text:
Hiriyooti barreessaa kanaa kanneen sirna waabarii Itophiyaa jala darban caalaan saanii “demokraasii”n qooqa Grikii tahuu beeku. Mootummaa ummataa jechuu tahuutu itt himame. Jalqaba irratt dhiirota birmaduu Greekii waqhedduu tahan bara duriin shakalama ture. Hardha dhugeeffannoo kaminuu haa raaganii, waqhedduu haa tahanii waqtokkee kan gumiin nama hunda itt hinaafu tahe jira. Demokraasiin yoomallee hanga yoonaa mudanqabnee hin tahin yaa’a itt murtiin darbuun calaqifama. Tokko waliigaltee hundaan kan tahu. Sirna hunda haammataa, kan gocha murnaa keessatt qooda fudhatan hundaaf dhimma waloo irratt yaada kennachuuf carraa walqixxee kennu. Inni kaan irba yk bulcha wayyabaati. Demookrasoti, waligaltee hundaa fi irbatt dhimma bahu.
Yaadanmalaan, demokraasiin walqixummaa fi qajeeltuu qooda fudhattoota gidduu, murna gochoota malbulcha, hawaasoma haa tahuu diinagdee irratt bu’uurfame. Garuu daddhabbii namaan kan ka’e murtii dabarsuu kaasee hanga hojii irra oolchuuti mudaaan jira. Haa tahu malee Hawaasoti namaa hanga isaan dandahamett mudanqabnee gochuuf tattaafachuu hin dhiifne. Sirni seena qabeessii mudanqabnee gochuuf yaale tokko sirna Gadaati. Yeroo waa’ee gadaa dubbanu tokko tokko waan hooda saa kan fakmishoo amantee saaniitt hin galle qofatu itt mullata taha. Garuu sirni Gadaa golgaa faayame dhabuu saaf malee mootummoota si’anaa caalaa hoodota hin qabu. Sirna kennata, murtii dabarsuuf marii dheeraa yk ilaaf ilaamee irratt hundaawe ture. Yaa’i sun yaada tokko tokkoon qooda fudhatoota mariif nafii guddaa kennaa. Demokrasiin naanna waqhedduutt yoo biqilu, Gadaan naannaa waqtokkeetii maddee, garuu sirni malbulcha Gadaa amantalaa, amantee fi bulchi malbulchaa ifatt gargar kan tahan ture. Yeros dhugeeffannoo dudhaa tokko qofatu ture; amma garuu gargar tahuu sana kan sirrii taasisu hedduu jiraachuu saaniiti.
“Ilaa fi ilaameen” qabee bu’uura sirna Gadaa demokratawaati. Murtiin kan kennamu ergii ballinaan irratt mari’atamee duuba. Barbaachisaa taanaan Oromoon guyyootaaf mari’achuu dandaha. Murtiitt jarjaruu irra hamma dhibdeen tokko tokkoon qooda fudhattoota hubatamutt “Haa bultu dubbiin” jechuu filata. Kanaaf mariin hanga hundi irratt waliigalutt dhiibama. Nammi tokko yk namooti qabattee irratt yoo walii hin galle beekotii walgahii alati yeroo boqonnaa waliin dubbatanii karaa qabachiisuu ni dandahu taha.
Sirna Gadaaf waligalteen murtii dabarsuun yaada abba abbaa anjaa hundaaf oolchuu ture. Miseensoti marii irratt qooda fudhatan irraa kan eegamu wan itt mullatu dantaa offittumaa fi utuu hin tahin, milkiin baha xumura yaada waloo dhihaatee fi ifsachuu dha. Tokko tokkoon qooda fudhattootaaf waan mari’atamaa jiru keessaa fedha ofii qabaachuun dhalootee dha. Garuu dhumarratt hundi dantaa waloof murtii walii galte tokko irra gahuuf aarsaa hanga tokko baasuu qabu turanii. Yeros Oromiyaan hawaasa gosoomaa keessa waan turteef kaasaa sabaa fulduratt oofuuf si’a caaluu dhimmi gosaa ilaalamuu qaba ture. Hardha addunyaan misa Ilmaan namaa takkaa gahamee hin beekne irra jirtii, yaada irratt dubbatus, namooti yaada fedha waloo fulduratt dhiiba jedhan irratt wal nokkoru. Garuu ammallee yeroon hambaan mararfannoo gosaa fi qomoo marii sabaawaa Oromoo keessa anjaa murna malbulchaa ofittootaa fi dubatt harkistuu dhaabbii ummatichaa addunyaa keessaa dubatt hambisuu dandahus dhimma dhabuun galfaman jira.
Duubatt deebiin hanga jirutt, waan durii duriiti jedhanii tuffachuu irra dantaa waloo akka hin gufachiifne qabattichii hamma bullaawutt ilaalamuu qaba. Murni sabaawaan kan walitt dhufu yaada waloon dhihaate tokkoo irratt mari’atee murtii dabarsuuf. Qooda fudhattooti hundi yaada saanii ifsachuu fi qaama hobbaatii argamuu tahuun itt dhagamee hojiirra olchuuf garaa guutuun gamtaa akka agarsiisanitt carraa waliqixeen kennamuufiitu irra jira. Sun dhaalmaa Gadaa kanneen murna xixinnoo keessa jiran hunda irra, Oromummaaf nafii caalaa kennaniif boonsaa tahu
Fakmishoon waligalteen murtii kennuu dhuunfaa sirna Gadaa miti. Dhaabota ammayyaa biroo hedduutu anjaa hobbaatii wayyaaf inni hunda qooda fudhachiisuu jedhanii dhimma itt bahuu. Gamtaa guddaa, wal amantee fi walitt riqachuu uumuuf hariiroo ummataa hundaa wayyeessuu dandaha. Garuu waliigalteen murteessuun fakmishoo biraa caalaa yeroo, giidoo fi qabeenya guddaa baasisuu dandaha. Fakmishoo biraan kan demokrasotaan shaakalamu sirna irbaatii. Qabatee irratt dubbachuun yeroo duraan murtaawee keessatt tahuu dandaha murtiinis harka ol kaasuun yk darbansaa buusuun murteeffama. Garee sagalee caalaa salphaa yk ittiiqa dursee murteeffamuu argatutu moo’a. Anja dhabiisi fakmishoo kanaa yeroo waliigalteen murteessaan walbira qabamu dantaa yaroo irra darbuun of nyaachuu fi murna biqilchuu jajjabeesuu saati. Haa tahu malee fakmishoo kaan irra yeroo hedduu fixuu baachuu saa irrayyuu shaffisaa dha. Gochi ammayyaa hedduun fakmishoo kanatt dhimma bahu. Kun waan hawaasa kamuu keessatt hin oolle dhalachuu murnootaa fi hinaaffaa isaan gidduuf kaasaa tahuu dandaha. Garuu kan barbaadamu ofiffooma qollifattuu quufsuu utuu hin tahin hobbaatiif itt gaafatama qabaachuu dha.
Fakmishoon kamiyyuu dhimmai itt habahamuu seera bu’uursaa keessatt akka himamett hedama. Miseensoti tumamuu saanii irratt qooda yoo hin fudhatin utuu itt hin seenin dambiilee sana dubisanii fudhataniiru jedhamee abdatama. Altokko fudhannaan murtiin tolfamu kan isaanii hin tolle tahus itti buluun dirqama. Komee yoo jiraate ambiin ilaalchifamuu qabu. Garuu alaan holola hamminaa oofuu yaaluun farra demokraasii fi seermalee tahuu dha. Akka sirna Gadaatt safuu, hawaasaanis Waaqaanis adaba qabu. Fakmishoo lamaaniifuu sirni ilaa fi ilaamee ni hojjeta. Kan inni gatii hin qabne kanneen sammuu dhiphoo fi abbaa hirroota birattii qofaa. Kan sammuu dhipho waan halle qaawwaa dhiphoo qollifattuu keesssaan waan laaluuf fakii isa guddaa hin argu; abba hirrummaa jalatt murtiin olii gad lola’a malee dakaa dabalati hin jiru.
Egaa demokraasiin sirna qooda fudhattooti hundi walqixxee tahuutt beekaman waan taheef sagaleen hundaa ni dhagahama ulfinnis ni kennamaaf. Namooti kan walgahan qabattee dhimma waloo ilaaluu irratt mari’achuufi. Kanaaf tokko tokkoon qooda fudhataa yaada dhihaateef gumaacha tolaa gochuutu irraa gaafatama. Sammuu dhiphachuun tokko tokko fedha ofitoomaa gandaa bubbbucuu malee, mullisa isa ballaa dhimma murna guddaa ilaaluu hanqatu. Sanaaf jedhanii usustootaa fi murnoota bubbucuu, akka murni guddaan sirriit hin hojjenneef qoomtuu tahan uumu. Shaakalooti duubatt harkisoon akkasii utuu faca’anii dirree bobbaa hin faalin akka ol bahaniin addaan baafamanii, kophxeesamuu qabu.Xumuruuf demokraasiin akaaku isa Grikii haa tahu kan Gadaa sirna qooda fudhannaa kan dubbiin laaltu hundaa jajjabeessuu qofa utuu hin tahin, sirna gumaacha tokko tokkoon qooda fudhataaf walqixxee nafii guddaa kennu. Murni tokko fakmishoo murtii dabarsaa lamaan dhahaman keessaa kan itt tolett dhimma bahuu dandaha. Waanuma halleefuu fedhii hundaa, kan gar tokkoo caalaa guddaa fi halle haammataa akka tahe beekamuu qaba. Miseensi mijuu tokko yaa’a murtii harka jiru hankaasuuf shira hin xaxu jedhamee fudhatama. Komeen yoo jiraate akka seera dhaabaatt dhihaataatt beekama. Akeeki demokraasii akkuma qooda fudhattootaa carraa murtii dabarsuu walqixxee kennu, murtii yeroon itt fudhatamee darbettis buluu ni gaafata. Gumaan murnaa mijuu beekaa alatt dhiifamuun irra hin jiru; akkasumas gumaan tokko hagam adda jedhee of yaadus akkaataa beekamaa alatt mararfamuu eeggachuun munaaquu dha.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan lubbuun jiraniif; nagaa fi araarri Ayyaana abbooliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Waxabajjii 2015


c: text/html

text:
Amajjii/January 17, 2014 · Finfinne
(Oduu Caayaa Oromoo, 17 January 2014) – Miseensoti ABO kutaa Australia kora waggaa miseensotaa fi hawaasa Victoria magaalaa Melbourne keessatti gaggeeffatan milkiin xumuran; ibsa ejjannoo murtiilee isaanii beeksisa illee baafatan.
Kora miseensota ABO kutaa Australia Amajjii 10, 2014 waaree booda eegalame irratti akka ibsametti akeekni korichaa hojii jaarmiyaa kan waggaa darbee gamaggamuun kan bara dhufuf immoo karoora baafachuu dha.
Baniinsa Koraa kana irratti akka ibsametti ,miseensoti ABO konyaalee Perth, Adelaide fi Victoria irraa afeeraman argaman akka walbaran kan godhame yoo ta’u, miseensoti haaromsa fudhatanis waadaa haaromsaa seenuun jaarmiyaatti dabalamanii jiru.
Kora miseensota ABO Kutaa Australia Amajjii 11, 2014 guyyaa tokkoof gaggeeffame irratti hojiin waggaa darbee akkamiin akka raawwatame gabaasti mul’isu kutaa irraa dhiyaatee jira. Gabaasicha irrattis mariin bal’aa fi gadfagoo gaggeeffamee jira.
Gabaasa dhiyaate irraa akka hubachuun danda’amutti, karaa madda dinadgee, hojii dipilomaasii fi karaa jaarmiyaa hojiin hojjatame hedduu jajjabeessa dha. Akkaataan gabaasti itti dhiyaates, ifaa fi qulqulluu dha.
Gama seeraa fi to’annoos haala qabiinsa maallaqaa fi adeemsa hojii irratti gabaasti dhiyaatee jira. Gabaasa sana keessattis akki itti hojiin hojjatamaa jiru kan darbe irra fooyya’iinsa agarsiisaa akka jiru eeramee jira.
Marii bal’aa booda gabaasti dhiyaate yaada mana keessaa itti dabalame waliin sagalee guutuun raggaasifamee jira.
Kora Miseensota ABO kutaa Australia kana irratti J/Gaashuu Lammeessaa, MGS ABO fi Gaafatamaan Damee Odeessii fi Beeksisii ALaa, haala qabsoon bilisummaa Oromoo keessaa fi alaan itti jiru miseesnotaaf ibsanii jiran.
Jaal Gaashuun ibsa kennan keessatti ABO karaa hundaan qabsoon Oromoo jabeessee furgaasuuf hojii jabaatti akka jiru eeranii, keessayyuu miidhaa fi roorroo diinni ummata Oromoo irraan gahaa jiru hundee furuuf ABO gama maraan qiyyaafatee hojjachaa akak jiru hubachiisanii jiran.
Marii bal’aa fi dheeraa booda miseensoti ABO kutaa Australia kunneen ibsa ejjannoo gamtaan baafatan keessatti qabsoo oromoo karaa hundaan akka jabeessanii furgaasan eeruun, dhibdee karaa addaddaa ummata Oromoo fi baiyyaa Oromiyaa mudachaa jiru xiqqeessuuf ABO seera Irroomsa Gadaa fi Torban Dachee ifatti akka labsu gaafatanii jiru.
Guutummaa Ibsa Ejjannoo: Ibsa Ejjannoo Kora Miseensota ABO Australia bara 2014Pdf
Korri miseeonsota ABO kutaa Australia kun Amajjii 12 immoo miseensotaa fi deeggartoota ABO naannoo Victoria jiran waliin gaggaeeffamee jira.
Kora hawaasaa kana kan banan J/Umar Osmaan, gaafatamaan ABO Kutaa Australia, ABO hojii kamiyyuu ummata waliin akkakhojjatu ibsanii, akeekni kora hawaasaas dhmma dantaa ummata Oromoo irratti waan dhaabni hojjachaa jiru hawaasaaf ibsuu fi gaaffilee hawaasaaf immoo deebii malchiisu kennuu, akaksumas hawaasti damamqinaan qabsoo keessatti akak hirmaatee qooda isaa gumaachu jajjabeessuuf ta’uu akeekan.
Kora kana irratti hojii ABOn itti jiru ilaalchisuun J/ Gaashuu Lammeessaa, MGS ABO fi gaafatamaan Damee Odeessii fi Beeksisii Alaa” ibsa bal’aa kan kennan keessatti ABOn yeroo qabsoo eegale irraa kaasee waan faayidaa fi dantaa ummata Oromoo miidhu kamiyyuu qabsoodhaan irra aanaa jiraachuu ibsanii, yeroo ammas qabsoon kun daran jabaatee akka jiru addeessaniiru.
“ABOn qawwee kan lafaa kaase dirqamee ti,” kan jedhan J/Gaashuun, ” qaawwee kanas kan deebisu, yoo gaaffiin ummata Oromoo deebiia rgate qofaa dha, jechuun ejjannoo ABOn mirga ummta Oromoo karaa hundaan eegsisuuf qabu ifatti mirkaneessanii jiran.
Akka Jaal Gaashuun ibsanitti, ABO mirgaa fi faayidaa ummata Oromoo eegsisuuf karaa hundaan qabsoon gaggeessaa jiru hariiroo fi kallattii ABO kan masakuu dha. “Mootummaa Itoophiyaa waliin hariiroon jiru, hariiroo qabsoo ti. ABOn haga mirgi ummata keenyaa hin kabajamnetti sirna garboomsaa kamiyyuu waliin araara uumuuf hin deemu; araarri kan dhufu, mirgii fi dantaan ummata Oromoo yeroo kabajame qofaa dha; Bilisummaan Oromoo yeroo dhiibbaa tokko malee murtii ummataan furmaata argatuu dha.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DUSHOOFI SUUTEE
= = = = = = = = = =
Haal duree tokko malee uumama lubbuu qaban mara biratti miirri jaalalaa saala faallaa gidduu ni jiraata. Gaafa naannoo keenya keessa uumamawwan lubbuu qaban ilaallu kana mirkaneeffachuun ni danda´ama. Titiisni, lukkuun, sareen akkasumas, jabboonni; ilmooleen hoolaafi re´ee, adurreen, saawwan, kotte duudaan, bineensonni hunduu fedha saal-qunnamtii saala faallaa waliin qabu. Feeti ilmi namaas kan uumamawwan lubbuu qaban kaan waan caaludha malee waan isaa gad ta´u miti. Daa´imummaarraa kaasee hanga bara dullumaatti soogiddi jaalalaa nama keessaa hin dhumu. Keessumaa ilmi namaa fedha miira jaalalaasaa guuttachuuf muuxannoowwan adda addaa, beekumsaafi ogummaa garaagaraan deeggarama.
Ijoolleen baadiyaa yeroo ijoollummaa isaanii walitti yaa´anii tapha ijoollee ni taphatu. Taphoota ijoolleen taphatan keessaa taphni jaalalaa baay´ee beekamaafi jaallatamaadha. Wal-fuudhu, akka haadha-manaafi abbaa manaatti akkeessu. Kana waliin walqabatee wantoota yeroo ijoollummaa koo na mudatan keessaa wantin ani irraanfachuu hin dandeenyeefi yeroon yaadadhu mara kolfaan mar´ummaan na dhukkubsu waan hiriyaa koo mudate tokko ture.Innis A. L. O. tti bara 1998 dha. Duushoo jedhama. Nama ijoollummaasaatii kaasee gamsiisaa ta´edha. Ijoollummaasaatti waan arge hunda gochuu barbaada. Wanti ijoolleen gootus hamminatti hin lakkaa´amu. Itti kolfanii yookaan dheekkamii bira darbuu malee wanti godhamu hin jiru.
Gaaf tokko ganama balbala manasaanii dura taa´ee ijoollee kaan waliin cirracha otoo haasa´uu waan lukkuun kormaa godhu argee qalbiisaatti qabate. Akkuma ijoolleerraa gargar ba´een dafee gara manaatti ol gale. Malas dhawate. Boqqolloo aboottee tokko hammaaree kulkul kulkul kulkul jedhee lukkuuwwan gara manaatti waame. Erga boqqolloo mana keessa facaasee booda dafee foddaafi balbala cufe. Suuta jedhee lukkuu dhaltuu ganama lukkuun kormaa koraa ture harka lamaan qabate. Isaa booda foddaafi balbala bannaan lukkuuwwan kaan manaa yaa´an. Itti aansee qaamni saalaashee eessa akka ta´e barbaaduutti ka´e.
Uumamumaan waanuma hundaaf lukkuun qaama tokko qofaatti fayyadamti. Argachuu waan hin dandeenyeef tilmaamaan karaadhuma ganama arge sana ta´uun hin oolu jedhee yaade. Isaa booda suuta jedhee gaafa qaama saalaasaan bira ga´u lukkuun kukaak kukaak jettee iyyite. Kana gidduutti haatisaa maali Duushoo lukkuun maal taatee iyyiti mee ilaali jechaa gara manaa yeroo seentu, “Na´ee waan taate hin beeku anumti harkaan qabnaan akkas iyyiti ganama yeroo lukkuun keenyi inni kormaan ishee koru maaf hin iyyine” jedhe. Achumaan harmeesaa saalfatee fiigee manaa ba´e.
Guyyaa biraammoo waan ajaa´ibaa tokkotu isa mudate. Yeroonsaa yeroo daraaraa baaqelaa ture. Maskaroo sareef namni karaa deemu hin qabu. Sareen wal-kiyyeessitee calluma jettee dhaabatti. Duushoon calluma jedhee ilaala. Takka bira deemee yeroo walirraa harkisu walirraa gargar baasuu hin dandeenye. Kuni maaliif; akkamitti ta´ee? jedhee yaaduutti ka´e. Sababasaa baruun qaba jedhee murteesse. Suuteen saree isaanii ishee dhaltuudha. Amala qabdi ni bareeddis. Yeroo baay´ee wajjin haasa´aa. Boorumtaasaa wajjin haasa´aa gara qarreetti fudhatee deeme. Suuta jedhee otoo wajjin haasa´uu qubasaatiin isa kaleessa gaaffii itti ta´aa ture mirkaneessuu yaale. Qubasaa seensiseema baase malee wanti isa mudate hin jiru.
Lammatarratti qaamuma saalasaan yeroo yaalu Suuteen balbalashee itti cufte. Duushoon ni kiyyeeffame. Waan godhu wallaale. Humnaan yaallaan gadhiisifachuu dadhabe. Suuteen calluma jettee eegee raasti. Duushoon akka kolfuus akka aaruus ta´e. Otoo kanaan jiruu Qemeen jabboota oofaa itti baate. Qemee wajjin yeroo baay´ee tapha jaalalaa taphatu. Qemeeniifi Duushoon akka haadha manaafi abbaa manaatti wajjin taphatu. Qemeen waan Duushoon ta´e yeroo argitu kolfa lafarra gangalatte. Galeen Leensaafi Ayyanootti nan siif hima jettee isatti qooste. Lammata ana wajjin otoo hin taane Suutee waliin tapha jaalalaa taphadhu ani Obsaa wajjinan taphadha ani hiriyyaa saree miti jette ittuu isa aarsite.
Yoo xiqqaate saa´atii tokkoo booda Suuteen Duushoo hiikte. Yerooma sana Suuteen fiigdee gara manaatti galte. Waan galtee harmeesatti isaaf himtu itti fakkaatee ariifatee gara manaatti gale. Yeroo kana Qemeenis kolfaa fiiga gaafa mana geessuu Duushoon uleedhaan si´a Suutee rukkutu maali gurbaa maal si goote? Hin dhiistuu? Harki kee haa cabu, jette harmeensaa. Waan isheen na goote ana qofaatu beeka jedhee akka boo´uu ta´e. Yeroo kana Qemeen hum ofiisaa balleessaa saree komataa? jette. Haati Duushoo maal balleesse jettee yeroo Qemeedhaan gaafattu kokkolfaa ´Suutee wajjin wal kiyyeessan´ jette. Achumaan maalan godha mucaa kana otoo hin dhalatiin maaltu kana itti fuudhe jechaa gara saawwan elmuutti deeman.
Monenus Hundarraa Galataa
Qorataa fi Xiinxalaa Saayisnii Siyaasaa Dargaggoo Moonenus Hundarraa…Aanaa Horroo ganda Haroo Aaagaattan dahaladhe; 1-8 mana barumsaa Daaddoo Siree Budoo; 9-12 Mana barsumsaa Shaamboo; Digirii tokkoffaa Saayinsii Siyaasaa fi Hariiroo Addunyaawaa; Digirii lammaffaa Gidduu-gala Sirna Federaalizimii; Postgraduate Diploma Switzerland Fribourg University; Yeroo ammaa kanammoo EURAC Research tti Guest Researcher; hanga ammaatti barruulee qorannoo afur; kitaabola qorannoo lama; kitaaba aadaa fi seenaa Oromoo gabbisuu danda’u tokko; baacoowwanii fi barreeffamoota gaggaabaaboo hedduu hojjedheera;


text:
Jawwar Maammadiin anis nan gargaaraa
Fagoo deemee karaa dheeraa
Aljeeraan qabee isaan waxaleeraa
Tuttuqa keetu nu dammaqsaa jira
Badde Yaa Habasha gudiin dhufeera
Gara sanaan Fidoo Eebbaatu jira
ABO’n keenya lola kunoo jira
Hidhaa diinaa isatu cira
Diinni hin dabartu bira
Hirkoon isaa dhugaa faajjii qabateera
Oromoon mo’uuf guyyaan dhiyaateera
Habashaa maladhu Jawwar murateera
Gama kaaniin Maammad Adamtuu jira
Asiin anuu jira isin gargaaraa
Hin baatu dhabdee karaa
Mala maltii gandarra jooraa
Turi amman mataa ishee koraa
Akka durii miti Oromoon murateera
Taaddasaa Birruu goota salaalee
Argaa habashaa jibbe ijaan ilaalee
Gadheen wajjin nyaate erga itti malee
Maammoo Maazmir dhiisee barumsaallee
Saba barsiisutti kutannoon galee
Gara-jabeessi habashaa fannootti baasee qalee
Gumaan isaa hin haftu ooltee bultullee
Jaalalaan diddee qawwee malee
Biyya koo nan bilisoomsa habashaa qalee
Guddinaa Tumsaa goota Wallaggaa
Oromoon rakkateera firaa kana argaa
Hundumaatti hime firaa fi alagaa
Rakkoo uummata keenya silaa isatu argaa
Osoo nama qabuu Caalaa fi Dagaagaa
Citee hafe kunoo akka margaa
Guddaa akka waaqaa sodaachisaa alagaa
Gaaddisa lammii muree saba kana argaa
Lafee isaaniituu kana dalagaa
Bilisummaan amma habashaa attam taatu egaa
Gufuun buqqisa Oromiyaa keessa deeme
Haftee guboo yoo argite atis natti himimee
Kan isaan qeexxa’anii muranii dame
Irrattan dubbachiisa Baaroo Tumsaa waamee
Goota lubbuu kenne dhugaaf hudhamee
Abiishee garbaa maaliif qoodame
Kana qofaa miti yoon maqaa waame
Hunduu arguuf jirtaam Oromiyaan bilisoomee
Abiishee Garbaa fi Agarii Tulluu
Gootota Oromoo homtuu hin caalu
Xaaliyaanii kan naasisu Oliiqaa Dingiluu
Gabroosachuu warra dhuftee isaa ciibsee qalu
Laggasee Waguu isaa yaabu tulluu
Walala dhugaa haa ba’u inni wal hin caalu
Oromiyaan keenyaa habashaan dhiisee haa galu
Seenaa hin dagannee aannolee harma muraa
Miniinlik harkas muree goodaanisi jira
Teedii Afiroo maal irraa geeraaraa
Isa nuti dhiifnee nu yaadachiisaa jiraa?
Erga jettee kottu dabareen kan keenyaa
Arraba kee murree afaan si keenyaa
Maaliif dhuftee dubbii keenyaa
Caccafaqnee sirra gadi teenyaa
Akka durii miti barrii keenyaa
Si qallee labsina bilisummaa keenyaa
Ani akkakee miti si qaluu hin barbaaduu
Na hin dhiiftuu taanaan ofirra siif hin gaddu
Sanyiin kee haa maseenuu lafa irraa haa badu
Ijii koo si hin argin dhabii waan qabdu
Diina hundaa ta’i firri si haa jibbuu
Oromiyaa irraa nyaattee Oromootti kan maltee
Ani fira jettee biyya keessa galtee
Fuutee hin baatu qabeenya hattee
Callisee si ilaallaan enyuun na seete
Eessa kee lixxaa Oromiyaa bilisoomtee
Ani Oromoodha Itiyoopiyaan narratti fe’amte
Sabaabaru Moonaa (OromiyaaBiyyaaKoo@gmail.com) irraa
Finfinnee, Oromiyaa


text:
Post by Gishe Abdi Wako!
: Onkoloolessa/October 14 2014
Haala Yeroo biyyattiin Keessa jirtuu fi Kasaaraa siyaasaa Mootummaa EPRDF mudatee jiru irratti Ibsa barsiisota Oromoo dhaabbilee bararnoota Olaanoo Yuunibarsiitota garaagaraa irratti maqaa walga’ii tarsiimoo Siyaasaa jechuun wayyaaneen walitti qabde irraa kenname.
1. Sirni TPLF/EPRDF bulchiinsa Dimookiraasii Warraqaan kakatuu fi sirna Federaalizimii daheeffachuun yakka raawwatuun Impaayera Itophiyaa waggoota 23 oliif bitaa jiru, ummata guddaa biyyatti keessatti argamuu uummata Oromoo irratti yakka dugugginsa sanyii rawwaachaa as gahe. Sabaaf sablamoota biyyatti tapha siyaasaan ala godhee qoddanna angoo ala taasisuun fallaa federaliizimii fi dimookiraasii dhaabbatee, mirgoota siyaasaa, namummaa, amantaa, walgahuu, ijaaramuu fi kkf ugguraa fi dhiitaa jira.
2. Jarraan amma keessa jirru biyyattii keessatti bara mirgi uummata Oromoo ugguramee dhiitamee, Oromoon balleessa malee qe’ee fi qabeenya isaa irratti gara laafina tokko malee ajjeefamaa, hidhamaa, qe’ee fi qabeenyaa isaa irra buqqa’aa jiruu dha. Bara nagaan ba’ee nagaan galuu itti dadhabe, ilmaan isaa barsiisee yeroo itti eebisifachuu hin dandeenye, bara mirgi Dimookiraasii fi namummaa caalmaatti irraa mulqame, bara Oromummaa fi Oromoo ta’uu ibsachuun yakka itti ta’ee dha.
3. Adeemsii fi tarkaanfiin abbaa irrummaa mootummaan wayyaanee/EPRDF uummata Oromoo irratti mul’isaa jiru, barattoota, dargaggoota, barsiisota fi walii galatti uummata Oromoo gara tokkotti fiduun wareegama qaalii baasee mirga isaa kabachiifachuuf mootummaa nama nyaataa kana irratti caalaatti akka fincilu taasisaa jira.
Kanuma bu’uura godhachuun barattootni Oromoo dhaabbilee barnoota olaanoo warraaqsa FDG karaa nagaa fi Dimookiraasii ta’een jalqaba baatii Ebla 2014 irraa eegaluun biyyatti keessatti gaggeessanii fi ittis jiran eenyummaa mootummichaa ifatti mul’isee jira. Warraaqsa karaa nagaa fi dimookiraasii uummatni mirgaa isaa kabachiifachuuf gaggeessa jiruuf karaa nagaa deebii kennuu fi mirga uummataa kabajuu irraa uummata irratti ‘loltuu Agazii’ jedhamu bobbaasuun gocha faashistummaa raawwateera. Mootummaa lubbuu ilmaan Oromoo akka malee balleessuun, dhiiga uummaticha balleessa malee dhangalaasuun, jibbinsa uummata Oromoof qabu ifatti mul’isaa jiruu dha. Roga kanaan yakki dhiifama hin qabnee fi seera Idil-Addunyaa duratti mootummaa wayyaanee/EPRDF gaafachiisuu uummata Oromoo irratti raawwatamee jira.
4. Murni sobee maqaa dimookiraasii warraaqsaa fi sirna federaalizimiin kakatu kun, caalmatti uummata Oromoo afaan, aadaa, eenyummaa fi tukkummaa isaa cabsuuf, akkasumas ummaticha qe’ee fi qabeenyaa isaa irraa buqqisuuf waggoota dheeraa itti yaaduun ‘’maqaa Master plan Finfinnee’ jedhu qindeessee as bahe. Kanaanis ummaticha irratti dachaan waanjoo garbummaa fe’uuf mootummaa fiiga jiru dha. Adeemsi kun ummatni Oromoo tokko ta’ee walcina dhabbachuun akka falmatu isa godhee jira.
5. Mootummaan abbaa irree wayyaanee fi bittoota Habashaa dabareen aangoo biyyattii irratti walfuraa turan waliin wanti adda godhu yo jiraate maqaa qofa. Angawootni EPRDF/TPLF mirga namummaa fi mirgoota dimookiraasii adda baasanii kan hin beekne, afaan qawwee qofatti amanuun kan jiraatanii dha. Maqaa walga’ii siyaasaa tarsiimoo ADWUI jedhuun barsiisota hayyoota sadarkaa Adunyaan keessa jirtu guyyuu hordofan walitti qabuun qaanii dha. Adeemsii kun mootummicha jaamaa doobbii seente godhee jira.
Yeroon kun yeroo addunyaan sirna Dimookiraasii dhugaa keessa jiraachuu wayyaaneen quba hin qabu. Mootummaan kun baroota dheeraaf maqaa dimookiraasii sobaa fi federaalizimii fakkeessan mootummoota gamtoomaniif dookumentii dhugaa qabatamaa waliin wal hin fakkaatne dhiyeessuun har’a ga’ee jira. “Karaan sobaan darban galatti nama dhiba’’ akkuma jedhamu adeemsi wayyaanee/EPRDF laaqii siyaasaa keessatti kufee akka baduuf sababa guddaa dha. Walga’iin Tarsiimoo kunis rakkoo kana keessaa kan wayyaanee baasu utuu hin ta’iin daran kufaatii isaa kan saffisiisuu dha.
6. Mootummootni abbaa irree afaan qawweetti amanan yeroo uummatni cunqursaa fi gadi qabaa isaanii dadhabee, nu hin bulchitan jedhee irratti ka’u, rakkoo fi qawwaa dadhabbii isaanii cuqqallachuuf humna waraanaan uummata doorsisu; maqaa walga’ii jedhu qindeessuun yaada uummata dura dhaabbatu; fiilmii fi taphoota bashannansiisaa qopheessuun yaada uummataa fi dargaggootaa gara dabarsuuf manneen filmii fi Araadi adda addaa akka babal’atan eeyyamu. Miindaan hojjettoota Siviliif dabalame jechuun labsii baasu. Adeemsii kun warraqsa uummataa hambisuu kan hin dandeenye oggaa ta’u, bittootni warraaqsa kana ittiin qancarsuuf garuu akka meeshaatti dhimma itti bahuuf carraaqan. Ummatni Oromoo fi lammiileen sabaaf sablamootni cunqurfamoon biyyatti adeemsa kanaan akka mirga keessan falmachuu irra duubatti hin deebine dhaamsa keenya.
7. Walumaa galatti nuti barsiisotni dhaabbilee barnoota olaanoo Yunibarsiitota garaagaraa irratti maqaa walga’ii tarsiimoo siyaasa wayyaanee EPRDF ‘n walitti qabamnee jirru; yeroo kanatti gaaffii kabajamuu mirga abbaa biyyummaa uummata Oromoo bakka jirruu finiinsuun dirqama dhalootaa ba’uu qabna malee abbaa irree qawweetti amanuuf hin jilbeenfannu.
Gaaffiin uummatni Oromoo fi barattootni Oromoo gaafachaa jiran gaaffii keenya; deebii sirnaa argachuu qaba. Ummata keenyaa fi dargaaggoota Oromoo gaaffii mirgaa qofa waangaafataniif jumlaan ajjeefamaniif mootummaan itti gaafatamuu qaba. Kanneen jumlaan hidhatti guuramanii murtii haqaa dhabanii rakkachaa jiran haal duree tokko malee hiikamuu qabu. Manneen Murtii Oromiyaa keessa jiran ilmaan Oromoo fi uummata Oromoof murtii haqaa kennuu qabu. Barattootni Oromoo bal’eessaa malee barnoota irra ari’ataman gara barnoota isaaniitti deebi’uu qabu. Master Planiin Finfinnee hatattamaan haqamuu qaba.
8. Nageenyii fi mirgi keenya Yuunibarsiitii biyyatti keessatti dhiitamaa fi balaa irra bu’aa jira. Barsiisotni yuunibarsiitii biyyatti irraa lammii keenya barsiisa jirru nageenyi keenya eegamaa miti. Waraanni mooraa Yuunibarsiitii keessa buufatee jiru nageenya keenya sarbaa jira. Tajajila barbaachisu kanneen akka mana galmaa, geejjibaa fi kkf dhabuun hannaaf saaxilamnee jirra. Dabballee sirnichaa homaa hin beekneef haalli jiruu fi jireenya mijateefii beektotni lammii biyyatti qaraa jirru tuffatamnee waan jirruuf, mirga keenya, akka waliigalaatti immoo mirga uummata keenyaa kabachiisuuf yeroon warraaqsa sochii karaa nagaa gaggeeffamaa jirutti makamuun mootummaa qawwee fi irreetti amanu karaa irraa maqsinu amma.
Waan ta’eef bakka jirru hundaa adeemsa mootummaa wayyaanee dura dhaabbachuun haa fashaleessinu jechuun nuti barsiisotni Oromoo ibsa gabaaba qabxii 8 of keessa qabu kana ummata Oromoo fi lammilee Cunqurfamoo biyyattif dabarsinee jirra.
Injifatnoon uummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!
Onkoloolessaa 3/2014
=================================================
Sadaasa 9 Guyyaa Fincila Diddaa Gabrummaa Waggaa 9ffaa, 2014
Bara 2005 waamicha ABOn ummata bal’aa Oromoof haaromseen Fincilli Diddaa Gabrummaa (FDG)n guutuu Oromiyaa keessatti erga bifa ho’aan qabsiifamee haga har’aatti bifa adda addaan mootummaa gabroomfattuu wayyaanee akka guggubaa jiru eenyullee haaluu hin danda’u.
Ebla Bara 2011 warraaqsi Qeerroo Bilisummaa Oromoo erga finiinuu jalqabee kaasees guutuu Oromiyaa keessatti Qeerroon Oromoo (Barattootnii fi Dargaggootni) sabboontotaa fi walii galatti ummata Oromoo bal’aan walta’uun FDG bifa adda addaan mootummaa gabroomfataa wayyaanee irratti qabsiisuun ummatni Oromoo bilisummaa kan barbaadu ta’uu ifatti mul’isaa jiran.
Addatti bara 2014 kana keessa qooda Qeerroo Bilisummaa Oromoon (Barattootaa fi Dargaggoota)n warraaqsi FDG fi Falmaan Mirga Abbaa Biyyummaa sirna gabroomfataa wayyaanee irratti qabsiifame haga har’aatti mootummicha guggubaa, QBOf injifannoo galmeessaa jira. Fincila deemaa jiru kana keessattis wareegamni qaqqaaliin kafalameera; kafalamaas jira. Dargaggootni, barattootnii fi sabboontotni Oromoo Bilisummaan Oromoo kan hin hafne ta’uu lubbuu isaanii bakka bu’aa hin qabne wareeganii mirkaneessaa jiran. Ilmaan Oromoo qaroon, beekoo fi hubatoon, kanneen biyyaa fi ummata isaanii caalchifatan dhiiga dhangalaasanii, lafee cabsanii bilisummaa balbala Oromoon gahanii jiran. Bara baraanis seenaan QBO isaan yaadata!
Kanaaf Sadaasni 9 (November 9) Guyyaan Yaadannoo Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) bara 2014 kanaa Oromiyaa keessaa fi biyyoota alaa bakka Oromoonni itti argaman maratti kan duraarra haala o’aa fi adda ta’een ilmaan Oromoo qaalii fi muratoo kanneen lubbuu isaanii wareegan kana yaadachuu, hojii qaalii isaan dalagan faarsuun yaadatamee fi kabajamee oola. Qeerroo fi Qarree Oromoo, barattootaa fi sabboontota keenya FDG keessatti bilisummaa sabaaf jecha lubbuu isaanii aarsaa godhan haa yaadannu! Kabajaa Gootota Sabaaf Qabnu Agarsiisuun Dirqama Lammummaa Oromoo ti! Obbolootaa fi lammiiwwan keenya hidhaa gabroomfataa keessatti gidirfamaa jiranis haa yaadannu! Yaadachuu qofas osoo hin taane, karaa ittiin FDG caalaatti jabeessinu, QBO finiinsinuu fi gumaa jaallan keenyaa bilisummaan baasnu irratti ejjennoo lammummaa qabannee murtii marii keenyaa hojiitti haa jijjiirru.
Oromoon of irratti amantaa godhatee sagalee tokkoon, irree gamtoomeen yoo ol ka’ee diddaa mul’ise halkan tokkotti hidda gabroomfataa isa xaxee jiru cicciree, irree cunqursitootaa isa irra ciisee gadi isa qabe of irraa darbee bilisummaa fi mirga abbaa biyyummaa isaa gonfachuu akka danda’u FDGn waggaa kana keessa geggeeffamee fi ammallee geggeeffamaa jiru caalaatti nama hubachiisa.
Fincila kanaan Oromoon akkasumas ilmaan isaa dargaggootnii fi barattootni Qeerroo fi Qarreen akkasumas sabboontotni dallaa shira siyaasaa roga adda addaan diinni ijaare diiganii falmaa finiinsuun humna Oromoon qabu diinattis firattis mul’isaniiru. Bilisummaan Oromoo, walabummaan Oromiyaa lubbuun itti bahee, dhiigni itti dhangala’ee, lafeen itti caccabee kan hin hafnee fi bakka gahu ta’uu hojii fi gootummaan mul’isaniiru; mul’isaas jiran.
Kanaaf muuxannoo fi jabina akkasumas injifannoolee Fincila Diddaa Gabrummaa fi Qabsoo Bilisummaa Oromoon argaman kuufachaa, fincilaa fi diddaa caalu, qabsoo roga maraa kan bilisummaa balbala geesse ol seensisutti nu geessuuf of qopheessuun, bakkayyuutti irree tokkoomee fi gamtoomeen diina dura dhaabbachuun, akeeka jaallanii fi ilmaan Oromoo qaqqaalii lubbuu kitimaa godhanii bakkaan gahuuf mudhii hidhannee murannoon haa warraaqnu.
Ilmaan Oromoo, Sabboontotnii fi Qabsaawotni Fincila Diddaa Gabrummaa fi Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti wareegaman bara baraan ni yaadatamu!
Kaayyoo fi Akeeka Gootowwan Oromoo Irratti Wareegaman Bakkaan Ni Geenya!
Sadaasni 9 Guyyaan Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) Bara Baraan Ni Yaadatama!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Sagalee Bilisummaa Oromoo (SBO)
Onkoloolessa 2014


text:
Pireezdaantichaa fi Ministirri Dhimma Alaa kun marii geggeessaniin hariiroo biyyoota lamaanii guddisuuf kutatoo ta’uusaanii ibsaniiru.
Dureewwan Chaayinaa waliin kallattiin wal-arganii mari’achuuf jalqaba isaanii kan ta’e Teelarsan yaaddoo Sagantaa Niwikilaraa Kooriyaa Kaabaa qabbaneessuuf Chaayinaa waliin akka hojjatan kan mirkaneessan yoo ta’u, dubbiin naannichaa sadarkaa sodaachisa jedhamurra ga’uusaa eeraniiru.
Mariin qondaaltota lamaanii kun daqiiqaa torbaaf qofa kan ture akka turedha kan himame.
Ministirri Dhimma Alaa kun kana malees guyyaa kaleessaa Ministira Dhimma Alaa Chaayinaa Waang Yi waliin yaalii misaa’elaa Kooriyaa Kaabaa irratti mari’ataniiru.
Daawwannaa isaanii Eezhiyaa Jaappaanii kan jalqaban Teelarsan daawwannaa Kooriyaa Kibbaatti taasisan xumuraniiti kaleessa Beejiing kan seenan.
Waashingtan Chaayinaan Piyoongyaang Sagantaa Niwikilaraa fi Misaa’elaa ishee akka dhaabdu qoqqobbiiwwan gara-garaa irra akka keessu deddeebi’uun dhiibbaa gochaa turteetti.
Haata’u malee Beejing Ameerikaan raadaara ittisa misaa’elaa Kooriyaa Kibbaatti dhaabuunshee ishee dheekkamsiseera.
Chaayinaan raadaarri Ameerikaa kun nageenya koof yaaddoodha jechuun qeeqxi.
Kun osoo akkanaan jiruu, Kooriyaa Kaabaa guyyaa kaleessaa rookkeettii lafarra furguggifamu yaaluushee beeksifteetti.
Madda: Aljaziiraa


text:
Gabrummaa jala jiraachuun du’aan gararraa, jiraan garjallaa akkuma
jedhamu san akkaan hammaataa dha. Namni gabrummaa jala jiru; jiruun isaa jiruu jireenyaan gadiiti. Kan kiyya jedhu hin qabaatu, dubbatu kan jalaa dhagahu hin jiru, iyyatu kan mirmatuufis hin jiru. Nama ta’ee osoo jiruu gabroonfattootaan gadootti ilaalama. Abbaa biyyaa ta’ee osoo jiruu akka lammii lammaffaatti itti rorrifama. Qabeenya isaatti halagagaadha. Biyya isaatti Orma. Walumaa galatti nagahaan bahee galuu hin danda’u. Kan ummanni Oromoo barootaaf keessumaa bara bittaa wayyaanee keessa jirus dhugaadhuma akkasiiti.
Wayyaaneen ummata Oromoo afaan qawweettin erga gabrummaa hammaataa keessatti kuffiftee bara 1991 irraa eegalee haalli ummanni Oromoo keessa jiru jireenya hin jedhamu. Jiruu du’aan gararraa, jiraan
garjallaati. Osoo qabuu beela’eera.Daaree jira, biyya abbaa isaarratti
akka lammii lammaffaatti fi akka gadootti ilaalameera. Saamichi qabeenya,miidhaa qaamaa qalbii irratti raawwachaa tureera,
raawwqachaas jira.
Walumaa galatti akka biyya abbaa isaa keessatti mataa gadi qabatee deemuuf waraanni itti duulchifamee reebameera,hidhameera, ajjeefameera, ukkaanfamaa tureera, jiras. Ummanni Oromoo wayyaaneedhaan yakkoonni hedduun irratti dalagamaa tureera, jiras. Wayyaaneen amma feeti ilmaan Oromoo hidhaa, dararaa, biyyaa godaansisaa fi ajjeesaa jirti. Waraanni sirnichaa waggoota 25n darbaniif addatti Oromoo qofarratti xiyyeeffatee gochi faashistummaa raawwachaa turee fi jiru kan himamee dhumuu miti. Har’a manneen hidhaa impaayeera Itiyoophiyaa keessa jiran irra guddeessi isaanii kan dhiphataa jiran ilmaan Oromoo yakka tokko malee waraana wayyaaneetiin haramanii hidhamaniini. Kan kaampii baqataa biyyoota ollaa Impaayeritti jiran dhiphisaa jirus haaluma walfakkaatuun ilmaan Oromoo yakka malee yakkamanii dararaan murna Wayyaanee baqatanii bahaniidha. Dhalataan Oromoo gammoojjii fi galaanatti dhumaa turee fi jirus akkasuma lakkoofsa hin qabu.
Gabroonfattoonni dhugaa, mirga dhala namaa, nugahee fi bor maaltu
dhufaa hin beekan. Har’a waan qawwee harkaa qabanii fi qawwee kanaanis hunduma dhiituu danda’aniif baruu akkanuma se’u. Bulchiinsa isaaniitti aduun waan dhiitu itti hin fakkaatu. Hidhuu, dararuu, ajjeesuu fi saamuun hojii isaanii isa idilee fi ittiin beekamanii dha, isaan gammachiisa. Akka gootummaattis fudhatu, wayyaaneenis kan waggoota 25n darbaniif itti jirtu kanuma.
Gabroonfattoonni akka wayyaanee amma guyyaa irree ummataatiin haqanqaalamanii boolla hin deebine bu’anitti ummata gabroonfatan akka namaatti hin ilaalani. Dhugaan har’a impaayeera itiphiyaa wayyaaneedhaan bulaa jirtu keessa jirus kanuma nuuf mirkaneessa.
Wayyaaneen hara’a ummata Oromoo addatti irratti xiyyeeffachuun afaan qawweettin ukkaamsitee yakka hedduu irratti raawwachaa jirti. Waggoota 25n darbaniif gongumaa bulchiinsa ishiitti waan aduun dhiitu waan itti hin fakkaatiniif yakka beektuu fi dandeechu hunda ummata Oromoorratti keessumaa sabboontoota Ilmaan isaa irratti raawwachaa turteetti. Bara baraaf ummata Oromoo akkuma gabroonfatteetti waan jiraattu itti fakkaatees waggaa 50 – 100 bulchuun danda’a jechuun bara gabrummaa Oromoorratti karoorfattee dhaadachaa turte. Haalli amma jiru keessumaa waggaa 2n darbanii as hololaa fi bolola ishii kana harkatti fashalsaa jira. Qabsoon ummanni Oromoo finiinsaa jirukeessumaa FXG qeerroon dhoose hundeen ishii raasaa jira. Dhiphuu hamaa keessa galchee jira. Akka seenaan katabee lafa kaa’eetti gabroonfataan biyya kam keessattuu tolaan hangorraa bu’ee hin beeku. Ummata weeraramee ajjeefamaa, hidhamaa, dararamaa fi saamamaa jirutu kadhaan osoo hin ta’in qabsoon ofirraa kaasa.
Kan Wayyaanees ummattoota biyyattii keessumaa ummata Oromoo addatti itti xiyyeeffatamee saamamaa, ajjeefamaa fi dararamaa jirurraa kaasu qabsoodha. Gabrummaa diduun finciluudha. Wayaaneen akka qabson malee haangorraa hin buune muuxannoon waggoota 25n darbanii ragaadha. Kanuma hubachuun ummattoonni biyyattii keessumaa ammoo ummanni Oromoo murna tanaan miidhaa guddaan irra gahaa jiru falli tokkichi inni qabu qabsoo isaa, FXG jabeessee itti fufuudha. Waggoonni darban 2n akka wayyaaneen laaftuu, irree ummataa gamtoomeen kan burkutooftu taate sirritti muldhisaniiru. FXG qeerroon Oromoo gaggeessaa turee fi jiruun wayyaaneen dhiphattee, lammiin booneera.
FXG kanaan ammummaan Wayyaanee muldhateera. Fincilli ummata Oromoo kun akkuma muldhachaa jiru wayyaanee dhiibee balabala kufaatitirraan gaheera. Of amanau dadhabdees labsii yeroo muddamaa akka labsitu taatee jirti. Kun ummata Oromoofis ummattoota gabrummaa sirna tanaa jala jiraniif injifannoo guddadha. Qabsoo itti fufiinsaan gaggeeffamuufis balabala guddaa saaqeera.
Ummattoonni impaayeera itiyoophiyaa keessa jiran addatti ammoo ummanni Oromoo gabrumama bara dheeraa keessumaa miidhaa hamoo bara sirna bittaa Wayyaanee kana keessaa of baasuuf fallii malli qabu tokkichi qabsoo eegale, qabsoo roga maraa jabeessee itti fufuudha. Wayyaaneen murna dhugaa beektu , murna waan ganama jette galagala itti deebituu miti, ni sobdi, ni haalti, waliin dhooftee bara bittaa fi saamichaa dheereeffachuu feeti. Kana hubachuun dura goranii hanqisuun dirqama nama gabrummaa jala jiru maraati.
Keessumaa holola yeroo ammaa kana maqaa paartilee mormitootaa waliin rakkoo impaayeera itiyoophiyaa keessa jiru furafan mari’achaa jira jedhu holola sobaa ta’uu hubachuun qabsoo jabeessanii itti fufuun
murteessadha.Diraamaan qondaalonni ishii ummattoota biyyattii keessumaa ummata Oromoo FXG finiinsaa jiru moogsuuf itti jiran sirri dura dhaabbatamuu qaba. Kan ummata Gabrummaa jala jiru bilisa baasu qabsoo qofa waan ta’eef!


text:
…..Haadhoo koo….
Afaan hin kirkirree ijas hin libsannee
Kan gammachuu himuuf qophaaye fakkaatee
Suufiisaa uffatee mataa ol qajeelchee
Ija safuu hin qabne soogiddaan dhiqatee
Arraba taakkudhaan of keessaa gad-yaasee
Akkuma areeraa boqott-habbuuqqatee
“Shororkeessitootaaf murteen dabarfame
Jaatamni hidhameet sadi bilisoomee
Qabeenyi ummataa waa badee hin hafne
Cimina ummataan yakkamaan qabamee
Murtee haqa qabuun too’annaan milkoome…”
Jedhee yoo dubbatu TVn boqqollodhaa
Mataarra na ba’ee naheen lafa dhahe
Gurrarraa na iyyeen owwaattuf owwaadhe
Gootota abdadheen anis iyyuuf ka’ee
Amboo keessaa iyyeen harar kaasa jedheen
Salalee abdadheen birmannaaf qophaayee
Arsii kootti goreen Jimmaas onnachiisee
Boorannis hin hafu yoo Gujiin waammate
Ilmaan Abishee fi Baaroo Tumsaa taanee
Yaa qabsiisnu qabsoo iddumma jirrurraa
Jaanjoftee yaa kuftuu wayyaaneen teessorraa
Gad haa gadhiisisnu jaallawwan bilisaan
Anaa kee haadhoo koo hin hafuu booreen kee
Amboo keessa jirtuu iddoo dhiirri marge
Isin ogguramnaan gootni ni rafaaree?
Ishee hafte santuu itti dhuma malee
Isin nyaattee hin haftu fakkeessituu sareen
Jabaadhaa haadhookoo Oromoonni martuu
Isin bulchaa hinhaftuu ilmaan warra mortuu
–
Bilisummaa Gadaa Ifaa (BGI)
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- Gamtaan Barattoota Oromoo (GBO)n Haala Yeroo Biyyattiin Keessa Seentee Jirtuufi Yakka Waraanaa Ummata Oromoo Irratti Gaggeeffamaa Jiru Ilaalchisuun Ibsa Gabaabaa Kenne. - April 23, 2017
- GUUBOO AFAAN OROMOO:Barattoota Yunibarsitii Jimmaa Hojii bareedaatti jiran! - April 21, 2017
- DIINQA OROMOO: Dhimma Dubartootaa: Aadde Dinqinash Dheeressaa Kitilaa fi Beekan Gulummaa Irranaa’ Kutaa 1ffaa - April 21, 2017


text:
Dr. Sheek Muhammad Rashaad: Sheeka keenya guddaa kan uumamaan hayyuu
Kan barreesse: Najiib Zannuun*
Sheeka keenya guddaa Kan uumamaan hayyuu
Waa’ee saba keenyaaf kan dhimmamu guyyuu
Seenaa isaa himee fixuu hin dandayuu
Xiqquman dubbadhaa namuu haa dhagayuu
Kan inni dhalate, kudha sagal soddomii afuritti
Abbaan isaa Kabiir Abdullee, ilma Mummayyaati
Haati isaa Faxumaa, intala shurraati
Bakki dhalootaa Oromiyaa, Carcar keessatti
Laga Arbaati magaalaa muummittii
Barnoota jalqabaa abbarraa baratee
Daran cimsachuudhaaf hayyama gaafatee
Beeytoota barbaada achi tarkaanfate
Hayyoota jajjaboo heddurraas barate
Sheik Bakrii Saphaloo isas dabalatee
Beekkumsa jajjabaa achirraa horate.
Barnoota biyyatti erga bakkaan gahee
Daran cimsatuudhaaf biyya alaa bahee,
Hayyama gaafate abbaa bira gahee
Innis ni eebbise addaan bahuuf nahee
Gaafa san jalqaba biyyarraa kan bahe.
Yaman tarkaanfatuun Su’udii dhaqee
Lubnaaniif Masrittis garasumaan maqee
Yunivarsiitii jalqabaa barachuuf qunnamee
Al-Azhaar keessattis akkaan jaalatamee
Doktarummaa isaa itti badhaafame.
Waan isaan nuuf godhan himamee hin dhumuu
Irrumaan tuttuqaa haa dhagayuu namuu
Arra guyyaa keessaa if waa hin barree
Uumamumaan Rabbiin keessatti unkure
Baradheen barsiisaaf tabba bahee raaree
Rakkoo adda addaa hunda jala taree
Kunoo arraan tana hedduut irraa bare.
Gaafa afaan keenya dukkanatti qaban,
Yeroo dubbatanii yakkatti laalaman,
Biyya Somaalerraa raadiyoon dhawwaaqan.
Qubee Afaan oromoon kitaabas maxxansan
Yoomuu hin dagannu waan isaan nuuf godhan.
Bara shantam dura kan inni dubbate
Mee akkaan hubadhu yoo qalbii qabaatte
“Bar seenaa kan kee baratuun si qabee
Namni seenaan qabne nama jiruu dhabee
Bar seenaa ifii baratuun wajabee
Namni seenaan qabne nama bakka dhabee
Yoo seenaan kan kee isa jabaa tayee
Bar ati dureessaa nama samii bayee
Yoo amanti’iin dura ati jabaa taate
Eega amanti’iitii sumaaf aduun baate”.
Akkas jechuudhaan dhaamsa dabarsate.
Waggaa meeqa guutuu itti ifaajanii
Afaan Oromootti qur’aana hiikanii
Sagalee qulqulluun gurra nu buusani.
Kana qofaa miti gumaachi isaanii
Kitaaba adda addaas hedduu maxxansanii
Himamee waan dhumu galanni isaanii
Jiraadhuu nuuf turi dheeradhu umriinii.
Galata kee haa galchu Rabbiin jannataanii
Kan dhugaa dubbatu isa hin kijibne
Kan haqa malee dharaaf raga hin bane,
Namaat jala deema malee kan nama jala hin deemne,
Horii fi bu’aadhaaf dantaa kan hin qabne,
Soda diinaatiif qishif kan hin janne,
Nuuf turi daranuu sumaan bayyanannee.
Sheek Muhaammad Rashaad kabiir Abdullaahii
Nuti si jaalanna dhugaan onnerraahii
Umrii dheertuun barayyuu jiraadhu
Bakka yaadde gahii wahayyuu argadhu!
Kan si hordofee bobba’u
Si faana deemee haa milkaa’u
Kan si jibbu hundi haa du’u
Hayyuun akka keetii bakka san haa bu’u.
Mil’uun kee diina haa kuffisu
Waaqni adawwii tee haa dhamaasu!
Akkuma kanaan itti fufi
Nyaapha keenyatti karaa cufi
Kan si hordofan hiriirsi
Diina kee wareersi!!
Posted on 02/03/2013, in Uncategorized. Bookmark the permalink. Leave a comment.


text:
1Yesuusi naa77anttuwaa Galiila Abbaa lanqqiyan tamaarissuwaa doommiis; keehi daro asai ba lanqqiyan yuuyi aadhdhidi shiiqettin, abban de7iya wolwolo giddo gelidi, aani uttiis; qassi he asai ubbai abbaa lanqqiyan de7ees. 2I eta darobaa leemisuwan tamaarissiis. Tamaarissiiddi hagaadan yaagiis, 3“Siyite; issi bitanee zerettaa zeranau kiyiis. 4I zerishin, issi issi zerettai ogiyaa doonan wodhdhiis; wodhdhidaagaa kafoi yiidi miis. 5Issi issi zerettai guutta biittai de7iyo shuchchaa anccuwaa bolli wodhdhiis; daro biittai bainna gishshau, he zerettai sohuwaara mokkiis. 6Awai kiyido wode shulliis; adussa xaphuwaa yeddibeenna gishshau, meli bayiis. 7Issi issi zerettai aguntta giddon wodhdhiis; wodhdhidi mokkidaagaa agunttai diccidi cuullin, aifennan attiis. 8Issi issi zerettai aradda biittan wodhdhidi mokkiis; diccidi issoi hasttamaa, issoi usuppun tammaa aifin, issoi xeetaa aifiis” yaagiis. 9Yaagidi, “Siyanau haitti de7iyo urai siyo” yaagiis. 10Yesuusi yootidoogaa siyida hara asatinne tammanne naa77u erissiyo ashkkarati Yesuusi barkka de7ishin, akko shiiqidi, he leemisuwaa birshshettaa a oichchidosona. 11Oichchin Yesuusi etassi hagaadan yaagiis; “Inttessi Xoossaa kawotettaa xuura yohuwaa erai imettiis; shin harati kawotettaappe kareera de7iyaageeti, xeeluwaa xeellidi be7enna mala, qassi sissaa siyidikka akeekenna mala, eti naa77anttuwaa Xoossaakko simmin, i eta nagaraa atto geenna mala, etayyo ubbabai leemisuwan odettiis” yaagiis. 13Yesuusi eta, “Ha leemisuwaa erekketii? Yaatin, leemiso ubbaa waati eruuteetii? 14Zeriyaagee Xoossaa qaalaa zerees. 15Qaalai zerettiyo ogiyaa doonan de7iyaageeti hageeta; eti qaalaa siyiyo wode, Seexaanai sohuwaarakka yiidi, eta wozanan zerettida qaalaa efirggees. 16Hegaadankka qassi shuchchaa anccoi de7iyo biittan zerettidaageeti hageeta; eti qaalaa siyidi, sohuwaara ufaissan ekkoosona. 17Eti ha77issau de7iyoogaappe attin, etau mino xaphoi baawa; guyyeppe qaalaa gaasuwan waayee woi yedetai yiyo wode, eti sohuwaara xubetti aggoosona. 18Qassi aguntta giddon zerettidaageeti hageeta; eti qaalaa siyiyaageeta. 19SHin ha sa7aa de7uwau hirggiyoogee duretettaa siiqiyoogeenne harabaa amottiyoogee eta wozanan gelidi, qaalaa cuullees; cuullin aifennan atti aggees. 20SHin aradda biittan zerettidaageeti qaalaa siyidi ekkiyaageeta; issoi hasttamaa, issoi usuppun tammaa aifin, issoi xeetaa aifiis” yaagiis. 21Yesuusi gujjidi, “Xomppe ehiidi, kereppe woi arssappe garssaara wottiya asi de7ii? Xoqqan wottenneeyye? 22Aissi giikko, qosidobai ubbai qoncciyaa kiyana; qassi genttidobai ubbaikka beettennan attenna. 23Siyanau haitti de7iyo urai de7ikko siyo” yaagiis. 24Qassikka eta, “Intte siyiyoogaa ezggidi siyite; Xoossai intte makkido qun77an intteyyo makkana. I intteyyo darissidi immana; aissi giikko, issibai de7iyo urau gujji immana; bainnaagaappe harai atto, au de7iya he guuttiyookka ekkirggana” yaagiis. 26Yesuusi qassikka yaagiis; “Xoossaa kawotettai ba gaden katta zeriya asa mala. 27He bitanee qammi xiskkees; maallado denddees; i ba huuphen waaniyaakkonne erennan, he zerettai mokkeesinne diccees. 28Biittai kattaa barkka mokkeesinne aifees; koiro carshshai caarees; guyyeppe aifanau kukkumees; qassi wurssettan kumetta aifiyaa aifees. 29SHin kattai gakkiyo wode, kattaa shiishshiyo wodee gakkido gishshau, bitanee sohuwaarakka baacaara geli aggees” yaagiis. 30Yaagidi Yesuusi, “Nuuni Xoossaa kawotettaa ai milatees gaanee? Woi aibiira leemisanee? 31Xoossaa kawotettai sanaafici giyo qii mittee aifiyo milatees. He mittee aifiyo zeriyo wode, sa7an de7iya mitta aife ubbaappekka guuxxausu; 32o zerin mokkada ataakiltte ubbaappe gitatausu; daro daashshaa daayausu. Kafoi i tashiyaa kuwan bau keettaa keexxana danddayees” yaagiis. 33Yesuusi hagaa mala daro leemisuwan asau gelana gakkanaassi, ba qaalaa yootiis. 34Asaayyo leemisoi bainnan yootenna; shin Yesuusi ba erissiyo ashkkaratu xalaalaara de7iyo wode, etayyo ubbabaa birshshidi yootees. 35He gallassi sa7ai omarin, Yesuusi ba erissiyo ashkkarata, “Abbaa hefintti pinnoos” yaagiis. 36Erissiyo ashkkarati daro asaa yeggi bayidi, Yesuusi kase geli uttido wolwoluwan gelidi, Yesuusa banttanaara efiidosona; hara wolwolotikka hegan de7oosona. 37Wolqqaama gotee denddin, beetai wolwoluwaa shocin, haattai kumana gakkanaassi wolwoluwaa giddo geliis. 38He wode Yesuusi wolwoluwan guyye baggaara borkkotaa borkkotidi xiskkiis. Erissiyo ashkkarati a denttidi, “Tamaarissiyaagoo, nuuni xayiyo wode coo xeellai?” yaagidosona. 39Yaagin i beegottidi gotiyaa, “Co77u ga” giidi, abbaakka, “Woppu ga” giis; goteekka co77u gin, ubbabaikka woppu giis. 40Yesuusi ba erissiyo ashkkarata, “Aissi hagaadan yayyeetii? Intte waani ammanekketii?” yaagiis. 41Eti daro yayyidi bantta giddon, “Hagee laa harai atto, goteenne abbai azazettiyoogee oonee?” yaagidosona.
Copyright
Learn More


text:
Filannoo Prezidaantummaa marsaa duraa Faransaayii keessatti gaggeeffamee jiruun Kaadhimamaan yaada madaalawaa qaban Emmanueel Makroon fi kan safuu biyyaatti cichanii fi baqattootaaan morman Marine Le Pen filannoo prezidaantummaa torban lama booda gaggeeffamuuf darbanii jiru.
Kun immoo Faransaayii keessatti raafama siyaasaa guddaa uumuuf jira jedhu xiinxaltoonni.Waggaa tokko keessatti siyaasnii Faransaayii keessaa guutuummaatti jijjirameera jedhan Makroon Dilbata darbee galgala eega injifatanii booda ibsa kennaniin.Marine Le Pen deggertoota ofiif akka ibsanti uummata Faransaayii Bilisoomsuuf yeroon amma jedhan.
Ba’iin filmaataa inni dhumaa akka agarsiisuutti Macroon sagalee harka 23.8 kan argatan yoo ta’u Le Pen harka 21.5 argatan.Namoonni
sagalee kennuuf ba’an walii galaan harka 79 yoo ta’u abbaan injifachuuf deemu sagalee yayyabaa argachuu qaba.
Filannoon prezidaantummaa Kun Caamsaa 7 bara 2017 gaggeeffamuuf jira.


text:
Ijoollee Barnoota Itti Fedhii Qaban Irratti Gargaaruun Gaariidha: Abba
Barataa Naahoom Dammalaash Baacaa godina wallaggaa dhiyaa magaalaa Najjoo keessa jiraata. Barataa kutaa kuadha tokkoo yoo ta’u umriin isaa kudha torba.
Yeroo dheeraaf hojii ooguuma harkaa adda addaan kokolaataa hojjachuuf yaalaa eeega turee booda barana itti milkaa’ee jira.Naahomiin ijoollummaa kaasanii kan guddisan akkoon isaa Aaddee Almaaz walda sanbat ijoolluummaa isaa kaasee raadiyoon mana keessaa ituu hin hafiin digee ilaalee deebisee waan hidhuuf dhisii jedheen dadhabe jedhu.
Naahoom Kokolaataa hojjatee jira. Baasii kanaaf isa barbaachisu maatii ofii biraa kan argate yoo ta’u hanga qarshii kuma sagaltamaa baasuu isaanii abbaan isaa Obbo Dammalaash Baacaa dubbatanii jiru.Garu ijoolleen toora irratti bobba;anii hojjachuu fedhan irratti gargaaruun bu’a qabeessa ta’u hubadheen jira jedhan.
Dargaggonni dandeetti qaban maraan irratti hojjachuu qabu jedha Naahoom.
Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Kana Cuqaasuun Dhaggeefadhaa


text:
To'annaa Toora Interneetii fi kaffaltii Haaraa Telekoominikeeshinii Itoophiyaa
Dhaabbanni telekoominikeeshinii Itoophiyaa (Ethio telecom) teknooloojii quunnamtii telefoonaa fi interneetii ittiin to’atanii fi gatii baasisan haarawa biyya galchuu isaa beeksisee jira.
“Tekinooloojiin kun hojjetoonni telekoomii biyya kami iyyuu kan itti gargaaramani” ka jedhan – Hojiraawachiisaa ol’aanaan Ethi Telecom- Obbo Andualem Admaasee, tekinooloojiin kun tajaajilawwan telekoomii fi interneetii addaa uummata dhaqqabsiisuuf akka gargaaru ibsan.
Akkasumas, tajaajilawwan interneetii “Over The Talk” yokaan OTT jedhaman, kanneen Viber, Wichat, Whatsapp jedhamanitti enna namoonni gargaaraman, akka barbaachisummaa isaatti, gatii baasiisa


text:
oromoo языk
oromoo
oromoo oromo
oromo music
oromo language
oromo news
oromo cafe
oromo flag
oromo tv
oromo song
oromotor
oromoo caayaa
oromoo diraamaa
oromo media network
oromoo music sirba jaalalaa
oromo liberation front
oromo protest
oromo gospel songs
oromo people
oromo drama
oromo gospel
oromo songs
oromo music 2017
oromo music video
oromo music ethiopia+Videosvideox
xvideos
oLink
tv
search
trends posts
All World News
VOA AFAAN Oromoo 09 Caamsaa 2017
VOA Afaan Oromoo 08 Caamsaa 2017
Best Oromoo funny
Best New Dirama Afaan Oromoo (Keessummaa)
Hayyoota Oromoo BoruuAds
Dirama Afaan Oromoo jabadhu
Dr.Zakir Afaan Oromoo
News Oduu Afaan Oromoo 07 May 2017
New Oromoo Music
Voa Afaan Oromoo 02 Caamsaa 2017
OMN--O Hiree Ofii Ofiif Murteessuf Furmaanni Oromoo Harka Oromoo Jira
Copy of Filima Afaan Oromoo
Dirama Afaan Oromoo funny SurpriseAds
Voa Afaan Oromoo 10 Caamsaa 2017Ads
Falmataa Kabbadaa - Alaabaa Oromoo - Oromo Music 2017
Voa Afaan Oromoo Jimata 05 Cam 2017
Voa Afaan Oromoo 04 Caamsaa 2017
Kedijja Haji - Cidhaa (ጪዳ) Afaan Oromoo Wedding Song
Tadele Gemechu - SABABUYAAKO Ft. Abbush Zelaqa - NEW! Ethiopian Music Afaan Oromoo 2017
Jacky Gose; New Afaan Oromoo Music ''Waankoo'' (2016)
New Afaan Oromoo Music var ad_idzone=2193405,ad_width=300,ad_height=250;
Ads
Qosaa afaan oromoo
VOA Afaan Oromoo 26 Ebla 2017
ESAT DC Oduu Afaan Oromoo Wed 10 May 2017
ODUU-VOA-AFAAN OROMOO DC (March, 24,2017)
Alfee jalalaa dirama afan oromoo best funny vedio
Filmii GooftaaYesus/ Afaan Oromoo/ Oromiyaa
ESAT Afaan Oromoo 05 Caamsaa 2017
Voa Afaan Oromoo 28 jimata Ebla 2017
Voa Afaan Oromoo Jimata 21 Ebla 2017
Oduu Amma News Afaan Oromoo 06 May 2017
VOA Afaan Oromoo 01 caamsaa 2017
Sagallee Umaatta Oromoo...May/3/2017
Kedijja Haji - Jimma (ጅማ) Afaan Oromoo Music Video
faarfannaa afaan oromoo haaraa Rattaa dhaabiiGara isaa ilaalaaHQ
ESAT Afaan Oromoo 07 Caam 2017
Nashiidaa Haarawa Bareedduu Afaan Oromoo
Oromoo music sirba jaalalaa
Nashiidaa Haarawa Afaan Oromoo Bareedduu
New Dirama Afaan Oromoo ( Sin Dabriin )
Cidhaa Oromoo kan Dureeti Falmaa fi Kassa 2017 Sirba cidhaa Afaan Oromoo
ESAT DC Oduu Afaan Oromoo Sat 29 Apr 2017
Roobeerraa Ammanuu - Gota Oromoo - New Oromo Music 2016
SEENAA UMMATA OROMOO
seenaa oromoo
Sirna Simannaa aadaa Dubartoonni Oromoo Gootaaf godhamuun Fayyisaa Leellisaa simatan.
Malware: Difference Between Computer Viruses, Worms and Trojans YouTube
Ads
Antivirus vs Anti-malware as Fast As Possible YouTube
Who Makes Malware - and Why? YouTube
Ads
As malware sweeps the globe, here is what you should do YouTube
How to remove a computer virus / malware YouTube
Who's Behind The Malware WannaCry? YouTube
Qué es el Malware YouTube
Ransomware Attack Hits 99 Countries, Including U.S. #Malware #Internet @NdosSantosCNN YouTube
Viewer-Made Malware 8 - MEMZ (Win32) (flashing lights warning) YouTube
WannaCry Ransomware YouTube
RS Dharmais Bisa Atasi Serangan Siber Malware YouTube
Dahsyatnya Serangan Siber Virus Malware Wannacry YouTube
Malware Fundamentals YouTube
Ransomware attack: Why WannaCry hackers won’t get rich from malware attack - TomoNews YouTube
Un petit malware YouTube
Microsoft Responds To Malware Attack YouTube
What is Malware? Virus, Trojan, Worms Explained in Detail YouTube
Be careful - Don't be fooled by malware YouTube
Protect Your Computer from Malware Federal Trade Commission YouTube
Wanna Cry Malware Prevention Tips YouTube
Raayyaa Abbaa Maccaa fi Nashida Afaan Oromoo YouTube
Debebe Adame - Sebonti (ሰቦንቲ) Afaan Oromoo Music Video 2016
new oromoo music jireenyaa shifara
ESAT DC Oduu Afaan Oromoo Sat 22 Apr 2017Ads
Dhebu : Kutaa 41 ffaa
Nashiidaa Afaan Oromoo 05,Janu2017
new dirama afaan oromoo 2017
ESAT DC Oduu Afaan Oromoo Fri Oct 28 2016
oromoo film Drama Dheebuu
ESAT DC Oduu Afaan Oromoo Tue Oct 25, 2016
Faarfannaa Afaan oromoo haaraa2016 Ayyaantuu Fayyeeraa
ESAT ODUU AFAN OROMOO GUR 14,2017
Nashiidaa Afaan Oromoo: Aliyyii Saabit (New 2016 afaan Oromo Nashiida By Aliyyi Saabit)
ESAT DC Oduu Afaan Oromoo Fri 21 Oct 2016
Faaruu waraana bilisummaa oromoo
Farfanna Afaan Oromoo Abatee Gammachuu(1988) 2016
Voa Afaan Oromoo 17 Bit 2017
ESAT DC Oduu Afaan Oromoo Rob 16 May 2017
ESAT DC Oduu Afaan Oromoo ROb 22 Feb 2017
iNDX2tvSseE
-45CG7vyb4Q
45CpmzrjQxo
45cOxIlnbJM
45C_8A-fBQo
4_5CQd59_V8
45c051ZVdN0
4-5cAH0lJBUAds
45cBOgigfWk
45CJcGNyECI
45ClXi6AufM
45CR0FseIoc
45CXVnHJTBU
45c6PuYqXt4
45caHW3PtPQ
_45cE5sXayg
45cPidiob-w
45CVtT3ChPA
45cntSo7Mhk
45cn2o0lZuk
45cVmAenYyw
45cunmLmsHk
45Cv9VQb5Us
45cNjrpO7sA, oromoo языk,oromoo,oromoo oromo,oromo music,oromo language,oromo news,oromo cafe,oromo flag,oromo tv,oromo song,oromotor,oromoo caayaa,oromoo diraamaa,oromo media network,oromoo music sirba jaalalaa,oromo liberation front,oromo protest,oromo gospel songs,oromo people,oromo drama,oromo gospel,oromo songs,oromo music 2017,oromo music video,oromo music ethiopia,,oromoo языk,oromoo,oromoo oromo,oromo music,oromo language,oromo news,oromo cafe,oromo flag,oromo tv,oromo song,oromotor,oromoo caayaa,oromoo diraamaa,oromo media network,oromoo music sirba jaalalaa,oromo liberation front,oromo protest,oromo gospel songs,oromo people,oromo drama,oromo gospel,oromo songs,oromo music 2017,oromo music video,oromo music ethiopia, oromoo языk,oromoo,oromoo oromo,oromo music,oromo language,oromo news,oromo cafe,oromo flag,oromo tv,oromo song,oromotor,oromoo caayaa,oromoo diraamaa,oromo media network,oromoo music sirba jaalalaa,oromo liberation front,oromo protest,oromo gospel songs,oromo people,oromo drama,oromo gospel,oromo songs,oromo music 2017,oromo music video,oromo music ethiopia,


text:
Daarektoreetii Dhimma Bulchiinsa, Iyyannoo fi Komii Ummataa
Daarektoreetii Dhimma Bulchiinsa, Iyyannoo fi Komii Ummataa
Waajjirri Pireezidaantii Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa ergama isaa kan ta’e Hojiirra oolmaa Imaammattootaa fi Tarsiimoowwan Misoomaa fi Bulchiinsa Gaarii gahumsaan hordofuu, deeggaruu fi raawwachiisuun ummata Naannichaa fayyadamaa taasisuuf sochii guddaa taasisaa tureera.
Labsii Mootummaa Naannoo Oromiyaa bifa haaraan bara 2003 qaamota raawwachiiftuu hundeessudhaaf bahe lakk. 163/2003 keewwata 15 irratti aangoo fi hojii armaan gaditti tarreeffaman akka qabaatu taasifamee jira.
Aangoo fi hojii labsiidhaan Waajjirichaaf kennameef keessaa Iyyannoo fi gaaffiiwwan ummataa, akkasumas qaamota biroo irraa dhihaatuuf aangoo isaa kan ta’an irratti murtii ni kenna, kan aangoo fi hojii isaatii ol ta’an Pirezidaantii fi Mana Maree Bulchiinsa Mootummaa Naannichaatiif ni dhiyeessa Kan jedhu gama caaseeffama Bulchiinsaa,Iyyannoo fi komii Ummataatiin raawwatamaa tureera.
Waajjirichi aangoo fi gahee hojii kennameef kana bahachuuf waggoota darban qaamota komii ummataa keessummeessan bifa adda addaatiin gurmeessee furmaata laachuuf yaalii hedduu gochaa tureera.
Haata’uu malee, qaamni kun komii fi iyyannoo hawaasicharraa guyyaa guyyaan dhiyaatuuf furmaata laachuuf yaalii gochuu bira darbee madda komii ummatichaa hiikuuf aangoo, hojimaataa fi gurmaa’insa barbaachisu qabaatee hojjechuurratti rakkoon mudachaa tureera.
Kanaafuu, Waajjirichi qaama keessummeessa iyyannoo fi komii ummataa haala iftooma qabuu fi hojimaata qulqulluu ta’een gurmaa’ee kallattii fedhii ummatichaa guutuu danda’uun hojjechiisuu waan barbaadeef garee of danda’e qaama dhimmi isaa ilaallatu waliin tahudhaan ijaaree gara Naannoolee ollaatti bobbaasuudhaan sirna keessummeessa komii fi iyyannoo irratti muuxannoo gaarii jiru fudhachudhaan Dambii fi Gurmaa’insa haaraa akka qophaa’u taasiseera
7.4.1 Aangoo fi gahee hojii Hojii Dhimmoota Bulchiinsaa, Iyyannoo fi Komii Ummataa labsii lak.154/2005tiin kenname
- Dhimma madda iyyannoo fi komii ta’an irratti qorannoo fi qu’annoo gaggeessee qaama dhimmi ilaaluuf ni dhiyeessa, ka’umsa irraa fala akka arggatan ni taasisa, raawwii isaa ni hordofa.
- Iyyannoo fi komii kenniinsa tajaajila qaamolee Raawwachiistuu Naannichaa irratti dhiyaatan ni qorata, bu’aa argate qaama iyyanni yookiin komiin irratti dhiyaateef ni kenna, kan hin sirreessine yoo ta’e qaama dhimmi ilaaluuf ni dhiyeesa, raawwii isaa ni hordofa.
- Ragaa iyyata yookiin komii dhiyaate qulqulleessuuf barbaachisu qaama Mootumma kamiyyuu gaafatanii argachuu fi sanadoota adda addaa fudhatanii qorachuuf aangoo ni qabaata.
- Murtii sadarkaa sadarkaan kennaman ilaalanii raggaasisuu, fooyyessuu yookiin jijjiiruun murtii barbaachisaa ta’e kennuu ni danda’a.
- Hawaasaaf haala iyyannoo fi komiin ittiin dhiyaatu ilaalchisee hubannoo kennu irratti qaama dhimmi ilaalu wajjin ni hojjeta.
- Qaamolee Mootummaa fi Miti-Mootummaa bulchiinsa gaarii dhugoomsuuf sirna dimokraasii dagaagsuuf hojjatan waliin qindoominan ni hojjata.
- Manneen Hojii Mootummaa keessatti qaama iyyannoo fi komii miidhaa bulchiinsaa hordofu akka gurmaa’u ni taasisa, walitti dhufeenya hojii ni qabaata.
- Bulchiinsi gaariin haala qabatamaa Naannootiin hojiirra akka oolu ni taasisa, hojiirra oolmaa isaa ni hordofa, ni deeggara.
- Qorannoo fi gamagama hojimaata kenniinsa tajaajilaa ni gaggeessa, bu’aa fi furmaata argame qaama dhimmi ilaaluuf ni dhiyeessa, akka hojii irra oolu yoo murta’ee hojii irra ooluu isaa ni hordofa.
- Dhimmoota leenjii fi hubannoo bulchiinsa gaarii uumuu irratti Biiroo Siviil Sarviisii fi Bulchiinsa Gaarii Oromiyaa waliin qindoominaan ni hojjata, leenjiin akka kennamu haala ni mijeessa, bu’aa isaa ni madaala.
- Mana Hojii Mootummaa sadarkaan argamu keessatti bulchiinsa gaarii dhugoomsuu sirna danddeessisu diriiruu isaa ni mirkaneessa.
- Komii fi iyyannoo irratti qo’annoo fi qorannoo ni gaggeessa, bu’aa argame hojii irra ni oolcha.
- Seeraa fi hojimaanni miidhaa bulchiinsaa sirreessuuf gufuu ta’an qorachuun akka sirraa’u yaada ni dhiyeessa.
- Raawwii hojii caasaalee Dhimmoota Bulchiinsaa, Iyyannoo fi Komii Ummataa sadarkaa sadarkaan jiran ni hordofa, ni deeggara.
- Bulchiinsa gaarii mirkaneessu fi iyyannoo fi komii ummataa hiikuu irratti dhaabbilee fi waldaalee hawaasaa waliin qindoominaan ni hojjeta.


text:
Hogganaan Amantii Katoliika Romaa Pope Firaansis Imaltuuf USA Jiru Perz.Obaamaa fi Maatiitti Bahee Simate
Abuniin Katolikii Romaa pope Firaansiis Kuubaa keessa eega turanii booda gara Yunaaytiid Isteetesti Imalaa jiru.Pope Fransiis Wixata kaleessaa galgala Saantyaagoo eega dhaqqabanii booda uummataaf kadhatan
Abuna Fraansiis Santiago kan seenan duraan magaalaa Kubaa gama bahaa Holguin keessatti uummata kuma kurna hedduuf akka ibsanti jijjirama fiduuf kan gargaaru danqaa uumaamee cabsanii darbuuf waqayyo duratti cimninaan dhiyaadhaa jedhan.


text:
ABDII KOO
–
Ormaatti fokkistaa boosecha fakkaatta.
Ati anaaf garuu goota
Mudhii soonsaa Qeerransa fakkaatta.
Jaalalan siif qabus afaan kootiin miti
Ija kootu sitti hima imimmaan lolaasaa.
Sin jaalla dhalakoo dafqeen siguddisa.
Ofii nyaachuu dhiiseen dura si nyaachisa.
Situ bara rakkoo bara naaf dabarsa.
Si’i abdiin kiyya bara dullumaatti
Situ humna kooti gaafan dadhabetti
Utuu ati jirtuu daandii irratti hin kufu
Kanaaf sin guddisaa tasa sin dadhabu
Abdii egeree koo umurii dheeradhu
Raagi umurii qufii horii naaf jiraadhu
Galaa siif kan taatus barumsa baradhu
Jedhee si eebbiseen anoo sigeggeesse
Maaf achumaan hafteee manatti hin deebinee
Abdii egeree koo akkamiin rarraaste?
Ana haadha kee dhiistee mana ijaarrattee?
Dhala koo maal taate waadaa koo akkam goote
Aayyoo ansiif jira kan gaafa naan jettee
Gaafa qofaa teenyu afaan keen dubbatte
Maliif hirraanfattee dandii gubbaatti hafte
Maal taate dhalakoo maaliif galuu didde
Gaafan sigeggeesse maaliif
Natti hin himne akka karaa deemtu
Galaan siif qopheessa kan yaadannoo taatu
Siif jecha dhalakoo mee maaliin hin ta’u
Lubbuu koon wareega lubbuun koo haabatu
Siif jecha dhalakoo mee maalan hin ta’u…!
Lubbuun kee bahuudhaaf yeroo morma geesse
Dhaamsi kees maal inni kan ati dhaammatte
Miidhama garaa kees eenyutti himatte
Hiriyaa kee keessaa eenyutti dhaammatte
jedheen taa’ee boo’a erga manaa baatee
Abdiin koo maal ta’e maaliif galuu dide
Rakkina maaliitu hudhee isa qabe
Jedhee ofgaafadhus deebii hin arganne
Ijaan isa arguuf abdii hin kutanne
Gala kee arguufis sagal gadi ba’ee
Ijaan si arguudhaaf harka adda irra kaa’ee
Utuun fuullee dhaaphee halaala ilaaluu
Kan abjuu fakkaatu sagaleen dhagahee
Sagalee hiriyaa iyya lafa raasu
Akkamiin amannu wanta ta’aa jiru
Maal ta’an namootni nama jiruuf faarsuu?
Jedhee akka abjuu utuun dudubbadhuu
socho’uu dadhabees achuma dhabbadhuu
Du’aa Abdii kootii mana olgalchanii
Hunduu wal ga’anii iyya jalqabani
Jireenyi Addunyaas kanaan abjuu taate
Sammuun koos akkanaan iddoo isheetii kaate
Seenaan jireenya koos guyyaa kanaa kaatee
Daandii gubbaa jooruun anaaf Hiree taate
Naaf hubadhaa lammii lammiin kankoo taate
Gumaa koo hin gatinaa lammiin kan naaf naate
Carraan ilmoo namaa kanaaf kana taate.!
–
Saamu’eel Immaanaa -Yunivarsiitii Finfinneerraa


text:
1He wode intte hagaadan yaagana; "Abeet GODAU, neeni tana hanqqettadasa; hanqquwaappekka simmadasa; yaatada tana minttettadasa. Hegaa gishshau, taani nena galatais. 2"Be7ite, Xoossai ta atotettaa; taani an ammanettada, yayyikke. Aissi giikko, GODAI XOOSSAI taayyo wolqqanne yetta. I ta atotettaa gidiis" yaagana. 3Ashshiya pulttotuppe haattaa intte ufaissan duuqqana. 4He gallassi qassi intte hagaadan yaagana; "GODAA galatite! A sunttaakka xeesite. A oosota kawotettatu ubbaa giddon erissite. A sunttai xoqqu xoqqu giidoogaa awaajjite. 5GODAI gita oosuwaa oottido gishshau, ayyo yexxite. Hagee sa7a ubban eretto. 6Israa7eela Geeshshai intte giddon xoqqu xoqqu giido gishshau, inttenoo, Xiyoonen de7iyaageetoo, hombbocite! Ufaissau yexxite!" yaagana.
Copyright
Learn More


text:
Amajji 22,2017
Oromiyaa bakkeewwaan hunda keessa akka barbaadan nyaatanii dhuganii,waan fedhan fudhatanii fedhan saamanii fandalaalaa utuu Oromiyaa keessa jiraatanii barattoota keenya barnootaaf manaa bahan biyya keenya keessatti barachuu hin qabdan jechuun duulli jabaan har’a barattoota Oromoo Yuunibarsiitii Walloo keessaa baratan irratti kaafamuun barattoonni Oromoo baqatanii bahuuf illee haala ulfaata keessa seenanii jiran.”Baroota dheeraaf Yuunibarsiitii Walloo keessatti hanga barannee keessatti akka dhala namatti utuu hin taanee hamma lubbu qabiiyyee illee utuu mirgi keenya nuuf hin kabajamiin jechoota arraabaa isaanii baannee mataa gadi qabanner barachuuf hedduu yaalaa turre.
Ammas karaa deemnuuf bakka teenyyu bakka dubbifnu maratti mataa gadi qabachuun keenya humaa utuu hiika hin qabaatin guyyaa har’a ittuu keessa bahuun biyya keenya keessa jiraachuu hin qabdan nuu gadi lakkisaa jechuun reebichaaf dhaanicha jajjabaa nurraan erga gahaanii booda baqaaf gadi lakkiifnee baanullee gara itti baqannu dhabnee lubbuun keenya kiyyoo keessa jirti.Duula kana deggaruuf loltoonni TPLF nutto duuluun isaanirra goruun gargaaranii nu dhaanaa turan.Barattooni hedduu miidhamaanii jiran,anuu fiigaan si waliin dubbachaa jira,humaa waan furmaata jedhamu hin jiru.Kan du’ullee waan dhibu hin fakkaatu.”jechuun barattoonni achii bilbilaan sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof yaada isaanii yoo kennaan bohichaafillee yaada isaanii haalaan nuu kennuu hin dandeenye.
Haalli kun akkaan waan gaarii yoo isaaniif ta’eef Tigireen hudduu qullaa dhuftee nurratti goobde itti haa fuftu.Nutis biyya qabna biyya
keenya keessaa keessattuu,Yuunibarsiitii Amboo,Wallagaa,Hawwaasaa,Adaamaa,Finfinnee,Jimmaa,Haramayyaa keessa Tigiroota sochoo’aa jirtu kamillee bira utuu hin darbin ajjeesuun gumaa barattoota keenya Yuunibarsiitii Walloo baafachuun Uummanni Oromoo Oromiyaa keessa jirru marti waliin hiriiruun gumaa barattoota dhaanamaa,Ajjeefamaa jiranii haa baafannu.


text:
Tarkiin waraanashee deebistee haaraa gurmeessuufi
-
- font size decrease font size increase font size
Finfinnee, Adoolessa 15, 2008 Tarkiin waraanashee deebistee haaraa gurmeessuuf akka jettu Pireezdaant Reesiip Xaayib Erdoohaan beeksisan.
Manni-maree Ittisaa Olaanaa Mootummaa ministira dhimma alaa biyyattiin hogganamuu fi ministira ittisaa fi qondaaltota olaanoo haammate waraanicha deebisee haaraa akka gurmeessudha Pireezdaant Eerdoohaan kan ibsan.
Yeroo gabaabaa keessattis gurmaa’insi haaraan kun ni-ifoomsama jedhaniiru.
Pireezdaantichi labsii yeroo ariifachiisaa ji’oota sadii labsame dheeressuuf maalumtuu nu hin-dhorku jedhaniiru.
Bulchiinsi Pireezdaantii Erdohaan yaalii mootummaa galagalchuu Fatullaah Gulan qindeesseera jedhame irratti hirmaataniiru jechuun kan shakke loltoota kuma 60 ol, poolisoota, abbootii-seeraa fi barsiisota hojiirraa ari’eera.(FBC)


text:
Baarentuu gadaa Irraa
Sabboonummaan maali, eenyutu sabboona dha? Eenyu yoo maal godhee fi hojjete sabboonaa jedhama” Gaafii jedhuuf deebiin namootaa ykn akki itti sabboonumaan ifu namootarra namootatti addaa addummaa xixiqqoo qabaachuu mala. Haata’uutii dhugaan nama hundumaa walii galchu jechi “Sabboonummaa” jedhu walittii hidhaa jechoota lamaa ta’uudha. Hikkaan jechoonni kun walitti qaanja’uun kennanis ifa waan ta’eef burjaaja’ins hiikoo gama kanaan muldhatu hin jiru. ykn harki guddeessi namaa ibsa dabalataa malee hiikoo jecha kanaa irratti walii gala.
Sabboonummaan jecha “Saba” jedhuu fi “Boonuu” jedhurra akka maddu eenyufuu ifaadha. Jechoonni kun lamaan walitti qaanja’uun ergaa barbaadamu dabrsaa turaniiru dabrsaas jiru. Saba + Boonuu= Sabboonaa, sabboontuu, sabboontoota jechuu dandeenya.
Maddi jecha kanaa erga kana ta’ee ergaan isaas maal akka ta’e eenyufuu ifaadha. Jechi sabboonaa ykn sabboontuu jedhuu kun kallattiidhaan ergaa “Saba ofiitin boonuu” jedhu dabarsa.Saba ofiitiin boonuun ammoo nama afaan Oromoo dhagahu maraafuu hikni isaa ifaa dha. Continue reading


text:
Gudina ilma nama keessatti gahee arti (OROMO)
Art is, indeed, the spearhead of human development, social and individual.
Susanne K. Langer
Dhugaa dubbachuuf artiin dura deemtuu gudina ilma namaa hawwasafi dhuunfati.
Namni aartiitti fayyadamuu kan eegalee gaafa yaaduu eegale.Yaannii aartii uumee, aartiin deebi’ee yaada uumee, yaanni gudina uume, guddinni jiruu ilma namaa fooyyese.
Haala kanaan shoorii aartiin gudina ilma namaa keessatti taphatee akkanaaf akkas kan jedhamuu miti.Kaniin keessa mee isaan gurguddoo haala jireenyaa ilma namaa jijjiran yaa ilaaluu.
Aartif sab-qunnamtii
Aartii,safuufi baruumsa
Aartif Dimokiraasii
Aartiif diinagdee
Aartiif aadaa
1. Artii, sab-qunnamtiif gudina ilma nama
Akka beektonni meesha sab-qunnamtii jedhanitti adunyaarratti jijjirma sirnaa kan fide jijjirama meesha sab-qunnamtitii.Namni gara beladarraa adda kan ta’e Afaan gaafe uummate. Yeruma kana afaan haala addaafi haaran itti fayyadamuu jalqabe. Kuni immo artidha. Artiin bayyinaan waan haaraa haala haaran jechuudha.fakeenyaf
Beekan waan dubbatu beeka
Walaalan waan beeku dubata
Hala kanaan afaan ofii midhagfachaa dhufan.Afaan qofa otoo hin ta’in erga tokko dabarfachuuf fakki kaasuu eegalan. Fakkiin ergaa ciccimaa heduu dabarsuu eegala.
Fakeenyaf
Fakkiin yaada ibsachuun walii galtee ifaa fiduu irratti rakoo horate. Yeroo darbe yero amma fi kan dhufu argisiisu hin dandeenye. Kanaaf waan tokkof qubee tokko ka’uun jalqabame. Fakkeenya qubee ummat kuushii laalun ni danda’ama.
Qubeen akkasii kun ammas biyya baha eshiyaa keessatuu Chiyinaatti ittiin hojatama. Egaa dhufaatii qubeetu sirna fiwudaalismii fide. Artiin waan haaraa fiduuf fayyadamuuf safisuu dafee qubee fayyadamuun of babbalisuu qofa otoo hin ta’in qubeese babbalisuun fedhii arti hawwasaa guutun barumsa karaa saaqee jira. Barreefamnii waan haaraa haala haaran barreesun haala haaran yaaduu waan fideef tekinoolojii haaraa uumee.Asirrattii gahee artii laaluf Daantee fakeenya gudaadha. Dura Daantetuu adunyaa ijaa hin baramniin laalun sammuun namaa akka dammaqu kan godhe.Kaka’umsa kanatu barreesitoota hedduu uume. Barreesitoota kaniintu ayyana waa uumuu uumun namoota teknolojii haaraa akka uuman haala mijeesee. Daanten Xaaliyaanii, Sarvanteesi Ispeenii otoo barreesuu baatanii Gutambargi maashina maxxansaa uumaa laata? Otoo Arabonnii seenaa imaalaa aja’ibaa barreesuu baatanii Kolombos imaalaf kaka’ee Ameerikaa arga laata. Majilaan lafa naanna’a laata?
Maashinni maxxansaa kitaabota heddu maxxansuu waan eegaleef kitaabni iddoo muraasatti namoota muraasa qofaaf turan mana mana galuu eegalan.Hojjiin barreesuu baruumsarraa dhufu namoota xinnoo gita olaanaa bulchuun umamanii dhufu gajallas bahuu eegale.Ilmi iyyeesas baratee dureesa akkusama bulcha ta’uu eegale. Galata Gutambargi.Kun ilaacha ilmi iyyeessaa iyyesuma jedhe fallese.
Roobisan Kursoo taatoo isaa wagaa digdamii afurii qophaa jiraachisuun, hawwasan ala namni jiraachuu akka danda’u amansiisun, hundee kapitaalizmii kan ta’e dhunfummaa(individualism) lallabuun Kapitaalizmiif dhagaa bu’uuraa kaa’e.
Aduun Fiwudalizmii yoo qaartuu kan Kapitaalizmii suphoofte.Manni baruumsaa barreesitoota heduu uumee, barreesitoonni heduun dubbistoota heduu uumun hawwasa sochoosan. Sochichii ayyaana waa uumun teknolojii haaraa uumun Fiwudaliizmii awwalee Kapitaalizmii guddifate.
Kapitaalizmiin artistoota hedduun irkifamee bara kana gahee jira. Fakeenyaf erga, maqaa ammayyeesun koloneefachuu Sheekispiirii jaarra 16ffa diraamaa ze teepestin itti hemee wagaa dhibba lamaan booda hojjirra oolchan. Kanaaf sanyii koloniyaalizmii dursee kan faccasee Sheksipiir dha.
Haala kanaan aartiin meeshaa sab-qunnamtii ta’uun guddina ilma namaaf hedduu gummachitee jirti.
2.Artiif safuu
Akkuma armaan olitti ilaalee fayyeda aartii tokko kan hin argamne arguun kan hin dhagahamne dhageesisuun kallattii guddinaa eerudha. Guddinni kophaa isaa gahaa mitii, guddinicha to’achuuf haalan itti fayyadamuuf safuu wajjin guddisuun barbaachisaadha. Fakeenyaf dame artii keessa tokko kan ta’e Afoola Hindii keessaa tokko fudhanne yaa ilaallu
Hayyoota afurtu ture . Guyyaa tokko hayyoonni kun maa callisnee baruumsa jennee bosona keessaa deemnaa?Beekumsi qarshii hin finne maal gatii qaba. Kanaaf magaalatti deebinee dandeetti keenya motichatti yaa argisiisnu yoo sana arge qarshii heduu nu kenna nutis ni duroomna jedha. Tolee jedhanii gara magaalaa otoo deemanu tokko qarshicha hunda keenya miti kan argachu qabu. Kani hunda keenya irra beeku malee jedhe. Namoonni sadeen nuti ijoollummaa kaasinee waliin guddanne, waliin barranne har’a qarshii arganna jenne wali hin qoodnu jedhanii isa morman. Otoo haala kanaan deemanuu lenca du’e tokko argan. Inni beekan suni amma beekumsa keenya asitti argisiisuu dandeenya. Mee wal yaa qorru jedheen. Tole jedha.
Inni tokko anii lafee leencaa kan walitti fidee nin dhaabun beekumsa koo nin argissisa jedhe lafee saa walitti qabee dhabe
Inni lammaffa anii fooni, dhiigaf gogaa itti niin godha jedhe foon, dhiiga fi gogga itt godhe
Inni sadafaan ani lubbu itti nin hora jedhee afuura itti baafatee lubbuu itti hore.
Inni arfaffaa yoo kan argu muka kore
Lencichi lubbuu horate isa muka kore malee ka hafan hundaa nyaate. Inni gamin fageesee yaade sun kophaa isaa mallaqa hedduu moticha irraa fudhate.
Beekumsii waan hedduu beeku ottoo hin ta’in waan xinnoos taatu fayeedaaf miidhaa isaa gargar basuni xiinxaluudha.
Yeroo durii jalqabee artiin meeshaa ilmi namaa safuu ittiin barsiisu ture.Fakeenyaf mammaaksa Oromoo tokko yoo fudhanne
Ani duunan araddaan hin margin jette harreen kan jedhu du’a harree nutti himuuf otoo hin ta’in of hin jaalatin jechuuf. Kun kan nutty argisiisuu dhalli keenya haalan lammii garii ta’anii akka guddatan artiin gahee guddaa qaba.
Kan Oromoo kana bahaa jiraan gaafii tokko. Kan jiranuu hagamii maalii irraa eegna? Kanuma jiranirra garuu ni argina. Eelarraa hameenya namaa arguu ni dandeenya. Kana males kitaabonni akka illaa, kuusaa gadoo,jaalala dhugaa fakeenya ni ta’u.
Garuu halli amma jiruu bayye nama yaachisaadha. Fedhii dargaggonnii keenya fiilmii laaluu qaban guutuu hin dandeenye. Kanaaf dargaggonni keenya iddoo oolan dhabuu qofa otoo hin ta’in araada adda addaf saaxilamaa jiru. Filmii balfaa warrii mallaaqa malee homaa hin yaanne hojatan(sex film) saxilamaa jiru. Weeraraa aadaa adii of irraa hin dandeenye. Kun dhumnii maal akka ta’u tilmaamuun nama hin rakkisu. Isaan ha’a mataa gaafa godhanii deeman boruu enyuyyuu gafa sanaan akka hin dirre wabii hin qabnu. Dhibee edis babalachaa jiru, fayeda hoji, jaalala ilma namaa, rakkoo yeroof harka kennachuu dhiisanii cimanii hojachuun iyyummaa akka moo’atan yoo artiin hin barsiisin maaliin barsiisuu qabna? Gaafaii guddaa?????????????????????
Artiif baruumsa
Joysi lewuraansi
Art can bring awareness to people. It is a powerful means of presenting truths about humankind that cannot be expressed any other way. Art also connects people in a society by presenting an idea that everyone can relate to in a universal way. The awareness that comes from art will only lead to a better society if the people take action based on the ideas they discover in art.
Aartiin nama dammaqsa. Aartii meeshaa baayye cimaa dhugaa karaa kamiiniyyuu ibsamuu hin dandeenye ittiin ibsinudha. Aartiin akkasuma hawwasa wal qabsiisaa. Yaadaa walii gala dhiyeesaa. Dammqinni artii irraa dhufuu hawwasini akka tarkaanfii fudhatu gochuun isaan foyyesa.
Egaa kana irraa yoo ilaalluu artiin kara dhala namaa wanta karaa biraan barachuu hin dandeenye ittin barsiisinu. Fakeenyaf jaalala ilma namaa,miidhaa garaa jabaachuu, hawwii saba tokko aartiin yoo jiraachuu baate maalin barsiisna? Baruumsi kana barsiisu hin jiru.
Aartiin gama kanaan gocha hamaa ta’e hamaadha jedhee nama barsiisaa,kan barate immo gocha sana balaalefata. Fakeenyaafa Asoosamnii Hareet Bicheer Uncle tom cabin garbumma balaalefachuun dhaadannoo warra garbumma balaalefatuu ta’ee fudhatama gudda argachuun garbumma lafa irra ballesee jira.Akka Pileeton jedhuttii formiin yookin Aartiin yaadaa walii gala kaasuun nama hedduu yookin adunyaa yeroo tokkon barisiisuu nu dandeesisa. Garbummaan adunyaa kamituu waan hin jaalatamneef aartiin dursee itti qabsaa’un hawwaasini akka isa ballesu godhe.
Aartiin jijjirama akkasii fiduuf akka Joon Duwe jedhutti ummata gadaanaa fi baraataa hunda gahuu qaba.
Walumaa galattii gaheen aartiin baruumsaa qabuu waan haalamuu miti
3.Artif Dimokrasii
Biyya dimokraasin jiru keessaa namni haala adda addan yaadaa, yadunis irraa eegama. Biyya akkasiitti mariin mallattoo dimokiraasitti.kanaaf yaadinni kallattii tokkorraa hin dhufu.Tory young;2008
Wayee aartif dimokiraasii yoo kaasinu, firii dimokiraasii keessa tokko mirga yaada ibisachuuti .mirgi yaada ibsachuu hundee dimokraasii lubbuu artitti. Bakka mirgi yaada ibsachuu hin jerretti artin piroopagnada waan taatuuf artii dhugaa ta’uun ishii mamiidha. Egaa artiin yoo jiraatee dimokiraasin dhugan muldhata, dimokiraasin yoo jiraate aartin muldhata.
Kana hubachuuf filmiif asoosama fakeenya yaafudhannu. Baktiin akka jedhuttii miti artii wanti dubbannufi wanati barreesinu hunduu ilaalcha adunyaa of keessa qaba jedha.Hunduu kan dubbatu yookin barreesu dhageefataa yookin dubbisaa amanisiisufi. Dimokiraasini immo marii’achuuf wal amansiisudha. Kana keessattii kitaabinni ykn filmii tokko yoo bahuu ergaa tokko qabatee hawwasaa bira gaha. Abbaan kitaabichaa yookin fiilmichaa ergaa isaa san ummatatti barrefate yookin amansiisuu yalee. Ummanni sirridha jedhee wanta san fudhata, darbees wanta jedhame san rawwachuuf socho’a. yookin immo wanticha mormuun wantichi akka sirrii hin taane ibsata.
Haala kanaan aartin marii artistiif hawwasa jedduutti gaggefamu jechuudha. Hawwasichaan wal amanaa walmormaa walmormaa wal amanaa deemuu. Mallattoof barruumsi dimokiraasii kana caalu maal inn?
Artin kana qofa otoo hin ta’in kana olis. Akka armaan olitti jennetti dubbiin yookin barrefamni ilaacha qaba jenne jirra. Ilaalcha eenyuu,kan iyyeessaa, kan dureesaa, kan yartuu, kan mortuu, kan toshatuu,kan bitaa kan bitamaa,kan dhiiraa kan dubartii. Kun hunduu adunyaa keessa jira. Adunyaa qofaa miti artii(asoosamaaf filmii) keessas jira. Kanaaf fimiifi asoosamnii adunyaa adunyaa ittiin ilaalu kan jedhamu.Kanaaf artiin jiruuf jireenya hawwasa tokkoo akka dawwitiitti nutti argisiisa.
Egaa kuni deebi’ee enyumma hawwasa tokko, cimina hawwasa tokko, aadaa garii, barmaatilee bodatti hafaa fi kan kana fakaatan tutti argisiisu. Kana keessatti iddoofii sagalee artisitichi taatoo isaa kennuun ilaalchii artisitichaa maal akka fakaatuu, ilaalchi hawwasichaa bara sanii maal akka fakaatuf bakka bu’umman hojii artii maal akka ta’e nutti muldhisa.
Fakeenyaf barreefama Afaan Amaaraa fi Gi’izii durii keessatti Oromoon gara -jabaataa, doofaa fakaatee muldhata. Kitaabni Abba Baahiree waayee umataa nama ajjesuf halkanii guyyaa tattafatuu kanan isinitti hima jedhee jalqaba.kuni ilaalcha loogii fallaa dimokiraasii nutti muldhisa.
Egaa walumaa galatti aartii guddisuu jechuun dimokiraasii guddisuu jechuudha.
4. Aartif Diinagdee
Gama diinagdeen yoo laale aartiin gahee gudda bahuu danda’a. guddina adunyaa argisiisa jirtu kana keessatti biyyoon guddatanii galii guddaa kan argatan seektara tajajilaa kan irra yoo ta’u kan keessas dameen bashananaa (entertainment) guddadha. Fakeenyaf galii walii galaa Ameerikaa keessaa dameen filmiifi teeleviziyoonaa nama miliyeena 2.4 carra hojji uumun galii biliyoona 140 argamisiisun hunde(bed rock) ta’e sadarkaa sadafaa irra jira. Ingiliizidha wagaatti miliyeena 600 argamisiisun sadarkaa shanafaa irra jira.
Indiyaadha carraa hojji miliyeena 1.8 uumun waggatti biliyeena 6 galcha. Haala kanaan human nama baayye waan barbaaduf(yoo xinnate namni 50 kallattinis ta’e al kalattin waan hirmaatuf carra hojjii hedduu bana, galii baayye argamisiisa.
Haala kanaan human namaa filmii hoomishuu(produce) fiilmii hojatu,fimii argisiisu yookin rabsu, fi hojjatoota galma itti muldhatuu dabalatee filmii tokko yoo xinnate nama dhibba sadii kallattinis ta’e al kallattin itti hirmaata.
Gama kitaaban yoo ilaalle barreesuu, kan barreefamee gulaaluu, pabiliisharii(kan kitaabicha madalee sirreesee mana maxxansaa dhiyeesuu), hojjatoota mana maxxansaa, rabisitoota fii gurgurtoonni kitaabaa hojjatootaa mana kitaaba dabalatee carraa hojii nama 500 kan uumudha. Keessatuu baratoota Afaan Oromoo carraa hojii yoo kan umuu ta’e.
Darbees aartin ilaalcha gaarii wanta tokko akka qabaannu kan godhuudha. Kanaaf Joon Kiitis wanti faayaa gammachuu bara baraatii kan jedhu. Kanaafi dhabbanni adda addaa qarshii meeqa baasee namootin aartii meeshaa isaanii kan beeksifatan. Kookaa fakeenya fudhachuu dandeenya.
4.Aartiif aadaa
Ummanni aadaa hin qabne hin jiru. Aadaan jiruuf jireenya ummata tokkos ta’u kan baayyinaan calaqisu hoomiishi aadaa jedhamuu kanaani. Homishaa aadaa kan jennu bayyinaan hojii artiti. Fakeenyaaf fiilmiin yookin kitaabni tokko walumaa galatti jiruuf jireenyaa ummata tokko waan argisiisuf bakka bu’aa umata sanaa akkasumas gumbii aadaa ummata saniiti. Haalaa kanaan ummata tokko yookin biyya kan barsiisufii, hamilee kufte kan kaasudha.
Biyyi aartiin guddate qaban salphumatti aadaa isaanii biyya biraatti beeksifachuu meeshaa isaanii gurgurachuu akkasumas olaantumma siyaasa gonfachuu ni danda’u.
Fakeenyaaf gahee holiiwudiin olantummaa ameerikaaf taphatu caqasuun ni danda’ama.
Kanuma wajjin aartiin ambaasadara umata tokkooti. Iddoo ummatichi hin jirreetii hojii artii sanatuu ummatichaa bakka bu’ee waayee ummata sanii dubbataafi.
Kitaabota yookin filmii warra chiyinaa laalun waayee ummata chayina barra.
Walumaa galattii fayedaan aartii dubbatamee kan dhumuu miti.
Kanaaf eenyuu irraaa maalii eegna?
Kana irra kan hubannu dameen diinagdee kun baayyee akka nu barbaachisu kan nuu ibsuudha.
- Artisitoonnii ,dubbisuun xiinxaluun hojii gaarii ummata isaanii bakka bu’u dhiyeesuu
- Mootummaan haala mijjeesuf gaargaarsa gochuu
- Hawwasichii artii simachii ,fayyadamuufi dinqisiifachuu.
4 CommentsLeave a Comment
-
Kaffaalee birhaanuu addis ababa unversity / May 21 2013 9:55 pm
DHUGUMAYYUU AARTIIN MALLATTOO DHALA NAMAATI
-
dereje haile / Jun 25 2013 7:04 am
EYYEEN ARTIIN MALLATTOO GUDDINAAFII QAROOMINA BIYYA TOKKOO WAAN TA’EEF OROMONNI KAMIYYUU TANAAN MAQAAN OSOO WAL HIN QOODIN ARTII OFII GUDDISUU QABU
-
dereje haile / Jun 25 2013 7:06 am
Dereje Haile Gondar unversity
-
MERGA REGASSA FROM JIMMA UNIVERSITY / Oct 22 2013 7:13 am
bu’uurri ilmaan keenyaa artiidhaa


text:
Obbo Taayyee Tafarraa, abbaa isaa Obbo Tafarraa Guumaa fi harmee isaa adde Caaltuu Birru irraa, Onkoloolessa 15, bara 1948 koonyaa Waajetii Suphee, aanaa Gimbii, Oromiyaa lixaa keessati dhalatee. Obbo Taayyeen Tafarraa Obbolaa afur qabu. Isaaniis: obbo Biraasaa Tafarraa, obbo Gizaawu Taasisaa, adde Tsahaayi Taasisaa fi addee Zawudituu Taasisaa ti.
Mana barnootaa kutaa duraa, Harrojjii Hagamsaatti jalqabee, Aqaaqii Advetist Missionitti, bara 1964 tti raawwate. Barnoota isaa kutaa ol’aanaas, Aqaaqiidhaa fi Kuyyeeraa Advetist Seveth day Mission High School ti raawatee, bara 1968 eebifame. Mana barnoota kutaa ol’aanaa erga raawwatee booda, obbo Taayyeen ministeera community development keessaat social worker ta’e hojjetaa ture. Akkasumaas Hospitaala Zawudituu, John Hanson fi Coesfeld pharmaceautical company keessa hojjeteera. Hojiidhuma issa kana waliin mana barnoota galgalaa Haile Selasse University seenudhaan bara 1970 diploma social work tiin ebifame.
Obbo Taayyeen yeroodhuma mana barnoota ol’aanaa ture sana cunqursaa mootummaan abisiniyaa Ummata Oromorraan ga’aa jirurratti dammaquudhaan bara 1968 dhaba Maccaa fi Tuulamaa keessatti miseensa ta’e. Yeroodhuma sanas sochii barattoota Haile Selassee university baalallee (leaflets) mormii sirna abba lafaa fi imperial monarchy maxxansuu fi facaasuu irratti gargaaraa ture. Kunis kufaatii Haile Selasetii fi dhidhima sirnasaatiif kan qooda buusan keessaa tokko. Qabsoonsaa kunis akka inni basaastota (security) habashaatiin qabamee akka hidhamu isa godheera.
Bara 1971 akkuma mana hidhaatii baheen biyyaa baqatee guyyaa saddet milaan deemee Sudaaniin erga ga’ee booda hanga bara 1972 akka baqataatti achi jiraate. Yeroodhuma kana keessa university Khartoumiin seenee ture. Bara 1972 Pan African Movement university Khartoumitti miseensa ta’e. Akkuma kanaan duraa qabsaawaa ta’uun isaa mootummaa Sudaani itti kaase. Haalli kun waan hammachaa adeemeef Sudaaniin dhiisee kooluu gafachuuf gara Bulgaria deeme.
Dirree Xiyyaraa magaalaa Sofia hugguu inni ga’u securitiin meeshaa isaa barruqaba(document) hunda waliin irra fudhatanii, mootummaan Bulgaria fira mootummaa Ethiopia kan ta’ee kooluu galchuu didee karaa Kairo dirqiin(deport) Sudanitti deebiseen. Sudaaniniis gara Kairoti deebise, mootumaan Egypt ammoo halkanuuma sana gara Syriatti darbateen. Mootummaan Syrias gara Sweden (Stockolmitti) dabarseen achiis gara Berlin Bahatti ergame. Borumtasa halkaniin Barlin lixxaa buusan. Namni gara Diakonie Morgenlandische Missioniitti geesseenii achiitti baka bultiif waan nyaataa argachuudhaf mana qulquleesaa ture. Yeruma kana keessa kooluu gaafatee bara 1973 akka baqataatti fudhatame.
Afaan Germanii erga baratee booda bara 1973-1974 Krone and Albrecht KG keessa hojjete. Bara 1975 American university of Maryland Berlin keessatti criminology barate. Baruma sanaa keessa aadde Atster Gammadaa wajjin wal fuudhan. Abbaa manaaf haadha manaa hedduu wal jaalatan irra darbee qabsoo Oromoo kan bilisummaa keessatti garee jabaa ta’an. Wali wajjiniis intala durbaa Waajetii dhaafii ilma isaanii Abbichuu godhatan. Obbo Taayyeen baqataa ta’ee Berliniin guyyaa seenee jalqabee utuu of hin qusatin walqixxummaa, haqa dhala namaa fi mirga sabasaatiif (Oromoof) hojjetaa ture. Waan kanas bakkaan gahudhaaf kutanoodhan jireenya isaa kenne.
Obbo Taayyeen karaa namoota beekuu fi firoota isaa warra mediyaa, ijaarsolii(Partiilee)) politika keessa jiranii fi political activistii biyya German keessumaayyuu warra Magaalaa Berlin jiraniin waa’ee qabsoo bilisummaa Oromoo akka addunyaan beektu warra taasisan keessaa tokko ture. Waldootii amantii fi garee politikaa wajjin hojjechuudhaan haalli baqataa Oromoo akka hubannoo argatu tasiise.
Bara 1974-1976 Obbo Taayyeen hammina mootummaa abbaa irree dergii Ethiopia saaxil baasuudhaaf sochii barattoota Ethiopia waliin hojjechaa ture. Bara 1977 keessa warra Tokkummaa Barattoota Oromoo Awurooppaa(TBOA) dhaaban keessaa obbo Taayyeen tokko ture. Akka miseensa TBOAttis adda bilissummaa Oromoo kan mootuumma dargii lolaa ture, deggeeraa fi waliin hojjechaa turan. Kana malees ammoo yeroo jalqabaatiif warra pan African movement dhaaban keessa ture. Bara 1978 obbo Taayyeen namoota akka aadde Briggitte, Axel Klapoth, Dr. Thomas Zittelmann fi frotasaa Germaniif Oromoo ta’an waliin “Oromo Human rights organization” dhaban. Bara 1979 waldaan gargaarsa Oromoo (ORA) Khartoum/Sudaan keessatti yeroo dhaabate deggeeraas waliin hojjechaas ture.
Baruma kana keessaas hiriira adda addaa qindeesuudhan namoonii Oromoo mana hidhaa keessa turan warra akka Qees Guddinaa Tumsaa, aadde Tsehaayi Tolasaa fi Naimat Iisaa akka hiikaman gaafacha turan. Maraa hedduu guyyaa ayyana waldaa kristaanaa Germanii irratti namoota argamanirraa malateessa kumaan lakkaawamu funaananii waajjira Mangistuu fi Embasy adda addaatti erguudhaan namoonni hidhaa jiran akka hiikamaniif gaafachaa turan.
Obbo Taayyeen namoota haccuuccaa mootuummaa Ethiopia fi biyyoota kara baha Awurooppaa jala baqatan gargaaraa ture. Hojiisaa kana irraan kan ka’e mootummaa Ethiopia irratti, sodaa guddaa waan uumeef, bitootessa 21 bara 1982 obbo Taayyee fi Rev. Dr. Gunnar Hasselblatt, nama mirga saba Oromoof keessumaayyuu baqattootaaf falmaa, warra haqa dhala namaa irra ejjetan dura dhaabacha ture, ajjeesuuf motuummaan sun bliqistoota (assassination commando) magaalaa Berliniitti itti erge.
Bilqisitooti kun kara Berlin bahaa seenanii baka awutobusiin dhaabatu, mana obbo Taayyeefaa bira shugguxii sagalee hin qabne hidhatanii eegan. Battala sanatti obbo Taayyee, warra manaa isaa fi ijoollee isaa lamaan ta’anii hugguu dhufan, bilqisituun isatti dhukaasuuf ajajamee ofiis abba ijoolee waan ta’eef, ijoollee obbo Taayyee argee yaada jijjirrate. Borumtaasaas embassiin Ethiopia gara Berliner Missionswerk lafa waajjiri obbo Taayyee jirutti boombii erguudhaan ajjeesisuu murteese. Bilqisitoot lamaan bombiisaanii hotela Damus jedhamu keessati qophefatanii adeemuuf uggaa jedhan bombiin harka lafa dhoftee dhuka’uudhaan isa tokko ajjeeste. Inni lammaffaan guddoo madaa’ee ijji jaamee, naafatee lubbun kan hafee bara 1992 televisionii Ethiopia irratti ergama(mission) isaanii sana guutumaatti himee ture.
Kunis kan agarsiisuu Berlner Missionswerk fi Barreessaan isa kan gaafaa Afrika Dr. Hasselblatt, mootummaa dargiitiin hammam akka sodaatamaa fi jibbamaa tureedha. Bara 1984 obbo Taayyeen geggessitoota TBOA warra akka Makuriyaa Bulchaa, Aster Gammadaa, Tasfaayee Alamuu, Fissahaa Gannatii fi Kuulanii Guddinaa waliin ayyaana waggaa kurnaaffa TBOA Qopheesan. Baruma sana warra Somalia, Sudan fi Ethiopia keessatti beelaan gaaga’amaniif horii buusii (DM 34.000) walti qabanii ORAf ergan.
Akkasumas obbo Taayyeen tajaajila(service) Baqattootaaf hedduu barbaachisaa ta’an kennuudhaaf Nomoota akka Dr. Gunnar Hasselblatt, Mr. Peter Niggli, Mr. Manfred Voegele, Mr. Fredrich Grün, Frau Fraucke Hoyer, Mr. Tom fi Ms. Ritta Venste, Rev. Gerd Decke, Dr. Rheinhard Kees fi Ms. John (itti gaafatamtuu waayee nama alagaa waliin hojjechaa ture. Warra African council Berlin keessatti ijaaran keessa tokko ta’uudhan obbo Taayyeen namoota alaa(migrants) magaalaa Berlin jiran giddutti waldhagetti uumuudhaaf koree migrants(Migrationsrat), koree baqattootaa(Flüchtlingsrat) waliin hojjecha ture. Ijaarsaa barattootaa Technische Universität, Freie Universität fi akka miseensaattis wara Social democratic party(SPD) waliin hojjecha ture. Warra isa gargaaranii fi jajjabesanii hojiisaa kan akka inni fiixaan baasuu taasisan yeeroo hundumaa galata galchaaf ture.
Bara 1984/1985 TBOAn dhaba Caayaa ABO waan ta’eef obbo Taayyeen Oromoota hundumaa waliin hariiroo cimaadhaan hojjetee qabsoo saba Oromoo akka jabaatu tatafachaa ture. Akka miseensa Adda Bilisumma Oromoottis sagalee bilisumma Oromoo(SBO) hojii isa erga jalqabe kaasee achi keessaa hojjechaa ture. Gargaarsa mootummaa Magaalaa Berlin(Senate) fi Berliner Missionswerkiitiin Oromoo Horn of Afrika center Berlin keesaat dhaabe. Waltajjiin kunis wagga 20 oliif bakka itti baqattootni da’oo fi gorsa argatan ta’e. Bara 1989 mana bunaa Olyaanaa Oromo Cafe jedhamu Ali Ahmed ( Ali Olyaanaa ) irra fudhee baka namoonii biyyaa adda addaa itti wal argan gegeessaa tureera.
Bara 1990 yeroo jibbi nama alaa irratti bayyachaa adeeme, obbo Taayyeen racismii fi miidhaan mormuudhaaf murteefate. Bara 1995 kaasee, Ijoollee xixiqqoo mana barnootaa jiran, irra deemee sababa namootni biyyaa baqatanii as galaniif, jibbaa fi miidhaa isaan irra gahu barsiisaa turee. Bara 1998 jalqabee, mana barnoota police keessati kana irrati hojjetaa ture. Hojii guddaa inni hojjetaa ture keesaa tokko, jibba gosumaa warra adeemsisan dura dhaabachuu turee. Garee kubbaa milaa fi warra taxi oofan waliin hojechuudhaan, isaanif namoota alaa gidduti wal’dhageetiin akka argamu carraaqaa ture. Bara 2004/5 miseensa koree gegesituu Migration Kommittee fi miseensa koree Afrika ture. Obbo Taayyee Tafarraa, nama nandadhabe osoo hinjedhin, halkanii fi guyyaa hojjetuudha. Waan fuulleeffatetti humna isaa qusatee hinbeeku. Dhuma Guraandhal 2008 dhukkubsatee dadhabbiin itti dhagahamuutti kahe. Bitootessa (March) 10, hospitaala seenee yaalii guddaa warri haakimaa godhaniif. Dhukkubnisaa waan itti cimeef obbo Taayyee Tafarraa Ebla 04, 2008 addunyaa kanarraa du’aan boqote. Sirna awwaalcha obbo Taayyee Tafarraa biyya Jarmanii magaalaa Barlinitti Ebla 12, 2008, bakka maatiin isaa firoottansaa, hiriyonni fi ummatni dhibba heddutti laakkaawaman argamanitti raawwate.
Obbo Taayyee Tafarraa jireenya qabsaawaa waggaa 40 irra diriiruun jiratee, namoota kumaatamaan lakkaawamaniif jijjiirama hedduu fideera. Namoota isa waliin hojjetaniifis humna ta’uudhaan dhaloota dhufuufis fakeenya gaarii dhiisee darbe. Akkuma jedhamu qabsaawaan ni darba qabsoon itti fufa.


text:
Fulbaana 29,2016 Dargaggoon kun maqaan isaa guutuun Galataa baayyisaa jedhama.
Dhaloonni isaa godina Wallaggaa lixaa Gullusoo bakka jedhamtutti dhalatee guddate. Hojiinsaa idileen magaalaa Naqamtee keessaa kophee qulquleessee jireenya isaa nama ittiin of jiraachisuudha. Galataan kanaan duras kopheema qulqulleessuun Asoosama maqaan isaa ” UDDEELLAA ” Jedhamu barreessee nama uummata isaaf gumaache akka ta’e jiraattonni tokko tokko nuuf eeranii jiru.
Haata’uutii Dargaggoon Galataa Baayyisaa Gidduu kana Osoo magaalaa Naqamtee keessaa kophee qulqulleessaa jiruu bakka hojii isaatii deeninnatoota magaalaa Naqamtee keessa jiraniin butamee achi buuteen isaa dhabamee jira. Yeroo qabamee deemes harki isaa sansalataan boodatti hodhamuun konkolaataa sireeffii jedhamu keessatti xaxamee hidhamuun magaalaa naqamtee keessaa butamee akka dhabame bira ga’amee jira.


text:
November 26, 2013By Qeerrooin Oduu/NewsLeave a comment
Sadaasa 26,2013 Gabaasa Qeerroo Yuni Gondar
Gaaffii mirgaa Oromoo fi addattis lafti Oromoo gurguramuu fi barattooti Yuuniversitiilee adda addaa irraa hidhamuun haadhabatu jechuun barattooti Oromoo diiddaa kaasuun wal qabatee Mootummaan Wayyaanee ilmaan Oromoo keessumaa ammoo barattoota Oromoo hidhaa fi ajjeesaa kan as gehe ammas ittuma fufuun Yuunivarsiitii Gondar keessatti barataa Oromoo ajjeesuu irraan eegalee heddumminaan hiraaresee hidhaatti naqaa jira. Barataan Oromoo Anteeneh jedhamu barataa FBE marketing tahee waggaa sadaffaa baratu yakka tokko malee mooraa Yuunivarsiitii Gonder keessatti ajjeefamee jira. Barattootni Oromoo gumaa ilma keenyaa ni baafna jechuun diddaa dhageessisuu irratti argamu. Mooraan Yuunivarsiitii Gondaris diddaa kanaan guutamtee mootummaan Wayyaanee TPLF waraana hedduumminaan bobbaasuun dhiphina keessa galee jira.
Waraanni TPLF Yuuniversitichatti bobba’uun barattoota irratti rasaasa dhukaasuun diddaa dura dhaabbachaa jira. Wayyaaneen barattoota ajjeesaa, rasaasaan rukkutaa fi hidhaa as gahe itti fufuun gara jabinaan raawwachuu irraa diddaan jabaatee itti fufee jira. Haala kanaan Sadaasa 25,2013 barattoota Oromoo diddaa gaggeesitan sababa jedhuun hedduu hiraarsaanii kanneen diddicha qindeessitan jedhaman ammo nama 3 fi kanneen kaan hedduun gara mana hidhaa hin beekamneetti ukkaamsee fudhate,kanneen kunis:-
- Barataa Taarikuu Tolosaa veternary waggaa 4ffaa
- Barataa Teediroos Beezii barataa Veternary waggaa 4ffaa
- Barataa Teediroos barataa waggaa 4ffaa veternary dhalootaan naannoo Bishooftu
Kanneen jedhaman dabalatee barattootni hedduun mana hidhaatti ukkaamsamanii jiran. Barattooti Oromoo Yuuniversitii Goonder keessatti argaman kaanis Ilmaan Oromoo martis iyya keenya akka nuu dhageessan jechuun dabarfatanii jiru.
Gama kaaniin barattooti Oromoo mooraa Yuuniverstii keessaa bahanii magaala keessa deemuu fi afaan Oromoon haasawaa daandii irra deemuun sadarkaa sodaachisaa ta’etti yakka ta’ee akka jiru gabaasi nu gahe addeessa.
Advertisements


text:
Houston, Drusilla Dunjee (1876-1941)
“Isin tuffatamtanii, xiqqeeffamtanii ilaalamaakan turtan, warri Kush Itoophiyaa dhaamsawwan abbootiin keessan ol isiniif kaa‘aniin mataa ol qabadhaa,dhaggeeffadhaa, qoradhaas:Isin angafoota dhala namaa,warra qaroomina ammayyaa addunyaa badhaase taatanii utuu jirtanii, saamichi seenaa isin irratti raawwatame. Imaaltoonni fi hayyoonni dur durii qaroomina jalqabaa diriirsuu keessan ragaa bahaniiru. Ogummaawwan harkaa ajaa’ibsiisoo,siidaawwan addunyaan rajeffataa jirtu,omishawwan gurguddoo,seera,aadaa,jiruu fi jireenyaa fi xiin-yaadotaa addunyaa har’aaf galaa ta’an, abaabilee keessan warra KUSH tu arjoome.“ Drusilla Dunjee Houston-1926
(Hayyuu,Qorattuu, Barreessituu fi Gazexeessituu biyya -USA ) Kitaabashee -Wonderful Ethiopians of the ancient cushite empire-keessaa kan fuudhame


text:
Gaaffii fi deebii Obbo WoldaYohannis Hundee wajjin taasifame.
Artiistonni Oromoo imaammata mootummaa biyya bulchaa jiru irratti leenjisamuudhaaf waamamanii Adaamaa fi Shaashamanneetti walgahii taa’aa jiran. Walgahichi haala akkamiin deemaa jira gaaffii jedhuuf...
Seenaa qabsoo ilaalchisuun gaaffii fi deebii Obbo Walda Yohannis Hundee wajjin taasifame kutaa isa jalqabaati.
Nagessa Oddo Dube speaks on human rights violation, illegal jails and election fraud in Ethiopia (Part two).
OMN- Gaaddisa RAABAA DOORII (LIVE) Wax 27, 2017 – Dhimma FINFINNEE (1)
Baratoonni Giincii ABCD nu jalaa hin tuqinaa jedhan
Harargee Bahaatti Aanaan Qumbii bakki Haroo Booranii Poolisii Addaatiin weerarame.
OMN: Xiyyeeffaannaa, Weerara Daangaa Oromiyaa (waxabajjii 26, 2017)
OMN- Maaddii Ispoortii (LIVE) Wax 26, 2017
OMN: ዕለታዊ ዜና (LIVE) June 26, 2017
OMN: Oduu (waxabajjii 26, 2017)
OMN: oduu (wax 25, 2017)
OMN- Qophii Addaa kabaja Ayyaana IID Al FIXIR – Minnessota ( wax 25, 2017)
OMN- Qophii Addaa kabaja Ayyaana IID Al FIXIR Ilaalchisee (LIVE)