naannoo keessanitti yoo argachuu hin dandeenye taatan, gara waajjira WIC isteetatti
- 1-800-841-1410 irratti Wiixataa hamma Jimaataa 8:00 am – 5:00 pm bilbilaa.
- Waa'ee Daakuuwwan aannan daa'imaa WIC mirkanaa'e ilaalchisee odeeffannoo dabalataaf Fuula saphaphuu WIC waashingtan (Ingiliffaan) ilaalaa.
Faayidaawwan Basic Food (Nyaata Bu’uuraa) (The Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP, Sagantaa Deggarsa Soorata Dabalataa) kuusaawwan qorichaa dabalatee kuusaawwan garagaraa irraa daakuu aannan daa'imaa bituuf faayidaa irra ooluu danda'u. Faayidaawwan qaaman argamuun ykn sarara irraan bituuf itti fayyadamuu dandeessu. Akka isin SNAP dhaf ulaagaa guutan baruuf Parenthelp123 web page (Ingliffan) ilaalaa ykn 1-800-322-2588 irratti bilbilaa.
Maatiwwan biroo hundi kan armaan gadii gochuu danda'u:
- Kuusaawwan xixiqqoo fi kuusaawwan qorichaa keessa jiraachuu isaa mirkaneessuu ykn kuusaawwan ykn duukkaanota qorichaa oomisha kubbaaniyyaa beekaman oomishame gurguran irraa sarar irraan bituu.
- Oomishtoota kallattiidhan qunnamaa:
- Gorsaa sirna nyaataa ykn waa'ee harma hoosisuu irratti ragaasisni beekamtii kennameef bilbilaan, Miseenjerii Facebook tin, marii saphaphuu irratti taasifamuun ykn bilbilaa viidiyootin argachuuf MyGerber Baby Expert Gerber (Ingiliffaan) fayyadamaa. Isaan daakuu aannan daa'imaa wal fakkaatu kan caalatti haala salphaa ta'een argamuu danda'u adda akka baastaniif isin gargaaru.
- Sarara bilbilaa maamila Abbott irratti bilbilaa: 1-800-986-8540
- Unka gaaffii oomisha hatattamaa Abbott (Ingiliffaan) fayyadamaa: Karaa Abbott gaaffii oomishaa hatattamaa galchuuf OBGYN keessan ykn doktara daa'ima keessanii, narsii ykn kilinika gaafadhaa.
- Sarara tajaajila maamilaa Mead Johnson/Reckitt irratti bilbilaa: 1-800 BABY-123 (222-9123)
- Qabeenyota hawaasaa armaan gadii ilaalaa:
- Community Action Agency (CAA, Ejeensii Hojiimata Hawaasaa) dhiyoo keessan jiru Brbaadaa (Ingiliffaan). CAA olaa keessan jiru daakuu aannan daa'imaa isiniif kennu danda'a ykn ejensiiwwan naannoo kuusaa keessa daakuu aannan daa'imaa qaban wajjiin isin qunnamsiisuu danda'a.
- 2-1-1 kan United Way irratti bilbilaa (Ingiliffan): Ogeessa addaa qabeenya hawaasaa United Way keessa jiru wajjiin wal qunnamuuf 2–1-1 irratti bilbilaa. Isaan isin akka kuusaawwan nyaataa fi iddoowwan biroo daakuu aannanii fi nyaata daa'imaa gatii gadi aanaa qaban ykn bilisa ta'an itti argachuu dandeessan akka argattan isin gargaaruu danda'u.
- Kuusaa keessaa daakuu aannan daa'imaa qabachuu isaanii gaafachuuf gara baankii nyaataa naannoo keessanitti bilbilaa (Ingliffaan).
- Waa'ee aannan arjoomamee Doktara daa'ima keessanii, narsii, ykn kilinika gaafadhaa. Ajaja ogeessa fayyaatin aannan harmaa arjoomamee fi nagaan isaa eegame Northwest Mother’s Milk Bank (Ingiliffan) irraa argachuu dandeessu.
- Haala hatattamaa kana keessatti, American Academy of Pediatrics (Akadaamiin waldhaansota Daa'immannii Ameerikaa) akka jedhutti, maqaawwan oomisha kuusaa dabalatee daa'imman baay'een gara daakuu aannan daa'imaa jiru kamiyyuuttu jijjiiruu ni danda'ama, yoo daa'imni keessan daakuu aannanii adda ta'e isa/ishee barbaachiseen alatti Yoo daa'imni keessan daakuu aannan daa'imaa kutaa pirootinii xixiqqoo muraasa qofa irraa of eeggannoon hojjatame murtaawaa (Ingiliffaan) ykn aminoo asid kan akka Elecare irratti hundaa'un hojjatame fayyadamaa kan jiru ta'e, waa'ee filannoowan biroo dooktara daa'imaa keessanii, narsii, ykn kilinika gaafadhaa.
- Eddattoowwan daakuu aannan daa'imaa isiniif kennu danda'an harkaa irraa qabaachuu isaanii OBGYN keessan ykn doktora daa'ima keessanii, narsii ykn kilinika gaafadhaa.
- Daakuun aannan daa'imaa akka yeroo dheeraa turuuf bishaan dabalataa itti dabaluun rakkoo hin qabuu?
-
Lakki. Yeroo hundumaa ajajoota qarqaba irratti argamanii fi odeeffannoo doktorri daa'ima keessanii, narsiin ykn kilinikni isniif kennu hordofuu qabdu. Daakuun aannan daa'imaa bishaan itti baay'ate balaa qaba, akkasumas daa'imni keessan nyaata gahaa hin arganne gochuu danda'a. Kunis rakkoowwan fayyaa hammaataa ta'an fiduu danda'a.
- Ani daakuu aannan daa'imaa mana keessatti ofiin qopheessu nan danda'aa?
-
American Academy of Pediatrics daakuu aannan daa'imaa ofii keessanii akka hin qopheessine sirriitti gorsa. Daakuun aannan daa'imaa manatti qopha'u kan balaa qabuu fi daa'ima keessaniif nyaataa gahaa hin kennu. Du'aattiwwan daa'imaa muraasni daakuuwwan aannan daa'imaa manatti qopha'aan wajjiin wal qabatan ta'uun isaanii beekameera.
- Daakuu aanan daa'imaa gara biyya keessaa gale argachuu nan danda'aa?
-
U.S. Food and Drug Administration (FDA) dhiyeessa daakuu aannna daa'imaa gara biyya keessaa gale dabaluuf tarkaanfiiwwan fudhateera. Caamsaa 16, FDA'n oomishoonni gara biyya keessaa galan kan sadarkaawwan nageenyummaa fi nyaataa guutan torbanoota dhufan keessatti U.S gahuu akka danda'an ibseera (Ingiliffan).
- Daakuu aannan daa'ima deemuu yaalaa jiru daa'ima kiyyaa kennuu nan danda'aa?
-
American Academy of Pediatrics (AAP) daakuuwwan aannan daa'ima deemuu yaalaa jiruu daa'immaniif akka kennamu hon gorsu. Garuu AAP'n yoo isin filannoo biraa kan hin qabne ta'e, daakuun aannan daa'ima deemuu yaalaa jiru daa'ima umuriin isaa/ishee gara waggaa tokkootti dhiyaachaa jiruuf guyyoota muraasaf fayyadamuun rakkoo hin qabu jedha.
- Daakuu aannanii kan daa'ima yeroo isaa/ishee dura dhalateef/dhalatteef ta'u daa'ima kiyya yeroo eegun dhalateef/dhalatteef fayyadamuu nan danda'aa?
-
American Academy of Pediatrics (AAP) akka jedhutti yoo kan biraa hoomtu hin jiru ta'e daakuun aannanii kan daa'imman yeroo isaanii dura dhalataniif ta'u daa'imman yeroo isaanii eegun dhalataniif torbanoota muraasaf fayyadamuun rakkoo hin qabu.
- Daa'ima kiyyaaf iddoo daakuu aannan daa'imaa aannan saawwaa kennufii nan danda'aa?
-
American Academy of Pediatrics akka jedhutti daa'imman kan umuriin isaanii ji'a 6 ol ta'ee fi kan daakuu aannan daa'imaa baramaa (kan adda hin taane) fayyadamaniif, aanan saawwaa akkuma elmameen qabiyyeen itti hin dabalamin yeroo gabaabaf (torban tokko kan hin caallef) filannoo ta'uu danda'a. Garichi Kan fudhatama qabu akka hin taanee fi torbee tokkoo ol akka kennamuu hin qabne ibsa. Yeroo aannan saawwaa kennitan, hir’ina dhiigaa ittisuuf daa'imni keessan ayirani gahaa argachaa akka jiru/jirtu mirkaneessun barbaachisaadha. Akkasumas daa’ima keessaniif nyaatawwan jajjaboo ayiranii of keessaa qaban kan akka foon nyaataa daa'imaa golgame ykn midhaanota ayiraniidhan badhaadhan baay’ee kennuun barbaachisaadha. Yeroo hanqinichi jirutti, torban tokkoof daa’ima keessaniif aanan saawwaa akkuma elmameen qabiyyeen itti hin dabalamin kennuun isin irra kan jiraatu ta’e, doktora daa’imaa keessan, narsii ykn kilinika dubbisaa.
- Daa'ima kiyyaf aannan re'ee kennu nan danda'aa?
-
U.SYuunayitid Isteet keessatti aannan re'ee daa'imaniif akka kennamu eeyyamni hin kennamne. Haa ta'uu malee, biyyootni muraasni daakuuwwan aannan daa'imaa aannan re'ee irraa hojjatamaniif eeyyama kennaniiru. U.S.Food and Drug Administration yeroo hanqini mudate kanatti oomishoonni kunneen gara biyya keessaa akka galan eeyyamuu ilaalcha keessa galchuu danda'a.
- Daa'ima kiyyaaf aannan biqiltuu irraa hojjataman kennufii nan danda'aa?
-
- American Academy of Pediatrics (AAP) aannan kannen biroo akka filannootti daa'imman waggaa tokkoo gadi ta'aniif ykn kannen daakuuwwan aannan daa'imaa adda ta'an isaan barbaachisaniif akka kennaman hin gorsu. AAP'n akka jedhutti, yeroo balaa hatattamaa, guyyoota muraasaf aannan sooya daa'ima umuriin isaa/sihee gara waggaa tokkootti siqeef kennuu dandeessu, garuu aannan sooya sun pirootinii fi kalshiyeemin kan itti dabalame ta'uu qaba. Yeroo inni irra deebin argamuutti, hamma danda'ametti dafuun gara daakuu aannan daa'imatti deebi'u keessan mirkaneeffadhaa.
- Daa'ima keessaniif aannan almondii ykn aannan biqiltuu irraa hojjataman biroo hin kenninaafi. Isaan kunneen daa'ima keessaniif pirootinii fi albuudota gahaa hin kennan.
- Aannan biqiltuu irraa hojjatame fayyadamuu yaadaa kan jirtan yoo ta’e, doktora daa’ima keessanii, narsii ykn kilinika dubbisaa.
- Daa'imni kiyya daakuu aannan daa'imaa adda ta'e kan Abbott dhan gabaa irraa akka deebi'ee guuramu taasifame isa barbaachisa. Maal gochuun qaba?
-
U.S. Food and Drug Administration haalota murtaa'oo keessatti warshaa kubbaaniyyaa Sturgis, Miichigaan keessatti argaman irraa Abbott daakuuwwan aannan daa'imaa adda ta'anii fi sirna nyaata bulleessuuf oolan akka baasu akka eeyyamuuf (geechistuu ingiliffaan) dubbateera. Yoo daa'imna keessan daakuuwwan aannan daa'imaa kanneen keessa tokko isa/ishee kan barbaachsiu ta'e, oomishicha akkamitti argachuu akka dandeessan doktora daa'ima keessanii, narsii ykn kilinika gaafadhaa.
- Daa'ima kiyyaaf daakuu aannan daa'imaa kennaafii kanan ture yoo ta'e, harma hoosisuu eegaluu nan danda'aa?
-
Yeroo dheeraaf erga addaan kutanii booda harma hoosisuun ykn osoo kanaan dura daakuu aannan daa'imaa goonkuma hin kennine ta'e harma hoosisuu eegaluun ni danda'ama, garuu yeroo fi carraaqqii gaafata. Dhiyeessa aannanii akkamitti kakaasun akka danda'amu ilaalchisee La Leche League International qabeenyota qaba. qunnamsistuun afaanota adda addaan ni argama.


text:
Amajji 16,2016)
Barattoota Jimmaa Yunibarsiitirraa Ukkanfamani bakki buuteensaanii dhabame kan maqaan nu ga’e kana gaditti katabneerra
1,Kennaa Daammana (Seera Waggaa 5ffarraa)
2,Abdiisaa Bantii (Nurs Waggaa 2ffaarra)
3,Abram (Nurs Waggaa 2ffaarraa)
4,Bultuu Fiqaaduu (Foklarii waggaa 3ffaarraa) kanneen hafan hedduun kan jiranidha barattoota kana dhabusaanii malee essa akka ga’an hiriyoonnisaan hanga har’a beekanii hin jiran
Mootummaan Wayyaanee Barattoota Oromoo Yuniverstii Jimmaa Irratti Gocha Suukkanneessaa Raawwataa Jiru Irratti Dabalee Har’a Dhukkaamsuu Eegale.
Amajji 16,2016)


text:
KORBOO SHEEKKOTAA – 3
DURADUBBII
Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kanaan dura dhaamsa kanatti aanee jiru isiniif dabarseen ture: “kunoo harra irraa jalqabeen mataduree “KORBOO SHEEKKOTAA”, jedhamu kana jalatti sheekkota gaggabaaboo (“short stories”) tan addaddaa isinii dhiyeessuuf yaala. Egaa kunis akkuma yeroon naaf hayyametti. Isin warri kana duukaa-buutanii dubbiftan akka itti gammaddan abdiin qaba.”Dabaleesoo, yeroo dabre sheekkonni: “1) HARKA TOLAA BALLEESSUU DIDE“, fi “2) WALLAALUMMAAN BOONAA”, jedhaman akka mandheedhuma tana irratti bayan kabajaanan isin yaadachiisa.
3) QALQALLOO SOBAA
Jiruu Boruu fi Bultii Guutamaa ijoollummaa isaanii irraa kaasanii walbeeku. Ganda tokko keessatti dhalatanii guddatani. Bishaan laga tokkoo dhugaa, qoraan bowwaa tokkoo cabsachaa guddatani. Boodas erga umuriin isaanii mana barumsaaf dhaqqabee, mana barumsaa tokkotti baratani. Mana barumsa jalqabaa irraa kaasee hamma unibarsitiitti walumaan baratanii as gayani. Kan biraa hafeetoo kutaan beekumsaa kan isaan irratti bobbayanii xumuratanillee tokkuma. Kanaaf, namoonni baay’een jarreen kana akka obbolaa lakkuutti ilaalu.
Ammoo, erga addunyaa barumsaa irra tarkaanfatanii gara addunyaa hojiitti ceyanii asii: mana, ganda, magaalaa fi biyyi tokko haa turuutii kutaa ardii takka keessayyuu jiraatanii hin beekani. Dubbiin dubbi jiruu fi jireenyaa taheetoo biyyoota garagaraa keessatti bobbayanii jiraachaa, hojjachaa jiru. Garuu bilbiltoo, xalayaa fi emeeliin takkaa wal-irraa citanii hin beekani.
Bultii Guutamaa Oromiyaa, godina Iluubbaa Booraa, magaalaa Buunoo Baddallee keessa jiraata. Jiruu Boruu immoo Oroppaa, Biyya Iswiidinii, godina Maalmoo keessa jiraata. Jiruun saayinsituuwwan beekamoo tahan keessa isa tokko taheetoo jira. Waayee fiizikaa irratti qorannoo fi argamtaan inni fide Badhaasa Noobeliifillee isa kaadhimee jira. Barana carraan kun bira kuttullee waggaalee shanan dhufan keessatti akka isaaf milkooftu innis, hiriyyoonni fi lammiiwwan isaas abdii mijuu qabu.
Jiruu Boruu unibarsitii Finfinnee irraa kaasee nama Habashaa kan dhalootaan Amaara tahe tokko beeka. Nama kana Bultii Guutamaas sirriitti beeka. Ennaa Jiruun waayee qormaataa irratti hojii argatee Biyya Faranjii dhaqu, gurbaan Habashaa sun immoo Koleejii Seenaa fi Aadaa Toopphiyaa keessatti hojii qabatee Shaggarumatti hafe. Kanaaf, yeroo hedduu Jiruu Boruu fi Difaabbaachaw Balibbuu kora qorattootaa kan addaddaa irratti walargu. Waan duraan walbeekaniif wajjiniin haasawusi. Keessumaa Kora Qormaata Toopphiyaa irratti deddeebsaniitoo walargaa jiru.
Yeroo danuu Difaabbaachaw Balibbuu otoo inni waa dhoksaan warra biyyoota ambaatii, keessumaa Faranjootaaf hiruu Jiruu Boruu argaayyu. Difaabbaachaw Balibbuu oggaa waan sana namootaaf hiru akkuma qeesiin Habashaa nama irraa garagalee dhoksaaan qarshii baasee kennuutti godha. Kun immoo caalaa Jiruu Boruu akka: “kun maali laata?“, jedheetoo duukaa-bu’u isa taasise. Kanaaf, waayee kanaa akkuma yakkabaaftuu takkaatti ciniinnatee jala deemuu jalqabe.
Jiruu Boruu hojii ofumaan of irratti fe’e kana akkuma saganteeffateen, hiriyaa isaa Bultii Guutamaatii kitaabee ture. Akka argamtaa fi gumoo bira gaye immoo yeroo yeroon gabaasuuf maqaa raaree wajjin laaqaa gaddatan saniin waadaa galeefi. Egaa dubbiin tun, dubbi lafee waan taateef, daddhabsiiftuu taatullee gammachuus of-keessaa hin dhabdu jedhee irratti of-gate.
Halkan gaafa dubbii saganteeffatee sanii Jiruun rafuu hin dandeenye. Laboobaan ija isaa waltuqullee qalbiin isaa dubbii Difaabbachaw Balibbuu bira bulte. Buusee, baasee “maalinnilaa wanni inni facaasu kun?” jedhee of-gaafata. Namtichi kun waan seenaa keessumaa, seenaa Habashaa irratti digirii argateef, wanni inni akka qeesii isaanii dhuksee namaa hiru isaaf galuu dide.
Erga Jiruu Boruu qorannoo kana duukaa-bu’uu irratti xiyyeeffatee asii, Korri Qorannoo Toopphiyaa inni: Moskoo, Tokkiyyoo, Atlaantaa, Torontoo, Roomaa, London, Teelabiib faa dabrniiti jiru. Kora isa baranaa kan baatii Hagayyaa, dira Barliin keessatti tahu irratti immoo “karaa cabe haa yaasu malee, otoon waayee Difaabbachaw Balibbuu bira hin gayin deebi’ee hin galu“, jedheetoo muratee Maalmoo irraa gara Barliinitti qajeele. Kanaafis ayyaanaa abbaa fi haadha isaa, ayyaana lammii, gosaa, sabaa fi biyya isaa cimsee kandhatee jira. Keessumaa ayyaana Oromoo fi Oromiyaa jabeessetoo kadhate. Ayyaanni Gadaa, ayyaanni bokkuu, ayyaanni cafffee, ayyaanni siiqqee, ayyaanni ateetee, ayyaanni irreechaa; Waaqni gurraachi garaa gurraachaa, leemmoon garaa taliilaa akka isa bira goraa jiru, mamii wayiituu hin horanne.
Kunoo erga korri sun jalqabamee harra guyyaan afraffaa dha. Jiruu Boruu akkuma sardiidaa hoolaa adamsituu riphee waayee Difaabbaachaw Balibbuu hordofaa jira. Guyyaalee taran kana keessa homaa isaa hin mijoofne. Harra garuu, “guyyaan guyyaa angafaa, gayyaa Kamisaa waan taheef, nan milkaaya” jedhee yaade. Guyyaan kun guyyaa guutuu waan taheef, wanni ka’eef sun akka guutuuf abdatee karaa mirgaa siree irraa ka’e. Mirgaan ka’ee, mirgaan Waaqa Gurraacha waan kadhateef, mirga argachuun isaa akka hin oolle qalbiin isaa akka shilkii Shaggariitti bilbilaa itti himteetoo jirti.
Namoonni kora kana irratti argaman amma boqonnaa bunaatii bayanii jiru. Sadii, afur, shan-faa tahaniitoo gurmuu gurmuun faffacayanii haasawaa jiru. Booda akkuma amala isaa Difaabbachaw Balibbuu waan tokko dhoksaan boorsaa isaa keessaa babasee, dhoksaan namicha biyya Ameerikaa irraa dhufe tokkoof kennee, ammas akkasuma gochuun gurmuu birraatti ceye. Namticha Ameerikaa kana Jiruu Boruu sirriitti beeka. Kanaaf, itti siqee dhaabachuun wajjin haasaa jalqabe. Booda gara waayee Toopphiyaa irratti haasaan isaanii ceenan, namtichi Ameerikaa sun akka sanadii barbaachisaa fi cimaa tokkootti boorsaa ofii keessaa baasee, waan duraan Difaabbaachaw Balibbuu isatti kenneeyyu san Jiruutti dabarse.
Achumaan Jiruu Boruu iccitii Difaabbachaw Balbibbuu argaddhee jedheetoo, waan san gaggaragalchee i’ilaale. Ammoo, matuduree isaa irraa waayee isaa battaluma beekuu dandaye. Inni erga korri kun xumuramee booda guyyaa shan bulee, gaafa jahaffaa gara Biyya Iswiidinii, Maalmootti deebe’e. Akkuma galeen xalayaa emeelii isa kanaa gaditti argamu hiriyaa isaa, isa akka koodee ofiitti jaalatu san, Bultii Guutamaatii barreesse.
Koodee koo Bultii Guutamaa,
Akkam nagumaa? Maatiin, qeyeen, lammii fi biyyi kees nagumaa?
Kunoo ani kaleessa galgalan koran sitti hime san irraa deebi’e. Waanan yeroo dhabeefan sagalee kiyya si dhageessisuu irraa hafe. Mee kanaafuu, dhiifa guddaa!
Waayee Difaabbaachaw Balibbuu isaan duukaa-bu’aa ture san, kunoo amma fiixaan bayeen jira. Ayyaana bishaan lagan si waliin dhugee guddaddheetu, akkaayyiin si wajjin mashakaa guddaddhee fi biyyiin si waliin darbaachaa guddaddheetu naaf milkeesse. Kunoo amma qalqalloo sobaa isa inni faffacaasaa turee san, Waaqni Oromooo fi Oromiyaa baneetoo ifumatti natti agarsiisee jira. Qalqalloon kun qalqolloo haaraa miti. Qalqalloo bardhibbee danuu ti. Qalqalloo dhugoo fi dhugaa of-keessaa hin qabnee, qalqalloo daaraa sobaatiin guutamee dhiitayee ti.
Qalqalloon innin ani waggaa hedduu duukaa-bu’aa ture kun, qalqalloo sabbuu fi diggaa Oromiyaa of-keessaa qabu sitti hin fakkaatin. Ammoo, qalqallichi, qalqalloo sabbuu fi diggaa Oromiyaa fi biyyoota akkuma Oromiyaa teenyaa qabamanii dhiitamaa jiranii guurrachuuf sobaan sobni guutamee ti. Sunumtuu qalqalloo sobaa qofa otoo hin tane, qalqalloo soba moofaa fi dullachaa ti.
Obbolleesso, dubbii sittii dheeressee onnee fi qalbee tee hin rarraasutii qalqalloon sun qalqalloo seenaa jarri “seenaa Toopphiyaa” jedhaniitoo nu barsiisaa, ijoollee ofiis barsiisaa, addunyaattis lallabaa turanii fi ammallee itti jiranii ti. Qalqallichi, qalqalloo akka raqa goodaatti darbatamee majaa eeggachaa jiruu ti. Isa akka raqa ajawaa funyaan qabatanii bira dabranii sanii ti jechuu kiyya!
Egaa hundattuu nagaa naa himi. Biyyee fi biyya koo naaf dhungaddhu!
Tiruu kee,
Jiruu Boruu,
Maalmoo, Biyya Iswiidnii irraa!
****************** // ******************


text:
Raashaan guutummaa naannoo siviyeer Doneesk qabachuuf yaalii taasiftuun haleellaa hamaa geesisaa kan jirtu ta’u ibsii ministriin dantaa alaa Briteen baasee beeksisee jira.
Kana malees Raashaan waraana ishee lakkoobsaan hedduu ta’e Donbaas keessa qubachisuuf jecha qophaa’aa kan jirtu ta’u malti jedha ibsi kun.
Prezidaantiin Yukreen Voladmiir putiin vidiyoo waraabamee galgala dhiyaatu irratti akka jedhanti, Kutaa Luhansk gama dhiyaa keessatti yeroo ammaa kanatti akkaan hamaa dha.Weerartoonni gama Doneeskiin dhiibbaa jabaa gochaa jiran jedhan.
Raashaan humnootii Yukreen naanoo akkaan barbaachisoo ta’an keessaa baasuuf yaalii gootu jabeessaa jirti.Bulchaan kutaa Luhaansk gama bahaa dhaabata oduu Ashosheetid Preesiif barreeffamaan akka ibsanti, naannoo kanatti dhukaasii hammaatee kan itti fufee yoo ta’u sa’atii tokkoof illee hin dhaabatu. Haallii jiru hamaa dha jedhan.


text:
Jireenyi Maaliif Uumamtee?-Kutaa 5
Jireenya tana keessatti wantoonni namni jaallatu fi jibbu baay’een nama qunnamu. Namoonni gariin wanta jaallatan yommuu argatan, garmalee gammaduun of tuulu fi amalli fafeen biroo isaan irraa mul’ata. Faallaa kanaa, namoonni gariin yommuu wanti jibban isaan qunnamu garmalee gadduun hanga lubbuu ofii galaafatu gahu. Sababni kanaa inni guddaan maali jennee yoo qoranne, kaayyoo jireenyaa wallaaludha. Jireenyi tuni namoota qoruuf akka uumamtee fi qormaata irraa wanti barbaadamu: obsa, galata galchu, Rabbiif ajajamuu fi wanta Inni dhoowwe irraa fagaachu akka ta’e namni beeku, yeroo rakkoo fi toltuu madaala ofii eeggata. Garmalee dhama’uun dukkana keessatti hin taru.
Fakkeenyaf, yeroo rakkoo obsa isarraa barbaadamu ni qabaata, wanta Rabbiin isaa itti ajaje ni hojjata, wanta Inni dhoowwe irraa ni fagaata. Wanti Rabbiin subhaanahu wa ta’aala itti ajajee keessaa inni guddaan, Isatti amanuu fi arkaana iimaana hafanitti amanuu, salaata, Isa kadhachuu (du’aayi), Isaaf of gadi qabuu fi hojii gaggaarii biroodha. Wanti guddaan Inni dhoowwe keessaa, kufrii, yeroo rakkoos ta’e yeroo toltu wanta nama hin fayyannee fi hin miine kadhachuu dhiisu. Fkn, nama du’e kadhachuu irraa ni dhoowwa. Ammas, rahmata Isaatirraa abdi kutu ni dhoowwa. Kanaafu, namni yeroo rakkoo, obsa isarraa barbaadamu yoo qabaate, wanta itti ajajame yoo hojjate fi wanta irraa dhoowwame yoo dhiise, ulfaatinni rakkoo isaaf hir’ata.
Kutaa darbe irraa itti fufuun waa’ee qormaataa haa ilaallu. Qormaanni jabeenyaa fi dadhabbinna iimaana namaa ifa baasa. Namoonni yommuu qoraman, namni dhugaa fi namni sobaa ni beekkama. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Aliif Laam Miim. Sila namoonni ‘Amanne’ jechuudhaan odoo hin qoramiin dhiifamu yaadu? Dhugumatti,Nuti warra isaanin duraas qorree jirra. Dhugumatti Rabbiin isaan dhugaan [amanne] jedhan beekuf jira, sobdootas beekuf jira.” Suuratu Al-Ankabuut 29:1-3
Wanta haqiiqaa (dhugaa) iimaana isaanii ifatti baasun osoo hin qoramiin sila namoonni, “Nuti amanne ykn mu’mintoota” jechuun qofti isaan gahaa? Amanne erga jedhanii booda osoo fitnaa (qormaata) irraa nagaha kan bahan ta’anii silaa namni dhugaa nama sobaa irraa adda hin bahu ture. Garuu ummata darbanii fi kan ammaa keessatti seerri Rabbii, badhaadhinnaa fi gadadoon, rakkoo fi laafinnaan, wanta jaallatanii fi jibbaniin, durummaa fi hiyyummaan, yeroo tokko tokko diinota isaan irratti moosisun, dubbii fi hojiin diinotatti duuluni fi kan kana fakkaataniin isaan qoruudha. Qormaata kanniin fitnaa lama jalatti ramaduun ni danda’ama. 1ffaa- Fitnaa shubahaata- kana jechuun dhugaan soba fakkaachu, sobni dhugaa fakkaachu. Kuni iimaana qalbii keessa jiru faallessa. 2ffaa- fitnaa shahwaa- kuni fedhii lubbuu ijjannoo namaa faallessuudha. Namni yeroo shubahaanni isatti bu’u, gadi dhaabbatu fi hin sochoone, shubahaata kana haqa isa bira jiruun yoo ofirraa ittise, kuni iimaanni isaa dhugaa fi sirrii ta’uu agarsiisa. Ammas, yommuu fedhiin lubbuu gara badiitti nama waamtu ykn ajaja Rabbii fi Ergamaa Isaatirraa nama garagalchu isatti bu’u, fedhii lubbuu isaatti qabsaa’uun badii hojjachuu yoo dhiise ykn wanta Rabbiin itti ajaje hojjate, kuni iimaanni isaa dhugaa fi sirrii ta’uu agarsiisa.
Faallaa kanaa, namni yeroo shubahaanni isatti bu’u qalbii isaa keessatti shakkiin yoo uumamee fi yeroo fedhiin lubbuu isatti bu’u badii hojjatu ykn dirqamoota itti ajajame kan dhiisu yoo ta’e, kuni imaanni isaa dhugaa fi sirrii akka hin taane agarsiisa[1].
Mee kana fakkeenyaan haa ilaallu. Yeroo waraanaa fi rakkooleen cimaan Muslimoota muudatu, shubahaanni (dhugaan soba fakkaachun, sobni dhugaa fakkaachun) namatti bu’a. Namni iimaanni isaa dhugaa fi sirrii ta’e, kuni qormaata Rabbiin irraa ta’e jechuun obsa. Wanta iimaana faallessu hin hojjatu. Waa’ee amanti isaa ilaalchisee hin shakku. Faallaa kanaa, namni iimaanni isaa qalbii keessatti hidda hin qabanne immoo shakkiin itti bu’a. Waa’ee amanti Islaamaa ilaalchise shakkuu jalqaba. Haala kanaan, namni iimaanan dhugaa ta’e fi hin taane ifa baha.
Ammas, yeroo qabeenyi baay’atuu fi wantoonni fokkuun babal’atan, namni iimaanni isaa cimaa ta’e gadi dhaabbata. Akka fakkeenyaatti biyyoota Awrooppaa fi Ameerikaa ilaalu dandeenya. Ammas, telefoona, tv, interneeti harka qabnu ilaalu dandeenya. Fiilmin wal-qunnamtii interneeti irratti baay’innaan gadi lakkifama. Wantoonni fokkuu fedhii ofii haala salphaa fi haraama ta’een akka guutatan nama waaman gara hundaan jiru. Namni iimaanni isaa dhugaa fi sirrii ta’e, fedhii qullaa kanaaf hin bitamu. Wanta sheyxaanni namaati fi jinni itti waaman kana hin hojjatu. Namni iimaanni isaa qalbii keessatti hidda hin qabanne immoo wantoota kanniin haala salphaan hojjata. Kanaafu, yommuu wantoota kanniin hojjatu, hanqinna iimaana isaa agarsiisa. Haala kanaan, namni iimaanan cimaa ta’ee fi hin taane ifa baha. Namni iimaanan cimaa ta’e yeroo adda jiruu interneeti banuun fiilmi wal-qunnamti hin ilaalu. Namni iimaanan cimaa hin taane immoo ni ilaala. Ergasii hojii hojjatan irratti hundaa’e takkaa mindaa argatu takkaa immoo ni adabamu. Namni badii hojjatu gonkumaa Rabbiin jalaa hin miliqu. Kanaafi, itti aanse Rabbiin subhaanahu wa ta’aala ni jedha:
“Sila isaan hojii gadhee dalagan Nu jalaa bahuu yaaduu? Wanti isaan murteessan waa fokkate!” Suuratu Al-Ankabuut 29:4
Namoonni hojii gadhee akka shirkii fi kan biroo hojjatan, hojii isaanitiif osoo isaan hin qabinii fi hin adabiin waan Nu jalaa miliqan isaanitti fakkaataa? “Wanti isaan murteessan waa fokkate!” murtiin isaanii murtii haqa irraa jallate waan ta’eef murtii fokkatee fi badaa ta’eedha. Sababni isaas, murtiin kuni Dandeetti Rabbii fi ogummaa Isaatti amanuu diduu, adabbii Isaa ofirraa deebisuuf dandeetti akka qaban godhanii yaadu of keessaa qaba[2]. Warroonni badii gurguddaa hojjatan, Rabbiin nu hin qabu, nu hin adabu, Aakhiraan itti adabaman hin jirtu jechuun yaadu. Garuu kuni murtii fi yaada fokkataadha.
Kanaafu, namni jireenya tana keessatti karaa adda addaatin akka qoramu beekun, yeroo rakkoo obsu fi shakkii qalbii isaatti dhufu ofirraa deebisuuf carraaqu qaba. Ammas, yeroo toltu galata galchuu, wanta fokkuu hojjachuu irraa of qabuu fi wanta itti ajajame hojjachuu qaba. Ta’uu baannan qormaata kan kufu ta’a. Qormaata yoo kufe immoo mindaa guddaa dhabuun adabbiif of saaxila.
Wanta dhugummaa iimaana namaa ifa baasan aayah takka dabaluun kutaa kana haa xumurru.
“Yeroo, “Dhugumatti Gooftaan kee namoota marseera.” siin jennes [yaadadhu]. Argiinsa kee kan [halkan Israa’a] si agarsiifne, namoota ittiin mokkoruuf malee waan biraatiif hin goone. Mukatti Qur’aana keessatti abaarramtes [mokkorrif malee hin goone]. Nuti isaan sodaachifna; garuu inni daangaa darbiinsa guddaa malee waan biraa isaaniif hin dabalu.” Suuratu Al-Israa 17:60
“Dhugumatti Gooftaan kee namoota marseera.” Kana jechuun Gooftaan kee beekumsaa fi dandeettin namoota marsee jira. Hundi isaanitu qabaa Isaa keessaa fi injifannoo Isaa jala jiru.[3] Rabbiin wanta namoonni hojjatan hunda kan beeku fi gonkuma Isa jala bahuun gara biraatti dheessun hin danda’amu. Kanaafu, namni kana yoo beeke wanta Rabbiin dallansu irraa of qusata.
“Argiinsa kee kan [halkan Israa’a] si agarsiifne, namoota ittiin mokkoruuf malee waan biraatiif hin goone.” Halkan Israa’a halkan Ergamaan Rabbii (SAW) Makkaan irraa gara Al-Quds geeffamaniidha. Halkan kana keessatti Rabbiin wantoota ajaa’iba Nabiyyii Isaatti agarsiise. Nabiyyiin wanta arge kana namootatti yommuu beeksisu, wanta kanaan namoonni ni qoraman. Qureeshonni dandeetti Rabbii hin hubanne, Muhammad halkan tokkoon akkamitti biyya tokko irraa gara biyya biraa geefama jechuun mormii fi kufrii guddaa agarsiisan. Warroonni iimaanni isaanii dadhabaa ta’es amanti keessatti shakkuun duubatti deebi’an. Haa ta’u malee osoo dandeetti Rabbiitti xinxallanii kuni wanta nama shakkisiisu miti. Yeroo ammaa namni halkan tokkoon biyya tokko irraa biyya biraatti xiyaaran balali’a hin jiruu? Garuu haalli Ergamaan Rabbii (SAW) Makkaan irraa Al-Qudsitti geefaman haala namoonni xiyaaran itti balali’an irra adda.
“Mukatti Qur’aana keessatti abaarramtes [mokkorrif malee hin goone].” Mukni tuni muka Zaqquum jedhamtuudha. Hundee Jahannama keessatti biqiluun warroota achi keessa seenaniif nyaata taati. Arabni nyaata jibbamaa fi nama miidhu tokkoon, “kuni nyaata abaarrame” jedhu. Zaqquum warroota Jahannam seenaniif nyaata garmalee hadhaawa fi jibbamaa ta’eedha. Rabbiin kanarraa nu haa tiiksu. Mukni tuni namootaf fitnaa (Qormaata) dha. Warroonni amanan Rabbiin hundee ibiddaa keessatti muka biqilchuu akka danda’u waan amananiif dhugoomsun isaanii ni dabalaaf. Kaafironni immoo, “Akkamitti mukni ibidda keessatti biqila” jechuun kijibsiisan[4]. Wanta addunyaa tana keessatti hin taane Aakhirattis ta’uu hin danda’u jechuun yaadu. Wanta beekumsa irratti hin qabne kijibsiisan.
Wanti guddaan asirraa barannu, odeefannoo Qur’aana keessatti dhufe itti amanne fudhachuudha. “Akkamitti akkana ta’a? Kuni ta’uu hin danda’u” jechuun namni haqa yoo kijibsiise of miidha. Guyyaa Qiyaamaa namoonni haqa Rabbiin irraa dhufe kijibsisan bakka tokkotti walitti qabamuun waqqafamu. Qur’aana keessatti waa’ee isaanii ilaalchisee ni jedha:
“Yeroma isaan dhufanu, “Sila isin beekumsaan osoo ishii hin marsin keeyyattoota Kiyya sobsiiftuu? Mee maaluma hojjachaa turtanii?” jedhaan.” Suuratu An-Naml 27:84
Yeroma warroonni aayaata (keeyyattootaa fi mallatoolee) Rabbii kijibsiisaa turan iddoo wal-gahii (ooydi maashar) dhufan, Rabbiin (Azza wa jalla) akkana isaaniin jedha: “Sila isin beekumsaan osoo ishii hin marsin keeyyattoota Kiyya sobsiiftu?” Kana jechuun aayaata (keeyyattoota) Kiyya guutumaan guututti osoo hin beekinii fi sirrii ta’uu isaanii osoo itti hin xinxallin soba akka ta’etti yaaduun irraa garagaltan. Beekumsa malee kijibsiiftan. Hanga haqni ifa isiniif ta’uu dirqamni isin irra jiru dhaabbachu ykn eegu ture. Beekumsa malee dubbachuun isin irra hin jiru ture. Dhimma guutumaan guututti beekumsa itti hin qabne akkamitti soba jettuuni? “Mee maaluma hojjachaa turtanii?” Addunyaa keessatti wanta itti isin ajajee fi wanta irraa isin dhoowwe keessatti maal hojjachaa turtanii? Beekumsa isaaniiti fi hojii isaanii ilaalchisee ni gaafata. Beekumsi isaanii haqa kijibsiisu, hojiin isaanii immoo Rabbiif ala ykn sunnah Ergamaa Isaatin ala akka ta’e ni arga[5].
Kanaafu, namni Qur’aanatti osoo itti hin xinxallinii fi hiika isaa sirritti osoo hin hubatin, kijibsiisuuf yoo ka’e dhumti isaa badaadha. Wanta isaaf hin galle yoo jiraate beektota gaafachu. Hanga ifa isaaf ta’uu eegu ykn qorachuu qaba.
Guduunfaa
➹ Jireenya tana keessatti namoonni hunduu karaa adda addaatin ni qoramu. “Ani iimaana qaba. Rabbiin waan na jaallatuuf na hin qoru.” jedhee namni yaadu yoo jiraate, yaanni isaa kuni dogongora akka ta’e haa beeku. Osoo hin qoramiin bakka guddaa gahuun ni danda’amaa? Jannani iddoo guddaa qananiin guuttamteedha. Garuu iddoo tana gahuuf addunyaa tana keessatti qormaata barbaachisa.
➹ Namni qoramu wantoota isarraa eeggaman yoo hojjate iddoo guddaa kana ni gaha.
➹ Wantoonni gurguddaan namni ittiin qoramu keessaa: durummaa, hiyyummaa, fayyaa, dhibee, waraana, odeefannoo gheeybi (ijaan hin mul’anne) itti beeksiisu fi kkf dha.
➹ Qormaanni nama dhugaa ta’ee fi nama sobaa addaan fooya (baasa).
➹ Namni addunyaa tana keessatti yeroo hundaa qormaata keessa waan jiruuf kan isa gargaaru fi qajeelchu barbaachisa. Guutumaan guututti nama gargaaru fi qajeelchu kan danda’u Rabbii olta’aadha. Kanaafu, namni qormaata kana darbuuf, yeroo hundaa gargaarsa fi qajeelchaaf Rabbii olta’aa kadhachuun isarra jira. Ta’uu baannan dukkana jireenyaa keessatti bada.
Kitaabban wabii
[1] Tafsiir Sa’diyy-734-735
[2] Tafsiir Qurxubii-16/338, Tafsiir Sa’diyy-735
[3] Tafsiir ibn Kasiir 5/91, Tafsiir Sa’diyy-536
[4] Ibtilaa’a- 105-106
[5] Zaadul Masiir- 1054, Tafsiir Sa’diyy-715


text:
Haleellaa Talibaan kan hatattamaa karaa dogoggora ta’een tilmaamuuf kan qeeqame angawoota Yunaayitid Isteetis qofaa miti. Prezidaant Joo Baayiden humnootii Ameerikaa biyyattii Eesiyaa Waaltaa keessaa baasuuf erga murteessanii booda, hoogganoonni Awrooppaa fi gorsitoonni isaanii naga eegumsaa, haalli Afgaanistaan keessaa attamiin ariifatanii akka adeemaa jiran ilaalchisee kara dogoggoraan ilaaluu isaaniif akkaan qeeqamaa jiru.
Muummichi ministeeraa Biriteen Booris Joonsenii fi ministeeronni isaanii gameeyyiin , loltoonni Yunaayitid Isteetisii fi ikan NATO gamasii ennaa ba’aa turanitti Taliban tarkaanfii utuu hin fudhatin dura karoora gamasii baasuuf qophaa’uu dhabuu isaaniif seera tumtoota paartii ofii akkasumas momitoota siyaasaatiin qeeqamanii jiru.
Baatii Waxabajjii darbee loltoota ishee 570 ta’an Afgaanistaan keessaa kan Baaste Jarmanii keessaas mootummaan Chansilarittii Angela Merkel, Kaabul harka Talibaanitti kufuu ishee dura, lammiiwwan Afgaanistaan kanneen Jarmanii waliin hojjetaa turaniif karoora gamasii ba’uu xumuruu dhabuu isaaf qeeqi hamaan irra ga’ee jira.
Gamasii ba’uuf karoora jiru xumuruu dhabuun tilamaama sirii hin taane kan haleellaa hatattamaa Talibaan geggeesse akkasumas mootummaan Afgaanistaanii aangoo gad dhiisuu ilaalchisee Washington illee tilmaama dogoggoraa tilmaamee jira. Akkuma gitoota isaanii kan Ameerikaa, dhaaboliin basaasaa Awrooppaa fi dhaaboliin naga eegumsaa yeroo ga’aa qabna jechuun yaadanii turan.


text:
Guyyaa hiriira guddicha seena qabeessa san keeysatti aanaa Haramayaa Araddaa Karroo Dirree qabsoo keeysatti namni afur haala sukaneeysaan du’uun isaanii ni yadatama. Ammas hidhaafii ummata nagayaa warreen hiriira bahe fidaa jedhanii ummata nagayaa uleen tumanii gara mana hidhatti guuraa jiran yeroo ammaa kana haalli jiruuf jireenyaa baayyee nama yaaddessa.”
Check Also
Cunfaa imala galatoomaa Jawaar Mohamadii fii Baqqalaa Garbaa
Cunfaa haxeerarrii dubbii obboo Jawaar Mohammadii fii obboo Baqqalaa garbaa imala galatoomaa Minisoottaa ffaa imala …


text:
Capitol hill volleyball tournament maqaa dorgommii kilaboota kubbaa harkaa mana barumsa sadarkaa lammeessoo ijoollee dubraa Amerikaa ti.
Gurrandhalaa 15-17 DC keesstti istaadiyoomii Convention centeritti itti jiran.
Manneen barnootaa 900 caalaanitti irratti wal dorgomuutti jiraa atileetoa kuma 12,000 caalaatti itti dhufe.
Dorogmmiin tun 14essoo wal drogommii ijoollee dubraa guddoo Amerikaa keesatti beekamtu.Akka kanaan guyyaa sadii keesastti marroo 3,600 caalaa fulaa 200 caalaa keessatti taphatan.Abbaa moohatu galgala kana beekan.


text:
Koreen Hariiroo alaa, kan Mana-maree murtii seeraa Yunaayitid Isteets, kan prezidaant Donaald Traamp – ministarummaa Dhimma-alaa Yunaayitid Isteetsiif dhiheeffatan – abbaa-qabeenyaa daldala boba’aa – Reks Tilirten taayitaa sanaaf raggaasisuu fi dhiisuu irratti har’a sagalee kennuuf jira.
Rippuublikaantichi – Senaator Maarkoo Ruubiyoo akka deggeranii sagalee kennan waan mallattoo agarsiisaniif jecha, Tilirten ministarummaa dhimma alaaf raggaasisamuun isaa hin oolu – jedhama.
Tilirten Raashiyaa waliin hariiroo qabaachuu isaaniitti ka duraan yaaddoo isaanii ibsanii turan – Seneetar Joon Mikkeenii fi Seneetar Liinsii Grahaam, kaleessa ejjennoo isaanii murteeffachuun akka muudama Tilirten deggeran beeksisan.


text:
Finfinnee, Ebla 19/2014 (TOI) – Ministeerri Raayyaa Ittisa Biyyaa miseensota raayyaa ittisa biyyaa ergama nageenya kabachiisuu idil addunyaarratti bobba’uun gara biyyaa hin deebine muraasa ilaalchisuun ibsa laateera.
Gareen shororkeessaa ABUT dheebuu aangoo qabu galmaan ga’uuf jijjiirramaa akka biyyaatti dhufee fudhachuu dhabuun Waxabajjii 24, 2013 raayyaa ittisa biyyaa ajaja kaabaarratti haleellaa raawwateera.
Gareen ABUT raayyaa ittisa biyyaa ajaja kaabaarratti haleellaa raawwachuusaatiin dura raayyaa ittisa biyyaa keessatti kan argaman miseensota afaan Tigriffaa dubbatan gochaa badii kanaaf akka qopha’aan taasisuun ajaja kaabaarratti alaa fi keessaan haleellaa banuun isaa ni yaadatama.
Wayita duulli birmadummaa biyyaa kabachiifamuu eegalu raayyaa ittisa biyyaa waliin hojjetaa kan turan miseensonnii fi hoggantoonni olaanoon afaan Tigriffaa dubbataan milkaa’ina duulichaaf jechaa miindaa fi sooranni isaanii osoo adda hin citin mana isaanii akka turan taasifamuun isaa ni yaadatama.
Haleella ajaja kaabaatin duras ergama gara biyyaa alaatti nageenya kabachisuuf kan ergaman miseensonni afaan Tigriffaa dubbatan ergama raayyaa ittisa biyyaarratti rakkoo hin uumaan jedhamuun hojii isaanii akka itti fufan taasifameera.
Yaa ta’u malee miseensonni afaan Tigriffaa dubbatan gara biyya isaanii akka hin deebineef ergamtoonni wayyaanee proppoogaandaa uumuun miseensota kanneen burjaajessaa jiru jedha ibsi Ministeericha.
Gara biyyaa yoo deebitaan ni hidhamtu jechuun odeeffannoo sobaa miseensota raayyaa ittisaa biyyaasaanii tajaajilaa turan afaan Tigriffaa dubbataanirratti hojii burjaajessuu hojjetaniiru.
Miseensonni raayyaa ittisa biyyaa kunneen dhaabbataa fi biyyaa isaanii jibbuun osoo hin taanee, gochi badii wayyaanee sodaa itti ta’uun loltoonni muraasni biyyaa nageenya kabachiisuuf deemaniitti hafaniiru.
Kana dura miseensonni nageenya kabachiisuuf gara Daarfuur bobba’aanii turan gara biyyaa akka deebi’aan taasifamuus burjaajjii wal fakkatuun loltoonni muraasni gara biyyaa osoo hin deebi’an hafaniiru.
Yeroo amma kana miseensonni ergama nageenya kabachiisuurratti argamatan, raayyaa ittisa waliin dirqama keessaa ba’achaa jirtanii fi yeroof hojiin ala taatan yaa ta’u malee, loltoonni miindaa fi faayidaan garaagaraa keessan eegamee jirtan proppoogaandaa wayyaaneef harka osoo hin laatiin biyya keessan akka tajaajiltan, maatiin keessan akka hin bittinnoofne, faayidaan keessaan akka addaan hin cinne, seenaa gantumma akka hin galmeessinee ni yaadachiifnaa jedha ibsi Ministeera Raayyaa Ittisa Biyyaa kun jechuun FBC gabaasera.


text:
Godina Harargee Bahaa aanaa Baabbilee araddaa Barkallee jedhamtu keessatti Liyyuu Haayil kan bulchiinsa naannoo Somaalee manneen jireenyaa gubuu isaan kan ka’e jiraattonni qe’e ofii irraa dheessuu dubbatan.
Jiraattonni magaalaa Baabbilee kanneen Barkallee keessaa firaa fi maatii qaban immoo hiriira ba’uun rakkoo uumamee dhaabsisaa jechuun gaafatan.
Magaalaa Baabbilee keessatti ganama jeequmsii kan ture ta’uus gara galgalaa tasgabii bu’u jiraatonni ibsanii jiru.
Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa.


text:
Fe’isi nyaataa eegumsaan geggeessamu isa maayyii ka magaalaa Tigiraay, Maqalee dhaqqabuu danda’e walakkeessa baatii muddeetti.
Uummatni miliyoona hedduun naannoo waraanaan bututte kana keessatti beela cimaan rakkataa jiru eega sanaa as gargaarsa nyaataa hin arganne. Dubbi-himaan Sagantaa Nyaata Addunyaa, ka Tokkummaa Mootummootaa, Tomson Fiirii, hojiin gargaarsaa jaarmayichaa ka Itiyoophiyaa gama Kibbaa keessaa dhaabachuuf deema, jechuudhaan gareelee wal-waraananii fi hawaasa idil-addunyaa akeekkachiisanii jiran gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Jaallannee Gammadaa WASHINGTON DC—Dilbata darbe Naannoo daangaa Itiyoopiyaa fi Keeniyaa irratti waraana mootummaa Itiyoopiyaa fi adda bilisummaa Oromoo gidduutti wal waraansi geggeeffamuu isaa gaazexaan Keenyaa …Read More »
Birraatv: SAGANTAA KESSUMMA DHIMAA WERARAMUU DACHI OROMIYAA RATII KESUMOOTA 2 WALIIN TURTII TAASISEE JIIRA DAWADHAA.
Oduu Lola Anniyyaa fi Mi`eyso , Baale , Boranaa fi Wallagaatti Humnonni Polisi Fedraala Ethiopian Deggaraman Ilmaan Oromo Irratti Raawwataa jiran Hordofudhaan Birraa TVn keysummota …Read More »
Haala Baqattoota Oromoo Yaman yeroo ammaa
Halleellaan Xayyaarri biyyi Sa’udi Ti fi kanneen biroo Dabalate Magaaloota Yaman mara Rukutaa jiru eega jalqabe Guyyaa 13 gaheera, kanumaan walqabatee guyyaa kaleesaa fi arraa …Read More »
BAKAR WAAREE EENYU??
Lolli Calanqoo lolaa ittisa imala gabroomfattoota nafxanyaa kan Amajjii 6 bara 1887 Minilikiin hogganamuufi ummata Oromoo Harargee kan gooticha Bakar Waaree tiin hogganamu giddutti …Read More »
Calii Calanqoo: Beekaa Irra Kutne Malee, Seenaann Hiyyeeysa Hinqabuu
OromoTV.com Bitootessa 1, Br 2015, Jaafar Ali, Norway Irraa Silaallee uleen caphee kan Abbaa Gadaa hincaphuu, Beekaa irra kutne malee, seenaann hiyyeeysa hinqabuu. Ja’a Alii …Read More »


text:
Walii galtee nageenyaa Ityoophiyaa fi Eertiraa jiddutti mallatteeffame hordofuun, biyyoonni lamaan ji’oota muraasa dura daangaa waggaa 20 oliif cufamee ture banuun isaanii ni yaadatama. Haa ta’u malee mootummaan Eeritraa guyyaa kaleessaa irraa jalqabee daangaa Zaalanbassaa jedhamu kan cufe yoo tahu, dangaa gama Asabi fi kanneen biroo irrattis too’annaa cimaa kan godhaa jiru tahuun beekamee jira. Namoota Ityoophiyaa irraa gara Eeritraa seenuu barbaadaniif qajaalfamni kan bahe yoo tahu, qajeelfama kanneen jidduu tokkoo namni gara Eertiraa imaluu barbaadu hundi mootummaa Federaalaa irraa hayyama addaa baafachuu qaba kan jedhu keessatti argama.
Torbee dabre keessa qondaalli ol’aanaan Eeritraa tokko magaalaa Asmaraa keessatti rasaasaan eega rukutamee booda, mootummaan biyyattii waraanaa daangaa irraa kaasee ture deebisee qubachiisaa kan jiru tahuu gabaafame.


text:
Magaalaa Finfinnee kutaa magaalaa laaftoo keessatti Masjidni Aliif guyyaa kaleessaa namoota bulchiinsa magaalichaa irraa ergamaniin kan diigame yoo tahu, yeroo gara garaatti masjiidota diiguun kun baay’ataa dhufuun wal qabatee, gochi guyyaa kaleessaa hawaasa muslimaa dallansisee jira.
Kanuma hordofuun itti aanaan kantiibaa bulchiinsa magaalaa Finfinnee Injinar Taakkalaa Uumaa, masjiidni kaleessa diigame beekkamtii Bulchiinsa magaalaa Finfinneetiin alatti kan raawwatame fi shira mootummaa fi hawaasa muslimaa waliitti buusuuf yaadame tahuu ibsuun, boru ganama iddoo masjidni irraa diigametti argamuun adeemsa deebisanii ijaaruu kan jalqabsiisu tahuu ibse.
Akkasumas namoonni masjidni akka diigamu ajaja baasaniis, guyyaa har’aa too’annaa jala oolfamanii kan qoratamaa jiran tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Eega Injinar Taakkalaa Uumaa Itti aanaa Kantiibaa magaalaa Finfinnee tahee muudame asitti, kan kaleessaa dabalatee masjiidni 4 diigamanii jiran.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Rektaangiloota kamshaa Maammiloo fayyadamuun, Kamshaa Rektaangiloota ida'uu ni dandeessa.
Bakka galmee ammee keessatti harkistutti rektaangilii guutuu kaasa,Mogee rektaangilii bakka qabachiisuu barbaadeetti harkisi. Rog - arfee kaasuudhaaf jijjirraa qabiti harkisii.
Rektaangilii
Rektaangilii geengoo guutuu waliin kaasuun galmee ammee keessatti iddoo harkistuutti barbaaddetti cuqaasi. Reektaangilii kaasuuf, Shift gadi dhiibi yommuu harkistu.
Rog-arfee
Rektaangilii geengoo guutuu waliin kaasuun galmee ammee keessatti. Xiyyoo iddoo reektangilii marfamaa itti olkeessu cuqaasi fi hamamtaa barbaadde harkisi. Rog-afree marfamaa kaasuuf, Shift gadi dhiibi yommuu harkistu.
Rectaangilii Marfamaa
Rog-arfee marfamaa guutuu waliin galme ammee keessatti garamitti akka harkistuu kaasa.Bakka Xiyyoo,rog-arfee mudundulaa olkaa'uu barbaaddetti. cuqaasi,hammamtaabarbaaddetti harkisi. Rektaangilii mudundulaa kaasuuf,Jijjiirraa gaqqabi wayita harkistu.
Rog-arfee Mudundulaa
Rektaangilii duwwaa bakka galmee ammee keessatti harkistu kaasa xiyyoo rektaangilii bakka kaa'uu barbaaddetti cuqaasi; hammamtaa barbaaddetti harkisi. Rog-arfee kaasuuf,Jijjiirraa gaq qabi wayita harkistu.
Rektaangilii, Hin guutamne
Rog-arfee duwwaa bakka galmee amme keessatti harkistu kaasa. Xiyyoo rog-arfee bakka kaa'uu barbaaddetti cuqaasi;hammamtaa barbaaddetti harkisi.Rektaangilii kaasuuf,Jijjiiraa gaqqabi wayita harkistu.
Rog-arfee, Hin guutamne
Rektaangilii mudundulaa duwwaa bakka galmee ammee keessatti harkistu kaasta Xiyyoo mudundula rektaangilii bakka kaa'uu barbaaddetti cuqaasi;hammamtaa barbaaddetti harkisi.Rog-arfee mudundulaa kaasuuf,jijjiirraa gaq qabi wayita harkistu.
Rog-arfee Mudundulaa, Hin guutamne
Rog-arfee mudundula duwwaa bakka galmee ammee keessatti harkistu kaasa.Xiyyoo mudundulaa rog-arfee bakka kaa'uu barbaaddetti cuqaasi;hammamta barbaaddetti harkisi.Rektaangilii mudundulaa kaasuuf Jijjiirraa qabi wayita harkistu.
Rog-arfee Mudundulaa, Hin guutamne


text:
Sirna waayyaanee tajaajilaa kan turan qondaaltonni waraanaa olaanoo 9 sirna abba irree kana ganuun WBOtti akka makaman odeeffame. June 7, 2015Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Africa, African Studies, OLF, Oromia, Oromummaa, Waraana bilisuummaa Oromoo, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO)
trackback
Moonaa Leenjii Giddu Gala ABO
Sirna waayyaanee tajaajilaa kan turan qondaaltonni waraanaa olaanoo 9 sirna abba irree kana ganuun WBOtti akka makaman odeeffamme. Haala kanaan yaaddoo cimaa keessa kan seente wayyaaneen sakkata’inaa qondaaltota kanaaf akka saree maraatuu gaanfa Afrikaa keessa olii gad akka fiigaa jirtu ibsame. Qondaaltota waraanaa olaanoo sirna faashistii wayyaanee kan ganani keessaa:– 1. Kolonel Yaasin Huseen, 2. Kolonel Nagaraa Iddoosaa fi 3. Kolonel Nuuruu Aslii Akka keessatti argaman himamaa jira. Qondaaltonni waraana kun icittii karoora duulaa kan waraana wayyaneesi akka uf harkaa qaban dubbatama. Waayee dhimma kanaa kan Afaan Amaaraatiin barreessame kan armaa gadii kana irraasi hubbachuun ni danda’ama.
የሕወሓት መንግስት ስርዓቱን የከዱትን 9 የጦር መኮንኖች እያደነ ነው * መኮንኖቹ ኦነግን ተቀላቅለዋል እየተባለ ነው
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Namii haga guddaan Awurooppaatti baqachuutti jiru akka biyyaatti tokkeesson Siiriyaa,Afgaanitti ka aanu Eertiraa. Akka Simaanwitiz Istiwaanz, bakka bu’aan Amnesty International jedhetti namii akkana baqa yaahu hagii guddaan kahimaa Eertiraa leenjii giddii fudhachuu didee yaahu.
"Ijoollee ganna 17 ykn 16 leenjii waraanaa ji’a 18 yoo tokko tokko suniiyyuu caaltu baqachuuf yaahu.Jara ganna 10-15 hujii tana keessa turanillee ya dubbifne.Maati haga tokko ganna kurnya lamaa keessa tursan.”
Koomishiiniin haqaa Tokkummaa Mootummootaa Eertiraa biyya addunyaa keessaa irreen waan fedhan nama tolchan ta qaraa jedhee mootummaan Eertiraa ammoo tun dharaa jedhe.
Akka gabaasa Amnestiitti nama leenjii waraanaa Eeritaa baqate ykn ammoo hujii humnaa hojjachuu dide baqatee bahe yoo qabame hin ijjeefama.
Perezidaantiin Faransaay,Firaansuhaa Holaandee mootummaa Eeritaa balleessaan gaafachuu malan jedhee kora Awurooppaa fi Afirkaan Maalaatti taa’an irratti dubbate.
“Addunyaan jabeessitee Eertiraa mudduu malte.Maan jennaan dubbiin tun akka hamaa deemuutti jirti.Eeritaa keessaa namii godaanee biyyitii ona tahuutti jirti jedhe.”Biritenii fi Denmaarki mormanillee seera haaraa Waldaan Awurooppaa baasee qaraa baqattootii Eertiraa Jeremenirraa Ispeenitti qubsiisa."
Eertiraan biyya namii kuma dhibba hedduu keessaa baqatu jedhanillee Biritenii fi Denmaark jara kana qubsiisuu diduutti jirti biyyooti Awurooppaa ammoo qubsiisuu diduu tana hin fudhanne. Biyyitii Waldaa Awurooppaa cuftii baqata qbusiisuu fi dhibaachuu irratti seera maqaa ufii baafachuutti jirti.