text:
Wantootni dargaggoota sodaachisu keessa inni tokko mataa moluu qabaachu dha. Keessattuu dargaggootni utuu umriinsaani ol hin guddatiin kan rifeensi mataan sutee molaa’u. Rakkoo rifeensa mataa namarra sutu kana akkaata ittii gaababsinee ittisnuutu jira. Mallattoolee asii gadii kana yeroorra hanga yerootti yoo fayyadamne rifeensa mataa keessan carraa moluu ta’u hin hir’isaa.
Yoo mataa dhiqannu shaampoo sirrii ta’etti fayyadamuu qabna. Kunis kan antifungal ketoconazole jedhamu of keessaa qabu yoo ta’e filatamaadha.
2. Mataa jiidhaa tasuma hin filatiinaa. Haga danda’ametti yoo mataa dhiqannu ammoo kafanaan haxoofnee gogsuu irra qilleensan yoo goge filatama.
3. Nyaata sirrii nyaachuu. Nyaatota cooma hedduu of keessaa qaban nyaachuu dhiisuu. Nyaatni sukkaara hedduu of keessaa qabus haga ta’e hir’isuun barbaachisaadha. Bakka isa kanaa nyaata pirootinii garii of keessaa qaban nyaachuu qabna.
4. Aduu cimaa keessa warri oolan yookaan yeroo dheeraaf deeman mataa isaanii “kuffiyyaan” haguuganii yoo deeman gaarii ta’a.
5. Zaayita hanqaaquu *kan keessa ishiitii dhangalaatu san* halka halkan rifeensatti dibachuun ganama ganama irraa dhiqachuu qabna. Yoo ganama dhiqannu shaampoodhaan altakkaa qofa dhiqanna al lama shaampoo itt godhachuu hin qabnu.
6. Cuunfaa qullubbii diimaa, qullubnii adii, zinjibila keessaa tokko ( walitti makuu hin qabnu) halkan rifeensa keenyatti dibannee bulchinee ganama ofirraa dhiqachuu.
7. Shayii magariisa (green tea) yoo argame bishaan waliin danfisnee rifeensa keenyatti naqannee sa’aa tokoo booda ofirraa dhiquun rifeensi akka guddatu gargaara.
8. Sammuun dhiphachuu ( stress ) irraa haga dadeenyetti of eeguu qabna.
9. Yoo kun hundi fiixaan ba’uu dide moluunis nu jibisiise qorichoota mana yaalaa kennaman illee fudhachuu dandeenya.
Fayyaan Faaya
Maddii kanan dubbisee irraa
Dr. Gurmeessaa


c: text/html

text:
Tafsiira Suuratu Al-Ankabuut-Kutaa 16
Qur’aanni warra amananiif rahmataa fi yaadannoodha
Mee si haa gaafadhu, jireenya keessatti wanti guddaan ati barbaaddu fi argachuuf garmalee ifaajuf maalidha? Dhugumatti deebiin kee “gammachuu” ta’a. Tarii sababoota gammachuu kan akka manaa, haadha manaa, maallaqa, bilisummaa fi kkf himu dandeessa. Garuu wantoota kanniin kan barbaadduuf maal argachuufi? Dhugumatti, gammachuudha. Akkasi miti ree? Kanaafu, namni kamu wanta barbaade haa barbaadu, kaayyoon dhuma isaa “gammachuu argachuufi.”
Tolee, gammachuu erga barbaanne karaan ittiin argatan maalidhaa? Dhugumatti, tarkaanfin jalqabaa gammachuutti nama geessu, Qur’aanatti amanuu fi hojii irra oolchudha. Qur’aanatti amanuu jechuun Qur’aanni Rabbii olta’aa irraa akka bu’ee jala muranii amanuu fi wanti isa keessa jiru hundi haqa akka ta’e amanuudha. Namni haala kanaan Qur’aanatti yoo hin amaniin raajiin Rabbii olta’aa irraa akka argamu barbaada. Haalli mushrikoota Makkaa kana ture:
Ni jedhan, “Maaliif Gooftaa isaa irraa aayaanni isarratti hin buufamnee?” Jedhi, “Aayaanni Rabbiin bira qofa, ani akeekachiisaa ifa bahaa qofa.” Suuratu Al-Ankabuut 29:50
Mushrikoonni ni jedhan: Aayaanni akka nabiyyoota darbaniif kennaman kan akka gaala Saalih, ulee Muusaa maaliif Muhammad irratti Gooftaa isaa irraa hin buufamnee? Yaa Muhammad! Akkana isaaniin jedhi, “Dhimmi aayaata kanniini kan Rabbiiti. yoo fedhe ni buusa, yoo fedhe immoo ni dhoowwa. Ani Akeekachiisaa qofa. Ciminna adabbii Rabbii irraa isin akeekachiisa. Karaa haqaa karaa sobaa irraa adda baase ifa godha.”[1]
Asitti aayaanni mallatoolee ykn mu’jizaadha. Mushrikoonni, “Mallattooleen dhugaa ta’uu isaa agarsiisan maaliif isarratti hin buufamne?” jechuun mu’jizaan (raajiin) akka argamuu barbaadu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa wanta isaan barbaadan caalaa mu’jizaa guddaa ta’ee akka buuse ibsuuf itti aanse ni jedhe:
Sila Kitaaba isaan irratti dubbifamu si irratti buusun Keenya isaan hin gahuu? Dhugumatti kana keessa ummata amananiif rahmataa fi yaadannootu jira.” Suuratu Al-Ankabuut 29:51
Mushrikoota, “Maaliif Muhammad irratti aayaanni Gooftaa isaa irraa hin buufamne?” jedhaniif, kitaaba kana buusun Keenya isaan hin gahuu?[2] Kitaabni kuni Qur’aana isaan irratti dubbifamuudha.
Qur’aanni hanga Guyyaa Qiyaamaatti mu’jizaa itti fufaa addaan hin cinneedha. Sababni isaas, Rabbiin olta’aan akkana jedha:
“Dhugumatti, Numatu Qur’aana buuse, dhugumatti Numatu isa tiiksas.” (Suuratu Al-Hijr 15:9)
Faallaa kanaa, mu’jizaaleen (raajiwwan) darban kan ijaan mul’atanii fi warri ijaan arge itti fayyadamuudha. Namoota isaan booda dhufaniif karaa oduutin isaan dhaqqaba. Akkuma beekkamu oduun akka wanta ijaan arganiiti miti. Qur’aanni immoo nu fuundura jira, ni argina, ni dhageenya, ni dubbisna. Wanta darbee karaa odeefannootin nu gahee miti. Kanaafu, Qur’aanni mu’jizaa xumuramanii fi badan caalaa guddaa kan ta’eedha. Kuni iccitii Qur’aanni nama hundaaf mu’jizaa ta’uu keessa jiruudha. Sababni isaas, Nabiyyiin (sallallahu aleyh wassallam) ilmaan namaa hundaaf ergaman.[3]
Qur’aanni mallattoo fi ragaa Nabiiyyin (SAW) dhugaa ta’uu agarsiisuudha. “Dhugumatti kana keessa ummata amananiif rahmataa fi yaadannootu jira.” Kana jechuun addunyaa fi Aakhiraatti Qur’aana kana keessa namoota amananiif rahmataa fi yaadannootu jira.[4]
Akkuma beekkamu rahmanni (mararfannaan) wanti jibban namarraa deemu fi wanti jaallatan namaaf dhufuun wal qabata. Nama rakkinna keessa jiru, wanta inni barbaadu isaaf gochuun ykn wanta inni jibbu isarraa kaasun rakkinna keessaa yoo baaste, isaaf rahmata goote jechuudha. Kanaafu, Qur’aanni namoota amananiif rahmata. Kana jechuun namoonni amanan sababa Qur’aanaatin addunyaa keessatti jallinnaa fi dararaa irraa baraaramuun gammachuu, beekumsa, qajeelinnaa fi kheeyri (waan gaarii) biraa ni argatu. Aakhirattis adabbii cimaa jalaa nagaha bahuun qananii Jannataa argatu.
Akkasumas Qur’aanni isaaniif yaadannoo ta’a. “Qur’aanni gorsa, akeekachiisa, dhuma hojii beeksisuu, jireenya lammataatiif qopheessu fi kanneen biroo of keessatti kan qabateedha.”[5] Kanaafu, namoonni amanan gara Qur’aana deebi’uun wantoota kanniin ni yaadatu jechuudha.
Aayah kanarraa barnoota fudhannu keessaa tokko: Qur’aana irraa fayyadamuuf iimaanni (amanuun) barbaachisaadha. Aayah keessatti, “Dhugumatti kana keessa ummata amananiif rahmataa fi yaadannootu jira.” waan jedheef. Namoonni Qur’aanatti fayyadaman namoota amananiidha. Namoonni hin amanne immoo homaayyu irraa hin fayyadaman. Inumaa, jallinna irratti jallinna dabalatu.
“Kanaafu, akkuma namni iimaanni isaa cimuun, Qur’aanatti caalatti fayyadama. Faallaa kanaa, akkuma iimaanni isaa dadhabaa ta’uun ykn badii baay’ee hojjatuun, Qur’aana hubachuu fi itti fayyadamuu irraa fagaata. Ma’asiyaan namaa fi Qur’aana hubachuu jidduu seenti.
“Wanta Rabbiin sitti agarsiiseen namoota jidduutti akka murteessituuf dhugumatti Kitaaba haqaan gara keetti buufne. Gantootaaf falmaa hin ta’in. Rabbiin araarama kadhadhu. Dhugumatti Rabbiin Araaramaa, Rahmata godhaadha.” Suuratu An-Nisaa 4:105-106
Aalimoonni aayaata tanniin irraa araarama kadhachuun (istighfaarri) yeroo murtii haqni ifa akka ta’uuf sababa ta’a jechuun baasan. Sababni isaas, aayah keessatti istighfaara dubbachuun gara fuunduraatti bu’aa akka qabu agarsiisa. Namni yommuu Rabbiin araarama kadhatu, kuni hubannaa fi beekumsaaf furtuu ta’a. Sababni isaas, zanbiin (badiin) namaa fi tawfiiqa (milkaa’inna) jidduu seenun gufuu ta’a. Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Haa dhorgaman! Dhugumatti Wanti hojjataa turan qalbii isaanii haguuge.” Suuratu al-Muxafifin 83:14
Kanaafi, yommuu wanti isaan hojjatan qalbii isaanii haguuge, Qur’aanni hog-barruu warra duriiti jedhan. Qur’aanattis hin fayyadamne.”[6]
Dubbiin erga akkana ta’e, namni Qur’aana irraa fayyadamuuf:
“Istighfaara” jechuun “araarama kadhachuu” dha. Asitti wanti barbaadame, “Akka badii namaaf dhoksu, haaquu fi irra namaaf darbuu Rabbii olta’aa irraa araarama kadhachuudha.” Akkaatan araarama itti kadhatan Nabiyyi (SAW) irraa gabaafame jira. Mee san keessaa tokko haa dhiyeessinu:
أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظيمَ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ القَيّوُمُ وَأَتُوبُ إِلَيهِ
“Astaghfirullah-al-aziima-llazi laa ilaaha illa huwal-hayyul-qayyuum wa atuub ileyh.”
Rabbii Guddaa kan Isa malee haqaan gabbaramaan hin jirre, Jiraataa, Al-Qayyuum ta’e araarama kadha, gara Isaatti deebi’as.
Hiika jechoota: Astaghfirullah-Rabbiin araarama kadha, Al-Aziim-Guddaa, allazi-Kan, Laa-hin jiru, ilaaha-haqaan gabbaramaan, illa-malee, huwa-Isa, Al-Hayy-Jiraataa, Al-Qayyuum- Of-Danda’aa homattu hin hajamne, uumamtoota hundaa Kan dhaabe (jiraachisuu fi eegu). atuub-deebi’a, ileyh-gara Isaatti
Maddi: Jaami’u At-Tirmizii-3577
Namni akkuma istighfaara baay’isuun qalbiin isaa xurii dilii (cubbuu) irraa qulqulloofti. Kanaafu, haqa sirritti argiti jechuudha. Qalbiin namaa akka manasxiriiti. Manasxiriin yoo xuroofte, namni wanta fuundura isaa jiru sirritti hin argu. Garuu manasxirii tana yoo bishaanin ykn sooftin qulqulleesse, sirritti arga. Haaluma kanaan, qalbiin cubbuun yoo xuroofte haqa arguu fi beekumsa hubachuun itti ulfaata. Garuu yoo istighfaara baay’isuun ishii qulqulleesse, haqa sirritti arga, beekumsa ni hubata.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Muyassar-402[2] Tafsiir Xabarii-18/429[3] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 293[4] Tafsiir Muyassar-402 [5] Tafsiir Tahriir wa tanwiir-21/15 [6] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 296-297

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hardha pirezidaantii biyya Uraagaayi isa hiyyeessaafi falaasamaa ta’ee wajjin wal isin barsiifna.Garuu kallattiin utuu gara seenaa jireenyaafi hojii Pirezidaantii kanaatti hindabrin dura Waa’ee falaasamaa biyya Girikii durii Pulaatoo jedhamu xinnoo waa isin yaadachiifna.
Falaasamaa kan ta’e Pulaatoon,kitaabasaa ”The republic “ jedhamu irratti yeroo ibsu;”uummati biyya tokkoo jireenyasaa guutuu tasgabbiifi heeraan jiraachuu yoo barbaade,namoota biyya bulchuuf ogummaa uumamaa qabaniin hogganamuu qabu.” jedha. “Sababiin isaas namooti hunda caalaa beekumsa qaban, keessumaa sammuun falaasamootaa,fedhiifi jaalala horiidhaan kan hindukkanoofne waan ta’eefidha” jedha.
Akka yaada Pulaatootti,namooti haala sadii qabu.”Isaan tokkoffaa ogeeyyotaafi falaasamoota si’a ta’an,hawwiin isaanii beekumsa (wisdom) dha.Uumamni namoota akkasii kan uumte,hawaasa isaanii akka hoggananiifidha.Isaan lammaffaa,biyya jaallattoota, biyya isaanii miidhaa halagaa irraa baraaruuf carraaqan, naamusa gaarii kan qaban si’a ta’an,Isaan sadaffaa immoo,hojii humnaafi ogummaa kan hojjetan,uummata hojjetee bulaadha.” Jechuudhaan iddoo sadiitti qooda.
Pulaatoon akka jedhutti, “biyyi tokko nagaafi tasgabbiidhaan akka jiraattu yoo barbaadame,qooda hojii hawaasummaa kanaa olitti ibsine,hojiirra oolchuu qabu.” Fakkeenyaaf jedha Pulaatoon, “namooti biyya bulchuudhaaf ogummaa qaban,hojjettoota humnaa yoo ta’an,hojjettooti humnaa immoo hoggantoota biyyaa ta’uuf yoo yaalan,bu’aansaa jeequmsaafi tasgabbii dhabuu ta’a.Sababiin isaas,inni tokko hojii isa kaanii keessa waan galuufidha.Kunis hubannaa dhabuudha.”jedha.
Egaa,ilaalcha falaasummaa Pulaatoo yaada ka’umsaa godhannee, gara mata dureekoo hardhaattin ce’a. Guutummaan maqaa isaanii Joosee Albeertoo Kaardiinoo Muujiikaa (Jose’ Alberto Mujica Cardio) jedhamu.A.L.A.ji’a Caamsaa bara 1935 dhalatan.Biyya Uraagaayiin A.L.A Bitootessa 1 bara 2010_Bitootessa bara 2015tti Pireziidaantummaan tajaajilaniiru.
Joosee Albertoo Mujikaa
Abbaan isaanii qonnaan bulaa sadarkaa gadiirra kan jiran yoo ta’an,Mujikaan bara daa’ima umrii waggaa shanii turan irraa du’an.Muujikaan tibba dargaggeessa turanitti, dorgomaa ispoortii biskileettii cimaa turan.Kilaaboota garaa garaaf hiriiranii dorgomaniiru.
Mujikaan barumsa qonnaa kan baratan si’a ta’an, booda irratti gara siyaasaatti makamanii A.L.A. bara 1960moota keessa dhaabbata siyaasaa MLN-Tupamaros jedhamutti makamanii qabsoo keessatti yeroo garaa garaa kan hidhaman si’a ta’an,qabsoo hidhannoo irrattis madaa’anii waldhaanamanii fayyaniiru.
A.L.A.bara 1985 biyya Uraagaayi keessatti sirni diimokiraasii bara caaseffame,Mujaakaan mana hidhaa keessa turan.Sana booda dhiifamaan kan hiikaman si’a ta’an, erga hiikaman booda jaallewwan isaanii wajjin ta’uudhaan jaarmaa siyaasaa “Paartii sochii uummataa” jedhamu hundeessan.Paartiin isaaniis mootummaa biyya bulchu irraa beekamtii argachuu danda’eera.A.L.A.bara 1995-2000tti miseensa mana marii (Senatera) Paarlaamaa ta’anii filatamanii tajaajilaniiru.A.L.A.Mar.1 bara 2005-2008tti ministeera qonnaa,beeyiledootaafi qurxummii ta’anii tajaajilaniiru.A.L.A.bara 2009 irratti waldorgommii filannaa Pirezidaantummaa 40ffaa irratti dorgomanii Pireezidaantii ta’anii filatamanii bara 2010 hanga Mar,1 bara 2015tti tajaajilaniiru.
Mujikaan caalaatti beekamaa ta’aa kan dhufan,erga Pireezidaantii ta’anii filatamani booda haala agarsiisaniifi tarkaanfiiwwan fudhataniindha.Fakkeenyaaf,haala addaa Pirezidaant Mujiikaa keessaa muraasa akka kanaa gadiittin ibsa:
1. Mindaan ji’aa Pirezidaant Mujiikaa Doolaarii US.Ameerikaa 12,000dha.Kana keessaa 90% jechuunis Doolaarii 10,800 hiyyeessotaaf akka kennamu godhan.Sababii kanaas yeroo ibsan,galiin isaanii galii lammii Uraagaayii sadarkaa gadiirra jiruu wajjin walqixxee akka ta’uufi dha.
2. Mujiikaan daa’imaan Siriyaa (syria)100 guddisuuf waadaa galaniiru.Daa’imman kunis,masara mootummaa Uraagaayi keessatti,jiraachaa,akka guddatan murtii dabarsaniiru.
(Mana) masara mootummaa Uraagaayi
3. Mujiikaa A.L.A.bara 2013 biyya Uraagaayi keessatti dhiirri dhiira akka fuudhu dhalaanis dhalaa akka fuutu (gay marriage) akka hojiirra oolu mallattoo isaaniitiin raggaasisaniiru.Kunis biyyoota Laatiin Ameerikaa keessaa Arjentiinaatti aantee biyya lammaffaa, adduunyaa irratti ammoo 12ffaa irratti ishee kaa’a.
4 Biyya Uraagaayi keessatti waxabajjii 21,2012 daldalli maariwaana (baala sammuu nama hadoochu) seera qabeessa akka ta’u murteessan.Seera kanas yeroo ibsan ;”namoota baala sammuu namaa hadoochu kana daldalan (deddeebisan) to’achuuf kan xiyyeeffame si’a ta’u namoota araada kanaan miidhamanis gargaaruun akka danda’amu yaadameti.Kunis adduunyaa irratti baala sammuu namaa hadoochu hayyamuudhaan biyya jalqabaa ishee godha.
5.A.L.A.bara 2012tti seera ulfa baasuu raggaasisan.Seera baasan kana irratti dubartiin kamillee ulfa torban 12 gadi ta’e yoo barbaadde ofirraa baasuu dandeessi.
6. Mujiikaan Karaabaataa hidhachuu hin jaallatani.Walga’ii adduunyaa hirmaatan hundumaa irratti karaabaataa hidhatanii hin beekan.”Karaabaataa morma ofii irratti hidhachuun of dhiphisuurraa kan hafe faayidaa hin qabu”( “The tie is a usless raft that constrain your neck”) Jedhu.
7. Tinboon balaa hamaa nama ajjeesu waan ta’eef,biyya isaanii keessatti iddoo namooti walitti qabamanitti,adda ba’aa ba’ii irratti arsuu seeraan ugguran.Akka jecha Mujiikaatti,sababii tamboo aarsuutiin adduunyaa kana irratti namooti 8,000,000 ni du’u.Lakkoofsi kun lola waraana adduunyaa lammaffaa irratti lakkoofsa namoota du’an caala jedhu.
8 Haati manaa (niitiin) Pireziidaant Mujiikaa Luusiyaa Toopolaaniskii (Lucia Topolanski ) jedhamu.Kan walfuudhanis,A.L.A.bara 2005tti.Bultii isaanii kana irratti ijoollee hin horre.
9. Mujikaan bara Pirezidaantummaa isaanii keessattii masara mootummaa Uraagaayi keessa hin jiraanne.Lafa qonnaa haadha manaa isaanii irratti mana kutaa tokko qabdu keessa jiraatu turan.
10. Bara Pirezidaantummaa isaanii geejibaaf kan itti tajaajilaman konkolaataa Vools Waagenii dulloomtuudhaan, deemu malee konkolaataa masara mootummaa gatiin isaanii doolaarii miliyoonaa hinfedhan.Yeroo ammaa sooramarra jiru.Umriinsaanii waggaa 81 dha.
Saamu’eel Hordofaa
0912320951/0911604411


text:
Safuun seera miti Safuu maal cabsituu Imaanaa abbootii Maalidhaaf dagattu Safuun iddoo qabdii Qomoo koo keessaatti Fudhatamaas qaba Waaqayyoon biratti Safuu maal cabsitaa Dhiiroo akkanatti Sabni koo Oromoon Safuu addaa qabaa Safuun oromoota Biyya kaminittuu Fudhatama qaba!!!
Month: January 2020
Kan dabarsite yaadadhu.Kan keessa jirtutti jabaadhu.Kan itti deemtuuf abdiin jiraadhu.Bakka yaadde gahuuf obsa qabaadhu.Kaayyoon kee akka galma sii gahuuf rabbiin kadhadhu!
Jaalala onneeBeekumsa sammuuObsa garaaDhugaa arrabaaOgummaa harkaa qabadhu!
Jecha kee eeggadhu, isatu gocha ta’aatii.Gocha kee eeggadhu, isatu amala ta’aatii.Amala kee sirreessi isatu namoota wajjiin si jiraachisaatii.Jireenya kee fooyyessi, isatu boqqonnaa bara jireenya kee guutuutii.Qabeenyaan qabduun namatti hin boonin, qabeenyi fixeensa ganamaatii.Beekumsa qabduun uf hin tuulin, namoonni si caala beekan heddutu jiraatii.Aangoo qubaan si filaniin uf hin dhiibin, qubaan irraa si buusaniitii.Hin hatin abaarsa … Continue reading Addunyaa Tana Irratti:
Utuu naaf hindhagayin Firrikoo gamaanaa fi gamaa Bakka rakkoo kiyyaatti Situ dursee argama Aantiidhaafi obbolaa koo Dursitee natti siqxa Caba koo naaf dhidhiibdee Dhiiga koo narraa dhiqxa Kaasuu keetti na fuutee Qabdee lafaa na kaasta Dugda keetti na baattee Bowwaa keessaa na baafta Gaafa guyyaaa gammaachuu Wajjiniin nyaannee kolfaa Gaafa guyyaa dhiphinaa Kan dhukkubaa fi … Continue reading Sin Jaalladha Hiriyaa koo
Kan tokko tuffate tokko manaan bulfate Warraan buluuf sareen somba nyaattee bulti Saree deemsa hammaattu marratu duubaa qalata Akka sooressi haasawu hiyyeessi maalala Barri ni darba taajjabbiin hin darbuKaraa an jaalaadhu na arii’atan jedhe waraabessi Haak jedhanii waa tufan , mammaakaa waa himanAadaafi aduun ni dhokatan malee hin badanBareedinni gurraachaafi dubbiin gamnaa nama bira gaheetu hubama
Namni kamiyyuu mirga yaadaa, sammuufi bilisummaa amantii ni qaba. Mirgi kun bilisummaa amantii isaa ykn amantaa isaa geeddaruu akkasumas kophaa isaa ykn namoota biroo waliin tahee gamtaan, dhuunfaan ykn waltajjiirratti amantii ykn amantaa isaa barsiisuu, hojiirra oolchuu, itti amanuufii seeroota isaa raawwachuudhaa ni dabalata.
Namni kamiyyuu dhuunfaatis tahee namoota biroo waliin tahee mirga abbaa qabeenyaa tahu ni qaba.Namni kamiyyuu garmalee qabeenyaa isaa akka dhabu hin taasifamu.
Sababa sanyii lammummaa ykn amantiitiin utuu hin daangeffamin dubartootaafi dhiironni umuriin isaanii gaa’elaaf qaqqabe walfuudhanii maatii hundeessuuf mirga qabu. Fuudhaafi heeruma isaanii hoggaa hundeessan, walfuudhanii hoggaa jiraataniifi bultiin isaanii hoggaa diigamus mirga wal qixxee qabu. Gaa’elli kan raawwatamu fedhii bilisaa fi guutuu namoota walfuuchuuf fedhanii qofaani.Maatiin qaama uumamummaatiifi bu'ura hawaasaa waan ta'eef eegumsi hawaasaafi mootummaa … Continue reading MIRGOOTA NAMOOMAA Addunyaa Keewwata 16
Lolaan lola’ee darbu Bubbeen awwaara kaasu Kaayyoo fi galama koorraa Olii fi gadi nan raasu Haalli gaggalagaluus Na harkaa hin gatu akeekaEenyuuf akkan dhaabbadhe Haleelladheetan beeka Waanti hundumtuu guutee Yoo naaf mijates bakkii Imaanaa uummata koo Ani hin dagadhuu lakki Waadaan galeerra utaalee Darbee hin deemu yoomuu Booyyee fi waraabessatti Lakkii ani hin firoomu Gammachuu … Continue reading Hin firoomu


text:
Akka bulchootii Somaaliilaandi jedhanitti bidiruun Ammajii 7,2016 Somaalee gama Kaabaatti qabanii silaa naannoo Gulfitti godaanuutti jiran. Somaaliilanditti bulchaan godina Sanaag,Ahmed Abdi Falay waraanii isaanii bidiruu sun keessatti, "reefa nama torbaa arge," jedhee VOAtti hime."Jarii kun beelaa fi dheebuun dhume jechuun.”
Kana malee akka jecha Abdiitti eegii bidiru keessaa baasanillee nama Itoophuyaa sadiitti du’e.
Somaalota sadii seer-malee bidiruutti nama fahanii hujii wanjalaa hojjatanillee sadiitti qabame akka gabaasa bulchoota Somaaliilaanditti.
Bidiruun sun Bosaasoo gara Garba Diimaa deemuuttti jiraachuu hin ooltu jedhu bulchootii Somaaliilandi.
Somaaleen hariyummaa Iraan waliin qabu dhaabdee diplomaota isiillee saatii 72 keessatti biyyaa isiitii baasuuf hajaje.
Akka ministerii haajaa alaa Somaalee, Dr.Abdulsalma Oomar VOAtti himetti diplomaatotii Iraan Somaalee jiran hujii seera alaa hojjachaa turan.Rakkoo sun irratti bulchootii biyya isaaniilleen quba qabuu garuu deebii itit hin kennine.
Sawudii Arebiyaa fi biyyootii Jidduu-Gala Bahaa hedduun hariyummaa Iraan waliin qaban qaata diqqeeffachuu jalqaban.


text:
Kophaa hidhamuu: US namni tokko kophaatti guyyaa 15 caalaa akka hin hidhamne dhowwite
Wayita sirni mana hidhaa US jijjiirama keessa jiru kanatti Niiw Yoork namni tokko yoo baay'ate guyyaa 15 caalaa adda baafamee kophaatti hidhamuu akka hin qabne labsite.
Niiw Yoork seera 'namni tokko guyyaa 15 caalaa addatti hidhamee turuu hin qabu' jedhu raggaasisuu isheetiin isteetiiwwan US keessaa kan jalqabaa taateetti.
Seera UN, 'Mandela Rules' jedhamu, kan yeroo dheeraaf addatti hidhamuu akka dararaa dhala namaatti fudhatu, tumsuun hojiirra oolchuudhaanis Niiw Yoork kan jalqabaa taateetti.
Kutaa xixiqqoo keessatti addatti hidhamuudhaan sagalee walii qofa dhagahuu, inni kaan yeroo laalaa fi dhukkubbii sammuun gadoodu kaan sagalee qofaan dhagahuu, jeeqamuu...kun marti waan manneen hidhaa US keessatti raawwataman.
Manneen hidhaa yeroo namni tokko addatti hidhamu hin murteessine keessatti namoonni akkasiin kophaa gidirfamu.
Haati ijoollee lamaa, Kandii Heeylii haala kana keessa jiraattee beekti.
Yaalii ajjeechaatiin himatamtee bara 2012 mana hidhaa Rikers Island Jjedhamutti hidhamte. Boodarra himati sun adda cite.
''Bakka gubannaa(azaaba)'ttin seene. Jireenyichi akka liftii tokko keessatti sa'atii 24'f ugguramanii turuuti.''
Mana hidhaa Rikers keessatti seera ittiin bulmaata mooraa mana hidhaa cabsite jedhamuun waggaa sadiif akka addatti hidhamtu eegdota manichaan itti murtaa'e.
Miira sodaa fi rifaatuun kan liqimfamte Aadde Heeyliin, of ajjeesuuf yaalii hedduu goote.
"Wanti ati yaaddu hundi lubbuu keerratti murteessuudha-Of ajjeesuu. Lubbuu kiyya balleessuuf qoricha liqimseera. Harka kiyya ofirraa mureera,'' jette.
Ameerikaa keessatti namoonni kutaa addaatti hidhaman weerara koronaavaayirasii dura 60,000 turan.
Erga weerarichi dhufee garuu daran dabale, manneen hidhaa hunduu kutaa namoonni addatti fooyamanii itti hidhaman kan mataasaanii qabu.
Bara 1890oota keessa gocha badaa fi hamaa jedhamuun kan balaaleffatame hambifamee ture adda fooyanii hidhuun kun, erga bara 1983 qondaaltonni mana hidhaa Mariyoon, Illinois hidhamtootaan ajjeefamanii deebifamee haalaan hojiirra ooluu eegale.
Ameerikaa keessatti waggaa keessattii namoonni kuma kurnaan lakkaa'aman addatti fooyamanii hidhamuu kan dubbate qondaalli fayyaa duraanii bulchiinsa manneen hidhaa New York Homer Venters, miidhaa inni sammuu namaarratti fidu dubbata.
''Miidhaa xiinsammuu hamaa namarraan ga'a. Namoonni dhukkubbii sammuuf saaxilaman hedduutu na mudatan. Sababni isaa namatti dubbachuun, nama waliin walarguun, yeroo meeqa akka ta'e beekuun, waanti hundinuu namarraa waan fudhatamuuf.''
Qorannoon akka mul'isutti namoonni addatti fooyamanii hidhaman carraan of-ajjeesuu isaanii kan namoota waloon hidhamanii si'a ja'a ta'a.
Gadi dhiifamaniillee waggaa tokko keessatti yaalii of-ajjeesuu yeroo ofirratti gaggeessan mul'ata.
Addatti hidhamtee bakka jirtutti gudeedamuu kan himattu Kandii Heeylii, mana hidhaatii baatee waggaa ja'a booda rakkoo xiinsammuu fi mukaa'ummaan akka dararamaa jirtu barameera, ammallee of-ajjeesuuf yaalti.
"Yoon of-ajjeeseef sababni ijoon addatti fooyamee hidhamuu kooti,'' jette.
Mana hidhaa kophaatti eegdotaan dararamuu waan baratameedha.
Manni hidhaa Rikers dhimma Aadde Heeylii irratti yaada hin kennine.
Kophaatti namoota hidhuu ilaalchisee Ameerikaan dhawaataan seera jijjiiraa jirti, rifoormii akkanaa mormii guddaan mudateera.
Seerri Niiw Yoork fooyyessite kun hanga waggaa tokkootti waan hojiirra oolu hin fakkaatu, bulchaan isteetii kanaa Andrew Cuomo garuu jijjiirama kana dhugoomsuuf ifaajaa jiru.
Ammaaf bulchiinsi kun namoonni umriinsaanii waggaa 22 gadi jiru akka addatti hin hidhamne dhorkeera, seerri kun akka guutummaa Ameerikaatti hojiirra ooluuf jira.
Bulchiinsuma kana keessaa ammoo kan tarkaanfii kana morman jiru.
Qondaalli mana sirreessaa New York Benny Boscio tarkaanfiin kun yoo hookkara manneen hidhaa hammeesseen alatti bu'aa hin qabu jechuun morman.


text:
(GWA, Norawy, 12.02.2019) Waayyun Gumii Waaqeffannaa Addunyaa (GWA) obbo Hundasaa Waqwayyaa ji’oota muraasaf eega dhukkubsatanii booda gaafa 09.02.2019 boqachuu isaniitiin miseensota Gumii Waaqeffannaatti gadda daangaa hinqabnetu dhagahame.
Obbo Hundasaan Oromoodhaf aadaa isaa deebisuurratti akkasumas Waaqeffannaa deebisanii ijaaruu keessatti nama gumaata guddaa kennani.
Bara 1991 yeroo gabaabduf hiree argamte san keessatti qubee afaan Oromoo warra jalqaba baratee ummata dafee barsiisuu akkasumas kitaaba ittiin baratan qopheesse keessa nama tokko. Yeroo namni hedduun qubee barreessuu hinbaratin sanitti Afaan Oromoo afaan hojii yeroo ta’utti dokumentii hedduu gara Afaan Oromoo deebisuudhan gahee guddaa kenne.
Obbo Hundasaan biyya keessa yeroo turetti bara 1998 irraa Oromoonni Finfinnee irreecha Bishooftuu gurmaa’anii akka hirmaatanii warra qindeessaa ture. Dabalataanis hiriyoota isaa waliin ta’uudhan Amantii Oromoo ganamaa kan dhoowwame Waldaa Maccaaf Tuulama jalatti gurmeessudhaan Oromoon akka waan ofiititti boonu nama taasise.
Baqannaadhan gara biyya Keenyaa yeroo deemee turettis namoota rakkatan haala isaaf mijateen gargaarurra darbee ummata walitti fiduudhan gurmeessaa ture.
Gara biyya Norway yeroo dhuferraa jalqabee Hawaasa Oromoo magaala jiruttis ta’ee guutuu Norway akkasumasa Awuroppaa ijaaruu keessatti nama obsaan hedduu ifaajaa ture. Baqattoota biyyoota gara garaa keessatti rakkatanifis gargaarsa gochuun nama abdii uummataa ture. Obbo Hundasaan nama obsa qabu, kan yeroo hundaa tokkummaa Oromoo hawwuuf akka Oromoon eenyummaa ofii jabeessu ifaaju.
Ifaajee addaan hincinne gochuudhan bara 2008 keessa hiriyoota isaa waliin biyyoota gara garaa irraa karaa internetii marii taasisaa turaniin Gumii Waaqeffannaa Addunyaa nama hundeessu keessatti gumaata guddaa godhe. Yeroo sanirraa kaasee hamma gaafa boqatutti Waayyuu (hoggana) GWA ta’uudhanis tajaajila guddaa kennaa ture.
Bara 1990ta keessa Barruulee Madda walaabuu hiriyoota isaa waliin maxxansaa kan ture yoo ta’u kitaabee qubee irraa baratanis baruma san maxxanse. Saniin booda barruulee Afaan Oromoo hedduu kan maxxansiise yoo ta’u kitaabota baay’ee gulaalaa ture. Dhimma aada fi Waaqeffannaa Oromoo irratti kitaaba lama hiriyoota isaa waliin ta’uudhan kan maxxanse yoo ta’u barruulee hedduu maxxansuu keessatti gahee guddaa qaba. Marsaarettii Waaqeffannaa irrattis nama qindeessee gumaata guddaa godhe.
Walumaagalatti GWA Obbo Hundasaa Waqwayyaa dhabuun hedduu kan miidhe yoo ta’u maatii GWA gadda guddaatu itti dhagahame. Hawaasni Oromoo hayyuu cimaa, gorsaa beekaa, abdii oromoo hundaa ta’e tokko dhabe.
GWA hawaasa naannootifi maatii waliin ta’uudhan awwalchaf bakka dhaloota isaanii Miida Qanyitti erguudhaf qophiirra kan jiru yoo ta’u Hawaasni fi waaqeffattooni biyya keessa bahuudhan sirni awwaalchaa akka duudhaa Oromootin kan gaggeeffamu ta’a. Guyyaa isaasa akkuma murtaayen beeksifama.
Maatii fi hiriyoota hundaaf obsa fi jajjabina hawwina.
Obbo Hundasaa, Waaqayyi ekeraa kee bakka qabbanaa haa kaahu, Ekeraa kee jala bookni haa guutu, biyyeen sitti haa salpahttu!
Koree Gumii Waaqeffannaa Addunyaa


text:
King Kaawuntii keessatti talaallii argachuu
Waxabajjii 21, 2022: Daa'immanii fi ijoolleen ji'a 6 fi isaa ol ta'an amma talaallii COVID-19 fudhachuu ni danda'u
Talaalliin COVID-19 Moderna fi Pfizer(faayzar) amma nama umriin isaa ji'a 6 fi isaa ol ta'eef yeroo mudaamatif akka oolu hayyamameera.
Deggarsi bilbla ni argama
Hikkaa faanii yoo barbaadan ykn gargaarsa onlaayanii yoo barbbadan, sararronii damaqinaan hojatan kan armaan gadittii jiran ni argamu. Yemmuu walqunamtan afaan isiin filatan tuqaa:
- Lakkobsa bilbla Deggarsa fi odeeffannoo COVID-19 Isteeta Washingtoni kana bilblaa 1-800-525-0127 ykn 1-888-856-5816 achi booda mallattoo # tana tuqaa. Kan argamu guyyaa wiixata sa'aatti 6AM hanga 10PMti. Kibxata hega Sanbata Guddaa 6AM ---6PMti.
- King kawuuntii kan giddu gala COVID-19 206-477-3977 sa'aati 8AM hanga 5PMti.
Talaallii COVID-19 fudhachuuf hanqina qaamaa yoo qabaattanii fi haalli akka isinii mijaa’u barbaaddan, maaloo 206-477-3977 (8am-5pm, gargaarsi afanii ni jira) ykn publichealthaccommodations@kingcounty.gov qunnamaa.
Bakkee agarsiiftuu Talaallii ISteeta Waashingtan bellama barbaaduudhaaf isin gargaaruu ni danda’a (afaan keessan baafata afaanii keessaa filadhaa)
Odeeffannoo waa'ee haala talaalliin itti kennamu yerro dha garaa-yerrotti fooyya'aa baha. Nutis odeffffannowan fooyya'an kanaa safisaan issin bira gahuuf hojacha jiranulle, turjumanuu fi weebsayitti Kenya irra maxaansuu dhaaf yeroo fudchachu ni malaa. Obsa keessaniif galatoma.
Odeffannon Kenya inni dhiheenya Afaan Ingiliziitiin asitti kingcounty.gov/covid/vaccine.
Akkamitti talaallii argatu
Talaalliin kaffaaltii malee argamti odoo inshuuransii, lammummaa, ykn haalli baqatummaa kee akka fedhes tahees. Talaallii fudhachuuf mallaqaa sin kafalchiisan.
Eddoowaan talaalli itti keennan hedutti dozii lammaffaa Modernaa fi Pfizer fudhachuu hindandeeta, odoo talaalli duraa bakka biraatis fudhateelle. Maalo kaardi ykn suuraa kaardi talaallii duraa itti fudhatin fidaa.
Waraqaa Beeksisaa (PDF):
Waanti fiduu qabdan:
- Waraqaa eenyummaa guyyaa dhalootaa qabu: Waraqaa eenyummaa isteetaa, gosaa, ykn federaalan kenname ykn hima bankii ykn nagahee kanfaltii kan maqaan kee irra jirus ni fayyada.
- Uffata harkaa gabaabdu ykn isinirra lufu kan salphaata dacha’uuf salphaatti irree kee gubbaatti akka talalliidhaaf toltu keeyyadhu.
- Waliigaltee nama gaa’eessa eeyyama qabuu: Yoo umrii 18 gadi taate, talaallii argachuuf waliigaltee nama gaa’eessa eeyyama qabu si barbaachisuu mala. Ofumaaf waliigaluu dandeessa yoo kan bilisa baatee taate, yoo nama gaa’eessa fuute/itti heerumte, ykn yoo bakkeen talaallii ati nama umriin daa’imaa bilchaate (Ingiliffaan) jedhee murteesse. Bakkeewwan talaallii martuu murtee umriin daa’imaa bilchaate kennuu hin danda’an. Odeeffannoon dabalataa daa’imanii fi ijoolle umuriin kudha sadii anga kudha sagalii jirtuu, hiikaawwan nama gaa’eesssa eeyyama qabuu dabalatee, asii gaditti dabalame. Yoo namni gaa’eesssi eeyyama qabuu si wajjin beellama talaallii irratti argamuu baate, waliigaltee nama gaa’eessa eeyyama qabuu ykn seeran bilisa ba’uu maalin akka mirkaneeffattu dhiyeessa talaallii kee wajjin ilaali.
- Hanga yokiin doozii lammaffaa yokiin guddistuu talaallii fudhachaa yoo jiraattan Waraqaa Ragaa Talaallii CDC keessan Ragaan talaallii doozii haaraa waraqaa ragaa irratti ni dabalamuun ni ibsama.
Akkamitti achi dhaqqaddan:
Yoo King Kaawuntii keessa jiraatan fi beellama talaallii dhaquuf geejjiba barbaadan, filannoowwan baay’etu jira:
- Geejjiba argachuu: Gara beellama talaallii keessaniitti geejjiba yoo feetan, marsaaratii www.findaride.org daawwadhaa yokiin lakkoofsa kana irratti leecalloo geejjibaaf bilbilaa 425-943-6760 (Wiixataa hanga Jimaataa, 8:30 a.m hanga 4 p.m tti. Hiikaa afaaniif lakkoofsa 5 irratti bilbilaa) Hiikaa afaanii yoo barbaaddan, afaan barbaaddan ibsadhaa.
- Tajaajila Atoobisii: Meetiroon King County beellama talaalliif filannoowwan geejjibaa hedduu kanneen akka, tiraanziitii atoobisii, paaraa traanziitii, fi Vaanota hawaasaa ni dhiheessa. Waa'ee tajaajila geejiba bal'inaan king kawuuntii metro asirra baradhaa. Ykn 206-553-3000 n bilblaa.
- Kaardii Medicaid ykn Apple Health qabdumoo? Hopelink Medicaid 800-923-7433 irratti bilibilaaf. (Akka ulaagaa guutan mikaneeffadhaa)
- Jarroollii ga'eessota ykn rakkoo hir'inna qaama qabdu? Tajaajila metrootif 206-205-5000 ti irratti bilbilaaf. (Akka ulaagaa guutan mikaneeffadhaa)
- Beellama geejjibaa namoota baay’ef qabuu yaalaa jirtuu? Unka kana guutaa fi miseensi gareen Hopelink Mobility Management isin wajjin hordofa.
Fudhannaa isa lammataa beellama qansiisaa
Doozii talaallii 2 fudhachuuf jettu taanaan, erga talaallii doozii jalqabaa fudhattanii booda talaallii doozii lammaffaaf beellama qabadhaa. Doozii talaallii jalqabaa fudhattan (Pfizer—BioNTech) f guyyoota 21 booda yokiin (Moderna)f guyyoota 28 booda doozii lammaffaa fudhachuu qabdu. Sirni ittisa humna alagaa keessan akka sirriitti cimuuf dooziiwwan talaallii lama marsaa talaallii jalqabaaf gahaadha.
Talaallii jalqabaa walitti aansitee fudhatteef, talaallii Jonson fi Jonson COVID-19 doosiin lammaffaa si hin barbaachisu.
Doozii guddistuu (booster) f sagantaa qabadhaa
Jabinaa fi umurii eegumsa farra alagaa dabaluuf guddistuu(booster) n lilmee dabalataa talaalliiti. Namoota umurii wagga 50 olii fi rakkoo fayyaa qaban guddistuu(booster) fudhachuun baay’ee barbaachissadha.
Sababa darbiinsa yerootiin ittisni farra alagaa yeroo dadhabuu eegalutti namoonni wagga 5 fi isaa olii ittisa farra alagaa cimsanii itti fufuuf guddistuu(booster) fudhachuu qabu:
- Kenna lammaffaa Pfizer ykn Moderna edda fudhatannii ji’oota shan booda (Hubachiisa: Namoonni dandeettiin dhukkuba ittisuu qama isaanii laafaa ta’e kenna dabalataa fudhachuu ni danda’u ta’a. Ittifufiinsaan kenna isa dhumaa edda fudhattanii ji’oota 3 booda talaallii ittisa ol’kaasu (booster)fudhaa.
- Erga doozii J&J tokko fudhatan baatii 2 booda.
Talaallii buustarra lammaffaa
Namooni talaallii COVID humneessaa(buustara) lamaaffa Pfizer ykn Moderna argachuu qaban:
- Waggaa 50 fi isaa ol
- Wagga 12 fi isaa ol ta’e humnii dhukkubaa ofirraa ittissuu qaamaa isaanni heedugallessan ykn baay’ee laaffee.
Akkasumas warri ulaagaa guutuu:
- Umurii 18 fi isaa ol ta’an kanneen doosiiwwan jalqabaa fi buustara J fi J fudhatan
Yoo ulaagaa guuttan, buustara 2ffaa yoo xiqaatee baatii 4 booda erga buustara 1ffaa fudhataani argachuu ni dandeessu.
V-safe dhaf galmaayi
Gidu galeessi To’annoo fi Tika Dhibee (The Centers for Disease Control and Prevention (CDC)) nageenya talaallii to’achuuf meeshaa V-safe jedhamu uume. V-safe meeshaa is a smartphone irratti hundayee ergaa text fi gafiiwwan intarneeta fayyadamudhan ilaalcha fayyaa dhunfaa kenna erga talaallii COVID-19 argattanii booda. Saffisaan CDC ti himuu dandeessu yoo dhiibbaan cinaa isin mudate erga talaallii COVID-19 argatanii booda. CDCn odeeffannoo dabalataa argachuuf deebi’anii isin qunnamuu malu. V-Safe fudhannaa talaallii lammataas akka argatan isin yaadachiisa, yoo barbaachise.
Waa’ee miidhawwan cinaa inni fiduu danda’u maal akka godhamu:
Yoo alarjii amaan isin mudate, 9-1-1 bilbilaa ykn hoospitaala dhiyeenya keessan jiru deemaa. Yoo miidhan cinaa isin yaachise ykn isin irraa deemuu dide isin mudate, hakima keessan bira bilbilaa.
Miidhaa cinaa kan talaallichi qabu Dhaabbata nyaata fi qorrichaati/ Giddu gala to'aanna dhukkubatti gabaasaa, mala Talaallicha gaheessa ittin gabaasan(VARES) dhan. Lakkobsa bilblaa VARES 1-800-822-7967 ykn marsaa hawaasarra https://vaers.hhs.gov/reportevent.html. Maqaa talaallii fuudhatan dabalaate sanduqa #18 sarara jalqaqaba formii keessatti gabaasa.
Of’eeggannoo COVID-19 mara itti fufaa
Anga guutudhaan talaallii fudhatanitti (erga talaallii dhumaa fudhatanii torbee lamaa booda), namoota biraa tiksuun barbaachisaa dha. Haguuggi godhachu ittifufa, sochii mana keessa fi mana alaa dangeessaa, manatti woli qabamuu fi kanneen biroottin woltuqaarra fi fageenya qaama eeggadhaa, mana keessaa qilleensa hafarsuu fooyyessuu fi harkaa amma ammaa dhiqaachu itti fufaa.
Oduu gammachiisaan jiru al tokko talaallii keessan yoo fooyyeffattan, hojiiwwan sababa weeraraaf adda kuttan hedduu deebitanii eegaluu dandeessu.
Talaallii keessan fooyyeffattan kan jedhamu yoo talaallii keessan marsaa jalqabaa yoo xumurtanii fi fooyyesituuwwan(booster) ulaagaa guuttan yoo fudhattanidha.
Seera qabbessa kan ta’e enyudhaa?
Yeroo ammaa kana namni umriin isaa ji'a 6 fi isaa ol ta'e hundi talaallii COVID-19 argachuuf ulaagaa guutee jira. Yeroo kanatti namni umriin isaa 5 fi isaa ol ta’e hundi yeroo ammaa COVID-19 boosters argachuuf ulaagaa guutee jira.
Waa’ee talaallii dargaggoof uulagaalee eeyyama kennuu dabalatee jiru asitti kingcounty.gov/youthvaccine/oromo baradhaa.
Talaalliiwwan eessatti dhiyaata amma?
- Dhaabbatoota Kunuunsa Yeroo-Dheeraa, jiraatota maneen narsii, iddoo gargaarsan jiraatan fi dhaabbatoota kunuunsa yeroo-dheeraa biraa tokko tokko talallii bakkuma jiranitti mana korichootaa wajjin ta'uun argachaa jiru.
- Sirnoota Kunuunsa Fayyaa, doktaroota, hoospitaalota, fi kiloinikoota kawaasaa dabalatee, karaa bu'uuraa namoonni jaaran King Kaawuntii keessaa talaallii argatan.
- Garee Talaallii Socho'aa, Fayyaa Haawaasa fi Dippartmentii Ibiddaatin qindaa’anii, warra Manneen Maatii Gurguddoo (Adult Family Homes) ,mana gurguddoo fi gatii gad bu’a keessa jiraatani dabalatee namoota jaaran haalan saaxilamoo ta’an qaqabaa jiru.
- Talaalliin qabiyyeen guddaa ta’e kallaatti, Qindoominna dhaabbillee fayyaa, Garee dhaqabinsa kibbaa king county du’aa fi dhibee Covid 19 namoota jarroolii fi ga’eesota dabalate namoota dhunfaa kan ofii dande’aan hin jiraanne fi kunuunstotasanif.
- Manneen Korichaa: Akkuma lilmoo qofaa mana korichaa nannawaa keessanii, manneen korichaa baay’ee – suuqota meeshaa nyaataa dabalatee – argatanitti, beellamoonni talaallii COVID-19 dhiyeenya kanatti ni argattu.
- Kilinikoota ummata ykn amantarratti hunda’ee): Iddoowwan nyaataa, gidu-galeeyyii jaarollee fi dhabbatoota amantii fakkiiwwan iddoo kilinikoonni yeroo gabaabaa itti karoorfaman, akkamua talaalliiwwan dhiyaataniin.
- Talaallii fudhachuu Mana-Keessaa filannoo namoota duloomoo manatti afaniiti. Gareen talaallii warraaqan fi warren kunuunsa fayyaa kennan eyyamamoon yaala mana-keessaa dhiyeessan.
Akka seera mirga siviilii/nama lolutuu hin taanee kan Feedeeraala tti , Fayyaan Hawaasaa- Siyaatilii fi Kiing Kaawuntiin sagantaa ykn sochiiwwan kam irratti iyyuu haala ramaddii eegumsa dhuunfaa, sanyittii qofa otto hin daangoofne; bifa, bakkee dhalootaa, amantii, saala (haala saala ofii ibsu dabalatee), qabachiisa saalaa, miidhama qaamaa, umurii fi haala heerumsaa irratti hundaa'uudhaan qooda hin taasisu. Himannaa yoo qabaattanii fi iyyata banuu yoo barbaaddan, ykn tarii qoodumsa irratti gaafii yoo qabaattan, maaloo sagantaa mirga civilii kan Kiing Kaawuntii teessoo armaan gadiitiin quunnamaa: civil-rights.OCR@kingcounty.gov; 206-263-2446 (hiika afaaniitiif maaloo afaan dubbattan ibsaa; TTY Relay 7-1-1; ykn karaa poostaatiin (401 5th Ave, Suite 800, Seattle, WA 98104).
Link/share our site at kingcounty.gov/vaccine/oromo


text:
Dhaabbata meeshaa kemikaalaan gargaaramuu dhaabsiuuf hojjatuu keessatti Suudaan itti aantuu dura teessuu kaawunsilii walii galaa ta’uun filatamuun ishee yaaddoo uumee jira.Kun ta’uun amanamuummaa fi kaayyoo ittiin hundeeffama dhaabatichaa tuffii keessa galcha jedhu xiinxaltoonni hangi tokko.
Sudaan uummata Daarfuur kan kutaa Jebeel Marraa irratti bara 2016 keessa meeshaa kemikaalaa gargaaramuu isheen ijoolee dabalatee namnii 250 du’uu fi hedduu mada’uu gareen mirage dhala namaaf falmu Amnestii Internaashinaal baatii Fuulbaana darbe gabaasee ture. Sudaaniin aangoo kanaaf filachuun himannaa duraan irratti dhiyaate akka hin qoratamne ugguruu ta’a jedhu hayyonni
Gabaasnii Amnestii dhugaa irraa kan fagaate kan jedhan ministriin dantaa alaa Suudaan gabaasa sanaaf deebii barbaachisuus yeroon kenninee turre jedhu.Sudaan meeshaa kemikaalaa hin barbaachiisu ejjennaa jedhu qabdi, addunyaan kam iyyu ittiin gargaaramuus ni balaaleeffatti jedhan.


text:
Polisiin bulchiinsa naannoo Haararii raayyaa ofii marsaa lamaan leenjiif kan seensisuu ta’uu beeksisee jira.
Nageenya fi olaantummaa seeraa eegsisuu ilaalchisee rakko akka jiru jiraattonni naannoo yeroo mara kan dubbatan yoo ta’u, rakkoo kana dhabamsisuuf poolisii Federaalaa fi raayyaa ittisaa wajjiin walta’uun kan hojjatan ta’u ibsan.
Bulchiinsa naannoo Haarariitti itti gaafatamaa waajiira dhimmota Haqaa kan ta’an Obbo Ahmad Yusuuf VOAf ibsa kennaniin, “qaama nageenyaa jabaa ijaaruuf karoora qabna” jedhan.
“Lafti Haararii keenya” jechuun mana namootaa dhunfaa hanga diiguu akkasumas furtuu manaa kutanii hanga seenuu ka gahe - yakki irra deddebi’ee naannoo sana keessatti hojjatamu akka jiru tu dubbatama. Jiraattonni heddunis qaama naga-eegumsaa irratti akka amantaa hin qabne dubbatu.
Leenjiin amma kennamuuf jiru kun rakkoo akkasii fi kanneen biroo ittisuuf kan gargaaru ta’uu beeksisee jira.


text:
Hegeree Oromiyaa Motiin Haareyni Sa’udii Salmaan Bin Abdul’Aziiz Hojjattota Motummaa fi Kaabinota Godinaalee biyyatti jijjiraa jiraachuun isaa gabaafame jira. Jijjirama kanaan ijolleen Moticha Abdallaa Bin …Read More »
Abbaa Duulaa fii Sa’uudiin shamarraan Toophiyaa fii Oromiyaa akka araboota kaddaman waliigalan
President of the Ethiopian Parliament Abadolla Jamda confirmed the existence of agreements between the Saudi and Ethiopian governments to recruit domestic labor to work in …Read More »
Dargaggoon Oromoo lama rasaasa askara Sa’uudiitin ajjeefaman
ODUU Gaddaa, IJoollee Oromoo Lama Kanneen Enyummaan isaanii Hin beekkamin isaanii Gara Sa’udi Arabiyaa Deemaa jiru, Guyyaa 11/12/2014 Daanggaa Biyya Sa’udi Arabiyaa Qaxxaamuruun Naannoo NAJRAN ja’amtutti …Read More »
Obbo Alwaan Jaabir Mazuuq Muddee 2/2014 Du`aan Addunyaa kanarraa boqatanii jiru.
Oduu Gadaa : Muddee 2/2014 Obbo Alwaan Jaabir Marzuuq Oromiyaa Harrgee Bahaa Aanaa Haaromaayaa Arddaa Qabrii Darrabbaatti dhalatee guddate. Dhuma jahaatamotaa Bara Bulchiinsa Halasillaasee …Read More »
Manni hidhaa sa’udi Afaan Oromoo nama barsiisaa jira baayyina yeroo ummanni achi kheysatti hidhamu irra
Ambar,ambar jechuun jecha afaan ingliffaa irra fudhatame tahee namber jechuudha, haa tahuu malee ambarri mana hidhaa kheysa isa tokko. Tan ambaraa rabbumatti dhiisu kheysaafu nama …Read More »


text:
Walitti aaruufi walitti wacuu marsaalee hawaasaa irratti deddemu kanarratti akkan waa jedhu qaamaafi fagonis dhaamsa hedduun argadhe. Erga jettanii kunoo yaada kiyya akka armaan gadiitti dheeressee barreesseetin jira. Obsaan dubbisaa.
======================
Jeequmsi sababa Facebook Live haasawuu kun faashina yeroon fidde waan ta’eef ni dabra. Qabsoon tun amma duras faashina akkasiitin raafamtee bira dabarte. Yoo yaadattan gaafa qabsoon teenya dura interneet fayyadamuu eegalte marsaalee imeelii (e-mail distribution netwrok or listserve) fayyadamuun mariin gaggaariin godhamaa ture. Oromoonni addaan faca’anii turanis toora ittiin yaada wal jijjiiran argatan. Dhawaatan garuu namoonni atakaaroo keessa galuun, maqaa wal balleessuun faashina ta’aa dhufe. Qabsoo keessattis jeequmsa uumaa dhufee balaa guddaa geessise. Garuu dhawaataan namuu waan kana hubatee nuffee barreessuufi dubbisuu dhaabuun harka keessaa luqqifachuu eegale. Marsaaleen sun gariin ni cufaman kan hafanis namuma lamaa sadiitu keessaa waa babarreessaa jira.
Akkasumas gaafa dura Oromoon ‘Paltalk’ dhaan wal baratees dhimmoota qabsoo jajjaboo irratti haasayuun, namoota rakkatan gargaaruun, akkasumas barnoota waliif kennuun danda’amee ture. Garuu adeemsa keessa kunis bakka walitti wacaniifi maqaa walballeessan ta’aa deeme. Jeequmsa mooraa qabsootiis daran hammeessuu keessatti shoora taphatee ture. ‘Paltalk’ hardhas namoonni hedduun kan fayyadaman ta’us namni waan achirratti haasayamu onneetti fudhatu xiqqaatee jira. “Dubbii Paltalk’ jechuun namuu laaffisee ilaala. Kan Facebook LIVE kunis dhawaataan akkasuma gatii dhabaa waan deemuuf hedduu dhiphachuun hin barbaachisu. Hammasitti garuu balaa geessisuu danda’u hirdhisuuf hubannoo armaan gadii qabaachuun gaarii natti fakkaata.
1) Faaydaa babal’achuu sab-himaalee keessaa tokko namoota dhuunfaa aangessuu ( empower) dha. Kana jechuun namoonni baasii xiqqaan bakkuma jiranii ilaalcha isaanii akka ummataan gahan aanjessee jira. Babal’achuun marsaalee hawaasaa midiyaa to’annaa dureeyyota, jaarmiyootaafi mootummoota harkaa baasee harka namoota dhuunfaa galchuun walabummaan yaada waljijjirachuu akka babal’atuufi lammiileen akka humnooman godhee jira. Haa ta’uu ammoo xiqqaa guddaan, maraataafi fayyaan to’annaa ( mediation/ regulation) tokko malee yaada mataa isaanii ummatatti akka facaasan godhuunis miidhaa ni qaba. Kanaafuu yeroo namni tokko Facebook gubbaatti ol bahee garee siyaasaa ykn hawaasa tokko arrabsu namni sun eenyu, sababni aarii ykn naamusa dhabuu nama sanii maali jennee qorachuu feesisa. Namuma dubbate hundaa dhugaatti fudhannee kan aarruu fi deebii kenninu yoo ta’e abidda belbelaa jirutti gaaza raphuu taati. Ibidda jallaan keenya qabsiise kan nagayaa aaree gaaza itti raphuun diinni ammoo qilleensaan daran hafarsuu akka dandeessuuf hiree banuudha. Haala kana ammas argaa jirra.
2) Namootaafi jaarmayoota nuun morkan jedhan irratti duuluun siyaasaa Itoophiyaafi Oromoo keessatti akka tooftaa qabsootti fudhatamuun humnifi yeroon guddaan akka irratti bahu beekamaadha. Tooftaan kun murna irratti duulamu san miidhuu mala. Garuu murna duulu san illee hin guddisu, daranuu qancarsa male. Maalif? Humni, beekkumsiifi yeroon murna nuun dorgomu laaffisuuf goonu sun kan silaa hojii jaarmayaatiif ooluu malu irraa kan hirdhifamee waan ta’eef. Dabalataanis xiyyeeffannaan keenya murna nu cinaa jiru irratti waan ta’uuf diina laaffisuuf fuuldura deemuun ni irraanfatama. Kanaaf ragaan guddaan EPRPdha. Jaarmayaa gaafa gadaa isaa amma sana biyya sochoosuu danda’e, kan qancarsee boda ajjeese sababni guddaan tokko duula namootaafi murnoota isaan waldorgoman irratti godhaa tureedha. Murnoonni isaan dhabamsiisuuf yaalan irraan tarkaanfatanii bira dabranii jiran. Mooraa qabsoo Oromoo keessattis osoo morkiin murnaa faayidaa qabaatee qaata bilisoomne. Kanaafuu hogganoonniifi miseensonni jaarmayoota Oromoo murnoota isiniin dorgoman seetan laafisuuf yaalurra, dalagaa qabatamaa qabsoo Oromoo gara fuulduraa forguggeessu irratti yoo fuulleeffattan jaarmaya keessaniifi qabsoo sabaatiifis bu’aa qabatamaa buusuu dandeessan. Yoo murni/ gareen ykn namni tokko jaarmaya keessanitti duules deebii haalo- bahiinsaa kennaa ooluurra jalaa caldhisuun hojii qabatamaatti fuulleffachuutu wayya. Maalif jennaan ummanni abbaa odeessuufi kan dalagu laalee waan arguuf jalqabarra kan odeessuuf gurra laatus oolee bulee gargaarsa qabatamaan abbuma dalagu waliin hiriira.
3) Murna siyaasaa tokko abaaruun hin ajjeesu, faarsuunis hin guddisu. Jaarmayni siyaasaa kan guddatuufi qancaru dalagaadhaani. Jaarmayni siyaasaa akkuma jaarmayaa daldalaati. Yoo hojii isaa tarsiimoofi tooftaadhaan maskame jabaatee hojjate ni guddata. Hojii dhiisee warra isaan dorgomu ( rivals/ competitors) abaaruu irratti yoo fuulleffate ni qancara. Kanaaf obboleeyyan keenya jaarmayaa siyaasaa abaaruus ta’ee faarsuu irratti bobbaatan yeroo keessan hin qisaasiinaa. Jaarmaya jaalattan afaanin osoo hin taane qabatamaan gargaaraa. Kana jechuun jaarmaya saniif miseensa horuu irratti, akkasumas maallaqaafi meeshaa maddisiisuu irratti fuulleffadhaa. Fakkeenyaaf sa’aa lama Paltalk ykn Facebook gubbaatti namootaan atakaaroo seenuurra sa’aatilee lamaan san dabalata (overtime) hojjadhaatii galii san jaarmaya deeggartan saniif galchaa. Hojiin qabatamaan akkasii jaaramaya san ni cimsa. Jaarmayni sun cime jechuun qeeqa irratti geggeeffamu hojiidhaan irra aanee jechuudha. Akkasumas warri jaarmayoota qeeqaa ooltan, hamma feetan isin jaarmaya abaartaniif hogganaafi imammata jaarmaya sanii sirreessuu akka hin dandeenye beekuu qabdan. Kanaafuu jaarmaya jibbitan sanitti dhiphachuu dhiiftanii yeroo keessan san jaarmaya isinitti fakkaatu filattanii qabatamaan tumsuudhaan yoo ammoo jaarmayni isiniif ta’u dhabame dhuunfaadhaan qabsoofi qabsaa’ota gargaaruu irratti osoo fuulleffattanii wayya.
4) Namoonni gariin waldiddaa dhuunfaatis tahee siyaasaa gariin saffisaan gara aantummaafi jibba gandaa/ naannootti harkisuun amaleeffatamee jira. Namoonni abukaatoo ganda tokkoo tahanii Oromoota naannawa biroo irratti olola jibbaa oofan kun hedduun isaanii osoo duubbee isaanii qorattanii fakkeessitoota araddaa itti dhalataniifu naatoo dhugaa hin qabneefi tarkaanfii qabatamaan homaa hin gargaarreedha. Mee qalbeefadhaa laalaa. Namoonni olola gandummaa oofan kun baroota sadeen Oromiyaa keessatti sabni keenya araddaa hunda keessatti kumatamaan ajjeefamaa, madaayaafi hidhamaa ture san Oromiyaa guutuuf dhiisaati aanaa irraa dhalataniif isaanii gargaarsa qabatamaa godhu agartanii beektuu? Kanaafuu haasawa fokkataa namoota ganda isaanitifu naatoo dhugaa hin qabne kanaa dhagahuufi aarun deebii nama hedduu muufachiisuu malu kennuun sirrii miti. Hubadhaa cunqursaan Wayyaanee godinaafi ganda, amantiifi amalaan Oromoo adda filee deemaa hin jiru. Dhugaa kana ta’ee osoo jiruu atakaaroo naannummaa keessa seenuun doofummaa qofa osoo hin tane diinummaadha.
5) Akkuma tibbana agarru yeroo heddu waldhabbii namoota dhuunfaatu gara atakaaroo siyaasaa guddachuun achummaan olola murnootaa taha. Kunis sababa qaba. Ilmi namaa uumaadhaan kophaa loluu hin barbaadu. Guuza/ jigii baafachuu fedha. Kanaaf aarii/ hinaaffaa/ xiiqii/ jibba dhuunfaan nama tokkorraa qabu akka dhimma gareeti olkaasuun ( framing the dispute) gartuun isaatis dallanee akka cinaa hiriiru godha. Gara biraatiin ammoo waldhibdeen siyaasa irratti eegalte gara jibbaafi lola gartuufi dhuunfaa yeroo gadi buutu agarra. Kun waanuma siyaasaa hunda keessa jiruudha. Sababni isaas haasawa ( Communication) siyaasaa keessatti wantoonni afur walitti hidhamoodha. Isaanis dhaamsa ( message), abbicha dhaamsa dabarsu ( messenger), karaa/ bakka dhaamsi irraa dabru ( medium) fi hawaasa dhaamsi sun itti fuulleeffate ( audience) dha. Atakaaroo siyaasaa keessatti tooftaan barame tokko dhaamsa tokko dhaamsaan moo’achuun yoo dadhabame nama dhaamsa san dabarse ( messenger) ykn bakki dhaamsi sun irraa dabre ( medium) san haleeluudha (discredit). Tooftaan kun dhimma marii sanirraa qalbii facaasuun ( distract) mudaa abbicha yaada kaasee irratti akka fuulleeffamuu taasisa. Maarree waldhibdeen dhuunfaa gara falmaa murnootaa akkasumas garaagarummaan siyaasaa gara lola dhuunfaa deemuu tana mooraa qabsoo keessatti akkamiin irra haa aannu laata?
a) Kan duraa,yoo danda’ame mariifi falmii siyaasaa keessa muftoo, jaalalaafi jibba dhuunfaa galchuu dhaabuudha. Kana gochuun laaftuu akka hin taane naaf gala. Garuu yaaluun hin badu. Fakkeenyaaf namni tokko dhimma dhuunfaa keetii kaasee yoo si tuqe, atis deebii walfakkaataa dhiheessuu mannaa, dhimmuma marii irratti fuulleefachuun tooftaa nama sanii irra aanuuf ni dandessisa.
b) Gorsii hayyoonni siyaasaa namaaf laatan tokko “Qeeqa irra aanuuf gogaa naachaa baafadhu” kan jedhuudha. Kana jechuun gogaa jabaa laaftutti hin madoofneefi hin quncaane baafadhuudha. Siyaasaa keessatti yeroo balleessite dhiisii gaafuma tolchiteehuu qeeqamuun waan hin oolle. Qeeqa dhiyaatu hunda dhaggeeffachuun barbaachisaadha, deebii itti kennuun garuu dirqama miti; faaydaas hin qabu.
c) Dubbataa salphisuun jalaa caldhisuudha. Atakaaroo siyaasaa keessatti yeroo hedduu namonni hamtuu dubbatanii hamtuu afaanii nama baasu. Kanaaf warra dubbii barbaadu deebii dhoowwachuun afaan qabsiisuun ni danda’ama.
d) Atakaaroon siyaasaa yeroo tokko tokko hoo’itee gara walitti bu’iinsa dhuunfaa ni deemti. Balaa haalli kun uumuu malu karaa lamaan irra aanuu feesisa. Kan duraa yeroo dubbiin oowwite walitti deddeebisuurra bulfachuun aadaa Oromooti, tooftaa gaarille. Dubbiin bulte itittuu taati, mirri ni qabbanaaya, wanti se’aan walfalmisiisus ifa taha.
Kan lammataa hamma feetan yoo aartan nama tokko dhuunfaan ummata duratti arrabsuu/ xiqqeessuu irraa of qusadhaa. Nama tokko dhuunfaan ( in private) fi ummata duratti/ miidiyaa irratti ( public) yoo itti dubbattan hiikkaa guddaa qabaaf. Kan dhuunfaa sun hammaatu arrabsoodha, kan ummata duratti garuu salphisuudha ( Private insult vs public humuliation). Namni arraba ni irraanfata, ni araaramas. Ummata duratti salphachuu ( humiliation) garuu lafe waan seentuuf deebi’anii walitti fayyuuf rakkisaadha. Ilmaan Oromoo hamma feene yoo waliif galuu dhabne addaan cinnee hafuu hin dandeenyu. Oromummaafi qabsoon walumatti nu fiddi. Kanaafu atakaaroo siyaasaa keessatti ummata duratti walsalphisuun boru walitti deebinee hojjachuuf danqaa waan ta’uuf irraa of qusachuun barbaachisaadha.
6) Atakaaroo marsaalee hawaasa kana keessatti maqaan kiyya deddeebi’ee akka ka’u nan hubadha. Kanaafu qabxiilee lamaan tokko ifa godhuun fedha.
a) Ani nama barruunis ta’ee dubbachuun qeeqa narratti ka’uuf yeroo barbaachisaa ta’etti deebii kennuu danda’uudha. Kanaafuu namni dubbataa kiyya godhee ani ramade hin jiru. Namoonni waan na deeggaran fakkeessanii garee siyaasaas ykn hawasaasummas ta’ee nama dhuunfaa irratti duulan ana bakka hin bu’an. Deeggaraan kiyya nama hojii ani hojjadhu qabatamaan na gargaareedha.Garaagarummaan fedhe anaafi jaarmaya siyaasaas ta’ee nama dhuunfaa waliin yoo jiraate karaa keessaa kan ittin furrutu jira, jiraachuu baannaanis ni uumna.
b) Namoonni hedduun bifa adda addaatin akka na qeeqanis nin beeka. Kun mirga isaaniiti. Ani nama ummata fuuldura jiru ( public figure.) Oromoon akki jettu, namni ummata dura dhaabbatu, akka nama qullaa gabayaa dhaqeeti. Na hin laalina, as malee achi hin laalina, kan agartan hunda dinqisiifadhaa jechuu hin danda’u. Kanaafuu nama public figure ta’e qeequun mirga heeraafi uumaanis kennameedha. Namoonni gariin deeggaraa jaarmaya siyaasaa fakkachuun kan na balaaleffatanis jiraachuu malu. Hamman ani beekutti warri jaarmayaalee siyaasaafi hawasummaa Oromoo hoggannu komii walirraa qabnu karaan itti waliif dhiheessinu kan diriiretu jira. Warri interneetii irraa waan dhaaba wayii bakka bu’an fakkeessanii dubbatan ejjannoo dhaabbilee siyaasaa dabarsaa akka hin jirre beekamuu qaba. Namni hogganaa/ miseensa beekkama jaaramaya tokkoo tahe interneetii irraa olola kan banu yoo taate garuu jaarmayni sun eemaruu qaba.
c) Jaarmayni ani hogganu, OMN, heeraafi seera qaba. Namni akka gaazexeessaas ta’ee damee bulchiinsaatti OMN keessa jiru jaarmayas ta’ee nama dhuunfaa kamiiyyuu arrabsuus ta’ee abaaruun dhoorgaadha. Namni hojjattoota/ bulchiinsa OMN irraa komii qabu yoo jiraate hoggansatti komii dhiheeffachuu danda’a. Komiin sun ragaa qabatamaan dhihaatee, tarkaanfiin sirreessaa fudhatamuu baannaan anaafi hoggansi hafe itti gaafatamna. Garuu ammoo warra OMN waliin hariiroo caasaafi sirnaa hin qabne, garuu ammoo interneetii gubbaatti atakaaroo keessa oolan karaa ittiin to’annu hin qabnu. OMN kan dhaadhessu hojii isaati; kanaaf tifoozoo isa hin barbaachisu. OMN abukaatolee jajjaboo dipaartimentii seeraa jalatti gurmaayan qaba. Kanaafuu abukaatoo interneetii irraa isa hin barbaachisu. Namni hojii OMN jaalatu karaa qabatamaa sadihiin deeggara; maallaqa, ogummaafi odeeffannoodhaani. Jaalatotta OMN fakkaatanii atakaaroo uumaa oolun ummata afaanfaajjeessa malee OMN hin fayyadu. Kanaafuu warri akkasii yoo nu dhageessan dhaabaa jenna. Yoo dhaabuu baatan ammoo ummanni keenya jarri fira OMN osoo hin taane ajandaa mataa isaanii akka geggeessaa jiran akka nuuf beeku feena.
Haaluma wal fakkaatuun warri deeggaraa jaarmaya siyaasaa of fakkeessuun OMN irratti duulanis jiru. OMN murnoota siyaasaas ta’ee hawaasummaa Oromoo loogii tokko malee tajaajiluu akka qabu imaammata editooriyaalii keessatti ifatti kaayameera. Murnoota siyaasas ta’ee hawaasaa sagantaalee OMN irraa komii yeroo qabaatan kallattiidhaan bulchiinsaaf dhiheessu. Amma duras dhiheessaa turan. Marii waliin teenyee goonuun furaa as geenye. Gara fuulduraas haaluma kanaan itti fufna. Gareeleen tajaajilli OMN kennu nu hin quubsine jedhan miidiyaa ofii uummachuun mirga isaaniiti.
d) Miidiyaan heddummachuun Oromoofi qabsoo isaa ni fayyada malee hin miidhu. OMN miidiyaa Oromoo kamiiyyuu akka farraatti hin laalu; akka tumsaatti malee. Waan OMN hojjachuu hin dandeenye miidiyaaleen hafan waan hojjataniif ba’aatu irraa hirdhata. Kan biraa dhiisaati TVOn ololaan Wayyaaneetiin garaa ummataa bokoksu dhimmoota aadaa irratti bakka OMN gahuu hin dandeenye gahee waan dalaguuf hojii miidiyaa Oromootif faaydaa guddaa qaba. Gabaasani qorannoo ( investigative journalism) dhiheenya kana onnatanii eegalan ammoo daranuu bu’aa miidiyaa sanii ol guddisaa jira. Dimshaashumatti miidiyaaleen Oromoo baay’achuun waan gaariidha; sagantaaleen isaanii isiniif taanaan gargaaraa, isiniif ta’uu baannaan yaada ijaarsaa laadhaaf. Waldogommiin miidiyaalee jidduu jirus kan ololaa osoo hin taane kan hojii haa ta’u; jechuunis baay’inaafi qulqullina ( quality & quantitiy) sagantaalee irratti haa hundaayu. Waldogommiin miidiyaalee bifa akkasii qabu dirree miidiyaa Oromoo ni gabbasa, sabaafi qabsoo teenyas ni cimsa.
Wannin jala muruu barbaadu OMN, garee siyaasaas ta’ee hawaasaa kamiyyuu jala hin seenu; kamiiyyuu ofirraa hin dhiibu. Warri dantaa murnaatif jecha OMN ofitti harkisuus ta’ee ofirraa dhiibuu barbaadan hin milkaayan. OMN akka miidiyaa ummataatti (public media) walabummaa ofii eegsisee gareelee hunda obsa, naamusaafi ogummaadhaan tajaajiluu itti fufa. Kan faarsanis ta’ee kan abaaran, kan gargaaranifi hin gargaarre cufa waluma qixa tajaajila. Public Media jechuun akkasi.
Walumaagalatti babal’achuun miidiyaalee hawaasaa ummata akka keenya cunqurfameef hiree guddaadha. Sabboonummaa ni cimsa. Saffisaafi gatii xiqqaan walqunnamuun wal gurmeessuuf, tarsiimoo baasuufi diinarrtti duuluuf gargaara. Gara biraatin ammoo namoonniifi gareeleen tolchuu mannaa badii fedhanis salphatti qalbii ummataa facaasuun hamileefi abdii kuuffisuuf itti fayyadamuu danda’u. Kana hubachuun tooftaalee faaydaan nuti marsaalee hawaasaa irraa argannu, kan badiitin akka hin caalamne nu dandeessisan baafachaa socho’uu qabna. Tanas irruma aanna; waaqni nu haa gargaaru, nutilleen daran haa carraaqnu!! Ani kanan jedhe; kan hirdhate isin itti guutaa.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Libiyaa keessatti mootummaa fi mormitonni wal waraanaa kan jiran ta’uus, humnootiin wal taatotaa samii biyya Libiyaa guutuummaatti to’achuu isaanii Qoondaalli gameessi waraana Briteen tokko beeksisanii jiru.Maarshaal Greg Bagwell akka jedhanti rakko tokko malee Libiyaa irra balali’uu danda’uu.Kana malees humnii qilleensaa kan gaadaafii ammaan booda samii irraan waraana gaggeessu hin danda’au jedhu.
Gama kaaniin,humnootiin Moammar gaadafiif amanamoo ta’an naanoo riphxee looltotaan to’atamu kan gama dhiyaa fi bahaa haleelaa jiru.Magaalaalee misrata fi Zintan keessatti humnootiin Gaadaafii haleellaa itti fufanii jiru.Prezidaant Gaadaafiin riphxee looltootaa fi humnootii adunyaa irratti injifannoo ni arganna jechuun eega dhaadatanii booda wal waraansii itti fufuun dhaga’ame.
Maadheelee mootummaa mirata fo Ajdabiya keessaa irratti haleellaan samii irraa gaggeefamuun kan ibsamee ta'uus maddeen walaba biraa mirkanii hin arganne.MP3 tuquun gabaasa guutuu dhaggefadhaa
Wal Waraansi Libiyaa Keessaa Itti Fufeera
Libiyaa keessatti mootummaa fi mormitonni wal waraanaa kan jiran ta’uus, humnootiin wal taatotaa samii biyya Libiyaa guutuummaatti to’achuu isaanii Qoondaalli gameessi waraana Briteen tokko beeksisanii jiru.Maarshaal Greg Bagwell akka jedhanti rakko tokko malee Libiyaa irra balali’uu danda’uu.Kana malees humnii qilleensaa kan gaadaafii ammaan booda samii irraan waraana gaggeessu hin danda’au jedhu.


text:
Abdii hin kutadhu akkamiin kutadhaa
Dirqama enyummaa ba’aa sabaan baadha
Imaanaa haadha koof Imaanaa Abbaakoo
Galmaan ga’uf demaa cinaa dhabus hirko
Lammiin qabsa’uf sun hanga humna kooti
Dugda natii kennee na laatuus ormatii
Kaayyoon qaba anii kaayyoo hin jijjiiramnee
Kan umamnii dhiigaan makee anaaf kennee
Osoon kaayyoo qabu ifa duraa kooti
Reebiichaaf dorsiisa jabinaan darbaatii
Akkamiin hololaaf Debi’a boodatii
Akkamiiniin oduun mee abdii muradhaa
Hin ta’u abadan itttinuu jabaadha
Kan hojeetu malee kan oddeesuu hin dhabnee
Garuu jiraan deemaa abdii hin kutanee
Seenaan seenaa taatee kan isheen himamtuu
Gaafa duutee qofa Gaafa awaalamtuu
Gaafa awaalchishee biyyoo fi dhagaanii
Cufamee duudeedha irraafi jalaanii
Malee hangan jiru biyya lafaa irra
Enyuunshee nan dhaabdu qabso oromoo irraa
Haatii fi Abbaanii qabso saba guddaa
Naa hubadhaa hundii ilmaan abbaa gadaa
Obsa ta’u isaa gulaalaa yaadaatii
Firooma kutadhaa abdii murachutii
Gurrii seexanaadhaa nan dhaga’iinitii
Osoon qofaa hafee oromiyaa irraatti
Hin dhiisu falmachu haqa saba kotii
Abdiis hin kutadhuu hin laaluus boodatii
Namni kayyoo qabu abdii hin kutatu
Jalqaba qabsoodhaa holola hin sodaatu
Osoo kessa gale hidhaa fi reebichaa
Hin argiin halaalaa dorsisaaf ajjeechaa
Kayyoo haa qabaanuu kan ejjeenoon cimaa
Hin taatuu galgalii salphaa akka ganama a
Namni kaayyoo hin qabnee hin ga’u essayyuu
Sagalee qaratee halkan guyyaa iyyuu
Namnii kaayyoo qabu suta tarkaanfataa
Dadabi qabsoodhaa obsa nuu gaafataa
Kaaniif guyyaan jira yeroon wal komanuu duraa kaayyoo sabaaf harka wal haa qabnuu
Kaleesii har’a miti boriis kan biraadhaa
An oromoof yommuu Lubbu koo nan laadhaa
Kana ejjeenoon koo abdii maan muradhaa
Billisummaa kootiif yommu nani falmadhaa.
Ani sodaatu miti Sanyii warra badaa!
Oromummaan kan namni namaf latee namaara fudhaatu miti!!
Seenaa Solomoon:- Oromummaan kan namni namaf latee namaara fudhaatu miti!
Abdii hin kutadhu akkamiin kutadhaa


text:
Kana beeknaa Laata?
Dabalata Dubbisi
Iddaa
Jechi iddaa jedhu jecha “al-adda fi al-hisaab” jedhaman irraa kan fudhatameedha. Al-adda- lakkaawudha, al-hisaab-herreegudha. Kanaafu iddaan iddaa kan jedhameef ji’oota ykn marsaalee laguu lakkaa’u irratti waan hundaa’efi.
Gosoota xalaaqa osoo ilaallu kunoo as geenye jirra. Nikaah buusu bakka adda addaatti ramaduun salphatti waa’ee nikaah buusu akka hubatan nama gargaara. Gosoota xalaaqa (nikaah buusu) isa dhuma har’a ilaaluun ramaddi xalaaqa ni cufna. Gaafileen jalatti ni argamuu deebisuuf carraaqa
Dabalata Dubbisi
Nikaah Buusu ammatti raawwatame, yerootti maxxanfamee fi sharxiin wal qabate
Jireenya keessatti wantoota gurguddaa garmalee nama gaddisisaan keessaa tokko abbaan manaati fi haati manaa wal hiikudha. Yommuu wal hiikan rakkoon baay’een ni dhalata. Ijoollen ni bittinnaa’u, dubartiin ni rakkatti, dhiirris jireenya gammachuu hin qabne jiraata. Kanaafu, wal hiikun wantuma akka salphaatti ilaallamu ta’uu hin qabu. Dhiirri yommuu dallanu, nikaah buusuuf arraba isaa dheerresu irraa of qusachuu qaba. Eeti, garmalee itti yaade fi tooftaan rakkoo isaa fi niiti isaa jidduu jiru itti furan yoo dhabame, yoosan gara nikaah buusutti tarkaanfachu danda’a. Dubartiinis yommuu dallantu, “nikaah narraa buusi” jechuun itti iyyuu hin qabdu. Yoo akkana goote boodarra garmalee gaabbiti. Kanaafu, nikaah buusun akka filannoo fi furmaata dhumaatti ilaallamu qabaa malee akka filannoo fi furmaata jalqabaatti ilaallamu hin qabu. Nikaah buusun furmaata dhumaa erga ta’e, adeemsa qaba.
Dabalata Dubbisi
B.Nikaah Buusu Addaan Bahiinsaa (Ax-Xalaaqul-Baa’in)
Dabalata Dubbisi
Jecha ijoo: “Iddaa” jechuun dubartiin takka erga hiikkamte ykn dhiirsi irraa du’ee booda yeroo turtii ishiin turtuudha. Kutaa darbe keessatti nikaah buusu deebifachuu ilaalle turre. Namni yeroo tokkoffaa fi lamaffaaf niiti isaa irraa nikaah yoo buuse, iddaan ishii osoo hin xumuramiin dura ishii deebifachuu danda’a. Kuni nikaah buusu deebifachu jedhama. Garuu sababa iddaan ishii xumurameen ykn sababa biraatin namtichi mirga ishii deebifachuu yoo hin qabaatin, nikaah buusun akkanaa addaan bahiinsa jedhama. Innis bakka lamatti qoodama: Addaan bahiinsa xiqqaa fi addaan bahiinsa guddaa. Mee kana fakkeenyaan haa ibsinuu:
Gosoota Nikaah buusu
Dabalata Dubbisi
Nikaah buusu bakka adda addaatti qoodun ni danda’ama:
1-Jecha dubbatamu irratti hundaa’e, ifa kan ta’ee fi ifa kan hin taane (al-kinaaya) jechuun bakka lamatti qoodu. Kana kutaa darbe keessatti ilaalle jirra.
2-Bu’aa irraa dhalatu irratti hundaa’e, “kan deebifamuu fi Addaan bahiinsaa” jechuun bakka lamatti qoodu.
3-Amala isaa irratti hundaa’e, “Sunnaah fi bid’aa” jechuun bakka lamatti qoodu.
4-Waqtii irratti hundaa’e, “Munajjiz (ammatti kan mirkanaa’e fi hojii irra oole), sharxiin kan walqabatee fi gara fuunduraatti kan maxxanfame” jechuun bakka sadiitti qoodun ni danda’ama.
Gosa tokkoffaa waan ilaalleef gosoota hafan sadan In sha Allah gargaarsa Rabbiitin ni ilaalla.
➦Dhiifama! Barreefama kana bakka lamatti qoodu barbaade ture. Garuu yaanni mata-duree tokko jalatti ramadamu qabu waan ciccituuf bakka tokkotti walitti fide. Kanaafi, ni dheerate.
Dhugumatti nikaah buusun wanta akka salphaatti ilaallamu miti. Fakkeenyi isaa akka nama mana bareedaa ijaaree ergasii diiguti. Namoonni jaalala guddaan walitti dhufaniis wal ta’uu didanii yommuu addaan deeman mana maatii diigaa jiru. Ijoolleen ni bittinaa’u, miidhaa guddaa keessatti kufu. Kanaafu, namni nikaah buusu akka salphaatti ilaalun gara gocha kanaa tarkaanfachu hin qabu . Eeti, wali galtee fi furmaanni biraa yoo dhabame, nikaah buusun furmaata dhumaa ta’a. Garuu nikaah buusun duubaan itti gaafatamummaa guddaa fi seerota jira. Kanaafu, namni itti gaafamummaa fi seerota kanniin beekun adabbii jalaa baraaramu danda’a. In sha Allah kutaalee itti aanan keessatti waliin ilaalla. Kutaa darbe irraa itti fufuun sharxiwwan (ulaagaalee) nikaah buusu haa ilaallu.
Dabalata Dubbisi
Ji’oota muraasan dura waa’ee fuudhaa heeruma Islaamaa ilaalaa akka turre ni yaadatama. Dhiiraa fi dubartiin akkamitti walitti dhufuun maatii akka ijaaran tarkaanfi tarkaanfin ilaalle jirra. In sha Allah namni tarkaanfiwwan sanniin hordofe ni milkaa’a. Sababni isaas, namni seeraa Rabbii yoo hordofe, karaan milkaa’innaa fi gammachuu isaaf salphata. Kana yommuu jennu garuu, jireenya fuudhaa heerumaa keessatti gonkumaa rakkoon hin uumamu jechuu keenyaa miti. Eeti rakkooleen baay’een ni uumamu. Islaamni rakkoolee abbaa manaa fi haadha manaa jidduutti uumamaniif furmaata kaa’e jira. furmaata kanniinitti fayyadamuun isaan walitti araarsuun yoo dadhabame fi walii galuu didan furmaata dhumaa ni kaa’a. Innis Xalaaqa dha. In sha Allah ji’oota muraasaaf waa’ee xalaaqa ni ilaalla.
Dabalata Dubbisi


text:
More Video….
Daily Archives: October 11, 2017
Shashammanneen Akkasitti Oole.
Aside
Qeerroon Gincii Kaassitti Jiru.
Aside
Gootota Qeerroo Godina Baalee Magaalaa Gaasaraa, FXG
Aside
AMBO- Qeerroon Bilisummaa Magaalaa Amboo Keessatti Alaabaa ABOn Faayamanii FXG Guddaa Deemsisaa Jiru.
Aside
Qeerroo GodinaWallaaggaa Aanaa Jimma Horroo magalaa Nuunnuu
Aside
Godina Wallaggaa Magaalota Gidaamii fi Muggii Keessatti Guyyaa Har’aa Mormiin Sirna Wayyaanee Guddaan Deemaa Jira.
Aside
Qeerraamsoo Amagaalaa Shashamannee guyyaa har’aa gootummaan akkanatti jiru.
Aside
Gootonni Qeerroo Bilisummaa Oromoo Magaala Amboo Keessatti FXG Itti Fufanii Jiru.
Aside
Onkololessa 11/2017 Magaalaa Ambootti Sochiin Sochiin Warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXG Qeerroo Dargaggoota Oromoo, Barattoota Oromoo, Daldaltootafi Gootota Sabboontoota uummata Oromoo Magaalaa Ambootiin dhoofame !! Continue reading


text:
Hogganoonni biyyoota alaa deemsa filannoo biyya keenyaa gidduu seenuu hin qabdan jechuun Kan silaa aangoo gadhisuu qaban prezidaantiin Gambiyaa Yahyah Jamme akeekkachiisanii jiru.
Gaambiyaa waggootii diigdamii lamaaf kan bulchan Yaahyaa Jameeh kibxata Amajjii 10 bara 2017 Televiziyoona mootummaa irratti akka ibsanti filannoo muddee darbee gaggeeffameen erga injifatamanii booda aangoo gadhisuu fi dhisuu kan ilaaleen Gaambiyaan ofii ishee murteessuu dandeessi jedhan.
Oloolaa fi odeeffannoo sirri hin taane na irratti gaggeeffame jedhan irrattis akeekkachiisa kennanii jiru.
Prezidaantichii kaadhimamaa mormituu Adam Barrown Muddee 1 eega injifatamanii booda ba’ii filmaatichaa hin simadhu jedhan. Sababaan kennanis biyyootii alaa hedduutu dhimmi keenya keessa seene ka jedhu.Kanaaf lammiwwan Gaambiyaa walitti dhufanii furmaata akka barbaadan gaafachuun ni danda’ama jedhu.


text:
Wallagga Lixaa: Haleellaa hidhattootaan Baabboo Gambeelitti namoonni 28 ajjeefamuu poolisiin hime
Naannoo Oromiyaa Godina Wallagga Lixaa Aanaa Baabboo Gambeelitti haleellaa hidhattoonni raawwataniin namoonni nagaa 28 ajjeefamuu Poolisiin Oromiyaa beeksise.
Ajjeechaan kuni kaleessa, Kibxata, ganda aanichaa Bonee jedhamutti kan raawwate yoo ta'u haleellaa kanas qaama mootummaan 'ABO - Shanee' jedhee waamutu raawwate jechuun ibseera.
Jiraattonni bakkicharraa dubbisne kanneen ajjeechaa raawwatan hidhattoota ta'u himuun kanneen ajjeefaman keessaa ijoolleefi dubartoonni akkasumas namoonni gurguddoo jiraachuu BBC'tti himan.
Komishinarri Komishinii Poolisii Oromiyaa Araarsaa Mardaasaa miidiyaa biyyaalessaa EBC'f akka himanitti haleellaan kuni halkan sa'aatii sadiitti raawwate. ''Ummata walitti qabanii haleellaa raawwatan,'' jedhan.
Kanneen du'an 16 dhiirota yoo ta'an, 12 immoo dubartoota ta'u poolisiin himeera. Dabalataan, namoonni 12 madaa'un isaanii beekameera.
Haleellaa kana booda poolisiin bakkicha gahee haleellaa fudhateen hidhattoonni sadii ajjeefamuu EBC'n poolisii Oromiyaa waabeffachuun gabaaseera.
Ajjeechaa kana booda Komishiniin Mirga Namoomaa Itoophiyaa ibsa baasen immoo haleellaan raawwate 'haalli nageenyaa bakkicha jiru akka hin foyyofneefi inumaa babal'achaa' deemuu agarsiisaa jedhe.
Kanaanis, mootummaan federaalaa tarkaanfii fudhataa jiru cinaatti karoora hunda hammateefi nageenyaa waaraa fidu akka qopheessu gaafateera.
Ajjeechaan akkanaa gama Lixa Oromiyaa yoo mudatu yeroo jalqabaaf miti. Sadaasa darbe Godina Wallagga Lixaa Aanaa Gullisootti haleellaa raawwateen lubbuun namoota 30 ol darbeera.
Baatii tokko dura Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Abee Dongorootti raawwateen immoo lubbuun namoota 22 ol darbe. Ajjeechaa lameen irratti kanneen sabaan Amaaraa ta'an ajjeefamu qondaaltonniifi jiraattonni himanii turan.
Ajjeechaawwan biroo bakkeewwan Lixa Oromiyaatti ji'oota muraasa darbaniifi hidhattoonni 'Waraana Bilisummaa Oromoo' jedhanii of waaman itti himataman irra deddebbiin raawwateera.
Torban darbe gaafa Roobii hojjetaan dhaabbata deeggarsa namoomaa Goal jedhamu Godina Wallagga Lixaa Anaa Boojjii Dirmajiitti hidhattootaan ajjeefamuu naannichiifi dhaabbatichi beeksisee ture.
Ajjeechaa tibbanaaf hanga yoonaa hidhattoonni deebii kennan hin qabani. Ajjeechaa kana dura raawwataa ture garuu hin raawwanne jechuun waakkataniiru.
MNO maal jedhe?
Ajjeechaan raawwatame "haleellaa shororkeessuummaati" kan jedhe ibsi Mootummaa Naannoo Oromiyaa, wanti raawwate "gocha hammeenyaafi gara-jabinaa" jechuun ibse.
"Gaaga'ama lubbuu lammiilee nagaarra gaheen gaddi akka mootummaa naannootti nutti dhagahame guddaa ta'uu ibsaa, maatiiwwanii fi ollaa sababa kanaan gaddi itti seeneef jajjabina hawwina" jedhe.
Ajjeechaa godinaalee Wallaggaa keessatti irra deddeebiin lammilee nagaa keessummaa ammoo dhalattoota saba Amaaraa irratti raawwatamaa tureef mootummaan hidhattoota Waraana Bilisummaa Oromoo 'ABO-Shanee' ittiin jedhu himata.
Waraanni Bilisummaa Oromoo gama isaan ibsa gama dubbi himaa isaa Odaa Tarbii marsaalee hawaasaa irratti baasaa tureen ajjeechaa lammilee nagaa keessaa harka hin qabu jechuun waakkata.
'Haleellaa abdii kutannaa'
Hidhattoonni kunneen garee ajjeechaa hoggansaa fi lammiileerratti raawwatu bobbaasuudhaan haleellaa shororkeessummaa hedduu geessisaniiru jedha ibsi MNO.
Lubbuu hoggantoota mootummaa gandaa hanga naannootti jiranii hedduus dhabamsiiseera jedhe.
"Tarkaanfii ol'aantummaa Seeraa kabachiisuu mootummaan ummata waliin ta'uun fudhateen humni ABO Shanee kun dadhabaa kan deeme ta'us, abdii kutannaan haleellaa suukanneessaa lammiilee nagaarratti raawwachuu itti fufeera" jedha.
Tarkaanfii hidhattoota ajjeechaa Kibxataa kana raawwatan irratti fudhatameen "muraasa isaanii dhabamsiisuun danda'ameera" jedhe ibsichi.
Waraanni Bilisummaa Oromoo kan mootummaan 'ABO-Shanee' jedhee waamu erga bara 2018 mootummaa waliin lolatti jira.
Godinaalee Lixaa fi Kibba Oromiyaa hidhattoonni kunneen fi humnoonni mootummaa wal lolaa jiran keessatti yeroo gara garaa lammiilee nagaa irratti ajjeechaan raawwataa akka ture dhaabbileen mirgoota namoomaa gabaasaa turan.


text:
Ibsa Koree Hojii Raawwachiiftuu Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Demookraasii (TUBD)
PEOPLES ALLIANCE FOR FREEDOM AND DEMOCRACY (PAFD)
Koreen Hojii Raawwachiiftuu Tumsa Ummatootaa bilisummaa fi dimokraasii walgahii isaa dhaabbataa lammaffaa Bitootessa 28 hanga 29, 2017 adeemsifatee jira. Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii tumsa dhaabota bilisummaa shanii, Sochii Bilisummaa Ummatota Banishangul, Sochii Bilisummaa Ummata Gaambeellaa, Adda Bilisummaa Oromoo, Adda Bili-summaa Biyyoolessa Ogaadeen fi Adda Bilisummaa Biyyolessa Sidaamaa hammata. Koreen hojii raawachiiftuu gabaasaa hojii fi sochii tumsichaa dura taa’aa irraa dhaggeeffatee jira. Akksumas, ibsoota biiroolee tumsichaa fi dhaaboti miseensoti tumsichaa waa’ee sochii isaanii ilaalchisuun kennan dhaggeeffateera. Koreen hojii raawwachiiftuu gabaasaa fi ibsoota kanneen erga dhaggeeffatee booda ajandaalee walgahii kanaaf qabaman raggaafatee gadi fageenyaan irratti haasa’e.
Koreen hojii raawwachiiftuu tarsiimoo TUBD keessa deebi’ee ilaalee raawwii karoora hojii isaatiis gamaggame. Tarsiimoo TUBD keessa deebi’ee sakatta’uudhaan, akkasumas sochii tum-sichaa walii galaa irratti marii bal’aa erga taasisee booda murtiilee asii gadii irra gahe.
Koreen hojii raawwachiiftuu Tumsa Bilisummaa fi Dimokraasii Uummatootaa didhaan keessaa fi alaan jiraatu illee hojiin tumsichaa akka walii galaatti tarkaanfii guddaa gara fuula duraatti tarkaanfatuun hojii qabsoo biyya keessaa fi alaaf bu’uura jabaa kaa’’era jedhee amana. Wag-gaa tokko darbe keessatti, keessahuu hojiin biiroolee dippilomaasii fi namoomaa, hojii jaarma-yaa fi siyaasaa, akkasumas waraanaa kan ilaalu irratti hojii qabatamaatu hojjetame. Koreen ho-jii raawwachiftuu hojii raawwatamuu qaban haaraa akeekuudhaan biirooleen jiran hundi galii karoora isaanii dhaqqabuu akka danda’aniif qajeelfama barbachisu kenneef.
Koreen hojii raawwachiftuu haala siyaasaa Itiyoophiyaa keessa jiru irrattis bal’inaan mari-hateera. Haala mootummaa Wayyaanee fi mootummicha karaa irraa maqsuuf diddaa uummati itti jiru gadi fageenyaan gamaaggame. Qabataamaatti haalli mul’atu mootummichi waa hundi harkaa bahee biyya sana bulchuu kan hin dandeenye tahuu mirkaneessa.
Tumsi Ummatootaa Bilisumaa fi Dimokraasii maddi rakkoo politikaa har’a Itiyoophiyaa keessa jiruu, mootummaan Wayyaanee bilisummaa fi mirgoota ummatoota biyyattii sarbuudhaan bit-taa farra dimokraasii humnaan irratti fe’uu isaa irraa kan dhufe dha jedhee amana.
Maqaa federalizm sobaa kan sabi xiqqqan tokkichi siyaasaan, dinagdeedhaa fi waraanaan guu-tummaatti ol aantummaa qabu jalatti waan argamuuf ummatooti wayyabni mirgi isaanii dhii-tamee humnaan bulfamaaa jiru. Sochiin siyaasaa fi hawaasaa yeroo ammaa ummatoota cun-qurfamoon deemsifamaa jiru hacuuccaa siyaasaa sirna mootummaa farra dimokraasii bakka bu’ummaa uummtootaa hin qabneen waggoota dhibbaa oliif raawwatamaa har’a gahe cabsuuf qabsoo taasimu dha.
Har’a, aangoon siyaasaa fi dinagdee biyyattii murna Wayyaaneen dhuunfatamuu fi maallaqa guddaa kuufataniin irree isaanii cimsachuu irraa kan ka’e uummatootaa fi biyyattiin guutum-maatti to’annoo murna kanaa jala galanaii jiru. Har’a Itiyoophiya keessatti mootummaa jechuun Wayyaanee, TPLF, jechuu dha. Walitti baqanii qaama tokko ta’anii jiru. Haa ta’uu sirni Way-yaanee uummata mirga isaa karaa nagaa gaafate irratti tarkaanfii humnaa fudhachaa jiraatu iy-yuu, mirgoota siyaasaa, dimookrsaaii, mirga hawaasummaa fi bilisummaaf qabsoo ummattootni finiinsaa jiran sadarkaa of duuba deebisuun hin danda’amne irra gahee jira.
Koreen hojii raawwachiiftuu TUBD, murtii sirni Wayyaanee labsii yeroo hatattamaa labsuuf fudhate ummata bilisummaa fi dimookraasii dhugaa barbaacha gara fuula duraatti arreedaa jiru dhaabuuf yaaluu irraa tahus itti hin milkoofne jedhee amana. Mootummichi sodaa fi goolii uumuudhaan bituuf tattaafata. Uummatooti Itiyoophiyaa keessa jiran garuu ammaan booda doorsisaa fi sodaachisa Wayyaaneef hin jilbeenfatan. Tole jedhaniis jala hin bulan. Ummatooti Iytiyoophiyaa keessa jiran ammaan booda tarkaanfii dabeessaa mootummaan Wayyaanee guu-tummaa biyyattii keessatti fudhachaa jiru sodaatuun hin cal’isan. Callisaas hin jiran. Uummati osoma ajjeefamuu fi hidhamuu sirna Wayyanee cunqursaa fi saamicha irratti hunda’e didee irratti fincilaa jira. Tarkaanfii abdii kutannaa mootummichi ummatoota cal’isiisuuf fudhatu rak-koo jiru irratti rakkoo dabalee inumaahuu daran gara rakkoo irra hammaataatti geessa.
Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Demokraasii sirni yeroo cehumsaa dimokraatawaa ta’e, sir-na hunda hammataa, mirgi uummatoota hundaa keessatti kabajamuu fi kan gaaffii sabaa fi sa-blammoota cunqurfamoo deebisuu danda’u uumamuun barbaachisaa dha jedhee amana. Kanaaf Koreen Kojii Raawwachiiftuu TUBD, haala dhaabota mormitoota Itiyoophiyaa biyya keessaa fi ala jiranii gadi fageenyaan xiinxalee jira. Akka kanaan sirna politikaa haaraa Itiyoophiyaa keessatti fiduudhaaf karaa gara sanatti geessu, kan qaamota dhimmichi ilaalu hunda biratti fudhatama qabuu fi karaa saaquu danda’u irratti hojjechuuf murteeffatee jira. Sirni politikaa akkanaa waldhabbii wal irraa hin citne deddeebi’ee Itiyoophiyaa keessatti mul’atutti xumura gochuu danda’a jedhees amana.
TUBD jabaatee diddaa uummatooti Itiyoophiyaa keessa jiran bittaa Wayyaanee jibbisiisaa ir-ratti agarsiisaa jiran hoogganuu itti fufa. Humnootii dimookraatawoon hundi kufaatii sirna far-ra dimookraasii fi cunqursaa kanaa ariifachiisuuf tokkummaan akka hojjennu hiree kanaan waamicha keenya dabarsina.
Justice and Freedom for the Oppressed Peoples in Ethiopia!
PAFD Executive Committee
March 29, 2017


text:
Prezidaantiin Bootswaanaa duraanii Feestes Moyyee komiishina walii galteen Sudaan kibbaa hojii irra ooluu isaa to’atuuf dura taa’aa ta’anii filatamuun kan isee gammachiise ta’uu US beeksistee jirti.
Lammiiwwan sudaan kibbaa fi hawaasi addunyaa dura taa’aa muudamaniif walii galtee akka agarsiisan jaarsi araaraa gameessi IGAD ambassador Siyyuum Mesfiin gaafataniiru.
Kan Xumura baatii hagayyaa mallatteeffame wlaii galteen nageenya Sudaan kibbaa hojiitti hiikuuf sochiin jalqabamee jira.
Adeemsa hojii irra ooliinsa kanaas komiishinni to’atuufis dura taa’aan muudameefii jira.
Komiishina to’annaa gamtaa fi hordoffii jedhamuuf dura taa’aa ta’uun kan filataman ka beeksisanis jaarsa araaraa gameessa IGAD ambassador siyyuum Mesfiin turan.
Walitti bu’iinsa Republikii Sudaan kibbaa keessa jiru dhaabsisuuf galmee qophaa’e walii galtee qabxiilee barbaachisoo lamatu jira. Kunis komiishina gamtaa kan hordoffii fi to’annaa “Jemek” fi mala hordoffii caasaa nageenyaa fi lola dhaabinsaa ti.
Akkuma Kanaan hoogganoonni biyyoota miseensota IGAD ta’an marii erga geggeessanii booda hoogganoota Afriikaa kabajaa guddaa qaban keessaa tokko kan ta’an prezidaantii Bootwaaanaa duraanii Festes Mooyyee dura taa’aa gochuun muudaniiru jedhan.
Ministriin dhimma alaa US kanatti aansuun ibsa baaseen muudamuu presidentii Festes moyyee simachuu isaa beeksiseera. Preizidaantichi nama milkaa’ina argamsiisan ta’uu kan beeksise ibsi kun garee jiloonni Sadarkaa addunyaa keessa jiran hoogganuu dhaan walii galteen nageenya Sudaan kibba hojii irra ooluu isaa to’atu jedha.
Ameerikaanis isaaniif michoota isee ka biroo waliin walitti dhiyenyaan ni hojjetti jedha ibsi kun.
Qaamotiin Sudaan kibbaa martinuu carraa kanatti fayyadamuu dhaan walitti bu’iinsa sana akka dhaabisan waajjirri ministrii dhimma alaa US ibsa isaa sanaan gaafatee jira.


text:
Naannoo Gambeela keessatti kanneen hidhataniin haleellaan raawwate baatilee xiqqoo keessatti yeroo lammataa ta’uu isaa ti. Haleellaan kaleessa galgalaa kun kan raawwate naannoo lafa qonnaa bal’aa kan “saudi Star” jedhamu poolisii naannoo wabii godhachuun sabaa himaaleen mootummaa gabaasanii jiran.
Lafa qonnaa kanaa irraa fageenya kiilo meetra shanii irratti kan argamu lafa misooma jal’isii irratti haleellaan raawwate kun du’a lammiiwwan Itiyoopiyaa afurii fi kan pakistan tokkoof sababaa ta’ee jira. Lammiiwwan Itiyopiyaa ka biroo afurii fi kan Pakistan Afur immoo balaan madaa’uu hamaa fi salphaa ta’e irra ga’ee jira.
Sabaa himaaleen akka gabaasanitti haleellaa sana keessatti hirmaatan jedhamuun kanneen shakkaman namoonni kudhan to’annaa jala oolaniiru. Baatilee xiqqoo dura naannoo dhuma kana keessatti kanneen hidhatan haleellaa raawwataniin lammiiwwan qulqulluu yakka hin qabne kanneen atoobisii dhaan deemaa turan ajjeefamuun isaanii ni yaadatama.
Gama biraatiin immoo Afar keessatti naannoo namoonni qe’ee ofii irraa akka buqa’an dirqsiisaman keessatti poolisiin federaalaa yakka hojjete jechuun himatan.
Angawoonni mootummaa immoo Poolisiin Federaalaa yakka akkasii hin dalagu jechuun haalan. Gabaasa guutuu MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.
Gambeela fi Afaar Keessatti Haleellaan Raawwate Lubbuu Galaafate
- VOA
Naannoo Gambeela keessatti kanneen hidhataniin haleellaan raawwate baatilee xiqqoo keessatti yeroo lammataa ta’uu isaa ti. Haleellaan kaleessa galgalaa kun kan raawwate naannoo lafa qonnaa bal’aa kan “saudi Star” jedhamu poolisii naannoo wabii godhachuun sabaa himaaleen mootummaa gabaasanii jiran.
Oduu
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
-
-
30-09-2022
Himannaa ABUT fi Deebii Kenname


text:
Nuti Oromooni magalaa gudditii Suweden Stockholm fii nannoo isii jiran walitti dhufuun, qooda nurraa eegamu bahuuf murteeyfanne
Du’aan adunyaa irraa galuu Jaarraa Abbaa Gadaatiif gadda nutti dhagayamee irraa khan ka’ee Oromooni magalaa gudditii Suweden Istockholm fii nannoo isii jiraatan arra walitii dhufnee isaafiis Rabbi khadhannee ififiis iimana sabrii waliin eega jennee booda waa lama irratti gadi fageenyaan marihanne.
Mariin tenya akka armaan gadiiti.
Duraan dursinee baga nagayaan walitti dhufnee eega waliin jennee booda akka amantii muslimatti abbaa kheenyaaf du’aa’in Sheekha kheenya Sheekh Abdallaan nuuf godhamtee. Itti aansuudhan waa lama irratti bal’innaan marihanneeti jirra.
1. Joolleen Jaarraa Abbaa Gadaa akkamitti akka gargaaruu dandeenyuu
2. Akka yaadannoo J/Jaarraa Abbaa Gadaatiif siidaa itti dhaabuu dandeenyurratti turee khan marihanne. San booda ammaaf joolleen akka kharaa khoree waan khana qindeeysiteetiin akka gargaarru murteeyfanne. Garuu waan siidaa J/Jaarraa Abbaa Gadaa dhaabuuf walgahii biraa/koonfiransii maqaa Sooreessaa Jaal Jaarraa Abbaa Gadaatii akka goonu murteyfanneeti addan baane. Gama gargaarsa hatattamaa joollee Sooreessaa Jaal Jaarraa Abbaa Gadaatiif itti godhamu maqaa khoree qindeysituu guyyaa khanaatiin akka ergamuu murteyfanne.
Khoreen qindeysitee khunooti.
1. Micheal, Dirree Idris
2. Mohamed Sani Abdalla
3. Misbaa Idiris
4. Abdulhakim Alwaan
Konto oromoförening Plusgiro 718729-7 galatomaa warreen Joollee Jaarraa Abbaa Gadaa gargaaruuf if qabdan hundi galata qabdan.


text:
Talaaliin dhukkuba Koviid-19 ittisuu fi kaampaaniin Faayzar baasee Braazil keessatti Vaayrasii bifa jijjirrachuun ariitiin daddabraa jiru tasgabeessuun isaa qorannaan Laaboraatorii keessatti gaggeeffame agarsisee jira.
Hayyonni saayinsii kan Faayzarii fi kan Yunivarsitii Teeksaas dhiiga namoota talaalii Faayzar fudhatan irraa argamee fuudhanii qorannaa gaggeessantu vaayrasiin bifa jijjiirrate kan Braaziil keessaa hatattamaan akka hin facaanee ittisuu akka danda'uu agarsiise.
Ba;iin qorannaa kanaas barruu Wiixata kaleessaa barruu Neew Inglaand Joornaal of Madisiin jedhamu irratti ba'e jira.