text:
Godinaa Gujii Bahaa, aanaa Sabbaa-Boruu, ganda Qanxichaa keessatti uummatni kumaa hedduutti lakkaawamu har’a, gara magaalaalaa Qanxichaatti yaa’uudhaan hiriira mormii guddaa geggeesse. Rakkoolee baroota hedduuf nu irra bubbulan – jedhu, keessumaa kan qabeenyaa mootummaa tahe – warshaa Dhaabbata Taantaalemii Qonxichaa irraa uummatni naannoo faayidaa isaaf mal otuu hin argatiin waggoota 26f ture – jedhan balaaleffachaa turan – hiriirtonni. Sababaa warshaa kanaa fi warshaalee ka biroo naannoo sanaatiif summaa’uu qilleensaaf saaxilamuu isaanii illee himatan.
Rakkolee sababaa warshaalee fi qotinsa albudaatiin uumaman malees rakkoo du’aa fi jireenyaa tu akka Oromootti nu mudataa jira – jedhan. Bulchiinsi aanaa Sabbaa-booruus iyyannaan uummata har’a hiriira bahee himannaa haqaa tahuu dubbata.
Gabaasaa guutuu dhaggeedhaa


c: text/html

text:
Dr.Gurmeessaa
Latest posts by Dr.Gurmeessaa (see all)
- VAAYIRESII TIRUU (VIRAL HEPATITIS) - June 4, 2016
- HIR’INA DHIIGAA (ANEMIA) - June 1, 2016
- Nyaata ilkaan keenya miidhan ( Teeth damaging foods) - June 1, 2016
Dhukkuba Toonsilii (Tonsilitis)
Toonsiliin qaama keenyaa keessaa waan akka gumaa foonii ulaa qoonqoo keenyaa keessatti argamu yoo ta’u, xuraawaa fi jarmoonni garaa garaa akka gara ujummoo qilleensaa keenyaatti hin seenne kan calaalee qabee (trap) godhee hambisuuf gargaarudha. Itti dabalees farra jarmootaa illee oomishuun kan jarmoota nurraa lolu keessaa toonsiliin isa tokko. Yeroo tokko tokko garuu osuma loluu harka kenna, ofumasaatii iyyuu infekshiniin isa qabata. Yeroo kana kan dhukkuba toonsilii ( tonsillitis) jedhamu.
Dhukkubni toonsilii (tonsillitis) jedhamu kun kan nama qabu micro-orgaanizimoota xixiqqoo keessattuu baakteriyaa fi vaayirasii irraa yoo ta’u dhukkuba kana namatti fiduudhaan baakteriyaan sadarkaa tokkoffaa irratti argamu baakteeriyoota streptococcus jedhaman dha. Dhukkubni toonsilii baayyinaan nama ga’eessa caalaatti daa’imman kan hubudha.
Dhukkubni toonsilii yoo nama qabu mallattoolee hedduu argisiisuu danda’a. kanneen keessaa: dhukkubbii qoonqoo (harsassee), mormi yoo tuqame dhukkubuu, yoo afaan bananii ilaalan harsasseen garmalee diimachuu, mataa dhukkubsuu, dhagna gubuu, nyaata jibbisiisuu, gurra dhukkubsuu, foolii afanii balleessuu, xannacha hiitessuu fi kkf. Hubachiisa: daa’imman irratti mallattoowwan kana hundaa eeguu hin qabnu, balaqqamsiisuu fi garaa dhukkubsuu qofaan of ibsuu danda,a waan taheef.
Yaala isaa ilaalchisee sababa ka’umsa toonsilis sana irraatti hundaa’uudhaan qoricha barbaachisuu dhiisuu ( fkn yoo vaayirasii qufaan namatti dhufe), qoricha liqimsamuun yaalamuu, haga tonsilii kutanii baasuutti kennamuu danda’a. Inni kun gahee ogeessa fayyaati. Hawaasni waalgochuu qabaa?
Dhukkubni kun garmalee waan daddarbuuf namni dhukkuba kanaan qabame haga mana yaalaa deemee fayyutti warra kaanitti qufa’uu, haxxiffachuu, osoo harka sirriitti hin dhiqatiin waliin qodaa garaagaraa irraa fayyadamuu dhiisuun miseensota maatii ka biraatti akka hin dabarre gargaara, keessumaa daa’imman. Qoricha mana yaalaa nuuf kenname guutummaatti fudhannee fixuu baannaan rakkoo biraa irra nu buusa. Kanaaf seeraan fudhannee fixuu qabna. Rakkoo toosilii irra darbee qaamota biraa akka onnee fi kale irra miidhaa waan geessisuuf gara mana yaalaa deemuun dirqama.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oromiyaa: Oduu nama gadisisu kan me numa dhagaha
OROMO TV Yaada Ummataa 2018
Oromiyaa: Arsii lixaa Magaalaa Shaashamannetti Simannaa Xiinxalaa Siyaasaa fi Daarektara OMN Obbo Jawar Mohammed fi Jila OMN’tiif taasifame.
Simannaa Jawaar fi Oolmaa M/Shaashamannee
=====================================
Oromiyaa: [OBN 06 12 2010] Komishinarri poolisii Oromiyaa Obbo Alamaayyoo Ijjiguu ibsa kennanin magaalaan Shaashamannee ammaa tasgabooftee jirti jedhan.Magaala Shaashamanneetti namoonni wal dhiibun fi wal irra ejjachuun lubbuun nama 3 darbe jira.
Guyyaa har’aa simannaa jila Jawaar Mohaammadiif magaalaa shaashamanneetti qophaa’e irratti namootni walidhiibuu fi walirra ejjechuudhaan lubbuun namoota sadii battalumatti kan darbe yoo ta’u, namoota hedduu miidhamuu Hooggannaan Biiroo Dhimmoota Komunikeshiinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Dooktar Nagarii Leencoo ibsani jiru.
Komishinii poolisii Oromiyaa irraa akka qulqulleeffatanitti boombiin qophii har’aa irratti qabame hin jiru jedhan Dr Nagarii Leencoo.
Balaa kana sababeeffachuun qaamonni qeerroo fakkaachuun gochaa farra nageenyaa hojjechaa jiran kan jiran yoo tahu, qaamonni qeerroo fakkatanii tarkaanfii fudhatan yommuu Nama Nagaa irratti boombii waliin qabne jechuu lubbuu nama balleessanii jiru.
qaamolee yakka kana dalagan to’anaa seera jala olaanii jiru jedhan Dooktar Nagarii Leencoo
Dabalataanis komishiniin poolisii Oromiyaa Alamaayyoo Ijjiguu ibsa kenneen magaalittiin ammaa tasgabooftee jirti.
Rakkoo kanaan walqabatee dhimmoota jiran poolisiin qorachaa jiraachuu ibsuun qorannoon yeroo xumurametti kan ibsamu ta’uu komishinarichi ibsaniiru.
wanti raawwatame oloola sobaan kan wal qabatuu boombin qabame akka hin jirre ibsaniiru.
Oromiyaa


text:
Kora Abbootii Gadaa Hangar irratti ta’amaa jiru Ijaaruu Irratti muudama Wallagga Bahaa Aanaa Giddaa Ayyaanaa Hangar Guuteetti abbootiin Gadaa waliif gochaa jiran kan haqaa miti
[SQ, Waxabajji 20, 2018] Eegalaa kora Abbootii Gadaa Maccaa Hangar Guuteetti geeffamaa jiru irraa qabee hanga ammaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo hordofaa ture.
Korri kuniis koree Abbootii Gadaa ijaaruuf kan qophaa’e ta’u afaaniin kan dubbatamuu ta’us ademsichi garuu walxaxaafi uummata kan mufachiise ta’ee argameera.
Kora kana irratti kan argaman Abbaa Gadaa kan godiinaalee Wallaggaa arfan irrati muudaman obbo Dassaalee Fayiisaa turan.
Obbo Dassaalee Fayisaan kan dhalatanii guddatan achuma Aanaa Giddaa Ayyaanaa Ganda Soob jedhamutti yoo ta’u. Ofii isaaniillee yeroo mootummaa Dargiidhaa eegalanii hojiiwwan babbadoofi haga arraallee uummata aanaa Eebantuufi Giddaa keessaa yoomuu baduu kan hin dandeenye hojjetaaniiru ittis jiru.
Obbo Dassaaleen. Sirnuma wayyaanee kana keessattillee bulchiinsa gandaa ta’uun Afeyaa’ii gandaafi bakka bu’aa uummataa ta’ee basaasummaan muudamuun hojjetaa tureera.
Obbo Dassaaleen bakka dhaloota isaattis ta’e; bakka hojii kamiifuu deemutti fedhii uummataa giddu galeessa godhatee utuu hin taane, Akkaataa siyaasa mootummaa ittin tiksan qoffaarratti xiyyeeffachuun hojjeta.
Akka fakkeenyaatti: baruma kana keessa Aanota irratti Abbooti Gadaa filla jechuun.aanoota hedduu keessa deemee; hoggantoota siyaasaa OPDO qofa sirna Gadaa keessatti filuufi kakuu akkaataa sirna Gadaatiin faallaa ta’e Foolleef Abootii Gadaa kakachiisu irratti waan safuu hawwaasaa keessa hinjirre raawwateera.
Kakuuwwan:
-Yoon mootummaa gane dhaaloonni na haganu jedhaa.
-Yoon kaayyoo mootummaa dhiibee uumaan naadhiibu jedhaa fi kkkf jechuutiin muudamsa irratti kakuu galchee, foolleefi uummata irraa mormii gurguddaa isa mudachaafi Foollee jedhamanii kan muudaman illee mudamichaa dhiisee ba’aa turee jira.
Haaluma kanaan ammallee itti fufsiisuun kora Abbootii Gadaa Maccaa Hangar irratti taa’aama jiru irratti; Foollee abbbootii Gadaa achi jiraniif uummata galmicha keessatti argamu irraa mormiin utuu irratti dhiyaatuu ergama waajjira dhaabaa Godinaarraa fudhatee dhufeen; koree Abbootii Gadaa jechuun hoggantoota siyaasaa OPDOfi namoota ergamtoota TPLF waliin walta’anii magaalaa keessatti shira xaxaa turaniifi ammallee xaxaa jiraniif muudama dhuunfaasaatiin kenneefi jira.
Namoonni filaman kunooti.
1 Darajjee namni jedhamu kan Hogganaa waajjiraa dhaabaa OPDO tti ijaarsa siyaasa baadiyyaa.
2. Araarsoo namni jedhamu kan OPDO keessatti gaafatamaa waajjira galii magaalichaa ta’ee hojjetu.
3.Abbabee kan jedhamu Kaabinee Gandaa
4. Wayyeessaa namni jedhamu Hogganaa miseensa dhaabaa.
5. Jirraa kan jedhamu Waardiyyaa waajjira Bishaanifi tika siyaasa Wayyaanee ta’ee tajaajilaa kan tureef jiru Fedhii uummataa, Qeerroo fi Foollee tokko malee ajaja waajjira dhaabaa OPDO godinaatiin muudee jira.
Abbaan Gadaa Dassaalee Fayisaan namoota kana shanan koree Abbootii Gadaa Maccaa gochuun muudaniiru.
Akkuma sirna Gadaa keessattuu nama harka ququlluu kan arrabaanillee nama madeessee hinbeekneef naamusa qabutu filatamee sirna gadaan uummata gaggeessa, obbo Dassaaleen sirna gadaa fakkeessuun Wayyaanee jajjabeessanii jiraachuu Qeerroon Bilisummaa kan hadheeffatee jiru, qaamonni harka dhiigaa uummataaf gumaa ta’an kun uummata bakka bu’uu akka hindandeenye Qerrroo Bilisummaa onichaa Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof gabaasee jira.


text:
Wixineen seeraa paarlaamaan biyyattii Khamiisa har’aa raggaasise kun “Isra’eel dachii ummata Yahuudotati” kan jedhu yoo tahu, Falasxiinota lammiilee biyyatti miiliyoona lama ol tahan daranuu kan cunqursu tahuu gabaasni arganne ni ibsa. Wixineen jibbiinsa Falasxiinotaa kun sagalee 62 kan ragga’e yoo tahu, miseensonni paarlaamaa biyyattii 55 ammoo mormanii jiru.
Wixineen seeraa kun Afaan Arabaa sadarkaa afaan biyyoolessaa irraa kan haqe yoo tahu, afaan hujii biyyoolessaa Isra’eel Hibruu qofa tahuu labse. Haata’u malee Afaan Arabaatis sadarkaa gad’aanaa taheen dhaabbilee mootummaa keessatti hujii irra kan oolu tahuun labsameera.
Muummichi ministeera Isra’eel Benyaamiin Netaaniyaahuu murtii paarlaamaa kana “seenaa Tsiyoonotaa fi biyya Isra’eel keessatti ejjannoo murteessaa tahe” jechuun faarse. Haat’u malee Falasxiinonni miseensa paarlaamaa Isra’eel ammoo murtii kana hadheefatanii kan morman tahuun beekameera. Falasxiinota miseensa paarlaamaa Isra’eel jidduu Ahmad Tabii miidiyaaleef yaada kenneen “Dimokrasiin Isra’eel keessatti har’a du’uu isaa miira gaddaa fi dallansuutiin isin beeksisa” jedhe.
Murtii paarlaamaa Isra’eel kana hordofuun, “mootummaan Isra’eel maqaa seeraatiin jibbiinsaa Falasxiinotaa fi Cunqursaa aadaa fi amantiiwwan biroo hunda irratti raawwataa jira” jechuun gareewwan mirga namoomaa fi biyyoota addunyaa guutuu irraa balaaleffannaa hordofsiisaa jira.
Dachii Isra’eel bara 1948 irraa jalqabee humnaan weerarte keessa lakkofsi Falasxiinota jiraatanii lammiilee Isra’eel miiliyoona 8 keessaa dhibbeentaa diigdama qofatti gad hir’atee jira.


text:
Briteen haleellaa Summii basaasticha lammii Raashiyaa tahe irratti raawwatameen walqabatee, Arba’aa dabre dipiloomaatota Raashiyaa 23 biyya isiitii baasuuf akka tahe beeksifte. Kanuma hordofuun guyyaa har’aa mootummaan Raashiyaatis gocha kana haaloo bayuuf dipiloomaatonni Briteen 23 torbaan tokko keessatti biyyattii lakkisanii akka bahan ajaje.
Raashiyaan dabalataanis dhaabbata British Council kan magaalaa Moskow keessatti argamuu fi Qoonsilaa Briteen kan magaalaa St. Petersburg kan cufuu maltu tahuu akeekkachiifte.
Nuuralhudaa
Soora Qalbii Muslimaa Telegram Channel Blog


text:
Sa’aad Hiriiri ibsa Sa’udii keessatti Televiziyoonii Al-Arabiyaatiin Sabtii har’aa kenneen ,”Tayita kiyya gadi dhiisuu beeksisa” jedhe. Sa’aad Hariiri ibsa isaa kanaan akka jedhetti, Iiraan dhimmaa biyyoota Arabaa keessa seenuun kan jeeqaa jirtu ta’uu ibse. Iiraan Garee Hizballah waliin tahuudhaan Lubnaan gara jeequmsaatti seensisaa akka jirtu hime.
“harki badii iiraan naannicha keessatti dheeressite yeroo gabaabaa keessatti irraa ni cita” jechuun akeekkachiise.
Sa’aad Hariiri akka jedhetti haalli biyyattiin yeroo amma keessa jirtu haala bara 2005 yeroo abbaan isaa Rafiiq Hariir ajjeefameen kan wal fakkaatu tahuu beeksise.
Dhiheenya kana aggaammiin ajjeechaa lubbuu isarratti xiyyeeffate akka ture kan shakku tahu hime.
Sa’aad Hariirii yeroo ammaa Sa’udii keessaatti kan argamu yoo tahu, osoo hin eeggamin taayitaa gad lakkisuun isaa Lubnaan gara rakkoo cimaatti akka hinseensifne sodaan jedhu cimeera.


text:
Media mootummaa wayyaaneen to’atamuu fi harka egamtoota isaatti argamu TVO jedhamu irra hojjechaa kan turte Gaazzexeessituu Magartuu Lammii sirnicha waliin hojjechuu lagachuun biyya alaa dhaqxetti koolugaltummaa gaafachuu ishee SBOn mirkaneesse.
(SBO) — Maddi Oduu SBO Torontoo Kanadaa irraa har’a Fulbaana 27, 2015 akka hubachiisetti TVO, kan ummatni TV qonnaa ykn TV. A. Duulaa jechuun yaamu, sirna wayyaaneen to’atamuu fi harka OPDOtti argamu irra hojjechuun Oduu dubbisaa kan turte gaazzexeessituu Magartuu Lammii sirna Wayyaanee kan ummata Oromoo irratti yakka gugurdaa hojjechaa jiru jalatti deebitee waliin hojjechuu lagachuun Torontoo Kanadaatti koolugaltummaa gaafattee jirti.
Dhaggeeffattoota keenya gara fuula duraatti gaazzexeessituu Magartuu Lammii waliin gaaffii fi deebii goonee isinii dhiheessuuf kan carraaqnu ta’uu isin beeksisna.


text:
Sagantaa Irbaataa ADO Marsaa ADO MN’n Qophaawe
Sagantaa Irbaataa ADO Marsaa ADO MN’n Qophaawe
Bitootessa/March 22 bara 2014
Qophiin Galgala Irbaataa ADO Marsaa ADO Minnesotaan gaafa Bitootessa (March) 22, 2014 magaalaa lakkuu (Minneapolis- Saint Paul) keessatti qohaa`e milkiin xumuramee jira. Qophii irbaataa kana irratti kan argaman miseensootaa fi deeggartoota ADO afeeramanii fi dhibbaan lakkaawaman ture. Qophiin kun akka aadaa Oromootti eebba maanguddootaa fi abbootii amantiin baname.
This slideshow requires JavaScript.
Itti aanusuudhaan wal-gahii kana irratti bakka buutuun Waajjira Senator Minnesota Al Franken jedhamu irraa argamte Aadde Ayianna Kennerly dhaamsaa fi nagaa Waajirra Senaotor Al Franken irra fidde dhiyeesitee jirti. Dhaamsa ishee keessattis Waajjirri isaanii ilmaan Oromoo Minnesotaa keessatti argaman karaa barbaachisaa ta`een tajaajiluuf qophii ta`uu fi qabsoo Oromoo bira akka dhabatan adeessitee jirti. Haasaa ishee booda Vidiyoon Sochii Addi Demokiraatawaa Oromoo erga bu’ureeffamee kaasee waggaa tokko kana keessatti raawwate kan Damee Beeksisii fi Odeessiin qophaa`e dhihaatee agarsiisamee jira. Vidiyoo kana irrattis hojii ADO dameelee torba qabuun;- karaa Jaarmayaa fi Siyaasaa, Diplomaasii, Dinagdee, Beeksisii fi Odeessii, Qunnamtii, Tumsa dhaaboolee mormitootaa, Qorannoo fi Xiinxalaa fi Caayaalee ummata ijaaruun hojjataman cunfuun agarsiisaaf dhihaate. Read More
Walgahii Ummata- Marsa ADO Naanno Lancaaster Pennsylvania
Gaafa Amajjii 18/2014 walgahii Ummata Lancaaster Pa keessa, Marsa ADO Pa dhaan kan qophawee akeeka yaamameef milkkiin xumuraame. Walgahii kana iraati kan hirmaatan miseensooni ADO Pa, Deegertoota ADO fi hawwaasni Oromoo naanno Pennsylvania jiraan baayyinaan iraati argaamu dhaan ibsa haala qabsoo Oromoo keessa jiru dhageefaatani, marii hoggantoota ADO waliin goodhaanif carraa bananii.
This slideshow requires JavaScript.
Walgahiin kun akka aaddaa Oromootti Eebba manguddotaan eegale, Itti aansuun J/Caalaa Lataa hirmaatoota walgahii kana baga nagaan dhuftanii jadhaani akeeka walgahii kana ibsuu dhaan keessummota kabaaja hoggantoota ADO hirmatoota walgahii kana waliin wal barsisaani. Read More
Nelson Mandela Irraa Maal Barannaa?
Obbo Baqalaa Jiraataan barreeffamee RBO akka Gulaalametti
Gotichi Afrika Nelson Mandelan erga dhukkubsatee mana yaalatti deddebi’uu eegale irra kaasee hawasni adunyaa kanaa guutuun waa’ee isaa jala bu’ee hordofaa ture. Midiyalee beekamoon haala isaa duuka bu’ani adunyaadhaf ibsaa turan. Dhukkubsachunis ta’e duuti hiree namaa, kan nama biraa hin hafne yoo ta’eyyuu kan Mandelaa adda ture. Hawwasni adunyaa kanaa du’a goota kanaa dhga’us ta’e arguu hin barbadne jechuun ni danda’ama. Dhugadha namni akka Mandelaa silaa du’uu hin qabu. Otuu danda’amera ta’e fakkeenya qabsoo bilisummaa, nagaa, araaraa fi namoomaa ta’ee barabaraan jiraata ture. Garuu hangam jallatamaa ta’uyyuu nama ta’ee waan dhalateef qaamaan du’ee boqotuun isaa hin hafne.
Adunyaa kana irratti yeroo baayee yeroo namni tokko du’u hojii fakkeessa heddutu dalagama. Namichi yeroo lubbudhan jiru wanta inni hin ta’inii fi hin dalagin irra tuuludhan fakkeesu, saaduu, faarsu. Isa goota hin ta’inin goota jechuun, isa arjaa hin ta’inin arjaa dha jechun, isa badi dalagaa turen nama haqqatti jechuudhan faarsuun beekamaa dha. Read More
ODF on the Passing of Nelson Mandela
Statement of the Oromo Democratic Front (ODF) on the Passing of Nelson Mandela
The Oromo Democratic Front (ODF) extends its condolence to the great people and government of South Africa on the passing of Nelson Mandela.
Mandela’s contribution to South Africans and humanity is not limited to retiring apartheid, an abomination and a blot on our universal human yearning for liberty, from the annals of history through perseverance, determination, foresight, and magnanimity but also his legacy of inspiring generations of anti-inequality leaders across the world.
Mandela received military training in the hands of the late Ethiopian general Taddesse Birru and his band of fellow Oromo officers. During this encounter, the two struck a friendship founded on love for freedom, opposition against all forms of inequality, and rejection of injustice.
Mandela talked greatly about the trials and tribulations of Black South Africans under apartheid, which the general could not but relate to the suffering of Ethiopia’s majority population, the Oromo, facing untold repression, marginalization, and exploitation.
In fact, general Birru was so affected that he did not stop merely at training a fighter to combat injustice and inequality abroad while protecting it close at home. Following his trainee’s example, Birru vigorously agitated for equality. However, his peaceful, just, and measured acts not only fell on deaf ears but also earned him the status of “enemy of the state.” Read More
Statement on the Mistreatment of Immigrants from Ethiopia in Saudi Arabia
We, members of the Oromo Democratic Front (ODF), strongly condemn all actions of brutality carried out against migrant workers from Ethiopia in the Kingdom of Saudi Arabia. Leave alone our fellow Oromos, we do not wish such dehumanizing, barbaric, and vicious violence being inflicted on any human being whatsoever. Although officials of the Kingdom of Saudi Arabia have every right to ask foreigners to leave their country, it should be done in a civilized fashion where people are not dehumanized and abused. The Kingdom of Saudi Arabia, under the UN charter, has an obligation to observe and protect human rights and treat immigrants in accordance to international law. Read More
Gabaasa Oduu Walgahii Hawaasaa DC fi Ohio
Gabaasa Oduu Walgahii Hawaasaa ADO yaamamee Washington DC fi Columbus Ohio t gaggeeffame
Dhiheenya kana Hagayya 10 fi 11 bara 2013 Marsaaleen ADO Columbus Ohio fi Washington DC jiran walgahii ummataa naannoo jiranitti qopheessuun hawwaasni Oromoo nannoo sana jiraatan akka irratti argamanii hoggantoota ADO waliin mari’ataniif carraa bananii turan. Walgahiin gaggeeffamanlamaan kunis akeeka yaamamaniif guutuun milkiin xumuraman.
Walgahii Columbus Ohio ti gaggeeffame irratti ummatni Oromoo naannoo Culumbus Ohio fi New York irraa walitti dhufe baayyinaan kan irratti argame yoo ta’u walgahichis akka aadaa Oromootti eebbaan kan baname ture. Eebba Maanguddoon boodas Hoggantoota ADO keessaa Obbo Leencoo Lataa Pirezdantiin ADO, mataa Damee hariiroo alaa Dr Bayaan Asoobaa akkasumas mataa dame qorannaa fi xiinxalaa obbo Read More
Happy Eid Al-Fitr from ODF
We, members of the Oromo Democratic Front, wish our Muslim brothers and sisters in Ethiopia and throughout the world a very happy Eid Al-Fitr. We congratulate each and every one of them for successfully completing a month-long period of fasting, religious devotion and fellowship.
During the month of Ramadan, Muslims dedicate themselves to deep religious reflection, fasting and prayer in order to enhance the fellowship of family and community members. Such an exercise is best performed under conditions of peace and harmony, conditions that have been non-existent for Ethiopian Muslims now for almost two years. Hence, Muslims are celebrating this year’s Eid Al-Fitr once again under a very challenging atmosphere. Read More
Walgahiin Hoganootaa ADO
Walgahiin Hoganootaa ADO waxabajjii 29 hanga Adolessa 3 bara 2013tti gaggeeffame milkee yaamameef guutuun xumuramuun isaa hubatame
Waxabajjii 29 hanga Adolessa 3 bara 2013tti kan gaggeeffame walgahiin Koree Hoji Raawwachiiftuu fi Koree Gidduu ADO dhimmoota jajjaboo sochii Adda Dimokiratawaa Oromoo irratti marii bal’aa gaggeesse. Walgahiin kun erga ADOn bu’ureeffame isa jalqabaa waan ta’eefis, hojii dhaabichaa baatii sadan darban kana keessa raawwataman, kan saganteeffamanii jiranii fi akeeka hojii fuula duraa irrattis gamaaggama bal’aa gaggeesse.
Addi Democraatrawaa Oromoo (ADO)n akka dhaabaa haaraa yaadaa fi sagantaa siyaasaa haaraa qabatee ka’eetti, kayyoo isaa kana bakkaan gahuuf kan dan- deessisu, qajeelfamoota dhabichi ittin hojjetu, caasaa ijaarsaa fi tarsiimoo adda addaa irratti hojii hanga ammaatti raawwataman keessa deebi’ees ilaaleera.
Itti dabaluunis Jaarmaya Haaraa kana yaada haaraa fi ilaalcha jabanaa kan hubannaa fi beekumsaan masakameen gaggeessuuf waraqaa qorannaa adda addaa dhihaatan irrattis maree godheera. Dhuma irrattis Korri hogganota kun hojii ADO fuula duraa irratti tarttiba hojii bal’aa lafa kaawwate fiixa baasuuf jabinaan muratee wal gahii isaa xumure.
Irbaanni ADO Minneapolis MNti sirna ho’aan gag- geeffame
Walgahiin Adda Demokiraatawaa Oromoo Munich Germany’tti gaggeeffame milkiin xumurame
Adda Demokiratawaa Oromoon yaamamee Munich German keessatti kan gaggeeffame walgahii Miseensota, Deeggarrtootaa fi hawaasa Oromoo milkiin xumuramuu isaa oduun achii nu ga’e addeesse.
Walgahii kana irrattis miseensotnii fi deeggartootni Adda Dimokiratawaa Oromoo biyyoota Awurophaa adda addaa, kan akka Norway, Swizerland, Holland, England, Sweeden, France fi magaalota German adda addaa irraa dhufanii kan qooda fudhatan yoo ta’u Hawaasni Oromoo Magaalaa Munich fi naannoo isaa jiraatanis baayyinaan argamanii walgahii kana irraa qooda fudhataniiru.
Read More
ODF Political Program
Adopted by
Founding Congress
25-27 March 2013
Introduction
Since its emergence as a modern state at the end of the 19th century through the brutal war of conquest under Menelik II, Ethiopia has been the prison of nations and nationalities, the Oromo being one of them. The conquest was one of genocidal campaigns leading to massive loss of life, disease and famine. Consequently the Oromo lost their freedom, land and other resources, and were reduced to serfs under the notorious gabbar system. Ever since, they have waged relentless struggles to regain their freedom and dignity by every available means at their disposal, suffering untold repression and misery, despite which their determination has not waned, but only stiffened like never before.
Read More


text:
Prezidaant Doonaald Traamp qophee isaanii kan marii torban dhuftu hoogganaa Kooriyaa kaabaa Kim Jong Un waliin geggeessaniif umurii koo guutuu qophaa’an tur jechuun har’a tuuta oduuf ibsa kennan.
Gumii biyyoota G7 kan Qubeek keessaaf Washingtonii utuu hin ka’in dura prezidaantichi akka jedhanitti Kim waliin Waxabajjii 12 utuu wal hin argin dura hojii hedduu xiinxalan of duukaa fudhatanii kan deeman ta’uu illee Traamp dubbataniiru.
Prezidaant Traamp ofuma isaanii waa’ee qophee godhanii mariin akka godhamu tuqatanii ennaa tuuta oduuf ibsa kennan, marii sanaaf qophaa’eera, garuu baay’ees qophaa’uun na irra hin jiraatu jedhan. hojiin akka hojjetamu yoo barbaachise dhimmi isaa dhimma fedha agarsiistuu ti jedhan.
Bulchiinsi Traamp odolli Kooriyaa nuklelra irraa guutummaan akka qullaa’u barbaada. Kun taanaan Pyongyang immoo uggura sadarkaa addunyaa irraa walaba ta’uu barbaada jedhamee amanama.


text:
Seensa
Walhuubannoota Jaarmayootni Bilisummaa Oromiyaa Adoolessa 25,2000 adda adda qabsaawuu fi wal-dura dhaabachuu dhiisani waliin hojjachuuf irra gayan bu’ureeffachuun:
Waliigalteen kun carraaaqa gamtaan hojiitti mirkanaawee jabinaa fi injifatnoo qabsoo bilisummaa Oromiyaatti akka gumaachu taasisuun barbaachisaa ta’uu huubachuun:
Hafuura waligaltichaan masakamanii hojjachuun jabinaa fii injifatnoo qabsichaa mirkaneessuuf ammoo qindoominaan socho’uun jaarmayoota bilisummaa Oromiyaa gaaffi kan ummata keenyaas ta’uu amanuun:
Nuti Jaarmayootni Bilisummaa Oromiyaa maqaan teenya armaan gaditti tarreeffame:
- Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
- Adda Bilisummaa Ummata Oromoo (ABUO)
- Adda Islaama Bilisummaa Oromiyaa (AIBO)
- Adda Tokkummaa Bilisummaa Ummata Oromoo (ATBUO)
- Gumii Bilisummaa Oromiyaa (GBO)
- Ijaarsa Bilisummaa Saba Oromoo I(IBSOI)
Bilisummaa Oromiyaa sagantaa jidugaleessa taasifannee sochi karaa siyaasaa, waraanaa fi diplomaasii koph-khophaatti gochaa turre wal-qubqabeenya fii walitti qindeeffachuun deemsisuu akka dandeenyuuf jaarmaya tokkummaa ka waltajjii nuu ta’u barbaachisaa ta’uu qalbifachuuni fii waliif galuun:Tokkummaa Humnoota Bilisummaa Oromiyaa tartiiba sanada kana’rratti ibsameen Waliigaltee Oromoo 2000 kanaan qajeelfamuuf Birraa 20 Bara 2000 waliif gallee’rra.


text: Godina Arsii goleedhan hundatti wal gayiin Wayyaaneen gaggeessitu akkuma itti fufetti jira.Ebila 20/8/2009 ALH irraa eegalee Magalaa Dodolaa Keessat ti konkolaachiftootaa fi Abbootii Qabeenyaa Mootummaan Abbaa Irree wal gahii diqamaan teessisaa jira.Magaalatti keessatti imaltoonni rakkina guddaa keessa jiru.sababaa wal gahii wayyaaneen gaggeessaa jirtuu irraa kan ka’e Dararaa adda addaa dhandhamaa jiru.baasii hin taaneef saaxilamaa jiru.Imaltoonni.guyyaa kaleessaa irraa eegalee hanga ganama kanaatti wal gahichi ittuma jira


text:
Mireille Felicia desk, 2017-11-19 02:42:10. This is a sport for people who find the other methods of hunting too easy. Or, they just want to do something a little different - give the game 95% of the advantage.
Yehudit Laine desk, 2017-11-19 12:08:18. Dog grooming table is basically to be more convenient for the groomer as compared to the dog. As the right table will reduce your task and keep you away from a backache.
Jyotsna Nitika desk, 2017-11-19 04:58:20. I found that the most dramatic difference was the table centerpieces. Because we were renting the same reception hall, we were also renting the same dcor. And though the wall decorations and ceiling icicle lights would be an exact replica, the place where my guests would spend the most timetheir tablesI could personalize with my own decorating flair.
Blaguna Rajani desk, 2017-11-19 04:14:00. Dressing table has become an essential furniture unit in the bedroom dcor because of its various functionalities and aesthetic appearance. Having a dressing table in the closet is considered to be the best gift ever. This is because it will allow you to keep all your expensive accessories and other items safely. While buying this furniture item make sure you measure the appropriate size of the bedroom and buy accordingly so that it doesn't make your room look cluttered.With approaching summers, people have started to think of different cooling solutions by installing high speed fans, Air Conditioners, Desert Coolers and other methods of cooling. The electronics markets are flooded with different varieties of cooling products ranging variably in their price and cooling capacity.
Corina Marisol desk, 2017-11-19 06:42:43. Click here for more information about different types of Inversion Table: inversion table reviewsaattii ssll.. .aattii ssll.. .e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..Victoria Beckham, also known as Posh Spice, has made the news several times this year. Not because of her husband's amazing talents or her singing career, but rather because of her feet. This Spice Girl has a very serious dilemma. Should she correct her bunions or should she continue to wear sexy shoes and deal with the pain?
Pax Ivanna desk, 2017-11-19 05:53:12. Get an app of Online Furniture Shopping at playstore.There are some furniture units a home can't be complete without, like a bed, sofa or wardrobe. A four-walled space is not a room without things that can't provide comfort and convenience, and allow individuals to relax and unwind. Included in the varied list should be a versatile and beautiful coffee table or centre table or tea table. They are not ordinary pieces of solid wood furniture, but they certainly do more than serving coffee, or hold lamps. Coffee table for the living room has been developed from the simple style tables and are an affordable option to give the home a distinct statement. They are available in a variety of designs, sizes and styles like a wooden coffee table, coffee table with stools, centre tables having modern design and lots more.
Giolla Fhaolain desk, 2017-11-19 09:27:41. nn its PresiieettKennedy's ttrn oouse he esslute eessk, e plaaccd ii OS ooonnt sseel ssaapaaeerreeiight.. The tory waas hhn eenneedd aa stranddddin hh ooommoo ssllnnddsswhhen eeservedd ss oomander ffthe TT9, eecarve an OOSSmessage hht readss"NNAURRO SS.....OMMANNEE...NATIVEEKKOWWS PPSSITT..HH AANNPILOOT...111 LVV....NEED MMALL OOT...KENNNEDY" n coooonut hhlll. eeassedd two aattvvssto rriig hhee heel ooPTT ase nn theyy eeeerescued. ateer ee ncaasee hheesseel nn woodd nn polished ttwell oobbcoome work f rr thatt serves sspaperweight nn tthee eeoolute Desk.o o a esnlz or slt ekrpicab lcn motn tm nte dek h eolt Desk i rty d n trys htyucnpaevrulyayhn ntp t tot orin bu iiigsaeo unn h ek o xml,sne h eoue Dsk hasaVitrin dsg, coindsklm s pefc ocopeettehitrctbe The tabl oe el inalms allofc ein vni ts t coin ts efc for s nasuy irr oo A ResoluueeDDss replicc ssuuuullly aae f ine aahhggaann annd craaffttd yyssillee woodworrkerrss tt resemmbbeetteeeeaattccrriigg andd designn of hh origiiall RRsslute DDss in tthe Oval ffice. ou aa rrddee one rroo ppeecciaal urnituurree aakkeess or ou aa hhpp onneffrrmmthe nneerret to e eeliiereed iiht nn yurr ofice rr,,wherrever oo faacc the eesslltee Desk ss.. Yourr reemm off ssng RRsoolltt eekkddoosn't have o ttyyaadream orrever becauuse you cann uu nneeaacttrreellccaaeessll../p> The romance and mystery of secret compartments in antique desks surged with the popular movie, National Treasure 2: Book of Secrets. In the movie, the hero, Benjamin Franklin Gates (played by Nicholas Cage) has to break into the White House to find clues hidden in a secret compartment in the Resolute Desk in the Oval Office. A second clue is found in the twin desk at Buckingham Palace. The secret compartments open up with a combination involving how far the other known drawers are pulled out. It is quite elaborate, and appeals to the detective in all of us!
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s.In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text:
- Home
- Priorities
- Clean Transportation
- Diesel Solutions
- Clean Diesel Truck Training
- Leenjii Viidiyoo Konkolaataa Clean Diesel
Leenjii Viidiyoo Konkolaataa Clean Diesel
Gara barnoota toora-irraa kanatti baga nagaan dhuftan. Viidiyoowwan walitti-fufaa kanaan, motorawwan clean diesel konkolaataa irratti akka ati dhoksaa jiru hubattu ni gargaarra, haala foyya’aan konkolaataa kee ni hubatta, akkasumas dandeettii isaa ni guddifta.
Konkolaattotni haarawni balfama dizzelii eeguuf teekinooloojiiwwan ni qabu. Balfamni gubama dizzelii nama hunda ni miidha – keessattuu namoota daandiiwwan gurguddoo cinaa jiraatan, hojjetan akkasumas mana barnootaa deeman. Balfamni konkolaattota dizzelii dulloomoo irraa dhufu rakkoo fayyaa hamaa kan akka dhukkuba asmii, dhukkuba onnee, kaanserii fi midhaa qaamaa waliin dhalachuu fiduu ni danda’a.
Guduunfaa Leenjii
Barnootni viidiyoo kun akkaataa ati itti konkolaataa clean diesel kee kunuunsitu, akkaataa suphaawwan qaalii itti ittistu, akkasumas akkaataa boba’aa irratti qarshii itti qusattu sitti agarsiisa. Barnootichi viidiyoowwan toorbatti kan qoodamedha.
Sagantaa Kaardii qulqulleessa yookiin bakka-buusa ScRAPS DPF
Karaa sagantaa ScRAPS konkolaataa kee konkolaataa kan 2007 yookiin kan irra-caalaa haarawaan bakka-buustetta yoo ta’e, qulqulleessa yookiin bakka-buusa DPF ‘dhaaf hanga $500 ‘tiif ulaagaa ni guutta. $500 ‘tiif ulaagaa guutuudhaaf viidiyoowwan kana doowwachuu fi dhuma fuula kanaa irra qormaata jiru guutuu qabda. Carraan kun hirmaattoota jalqabaa 100 irratti kan murtaa’edha yookiin hanga baajatni dhumutti kan turudha.
1. Konkolaataawwan Clean Diesel Kee Hubachuu
Qabxiiwwan Ijoo
Konkolaataan kee akkamiin akka hojjetu hubachuun:
- Dhiphuu balleessuu danda’a
- Qarshii qusachuu danda’a
2. Karoota 5 Konkolaataawwan Clean Diesel Ittiin Adda Ta’an
Qabxiiwwan Ijoo
Konkolaataawwan Clean diesel konkolaataawwan durii irraa haala addaatti dalagu
- Idling ‘n motoricha miidha
- Ifaawwan daashboordii caqasuu dhiisuun hin danda’amu
- Dhimmuuwwan hatattamaan furamuu qabu
- RPM sirriin adda
- Suuphaan irra-caalaan faayida-qabeessa
3. Meeshaa To’annoo Balfama Konkolaataa Clean Diesel
Qabxiiwwan Ijoo
Sirna DPF fi . Sirna DEF wal-bira qabuun
Sirna DPF
- Motorawwan 2007 fi isaan boodaa
- cilee (soot) fi daaraa (ash) guura
- daaraa kaasuuf harkaan qulqulleessamuu qaba
Sirna DEF
- Motorawwan 2010 fi isa boodaa
- Miidhaa gad-aanaa akka qabaatuuf gubataa jijjiira
- Dhangala’aa DEF barbaachisa
4. Gubinsawwan Calaltuu Waantota-xixiqqoo Dizzelii (DPF)
Qabxiiwwan Ijoo
- Gubataan ho’aan DPF konkolaataa keetii qulqulleessuuf gargaara
- Ibsaan DPF kee yoo ife, tarkaanfii fudhachuu qabda
- Active Regen uumuudhaaf motora haala cimaan oofi (dirqama miti)
- kun yoo furuu dide, Parked Regen eegali
- Kunillee yoo furuu dide, konkolaataan kee tajaajila akka argatuuf ol galchi
5. Kutaalee Motoraa kanneen DPF irratti Dhiibbaa Qaban
Qabxiiwwan Ijoo
- Rakkoowwan DPF ittisuuf itti fufinsaan kutaa motorichaa mara eegi
- DPF kee waliin rakkoo yeroo-hunda kan qabdu yoo ta’e, rakkoowwan biroof kutaalee biroo motora keetii caqasi
6. Suphaa Qarshii Qusatu
Qabxiiwwan Ijoo
- dhimmuuwwanii fi fayyadama dhangala’aaf motora kee guyyaa hunda caqasi
- Kanneen kana beekuu kee mirkaneeffadhu:
- sagantaa suphaa itti-fufaa konkolaataa keetii
- konkolaataan kee ogeessa mekaanikii clean diesel yommuu barbaadu
- Rakkoo kamillee hatattamaan furi!
7. Qulqulleessawwanii fi Bakka-buusawwan DPF
Qabxiiwwan Ijoo
Yoo xiqqaate waggaatti al-tokko ogeessi mekaanikii DPF akka qulqulleessu yookiin bakka-buusu taasisi
Qulqulleessawwan DPF
Ogeessi mekaanikii kana akka godhu mirkaneessi:
- DPF Cleaning History Sheet akka guutu
- DOC fi SCR akka caqasu kunis cufaminsaaf
- Rejenii Dhaabbachuun taasifamu akka godhu
Bakka-buusuuwwan DPF
Reconditioned fi Aftermarket DPFs:
- Rakasoodha
- Sirriitti hojjechuu yookiin dhiisuu ni mala
Beekumsa kee Qori
Sagantaa Kaardii Hirmaattoota ScRAPS
Hirmaattota ScRAPS qofaadhaaf:
Ati hirmaattoota ScRAPS jalqabaa 100 kanneen qormaata kana darban keessaa tokko yoo taate, qulqulleessa yookiin bakka-buusa DPF ‘dhaaf kaardii $500 fudhachuu ni dandeessa.
Viidiyoowwan kanneen haalaan doowwachuu kee mirkaneessi. Qormaatni kun kalaanderii ji’aatti al tokko qofa fudhatamuu danda’a. Fakkeenyaaf, Amajji keessa qormaaticha yoo fudhattee fi yoo hin darbine, qormaaticha irra deebitee fudhachuudhaaf hanga Guraandhalaatti eeguu qabda.
Gaaffiwwan yoo qabaatte maaloo 206-689-4057 bilbili yookiin bethc@pscleanair.org ‘tti imeelii ergi.
Galatawwan
Puget Sound Clean Air Agency ‘n nama hunda viidiyoon leenjii kun akka hojjetamu kan gargaaran galateeffachuu fedha, kunis konkolaachistoota konkolaataa viidiyoo walitti-fufaa kana keessatti argaman dabalatee, kanneen hojii-guddoo suphaa konkolaataa irratti ogummaa teekinikaa isaanii kennan, fi miseensota hawaasaa kanneen viidiyoo kana afaan hiikkaatiin gargaaran.
Haala-abbummeessa
Puget Sound Clean Air Agency ‘n biraandiiwwan yookiin oomishawwan murtaa’oo hin deggaru. Oomishniwwan biraandawoo kanneen viidiyoo kana keessatti mullifaman fakkeenyawwan barnoota qofaaf dhiyeeffamanidha akkasumas viidiyicha keessatti dabalamuun isaanii Puget Sound Clean Air Agency ‘n deggersa akeekame miti.


text:
Erga yeroo dheeraadhaaf beelamni geggeeddaramaa fi hidhamtootatti taphatamaa turee booda, abbaan alangaa mootummaa Federaalaa, Baqqalaa Garbaa fi Oromoota mormii nagaan wolqabatee hidhaman irratti himannaa yakka shororkeessummaa bane. Kuni ta’uun isaa oduu raajii miti hedduu keennaaf. Kanuma eeggamee fi himannaa kana duras Oromoon kumaatamni ittiin adabameedha. Kan nama ajaa’ibu, garuu, yeroo Oromoon dammaqe, daangaa hanga daangaatti socho’e; ammas gaafiin ummataa sirrii ta’uu mootummaan amane kanatti, ummata kakaasuu, badii lubbuu fi qabeenya irra gaye hundaaf Baqqalaa Garbaa fi kanniin isa waliin himataman hunda itti gaafatamaa godhuu isaaniiti.
Yakki Baqqalaa Garbaa, Dajanee Xaafaa, Gurmeessaa Ayyaanoo, Aaddisuu Bullaallaa fi hoogganoota Oromoo biraa irratti baname hedduu kolfisiisaadha. Shororkeessummaa kan ta’e Baqqalaan Jawaar faa waliin mul’atuu fi kaameraa OMN fundura dhaabatuudha. Inni biraa, Doolaara 500 fi 400, kan yakki shororkeessummaa guutuu Oromiyaa keessatti ittin geggeeffame jedhame, biyya alaa irraa fudhatuudha. Doolaara 900’n maaltu akka hojjatamuu malu isinumti tilmaamaa! Jarreen kanniin fannisuu fi qabsoo Oromoo gaafii haqaa irratti hundaaye karaa balleessuu waan barbaadaniif qofa Baqqalaa fi Jawaariinis miseensota ABO godhanii gadi kaayan. OMN’s miidiyaa ABO’ti, akka himannaa yakkaa abbaan alangaa biyyattii Baqqalaa faa irratti banetti. Ammas, OMN irratti mul’achuu fi Facebook’n chat gochuun shororkeesuummaa ta’eera. Bilbilaan firaa fi Oromoota biyya alaa jiraatan dubbisuu fi waa’ee biyyi keessa jirtu irraa odeessuunis akkasuma.
Meeqa keessan kan himannaa yakkaa barattoota Yunivarsiitii Finfinnee (YFF) fundura Embaasii Ameerikattii hiriira geggeessan irratti baname hin ajja’ibsiifne? Dhala Oromoo irratti himannaan akkasii yoo banamu isin hin gaddisiisnee? Himannaan abbaa alangaa kan raga baye barattoonni kunniin sagalee isaanii dhaggeessisuu fi Oromoo idoo hundatti ajjeefamu, hidhamuu fi saamamuuf dubbachuun alatti yakki hojjatan tokkos kan hin jirre ta’uu isaati. Akka hedduu keennaa usanii barachuu fi jiraachuu ni danda’an ture; Irra salphaanis kanuma. Jaalalli saba isaanii garuu dhiibee daanditti isaan baasee akka barnoota dhabanii fi mana hidhaatti hadhaa jireenyaa dhadhaman isaan taasise. Seenaan isin haa yaadatu!
Mootummaan waan heddu tarreessus, ammas ragaa qaba jedhaa odeessus; ija Oromoo fi kanniin amala mootummaa kanaa beekan biratti himannaan yakkaa Baqqalaa faa irratti baname sobaa fi waan jeefa hin qabneedha. Egaa Baqqalaan faati himannaa shororkeessummaa isa akkanaa kanaan miila sakaalamanii, mirga isaanii guutummatti sarbamanii dukkana mana hidhaatti gatamani. Diraamaa kijibaan kan isaan saba, maatii fi jiruu isaanii akka dhaban taasifaman. Yo Baqqalaan faati, ijaa addunyaa funduratti yakka akkanaan himataman, Oromoo Salaalee hanga Mooyyalee, Mandii hanga Jaarsootti jiran ,kanniin sochii #OromoProtests irratti hiramaataniif daandii fi mana isaaniiti guuramaa hidhaman hunda kan eeggatu ykn mudataa jiru maal akka ta’e tilmaamuun eennuufuu rakkisaa hin ta’u. Lammii keenna (Baqqala Garbaa hanga kanniin baadiyaa addaddaa kessatti hidhamanii dararamaa jiraniitti) yoo kijibaan itti taphatamuu fi jireenyi isaanii saamamu arguun baay’ee gaddisiisaa fi onnee madeessaadha. Yeroo akkanaatti woliif birmachuu dhabuun haala hammeesse, akka jarattiin nutti albaatu taasise.
Mootummaan kuni ija sooqiddaan miicatee, qaanii waan jedhamu tokko fixate maaliif Oromoota yakka gurguddaan himate? Maaliif hidhaa woggoottan hedduun isaan adabuuf murteeffate? Baqqalaa Garbaa fa’aa mana isaaniitii guuree erga hidhee yeroon dheeraadha. Garuu, himannaa tokko osoo irratti hin banne baatii hedduf mana hidhaa isaan tursiise. Ragaa kijibaa taatu yeroo hidhanii kaasanii harkaa qaban ture. Torbaan tokkottis uumuun isaan hin rakkisu ture; muuxxannoo ganna 25 itti qaban waan ta’eef. Yeroo dheeraadhaaf himannaa osoo hin banin akka turaniif kan isaan dirqe qilleensa siyaasaa biyya keessaa fi alaati- kallattii sochii #OromoProtests fi haala biyyoota alaa. Haala kana ilaalaa fi xiinxallaa turete, Woyyaaneen. Himannaa yakkaa kana fakkaatuun gadi bayuun isii kan argisiisu Woyyaaneen hubannaa fi amantaa sochiin fincila diddaa gabrummaa Oromoon geggeessaa ture laaffate jedhu irra gayuu isiiti. Kana booda humni Baqqalaa fi barattoota mana hidhaatti dararaman hiiksisuuf tattaafatu, mirga isaaniif dubbatu hin jiru amantaa jedhu irra gayaniiru fakkaata. Egaa yaanni isaanii gara tuffiitti luuccayuu isaati kan akka afaan guuttatanii, sagalee olqabatanii gurra Oromoo hundaa irratti yakka kijibaa akka dubbisaniif onnee kan isaaniif kenne.
Baatii shanan dabran keessatti namoota kumaatamatu nubiraa qabamee manniin hidhaatti dagatame. Hidhuun qofti kan isa hin quubsine, mootummaan Woyyaanee, namoota hidhe daran dararuu fi jiruu isaanii mana hidhaa akka godhataniif qophii xumuruu isaati kan himannaan yakkaa qabatee gadi baye mul’isu. Haala kana kessatti maal maal godhutu danda’ama, garuu? Tokkoon tokkoo keennaa dirqama baadhannee fi bayuu qabnutu jira. Dirree waraanaatti qabsaayaan tokko yoo nama biraa kunfu ykn madoo ta’u inni hafe dirqama reeffa qabsayaa kufee ykn isa madaaye kaasuu fi adda woraanaa irraa duubatti geessuu qaba. Qabsoon karaa nagaas balaa fi rakkoo mataa isii qabaachuun ifa. Namni fundura namaatti ajjeefama, madaaya. Akkasumas hidhama; gidiraa gargagaraaf saaxilama. Kan gaafii haqaa qabatee mirga isaaf daanditti baye hundi, yoo giiten dhufte, woliif birmachutu irraa eeggama. Dirree irratti wolgatanii dhessuun, mana hidhaa fi siree hospitaalaa irratti wol-irraanfatanii jireenya dhuunfaa geggeessuun gaafii qabannee baaneefis deebii hin argamsiisu, injifannoo hawwinuttis tasa nu hin geessu. Har’as dheessinu boru hidhamuu fi doorsisamuu jalaa nu hin baasu. Gabrummaa barabaraa jala akka jiraannu kan nutaasisu. Hunda caalatti, wolirratti du’uu dhabuu fi isa hidhame hidhaa baasuuf ijibbaata godhuu dadhabuun fokkisaa fi seenaas xureessaadha.
Wantoonni ciminaa fi jabinni qabsoo Oromoo fi hoogganoota isaa, sochii #OromoProtests jechuu kooti, ittiin madaalamu keessaa inni tokko, tarii guddichi, hujii fi yaali nuti yoo jaallan nubiraa kufanii fi hidhaman goonuun madaalama. Altokko daanditti erga baanee, hidhaan jabaatte, ukkamsaan hammaatte jennee duubatti dheessuu bira dabrinee kanniin kumaatamaan qabamanii mana hidhaa addaddatti darbaman hunda yoo kan dagannuu qabsoo eegalle ni laafisna, dhiiga gootota qabsoo tanaaf kufanii, madaayanii bilaasha goona. Bara mara isaan nu adamsaa; nuti ammo booyaa, gaddaa, garaa gubataa fi mataa hooqataa jiraachutti nugeessa. Qabsoon murannoo gaafatti. Ammatti murannoon hunda keennaa, gatii fedhes yoo kan nukkaffalchiisuu, mootummaa kanaan Oromoo ajjeestee hin galtu, mana hidhaatti itti cuftee irra hin teettu, Agaaziin nuhinbulchituu ta’uu qaba. Yoo kana goonu balaa nurra gayuu malu tooftaa addaddaatti dhimma bayuudhaan hir’isuun ni danda’ama. Hidhamuu fi ajjeefamuu irraa guutummatti baqannee Oromiyaa bilisoomsuu mitii Baqqalaa Garbaa mana hidhaati gadi lakkisiisuun waan hin fakkaanne ta’uu hundi keenna hubachuu qabna. Itti haa yaannuu!
Woyyaaneen mana hidhaa Maqalee cabsiteeti kan namoota isii baaste, bara durii. Nuti daanditti baanee iyyiinsaan gurraa Woyyaanee duuchuu, mirgaa fi bilisummaa namoota nubiraa hidhamaniif dubbachuu, akka qarriffaa Woyyaanee keessaa bayaniif dhiibbaa barbaachisu hunda gochuuun akkamitti nutti ulfaata? Jaallewwan kumaatama (barataa, daldalaa, barsiisaa fi qotee bulaa) mana hidhatti dagannee ufii keennaa barachuu fi jiruu nagaa geggeeffachuun qaanessaa fi seenaa xureessaa hin ta’uu? Qabsoon mirga gonfachuu fi haqa ufii tikafachuu bifa kanaan biyya kamuu keessatti hin geggeeffamne. Biyaa keenna keessatti bifa kanan wanti geggeefamuuf tokko hin jiraatu. Wolgataa fi mana hidhaatti woldagataa qabsoon geggeeffamu tokko hin jiraatu. Bifa kanaan qabsoon yoo qancare malee gara bilisummaatti hin tankaarfatu. Ummata hidhameef dubbachuu, qabsoo eegalmte akka itti fufiinsa qabaattu gochuu irratti shoorri hooganoonni Oromoo biyyaa fi biyya alaa jiran taphachuu qaban guddaadha. Hujiin hanga ammaatti jiru, gama saniin, quubsaa miti. Hujii abdachiisaan akka hojjatamuuf dhiibbaan kallattii hundaan hoogganoota irratti godhamuu qaba.
Barreessaa abdik12@gmail.com qunnamuu dandeettu.


text: Mootummaan Itiyoophiyaa, namoota siyaasaa hidhamanii jiran hiikuuf akka jiru fi mana hidhaa Maa’ikelaawii akka cufu ibsa kennuun isaa ni yaadatama. Bara 2006 mana-hidhaa Maa’ikelaawii qabamee mana hidhaa Maa’ikelaawii keessatti akka dararamaa ture ka dubbatu – dargaggoo Lammii Beenyaa waa’ee ibsa mootummaa kanaa fi jireenya inni mana hidhaa keessatti dabarse irratti haasofsiisee jira. Manni hidhaa gara waggoota 27f lammiwwan Oromoo fi lammiwwan biyyattii ka birootiif iddoo dararaa fi gidiraa tahee jiraate cufamuun waan gaarii dha. Garuu, kan sana bakka buusamu manni dararaa ka biraan magaalaa Finfinnee, bulchiinsa Aqaaqii, Kondomiiniyeemii Galaan biratti ijaaramaa jira. Sirnii fi qondaalonni isaa dararaa geggeessan hin jijjiiraman taanaan, manni cufamuun faayidaa hin qabu, jedha. Dhaggeeffadhaa .


text:
Waaqayyo dhugadhumaa? Waaqayyo dhugaa akka ta’e akkamiinan sirriitti beekuu danda’aa?
Gaaffii: Waaqayyo dhugadhumaa? Waaqayyo dhugaa akka ta’e akkamiinan sirriitti beekuu danda’aa?
Deebii: Waaqayyo dhugaa akka ta’e ni beekna sababni isaas inni karaa sadiitiin ofii isaa nuuf mul’iseera: Uumamaan, sagalee isaatiin akkasuma karaa ilma isaa, Yesus Kiristoos.
Karaan ittiin jiraachuu Waaqayyoo ittiin mirkaneeffannu salphaadhumatti waanta inni hojjeteedha. “Bifni isaa ijaan hin argamne; garuu humni isaa inni bara baraa waaqayyummaan isaa eergi biyyi lafaa uumamee jalqabee waan inni uume irratti qalbifatamee yaadatti argamuu ni danda’a; kanaafis waan itti qabatan hin qaban” (Roomaan 1:20). “Bantiiwwan waaqaa ulfina waaqayyoo himaa jiru, wanti bantii waaqaa jalaan mul’atus hojii harka isaa in labsa” (Faarsaa 19:1).
Yoo sa’atii harkaa bakkee keessatti argatte, inni akkuma tasa eessumatti iyyuu “mul’ate” jettee hin yaaddu yookiin inni yeroo hunduma jira jettee. Booca sa’atii harkaa irratti hundaa’uudhaan, inni kan isa booce akka jiru yaadda. Garuu addunyaa nannaa keenyaa kanaaf dogoggoramaleessummaa fi booca guddaatu caalaatu jira. Lakkaa’uun yeroo kan inni irratti hundaa’ee sa’atii harkaa keenya irratti utuu miti, garuu hojii Waaqayyoo irratti- naanna’uu lafaa yeroo hundumaa irratti. Wayyabni saxaxa guddaa agarsiisa, inni kunis kan saxaxe guddaan akka jiru falma.
Ergaa icitiin dabarfame yoo argatte, ergaa icitii isana cabsuudhaaf yaalta. Tilmaammiin kees kan ergaa kana erge kormeen tokko akka jirudha. Ergaa iccitiin DNA akkam walxaxaadhaa kan nuyi lubbiyyoo (cell)qaama keenyaa hundumaa keessatti baannee jirru? Walxaxaa ta’uun fi barbaachisummaan DNA ergaa iccitii ta’ae kan dabarse barreessaan kormeen tokko akka jiru hin falmuu?
Waaqayyo adunyaa ijaan ilaalamu kana walxaxaa fi kan gaariitti sirroofte duwwaa godhee hin uumne; hawwii wanta bara dheeraa booddee ta’u beekuus gara namaa keessatti kaa’eera(Lallaba 3:11). Sanyiin dhala namaa ijaan arguu caalaa jireenyaaf caalaan akka jiru akkaataa waanta tokko itti hubatani wajjin dhalate, aadaa biyya lafaa kana caalaa jireenyi caalu akka jiru. Bara baraaf kan nutti dhaga’amu kan mataa isaa mulisa yoo xiqqte karaa lamaan: Seera tumuu fi waaqaeffannaa.
Uummanni kami iyyuu seenaa keessatti seera safuu amma ta’e kan ulfina qabeessa ta’e qaba, karaa nama dinquudhaan adaa fi adaa gidduutti kan walfakkaatan. Fakkeenyaaf, yaadi jaalalaa guutummaatti kan kabaja qabuudha, garuu immoo hojiin sobaa guutummaatti kan faradamedha. Safuun waliigalaa kun-hubannoon hamaa fi gaarii kan addunyaa guutuu- safuu kan qabu olaanaa kan ta’e kan waa gargar baafachuu akkasii nuuf kenne akka jiru agarsiisa.
karaa tokkichaan, namoonni guutumma addunyaa irra, adaaf xiyyeeffannoo utuu hin laatin, yeroo hundumaa sirna waqeeffannu walitti dhufeenya qabu qabu. kan waaqeffammu tarii gara gara ta’uu danda’a, garuu “humna olaanaan” namatti dhaga’amuun kan ganuu hindanda’amne kutaa nama ta’uuti. Waaqeffannaaf fhediin waanta tokko gochuu keenyaa dhugaa Waaqayyo “akka fakkenyaa isaatti” nu uumuu isaatii wajjin walii gala (Seera Uumamaa 1:27).
Waaqayyos mataa isaa karaa sagalee isaa, Macaafa Qulqulluu, nutti mul’iseera. Caaffata qulqullaa’oo keessatti, Waaqayyo akka dhugaa ofiin kan of mirkaneessutti kan kaa’amee jiru (Seera Uumamaa 1:1; Seera Ba’uu 3:14). Namni tokoo seenaa mataa isaa yeroo barreessu akka jira tiretti of mul’isuudhaaf yeroo isaa hin balleessu. Akkasuma Waaqayyo macaafa isaa keessatti ofii isaa jiraachuu isaa mirkaneessuudhaaf yeroo isaa hin balleessu. Amanlli jireenya jijjiru kan Macaafa Ququlluu, amanamummaa isaati, dinqiin barreeffamuu isaa duukaa turanis ariifannaadhaan ilaaluu mirkaneessuudhaaf ga’adha.
Karaan sadaffaan Waaqayyo ofii isaa mul’ise karaa ilma isaa, Yesus Kiristoos (Yohaannis 14:6-11). “Sagalichi jalqaba waan hundumaa dura ture; sagalichi Waaqayyo bira ture sagalichi ofii isaa Waaqayyo ture. sagalichi nama foonii ta’ee nu gidduus buufate. Ulfina isaa isa ayyaanaa fi dhugaadhaan guutames argine ulfinni isaas isa ilmi tokkichi abbaa isaa irraa argatu ture (Yohaannis 1:1,14; dabalataanis Qolaasaayiis 2:9 ilaali).
Jireenya dinqisiisaa Yesuus keessatti, Inni seera kakuu Moofaa giuutumma isaa sirriitti eegee raajii Masihicha ilaalchisee dubbatames raawwatte (Maatewoos 5:17). Gaarumma lakkoofsaan gararraa fi mallattoo nama duratti hojjete ergaa isaa mirkaneessuu fi waaqayyummaa isaatiif dhugaa ba’uudhaaf (Yohaannis 21:24-25). Achumaan ajjeefamuu uisaa guyyaa sadii booda, du’aa ka’e, dhugaa namoota dhibbeentaan lakkaa’aman kan ijaan argan (1 Qorontoos 15:6). Galmeen seenaa “mirkaneeffannoodhaan” kan guuteedha. Akkuma ergamaan Phaawuloos jedhetti, “kana hundumaa keessaa waanta suuqatti hojjetame waan hin ta’iniif” (Hojii Ergamootaa 26:26).
Yeroo hundumaa kan shakkan akka jiran ni yaadna Waaqayyoon ilaalchisee yaada mataa isaanii kan qaban kana ilaalatees haaluma kanaan raga ni dubbisna. Ragaan ammamii ilee kan jara hin amansiifne namoonni murtaa’an jiraatu (Faarsaa 14:1). Hundu amantiidhaan gara isaatti dhiyaata (Ibroota 11:6).
English
Waaqayyo dhugadhumaa? Waaqayyo dhugaa akka ta’e akkamiinan sirriitti beekuu danda’aa?


text:
Finfinnee, Fulbaana 30,2011(FBC)- Waggaa waggaadhan Fulbaanni 30 guyyaa fayyaa sammuu addunyaa ta’eet kabajama.
Guyyichi Ityoophiyaatti mata duree “Dargaggootaa fi fayyaa sammuu, addunyaa jijjiirramaa jiru keessatti” jedhuun kabajamaa jira.
Haalli sammuu keenyaa umrii waliin jijjiirramaa kan deemu yammuu ta’u, hojiin sammuutis bifuma kanaan dabalaa fi geeddaramaa deema.
Sammuun keenya rakkoo fayyaa fi umriirraa kan ka’e miidhamuu mala.
Haata’uutii fayyaa samuu keenyaa eeggachuu ni dandeenya;
1. Sochii qaamaa hojjechuu
Dhiigni ooksijiinidhaan guutame gara sammuu keenyaa akka deddeebi’u, hiddoonni dhiigaa akka baay’atanii fi sammuun keenya hojiisaa sirnaan akka hojjetu deeggara.
Seelonni narvii haaraan akka guddatanis ni gargaara. Kun ammoo qunnamtiin qaama sammuu keenyaa akka jajjabaatan tumsa.
2. Soorrata sirreeffachuu
Soorrata mijataa fi madaalawaa nyaachun fayyaa qaama keenyaf barbaachisaadha.
Qurxummii, fudraa fi mudraa, lawzii, nyaata prootiinii qabu nyaachun fayyaa sammuutif murteessadha.
3. Dhiibbaa dhiigaa fi ammeentaa sukkaara dhiiga keessaa
Dhiibban dhiigaa fi dhibeen sukkaaraa sammuu keenya ni miidhu.
Kanaaf saaxilamummaa keenya ittisuu, haala jireenya keenyaa salphisuu, sochii qaamaa taasisuun murteessadha.
4.Tamboo xuuxuu dhaabuu, alkoolii hir’isuu, dhiphina hir’isuu fi nyaata sirreeffachuun barbnaachisaadha.
5. Miirarra keessa galuurraa fagaachuu
Waanuma salphaadhan aaruu, baay’isanii dhiphachuu fi mukaa’uu dhaabun murteessadha.
6. Hariiroo hawaasummaa
Hariiroo gaarii namoota waliin qabaachun fayyaa samuu keenyaf barbaachisaadha.
Maddi; www.health.harvard.edu
Comments
Loading...


text:
Baatii Fulbaanaa keessatti Wixata jalqabaa kan ta’e – guyyaan har’aa, as Yunaayitid Isteets keessatti, guyyaa hojjetootaa, kan qooda hojjetoonni, dinagdee biyyattiif gumaachan itti yaadatamu ta’uun ayyaaneffamee oole.
Dhiibbaa Waldaalee hojjjetootaa biyyattiin godhameen, bara 1894 irraa eegalee ayyaaneffamuu jalqabe, guyyaan hojjetootaa kun. Hojjetoota warshaalee waldootaan gurmaawaniin hiriirawwan geggeessamaniin ayyaaneffama – guyyaan kun.
Baatiilee soddomman dabran kana keessa, teknoolojii fi dinagdee addunyoomsuun babal’ataa deemuu irraa kan ka’e lakkoobsi miseensota isaanii gad bu’aa deemuu isaa dubbatu – waldaaleen hojjetootaa.


text:
Finfinnee, Fulbaana 21,2011(FBC)-Itti gaafatmaan dhaabbata Teesilaa kan ta’an Eelon Mask ergaa fuula tiwiitariin dabarsaniin Doolaara miliyoona 20 adabaman.
Eelon mask mana murtiin kan adabaman yoo ta’u,guyyoota 45 keessatti aangoo gadilakkisuu akka qaban murtaa’era.
Waggoota Sadiif dhaabbaticha hogganuuf dorgomuu akka hin dandeenyes dhorkamaniiru.
Adabbii hoggantichaa maleesa dhaabbatichi adabbii Doolaara walfakkaatu adabameera.
Adabbiin kun kan irratti darbeef ji’a hagayya darbe Doolaara Miliyoona 420 kan dhuunfaa isaanii godhachuuf ergaa dabrsaniini.
Ergaa tiwiitariin darbe hordofuun gabaan aksiyoona dhaabbatichaa kan ol ka’e yoo ta’u,gadi deebisuuf dirqisifamanii turan.
Mask dhalataa Afrikaa Kibbaa yommuu ta’an, qabeenyi isaanii Foorbiisin galmaa’e Doolaara biliyoona 19.7 yoo ta’u, addunyaa irraa qabeenyan sadarkaa 25ffaa irra jiru.
Madda: BBC
Comments
Loading...


text:
Finfinnee, Onkololeessa 1,2011(FBC)- Koorporeeshiniin Misooma Paarkota Indaastirii marii qooda fudhattoota waliin hojjechuu isa dandeessisu gaggeesse.
Koorporeeshinichi Ministeera Misooma Magaalaa fi Manneenii, Ministeera Indaastirii, Ministeera Dhimma Hojjeta fi Hawaasummaa, Ministeera Geejibaa fi qaamolee biroo dhimmi isaan ilaallatu waliin mari’ateera.
Paarkonni indaastirii ijaaramanii fi ijaarsarra jiran guddina biyyaatif ga’ee olaanaa waan qabaniif, qaawwa odeeffannoo fi waliin hojjechuu furuun sirnaan faayidaarra oolchurratti waliigalameera.
Comments
Loading...


text:
Finfinnee, Fulbaana 25,2011(FBC)- Basaastonni Chaayinaa dhaabbilee Ameerikaa Aappilii fi Amaazoon burjaajun himame.
Bluumbarg akka gabaasetti daatan dhaabbilee Ameerikaa Aappilii fi Amaazoon dhaabbilee basaasaa Chaayinaatin burjaaja’aniiru.
Burjaajjin daataa kan qaqqabe suuppar maaykiroo koompiyuutara dhaabbatichaarratti akka ta’es gabaafameera.
Haata’uutii Aappil, Amaazoonii fi dhaabbanni teeknooloojiin isaa burjaajjiif saaxilameera jedhame Suuppar Maaykiroon odeeffannoon Bluumbarg gadhiise dhara jedhaniiru.
Bluumbarg gama isaatin gabaasicha hojjechuu isaatin dura dhimmicharratti qorannoo waggaadhaa olii gaggeessaa turuusaa eerera.
Akka gabaasichaatti dhaabbileen federaalaa 30 basaasa dhaabbilee Chaayinaatif saaxilamoodha.
Dhaabbileen nageenyaa fi basaasaa Ameerikaatis dhimmicharratti akeekkachiisa laachaa turaniiru.
Ministeerri Dhimma Alaa Chaayinaa gama isaatin dubbichi soba ta’uu ibsee, saaxilamummaan burjaajjii teeknooloojii rakkoo biyyoota hundaa ta’uu kaasera.
Maddi; BBC
Comments
Loading...


text:
Gamtaa Biyyoota Arabaa irraa Ministeeronni haajaa alaa biyoota jahaa “Biyyoonni addunyaa Bulchiinsa Falasxiiniif magaalaa guddoo isii Alquds/Jerusalem waliin beekkamtii” akka kennaniif waamicha dabarsan. Gamtaan biyyoota Arabaa Alqudsi ilaalchisee December 9 walgahii ariifachiisaa yaamee tureen labsii Donaald Traamp balaalefachuun isaa ni yaadatama.
Walgahii san irratti Koreen dhimma kana hordofu ministeerota haajaa alaa biyyoota jahaa, Urduun, Sa’udii, Masri, Emreets, Morokoo fi Falasxiin irraa hundeeffame. Haaluma kanaan koreen kun Sabtii hardhaa Urduun magaalaa Ammaan keessatti walgahii adeemsisaniin, dhiheenyatti Kora waliigalaa yaamuudhaaf haalduree barbaachisan mijeessuuf marii jalqabaniiru.
Ministeerri haajaa alaa Urduun Ayiman Safadi akka jedhetti , Koreen Gamtaa biyyoota Arabaa irraa hundaaye kun labsii Traamp bu’a dhabsiisuudhaaf karoora baase keessaa tokko, daangaa bara 1967dura ture irratti hundaa’uun, dhaabbanni mootummota gamtoomanii Bulchiinsa Falasxiin Magaalaa guddoo isaa Alquds waliin beekkamtii guutuu akka kennuuf wixinee labsii kan qopheessaa jiru tahuu hime.
Karoora kana walgahii waliigalaa gamtichaa xumura ji’a kanaa gaggeeffamu irratti kan dhiyeessan tahuu gabaasni Aljaziira ni ibsa.
Comments
Loading...


text:
Dubartii bilbila abbaa manaa ishee eeyyama malee ilaalun hidhaan adabamte
Finfinnee, Fulbaana 30,2011(FBC)-Araba Emmeretota Gamtoomaniitti dubartiin takka bilbila abbaa manaa ishee eeyyama malee ilaalun hidhamuu ibsame.
Manni Murtii biyyattii himata abbaa manaa dhaggeeffachuun hidhaa ji’a Sadiin haadha manaa adabe.
Suurawwan fi ergaawwan bilbila isaa keessa jiru gara bilbila isheetti dabarfachuutu himataan ibseera.
Ragaalee kanneen bilbila isaa keessaa kan dabarfatte halkan yeroo inni rafee turetti ta’uu himataan mana murtii hubachiisee jira.
Dabalataanis odeeffannoo fi ragaalee dhuunfaa isaa hiriyoota isheetii qooddee jirti.
Haati manaas dhimmicha irratti mana murtii yeroo hubachiistu kanaan dura dubartii biraa waliin yeroo odeeffannoo wal jijjiiran irra gahuu himtee jirti.
Manni murtii bitaa fi mirga dhaggeeffachuun, abbaan manaas ta’ee haati manaa eeyyama malee bilbila walii bananii ilaaluu seerri biyyattii waan daangeessuuf seera kana darbuun himatamtuun hidhaa ji’a Sadii akka adabamtu murteessee jira.


text:
Furmaata Dargaggeessa Badee
Torbaan darbee dargaggoonni akkamitti fi maaliif karaan akka jalaa bade eerre turre. Har’a immoo Insha Allah, nama karaan jalaa bade akkamitti akka karattı akka deebi’uu danda’u ilaalla. Dhugumatti, ilmi namaa sababa adda addaa irraa kan ka’e dukkana jireenyaa keessatti baduun jireenya gadadoo gaggeessu danda’a. Namni tokko jireenya ofii moo’atuuf, gammachuu fi milkaa’inna argatuuf gaafilee armaan gadii deebiisuuf tattaafachuu qaba. Isaaniis:
- Ani Eessarraa dhufee?
- Maaliif as jiraadhaa?
- Garam deemaa jiraa?
Gaafilee sadan kanniin erga deebisneen booda gaafiwwan armaan gadii itti dabaluun waa’ee jireenya teenya ni qoranna.
- Imala kiyya eessarraa jalqabuun qabaa? Yookiin ka’uumsi kiyya eessaa?
- Akkamitti imala (adeemsa) kanarra deemuu danda’aa?
- Ga’uumsi kiyya eessaa?
Gaafilee sadaan dhumaa kanniin barruu ‘Fiixee Gaarummaa irra Ijjachuuf’ jedhu jalatti ilaalle jirra. Kanaafu, yeroo lama irra deebi’uun hin barbaachisu.
Amma gaafiwwan sadan jalqabaa haa ilaallu.
‘Ani eessarraa dhufee?’- Takkuu gaafii kana of gaafannee beeknaa sila? Eessarraa akka dhufne sirritti qoranne beeknaa sila. Namni gaafi kana sirritti yoo deebisee gaafileen itti aanan lamaan salphoodha. Gaafiwwan kunniin hundee jireenyati jechuun ni danda’ama. Namni gaafiwwan kanniin deebisuu dadhabe jireenyi itti dukkanoofti. Eessarraa akka dhufne yoo beekne maaliif akka uumamne ni beekna. Maaliif akka uumamne erga beekne garam akka deemaa jirru ni barra.
Garuu eesarraa dhufnee? Maalirraa uumamne? Gaafii kanaaf deebii gahaa essarraa argannaa? Sammuu keenya fi kitaabni namni kamu barreesse deebii quubsaa nu kennuu hin danda’an. Kanaafu, maddi deebii kana irraa argannu murteessadha. Namni eessarraa akka dhufe ykn maal irraa akka uumame, maaliif akka uumame fi garam akka deebaa jiru deebii gahaa fi ifaa kan nuu kennu Kitaaba Rabbii kan ta’ee Qur’aana haa banannu.
“(Rabbiin) kan waan hundaa uumama isaa miidhagse fi uumama namaas dhoqqee irraa jalqabeedha. Sana boodas sanyii isaa mi’oo bishaan laafaa ta’e irraa godheedha.
Sana boodas isa wal qixxeesse ruuhii (uumaa) isaas isa keessatti afuufe. Dhageetti, argaa fi qalbii isiniif taasise. Xiqqooma galateefattu.
“Sila yeroo (duunee) dachii keessatti banne, dhugumatti uumaa haarawaa ni uumamnaa?”jedhan. Dhugumatti isaan qunnamtii Rabbii isaanitti kafaroodha.” Suuratu As-Sajdah 32:7-10
Keenyatota kana keessatti ilmi namaa maalirraa akka uumame haala ifa ta’een kaa’a. Namni maalirraa akka uumame osoo beeku lamuu deebifamu (kaafamu) gana (itti kafara). Copha bishaan dhiira fi dhalaa san irraa ofii of uumee moo Rabbitu isa uume? Copha bishaan san irraa eenyutu gara dhiiga ititaatti jijjire, ergasi gara muraa foonitti ergasi muraa fooni san irraa lafe, lafee san immoo foone itti uwwise? İja, gurra, qalbii fi qaamonni garagaraa eessaa dhufan? Bishaan copha san irra harki lamaan, qubbiin dheerinni isaanii wal taran, lukni isaa eessaa dhufan? Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jechuun ilma namaa gaafata.
“Sila isaan odoo wanti isaan uume hin jirree uumaman moo isaanumatu uumtootaa?
Yookiin samii fi dachii uumanii? Lakkii, isaan hin dhugoomsan.” Suuratu Ax-Xuur 52:35-36
Namoonni bishaan cophaa kana irraa akkanumatti argaman moo ofii of uuman? Namtichi qaama saalaa keessatti bishaan cophaa erga dhangalaasen booda wanta gadaamessa keessatti adeemsifamu dubartinuu mataan ishitu quba hin qabdu. Ilmi namaa Rabbii akkanatti bishaan copha kanarraa lukaa harka, gurraa ija, qaamolee keessaa alaa lakkawamee hin dhumne uume akkamitti didaa? Akkamitti itti kafaraa? Erga du’een booda lamuu hin kaafamu jedhe akkamitti mormaa? Rabbii akana jedha:
“Sila ilmi namaa akka Nuti bishaan saalaa irraa isa uumne hin arginee? Yeroma san inni mormaa ifa bahaa ta’ee argama.
Fakkeenya Nuuf godhee, uumama isaa dagachuun, ‘Lafeen erga bututteen [booda] eenyutu ishii jiraachisa?’jedha.
‘Isa yeroo jalqabaa ishee uumetu jiraachisa.’ jedhi. Inni uumama hundaa beekadha.” Suuratu Yaasin 36:77-79
Copha bishaani irraa uumamu isaa dagatee, ‘lamu hin jiraachifamu’ jedhe ilmi namaa morma. Mormii akkam fokkatu, kan ragaa fi deebii quubsaa hin qabne! Guyyaa itti du’uu kan hin beekne lamuu deebifamu dhabuu akkamitti beekee? Akka yaada keenyattu, wanta hin jirre uumutu salphaadha moo wanta erga uumame booda bade deebisutu salphaadha? Wanta hin jirre haarawa uumuu caalaa wanta bade deebisanii uumutu salphaadha. Garuu Rabbii waa hundaa irratti danda’aa ta’eef kuni ulfaatadha wanti jedhamu tokkollee hin jiru. Wanta hundaa uumu fi kan bade deebisuun Isaaf salphaadha.
“Rabbiin wanta gaarii tokko hin uumu wanti Inni irraa uumu sakiifa (yartuu,gatiin isaa gadi bu’aa, faaydi kan hin qabne) yoo ta’e malee. Abbaa ilma namaa kan ta’e Aadamiin dhoqqee irraa uume, sanyii isaas bishaan saalaa ajaaya san irraa uume. Midhaanis erga biyyee keessatti torteereen booda biqilcha. Killee irraayis erga tortortee ajoofte booda caacutiwwan akkas babbareedan baasa. Ilma namaas yommuu lamuu kaasu lafeema torterte ykn bututte kanarraa deebisee kaasa.
Ilaalchi gara albuuda dadhabaa osoo hin ta’in gara Dandeetti Uumaa ta’uu qaba. (Gara dandeetti Rabbii ilaali malee gara albuuda dadhabaa kana jechuun lafe bututte ilaalun lamuu hin kaafamu jechuun hin shakkin, hin dhama’in.) ” Muntaqin nafsi min Talbiis Iblis fuula 72 irraa fudhatame.
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Namni maal irraa akka uumame haa ilaalu.
Bishaan utaalaa irraa uumame.
Jidduu dugdati fi qomaati kan bahu.
Inni (Rabbiin) isa deebisu irratti Danda’aadha.
Guyyaa iccitiwwan ifa bahan.
(Gaafas) humnas ta’ee tumsaan isaaf hin jiru.” Suurat Ax-Xaariq 86:5-10
Kanaafu, Rabbiin maalirraa akka uumamne akka ilaallu itti nu affeera. Maalirraa akka uumamne ilaalun kaayyoo kamiif akka uumamnee fi garam deemaa akka jirru nutti akeeka. Yommuu copha bishaan saalaa ilaallu, Guyyaa Qiyaama kaafamne wanta hojjataa turreef akka gaafatamnu nutti akeeka. Akkanumatti kaayyoo malee dachii tana keessatti hin uumamne.
Ammas Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Sila namni akkanumaan dhiifamu yaadaa? Sila inni bishaan saalaa kan dhangalaafamu irraa hin turre? Ergasii dhiiga ititaa ta’ee, [achi nama godhee] uumee guute. Isa irraas cimdii lama dhiiraa fi dhalaa taasise. Sila [Rabbiin akkas godhe sun] du’aa jiraachisu irratti danda’aa mitii?“Suura Al-Qiyaama:36-40
Dhugumatti lamu jiraachisuu irratti Rabbiin dhibbaan dhibbatti danda’aadha.
“Uumamni keessani fi kaafamni keessan akka lubbuu tokkittii malee hin taane. Dhugumatti Rabbiin Dhaga’aa, Argaadha.” Suura Luqmaan:28
Rabbiin taphaafi miti kan nu uume. Kaayyoo guddaaf nu uume. Kaayyoon sunis;
“Jinnii fi ilma namaa akka Ana qofa gabbaraniif malee hin uumne.” Suurat Az-Zaariyaat 51:56
Hojii hojjatan hunda, yaada fi miiroota Rabbii qofaaf yoo godhan jireenyi hundee madaallamaa irratti ijjaarramti. Ilmi namaa kan dhiphatuu fi rakkoo adda addaa kan arguuf sababa inni daangaa Rabbii darbuu fi Rabbiin ala wanta biraa gabbaruufi. Fedhii isaa, sheyxaana, namoota, addunyaa fi kan kana fakkaataniif gabra yeroo ta’uu jireenya daraara gammachuu hin qabne gaggeessa. Rabbii qofa gabricha ta’uun immoo sansalataa kanniin namarraa hiiku fi ba’aa namarraa buusun bilisummaa fi gammachuu dhugaa nama gonfachiisa. Namni hanga fedhe bilisummaa argadhe jedhe haa lallabuu qalbiin isaa Rabbiif gabra yoo hin ta’in gonkumaa bilisumma dhugaa hin arganne.
Kanaafu, deebii quubsaa gaafi tokkoffaa fi lammaffaaf hin argannee ree?
Gaafiin sadaffaan, gahuumsi keenya eessaa? Garam deemaa jirraa? Yoo sirritti itti xinxallinee deebiin quubsan keeyyatoota Qur’aana armaan olii keessatti kennamee jira. Gara deemaa jirru duunee kan bannu osoo hin ta’in lamuu kaafamuun hojii hojjataa turreef gaafatamna, hundii keenya gara Rabbii deebina. Osoo Guyyaan Qiyaama (Kaafamaa) jiraachu baate, silaa jireenyi tuni kaayyoo malee tan uumamte taati. Cunqursaa fi cunqurfamaan adabbii fi haqa isaanii osoo hin argatin akkanumatti kan hafan ta’aa ture. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) madaala haqaa dhaabuf Guyyaan Qiyaama akka dhuftu taasise.
“Dhugumatti Qiyaaman dhufaa jirti. Akka lubbuun hundii waan hojjatte mindeefamtuuf jecha ishee dhoksuuttin dhihaadha. Namni isheetti hin amaniin, kan fedhii isaa hordofe ishee irraa si hin garagalchin! (Yoo isa hordofte) ni baddaa.” Suuraa xaahaa:15-16
Yoom? Gaafi jedhuuf immoo Rabbi qofatu beeka. Tasa namarratti dhufti. Rabbiin rahmata Isaatiin namoonni akka amananiif mallatoolee Guyyaa Qiyaama agarsiisan baay’ee mul’isee jira. Namni uumama ofii, uumama ardii fi samii, mallatoolee Guyyaa Qiyaama agarsiisan iratti yeroo fudhate yoo xinxalle, Guyyaa Qiyaamatti amanuu fi itti qophaa’u irraa wanti duubatti isa harkisu tokkollee hin jiru.
Mallatoolee Guyyaa Qiyaama keessaa muraasni;
- Amanamummaa fi haqummaa dhabamuu fi qalbii namoota irraa haaqamuu
- Dubartoonni uffatanii garuu kan hin uffanne argamuu- cittuu uffataa ofirra keette waan uffatte fakkaatti. Garuu tan hin uffanne qullaa deemtudha. Wanti dur hin jirre kunoo amma argame.
- Sagaagalummaan babal’atuu
- Ajjeechan baay’atuu fi kkf dha.
Mallatoolee Guyyaa Qiyaama gurguddoo keessaa
- Masiih Dajjaal dhufuu
- Nabii Iisan (nageenyi isarratti haa jiraatu) bu’uu
- Ya’juuji fi Ma’ajuuj bahuu
- Aduun dhihaan bahuu fi kkf dha. Namni mallatoolee Guyyaa Qiyaama bal’innaan beeku barbaadu, kitaaba The End of The World By Muhammad Al-Ariifi dubbisuu danda’a.
Guyyaa Qiyaamatti amanuun uutubaalee imaana keessaa tokkodha. Mallatoolee baay’ee osoo arganuu Guyyaa Qiyaamatti kafaruun yookiin amanuu diduun, yakkaa fi adabbii guddatti kan nama geessudha. Rabbiin Olta’e akkana jedha:
“Isaan Aakhiratti (Jireenya Boodatti) hin amanne immoo adaba laalessaa ta’e isaaniif qopheessinee jirra.” Suura Al-Israa 17:10
Namni guyyaa Qiyaamatti yoo hin amaniin addunyaa keessatti akka fedhe ta’uun of balleessa. Yaanni “Boru kaafame hojii kootif adabama yookiin badhaafama”jedhu sammuu isaa keessa waan hin jirreef, akka fedhetti badii hojjachuun jireenya isa dhiphisa, gaddaa fi aaritti of darba. Rakkoo addunyaa tana keessatti isa muudatuuf garmalee aarun abdi kuta Guyyaa Qiyaama mindaa sabrii waan hin abdanneef. Hawwii fi abdii ofii meeshama addunyaa tanatti gabaabsa, wanti inni ijaan hin argine baay’ee fi gudddaa akka ta’ee gadi fageesse hin yaadu. Wantuma ijaan arguu qofa irratti xiyyeefata. Aakiraa immoo ni dida.
Namni guyyaa Qiyaamatti amanu immoo tasgabbii fi nageenyi itti dhagahama. Rakkoo fi daraara addunyaa tana keessatti yommuu muudatu mindaa sabrii fi adabbii Guyyaa Qiyaama yaadata. Daraaran addunyaa tanaa adabbii guyyaa Qiyaamatin wal bira yommuu qabamuu baay’ee xiqqaadha. Kanaafu daraara addunyaa tanaa irratti sabbaruun itti hin ulfaatu. Hojii gaariis yommuu hojjatuu mindaan guddaan boru akka isa eeggatu ni abdata. Hojii badaa irraas qaamota ofii eega boruu waan itti gaafatamuuf. Kuni hundii jireenya isaatti gammachuu fi tasgabbii itti facaasu.
Guduunfaa
Gaafilee tuutaa armaan olii of gaafachuu fi deebii quubsa argachuuf tattaafachuun jireenya keessatti akka gammadanii fi milkaa’an nama taasisa. Namni maalirraa akka uumame yoo dagate, maaliif akka jiraatu fi eessa deemaa akka jiru ni wallaala. Gaafilee kanniin deebii gahaa argachuun jireenya keessatti kaayyoo ifaa fi murtaa’a akka qabaatan nama taasisa, dhama’iinsa fi dukkana irraa nama baraara. Akka gudunfatti Rabbiin Olta’e copha bishaanii irraa nuu uume. Kana eenyulle ganuu hin danda’u. Yoo Rabbiin hin uumin eenyutu uume ree? Namni tokko mataa ofiitin copha bishaanii irraa nama guutu miidhagaa ta’uu danda’aa? Uumama keenya irratti xinxalluun maaliif akka uumamne deebii nuu laata (kenna). Rabbiin erga nuu uume taphaaf kan nuu uume osoo hin ta’in hanga addunyaa tana irra jiraannu Isa qofa gabbaruuf. Hundii keenya yeroon addunyaa tana irra turru yoo dhumatte gara Rabbii deebi’uun wanta hojjataa turreef herregamna. Nama amanee fi gaarii hojjateef Jannani qubannaa isaati. Kan kafaree fi badii raawwate immoo Jahannam teessoo isaati. Kaayyoo guddaa kana galmaan gahuuf Rabbiin wantoota dachii keessa jiran akka nu tajaajilan nuuf uume. Rooba samii irraa buusun midhaanii fi fuduraalef kuduraale garagaraa dachii irraa biqilchuun nu nyaachise.Rabbiin Olta’e akkana jedha:
“Mee waa’ee bishaan dhugdanii san naaf himaa. Sila duumessa irraa isintu buuse moo Nutu isa buuse? Odoo feenee ashaboo [kuraawaa] isa taasifna. Sila maaliif [Rabbiin] hin galateefanne?” Suuratu Al-Waaqi’a (56):68-70
Kanaafu, namni mallatoole kana hunda osoo arguu akkamitti Rabbitti kafaraa? Wanta fundura isaatti dhufu osoo hin beekin lamuu kaafamuun hin jiru jedhe kaada. Walumaagalatti, bishaan saalaa dadhabaa irraa uumamne, Isa qofa akka gabbaruuf Rabbiin nuu uume, dhumarratti immoo gara Isaa deebina. Rabbiin Olta’e addunyaa fi sheyxaanni akka nu hin gowwomsine fi kaayyoo keenyarra duubatti akka nu hin deebisne haala kanaan nu akeekachiisa.
“Yaa Ilmaan namaa! Dhugumatti waadaan Rabbii dhugaadha. Kanaaf, jireenyi addunyaa akka isin hin gowwomsine. Gowwomsan (sheyxaanni) waa’ee Rabbii akka isin hin gowwomsine.” Suuratu Faaxir 35:5
Hiikni Keeyyatoonni Qur’aana armaan olii, ‘Hiika Qur’aana Kabajamaa Afaan Oromooni’ fi Muhsin khan English translation irraa fudhataman.


text:
Sadaasa,22,2017
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
“Galgalli Harree Waraabessa” jedha Oromoon. Harreen utaaltes, guluftes gaafas Waraabessa baatus du’a ooltii? Duutummoo Waraabuu foonessuu dhiisaa? Kanumaaf uummanni keenya mammaake.
Waa malee hinjenne. Amma biyya keessa jiraannu keessatti cunqursaan saba keenya Oromoo fi saboota cunqurfamoo impaayera biyyattii irratti daran jabaatee jira. Cunqursaa sana ofirraa kaasuuf yeeroo uummanni waloodhaan gaara garbummaa dhiibu argaa jirra. Gaarri uummata jala dhaabataa? Gaarri uummataan dhiibamu jiguu hinafu. Qabsoon uummanni keenya humna afaan qawwee guutuutti hidhatee sochoo’u faana gochaa jiru qabsoo jabduudha. Galma nii ga’a. Nii injifanna!
Qabsoo kanaan hidda Wayyaanee kukkutee muka jabaa Tigiroonni abdattu TPLF gogksuutti jirra. Mukti gammoojjii saaramee fayyaa? Mukti Tigirootaa kunis haa badan fayyuu hindanda’u. Gogee golgolaa’uunsaa dhiyoodha. Amma baala buusuuf daandii qabeera. Gogee akka dhabamu shakkii hinqabnu. Uummanni keenya jabaa kan ofiin jedhee addunyaa raasuuf abbalaa ture sochoosuurra tortorse. Daraaraa garbummaa kutaa jira. Garbummaa biyyattii keessatti daraaraa jiru kun yeroo dhiyootti cita. Daraaraan cite firii hingodhatu.
Qabsoo uummata Oromoo galii isaa hankaaksuuf shirri wayyaaneen shiraa turteef qawween ishees dabballoonnishees dadhabaa jiru. Fala jabaa itti gargaaramaa turte
Keessaa Hidhaa, Ajjeechaa fi doorsisa ture. Ilmaan Oromoo kitilaan lakkaa’amanis ilkaan wayyaaneen nyaatamanii ajjeefamaniiru. Duuti qabsaa’ota haqaa garuu madaa bal’ise, booree wal horsiise; Wal hormaanni booree kutannoo uummataa dabale; kutannoon uummaatammoo garbummaa hongeessuuf adeeme. Amma carraa dhumaa qarqara hallayyaa itti Wayyaanee gatuu sanarra dhaabbatee jira Oromoon. Wayyaanee kana hallayyaa cinaan gahanii imimmaan isheef watwaannaa isheef har’aa garaa laafnee kan darbachuu dhiifnu taanan nii bayyanatti. Bayyanatteen immoo uummataa akka hinille beekamaadha. Kanaaf bayyanachiisuurra golgoleessuu, dhabamsiisuun deebii keessaa hinilaalamnedha.
Waan maraan yaaliin qabsoo dadhabsiisuu xaxamaa tureera ittis jira. Xaxaa sana damdamatee Oromoon qabsoo gadjabeessee taasise. Duula halagaan itti bante mara irra aanuuf kutannoo isaan bahee qabsoo jabaa taasise. Qabsoo gochaa jirru kana galmaan gahuuf du’aaf hidhaan, reebichi arrabni ayyaan laallattootaaf dabballoota wayyaanee akka duuba hindeebifne raagesse. Raagaa sanarra dhaabbatanii akka gaararraa bifa jijjiirrachuun jalqabe. Bifa jijjiirrannaan Wayyaanee kan uummata Oromoo dadhabsiisu akka hintaane ammas himuufiin barbaada.
Wayyaaneen ofumaan of waraanuun ishee gaafa nagaa ajjeeftee, nagaa hiite ture. Kana cinatti uummata xuqan malee nama hinxuqne Oromoo irratti kallattiin Waraana dhaabdee waggoota dheeraa gaafa irra sirbite eeboon of waraante. Waraansi isheen of waraante ishee tortore. Amma fooliin du’aa du’aa jedhuyyuu utuu jira ofiin jettuu funyaan qabsaa’otaa rukutaa jira. Waraansa of waraanteen damdamachuu akka hindandeenye waan hedduun argaa jirti. Kanaaf funyoon of hudhuu akka wayyuuf of keessatti waadaa waan ofiin galte fakkaata.
Funyoo Oromoo ittiin gaaguruuf qophaa’aa jirutu jira. Funyoon kun carraa lama fuudhee deema. Yookan wayyaane isa hidhee Mooyyee jala dhaabe fuudhee addunyaa kanarraa darba. Yoo dammaquu baannemmoo Oromoo gaaguruu mala. Haa ta’uu malee Funyoon wayyaaneen hidhaa jirtu akka ishee lubbuun dabarsu hubatuun barbaachisaadha. Funyoon kun maalii?
Funyoon uummata Oromoo gaaguruuf hidhamaa jiru maqaa “Foollee” jedhamuun adeemaa jira. Akkasuma maqaa ayyaan laallattoota qabsoo uummataatti utuu karaa deemanii itti goranii qabatee adeemaa jira.
1, Funyoon maqaa “foollee” kan abbaan gadaa ijaareen alatti caasaawwan basaasaa mootummaa wayyaaneetu ijaaramaa jira. Caasaawwan kunneen waajjiirri mataa mataatti aanaa mara keessatti dhaabbataafii jira. Jaroonni maqaa foolleen ijaaraman kunneen qabsaa’ota fakkaatanii qabsaa’ota funaanuuf muuxannoo fudhataa jiru. “Fira fakkaatee Cululleen allaattii nyaata” jedha Oromoon.
Jaroonni kunneen eenyu akka qabsoo gaggeessaa jiru addaan baasu. Caasaa Qeerroo Bilisummaa tohachuudha. Caasaa kana gaafa bira gahan immoo harka mootummaa Wayyaaneetti dabarsanii kennuudha. Ta’us akeeka kana fashalsuun funyoo hidhamaa jiru kana Wayyaaneef taasisuun akka hinolle himuun fedha.
2,Maqaa ayyaan laallattoota qabsoo Oromootti warra karaa utuu deemu gore dura qabanii uummata gaadi’uu. Funyoon kun kanneen activistummaa ofiin ofii laatanii biyyaaf biyya alaa keessaa wacaa oolanii qabata. Maqaa jarreen kanaa uummata dura qabuun dabballoonni Wayyaanee isaantu galuuf jedha, caasaa abalutii, caasaa abaluutii hogganummaa irra isin teesifna kottaa! jechuun qabsaa’ota haqaa addaan dhimbiibuuf hidhamaa jira. Funyoon kun hedduu dhokattuudha. Haala kanaan akka argaa jirrutti aanaaleef gandoota Oromiyaa keessatti caasaan haaraan wayyaaneedhaan ijaaramaa jira. Caasaan kunneen adeemsa keessa balaarra akka buufamaniif isaanuman akka boodarra qabuuf jedhanis dhagaa’aa jirra. Maqaa qabsaa’ootaa warra maxxanfatee adeemu qabatee dhufuullee mala. Kanaaf kana duras dhaabbachuun barbaachisaadha.
Waan ta’eef yoo irratti dammaqne Wayyaaneen Of Waraanuurratti Of Gaaguuruuf Funyoo Hidhataa Jirti. Mooyyees of jala keessseetti jala dhiituun gaaguruu qofatu nu hafa. Yoo dammaquu baanne bayyanachiisuu malla.
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Sadaasa, 22,2017


text:
Qalbeessaa Dhangi’aa
Adooleessa 5,2018
Finfinnee Oromiyaa
Ariirrata
Adeemsa qabsoo Oromoo darbe, kan dhageenyerraas kan agareerraas waan addaa dhalachuu baatus akka waan addaa dhalachuu qabutti sochiin Wayyaanee fandaluusaa agarra. Adeemsa qabsoo Oromoo maseensanii, ilmaan Oromoo impaayera gaddaaf gadadoo taateef Xoophiyaa keessatti cafaquuf shorri diinni qabsoo taphataa jiru hedduudha. Sochii diina qabsoo Oromoo kana jabinaan dura dhabbachuuf tattaaffiin baratoota Oromoo fi kanneen hojjetaa ta’anii jiranii murteessaa ta’uu himuun barbaachisaadha.
Gufuun qabsoo Oromoo kaleessaa har’as gufuu ta’uu itti fufuun, miira xiiqii hamaatiin bobbaan OPDO’n gooftaashee Wayyaanee waliin taatee qabsoo irratti gaggeessaa jirtu kan mararfannoo dhala namaaf hinlaanneen shirri karaa OPDO ajjeechaa garmaleen raawwatamaa jiru balaaleffatamaa ta’uu himna. “Sagal elmamus sagaltamni elmamus kankoo Qiraacuma jette Adurreen” akksuma “roobus caamus ijji misiraa lama” jedhama. OPDO jijjiiramtee, akka uummatatti makamtuuf qabsoo Oromootti dabalamtee tokkummaa uummataa haalaan jabeessuun diina irratti akka fuulleffanno tattaaffii ABO taasisaa ture fudhatama dhorkachuun bobaa jala TPLF keessee adeemuu cinatti waraana Kora Bittinneessaa uummatti bobbaasuun uummata akka malee rukutuuf ajjeesuu jabeessite. Kana yeroon uummanni akka itti dammaqu abdii qabna.
Harkisoo
Harkiftuun qaama waan tommo gototuun akeeka biraaf ittiin dhimma bahamudha. Harkisoon torbanoota kana keessatti OPDO fi waayillan OPDO’n adeemaa jiran kan hedduu jabaataa fakkaatee humna uummataa ammoo harkisuun hallayyatti qabsoo sabaa naquuf akeekkatus milki dhaboo ta’uun isaa ammoo jabina qabsichaa murteessa. Torbanoota darban kana utuu uummanni ajjeefamuu, utuu uummanni hidhamuu duula “mirgakeef falmachuu hinqabdu!” Jedhuun hololtoonni OPDO fi Wayyaanee alaaf keessaa duula jabaa uummata Oromoo irratti, addatti dhaaba uummata Oromoo ABO irratti banuun kan yaadatamudha. Gartuuwwan diinaa mooraa qabsoo keessatti hadhooftuu qabsoo dhamdhamuu dadhabanii qabsoo hidhannoo ABO hordofu gatanii bahan, kanneen qabsaa’ota dirree qabsootti gatanii teellaa keessa ammoo sochii cichoomoon ABO qabsaa’uun daandii Bilisummaa irraan gahan akka waan Bilisummaa arjoomeetti utuu gulufaa turanii agarre. Murnoonni qabsoof kutabboo hinqabane kanneen garaaf rakkina addaa addaa qabsoo keessatti mudatu obsuu dadhabanii qabsoo keessaa ya’an qaamuma kaleessa mormaa turanitti harka laatanii aangoo qioddachuuf ammoo utuu gulufanii torbanoonni darban nu agarsiisan. Murni jomomii aangoof dheebuu marcuma Mootummaa qaban kanneen Oromoo gandaaf gooxiin amantaan ijaarrataa turan matuu karaa nagaa qabsoofna jechuun galaniiru. Karaa nagaa maaf qabsooftu jechuf utuu hintaane erga galanii ammoo duula ABO irratti banuun akka waan Biyyi Bliisoomteetti ABO Bilisummaa ammaa uummatarraa molquuf waraana irratti fuulleffate jechuun duula mataaf miila hinqbane banan. Adeemsa goobanoota jaarraa kana kan, qabsaa’ota fakkaatanii qabsoo Oromoo sigiksuuf hunkuranii mataa gara angootti suuqqachuuf bololaniif uummanni ammayyuu mormiirra jiraachuu bahee falmatee agarsiisaa jiraachuun ammoo kan hundumaa caalaa watwaachisedha.
Torban kana keessa duulli Hololaa OPDO arcaatuu Mootummaa wayyaaneen baraganiin baname kan WBO irratti fuulleffachuun uummata garaaf karaa irraa maqsuuf qiiyyaafate ture. Sana hundumaa damdamachuuf irreen WBO, Qeerroo jabaataadha. Qaamonni kaleessa waraana qabana jechuun duula dhoksaa WBO irratti banaa turan, harka qullaa shaanxaa raasanii galuun ammoo cimina qabsoo Oromoo ABO’n durfamuu gadhaabeera. Taateewwan torbanoota darban uummata hunkuranii qabsoo dadhabsiisuuf mootummaan godhaman martuu kan isaanuman galaafataa jiru ta’ee argameera.
Aviyyi Ahemad “Qawween faashinidha” jedhee utuu baatii tokko hinbulin guyyaa kaleessaa rasaasaan ilmaan Oromoo nagaa dhabama gochuun haasaan isaanii marti dhara ta’uu raggaasise. Kanaan ajjeechaan Baabbilee keessatti Oromoota irra gahe, gubatiinsi manaa 200 olii itti gaafatamummaa kan qabu qaamota “isin bilisoomsine” jechuun barbaadan OPDO fi Abiyyo Ahemad ta’uu himuun barbaachisaadha.
Akkasuma shira fokkataa maqaa ABO xureessuuf WBO fi Abbaa Torbee fakkaatanii Najjootti raawwatan kan uummatni hedduu itti mufateef dhuma kumaaraa kaartaa isaanii ta’uu raagesse. Ajajoonni waraanaa erga Oromoo ta’anii, Oromoo hidhuuf ajjeesuun nii dhaabbata jedhee uummatni gariin gurra ergiseefis soba isaanii irratti baree jira.
Hunkuroon amma adeemaa jiru kan uummataaf ABO wal dhabsiisuuf qiyyaadateef fuuldurattis haala kanaan olitti ABO irratti bobbaa taasisuuf murteeffachuu isaanii Agartuu Qeerroo himuu fedha. Qaamonni Hunukura kana adeemsisan qaamota gurguddoo sadiitu jira. Isaanis
1. Qaama dhugaan sabaaf quuqamuuf kan hubannaan siyyaasa Wayyaanee ABO gidduu jiru hingalleef
2. Qaama ABO irraa obsaaf kutannoo qabsoo dadhabee luqqa’ee ABO keessaa ba’e
3. OPDO wayyaaneef Tigirootaaf olaantummaa isaanii bakkatti eeguu barbaadan
Isaan olii martuu hunkuroo yaadaa adeemsiisuun wal ta’uudhaan ABO’n dhabamu malee jiraachuu hindandeenyu jechuun waan hojiitti jiranidha. Qaamota kana mara qabsoo isaarraa tiksee ABO isaa faana, WBO isaa faana Oromoon tarkaanfachuuf qophaa’aa ta’uu baannan egereen jiruusaa du’aaf gadadoo ta’uu asumaan himna. Adeemsa wayyaaneef qaamolee olitti eerre kanaa irratti dammaquu baannan qabsaa’ota Oromoo maqaa garaagaraa faaluutiin hidhuuf karoorfatanii akkuma baroota 1990 keessaa hojiitti jiraachuu cimsinee dhaamna.
Horaa Bulaa
Injifannoon uummata Oromoof
Gadaan gadaa xumura garbummaati
WBO faana gara Bilisummaatti tarkaanfanna!
Qalbeessaa Dhangi’aa
Adooleessa 5,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Yaa uummata Oromoo; uummata keenyaa Godina Baha Oromiyaa (Harargee), Kibbaa Oromiyaa (Booranaafi Gujii)fi Kibba baha Oromiyaa (Baalee)f dirmannaan meeshaa waraanaan deeggarame godhamuufi qaba!!
1. Aanaalee Oromiyaa hunda irraa poolisootni Oromiyaafi milishoonni lakkofsan murtaa’aa ta’aan hidhannoon guutameefi dirqama gara godinaalee uummatni keenya weeraramaa jiraniif haa dirmataniif.
2. Korri bittinneessaa Oromiyaaf hidhannoon guutameefii Uummata keenyaa ittisuuf haa bobbaafaman!!
3. Uummaatni Keenyaa Godinaalee caqafaman keessatti argaman kanneen hidhannoo qabaniif rasaasni haa bitamuuf, kanneen meshaa hin qabne haa hidhachiifaman!!.
4. Uummatni Oromoo guutummaa Oromiyaa keessatti argamuu tokkummaa isaa jabeeffachuun duula uummata keenyarratti gaggeeffama jiru qolachuuf deegaarsafi tumsa qindaa’aa ta’ee gochuun uummata keenya cina haa dhaabbatnu!!
5. Uummatni Oromoo Addunyaa irratti argamtan sagalee uummata keenyaa ta’uun yakka ulfaata (genocide) uummata keenyaarratti gaggeeffama jiru addunyaaf haa saaxillu, uummata keenyaaf dirmannaafi tumsa barbaachisuun akka dirmattan dhaamsa lammummaa dabarsina!!
6. Jaarmiyaaleen Siyaasaa Oromoo ofiif wal hubannoo guddaa uumuufi uummata keenyaa rakkoo keessaa baasuuf ciminaan hojjechuu gaafata. Yaa’iin araaraa karaa seera qabeessa ta’een rakkoo siyaasaa biyyatti furuufi mirga uummata keenyaa kabachiisuuf Mootummaa Itoophiyaafi ABO gidduutti torbee darbe Ertiraatti eegalamee akka milkaa’uuf hunduu dirqama barbaachisu akka bahuu dhaamsa dabarsina. Hanga ammatti dhimma kana ilaalchisuun adeemsii hoggansi ABO Hayyuu Duree ABO Jaal Daawud Ibsaan durfamu itti jiru harka dhibbaan (100%) kan deeggaramuufi dhaabbileen mootummaafi mitmootummaa illee deeggaruufi cina dhaabbachuu kan qaban ta’uu gadi jabeessinee hubachiifna!!
ONN:ONN/TVOMT: Tooftaan OPDO Biyya Alaa Dura Abbaranii Guyyaa Itti Aanuu Dhiifama Gaafatan Jedhaniii Faarsuudha Adooleeysaa 15/2018
Waanti kun irra deddeebi’aa jira. Hiikkaan alaabaa nuuf hin galle moo?
Bakka tokkotti dhaabbachuu qaba. Horii qalamuuf deemutti sababni alaabaan uwwifamuuf hin jiru.
Konyaa ABO Minneapolis Minnesota Irbaata WBO Adoolessa 7/14/2018. – https://t.co/GW6X86bsbD pic.twitter.com/Qaof9LAnZO
— Kichuu (@kichuu24) July 15, 2018


text:
Gamoo Maa’ikelaawwii Cufuun Jijjiirama Dhugaa Hin Fidu: Mormitoota
Manni Hidhaa Maa’ikelaawii Muuziumiitti Jijjiirama: Muummicha Ministeeraa Itiyoophiyaa
Kanneen hidhaa keessaa hiikman akkasumas mana hidhaa maakalaawii gara Muziyamiitti jijjirra jechuun Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Haayle Maariyaam Dassaaleeny dubbatanii jiru.
Prezidaantiin mootummaa bulchiinsa oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa immoo uummata dhaabbanneef qabsoofneef qabna. Dhamaanee hojjechaa, kufaa ka’aa rakkoo hedduu keessa seennee jirra. Kan nuti gara xiinxala kanaatti seenne, taphiisaaf miti. Kabajaa nama dhuunfaas ta’e aangoon eenuyuu iyyuu boolla haa seenu. Biyyaa ol miti jennee, eenyuun keenya iyyuu aangoo fi kabajni keenya biyyaa gadi jennee herreguun itti seenne jedhan
Kanneen mana hidhaa Maa’ikelaawwii keessatti dararamaa turanii hiikamuun amma biyya ambaa keessa jiraatan illee manni hidhaa sun bakka ilmlaan Oromoo dararaa hamaan keessatti irratti raawwate cufamuun isaa gaarii dha. Garuu manni hidhaa ka biroon keessatti dararman ka biroon qophaa’uu fi dhiisuuf wabii maaliitu jira jedhan. Maatiin firoottan isaanii hidhaa keessa jirani illee labsiin kun jijjiirama fida abdii jedhu hin qabnu yoo jedhan paartileen mormituu biyya keessa jiran illee gamoon cufamee waa biraatti jijjjiramuu utuu hin taane gochi hammiinaa fi jijjiirraan mootummaa yoo godhame malee jijjiirama dhugaati jechuun hin danda’amu jedhan.


text:
Guyyaa Ayyaana Durbartootaa
By Firaol Tolasa fi Oromedia*
Akka aadaa Oromootti wanti hunduu kabaja qaba, wanti hunduu wayyuu fi safuu qaba. Safuun ykn wayyuun sirna Gadaa fi ilaalcha Oromoo (Oromo world view) keessatti gahee olaanaa taphata. Wayyuun waan qulqullaa’aaf kabajamaa itti hin bu’amnee fi Ilaalcha Oromoon uumaa fi uumamaaf qaburraa maddudha. Oromoon akka amanutti, Waaqni waa mara kabajaan uume. Kanaafi Uumaa, uumamaa fi samiif kabaja guddaan kan qabaateef. Barruun kun guyyaa dubartoota addunyaa sababeeffachuun kabajaa fi hubannaa aadaan Oromoo dubartootaaf qabu ilaala.
Dubartiinis Wayyuu ykn safuu qabdi. Kabajni ykn Wayyuun Oromoon dubartiif qabu sababa gara garaa irraa maddus, amantaa Oromoon “dubartoonni garraamii, gara laafeyyii fi dafanii waan namaa nahaniif waaqatti dhiyoodha, waaqni isaan dhagaha “ jedhurraa kan maddedha. Kanaaf “waan dubartin eebbifte eebbifamaa, waan dubartiin abaarte ammo abaaramaadha “ jedhamee amanama. Amaatiin ofii, haati ofii, dubartiin ulfi, durbi qarree, dubartiin deesse(qannafa diratte) wayyuudha, kabaja qabdi.
Siiqqeen ammoo sirna Gadaa keessatti dhaabbata mirgi dubartii ittiin kabajamudha. Siiqqeen ulee qal’oo dubartiin gaafa akka sirna Gadaatti heerumtu (guyyaa cidhaa) kennamuufii ta’ee Aangoo, humna, akkasumas kabaja dubartiin heerumte qabdu agarsiisa. Dabalataanis Siiqqeen meeshaa ittiin dubartiin mirga ishee kabajchiifattudha. Dubartiin siiqqee qabatte nama waldhabe gargar qabdee araarsiti, namni ittiin hin lolu.
Dubartoonni Oromoo sirna Gadaa keessatti siiqqeetti fayyadamanii mirga wal qixxummaa saalaa , Amantaa, siyaasaa, dinagdee fi hawaasummaa ofii kabajchiifatu, siyaasa ittiin gaggeessu.
Fakkeenyaaf dubartiin tokko mirgi ishee abbaa manaa isheetiin yoo sarbame, yoo dhaanamte siiqqeeshee qabattee manaa fi ijoolleeshee dhiistee iyyaa Qilxuu jalatti baqatti. Inumaaayyuu dubartoonni ollaas siiqqee isaanii qabatanii ishee gargaaraa waliin turu. Hamma wal dhabdeen abbaa manaashee duukaa jiru jaarsummaan furaamutti manatti hin deebitu.
Kanaafi egaa kan sirni gadaa sirna wal qixxummaa saalaa irratti hundaa’edha jennee kan afaan guutnee dubbannuuf.
Ateeteen ammo Ayyaana dubartii kan waggaatti al tokko kabajamu yoo ta’u, ayyaana sanyii fi hormaata qajeelchitudha jedhamee amanama. Ateeteerratti dubartoonni fayyaa, fi hormaata kadhatu.
Guyyaa ayyaana Ateetee, dubartiin uffata aadaa kan mataa isaa danda’ee, Caaccuu fi Calleen faayame uffatee, dhangaa adda ta’e nyaachisuudhanii fi dhugaatiiwwan akka booka( buqqurii) obaasuun kabajji. Ateeteen yeroo Oromoon dur akka aadaa uummatoota Kuushitti jiraataa ture (waggoota ca. 5500 dura) jalqabame jedhameeti tilmaamama.
Calleen dubartii tokkoo nitii ilmashee angafaatti darbaa dhalama..Dhabduun kan itti dabarsitu hin qabdu. Kanaaf dubartiin yeroo ilma deessu shan ililchamaaf. Callee haadhaa kan dabarsutu dhalate jechuu dha. Kanaaf dubartiin akka ilmoo godhattu Waaqaa kadhatti. Ilmoon dhiiraa qeyee warraa dhalootaa dhalootatti dabarsuuf haa filatamu malee, ilmoo kamuu dhabduu dhabarraa oolchuun itti gammadama.
Guyyaan ayyaanaa kun seera Ateetee qabatee bakka sadiitti qoodama:
• Ateetee Furmaa (Ateetee Amajjii)
• Ateetee Hagayyaa (Ateetee Sanyii ykn Midhaanii)
• Ateetee Loonii (Ateetee Sadaasaa)
Ateetee Furmaa (Ateetee Amajjii
Ayyaani kun ji’a Amajjii keessa kan kabajamuu fo kan dubartiin ijoollee ofii Ateetee naqxee itti eebbiftuudha. Haati ijoollee ishiif dhangaa qopheessitee, kan deesse hundaa walitti qabdee Ateetee itti naqxee eebbifti. Guyyaa sana hortee haadha manaa sanaa kan ta’an hundi tokkollee osoo hin hafiin, mana ishiitti wal ga’anii eebba Ateetee fudhatu. Guyyaan kun guyyaa firri itti wal arguudha.
Ateetee Hagayyaa (Ayyaana Sanyii ykn Midhaanii)
Ayyaani Ateetee kun immoo Gindii hiikoo ykn Ateetee Midhaanii jedhama. Ayyaani kun ji’a Hagayyaa keessa yeroo qotee-bulaan qonna raawwatee gindii hiikee, midhaan facaase hundatti Ateetee naqee, qotiyyootti addoo mataatti maree eebbisee gad-dhiisu dha. Kun mallattoo xumura qonnaati. Sana booda bakka qonnaa hundaarra deemudhaan seerri dhibaayyuu xumuurama. Dhumaa irratti bakkuma dhibaayyuu sanati gamtaan taa’nii, wanna qabatan, farsoo dhuganii marqaa nyaatanii galu. Walumaagalatti ayyaanni kun Ayyaana Sanyii jedhama.
Ateetee Loonii (Ateetee Sadaasaa)
Ayyaani Ateetee kun bakka tokko tokkotti Jaarii Kormaa ykn Gannii Loonii jedhama. Ateeteen Loonii ji’a Sadaasaa keessa kabajama. Sirni kun kan ayyaaneffamu dallaan loonii bakka duraa irraa jijjiiramee erga ijaaramee booda mukni birbirsaa (kan kormoomsaa jedhamu) wiirtuu dallaatti dhaabudhhani. Bakki muki itti dhaabate kun sirritti erga jifaaramee booda sirni Ateetee naquu kormoomsaa jalatti kabajama. Dallaan loonii guyyaa sana galma misirroo fakkaata. Dubartiin kormoomsaa jalatti marqaa marqiti. Sirn dhibaayyuu erga xumuree booda abbaan warraa waan qalmaaf qopheese qala. Dhiiga sana bitaa fi mirga karraa tuqsiisa. Gogaan horii qalamee sun babaqaffamee miila fi mataa looniitti ni hidhama ykn ni marama. Kana booda dhangaan qophaa’ee fi foon nyaatamee, farsoon dhugamee sirnichi xumuura.
Hawaasti kamuu akkatti uumaa fi uumama hubatu qaba. Hubannaa kana keessaa muuxannoon argames jiruu fi jireenya hawaasaa keessatti calaqqisa. Aadaa Oromoo keessaa waanti hubannus, Oromoon akkuma dhimmoota kaanii, dhimmoota dubartootaafis aadeffannaa muuxeffatee ittiin jiraataa yoon gahe qaba. Dubrtiin ulfoo dha; dubartiin wayyuu dha; dubartiin kabajaa fi ulfinaan jiraachuuf mirga guutuu qabdi. Kun waan hin dabne, waan hin cabne, seera bultuma ti; safuu jireenyaa ti. #March8
Madda:
- http://www.opride.com/…/3779-wayyuu-siinqee-and-gora-among-…
- http://www.humanrights.dk/…/billeder/u…/ayalew_report_ok.pdf
- https://om.wikipedia.org/wiki/Ateetee.
*Barruu kanatti xumura daballee jirra.


text:
Abstract:
Qorannoon kun kan irratti xiyyeeffatu Qaaccessa barreeffamoota hojjettoota mootummaa waajjiraalee mootummaa Godina Arsii Aanaa Colleeti. Matadureen qorannoo kun akka qoratamu qoratichaaf kaka`umsa kan ta`e; yeroo baay`ee barreeffamoota hojjettoota mootummaa irratti hanqina mul`atu ilaalchisee qeeqa namoota garaagaraatiin dhiyaataniidha. Akkasumas, hayyoota afaanii garaagaraatiin komii waltajjii leenjii garaagaraa irratti dhagaa`amaniidha. Kanaafuu, kaayyoon qorannoon kun qabatee ka`e barreeffamoota hojjeettoota mootummaa waajjiraalee mootummaa xiinxaluudha. Mataduree qorannoo kanaa ijaaruudhaaf kitaabileen garaagaraa sakatta`amanii akka sakatta`a barruutti qorannicha keessatti hammatamanii jiru. Qorannoo kana geggeessuuf malli qoratichi itti dhimma bahe mala makaadha (mixed) mala kanaan odeeffannoos funaannatee jira, akkasumas ragaalees xiixalee jira. Dabalataanis, meeshaalee ragaan ittiin funaanaman garaagaraa: bargaaffii, af-gaaffii, sakatta`a dookimantiitti dhimma bahamee jira. Bifa kanaan, ragaalee cunfame kanarraa argannoon qoratichaa: barreeffamoota Hojjettoota mootummaa keessa hanqinni jiraachuu qoratichi adda baasee jira;Dogoggorri barreeffamoota isaanii keessatti mul`atanis:seeraan qubeessuu dhabuu, sirna tuqaaleetti seeraan fayyadamuu dhabuufi caasaa afaanichaa akkaataa seerri isaa ajajuun gargaaramuu dhabuu akka ta`e mul`ate jira; Maddi dogongora barreessuu isaanii: xiyyeeffannaa ittikennuu dhabuu, gahumsa barbaachisu fayyadama afaaniirratti dhabuufi leenjiin yeroo yeroon hojjettoota mootummaaf ogummaa barreessuurratti kennamuu dhabuu akka ta`e adda baafamee jira. Kana bu`uureffachuun qoratichi yaada furmaataa kennee jira: Hojjettoonni mootummaa waajjiraalee mootummaa keessaa hojjetan barreeffama mana hojii Afaan Oromoon wayita barreessan qubeessuu, sirna tuqaaleefi caasaa afaanii irratti xiyyeeffachuun gaarii ta`a. Qaamoleen Mootummaas hanqina barreessuu hojjettoota mootummaa biratti mul`atan kana furuuf ogeessota afaanii waliin ta`uun leenjii hojiirraa yeroo yeroon osoo fudhachiisanii filatamaadha. Dabalataanis, gulaalaan barreeffamoota hojjettoota mootummaa ogeessi afaanii utuu waajjiraalee hunda keessa jiraateefi hanqina kana furuuf moosaajiin (software) Afaan Oromoo osoo qophaa`ee shora guddaa qaba jechuun qoratichi yaada furmaata ta`us eeree jira.