text:
allum pagalum anubavippaar thangatkuch, sollum poruLun^ thogutthuraitthaan, - nalla maNavaaLa maamunivan maaRan maRaikkuth, thaNavaan^ooR Ranthaathi thaan. mannu pugazhsEr maNavaaLa maamunivan, thannaruLaa lutporuLgaL thammudanE - sonna, thiruvaay mozhin^ooRRan^ thaathiyaan^ thEnai, oruvaa tharunthun^enchE! uRRu.
uyarvE paranpadiyai yuLLthellaan^ thaankaNdu, uyarvEdha nErkoN duraitthu, - mayarvEdhum vaaraamal maanidarai vaazvikkum maaRan sol, vEraaga vEviLaiyum veedu. (2) (1) veeduseydhu maRRevaiyum mikkapugaz naaraNanRaaL, naadun^alath thaaladaiya nan_guraikkum, - needupugaz vaNkurugoor maaRaninth maan^ilatthOr thaam vaazhap, paNbudanE paadiyaruL patthu. (2) (2) 'patthudaiyOrk kenRum paraneLiya NnaampiRappaal, mutthitharu maan^ilattheer! mooNdavanpaal, - patthiseyum' enRuraittha maaRanRan insollaaR pOm, nedugach senRapiRap paamaNY siRai. (3) anchiRaiya putkadamai 'aazhiyaa Nnukku,neer enseyalaich sollum' enavirainthu, - vincha nalangiyathum maaRaningE naayaganaith thEdi, malangiyathum patthu vaLam. (4) vaLamikka maalperumai mannuyirin Ranmai uLamuRRaNG kooduruva vOrnthu, - thaLarvuRRu neengan^inai maaRanaimaal needilagu seelatthaal, paangudanE sErtthaan parinthu. (5) parivathilee sanpadiyaip paNpudanE pEsi, ariyanalan aaraa thanaikkonRu, - urimaiyudan OthiyaruL maaRan ozivitthaa Nnivvulagil pEdhaiyargaL thangaL piRappu. (6) piRaviyaRRu nILvisumpiR PErinpa muykkum, thiRamaLikkuNY sIlath thirumaal, - aRaviniyan pa_RRumava_rk kenRu pakarmaaRan paathamE, uRRathuNai yenruLamE! Odu. (7) OdumanaNY cheykaiyurai yonRinillaa thaarudanE, kUdin^edu maaladimai koLLun^ilai, - n^aadaRiya OrnthavanRan chemmai yuraicheytha maaRanena, Eynthun^iRkum vaazvaa mivai. (8) ivaiyaRinthOr thammaLavi lIsanuvan^ thaaRRa avaiyavangka tORu maNaiyum - suvaiyathanaip peRRaarvath thaanmaaRan pEsinachoRpEsa, maal poRRaaLn^aNY chenni porum. (9) porumaazisangkudaiyOn poothalaththEvanthu, tharumaaROrEthuvaRath thannai, - thiramaakap paarththuraicheymaaRan pathampaNikaven_chenni, vaazththidukavennudaiya vaay. (10) vaayunthirumaal maRaiyan^iRka, vaaRRaamai pOyvinchimikka pulamputhalaay, - aaya aRiyaathavaRRO daNainthazuthamaaRan, cheRivaarain^Okkun^ thiNinthu. (11) thiNNithaamaaRan Rirumaalparaththuvaththai, naNNiyavathaaraththE nan_kuraiththa, - vaNNamaRin^ thaRRaargaLyaava ravaradikkEyaangavarbaal, uRRaaraimElidaa thoon. (12) UnamaRavEvan^ thuLkalan^thamaalinimai yaanathu, anupaviththaR kaanthuNaiyaa,-vaanil adiyaarkuzaangkooda vaasaiyuRRamaaRan, adiyaarudan nenchE yaadu. (13) aadimakiz vaani ladiyaar kuzaangkaLudan, koodiyinpa meythaak kuRaiyathanaal, - vaadimika anpuRRaar than^n^ilaimai yaaynthuraikka mOkiththuth, thunpuRRaan maaRananthO. (14) andhaamaththanpaa ladiyaargaLOdiRaivan, vanthaaraththaan_kalantha vaNmaiyinaal,-- santhaapam thIrnthasadakOpan thiruvadikkEn^encamE, vaayn^thavanpai n^aadORumvai. (15) vaikunthan vanthu kalan^thathaRpin vaazmaaRan, seykinRa naichchiyaththaich chinthiththu,-- naikinRa thanmaithanaik kaNdunnaith thaanvidE NnenRuraikka, vanmaiyadain^ thaan_kEsa van. (16) kEsavanaalenthamargaL kIzmE lezupiRappum thEsadainthaa renRu siRanthuraiththa, -- vIsupukaz maaRan malaradiyE mannuyirkkel laamuykaikku, aaRenRun^enchE yaNai. (17) aNainthavarka dammudanE yaayanarut kaaLaam, kuNan^thanaiyE koNdulakaikkootta,--iNangimiha maasilupa thEsancey maaRan malaradiyE, vIsa pukazemmaa vIdu. (18) emmaavI dumvENdaa venRanakkun RaaLiNaiyE, ammaa vamaiyumena vaaynthuraiththa,--n^ammudaiya vaazmuthalaa maaRan malarththaa LiNaisoodik, kIzmaiyaRRu nencE kiLar. (19) kiLaroLisEr kIzuraiththa pERu kidaikka, vaLaroLimaal sOlai malaikkE, --thaLarvaRavE nencaivaiththuch sErumenu nIdupukaz maaRanRaaL, mun_seluththu vOmem mudi. (20) mudiyaar thirumalaiyil muNdun^inRa maaRan, adivaaran^ thannil azhagar - vadivazhagaip paRRi, mudiyum adiyum padikalanum, muRRum anubavitthaan mun. (21) munnam azhagarezhil moozhguNG kurugaiyarkOn, inna_aLa venna enakkarithaayth - thenna, karaNak kuRaiyin kalakkatthai,kaNNan orumaip padutthaan ozhinthu. (22) ozhivilaak kaalam udanaagi manni, vazhuvilaa aatseyya maalukku, - ezhusigara vEngadatthaip paarittha mikkan^alaNY sErmaaRan, poongazhalai nenchE! pugaz. (23) pugazonRu maalep poruLkaLun^ thaanaay, nigazginRa nErgaatti niRka - magizmaaRan, engum adimaiseya icchitthu vaasigamaay, angadimai seythaanmoym paal. (24) moympaarum maalukku munnadimai seythuvappaal, anbaalaat seybavarai yaatharitthum, - anbilaa moodarain^in^ thitthum mozhintharuLum maaRanpaal, thEdariya patthin^enchE! sey. (25) seyya paratthuvamaaych seeraar viyoogamaay, thuyya vipavamumaayth thOnRivaRRuL, -eythumavark kin^n^ilatthil arccaava dhaaram eLithenRaan, pannuthamizh maaRan payinRu. (26) payilun^ thirumaal pathanthannil, nencham thayaluNdu niRkun^ thathiyarkku - iyalvudanE aaLaanaark kaaLaagum maaRan adiyadhanil, aaLaagaar sanmamudi yaa. (27) mudiyaatha aasaimiga muRRugara NangaL, adiyaardham maivit tavanpaal - padiyaa,on RonRin seyalvirumba uLLathellaan^ thaamvirumbath, thunniyathE maaRanRan sol. (28) 'sonnaavil vaazpulaveer! sORukoo Raikkaaga, mannaadha maanidarai vaazhtthuthalaal, - ennaagum? ennudanE maadhavanai Etthum' enungurukoor, mannaruLaan maaRuncan mam. (29) 'sanmam palaseythu thaaniv vulagaLikkum nanmaiyudai maalguNatthai naadORum, - immaiyilE Etthuminbam peRREn' enumaa Ranaiyulageer, naatthazumba Etthumoru naaL. (30) orunNaa yagamaay ulagukku, vaanOr irunNaattil ERiyuykkum inbam - thiramaagaa, mannuyirppO gandheedhu maaladimai yEyinidhaam, panniyivai maaRanuraip paal. (31) baalaraippOR cheezhgip paranaLavil vEtkaiyaal, kaalaththaaR REsaththaaR kaikazhindha, - saala aridhaana pOgaththil aasaiyuRRu naindhaan, kurugooril vandhudhiththa kO. (32) kOvaana eesan kuRaivellaanN theeravE Ovaatha kaalath thuvaadhithanai, - mEvik kazhiththadaiyak kaattik kalandhaguNa maaRan, vazhuththudhalaal vaazhndhadhindha maN. (33) maNNulagil mun_kalandhu maalpirigai yaal,maaRan peNNilaimai yaaykkaadhaR piththERi, - eNNidil mun pOlimudha laana poruLaiyava Nnaayn^inaindhu, mElvizhundhaan maiyaldhanin veeRu. (34) veeRRirukkum maalviNNil mikka mayalthannai, aaRRudhaRkaath thanperumai yaanadhellaam, thORRa vandhu nanRukalak kappORRi nan_gugandhu veeRuraiththaan, senRa thuyarmaaRan theerndhu. (35) theerppaa rilaathamayal theerak kalanthamaal, Orppaadhu minRi yudanpiriya, - nErkka aRivazhindhuR Raarum aRakkalanga, pErkEt taRivupeRRaan maaRansee lam. (36) seelamigu kaNNan thirunNaamath thaaluNarndhu, mElavanRan mEnikaNdu mEvudhaRkuch, - chaala varundhiyira vumpagalum maaRaamaR kooppit, tirundhananE then_kurugoor ERu. (37) 'ERu thiruruvudaiya eesa Nnugappukku, vERupadi lennudaimai mikkavuyir, - thERungaal enRanakkum vENdaa' enumaaRan thaaLainNenchE, naNthamakkup pERaaga naNNu. (38) naNNaathu maaladiyai naanilaththE valvinaiyaal eNNaaraath thunbamuRu mivvuyirgaL, thaNNimaiyaik kaNdirukka maattaamaR kaNkalangu maaRanaruL, uNdunNamak kuRRathuNai yonRu. (39) 'onRumilaith thEviv vulagam padaiththamaal, anRi'ena yaaru maRiyavE, - nanRaaga moodhaliththup pEsiyaruL moymagizhOn thaaL thozhavE, kaadhalikku mennudaiya kai. (40) kaiyaarum sakkaraththOn kaadhalinRik kEyirukkap, poyyaagap pEsum puRanuraikku, - meyyaana pERRai yubagariththa pEraruLin Ranmaithanaip pORRinanE maaRan polinthu. (41) poliga poligavenRu poomagaLkOn RoNdar, malivuthanaik kaNduganthu vaazhththi - ulagil thirunthaathaar thammaith thiruththimaa Ransol, marunthaagap pOgumana maasu. (42) maasaRu sOthikaNNan vandhukala vaamaiyaal, aasai migunthupazhik kanchaamal, - EsaRavE maNNil madaloora maaRan orumiththaan, uNNadungath thaanpiRantha oor. (43) oora ninaindhamada looravumoN Naadhapadi, kooriruLsEr kanguludan koodinNinRu, - pEraamal theethusey maaRan RiruvuLaththiR senRathuyar, OdhuvadhiNG gengnganE yO? (44) `engnganE neermuniva thennaiyini? nambiyazhagu, ingnganE thOnRukinRa thenmun'ena,-angngan uruveLip paadaa vuraiththathamizh maaRan, karuthumavark kinbak kadal. (45) kadalNYaalath theesanaimun kaaNaamal nonthE, udanaa anusarikka luRRuth,- thidamaaga vaaynthavanaayth thaanpEsum maaRan uraiyathanai aaynthuraippaa raatseyanNOR Raar. (46) `nORRanNOn paathiyilEn nunRanaivit taaRRagillEn, pERRuk kubaayamunRan pEraruLE-saaRRukinREn, ingennilai' ennum ezhilmaaRan solvallaar, angamarark kaaraa amudhu. (47) aaraa amuthaazhvaar aathariththa pERugaLaith thaaraamai yaalE thaLarndhumigath - theeraatha aasaiyudan aaRaamai pEsi alamanthaan, maasaRuseer maaRanem maan. (48) maa_nalaththaal maaRan Riruvalla vaazhpugappOyth, thaaniLaiththu veezhnthavvoor thannarugil - mEnalangith thunbamuRRuch chonna solavukaRpaar thangaLukkup pinpiRakka vENdaap piRa. (49) 'piRanthulagaNG kaaththaLikkum pErarutkaN Naa!un siRanthakuNath thaaluruguNY seelath - thiRanthavirththu, sErnthanuba vikkun^ilai sey' enRa seermaaRan, vaaynthapathath thEmanamE! vaigu. (50) `vaigalthiru vaNvaNdoor vaikum iraamanukku,en seygaithanaip puLLinangaaL!seppum'enak-kaikazhintha kaathaludan thoothuviduNG kaarimaa Ran_kazhalE, mEdhiniyeer! neervaNangu min. (51) minnidaiyaar sEr_kaNNan meththenavan^ thaanenRu, thannilaippOyp peNNilaiyaayth thaanRaLLi,-`unnudanE koodEn?'en RooduNG kurugaiyarkOn thaaLthozhavE, naadORum nenchamE! nalgu. (52) nallavalath thaaln^ammaich chErtthOnmun NnaNNaarai, vellum viruththa viboothiyanenRu, - ellaiyaRath thaanirunthu vaazhththun^ thamizhmaaRan solvallaar, vaanavarkku vaayththakuravar. (53) `kuravaimutha laankaNNan kOlach cheyalgaL, iravupaga lennaama lenRum, - paravumanam peRRen!'en REkaLiththup pEsum paraangusanRan, soRREnil nenchamE! thuvaL. (54) thuvaLaRuseer maalthiRaththu thonnalaththaal, naaLum thuvaLaRuthan seelamellaaNY chonnaan, - thuvaLaRavE munnam anubavaththil moozhgin^inRa maaRanathil, mannumuvap paalvantha maal. (55) maaludanE thaan_kalanthu vaazhap peRaamaiyaal, saalan^ainthu thannudaimai thaanadaiyak - kOliyE, thaanikazha vENdaamaR Rannaividala solmaaRan, oonamaRu seern^enchE! uN. (56) `uNNunchO Raathi yorumoonRum emperumaan kaNNan'enRE neermalgik kaNNiNaikaL, - maNNulagil mannuthiruk kOLooril maayanpaaR pOmaaRan, ponnadiyE nanthamakkup pon. (57) ponnulagu boomiyellaam puLLinangat kEvazhangi, `ennidarai maaluk kiyampum'ena - mannuthiru naadu muthaRRoothu nalgividu maaRanaiyE needulageer!pOyvaNangum neer. (58) neeraagik kEttavar_ka Nenchazhiya, maalukkum Eraar visumbi lirupparithaa-, aaraatha kaathaludan kooppitta kaarimaa Ransollai, OthidavE yuyyum ulagu. (59) ulaguyamaal ninRa yuyarvENG kadaththE, alarmagaLai munnit tavanRan, - malaradiyE vansaraNaaych chErntha makizhmaaRan RaaLiNaiyE, unsaraNaay nenchamE! uL. (60) 'uNNilaa vaiva rudanirutthi yivvulagil, eNNilaa maaya Nnenain^aliya, - eNNuginRaan' enRun^inain^ thOlamitta inpugazhsEr maaRanenak, kunRividu mEpavakkaNG kul. (61) kangul pagalarathi kaivinci mEgamuRa, angadhanaik kaNdO rarangaraippaartthu, - 'ingivaLpaal enseyan^ee reNNuginRa thennunilai sErmaaRan, ancsoluRa nencuveLLai yaam. (62) veLLiyan^aa mangEttu vittaganRa pinmOgam, theLLiyamaal thenRiruppEr senRupuga, - uLLamangE paRRin^inRa thanmai pagaruNY sadagOpaRku, aRRavargaL thaamaazhi yaar. (63) aazhivaNNan Ranvisaya maanavaimuR Rungaatti, 'vaazhithanaal!' enRu magizhnthun^iRka, - oozhilavai thannaiyinRu pORkaNdu thaanuraittha maaRansol, pannuvarE nallathukaR paar. (64) kaRROr karuthum visayanga Lukkellaam, paRRaam vipavaguNap paNbukaLai, - uRRuNarnthu maNNiluLLOr thammizhavai vaaynthuraittha maaRan sol, paNNilini thaanathamizhp paa. (65) paamaruvu vEdham pagarmaal guNangaLudan, aamazhagu vENdaRpaa daamavaRRaith, - thoomanatthaal naNNiyava NnaikkaaNa nan_gurukaik kooppitta, aNNalain^aN Naar_Ezhai yar. (66) EzhaiyargaL nencai iLaguvikkum maalazhagu, soozhavanthu thOnRith thuyarviLaikka, - aazhumanam thannudanE avvazhakkaith thaanuraittha maaRanpaal, mannumavar theevinaipOm maayndhu. (67) maayaamal thannaivaittha vaisith thiriyaalE, theeyaa visitthiramaayc sEr_poruLO, - dOyaamal, vaayndhun^iR_kum maayan vaLamuRaitthu maaRanain^aam, EnthuRaitthu vaazhumn^aaL enRu? (68) 'enRanain^ee yinguvaittha thEdhuk' kena,maalum 'enRanakku menRamarkku minbamadhaa, - nanRukavi paada'enak kaimmaa Rilaamai, pagarmaaRan paadaNaivaark kuNdaamin bam. (69) inbak kavipaadu vitthOnai yindhiraiyOdu, anbuRRu vaazhdhiruvaa RanviLaiyil, - thunbamaRak kaNdadimai seyyak karudhiyamaa Ran_kazhalE, thiNdiRalOr yaavarkkun^ dhEvu. (70) dhEva NnuRaipathiyiR sErap poRaamaiyaal, mEvumadi yaarvasanaam meyn^n^ilaiyum, - yaavaiyundhaan aamn^ilaiyuNY sangith thavaitheLintha maaRanpaal, maan^ilattheer! nangaL manam. (71) nangarutthai nanRaaga naadin^iRkum maalaRiya, ingivaRRi laasai yemakkuLathen? - sangaiyinaal, thannuyirin maRRinasai thaanozhintha maaRanRaan, an^n^ilaiyai yaayndhuraitthaan angu. (72) angamarar pOna avarn^aduvE vaazhndhirumaRku, ingOr parivarilai yenRanca, - engum, parivaruLa rennaip payandheerndha maaRan, varikazhaRRaaL sErndhavarvaazh vaar. (73) vaaraamal acchamini maalthan valiyinaiyum, seeraar parivarudan sErndhinaiyum, - paarumenath thaanugandha maaRanRaaL saarn^encE! saaraayEl, maanidava raiccaarndhu maay. (74) maayan vadivazhagaik kaaNaatha valvidaa yaay, athaRa vinci azhudhalaRRum, - thooyapugazh uRRasada gOpanain^aam onRin^iRkum pOthupagal, aRRapozhu thaanathelli yaam. (75) 'elli pagaln^adandha indhavidaay theerugaikku, mellavandhu thaan_kalakka vENum' ena, - nallavargaL mannukadith thaanatthE maalirukka maaRan_kaNdu, in^n^ilaiyaic sonnaan irundhu. (76) irundhavanRaan vandhiNG kivareNNa mellaam, thirundha_ivar thandhiRatthE seydhu, - porundhak kalandhiniya Nnaayn^iRk kaNdasada gOpan, kalandhan^eRi katturaitthaan kaNdu. (77) kaNNiRaiya vandhu kalandhamaal ikkalavi, thiNNilaya vENumenac sindhitthu, - thaNNidhenum aaruyiri NnERRam athukaatta aayndhuraitthaan, kaaRimaa RanRan karutthu. (78) karumaal thiRatthilOru kannigaiyaam maaRan, orumaa kalavi yuraippaal, - thiRamaaga an^n^iyaruk kaaga thavanRanakkE yaagumuyir, in^n^ilaiyai yOrn^edi thaa. (79) nedumaa lazhuguthanil neeLguNatthil, eedu padumaa nilaiyudaiya patthar, - adimaithanil ellain^ilan^ thaanaaga eNNinaan maaRan,athu kollain^ila maanan^ilai koNdu. (80) 'koNdapeNdir thaammudhalaak kooRumuRRaar, kanmatthaal aNinavar enRE avaraivittuth, - thoNdarudan sErkkun^ thirumaalaic sErum, enRaan, aarkkum_idham paarkkum pugazhmaaRan paNdu. (81) paNdaiyuRa vaana paranaip puLingudikkE kaNdu, 'enakkel laavuRavin kaariyamum, - thaNdaRan^ee seydharuL' en REyirandha seermaaRan RaaLiNaiyai, uythuNaiyen RuLLamE! Or. (82) 'Oraan^eer vEndinavai yuLLadhellaaNY seykinREn, naaraa yananRO naan?' enRu, - pEruRavaik kaattavavan seelatthiR kaalthaazntha maaRanaruL, maattividum nammanatthu mai. (83) maiyaar_kaN maamaarbin mannun^ thirumaalaik, kaiyaazhi sangudanE kaaNaveNNi, - meyyaana kaadhaludan kooppittuk kaNdugandha maaRanpEr, Odhavuyyu mEyin Nnuyur. (84) 'innuyirmaal thOnRinathiNG kennencil' enRu,kaNNaal anRavanaik kaaNaveNNi, aaNpeNNaayp, pinnaiyavan thannain^inai vippavaRRaal thaan_thaLarndha maaRanaruL, unnumark kuLLamuru kum. (85) 'urukumaal ennencam unseyalga LeNNip, perugumaal vEtkai'enap pEsi, - maruvuginRa innaap pudanavanseer Eyndhuraittha maaRansol, ennaacchol laathiruppa dhengu? (86) 'engaadha lukkadimaal Eyndha vadivazhakenRu' angaadhu paRRaasaa aangavanpaal, - engumuLLa puLLinatthaith thoodhaagap pOgavidum maaRanRaaL, uLLinarkkuth theengaiyaRuk kum. (87) 'aRukkumidar' enRavanpaal aanguvitta thoodhar, maRitthuvarap paRRaa manatthaal, - aRappadhaRich seyyathiru naavaayiR sollan^inain^ thaan,maaRan maiyalinaaR seyvaRiyaa mal. (88) malladimai seyyumn^aaL maalthanaik kEtta,avan sollumaLa vumpaRRaath thonnalatthaal, - selkinRa aaRRaamai pEsi alamandha maaRanaruL, maaRRaagap pOgumenRan maal. (89) 'maalumadhu vaancaimuRRum mannumudam pinmudivil saalan^aNNic seyvan'enath thaanugandhu - mElavanaic seeraar kaNapuratthE sErum' ennuNY seermaaRan, thaaraanO nandhamakkuth thaaL? (90) thaaLadainthOr thangatkuth thaanE vazhindhuNaiyaam, kaaLamE katthai gathiyaakki, - meeLudhalaam Edhamilaa viNNulagi lEkaveNNum maaRanena, kEdhamuLLa thellaam kedum. (91) kedumidar vaigundhath thaikkitti NnaaRpOl, thadamudaiya Nnanthapuran^ thannil, - padavaravil kaNduyilmaaR kaatseyyak kadhalitthaan maaRan,uyar viNdaniluL LOrviyappa vE. (92) vEymaruthOL inthiraikOn mEvukinRa dhEsatthaith thaanmaruvaath thanmaiyinaal thannaiyinnam - boomiyilE vaikkumenac sangitthu maaltheLivik kattheLintha, thakkapugazh maaRanengaL saarvu. (93) saarvaaga vEyadiR Raanuraittha patthithaan, seeraar balatthudanE sErnthathanaic, - sEraamal kaNduraittha maaRan kazhaliNaiyE naadORum kaNdukakku mennudaiya kaN. (94) kaNNan adiyinaiyiR kaadhaluRu vaarseyalaith thiNNamuRa vEsurungac seppiyE, - mannavarukkuth thaanupathE sikkai thalaikkatti NnaanmaaRan, aanapugazh sErdhan aruL. (95) aruLaa ladiyi ledutthamaa lanpaal, iruLaarndha thammudambai yicchitthu, - iruvisumbil itthudan_koN dEkaviva risaivupaarth thEyirundha, sutthisollum maaRanseNY sol. (96) sencoR paranRanadhu seeraaru mEnithanil vancitthuc seykinRa vaancaithanil, - vincuthalaik kaNdavanaik kaaRkattik kaividuvith thukkoNda thiNdiRalmaa Rann^am thiru. (97) thirumaalthan paalviruppaNY seykinRa nErkaNdu, 'arumaayath thanRakalvip paanen?, - perumaaln^ee inRenpaaR seyvaanen?' ennavittar uRRun^inRaan, thunRupugazh maaRanaitthaan soozhndhu. (98) soozhndhun^inRa maalvisumbil thollaivazhi kaatta, aazhndhathanai muRRum anubavitthu, - vaazhndhaNG kadiyaruda NnEyirundha vaaRRaiyurai seydhaan, mudimagizhsEr NYaana muni. (99) munimaaRan munburaisey muRRinbam neengith, thaniyaagi ninRu thaLarndhu, - naniyaam paramapatthi yaaln^andhu pangaiyarthaaL kOnai, orumaiyuRRuc sErndhaan uyarndhu. (100)
nammaazhvaar thiruvadigaLE saraNam! maNavaaLa maamuni thiruvadigaLE saraNam!
Back to the Prabandham page.


c: text/html

text:
Prezidaantii Laayberiyaa filuuf sagalee uummanni kenne lakka’amuu kan jalqabe yoo taphataan kubbaa milaa beekamaa durii Geoge Wihaa fi itti aanaa prezidaantiin Laayberiyaa duraanii Joseph Bokai wal duraa duuba dursaa kan jiran ta’uun beekamee jira.
Garu aangawoonni filmaataa akka jedhanti sagalee kennamee sadii keessaa harka tokko qofaatu haga kaleessaatti lakka’ame.Ummanni ba’e sagalee kan kenne Kibxata darbee yoo ta’u waggaa 70 caaluu keessatti biyyattiin yeroo duraaf nama karaa demokraatawaa ta’een filamee irraa aangoo fuutee karaa nagaandabarsuu kun ka duraati.
Paartiin Libartii jedhamu garu deemsa sagalee kennuu kana keessatti hojiin seeraan alaa waan hojjatameef jecha/ sagalee uummataa lakaa’uun haa dhaabtu jechaa jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Diddaan Barattootaa Yuuniversitii Haromaya Itti Fufee Gaga’amni Barattootaa Daran Jabaate. Diddaan Gara Biraas Gara Yuuniversiti Hawaasaatti Cahe
Nyaanni summiin makamee barattootaa kenname barattoota hedduu lubbuu darbaa fi dhibee gurguddaaf kan saaxile irra taree barattoota hedduu barnoota isaanii irraas akka har’iman taasisaa jira.Barattoonni lakkoofsi isaanii hedduu ta’anii fi galmee isaanii Qeerroon qindeessaa jira,hanga ammaatti karaa mootummaa ifa hin ta’iin lubbuun isaanii darbee fi kanneen dhukkubsachuun mana yaalaa galan kumaatama.Irra guddaan barattootaa hama yeroo ammaatti illee yaala gahaa hin argatiin mana yaalaa ciisanii akka jirantu mul’ata.kanumaan dhimmi kun gaaffii gurguddaa barattoota keessatti kaasees mootummaa Wayyaanee biratti gaaffii biroo tahuun ergama ABO qabu jechuun barattoota hedduun humna poolisa Federaalaan dallaa gad-dhiisanii akka bahan taasifamaa jiru.
Haala kanaan barattooti hedduus magaalaa keessatti rakkataa akka jiran gabaasi qeerroo Haromaya addeessa. Kanneen heddumminaan miidhamanii mana yaalaa jiranii fi kanneen arihaman keessaa sochii dargaggoota Oromoo ta’uun beekama.
Gaaffiin FDG barattooti kaasan kun har’a itti fufuun gara university Hawaasaatti tarkaanfatee gaaffii gurguddaa kaasaa jira. Kanneen gaaffii kana kaasan barattoonni Oromoo hedduus humna poolisa Federaalaan adamsamaa akka jiranii fi dallaan Yuniversitichaas humna waraana adda addaan marfamee eeggamaa akka jirudha.barattoonni dallaa lameeniis dallaa kanneen hafan maraaf iyyannoo nu qaqqabaas iyyachaa jiru.
Gabaasi dabalataa gama fuula dura itti fufa.


text:
Gaazexeessaa gaazexaa dhuunfaa Itiyoopiyaa Iskindir Naggaa polisoota meeshaa waraanaa hidhatantu torban darbe magaalaa Finfinnee walakkeessatti konkolaataa irraa utaaluu dhaan butanii rurrukutaa gara waajjira guddoo kan polisiitti nageessan jedha.
Sa’aatii lamaaf to’annaa jala wayita ooletti itti aanaa komiishinira polsisii kan eenyummaa isaanii kan ofi hin ibsine garuu hojiin isaa hookkara kakaasuu dha jechuun akeekkachiisa itti kennuu isaanii Eskinder dubbateera.
Barreeffamoota kee marsaa internetii irratti maxxansituu hookkara Masrii fi Tunisiaan wal fakkaatu kakaasuuf yaalaa turte naan jedhan. Sabaa himaalee adda addaa waliin gaaffii fi deebii geggeessitee jirta. Biyya kana keessatti haalli wal fakaataan hin uumamu jedhan.
Angawoonni Polisii waa’ee dhimma kanaa mul’inatti hin dubbine. Sabaa himaan mootummaa Itiyoopiyaa Africa gama kaabaa fi giddu galeessa bahaa keessatti ka’ee kan jiru sochii uummataa gabaasuuf yeroon kennu murtaa’aa dha.
Gabaasa guutuu MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
Dambii Lakk.151 /2005
Dambii Bulchiinsaa fi Ittifayyadama Lafa Baadiyaa Naannoo Oromiyaa
Labsii bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyyaa Naannoo Oromiyaa lakk.130/1999
raawwachiisuuf dambii baasuun barbaachisaa ta’ee waan argameef;
Itti fayyadama lafa baadiyaa haala guddina misooma dinagdee fi hawaasumma tiin akka walsimu gochuun barbaachisaa ta’ee waan argameef;
Mirgaa fi dirqama ittifayyadama fi bulchiinsa lafa baadiyaa karaa iftoomina fi
ittigaafatamuumma qabuun hojii irra oolchuun barbaachisaa ta’ee waan argameef;
Akkaataa labsii lakk. 130/1999 keewwata 29 tiin dambiin kanatti aanu bahee jira.
Kutaa Tokko
Tumaalee waliigalaa
Mata Duree Gabaabaa
Dambiin kun “ Dambii Bulchiinsaa fi Ittifayadama Lafa Baadiyyaa Naannoo Oromiyaa Lakk.151/2005 ” jedhamee waamamuu ni danda’a.
Hiika
Akkaataan jechichaa hiika biroo kan kennisisuuf yoo ta’e malee dambii kana keessatti:
“Abbaa qabiyyee Lafaa” jechuun nama dhuunfaa yookiin garee, yookiin hawaasa yookiin qaama mootummaa yookiin dhaabbilee hawaasaa yookiin qaama seerummaa kan qabu kan biraa lafa baadiyaa irratti mirga itti fayyadamaa kan qabu jechuudha.
“Biiroo”jechuun Biiroo Lafa Baadiyaa fi Eegumsa Naannoo Oromiyaa fi caasaalee isaa jechuudha..
“Ejinna“ jechuun safartuu sadarkaa ciisa yookiin hirkata lafaa agarsiisu jechuudha.
“Faayidaa ummataa” jechuun karaa kallatii fi kallatiin alaatiin ummanni lafa irratti itti fayyadamummaa qaban mirkaneessuu.fi misooma dinagdee fi hawaasummaa haala itti fufiinsa qabuun raawwachuuf qaama aangoo qabuun faayidaa ummataa jedhamee kan murtaa’uudha.
“Jallisii aadaa” jechuun muuxannoo fi beekumsa qabaniin bishaan lagaa, burqaa,bishaan lafa jalaa fi kan kana fakkaatan fayyadamuudhaan lafa misooma qonnaatiif oolchuu jechuudha.
“Jallisii hammayyaa” jechuun bu’aa hawaasaa fi diinagadee qorachuudhaan bishaan lagaa, haroo, yookiin bishaan lafa jalaa fi kan kana fakkaatan teeknooloojii foyya ‘aa ta’e fayyadamuudhaan lafa misooma qonnaatiif oolchuu jechuudha.
“Jiraataa” jechuun nama Ganda keessatti galmaa’ee faayidaa dinagdee fi hawaasummaa argatuu fi hirmaatu jechuudha.
”Kaadastara” jechuun ragaa waa’ee qabeenya lafaa, daangaa, misooma bu’uuraa adda addaa lafa irratti argamu ilaalchisee ragaa walitti qabuu, galmeessuu fi qopheessuu jechuudha.
“Koree” jechuun qaama hojii bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa sadarkaa gandaatti akka raawwatuuf dambii kanaan hundeeffame jechuudha.
”Labsii” jechuun labsii Bulchinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa Naannoo Oromiyaa Lakk. 130 /1999 jechuudha.
“Lafa bowwaa” jechuun lafa bishaaniin yookiin sababa biraatiin miidhamee eegumsaa fi kunuunsa barbaadu jechuudha.
’’Lafa haftee Bosonaa“ jechuun lafa baadiyaa bosonni uumamaa irraa manca’ee hafe yookiin lafa cittuuwwan bosonni uumamaa irratti argamu jechuudha.
“Lafa Kireessuu” jechuun abbaan qabiyyee lafa baadiyaa yeroo murtaa’eef qabiyyee lafa baadiyaa kaffalitiidhaan nama biraatiif waliigaltee barreeffamaatiin akka ittifayyadamu dabarsuu jechuudha.
“Lafa manaa” jechuun baadiyaa keessatti lafa iddoo mana jireenyaa yookiin ijaarsa manneen adda addaa kan akka mana kuusaa, mana baabura midhaan daakuu fi kan kana fakkaatan qabamee jiruu fi akkuma barbaachisummaa isaatti lafa naannoo manichaa jechuudha.
“Lubbu qabeeyyii” jechuun lafa irraa fi lafa keessa akkasumas bishaan keessa kan
jiraatan kan lubbuu qaban kamiyyuu jechuudha.
“Nama” jechuun nama uumamaan yookiin seeraan qaama namummaa argate jechuudha.
”Qawwisa” jechuun lafa safaruu, ragaa walitti qabuu fi galmeessuu jechuudha.
’’Waajjira’’ jechuun Waajjira Lafa Baadiyaa fi Eegumsa Naannoo Aanaa jechuudha.
”Waraqaq ragaa sadarkaa 1ffaa” jechuun lafa baadiyaa haala aadaatiin galmaa’ee safaruudhaan wabii mirga ittifayyadamaa mirkaneessuuf ragaa kennamuudha.
”Waraqaa ragaa sadarkaa 2ffaa” jechuun lafa baadiyaa haala hammayyaatiin galmeessuu fi qawwisuun wabii mirga ittifayyadamaa mirkaneessuuf kaartaa kennamuudha.
Kutaa lama
Haala Argannaa fi Itti fayyadama Lafa Baadiyaa
Lafa Baadiyaa Argachuuf Haalawwan Barbaachisan
Namni kana dura qaama Mootummaa dhimmi ilaalu irraa lafa baadiyaa argate yookiin maatii irraa dhaalmaadhaan yookiin kennaadhaan dabreef akkuma eegametti ta’ee, ganda baadiyaa jiraatu keessatti namni qonnaaf yookiin, horsiisee buluuf yookiin tajaajila biroo investmentiin ala ta’e lafa baadiyaa argachuu barbaadu iyyata Bulchiinsa Gandaatti dhiyeeffachuu qaba.
Namni lafa baadiyaa argachuuf iyyata dhiyeeffatu jiraataa ganda lafichi keessatti argamu ta’uu isaa Bulchiinsa Gandichaatiin kan mirkanaa’e ta’uu qaba.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 2 jalatti kan tumame akkuma eegametti ta’ee, Ganda keessa jiraatan keessatti namoota lafa gaafataniif lafti kan hin jirre yoo ta’e dhuunfaadhaan yookiin gurmaa’anii Ganda, Aanaa yookiin Godina lafti itti argamu keessatti lafa argachuu ni danda’u.
Bulchiinsi gandaa namoota lafa argachuuf iyyata dhiyeeffatanii galmaa’aniif lafti jiraachuu isaa ragaa Waajjiraaf ni erga.
Ganda keessatti lafti namaan hin qabamnee fi misooma adda addaatiif ooluu danda’u Waajjiraan qoratamee ni qophaa’a.
Waajjirii namoota gaaffii lafaa dhiyeessanii fi lafa qoratamee qophaa’e Mana Maree Bulchiinsa Aanaatiif dhiyeessee yoo hayyamame waraqaa ragaa waliin lafa ni kenna.
Jiraataan umuriin isaa wagga 18 fi isaa ol ta’e ganda keessatti lafa baadiyaa hin qabne kamiyyuu iddoo mana jireenyaa argachuuf dursa qaba dursii kennamuuf akkaataa walduraa duuba gaaffii iyyannoo dhiyeefataniin ta’a. Bal’inni iddoo lafa mana jireenyaatiif kennamuu kaare meetra 500 caaluu hin qabu.
Dhaabbileen Mootummaa, Miti-Mootummaa fi kan biroo gaaffii lafa investmentiin ala ta’e waajjiraaf dhiyeessuu ni danda’u.
Waajjirii gaaffii dhiyaate irratti hundaa’ee lafa qoratee qopheessuudhaan Mana Maree Bulchiinsa Aanaatiif dhyeessee yoo hayyamame waraqaa ragaa waliin lafa ni kenna.
Mirga argannaa lafa baadiyaa irratt dubartotaaf deeggarasa addaa kan godhamuuf ta’a. Raawwiin isaa qajeelfama bahuun kan murtaa’u taá.
Mirga argannaa lafa baadiyaa irratti qaama miidhamtoonni garaagarummaan osoo irratti hin taasifamne akkaataa rakkoo isaanitiin ilaallamee Mana Maree Bulchhiinsa Aanaatiin murtaa’e laft kan kennamu ta’a. Raawwii isaa qajeelfamn bahuun kan murtaa’u ta’a.
Lafti baadiyaa dhaalaan yookiin kennaadhaan argamu kamiyyuu waajjiira biratti galmaa’uu qaba.
Namni mirgi ittifayyadama qabiyyee lafa baadiyaa dhaalaan argachuuf dursa qabu galii qabiyyee lafa sanarraa argamuun kan bulan yookiin galii biraa kan hin qabne ta’uun isaa ragaa Mana Maree Bulchiinsa Gandaatiin mirkanaa’ee dhiyeeffachuu qaba.
Waajjirri ragaa Mana Maree Bulchiinsa Gandaatiin mirkanaa’ee dhiyaate qulqulleessee waraqaa ragaa qabiyyee lafaa qopheessee ni kenna.
Akkaataa labsii keewwata 7 keewwata xiqqaa 2 jalatti tumameen; Naannoo Oromiyaa keessatti lafti qubannaaf mijaawaa ta’e qoratame ni qophaa’a. Lafa roobaan misoomu bal’inna lafa abbaa warraa tokkoof kennamu heektaara tokkoo (1) hanga heektaara tokkoof fi walakkaa (1.5) caaluu hinqabu. Raawwii isaa qajeelfama bahuun kan murtaa’u ta’a.
4. Lafa Jallisii Qooduu
Akkaataa labsii keewwata 14 keewwata xiqqaa 1 jalatti tumameen lafa Mootummaan yookiin dhaabbilee gargaarsaatiin jallisii hammayyaatiif ijaaramee qonnaan bulaa, yookiin horsiisee bulaa, yookiin gamisa horsiisee bulaan qabame bal’inni qabiyyee lafaa abbaa warraa tokko heektaara walakkaa ol kan qabate yoo ta’e namoota ganda sanitti yookiin ganda daangessu keessatti argaman kan lafa jallisii hin qabneef umataan akka mirkanaa’u gochuun Mana Maree Bulchiinsa Aanaatiin murtaa’ee waajjiraan irra debi’amee ni qoodama. Miseensa maatii abbaa qabiyyee lafaa umuriin isaa waggaa 18 fi isaa ol ta’ee qonnaan jiraatuuf dursi ni kennama. Haalli raawwii isaa qajeelflamaan kan qophaa’u ta’a.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 1 jalatti kan tumame akkuma eegametti ta’ee, lafa jallisii qabeenya dhaabbataa kan akka Buna, Maangoo, Paappayyaa, Burtukaana, Shankooraa ,Jimaa fi kan kana fakkaatan irratti misoomee jiru irra deebi’amee hin qoodamu.
Lafti qabiyyee Qonnaan Bulaa, Horsiisee Bulaa, yookiin gamisa Horsiisee Bulaa qoratamee jallisii hammayyaa yookiin aadaatiif akka oolu Mana Maree Bulchiinsa Aanaatiin murtaa’e irra deebi’amee ni qoodama. Namoota qabiyyee isaanii lafa jallisii ;projeektiin gaggeefamuuf gadi dhiisaniif akkaataa labsii keewwata14 keewwata xiqqaa 4 (d fi e) jalatti tumameen kan raawwatamu ta’a, namoota qabiyyee isaanii jalliisii addaatiin gaggeefamuuf gadidhiisan heektaara tokko eega kennameen booda kan hafu qonnaan bultoota dhiyeenya sanatti argamaniif heektaara 0.25 gadi kan hin taane kan qoodamu ta’a. Haalli raawwii isaa qajeelfamaan ni qophaa’a.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 3 jalatti kan tumame akkuma eegametti ta’ee; laga,haroo,burqaa bishaan lafa jalaa fi kan kana fakkaatu fayyadamuudhaan Qonnaan Bulaa, Horsiisee Bulaa yookiin gamisa Horsiisee Bulaa lafa qabiyyee isaa irratti jallisii aadaa yookiin hammayyaa ofiisaatiin yookiin nama biraa waliin ta’uudhaan misoomse irra deebi’amee hin qoodamu.
Lafa waliinii Qonnaan Bulaa yookiin Horsiisee Bulaa yookiin gamisa Horsiisee Bulaa misooma jallistiif akka oolu ta’ee qoodame namoonni lafa jallisii argatan mirgi lafa dheedichaa waliinii ittifayyadamuu kan eeggamu ta’a.
5. Itti fayyadama Lafa Baadiyaa
Akkaataa labsii keewwata 6 keewwata xiqqaa 5 jalatti tumameen idaa dhuunfaa sababeeffachuudhaan, raawwiin murtii oomisha qabeenya dhaabbataa kan akka Buna, Jimaa, Maangoo, Avokaadoo, Paappayyaa, Burtukaanaa fi kan kana fakkaatan irratti raawwatamu walakkaa oomisha qaabiyyee lafaa kan hin caalle ta’uu qaba.
Namni mirga itti fayyadama qabiyyee lafa baadiyaa qabu kamiyyuu lafa roobaan misoomee faayidaa irra ooluu danda’u sababa gahaa malee waggaa tokkoof osoo itti hin fayyadamin tursiisuu isaa Koreen qulqullaa’ee yoo dhiyaate Bulchiinsa Gandaa abbaa qabiyyee lafichaatiif akeekkachiifni barreeffamaan kennuudhaan waajjira ni beeksisa.
Namni kamiyyuu lafa roobaan misoomee faayidaa irra ooluu danda’u,sababa gahaa malee waggaa lamaa fi isaa ol osoo itti hin fayyadamin kan tursiise ta’uu isaa Koreen yoo dhiyaatee, Bulchiinsa Gandaatiin mirkanaa‘e, Waajjiri dhimmicha qulqulleessee Mana Maree Bulchiinsa Aanaatiif dhiyeessee akka irraa fuudhamu yoo murtaa‘e lafa dhabeeyyii ganda keessatti galmaa‘aniif kan kennamu ta‘a.
Namni mirga ittifayyadama lafa baadiyaa jallisiidhaan misoomu qabu sababa gahaa malee osoo itti hin fayyadamin oomisha yeroo tokkoo kan dabarse ta’uu Koreen yoo dhiyaate, Bulchiinsa Gandaatiin akeekkachiifni barreeffamaan ni kennamaaf, dhimmichas Bulchiinsi Gandaa Waajjiri akka beeku ni taasisa.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 4 jalatti kan tumame akkuma eegametti ta’ee; namni mirga ittifayyadama lafa jallisiidhaan misoomu qabu kamiyyuu sababa gahaa malee osoo itti hin fayyadamin ittifufiinsaan oomisha yeroo lamaa yoo dabarse Bulchiinsa Gandaatiin erga mirkanaa’ee booda Waajjiri dhimmicha qulqulleessee akeekkachiifni isa dhumaa ni kennamaaf.
Abbaan qabiyyee akeekkachiisa isa dhumaa kennameef fudhatee guyyaa misoomsuu dhaabe irraa kaasee waggaa lamaa fi isaa ol yoo dabarse Waajjiri Mana Maree Bulchiinsa Aanaatiif dhiyeessee akka irraa fuudhamu yoo murtaa‘e lafa dhabeeyyii gandatti iyyatanii galmaa’aniif lafich kan kennamu ta’a.
Haati Warraa fi Abbaan Warraa yoo walhiikan qooda qabiyyee lafa nama tokkoo midhaan nyaataaf heektaara 0.5, biqiltuu dhaabbataaf heektaara 0.25, kan lafa jallisii heektaara 0.25 fi isaa gadi yoo ta’e laficha addaan qoodachuu hin danda’an.
Qabiyyee lafa baadiyaa addaan qoodamuu hindandeenye kana Abbaa Warraa fi
Haati Warraa walhiikan akkaataa armaan gadiitiin itti fayyadamuu ni danda’u.
Bu’aa laficha irraa argamu shallaguun kan waggaa murtaa’ee yeroo tokko yookiin waggaa waggaan kaffaluun akka ittifayyadamu gochuun yookiin;
Abbaa Warraa fi Haati Warraa Ofi isaaniitii bifa kiraan waliigaluun yookiin Mallaqa kiraan laficha irraa argamu qoodachuudhaan yookiin;
Abbaan Warraa yookiin Haati Warraa dabare dabareen ittfayyadamuudhaan yookiin;
Qonnaan bulaa beenyaa kafalee fudhatuuf mirga ittifayyadamaalafaa dabarsuudhaan yookiin
Tokkoon isaanii fedhii mataa isaatiin isa tokkoof beenyaa fudhatee gadhiisuudhaan itti fayyadamuu ni danda’u. Tilmaamni beenyaa akkaataa seeratiin kan raawwatamu ta’a.
Akkaataa keewwata kana keewwata xiqqaa 8(c,d fi e)tiin waligaltee irra yoo ga’ame waliigaltichi Waajjiran erga galmaa’een booda maqaa abbaa qabiyyee haaraatiin waraqaan ragaa ni kennama.
Keewwata kan keewwata xiqqaa 8 (c ,d fi e) jalatti kan tumame akkuma eeggametti ta’ee; Haati Warraa fi Abbaan Warraa walhiikan sababa xiqqeenya qabiyyee lafa isaanii irraa kan ka’e qooddachuu kan hin dandeenye yookiin waliigaluudhaan isa tokkoof kan hin dabarsine yoo ta’e lafichaa maqaa lamaaniitiin galmaa’ee waliin kan ittifayyadaman ta’a.
Abbaa Warraa fi Haati Warraa yoo addaan bahan qabiyyeen lafaa ijoollee isaaniitiif kan kennan yoo ta’e maqaa ijoollee kennameeftiin ni galmaa’a.
Akkaataa labsii keewwata 6 keewwata xiqqaa 14 jalatti tumameen namni sababa umuriin, qaama miidhamummaadhaan, dhibeedhaan hojjechuu kan hin dandeenye yoo ta’e qabiyyee lafa isaa hunda kireessuu, yookiin kan misoomsu waliin galii qooddachuu, yookiin humna namaa qacaruudhaan fayyadamuu ni dandaa’a.
Abbaa Warraa fi Haati Warraa yoo addaan bahan yookiin miseensi maatii isaanii qabiyyee lafaa yoo addaan hiratan lafa qabiyyee manaa addaan qooddachuu yookiin waliigalteedhaan waliin ittifayyadamuu ni danda’u.
Abbaan qabiyyee lafti mana isaa misooma jallisiif jalaa oole lafa manaa addatti safaramee giddugaleessaan bal’ina lafa mana jiraattota naannoo isaaniitiin ilaalamee iddoo biraatii lafa namaan hin qabamne yookiin abbaan qabiyyee lafa isaa fudhate lafa roobatiin jijjiiraadhaan bakka bu’uufii qaba.
Namoonni lafti mana isaanii misooma jallisii jala oole akkaataa karoora itti fayyadama lafaa qoratamee qophaa’uun lafti mana jirrenyaa qopha’ee ni kennamaaf.
Lafa manaa jedhamee murtaa’ee kennameen alatti namni kamiyyuu lafa faayidaa adda addaa kan akka qonna, dheedicha, bosonaa fi kan kana fakkaatan oolu waajjira irraa hayyama osoo hin argatin gara lafa manaatti jijjiiruun dhorkaadha.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 16 jalatti kan tumame yoo jiraatellee horsiisee bulaa yookiin gamisa horsiisee bulaa mana yeroof keessa jiraatan waliigaltee isaaniitiin iddoo yeroof qubatutti ijaarrachuu ni danda’u.
6. Lafa Baadiyyaa Investimentiif Oolchuu
Biiroon uummata hubachiisuudhaan lafa baadiya invastimantiidhaaf oolu karoora ittifayyadama lafa baadiyaa irratti hundaa’ee qorannoo gaggeessuun qopheessee ragaa lafa qopha’ee Komishinii Investimentii Oromiyaatiif ni kenna.
Qonnaan bulaan, horsiisee bulaan yookaan gamisa horsiisee bulaan qabiyyee dhuunfaa isaa investmentiif oolchuu ni danda’a. Haalli raawwii qajeelfamaan ni qophaa’a.
Biiroon lafa investimentiif akka oluu murtaa‘e waraqaa ragaa qabiyyee lafaa waliin qaama murtaa’eef ni kenna.
Lafa investimentiif murtaa’u ialaalchisee Biiroon tilmaama beenyaa qaama dhimmi ilaalu waliin ni hojjata; beenyaanis mallaqaan yookiin akaakuun akka raawwatamu ni hordofa.
Namoota qabiyyee lafa isaanii irraa ka’anii beenyaan maallaqaan kaffalamuuf fedhii isaanii irratti hundaa’ee misooma barbaadan irratti akka bobba’aniif Biiroon qaama dhimmi ilaallatu waliin pirojeektiin qophaa‘ee deebi’anii akka ijaaraman ni hordofa, ragaa ni qabata, raawwii isaa yeroo yeroon gabasa ni dhiyeessa.
7. Lafa Baadiyaa Kireessuu
Akkaataa Labsii keewwata 10 keewwata xiqqaa 1 jalatti tumameen bal’inna lafa qabiyyee midhaan nyaataaf heektaara 0.5, biqiltuu dhaabbataaf heektaara 0.25, lafa jallisiin misoomuuf heektaara 0.25 fi isaa gadi ta’e kireessuun dhorkaadha.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 1 jalatti kan tumame akkuma eggametti ta’ee;
Namni sababa umuriitiin yookiin qaama miidhamummaa yookiin dhibeedhaaan ofii isaaniitii hojjechuu kan hin dandeenye ta’uu bulchiinsa gandaatiin mirkanaayee qabiyyee isaa hunda kireessuu ni danda’a.
Bal’inna qabiyyee lafa midhaan nyaataa heektaara 0.5 fi isaa gadi ta’e misooma qonna hammayyaa kan akka horsiisa lukkuu, misooma horii annanii, horii furdisuu, fi kan kana fakkaatan kan gaggeessu yoo ta’e Waajjiraan mirkanaa’ee hanga walakkaa kireessuun ni danda’a.
Abbaan mirga itti fayyadama qabiyyee lafa jallisii karaa hammayyaatiin yookiin aadaatiin misoomu qabu qabiyyee isaa irraa hanga walakkaa kireessuu ni danda’a.
Qabiyyee dhuunfaa yookiin waliinii kan kireeffamu yoo ta’e mirga itti fayyadama qabiyyee sanaa kan qaban Abbaa Warraa fi Haadha Warraa yookiin namoota qabiyyee waliin qabaniin irratti waliigalamuu qaba. Waliigalteen kireessuu lafaa haala kanaan alaatiin raawwatamu fudhatama hin argatu.
Akkaataa labsii keewwata 10 keewwata xiqqaa 8 jalatti tumameen abbaan qabiyyee lafaa abbaa qabeenyaa yookiin nama biroo waliin waliigaltee uumuudhaan lafa, maallaqa, beekumsaa fi teeknooloojii walitti qindeessuudhaan qonna hammayyaa yookiin aadaatiin waliin lafa misoomsanii fayyadamuu ni danda’u.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 5 jalatti kan tumame akkuma eegametti ta’ee, waliigalteen raawwatamu qabiyyicha irratti dhuunfaadhaan yookiin waliin namoota mirga itti fayyadamaa qaban waliin kan irratti waliigalame ta’uu qaba. Lafti misoomu qonna aadaa yoo ta’e hanga waggaa 3 qonna hammayyaa yoo te’e hanga waggaa kudha shanii yeroo hin caalleef ta’ee, fedhii abbootii dhimmaatiin waliigaltee haaromsuun ni danda’ama.
Qonna hammayyaas ta’e kan aadaa qabiyyee lafaa kireessuu yookiin waliin misoomsuu ilaalchisee waliigalteen taasifamu kamiyyuu barreeffamaan ta’ee, Waajjira biratti mirkanaa’ee galmaa‘uu qaba.
Kewwata kana keewwata xiqqaa 7 jalatti kan tumame akkuma eegametti ta’ee sababa qabiyyee lafaa waliin misoomsuutiin laficha abbaa qabiyyee irraa kara kaminiyyuu gara qaama waliin misoomsuuf waliigalametti dabarsuun dhoorkaadha.
Lafa waliin misoomu ilaalichisee waliigalteen yeroo taasifamu bal’inna lafa waliin misoomuu, gahee waliigaltootaa maal akka ta’e, yoo addaan bahan haala qoodiinsa qabeenya dhaabbataa kan akka Bunaa, Maangoo fi kan kana fakkaatan, qoodiinsa baasii adda addaa fi qabeenya waliinii kan biroo waliigaltee keessatti ifatti taa’uu qaba,kan hin ibsamne yoo ta’e waliigaltichi fudhatama hin qabu.
Lafa horsiisee bulaa dhuunfaan qabame kireessuun yookiin abbaa qabeenyaa yookiin namoota biroo waliin misoomsuun fudhatama kan qabaatu Waajjiraan yoo mirkanaa’e qofa ta‘a.
Namni lafa kireeffate waliigaltee kireessuu lafaa keessatti yoo ibsame malee laficha dabarsee kireessuun dhoorkaadha.
Waliigaltee abbaa qabiyyee fi kireeffataa jidduutti taasifamu sababa du’aatiin mirgi itti fayyadama dhaaltoota kireessaa fi kireefataa hin tuqamu.
Namni lammummaan isaa biyya alaa ta’e qaama seeraan aangoon kennaameef irraa hayyama yoo qabaate malee lafa Qonnaan Bulaa, gamisa Horsiisee Bulaa yookiin Horsiisee Bulaa kireeffachuu hin danda’u.
Qabiyyee lafa baadiyaa Qonnaan Bulaa, Horsiisee Bulaa yookiin gamisa Horsiisee Bulaa irratti qabeenya kireeffataadhaan horatame sababa idaa dhuunfaa isaatiin bara waliigaltee kiraatiin ala qabamuu hin danda’u.
Lafa qabiyyee dhuunfaa qotee bulaa adda addaa walitti fiduudhaan qonna babaldhaaf kireeffamu daangaan isaa akka beekamu kaartaan daangaa lafa qotee bulaa dhuunfaa agarsiisu qophaa‘uu qaba.
8. Waliigaltee Kireessuu Lafa Baadiyaa Mirkaneessuu fi Galmeessu
Akkaataa labsii keewwata 10 keewwata xiqqaa 3 jalatti tumameen waliigalteen kireessuu lafa baadiyaa mirkanaa’uu fi galmaa‘uuf waantoonni armaan gadii guutamuu qabu.
Waraqaa ragaa abbummaa qabiyyee lafa baadiyaa dhiyeessuu.
Yeroo waliigaltichaa fi qonna aadaa yookiin hammayyaa ta’uu isaa ibsuu.
Kireesitoonni Abbaa Warraa fi Haadha Warraa yoo ta’an ragaa fuudhaa fi heerumaa yookiin Abbaa Warraa fi Haadha Warraa ta’u isaan ragaa mana murtii hawaassummaa gandaatiin mirkanaa’e dhiyeessuu qabu.
Gatii lafichi ittiin kireeffamu;
Gosa misooma qonnaa gaggeeffamu kan akka midhaan biilaa, dibata, dheedhii yookiin buna, yookiin kuduraa fi muduraa yookiin horsiisaa fi kan kana fakkaatan
Waliigaltichi bakka bu’ummaan kan gaggeefamu yoo ta’e ragaa bakka bu’ummaa
Mirgi itti fayyadama qabiyyee lafa waliigaltee kiraan argame haala ittiin hafuu danda‘u
Waliigalteen kireessuu yookiin waliin misoomsuu qabiyyee lafa Qonnaan Bulaa, Horsiisee Bulaa yookiin gamisa Horsiiee Bulaa erga raawwatamee booda mirgi itti fayyadama qabiyyee lafaa sababa armaan gadiitiin hafuu ni danda’a.
Kireeffataan kunuunsaa fi eegumsa raawwachuu dhabuutiin lafichi kan manca’e ta’uu Waajjiraan yoo mirkanaa’e;
Kireessaa fi kireefatan yoo waliigalan;
Laficha Mootummaan faayidaa uummataatiif kan barbaadu ta’uu Waajjiraan yoo mirkanaa’e;
Keewwata kana keewwata xiqqaa 3 jalatti kan tumame akkuma eeggametti ta’ee; kireeffataaf qabeenya laficha irraa qabuu fi baasii laficha misoomsuuf baase koree bulchiinsi Aanaa hundeessuun tilmaamamee kan kafalamuuf ta’a.
10. Qabiyyee lafa baadiyaa dhaalaan yookiin kennaan dabarsuu
Akkaataa labsii keewwata 9 keewwata xiqqaa 1 jalatti tumameen namni mirga ittifayyadama lafa baadiyaa qabu kamiyyuu qabiyyee dhuunfaa yookiin waliin qabu lafa dhabeeyyii miseensa maatii isaa galii laficha irraa argamuun jiraatan, yookiin galii biraa kan hin qabnee fi dhaabbataan abbaa qabiyyee waliin jiraatu dursa dhaalaan argachuu ni qabaata.
Akkaataa labsii keewwata 9 keewwata xiqqaa 5 jalatti tumameen Qonnaan Bulaan, Horsiisee Bulaan yookiin gamisa Horsiiee Bulaan mirga ittifayyadama qabiyyee lafa baadiyaa kennaadhaan dabarsuu kan danda’u .
Ijoollee isaa kan galii lafa saniitiin bulan;
Nama biraa galii biraa hin qabneef dhaabbataan abbaa qabiyyee waliin kan jiraatan;
Lafa dhabeeyyii ijoollee fi ijoollee ijoollee isaa galii biraa hin qabne;
ta’uu isaanii ragaa Mana Maree Bulchiinsa Gandaatiin mirkanaa’e yoo dhiyaate qofa ta’a.
Namni mirgi ittifayyadama lafa baadiyaa seeraan hayyamameef kamiyyuu lafa baadiyaa dhaalaan yookiin kennaadhaan argachuuf saalaan garaagarummaan taasifamuu hin qabu.
Akkaataa labsii keewwata 9 keewwata xiqqaa 1 jalatti tumameen namni mirga itti fayyadama lafa baadiyaa dhaaluuf dursa hin qabne oomisha qabeenya dhaabbataa kan akka Buna, Jimaa, Maangoo, Abukaadoo, fi kan kana fakkaatan irraa argamu oomisha waggaa 3 namoota dursa dhaalaa qabiyyee lafaa qaban waliin baasii barbaachisaa ta’e danda’uun oomisha yookiin galii qoodachuu ni danda’a.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 4 jalatti kan tumame yoo jiraatellee: oomisha waggaa 3 booda mirgi lafichaa fi oomisha qabeenya dhaabbataatti fayyadamu kan nama mirga itti fayyadama qabiyyee lafa baadiyaa dhaaluuf dursa qabu ta’a.
Akkaataa labsii keewwata 9 keewwata xiqqaa 2 jalatti tumameen dhaaltoota galii qabiyyee lafa san irraa argamuun jiraatan yookiin galii biraa hin qabne kan hin jirre yoo ta’e, qabeenya dhaabbataa kan akka Buna, Jimaa, Maangoo, Abukaadoo fi kan kana fakkaatan dhaaluun akkaataa seera dhaalaatiin kan murtaa’u ta’a.
Qabeenya dhaabbataa qabiyyee lafa baadyaa irratti horatame abbaan qabiyyee miseensa maatii isaatiif kennaadhaan dabarsuu ni danda’a.
Namni qabiyyee lafa baadiyyaa kan midhaan nyaataaf heektaara 0.5, biqiltuu dhaabbataaf heektaara 0.25 kan jallisiin misoomu heektaara 0.25 fi isaa gadi qabu kennaadhaan dabarsuuf qabiyyicha addaan qooduun hin danda’u.
Lafa Misooma qonnaa hammayyaa kan akka horsiisa lukkuu ,horii aanaanii,horii furdisuu fi kan kana fakkaataniif oolu bal’inna lafaa kennaan dabrsuun danda’amu ilaalchisee qajeelafama Biiroon bahuun kan murtaa’u ta’a.
Akkaataa labsii keewwata 9 keewwata xiqqaa 2 jalatti tumameen qabiyyicha namoota mirga dhaalaatiin dursa qabaniif gaheen nama tokkoo lafa midhaanii heektaara tokko, lafa jallisii heektaara 0.25 fi qabeenya dhaabbataa heektaara 0.25 kan hin caalle kennameefii kan hafu irratti miseensa maatii biraa waliin mirgi dhaalaa ni eeggamaaf. Raawwiin isaa qajeelfama bahuun kan murtaa’u ta’a.
Qabeenya lafa gubbaatti horatame yookiin qabiyyee lafa waljijjiiruu
Qonnaan Bulaa, gamisa Horsiisee Bulaa yookiin Horsiisee Bulaan qabeenya qonnaa qabiyyee lafa isaa irratti horate qabeenya qonnaa lafa biraa irra jiru nama biraa waliin wal jijjiiruu ni danda’a.
Akkaataa labsii keewwata 8 jalatti tumameen qonna hammayyaatiif yookiin oorruu fageenya irra jiru naannoo tokkotti fiduuf abbootiin qabiyyee oorruu isaanii waljijjiruu ni danda’u. Raawwiin isaa qajeelfama bahuun kan murtaa’u ta’a.
12. Lafa Baadiyaa Tajaajila Hawaasaatiif Oolchuu
Akkaataa labsii keewwata 13 keewwata xiqqaa 1 fi 2 jalatti tumameen ummanni lafa iddoo tajaajila hawaasummaa kan akka gabaa, bakka amantaa, bakka awwaalaa fi kan kana fakkaatanii oolu argachuu ni danda’a,
Abbaan qabiyyee lafa ummanni tajaajila hawaasummaatiif barbaadu irra jiraatu faayidaa qabiyyicha irraa argatu akaakuun yookiin maallaqaan uummataan yookiin Mootummaan tilmaama qabeenyichaa akkaaata seera kaffaltii beenyaatiin kan kaffalamuuf ta’a,
Lafa tajaajila hawaasummaatiif Bulchiinsa Gandaatiin gaafatame Waajjiraan qoratamee mana maree Bulchiinsa Aanaatiif dhiyaatee kan murtaa’u ta’a,
Lafti baadiyaa tajaajila hawaasummaatiif oolu maqaa abbaa hayyamameetiin safaramee galmaa’ee Bulchiinsi Gandaa ni bulcha.
Lafa baadiyaa keessatti lafa tajaajila hawaasummaatiif akka oolu murtaa’e keessaa qabiyyee lafa dhuunfaa kan ta’e kan akka mana jireenyaa, daldalaa fi kan kana fakkaatan safaramee galmaa’ee waraqaan ragaa dhuunfaadhaan ni kennama.
Kutaa Sadii
Qabiyyee lafa baadiyaa galmeessuu, qawwisuu, fi mirga ittifayyadamaa mirkaneessuu
13. Qabiyyee lafaa galmeessuu fi ragaa qopheessuu
Qabiyyeen lafaa galmaa’u maqaa abbaa qabiyyee, baraa fi haala argannaa, bal’ina, daangessitoota, hanga danda’ameen gabbina lafaa, ittifayyadamaa fi ragaa kan kana fakkaatan kan qabatu ta’ee, ragaan galmee irratti kan guutamu ta’a.
Ragaan lafaa galmaa’ee Bulchiinsa Ganda Baadiyaa fi Waajjira biratti sirnaan qabamuu qaba.
Sirni qabiinsa ragaa lafaa Biiroon qophaa‘ee hojii irra kan oolu ta’a .
Sababa jijjiirama abbummaa qabiyyee lafaatiin ragaan lafa baadiyaa galmaa’e yeroo yeroon kan haaromsamu ta’a.
Namni mirga itti fayyadama qabiyyee lafa baadiyaa qabu ragaa qabiyyee isaa galmaa‘ee jiru argachuu yookiin beekuuf mirga qaba.
Namni ragaa dogongoraa galmeesse yookiin ragaa qophaa’e balleessee argame seeraan kan gaafatamu ta’a.
14. Qawwisa Lafa Baadiyaa
Lafti baadiyaa tajaajila ooluu qabuutiin adda bahee qawwisamee ni qophaa’a .
Qabiyyee lafa baadiyaa kan dhuunfaa, kan waliinii, kan dhaabbilee misoomaa, kan Hawaasaa fi kan Mootummaa qawwiasamee ragaan ni qophaa‘a.
Lafa galmaa’ee qawwisamee koodiin addaa ni kennama, mallattoon daangaa agarsiisu ni kaawwama.
Yeroo Lafti galmaa’e qawwisamu abbaan qabiyyee fi hanga danda’ameen daangessitoonni akka argaman ni taasifama. Daangessitoonni akka argaman waamichi dabreefii kan hin argamne yoo ta’e qawwisuun lafaa kan raawwatamu ta’a.
Namni hojii lafa safaruu irratti ittigaafatumummaa qabu haala seera qabeessa ta’een raawwachuuf dirqama qaba.
Lafa qawwisuu ilaalchisee namni komii qabu iyyata Waajjiratti dhiyeessuudhaan irra deebi’amee akka qawwisamu gaafachuu ni danda’a.
Abbummaan qabiyyee lafaa dhaalaan, kennaadhaan fi kan kan fakkaatan kan jijjiiramu yoo ta’e, akka barbaachisummaa isaatti lafichi irra deebi’amee akka qawwisamu taasisuun ni dandaa‘ama.
Haala adda ta’een akka turu kan murtaa‘e yoo ta’e malee, namni kamiyyuu qabiyyee lafa isaa galmessisuu fi qawwisuufdirqama qaba.
15. Waraqaa ragaa abbummaa qabiyyee lafaa mirkaneessu kennuu
Biiroon qabiyyee dhuunfaa lafa baadiyaa kan akka lafa qonnaa, lafa dheedichaa, lafa manaa, lafa bosona dhuunfaa fi kan kana fakkaatan maqaa nama mirga itti fayyadamaa qabuun galmeessee qawwisuudhaan waraqaa ragaa ni kenna.
Waraqaan ragaa kennamu maqaa abbaa qabiyyee, koodii qabiyyee, daangeestoota fi bal’ina lafaa kan qabatuu ta’a.
Dhaabbilee Mootummaa, Miti-mootummaa, Abbootii qabeenyaa, Dhaabbileen Hawaasaa fi kan kana fakkaatan qabiyyeen lafa isaanii galmaa‘ee waraqaan ragaa ni kennamaaf.
Waraqaan ragaa sadarkaa tokkoffaa dhawaataan waraqaa ragaa sadarkaa lamaffaatiin kan bakka bu’u ta’a,
Namni waraqaan ragaa sadarkaa lammaffaa argate kamiyyuu mirga abbaa qabiyummaa isaa kabachiisuu kan danda’u warqaan ragaa sadarkaa lammaffaa kennameef yoo dhiyyeefate qofa ta’a.
Namni qabiyyee lafa baadiyaa bakka adda addaatii qabu waraqaa ragaa tokkoo fi isaa ol qabaachuu ni danda‘a. Raawwiin isaa qajeelfama bahuun kan murtaa’u ta’a.
Qabiyyeen waliinii Horsiisee Bulaa, gamiisa Horsiisee Bulaa yookiin Qonnaan Bulaa kan akka lafa dheedichaa, lafa bosonaa, bishaanii kan akka madda, eela, haroo fi kan kana fakkaatan maqaa namoota waliin itti fayyadamaniitiin waraqaan ragaa qabiyyee lafaa ni kennama.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 7 jalatti kan tumame akkuma eeggametti ta’ee; waraqaa ragaa qabiyyee lafa waliinii bakka bu’aa abbootiin qabiyyee filatan yookiin Bulchiinsa Gandaa harka akka taa’u ni taasifama.
Mirgi itti fayyadamaa lafa baadiyaa dhaalaan yookiin kennaadhaan nama biraatiif yoo dabru waajjira biratti galmaa‘ee waraqaan ragaa nama qabiyyee lafaa dabarfameef ni kennama.
Qabiyyee lafa baadiyaa gaheen nama tokkoo bal’ina lafa midhaan nyaataa heektaara 0.5 lafa biqiltuu dhaabbataa heektaara 0.25, lafa jallisiin misoomu heektaara 0.25 fi isaa gadi yoo ta’e qabiyyicha addaan qooduudhaan waraqaa ragaa kennuun dhorkaadha.
Abbaa Warraa fi Haadha Warraa qabiyyee lafa baadiyaa waliin qaban waraqaan ragaa waliinii ni kennamaaf.
Abbaan Warraa yookiin Haati Warraa yoo du’an waraqaan ragaa lamaan keessaa kan jiranii fi dhaaltotaan qabamee kan itti fufu yoo ta’u lamaan isaanii yoo du’an qabiyyichi maqaa dhaaltotaatiin waliin yookiin dhuunfaa isaaniitiin waraqaan ragaa ni kennamaaf
Abbaa warraa fi haati warraa addaan yoo bahan bal’ina qabiyyee nama tokkoo qoodaan argatu kan midhaan nyaataa heektaara 0.5, kan biqiltuu dhaabbataa 0.25, kan jallisiin misoomu heektaara 0.25 fi isaa ol yoo ta’e waraqaan ragaa waliin kennameef jijjiiramee dhuunfaa isaaniitiin ni kennamaaf.
Namoonni qabiyyee lafaa waliin qaban waliigalteedhaan yoo addaan qoodatan gaheen nama tokkoo lafa midhaan nyaataa heektara 0.5 lafa biqiltuu dhaabbataa heektaara 0.25 lafa jallisiin misoomu heektaara 0.25 fi isaa ol yoo ta’e waraqaan ragaa waliin kennameef jijjiramee dhuunfaa isaaniitiin akka argatan ni taasifama.
Namoonni qabiyyee lafa baadiyaa waliin qaban waraqaan ragaa qabiyyee lafaa waliin ni kennamaaf.
Namoonni waraqaan ragaa waliin kennameef mirga itti fayyadama qabiyyee lafaa wal-qixa ta’e ni qabaatu.
Namoonni jireenyi isaanii waliin ta’e, qabiyyee lafa baadiyaa addaan kan qabaatan yoo ta’e waraqaa ragaa dhuunfaadhaan argachuu ni danda’u.
Lafa baadiyaa dhaalaan yookiin kennaadhaan yookiin mootummaa irraa namni argate lafti qawwisamee erga galmaa’ee booda waraqaan ragaa ni kennamaaf.
Namni qabeenya dhaabbataa kan akka Bunaa, Shankoraa, Maangoo, Avokaadoo fi kan kana fakkaatan akkasumas lafa dheedichaa bosona uummamaa keessaa qabu qoratamee haalli waraqaa ragaa itti argachuu danda’uu fi bosonni itti eeggamuu danda’u ni mija’a. Raawwiin isaa qajeelfamaa bahuun kan murtaa’u ta’a.
Namni yeroo dheeraaf jireenyi isaa lafa tabbaa, gaara yookiin lafa bosonaa keessa qonnaan yookiin horsiisaan jiraatu qoratamee haala lafichi itti eegamuu fi kunuunfamu waliigaltee taasisuudhaan waraqaa ragaa qabiyyee lafaa akka argatu ni taasifama. Raawwiin isaa qajeelfamaa bahuun kan murtaa’u ta’a.
Lafa gaaraa, tabbaa fi tulluuwwan qoratamee misoomaaf kennamu waggaa lamaaf kan tajaajilu waraqaan ragaa yeroo kan kennamu ta’ee lafichi misooma ittifufiinsa qabuuf ooluu isaa qoratamee yoo mirkanaa’e waraqaan ragaa qabiyyee lafaa kan kennamuuf ta’a.
Lafa haftee bosonaa akka misoomu, eeggamuu fi kunuunfamu gochuudhaan namoota dhuunfaadhaan yookiin gurmaa‘anii laficha kunuunsanii itti fayyadamaniif waraqaan ragaa qabiyyee lafaa kennamuufii ni danda’a.
Abbaa mirga ittifayyadama qabiyyee lafaa qabu kamiyyuu qabiyyee isaa galmeessisuu, safarsiisuu fi waraqaa ragaa fudhachuu kan didu yoo ta’ee fi Bulchiinsi Gandaa xalayaa barreeffamaan yeroo sadi akka isa gahu taasifamee kan hin fudhanne ta’uu Waajjiraan yoo mirkanaa’e Mana Maree Bulchiinsa Aanaatiif dhiyaatee mirga ittifayyadama lafa isaa haqamee namoota lafa dhabeeyyii qonnaan yookiin horsiisaan jiraachuu barbaadaniif lafichi kan kennamu ta’a.
Kaffaltii tajaajila ragaa lafa baadiyaa
1. Abbaan qabiyyee kamiyyuu odeeffannoo ragaa qabiyyee lafa isaa argachuuf mirga ni qabaata.
2. Abbaan qabiyyee kamiyyuu lafa seeraan kennameef irratti waraqaa ragaa argachuuf mirga qaba.
3. Namni mirga ittifayyadama lafa baadiyaa qabu kamiyyuu akkaataa seeraatiin mirga ittifayyadama isaa yoo dabarssuu waraqaa ragaa qabiyyee lafaa isa haaromsuu, jijjiruu qaba.
4. Keewwata kana keewwata 1,2 fi 3 jalatti kan tumame akkuma eegametti ta’ee, abbaan qabiyyee tajaajila argatuuf kaffaltii madaalawaa kan kaffalu ta’a. Raawwiin isaa qajeelfamaan kan murtaa’u ta’a.
Eegumsaa fi qabiinsa ragaa lafa
1. Ragaan qabiyyee lafa baadiyaa waajjiraa fi gandatti galmee irratti kan galmaa’u ta’a,
2. Sirna bulchiinsa ragaa lafa baadiyaa Biiroon kan qophaa’u ta’a.
3. Hojjataan ragaa lafaatiif eegumsaa fi qabiinsa sirrii ta’e raawwachuu dhabuun badii raawwatameef seeraan kan itti gaafatamu ta’a,
18. Waldiddaa fi waldhabiinsi qabiyyee lafaa irratti uummamu hiikuu
Akkaataa labsii keewwata 16 keewwata xiqqaa 1 jalatti tumameen waldiddaa fi waldhabiinsa daangaa yookiin abbummaa qabiyyee lafaa Qonnaan Bulaa, Horsiisee Bulaa yookiin gamisa Horsiisee Bulaa kan akka oorruu, lafa manaa, lafa dheedicha, lafa bishaanii, lafa jallisii fi kan kana fakkaatan ilaalchisee uummamu mana murtii dhaquun dura iyyata bulchiinsa gandaati dhiyaatee jaarsolee araaraa abbootiin dhimmaa filataniin kan ilaallamu ta’a.
Bulchiinsi Gandaa nama iyyatni irratti dhiyaate guyyaa shan keessatti waamsisuudhaan abbootii dhimmaa lamaan jaarsolee araaraa akka filatan tasisuudhaan dhimmichi jaarsummaan akka ilaallamu ni taasisa.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 2 jalatti kan tumame akkuma eeggametti ta’ee; namni iyyatni irratti dhiyaate guyyaa waamichi isa dhaqqabe irraa kaasee guyyaa hojii shan keessatti sababa gahaa hin taaneen kan hin dhiyaanne yoo ta’e Bulchiinsi Gandaa jaarsoolee araaraa nama iyyatni irratti dhiyaateen filatamuu qaban filachuudhaan dhimmichi bakka inni hin jirreetti ni ilaalama.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 3 jalatti kan tumame akkuma eeggametti ta’ee namni iyyanni irratti dhiyaate jaarsoleen araaraa dhimmicha ilaaluu eega jalqabanii booda guyyaa torba(7) keessatti sababa gahaa yoo dhiheeffate jaarsolee filatee dhimichi irra deebiin kan ilaalamu ta’a.
Bulchiinsi Gandaa guyyaa iyyaticha jaarsoleef qajeelche irraa eegalee guyyaa kudha shan(15) keessatti bu’aa araaraa akka dhiyeessan ni taasisa.
Jaarsoleen araaraa abbootii dhimmaa dhimmi isaanii jaarsolee araaraatiin akka ilaalamuuf dhiyaatan karaa aadaatiin dhimmicha qulqulleesanii galmeessanii ni qabatu.
Namni iyyatni irratti dhihaate qaamaan kan hin dhiyaanne yoo ta’e ragaawwan iyyataadhaan dhiyaatan bakka namni iyyatni irratti dhihaate hin dhiyaannetti dhimma irratti mari’atame jaarsoleen araaraa galmeessanii ni qabatu.
Akka barbaachisummaa isaatti jaarsoleen araaraa lafa falmiin irratti ka’e irratti argamuudhaan yaada walitti qabu ni danda’u.
Walitti qabaan jaarsolee araaraa yaada walitti qabame mariin akka irratti gaggeeffamu ni taasisa.
Jaarsoleen araaraa yaada tokko irratti kan waliigalan yoo ta’e yaada irratti walii galame abbootii dhimmaatiif ibsamee akka araaraman ni taasifama. Bulchiinsi Gandaa araara jaarsoleen taasifame guyyaa kudha shan (15) keessatti kan raawwachiisu ta’a.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 10 jalatti kan tumame akkuma eeggametti ta’ee; jaarsoleen araaraa araarsuu kan hin dandeenye yoo ta’e yaadi isaanii barreeffamaan dhiyaatee Bulchiinsi Gandaa mana murtii Aanaatiif kan ergu ta’a.
Dhaabbilee Mootummaa yookiin dhuunfaa iyyatni irratti dhiyaate dhimmichi jaarsaan akka ilaallamu barreeffamaan waamichi yeroo lama ibsameefii guyyaa xalayaan jalqabaa isaan gahe irraa kaasee guyyaa kudha shan keessatti kan hin dhiyaanne yoo ta’e kunumti ibsamee mana murtii Aanaatti himata dhiyeeffachuu akka danda’u bulchiinsi gandaa abbaa dhimmaatiif xalayaa kan kennu ta’a.
Iyyatni dhiyaatu dura taa’aa Bulchiinsa Gandaa irratti yoo ta’e itti aanaa yookiin barreessaa Gandaatiin haalli jaarsolee araaraatiin dhimmichi itti ilaallamuu danda’u ni mijaawa.
Bulchiinsni Gandaa iyyata abbaa dhimmaa yeroo murtaa’e keessatti kan hin raawwanne yoo ta’e seeraan kan gaafatamu ta’a.
Kutaa Afur
Lafa Kunuunsuu fi Eeguu
19. Karoora itti fayyadama lafa baadiyaa qopheessuu
Biiroon guddina diinagdee-hawaasummaa, haala qabeenya uummamaa, itti fayyadama yeroo ammaa jiruu fi kan kana fakkaatan bu’uura kan godhate qorannaa gaggeessudhaan karoora itti fayyadama lafa baadiyaa misooma sululaa irratti hundaa’e hirmaannaa ummataatiin sadarkaa hundatti ni qopheessa.
Karoorri ittifayyadama lafa baadiyaa qoratamee qophaa’u qaama Mootummaa sadarkaa sadarkaan jiraniin kan mirkanaa’u ta’a.
Hojii lafa baadiyaa irratti gaggeeffamu kamiyyuu akkaataa karoora itti fayyadama lafa baadiyaa qoratamee qophaa’u irratti hundaa’ee kan raawwatamu ta’a.
Ragaan karoora itti fayyadama lafa baadiyaa Biiroon qophaa’ee itti fayyadamtootaaf ni kennama.
Misoomni kamiyyuu akkaataa karoora ittifayyadama lafaatiin akka raawwatamu hojii hordoffii fi to’annaa kan gaggeefamu ta’a.
20. Lafa qotamu kunuunsuu
Lafa baadiyaa qonnaaf oolu heeyyamaan ala ibiddaan gubuun dhorkaadha. Raawiin isaa qajeelfama bahuun kan murtaa’u ta’a.
Namni mirga itti fayyadama lafa baadiyaa qabu kamiyyuu lafa isaa akkaataa dhiqama biyyeetiif saaxilamuun qotuun dhorkaadha.
Namni lafa qonnaaf fayyadamu xaa’ummaa lafa qotamuu eeguu fi hojiiwwan biyyoo gabbisan hojjachuuf dirqama qaba.
Namni kamiyyuu summii dhorkamaa ta’e qabiyyee lafa isaa irratti fayyadamuun lubbu qabeeyyii balaaf saaxiluun dhorkaa dha.
Namni kamiyyuu mirga ittiifayyadama lafa jallisii qabu ijaarsa jallisii eeguu, kunuunsuu fi suphuuf dirqama qaba.
21. Lafa dheedichaa fi bishaanii kunuunsuu
Lafa dheedichaaf oolu irratti hojiiwwan laficha bowwummaa fi kan kana fakkaatuuf saaxilan raawwachuun dhoorkaadha.
Lafa dheedichaaf oolu humnaa ol fayyadamuudhaan laficha dhiqama biyyoof saaxiluun margi akka deebi’ee hin biqille taasisuun dhoorkaadha.
Namni naannoo madda bishaanii, laggeen, haroowwan babaldhaa namaan hojjataman, caffee fi kan kana fakkaatan qabiyyee lafa baadiyaa qabu meetra digidamii shan(25) akkasumas kan naannoo bishaan itti kuufamee fi haroowwan uumamaa yoo ta’e daangaa isaa irraa fageenya meetira dhibbaa gadii (100) irratti lafa qonnaaf fayyadamuun dhoorkaadha.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 3 jalatti kan tumame akkuma eeggametti ta’ee; qaama dhimmi ilaalatuun yoo hayyamame akka barbaachisummaa isaatti bosona yookiin marga misoomsanii fayyadamuun ni danda’ama.
Namni mirga ittifayyadama lafa baadiyaa qabu kamiyyuu, lafa misooma midhaanii madda bishaanii, dawoo mana jireenyaa irratti biqiltuuwwan dhiibbaa fidan kan akka baargamoo fi kan kana fakkaatan dhaabuun dhorkaadha. Raawwiin isaa qajeelfama bahuun kan murtaa’u ta’a.
22. Lafa tabbaa, bowwaa, tulluuwwanii fi gaara eeguu fi kunuunsuu
Lafa gaaraa,tabbaa,bowwaa fi tulluuwwanii qoratamee eegumsaa fi kunuunsa barbaachisu gaggeessuudhaan misoomaaf akka oolu ni taasifama. Raawwiin isaa qajeelfamaa bahuun kan murtaa’u ta’a.
Namni mirga itti fayyadama lafa baadiyaa qabu kamiyyuu lafa tabbaa, tulluuwwanii fi gaara haala ejinna isaa ogummaadhaan murtaa’een faayidaa irra ooluu qabu qofaaf fayyadamuu qaba.
Lafa bowwaa, lafa biyyeen dhiqame yookiin jijjige yookiin miidhamuu danda’u, biqiltuu kan akka Buna, Maangoo, Avokaadoo, biqiltuu mukaa, nyaata beeyiladaa fi kan biroo biyyee kunuunsuuf faayidaa kan qaban yoo ta’e malee qonna biraatiif oolchuun yookiin beeyilada irratti bobbaasuudhaan dheedichaaf fayyadamuun dhoorkaadha.
Akkaataa labsii keewwata 18 keewwata xiqqaa 7 jalatti tumameen: lafa gar-malee hubame yeroo murtaa’eef tuttuqaa namaa fi beeyiladaa irraa akka eeggamu taasisuudhaan Waajjirri Bulchiinsa Gandaa fi Waajjiri Qonnaa waliin ta’uun qoratamee fooyya’uun isaa yoo mirkanaa’e namoota abbaa qabiyyee lafaa ta’an marga haamanii yookiin misooma kannisaa gaggeessuu fi kan kana fakkaataniif akka itti fayyadaman nitaasifama.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 3 jalatti kan tumame akkuma eeggametti ta’ee; lafa tuttuqaa namaa fi beeyiladaa irraa akka eeggamu taasifame kan hin fooyyofne yoo ta’e akka barbaachisummaa isaatti lafa biraa namoota qabiyyee isaanii gadidhiisaniif kan bakka bu’u ta’a.
Lafa tabbaa, bowwaa, tulluuwwanii fi gaara ta’an iddoo jireenyaa taasiisuudhaan qabeenya uumamaa mancaasuun dhoorkaadha.
23. Lafa haftee bosonaa kunuunsuu
Lafa haftee bosona uummamaa dabre dabree lafa qonnaa naannoo oorruu, lafa dheedichaa, laggeen, madda bishaanii, tulluuwwanii fi kan kan fakkaatan irratti argamu mancaasuudhaan hojii misooma qonna midhaanii irratti geggeessuun dhoorkaadha.
Lafa haftee bosonaa namoonni gurmaa’anii yookiin dhunfaadhaan akka eeggamu, kunuunfamuu fi tajaajila akka kennu qoratamee waraqaan ragaa qabiyyee lafaa kan kennamu ta’a.
Mukoota haadhoo oorruu yookiin lafa dheedichaa irratti argamu ciruun yookiin balleessuun dhoorkaadha.
24. Lafa Kunuunsuu fi Eeguu Dhiisuu Ilaalchisee Tarkaanfii Fudhatamu.
Namni kamiyyuu akkaataa karoora itti fayyadama lafa baadiyaa qophaa’ee hojii irra ooluutiin kan hin raawwanne yoo ta’e yookiin qabiyyee lafa isaa kunuunsuu fi eeguu yoo dhiise haala itti aanuun tarkaanfiin kan fudhatamu ta’a.
Miidhaan qabiyyee lafaa irratti raawwatame Koreen qoratamee dhiyaatee Bulchiinsi Gandaa akeekkachiisa kennuudhaan Waajjirii akka beeku ni taasisa.
Abbaan qabiyyee lafaa yeroo lammaffaaf qabiyyee lafa isaa irratti miidhaa geessisee argame yookiin kunuunsaa fi eegumsa barbaachisu raawwachuu dhiise Bulchiinsa Gandaatiin qoratamee dhiyaate Waajjirii dhimmicha qulqulleessee akeekkachiisa dhumaa ni kenna.
Abbaan qabiyyee lafaa Waajjira bulchiinsa gandaatiin akeekkachiisni kennameef fudhachuu dhiisuudhaan miidhaan qabiyyee irratti gahu ittifufuu isaa Koreen qoratamee bulchiinsa gandaatiin dhiyaate Waajjirri qulqulleessee Mana Maree Bulchiinsa Aanaatiif dhiyeessee akka irraa fudhatamu taasisuudhaan namoota lafa dhabeeyyii ganda keessa jiraataniif kennamee eegumsaa fi kunuunsa gochuudhaan akka ittfayyadaman ni taasisa.
Keewwata kana keewwata xiqqaa 3 jalatti kan tumame akkuma eeggametti ta’ee; abbaan qabiyyee murtii keenname kan hin fudhanne yoo ta’e akkasumas miidhaa lafa irratti gaheef Waajjirri yookiin Bulchiinsi Gandaa Mana Murtii Aanatti himata
dhiyeessuu ni danda’a.
Kutaa Shan
Gahee hojii fi ittigaafatamummaa qaamolee adda addaa
25. Gahee hojii fi ittigaafattammummaa Biiroo Lafa Badiyaa fi Eegumsa Naannoo Oromiyaa
Biiroon lafa baadiyaa ni galmeessa, ni qawwisa, hojii kaadastara ni gaggeesa. Nama mirga itti fayyadamaa qabuuf waraqaa ragaa abbaa qabiyyummaa lafa baadiyaa ni kenna, waraqaa ragaa seeraan ala kename ni sirreessa ni haqa. Raawwii isaa qajeelfama bahuun kan murtaa’u ta’a.
Waliigaltee lafa waljijjiiruu, kireessuu, waliin misoomsuu fi kan kana fakkaatu abbaa qabiyyee lafaa fi qaama biroo jidduutti raawwatamu ni galmeessa, ni mirkaneessa ni to’ata; gocha seeraan alaa irratti tarkaanffii sirreeffamaa ni fudhata.
Namni mirga itti fayyadama lafa baadiyaa qabu kamiyyuu seeraan ala mirgi isaa akka hin tuqamne ni hordofa, ni to’ata, tarkaanfii barbaachisaa ta’es ni fudhata.
Sirna ragaa bulchiinsaa fi itti fayyadama lafa baadiyaa diriirsuudhaan ragaa barbaachisaa ta’an ni qopheessa, itti fayyadamtootaaf ni kenna.
Sulula irratti hundaa’ee karoora itti fayyadama lafa baadiyaa ni qopheessa, itti
fayyadamni lafa baadiyaa akkaataa karoora qophaa’een hojii irra oolu isaa ni hordofa ni mirkaneessa.
Kaartaa qabiyyee lafa baadiyaa qopheessee itti fayyadamtootaaf ni kenna.
Lafa baadiyaa akkaataa seeraatiin namaan hin qabamin yookiin gadi dhiifamu qoratee qoopheessuudhaan ragaa ni qabata, yeroo hayyamamu ittifayyadamtootaaf nikenna.
Namoota qabiyyee lafa isaanii akka gadi dhiisan murtaa’e qaama dhimmi ilaalu waliin ta’uudhaan akkaataa seeraatiin beenyaa ni shallaga, namoonnis deebi’anii akka ijaaraman ni hojjata.
Lafa baadiyyaatiif eegumsaa fi kunuunsa barbaachisaa ta’e akka taasifamu ni to’ata, ni hordofa, miidhaa gahe qoratee tarkaanfii seeraa ni fudhata yookiin akka fudhatamu ni taasisa. .
Seera bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa hojii irra oolchuuf hojiiwwan dandeetii raawwachisummaa cimsan ni raawwata.
Raawwii seera bulchiinsaa fi ittfayyadama lafa baadiyaa irratti rakkoowwan qunnaman qorachuudhaan tarkaanfii sirreeffamaa ni fudhata, yaada furmaataa ni dhiyeessa.
Qaama dhimmi ilaalu hirmaachisuu fi deeggaruudhaan seerri bulchiinsaa fi itti fayyadama lafa baadiyaa akka hojii irra oolu ni taasisa.
Ragaa gatii gabaa lafa kireeffamuu fi tilmaama bu’aa bara lafichi kireeffamu keessatti argamuu danda’u odeeffannoo nama lafa kireessuuf ni kenna.
Qabiyyee lafa baadiyaa qawwisuu, galmeessuu, waraqaa ragaa keennuu ilaalchisee raawwii seeraan alaa ni hordofa, ni to’ata, tarkaanfii seeraa ni fudhata.
Lafa Investimetneentiif ooluu danda’u qoratee qopheessuudhaan ragaa komishiinii Investimentii Oromiyaatii fi waajjiraalee isaa sadarkaa sadarkaan jiraniif ni erga. Yoo hayyamame waraqaa ragaa waliin qaama hayyamameef lafa ni kenna.
Lafa tajaajila adda addaatiif oolu qoratee qopheessuudhaan mana maree bulchiinsa sadarkaa sadarkaan jiraniitti ni dhiyeessa. Yeroo hayyamamu waraqaa ragaa waliin lafa qaama hayyamameefi ni kenna.
Lafa baadiyaa ilaalchisee akkaataa seera bulchiinsaa fi ittifayaadama lafa baadiyaa keessatti tumameen ala kan raawwatan ni to’ata, ni hordofa, tarkanifii sirreeffamaa ni fudhata yookiin akka fudhatamu ni taasisa.
Lafa Mootummaa yookiin ummanni waliin ittifayyadmu kamiyyuu ni hordofa, ni to’ata, ni eega namoota seeraan ala qabatan yookiin akka qabatamu taasisan seeratti dhiyeessee tarkaanfiin seeraa akka fudhatamu ni taasisa.
26. Gahee hojii fi ittigaafatamummaa Waajjira Bulchiinsa Godinaa
Seera bulchiinsaa fi itti fayyadama lafa baadiyaa akka hojii irra ooluu deeggarsa
barbaachisaa ta’e ni kenna.
Hojiiwwan lafa daangeessuu, karoora ittifayyadama lafaa qopheessuu, lafa
inveestimentiif oolu qorachuu fi kan kana fakkaatan ilaalchisee deeggarsa barbaachisaa ta’e ni kenna.
Hojii lafa baadiyaa galmeessuu fi kaadastara gaggeessuu, waliin walqabatee rakkoo daangaa Aanaalee gidduutti ka’u furmaata akka argatu ni taasisa.
Qubannaa seeraan alaa ni hordofa ,tarkanfiin seeraa akka fudhatamu ni taasisa.
Seera bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa hojii irra oolchuu irratti rakkoowwan quunnaman qoratamanii furmaata akka argatan ni taasisa.
Itti fayyadamni lafa baadiyaa akkaataa karoora ittifayyadama lafaa qoratamee qophaa’een raawwatamu isaa ni hordofa ni mirkaneessa.
27. Gahee hojii fi Itti gaafatamummaa Waajjira Bulchiinsa Aanaa
Seeri bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa akka hojii irra oolu ni taasisa.
Seera bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa ilaalchisee hubannoon uummataa akka cimu ni taasisa.
Hojii bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa gahumsaan raawwachuuf deeggarsa barbaachisu ni kenna.
Hojii lafa daangeessuu, sulula irratti hundaa’ee karoora ittifayyadama lafa baadiyaa qopheessuu, fi kan kana fakkaatan ilaalchisee deeggarsa barbaachisaa ta’e ni kenna, ni hordofa, ni to’ata.
Akkaataa karoora ittifayyadama lafa baadiyaatiin hojiin ittifayyadama lafaa akka raawwatamu ni to’ata, ni hordofa, tarkaanfii sirreeffamaa ni fudhata.
Waldiddaa fi waldhabiinsa daangaa fi qabiyyee lafa baadiyaa irratti ka’u akkaataa seeraatiin yeroodhaan furmaata akka argatu ni hordofa, ni too’ata, tarkaanfii ni fudhata.
Hojiin lafa galmeessuu, fi kaadastara gaggeessuu hirmaannaa ummataatiin qulqullinaan akka raawwatamu Koreef deeggarsi barbaachisu akka godhamu ni taasisa.
Lafa baadiyaa seeraan ala akka hin qabamne ni hordofa, ni to’ata, tarkaanfii seeraa ni fudhata.
Lafti Investimentiif ooluu danda’u akka qophaa’u deeggarsa barbaachisu ni kenna.
Namoota qabiyyee lafa isaanii irraa akka gadidhiisan murtaa’e beenyaa akka argatan taasisuudhaan deebi’anii akka ijaaraman ni taasisa.
Raawwii karoora hojii bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa ni qorata, ni hordofa, ni to’ata tarkanfii sirreeffamaa ni fudhata.
Lafa jallisiin misoomu qoodinsa isaa ilaalchisee ni hordofa, ni too’ata tarkanffii siirreefama ni fudhata.
28. Gahee hojii fi ittigaafatamummaa bulchiinsa gandaa
Seeri Bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa akka hojii irra ooluu hubannaa ummataa ni cimsa.
Miseensonni koree ummataan akka filataman ni taasisa, hojii isaanii akka raawwatan deeggarsa ni kenna, ni to’ata.
Hojiin bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa hirmaannaa ummataatiin akka raawwatamu ni taasisa.
Ragaa sirrii ta’ee fi qulqullinna qabu akka qophaa’u ni hordofa, deeggarsa barbaachisu ni kenna, qaama ilaallatuuf ni dabarssa.
Koreef waajjira ni qopheessa deeggarsa barbaachisaa ta’e ni kenna.
Waldiddaa fi waldhabiinsa daangaa fi qabiyyee lafaa irratti ka’u seera bulchiinsaa fi itti fayyadama lafa baadiyaatiin yeroodhaan furmaata akka argatu ni to’ata, ni hordofa.
Lafa dhabeeyyii ganda keessa jiraatan galmeessee ragaa ni qabata.
Lafa gandicha keessatti hin qabamne adda baasee Waajjiraaf ni gabaasa.
Eegumsaa fi kunuunsa lafaaf barbaachisu akka raawwatamu ni hordofa, ni to’ata tarkaanfii sirreeffamaa ni fudhata.
Sulula irratti hundaa’ee karoora ittifayyadama lafa baadiyaa hirmaannaa ummatatiin akka qophaa’u deeggarsa ni kenna, karoorri qophaa’e akka hojii irra oolu ni taasisa.
Namni mirga ittifayyadama lafa baadiyaa qabu kamiyyuu qabiyyee isaa osoo itti hin fayyadamin oommishaa yeroo tokkoo fi isaa oliif yoo dhiise yookiin qabiyyee isaa
irratti miidhaan akka gahu yoo taasiise ni akeekkachiisa, kan hin sirreesine yoo ta’e Waajjiraaf gabaasuudhaan qabiyyicha akka irraa fuudhamu ni taasisa.
Seeraan alaa lafa baadiyaa qabachuuf gocha raawwatamu ni too’ata, seeratti dhiyeessee tarkaanfii sirreeffama akka fudhatamu ni taasisa.
Lafa tajaajila hawaasummaatiif oolu kan akka iddoo gabaa, awwaalaa fi kan kana
fakkaataniif oolu ni too’ata, ni hordofa.
29. Hundeeffamaa fi itti waamama koree bulchiinsaa fi ittifayyadama lafa baadiyaa gandaa.
Koreen miseensota shan qabu dambii kanaan hundeeffamee jira.
Itti waamamni koree kanaa bulchiinsa gandaatiif ta’a.
koreen raawwii hojjii isaa Waajjiraa fi bulchiinsa gandaatiif gabaasa ni dhiyeessa.
Miseensonni koree jiraattota gandichaatiin kan filamanii fi waggaa afuriif kan tajaajilan ta’a.
Miseensonni koree waggaa afuriin kan jijjiiraman ta’ee miseensi hojii irratti badii raawwate yookiin dirqama kennameef kan hin baane yoo ta’e yeroo waggaa afurii osoo hin eegin miseensummaa irraa haqamee namni biraa akka filatamu ni taasifama.
Miseensi koree yeroo lammaffaatiif deebi’ee filatamuu ni danda’a. Miseensi koree walitti’aansee yeroo lammaffaaf filatame yeroo sadaffaaf filatamuu hin danda’u.
30. Gahee fi itti gaafatamummaa koree bulchiinsaa fi ittifayyadama
lafa baadiyaa gandaa
Kaayyoo lafa baadiyaa galmeessuun legaal kaadastara gaggeesuu fi waraqaa ragaa kennuu ilaalchisee uummataaf barumsa ni kenna.
Qajeelfama Biiroon baasuu irratti hundaa’uudhaan hojii lafa safaruu fi galmeessuu ni raawwata.
Hojimaanni koree qajeelfama Biiroo basuun kan murta’u ta’a.
Sulula irratti hundaa’ee karoora itti fayyadama lafa baadiyaa qophaa’e akka hojii irra oolu ni taasisa, eegumsaa fi kunuunsa lafaaf barbaachisu akka raawwatamu ni hordofa, ni to’ata, rakkoo jiru irratti tarkaanfii sirreeffamaa akka fudhatamu bulchinsa gandaatiif ni dhiyeessa.
Waldiddaa fi waldhabiinsa daangaa fi qabiyyee lafaa irratti ka’u akkaataa furmaata itti argatu ilaalchisee hubannaa uummataa ni cimsa.
Ragaa lafa safaramee galmaa’ee haala sirrii ta’een ni qabata, abbaan qabiyyee waraqaa ragaa akka argatu ragaa lafa safaramee galmaa’e bulchiinsa gandaatiin mirkanaa’ee Waajjiraaf ni erga.
Mirga itti fayyadama lafa baadiyaa kennaan dabarsuu gaaffii dhiyaatu akkaataa labsii keewwata 9 keewwata xiqqaa 5 fi dambii kana keewwata 10 keewwata xiqqaa 2 jalatti tumameen ta’uu isaa qulqulleessee bulchiinsa gandaatiif ni dabarsa.
31. Gahee fi ittigaafatamummaa qaamolee adda addaa
Qaamoleen Mootummaa, Dhaabbileen adda addaa fi qaamni kamiyyuu dambii kan raawwachuu fi raawwachiissuuf ittigaafatamuummaa qabu.
Kutaa Ja’a
Tumaalee Adda Addaa
32. Darbiinsa yeroo lafa seeraan ala qabamee
Namnii lafa badiyaa seeraan ala qabatee argame kamiyyuu hanga wagga 12 tti gadidhisisuuf darbiinsa yerootiin hin daangeeffamu.
33.Adabbii
Lafa baadiyaa osoo hin kennamniif seeraan al qabachuun yookiin qabachuu yaaluun yookiin mana ijaaruun yookiin dallaa ijaaruun yookiin qotuun yookiin qotuu yaaluun dhorkaadha, namni kamiyyuu osoo beekuu yookiin beekuu osoo qabuu: lafa badiyaa seeraan ala qabatee yookiin qabachuu yaale yookiin mana ijaare yookiin dallaa ijaaree yookiin qotee yookiin qotuu yaalee argame seera biraatiin kana caalaa kan adabsiisu yoo ta’e malee adabbii hidhaa waggaa tokkoo hanga waggaa shanii fi qarshii kuma lamaa hanga kuma jahaatiin adabama.
Hojjataan mootummaa yookiin namni ragaa lafa badiyaa akka qopheessu akka kennu akka jijjiiru angoon seeraan kennameef ragaa lafa baadiyaa dogongoraa kennuun yookiin qopheesuun yookiin jijjiiruun dhoorkaadha; namni kamiyyuu osoo beekuu yookiin beekuu osoo qabuu: ragaa qabiyyee lafa baadiyaa sobaa yookiin dogongooraa kenne yookiin jijjiiree yookiin qopheesee argame seera biraatiin kana caalaa kan adabsiisu yoo ta’e malee adabbii hidhaa cimaa waggaa tokkoo hanga waggaa shanii fi qarshii kuma sadii hanga kuma jahaatiin adabama.
Abbaan qabiyyee lafa baadiya mirga ittifayyadama lafa baadiyaa seeraan ala kennuun yookiin kennuu yaaluun, ragaa dogongoraatiin fayyadamuun lafa baadiyaa qabachuun yookiin qabachuu yaaluun, ragaa dogongoraa qopheessuun yookiin qopheessisuun, waraqaa ragaa qabiyyee lafaa seeraan ala fudhachuun yookiin fudhachuu yaaluun dhoorkaadha; namni kamiyyuu osoo beekuu yookiin beekuu osoo qabuu: mirga ittifayyadama qabiyyee lafa baadiyaa seeraan ala kenne yookiin kennuu yaale, ragaa dogongoraatiin fayyadamuun lafa baadiyaa qabate yookiin qabachuu yaale, ragaa dogongoraa qopheesse yookiin qopheessise, waraqaa ragaa qabiyyee lafaa seeraan ala fudhate yookiin fudhachuu yaalee argame seera biraatiin kana caalaa kan adabsiisu yoo ta’e malee adabbii hidhaa waggaa tokkoo hanga waggaa sadii fi qarshii kuma tokkoo hanga kuma sadiitiin adabama.
Namni lafa baadiyaa ittifayyadamu irraan gadee qotuun, daagaa hojjatame diiguun,daagaa bakka barbaaddametti ijaaruu dhisuun, karaa lolaa irra gadee baasuun lafa biqiltuu yookiin lafa eegumsa biyyee fi bishaantiif ittifame beelada itti gadi dhiisuun dhoorkaadha; namni kamiyyuu osoo beekuu yookiin beekuu osoo qabuu: lafa baadiyaa ittifayyadamuu irraan gadee qotee yookiin daagaa hojjatame diigee yookiin daagaa bakka barbaaddametti ijaaruu dhisee yookiin karaa lolaa irra gadee baasee yookiin lafa biqiltuu yookiin lafa eegumisa biyyee fi bishaantiif ittifame beelada itti gadi dhiisee yoo argame seera biraatiin kana caalaa kan adabsiisu yoo ta’e malee adabbii hidhaa salphaa hanga ji’a sadii fi hanga qarshii kuma tokkootiin adabama.
Bulchiinsi Gandaa dhimma mirga qabiyyee lafa baadiyaatiin walqabatuu irratti iyyata dhiyaatu fuudhee yeroo seeraan murta’ee keessatti deebii qaama barbaachisuu kennuu diduun dhoorkaadha; bulchiinsi gandaa osoo beekuu yookiin beekuu osoo qabuu: dhimma mirga qabiyyee lafa baadiyaatiin walqabatuu irratti iyyata dhiyaate yoo fuudhuu dide yookiin iyyata fuudhee jaarsolee araaraa filachiisuun raawwachuu yoo dide yookiin bu’aa araaraa raawwachisuu yoo dhiise yookiin yeroo seeraan murta’ee keessatti qaama barbaachisuuf deebii yoo kennuu dhabee argame seera biraatiin kana caalaa kan adabsiisu yoo ta’e malee, hidhaa salphaa ji’a tokkoo hanga ji’a sadii fi qarshii dhibba shanii hanga kuma tokkootiin adabama.
34. Aangoo Qajeelfama Baasuu
Biiroon dambii kana raawwachiisuuf angoo qajeelfama baasuu ni qabaata.
33. Seerota Raawwatiinsa Hin Qabaanne
Dambiin Bulchiinsaa fi Itti fayyadama lafa baadiyaa Lakk. 39/1996 Dambii kanaan haqamee jira.
Dambiin, qajeelfamnii fi barmaatileen hojii dambii kanaan wal-faallessan kamiyyu dhimmoota dambii kanaan hammataman irratti raawwatiinsa hin qabaatan
34. Yeroo Dambiin kun hojii irra oolu
Dambiin kun sadaasa 28 bara 2005 irraa eegalee hojii irra kan oolu ta’a.
Alamaayyoo Atoomsaa
Pirezidaantii Mootummaa Naannoo Oromiyaa
Guyyaa sadaasa 28 bara /2005
Finfinnee


text:
OMN: ODUU AMMA NU DHAQQABE /BREAKING NEWS
DU’AAN BOQACHUU GOOTA OROMOO KOL/ALIYYII CIRRII ILAALCHISUUN
SADAASA 11/2017
Gootichi Oromoo Koloneel Haajii Aliyyii Cirrii, abbaan Dhoombir du’aan addunyaa tana irraa boqatan.
Gootichi Oromoo kun arra Sadaasa 11, 2017 ganama kana keessaa sa’aatii 1:30 irratti boqachuu isaanii. Koloneel Haajii Aliyyii Cirrii bara 1914 dhalatan. Gabrummaa sirnoota nafxanyaa ummata Oromoo irratti gegeeddaramuun cunqursaa turan balaaleffachuun, umrii isaanii 18 kaasee qabsoo diddaa gabrummaa eegaluun, bosonatti galuun injifannoo jajjabduu galmeessisaa turaniiru.
Aliyyi Cirriin umrii isaanii guutuu goota qabsoo keessatti dabarsanidha. Haa ta’uu malee dhibee isaan mudateen, hospitaalota gara garaatti yaalamaa turuun jijjiirama fidanis, yeroo dhiyoo asitti dhukkubni itti hammaatet ture. Hoospitaala Madda Walaabuutti wal’aansi taasifamaafii turuus lubbuu isaanii baraaruun hin danda’amne
Konoleel Aliyyii Cirrii umrii waggaa 96 isaaniitti boqatanii jiru. Koloneel Haajii Aliyyii Cirrii goota ummata Oromoo hundaa waan ta’aniif, du’a isaanitiin gaddi guddaan nutti dhagahamee jira. Maatii isaanii fi ummata Oromoo maraaf jajjabina hawwina. Isaanillee warra jannataa haa godhu.
Dhiirti gad jechuu barte firaaf ganzaba hin taatu
Godina Baalee Aanaa Dalloo Mannaa Ganda Barraaqitti Gaaga’amni Ummanni keenya keeysa jiru haalaan Jabaadha.


text:
Eeggataan itti aanaa hoji gaggeessaa damee akkaadaamii koorporeeshinichaa obbo Abiy Geetaachaw ijaarramuun akkaadaamichaa damichaan hanqina humna namaa mudatu hiikuuf murteessadha.
Akkaadaamichi deeggarsa maallaqaa mootummaa Chaayinaarraa argame Yuwaanii miiliyoona dhibba 3 fi miiliyoona 73.15n lafa heektaara 151.7 irratti Bishooftutti ijaarrama.
Ijaarsi wiirtichaa Fulbaana bara dhuftuu kan eegalamu yammuu ta’u, waggaa lama keessatti xumuramee bara 2013 tajaajila laachuu kan eegalu ta’uu obbo Abiy himaniiru.
wiirtichi jalqaba leenjitoota amma kuma 1 simatee hojii kan eegalu yammuu ta’u, sanaan booda garuu gara kuma 3tti kan guddisu ta’a.
Ijaarsi wiirtichaa marsaa lamaan kan gaggeeffamu yammuu ta’u, kan jalqabaa lafa heektaara 16 irra qubata.
Leenjistootaa fi hojjettoota bulchiinsaa 150 amma 250 kan qabaatus ta’a.


text:
WASHINGTON,DC —
Saadii ilmaan perzdaantii Liibyaa saddeetan keessaa maandhicha, quxusuu.Ganna sadiin duratti mootummaan abbaa isaa, Mohaammad Gadaafii gara galchanii isallee ijjeesani jennaan baqatee Nigeritti gale.
Akka gurbaan Gadaafiin kun qabamee Liibiyaatti kenname, muummee minsitera Liibiyaa, Alii Zeidanitti dubbate.
Saadiin kun teessoo mootummaa Liibyaa, Tiripooliitti hidhaa jira.Namii kun itti gaafatmaaa Federeshini Kubbaa Miilaa biyya isaanii tahee hojjate.Horii ummataa nyaateee balleessee nama hiriira bahe ficcisiise jedhanii seera addunyaatiin himachuuf itti jiran.
Eegii mootummaan perzdaantii Liibiyaa, Gadaafiin gara galeen duubatti maati isaan kaan biyyuma isaatti dhumatee, kaan baqatee biyyaa bahee,ka bahellee hedduu qabanii biyyatti galachani balleessaa jedhaniif gaafachuutti jiran.
Gadaafiin,ganna haga 40 Liibyaa bulchee, waraana addunyaatti gargaarsa ummata isaallee itti argatee hadhee hujii irraa buuse.Liibiyaan biyya afaan Arabaa dubbattu,ta Afrikaa gama Kaabaatiin qubattu, ummatii isii miliyoona jahaa oli tahe.


text:
Wixinichaan labsiin bara 1997 kaa’e; qonnaan bultoonni lafa isaaniirraa ka’an oomishti waggaa 5 jiddugaleessan kan qabamuuf hafee oomisha olaanaa waggaa 3tin qabamee waggaa 10n baay’ifamee herreeggama.
Bakka bu’aan daayreektara olaanaa eejansichaa obbo Salamoon Gabramadihin akka jedhanitti, wixineen labsichaa fandiin waaraan of dandeessistuu akka hundaa’u yaada kaasa.
Galii olaanaa kan argamsiisu oomishti fudraa fi mudraa boroos akkaataan ittiin herreeggamu wixinichaan kaa’ameera.
Wixinicharratti ummanni ega irratti mari’atee gabbateen booda, Mana Maree Bakka Bu’oota Ummataatti dhiyaatee kan ragga’u ta’a.
Raawwachiistun qajeelfamaas Mana Maree Ministirootaaf kan ergamu ta’uusaa Faasikaaw Taaddasaan gabaasera.


text:
Baratooni Yuniversiitii Finfinee mormii harra ganama Finfinneetti bahaniin akka poolisiin mootummaa barattoota gaafii master pilaaniin wal qabate gaafachuuf bahan irratti tarkaanii hamaa fudhacuu dhiisan gaafatan.
Hiriirii kun ka baratootii waggaan duratti jalqaban.Karoorii mootummaa akka gabaasa New York Times irratti bahetti lafa qonnaan bultootaa naannoo Finfinnee jiranii irratti wa ijaarsisa.
Karootii kun rakkoon waggaa kurnya hedduu keessatti arganii hin beenne ummata keessatti uumete.Akka dhaabii mirga ilmaan namaatii falmu Human Rights Watch jedhutti hiriira sun irratti nama 200 caalaatti lubbu dhabe.
Bulchootii mootummaa ammoo lakkoofsii nama lubbuu dhabee akka malee diqqaa jedhan.
Itoophiyaan akka gabaasa kanaatti biyya hiyyeettii dinagdeen isii guddoo guddachuutti jirtu keessaa tokko.Taatulee qonnaan bultoota lafa isaanii irraa kaasuun rakkoolee gugurdoo nama rakkisan keessaa tokko.
Bulchootii Itoophiyaa karoora master pilaanii kun haqame jedhanillee hiriirii kun waluma jalaan dhufaa hardhallee barattootii Yuniversitii Finfinnee gara balbala embaasii USA,Finfinnee jiru dhaqanii barreeffama:Nuyi warra biyya nagaa dhowwuu miti.Ummata Oromoo fixuu dhaabaa,” jechaa hiriira bahan.
Hiriirii akkanaa kun Itoophiyaa,biyya poolisiin nama hiriira bahe humna guddaan itti dhuftuu fi mootummaa nama cunqursutti baayyee hin mullatu.
Tana irratti deebii gama mootummaatii hin arganne jedha gabaasaan oduu tanaa.Muummeen Minsitera Itoophiyaa, Hayilee Maariyam Dessaalenyi rakkoo Oromoon himatan irratti dubbachuuf waadaa galullee paartii riphee lolaatti jeequmsa uume jedha.
Paartiin mormituu ammoo poolisii biyyatii balleessaan himatan.Barataan sodaa jedhee maqaa ufii himachuu hin fedhan tokko akkana jedhee gaazexeessotaa Rooytersitit hime; “Wantii baaneef rakkoo naannoo teenna keessa jirtu dubbachuuf.”
Tana maleellee, “Akka hiriirii ka nagaa tahe agarsiisuuf wayaa adii argufaa baane poolisiin garuu nu dhaanuutti dabree,” jedha barataan kun.
Akka dhaabii mirga ilmaan namaa New York, Amerikaa jiru jedhutti warrii ji’aan duratti innii dubbise Sadaasa dabre hiriira bahanii qabaman akka malee dhaanamanii mana murtiillee hin geeffamne.
Gabaasii kun dubaratootii gudeedamanii haala hamaan qabaman jedha. “Gurbaa umrii 18 elektirikiin faana isaa guban,”jedha.


text:
link leeloo meetu mee dubisuu dandeenna/ bitachuu dandeennaa /akkamitti. Galatooma
Warri ayyaantuu dha galatooma leelloo nu dhaqabsiisuu keessaniif.
Obbo Turaan link isaa tanuma ayyaantuu irra jiru tana yoo tuxxan gootan ni banama.
Alisomali on Oromo protesters have time and hope on their side, the TPLF face gloom and doom
Berhanu on Har’a maaltu taanaan OPDOn afaan biraa dubbachuu jalqabdee?
kejela fekadu on OCO: Presents New Year 2018 Concert In Washington, DC
Sobdu on Har’a maaltu taanaan OPDOn afaan biraa dubbachuu jalqabdee?


text:
Maqaan warrii isii ka Jappaan baaseef Chicagee Oba-Smitd. Ganna saddeetti Booranatti dedeebihaa aadaa fi seenaa barattee barreessite achumaan Lookoo Duubaa jedhanii baasaniif.
Dr.Lookoon akka warrii baaseefitti Chicage Obstds dhalootaan Jappaan barumsa Anthropology barattee PhD argatte.
Eegii aadaa fi seenaa Oromoo barachu jaloqabde ya turte.Baddaa-Gammoojii Oromiyaa hedduu keessa martee wa qoratti. Gaafa kora OSA,Waldaa Qorannoo Oromootiif WDC dhuftellee aadaa baratte sun kora sun irratti dubbatte.
Baaddiyaa Arsii,Baalee,Raayya,Booranaa irra martee aadaa fi seenaa barreessiti.
Oromoo Arsii adoo akkanuma faana dhooftuu Raayyaa geette.Warrii Raayyaa Arsii dhufnee ufiin jedhaa jetti.Abbaa isaanii haga 12 gaafattee seenaa isaanii qoratti.
Seenaa Oromoo maaf akkana barattaa jennaan; “Warri kun warra seenaa guddaa qabu,bara qubeen hin jirretti warra seenaa afaaniin dubbatee mataa keesatti qabatee dubbatu.”
Gaafa Boorana jirtu akkuma warra baaddiyaa bisaanii fi qoraan dhaxxee jrieenna baaddiyaa baratte.Haroo bisaan dhaxxellee hin qaabatti. ”Haroo Kinniisoo,Eela Gaayoo fa waraabbanna.”
Tapha ykn sirba yoo qoraanii-bisaan dhaqan sirban qaabattaa jennaan “sorooroon aayyaa sorooroo.”
Kitaabii Dr.Lookoon seenaa irratti barreessite fuula 800 bara 2016 Jeremenii keessatti baha.Kitaaba 500 bahu kana keessaa “40 qofa fudhadhee warra huji tana na gargaare Boorana jiruu kenna 450 hafe mootummaa Jappaanitti gurgura.”
Nama aadaa barachuu fedhuun maan jetta jennaan “ijoollee dargageessaatiin aaadaa jabeessii aadaan yo badde lammeesos hin dhufutu nama irraa aadaa baradhu,jaarrolee irraa baradhu.”
Kitaaba Dr.Lookoo dhaaba Jeremitti kitaaba maxxansee LIT Verlag jedhaniti ara 2016 keessa baasa.Dhaabii kun bara 1980 keessa hujii jalqabe. Berlin, Vieanna, Hamburg, London,Zurichfi New York damee qaba.
Waan Dr.Lookoon seenaa fi aadaa Arsiiti fi Raayyaa irratti barreessuutit jirtu qophii itti aantutti itti deebina.


text:
Weerara Shanyi Duguuggaa Wayyaane fi Shiftoonni Isaan Killilii Shanii Jaaraniif Ummata nagayaan biyyaa isaa Oromiyaa qubatu irra bane laalchisee
- Details
- Published on Monday, 11 September 2017 19:17
Duula Wayyaane fi Liyu Police Ummata Oromiyaa Nagayaan Biyya Isaa Oromiyaa Qubatu Irra Bane Laalchisee
Imaammata Shanyi Duguuggaa Faashistoonni TPLF Ummata Oromo Kan Nagayaan Ayyaana Irreechaa Kan Bara 2016 ayyaaneefataa jiru irrtti raawwate ilaalchisee labsa ABO fi THBO baasa.
- Details
- Published on Monday, 03 October 2016 20:45
Imaammata Shanyii Duguuggaa Wayyaane Ummata Oromo Nagayaan Ayyaana Irreechaa Ayyaaneefataa Ture Irratti Raawwate.


text:
Seenaa Gabaabduu J/ Hayiluu Kiflee Leellisaa
Nimoonaa Tufaa irraa (FB)
Hayiluu Kifilee Leellisaa kan dhalatee guddate magaalaa #Amboo yoo ta’u Abbaa fi Haati isaa hojjettoota Waajjira haqaa Godina Shawaa Lixaati. Hayiluu Kifilee yeroo barataa turetti sabboonaa fi barnootaan qaxalee ture. Bara 1996ALHtti sababa jeequmsa kaaftan jedhuun mana Barnootaa Amboo Sadarkaa lammaffaatti barnoota qophaa’inaa kutaa 12ffaa damee Saayinsii Hawaasaa osoo baratuu mana hidhaa karchalleetti darbatame. Hayiluun mana hidhaa sana keessatti dararaa isaafi hiriyyoota isaa irra gahaa ture damdamachuun mana hidhaa keessa taa’ee qormaata biyyoolessa kutaa 12ffaa (Higher Education Entrance Exam) akka fudhatu taasifame.
Hayiluuns miidhama qor-qalbii mana hidhaa #Karchallee Amboo keessa taa’anii qormaata fudhachuu sana danda’uudhaan qormaata kutaa 12ffaa qabxii guddaa galmeessisuun carraa #Yuunvarsitii bara 1997ALHtti galuu argate. #YuunvarsiitiiHaramayaattis damee barnootaa Abbaa Seeraa (Law) barachuu jalqabe. Haa ta’u malee erga carraa Yuunvarsiitii Haramayaa galuu argatees humnootni tikaa Wayyaanee hordoffii cimaa isarratti taasisuun dararaafi hiraarsaan takkaa isarraa hin boqonne. Waggaa hanga tokko erga Yuunvarsiitii Haramayaatti barateen booda dameen barnootaa saayinsii Abbaa Seeraa (Law school) gara Yuunvarsiitii Dirree Dawaatti akka dabarfamu taasifame; innis barattoota waliin gara Yuunvarsiitii Dirree Dawaa deemuun barnoota isaa haalaan hordofuun qabxii gaarii galmeessisee carraa eebbifamuu argate.
Erga eebbifamee booda gara maatii isaa magaalaa Ambootti deebi’uun hojii barbaaduu jalqabe. Akkuma hojii barbaaduu jalqabeen carraa koolleejjota dhuunfaa kanneen akka #Kolleejjii #Madda_Walaabuu fi Koolleejjii #Mogoritti qacaramee barsiisaa tureera. Yeroo muraasaaf erga barsiiseen boodas hordoffiin gama diinaa itti baay’annaan carraa biraa barbaaduun dirqama itti ta’e. Kanaanis beeksisa gita hojii barsiisummaa Yuunvarsiitiin #Walaayittaa_Sooddoo baase irratti dorgomuun darbee Yuunvarsiiticha qaxaramuun hojjeteera. Yeroo Yuunvarsiitii Walaayittaa Sooddoo barsiisaa ture kanas carraa digrii lammaffaa (masters) hordofuu Yuunvarsiitii Finfinneetti argatee baratee Yuunvarsiitii duraan tajaajilaa turetti deebi’e. Haa ta’u malee ammas sababa hin beekamneen murtee bakka biraatti jijjiirrachuu fudhateen Godina #Iluu_Abbaa_Booraatti hojii jalqabe.
Akka odeeffannoon ibsutti Hayiluun du’a tasaa Obboleettii isaa Boontuu Kiflee ji’a muraasa dura boqotte irratti akka hin argamne beekameera. Kanumaan maatiin isaa odeeffannoo Hayiluun jiraaachuufi jiraachuu dhabuu isaa ijibbaatanii barbaaduu eegalan. Kanumaanis dhiheenya kana maatiin isaa miidiyaa irratti beeksisa nuuf barbaadaa jedhu baasan. Erga miidiyaatti baheen booda Hayiluun erga ajjeefamee Godina Iluu Abbaa Booraatti awwaalamee turuu isaa akka hin oolletu dubbatamaa jira. Shakkiin amma jiru erga awwalamee turuyyuu erga miidiyaatiin beeksisni nuuf barbaadaa jedhu baheen as poolisootni awwaala isaa bakka jiruu qotanii reeffa isaa baasuuf akka murteessantu himamaa jira. Sirumaa namoonni kaan kan jedhan, #Diraama barame dalaguuf jecha, Xalayaa fi shugguxii waliin reeffi akka argametti poolisiin gabaase.Har’a galgala kanas hiriyyootni isaa reenfa Hayiluu argachuuf gara Hospitaala Minilik deemanii, hospitaalichi #Tika biyyaa fi waraanan akka guutameetu himama.reenfa isaas argachuu hin dandeenye.
QABSAAHAAN NI KUFA
QABSOON ITTI FUFA
Lubbuun kee nagaan haa boqotu, maatiifi mararfattoota keef jajjabina. RIP!


text:
Paartiin mormituu mormii barattoota Oromoo irratti ibsa ejjannoo qabxii shan qabu baafte.
Ibsa ejjannoo gama bulchoota isaaniitiin kenname “paartiin biyya bulchitu humnaan biyya bulchuutti jiraachuu isaanii dhoffachuuf poropogaandaa oofuun mirga waan fedhan fudhachuu fi waan fedhan jibbuu seera biyyatti keessa jiru duubati hin deebisu.”
Seerii ADWUI, “dogogoraan biyyaan bulchitu ibsa kanaatti ji’a lamaan dabaran Oromiyaatti keessatti hojjachaan ture.”
MEDREK maqaa bulchoota paartii Kongireesii Federaalistii Oromoo(KFO) seera malee hidhaman jedhanii obboo Beqqelee Garbaa,ka manaa bahuu dhowwame obboo Beqqelee Nagaa, itti aanaa barreessaa KFO obboo Dejenee xaafaa,itti gaafatamtoota Liigii daragggoota KFO Oromoo obboo Destaa Dinqaa,obboo Gurmeessaa Ayyaanoo,obboo Addisuu Bualaallaa,obboo Derejjee Margaa, obboo Alemuu Abdiisaa fi maqaa miilota isaanii hedduu maqaa dhahan.
Jara kanaa fi ummatii karaa nagaatiin mormii dhageessifate seera malee hidhamee jedha gabaasii MEDREK.
Itti aanaan itti gaafatamaa fi itti gaafmataan saqunnamiti MEDREK obboo Xilahun Indeshawu akkana jedhee rakkoo Oromiyaan keessa jirtu VOAtti hime.
“Rakkoon tun dabalaa deemuutit jirti namii hidhamulleen durii dhibba hedduu turee ammaa kuma hedduu tahutti jira rakkon tun dabalaa deemuutit jirti. Ummata karaa nagaatiin gaafi gaafate irratti mootummaan rakkoo akkanaa fiduun seera malee.Maaster pilaaniin mootummaan Finfinnee baase seera qabeessaa miti.”
MEDREK nama hiriia Oromiya irratti lubbu dhabe jedhee teessoo fi maqaa isaanii walti qabachuutti jiraa haga ammaa maqaa nama 90 tahu argate.


text:
Godina Boranaa keessatti caamni uumame amma iyyuu roobni dhabamuu isaan daran hammaataa jira.caama waggaa lamaaf ture irraa kan ka'e horsisee bulaa fi kanneen hanga tokko qotatanii jiraatan aanaa Tuqaa keessatti rakkoo hamaaf saaxilamanii jiru.
Gargaarsi kennamuuf kan yeroo isaa hin eegne darbee darbee ta'uu kan dubbatan jiraatonni qoraan funaananii akkasumas bishaan waraabanii gurguruun kan jiraatan ta'uu ibsan.
Tokkummaan Mootummotaa akka jedhutti baatii Bitooteessa darbe yeroo lammataaf roobni waan dhibeef jecha loon nuusa miliyoonaa ykn afur keessaa harki tokko dhumaniiru.Godina Boranaa keessatti itti gafatamaa waajiira misooma horsisee bulaa kan ta'an Obbo Liiban Areeroo akka ibsantti kan silaa ho'a keessa jiraachu danda'an gaallii fi reettiin dhumaniiru.
Yeroo ammaa uummanni gargaarsa argataa jiru kuma dhibba lamaafi kuma torbaatamii torbaa fi dhibba lamaa fi saddettamii lama ta'uu Obbo Liiban ibsanii jiran.Daangaa Itiyoophiyaa ce'ee keniyaa keessattis caamaa fi beela hamtuutu jira. Kan baatii Fuulbaana keessa abdatamee ture roobni Hagayyaas hin argamin hafe.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa