c: application/epub+zip

text:
Ittiin Baafata
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
Nama Hundumaaf Deebii Kennuu Kan Qabnu Akkamitti?
FUULA 6 • FAARFANNAA: 44, 45
Tajaajilarratti Seera Isa Beekamaa Taʼe Hordofaa
FUULA 11 • FAARFANNAA: 25, 44
Yihowaan Waaqa Qindoominaan Hojjetudha
FUULA 21 • FAARFANNAA: 43, 53
Jaarmiyaa Yihowaa Wajjin Fuulduratti Deemaa Jirtaa?
FUULA 26 • FAARFANNAA: 45, 27
▪ Nama Hundumaaf Deebii Kennuu Kan Qabnu Akkamitti?
▪ Tajaajilarratti Seera Isa Beekamaa Taʼe Hordofaa
Tajaajilarratti yeroo tokko tokko gaaffiin ulfaataa taʼe nu mudata. Matadureen jalqabaa, malawwan deebii amansiisaa taʼe kennuu itti dandeenyu sadii ibsa. (Qol. 4:6) Inni lammaffaanimmoo, yaadni Yesus Maatewos 7:12rratti dubbate tajaajilaa wajjin haala walqabateen akkamitti akka nu gargaaru ibsa.
▪ Yihowaan Waaqa Qindoominaan Hojjetudha
▪ Jaarmiyaa Yihowaa Wajjin Fuulduratti Deemaa Jirtaa?
Yihowaan yeroo hunda tajaajiltootasaa ni qindeessa. Matadureewwan lamaan kana keessatti, wanta Yihowaan waaqeffattootasaarraa barbaadu baranna. Akkasumas, jaarmiyaa Yihowaan yeroo harʼaa itti fayyadamaa jiruuf amanamaa taʼuun keenya maaliif barbaachisaa akka taʼe ilaalla.
3 ‘Nyaannikoo Jaalala Waaqayyoo Raawwachuudha’
16 Yihowaan Dhugumaan Na Gargaareera
FAKKII QOLASAARRA JIRU: Gabaa qurxummii karaarratti argamu keessatti lallabuu. Odoola kana keessatti afaan 20 oltu dubbatama
48,220
201
32
76
Namoota bara 2013tti Ayyaana Yaadannoorratti Argaman 570
Wanti gammachuu guddaa siif argamsiisu maalidha? Gaaʼela dhaabbachuu, ijoollee godhachuu ykn michummaa uumuudhaa? Namoota jaallattuu wajjin nyaachuunis gammachuu akka siif argamsiisu beekamaadha. Haataʼu malee, tajaajilaa Yihowaa waan taateef, jaalala Waaqayyoo raawwachuu, Macaafa Qulqulluu qayyabachuufi misiraachoo Mootummichaa labsuun caalaatti gammachuu siif argamsiisa.
Daawit inni Mootii Israaʼel durii ture, “Yaa Waaqayyoo ko, fedha kee gochuun anatti in tola, seerri kees garaa koo keessa jira” jedhee faarfannaadhaan Uumaasaa jajateera. (Far. 40:8) Daawit, jireenyasaa keessatti rakkinniifi dhiibbaan addaddaa isarra gaʼus, jaalala Waaqayyoo raawwachuun baayʼee isa gammachiisa ture. Haataʼu malee, waaqeffattoota Yihowaa keessaa isa tajaajiluudhaan kan gammade Daawit qofa hin turre.
Phaawulos ergamaan yaada Faarfannaa 40:8rra jiru Masiihicha ykn Kiristosii wajjin wal qabsiisee ibseera. Akkas jechuudhaan barreesseera: “Kristos gara biyya lafaa yommuu dhufe, ‘Ati aarsaa, kennaas hin jaallanne, garuu dhagna abboomamuu anaaf qopheessiteetta. Ati kennaa qalmaa isa gubamutti, aarsaa sababii cubbuutiif dhiʼaatuttis hin gammanne; kanaaf ani immoo, “Macaafa maramu keessatti waaʼee kootiif akkuma caafamee jiru, yaa Waaqayyo, kunoo, ani jaalala kee raawwachuudhaaf dhufeera” nan jedhe’ jedhee dubbate.”—Ibr. 10:5-7.
Yesus yommuu lafarra turetti, uumama ilaaluudhaan dinqisiifachuun, michootasaa wajjin yeroo dabarsuuniifi namoota kaanii wajjin nyaachuun isa gammachiisa ture. (Mat. 6:26-29; Yoh. 2:1, 2; 12:1, 2) Taʼus, fedhiinsaa inni guddaaniifi wanti gammachuu guddaa isaaf argamsiisu jaalala Abbaasaa isa samii raawwachuu ture. Yesus, “Nyaanni kan koo jaalala isa na ergee gochuudhaaf hojii isaa raawwachuu dha” jechuudhaan kan dubbate kanaafidha. (Yoh. 4:34; 6:38) Bartoonni Yesusis gammachuu dhugaa argachuun kan dandaʼamu akkamitti akka taʼe Gooftaasaaniirraa barataniiru. Gammachuu, fedhiifi hawwii guddaadhaan ergaa Mootummichaa namoota kaaniif lallabaniiru.—Luq. 10:1, 8, 9, 17.
Yesus, akkas jechuudhaan duuka buutotasaa abboomeera: “Dhaqaa, maqaa abbaatii fi ilmaatti, kan hafuura qulqulluuttis isaan cuuphuudhaan, saba hundumaa bartoota koo godhaa! Waanan isin abboome hundumaa eeguu isaan barsiisaa! Kunoo, ani immoo hamma dhuma baraatti guyyaa hundumaa isinii wajjin nan jira.” (Mat. 28:19, 20) Hojii kana raawwachuun, bakka namoonni itti argaman hunda dhaquudhaan lallabuu, namoota fedhii qabaniif deddeebii gaaffii gochuufi Macaafa Qulqulluu qayyabsiisuu dabalata. Hojii kana hojjechuun, gammachuu guddaa namaaf argamsiisa.
Jaalalli, namoonni dantaa yoo dhabanillee lallabuu keenya itti fufuuf nu gargaara
Namoonni ergaa keenya fudhatanis fudhachuu baatanis gammachuun tajaajila keenyarraa argannu ilaalcha keenyarratti kan hundaaʼedha. Namoonni tokko tokko dantaa yoo dhabanillee misiraachicha labsuu keenya kan itti fufnu maaliifi? Waaqayyoofi namoota akka jaallannu kan argisiisnu, misiraachoo Mootummichaa labsuufi hojii bartoota gochuurratti hirmaachuudhaan akka taʼe waan beeknuufidha. Misiraachicha lallabuun keenya jireenya keenyas taʼe kan namootaa kaanii balaarraa ni oolcha. (His. 3:17-21; 1 Xim. 4:16) Mee yaadawwan obboloonni hedduun, naannoo tajaajilaa rakkisaa taʼe keessatti hinaaffaasaanii eeganii itti fufuu ykn hinaaffaasaanii haaromfachuuf isaan gargaaran tokko tokko haa ilaallu.
Tajaajila keenyarratti gaaffiiwwan sirrii taʼanitti fayyadamuun yeroo baayʼee buʼaa gaarii argamsiisa. Gaaf tokko ganama, Amaaliyaan nama iddoo bashannanaa tokko taaʼee gaazexaa dubbisu argite. Achiis namicha sanatti dhihaattee wanti inni dubbisaa jiru oduu nama gammachiisu kan qabate taʼuufi dhiisuusaa isa gaafatte. Oduu nama gammachiisu dubbisaa akka hin jirre yommuu isheetti himu, Amaaliyaan, “Animmoo waaʼee Mootummaa Waaqayyoo oduu nama gammachiisu sitti himuufan dhufe” jetteen. Yaanni kun fedhii namichaa kakaasuudhaan afeerraa Macaafa Qulqulluu akka qayyabatu isaaf dhihaate akka fudhatu isa godheera. Amaaliyaan bakka bashannanaa sanatti namoota sadii qayyabannaa Macaafa Qulqulluu jalqabsiisuu dandeesseetti.
Jaaniis bakki hojiishee naannoo tajaajilaashee akka taʼu gooteetti. Matadureen maxxansa Masaraa Eegumsaa tokkorratti baʼe, xiyyeeffannaa waardiyyaa bakka hojiisheefi dubartii isa faana hojjettu tokkoo akka harkise ennaa hubattu, barruulee kana jiʼa jiʼaan akka isaaniif fiddu itti himte. Namni ishee faana hojjetu kan biraanis mataduree addaddaa barruulee Masaraa Eegumsaafi Dammaqaa! irratti baʼu jaallachuusaa yommuu argitu isaafis fiduu akka dandeessu itti himte. Kunimmoo dubartiin ishee faana hojjettu kan biraanis barruulee kana akka gaafattu godheera. Jaaniis, “Kun eebba guddaa ani Yihowaa biraa argadhedha!” jetteetti. Yeroo booda namoonni bakka hojiisheetti jiʼa jiʼaan barruulee fudhatan 11 gaʼanii turan.
Daawwataan olaanaa tokko, babalʼistoonni yeroo manaa gara manaa tajaajilanitti, nama haasofsiisan sanaan ‘guyyaa biraa deebinee dhufna’ jechuudhaan qofa mareesaanii xumuruu akka hin qabne dubbateera. Kanaa mannaa, “Macaafa Qulqulluu qayyabachuun akkamitti akka dandaʼamu sitti argisiisuu?” ykn “Maree keenya itti fufuu akka dandeenyuuf, guyyaafi saʼaatii kamitti yoon dhufe sitti tola?” jedhanii isa gaafachuu dandaʼu. Daawwataa olaanaan kun, obboloonni gumii inni daawwatu tokko keessatti argaman, akkaataa dhiheenyaa kanatti fayyadamuudhaan torban tokko keessatti qayyabannaa Macaafa Qulqulluu 44 akka jalqabsiisan gabaaseera.
Guyyoota muraasa gidduutti deebinee isaan gaafachuun keenya buʼaa gaarii argamsiisuu dandaʼa. Akkas kan jennu maaliifi? Akkas gochuun keenya, namoonni garaa qajeelaa qaban Macaafa Qulqulluu akka hubatan gargaaruuf fedhii akka qabnu waan argisiisuufidha. Dubartiin tokko Dhugaa Baatota Yihowaa faana Macaafa Qulqulluu qayyabachuu kan jalqabde maaliif akka taʼe yeroo gaafatamtetti, “Na gargaaruuf fedhii guddaa akka qabaniifi akka na jaallatan waanan hubadheefan qayyabachuu eegale” jetteetti.
Nama haasofsiistu tokko, “Macaafa Qulqulluu qayyabachuun akkamitti akka dandaʼamu sitti argisiisuu?” jette gaafachuu dandeessa
Maadaayiin, Mana Barumsaa Tajaajila Qajeelchitootaarratti erga hirmaattee booda utuu baayʼee hin turin, qayyabannaa Macaafa Qulqulluu 15 geggeessaa kan turte siʼa taʼu, 5mmoo babalʼistoota kaaniif kenniteetti. Namoota isheen qayyabsiistu keessaa baayʼeensaanii yeroo hunda walgaʼiirratti argamuu jalqabaniiru. Maadaayiin namoota hedduu qayyabannaa jalqabsiisuuf wanti ishee gargaare maalidha? Leenjiin mana barumsichaarraa argatte, namoota jalqabarratti fedhii argisiisan hamma argattutti deddeebitee gaafachuu akka qabdu ishee hubachiisee ture. Babalʼistuu kan biraan namoonni hedduun dhugaa Macaafa Qulqulluu akka baratan gargaarte tokkos, “Utuu abdii hin kutatin deddeebii gaaffii gochuun namoota Yihowaa beekuu barbaadan gargaaruuf barbaachisaa akka taʼe baradheera” jetteetti.
Utuu hin turin deddeebii gaaffii gaafachuun keenya namoonni garaa qajeelaa qaban Macaafa Qulqulluu akka hubatan gargaaruuf fedhii akka qabnu kan argisiisudha
Deddeebii gaaffii gochuufi qayyabannaa Macaafa Qulqulluu geggeessuun carraaqqii cimaa gaafata. Taʼus, buʼaansaa carraaqqii goonerra waan caaluuf kan nama kiisudha. Hojii Mootummicha labsuurratti guutummaatti hirmaachuudhaan, namoonni kaan ‘dhugaa beekuu bira gaʼanii’ fayyina akka argatan gargaaruu dandeenya. (1 Xim. 2:3, 4) Nutimmoo, eebbaafi gammachuu hangana hin jedhamne arganna.
“Haasaan keessan yeroo hundumaa gurratti kan tolu . . . haa taʼu; namaaf immoo adduma addaan deebii isaaf deebisuun taʼu beekaa!”—QOL. 4:6.
1, 2. (a) Muuxannoo faayidaa gaaffii itti yaadametti fayyadamuun qabu ibsu dubbadhu. (Fakkii jalqabarra jiru ilaali.) (b) Gaaffii addaddaa tajaajilarratti gaafatamnuuf sodaan nutti dhagaʼamuu kan hin qabne maaliifi?
WAGGOOTA muraasa dura obboleettiin tokko abbaa manaashee Dhugaa Baatuu Yihowaa hin taanee wajjin waaʼee Macaafa Qulqulluu maree gochaa turte. Namni kun kanaan dura miseensa waldaa Saba Kiristiyaanaa tokkoo ture. Yeroo mariʼatan Sillaaseetti akka amanu isheetti hime. Obboleettiin kun, waaʼee barumsa Sillaasee sirriitti akka inni hin hubanne waan barteef malaan, “Waaqayyo Waaqa, Yesus Waaqa, hafuurri qulqulluun Waaqa akka taʼan, garuu Waaqayyolii sadii utuu hin taʼin Waaqa tokko akka taʼan amantaa?” jettee isa gaafatte. Abbaan manaashees, “Lakki ani kanatti hin amanu!” jedhee deebiseef. Achiis waaʼee eenyummaa Waaqayyoo maree namatti tolu gochuu itti fufan.
2 Muuxannoon kun malaan gaafachuufi gaaffii itti yaadametti fayyadamuun buʼa qabeessa akka taʼe argisiisa. Kana malees fakkeenyi kun, Sillaasee, qilillee ibiddaa ykn Uumaan jiraachuusaa wajjin haala walqabateen gaaffiiwwan kaʼan deebisuuf sodaan nutti dhagaʼamuu akka hin qabne kan nu hubachiisudha. Yihowaatti kan amanamnuufi leenjii inni nuu kennutti kan fayyadamnu taanaan, deebii amansiisaa taʼeefi garaa namootaa tuqu kennuu ni dandeenya. (Qol. 4:6) Tajaajilaan buʼa qabeessa taʼe tokko namootaa wajjin yaada akkasiirratti ennaa mariʼatu maal akka godhu haa qorru. (1) Gaaffii namoonni yaadasaanii akka ibsan godhu gaafachuu, (2) Macaafa Qulqulluurraa caqasuudhaan ibsuu, akkasumas (3) yaadicha ifa gochuuf fakkeenyatti fayyadamuu kan dandeenyu akkamitti akka taʼe haa ilaallu.
3, 4. Wanta namni tokko itti amanu beekuuf, gaaffiitti fayyadamuun barbaachisaa kan taʼe maaliifi? Fakkeenyaan ibsi.
3 Gaaffii gaafachuun wanta namni sun itti amanu baruuf nu gargaara. Kana gochuun barbaachisaa kan taʼe maaliifi? Fakkeenyi 18:13, “Namni dubbii utuu hin dhaggeeffatin deebii kennu, gowwuma isaa fi yeelloo isaa mulʼisa” jedha. Waaʼee dhimma tokkoo ibsa Macaafni Qulqulluun kennurratti maree jalqabuu keenya dura, wanta namni wajjin mariʼannu sun itti amanu beekuuf yaalii gochuu qabna. Akkas hin goonu taanaan, yaada namni sun durumayyuu itti hin amanne kaasnee ragaa dhiheessuuf yaaluudhaan yeroo keenya gubna taʼa.—1 Qor. 9:26.
4 Fakkeenyaaf, nama tokkoo wajjin waaʼee qilillee ibiddaa mariʼachaa jirra haa jennu. Qililleen ibiddaa bakka namoonni ibiddaan itti adabaman akka taʼe kan amanan namoota hunda miti. Namoonni haalli kun Waaqayyorraa fagaatanii jiraachuu kan argisiisu akka taʼe amanan hedduun jiru. Kanaaf, “Qilillee ibiddaa ilaalchisee namoonni yaada addaddaa qabu; atoo dhimma kanarratti yaada akkamii qabda?” jennee gaafachuu dandeenya. Deebiisaa erga dhageenyee booda, dhimma kanarratti wanta Macaafni Qulqulluun dubbatu akka hubatu isa gargaaruu dandeenya.
5. Gaaffiitti fayyadamuun, sababii namni sun yaada akkasitti akka amanu isa godhe beekuuf kan nu gargaaru akkamitti?
5 Malaan gaaffii gaafachuun namni sun yaada akkasiitti kan amanu maaliif akka taʼe beekuufis nu gargaara. Fakkeenyaaf, namni tajaajilarratti arganne tokko Waaqayyotti akka hin amanne yoo nutti hime maal gochuu qabna? Barumsi biyya lafaa kan akka jijjiirama tirannaa nama kanarratti dhiibbaa akka geessise yaaduun salphaa taʼuu dandaʼa. (Far. 10:4) Haataʼu malee, namoonni tokko tokko rakkina cimaa isaanirra gaʼeen kan kaʼe amantii Waaqayyorratti qaban dhabaniiru. Rakkinni akkasii utuu isaanirra gaʼuu Uumaan jaalala qabeessa taʼe akka jiru amanuun isaanitti ulfaachuu dandaʼa. Kanaaf, nama Waaqayyo akka jiru shakku tokko yommuu haasofsiisnu, “Durumaa kaasee ilaalcha akkasii qabda turtee?” jennee gaafachuu dandeenya. Miti taanaan, wanti Waaqayyo jiraachuusaa akka shakku isa godhe maal akka taʼe isa gaafachuu dandeenya. Deebiin inni nuu kennu, mala ittiin gama hafuuraatiin isa gargaaruu dandeenyu beekuuf nu fayyaduu dandaʼa.—Fakkeenya 20:5 dubbisi.
6. Nama tokko gaaffii erga gaafannee booda maal gochuu qabna?
6 Gaaffii erga isa gaafannee booda, akka gaariitti dhaggeeffachuufi yaadasaa isaaf kabajuu qabna. Fakkeenyaaf, namni taʼe tokko haala gaddisiisaa isarra gaʼee tureen kan kaʼe Uumaan jiraachuusaa shakkuu akka jalqabe nutti hime haa jennu. Waaqayyo akka jiru ragaa dhiheessuu keenya dura, wanta isarra gaʼetti akka gaddineefi rakkinni maaliif akka nurra gaʼu gaafachuun dogoggora akka hin taane ibsuufii qabna. (An. 1:2, 3) Obsiifi jaalalli isatti argisiisnu wanta isatti himnu dhagaʼuuf caalaatti fedhii akka qabaatu gochuu dandaʼa.*
7. Milkaaʼinni tajaajila keenyarratti argannu maalirratti kan hundaaʼedha?
7 Macaafa Qulqulluurraa caqasuudhaan ibsuu kan dandeenyu akkamitti akka taʼemmoo haa ilaallu. Meeshaan tajaajilarratti itti fayyadamnu inni guddaan Macaafa Qulqulluu akka taʼe beekamaadha. Macaafni Qulqulluun, ‘waa gochuu akka dandeenyuufi hojii gaarii hundumaaf akka qophoofnu’ nu gargaara. (2 Xim. 3:16, 17) Tajaajilarratti milkaaʼina argachuun keenya, baayʼina caqasa dubbisnuurratti utuu hin taʼin, ibsa caqasicharratti kenninurratti kan hundaaʼedha. (Hojii Ergamootaa 17:2, 3 dubbisi.) Mee haalawwan sadan armaan gadii akka fakkeenyaatti haa ilaallu.
8, 9. (a) Nama Yesus Waaqayyoo wajjin qixxeedha jedhee amanuu wajjin karaan itti mariʼachuu dandeenyu tokko kamidha? (b) Malli dhimma kanarratti mariʼachuuf gaarii taʼee argattan kan biraan jiraa?
8 Haala 1: Namni Yesus Waaqayyoo wajjin qixxee akka taʼe amanu tajaajilarratti nu mudate. Yeroo kana caqasa kamitti utuu fayyadamnee gaariidha? Yaada Yesus, Yohannis 6:38rratti, “Fedha ofii kootii raawwachuudhaaf miti, fedha isa ana ergee raawwachuudhaafan waaqa irraa gad buʼe malee” jechuudhaan dubbate isa afeeruu dandeenya. Caqasicha erga dubbisnee booda akkas jennee isa gaafachuu dandeenya: “Yesus Waaqayyo erga taʼee, gara lafaatti kan isa erge eenyu? Qaamni isa erge kun Yesusirra kan caalu sitti hin fakkaatuu? Kan erge isa ergamerra baayʼee akka caalu beekamaadha.”
9 Akkasumas, yaada Phaawulos ergamaan Yesus erga duʼaa kaafamee booda wanta Waaqayyo isaaf godhe ilaalchisee Filiphisiiyus 2:9rratti dubbate ibsuufii dandeenya. Caqasichi, “Waaqayyo waan hundumaa irra caalchisee guddaa ol isa [Yesus] qabe; maqaa isa maqaa kam irra iyyuu caalu kenneeraaf” jedha. Namni kun caqasa kanarratti akka yaadu gochuuf akkas jennee isa gaafachuu dandeenya: “Yesus duʼuusaa dura Waaqayyoo wajjin qixxee erga taʼeefi boodammoo Waaqayyo guddaa kan ol isa qabe yoo taʼe, Waaqayyorra caaluu isatti hin taʼuu? Garuu, qaamni Waaqayyorra caaluu dandaʼu jiraa?” Namni kun Dubbii Waaqayyootiif kabaja kan qabuufi garaa qajeelaa kan qabu taanaan, mareen akkasii dhimmicha balʼinaan akka qoru isa kakaasuu dandaʼa.—HoE. 17:11.
10. (a) Nama hamoonni qilillee ibiddaatti gubachuu qabu jedhee amanu mariisisuu kan dandeenyu akkamitti? (b) Qilillee ibiddaa ilaalchisee yaanni maree gochuuf caalaatti buʼa qabeessa taʼee argattan jiraa?
10 Haala 2: Nama amantii cimsuufi yaanni hamoonni qilillee ibiddaatti barabaraaf hin gubatan jedhu matumaa hin liqimfamneeftu nu mudate. Namni kun qilillee ibiddaa ilaalchisee amantii akkasii kan qabaate, hamoonni wanta gadhee raawwataniif akka adabaman waan barbaaduuf taʼuu dandaʼa. Nama ilaalcha akkasii qabu mariisisu kan dandeenyu akkamitti? Jalqaba, hamoonni kan adabaman taʼuusaa mirkaneessuufii qabna. (2 Tas. 1:9) Achiis, yaada adabbiin cubbuu duʼa akka taʼe ibsuufi Uumama 2:16, 17rratti argamu dubbisuufii dandeenya. Kana malees, cubbuu Addaam raawwateen kan kaʼe, ilmaan namootaa hundi cubbuu akka dhaalan ibsuufii dandeenya. (Rom. 5:12) Haataʼu malee, Waaqayyo waaʼee qilillee ibiddaatiin adabuu kan hin dubbanne taʼuusaa akka hubatu gargaaruu dandeenya. Achiis, “Addaamiifi Hewwaan barabaraaf qilillee ibiddaatiin kan adabaman utuu taʼee, Waaqayyo waaʼee kanaa dursee isaan hin akeekkachiisu turee?” jennee isa gaafachuu dandeenya. Achiis Uumama 3:19 dubbisuufii dandeenya. Caqasichi, waaʼee adabbii Addaamiifi Hewwaan erga cubbuu raawwatanii booda isaanirratti dabarfamee kan dubbatu taʼus, waaʼee qilillee ibiddaa hin ibsu. Kanaa mannaa, Addaam gara biyyootti akka deebiʼu itti himamee ture. Akkas jennee gaafachuu dandeenya: “Addaam erga duʼee booda gara qilillee ibiddaa kan dhaqu erga taʼee, akka inni biyyootti deebiʼu itti himamuunsaa sirrii sitti fakkaataa?” Namni kun balʼisee kan yaadu taanaan, gaaffiin akkasii dhimmicharratti gad fageenyaan akka yaadu isa kakaasuu dandaʼa.
11. (a) Karaan nama namoonni gaariin hundi gara samii dhaqu jedhee amanu itti mariisisnu keessaa tokko kamidha? (b) Gara samii dhaquu ilaalchisee yaanni maree gochuuf buʼa qabeessa taʼee argattan jiraa?
11 Haala 3: Tajaajilarratti nama namoonni gaariin hundi gara samii dhaqu jedhee amanu arganne. Amantiin akkasii karaa namni sun yaada Macaafa Qulqulluu itti hubaturratti dhiibbaa qabaachuu dandaʼa. Fakkeenyaaf, yaada Mulʼata 21:4rra jiru isaaf ibsuu barbaanne haa jennu. (Dubbisi.) Namichi kun, yaadni caqasicharratti ibsame eebba samiirratti argamu kan argisiisu akka taʼe yaada taʼa. Yeroo kanatti akkamitti ibsuufii dandeenya? Ragaa dabalataa isaaf dhiheesuuf caqasa kan biraa dubbisuu mannaa, caqasuma sana akka gaariitti ibsuufii qabna. Caqasichi, “Duuni deebiʼee hin argamu” jedha. “Wanti tokko deebiʼee hin argamu jechuuf, wanti sun sana dura jiraachuu qaba jettee hin yaadduu?” jennee isa gaafachuu dandeenya. Yeroo kanatti eeyyee jedhee deebisuunsaa hin oolu. Achiis, samiirra duuti matumaa jiraatee akka hin beekneefi duuti kan jiru lafarra qofa taʼuusaa ibsuufii dandeenya. Kanaaf yaadni Mulʼata 21:4rratti argamu, abdii gara fuulduraatti lafarratti raawwatamuu kan argisiisudha jechuu ni dandeenya.—Far. 37:29.
12. Yesus fakkeenyatti kan fayyadame maaliifi?
12 Yesus tajaajilarratti gaaffilee malees, fakkeenyatti fayyadameera. (Maatewos 13:34, 35 dubbisi.) Yesus fakkeenyatti fayyadamuunsaa yaadni namoota isa dhaggeeffatanii akka ifa baʼu gochuuf isa gargaareera. (Mat. 13:10-15) Akkasumas, barumsi inni barsiisu kan namatti toluufi kan hin irraanfatamne akka taʼu godheera. Yeroo barsiisnu fakkeenyatti fayyadamuu kan dandeenyu akkamitti?
13. Waaqayyo Yesusirra akka caalu fakkeenyaan ibsuu kan dandeenyu akkamitti?
13 Fakkeenya salphaa taʼetti fayyadamuun yeroo baayʼee buʼa qabeessadha. Fakkeenyaaf, Waaqayyo Yesusiin akka caalu ennaa ibsinu mala armaan gadiitti fayyadamuu dandeenya. Waaqayyos taʼe Yesus hariiroo gidduusaanii jiru ibsuuf walitti dhufeenya maatii gidduu jirutti akka fayyadaman caqasuu dandeenya. Waaqayyo, Yesus Ilmasaa akka taʼe, Yesusimmoo Waaqayyo Abbaasaa akka taʼe dubbataniiru. (Luq. 3:21, 22; Yoh. 14:28) Ittaansuudhaan, “Namoonni lama qixxee taʼuusaanii na barsiisuu utuu barbaaddee, walitti dhufeenya miseensota maatii gidduu jiru keessaa isa kam akka fakkeenyaatti fayyadamta?” jennee isa gaafachuu dandeenya. Tarii namni sun obbolaatti ykn lakkuutti akka fayyadamu dubbata taʼa. Akkas yoo jedhe, walitti dhufeenya kanatti fayyadamuunsaa sirrii akka taʼe ibsuufii dandeenya. Achiis akkas jennee gaafachuu dandeenya: “Aniifi ati fakkeenya akkasiitti fayyadamuurratti kan walii gallu erga taʼee, Yesus inni Barsiisaa Guddicha taʼe fakkeenya akkasiitti hin fayyadamu turee? Kanaa mannaa, Waaqayyo Abbaasaa akka taʼe dubbateera. Yesus, Waaqayyo umriidhaanis taʼe aboodhaan akka isa caalu ibseera.”
14. Fakkeenyi Waaqayyo, Seexanatti fayyadamee namoota qilillee ibiddaatiin akka adabu yaaduun matumaa sirrii akka hin taane ibsu kamidha?
14 Mee fakkeenya garabiraa haa ilaallu. Namoonni tokko tokko qilillee ibiddaa “kan toʼatu” Seexana akka taʼe amanu. Fakkeenyi armaan gadii, namoonni warra taʼan, Waaqayyo, namoota qilillee ibiddaatiin adabuuf Seexanatti fayyadama jedhanii yaaduun matumaa waan hin fakkaanne taʼuusaa akka hubatan gargaaruu dandaʼa. “Mucaankee didaa taʼuudhaan wantoota gadhee hedduu raawwate haa jennu. Yeroo kanatti maal goota?” jennee isa gaafachuu dandeenya. Namni kun, wanta gadhee taʼe hojjechuusaa akka dhiisuuf irra deddeebiʼee mucaasaa akka gorsu dubbata taʼa. (Fak. 22:15) Yeroo kanatti, mucaansaa gargaarsa isaaf godhame hunda fudhachuu yoo dide maal akka godhu isa gaafachuu dandeenya. Warri hedduun adabuurraa kan hafe wanti gochuu dandaʼan kan biraan akka hin jirre dubbachuu dandaʼu. Achiis, “Namni hamaa taʼe tokko mucaankee wanta gadhee akka hojjetuuf dhiibbaa isarratti gochaa akka jiru utuu beektee maaltu sitti dhagaʼama?” jennee isa gaafachuu dandeenya. Nama kanatti akka aaru ifadha. Yaadicha ifa gochuuf, “Namni hamaa taʼe tokko mucaa keerratti dhiibbaa gadhee gochaa akka jiru utuu beektuu, namni sun mucaakee akka siif adabu ni heyyamtaa?” jennee isa gaafachuu dandeenya. Matumaa akkas akka hin goone akka nuti himu beekamaadha. Kanaaf, Waaqayyos namoota hamoo adabuuf, Seexana isa wanta gadhee taʼe akka raawwataniif dhiibbaa isaanirratti geessisutti akka hin fayyadamne ifadha.
15, 16. (a) Namoonni nuti lallabnuuf hundi misiraachoo Mootummichaa ni fudhatu jennee kan hin eegne maaliifi? (b) Tajaajilarratti milkaaʼina argachuuf dandeettii addaa qabaachuu qabnaa? Ibsi. (Saanduqa, “Meeshaa Deebii Kennuuf Nu Gargaaru” jedhus ilaali.)
15 Misiraachoo Mootummichaa kan fudhatan namoota hunda akka hin taane hubachuu qabna. (Mat. 10:11-14) Gaaffii itti yaadametti fayyadamnee, ibsa gaarii isaaniif kenninee, fakkeenya gaariitti fayyadamnees misiraachicha fudhachuu dhiisuu dandaʼu. Barumsa Yesus inni Barsiisaa guddicha taʼeefi namoota hanga harʼaatti jiraatan hundarra caalu barsiisellee kan fudhatan namoota muraasa qofadha.—Yoh. 6:66; 7:45-48.
16 Karaa garabiraammoo, dandeettii addaa akka hin qabne nutti dhagaʼamullee, tajaajila keenyarratti buʼa qabeessa taʼuu ni dandeenya. (Hojii Ergamootaa 4:13 dubbisi.) Macaafni Qulqulluun, ‘namoonni jireenya barabaraa argachuuf yaada garaa sirrii taʼe qaban hundi’ misiraachicha akka fudhatan nuu mirkaneessa. (HoE. 13:48, NW) Kanaaf, namoota misiraachoo Mootummichaa lallabnuufis taʼe ofii keenyaaf ilaalcha sirrii haa qabaannu. Leenjiin Yihowaarraa argannu nuunis taʼe namoota nu dhaggaʼan waan fayyaduuf akka gaariitti itti haa fayyadamnu. (1 Xim. 4:16) Yihowaan nama hundumaaf deebii akkamii kennuu akka qabnu akka hubannuuf nu gargaara. Matadureen ittaanu, karaa itti tajaajilarratti milkaaʼina argachuu dandeenyu keessaa tokko kan ibsu ennaa taʼu, kunis seera beekamaa Yesus dubbate hordofuudha.
^ KEY. 6 Mataduree, “Uumaan Akka Jiru Amanuun Ni Dandaʼamaa?” jedhuufi Masaraa Eegumsaa Onkoloolessa 1, 2009rra jiru ilaali. (Amaariffa)
“Waanuma namoonni akka isiniif godhaniif jaallattan, isinis akkasuma isaaniif godhaa.”—MAT. 7:12.
1. Akkaataan tajaajilarratti namoota itti qabnu buʼaa akkamii argamsiisuu dandaʼa? Fakkeenyaan ibsi. (Fakkii jalqabarra jiru ilaali.)
WAGGOOTA muraasa dura hiriyoonni gaaʼelaa biyya Fiijii jiraatan tokko, Ayyaana Yaadannoo duʼa Kiristosirratti akka argamaniif namoota afeeraa turan. Utuu isaan karaarratti dubartii tokko haasofsiisaa jiranii bokkaan roobuu jalqabe. Yeroo kanatti obboleessi sun dibaabee tokko dubartii sanaaf kennuudhaan inniifi haatimanaasaa dibaabee tokkotti fayyadaman. Dubartiin sun Ayyaanicharratti ennaa argamtetti hiriyoonni gaaʼelaa kun baayʼee gammadan. Wanta hiriyoonni gaaʼelaa sun isheetti himanii turan yaadachuu baattus, wanti isaan isheedhaaf godhan waan ishee tuqeef, Ayyaanicharratti argamuuf akka murteessite dubbatteetti. Wanta kanaaf gumaacha kan godhe maalidha? Hiriyoonni gaaʼelaa kun seera isa beekamaa Yesus barsiise hordofuusaaniiti.
2. Seerri beekamaan Yesus barsiise maalidha? Hojiirra oolchuu kan dandeenyuhoo akkamitti?
2 Seerri beekamaan Yesus barsiise maalidha? Seerri kun gorsa inni, “Waanuma namoonni akka isiniif godhaniif jaallattan, isinis akkasuma isaaniif godhaa” jechuudhaan kennedha. (Mat. 7:12) Seera kana hojiirra oolchuu kan dandeenyu akkamitti? Kana gochuuf wanta lama gochuu qabna. Jalqaba, ‘Ani utuun iddoo nama kanaa taʼee akkamitti qabamuun barbaada?’ jennee of gaafachuu qabna. Achiis, hanga nuuf dandaʼametti karaa itti namoonni akka nu qaban barbaannuun namoota qabuuf carraaqqii gochuu qabna.—1 Qor. 10:24.
3, 4. (a) Seera beekamaa Yesus barsiise hojiirra oolchuu kan qabnu namoota hidhata amantii keenya taʼanii wajjin haala wal qabateen qofadhaa? Ibsi. (b) Mataduree kana keessatti waaʼee maalii qorra?
3 Seera beekamaa taʼe kana walitti dhufeenya namoota hidhata amantii keenya taʼanii wajjin qabnurratti yeroo baayʼee hojiirra oolchina. Yesus garuu amala akkasii namoota hidhata amantii keenya taʼanitti qofa argisiisuu akka qabnu hin dubbanne. Seera beekamaa taʼe kana dubbachuusaa dura, diinota keenya dabalatee namoota hunda akkamitti qabuun akka nurra jiru barsiiseera. (Luqaas 6:27, 28, 31, 35 dubbisi.) Diinota keenyatti amala akkasii argisiisuu kan qabnu erga taʼee, namoota hedduu ‘jireenya barabaraa argachuuf yaada garaa sirrii taʼe qabanitti’ amala kana argisiisuun keenya baayʼee barbaachisaadha!—HoE. 13:48, NW.
4 Mee gaaffilee yommuu tajaajilarratti hirmaannu xiyyeeffannaa kennuufii qabnu afur haa qorru. Isaanis: Namoota akkamiin haasofsiisaa jira? Eessattan isaan haasofsiisaa jira? Yeroon namoota haasofsiisuuf mijataa taʼe kamidha? Haala akkamiitiinan isaan haasofsiisuu qaba? Gaaffilee kana qoruun keenya, miira namoota haasofsiisnuu hubachuudhaan akkaataa dhiheenyaa isaan hawwatutti fayyadamuuf nu gargaara.—1 Qor. 9:19-23.
5. Gaaffilee akkamii of gaafachuu qabna?
5 Tajaajilarratti namoota garaagaraa akka haasofsiisnu beekamaadha. Akkaataan guddinaafi rakkinni nama tokkoo isa kaanirraa addadha. (2 Sen. 6:29) Nama taʼe tokkotti misiraachicha himuuf yommuu yaallu akkas jennee of haa gaafannu: ‘Utuun bakkasaa taʼee, namoonni ilaalcha akkamii utuu naaf qabaataniin filadha? Namoonni eenyummaakoo utuu hin beekin waaʼeekoo murtoorra akka gaʼan nan barbaadaa? Moo akka nama tokkootti utuu na baranii natti tola?’ Gaaffilee akkasiirratti yaaduun keenya tokkoon tokkoon namootaatiif kabaja argisiisuuf nu gargaara.
6, 7. Namni tajaajilarratti haasofsiisnu tokko yoo nutti dheekkame maal gochuu qabna?
6 Namni kamiyyuu, ‘nama ilaalcha sirrii hin taane qabu’ akka taʼetti ilaalamuu hin barbaadu. Fakkeenyaaf, Kiristiyaanota waan taaneef, gorsa Macaafni Qulqulluun, “Haasaan keessan yeroo hundumaa gurratti kan tolu . . . haa taʼu” jechuudhaan kennu hojiirra oolchuuf carraaqqii goona. (Qol. 4:6) Haataʼu malee mudaa kan qabnu waan taaneef, yeroo tokko tokko wanta booda itti gaabbinu dubbanna. (Yaq. 3:2) Miirri gaariin waan nutti hin dhagaʼamneef, haala gaarummaa hin argisiisneen nama tokkotti yoo dubbannellee, “kabaja kan hin argisiisne” ykn “kan namaaf hin yaadne” akka taanetti matumaa ilaalamuu hin barbaannu. Kanaa manaa, namni kaan miira keenya akka nuuf hubatu barbaanna. Nuhoo miira namootaa akka isaaniif hubannu argisiisuu hin qabnuu?
7 Namni tajaajilarratti haasofsiisnu tokko yoo nutti dheekkame, miirasaa hubachuuf yaaluun keenya gaariidha. Tarii bakka hojiitti ykn mana barumsaatti wanti isa aarsu isa mudateetii laata? Dhibee fayyaa cimaa taʼe qabaa laata? Namoonni yommuu obboloonni jalqabarratti isaan haasofsiisan aaranii turan hedduun, gaarummaafi kabaja obboloonni isaanitti argisiisaniin ilaalchasaanii jijjiiraniiru.—Fak. 15:1; 1 Phe. 3:15, 16.
8. Namoota hundatti misiraachicha himuurraa duubatti jechuu kan hin qabne maaliifi?
8 Tajaajilarratti namoota haala jireenyaa garaagaraa qaban arganna. Fakkeenyaaf, waggoota muraasa darban keessatti barruu Masaraa Eegumsaa mataduree “Macaafni Qulqulluun Jireenya Namootaa Ni Jijjiira” jedhu jalatti muuxannoowwan 60 ol taʼan baʼaniiru. Namoota kana keessaa tokko tokko, sana dura kan hatan, kan machaaʼan, qoricha sammuu hadoochu kan fudhatan ykn miseensa garee yakka raawwatu tokkoo kan turanidha. Kaanimmoo, namoota siyaasaa, geggeessitoota amantii ykn hojiidhaaf xiyyeeffannaa guddaa kan kennan turan. Tokko tokkommoo, akkaataa jireenyaa gadhiisii taʼe jiraachaa kan turanidha. Taʼus, hundisaanii misiraachicha fudhachuudhaan Macaafa Qulqulluu kan qayyabatan yommuu taʼu, akkaataa jireenyaasaanii jijjiiranii Dhugaa Baatota Yihowaa taʼaniiru. Kanaaf, haala namoota tokko tokkoo ilaaluudhaan misiraachicha akka isaan hin fudhannetti matumaa yaaduu hin qabnu. (1 Qorontos 6:9-11 dubbisi.) Kanaa mannaa, namoonni haala jireenyaa akkamiiyyuu keessa jiran misiraachicha fudhachuu akka dandaʼan hubachuu qabna.—1 Qor. 9:22.
9. Mana namootaatiif kabaja akka qabnu argisiisuu kan qabnu maaliifi?
9 Tajaajilarratti namoota kan haasofsiisnu eessatti? Yeroo baayʼee manasaanii deemnee isaan haasofsiisna. (Mat. 10:11-13) Namoonni manaafi qabeenya keenyaaf kabaja yommuu argisiisan nutti tola. Kana malees, mana jireenyaa keenyaaf bakka guddaa kennina. Manni keenya bakka itti dhimmoota keenya bilisa taanee itti raawwannuufi tasgabbiin itti nutti dhagaʼamu akka taʼu barbaanna. Kanaaf, nutis namootatti kabaja argisiisuu qabna. Manaa gara manaatti yommuu tajaajillu mana namootaatiif kabaja akka qabnu argisiisuun keenya gaariidha.—HoE. 5:42.
10. Tajaajilarratti wanta namoota aarsu gochuurraa fagaachuu kan dandeenyu akkamitti?
10 Biyya lafaa yakki itti babalʼate kana keessatti, namoonni baayʼeen keessummoota gara manasaanii dhaqan ni shakku. (2 Xim. 3:1-5) Kanaaf, caalaatti shakkiin akka isaanitti dhagaʼamu akka hin goone of eeggachuu qabna. Fakkeenyaaf, gara mana tokkoo deemnee balbala rurrukunne haa jennu. Deebii yoo dhabne, namni jiraachuusaa mirkaneeffachuuf karaa qaawwaa ilaaluuf qoramna taʼa. Balballi mooraa banaa yoo taʼemmoo ol seenuudhaan nama nu haasofsiisu argachuuf yaalla taʼa. Akkas gochuun namoota naannoo keessan jiraatan ni aarsaa? Ollaan nama sanaahoo maaltu itti dhagaʼama? Tajaajila keenya guutummaatti raawwachuu akka barbaannu beekamaadha. (HoE. 10:42) Hundi keenya ergaa gaarii taʼe kan babalʼisnu garaa qajeelaadhaan kakaaneeti. (Rom. 1:14, 15) Taʼus, wanta namoota naannoo tajaajilaa keenyatti argaman aarsuu dandaʼu kamiyyuu gochuurraa fagaachuu qabna. Phaawulos, “Ergaan keenya maqaa gadhee akka hin arganneef nama tokko iyyuu matumaa hin gufachiifnu” jechuudhaan barreesseera. (2 Qor. 6:3) Manaafi qabeenya namoota naannoo tajaajilaa keenyatti argamanii akka kabajnu argisiisuun keenya, akka isaan dhugaa fudhatan gochuu dandaʼa.—1 Phexros 2:12 dubbisi.
11. Namoonni sagantaa keenya akka nuuf kabajan kan barbaannu maaliifi?
11 Kiristiyaanota waan taaneef, hojii raawwannu hedduu qabna. Itti gaafatamummaa keenya baʼuuf, wantoota dursa kennuufii qabnu adda baafachuudhaan of eeggannoodhaan saganteeffanna. (Efe. 5:16; Filp. 1:10) Wanti taʼe tokko sagantaa baafanne gidduu ennaa seenu nu aarsuu dandaʼa. Kanaaf, namoonni saʼaatii wajjin haala wal qabateen haala keenya akka nuuf hubataniifi sagantaa keenya akka nuuf kabajan barbaanna. Seerri beekamaan Yesus barsiise sagantaa namootaa kabajuuf kan nu gargaaru akkamitti?
12. Naannoo tajaajilaa keenyatti yeroo namoota haasofsiisuuf caalaatti mijataa taʼe beekuu kan dandeenyu akkamitti?
12 Yeroo namoota haasofsiisuuf caalaatti mijataa taʼe beekuuf carraaqqii gochuu qabna. Naannoo tajaajilaa keenyatti namoonni yeroo baayʼee manatti kan argaman saʼaatii kamittidha? Tasgabbiidhaan nu dhaggeeffachuu kan dandaʼanoo yoomi? Haala namootaarratti hundaaʼuudhaan sagantaa keenyarratti sirreeffama gochuuf carraaqqii gochuun gaariidha. Biyyoota tokko tokkotti, manaa gara manaatti tajaajiluuf yeroon baayʼee mijataa taʼe gara galgalaati. Haalli naannoo tajaajilaa keessaniis akkas taanaan, yeroo kanatti hamma tokko manaa gara manaatti tajaajiluuf sagantaa keessan mijeessuu ni dandeessuu? (1 Qorontos 10:24 dubbisi.) Yeroo namoota naannoo tajaajilaa keenya keessa jiraataniif mijataa taʼetti isaaniif lallabuuf jecha aarsaa nuti goonu kamiyyuu Yihowaan akka nuuf eebbisu mirkanaaʼoo taʼuu ni dandeenya.
13. Nama haasofsiisnuuf kabaja argisiisuu kan dandeenyu akkamitti?
13 Karaan garabiraan namootaaf kabaja argisiisuu itti dandeenyu kamidha? Tajaajilarratti nama nu dhagaʼu yoo arganne, akka gaariitti dhugaa kan baanuuf taʼus, saʼaatii dheeraa isa haasofsiisuu hin qabnu. Namni kun nu dhagaʼuuf fedhii qabaatus dhimma raawwachuuf saganteeffate qaba taʼa. Yeroo akka hin qabne yoo nutti himemmoo, yaada keenya akka gabaabsinu itti himuu qabna; akkuma jennes yaada keenya gabaabsuu qabna. (Mat. 5:37) Maree keenya yommuu xumurru, deebinee isa mariisisuuf yeroon isaaf mijatu yoom akka taʼe gaafachuun keenya gaariidha. Babalʼistoonni tokko tokko akka armaan gadii jechuun buʼa qabeessa akka taʼe hubataniiru: “Yeroo kan biraa dhufee caalaatti utuun si haasofsiisee natti tola. Dhufuu koo dura yoon sii bilbile ykn moobaayiliidhaan ergaa yoon sii erge maal sitti fakkaata?” Sagantaa keenya haala namoota naannoo tajaajilaa keenya keessa jiraatanii wajjin walsimsiisuuf carraaqqiin goonu, fakkeenya Phaawulos isa ‘namoonni akka fayyaniif, waan isaaf waaʼee baasu utuu hin taʼin, waan namoota baayʼeedhaaf waaʼee baasu barbaadaa’ turee hordofaa akka jirru kan argisiisudha.—1 Qor. 10:33.
14-16. (a) Kaayyoo itti gara manasaanii dhaqne namootaaf ibsuu kan qabnu maaliifi? Fakkeenyaan ibsi. (b) Akkaataan dhiheenyaa daawwataan olaanaa tokko buʼa qabeessa taʼee argate kamidha?
14 Fakkeenyaaf gaaf tokko bilbilli isiniif bilbilame haa jennu. Sagalee nama bilbile sanaa garuu hin beektan. Nama isin hin beekne taʼus, nyaata akkamii akka jaallattan isin gaafate. Namni kun eenyu akka taʼeefi kaayyoonsaa maal akka taʼe beekuu akka barbaaddan ifadha. Kabajaan kan isa haasofsiistan taʼus, haasicha dhaabuu akka barbaaddan akkaataa dubbii keessaniitiin ibsitu taʼa. Karaa garabiraammoo, namni isiniif bilbile kun ogeessa qorannoo nyaataa akka taʼeefi odeeffannoo gaarii akka qabu gaarummaadhaan isinitti hime haa jennu. Yeroo kanatti isa dhagaʼuuf caalaatti fedhii akka qabaattan beekamaadha. Walumaagalatti, namoonni ifatti garuu malaan yommuu nu haasofsiisan baayʼee nutti tola. Nutoo haaluma wal fakkaatuun namoota tajaajilarratti argannuuf kabaja argisiisuu kan dandeenyu akkamitti?
15 Tajaajilarratti kaayyoo itti gara manasaanii dhaqne namootaaf ibsuu qabna. Odeeffannoo bakka guddaa qabuufi namni sun hin qabne itti himuu akka dhaqne beekamaadha. Haataʼu malee utuu of hin beeksisin, “Rakkina addunyaarra jiru balleessuuf utuu humna qabaattee kamiin balleessuu barbaadda?” jennee isa gaafanna taʼa. Kaayyoon itti gaaffii kana gaafanne yaada nama kanaa baruudhaan maree Macaafa Qulqulluurratti hundaaʼe gochuuf taʼus, haalichi waan bitaa isatti taʼuuf, ‘Namni kun eenyudha? Gaaffii kana maaliif na gaafate? Kaayyoonsaa maalidha?’ jedhee gaafachuu dandaʼa. Kanaaf, namoota haasofsiisnutti shakkiin akka hin dhagaʼamne gochuuf yaaluu qabna. (Filp. 2:3, 4) Akkas gochuu kan dandeenyu akkamitti?
16 Daawwataan olaanaa tokko akkaataa dhiheenyaa buʼa qabeessa taʼee argate dubbateera. Obboleessi kun nama tokko erga nagaa gaafatee booda, tiraaktii Dhugaasaa Beekuu Barbaaddaa? jedhamu kennaaf. Achiis, “Namoota hundumaaf barreeffama kana kennaa jirra. Gaaffilee namoonni hedduun gaafatan jaʼa kan qabatedha. Kun qooda keeti” isaan jedha. Obboleessi kun, namoonni baayʼeen kaayyoo itti isaan haasofsiisne erga hubatanii booda nuu wajjin maree gochuuf fedhii kan qabaatan taʼuusaa dubbateera. Yeroo baayʼee haala kanaan salphaadhumatti maree jalqabuun ni dandaʼama. Achiis daawwataan olaanaa kun, “Gaaffilee kana keessaa tokko gaafattee beektaa?” jedhee nama sana gaafata. Namni sun gaaffii tokko yoo filate, obboleessi kun tiraakticha banee deebii Macaafni Qulqulluun kennurratti mariʼatu. Taʼuu baannaanis, obboleessi kun ofiisaatiin gaaffii tokko filachuudhaan haala nama sana hin dhiphisneen maricha itti fufa. Karaawwan maree jalqabuuf gargaaran hedduun akka jiran beekamaadha. Naannoo tokko tokkotti, namoota haasofsiisnutti ergaa keenya himuu keenya dura wantoonni gochuu qabnu tokko tokko jiraachuu dandaʼu. Yeroo akkasiitti akkaataa dhiheenyaa keenya haala namoota haasofsiisnu sanaa wajjin walsimsiisuudhaan isaan mariisisuun keenya gaariidha.
17. Karaawwan seera isa beekamaa taʼe hordofuu itti dandeenyuufi mataduree kana keessatti qorre tokko tokko kamfaʼi?
17 Karaawwan tajaajilarratti seera isa beekamaa taʼe hordofuu itti dandeenyu tokko tokko kamfaʼi? Tokkoon tokkoon namootaatiif kabaja argisiisuu qabna. Manaafi qabeenya nama haasofsiisnu sanaatiif kabaja akka qabnu ni argisiisna. Yeroo namoonni manatti argamaniifi ergaa keenya fudhachuuf caalaatti fedhii qabaachuu dandaʼanitti dhaqnee lallabuuf carraaqqii goona. Akkasumas, akkaataa namoota naannoo tajaajilaa keenyatti argaman hawwatuun ergaa keenya dhiheessuuf yaalla.
18. Wanta namoonni akka nuuf godhan jaallannu, namoota naannoo tajaajilaa keenyatti argamaniif gochuun buʼaa akkamii argamsiisa?
18 Wanta namoonni akka nuuf godhan jaallannu, namoota naannoo tajaajilaa keenyatti argamaniif gochuun faayidaa hedduu argamsiisa. Namoota naannoo tajaajilaa keenyatti argamanitti gaarummaafi akka isaaniif yaadnu argisiisuudhaan, seera buʼuuraa Macaafa Qulqulluu hojiirra kan oolchinu siʼa taʼu, kunimmoo Abbaa keenya isa samiitiif kabaja argamsiisa. (Mat. 5:16) Akkaataan itti isaan qabnu namoonni hedduun dhugaa akka fudhatan gargaaruu dandaʼa. (1 Xim. 4:16) Namoonni lallabnuuf misiraachicha fudhatanis fudhachuu baatanis, tajaajila keenya raawwachuuf hanga dandeenye carraaqqii gochuun gammachuu nuuf argamsiisa. (2 Xim. 4:5) Hundi keenyayyuu fakkeenya Phaawulos ergamaa isa, ‘Wangeela warra kaaniin gaʼuuf jedhee waan hundumaa nan godha’ jechuudhaan dubbatee haa hordofnu. (1 Qor. 9:23, NW) Kanaaf, yeroo hunda tajaajila keenyarratti seera isa beekamaa hojiirra haa oolchinu.
SEENAA JIREENYAA
Aniifi haati manaakoo akkuma gaaʼela godhanneen, baaburaan gara magaalaa Hoorinpaayin ishee bosonaan uwwifamteefi kaaba Ontaariyoo Kaanaadaatti argamtu deemne. Yeroonsaa ganama barii taʼuusaarrayyuu baayʼee qorra ture. Obboleessi naannoo sana jiraatu tokko akka gaariitti nu simatee ciree gaarii kan nu afeere siʼa taʼu, achiis isa, haadha manaasaafi ilmasaa wajjin cabbii keessa deemnee manaa gara manaatti tajaajiluu eegalle. Ergan daawwataa olaanaa taʼee, haasaakoo jalqabaa gaafa sana waaree boodan dhiheesse. Walgaʼii sanarratti kan argame shanan keenya qofa ture.
BAAYʼEE ija laafessa waanan tureef, haasaan bara 1957tti dhiheesse sana namoonni dhaggeeffatan muraasa taʼuunsaa dhiphinni akka natti hin dhagaʼamne godheera. Yeroon ijoollee turetti, keessummoonni ani beekullee yoo dhufan nan dhokadhan ture.
Kan nama ajaaʼibsiisu, itti gaafatamummaan jaarmiyaa Yihowaa keessatti naaf kenname hedduun namootan beekus taʼe namoota haaraa hedduu wajjin akkan wal qunnamu kan na dirqisiisu ture. Taʼus, ija jabinaafi amanannaa qabaachuuf carraaqqii cimaa gochuukoo itti fufeera; hojiiwwan kanarratti milkaaʼina kanan argadhe garuu dandeettii mataa kootiin akka taʼe natti dhagaʼamee hin beeku. Kanaa mannaa, abdii Yihowaan, “Ani sin jabeessa, ani sin gargaaras; irree qajeelummaa koo isa mirgaatiin ol sin qaba” jechuudhaan kenne dhugaa taʼuusaa jireenyakoo keessatti arguu dandaʼeera. (Isa. 41:10) Karaawwan Yihowaan itti na gargaare keessaa inni guddaan gargaarsa Kiristiyaanonni hidhatakoo taʼan naaf godhanidha. Mee gargaarsan ijoollummaa kootii jalqabee argadhe tokko tokkon isinitti hima.
Bara 1940mman keessa, gaaf tokko Dilbata ganama, obboleettiin Eelsii Haantiingifoordi jedhamtu gara lafa qonnaa maatii keenyaa kibba lixa Ontaariyootti argamuu dhufte. Obboleettii kanaaf balbala kan bane haadhakoo ennaa taatu, yeroo kanatti aniifi abbaankoo inni akkumakoo ija laafessa ture mana keessa teenyee isaan dhaggeeffanna turre. Boodas abbaankoo obboleettiin sun nama miʼa gurgurtu waan itti fakkaatteef, miʼa akka hin binne itti himuuf gad baʼe. Achiis Obboleettii keenya Haantiingifoordi, “Macaafa Qulqulluu qayyabachuu hin barbaaddanii?” jettee isaan gaafatte. Abbaankoos, “Isallee ni barbaanna” jedhee deebiseef.
Obboleettiin keenya Haantiingifoordi, mana keenya kan dhufte yeroo gaariitti ture. Warrikoo waldaa Yuunaayitid Charchi oov Kaanaadaa jedhamu dhaqaa kan turan siʼa taʼu, yeroo dhihoodhaa asitti garuu dhaquu dhiisuuf murteessanii turan. Maaliif? Sababiinsaas tajaajilaan waldichaa maqaa namoota buusii kennanii duraa duuba baayʼina qarshii isaan buusii godhaniin barreessee balbala waldichaarratti maxxansee waan tureefidha. Warrikoo galii xinnoo waan qabaniif yeroo baayʼee maqaansaanii kan barreeffamu gara dhumaarratti siʼa taʼu, jaarsoliin waldichaa qarshii dabalataa akkasaan kennaniif dhiibbaa isaanirraan gaʼu turan. Tajaajilaan kan biraanimmoo hojiidhaan ariʼama jedhee waan sodaatuuf wanta dhugumaan itti amanu akka hin barsiisne dubbateera. Kanaaf, waldicha dhiisnee baane; karaa itti fedhii hafuuraa keenya guuttannu garuu ni barbaanna turre.
Yeroo sanatti hojiin Dhugaa Baatota Yihowaa Kaanaadaa keessatti dhorkamee waan tureef, obbooleettiin keenya Haantiingifoordi Macaafa Qulqulluufi yaadannoo kitaaba gurraacha tokkorratti barreessitetti fayyadamuudhaan maatii keenya qayyabsiisti turte. Abbootii taayitaatti dabarsinee akka ishee hin laanne erga hubattee booda garuu, barreeffamoota Macaafa Qulqulluurratti hundaaʼan nuu kennite. Nutis erga ittiin qayyabannee booda yeroo hunda ni dhoksina turre.*
Obboleettiin keenya Haantiingifoordi, ariʼatamniifi rakkinni addaddaa ishee mudatus misiraachicha hinaaffaadhaan labsiteetti. Hinaaffaan isheen argisiiste na ajaaʼibsiisaa kan ture taʼuusaarrayyuu, dhugaa cinaa akkan dhaabadhu na kakaaseera. Warrikoo cuuphamuudhaan Dhugaa Baatota Yihowaa erga taʼanii waggaa tokko booda anis Yihowaadhaafan of murteesse. Kanan cuuphame Guraandhala 27, 1949, bidiruu sibiilaa qonnaan bultoonni horiisaanii bishaan obaasuuf itti fayyadaman keessatti ture. Yeroo kanatti umriinkoo waggaa 17 ture. Sana boodas tajaajila yeroo guutuurratti hirmaachuufan murteesse.
Akkuman cuuphameen qajeelchaa taʼuu sodaadheen ture. Kanaaf, of dandaʼee qajeelchaa taʼuudhaan tajaajiluuf qarshiin akka na barbaachisu waan natti dhagaʼameef, mana baankiifi biiroo kan biraa keessatti hojjechuun jalqabe. Haataʼu malee dargaggeessa muuxannoo hin qabne waanan tureef, qarshiin argadhu yeruma sanan balleessan ture. Obboleessi Teed Saarjanti jedhamu tokko ija jabeessa akkan taʼuufi Yihowaatti akkan amanamu na jajjabeesseera. (1 Sen. 28:10) Kanaaf, Sadaasa 1951tti qajeelchaa taʼee tajaajiluun jalqabe. Qabeenyikoo yeroo sanaa doolaara 40, biskileetii moofaa tokkoofi boorsaa haaraa tokko qofa ture. Haataʼu malee, Yihowaan wanta na barbaachisu yeroo hunda naaf guuta ture. Obboleessi keenya Teed, qajeelchaa taʼee akkan tajaajilu waan na jajjabeesseef baayʼeen isa galateeffadha. Qajeelchaa taʼee tajaajiluunkoo eebba dabalataas naaf argamsiiseera.
Dhuma jiʼa Hagayyaa bara 1952tti, gaaf tokko galgala Toorontoodhaa bilbilli naaf bilbilame. Waajjirri damee Dhugaa Baatota Yihowaa Kaanaadaa jiru, jiʼa Fulbaanaatii eegalee Betʼeliin galee akkan tajaajilu na afeere. Ija laafessa kanan tureefi waajjira damee sana daawwadhee kanan hin beekne taʼus, qajeelchitoonni kaan waaʼee Betʼel oduu gaarii natti himanii waan turaniif, yeroo afeerraan kun na gaʼetti baayʼeen gammade. Jireenya Betʼelitti baruun yeroo baayʼee natti hin fudhanne.
Betʼeliin galee wagga lama booda Toorontootti, Yuuniit* Shoow keessatti obboleessa Biil Yaakas jedhamu bakka buʼuudhaan tajaajilaa gumii (yeroo ammaa qindeessaa qaama jaarsolii jedhama) taʼee tajaajiluun jalqabe. Yeroo kanatti umriinkoo waggaa 23 qofa waan tureef, mucaa baadiyyaa waan tokkoyyuu hin beekne akkan taʼe natti dhagaʼame. Haataʼu malee, Obboleessi keenya Yaakas, wantan hojjechuu qabu gad of deebisee jaalalaan natti hime. Gorsan argadhe hojiirra oolchuuf Yihowaan na gargaareera.
Obboleessi keenya Yaakas, gabaabaa furdaa kan ture siʼa taʼu, baayʼee kan namaaf yaadu ture. Obboloota ni jaallata, isaanis isa jaallatu turan. Yeroo rakkinni isaan mudatu qofa utuu hin taʼin, yeroo hundumaa manasaanii dhaqee obboloota gaafata ture. Biil Yaakas anis akkasuma akkan godhuufi obbolootaa wajjin akkan tajaajilu na jajjabeessa ture. Akkas naan jedhee ture: “Keen, obbolootaaf akka yaaddu itti argisiisi. Akkas gochuunkee rakkina hedduu hambisa.”
Yihowaan, Amajjii 1957 eegalee karaa adda taʼeen na gargaareera. Jiʼa kanatti Eevliin ishee mana barumsaa Giilʼaad kutaa 14ffaatii eebbifamten fuudhe. Gaaʼela godhachuu keenya dura, Kuubeek ishee namoonni afaan Faransaayi dubbatan keessa jiraatan keessatti tajaajilaa turte. Yeroo sanatti Kuubeek toʼannaa Waldaa Kaatolikii Roomaa jala turte. Naannoon Eevliin itti ramadamte rakkisaa kan ture taʼus, Yihowaatti amanamuudhaan itti gaafatamummaa isheedhaaf kenname raawwatteetti.
Eevliin anaafis amanamtuu taateetti. (Efe. 5:31) Taʼus amanamummaanshee akkuma gaaʼela dhaabbanneen qoramee ture. Gara Filooriidaa Yuu.Essi.Ee. dhaquuf karoorfannee kan turre taʼus, waajjirri damee ani keessa ture cidha keenya raawwannee borumtaasaatti walgaʼii torban tokko turuufi Betʼel Kaanaadaatti godhamurratti akkan hirmaadhu na gaafate. Kun sagantaa keenyaa wajjin kan walitti buʼu taʼus, aniifi Eevliin wanta Yihowaan nu abboome hunda hojjechuuf qophaaʼoo turre. Kanaaf, gaaʼela keenya booda isa deemnee bashannanuuf turre ni dhiisne. Torban sana keessa, Eevliin naannoo tajaajilaa waajjira damee biratti argamu keessa tajaajilaa turte. Naannoon tajaajilaa kun naannoo tajaajilaa Kuubeekirraa adda kan ture taʼus jabinaan tajaajilteetti.
Dhuma torban sanaatti wantan matumaa itti hin yaadne tokkotu na mudate; daawwataa olaanaa aanaa taʼeen kaaba Ontaariyootti ramadame. Reefuu gaaʼela kanan dhaabbadheefi umriinkoo waggaa 25 qofa kan ture, akkasumas muuxannoo kanan hin qabne taʼus, Yihowaatti amanamuudhaan bakka itti ramadamne deemne. Kaanaadaatti ganna keessa, daawwattoota olaanaa muuxannoo qabaniifi bakka itti ramadamanitti deebiʼaa jiran faana halkaniin baabura yaabbanne. Obboloonni kun baayʼee nu jajjabeessaniiru! Keessumaa obboleessi tokko halkan guutuu teenyee deemuurra, siree baaburicha keessatti qabaterra akka rafnu cimsee nu kadhate. Guyyaa ittaanutti, jechuunis gaaʼela dhaabbannee guyyaa 15 booda, akkuman seensarratti caqase tuuta xinnoo Hoorinpaayinitti argamu daawwachuu eegalle.
Anaafi Eevliiniin jijjiirama hedduutu nu eeggata ture. Dhuma bara 1960tti hojii koonyaa utuma hojjechaa jirruu, mana barumsaa Giilʼaad Niiwu Yoorkitti argamu, kutaa 36ffaarratti akkan hirmaadhuufan afeerame. Leenjiin jiʼa kudhaniif turu kun kan eegalu, jalqaba Guraandhala 1961tti ture. Afeerraan kun baayʼee na gammachiisee kan ture taʼus, Eevliiniin kan hin dabalanne taʼuunsaa gammachuunkoo hamma tokko akka hirʼatu godheera. Akkuma obboleettota haala wal fakkaatu keessa jiran kaanii, Eevliinis jiʼa kudhaniif addaan baanee turuu keenyatti walii galuushee barreeffamaan akka ibsitu gaafatamte. Eevliin haallisaa baayʼee waan ishee gaddisiiseef kan boosse taʼus, mana barumsaa sanarratti akkan argamu walii galteetti; Giilʼaadiin deemee leenjii faayidaa guddaa qabu akkan argadhu waan hubattee turteefis gammaddeetti.
Yeroo sanatti, Eevliin waajjira damee Kaanaadaa keessatti tajaajilaa turte. Achitti obboleettii jaallatamtuu Kiristiyaanota dibamoo keessaa tokko taateefi Maargaareet Looval jedhamtuu wajjin kutaa tokko keessa jiraachuuf mirga addaa argattee turte. Aniifi Eevliin baayʼee wal yaadna turre. Haataʼu malee, gargaarsa Yihowaatiin bakka yeroo muraasaaf itti ramadamne turuu dandeenyeerra. Eevliin Yihowaafi jaarmiyaansaa caalaatti akka nutti fayyadamaniif jettee, yeroo wal faana dabarsuu qabnu aarsaa gochuuf fedhii qabaachuunshee baayʼee na tuqeera.
Mana barumsaa Giilʼaad jiʼa sadiif ergan turee booda Obboleessi keenya Naataan Noor inni yeroo sana hojii addunyaa maratti raawwatamu olaantummaadhaan toʼachaa ture, afeerraa adda taʼe tokko naaf dhiheesse. Barumsan Mana Barumsaa Giiliʼaaditti barachaa ture addaan kutee, Mana Barumsaa Tajaajila Mootummaa Kaanaadaatti kennamaa turerratti yeroodhaaf barsiisaa taʼee akkan tajaajilu na gaafate. Haataʼu malee, afeerraa kana fudhachuuf dirqamni akka narra hin jirreefi yoon barbaade barumsan Giiliʼaaditti jalqabe xumuruudhaan misiyoonii taʼee tajaajiluu akkan dandaʼu natti hime. Kaanaadaatti yoon deebiʼe lammata Mana Barumsaa Giiliʼaaditti akkan hin afeeramneefi tarii yeroo booda Kaanaadaa keessatti yeroo muraasaaf tajaajila dirreerratti deebiʼee akkan ramadamu natti himee ture. Akkasumas, haadha manaakoo wajjin mariʼadhee akkan murteessu natti hime.
Eevliin mirgawwan Tiʼookraasiitiif ilaalcha akkamii akka qabdu waan natti himtee turteef, yeruma sana, “Wanta jaarmiyaan Yihowaa akka raawwannu barbaadu hunda gammachuudhaan raawwanna” jedheen obboleessa keenya Nooritti hime. Filannaan keenya maaliyyuu yoo taʼe bakka jaarmiyaan Yihowaa itti nu ramade deemnee hojjechuu akka qabnu nutti dhagaʼama ture.
Kanaaf, Ebla 1961tti, Mana Barumsaa Tajaajila Mootummaarratti barsiisaa taʼee tajaajiluufan Kaanaadaatti deebiʼe. Boodas, miseensota maatii Betʼel taanee tajaajiluu jalqabne. Achiis, bara 1965tti Mana Barumsaa Giilʼaad kutaa 40ffaarratti akkan hirmaadhu yommuun waamame baayʼeen ajaaʼibsiifadhe. Ammas Eevliin xalayaa jiʼoota muraasaaf addaan baanee jiraachuu keenyatti akka walii galtu ibsu barreessuu qabdi turte. Taʼus, torban muraasa booda isheenis naa wajjin mana barumsaa sanarratti akka hirmaattu yommuu afeeramtu baayʼee gammanne.
Mana Barumsaa Giilʼaad erga geenyee booda obboleessi keenya Noor, barattoonni kutaawwan afaan Faransaayiin geggeeffamanitti ramadamne Afriikaatti akka ergamnu nutti hime. Sagantaa eebbaarratti garuu ammas Kaanaadaatti akka ramadamne nutti himame. Yeroo kanatti ilaaltuu olaanaa waajjira damee (yeroo ammaa qindeessaa Koree Waajjira Damee jedhama) taʼeen muudame. Umriinkoo waggaa 34 qofa waan tureef Obboleessa keenya Nooritti, “Umriinkoo baayʼee xinnoodhaam” jedheen itti hime. Inni garuu na jajjabeesse. Jalqabaa kaasee murtoo cimaa tokko gochuukoo dura obboloota Betʼel umriidhaan na caalaniifi muuxannoo guddaa qaban mariisisuuf yaaliin godhan ture.
Betʼelitti tajaajiluunkoo warra kaanirraa barachuuf carraa addaa naaf argamsiiseera. Miseensota Koree Waajjira Damee na faana hojjetan nan kabaja, akkasumas baayʼeen isaan dinqisiifadha. Kana malees, dhiiraafi durba, jaarsaafi dargaggeessa utuu hin jedhin obboloota waajjira damee kana keessa jiraniifi gumiiwwan addaddaa nuti itti tajaajille keessa turanirraa muuxannoo hedduu arganneerra.
Betʼel keessatti tajaajiluunkoo warra kaan barsiisuufi amantiisaanii cimsuufis carraa gaarii naaf argamsiiseera. Phaawulos ergamaan Ximotewosiin, ‘Isa barsiifamtetti qabamii jiraadhu!’ jedheera. Akkasumas, “Dhuga-baatota baayʼee duratti waan ana irraa dhageesse, namoota amanamoo warra kaan barsiisuufis taʼanitti hadaraa kenni!” jedheenii ture. (2 Xim. 2:2; 3:14) Yeroo tokko tokko obboloonni, waggoota 57 ani Betʼel keessatti dabarse keessatti barumsa akkamii akkan argadhe na gaafatu. Anis, ‘Yihowaan akka nu gargaaru amanamuudhaan wanta jaarmiyaansaa godhaa nuun jedhu hunda yeruma sana gochuu akka qabnu baradheera’ jedheen isaaniif deebisa.
Yeroon dargaggeessa ija laafessaafi muuxannoo hin qabne taʼee Betʼel itti seene akka waan kaleessa taʼeetti natti mulʼata. Haataʼu malee, Yihowaan waggoota kana hundatti ‘harkakoo mirgaa qabee’ na gargaaraa tureera. Keessumaammoo karaa gaarummaa obboloonni natti argisiisaniifi karaa gargaarsa isaan yeroosaatti naaf godhaniin, “Hin sodaatin! Ani sin gargaaraʼo” naan jechaa tureera.—Isa. 41:13.
^ KEY. 10 Mootummaan Kaanaadaa Caamsaa 22, 1945tti bilisummaa amantii akka argannu godheera.
^ KEY. 16 Yeroo sanatti, magaalaa tokko keessa gumiin tokkoo ol yoo jiraate tokkoon tokkoon gumii sun yuuniit jedhamee waamama ture.
“Waaqayyo ofii isaatii Waaqayyo nagaa ti malee, Waaqayyo sabirii hin qabnee miti.”—1 QOR. 14:33.
1, 2. (a) Uumamni Waaqayyoo inni jalqabaa eenyu? Yihowaan kan isatti fayyadamehoo akkamitti? (b) Ergamoonni Waaqayyoo kan qindaaʼanidha kan jennu maaliifi?
YIHOWAAN inni Uumaa uumama cufaa taʼe, wanta hojjetu qindoominaan hojjeta. Waaqayyo jalqaba kan uume Ilmasaa isa tokkicha qaama hafuuraa qabudha; Ilmisaa kun sagalee dabarsituu Waaqayyoo waan taʼeef ‘Sagalicha’ jedhamee waamameera. Macaafni Qulqulluun, “Sagalichi jalqaba waan hundumaa dura ture; sagalichi Waaqayyo bira ture,” akkasumas “Wanti hundinuus isumaan [Sagalichaan] taʼe; waan taʼe keessaas isa malee kan taʼe tokko illee hin jiru” waan jedhuuf, Sagalichi yeroo dheeraadhaaf Yihowaa tajaajilaa akka ture hubachuu ni dandeenya. Waggaa 2,000 dura Waaqayyo Sagalicha gara lafaatti kan erge siʼa taʼu, innis nama mudaa hin qabne, jechuunis Yesus Kiristos taʼee amanamummaadhaan jaalala abbaasaa raawwateera.—Yoh. 1:1-3, 14.
2 Ilmi Waaqayyoo gara lafaa dhufuusaa dura, “hojjetaa isa hangafa” taʼee amanamummaadhaan Abbaasaa tajaajileera. (Fak. 8:30, NW) Yihowaan Ilmasaatti fayyadamee, uumamawwan hafuuraa miliyonaan lakkaaʼamaniifi samiirra jiran uumeera. (Qol. 1:16) Ergamoota Waaqayyoo ilaalchisee Macaafni Qulqulluu, “Warri kuma kumaatamatti lakkaaʼaman isaaf in hojjetu, warri miliyoonii baayʼeetti lakkaaʼamanis isa dura in dhaabatu” jechuudhaan dubbata. (Dan. 7:10) Uumamawwan hafuuraa hedduu taʼan kun, sirriitti kan qindaaʼan waan taʼaniif ‘macca’ Yihowaa jedhamaniiru.—Far. 103:21.
3. Baayʼinni urjiileefi pilaaneetotaa hangam guddaadha? Kan qindaaʼanoo haala akkamiitiini?
3 Waaʼee uumamawwan ijaan mulʼachuu dandaʼanii kan akka, urjiilee lakkaaʼamanii hin dhumneefi pilaaneetotaahoo maal jechuu dandeenya? Gaazexaan Hiyuustan, Teeksaas, Kirooniikil yaada qorannoo urjiileerratti dhiheenyatti godhamerraa argame ilaalchisee, “baayʼinni urjiilee sekistiliyoona 300 ykn isa kanaan dura saayintiistonni hedduun tilmaamanirra harka sadii kan caalu, jechuunis 3fi zeeroo 23 ykn tiriliyoona 3 baayʼisuu biliyoona 100” akka taʼe ibseera. Urjiilee hedduun walitti gurmaaʼuudhaan gaalaaksii argamsiisu. Tokkoon tokkoon gaalaaksii, urjiilee biliyoona ykn tiriiliyoona hedduudhaan lakkaaʼaman, akkasumas pilaaneetota baayʼee of keessaa qaba. Gaalaaksonni hedduunimmoo walitti qindaaʼuudhaan kilaastaroota ykn supparkilaastaroota uumu.
4. Tajaajiltoonni Yihowaa lafarra jiran qindaaʼuu qabu kan jennu maaliifi?
4 Akkuma uumamawwan hafuuraa warra qajeeloo taʼanii, uumamawwan bantii waaqaa isa ijaan mulʼatu keessa jiranis haala nama dinqisiisuun kan qindaaʼanidha. (Isa. 40:26) Kanarraa kaʼuudhaan, Yihowaan tajaajiltootasaa warra lafarra jiranis ni qindeessa jechuun ni dandaʼama. Hojii hedduufi baayʼee barbaachisaa taʼe waan hojjetaniif, qindoomina gaarii akka qabaatan barbaada. Waaqeffannaan tajaajiltoonni Yihowaa dur turaniifi yeroo harʼaa jiran amanamummaadhaan dhiheessan, Yihowaan akka isaanii wajjin jiruufi inni ‘Waaqayyo sabirii hin qabne utuu hin taʼin, Waaqayyo nagaa akka taʼe’ kan mirkaneessudha.—1 Qorontos 14:33, 40 dubbisi.
5. Qophiin namoonni sirnaan lafa akka guutaniif godhamee ture utuu hin milkaaʼin kan hafe akkamitti?
5 Yihowaan namoota jalqabaa yeroo uumetti, “Horaa, baayʼadhaas, lafa guutaa, isas harka jala galfadhaa! Qurxummii galaanaa irratti, simbirroota qilleensa keessa balaliʼan irratti, uumama lafa irra munyuuqan hundumaa irrattis mootummaa qabaadhaa!” isaaniin jedhee ture. (Uma. 1:28) Lafa guutuudhaaf, akkasumas guutummaa lafaa Jannata gochuudhaaf, ilmaan namootaa haala qindaaʼina qabuun baayʼachuu qabu turan. Qophiin wanti hundi sirnaan akka raawwatamuuf godhame, Addaamiifi Hewwaan ajajamuu diduusaaniitiin kan kaʼe yeroodhaaf utuu hin milkaaʼin hafeera. (Uma. 3:1-6) Yeroo booda, “Waaqayyo . . . jalʼinni namaa lafa irratti baayʼachuu isaa, wanti namni guyyaa hundumaa garaa isaatti yaadee qopheessu hundinuus jalʼaa duwwaa taʼuu isaa in arge. Lafti immoo fuula Waaqayyoo duratti mancaʼaa taʼe, humnaan wal irratti kaʼuudhaanis in guute.” Kanarraan kan kaʼes, Waaqayyo bishaan badiisaa fiduudhaan namoota isa hin sodaanne balleessuuf murteesse.—Uma. 6:5, 11-13, 17.
6, 7. (a) Nohi Waaqayyo duratti faara tolaadhaan kan ilaalame maaliifi? (Fakkii jalqabarra jiru ilaali.) (b) Namoota amantii hin qabneefi bara Nohi turanirra maaltu gaʼe?
6 Haataʼu malee, “Nohi dhaloota sana keessatti nama qajeelaa, nama balleessaa hin qabnes” waan taʼeef, “Waaqayyo duratti faara tolaadhaan ilaalame.” ‘Karaa Waaqayyoorra waan deddeebiʼeefis,’ Yihowaan markaba baayʼee guddaa taʼe akka hojjetu isa ajaje. (Uma. 6:8, 9, 14-16) Markabni hojjetamu namootaafi bineensota oolchuuf kan gargaaru ture. Nohis ajajamuudhaan, “hundumaa akkuma Waaqayyo isa abboometti in raawwate.” Gargaarsa maatiisaatiin haala qindaaʼina qabuun markabicha ijaare. Wantoonni lubbuu qaban gara markabichaa erga seenanii booda, “Waaqayyo balbala in cufe.”—Uma. 7:5, 16.
7 Dh.K.D. bara 2370 yeroo Bishaan Badiisaa gaʼetti, Yihowaan ‘wanta uumamee lafarra jiraatu hundumaa haxaaʼee kan balleesse’ siʼa taʼu, Nohi isa amanamaa taʼeefi maatiinsaa garuu gara markabichaa seenanii akka oolan godheera. (Uma. 7:23) Namoonni yeroo harʼaa lafarra jiran hundi sanyii Nohi, ijoolleesaafi haadhotii manaasaaniiti. Namoonni amantii hin qabne, Nohi “isa qajeelina lallabu” dhagaʼuu didaniifi markaba keessa hin seennee hundi garuu badaniiru.—2 Phe. 2:5.
8. Yihowaan Israaʼeloonni Biyyattii Abdachiifamtetti akka galan yeroo isaan ajajetti qindoomina gaarii akkamiitu ture?
8 Bishaan Badiisaa erga gaʼee jaarraa saddeet booda, Waaqayyo, Israaʼeloota akka sabaatti qindeesse. Qindoominni kun haala jireenyasaanii, keessumaammoo waaqeffannaasaanii kan tuqu ture. Lubootaafi Lewwoota hedduu taʼaniin alattis, ‘dubartoonni balbala dunkaana itti wal gaʼan sanaatti yeroo sagadaa hojii gargaaruuf’ qindaaʼan jiru turan. (Bau. 38:8) Haataʼu malee, dhaloonni sun yeroo Yihowaan gara Kanaʼaan akka seenaniif isaan ajajetti amanamoo taʼuu waan didaniif, “Kaaleb ilma Yofunee fi Iyaasuu ilma Nun malee, isin keessaa namni tokko illee biyya isa ani keessa isin jiraachisuudhaaf harka koo ol fuudhee kakadhe sanatti raawwatee hin galu” isaaniin jedhee ture. Iyaasuufi Kaaleb Biyyattii Abdachiifamtetti kan galan, biyyattii erga gaadanii ykn basaasanii booda oduu gaarii waan fidaniifidha. (Lak. 14:30, 37, 38) Yeroo booda Museen, qajeelfama Yihowaan isaaf kennerratti hundaaʼuudhaan, Iyaasuun bakkasaa akka buʼu isa muudeera. (Lak. 27:18-23) Achiis, yeroo Iyaasuun saba Israaʼel gara Kanaʼaanitti galchuuf turetti Yihowaan, “Ani Waaqayyo gooftaan kee, ‘Iddoo ati dhaqxu hundumaatti sii wajjinan jiraatii ati cimi, ija jabaadhu, hin sodaatin, hin naʼinis!’” isaan jedheera.—Iya. 1:9.
9. Rahaab Yihowaafi sabasaatiif ilaalcha akkamii qabdi turte?
9 Yihowaan lafa Iyaasuun deeme hundumaatti isaa wajjin ture. Fakkeenyaaf, yeroo Israaʼeloonni naannoo Yerikoo ishee magaalaa Kanaʼaanotaa taate bira buufatanitti maaltu akka taʼe ilaalaa. Dh.K.D. bara 1473tti, Iyaasuun Yerikoo akka basaasan namoota lama kan erge siʼa taʼu, achittis Rahaab ishee ejjituu turte argatan. Isheenis bantii manaasheerra isaan dhoksuudhaan, namoota mootii Yerikoo biraa ergamanii dhufan jalaa isaan miliqsite. Rahaab basaastota biyya Israaʼelii dhufaniin akkas jette: ‘Waaqayyo biyya kana akka isiniif kenne ani beeka; akka Waaqayyo galaana diimaa fuula keessan duraa gogse, waan isin mootii Amoorotaa lamaan gootanis dhageenyeerra. Waaqayyo gooftaan keessan ol waaqarratti, gad lafarrattis Waaqayyodha.’ (Iya. 2:9-11) Rahaab jaarmiyaa Yihowaa yeroo sana ture akka deggertu waan argisiisteef, yeroo Israaʼeloonni Yerikoo balleessanitti Waaqayyo isheefi maatiishee oolcheera. (Iya. 6:25) Rahaab amantii akka qabdu, Yihowaa akka sodaattuufi sabasaatiif ulfina akka kennitu argisiistetti.
10. Yesus geggeessitoota amantii Yihudootaa yeroo sana turaniin maal jedhe? Kan akkas jedhehoo maaliifi?
10 Israaʼeloonni geggeessaa Iyaasuutiin magaalota addaddaa moʼanii Kanaʼaaniin qabatanii turan. Haataʼu malee yeroo booda maaltu taʼe? Jaarraa hedduudhaaf Israaʼeloonni seera Yihowaa irra deddeebiʼanii cabsaniiru. Ennaa Yihowaan Ilmasaa gara lafaatti ergetti, Israaʼeloonni Waaqayyoof ajajamuufi sagalee dabarsitootasaa dhagaʼuu diduunsaanii caalaatti ifa waan taʼeef, Yesus Yerusaalemiin “Ishee raajota ajjeeftu” jedhee waameera. (Maatewos 23:37, 38 dubbisi.) Geggeessitoonni amantii Yihudootaa isaaf amanamoo taʼuu waan didaniif, Waaqayyo isaan dhiiseera. Kanaan kan kaʼes Yesus, “Egaa mootummaan Waaqayyoo isin irraa fudhatamee, saba ija isaaf godhatuuf akka kennamu isinittan hima” isaaniin jedheera.—Mat. 21:43.
11, 12. (a) Yihowaan jaarraa jalqabaatti eebbasaa saba Yihudiirraa gara jaarmiyaa biraatti akka dabarse ragaan nuu mirkaneessu maalidha? (b) Jaarmiyaan haaraa Waaqayyo biratti fudhatama argate eenyuunfaa kan qabate ture?
11 Dh.K.B. jaarraa jalqabaatti, Yihowaan saba Israaʼel isa amanamaa hin taane ni dhiise. Haataʼu malee, kana booda Yihowaan jaarmiyaa tajaajiltoota amanamoo qabate lafarratti hin qabaatu jechuu miti. Kanaa mannaa, eebbasaa gara jaarmiyaa haaraa Yesus Kiristosiifi barumsasaarratti hundaaʼetti dabarse. Jaarmiyaan kun kan hundeeffame, Dh.K.B. bara 33 guyyaa Phenxeqosteettidha. Yeroo sanatti, bartoonni Yesus 120 taʼan bakka Yerusaalem keessatti argamu tokko keessatti walitti qabamanii utuu jiranii, “dingatas huursaan waaqa irraa akka bubbee bubbisuutti dhagaʼamee, manicha isaan keessa jiranis guute. Arraba ibiddaa kan fakkaatan isaanitti mulʼatan, gargar tamsaʼaniis, wanti akka arraba ibiddaa kun tokkon tokkon isaanii irra taaʼan. Yommus hundumti isaanii hafuura qulqulluudhaan guutaman; akka hafuurri dubbachuu isaa isaaniif kennetti, afaan garaa garaa dubbachuu jalqaban.” (HoE. 2:1-4) Haalli dinqisiisaa taʼe kun, ragaa qabatamaa Yihowaan jaarmiyaa haaraa bartoota Kiristos qabate kana deggeraa akka jiru mirkaneessu ture.
12 Guyyaa gammachiisaa taʼe sanatti, “akki lubbuu kuma sadi” duuka buutota Yesusitti dabalaman. Kana malees, Yihowaan “guyyaa guyyaatti warra fayyan amantootatti in dabale.” (HoE. 2:41, 47) Sochiin labsitoonni jaarraa jalqabaa godhan kan milkaaʼe siʼa taʼu, “dubbiin Waaqayyoo itti fufee balʼachaa, baayʼinni amantoota Yerusaalemitti argamaniis ittuma dabalamaa adeeme; luboota keessaas baayʼeen amanticha fudhatan.” (HoE. 6:7) Namoonni garaa qajeelaa taʼe qaban hedduun, dhugaa miseensonni jaarmiyaa haaraa taʼe kanaa lallaban fudhataniiru. Yeroo booda, Yihowaan “saba Waaqayyoo warra hin taʼin” gara gumii Kiristiyaanaatti kan fide siʼa taʼu, kunis ragaa kan biraa akka inni isaan deggeraa jiru mirkaneessu ture.—Hojii Ergamootaa 10:44, 45 dubbisi.
13. Jaarmiyaan Waaqayyoo inni haaraan hojiinsaa maal ture?
13 Hojiin Waaqayyo duuka buutota Kiristosiif kenne maal akka taʼe beekamaadha. Yesusumtiyyuu akkuma cuuphameen, waaʼee ‘Mootummaa waaqaa’ lallabuudhaan fakkeenya isaaniif taʼeera. (Mat. 4:17) Yesus hojii kana akka hojjetaniif bartootasaa barsiiseera. “Yerusaalemitti, Yihudaa hundumaatti, Samaariyaatti, hamma andaara lafaattis dhuga-baatuu koo in taatu” isaaniin jedhee ture. (HoE. 1:8) Duuka buutonni Yesus jaarraa jalqabaa wanta isaanirraa eegamu sirriitti hubatanii turan. Fakkeenyaaf, Phaawulosiifi Barnaabaas Anxokiyaa ishee Phisiidiyaatti argamtu ennaa turan, Yihudoota warra isaaniin mormaniin akkas jedhanii turan: “Dubbiin Waaqayyoo dura isin saba Israaʼelitti himamuun in barbaachisa ture. Amma garuu erga isa fudhachuu diddanii, jireenya bara baraatti galuudhaafis ‘Warra hin malee dha’ erga ofiin jettanii, nuyi gara saba warra kaanii dhaquu keenya. Gooftaan akkasuma, ‘Ani saba koo warra hin taʼiniif ibsaa, biyya lafaa hundumaafis fayyisaa akka taatuuf si kenneera’ jedhee nu abboomeera.” (HoE. 13:14, 45-47) Jaarraa jalqabaatii kaasee, kutaan jaarmiyaa Waaqayyoo inni lafarraa qophii Waaqayyo fayyinaaf godhe beeksisaa jira.
14. Jaarraa jalqabaatti Yerusaalemirra maaltu gaʼe? Kan oolanoo eenyufaʼi?
14 Akka gareetti Yihudoonni Misiraachicha fudhachuu waan didaniif, badiisni isaanitti dhufuuf jedha ture. Kanaaf, Yesus akkas jechuudhaan duuka buutotasaa akeekkachiiseera: “Yerusaalem loltuudhaan marfamuu ishee yommuu argitan . . . diigamuun ishee akka dhiʼaate beekaa. Yommus Yihudaa kan jiran gara gaarotaatti haa baqatan, mandarattii keessa kan jiranis baʼanii haa adeeman, biyya keessa kan jiranis mandarattiitti ol hin galin.” (Luq. 21:20, 21) Wanti Yesus dubbate kun raawwatameera. Dh.K.B. bara 66tti, jeequmsa Yihudoonni kaasaniin kan kaʼe, waraanni Roomaa Seestiyas Gaalasiin geggeeffamu Yerusaalemiin marse. Haataʼu malee, yeroo booda waraanni kun sababii hin beekamneen duubatti kan deebiʼe siʼa taʼu, kunis duuka buutonni Yesus Yerusaalemiifi Yihudaa keessaa akka baqatan karaa baneera. Hayyuu seenaa kan taʼe Yusiibiyas akka jedhetti, baayʼeensaanii Laga Yordaanos qaxxaamuranii gara Peelaa ishee Peeriyaatti argamtutti baqataniiru. Waraanni Roomaa Jeneraal Tiitoosiin geggeeffamu, Dh.K.B. bara 70tti deebiʼee Yerusaalemiin balleesseera. Kiristiyaanonni amanamoo taʼan garuu, akeekkachiisa Yesus waan dhagaʼaniif oolaniiru.
15. Kiristiyaanummaan guddina argisiisaa kan ture haalli akkamii utuu jiruuti?
15 Jaarraa jalqabaatti rakkinni garaagaraa, ariʼatamniifi qorumsi amantii duuka buutota Kiristosirra kan gaʼe taʼus, Kiristiyaanummaan guddina argisiisuusaa itti fufee ture. (HoE. 11:19-21; 19:1, 19, 20) Kiristiyaanonni jaarraa jalqabaa karaa hafuuraa guddina kan argisiisan, eebba Waaqayyoo waan argataniifidha.—Fak. 10:22.
16. Kiristiyaanonni hundi karaa hafuuraa guddina argisiisuuf maal gochuu qabu turan?
16 Kiristiyaanonni hundi karaa hafuuraa guddina argisiisuuf, dhuunfaadhaan carraaqii gochuu qabu turan. Caaffata Qulqullaaʼoo akka gaariitti qayyabachuun, walgaʼii waaqeffannaarratti yeroo hunda argamuuniifi hojii lallabaarratti hinaaffaadhaan hirmaachuun barbaachisaa ture. Wantoonni kun, sabni Yihowaa yeroo sana turan karaa hafuuraa fayyaa akka taʼaniifi tokkummaa akka qabaataniif gumaacha kan godhan siʼa taʼu, yeroo harʼaas baayʼee barbaachisaadha. Obboloonni gumiiwwan yeroo sana turaniifi sirriitti qindaaʼanirratti argamaa turan, gargaarsa ilaaltonni olaanaafi tajaajiltonni gumii fedhiidhaan of dhiheessan kennanirraa faayidaa guddaa argataniiru. (Filp. 1:1; 1 Phe. 5:1-4) Daawwattoonni olaanaan kan akka Phaawulos, gumiiwwan yeroo daawwatan madda gammachuu akka isaaniif taʼan ifadha! (HoE. 15:36, 40, 41) Waaqeffannaan nuti dhiheessinuufi Kiristiyaanonni jaarraa jalqabaa dhiheessaa turan kan walfakkaatu akka taʼe hubachuun ni dandaʼama. Yihowaan bara duriis taʼe yeroo harʼaa tajaajiltootasaa waan qindeesseef guddaa isa galateeffanna!*
17. Matadureen ittaanu waaʼee maalii ibsa?
17 Yeroo badiisni addunyaa Seexanaa dhihaatee jiru kanatti, kutaan jaarmiyaa Yihowaa uumama cufaa inni lafarraa, saffisa yeroodhaa gara yerootti dabaluun gara fulduraatti deemaa jira. Atoo jaarmiyaa Yihowaa wajjin qixxee deemaa jirtaa? Karaa hafuuraa guddina argisiisaa jirtaa? Matadureen ittaanu karaa kana itti gochuu dandeessu ibsa.
^ KEY. 16 Matadureewwan Masaraa Eegumsaa Adoolessa 15, 2002rratti (Amaariffa) baʼaniifi “Kiristiyaanonni Hafuuraafi Dhugaadhaan Waaqeffatu,” akkasumas “Dhugaa Keessa Deddeebiʼuusaanii Itti Fufaniiru” jedhan ilaalaa. Kutaa jaarmiyaa Waaqayyoo isa yeroo harʼaa lafarra jiru ilaalchisee birooshura Yeroo Harʼaa Fedha Yihowaa Raawwachaa Kan Jiran Eenyufaʼi? jedhamurratti balʼinaan ibsameera.
“Iji gooftichaa, [“Yihowaa,” NW] gara warra qajeelotaa in ilaala.”—1 PHE. 3:12.
1. Jaarmiyaan saba maqaa Yihowaa bakka buʼu taʼuudhaan saba Israaʼel isa amanamaa hin taane bakka buʼe kamidha? (Fakkii jalqabarra jiru ilaali.)
JAARRAA jalqabaatti gumii Kiristiyaanaa kan hundeesses taʼe, yeroo harʼaa waaqeffannaan dhugaa bakkasaatti akka deebiʼu kan godhe Yihowaadha. Mataduree darberratti akkuma ibsame, jaarmiyaan duuka buutota Yesus jaarraa jalqabaatti turan of keessatti qabate, saba maqaa Yihowaa bakka buʼu taʼuudhaan saba Israaʼel isa amanamaa hin taane bakka buʼeera. Jaarmiyaan haaraa sun Yihowaa duratti fudhatama waan argateef, Dh.K.B. bara 70tti badiisa Yerusaalemirra gaʼerraa ooleera. (Luq. 21:20, 21) Wantoonni jaarraa jalqabaatti raawwataman, guddina tajaajiltoota Yihowaa yeroo harʼaatiif buʼuura taʼaniiru. Sirni Seexanaa dhiheenyatti kan badu siʼa taʼu, jaarmiyaan Yihowaa garuu badiisa guyyoota dhumaatti dhufurraa ni oola. (2 Xim. 3:1) Waaʼee kanaa mirkanaaʼoo taʼuu kan dandeenyu akkamitti?
2. Yesus ‘rakkina guddaa’ ilaalchisee maal jedhe? Rakkinni kun kan jalqabu akkamitti?
2 Yesus dhufaatiisaa isa ijaan hin argamneefi dhuma barichaa ilaalchisee, “Rakkinni guddaan taʼuuf jira; rakkinni akkasiis jalqaba biyya lafaatii jalqabee hamma ammaatti hin taane, deebiʼees hin taʼu” jedheera. (Mat. 24:3, 21) Rakkinni hunda caalu kun kan jalqabu, Yihowaan humnoota siyaasaatti fayyadamee “Baabilon Guddittii” ishee bulchiinsa amantii sobaa addunyaa maraa taate balleessuttidha. (Mul. 17:3-5, 16) Sana boodahoo maaltu taʼa?
3. Amantiin sobaa erga balleeffamee booda, saba Yihowaa balleessuuf yaalii akkamiitu godhama?
3 Amantiin sobaa erga balleeffamee booda, Seexanniifi biyyi lafaa bulchiinsasaa keessa jiru tajaajiltoota Yihowaarratti kaʼu. Fakkeenyaaf, “Goog isa biyya Maagoog” ilaachisee, Caaffanni Qulqullaaʼoon, “Ati, loltuun kee hundinuu, sabni baayʼeen warri sii wajjin jiran akka bubbee isaanitti in dhuftu, akka duumessa lafa uffisuus in taatu” jechuudhaan dubbata. Dhugaa Baatonni Yihowaa raayyaa waraanaa waan hin qabneef, akkasumas namoota naga qabeeyyii waan taʼaniif salphaatti balleeffamuu waan dandaʼan fakkaatu. Haataʼu malee, isaanirratti kaʼuunsaanii dogoggora cimaa taʼuusaa hubachuunsaanii hin oolu!—His. 38:1, 2, 9-12.
4, 5. Yihowaan, yeroo Seexanni tajaajiltootasaa balleessuuf kaʼutti tarkaanfii akkamii fudhata?
4 Waaqayyo, yommuu Seexanni sabasaa balleessuuf kaʼutti tarkaanfii akkamii fudhata? Yihowaan yeroo kanatti Olaantummaa Uumama Cufarratti qabutti fayyadamee sabasaa ni oolcha. Yaalii sabasaa balleessuuf godhamu akka waan isarratti godhametti ilaala. (Zakaariyaas 2:8 dubbisi.) Kanaaf, Abbaan keenya inni samii battalumaan tarkaanfii fudhachuudhaan nu oolcha. Armaagedoonitti, jechuunis “lola guyyaa isa guddicha kan Waaqayyoo hundumaa [dandaʼuutti]” biyyi lafaa Seexanni bulchu yeroo balleeffamutti sabni Yihowaa ni oolu.—Mul. 16:14, 16.
5 Armaagedoon ilaachisee raajiin Macaafa Qulqulluurratti argamu akkas jedha: ‘“Waaqayyo balleesaa saba lafa irraa yaaʼiitti nan baasa, namoota hundumaattis nan farada; warra hamootas billaatti dabarsee nan kenna” jedhe. Ammas Waaqayyo gooftaan maccaa, “Kunoo, bubbeen qarqara lafaatii in dhufa, badiisis sabaa gara sabaatti in darba” jedhe. Gaafas reeffi warra Waaqayyo isaan ajjeesee daarii lafaa gar tokkoo hamma gara kaaniitti bakkeetti in argama; reeffi isaanii lafaaf kosii taʼa malee, namni isaaniif booʼu, namni walitti qabee isaan awwaalus hin jiru.’ (Er. 25:31-33) Waraana Armaagedoonitti sirni hamaa taʼe kun ni balleeffama. Addunyaan Seexanaa kan badu siʼa taʼu, kutaan jaarmiyaa Yihowaa inni lafarraa garuu ni oola.
6, 7. (a) Namoonni “tuuta soonaan baayʼee” argamsiisan eessaa kan dhufanidha? (b) Waggoota dhihoodhaa asitti guddina akkamiitu argame?
6 Jaarmiyaan Yihowaa hamma harʼaatti lafarra turuufi guddina argisiisuu kan dandaʼe, namoonni miseensa jaarmiyaa kanaa taʼan Yihowaa biratti fudhatama waan qabaniifidha. Macaafni Qulqulluun, “Iji gooftichaa, gara warra qajeelotaa in ilaala; gurri isaas kadhata isaanii in dhagaʼa” jechuudhaan nuu mirkaneessa. (1 Phe. 3:12) Qajeelota kan jedhaman, “tuuta sonaan baayʼee” warra “rakkina guddaa keessaa baʼanii dhufan” kan dabalatudha. (Mul. 7:9, 14) Warri rakkina guddaarraa oolan “tuuta” qofa utuu hin taʼiin “tuuta soonaan baayʼee” jedhamaniiru. Kunis namoota garmalee hedduu taʼan kan argisiisudha. “Rakkina guddaa keessaa” baatee isaan keessaa tokko yeroo taatu sitti mulʼataa?
7 Namoonni tuuta soonaan baayʼee taʼe argamsiisan eessaa kan dhufanidha? Hojii lallabaa Yesus guyyoota gara dhumaatti akka raawwatamu dubbateefi yeroo harʼaatti balʼinaan hojjetamaa jiruun kan walitti qabamanidha. Yesus, “Saba hundumaatti akka dhugaa baʼuuf, wangeelli mootummaa kun guutummaa biyya lafaatti in lallabama; kana booddees dhumni in dhufa” jedhee ture. (Mat. 24:14) Guyyoota gara dhumaa kanatti, hojiin guddaan jaarmiyaan Yihowaa hojjechaa jiru kanadha. Hojii lallabaafi barsiisuu Dhugaa Baatonni Yihowaa addunyaa maratti raawwachaa jiraniin, namoonni miliyoonaan lakkaʼaman Waaqayyoon “hafuuraa fi dhugaadhaan” waaqeffachuu dandaʼaniiru. (Yoh. 4:23, 24) Fakkeenyaaf, waggoota kurnan darban keessatti, jechuunis bara 2003 hanga 2012tti namoonni 2,707,000 ol taʼan Yihowaadhaaf of murteessanii cuuphamaniiru. Yeroo ammaa addunyaa maratti Dhugaa Baatonni Yihowaa 7,900,000 ol taʼan kan jiran siʼa taʼu, namoonni miliyoonaan lakkaʼaman kan biraanimmoo keessumaa yeroo Ayyaana Yaadannootti isaanii wajjin walgaʼiirratti ni argamu. ‘Guddinni akka argamu kan godhe Waaqayyo’ waan taʼeef, guddina amma arganneen of hin jajnu. (1 Qor. 3:5-7) Lakkoofsi tuuta soonaan baayʼee waggaadhaa gara waggaatti dabalaa jira.
8. Guddina yeroo harʼaatti jaarmiyaa Yihowaa keessatti mulʼachaa jiruuf gumaacha kan godhe maalidha?
8 Yihowaan Dhugaa Baatotasaa deggeraa waan jiruuf lakkoofsi tajaajiltootasaa dabalaa jira. (Isaayaas 43:10-12 dubbisi.) Guddina kana ilaalchisee raajiin, “Maatiin xinnaan baayʼatee kumaatama in taʼa, inni hundumaa irra gad deebiʼaanis saba aango-qabeessa in taʼa; ani Waaqayyoo dha; yeroo isaatti kana hundumaa, dafee nan raawwadha” jedhu dubbatamee ture. (Isa. 60:22) Yeroo taʼe tokkotti, lakkoofsi dibamtoota lafarra jiranii “xinnaa” taʼee kan ture taʼus, Israaʼeloonni hafuuraa kaan gara jaarmiyaa Waaqayyootti dhufuu yeroo jalqaban lakkoofsisaanii ni dabale. (Gal. 6:16) Achiis eebba Yihowaatiin kan kaʼe, tuutni soonaan baayʼeen walitti qabamuu kan jalqabe siʼa taʼu, kunis guddinni akka itti fufu godheera.
9. Abdii gammachiisaa Macaafa Qulqulluu keessatti ibsame argachuuf maal gochuu qabna?
9 Kiristiyaanota dibamoos taane, miseensa tuuta soonaan baayʼee, abdii gammachiisaa Macaafa Qulqulluu keessatti ibsame argachuu ni dandeenya. Abdii kana argachuuf garuu, wanta Yihowaan nurraa barbaaduu wajjin haala walsimuun jiraachuu qabna. (Isa. 48:17, 18) Mee haala Israaʼeloota Seera Musee jala turanii haa ilaallu. Kaayyoon Seera kanaa inni tokko saalqunnamtii, daldala, ijoollee guddisuu, namootaaf kabaja kennuufi k.k.f. ilaalchisee qajeelfama ittiin geggeeffaman isaaniif kennuudhaan sabichaaf eegumsa gochuu ture. (Bau. 20:14; Lew. 19:18, 35-37; Kes. 6:6-9) Yeroo harʼaas wanta Waaqayyo nurraa barbaaduu wajjin walsimnee jiraachuun keenya eegumsa nuu taʼa; abboommiisaa raawwachuunis ulfaataa miti. (1 Yohannis 5:3 dubbisi.) Seerichi Israaʼelootaaf eegumsa taʼeera; nuyis seera Yihowaa eeguun keenya eegumsa nuu taʼuu qofa utuu hin taʼiin, ‘amantii keenyatti seelkoo akka hin qabaanne’ nu gargaara.—Tit. 1:13.
10. Macaafa Qulqulluu qayyabachuufi Waaqeffannaa Maatiitiif yeroo ramaduu kan qabnu maaliifi?
10 Kutaan jaarmiyaa Yihowaa inni lafarraa karaawwan addaddaatiin gara fulduraatti deemaa jira. Fakkeenyaaf, hubannaan dhugaa Macaafa Qulqulluurratti qabnu yeroodhaa gara yerootti fooyyaʼaa jira. “Daandiin qajeelotaa akka ifa barii ganamaa, isa yeroo biiftuun baatee ol adeemtu, ittumaa ifaa ol adeemuu” waan taʼeef kun taʼuunsaa kan nama dinqisiisu miti. (Fak. 4:18) Haataʼu malee, ‘Sirreeffama hubannaa dhugaa Caaffata Qulqullaaʼoorratti qabnurratti godhamuu wajjin qixxee deemaan jiraa? Macaafa Qulqulluu guyyaa guyyaadhaan nan dubbisaa? Barreeffamoota keenya hawwiidhaanan dubbisaa? Aniifi maatiinkoo sagantaa Waaqeffannaa Maatii qabnaa?’ jennee of gaafachuun keenya gaariidha. Baayʼeen keenya kana gochuun ulfaataa akka hin taane irratti walii galla. Wanti nurraa barbaadamu dhimmoota kanaaf yeroo ramaduu qofadha. Yeroo rakkinni guddaan baayʼee dhihaate kanatti, beekumsa Caaffata Qulqullaaʼoo sirrii taʼe soorachuun, hojiirra oolchuuniifi karaa hafuuraa guddina argisiisuun baayʼee barbaachisaadha.
11. Ayyaanonni bara durii, akkasumas walgaʼiin gumiifi walgaʼiiwwan gurguddaa yeroo harʼaatti godhaman karaawwan kamiin fayyadu?
11 Jaarmiyaan Yihowaa gorsa Phaawulos akka hordofnu kan nu jajjabeessu faayidaa keenyaaf jedheeti. Phaawulos akkas jedheera: “Jaalala argisiisuudhaaf, waan gaarii hojjechuudhaafis kottaa tuttuqnee yaada walii in kaafnaa! Akka jara tokkotti amala taʼe, nuyi walitti qabamuu keenya hin dhiifnu; guyyaan gooftaa dhiʼaachaa akka adeemu in argitu, kanaaf ittuma caalchifnee wal jajjabeessina.” (Ibr. 10:24, 25) Israaʼeloonni ayyaanota waggaatti ayyaaneffatamaniifi walgaʼiiwwan kaanirratti waaqeffannaadhaaf walitti qabamuunsaanii karaa hafuuraa akka jabaatan isaan gargaareera. Kana malees, qophiiwwan addaa kan akka Ayyaana Gordommaa bara Nahimiyaatti godhamaa turan yeroo gammachuu turan. (Bau. 23:15, 16; Nah. 8:9-18) Nutis walgaʼii gumiifi walgaʼiiwwan gurguddaarraa faayidaa akkasii arganna. Qophiiwwan karaa hafuraa fayyaa akka taanuuf, akkasumas gammachuu keenyaaf nuu dhihaatan kanatti guutummaatti haa fayyadamnu.—Tit. 2:2.
12. Misiraachoo Mootummichaa labsuuf ilaalcha akkamii qabaachuu qabna?
12 Miseensa jaarmiyaa Yihowaa waan taaneef, mirga “hojii qulqulluu misiraachoo Waaqayyoo” labsuurratti hirmaachuu arganneerra. (Rom. 15:16, NW) “Hojii qulqulluu” taʼe kanarratti hirmaachuun, Yihowaa isa “Qulqulluu” taʼee ‘wajjin hojjechuuf’ nu dandeessisa. (1 Qor. 3:9, hiika bara 1899; 1 Phe. 1:15) Misiraachicha lallabuun maqaan Yihowaa akka qulqulleeffamu gochuurratti gumaacha qaba. ‘Wangeelli inni waaʼee ulfina Waaqayyoo eebbifamaa dubbatu’ hadaraa nutti kennamuunsaa mirga guddaadha.—1 Xim. 1:11.
13. Karaa hafuuraa fayyaa taʼuun keenyaafi jireenyi keenya kan hundaaʼe maalirrattidha?
13 Waaqayyo isatti maxxanuudhaan, akkasumas karaa addaddaa jaarmiyaasaa deggeruudhaan karaa hafuraa fayyaa taanee akka itti fufnu barbaada. Museen Israaʼelootaan akkas jedhee ture: “Ani harʼa jireenyaa fi duʼa, eebbaa fi abaarsa isin dura akkan kaaʼee, waaqaa fi lafa waamee isin irratti dhugaa nan baasisa; kanaaf isin, ijoolleen keessanis akka jiraattaniif jireenya foʼadhaa! Waaqayyoon gooftaa keessan jaalladhaa, sagalee isaas dhagaʼaa! Isattis maxxanaa! Inni jireenya keessan waan taʼeef, biyya inni abboota keessan Abrahaamii fi Yisihaqiif Yaaqoobiifis kennuudhaaf abdachiise keessatti bara dheeraa isiniif in kenna.” (Kes. 30:19, 20) Jireenyi keenya fedha Yihowaa raawwachuu, isa jaallachuu, isaaf ajajamuufi isatti maxxanuu keenyarratti kan hundaaʼedha.
14. Obboleessi tokko kutaa jaarmiyaa Yihowaa isa lafarraa ilaalchisee maaltu itti dhagaʼamee ture?
14 Obboleessi keenya Piraayis Hiyuuz inni jireenyasaa guutuu Yihowaafi jaarmiyaasaatiif amanamaa ture akkas jechuudhaan barreesseera: “Waggoota bara 1914 dura turanii kaasee hanga yeroo harʼaatti dhugaa isa kaayyoo Yihowaa ibsuu wajjin walsimee jiraachuu dandaʼuu kootti baayʼeen gammada . . . Kutaa jaarmiyaa Yihowaa isa lafarratti argamutti maxxanee jiraachuu caalaa wantin bakka guddaa kennuuf hin jiru. Yaada namootaatti amanamuun dogoggora akka taʼe muuxannoo jireenya koorraa baradheera. Yaada kana amanee ergan fudhadhee booda jaarmiyaa amanamaa taʼe kana keessa jiraachuufan murteesse. Namni tokko iddoo kanaan alatti surraafi eebba Yihowaa eessatti argachuu dandaʼa?”
15. Fakkeenya hubannaa qabnurratti sirreeffamni yeroo godhamu ilaalcha akkamii qabaachuu akka qabnu argisiisuufi Macaafa Qulqulluurratti argamu kenni.
15 Dhuunfaatti surraafi eebba Yihowaa argachuuf, jaarmiyaasaa deggeruufi sirreeffama hubannaa Caaffata Qulqullaaʼoorratti qabnurratti godhamu fudhachuu qabna. Mee haala kana haa ilaallu: Yesus erga duʼee booda Yihudoonni Kiristiyaanota taʼan kumaan lakkaaʼamaniifi Seera Museetiif hinaaffaa qaban jiru turan. Seera kana dhiisuunis isaanitti ulfaatee ture. (HoE. 21:17-20) Haataʼu malee, ergaan Phaawulos warra Ibrootaaf barreesse kan isaan gargaare siʼa taʼu, kan qulqulleeffaman qalma ‘akka seerichi abboomutti dhiʼaateen’ utuu hin taʼin, ‘dhagni Yesus Kristos yeroo hundumaaf akka taʼutti al tokkicha aarsaa taʼee dhiheeffamuusaatiin’ akka taʼe amananii fudhataniiru. (Ibr. 10:5-10) Yihudoonni Kiristiyaanota taʼan hedduun, ilaalchasaanii sirreessuudhaan karaa hafuuraa gara fulduraatti deemuusaanii akka itti fufan hin shakkisiisu. Nutis dhimminee Macaafa Qulqulluu qayyabachuufi hubannaa Caaffata Qulqullaaʼoorratti qabnurratti ykn tajaajila keenyarratti sirreeffama godhamu fudhachuuf qophaaʼoo taʼuu qabna.
16. (a) Eebbawwan addunyaa haaraa keessatti jireenyi gammachiisaa akka taʼu godhan kamfaʼi? (b) Addunyaa haaraa keessatti maal argachuuf hawwita?
16 Namoonni Yihowaafi jaarmiyaasaatiif hanga dhumaatti amanamoo taʼan hundi eebbasaa ni argatu. Kiristiyaanonni dibamoo amanamoo taʼan mirga guddaa Kiristosii wajjin samiirratti bulchuu argatu. (Rom. 8:16, 17) Abdii barabaraaf lafarra jiraachuu kan qabnu taanaanis, Janata keessa jiraachuun hammam gammachiisaa akka taʼu mee yaadaa! Miseensa jaarmiyaa Yihowaa waan taaneef, yeroo harʼaa addunyaa haaraa ilaalchisee abdii Waaqayyo kenne namootatti himuuf mirga guddaa qabna! (2 Phe. 3:13) Faarfannaan 37:11, “Warri garraamonni . . . lafa in qabaatu, [“lafa in dhaalu,” hiika bara 1899] isaanis nagaa guututti jiraachuu isaaniitiin sonaan in gammadu” jedha. Namoonni “mana ijaarratanii keessa in jiraatu,” akkasumas ‘isa harkasaaniitiin itti dadhabanitti’ ni gammadu. (Isa. 65:21, 22) Hacuuccaan, hiyyummaafi beelli hin jiraatu. (Far. 72:13-16) Baabilon Guddittiin waan badduuf sana booda eenyuuniyyuu hin gowwoomsitu. (Mul. 18:8, 21) Namoonni duʼaa kaʼanii carraa barabaraaf lafarra jiraachuu argatu. (Isa. 25:8; HoE. 24:15) Namoonni miliyoonaan lakkaaʼamaniifi Yihowaadhaaf of murteessan abdii gammachiisaa qabu! Abdiiwwan Caaffata Qulqullaaʼoo keessatti kennaman kun dhuunfaadhaan akka nuu dhugoomaniif, karaa hafuraa guddina argisiisuufi jaarmiyaa Yihowaa wajjin qixxee deemuu keenya itti fufuu qabna.
17. Waaqeffannaa Yihowaadhaaf dhiheessinuufi jaarmiyaasaatiif ilaalcha akkamii qabaachuu qabna?
17 Yeroo dhumni biyya lafaa baayʼee dhihaate kanatti, amantiitti jabaannee itti haa fufnu; akkasumas qophii Yihowaan waaqeffannaadhaaf nuu godheef galateeffannaa akka qabnu haa argisiisnu! Daawit faarfatichi ilaalcha akkasii waan qabuuf akkas jedhee faarfateera: “Ani Waaqayyoon waan tokkicha nan kadhadha, isas argachuu nan barbaada; innis, bara jireenya koo hundumaa mana Waaqayyoo keessa jiraachuu, gaarummaa Waaqayyo hojjetu ilaaluu, mana qulqullummaa isaa keessattis isa yaadachuu dha.” (Far. 27:4) Hundi keenya Waaqayyotti maxxannee haa jiraannu, sabasaa wajjinis qixxee haa deemnu, akkasumas jaarmiyaa Yihowaa wajjin fuulduratti deemuu keenya itti haa fufnu!
KUUSAA KEENYA KEESSAA
YEROONSAA bara 1923dha. Saaʼoo Pooloo keessatti namoonni hedduun Galma Diraamaafi Muuziqaan itti dhihaatu tokko keessa guutaniiru! Wanta Joorji Yaangi sagalee cimaadhaan dubbatu dhagaʼuu dandeessaa? Haasaan inni dhiheessu hima himaan gara afaan Poortugaalitti hiikamaa jira. Namoonni 585 taʼan xiyyeeffannaadhaan dhaggeeffachaa jiru! Caqasoonni Macaafa Qulqulluu afaan Poortugaaliin pirojeektariidhaan argisiifamaa jiru. Xumura sagantichaarratti, buukleetiin Namoonni Yeroo Harʼaa Jiraniifi Miliyoonaan Lakkaaʼaman Matumaa Hin Duʼan! (afaan Poortugaaliin) jedhamu koppiin dhibbaan lakkaaʼamu dhaggeeffattoota sanaaf kan hirame siʼa taʼu, isaan keessaa muraasni Ingiliffaan, afaan Jarmaniifi afaan Xaaliyaaniitiin qophaaʼanii turan. Haasaan dhihaate buʼa qabeessa ture. Oduunsaas biyya guute. Galgala lama booda yeroo haasaan kan biraan dhihaatutti galmi sun ammas namoota hedduudhaan guute. Haataʼu malee, wanti kana hundaaf buʼuura taʼe maalidha?
Bara 1867tti, Saaraa Beeloonaa Fargusan, maatiishee wajjin Yuunaayitid Isteetisii gara Biraaziilitti godaantee turte. Bara 1899tti, Saaraan barreeffamoota Macaafa Qulqulluurratti hundaaʼaniifi quxisuunshee Yunaayitid Isteetisii fide tokko tokko yommuu dubbistetti, dhugaa akka argatte hubatte. Saaraan dubbisuu waan jaallattuuf, Masaraa Eegumsaa afaan Ingiliffaa fudhachuuf kontiraata galte. Ergaa Macaafa Qulqulluutti baayʼee waan gammaddeef, obboleessa keenya Chaarlis Teez Raasiliif, “Iddoon fagoon bira gaʼamuu hin dandeenye akka hin jirre ani ragaa taʼuu nan dandaʼa” jettee barreessitee turte.
Saaraa Fargusan, dhugaa Macaafa Qulqulluu lallabuuf wanta dandeessu hunda gooteetti. Haataʼu malee, isheefi maatiishee dabalatee namoota garaa qajeelaa qabaniifi Biraaziil keessatti argaman kaan eenyu akka gargaaru baayʼee ishee yaaddessa ture. Bara 1912tti namni tokko tiraaktii Namoonni Duʼan Eessa Jiru? jedhuufi afaan Poortugaaliin qophaaʼe hedduu fidee gara Saaʼoo Pooloo akka dhufu Betʼel Biruukiliinii isheetti himame. Barattoonni Macaafa Qulqulluu hedduun gara samii akka dhaqan eeganii akka turan bara 1915tti ennaa dhageessu baayʼee akka dinqisiifatte dubbatteetti. Achiis yaadashee akkas jechuudhaan barreessiteetti: “Biraaziiliifi Ameerikaan Kibbaahoo maal taʼu? . . . Ardiin Ameerikaa Kibbaa hammam balʼaa akka taʼe yoo beektan, hojiin midhaan sassaabuu hojjetamu hedduun akka hafe ni hubattu.” Eeyyee, hojii midhaan sassaabuu hojjetamuu qabu hedduutu jira ture!
Naannoo bara 1920tti, dargaggoonni Biraaziil markaba waraanaarraa hojjetan saddeet yeroo markabnisaanii suphamutti walgaʼii gumii Niiwu Yoorki Siitii keessatti godhamurratti argamanii turan. Gara Riyoo de Jeneerootti gaafa deebiʼan abdii haaraa Macaafa Qulqulluurraa baratan namoota kaanitti himanii turan. Sana booda utuma baayʼee hin turin Bitootessa 1923tti, Joorji Yaangi inni daawwataa olaanaa ture gara Riyoo de Jeneeroo dhaqee namoota fedhii qaban argate. Achiis barreeffamoonni hedduun gara afaan Poortugaalitti akka hiikaman haala mijeesse. Utuma baayʼee hin turin, gara magaalaa Saaʼoo Pooloo ishee jiraattota 600,000 qabduu dhaqe. Achittis akkuma seensarratti ibsame haasaa dhiheessuusaarrayyuu buukleetii Namoota Miliyoonaan Lakkaaʼaman jedhamu hedduu raabse. Yaangi, “Kophaakoo waanan taʼeef, gaazexaatti qofa fayyadamee lallabuuf dirqameera” jechuudhaan gabaaseera. Itti dabaluudhaanis, haasaawwan kun “Haasaa sabaa Biraaziil keessatti jalqaba maqaa I.B.S.A.* jedhamuun beeksifamaniifi namootaaf dhihaatan” akka turan gabaaseera.
Gabaasni Biraaziiliin ilaalchisee Masaraa Eegumsaa Muddee 15, 1923rratti baʼe akkas jedha: “Hojichi bakka sanatti gaafa Waxabajjii 1 akka eegaleefi yeroo sanatti barreeffamni tokkollee akka hin turre yommuu hubannu, Gooftaan hojicha baayʼee akka eebbise beekuu dandeenya.” Gabaasichi itti fufuudhaan akka ibsetti, haasaan obboleessi keenya Joorji Yaangi, Saaʼoo Poolootti dhiheesse haasaawwan 21n Waxabajjii 1 hanga Fulbaana 30tti dhihaatan keessaa 2 qofa ture. Namoonni haasaawwan kanarratti argaman walumaa galatti 3,600 turan. Riyoo de Jeneeroo keessatti ergaan Mootummichaa suutuma suuta babalʼachaa deeme. Jiʼoota muraasa gidduutti, barreeffamoonni keenya 7,000 ol taʼaniifi afaan Poortugaaliin qophaaʼan raabsamaniiru! Hunda caalaammoo, barruun Masaraa Eegumsaa maxxansa Sadaasa-Muddee 1923 jalqabee afaan Poortugaaliin maxxanfamuu eegalee ture.
Joorji Yaangi, Saaraa Fargusaniin daawwachuu yommuu deeme wanta raawwatame, Masaraan Eegumsaa akkas jechuudhaan gabaaseera: “Obboleettiin kun bakka inni boqotee jiru kan dhufte siʼa taʼu, yeroo sanaaf waan dubbattu wallaaltee turte. Harka obboleessa keenya Joorji Yaangi qabattee, ijasaa keessa ilaalaa erga turtee booda dhumarratti, ‘Dhuguma kanan ilaalaa jiru Piilgiriimiidhaa?’ isaan jette.” Utuma baayʼee hin turin isheefi ijoolleenshee afur ni cuuphaman. Cuuphamuudhaaf waggoota 25 eeguun ishee barbaachisee ture! Masaraan Eegumsaa Hagayya 1, 1924 maxxansame, namoota Biraaziilitti cuuphaman 50 keessaa baayʼeensaanii kan dhufan Riyoo de Jeneeroodhaa akka taʼe gabaaseera.
Amma gara waggoota 90 booda, “Biraaziiliifi Ameerikaan Kibbaahoo maal taʼu?” jennee gaafachuun nu hin barbaachisu. Biraaziil keessatti Dhugaa Baatota Yihowaa 760,000 ol taʼantu misiraachoo Mootummichaa labsaa jira. Ameerikaa Kibbaa keessattimmoo dhugaan Mootummichaa afaan Poortugaal, Ispaanishiifi, afaan achi keessatti dubbatamu hedduudhaan lallabamaa jira. Yaanni Saaraan Fargusan bara 1915tti, ‘hojiin midhaan sassaabuu hojjetamu hedduun akka hafe’ dubbatte sirrii ture.—Kuusaa keenya Biraaziilitti argamu keessaa.
^ KEY. 6 Gabaajeen I.B.S.A. jedhu Waldaa Barattoota Macaafa Qulqulluu Addunyaa Maraa kan argisiisudha.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32
^ ***sny55 ful. 54 Hojii Makaraarratti Gammachuudhaan Hirmaachuu***
Faarfannaa 44
Hojii Makaraarratti Gammachuudhaan Hirmaachuu
(Maatewos 13:1-23)
1. Guyyoota dhumaa keessa jirraa,
Mirga guddaas arganneerraa.
Ergamoonni midhaan sassaabu;
Qooda qabna hojicharraa.
Hojicha dursee jalqabuudhaan
Kiristos fakkeenya ta’aa.
Gammachuudhaan irratti bobbaanaa
Kun mirga hin argamnedha.
2. Yihowaafi nama jaallachuun
Saffisuudhaaf nu gargaaraa.
Atattamaan lallabuu qabnaa,
Badiisichi dhihaateeraa.
Waaqayyo wajjin waan hojjennuuf
Gammachuu guddaa argannaa.
Badhaasa hunda caalu eeggannaa,
Hojicharratti jabaannaa.
(Dabalataan Mat. 24:13; 1 Qor. 3:9; 2 Xim. 4:2 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 55 Fuulduratti Adeemi!***
Faarfannaa 45
Fuulduratti Adeemi!
(Ibroota 6:1)
1. Guddadhuu guddadhuu ga’eessummaattii!
Dandeettii guddifachuun fedha Waaqayyoti.
Jabaadhuu argami tajaajilattii,
Gammadi eebbasaatti.
Ga’ee qabda hojicha keessaa,
Beekta Yesus kana gochuusaa.
Hin kuftuu Waaqakee qabi harkasaa,
Jaji qajeelummaasaa.
2. Jabaadhuu jabaadhuu dubbicha labsii!
Ergaa jireenyaa nama hundatti beeksisi.
Warra kaanii wajjin Uumaakee faarsii,
Mana dhaqii barsiisii.
Diinni si doorsisuu barbaadaa
Lallabi tuffachuudhaan sodaa.
Mootummaan Waaqayyoo dhufuusaa ibsii.
Namoota dhageessisii.
3. Jabaadhuu jabaadhuu carraaqqii keettii
Hojii sii kennamu hojjedhu ciminattii.
Hafuura Waaqayyoorraa argattuttii.
Gammadi Yihowaattii.
Jaalladhuu namoota hundumaa.
Deebi’ii tuquuf garaa namaa.
Haaguddatan gargaari ammaa ammaa,
Dhugaan kanaan ibsamaa.
(Dabalataan Filp. 1:27; 3:16; Ibr. 10:39 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 32 Mallattoo Duuka Buutuu***
Faarfannaa 25
Mallattoo Duuka Buutuu
(Yohannis 13:34, 35)
1. Warri taanee Kiristiiyaanaa
Seera abboomamnuuf qabnaa.
Seerri kun hundarra ni caalaa;
Kiristos qaba jaalalaa.
Nuyis ni deemna karaasaarraa;
Lubbuusaa aarsaa godheeraa.
Fakkeenya hordofnu nuu kaa’eeraa;
Bartoota isaa taaneerraa.
2. Jaalalli hin kufu tasumaa
Warra dadhaboodhaaf dhimma.
Jaalala argisiisuu qabna,
Tajaajilatti bobbaanaa.
Jaalalli kun baay’ee addadhaa
Halagaallee tokko godhaa.
Akka wal jaallannu hin shakkinuu;
Kanumaan itti haa fufnuu.
(Dabalataan Rom. 13:8; 1 Qor. 13:8; Yaq. 2:8; 1 Yoh. 4:10, 11 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 54 Hojii Makaraarratti Gammachuudhaan Hirmaachuu***
Faarfannaa 44
Hojii Makaraarratti Gammachuudhaan Hirmaachuu
(Maatewos 13:1-23)
1. Guyyoota dhumaa keessa jirraa,
Mirga guddaas arganneerraa.
Ergamoonni midhaan sassaabu;
Qooda qabna hojicharraa.
Hojicha dursee jalqabuudhaan
Kiristos fakkeenya ta’aa.
Gammachuudhaan irratti bobbaanaa
Kun mirga hin argamnedha.
2. Yihowaafi nama jaallachuun
Saffisuudhaaf nu gargaaraa.
Atattamaan lallabuu qabnaa,
Badiisichi dhihaateeraa.
Waaqayyo wajjin waan hojjennuuf
Gammachuu guddaa argannaa.
Badhaasa hunda caalu eeggannaa,
Hojicharratti jabaannaa.
(Dabalataan Mat. 24:13; 1 Qor. 3:9; 2 Xim. 4:2 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 53 Dammaqi, Jabaadhu, Cimi!***
Faarfannaa 43
Dammaqi, Jabaadhu, Cimi!
(1 Qorontos 16:13)
1. Dammaqi jabaadhu cimi,
Duubatti hin jedhiinii.
Mo’icha guddaa argattaa,
Matumaa hin laafiini.
Ajaja Yesuus ni hordofnnaa,
Hojii keenyaan ni argisiisnaa.
(Wallee)
2. Dammaqi of hin gatiini,
Ajajamuuf qophaa’ii.
Ajaja garbichi Yesus,
Sii dabarsu dhaga’i.
Gorsa jaarsolii hin tuffatin,
Tiksee hoolotasaatii isaan.
(Wallee)
3. Dammaqnee misiraachichaaf,
Tokkummaadhaan falminaa.
Diinonni nu mormaniyyuu,
Hanga dhumaa labsinaa.
Tokkummaadhaan isa faarfannaa.
Guyyichi dhihaachuusaa beeknaa.
(WALLEE)
Dammaqi jabaadhutii cimi!
Matumaa hin laafiini!
(Dabalataan Mat. 24:13; Ibr. 13:7, 17; 1 Phe. 5:8 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 64 Tokkummaadhaan Waliin Hojjedhaa***
Faarfannaa 53
Tokkummaadhaan Waliin Hojjedhaa
(Efesoon 4:3)
1. Walitti nu qabe Waaqni.
Nuu kennameera abdiinii.
Tokkummaafi nagaa qabnaa,
Kanaan ni gammannaa.
Ni feena tokkummaa;
Walta’uun dammaa.
Waaqni hojii nuu kenneeraa.
Ilmasaatiin nu gargaaraa.
Tajaajilla tokko taanee,
Hojjenna dhimminee.
2. Ni kadhanna tokko ta’uuf
Gaarummaa argisiisuudhaaf,
Jaalalli hundaaf ba’eessaa,
Nagaa argamsiisaa.
Nagaan nu haaromsaa,
Nu gammachiisaa.
Jaalala dhugaa qabaannaan,
Nagaa nuu buusa Yihowaan.
Ni jiraanna tokkummaadhaan,
Eeyyee barabaraan.
(Dabalataan Mik. 2:12; Sef. 3:9; 1 Qor. 1:10 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 55 Fuulduratti Adeemi!***
Faarfannaa 45
Fuulduratti Adeemi!
(Ibroota 6:1)
1. Guddadhuu guddadhuu ga’eessummaattii!
Dandeettii guddifachuun fedha Waaqayyoti.
Jabaadhuu argami tajaajilattii,
Gammadi eebbasaatti.
Ga’ee qabda hojicha keessaa,
Beekta Yesus kana gochuusaa.
Hin kuftuu Waaqakee qabi harkasaa,
Jaji qajeelummaasaa.
2. Jabaadhuu jabaadhuu dubbicha labsii!
Ergaa jireenyaa nama hundatti beeksisi.
Warra kaanii wajjin Uumaakee faarsii,
Mana dhaqii barsiisii.
Diinni si doorsisuu barbaadaa
Lallabi tuffachuudhaan sodaa.
Mootummaan Waaqayyoo dhufuusaa ibsii.
Namoota dhageessisii.
3. Jabaadhuu jabaadhuu carraaqqii keettii
Hojii sii kennamu hojjedhu ciminattii.
Hafuura Waaqayyoorraa argattuttii.
Gammadi Yihowaattii.
Jaalladhuu namoota hundumaa.
Deebi’ii tuquuf garaa namaa.
Haaguddatan gargaari ammaa ammaa,
Dhugaan kanaan ibsamaa.
(Dabalataan Filp. 1:27; 3:16; Ibr. 10:39 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 34 Yihowaa Deggeri!***
Faarfannaa 27
Yihowaa Deggeri!
(Ba’uu 32:26)
1. Burjaajofneefi gaddinee turree,
Xoofoo amantii sobaarraa dhugnee;
Waa’ee Mootummichaa dhaggeeffannee
Amma baay’ee gammanne gammanne.
(Wallee)
2. Garaa guutuudhaan Waaqaaf hojjenna,
Dhugaasaa nama hundatti himna,
Obbolootaa wajjin isa jajnaa,
Ni faarfanna maqaasaa faarfanna.
(Wallee)
3. Hin sodaannu gochawwan Seexanaa.
Yihowaan nu gargaara ni beekna.
Lakkofsi keenya xinnoo ta’uyyuu,
Waaqni nu hin gatu yoomumayyuu.
(WALLEE)
Yihowaa deggerii;
Itti of laadhuu.
Matumaa sin gatu;
Ifaan jiraadhu.
Dubbadhu dubbadhu
Nagaaf birmaduu.
Bulchiinsi Kiristos
Haa babal’atuu.
(Dabalataan Far. 94:14; Fak. 3:5, 6; Ibr. 13:5 ilaali.)
^ ***w11 1/1 ful. 12-14 Maree Macaafa Qulqulluurratti Hundaaʼe Hafuurri Qulqulluun Maalidha?***
Maree Macaafa Qulqulluurratti Hundaaʼe Hafuurri Qulqulluun Maalidha?
DHUGAA BAATONNI YIHOWAA waaʼee Macaafa Qulqulluu namootaa wajjin mariʼachuun isaan gammachiisa. Gaaffii Macaafa Qulqulluurraa deebiisaa argachuu barbaaddu tokko qabdaa? Wantoota Dhugaa Baatonni Yihowaa itti amanan ykn haala amantiisaanii wajjin wal qabateen wantoota isaan raawwatan beekuu barbaaddaa? Taanaan, yeroo ittaanutti Dhugaa Baatota keessaa nama tokkoo wajjin yeroo wal argitu, gaaffii kana isaan gaafachuurraa duubatti hin jedhin. Dhugaa Baatonni Yihowaa dhimma akkasiirratti sii wajjin mariʼachuun isaan gammachiisa.
Mareen armaan gaditti dhihaate, maree Dhugaa Baatonni Yihowaa namootaa wajjin gochuu dandaʼan keessaa tokkodha. Mee Dhugaa Baatuun Caalaa jedhamu tokko manaa gara manaatti yeroo tajaajilu nama Gurmuu jedhamuu wajjin akka wal arge goonee haa yaadnu.
“Hafuurri Qulqulluun” Maalidha Jettee Amanta?
Gurmuu: Isin Dhugaa Baatonni Yihowaa hafuura qulqulluutti waan hin amanneef, Kiristiyaanota akka hin taane dhagaʼeera.
Caalaa: Duraan dursee Kiristiyaanota akka taane sii mirkaneessuun barbaada. Ganama kana manakee kanan dhufe Yesus Kiristositti waanan amanuufidha. Duuka buutonnisaa akka lallaban kan ajaje isadha. Mee gaaffii tokkon si gaafadha! “Hafuurri qulqulluun” maalidha jettee amanta?
Gurmuu: Hafuurri qulqulluun qaama Sillaasee isa sadaffaa, Yesus, akka nuuf dubbatu waadaa gale taʼuusaan amana. Hafuurri kun wantan jireenyakoo keessatti bakka guddaa kennuufidha. Jireenyakoo keessatti hafuura kana akkan qabu akka natti dhagaʼamun barbaada.
Caalaa: Kun ilaalcha namoonni baayʼeen hafuura qulqulluudhaaf qabanidha. Yeroo muraasa dura, dhimma kana ilaalchisee wanta Macaafni Qulqulluun jedhu qoruuf carraa argadheen ture. Daqiiqaa muraasa yoo qabaatte, wantan baradhe sitti argisiisuun barbaada.
Gurmuu: Tole, natti argisiisi.
Caalaa: Yerookee akkan hin fudhanneef, dhimma kana ilaalchisee yaada tokko qofarrattan xiyyeeffadha. Hafuurri qulqulluun, isa nuuf dubbatuufi Yesus akka nuu ergu waadaa nuu galedha jettee turte. Anis yaadakee kanarratti waliin gala. Haataʼu malee hafuurri qulqulluun qaama kan qabuufi Waaqayyoo wajjin qixxeedha jechuukeetii?
Gurmuu: Eeyyee, wantin baradhe kanadha.
Hafuurri Qulqulluun Qaama Qabaa?
Caalaa: Mee hafuurri qulqulluun qaama qabaachuufi dhiisuusaa hubachuuf yaada Macaafa Qulqulluu tokko haa ilaallu. Atis caqasa kana beekta taʼa. Caqasichi Hojii Ergamootaa 2:1-4rra kan jiru siʼa taʼu, akkas jedha: “Ayyaanni guyyaa shantammaffaa inni ‘Phenxeqostee’ jedhamee beekame yommuu gaʼe, hundinuu iddoo tokkotti walitti qabamanii turan. Dingatas huursaan waaqa irraa akka bubbee bubbisuutti dhagaʼamee, manicha isaan keessa jiranis guute. Arraba ibiddaa kan fakkaatan isaanitti mulʼatan, gargar tamsaʼaniis, wanti akka arraba ibiddaa kun tokkon tokkon isaanii irra taaʼan. Yommus hundumti isaanii hafuura qulqulluudhaan guutaman; akka hafuurri dubbachuu isaa isaaniif kennetti, afaan garaa garaa dubbachuu jalqaban.”
Gurmuu: Seenaa kana beeka.
Caalaa: Gurmuu, mee yaadi, qaamni tokko qaama kan biraatiin guutamuu dandaʼaa?
Gurmuu: Guutamuu hin dandaʼu.
Caalaa: Mee yaada Yoʼel 2:28rra jiru haa ilaallu. Kutaan jalqabaa caqasa kanaa, “Waaqayyo ammas, ‘Bara booddeetti ani hafuura koo nama hundumaa irratti nan dhangalaasa’ [jedha]” jedha. Gurmuu, mee gaaffii tokkon si gaafadha; Waaqayyo, Waaqa isaa wajjin qixxee taʼerraa muraasasaa fuudhee dhangalaasuu kan dandaʼu sitti fakkaataa?
Gurmuu: Lakki.
Caalaa: Yohannis Cuuphaanimmoo hafuura qulqulluudhaan guutamuu ibsuuf, jecha adda taʼe tokkotti fayyadameera. Jechi kun Maatewos 3:11rratti argama. Mee caqasa kana dubbistaa?
Gurmuu: “Yaada garaa keessanii geddarachuu keessaniif bishaaniin isin nan cuupha, inni ana booddee dhufu garuu ana irra in jabaata, anis kophee miilla isaatii illee baachuudhaaf nama taʼu miti; inni hafuura qulqulluudhaa fi ibiddaan isin in cuupha.”
Caalaa: Galatoomi. Yohannis Cuuphaan hafuura qulqulluudhaan maaltu akka raawwatamu dubbachuusaa hubattee?
Gurmuu: Waaʼee hafuura qulqulluudhaan cuuphamuu dubbate.
Caalaa: Sirriidha. Waaʼee ibiddaan cuuphamuus dubbachuusaa qalbeeffadhu. Ibiddi qaama akka hin qabne beekamaadha. Caqasni kun hafuurri qulqulluun qaama akka qabu dubbachaa kan jiru sitti fakkaataaree?
Gurmuu: Lakki.
Caalaa: Kanaaf, caqasawwan dubbisne kanarraa kaʼuudhaan, hafuurri qulqulluun qaama hin qabu jechuu dandeenya.
Gurmuu: Eeyyee hin qabu.
Hafuurri Qulqulluun Kan Nuuf “Dubbatu” Akkamitti?
Caalaa: Sila jecha ‘isa isiniif dubbatu’ jedhu caqastee turte. Yesus, Yohannis 14:26rratti hafuurri qulqulluun ‘isa nuuf dubbatu’ akka taʼe caqaseera. Mee caqasicha waliin haa dubbisnu. Caqasichi, “Inni isiniif dubbatu hafuurri qulqulluun, inni abbaan maqaa kootiin ergu garuu, waan hundumaa isin in barsiisa, waanan isinitti hime hundumaas isin in yaadachiisa” jedha. Namoonni tokko tokko, caqasni kun hafuurri qulqulluun kan dubbatuufi barsiisaa akka taʼe waan ibsuuf, yaada hafuurri qulqulluun qaama qaba jedhu kan deggeru isaanitti fakkaata.
Gurmuu: Eeyyee, anis yeroo hunda akkas akka taʼen yaada.
Caalaa: Yesus asirratti jecha dubbii dachaa qabutti fayyadamuusaa turee laata? Yesus Luqaas 7:35rratti, “Ogummaan Waaqayyoo ijoollee ogummaa hundumaa biratti dhugaa argate” jechuudhaan waaʼee ogummaa dubbachuusaa qalbeeffadhu. Ogummaan qaama qabaa? Ijoolleehoo qaba jechuudhaa?
Gurmuu: Lakki. Kun yaada dubbii dachaa qabu akka taʼe ifadha.
Caalaa: Sirriidha. Yesus ogummaan hojiisaadhaan kan mulʼatu akka taʼe ibsuusaa ture. Macaafni Qulqulluun yeroo baayʼee wanta lubbuu hin qabne tokko akka wanta lubbuu qabuutti fakkeenyaan ibsa. Nuyis haasaa keenya keessatti yeroo baayʼee jechoota dubbii dachaa qabanitti ni fayyadamna. Fakkeenyaaf, ganama nama gammachiisu akkasiitti “Mee aduun akka seentu foddaa bani” jechuun baramedha mitii?
Gurmuu: Anumtiyyuu akkas jedhee beeka.
Caalaa: Yeroo akkas jettu aduun akkuma namaatti gara manakee akka dhuftu dubbachuu keetii?
Gurmuu: Akkas jechuukoo miti. Dubbii dachaatti fayyadamuu kooti.
Caalaa: Kanaaf, Yesusis hafuurri qulqulluun kan nuuf dubbatu ykn barsiisaa akka taʼe yeroo ibsu dubbii dachaatti fayyadamuusaatii laata?
Gurmuu: Natti fakkaata. Kun caqasawwan hafuurri qulqulluun namootarratti akka dhangalaʼu, akkasumas namoonni hafuura qulqulluudhaan akka cuuphaman ibsaniifi olitti dubbistee wajjin kan walsimudha. Haataʼu malee, hafuurri qulqulluun qaama kan hin qabaane yoo taʼe, maalidha jettee yaaddaree?
Hafuurri Qulqulluun Maalidha?
Caalaa: Yesus Hojii Ergamootaa 1:8rratti hafuurri qulqulluun maal akka taʼe ibseera. Caqasa kana dubbisuu dandeessaa?
Gurmuu: “Hafuurri qulqulluun yommuu isin irra buʼu, humna in godhattu; Yerusaalemitti, Yihudaa hundumaatti, Samaariyaatti, hamma andaara lafaattis dhuga-baatuu koo in taatu.”
Caalaa: Yesus asirratti hafuurri qulqulluun humna taʼuusaa akka dubbate hubadhu. Caqasawwan kanaan dura dubbisnerraa kaʼuudhaan, humni kun eessaa dhufa jettee yaadda?
Gurmuu: Waaqayyo, Abbaa biraa dhufa.
Caalaa: Sirriidha. Hafuurri qulqulluun humna Waaqayyo uumama cufa uumuuf itti fayyadamedha. Macaafni Qulqulluun Uumama 1:2rratti, “Hafuurri Waaqayyoos bishaan irra in sosochoʼa ture” jedha. Hafuurri Waaqayyoo ykn hafuurri qulqulluun humna hojiirra jiruufi ijaan hin argamne yommuu taʼu, Waaqayyo kaayyoosaa raawwachiisuufi fedhasaa ibsuuf humna kanatti fayyadama. Mee caqasa dabalataa tokko waliin haa ilaallu. Caqasichi Luqaas 11:13dha. Caqasa kana dubbistaa laata?
Gurmuu: “Egaa isin hamoota taatanii utuu jirtanii, ijoollee keessaniif kennaa gaarii kennuu erga beektanii, abbaan keessan inni waaqa irraa immoo, hammam isin caalaa warra isa kadhataniif hafuura qulqulluu kenna!”
Caalaa: Abbaan keenya inni samiirra jiru hafuura qulqulluurratti aangoo kan qabuufi namoota isa gaafataniif kan kennu erga taʼe, hafuurri qulqulluun Abbaa wajjin qixxee taʼuu dandaʼaa?
Gurmuu: Lakki. Wanti jechuu barbaadde naa galeera.
Caalaa: Gurmuu, amma yeroo si jalaa fudhachuu hin barbaadu. Daqiiqaa muraasa qofa akka qabdu natti himtee turte. Maree keenya xumuruuf mee gaaffii tokkon si gaafadha. Caqasawwan olitti dubbisnerraa kaʼuudhaan, hafuurri qulqulluun maalidha jetta?
Gurmuu: Hafuurri qulqulluun humna Waaqayyoo isa hojiirra jirudha.
Caalaa: Sirriidha. Kanaaf Yesus Yohannis 14:26rratti hafuurri qulqulluun akka dubbatu ykn barsiisaa akka taʼe yeroo ibsu dubbii dachaatti fayyadamuusaa ture.
Gurmuu: Kana matumaa hin beekun ture.
Caalaa: Yaada Yesus dubbaterraa barumsa baayʼee nama jajjabeessu baranna.
Gurmuu: Maal baranna?
Caalaa: Haalawwan rakkisaa taʼan yeroo nu mudatan, Waaqayyo hafuurasaatiin akka nu gargaaru isa gaafachuu dandeenya. Waaʼeesaa wanta dhugaa taʼe akka barannu akka nu gargaarus gaafachuu dandeenya.
Gurmuu: Baayʼee gaariidha. Dhimma kanarratti caalaatti itti yaaduun qaba.
Caalaa: Deemuukoo dura, wanta irratti yaaddu kan biraa tokkon sitti hima. Hafuurri qulqulluun humna Waaqayyoo isa hojiirra jiru waan taʼeef, Waaqayyo wanta barbaade raawwachuuf itti fayyadamuu dandaʼa.
Gurmuu: Sirriidha.
Caalaa: Maarree Waaqayyo dhiphinaafi hammeenya biyya lafaarra jiru hunda balleessuuf humnasaa isa daangaa hin qabne kanatti maaliif hin fayyadamne? Gaaffii kana gaafattee beektaa?
Gurmuu: Eeyyee, gaafadhee beeka.
Caalaa: Torban itti aanu saʼaatuma kanatti dhufee utuu irratti mariʼannee maal sitti fakkaata?
Gurmuu: Baayʼee natti tola. Jedhi egaa ammasitti nagaan turi.
[Miiljalee]
Odeeffannoo dabalataa argachuu yoo barbaadde, kitaaba Dhugaa Baatota Yihowaatiin qophaaʼeefi Macaafni Qulqulluun Maal Barsiisa? jedhamu boqonnaa 11 ilaali.
^ ***w12 4/1 ful. 20-22 Maree Macaafa Qulqulluurratti Hundaaʼe Yesus Waaqayyodhaa?***
Maree Macaafa Qulqulluurratti Hundaaʼe Yesus Waaqayyodhaa?
DHUGAA BAATONNI YIHOWAA waaʼee Macaafa Qulqulluu namootaa wajjin mariʼachuun isaan gammachiisa. Gaaffii Macaafa Qulqulluurraa deebiisaa argachuu barbaaddu tokko qabdaa? Wantoota Dhugaa Baatonni Yihowaa itti amanan ykn haala amantiisaanii wajjin wal qabateen wantoota isaan raawwatan beekuu barbaaddaa? Taanaan, yeroo ittaanutti Dhugaa Baatuu Yihowaa tokko yommuu argattu, gaaffii kana isa gaafachuurraa duubatti hin jedhin. Dhugaa Baatonni Yihowaa dhimma akkasiirratti sii wajjin mariʼachuun isaan gammachiisa.
Mareen armaan gadii, maree Dhugaa Baatonni Yihowaa namootaa wajjin gochuu dandaʼan keessaa tokkodha. Dhugaa Baatuun Daraartuu jedhamtu tokko gara mana dubartii Gaaddisee jedhamtu tokkoo dhaqxe haa jennu.
Yesusitti Hin Amantan Inni Jedhamu Dhugumaa?
Gaaddisee: Qeesiin keenya Dhugaa Baatonni Yihowaa Yesusitti hin amanan jedheera. Kun dhugaadhaa?
Daraartuu: Yesusitti akka amannu sii mirkaneessuun barbaada. Yesusitti amanuun fayyinaaf barbaachisaa akka taʼe ni amanna.
Gaaddisee: Anis nan amana.
Daraartuu: Kanaaf, kun wanta lamaan keenyayyuu itti amannudha jechuudha. Utuu dubbannuu, ani Daraartuun jedhama. Maqaankee eenyu?
Gaaddisee: Gaaddiseedha.
Daraartuu: Gaaddisee, Dhugaa Baatonni Yihowaa dhuguma Yesusitti ni amanu erga taʼee, namoonni kaan hin amanan kan jedhan maaliifi? jettee yaadda taʼa.
Gaaddisee: Eeyyee, maaliifi garuu?
Daraartuu: Gabaabumatti, nuyi Yesusitti ni amanna; garuu wanta namoonni waaʼeesaa dubbatan hunda amanna jechuu miti.
Gaaddisee: Fakkeenyaaf maalfaa?
Daraartuu: Fakkeenyaaf, namoonni tokko tokko Yesus namuma gaarii qofa ture jedhu. Nuyi garuu kanarratti walii hin gallu.
Gaaddisee: Anis kanatti hin amanu.
Daraartuu: Kunis wanta lamaan keenyayyuu irratti walii galludha jechuudha. Fakkeenyi lammaffaanimmoo, Dhugaa Baatonni Yihowaa, barumsa Yesus garaagarummaa Abbaasaa wajjin qabu ilaalchisee barsiisee wajjin wanta wal faallessu hin fudhatan.
Gaaddisee: Maal jechuu keeti?
Daraartuu: Amantiiwwan hedduun Yesus Waaqayyodha jedhanii barsiisu. Atis kana barattee taʼuu dandaʼa.
Gaaddisee: Eeyyee, qeesiin keenya Waaqayyoofi Yesus tokkodha nuun jedheera.
Daraartuu: Garuu, waaʼee Yesus dhugaasaa beekuuf malli hundarra caalu, wanta innumti waaʼee ofiisaa barsiise qorachuu sitti hin fakkaatuu?
Gaaddisee: Kanarratti waliin gala.
Yesus Maal Jedhe?
Daraartuu: Mee caqasa Macaafa Qulqulluu yaada kana nuu ibsu tokko haa ilaallu. Yohannis 6:38 maal akka jedhu qalbeeffadhu. Yesus, “Fedha ofii kootii raawwachuudhaaf miti, fedha isa ana ergee raawwachuudhaafan waaqa irraa gad buʼe malee” jedheera. Yesus Waaqayyo yoo taʼe, asirratti gaaffiin tokko ni kaʼa.
Gaaddisee: Gaaffiin akkamii?
Daraartuu: Yesus, gara lafaa kan dhufe fedha ofiisaa raawwachuuf akka hin taane dubbachuusaa qalbeeffadhu.
Gaaddisee: Eeyyee, fedha qaama isa ergee raawwachuu akka dhufe dubbateera.
Daraartuu: Yesus Waaqayyo erga taʼee, samiirraa kan gadi isa erge eenyuree? Yesus fedha qaama sanaa kan raawwatehoo maaliifi?
Gaaddisee: Yaannikee naa galaa jira. Garuu caqasni kun qofti Yesus Waaqayyo akka hin taane kan mirkaneessu natti hin fakkaatu.
Daraartuu: Yaada Yesus yeroo kan biraatti dubbates ilaaluu dandeenya. Wangeela Yohannis boqonnaa itti aanurrattis yaada kanaan wal fakkaatu dubbateera. Mee Yohannis 7:16 dubbisi!
Gaaddisee: Tole. “Yesus immoo isaaniif deebisee, ‘Barsiifni ani barsiisu kan koo miti, kan isa ana ergee ti malee.’”
Daraartuu: Galatoomi, Gaaddisee. Akka caqasni kun jedhutti, Yesus yaada ofiisaa barsiisee?
Gaaddisee: Lakki, barumsi inni barsiise kan isa erge Sanaa akka taʼe dubbateera.
Daraartuu: Sirriidha. Kunimmoo gaaffii, ‘Yesusiin kan erge eenyu? Dhugaa inni barsiise kan isaa kennehoo eenyu?’ jedhu kaasa. Maarree, Qaamni kun Yesusirra kan caalu mitii? Kana malees, inni erge isa ergamerra ni caala.
Gaaddisee: Baayʼee nama dinqisiisa. Kanaan dura caqasa kana dubbisee hin beeku.
Daraartuu: Wanta Yesus Yohannis 14:28ratti dubbates ilaali: “‘Amma nan adeema deebiʼees isin bira nan dhufa’ akkan isiniin jedhe dhageessaniittu; utuu na jaallattu taatanii, waanan gara abbaa dhaquuf in gammaddu turtan, abbaan na caalaʼo.” Caqasa kanarraa akka ilaallutti, Abbaasaa wajjin haala wal qabateen Yesus iddoo akkamii akka qabu itti dhagaʼama jettee yaadda?
Gaaddisee: Abbaan isarra akka caalu dubbate. Kanaaf, isarra Waaqayyo akka caalu kan amanu natti fakkaata.
Daraartuu: Sirriidha. Mee fakkeenya kan biraa ilaaluuf, Yesus bartootasaatiin maal akka jedhe Maatewos 28:18rraa haa dubbisnu. Caqasichi, “Gooftummaan hundinuu waaqa irratti lafa irrattis anaaf kennameera” jedha. Yesus, yeroo hunda aangoo hundumaa akka qabu dubbateeraa?
Gaaddisee: Lakki, aangoon akka isaaf kenname dubbate.
Daraartuu: Utuu Yesus Waaqayyo taʼee garuu, aangoon dabalataa akkamitti kennamuufii dandaʼa? Eenyutummoo isaaf kenna?
Gaaddisee: Mee yaada kana irra deebiʼeen itti yaada.
Eenyutti Dubbachaa Ture?
Daraartuu: Dhuguma Yesus Waaqayyo utuu taʼee gaaffiin gara biraanis ni kaʼa.
Gaaddisee: Gaaffiin akkamii?
Daraartuu: Wanta cuuphamuu Yesus ilaalchisee ibsamedha. Yaada Luqaas 3:21, 22rra jiru qalbeeffadhu. Caqasa kana dubbistaa?
Gaaddisee: “Yeroo namoonni hundinuu cuuphamanitti, Yesusis in cuuphame; utuu inni kadhachuutti jiruus waaqni baname. Hafuurri qulqulluun bifa gugeetiin mulʼatee irra buʼe; sagaleenis waaqa irraa dubbatee, ‘Ati ilma koo isa jaallatamaa dha; gammachuun koos sitti in raawwatama’ jedhe.”
Daraartuu: Yesus yeroo cuuphamu maal gochaa akka ture hubattee?
Gaaddisee: Kadhachaa ture.
Daraartuu: Eeyyee. Garuu, ‘Yesus Waaqayyo erga taʼee eenyuun kadhachaa ture?’ jennee gaafachuu qabna.
Gaaddisee: Kun gaaffii sirriidha. Qeesii keenya gaafachuun qaba.
Daraartuu: Akkuma Yesus bishaan keessaa baʼeen qaamni samiirraa dubbate akka jirus hubadhu. Qaamni sun maal akka jedhe hubatteettaa?
Gaaddisee: Yesus Ilmasaa akka taʼe, Yesusiin akka jaallatuufi gammachuunsaa akka isatti raawwatamu ibseera.
Daraartuu: Sirriidha. Yesus Waaqayyo yoo taʼe garuu, samiirraa kana kan dubbate eenyuree?
Gaaddisee: Kana dura karaa kanaan irratti yaadee hin beekun ture.
“Abbaa” Fi “Ilma” Kan Jedhaman Maaliifi?
Daraartuu: Mee karaa gara biraadhaanimmoo irratti haa yaannu: Yesus, Waaqayyo Abbaasaa isa samii taʼuusaa akka dubbate dubbisneerra. Yeroo Yesus cuuphamettimmoo, sagaleen samiidhaa dhufe tokko Yesus Ilmasaa akka taʼe dubbateera. Yesus Ilma Waaqayyoo taʼuusaa ifatti dubbateera. Ati, namoonni lama qixxee taʼuusaanii na barsiisuu utuu barbaaddee, miseensota maatii keessaa warra kam akka fakkeenyaatti fayyadamta?
Gaaddisee: Obbolaa lamattin fayyadama.
Daraartuu: Eeyyee. Tariimmoo lakkuu wal fakkaatanitti fayyadamta taʼa. Yesus garuu Waaqayyoon akka Abbaatti, ofimmoo akka Ilmaatti ibse. Kanaaf, Yesus ergaa akkamii dabarsaa kan ture sitti fakkaata?
Gaaddisee: Yaannikee naa galeera. Yesus inni tokko isa kaanirra umriifi aangoodhaan akka caalu ibsaa jira.
Daraartuu: Sirriidha. Mee yaadi: Ati obbolaa ykn lakkuuwwanitti fayyadamtee namoota wal qixxee taʼan fakkeenya gaariidhaan ibsuu dandeesseetta. Dhuguma Yesus Waaqayyo utuu taʼee, Barsiisaa Guddaa waan taʼeef fakkeenya akkasiitti yookiinimmoo fakkeenya yaada kana caalaatti ifa godhu fayyadamuu hin dandaʼu turee?
Gaaddisee: Ni dandaʼa.
Daraartuu: Inni garuu, walitti dhufeenya Waaqayyoo wajjin qabu ibsuuf jecha “Abbaa” fi “Ilma” jedhutti fayyadame.
Gaaddisee: Kun yaada gaariidha.
Duuka Buutonni Yesus Warri Durii Maal Jedhan?
Daraartuu: Daqiiqaa muraasa yoo qabaatte, dhumarratti yaada dabalataa tokko kaasuun barbaada.
Gaaddisee: Daqiiqaa muraasa qaba.
Daraartuu: Dhuguma Yesus Waaqayyo utuu taʼee, bartoonnisaa yaada kana kallattiidhaan kan dubbatan sitti hin fakkaatuu?
Gaaddisee: Akkas kan godhan natti fakkaata.
Daraartuu: Garuu, Caaffata Qulqullaaʼoo keessaa bakka kamittiyyuu akkas jedhanii hin barsiisne. Kanaa mannaa duuka buutota Yesus keessaa tokko kan ture Phaawulos ergamaan maal jedhee akka barreesse qalbeeffadhu. Filiphisiiyus 2:9rratti, erga Yesus duʼeefi duʼaa kaʼee booda Waaqayyo maal akka godhe yeroo ibsu, “Waaqayyo waan hundumaa irra caalchisee guddaa ol isa [Yesusiin] qabe; maqaa isa maqaa kam irra iyyuu caalu kenneeraaf” jedheera. Caqasni kun Waaqayyo Yesusiif maal akka godhe dubbata?
Gaaddisee: Waan hundarra caalchisee guddaa akka ol isa qabe dubbata.
Daraartuu: Sirriidha. Haataʼu malee, Yesus duʼuusaa dura Waaqayyoo wajjin qixxee utuu taʼeefi boodammoo Waaqayyo guddaa kan ol isa qabe yoo taʼe, Waaqayyorra caaluu isatti hin taʼuuree? Qaamni Waaqayyorra caaluu dandaʼummoo jiraa?
Gaaddisee: Eenyuyyuu isa caaluu hin dandaʼu. Kun waan hin taanedha.
Daraartuu: Anis kanarrattan walii gala. Ragaa kana hunda yeroo ilaaltu, Macaafni Qulqulluun Yesus Waaqayyodha jedhee kan barsiisu sitti fakkaataa?
Gaaddisee: Lakki, natti hin fakkaatu. Macaafni Qulqulluun Yesus Ilma Waaqayyoo akka taʼe dubbata.
Daraartuu: Dhugaadha. Garuu Gaaddisee, Dhugaa Baatonni Yihowaa Yesusiif bakka guddaa akka kennan sii mirkaneessuun barbaada. Masiihii abdachiifame taʼee duʼuunsaa, namoota amanamoo taʼan hundaaf fayyina akka argamsiisu ni amanna.
Gaaddisee: Anis kana nan amana.
Daraartuu: Egaa, ‘Yesus nuuf jedhee lubbuusaa kennuusaa akka dinqisiifannu akkamitti argisiisuu dandeenyaree?’ jettee gaafatta taʼa.
Gaaddisee: Waaʼee kanaa yaadaan ture.
Daraartuu: Tarii, yeroo gara biraatti dhufee deebii Macaafni Qulqulluun gaaffii kanaaf kennu sitti argisiisuu nan dandaʼa. Torban dhufu saʼaatii kanatti manatti ni argamtaa?
Gaaddisee: Eeyyee, jira.
Daraartuu: Nan dhufa, jedhi egaa nagaatti.
[Miiljalee]
Yaada dabalataa argachuuf, kitaaba Macaafni Qulqulluun Maal Barsiisa? jedhamu boqonnaa 5 ilaali.