text:
MADDI RAKKOO MAQAA ABO SAAMMACHUUF YAALUU MAALII ? — Kutaa 2ffaa
SEENAA Y.G (2005)
Carraan isaa osoo argamee, Ilmaan Oromoo irraa Madda rakkoo Saamicha maqaa kanaa fi Ilaalcha qaban akkasumas ejjannoo qaban odoo irraa dhaga’anii, namatti tola ture. Dalagaa kana sagalee Ummataa warra ta’aniif dhiisaa, Maqaa ABO jedhu kana akka caffee mana keessaa facaasanii bakka marattu firfirsuuf yaaluun kun, dhumni isaa dhidhiitamuu ta’uu akka dubbatatu sahakkiin hin jiru. Waggoota 15n dabran Waajjirri ABO akka mana shaqaxa seeraan alaa bakka kudhanitti banuuf yennaa yaalamu, deeggsrsa tokkon alatti callisee ilaaluun, sochii jirutti gammachuu akka hin qabne, shira qaama kamiinuu akka hin gawwamnee, kana malees, Ilmaan isaa dhugaa eessa akka jiran fi isaaniin hanga yoomittu Obsaan akka eeggatu, bifoota adda addaan ibsateera. Kanaaf ragaan, warra ABO jedhee qophaatti ba’ee deebi’ee Jaallan isaanii waliin Bishaanii fi Annan ta’an dhiheessuutu danda’ama.
Qabsaa’ootni kun kana kan Filataniif Ummanni kabajamaan kun qalbii fi fedhiin isaa eessa akka jiru hubachuu irraa tarkaanfii Seena qabeessaa fii kabajaa bara baraa namatti horu hojjatan. ega Ummataaf manaa ba’anii tarkaanfiin barbaachisu kanuma. Isaan kun, maqaaf fiiguun Ummata irraa akka nama fageessu qalbifatan. Maqaa jaallan isaanii itti wareegaman yaadatanii, yaadaa fi tarkaanfii yeroo sanatti fudhatamte keessa deebi’anii ilaalanii yaada Ummata isaani irratti dhaggefftan. Isa booda waan Ummata kanaaf tolu hojjatan. Kun dhugumatti kabajaa guddaadha. Namni sabaaf of laate, dantaa dhuunfaa isaa Kaayyoo sabaa keessaa baasee gata. Ummata addunyaa kana dura Dimokiraasii beeku jechaa, Ummata kana Maqaa wal fakkaatu adda addaan gawwamsuuf yaaluun, Ummata ofii gadi xiqqeessuu fi salphisuudhaa jedhanii Seenaa boonsaa ABOeenyullee buqqisuu hin dandeenye dhaabanii, gaaffii fi fedhii Ummatichaa dhugoomsuuf halkanii fi guyyaa hojjachaa jiru. Kaayyoon isaanii inni hangafaa, inni lammaffaa, Kaayyoo tokko mooraa tokkotti deebisanii, ABO jabaa kaleessa Jaallan isaanii irraa dhaalan gadi dhaabanii, Dhaloota itti aanu dhaalsiisuuf ta’uu Onneeffatanii dubbatan. Kun dhugumatti hojii Boonsaadha.
Yaadaa fi adeemsa Ofittummaan kan maraate, kabajaa Ummata isaa of irraa mulqee Amalaa fi Aaddaa Habashootaan kan maraate, har’ayyuu miidiyaa irratti ba’ee , dantaa fi salphina isaa lallabachuu hin dhaabiin jira. Garaagarummaa Namoota kana gidduu jiru , Ummata Oromoofan dhiisa. Lola dhuunfaa ykn jibba nama dhuunfaa Kaayyoo dura aansanii bara Gadamojjummaa keessa kan kachachalan arguun hedduu nama gaddisiisa. Sammuun beekumsaan guutame jedhamu, amma Maanguddoota Oromoo barnootaan alatti mammaaksa bara baraaf jiraatu mammaakanii sanallee hojjachuu ykn kaa’uu dadhabanii , arrabsoo fi haasaa salphinaa dhalootaaf dabarsuuf tabjaa’aa jiru. barruun koo har’aas Namoota kana irratti xiyeeffata.
warra Hojiin mul’achuu irra, Maqaa saammatanii Ummata kana burjaajessuun dantaa isaanii milkeessuu barbaadu kun maddi rakkoo ykn dhukkuba isaanii kanaa maalii ? Har’a wanni tilmaamaan haasofnu hin qabnu yk hin jiru. Waggoota 15 dabran kana keessa qofa mooraa qabsoo Oromoo keessatti rakkoo umamee fi waan Qabsoon Oromoo keessa dabraa jiruu tokko tokkon kaafnee dubbachuu fi katabuu ni dandeenya. Yeroon Seenaa kana Seenaa Qabsoo OROMOO waggoota 40 keessatti daballee katabduu fi dubbannu hin dhufa. Namoota maraammartoo kana keessa jiranis, maqaa isaanii tarrifnee haqa jiru walitti himuu ni dandeenya. Garuu, maqaa namaa kaasuun bu’aa tokko illee waan hin qabaannee fi baayyina isaanii irraa barreeffamii keenyas maqaa qofaa waan ta’uuf , yaada namootaa fi dalagaa Qabsoo Ummata kanaaf furmaata hin taanee qofa irratti dubbanna. Hanga har’aatti wal gorsuun yaalameera. Kana booda ammoo, dhugaa jiru walitti himna. Kunis karaa irra isaan hin buusu taanaan, Ummati keenya akka hin dogoggorreef maqaa nama daba yaaduu eerree dubbachuu fi katabuun yeroo isaa eeggatee itti fufa.
Madda.rakkoo Maqaa saamichaa kanaa baruuf, qorannoo Siyaasaa fi saayinsii nu hin barbaachisu. Laabraatoorii seennee waan walitti maknee ittin machoofnus hin qabnu. Haqa waggaa 15n kana keessaa qofaa kaafna. Maddii rakkoo warra Maqaa Saamtootaa jedhee yaada kiyya irratti kennuu barbaadu, Maqaa “ABO” jedhu saammachuu isaaniin malee, Kaayyoo saammachuu akka hin taanee naaf hubadhaa. Maaliif ? Namni Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa saba isaa barbaadu, Saamicha bifa kamiitu hin gaggeessuu jedhee waan itti amanuufidha. Kaayyoo wal fakkaatuus ta’uu , wal hin fakkaannee jalatti gurmaa’een nan qabsaa’aa jedhee kana amanu, tarkaanfiin isaa jalqabaa , wal ta’iinsa qabsoo ummachuu malee, maqaa saamuus hin ta’u. kana irraa ka’ee, Yoo Kaayyoo Maqaa kanaan duuba jiru hubatan akka warra kaanii daandii dhugaatti deebi’anii , Jaallan isaanii rakkoo dheeraa waliin dabarsan ofitti qabanii mararfatu turanii jedheen amana. Jara kana wanni Jaallanii fi Ummata isaanii irraa isaan fageessee, halgaa waliin seera akka tumatan taasisu maalii ? kana irra taree, Kaayyoo Ilmaan Oromoo itti dhuman sun kan waloo ta’un ifaa waan jiruuf, ofitti amanu taanaan, kaayyoo jirua milkeessuuf maqaa ofii moggaafatanii , geeddarumsa yaadan Hojiidhaan mul’isanii, deeggarsa Ummataa argatu malee, maqaa kana keessa deeggarsatu jiraa, humnaanis ta’uu saamnee Ummata kana boojinaan, nama bilchina toftaa fi muuxannoo Siyaasaa qabu irraa kan eegamu mitiin ejjannoo kiyya. Ademsi isaanii kun ammoo kan diinaa irraa adda hin ba’u. Yoo maqaaf ta’ee qofaadha, hanga dhumaatti Maqaa kanaan daldaluuf kan of kennan jennee kan dubbannu kanaafi. Kaayyoo kanatti amanus yoo ta’ee, Ofittummaan yoo hin jaamiin, Kaayyoo kana bakka shan dhaabuun raatummaa ta’uu qalbifachuun isaan hin rakkisu. Kanaaf hanga dhumaatti mooraa tokkotti hin seennu yoo jedhan , rakkoon isaanii inni jalqabaa, Maqaa ABOn Ummata Oromoo irratti daldaluuf yaaduudha. Inni kaan ammoo kaayyoo diinaa fi halgaa milkeessuu ta’aa jechuudha.
Waggaa 15 kana keessa ABO meeqa arginee ? isa booda meeqatu maqaa geeddaratee ? meeqatu kaayyoo geeddaratee ? meeqatu ammoo walitti deebi’ee ? jennee hin haasofnu. Mooraa Qabsoo ABO jabaa gadi dhaabuuf kanneen ifaajjaa jiraniif milkii hawwuu qofaa odoo hin taanee, deeggarsa barbaachisu taasisuuf murteeffachuun akka nurraa eegamutu natti mul’ata. ABO tokkicha gadi dhaabuuf tattaafachaa jirraa jechuu kana, akka salphaatti ialaaluun gaarii miti. Hojii fi dadhabbii ulfaataa qabaata. Akkamitti ? Hogganni jiru dirqama qabsoo dabalataa ofitti fudhachuu isaanii ni hubannaafii ? fedhii Ummataa hubatanii waan kana hojiin mul’isuuf yaaduun isaanii qofti, kabajaa hin gonfachiisu ? kana yeroo biraa itti deeina . garuu sabni kabaajaa fi ulfina waliif hin laannee, yoomillee ta’uu , daandii tokko keessa qajeelee akka hin hiriirre beekutu nu barbaachisa. isa daandii qajeelaa keessaa jal’ateettii haa deebi’uu .
waggoota 15n dabran ykn bara 2000 irraa kaasee , diinaaf umurii kan arjoomee fi Ummata Oromoo irratti bara Gabrummaa akka ida’uu kan taasisee eenyu ? jennee of gaafannee beeknaa ? deebii kanaa argachuu kan dandeenyu, 1. humna qabnu hundaan hojjannee yoo ta’ee, 2. Diina irraan miidhaa geesifnee fi waan silaa gochuu qabnu qulqullummaan yoo madaallee, 3. Keessa keenyatti madaa fi rakkoo baannee fi isa atu hin furatiin diina dura dhaabbachuu dandeenyaa ? jennee qulqullummaan yoo of gaafannee qofaadha. Anaaf garuu waggoota 15n kana mitii bara qabsoon eegalee kaasee, diina injifachuuf gufu guddaan ture, jabiina diinaa odoo hin taanee, Qabsoon Oromoo miila lamaan diina dura dhaabbachuu haqachuudha. Oromoon mooraa qabsoo keessa jiru, waggoota amma kanaaf kan diina irratti hojjate irra, kan walii isaa irratti hojajteetu caala. Jabaannee jennee dubbannee Afaanii osoo hin fixannee, tokko waan dhaabni karoorfate hundaa fudhatee diinatti gala. Ykn akka mana cidhaa hiriyyaa walii dhaqanii maqaa wal saamanii didichuun Dirqama itti kenname gufachiisan. Rakkinoota kanaa fi kkf ammoo, diinni qoratee caalaatti itti fayyadamuuf jabeessuu Mooraa qabsoo onsee jiraataa jira. Akka Kiyyatti Irreen Oromoo gonkumaa qoramee hin beeku. humna guutuu qabu odoo hin taanee, dhibbeentaa 30 iyyuu diina dura dhaabbatee hin beeku. humna xiqqoon falmee diina burkuteessee kaayyoo diinaa nu balleessuuf ture dura dhaabbate. Odoo rakkinootin kun hin jirree fi human qabnuun hojjannee woo ? dhalli Oromoo tokko bu’aa diinaaf qawwee baatee obbola isaa irratti hammeenya hojjatu walitti fidinee diina irratti akka raawwatu odoo taasifnee eessa jirra ?Gootummaa qabnu keessaa dhibbeentaa 1 illee hin fayyadanmiin jirra jedheen gadi jabeessee amana. Kana ragaa waliin yeroon itti dhiheessuu amma miti. mata duree keessaas ba’uu ta’a. kun garu rakkoo guddaa ta’uu isaa Qabsaa’oota qalbii nagaa qabu odoo hin taanee, warra dhimma kanaan qabsoo Oromoo burjaajeessuutu akka dansaatti hubata jedheen amana .
Qabsaa’oonni cichoomiinaan dhaaba kana dandamachiisaa jiran Gootummaan isaanii inni guddaan, Mooraa Qabsoo Oromoo walii galaa fi ABO mudate kana dandamatanii , Diina illee irriiba dhawwachuu isaaniitii. Ammuma ABO bakka meeqatti qircamee jedhamee waggaa 15 guutuu gurra nu duuchaa ture, Diinnis waggaa 25 guutuu maqaa ABO LAFA HIN KEENYE ! kun waa xiqqoo isinitti hin fakkaatiin. Yeroo tokko jechii BILISUMMAA jedhu qofaa isaa ija nu jaamsee jabiina akkasii akka ilaallu nu golgaa jiraate. ABOn qoodamee yennaa jedhamu, hojiilee Biyya alaa hanga Biyya keessaa jiru akka jeeqamu ni hubannaa ? kana hundaa haguuganii jiraachisuun salphaa miti. ifaajjii fi dadhabbii asi keessa jiru, “Ummata isaaniif” jennee bira yoo tarree, kanneen daba kana diina waliin dhaabbatee ykn dantaa dhunfaaf jedhee raawwaten maal jenna ? kun namummaadhaa jettu ? caasaa jiru akkas yennaa ciramu, ilmaan Oromoo meeqatu diinaaf dabarfamee laatama ? iccitti meeqatu saaxilamee ilmaan OROMOO irbaata rasaasaa taasisa ? kana irra badii jiru tarrisuu nan danda’a. kana kanan kaasuuf, warri har’a Kaayyoo jirtu irra maqaa qofaaf fiiganii qophaa isaaanii maqaa qofaa fudhatanii jiraachuu murteeffatan, ar’allee ija ashaboon dhiqatanii bookkisan, badiin isaanii beekamee Ummati nurraa dhaabbadhaa akka jedhuun barbaada. Ummati Biyya keessaa fi alaa, Obsaan waa hundaa ilaalaa jiraatee jira. Warri qalbiin Ummata isaanii kana irra miidhamuu hin qaban jedhan, hojii boonsaaf ega hiriiranii, kanneen kana keessa hin seennu jedhanii imimmaan ummata isaanii roobsaa jiraachuu barbaadan, of irraa dhaabuun baayyee murteessaadha. ABO bakka baayyee jira jedhamu kana kan dhabamsiisuu danda’uu waa lama qofaadha. Inni Tokko ABO jabaa dhaabuuf wal utubuu keessatti makamuudha. Inni lammaffaa , kaayyoo eebbifamaa kana didee kan kachachalu Ummati OROMOO narraa dhaabbadhu si ga’aa ittin jechuun ta’a. Maanguddoonni , Beektoonni , Hyyoonni , Dargaggoonni, Waldaaleen, Kominiitiin , Gaazexessitoonni kkf kana dhaabuuf hiriiru qabu. ABO jabaa dhaabuuf tattaafatamaa jiruun ala, ABO biraa hin barbaannu jedhee itti dubbachuu qaba. kana jechuun ABOn inni haqaa ummataaf bu’aa yoo hin buusiin, maqumaan jiraachuu danda’a jechaa hin jiru. hojjatus dhiisuus, kaayyoo manaa ba’eef milkeessus dhiisuus, badiis ta’uu, dalagaa boonsaa inni hojjatuuf isa qofaatu itti gaafatamuus, Galateeffamuus qabaadha.Namoota muraasaan warra wal nyaatu jedhamu hin qabnu. Addunyaanuu odoo xiyyeeffanaa nuuf laattee, jalqaba gaaffiin kaaftu ABO isa kami? Jechuun hin hafu. Gochi akka salphaatti ilaallu kun, “ISAANUU WALII HIN GALLEE” akka nu jechisiisuu beeku qabna. Kanaaf Ummati ga’ee maqaa wal saamuu maqaa isaatiin raawwatamu dhaabuuf hojjachuu barbaachisa.
Waggaa 15 kana keessa maqaa kanaan dhaadachuu fi of tuuluu malee, waan argamsiisan hin jiru. waan dubbatan hojiin hin argamsiifne. Waan isaan raawwatan nu miidhu irraa kan hafe, waan nu fayyade hin jiru. waggaa 15 guutuu ABO isa haqaa dadhabsuu fi laamsheessuuf yaaluu malee isaanii guyyaa tokko wayyaanee irratti ibsa tokko baasu hin argine. Ibsi dhaaba irratti baasan , hololli gaggeessan garuu lakkofsa hin qabu. Kun maal irraa madda ? Oromummaan isaanii kan firatti isaan cillaanfachiisuu odoo hin taanee, kan halgaatti isaan maxxansuudha. Kun maal irraa madda ? ABO maxxanfachuuf saamichi itti jiran, Ummatichi ABO akka jaallatu hubachuu irraati. Kun haqa. Garuu maaliif waan Ummatichi isa jaallateef ta’anii argamuu dadhaban ? Bilchinni sammuu dhibdee, maqaa wal saamuutti, ykn maqaa fudhachuuf arreeddu kun akkamiin fedhii Ummataan masakamuu dandeessi ? waan Ummati tokko jaallatu fi wareegamuuf diiguuf abbaluun maalummaadha ? maal irraa madditi ? humnoonni ykn Namoonni ABO keessaa , Maqaama ABO fudhatanii ba’an kun, Mucaa isaan irraa dhalatuf maqaa isaanii moggaasanii beeku ? waan aadaa sabichaa keessa hin jirree makachuu fi ittin jiraachuun maalummaa isaanii ibsa ? kun maal irraa madda ?
Maqaa ABO baayyachuu irraa, qabxiilee armaan olii haa kafnu malee, Amalli jibbisiisaa fi qaanfachiisaa Namoota kanaa kan biraa jira. Miseensa warri turanii Angoo barbaadan odoo hin hafiin, akka ABO isa foxxoqe tokkotti hoggana fakkaatanii isa umurii isaa itti ifaajjee dhiibuuf abbaluu illee ni argina. Yoo ABO tokkicha jalatti deebinee, bakka argachuu qabnaa kanneen jedhanii yaaduma diigumsaa bifa biraa kan qabatanis ni jiru. kun ummatummaa mul’isaa ? Kana malees, garuma mooraa kanaatti yoo deebine, carraa Hoggana haaraa uumuu keessa carraa deebisanii dubbii hammeessuu illee kanneen kaayyeeffatanii diinumaan gorfamuu yaalan illee ni jiru. ABO jabaa gadi dhaabuun waan salphaa fi ulfaataadha kanan jedheef kanaafi. Waan irraa of eeggatan illee danuudha. Kana irratti diina inni innikaa jiraa qalbifadhaa. Seenaa kana bal’inaan kaasuun ni danda’ama. Waan qaanfachiisaa akkasii dubbatachuunuu salphina. Ga’eessaa fi beektoota akkasii qabaachuun keenya nama gaddisiisa. Yaada kana kaasuun kiyya, dubbii hammeessuuf mit. Haqa jiru hubattanii waan hojjatamu hundaa qaamaa qalbii hordofu odoo hin taanee, qooda fudhachuun barbaachisaa ta’uu isin hubachiisuudha. Mooraa kanatti hin seennu kan jedhu fullee itti himuutu furmaata. Nu ga’a yaa firaa. Saamicha maqaa dhaga’uu fi miidiyaa irratti ABO ebaluun durfamu jedhamuun kun, karaa itti dhaabbatu haa falannu. Miidiyaaleen adda addaas, Maqaa ABO ebaluun durfamu jedhanii miidiyaa irratti ba’uun dura, Hogganni keessan meeqaa ? waajjirri keessan issaa ? miseensa meeqa qabduu ? gaaffiilee kkf gaafatanii dhugeeffachuuf dirqama qabaachuu beeku qaban. ABO ebaluun durfamu jedhanii yennaa tamsaasan, ABO dhiigaan jiraachisaa kan jiru irratti maal hojjachaa akka jiran beekuun murteessaadha. Asi irratti dhuhgaa tokko kaasuu nan danda’a. yeroo tokko ABO Kamaaliin hogganamu jedhanii yennaa tamsaasan , Namoonni isa waliin yeroo sanatti turan isa biraa ba’anii jireenya dhuunfaatti deebi’uu fi Kamaal nama isatti dhihaatu tokko waliin qofaa akka jiru qaamaaniin beeka ture. kun salphina . kan biraa jarri akkasii yeroo baayyee miidiyaa jirutti dhimma ba’uuf qofaa arreedu. Kanneen keessa dhiheenyuma kana maqaa ABO jedhanii kan hojii qaanfachiisaatti jiran ibsa adda addaa kennaa jiran, Namoota meeqaa yoo jettan dubbachuun mataa isaa nama qaanfachiisa. Oromoon hojii qaanfachiisaa akkanii Ummata isaa irratti hojjachuu isaatti gammadu , akkamiin aantummaa ummata kanaan akka of waamu naaf hin galu. maqaa ABON Ummata ofitti tapahachuudha. Mooraan Qabsoo Oromoo waggoota 15 dhumaa kana yeroon inni diina irratti hojjate irra, keessa ofii tikifachuu fi of baraaruu irratti kan yeroo isaa gubeetu baayyataa kana dhaabuuf deeggarsa nu irraa eegamu haa taasifnu . gochaa fi haqina isaa hubatee kan hojii boosnaa hojjate jajjabeessuun, isa kana booda ammallee hojii qaanfachiisaa hojjatu kana ifatti itti himuun barbaachisaadha. kan isaan barbaadan kaayyoo odoo hin taanee, maqaadha. Oromoon maqaa hin dhabne. Maqaa faarfachus hin barbaadu. Hojii barbaada, Kaayyoo isaaf tolu qabaachuu fi isaaf ifaajjee ifa kan isa baasu barbaada. Walumaa galatti, yeroon itti wal uruursinu dhaabbachuu fi ABO jabaan dhugoomee isas hojiidhaan Maqaa Kabaajaa kennufiif waloon haa hojjannu. Sochii qaanfachiisaa kanaan ummata keenya salphisuun haa dhhaabbatu. Kana dhaabuuf hundumtuu ga’ee isaa haa ba’uu. barreeffama mata duree kana jalatti dhiheessu holola diinaaf illee akka hin taaneef, ragaalee hedduu keessaa hanbiseeraa naaf hubadhaa .
ABOn Seenaadha. Seenaa Qabsoo Oromoo !! ABOn OROMIYAA keessatti dhalate. ABOn Waraana Bilisummaa Oromoo kan hundeessee fi Ajajuudha. Qabsoon Oromoo Biyya faranjitti dhalatte hin jirtu . ABOn Biyya faranjitti Tishartii walii irratti fannifamtu hundee hin qabdu. Gaafa halluun ishee irraa dhumatte qaama nama dhuunfaa malee kan Ummataa hin argisiiftu. ABOn Kaayyoodha. Nama dhuunfaa miti. ABOn Ummata OROMOOTI. Hiriyyoota ykn Gandee miti. Kaayyoo koo milkeessuus dhiisuus ABOn eessa akka jiru akka dansaattin beeka. Ummati koos tolchee beeka. Seenaa kan hatu, kan ballessu, Ummata isaa hatuu fi balleessuu irraa duubatti hin deebi’u.
Hogganni ABO Kaayyoo manaa ba’aniif yoo milkeessan ni faarfataman. Ni kabajaman , Goota Ummataa jedhaman . SEENAA IRRATTI ni galmaa’an. Kaayyoo Ummataa bakkaan ga’uu yoo hanqatanis akkasuma. Waa lamaanuf isaantu itti gaafatamummaa fudhata. Hojii isaanii malee isaan leellisuuf odoo hin taanee, seenaa haqaa jiru ibsuutu gaariidha. Cichoomiina, Obsaa fi aantummaa Ummataa isaanii, odoo hin kachachallee, kaayyoo odoo hin gannee, Gantoonni fi kachachaltoonni diina caalaa irratti hojjataniin odoo hin jilbeeffannee , Qabsoo kana dhaloota har’aan ga’uu isaaniif garuu kabajaa guddaan qabaaf. Qabsoon Oromoo yomillee kan hin dhaabbanne ta’uu fi kaayyoo isaanii bakkaan akka ga’aniif, hundee qabsoo OROMIYAA keessatti gadi dhaabaniif, karaa sirreessaa jiraachuun isaanii gootummaadha. Goota Oromoo tokkotu akkas jedhee jedhama. “har’a dhiiga koo dhangalaasuu keessanitti ni gammaddu ta’a. kan dhiiga kootiif isin gaafatuu fi isin adabuu guyyaa tokko ni dhufaa” jedhee . waan irra jirru qalbifadhaatii Hawwii Bilisummaa keessaa ba’aa Bilisummaa argachuuf hojjadhaa !!!!! kutaa 3ffaa keessatti,Warri Maqaa geggeddaratan maal barbaadu ? kaayyoon sabummaa irratti hundaa’ee, siyaasa bilchaataa fi dheedhii jedhamee qoodamu danda’aa ? bilchina siyaasaa moo, bilchina toftaatu nu barbaachisa ? ilaallaa.
HORAA BULAA !!!


c: text/html

text:
BAAY’INAAN KAN DUBBIFAMAN
- Taphoota Priimayer Liigii Ingilaand har’a taphatameen Siitii fi Liivar Puul yoo injifatan, Yuunaayiitiid injifatame
- Bulchiinsi magaalichaa kurmaana 1ffaatti Birrii biiliyoona 13.7 galii walitti qabuu beeksiise
- Adeemsi alergii yoo sirrate boloqqee gabaa alaaf dhiyaatu dabaluu danda’a – Preezdaant Shimallis
- Ayyaanni Moolidaa waggaa 1496ffaan Wiixata dhufu kabajama jedhame
- Dhiibbaa alaa dandamachuuf Qonna ammayyeessuun murteessadha – Obbo Dammaqaa Makonniin
- Miseensota Raayyaa Ittisaa Ajeja Kibbaa raawwii hojii olaanaa galmeessiissaniif guddinni sadarkaa kenname
- Misooma Horsiise Bulaaf xiyyeeffannaan kennamuu qaba jedhame
- Yuunvarsiitiin Dambi Doolloo obbo Leencoo Lataaf Doktoreetii kabajaa laate
- Manni Murtii Aadaa haqa dabe qajeelchuuf qooda olaanaa qaba jedhame
- Yuunvarsiitiin Bulee Horaa barattoota ogummaa garaagaraan barsiisaa ture marsaa 2ffaaf eebbisiise

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Itifayaduuma seraa Itifayaduuma seraa
Isiin salphaadhan fi fayyadama Itoophiyya portalii imootumma(sitii)kan ilalichisuu gaafiifi yaada irrti waliigalamee fi haalawwan,akkasumma seeroota Itoophayan ittin bulittuudha.Sitiin ittiin salphadhan kan ilalamuu waliigaltee kessaniff haala Fayyadama gaafiifi yaada irratti waliigalamedha.Salphadhan ittifayyadamuu,browsii gochuu,fi sitichatt fayyadamuu,kan fudhattuu,kan dhabii hinqabinnee ykn uulageen,Fayyadama gaafiifiyaada irratti waliigalame fi haala ittin fayyadama isatidha.Ejeensii Odeffannoo Itoophiya fi guddina tekinologii walqunnamittii suphuu mirigga jijirra Fayyadama gaafiifi yaada irratti waliigalame fi haala fayyadama fi ykn beekisisa maxanisuu kan fakkatuu fuula kanarratti.
Jijiirraan kamiyuu kan gaarii ta'uu maxansuudhan,yookana hintane ibisuudha. Ittii fuufinsii fayyadama sitii akka ittifufuttii manxanfamma kamiyuu jijiiruu barbaachisumma fudhachuu kee jijiraa sanarrat.Kan gochuu qabidduu yeroo yeroodhan fuula kana ilaludhan keessa debii Fayyadama gaafiifiyaada irratti waliigalame hangana fi haala fayyadamatidha.


text:
Guyyaa tokko barsiisaan Herregaa tokko daree keessaattii osoo barsiisaa jiruu, baratootaa gaffii tokkoo gaffate. “Ro’oota 10 irraa 1 yoohir’isan meeqatuu hafaa?” jedhee gaffate. Barataan warraa isaaf horii fi ro’oota tiksuu tokkoo harka baase “ Homtuu hin hafan”Jedhee deebise. Barsiisichis, “ Akkamitti?” jedhee gaffate. Baratichis deebisee, yaa barsiisaa ani amala ro’oota keenyaa nan beeka, yoo tokkoon … Continue reading Baacoo
Month: April 2019
Namootnii yeroo ykn sa'ati jalqabaaf yeroo fayyadamuu jalqabaan enyuu fi akkamitti akka ta’ee beektu? Akka ragaan tokkoo tokko ibsutti yeroo jalqabaaf yeroo ykn sa’atii fayyadamuun kan jalqabamee dhaloota kiriistoos dura bara 1500 yemmu ta’u innis bishaan meeshatti naquun hangaa inni hir’achaa deemuu shallaguun ture. Maree egaa yeroo fayyadamuun waggoota 3000 duraa ta’uus har’a isiin yeroo … Continue reading Beekumsaa walii galaaf
Ilaalchi ofiif qabduu Maaf ta’a gad-anaa Sagaantaaf kayyoon kee Hin hafuu imaanan Haalota ilaaluun Ofbuufnaan hamilee Abdiin ati qabduu Dukanaan qabamee Nan danda’a jedhi Hamiile ofiif kenni Akka har’aa mitii Jira guyyaan borii!


text:
KGGDhDUO jalqabbii imala haaroomsa jijjiiramaa fi kallattii eegareerratti marii fi qorannoo baldhaa guyyoota kurnan darbaniif mari’ataa ture Ammajjii 29 Bara 2010 milkaawinaan xumuree jira.
Imala jijjiiramaan haaroomsaa ADWUI gaggeessee fi kallattii kaa’e bu’ura godhachuudhaan toora biyyattiin Gama siyaasa,diinagdee fi hawaasummaatiin irra jirtu gadi fageenyaan qorachuudhaan kallattii kaawwatee jira.
DhDUO nageenyiifii wajji jireenyi ummatoota biyya keenyaa karaa kamiinuu akka hin gufanneefii Duudhaan Jaalala wajji jireenyaafii nageenya labsuu ummata Oromoofii Dhaabaa Naannoo keenya hoogganaa jiruu karaa milkaawina qabuun akka itti fufuufii gufuuwwan duudhaa kana gufachiisuu malan kamuu akka sirratan hojjachuun dhimma murteessaa tahuu isaa xiyyeeffannoo addaan mari’ate KGGDhDUO.
Dhaabni keenyaa aadaa ummata dhaggeeffachuun hanqinoota mudataniifii akka sirratan akeekaman fudhachuun sirreessaa deemuun beekkama.
Aadaan dimokiraasummaafii ummatummaa dhaabaa kun harraas komiiwwan karaa kamiinuu ummata biraa ka’an dhaggeeffachuu,onneerraa dhiifama gaafachuuniifii tarkaanfii sirreeffamaa fudhachuun barbaachisaa tahuu isaas koreen kun ballinaan mari’achuun kallattii kaa’ee jira.
KGGDhDUO rakkooleen siyaas – diinagdee sirna Federaalaa balaarra buusuu danda’an karaa saayinsaawaa taheen adda baasuun furmaata hatattamaa kennuun fedhii ummataa guutuun dhimma murteessaafii hatattamaan raawwatamuu qabu akka ta’ees qoratee jira.
Fayyadamummaa diinagdee haqa qabeessa mirkaneessuufii hirmaannaa siyaasaa qixxeefii haqa qabeessa naamusa cimaan raawwachuun fedhii ummata Ballaa Oromoo guutuun dhimma yeroon kennamuufii miti.
Kabajniifii wajji jireenyi Obbolummaa Duudhaa hundee ummanni Oromoo ummatoota biyyattii waliin qabufii biyya ijaaruu keessatti ga’ee qabu akkuma kaleessaa cimsee akka itti fufuu qabuus koreen GG DhDUO gadifageenyaan mari’atee jira.
Waliiti dhufeenya dhaabbiilee miseensa ADWUI gidduu jiru karaa dimokiraatawa taheen cimsuun kaayyoo ummatummaa keenya milkeessuufii biyyi keenya rakkoorra akka hin buune hoojjechuun dhimma murteessaa akka tahees kallattii kaayee jira.
Gochoonni ofittummaafii kira sassaabdummaan sirna federaalaa keenya balaarra buusan,rakkoon bulchiinsa gaariin ummata komachiisanii dhaabbata isa hoogganurratti akka fincilu taasisan,angoo meenshaa ummata haqummaafii amanummaan itti tajaajilan gochuun hafee faayiddaa dhunfaaf oolfachuun,mirgi heera mootummaa lammiin bakka barbaade jiraachuu mulqamee ummatoonni kumaatamaan lakkaawaman qa’eefii qabeenya isaaniirraa buqqa’uun,maqaa invastimantiitiin qabeenya mootummaafii ummataa kan tahe lafa saamuun hiyyeessa hoongeessuun, nageenya ummata nagayaa booreessuufii yakkoonni hammaataan wal fakkaatu raawwatamaniifii raawwatamaa turan hirmaannaa ummataatiin hadheeffatanii irratti qabsaawuun heegaree biyya keenyaa balaarraa oolchuun dhimma ijoo xiyyeeffannoon addaa kennamuufii qabu akka tahees ballinaan irratti marihatamee jira.
Jeequmsa waggoota muraasa darban mudataniin lammiileen hedduun lubbuu isaanii dhabanii jiru,qabeenyi barbadaa’e,nagayaan bahanii nagayaan galuun lammiilee balaarra bu’ee jira, kanaaf rakkoon kun mudachuuf itti gaafatamummaa fudhatanii sirreessuun barbaachisaa akka tahe cimsanii irratti marihachuun kallattiin taa’ee jira.
Humnoonni sirna federaalaa keenya balaarra buusuun faayiddaa dhunfaafii garee milkeeffachuuf jecha lammiilee nagayaarra balaa buusaniifiii gocha suukanneessaa seenaa keessatti mudatee hin beekne dhaqqabsiisan seeraan akka gaafataman akkanumaas badiin wal fakkaataan akkanaa lamuu akka hin deebineefii olaantummaan seeraa akka mirkanaawu ummatoota biyya keenyaa hunda hirmaachisuun qabsoo ummataa finiinsuun bu’aa olaanaatti ceesisuun dirqama guddaa akka tahees KGGDhDUO kallattii kaayee jira.
Diinni keenya cimaan hiyyummaa akka taheefii diina hunda keenyaa kana ammo ummanni dhaabaafii mootummaan qindoominaan hoojjachuu akka qaban,dhaabniniis yaadoota hahaarawaafii jijjiirama ummata keenyaa mirkaneessan burqisiisuun hooggansa cimaa kennuun dhaaba keenyarraa akka eeggamuus walii galteerra gahamee jira.
Qabeenya maddisiisuu qofa otoo hin tahin qoqqoodinsi diinagdee haqa qabeessaa akka jiraatu gochuufii itti fayyadamni qabeenyaas qisaasamarraa bilisaafii sirna itti gaafatamummaatiin akka raawwatamu gochuun ummata hirmaachisuu qofa otoo hin tahin akka too’achuu qabuus kallattii kaayee jira.
Gochoota diinagdee quncursan keessattuu kanneen akka malaanmaltummaa,kootorobaandii,naanneessa maallaqaa seeraan alaatiifii xaxaawwan badii sirna gabaa gurgurataa gufachiisan cicciruun hojimaata iftoominaafii itti gaafatummaa qabu diriirsuun rifoormii sirna daldalaa si’eessuuf kallattiin taa’ee jira.
Qajeeltoowwan heera mootummaa otoo hin caccabin mirgi dimokiraasummaafii namummaa lammiilee akka kabajamu,lammiileen mirga heera mootummaatiin gonfatanitti fayyadamanii soda tokko malee bakka fedhan deemanii hoojjechuufii jiraachuu akkanumaas qabeenya horachuu akka mirkanaawu Rifoormiiwwan sirna haqaafii imaammatoota keenyarratti jijjiirama bu;uraa fiduu danda’an hoojjatamuu akka qaban irratti walii galamee jira
KGGDhDUO walitti dhufeenyi naannoolee gidduu jiru bu’ura heera mootummaatiin akka raawwatamuufii haala sirna heerri mootummaa ajajuun karaa guutuu taheen hojiirra oolee itti cimuu danda’urratti xiyyeeffannoo kannee marihatee jira.
Ummanni Oromoo Aadaafii duudhaa wal jaalalaa,wal kabajaafii wajji jireenyaa cimaa waan qabuuf akkuma kaleessaa duudhaa isaa kana hojiirra oolchuun aadaan wajji jireenyaafii wal danda’uu sabaafii sablammoota akkanumaas ummattoota biraatii waliin qabu cimsatee Sabaafii sablammoota Obbolaa isaa waliin qabsaawuu qaba.Badii badiin jibba jibbaan deebisuun furmaataami ummanni Oromoo aadaa akkasiis hin qabu kanaafuu rakkoowwan mudatan hundaafuu waldhaggeeffachuufii karaa seeraafii naamusaan qofa akka furaman gochuun injifannoo olaanaatti waan nama ceesisuuf gocha badii kamuurraa of qusachaafii karaa aadaaf duudhaa Oromummaa cimsuu danda’u qofa hordofuu akka qabuus irratti walii galamee jira.
Walitti dhufeenyi gaariifii Obbolummaan cimaan Ummata Naannoo Somaaleetii waliin qabnu cimee akka itti fufu sabni somaalee Itoophiyaa naannoo keenya keessa sochoowu kamuu alagummaan akka itti hin dhagahamne jaalalaan ofitti qabnee eeguun,Sabaafii sablammoonni naannoo keenya keessa jiran akkuma qajeeltoo sirna gadaa keenyaa hammannee jaalalaan wajji jiraachuu Oromummaan jaalala tahuu addunyaaf itti mullifnu cimee akka itti fufu ummanni naannoo keenyaa ga’ee olaanaa akka gumaachu KGGDhDUO waamicha dhiyeessee jira.
Akkuma adaa keenyaa Rakkoo kamuu mariin hiikuu malee ilaalchi dubbii karaa jeequmsaatiin hiikuuf deemuu kamuu akka hin mudanne fadhii hundaa mariin hiikuuf hojiin siyaasaa itti fufiinsa qabu hoojjatamuu akka qabu itti amanamee jira.
Biyyoonni harra addunyaarratti guddatanii lammiileen isaanii qananiifii sadoon akka jiraatan taasisan seenduubbeen isaanii yoo qoratamu komiifii diddaa ummata isaaniirraa isaan mudate,fincila dargaggoonni isaanirratti kaasan karaa dimookiraatawa taheen hiikuun misooma itti fufiinsa qabu mirkaneessuu dandahuu isaaniiti.
Kanaaf mufii komii Dargaggoon keenya qaban kamuu qalbiin dhaggeeffachaa rakkoo isaaniis furaa Qabsoo karaa nagayaafii dimokiraatawaa akka hordfan gochaa,biyya boru dhaallatan harra ijaarrachuu akka qaban barsiisaa aadaan dimokiraasii akka dagaagu hoojjetamuu akka qabuus irratti walii galamee jira.
Biyya Ifiifuu diinagdeen isii hin guddatin aadaan dimokiraasiis lafa hin qabatinitti rakkoo addunyaas tahaa kan jiru Ongee,Walitti bu’iinsa,Godaansa seeraan alaa ,Karoora maatiirratti yoo hin hojjanne gaaga’ama cimaa fiduu waan danda’uuf of eeggannoofii miira itti gaafatamummaa cimaan akka hoojjatamuu qabu ballinaan irratti marihatamee jira.
Lammiilee Oromoo
============================
Lammiilee keenya Naannoo Somaalee Itiyoophiyaarraa buqqa’an bakka qubannaa yeroorraa gara iddoo dhaabbiitti qubachiisuu,Rakkoo hoji dhabdummaa dargaggootaa hundeerraa furuun jireenyi isaanii akka fooyya’u hoojjachuu,rakkoo bulchiinsa gaarii hojimaataan sirreessuu,kenniinsa tajaajilaa ammayyeessuu,caasaalee manneen murtii,abbaa alangaa,poolisii sadarkaa aanaafii gandaa irra deebiin gurmeessuu,nagayaafii tasgabbiin jiraatee olaantummaan seeraa akka mirkanaawu hojiilee kamuu dura dhimmaxiyyeeffannoo kennee hoojjatu akka tahees irratti walii galamee jira.
Afaan Oromoo
=============
Afaan Oromoo Afaan Federaalaa akka tahu, Faayiddaan addaa Naannoon Oromiyaa Finfinneerraa qabdu karaa guutuu ta’een akka hojiirra ooluufii Daangaan Godinni addaa Oromiyaa Naannoo Finfinnee magaalaa Finfinnee waliin jiru akka hojitti jijjiiramu DhDUO cimsee qabsaawa.
DhDUO of cimsee waltajjiiwan yeroon gaafatan kamuu injifannoon akka bahatuuf Miseensoonni Mana maree ADWUI irratti hirmaatan 14 kanneen biraatiin akka bakka bu’an miseensoonni KGG DhDUO 4 ammoo hamma yaa’ii itti aanutti akka ugguramanfii miseensi koree giddu galeessaa tokko Of eeggannoon akka bira darbamu mirteessee jira.
Kabajamaa ummata Oromoo
=========================
Waanjoo gabrummaa baroota dheeraaf mataa gadi si qabachiise ofirraa fonqolchuuf wareegama seenaan bara baraan yaadatu kafaltee jirta,Wareegama hadhaawaafii obsa fixachiisaa sabaafii sabammoota biyyattii obbolaa kee tahan kanneen biraatii waliin kafalteen Itoophiyaa haaraa walqixxummaan,haqaani,dimokiraasiifii mirgoonni nama hundaa itti mirkanaaweefii badhaatuu taate ijaaruuf sirna si dandeessisu bu’ursitee jirta.
Abdiin injifannoowwan ati wareegamteen argaman dhufanillee Hojimaatoonniifii ilaalchoonni jalqabbii abdii heegaree mullate kana gufachiisuu danda’aniis mullachaa jiru kanaafuu gufuu guddina keetii tahan kanaas sirreessuuf qabsoo eegalte cimsitee itti fufuun dhimmi jiraachufii jiraachuu dhabuu kan keefii Sabaafii sablammoota Obbolaa keetiiti.
Cunqursaan gita bittaa hammam hammaataafii jijjiirama hunda galeessa gufachiisuu akka danda’u si caalaa seenaan kan raga bahu hin jiru.
Kanaafuu ammaas cunqursaan gita bittaan lammata biyya keenyatti akka hin deebineefii waanjoon gabrummaa burkutaawe awwaalaa akka ol hin kaane qabsoo eegalte cimsitee itti fufuu qabda.
Boqonnaa qabsoo seenaan yaadatu kamuu keessattuu al loogummaafii cunqursaa gita bittaatiif gonkumaa jilbiifachuu diddaaf Obbolaawwan ummattoota biyya keenyaa waliin wareegama kafalaa injifannoo gonfachaa akkuma turte hunda ammaas rakkoo bityyattii mudate aadaa boonsaa waltajjii dimokiraatawa,haqaafii dhugaa waldhageettiifii dimokiraatawa dhalee dhalloota keetii kan tahe kan sirna gadaatitti fayyadamtee akkuma seenaaf aadaa keetii sabaafii sablammoota guddifachaa hamma hammachiisa dabrees kabajaaf jaalala uumaa dhala namaaf qabduun beekkamtu dhiisii diina si waraanuuf sitti dhufee boojitellee dhiiga dibdee aantee kee godhachuun addunyaan raajii aadaa keetii himamee hin dhumne qabdutti fayyadamtee qabsoo hadhaawaa yeroon gaafatu kana ummatoota biyyattii jaalalaan hammattee waliin akka itti fuftuufii Heegaree biyya hunda keenyaaf taatuu eeguun jijjiirama roga maraa itti fufsiisuuf itti gaafatamummaa kee akka baatu KGGDhDUO waamicha dhiyeessa.
Kabajamtoota Dargaggoota Naannoo Oromiyaatiif
=====================================
Jjjiiramoonni akka naannoo keenyaattiis tahe biyyaatti barbaadamu hirmaannaa dargaggootaatiin alatti waan yaadamuu miti.kanaafuu DhDUO jijjiiramoonni hamma yoonaa akka naannoottiis tahe biyyaatti mullatan qabsoo hadhaawaafii hirmaannaa ballaa dargaggootaatiin kan dhufan jadheeti amana.
Dargaggoota roga maraan hirmaachisuufii fayyadamummaa isaanii sadarka sadarkaan mirkaneessaa deemuun injifannoowwan argaman sadarkaa olaanatti ceesisuuf mirga dargaggootaa kabajsiisuuf karaa gurmaaween sochoowuutu barbaachisa.
Dargaggoon keenyaas qabsoo taasisu kamuu karaa gurmaaween,saayinsaawaafii tasgabbiin,karaa dimokiraatawa taheefii jijjiiramoota jiran kunuunfachaa abdii heegaree biyyattii itti fufsiisuuf ga’ee adda durummaa akka bahatan Dhaabni keenya DhDUO waamicha dhiyeessa.
Kabajamtoota Hayyoota Oromootiif
==========================
Boqonnaa seenaa qabsoo ummanni Oromoo taasisaa ture hunda keessatti adda durummaan wareegamtanii jirtu. Ammaas Ummataafii dhaaba keessan DhDUO waliin tahuun yaada haaraa burqisiisuuniifii qorannoofii qo’annoon toora xiyyeeffannoo qabsichaa garsiisuun ga’ee keessan bahachuu qabdu.
Dhaabbanni keenya DhDUO hayyoota dhunfaaniis tahe karaa gurmaa’insa isaaniitiin beekkomsaafii dandeettii hooggansaa isaaniitti fayyadamuufii waliin hoojjachuuf hojii cimaa jalqabe karaa ijaarameefii qindaaween itti fufsiisuuf murteessee jira.
Haaluma Kanaan kabajamtoonni hayyoonni Oromoo jijjiirama jiru itti fufsiisuufii sadarkaa olaanaatti ceesisuu ga’ee olaanaa qabdaniifii eegaltan cimsitanii akka itti fuftan KGGDhDUO waamicha dhiyeessa.
Kabajamtoota hoojjattoota mootummaa Naannoo Oromiyaatiif
==============================================
Qabsoo Ummanni Oromoo taasiseeniifii naannoo ofii isaa hundeeffatee mullata isaa dhugoomsuufii rakkoo qabullee furachuuf caasaa mootummaa ballaa diriirsee jira.
Caasaan diriire rakkoo ummata keenyaa hiikuu kan danda’u hoojjataa mootummaa beekkomsaafii naamusa cimaa qabuun alatti waan yaadamuu miti.Kanaafuu hoojjetaan mootummaa naannoo keenyaa rakkoo fi daadarkaa cimaa,malaan maltummaa rakkoo bulchiinsa gaarii,kira sassaabdummaa,loogummaafii dhiibbaa mirga namoomaa caasaa mootummaa keessatti ummata keenyarra gahu furuuf halkanii guyyaa hoojjechuun itti gaafatamummaa keessan bahachuu qabdu.
Rakkoofii gadadoo ummata keenya hamilee cabse hundeerraa buqqisuun humna keessan cimsattanii imimmaan ummata keenyaa qoorsuu bira dabree guddinaafii badhaadhina ummata keenyaa dhugoomsuuf halkaniif guyyaa hoojjechuun itti gaafatamummaa keessan akka bahattan KGGDhDUO waamicha isinii dabarsa.
Kabajamtoota Qaamoolee Nageenyaa Naannoo Oromiyaatiif
==============================================
Naannoo keenyatti Nagayaafii Tasgabbii kabajsiisuuf keessattuu dargaggoota naannoo keenyaa waliin qindooftanii Kotorobaanditoota Qabeenya ummata keenyaa saamaa turan kokkeerra dhaabbachuun olaantummaan seeraa akka mirkanaawu,haleellaa karaa gurmaaween kira sassaabdoonni jijjiirama mullachaa jiru gufachiisuuf nurratti aggaaman ofirraa qolachuun adda durummaan wareegama seenaa Ummanni Oromoo bara baraan yaadatu kafalatanii jirtu. Hojii boonsaa hoojjettan kanaaniis abdiin heegaree Itoophiyaa haaraa akka itti fufu ga’ee keessan gumaachuun balaarraa nu oolchaa jirtu.
Gareen kira sassaabdootaa Angoo mootummaarra taa’anii hiyyeesa saamaafii boochisaa badhaadhuu barbaadan hamma hundeen isaanii ciccitee olaantummaan seeraa mirkanaawutti qabsoo eegaltan ummata hirmaachisuun naamusa olaanaan itti fufuu qabdu.
Naannoo keenyatti nagayaafii tasgabbiin mirkanaawee mirgi lammiilee akka kabajamuufii al seerummaan akka hin jiraanne amaanaa ummatummaa isinitti kenname ummata bira dhaabbachuun miira ummatummaatiin akka bahattan KGGDhDUO waamicha isiniif dhiyeessa.
Kabajamtoota Miseensoota DhDUO
=============================
Waanjoo gabrummaa barootaaf ummata keenya mataagadi qabachiisee ture fonqolchitee harrarra akka geenyu ga’ee bakka bu’ummaa hin qabne gumaachitee jirta.
Dhaabni cimaan miseensa cimaa malee laga hin cehu,DhDUO itti gaafatama seenaa itti kenname kana galmaan akka gahu akkuma kaleessaa harraas hirmaannaan adda durummaa keessan murteessaadha.
Qabsoo ummanni keenya sadarka sadarkaan gaggeessaa jiru keessatti hirmaachuufii hoogganuun rakkoo jiranillee hiikuuf itti gaafatamummaa olaanaa qabdu. Qabsoo yeroon gaafatu dura bu’uun kaayyoo dhaabaaf wareegamuun hojii irratti bubbaatan hundarratti adda duree tahuun gaaffii ummata keenyaa hatattamaan deebisaa dhaaba Itoophiyaa haaraa ijaaruu keessatti adda duree taheefii jijjiirama keessatti of haaroomsaa deemu ijaaruu keessatti ga’ee keessan bahachuu qabdu.
Kabajamtoota dhalattoota Oromoo Biyya alaa jiraattan.
=========================================
Imala jijjiiramaa ummata Oromoo keessatti karaa gurmaaweeniis tahe dhunfaan beekkomsaafii qabeenya qabdaniin ga’ee gama keessanii gumaachuuf ifaajjiin taasisaa turtan karaa rakkisaafii wal xaxaa akka ture DhDUO ni hubata.
Jjjiirama roga maraafii tokkummaa ummata keenyaatiif karaa beekkomsa keessanii karaa teeknooloojii,karaa muuxannoo qabdaniin,qabeenyaafii carraa qabdan hundaan akka hirmaattaniifii rakkoo ummata keenyaa waliin akka hiiknu haala mijjataa hunda akka mijjeessuuuf DhDUO ciminaan akka hoojjetu isiniif mirkaneessuu barbaada.
Haaluma Kanaan Dhalattoonni Oromoo biyya alaa jiraattan Faayiddaa ummata keenyaarratti Daangaafii garaa garummaa tokko alee akka waliin hoojjennu KGGDhDUO waamicha dhiyeessa.
Kabajamtoota Dhaabbiilee Obbolaa ADWUItiif
====================================
Dhaabni keenya ADWUI waanjoo gabrummaa ummatoota biyya keenyaarratti fe’ame fonqolchuun injifannoowwan abdachiisoo galmeessuu kan eegale rakkoo keessoo isaa sakatta’uuniifii furuudhaani.
Qorannoo tibbana sadarkaa ADWUItti gaggeeffameen walitti dhufeenyi badaan dhaabbiilee obbolaa giddutti uumamee boodarraas gara garee faayiddaa dhunfaa milkeeffachuuf fiiguutti cahee ture walitti dhufeenyi jaallummaa akka diigamaa deemu taasisee jira.
KGGDhDUOtiis dhimma kana gadifageenyaan qorachuun walitti dhufeenyi kamuu karaa seeraafii heera qofarratti hundaaween akka tahuufii dimokiraasummaa giddu galeessa godhachuu akka qabu kallattii kaayee jira.
Haaluma Kanaan dhaabbiileen obbolaa hunduu dhimmoota koreen hoji raawwachiiftuu ADWUI kana dura qoratee kallattii kaaye hunduu harcaatii tokko malee hojiirra oolchuu akka qaban KGGDhDUO waamicha dhiyeessa.
Kabajamtoota Paartiilee siyaasaa morkattootaa biyya keessaa fi alatti dhimmi Oromootiif qabsooftan hundaaf
==============================================
Biyya teenya hedduminarratti hundoofteef dhimmi dimokiraasii dhimmi murteessaa tahuun isaa beekkamaadha kanaafiis hojimaataafii adaa adda addummaa fedhiif yaadaa jiru kana karaa qixa taheen keessummeessuu danda’uutu nu barbaachisa.
Adaan karaa jeequmsaa dhiifnee waan hundaa mariin hiikuufii ittiin buluu akka dagaagu ga’een dhaabbiileen siyaasaa qaban olaanaadha. Yeroon kuniis yeroo bilchinni yaadaafii dubbii fageessanii karaa tasgabbii qabuun ilaaluu dhaabbiileen siyaasaa itti qoramaniidha kanaafuu walitti dhiyaannee waliin marihachuun aadaa siyaasa keenyaa akka fooyyeessinuufii carraa heegaree Ummata Oromoo milkeessuuf waliin akka hoojjannu Dhaabbanni keenya waamicha isinii dhiyeessee jira.
Dimokiraasiin ummattoota biyya keenyaatiif dhimmi murteessaa heegaree jiruuti.Dimokiraasii ijaaruuf hojimaanni waltajjii ilaafii ilaamee,akkanumaas aadaan wal dhaggeeffachuu paartiilee siyaasaa cimuu akka qabu DhDUO ni amana, kanaafiis akkaataadhuma heera mootummaatiin ummata keenyaaf filannoon dhiyaatee ummanni akka fedhii isaatti akka murteeffatuuf waadaan heera mootummaa paartiilee siyaasaaf galame akka hojiirra oolan,dimokiraasiin akka dagaagu DhDUO dhaabbiilee siyaasaa morkattootaa Dhimma Ummata Oromoorratti hoojjatan waliin walitti dhiyeenyaan akka hoojjetu gadi fageenyaan irratti marihatee kallattii kaawwatee jira.
Haaluma Kanaan Dhaabbiileen siyaasaa dhimmi Oromoorratti hoojjettan kanneen biyya keessaas tahe biyya alaa jiraattan addaaddummaan qabnu akkuma jirutti tahee faayiddaa waliinii ummataafii biyya keenyaarratti Dhaabbata keenya DhDUO waliin akka hoojjettan KGGDhDUO waamicha isiniif dhiyeessa.
Kabajamtoota,saboota,sablammootaafii Ummattoota biyya keenyaa hundaaf
==============================================
Saboonni sablammoonniifii Ummattoonni Itoophiyaa rakkoofii gammachuudhufaa darba hunda qoramanii waliin darbuu danda’anii jiru Rakkoo isaan mudatu hunda irkoo walii tahuun waliin qabsaawanii waliin wareegamanii jiru. Biyyi akka biyyaatti akka itti fuftu gochuun maletti seenaa addunyaarratti biyya seenaa ofii hoojjate qabdu akka taatu uumanii nu harkaan gahanii jiru.
Biyya abbootiin keenya itti wareegamanii nuun gahan tana tokkummaa isii eegnee itti fusiisuuf itti gaafatamummaa seenaati qabna. Itti gaafatamummaa kana akka bahannuufii walitti dhufeenya ummatummaa cimsuufii duudhaalee waliinii keenyaa dagaagsuuf muuxannoo gaarii dhaabni keenya eegale waliin taanee milkaawina isaaf akka tumsinu KGGDhDUO waamicha dabarsa.
KGGDhDUO
Ammajjii 29 Bara 2010
*******


text:
suudaan kartuumiti nagaaya eegdoota fi guraa gurtuun ykn Basaason wooyyaannee bakkaa heedduuti Qaamni Mootummaa Bobbaasee waan jiruuf baqatooni oromoo waan kana Jalaa Baraaruuf hanga Dandahameen akka ufraa Eeydan keessatu bakkeewwan gurguddoo isaan itti argaaman keesa murrasni
I U A internactional unverscity of Afrcan,diree xayaara, dhabaata buys kan biyyoolleessa afaan isanitin Miinal barr fi iddoowwan shaayyi itti dhugan kan gargara fi kkf. irra akkaa ofii eegan akka Gabaasaan Oddeeffanoo Suudan irraa himamutti Mootummaan Woyyaannee nama kudhanii Sadi (13) Basaasummaaf 9-3-2013 unverscity Baratootaa keessatti akka Bobbaasee odduun qabatamaan ni himama fakkeenyaf akkama tanaan dura Weelisaa Kadir Martuu irra rakkoon erga gayeen booda namootan hedduu kan Ajjeefamaniif kan Lubbuun dhabaman hedduun isaanii akka jiran ni himamama fakkeenyaaf nama maqaan Abdulaxiif jedhamu Su’ud Arabi irraa suudan seenee Daangaa qaxxaamuree karaa biyya biro erga inni baafateen booda isa kana barbaaduuf jecha nama maqaan isaan wol fakkatuu nama Tigree ta’e tokko ji’a 4faa 3013 keesa ajjeefamuun ni yaadatama .
Saniin dura Guyyaa 6-1-2013 hintala Oromoo naanoo Wollagaa taate [1:58:41 PM] Wosaane Habtaa Ltayuu bakka dalagaa ishee irraa baatee mana obboleetii isii geese yeroo deebitu sa’aa 6:30 irratti qaama isii qalanii akka Ajjeessan Suudan kartuumi keessatti ni yaadatama
Haaluma kana fakkaatuun maddi odduu achiraa gabaafame Bara2013 kana keessa Reefi nama Ethiopia Suudan Kartum keessatti kan Argame akka Gabaasaan Odeeffanoo achiraa nuuf gabasantti Reefi nama 280 akka argame ni ibsama kanaafuu Mootummaan Woyyaanee Sagantaa ummata Biyya keessa Baqatee Biyyoottan 2faa keessa jiraatan Basaasota Isaatin Baqatoottan Biyya adda addaa keessa jiraatan irratti ajjeechaa fi ukkaamsaa waa Raawataa jiruf Baqatoon Biyya adda addaa keessa jiraatan uf eeganoo akka Gootan Isni Hubachiifnaa.
Jajjaboosabaa@hotmail.com
BAQATOON SUUDAN KARTUUM KEESA JIRAN DIINAAN AJJEEFAMAA JIRU
suudaan kartuumiti nagaaya eegdoota fi guraa gurtuun ykn Basaason wooyyaannee bakkaa heedduuti Qaamni Mootummaa Bobbaasee waan jiruuf baqatooni oromoo waan kana Jalaa Baraaruuf hanga Dandahameen akka ufraa Eeydan keessatu bakkeewwan gurguddoo isaan itti argaaman keesa murrasni


text:
Mariin filannoo ilaallatee eega fashalee booda humnootiin wal morman Dilbata kaleessaa magaala Moqadishoo keessatti dhukaasii darbee darbee dhaga’amaa ture.
Namoonni ijaan arganii fi jiraattonni akka jedhanti wal waraansii kun humnootii Mootummaa Abdullaahii Farmaajoo fi miseensoota waraana biyyatti kanneen gama hogganoota mormiituu goran giddutti ture.
Jiraattonni gara galgalaa soomana ramadaanaa faxaruu yeroo jalqaban magaala Moqdishoo bakka maqa k- 4 jedhamuutti walitti bu’iinsii jalqabe.Sodaa nageenyaaf jecha akka maqaan isaa ifatti hin himamnee namnii gaafate akka jedheetti,humnootii mootummaa fi humnootiin isaan morman meeshaalee xixiiqqoo fi dhukaatoota Rokeetaan darbaman gaafa walitti dhukaasan arguu isaa dubbate.
Namoonni meeqa akka ajjeefaman garu hin ibsamnee.Mootummaan Fedeeraalaa fi hogganoonni mormituu Ebla 12 eega paarlaamaan inni gad aanuu akka barri aangoo mootummaa waggaa lamaan dheeratu murteessee as danqaa keessa jiru.
Prezidaantiin Somaaliyaa murtii darbee kana mallatteessanii jiru.


text:
Namni waan barateef qofa โbeekaaโ jedhamuu hin dandaโu; beekumsa keessas wallaalummaa hedduutu jira......
Odaa-uumama akka mukaatti biqilee, akka namaatti kabajamu!
1. Odaan Maali? Oromoo fi Oromummaa yoggu kaafnu, miidiyaalee addaddaa irrattis sagantaan Afaan......
Odaalee Oromoo Gurguddoo Shanan
Odaan saba Oromoo biratti mallattoo fi kabaja inni qabu barreeffama keenya duraanii keessatti......
Odaa-uumama akka mukaatti biqilee, akka namaatti kabajamu!
1. Odaan Maali? Oromoo fi Oromummaa yoggu kaafnu, miidiyaalee addaddaa......


text:
Madda Rakkoo Irratti Xiyyeeffachuudhaan Furmaataaf Haa Hojjennu
(Ijoo Dubbii ABO – Adoolessa 23, 2018)
(SBO/VOL – Adoolessa 23,2018) Addi Bilisummaa Oromoo qabsoo hidhannootti kan seene xurreen karaa nagaa gaaffii bilisummaa Saba Oromoof deebii argamsiisuun itti danda’amu hundi mootummaa Itoophiyaatiin cufamee filmaatni biraa waan dhabameefi. Gaaffiin Bilisummaa Sabni Oromoo barootaaf qabsaawaafii jiru karaa nagaatiin deebii argachuu haalli itti danda’u uumamnaan Addi Bilisummaa Oromoo gama isaatiin qophii tahuu yeroo hedduu irra deddeebi’ee ibsaa ture. Ammas ibsaa jira. Quunnamtiin dhihoo kana (Adoolessa 09, 2018) Jila ABO kan Hayyu-Dureedhaan durfamuu fi Muummicha Ministeeraa Itoophiyaa gidduutti taasifames furmaata karaa nagaa ilaalchisee imaammata ABOn hordofu kana irra dhaabbachuudhaan ture.
Quunnamtiin jalqabame sun itti fufee milkiidhaan akka xumuramuuf ABOn gama isaatiin fedhii guddaadhaan irratti hojjechaa jira. Labsiin Dhukaasa Dhaabuu Addi Bilisummaa Oromoo Adoolessa 12, 2018 labses kanaaf ragaa guddaa dha. Haa tahu malee gama mootummaa Itoophiyaatiin hanga ammaatti dhimma kana ilaalchisee tarkaanfiin qabatamaan fudhatames tahe wanti sirnaan ummataaf ibsame hin jiru. Inumaa iyyuu faallaa kanaa humna waraanaa guddaa lafoota sochiin Waraana Bilisummaa Oromoo itti gaggeeffamuu fi caasaaleen ABO itti shakkaman hunda keessatti bobbaasuudhaan Waraana Bilisummaa Oromoo, Caasaalee ABO fi kan Qeerroo Bilisummaa Oromoo irratti lola bal’aa gaggeessuun gama mootummaa Itoophiyaatiin itti fufee jira.
Rakkoolee jiran hunda jaarmayootaa fi qaamota dhimmi ilaalu wajjin mariidhaan furuuf waadaan Muummichi Ministeeraa Dr. Abiy Ahmed akkuma muudameen ummataaf seenee tures guutummaatti faallomee argama. Adda Bilisummaa Oromoo fi Qabsoo Bilisummaa Oromoo humnaan dhabamsiisuuf ifatti dhaadannooleen hin feesisne qondaalotaa fi hoogganoota mootummaa Itophiyaatiin dhageessifamaa jiru.
Karaa Bahaa, Kibbaa, Kaabaa fi Kibba-Baha Oromiyaa irraan humnootni adda addaa hidhachiifamanii ummata keenya irratti lola gurguddaa gaggeessuudhaan lubbuu fi qabeenya ummata keenyaa irratti miidhaa gurguddaa geessisaa fi ummata keenya qe’ee isaa irraa buqqisaa yeroo jiranitti, kan mootummaa Itoophiyaa fi Dhaabni OPDO akka diina guddaatti ilaalanii humna qaban hundaan itti duulaa jiran Adda Bilisummaa Oromoo fi Qeerroo irratti tahuun ammoo haalicha caalaatti gaddisiisaa fi qaanfachiisaa taasisa.
Dhugaan lafa irra jiru kana tahee osoo jiruu, yeroo ammaa dhoksaanis tahe ifaan hogganootni OPDO, dabballootnii fi qondaalotni isaanii ganda keessatti gadi bu’uudhaan ummata keessa deemanii akka waan ABOn araaraa fi yaalii furmaata karaa nagaa didee lola itti fufuu filateetti olola dharaa bal’inaan oofaa jiraachuun hubatamee jira. Waa’ee Adda Bilisummaa Oromoo ummata Oromoo caalaa kan beeku hin jiru. Adda Bilisummaa Oromoo ummata Oromootti hamachuun eenyummaa ummatichaa fi seenaa qabsoo isaatii wallaaluu yookaan beekaa haaluu barbaaduu irraa madda.
Rakkoo siyaasaa guddicha Gaaffii Bilisummaa Saba Oromoo wajjin wal qabatee jiru dhugaadhaan karaa nagaa furmaata argamsiisuufiif hojjechuu dhiisanii, rakkinoota daangaalee Oromiyaa cufa irratti mul’atan hundeedhaan furuuf xiyyeeffannaa fi dursa kennuun hafee, walumaagalatti, haala wal xaxaa fi yaaddessaa amma mul’atu dhugaadhaan ABO wajjin haasawanii haala furmaatni waaraan itti argamuu danda’u irratti hojjechuu irraa dheessanii, gadi deebi’anii ganda keessatti waan xixiqqoo fi olola dhugaa irraa fagaate oofuun rakkoo kamiifuu furmaata tahuu kan hin dandeenye hojii gadi-galoo ti. Gochaa fokkisaa akkasii ammoo caasaan tikaa Federaalaa fi kan Naannoo Oromiyaa waliin babal’isuu irratti argamu.
Addi Bilisummaa Oromoo akkuma yeroo hedduu irra deddeebi’ee ibsaa turee fi ibsaa jiru rakkoo mootummaa Itoophiyaa fi ummata Oromoo gidduu jiru karaa haasaa (negotiation) furuuf qophii tahuu ammas irra deebi’ee mirkaneessa. Waan taheef aangawootni mootummaa Itoophiyaa fi kan OPDO olola dharaa akka waan ABOn araara didee fi furmaata afaan qawwee qofa filateetti ABO irratti geggeessaa jiran dhaabanii, quunnamtiin ABO fi mootummaa Itoophiyaa gidduutti jalqabame milkiidhaan fiixa bahee rakkoo jiruuf furmaata waaraa argamsiisuun akka danda’amuuf dirqamaa fi gaafatama isaanii akka bahatan ABOn gadi jabeessee hubachiisa.
Ummatni keenya ammoo gochaa fokkisaa duula naannoo Oromiyaa adda addaa keessatti baname kana maseensuuf harka wal qabatee akka socho’u gadi jabeessee hubachiisa.
Injifannoo Ummata Oromoof !


text:
Abiy Ahmed: Itti himnaan didee, bobaa nafxanyaa jala gale. Ummanni Oromoo amanee imaanaa itti kenne. Abiy garuu harka isa guddise nyaate; diina gammachiisuuf, lammii keenya ibiddaan waade. Kana booda waan eegnu hin qabu. Filnannoon jiru, akkum fedhiin olbaafne, deebisee gadi-buusuu qofaa dha!
Itti kaasi!! #QeerrooPower!
#Guyyaa Hadhaa Gurraandhala 15,2020 Yakka mootummaan Raawwate keessaa
1. Hoogana ABO Yaalii Ajjeechaa irratti raawwatanii konkolaataa isaa rukutuun dhuunfachuu!
2. Miseensota ABO kaan ajjeesanii kaan madeessuu
3. Artistii Oromoo rukutuun miidhaa irraan gahuun taatee hadhaa keessaa muraasa! Kan itti aanu hoo?
“Qeerroo Qeerroo jettu eshi Qeerroon eenyu? Dargaggeessa miliyoona 6 mitii?” jedhan bar tokko obbo Lammaa Magarsaa.
Hundaafuu Caffee keessaa galma qofa miti namas qabna!!
Lammaa Magarsaa Walgeyii Caffee hin deemne. Sababnisaa inni hojiitti jira”Wattaaddara bobbaasee nama keenya irratti duulchisee Ficcisiisaa jira.
Obbolaa gadii kun lameen har, adha kan ajjeefaman.
Ministirri haajaa alaa Yunaaytid Isteets Maayik Pompeyoo Wiixata kaleessaa Itoophiyaa yeroo gahan gita isaanii ministira haajaa alaa Itoophiyaa Obboo Gadduu Andaargaachoo fi Itoophiyyaattii Ambaasaddarii Yuunaaytid Isteets Ambaasaddar Maaykil Raynoriin simataman.


text:
Shira bifa jijjiirataa as bayaa tures dammaqinaan irra aanaa as geenya. Dhiheenya kanas dubbiin atakaaroon alaabaatin wal qabattee eegalte shira kanaan addaatti hin laalamtu.
Yeroo ummanni keenya humnoota isa diiguu fedhan qaanessee tokkummaa ajaa’ibaatiin diinarratti duulee jiru kanaatti; yeroo diinni sochii ummataatin baarage ilmaan Oromoo golee Oromiyaa cufatti fixaa jirutti, alaabaan ijoo dubbii taate wal nama falmisiisuun qaanyiidha. Dhimma kanarratti ergaa laman qaba.
Yeroo ammaa kana keessatti alaabaa haarayaan gadi bayanii ummata keenya atakaaroo akkanaa keessa galchuun yookin gowwummaa takkaahuu gantummaa irraa madda. Gowummaa hoggaa jennu; kaka’uumsa ummataa kanatti fayyadamnee murna siyaasaa tokko dhaadheffanna ilalaacha jedhuun warra deemu. Kun gowwummaa tarsiimoo siyaasaa ( strategic naivety) hamaadha. Yeroo ammaa kanatti ummanni Oromoo waan Oromummaafi tokkummaa lalisaa malee dubbii murnaa dhagayuu hin fedhu. Murni tokko hamma fedhes sagantaan isaa osoo nama hawwattee yeroo Oromoon jumlaan dhumaa jiruufi tokkummaan falmataa jiru kana keessatti ajandaafi asxaa murnaa dhaadhessuu wallaala tarsiifmoo hamaa agarsiisa. Waan gabayaan bittu magaalaa geessan.
Gara biraatiin warri beekaa qalbii Oromoo adda facaasuuf waan akkanaa godhaa jiru ammoo ergama diinaatiin qabsoo gufachiisuuf akka wixxifataa jiraniitti laalamuu qabu. Akeekni isaanii waldorgommii murnaa uumuun miira naannummaafi gosummaatin ummata wal afaan kaayuudha. Tarsiimoon kun amma duras dalageefi jira, ammas ni milkooyna jedhanii yaalaa jiran. Beekaa diinaafi silmiin bakkuma laaffatu laaltee ciniintii. Kan dogongoraan waan kanatti jiru akka nurraa dhaabu diiga ilmaan Oromoo diinni jigsee har’as hin qooriniin itti waywaanna. Kan ergama diinaa qabatee dubbii kana owwiisee itti fufuu barbaadu humnaa barbaachisaa ta’e hundaan dura dhaabbanna.
Namoonni gochaa alaabaa haarayaan as bayuu kana dura dhaabbachuun atakaaroo seenanis kara lamaan laalamu. Irra jireessi jaalala alaabaa qabsoo bilisummaa Oromootifi qabaniifi aariin warra yeroo kana qalbii namaa facaasuuf yaalu irraa qabaniin dutan. Warri gariin ammoo kanuma diinni ergee dhimma kana fuudhanii Oromoo adda qooduudhaaf socho’an akka ta’e shakkuun barbaachisaadha. Diinni kales taatu murnoota Oromoo gamaa gamana jiran keessa lixee ibidda shiduun beekama. Warri jaalalaafi aariin kaka’eef, dubbii kana oowwisuun fedhii warreen haraaraa murnaatin maraateefi ergamtoota diinaa guutuu akka ta’ee beektanii of qabbaneessuu akka qabdan gorsina. Dubbataa salphisuun jalaa caldhisuudha. Warra ergama diinaatin hiree kanatti fayyadamee qabsootti gufuu ta’uu fedhu mala isaanin malu itti baafna. Hin milkaayan, ni hoongayan malee.
Wanni hubatamuu qabu, qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti barri ibsa ejjannoo, maqaa dhaabaatifi alaabaan itti waldorgoman dabree jira. Har’a murni ummata Oromoo biratti fudhatama argachuu barbaadu alaabaa tuuluun osoo hin taane hojii qabatamaan as bahuu danda’uu qaba. Warri hojii nuffee ykn wallaalee maqaa, asxaafi sagantaa dhaabaa akka jijjiruun ummata keenya gooluu barbaadu hin milkaayu. Daranuu jibbamuudhaan ummata keessaa bahuudhaaf deema. Maallaqa chaaynaa irraa alaabaa dila kana ittiin guuran osoo joollee rasaasa diinaatin dhayamtee qoricha malee raammayaa jirtu saniif erganii rabbiifi Oromoo birattis galata argatan. Alaabaa dila kana baadhatanii atakaaroo uumuuf hiriiraafi walgahitti bayurra dhaadannoolee ciccimoo barreeffatanii osoo amba agarsiisanii qabsoo tanaaf bu’aa diplomaasii qaba
Dhumarratti kan ummanni keenyaafi addunyaanis Oromoo ittiin beekan alaabaa lamatu jiran. Alaabaa Gadaa Oromoo tifi tan Qabsoo Bilisummaa Oromoo. Kunis waan har’a ta’eemiti. Alaabaan Gadaa Oromoo,halluu ummannii keenya waggoota kumaatamaaf akka mallattoo sirna siyaasaa, hawaasafi diinaggee isaatti itti fayyadamaa tureedha. Alaabaan tun kan biyya Oromiyaati fuulduraa jaaruuf deemnutiisi. Alaabaa tana halluu wal jala dabarsuunis taate asxaa garagaraa itti dabaluun kan murnaa gochuuf yaaluun hin ta’u. Ummata birattis fudhatama hin qabu. Osoo ta’ee OPDOtu mikaaya ture. Alaabaan Qabsoo Bilisummaa Oromootis tan gaafa dura qabsoon eegaltu, waggoota shantamaan dura, qabsoo’onni tolfataniidha. Alaabaan tun seeraan jaaramuu ABOtu ni dursiti. Achirraa kaasee hamma har’aatti qabsaa’ota qaqqaalii kumaatamatu alabaa tana jalatti wareegame. Qabsoma ji’oota afran dabran kanaatuu osoo fudhannee, osoo nutuu yeroon hin geenye jennuun, barrattoonnifi qonnaan bultoonni, harkaan tolfatanii, qabatanii diina dura itti dhaabbatan, akkuma qabataniin hedduun wareegaman, warri irraa hafe geerare reeffa isaanii ittin maree awwaalate. Sooduu wareegamtoota alaabaa tanaan faayee seenaadhaaf dabrse. Tun alaabaa murna tokkooti miti. Kan qabsa’ota bilisummaa saba Oromootitti amanan maraati. Tun alaabaa murni tokkoo waan biraatin gadi bahee busheessu miti. Kan mi’aan isii dhiiga goototaatin mirkaneeffame malee. Adaabbatti, Baddannootti, Beegiitti, Baabichatti, Bulee Horaafi Ammayyatti ilmaan Oromoo alaabaa tana olkaasanii yoo diina dura dhaabbatani kufan, murna tokkoo jaalatanii ykn ittiin ajamanamii miti. Oromummaafi Oromiyaadhaaf jecha malee.
Kana hoggaa jennu murnoonni siyaasaa asxaa mataa isaanii hin qabaatinii miti. Qabaadhaa. Har’aaf hojii jaaramaya keessatif walgahiilee murna keessanii irratti fayyadamaa. Yeroo waltajjii ummata Oromoo bal’aaa dhuftan ammoo ummata fakkaadhaa. Waan ummata hin fakkaanneen as bayuun ummatuma keessaa isin fageessa. Boru erga Oromiyaan bilisa baatee ummanni keenya mirga filee filatamuu goonfatee booda as baafadhaa imaammata keessan waliin dhaadhessaa ummataan filatamaatii Oromiyaa bulchaa. Hamma achi geenyutti waaqa Oromootiiniifi lafee-dhiiga obboleeyyaan keenyaatiin isin qabnee nurraa taa’aa jenna.


text:
Ajjeechaa suukanneessaa Oromoota 7 irratti, Konyaa Walloo, Ona Harxummaa Fursee, Ganda Karaa Qorii keessatti, Kibxata Eebila 20, 2021, Humna Poolisa Addaa Naannoo Amaaraan raawwatame;
Oromoota ajjeefaman kanneen keessaa haati tokko harmi fi harki ishee qottoon irraa muramuun Hospitaala Kamisee erga seentee booda, Roobii kaleessaa (Eebila 21, 2021) lubbuun ishee kan darbe ta'uu;
Uummani Oromoo doorsifamuun, darbees, dantaalee xixiqqaan (xaa'oo, sanyii,...) sossobamuun kaardii filannoo akka fudhatu taasifamaa jiraachuu – Ona Baakkoo.


text:
Oromo - OROMIFFA
Odeeffannoo kiraa manaa fi qabeenyaawwan Siyaatil keessa argachuuf haala haarawaa!
Wiirtuun Mana kireeffachuu Siyaatil maaliidha?
Magaalaan Siyaatil amma Siyaatil keessatti odeeffanno waa'ee kireeffachuu ilaalchisee namoota mana kireessanii fi kireeffattootaa gargaaruuf Toora Intarneetaa fi lakkoofsa bilbilaa qaba.
Odeeffannoo maali argama?
Toorri intarneetichaa haala adeemsa kireessatti itti galuu hanga bahuutti jiru ilaalchisee mirgawwan fi itti gaafatamummaa kireeffattootaa fi kan mana kireessanii lamaanu dhiyeessa. Akkasumas danbiiwwan Magaalaa, sadarkaalee manneenii isa gadaanaa, fi yoo ati ykn namni biraa ati beektu loogiin mana jireenyaa mudate maal gochu akka qabu ni ibsa. Waa'ee mana jireenyaa kee irratti nama tokko waliin haasa'u, gargaarsa argachuuf, ykn komii dhiyeefachuuf yoo barbaadde nuuf bilbilu dandeessa.
Turjumaanni yeroo hunda ni argama.
Barreeffammoota hiikaman:
Fuulli marsariitii kanaas galmeewwan waa'ee dambiiwwan kiraa, eeguumsa kireeffattootaa, seerawwan mana jireenyaa wal qiixaa, tajaajilawwan fi kanneen fayyadoo ta'an kan biraa ilaalchisuun odeeffannoo gaarii kan hiikaman qaba.
Siyaatil hunda hammannaa fi walqixxuummaatti amanti. Asitti baqqattoonnii fi koluu galtoonni ni simatamu.
Mindeessitoonni Magaalaas waa'ee sadarkaa lammii osoo hingaafannee haala garaa garummaa sadarkaa baqattummaa tokko malee jiraattoota hunda tajaajilu.
Mana jireenyaa gatii gaarii argachuu, itti galuuf, gargaarsa seeraatiif, fi qabeenyaawwan hawaasaa biraatiif gargaarsa argachuuf 2-1-1 ykn 1 (877)-211-9274 irratti bilbili ykn win211.org dawwadhu.


text:
Sobni yoo irra deddeebi’ee himame dhugaa fakkaata, Basaastonni Bilxiginnaa Suuraa
Professor Ezekiel Gebissa Photoshop gootee oliif gadi oofaa jirti, asiin duras Suuraa Dr Henok G. Gabisa Photoshop gootee #OBN
irratti kijiba baratte oofaa turte.
Bilxiginnaa hundeeffama isii irraa kaatee, fakkeessituu, Sobduu, abbaa garaa, gantuu, wanti hundi isii soba irratti kan hundaayeedha.
Gurbattiin Mame jedhamtu tun ammoo barumsa kutaa lamatti addaan kuttee umrii isii guutuu Sudanitti kan fixxe, namni barreeffama sarara lamaa barreessuu hin dandeenye barreeffama namaa Facebook irraa Copy kan gootu, ykn namaan naaf barreessaa jettee kan kadhattu, barreeffama inni karaa inbox akka inni ani barreessuuf ana mataa koo kadhachaa ture yoo barbaachise Comment jala isiniif kaaha.
Maammeen Sudan irraa gara Cairo dhuftee Facebookiin amantaa fi ganda namaa arrabsuun beekkamti, Bilxiginnaa faana eega biyyatti galees hojii basaastummaa hojjachaa turte, waan kolfaa Bilxiginnaan Iskindir waan sodaatteef tarii isas nurraa qaba jechuun Waraqaa ragaa Kenniteef .
Oromoon yeroo sanitti Iskindir wajjiin rakkoo waan qabuuf, sababni ammoo Oromummaa diina godhatee ka’uu isaatiif, ammas achuma Finfinnee keessaa Fiinxaleeyyii gurmeessuun Bilxiginnaas hafuura itti kute .
ani akka dhuunfaatti waan gurbaan kun godhu takkaa qoosaa bira dabarsee laalee hin beeku, Oromoon hedduunis Iskindir haa waan dandahuun dura dhaabbatuu jedheetuma laalaa ture.
asuma jidduutti Bilxiginnaan Hoggantoota #KFO
fi #ABO hiitee, #ABO
irraa waraqaa filannoo mulqitee Maammeef ammoo Waraqaa Paartii kennite .
Hoggantoota ija qabdu hidhanii Maammee faa waliin akka paartiitti mari’atan .
Gurbattiin amma kunoo erga ifa baatee hojiin isaas irratti beekkamee ol bahee Bilxigee isaa deeggaraa jira.
San biras darbee Suuraa Photoshop namni godhe barreeffama wajjiin maxxansee jira.
Bilxiginnaan namoonni isaa akka hayyuutti ofitti guuranii deemaniin warra akka saree waa jala buusa
Dubbiin akka utaalaa dhufanii miti galatu nama dhiba!!.
Related


text:
Muddee 09,2015 Gabaasa Qeerroo
Haa dursuu nagaan Oromummaa!, Godinni Kaaba Shaggar(Godinni Salaalee) bulisummaa ishee labsachuuf jirti!! Yeroo amma kana Daandiin Finfinnee Gara Kaabatti Naannoo Amhaaraa fi Goojjamitti Geessuu Guutummaatti Cufamee Jira. Konkolaataan Finfinnee gara Kaabatti adeemu karaa darbaa dhabee Caancoo hanga Muka Xurii Ga’utti karaa Darbaa Dhabee hidhamee wal cufee dhaabatera, Kellaawwaan hedduun daandiin citee, bakkoota hedduutti Cufamee jira, Uummatni hanga gaaffiin mirga abbaa biyyummaa deebii argatuutti poolisiin Federaalaa nutti hin seenuu hin qabu. poolisiin Federaalaa nuti seennaan Dubbiin akka hammaatu akeekkachiisan, Gabaasaan kun Amma mudde 9/2015 halkan keessa sa’aa 4:20 irratti kan isiniif erginedha. Jaalli keenyaa Hoogganaan Godina Salaalee amma achuma uummata keessatti argama.
Alaabaan Keenya Ni Fannnifame Godina Shawaa Lixaa Ona Miidaqanyi fi Gincitti Diddaan yeroo ammaa kana oromiyaa keessatti uummataan qabatee jiru
gara dhumaa fi Bilisummaatti dhiyaatee yeroo uummanni oromoo biyyattii keessa jiru bilisummaa faarsaa jiruu fi gaaffiin walabummaas kaatee
finiinaa jirtu kanatti sirna mootummaa abbaa irree Wayyaanee waliin fonqolachiisuuf wareegamni bahaa jiruun FDGn oromiyaa keessatti
finiinaa jira.
Akkuma yeroodhaa yerootti gabaasa jirru uummanni yeroo kana diddaa daandi cufuu, tarkaanfii diinaa fi qabeenyaa wayyanee irratti fudhataa
jiraatuun waanuma ganamaan itti fufeedha. Hara Muddee 9/2015 galagala keessaa saa 10:00 booda shawaa lixaa aanaa Miidaqanyii fi
Gincitti FDG dhoween Alaabaan Itoophiyaa manneen barnootaa fi waajjiraalee OPDOtii gadi buee Alaabaan keenya ( Adda Bilisumma
Oromoo) fanifamee jira.
Galgala kana magaalan Gincii dhaadannoo WBO fi Dhaabni keenya ABOdha abbaan lafaa ABO dha, Abbaan Biyyaa ABO dha, Lafti Kan Oromooti,
Wayyaanee miti ABO kan nu bulchuu qabu jechuudhaan galgala kanaa dhaadannoon gootota dargaggoota oromoo magaalota Gincii keessatti
alaabaan erga olkaee booda dhaadannoo dhageesisuun beekamee jira.


text:
Lolli guddaan uummata Oromoo Magaalaa Asoosaafi naannoo daangaa Beenishaangul Gumuuz jiraatu irratti gaggeeffaman jira. Uummata Oromoo dheengadda Aanaa Toongoo jiraatu irratti yakka waraanaa rawwatameef Mootummaa Naannoos ta’ee Mootummaan Federaalaa dirmannaa tokkollee hin godhiin jiran.
Magaalaa Asoosaa keessatti hidhattootni loltootni mootummaa dhukaasaan uummata gooluu, madheessuufi shororkeessuu erga eegalanii guyyoota sadii ol lakkoofsisa jira.
Mootummaan yakka waraana kana uummatarraa dhaabsisuuf tarkaanfiin fudhatama jiru hin jiru kan har’a Magaalaa Asoosaa keessatti gaggeeffama jiru lubbuun jiraattoota gagga’amaa jiraachuufi hedduun madeeffa kan jiran ta’uun hubatamera. Haalli yeroo ammaa MagaalaaAsoosaa keessatti yakki waraanaafi saboota ollaa uummata Oromoo irratti kakkasuun uummata keenyarratti fixinsa rawwacha jiran akkan hammaatadha.
Ummanni Oromoo magaalaa Asoosaa keessa jiraatu Ajjeechaan irratti raawwatamaa jira.
Lolli guddaan uummata Oromoo Magaalaa Asoosaafi naannoo daangaa Beenishaangul Gumuuz jiraatu irratti gaggeeffaman jira. Uummata Oromoo dheengadda Aanaa Toongoo jiraatu irratti yakka waraanaa rawwatameef Mootummaa Naannoos ta’ee Mootummaan Federaalaa dirmannaa tokkollee hin godhiin jiran.


text:
Guyyaa ar’aa Hidhamtoonni nuuf haa Hiikaman jechuudhaan Hiriirrii Karaa nagayaatiin Aawwadayitti godhamaa jira.
Fugug Media Broadcast
Onkolooleysa 25/2018
Guyyaa ar’a Jiraattonni Magaalaa Aawwadaay Hidhamtootni 45 kan Sababa Humnoota badii Ummata keenya Miidhuuf dhufan dura dhaabbachuutiif hidhamanii turan nuuf haa Hiikaman jechuudhaan Hiriira nagaya geggeeysa jiruu.
#FMB
#FXG_HARAMAAYAA
================
Yeroo ammaa kana Awwadaay fi Haramaayaa Hiriira jira. Sababni hiriira itti bahanis ijoollee awwadaay tan hidhaa jirtufi. Poolisiin Oromiyaa haramaayaa irraatti dhuukasa gubbarra dhujaasuun addaan facaaste. Ammas namni Manaatti hin galle. Daandiin Awwadaay fi Haramaayaa irraatti cufaadha.


text:
Kan ammaan dura waggoota kudhanii oliif hidhamtee waggaa dabre gad-lakkiste Caaltuu Taakklee dabalatee, namoonni magaalaa godinaalee Horru Guduruu Wallggaa, Wallagga Bahaa fi Wallagga Lixaa keessatti Komaand Poostiin kan hidhaman tahuu maatii fi jiraattonni dubbatanii jiran.
Kanneen magaalaa Wallagga Lixaatti hidhaman, jeddhaman keessaa tokko Mandii irraa Abbaa Gadaa Maccaa, Obbo Getaachoo Tarfaa tahuu haati-warraa isaanii Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran. Biiroon Dhimmotoa Komunikeeshinii Bulchiisa Naannoo Oromiyaa immoo namoonni kun eeruu hawaasa irraa isaan irratti kennameen to’atamaa jiru, jedha. Gabaasaa Naakor Malkaa caqasaa.


text:
Baatiin amajjii torban sadaffaan as US keessatti ayyaana waggaa Federaalaa kan dhalooti qabsaa’aa mirga namaa kan Martin Luther King itti yaadatamu.
Har’a guyyaa kanatu Ameerikaa keessatti yaadatamee oola. Waggaa kana ayyaanni kun erga gurrachonni lama poolisiin ajjeefamanii as hiika addaa qabaaf.
Dhiyeenya kutaa Muzuurii Furgison fi imagaalaa New York keessatti gurraachonni hidhannoo hin qabaanne lama rasaasa poolisiin ajjeefamanii jiran. Uummatis kana irraan kan ka’e mormii hookkaraan guutame kaasuun isaa ni yaadatama.
Maartiin Luuter Kiing mormii hookkaraan alaa geggeessuu dhaan mirga ofiif falmachuun akka danda’amu Bara 1963 keessa hiriira mormii geggeessame irratti qabsoo karaa nagaa geggeessame ennaa hooggananitti dubbatanii jiran.
Matin Luther King har’a utuu jiraatan ta’ee du’ua Michael Brown kan Ferguson Missouri keeessaa fi kan meeshaa warnaanaa harka utuu hin jiraatiin NY Keessatti Poolisiin ajjeefame Eric Garner kanaanis mormii uummataa guddaa kaasise Sanaa utuu arganii uummataan hookkara hin kaasina, garaa nagaan qabsaa’uu dandeenya jedhu turan jedhu as Amerikaa kutaa Michiganitti kan argamu Universitii Katriin irraa hayyuu seenaa kan ta’an Doktor Iziqi’eel Gabbisaa.


text:
Duulli mediyaa Oroomof dhimma Oromootirratti akka baname kan beekne bubbuulleerra. Waan Oromoo maqaa dhahate hundaa mediyaan Afaan Amaaratiin hojjetan kan mootummaas ta’ee kan dhuunfaa hingabaasan yookan aallaa isaa gabaasu. Oromoon hamma fedhe yoo dhugaa qabaates mediyaa jaraa hingabaasu. Kuni EBC (ETV), Fana, Walta, ESAT, Asrat, Qaanaa dabalatee gara TV 30 gahan yoo ta’an dhimma Oromoo kan gabaasu garuu OMN, BBC Afaan Oromoo ONN fi OBS akkasumas dhiyoo kana FIB. Mediyaan maqaa Oromootin maallaqa ummata Oromootin socho’u OBN yeroo ammaa gara mediyaa jaraa goree jira. Dhimma mootummaan leellisu malee dhimma saba Oromoo hingabaasu.
Mee dhugaan haqaaf falmachuu qabsoo Fayyisaa Leellisaa caale maaltu jira? Ummata Tophiyaa hunduu cunqursaa jala jiran jedhee falme, dubbate Fayyisaan. Gaafa inni biyya galu mediyaan jaraa tokko dhufee?
Egaa yeroo sanirraa mediyaa Afaan Amaaraatin hojjetan akka Oromoorratti duulan ifaadha. Dhimma aadaa, siyaasaf seenaa akkasumas mirga Oromoo laallatu hingabaasan.
Yeroo falmiin Mana Lubooma Oromiyaa fi Sinodosii Tophiyaa jidduutti ta’u gaafa jalqabaa OBN mediyaalee Oromoo kaan waliin gabaasee san booda biraa hafe. Kan Afaan Amaaratiin hojjetan garuu gama tokko qofa gabaasan, kuun immoo gama kan Oromoo balaaleffatu.
Mediyadiyaalen jaraa kuni kan jiraatan harka irra caala diinagdee Oromootini. Oromoo waan isaa tamsaasan daawwataa, itti fayyadama. Abbootin qabeenyaa keenya beeksisa kan afaan jaraatirraan dabarfatu. Kana jechuunis horii itti baasa, isaa duromsee akka isaan hojii ofii itti fufan taaisa. Mediyaalen Afaan Amaaratiin hojjetan ifaan ifatti Oromoo siyaasaaf diinagdee biyyattii keessaa baasudhaaf hojjetu.
Kuni dhaabbachuu qaba. Akkuma meediyaalen jaraa dhimma Oromoo ugguruuf hojjetan Oromoonis mediyaalee kana ofirraa ugguruu maaltu dhoowwe? Yoo mediyaa afaan jaraa dhiisee kan ofiititti fayyadame, tajaajila ofii argate mediyaan afaan Oromoo jabaachaa, heddummaachaa deemu. Akkasiin humna mediyaa kana deeffachuu dandeenya. Kuni dirqama Oromoo hundaati.
Mee suuraa kana lemaan walbira laalaa. Gaaddisa Hoggana Oromoo kan dhaaboliin ummata kana hunda bakka bu’an haasa’aniif dhaabbata nama muraasaa kana Balderas mediyaa gabaasuf dhufe walbira qabaa laala.


text:
‘Waan dandeennuun umamta keennaa gargaaruuf jenneeti huji jalqamne,’ jedha warra HOPE 2020 yayyabe keessaa obboo Guddataa Galalchaa.Obboo Guddataan daarektera dhaaba kanaati.
“Ummata baaddiyaa irra caalaatti ka fayyadu… bisaan qulqulloo,mana barumsaa deebisnee ijaaruu,kilinikii baaddiyaati ijaaruu…ganna 10n kana keessatti ummata gara kuma 100 fi kuma 50 gargaarre.”
Dhaabii kun yoo bisaan baasu ammaaf humna aduu fi ta qilleensaatiin hojjachaa itti aansee ammoo humna akka biofuel itti dabalee hojjachuuf qophii jiraa jedha obboo Guddataan.
Dhaabii kun amma Shawaa Keessaa aanaalee akka Walisoo,Soolee, Amboo,fi Jalduu dabalee aanaa 5-6 keessatti hojjachuutti jira itti aanee naannolee Oromiyaa gara garaatti oli guddisuuf itti jira.
Manneen barnootaa jaaraan keessatti akak isaan bisaan qulqulloollee argatan tolchan.Bisaan kun ammo ka namaa qofaa miti ka horiilleen walumaan baasan akka jedhan.
Akka ummtii baaddiyaa yoo gabayaa dhufellee mana fincaanii barbaadaaf hin rakkanneef gabayaa keessalleetti manneen fincaanii baasan,mana bisaan itti dhiqatanillee akkanuma ummataa qopheessinaa jedha.
Akka ummatii ammoo waan argate kana jabeeffatullee leenjii kenninaaf jedha HOPE 2020.


text:
Muddee 25 hordooftoota Amantii kristaanaa biratti guyyaa ayyaanaa beekamoo ta'an keessaa tokko. Kunis waggoota 2000 dura gooftaa yesuus kan itti dhalatee ykn Krissmas jedhamee kabajama.Yesuus fakkeenya namaan kan dhalatee oolchaa fi ifa addunyaati jedhanii amanu.
Abbaa isaa Yoseef haadha isaa Maariyaam irraa kan dhalatee yesuus warri isaa hiyyeeyyii turan.Yesuus baatii qorraa fi dukkana callinsaan guutamee keessa dhalatee jedhamee beekama.
Waan hin dagatamnee tokko uummanni teessuma lafaa gama kaabaa keessa jiraataa turan baatii ijii aduu ija namaa jalaa duraa dhokkottee jirtu keessatti dhalachuu isaa ayyaaneeffatan.
Kunis ijii aduu baatileef dhokottus jijjiramnii akka jiru waadaa jiruun ture.
Sana booda namoonni bara durii sun kanneen addunyaa irra turan waggaa haaraatti jijjiramee simataniiijii aduu deebitee mullachuu ishee haala adda addaan ayyaaneeffatu.Bifii ayyaaneeffannaan bara sana turee yeroo ammaas kan itti gargaaraman hangii tokko jiru.
Ibsaa ibsuun durumaa kaasee kan jiru yoo ta'u Yesuus dhlachuu isaa baatii qorraa, cabbii fi dukkana keessa kabajuunis har'as hawaasa addunyaa biratti baratamaa dha.Gara Muddee 22tti warri Chaayinaa fi biyyonni Eshiyaa bahaa hedduun ayyaana DONGZHI jedhamu ayyaaneeffatu.
Yeroo itti maatii waliin wal ga'anii waggaa isa darbee itti yaadatan akkasumas baatii qorraa fi cabbii seenuu fi ifnii deebi'ee dhufuu isa ayyaaneeffatu.
Iraan keessatti ayyaanni YALDA jedhamu baatii qorraa fi vabbii keessa kabaju.Jaapaan keessatti ayyaanni TOJIjedhamu kan aadaan baratamee yeroo waggaa haaraan seenuu fayyaa fi carraa gaarii hawwuun kabaju.
Ayyaaneeffannaan kun bifa garaa garaa kan qabu ta'uus garu hunduu gammachuu fi hawwii gaariin kan guutamanii dha.Kristaanootaaf jaarraa hedduu dura kan ergamaan labsamee ture immo halkan duraa Yesuus itti dhalatee , haaraa dhalachuu fi waadaa isaa, nagaan guutuummaa biyya lafaaf irratti jechuun ilmaan namaaf hawwii gaarii qaba.
Waggaa waggaan yeroo guyyaa dhaloota gooftaa yesuus ayyaaneeffannu afuurri ayyaana kanaa isa dhugaa, isa nutii qabnu otoo hin taanee isa nutii kan eenyuu akka taanee itti hubannu ta'a.
Nutii tokkoon tokkoon keenya ijoollee waaqayyoo ta'uun keenya kan itti hubannu dha.Dhugaa jiru kanatu madda gammachuu keenyaa ta'uun waggaa waggaan yaadatama.
Isa kanatu ayyaana ayyaana dhaloota gooftaa Yesuus dhufee darbuu mara kan gammachuu fi jireenya guutuu godha jedhan prezidaant Traamp.
Biyyi keenya , lafa ijoolleen hundumtuu jaalalaan guutamuun keessa jiraatan, lafa itti hawaasnii abdiin guutamee keessa jiraatuu fi biyya amantiin eebbifamtee akka taatuuf ni kadhanna jechuun gulaalaan har'a yaada isaa xumuree jira.


text:
Kanneen ijaan argan akka jedhanitti ennaa haleellaan sun raawwatame loltoonnii fi hojjettoonni mootummaa mindaa isaanii fudhachuuf jecha baankii magaalaa Lash-karga fuulleetti wal ga’anii turan.
Dubbi himaan mootummaa naannoo Sanaa Omar Zwak VOaf akka ibsanitti kanneen balaan madaa’uu irra ga’e hangi tokko haala hamaa keessa jiru. kanneen miidhaan ira ga’ keessaa siivilotaa fi angawoota waraanaatu keessatti argama.
Haleellaan kun ayyaanni Ramadaanaa dilbata dhuftuu utuu hin ga’in dura raawwatame.
Kan balaa sanaaf itti gaafatama fudhate Talibaan loltoota Afgaanistaanii fi hojjettoota dhaaba basaasaa 80 ol ajjeesuu isaa dubbata.
Dubbi himaan garee loote seentotaa Mohammad Yousaf Ahmadi akka jedhetti haleellaan sun guyyaa baankiin humnootii naga eegumsaa qofaa keessummeessuu fi siivilonni keellaa sana akka hin seenne dhorketti.
Kan USn hoogganamu humntooti wal taatotaaf ajajaa kan ta’an Brgaader General Roger Turner haleellaa sana balaaleffatanii jiran. Halellaan gara jabinaa namoota nagaa ayyaana waggaa kabajuuf mindaa isaanii eeggatan irratti fuuleffate jedhan.


text:
Oduu ammee! Humni makkalaakayaa Wayyaanee ilmaan Oromoo lammiilee isaanii buqqa’an dubbisuuf amna irra jira doorsisaa fi karaa itti cufaa jira. Jilli Jimma irraa ka’e akka Harar hin seenne danqamee Dhangaggoo dhaabatee jira.
==========
“Dhagaggoorra wolgeenyee dhaabbataarra. bulchaa magaalaa harartu makkalaakiyaan isin hidabarsu waan taheef Dirre dhawaa deemaa nuun jedhaa jiru”
Via: Yaya Beshir
Jilli Jimmaa sun magaalaa Karra-Milillee gahee jira.
“Jilli Qeerroo Hasaasaa
Manguddoota
Barattoota
Barsiisota
Akkasuma Bulchaa Hasaas
Qaamolee Aanaa San jalatti argaman heddu woliin deeggarsa lammii keenna Abdi Illeen buqqaafamaniifi geessuu akkasuma ijaan arginee jajjabeessu qabna jedhanii kaleessa Galgala imala eegalan Amma Calqoo gahaniiru
Finfinneen akka foolii Oromoo ulattee urgooftuuf gootota akkasii kana kumoota hedduun nu barbaachisa. Sabboontonni Boolee kun gootota kooti!
Update – Baale, Daawwee Sarar
“Guyyaa Hardhaa Sa’atii jaharraa Eegalee weerara Liyyuu Poolisii Ummata Keennarratti Bante Akka Itti Fufetti Jira. Yeroo Ammaa Kana Karaa Jahaan Lolli Ka Walitti Jiru Tahuu Hubatameera. Ummanni Oromoo Birmatuufii Qaba.”
GURSUM – guyyaa har’aa
Ilman Oromoo gaafa rakkoo akkasitti dhiiga isaanii ulfina Oromiyaa fi ummata isaaniif lolaasan. Dhiigni keessan lola’ee hin hafu!
Qeerroowaan Gursumitti dhayaman keessaa kan Harar geeffaman


text:
Addunyaa kanarra wanti barabaraan jiraatu hin jiru.
Gaddis ta’e gammachuun, kufanii ka’uun, argatanii dhabuun, kolfis ta’e boo’ichi yeroo isaanii eeggatanii numa darbu.
Godaannisni taatewwan kanneenin wal qabate dhufu; akkuma gatii wantichaaf qabnutti hammaachuus; salphachus danda’a. Inni tokko tokkoo ammo kan hin dagatamne
dha. Akkuma hafuura baafachaa jirru; marsaa dhiigaa waliin haaromun
nutti dhaga’ama. Hara-galfiin dhukkubichaas du’a keenya qofaa ta’a.
Armaan olitti kanneen kaasne miirachuuf garuu, lubbuun jiraachuun dirqama, tarkaanfachuun dirqama, abdii godhachuun dirqama. Maalif ta’e hin jennuu waaf-ta’e!
Baga ta’e! Baga gaddine, baga kufne, baga cabne, baga dhiigne.
baga aarsaas kaffalle.
Namni dukkana hin argiin;
gatii ifaa hin beeku, namni hin gaddiin; kolfaan hin wal’anamu, namni hin
kufiin; hiikkaan ka’anii deemuu isaaf hin galu.
Kanaaf dhaloota qubee;
miira osoo hin taanee yaadni nu yaa hoogganu.
Miirri yaada dursee hojiitti galuu mala.
Garuu hin bubbulu, miirri ilaaf-ilaame
hin beeku, miirri hara-galfii yeroo; gaabbii umrii guutuuf nama saaxila.
Miirri gatiin isaa xiqqaa; dammaqsuufis salphaa waan ta’eef; danuu namootaaf saaxila ba’uu mala. Warri yaada gatii qabu namaaf yaadan,kennan garuu ayyaantota qofa.


text:
Ibsa ODF, ABO garee shanee: Gaafiif deebisaa Itti aanaa Obboo Leencoo Lataa Dr. Diimaa Nagawoo akkasumas gara kaaniin garee shaneee ABO irraa obboo Firoomsaa, dhugaasaa …Read More »
Gurmuu Miseensota WBO Biyya Aalaa
Amajjiin tokko guyyaa WBO fi Uummata Oromoo keessaa fi Alaa biratti haala ho’aan kabajama .Kanaaf gaafa Amajjii 1/ 2015 akka DC sa’a 2=00 pm fi …Read More »
Kaayyoo qabsaa’otni wareegamaniif galiin gahuun dirqama Sabboontota Oromoo hundaa ti
Abdii Boruutiin Amajjii 1, guyyaa Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) akkasumas Ebla 15, guyyaa Gootota Oromoo jennee yoo yaadannu fi kabjinu, walitti dhufnee …Read More »


text:
Laakkofsi dargaggoota Oromoo barnoota sadarkaa lammaffaa (kutaa 9 – 12) baratan kan naannolee biraan yoo wolbira qabamu baay’ee xiqqaadha. Akka ragaan ministera barnoota argisiisutti dargaggoo Oromoo barnoota sadarkaa 2ffaa (kutaa 9 – 12) barachuu qaban 3, 274, 943 keessaa 763, 642 (% 23) qofatu barnoota hordofaa jira. Kuni isa naannolee biraan yoo wol bira qabamu hedduu xiqqaadha.
Dargaggoon naannoolee biraa, Somaalee fi Affaariin alatti, isa Oromiyaa irra bifa fooyya’aa ta’een barnoota sadarkaa 2ffaa hordofaa jiran. Akka fakkeenyaatti naannoo Tigraayitti dargaggoo umriin isaanii 15 – 18 jiddutti argamu keessaa %45 (213,021) barumsa sadarkaa 2ffaa argataa jiru. Ijoolleen barnoota sadarkaa 2ffaa argataa jiran naannoo Amaaraatti %33, Beniishangul Gumuz %31 fi Naannoo Kibbaatti %31 dha.
Naannoo Oromiyaatti ijoollee barnoota sadarkaa 2ffaaf argachuu qaban keessaa %77 barnoota osoo hin argatin hafa jiru. Kana jechuun ijoolleen kuni yeroo kanatti kan argaman daandii irra ykn hujii qonnaa irra ta’uu mala. Kuni har’as ta’ee fundura Oromootiif rakkoo guddaadha. Oromoon Gaafa Afrikattis ta’ee addunyaa irratti dorgomaa kan ta’uu kan danda’u yoo nama barate sadarkaa barbaachisutti omishuun danda’e qofa. Ijoollee barnoota sadarkaa 2ffaa hin arganne daandiin, qonnaa fi daldallis kophatti baadhachuu akka hin dandeenne hubatamuu qaba. Rakkoon kamuu jiraatu cimanii barachuudhaan alatti dargaggoon Oromoo fala biraa kan hin qabne ta’uun isaa beekuu qaba. Mootummaan Lammaa Magarsaas dhimma kanaaf xiyyeeffannaalaatee hojjachuu qaba.


text:
Gama atleetiksiitiin dirree Lausanne (Siwiizerlaand ) irratti wolmorkii oo’atu ture; guyyaa kaleessaa. Atleetonni keenya fiigicha gosa hedduu irraa qooda fudhatan. Irra jireessatti garuu qalbii guutuun kan eeggamaa ture fiigicha mt 5000 worra dhiiraafi mt 1500 dubartootaa jiddutti geggeeffame ture. Hedduun atleetota keenyaas kan hirmaatan isuma lamaan kana irrati. Meedaaliyaan argame hedduu miti. Morkiin garuu hedduu kan qalbii nama hawwatuufi kan abdii atleetota keenyaa gara funduraa irratti calaqqise ture.
Fiigicha meetira 5000 tiin atleeticha lafaadhufaa Yoomiif Qajeelchaafi Mo Faaraah tu dirree irratti wolitti baye. Atleet Yoomiif Mo Faraahf hanga daqiiqaa dhumaatti harka hinlaanne ture. Dhumarratti garuu Mo Faaraah miilaafi anniisaa qabutti muuxxannoo dirree irraa isa yeroo dheeraa itti dabalatee Yoomiifiin sekondii tokkoon dursee sarara ce’uu danda’eera. Mo Faaraah marraa kana moo’atus yeroo biraatti harka Yoomiif Qajeelchaatti kufuun isaa kan hin hafne ta’uu fiigichi kaleessaa ifatti mul’iseera; isa kanaaa ilkaan ciniinnateeti kan moo’ate. Fiigicha mt 5000 kanaan 3ffaa ta’ee kan raawwate atleetii Keeniyaa Soo’i Edwiin Cheruyoot dha.
Tibbana, maqaan Mo Faaraah dhimma dawaa humna laatuun wolqabatee ka’aa jiraachuun isaa niyaadatama.
Wolmorkiin mt 1500 jidduu dubartootaatti geggeeffames hedduu cimaa ture. Atleetonni Itoophiyaa bakka bu’anii fiigan milkaayuu dhabanis, Siifan Hasan, atleetiin beekkamtuun Oromoo biyya Nezerlaandiif fiigdu injifannoo ol’aanaa galmeessisuun meedaaliyaa mormatti diratteerti. Siifan Hasaniin moo’atamanii sadarkaa 2ffaafi 3ffaa irratti kan gataman Feeyiz Chepengetich Kipyegon (Keeniyaa) Jeenii Simsan (USA) dha.
Fiigicha mt 800 irratti atleet Amaan Mohaammad hirmaatus moo’achuu hindandeenne. Injifannoon kan kufe harka atleetii Botswaanaa Nijeel Amoosiitti. Yeroo dhihoo as abbaa fiigicha mt 800 fakkaataa kan dhufe atleetiin Keeniyaa Deviid Rudishaan moo’atamee gara sadarkaa 2ffaatti gadi dhiibameera.


text:
Labsii Waloo Mirgoota Namummaa
PDF VersionLabsii Waloo Mirgoota Namoomaa
Afaan Oromo (Oromiffa)
Labsii Walii-gala Mirgoota Namummaa
Murtoo Wal-ga’ii Walii-gala kan Dhaabbata Waldaa Mootummootaatiin qabxii 217 A (iii) jalatti Mudde baatii 10 bara 1948 itti Akka Murteeffamee, Ragga’ee Labsametti.
SEENSA
Ulfinni fi wal-qixxummaan ilmoo namaa kan uummattoota hundaa akka ifatti kabajamu gochuun bu’ura bilisummaa, haqaa fi nageenya addunyaa waan ta’eef;
Mirga namummaa irra ijjechuun yookaan tuffachuun yeroo hunda jeequmsa badiisa fidu uumee uummata kan dheekamsiisu waan ta’eef, akkasumas addunyaa haaraa kan uummanni ishee wal-qixxummaadhaan, bilisummaa yaadaa fi amantii argatanii, yaaddoo fi dhaba irraa birmaduu ta’anii gammachuudhaan akka jiraatan gochuun hawwii fi fedha uummattoota addunyaa waan ta’eef;
Uummanni bulchiisa rooroo fi cunqursaa ofirra kuffisuuf humnaan akka hinfayyadamnetti yoo barbaachise, mirgooti namummaa seeraan akka eegamu gochuun barbaachisaa waan ta’eef;
Biyyoota gidduutti walitti-dhufeenyi michumaa fi wal-jaalalaa akka dagaagu gochuun barbaachisaa waan ta’eef;
Miseensoti Waldaa Mootummoota hundi chartarii waldichaa keessatti mirga namummaa irratti, ulfina namaa irratti akkasumas wal-qixxummaa namoota hundaa (dhiiras ta’ee dubartii) irratti amantee qaban kan ibsan waan ta’eef;
Akkasumas guddina hawaasummaa fi wayyaawuu sadarkaa jireenyaa fiduuf kan murannoodhaan hojjetan waan ta’eef;
Miseensoti Waldaa Mootummootaa marti, Dhaabbata Waldaa Mootummootaa wajjin wal-ta’uudhaan kabajaan walii-galaa kan mirga namummaa fi kan bilisummaa hundaa akka eegamuuf waadaa waan seenaniif;
Mirgootaa fi bilisummaa kana akka gaariitti hubatanii beekuun waadaa kana hojii irra oolchuuf guddisee kan gargaaru waan ta’eef;
Kanaafuu
Wal-ga’iin Walii-gala Waldaa Mootummootaa:
Labsii Waliigala Mirgoota Namummaa kan uummattoonni fi biyyooti hundi walii-galteedhaan kabajan labsuudhaan, tokkoon- tokkoon uummataa fi qaamoti hawaasaa marti labsii kana hubatanii yeroo hunda akka kabajan, labsii kana barsiisuudhaan mirgootii fi bilisummaan hundi akka kabajaman akka carraaqan, karaa tarkaanfii sadarkaa biyyaa fi addunyaatti fudhatamaniinis mirgootii fi bilisummaan kun akka kabajaman akka godhan, kunis immoo uummattootaa fi miseensota Waldaa Mootummootaa giduutti akka hubatamu akka godhan jecha, labsii kana labseera.
Qabxii 1
Namooti hundinuu birmaduu ta’anii mirgaa fi ulfinaanis wal-qixxee ta’anii dhalatan.
Sammuu fi qalbii ittiin yaadan waan uumamaan kennameef, hafuura obbolummaatiin walii-wajjin jiraachuu qabu.
Qabxii 2
Namni kamiyyuu mirgootaa fi birmadummaa labsii kana keessatti ibsaman, garaagarummaa sanyii, bifaa, saalaa (dhiiraa fi dubartummaa), qooqaa, amantii, ejjennaa siyaasaa, sablammummaa, hawaasummaa, qabeenyaa, dhalootaa fi waan biraatiin utuu addaan hin ba’in, ni argata.
Kana malees immoo, garaagarummaan kamiyyuu karaa siyaasaa, karaa biyyummaa, karaa wal-caalmaa sadarkaa bulchiisa biyyaa fi karaa adda-addaa hin godhamu.
Qabxii 3
Namni kamiyyuu mirga jiraachuu, birmadummaa argachuu fi mirga qaamni isaa eegamuu ni qaba.
Qabxii 4
Namni homtuu garbummaa jalatti hin bulu, garbummaa fi daldalli garbaa bifa kamiin iyyuu dhorkaa dha.
Qabxii 5
Namni kamiyyuu reebichii fi gidiraan hammeenyaa yookaan immoo wanti ulfina namummaa isaa hanqisu yookaan kan hammeenyaan adabsiisu irra hin ga’u.
Qabxii 6
Namni kamiyyuu akka namummaa isaatti seera duratti beekame kabajaa argachuu qaba.
Qabxii 7
Namoonni hundi seera fuula duratti wal-qixxee ilaalamanii, garaagarummaa tokko malee, eegumsa seeraa argachuu qabu. Namoonni hundinuu waan labsii kanaan mormee isaan addaan qoodu hundumaa irraa eegamuu qabu.
Qabxii 8
Namni kamiyyuu mirgoota heeraan yookaan seeraan isaaf kenname cabsuudhaan waan isa hubu hundumaa irraa karaa mana murtii yookaan yaa’ii biyyaa eegumsa argachuuf mirga ni qaba.
Qabxii 9
Namni kamiyyuu garmalee hin hidhamu, biyyaas hin ari’atamu.
Qabxii 10
Namni kamiyyuu yeroo yakkaan himatamee mirgooti isaa fi ittigaafatamni isaa murteeffamutti, qaama loogii irraa birmaduu ta’etti dhiyaatee sirrii, qajeeltoo fi wal-qixummaadhaan gaafatamuuf mirga ni qabaata.
Qabxii 11
- Namni kamiyyuu yeroo yakkaan himatamutti, hanga seeraan yakkaa ta’uun isaa itti muramutti, mirga qulqulluu ta’ee ilaalamuu ni qaba. Yeroo yaa’iitti dhiyaatus waan egumsa isaaf wabii darbu hunda ni argata.
- Namni kamiyyuu waan yakka ta’ee hin lakka’amnetti, sadarkaa biyyaattis ta’e sadarkaa addunyaatti, yakkamuu hin danda’u. Kana malees, adaba kan yeroo yakkichi raawwatame muramuu qabu caalaatiin hin adabamu.
Qabxii 12
Namni kamiyuu mirgi inni mana isaa keessa, qofaa isaa ykn. maatii isaa wajjin jiraachuuf qabu, yookaan mirgi inni ergaa xalayaa isaa dhoksaadhaan akka eegamuuf qabu jalaa hin tuqamu. Ulfinni namummaa isaa fi ulfinni maqaa isaas hin tuqamu. Namni kamiyyuu hubaatii ykn. yaalii akkanaa irraa seeraan ni eegama.
Qabxii 13
- Namni kamiyyuu biyya isaa keessatti mirga asiif achi adeemuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu biyya kan isaas ta’e kan biraa keesaa gadi ba’ee itti deebi’uuf mirga ni qaba.
Qabxii 14
- Namni kamiyyuu biyyoota kan biraa keessatti mirga koolu galtummaa gaafatee argachuu ni qaba.
- Mirgi kunis waan yakka siyaasaatiin alaa ta’e ykn. waan kaayyoo yookaan hafuura Waldaa Motummootaatiin mormu yoo ta’e hin kennamu.
Qabxii 15
- Namni kamiyyuu mirga lammummaa ni qaba.
- Namni kamiyyuu akkasummaan mirga lammummaa hin dhabu, yookaan mirga lammummaa isaa gedderachuu hin dhabu.
Qabxii 16
- Dhiirris, dubartiinis kan umuriin isaanii fudhaaf heeruma ga’e. garaagarummaa sanyii, lammumaa fi amanteetiin utuu addaan hin qoodamin, wal-fuudhanii mirga bultii ijaarachuu ni qabaatu; yeroo wal-fuudhanis ta’ee yeroo wal-hiikanittis mirga qixxee ni qabaatu.
- Fudhaaf heerumni fedha namoota wal-fuudhan irratti kan hundeeffamu ta’a.
- Maatiin tokko qaama hawaasummaa ishee xinnoo waan ta’eef, eegumsi hundi hawaasichaa fi mootummaa irraa kennamuu fi qaba.
Qabxii 17
- Namni kamiyyuu qofaattis ta’e namoota biraa wajjin ta’uudhaan mirga qabeenya horachuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu seera malee qabeenya isaa dhabuu hin qabu.
Qabxii 18
Namni kamiyyuu bilisummaa yaaduu, samuu fi amantii ni qaba. Mirgi kun, namni kamiyyuu, amantii yookaan amantee filate qabachuu yookiin fudhachuu, amantii fi amantee isaa qofaa isaatti yookiin namoota biraa wajjin ifatti yookiin dhunfaatti waaqefachuu, hordofuu, hojii irra olchuu, barsiisuu yookiin ibsuu of keessaa qaba.
Qabxii 19
Namni kamiyyuu ilaalcha isatti fakkaate qabachuu, yaada isaas ibsuuf mirga qaba. Mirgi kun, dhiibbaa tokko malee yaada isaa ibsuu, odeeffannoo fi yaada kamiyyuu walitti qabuu fi karaa meeshaa tamsaasaa daangaan utuu itti hin godhamin dabarsuu of keessaa qaba.
Qabxii 20
- Namni kamiyyuu mirga nagayaan wal-ga’uu fi nagayaan hiriira ba’u ni qaba.
- Namni kamiyyuu miseensa walda tokkoo ta’uuf hin dirqisiifamu.
Qabxii 21
- Namni kamiyyuu, kallattiidhaanis ta’ee karaa bakka-buutota isaa, hojii mootummaa biyya isaa keessatti qooda fudhachuu ni danda’a.
- Namni kamiyyuu tajaajilaa uummataa argachuuf mirga ni qaba.
- Fedhi uummataa bu’uura aangoo mootummaati. Fedhi kunis yeroo filannootti ibsama. Filannoon kunis kan namni marti wal-qixummaadhaan qooda keessatti fudhatu yoo ta’u, sirni sagalee ofii ittiin kennanis dhoksaadhaan ni ta’a.
Qabxii 22
Namni kamiyyuu, akka miseensa hawaasichaatti, wabii hawaasaa argachuuf mirga ni qaba. Karaa carraaqa biyyaa fi waliigaltee addunyaas, akkasumas akka qabeenyaa fi caasaa biyya isaattis, ulfinaa fi guddina mataa isaaf waan barbaachisaa ta’an mirgoota dinagdee, hawaasummaa fi aadaa ni qaba.
Qabxii 23
- Namni kamiyyuu mirga hojjechuu, hojji filachuu, hojjii keessatti haala mijuu argachuu fi hojii dhabuu irraa egamuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu, utuu addaan hin qoodamin, hojii wal-fakkaatuuf mindaa qixxee argachuuf mirga ni qaba.
- Namni kamiyyuu gatii hojii isaatiif mindaa isaa fi maatii isaa ga’u argachuu qaba. Kunis kan ulfina namummaa isaaf ga’u ta’e, yoo barbaachises, eegumsa hawaasaa kan biraas argachuu ni danda’a.
- Namni kamiyyuu dhaabbatoota hojjetootaa uummatee keessatti qooda fudhachuudhaan mirgoota isaa eegsifachuu ni danda’a.
Qabxii 24
Namni kamiyyuu boqonnaa fi bashannana argachuuf, yeroo muramaa hojjechuuf, akkasumas mindaa isaa argachaa boqochuuf mirga ni gaba.
Qabxii 25
- Namni kamiyyuu, innis maatiin isaas, fayyaa guutuu argatanii sadarkaa jireenya gaarii akka jiraatanitti, waan nyaata, uffataa, mana, eegumsa fayyaa fi tajaajila hawaasummaa hunda argatanii akka jiraatanitti, akkasumas hojii dhabuu, kunuunsa hawaasummaa dhabuu, dhukuba, kophummaa, dullumaa fi rakkoo jireenyaa adda addaa irraa egamuuf mirga qaba.
- Haadholii fi daa’iman gargaarsaa fi eegumsa qofaa argachuuf mirga ni qabu; daa’imman hundi, manattis ta’e bakkeedhaa yoo dhalatan, eegumsa hawaasummaa qixxeetti argachuuf mirga ni qabu.
Qabxii 26
- Namni kamiyyuu mirga barumsa argachuu ni qaba. Barumsi, yoo xinnaate sadarkaa tokkoffaa fi lammataatti, tola ni kennama. Barumsi sadarkaa tokkoffaa dirqii dha. Barumsi tekinikii fii ogummaa kan biraa sadarkaa lammaftaatti kan kenamu yoo ta’u, kunis kan kennamu akka dandeettii abbaatti ta’a.
- Barumsi kennamu kan namummaa namaa guddisuu fi kan eegumsa mirgootaa fi bilisummaa ilmoo namaa jabeessu ta’uu qaba. Kana malees, uummattoota addunya gidduutti waliigaltee fi michummaa kan jabbeessu, sanyii fi amantii adda-addaa gidduuti waliigaltee kan uumu, akkasumas hojiiwwan Dhaabbata Waldaa Mootummootaa fi nageenya uummataa kan jabeessu ta’uu qaba.
- Warri ijoollee, akaakuu barumsaa kan fedhan ijoollee isaaniitiif filachuuf mirga ni qabu.
Qabxii 27
- Namni kamiyyuu jireenya aadaa biyyaa keessatti dhorkaa malee qooda fudhachuu ni danda’a; faayidaa aartii fi saayinsii irraas bashannana yookiin gammachuu argachuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu waan ogummaa saayinsii, aartii fi barreessuu ofii isaaf hojjeterraa bu’aan argamu hundi akka eegamuuf mirga ni qaba.
Qabxii 28
Namni kamiyyuu mirgootii fi bilisummaan labsii kana keessatti tarreeffaman marti, akka hojiitti hiikamaniif sirna hawaasaa fi addunyaa irraa waan barbaadamu hunda ni argata.
Qabxii 29
- Namni kamiyyuu hawaasa namummaan isaa keessatti eegamee gabbatu keessatti itti gaafatamummaas ni qaba.
- Namni kamiyyuu, mirgootaa fi bilisummaa isaa yeroo hojiitti hiikutti, mirgootii fi bilisummaan isaa kan daangeffamuu danda’u seeraan ta’ee, kunis immoo mirgootaa fi bu’aa namoota biraa kan eegsisu, yookiin immoo bu’aa fi negeenya uummataa kan eegsisu yeroo ta’uu dha.
- Mirgootii fi bilisummaan kun hojii irra kan oolan kaayyoo fi hafuura Dhaabbata Waldaa Mootummoota kan hin faallessine ta’anii you argaman qofa.
Qabxii 30
Wanti labsii kana keessatti ibsame hundi, mirgootaa fi bilisummaa ibsaman cabsuuf yaadamee, yookiin gocha tokko raawwachuuf jedhamee, akka waan mootummaa tokko, yookin dhaabbata tokko yookiin nama tokko ilaalu jedhamee lakka’aamu hin qabu.


text:
El Nino,jijjiiramii qilleensa addunyaa ka baranaa waan hedduun dhufe. Itoophiyaa lafa hedduu midhaan irraa balleesse,hedduu baqachiise,manneen hedduu caaccabse,Oromiyaa keessaa nama 20 caalaatti tanaan lubbuu dhabe.
Akka Rootersii kalee gabaasetti ji’a dabre qofa keessa lolaan Itoophiyaa nama kuma 120 baqachiisee nama 500,00 dhiyaatu onaa baasuuf deema.
Lolaan kun akka Rooytersi dhaaba godaantota gargaaru [IOM] maqeeffatee jedhetti ji'a jaha qofa keessaa nama 119,711 baqachiise.
Itoophiyaan ammaan tana bokkaa Afraasaa argachuutti jirti.Bokkaan Itoophiyaa akkuma naannoo isaatti maqaa akka akkaa qaba.
Arfaasaa kana keessaa akka gabaasa Rooytersitti bokkaan kun nama kuma 485 fi 610 onaa baasuuf deema.
Bokkaan kun akka itti aanaan koomishineera koomishiina Ittisa Balaatii fi Qophaahina Oromiyaa,obboo Garramuu Oliiqaa jedhutti midhaan lafa qarxii kuma 18,357 irratti facahe.
"Oromiyaa keessaa rakkoo lolaatiin nama 28 lubbuu dhabee" jedha koomishiinii Ittisa Balaa Oromiyaa"
Mootummaan koreelee sektera gara garaa irraa walti dhufteen ummata gargaaruutti jiraa jedha obboo Garramuun.
Tana maleellee akka jecha komishinera kanaatti Oromiyaatti namii duruu sababa bonaatiin gargaarsa eegatu amma miliyoona 3.7 ammallee rakkoo dhiyoo tanaallee yoo itti dabalan kana caala.
Akka ogeettion raaqa qilleensa biyyoolessaa aadaaa Caalii Dabalee jettuttti naannoon Itoophiyaa cuftii amma bokkaa argachuutti jirti,ejensiin isaaniilleen akka ummatii tana quba qabaatee ufi eegatu ejensiin isaanii gorsumatti jira.


text:
Gosoota/sadarkaa hacker fi akkaataa hacker ta’uun danda’amu
Namoonni baay’een hacker jecha jedhamu kana guutummaa guutuutti gocha gaarii hin taane akka ta’eetti ilaalu. Garuu hacking jechuun kan nama miidhuu qofaaf itti fayyadaman osoo hin taane, ogummaa Technology bara kanaa karaa nama hin miineen faayidaa irraa argannudha. Akkasumas account garaagaraa nuti qabnu akka nu jalaa hin hatamneef of eeggannoo gahaa gochuuf nu dandeessisa. Dabalees tajaajila qarshii guddaan argannu ofuma keenyaa baasii malee akka argannu nu taasisa. Kanaafuu, osoo nama hin miidhin hacker ta’uun wamaa miti. yoo nama miidhuuf yaalle garuu ofiis itti miidhamuun hin hafu.
Dandeettii fi beekumsa hacking irratti hundaa’uun hacker bakka gurguddaa 3tti qoodamu
1. Script kiddies: Hacker gosti akkanaa beekumsa xiqqoo qabu. isaan kun hacking program qofa kan fayyadamani dha.
2. Professional Hackers: Gosti hacker kanaa beekumsa Programming kan qabanii fi giddugalaan hacking ijoo ta’an kan beekanidha.
3. Elite Hackers: Kun sadarkaa hacker isa guddaa yoo ta’u, namoota hacking program fi script garaagaraa ofiisaniin qopheessani dha.
Hackers gochaa fi amala irratti hundaa’uun bakka 3tti qoodamu
1. White Hat Hackers: gosti hacker kanaa kan salphaatti nama miidhuuf dandeettii guddaa qaban yoo ta’u, garuu nama miidhuu hin barbaadani. Beekumsa qabaniin hawaasa isaanii balaa adda addaa fi hacker gadhee ta’an irraa eeguuf hojjetu.
2. Black Hat Hackers: Gosti hacker kanaa faayidaa mataa isaanii qofarratti kan xiyyeeffatanii dha. Maallaqaa, qabeenyaa fi iccitii nama dhuunfaa fi dhaabbata garaagaraa butuun faayidaa mataasaaniif kan oolfachuuf yaalanii dha.
3. Gray Hat Hackers: Gost hacker kanaa amalli isaanii White hats fi Black hats gidduutti kan argamu dha.
Akkamiin hacker ta’uun danda’ama?
Hacker ta’uuf beekumsa kompiitaraa qabaachuu barbaachisa. Hacker gurguddoon addunyaa kanaa beekamoon barnoota dippiloomaa ykn digirii hin qaban. Beekumsa kompiitaraa gabbifachuudhaan ofuma isaanitiif shaakkallii baay’isuun dandeettii hacking isaanii guddifatu.
Hacker ta’uuf wantoota gurguddoo 5 isin barbaachisa
1. Bu’uura kompiitaraa beekuu: Akkaataa kompiitarri itti hojjetu, faayyadama interneetii fi kkf.
2. Prograamming language tokko tokko beekuu: programming kan akka C, C++, Phython, HTML, JavaScript fi kkf.
3. Networking beekuu: isaan keessaa ijoon HTTP, HTTPS, NAT, TRACEROUTE, VPN, Proxies, switching and routing fi kkf.
4. Waa’ee operating systems sirriitti beekuu: addunyaa kanarratti operating system beekamaan WINDOWS OS dha. Garuu operating system kun hacking dhaaf mijataa miti. Namni hacker ta’uu barbaadu UNIX operating system kan jedhaman kan akka UBUNTU, FEDORA, KALI, ANDROID, BACKTRACK fi kkf beekuun barbaachisaadha.
5. Akkaataa hacking programs jiran itti faayyadaman beekuu: hacking script fi hacking Programs baay’een interneetii irra jiru. isaan kana beekuu fi sirnaan faayyadamuun barbaachisaadha.


text:
Hiibboo
Hiibboon ( Afaan Ingiliish: Riddles) gosoota afoolaa keessaa tokko ta’ee akka tapha gaaffii fi deebiitti dhihaatuudha. Hiibboon wanta beekkamaa tokko akka iccitiitti gaafachuun taphatama. Gaafatamaan wantoota deebii itti fakkaatan maqaa dhahuun deebisuuf yaalaa. Yoo argate bakka waljijjiiruun gaafataa ta'a. Yoo deebisuu dadhabe immoo biyya kennuun deebii bara.[1]
Ummatni Oromoo durii kaasee hiibboo galgala erga loon galani booda hanga sa’aan hirriibaa gahuu ibbidda irratti wal-yaamani taphatu. Karaa kanaan uummatni daa’ima isaa jireenya hawaasummaa fi gadi fageenyaan hubachu ittiin barsiifataa dhufe. Kana malees Oromoon aadaa, falaasama, seenaa fi duudhaa karaa ittiin dabarsatuudha.
Gosoota hiibbooEdit
Hiibboon waan gaafatamu irratti hundaa'uun hiibboo hibibii fi hiibboo hibbakka jedhamuun bakka lamatti qoodama. Hiibboo hibibiin ka deebiin isaa wantoota yoo ta’u namni kamuu waliin taphachuun dandeetti waa hubachuu kan itti cimsatuudha. Hiibboo hibbakkaan (Hibboo Xarii) deebiin isaa namoota beekkamoo ykn ollaa saani yoo ta'u yeroo baay'ee maatiin mana tookkoo taphachuun naannoole isaani kan itti baraniidha.[2]
Seera Hiibboon itti taphatamuEdit
- Gaafataan warra gaafatuu sana keessaa yoo dhiira ta'e jibicha yoo dubara taate raada jedha.
- Jalaa qabaan ammo tari jedha.
- Gaafataan hiibboo jedha.
- Jalaa qabaan ammoo hibbakkaa ykn hibib jechuun qophaawuu isaa agarsiisa.
- Gaafataan ni gaafata.
- Jalaa qabaan deebisu yaala. Yoo deebise gara hiibboo haaraa gaafachuutti ce'uun xumarama.
- Jalaa qabaan yoo deebisuu dadhabe, gaafataan biyya naa kenni jedha.
- Jalaa qabaan maqaa biyyaa waamun kennaaf.
- Gaafataan lafa isaa ta'e irraa fudhatee hanga barbaade ykn hanga gaafatamaan afaan dammaan si qabe jedhutti arrabsaa lafa isaa immo faarsee deebii hima.
FakkeenyaEdit
- Obsaa: Hiibboo.
- Obsee: Hibib.
- Obsaa: Harkaan facaasanii, ijaan funaanan.
- Obsee: Sanyii.
- Obsaa: Hin arganne.
- Obsee: Hin beeku maalinni.
- Obsaa: Biyya naa kenni.
- Obsee: Finfinne fudhadhu.
- Obsaa: Finfinnee fudhadhee maalan gaabbaa. Finfinne argadhee maalan dhaba. Handhuura oromiyaa lafa gamoon bosonaa. Lafa bareedaan keessa guute. Ati fuula kee cilee dibadhu akka hoolaa jaanjoon lafaa sitti ha yaami'itu akka kallee qalbiin kee yaa rarraatu. Gama kiyya diddi facaase, gama kee gagabsaa facaasee gama koo urgooftuu facaase gama kee citto facaase. Fardi hin dannabsuu kanaa oli sin arrabsu. Deebiin barreeffama.


text:
Magaalaa Amboo keessatti dargaggootni Balfa Goggogaa kaasuurratti hojjataa jiran ofirra darbanii dargaggoota biroo afuriif hojii uumne jirra jedha, dargaggoo Taammiraat Dellelaw.
Dhaabbatni Tajaajila Balfa Goggogaa kaasuu “Yaadnee” jedhamu kun waggaa tokkoofi walakkaa dura yeroo hundeeffamu maammiloota 200 qaba, yeroo ammaa garuu maammila 1100 tajaajilaa jira, jedha hundeessaan dhaabbatichaa, dargaggoo Taammiraat.
Gara fuuladuraattis, warshaa balfa goggogaa kana irra deebiin tajaajilarra oolchu akkasumas warshaa qonnaan bulaaf xaa’oo oomishu dhaabuuf karoorfatanii akka hojjetan dubbata. Dargaggootni osoo hojiin hin tuffatiin, hojjatanii jijjiramuu qabu, nurraa barachuu qabu, jedha.


text:
Hypocenter
hypocenter yokan hypocentre kan jedhamu kan Afaan Greek irra dhufee kuniin bakka Chocho'a Lafa yokan toka'a nuclear itti ademsifame jechuu dha. Jechii kuni jechaa focus jedhu wajjin kan hika tokko qabu yoo ta'u, focusiin ground zerot.
Earthquakes[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Haa ta'u malee yoo chocho'a Lafan walitti qaban ilallan, maqaan hypocenter jedhamu kuni jiddu chocho'a lafa yokan focus wajjin hikka tokko qaba. Kunis jechuun bakka crust Planet kenya kessa kana chocho'i lafa itti jalqabe dha. Kuniin immo epicenteriin jalla, faggena focal depth jedhamu irratti argama. Bakkin kuni bakka energiin cabbi strain kessatti kufame argamu itti gadhifamu dha. Bakki hypocenteriii chocho'a lafa akkatta seismic wave irratti hunda'udhan barbadamu ni danda'a.