text:
Oromo music legend Hayluu Disaasaa (Haylu Disasa) died age 61. May his soul rest in peace
January 18, 2017
Posted by OromianEconomist in
Haylu Disasa, Hayluu Disaasaa, Oromo Art, Oromo Music.
Tags: Africa, Africa music, Hailu Disasa, Hayluu Disaasaa, Kemetic Africa music, Oromo, Oromo music, Oromummaa trackback
Wallisaan Oromoo hangafaa fi beekamoon dhalatee waggaa 61tti adunyaa kana irraa boqochuun ibsame. Hayluun kan dhalate Lixa Oromiyaa, Wallaggaa, Qellem, Qaaqetti. Manni jirrenya isaa Finfinnee, Birbirsa Goorooti. Hayluun abbaa ilma tokkichaa, Sanyi Hayluu Disaasaati.
Hayluun hamma adunyaa kana irraa boqotutti aadaa fi aartii Oromoo calaqqisiisuu fi dagaagsuu irratti shoora guddaa taphachaa ture. Sirboota Afaan Oromoo barreesuu fi sagalee isaa kiloleen surbuudhan, diraamaa, fiilmii fi tiyaatira Afaan Oromoo adda addaa hojjechuun jiruu seenaa qabeessa saba isaaf dalagaa ture. Hayluun kana hundaa kana rawwachaa kan ture dhibbaa Oromummaa isaatiif isa irra gahaa turan hundaa danda’ee irra aanuu dhaani. Jirreenyi isaa hamma boqotutti inni keesa turesi kanuma mul’isa.
Sirboota Hayluu Disaasaa ittiin beekamu keessa muraasni: Geerarsa, yaa warra baddaa, yaa finna koo, naggaaden haa dabartuu, yaa damma koo, amma yaa marii, shaggee tiyyaa fa’i.
Biyyoon isatti haasalphatu.
Bilisee boqochuu artist Hayiluu disaasaa dhaggeesse jirta??
Dhaamsa mucaa isaa sanyii Hayiluu
Ergaa karaa keessaa dhuftee,
mee oromoota nannoo finfinnee jiran iitti naaf dhaamigiiftiiko. kaleessa boqochuu Weeellisaa angafaa kana dhagahee awwaalchi isaas kaleessuma se’en gara finfinnee naanno birbirsa pihassaa jarri jedhan bakka itti galaa ture iyyaafadhee dhaqe. Garuu anoo ofittan qaana’e waanan argeen eenyummakoo jibben sitti hima mana osoo hin taanee qooxii handaqqoorra gargar hin jiru. gootichi aartii Oromoo kun achuma keessa taa’eet waggaa 42 baandii hagar fiqir keessatti masaanuuwwan afaanifii aadaa oromoon mormaa aartii oromoof gumaachaa ture. garuu harkasaa hin arganne uummata kanarraa.silaa goonni mana hin qabu jedhu mana gaarii teesso bareeda jiruu dhuufaa mijataa dhabuunsaa omaamiti. baga dhes seenaan isaa siidaa ta’et yaadma. innoo uummataaf jiraataa turee. kan na ajaa’ibsiise garuu osoo mana hinqabaatii waltajjiirratti yoo bahu fuulsarra kolfafi qoosaa wallee malee miirri dhabaa fi kadhaa hin mul’atu.goodo inni itti galu keessa wanti tokko hin jiru.garuu inni dhukkubsachuus erga eegalee irra bubbule jedhan takkaa mootummaanis ta’e namoota dhuunfaan nagargaaraa yoo jedhu hin dhageenye hin jennes. Garuu baandii sana keessatti yeroo heddu hacuucamaa gidirfamaa hidhamaa tuffatamaa akka jiru carra argatetti fayyadamee himatee ture roorroo sabaaf naa birmadhaa jedhaa ture.keessattu sirba yaa warra badda jedhurratt fi yeroo waltajjirratti sirbitu jechota qineen nuarrabsita jedhamee hidhamas hojirra hari’ames ture. Wellisa Hayiluu Disaasaa tokkicha qixxee kumaa bara 1963 waltajjiirratti bahee afaan oromoo afaan aartii afaan midiyaaf tolu kanittin sirbanii bashannan ta’u agarsiise. wagga 40 oromoo bakka bu’e tiyaatiran welluun diraamaan baandii agar fiqir keessa tajaajile xuratas bahe ture. yaa dhaloota qubee goota kanatu du’ee awwaalcha dhabe nurraa. uuuuuu…. https://www.facebook.com/bilise.gadisa.7/posts/1852571331693986?pnref=story.unseen-section
አንጋፋው የኦሮሚኛ ሙዚቃ አቀንቃኝ ኃይሉ ዲሳሳ አረፈ
(ዘ-ሐበሻ) ከአንጋፋ የኦሮሚኛ ሙዚቃ አርቲስቶች መካከል አንዱ የሆነው አርቲስት ኃይሉ ዲሳሳ ትናንት ምሽት ጃንዋሪ 18, 2017 ማረፉ ተሰማ::
ድምጻዊ ሃይሉ ዲሳሳ በተለይ በሀገር ፍቅር ትያተር በኦሮሚኛ ዘፈኖች ዝነኛ ድምፃዊ ነበረ:: ኃይሉ በ61 አመቱ ህይወቱ ሲያልፍ የ1 ልጅ አባት እንደነበር የሕይወት ታሪኩ ያስረዳል::
ነብስ ይማር!!
Oromo music legend artist Hayluu Disaasaa died 18 January 2017, age 61. He is survived by his only son.
The following are some of Hayluu Disaasaa’s popular music works:- Yaa damma koo, geerarsa, na fuute, shaggee tiyya, amma yaa marii.
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
VIDEO
https://www.youtube.com/watch?v=qYR0viwi9Fk
Like this: Like Loading...
Related


c: text/html

text:
Maddi Oduu ABO,MOAn, Adelaide irraa akka gabaasetti, hawaasti Oromoo magaalaa Adelaide keessa jiraatan kunneen ayyaana FDG kana kan kabajatan Dilabata darbe, Sadaasa 15, 2009 walitti dhufuudhaan ture.
Ayyaana yaadannoo waggaa 4ffaa FDG Oromiyaa kanarratti hawaasa Oromoo Awustaraaliyaa Kibbaatti gaafatamaan damee jaarmayaa Jaal Kadir Ibrahim, Fincilli Diddaa Gabrummaa Sadaasa 9, 2005 bifa haaraan eegale sochii jaarraa 16ffaa keessa Oromoon daga isaa bilisoomsachuuf finiinsaa ture wajjin kan wal fakkaatu ibsee jira.
Dhalli Oromoo garbummaa didan marti, bakkayyuu irraa ka’anii faajjii jaallan kaleessaa qabsoo irratti wareegaman kaasuun hawwii biyya ofii irratti abbaa biyyaa ta’uu, bilisummaa, mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu bakkaan gahuu; gaaffiilee mirgi dhala namaa fi dimokraasii akka kabajamu gaafachuu isaaniis JaalKadir yaadachiisee jira
Amma illee qabsoo keenya fininsuun ilmaan Oromoo sababa Oromoo tahan qofaaf mana hidhaa keessatti gidiraa argaa jiran haal duree tokko malee akka hiikaman, namoota seeraan alatti ilmaan Oromoo hidhan, gidirsan, hiraarsanii fi ajjeessan murtii seeraaf akka dhiyaatan gaafachuun bakka jirru hundatti sochii FDG keenya jabeessuu qabna jedhee jira.
Ayyaana yaadannoo FDG kana irratti gaafatamaan Hawaasa Oromoo Awustaraaliyaa Kibbaa, Ob Ibiraahim M. Yuusuf, gama isaatiin dhaamsa dabarseen ummati Oromoo bakka jirutti tokkummaa isaa jabeeffatee gamtaan akka socho’u dhaamee jira. Miseensoti Hawaasa Oromoo Awustiraaliyaa Kibbaa gama isaaniitinis, ayyaana kana irratti FDG bifa bilchaataa ta’een daran jabeessuuf waan danda’an maraan kan hojjatan ta’uu hubachiisanii jiru.
Daa’imman Oromoos ayyaana FDG kana irratti faaruu Alaabaa oromoo dhiyeessanii hawaasa Oromoo dhiibbaa sirna garboonfattootaan biyyaafi saba isaanii irraa dhiibamanii, Australia magaalaa Adelaide keessa qubatan waliin ayyaana FDG waggaa 4ffaa yaadatanii oolaniira.
Bal’ina isaa toora marsaa isaanii http://ocasa2020.blogspot.com/ irraa illaaluu dandeessu.
==========MOA===========

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Humnootiin Iraaq injifannoo Mosul irratti argatan kabajaa yeroo jiran kanatti manaa gara manaatti adeemuun harcaatuu hidhattoota Islaamiik Isteetes waraanaa jiru.
Wal waraansii dhumaa hidhattoota Islaamik Isteetes waliin gaggeessan hamaa ta’uu isaa fi manaa gara manaatti deemuun hidhattoota lafa dhokotanii jiranii baasuuf yeroo yaalan hidhattonni of wareeguuf jecha uffata dhukaatoota uffata isaanii irratti maranii akka jiran dubbatan.
Dilbata kaleessaa Moosuul keessatti aduun yeroo seenuu jalqabdu jilli mummicha ministeera Iraaq kan bilisummaa ishee gonfatte Mosul keessaa ba’an.Jiraattonni hangi tokko kanneen daw’annaa mummicha ministeeraa Haidar al—Abadiin gammadan bilbila harkaa fi kameeraa qopheeffatanii suraa kaasuuf ykn vidiyoo waraabachuuf eeggataa turan.


text:
Perezidaantiin Ruwaandaa Pool Kagaameen marraa 3ffaaf kaadhimamaa perezidaantii ta’ee dhiyaachuuf qophii eegale. Rakkoon: dheebuun isaa kan cabu yoo heerii biyyattii fooyya’e qofa.
Paartiin biyya bulchu hujii Kagaamee yeroo dheeraadhaaf angoo irra tursiisuu erga eegalee bubbuleera. Ruwaandaanis akkuma biyyoota Afrikaa heddu keessatti aadaa ta’aa dhufe, heera perezidaantiin biyyattii si’a 2 oliif akka hinfilamne daangessu karaa irraa kaasuuf deemti. Akkaataan ittiin fooyyeffamu isa biyyoonni biroo dhimma itti bayaniin (paarlaamaa ajajuu) adda garuu. Pool Kagaameen kan filate ummata magalaa hanga baadiyaatti dhaadannoo ‘simalee kan biyyaaf yaadau, dandettii qabu hinjiru’ jedhu irratti bobbaasuu. Kanaanis waan milkaayaaru fakkaata.
Kanaaf ragaan, akka angawoota Ruwaandaatti, ummanni miliyoona 2 ol ta’u Kagaameen si’a 3ffaaf akka isaan bulchuuf fedhii guddaa qabaachuu isanii mallattoo deeggarsaa wolitti qabaniin ifa godhaniiru waan jedhu. Sagaleen kuni akkamittuu wolitti haaqabamuu, ammatti mootummaan kan jedhaa jiru fedhii ummataa afoo dhaabachu hinfeenu waan jedhu. kana jechuun Kagaameef daandii qulqulleessuuf heerii biyyattii fooyya’uun waan hinhafne jechuudha. Kagaamaaen yeroo dheeraadhaaf biyyattii bulchuuf fedhii qabaachuuu isaa yeroo gaafatametti, ‘turuufi angoo gadi lakkisuun koo fedhiifi fundura biyyattii irratti rarra’a’ jechuun yaada rarra’aa laatee ture.
Mallattoon deeggarsaa miliyoona 2 ol ta’u kan sassaabame harka duubaatiin qindeessisiinsa dhaabicha biyya bulchuun (Patriotic Front) ta’uu isaati kan himamu. Kunis kan ta’eef aditti heera fooyyessuu irra, qeeqa abbaa irrummaa jedhu jalaa bayuuf, fedhii umatatti fakkeessuun irra waan woyyuuf jedhu taajjabdoonni. ‘Wonti Kagaamen addunyatti agarsiisuu barbaadu inni angoo gadi dhiisuuf qophii ta’us, garuu ummanni akka isa dhiisa hinjirre mul’isuudha,’ jedha hayyun siyaasa Francois Conradie. Kuni hundi diraamaadha: gocha fakkeessaa.
Akka heera Ruwaandaan amma qabduutti perezidaantiin tokko yoo filatame woggaa 7f biyya bulcha. Filatamuu kan danda’au ammo si’a 2 qofaaf; dimshaashatti woggaa 14f jechuudha. Si’a 3tti olguddate taanaan woggaa 21f biyyiti harka perezidaantii tokkootti kufti jechuudha. Pool Kagameen erga bara 1994 woraanaan biyya qabatee kaasee angawaan guddichi biyyattii isa.
Yaaliin umrii angoo dheerefachuuf heera ufumaa barreessan jijjiiruu waan Ruwaandaan eegalame ykn achumatti daangaye qofaa miti. Biyyoonni olla kanniin akka Koongoofi Burundiis waanuma wolfakkaatu raawwachuuf dadhabaa jiru. Yaaliin Burkiina Faasotti ta’e mormii ummataa guddaan fashaluun isaa yaadannoo yeroo dhiyooti.


text:
Raashiyaa
Raashiyaan (Afaan Raashiyaatin: Poccия), maqaa Raashiyaan Federeeshin jedhamun beekamti, biyya kaaba Yureeshiyaa kessatti argamtu. Raashiyaan sirna bulchiinsaa federaalawaatin kan ijaaramte yoo ta'u mootummaa pirezidaanttin hogganamuun bulti. Raashiyaan kutaawwan bulchiinsaa 83 of keessaa qabdi. Ballina lafaatin, Raashiyaan biyyaa guddaa yoo taatu, karaa kaaba-dhihaatii kaasee hanga kibba-bahaatti biyyoota akka Noorwey, Fiinlaandi, Istooniyaa, Laativiyaa, Lituheeniyaa fi Poolaandi, Beelaarus, Yuukireen, Ji'oorjiyaa, Azarbaajan, Kaazaakistaan, Chaayinaa, Mongooliyaa, fi Kooriyaa Kaabaatin daangeffamtee argamti. Galaanarraan ammoo Jaappaan wajjin karaa Galaana Okotisk, fi USA wajjin karaa bulchiinsa Alaaskaatin daangaa waliin qabdi. Biyyoota addunyaa keessaa, ballina lafaatin, Raashiyaan tokkoffaa yoo taatu, ballini ishiis iskuweer km 17,075, 400 (6,592,800 sq mi) ta'a. Kunis ballina lafaa (earth) kan namni irra jiraatu keessaa harka saddeet keessa harka tokko ta'a. Baayyina uummataatinis, bara 2012tti uummata miliyoona 143 qabaachudhaan, Raashiyaan addunyaarraa sadarkaa 9ffaa qabatte jirti. Ballina lafa Eeshiyaa gara kaabaa hunda dhuunfachuun, Raashiyaan lafaa fi qilleensa gosa adda addaa qabdu yoo ta'u taayim zoonii (time zone) 9 ballata. Raashiyaa addunyaarraa kuusaa albuuuda(mineral) fi humna (enregy resource) isa guddaa kan qabdu yoo ta'u oomisha boba'aa (oil) fi gaazii uummamaatin(natural gas) biyyaa olaantumaa qabdudha. Akkasumas bosona guddaa addunyaarraa qabachun ni beekkamti. Haroowwan Raashiyaa keessa jiran, bishaan sogidaawaa hin ta'in addunyaan qabdu keessaa harka afur keessaa harka tokko yoo ta'u Haroon Baayikaal qofti 20% qabata.
Seenaan Raashiyaa kan eegalu seenaa gosa Islaav Bahaa kan Yuurooppi Bahaa keessatti jaarraa 3ffaa fi 8ffaa giddutti mul'ate wajjin wal qabata. Mootummaan Ruus kan uummamte naannoo jaarra 9ffaa keessa dursaa waraanaa kan Varaanjiyaan fi sanyii isaatin. Bara 988 warri Ruus amantii Ortodoksii mootummaa Beezaantaayin irraa kan fudhatan yoo ta'u kunis aadaa warra Beezaantaayin fi kan Raashiyaa waltti akka makamu gochudhaan barkumee(millenium) dhuftuuf aadaan Raashiyaa ittiin beekkamtu akka uummamu godhe. Dhummarratti Ruus mootummaa xixiqqootti kan diigamte yoo ta'u lafti Ruus ballaan warra Mongoliin qabamee gabbaraa warra horsiisee bulaa Golden Horde ta'an. Boodarra suuta suutan Bulchaan Mooskoo inni Guddaan (Grand Duchy of Moscow) mootummoota xixiqqoo Raashiya naannoo tokko jiran walitti qabee Goolden Horde(Golden Horde) jalaa bilisa baase. Dhuma jaarraa 18ffaatti, biyyittiin karaa waraanatiin, karaa abuurutiinis baballattee Impaayera Raashiyaa ta'e, kunis seenaa keessatti Impaayera guddicha guddicha isa sadaffaa, kan Poolaandi Yuurooppii amma Alaaskaa Ameerikaatti ballatu ta'e.
Warraaqsa Raashiyaatti aansudhaan, Rippabiliika Federaalawaa Sooshaalistii Soovieyeeti Raashiyaa bulchiinsaa Tokkummaa Sooviyeet keessatti kutaa olaana kan qabdu taate. Tokkummaan Soovieyeet addunyaarra biyya Sooshaalistii hordoftu kan jalqaba fi biyyaa humna guddaa qabdu(superpower) yoo taatu Waraana Addunyaa II warri Allied Forces akka moo'atan gochuu keessatti ga'ee guddaa baate. Barri Sooviyeet jaarraa 20ffaa keessatti guddina teeknooloojii olaanaa kan fide yoo ta'u kana keessa tokko namni yeroo jalqabaaf lafa gadhiisee waaqati ol ba'uun (human space flight) tokko yoo ta'u kan biraa ammoo saatelaayitii waqarra ka'un. Federeeshiniin Raashiyaa diiggama Tokkummaa Sooviyeet kan bara 1991 booda bakka bu'utuu Sooviyeet taate.
Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa GDPn sadarkaa 9ffaarra yoo jiraatu, humna bituutin ammoo sadarkaa 6ffaa fi baasii humna waraanatiin sadrkaa 3ffaa qaba. Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa diinagdee baayyee saffisaan guddachaa jiran keessaa tokko. Biyyota addunyaarraa humna Niwukilerii ifatti qabaachun beekkaman shan keessaa Raashiyaan tokko wayita taatu kuusaa meeshaawwan jamaa balleessan (weapons of mass destruction) guddaas ni qabdi. Raashiyaan biyya humna guddaa qabdu yoo taatu miseensa dhaabbataa Kaawonsilii Nageenyaa Motummoota Gamtoomanii, miseensa garee G8, G20, Kaawonsilii Yuurooppi, Waliigaltee Diinagdee Eeshiyaa Paasifiik, Dhaabbata Walgargarsa Shaangaayi, Gamtaa Diinagdee Yureeshiyaa, Dhaabbata Nageenyaa fi Walgargaarsaa Yuurooppi, Dhaabbata Daladala Addunyaa, fi dura buutuu Tokkummaa Mootummoota Of danda'aniiti.
Warraaqsa Raashiyaatti aanudhaan, Rippabiliika Federaalawaa Sooshaalistii Soovieyeeti Raashiyaa bulchiinsaa Tokkummaa Sooviyeet keessatti kutaa olaana kan qabdu taate. Tokkummaan Soovieyeet addunyaarra biyya Sooshaalistii hordoftu kan jalqaba fi biyyaa humna guddaa qabdu(superpower) yoo taatu Waraana Addunyaa II warri Allied Forces akka moo'atan gochuu keessatti ga'ee guddaa baate. Barri Sooviyeet jaarraa 20ffaa keessatti guddina teeknooloojii olaanaa kan fide yoo ta'u kana keessa tokko namni yeroo jalqabaaf lafa gadhiisee waaqati ol ba'uun (human space flight) tokko yoo ta'u kan biraa ammoo saatelaayitii waqarra ka'un. Federeeshiniin Raashiyaa diiggama Tokkummaa Sooviyeet kan bara 1991 booda bakka bu'utuu Sooviyeet taate.
Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa GDPn sadarkaa 9ffaarra yoo jiraatu, humna bituutin ammoo sadarkaa 6ffaa fi baasii humna waraanatiin sadrkaa 3ffaa qaba. Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa diinagdee baayyee saffisaan guddachaa jiran keessaa tokko. Biyyota addunyaarraa humna Niwukilerii ifatti qabaachun beekkaman shan keessaa Raashiyaan tokko wayita taatu kuusaa meeshaawwan jamaa balleessan (weapons of mass destruction) guddaas ni qabdi. Raashiyaan biyya humna guddaa qabdu yoo taatu miseensa dhaabbataa Kaawonsilii Nageenyaa Motummoota Gamtoomanii, miseensa garee G8, G20, Kaawonsilii Yuurooppi, Waliigaltee Diinagdee Eeshiyaa Paasifiik, Dhaabbata Walgargarsa Shaangaayi, Gamtaa Diinagdee Yureeshiyaa, Dhaabbata Nageenyaa fi Walgargaarsaa Yuurooppi, Dhaabbata Daladala Addunyaa, fi dura buutuu Tokkummaa Mootummoota Of danda'aniiti.


text:
Odeeffannoon marsariitiin 'Relifweb' baase akka jedhutti sababa walitti bu’iinsatin Hagayya darbee qabee walumaagala namoonni kumni 857 naannoo Oromiyaa fi Somalee Itoophiyaa keessaa buqahanii gara mooraa 370 keessa qubatanii jiran.
Walumaagala Itoophiyaa keessa yeroo ammaa kanatti ongee, walitti bu’iinsaa fi sababa balaa uumaa (an akka galoo roobaa guddaatin dhaqabun) lakkoofsi namoota qehee ofiirraa buqa’anii miliyoona tokkoo oli.
Buqqaatonni tajaajila gahaa malee ji'oota hedduu darbaaniif mooraa yeroo keessa jiraachuu, keesumattuu lakkoofsa namoota buqa’anii an biyyoota kaanittin walitti madaaludhan lammiiwwan 'Oromoo kuma 700,000 ol qehee fi qabeenya irraa buqananii jiran irraaffatamaniiru,' jechuudhan falmitoonni mirga dhala namaa biyyatti karaa miidiyaa hawaasummaa fi bifa gara garaatiin iyyachaa jiran.
Dhimma jabaa, hojii atattamaa barbaadu kana akkasumas walumaagala dhimma walitti bu’iinsa dangaa naannoo lamaanii irratti hubannoo Yunaaytid Isteets qabdu akkasumas qarqaarsi godhaa jirtu jiraachuu addaan baafachuudha dubbi-himaa imbaasii Ameerikaa Finfinneetti argamuu Niik Barneet dubbisneerra.
Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Namni daldala irratti bobba’uu fedhu waa heddu beekutu isarraa eegama. Beekumsa daldalaaf ta’u mana barumsaatii, ykn dalagaa irraa muuxxannoo horachuun ta’uu danda’a. Gorsa namoota daldalaan milkayanii irraas hedduu fayyadamaa ta’uun nidanda’ama.
Gorsi namoota muuxxannoo ykn ogummaa daldalaa qaban irraa argamu hundi kan yeroo hunda dhugaa ta’u ykn saahuu dhimma itti baanu ta’uu dhabuun nimala. Kana jechuun gorsi tokko tokko yeroo gabaabaa qofaaf fayyada jechuudha. Geddaramiinsi yeroo gorsa tokko yeroo muraasa booda tajaajila dhabeessa godhuun nimala. Gorsi daldalaa 7 jiru garuu kan yeroon hinshaarre. Gorsa yoomuu hinmoofne 7n kanniin namni daldala irratti bobba’uudhaann jireenya isaa isa hegeree fooyyeffachuu barbaadu hundi fudhachuufi hujirra oolchutu irraa eegama. Gorsi turban kunniinis:
- Daangaa ce’uuf tattaafadhu. Daldala keessatti wonti siqunnamu kan sirifachiisu, sisodaachisuufi abdi sikutachiisu ta’uu nimala. Keessummaayyu gara jalqabaa irratti. Abdii osoo hinkutatin, harkas osoo hinlaatin murannoo guddaan jabaadhuu hojjadhu; funduratti tankarfadhu. Bakka worri kufe ykn dadhabee harka laate dhabbatetti hindhaabatin…daangaa ce’uuf murannoon saahuu carraaqi.
- Waan hojjattu saahuu fooyyessuu irra tasa hinboqatin. Addunyaan nigeeddaramti; sanuu baay’ee safffisaan. Dorgommiin namoota jidduufi kubbaaniyaalee gargaraa jidduu jiru baay’ee cimaadha. Barnoonni kaleessaa qabatama haala addunyaa hra’aaf heddu hinfayyadu ta’a. Kanaaf yerooo hunda barachuun, ufqaruufi uf-fooyyesuun kan barbaachisaa ta’uuf.
- Raawwiin oduu irra murteesaadha. Wonti murteessaan oduu miti. Yaanni gaariin qabduus gaarii ta’us kophaa isaati gayaa miti. Hundarra murteessaan raawwii waan yaannee ykn karoorfannetti. Daldala keessatti ammo kuni heddu barbaachisaadha.
- Milkiin carraaqqii guddaa qofaan argamti. Daldala keessatti milkiin carraaqqii guddaa qofaan argama. Waan hojjatanif fedhii guddaa qabaachuun dirqii ta’a. Namoota murannoofi kutannoo guddaa daldala irratti bobba’an qofa kan milkiin yeroo heddu wolitti bayan.
- Cimanii hojjachuun gammachuufi milkii argamsiisa. Yaaliifi carraaqqiin godhamu hundi yeroo hunda milkii ykn galma biraan nama hingayu. Humna fi beekumsa qabaniin galma ufii bira gayuuf yaaluufi carraaquudha kan gammachuu danuu namaaf laatu.
- Kufaatii hinsodaatin. Milkiin milkii irrattii miti kan ijaaramte. Milkiin kufatiifi gufuu adda addaa keessaa madditi.daldala irratti bobba’ee inni kufaatii qaanfatu, kan gufuu sodaatu tsa milkii hinargatu. Kufanii injifannoon bayuuf malee kufani hafuf kan hojjatu akka hinjirre beekamuu qaba. Dogoggoruu bira osoo hintaane rakkoon, dogoggora irraa barachuu dadhabuudha.
- Waan guddaa argamsiisuuf carraaqi. Waan cimaa fi gatii qabeessa uumuufi ykn argamsiisuuf caraaqqii guddaa godhuun tarii gorsa daldaltoonni hundi onnetti qabatchuu qabaataniidha. Gorsa kana hunjii irra oolchuu jechuun meeshaafi tajaajila cimaan maamiltoota ufii gammachiisuu jechuudha. Maamiltoota ufii gammachiisuun faaydaa maal akka qabu hundi beeka. Meeshaa ykn omisha caalaa qabaachuun yeroo tokko tokko qophaasaatti daldala keessati injifataa nama taasaisa.


text:
Kadhannaan tokkuummaa faayida qabeessaa?
Gaaffii: Kadhannaan tokkuummaa faayida qabeessaa? Kadhannaan tokkummaa, qofa isaa kan kadhatuu kadhannaa nama qofaa kadhatuu caalaa humna qabeessaa?
Deebii: Kadhannaan tokkummaa jireenya waldaa kirstaanaatiif kutaa bu'a qabeessa, waaqeffannaa wajjin, doktirinii barbaachiisaa, yeroo waliin ta'uu, fi tokkummaa. Waldaan kiristaanaa isheen durii dhaabbataatti wal argiti turte, doktirinii ergamootaa barachuuf, hirbaata qulqulluuf, fi wali wajjin kadhachuuf (Hoji ergamoota 2:42). Amantoota kan biroo wajjin yeroo kadhanutti, bu'aan isaa baay'ee gaarii ta'a. kadhannaan tokkummaa nu qulqulleessa tokkos nu godha amantii keenya yeroo wali hir'utti. Hafuurri qulqulluu jiraataan, innis tokkoon tokkoon amanaa irratti kan inni godhuu laphee keenya akka gammadu godha, gooftaa fayyissaa keenyaaf galata yeroo dhi'eessinu yeroo dhageenyu, bakka tokkotti wali wajjin ta'uun keenya, jireenya keessatti bakka kamittu kan hin argamne kan adda ta'ee walitti hidhiinsa firummaa.
Ba'aa jireenyaa wajjin qofaa isaan wal'aanso kan qaban isaaniif, kan biroo dhaga'uuf gara teessoo ayyaana isaa ol isaan qabuu danda'a, jajjabina guddaa isaanif ta'a. Innis immoo jaalala keessa keenyaa fi kan biroof yaaduu nuuf guddisuu danda'a, waa'ee isaaniif yeroo kadhannu. Yeroo wal fakkaataatti, kadhannaan tokkummaa laphee namoota dhuunfaa callaqisiisu qofa ta'a, kan hirmaataniif. Gara Waaqayyoo dhufuun kan nurra jiru gadi of deebisuun (Yaaqoob 4:10), jirenyaan (Faarfannaa 145:18), aboomamuun, (1ffaa Yoohannis 3:21-22), galataan (Filliphisiyus 4:6) fi amanamummaan (Ibiroota 4:16). Bifa gadisiisaan, kadhannaa tokkummaa, jechi isaanii Waaqayyoof kan dhi'aatu osoo hin taane kan isaan dhageefatan namoota ta'ani waltajji ta'uu danda'a. Yesus amala akkassi of eegachiiseera, Maattewos 6:5-8 irratti, nuun kan aboo, dheerina kadhannaa, yookaan afeera kadhannaa keenyaa akka hin taane, garuu kutaa mataa keenyaatti icitiin akka kadhannu, qorumsa kadhannaa of tuulummaa ambisuuf. Qulqulluu sagalee isaan kadhannaan tokkummaa kadhannaa dhuunfaa caalaa 'kan wayyu humna qabeessa' ta'uu isaa kan argisiisuu homaa yaadni hin jiru, harka Waaqayyoo sosochuuf. Kana irras kan darbee kiristaanonni baay'een kadhannaa kan isaan wal bira qaban 'Waaqayyo irraa wantoota argachuu' fi kadhannaan garee immoo kan inni caalchisuu wantoota barbaannu tarreefama kan argisiisu kan akka tasaa ta'aaniiru. Kadhanaan akka Kitaaba qulqullutti, ta'es, abbaa kallatti baay'eeti, fedha hundumaa walitti qabee fiduun, gara isa qulqulluu, isa guutuu, fi isa qajeelaa Waaqayyotti walitti dhufeenya dhi'oo ta'etti galu. Waaqa akkas jiruu gurra isaa gara uumama isaatti yeroo naannefatu, galataa fi waaqeffannaadhaa fi sababa ta'a, irraa hafee akka argamu (Faarfannaa 27:4, 63:1-8), laphee irraa kan ta'ee deebi'uudhaa fi qalbi jijjirachuu uuma (Faarfannaa 51, Luqaas 18:9-14) kan irra dhangala'ee ajaa'ibsifannaa fi galata dhi'eessuu burqisiisa (Filliphisiyus 4:6, Qolaasiyas 1:12), kan birootiif kan ta'uu gadi of qabummaa kan uffatee gaaffii dhi'eessuu uuma (2ffaa Tesolonqee 1:11, 2:16).
Egaa kadhannaa, karoora isaa fi duudhaaf Waaqayyoo wajjin wali galuu dha, isa gara fedha keenyaatti naanneessuu yaaluu osoo hin taane. Fedhii mataa keenyaa dhiifnee, nutti kan beeknu ol haala ol jedheen haala keenya kan beekuu isaaf bitamuun, akkasumas inni osoo isin hin gaaffatin kan isin barbaachiisu kan beeku' Maattewos 6:8, kadhati keenya sadarkaa baay'ee ol ka'e irra ga'a. Fedhii hafuuraatiif bitamuudhaan kadhatni dhi'aatuu, yeroo hundumaa haala gaariidhaan deebi'a, nama tokkofis yoo ta'ee kumaafis yoo dhi'aate.
Kadhati tokkummaa harka Waaqayyoo sochosuudhaaf kan wayyudhaa yaadni jedhuu baay'inaan kan inni dhufee Maattewos 18:19-20 akka malee hiikuudhaan, 'ammas isinaan jedhaa isin keessaa namoonni lama biyya lafaa kana irratti waa'ee waan tokkootti wali galanii yoo kadhatan, abbaa koo isa Waaqa irraa biraa wanti isaan kadhatan ni kennamaaf. Iddoo namoonni lama yookiis sadii maqaa kootiin walitti qabamanitti ani achitti isaan gidduutti nan argama'. Lakkoofsi kun kan isaan dhufan dubbifama guddaa irraati, miseensi cubbuu hojjetee waldaan kirstaana bifa kamiin naamusa akka qabsiiftuu seera ibsuu dha. Isas kan hiikan amantootaa fi banaa kan ta'ee ajaja baankii itti kennanii, Waaqayyoon waan fedhan gaaffachuun akka wali galan, ammam illee cubbamaa yookaan dhibba'ummaan kan guutame yoo ta'es, waldaa kirstaanaatii fi akka haala isaatti hifaataaf kan hin geenye illee ta'ee utuu jiruu, garuu kan hafee qulqulluu sagalee isaa kan gane ta'ee, keessumatti olaantummaa Waaqayyoo.
Dabalataanis, sana amanuuf, 'lama yookaan sadii ta'anii kan walitti qabaman' kadhataaf, bifa humna dha'ichaa tokkoon darbatee akkuma sanaan kadhata keenyaan hoji irra akka ooluu yaaduun haala macaafa qulqulluutiin degersa hin qabu. Dhugumatti lama yookaan sadii ta'amee yoo kadhatan Yesuus ni jiraata, garuu amanaan tokko qophaa isaa yoo kadhates bifa wal fakkaatan ni jiraata, namni dhuunfaan sun warra biroo irraa fageenya maayilsi kuma tokkoo irratti yoo jiraates. Kadhatni tokkummaa faayida qabeessa, tokkummaa waan uumuuf (Yohaannis 17:22-23), akkasumas amantootaaf kallatti furtuuti, wali wali jajjabeessuuf (1ffaa Tesolonqe 5:11) fi wali wali irratti ka'uun, jaalalaa fi hojii gaariidhaaf (Ibiroota 10:24).
English
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi'aa
Kadhannaan tokkuummaa faayida qabeessaa? Kadhannaan tokkummaa, qofa isaa kan kadhatuu kadhannaa nama qofaa kadhatuu caalaa humna qabeessaa?


text:
Tokkummaan Uummata Oromoo fi Haleellaa WBO iddoo garaa garaatti fudhataa jiru kan ciisa ishee dhowwe mootummaan murna bicuu Wayyaanee, filannoo fi carraa ishee isa dhumaa Mootummaa naannoo Beenishaangul Gumuz godhattee jirti.
Kunis Magaalaa Asoosaa keessa Dhalattoota Tigiree TPLFn ramadaman Buufata meeshaa godhachuun Uummata Oromoo naannichaa, Mandii, Beegii, Najjoo fi Dambidoolloo jiraatu maqaa sobaa WBO rukkunne jedhuun Uummata nagaa barbadeessuuf qophii xumauranii jiru.
Magaala Asoosaa lafa itti Meeshaan waraanaa Kuufamee jirus beekamee jira:
1. Mana abbaa qabeenyaa “Semehal Hotel” kuusaa meeshaa waraanaa
2. Mana abbaa qabeenyaa “ Bilen Dana Hotel” Kuusaa meeshaa waraanaa
3. Mana aabbaa qabeenyaa Garree Kompiiterii : Kuusaa meeshaa (Faddaalaa fakkaachuun hojii basaasummaas ni hojjeta)
Haaluma wal fakkaatuun dhalattoonni Tigiree (Adwaa) qofa ta’an afaanii fi dandeettii addaan leenji’anii ilmaan Oromoo magaalaa Asoosaa bassasuuf Hojii daldala suuqii, Hoteela (Dubartoota), Faddaalummaa, fi Hojii Shufeerummaatti bobba’anii jiru. Haa ta’uyyuu malee meeshaa waraanaa ammayyaa karaa namni hubachuu hindandeenyeen hidhatanii socho’aa jiraachuun bira gahameera.
Akkaataa meeshaan kun magaala Asoosaa keessa seenus, mootummaa Naannicha waliin ta’uun halkan keessaa sa’aa 4 booda akka gala jiru keessa beektonni himaniiru.
Kanaan dura Baatii (Ji’a 3n) dura dhalattoonni Tigiree Garee Dhimma nageenyaa TPLF kan ta’an 100 maqaa cirracha baasuutiin bakka Bulen jedhamu qubachuun human waraanaa gar asana fiduun dhoksaan qubachiisuufi Waraanni kunis shirri Walitii bu’insaa Uummata Oromoo fi saboota biro naannichaa gidduutti hojjetamaa jiru yoo milkaa’e akkuma Naannoo Sumaaleetti godhame waraana dhoksaan qubachiisaniin Uummata nagaa gaaga’uu fi buqqisuu akka ta’e raggaasifameera.
Kanaafuu, Nuti dhalattoonni Oromoo naannichaas waamicha dirmannaa kanaa gadii goonee jirra:
1. Mummicha Ministeeraa Mootummaa federaalaaf:
Akka Heera Mootummaa biyyattii Nuti ilmaan Oromoo Naannoo Beenishaangul Gumuz jiraannu akka lammii lammaffaatti lakkaa’amaa jirra; Mirgi abbaa biyyummaa keenyaa sarbamee jira; Gochi suukkanneessaa Naannoo Sumaalee irratti ta’e TPLFn nurratti ta’aa jira; Waraanni nurratti labsamuuf qophiin xumuramee jira; Uummanni Oromoo naannichaa Waggootii dheeraaf saboota naannichaa wajjin wal danda’ee, wal kabajee jiraachaa ture har’a humnoota tikaa fi nageenyaa biyyattii fi Mootummaa naannichaan boora’aa jira. Nutis haalli suukkanneessaa seenaan hin dagannee Uummata Oromoo naannoo Sumaalee jiraatan irratti raawwate nurratti akka hin raawwane soda cimaa keessa jirra. Kanaafuu:
ü Mootummaan biyyattii Meeshaa waraanaa humnoota tikaa TPLF magaalaa Asoosaa keessatti kuufamee Ilmaan Oromoo sanyii duguuguuf jedhan irratti Sakatta’aan akka nuuf taasifamu waamicha goona.
ü Mootummaa naannoo Beenishaangulii fi Kaabinee naannichaa Ajajaa fi Kaayyoo TPLF baasee cinaa dhaabbachuun Uummata walitti buusaa, Hiisisaa fi Qe’ee fi qabeenya isaaniirraa ariisisaa jiran hojii isaaniirraa akka of qusatan Dhiibbaa akka gootan waamicha.
ü Uummanni Oromoo naannichaa Yakkaa fi badii tokko malee sababaa Oromummaa isaaniitiin qofa mana hidhaa Qiliinxoo fi Baabasii (Kaampii waraanaa) keessatti rakkachaa jiran, yeroo ammaas mana hidhaatti guuramaa jiran, haal duree tokko malee Guutummaatti akka gadhiifaman waanicha goona.
ü Uummanni Oromoo naannichaa lakkoofsaan walakkaatti kan tilmaamamuu fi dhiittaan mirga nammuummaa, duguuggaan sanyii kana hin jedhamne irratti raawwataa tureera. Guutummaatti Mirgi Abbaa biyyummaa jechuunis: Mirgi Afaaniin barachuu, Aadaa ofii kabajuu fi mirgi wal-qixxummaa akka nuuf kabajamu waamicha goona.
2. Mootummaa Naannoo Oromiyaaf:
Uummanni Oromoo naannoo Beenishaangul Gumuz Jiraatu Rakkoolee hawaasummaa fi siyaasaa garaa garaa keessa jiraachuun isaa ni beekama. Haa ta’uyyuu malee Haaromsi mootummaan naannoo Oromiyaa naannoo Oromiyaatti gochaa ture Miseensotaa fi Biiroo DH.D.U.O naannoo keenyaa irratti hin godhamiin hafeera. Kun immoo siicoon kaayyoo bututaa mootummaan naannoo Oromiyaa duraanii miseensota dhaabichaa duraaniitiin hojiirra oolaa jira. Kanaafuu,
ü Miseensonnii fi Biiroon dhaabaa naannichatti argaman Tokkummaa Uummataa diiguun, Uummata Oromoo naannichaa Mootummaa naannichaa fi humnoota tikaa TPLF wajjin ta’uun Hiisisaa, ajjeesisaa fi qe’ee fi qabeenya isaaniirraa buqqisaa jiru. Uummannis caalaatti dhalattoota Oromoo warra Dh.D.U.O bakka bu’anii uummata miidhaa jiranirratti obsa fixate jira. Kanaafuu mootummaan naannoo Oromiyaa tarkaanfii hatattamaa fi Haaromsa barbaachisu akka godhu waamicha goona yoo ta’uu baate uummannii fi qeerroon naannichaa dhumaatiin erga qaqqabee dhiifama wal gaafachuurra tarkaanfii keessa deebii hin qabne fudhachuuf qophii xumuruu isaa isin beeksifna;
ü Mootummaan naannoo Oromiyaa Mootummaa naannoo Beenishaangul Gumuz wajjin hariiroo obbolummaa cimsuu fi gochaa suukkanneessaa mootummaan TPLF raawwatee fi raawwachaa jiru waliin balaaleffachuu qaba; deeggarsa mootummaan naannoo Beenishaangul gumuz qaamota TPLF gochuun uummata Oromoo hiraarsaa jiru dhaabsisuu qaba.
ü Hidhamtoonni Siyaasaa dhalattoota Oromoo naannichaa guutummaa guutuutti bilisa bahuu qabu, hidhaa fi reebichis akka dhaabbatu dhiibbaa gochuu qaba;
ü Dhalattoonni Oromoo naannichaa Oromoo ta’anii dhalachuu isaaniin qofa jibbiifi hacuuccaan qaamota TPLFn irratti ta’aa jiruu fi Shirri walitti bu’insaa garaa garaa xaxamaa jiru dhaabsisu waamicha goona;
ü Mirgoonni nammummaa Uummata Oromoo naannichaa kanneen akka Afaaniin Barachuu, Mirga Hojjechuu, Aadaa ofii kabajuu, mirga wal qixxummaa fi kanneen biro akka kabajaman ciminaan isin beeksifna.
3. Uummata Oromoo maraaf:
ü Uummanni Oromoo kaabaaf Kibbaa, Bahaa fi Dhihaa akkasumas biyya alaa jirtan, Gochi suukkanneessaa Uummata Oromoo naannoo Beenishaangul Gumuz keessumaa Godina Matakkal, Kamaashii, Asoosaa akkasumas aanaalee garaa garaa keessatti raawwachaa jiru Uummata Oromoo naannichaa cinaa dhaabbattanii akka balaalleffattan waamicha goona.
ü Uummanni Oromoo Naannoo Beenishaangul Gumuz qaama qabsoo Uummata Oromoo waan ta’eef bu’aa qabsoo, injifannoo fi Bilisummaa Uummanni Oromoo naannoo Oromiyaa argachaa jiru Nutis argachuu qabna kunis: Hidhamtoonni siyaasaa hundi hiikamuu qabu; Mirgoonni namummaa kabajamuu qabu; hidhaa fi ajjeechaan hatattamaan dhaabbachuu qaba. Kanaafuu gaaffiin keenya gaaffii Uummata Oromoo mara ta’uu qaba jenna.
Gadaan kan Bilisummaati!
Qeerroo Matakkal-Asoosaa irraa


text:
Mala Facebook keenya ittiin Hatamuu(Hack) ta’uu danda’uuniif Furmaata isaa
- Malli Eenyummeessan facebook keenyaa hatamuun inni duraafi ijoon mala PHISHING jedhamuun.
Malli kun mala namni eenyummeessaa keessa irraa dhimma qabutu bifa ergaa keessoo(inbox) dhaan barreeffama sobaa hidhaa(link) qabu fi App sobaatiin isin argachuu danda’uudha.
Yoo isin ergaa isinitti dhufe sana bantanii achumatti dubbiftan miidhaan isin irra gahu tokkoo hin jiru, GARUU, hidhaa(link) barreeffama sana keessa jiru bantan taanaan isinif dhumeera. Maqaa(username) fi Jechadarbii(password) keessan abbaa sanaaf waan ergamuuf salphumatti eenyummeessaa keessan banee fayyadamuu danda’a.
- Inni biraa Ergaa Iimeeyileen isinitti erguun.
Kunis Ergaa iimeeyiliidhaan isinitti erguun iimeeyilii sana yoo bantan daataa keessan iyya’aa(browser) irratti olkaawame(saved) ta’an fudhatee abbaa irraa dhufetti erga, sana booda Maqaa(username) fi jecha darbii(password) keessan fudhatee fayyadamuudha abbaan sun.
- Qinqaanii(virus) Facebook
Kunis Program akkuma iimeeyilii sana hannaaf isinitti ergamee daataa isin olkaawwattanii jirtan fuudhee gara irraa dhufetti erguudha.
Furmaata:
- Link nutti ergame banuurraa of qusachuu qabna. keessattuu nama hin beeknee yoo nuuf ergame, hin baninaa
- Jecha darbii keenya cimsuufi Deebii Gaaffii icciitenyaa kaawwachuu(Protect the password and secret answers)
- Ji’a muraasaan jecha darbii keenya jijjiiruu qabna..
- Application hin beekne fayyadamuu irraa of qusachuu
- Qindaa’ina eenyummeessaa keenyaa keessatti eenyummeessaan keenya iddoo itti banameefi irraa yaalame yoo jiraate hordofuu fa’a.
HORAA BULAA
CCT Filachuu hin dagatinaa
Link kana banaa Vote comment Godhaa
https://www.entrepreneurship-campus.org/ideas/14/6604/#vote-container


text:
Dhamsa Warrqsa Libya
Dumbbulshoo hundi gara lama qaba. “Warraqsi Warsha” akka itt salphaatt waa homishan uumuun akkaata jireenyaa jijjiire. Warraaqsa sanaan kan ka’e daldalli caalaatt baballachuun addunyaa hunda waliin gahe. Sun barbaachaa fi gabaa waan homishamanii caalaa argamsiise. Barbaachisummaan waan homishamanii fi gabaa ballaa biyyoota warshaawoo keessa jiru qufsuuf fedhi jiru biyyoota biraati duuluu dirqisiise.
Diinagdeena Awuropaa misha tahuf maddi waatattaa dheedhii fi humni namaa bushwaan too’atamu qabu turan. Sun akki “Afriikaa wal harkatt qabuun” itt dhufe keessaa tokko. Si’ana waa’een jeeqama diinagdee addunyaa hedduutu dubatamaa fi mullataa jira. Diinagdeen akkuma jaarraa 19ffaa biyyoota misan rifachiisuu eegaleera. Duula NATOn Libyaa irratt gaggeessaa jiru hedduun akka rifaatii kana irra ka’ett ilaalu. Kanaafi kan Lixii ummati cunqurfame karaa danda’u hundaan abbaa hirrootaa roorrisoo ofirraa fonqolchuuf mirga akka qabu ifati hubannoo saaniitt galfatan. Sun hidhanoo fi barbaachisaas taanaan tumsa kanneen “fedha qabaniis” dabalachuu akka dandahu dubbatu.
Bartuu kerkertuu yoo too’atan qabeenya fedha saanii qufsu irra harka buufachuun akka salphatuutu itt mullata. Bu’an argamu kan waloo ta’uu dandaha. Waliigalati hobbaatiin dhumaa qabeenya mirgisaa Liibiyaa, Ghadaafiin dhunfatamee jirutt fulaa baasuu kan argamsiisuu tahu qaba.
Warraqsi Liibiyaa abba abbaan akka adda addaatt ilaalamuu dandaha. Dargaggoota hedduu utuu leenjisa hin qabatin garaa qulqulluun qabsichatt makamaniif bilisummaa fi ulfina ilmoo nama kurnan afuriif abbaa hirrootan dhidhiitamuf aarsaa godhamuun irra jiru. Kanneen hoogansa qabsichaa fudhataniif, daba irraan geessiseef yeroo itt hoggana saanii durii irratt carraa haaloo bahatan tahuu dandaha. Isaan keessaa hangi tokkoo kan lafa jala halagaa waliin hidhata uummatan ta’uu dandahu. Kanneen nokkorroo gitaa fi gosaa ariifachiisuu keessaa qooda qabaniif, diinagdee saanii bososaa jiruuf qabeenya Libiyaa dhuma hin qabne argachuu tahuu dandaha. Kaan kaaniif yaada walaba fi ofirrummaa Ghadaafiin qabu irratt haaloo bahachuu carraa argamsiisaaf taha. Motota Arabaaf Ghadafiin hoolaa wareegaa kan “Ayyaana jara Lixaa” qabaneesee sirna saanii dullacha “Birraa Arabaa irra baraaruuf ciincessani. Afrikaanota gurraalee Liibiyaa jiraataa turaniif dhumiisa kanaan dura argame hin beekne, namoota kooluu gala barbaacha yk humna saanii gurguratanii jiraachuu barbaadan irra gahe.
Maltummaan NATO dhimma Afrikaa keessa seenuuf godhe farrisa hamaa fulduratt dhufuu dandahuuti. Yaadanmalli moo’ummaa kan Awuropaa keessatt mise rakkina yeros saboota gidduu jiru furuufi. Waan uumameef hamma yoonaati maa’ii baasee jira. Ammaa booda garuu kan naannaa tokkoott qotaa naannessanii eenyuu akka hin qaxamurre dalla itt ijaaruuf falchoo (formula) ulfoo tahuu dandahu miti. Akka gabaan hin jeeqamneef baquleessaa yk sirn addunyaa haaraa kan jedhamu hin uggamnee fakkatu kun, rakkina hunda kan mirga ilmoo nama fi ummataa dabalatu baaquleessee furmaata argamsiisuu qaba. Maalifaan duula mootummaa Ghadaafii irratt tolfamee kanuma jedhama.
Akkasitt yoo laalame baaquleessaan bulgu sagalee nama callisiisuuf utuu hin tahin caalaatt ol kaasuuf kan dhufee. Kan jedhamu hundi kan hojii irra olchamu akka hin taane beekna. Garuu giddeessota (media) Lixaa kan bubbisa olaanaa waliin deemuun dubbatoota ango qabootaa tahuu saanii calaqisaniif haa toluu, si’ana haasaa fi gochi akka hanga tokkoo waliin deemaa jiran gabaasa saanii irra hubachuun ni dandahama.
Afriikaan hardhallee duudaa waan taatef qabeenya kennitu qabdii. Kanneen bilisoman jedhaman hogganoota see nama nyaatota addunyaa waliin hidhata qabantu naafessee. Qunnamtii keettolee akkasii waliin qaban ture bara imperiyalism kan Awuroopa Afrikaa qabachuu gargaare. Amma Korporationoti saba qari’an bara baaquleessaa kana keetolee akka fedha saaniiti dhandhoonaman sana caalaa qabu. Gargaarsa saaniitiin biyyoota Afriikaa walabummaa hanga tokkoo agarsiisuu yaalan irratt timaa jiru. Sun sadarkaa batattisaati; barrisuun sichi dhufa. Hogganooti Afriikaa hedduun miira farra demokrasii tahe kan ummata irra gargar isaan baasu baayyee qabu. Kanaaf kan isaan balalefachiisuu danda’u sababa hedduutu jiraa.
Warraqsi homisha toluun empayera Awuropaa jaarraa 18 hanga 20tt jiru keessatt gumaacha guddaa qaba. Garba, dhagaa fi kililcho minyaa, ilka, agala, koko, bunaa fi kkf. qabaachuun kolonummaa yerosiin humnoota keessaa fi alaan Afriikaan akka gaaga’amtu tolche. Yero amma guddinni dilormaa, balaan uumaa fi namaan gaha jiru fi bololli luugama hin qabne hanqina waan sorataa qabeenyi ofii qofti hin qufsine uume. Sun qaata dureeyyii addunyaa sakattaa lafaa fi qabeenyaa saamuutt bobbaase. Karoorri ijoollee warraa dhalatu dangahu bakka hin gargaarrett, hanga tokkoo waan ittiin jiraatan qoqqobuu fi guddina dilormaa gadi qabuun ni jajjabeeffama. Fakkeenyaa fi busaa balleessuu irra to’achuutu gad jabeeffama. Akkasumas jeejee hundee balleessuun yaalamuu dhabuun maalifaan saa sana tahuu agarsiisa. Qormaati dhukuba gammoojii fi sombaa akka barbaachisummaa saati hin utubamne, kkf.
Furmaati biraa kaasaa barbaadanii lola oofuu dha. Lolli adunyaa keessaa hundi meeshaa abbaa warshaatiin tolfamu. Sun warshaa ittisaaf galii dha. Waraanni hin barbaachifne addunyaa keessatt akka itt kaafamanis agarreerra. Hedduun maalifaa hin qabnee dha jedhanii haa iyyan malee hundi sababa malee hin taane. Lolli hundi kumkumoota mancaasanii caasjalee hedduu barbadeessu. Kaaniif sun badii yoo tahu kaaniif immoo kan hojii fi carraa indoo (investment) argamsiisu. Duulli Awuropaan Liibiyaatt bobbaase eegumsa nooleef jedhameera. Xiyitii yk bombii kamtu ji’a torban darban keessa nooleef hilee, kan Ghadaafii, finciltootaa moo kan NATO? Utuu dubbiin hin caamin kan ragaa bahuu dandahu jiraa? Dubbiin caamuun dhihoo hin tahu. Yeroo dheeraa dhufaniif kan walii bahan hedduu tahu. Baasii NATO hunda eenyutu baasa? Abbaan tokkoo dandahu qaba; kan isa amma ilaalutt Libiyaa yk gabbaraa baaftuu Lixaatu eegama. Kan qabeenya Libiyaa guddaa sana hiratan yarsuuf kumootatu ajjeefamee. Kuusaan sabichaa biyyoota alaa bira ture hanga biyyooti sun eenyutu hangam akka argatu murteessaniti ni hadoochame.
Akka tokkeessoo Afrikaa dhugaatt Ghadaafiin Libiyaa tokkummaa Afrikaa gidduu kaa’e. Kan iseen lafquwiin haa tahuu seenaan keessa taate achi. Jibbi NATOn isaaf qabu hariiroo sana gara haqamuutt geessaa jira. Finciltootii gurra Awuropaatt qeensaa jiran furmaata Afriikaa dhaggeeffachuu ni didan. Hooganooti Afrikaa yaada furmaataa dhiheessuu dhaqan ciiga’amun salphisamanii. ST (UN) illee dhimmama saaniif ulfina hin kennine. Liibiyaa keessa kutaa diinagdee adda addaan Afrikaanoti gurrachi qaxaramanii hojjetan turani. Kan abbaa hirrootaa Saharaa gadii baqachuun garba gamaa kooluu gaafachuu karaa sana darbaa jiranis turani. Sanneen keessa Oromoon hedduu dha. Finciltooti Afriikaanota gurraalee kana bitamtoota Ghadaafiif lolan jechuun gara jabeenyaan hiraarsuu, guraaruu fi ajjeesuuti jiru. Noolee (sivilian) NATOn hamaa irra eeguuf abbaawummaa fudhatett lakkaa’amuuf bifa gogaa saanii malee kan hafaniin wanti adda godhu hin jiru. Ilaalchi sanyeessituu Araboota Liibiyaa tokkoo tokkoo Ghadaafiin damboofamee ture amma gaddhiisaa tahe. Haalichi NATOn kan ija babaasaa jiru bu’a biyyoota wakkaluuf argamsiisu malee nageenya ilmaan namaa akka hin taane hubachiise.
Liibyaan biyya gosoolii tayitaa jabaa gidduun walitti qabame. Baroota darban diina alaa dhufu irratt waliin haa dhaabbatan malee akkuma hawaasa gosa hundaa morma keessaa qabu. General Abdul Fattah Younis maaliif akka du’e eenyutu beekaa? Sadoo sabgidduu (international) moo waldhabdee gosootaati? Kan fedhe haa tahu jibbi waloon warra mootiif qaban dhibdee jiru yeroo Ghadaafii duubatt dabarsuu hin oolu. Roga kanaan yoo laalamu fincilaan fincilaa irratt, gosi gosa irratt haaloo bahachuu fi hirmannaa boojuuf, akkasumas Liibiyooti fedha saba saanii waan ilaalu irratt biyyoota NATO irratt ka’uun ni hafa jedhanii yaaduun rakkisaa dha.
Geengoon warraqsa Arabaa naanna’uutt ka’eera. Bakka tokkoo tokkott giiddu seena humnoota alaan gufachuun mudachuu dandaha. Bakka biraatt giddu seenni akkasii jijjirama jararsiisuu ni dandaha taha. Waliigalatt humnaan bulchi Arabaa hundee sosso’ee jira; danbooba gabbaarota Arabaa eenyullee sii achi akka turett eeguu hin qabu. Sun kan fedhe tahus addunyaan bara kana keessa yoomiyyuu caalaa, ummatooti abbaa hirrootaa qabsoo humnaan ofirraa buusuuf mirga akka qaban beekeeraafi. Yoomallee ifaan deggersa hin agarsiisin, warraqtota Yemen, Sawudii, Bahiren fi biyyoota Lixaaf michuu tahan biro balaaleffachuun saanii hin mullatu. Kanaan dura hangammeessa tokkoo akka isaan hin qabaanne beekamaa dha. Kaka’i saanii si’anaa maaliyyuu haa tahu mootummooti Lixaa sagalee saanii ol kaasanii mootummoota tokkoo tokko kan mirga ilmoo namaatt roorrisan fi ummata saanii hin dhaggeefanne irratt adaba yoo buusanii fi balaleffatan dhagahama. Kun qaama nafii fi akeeka demokraasii himataniiti. Kan deggersa sabgidduu hawwachuun dadhabame laafina qabsaawota malee lolli qabanaawaan dhaabbachuu miti. Geengoon ummatoota Afriikaa ofumaa naanna’uu itt fufee funcaa kolonummaa baroota darbanii, kolonummaa haaraa fi duula haaraa irra of bilisoomsuu qaba.
Biyyoota amma mararfannoo addunyaa argatan keessaa kan akka Oromoo, saba Baha Afrikaa, kumkumkuma 30 ol tahu himatu, hacuucame, itt roorrifame yk salphisame hin jiru. Kunis gartokkoon kan tahe afanfajjii gurguddoo sooressoota utuu karaan bahaa fi bu’ii saa hin geedaratin maarshii jijjiratanin faca’eeni. Kanneen akka sanaa itt gaafatamma nambiyyoota fi jallewwan saanii caalaa, kan hacuucota ummata saaniitu itt dhagahama. Wareegama gootota ummataa, ragaa itt tahan illee akka waan hinjirrett rakoo malee irra darbu. Kanatti dabalanii waan muxannoo itt qaban hankaaksa luuxxee galtuun tolfamu illee saaxiluuf qophee miti.
Ummatooti badiisa irraa ooluuf mana saanii soneeffatan dhihaachuun yeroo addunyaan rakkina saanii callisee irra darbuuf maalifaa hin qabne kana. Gara warraqxota sabaan kan eegamu ilaacha yaada ofii ballifachuu fi kaayyoo ummataaf dudhama daddaaqinni keessa hin jirre agarsiisuu dha. Kan sirrii tahe hundi kutannoo murnaa fi hojiirra oolchuuf gocha walirraa hin citne qabaachuu gaafata. Xiyyeeffanoo hin feesifne dogoggorsituu keessaaf kennuun akka nammi tokkoo dantuu guddaa bilisummaa sabaa fi nagaa naannaa hin laalle gochuu dandaha. Oromoon biyya jiru goleett galfamee karisuu malee filmaata biraa dhabaa jira. Al tokkoo goleett galfamnaan filmaati jiru raquu yk hanga du’ati ofirraa lolachuu qofa. Hundu jecha waraqxicha Ameriikaa, Patrick Henry dubbatame jedhamu, “Bilisummaa naa kennaa yk Du’a naa kennaa” hordofuu dirqisiifamu.
Kolonummaan itt haanu akka isa darbee gardhabaa hin tahu. Akka tarsiimoo warraaqsa Liibyaa isa ifatt hin mullane, kan hacuucamoota wayyabaan hammatamu taha. Dhiheessuun saa Afriikanota jaarraa lamaaf tajaajila suduudaa imperiylistotaa akka kennan gargar qabamanii fi xaxamanii turan fura taha. Kanneen abbaa hirrootaa naannaan cunqurfamaniif haalli si’an sabgidduu jiruu utuu hin gaabbamin yeroon rorrisootatt qabsoo oo’isan amma. Surraa fi ulfina ofii deeffachuuf akka namaa fi ummataatt mirga ofii gad jabeeffachuu dha. Hammatiima biyyooti Afriikaa biraa argatanillee yoo tahe bilisummaan Oromiyaa yeroon itt darbeera. Utuu wanjoo kolonummaa eegalaa ofirraa hin darbin sadaffaan qaata seene. Lafi saa fi bilisummaan saa jawwisoota albaadhessaan butamaa jiru.
Ummatooti beelaa fi dhukkubaan faalamaa, hiraarfamaa, hidhamaa, guraarfamaa, biyyaa ari’amaa, fi qeeyee saaniitt rorroo hundi Oromoo tahuu saaniif irratt raawataa jira. Saba Oromoof jireenyi nagaa fi demokrasii hanga dhiibbaa alaan jeeqamutti dudhaa saanii ture. Angoo malee, murni seerummaa hin qabne, fedha saa hanga dugdi citutt humnaan irratt fe’ee jiraate. Qabiyyeen Oromoo jara lafa saa irra qotanii homisha argamu Oromoo beela’aa jiru biyya ofiitt erganiin dhuunfatamee. Empayerri Itiyoophiyaa suuta “banaanaa republikitt” jijjiramaa jira. Banaanaa Republik kan jedhaman biyyoota Kaaribiyaan indoosoti alaa dhufanii muuzii qochiisiifatan akka fedhan mootummaa jijjiruun haatawu qabiyyee baballifachuun dhimma itt bahani.
Warraaqsi Liibiyaa dhamsa lama qaba. Tokko dhimma Afriikaa keessa seenuuf anga’oota gamtaan tokkummaa Afrikaa akka isaan hin barbaachifne; kan isaan masaku fedha lammoota saanii qofa tahu agarsiisa. Kanaaf keessa deebi’anii Afriikaa qabachuu kan isaan dhowwu hin jiru. Lammafaan ummati cunqurfame bulcha abbaa hirrootaa diduun waan dandahe hundaan lolatee ofirraa finqilchuu akka dandahu fudhachuu anga’ootaa hima. Qaamaa fi aadaan baduu dura ofirraa lolachuu caalaa wanti ariifachiisaan hin jiru. Lixi fi Oromoon nafii fi akeeka demokraasii irratt fedha walfakkaataa qabu. Sana caalaayyuu addunyaan dubbii Oromoo irra ilaale akka hidabarre itt gaafatama safuu fi seeraa qaba. Kan namoota biraa irra gargaarsa argachuu dandahan kanneen of gargaaran qofa tahun beekamaa dha. Mee hundi walii galee yaacii dhuma hin qabne ummata birdhachiisaa jiraate kana haa raawwwachiisu. Yoo hundi walabummaa fi walqixummaan ka’e, bilisummaan Oromiyaa, bilisummaa fi tasgabii cunqurfamoota Gaanfa Afrikaa hundaa kan Habashaas dabalatu argamsiisuu dandaha. Gochi akkeefamu qabu qaata tolfame, “Birraan Arabaa” keessaayyuu Liibyaan hangameessa lafa kaa’eera. Abbaan hirrootaa ofittoo fi hamooti, deebi’ee koloneeffamuu Afriikaa mijjeessaa jiru. Sanaan ofii fi waldayyicha (continent) dhadhaqii keessaa of baasuun abjuu badde tahuu dandahutt dhiibaa jiru. Ofii dhidhimu malee qabsoo qajeeltuuf godhamu hambisuu hin dandahanii.
Ulfinaa fi surraan dabaankufootaaf; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Fulbaana 2011
Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo


text:
Barreessituu olaantuu qorannichaa Jesiikaa Helmee fi hirmaattonni biroo 18 qorannaa gaggeessaniin, bareedinaaf wantoonni fayidaarra oolan qabiyyeen keemika isaanii miidhaa qaqqabsiisuu mala jedhan.
Rakkoo jabaan kan jirummoo qabiyyeen keemikaala isaanii waan hin qorataminiifi.
Akka qorannaa kanaatti keemikaalonni miidhagina rifeensatiif tajaajilarra oolan, xannachoota fayyaa namaatif barbaachisoo ta’anirratti miidhaa qaqqabsiisa.
Qorannaa ammaa kanaan dura qabiyyeewwan keemikaalichaa kaansarii akka hammeessan, qaamota afuuraa fi ulfarratti dhiibbaa akka qaqqabsiisan ture kan ibsame.
Bareedina rifeensatiif qabiyyeewwan hojjetaman keessatti Gamtaan Awrooppaa faayidaarraa akka hin oolle kan dhoorke 7 argamaniiru.
Qabiyyeewwan kanneenis dubartoonni duursanii laguu akka argan, ulfi akka miidhamu, dhala akka dhaban, kaansarii harmaa fi gadaamessaaf akka saaxilan mirkaneessera.
Gareen qorannichaa; dhaabbileen wantoota miidhagina rifeensaaf oolan oomishan keemikaalota fayyadaman ifa gochuu dhabuun rakkoo isa cimaadha jedheera.
Maddi; upi.com


text:
By Chala Abate
Irreecha jechuun Maalii?
Kutaa 1ffaa
Ayyaanni Irreechaa, guyyaa Oromoon malkaa ykn tulluutti bahee Waaqa isa uume, waan argateef kan galateeffatuu fi waan fuula dura hawwuu fi barbaadu itti kadhatuudha. Malkaafi tulluu qofas miti.Bakka irreeffatamuu malu hundattuu ni raawwatama.Irreechi ayyaana Oromoon ittiin beekamu, mallattoo Oromummaa fi Eenyummaa isaa ibsu, calaqqee Aadaa fi Duudhaa keenya qofaa osoo hin ta’iin dhaalmayaa hambaa seenaa keenyaa ti. Kanuma mirkaneessuuf Oromoon biyya keenya Oromiyaa keessa jiraatu guyyaa ayyaana Irreecha waggaa waggaan bahaa fi dhihaa, kaabaa fi kibbaa walitti bahee osoo amantii, siyaasa fi kutaan osoowalinqoodiin tokkummaan Ayyaana Irreecha kabajataa jira.
Irreecha/ssaa Jechuun kennaa akka Waaqni eebbaan dabarsee waa namaaf kennuutti kan yaaddamuudha.
Irreechi karaa biraatin coqorsa/saardoo marga jiidhaa kan namni waanuma kabajaafi amantii Oromoo keessattti akka ulfaatti laallamu.
Namni raaga dhaqes galma seenu irreecha qabateet seenee irreenfata yoo waallee argate kaffaltiin inni waan yaallameef,waan milkaaheef kennullee Irreessa jedhama.
Kanas yeroo ibsan irreechi irree Waaqaa kan ittiin agarsiisaan sirna ayyaana guddaa sabni gurraacha Afrikaa-keessumaa warri kuush gadaa Mormor kuma jaha(6000) dura mallaattoo nageenyaa,tokkummaa,hawaas-diinagdeefi tika heera uumaafi uumamaaf jecha galatoofi kadhaaf Tulluufii Malkaatti bahanii gamtaafi tokkummaan ayyaaneffataniidha.
Ayyaanni Irreechaa Yoom, Eenyuu fi Eessatti Jalqabamee?
[1.The story of Irrecha by (Poet Laureate) Tsegaye Gebremedhin Robba Qawessa.The text is taken from Ethiopian studies publication(1960s?)]
12,000 years ago, ASRA the God of sun and of sky, God of KUSH PHARAOH, begotten SETE the older son, ORA the younger son and a daughter named as ASIS (ATETE OR ADBAR). The older SETE killed his younger brother ORA and ASIS (ATETE OR ADBAR) planted a tree (ODAA) for the memorial of her deceased brother ORA at the bank of Nile in Egypt where the murder had taken place and she requested her father who was the god of Sun to make peace among the families of SETE and ORA. Then rain has come and the tree (ODAA) got grown. It symbolized that the peace has taken place. Later, at the Stone Age, the tree that had been planted for the memorial of the killed, ORA, was substituted by statue of stone that was erected 8000 years ago.
The festival for the ORA statue has been celebrated in September of every year when Nile flows full in NUBIA and in BLACK EGYPT. In Ethiopia during the AXUMITE and PRE-AXUMITE period a great festival has been held around the statue that was planted by ASIS (ATETE OR ADBAR) for the memorial of ORA, the son of sun’s god, who risen up from death (ORA OMO or OR OMO) for the purpose of celebrating the peace made between the two brothers. Then after the memorial was the great herald performed in thanking the god of sun and of sky with CHIBO.
The EYO KA (the traditional and popular song performed at DEMERA YKN MIJJIRIIevents and New Year in Ethiopia) has been started being performed since then. “KA” is the first name of God. The name of God that our KUSH Fathers have inherited to us before the old period of Christianity and Islam is “KA”. Since then, therefore, especially the OROMO, GURAGIE and the SOUTHERN people of Ethiopia have been calling God as “WAKA or WAAQA”. When we song EYOKA or EYOHA in New Year, we are praising “KA”, the God.
“GADAA” or KA AADA” is the law or rule of God. “GADAA” (KA AADA) is the festival by which the laws and orders of God are executed. Japan, China and India have now reached to their current civilization through making the basic traditions and cultures they received from their forefathers (HINDU, SHINTO and MAHIBERATA) be kept, even at the time they were receiving Islam, Christianity, and other ideologies, especially Democracy and other free believes. They are not here through undermining the culture and tradition of their forefathers.
Culture is the collection of many CHIBOs or DEMERAs. “IRRECHA” or “IRRESA” one of the part and parcel of GADAA (KA AADA) system is the corner stone of and the turning point to the new year for which ASIS (ATETE OR ADBAR) has put up the dead body of her brother, ORA who was killed by his older brother (like ABEL of Bible) from the place where he died at the river bank of NILE and planted a statue.”
The Oromo people of beautiful Africa believe in one God since time memorial. Their religion is called “WAAQEFFANNAA” which means believing in one God that is the creator of the whole universe. IRRECHA means a celebration where people get together and perform their prayers and thanks giving to God.
WAAQEFFANNAA, the faith being in the GADAA SYSTEM is a religious ceremony that is free from any thing. The fathers of Oromo religion and the people, keeping fresh grass and flowers, perform their prayers and thank their God going to mountains, to sea or to river bank.
They move to the top of mountains or bank of seas or rivers not to worship the mountains or rivers and seas. Rather to distract themselves from any noise and to worship their God (WAAQA) with concentration. And they go to sea and rivers because they believe that green is holy, water is life and the places are peaceful where the spirit of God is found.
In the Oromo culture, the rainy season is considered as the symbol of darkness. At the beginning of September, the darkness is gone, rivers run shallower and cleaner, and the mud is gone. As sunshine rules the land, the OROMO people of Africa go out to celebrate this great natural cycle with the spirit of worshiping God (WAAQA).
Uumama namaa waliin wal qabata kan jedhanis jiru,
Dhiiraa fi dubartii
Dhiirri tulluurraa jiraacha ture
Dubartiinimmoo qarqara malkaa jiraachaa turte jedhama.
Irreechi kan jalqabamee yagguu dhalli namaa Waaqa irreeffachuu calqaberraayi jedhu haayyonni Gadaa dha!! Kun ammo isa calqaba dhala namaa waan ta’eef bara ‘kana’ jechuun nama dhiba. Kuushoonni/Kemet/Egyptian/ RA ka jedhan sana. Dhugumaan RA jechuun ’emotion, motion, su, rays ‘jechuudha. Afaan Oromootiiniyyuu Garaa nama RA-sa; RA-fama; RA-raasuu, etc! BaRA si!
IRA, IRRA, IRRee dha Waaqayyo! Abba Irreeti! Abbaa HEERAAti!! Jijjirama (dheerina) sagalee ibsa.
Awurophaannonni beekaa gara OSIRIS jedhutti jijjire “Irreessa”/”Irreecha”!!
Afaan Kush keessatti /RA/ fi /LA/n lakkuu wal-fakkiidha! Wal bakka bubu’u! Kanaafuu Irreessa/Irrecha fi Leecca/Leenca tokko–leenci abbaa irreeti! Irre ‘power’ jechu dhas! SIIDAA LEENCAA warra Misir yaadadhaa!
Ayyaannni ireechaa mallattoo gurraachummaa Afrikummaafi kuushummaa akkasumas Oromummaati. Gadaa Mormor waggaa hedduu dura Ilmaan Kuush gamtaadhan ayyaaneffachaa turan.
Oromoon erga akka sabaatti qofaa bahees dhugeeffannoo abbootiisaa utuu hin jallisiniifi hin dabsin ayyaaneffachaa dhufe.Gaafa cabee aadaafi eenyummaasaarratti duulli banamu garuu hunduu laaffachaa dhufe.
Gaafa Ormomee waan ormaatiin qaamaafi xin-sammuun garboomu kan saa tuffachuufi keessa laaluuu jalqabe.Amantii keessa jiruun wal madaalchiisuu jalqabe.kan hundee isaatirra kan ormi jedheen dhugeeffate.kan ormaatif kabajaafi olaantummaa kenne.kansaa ni shakke, ni tuffate, ni sodaates.
Irreechi Marga jiidhaa,coqorsa lalisaafi lattuu ykn baala muka lalisaa akka ejersaafi ittachaa ykn xaddachaafi urgeessaafaallee tahu. Dhallaaduu ykn baala abbayyii qabatanii kan namoonni gamtaanis tahee qeenxeedhaan;-
Boroo mana ofii keessatti,
Boroo abbaa ofiifi hangafaa keessatti
Galma abbaa muudaafi ayyaantuu keessatti
Galma haadha ateeteefi haadha ofii keessatti
Ujuba /hujufa/ warraafi gosa ofii irratti
Malkaa obaafi Mukkeen gurguddoo ulfaa tahan kanneen caayaan ykn gumiin jala teessee dhugaa murtetti,
Waan waaqni humna itti qabu,kan namni harkasaatiin uumuu hin dandeenye hundayyuu yommu itti fayyadamuu barbaadan irreecha kennuun dirqama.
Fakkeenyaf;
Yoo muka muran,
Yoo loon ykn beneeldota qalatan
Odaa fi harbuu gurguddaa jala taahanii dubbii laalan jalatti
Tulluufi lafa ulfinaa kan seenaa Oromoo waliin wal qabatu gubbaatti,
Yeroo gumii Gaayoo, yeroo cidhaafii araaraa
Yeroo hammachiisaafi wadaaja Galmaa
Cidhaa fi sirnoota maatii keessatti gudhamu hunda keessatti Irreechi akka irreetti biraa hin hafu.
Yeroo sirna Irreeffannaa guddaa Arfaasaafi Birraa kan gaggeeffamuudha.
Ayyaanni Irreechaa bakka gurguddaa lamatti qoodama.


text:
Dhaamsa Waggaa Haaraa 2017
Adda Bilisummaa Oromoo Irraa
Kabajamaa Ummata Oromoo, mirgi kee sarbamuu irraa alagaan roorrifamuu irraa jireenya hadhaawaa gaggeessuuf dirqamte,
Miseensota ABO kaayyoo keessanitti cichuun QBO keessatti qooda lammummaa bahataa jirtan;
Waraana Bilisummaa Oromoo diina kuffisaa kufaa jirtu,
Qeerroo Bilisummaa Oromoo, diina dhala namaaf naasuu hin qabne irratti finciluun mirga ummata keessaniif falmaa irratti argamtan,
Akkasumas deggertootaa fi firoottan QBO
ABO Baga waggaa haaraa 2017 geessan jechuun maqaa GS-ABO fi miseensota ABO maraan dhaamsa gammachuu isiniif dhiheessa. Waggaan haaraa kunis waggaa ummatni Oromoo harqoota gabrummaa jalaa bahee bilisummaa isaa itti gonfatu, bara diinni ummatootaa itti jilbeenfachiisamee kabajamuun mirgi ummatootaa itti mirkaneeffamu akka tahu hawwina.
Wayta wggaan haaraa seenu waggaa dabre keessa kan raawwatame, milkiilee argaman, gufuulee fi rakkoolee mudatan of booda deebi’uun kan ilaallu irra caalaa hojjatuuf ittiin of qopheessuufi. Bara 2016 keessa mooraan QBO maal akka fakkaatu, ummatni Oromoo haala akkamii keessa akka turee fi dabarse, haalli impaayera Itophiyaa fi diinaa maal akka fakkaata ture? gamaaggamatuun waggaa haaraa keessa kan hojjatamuu qabu irratti hammilee fi murannoon itti seenuutti dabalee gufuulee mul’atan jabinaan dura dhaabbatuu dhaan irra aanuuf gargaara.
Ummatni Oromoo jaarraa tokkoo fi walakkaa oliif harqoota gabrummaa irratti fe’ameen miidhaan dorgomaa hin qabnee fi hacuccaan dhala namaaf hin malle irra gahaaera. Waggoota dheeraa bittaaa alagaa jala ture kana keessattis mootummootnii jijjiiramanillee, akeekaa fi galiin isaanii jijjiiramuu dhabuu irraa hacuuccaa fi saaminsi babal’atuu fi jabeeffamuu malee isanii xiqqaatan hin mul’atne. Maqootnii sirnaa hawwatoo moggaafatanis summii dammaan makame, waaroo akeeka qaban ittiin golgatan tahuu irra dabree ummatoota fayyaduu hin dandeenye. Kan bara bittaa Wayyaanee/IHADG ammoo ittuu hammatee ummata Oromoo diinatti moggaasee duula bifa gara garaa irratti geggeessuu irratti argama. Kana irraas ummatni Oromoo haala kanaan dura mul’atee hin beekne keessatti akka jireenya gadadoo keessatti kufu taasifameera.
Har’as taanaan ummata Ormoo biyya isaa irratti qee’ee isaa irraa humnaan buqqisuu dhaan lafa dhablee taasisuun akka mirgaatti fudhatamee bal’inaan gaggeeffamaa jira. Maqaa misoomaa fi guddina shaffisaa argamsiifna jedhuun qotee bulaan Oromoo lafa isaa irraa buqqaafamee ari’ama. Addatti ammoo magaalaalee Oromoo Finfinneetti marsanii jiranii fi itti dhihoo jiran keessa kanneen jiraatan, manni irratti diigamee, obruun saamamee ari’amaa jiran. Kana irraas, Oromoo lafa isaa irraa buqqaasuun kan badhaadhaa jiran alagoota maqaa investmentiin alaa dhufanii fi Wayyaanota aangoo humnaan dhuunfatani dha. Oromiyaan bakka Abbaan biyyaa itti hagabuu fi hiyyoomu alagaan ammoo keessatti duroomu taateetti.
Mootummaan Wayyaanee/IHADG murna hawaasa Oromoo keessaa addatti dargaggo Oromoo irratti xiyyeeffatuun maqaa ABO fi goolessummaan, ajjechaa fi hidhaan waggaa dabarsine keessa bal’inaan raawwatame gochaa gara jabinaa fi bineensummaa ti. Qaroo fi hubataa, beekaa fi dammaqaa keessaa filanii ajjeesuu fi hidhuun, tarkaanfii Wayyaanee ummata Oromoo qor-qalbii isaa cabsuun, hogganaa fi hayyuu dhabsiisuun bittaa isaa turfatuuf fudhataa jiru dha. Kanneen hawaasa biratti fudhatama qaban hidhaa fi doorsisaan jireenya dhorkatuunis tarkaanfii diinaa beekamaa taheera. Baratanii hojii dhorkatamuun ykn hojii gadi aanaa hojjatuuf dirqamuun hiree dargaggoo Oromoo taasifameera.
Gadadoon dorgomaa hin qabne kun hundi irra gahullee dargaggoon Ormoo ABO jalatti maqaa Qeerroon gurmaa’uun falmaan itti jiru kaayyoo ABO bakkaan gahuu irraa humni hanqisuu danda’u akka hin jirre mirkaneessa. Qeerroon Oromoo adda durummaa fi murannoon falmaa waggoota kudhanii oliif addatti ammoo waggoota lameen as aanan keessa adeemsiseen ummata isaatti abdii horeera. Hidhaa fi ajjeechaa, ari’insaa fi rakkoolee biroo irra gahaniif osoo hin jilbeenfanne, wal gurmeessuu dhaan diddaan agarsiisaa jiru kan diina muddamsuu keessa seensisaa jiruu fi bilisummaan ummata Oromoo kan hin hafne tahuu mirkaneesse dha. “Wayyaanee jalatti hin bullu!” jedhee ummata kakaasuu fi hiriirsuunn gochaa addunyaan raajjeffatee fi dinqisiifate kan raawwate Qeerroon Bilisummaa, waggaa haaraa seenaa jiru kana keessattis FXG-tti xumura gochuun seenaa boonsaa akka galmeessu shakkiin hin jiru. Fiixa bahiinsa akeeka kanaafis ABOn gama danda’ame hundaan kan cinaa jiru tahuu jala muree hubachiisuu fedha. Miseensotni dhaabaa hundi, deggertootnii fi ummatni Oromoo marti sochii ilmaan isaa itti jiran kana beekee waliin akka hiriiru ABOn hiree kanaan dabalataan yaadachiisa.
ABO fi WBO dhabamsiisuuf duulli waraanaa fi diplomaasii wal irraa hin citne waggoota dheeraaf irratti adeemsifamaa jira. Kan irratti duulamuufis Kaayyoon haqaa deggersa ummata Oromoo qabu kun akka hin milkoofne taasisuuf jecha. Haa tahu malee duula fuula hundaa keessaa fi alatti irratti gaggeeffamaa turee fi jiru ABOn injifatee jireenya isaa mirkaneeffatuu qofa osoo hin taanee caalaattuu jabaatee fi humnaa’ee qabsoo bilisummaa finiinsuu itti fufee akka jiru hubatamaa dha. Milkii kana argamsiisuu keessattis qoodni ummata keenyaa biyya keessaa fi alaa, akkasumas miseensotaa fi deggertootaa olaanaa waan taheef ABOn galata dhiheessaaf. Kana waliin itti fufiinsa qabsoo bilisummaa Oromoo iggiteessuu keessatti WBOn qooda mul’ataa gumaachuu ummata keenyaa fi diina jalaa dhokataa miti. Wayta ammaas WBOn magaalaa fi baadiyyaa bal’aa keessatti diinaa fi lukkeelee diinaa irratti tarkaanfii fudhtuu irratti argama. Kan dhabamu ABO mirga ummata Oromoof falmaa jiru osoo hin taane kanneen haqa ummatootaa irra ejjatuun saamisnaan deeggsanii fi mirga ummatootaa sarbuun ukkaamsuu hawwan akka tahe haalli Oromiyaa keessattii fi bakkoota gara garaa Empayera Itophiyaa keessatti waggaa dabre keessa mul’ataa turan shakkiin alatti dhugoomsan.
Waggaa dabre keessa ummatni keenya harqoota gabrummaa jalaa of baasuuf tarkaanfiin fudhataa ture kan qabsaawotaa fi firrootan qabsoo gammachiise, diina ummata Oromoo hamilee cabsee fi mataa gadi qabachiise dha. Hundaan olitti ammoo bilisummaan wareegamaan alatti hin dhuftu! jechuun wareega fedheefuu qophii tahuu isaa ifatti labsatuu dhaan qabsoo keessatti hirmaannaa isaa guddisuun qabsoo bilisummaa fuula dura tarkaanfachiisuu danda’eera. Firaa fi diina adda baafatee bilchinaan tarkaanfiin fudhataa tureen shira diinaa fashalseera. ABOn ummatni keenya waamicha ABO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoof owwaatuun muratnoo ol aanaa agarsiise kana ni dinqisiifata. Kabajaa qabaaf. Qabsoo bilisummaa wareegni qalii itti bahaa jiru kanas caalaatti finiinsuun bakkaan gahuuf kaayyoo keenya irratti cichinee daran dachaa dachaa haa warraaqnu jedha. Tarkaanfii diinni fudhatuun osoo hin rifanne waliin hiriiruun haa qabsoofnu. Qabsoo hadhaawaa keessatti hirmaannutu bilisummaa mi’aawaan nu gaha.
Ummatni Oromoo yeroo ammaa kana duula saaminsaa itti banameen lafa dhabsiifamaa fi qe’ee isaa irraa buqqaafamaa jira. Mootummaan Waayyaanee Master plan kaafame jechaa ture harka lafa jalaan hojii irra oolchuuf karoorfateera. Kanaaf gochaa diinaa Oromummaa balleessuu irratti xiyyeeffate kana hubbatnee gurmuu keenya caalaatti jabeeffatuun qabsoo finiinsuun dura haa dhaabbannu.
Har’a ilmaan Oromoo kuma kudhanoota danuun lakkaa’aman mana hidhaa Wayyaanee beekamuu fi hin beekamne keessatti gidirfamaa, tumamaa, miidhaan qaamaa fi samuu irraan geessifamaa jira. Lammiilee mirga ifii fi ummata isaaniif dubbatuu fi falmuu irraa diinni irratti roorrisaa jiru kanneeniif ABOn kabajaa qabaaf. Karaa isaaf danda’ame hundaan kan bira dhaabbatu tahuu hubachiisaa, ummatni keenya biyya keessaa fi hawaasni Oromoo ala jiru marti obboleeyyan isaa haqaaf dhaabbatuu irraa giddirfamaa jiran kanneeniif dirmatnaa barbaachisu akka godhu hiree kanaan yaadachiisa.
Har’a ummatni keenya biyya isaa keessatti mirgaa fi nagaa dhabuu irraa gara biyyoota ollaatti baqataa akka jiru dhokataa miti. Baqa irrattis dheebuu fi beelaan kan gammoojjii keessatti dhuman, galaana qaxxaamuruu irratti kan lubbuu isaanii dhaban kumootaan lakkaa’amu. Kan milkaa’anii biyyoota ollaatti bahanis mootummaan Wayyaanee humna tikaa fi poolisaa biyyoota ollaa bitatuu fi sossobatuun biyyatti akka deebifaman taasisuun caalaatti miidhaa irraan gahaa akka jiru beekamaa dha. Mootummaan Wayyaanee kana hunda kan raawwataa turee fi jiru ummatni Oromoo mootummaa isaa jala hiriiruu diduu irraa ti. Umamtni keenya ABO fi Qeerroo bilisummaa daran jabeeffatuun mirga isaa qabsoo isaan harka galfatuuf socho’uu malee filmaata biraa akka hin qabne hubatamee sochiin kanaaf godhamuu dachaa dachaa akka tahuu ABO gadi jabeessee hubachiisaa. Ummatni keenya alaas sochii kana daran jabeessuuf kan duraanii caalatti waan qabu maraan akka waliin dhaabbatuu waamicha lammummaa dhiheessinaaf.
Mootummaa Wayyaane kan jiraataa jiru gargaarsa mootummoota gara garaa irraa argatuun malee deggersaa fi fedhii ummatootaan akka hin taane ifaa dha. Maddi galii fi jireenyaa kun akka gogu ykn qooru gochuun ammoo dirqama miseensotaa fi kan nagaa jaallattootaa ti. Kana hubachuun miseensotni dhaabaa biyyoota alaa adda addaa keessa jiraatan hundi madda galii diinaa kana qoorsuu irratti kan isaaniif danda’amu hunda akka hojjatan dhaama. Kana waliin rakkoo baqattummaa lammiilee mudataa jiruuf sababni rakkoo siyaasaa bittoota Itophiyaan uumame tahuu beeksisuu fi miidhaa gosa adda addaa baqataa Ormoo irra gahaa jiru dhageesisuu irratti akka hojjatan hubachiisa.
Dhuma irratti mootummaan Wayyaanee kan hanga har’aa jiraate deggersa maallaqaa fi tumsa diplomaasii mootummootaa irraa argatuun akka tahe ni beekama. Kanaaf ABOn ammas irra deebi’ee gargaarsi Wayyaaneef godhamu ummatoota ittiin cunqursuu fi ukkaamsuu irra kan oolfamu tahuu mootummootnii fi haawasni addunyaa hubatanii, gargaarsa godhaafii jiran akka dhaabanii fi mootummaa abbaa irree deggeruudhaan miidhaa ummatoota irra gahaa jiru bubbulchuuf tattaafatuu irra, furmaata waaraa argamsiisuu irratti akka bobba’an irra deebi’ee waamicha isaa dabarsaaf.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Mudde 2016
Original in PDF


text:
Oromo Resistance songs 2015
Dinne!
Ya’aa Obolessoo, motummaan Tigree ni kuftii shakkii tokkoo mallee, ejennoo kettiif Oromoon sittii gamadaa jabadhuu! Ni moonnaa!
Dubbiin Akkana
Oromo appreciate your determination and courage! Oromoon murannoo fi soda dhabuu kettiif ba’ee si dinkiseffattaa!
Hin Hafu!
“Hin Hafu! jeettee atu, Oromoon Billissaa ba’uun hin hafu, moottumman Tigroottaa kuffuun ishii hin hafu, Oromoon aba biyyaa ta’uun hin hafu! Jabadhuu!
Barataa Biyaa Koo Baromassa Kutan
“Billissummadhaa gafiin baratootaa kegnaa jettee bari” nu’ii hunduu billumma barbannaa, nuuf jiradhuu


text:
guyyaan sabaaf sablammoota ummatootaa 12ffaan sagantaallee gara garaatiin kabajame
ayyaanni guyyaa sabaaf sablamoota ummatootaa 12ffaa ……."heedumini saba keenyaa heera keenyaan ifuu haaroomsa keenyaaf" Jedhuun guyyaa jimaata sadaasa 29, 2010 sagantaalee garagaraatiin eejensii nageenya saaphana infoormeeshiniiti kabajameera.
Guyyaa kanatti yaada ka'uumsaa "maalummaa fi barbaachisummaa sirna feedeeraalaa, injiffannoowwan fidaa jiruu fi gufuuwwan isa qunnamaa jiran" jedhuun mariin paanaalii adeemsiifamee yaadooleen baay'een fi babal'oon adeemaniiru. Sirni feedeeraalaa biyyaatti teenyaa sirna heedumina sabaa gageessuudhaan bu'aa ifaa ta'ee galmeesaa kan argamuu ta'uun isaas mariicha irratti ibsameera. Heddumini sabaa sirna ummatootni biyya tokko keessatti afaan isaanii, eenyummaa isaanii, seenaa isaanii fi gatiiwwan biro kanneen fakkaatan kabajanii tokkummaa isaanii irratti hundeeffatan ta'uun isaas mariicha irratti ibsameera. Biyyatti keessatti gama sabbummaa deemookraatawaa ijaaruutiin yaaliin godhamuus guffuuwwan akka mudataniis hirmaatootni kaasaniiru. Guffuuwwan kanneen keessaa hiyyuumaa, dubati-hafuumaa, kiraa sassaabdummaa fi sabbummaa makaraarsaa dhihoo tana mul'ataa jiru akkasumas gama sirna feederaalaa heddumina sabaa gadi fageenyaan dhaabuutiin hanqinoonni jiraachuun isaanii ni ibsamuu jedhaniiru.
Daayreektarii ijjoo eejensii nageenya saaphana infoormeeshinii mejer jeneeraal Taklabirhaan Woldaargaay (D/r) yaada mariicha yeroo xumuran kennan irratti nuti Itiyiphiyaanoonni jechuun haada seenaa baay'eetiin kan waliitti hidhamnee yemmuu taanu kana diiguuf qaamni yaaluu yoo jiraatte ufiituummaa dha. gama biraatiin tasgabii dhabuu darbee darbee mul'atan burqaa isaa gosuuf furmaatni barachuu fi hojjachuuf qophaa'aa ta'uu qabna kunis maxxantuumaa fi eegdummaa keessa bahuuf gargaara jedhaniiru.
Odduu Teeknooloojii
Web Content Display Web Content Display
Raaga
- Bara 2017ti human saayberii biyyooleessaa dandeetii sadarkaa addunyaatti dorgomuu qabu fi haroomsa biyyatti keessati shoora murteessaa taphatu dhugoomsu.
Ergama
- Humna Saayberii Biyyooleessaa fedhiiwwan biyyatti eegsiisu danda'u ijaaruu
- Oddeeffannoo teekniikaa faayyidaawwan biyyooleessaa eegsisuu danda'u oomishuudhaan murtii fi hujjii mootummaa deeggaruu
- Cee'umsii haayteek fi nageenya biyyooleessaa akka mirkanaa'u dandeettiiwwan data fi koompiwtiingii misoomsuu
Gatiiwwan
- Amanammummaa
- Yeroo hunda barachuu fi guddachuu
- Garaagarummaa uumuu (gatii dabaluummaa)
- Itti gaaffatamummaa


text:
Kiristaana lammffaa dhalate ta’uu jechuun maal jechuudhaa?
Gaaffii: Kiristaana lammffaa dhalate ta’uu jechuun maal jechuudhaa?
Deebii: Kiristaana lammffaa dhalate ta’uu jechuun maal jechuudhaa? Keeyyatni adda ta’e Macaafa Qulqulluu irraa deebii kana deebisu Yohaannis 3:1-21 dha. Gooftaan Yesuus Kiristoos Niqoodemoosi wajjin haasa’aa jira, fariisicha baay’ee beekamaa miseensa mana mare Yihudootaa (geggeessaa Yihudutaa). Niqoodemoos halkaniin gara Yesuus Dhufe. Niqoodemoos gaaffii Yesusin gaafatu qaba ture.
Yesus Niqoodemoos wajjin yeroo dubbatu, Inni akkas jedhe, “ ‘Dhuguma dhuguman sitti hima eenyuu illee olii yoo dhalachuu dhabaate mootummaa Waaqayyoo arguu iyyuu hin danda’u.’ jedhee deebiseef. Niqoodemoos immoo ‘namni erga qancaree akkamitti deebi’ee dhalachuu danda’aa? Gadameessa haadha isaatti galee lammaffaa dhalachuu danda’amoo?’ Jedhee Yesusiin gaafate. Yesus deebiseefii akkas jedhee, ‘Dhuguma dhuguman sitti hima namni bishaanii fi Hafuura Qulqulluuttii ittii yoo dhalachuu dhabaate, mootummaa Waaqayyootti galuu hin danda’u nama foonittii kan dhalate fooni hafuurattii kan dhalate hafuura. ‘Olii dhalachuun isiniif ni ta’a siin jechuu koottiif hin dinqifatin’” (Yohaannis 3:3-7).
Gaaleen “lammaffaa dhalachuu” jechaa jechatti “Olii dhalachuu” jechuudha. Niqoodemoos fedhii sirrii qaba. Inni garaan isaa geeddaramuu barbaada— hafuuraan haaromuu. Haaraa dhalachuun, lammaffaa dhalachuun, hojii Waaqayyoo karaa jireenyi bara baraa nama amanetti ittiin darbudha. (2 Qorontoos 5:17; Titos 3:5; 1 Pheexroos 1:3; 1 Yohaannis 2:29; 3:9; 4:7; 5:1-4, 18). Yohaannis 1:12,13 “lammaffaa dhalachuun” yaada ijoollee Waaqayyoo ta’uu akka of keesssatti qabatee jirus ni agarsiisu karaa maqaa Yesus Kiristoositti amanuutiin.
Gaaffichi karaa amansiisaa ta’een dhufe, “Namni tokko lammaaffaa dhalachuun maaliif isa barbaachisee?” Ergamaan Phaawuloos Efesoon 2:1 irratti “Isin kanaan dura irra daddarba keessanii fi cubbuu keessaniin duutanii utuu jirtanii jireenya argattan…” (NKJV) jedha. Roomaa 3:23 irrattis Ergamichi akkasitti barreesse, “hundinuu yakkaniiru hulfinni Waaqayyoos isanitti hir’ateera.” Kanaaf namni lammaffaa dhalachuutu isa barbaachisa cubbuun isaanii dhiifamee Waaqayyoo wajjin walitti dhufeenyaa haa qabaataniidhaaf.
Sun akkamiin ta’uu danda’aa? Efeeson 2:8-9 akkasitti kaa’a, “Isin ayyaana Waaqayyootiin karaa amantiifayyifamatan inni immoo kennaa Waaqayyooti malee gochaa ofii keessanii miti; hojiidhaan miti namni tokko illee akka ittiin of hin jenyetti.” Namni tokko yeroo “fayyu” inni/ishiin lammee dhalata/dhalatti, hafuuraanii haaroma/haaromti, egaa amma mucaa Waaqayyooti karaa mirage lammaffaa dhalachuutiin. Fannoo irratti yeroo du’e gatii cubbuu isa kaffale, Yesus Kiristoositti amanuun,, “hafuuraan” lammee dhalachuu jechuudha. “Kanaafis namni kan Kiristoos yoo ta’e uumama haaraadha; inni moofaan darbe kunoo inni moofaan darbeera!” (2 Qorontoos 5:17).
Yesus Kiristoositti akka fayyisaa dhuunfaa keetiitti itti hin amanne taanaan, isaa Haffuurri Qulqulluun yeroo kanatti sitti dubbachuudhaan garaa kee kakaasaa jiru ni yaaddaa? Lammaffaa dhalachuutu si barbaachisa. Maaloo kadhannaa qalbii diddiirrannaa kadhachuudhaan har’aa uumama haaraa ni taataa? “Hamma isa simataniif immoo iloollee Waaqayyoo akka ta’aniidhaaf aboo isaaniif kenne isaanis warra maqaa isaatti amananii dha. Isaan kun Waaqayyoottii dhalatan malee fedha fooniittii yookiis fedha dhiiraattii hin dhalanne” ( Yohaannis 1:12-13).
Akka fayyisaa keetti Yesus Kiristoositti amanuu yoo barbaadde lammaffaa dhalachuufis yoo barbaaddee, kadhatni salphaan kunooti. Yaadadhu Jechoota kana kadhachuun yookiin kadhannaa gosti kamii iyyuu si hin fayyisu garuu Yesusitti amanuunutu cubbuu irraa si fayyisa. “Waaqayyo, ani sirratti akkan cubbuu hojjedhe fi adabbiin akka naaf ta’u nan beeka. Garuu Yesus Kiristoos adabbii anaaf ta’u fudhateera kanaaf araara argachuu nan danda’a. Fayyinaaf amantii koo sirrattan kaa’adha. Ayyaana kee fi araara kee dinqisiisaadhaaf sin galateeffadha – kennaa jireenya barabaraatiif! Ameen!”
Sababa waantota bakka kanatti dubbisteef Kiristoosiif waanta murteeffatte qabdaa? kana taanaan, maaloo, kolbaa isa “An har’a Kiristoosiin simadheerra” jedhu tuqi.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Kiristaana lammffaa dhalate ta’uu jechuun maal jechuudhaa?


text:
Ministira muummee muudamu irraa maaltu eegama?
Ministirri mummee Itoophiyaa aangoo gadhiisuuf gaaffii erga galfatanii kaasee eenyutu bakka isaanii bu'a kan jedhurratti heddu jedhameera. Haala amma jiru tasgabeessuun biyyattii kallatti nageenyaatti deebisuuf ammoo ministirri mummee ittaanu maal gochu akka qabaatu ilaalchisuun jiraattoonni magaaloota Oromiyaa garaa garaa BBC'tti dubbataniiru.
Akka namoota kanneenitti ministirri muummichaa haaraa muudamuuf jiru hojii cimaatu eeggata. Jiraataa godina shawaa bahaa tokkos sabaafi sablammoota hunda ija tokkoon kan ilaalu fi nagaa biyya kanaatiif cimsee kan hojjetu ta'uu qaba jedha.
Uummata biyyattii gara nagaatti bobbaasee jeequmsarraa kan baraaru ta'uu qaban jedha namni kun. "Lammii keenya kan biyyoota biraa jiraatan illee akka beelaafi walaallummaa balleessuu keessatti gumaachan gochuu qaba. Kana galmaa gahuufis akka abbaan ilmaan waamutti yoo waame gaarii ta'a jedheen yaada."
Namni biraa yaada nuuf kennan ammoo, dargaggootaafi humna barateefi hojii kan uumuu, akkasumas kan hunda waliqixxumaan bulchu ta'uu qaba jetti. "Aangoorra turuuf kan dhufu osoo hin ta'iin qomoo, amantaa, aadaafi eenyummaadhaan osoo addaan hin qoodiin uummata tajaajiluuf kan muudamu ta'uu qaba."
Jiraataan Godina addaa naannawa Finfinnee irra dubbifnes yaaduma walfakkaatu dubbata. Akka nama kanaatti, yeroo ammaa jiruufi jireenyi biyyattii akka malee qaala'aa jira. Kanaaf, nama jireenya uummataa foyyeessuun akka galii giddu-galeessa qabaatan gochuu qaba. Garaa garummaa sabaafi sablammoota biyyattii jidduutti uumamaa jiru sirreessuun isa guddaadhas jedhaniiru.
Dhimmi kabachiisuu mirgoota namoomaa lammiilee hojiiwwan furtuu ministira mummichaa haaraa mudamuu akka ta'u kan himan jiraatan biraa ammoo, miidhaafi dararama ammaan tana Ormoorra ga'aa jiru kan dhaabbachiisu ta'uutu irra jiraata, jedhaniiru.
Akkasumas aangoo isaatiin ofitti amanee kan hojjetu malee qaamni biraan duuba taa'ee kan isa dhiibuun hojachiisu ta'un irra hin jiraatu jedhaniiru. ''Biyya keenya guutummaan guutuutti hiyyummaa, waraana fi ajjeechaa jalaa baasuu kan danda'u ta'uutu irra jira,'' jedhu.
Ogeessoonni hoo maal jedhu?
Yaada namoota keenniirraa akkuma hubatamuus ministira muummee haarawaa hojiiwwan cimaatu isaan eeggata. Haa ta'u malee dhimmoota ka'an kanneen raawwachuuf haalli ministiricha dandeessisu jiraa? Rakkoolee mudachu danda'u hoo maal fa'i jechuunis Yunivarsitii Finfinneetti gosa barnootaa Nageenyaafi Tasgabbiitti digirii sadaffaa barataa kan jiran Obbo Kumaa Baqqalaa dubbifneera.
''Yoo danda'ame gaaffilee uummanni Oromoo waggoota hedduuf kaasaa jiru ajandaa godhachuun uummataa, paartilee siyaasaafi qaama na ilaalata jedhu hunda waliin mariisisuun ykn waltaajjii mariitiin walitti fiduu yoo danda'e haala jiruuf furmaata argamsiisu danda'a. Yoo kana ta'edha nageenyiifi tasgabbiin umamuu kan danda'u jedheen yaada,'' jedhu Obbo Kumaan.
Kanaafuu jedhu Obbo Kumaan, gaaffii uummanni kaasaa jiru kanaaf deebii keennuuf carraa jiru baayyee xiqqaadha. Ministirri Muummichaa dhufu kun mirgoota seeraafi heera biyyattii kennameef hundaatti fayyadamuun hojjechaa jiraa kan jedhuti ilaalamuu qabas jedhu. Waantota akkasii kunis yoo ilaalan rakkootu jira. Haalaan hojjechuufis yeroofi qabsoos kan gaafatudhas jedhaniiru.
Dhimmoota ministirri muummichaa haaraa gara aangootti dhufuufi rakkoo ta'u malan kessaayis, tokko caasaa mootummaati jedhu. Fakkeenyaaf, hunda ta'u baatuus caasaan kanneen akka raayyaa ittisa biyyaa eerun ni danda'ama. Humni nageenyaafi tikaa biyya kanaa federaalizimii dhugaa fakkaachuu danda'uu qabas jedhu.
Ga'een sabaafi sablamoota biyya kana keessatti mullachuu qaba. Hundumtuu miira kan kooti nagalcha jedhu agarsiiisuu danda'uudha qaba. Uummanni abdiifi amantaa caasaalee akkanaa kanarraa hinqabu yoo ta'e; muummichi ministiraa ammaa kanarratti aangoo guddaa qabaatee, dandeettii fedhaafi gaaffii uummataa eegsisuu hin hojjetu yoo ta'e jijjiiramni fiduu danda'u hin jiru," jedhu.
Rakkoo namoonni yeroo gara garaatti qee'eefi qabeenyarraa buqqanan, akkasumas nagaafi tasgabbiin akka dhufuuf jedha Kumaan, "Furmaanni waaraa dhufuu kan danda'u mootummaan biyya kana bulchaa jiru yoo of sirreessuu danda'edha.
Federaalizimiin dhugaan lubbuu godhatee biyya kanarratti yoo hojjechuu jalqabedha. Karaa Labsii Yeroo Muddamaatiin furmaanni dhufuu hin danda'u. Kallattii dur ture saanaanis furmaanni dhufuu hin danda'u. Mootummaaan akkuma rakkoon ana bira jira jedheen, amma uummata gara waltajjiitti fiduu qaba. Furmaannis isuma bira jira."


text:
Narsiin Fannoo Diimaa lammii Jarmanii hidhattoota Somaaleen ukkaamfamte
Narsiin lammii Jarman taatee fi Dhaabbata Fannoo Diimaa Adduunyaaf hojjettu tokko Somaalee magaalaa Mogaadishootti ukkaamfamtee fudhatamushee, gartuun hojjettoota gargaarsaa dubbatan.
Qe'ee Dhaabbata Fanno Diimaa Addunyaa kana keessa utuu jirtuu hidhattoota hin beekamneen Roobii galgala nanno sa'a lamaatti (ALI) ukkaamfamuunshees beekameera.
Dubartii kana barbaachaa akka jiranii fi hanga ammaatti qaamni ittigaafatama fudhatee akka hin jiraatinis poolisiin Rooyitarsiitti himeera.
Kun kan ta'e, hidhattoonni dubartii Somaalee Dhaabbata Fayya Addunyaa keessa hojjettu tokko raasaasaan ajjeesanii borumtirra ture.
Walitti bu'iinsi waggoota hedduuf biyyatti keessa ture Soomaaleen adduunyaarratti biyyoota hojjettoota gargaarsaaf hamoo ta'an keessaa tokko ishee tasiiseera.
Haa ta'u malee, waggoota dhihoo asitti, haalli nageenya biyyattii keessa jiru fooyya'uun, xiyyeeffannaan hojjettoota biyyoota alaa irratti godhamu haalaan gadi xiqqachaa dhufeera.
''Waa'een nageenya waahiloota keenyaa gudda nu yaachisa,'' jechuun Jiila Dhaabbata Fanno Diimaatti Hoogganaa itti aanaa kan ta'an Daani'eel O'Maaleey dubbataniiru.
''Isheen lubbu namoota Somaalee gama fayyaatiin saxilamoo ta'an oolchuu fi haala fayya jiru wayyeessuu irratti narsii guyyaa hunda hojjetuudha,'' jedhu.
Warri ishee ukkaamsan kara waardiyyaan hin jirre balbala duubaarraan fuudhanii bahan jedhanii amanu, jechuun Rooyitars gabaaseera.
Tessuma isaa Siwiis keessa kan godhate dhabbanni namoomaa kunis, hojjetaa isaa kana gad-lakkisiisuuf angaawoota adda addaa waliin hojjechaa jiraachu himurraan alatti bal'inaan ibsuurra of qusateera.


text:
Calais Migrant Solidarity
Anti-Raids
Barnardo's
Stop G4S
Stop Deportations
Press Action
Past campaigns
YOO HOJJETAAN IMMIGIREESHINII ISIN QABE MAAL GOCHUU AKKA DANDEESSAN (UKBA)
Yoo hojjetaan dhaabbata UK Border Agency ykn poolisiin daandii irratti
qabee waa’ee dhimma hayyama jireenyaa keessan isin gaafate:
- Gaaffii kamiin iyyuu deebisuuf dirqama hin qabdan.
- Maqaa fi teessoo keessan itti himuuf dirqama hin qabdan.
- Dubbachuuf fedha ykn dirqama akka hin qabne itti himaa.
- Amala tolummaan ofittummaa qabaadhaa.
- Itti dhiistanii adeemuu dandeessu.
Sababa gosummaa ykn lammummaa keessaniif jecha isin qabu ykn dhaabu hin danda’an. Yoo sababa quubsaa qabaatan qofa isin dhaabuu danda’u.
Yoo isaan sababa bifa keessanii ykn sababa afaan keessan dubbattaniif jecha isin dhaaban, akkana ittiin jedhaa:
“Kun jibbiinsa”. “Kun seera miti”. “Nan himadha/iyyadha”.


text:
Godina Arsii aanaa Shaallaatti humnoonni farra Nagaa dhimma Amantaafi Saba irratti xiyyeeffateen jeeqamsa uumuuf akka yaalan maddawwan naannichaa himaniiru.
Ministirri itti gaafatamaan waajjira dhimmoota koomunikeeshinii Mootummaa obbo Getaachaw Raddaa ibsa Faanaa Biroodkaastiing korporeetiif har’a kennaniin akka himanitti jeeqamsa umametti gareewwan hidhatan muraafni hirmaataniiru.
Gareen hidhataan kun dhaabbilee mootummaa irratti miidhaa geessisuuf yaalee ture.
Jeeqamsa kanaan qabeenya bosona Mootummaafi oyiruu akkasumas dhaabbilee Amantaa irratti akka xiyyeefatame kan eeran obbo Getaachaw gocha kana keessaa mankaraarsitoonni harka akka qaban mallattoowwan mul’isan akka argaman beeksisaniiru.
Jeeqamsa ka’e dhaabsisuuf naannichatti humnoonni tasgabbii akka bobbaafaman himuun gareen hidhate garuu dhukaasa banuudhaan humnoota tasgabbii irratti ajjeechaa akka raawwatae himaniiru.
Wayita ammaa naannichatti Nagaan akka bu’eefi humnoota gocha fincilaafi yakkaatti hirmaatan too’annoo jala oolchuuf hojjetamaa akka jiru himan.
Shakkamtoota hafan adda baasuudhaan too’annoo jala oolchuufis mootummaan hordoffii cimaa taasisaa akka jiru obbo Getaachaw beeksisaniiru.
Hawaasa wajjin mari’chuudhaan hawaasni gocha akka kanaa balaaleeffachuu bira darbee akka ittisuu danda’uuf hojiin akka eegalames ministirichi himaniiru.
Mootummaan gocha raawwatameef mallattoon mankaraarsitummaadha jedhus ka’umsi rakkoo mudatee guutumaafi guutuutti isa kanadha murtee jedhurra hin geenye kan jedhan ministirichi hawaasni kaayyoo siyaasaa dhiphaafi mankaraarsitummaa irraa akka of eeguuf hubachiisaniiru.
Mootummaan Ummata wajjin qindaa’uudhaan humnoota badii irratti tarkaanfii duuba deebii hinqabne fudhachuu cimsee akka itti fufus ministirichi beeksisaniiru.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa


text:
Itti-aanaa dura taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo Obbo Baqqalaa Garbaa mirgi wabii kabajameef akka hidhaadhaa hiikamanii dhimma isaanii ala deddeebi’anii falmatan manni-murtii waliigalaa federaalaa Wixata dabre ajajuun isaa ni yaadatama.
Ta’us bulchiis mana-hidhaa Qilinxoo gaaffii adda addaa kaasuu isaan sana hordofees dhaddachi ijibbaataa ajaja kenname akka hojii irra hin oolfamne ugguree jira.
Gaaffii manni-hidhaa Qilinxoo manicha-murtii akka Obbo Beqqeleen wabiin gad-lakkisamu murteessetti erge lakkoobsi ittiin murtiin kun kennamee fi lakkoobsi jalqaba Obbo Beqqeleen ittiin himataman wal hin simatu ka jedhu ture.
Dhuma irratti manni hidhaa Qilinxoo dhaddacha ijiibbaataa biraa ajajii isa dhaqqabuu isaa ibsuun Obbo Baqalaan gadhiifamuu hin danda’uu jechuun bellamnii biraa kennamuu ibsee jira.
Deemsii kun ija seeraan akkamitti ilaalama? Abukaatoo seeraa kan mana-murtii federaakaa fi Oromiyaa Obbo Ibsaa Gammadaa haasofsiisnee jirra.
Gaaffii fi Deebii gaggeeffame Caqasaa


text:
Keessummoonni waltajjicharratti hirmaatan 160 ta’anis magaalaa Baahirdaar galaniiru.
Mataduree “bulchiinsi qabeenya uumamaa Afrikaatti” jedhuun
Waajjira preezdaantii naannoo Amaaraatti prootookoolli koomuniikeeshinii diyaaspooraa fi miseensi koree olaanaa fooramichaa obbo Awulaachaw Maasreen Faanaa Broodkaastiing Koorporeetitti akka himanitti, amma ammaatti kan galan dabalatee keessummoonni 250 ta’an amma booru ganamaatti Baahirdaar ni galu.
Naannichatti ngeenya, geejiba, keessummeessaa fi hoteelota ilaalchisee qophiin taasifamuu isaas himaniiru.
Guyyaa har’aa waaree booda mariin dhimma hawaasummaarratti xiyyeeffatu Yuunvarsiitii Baahirdaaritti gaggeeffameera.
Waltajjicha kan mariisisan Obaasaanjoo yoo ta’an, hayyoonnii fi barattoonni irratti hirmaataniiru.
Mariin guyyaa boriis bulchiinsa qabeenya uumamaarratti xiyyeeffata jedhameera.
Waltajjichaan waggaa waggaadhan dhimmoota waqtaawaa Afrikaarratti kan mari’atamu yammuu ta’u, fooramii 5ffaarratti gara faawundeeshiniitti akka ol guddatu murtaa’uun isaas ni yaadatama.


text:
Mootumman Itiyoopiyaa waltajjii siyaasaa bal’isuuf jecha kanneen mana hidhaa keessa jiran hanga tokko himannaa isaanii addaan kutuun kaan immoo dhiifaman kan gad dhiisu ta’uu beeksisuun isaa ni yaadatama.
Haala kanaan koree furmaata barbaadu kan dhimmoota musliima Itiyoopiyaa dabalatee walumaa galaan galmee obbo Abubakar Ahmed irratti himatamanii kan hanga har’aatti mana hidhaa jiran namoonni afur Ahmaddiin Jabal, Ahmad Musxafaa, Mohaammad Abaatee fi kaaliid Ibraahim har’a gadhiifamanii jiran.
Kanneen galmee obbo Abubakar Ahmed irratti himatamaniif jalqaba Abukaatoo kan turan Obbo Tamaam Abba Bulguu himatamanii seeraan hojii isaanii akka dhaban irratti murtaa’ee kan ture yoo ta’u amma garu hojii isaaniijalqabuu dubbatu.
Gama Kaaniin waggaa kudhaniif mana hidhaa keessa kan turan obbo Olbaana Leellisaa har’a ituu hin labsamin gadhiifaman.Oromoonni ka biraanis gad dhiifamuun dubbatamaa jira.Hordoofnee ka dhiyessinu ta’u beeksiifna.
Gabaasa Guutuu Caqasaa


text:
Ibsa THBO-ULFO: Hagaya, 2016 Baroota 15 dura, qabsoo bilisummaa Oromoo qindoomina dabrees hanniisaa itti horuudhaf, humna qabsaawotaa mooraa takkatti walitti fiduun gaafii yeroo …Read More »
Ibsa waraqaa Ibsaa Nagawoo Caamsaa 28, 2015 Intarneetti Irratti facaaseef
Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) seenaa miseensota isaa sirriti beekaa.Kan waan gaarii hojjataan saba isaaniii biraatti kabajaan beekamuu. Worrii waan gadhee hojjataan ammoo akkasumaa gadhumaa isaanitiin …Read More »
Ibsa Gurmuu Qabsaawota fi Miseensota Adda Bilisummaa Oromoo (GQM-ABO) …
Ibsa GQM–ABO irraa dhimma “Tokkummaa Jaarmayoolee fi Gurmuulee ABO” Caamsaa 27, 2015 irratti labsa bahee ilaalchiisee Akkuma beekamuu fi hubatamuuti GQM-ABO yeroo “ABOn Jijjiiramaa” …Read More »
Ibsa waliif galtee hujii kan Dhaaba ULFO fii IFLO irraa kenname
I F L O /A I B O + ULFO/THBO Gumaan jaallan wareegamanii walabummaa Oromiyaatiin deebi’a Akkuma beekkamu Sooreeysi QBO J/J/A/Gadaa du’aan addunyaa kanarraa erga …Read More »
Afeerraa Walgahii Hatattamaa Tokkummaa humnoota bilisummaa Oromiyaa ULFO irraa dhihaate.
27/02/2015 060/01//2015 Gara Oromiyaa midea Netwok Dhaabbiilee siyaasaa kan bilisummaafii walabummaa Oromiyaa tiif qabsaawaniif. -Gootota Qeerroo dargaggootaa,Kan bilisummaa fii Dimocracy, …Read More »
Baga geeysan, Baga ittiin nugahe
Injifannoo dhiigaafii lafee jaallan wareegamaniitiin lafaafii mirga hagoo irratti argame, wareegamaan tiyfachuun abdiifii dambooba hegeree walabummaa Oromiyaati!!! xumura bara 2014 seensa seensa bara 2015 ilaalchisee …Read More »
IFLO shoorarkeessuuf yeroon isaa dhumee jira.
Ibsa koree dandamachiiftuu IFLO ilaalchisee ibsa dhaaba ULFO irraa kenname. Addi Islaama bilisummaa Oromiyaa IFLOn dhaabbiilee siyaasaa hangafoota QBO tiif falmaa turan keessaa …Read More »
(I.F.L.O) Shoorakeessuuf yeroon isaa dhumee jira.
Waan hin barreeyfamin Dubbisanii sodaa hin jirre Uumuudhaan Mooraa Qabsoo A.I.B.O (I.F.L.O) Shoorakeessuuf yeroon isaa dhumee jira. Ibsa Koree Dandamachiiftuu Dhaaba A.I.B.O irra kenname. …Read More »
The Escalation of war of Ethnic Cleansing on the Oromo People
The current ruling party of Ethiopia has intensified yet again its war of ethnic cleaning on the Oromo people. Lately, it has targeted Oromo communities …Read More »
IBSA DHAABA ULFO/THBO IRRAA KENNEME
TOKKUMMAA HUMNOOTA BILISUMMAA OROMIYAA (THBO) UNITED LIBERATION FORCES OF OROMIA (ULFO) Guyyaa: Caamsa 10/04/2013 BILISUMMAA UMMATAATIIF FI WALAABUMMAA OROMIYAATIIF KAN QABSAAWU HOGGANNI DHAABAA ULFO/THBO …Read More »


text:
Prezidaant Doonaald Traamp namoota saala dhaloota isaaniin beekamuu hin barbaanne ykn Transgender jedhaman humna waraana biyya isaanii keessa tajaajiluun ni dhaabata jedhan. kuni kan Prezidaantichi duraanii Baaraak obaamaan waggaa tokko dura kan isaan miseensa waraanaa akka ta’aniif imaammata baasan diiga.
Prezidaant Traamp ergaa twiterii erganiin akka jedhanitti jeneraalota koo fi hayyoota dhimma waraanaa waliin ergan mari’adhee booda namoonni akkasii loltummaan akka isaan hin tajaajille akka dhaabatun ajaja jedhan.
Traamp waa’ee murtii isaanii ennaa beeksisan yeroo ammaa humna waraanaa Ameerikaa keessaa tajaajilaa kanneen jiran namoonni Trasgender ykn saala uumamaan beekamuu hin feene kuma 4 ta’an hireen isaanii maal akka ta’e hin dubbanne.
Dubbi himtuu White House kan ta’an Sara Huckabee yeroo ammaa hojii irra kan jiran hireen namoota kanaa karaa seraan murteessuuf Traamp ministeera ittisaa waliin hojjechuu qabu jechuun dubbataniiru.
Angawaa gamiisa waraana US kan ta’an general Joseph Dunford akka jedhanitti imaammata waraanaa kan namoota saala uumaan kenneefiin beekamuu hin feenee hanga qajeelfamni prezidaantii ministeera ittisaa Jim Mattisn ga’ee raawwatiinsi isaa beekamutti waan jijjiiramu hin jiru jedhan.


text:
Gabaasni Koreen mirga gaazexeessotaatii dhaabbate (CPJ) bara 2015 baase Itoophiyaan biyyota odeeffannoo saansuurii godhaan keessaa afraffaa, biyyoota Afrikaa gaazexeesoota baayyinaan hidhaatti naquudhan beekkaman keessaa immoo 3ffaa dha jedha
Ibsa kaleessa baseenis CPJn, “hoggantoonni biyyattii gaazexeessotaa fi biloogaroota guuraanii hidhuun isaanii bayyee nu yaaddeessa jira,” jechee mootummaan mirga yaada walabaan ibsachuu han akka addunyaatti mirga dhala namaa waliigalaa ta'e lammiwwan isaati aka eegu gaafata.
Koreen mirga gaazexeesatti falmuudhaa dhabbatee kun, gaazexeessaa Abdii Gadaa dabalatee dhimma biloogeroota garee Zoon Naayinii tibbana debi'anii hidhamanii fi as buuteen dhabamee irratti xiyyeeffata.
Gaazexeessaan Tivii OBS, Abdii Gadaa erga Sadaasa 9, 2016tii as buuteen isaa dhabamuu fi maatiin isaa hidhamu hin oluu jedhanii shakkuu ibsi CPJ kaleessaa eeruus, Raadiyoon Sagalee Amerikaa Abdiin magaala Adaamaa buufata poolisii tokkotti hidhamee jirachuu harraa qulquleeffateera.


text:
Mooraa yunivarsitii OHIO keessa haalli jiru tasgabbaa’ee jira.
Baatii darbe Abdul Razaak Alii Artaan namoota lukaan deeman konkolaataan rukutee san booda haalbee dhaan nama waraane. Kanneen miidhaan irra ga’e lubbuun hafaniiru. Poolisiin garuu Artaaniin bakkkuma sanatti itti dhukaasuun ajjeese.
Artaan baqataa lammii Somaaliyaa bara 2014 keessa maatii isaa waliin gara Ameerikaatti godaane.
Ynivarsitii biyyattii beekamaatti utuu hin darbin dura Kollejii naannoo jiru irraa qabxii ol aanaa argachuun eebbifame.
Horsed Noha, Masjiida Abubakar Assidiq irraa akka jedhanitti addunyaa lama kan amantiin Islaamaa akka carraa ta’ee garee cicihtootaa lamatti qoode keessa jiraanna. ISIS fi michoota isaa fi garee kaan kan jibbiinsa Islaamaan guutame jedhan.,
Masjiiduma kana irraa Mohamud Mohammed immoo biyya kana keessa waggoota 25n jiraadhe. Kanaaf nuti lammiiwwan Ameerikaa ti. Garuu nuti Musliima. Akka namoota ardii ka biroo irraa dhufeetti ilaalamuu hin qabnu. Nuti uumama adda biraa miti. nuti lammiiwwan biyya kanaa ti jedhan.
Robert Fitrakis abukaatoo maatii Artaan sodaan guutamanii ti.
Kan haaraa presidentummaaf filataman Trump haasaa dhageessisan ilaalchisee sodaa guddaatu jira. Sodaa hammaa ba’aan waan jiruuf jecha kaameeraan fuula isaanii mul’isuu isaanii illee hin beeku jedhaniiru.
Hawaasa Somaaliyaa magaalattii irraa Hassan Omar Dhere biyyattiin nagaa akka taatuu hawaasi isaanii ka deggeru ta’uu waadaa seenan.
Humnootii nagaa eegsisan waliin hojjechuuf fedha qabna. Mootummaa naannoo keenya, bulchaa magaalaa keenyaaf mara waliins hojjechuu feena jedhu.
Kolombos US keessaa baay’inni lakkoobsa lammiiwwan Somaaliyaa itti heddummaatu lammataa haa ta’u iyyuu malee bakka uummanni itti heddummaatetti sagaduuf sodaa qaba jechuu dhaan Artaan dhiyeenya dubbatee ture. Angawoonni Masgiida naannoo mana jireenyaa maatii isaa jiran Artaan hagas nama beekamu miti jedhanis, kanneen biroon immoo gocha dargaggeessa Kanaan kanneen birootti murteessu yaaddoo jedhu qabu.


text:
Afrikaatti ambaasaadderotii Amerikaa ka durii 48 bulchiinsa mootummaa Amerikaa White House-tti xalyaa barreessaniif nama Afrikaa maqaa hamaan yaamuun waan akka malee nama yaaddessaati jedhan.
Xalayaan tun akkana jetti “akka ambaasaadderoota Afikaa biyya 48 keessa hojjanneetti wannii ati(Piree.Tiraampi) dhiyoo tana nama Afrikaatiin jette waan nu(USA) biyya Afrikaa 54 waliin qabaanne qancarsaat.”
Akka nama ambaasaadderoota Amerikaatti Afrikaan ardii waan hedduun faarsan;aadaa dansaa,balchaa fi naasoo.
Xalayaan tun Afrikaa keesaa artistoota, qabsaahota mirga namaa,ogeeyyota fi nama waan hedduun faarsan qabdi.
Ardii akkanaa tanaan waliin hariyummaa jabeeffacuun ammoo waan bu’aa qabaati akka ambaasaaddertotii tun jedhanitti.
“Akka herrega keennatti ati(Trump) hereega Afrikaa qabdu qajeelfattee ardi tana qalbii dansaan laaluu qofaa mitii bu’aa Amerikaan achii argattullee hubattaaf jennee herreganna.”
Afaan hamoon pirezidaantiin Amerikaa Donaldi Tiraampi nama ardii Afrikaa, Heyitii fi El Savadooriin jedhe jedhe ka innii mormate nama hedduu dallansiise.
Gama kaaniin akka dhaabii qorannoo Gallup jedhetti eegi pirezidaanti Amerikaa bulchuu jalqabee asitti namii Amerikaa akka durii kaan hin jaalatu jaalaltuu tun harka 18 gadi buute.
Sabqunnamtiin addunyaalleen Amerikaa akka durii kaan waan dansaan hin himani jedha Gall up.


text:
Duraan dursee hanna jechuun wanta tokko osoo abbaan hin argin dhoksaan jalaa fudhachuu jechuudha. Hanni dhoksaa qofaan kan rawwatamuu osoo hin ta’in humnaanis abbicha dirqisiisuun wanta tokko irraa saamudha. Dhugumatti hanni hojii fafee fi gadhee keessaa isa tokkoodha. Namni hojii akkanaa keessatti hirmaatu salphataa fi hoonga’aa ta’a. Namoota meeqatu sababa hannaatin mana hidhaatti shamaa jiru. Wanti mana hidhaa kana caalu keessi isaa gubachuu fi rakkachuudha. Yeroo hundaa gadi aantummaan isatti dhagahama. Hojjachuun sammuu ofii bashanansiisu dhiise gatii tokko malee qabeenya namaa saamun sammuu fi jireenya ofii dhiphisa. Read more
Barruun tuni walitti kuufama barreefamoota gaggabaabo Jireenya Badhaatu kan ji’a Hagayya 2016 ti.
Osoo dhukkuba jaalalatiif furmaata barbaaddu, karaa irratti rakkoon baay’een si qunnamuu danda’a. Cinqiin, keessi gubachuun, dharra’uun, gadduun, addummeen, hirriba dhabuun fi kkf sitti dhagahamu danda’u. Furmaanni hundarra gaarii nama dhukkuba jaalalaatin qabamee, Rabbiin baay’isanii yaadachuu, hojii gaarii waliin ko’oomu, beekumsa Islaama barbaadu, kaayyoo jireenya yaadachu (Jannataa fi Jahannamii yaadachu), yoo danda’ame fuudhu/heerumu, soomu, haraama ilaalu irraa fagaachu fi kkf. Yommuu sheyxaanni wanta badatti si waswaasuu (kakaasu), Rabbiin yaadadhu, badhaasa fi adabbii Isaa yaadadhu. Laalan jaalala laalaa ibidda jahannamii gadi akka ta’e hubadhu. Laalaa jaalala qabbaneessuf karaa haraamatin kan deemtu yoo taate addunyaa aakhiratti akka salphattu yaadadhu. Laalaa jaalala qabaneessuf zikrii afaani hin buufatin. Read more
Torbaan darbee kaayyoon keenya maal akka ta’e murteessinee turre. Kaayyoo keenya erga murteessine booda milkaa’inni keenya maal akka ta’e tarreessinee jirra. Rabbiin qofa gabbaruun karaa milkaa’innaa fi gammachuu hundaa bana. Teepha fi sakallaa gabrummaa namarraa kaasun faaya bilisummaa fi gammachuu namatti dira. Salphinni kan nama haguugu yommuu Rabbiin ala wantoota biraatiif gadi jedhanii fi bulaniidha. Rabbiin qofa gabbaruun rizqii (soorata) ni bal’isaa malee hin dhiphisu. Osoo sooranni namaa xiqqaa ta’eeyyu keessi isaa gammachuun kan guuttameedha. Namoonni yeroo baay’ee soorataaf dhiphachuun kaayyoo guddaa uumamaniif dagatu. Kuni immoo milkaa’inna fi gammachuu ganda lamaanitu akka dhaban isaan taasisa. Jireenya addunyaa tanaa garmalee jibbanii hundeema tan dhiisaniis miti. Akkasumas garmalee jaallatanii hundeema itti maxxananiis miti. Madaala kaa’ufii barbaachisa. Read more
Barruun tuni barreefamoota gaggabaabo fuula fesbuuki Jireenya Badhaatu irraa walitti qabamte.
Halkan rafuu hin dandeenye maal gochuu danda’a?
Hirribni qananiiwan Rabbiin ilma namaa irratti oole keessaa isa tokkodha. Hirriba dhabuu yookiin baay’isanii rafuu irraa kan ka’ee dhukkuboonni baay’een babal’atanii argamu. Kanaafu hirriba waliin yoo rakkoo qabaatte, maal gootaa? Tarkaanfiwwan kanniin hordofi.
1: badii fi cubbuu irraa dheessi. Wanti hanga cubbuu fi badii sammuu namaa quuqu fi cinqu hin jiru. Namni badii fi wantoota fokkuu raawwatu halkani guyyaa boqonnaa hin argatu. Wanti guyyaa hojjataa oolte, halkan sammuu kee quuqu fi jeequn hirriba sirraa ari’u. Kanaafu lakk.1ffaan karaan hirriba gaarii itti argatan, badii irraa dheessudha. Filmii fi saala faallaa waliin akkuma feete ta’uun yoo hirriba dhabde, mataa kee malee eenyullee hin komatin. Read more
Dhalli namaa jireenya keessatti kaayyoo adda addaa qaba. Milkaa’innaa fi gammachuu argachuuf halkanii guyyaa battisa. Kaayyoo ol’aana bocatee fi galmaan gahee of gammachiisu barbaada. Kaayyoo adda addaa qabaachu fi milkaa’inna adda addaa galmaan gahuun addunyaa teenya ijaara, wanta haarawa itti dabala. Ilmi namaa uumaman wanta haarawa hojjachuun guyya guyyaan of gammachiisu barbaada. Garuu wanti inni hojjatu kuni karooranii moo karoora malee? Kayyoo wayiitif hojjata moo kaayyoo malee oli gadi battisa? Kuni jireenya keessatti murteessadha. Kaayyoo akkamituu ilma namaatiif gammachuu fi milkaa’inna itti fufaa fiduu danda’aa? Kaayyoon hundi gammachuu fi milkaa’inna yaaddame hin fidu, mitiree? Kaayyoo jireenya keenya maal akka ta’e itti yaanne beeknaa? Moo akkanumatti kaayyoo malee jiraannaa? Read more
Torbaan darbee dargaggoonni akkamitti fi maaliif karaan akka jalaa bade eerre turre. Har’a immoo Insha Allah, nama karaan jalaa bade akkamitti akka karattı akka deebi’uu danda’u ilaalla. Dhugumatti, ilmi namaa sababa adda addaa irraa kan ka’e dukkana jireenyaa keessatti baduun jireenya gadadoo gaggeessu danda’a. Namni tokko jireenya ofii moo’atuuf, gammachuu fi milkaa’inna argatuuf gaafilee armaan gadii deebiisuuf tattaafachuu qaba. Isaaniis: Read more


text:
Obbo Margaa Dabaloo ogeessa tajaajiila eegumsa fayyaati. Narsummaa ( clinical nurse) digrii jalqabaa barnoota waa’ee qorichaa ykn Dawaan (pharmacy)digrii lammataa qabu. Faarmaasii ofii bananii hojjataa ituu jiranii yeroo lama hidhaman. Inni Jalqabaa baatii sadiif ture. Yeroo lammaffaa qabamuuf jedhan dararaa duraan irra ga’e jiluun naannoo gadhiisanii badan.
Sababaa baduu isaaniin kan ka’e firri maatiin hiriyyaan namoonni 100 ol hidhaman.Dhuma irratti naannoo Beneshaangul keessaa qabamuu isaanii dubbatu. Dhuma torban darbee ennaa gadhiifaman ilma isaanii hidhaa keessatti hafee dargaggoo Darajjee Mergaa waaniin si godhu hin qabu “ Rabbii Si haa gargaaruu” jedheen biraa deeme jedhan.
Darajjeen galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo irratti kannen himataman namoota 22 keessaa tokko.Isa qofaatu galmee sana irraa hin gadhiifamin hafe.Manni hidhaa Qilinxoo gubachuu waliin wal qabsiisanii jiru jedhu abukaatoon isaa obbo Wandimmuu Ibsaa.
Kibxata darbee jechuun Ebla 17 bara 2018 Darajjeen mana murtii duratti bellamaaf dhiyaatee dhaddacha jeeqxe jedhamuun hidhaan baatii torbaa irratti muramuu Obbo Wandimmuun ibsanii jiran.
Gaaffii fi deebii Obbo abba isaa Obbo Margaa Dabaloo waliin gaggeeffame caqasaa.