text:
Posted by OromianEconomist in
Africa, Ateetee (Siiqqee Institution), Humanity and Social Civilization, Irreecha, Kemetic Ancient African Culture, Oromia, Oromiyaa, Oromo, Oromo Culture, Oromo First, Oromo Identity, Oromummaa, State of Oromia.
Tags: Africa, African culture, African Studies, Ancient Kemetic Culture, Hora Harsadii (Bishoftuu), Irreecha (Irreessa), Irreecha 2014, Malkaa Ateetee (Buraayyuu), Malkaa Ateetee (Burraayyuu), Oromia, Oromiyaa, Oromo, Oromo culture, Oromo National Day, Oromo Thanksgiving
Irreecha (Irreessa) Birraa Oromoo kan Bara 2014 ((akka lakkoobsa Oromootti kan Bara 6408) akka gaariitti karooreffatamee, haala oo’aa fi bareedan kabajame. Here are some of live pictures, videos and reports refer to Irreecha Oromo Thanksgiving 2014 (6408 in Oromo Calendar) Season Global Events Planning and Celebration. The blessing event that started in mid August and celebrated successfully and colorfully through Birraa (September- October). Millions attended Hora Harsadi (Bishoftuu, Oromia) and Malkaa Ateetee (Buraayyuu, Oromia).
At Hora Harsadii
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
SBO Onkoloolessa 08 Bara 2014 Oduu – Qophii Ayyaana Irreechaa fi SBO Sagantaa Afaan Amaaraa
VIDEO
Irreecha (Oromo Thanksgiving) 2014: Colorfully celebrated in East Wallaggaa, Western Oromia, Naqamtee City, 16 November. This month’s Irreecha also known as
Irreecha Yaadanno. Remembrance Irreechaa. Irreechi Malkaa Araaraa, Wallaggaa Naqamte Irratti Kabajame
Sadaasa 16, 2014 Wallaggaa Naqamtee irratti gaggeeffame.
Irreechi barana Sadaasa 16/2014 Malkaa Araaraa irratti tahekan Wallaggaa Leeqaa Naqamtee irratti taasifame uummata lixa shagarii fi Wallaggaa magaalaa Naqamtee fi barattoota yuuniversitii fimanneen barnootaa garagaraa guutummaatti kan hirmaachiseedha. Waggoota tokko dura kan gaggeeffame baayinniuummataa kan baranaa dachaadhaan akka dabale uummata kumaatama hedduudhaanlakkaawaman hirmaachise jira.
Buufata malkaa kanatti Qeerroon sirboota qabsoo garagaadhageessisee jira, keessattuu dhaadannowwan:
– Qaroon oromoo ABO dha.
– Yaa oromo mirgakeef ka’ii falmadhu
– Nuti oromoodha, nuu haa beekani.
– Oromiyaan ni bilisoomti kan jedhuu fi sirbootniqabsoo hedduun uummata kakaasuu fi sirboota qabsoo qeerroodhaan sirbamankeessatti poolisoota kan hirmaachise uummata waliin sirboota Qeerroo irrattihirmaachuudhaan haala nama boonsuun kan gaggeeffameedha.
Akkuma olitti ibsuuf yaaleetti uummanni jiraattootni garashawaa lixaaa jiraatan hunduu ayyaana irreechaa malkaa Araaraa kana irratti kanargamaniidha. Irra caalatti barattoota yuuniversitii fi koollejjii akkasumamana barumsaa sadarkaa garagaraa magaalaa Naqamtee, Siree, Baakkoo fi kkf niinkan dhuunfatameedha. Sochii qeerroodhaangodhame keessatti humni waraanaa poolisoonni jiran hunduu uummata waliin haalahoo’aadhaan guyyaa kana kan kabajanii oolanii fi dhaadannoolee uummata oromoofwaamicha taasisu, uummata kakaasan irrattillee kan hirmaatanii jiraniidha, uummanni hunduu kan irreecha kana irratti argaman nageenyaan bahee guyyaakeessa sa’a 7:30 irratti gara qe’ee isaatti kan galeedha. Guyyaa irreechaMalkaa Araaraa kana ilaalchisee gabaasa dabalataa isiniin geenya, waraabbiiqabnuuf haala mijeessinee isiniin geenya, nu eeggattu!
Qeerroo.org
http://qeerroo.org/2014/11/18/irreechi-malkaa-araaraawallagga-naqamte-irratti-kabajame/
http://finfinnetribune.com/Gadaa/2014/11/irreechi-malkaa-araaraa-wallaggaa-naqamte-irratti-kabajame/
http://http://finfinnetribune.com/Gadaa/2014/11/irreechi-malkaa-araaraa-wallaggaa-naqamte-irratti-kabajame/
Irreecha (Oromo Thanksgiving) 2014: Colorfully celebrated at Burraayyuu, Malkaa Ateetee, Oromia with millions of Oromians in attendance. 9th October 2014.
Ayyaannii Irreechaa Burraayyuu Malkaa Ateeteetti bakka uummaanni Oromoo miliyoonaan lakkaa’amu argamutti sirna ho’a ta’een kabajame. Uummaatni Oromoo godinaalee Oromiyaa fi magaaloota Finfinnee, Burraayyuu, Bishooftuu, Adaamaa, Sandaafaa, Laga Xaafoo Laga Daadhii, Sulultaa, Sabbataa, Walisoo, Hollotaa, Amboo, fi Neqamtee irra walitti dhufuun haala ajaa’ibsiisa ta’een Ayyaana Irreechaa Magaalaa Burraayyuu Malkaa Ateeteetti kabajachuun eenyummaa, Tokkummaa, Oromomummaa fi Sabboonummaa isaa jebeeffachuun diina afaan faajjessa olee jira.
http://qeerroo.org/2014/10/10/ayyaannii-irreechaa-burraayyuu-malkaa-ateeteetti-bakka-uummaanni-oromoo-miliyoonaan-lakkaaamu-argamutti-sirna-hoa-taeen-kabajame/
VIDEO
Irreecha (Oromo Thanksgiving) 2014: Colorfully celebrated at Bishoftu Oromia, Hora Harsadii with over 4 million in attendance. 5th October 2014.
Irreecha (Oromo Thanksgiving) 2014: Colorfully celebrated at Bishoftu Oromia, Hora Harsadii with over 4 million in attendance. 5th October 2014
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
OromoPress Report:- Irreecha: Oromo’s Largest African Festival Celebrated by Millions at Hora Arsadi, Bishoftu
(
OromoPress) – On Sunday October 5, 2014 an estimated 4 million people attended the annual located 47.9 kilometers southeast of the Oromo nation’s capital Finfinne (aka Addis Ababa). Although not conceptually, historically and purposively equivalent, people sometimes superficially use the word from the American holiday “Thanksgiving” to describe Irreecha Festival at Hora Arasdi (lake) in Bishoftu town, Irreecha Festival to expatriates. Oromo and friends of Oromo from across all religions and backgrounds converged to celebrate the transition from a gloomy ( dukkana) rainy season to a bright (booqaa) Birraa (Spring season). The rainy season that runs for 3 months–June to August– is considered a harsh winter and is associated with darkness and separation from friends and families because of rivers swelling, (and also because of the lack of electricity). In contrast, Spring is considered a more pleasant season of festivity. Honestly, the tropical rainy season is not as a harsh a season as Winter as we know it in the northern hemisphere if you have the skills to swim and walk in and on waters.To say that Irreecha is a celebration of escaping a bad season, would be a gross oversimplification given the long and complex history of the Oromo indigenous African holiday practiced for thousands of years before the arrival of Abrahamic faiths in Oromia, Ethiopia and the Horn of Africa. Read more @ http://oromopress.blogspot.co.uk/2014/10/irreecha-oromos-largest-african.html
VIDEO
VIDEO
VIDEO
h VIDEO
http://http://www.ethiotube.net/video/32135/More-than-three-million-celebrated-Irreechaa-Oromo-Thanksgiving-in-Bishoftu-Oromia-The-largest-Festival-In-Africa Irreecha Bara 2014 – Sirna Irreeffannaa WBO, Moonaa Leenjii Giddu Gala ABO!
VIDEO Ayyaanni Irreechaa Godina Jimmaa
Onkoloolessa 26 bara 2014
Onkololeessaa 26, 2014 Ayyaanni Irreechaa Godina Jimmaatti sirna ho’aa ta’een kabajame! Uummatni Oromoo jalbultii ayyaana kana ilaalchisuun Onkololeessa 25/2014 irraa eegaluun godinaalee Oromiyaa gara dhihaa kanneen akka Godina Iluu abbaa Booraa, Godina kibba Lixa Shawaa, Shawaa Lixaa fi wallaggaa Bahaa irra gara Magaalaa Jimma seenan, jalbultiin Ayyaana kanaa haala akkam miidhagaa ta’een Malkaa Deeddeetti kan eegalame, Guyyaa kaleessaa Malkaa Booyyeetti haala akkam ajaa’ibsiisaa ta’een kabajame jira. Goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa fi Saabboontootni hojjettootni fi barsiisotni Godina Jimmaa fi Yuunibarsiitii Jimmaa Ayyaana kana irratti argamuun haala akkam boonsaa ta’een Eenyummaa, Oromummaa ,sabboonummaa, fi tokkummaa uummata Oromoo jabeessuun Uummata Oromoo kuma kudha-shani (15,000) Olitti lakka’amuun kabajame jira.
Kabaja ayyaana Irreechaa Godina Jimmaa Malkaa Booyyeetti kabajame kana irratti dargaggootni Qeeerroon barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa gamtaadhaan argamuun walleewwaan warraaqsaa fi mootuummaa abbaa irree balaaleeffatan Sirbuun uummatni Oromoo eenyummaa, Oromummaa, Sabboonummaa fi bilisummaa isaa gonfachuuf yoom iyyuu rafee akka hin bullee fi tole jedhee halagaa fi abbootii irreef akka hin bitamne walleewwaan warraaqsaa kanaan uummataaf barnootaa fi ergaa guddaa dabarsa, walleewwaan warraaqsaa kanaaniis ABO fi Uummata Oromoo, Qabsoo bilisummaa Oromoo sodaa tokko malee faarsuun diina garaa gubaa oolaniru. walleewwaab Artisti kabajamaa fi Jaalatamaa Eebbisaa Addunyaa guutummaatti sirbaa Oolaan.
Mootummaan abbaa Irree Wayyaanee akkuma amala ayyaana irreecha kana danquu fi uummata sodaachisuuf humna poolisaa guddaa bobbaasuun guyyaa jalbultii Ayyaana kana irraa eegaluun Magaalaan Jimmaa eegamaa turte, tokkummaa Uummataa fi haala hedduminan uummatni Ayyaana kanaaf qophii gochaa jiru irraa ka’uun tajajila uummataa kanneen akka Ibsaa Eliktiriikii, Bishaan dhugaatii fi Network Magaalaa Jimmaa irraa balleessun uummata darara jiraachuun beekamee jira. kessumattuu Ayyaana kanaan walqabatee tajajillii bishaan dhugaatii, Ibsaa fi Network magaalaa Jimmaa irra baduun immoo yeroo amma kana haalan kan uummata dheekkamsiise ta’uun gabaafame.
Goototni Barattootni Yuunibarsiitii Jimmaa tajajillii bishanii, Ibsaa fi network uummata irraa dhaabbatee(citee waan jiruuf Mooraa yuunibarsiitii Jimmaa Main Campus keessa naanna’uun roottoowwaan bishaan itti kuufaman caccabsuun Mootummaan wayyaanee tajaajila hawwasuummaa uummata irraa kutuun uummata darara jiru nurraa ka’uu qaba jechuun halkan guutuu hanga poolisiin mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa dhaabsiisuu dhadhabutti iyyaa bulan, Diddaa gootota barattoota Yuunibarsiitii Jimmaa kanatti Mootummaan Wayyaanee Yaaddoo ulfaata keessa seenuun humnoota basaasaa fi poolisaa bobbaasuun Yuunibarsiitiin Jimmaa eegamaa jira.
ONKOLOOLESSA 26/2014 “IRREECHA MALKA BOOYYEE”
Ayyaanni irreechaa godina Jimmaa malkaa Booyyetti haala akkaan hoo’aa ta’een kabajamee oolee jira.Irreecha birraas ta’ee kan Arfaasaa biyya keessattii fi biyyoota alaattis waggaa waggaan akka irreeffatamu eenyu illee waan haaluu hin dandeenyedha. Haaluma kanaan ummanni oromoo magaalaa Jimmaa,naannawa ishii,akkasumas barattoonni oromoo yunivarsiitii Jimmaa kaampaasota garagaraa fi barattoonni kolleejjii barsiisota Jimmaa walitti dhufuun ayyaanicha jalabultii irraa jalqabuun bifa nama boonsuun kabajuu danda’anii jiru.Qeerroon yunivarsiitii Jimmaa fi kolleejjii barsiisota Jimmaa jiraattota magaalaa fi naannawa ishee waliin ta’uun jalabultii irreechaa dug-duuba kolleejjii barsiisota jimmaa malkaa doodee irratti bifa miidhagaa ta’een kabajanii jiru jedha gabaasni Qeerroo godina Jimmaa. Qeerroo fi sabboontonni oromoo kan yoomiyyuu diinaf gadi hin jenne sirboota fi waallewwan warraaqsan jibbaa fi tuffii diina isaanif qaban itti mul’isuun wayyaane fi ergamtoota wayyaanee daran rifaasisanii jiru.Qeerroo fi sabboontonni oromoo waalleewwan warraaqsaa akka armaan gadii kanatti kaasuun ijjannoo isaanii diinaf mul’isan:
1.Taaddee Birruu leenca boombin dadhabe har’a saaxiniin gadi qabe.
2.Yaa oromoo oromoo qulqulluu qonnee nyaannaa lafa hin gurgurru. 3.Boolloo xaddee Taaddasaa koo hin badde biyyoon galabaa miti wal-irraa hin xaragani.As irratti wanti hubatamuu qabu akka fakkeenyatti maqaan taaddasaa ka’e malee maqaan gootota oromoo osoo falmaa bilisummaa gaggeessanuu lubbuun isaanii wareegamte hedduun kaafamanii jiru.
4.Foolleen shanii Dabbaalleen kudhanii maal balleesse kan barataa Kenya hidhanii jechuun barattoota Oromoo gaaffii mirga namoomaafi abbaa biyyummaa gaafatanuu maqaa shororkeessan wayyaaneen mana hidhaatti darbattee hiraarsaa jirtu yaadatanii wall yaadachisuu danda’anii jiru.Walumaa galattii Irreechi birraa malkaa Booyyee oromoota kumaatamaan lakkaa’amaniin sirboota fi waalleewwan warraaqsaan dabaalamuun haala akkaan hoo’aa ta’een kabajamee oolee jira.Wayyaaneen humna tikaa fi basaastota ishii bobbaastus ayyaanichi muudannoo tokko malee milkaa’uu danda’ee Kira.Gabaasa kana irraatti waraabbii suuraa fi sagaleenis qindaawe dhihaata.
http://qeerroo.org/2014/10/26/ayyaanni-irreechaa-godina-jimmaa-malkaa-booyyetti-haala-akkaan-hooaa-taeen-kabajamee/
VIDEO
Irreecha (Oromo thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Nürnberg, Germany.18.10.2014
Kabajaa Ayyaana Irrechaa -2014 Celebration of Oromo Thanks giving (Irrechaa) in Nürnberg, Germany.18.10.2014
Ayyaana Irreecha yeroo jalqabaaf gaafa 18.10.2014tti magaala Nürnbergtti kan Kabajame ole yemmu ta’u Seena Ayyaanicha maal akka ta‘e fi akkasumas Ayyaanni kuni Ummata Oromoof maali isa jedhu ilaalchise Miseensa Qindessitoota Ayyaana Irreechaa Awurooppaa kan ta’aani Obbo Getaachoo Camadaa barumsa ball’aa kann kennan yemmu ta’u akkasumas gaaffi fi deebi hirmaattoottaff walin geggeffame jira.
Qophii kana irratti qophii sirna “Buuna Oromoo” shamarran Oromoo dhihessaniiru.
Obbo Getaachoon “Ayyaani kuni ayyaana jaalaa fi araaraati!” kan jedhan yemmu ta’u Oromoonni argamani hunda gammachuu guddaan sirba aadaa Oromoo walin sirba fi ragada kann olani sagantichi haala midhagaa ta’een xumurame jira.
VIDEO
Ayyaana Wagaa 50ffaa WMT fi Qophii Aadaa Oromoo Magaala Nürnbergitti haala midhagaa ta’een Kabajame
Nuernberg 27.09.2014
Qophii Ayyaana Waggaa 50ffaa Waldaa Maccaa-Tuulamaa (WMT) bakka kessummoota hedduu argamaniin magaala Nürnbergitti Akka aadaa Oromoo Ebbaa manguddootan baname.
Ittiaansuudhaan qophii Agarsiisaa aadaa Oromoo fi Sirbaale Oromoon kan dhihaate jiddu jidduttii immo dargaggoota Oromoo Obbo Muktar fi Obbo Ahimedin Walaloo Qabsoo Bilisummaa Oromoo faarsuu fi hamilee nama kakaasu dhihessaniiru.
Turtii boqonnaa fi Laaqana booda immo Waa’ee Waldaa Maccaa- Tulama barumsa Hawaasa Oromoo Berlin irra marsaa Skype dhaan kan kenname yemmu ta’u, Do’ii gabaabdu “Abbaa Caaltu” dargaggoo Oliyad Dinaolin qophaa’ee umataatti barsise fi bashannansiise jira.
Walumagalaatti kabajaa Ayyaana Waggaa 50ffaa WMT hirmaattoota fi Kessummotaaf walittidhufenya harawaa kan ume akkasumas sababni WMT bu‘urreffamef yaadachudhaan kaayyoo sanas hubachuudhaan Qabsoo Bilisummaa Oromoo ittifufudhaaf guyyaa waadaakenya kan ittin haaromsinu ta’u isaa wali galuudhaan milkiin xumurame jira.
Injifannoon Ummata Oromoof!
Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii-TBOJ
www.tboj.de
VIDEO
VIDEO
VIDEO
Irreecha (Oromo thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Tel Aviv, Israel, (Middle East)
Irreecha (Oromo thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Uganda (East Africa)
5th October 2014.
The Oromo people, the largest nation in Ethiopia, celebrate
Irreecha, a festival of thanksgiving. Oromo communities spread out across the world perform rituals on this day around water sources to thank God for enduring the rainy season and ushering in the Spring season. The Oromo Community in Uganda held their celebrations at the Kabaka’s Lake in Lubaga on October 5, 2014. http://finfinnetribune.com/Gadaa/2014/10/ntv-uganda-report-oromo-community-in-uganda-celebrate-irreecha-festival/
VIDEO
NTV Uganda
A Beautiful Irreecha Celebration in Groton, Connecticut (It Takes One Family to Start Building a Community)
Though lacking a big Oromo community in Groton, Connecticut, that didn’t deter the family of Gammachuu to hold the 2014
Irreecha (Oromo Thanksgiving) celebration; we hope to see a strong Oromo community in Connecticut next year following the Gammachuu’s lead. http://finfinnetribune.com/Gadaa/2014/10/a-beautiful-irreecha-celebration-in-groton-connecticut-it-takes-one-family-to-start-building-a-community/
Irreecha Celebration in Perth (Australia) – Oct. 5, 2014
VIDEO
Irreecha (Oromo thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in South Africa.
5th October 2014.
VIDEO
Irreecha (Oromo thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Melbourne, Australia
VIDEO
Irreecha (Oromo thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Cairo, Egypt
5th September 2014.
Irreecha (Oromo Thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Atlanta, Georgia, USA
4th October 2014
VIDEO
Irreecha (Oromo Thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Holland.
4th October 2014
VIDEO
Irreecha (Oromo Thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Boston, MA, USA
28 September 2014
Irreecha (Oromo thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Los Angeles, California
27 September 2014
Hawaasni Oromoo Magaalaa Los angeles fi San Diego Ayyaanaa Biyyoolessa Oromoo, IRREECHA, Birraa 27, 2014 haala hoo’an kabajaanni oolan. Sirni ayyaaneeffanaa sa’aa 11:00WD qabee hanga sa’aa 6:00WB gageeffame kun seeraan banamee, eebbaa manguddootiin itti fufee, aadaa irreechaatiin Waaqaa faarffachaa fi gammachuudhaan sirbaa iddoo haroo adeemudhaan erga irreeffatamee booddaa haaluma walfakkaataan iddoo qophiitti deebi’ame sirbaa fi mariin xumurameera. ‘Barrii baranaa kan hegereetiin Isin ha gahu!’
Irreecha (Oromo Thanksgiving) Festival Celebrated in Bay Area, California
4th October 2014
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
Irreecha (Oromo thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Leeds, UK.
27 September 2014
Irreecha (Oromo thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Ohio.
28th September 2014.
Irreecha( Oromo thanksgiving) 2014: Colorfully celebration in Seattle with Oromiya and Caffee Tuulamaa Abbaa Gadaa- Bayanaa Sanbatoo, 28th September 2014
Irreecha: Colorfully Celebrated
inWashington DC, USA.
27th September 2014
At the
Hururssaa, Name-Recognizing or Name-Giving Ceremony, held in conjunction with the 2014 Washington-DC’s Irreecha celebration, author Tasfaayee Gabra-aab has become “Gadaa” Gabra-aab; watch the ceremony below (video by OPride.com). Hururssaa is one of the rich traditions of the Oromo nation.
Author Tasfaayee Gabra-aab Becoming Gadaa Gabra-aab at DC’s Hururssaa Ceremony (Photo: @OromoPress)
VIDEO
Irreecha: Colorfully Celebrated in
Nairobi, Kenya.
28th September 2014
Irreecha: Colorfully Celebrated in
Chicago, Illinois.
27th September 2014
VIDEO
Irreecha: Colorfully Celebrated in London, UK
27th September 2014
VIDEO
VIDEO Seife Nebelbal Radio: Special Program on the Irreecha Festival in Dallas, TX (With Abbaa Gadaa Bayyanaa Sanbatoo)
VIDEO
Irreecha Birraa 2014 Celebration @ Las Vegas, Sunset Park
25 Fuulbana ( September ) 2014.
The 2014 Irreecha Celebration in Adelaide, South Australia
VIDEO
VIDEO
Ayyaana Irreecha Birraa Oromoo kan bara 2014 Kanaadaa (Canada) Calgaryti Birraa 20 Bara 2014 haala O’ooan kabajamee Ooole. Irreecha celebrated in Calgary, Canada on 20th September 2014. See picture below.
VIDEO
VIDEO
Irreecha Oromoo kan Bara 2014 Baga Ittiini Isin Gahe! Aadaa Oromoo Maraa Irreechi Hundee Keenya Irree Keenya!!!
Happy the 2014 Oromo Irreecha Thanks Giving, Cultural and National Day!!!!
Felice 2014 Oromo Irreecha Thanks Giving, Culturali e Giornata Nazionale !!!!
Glückliche 2014 die Oromo Irreecha Thanks Giving, kulturellen und nationalen Tag !!!!
Glad de 2014 Oromo Irreecha Thanks Giving, ku lturelle og National Day !!!!
Bonne 2014 Oromo Irreecha Merci Donnant, la culture et la Journée nationale !!!!
Gelukkig 2014 Oromo Irreecha Thanks Giving, culturele en nationale Dag !!!!
Shona 2014 Oromo Irreecha Go raibh maith agat a thabhairt, Cultúrtha agus Lá Náisiúnta !!!!
Irreecha @Buraayyuu, 2013
Oromians in Sweden Celebrated Irreecha in Stockholm on 13th September 2014
Ayyaanni Irreessaa/irreechaa Sweden magaalaa Stockholmitti Fulbaana 13, 2014 Haala bareedan ayyaaneffatame
Ayyaanni Irreessa/irreecha Sweden magaalaa Stockholmitti Fulbaana 13, 2014 ayyaaneffatame (suuraa kanaan olii ilaalaa, see the above pictures of Irreecha celebration in Stockholm )
Ayyaanni Irreessaa/irreechaa Sweden magaalaa Stockholmitti Fulbaana 13, 2014 ayyaaneffatame
Ayyaanni Irreessaa/irreechaa Sweden magaalaa Stockholmitti Fulbaana 13, 2014 ayyaaneffatame ( Suuraa kanaa olii ilaalaa, Irreecha celebration @ Stockholm pictures).
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
Irreecha celebration: Toronto,Canada 31 August 2014
We are pleased to inform you that he is finally able come to the United States. OSA has extended its theme focusing on Gada democracy through the end of the year and Abba Gada Bayana speak at a series of OSA-organized workshops in various cities in Unite Stated from September 6-27, focusing on the ongoing work of reviving the Gadaa system.
He will also participate as a guest of honor at several Irreecha celebrations organized by Oromo in the Diaspora.
We invite all who are interested in the Gadaa democratic system and Oromo culture in general to attend these workshops and participate in spectacular Irrechaa celebrations to be held throughout September and October 2014.
We would like to extend our appreciation to local individuals and institutions who participated in preparing these events. We are also grateful to the United States Consular Service for the assistance they provided in issuing Abbaa Gadaa Bayana’s travel documents.
The attached flyer contains general information about dates and cities where Abbaa Gadaa Bayana will be speaking.
Jawar Mohammed
President, Oromo Studies Association Welcoming the New Season; Announcing the Season’s First Irreecha Celebration (Toronto, Canada – August 31, 2014)
According to the Oromo culture writer, Ob. Anga’a Dhugumaa, the preparation for the spring Oromo holiday of
Irreecha/Gubaa, which celebrates the transition from the rainy season to the bright season by giving Thanks to Waaqa, begins in mid-August, and mid-August is only a couple of weeks away from today; the mid-August celebration is called Taaboree or Muka Dhaabaa.
Here is a quote from Ob. Anga’a Dhugumaa article on
Gubaa/Irreecha:
“In the middle of August, a tall olive tree
(Ejersa – Olea Africana) is cut, and all its branches removed except at its top. It is then erected (horduu, dhaabuu) on ground as a pole. The species of this tree has to be olive. Olive trees (Ejersa) are considered as holy trees among the Oromo. Its smoke is very sweet. Erecting such a tree at the peak of the rainy season symbolizes a wish for the Earth to get firm. It is a peak time for the ground to get wet or saturated with rainwater, and is too weak to stand heavy rain. This day, which is called Taaboreeor Muka Dhaabaa, is observed by the youth only.
“The final gigantic celebration takes place exactly five weeks later from this day. The five weeks are refereed to as the ‘five-finger rules’. One finger is equivalent to one week.”
(Read more here: http://goo.gl/kGdVBD)
With that, Toronto is once again ready to hold the first
Irreecha celebration, which will be held in Whitby, Canada, on August 31, 2014.
Waamich Kabajaa Ayyaana Irreechaa – Nurnberg, Germany (Onk./Oct. 18, 2014)
Misensoota TBOJ fi Oromoo Biyyaa Jarmanii
Ayyaanni Irreechaa Gaafa 18.10.2014tti
Iddoo: Am Pegnitzwiese, Unter Jansenbrücke, 91207 Nürnbergtti
Sa’a: 13:00 irraa kaase akka Walin kabjanu kabajaan isinni affeerra.
Aadaakenya Eenyummaakenya!
Ulfaadhaa
UOSE-Germany
New Zealand: Affeerraa Kabajaa Ayyaana Irreecha Bara 2014 | National Holiday (Oromo Thanksgiving Festival) – Oct. 12, 2014
Hunda Dura Baga Nagaan Ayyaana Irreecha Bara Kanaan Isin Gahe!
Ilmaan oromoo hundi jila duudhaa ganama kan ta’e, Aadaa Oromoo kana biyyaa keessaa fi alaa bakka jiran hundatti walitti dhufanii kabajata turan ittis jiru. Nutis Oromoonni biyyaa New Zealand magala Wellington keesa jirru bakka tokkotti walitti dhufnee guyyaa seena- qabeessa kana akka waliin kabajane oolluf waamicha guddaa isiniif goona.
Guyyaan isaa Onkoloolessa 12/10/2014 sa’aa1.00pm iratti oggaaa tahu, bakki: Otari Wilton Park, Wilton, Wellington (address: 160 Wilton Road)
Gaafa kana galgala isaa sagantaa qophii bashannanaa waan qabaannuuf jecha hundi keessan waareen booda sa’aa 4:pm irratti argamtanii nu Waliin akka bashanantan kabajaan isin afeerra.
Bakki isaa: Newtown Hall
HUBACHIISA: Guyyaa kana uffata Aadaa qabdan uffattanii maatii keessan waliin akka dhuftani siin yaadachiisna.
Gadaan roobaa fi gabbina!
Gubaa, Daaraa Gabanna fi Irreecha 2014, Atlanta, Georgia, Onkoloolessa 3-4, 2014
WAAMICHA KOREE IRREECHA SWITZERLAND SABBOONTOTA OROMOO SWITZERLAND FI NAANNOO JIRAATANIIF!
Irreechi Switzerland kan bara 2014 Guyyaa 27.09.2014 Hora Ouchy, magaalaa Lausanne tti kabajama. Koottaa, hirmaadhaa! Aadaa keenya haa guddifnu! Oromummaa bakka jirru hunda tti haa jabeessinu! Aadaa keenya ijoollee keenya kan hegeree Oromoo fi Oromiyaa ta’an fi firoota Oromoo haa barsiifannu!
GUYYAAN: 27.09.2014
SA’A: 10:00 IRRAA KAASEE HAMMA GALGALAA TTI
BAKKI: HORA OUCHY, LAUSANNE, SWITZERLAND
UFFATA AADAA UFFADHAA KOOTTAA! GALATOOMAA!
KOREE IRREECHA OROMOO SWITZERLAND
Ayyaana Irreecha | Oromo Thanksgiving in Boston/Cambridge, MA
Akkam jirtu Oromoo Boston?
ODA Boston waggaa waggaadhaan laga Charles River, Cambridge kessatti argaamu irrati guyyaa Irreecha kabajaa turuun isaa ni yadatama. Haaluma Kanaan bara kanas gaafa guyyaa Fulbaana ykn September 28/2014 sa’ati 12:00pm irrati kabajuuf qophii irra jiraachu isaa gamachuudhan isin beekisisaa, akka irrati argamtan kabajaan isiin hafeerra.
Galatoomaa!
Koree ODA Boston
Plan of Event: Ayyaana Irreecha , Oromo Thanksgiving in Cairo, Egypt – on October 5, 2014
BEEKSISA:
Oromoota magaalaa Nairobi fi naannawa isii jiraatan maraaf
DHIMMA: Ayyaana Irreechaa fi Hulluuqqoo, 2014
Ilmaan Oromoo hundi baga ganna bacaqii irraa gara booqaa birraatti nagayaan ceetan jechaa, ayyaanni Irreechaa fi Hulluuqqoo magaalaa Nairobitti Fulbaana 28, 2014 waan kabajamuuf, maatii fi hiriyyoota keessan wajjiin akka irratti hirmaattan kabajaan isin affeerra.
Bakka (Venue): Nairobi City Park
Yeroo: Ganama 8:00AM – 2:00PM
Ayyaana Irreechaa fi Hulluuqqoo sababeeffachuun barnootni:
~ aadaa fi argaa-dhageettii,
~ maalummaa Irreechaa fi Hulluuqqoo,
~ Seenaa fi amantii Oromoo ni kennama. Kana malees sagantaa nyaata aadaa Oromoo fi qophii bashannanaa waan qabnuuf ammas irra deebinee dhiyaadhaa isiniin jenna.
Odeeffannoo dabalataaf ammo karuma fuula facebook’n nu qunnamaa!
Koree Aadaa fi Argaa Dhageettii Oromoo, Nairobi
Ayyaana Irreecha | Oromo Thanksgiving in Edmonton, Canada – Sept. 27, 2014
Guyyaan Fulbaana (September) 27, 2014
Yeroo (Time) 10:00 Am Irra Eegale (start)
Iddo: Hourlack Park (Heritage) kessatti Ayyaana Irreecha waan kabajjamuuf ummata Oromoo marratti akka dhamissa nu dabarrisiitaan kabajjaan isiin gaffana korree Ayyaana Irreecha magala Edmontonni, Kaanaaddaa (Canada)
Oromo Thanksgiving Day Celebration – September 27, 2014
Time: 10:00am start
Oddeffaano (Information call)
1) Nasser 7803945478
2) Amare 5879207786
Irreechi Irree uummata Oromootti!
Ayyaana Irreecha | Oromo Thanksgiving in Sydney, Australia – Sept. 27, 2014
Ayyaana Irreecha Bara 2014 | Oromo Thanksgiving in Los Angeles on Sept. 27, 2014
Ayyaanni Irreecha bara 2014 Fulbaana 27 magaala Los Anjeles keessatti kabajaamuuf qophiin itti fufeera. Lammiiwwan Oromoo fi firoonni Oromiyaa Kaaliforniyaa fi Godina Ollaa keessa jiratan hundinuu koottaa waliin haa Irreeffannuu!
Qophiin sa’aa 11:00 WD jalqaba.
Bakkeen Qophii:
Kenneth Hahn State Recreation Area
4100 S. La Cienega Blvd
Los Angeles, CA – 90056
———————
The Oromo Thanksgiving Day will be celebrated on September 27, 2014. All Oromo citizens and friends of the Oromo nation cordially invited. Please join us on our highly celebrated Holiday.
Program begins at 11:00am
Location:
Kenneth Hahn State Recreation Area
Los Angeles, CA – 90056
Odeefatnoof:
951-400-3998, 951-488-8188, 951-316-4688, 213-985-6086
Ayyaana Irreecha | Oromo Thanksgiving in Helsinki, Finland – on October 4, 2014
Event Details:
Date: 4th of October 2014
Time: from 12:00 to 5:00
Place: Kivikonkaari 11, Kivenkolo, Helsinki, Finland
Transport: Take Metro from Helsinki Railway Station to Kontula; From Kontula, take Bus 78. It is about 5 minutes.
Ayyaana Irreecha | Oromo Thanksgiving in Denver, Colorado – Sept. 27, 2014
Irreecha Bara 2014 | Kan Biyya Jarmaniitti | Fulbaana/Sept. 20, 2014
Waamicha Kabajaa Ayyaana Irreecha kan Bara 2014 Biyya Jarmanii keessatti qophaa’ee: Koree Qindeesitu Ayyaana Irreeschaa irraa Ilmaan Oromoo Biyya Jarmanii keessa jiraatan Maraaf – Frankfurt am Main, Germany
Kabajammo Ilmaan Oromoo,
hundaa duraan dursee nagaan rabii isin haagahu. Ashamaa ilmaan Oromoo kann biyya Jarmanii keessa jiraattan; obboleewwan keenya dhiira fi dubartiin, baga ayyaana Irreecha bara haaraa 2014 walumaan jala geenye. Ayaanni Irreecha jila
(festival) waga/bara haaraatti cee’uumsaatti.
Ayyaanni Irreecha kan bara haaraa 2014 biyya Jarmaniitti kutaa magaalaa Frankfurt am Main “Bockenheim” (im Stadtteil Bockenheim) jedhamu keessatti Fulbaana
(September) 20, 2014 kabajamuuf qophiin Koree Qindeessituu Ayyaana Irreescha xumuramee jira. Kanaaf Oromoon biyya Jarmanii keessa jiraatan kabajaa ayyaana Ireechaa kan bara 2014 irratti argamtannii waliin akka kabajnu ulfina guddaan isin afeerra.
Ayyaanni Irreecha kan bara haaraa 2014 Fullbaana
(September) 20, 2014, guyya sambata xiqqaa (Saturday), sa’a 12:30 WB (PM) irra eegalee hanga (hama) sa’attii 18:00 WB (PM) Paarkii (iddoo namni itti haara galfatu) “Rebstockpark” jedhamu keessatti cinaa (bukkee) haroo ( Weiher im Rebstockpark = Pond in Rebstockpark) ti kabajama.
Ayyaanni Irreecha guyyaa ilmaan Oromoo akka sabaatti heddomminaan walarganii dhimma har’a itti jiran waliif himan, waan hegeree immoo waliin qindeeffaatan, guyyaa waloomaa
(day of joint action) Oromoo ti. Heddomminaan bahanii ayyaana Irreecha irratti aadaa fi duudhaa/jifuu (culture and tradition) ofii agarsisuunis mallattoo sabboonummaa saba Oromoo ti. Aadaa kana guddisuu fi muldhisuun eenyummaa Oromoo guddisuudha.
Ayyaanni Irreecha kan bara 2013 kan yeroo kamuu caala biyya keessaa fi alatti sirna ho’aa fi hamilee guddaan akka kabajame, odeeffannoo fi gabaasa bakka gara garaa irraa argaa fi dhagahaa jirra. Kun kan muldhisu, ayyaanni Irreecha guddina aadaa fi duudhaa/jifuu, akkasumas eenyummaa fi tokkummaa saba Oromoof utubaa ta’uu nu hubachiisa.
Koree Qindeesitu Ayyaana Irreescha akka waliin taanee ayyaaneefannu, irraa debi’ee gammachuudhaan waamicha Oromummaa kabajaan isiniif dhiyeessa.
Namoota odeeffannoo dabalataa feetanif, Koree Qindeesitu Ayyaana Irreescha waliin qunnamtii godhaa!
Namoota Koree Qindeesitu Ayyaana Irreescha irra odeeffannoo
(information)dabalataa feetanif lakkoofsa bilbila (telefoona) kanatti bilbilsaa:
lakko.bil.:
+4917853498098
+4917680018430
+4915212252957
Ayyaanni Irreessaa yeroo duraatif Magaalaa “Frankfurt am Main” jedhamu keessatti guyyaa gaafa Fulbaana 20, 2014 qophaa’ee:
Sa’aatii/ 12:30 WB Time: (PM) ‐ 18:00 WB (PM)
Iddoo/ Paarkii “Rebstockpark” jedhamu keessatti (im Rebstockpark), cinaa (bukkee) haroo (Weiher im Rebstockpark = Pond in Rebstockpark) Place:
Daandi (kara)/ Am Römerhof, Max‐Pruss‐Straße Street:
Geejiba/ Baabura Transport: (tram) lakoofsa 17 (Straßenbahnlinie 17 vom Hauptbahnhof Frankfurt am Main bis zur Endehaltestelle “Rebstockbad”)
Ayyaana Irreecha Kan Bara 2014 | Oromo Thanksgiving in Columbus, Ohio – Sept. 28, 2014
Address: 213 Camrose Court, Gahanna, OH
UPDATED (Seattle): Workshop on Gadaa with A/G Bayyanaa Sanbatoo following Irreecha: Seattle, Washington (NW U.S. & British Columbia) – Fulb./Sept. 28, 2014
Ayyaana Irreecha Kan Bara 2014 | Oromo Thanksgiving in Columbus, Ohio – Sept. 28, 2014
Address: 213 Camrose Court, Gahanna, OH
Ayyaana Irreecha | Oromo Thanksgiving in Leeds, the UK (Fulbaana/Sept. 27, 2014)
Mark your calendar; this year’s Irreecha celebration will be held in the city of Leeds, the UK, on Sept. 27, 2014. All Oromos and friends of the Oromo in the UK are invited.
Plan of Event: Ayyaana Irreecha , Oromo Thanksgiving on Onkoloolessa/October4, 2014- Perth, Australia
Baga bacaqii Gannaa nagaan baatanii Booqaa Birraa argitan jechaa, Eenyummaa fi Aadaa ofii yoo abbaan duukaa bu’ee hin kununisifatiin alagaan ishuma hafte iyyuu balleessuuf duubatti hin jedhu waan ta’eef IRREECHA bara kanaa / 2014 sirnna hoo’aan kabajachuuf Oromoonni dhuunfaan sagantaa kana irratti hojjataa jiru. Ammoo dhimma kana fiixaan baasuuf hirmannaan Hawaasa Oromoo Magaalaa Perth murteessaa dha.
Waan kana ta’eef jecha Oromoonni Magaalaa Perth jirraattan hundi ayyaana IRREECHAA kana irratti hafeeramtaniirtu.
Koottaa / dhyaadhaa waliin gammannaa!
Yoom:-
Gaafa 05/10/2014
Guyyaa Dilbataa
Bakka:- Burswood Park, Burswood
Yeroo:- Sa’aatii 11:00 AM irraa eegalee
Hubachiisa:-
Wamicha Guyyaa Irreecha bara 2014 | London: Fulb./Sept. 27, 2014
Oromoo fi Firottan Oromoo UK Maraaf,
Hawaasni Oromoo UK kessa jiraatu guyyaa Irreecha galata kennan bara 2014
Fulbaana 27, 2014 Magaala Londonitti ayyaneffata. Kanaf, guyyaa Oromon tokkummadhan uumaa galata galchatu kana irratti argamtani akka gammaddan Hawaasni Oromoo UK kabajaan isin aferra. Nyatnii fi dhugaatin gatii bayyessan ni jira.
Kottaa aadaa fi muziqaa Oromoo dhandhamadhaa!
Sagantaa:
A. Sagantaa Irreffachuu: 11:00wd-2:00
Bakka: Hampsted Heath Park Staff Yard, Parliament Hill Fields, High-gate Road, London NW5 1QR
Gejjiba: Atobusii: C2, C11, 214
Baabura: Bufata baaburaa Gospel Oak
Konkolaataa dhabuf sa’ati 2f £2.50 basisa
B. Yeroo gammachuu fi hawaasessuu – 3.00wb-10.30gg
Bakka: Whittington Park Community Centre, Yerbury Road, London N19 4RS
Gejjiba: Atobusii C11 gara bufata baaburaa Archway, 17, 43, 263, 271 (gara bufata baaburaa Upper Holloway Road)
Baabura: Bufata baaburaa Archway
Bufata baaburaa: Upper Holloway Road
Koree Hojii Geggessituu Hawaasa Oromoo UK
Qophii Ayyaana Irreecha – Minneapolis – Fulbaana/Sept. 27, 2014
Waaqa Nu Uume Galateeffachuun ni Irreeffanna!
Aadaa Keenya ni Dagaagsina!
Ayyaanni Irreecha Minnesota (Magaalawwan Lakku) keessatti Minneapolisi Hora ykn Lake Nokomositti kabajamuuf deemaa jira.
Ayyaanni irreecha kan bara 2014 Fulbaana 27 bara 2014 ganama sa’aa 10:00 irraa jalqabee kabajama. Oromoo fi Firoottan Oromoo hundumtuu akka ayyaana kanarratti argamtanii waliin Irreeffannu koreen qindeesituu ayyaana Irreecha kabajaa fi ulfina guddaan isin affereera.
Bakki isaa:
Hora (Lake Nokomis)
5001 Lake Nokomis Pkwy W.
Minneaplois, MN 55417
Info:
Tel:
– Awash Nagawoo: 612-227-0712
– Biqilaa Deettii: 612-701-9834
Qophii Ayyaana Irreecha – Oslo, Norway – Fulbaana 27, 2014
“… birraan barihee dukkana nurra arihee
Ballammi haami jennaan haamee dhufe kuno
lammii kee waami jennaan waamedhufe kuno …” Sirba Oromoo
Ayyaana Irreecha kan baranaa
Fulbaana(September) 27 bara 2014biyyaa Norway, magaalaa Oslo, bakka hora Sognsvann jedhamutti irraa eegalee kabajama. Ilmaan Oromoo kannen dhihoo fi fagoo jiraattan hundi jila dudhaa ganamaa kana irratti uffata aadaatiin of miidhagsitanii akka ayyaana kana irratti hirmaattan kabajaa guddaa wajjiin sin afeerra. Malkaa jilaa dhufuudhaaf, baabura lafa jalaa (Metro) laakkofsa3 (Sognsvann) gara kallattii lixaa deemu (westbound) yaabbadhaa; buufatni isaa kan maayyii Sognsvann suduudaan isin fida. waaree dura sa’ati 11:30
Erga qophiin Irreecha raawwatee booda qophii bashannanaa sa’aa 18:00 irraa eegalee qabna. Halkan guutuu waliin taphataa bulla.
Bakki qophiin bohaarsaa itti dhihaatu:
Simia-venner
Kristoffer Robins Vei 2 (Smedstua)
0978 Oslo
Bakka kana dhufuuf, magaala /Oslo S irraa baabura gara Lillestrøm deemuu qabattanii bakka Haugenstuastasjon jedhutti irraa bu’uun bakka Smedstua jedhu yoo iyyaafattani salphaatti achi geessu. Ykn Stovner Senter irraa bus 65 yoo qabattanii bakka Smedstua jedhutti irraa buutani, bakki qophichaa cinaadhuma sanatti argama.
Odeessii dabalataa yoo barbaaddan yookiin gaaffii yoo qabaattan bilbila harkaa laakkofsa
+47 951 88 081 / + 47 97964087 / irreechaa@gmail.com nuu qunnamaa.
Ana haadhufu!
Gadaan roobaa fi gabbina!
Koree Qindeessituu
Welcoming the New Season and the Culture of Darabaa Herding Among the Oromo in Daraa, Oromiyaa
Darabaa herding, as practiced in the Daraa district of the North Shawaa Zone in Oromiyaa, involves the migratory herding of cattle in the backwoods of River Mormor (the Blue Nile) valley during the rainy season, when the ground in the village areas becomes too muddy for herding. As the rainy season winds down, and the herders and the cattle return home, the community celebrates the coming of the new season by thanking Waaqaa (God) as part of the Irreecha festival. http://gadaa.net/FinfinneTribune/2014/08/welcoming-the-new-season-and-the-culture-of-darabaa-herding-migratory-herding-in-the-backwoods-among-the-oromo-in-daraa-oromiyaa/
Gubaa/Ibsaa
—————–
Ayyaana Gubaa jechuun dukkanaafi booruu gannaa oofkalanii gara ifa ykn booqaa birraatti ce’uuf sirna gaggeeffamuudha. Akkasumas, mallattoo Waaqa galateeffannaas ni jedhama. Sababni isaa, booruu gannaa, lolaafi bubbee hamaa, bakakkaa, galaanaafi kkf nagaan oofkalanii ifa birraatti waan bahaniif gammachuu ofii ibsachuun Waaqa galateeffatu. Firoonnis walitti dhufanii wal gaafachuu calqabu, “Baga booruu gannaa oofkaltee booqaa birraatti baate” waliin jechuu eegalu.
Ayyaanni Gubaa kun ummata Oromoo biratti kabajaafi jaalala guddaa qaba. Dubartootas ta’ee dhiironni dursanii qophii adda addaa taasisu. Dhiironni osoo guyyaan Gubaa hin ga’in mukeen akka Sukaayee, Sokorruu, Qamaxxee, Tamsaasa, maxaaxee, daalachoo, dhangaggoo fi kkf ciranii goggogsuun gaafa gubaan dhiyaate Xomboora hidhu. Kunis baay’ina dhiirotaatin qophaa’a.
Guyyaa gaafa Xomboora gubanii muka dhaabaa(‘Daamaraa’)f ta’u kanneen akka Abbayyii, Hindhee, Soolee, Ejersa, Ceekaa, Daalachoo, Urgeessaa fi kkf qopheessanii dhaabu. Guyyaa kana mukti jabaaf ta’u kan akka Laaftofii Diddiksaa fa’a ni qophaa’u.
Haala kanaan Ayyaanni Gubaa Oromoo walakeessa baatii Hagayyaa keessa gubama. Ibsaan Oromoo gaafa Hagayya 15 galgala yoo ta’u, Hagayya 16 daaraa guddaa jedhama.. Akka Oromoon dhugeefatutti guyyaa kana Waaqni sibiila lafatti gadi darbata jedhama. Guyyaa kana irraa kaasee lafti jabaachaa adeema, lagni ni hir’ata, firris wal gaafii eegala. Guyyaa gaafa ibsaa kana horiin haalan marga quufanii yeroon galfamu, fardeen yaabbii dhiqanii haalan kunuunsu. Galgala erga horiin hundi galanii booda namoonni mijirii(‘Abdaarii’) tokkotti ibsaa waliin guban marti isaanii walitti yaa’anii iddoo mijirii kanatti wal ga’u. Akkaataa angafaa quxusuu isaanitti Waaqa kadhachuun boolla muka dhaabaa dongoru. Yeroo dongoran kanas “Hamaa keenya dongori” jechaa Waaqa kadhachaa dongoru.
Kadhannaan isaanis:
Ibsaan kun ibsaa nagaa nuuf haa ta’u
Ibsaa quufafi gabbinaa haa ta’uu
Booruu gannaa nu oofkalchee
Booqaa birraas nu haa oofkalchu
Wal bira oolchee nu haa bulchu
……
Abbaa biyyaa biyyarra haa bulchu
Barri quufa; Gadaan gabbina
Gabbis Waaqi…jechuun kadhatanii muka dhaabaa dhaabu.
Mukoota dhaaban kanas hidda cimaan mudhii isaa naannessanii waliti hidhu.
Mukoota dhaabaa kana yommuu dhaaban maqaa muka dhaabanii sana waamun Safuu ykn cimina mukti kun qabuun Waaqa kadhatu. Fakeenyaf
Warri Abbayyii dhaaban, “ Abbayyii ati Abbaa nuuf ta’I” jedhu.
Warri Ejersa dhaaban, “ Waaqayyo ati akka Ejersa kanaatti nu cimsi “ jedhu.
Warri Hindhee ykn Soolee dhaabanis, “ Waaqayyo akka Soolee ykn Hindhee kanaatti nu soroorsi “ jechuun kadhachaa muka dhaabaa kana dhaabu.
Erga muka dhaabaa dhaaban booda muka dhaaban kanatti naanna’uun Sirba Gubaa ykn Hiyyoolee akka armaan gadii kanatti sirbu.
Hiyyoo koo daraari yaa abaaboo koo
Ganni bahee daraari yaa abaaboo koo
Birraan bari’e daraari yaa abaaboo koo
Kan qincee nyaatanii daraari yaa abaaboo koo
Kan fira gaafatanii daraari yaa abaaboo koo
Geese yeroon wal yaadanii daraari yaa abaaboo koo
Ibsaa gubnaa daraari yaa abaaboo koo
Har’I kudha shanii daraari yaa abaaboo koo
Qalloo dangashee too daraari yaa abaaboo koo
Osoon kiyya jedhuu daraari yaa abaaboo koo
Narraa fudhatanii daraari yaa abaaboo koo
Keelloon daraartee daraari yaa abaaboo koo
Randa gamaatti daraari yaa abaaboo koo
Qeerroon maraattee daraari yaa abaaboo koo
Warra durbaatti daraari yaa abaaboo koo
…jechuudhan sirbu.
Kana booda gara manaatti galanii sirna jabaa gaggeessu. Sirni kunis dhadhaa muuddachuun Waaqa kadhatanii Jabaa ibddatti kaa’u. haalli kadhannaa kunis:
Kunoo jabaa siif dhaabnnee ati nu jabeessi
Muudaan siif dhiiyaatee dhaltii okooleerra bulchi
Qotiyyoo harqoota keessa bulchi
Farad kooraa jala bulchi
Walii galtee nuuf kenni
Walitti nu jaaladhu
Bara bara quufaa gadhi.
Jabaa beelaa nurraa qabi
Jabaa deegaa nurraa qabi
………………………… jechuun kadhatu.
Sirni Jabaa akkuma xumurameen sirna Xomboora qabsiisutu itti fufa. Kan qabsiifatanis warra dhiiraa qofa. Haati warraa akka hangafaa quxusuutin abbaa warraa ishee irraa calqabdee Xomboora kanatti qabsiiftif. Yeroo qabsiifatan kanas “ kan baranaan nu geesse bara egereenis nu ga’I “ jechuun qabsiifatanii gara muka dhaabatti ykn bakka Mijirii dhaqanii muka dhaabaa kanatti Xomboora qabsiisu. Yeroo itti qabsiisan kanas gara bahaatti garagalanii “ Nyaataa moraa waraani “ jechuun itti kaa’u.
Sirni gubaa kun iddoo tokko tokkotti galgala muka dhaabanii bulchuun ganama obboroo gubu.
Kana booda dargaggootni mana manarra deemun hiyyoolee sirbu….
(Barruu Gadaa ,2013,:4-6), Sisay Sarbesa
Irreech Mallattoo Tokkummaa fi Aadaa Oromooti!
Finfinne Tribune | Gadaa.com
Ayyaani Irreecha, guyyaa Oromoon malkaa ykn tulluutti bahee Waaqa isa uume, waan argateef kan galateeffatuu fi waan fuula dura hawwuu fi barbaadu itti kadhatudha. Irreechi ayyaana Oromoon ittiin beekamu, mallattoo Oromummaa fi Eenummaa isaa ibsu, calaqqee Aadaa fi Duudhaa keenya qofaa osoo hin ta’iin dhaalmayaa hambaa seenaa keenyaa ti. Kanuma mirkaneessuuf Oromoon biyya keenya Oromiyaa keessa jiraatu guyyaa ayyaana Irreecha waggaa waggaan bahaa fi dhihaa, kaabaa fi kibbaa walitti bahee osoo amantii, siyaasa fi kutaan walinqoodiin tokkummaan Ayyaana Irreecha kabajataa jira.
Ayyaani Irreecha Hora Arsadiitti qindoominaa fi hirmaannaa ummata bal’aan kabajamuu kan eegale bara 1997 irraa kaaseetu. Isa dura ummatuma naannoo sanaa fi keessattuu warra aadaa Waaqeffannaa hordofaniin ture. Bara 1997 keessa koreen tokko maqaa Guddinaa fi Dagaagina Aadaa Oromoo jedhuun WMT (Waldaa Maccaa-Tuulamaa) jalatti ijaaramtee Ayyaana Irreecha Bishooftuu kana ummata beeksisuu, barsiisuu fi qindoominaan guyyaa ayyaana kanaa bakka sanatti argamuun qalbii namaa harkisuu jalqabde. Ergasii waggaa waggaan achitti argamuun barumsaa fi dammaqiinsa kennameen sadarkaa har’a ummanni kumaa fi kitilaan herreegamu irratti argamee kabajaa jira. Kabajaa Irreecha Bishooftuu, kan Malkaa Arsadiitti kabajamu babal’achuun yeroo gara garaatti Oromiyaa bakka adda addaatti kabajamuun akka Ayyaana Biyyoolessa biyyaatti fudhatamaa jira.
Kana malees biyyoota alaa naannoo Oromoon heddumminaan qubatee jiruttis haala ho’aan kabajamuu erga eegalee bubbulee jira. Ayyaani Irreecha daran akka guddatuu fi babal’atu hawaasni Oromoo hubannoo gahaa qabaachuu qaba. Gaaffiilee Irreech Aadaa moo Amantiidha jedhuuf deebii argachuuf hayyoota aadaa afeeruun marii gochuu qaba. Hanga ammaatti kan beekamu Irreech Aadaa fi Duudhaa Oromoon waliin Waaqa kadhatu ykn galateeffatu ta’uun beekama. Kun ammoo amantii nama kamuu waan faallessu hin qabu.
Kanuma hubachuun Oromoon biyya keessaas ta’e biyya alaa jiraatan gamtaan bahuun Ayyaana Irreecha kabajuun aadaa fi eenymmaa isaa firaa fi alagaa akka beeksisu, akkasumas tokkummaa Oromoo haala kanaan akka mul’isu abdii qabna.
Ayyaani Irreecha bara 2014, Hora Arsadii Bishooftuutti kan kabajamu guyyaa 05.10.2014 yoo ta’u, biyyoota alaatti ammoo warri qophii xumuratanii fi sagantaa isaanii beeksisan kanneen armaan gadiiti.
• Hagaya/August 31, 2014- Toronto, Canada
• Fuulbana/September 13, 2014 – Stockholm, Sweden
• Fuulbana/September 20, 2014 – Calgary, Canada
.Fuulbana/September 20, 2014- Adelaide, Australia
.Fuulbana/September 20, 2014- Frankfurt Am Main, Germany
.Fuulbana/September 25, 2014- Las Vegas, USA
• Fuulbana/September 27, 2014- Leeds, UK
• Fuulbana/September 27, 2014 – Bergen, Norway
• Fuulbana/September 27, 2014 – Oslo, Norway
• Fuulbana/September 27, 2014 – Switzerland
• Fuulbana/September 27, 2014 – Minneapolis, Minnesota
• Fuulbana/September 27, 2014 – Washington, DC
• Fuulbana/September 27, 2014 – Los Angeles California
• Fuulbana/September 27, 2014 – Finland
.Fuulbana/September 27, 2014- Sydeny, Australia
.Fuulbana/September 27, 2014-Edmonton, Canada
.Fuulbana/September 27, 2014- Denver, Colorado
• Fuulbana/September 27, 2014 – London, England
.Fuulbana/September 28, 2014- Nairobi, Kenya
.Fuulbana/September 28, 2014 – Columbus, Ohio
. Fuulbana/September 28, 2014- Seattle, Washington (NW US and British Columbia)
.Fuulbana/September 28, 2014- Boston/ Cambridge, MA, USA
.Onkoloolessa/October3-4- Atlanta/Georgia, USA
• Onkoloolessa/October 4, 2014 – Amsterdam, Holland – Germany
.Onkoloolessa/October4, 2014- Helsinki, Finland
.Onkoloolessa/October4, 2014- Cairo, Egypt
.Onkoloolessa/October4, 2014- Perth, Australia
• Onkoloolessa/October 5, 2014 – Melbourne, Australia
.Onkoolessa/October 12, 2014-Wellington, New Zeland
http://gadaa.net/FinfinneTribune/2014/09/irreech-mallattoo-tokkummaa-fi-aadaa-oromooti/ SEENAA Y.G(2005): Irreechi Mallattoo Tokkummaa Keenyaati!
SEENAA Y.G(2005)*
Addunyaan keessa jiraannu kun, irra jireessa Seenaa Abbooti Biyyaa Saamanii kan kooti jechuun waan nu dursaniif malee, Itoophiyaanis taatu Addunyaan biraa akka nu duuba jiran ragaalee hedduu tarrisuu dandeenya. Har’a Gabrummaa jala waan jirruuf, haqa kana fudhachiisuun ni ulfaata ta’a. Gaafa jabaannee humna taanee garuu addunyaan waan har’a aguugdee irra teesse kana ifa baasuun waan hin hafne. Gadaa nuuti waraqaa fi Maanguddoota keenya irraa dhaga’uun ala hojiin hin mul’ifne ykn, Beektoonni keenyas baratanii ittiin eebbifamuu malee, hanga har’atti Gadaan akkamiin hojii irra akka ooluu danda’u qorannoo gaggeessanii dhalootaaf dhiheessuu dadhaban kun, Dimokiraasii Ameerikaa har’aaf ka’umsa ta’uu isaa, Gola-hambaa yk Muziyeemiin Ameerikaa keessaa adda addaa, waan Oromoo addatti Booranaa keessaa guurame hedduu akka qaban, warri carraa argatanii ijaan argan ni dubbatu.
Biyyi yk Ummati Walabummaaf of qopheessu tokko, ega Walaboomee booda miti waan Biyya isaa keessatti ijaarrachuuf deemu yk barbaadu qorachuu kan eegalu. Walabummaa booda isa har’a Gabrummaa jalaa ba’uuf tattaaffannu caalaa hojiilee jajjabduutu nu eeggata. Walbummaa keenya kana mirkaneessuuf waan itti qophoofnu hedduutu jira. Humnaanu Biyya keenya dhuunfannu, Qabsoon Wlabummaa keenya addunyaa fudhachiisuuf nu eeggatu lakkoofsa hin qabu. Ragaalee walitti qabachuun, waan addunyaa irratti ittiin falamannu qopheeffachuun, waan gaafataman sirreeffachuun kkf, har’a kan nutti hin mul’annee, dhiheenya keenyatti argannu, yeroo yeroon isaa ga’u of biraa dhabnu hedduutu jira. Addatti beektoonni keenya Dirree siyaasaa irratti wal qabuu irra, hojiilee suduudaan isaan ilaallatan ammumaa gurmaa’aanii fixachuu, ragaalee guurrachuu, hojiilee Dippilomaasii gaggeessuu, waan Ummati kun dur qaba jedhamu kana hundaa walitti fidanii, waan fooyyaa’uu qabu fooyyeessanii, Baraa fi Dhaloota kana waliin akka deemutti qopheessuun Abshaalummaadha. Mata duree kana irratti bal’inaan waan itti qophaa’een qabaa yeroo biraa itti deebi’a. Qoodi hojii odoo jiraatee Mooraa qabsoo illee tasgabbeessuu danda’a jedhee waan yaaduuf.
Ummati Oromoo Gabrummaan dura akkuma Gadaan hundee Tokkummaa isaa ta’ee beekamutti
“AYYAANNI IRREECHAA”s mallattoo Tokkummaa Ummatichaa akka ta’ee, kanneen seenaa Ummata kanaa akka gaaritti beekan addunyaa irratti katabanii ragaa ba’aniiru. Mootootii Biyya isaaniif fakkeenyummaa keenya kaasanii gorsaa turuu, Gola hambaa Biyyootaa fi Yunivarstiilee addunyaa irraa bebbeekamootu of keessatti dhokfatee, bara jabaannee nu dubbachuuf eegaa jiru. Amantiileen Addunyaa dhunfatanii jiran kanneen dachee Oromotti osoo hin dhufiin Waaqeffannaan akka turee fi Amantiin Addunyaa kana irra jiru hundi Oromiyaa ega seenee illee, Ummati Oromoo, IRREECHA akka Mallattoo tokkummaa isaatti fudhatee hanga har’aatti waliin Guyyaa Galataa kana kabajachaa jiraachuu ragaa kan ba’an lakkoofsa hin qaban.
Irreechi Guyyaa Waaqa itti Galateeffatan. Guyyaan kun Warra Irreecha dhabamsiisuuf waggoota dheeraaf ifaajjan biratti hin beekamu. Oromoon isaan waliin jiraatu
GUYYAA GALATAA jedhee yennaa kabajatu, warra mukattii sagaduu jedhanii isa balaaleffatu. Balaaleffachuu irra dabree hidhaa fi ajjeesaa turan. Addunyaan Oromoo booda dhiheenya kanaa kaaftee Guyyaa Galataa jettee yennaa xibaartu ammoo, amma danda’an lallabaniifii ibsafaa itti kennuu barbaadu. Waan maraafuu kan beekaa rafe … isa jedhan waan ta’eef qalbii isaaniif haa laatu jechuun ala waan jennuun hin qabnu. Fakkeenyaaf Guyyaa jaalalaa kan jedhan addunyaan akka haaraatti faarsiti. Nuuti garuu maqaa adda addaa Godinaalee keenya keessatti haa qabaatu malee Baatiin Birraa Oromoo biratti waan addunyaan akka haaraatti faarsitu kanaan beekama. Addunyaan biqiltuu itti dhaabanii fi naannoo kunuunsan jettee Doolaara Biliyoonaan ittin saaman, Oromoon garuu muka muruuf seera mataa isaa umama isaa kaasee qaba. Addunyaan har’a Guyyaa hundaa, guyyaa fayyaa, guyyaa maanguddoo, guyyaa dubartii, guyyaa daa’immanii kkf jettee reefuu ramadaa jirti. Biyyoota hedduutti ega eegalamees Umuriin dargaggeessa tokko hin caalu. Oromoo biratti garuu Guyyaan 30 maqaa mataa isaa fi hiikkaa mataa isaa qaba. Waa hedduu kaasuu dandeenya. Nuumatu dhimma keenya dhimma addunyaa gochuuf hin tattaafannu malee, ykn Seenummaa isaatti qofaa daangeessinee teenye gaabbiin dhumna malee, waan irratti hojjatamu qabu lakkoofsa hin qabu jechuufan kaasee.
Irreecha waggoota 20 asitti kabajamaa jiru ilaalchisee beektoonni Biyya alaas ta’ee, Ummati keenya yaada nama jajjabeessu heddu kennee jira. Irreechi Guyyaa Galataa irra dabree hiikkaa ykn Kaayyoo jajjabaa kan biraas ni qabaata. Waaqayyoo guyyaa kanaaf isa ga’ee ni galateeffatan. Hegareef illee akka karaa qajeelchuuf dhaammatan. Mallattoo Tokkummaa saba kanaa ta’uu isaa fi Tokkummaa saba kanaa jabeessuuf qooda ofii akka gumaachan kakuu haarofatan, garaa qulqulluu wal eebbisan, hammeenya wal irratti hojjatan waliif dhiisan, garaatti hammeenyaa fi quuqqaa qabaachaa wal hin eebbisan, Malkaa nu’uun dura waan kana fixatan, Gadaa fi Miraga Abbaa Biyyummaa Oromoof kabachiisuuf waadaa seenan, waaqinillee akka gargaaruuf kadhatan, Maanguddoof Umurii, Ga’eessaaf qalbii, Dargaggeessaaf Gootummaa, Ijoolleef guddachuu itti hawwanii eebbisan. Ebbi kun garaa qulqullun yoo ta’ee qabachuu dubbatan. Kun Iccitti muraasa Guyyaa Glataa kana keessa jiru Bara gugguffannaa kana keessa hin guuttatan. Irrumaa barachaa dhaloota Guutuu ta’uu uummachuuf hojjatan.
Irreechi kan Oromooti. Dhimma Oromooti. Dhimma nama dhuunfaa miti. Dhimma beektootaa ykn Namoota siyaasaa ykn dhaabbilee siyaasaa qofaa miti. Waldaalee adda addaa qofaas miti. Qaamoon kanneen, Irreecha kana bakkatti deebisuuf, ykn addunyaatti beeksiisuuf hojjachuu danda’u. Yennaa hojjatanis, kan Oromoo ta’uutti labsanii Ummaticha illee ittiin beeksisan. Kanaaf, Irreecha Mallattoo Tokkummaa keenyaa ta’uu mirkaneessuuf gama hundaa walitti dhufanii fi wal Afeeranii kabajuun, Dimokiraasiin nuuf Aadaa malee kan addunyaan jettu kana akka hin taane mirkaneeffannee, Addunyaatti of beeksiisuun ni dada’ama jedheen amana. Fincila diddaa Gabrummaa Biyya keessaa 2014 ilaachisee Abbootiin Amatii adda addaa
HIRIIRA DEEGGARSAA fi gocha wayyaanee balaaleffachuu irratti Biyyoota alaatti argamanii akkuma qooda isaanii gumaachan, IRREECHA BARANAA irratti hirmaatanii Tokkummaa Ummata kanaaf lallaba dhageesisuun nu jabeessa malee nu hin laaffisu. Gama Siyaasaan kan jirrus, waan tokkummaa keenya mamii keessa hin galchine irratti waliin dhaabbachuun akka waliif naatoo qabaannu nu taasisee hegaree keenya waliin qajeelchuuf nu gargaaruun ala badii tokkollee hin qabaatu. Guyyaa waaqa itti galateeffatan qofaa waan ta’eef.
Dubbiin heddummaateef maalitti hin fe’anii jedhama. Lammiileen keenya addatti Dargaggoonni Bara 2014 kana Fincila Diddaa Gabrummaa irratti wareegaman irra jireessi isaanii Aadaa fi Seenaa Oromoof kabajaa guddaa kan qaban,
IRREECHA OROMIYAA keessatti babal’isanii Tokkummaa Ummatichaa akka sibiilaa jabeessuuf kan hojjataa turan heddummiinaan keessatti argaman. Kaayyoo isaanii kana Galmaan ga’uuf waadaa keenya illee kan itti haaromsinu haa ta’u. Waan ofii keenyaa addunyaatti nu beeksisuu danda’an katabuu fi barachuu, akkasumas ittiin eebbifamuu qofaa odoo hin taanee, hojii irra oolchuuf irratti haa hojjannu. Kana hojjachuuf ilaalchi siyaasaa kkf nu daangeessu jedhee hin amanu. Seenaa, Aadaa, fi duudhaa Oromoo keessa jiru katabuu fi argaa dhageettin dhaloota lama dabarsinee jirra. Walii dabarsuu kana keessa waan itti dabalamuu fi hir’atu hedduun jiraachuu ni mala. Kanaaf akkaataa dhalooti itti aanu illee ittin jiraatu irratti haa hojjannu. Addunyaa irratti saba Seenaan isaa qofti dubbatamu taanee hafnaa? IRREECHII 2014 KAN MILKII NUUF HAA TA’U! KAN DABE ITTI QAJEELEE, OFITTUMMAAN ITTI DHABAMEE, FEDHIIN ILMAAN OROMOO ITTI QAJEELU HAA TA’U. GADAAN QUUFAA FI GABBINA.
GALATOOMAA!
HORAA BULAA!
* SEENAA Y.G (2005): Burqaa430@gmail.com
IRREECHI GAHEERA. IRREECHILLEE GAHEE NUTOO MAALFAAN QOPHOOFNEE?
MEE HARDHA IRREECHARRAAN WAA XIQQOO SINIIF QOODA WARRA KEENYAA
Irreechi ammaan tana irraa xiqqoo
haasahuuf yaalus Irreecha BIRRAA (GALATAA) ti.HAWAAS DIINAGDEETI. MALLATTOO ARAARAATI. MARGI JIIDHAN MALLATTOO KA’UMSA LUBBUU QABIYYEETTI HERREEGAMA.
Irreechi birraa kan galatataati.mallattoo MALKAA SAAQAAti.
DHAHA/TIBBA EERA.
OROMOON BOORUU GANNAA, BACCEE FI BACAQII, RAAREE FI DHOOQQEE, MALKAA OBAA BOORAHEE FI LAGA GUDDAA FIRA ADDAAN KUTEE BOORUU GANNAA OROMOON LOON ISAA MALKAA HIN BUUSU HAMMA HAAYYOONNI FI AYYAANTUN DURA AANTEEN BOOQAA BIRRAA GAHUUSAA LABSANITTI.GAAFA DUR SAN IBSAA/GUBAA BARII OROMOON FARDASAA MIMMIIDHAGSEe DIINASAATTI DUULA.
GUBAAN OROMOO INNI HAGAYYAA DACHEE GURRAATTIIN RANDAA JAJJABAACHUUSHEE, BOORRUN CALALAA FI TALIILAA DEEMUU,YEROON BOKKAA HAMAA, KAKKAWWISAA FI BAKAKKAADHAA DARBUU…booqan birraammoo,waan waqtii ARFAASAA WAAQASAANII BIRA OLKAAHATAN YKN GAAFATAN SANATU FAROON TOLEET,MILKIIN KEESSA WAAN HULLUUQEF GALATAAF MALKAA DEEMA.MALKAA SAAQUU …
YEROO KANA BOODA NAMAA SA’AAN, WALKEESSA DEDDEEMUUNIS NI JALQABAMA.
Akka walii galaatti, IRREECHI OROMOO FI AFRIKAANOTAAF DHIMMA
Irreechi kennaadhas, Kennaa KAA—KENNAA WAAQAA. RUDA JALA URJIITU JIRA BIIFTUTU JIRA
DACHEERRAA FI JALASHEES WAAN LUBBUU QABUU FI HIN QABNETU JIRA.
IRREECHI AMMALLEE ARAARAA EKERAATII.GAAFA GALATEEFFATANIS MAQAA WARRA DARBEE FI JIRUUTINIS GALATA BAASA.
Oromoon heeran bula. Malkaafi horris heeran bulee bulfata. Heera kanatu waliin ceeccatee, raaroo ulfaafii aadaan walyaasee cuftinuu waliin miila dheerata miila gabaabbata. Malkaan hora. Dawoomas qaba. Akka bishaan kaanii miti jedhama. Horri yeroo kaanis ‘XABALA’.
Irreechi birraa, yeroo dhaloonni, hiddaafi hiddiin wal dheebote itti wal arguudha. Gaafa Oromoon garaan waliif fayyaa san Irreecchi ayyaana addaati qaba ture. Gammachuu fi galata addaati. Baras madaalliin uumamaas eeggamaa ture.
Oromoon dhugaarratti yakka waan heeran eeggatuuf gaafas rakkinas hin qabu. Hin rakkatus.
Yoo waa jallate garuu taa’et qorata.Seerri uumamaa akka hin goolamne godha.Maalif jennaan Namnis uumami biraas ni goolama waan taheef tiksuun heera diroo diroodhaa eeguufi tiksuudha. Ofis rakkinaa fi gadadoorraa of tiksuu isaati.
Gaafa Irreechaa, meeshaalee fi ulfaa nagaa ,hormaataa, ayyaantummaa fi ulfoo dhiiraa dhalaa, gadaa, qadaaddoo, yuubaa-ruufaa, ayyaantuufaatu baha.Wanti qara qabaa,wanti waraanaa lallabaa bakka san hin gahu, guyyaan kuni guyyaa gammachuu, guyyaa galataa, guyyaa dhiichisaa, guyyaa ragadaa, guyyaa geelloo fi guyyaa faaruuti, guyyaa jaalalaa fi kaadhimmannaati, gaafa Oromoon Oromoon oromummaan guutuu san.
MALKAA IMMOO DUBARTIITU SAAQA. Haawwoliin keenyammoo kunoo akkas jechaa deemu:-
Hahoo yaa mareehoo
Hahoo yaa maree hoo
Maree hoo maree hoo
Ayyaana waggaa maree sitti marmaaree yaa mareehoo
Irreecha irree koo yaa maree sitti marmaaree hoo
Yaa waaqaa malkaa nuuf tolee yaa ayyolee koo
Yaa abbaa tulluu nutti toli yaa tolee koo
HAHOO YAA MAREE HOO?
MAREE HOO,MAREE HOO
YAA wAAQAA HUNDAAN OLII
YA WAAQA ABBAA HARDHAA BORII
NUUF ROOBIMEE SORII
……………………………………
HAHOO YAA MAREE HOO
MAREE HOO…MAREE HOO
Maree haadha deechuu
Maree haadha teechuu
Maree haadha saawwaa
Maree haadha fayyaa,yaa maree hoo
Wagga waggaan sitti deemna,yaa mareehoo
Kunoo dhufnee jiidhanoo sitti marmaarree hoo
……………………………………………….
HAHOO YAA MAREE HOO
Maree haadhaa loonii
Maree haadha waatii
Maree haadha maatii
Maree haadha gootaa
Maree haadha duulaa
Maree haadha fuulaa
Hahoo yaa maree hoo.
Mmaree hoo,maree hoo
Yaa malkaa tolii sitti marmmaarree
Ilmaa abbaan sitti marmaarree hoo
Kallachaa caaccuun sitti marmaamme hoo
Bukkuu dhuqqusaan sitti marmaarree hoo
Hoohoo…ohohoo!
Hahoo yaa maree hoo
Yaa abba kolbaa
Yaa abba kormaa
Yaa abba malkaa
Siiqqeef qadaaddoon sitti marmaarree hoo yaa ayyeelee hoo
Ulfaafi uumeen sitti marmaarree hoo
Birmaduu-dabballeen sitti marmaarre hoo
Bulaaf buulettiin sitti marmaarree hoo
Kooyaa birraa birraan barihe farda biti yaa gootaa…
Qeerroon fiigichaan dhiichisaa
Namoonni gurguddoon abbootii gadaafi warra ulfaa dabaltee dubartoota dabaalanii,
dhibaayyuu, coqorsa, muka ejersaa, dhallaaduufi muka jiidhaa akka ulmaayiifi abbayiis tahu qabatanii (garuu coqorsi irraa hafuu hin qabu yoollee dhibe saardoo) isaaniitiin gara Malkaatti dhiyaatan.
Irreecha coqorsa jiidhaa, ittacha, ulmaayii, allaaduufi kanneen biro baala muka qulqulluufi gaaroma qabuu qabatanii ulfoo uuman EEBBIFATANII DUBARTIIN MALKAA SAAQXI JECHUUDHA.
Faaruun jedhamaa deemus yeroo baay’ee Gabbisayyoo dha.
Mee gabbisayyoo naannoo Tuullamaa kana haa ilaallu:-
Gabbisayyoon kan faarfamuu yeroo irreechaaf gara malkaas tahee horaa ykn gara tulluutti deeman kadhaa Waaqayyoo bifa sagalee kilooleesanaan faarsaatii deemsa miilaa waliin riitimiin uumamaa qindaayet faarfama.
Gabbisayyoo jenna jedha tokko. Jalaa fuudhaniit sin gabbisaa gabbis jedhuun Akkasitti akka armaan gadii kanatti faarfama ykn gabbifama jechuudha.
Gabbisayyoo, lafa gabbisaa gadaan
Yaa waaq sorii nutti roobi
Oromoon korma qalee
Kormi isaa biyya falee
Yaa waaq sorii nutti roobii
Dhagaan daakuu akka daakuu
Gadaa aabboo kan akaakuu
Yaa waaq sorii nutti roobi
Dhagaa daakuun mirrigaa dhaa
Gadaa ooluun mirrigaadhaa
Yaa waaq sorii nutti roobii
Odaan nabee laga looyee
Waaq aabboo sitti booyee
Yaa Waaq sorii nutti roobi
Odaa Nabee gaaddisa koo
Gadaa aabboo yaa tuma koo
Yaa waaq sorii nutti roobi
Kallachaa caachuu yaa ulfaa koo
Gadaan dhugaa yaa dhugaa koo
Yaa Waaq sorii nutti roobii….. Jechaatii gara Malkaatti deemu.
MALKAA ERGA GAHANIIS, DURA HAAWWOLIIN, HAATI CAACCUU, HAATI SIIQQEE. HANGAFTITTIIN YKN HAATI MALKAA BISHAAN ADDAAN SAAQXI MARGA YKN COQORSAA FI WAAN JIIDHAA HARKAAN QABDUUN JECHUUDHA.
EEBBI HANGAFAA QUXISUUDHAAN EEBBIFAMA.
AMMAAF HAMMI KUNI ANAAF NI GAHA.
WARRI HUBANNOO NA CAALAA QABDAN BEEKUMSA KEESSAN NUUF QOODAA!!
NAGAA WALIIN!
Caalaa Haa Hiluu @FB
Kitaaba Raayyaa Horoo
Bara 6500 A. L . W /2008 ALA kan bahe irraa
VIDEO
VIDEO
VIDEO


c: text/html

text:
Dhaabbanni keenya Dh.D.U.O.n haaromsa erga gaggeessee booda gaaffiilee uummanni keenya gaafachaa ture deebisudhaaf hojiin waggaa tokko kana keessatti hojjateen bu’aa gurguuddaa ummata keenyaaf argamsisee jira. Garuu …Read More »
Maaratoon fiige moo Kubbaadha taphate?
By: Munawar Ahmed Siraj Maaratoon fiige moo Kubbaadha taphate? Bishaan daakeeti moo Darbannaan moohate?, Maali sababni Hagos illee Geeba itti fudhate? Har’a dhugaan hafee Cubbuun …Read More »
AKKA HUNQAA OSOO GUBATUU KOFLUUN OROMOO GOOLABAMUU QABA.
Biyya Oromummaan yakka tahetti ayyaana sabaaf sablammootaa kan heerri mootummaa kijibaan dhaadheessanii fi federaalizimiin keessatti miidhamaa jirru baasee kabaju san irratti dhunfaaniis tahee Oromoo …Read More »
Murtiin Traamp Kennan Sirrii Miti Jedhu Somaaliyaa fi Jabutiin
WAASHINGITAN, DIISII — VOA Prezidaantiin Amerikaa Traamp magaalaan galma mootummaa Israa’eel Jerusaalem jechuun murteessuun balaa kan fiduu fi sadarkaa addunyaatti rakkoo fiduuf ka jiru ta’u …Read More »
Mystery Solved: Saudi Prince Is Buyer Of $450M DaVinci Painting
The mystery over who paid a record-breaking $450 million for Leonardo da Vinci’s painting Salvator Mundiat an auction last month appears to have been solved. It …Read More »
What Is Behind Legitimizing OPDO?
By Barroo Goobee December 7, 2017 Tigrayan People’s Liberation Front (TPLF) formed Oromo People’s Democratic Organization (OPDO) in 1990 from Oromo- speaking prisoners of …Read More »
Rakkoolee waloo osoo qabnuu maaliif furmaata waloo dhabna?
Berhanu Hundeetiin Sabni/uummatni Oromoo erga gabrummaa Habashaa jalatti kufee kaasee hanga har’aatti rakkoo waloo tokko qaba. Innis “Gabrummaa” dha. Gabroonfattootni Habashaa dhufaa dabran, …Read More »
Daawwattootaa fi Qooda Fudhattoota TV OBS hundi Baga Gammaddan! Baga gammanne!
OBS Tamsaasatti deebi’uuf Haalduree xumure. Amajjii 1, bara 2007 hanga Onkololeessa 23, bara 2009’tti dhimmoota Aadaa, seenaa fi Aartii Oromoo dagaagsuu irratti xiyyeeffachuun qophilee …Read More »
WHY DO THE TPLF TYRANTS CROSS THE RED LINES
Truth Barometer 14 Part 2 BY Odaa Hora The first part of the article has thoroughly addressed the common psychological traits of tyranny, their malignant …Read More »
Oromiyaa walaboomtu moo Federeeshinii Dhugaa
Galii siyaasaa isa kamtu Oromoof wayya? Berhanu Hundeetiin Dhimmi akka mata-dureetti dhiyaate fi gaafiin itti aanee ka’e kun baay’ee ulfaataa fi deebiin …Read More »

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
'Oromiyaa keessatti haleellaa hidhattootaan kan miidhamaa jiru saba tokko qofa miti''- Obbbo Jibriil Mahammad
Yeroo dhiyoo as qaamoleen hidhatan namoota walga'ii waamanii ajjeesan oduun jedhu irra deddeebiin dhagahama.
Ajjeechaa Kibxata darbe Godina Wallaggaa Lixaa Aanaa Baabboo Gambeel ganda Bonee jedhamtutti raawwateen namoonni nagaa 28 ajjeefamuu Poolisiin Oromiyaa beeksisee ture.
Jiraattonni kunneen walga'ii waamamanii bakka walga'anitti ajjeefamuus ibseera poolisiin Oromiyaa.
Haleellaan saba Amaaraa irratti xiyyeeffatee raawwatame jedhamu kun bifuma walfakkaatuun Bitooteesa darbes Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Abee Dongorootti raawwachuun lubbuun namoota 22 galaafateera.
Sadaasa darbes Godina Wallaggaa Lixaa Aanaa Gullisootti walga'ii waamanii namoota 50 ol ajjeesan jedhamee ture, garuu wayita qaamoleen kunneen walga'ii waamanii namoonni walg'aiif walitti qabamanii ajjeefaman mootummaan achi jiru maal hojjeta?
Kanaa fi dhimmoota nageenyaa kan naannoo Oromiyaa biroo irratti Hoogganaa Biiroo Bulchiinsaa fi Nageenyaa Oromiyaa Obbo Jibriil Mahammad waliin gaaffii deebii taasisneerra.
Namonni wayita hidhattootaan walga'ii waamamanii ajjeefaman qaamni mootummaa achi jiru maal hojjeta gaaffii jedhu debisuun eegalan.
''Namoonni kunneen qaawwa uumametti fayyadamanii gocha akkanaan raawwatu. Sochii humna nageenyaa mootummaa eeggatanii dagachiisanii haleellaa raawwatu,'' jedhan Obbo Jibriil.
''Walga'ii seeraa osoo hin taane namoota ollaa tokko jiraatan dirqiidhaan walitti qabamanii tarkaanfii irratti fudhatu.''
Humni hidhatee socho'u filannoo as adeemaa jiruu fi hidha haaromsaa gufachiisuuf onnatee jiraachuu kan himan Obbo Jibriil, humni kun ammallee ni dadhabe malee hin dhabamsiifamne jedhan.
Torbanoota darban keessa lakkoofsi hidhattootaa gara giddu galeessa biyyaatti socho'anii heddummaachaa jiraachuu kan hin haalle Obbo Jibriil, ''garuu lakkoofsi shanee dabalee osoo hin taane sochii isaaniitu dabale,'' jechuun dubbatan.
''Humni kun lola keessatti miseensi isaa waan jalaa hir'atee jiruuf saffisaan sochiisaa dabalatee sa'atii muraasa keessatti bakka hunda ga'uun akka waan iddoo hunda jiruutti sammuu hawaasaa qabachuu barbaada,'' jedhan.
Erga Muddee darbeetii keessa ajjeechaawwan raawwatamaniif ittigaafatamtoonni garee hidhattootaa bosoona jiran ta'u Obbo Jibriil dabalatee qondaaltonni mootummaa sadarkaan jiranis kanuma jechaa turan.
Haata'u malee qondaalli Waraana Bilisummaa Oromoo ammoo tibbana Al-jazeera dabalatee miidiyaalee garaagaraa irratti dhiyaachuun komii waraana isaarratti ka'u kana waakkateera.
Kumsaa Dirribaa haleellaa lammiileerratti raawwataa jiruuf waraana keenya osoo hin taane qama mootummaa shakkina jedhe, kanarratti maal jettu jennee Obbo Jibriil gaafanneerra.
''Gocha suukanneessaa isaan daa'immanii fi dubartoota Oromoo, sabaa fi sab-lammoota akkasumallee waliisaaniirratti raawwatan osoo addunyaatti gadi baasnee maqaa Oromoofiyyuu gaarii miti jennee dhiisne. Badii gurguddaa akka raawwatan miseensonni isaanii harka kennatan ni dubbatu,'' jedhan.
Ajjeechaa yeroo dhiyoo as Oromiyaa bakkeewwan garaagaraatti raawwatamu ilaalchisuun qondaaltonni mootummaa Amaaraa fi rogeeyyiin dhalootaan Amaara ta'an, saba Amaaraa irratti ajjeechaa xiyyeeffatee raawwatamaa jiruudha jechuun komatu.
Gama kaaniin kanneen ajjeechaaan kun sabarratti kan xiyyeeffate osoo hin taane hundumatu miidhame jedhanis jiru.
Kanarratti mootummaan naannoo Oromiyaa maal jedha?
Obbo Jibriil akkas jedhan: ''Mootummaan naannoo Oromiyaa saba naannoosaa keessa jiruuf eegumsa godheefii akka aadaa Oromootti haammatee bulcha. Namoonni miidhaan irra ga'e Amaara qofa osoo hin taane, Oromoon, Tigreen, kaanis keessa jiru. Kanaafuu kun oduu shanee fi finxaaleyyiin biroon facaasaa jiraniidha malee dhugaa miti.''
Rakkoon akkanaa erga mudachuu jalqabee yeroo dheeraa ta'eera, haleellaa hidhattootaan raawwatamuun hawaasi nagaan wayita ajjeefamu, qaama miidhamu, qabeenyisaa barbadaa'uu fi qe'eerraa buqqa'u ni gabaafama.
Garuu maaliif furmaata dhabe, rakkoon kun hanga yoomiitti itti fufa, mootummaan keessan rakkoo kana furuuf maal hojjeta?
Kanarratti Obbo Jibriil akkas jedhan.
''Rakkoo nageenyaa sadarkaa kanarra ga'eef bu'uurri isaa siyaasa. Filannoo booda wayita mootummaan sirnaan lafa qabatu tarkaanfii hidhattoota kanneenirratti fudhachaa turre cimsinee itti fufna. Yeros hawaasa waliin qindoomina cimaan hojjechuun guutummaatti furra,'' jedhan.
Caasaa nageenyaa mootummaa keessa qaamni hidhattoota waliin hariiroo qabuu fi waliin hojjetu jira hamii jedhuuf Obbo Jibriil, ''Caasaan nageenyaa akka waliigalaatti rakkoo hin qabu.
''Humna hidhattoota kunneenii laaffisuudhaanis kutaannoosaa agarsiiseera. Garuu namni dhuunfaa ergaa fudhatee nutti makate jiraachuu mala. Humna leenjifnu kana uummatuma keessaa walitti qabna waan ta'eef hin jiraatu jettee yaaduu hindandeessu,'' jedhan.
Oromiyaa keessaa Godinaalee fi aanaaleen tokko tokko Waraana Bilisummaa Oromoo jala jiraachuu fi caasaaleen mootummaa diigamanii hidhattooti bakka qabachuu mootummaa biyya bulchu dabalatee hawaasa irraa odeessi ni dhagahama, dhuguma godinaalee to'annoo hidhattoota kunneenii jala jirantu jiruu?
Kanarrattis Obbo Jibriil akkas jedhan: ''Godinni shanee jala jiru dhiisii, kan jiraachuullee danda'u hin jiru. Isaan garuu akkas jedhanii ibsachuu malu.''
Akka Obbo Jibriil jedhanitti humni isaanii qaama hidhatee Oromiyaa keessa socho'u, kan Waraana Bilisummaa Oromoo jechuun of waamu, kan mootummaan ammoo 'Shanee' jedhuun waraanuu kan jalqabe waggaa tokko dura.
Garuu waraanaan furmaati waaraa dhufuu danda'aa jennee Obbo Jibriil gaafanneerra.
Karaa nagaan rakkoo furuuf balballi mootummaa cufaa miti kan jedhan Obbo Jibriil, ''mootummaan jara kana biyya alaatii waamee biyya galchuu caalaa wanti fedhii karaa nagaa agarsiisu hin jiru,'' jedhan.
''Ergasaan biyya galaniis Lixa Oromiyaatti hanga isaan Godina, Aanaa, Ganda diiganii balleessan kana, walitti dhukaasuun Oromoof qaaniidha jennee karaa marii filachaa turre.
''Waggaa lamaaf kadhannee ijibbaannee dadhabnee itti dhukaasuu kan eegalle reefuu wagga tokko hin guunne. Isa boodas yoo namni karaa nagaa barbaadu jiraate mootummaan gaaffii akkasiitti balbalasaa hin cufatu.'' jedhan Obbo Jibriil.


text:
Namoota hedduu biratti maandelaan Goota.Nama kaka’uumsa qabu nama jabaa fi mul’ata qabu. Yeroo baayyee nama gad of qabu, nama gaarii, amanamaa, nama warra biraafis yaadu.
Ta’uun beekamu. Nelson Mandelaan Adooleessa 18 bara 1918 dhalatanii naannoo dur gurraachonni Afrikaa kibbaa keessa jiraatan Transkei jedhamtu keessatti guddatan.
Bara dargaggummaa isaanii sochii farra Apaartaayiid keessa seenuun paartii Afrikaan Nashinaal Kongrees ykn ANC jedhamutti dabalaman.Bara 1940 ANC keessatti damee dargaggotaaf hogganaa ta’an.
Maandeellaan kooleejii fi mana barnootaa kan seeraa yeroo seenan nama ANC keessaa Oliver Thamboo wajjin turan.
Yeroo jalqabaafiis waajiira gurraachaa kan waa’ee seeraa irratti hojjatu Afrikaa kibbaa keessatti banan.Gurraachootaaf gorsa seeraa baasii tokko malee tola ykn gatii xiqqoo gaafachuun gargaaraa turan.
Mootummaan Afrikaa kibbaa bara 1960 paartii ANC kan uggure ta’uus garuu dhoksaan sosso’uu itti fufan.
Maandeelaan yeroo baayyee polisoota harkaa miliqaa turan.kanaafiis haadha warraa isaanii ishee lammataa Winne irraa adda ba’anii jiraachuuf dirqaman.
Bara 1962 Maandeelaan hidhamanii mootummaa irratti shiran jedhamanuu yakka ilaalchatti dhiyaatan.Tarkaanfiin fudhadhe hogganaa uummanni Afrikaa hawaasa bilisoome akka qabaatuuf qabsaa’uu kooti jechuun falman.
Waggaa lama booda adabii hidhaa umrii guutuu irratti muramee handara galaana keeptaawoon kan jiru mana hidhaa odoola Roobiin keessatti hidhaman.Mana hidhaa hamaa kana keessatti waggootii 18 eega hidhamanii booda/ bara 1989 qabsoo hidhannoo ANC gaggeessu balaaleffadhu hidhaa ba’ii jechuun waamiicha mootummaan dhiyeesse didan.
Garu waggaa tokko booda bara 1990 prezidaantiin yeroo sanaa Freedriik de clerk paartileen siyaasaa kam iyyu seeraan kan deggeraman ta’u eega labsanii hidhamtoota siyaasaa harka caalaa waan hikaniif maandellaanis hiikaman.
Bara 1991 maadellaan prezidaantii ANC ta’uun filataman.


text:
Bitootessa 28,2015 Godina Jimmaatti FDG gootota dargaggoota barattoota Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaan qabsiifame jabaachuun gara uummataa magaalaa fi baadiyyaa Godina Jimmaatti babaldhachuun guyyaa har’aa Warraaqsi FDG Magaalaa Aggarootti kabaja ayyaana waggaa 25ffaa dhaaba ergamtuu Wayyaanee OPDO irratti uummatni FDG kaachisuun Ayyaanni Wayyaaneen qophaa’ee mormii guddaan fashalaa’e. Mootummaan Wayyaanee OPDO ‘n guyyaa har’aa Magaalaa Aggarootti maqaa guyyaa 25ffaa ayyaana Wayyaanee OPDO’n qopheessitee
uummata dirqamaan hojii isaanii dhaabanii akka irratti hirmataaniif humnaan baasteetti Uummatnii fi Goototni barattootni Oromoo M/B sadarkaa 2ffaa fi Qopha’ina Aggaaroo, M/b sadarkaa 1ffaa magaalaa Aggaaroo fi Koolleejjii Tekinikaa fi Ogummaa Aggaaroo fi Uummatni Oromoo fi sabaa fi sablamootni Magaalaa Aggaaroo, Magaalaa Gembee fi baadiyaa Aanaa Goommaa fi Aanaa Toobbaa irraa uummatni dirqamaan maqaa ayyaana hundeeffama dhaaba maxxannee fi ergamtuu wayyaanee OPDO waggaa 25ffaa kabajuu jedhuun Isteediyeemii Aggarootti uummatni kumootan lakka’amu walitti dhufuun mootummaa Wayyaanee dirqamaan fedhii uummataa malee doorsisee mana baasetti garagaluun mootummaa Wayyaanee irratti FDG kaachisaan.
Goototni Qeerroon dargaggootni barattootni magaalaa Aggaaroo fi aanaa Goommaa sagalee dhaadannoo dhageesisuun mootummaa Wayyaanee balaaleffachuun olola Wayyaaneen maqaa Filannoo kijibaan ofaa jirtuu irraatti uummaatni nuti Wayyaanee OPDO hin filannuu, Dimookiraasiin hin jiru, olola wayyaanees hin barbaadnu, mirgootni amatii keenyaa nuuf kabajamuu qaba, mirgii dimookiraasii fi namummaa nuuf haa kabajamuu, Oromoo hidhuun, ajjeesuu fi biyyaa irraa baqachiisuun dhaabbachuu qaba jechuun ifatti ba’ee uummatni Wayyaaneedhaan nuti isin hin filannuu isin hin barbaadnuu jechuun uummatni fi dargaggootni sagalee guddaan Wayyaanee balaaleffatan.mootummaan Wayyaanee walga’ii ofii isaan dirqisiisee uummata baase irrattii mormiin uummataa guddaan isa mudatee waan qabee gadhiisu dhabuun akkuma amala isaa humna poolisoota federaalaa, fi nannootti dhimma ba’uun uummata dura dhaabbate, dhukaasaa qawwee fi rookkeeta garaagaraa dhukaasuun uummaata sodaachisuuf dhukaasaa kan ture yoo ta’uu walga’iin maqaa ayyaana guyyaa dhaloota ergamtuu Wayyaanee 25ffaa kabajamuuf yaalames hoggansa Qeerroo bilisummaa Oromoo qindeessitoota warraaqsa sochii FDG karaa nagaa gaggeessuun mirga uummata Oromoo kabachiisuuf godhaniin sochiin mootummaa abbaa irree FDGtti jijjiramuun walga’iin wayyaanee bu’aa tokko malee mormii guddaan fashalaa’uu danda’e jira.


text:
(Qeerroo Bilisummaa Oromoo, 4 Onkoloolessa 2018) WBO nagaaf jedhee lola dhaabe irratti waliigaltee Nagaa Diiguun lola banuun farrummaa guddaa dha.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo akka amanutti, umamti Oromoo waraanatti kan seenan daandiin nagaa waan cufameef ture. Dhiheenya kana garuu, abdiin xiqqoo tokko akka mul’atuu taatee turte. Abdiin kunis yeroof tarsiimoo qabsoo saba keenya akka jijjiiru abdiin irratti gatamee ture.
Haata’uutii, yaaliin waraanaan saba cabsuu fi gabrummaa keessa tursuu kun amma illee bifa jijjiiratee itti fufee jira. Bakka addddaatti hojiin farrummaa hojjatama ajira; ABO/WBO dadhabsiisuuf keessaa fi alaan duulli jabaa adeemaa jira. Kunis adeemsa keessa saaxilamaa waan jiruuf, namuu hubataa jira.
Ummata Oromoof, waanti nagaa caalu hin jiru. Ummata nagaa jaalatuuf garuu waliigaltee nagaa diiguuf aggaamuun hedduu gaddisiisaa dha. Nagaan utubaa waa hallee ti. Nagaaf jedhamee waanti hedduun aarsaa godhameera; amma illee godhamaa jira; ummanni keenya nagaaf jedhee haqa dabe otuu arguu fi dhagyuu aarsaa gochaa jira. Kun immoo, akkanatti kan itti fuf hin ta’u.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo walgahii hatattamaa har’a godheen haala Oromiyaan keessatti argamtuu fi taatewwan yeroo dhihoo asitti raawwatama ajiran keessa deebi’ee gilgaalee jira. Keessayyuu, olollii fi duulli dabballota OPDOn WBO irratti banamee jiru, xiyyeeffannoo jabaa kan barbaadu ta’uu irratti waliigalameera.
Koreen Bulchiinsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo ololaa fi lola WBO/ABO irratti banamee jirus jabeessee balaaleffateera; tarkaanfii guyyaa har’aa WBO Ardaayitaa jiru irratti fudhatames, jabeessee morma; gochaa farrummaa har’aa kunis waliigaltee nagaa irra gahame kan diigu waan ta’eef, naga-jaalattooti marti sagalee tokkoon balaaleffachuu qaban.
Tarnaanfiin Ardaayitaa, yeroo gabaabaa keessatti qaama walaba ta’een qoratamee ummataaf akka ibsamu Koreen Bulchiinsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo jabeessee gaafata. Haga dubbiin kun qoratamee, dhugaan jiru ifa bahuttis, WBOn bakka addaddaa jiran marti of-eeggannoo jabaa akka godhan ni dhaammanna.
Miseensonni Qeerroon Bilisummaa Oromoos akkuma kanaan duraatti qabsoo Oromoo karaa hundaan fuuldura tarkaanfachiisuuf akka caalatti jabaatanii hojjatan dhaamsa keenya ni dabarfanna.
ABO/WBO irratti shirri dalagamu, qabsoo keenyatti akka cichinu nu taasisa!
Qeeroo Bilisummaa Oromoo
4 Onkoloolessa 2018


text:
Nageenya Oromoof Oromiyaa caalaa waan nu yaaddessu hinqabnu!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Gurraandhala 20,2020
Nagaan bu’uura jireenya saba tokkoo ta’uu nii amanna. Saba nagaa qabutu, bilisummaa argata; saba bilisummaa qabutu hiree isaa murteeffata. Kanaaf nagaan Oromoo waan hundaan olitti itti yaadamuuf bakki olaanaan kan kennamuuf ta’uu Qeerroon Bilisummaa Oromoo nii amana. Sabni keenya nagaan isaa mancaa’uun, jireenyi isaa golgolaa’uu caalaa waan nutti dhagaa’amuuf nu mufachiisu hinjiru. Qaamoleen nageenya saba keenyaa hunkuran, kanneen gaafa nuti karaa nagaa gaaffii sirnaaf gaaffii seeraa gaafannu Qawween yakka ajjeechaaf miidhama qaama nurratti raawwatan irra deddeebiin uummata keenya cunqursuu akkasuma haaloo qabatanii uummata meesha maleeyyii irratti tarkaanfii haaloo fudhatan biyyattii gara jeequmsa hamaa fi rakkoo wal xaxaa bahuun ulfaatu keessa galchuutti akka jiran hubatanii akka daddaffiin of qusatan gaafanna.
Haala kana keessatti guyyaa har’aa Gurraandhala 20,2020 uummata keenya baha Oromiyaa Harargee, Iluu abbaa Booraa, Beddellee, Kibba Baha Oromiyaa Arsii, keessatti hiriira deeggarsaa jechuun mootummaan ummata dirqisiise baasuuf ture. Hiriiraa waamame kana Baha Oromiyaatti uummati gara diddaa fi mormiitti jijjiire. Waraanni mootummaa fincila uummataa kana danquuf onaalee Harargee garaagaraa keessatti dhukaasa bane. Hanga ammaatti Hararge onaalee hedduu keessatti miidhaan garaagaraa qaqqabee jira isaan keessaa: Harargee bahaa
Ona Dadaritti dargaggoo Bahaar Abuubakar namni jedhamu rasaasan kan rukutame yoo ta’u namoonni baayyeen ammoo hidhamani jiru. Isaan Dadaritti hidhaman keessa muraasni maqaan arganne: 1.Wazir Hashim
2.Ibsa Midhagsa Oromoo
3.Obsaa Ahamaad Hassane
4.Abdikulee Yusuuf yoo ta’u achuma Hararge Bahaa ona Miidhagaa Lolaa
Namoonni saddeet rasaasan rukutamani jiru isaan keessaa maqaan nama lamaa nu gahee jira
1.Fatii Badrii
2. Anas Ahmednuur kan jedhaman nama 8 waliin rasaasaan guyyaa har’aa dhawaman.
Bulchinsa magaalaa Awwadaayittis hiriirri waamame gara mormiitti jijjiramuun Qeerroon baayyeen rasaasa fi uleen miidhamani jiru. Mormiin uummataas jabaatee jira.
Dabalataan Hararge Bahaa ona: Fadis, Baddannoo, Gurawaa, Kombolcha, Cinaaksaniifi Gooroo Guutuuttis hiriirri deeggarsaa waamame mormiitti jijjiramee jira.
Baha Oromiyaa godina Harargee lixaa ona Gubbaa Qorichaatti hiriirri waamame mormiiti jijjiramuun waraanni ummatatti dhukaasaa turan. Ona Odaa Bultum Baddeessaattis hiriirri deeggarsaa yaamame gara mormiitti jijjiramee oole. Haala kana keessatti nu Qeerroo Bilisummaa Oromoof yaaddoo kan ta’e gochaa mootummaan humnaan yaadakoo fudhu jechuun uummatatti dhukaasa banee ajjeesuu fi madeessudha. Keessattu baha Oromiyaa Hararge ona garaagaraa keessatti rasaasaan dargaggootaaf uummata bal’aa Oromoo irratti hojii hammeenyaa humnootiin mootummaa raawwatan nagaaf nageenya biyya keenya kan booreessu waan ta’eef uummati Oromoo hadheeffatee gamtaa’inaan yaalii ajjeechaa irratti ta’u mormachuu akka qabu ibsina. Mirga lubbuun jiraachuu isaa mirkaneeffachuuf uummati Oromoo mirga guutuu akka qabu hubatee, of tiksuu fi biyya isaa Oromiyaa tiksuu irratti uummati keenya ciminaan akka dalagu gaafanna!
Nagaa uummata keenyaa hunkuruun Baha Oromiyaa qofa utuu hintaane, guutummaa Oromiyaa keessatti babal’atee adeemaa jira. Gochaan hammaataan waraana mootummaan Lixa Oromiyaa fi Kibba Oromiyaatti adeemsifamuun ammalle akka malee jabaatee jira.
Kibba Oromiyaa Gujii Bahaa ona Gumii Eldalloo araddaa Bulbul keessatti Gurraandhala 19,2020 waraanni mootummaa qe’ee cidhaatti dhukaasa banee ilmaan Oromoo gammachuu walii hirmaatu kaan ajjeesee kaanis madeesse. Namotaa du’an keessaa kan maqaan hangaa ammaatti beekame:-
1. Saaraa Dhaddachaa Galgaloo
2. Siree Dhaddachaa Galgaloo
3. Gollicha Nuuraa Boruu
4. Maanguddoo Kannaa Boottii (jaarsa guddaa deemsa hin dandeenye)
kan keessatti argamanii fi maatiin Obbo Dhaddaachaa Galgaloo guutummaatti ajjeefamanii balballi maatii tokkoo yakka waraana mootummaan cufame.
Dabalaataan Lixa Oromiyaa keessatti irra deddeebiidhaan waraanni mootummaa obbolaa bakka tokkotti ajjeesuun, guyyaa guyyaan yakka gurraan dhaga’uun nama yaaddeessu hedduu uummata keenya irraan gahuu itti fufaniituma jiru.
Gurraandhala 15,2020 Shaggar Bahaa ona Boosat keessatti waraanni mootummaa jila ABO waajjira isaa banachuuf hoggana dhaabichaa miseensa Gumii Sabaa ABO jaal Kennasaa Ayyaanaan durfamuun bobba’e irratti dhukaasa baneen lubbuun nama Warquu Bojoraa jedhamuu Oromoo irraa wareegamee jira. Kaanis madaa’an.
Waajjirri ABO bakkoota hedduutti hojii akka hinojjenne taasifamuutti jira. Baakko dabalatee bakkoota hedduutti danqaan waajjira ABO irra qaama mootummaan raawwachuun jabaatee itti fufee jira.
Gama kaaniin miidiyaaleen Oromoo OMN fi ONN irra uggurri kahamee jira. Akka fakkeenyaatti Gurraandhala 18,2020 magaalaa Sabbataatti qophii OMN waraabe qaamni mootummaa gaazixsessitoota harkaa fuudhee haqee jira. Bakkoota garaagaraattis gaazixeessitoota yaaddeessuu, doorsisuufi hidhuun babal’ataa jira. Kun ammoo mirga miidiyaalee ugguruu keessaa tokko. Maxxansi Gullallee Post illee akka hinmaxxanfamneef hinraabsamne ugguramee jira. Kun ammoo egeree Oromummaa dhabamsiisuuf adeemsa eegalamee waan ta’eef dura dhaabbachuun dirqama Oromoo maraati.
Haalli suukeessaan akkanaa nageenya biyya keenyaa Oromiyaaf nageenya saba keenya Oromoo gaaga’ama ulfaataa keessa galchuudhaan sadarkaa akkaan hammataatti adeemaa jiraachuu hubachuudhaan yaaddoo keessa nu seensisee jira. Yaaddoo kana keessaa irree tokkummaaf gamta’ina saba keenyaa sirneessuun baana jennee amanna. Nageenya Oromoo boora’ee jiru suga itti goonee, nagaaf nageenya uummata keenyaa bakkatti deebisuuf qabsoo goonu itti fufnee jirra.
Walii gala bakkoota garaagaraatti adeemsa sochii siyyaasaa Oromoo kutuuf danquu irratti sochii mootummaan taasisaa jiruun nageenyi lammiilee keenya Oromoo dhabamuudhaan, biyyi keenya Oromiyaan jeeqamsa hamaaf saaxilamaa jira. Akka amantaa Qeerroo Bilisummaa Oromootti furmaata diina keenya irraa kan eeggannu utuu hintaane, furmaati waaraan harka keenya jira jennee waan amannuuf uummata keenya Oromoof gatiittii taaneefii rakkoo amma isa mudataa jiru kana warraaqsa keenyaan keessaa baafna jennee kan ammannu, dirqama saba keenyaaf biyya keenya Oromiyaa tiksachuu bahachuudhaan nagaa mancaa’aa jiru deebisuuf sochii warraaqsaa eegalle jabeessinee itti fufuu keenya uummata bal’aa Oromoo hubachiifna. Dinni keenyas ta’ee firri keenya hubachuu kan qabu, nu Qeerroo Bilisummaa Oromoo; Nageenya Oromoof Oromiyaa caalaa waan yaaddessu hinjiru. Waan ta’eef qaama furmaata saba keenyaa taanee, karaa saba keenya kabachiisuu danda’u mara fayyadamnee qabsoo bilisummaa Oromoo daandii dimokiraasii karaa nagaa sana irra buunee taasisuu itti fufnee jiraachuu keenya hubachiisna!
Injifannoon uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Gurraandhala 20,2020
Finfinnee Oromiyaa


text:
Hagayya 06,2015 Amboo
Godina Amboo aanaawwaan garaagaraa godinicha jalatti argamaan keessatti uummaatni walga’ii bifa kamiin iyyuu mootummaan EPRDF/TPLF fi ergamtoota Wayyaanee OPDO’n gaggeessan irraa qooda fudhachuu lagatan. Mootummaan Wayyaanee maqaa sochii Qeerroo bilisummaa Oromoo fi Uummata Oromoo dura dhaabbachuu jedhuun, akkasumas uummata nuun mormaa jiruu hidhaa fi qarshiin adabuun dorsifnee bulchina jedhuun uummata Oromoo gooluu irratti kan xiyyeeffate butachuun gandoota baadiyaa hanga magaalaatti ”uummatni keenyaa walga’ii wayyaaneen haala kamiin iyyuu gaggeessituu kam irraa iyyuu qooda akka hin fudhannee” jechuun murtii qeerroon bilisummaa Oromoo dabarsee fudhachuun bakka hundatti walga’ii Wayyaanee kam irraatti hirmannaa hin goonu, jechuun dabballoota Wayyaanee bulchitoota Aanaa fi Magaalaa dura dhaabbachuun qaanessaa jiru. keessattuu diddaan walga’ii wayyaanee lagachuu kun aanoota akka Midaa Qanyii, Geedoo, Iluu Galaan Ijaajjii, Tokkee Kuttaayee Gudar, Xiiqur Incinnii, Amboo fi Magaalaa Amboo, Dandii,Giincii, Jalduu, Meettaa Roobii, Gindabarati, fi Adaa’aa Bargaa, irratti duulli walga’ii wayyaanee lagachuu jabaatee itti fufee jira.
Yeroo ammaa kana mormii uummatni karaa nagaa gochaa jiru kana irraa ka’uun tarkaanfiilee kanneen akka waajjira poolisii aanaatti murtii fi himata malee hidhuun dararuu fi qarshiidhaan adabuun gochaa diinummaa uummata Oromoof qaban ibsacha jiru.
Addatti immoo aanaa Midaa Qanyiitti keessatti barattoota Oromoo kutaa 9ffaa fi 11ffaa uummata kakaasaa jirtu jedhamuun Barattootni Oromo 12 waajjiraa Poolisii Aanaa Midaa qanyiitti humna poolisii federaalaa fi kora bittinneessaan qabamanii hidhaman. barattootni hidhaman kunis:
- barataa Tolasaa Tashoomaa
- barataa Badhaasaa Taakkalaa
3.barataa Warquu Takkalaa
- barataa Gammachuu Xuuqur
- barataa Dinqaa Xuuqur
- Barataa Shallamaa Guutamaa
- Barataa Guutamaa Caalumaa
- Barataa Caalasaa Tarfaa
- barataa Iddasaa Deesisaa
- barataa Mul’isaa Farajaa
11. Barataa Geetuu Tamee kanneen kessaatti argamaan uummata mootummaa keenya irratti kakkasaa jirtuu jedhamuun badii tokko malee hidhamanii dararamaa jiraachuu fi uummatni aangawoota wayyaanee seerri hin beekne maqaa Kumaad Post jedhamuun ijaaramee uummata goolaa jiraachuu ibsamera.


text:
Dhimmoota ijoo ta’an kanneen akka bulchiinsa gaarii fi imaammata bakka wal bu’iinsaa irrattis mari’atee jira. Namoon magaalaa Baahir Daar galma Koongresichi itti geggeeffamaa jirutti bilbiluudhaan dubbi-himaa ministrii dhimma alaa Itiyoophiyaa, Ambaasaddor Diinaa Muftii haasofsiisee jira.
Ambaasaddar Diinaan akka jedhanitti, mariin Koongiresichaa dhimmoota ijoo sadiitti fuuleffate. Isaanis: tokkoffaa, karoora jijjirama biyyattii waggaa shanii lafa kaa’amee ture keessatti deemsa waggoota lamaa fi walakkaa dabranii xiincaluu, lammaffaa - waa’ee bulchiinsa gaarii biyyattii keessaa xiinxaluun hanqina jiru guutuu fi sadaffaa – imaammata bakka wal-bu’insaa paarticha keessaa xiinxaluu ta’uu illee dubbatan – Ambaasaddar Diinaa Muftii.
Gtuutummaa gaaffii fi deebii Ambaasaddar Diinaa waliin geggeessamee as irraa caqasaa.


text:
Humni jajjabee (Koomaandoon) ABOn eebbisiise kun qaama WBO Oromiyaa qarriffaa diinaa jalaa baasuuf qopheeffamee dha.
Eebbifamtootni kunis bakka qondaalonni ABO olaanoon argamanitti, gahumsa waraana jajjabee fudhatan agarsiisaniiru.…
Humni kun qaama waraanaan Oromoo egeree biyyattii keessatti irree uummata isaanii ta’uun garboonfataafi saamtota sirreessuuf leenji’an ta’uu ABO’n beeksiseera.
Addi Bilisummaa Oromoo biyyasaa Oromiyaa waraanaan cabde, bilisoonsee ijaaruuf sochii walirraa hin cinne waggoottaan dheeraaf itti fufee jiraachuun beekamaa dha.


text:
(Saphaloo Kadiir’iin)
ABO-Qaama Cehuumsaa Jaal Galaasaa Dilboo dura bu’aa godhatee shuumuun isaa waan gaariidha. Jaal Galaasaan qabsaa’ootaafi guddiftoota qabsoo Oromootiifi beektoota lafa buleeyyii keessaa tokkoofi hangafa. Jaal Galaasaan, bara 1970’moota keessa ABO itti kan makame yoo tahu lafa buleeyyii dhaaba kana daaddeen ol kaasaniifi guddisanii asiin gahuu keessatti shoora guddaa taphatan, qabsaa’ootaa hangafaafi ijoo tahan akkasuma kan muuxannoon guddaa jaarmaya keessatti horatan keessaa tokko akka tahan ni beekkama. Sochiifi jijjiirama dhaabicha keessatti fidaa fi hojii gaarii hojjatuun Oromoo biratti yeroo mara ni kaafama. Akkuma ABO’tti makameen bu’aa boonsaa kan argamsiise, nama murannoofi kutannoo sirantuu qabuu dha. Akkaatuma isaa kana irraa kan ka’e itti amantummaan mudamaaf qaadhimamee jalqaba bara 1980’moota gara hoggansa ol aanaa dhaabbichaatti fidame. Yeroon inni gara qaama hoggansa ol aanaa jaarmaya kanatti dhufu dhaabni ABO sadarkaa yaaddeessaafi abdi kutachiisaa keessa jira ture. Bara 1978 sababa wareegamuu hoggansa ol aanaa Jaal Baaroo Tumsaatiin dhaabni ABO fi IFLO tahuun bakka lamatti gargar caphe ture. IFLO’n kan Jaal Jaarraa Abbaa Gadaatiin hogganamu yoo tahu dhaabni kun naannoo Baha Oromiyaatti ‘Oromoo Jaarraa’ ykn gabaabumatti ‘Jaarraa’ jedhamuun beekkama ture. Sababa dhaabni lamatti caphe kanarraa yeroon isaa san dhaaba qabsoof kanaaf baayyee hamaa ture. Ilaalchoonni wal dhaboon yeroo itti dhaaba keessatti finiinaa ture waan taheef shoorarkaafi hokkora addaatu mooraa qabsoo Oromoo keessa ture. Akkasumaas Ebla, 1980 keessa osoo Galaasaan hoganummaa isaatiinuu muuxannoo hin cimsatin rakkoon addaa hamaan biraa dhaabicha mudate. Ji’a Bitooteessaa 1980 keessa hoggantoonni dhaabichaa sadarkaa adda addaa irra jiran walitti dhufuun haala itti jaarmaya kana cimsan irratti yoo mari’atan biyyoota ollaa waliin firummaa uumuufi mooraa qabsoo Oromoos babal’isuun murteessaa akka tahe irratti waliif galame. Kana milkeessuuf jilli tokko gara biyya Soomaaliyaa, Maqdashotti ergamee osoo imalanii gammoojjii Shinnigatti shiftoota Ogaadeeniin galaafataman ture. Jilli gara Soomaaliyaa deemu kun guututti qaama hoggansa dhaabichaa yoo tahan hayyu duree ABO, Magarsaa Barii fi Itti Aanaa isaa dabalatee waliigalatti namoota 11 guutuu irratti murruqiin hamaan raawwatamee ture. Yaadannoo murruqii hoggantoota kana arrallee ‘Guyyaa Goototaa Oromoo’ jedhamuun Ebla 15 bara baraan akka kabajamuuf ABO’n moggaafamee hanga arraa ni yaadatama. Kana malees mootummaan dargii yeroo biraa caalaa wayta ABO lafarraa dhababsiisuuf waranaa isaa lafaafi qilleensaan labsuun duula irratti bane akka tahe ni yaadatama.
Galaasaan wayta fottoquu, wareegamuu hoggantootaafi labsii duula Dergii dabalatee haaloota biroo baayyeen rakkoon dacha dachaan dhaaba mudatee turetti, wayta ABO’n sadarkaa yaaddeessaafi eewaluuf illee rakkisaa tahe jiru kanatti ture gara gaggeessaa dhaabichaatti kan dhufe. Rakkoolee olitti tuqneefi kan biraa baayyeen wal gubbaan mudachuu irraa kan ka’e mooraan waraanaa haphattee, wal dhahiinsi keessoo dhaabaa hammaatee, miseensoonni dhaabichaas harca’ee, diinni alaa itti duuluus baayyachaa dhufuun wayta qaawni diigamiinsaa hamaan dhaabichatti baname tahuu daran jaarmayni du’uuf afaan qilee wayta gahee fi deebi’ee jiraachuu rabbiitu beeka hanga jedhamu takka gahee akka ture ni beekkama. Wayta sanitti dafanii dhaabicha humneessuufi ijaaranii qaawa kana duuchuun balaa irraa dandamachiisuun, mooraa qabsoo humneessanii bayyanachiisuun ulfaataa tahuus Jaal Galaasaaf garuu kan abdii kutachiisu hin turre. Yeroo gabaabatti mooraa waraanaa goguuf aaggatte guutanii, waraana baayyinni isaa dhibbootatti gad bu’e kuma dhibbootaan guddisanii, wal dhabdee, hamiifi nyaara walitti butuu dhaaba keessatti uumame araarsanii, miseensoota, deeggartootaafi dabballoota dhaabichaa kuma kumaan horatanii ABO hanga liphuutti akka dhiiratti gootoomsanii diinaa waliin qabsoo wal qabdee akka moohattu taasisan. Baroota kana keessa ture Addi Bilisummaa Oromoo sabaaf abdii, diinaaf yaaddoo tahuun injifannoo danuu kan galmeessees. Rakkoolee siyaas-diinagdee dhaabicha sakaalaan furuun, ilaalchoota walitti bu’iinsa keessoo mooraa qabsoo Oromootti mudachaa turun qulqulleessuun, rakkoo dhaabicha keessatti cawwee tahuuf hiixattu wal’aanuufi hanqinoota biroo danuu dhaabicha keessaa xaharuun hojii itti fufan. Mooraa waraanaa zoonii Bahaa tan rushooytee turte cimsuun dabalata zoonii dhihaa haarawatti ijaaruun humna waraanaa hidhannoo fi meeshaa waraanaa danuu waliin sadarkaa boonsaa irraan gahan. Ajajoota waraanaa jaalatamoofi sabboonummaan faayaman kan akka Jaal Guutamaa Hawaas, Jaal Nadhii Gammadaa, Jaal Buruuysoo Boruufi kan biroo baayyee horachuun gama danuun itti duulu injifachuun danda’amee ture.
Wayta san akka ammaatti ummanni keenya bayyanoota qabsoo sirnaan hin qaban ture. Mirqaanaafi hubannoo gahaa akka ammaa qabaachaas hin turre. Wayta ummanni Oromoo gabrummaa oowwifateefi diriirfatee ta’aa ture tahuu daran bahaafi dhihatti, kaabaaf kibbatti akka ambaatti wal mil’achaa turan. Miira tokkummaatiin qabsotti hirmaachuus tahee mi’aa bilisummaa kan wal qixa hubataniis hin turre. Waytiin dura Galaasaan gara hoggansa dhaabaatti dhufe akkuma baroota dhihoo dabran kanatti Oromoon gara jaarmaya qabsootiin bilisummaa dhuftu hawwuu irraa soomanuuf yaaduu jalqabaniifi warraaqsa qabsoo irraa abdii kutachuuf fittee irra jiran tahuu daran yeroo adeemsi qabsoo Oromoo dhibameefi dhaabni qabsoos du’aaf sakaraatu ture. Eega dhaabichi Galaasaan hogganamuu jalqabe irraa immoo dabballoonni baayy’een mana manatti deemuun maalummaa ABO hawaasa barsiisaa turan. Qabsaa’oonniis jecha dabbalootaa san gochaan mul’isuun qabsoo Oromoo dhiiga warqiitiin cululqsaa, injifannoo danuus galmeessuun mirkaneessaa turan. Akeekaafi kaayyoon ABO fooniifi lafee ummata Oromoo keessatti dhiigaan kan galmooytees barootuma san keessa ture. Rakkoolee wal xaxoofi wal qasoo baayyeen dhaabicha keessatti uumamuun gufuu imala qabsoo sakaaltu tahuuf yoo yaaltu tooftaafi tarsiimoo bilchaattuun fayyadamanii furaa turan. Qoodamiinsa aangoo qaama siyaasaa, ajajoota waraanaa, dippiloomaasoota, hoji raawwattoota, ogeessoota, hojjattoota dabalatee caaseffamma dhaabichaa barbaachisoo tahan mara haala danda’amuun kutaalee Oromiyaa wal qixxummaafi ifaaf bilisaan ilmaan Oromoo keessatti hirmaachisuun qabsoon Oromoo Oromummaa qofa wiirtuu akka godhattu taasisaa turan. Ilaalchoonni yaraan arra qaamuma hoggansa dhaaba qabsoo Oromootiin uumamee hidda gandummaa, gosummaa, amantaa, lagummaafi k.k.f saarfattee qabsoo diigaa jirtu tun wayta san akka ammaa kanatti qabsoo Oromoo sakaaluu hin dandeenye. Inumaatuu ilmaan Oromoo Oromiyaa kallatti maraan wal jaalalaafi tokkummaan akka bishaan laga tokkootti walitti dhangala’anii imimmaan dhugaatiin irbuu Oromummaa bara itti haaroomfachaa turanii dha. Yoo akka tasaa wanti qabsoo Oromoo qancarsuufi walitti bu’iinsa mooraa qabsoo Oromoo keessatti uumu argame tooftaafi maloota gaariin osoo hin finiinne akka namuu garaa gahutti furama ture. Qabsaa’oonni marti diina irratti malee wal irratti qabsaa’uufi adeemsa qabsoo danquun akka ammaa kun hin mul’atu ture. Yaadaafi komiin marti gaafas akka mi’aa dheedhiitti fudhatamanii irratti hojjachuun rakkoo hundee irraa gogsuuf yaalu malee akka arraa kana waan ilmi oromoo quuqama qabsoof qabu irraa yaada kaaseefi komii dhiheesseef diinoomsuufi balaalleeffatamuun, lukkee diinaa jedhamee farrajamuun kun hin mul’atu ture. Dhaaba diina irratti xiyyeeffatee qabsoo finiinsuun dheebuu bilisummaa ummata baasuuf warraaqu, kan hadhaa gabrummaa waggaa dhibbaa fonqolchee Oromoo mara mi’aa bilisummaa dhandhamsiisuuf carraaqu, jaarmaya gabrummaa jaarraa tokkoo hundeen buqqisee biiftuu bilisummaa Oromoof ibsuuf qabsaa’u malee ABO’n akka arraa xiyyeeffannaan isaa ilmaan sabaa irratti tahee hin turre. Dhaaba of ijaaraa, Oromoo haqaaraa deemu malee dhaaba torbaaniin diigamu, kan guyyaan miseensa harcaasu hin turre, ABO bara san. Guutumatti hoggansa Galaasaa jalatti ABO’n dhaaba guddaa sabaan jaalatamuufi diinaa sodaatamuufi xiiba Oromummaa Oromoo jiddutti firfirsu malee dhaaba cuqun dibee Oromoo walitti ajeessuufi diinoomsee duugdaaf garaa godhu hin turre.
Walumaagalatti Jaal Galaasaa Dilboo nama tooftaafi adeemsa sirnaawaa qabu, Oromticha jaalala Oromummaa malee qadhabaa gandummaafi naannummaa hin qabne, kun keenyaa malee kun kiyyaa nama hin beekne, gamna namaa abbaa qabsoo Oromooti. Gamni kun waytii murteessaa kanatti gara geengoo qabsootti deebi’uu isaaf baga nagayaan dhufte jenne simachaa imala qabsoo fuul-dura akka tarkaanfachiisan abdii qabna. Kanumaan wal qabatee jaal Galaasaan muuxannoo isaanii cimsuun arraas injifannoo addaa dabaluun kan kaleessaa caalaa mooraa qabsoo Oromoo baroota dheeraaf shilimsite tana akka dammaqsan ni abdanna. Akeekaaf kaayyoo ABO tan kaleessaa san galmaan ga’uuf gootichi tarsiimoo adda addaatiin qabsoo utaalchisaa ture kun arraas daran hojjatanii injifannoo dachaan akka dabalan abdanna. Ilaacha yaraafi yaadoota gogaa qabsoo Oromoo keessatti calaqqisaa turan san darbuun dhaaboolee qabsoo Oromoo ABO jalaa damaawanii walirraa qoorrifachaa turan akka walitti araarsanii moora takka keessatti deebisuun waliin diina haleelaniis ni abdanna. Keessattuu qabsoon yeroo ammaa waraana humna fi hidhannoo qabeessa barbaaddi waan taheef akkuma dur mooraa qabsoo Oromoo waraana quuqama sabaa qabuun guutan san arraas humna waraanaa irratti akka xiyyeeffatu abdii qabna. Ajajootaafi leenjiftoota waraanaa kaleessa ABO keessatti hogganummaa isaatiin horatan kan arra namni isaan mil’atu dhabame baayyee gara qabsoo afeeruun qeerroo harka duwwaa diina dura dhaabbatanii dhumaa jiran kana akka leenjisaniifi hidhachiisan shakkii hin qabnu. Jaal Galaasaan hawwiifi fedhii Oromoo gurra dhageeffatuufi sammuu dhahannaa onnee Oromoo sagalee faayda qabeessatti jijjiiruu dandeessu akka qaban ni beekna. Kanarraa ka’uun caaseffama dhaabbichaa sirnaan gad diriirsuun dhaloota qubee akka rasaasaa furga’uufi kaayyoo galmaan ga’uuf harka duwwaa diina dura dhaabbatan kana ujummoo aangoo keessaas galchuun gubbaa hanga gadiitti akka mudaniis ni abdanna. Dhaloota qubeetiifi hayyoota qaroo tahan ofirraa dhiibuun qabsoo keessatti akka bu’aa hin qabne Jaal Galaasaas tahee Oromoon ni beekan. Qabsoon kallattii takkaan qofa deemtuufi geengoo takka qofa keessatti daangooyte sossoo’uu akka hin dandeenye seenaa kaleessaa irraa beekna. Daran immoo qabsoo baroota kurna lamaan dabran kana gaggeeffame keessatti sirnaan mirkaneeffannee jirra. Kanaaf yeroo gabaabaatti adeemsa qabsoo xuraawe kana qulqulleessanii, kan maqe karatti deebisaa galma kaleessa Oromoon baateef sanitti akka geessan abdii guddaa qabna. Dimshaashumatti gootichi kun seenaa qabsoo Oromoo keessatti raajii lammaffaa hojjachuun abdii teenya karatti qancarte akka biqilchan abdanna. Goolabe. Horaa Bulaa!!
“Oromiyaan ni bilisoomti! Gadaan gadaa walabummaati!”
#Saphaloo_Kadiir
Mudde, 2016


text:
OMN:Oduu Caamsaa 18,2016 Magaalaa Finfinnee kutaa bulchiinsa Booleetti, ijaarsa seeraan alaa manniinii jechuun, bulchiinsi magaalattii, manniin jiraattotaa wayta diigaa turetti, mormii uumameen, dhukaasa poolisoonni Federaalaa roobsaniin namoonni sadii ajjeefamuun himame.
Magaalaa Finfinnee kutaa bulchiinsa Boolee Bulbulaa naannawaa Warra Gannuu jedhamutti, guyyaa hardhaa Caamsa 18 bara 2016 maqaa ijaarsa seeraan alaa manniin jechuun wayta bulchiinsi magaalattii manniin diigaa jirutti mormii dhalateen, poolisoonni Federaalaa namoota sadii ajjeesuun himamee jira.
Miidhaan hamaan Poolisoota namoota ajjeesan kanarra gahuunis ibsame.
Jiraataan magaalaa Finfinnee tokko akka jedhanitti, akka laakkofsa biyyattiittii ganama hardhaa ture, bulchiinsi magaalaa Finfinnee ijaarsa seeraan alaa jechuun wayta manniin jiraattotaa diigaa jirutti kan mormiin isaan muudate.
Booda ammoo poolisoonni Federaalaa meeshaa waraanaa hidhatan jiraattota manniin keenna nurraa diiggamuu hin qabu jechuun mormatan irratti dhukaasa roobsaniin battalumatti lubbuun namoota sadii darbee jira.
Akka namni kun jedhanitti, bulchiinsi magaalatti manneen kun seeraan ala ijaaraman haa jedhu malee dhugaan jiru sanii miti.
Jiraattoonni ajjeefaman kun ijaarsa seeraan alaa manniin isaanii kan ijaaratan osoo hin taane, lafa san irratti kan dhalataniidha.
Mootummaan humanaan biyyattii bulchaa jiru ammoo ta’e jedhee lubbuu namoota nagaa baasaa jira.
Kana gochuun isaa mootummichaa karaa dhoksaa ta’een, karoora maastar pilaanii Finfinnee hujii irra oolfataa jira jedhan.
Jiraataan magaalaa Finfinnee kun itti dabaluun jiraattota lafa kanarratti handhuurri isaanii bu’e lafa irraa buqqisanii lafa san abbootii qabeenyaaf kennuuf ajjeechaa kana raawwataa jiru jedhan.
Wayta gara garaatti ijaarsa seeraan alaa manniinii jechuun magaalaawwan Oromiyaa hedduu keessatti diiggamiinsa geggeeffamee tureen, lubbuun namoota baayyeetis darbuun isaa kan yaadatamuudha.
Usmaan Ukkumeetu Gabaase.


text:
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Obbo Hayile-maariyaam Dessaalenyi, kaabinee isaanii haaraa, mana-maree bakka-bu’ootaa uummataaf dhiheessuun raggaaisanii jiran.
Jijjiirraa kanaaf, miseensota kaabinee haaraa 21 dhiheessanii, muudamni isaanii sagalee paarlaamaa guutuudhaan raggaaisame. Namoonni barcumawwan taayitaa 21tti muudaman kun, sadarkaa barumsaa, muuxannoo hojii fi tattaaffii hojii isaaniitiin kanneen fo’amanii dhihaatan ta’uu dubbatan, Obbo Hayile-maariyaam Dessaalenyi.
Hoogganoonni dhaabota mormituu, akka Dr. Mararaa Guddinaa faa immoo, “kun gaaffii bu’uraa uummatni gaafate deebisuu wajjiin hidhata tokko illee hin qabu” jedhu. Ogeessi seeraa, Dr. Tseggaayee Araarsaas, motummaan gaaffii uummatni dhiheessaa ture akka ofii isaa fedhetti bocee dubbatee, “sanaaf deebii kennaan jira” jechuun aangawoota jijjiiraa jira, jedha. Furmaata dhugaa fiduun yoo barbaadame, gaaffii uummataa gara ofii fedhanitttio jijjiiruu otuu hin taane, gaaffii uummataa akka jirutti iddoo kennaniifii deebii kennuu yaaluu akka tahe illee dubbata.
Kana cuqaasuun guutummaa qophii kanaa dhaggeeffadhaa