text:
Finfinnee, Fulbaana 08/2022 – Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniitti Qindeessaa Dhimmoota Namoomaa (UNOCHA) gabaasa haaraa Fulbaana 06, 2022 baaseen rakkoo nageenyaa naannoo Oromiyaa, Godina Horroo Guduruu Wallaggaa fi Wallagga Lixaatti uumameen namootni kuma 155 ol ta’an qe’ee isaanii irraa buqqa’uu beeksise. Akka UNOCHAn gabaaseetti, sababa rakkoo nageenyaa kanaan Godina Horroo Guduruu Wallaggaa irraa namoota 54,000 kan buqqa’an yoo ta’u, Godina Wallagga Lixaa irraa namoota 101,000 ta’an; waliigalaan namoonni 155,000 ol ta’an qe’ee isaanii irraa buqqa’aniiru.
Horroo Guduruu Wallaggaa qofatti buufataalee fayyaa 13 kan saamaman yoo ta’u, yeroo jeequmsi uumametti buufataalee fayyaa 28 fi ambulaansiiwwan 5 gubachuun ummata tajaajila fayyaa bu’uuraa akka hin arganne dhiibbaa uumeera jedhameera. Akka odeeffannoo waajjira fayyaa godinichaa irraa argameen, sababa nageenya dhabuutiin tajaajila ambulaansii dhabuun waggaa kana keessatti du’a haadholii 20 fi du’a daa’ima reefu dhalate 64 gaheera.
Kana malees, ergamni lixa Oromiyaatti bakkeewwan dhaqqabuuf rakkisaa ta’anitti tajaajila namoomaa dhaqqabsiisuuf godhamu sababa rakkoo nageenyaatin magaalaa Najjoo bira darbee deemuu hin dandeenye. Walumaagalatti, haalli hojii gargaarsa namoomaa dhiha Oromiyaa qormaata keessa kan jiru yoo ta’u, Hagayya keessa kutaalee Bahaa, Lixaa fi Qeellam Wallaggaa keessatti rakkoon nageenyaa itti fufee jiraachuu gabaafameera.
Godina Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Amuruu magaalaa Agamsaa keessatti, Hagayya 30 ganama irraa eegalee guyyoota walitti aanan lamaaf namoonni hidhatan haleellaa gaggeessaniin hawaasa Oromoo irraa lubbuun namoota 60 ol darbuu Addis Standard jiraattota ijaan argan irraa wabeeffachuuf gabaasuun isaa ni yaadatama. Namoonni ijaan argan torban darbe yaada Addis Standardiif laataniin “Waraanni Faannoo meeshaa gurguddaa hidhatan Haroo Aanaa Kiraamuu irraa gara Agamsaa dhufanii waraana bananii” jechuun ajjeechaa kanaaf “hidhattoota Faannoo” himatan.
Komishiniin Mirgoota Namoomaa Itoophiyaa gabaasa Fulbaana 06, 2022 baaseen, Oromiyaa Lixaatti adeemsa haleellaa guyyoota lamaaf namoota hidhatanii naannicha irraa walitti qabamanii fi kanneen aanaalee ollaa mootummaa naannoo Amaaraa irraa qaxxaamuraniin raawwatameen, hawaasa Oromoo keessaa namoonni 60 ol ta’an ajjeefamuu mirkaneesse. Gabaasni komishinichaa waa’ee hidhattoota Faannoo garee milishoota al-kallattiin hidhatanii naannoo Amaaraa irraa dhufan hin kaasne. Haa ta’u malee, ajjeechaan ummata nagayaa Hagayya 30 – 31 godina Horro Guduruu Wallaggaa, aanaa Amuruu keessatti akka raawwatame gabaasni KMNI mirkaneessee jira. Namoonni miidhamanii fi buqqaatota 20,000 ol ta’an kanneen yeroo ammaa magaalaa Oboraatti qubatanii jiran “dhimma xiyyeeffannoo guddaa barbaadu” jedhe Komishinichi.
Komishinichi dhimmicha irratti jiraattota fi qondaaltota mootummaa waliin akka dubbate ibseera. Haleellaan kun kan raawwatame erga humnoonni nageenyaa mootummaa naannoo sanatti bobbaafaman gara naannoo biraatti geeffamanii boodadha kan jedhe Komishinichi, Hagayya 29 miseensonni Waraana Bilisummaa Oromoo, mootummaan “Shanee” jechuun kan waamu, “magaalaa guddittii aanichaa Oboraa qabachuuf” yaalii godhaniin hawaasa Amaaraa keessaa namoota sadi ajjeefamuu isaanii hordofee Hagayya 30 fi 31 hidhattoonni aanaa Amuruu fi Ganda Haroo Addis Alam irraa, akkasumas aanaa ollaa naannoo Amaaraa, Buree jedhamu irraa walitti qabaman miseensoota hawaasa Oromoo aanaa Amuruu Agamsaa, Jog Migiir, Tam Ilaamuu, Jaboo Doban, Tombee Daangaabee, Jawaaj, Ginaaree, Laagee, Michaa, Luqumaa, fi gandoota ( xixiqqaa) Waalee keessatti jiraatan irratti haleellaa raawwatan.
Adeemsa keessatti haleellaa guyyoota lamaan kana raawwatameen, “namoonni 60 ol ajjeefamaniiru” kan jedhe Komishinichi, jiraattota naannichaa fi qondaaltota mootummaa irraas “namoonni 70 ol miidhamuu isaanii”; qabeenyi fi loon jiraattotaas saamamuu hubachuu danda’uu ibse. “Gandoota haleellaan irra gahe keessaa ammallee bakkeewwan ammallee rakkoo guddaa itti jiru jiraachuu, akkasumas jiraattonni 20,000 ol ta’an qe’ee isaanii irraa buqqa’an magaalaa Oboraa keessatti haala rakkisaa keessa akka jiran jiraattonni ibsaniiru,” jedha KMNI.
Kanaan duras hidhattootni Amaaraa Guraandhala 12/2022 godina Horroo Guduruu Wallagga aanaa Abee Dongoroo ganda Botoroo Booraa keessatti haleellaa gaggeessaniin namootni 29 lubbuu dhaban. Haleellaan kun saamicha fi qabeenya barbadeessus kan dabalate ture. Haleellaa kanaan manneen 64 gubataniiru. Jiraataan aanaa Abee Dongoroo eenyummaan isaa akka hin ibsamne gaafate “Hidhattootni Amaaraa aanaalee Abee Dongoroo fi Jaargadaa Jaartee irraa walitti dhufanii dubartoota fi daa’imman dabalatee namoota 20 haala sukkanneessan ajjeesan” jechuun Addis Standarditti hime ture. AS
Lixa Oromiyaatti, addatti ammoo Wallagi Bahaa fi Horroo Guduruu Wallagaa keessatti rakkoon nageenyaa hammaatee jira, walitti bu’iinsi hawaasa baay’achaa dhufeera akkasumas waraanni Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) fi humnoota mootummaa [federaalaa + naannoo] waggoota 3-4 darbaniif gaggeeffamaa jiru hawaasa gaaga’ama guddaaf saaxilee jira. AS


c: text/html

text:
Fincilli Xumura Gabrummaa Qeerroo Bilisummaa Oromoon Qabsiifame Biyyatti guutummaa Raasuu eegale:
Ibsa Qeerroon Bilisummaa Haala siyaasaa Itoophiyaa yeroo amma irraatti kenne.
Bara 2011 keessa yeroo Qeerroon Bilisummaa Oromoo bu’ureffamu namoota tokko-tokkootti akkuma mormitoota Itoophiyaa hedduu jaarmaa yeroo gabaabduuf ifee deebi’ee ammoo dhaamu itti fakkaatee ture. Bu’uureffamuu Qeerroo keessaas ta’e alaan kanneen busheessaa turanis lakkoobsaan xiqqaa hinturre. Akkasumas, baatii Sadaasaa bara 2015 keessa wayitii Qeerroon Bilisummaa Oromoo Gabrummaatti xumura gochuuf murateeffachuu isaa labsu, kanneen dalagaatti hiikamu labischaa irratti shakkii qabaachaa turan hedduu turan. Keessattuu matootni TPLF gosuma sochiilee mormiitoota Itoophiyaa kan isaan bara baraan caccabsaa as gahan waan itti fakkaateef, murannoo Qeerrootti karaa hedduu bishaan itti naqaa turuun isaanii ni yaadatama. Haata’u malee, Qeerroon Bilisummaa battala murtii Xumura Gabrummaa labsetti tarkaanfilee seena-qabeessyyi tahan hedduu fudhachuun hawwii Wayyaanee fi yaaddoo shakkitootaa fashalsiiseera.
Qeerron Bilisummaa eegala sochii isaa irratti Hooggana qaroo sagantaa isaa jiddu-galummaan taliigu utubachuun murannoo cimaan karoora isaa mirkaneessuutti bobba’e. Qeerroon naamusa sibila irra jabaataa fi gootummaa seena biyya keenya keessatti gita hinqabneen gartuu saba keenya acuucaa fi biyya keenya saamaa jirtu, TPLF jala kallattiidhaan dhaabachuu eegale. Qeerroon hooggantoota TPLF kanneen beekumsaa fi gootummaan akka waan samii keessa teessoo addaa qabanitti of tuulaa turan sochii yeroo gabaabduutiin waaroo salphinaa itti huffise. Gootummaan Qeerroo imaammata TPLF ummatoota biyyatti sodaachiftee bara dheeraa bulchuuf baafatte dhadhaa abidda buute jalaa godhe. Har’a kan sodaan urgufamaa oolee bulu ummata bal’aa biyyatti osoo hintaane Wayyaanee fi lukkeewwan ergaa ishee raawwachuuf oomishaman qofa. Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Hagayya 2 2016 Finfinnee

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Guyyaa kaleessa namni qondala mootummaa Dargii ture kan Isheetuu Alamuu jedhamu, Abbaa Alangaa Mootummaa Neezarlaandiitiin himatamee, mana murtii Zeheeg kan dhiyaate tahuu gabaasni arganne nimul’isa.
Mr Isheetuu Alamuu waggaa 40 dura qondaala mootummaa dargii ta’uun yeroo Kutaa Goojjaam keessa hojjataa turetti, hidhamtoota siyaasaa dararuu fi ajjeechaa Goolii Diimaatiin himatame. Isheetuu Alamuu jecha mana murtiitiif kenneen akka jedhetti, Miseensa Dargii turuu isaa amanuudhaan “ajjeechaa Goolii Diimaa mootummaan dargii adeemsisaa tureef, maatii miidhamtootaafii ummata Itoophiyaa hunda dhiifama gaaffadha” jedhe. Haata’u malee himata amma narratti dhiyaate kana ani hinraawwanne, yeroo jedhametti iddo sana hinturre jechuun” waakkate.
Himannaa mootummaan Neezarlaandi qondaala dargii duraanii kanarratti baneefi, namoonni yeroo san lubbuun hafanii fi maatiin miidhamtootaa biyyoota adda addaa irraa Zeheegitti argamuun Ragaa bayaniiru. Namoota ragaa bayan keessa Namni ajjechaa san irra hafe kan Worquu Daammanaa Yifruu jedhamu, Ragaa mana murtichaatiif kenneen, August 1978 A.L.A.namoota akka ajjeefaman itti murtaaye osoo loltoonni dhufanii ajjeechaa hinraawwatiniin dura, mana hidhaa keessaa maqaa kan yaamaa ture Mr Isheetuu Alamuu akka ta’eefi, hiriyyootni isaa guyyaa san maqaan yaamame achumatti ajjeeffamanii bakka tokkotti kan awwaalaman ta’uu ibse.
Mr Isheetuu Alamuu eega dargiin badee booda gara Neezarlaanditti baqatuun lammummaa biyyatti kan argate yoo tahu, yeroo ammaa nama umrii 63 akka ta’e gabaasni kun ni mul’isa.
Mootummaan Dargii Koloneel Mangistuu Haylamariyamiin durfamaa ture, ajjechaa Goolii Diimaa jedhamuun, barattoota yunivarsiitii, hayyoota, daldaltoota fi namoota siyaasaa walumaa galatti lammiilee biyyattii 150,000 ol kan ajjeesse tahuu ragaaleen adda addaa ni mul’isu.
_


text:
Labsii yeroo hatattamaatti aansee qajeelfamoota waan dhorkaman kan ilaalee ka’aman keessaa hanga tokko laaffatuu fi kaan kaafamuu Komaand postiif barreessaa kan ta’an Obbo Siraaj Fageessaa torban kana tuuta oduuf ibsanii turan.Kanneen kaafaman keessaa ajaja mana murtii malee nama hidhuu fi sakata’aa gaggeessuu, dhaabbattotii misoomaa dinagdee invastmentiin fi qonnaa waliin wal qabatee uggurri sochii dhiya keessaa sa’atii kudha lamaa hanga barii kudha lamaatti uggurri sochii ka’amee ture kaafamee jira jedha.Kana Malees Raadiyoo Televiziyoona suraa fi marsariiti hawaasaa irra uggurri ka’ame ka’e jira.Sagantaan haaromsaa kanneen toannaa jala oolaniif kennamu dhaabachuu isaas dubbatanii jiru.Garu labsii yeroo hatattamaa kanaa guutummaatti kaasuuf manni marii bakka bu’oota uummataa raggaasisuu qaba jedhan Oddo SiraaJ Fageessaa.
Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Obbo Haayla Maariyaam Dassaaleeny kamiisa Bitooteessa 16 bara 2017 mana marii bakka bu’ootaaf akka ibsanti hojii irra oolfamuu labsii yeroo hatattamaa kana uummata biyyatti keessaa harka 82tu deggere jedhan.
Gama kaaniin jaarmayaa mormituu kan ta’e Kongreesiin Fedaraalawaa oromoo waa’ee labsii hatattamaa irratti yaada kenneen hanqisuu fi laaffisuun gaaffii dhaabaa fi uummataa miti. Knaaf guutummaatti kaasuu qaba jedha.Labsiin yeroo hatattamaa hojii irra ituu hin ooliin dura iyyu komaand postiin kan fedhe gochaa ture jedha.Ummanni harkii 82 deggereera jedhanii dubbachuuf qorannaa isa kamtu mirkaneesse? Gaaffii jedhu kaasee jira.
Gabaasa guutuu kana caqasuun dhaggeefadhaa


text:
Finfinnee, Caamsaa 25/2022- Godina Booranaa Aanaa Waacillee Ganda Weebiitti barataan Kutaa 8ffaa kan ta’e Aadam Huseen kalaqa isaatin humna ibsaa maddisiisuun, ganda keessa jiraatuuf tajaajila ibsaa dhiyeessaa jira.
Aadam Mana Barumsaa Tulaa Weebii Sadarkaa 1ffaatti kutaa 8ffaa barata. Fedhii fi Kaka’umsaa hojii kalaqaaf qabuurraa, hojii kalaqaa addaa addaa kan yaalu Aadam asiin duras hojii kalaqaa akka Xayyaaraa balaliisuu, meeshaalee qilleensa qabbanessuu fi kanneen biroo hojjachuu dubbata.
Aadam hojii baayoogaasii ganda isaatti dhoqqee beeladootaa irra hojjatamu ka’umsa godhachuun, kalaqa mataa isaa itti dabalee humna ibsaa maddisiisuun jirattotaaf tajaajila kennaa jira.
Yeroo ammas, maatii isaa dabalatee namoota ganda isaa, walumaatti manneen jireenyaa 16 oliif Sararaa diriirsee fayyadamtoota ibsaa taasiseera.Tajaajila hawaasaf dhiyeessaa jiru kana irraayyis ji’atti hanga birrii kuma 1 fi 600 argachaa jiraachu himeera.Waajjirri Bishaaniif Inarjii Godina Booranaa hojiin kalaqaa barataa Aadam qorannoon kan deeggarame yoo ta’e bu’aa caalu waan argamsiisuuf, tumsa barbaachisu taasisuuf kan hojjatu ta’uu beeksiseera. AS


text:
Waa’ee siyaasa Itiyoophiyaa kan hordofaniif hayyuu biyya Faransaayii kan ta’an Rene Lefort dhiiyeenya kana barreeffama mata dureen isaa “Ethiopia a Leadership in disarry“ ykn mootummaa Itiyoopiyaa kallattiin jalaa wal dha'e jedhu maxxansanii jiru.
Lefort waa’ee Itiyoophiyaa fi keessumaa waa’ee biyyootii Afrikaa uffee sahaaraa gadii baroota 1970mootaa kaasee maxxansaalee biyya Faransaayii kan Akaka Le Monde, Liberation, fi LE Nouvel jedhamaniif barreessaa turan.
Bara 2012 barreeffama mata dureen isaa “Ethiopia after meles” ykn Itiyoophiyaa mallas boodaa jedhu barreessanii odeeffaannoo guddaan kan irraa rgamee fi hedduu kan duddubachiise ture.
Barreefama isa ammaa Ethiopia leaders in Disarry jedhu kana irraa ka’uudhaan itti gaafatamaan sagantaalee gaanfa Afrikaa Peter Heinlein Rene Lefort waliin gaaffii fi deebii gaggeessee jira.


text:
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Bitootessa 6,2019
Waggoottan 150 oliif erga cunqursaa halagaa jala gallee as, Oromoo lafa isaarraa dhiibuun saamanii gadadoof kaadhimaa turuun sirnoota darbaniif sirna ammaa beekamaadha. Qabsoo abbootiin keenya Oromoon gochaa turan qabsoo qabeenyaa ofiirratti abbummaa mirkaneeffachuu malee qabsoo qabeenyaa nama biraa kan ofii taasifachuuf godhamu akka hintaane hubatamaadha. Har’a nutis dhaalmaan qabsoo keenya har’aa qabeenyaa namaa kan ofii taasifachuun biyya halagaa Oromiyaa taasifanna kan jedhu utuu hintaane biyyi keenya Oromiyaan qabeenya eenyuuyyuu utuu hintaane qabeenya Oromoo waan taateef abbummaa keenya nuu mirkaneessaa jennnee gaafataa jirra, ittis fufna.
Oromoon waggoota muraasaa as lubbuusaa wareega kaffalee akka gubbootti lubbuusaa kennaa daangaasaa tikfachuurra kan saamame deeffachuuf qabsaa’aa jiraachuun hubatamaadha. Dhimma lafa Oromoo biyyaaf biyyoo Oromiyaa hiika dhabuun har’as wareegama kaffaluun akka itti fufu taasisuutiin wareegamni walitti fufiinsaa ammallee baafamuutti jira. Lafti keenya daangaalee Oromiyaa maraan saboota ollaatiin cabee wayiita jirutti nagaan akka Oromiyaa keessatti bu’ee jiruutti lallaba sobaa lallabamuun nu gowwomsuuf carraaqqii godhamaa jiru hubatuurraa ammas qabsoon keenya hanga daangaan saamicha lafaa kahamutti kan itti fufee jiru ta’uu uummata keenyaafis diinota Oromiyaa diiganii lafee qabsaa’ota keenyaa irratti qoosuu barbaadaniif himuu feena.
Nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo waan hundaan olitti nagaatti kan amannu qabeenya uummata keenyaa eenyuuf illee utuu hintaane kan Oromoo akka ta’eef Oromoo qofaaf akka ta’uttis qabsootti jirra. Lafaa fi dachee Oromiyaa akka qabeenya Xoophiyaa maraa godhanii ilaaluun yakka. Lafti Oromoo kan Oromooti malee kan saba kamiiyyuu miti. Maqaa magaalaa Finfinneetiin Qote bultoota Oromoo Miliyoonaan lakkaa’aman araddaa irraa buqqaasuudhaan, Kondominiyeemii hedduu ijaaree ijaarsisaan kan jiru, sirni kun gadadoo hamtuuf Oromoo saaxilee jira. Daangaawwan Oromiyaa mara irrattis lola humnootiin hidhatan taasisanii lafti Oromiyaa hedduun cabee halagaan qabamee har’as qabamaa jira, daangaan cabee lafti Oromoo saamamaa jira. Kanaaf Fakkeenyi lola Lixa Oromiyaa fi Kibba Oromiyaa, Kibba Baha Oromiyaa, Kaaba Oromiyaa, adeemaa jiru ragaa guddaadha. Tibba kanas jaarraa tokkoo oliif saba uummata keenya cunqursaa jiru tumsuutiin waraanni mootummaa Boosat irraan lola Oromootti bananii lafti qote bultoota Oromoo bakkichaa humnoota Amaaraa hidhataniin saamamaa jira. Akkasumas paartiin Amaaraa Beeheraawwii Niqinaaqee jedhee of waamu Waajjira Oromiyaa keessatti banataa jiraachuu agarra. Kunis faana garboonfataa as adeemaa jiruu kan nu hubachiisaa jiru ta’uu hubatuu irraa qabsoo keenya hanga galiin geenyuutti duubatti akka hindeebinetti jabaannee falmannee saamicha Lafaatti daangaa gochuu akka qabnuuf qabsoo karaa nagaa kan itti fufnee jirru ta’uu hubachiifna. Kondominiyeemii lafa uummata Oromoo irra dhaabbate, Kan ilmaan Oromoo miskiina buqqaasee beelaaf kalaale dhibbantaa 50% saboota biroof hirra jechuun mootummaan naannoo Oromiyaa lallaba gidduu kana miidiyaan taasisaa jiru cimsinee balaaleffanna. Lafichi Qote bultoota achirraa buqqaa’anii rakkataa jiraniif kaasaan utuu hinlaatamin, qaamni saamicha lafa kanaa raawwate seeraaf utuu hindhiyaatiin sanuu saboota Xoophiyaaf hirra jedhanii ibsa baasuun balaaleffatamaa ta’uu ibsina!
Maayii irratti nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo akkuma baroota dheeraaf gaafachaa turretti itti fufuun saamichi lafa Oromoo daangaa haa godhatu! Jennee gaafachuu itti fufna.
Injifannoon uummata Oromoof
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Bitootessa 6, 2019


text:
Obbo Baqqalaa fi Obbo Jawar
Baga Nagaan Mana Hidhaatii Baatan!
Hubataa Dubbii tiin
Obbo Baqqalaa fi Obbo Jawar turtii mana hidhaa baatii 18n booda hiikamanii jiru. Gammachuun maatii fi deggertoota isaanii, akkasumas sabboontota Oromootti dhagayamu guddaa dha. Gammachuu isaanii hundi keenya ni hirmaanna. Hundi keessan baga gammaddan jenna!
Obboleeyyan kun, jalqabumayyuu balleessaa tokko malee hidhaman. Balleessaan isaanii, iini duraa, OPDOtti, gantuutti, sochii cehumsa diimookraasii impaayeritti amananii itti kennuu dha. Inn lammataa, maqaa qabsoo nagaan WBO hiikkachiisuu yaaluu dha. Balleessan kun lameen garuu kanneen seera biyyattii cabsan miti. Badiin raawwatan, kan seeraan isaan gaafachiisu, tokkollee hin jiru ture. Mootummichi filmaata biyyoolessaa keessaa isaan hanqisuuf jecha dursee hidhaatti isaan naqe. Har’a, erga filannoon dabree booda hidhaa irraa akka isin baasanis waanuma eegamaa turedha.
Obboleeyyan keenya kun garuu, bahanii guyya lamallee otoo hin bulin, Amajjii 3, 2022, dhaamsa isaan barruun dabrasani. Dhaamsi kunis rakkoo impaayerattiin keessa jirtuuf furmaata nagaa akka hawwan labsan. Qabsaa’ota Oromoo kanneen mootummaa kanaan ajjeefamnanillee kaasanii yaadatan. Gaaffiin mirgaa garuu hawaii dhaan hin deebi’u hojiidhaan malee.
Qabxiileen isaan kaasan hedduun faallaa haqaa fi QBO hubuu malan waan ta’aniif kana irraa namuu akka of eeggatu yaadachiisuun dirqama sabboontota Oromoo hundaati.
Qabxillee kanneen isaan kaasan keessaa:
1. Jarri haala amma mootummaan nafaxanyoota impaayerattii keessa galcheef, mootummicha fi mormitoota isaa wal-qixa komatu. Hundeen rakkoo kanaa, mootummaan nafxanyootaa mirga ummatootaa dhiibuu dha warra qeyee fi mirga isaa irraa dhiibamee of irraa loluuf dirqame miti. Ummatotni mirga isaanii kabachiifachuf qabsaa’uuf dirqaman akka fedhanii lola filataniitti dhiyeessuun fafa. Isa mirga namaa dhiibuu fi isa mirgi iisaa dhiibamee falamatu wal-qixa komachuun isaanii, haqa kanneen dhiibamanii dhoksuu dha. Kun safuu kan cabsuu fi waan badaadha.
2. Ummatoota dhiiga fi lafee ilamaan isaanii itti wareeganii mirga xinnoo gonfatan san eeggachuuf mootummaa nafxanyoota irratti qabsaa’aa jiran, fi “elites” Amaaraa mirga kana irraa fudhachuuf hojjetan, wal-qixa, “duula jibbiinsaa” geggessu jedhanii komatu. Kun waan madaalawaas ykn waan sirrii miti.
3. WBO ummatasaa irraa duguuggaa sanyii qolachuuf diriqamee lolatti jiru, fi waraana mootummaa Xoophiyaa, humna addaa Nannoo Ammaraa fi Faannoo, kanneen daangaa Oromia dhiibuuf, ummata Oromoo irratti duguuggaa sanyii geggeessuuf bobba’an, walqixa komatu. “Qaama tokko cinaa hiriiruudhaan deeggarsa laachuudhaan balaaf gaaga’ama biyyattii keessatti deemaa jiru hammeessuu” dha jedhanii addunyaatti lallabu. Kana jechuun, WBO, qaama ummata isaa irraa roorroo qolachuuf loluuf dirqame, hin gargaarinaa jechuun qixadha. Mootumma ummatarraa irraa ‘gibira’ funaanee, sanumaan meeshaa waraanaa akka bitatu ni beeku. Kanaaf, ibsi isaanii kun WBO balleessuuf mootummichaaf carraa tolchuu fakkaata. Jarri WBO fi humnootni dimokraasii fi hiree murteeffannaa ofii mirkaneeffachuuf falman hundi nagaa barbaacha akka loluuf dirqaman otoo beekanii haalu.
Ergaan obboleewwan keenyaa kun waayee isaanii ilaalchisee qabxii gurguddaa lama nuuf mirkaneessa.
Inni duraa, qabsoo nagaa osoo geggeessaa jiranii, balleessaa tokko malee baatii 18 hidhamuu isanii irraa barnoota tokkollee osoo hin argatiin akka bahan nutti hima. Mootummaa kanneen qabsoo nagaa geggeessan funaanee hidhuu fi ajjeessu jalatti, qabsoo nagaa qofaan mirga Oromoo mirkaneessuun akka hin dandeenye ammallee hin galleef. Ummati Oromoo tooftaa hundatti (kan nagaattis, kan hidhannoottis) dhimma bahuun akka isa barbaachisu ammallee hin hubatne.
Inni lammafaa, sochii bara lama dura WBO hiikkachiisuuf itti turan, ammallee itti fufuuf qophii waan qaban fakkaata. Obboleeyyan kun lamaan, ammallee, Oromoon kan qabsoo hidhanootti seene, jaallatee osoo hin taane, nagaa fi mirga isaa sarbamee akka ta’e hin galleef. Ammallee kan Oromoon qabsoo hidhannootti seeneef nagaa waaraa barbaaduuf akka ta’e hin barree. Ummatni irree cimee balaa of irraa qolachuuf irree hin cimsanne, kabaja akka hin qabne, ammalle hin galleef. Ummata Oromoof irreen WBO ta’uusaa kan beekan hin fakkaatu.
Kanaaf, sochii WBO hikkachiisuuf ammaan dura godhanii milkaa’uu dadhaban bifa haaraan itti fufuuf karoora yoo qabaatan, garuu “WBO irraa, Harkaa keessan Kaasaa!” ittiin jenna.
Horaa Bulaa!
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Baha Oromiyaa magaalaa Harariif naannawaa isaatti kan argamu Uummanni Oromoo dararama ulfaataa keessa jiraachuu fi FXG Jimaata darbe dhoofamuuf sababoota kanneen ta’an Qeerron gabaase.
[SQ, Waxabajji 20, 2018] Naannoon Hararii akkuma beekamu erga TPLF aangoo biyyattii dhuunfattee, ummata heddiminni isaanii kuma tokko (1000) hincaalle ummata Arabaa Turkiif mootummaan naannoo kenname.
Naannoon Hararii magaalaa Harar fi baadiyyaa naannawa ishee jiru, yoo xiqqaate kallattii hundaan kiilomertira kudha shan (15km) of jalatti qabatee lafuma Oromoon irra jiraatu gita bittaa warra Araba Turkii yeroo dhiyoo dhufeef kenname.
Ummanni Hararii/Adaree/ArabTurkii kun mooraa Jogel qofa keessa jiraatu.
Mooraa san keessattis dhibbentaan shantamni 50% Oromoo fi saboota birooti.
Ummata kanaaf jecha MOOTUMMAA NAANNOO jedhanii erga bulchiinsa OROMIYAA jalaa baasanii, magaalittii kaambiiwwan humna waraanaa TPLF godhan.
MISRAAQ IIZ dabalatee magaalittii keessa mooraa buufata waraanaa (Hammarreessa, Humna Ibsaa, Aboker, Betemengistii fi MisraaqIiz) tu jira.
Dabalataan LiyyuuPoolisii Naannoo Harariitu hidhannoo jajjabaan naannittii weeraree akka fedha JENERAALOTA wayyaaneetti bulfata.
Waggoota 28 ummata Oromoo magaalaa Harar keessaa dhiibanii baasanii baadiyyaatti erga galchanii waggoota dhiyoo as immoo ummata Oromoo baadiyyaa naannawaa magaalittiitti darban.
Manneen ummanni keenya keessa jiraatuu fi daldala keessatti geggeeffatu hunda “mana seeraan alaa fi maqaa misooma magaalaatiin” diiganii ummata ArabTurkii/Adareef ykn ammoo JENETAALOTA tigreef gamoo irratti ijaaru.
Haaluma kanaan ummata Oromoo magaalittii keessaa dhiibanii baasanii baadiyyaatti galchan.
Dubartootni keenya karaarra taayanii jimaa fi saambusaa gurgarachuu hindandeenye.
Qawweef dullaadhaan dhawanii achii kaasu.
Ajjeechaa fi hidhaadhaan taphaan ala godhan. Achirra darbanii bulchiinsa baadiyyaa fi kutaalee magaalaa moggaa jiranitti weeraraafii saamicha cimsan.
Baruma kana kutaa magaalaa Dakkar fi naannoo SOOFIItti mana seeraan ala ijaartan jechuun manneen Ummanni keenya keessa jiraatu diiganii “ummata diyaaspooraaf mana ijaarra” jechuun gamoowwanii fi manneen adda addaa afaan qawweetiin bira dhaabbatanii eeguudhaan ijaaraa turan.
ARAATTANYAAttis mana ummanni keenya daabboo itti bilcheessee gurguru “abbootiin qabeenyaa irratti haa misoomsan” jechuun diiganii lafuma Oromoo irratti mana daabboo jeneraalota wayyaanee banan.
San bira darbanii bulchiinsa baadiyyaa araddaa GALMASHIIR jalatti kan argamtu qarqara magaalaa Harar irraa ooyiruu Qote bulaa OROMOO humna waraanaa tplf fi humna liyyuu poolisii naannoo Harariitiin saamanii lafa hektaara hedduu irratti qawweedhaan waardiyyaa dhaabbatanii eeguudhaan dallaa qorqoorroo itti naannessaa turan. Naannawuma kana bakka addaa HAAKIM jedhamutti lafa QOTEBULAA keenyaa saamuun HAKIM_LODGE_AND_TOURIST kan jedhamu HOTEELA ABBAA URJII SHANII kan abbummaan isaa hin beekamneef ijaaran.
Hoteela kana irra caalaatti Tuuristoota alaa fi jeneraalota TPLF , akkasumas kaabinoota jajjabootu fayyadama.
Gatiin seensaa qofti Qarshii 500 dha.
…….
Haalota cunqursaa fi saamicha addaa kana falmachaa kan ture QEERROOn BILISUMMAA OROMOO
naannawaa sanii
JIMAATA_WAXABAJJI_08_2018
Ganama obboroodhaan QOTEBULAA naannawaa saniitti dammaqfachuun, hiriira mormii gaggeesse. Qaamni hinbeekamnes HAKIM_LODGE_and_TOURIST dabalatee manneenii fi dhaabbilee gabroomfattootaa guggubuun hojiin ala godhaniiru.
Mana pirezidaantii naannoo Hararii kan MURAADIS gubaniiru.
Uummanni naannichaa Lafa Qotee Bulaarratti kan ijaarame dallaa araddaa GALMASHIIR fi kan ARAATTANYAA hundas cicciranii diiganii caccabaa isaatiin karaa cufanii oolaniiru.
Waraanni TPLF fi LIYYUUPOILISIIn naannoo HARARII QEERROO BILUSUMMAA fi QOTEBULAA mirga isaaf falmatu dhukaasa banuun namoota 12 irratti miidhaa gurgudaa geessisteetti.
Kanneen keessaa namootni hedduun
-HOSPITAALA_DIRRE_DHAWAA,
-HIWOOT_FAANAA-HARAR fi
-XUQUR_AMBASSAA-FINFINNEETTI waldhaanamaa jiru.
Namootni hedduunis hidhamanii jiru.
Godinni HARARGEE_BAHAA magaalaa HARAR keessaa akka IMBAASIItti waajjiraalee qofa qaba.
Saboonni SEEM bashannanii mirga guutuudhaan keessa jiraatu.
Ummanni Oromoo manni irraa diigamee hiyyoommatee/miskiinomee karaarra buluufillee mirga dhabee jira.
Ummata karaarra buluu fi maraataa hunda qabanii hidhaatti guuraa oolu.
Qabsoon hanga mirga ABBAA BIYYUMMAA mirkaneeffannutti itti fufa.
I.U.O’f.
GGB ti.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo Baha Oromiyaa irraa.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Kaa'uumsa teessoo dirree deeta garee teessoo kan makiinsa ergannoo galmee keessa ifteessi.
Dirree teessoo filitti dirree gara tarree biraatti harkisii.
Tarree Miseensa Teessoo irraa dirree filataame gara tarree biraatti ida'a. Dirree kana fakkaatu si'a tokko ol ida'u nidandeessa.s
Dirree filataamee tarree kabirroo irraa haqa.
Harkisii kaa'i yk qabduulee xiyyaa fayyadamitii dirree qindeessi.
Durargii Kuusaa jalqaba kuusaa deetaaf teessuma garee teessoo ammee waliin agarsiisa.
Tarree keessa maalima fili, kana booda galfata siqsuf qabduu xiyya cuqaasi.


text:
Landan Biriid Kantiibaa dubartii gurraattii Saan Firaansiskoo tahuun filatamte
Magaalaa Ameerikaa lammiiwwan sanyii Afrikaa-Ameerikaa tahan itti xiqqaachaa dhufanitti dha dubartiin kuni seenaa keessatti kantiibaa jalqabaa dubartii gurraattii Saan Firaansiskoo kan taate.
Landan Biriid nama akkoosheee wajjiin mana jireenyaa uummataa keessatti guddattee sadarkaa kanarra gahuunshee dinqisiifatameera
Dubartiin ganna 43 kuni harka 50 mo'uusheetti akka gammadde dubbatteetti
Magaalawwan gurguddoo Ameerikaa 15 keessaa kantiibaan dubartii ishee qofa dha.
Saan Firaansiskoon rakkoo mana jireenyaa, kosii kararraafi qala'insa miyaa waan qabduuf jiraattonnni mindaadhaan bulan irraa godaanaa jiru.
Landan Biriid kana dura pireezidaantii boordii qaama seeraa Saan Firaansiskoo tahuun tajaajilteetti
Aangoo kanaaf otoo hin dorgomiin duras kantiibaa itti aantuu taatee hojjettetti
Filannoon waxabajii darbee yoo adeemsifameyyuu sababii qabxii walitti siiqaan sagalee irraa deddeebi 'ame lakkawwamaa waan turee ifatti otoo hin bahiin tureera.
Landan Biriid SaanFiraansiskoo gaggeesuun dubartii ishee jalqabaa miti. Diyaan Feenistan bara 1978titti Kaaliforniyaa hogganteetti
Garee kantiibaawaan dubartoota gurraachaa Ameerikaatti yoo makamteyyuu, magaala lammiiwwan sanyii Afrikaa qaban xiqqoo keessa jiraniifi mana jireenyaa uummataa keessa jiraatan hogganuuf jirti.
Saan Firaansiskoo keessa yeroo dheeraa kan jiraatte Biriid digrii jalqabaa univarsiitii Kaaliforniyaa irraa digirii lammataa bulchiinsa uummataan univarsiitii Saan Firaansisskoo irraa argattee jirti.
Magaalattii keessaa yeroo ijoollummaashee miidhamaafi jireenyi magaalaa ammayyaa argattee akka hin guddanne gaazexaa tokkotti himtee jirti .
Filannoo walakkeessaa Ameerikaa: kaadhimamtuu bulchituu dubartii gurraattii jalqabaa
Isteesii Abraams, Dimookraata kan taate, bulchituu dubartii gurraattii kutaa Yunaayitid Isteetii jalqabaa ta'uu dandeessi.


text:
Hidhaa Haaromsaa: Masiriin 'shira Itoophiyaa' dura dhaabbachuuf qophiidha jedhan Af-yaa'ii Itti-aanaa Paarlaamaa Masirii
Masiriin dhimma Hidhaa Haaromsaa Laga Abbayyaarratti "shira Itoophiyaa" harka marattee teessee hin ilaaltu jedhan Af-yaa'iin Itti-aanaa Paarlaamaa biyyattii.
Kanaafis bishaan Laga Abbayyaarratti mirgoota seenaan qabnu eegsifachuudhaaf tarkaanfiiwwan barbaachisan hunda fudhachuuf qophiidha jedhan.
Akka miidiyaan Masrii 'ahramonline' gabaasetti dubbiin Af-yaa'ii Itti-aanaa Paarlaamaa Solimaan Wahdaan dubbatan kun ministiroonni dhimma alaafi jallisii Masirii Itoophiyaan "ta'e jettee" marii dhimma Hidhaa Haaromsaa irratti gaggeeffamaa jiru gufachiisaa jirtu jechuun himachuu isaatiin guyyaa tokkoo boodadha.
Ministeeronni Masirii kunneenis erga Itoophiyaan marii torban darbe Ameerikaan qopheessiterraa hafteen booda kan himatan.
Kana malees ministeeronni Masirii lamaan kunneen ibsa Itoophiyaan marii tureen booda bishaan guutuu akka jalqabdu beeksisuun baaste, baayyee "akka ittin hin gammadneefi hin fudhannes," ibsaniiru.
Biyyoonni sadan - Itoophiyaa, Masiriifi Sudaan marii dhima hidhaa guddichaa irratti guyyoota lamaaf Waashingiteenitti taasifamee Jimaata darbe xumurame irratti, waliigaltee dhumaa mallatteessu jedhamee eegamee ture.
Itoophiyaan garuu biyya keessatti irratti mariyadhee hin xumurre jechuun walga'ii dhumaa kana irratti hin argamiin hafteetti jechuun gabaaseera aharamonline.
Masiriin, "akkaataa seerawwaniifi waliigalteewwan addunyaatiin kennamaniin mirgoota seenaa bishaan Abbayaa irratti qabdu eegsifachuudhaaf tarkaanfiiwwan barbaachisan hunda fudhachuudhaaf amma qophooftuudha," jedhe Wahdaan.
Akka Af-yaa'ii Itti-aanaa Paarlaamaatti jilli Masirii mareetiif torban darbe Waashgiteen ture hojii gaarii hojjeteera.
"Jilli kun ijaarsa hidhaa kanaa xumuruudhaaf jecha yeroo bitachuudhaaf shira Itoophiyaan irra deddeebiidhaan xaxxu saaxileera," jedhan Wahdaan.
"Marii marsaa dhumaa kana Waashingiteenitti qophaa'erratti argamuun wixinee akkaataa bishaan itti guutamuufi gadi dhiifamuu qabu irratti Ameerikaan qopheessite mallatteessuu diduun Itoophiyaa kaayyoo isheen Masiriifi Sudaan miidhuuf qabdudha," jedhe Wahdaan.
Akka Wahdaan jedhutti, gaggeessitoonni Masiriifi warren maree waliigaltee irratti taasisaa turan Itoophiyaaf obsa guddaa agarsiisaniiru.
"Haata'u malee, tarsiimoon gaggeessaa Masiriin dhimma kana irratti Itoophiyaa waliin bu'uu yeroo itti aanutti kallatti biraa qabata.
Masiriin dhimma Hidhaa Haaromsaa Laga Abayaarratti "shira Itoophiyaa" harka marattee teessee ilaaluu waan hin qabneef bishaan Laga Abbayaarratti mirgoota seenaan qabnu eegsifachuudhaaf tarkaanfiiwwan barbaachisan hunda fudhachuuf qophiidha," jedhe.
Akka gabaasa ahramonline kanaatti hirmaannaa guutuu waggoota shanii marii bal'aa kallattii maraafi gadi fageenyaan dhimmota mara kaasuun gaggeeffamaa erga tureen booda Itoophiyaan yeroo marii dabalataa na barbaachisa jechuun ishee "waan ajaa'ibaati" jette Masiriin.
Yaada Itoophiyaa kanas, "dogogoraafi haqa jallisuudha" jechuun seera addunyaafi waliigaltee bara 2015 bishaan Laga Abbayaa walqixxummaan itti fayyadamuu "dirqamaafi itti-gaafatamummaa irra jiru ifatti cabsiteetti" jechuun Itoophiyaa himateetti.


text:
Minisootaa ‘Little Oromiyaa’ akka warrii qopheesse jedhetti nama kuma hedduutti itti yaahuutti jira fakkaata.
Torbaan Oromoo,guyyaa gannuma gannaan bulchiinsii Amerikaa Oromoo kennee qopheessu.
OSFNA,Federeshiiniin Waldaa Ispoortii Oromoo barana waliin marroo 24 waldorgommii ispoortii Oromoo ardii North America qopheessa.
Akka Tishoo Tafarraa,koree OSFNA keessaa jedhetti barana kilaboota kubbaa miilaa Oromoo 26 dorgommii tanaa dhufa,tana keessaa 2 ijoollee dubraati.
Kanaadaa keessallee kilabii lamatti dhufaa karaa jira.
Dorogmmii OSFNAn qopheesse keessaa
Fiigicha,kubbaa saaphannaa…
Qophii bashannanaa keessaa
Fiilmii Oromoo ‘Xiiqi’
Taphaa fi kobla Oromoo:Oromo Comedy
Agarsiisa dizaayina Oromoo,Moo’ii Xilahun agarsiiftu fi Halkan bashannanaa
Tana malee ogeeyyotii fayyaa Oromoo torbaan Oromoo sun keesatti achitti tolaan namaan wallaanan.
Dorogmmiin baranaa Istaadiyoomii Mana Barumsa Sadarkaa Lammeessoo Maple Wood keessa
9800 Fernbrook Ln N, Maple Grove, MN 55369


text:
İimaana jechuun maal jechuudhaa?
Baay’een keenya waa’ee iimaanaa ni haasofna. Iimaanaa dabalachuuf ni carraaqna. Garuu ma’anaa (hiika) isaa ni beeknaa? Dhugumatti, iimaanaa jechuun maal jechuudhaa? Iimaanni qalbii qofa irratti daangeefamu danda’aa? Namni hiika iimaanaa madda sirrii irraa yoo beeke fi hojii irra oolche, jireenya gammachuu fi mi’aawa jiraata. Sababni isaas, namni mi’aa iimaanaa argate, jireenya tasgabboofte jiraataa. Mi’aa iimaanaa dhandhamuuf hiika isaa beeku fi hojii irra oolchuf tattaafachuu qabnaa miti ree? Har’a yoo Rabbi fedhe, madda sirrii fi hayyoota Islaamaa beekkamoo wabii godhachuun hiika iimaanaa beekuf ni tattaafanna. Kanaafu imaanaa jechuun maal jechuudhaa?
Dhugummaan (haqiiqan) wanta tokko karaa sadiin beekkama. Takkaa karaa afaanitiin fakkeenyaf “aduu”, takkaa immoo karaa shari’aatiin fakkeenyaf “iimaana, Islaama”, takkaa immoo karaa aadaatin fakkeenyaf “qabuu”. Hiikni shari’aan jecha tokkoof kennu takkaa hiika afaanitiin walitti galuu danda’a takkaa immoo garagara ta’uu danda’a. Hiikni shari’aa hiika lugaa (afaanii) caalaa hiika bal’aa kennu danda’a.Kanaafu kana irratti hundaa’un hiika iimaanaa karaa lamaan ilaalu dandeenya.
1ffaa: Iimaana akka lugaatti
Akka Afaan Arabiffaatti iimaanni hiika lama qaba. Tokkoffaa iimaana jechuun“Al-Amnu (nageenya)” jechuudha. Hundeen nageenyaa (al-amnu)-tasgabbii nafsee fi sodaan qalbii irraa deemudha. Kana jechuun nageenya fi faallaa sodaa kan ta’ee tasgabbii argachuudha. Faallaan “Isaaf nageenye kenne” jedhu, “Isa sodaachise ta’a.” Rabbiin ni jedha:
“[Gooftaa] beela irraa isaan nyaachisee fi sodaa irraa isaan tasgabbeesse.” Suuratu Qureesh 106:4
Akka lugaatti آمَنَ-Aamana ” jechuun tasgabbii fi nageenya keessa seenee jechuudha.
Namni dhugaan Rabbitti amane “Mu’mina” jedhamee kan moggaafameef addunyaa fi Aakhiratti adabbii (azaaba) Rabbii irraa lubbuu ofii nagaha waan taasisuufi. Kana jechuun namni mu’mina ta’ee lubbuu ofii azaaba Rabbii irraa baraara. Akkasumas, maqaalee Rabbii keessaa tokko “Al-Mu’min”. Kana jechuun Rabbiin subhaanahu wa ta’aala gabroota Isaa isaan miidhu irraa isaan tasgabeessa. Rabbiin ilma namaa gonkumaa hin miidhu, namootatu of miidha malee.
Akka Afaan Arabifatti hiikni lammataa “Iimaanaa”- Tasdiiq (dhugoomsudha). Kana jechuun dubbii isaa hojiin kan dhugoomsu (dhugaa taasisuudha).
Faallan dhugoomsu kijibsiisudha.
Namni tokko “Rabbiin Gooftaa ta’utti amanee jira” yommuu jedhu “Rabbiin dhugoomse jira” jechuu isaati.Dhugoomsun akkuma qalbiin ta’uu arrabaa fi qaamanis ni ta’a. Imaam ibn Al-Qayyim ni jedha:
“Imaanni dhugoomsudha. Garuu dhugoomsu jechuun nama odeefanno beeksiseef osoo hin masakamin dhugaa ta’uu isaatti amanu qofaa miti. Osoo imaanni dhugummaa wanta tokkotti amanuu qofa ta’e silaa sheyxaanni, fira’awni, ummanni Saalih, Yahuudonni Nabii Muhammad (SAW) Ergamaa Rabbii ta’uu sirritti beekan, mu’mintoota fi dhugoomsitoota ta’uu turan. (Garuu warroonni kunniin Nabiyyi isaanitti ergameef waan hin masakamneef ykn hin ajajamneef mu’mintoota miti). Dhugoomsun dhimma lamaan guuttama. (1) Dhugummaa wanta tokkotti amanuu fi (2) qalbiin jaallachuu fi isaaf masakamuu (ajajamuudha).”[1]
Sheykul Islaam Ibn Teymiyaan (Rabbiin rahmata isaaf haa godhu) akka lugaatti “imaanni hiika ‘iqraar (mirkaneessu)’ jedhu qaba” jedha.
Kanaafu akka lugaatti hiikni filatamaan iimaanaa “Al-Amnu (nageenya), dhugoomsu fi mirkaneessu” jedhu qaba.[2]
2ffaa- Hiika Iimaanaa Akka Shari’aatti
Akka shari’aatti iimaana jechuun dubbii fi hojiidha.Kana jechuun imaanni dubbii qalbii fi arrabaa, hojii qalbii, arrabaa fi qaamaa of keessatti hammata. Kanaafu imaanni wantoota shan irraa ijaarramee jechuudha. Isaaniis: dubbii qalbii, hojii qalbii, dubbii arrabaa, hojii arrabaa fi hojii qaamati. Mee tokkoon tokkoon hiika isaanii haa ilaalu.
1.Dubbii qalbii- kana jechuun qalbiin haqa beeku, haqarratti hidhamu, dhugoomsu, mirkaneessu fi shakkii tokko malee itti amanuudha. Fakkeenyaf, namni Rabbiin malee dhugaan kan gabbaramu akka hin jirre ni bara. Ergasii beekumsa kanaa qabaachuu, dhugoomsu fi shakkii tokko malee itti amanuun isarra jira. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Inni dhugaan dhufee fi kan isa dhugoomses, isaan sun warra Rabbiin sodaataniidha.” Suuratu Az-Zumar 39:33
“Mu’mintoonni warroota Rabbii fi Ergamaa Isaatti amananii ergasii hin shakkinee fi qabeenya isaaniitii fi lubbuu isaanitiin karaa Rabbii keessatti qabsaa’aniidha. Isaan sun isaanumatu warra dhugaati.” Suuratu Hujuraat 49:15
Hadiisa Jibriil jedhamuun kan beekkamu keessatti Ergamaan Rabbii (SAW) waa’ee iimaanaa ilaalchise akkana jedhe: “Rabbitti, Malaaykota Isaatti, Kitaabban Isaatti, Ergamtoota Isaatti, Guyyaa Dhumaatti fi keyriis ta’e sharriis ta’e qadara (wanta murteefametti) amanuudha.” Sahiih Musliim
Dhugoomsu fi amantii kana waliin ajaja Rabbitiif buluu fi ajajamuun jiraachu qaba. Rabbiif ajajamuun, buluun, jaallachu fi kabajuun yoo hin jiraatin, kuni iimaanaa hin jedhamu. Sheykul Islaam ibn Teymiyaan akkana jedha:(Hojiin qalbii yoo hin jiraatin qalbiidhaan haqa beekun qofti nama hin fayyadu. Fakkeenyaf, qalbiin jaallachuu, qalbiin hordofuu. Inumaa Guyyaa Qiyaamaa namni namoota hunda caalaa adabamu nama beekaa beekumsa isaatti hin fayyadamneedha. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jechaa turan:
“Yaa Rabbii! Beekumsa nama hin fayyanne irraa, qalbii hin sodaanne irraa, nafsee hin quufne irraa fi kadhaa deebii hin arganne irraa Siin tiikfama.” (Sahiih Musliim
2.Hojii Qalbii– kuni niyyaa qalbii, fedhii, harka kennuu, iklaasa, itti buluu, masakamuu, hordofuu, gara Rabbitti deebi’uu, Isarratti hirkachuu, rahmata Isaa kajeelu, Isa sodaachu, Isa kabajuu, Isa jaallachuu, Isaaf gadi jechuu, Rabbiif jedhanii Jaallachuu fi jibbuu, obsuu, galata galchuu fi kkf of keessatti qabata. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Warra Fuula Isaa barbaaduf ganamaa galgala Gooftaa isaanii kadhatan hin ari’in.” Suuratu Al-An’aam 6:52
“Mu’mintoota yoo taatan Rabbiin irratti hirkadhaa.” Suratu Al-Maa’ida 5:23
Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan: “Yaa tuuta arrabaan amanee imaanni qalbii isaa hin seenne hoo! Muslimoota hin hamatinaa, awraa isaanii (wanta dhoksatti hojjatan isaan salphisuuf) hin hordofinaa…” Sunan Abi Dawud 4880
3.Dubbii Arrabaa-kana jechuun shahaadateyn dubbachuu fi wanta barbaachisu mirkaneessudha. Shahaadateyn yommuu jennu Rabbiin malee kan haqaan gabbaramu akka hin jirree fi Muhammad Ergamaa Isaa ta’uu ragaa bahuudha. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) ni jedha:
[Yaa warra amantan akkana] Jedhaa “Nuti Rabbitti amannee jirra; waan gara keenyaatti buufame, waan gara Ibraahim, Ismaa’il, Is’haaq, Ya’aquubi fi Asbaaxatti buufames [amanne jirra]. Wanta Muusaa fi Iisaaf kenname fi waan Nabiyyootaaf Gooftaa isaanii irraa kennamettis [amannee jira]. Isaan irraa tokko fi kan biraa jiddu garagara hin goonu. Nutis warra Isaaf bitameedha (Muslimoota).” Suuratu Al-Baqaraa 2:136
Asbaaxa jechuun sanyii ilmaan Ya’aquub kudha lamaan
Isaan “Gooftaan keenya Allaah dha” jedhanii ergasii san irratti gadi dhaabbatan, sodaan isaan irra hin jiru; isaan hin gaddanis.” (Suuratu Al-Ahqaaf 46:13)
4.Hojii Arrabaa- kuni hojii arrabaan malee wanta biraatin hin hojjatamneedha. Fakkeenyaf, kan akka Qur’aana qara’uu, zikrii gochuu, du’aayi gochuu, namoota barsiisu fi kanneen biroo. Kunniin hundi iimaana irraayyi. Rabbiin ni jedha:
Dhugumatti, isaan kitaaba (Qur’aana) Rabbii dubbisan, salaata sirnaan salaatanii fi waan Nuti isaaniif kennine irraa dhoksaa fi ifatti [sadaqaa] kennan, daldala kasaaraa hin qabne kajeelu.” Suuratu Faaxir 35:29
“Kitaaba Gooftaa keeti irraa wanta gara keetti buufame dubbisi. Jechoota Isaatiif jijjiraan hin jiru. Isa malee iddoo itti baqattu hin argattu.” Suuratu Al-Kahf 18:27
“Yaa warra amantan! Zikrii baay’een Rabbiin zakkaraa (yaadadhaa, faarsaa). Ganamaa fi galgalas Isa qulqulleessaa.” Suuratu Al-Ahzaab 33:41-42
5.Hojii qaamaa- Kuni hojii qaaman malee wanta biraatin hin hojjatamneedha. Fakkeenyaf, salaata keessatti dhaabbachuu, ruku’a bu’uu, sujuudu, sadaqaa kennuu, jaalala Rabbiif deemu kan akka gara masjiida deemu, gara hajjii fi jihaadaa deemu fi kkf. Rabbiin ni jedha:
“Yaa warra amantan! Ruku’a bu’aa, sujuudas bu’aa, Gooftaa keessanis gabbaraa. Akka milkooftaniif toltuu hojjadhaa.” Suuratu Al-Hajj 22:77
Wantoota armaan olii shanan kutaalee sadii jalatti guduunfun ni danda’ama. Isaanis: Amantii qalbii, mirkaneessu arrabaa fi hojii qaamati. Akka ahl sunnaah wal jama’aatti iimaanni kanniin sadan of keessatti qabata. Namni sadan kanniin dhufe, imaanaa ofii guute. Namni lamaanin dhufee garuu sadaffaa hanqise imaanni isaa sirrii hin ta’u.[4]
Guduunfaa
✍Akka lugaatti iimaana jechuun nageenya, mirkaneessu fi dhugoomsudha. Wanti asirraa barannu namni tokko dhugaan Rabbitti yoo amanee fi Isaaf ajajame, nageenyaa fi tasgabbii qalbii argata.
✍Akka shari’aatti iimaana jechuun qalbiidhaan dhugaan amanu fi itti buluu, arrabaan dubbachuu fi qaaman hojjachuudha.Wantoota armaan olii sadan ifa akka ta’uuf bakka shanitti qoodun ni danda’ama:
1.Dubbii qalbii -Rabbii fi wanta Rabbiin irraa dhufe beeku, dhugoomsu, shakkii tokko malee itti amanudha.
2.Dubbii Arrabaa–arrabaan shahaadateyn dubbachuudha. “Ash’hadu an laa ilaah illallah wa ash’hadu anna Muhammadan abduhu wa rasuuluhu.” jechuudha.
3.Hojii qalbii– niyyaa, iklaasa, sodaachu, obsuu fi kkf of keessaa qaba.
4.Hojii arrabaa– Qur’aana qara’uu, zikrii, du’aayi gochuu fi kkf of keessaa qaba.
5.Hojii qaamaa–wanta qaaman hojjatamuudha. Fkn, salaata, hajjii…
Amantiin qalbii keessa jiru hundee wantoota birooti.
✏Iimaanni hojii gaarii hojjachuun ni dabala, hojii badaa hojjachuun ni hir’ata.
Wa Aakhiru daw’aanaa anilhamdulillahi Rabbil aalamiin
Fakkii armaan olii guutu isaa ilaaluf wal-qabsiistu tana tuqaa.Fakkii armaan olii
Kitaabban wabii:
[1] Al-Imaanu haqiiqatuh, khawaarimuh, nawaaqiduh inda ahli sunnati wal jama’a-fuula 69-70, Abdullah bin Abdulhamid Al-Asarii
[2] Madda olii- fuula 74
[3] Commentary on the Forty Hadith of An-Nawawi-vol 1-fuula 176-180, Jamaal Zarabozo
Ziyaadatu İmaanii wa nuqsaanihi-fuula 37-40, Abdurazzaq bin AbdulMuhsin Badri
[4] Madda jalqaba fuula 84


text:
Hiriirri mormii barattoota Godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti geggeessamaa jira. Akka jiraattonni fi barattoonni jedhanitti, bakkaawwan adda addaatti haga lubbuun namaa dhabamutti illee midhaan barattoota irra ga’ee jira. Yunivarsitii Haromaayaa keessatti, hiriira kaleessa geggeessame irratti tarkaanfii humnoonni mootummaa fudhataniin barattoonni lama du’uu dubbatu barattoonni Yunivarsitichaa. Kan maqaan isaa akka himamu hin feene baratan tokko akka ibsetti hiriira farra maastar Plaanii geggeessuuf wixata ganama walitti qabamne.
Kan durumaan mooraa keenya weerare humni poolisii garuu gaazii imimmaansuu nutti biifee, ulee dhaan nu reebuu qabe jedhee jira. Barattoonnis mormii isaanii dhaabuu waan didaniif jecha barattoota irratti tarkaanfii humnaa fudhachuuf utuu ari’uu, barttoonnis utuu jalaa baqatanii baratan tokko dhakaan mataa isaa irra rukutamee erga kufee booda mana yaalaatti geessamus lubbuun ooluu hin dandeenye jedhee jira.
Baratan ka biroon illee poolisii jalaa dheessuuf utuu fiiguu doormii isaa seenee miliquuf yaalii godheen gara foddaa utaalee lubbuun isaa darbuu dubbata baratan kun.
Wallagga lixaa magaalaa najjoo, Gullioo fi Dambi dolloo fi Yunivarsitii Madda Walaabuu keessatti mormii geggeessame irraan kan ka’e haalawwan uumaman jiraattonni naannoo nuuf ibsanii jiru.
Hookkara uumame kanaaf deebii akka nuu kennaniif sadarkaa itti aanaa komiishineraatti abbaan deemsa dhimmoota kominikeeshinii poolisii mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Solomon Taaddesee barattoonni bakka garaagaraatti hiriira geggeessuu isaanii amanuu dhaan barattoota mara osoo hin taane farreen nageenyaa muraasatu adeemsa barnootaa danquuf kana godha jedhan.
Lubbuun namaa darbe hin jiru, kan hidhamanis kanneen dubbii kana qindeessuu yaalan afurii fi shan hin caalan. Kan dhukkubsatee mana yaalaa jirus barataa dhakaa darbuun ofii isaa gamoo irraa utaale jechuu dhaan innis yaalamaa jira, nutis hordofaa jirra jedhan.


text:
Pirezidantoonni duraanii US fi kan amma aangoorra jiru waa'ee Ilma Mootii Filiip dhugaa bahan
Pirezidaantota duraanii US lubbuun jiraniifi kan yeroo ammaa aangoorra jiru Joo Baayidan ergaa kabajaa Ilma Mootii Filiip kan waggaa 99 Jimaata du'aan boqotaniif qaban dhaamaniiru.
Pirezidant Joo Baayida "Tajaajila umurii guutuu Yunaayitid Gingidamiif" Duuk Edenbiraah taasisan jajaniiru.
Umuruu Duuk kana keessa pirezidaantonni 18 filatamanii tajaajilaniiru. Giifti Elizaabeet II ammoo bara mo'ichaa ishee keessa pirezedaantota US 12 waliin kan wal argite yommuu ta'u yeroo hedduu abbaan warraa ishee osoo cinaashee ta'uudhaan ture.
Joo Bayidan
Joo Baayidan Waayit Hawus irraa waa'ee Ilma Mootii Filiip yeroo dubbatan, "nama akka malee gaariidha" jedhan.
"Tajaajila umurii guutuu Yunaayitid Gingidamiifi Komanwalziif yeroo dheeraatiif nama kamiyyu biratti mul'ataadha," jedhan.
"Nama kanatu dhabame jedheen yaada, keessattuu Yunaayitid Kingidam keessatti. Waggoota sagaltamii sagal, takkaa dadhabee hin beeku."
Joo Baayidan Waxabajji keessa Masaraa Baakingihaamitti Giiftittii waliin wal arga jedhameera.
Jimaata pirees sakireetaariin Waayit Hawus Jeen, Pisaakii akka jetetti, Pirezident Joo Baayidan sirna awwaalcha Duuk kana irratti argamuun isaanii hin murtoofne.
Dhaamsa kabajaa pirezidaantonni duraanii US fi kan ammaa
Baaraak Obaamaa
Pirezedaantiin duraanii US, Baaraak Obaamaafi haati warraa isaa Miisheel Obaamaa Ilma Mootii Filiip dhabuun "garmalee" namatti dhaga'ama jedhan.
Ibsa waloon baasaniin, Duuk Edenbiraah "michun dhugaa hawwiifis ta'e of kennuutiif bakka akka qabu" agarsiisuun "fakkeenya baayyee adda ta'e" mullisuu isaatiif jajatan.
"Giiftittiif hirkoo ta'uufiin Ilmi Mootii Filiip, akkamitti akka abbaan warraa dubartii cimtuu bira itti dhaabbatu addunyaatti agarsiiseera," jedhan.
"Kana malees osoo akka dhaadhessan hin barbaadiin adda durummaan tajaajileera - Waraana Addunyaa II keessatti akka looltuutti tajaajileera, Rooyaal Neevii keessatti ammoo akka qondaala humna galaanaatti tajaajileera, akkasumas dadhabe osoo hin jedhiin industiriifi wiirtuu qulqullinaa Biriitish beeksisuuf addunyaa naanna'eera."
Obaamaafi haati warraa isaa Misheel, "Akka Ameerikaanota lama sirna kabaja masaraa hin beekneetti" yeroo jalqaba Giiftittiifi duuk argan maal akka eegan hin barre ture, garuu "baayyee ni hin yaaddessine," jedhe Obaamaan.
Giiftittiifi Ilmi Mootii Filiip simboofi qaajeelummaan simachuusaaniitti, "battalumatti nutti salphatee, qophii kabajaa gara waan caalaa baramaa tokkotti jijjiirame," jedhan.
"Keessumaa Ilmi Mootii Filiip sammuu qaraafi ho'a gaarii mudaa hin qabne waliin garraamiifi miira ho'a qabeessa ture.
"Nama aangoo sana duuba jiru baruun kan jalqabaa keenya ture, yeroo sanaa jalqabee baroota jiraniitti, dinqisiifannaan nuti isaaf qabnu ittuma guddate. Isa dhabuun keenyaan garmalee nutti dhaga'ama," jedhan.
Doonald Tiraamp
Bara 2019 keessa Maatii Moototaa kan daawwatan Doonaald Tiraamp, Ilma Mootii Filiip akkas jechuun ibsan: "Nama sirnaafi nameenyummaa jiraatee agarsiiseefi lubbuu kabaja Yunaayitid Kingidamiifi Komanwalziiti."
Duuti Ilma Mootii Filiip, "Gireet Biriteeniif, akkasumas warra qaroomina keenya jaallatan maraaf waan bakka isa hin buune dhabuudha," jechuun ibsan Doonaald Tiraamp.
"Ilmi Mootii Filiip, kabajaafi surraa Biriitish kan agarsiisedha," jedhan.
Itti dabalauun: "Waggoota muraasa dura aniifi Melaaniyaan Yunaayitid Kingdam daawwachuudhaaf carraa argachuu keenyaaf gammachuutu nutti dhaga'ame. Akkamitti akka sirni gonfoo adda isaan gaodhuufi duudhaa ummata Biriitishiin mullisu ofii keenya ijaan argine. Kana ammoo namni kamiyyu Ilma Mootii Filiip ol hin hojjenne."
Joorji W Bush
Joorji W Busha ammoo tajaajila ummataaf of kennuu Duuk hedduu dinqisiifatan.
"Guutummaa jireenya isaa bara dheeraafi adda ta'e kana keessatti nama dhimmoota barbaachisoo ta'aniifi namoota kaaniif of kennedha.
Yunaayitid Kingdamiin kabajaan kan bakka bu'eefi cimina ammana hin jedhamne kan agarsiisedh," jedhan.
Biil Kilintan
Biil Kilintoniifi haati warraa isaanii Isteet Sekreetaariin duraanii US Hilaarii Kilintan namoota waliin, "guutummaa addunyaarraa tajaajila umurii guutuu addaa inni gumaacheef galata qabnaaf," jedhan.
Ibsa baasaniin Ilma Mootiifi Giiftittii baroota darban keessa si'a baayyee arganiiru.
"Baroota carraa isaan isa daawwachuuf arganne maratti hedduu gammdaneera. Qajeelummaa inni nutti agarsiiseef gudaa galateeffanna."
Jiimii Kaarter
Pirezedaantii duraanii US jiran umurii dheeraa qaban Jiimii Kaarter, bara 1977 Ilma Mootii Filiippiifi Giiftittii waliin irbaata nyaataniiru.
Ergaan tiwiitaraa mana kitaabaa pirezedaantii duraanii umuriin waggaa 96 guute irratti bahe akkas jedha: "Ilmi Mootii


text:
2ffaa- Dhugummaa Ergamaa Rabbii (SAW) Eenyummaa, amalaa fi adeemsa isaatiin agarsiisu
Kutaa darbe keessatti ragaalee Ergamaan Rabbii dhugaa ta’uu itti agarsiisan ilaaluuf yaalle turre. Tuqaalee afur keessaa kan jalqaba ilaalleerra. Innis haqiiqa ergaa inni fide itti xinxallu fi hubachuudha. Har’a immoo eenyummaa, amalaa fi adeemsa isaa qorachuun inni dhugaan Ergamaa Rabbii akka ta’e dhugoomsun ni danda’ama. Eenyummaa Ergamtoota Rabbii osoo qoranne, amala fi adeemsa isaanitiin eenyullee isaaniin wal dorgomuu hin danda’u. Amalli isaanii guutuu fi adeemsi isaanii karaa sirrii irra kan ta’eedha. Sababni isaas, Rabbiin dogongoraa fi badii hojjachuu irraa isaan eegee jira. Ergamtootan ala haala nama kamiyyu yoo qoranne hanqinni wayi isa biratti ni mul’ata. Hanga fedhe nama amala gaarii qabu, gamnaa fi sadarka ol’aanaa irra jiru haa ta’u, cinaa tokkoon dogongorri wayii irraa hin dhabamu.
Ragaalee Dhugummaa Ergamaa-kutaa 2
2ffaa- Dhugummaa Ergamaa Rabbii (SAW) Eenyummaa, amalaa fi adeemsa isaatiin agarsiisu


text:
Nuti, kanneen yaa’ii guyyaa hardhaa 15.08.2020 mataduree “Beekumsa hidhachuudhaan Oromoo fi Oromiyaa roorroo diinaa irraa haa baraarru!” jedhun gaggeeffame irratti hirmaanne, qabxiilee haala Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBO) keessa dabre fi amma keessa jiru akkasumas hiraarsaa fi gidiraa roga danuu ummata Oromoo irra gahaa jiru qorannee, hubannoo fi murtiilee armaan gadii dabarsine:
- Impaayerri Itoophiyaa hoggansa mootii Minilikiin jalatti, Oromoo dabalatee ummatoota Gaanfa Afrikaa jiran weeraruun erga ijaaramtee as, ummatooti gabromfataman (koloneeffataman), bilisummaa fi abbaa-biyyummaa afaan qawweetiin sarbaman deebifachuuf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa hardha gahaniiru. Ummatooti cunqurfamoo qabsoo gaggeessaniin mootummoota gita bittuu Habashaa gara-garaa kuffanus, ka biroon dabareen angoo mootummaa qabatanii, dhibdee biyyattii, jechuun sirna gabrummaa, bulchiinsa abba-irree fi ol-antummaa afaan fi aadaa Habashaa tiksuun, gabromfannaa fi gidiraa guddaa Oromoo fi ummatoota biroo irratti fe’amee itti fufaniiru. Sirna gabrummaa diiganii biyya ammayyee fi sirna mootummaa seeraa fi heeraan namoota hundaaf lammummaa fi walqixxummaa raggaasu gad-dhaabuu hin dandeenye. Kun, impaayerri Habashaa diigamuu malee supphamuu akka hin dandeenye nuuf mirkaneessa.
- Mootummaan hardha angoo irra jiru, yaada ‘meddemer’ jedhuun golgatee, biyyi kan hundaa ti jechuudhaan, siyaasa “yezeegaa poletikaa” ykn gabroomfattuu haaraa (neo-colonialism) adeemsisuun saboota fi sab-lammoota dhabamsiisee biyyattii gita bittuu Habashootaa dhuunfachiisuuf yakka mootummoota dabranii dachaan raawwataa jira. Qabata ‘nagaa fi seeran kabachiisa’ jedhuun ofiifuu seeraa fi heera impaayerattii irra ejjetee, ummata irratti duula roga danuu labsee naasuu tokko malee ajjeesaa, jumlaan hidhaa, qeyee fi qabeenya Oromoo mancaasaa, tokkummaa Oromoo fi Oromiyaa diiguuf yaalaa jira. Walumaagala, Oromummaa dhabamsiisuuf karoora gabroomfataa haaromsatee ilmaan Oromoo qaroo tahan adamsee lafa irraa fixuun daguuggaa sanyii raawwataa jira. Sanyii duguggaa alkalattii (Cultural Genocide) – afaan fi aadaa Oromoo dhabamsiisuu fi seenaa haquu – gaggeessaa jira. Kana cinatti, sab-qunnamtiin mootummaa fi kan kaffaltiin inni hojjechiisu marti lucceffatanii ummata Oromoo akka bulguutti dhiheessaa jiraachuun, akeeka sanyii daguuggaa kan ittiin jalqaban tahuun hubatamuu qaba. Sanyii daguuggaa ummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru kana sagalee cimaan balaaleffanna. Beektoti fi hayyooti Oromoo, ummata keenya yakka kana irraa baraaruuf tokko taanee waliin hiriiruun, gaafatama seenaa fi dirqama lammummaa nurra jiru dha, jedhna.
- Gaaffii haqaa ummatni tokko bilisummaan, dimokraasiin, walqixxummaan fi tasgabiin akka mirkanaawuuf gaafatu silaa imaammata siyaasaa fi bulchiinsa mootummaa biyya sanaa tahee ittiin hojjetama. Garuu impaayerri Itoophiyaa daangaa hardha qabdu kanaan erga addunyaa irratti beekamtee waggoota 130 dabran keessatti mootummoota gosa adda addaa afur keessummessitus, gaaffii haqaa Oromoon gaafatu kan deebisu hin argamne. Caalaayyuu, gaaffiin Saba Oromoo, mootummotaa Itoophiyaa dhufanii darbaniin akka diiggaa biyyaatti fi akka farra tokkummaatti fudhatamee, duullii qaamaa fi qalbii fufinsaan irratti gaggeeffamaa jira. Erga gaaffiin haqaa Ummata Oromo akka farra nageenyaa fi tokkummaa Itoophiyaatti diinefatamee, Siyaasa impaayerattii keessatti hegereen Oromoo maali? kan jedhuu deebii qulqulluu argachuu qaba. Filannoon ummata Oromoof hafe tokkichi, beekumsa bilisummaa qalbii (cognitive liberation) guddisuun, sabboonummaa dagaagsuu fi jaarmayaa biyyoolessaa argamsisuudhaan, karaa sirna hiree murtefannaa sabaa mootummoota gamtawaniin (United Nations) seeraween: bilisummaa ummata Oromoo, walabummaa Oromiyaa, fi birmadummaa dangaa Oromiyaa dhugomsuuf qabsawuun galma hin daddaaqamne ta‘uun hubatamuu qaba.
- Gaaffiin Saba Oromoo gaaffii bilisummaa, gaaffii abba-biyyumaa fi hiree ofii ofiin murteeffachuu ti malee, gaaffii namooti qomoon Oromoo tahan mootummaa gita-bittootta Itoophiyaa keessatti qooda aangoo argachuu qabanii miti. Namootni dantaa ofii fi gantummaan diina saba isaanii tajaajilan bara Minilikis turan; hardhaas ni jiru. Keessaahuu hardha, maqaa Oromootiin of ijaaraanii ykn alagaa jalatti gurmaawanii, ajjeechaa, samiinsa fi gidirsaa manii bahe ummata Oromoo irratti raawwataa fi raawwachiisaa jiru. Kana cinatti, jaarmiyaaleen Oromoo bilisa tahan ammoo bitamtoota akkasii irraa, kaayyoo fi akeeka ifa taheen of daangessuu dadhabanii, godina QBO dhugaaf gaggeeffamu laaffisuu fi burjaajii siyaasaaf ummata saaxilaniiru. Burjaajii kana keessaa bahuuf, wal irraa baruu fi walbarsiissuun dammaqinsa guddissuun murteessaa dha. Jaarmiyaaleen siyaasaa dhugumaan ummata Oromoo aangoomsuuf qabsaawan yoo ta`eef, burjaajii kana hambisuuf kaayyoo fi akeeka qulqulaawaa lafa keeyyachuun, tokkoomuu fi humnoota Oromoo tokkoomsuun, sab-boonummaa biyyoolessaa ijaaranii Gaaffii Abbaa-biyyummaa ummataa dhugoomsuuf akka harka walqabatanii ka’an iyyata lammummaa dhiheessina.
- Rakkoolee siyaasaa, dinagdee, fi hawwaasumma saba cunqurfamee qorachuudhaan fala itti barbaaduuf gaafatamni guddaan kan irra jiru hayyoota saba sanaa ti. Ummatni hayyoota hin qabne akka nama ija hin qabnee waan taheef, xiyyeeffannaan gitoota bittuu, hunda dura hayyoota/qaroo saba gabroomfatanii san dhabamsiisuu, fi sabichi hayyoota/ hooggansa biroo akka hin magarfannes roga hundaan duula wal irraa hin citne gaggeessuu dha. Seenaan gidirfama ummata Oromooo waggoota 150 dabranis kanuma nuuf mirkaneessa. Namoota Oromummaa isaanitti boonani fi haqa ummata isaaniif falman naasuu tokko malee dhabamsiisuun akeeka mootummaa gabroomfataa Itoophiyaa tahee itti hojjetamaa as gahe; ittis jira. Hardha, hayyoota Oromo qeyee isaanii irratti, barattoota Oromoo mana barnootaa gara-garaa keessatti, humni dhoksaan mootummichi ijaarrate, ajjeechaa sukanneessaa gaggeessaa jiraachuun qaamuma akeeka kanaa ti. Akeeki gabroomfataa biroon, lafa Oromoo irratti alagaa qubachiisuun itti hojjetamaa ture; hardha maqaa investimentii (daldala qonnaa), magaalota babaldhisuu fi “industrial park” ijaarruun, karoorri Oromoo lafa isaa irraa buqqisuuf baldhinaan itti hojjetamaa jiru, qaama daguuggaa sanyii ti.
- Ummata Oromoo humna qawweetiin erga gabromfatanii booda, jalqaba sirna Gadaa fi Jila Abbaa-Muudaa dhorkuun, gameeyyii Oromoo fixuu fi kaan ammoo aadaa ofii fudhachiisanii Oromoo qaroo-dhablee gochuun, Oromoon ummata sirna, aadaa fi seenaa hin qabne jechuun burjaajessan. Hardhas, seenaa, aadaa, dhuudhaa fi afaan Oromo sonaan qoratamanii galmeeffamuun ummati keenya akka irraa baratee hin dammaqne gochuuf gufuu kaawuu fi ifaa fi dhoksaan shirri afaan faajjesuu itti fufee jira. Imaammata kana doomsuuf, hayyooti hunduu ummata keenya barsiisuu fi dammaqsuu irratti ni hojjenna, hayyooti keenya hundu akka irratti xiyyeeffatanis waamicha goona.
- Bilisummaa argachuuf qabsoon ummati gabroome tokko gaggeessu, hirmaannaa, hoggansa fi kutannoo hayyootaa alatti wanna hin milkoofneef, gaafatama seenaa fi dirqama lammummaa ulfaataan hayyoota Oromoo irra jira. Nuti hayyooti Oromoo, rakkoo saba keenyaa (siyaasaa, dinagdee, fayyaa fi hawwaasumma) qorachuu fi to’achuun adda-duraummaan fala itti barbaaduun dirqama keenya dha. Ummati Oromoo, Impaayera Itoopiya jalatti jaarraa tokko fi walakaa oliif gidiraa irratti dagaagfame jala of bilisoomsee, biyya isaa irratti abbaa tahuuf qabsoo bara dheeraa gaggeessaa jiru injifannoon akka xumuramuuf, hayyooti Oromoo marti humna, beekumsa fi qabeenya qabnu hunda gara tokkotti luuccessuun akka bira dhaabannu waamicha lammuumaa dhiheessina.
- Dubartooti lakkoofsaan walakkaa hawaasa tokkoo tahuu qofa osoo hin taane, ijoollee guddisuu irraan dhaloota dhufu qaruu irratti gahee murteessaa qabu. Kana bira taree, QBOs tahe sochii Qeerroo fi Qarree keessatti baldhinaan hirmaachaa turani; ittis jiru. Haa tahu malee, ba’aan cunqursaa fi hirraarsa mootummaa gabroomfataa isaan irratti dachaa tahuun hubatamee, hawaasa fi siyaasa keessatti dandeettii isaanii muldhisuuf carraa akka argatan xiyyeeffannoon irratti hojjetamuu qaba. Gahee isaan QBO keessatti qabaniif ilaalchi gahaan kennamuufii biratti, qoodni isaanii akka guddatu fi shoora isaan guddina fi itti-fufinsa aadaa fi duudhaa Oromoo keessatti qabaniif xiyyeeffannoon akka keennamu hubachiisna. Sadarkaa hoggansaa hundaattuu akka hirmaatan waamicha dhiyeessina.
- Afaan Oromoo, afaan wal-quunnamtii qofa osoo hin taanee, karaa ummati Oromoo aadaa, duudhaa, seenaa, amantii fi ilaalcha uumaa fi uumamaaf qabu itti muldhisu, baataa eenyummaa (sabummaa) ti. Kanaaf, duulaa giti bittuu Itoophiyaa dufanii dabran afaan Oromoo dabamsiisuuf yaalaa turanii fi ammas akeekan, ummata Oromoo fi Oromummaa dhabamsiisuuf kan aggaame tahu hubannee, duula kanneen irraa qolachuu birra tarree, afaan keenya guddisuu, waaltessuu fi afaan hog-barru, barnotaa, saayinsii fi bulchiinsaa gochuu keessatti qooda nurraa eegamu ni gumaachina.
- Ummatni kamuu uumamaan bilisa dha; nam-tokkeenis cunqursaa kam irraa iyyuu walaba ta’uun seera umammaa ti. Oromummaa fi Oromiyaa irratti kan murteeffatu Oromoo qofa waan taheef, wanna irratti jaarsummaa taa’an miti. Mootummaa Itoophiyaadhaan gochi sanyii daguuguu fi aadaa sabaa dhabamsiisuu (ethnic and cultural genocide) dalagamaa jiru, yakka ilmi namaa hunduu balaaleffatuu qabu dha. Kanaaf, humnooti dimookratawaa tahanii fi dhaaboti haqa ilma namaa marti gocha fashistummaa mootummaa Itoophiyaa kana balaaleffachuun ummata Oromoo cina akka dhaabatan gaafanna.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Oromiyaan ni Bilisoomti!
Hirmaattota yaa’ii Gurmuu Hayyoota Oromoon qindaawe
Hagayya 15, 2020


text:
Prof. Mararaa Guddinaa
“Nutii Xoophiyaa dullattii suphuuf miti kan waggaa 40 fi 50 ol qabsoofneef, biyya Oromoof taatu ijaarrannee ofiin of bulchuufi”
Warra Xoophiyaa haaressuufis warra Oromiyaa walabaa ijaaruuf deemuufis, inni duraa angoo siyaasaa biyyattii olaantummaan to’achuudha. Sana booda waan saba keenyaaf ta’u taasisuu ni dandeenya. Garuu otoo masaraa Mootummaa hinto’atiin karaarratti sababni wal falminuuf hinjiru.
Sirna Minilik waggaa 150 saba keenya dararaa ture akkamitti jijjiirra isa jedhudha malee Afaan Oromoo dubbachaa Masaraa Minilik seenuu qofaan gaaffii Oromoof deebii hinta’u.
Yaroo Dargiifi Wayyaanee caalaa miidhaa guddaan akka irra gahaa jiru, sabni bal’aan himataa jira. Dabballeen mana gubaa jira, ajjeesaa jira, saamaa jira, ammayyuu Oromoon hinbilisoomne…
Masaraa Minilik kan seennuuf akka warra kaanii Oromoos balleessinee ofiif baduuf otoo hintaane, qabsoo saba keenyaan dhiibamnee seennee saba keenya abbaa aangoo olaanaa taasisuufidha.
Waan gurguddaa 2f filannoo keechaa baane
1. ABO akka paartiitti dhiifnee seenuufi
2. Hidhamtoota siyaasaa kan ABO fi KFO dhiifnee seenuun waan nurra hinturreef, ABO waliin wal qabannee filannoo keechaa baane.
ABO waliin tokkumma qabsoo Oromoorratti walii galtee waggaa 20 olii qabna…….
ABOfi KFOn Walii Galteen Biyyaalessaa jedhame qabsoo saba keenyaa waan fayyadu akka hintaane hubannee waliin keechaa baane; waliin hojjataa turre, waliin hojjataa jirra.
…. bosonas ta’ee magaalaan, hamma qabsoo Oromoof manaa baanetti wal jala dhaabachuu hinqabnu…..
…..warra karaarraa qabsootti goreetu qabsoo Oromoo…”
Oromia11 irraan eeggadhaa!


text:
DHUGAA AWWAALANII RIQICHA CUBBUU TARKAANFACHUUN HIN DANdA’AMU
Naannoo Hararii wanti ja’amu hin jirtu. Ulagaa seeraa fi seenaattiis jiraachuu hin dandeessu. Hanguma duraanuu wayyaa daranuu Naannoo Hararii jechuun kan qoree qaraa hamtuu qaree nutti gad dhale wayyaanee dha. Diinni qoree lafa teenya irratti habaqaalee ganamuu akka nu waraantuuf qartee nuuf biqilchite malee sabni biraa firiin lama keessa jiraateef tan naannoo if dandeesse taatee nu’uramtuu miti. Adaree jechuun akkuma seenaa irraa hubannutti namoota lakkoofsaan muraasa tahan kan garba qaxxaamuranii dhufan Oromoon lafa laateefii irra qubsiise, kan sabni Oromoo baroota dheeraa mirga eegeefii jiraachisaa ture tahuu hubanna.
Haa tahuu garuu shirri mootummoota nama nyaataa ummata kana fi Oromoo walitti diinoomsuuf digaloo fi qondaallee saba Oromoo hin feenetti fayyadamanii saba guddaa kana mancaasuuf kaayyeeffatanii bara dheeraa sossoo’aa turaniin shirri akka mana sharaaratti xaxamee, yakki danuuniis Oromoo irratti hojjatamaa ture, ammaas itti jira. Dhimmi Hararii kun Oromootaaf dhukkuba sammuu tahuu bira dabree goflaa ykn cawwee (kaansarii) gogaa Oromiyaa tahee dhibeen isaa nutti bubbulee jira. “Waan lafatti balfaniitu ka’ee namatti sirba” tan ja’an san taate dubbiin. Waa’ee sirbaa kaafnaan Afoola Oromoo Adaree waliin wal qabatee jiru tokkoon yaadadhe Akkuma arraa kana waa’een karra shanii tan adaree biyyoo tun isaan dhibnaan oromoonni dur afoolan akkana ja’an:-
“Biyyoo adaree karri isii shanii
Ajaa’ibumaan godhe hortee hidda sanii.
Adaree jala buunee karra isii jala bullee,
Yoo wayyaa taate jennee dammallee itti bulbullee,
Waardiyaan ‘balaw’ jannaan dheefa ciqilee lulee.
Adaree biyyoodhaa dallayaan marsanii
Akka waan ta saani karra shaniin cufanii.”
(Madda: Oromo Graphya)
******
Naannoo Hararii wanti ja’amu hin jiru yoo jannu lafaa kaanee miti. Galmee seenaa yoo saaqan. Afoolli olii kunuu jiraachuu dhabuu isii nuuf mirkaneessa. Keessattuu baroota 26’n dabran kana daranuu wayyaaneen Oromiyaa dhunfatte kana seerri shiraa kan Oromoo irratti saba bicuu lafa Oromiyaa irra qubatan aangoomsuu fi humnoomsuun irree Oromoo laamsheessu jalootaa fi jattootaan baafamee eega hojiirra oolee as tooftaa fokkottuun ilmaan saba guddaa kana miidhuu fi Oromiyaa alagaa jalatti hidhuu hojjatamaa ture. Naannoo Hararii kan ja’amu kanaas kan naannoo godhee shira kana tahuun beekkamaa dha. Eega buroon asxaa hamtuu maqaa naannoo Hararii ja’uun gogaa Oromiyaa, kutaa Harargee irratti kalaqamee as shiraa fi yakki dhoksaa kan lakkoofsa hin qabnee fi hangi hin beekkamne, cubbuu tilmaamni hangana hin ja’amne Oromoo irratti raawwatamaa turee, ammaas ittuma jira.
Dhugaa haaluun hin danda’amne kan jiru ammoo Adaree qulqulluu wanti ja’amaa amma dhugaan jiraachuu baattullee garuu gosoota Oromoo kan akka Jaarsoo, Ala, Baabbile, Noolee, Qaalluu fi kkf kan naannawwa Adaree Biyyoo jiraatan, kan jagol-darbii fi naannawa isitti galan warra keessoon isaanii Oromoo tahuu osoo if beekanii Adaree jechuun himatan faa yoo tahe malee malee Adaree (Adda-Re’ee) qulqulluun san Harar keessa ni jirti kan ja’u yoo jiraate sobduu dha. Kan jiru Adaree haadhaa fi abbaan warra turkii dhufan irraa dhalatan osoo hin taane warra Oromoo waliin makame kan haadha ykn abbaa keessaa tokko Oromoo tahee fi warra Oromoo kan makaa osoo hin qabne ‘Amantashi’ waan heddummeessan qofaaf akka Adaree if godhan akka tahe namuu ni beeka. Isaanuu garuu jagol-darbii keessa kan jiraataan waan taheef Harar keessa wanti Hararii ja’amu hin jiru. Wantiin kana kaaseef adaree hin jirtu jechuuf osoo hin taane (hin jiru yoon ja’e maaltu gaa ja’a?) jiraataniis nama lamaaf sadi akka tahan himuu kiyya.
Hundaafuu, dhimma Ummata Hararii kanaan wal qabate waan ajaa’ibaa takka dhagayaa jirra. Kuniis maali yoo jattan:-
1- Osoo Ummanni Oromoo NS irraa buqqa’an magaaluma Adaree biyyoo tana keessatti rakkoo addaa keessa jiranii, kan guyyaa tokko dhaqanii hin daawwatin, daawwachuu dhiisi inumaatuu nurraa baasaa jechaa turuun isaanii hin dagatamu. Haala kana keessatti wayta ammaa Ummanni Hararii Ummata Somaalee yaammatanii gara Naannoo Afaaritti bashannanaaf waliin deemuuf qophii ajaa’ibaa godhaa jiran.
2- Ummanni Oromoo kan Naannoo Harari keessa jiraatan osoo Lammiin teenya gidiraa keessa jiranii maqaa warri wayyaanee fi jala deemtuun isaanii isin Adareedha jedhaniin qofa qabatanii, seenaa dagatanii, hadooddii dhabanii lammii isaanii dagatanii, hawaasa qaama isaanii tahan rakkoo hamaa keessa osoo jiranii laaluu hanga dadhaban godha jiran.
3- Oromonni Raayyaa, Oromoon Walloo fi Oromoonni Matakkal kan Jaarraa hedduu ol Oromoo fi Oromiyaa irraa adda bahe ture ”MIIDHAA DIINNII OROMOOTA” irratti fide tana dhageenyaan achii ka’anii dhufanii Ummata Oromootti makamaa jiru. Garuu kan warri fagoo jiruhuu qaxxaamuree dhufee ummata kana daawwachaa jiruu, Ummanni Oromoo kan Naannoo Harari ja’amtu tana keessa jiraatan gadadoo Ummata Oromoo irra gahe tana asuma magaaluma tana keessa osuma ijaan arkanii maaltu maal tahe hin janneen. Kun mallattoo shira xaxamaa jiruuti.
4- Baay’inni ummata naannawaa Harar harki caalu oromoodha. Lafa bal’aan ummata Oromoo harka jirti. Kun tahee osoo jiru shiraa fi hanna seenaa raawwatamaa jiru kanaan ummanni Oromoo Harar keessa jiru mirga isaanii kabachiisuu dadhabanii, hanga arraa gadi galummaan biyyuma abbaa isaanii keessatti akka lammii lammaffaa laalamaa jiraachuun kun waan nama gubu qofa osoo hin taane waan boodallee nama sheeneessuu dha.
5- Seenaa fi seeraaniis Harar Magaalaa Godina Harargee Bahaati. Garuu Magaalaan Adaree Jagool-darbii keessa bu’uura Seenatiin. Kun osoo beekkamuu arra ummanni Oromoo Harargee saba xiqqaa isa hin geenyeen saamamee, mirga dhabee sabni xiqqaan magaalaa Harar keessa jiraatu akka buroo (ክንታሮት) qaama namaarratti baateetti hanga nu weeraru, hanga magaalaa guddittii qabnu nu saamu cal’isuun fafa guddoo dha.
Walumaagalatti, Karoora Oromo fi oromiyaa xiqqeessuuf qabame malee bu’uura kamiinu Harar Naannoo Hararii tahuu akka hin dandeenye, akka niis hin taane jala murree beekuutu nurra jiraata. Dhimmi Hararii fi magaalaa Biyyoo Adaree kun hatattamaan falaa fi furmaata waaraa argachuutu irra jiraata. Kanaaf,
1. Oromoonni naannoo Harariis tahee kan akka Dirree Dhawaa fi Finfinnee keessa jiraataniis akka namaa osoo hin taane akka bineensaatti lafuma abbaa isaanii irratti keessummaa itti dhufteen balfamanii, jibbamanii ganna hedduuf dhiitamaa turan kun ammaaf ammatti mirga isaanii qabsoo hadhooytuu fi wareegama qaaliin ifiin if kabachiisuu danda’uu qaban.
2. Rakkoolee fi adeemsoonni godhamaa turanii fi ammallee raawwatamaa jiru kun shira mootummaa wayyaanee, kittillayyootaa fi shira-xaxxoota diinaatiin dhimma raawwatamaa turee fi itti jiru waan taheef Oromoon warraaqsaa fi qabsoo cimaan wareegama guddaa kafalee abba biyyumma Harar, Dirree Dhawaa, Finfinnees tahee guutuu Oromiyaa irratti yeroo gabaaba keessatti deebifachuu danda’uu qaba
3. Ulaagaa seeraa fi seenaatiiniis Harariin naannoo tahuu hin dandeessu. Shiraa fi daba hamaa Oromoo fi Oromiyaa irratti raawwatameen sababa gahan alatti biyyoon Adaree naannoo Hararii kan ja’amte. Kanaaf hayyoonni, manguddoonni, qeerroon, hawaasni Oromoo naannoo kana keessa jiran ammarraa jalqabanii dhimma yaaddeessaa kana irratti ifaan ifatti gad bahanii dubbachuu danda’uu qaban.
4. Oromoonni Naannoo Harariis tahee lafa Oromoo tan maqaan biraa itti moggaafamuun ambaaf kennamte keessa jiraatan if micciruu fi if jijjiiruu, eenyummaa fi maalummaa isaanii gurguruu kana dhiisanii, gowwumaa fi doq-nummaa akkanaa irraa qulqullaa’anii hiddaaf hundee isaanii irra dhaabbatanii dhugaa fi haqa seenaa isaanii falmachuu danda’uutu irra jiraata.
5. Yoo falli kan hin argamne tahe qeerroon Afran-Qalloo wal kakaaftee, wal qindeessitee, wal mari’attee, wal jaartee, Oromoota Naannoo kana keessa jiraniis dammaqsuun, warraaqsa cimsuun dirqama taha. Lafuma Afran Qalloo tan abbaa keenyaa irratti sabni xiqqaan maqaa malee hin jirre diina Oromootiin tolfamee Oromoon abbaan biyyaa ammoo lafuma isaarraatti akka intalishee (ashaangullittii) jiraachuun dhaabbachuu qaba. Kanaaf qerroon murti guutoo mirga ummata isaanii fi lafa abbaa isaanii tana hatattamaan kabachisiisuu danda’uu qabdi!
6. Ummanni Oromoo guutuu Harargee lamaanii haajaa fi magaaleeyfataaf kan itti fayyadamu takka magaalaa Harari. Haa tahuu malee Ummata keenya kan kuduraa fi muduraa gurguratee jiraatu magaalaa Harar keessaa akka bineensaati a’ariyaa oolan. Warri kana godhu kuniis Ilmaanuma Oromoo fi if wallaaltoota garaaf bitaman walitti gugguuranii ji’a sadii leenjisanii Oromoota irratti bobbaasan. Halli kun ammoo shira hamaa gannoota dhibbaaf walakkaa ol Oromoo Oromoon miidhuuf kaayyeeffame san tahuun ifa gala. Kanaaf, warreen akkanaa kanaas tarkaanfii keessa deebii hin qabne irratti fudhachuun dirqama.
7. Hawaasa keenya kan Naannoo Soomaalee irraa shiraan buqqaafamanii magaalaa Hararii fi Dirree Dhawaa keessatti mooraa qubsuma yerootti qubsiifamanii rakkachaa, miidhamaa, gidiramaa jiran kana harka caalatti magaalaa Hararii fi Dirree Dhawaa keessa qubsiifamuu qaban. Tooftaan kun hawaasa keenya magaalaa keessaa tooftaa adda addaatiin fageessuun lakkoofsa Oromoo xiqqeessaa jiran kana deebisee akka ol siqu tinnisa waan taheef hayyoonni fi rogeeyyiin (activists) Oromoo fi koreen ummata kana deebisanii qubsiisuuf hundooyte adda durummaan irratti hojjachuu qaban.
Dimshaashumatti wanti jannu yoo jiraate ammaaf magaalaa teenya, lafaa fi lafee Oromoo taatee kallattii baha biiftuu Oromiyaa jirtu, tan shirri sobaa laqaaqee nu harkaa fuudhe lamaan Dirree Dhawaa fi Adaree Biyyoo tana xiyyeeffannaa irratti haa deebisnuu. Dhugaa awwaalanii riqicha sobaa jaarratanii irra tarkaanfachuun akka hin danda’amne diinaa fi jaloota diinaatti agarsiifnee, firaa fi ummata keenyatti haa agarsiifnuu. Riqichi sobaa kan dhagaa fi simida cubbuutiin jaarame burusa dhugaa hadiidaa irraa hojjatameen diddiigamuu qaba.
“Mirgi abba biyyuma naannoo Hararii deebi’ee Oromoof laatamun dirqama!”
- Saphaloo Kadiir
Mudde 2017


text:
Tigiraay keessatti uummata afaan balaa beelaa jiru gargaarsa dhaqqabsiisuudhaaf, mootummaan Itiyoophiyaa dhaabbatoota gargaarsaa 53f eyyama eega keennee booda, dhaabbatoonni Tokkummaa Mootummotaa hedduun qophee imalaa fi ergamaa tahuu isaanii dubbi-himaa Tokkummaa Mootummootaa wabii taasifachuudhaan, jaarmayicha addunyaatti gabaastuun VOA, Margaret Bashiir gabaastee turte.
Gama mootummaa Itiyoophiyaatiin, lammiwwan balaa beelaa qarqara jiran kana gargaarsi hatattamaa akka dhaqqabu gochuuf maal akka hojjeetaa jiruu fi dhimmoota dhiittaa mirga namoomaa fi ka biroo kanaan wal-qabatanii ka’an ilaalchisee, as VOA irraa, Alulaa Kebbedee Tokkummaa Mootummootaatti, ergamaa dhaabbataa Mootummaa Itiyoophiyaa – Ambaasaaaddar Taayyee Azqe-sillaasee waliin gidduu kana gaaffii fi deebii geggeessanii jira.
Waraansichi Tigiraay keessatti geggeessameen wal-qabatee balaa namoomaa amma mudate furuuf tattaaffii qabatamaa yeroo amma gama mootummaaItiyoophiyaatiin godhamaa jira, ennaa ibsan,
“Gama keenyaan kan haga ammaatti raaw’ataman, mootummaan cehumsaa yeroo dhaa yerootti miilla gad dhaabbataa, sadarkaa naannootti, sadarkaa aanaa fi gandaattis haga danda’ameefitti, caasaa isaa diriirfataa, qaamota nageenya uummataa eegan ijaaraa jira. Kun kan mataa isaa danda’e faayidaa uummata tasgabbeessuu qaba. Kana qofas otuu hin taane, dhiheessiilee bu’uraa dhiheessuu kanneen dandeessisan haalawwan uumamaa jiru.” Jedhan.
Dhiittaa mirga namoomaa, keessumaa miidhaa quunnamtii-saalaa wajjiin wal-qabate Tigiraay keessatti raaw’atamuu isaas Mootummaan Itiyoophiyaa adda-baafateeibsee jiru dubbatan.


text:
Aadaa Ameerikaa baayee hin barataminiin wagaa waggaatti ennaa ayyaana guyyaa galataa handaaqqoon Turkii tokkoo prezidaantii Ameerikaa aangoo irra jiruun akka hin qalamne dhiifamni godhamuufii dhaan irrbaata maatii ta’uu irraa oola. Aadaan prezidaantummaa waggaa waggaatti ta’u kun seenaa dheeraa qaba.
Irbaata ayyaana guyyaa galataa Ameerikaa irratt Indaaqqoo Tarkii Jedhamtu qalatanii nyaachuun aadaa yeroo dheeraaf ture yoo ta’u koloneeffattoota duraaniitiin jalqaba nyaataaf dhiyaate.
Aadaan Tarkii tokko qalma irraa baraaranii dhiifama gochuufiin kun kurna hedduu dura jalqabame. Dhiifamni Tarkiif ta’e inni jalqabaa prezidaant Abrahaam Linkeniin yoo ta’u ilmi isaanii Tarkii prezidaantiif kenname akka hin nyaanne ennaa gaafatetti. Garuu hanga yeroo jabanaatti aadaa hin turre. Prezidaanti Joon F Kenedii, Roonaald Reegan fi Richard Nixon qofaatu yeroo dhaa gara yerootti Tarkiif dhiifama gochaa turan. Ayyaanni kun ayyaana waggaa ta’ee kabajamuu kan jalqabe bara 1989 keessa ennaa bulchiinsa Prezidaant Joorj H. W. Bush ture.
Turkiin qalma irraa oolu filachuun baatilee hedduu kan fudhatu yoo ta’u adeemsi isaa federeshinii Turkii biyyoolessaan geggeessaama.
Dhuma irratti lamatu filatamu. Sirn tokko White House keessatti kan geggeeffamu yoo ta’u ka biroon immoo ol kaa’ama. Maqaan Turkii Sanaaf moggaafamu ijoollee barattooa barnoota sadarkaa duraatiin filatama.


text:
Namni waan barateef qofa โbeekaaโ jedhamuu hin dandaโu; beekumsa keessas wallaalummaa hedduutu jira......
Odaa-uumama akka mukaatti biqilee, akka namaatti kabajamu!
1. Odaan Maali? Oromoo fi Oromummaa yoggu kaafnu, miidiyaalee addaddaa irrattis sagantaan Afaan......
Odaalee Oromoo Gurguddoo Shanan
Odaan saba Oromoo biratti mallattoo fi kabaja inni qabu barreeffama keenya duraanii keessatti......
Odaa-uumama akka mukaatti biqilee, akka namaatti kabajamu!
1. Odaan Maali? Oromoo fi Oromummaa yoggu kaafnu, miidiyaalee addaddaa......
Callee- Meeshaa Faaya Oromoo
Calleen dooqahalluuwwan addaddaa qabu fi saba Oromoo biratti meeshaa akka faayaatti fayyadu dha......


text:
G/Harargee Lixaa Aanaa Habroo Magaalaa Galamsoo irraa I/A/I/Gafatama mana barumsa sad 1ffaa magaalaa Galamso obbo Getahun Abdannaa kan tahe barattoota mana barumsaa hundaan guyyaa boruu /sambata/ganama qoricha dhukkuba bilarziyaa fudhattanii nyaata kessaan sirriti nyadhaatii,bishaan harkatti qabadhaa kottaa jedhee daree barumsaa hunda irra deemee himaa olee.Kanafuu mootummaan wayyannee sabaa Oromoo fiixuuf wan karorfatef ummata aanaa Habroo fi ummata oromoo hundaf ilman isani qoricha kana akkaa hinfudhane ittii nuf dhami.
Qeerroo Galamso irraa!!
#Dhaamsa hatattamaa !!!
G/Harargee Lixaa Aanaa Habroo Magaalaa Galamsoo irraa I/A/I/Gafatama mana barumsa sad 1ffaa magaalaa Galamso obbo Getahun Abdannaa kan tahe barattoota mana barumsaa hundaan guyyaa boruu /sambata/ganama qoricha dhukkuba bilarziyaa fudhattanii nyaata kessaan sirriti nyadhaatii,bishaan harkatti qabadhaa kottaa jedhee daree barumsaa hunda irra deemee himaa olee.Kanafuu mootummaan wayyannee sabaa Oromoo fiixuuf wan karorfatef ummata aanaa Habroo fi ummata oromoo hundaf ilman isani qoricha kana akkaa hinfudhane ittii nuf dhami.


text:
﴿بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ﴾
113:1
﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلۡفَلَقِ١﴾
قُلْjedhiأَعُوذُmaganfadhaبِرَبِّGooftaa..ttiٱلْفَلَقِbariisaa, barraaqa
Jedhi “Gooftaa bariisaatti maganfadha.
maganfachuu jechuun waan badaa irraa Rabbiin akka nama tiiksu Isarraa eeggumsa barbaadudha. “Yaa Rabbii waan badaa kanarraa na tiiksi.”jechuu)
113:2
﴿مِن شَرِّ مَا خَلَقَ٢﴾
مِنirraaشَرِّ hamtuu(sharrii)مَاwantaخَلَقَuume,
Hamtuu(sharrii) wanta Inni uumee irraa
Asitti hamtuu Rabbiin uume irraa jechuuf osoo hin ta’in, hamtuu wantoota Inni uumee irraa jechuudha. Kana jechuun hamtuu uummamtoota Isaa irraa Rabbiin tiikfama. Fakkeenyaf, Rabbiin subhaanahu ilma namaa, bineensota, beeladoota fi kkf ni uuma. Wantoonni kunnin hamtuu ykn balaa namarratti fidu. Kanaafu, hamtuu (sharrii) wantoota kanniini irraa Rabbiin tiikfama jechuudha.
113:3
﴿وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ٣﴾
وَمِنirraasشَرِّhamtuu(sharrii)غَاسِقٍdukkanaإِذَاyommuuوَقَبَdukkanaa’e
Yommuu dukkanaa’e hamtuu(sharrii) dukkanaa irraas [Rabbiin eeggama]
113:4
﴿وَمِن شَرِّ ٱلنَّفَّٰثَٰتِ فِي ٱلۡعُقَدِ٤﴾
وَمِنirraasشَرِّhamtuu (sharrii)ٱلنَّفَّـٰثَـٰتِtuftuuفِىkeessattiٱلْعُقَدِguduunfa,
Hamtuu (sharrii) guduunfaa keessatti tuftu irraas
Kana jechuun nafsee badduu (dubartootaa fi dhiirota) sihrii (falfala) hojjatuuf jirbii guduunfamte keessatti tuttufan irraa Rabbiin tiikfama
113:5
﴿وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ٥﴾
وَمِنirraasشَرِّhamtuu (sharrii)حَاسِدٍwaanyoإِذَاyommuuحَسَدَwaanyu
Hamtuu (sharrii) waanyoo yommuu inni waanyu irraas [Rabbiidhaan eeggama].


text:
Dargaggoonni kunneen haga ammaatti mana hidhaatti gidirfamaa jiru.Qeerroo Gadaa Bultii erga leenjii xoollay xumuree tureera garuu haga ammaa hingadhiifamne.Amaanu’el Beekkataas Addis Ababa police commission ykn 3ffaa bakka jedhamutti yakka tokko malee ugguramee jira.
Amaanu’el Balaay namoota hedduu waliin xoollay keessatti dararamaa jira.Sooressaa Hundarraa kaambii RIB. Qaaqee jirutti dararamaa jira.
Dargaggoonni kunneen badii tokko malee gariin mana barumsaa irraa gariin ammoo bakka hojiirra ukkaamsamanii yakka tokko malee hidhaman.Namni balleesse saatii seerri eeyyamutti mana murtiitti dhiyyaatee badiisaatti gaafatamuun waanuma jiru osoo tahee jiruu mootummaan garuu dargaggoota kanneen badii tokko malee mana murtiirraas lagee yakka seenaa irratti raawwataa jira.
#Free_Gadaa_Bultii
#Free_Amaanuel_Beekkataa
#Free_Amanueel_Balaay
#Free_Sooressaa_Hundarraa
#Free_Abdii_Warrawaaq


text:
'Aanga'oota Chaayinaa gara naannoo Tigiraay deemuuf turan mootummaa Federaalaan dhorkaman'
Mootummaan Naannoo Tigiraay aanga'oota mootummaa Chaayinaa gara Tigiraay imaluuf turan mootummaan Federaalaa buufata xiyyaaraa idil-addunyaa Boleetti ittisee jechuun himateera.
Pireezidantiin Itti-Aanaa Naannoo Tigiraay Dr Abrahaam Takastee aanga'oonni kunneen daawwannaa hojiif gara Tigiraay imaluuf akka turan BBC'tti himaniiru.
"Dhugaadha. Kun kan ta'e kaleessa galgala naannoo sa'atii tokkootti ture," jedhu Dr Abrahaam.
Karoorri ture daawwannaa hojii Maqaleetti taasisanii deebi'uu akka tureefi dawwaannaa kanas ministirri muummees akka beekan Dr Abrahaam ni himu.
Namootni daldalaafi hojiif deeman kunnneen biyya Chaayinaa kutaa biyyaa Shaanshii jedhamturraa akka dhufan himu.
"Daawwannaansaanii misoomaafi ijaarsa dandeettii naannoo Tigiraay tumsuu kan kaayyeffate ture," jedhu.
Oduu biroo kana kanatti dhiyaataniif:
"Buufata xiyyaaraa ga'anii erga waan hunda xumuranii booda dhorkaman. Xiyyaara keessa seenanii turan."
Yeroo kun ta'utti Maqalee taa'anii lammileee Chayiinaa kana eegaa erga turaniifi xiyyaarri isaan ittiin imaluuf turan wayita Maqalee ga'u isaan keessa akka hin jirre himu.
"Maal jennee yoo gaafannu dhowwamaniiti deebii jedhu arganne," aanga'aan kun.
Jilli biyyoota alaarraa dhufan akkuma naannolee biroo daawwatan Maqalees daawwachuu danda'u; wanti isaan dhorku homtuu hin jiru kan jedhan Dr Abrahaam, haalli uumame kun nu biratti fudhatama hin qabu jedhu.Aanga'ootni kunneen maaliifi eenyuun akka ittifaman gaafachuuf Ministira Haajaa Alaatti bilbillee deebii hin arganne.
Tarkaanfiin fudhatame ummata Tigiraay hacuucuuf ta'e jedhamee waan raawwatameedha kan jedhan Dr Abrahaam, qaamni gocha kana raawwate itti gaafatamuu qaba jedhan.
"Murtee akkasii fudhachuuf aangoo kan qabu ni beekama. Qaama mootummaa Federaalaati."
"Osoo qaamni kun jiru eenyuyyuu murtee akkanaa fudhachuu hin danda'u. Kanaafuu eenyutu aangoosaa seeraan ala fayyadamee tarkaanfii kana fudhate kan jedhu adda ba'ee murtee argachuu qaba," jedhu Dr Abrahaam.
Wanti akkanaa yeroo mudatu kun kan jalqabaa akka hin taaneefi irra deddebiin wayiita wayita mudatu argaa akka jiran dubbatu.
"Maaliif Maqalee deemtan jedhanii nama qorachuun jira. Dhiibbaan gama hundaan ummata Tigiraay irra ga'aa jira."
Tarkaanfiin ammaa kunis qaamuma dhiibbaa kanaati ta'uu kan amanan Pireezidantiin Itti-Aanaa Naannoo Tigiraay, miti yoo jedhemmoo qaamni kana godhe as ba'ee ibsa haa kennu jechuun BBCtti himaniiru.


text:
Kan wal kajeelu Afaan hin qajeelu Akaayin bara beela firaan adda nama baafti Jaalachaa oolaniis intala haadhaa hin fuudhan Harka goowwaatin boolla jawwee safaru. Haadhaatu du'e jedhani ilmoo bofaa wajjiin bo'icha hin ta'an -abaarsi goowwaa eeboon qixa
Category: Aadaa
Murataan marqa baalarratti nyaata. Yaa marqa si afuufuun si liqimsuufi. Gubataa marqaa hubataatu arga. Akkan hin yaanne misingaa marqite, akkan hin dhiifne dhadhaa itti naqxe
Aadaa Oromoo keessaa ijoollee hurursuun aadaa gaarii qabnu keessaa tokkodha.Huruursuun Sossobuu ykn Afaan Ingiliziitiin “lull”kan jedhamu waliin caalaa wal gitu danda’a. “Hush” inni jedhamu kun “usi”ykn “callisi” kan nuti jennu waliin wal gita. Ingilizootis ijoollee haala nuti sossobnuun ykn huruursinuun huruursu waan ta’eef dhimma kana irratti aadaa walfakkaatu qabna jechuu dandeenya.Aadaan keenya kun utuu hin … Continue reading Ijoollee hurursuun
Yeroo tokko, andaaqqoo, hantuuta, bofa, ruumicha fi leenca ta’anii gamtaadhaan duula deemuuf waliin mari’atan. Kaayyoon duula kanaas deemanii loon hatuuf ture. Amma deemanii deemanii bakkee dhaquu barbaadanitti yogguu dhiyaatan, dhaabbatanii (ejjetanii) akkamitti akka loon hatan waliin haasa’uu fi hojiis addaan qoqqooddachuuf karoora baafatan. Kana keessatti kan karoora baastu andaaqqoo turte. Andaaqittiinis akkana jettee karoora ibsiti: … Continue reading Malaan duulan jette andaaqqoon (lukkuun)
2) Ababbalii ykn Hawwii Inni kun ammoo osoo warri hin beekiin warri walfuudhan waliif galanii walfuudhuu ta’a. Gurbaa fi isheen qofti walii galuudhan haala mijeeffachuun gurbaa intala beellamee fudhatee gala. Yeroo kanatti maatiin gurbaa beeku danda’u kan ishee intalaa garuu hin beekan. Adeemsa keessaa gurbaan guyyootamuraasa booda gara maatii isheetti jarsummaa ergachuun araaramuuf karaa bana. … Continue reading Sirna fuudha fi Herumaa kutaa lama
Wadaaja jechuun firummaa, aantummaa, walmararfachuu, walii yaaduu, waliibirmachuu jechuudha. Kanas warra ykn maatii tokkotu bulfata. Guyyaa kana ayyaantuu warra dhahaafi faaruu ayyaana kanaa beekan afeeruun Waaqasaanii kadhachaa, faarfachaa, galateeffachaa bulu. Ayyaanni kun bakka tokko tokkotti ayyaana ‘jaalaa’ jedhama. Ji’a ji’aan, waggaatti al lama ykn tokko ayyaaneffamuu danda’a.
Odaa Bisil: Godina shawaa Lixaa Aaana IluuOdaa Bulluq: Horroo Guduruu Wallagga Aaanaa HorroOdaa Hullee: Godina Jimmaa Aanaa Oomoo NaaddaaOdaa Garaadoo: WalloOdaa Roobaa: Baalee Aanaa GindhirOdaa Nabee:Shawaa Bahaa Aanaa AqaaqiiOdaa Bultum: Hararge Lixaa, Aanaa Odaa Bultuum
Bara durii haadha manaa fi abbaan warraa waliin jiraatu ture. Lamaanuu erga waliin jiraachuu jalqabanii turanii jiru. Baay’isanii wal jaalatu ture. Yeroo tokko garuu wal lolan. Duraan wanta wal lolanii hin beekneef walitti araaramuu didan. Abbaan manaas “Erga wal lolla ta’ee maaliif waliin jiraanna,narraa gali jedheen. Isheenis gara mana warra isheetti sokkite. Warri ishees akka … Continue reading Jaarsummaa
Hiikkan Makmaaksa kunnenii maali? Leenca humnaan roorrisu, qamaleen malaan ajjeefte.Lukkuun biyya hin qabdu, bakka bultu hin dhabdu.Maraattuufi sooressi akka argetti haasawa. Mucaan " nyaanyaa" jedhe osoo hin nyaatiin hin hafu.Of-jajjuun loon lamaa, tikseen kuma lama. "Osoo wajjiin gallee hoolaa, walii qallee" jette jeedalli sareen.Ari'ii biyyaa baasii qabii itti hasaasi. Bareedina gurraachaafi dubbii gamnaa nama bira … Continue reading Makmaaksa Afaan oromoo
Duudhaan hawaasaa wanta aadaatin baayyee walitti dhiyaata. Haa ta’u malee, akka wanta aadaa bu’aa ogummaa nama dhuunfaa yookan garee muraasaa osoo hin ta’in waan gamtaan Hawaasaa beekkamtii itti kennuun bifa wal-fakkaatuun irratti walii galaniidha. Kunis barsiifataalee yeroo dheeraaf hawaasicha keessatti mul’achaa ture kan haammatuudha. (Dorsan, 1972) Duudhaan hawaasaa ummata keessatti umurii dheeraa kan lakkoofsiseefi hawaasni hundi itti waliigalee kan fudhate akka ta’eefi kutaa kana keessatti kan ramadaman … Continue reading Duudhaa Hawaasaa


text:
Biyyootii sadeen hujii hidhaa abbayaa irratti wal mari’atan hardhalee minsiteroota haajaa alaa isaaniitii fi ministeroota bisaan biyya isaanii itti yaammatanii kora irra jiran.
Bulchooti tun marii ji’a shaniin duratti irratti walii galuu dadhabanii gargar bahanitti deebi’anii wal dubbachuutti jiran.
Hujii hidhaa abbayaa eegii jalqabanii amma ganna torba keessa jiran.
Biyyootii tun sadeen hujii hidha laga abbayaa malee gama misoomaalleen akka karaa baaburaa fi hujii misoomaa hedduu walin qabaachuu dandahan iratti waliin mari’atan jedha ministerii haajaa alaa Itoophiyaa obboo Melles Alem


text:
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Melles Zeenaawii, "ka gabaa walabaan geggeessamu - sirna dinagdee “NEO-LIBERALISM” jedhamu wajjiin muuxannoon waggoota kurnaniif qabnu badhaadhummaa Afrikaaf fiduu hin dandeenye," jechuun baninsa walga'ii Ministaroota Maallaqaa Afrikaa, ka guyyaa lamaaf Finfinneetti geggeessame irratti dubbatan.
Inumaa, galii biyyoonni Afrikaa fi biyyoonni kaan argatan gidduu adda-addummaa jiru caalaa bal’isaa deeme. Kana tu yaada biyyoota gama dhihaa irraa akka dawaatti ajajamu - ka dinagdeen abboota qabeenyaa dhuunfaan hoogganamuu qaba, jedhu akka Afrikaan fudhatuu diddu taasise" jedhu Obbo Melles.
Ijaarsawwan Manneen, Karaawwanii fi tajaajilawwan biroo Arikaa, kanneen misooma dinagdee isheef bu’ura ta’an dursummaan geggeessuuf ka dhaabbatoonni uummataa ka’uu qaban yeroon isaa amma - jechuun illee waamicha dhiheessanii jiran.
Walga'iidhuma dinagdee Afrikaa xiinxalu kana irratti kan haasawa godhan - rezidaantiin Baankii Misoomaa Afrikaa, Doonald Kaaberukaa, immoo, Imaammatoonni Afrikaaf baafaman sun hawwii murnawwan uummatoota biyyaa maraaf ka deebii tahan tahuu isaanii akka Ministaroonni Afrikaa sun hubachuu qaban akeekkachiisan. Misoomni hunda hammate, kan carraa hojii banuu fi dargaggootaaf carraa kennu dhababuun dafoon isaa maal akka tahu hubachuuf haala gidduu kana biyyoota Afrikaa gama Kaabaa keessatti uumame akka fakeenyaatti ilaaluun gahaa dha, jedhu - hoogganichi Baankii Misooma Afrikaa, Mr. Kaaberukaan.
Dargaggoonni Afrikaa sochii dhiheenya agarsiisaniin hawwii qaban akka dubbatan illee eeran, hoogganaan dhaabbata maallaqaa kun. Konferensii guyyoota lamaaf Finfinneetti geggeessame kana irratti kanneen haasawa dhageessisan - namoonni kaanis “Afrikaan dargaggeettii tahaa jirti” jedhan.
Umuriidhaanis yoo ilaalame lammiwwan Afrikaa biliyoona tokkoo ol tahan - umuriin isaanii waggaa kudha-shanii gadi. Walumaa-galatti uummatni Afrikaa dhibba irraa harki toorbaatamni immoo kan umuriin soddomaa gadii ti.
Gabaasaa guutuu MP3 tuquun dhaggeeffadhaa


text:
Paartii siyaasaa Baaytonaaf itti gaafatamaa hariiroo alaa kan ta’an fi Adooleessa 3 bara 2014 to’annaa jala kan oolan obbo Kibroom Berhee isa harka akka hin jirre polisiin Fedeeraalaa har’a mana murtiif Ibsee jira.
Polisiin Finfinnee ragaa itti Obbo Kibroomiin polisii Fedeeraalaatti dabarsee kenna akka dhiyeessuuf torban dabree manni murtii kan ajajee ta’uus, garu har’a ituu hin dhiyeessiina hafan.
Maatiin shakkamaa kanaa haga har’atti eessa akka jiru ibsamuu dhabuun yaaddeessaa ta’u ibsan. Obbo Kibroom waliin kan qabaman shakkamtonni 20 mana murtii sadarkaa duraa Finfinnee ramaddii Aqaaqii Qaalitti tti dhiyaatanii, wabiin akka ba’an Adooleessa 5 bara 2014 murteeffamee ture.Garu wabiin ituu hin gadhiifamiin dura bakka hin beekamneetti geeffaman jechuun Gabra mikaa’eel Gabra Medhiin Finfinnee irraa gabaasee jira.


text:
WASHINGTON, DC — VOA
Keenyaa Kaaba Bahaa naannoo Mandheeraatti kaleessa dhukaasa konkolaataa geejjibaa irratti Alshabaab dhukaase jedhameen lubbuun nama lamaa darbee; namootni shanimmoo madaa’ani. Imaltoonni musliimaa konkolaaticha keessa turan Kiristaanota ajjeefamuuf turan dhoksuun lubbuu isaaniis beekamee
Magaalaan mandeeraatti dhaqqabe reefuu waggaa guuta, ajjeechaa yeroo sanaatiin namootni 28 du’uun kan yaadatamu yoo ta’u, kaleessas haaluma wal fakkaatuun hidhattoonni miseensa Alshabaab ta’uu hin hafne jedhamanii shakkaman namoota gara Nairobi dhufan irratti balaa dhaqqabsiisaniin lubbuun nama lamaa darbee shanimmoo miidhaan qaamaa irratti dhaqqabeera.
Gaazexaan Keeniyaa “Daily Nation” jedhamu akka namoota achi keessa turan waabeffatee gabaasetti, hidhattoonni balaa kana geessisan achii as bahuun dhukaasa imaltootatti bananiin miidhaa geessisani. Sana boodas namoota amantaan filuuf yoo warra musliimaa imala sanarra turan foo’uuf jedhan hordoftoonni amantaa Islaamaa achi keessa turan garuu adda ba’uu diduun Kiristaanota konkolaataa sanirra isaanii waliin turan hambisaniiru.
Bulchaa Kutaa Mandeeraa kan ta’an Mr. Abdurraahimaan Roobaas namootni naannoo sanaa warra musliima hin taanerraa adda bahuu diduudhaan itti iyyanii namoota miidhaa geessisuuf dhufan kana balaa cimaa osoo isaan hin geessisin hambisaniiru jedhan. Gargaaraan konkolaatichaa balaa kanaan lubbuun isaa yoo dabartu, konkolaachisaa konkolaatichaa irras balaan xiqqaan dhaqqabuun isaa Gaazexaan Daily Nation gabaaseera.
Itti gaafatamaan dhimma nageenyaa biyya keessaa ka Keeniyaa Mr. Joseph Inkaayiserii namootni kun adda wal foyuu diduun gocha gaarii hojjetan jechuun dubbatan
“Hundumti keenya lammilee keeniyaati. Amantiidhaan gargar hin qoodamnu, namni fedhe amantii fedhehordofuu danda’a garuu nuti, lammilee tokko. Nuti obboleeyyani , obboleewwan keenya kan ta’an hawaasni muusliimaa dhaamsa gaariidha nuuf dhaaman” jedhu
Namootni balaan irra gahe kuni kaan isaanii kabaja ayyaanaatiif gara Nairobi kan dhufaa turan yoo tahu, kabaja ayyaana gannaa guyyoota muraasaan booda kabajamu ilaalchisuun eegdonni mootummmaa biyyattii karaa hundaan hordoffiirra jiraachuu isaanii Mr Inkaayiseeriin dubbataniiru.
Bara 2013 as qofaa lammileen keeniyaa 327 ta’an balaa Alshabaab qindeesseen lubbuu isaanii dhabaniiru.


text:
18 Dec 2021
የኢትዮጵያውያን አሸናፊነት ቀጥሏል ! እንኳን ደስ አለን ! በጀግናው የመከላከያ ሰራዊታችን እና የጸጥታ ኃይሎች ጥምረት ወልዲያን ሀራ፣ ሳንቃ፣ ስሪንቃ፣ ጎብዬ፣ ሮቢት እና ቆቦ ከተሞችን ሙሉ በሙሉ ተቆጣጥሮ ፤ ወደፊት እየገሰገሰ ይገኛል። ለዚህ ደማቅ ድል ላበቃን ፈጣሪያችን እንዲሁም ለጦር ሀይሎች ጠቅላይ አዛዥ ፤ የኢፌዲሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ክቡር አብይ አህመድ፣ ለከፍተኛ የጦር አመራሮች ፣ ለጀግናው የመከላከያ ሰራዊትና የፀጥታ ሀይሎች ከልብ የመነጨ አድናቆቴን እና ምስጋናዬን ለማቅረብ እወዳለሁ። ይህ ታሪካዊ አይረሴ ድል ሲበሰር ከጀግኖች የመከላከያ ከፍተኛ የጦር አመራሮችና መኮንኖች ጋር ምሳ ለመመገብ አብሬያቸው ስለነበርኩ ለነሱ ያለንን ምስገናና አክብሮት በመላው የከተማችን ህዝብ ስም አድርሻለሁ ። ያገኘነው ድል ለበለጠ ድል እንድንነሳሳ የሚያደርግ እንጂ የምንዘናጋበት አይሆንም ። ኢትዮጵያ ታሸንፋለች !! Injifannoon Itoophiyaanotaa Itti Fufeera! Baga Gammanne! Gooticha raayyaa ittisa biyyaa fi Walta'insi humnoota nageenyaa magaalota Waldiyaa, Haraa, Saanqaa, Siriinqaa, Gobiyee, Roobit fi Qobboo gutuummaan guututti to'achuun gara fuulduratti deemuutti argama. Injifannoo midhagaa kanaan kan nu ga'e Waaqa keenyaa akkasumas ajajaa waliigala waraanaa, Muummee Ministeera Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimad, hooggantoota waraanaa olaanoo, gooticha raayyaa ittisa biyyaa fi humnoota nageenyaa keenyaaf ajaa'ibsiifannaa koo onnee irraa maddee fi galata koo dhiyeessuun barbaada. Injifannoo seena qabeessa hin irraanfatamne kana yaadachuuf hooggantoota gooticha raayyaa ittisa biyyaa olaanoo waliin laaqana nyaachuun isaan wajjin waanan tureef kabajni fi jaalallin ani isaaniif qabu maqaa jiraattota magaalaa keenyaa hundaan dhaqqabsiisera. Injifannoon arganne, injifannoo caalmaaf kan kakaasu malee kan duubatti nu deebisu miti. Itoophiyaan ni injifatti!