text:
Bulchootii Biriitish hin taaneef malee eegii biyya isaanii tana Waldaa Awurooppaa keessaa baasuuf itti gamaniiya miila dhaabatan.
Tereshaa Meey,muummeen minstera isaaniilleen tahuu dinnaan hujii irraa buute.
Boris Johnson,muummeen ministera Biritishilleen biyya isaa Waldaa Awurooppaa miseensa 28 qabu keessaa baasuuf kakatee ka’e taatullee hin taaneef.
Mootummaan kun ammallee fala haaraa dhahachuuf doolara biliyoona 2 fi miliyoona 400 baase.
Birith qaraayyuu biyya isii waldaa Awurooppaa keessaa bafachuuf dooalra biliyoona 10 baafte.
Muummeen minsitera kun silaa Onkololessa 31tti Biritsh waldaa Awurooppaa keessaa hin baafne irratti didan.
Akka Jonson jedhetti falamaan Biritish Waldaa Awurooppaa keessaa bahuu dhoortu jireenna biyya isaaniituu dhidhiam buufti.


c: text/html

text:
Harargee Bahaa: Guyyaa Boruu warri Mootummaa Aanotaa Fi Magaalota Hunda irraa Nama16 Hirmaachisuun(Manguddoo 6,Qeerroo 6 fi Abbootii Qabeenyaa 6) Haala Yeroo irratti Marii Gaggeessina Jechuun Magaalaa Adaree Biyyootti Yaamanii Jiran.mariin Gaariidha Yoo dhugaa fi dhugaadhaan kan Godhamu tahe.
Akka Odeeffannoon keessa beektota irraa Na gahetti Dhimma kana Mari’achiisuuf keessummaan Naannoo Irraa Akka Dhufuudha. Dhimma kanaan wal qabatee Akkuma dheengadda Godhan Namoota Dhugaa fi Haala qabatamaa jiru Dhoksanii isaan deeggaran fi Waan isaan Fedhan Qofa aasawuun,Mormii takka malee waan isaan itti gad kannan Fudhatanii Deebi’an Qofa Afeerrachaa Jiraachuu isaaniitu Mullata. Kanaaf Hawaasni keenya(Qeerroon fi Qarreen,Hayyoonni,Abbootii fi Haawwan) Dammaqinaan Dhimma Hubachuun Hirmaattanii Dhugaa Fi Gaafii Oromootiif Akka Sagalee Taanu Dhaamsa keenya.
Keessaafuu Dhimma Ijoon Fi Ajandaan Guddaan Aggaammii Hayyichaa fi Qaroo Oromoo Tahe Obbo Jawar Mohammed. Irratti godhamee fi Haala Nageenya Oromiyaatiin fi Gaaffii Lubbuu fi Miidhaa sababa Rakkoo isaan uumaniin dabarteen kan Wal qabatu tahuu qaba. Kana malees Namoota Caasaa Mootummaa keessa ta’anii Shira Gara garaa Xaxuun Oromoo lagaa fi Amantiin Qooduun wixxifachaa jiran Falli isaanii maal akka tahee fi Kkf tahuutu irra jiraata. Kanaafuu,Adaraa Yaa Ummata Keenya yoo Dhugaa kee ati hin Falmatin Namni Biraa kan siif Falmu akka hin Hubachuun Qindoominaan fi Tokkummaan Dhaabbachuudhaan akka Gahee keenya Bahannu Jenna.
Galatoomaa!
Shemsudin Teha Mohamed
OMN: Oduu Galgalaa (Onk 29, 2019)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hamma Duuti Addaan Nu Baasutti!
(Seenaa ajaa’iba kana dubbisuu hin dagatiin)
Gaafas galgala yeroon mana gahu, haati manaan koo irbaata qopheessitee na eegde. Harka ishee qabeen, “Waanan sitti himun qaba” jedheen. Nyaata nuuf dhiyeessitee cal jettee nyaata nyaachuu jalqabde. Haala koo irraa waan hubatte natti fakkaata ija ishee lambas lambas goote anas lafas ilaalti.
Akkamitti akkan afaan koo saaqqadhee dubbadhe naaf hin galu. Garuu, wal hiikuu akka qabnu isan yaadaa ture beekuu qabdi. “Akka walhiiknun barbaada” Suuta jedhee tasgabbaa’een mata-duricha kaaseef.
Waan aarte hin fakkaattu, qooda aarii sagalee laafa tokkoon, “Maaliif?” jettee gaaffii na gaafatte. Ani gaaffii isheef deebii kennuuf eeyyamamaa hin taane. Kun ishee aarseera. Fal’aana harkatti baatte jirtu achi darbatte. “Ati nama akkamiiti?” jettee natti iyyite. Gaafas utuu walitti hin haasa’iin bulle. Halkan guutuu boo’ichaan dabarsite. Rakkoon gaa’ila keenya muudate maal akka ta’e beekuu barbaadde. Deebii quubsaan kenneef, onneen koo akka dubartii biraa Jeenii jedhamtuun jalaa fudhatame. Kana booda ishee jaalachuu hin danda’u.
Miirri yakkamtummaa gadifagoon utuu natti dhaga’amuu waliigaltee ittiin wal hiiknu; kan manni, konkolaataan keenya, parsaantii kaampaanii keenyaa 30 akka isheen fudhattu kan eerun dhiyeesseef. Sirriitti erga ilaaltee booda addaan tatarsaafte. Dubartiin umurii ishee keessaa waggoota kudhan na waliin jiraatte nama biraa taate. Yeroo, humnaa fi anniisaa ishee na biratti gubateef dhiifaman gaafadhe, onnee guutuun Jeeniif kenne deebisee irraa fudhachuu waan hin dandeenyeef. Dhumarratti waanuman ani irraa eegaa ture, sagalee guddaadhaan fuuldura kootti kuftee boosse. Anaaf boo’ichi ishee homaa miti. Yaadi wal hiikuu torban dheeraaf yaadamaa ture amma sirriitti cimee ifas baheera.
Guyyaa itti aanu, turee yeroon dhufu teessee barreeffama wayii barreessaa jirti. Irbaata utuun hin nyaatiin dadhabee waanan tureef, kallattumaan bakka ciisichaa dhaqeen rafe. Yeroon hirribaa ka’u, bakka galgala barreessaa turtetti deebitee barreessaa jirti. Ani dhimma itti hin godhanne. Deebi’een ciise.
Ganamaa ergan ka’ee wal hiikuu keenyatti waliigalte. Turtii ji’a tokkoo irra kan darbe homaa narraa barbaadne. “Ji’a tokko kanaaf akka jireenya rakkinni tokko keessa hin jirreetti haa jiraannu” jette. Sababni isheen dubbii kana dubbatteef salphaa ture. Mucaan keenya ji’uma kana keessa qormaata waan qabuuf walhiikuu keenyaan qormaata isaa irratti akka hin jeeqamneef.
Kanatti waliin gala. Isheen waan haaraa of harkaa qabdi. Guyyaa cidha keenyaa ishee baadhee kutaa misirroo akkan itti seene sana akkan yaadadhu na gaafatte. Ji’a kanaaf ganama ganama yeroo hundumaa baadhee kutaa ciisichaatii balbala duratti akkan gadi baasu na gaafatte. Maraachuuf waan deemtu wayii natti fakkaate. Guyyoonni xumura gaa’ila keenya akka bareedu anis waanin barbaadeef boodarra tole jedheen fudhadhe.
Waa’ee walhiikkaa haadha manaa koo Jeenittin hime. Jeenin sagalee guddaadhaan kolfite. Waanan gowwomsaa jiru itti fakkaate. “Yaada akkamiis yoo dhiyeessites walhiikuun keessan hin oolu” jette.
Ani fi haati manaan koo guyyaan walhiikkaa yaadee as waliin hin ciifne. Guyyaan jalqaba bakka ciisaatii baadhee alatti baasu sirriitti ija keessa wal ilaalle. Ilmi keenya nu duuba deemee, “Abbaabbaan harmee harka isaatti baatee deema” jedhee harka isaa rukuta miira gammachuun guuteen. Jechi isaa sun miirri wayii akka natti dhaga’amu godhe. Kutaa ciisichaatii hangakkutaa teessumaatti, isa booda immoo hamma balbalaatti gara meetira 10 nitti fageenya dhiyaatun baadhee deeme. Sagalee baay’ee lallaafu tokkoon ija ishee junuunfattee, “Waa’ee walhiikkaa keenyaa mucaa keenyatti hin himiin” jette. Mataa koo raaseen akkan itti hin himnen mirkaneesseef. Balbala durattan lafa kaa’e. Isheenis alatti baatee Baasii eeggachuuf dhaabatte. Ani kophuma koo konkolaataa koo konkolaachisaan gara biiroo koo deeme.
Guyyaa lammaffaa, nuti lamaanuu taatummaa fooyya’aa agarsiifne. Laphee koo irra akka daa’imaatti ciifte. Fooliin shittoo ufata ishee akkan urgaa’a. Waggoota dheeraadhaaf dubartii kana dagadhee akkan ture natti dhaga’ame. Dargagummaatti akka nagaa dhaamaa jirtun arge. Fuulli ishee susuntuuruu jalqabeera. Daqiiqaa muraasaaf waanan ishee gochaa turen yaade.
Guyyaa afraffaa, yeroon ol ishee fuudhu, hariiroon keenya akka deebi’aa jiru natti dhaga’ame. Isheen kun dubartii ishee waggaa kudhan jireenya ishee anaaf kennitedha! Guyyaa shanaffaa fi ja’affaa, walitti dhufeenyi keenya guddachaa akka jiru natti dhaga’ame. Jeenitti waa’ee waan ta’aa jiru kanaa itti hin himne.
Guyyaa tokko ganama uffata uffattu filachaa turte. Uffata mijatuuf dhabde. Hafuuraa dheeraa baafatte. “Uffanni koo natti bal’atani” jette. Qal’achaa jirti. Kanaafan akka salphaatti baachaa ture anuu! Haalichi keessa koo na tuqe. Hadhaa’ummaa fi rakkina baay’ee of keessatti dhoksitee jirti.
Yeroo kana ilmi keenya ka’ee dhufee, “Abbaa yeroon kun yeroo ati harmee itti baattudha” jedhe. Isaaf yeroo abbaan isaa haadha isaa baatu arguun kutaa jireenya isaa isa baay’ee barbaachisaa ta’ee jira. Haati isaa ilma ishee kana ofitti waamtee haammatte. Fuula koon irraa naanneffadhe. Sababni isaa iyyuu tasan daqiiqaa xumuraa kanatti yaada koo jijjiiraa laata jedheeni. Isa booda ol ishee fuudheen kutaa ciisichaa, kutaa teessumaa hamma ulaa bahumsaatti baadheen naanna’e. Guyyaadhuma cidha keenyaa natti fakkaate.
Garuu, ulfaatinni ishee baay’ee salphachuun isaa baay’ee na gaddisiise. Guyyaa gara xumuraatti yeroon ol ishee fuudhee baadhu tarkaanfii dheeraa tarkaanfachuu hin dandeenye. Ilmi keenya Mana Barumsaa dhaqeera. Ofitti ol buteen, “Jireenya keenyatti walitti dhufeenyi jaalalaa akka hir’ate hin beekne” jedheen. Konkolaataa oofeen gara biiroo deemee konkolaataa irraa utaalee bu’e. Utuu balbala konkolaataa hin cufiin. Jijjiirrama sammuu koo keessatti ta’uuf jiruuf sodaataan ture. Calliseen olba’e. Jeen balbala bantee, “Dhiifama Jeen ani walhiikkaa sana haqeera” jedheen.
Na ilaalte. Dinqisiifatte. Quba isheen adda koo tumatte. “Si dhukkubaa?” jette. “Dhiifama Jeen ani haadha manaa koo waliin gargar bahuu hin barbaadu” jedheen. Gaa’illi keenya sababa nuti jireenya keenyatti gatii kennuu dhabneen nuffisiisaa ta’uu danda’a, malee waan nuti wal jaallachuu hin dandeenyeef miti. Gaafa cidha keenyaa yeroon alaa baadhee ol galchu gaafa duunu qofaa akka gargar baanu yaadeen ture” jedheen.
Jeen akka nama hirriba keessaa ka’ee taate. Ol kaate kaballaa guddaa na obaafte. Balbala darbattee bantee sirriitti boosse. Gad bu’een konkolaataa koo kaafadhee qajeele. Dunkaana habaaboo yeroon ga’u konkolaataa koo dhaabee bu’een kennaan haadha manaa koo waggoota dheeraa of biratti dagadheef bitee qajeele. Isheen dunkaana gurgurtu kaardii habaaboo sanarratti maaltu haa akka barreeffamu na gaafatte. “Yeroo hundumaa ganama ganama hamma duuti gargar nu baasutti sin baadha” kan jedhuun irratti barreessisiise.
Galgala gaafasii habaaboo harkatti qabadhee, fuula ifeen mana gahe. Manatti olseeneen hamman ishee bira gahutti jarjareen miila ho’aan deeme. Kutaa biraa hin jirtu. Kutaa ciisichaa jirti jedhee yeroon seenu achuma jirti. Garuu, lubbuun keessa hin jiru. Haati manaan koo boqotteetti.
Haati manaan koo edaa yeroo dheeraadhaaf dhukkuba kaansarii waliin wal’aansoo wal qabaa turte. Ani garuu, dubartii biraafan yeroo koo kenne. Nama yeroon kennamuu qabuu dhiiseen nama biraatiif yeroo koo kenne. Edaa isheen akka duutu beekti turte. Kanaaf ji’a tokkoof akkan obsuuf na gaafatte. Ani ishee lolee yoon gaa’ila kana diige ilmi keenya hamaa taasisee waan na ilaaluuf, akka inni bifa sanaan na hubatu isheen hin barbaadne. Ani isheetti hammaadhu illee hammeenya guddaa tokko irraa na oolchite.
Yeroon nuti dachee kana irra jiraannu dheeraa fakkaattus baay’ee gabaabduudha. Wall bira teenyee akka wal hin wallaale. Qooda jaalalaa jibba akka hin filanne. Namoota biroof karaa tolchuu malee jireenya akka itti hin hadheessine.


text:
Islaamni Jireenya Guutuun Wal-Qabata-Kutaa-2
Islaamni jireenya ilma namaa guutuun akka wal qabatu ragaa agarsiisu fakkeenya muraasaan haa ilaallu:
Islaamaa fi Mootummaa/Siyaasaa
Namoonni gariin Qur’aanni fi hadiisni waa’ema salaata, zakaa, sooma, hajjii fi kkf qofa waan of keessatti qabate isaanitti fakkaata. Kuni yaada dogongoraati. Qur’aana fi hadiisa keessa seera jireenya ilma namaa guutuun wal qabatu jira. Seera kanniin keessaa seera siyaasaa fi bulchiinsa mootummaati.
Muslimoonni jireenya keessatti humna lamaan bulu. 1ffaa-humna iimaanaa, 2ffaa-humna mootummaati. Iimaanni isaan keessa jiru cimaa yoo ta’e, waan gaarii hojjachuutti fiigu, waan badaa irraa of tiiksu. Humni mootummaa immoo seerota Islaamaa hojii irra oolcha. Yommuu warri iimaanan dadhaboo ta’an hawaasa keessatti yakka raawwatan, mootummaan seera yakkaa Islaamni lafa kaa’e hojii irra oolcha. Fakkeenyaf, nama hate, harki isaa ni murama. Seera harka muruu hojii irra kan oolchu mootummaa Islaamati.
Ergamaan Rabbii (SAW) gara Madiina erga godaananii booda mootummaa Islaamaa dhaaban. Siyaasaa keessatti seera Rabbiin irraa bu’u hojii irra oolchaa turan. Nabiyyiin erga du’anii boodas Abu Bakr Siddiiq, Umar ibn Al-Khaxxaab, Usmaan ibn Affaan, Aliyyii fi namoonni isaan booda dhufan seeraa Islaamatin addunyaa bulchaa turan. Seerri fi heerri isaan baasan hin jiru.
Qur’aanaa fi hadiisa keessa seeronni mootummaa fi siyaasan wal qabatan baay’eetu jira. Akka fakkeenyaatti,
Waraana
Yeroo waraanaa seera akkami hordofuu akka qaban Qur’aana keessatti bakka adda addaatti ni arganna. Akka fakkeenyaatti aayah tana kaasun ni danda’ama:
“(60)-Diinota Rabbii, diinota keessanii fi isaaniin ala kanneen biroo isin hin beekne [garuu] Rabbiin beeku ittiin sodaachistan, humnaa fi faradoo waraanaa irraa wanta dandeessan isaaniif qopheessaa. Wanta kam irraayyu wanti isin karaa Rabbii keessatti baastan, mindaan guutuun isiniif kennama. Isin homaa hin miidhamtan. (61)- Yoo isaan nageenyatti daban, atis [nageenyatti] dabi. Rabbiin irratti hirkadhu. Dhugumatti, Inni Dhagahaa, Beekaadha. (62)-Si ganuu yoo barbaadan, dhugumatti Rabbiin siif gahaadha. Inni gargaarsa Isaatii fi mu’mintootaan Kan si jabeessedha.” Suuratu Al-Anfaal 8:60-62
Aayah biraa keessattis ni jedha:
“Karaa Rabbii keessatti warroota isiniin lolaniin lolaa. Daangaas hin darbinaa. Dhugumatti Rabbiin daangaa darbitoota hin jaallatu.” Suuratu Al-Baqarah 2:190
Aayaata armaan olii irraa akkuma arginu seera waraanaa lafa kaa’a. Gara duula waraanaa bahuun dura, hanga danda’an humna waraanaa kan akka faradoo, qawwee, taanki, xiyyaaraa, misaa’elaa fi kanneen biroo qopheessu akka qaban ajaja. Waraana keessatti daangaa darbuu irraa ni dhoowwa. Kanneen akka daa’imman, dubartoota fi namoota nagahaa lola keessatti hin hirmaanne ajjeessu fi kkf daangaa darbuudha. Gochoota akkanaa irraa ni dhoowwa.
Waa’ee waraanaa ilaalchise bal’inaan suuratu Al-Baqara, Aali-Imraan, Al-Anfaal, At-Tawbaa fi boqonnaalee biroo keessatti argachuun ni danda’ama. Hadiisonni Nabiyyiis (SAW) akkaataa fi seera waraanaa ni ibsu. Namni gara waraanaa deemu seerota kanniin beeku qaba. Seerota kanniin osoo hin beekin ykn hogganaa seerota kanniin beeku osoo hin hordofin gara waraanaa deemun wanta fedhe yoo balleesse, yakka/badii guddaa kan hojjatu ta’a.
Murtii
Siyaasaa keessatti murtiin waan hin hafneedha. Murtiin kuni bifa adda addaatin dhufa. Nama yakka hojjate irratti murteessu, namoota wal morman jidduutti murteessu, labsii adda addaa murteessu fi kanneen biroo murtiidha. Alhamdulillah Islaamni murtii kanniinii fi kanneen biroo ilma namaatiif barbaachisan hunda of keessatti kan qabateedha. Murtii yakkaa yoo ilaalle, nama daangaa darbuun yakka gurguddaa hojjate, adabbii isaa ni murteessa. Fakkeenyaf, namni hate, harki isaa ni murama. Namni osoo beeku nama nagahaa ajjeese, seera qisaasa jedhamuun ni ajjeefama, yoo firri nama ajjeefamee dhiifama godheef malee. Kunniin hundii hawaasa keessaa badii duguguu fi qulqulleessufi. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Wanta Rabbiin sitti agarsiiseen namoota jidduutti akka murteessituuf dhugumatti Kitaaba haqaan gara keetti buufne. Gantootaaf falmaa hin ta’in.” Suuratu An-Nisaa 4:105
“Wanta tokko irraa wanti isin keessatti wal dhabdan, murtiin isaa gara Rabbiiti. Suni Allah Gooftaa kiyya, Isarratti hirkadhe, garuma Isaa deebi’as.” Suuratu Ash-Shuuraa 42:10
Kanaafu, bulchiinsa mootummaa keessatti murtiin kan Rabbii olta’aati. Namoota jidduutti seera Inni kitaaba keessatti buusen murteessan. Kanaan ala, seerri fi heerri namtolche nama jidduutti ittiin murteessan seeraa xaaghuutati. Ilma namaa kan miidhu malee fayyadu miti. Mee ilaali, seerri fi heerri namni baase kuni ilma namaa akkamitti akka miidhu. Namni cunqurfame yommuu mana murtii deemu, haqaan isaaf hin murteefamu. Namoonni haqa malee mana hidhaa keessatti dararamanii fi ajjeefaman, qabeenyi isaanii saamamu seenaan haa lakkaawu.
Rabbiin guddaan olta’e ni jedha:
“Sila murtii Jaahiliyyah barbaadu? Namoota yaqiina qabaniif Rabbiin caalaa eenyutu murtiin irra gaariidhaa?” Suuratu Al-Maa’ida 5:50
Yaa’ii ykn marii (Shuuraa)
Yaa’ii jechuun dhimma tokko irratti mari’achuuf wal gahuudha. Siyaasaa keessatti waliin mari’achuun garmalee barbaachisaadha. Kanaafi, Qur’aana keessatti itti xiyyeefachuun mariitti ni ajaja. (Ilaali suuratu Aali-Imraan 3:159, Ash-Shuuraa 42:38)
Ergamaan Rabbii (SAW) yommuu gara duulaa deemanii fi dhimmoota barbaachisoo mootummaan wal qabate irratti sahaabota waliin mari’achaa turan.
Islaamaa fi Diinagdee
Diinagdeen ykn qabeenyi namoonni harkaa qaban hundi kan Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa isaaniif kenneedha. Kanaafu, qabeenyi kan isaanii osoo hin ta’in kan Rabbii olta’aati jechuudha. Qabeenyi kan Isaa erga ta’ee seerri diinagde ittiin bulchan jiraachu qabaa miti ree? Seerri namoota qajeelchu fi daangeessu yoo hin jiraatin akka gaala gadi lakkifamtee wantuma argite balleessitu ta’u. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa qabeenya erga isaaniif kenne, seera qabeenya kana ittiin bulchan ni buuse. Qabeenya kana akkamitti itti fayyadamu akka qaban, mirgaa fi dirqama isaan irra jiru, wantoota dhoowwamanii fi kanneen biroo ni ibse.
Mirgi nama qabeenyatti fayyadamu qabu, karaa Rabbiin hayyameen qabeenya argachuuf tattaafachu fi haala sirrii ta’een itti fayyadamuudha. Dirqamni isarra jiru immoo qabeenyi isaa hamma zakaa itti baasu yoo gahe, zakaa baasu; firoota gargaaru fi kkf dha. Wantoonni dhoowwamaan qabeenya kana keessatti hojjachuu hin qabne, qisaasessu, ribaa (dhala) nyaachu, mattaa kennuu fi fudhachuu, haqa malee qabeenya yatimaa nyaachu, nama gowwoomsun qabeenya namoota nyaachu fi kkf dha.
Kanniin armaan olii ilaalchise aayaata muraasa mee haa eerru:
“Inni ashaakilti sireen godhamuu fi sireen hin godhamneef, muka temiraa, midhaan firiin isaa garagaraa, zeytuuna fi ruummaana wal fakkaatu fi wal hin fakkaanne Kan uumedha. Yommuu oomisha kennu oomisha isaa irraa nyaadhaa, guyyaa haamaa isaas haqa isaa kennaa, hin qisaasessinaa. Dhugumatti, Inni warra qisaasessan hin jaallatu.” Suuratu Al-An’aam 6:141
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ashaakilti sireen godhamuu fi sireen hin godhamneef kan uumedha. Kan jechuun ashaakilti keessaa biqiltoota sireen (baaxin) isaaniif godhamuun irratti hirkatanii fi firii isaanii rarraasantu jira. Kan akka timaatimi. Timaatimiin yommuu firii baay’ee buufatu of baadachu waan hin dandeenyeef baaxin ykn daasin irratti hirkatu ni godhamaaf. Biqiltoota keessaa immoo osoo sireen hin godhaminiif ofiin dhaabbatee kan guddatu jira. Kan akka burtukanaa. “midhaan firiin isaa garagaraa” Midhaan firiin isaa bocaan, bifaan, dhandhamaa fi amaloota biroon garagara ta’e Kan uume Rabbii olta’aadha. Zeytuuna fi ruummaana wal fakkaatu fi wal hin fakkaannes ni uume. Ruummaan firaafiree akka burtukaanaa garuu garmalee diimaa kan ta’ee fi keessaan firiiwwan diddimtu qabuudha. Ingiliffaan “pomegranate” jedhama.
“Yommuu oomisha kennu oomisha isaa irraa nyaadhaa, guyyaa haamaa isaas haqa isaa kennaa” Yommuu oomishni isaa gahee irraa nyaadhaa. Akkasumas, Guyyaa haamaa fi oomisha isaa zakaa kennaa. Qabeenya baasu, nyaachu fi kan biroo keessatti daangaa jidduu galeessa hin darbinaa. Bakka sirrii ta’een alatti qabeenya baasun daangaa Isaa warra darban Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa hin jaallatu.[1]
Asitti diinagdeen namni harkaa qabu namni kan biqilche osoo hin ta’in kan Rabbiin uume ta’uu ni mirkaneessa. Akkasumas, akkamitti itti fayyadamu akka qaban nama qajeelcha. Nyaachu fi haqa diinagdee kennuutti ni ajaje. Haqni diinagde keessa jiru zakaa dha.
“Kuni qote bultootaa fi warra biqiltoota guddisaniin kan wal qabateedha. Seerri daldalaan ykn hojii mootummaatin wal qabatee jiraa?” jedhee namni tokko gaafachu danda’a. Eeyyen sirritti jira. Bakki waan nutti gabaabbatufi malee silaa ni dhiyeessina. Kana beektu laata Qur’aana keessatti aayan hundarra dheertu taate aayah liqaa fi daldalaan wal qabattuudha. (ilaali suuratu Al-Baqarah 2:282) Hojii mootummaatinis wanta wal qabate mee haa dhiyeessinu:
“Sobaan qabeenya keessan jidduu keessaniitti hin nyaatinaa. Osoo beektanuu qabeenya namootaa irraa garii cubbuun nyaachuuf jecha abbooti seeraatti isaan hin dhiyaatinaa.” Suuratu Al-Baqarah 2:188
Karaa sobaatiin gariin keessan qabeenya garii hin nyaatin. Kan akka sobaan kakachuun, hatuun, saamun, malaamaltummaan, dhalaani fi kan kana fakkaatin qabeenya keessan wal jidduutti hin nyaatinaa. “Osoo beektanuu qabeenya namootaa irraa garii cubbuun nyaachuuf jecha abbooti seeraatti isaan hin dhiyaatinaa.” Kuni hiika lama qaba:
1ffaa-haraama ta’uu osoo beektanu qabeenya namootaa nyaachuuf ragaalee sobaatiin gara abbooti murtii hin deeminaa. Fkn, namni tokko qabeenya nama biraa irraa qaba haa jennu. Namni lammataa kuni qabeenya nama jalqabaa ni waakkata/ni morma. San booda abbaa murtii bira deemun ragaalee sobaa dhiyeessee qabeenya nama jalqabaa nyaachuf carraaqa. Kuni dhoowwamaadha.
2ffaa– haraama ta’uu osoo beektanuu qabeenya namootaa nyaachuuf jecha abbooti seeraatiif mattaa (gubboo) hin kenninaa.[2]
Islaamni akkaataa itti daldaalan, daldala keessatti wantoota hayyamamanii fi dhoowwaman ilaalchise seera guutuu qaba. Yeroo ammaa “Sirni dinagdee Islaamaa (Islamic Finance)” babal’ataa fi fudhatama guddaa argataa jira.
Gabaabumatti, Islaamaa fi siyaasan, dinagdeen wanta addaan bahuu hin qabneedha. Yeroma Islaamaa fi siyaasan, dinagdeen addaan bahan jireenyi ilma namaa ni jeeqamti. Tarii gubbaadhaa qabeenya baay’ee walitti kuusu danda’u. Garuu keessi isaanii tasgabbii hin argatu. Rakkoo cinqii (depression) warri dhiyaati fi bahaa keessa jiraatan mee qoradhu. Dhalli (ribaan) Islaama keessatti dhoowwamaadha. Yommuu seera kana cabsuun dhalaan daldaalan, cinqiin isaan itti seenan hangana hin jedhamu.
[1] Tafsiiru muyassar-146 [2] Tafsiiru Muyassar-29,Zaadul masiir-110 https://www.englishtafsir.com/Quran/2/index.html#sdfootnote197sym


text:
Itoophiyaatti naanno Oromiyaatii fi fulaa dhibiilleetti waraanii nama kuma hedduu baqachiisee kuma heddtti baqate.
Jarii kun rakkoo akka akkaa keessa jira. Dhiyoo tanallee waraana Gujii fi Gediyootiin nama kuma hedduutti baqate.Ummata kana haga guddaan bokkaatti alatti balleessuutti jira.
Jarii kun akka daarekterii dhaaa Amerikaan biyya alaatiin gargaartuu,USAIDn jedhutti jireenna hamaa keessa jiraa namii bokkaa fi waan hedduun alatti cituutti jira.
USAID tanuaaf jedhee torbaan kana gumii tanaa doolara miliyoona 170 kenne.
Rakkoo tana yoom keessa akka bahan wannii ammatti beekan jiraachuu baattullee karoora mootummaan Itoophiyaa biyyaan gargaaruutti jiru mootummaa Amerikaa hin deeggaa jetti Lesliin.


text:
Waamicha Qabsoo Bifa Haaraadhaan Qeerroon Bilisummaa Oromoo Kan Yaame Fakkeessamee Ibsi Naannessamaa Jiru Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kan Bahe Miti.
Ijoo Dubbii – ABO (SBO/VOL – Bitootessa 01, 2018) Gurraandhala 28,2018 irraa qabee “Waamicha Qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa” jedhu media hawaasaa gara garaa irratti faca’uun mul’ateera. Akka barruu maqaa yaamicha qabsoo jedhuun Qeerroo Bilisummaa Oromoo maqaa dhahatee faca’e kanaatti Labsii Yeroo Muddamaa wayyaaneen labse, kan parlaamaan sirnichaa guyyaa boruu murtii itti kenna jedhamee dubbatamuun walqabatuu dha.
Wanni hubatamuu qabu waamichi qabsoo Qeerroon Bilisummaa Oromoo amma bifa haaraan dabarse kan hin jirre ta’uu fi maqaa Qeerroo Bilisummaa Oromoon ibsa kana kan facaase mootummaa wayyaanee fi caasaa tika isaa ta’uun hubatamuu feesisa. Kunis mirkanaawee jira.
Sirnichii fi qaamotni tikaa wayyaanee maqaa Qeerroo Bilisummaa Oromootiin qabeenya nama dhuunfaa irratti miidhaa dhaqqabsiisuun achii as deebi’anii Qeerroo Bilisummaa maqaa bal’eessuu fi lammiilee irratti yakka raawwataa jiran daran hammeesuudhaaf karoorfatanii, darbees labsii yeroo muddamaa kanaan walqabsiisanii karoora lafa kaawwatan ittiin milkeessatuuf ta’uu odeessi gahaan argamee jira.
Sanas ta’e kana Waamicha Qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa jechuun kan amma dhihaate kun jaarmaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa kan hin waamamne ta’uun beekamuu akka qabu ABOn ni hubachiisa.
Caalaatti Qeerroon Bilisummaa Oromoo labsa Fincila ilaalu kan dhihoo logo isaanii qabatee bahee as kan biraa akka hin baafne hubachiisanii jiran. Kanaaf jecha ummataa fi deeggartootni eeggannoo gochuun labsuma Qeerroo dhihoo logo qabatee bahe qofa akka hordofan yaadachiifna.
Injifatnoo Umamta Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaa ti!
(Qeerroo) — Waamichi kutaalee Oromiyaa fi tarrisa gitoota hawaasaa qabatee maqaa Qeerroon gadhiifame faca’aa jiru qaama jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa akka hin taane ummata keenya beeksisaa ibsoota Qeerroo Bilisummaa irraa bahe hordofuun arrata Qeerroo kan ta’e Sagalee Qeerroo Bilisummaa(SQ) fi website Qeerroo irraa akka hordoftan deggersoota qabsoo bilisummaa Oromoo hunda beeksifna.
Labsii Waraanaa mootummaan Wayyaanee ummata Oromoo irratti bane ilaalchisuun hogganni Qeerroo Bilisummaa Oromoo gaafa Gurraandhala 20,2018 ibsa baaseen toora media lee hawaasaa hundatti gadhiifame kan jiru ta’uu fi ibsi Qeerroo Bilisummaas sana ta’uu beeksisuu feena.
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Finfinnee Oromiyaa
28/2/2018


text:
Tarkaanfii WBOn Waraana Gabroomfataa Irratti Guyyaa Arfan Darban Fudhate
Cuunfaa guyyaa afuran darbani:
WBOn kan ajjeese: 946
WBOn kan madeesse: 2,420
#Tarkaanifi_waraani_bilisumma_oromoo waraanaa gabroomfata irratti guyyaa arfaan darbaani kessati halaan injjifannoo ummata oromoo boonsu galmeeseeraa iddoo tarkaanifileeni itti fudhatamaani kessa hangaa tokko isiniif ibsinaa godina gujji lixati loltoota diinna 84 yomu ajjesu 116 madoo gochun akkasumas godina bahati loltoota diinna 109 yomu ajjesu 2003 madoo yomu tasisu akkasumas godina nagallee boorannatis tarkaanifi gonni humna dinnarrati fudhateeni loltoota diinna 97 Yomu ajjesu 78 madoo godheera kana malees godina baleetis tarkaanif leenci boosona humna diinnarrati fudhateeni loltoota diinna 62 ol yomu ajjesu 81 ol madoo akkasumas godina illu abbaa booratis tarkaanifi gooni fudhateeni loltoota diinna 74 ol yomu ajjesu 53 madoo akkasumas lixa wallaggatis tarkaanif gooni fudhateeni loltoota diinna 305 yomu ajjesu godina horoo guuduruu wallaggatis tarkanifi leenci fudhateeni loltooni diinna 92 yomu ajjesu 89 madoo shaggar lixatis 123 dara godhera injjifannoo
Source: Dhidhimsaa Diinaa


text:
Waldaa YALI Gaafa Afrikaa
Tajaajila YALI Tokkummaa Afrikaa
-
27-07-2015
Gabriel Hussein Kahn (English)
-
18-06-2015
Burundi Yali Fellow (ENGLISH)
-
27-07-2015
Djibrine Souleymane Amalkher (French)
-
Yaadii Perzidaanti Obaamaan bulchoota dargaggoo Afrikaa, (YALI) ijoollee kahimaa hujii barnootaatiin,leenjii bulchiinsaatii fi wal ijaaruun jajjabeessa. Waldaan Maandellaa damee Waashingiton,sagantaa YALI,innii duraa bulchoota dargaggoo ciccimoo 500,biyyoota Gammoojjjii Sahaaraa gadiitii dhufan yoo isaan biyya ufiitti deebihanillee akka isaan manneen barnootaa sadarkaa olaanoo USA keessatti sadarka isaani guddifatan carraa kennaaf.
Hasawaa president Obamaan garee YALItiif godhan


text:
Itti aanaa prezidaantiin mootummaa naannoo Amaaraa obbo Temesgen Xurunaa, nagaa dhaan gara naannoo Amaaraa kan seenan humna addaa fi miseensota milishaa naannoo Tigraayiif wabii kan kennan ta’uu dubbatan. Giti isaanii kan Oromiyaas awwaalchi IWEHAT ni raawwatama jedhan.
Itti aanaa prezidaantiin mootummaa naannoo Amaaraa Har’a TV naannoo Amaaraa irratti dhiyaachuun ibsa kennaniin naannoon Amaaraa haleellaa IWEHAT biraa dhaqqabu kamiinu of irraa deebisuu danda’a jedhan. Obbo Temesgen miseensota raayyaa ittisa biyyaa kana dura manatti deebi’aniif illee waamicha godhaniiru. Hawasichi naannoo isaa keessumaa manneen amantiif cimsee eegumsa akka godhu komiishinni poolisii naannoo Amaaraa waamicha dabarseera.


text:
Horii kana keessaa doolarii bilioona 900 akka biyyaa fi ummatii koronaan hin moodhamne tolchuuf namaan gargaaran.
Nama miliyoona hedduutti doolara 60 jahaa argata.Pirezidaanti Tiraampi akka sagatnaa dhibii irraa horii diqqeessanii nama tokko dooalrii 2,000 aragtu fedhe.
Horii kana keessaa doolarii tiriliyoona 1 fi biliyona 400 ammoo bajta mootummaa ganna dhufuun haga Fulbaanaatti hojjatu.
Tiraampi duraan bajatata tana akka irra deebihanii qoratanii erganifi gaafatee eegee ammoo mallatteesse.
Akka pirezdaanti waan kogireesin irratti walii gale kana hurrisee mallatteessun paartii isaatii fi Demokriaatii fi Rippaabilikaan jabeessanii gaafachaa turan.
Adoo silaa pirezidaanti Tiraampi mallatteessuu baatee haga irratti walii galanitti waan hujiin hojjatu dhabanii biiroleen mootummaa huji dhaaban. Wannii kanaa armaan duratti marroo lamaa sadii caalaa taate.


text:
Hiriira mormii Magaalaa Awadaay keessatti Hawwanii fi Qarreewwan Oromoon adeemsifamaa oole | audio
Hiriira mormii Hawwanii fi Qarreewwan Oromoon Magaalaa Awadaay keessatti adeemsifamaa oole | Gudeeddaa daa'ima oromoo ganna torbaa (7) irratti Loltuu MKIIn raawwatame – Lixa Wallaggaa, Ona Mana Sibuu | Gochaalee Hameenyaa LMKIIn Uummata Oromoo irratti raawwatamaa jiran – Konyaa Iluu Abbaa Booraa fi Jimmaa | Murtii dabaa (hidhaa waggaa lamaa) Qeerroowwan Oromoo irratti murteeffame – Baalee Bahaa, Magaalaa Gindhiir. | RSWO - Hagayya 30, 2020


text:
Ragaalee Dhugummaa Ergamaa-Kutaa 3
3. Ergamtoonni darban amala Ergamaa kanaa dubbachuu fi wanta isaan jedhaniin walitti galuu
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa seenaa keessatti ilmaan namaa dukkana keessaa gara ifaatti akka bahaniif Ergamtoota baay’ee ergee jira. Akkuma qaroominni dhala namaa guddachaa fi bal’ataa adeemun, shari’aan (seerri) nabiyoonnii ittiin ergaman gargar ta’aa fi kan duraa caalaa bal’ataa dhufe. Garuu handhuurri ergaa isaanii tokkicha. Innis Rabbiin qofa gabbaruudha.
Sammuun ilma namaa bilchinnaa fi qaroominna ol’aanaa irra yommuu gahuu Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Nabiyyi xumuraa ilmaan namaa guututti erge. Shari’aan nabiyyi kanaas bal’aa fi namoota hundaaf yeroo fi bakka osoo hin filatin kan ta’uudha. Kanaafi, Nabiyoonni Nabi Muhammad(SAW) dura dhufan ummata isaanii nabiyyi xumuraa kanatti akka amanan gorsaa fi dhaamafi turan. Mallatoolee ittiin beekanis itti himanii jiru. Keessumaayyu, kitaabban Yahuudaa fi Kiristaanotaa keessatti maqaan isaa, bakki irraa bahuu fi amaloonni isaa himamani jiru. Yahudoonni fi Kiristaanonni Nabiyyi xumuraa bahuun dura garmalee eegu.
Yahudoonni odola Arabaa irra jiraatan Rabbiin nabiyyi dhumaa kana isaaniif ergee Araboota taabota gabbaran akka injifatan kadhataa turan. Garuu yommuu nabiyyiin kuni ilmaan Israa’il irraa osoo hin ta’in Araba keessaa bahu isa waanyun itti kafaran. Dhugummaa nabiyyi kanaa amaloota kitaaba isaanii keessatti himameen osoo beekanuu itti amanuu didanii diina itti ta’an. Qur’aanni haala isaanii yommuu dubbatu:
“Yeroo kitaabni Rabbiin biraa ta’ee waan isaan wajjiin jiru dhugoomsu isaanitti dhufu, kan san dura akka warra kafaran irratti injifannoo argatan [dhufaati Nabi Muhammad (SAW)] kadhachaa turanii yeroo wanti isaan beekan isaanitti dhufu isatti kafaran. Kanaafu, abaarsi Rabbii kaafirota irratti haa jiraatu.” Suuratu Al-Baqarah 2:89
Yahudoonni Mushrikoota Arabootatiin akkana jechaa turan, “Yeroon dhumaa (Aakhiru zamaan) yommuu dhiyaatu irratti Nabiyyiin xumuraa ni ergama. Isa waliin isin waraanne isin balleessina.”[1] Garuu Nabii Muhammad (SAW) Qur’aana Tawraatii isaan bira jiru dhugoomsun yommuu isaanitti dhufu, ni kafaran. Waa’ee Nabi Muhammad (SAW) sirritti beeku. Akkuma Qur’aana keessatti dubbatame:
“Warroonni kitaaba kennineef akkuma ilmaan ofii beekanitti isa beeku. Dhugumatti, gareen isaan irraa ta’e osoo beekanuu haqa dhoksu. Haqni Gooftaa kee irraayyi, kanaafu warroota shakkan keessaa hin ta’in.” Suuratu Al-Baqarah 2:146-147
Abbootin kitaabaa (Yahudoota fi Kiristaanonni) Muhammad Ergamaa Rabbii akka ta’e beekanii fi isaan biratti mirkanaa’e jira. Wanti inni fide haqaa fi dhugaadha. Kana mirkaneefatanii jiru akkuma ilmaan isaanii mirkaneefatan. (Kana jechuun ilmaan isaanii ilmaan nama biraatin walitti hin fakkeessan. İlmaan isaanii ta’uu sirritti beeku. Haaluma kanaan Muhammad (SAW) ergamaa Rabbii ta’uu sirritti beeku.) Nabii Muhammadin beekuun isaanii daangaa gonkumaa hin shakkinee irra gahee jira.
Garuu isaan keessaa gareen irra caalu kan Nabiyyitti kafaran, osoo beekanu ragaa kana dhoksanii [fi kitaaba isaanii irraa haaqanii] jiru. “Nama Rabbiin irraa of biratti ragaa dhoksee caalaa eenyutu miidhaa raawwataadha?” Kana keessatti Rabbiin Rasuula fi mu’mintoota jajjabeessa, sharrii fi fafakeessaa Yahudoota fi Kiristaanota irraa isaan akeekachiisa. Haa ta’uu malee, haqa kan dhoksu hundaa miti. Isaan keessaa gareen ta’e osoo beekanu haqa hin dhoksan. Kan Nabiyyitti amanetu jira, akkasumas, wallaalummaan kan itti kafaretu jira. (Kanaafu, wallaalummaan kiristaanota Nabii Muhammaditti amanu didan, kootta itti amanaa daandii ifaa hordofaa jennaan. Wallaalummaa fi amantii abbooti keessanii hordofuun gufuu isinitti hin ta’in.)
“Haqni Gooftaa kee irraayyi”- haqni kuni wanta hunda caalaa haqa jedhame moggaafamu kan qabuudha. Sababni isaas, wanta ol’aanaa barbaadamu, ajajamoota gaggaarii, lubbuu qulqulleessu, wanta ishii fayyadutti kakaasu fi wanta ishii miidhu irraa ittisuu of keessaa kan qabuu fi Gooftaa kee irraa kan dhufeedha. Si kunuunsu fi barsiisu keessaa tokko Qur’aana kana sirratti buusudha. Qur’aana kana keessa kunuunsa sammuu fi nafsee, fi wanta nama fayyadu hundatu keessa jira.
“kanaafu warroota shakkan keessaa hin ta’in.” Kana jechuun shakkiin ykn mamiin xiqqoon isa ilaalchise si hin gahin. Kana irra, isatti yaadi, hanga mirkaneefannaa irra geettu itti xinxalli. Sababni isaas, itti yaadu fi xinxalluun shakkii ittisuun mirkaneefannaa irra akka gahan nama taasisa.[2]
Kiristaanonni fi yahudoonni kitaabban isaanii miccirraa fi jijjiraa baay’ee keessatti haa uumaniyyuu malee hanga ammaa waa’ee Nabi Muhammad (SAW) ilaalchisee Tawraati fi Injiil keessatti hafteen ni jira. Garuu abbootin kitaabaa amala achi keessatti dubbatame Nabi Muhammadi miti jechuun didu. Injiil (Wangeel) itti dabaluun maqaan Muhammad jedhu hiika Ahmad irraa akka horsifame ni dubbata. Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) Nabiyyi isa booda dhufuun akka isaan gammachise Qur’aanni ifa godha:
“Yeroo Iisaan ilmi Mariyam, “Yaa ilmaan Israa’iil! Dhugumatti ani Ergamaa Rabbii kan waan Tawraatin keessatti na dura bu’e dhugoomsuu fi Ergamaa na booda dhufu kan maqaan isaa Ahmad ta’een [isin] gammachisu ta’ee gara keessanitti ergame.” jedhee [yaadadhaa]. Yeroma inni ragaawwan ifaan isaanitti dhufe, “Kuni falfala (sihrii) ifa galaadha.” Jedhan.” Suuratu As-Saff 61:6
“Yaa ilmaan Israa’iil! Dhugumatti ani Ergamaa Rabbii…gara keessanitti ergame.” Kana jechuun gara wanta gaarii akka isin waamu fi wanta badaa irraa akka isin dhoowwu Rabbiin gara keessan na erge. Ragaawwan ifa galaan na gargaare. Dhugaa ta’uu kiyya wanta agarsiisu keessaa tokko “Tawraatin keessatti waan na dura bu’e kan dhugoomsu” ta’uudha. Kana jechuun wanta Muusaan Tawraati fi Seerota irraa ittiin dhufeen, anis ittiin dhufe. Akkasumas, tawraat waa’ee kiyya beeksisee ture. Kanaafu,wanta Tawraat jedhe kunoo dhufuun dhugoomsee jira. “Ana booda Ergamaa dhufu maqaan isaa Ahmad kan ta’een [isin] gammachiisa.” Inni Muhammad bin Abdullah bin Abdul Muxxalibi dha.
Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) akkuma nabiyyoota biroo nabiyyi isa dura dhufe ni dhugoomsa, nabiyyi isa booda dhufu immoo ni gammachisa. Fuggisoo kanaa, kijibdoonni nabiyyoota faallessu. Amaloota, naamusa, ajajuu fi dhoowwu keessatti isaan faallessu. (Kijibdoonni “Nuti nabiyyidha” jedhanii bahan namoota gowwoomsu fi faayda addunyaatif fiigu.)
“Yeroma inni ragaawwan ifaan isaanitti dhufe” Kana jechuun Yeroma Nabi Muhammad (SAW) akkuma Iyyasuus jedhe ragaawwan ifaan isaanitti dhufu, haqa irraa garagaluu fi itti boonun, “Kuni falfala (sihrii) ifa galaadha.” Jedhan. [3]
Tawraati fi injiil keessaa waa’ee Nabi Muhammad (SAW)ilaalchisee baay’een haa haaqamuyyuu malee ammas hafteen akka keessa jirtu hayyoonni Kiristaanaa gara Islaamatti deebi’anii fi hayyoonni Musliimaa ni akeeku. Kana bal’innaan ilaaluf linkii kana tuquun ni danda’ama: Prophet Muhammad In The Bible
Kanarraa ka’uun, namni amanti Yahuudaa ykn Kiristaanatti amanuu fi gammachisa macaafa isaanii keessatti dhufee yoo qorate, gammachisni kuni Nabii Muhammadin walitti kan galee ta’uu ni arga. Ergasii inni Nabiyyi xumuraa akka ta’e beekun ni amana. Rabbiin ni jedha:
“Yaa warra kitaabaa (Yahudoota fi Kiristaanota)! Kitaaba irraa waan baay’ee isin dhoksaa turtan kan isiniif ibsuu fi baay’ee isaa immoo dhiifamaan irra isiniif darbu Ergamaan keenya isinitti dhufee jira. Dhugumatti, iftii fi kitaabni ifa ta’e Rabbiin irraa isinitti dhufeera.” Suuratu Al-Maa’ida 5:15
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jechuun beeksisa: Ergamaa Isaa Muhammadin (SAW) qajeelchaa fi amantii haqaatin namoota dachii irra jiraatan hundatti ergee jira. “Yaa warra kitaabaa! Kitaaba irraa waan baay’ee isin dhoksaa turtan kan isiniif ibsuu fi baay’ee isaa immoo dhiifamaan irra isiniif darbu Ergamaan keenya isinitti dhufee jira.” Kana jechuun wanta Yahudoonni fi kiristaanonni micciran, jijjiran, haaqanii fi dhoksan ni ibsa. Wanta isaan hiika jallisanii fi Rabbiin irratti kijiba dubbatan ifa godha. (fakkeenyaf, ‘Iyyasuus Gooftaadha ykn ilma Rabbiiti’ jedhu. Nabii Muhammad (SAW) “kuni Rabbiin irratti sobuudha” jechuun haqa ifa godha; Iyyasuus ilma namaatii fi Nabiyyi kabajamaa ta’u ni ibsa.) Wanta isaan jijjiran irraa ibsuun faaydaa kan hin qabne yoo ta’e immoo dhiifamaan irra darba.[4]
Guduunfaa
➥Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilmaan namaa erga uumee booda akkanumatti qajeelcha malee hin dhiisne. Akka qajeelanii fi jireenya gammachuu gaggeessaniif Ergamtoota isaaniif erge.
➥Dhumarratti ilmaan namaa guutuuf Nabiyyi xumuraa erguun qananii Isaa isaaniif guute. Nabiyyiin xumuraa kunis Nabii Muhammad (SAW) dha. Isa booda Nabiyyiin biraa hin dhufu.
➥Yahudoonni fi Kiristaanonni Nabii Muhammadin akkuma ilmaan isaanii beekanitti beeku. Garuu waa lamaaf jedhanii itti amanu didan. 1ffaa-jibbaa fi waanyu (hinaafu), 2ffaa-faaydaa addunyaa ni dhabna jedhanii waan yaadaniif.
➥Isaan keessaa gareen harka caalu osoo beekanu haqa dhoksu. Ummanni yahuuda fi Kiristaanaa waa’ee kitaaba hin beekne garee kana hordofuun jallinnatti kufu, Nabiyyitti amanu didan.
➥Nabii Muhammad (SAW) haqa Yahudoonni fi Kiristaanonni dhoksanii fi micciran ifa godhu. Kanaafu, namni haqa barbaadu iddoo haqni jiru deemee barbaada. Ergasii, Rabbiin isa qajeelcha.
Kitaabbilee wabii
[1] Tafsiir ibn kasiir 3/325
[2] Tafsiir ibn Sa’diyy 68
[3] Tafsiir ibn Sa’diyyi 1013
[4] Tafsiir ibn Kasiir 3/67-68
al-aqiidatul Islaamiyyatu wa usuusuhaa By Abdurahmaan Hasan Madiniyyi, fuula 293-295


text:
Ebla 21,2017) Tarkaanfiin magaalaa Finfinnee fi naannoo ishee keessatti basaasotaa fi qabeenya isaa irratti fudhatamaa jiru kan isa yaaddesse wayyaaneen naannawa tarkaanfileen fudhatamaa jiranitti waraana bobbaasuun hubatame.
Raafama wayyaanee magaalaa Finfinnee keessatti guyyoota lamaan kana keessatti mudatee jiru.
Guyyaan yoodannoo gootota Oromoo Ebla 15 erga irraa qabee magaala Finfinnee keessatti humni addaa diina faana dha’ee ciraa jiru akkasuma qabeenya ishii barbadeessa jiru wayyaaneetti yaaddoo naqee jira.
Keessumaa Ebla 18 fi 19,2017 kana Finfinnee keessatti tarkaanfii diina irratti halkan halkan haxa kutee dhabamsiisaa jiru jabatuu irraan wayyaaneen naannolee tarkaanfiin kun itti heddummatan humna waraanaa halkanii guyyaa qubachiisee sakatta’iinsa gochaa jira.
Kutaa magaalaa Addis Katamaa fi Yakkaa akkasuma naannoo Nifaas Silkii jedhaman keessa waraanni wayyaanee yeroo ammaa kana baay’inaan keessa sossohaa jira. Egaa wayyaaneen yeroo ammaa mana mana isheetiif sodaan itti dhaga’amu irraan saroota ishee mana jireenya isheetti marsitee of eegsisnuu eegaltee jirti


text:
meeshaale deeggarsa barnootaa garagaan deeggare
OBN Period 20,2013- Univarsitiin Madda Walaabuu Mana Barumsaa sadarkaa 1ffaa Kibxatee magaalaa Robeetti argamuuf meeshaale deeggarsa barnootaa garagaan deeggare. Manni barnootaa sadarkaa 1ffaa kiibxatee manneen barnootaa magaalaa Robee kessatti argamuu fi yeroo ammaa barattoota 2000 ol simatee barsisaa jira.Manni Barnootaa hanqinna teessoo baratootaa fi meeshaalee barnotaa garagaraa qaba.Rakkoo mani barumsichaa qabu kana furuudhaaf Uunivarsitiin Madda walaabuu deeggarsa gochaa kan ture yoo ta'u, guyyaa hardhaas teessoo bartatootaa 200, boordii gurraacha 10, dabtara bartatootaa darzan 150, kophee fi meeshaalee tajajila aademsa baruufi barsiisuutif oolan mana barums. Barsisooni fi barattooni mana barumsichaa, akkasumas maatiin barattootaa yuunivarsitichi rakkoo keenya ilaalee deeggarsa nuu godhetti baayye gammanneera, galata gudda galchinaafis jedhan.Your Excellency the President of the University of Dr. Ahmad Kaliil Univarsitichii manneen barnootaa magaalaa Robee keessa jirin keessaa manneen barnootaa 3 filachuudhaan deeggarsa barbaachisuu godhaafi jiraachuu himan.


text:
Babal’achuu WBO Taayyee Danda’aatu ragaa ba’aa jira!
Ilmaan OPDO, egamtoonni Wayyaannee duraanii, #reeffaa_Minilki
dhiqtuun ammaa kanneen akka #Taayyee
, Shimallis Abdiisaa, Birhaanuu har’a ciniinsuu keessaa jiru. Dhukkuubbiin ciniinsuu akkam akka ulfaatu hadholii fi Ogeessotta fayyaa gaafadha. Har’a Taayyeen ilmi OPDO kan afaan faagga ilmaan Nafxanyaa faarsaa ilmaan Oromoo irratti duulaa jira. Jaallatee miti. Ciniinsuurra jira. Waan qabu waan gadhiisu dhabeetu waanuma hunda ciniina deema. Ofis ormas ciniinaa deema. Tayyeen ni maraata jedheen ture. Dhugaadha , Tayyeen ni maraata. Amma kunoo jalqabeera. Ololan WBO irratti oofa jedhee dhugaa abbaan Haqaa (WBOn) qabu Oromoof ragaa baheera. WBOn badeera jedhamu suni har’a DARAAREE lixa OROMIYAA hamma BAHA Oromiyaatti lalisuu isaa Tayyeen ragaa nuuf dhiyeessaa jira. Nuhi galtuun akka Tayyee dhugaa WBOn qabu dubbattees dhiistes nu hin ajaa’ibu. Kan nu dinqee dhibuu dhiise dhugaa fi soba isa inni dargaggummaa hamma dullumaatti waliin laaqu sanadha. Namni kuni yoo bilchaataa? isa jedhudha!
Taayyee Danda’aa ABO abaaree, dhaaba Nafxanyaa faarsa. ABO halagoomsee, dhaaba ilmaan minilki bilxiginnaa faarsa. Taayyeen Jaal #Daawud_Ibsaa
abaaraa #Minilikiin
faarsa. Kana seenaaf ol kaawwaadha. Oromoon kana dagachuun sarummaa saree gadiitti. Oromoon dhiirummaa qabaatte ammoo kuni xiiqiif lafaa isa kaasuu danda’uu qaba.
Taayee danda’aa , Birhaanuu Juulaa , Shimallis Abdiisaa fi Abiy Ahime wal harkaa fuudhanii #WBO_abaaraa
turan. Ammas ittuma jiru. “WBOn shiftaadha, waraana shanee, ergamtuu Wayyaanee” jechuun afaan isaaniin UDAAN HAGAA jiru. Dhugaan shirtu garuu kan #wayyaaneef_waggaa_27_guutuu
gugguufee ergame Abiy Ahimed Shimallis Abdiisaa, fi Birhaanu Juulaa (hattuu Daakuu)dha.
Jarri kuni waggaa lama guutuu WBO balleessineerra jechaa ba’anii har’a as galagalanii “WBOn shaggar keessaa humna addaa keenya nu harkatti fixe jedhu”. Sobanii dadhanbanii yeroo muddaman otoo hin beekiin cinqamanii dhugaa dubbatu. “shifataan shanee Oromiyaa keessaa ari’amee gammoojjii biyyoota ollaatti galchineerra jechaa daqiiqaa otoo hin guutiin Shiftaan shanee Burrayyuu keessaatti namoota “nagaa ” ajjeesa jedhu. “Shiftaan shanee Wallaagaa fi Gujii keessaa qofaa jira jechaa as galagalanii #shiftaa_shanee_Harargee
keessaa sochootu irratti tarkaanfii laalessaa fudhanne jedhu” . Dhugaa afaan qaban funyaaniin dubbatti jedhan itti taate.
Gabaabumatti , har’a #WBOn_goolee_Oromiyaa
keessaa bakka maraa jira!!! Oromoon duris waa’ee jiraachuu WBO amanuun mataa dhukkubbii itti tahe baayyeedha. Warreen akka kana waggoota dheeraa itti iyyinee dadhabne. Warreen akkasii bira darbineerraa. Har’a lafarraatti qabatamaan #Godinni_WBOn
keessaa hin sochoone tokkoo hin jiru. Guutummaa Wallaggaa, Guutummaa Gujii, Boorana, Walloo, I/Abbaa Booraa, Buunnoo Baddallee, Jimmaa A/Jifaar, Guutummaa Lixa Shaggaar, Kaaba Shaggar, kibba Lixa Shaggar, Baha Shaggar, Harargee , Baalee fi Arsii WBOn abbaa itti taheera. Guutummaa Oromiyaa dhuunfachuunis yeroo gabaabaa keessaatti itti deemama.
Dhumarratti, waggaa lama dura Oromoon dhimma WBO irratti wal dura dhaabbatee wal lolaa ture. Walitti dallannee turre. Garee lamatti hiramnee wal nyaachaa turre. Godinoonni xawalwaalloota ijoollee OPDOn bitatte jala seene WBOtti duulaa ture har’a dhugaa jirtu hubateera jedheen amana. WBOn gaachana Oromoo fi Oromiyaa ta’uu isaa hojiin agarsiiseera. WBOn taayitaaf akka xawalwaallotaa OPDO jala kaata otoo hin taane Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Oromiyaa mirkaneessuuf akka tahe ifaadha. Gareen xawalwaallotta kaleessaa WBO irraa qawwee hiikkachisuuf fiigaa turan , warreen OPDO suphanii Oromoo salphisan har’a ofumaa salphatan. Kanaaf Oromon guutummaa addunyaa irra jiru , keessaa fi alaan wal tumsee WBO hidhachiisuun dirqama. WBOn meeshaa muraasa qabuun diina irraa qawwee hiikkatee daraan guutummaa Oromiyaa harka yeroo galfataa jirutti namni ani Oromoodha ofiin jedhu WBO waliin hiriiruun humna waraanaa Oromiyaa ijaarrachuuf dirqama mataa isaa bahachuu qaba.
WBOn akka Coqorsaa lalisaa jira, WBOn akka Handoodee Kormaa bonaafi ganna lalisaa jira, WBOn akka biqilaa burqituu bishaanii irra dhaabatee lalisaa jira!
WBOn diina itti duulaa jiru ofirraa ittisuu qofaa otoo hin taanee bakka qubsuma diina dhaqee dhukkee irraa kaasaa jira. WBOn guyyaan adii magaalota seenee gantuu fi basaastuu harkaan qabee bahaa jira. WBOn diinaa adabee harkaan qabee meeshaa irraa hiikkachaa jira. Kanaaf Tokkummaan WBO waliin dhaabachuun dirqama.
Abbaan haqaa ABO/WBOdha!!
ABO/WBOn haa lalisu!
Gantuu lafti Oromiyaa hin baatiin!!
IUOf
OMN: Waraana Naannoo Tigraayii fi Egeree Oromoo (Sad 8, 2020)
Waamicha Oromummaa Polisa Oromiyaa tahe Polisa Federaalaa keessa namni hidhattanii jirta Qeerro fii WBO wajjiin tahaa Meshaa keessan Nafxanyatti gara galfadhaa karaan isin baasu kana qofa
AGM: Oduu Hatattamaa/ Odeessi Obbo Shimallis Abdiisaa Angoo Irraa Kaafame Jedhu Hagam Dhugaadha?
Dhaamsa hatattamaa uummata keenya (Oromoo)Godinaalee Wallaggaa Bahaa, Horroo Guduruu Wallaggaa fi Matakkal jirtan maraaf WBOZoonii Lixaa Oromiyaa Cibra Odaa Bulluq irraa darbe
Yeroo ammaa kanatti abdiifi gaachanni saba keenyaa, WBOn, diina saba keenyaa kan taate sirna nafxanyaa isa gabroomsitee jirtu yeroo tokkichaa fi isa dhumaaf duula Oromiyaa keessa qulqulleessee dhabamsiisuu eegalee jira. Haalumaa kanaan abdiifi gaachanni ummata Oromoo ,WBOn, Qeerroo Bilisummaa Oromoo waliin ta’uun hojiiwwan
1. caasaa mootummaa Shiftaa Abiyyoot gandaa hanga oli jiruu diiguu
2. Humni shiftaa hidhatee uummata hiraarsu bakka argamtutti rukuchuu
3. Caasaan ofiin of bulchuu ummataa ifatti diriirsuutti bobba’ee jira.
Kanuma milkeessuuf sa’aa ammaa kanatti lolli dhaabbataan bakkeewwan hedduutti eegalee jira. Akka fakkeenyaatti Godina H/G/Wallagga anaa Jaartee Jaardagaa fi aanaa Amuruu keessatt caasaan gandaa saddeet kan diigamee yommuu ta’u, Gidina Wallagga Bahaa keessatti caasaan gandoota 11 guutummaatti kan diigameefi aanaa Haroo Limmuu keessatti lolli dhaabbataan sa’aa ammaa kanatti gaggeeffamaa jira.
Kanaaf, ummanni keenyi sochii godhu kamiyyuu of eeggannoon akka raawwatuufi odeessa fi waan qabu maraan gaachana isaa kana ta’e WBO cinaa akka dhaabbatu dhaamsa keenya dabarsina.
Itti bahinsa lola kanaas waluma duraa duubaan kan isin beeksifnu ta’uu beektanii dammaqinsaan akka nu hordoftan isiniin jenna.
IUOf!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
WBO Zoonii Oromiyaa Lixaa,
Cibraa Odaa Bulluq!


text:
Akka oduu Liibiyaa fi Somaaliyaa dhufteetti Turkiin hujii tana jabeessitee itti jirti. Liibiyaa abbootii waraanaa lamatti wal irratti qabee gama gamaan bulchuutti jira.Tokko Waraana GNA kaan waraana ammoo LNA jedhanii maqaa baafatan.
Akka daarekterii meediyaa waraana Libiyaa Col.Khaled Mahjoub TV Arabaa irratti torbaan dabre jedhetti,Turkiin milishoota Tiripoolii jiran gargaartee dira Sirtee lolanii deebisuuf warrra nama fixu kuma hedduu achitti duulchifte.
Warra hujii akkanaatiif Somaalii filatan jedhan ammoo achi gahuu fi dhibaachuun mirkanaa miti.
Tokkummaan Mootummootaa Liibiyaa bulchiinsa GNAti bulchiinsa jedhee gargaara.Liibiya muummee ministeraa Fayiz Al Saraaj jedhee gargaara Tokkummaan Mootummootaa.
Waraanii kun Sirtee humna waraana Kaliifaa Haftaar ka maqaa LNA beekan irraa deebifachuuf loluutti jira.
Qataarilleen akkuma Turkii Sirtee deebisuun Somaalota hedduu duulchisuu kurfoo jirti ykn ammoo duulchisuuyyuu hin ooltu jedha.Footoo waraana kanaallee media Arba ahedduu irratti argan.
Turkiin cibraa waraanaa hedduu Soomalee keeyyatte Turkii fi Qataarilleen waraanaa fi basaasa hedduu Soomaleef leenjifte akka oduu media Arabaati.
Paul Sullivan Yuuniverstii Ittisa Biyya Amerikaa barsiisa. Turkiin waraana namaan fixan Liibiyaatti oofuun waan mamaati jedha.Turkiin ibidda sun keessa duuduu hin feetu.”
Abbootiin waraana Liibiyaa yoo wal hadhan marroo hedduu warra waliin fixan qaxaratanii biyya biyyaa walti yaammatan.
Pirezidaantiin Liibiyaa ka durii Mohaammed Gadaafii waraanaa isaa dhugeeffachuu didee diigee warra namaan fixan gara dhibii qaxarate jedha, Sulivaan.
Ramy Abdel Rahman dhaaba British jirtu ka rakko Siiriyaa Tohatu keessa hojjata. Turkiin jara namaan fixxu kuma 18 Siiriya keessaa filattee Liibiyaatti duulchite.
Akka oduu himaan waraana Liibiyaa Mj.,Jeneraal Ahmed Almssmarry jedhetti ammoo warrii Siiriyaa guuranii dhufaniin kun kuma hedduu bididruuu duudee torbaan dabre Tiripooliin qaxxaamuree Xaliyaanatti baqate.


text:
WBO’n haleellaa har’aaf kaleessa fudhateen magaalota hedduu dhuunfateera.
Keelloo: Hagayya 16, 2021
Waraanni Bilisummaa Oromoo godiinaalee Lixaa fi Kibba Oromiyaa keessatti haleellaa fudhataa jiruun guyyuma guyyaan bakkoota hedduu dhuunfataa jira.
Tarkaanfiiwwan kaleessa Hagayya 15,2021 WBO’n fudhatamaniin Oromiyaa Lixaa Qondaala guutummaan dhuunfachuun WBO gabaasee jira. Uummatnis bahee simachuu isaa fi magaalattii keessaa qaamolee mootummaa lolee baasuun ibsameera.
Akkasuma guyyaa har’aa Hagayya 16, 2021 tarkaanfii fudhateen Lixa Oromiyaa Wallagga Bahaa aanaa Nuunnuu Qumbaa magaalaa Adaree tohatee jiraachuu akkasuma uummata mariisisaa akka ture gabaasni arganne nii mirkaneessa.
Akkasuma guyyuma har’aa Waraanni Bilisummaa Oromoo WBO’n Shaggar Kaabaa Salaalee Warra Jaarsoo keessatti haleellaa guddaa fudhateen kaambii waraanaa mootummaa rukutuu isaa gabaaseera.
Qaamoleef waraanni mootummaas haleellaa WBO kana baqatanii Warra Jaarsoo gadhiisanii bahaa akka jiran gabaasa arganneen mirkaneeffannee jirra.
Tarkaanfiin WBO kun isa duuba hin deebine ta’uu ajajaan WBO torban dabarsine keessa miidiyaaleef ibsanii turan. Duula amma gaggeessaa jiranis waraana mootummaa adamsanii rukutaa jiraachuu beeksisaniiru.
Amma bobbaa garaagaraan socho’aa jiraachuu kan hime ajajaa olaanaan ABO-WBO Kumsaa Dirribaan, dhiyootti humnaaf maqaa tokkoon duula waraanaas akka gaggeessuuf jedhan miidiyaa Raadiyoo Arrata Biyyoolessaan akeekaniiru.
Gama isaan hanga ammaa waan haleellaa WBO kan ilaalchisu qaamoleen mootummaa ifatti waan dubbatan hin qaban.
Suuraa: tarkaanfii WBO’n fudhateef magaalota wayiita seenu kan agarsiisu.


text:
Just listen to what #Daneil #Kibret the right hand man of Dr. Abiy said about small minority Muslim in axum!
Mootummaan federaalaa kun yoom of kabajsiisa garuu? Torbaan haga tokko dura poolisni federaalaa waamicha mana murtii Geetaacho Asaffaaf geessuuf Tigraay deemee achitti hidhame. Amma ammoo naannoon Amaaraa humna tikaa mootummaa federaalaa irraa garasitti ergaman doorsisaa jira. Yakkamtoota Gumoozota ajjeesan, Kamisee irratti lola banananii fi kan biroo toyannoo jala oolchuuf gara sanitti ergamnaan ”hayyama keenya malee nam tokko qabamee as keessaa hin bahu” jechaa jiru. Yakkamaan yakkam mul’ataa raaw’ate yoo jarri itti hin amanne malee yakkamaa hin jedhamu, qabamuus hin danda’u jechuu dha. Mootummaan Dr. Abiyyi mataa isaa qofa osoo hin taane Oromoo tuffachiisaa jira jedhee kanin torbaan muraasa dura dubbadhe kanaafi.
Yaya Beshir
Itti gaafatamaan biiroo bulchiinsaa fi nageenya naannoo Amaaraa Jeneraal Asaamminoo Tsigee mootummaa Federaalaatti bookkisaa jira.
Dubbiin akkana: naannoo Amaaraa keessatti bakkoota rakkooleen itti uumamte humni Federaalaa qorataa jira. Oromoota Wallo irratti weerara liyyuu hayliin naannoo Amaaraa raawwatte dabalatee bakkoota akka Jaawwii kan ajjeechaa dhalattoota Gumuuz irratti raawwate, naannoo Gondaritti rakkoo Qimaanti fi Amaaraa qorachaa jiru. Garuu Jeneraal Asaamminoo Tsigee humna Federaalaa qorannoof naannoo Amaaraa keessa jiru kana akka beekkamtii isaan biraa hin qabnetti dubbata. Akkasumas mootummaa Federaalaa beekkamtii isaaniitiin ala nama tokkollee qabee akka achii baasuu hin dandeenyes akeekkachiise.
Namtichi waa malee hin bookkisu. Humni Federaalaa bulchaa Aanaa Jaawwii Dastaaw Shimallisii fi ajajaa Poolisii aanaa Jaawwii inspekitar Kaasaa Dires too’annaa jala oolchan jedhamee ture. Haasofni isaa tarkaanfii RIB fudhate balaaleffataa jiraachuu mul’isa. Innis jara kanatti akka hin dabalamne sodaa qabaachuu mala. Rakkoolee uumaman keessaa harka qabaachuu isaa yoo mootummaan Federaalaa irra gahe badii isaa dhoksuuf ummatatti irkatee of baraaruuf tattaaffii godhaa jirus ta’uu danda’a. Cuunfaatti dubbii namichaa irraa wanti calaqqisu mootummaa Federaalaa tuffachuu fi ummata qabatee Federaalatti duuluuf qophiirra jiraachuu isaati.
Ferhan Abdulselam
Dhaloota siyaasa quufe IBIDDOO
ታዳሚዎች የጠ/ሚ ዐብይ አሕመድን መምጣት በመጠባበቅ ባንዲራቸዉን እያዉለበለቡ በሃገሪኛ ሙዚቃ እየተዝናኑ ነዉ።
Balow jette Fungeenkoo
Abbichuun Maal Jechaa Jiraa Osuma Jennuu


text:
Hagayya 28,2014 Naqamte
Barattooti Oromoo Yuuniversitiilee adda addaa keessatti humnaan walitti qabamanii akka olola Wayyaanee baratan yeroo taasifamuu yaaluun roorroo uumata Oromoo irratti hammaatee jiruu fi gaaffiin hundee qabsoo Oromoo waan hin deebi’iiniif daran diddaa barattootaa jabeessuun guutummaa Oromiyaa keessatti Fincila Diddaa Gabrummaa(FDG) qabsiisee jira.
Haala kanaan Yuuniversitii Wallaggaa keessatti FDG Hagayya 27,2014 jabaatee itti ooleen baratooti 200 ol hidhamanii tokko waraana Wayyaaneen ajjeefamee 26 ammoo gara malee reebamuu irra darbee qabamanii mana hidhaa magaalaa Naqamtee jiru keessatti ugguramanii jiru. Barttooti 26 haalaan miidhaman kuniin:-
- Barataa Yaadataa Luuccee,barataa Injineeriingii waggaa 2ffaa.
- Barataa Addisuu Beekamaa, barataa Injineeriingii waggaa 4ffaa.
- barataa Daani’eel Kumarraa, barataa Fayyaa waggaa 3ffaa.
- Barataa Gammachiis Camadaa, barataa Economics waggaa 2ffaa
- BarataaTarreessaa Nagarii, barataa Seeraa waggaa 4ffaa.
- Barataa Eebbaa Tesfaayee, barataa Accounting waggaa 1ffaa.
- Barataa Adduunyaa Geetinnet, barataa Injineeriingii waggaa 2ffaa.
- Barataa Gurmeessaa Bantii, barataa Seeraa waggaa 3ffaa.
- Barataa Firaa’ol Tuujubaa, barataa, Political Science and Governance waggaa 2ffaa.
- Barataa Guutamaa Xiiqii, barataa political Science and Governance waggaa 3ffaa.
- Barataa Caalchisaa Gammachiis, barataa Seenaa waggaa 3ffaa fa’aa
- Barataa Baay’isaa Warqinee, barataa Management waggaa 2ffaa.
- Barataa Tamasgeen Shifarraa, barataa Computer Science waggaa 2ffaa.
- Barataa Firoomsaa Baalchaa, barataa Injineeriingii waggaa 3ffaa.
- Barataa Fufaa Qaabataa, barataa fayyaa waggaa 3ffaa.
- Barataa Taaddalaa Irranaa, barataa Injineeriingii waggaa 4ffaa.
- Barataa Yaadanii Mootii, barataa seeraa waggaa 2ffaa.
- Barataa Firaa’ol Beqqelee, barataa Management waggaa 1ffaa.
- Barataa Guddinaa Tulluu, barataa Biology waggaa 3ffaa.
- Barataa Rabbumaa Jirraa, barataa Geography waggaa 1ffaa.
- Barataa Guutuu Immaanaa, barataa Seeraa waggaa 4ffaa.
- Barataa Caalaa Fayyeeraa, barataa Injineeriingii waggaa 4ffaa.
- Barataa Namarraa Guutaa, barataa Accounting waggaa 2ffaa.
- Barataa Cimdii Dhufeeraa, barataa Fayyaa waggaa 3ffaa
- Barataa Siifan Qixxaataa, barataa Economics waggaa 1ffaa.
- Barataa Dinquu Jaatanii, barataa Journalism waggaa 2ffaa.
Kanneen jedhaman dha.
Galmee hidhamtoota walii gala Qeerroon gama fuula duraatti ni dhiheessa.


text:
Dubbii Iimaanaa Diigu-Kutaa 4.1
Kutaa darbee keessatti dubbii iimaana diigu ilaalu jalqabne jirra. Har’as itti fufuun dubbii kufrii iimaana diigu ni ilaalla:
Rabbii Olta’aa Arrabsuu fi Isatti qoosu
1-Rabbii olta’aatti amanuun (iimaanni) Isa ol guddisuu fi garmalee kabajuu irratti kan ijaarrameedha. Shakkii hin qabu, Rabbii olta’aa arrabsuu fi itti qoosuun ol-guddisuu kana diiga, gonkuma waliin hin ta’u. Sadarkaa ol-guddisuu (Ta’aziim) ilaalchisee wanta ibn Al-Qayyim jedhe keessaa tokko:
“Sadarkaan kuni beekumsa kan hordofuudha. Hamma beekumsaa irratti hundaa’e Gooftaa olta’aa ol guddisuun qalbii keessatti ta’a. Namni namoota hundaa caalaa Isa beeku, isaan caalaa garmalee Isa ol guddisa, kabaja. Dhugumatti, Rabbiin nama guddinna Isaaf malu hin guddisne, beekumsa Isaaf malu hin beekne, amala Isaaf maluun hin ibsine balaalefate jira. Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Maal taatanitiin guddinna Rabbii hin sodaannee?” Suuratu Nuuh 71:13
Ruuhin ibaadaa: ol-guddisuu fi jaalala. Isaan lamaan keessaa tokko yoo irraa hafe, ibaadan badde. Lamaan kanatti Jaallatamaa Guddaa faarsun yoo dabalame, suni haqiiqaa (dhugaa) Al-Hamd (Faarsu)ti. Rabbiin hundarra beekadha.” (Madaariju as-Saalikiin 2/495)
Ibn Taymiyaan Rabbii olta’aa arrabsuu fi Isatti qoosun tawhiida akka diigu ibsuun akkana jedha: “Namni ibaadaa Rabbii subhaanahu wa ta’aalaa keessatti tokkichummaatti amanee fi, gabrichaa fi Ergamaa Isaatiif ergaa [mirkaneesse], ergasii amanti kana ol guddisuu fi kabajuun hin hordofsiisnee, inumaa amanti qalbii keessa jiru kana hojii ykn dubbiin gadi xiqqeessuu fi tuffachuun wal qabsiisee, jiraachun amanti kanaa akka dhabamuu ta’a. [Gadi xiqqeessu fi tufachuun kuni] badiinsa amantii kanaatii fi wanta faayda qabuu balleessutti geessa. Sababni isaas, amantiin nafsee qulqulleessa, ni fooyyeessa. Yeroma amantin nafsee qulqulleessu fi fooyyessu dhiisu, sababni kanaa homaayyu miti, qalbii keessatti hidda kan hin qabanne ta’uu malee. Nafseef amalaa fi fooyya’iinsa hin taane. (Amantiin nafsee qulqulleessu fi fooyyessu yoo dhiise, sababni kanaa, amantin qalbii keessatti hidda hin qabannee jechuudha.)” (As-Saarimul Masluul-fuula 324)
Warri beekumsa qaban Gooftaa isaanii garmalee ol guddisuu turan. Kabaja Isaaf malu kabajuuf carraaqu. Al-Khaxxaabi ni jedha: “Shekkota keenya irraa namni dhaqqabne xaa’an (Rabbiif ajajamuun) wanta wal qabatu malee maqaa Rabbii dubbachuu baay’ee xiqqeessa.” (Sha’anu Du’aa’i-fuula 18-19)
2-Gara hiika fi hubannoo arrabsuutti yoo dabarree immoo akkuma Raagibu Al-Asfahaani jedhe: As-Sabbu (Arrabsuun)-haala nama rakkisuu fi laalessuun wanta hanqinni fi tuffiin keessa jiruun ibsuudha.
“Kanneen [mushrikoonni] Rabbii gaditti gabbaran hin arrabsinaa, daangaa darbuun beekumsa malee Rabbiin arrabsaniiti.” Suuratu Al-An’aam 6:108
Rabbiin arrabsuun isaanii ifaan ifatti arrabsuu miti. Garuu waa’ee Isaa dubbachuu keessatti lixuun wanta Isaaf hin malleen Isa ibsu. Kana keessa falmiidhaan itti fufuun wanta Rabbiin irraa qulqullaa’en Isa ibsuu ni dabalu.” (Al-Mufradaat-fuula 220)
Ibn Taymiyaan ni jedha: “Arrabsuun dubbii gadi hir’isuu fi salphisuuf yaaddamee [dubbatamuudha]. Garaagarummaa amantii isaanii irratti hundaa’e wanta sammuu namaa keessatti arrabsoo ta’uu hubatamuudha. Kan akka, abaaru, fokkisuu fi kkf. Inni kuni kan jechi Rabbii agarsiisuudha:
“Kanneen [mushrikoonni] Rabbii gaditti gabbaran hin arrabsinaa, daangaa darbuun beekumsa malee Rabbiin arrabsaniiti.” Suuratu Al-An’aam 6:108
Ammas ibn Taymiyaan, daangaan arrabsuu “bartee (aadaa)” akka ta’e ni kaasa. Akkana jedha: Wanti warri bartee (aadaa) akka arrabsoo fi hir’isuu ykn maqaa xureessutti fi kan kana fakkaatanitti lakkaawan arrabsuu irraayyi.” (As-Saarimul Masluul-fuula 561, 531)
Gabaabumatti arrabsuu jechuun dubbii fokkuu salphinnaa fi hir’innatti geessudha.
3-Akkaataa Rabbii olta’aa Arrabsuun Dubbii Kufrii iimaana diigu itti ta’u
Rabbii olta’aa guddaa arrabsuun gosoota dubbiiwwan nama kafarsiisanii fi iimaana diigan keessaa hundarra fokkuu akka ta’etti lakkaawama. Kunis karaa baay’een ilaallamu danda’a:
A)-Rabbii jabaa guddaa arrabsuun iimaana diiga. Akkuma iimaana zaahiraa (gubbaa) arrabaan dubbatamu diigu, arrabsuun azaa (rakkisuu) jechaa dubbii qalbii (dhugoomsu) fi hojii ishii kan akka Rabbiin jaallachu, ol-guddisuu fi garmalee kabajuu diigudha. Sababni isaas, iimaanni Rabbii jabaa guddaa dhugoomsu, Isaaf masakamuu fi gadi jechuu of keessatti qabata. Arrabsuun immoo akkuma ibn Taymiyaan jedhu: salphisuu fi gadi xiqqeessuudha. Ajajaaf masakamuun immoo kabajuu fi jabeessudha. Qalbiin kan masakamtee fi gadi jetteef salphisuu fi gadi xiqqeessun waan hin danda’amneedha. Qalbii keessatti gadi xiqqeessuu fi salphisuun yoo argame, ishii keessa masakamuu fi harka kennuun hin jiru jechuudha. Kanaafu, iimaanni keessa hin jiru. Kuni mataan isaatu kufrii ibliisaati. Dhugumatti, inni ajaja Rabbii dhagayee jira, Ergamaa hin kijibsiifne. Garuu ajajaaf hin masakamne (hin bulle).” As-Saarimul Masluul-fuula 519)
Ammas ibn Taymiyaan ni jedha: “Akkuma qalbiidhaan dhugoomsuun akka jaallatanii fi ol-guddisan nama taasisu, wanta salphisuu fi gadi xiqqeessuun keessa jiru dubbachuu fi hojjachuuf fedhuu irraa nama dhoowwa. Argamuun kanaa fi dhabamuun sanii dhimma seerri Rabbii umamtoota Isaa keessatti ittiin darbeedha…Bu’aan yoo dhabamee sababni dhabamuu barbaachisa. Faallaan yoo argamee faallaan biraa dhabamuu barbaachisa. Dubbii fi hojiin gadi xiqqeessuu fi salphisuu of keessatti qabate dhugoomsuun fayyadaa qabu akka dhabamu, ajajamuu fi harka kennuun akka dhabamu barbaachisa. (Kana jechuun dubbii fi hojiin gadi xiqqeessuu fi salphisu of keessaa qabu yoo argame, dhugoomsun faayda qabu fi ajajamuun hin jiruu jechuudha.) Kanaafi [Rabbii olta’aa arrabsuun] kufrii ta’e.” (As-Saarimul Masluul-fuula 524)
(Gabaabumatti: Gabrichi bulchaa isaatiif yoo bulee fi ajajame, garmalee bulchaa isaa kabaja. Gonkumaa isa hin arrabsu. Yoo arrabse bulchaan isaa maal isa godhaa? Kuni wanta namni hundu beekudha. Gooftaa addunyaa guutuu bulchu gabrichi yoo arrabse, yakka hangam badaa fi guddaa ta’e raawwataa?)
B)-Rabbiin olta’aan akkana jedhe:
“Munaafiqonni suuran wanta qalbii isaanii keessa jiru isaanitti beeksistu isaan irratti bu’uu sodaatu. Jedhi, “Qishnaa godhaa (qoosaa), Rabbiin waan isin sodaattan [ifatti] baasa.” Yoo isaan gaafatte, dhugumatti [akkana] jedhu: “Nuti haasawatti kan seennu fi taphannu qofa turre.” Jedhi, “Sila Rabbiitti, keeyyattoota Isaatti fi Ergamaa Isaatti qoosaa turtanii?” Rakkoo hin dhiyeefatinaa! Erga amantanii booda kafartanii jirtu. Isin keessaa garee tokkoof yoo irra dabarre, garee biraa immoo ni adabna, isaan yakkamtoota waan turaniif.” Suuratu At-Tawbah 9:64-66
Ibn Taymiyaan ni jedha: Kuni keeyyata, Rabbiitti, keeyyattootaa fi Ergamaa Isaatti qoosun kufrii akka ta’e jala muree dubbatuudha. Arrabsuun immoo san caalaa [kufrii ta’a].” (As-Saarimul Masluul-fuula 31)
Halaala godhes dhiisees Rabbiitti qoosun (qishnaa godhachuun) kufrii erga ta’ee, arrabsuun san caalaa kufrii ta’a.
Ibn Taymiyaan ni jedha: Rabbii fi Ergamaa Isaa arrabsuun keessaa fi alaan kufriidha. Namni arrabsu kuni haraama ta’uu amane ykn halaala kan godhu ta’ee ykn amanti isaa kan dagatee ta’ee tokkoma. Kuni ilaalcha fuqahati fi warra Sunnah iimaanni dubbii fi hojiidha jedhaniiti.
Ibn Raahuyah akkana jedhee jira: Namni Rabbiin arrabsee ykn Ergamaa Isaa sallallahu aleyh wassalam arrabsee, kanaan kaafira akka ta’u Muslimoonni irratti wali galanii jiru. osoo wanta Rabbiin buuse kan mirkaneessu ta’eeyyu.
Qaadi Abu Ya’alaa “Mu’tamid” keessatti akkana jedhe: Namni Rabbiin arrabse ykn Ergamaa Isaa arrabsee, dhugumatti inni ni kafara. Arrabsuu isaa halaala godhee dhiisee, [inni ni kafara].” (As-Saarimul Masluul-fuula 512-513=gabaabbinnaan)
Ammas ni jedha: namni osoo hin dirqisiifamin fedhii ofiitiin Rabbii fi Ergamaa Isaa arrabsee ni kafara… keessaa alaan inni kaafira. “Tarii namni akkanaa keessa isaatti Rabbitti kan amanuu ta’uu waan danda’uuf zaahira (gubbaa) qofaan kaafira ta’a” namni jedhee, dhugumatti dubbii fasaada (badaa) ta’uun isaa dirqamaan amantii irraa beekkamu dubbatee jira.” Majmuu’al fataawaa 7/557,558=gabaabbinnaan, ilaali As-Saarimul Masluul-fuula 524, akkasumas Al-Muhallaa-Ibn Hazm 13/498 ilaali)
Kutaa itti aanu keessatti itti fufa….
Madda:
“Nawaaqidul Iimaani al-qawliyah wal amalayah” fuula 106-109, Abdulaziz bin Muhammad


text:
Yaa Dr Milkeessaa Miidhagaa barreeffamattiinkee kun xiqqoo nama naasifti.
Jechuunis Hoolaan faasikaa kan Wayyaaneen qalamuuf qophaa’aa jiru kun Obbo Lammaa magarsaamoo? Dr. Abi Ahmed moo? Obbo Abbaa Duulaafaamoo? Aktiivistoota OPDO amma biyya keessaa ka’aa jiran kanamoo? eenyu namichi tokkichi qalmaaf qophaa’e kun nama jechisiisa. Enyumaanuu haata’uuti waraabessi dhiiga Oromoo dhugee bare kun akka isaan hinarganneef kadhannaakooti. Waaqayyo isaan haa’oolchu!
Ammammoo akka Beekan G Erena tti dhiiseen akka TAAJJABBIITTI waa jedhuu?
1. Barreeffamattiin kun mataanshee xawlwwaalummaa siyaasaa OPDO tti gurra gochuufi gati xiqqoo itti dabaluufiif borcamtee barreeffamakee kanaan as baate laataa?
2. OPDO fi Wayyaanee kana maaltu adda godhe? Utuu ta’eemmoo Wayyaanee gaggabdee dachee qorqite kana OPDO fi Aktiivistoota sidabalatee warreen alaa bookkisaa jirtu kanatu lubbuu itti deebise mitii?
3. OPDO’n amma isin duratti akka hanqaqaaquu buruquuf jettuutti eegamaa jirtu kun geggeessitootaafi gootota keenyaa warra mana hidhaa jiran akka Baqqalaa Garbaa, Dr. Mararaa Guddinaafi kkf caalumoo? Isaniif hagas faarsitaniittuu? Kan isa bosona jiruu silaayyuu ‘diina’ jettanii isinillee farrajjaniittuuti.
4. OPDO‘ duraa sana as deebisuuf jetteetta. Animmoo ishee ammaa kanatu irra gamnummaa guddatan jedha. Jechi hundi jecha bilisummaati’ gooftaa biraas hinqabani. Garuu mee har’uma kana Oromiyaa keessaa agaziin akkamiin akka oolteefi meeqa akka reebaa oolte quba hinqabdani? Har’as maaltu ta’e? Inni ta’aa ture hundi walumaagaltee Wayyaaneetiin akka ta’e ifaam. Mallattoo baayyeetu as ba’eera. Egaa jabaadhaamee…
5. Amma akka adeemamaa jiru kanattimee, OPDO’nis ofirratti fincaa’aa; warreen akka keessaniis isaaniif watwwaataa hamma yoomiitti jiraatamaa? Falli jiraam! ….Kamiifuu, shirri wayyaanee xaxaan kan isin keessaa ba’uu hindandeenye dhufaa jiraatii itti qophaa’aa… mee barruu kanaa gadiis qalbeeffadhaa…Tigiroonni walaghiirra turteetti….
–
Odeessi walgahii fi marii Addi bilisummaa Ummata Tigray irra ture fi jiru ilaallatu kun nama iccitii jaraa argachuu danda’urraa as ergame. Qalbiin dubbisaa!
“Walgahii fi mariin TPLF Maqaleetti taa’ama jiru ammayyuu itti fufee geggeeffamaa jira. Tarsiimoo fi qaphxiiwwan gurguddoo jarri irratti mari’atanii walii galan iraatti hojii lakkaawamee hojjechuuf jiran kan armaan gadiiti.
1ffaa. Yoo danda’ame fi ol’aantummaa jaraa hin tuqu yoo ta’e wal dandeessisuun akkuma kanaan dura turetti itti fufuu kan jedhu yaada jalqabaati. Kun garuu carraan isaa baayyee xiqqaa akka ta’e walii galteerra gahaniiru.
2ffaa: Ol’aantummaa jara dhabsiisuuf kan yaalaa jiran caasaa mootummaa Amaaraafi Oromiyaa ti. Caasaalee lamaan kana ummata irraa adda kutuun tarsiimoo lammataati. Kana keessatti caasaas ta’e naannoon isaan baayyee cimaadha jechuun keewwatan kan naannnoo Amaaraati. Kan naannoo Oromiyaa namoota murtaawe kanneen amma Oromiyaa bulchaa jiran gatii yoo dhabsiisan caasaan cimaan isaaniin ofirraa dhorku Oromiyaa keessa akka hin jirre dhaadatan. Abbaa Duulaa immoo bakki inni amma itti galfame osoo hin hafiin xiyyeeffannoo basaasaa keessa akka galfatan dubbatan. Abbaa Duulaa rukutuuf karoora qabu.
3ffaa: Amma maree Eertiraa waliin godhaniin milkaawu ifoomsan. Biyya keessaa immoo naannoolee kanneen akka Beenishaangul, Somaale, Gambeellaa fi Affaar waliin ta’uun humna Oromiyaa fi Amaaraa dadhabsiisuuf akka hojjetan irratti walii galan. Humnoota naannolee harmaan olitti caqafamanii fayyadamuun “federeshinii tokko” uumuuf mareen kan xumurame yoo ta’elle Afar garuu ammalle akka isaaniin barbaadametti walii akka hin galle dubbatan.
4ffaa: Yoo tarsiimoon harmaan olitti tarreeffaman hundi milkaa’uu didan “Ripaabiliika Tigray” hundeeffachuun dirqama akka ta’ee fi qophii barbaachisaan akka godhamu walii galaniiru.
HUB 1: Kan baayyee na ajaa’ibe garuu “Ripabiliika Tigray” ijaaruuf akkaa haal dureetti kan keewwatan sun hamaadha. Innis mootummoota cimoon kan akka mootummaa Amaaraa fi Oromiyaa nu cinaa osoo jiranii “ripabiliikni Tigray” milkaawuu waan hin dandeenyeef mootummoota kana humna waraanaa qabaniin barbadeessuu fi naannolee ollaa waliin rakkoo isaan akka salphaatti keessaa bahuu hin dandeenye keessa galchuun barbaachisaa akka ta’e walii galteerra gahaniiru.
HUB 2: Tarsiimoolee harmaan oliitti tarreeffaman hunda lammiin isaanii “liistroo” irraa eegalee hanga “diiplomaatiitti” jiran hubachiifamaaniiru.
AMMA yaaddoonko Oromiyaan sadarkaa jarri qophoofteen humnaa fi qophii qabaachuu ishee yaaddoon guddaan qaba. Waan mootummaan Oromiyaa amma jiru qabatee jiru uummatuma keessa dhaabbannee waliin gara fedhe deebina kan jedhu akka ta’e nan beeka. Garuu amma yoomiitti uummata waliin dhumnaa? Qophiin humnaas jiraachuun barbaachisaa ta’uu isaa akeekuufani. Jarri immoo saalfii hin beekan waan ta’eef tarkanfii humnaa fudhachuu ni malu. Manni maree nageenyaa yeroo darbe ijaarames lola kanan booda jiruuf of qopheessuuf akka labsatan yaadako ibseen ture. Ammas humnoonni federaalaa sababa mana maree nageenyaan naannoo keessa raabsamee jiru bakka humni poolisii, akka walii galaatti humni nageenya naannoolee jiru adda baafatanii akka xummurantu dubbatama. Mootummaan naannoo Oromiyaa fi ummanni keenya qophii guddaa fi ofeeggannoo cimaa gochuu qabu jedheen dhaammadha.”
‘
FALA!
1. Wayyaaneen Qawween aangoo qabatte; qawweedhaanis gadi lakkisti. Kanaaf waraana labsaa. Akkamitti?
2. OBN miidiyaa hawaasaa jettan miti? edaa eengadda ergamaa Tigireetu irra taa’ee xiinxalaa ture malee….kk… Egaa miidiayafi uummata Miliyoona 50 waan qabdaniif Miliyoona 5 f akkas hin rom’iina. Gaafa sana diyaasfooraan hunduu qawwee bituun sinfaana dhaabata. Kana falli tokkoffaafi kan dhumaa!!
Via: Beekan G Erena
አንዳንድ የተጋሩ አክቲቪስቶች (የFB ጋዶቼ) የዶ/ር አቢይ የኤገሌ ክሮንክለር (chronicler) ነህ አሉኝ፡፡ Well, እኔ ግን እነኝህ ጋዶቼ የነእገሌ ክሮንክለር ናቸው አልልም፡፡ በመርህ ደረጃ የግል ሃሳባቸውን ነው የንፀባረቁት፡፡ ግን ለምን ተናደዱ? አሃ እውነት ሰገለጥ እኮ ያናድዳል፡፡
Via: Milkeessaa Miidhagaa


text:
LibreOffice 7.2 Help
Qaaqa Waayoo kana bani, kun qubannoo waayoo taattoo keesssa jiru jijjiirufi hayyama siif kena, itti fufee waayoon akka inni agarsiifamme ifteessi.
Waayoo mul'suufi ykn dhoksuufi, cuqaasi Waayoo Banaa/Dhaamaa kana irra Dhangeessa kabala.
Waayoo Banaa/Dhaamaa
Waayoon akka inni taattoo fi agarsiifamme ifteessi. Dirqalii kun mula'ataa kan inni ta'u yoo qaaqa fiiluun bilbiltee qoofa Saagi - Waayoo.
Qubannoo waayoo fi fili:
Waayoo gara bitaa taattoo ti qubachiisi.
Waayoo gara irra taattoo ti qubachiisi.
Waayoo gara mirga taattoo ti qubachiisi.
Waayoo gara jala taattoo ti qubachiisi.
This feature is only available if complex text layout support is enabled in .
Keewwata teessuma barruu xaxaa fayyadamuuf qixa barruu ifteessi (CTL). Amalli kun kan jiraatu yoo deeggarsi teessuma barruu xaxaa kakaafame.
Specifies whether the legend should overlap the chart. Turning off this option is useful if you want to display the legend above an empty part of the chart area instead of beside it. This way the drawing area can fill the whole chart area, increasing its readability.


text:
Addunyaa irratti yeroo ammaa lakkoobsi namoota Vaayirasii Koronaatiin qabamee miliyoona 36 ol tahee jira. Akka qorannoo Yunivarsitii Joonsi Hoopkiinsiin walitti qabameetti, lakkoobsi namoota haga ammaa vaayirasichaan qabamee guutummaa miliyoona 36 fi kuma 166 fi 574 tahuun beekamee jira.
Lakkoobsi kun kanneen vaayirasichaan du’an namoota miliyoona tokkoo ol dabalatee jechuu dha.
Yunaayitid Isteetis, kan namoonni miliyoona toobaa fi walakkaan keessatti vaayiresichaan qabamanii fi gara kuma 212 keessatti lubbuu dhabanitti aantee kan jirtu lakkoobsa namoota qabamaniin Hindii dha.
Miliyoona 6 fi kuma dhibba 8 tu vaayiresichaan qabame. Lakkoobsa namoota du’aniin immoo Biraazil. Kuma dhibba 1 fi kuma 48 tu vaayiresichaan dhume. Indiin du’a namaan sadaffaa dha. Kuma dhibba 1 fi kuma 5.


text:
Wancii
Aanan Wancii aanolee naannoo Oromiyaa keessaa tokko yoo ta'u Godina Shawaa Kibba Lixaa keessatti argama. Wanciin karaa kibba-lixaa Ammayyaan, karaa kaabaa Godina Shawaa Dhihaatin, fi karaa kibba-bahaa Walisoo fi Gooroon marfamtee argama. Magaalaa guddaan aanaa kanaa Cittuu dha.
Lafti ol ka'aan aanaa kana keessaa Tulluu Dandii ti; tulluun kun daangaa aanaa Dandii irratti argama. Bunni mallaqa argachuuf ni oomishama; haa ta'u malee, lafa 20 km2 hin calle irratti qofa dhaabbamee argama.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]


text:
Har’a naannoo Amaaraa magaalaalee adda addaa keessatti eenyummaa irratti kan hundaa’e ajjeechaa fi qe’ee irraa buqa’uu mormuu dhaan hiriirri mormii geggeessuuf uummanni hedduun waltajjiitti ba’ee jira. Baahirdaar, Debremaariqos fi Waldiyaa Dassee Hayiqii fi magaalaalee ka biroo keessatti uummanni heddumminaan kanneen keessa hiriiran keessaa ti.
Hiriirtonni kun dhaadannoo dhageessisan keessaa amaara ari’achuun haa hafur, amaara irratti kan geggeessamu sqe’ee irraa buqqa’uu fi ajjeechaan mootummaa yaaddessuu qaba, ijoollee ajjeesuu fi magaalaalee diiguun gootummaa miti, dhiigi lammii koo na yaaddessa ka jedhu ture.
kun utuu kanaan jiruu, miinistriin nagaa kaleessa ibsa baaseen kutaalee biyyattii adda addaa keessatti lammiiwwan nagaa irratti ajjeechaan raawwatamaa jiru kan isa yaaddesse ta’uu ibsee keessaa fi alaa ijaaramanii kan sosso’an humnaanni badiisaa jiraachuu uummanni hubatee, tokko ta’ee, humna nageenyaa waliin walii galuu dhaan rakkoo jiru furuuf birmachuu qaba jdhee jira.
Mootummaanis rakkoo jiru furuuf hojii nagaa booressuu irratti kanneen bobba’an gareelee badiisaa irratti tarkaanfii fudhachuu dhaan ol aantummaa seeraa mirkaneessuu akkasumas nageenyi akka boofatu gochuuf of eeggannoo guddaan sosso’aa kan jiru ta’uu ibsee jira.


text:
Garee Teessoo Filadhu
Select, edit, or delete an address block layout for mail merge.
Select your preferred address block
Teessoo makiinsa ergannoof garee tarree keessa fili, kana boodaTolecuqaasi.
Biyyaa/godinaa yoomi'uu hindabaliin
Garee teessoo irraa odeeffannoo biyyaa yk godinaa qooda.
Biyyaa/godinaa yeroo huunduumaa dabali
Garee teessoo keessattti odeeffannoo biyyaa yk godinaa itti dabalaa.
Biyyaa yk godinaa qoofa dabalii yoo hin tanee:
Yoo gatiin sanduuqaa barruu irraa irra adda tahe odeeffannoo biyyaa yk godinaa qoofa itti dabalaa.
Diraa biyyaa/godinaa issa hin maxxanee galchi.
Haaraa
Iddoo qaaqa teessumaa garee teessoo haaraa itti qindeessu dandeessu New Address Block bana.
Gulaali
Opens the Edit Address Block dialog where you can edit the selected address block layout.
Haqi
Teessuma garee teessoo filataamee haqa.


text:
Teknolojii fi interneetii fayyadamun haawasa gahomsuufi qaromsuu kessattii gahee qaamoolee seeraa; Barruu xiyyeffannoo addaa MHAAGJ irrattii taasifamee.
: Qophessaan
Hasen Mh. Hassen.
Barruu garee komnikeshinii mana hojii abbaa alangaa Godina Jimmaatin qophaa’ee.
Camsaa 2013
Jimmaa, Oromiyaa
Abstract — yadrimee waligalaa
jarraa 21 ffaa amma kessa jirruu kuni jaarraa qarominaafi jarraa adunyaan gara tokkomuuttii kan ittii dhuftee. kanaaf immoo shorii interneetiin taphatuu ol’anaadhaa. guddina hawaas dinagdee biyya tokkoo kessattis shorri interneetiin taphatuu shora isa hangafaa ta’u isaa qorannoon adda addaa ni mul’isuu. as irrattii platformiwwan karaa interneetiidhaan dhufan hawaasa tokkof bu’ura qarominaa ta’u bira darbuun bu’ura dinagdee ofii ittii guddifahuun galii adda ta’ee kan itti umuu danda’amuu ta’un isaa iccitii ifattii mul’atuuhaa.. akka dhaabataattii ammo dhaabbannii tokkoo (kan motummaas ta’e mti motummaa)platformoota interneetii irratti argaman fayyadamuun dhaqabamuummaa isaa mirkanessuu, hawaasa isaa qaroomsuu, akkasumas galii addaa umudhaan humna faayinaansii qabuu cimsachuu kan isa dandessiisuudhaa. dhimmaa kana irrattii muxaannoon biyyota guddatanifii guddataa jiran akka agarsiisuuttii dhaabbata tokkoo kessattii gareen komniikeeshinii of dandaee ijaaramee dhaqabamuummaa mirkaneessuu, hawaasa qaromsuufii galii ofii guddifachuu irrattii xiyyeffannoodhaan kan hojjetamaa jiruu ta’un isaa qorannaan dhimmakana irrattii godhamee ni mul’isa. Haata’utiii, gara muxxannoon biyyaa kenyaattii yoo deebinee haaqnii jiiruu faallaa muxannoo biyyota biraa ta’ee argannaa. Kessattuu haala nama gaddisisuun dhimma kana ilaalchisee akka naannoo oromiyaattii muxxannoo tokkoyyuu kan hin mul’anne ta’u qofa osoo hintaanee ijooma kana irrattii nama dhunfaadhaanis ta’ee akka dhaabbataattii qorannoon taasifamee tokkoyyuu hiin mul’atuu. kanaaf jecha Barressaan barruu kanaa akka nama tokkoottiifii Manni Hojii AA Godina Jimmaa akkaa dhaabbata motummaa tokkottii rakkoo kana adda erga baaseen boodaa barruu kana qophessuuf nu kaakkaasee jira. barruu kanaan muxannoo biyyota biraa xinxaluun dhaabbilee mootummaa kessattuu qaamoleen seeraa naannoon oromiyaa akka waligalaattiifii godina jimmaa akka goroottii maaltuu hojeetamaa jiraa kan jedhuu erga xinxalleen boodaa hanqinnaafi cimminna jiruu adda baafachuun kallattin fulduuraa maal ta’u qaba kan jeedhuf yaada kennaa.
VIDEO Video kana irraa akkamin Mana Hojii Abbaa Alangaa Godina Jimmaa irraa haala salphaa ta’en heerootaafii seerota biyyaafii naannoo kenyaa silkii kessaniin akka bufattan irraa barattuu.
@mhaagj https://anchor.fm/mhaagj https://www.pinterest.com/mhaagj/
Boqonnaa Tokko
kutaa waligalaa barruu kanaa.
Seensa
Qaromina fi gudina haawaas dinagdee biyyaa tokkoo kessattii guddinnii teknolijii akka waligalaatiifi ittii fayyadamnii interneetii akka gooroottii shora isa ol aanaa ta’ee taphata. Kana mirkaneessuu kessattii ammo dhaabbileen motummaafii mitii mootummaa (kessattuu dhaabbileen Motummaa) madaqii teknolojiifii interneetiif qaban irrattii hundaa’a. Sababnii kanaa ammo dhaabbileen motummaa haawaasa tajaajilan ittii dhihenyaanifi jiruuf jiirenya haawaasaa kessattiii faayidaa hangana hin jedhamnee waan qabaniif. kana jeechuunis gaafa dhabbannii motummaas ta’e mitii motummaa haawaasaaf dhaabbadhee jedhuu tokkoo kan ofii qaromee taanaan haawaasnii umaamuus hawaasa qaroomee ta’un waan hin haafneedha.
[1]
gama birootin gara qaamoolee haaqaattii yoommuu dhufnuu gaheen haawasa tokkoo qaroomsuu kessattii qaban guddaa ta’u hubannaa. Kessattuu ammo gaheen manneen hojii abbaa alangaa sadarkaa waligala federaalaa fi naannoolee kaasee hanga godinaaleefii aanaaleettii caaseeffaman haawaasa qaroomeefii hubannooo seeraatiin dagaagee umuu kessatti dirqama isa hangafaa fudhatuu. as irrattii qarominniifi guddinni hawaasa tokkoo kalattii tokkoo qofaan kan ibsamuu osoo hintaanee kalattiiwwan adda addaatin kan ibsamuudhaa. kana keessaa innii tokkoo qaamooleen haaqaa teknolojidhaan madaqanii hawaasa isaanis teknologidhaan gabbisuun isaan irraa akka eggamuu ajendaa 2030 guddina si’awa ta’e fiduuf motummota gamtomanin bocamee irraa hubachuun ni danda’ama.
[2]
Gara Biyya kenyaa Itiyophiyaattii yoo dhufnee ammo technology interneetiii akka biyyaattii fayyadamuu jalqabuun Kenya bara 1997 ALA irraa kaasee ta’un isaa qorannaan dhimma kana irrattii taasifamee ni mul’isa.
[3] ergaa jalqabamee as hojiwwaan komnikeeshiinii qaamoota hedduun initiative (kakka’umsaan) hojjettamaa jiraachuu isaafii guddinaafii qaromina haawaasaa irrattii shoora guddaa taphachaa jiraachuun isaa ni mul’ata. Hanqinoonnii jiran akkuma jiruuttii ta’e qamooleen motummaa hedduun interneetii fayyadamuun dhaqabamummaa isaanii mirkaneessuufi haawaasa gahoomsuuf hojjeetamaa jiraachuun isaa waan waakkatamuu mitii. haata’utii muxannoon kuni qamolee motummaa federaalaa fi kan naannoolee bira darbee caaseffama godinaaleefii anaalee irrattii argamaniin hojiin kun ciminaan hojetamaa jira jechuuf hin danda’amuu. kana haa jeennuu malee hojiin komnikeeshiinii interneetii fayyadamuun akka biyyaatis akka oromiyaattiis ta’e akka godina jimmaattii hojiin hojetamee tokkoyyuu hin jiruu jechuun hin danda’amuu. akka fakkenyaattii mana hojii abbaa alangaa waligala oromiyaa kaasee hanga caaseeffama mhaawo jalattii godinaaleefii anaaleedhaan caaseeffaman martuu hanga jeechuu dandaa’auuttii platformii interneetiidhaan dhuufee kessaa isa tokkoo kan ta’e midiyaa haawaasaa kessattuu facebook fayyadamuun dhaqabamuummaa mirkaneessuu irrattii hojiin hoojjetamee akka ciminnaattii ka’u ni dandaa’a. as irrrattii peejiwwaan tookko tokkoo hanga hordoftoota kuma dhibbaattii argachuu danda’anii jiruu. haata’utii jalqabbii kana cimsaachuun platfoormii karaa interneetiitin argamee guddiifachaa dhaqabamummaa babal’isuun hawaasa qaroomsaa waajjiraafiis akka galii addaa argamsiisuu hojechuu irrattii hanqina qofa oso hintaanee hjiin mul’atuu tokkoyyuu hin jiruu.
mannii hojii abbaa alangaa godina jimmaas rakkoo kana ergaa adda baafateen booda rakkoo jiruu furuuf fula marsariitii hawaasaa facebook irraa qabuu dabalatee website ofiselawaa ta’ee banachuun dokumantoota seeraa baarrulee seeraa addaa addaa kumaatamaan kan fee’e hawaasnii Kenya akka karaa salphaan seera biyyaattii argaatuufii barruulee seeraa afaan oromoodhaan barraahaan akka argatuuf carraa umuu danda’ee jira. dhimma kanaan wal qabatee hojii jiottan jahaan darban akka mhaagjttii hojetemeen dokumantoonnii seeraa kumaatamaan website mana hoichaa irraa download ggodhamanii jiruu. mannii hojii kenyaa platformii kanaan qofa oso hin
wassanamin platformoota midiyaa hawaasaa irrattii argaman duguugee fayyadamuun taamsas radiyoo interneetiidhaan tamsaafamuu banachuun sagantaalee hubannoo seeraa uman hawaasa kenyaaf taamsaasa jira. hojiin akka kanaa biyyaa kenyattii hin baramin malee biyyota guddatanis ta’e biyyota gudataa jiranittii ciminnaan kan hojjetamaa jirudhaa.
Rakkoon Barruu Kanaan Addaa Baafamee (statement of the problem )
akkuma seensa barruu kanaa irrattii caqasamee qamooleen seeraa keessattuu manni hojii abbaa alangaa tokkoo hawaasa qaromsuufii gahoomsuu kessattii shoora ol’anaa taphatuu. Akka agarasiiftuuttii labsii hundeffama mana hojii abbaa alangaa waligala oromiyaa kessattii akka caqafameettii dirqamootnii mannii hojii abbaa alangaa tokkoo qabuu kessaa innii tookkoo haawaasaaf hubannoo seeraa keennuu yommuu ta’uu,
[4] kaayyoon kanaa ammo haawaasa qaroomee fii hubannoo seeraatin dagaagee umuu dhaa. [5] kuni ammo guddinaafi qaromina biyyaa kessattii gahee guddaa taphata. [6] Akka Mana hojii AA Godina Jimmaattii dirqama seeraan kahaamee kana galmaan gahuuf hojiwwaan adda addaa hojetmaa jiraatanis haanqinonnii tokko tokkoo mul’achun hin haafnee. hanqinoota mul’atan keessaa innii tokkoo haanqina ittii fayyadama ICT isa tokkodhaa. Hanqina kana furuf jecha akka mana hoji AA godina Jimmaattii gareen komnikeeshinii dhaabbatee abbummaadhaan dhimmoota komnikeeshinii kessattuu ittii fayyadama ICT guddisuu irrattii akka hojetamuuf kallattin kahaamee. haluuma kanaanis gareen komnikeeshiini kuni ittii fayyadama ICT mana hojichaa babal’isuun websayitii ofiseelawa mana hojichaa banuu akkasumas midiyaa FM Tora interneetii irrattii tamsaafamuu websayiti mana hojichaa walitti hidhama qabuu banuun tamsaasa sagaleetin hawaasaaf sagantaalee hubannoo seeraa uman tamsaafamaa jiruu. dabalataaniis karaa midiyaa hawaasa fayyadamuun platformii you tube irrattii chaanaaliin mana hojichaa banamee hawaasa midiyaa hawaasa kana fayyadamuu lakkofsa miliyonaan lakkaahamuuf carraa hubannoo seeraa ittii dagaagfatuu umun danda’amee jira. as irrattii chanalin banamee kuni website mana hojichaa walittii hidhaminsaan kan banamee waan ta’eef verified account banuu danda’amee jira. hanqinnii as irrrattii mul’atee garuu hojiin kun akka mana hojiii godinaa tokkoottii hojjetamaa jira malee akka abbaa alangaa waligala oromiyaattii xiyyeffannoofii bekkamtiin ittii kennamee godinota jiran maraaf hojii akka kana irrattii akka mhaagjttii xiyyeffannodhaan hojjetamuu kallattiin waan hin kahaamneefii rakkolee biro adda addaatin hojiin kunii cicitee akka hojjetamuu taasisee jira. barruun kunis rakkoo kana adda baasuun muxannoo biyyota biro fii muxxannoo MHAAGJ wal bira qabun mannen hojii AAWO jalattii caaseeffamaniif ICT fayyadamuun haawaasaaf bu’aa maalii busuu danda’ama gaafi jeedhuuf haala sayinsawaa ta’en deebii laata. dabalataanis MHAAGJ jalattii mannen hojii AA anaatiin caaseeffaman ICT akkamittii fayyadamanii hawaasa isaanitiif bu’aa buusuu danda’ama kan jedhuufis deebii laata.
Kaayyoofii Galma Barruu Kanaa Barruun kunii kaayyoofii galma waligalaa fi gooroo ni qabaata. Kayyoo waligalaa Barruu kuni hawaasa hubannoo seeraatin dagaagee umuuf ittii fayyadamnii ICT gaheen innii qabuu maal akka ta’ee ni hubachisa. kaayyoo Gooroo
kayyoo waligalaa barruu kanaa irrattii hundaa’un kayyoo goroo barruu kanaa
ittii fayyadamnii ICT Bu’aan MHAAGJtif Buusuu Danda’uu fii Buusaa Jiiruu agarsiisuu gareen komnikeeshini MHAAGJtin ittii fayyadamni ICT hawaasaaf hubannoon seeraa kennamee maal akka fakkaatuu garsiisuu. websayitii Ofiselawa MHAAGJtirraa hawaasnii hangam akka fayyadamee agarsiisuu tamsasa fm mhaagj kan toora interneetitiin tamsaafamuun hawasaaf hubannoon seeraa kennamee mal akka fakkaatuu ibsuu walumaagalattii hanqinaafii ciminnii itti fayyadama ICT MHAAGJ maal akka fakkatuu garsiisuu Ittii fayyadama ICT dhan wal qabatee akka MHAAGJtt kallattin fulduraa maal akka ta’u qabuu ibsuu. Barruu kanaan ICT fayyadamuun hawaasa hubannoo seeraatin dagaagee umuu akka dandaa’amuu garsiisuufi hanqinoota mul’atan sirressanii cimmina jiruu ittii fufsiisuu fakkenyummaa MHAAGJ mirkanessuun galma barruu kanaatii. Gaafiin Barruu Kanaan deebi’uu. (research question) akka waligalaattii (general question ) Barruu kuni hawaasa hubannoo seeraatin dagaagee umuuf ittii fayyadamnii ICT gaheen innii qabuu maali? gaafii jedhuuf deebii ni kennaa. akka gooroottii (specific question) ittii fayyadamnii ICT Bu’aan MHAAGJtif Buusee fii Buusaa Jiiruu maali gareen komnikeeshini MHAAGJtin ittii fayyadamni ICT hawaasaaf hubannoon seeraa kennamee maalfakkaataa? websayitii Ofiselawa MHAAGJtirraa hawaasaaf maal fayyadee? tamsasa fm MHAAGJ kan toora interneetitiin tamsaafamuun hawasaaf hubannoon seeraa kennamee mal fakkaataa? bu’aan qabatamaan bu’ee malii? tamsaasa kana hoo carraa nama meqaa bira gahuu danda’aa? muxxannoon kana irraa dhaabbileen biraa argachuu danda’an jiraa? walumaagalattii hanqinaafii ciminnii itti fayyadama ICT MHAAGJ maal fakkaata? Ittii fayyadama ICT dhan wal qabatee akka MHAAGJtt kallattin fulduraa maal ta’u qabaa? gaafiileen jeedhan barruu kanaan deebii gadii fageenyaan ni argatuu. Seerrii barreeffamaa barruun kun itii qophaa’ee. methodology
barrun qorannaa fi qo’annaa kamiyyuu sirna barreffamaa (methodology) qabaachuun isaa wanuma bekkamuudhaa. Gosotnii Sirna barreffamaa bakka gurguddoo sadihittii akka qodaman barruleen sirna barruu qo’annaa seeraa irrattii taasifaman ni addeesuu. isaan kunninis, [7]
Sirna barruu qo’annaa seer dannessaa (Qualitative legal research methodology) Sirna barruu qo’annaa seer Qenxee (quantitative legal research methodology) Sirna barruu qo’annaa walmakaa (mixed legal research methodology)
barrun kunis gosa sirna barreffama ser danessaa jalattii sirna qorannaa ser xinxalaa (doctrinal legal research) fayyadamun kan qophaa’edhaa. sababnii kanaas sirni ser xinxalaa kunii kaayyyoo barru kanaa haala si’awaa ta’en galmaan akk gahuuf shora waan qabaatuufi. [8] haaluma kanaan barruu kana qopheessuu kessattii bar gaafiileen akkaata sirna barrefamaa kanaatiin kan qophaa’an ta’a. Sababa kayyoon barruu kanaa faayidaa ICTn qabuu garsiisuuf kan qophaa’ee waan ta’eef bar gaafileen kunniinis kallattima ICT fayyadamuun websayiti MHAAGJ dabalatee fulaa fii bloggiwwan midiyaalee hawaasaa irraattii maqaa MHAAGJtin banamaniin kan sassaabamuu ta’a.
HANQINONNII BARRUU KANA QOPHESSUU KESSATTII MUL’ACHUU DANDAA’AN?
B aruu kamiyyuu qopheessuu kessattii hanqinootnii mudachuu akka maluu ni tilmaama. barruu kana qophessuu kessattiis hanqinootnii mudachuu malan jennee nuutii adda baafnee keessaa
hanqina yeeroo haanqina resourse hanqina faayinaansii
fi kkf nu mudachuu mala jennee yaadnaa.
Riferansii
[1] UN World youth report & agenda 2030 for sustainable development available at www.un.org/development/desa/youth
[2] un ID
[3] Solomon A. “ Local Internet Content: the Case of Ethiopia” Department of Computer Science College of Natural Sciences Addis Ababa University Published. pp4 available at https://www.researchgate.net/publication/279526100
[4] Labsii Mana Hojii Abbaa Alangaa Waliigalaa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Hundeessuuf Bahe Lak.214/2011 kewwata 33 ilaalii.
[5] isuma Labsii MHAAWO seensa
[6] UN kan raga reference 2ffaa (supra n2)
[7] Fernando G. “Methods for Law and ICT: An Approach for the Development of Smart Cities” Casanovas et al (Eds.): AICOL IV/V 2013, LNAI 8929, pp. 26 , available at https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-662-45960-7_3
[8] Nedzel, N. “Legal Reasoning & use of ICT for legal research” Aspen publisher 2004 pp4 available at https://iucat.iu.edu/catalog/6470969 Like this: Like Loading...


text:
Dale Wabara
Aanaa Dale wabera
dale wabera aanolle aana godina Q/W keessaa tokko taatee kan argamtudha innis aanaa G/Qeebbefi dale sadin dangefamtii magallaa guddoon ishee QAAQEE JEDHAMTII magallan qaaqee magalla jireenyaaf hedduu mijattudha qopha'ina tokkofi high school sadi qabdi inni kan argamuu bulchibsa magalla caanqafi bulchinsa magalla arojjii keessaatti kan argamudha gandottaa 40 qabdi fi mana barumsa elementery 45fi isa ol qabdii aanaan dale wabera akka godina qeelem wallaggatti gudinan sadarkaa lammaffarratti argamtii dambidollotti aantee jirtii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
aanaan D/W haala sochii siyasa keessatti ga'ee ol anaa qabatte jirtii yeroo sochii masterpilan aanichaa keessaa namota heddutu du'ee kan mmana hidha xolayiitti hidhame kan du'ee dargagoo kidanee garommaa qaaqee ganda 02 fi dargagoo Isheetu harmee isa faana guyyaa tokkichaa wayyanneen rasasan rukkuttee harmeen isaa guyyaa gafummaa rukkutamtee duutte inni garuu xiqqoo turee du'ee polisichi ajjesses gafasummaa qeerroon caanqaa ajjesse gumma baase
- yeroo ammaa kana lammiiwwaan gargaraa magallattii keessaa jiran garaa biyyaa isanitti baqatani gala jiruu
kabinonnii magallaa sana keessaa jiran yeroo ammaa kana sodaa guddaa keessaa jiruu
Dhaamsa Itti Fufinsa Ebla 15 Yaadannoo Guyyaa Gootota Oromoofi Sochii Warraaqsa Biyyoolessaa Oromiyaa FXG Ilaalchisuun Hooggana Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname.[gulaali | lakkaddaa gulaali]
April 20, 2017 By Qeerroo in Oduu/News Leave a comment
Baatiin Eblaa Uummata Oromoo fi mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessaatti seenaa bara baraan hin dagatamnee kan qabudha. Ebla 15/1980 Hooggantootni ABO olaanoon Qabsoo Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa uummata Oromoo gonfachiisuuf qabsoo gitaa finiinsaa utuu jirani harka Shiftaa Somaaliyaa bu’uun wareegama qaaliif saaxilaman. Oromoon akeekaa fi kaayyoo tokkicha qabu ilaalcha amantaa fi gita fedhee kamiin iyyuu adda bahuu akka hin dandeenyee lubbuu isaanii qaalii kennuun dhiigaa fi lafee isaaniitiin mirkaneessan. Kun seenaa Uummata Oromoo keessaatti SIIDAA YAADANNOOfi SIIDAA YAADANNOO TOKKUMMAA UUMMATA OROMOO qabsoo dhugaan ijaaramee isa dorgommii hin qabnedha, Kanuma irraa ka’uun ABOn Ebla 15 Guyyaa Gootota Oromoo kanneen barootaa fi yeroo garaagaratti wareegama qaalii baasaniif bakkuma tokkotti akka kabajamuuf murtii jarmiyaan dabarseen Ebli 15 Guyyaan Gootota Oromoo bara baraan yaadatamaa turee fi ammas yaadatama kan jiruu bara baraanis kan hin dagatamnee dha.
Baatiin Ebla akkuma waliigalaatti Baatii Seenaa addaa Uummata Oromoo fi Mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti seenaa addaa qabaachuu fi uummatni Oromoos ijaarama dargaggootaa isaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi ABO waliin hiriiree falmachaa jiraachuu kan muldhisuu Warraaqsi Biyyoolessaa Oromiyaa FDG-FXG Hoogganummaa Qeerroo Bilisummaa Oromootiin Ebla 11/2016 bifa ijaaramee fi qindaa’een qabsiifamuun seenaa dhiyoo kan hin dagatamne ta’ee jira. Warraaqsi jalbultii Ebla 15 Guyyaa Gootota Oromoo sababbeeffachuun Ebla 11/2016 qabsiifame kun daran jabaachaa Adeemuun guutummaa Baatii Ebla 2014 Oromiyaan gara warraaqsaatti jijjiiramte. Addaatti Uummatni Oromoo Magaalaa Amboofi Gudar Ebla 22/2016 Warraaqsa akka abiddaa saafaa laboobuu irraa qooda fudhachuun mootummaa wayyaanee hanga funyaanitti hidhate waliin hudhee kan wal qabee fi Wareegamni qaaliin kan kanfalame ta’uu irraa lubbuun ilmaan Oromoo qaalii 80 olii kan Wareegaman ta’uu galmeen seenaa Gootota Oromoo ni yaadata.
Haaluma Walfakkaatuun Warraaqsii Biyyooleessa Oromiyaa gutummaa Oromiyaa baadiyaa fi magaalaatti, manneen barnootaa sadarkaa 1ffaa, 2ffaa fi dhaabbilee Barnoota Olaanoo keessatti kan finiiniinfame baatii Ebla 2015 keessaa ta’uun ifaadha. Dhaabbilee barnoota Olaanoo Yuunibarsiitii Jimmaa, Yuunibarsitii Amboo, Yuunibarsiitii Maddaa Walaabuu , Yuunibarsiitii Adaamaa, Yuunibarsiitii Wallaggaa, Yuunibarsiitii Mattuu , Yuunibarsiitii Harammaayyaa, Yuunibarsitii Walisoo, Yuunibarsiitii Bulee Horaa fi Koolleejjoota garaagaraa keessatti wareegamni qaaliin kan kanfalamee fi Warraaqsi Biyyooleessa Oromiyaa kaayyoon Gootota Oromoo daran kan finiine Ebla 2014 keessa ta’uu seenaa hin dagatamnedha.
Kanaafuu Gudinaalee Oromiya hedduu keessaatti Baatii Ebla 2017 Gara jalqabaa irraa eegaluun Warraaqsa kaayyoo Gootota Oromoo kan bilisummaa uummata Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa bu’uura godhateen qabsiifame keessatti uummatni Oromoo fi dargaggootni Oromoo hirmannaa guddaa gochuun mirga biyyaa abbaa isaaniif falmatanii wareegama qaalii fi duula hidhaa jumlaa abbaan irree fudhatuuf utuu gadi hin jedhiin warraaqsii Bilisummaa Oromoo gara sadarkaa Warraaqsaa Biyyoolessaa Oromiyaa Fincila Xummura Garbummatti (FXG)tti akka tarkaanfatu ta’eera. Haalota waliigalaatti Baatiin Eblaa Seenaa Sochii Uummataa Oromoo fi Mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti qabuun wal cina qabnee ilaaluu fi haala qabsoo yeroo amma uummatni Oromoo Qeerroo waliin hiriiree falmachaa jiru irratti hindaa’uun guutummaan Baatii Eblaa Guyyaa Yaadannoo Goototaa Wareegamtoota Oromoo ta’ee itti fufinsaan kan yaadatamuu fi Kaayyoo Goototni Wareegamtootni Oromoo irratti wareegamaa as gahaan galmaan gahuuf Sochiin Warraaqsa Biyyooleessa Oromiyaa FXG bakka hundattuu bifa dandahamu hundaan jabeessuun itti fufinsaan guutummaa Baatii kana kan yaadatamu ta’uufi Jaarmiyaaleen Qabsoo Bilisummaa Oromoo, Jaarmiyaaleen Haawaasa Oromoo, Beektootni Oromoo, Sabboontootni fi actiivistootni Oromoo tokkummaan Qabsoo bilisummaa Oromoo galiin gahuuf bifa Warraaqsicha cina dhaabbachuun abbaa irreetti xummura akka goonuuf hooggansii Qeerroo Bilisummaa Oromoo dhaamsa Oromummaa dabarsa
Injifannoon Uummata Oromoof! Gadaan Gadaa Bilisummaat


text:
Ibsa guutuu Ajajaa Olanaa Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Lixaa Jaal Marroo Dirribaa!!
Waan Jaal Marroon jedhe keessaa muraasni kunooti,
Qaamni walaba ta’e bakkeewwan ajjeechaan itti raawwataman deemee akka qoratu ni feena ykn qophiidha, Addunyaan Itoophiyaaf qorichaa (furmaata) dogoggoraa barbaaduutti jira, biyyattiin kufaa jirti, waan yeroon itti darbe fakkaata, Gaaffii yeroo dheeraa hiree ofii ofiin murteeffachuu oromoo fi saboota cunqurfamoo kan biroo moggaatti dhiibuun biyyattiin akka bittinnooftu godha
Har’a sobni Abiyyis ta’e boo’ichi sobaa mootummoota addunyaa haqa uummattotaa hin dhoksu
Dhugaan lafa jiru waan addunyaan Foddaa Tv irratti ilaalu irraa baay”ee fagoodha
Itoophiyaan biyya kufte dha
Sagantaa Raadiyoo har’aan
Aanaa Jiillee Xummugaatti uummatni 40,000 ol buqqa’uuf ammallee yaaddoo guddaan jiraachuu
Namoota ajjeechaa Haacaaluu Hundeessan shakkaman keessaa tokko wabiin akka bahu murtaa’uu
Itoophiyaan Waancaa Afrikaaf darbuu
Oromiyaatti talaalliin Koroonaavaayirasii eenyufaaf kennamaa jira?
ODUU Hatattama warri Hacaaluu ajesan gadhifamu jaal marroon ummaata oromiya mariyachisu|Moha oromo
Boscoo Ntaganda, pictured, was a Congolese rebel head who is convicted.with war crimes in the International Criminal Court (ICJ) and given to serve 30 years in prison.
Luckily, under the international humanitarian law every country has a universal jurisdiction over crimes against humanity, in addition to the ICJ. No impunity to inhumanity in today’s world.
Oduu ”filannoo” dhiisaa!
Humna keessan dirree jiru jabeessaa!
Baqattoota Yaman: ‘Namni akka itti bahu beeka malee akka itti deebiyu hin beek
Related


text:
Finfinnee: Qabxiilee ijoo Dr.Milkeessaa Miidhagaa BBC waliin taasise keessaa kan fudhatame.
▪Wanti Godina Addaa keessatti ta’aa jiru kuni fedhii siyaasaarraa kan maddeefi galma lakkoofsa jiraattotaa ( demography) jijjiiruu kan kaayyefate ta’uu.
▪“Wanti naannawaa Finfinneetti ta’aa jiru kuni siyaasa lakkoofsa jiraattotaa sabaan akka caalamu gochuuti.
▪Adeemsa keessammoo ‘lafti kun kan eenyuuti?’ kan jedhurratti gaaffiin ka’ee abbummaa dhabamsiisuu, aadaa, afaan duguuganii balleessuu kan kaayyefate,” ta’uu.
▪Gochi kun galma siyaasaa qabaachuufi eenyummaa Oromoo dhabamsiisanii kan saba biraatiin bakka buusuu akka kan kaayyefate ta’uu.
▪“Godina Addaatti qaamni ijaarsa seeran alaa irratti bobba’e hiyyeessa miti. Dureessota ergama siyaasaa sana galmaan gahuuf hojjetanitu qarshii guddaa ramadee qubachiisaa, ijaarsisaa akka jira ta’uu.
▪Ijaarsi kuni erga raawwateen booda namoota rakkatoofi daa’imman qaban itti galchanii yeroo mootumman diigu miidiyaaleerrati iyyuuf akka dhimma itti bahan.
▪Weerara lafaa kanarratti qaamni Mootummaa Naannoo Oromiyaa harka keessaa qabaachuu.
▪Karoora isaanii ‘Finfinneen kan Oromoo miti’ jedhu sana mirkaneessuuf, qubannaa seeran alaatiin baayina lakkoofsa ummata isaanii dabaluudhan, Godina Addaatti manneen barnootaa Afaan Oromootiin akka hin banamne godhanii Amaaressuudhaan lafa fudhachuu.
▪Yoo danda’ameef naannoo Amaaraa Finfinnedhaan waltuqsiisuu kan jedhu Pirojektii jedhu qabu.
~Shira PeePeeti. Badhaadhina nutti faarsaa, lafa Oromoo gurgurachuu warra qophoofte. Abadan hin taatu!
Barreeffama kana WBO zooniilee oromiyaa keessa jiran hunda biraan gahaa! #Amajjii 06_2020
#Dhaamsa atattamaa
________________________
Lixa Oromiyaatti bilbilli Waan dideef filannoo dhabee jaalli WBO giddugalaa naaf bilbiluun ergaa kana WBO Zoonii Lixaaf naaf dhaami jedhee natti hime innis kunooti.
Waraanni humna addaa Oromiyaa jedhamanii dheengadda Gara Lixaaf Kibba Oromiyaatti bobbahan akka Meeshaa Waraanaa Gurguddaa waliin harka kennatan itti yaadamee kan godhame yoo ta’u Uffata Uffatanii jiran sanarra device naannoo WBOn jiru to’atutu jira erga humna guddaa harka kennachiisanii booda humni xiqqaan immoo duubaan bakka WBOn jiru erga bareen booda itti marsa
Turtii ji’a tokkoo keessatti WBO ni dhabamsiifna jette jedhan
Dhaamsa jaalli kun dhaame keessaa Waraana harka kennatte kana uffata isaanii hanga paantiitti osoo hin hafin irraa baasaa ibidda itti qabsiisaa gubaa sana booda meeshaa waraana harka jiru osoo hin hafin qaamasaa hunda sakatta’aa
Namoota harka kennatte kanas ari’a uummatatti haa makamtu yookaan fala tokko itti godhaa jechuun dhaamsa WBO Zoonii Lixaaf Kibbaaf dhaameera !
Share Gochuun ittiin haa gahamu
Share and save the live of OLA and his victory !
Maammee Caffee
Anis yaada Raasoo Dibaabaa kana sirriittan deggara/jechuunkoo ittiin bashannannakaaArii. fannaatiin hojiirra ooluu qaba
~
“Har’a akka miseensa #Biltsiginnaattin barreessa.
Tajaajila internet balleessuun sochii Riphee Lolaa Baadiyyaa ugguruuf duulli bal’aan gaggeeffamaa jira.Sagantaan lafa kaahamee jiru ariifachiisaa dha. Waan hundaaf yeroon hin jiru; mootummaan shiftoota #Shanee qawwee hidhatanii nagaa biyyaa booressaa jirani hundeen buqqisuuf murteeffatee jira.Obsi mootummaa dhumatee jira.Akkuma bookeetti filiitiin biifamu,shiftoota kana RIB rasaasa itti biifee yeroo gabaabaatti lafarraa haxaaha.Sagantaan kun yeroo gabaabaa keessatti raawwatamuu qaba.Jan 30 darbuu hin qabu.#Halkanii_fi_guyyaa irratti hojjetamuu qaba.
Sana booda Riphee Lolaa Magaalaa (KFO,ABO fi PBO) gara dhabamsiisuutti as galagaluu dha.Kunis ariitiin filannoon dura raawwatamuu qaba.Hadamsuu dha,ukkaamsuu dha,mana hidhaatti guuruu dha, barbaachisaa yoo ta’e ajjeesuu dha.Itiyophiyaa diigamuu jalaa baraaruuf namni miliyoonni tokko yoo dhumateyyuu homaa miti.Yoo barbaachisaa ta’e hanga filannoon darbutti tajaajilli internet guutummaa biyyaa keessatti ni cufama.
Sana booda gufuun hin jiru.Biltsiginnaan filannoo akkuma salphaatti ni injifata,biltsiginnaan Itiyophiyaa ariitiin ni dhugooma.Itiyophiyaan ወደ ቀድሞ ታላቅነቷ ትመለሳለች falaasamni jedhu ni raawwata.Diinotni biltsiginnaa Itiyophiyaatti inaafani hundi ni awwaalamu.”
ODM~Warri OBN Kun Qophiilee ABO dabarsuu eegaluun isaanii Iccitiinsaa Maaloodhaa?, Amajjii, 2020
OBN ABOmuusaatii?