text:
Saturday, March 22, 2014
Will Ethiopia's Grand Renaissance Dam dry the Nile in Egypt?
Ethiopia is pressing ahead with construction of a major new dam on the River Nile, despite stiff opposition from Egypt. BBC correspondents in both countries report from both sides of an increasingly bitter water dispute.Emmanuel Igunza, Ethiopia
A vast section of northern Ethiopia has been turned into a giant building site.
Construction of the Grand Ethiopian Renaissance Dam (known as Gerd) is now about 30% complete.
The whole project spans an area of 1,800 sq km (695 sq miles).Continue reading the main story
Once completed, in three years, it will be Africa's largest hydropower dam, standing some 170m (558ft) tall.
At a cost of $4.7bn (£2.9bn) it will also be hugely expensive - mostly funded by Ethiopian bonds and taxpayers.
The dam is located in the Benishangul region, a vast, arid land on the border with Sudan, some 900km north-west of the capital Addis Ababa,
Temperatures here can get as high as 48C (118F). Most of the vegetation that existed on the dam site has been cleared to make way for the construction, and the area is now extremely dusty.
In May last year, the builders achieved their first milestone when they diverted the course of the Blue Nile.
What used to be the river bed is now being lined with layers and layers of concrete that will form part of the main dam.
Some 8,500 people working at the site, where construction carries on 24 hours a day.
Part of the actual dam structure is already taking shape. The workers are busy at work on what looks like a huge floor of concrete.
Downstream, Egypt - which relies almost totally on the waters of the Nile, says their supply will be under threat.
Egypt and Sudan currently get the lion's share of the Nile's waters under colonial-era treaties. While Sudan backs Ethiopia's plans, Egypt has remained opposed.
Talks to ease tensions between the two countries have collapsed.
Despite this, Ethiopian foreign ministry spokesman Amb Dina Mufti describes the dam as a "win-win" project.
"Sudan has already seen the benefits and has come on board, we hope Egypt will see that too," he says.Sally Nabil, Aswan, Egypt
The concern in Egypt is about the potential threat to its dominance over the Nile.
Egypt fears Ethiopia's dam will restrict the flow of this strategic waterway - the main source of water in a country where rainfall is scarce.
The row started in 2011, and Egypt has been worried ever since that its annual quota of the Nile water might be reduced.
This conflict comes at a time when different parts of Egypt are already suffering from a shortage of water. In the northern Nile Delta, the agricultural heart of Egypt, a lot of farmers are waiting with a heavy heart to see if they will be able to cultivate their land next summer.
"With even less water, we will die. We can't survive," says Hafiza, one of the farmers.
Ethiopia says its hydro-electric dam will not harm either of its downstream countries, Egypt or Sudan. However, Egypt is highly sceptical.
"It is a matter of life or death, a national security issue that can never be compromised on," says foreign ministry spokesman Badr Abdelatty.
Egypt is aware that some 30% of the Ethiopian dam is completed. It is still unclear what's Egypt's next step will be.
Dispatches: Removing the Bar for Ethiopia
Leslie Lefkow
On March 19, the Extractive Industries Transparency Initiative (EITI) decided to admit Ethiopia as a candidate country. With this move, the EITI may have added a member, but it lost its credibility as a good governance initiative.
Bringing together stakeholders from government, industry and civil society organizations, the EITI is supposed to provide incentives for governments to improve transparency in the oil, gas and mining sectors. One key criterion for membership in the group is that governments commit to meaningful participation for civil society on issues related to natural resources. The EITI Standard instructs that, “government must ensure there are no obstacles to civil society and company participation in the process,” including with regard to “relevant laws, regulations, and administrative rules as well as actual practice in implementation of the EITI.”
The logic is simple: publishing data on natural resource issues can only lead to better government decisions if there’s real public scrutiny and an opportunity for civic engagement.
Ethiopia, however, is one of the most repressive countries in the world when it comes to the ability of independent civil society and media to function. Admitting Ethiopia to EITI isn’t just lowering the bar on the need for civil society participation, it’s removing the bar entirely.
The EITI decision is all the more disturbing because in 2010 the EITI Board rightly rejected Ethiopia’s candidacy. It recognized that a draconian 2009 civil society law fundamentally represses civil society in the country, and stated that it would reconsider Ethiopia’s application only when the law was “no longer in place.”
The law prohibits nongovernmental organizations from working in human rights and good governance if they receive more than 10 percent of their funds from abroad. As a result, today there are few organizations working on these issues and those that do, self-censor and straddle a knife-edge, always concerned about a potential crackdown. The situation for media freedom is equally dire: Ethiopia has jailed and forced into exile more journalists than anywhere else in Africa, except Eritrea.
Yet, in a complete reversal from its 2010 stance and despite considerable and sometimes bitter debate at a session in Oslo, EITI endorsed Ethiopia’s candidacy.Troublingly, EITI Chair Clare Short claimed that the decision showed “the Board was convinced by the government’s commitment to the EITI’s principles.”
But without a change in Ethiopia’s law, the EITI itself has undermined those principles.
=>hrw
Friday, March 21, 2014
Group: Ethiopia regularly records phone calls
NAIROBI, Kenya (AP) — A rights group says that Ethiopia's government regularly listens to and records the phone calls of opposition activists and journalists using equipment provided by foreign technology companies.
Human Rights Watch said in a report Friday that the foreign equipment aids the Ethiopian government's surveillance of perceived political opponents inside and outside the country.
The group's Arvind Ganesan said Ethiopia is using its government-controlled telecom system to silence dissenters. The group says that recorded phone calls with family and friends are often played during abusive interrogations.
Human Rights Watch said most of the monitoring technology is provided by the Chinese firm ZTE. Several European companies have also provided equipment, the group said, including from the U.K., Germany and Italy.
Kibba Afriikaa Keessatti Hiriirro Mormii Guddaan Hawaasa Oromoo fi Ogaadeniin Gaggeefame
Bitootessa 21, 2014
Gaafa Bitootessa 18,2014 ummanni Oromoo fi Ogaadeen kibba Afriikaa jiraatan walgahii mootummoonni Afriikaa 54 guyyaa hundeeffama Pan-African Prliament kabajachuuf torbaan lamaaf Afirikaa kibbaa magaalaa Johannesburg bakka Midrand jedhamutti yeroo gaggeefatan hawaasi Oromoo fi Ogaadeen tokkummaan ta’uun miidhaa mootummaan Wayyaanee fi abbaa irree EPRDF uumattoota Ithiopia irraan gahaa jiru balaaleffachuun sagalee mormii jabaa dhageessisuun gabaafame.
Haala kanaan manni dhaabbataan African Parliament jedhamu salgalee mormii uumanni dhageessise kana dhagahuun waan barbaachisu maraan gaaffiin cunqurfamtootaa akka dhagahamu akka taasisaniif gaaffiin dhihaatee jira.
Walgahii Pan Africa kana irratti mootummaa Ethiopia bakka bu’ee kan argamu muummicha ministeera H/Mariyam Dassalenyii fi ministeera haajaa alaa akkasumas nama biro tokko ture. Haala kanaan H/Mariyam Dassaleny walgahii kana irratti kan argamuuf ture guutummaatti haquun walgahii kana irraa osoo hin hirmaatiin hanqachuu gabaasi achi irraa nu gahe addeessa.
Buqqifama Oromoota Shaggarii fi Naannoo Isaa – Kutaa Sadaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa*-
DURADUBBII
Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kutaalee lamaan dabran akka argattanii dubbiftan nan abdaddha. Xumura kutaa lammaffaa keessatti, kunoo akkana jedheetan buleeyyu: “Kutaa isa kanatti aanu keessatti waayee seenaa Oromoo Gullallee waggaalee hedduu dura walitti qabe keessaan waa isinitti qicaa, mee hammasitti nagaa fi nageenyi qeyee hunda keessanii irraa hin dhabamini!” Ilaamee, amma akkuma jedhame kanatti kallachumaan inni jedhame kun jalqabamaa, yoo yeroon fi wanneen biroo isiniif hayyaman mee duukaa-bu’uuf yaalaa!
Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kutaalee lamaan dabran akka argattanii dubbiftan nan abdaddha. Xumura kutaa lammaffaa keessatti, kunoo akkana jedheetan buleeyyu: “Kutaa isa kanatti aanu keessatti waayee seenaa Oromoo Gullallee waggaalee hedduu dura walitti qabe keessaan waa isinitti qicaa, mee hammasitti nagaa fi nageenyi qeyee hunda keessanii irraa hin dhabamini!” Ilaamee, amma akkuma jedhame kanatti kallachumaan inni jedhame kun jalqabamaa, yoo yeroon fi wanneen biroo isiniif hayyaman mee duukaa-bu’uuf yaalaa!
SEENSA
Akkuman kanaan dura barreeffatoota kiyya garii keessatti deddeebisee ibse sana, Oromoonni kalachumatti daangaa Biyya Habashaa wajjin qaban, bara akkaan dheeraa tahe, waraana weerartoota Habashaa ofirraa ittisaa turani. Gaafiin: “Oromoonni kun eenyu fayi?”, jedhu dhiyaachuun isaa waan ooluu mitii, mee amma eenyu faa akka isaan tahan ibsama. Oromoonni duris, harras qarmammeettii-tti daangaleen isaanii daangaa Habashootaa wajjin waltuqu Oromoota: Raayyaa fi Asibuu, Walloo, Tuulamaa keessaa (Bacho Kaabaa, Jirruu, Abbichuu, Darraa, Jaarso Salaalee, Kuyyuu, Jidda, Galaan, Ada’a Waayyuu, Ada’a Liiban, Jillee Kaabaa fi Gimbichuu faa), Macha Bahaa keessaa Torban Kuttaayee, Calliya, Torban Guduruu, Jimma Raaree, Kudhalamaan Horroo fi Amuuruu fayi. Oromoonni kun gara waggaalee 300 olii akka dallaa sibiilaatti waraana warra Habashaa dura dhabatanii ofi irraayyis, Oromoota biroo irraayyis, dabraniituu uummatoota Kibbaa hedduu irraayyis dhoorkaa turani. Isaan warreen kanaa olitti kaafaman kanneen irraayyi waraana Habashaa dhoowwina jedhanii otoo hin taane, isaan ofuma irraa dhoowwuu sanatu mataan isaa weerartoonni kun warreen jedhaman kana akka hin qabamneef ittisaa ture.
Akkuman kanaan dura barreeffatoota kiyya garii keessatti deddeebisee ibse sana, Oromoonni kalachumatti daangaa Biyya Habashaa wajjin qaban, bara akkaan dheeraa tahe, waraana weerartoota Habashaa ofirraa ittisaa turani. Gaafiin: “Oromoonni kun eenyu fayi?”, jedhu dhiyaachuun isaa waan ooluu mitii, mee amma eenyu faa akka isaan tahan ibsama. Oromoonni duris, harras qarmammeettii-tti daangaleen isaanii daangaa Habashootaa wajjin waltuqu Oromoota: Raayyaa fi Asibuu, Walloo, Tuulamaa keessaa (Bacho Kaabaa, Jirruu, Abbichuu, Darraa, Jaarso Salaalee, Kuyyuu, Jidda, Galaan, Ada’a Waayyuu, Ada’a Liiban, Jillee Kaabaa fi Gimbichuu faa), Macha Bahaa keessaa Torban Kuttaayee, Calliya, Torban Guduruu, Jimma Raaree, Kudhalamaan Horroo fi Amuuruu fayi. Oromoonni kun gara waggaalee 300 olii akka dallaa sibiilaatti waraana warra Habashaa dura dhabatanii ofi irraayyis, Oromoota biroo irraayyis, dabraniituu uummatoota Kibbaa hedduu irraayyis dhoorkaa turani. Isaan warreen kanaa olitti kaafaman kanneen irraayyi waraana Habashaa dhoowwina jedhanii otoo hin taane, isaan ofuma irraa dhoowwuu sanatu mataan isaa weerartoonni kun warreen jedhaman kana akka hin qabamneef ittisaa ture.
Haatahu malee, bara 1868 irraa kaasee dallaan sibiilaa sun waan humna Habashootaa kan meeshaa Oroppaa irraa maqaa Kiristaanummaatiin argatee fi leenjiftoota-waraanaa, riqicha-tolchituu fi kaarta-qartuu warra Oroppaatiin gargaaramee dallaa sibiilaa kana olitti ibsame san cabsuu dandaye. Oromoonni kun Minilikiin cabsamanii qabamuun Oromoonni biroo fi uummatoonni Kibbaa akka cabanii qabaman taasise. Keessumaa erga akaakayyuun Minilik kan Sayila-Sillaasee jedhamu akka namoonni Oroppaa biyya isaa seenaniif karaa baneefii: imaltoonni, daldaltoonni, misiyoononni fi jabdooteewwan (“adventurers“) hedduun Biyya Habashaa isa karaa kanaan jiruu, gara Manjeetti yaa’aa turani. Inni yoo xiqqaate waggaatti yeroo lama Oromoota Tuulamaa: Abbichuu, Jirruu, Darraa, Salaalee, Bacho Kaabaa, Jillee Kaabaa, Gimbichuu, Galaan, Meettaa, Muloo (Sululta), Gullallee, Aabbu, Ada’a Liibanii fi Eekkaa faatti duulaa ture. Kun kan inni gaggeessaa waraanaa tahee, abbunni taabota baachisee duukaa-yaa’u malee, inni abbootiin duulaa (“raasonni“) duulchisan waggaatti jahaa torba faa ture. Namoota Oroppaa kanneen qeyee Saayila-Sillaasee turan keessaa gariin fakkeenyaaf, kan akka Major Harris (nama Biritaaniyaa guddoo), J. L. Krapf (nama Jarmanii) faa duukaa-deemuun oggaa warranni Habashaa kun qeyee Oromoo fi midhaanillee oobruu (maasii) keessatti ibiddaan barbadeessu, loonii fi fardeen kumaa hedduun lakkaawaman boojiyatu, namas gabaa baasee gurgursiifachuuf qabatu: ijoollee, dubartoota, daddhabdootaa fi dhukkubsatoota daggalaa fi tusii keessa dhokatanillee qabsiisee gorraasisu jarreen kun arguun barreessanii jiru.*
SEENAA OROMOO GULLALLEE
Warri abbootii ibiddaa, warri abbootii gabraa, warri abbootii qawwee kun, eekaa mootoliin Amaaraa garri irra caalan silaa shiftootaa, silaa gaadduu fi saamtuu dhaa, Biyya Oromoo isa Shaggar irraa gara kaabaatti argamu guubaa, barbadeessaa oggaa daangaa Oromoota Kurnan Gullallee gawuuf waa hafu, silaa Oromoonni naannoo kanaa marti oggaa san sirna gadaatiin buluu, yaa’iin Kurnan Gullallee hatattamaan waamame. Yaa’iin seena-qabeessichi kun wiirtuu Finfinnee Shaggar, bakka durattumaa yaa’iin Gullallee itti-tahutti ture. Bakki kun Tulluu Daalattii kan jedhamu iddoo amma silaa Mallas Zeenaa sokkee, amma Hayila-Maaram Dassaalany taa’ee, ajajaa fi abboommii warra Wayyaanee fixaan-baasu kana, isa afaan warra abbaa qawweetiin “Taallaaquu Beetamangist” jedhamu.**
Warri abbootii ibiddaa, warri abbootii gabraa, warri abbootii qawwee kun, eekaa mootoliin Amaaraa garri irra caalan silaa shiftootaa, silaa gaadduu fi saamtuu dhaa, Biyya Oromoo isa Shaggar irraa gara kaabaatti argamu guubaa, barbadeessaa oggaa daangaa Oromoota Kurnan Gullallee gawuuf waa hafu, silaa Oromoonni naannoo kanaa marti oggaa san sirna gadaatiin buluu, yaa’iin Kurnan Gullallee hatattamaan waamame. Yaa’iin seena-qabeessichi kun wiirtuu Finfinnee Shaggar, bakka durattumaa yaa’iin Gullallee itti-tahutti ture. Bakki kun Tulluu Daalattii kan jedhamu iddoo amma silaa Mallas Zeenaa sokkee, amma Hayila-Maaram Dassaalany taa’ee, ajajaa fi abboommii warra Wayyaanee fixaan-baasu kana, isa afaan warra abbaa qawweetiin “Taallaaquu Beetamangist” jedhamu.**
Yaa’iin Gullallee guyyaa guutuu wal-mariyaachaa oolee, booda sagalee tokkoon waraana Minilik dura dhaabachuuf murtii dabarse. Yaa’ii sana irratti yaada lamatu wal nama falmisiisaa ture. Inni tokko: “Sidaamni nuti dur eeboo fi wantaan (gaachanaan) ofirraa ittisaa turre, amma miya waraanaa Biyyoota Faranjii irraa argateen nutti dhufaatoo jira. Nuti garuu miya waraanaa kan akka eeboo fi wantaa faa malee, homaayyuu harkaa hin qabnu. Kanaaf, odoo hin lolin harka-kennannee wanna tokko tokkorratti waliigalu dandeenya. Waraanni Oromoota biraa kan nurra jajjaboo Abbichuu fi Galaan faayyuu moyamanii jiru.” Yaanni inni lammafaan garuu, “waanuma qabnuun dura gorra malee, diinatti harka hin keennannu. Oromoon diinatti harka keennatee hin beekuu, nuti kana gochuun maqaa Gullallee, maqaa Tuulamaa dabrees maqaa Oromoo hin balleessinu!”, kan jedhamu ture. Booda guyyaa guutuu wal-mariyachuu fi wal-amansiisuun sagalee tokkoon dura dhaabachuuf murtiin dabarfame.
Murtii yaa’ii seena-qabeessicha kanaa keessaa gariin Ernisto Cerulli: “The Folk-Literature of the Galla of Southern Abyssinia, Cambridge, 1922“, keessatti barreeffamee jira. Inni kanaa gaditti isiniif dhiyeeffamu garuu, kanan Oromoota Gullallee fi Oromoota ollaalee isaanii: Aabbuu, Eekkaa fi dabrees Oromoota erga Oromiyaan qabamtee asii dubbii, gibraa fi “waltaraa“-f Shaggaritti marmaaraa turan, kanneen gosaan Jahan Bachoo fi Afran Walisoo tahan irraan dhagayee walitti qabeeyyu. Namoonni kun Shaggar gayuuf, keessumaa ganna-ganna guyyaalee lamaa fi sadii faa isaan irraa fudhata ture. Otoo wiirtuu Shaggar hin dhaqqabin gandeen warra Gullallee keessa waan dabraniif yookaan bulaniif, gariin isaan wajjin firummaa hundeeffatu ture. Egaa, kanaaf namoonni Bachoo fi Walisoo kanneen akkanaa kun, seenaa Oromoota Gullallee akka gaariitti beeku. Naannoo kana: biyya Jahan Bachootti, Sadeen Sooddotti, Afran Walisootti, Jahan Ammayyaatti, Torban Kuttaayeetti, Sadeen Aabbuutti, Afran Abbichuutti, Jahan Galaanitti, maarree Tuulama guutuu fi Macca Bahaatti harrallee namni sirba geerrarsaa fi dhiichisaa keessatti maqaa jagnicha Oromoo Gullallee, maqaa Tufaa Munaa kaasuun sirba. Oromoota Gullallee gabroomfatoonni Habashaa isaan duris, isaan hardhas dachee isaanii irraa buqqisanillee maqaan isaanii buqqifamee hin bannee kunoo ni jira.
Egaa, isa kanaa gadii kana waanan kanaan dura, kitaabee “MANDIISUU” jedhamtu irratti baaseefan isuma keessaa waa isiniif tuqa. Ilaamee akkana jedha, murtiin yaa’ii Oromoota Gullallee bara sanaa (1875) inni walaloo-dhaan dabarfameeyyu***:
Koottu,
Dhufe, Akka ati dhufte,
Nagaan biyyattaa dhufu,
Toltuun warrattaa dhufu,
Kormi gorbattaa dhufu,
Midhaan qeyeettaa dhufu!
Dhufe, Akka ati dhufte,
Nagaan biyyattaa dhufu,
Toltuun warrattaa dhufu,
Kormi gorbattaa dhufu,
Midhaan qeyeettaa dhufu!
Tume seera,
Muree seera,
Seerri seera Gullalleeti,
Seerri seera Tuulamaati,
Seerri seera abbootii Oromooti,
Hin darbatamu,
Hin dagatamu!
Muree seera,
Seerri seera Gullalleeti,
Seerri seera Tuulamaati,
Seerri seera abbootii Oromooti,
Hin darbatamu,
Hin dagatamu!
Luugama fardarraan baasin,
Meendhacha harkarraan baasin,
Kan dhufaa jiru diinaa,
Diinatti harkan kennatin!
Meendhacha harkarraan baasin,
Kan dhufaa jiru diinaa,
Diinatti harkan kennatin!
Dhakaa kattaa tayii,
Dura jaajji,
Wantaa baldhaa tayi,
Dura jaajji!
Dura jaajji,
Wantaa baldhaa tayi,
Dura jaajji!
Tume seera,
Mure seera,
Hin darbatamu,
Hin dagatamu!
Mure seera,
Hin darbatamu,
Hin dagatamu!
Kurnan Gullallee murtee kana dabarsee, kutannoo daran jabaadhaan waraana Habashaa isa ibidda tufaa, margaa-muka, sa’aa-nama barbadeessaa deemu sana dura dhaabate. Booda dubbiin dubbii meeshaa waraanaa isa kan ammayyaatii, akkuma uummanni keenya jedhu sana “qawwee ibiddaatiin” gubatee moyamuu dandaye. Kutaan kun akka nutti hin dheeranneef, asuma irratti dhaabuun bullaa, mee nagaa fi nageenyaan naa bubbulaa!
============ Hubachiisota Miiljalee ============
* Barroolee Faranjoota kana lamaanii dubbisuun hedduu barbaachisaa dha. Fakkeenyaaf, Krapf Afaan Oromoo qubeedhuma (fidaluma) Saabiyaa (warra Gi’iizii) sanan barreessuu jalqabeet ture. Garuu, lubeewwan (qeesonni) Amaaraa daran isa rakkisani. Akka lammata gara Manjeetti hin deebinellee kan mooticha isaaniitti himuun dhoowwisiise abbootii bataskaanaa kana. Inni Biyya Oromoo isa karaa kanaan jiru, Oromiyaa seenuu dhoorkamnaan gara Biyya Oromoo isa Keeniyaa keessaatti qajeeluun, qorannoo isaa itti-fufe. Hubaddhaa, jarri kun oggaa sana, bara 1838 faa irraa qabaniiti kan farra Afaan Oromoo fi farra Oromoo tahaa deemani. Major Harris yommuu Amaartonni Habashaa Oromoota Tuulamaa irratti gara-bineensummaa isaanii agarsiisan sirriitti ijaan argee kitaabe. Dabaleesoo, barreeffata obboleessi keenya Barachiis (Pirofeesar) Makuraa Bulchaa nuuf dhiyeesse mee ilaalaa! a) J. L. Krapf: “Travels, Researches, and Missionary Labours, 1858″, b) Major Harris: “The Highlands of Aethiopia, 1844″, c) Mekuria Bulcha: “A DECADE AFTER THE ABORTED OROMO EVICTION FROM FINFINNEE - A Persistent Story of Expropriation, Humiliation and Displacement“, Gadaa.com, isa gaafa 10. 01. 13. 4) Tamene Bitima/ Jürgen Steuber: “Die ungelöste nationale Frage in Äthiopien - Studie zu den Befreiungsbewegungen der Oromo und Eritreas“, 1983.
** Tulluun seena-qabeessichi kun waan mukkeen isarra turan keessaa, kan akka heexoo faa bona-bona baalli fi midhaan baala sana irra jiru faa daalachaawanii muldhataniif, “Tulluu Daalattii“, jedhame. Akkanuma bakki loon Gullallee hammi tokko oolaniiyyu, urufni keessa oolan sun dhooqee loonitiin (faltiidhaan) dhoqqaayeef, iddoon sun: “Urufa Boombii” jedhama ture. Achi boombiin silaa akkuma nuti damma jaalannu dhooqqee loonii jaalattii, urufa sana keessa uursaa oolittiyyu. Warri abbaa geeddaraa isa kanas geeddaruun, “Jaan Meedaa” jedhaniini. Maqaa baasudhaan eenyutu Oromoo keenyaan morka-ree? Mee warri Shaggar shaggaa biyyaa kana beektan takkaa boombii, “Jaan Meedaa” isaanii kana keessatti agartanii beektuu? Jarri kun akkuma namoota keenya fixan sana: boombii keenyas, leenca keenyas, gafarsa keenyas, arba keenyas, mukkeen keenya faas lafarraa duguugani.
*** Taammanaa Bitimaa: “SEENAA OROMOOTA FINFINNEE SHAGGAR“, MANDIISUU, Hidhaa 6, Lakk. 1, Bitootessa 2004, fuulee 10-29.
Tamene Bitima: “ON SOME OROMO HISTORICAL POEMS” – in, PAIDEUMA 29, 1983, pp. 317-325.
Tamene Bitima: “ON SOME OROMO HISTORICAL POEMS” – in, PAIDEUMA 29, 1983, pp. 317-325.
———————–
*- Taammanaa Bitimaa: gurree@web.de
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Kutaa darbee keessatti ibiddi jaalala akkamitti akka jalqabamu ilaalle turre. Insha Allah har’a immoo maloota ittiin qabaneessan ilaalla.
Ibiddi yommuu qabatee balaa geessuf deemu bishaan itti naquun akka dhaamu taasifamaa mitiree? Akka ibiddaa jaalala guutumaan guututti dhaamsu osoo hin ta’in balaa akka hin geessine qabaneessun ni danda’ama. Wanti hubachuu qabnu jaalalli mataan isaa balaa osoo hin ta’in hojii namtichaatu balaa geessa. Namtichi yoo of too’ate balaan jaalalan dhufu hin jiru. Namtichi garuu yoo of too’atu dadhabe akkuma arge ta’ee bu’aa hojii isaa ni dhandhama. Karaa jaalala ittiin too’atan baay’ee isaa barruule qorsa jaalala jettu jalatti kaasne turre. Kan armaan gadii akka dabalataati. Read more
Yeroo ammaa waa’ee jaalala yoo ka’u gariin ni jibbu gariin ni immoo ni jaallatu. Sammuu namoota gariitti jaalala jechuun wanta jibbamaa fi fokkuu waliin wal qabateedha. Sammuu namoota birootti immoo jaalala jechuun walqunnamtii saala qofaan kan wal qabateedha. Jaalalli wanta fokkus miti wal qunnamtii saalaa qofaan kan wal qabates miti. Jaalalli hiika bal’aa kan qabudha. Hiikni isaa garuu nama namaatti ni jijjirama. Read more
Jireenyi ilma namaa guyyaa guyyaatti ni jijjirama. Yookaa badii irraa gara gaaritti yookiin immoo gaarii irraa gara baditti jijjirama. Jireenyi ilma namaa guutu wal fakkaata miti. Garin hiyyeessa, gariin dureessa, gariin gammadaa, gariin aarii fi gaddaan kan haguugameedha. Jireenya keenya guyyaa guyyaan yoo hin haaromsiin yookaa moofe nu jibbisisa yookiin immoo gara baditti ceena. Read more
Salaanni utubaale Islaama shanan keessa sadarkaa lamaffaa irratti argama. Nama Musliima ta’ee hunda irratti salaata shanan guyyaa guyyaan salaatun dirqama isarra kaa’ameedha. Salaanni burqaa gammachuu fi furtuu milkaa’innaati. Salaanni garmalee jabeefamuun yeroo kamiyyuu dhiifamu akka hin qabne Rabbiin nuu dhaama. Read more

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sunday, March 27, 2016
Ethiopia’s Oromo people demand equal rights in protests
Largest ethnic group in Ethiopia continues to rally against the government despite crackdown.
By Charles Stratford
Wolonkomi, Ethiopia (Aljazeera) — Six-year-old Abi Turi and her nine-year-old brother Dereje have not been attending classes in Wolonkomi.
Their school was closed in January as the Ethiopian government began what its critics call a crackdown on protests by the Oromo, the country’s largest ethnic group.
Thursday, March 24, 2016
Dhimmi Dabbasaa Guyyoo Mana Murtii Keeniyaatti Laallame
NAAYROOBII (VOA Afaan Oromoo) — Manni murtii Keeniyaa nama Dhabamuu Obbo Dabbasaa waliin walqabatee himatame irraatti ragaa dhaggeeffate. Obbo Dabbasan nama ganna 70ti, keeniyaa erga jiraachuu jalqabanii waggaa 30 ol yoo tahu, fulbaana 27 erga ayyaana Irreechaa miseensota hawaasa baqattoota Oromoo as Naayiroobii jiraatanii waliin kabajanii booda, bakka buuteen isaanii dhabame. Ergasiis maatiin isaanii mootummaa keeniyaaf kan beeksisan yoo ta’u, haga yoonaa garuu maanguddoon kuni eessa akka jiran baruun hin dandaa’amne. Dhimma kana ka hordofaa jiru Poolisii Keeniyaa yoo ta’u, nama dhimma kanaan wal qabatee shakke jedhu irrattis Mana Murtii Naayiroobii Makadaraatti bitootessa gaafa 16/2016 ragaa dhaggeeffattee sanaan booda ammas ragaa hafe dhaggeeffachuuf beellama onkoloolessa 13, bara 2016 tti qabatee jira.
Unrest in Ethiopia: Grumbling and rumbling
(The Economist) –AN OUTBREAK of public protest unprecedented in its duration and spread since the ruling party took power in Ethiopia in 1991 is stirring a rare cocktail of discontent. Demonstrations started in November mainly by members of the Oromo ethnic group, which accounts for about a third of Ethiopia’s 97m-plus people, have refused to die down. Indeed, they have spread. The government has dropped its plan, the original cause of the hubbub, to expand the city limits of Addis Ababa, the capital, into Oromia, the largest of the federal republic’s subdivisions of nine regional states and two city-states. But the protests have billowed into a much wider expression of outrage. People are complaining about land ownership, corruption, political repression and poverty. Such feelings go beyond just one ethnic group.
Stunning photos of Ethiopia’s vanishing tribes
(CNN) — Kenyan-raised, Sydney-based photographer Louisa Seton undertook an epic journey into Ethiopia’s remote Upper Omo Valley to capture the traditions of the Surma people — before they’re lost.
Monday, March 21, 2016
#OromoProtests – March 21, 2016
#BilisummaaOromoo-(21.03.2016, #DiddaaOromoo, Oromiyaa) Humni hin beekamne Bitootessa 19 Bara 2016 halkan Sanddaaffaati kan argamu mooraa Kooleejii Poolisii Itoophiyaa irratti tarkaanfii fudhate. Tarkaanfii kanaan loltootin hedduun kan miidhaman ta’un beekaame. Tarkaanfii fudhatame kanatti kan rifate mootummaan wayyaanee Bitootessa 20/2016 ganama ummata nagaa karaa adeemu sakkataan goolaa jiraachuu beekameera.
Thursday, March 17, 2016
Artistota Oromoo Motummaan Wayyaanee Ajjeese
#BilisummaaOromoo-(17.03.2016, #XumuraGarbummaaHurrumuu, Oromiyaa) Mootummaan Wayyaanee erga aangoo Impaayera Itoophiyaa qabatee biyya Oromiyaa keessatti buttaa garboonfatummaa siaa diriirsee egalee qamoota hawaasa Oromoo mirga saba Oromoof dubbatan, falmanii fi qabsaa’an dhabamsiisaa jira. Bara 1992 haga 2006 gidduutti, fakkeenyaaf, artistota Oromoo qaroo fi beekamoo 10 ajjeesee jira.
Hiriira Mormii Godinaa Arsii fi Ka Wallaggaa Bahaa Keessaa
WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Godina Arsii Anaa Muneesaa magaalaa Qarsaa keessatti barattonni mana barumsaa sadarkaa lammaffaa fi qophaa’inaa kibxata Bitooteessa 15 bara 2016 hiriira mormii gaggeessuun waraanni Agaazii qubatee jiru haa ba’uu, murtiin haqaa nuuf haaeegabuu, mirgii keenya haa eegamu jechuun gaafatanii jiran.Yeroo kanattis polisiin naannoo fi Federaalaa hiriirtoota diguuf reebaa fi Gaaza himiimaansuun gargaaramuu isaanii barattonni ibsanii jiru.Yeroo gabaabaa keessatti waraanni mootummaa seenee reebicha hamaa geesisuu isaa fi barattonni lakkofsaan torbaatamaa ol ta’an hidhamuu jiraattoota keessaas namoonniishan dararaa barattoota irratti gaggeffame bilbiila harkaan waraabdan jedhamuun hidhamuu isaanii ibsamee jira.
SBO Bitootessa 16, 2016
Oromo Voice Radio (OVR) Bitootessa 16, 2016
(SBO/VOL – Bitootessa 16, 2016) Qondaalonni ol’aanoon dhaaba maxxannee wayyaanee, OPDO, lakkoofsaan 500 caalan Galma Abbaa Gadaa magaalaa Adaamaatti argamutti walgahii gaggeeffatuun ibsameera. Lukkeeleen hogganoota baanaman kunneen walgahii isaanii guyyoota Lamaaf gaggeeffatuuf kan yaadanii turan tahus, gaaffiiwwan mirgaa, mormii fi yaadota faallaa fedhii diinaa tahan waltajjicharratti ka’anirraa kan kahe waliigalteerra gahuu hanqatanii guyyaa dabalachuudhaan akka walhammacan ibsameera.
Oromo Voice Radio (OVR) Bitootessa 16, 2016
(SBO/VOL – Bitootessa 16, 2016) Qondaalonni ol’aanoon dhaaba maxxannee wayyaanee, OPDO, lakkoofsaan 500 caalan Galma Abbaa Gadaa magaalaa Adaamaatti argamutti walgahii gaggeeffatuun ibsameera. Lukkeeleen hogganoota baanaman kunneen walgahii isaanii guyyoota Lamaaf gaggeeffatuuf kan yaadanii turan tahus, gaaffiiwwan mirgaa, mormii fi yaadota faallaa fedhii diinaa tahan waltajjicharratti ka’anirraa kan kahe waliigalteerra gahuu hanqatanii guyyaa dabalachuudhaan akka walhammacan ibsameera.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
1. EDNA ADAN WALIIN WAL BARAA!
Edna Adan hundeesituufi Dayirektera “Hospitaala Haadholii Edna Adan” jedhamu kan magaalaa Hargeyisa, Somaaliyaatti argamuu yeroo taatuu mirga dhalaa namaafiis nama falmuun sochii gaarii taasistudha. Keessatuu waa’ee dhaqna qabaa dubartootaa cimsitee kan mormituu enna taatu baroota darban akka Ministeera dhimma alaa soomaliyaa taa’uun dubartii ishee duraa taatee hojjetee jirti.
Mucaa Doktora Fayyaa Soomaaliyaa kan taatee Edna Adan Magaalaa Hargeysaatti dhalatte. Yeroo ganna 17 taatuu manni barumsaa Ijjolee dubaraa irratti xiyyefate magaalaa Hargeysaatti banamee. Achitti baratoota keessafilamuun warra kaan barsiisaa waan turteef muxanoo argattee. Qormaataafille ennaa teessuu qofaatti dhiira irra adda bahuun kutaa kan biraa keessatti ennaa ta’uu yeroo jalqaabaaf Shammaraan Soomaaliyaa keessa Carraa barumsa namootnii yartuun akka addunyaatti argatan biyyaa Biriteeyiin nama mo’attedhaa. Ganna torba guutuu achitti waa’ee Fayyaa qo’attee. Yeroo gara biyyaatti deebituu dubbartii Soomaaliyaa Narsii taatee ishee jalqabaa dhimma da’uumsaa irratti oggesaa taateefi yeroo jalqabaaf konkolaataa ofte taatee.
Abjuu ishee Hospitaala Soomaaliyaatti ijaaruu kana isheen abjoochuu eegaltee bara 1980’ta keessa haa ta’uu malee walwaraansa waliinii yeroo sana biyyatti keessa jiruun dirqamuun biyya isheerra goodaantee. Dhaabbata Fayyaa Addunyaan (WHO) filatamtee bakkeewaan barbaachiisoo garaagaraa irra taa’uun yeroo hojjechaa turte dhagahammumaa qabduu fayyadamuun aadaa bodatti haafaa kan ta’ee kittaanaa dubartootaa dhabamsiisuu irratti hojjettetii. Leenjii biyyoota 22 baha Meditiraaniyaatti argamaaniif leenjiin waa’ee da’umsaa ilaalchisuun WHO’n akka kennamuu taasisteetti. Bara 1991_1997 tti bakka buutuu WHO Jibuutii ta’uun hojjetee jirtii.
Yeroo gara Soomaaliyaatti deebiitee qabeenyaa horatte hundaa gurguruun abjuu ishee irratti hojjechuutti kaatee. Sababaa waraanaa achiitti geggefamaa tureen bakkii tokkiitiin Hospitaalaaf nii ta’a jedhamee magaalaa Hargeeysaa keessa isheen yaadde bakka balfaa ta’ee agartee. Sababa kanaan Pirojektii ishee hanqinni maallaqaa utuu Hospitaalichaaf baaxiin hin hojjetamiin dhumee. Gargaarsaa dhaabbilee garaagarafi daldaaltoota irraa argatteen Hoospitaallichii Bitootessa 9, 2002 banamuun hojjiitti seenee. Amma akka biyyaalessaatti gahee olaanaa fayyaa mirkaneessu irratti gahee olaanaa taphachaa hospitaala jiru ennaa ta’uu abjuun ishee ammo eegumsaa fayyaa guutummaa soomaaliyaaf mirkaneessu irraatti hojjechaa jirtii.
Adaan amma Dooktora kabaajaaa ishii yuunivarsiitii Kilaarkii kan Masachusetsiitti argamuu irra argattetii. Yuniversiitii Taledootti ammo dhimmaa fayyaan beekamtiin kennameefi jira. Dhiibbileen addunyaa birooniis gochaa ishee kanaaf beekamtii barbaachisuu kennaniiruuf.
“Dubaartii cunqursaa gara carratti jijjirte” jedhamuus dandeessetti!
Waa akka irra baraanne shakkii hin qabu!
Naaf jiraadhaa, Horaa Bulaa!
Akka Tamasgeen Axinaafuun Afaan Oromoon isiniif dhihaatetti!
–
2. JAALALA DHUGAA!
Oduun keeniyaa dhagaahamtee maarsarittii tokko irratti maxxanfamee waanan argeef isin afeeruun fedhe.Hayyataan ana hordofaa. Warra afaan Ingiliziin dubbisuu barbaaddaniif hidhaa gara maarsarittichaatti geessu (madda barrefama kana) geessu niin eera.
Namichii umuriin isaa ganna 58 tti dubbartii ganna 64 dhoksaan hawwaa turee wajjiin Gaa’ela isaa raawwate jedha barruun kun. Dubbartii amma ganna 64 taate kana jaallachuu erga eegalee wagga 40 ol lakkobsiiseraa. Namnii kun akkas jedhaa “ Jaalala dhugaa barbaadanii argachuun waan laayyoo mitii. Keessattu ergan haadhamanaa kiyya ishee duraa amma addan baane ijjoolle gurguddatan lama irra qabu waliin walfudhee fi haadha manaa kiyya ishee lammataa ijoolle sadii anatti dhiisuun da’umsaa irratti duutee dhabeedha kan dubbin jaalala dhugaa argachuun akka cimu naaf galee”
Namnii kun dubbartii amma fuudhee kana kan inni bare yeroo isheen mana abbaa manaa obboleetti ishii ykn haadha warra eessuma isaa daawwachuuf gara bakka inni jiraatuu dhufaa turte akka ta’e dhugaa baha. Lamaan isaaniiyyu akkuma wal arganiin jaalala keessatti waaliif haa kufaniyyudha malee safuu hawwaasa soddachuun utuu wal hin beellamin keessa isaanitti walbarbaadaa akka turan eeru. Jaartiin ganna 64 okkisaa jedhamtuu kan jaarsa ganna 58 Ayikaa jedhamutti eerumtee yeroo waa’ee jaalala dhoksaa lamaan isaani giddu bara dheeraaf ture akkas jechuun dubbatti “ baay’ee ijjolle taanedha kan nuun wal beeknuu. Keessi keenya akka walbarbaaduus nii beekna. Garuu bara hamma kana al tokkofille fedhii jaalalaa waliin raawwachuuf hin carromne.”
Bara 1969 ji’a walbaraniitti ijjolee ganna 17 taatee nama kan biraatti eerumte Okisaan. Ayikon ammo haadha manaa isaa irra mucaa dhiira argate. Garuu mucaan isaa kun waggaa tokko booda boqotee. Yeroo kana ammo Ayeekoon eerumuun mana dhaabbatte jirtii. “ yeroon mucaa koo lammafaa ulfa turee reef ganna 20’n ture. Garuu rakkoo guddan gadameesa kiyya irratti waan uumameef mucaa dahee baachuuf hin milkoofnee” jetti Okisaan. Maatiin abbaa mana ishee mucaa isaanii haadha mana kan biraa waan fuusisaniif ga’ela ishee itti fufuu hin dandenyee.
Waggaa 20 booda akka carra ta’ee mandara tokko Ayikoo waliin jiraachuu waan eegalaniif Okisaan akka fira dhihootti yeroo yeroon dhaqxee dubbistiin ture. “Okisaan yeroo yeroon akka firaatti dhuftee nu dubbisti turtee. Jaartiin kiyya ishiin lammataa nama gaarii waan turteef kabajaan keessumeessittiin turtee” jedha Ayikoon yeroo dubbatu. Keessa isaattii yeroo kanayyuu baay’isee barbaadanii kan turee yeroo ta’uu mirri isaa kun ishii birralee akka jiru hin beeku ture. Yeroo Jaartiin isaa da’umsa irratti bara 2011 boqottu Ayikoon ijjoolle isaa kan kunnunsuuf firaaf olla inni qabu Oyikaa qofa turee. Garuu amma ammatti fedhii walii qabu malee jaalala isaanii dheebuu wal hin baanee.
“ Akkasumaan dhuftee uffata nuuf miicitee nyaata nuuf dalagdee galtee mana ishii bultii turee. Garuu bara 2015 yeroo harkii kiyya raammoo tuqxuun tuqamee lubbun ana keessa bahuuf kaatee ollaatu dhufee anaaf ijjoolee koof qaqqabe osoo hin taanee isheetuu naaf qaqqabe” jedha Ayikoon. “Yeroo isheen akka ergan fayyeeyuu ana gargaaruuf akka qophii taate naaf himtuu keessa kootuu isheen tuqamee” jechuun dhugaa bahaa. Yeroo kana akka isheen dhuftee isaaf ijjolee isaa kunuunsituu itti himuun ijjolee isaa akka kan ishee ta’aniitti akka ilaaltuu kan inni godheef kan isheen abbaa manaa isheen dhiitamtee baatee sababa dhala dhabuu ishii akka ta’ee waan beekuuf turee.
Oyikaaniinis Ayikoo’n kenna rabbiti jechuun fudhatte jirtii. Mana amantaa kiristaanaatti luba durdhaabbachuuf erga waadaa waliif seenanii boodaa caamsaa 1,2016 (ji’aa laamaan dura ta’uu isaatii) wal fudhanii. “Abbaa manaa kiyya waanan jaalladhuf sababa inni dhugaatii hin dhugneefii” jette dubbatii Oyikaan. Ayikooniis amma waan wal fuudhaniif maatii fi firoottan isaan walbarsiisaa jiraa.
Horaa bulaa!
Kan Afaan Oromootti hiikee Tamasgeen Axinaafuudhaa!
Madda:http://howafrica.com/58-yr-old-man-marries-64-yr-old-woman-secretly-admiring-40-yrs/
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- Ijaarsa Dubartoota Oromoo Addunyaa/International OromoWomen’s Organization - February 22, 2017
- Gummii Hooggansa Oromoo Lammaffaa; Ilaalchafi Dhaamsa Mataa Kootii Hiwi Elona – Gur. 2017 ——————————- - February 21, 2017
- DIINQAOROMOO Kutaa 9ffaa-Leellisaa Aadaa Bantiifaana Kutaa 1ffaarratti Dhimma Aadaafi Seenaa oromoorratti mariyanne. - February 21, 2017


text:
Haaluma kanan wal qabatee rakkoon ummata oromoo kun maal irraa akka madde yommuu dubbatu barreeffamni kun ummatni oromoo biyyota ollaa keessatti baqattummaan akka rakkatanii fii barattootni oromoo biyya isaanii keessatti mana hidhaatti guuramaa jiraachuu isaanii waldaan falmitoota mirga dhala namaa fii waldaan gamtaa tokkummaa kan mirga dhala namaatif mormu tokkummaan europe gabasuun isaa kaasudhaan barreeffama dheeraa erga barreessee booddee maddi rakkoo kanaa mootummaa ethiopia kan amma biyya bulchaa jirtu gabrummaa dachaa ta'e ummata oromoo fii ummata biyya sanaa irraan gahaa akka jirus erga saaxilee booddee yaada kanaaf furmaata kennuun kan danda'amu maal akka ta'es barreeffama kana keessatti tuqamee jira.rakkoon ummata oromoo kun waajjira mootummaa addunyaa keessatti rakkoo amansiisaa ta'uu isaatif jedha barreeffamichi lammiilen oromoo namootni 5000 ol ta'an iyyannaa barreessudhaan gara waajjira tokkummaa mootummootatti dhiyeeffachuu danda'uu akka qabanii fii iyyannaaleen ammaan dura gara white housetti dhiyaatan hunda wajjin walitti dabalamanii murtii isa dhumaa kennuuf mootummaan addunyaa yaada kana gadi fageenya erga hubatee booddee rakkooleen kun haala kanaan yoo kan itti fufu ta'eef waggaa 10 dhufu keessatti ilmi namaa keessumatti lammiin oromoo dhibbentaa 99n akka biyya irraa manca'uu fii akka mana hidhaatti guurramee dhumu ta'a jechuudhan gabaafamee jira.
haaluma kanaan wal qabatee barreeffamni yeroo irraa yerootti ilmaan oromootin barreeffamee gara waajjira tokkummaa mootummootatti dhiyaate yoo kan madaalamu ta'eef dhibbentaa isaa beekamuu hin danda'u kan jedhan barreessan tokkummaa mootummootaa banck moon yaada kana irratti sa'aa tokko erga dubbatee booddee ture dubbii himaan wajjirichaa yaada kana barreessee gara mootummaa addunyaatti dhiyeessuf kan dirqama itti ta'e jedha barreeffamichi kun.
kanaaf yeroo ammaa kana waanti atattamaan barbaadamaa ta'e iyyannoo namoota 5000 yeroo gababaa keessatti gara waajjira tokkummaa mootummootaa akka qaqqabu kan jedhamu yommuu ta'u warri yaada kana barreessuu dandeessan iyyannaa keessan erga barreeffattanii booddee code/koodii/
ittiin ergamu ammoo gara keenyatti barreessudhaan argachuu akka dandeessan isin hubachiisuu barbaadna.koodin kun asirratti barreeffamuun hin barbaachisu waan ta'eef jecha iccitii jiru bittinneessa jechuun erga itti amannee booddee asirratti barreessuu irraa of qusannee jirra.kanaaf yaada dhiyaate fii carraa argame kantti gargaaramnee mootummaan abbaa hirree kun atattamaan akka biyya irraa manca'uuf tokku taanee yaada keenya tokkoomsudhaan iyyannaa keenya gara qaama dhimmi kun ilaallatuutti akka dhiyeeffannu jechuudhaan iyyannaa keenya gara keessan dabarfannee jirra.
Iyyannaa keessan erga barreeffattanii booddee koodii iyyannaan sun ittiin ergamu argachuuf karaa teessoo keenyaa asiin gadii kanaan nuuf barreessaa.
hawi123@hotmail.co
bkiilolee@yahoo.com
oromiyaa11@gmail.com
akkasumatti warri bilbiluu dandeessan ammoo lakkoofsi ittiin hojjannu 0033629208003 yommuu ta'u karaa biraatin face book kiilolee birraa inbox keessatti ergaa keessan barreeffachuu akka dandeessan isin beeksisuu barbaadna.
**Gadaan gadaa bilisummaati**
** Oromiyaan ni bilisoomti**


text:
Marunaalee Atharku Oru Santharppam Kidaitthathu. Kummu Nakarla Shaapping Poka Veendumena Ennidam Koorinaal.naano Saari Kummu Ennaala Leevu Podamudiyaatha Nilai Nee Veenaa Vishvaavai Thunaikku Alaitthup Poyeen Ena Oru Pidda Poddeen. Udanee Ava Mukam Malarchiyoda Saringa Nnu Sonnaa. Marunaal Kaalaila Naan Rediyaaki Pillaingala Sammar Kos Kilaasula Vidduddu aapiskku Vanthu 10.30 Maniyalavil Vishvaakku Pon Adittheen. En Kummu Thaan Pona Edutthaal. Enna Shaapping Panniyaachaa- Ena Naan Keedka neenga Veera Ippa Thaan Kilampinom. Vishvaa Paikka Odrathaala Naan Peesareen Nnu Sonnaa. sari Patthiramaa Poyiddu Vaanga Veeddukku Vanthathum Enakku Pon Pannunga Vachidareen Nnu Solliddu Pona Kad Pannaama Kaathileeyee Vachiruntheen. Naan Ninaicha Maathiriyee Kummu Pona Kad Pannaama Deey Vishvaa Unga Mama Patthiramaa Poyiddu Vaanganu Sonnaaru Nee Patthiramaa Thaanee Vandi Odree- Nnu Keeddaa. Atharku Vishvaa Mami Neenga Innum Nerukkamaa Ukkaanthaa Thaan Ennaala Patthiramaa Odda Mudiyum Nnu Solla amaandaa Kaaleej Ponnu Maathiri Un Muthukai En Kaayaala Theeychinu Ukkaanthirukkeen Innum Kidda Varanumaa- Nnu Kummu Keedka Vishvaavin Sirippu Sattham Keeddathu Naan Pona Kad Panniddu Densanaaka Paatroom Poy Rendu Sikaredda Oothividdu En Keepinla Vanthu Ukkaanthum Ennaala Aapis Veelaiya Kavanikka Mudiyaama Avastthai Paddeen. Itha Kavanittha Enga Vaad Theevaa Aar Yu Naad Vel- Es Saar Hed Heek Nnu Naan Solla Udampu Mudiyalanaa Veeddukku Poyiddu Naalaikku Prashaa Vaanganu Appatthaan Intha Praajakdda Nallaa Panna Mudiyumnu Solla Naanum En Thinga்sa Edutthukinu Lipdla Irangineen. Appa Thaan Enakku Oru Yosanai Thonriyathu.
Aapis Lipddil Irangum Pothu En Sinthanaikal Kummuvum Vishvaavum Unmaiyileeyee Otthuk Kolvaarkalaa- Illa Verum Peechu Maddum Thaanaa- Ithai Eppadi Kandu Pidippathu- Enra Yosippodu Keendin Vanthu Oru Piresh Joos Sollividdu Kummuvukku Pon Seythu veeddukku Vanthiddiyaa- Enru Keeddeen. Illainga Eppadiyum Innum 2 Mani Neeramaavathu Aakum Lanjukku Viddukku Vanthiduvom. 3 Manikku Naan Pyooddi Paarlar Poveen vishvaavum Avan Braand Veeddukku Poyiddu Naid Varuvaanaam Enru Sonnaal. Jusa Kudikkum Pothu En Manasula Oru Plaan Thonuchu. Athu Sariyaa Varumaannu Kooda Yosikkaamal Dakkunu Veeddukku Kilampi Enga Theruvila Irukkum Oru Shaaping 8211 Maalla En Vandiya Paark Panni Dokkan Vaangiddu En Pilaad Vanthu Veeddinul Vanthathum Veeddai Ulpakkam Pooddi Muthal Veelaiyaa En Mopaila Kaladdi Paaddariya Edutthuddeen.appa Thaan Yaar Kaal Pannaalum Naad Reechapul Nnu Varum. Adutthathaa Pasikkaama Irukka Snaaks Dappaavilirunthu 2 Paakkad Piskadda Edutthu En Pendla Poddukinu Chinna Vaaddar Paaddalla Thanniya Pudichukinu Enga Ped Room Kaddilukku Kila Padutthukkiddeen. Appuram Thaan Yositthathil kilirunthu Paartthaa Avanga Ennaa Panraangannu Sariyaa Theriyaathu Thonichu.sari Ennaa Pannalaamnu Yosichathil Laapd Meela Eeri Padutthukiddu Laapd Dora Chinnathaa Thiranthu Vaitthuk Kondaal Avarkal Panrathu Theriyum. Athee Samayam Avarkalum Nammai Kavanikka Vaayppillai Enru Mudivu Panni Laapd Meela Eera Thothaa Pakkatthiliruntha Kapporda Sariyaa Vachukkiddu Avarkal Varum Varai Peddil Padutthiruntheen. Oru Mani Neeram Kalitthu Vandi Varum Sattham Keeddu Naan Avasaramaaka Laapddil Eeri Padutthukiddu Kathava Konjamaa Thiranthu Vaitthuk Kondeen. Sirithu Neeratthil En Kummuvin Sirippu Satthatthudan Kathavai Thirakkum Sattham Keeddathu. Enakko Ithaya Thudippu Athikamaakiyathu. Vishvaavum Sirippodu Ulla Vanthaan. Mami Peeka Enga Vaikka- Nnu Keedka Enga Vaikkanumnu Kooda Theriyaama Ennadaa Kaaleejla Padikkira- Kumuthaavum halo Naangallaam Vaikka Aarampichaa Mani Kanakkaa Vaippom Kaamikkiddaa- Vishvaa Keedkka irudaa Muthalla Naan Paatroom Poyiddu Pirashshaayddu Vareen nnu Solli Ulla Poka Muyarsikka vishvaa Naanum Ulla Vareen Nnu Avala Keeddaan. Chee Nee Veliya Irudaa Naan 5 Nimishatthula Vareen Appuram Paarudaa. Nnu Solli Ullee Poyiddu Veliya Vanthaal.
Vishvaa Appadiyee Kummuvin Mulaiyil Vaayai Vaitthu Thuniyoda Sappinaan. Deey Vishvaa Irudaa een Ippadi Alaiyaree- Ooddi Kulurla Naanee Unna Kenji kenji Kooppiddum Oree Naal Thaan Araiyum kuraiyumaa Veela Senje. Ippa Ennaadaanaa Ippadi Alaiyaree- Ithu Kummu Mami Muthal Naal Neenga Kooppidda Pothu Enakku Ullukkulla Oree Utharal Unmaiyaa Sonnaa Enakku Thondai Varandu Saamaan Enthirukkavee Illa Ithu Vishvaa. meelirunthu Thelivaa Itha Paarttha Pothu Enakku Rattham Kotthitthathu. Ippadi Enakku Thurokam Pannum Kummuvai Veddip Poda Veendumena Manasil Thonriyathu. Vishvaavin Kaikal Kummuvin Ravikkaiyai Aviltthu Braavai Miri Thalumpum Mulaikalai Sappiyum Pisainthum Vilaiyaadiyathu. Kummuvo Kankalai Moodi Inpatthil S..s..s..ena Munaka Aarampitthu vishvaavin Oru Kaiyai Piditthu Pavadaikkulla Nulaitthu Paruppai Varuda Vaitthathu. Veeru Konda Kaalaiyaaka Maariya Vishvaa Kummuvai Thiruppi avalin Braa Ukkai Kaladdi Mulaikalukku Viduthalaik Kodutthu Onrai Vaayilum Marronrai Kaiyilumaaka Vilaiyaada kummu Vishavaavin Peenddai Uruvi avan Jattikkulla Kaiyai Viddu Avanin 7 Ins Poolai Veliyee Edutthu Athan Nuniyai Naakkaal Menmaiyaaka Nakka nakka Athu Periya Vellai Raaja Naakam Pola Padamedutthu Aadiyathu. Vishvaa Kummuvin Udai Anaitthayum Kaladdi Viddu Kummuvai Thookkik Kolla Deey Paatthudaa Kila Podra Pora Nnu Kummu Payappada Ada Payappadaathinga Mami Appadiyee En Poola Puduchi Unga Koothikkulla Soruvunga Nnaan. Chee..naayee Ennadaa Ippadi Valkaraa Peesaree- Nnu Kummu Keedka Mami intha Neeratthula Ippadi Peesinaathaan Seksula Athika Thirupthi Kidaikkumaam unakku Eppadidaa Ithu Theriyum- En Pirandu Santhosh Solluvaan appadiyaa - Ithu Enakkum Unga Mamavukkum Theriyaama Pochee- Adit Theevudiyaa Mundaiyee ..summaa Noy..noy Nnu Keelvi Keekkaathadi Poola Soruvudi nnu Vishvaa Solla Saridaa Theevudiyaa Paiyaa Un Poolaala En Koothiya Kilidaa Paakkalaam Nnu Kummu Solla Rendu Peerum Oree Sirippodu Veelaiya Aarampitthanar. Vishvaa Kummuvai Thookki Kondu Ped Roomla Ravundu Adichukinee Kummu Koothiya Theengaa Naara Urikkira Maathiri Urikka Kummuvo Vishvaavin Kalutthai Irandu Kaikalaalum Valaitthup Piditthuk Kondu Avan Uthaddai Veri Konda Maddum Kaditthu Kaditthu Suvaitthuk Kondee Naaraa Koothi Paiyaa Nallaa Oludaa Rompa Varusamaa En Koothi Kaanjipoy Kidakkuthu Athukku Nallaa Thanni Ootthudaa Nnu Avanukku Kaddalaiyida Avan Innum Veekamaaka Kummuvai Meelee Thookki Nachunu Avan Poolaala Kuttha.. Meelee Irunthu Paartthuk Kondiruntha Enakku Kopamum veriyum Mella mella Marainthu En Kummu Kannai Moodi Kaamatthil Pitharruvathu Paarkka paarkka..athu Enakku Oru Puthu Vitha Santhoshamaakavee Paddathu . appoluthu Thaan En Ninaivil Aangila Vepsaid Onril Purusanukku Ethirileeyee Pondaddiya Veera Orutthana Okka Solli Atha Paartthu Santhoshap Padarathu Nijam Thaano Ena Thonriyathu Vishvaavo Yileeyee Viyarkka viruvirukka Kummuvai Kutthikkondee Avalai Kaddilil Padukkavaitthu Avalin Muthuku Pinnaadi Padutthuk Kondu Avalin Oru Kaalai Thookki Avan Poolai Ullee Soruki Methuvaaka Aarampichu Padip Padiyaaka Veekamedukka Kummuvo Avan Thadiyin Idiyai Thaanga Mudiyaamal Ayyo .. Amma.. Murukaa ena Katthuvathai Paartthu Enakku Siripputhaan Vanthathu . Vidaamal 10 Nimisham Kutthiya Vishvaa dakkunu Elunthu Poola Kaiyaala Uruviyapadi Kummuvin Moonjila Salak..salakkena Thanniya Peechiyadikka Kummu eendaa thanniya Veesd Pannidda Onnu En Koothila Udrukkanum illa En Vaayilayaavathu Udrukkanum Unga Mama Vidum Soddu Thanniyaiyee Naan Veesd Pannaama Kudippeen Enru Solla Saridi Mami Naalaikki Un Vaayila Kudam kudamaa Ootthireen Pothumaa- Enru Solli Ava Kiddarunthu Elunthu Paat Room Nokki Nakara Kummuvum Pinnaadiyee Poyi Rendu Peerum Onnaa Kulichuddu Veliyee Vanthu Rediyaaki Saridaa Naan Saapdduddu Pyooddi Paarlar Kelampureen Neeyum Un Braanda Paartthuddu Sikkiram Vanthudu Innaikku Raatthiri Mama Thoonginathum Haalukku Vareen Naama Sopaaleeyee Okkalaam O.kee Vaa - Nnu Kummu Keedka Veenaa Mami Mama Veedla Irukkum Pothu Veenaam Naalaikku Kaalaila Veenaa Vaichukkalaam Enraan.


text:
1] Yaada isa irraa hin cinneen qabama
2]Galtee galata hin qabneen qabama
3] qarqaarsa faaruu hin qabne yokaan hin arganne qarqaara
4] dallansuun ykn abaarsi rabbii isa irra jiraata
5] isatti cufamtii balbaltii carraa hundi
Akkaataa umraan ittiin gageefamtu
1- umraa hidhachuu qalbifachuu, dhiqachuu,waan urgaa,aa dibachuu, iddoo miiqaataa irraa
uffata ihraamaa yokaan mana irraa hidhatuu( لبیك عمرة )labbeeyka umratan jechuu,
2- xawaafa(gulufa) seennaa makkaa godhuu; harka bitaa gama ka,abaa aansuudhaan yaroo torba
ka,abatti naannaa,uu (meerachuu) dhagaa gurraacha irraa jalqabee, meeratee bakka irraa
jalqabetti xumura, haaluma kanaan yaroo torba meerata ( xawaafa ) eega xumure booda,salaata
raka,aa lama maqaamu ibraahimbiratti sagada(dulata).yoo mijaa,uu baateef bakka hundatti
sagaduu danda,a.
3-sa,ayi ykn gulufa godhuu, safaa fii marwaa jidduu yaroo torba gulufa. Safaa irraa jalqaba, ifaa
magariisa lamaan jidduu yaroo ge,u,nidaddafa bakka biraa suuta deema. Marwaa yaroo ga,u,
tokko jedhama,gama safaa yaroo deebi,u lama jadhama haaluma kanaan yaroo torba marwatti
xumura. Yaroo xawaafaa fii gulufa[sa,ayii] godhu Rabbi kadhachuu yaadachuu qaba.
4-rifensa haaduu ykn gabaabsuu[ciruu]dubartiin fiinxa rifeensa isii murti malee, hin haaddu.
Haaluma kanaan umraa xumura jechuudha.umraa fii hajjii yoo walitti makee ture hucuu ihraamaa
ofirraa hinbaasu saalqunnamtiis hin godhu waan hajjii keessatti dhoorkaa ta,e hunda ofirraa tiksa
hamma guyyaan iidaa ge,utti. Garuu qaluu qaba.
Yoo umraafii hajjii walitti makuu baatee umruma qofa hidhate, yaroo umraa xumure [ xumurte ]
booda, hucuu ihraamaa ofirraa baasee, hucuu isaa hidhachuu ni danda,a, saal-qunnamtii warra
isaatii wajjin gadhuus ni danda,a. guyyaa 8 ffaa hajjiidhaaf hucuu ihraamaa hidhachuudhaan
hajjii isaa hidhata.
Qoodama hajjii ( أنواع الحج ) Hajjiin bakka sadihitti


text:
SINTTA HUUPHE YOHUWAA
Yesuusi Tumuppe Deˈidee?
I DUREKKA wolqqaamakka gidenna. Awu keettikka baawa. SHin i tamaarissidobay miilooniyan qoodettiya asaa maaddiis. Yesuus Kiristtoosi tumuppe saˈan deˈidee? Keehi erettida asati abaa woygidoonaa?
Maykil Granti, taarikiyaanne deriyaa eraa dichaa eranchay hagaadan giis: “Taarikiyaa yootiya xuufeta yiggiyo maaran Ooratta Maachaa yiggiyo wode, taarikiyan erettiya, eeqawu goynniya asati deˈidoogaa mule sirennaba gidikko, Yesuusi deˈidoogaakka sirana danddayokko; hegaadan yiggiyoogee bessiyaaba.”
Rudolf Bultmani, Ooratta Maachaa profeeseree hagaadan giis: “Yesuusi tumuppe deˈideeshsha giidi siriyoogee bessennabanne hanennaba. Suure qoppiya asi beni Pilisxxeema biittan [Kiristtaanetu] yameti doommido qaattaa doomissiday Yesuusa gidiyoogaa siranawu danddayenna.”
Wil Duranti, taarikiyaa eranchay, xaafeenne palasppay hagaadan giidi xaafiis: “Issi wode deˈida amarida coo asati [Wonggeliyaa xaafeti] hagaa mala gita, ufayssiyaanne keehi geeshsha kanddo maaraa kaalliya ura, qassi daroti ishanttudan siiqettanaadan oottiya ura medhi ekkidi yootikko, hegee Wonggliyan qonccida maalaalissiyaappekka aadhidi maalaalissiyaaba.”
Albert Anesttayni, Ayhuda asa gididi Jarmanen yelettida pizikssiyaa eranchay hagaadan giis: “Taani Ayhuda; shin Naazireeta Yesuusawu deˈiya dumma eeshshay tana ufayssees.” Yesuusi tumu deˈida asa gidiyoogaa ammaniyaakkonne oychin, i yaagiis: “Hegawu siree baawa! Wonggeliyaa nabbabiya ooninne Yesuusi deˈiyoogaa akeekiyoogee attenna. Hegan deˈiya qaala ubbay a eeshshaa qonccissees. Ay hayseenne hegaa keenaa tuma gidana danddayenna.”
“Wonggeliyaa nabbabiya ooninne Yesuusi deˈiyoogaa akeekiyoogee attenna.”—Albert Anesttayna
TAARIKEE AY QONCCISSII?
Yesuusa deˈuwaabaynne haggaazuwaabay Geeshsha Maxaafan keehi qonccido taarikee Wonggeliyaa geetettees; he maxaafati eta xaafida asatu sunttan Maatiyoosa, Marqqoosa, Luqaasanne Yohaannisa geetettidi sunttettidosona. Qassi Kiristtaane gidenna daro xaafetti, beni deˈidaageetikka a sunttaa xaafidosona.
TASITESA
(56-120 M.L. heera) Tasitesi beni Roomatu taarikiyaa xaafiyoogan erettida asatuppe issuwaa. I xaafido Annals giyo xuufee 14-68 M.L. gakkanawu deˈiya Rooma Haaruwaabaa yootees. (Yesuusi hayqqidoy 33 M.Lna.) Tasitesi 64 M.Ln, Rooma kataman wolqqaama tamay denddanaadan oottiday Kawuwaa Neera gidana giidi asay yootiyoogaa xaafiis. SHin Neeroy asay ‘i hegaa oottiis’ geennaadan hegaa Kiristtaanetun gaasoyidoogaa Tasitesi xaafiis. Tasitesi yaagiis: “[Kiristtaane] giyo sunttawu denddo gidida Kiristtoosi, Xibaariyoosi haariyo wode, Rooma suntta gidida PHenxxeniyaa PHilaaxoosi hayquwaa pirddaa a bolli pirddin hayqqiis.”—Annals, XV, 44.
SWITONIYESA
(69–122 M.L. heera) Ha Rooma xaafee Layvs of ze Sizars giyo xuufiyan Rooman haarida koyro 11 asatu wodiyan hanidabaa xaafiis. Qalawudeyoosabaa yootiya shaahoy Rooman deˈiya Ayhudatu giddon denddida ooshshaabaa yootees; hegawu gaasoy Yesuusaara gayttidaba gidana. (Oosuwaa 18:2) Switoniyesi hagaadan giis: “Kiristtoosi denttettin Ayhudati zaari zaaridi ooyettiyo gishshawu i [Qalawudeyoosi] eta Roomappe yedettiis.” (Ze Difayd Klawudiyes, XXV, 4) Switoniyesi Yesuusi ooshshaa denttettiyaabadan yootidobay bala gidikkokka, i deˈida asa gidiyoogaa siribeenna.
YELAGAA PLINA
(61-113 M.L. heera) Ha Rooma xaafeenne Biitaaniyaa (ha wodiyan Turkke) haariyaagee he heeran deˈiya Kiristtaaneta waatanaakko Rooma Kawuwaa Traajana oychiis. Ba ammanuwaa kaddenna oonanne worissiyoogan Plini Kiristtaaneti bantta ammanuwaa kaddanaadan wolqqanttidoogaa yootiis. I hagaadan giis: “Taani . . . giyoobaa zaari zaari giiddi [eeqa] Xoossatukko woossiya, qassi ne misiliyawu goynniyaanne woyne eessaanne ixaanaa yarshshiya . . . wurssettan Kiristtoosa qanggiya ura . . . , yeddana bessiyoogee loˈˈo gaada qoppaas.”—Plini—Leters, Buuk X, XCVI.
FILAAVIYES JOOSEFESA
(37-100 M.L. heera) Ha Ayhuda qeesenne taarikiyaa xaafee, polotikaara gayttidaagan issi issibay kuuyettanaadan oottiya, Ayhuda qeesetu waanna halaqay Haanni “Sanhedirina [Ayhudatu xoqqa pirdda keettaa] daannata shiishshidi Kiristtoosa giyo Yesuusa ishaa Yaaqooba eta sinttan essidoogaa” yootiis.—Jiwish Antikyutis, XX, 200.
TALMUDIYAA
Ayhuda asttamaareti heezzantta xeetu layttaappe biidi usuppuntta xeetu layttaa M.L. gakkanaashin xaafido xuufee Yesuusa morkketikka i deˈidoogaa kashi gibeennaagaa yootees. Issi xuufee “Paasikaa baalaa wode Naazireeta Yeshu [Yesuusi] kaqettidoogaa” yootees; hegee taarikiyankka erettidaagaa. (Baabiloonetu Talmudiyaa, Sanhedirina 43a, Munik Kodekis; Yohaannisa 19:14-16 xeella.) Hara xuufee qassi, “Naazireeta [Yesuusadan] bari huuphiyaa kawushshiya naˈi nuussi yelettoppo” yaagees.—Baabiloonetu Talmudiyaa, Berakot 17b, tohossa qofaa, Munik Kodekis; Luqaasa 18:37 xeella.
GEESHSHA MAXAAFAA NAQAASHAA
Wonggeleti Yesuusa deˈuwaaranne haggaazuwaara gayttidaagan asaa, sohuwaanne wodiyaa xeelliyaagan ubbabaa qonccissi odiyoogan a taarikee tuma gidiyoogaa yootoosona. Luqaasa 3:1, 2n deˈiya, Yesuusappe kase yiida Xammaqiya Yohaannisi ba oosuwaa awude doommidaakko eranawu maaddiya qofay hegawu issi leemiso.
Luqaasi hagaadan giis: “Xibaariyoosi, Roome biittaa kawoi kawotido tammanne ichchashantta laittan, PHenxxeniyaa PHilaaxoosi Yihudaa haariyo wode, Heeroodisi Galiila haarees; a ishai Piliphphoosi, Ixuriyaasanne Xiraakonidoosa biittaa haarees; Lisaaniyoosikka Abilaaniisa biittaa haarees. Haanninne Qayaafi qeese halaqa. He wode bazzon de7iya Zakkaariyaasa na7aa, Yohaannisakko Xoossaa qaalai yiis.” Ha qanttanne qoncce qofay “Yohaannisakko Xoossaa qaalai” yiidoy 29 M.Lna gidiyoogaa eranawu maaddees.
Luqaasi yootido laappun asati taarikiyan erettoosona. SHin toochiya issi issi asati PHenxxeniyaa PHilaaxoosinne Lisaaniyoosi deˈidaakkonne siroosona. Gidikkokka, eti hanotaa yuushshi qoppibookkona. Beni xaafettida xuufetun biittaa haariya he naaˈˈu asatu sunttay deˈees; hegee Luqaasi yootidobay tuma gidiyoogaa bessees. *
HEGAA ERANA KOSHSHIYOY AYBISEE?
Yesuusi tamaarissidobay keehi koshshiyaaba gidiyo gishshawu, i deˈidaakkonne eriyoogeekka keehi koshshees. Leemisuwawu, Yesuusi asay ufayssiya deˈuwaa waani deˈanaakko tamaarissiis. * I asay tumu sarotettaaninne woppan, “Xoossaa kawotettaa” haaruwan issippetettan deˈanaagaakka yootiis.—Luqaasa 4:43.
Xoossay saˈaa haaranay he aysuwaa baggaara gidiyo gishshawu, he kawotettay “Xoossaa kawotettaa” geetettiyoogee bessiyaaba. (Ajjuutaa 11:15) Yesuusi, “Saluwan de7iya nu Aawau, . . . ne kawotettai yo; ne shenee . . . sa7ankka hano” giidi tamaarissido woosan hegaabaa qonccissiis. (Maatiyoosa 6:9, 10) He Kawotettay asaa waati maaddanee? Kaallidi deˈiyaagaa beˈa:
Olaynne ooshshay xayana. —Mazamure 46:8-11.
Yaaretiyoogeenne iitabay ubbay, qassi iita asatikka merinawu xayana. —Mazamure 37:10, 11.
He Kawotettawu haarettiyaageeti asaa maaddiyaanne etakka ufayssiya oosuwaa oottana.—Isiyaasa 65:21, 22.
Moorettida biittay giigin, an daro kattay mokkana. —Mazamure 72:16; Isiyaasa 11:9.
Issi issi asay hegaa coo amottiyoobadan qoppees. SHin coo amoy, asi oottanawu baaxetiyoobaa ammanettiyoogaa. Hagaa qoppa: Asay timirttiyaa, saynisiyaanne tekinolojiyaa eran diccidaba gidikkokka, ha wodiyan miilooniyan qoodettiya asay sinttappe aybi hananeeshsha giidi hirggees. Yaaretiyoogaanne hara iitabaa oottiyoogaa gujjin, ikkonoomiyan, polotikaaninne haymaanootiyan asaa bolli galla galla naaqoy gakkees. Ee, asaa haaroy ushachennaagee qoncce!—Eranchchaa 8:9.
Hegaa gishshawu, Yesuusi deˈidoogaa eriyoogee keehi koshshiyaaba. * Ee, 2 Qoronttoosa 1:19, 20y yootiyoogaadan, “Xoossai immana giidobau ubbau eeno giidoogee Kiristtoosa baggaara polettana.”
^ MENT. 23 ‘Biittaa haariya’ Lisaaniyoosa giyaabay deˈiyo issi xuufee beettiis. (Luqaasa 3:1) I he wode, Luqaasi yootidoogaadan Abilaaniisa biittaa haarees.
^ MENT. 25 Yesuusi tamaarissidobay keehi maaddiyoogaa bessiya leemisoy Maatiyoosa 5ppe 7n deˈees; hegee darotoo Deriyaa Bolla Timirttiyaa geetettees.
^ MENT. 32 Yesuusabaanne i tamaarissidobaa gujjada eranawu, www.jw.org sayttiyan BIBLE TEACHINGS > BIBLE QUESTIONS ANSWERED xeella.


text:
Ilmaan Oromoo Minisootaatti argamtan hundaaf:
Addi Bilisummaa Oromoo shira keessaa fi alaan isatti xaxamaa turee fi jiru irra aanee Qabsoo Bilisummaa Oromoo dura bui`insaan gegeessa jira. Bu`aabahii kana keessatti hawaasin Oromoo Minisootaa dhaaba keessan ABO bira dhabachuun qooda guddaa fudhachaa jirtu. Haala yeroo amma moraa qabsoo bilisummaa keessatti uumamee ilaalchisee ibsa hogganootaa fi maree gochuuf Konyaaleen ABO Minisootaa walgahii ummataa qopheesaa jiru.
Guyyaa: Sanbata (Saturday), Onkololeessa (October), 11, 2008
Sa`aa: 2:00 w.b (P.M)
Bakki: South High School
3131 19th Ave South
Minneapolis, MN 55407
Hogganotii sagantaa kana irratti argamanii ibsa isiniif kennan
1. J/ Dawuud Ibsaa, HD ABO (Teleconference)
2. J/Dr. Bayaan Asoobaa, Miseensa GS-ABO
3. J/ Yaa`ii Malkaa, Miseensa gameessa ABO kan Diree Qabsoo irraa dhufu
Guyyaan kun guyyaa itti dhugaa fi oloollii oofamuu addaan ba`uu waan ta`eef ummatnii Oromoo Minisootaatti argamtan hundii guyyaa fi bakka kanatti argamuun haala yeroo dhageefachuun eegaree qabsoo keessan irratti maree akka gotan kabajaan isin afeerra.
Konyaa Minisootaa ABO
Konyaa Oromiyaa Minnesota ABO
Konyaa WBO Minnesota ABO
Gadaan Gadaa Bilisummaa ti.


text:
Ummannni Oromoo gabrrummaa jalatti erga kufee kaasee gaaf tokkollee tole jedhee gabroomfattoota Habashaa jalatti bulee hinbeeku. Ummanni keenna erga gabroomffattoonni balbala isaa gahanii kaasee humnna qabu hundaan lola ufirraa ittisuu (War of resistance) dabalatee gootummaadhaan diinota isaa falmaa ture.
Qabsoo Ummata Oromoo haalli seenaa tokko tokko jidduu seenanii yoo bifa biraa qabsiisanillee (lola xaaliyaanii, sochii Mangistuu Nuway, warraaqsa bara 1974 fi dhufaatii wayyaanee kan bara 1991) qabsoon teenna waggoota dheeraa kanniin keessatti kufaa ka’aa yoona geettee jirti. Qabsoon Saba keennaa tun, akka ammayaatti kan eegalamte bara 1973 hundeefama Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) tiin akka ta’e namiifuu ifa galaadha. Qabsoon bara dheeraaf hoggansa dhaaba siyaasaa dhabdee kufaa, ka’aa achi geette yeroo jalqabaatif ilmaan Oromoo gootummaadhaan ka’anii dhimma Saba ufiitiif akkasumas dhimma biyya ufiitif (Oromiyaaf) falmmudhaaf sagantaa siyaasaa qopheeffatanii waanjoo gabrrummaa kuffisuudhaf sochiin taasisan, sochii seenaa qabeesssa jennee amanna.
Uummanni Oromoo haqa isaa barbaadachuudhaaf dhaaba ufiitin hogganamee deemudhaaf fedhiin inni qabu hedduu kan nama dinqisiisu fi ar’allee kan mul’atuudha.
Haa ta’u malee, qabsoon bilisummaa tan ABO dhaan hogganamtu baroota 1973 hanga 1991 keessatti bu’aa adda addaa kan kallattii ta’ee fi kan kallattii hinta’in (tangible & intangible results) haa buusu malee sochiin kun bu’aa lubbuu qabu galmeesisuu osoo hindandayin wayyaneen mootummaa jiddu galeessaa tooyachuudhaan sirna gabroomfataa dulloome abaaraa sirna gabrroomfataa isa caalu bakka buusudhaan ummatarratti feete. ABO fi dhabbotiin Oromoo adda ddaa
jalqabarratti motummaa cehumsaa keessatti qooda yoo qabaatanillee waggaa tokko keessatti dhiibamanii akka mootumicha keessaa bahan taasifame.
Qabsoon Oromoo bara 1992 irraa kaasee hanga ammaatti bifa hoggansi dhaabolee biyya keessaa bahee biyyoota alaa (diaspora) kessatti hundooftee kan deemu ta’e. Har’a qabsoon tun waggoota afurtama booda gatantarttee gara kufaatii deemaa jirti. Yeroo diinni keennaa gama hundaan ukkamsaa isaa cimsee itti deemaa jiru kana keessatti qabson teenna bacancara akkanaa keessa seenun waan dhala Oromoo hunda gaddisiiseedha. Kanaaf, sochii fi qabsoo ABO jijjiiramaa keessatti adeemsifamaa turee fi sochiiwwan qaamoleen adda addaa yeroo dheeraf karaa adda adddaatin taasisaa turan walitti qindeesudhaan Jilli Qabsaayotaa ABO yeroo isaa eeggatee adeemsifame kana iratti rakkoolee qabsoo bilisummaa Ummata Oromoo qunnaman kana dhabamsiisudhaaf dirqama jiijiiramni hundee akka taasifamu waliif galamee jira.
Haaluma kanaan nuti qabsaayonni falmii bilisummaa Saba Oromooti fi Walabummaa Oromoyaatif dhaabanne baati Adolessaa 2015 guyyaa 20 iraa kaasee biyyota adunyaa adda addaa keesatti teessuma/kora adeemsifachuudhaan akkasumas kora isa guyyaa dhumaa Magaalaa Minneapolis, MN (USA) keessati Adoolessa 30 fi 31 bara 2015 adeemsifannen yaa’iwwan keenna hunddayyuu miliidhaan xumuranneerra. Guduunfaa koroota keennas ilaalchisee waan irra geenne ibsa ijjannoo kanati aanu baafanneerrra:
- Haala fi sadarkaan qabsoon Walbummaa Oromiyaa irra geette xiinxallaa gadi fagoo fudhachuudhaan, qabsoo tana bacancaraa fi gatantara keessaa baasudhaaf dhaaba haarawa qabsoo tana hafuuraa fi yaada akkasumas sochii haarawaan finiinsu uumun waan barbaachisaa ta’ee argameef dhaaba Kllacha Walabummaa Oromiyaa (KWO) jedhamu hundeesineerra.


text:
Wednesday, July 23, 2014
Gaaddiidduu Jaaramayaa Farra Sabboonummaa Oromoo (kutaa sadaffaa)
ABO fi ABUT akkaa fi yeroo sadihi keeysatti wal beeku. Isaaniis:
1) Mootummaa Dargi kuffiisu keeysatti lamaanu humna mootummaa diiguuf tattafatu keeysatti,
2) Akka qaama waliin biyyaa Bulchuuf gaafatama fudhatan keeysatti (Motummaa Cehumsaa)
3) Akka Mootummaa TPLF fi ABO Mootummaa TPLF buqisuun bilisummaa fi walaabummaa ummtaa Oromoof falmaa godhuu keeysatti (bara 1992 hanga har’atti).
ABO fi ABUT dhawaata tokko keeysatti kan bu’ureeffamani dha. Haala isaan keeysatti qabsa’anii fi akkaataa isaan itti deeman adda addaa waan taheef ABUT bu’ureeffame wagga 17 booda aangoo Impayeeraa Ityophiyaa harka isaatti galfate. Gaggeessaan Jaarmayaa ABUT kan Jalqaba Argawi Berehe ture. Meles Zenawi bara 1985 irraa eegalee angoo qabate. Rakkoon gartuu Mallasaa fi Aragawii jidduu keessaa inni guddaan akkata humna biraa waliin ijaaramanii Dargii kuffisanii angoo qabatan ilaalchissee ture. Kuniis Gartuun Malassaa Agobaraa tokko jalaatti kan handhurri isa ABUT tahee sabaa fi sablammootii adda addaa irraa jarme ijaaruu yeroo tahuu, kan Aragawii faa ”Multinational Pan Ethiopanist” kan tahe jaarmayaa tokkicha qabaachuu qabna kan jeedhu ture. Gartuun Mallasaa mormitoota isa Aragawii Berehe, Gedey Zeratsion, Kahasay Berhe; Tesfaye Atsbeha, Teklu Hawaz, Asfeha Hagos fi KKf of keessa ariyuun fi garii ajjeessuun waligala jaarmaychaa akka dhunfataniin ABO-tin gaaffii waliin dalaguu gaafatan, innis gaaffiin Oromoo Ityophiyaa keessatti ni deebi’a, kanaaf Agobara tokko jalatti waliin hojjenna jedhan. Gama ABOn yaadi kun fudhaatamuu hin dandeenye, bifa kanaan ABO fi ABUT jidduutti rakkon bu’uraa dhalate. Yeroo sana irraa kaasse ABUT toftaa fi tarsiimoo ABO itti balleessu irratti dhaawataan hojeechuu eegale. Kan duraa Jaarmayaa maqaa Oromoon kan TPLF akka fedha isaatti sossosu ijaaruun murteessaa tahuu hubachuun boji’amtoota waraana Dargii EPDM keeysaa turanii fi kan EPLF irra argatan waliitti fiduun OPDO bu’ureessan.
As irratti kan dagataamuu hin qabnee yeroo ABOn Qabsoo Bilisummaa Ummataa Eritrea jalqabumaa kaassee akka deggaruu yeroo sagantaa siyaasa isa keessatti ka’uu (Sagantaan siyaasa ABO aangoo 8 xuqaa 4 jalaatti akkana jeedha:-” VIII. International Relations: 4. It supports the Eritrea peoples’ struggles or self-determination that are being waged in the empire state of Ethiopia (Prepared in Finfine – Oromia, October 1974 and amended on June 1976.)”), gama ELF/EPLFn garuu walabummaa Oromiya gaaf tokko itti amananii hin beekani. ADULIS barruun alaa EPLF bara 1985 keessaa falmii ABO fi dhabbollee bilisummaa ummatoota Ityophiyaa keessaa jiranii irratti qabuu yeroo barreessuu ”..the demand for the secession of the Ethiopian nationalities has neither an historical nor an economic basis; nor is the extent of the prevailing national antagonism so acutely sharp as to justify it” isa kanaaf ”On Adding Insult to Injury” jeechuun Sisay Ibsa alias Hordofa Q.Loltu Kindling point nr. 8 August 1985 barreessen deebii gahaa itti keenne. Kanaafuu EPLF yeroo mara yaada lakkuu (double standerd)n waan deemaniif namoota akka Yonatan Dhibbisaa, Baacaa(Atinkugn) Dabalee, Kamal Galchuufaa fi kkf kan dabarsee ABUT-f kenne. Bara 1993 waraan TPLF fi ABO gidduutti, keessumaa karaa bahaa tahee keessatti waraanii Shabiyaa gargarsaa guddaa akka TPLF-f godhee dhugaa diidaa jiruudha. Har’as jaarmolee Oromoo wal duraa dhabbataan lamaa tajajiluun isaanii akka dantaa ummataa oromoof hin tahiin Oromoon qajeelchee beeku qaba.
Mootummaa Cehumsaatti utuu hin seeniin duraa ABO fi ABUT waliigaltee September 26 bara 1990 godhatan irratti garagarummaa hundee ilaalcha siyaasa qabanis lafa ka’anii turan. ABOn yeroo mootummaa cehumsaatti seenuu wan inni beekaa itti seene waan gurguddoo shantuu turan. Isaniis;-
1) TPLF gaffii Oromoo akka ABOn qabatee jiruttii akka hin fudhannee, ammoo kaayyoon ABO uummata biraan gayuun hiree kana itti dhimma bayuuf akeekkatee itti seene
2) OPDO diiguu irraa jabeeffachuun TPLF yeroo boodaa jaarmayaa diinaa tahee ABO lolu qopheeffataa jiraachuu
3) EPLF fi TPLF, ABO alaatti ajaandaa dhoksaa isaan gidduu deeddeemuu akka qabaan. Haa tahuu malee ABOn humnaa tahee humnootii biroo waliin Ityophiyaa keessaa jiraachuun dantaa EPLF tahuu,
4) Falmii Ityophiyaa keessaan falmamuu keessatti toftaan habashootaa humna Oromoo gargar hiruu tahuu ni hubata. Kanaafuu hanga danda’ameetti kana hanqisuuf jeecha utuu Mootummaa cehumsaatti hin seeniin jaarmayoolee Oromoo mara kan OPDO irra hafee waliin waliigalteen Khartum, Sudanitti tahe.
5) Akka dhaabatti ABOn qophii jaarmayaa gahaa akka hin qabnee.
Karaa biraa jarmaan akka ”Coalition of Ethiopian Democratic Forces(COEDF)”-ffaa yeroo akka mootummaa cehumsaatti hin seenne dhorkaamaan ABOn kan Roma irratti hin hirmaatiin akkamiin ”London peace conference” irratti akkan hirmaatuu tahee ka jeedhuu gaaffin ka’uu ni malaa. Kuniis ka tahee sababooti gurgudoo Kanaafii:-
1) Humnii Waraan qabaachuu akkasumaas humnii waraana ABO karaa Dirree Bahaa daran itiitaa fi sirnawaa waan tureef humnaa dafee caabuu akka hintaanee humnootii heedduu biraattii hubataama wan tureef,
2) Gargaarsa EPLF, dantaa mataa isaa tikfachuuf (tasgabbiin jiraatee walabummaa isaa argachuuf)
3) Mootummaan USA Oromoo caala Ityophiyaanistiin hin jiru, Kanaafuu ABOn yoo biyyaatti galee ni liqinfaama malee namni yaada isaa irraa fudhatu hin jiru yaada jedhu waan qabaachaa tureef, akkasumas konfrensii London caamsaa 26, 1991 gaggeeffame irratti jiilli ABO Leencoo Lataan hogganamu bakka bu’ee irratti argame yaada US assistant secretory of state for African Afairs, Mr. Hank Cohen, Oromoon regional autonomy bulchiinsa Federala Itiyophiyaa keessatti akka fudhatee jiraatu jedhu dhiyeesse waan fudhateef, (David H. Shinn, December 2004)
4) TPLF ilaalcha siyaasa qabduun, ABOn hogganaa fi miseensota isaa amansiisee mootummaa cehumsaatti hin galu, yoo gales yaada TPLF tarkaanfachiisuuf deemu fudhachuuf deema jette wan eegedef,
5) Dhiibbaa Biyyooti akka Germany, Norway, UK fi Netherland ABO karaa ORA gargaaraa turan, ABOn humna boru ciimuu dandayu ni ta’a jeedhaniis yaadaa waan turaniif,
Gama ABOn murtiileen darban kan sirna Jaarmayaa eegee, Koreen Gidduu ABO kan murteesse utuu hin tahiin Leenco Lataa fi Diimaan Nagawoo murteesame dha, TPLF fi EPLF waliin mallatteessanii booda kan koree gidduu quba qabaachisan dha. Kunuu tahee chartara galaamee irratti yaada walfakkaataa dhaabuu, yeroo chartar keessaa turamees akkaataa hojii irratti wal hubannoo dhabuu fi bahuu irratti dhaabicha keessatti dhaabbii walfakaatuu dhabuun dhibdee har’aa ABOn irra gaheef madda ta’e.
Barootii sagaltamoota keessaa akka ”Selamawii Oneg”, Ebla bara 2012, Oslo-tti akka Partii maqaa moggaafatu barbadachaa jiruutti, Caamsa bara 2012keessa moo ”Waltajii Marii” ofiin jeechuun akka cilaalluu mataa baafataa fi dhofkataa bar 20 deeme har’aa of labsuuf dhiissuu keessatti dorroobee jira. Dobni kunis ni dalataa fi ni gataataa namni beeku hin jiru. Kun hundi firii adeemsa xannachoota dhaaba kana akka gaaddiidduu waliin deema turanii ti.
Akka Jaarmayaatti ABOn yeroo Mootummaa cehumsaatti seene rakkoo gurguddoo shan qabaacha ture. Isaniis:-
1) Hogganii dhihaaf Bahaa kan haala fi naannoo adda addaa fi hogganummaa adda addaa jalaatti hojeetaa tureetu yeroo calqabaaf wal keessaa deemuu eegale. Waldhunfatanii wal qajeelchuun hin ture.
2) Gaafa ABOn Kora Sabaa lamaffaa (1989) gaggeessuu namooti mana hidhaa keeysa turan yeroo dhaabni bara 1991 Finifinnee seenuu hojii dhaabichaa sadarkaa hogganaatti utuu hojjeetanii, bifa sirnawwaa tokkon hogganumaatii dhuunfatamuu hanqachuu
3) Namni bara sana ABO bakka bu’e jiruu chartara gaggessaa ture Leencoo Lata dha. Ilaalchii isaas kanuma har’a naannessu kan Ityophiyaa demokraateessuu malee haalli ABOn qabsoo hidhannootti isa deebisu ni dufa jeedhu hin yaadne. Abdiin isaas mootuumma USA, EPLF fi gaggeessaa TPLF Malassa turan. Akka ilaalcha Leencoo-tti dhimmaa Oromoo Ityophiyaa keessatti akka hiikamu ABOn fudhannaan Mallasaan ABOf obsa godhate ykn ”power share” godha kan jeedhuu amantaa isaati.
4) Uummata Oromoo yeroo sanatti ka’e bilisummaa isaa goonfachuuf hawwe, akka Jaarmayaatti ABO dursee fi hogganee akeeka yaadameef sossosuu hanqachuu
5) Qooda hojii addan qooddannaa keessatti daandii ilaalcha siyaasa hordofuun wal ramaduu. Kunis Hojii Jaarmayaa ABO Galaasa Dilboo akka gaggeessuu, hujii Mootummaa Cehumsaa Keessaa Leencoo Lataa akka gaggeessuu tahuun akka Hantuutaa fi bashoo kan tokko goodhuu inni tokko eeggachuu, gartuu wal irratti ijaaruu fi amantaa wal irratti dhabuu dagaagise. Waan hedduu tarreessamu keessaa wan xixiqqoon akka fakkeennaatti ka’uu dandayan keessaa, warra Ministeeraa Wayyaaneen kenniteefii fudhatani itti turan xiinxaluun feesisa.
A) Zagayee Asfaw gafa mana hidhaa ture qophaatti kan tajaajilamaa ture, gafa Dargiin dhimma araaraa fidu Abba Biyyaa waliin kan jalqaba fudhatee mana hidhaa irraa bahee minsteera Dargii kan tahee, bara chartaraas Maqaa ABOn Ministeera Qonnaa ta’ee ramadame. Dhugaa dubbachuuf Zagayee Asfaaw caala Ityophiyanist tahee hin jiru.
B) Dimaa Nagawoo, Malerid irra garaa ABO kan dhufee, sanatti aansee koraa ABO jalqabaa irratti kan Dura ta’aa ta’ee filame utuu jaarmayichaf waa hin dalagiin dirqama isaa gatee barnootaaf biyya Senegal deeme. Yeroo barnoota irra deebi’uus haalli inni Waajirri banameef akka biyya Jarmaniitti hojeetuu isaaf mijjawaa itti fakkatee fi filmaata biroo dhabuun ABOtti Sudanitti dabalamee (Maddii odeeffataa kanaa Kitaaba Dandii Nagassoo jeedhuu fuula 110 akkasumas gaaffii fi deebii Diiman ESAT waliin bara 2011). Diimaan bara yeroo Nirobi ture, sababaa Galaasaan utuu isa quba hin qabaachisiin dirree kibbaa deemeef jecha, vidio Waraana Dirree Kibbaa waraabee Diimaa bira ture yeroo booda, harka tika wayyaanee, Kinfe Gebremedin, argamuun isaa, akka inni dabarsee kennetti isa shakkisiise. Diimaan ABO keeysatti ilaalcha habashoota irraa isa fageesuu godhatee hin beeku.
C) Ibsa Gutamaa akka har’aa uttu hin taanee gaaf sana nama Ityophummaa leellisu ture. Dhaabbiin isaa kan har’aa kuniis kan madditee erga bara 1993-tti Leencoo Lataa isa hiksiisuuf jedhamee biyyaa deeme mootummaa Malasaaf Qabsoo hidhannoo keessatti lamaffa qooda hin fudhadhuu ABOniis akka inni hidhannoo hikkatee seeran Ityophiyaa fuudhatee biyyatti deebi’u irrattin hojeedha jeedhe malateessee achii bahees jirutti hiikuuf erga irratti bobba’eeti.
D) Ahmed Hussen Ramaadiin nama kanaa gartuu Leencoo fi Galaasa gidduutti kan rakko fide keessaa tokko. Bakka inni ramadame kanatti Mokkonon Galaaniitu yaadamee ture. Sabbonumman Mokkonnon Galaan fi Ahmed Hussen walitti madaaluun hin danda’muu. Leencoon garuu ulaagan isa warra sirnaa Ityophiyaaf mijaatan wan taheef Ahmed-n ramade.
Karaa biraa warra yaada Ityophiyaanismii of keessaa qaban jiruu irratti ramaaduu duwwaa utuu hin tahiin, heeraa dhaabichaa caabsuun akka qabsa’an jireenyaan dagaamu qajeelfamaa fi ofii fakkii tahuun anjeessuun eegalamee. Kuniis :-
1) Dimaa Nagawoo kan seera dhaabichaa oliitti of ilaaluun yeroo jalqabaaf seena ABO keessatti qabsa’oonii akka walfudhaan dhiibe. Kuni qaama qabsichaa lamasheesuu fi qabsaawota jireenyaa barsiisuuf tarkanfii fudhatame dha. Hogganoonnii garii yaadicha mormanis hambissuu hin dandeenye.
2) Dabballee ABO fi kan TPLF Finifine keessattii namni wal biraa qabee ilaalee nama aja’ibaa ture. Kan ABO wayyabnii yeroo kophee adiidasn ya’an kan TPLF barbaasoon deemaa turan. Yeroo kan TPLF Mooraa jiraan keessatti of hojeetanii nyaatan, kan ABO mana Foonii magalaa keessatti dabaree dhiphiisuu turan. Mooraa Gulaalee keessaa Nadhii, Gutamaa, Dawud fi Toleeraa irra kan hafee hunduu Hoteelaa dhiphiisaa ture. Wan gafaas barsiifametu har’aa dhaabichaaf ba’an guddaa maatii qabsa’otaa tajajiluu tahee jira……
Kutaan Afraffaa ittii fufa…
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Godinaalee naannichaa lama keessatti ijaarsa Hidha Haaromsaaf bittaa boondiin Birrii miliyoona 54 walitti-qabame
- font size decrease font size increase font size
Naannoo Oromiyaa Godinaalee Wallagga Lixaa fi Qeellamitti simannaa waancaa Hidha Haaromsaa Guddicha Itiyoophiyaa sababa taasifachuun Boondiin Birrii miliyoona 54 bitameera. Waancaan Hidha Haaromsaa Guddicha Itiyoophiyaa Adoolessa 16 hanga 23, 2008itti Wallagga Lixaa aanaalee 19 keessa Adoolessa 23 hanga Adoolessa 29, 2008itti ammoo aanaalee 10 Qeellam Wallaggaa keessa jiran irra wayita naanna’etti simannaan hoo’aan taasifameeraafi.
Hoggantuu Waajjira Koominikeeshinii Godina Wallaggaa Lixaa fi Barreessituu Koree Qindeessaa Ijaarsa Hidha Haaromsaa Guddichaa Aadde Hawwaa Abduu akka ibsanitti waancaan kun godinicha keessa wayita turutti Birrii miliyoona 20 gurgurtaa boondiin walitti qabuuf karoorfamee ture. Haata’u malee kaka’umsa hidhichi xumuramee arguuf jiruun bittaa boondiin Birriin miliyoona 13iin caalmaa qabu walitti-qabamee deggarsicha cimseera. Godina Wallaggaa Lixaatti kan ammaa osoo hin-dabalatin Birriin miliyoonni 52.5 , Godina Qeellam Wallaggaatti ammoo Birriin miliyoonni 51 kennaa fi bittaa boondiin walitti qabamuunsaa himameera. Waancaan Hidha Haaromsaa Guddicha Itiyoophiyaa kun Hagayya 1, 2008 jalqabee gara Godina Horroo Guduruutti qajeeleera. Maddi:fbc
Last modified onWednesday, 17 August 2016 05:49


text:
Yaa’in barnoota biyyoolessaa Adaamatti gaggeeffamuufi
- font size decrease font size increase font size
Finfinnee, Hagayya 10,2008(BDHKMNO) - Yaa’in barnoota biyyoolessaa Adaamatti kan gaggeeffamu akka ta’e minister di’eettaan qulqullina barnoota waliigala. Ministeera Barnootaa Dooktar Xilaayee Geetee himan. Yaa’icharratti waraqaalen qorannoo dhiyaatanii mariin kan irratti gaggeeffamu ta’a. Waltajjicharratti ogeeyyonni barnootaa sadarkaa aanarraa kaasee amma godinaatti jiran kan irratti hirmaatan ta’a.
Yaa’ichi booruu kaasee guyyoota 4f kan gaggeeffamu yammuu ta’u, qaqqabamaa fi qulqullina barnootaarratti xiyyeeffatas jedhaniiru ministir di’eetichi. Raawwiin hojii bara 2008s kan gamaaggamamu ta’a. Biyyattiitti dhaabbilee barnootaa 17,000, barsiisota 400,000 olii fi barattoota miiliyoona 27tu jira. Oduuwwan Biroo
Last modified onWednesday, 17 August 2016 08:03


text:
Sunday, November 15, 2015
WBOn Oromiyaa Keessatti Tarkaanfii Hidhattoota Wayyaanee Irratti Fudhateen 9 Ol Hojiin Ala Godhe
Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Godina Kibba Baha Oromiyaa Keessatti Tarkaanfii Hidhattoota Wayyaanee Irratti Fudhateen 9 Ol Hojiin Ala Godhe; Meeshaalee Waraanaas Booji’e. Hidhattootni Diinaa 5nis WBOtti Harka Kennatan.
(SBO – Sadaasa 14,2015) Humnaa fi qabeenya qabu irratti hundaawee mirga abbaa biyyummaa fi bilisummaa ummata Oromoo mirkaneessuuf qabsoo of irratti hirkannoon falmaa diina irratti godhu finiinsaa kan jiru gootichi WBO, godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti tarkaanfilee diinaa fi lukkeelee diinaa irratti fudhatu daran cimsuu irratti argama.
Haaluma kanaan abdii fi gaachanni ummata Oromoo WBOn Kibba Baha Oromiyaa Godina Baalee keessa sossohu tibbana diina irratti tarkaanfii laalessaa fudhateen injifannoo boonsaa galmeessee jira.
Haaluma kanaan Humni Addaa WBO Risaa jedhamu Sadaasa 10,2015 Godina Baalee Ona Gooroo Baqaqsaa bakka Qalqalcha Bultii Tafarii jedhamutti ganama barii sa’aa 5:00 irratti humna diinaa ummata dararuu fi sochii WBO danquuf bobbaa irra ture haxiidhaan haleelee loltoota 5 yeroo irraa ajjeesu, 4 ol ammoo madeessuun meeshaalee waraanaa adda addaa irraa booji’uun dantaa qabsoo bilisummaa Oromoof akka oolche Ajaji WBO Godina Kibba Baha Oromiyaa beeksisee jira.
Humni Risaa tarkaanfii boonsaa kana fudhate diina irraa qawwee AKM-47 5, boombii harkaa F1 jedhamu 20, boorsaa waraanaa kan dugdatti baatamu 5 mi’a qabu waliinii fi meeshaalee biroo diina irraa booji’uun bu’aa qabsoo bilisummaa Oromoof akka taasise beekuun danda’ameera.
Kana malees Humni Addaa WBO (Risaan) Godina Baalee Ona Gooroo Baqaqsaa bakka Qalqalcha Bultii Tafarii jedhamutti wayta tarkaanfii kana fudhatetti sabboontota Oromoo hidhattootni wayyaanee maqaa ABO fi WBO gargaartu, nu rukuchiistu jedhuun qabanii deemaa turan keessaa tokko akka harkaa baases oduun kun ni hubachiisa.
Hidhattoota wayyaanee tarkaanfii humna addaa WBO Risaan haleelaman keessa turan keessaa 5 (shan) hidhannoo isaanii guutuu waliin WBOtti akka harka isaanii kennatan Ajaji WBO Godina Kibba Baha Oromiyaa mirkaneessee jira.
Tarkaanfiin diinaa fi lukkeelee diinaa irratti fudhatamu jabinaan kan itti fufu ta’uus Ajaji WBO Godina Kibba Baha Oromiyaa hubachiisee jira.
Xumura irratti Oromoota dabalatee ilmaan ummatoota cunqurfamoo sirna wayyaaneef meeshaa ta’uun qabsoo bilisummaa fi mirga isaanii deebifachuuf ummatootni kun taasisaa jiranitti gufuu ta’anii jiran hidhannoo isaanii sirna wayyaanee diina ummatoota cunqurfamoo empaayerattii ta’ee jirutti nannessuun xumura sirna gabrummaa isaa akka shaffisan WBOn hiree kanaan yaamicha isaa haaromsee jira.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Qabsoon sabaa /national movement/ lammii hunda ilaalti. Hundi waa'ee saba isaa itti dhagahamu, biyya isaa jaalatu fi cunqursaa saba isaa irra gahu falmuu murteeffate qooda keessaa fudhatuu danda'a. Ati wallaalaa, ati goota, ati sodaataa ati kaleessa as turtee fi achi turteen qabsoo saba keessatti bakka hin qabu.Namuu waanuma dandahu godha. Namuu kan madaalamuu fi madaalamuuu qabuun waanuma qabsootti erga dabalamee hojjate tahuu qaba. Hunda caalaa kan bakka qabaatu waan ar'a hojjatanii fi gaaffii lammii yeroo dhagahanitti dirqama fudhachuuf qophii tahuu qofatu gaafatama. Namootni qabsoo sabaa kana keessatti dhaamsa biyyaa fi ummata irraa dabru yeroo tokkotti hin dhagahan. Jechuun haalli keessa jiraatanii fi dammaqiinsa isaanii akkasumas kanneen dhaamsa kana dabarsan dandeettii nama amansiisuu isaan qaban irratti hundaa'aa yeroon isaan dirqamaaf of qopheessan. Ummata jaarmaya cimaa qabu biratti lammii hundaan dhaamsa kana gahuu fi deebii argachuunis ulfaataa miti. Jaarmaya dadhabaa ummtaan deemuu dandeettiin hin mul'ifne keessatti ammoo dhaamsi biyyaa fi ummataa dhagahamuu fi deebii argachuun hafee hubachuunuu rakkisaa taha. Maaliif yoo jenne jaarmyaan dadhabaan yeroo hunda wanni dubbatuu fi hojjatu wal-faallessa. Waa'ee ummataaf of wareeguu fi kabajaa isaa tiksuu osoo dubbatu kan ummata wareeguu fi ummata salphisu tahee argama. Lammii dhaamsa sabaa ittiin gahe, dhaamsa kanas fudhatee sabaaf duuluuf itti makamu hojii isaaniin malu irratti bobbaasuu waan hin dandeenneef hamilee lammii cabsee onneen qabsoo akka keessatti laamshoftu godha. Kanneen hafanis akka dhaamsa ummataa karaa jaarmaya dadhabaa kanaan dhufuuf gurra hin kennine taasisa. ABO murna shaneetiin durfamu keessatti wanni argaa turre kanuma. Ummata qabsoof itti makamaa ture hojii qabsoo irratti bobbaasuu ykn diina irratti duulchisuu osoo hin taane, deebi'anii irratti duuluu dha. Qabsoof akka lammiin haala qabsoof bu'aa argamsiisu keessatti of wareegu aanjessuu osoo hin taane Oromoo gar-malee lubbuu fi maqaanis wareeguu/character assasination/, salphisuu fi bakka jaalalaa duula wal jibbaa qabsaawotaa fi saba gidduutti babal'isuu dha. Barruun nama maqaa Mormor Abbaa Seenaajedhu jalatti dhokachuun waa'ee interview jeneraal Hailuu Gonfaa ilaalchisuun faca'e kunis aadaadhuma diiggaa dur ture kana hordofa. Aadaan kun aadaa jaarmayaa fi warraaqxotaa osoo hin taane aadaa murna/clique/ ofittoo qabsoo Oromoo keessatti margee ti. Aadaan kun aadaa warraaqxummaan lolu, aadaa amala farra Oromummaa qabuu dha. Aadaa sabaaf duultota diina, gantuu fi ergamtoota diina godhu waan ta'eef cimsinee falmuu fi hiddaan buqqisuu qabna. Seensa barruu kiyyaatti aansee kan dubbiftoota qabsiisuu barbaadus aadaa farra qabsoo Oromoo fi diiggaa tahe kana keessa deebinee akka ilaallu waan xinnoo beeku darbadha. Kallattiidhaan Obboo Mormor Abbaa Seenaaf deebii kennuu tuffadhee bira dabre. Na ofkalchaa. Waan fuula duraa dhiifnee of booda deebi'uu osoo gadduu, "qurciin qurcii yoo hin jenne Faffattee afaan nama kaayuu barbaaddii" akkuma jedhan kanneen dharaan oromoo yakkan eenyummaa isaanii tolchanii beekuun tarrii akka ittiisaa/deterence/ gargaaraa jedhee ti.
I. Qabsoo bara dheeraa karaa hidhannoo dirree dhihaa fi bahaa tahaa turte keessaatti amala farra qabsoo kanneen ar'a Shanee hoogganu hordofuun, kanneen ummtaaf osoo lolan rasaasaa diinatiin wareegaman fi kanneen maqaa "gantuu" fi "goobana" jedhuun dhabamsiifman wal gitu yoo jedhe dhugaa irraa fagoo miti. Dirree bahaa fi dhihaa keessatti ummata keenya "goobana" jechuun maatii isaa waliin ibiddaan manni itti cufamee gubate irra dabre qabsaawotni adeemsa dhaaba kana irratti gaaffii qaban, hooggana isaanii dadhabaa tahe qeeqan, yaada qabsoo fuula dura tarkaanfachiisuu dhiheessuun hooggna hirriba keessa ture baaragsan hedduutu hadhaa du'aa obaafame. Barruu deebii kanaaf na kakaase keessatti akka fakkeenya gantuuttii kan dhihaate nama Lamuu jedhamu, dirree dhihaa keessatti ajajaa waraanaa ture kana seenaa isaa qorachuu anis hiree argadhe. Isa malees akkasuma kanneen isa fakkaatan osoo qabsoo kanaaf dhukkubsatan hooggana maraataa miseensota isaa irratti duuluu malee beekkomsa biraa hin qabneen murtiin du'aa itti muramee, jaallan isaanitiin rasaasaan tumamuu mataan isaanii fudhachuu dide ganan hedduun beeka. Lamuun nama humna dhihaa keessatti gootummaan faarfamuu fi humnaan jaalatamu ture. Akkuma jedhame kan akka ganu isa godhe maqaa sagaagalummaatiin murtii du'aa irratti darbu dha. Haaluma kana fakkaatuun kan du’a itt muramee qabsoo irraa dhiibame kan biraa Simee nama jedhamu goota gootaa caalu, kan ijoollummaa isaatiin Kabbadaa Buzunashii waliin mootummaa Amaaraa lolaa ture, 1990 keessa lola Asoosaatti tahe milkeessuu irratti qooda guddaa kan qabaachaa ture yaadatuunis barbaachisaa dha. Akkasumas nama Elemo jedhamu, humna Godina dhihaa keessatti itti aanaa ajajaa jajjabii ture booda irra humna TPLF-tti dabalame humna keenya dura dhaabbachaa ture hedduun namoota naannoo sana turanii ni yaadatu. Keessattuu Elemo ijoollee dhaabni guddise fi nama 1989 keessa jila qabsaawotaaf humna waraana jajjabee dursuun Kora sabaa irraa akka qooda fudhatu ergame keessa ture. Akkuma amma agarruu kana murni amma shanee hooggannu keessattuu Abbaa Caalaa fi Daud fagoo taa’anii qabsaawota wal-irratti ijaaruun kanneen hojii fi gootummaan humna keessatti ifanii mul'atan irraa sodaa itti buleen akka rukutaman kan godhamanii dha. Ummataaf qabsaawuuf manaa bahanii kanneen jaallan isaan jedhaniin diina itti tahuu afaan wallaalanii qabsoo keessa bahan. Keessattuu dirree dhihaatti Jaallan akka Lamuu fi Simee namoota birootiin qixxeessuun hin tahu. Warra waraanni hundi of duratti ilaalaa turee dha. Lamuu, Simee fi Elemo kan dhaaba jaalatanii fi jaallan waliin wareegamuuf waadaa waliif seenan irra tarkaanfatanii deemaniif hoogganni isaanii qabsaawota sabaa irra qabsaawota namootaaf jedhanii bulaniif bakka laatee kanneen sabaaf qofa lolan ija diinatiin waan ilaaluufi. Badiin isaan itti yakkaman Sagaagalummaa osoo tahee hooggana dhaabaa kanneen ijoollee haayidaa ofii guddisan humnaan itti sagaagalaa turetu gaafatama ture. Murni Abbaa caalaa fi Daudiin durfamaa ture kun murna qabsaawota diina irratti duulchisuu fi Oromoo ijaaru osoo hin taane murna Oromoo irratti duulu qabsaawota gidduutti shakkii dagaagsuun jiraatu waan taheefi Lamuun amma akka fakkeenya gantuutti dhihaatee fi kanneen maqaa isaanii hin tuqamin hedduunkan qabsoo saba isaanii keessaa bahaniif. Ar'as bifuma sana fakkaatuun General Hailuu Gonfaa, Jeneral Kamaal Galchuu fi kanneen biroo irratti duulli godhamu duuluma duraan jalqabame duula maqaa adda addaatiin miseensota dhaaba irratti adeemsifamaa ture akka tahe seenaan dabre ragaa taha.
II. 1991-92 Keessa duulli qabsaawota irratti hooggana dirree dhihaa godhamaa ture itti fufee, amma qabsoon bakka geesse yaada jedhuun kanneen jajjaboo tahan aangoo keenyaaf nu sodaachisan jedhan osoo adda hin citin itti fufe. Akka kanaan ajajootaa fi miseensota jajjaboo humna tikaa fi waraanaa keessatti beekkaman itti duuluun mana hidhaatti guuran. isaan keessaa, Jaallan 1. Maaxiquu 2. Huseen Tolaa/abbaa Cibraa kan ture, 3. Jiberiil Kumsaa 4. Mokkonnon Jootee, 5. Eda'aa /Leenjisaa qaruutee kan ture/ 6.Zakkaariyaas /Leenjisaa humna jajjabii ykn Komaandoo/ fi 7. Maaxiquu, ajajaa waraanaa beekkamaa kan ture, miseensota ABO 1991 keessa mana hidhaatti guuramanii reebamaa/turture/ turan keessa akka fakkeenyaatti kaase. Keessattu isaan kana keessaa Mokonnon Jootee fi Huseen Tolaa warra lola irratti madaawanii qaamaa ir'atan mana hidhaatti dharaan darbatamaniin kanneen ar’a Shanee hoogganna jedhaniin reebamaa fi salphifamaa turan. Huseen Tolaa fi Zakkaariyaas ajaja Abbaa Caalaa fi Daudiin yommuu rashanaman miseensotni 80 gahan ammoo miseenummaan irraa mulqamee ari'aman. Kan nama dhibu garuu hammeenya fokkataan irratti raawwatamee osoo jiruu hedduun isaanii chaartaraa yeroo bahametti ajaja hooggana farra tahee kana fudhatanii osoo lolan wareegaman. Jaal Maaxiquun osoo ajajaa Cibraa tahee lolchiisuu wareegame. Jaal Eda'aan dirqama irra osoo jiruu wayyaaneen ukkamsamee hanga ammaatti bakka bu'e namni beeku hin jiru.
III. Bara chaartaraa sana keessa akkuma Dargiinn kufeen ajajootaa fi miseensota hoomaa waraana mootummaa keessa kanneen ABOtti dabalam hedduu turan. Erga dhaabatti dabalam booda warra Koloneelota turan bakka tokkotti walitti qabanii hojii malee teessisaa waan turaniif hifatanii ogummaa qabaniin akka qabsoo sabaaf bu'aa buusuu danda'an hojii irratti akka bobbaafaman Abbaa Caalaa gaafatan. Deebiin kennameef erga qabsoon dhumate dhuftan, kaleessa eessa turtan kan jedhu ture. Haa tahu malee hedduun isaanii chaartara boodas osoo humna waliin socho'a wareegamuu fi harka diinaa bu'uu mudatan. Akka fakkeenyaatti, 1. Kololneel Abdiissaa, humna Dargii keessatti "Opration officer" nama ture. 2. Koloneel Yohaannis nama dhalootaan Naqqamte tahe, 3.Koloneel Baqqalaa, Nama Ambotti dhalate, 4. Koloneel Tasfaayee, Abbaa Caalaatiin suudaan irraa bobbaafamee nama naannoo Ayiraa Gullisootti wareegame fi goota akka Koloneel Tamasgeen Caalaa/ Irreessaa/ maqaa tuquun ni danda'ama. Bara chaartaraa keessa ogummaan qabaniin humna keenya akka jijjiiran hojiitti bobbaasuu irra hoogganni kun kan filate bara Dargii keessa qabsoo sabaatti dabalamuu dabuu isaaniin abaaraa fi salphisuu dha. Haala Oromoof bu'aa buusuu hin dandeenye keessatti kufanii hidhamaa tahanii hanga chaartara keessa bahamutti taa'aa turan. Jeneraal Kamaal Galchuu, Jeneraal Hailuu Gonfaa kanneen isaan waliin dhufanis kan mudate kanuma. Ilmaan Oromoo bifa ganaan qisaasaman, hamileen caphxee manatti deebi'ee fi kanneen murtii hoogganoota ABOtiin raasaasaan tumaman himnee keessaa bahuu hin dandeenyu.
Egaa ar'a Interview VOA sababa godhachuun duulli Jeneraal Hailuu irratti adeemuu duula baroota dheeraa lakkaawwate, aadama hamilee qabsaawotaa cabsuu ti. Farrummaan kun ammo tuffii murni shanee ummata Oromoo fi miseensota dhaabaaf qaban irraa madda. Jecha barruu Mormor Abbaa Seenaa fi dabballoota Shanee irraa hedduu kan dhageennu "warra Oromummaa isaan barsiise, diina jalaa akka bahan isaan godhe mormu" jedhu. Yeroo tokko /2008/ keessa Caayaa ABO naannoo Saudi Arabia jiru walgahii godhatee hogganni akka dhihaatuuf gaaffii dur tureen hooggaanis dhihaatee yaadni ummataa caqafamuu eegale. Yaadni ummata irraa dhihaate "hoogganni keenya maaliif biyyatti deebi'ee ummata hin lolchiifene?. Sochiin waraana keenyaa maaliif dhabamee jedhuu fi kkf tarriifamanii dhuma irratti kana booda hanga biyya seentanii qabsoo hin godhinitti gargaarsa isaniif kennuu hin dandeenyu yaadni jedhu caqafame. itti fufuudhaan yoo kun ammoo hin taane humna gaara jiruun kallattiin wal-nu qunnamsiisaa, gargaarsa keenya kan maallaqaa, dawaa fi hidhannoo waraanaatiif goonu kallattiin ergina jedhame. Hoogganni jedhamu kun dallanee maal akka jedhe beektuu?. Barbaaddan ofii deemaa lolaa,nuti marcinary miti jedheen. Eegaa akkaataan murni shanee itti yaadan, nutu qabsoo keessa ture, kan ajaja hunda kennu nu qofa, kanaaf yaada fi ajajas kennuuf kan mirqa qabu nu qofa jedhu. Anis ummatni lolee jedhee qofaaf lola haa labsan hin jedhu. Hoogganni ummata irraa gargaarsa diinagdee fi humna namaa eeggatu maal akka hojjachaa jiruu fi bakka hojjataa hin jirretti ammoo rakkoo jirtu ummata amansiisuu yoo hin dandeenye hooggana ofiin jechuu akka hin qabne beekuu qaban jedha. Jeneraal Hailuu Gonfaa fi kanneen isaan waliin dhufan hundi Asmaraa jiraachuuf osoo hin taane qabsoo saba isaanii irraa qooda fudhachuuf ture. Kan isaanii fi miseensota dhaabaa irra jiroo akka hooggana ture irratti fincilan godhe, hoogganni ture gaaffiilee ummataa fi miseensota irraa dhihaatan deebisuu dadhabuu isaati. Namni qabsootti makamu du'aa qophii tahee mirga waa gaafatuu fi yaada isaa ibsachuu dadhabuu dha, kan warraaqsa dhalche. Hoogganni bilisummaa Oromoof dandeettii qabsaawotaatti gargaaramee qabsaawota diina irratti duulchisuu fi ummata isaa hiriirsu dhabamuu dha kan jijjiiramni akka dhufu godhe. Kan jijjiirama fide, ilaalcha jallataa dhaaba kana nutuu ijaare, nutuu harkaa qaba, waan Oromoof tolaa nu qofaatu dubbataa fi nu qofatu beeka yaada jedhu. Lammiin Oromoo mirga saba isaatiif falmuuf wareegamaaf of qopheesse, kan sabni isaa akka bilisummaa dhabe gonfatu qabsaawu mirgi isaa akka namootaan sarbamuu fi waraana abbaa qoroo tahuu hin dandahu. Jeneraal Hailuu Gonfaa kan jibbe namoota shanee hoogganan osoo hin taane yaada kana. Akkuma kaleessaa ummatni kibba bahaa loon tikfatuu malee homaa hin beeku, doofaa dha, akka hoolaa wal jala deema jedhamuu hayyummaa Oromoo arrabsaa turan ar'as Jeneraal Hailuu Gonfaa akka nama homaa hin beeknee fi waan hin beekne keessa seeneetti dhiheessuun tuffiidhuma shaneen Oromoof qabdu yoo ibse malee eenyummaa nama biroo madaaluu hin danda'u. Kan Generaal Hailuu fi kanneen biroos akka qabsootti dabalam godhe ammoo wareegama sabni Oromoo jaarraa tokkoo oliif baasaa jiru malee eenyummaa Daud ykn nama biraa tahuu hin danda'u. Namoota tuqna taanaan dhaabattu makamuu jaallan kanaa fi kan biroo booda irra dhufan hundaa hundi keenya kan jijjiiramaa fi Shanee keessa jirrus qooda qabna. Dhaabnis kan shanee qofa osoo hin taane keenya hunda.
Barruu " Can We Convert OPDO to OLF or OLF to OPDO ?" jedhu kana keessaa wanni hubannes aadaan kanneen qabsoof dhaabatti makamaa turan irratti duuluu fi hamilee cabsuu kun kan amma jalqabame osoo hin tahin kan umrii dhaaba kanaa waliin bule tahuu isaa ti. Dhaabni miseensota fi ummata isaa hamatu, maqaa xureessu, akka mirga dhablee fi wanni isaan dubbatan hunda yakka godhu dhaaba akkami? Hoogganni ummata isaatiin wal lolu bilisa baasaa dha moo gabrummaa dheeressaa dha?. Kan ar'a nutti dabalamu badii hin jirreen yakkaa akkamitti kan ar'a hin dammaqin dammaqsina, kan diina jala jiru qawwee isaa diinatti akka deebisu goona?. Fuula dura ba'aan guddaan jaarmaya haqaa Oromoo tokko eeggatu ummata keenya biyya keessaa jiru, kan qotee bulu, hojjataa, barataa fi barsiisaa akkasumas kanneen diina waliin hojjatanii fi diinaan itti duulamu hunda qabsoof hiriirsuu dha. Bilchinaan dhaamsa keenya gama lammii Oromootti dabarsuu fi dhaqqabuu yoo hin dandeenne humna qabsoof barbaachisu walitti kuufachuu fi diina irratti duuluu hin dandeenyu. Akkaataan murni shanee itti jiru dhaamsa Oromoo gar gar facaasu qofa kan erguu dha. Jeneraal Hailuun gaafa Humna Waraanaa Tigree keessa turee fi ar'as maaliif balaaleffatama.? Badiin isaa qabsoon kun rakkoo qabdu haa furannuu jedhee yaada dhiheessuu fi yaadni kun fudhatamuu dhabnaan ijjannaa haqaa jaallan isaa waliin fudhachuu isaa ti. Kanneen isaa fi kanneen biroo ykn Jijjiiramaan morman hooggana irraa kaasee hanga miseensota afanfaajjawan gahutti qabsaawota sabaa osoo hin taane ergamtoota murna maqaa isaa qofaaf qabsaawuu ti. Barru " Can We Convert OPDO to OLF or OLF to OPDO ?" tolchinee yoo hubanne jecha tokkootu eenyummaa murna shanee saaxila. Obboo Mormor Seenaa “ABOn dhugaa fi Heerawaan kan hanga taateefuu karaa qabsoo hidhannoos karaa qabsoo siyaasaa fi dippilomaasiis socho'ee waa dalagaa fi firii argamsiisaa jiru ABO isuma dhugaa fi haadhoo isa Obbo Daawudiin durfamaa jiru tahuu osoo hubatee jiruu, qaanii fi maal naan jedhuu tokko malee aaduma Wayyaanota irraa dhaaleen kijiba adii dubbachuu filate” Jedha interview Jeneraal Hailuu Gonfaa Ilaalchisee. Akka barruu kana irraa agarutti murni kun murna sabaaf qabsaawu osoo hin taane, Daud Ibsaa Hayyuu Duree ABO tahee akka turu qofaaf warra qabsaawu, qabsoon saba oromoo mataan dhaabbatu warra dhimma hin qabne, waraana sabaa osoo hin taane waraan obboo Daudii fi namoota biraa ti. Osoo dhugumaan akka jedhamu murna “Heerawaan” kun hojjatee waa agarsiisa turee, Jijjiiramni hafnaan, QC, AWO, Gumii fi jaarmayaaleen biros hin jiraatan ture. Yakki Jeneraal Hailuun godhe murni shanee isaa fi kanneen biroos qabsoo saba isaaniif jecha jalatti hiriiran, dirqama hojii qabsoo karoorsuu itti kenname bahuu waan dadhabeef miseensota wayyaba murtii hooggana kana bakkaa kaasuu fudhatan cinaa dhaabbachuu isaa ti. Kan hunda caalaa isaan dallansiise ammo Daud Ibsaa miseensota hoogganuun aangoo irraa kaafamuu dhugaa jiru J/Hailuun dubbachuu dha.
Haasaa Jeneraal Hailuu Gonfaa kan dhagahe hundi faallaa qabsoo saba isaa akka hin dubbatin qulqulleessee beeka waan taheef. Dhugaan ifee mul'ataa jiru garuu lafa irra gangalachuun booyaa oolanis murna namootaaf lolu /marcineries and cult followers/ qabsaawota haqaa injifachuu akka hin dandeenne agarsiisa. Jaalatanis jibbanis warraaqsi dhalate fuuluma dura adeema. Furmaatni jiru jalaa maquu ykn itti makamuu qofa. Dura dhaabbana kan jedhu hundi akka timaatimii miilaan irra dhaabbatanii macala'ee hafa. Baaburri warraaqsaa kan irra bahe hunda ni dhabamsiisa. Kosii seenaa tahuu dura qabsootti makamaan jedha kanneen ar’as dirree duwwaa irra dhaabbatanii nama qofa abaaruu hojii godhataniin. Olola dharaa haa dhiiftnuu. Barbaachisaa jettanii maqaa qabsaawotaa yakkuu itti fuftan galmee keessan kan cubbuun guutame baasuuf dirqamna. Akkuma Oromoon “qurciin yoo qurcii… “ jedhan malee … jedhu akka waliin jennu wal dirquu haa dhiifnuu. Keessattuu dirree dhihaa ilaalchisee hooggana amma lubbuun jiru [murna shanee] bakka bu’ee kan qaanii malee dubbachuu danda'u tokko hin jiru.
Shigidoo Bultee
bshigidoo@gmail.com
Injifannoo Ummata Oromoof!!!
www.barraaqa.blogspot.com


text:
Ummatni haala kana hubatee qophii barbaachisaa ykn ofeeggannoo akka godhu Qeerroon Lixaa dhaameera!
#OromoProtests
Godina Qellem Wallaggaa Aanaa Gawoo Qeebbee Ganda Sichaawoo Warrabaabboo jedhamutti sababa barattooti mana barumsaa Leeqaa Kaarraa dheengadda hiriira bahaniif Agaaziin uummata reebee ajjeesaa jira. Haadha manaa obbo Shoogalee Tarfaa Tamiimaa kan jedhamtu akkasumas aadde Aashaa Ganamoo hawwan jedhaman reebicha hamaa irra gaheen du’aaf jireenya gidduu kan jiran dhiiga balaqqamaa jiru amma Sichaawoo irraa. Akkasumas Limixi bakka jedhamu sichaawoo irraa adeemsa sa’a lamaa kan fagaatu ganda qubattootaatti namni maqaan isaa Biraanee Kabbadaa jedhamu Agaaziin reebuuf yoo itti kaatu akka aadaa naannootti uleedhaan hanga humna isaa faccisee ofirraa ittisuun hamma tokko turus itti baaya’atanii reebicha guddaa waan irraan gahaniif lubbuun bahuuf jetti.”
FXG – Bitootessa 4, 2016 Kamiseeti (Walloo), konkolachiftooni taaksin hojii dhaabaan. Taxi drivers strike in Kamise (Walloo)
FXG biffa jabaa taheen Bitootessa 4, 2016 yuunversiitii wallaggaa kessatti dhohee jiran keessatti akkasumas magaalaan akkasumas magaalaan naqamteess raafamaa jirti humni federaalaas yuunversiitii wallaggaa dhuunfatee ijoollee caccabsaa jira. shufeerotaafi uummanni magaalaa naqamtees waliin ta’uun karaa naqamtee irraa gara finffinnee deemu guutummaatti naannoo hora hadiyyaa jedhamutti cufaniiru. Yeroo ammaa kanas makiinonni tokkoyyuu karaarra deemaa hin jiran.Baratoonnis gara uummataatti baqachaa jiru.
#OromoProtests Wanna nama Ajaa’iban sadii ani sa’a tokko giddutti arge.
#OromoProtests-(04.03.2016, #BlockingPhones, Oromiyaa) The terrified regime is making every thing possible to mute the sound of #OromoProtest! Staring from 02/03/2016 to today (04/03/2016) they are blocking phone and internet services at Eastern Oromia particularly at Harar and Haramaya. It is kind of try and error methods! The killers and robbers will not last long!
The struggle continues!
====================================
#BilisummaaOromo-(04.03.2016, #DiddaaOromoo, Oromiyaa) Wayyaaneen diddaa fi mormiin Oromoo ukkaamsuuf waan dandeesse mara gochaa jirti. Oromiyaa bahaa keessatti guyyoota lamaan darban internet hin hojjatu; bilbilli hin hojjatu. Nama hidhuu fi ajjeessuun immoo akka malee jabaatee itti fufeera. Qabsoon itti fufa!
#BilisummaaOromo-(04.03.2016, #DiddaaShawaaBahaa, Oromiyaa) Godina Shawaa Bahaa Aanaa Dugdaa keessatti ummanni tarkaanfii Bitootessa 2 bara 2016 fudhateen qabeenya abbootii qabeenyaa wayyaanee barbadeessan. Oomisha oyiruurra jiru dabalatee meeshaa qonnaa fi mootora bishaan harkisu heddu barbadeessan.
#BilisummaaOromo-(03.03.2016, #GaaffiiOromoo, Oromiyaa) Diddaa fi moromiin Oromoo godina Booranaa, aanaa Yaabelloo, Magaala yaaballoo keesstti itti fufee jira; diddaan Oromoo kun qabsoo Qeerrootiin kan dhuunfatamtee dha, gabaan beeylada fi shaqaxaa cufameera, bake international livestock market hanga cufamee Hin banamne, gabaa kanatti yoo xiqqaate Wayyaaneen gaala 2000,loon 4000,re’ee hanga 10000 torbaaniin ummata irraa kara dillaala ishee kan saamtu amma jalaa hidhameera
Godina Kibba Lixa Shaggar Aanaalee Adda Addaa Keessatti Ummnni Gamtaan Ka’ee Loltoota Wayyaanee Dura Dhaabbataa Jira,Wareegamnis Irra Gaheera.
Bitootessa 3,2016, Godina kibba lixa Shaggar Aanaa Iluu gaafa guyyaa 2/3/16 galgala dargaggoo magaalaa Asgorii irraa qabuuf erga deemanii uummanni yaa’ee waliin nu fixxu malee fuutanii hin deemtan jechuun gachisiisanii magaalaa irraa baasanii ari’atan,guyyaa kalee garuu humna agaazii guddaa nannaa sanatti baasuun namoonni 40 ta’an ukkamsamaniiru
Kana malees Aanaa Tolee keessatti wayyaaneen waan qabduuf gadi dhiiftuu dhabdee ammaa immoo guyyaa kudhaniif gandarraa nama shan poolisiin oromiyaafi agaaziin sababa adda addaan socho’uu waan danda’aniif bakka buutanii hojjettu jedhanii leenjisu irratti argamu hidhattoota gandaan Charuu Nadhaa kan jedhamu March 2,2016 galgala rasaasaan qe’ee dhuma isaati rukutanii ammaa du’aa fi jireenya gidduu hospital Tululuboolloo irraa Waliso ti dabarfame jira. Charun kan rukutame bakka dhaloota isaa Aanaa Bachoo ganda Awash Bunee jedhamu keessatti yoo ta’uu inni hojjata Mootummaa aanaa wanchii ti hojjata.
Hiriira FXG Aanaa yaaballoo
Bitootessa 03,2016 Magaala yaaballoo qabsoo qeerrootiin dhuunfatamtee oolte, gabaan beeylada fi shaqaxaa cufameera, bake international livestock market hanga cufamee Hin banamne, gabaa kanatti yoo xiqqaate Wayyaaneen gaala 2000,loon 4000,re’ee hanga 10000 torbaaniin ummata irraa kara dillaala ishee kan saamtu amma jalaa hidhameera