text:
Kaayyoon Oromoo Bilisummaa fi Abbaabiyyummaa Dhabe Deebisee Argachuuf Malee, kan Argate Sanaa Deebisee Dhabuu Miti
Abdii Boruutiin*
Oromoorraa dhaladheef otuu hin taaane, wanti dhugaa ta’e fi ibsuu barbaadu, uummanni keenya (Oromoon) dhalootaan ykn uumaa dhaan daba waan beeku natti hin fakkaatu. Ormaa laachuu fi obaasuu; dhimma ofii dura dhimma ormaatiif dursa kennuu; waayee ofii caalaa waayee ormaatiif of miidhuu; daangaa ofiitiif caalaa daangaa ormaatiif wareegamuu; dhimma ormaatiif lubbuu ofii dhabuu fi kkf. amaloota Oromoo waan ta’aniif, waayee kanatti fayyadamanii, uummata keenya gowwoomsanii, addaan hiranii nu bitaa turan, amma illee itti jiru, borus yoo carraa argatan akkasumatti itti fufuu barbaadu. Kanaaf, diinni keenya Afaan isaaniitiin jecha “yawwaah” jedhu illee nuuf moggaasu.
Gabrummaa bar-dhibbee tokko fi wal’akkaa dhaa ol keessa jirru kana keessatti wanti uummanni keenya gabroonfataa irraa barate yoo jiraate, daba, wal tuffachuu, wal inaafuu, of guddisuu fi of tuuluu, anatu caalaa beeka jechuu, of jajuu fi kkf dha. Isaan kanatu aadaa keenyarratti dhiibbaa godhaa ture, amma illee itti jiru. Isaan kanatu amala keenya jijjiire. Amalli akkanaa ammoo qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) keessatti gufuu tokko ta’ee argama.
Biyyi keenya Oromiyaan akka teessuma isaatti (geographically) handhuura impaayaricha kanaa ti. Saboota fi biyyoota baay’ee dhaan marfamee jira. Kuni ammoo bittaa ykn gabrummaa Habashaa wajjin waa baay’ee nutti fide. Fakkeenya tokko tokko kaasuu dhaaf, sababa kanaan Oromoon saboota biroo wajjin fuudhaa fi heerumsaan akkasumas amantii dhaan walitti makamuu danda’e. Isaan kun ammoo sababoota qabsoo bilisummaa keenyaatti gufuu ta’an keessaa isaan gurguddoo dha. Akkamitti gufuu ta’uu danda’u? Oromoonni tokko tokko kan abbaan ykn haati isaanii saba (uummata) biroo ta’an, dhaloonni isaanii wal’akkaa (half) waan ta’uuf, Oromummaa dhaan boonuurra Itiyoophiyummaa filatu. Dhaloota wal’akkaa yoon jedhu abba fi haati isaanii waan gara gara ta’aniif jechuu kooti.
Karaa biraatiin ammoo amantiin, saba Oromoo keessatti, gahee guddaa taphachaa ture ammas jira. Akkuman kanaan duras barruu kiyya tokko keessatti ibsuu yaale, fakkeenyaaf, amantiin ortodooksii kristaanaa kan gabrummaa Habashaa wajjin dhufe fi kana keessatti illee gahee guddaa taphachaa ture fi jiru, aadaa keenyarratti dhiibbaa guddaa waan godhaa tureef, Oromoonni tokko tokko akka eenyummaa ofii dagatan taasise. Sababa kanaan kan ka’e, isaanis sabboonummaa fi Oromummaa dhaan boonuu dhiisanii itiyoophiyummaatti amanu. Kanaaf egaa, sababoonni gara garaa kun QBO keessatti gufuu ta’uu danda’u ykn ta’an kanan jedheef.
Kan kanaa olitti ibsame hundaa walitti qabuu dhaaf, sababoonni gara garaa kan akka amaloota badaa, kan gabrummaa irraa dhufan; waayeen fuudhaa fi heerumsaa; akkasumas ilaalcha adda addaa kan amantii wajjin walqabate yoo ilaalle, kun hunduu QBO keessatti gahee (role) guddaa taphatu. Kanaaf, hamma rakkooleen akkanaa kuni fi ilaalchi namootaa adda addaa jiraatanitti, Oromoo hundaa Oromummaa tokkoon qofaa walitti fidanii kaayyoo tokkoof hiriirsuun baay’ee ulfaataa ta’a. Diinni keenyas kanatti fayyadamee, akka Oromoon waliigalee kaayyoo tokkoof wajjin (waliin) hin dhaabbanne godha. Kana qofaa otuu hin taane, gara gara addaan nu hiree akka walirratti duullu, wal dadhabsiifnnu kan nu godhu waayee kana tooftaa godhatee ti.
Wanti ani har’a barruu kiyyaa kana dhiyeessuu barbaadeef, yeroo ammaa filannoo as deemaa jiru wajjin walqabsiisanii yaalii Habashoonni godhaa jiran hubachuu waanan danda’eefi. Kaayyoon Oromoo, kan ilmaan Oromoo miliyoonaan lakkaawwaman lubbuu isaanii dhabaniif, kan uummanni keenya har’a illee wareegama kaffalaa jiruuf, bilisummaa fi abbaabiyyummaa humnaan dhabe deebisee argachuu dha. Erga gabrummaa jalatti kufee kaasee, kan uummanni keenya qabsaa’aa ture fi amma itti jirus kanumaafi. Hamma kun argamutti qabsoon kunis itti fufa malee waan dhaabbatuu miti. Humni fe’ee dhufu kana dhaabuu ykn dhabamsiisuu hin danda’u. Dhaloota irraa dhalootatti dabra malee hamma kaayyoon kun galii ga’utti qabsoon kun itti fufa jechuu dha.
Bu’aalee qabsoon bilisummaa Oromoo fide ykn argamsiise keessaa inni guddaan tokko Oromiyaan akka kaartaarratti mul’atu fi addunyaa keessattis beekamu ta’uu dha. Egaa injifannoon kun kan kadhaa dhaan argame otuu hin taane, kan qabsoo hadhaawaa dhaan, wareegama ijoollee Oromootiin argamee dha. Kana ammoo abbaan fe’e, humni fe’e nurraa fudhachuu ykn diiguu hin danda’u. Yaaliin Habashoonni godhan ykn godhuu barbaadan, baay’ee kan nama dinqu dha. Tokkummaa immiyyee Itiyoophiyaa isaaniirratti haal-dureen hin jiru. Hiree uummata Oromoorratti garuu haal-duree uumuu barbaadu. Kana qofaa otuu hin taane, egereen biyya keenyaa maal akka ta’u murteessuu barbaadu. Tuffiirraa, eenyutu maal nu godhaarraa kan ka’e waan ta’eef malee, abbaan fe’e murteessuu hin danda’u. Hiree ofii uummata Oromoo qofaatu ofiif murteeffata; ormi murteessuufii hin danda’u.
Kan baay’ee nama dinqu fi hammam uummata keenya fi human bilisummaa uummata keenyaa akka tuffatan kan agarsiisu, Oromiyaa qabsoo dhaan argame kanaa kutaa kutaatti gargar baasuu fi akka amma jiru kanatti tokkummaan isaa akka itti hin fufne godhuuf yaaduu fi yaaluu isaanii ti. Kun maaliif ta’uu danda’e? Deebii gaafii kanaa ta’uu kan danda’an sababoonni gara garaa jiraachuu danda’u. Tokko tokko ibsuun yaala. Sababni tokko, akkuman kanaa olitti ibsuu yaale, rakkoolee saba keenya keessa jiranitti fayyadamuu isaanii ti. Oromoon tokko tokko waan Oromummaatti hin amannee fi akkasumas ilaalcha adda addaatiin tokkummaa Itiyoophiyaatti waan amananiif Habashootaaf meeshaa (gargaarsa) ta’u. Kaayyoo Oromoo isa guddaa kan walii dhiisanii ykn dagatanii kaayyoo biraatiif jara kana wajjin hiriiru, Oromoo obboleessa fi obboleettii isaanii dhiisanii diina keenyaaf tumsa ta’u jechuu dha.
Sababni biraa ammoo waliigaltee fi tokkummaa cimaa dhabuu qabsaa’ota keenyaa ti. Keessumaayuu, addaan hiramuu fi amma illee (hamma ammaatti) deebi’anii tokkoomuu dadhabuu ABO garee sadeenii fi human bilisummaa kan diina keenya sodaachisu cimaa tokko horachuu dadhabuu keenya hubatanii ti. Humni cimaan kan kaayyoo keenya galii dhaan ga’u, akka uumamuu danda’u Habashoonni nu caalaa beeku. Haa ta’u amlee, hamma waliigaltee fi tokkummaan Oromoo keessumaayuu kan qabsaa’otaa, hunda hammataan tokko hin jirretti, humni isaan sodaachisu fi uummata keenyaaf ammoo waabii ta’uu danda’u waan uumamuu hin dandeenyeef, diinni keenyas kana hubatee nurratti qoosaa jira. Sababni sadaffaan diinni keenya haala addunyaan amma keessa jirtutti fayyadamuu dhaan keessumaayuu firoota isaanii kan ta’an warra dhiyaa maqaa tokkummaa impaayaraatiin gargaarsa argachuu akka danda’an waan beekaniif ykn hubataniifi.
Kan ta’es ta’u, diinni keenya addaan nu hiree, humni keenya akka dadhabu godhuun; tokkummaan Oromoo akka hin ijaaramne waan danda’an, karaa danda’aniin yaalii godhuun isaanii Oromoo dhaaf haaraa miti. Tokkummaa fi humna keenyaan malee addunyaa kana irraayis, keessumaayuu mootummoota warra dhiyaarraa akka gargaarsa hin argannes kanuma beeknu dha. Kan nama gaddisiisu garuu, har’a (amma) illee haalli bitaa fi mirga jiru ulfaataa akka ta’e otuu beeknuu; diinni tokko yoo dabru, kan biraa taraa ofii eegee deebi’ee nu gabroomsuu dhaaf qophaayaa jiraachuu otuu arginuu, tokkoomuu dadhabnee; ammas akkuma dur waliin mormuu keenya dha. Kaayyoon keenya tokko akka ta’e otuu beeknuu garaa garummaa xixiqqoo dhaan kan ka’e waliigaltee dhabuu dha.
Otuu balaa nurra ga’uuf nutti deemaa jiru alaalatti arginuu; diinni tooftaa fi tarsiimoo jijjiiree deebisee nu gabroomsuuf yaalii hundaa godhaa akka jiru otuu hubannuu; Oromiyaan qabsoo hadhaawaa dhaan ijaaramte tun gara garatti hiramuuf akka deemtu diinni keenya waayee kana ifatti nutti himaa otuu jiranuu; waliigallee, tokkoomnee tumsa walii ta’uun dirqama akka ta’es otuu beeknuu; hamma yoomiitti ija diinaa fuulduratti waliigaluu dadhabnna? Deebii gaafii kanaa qabsaa’ota fi jaarmayoota bilisa baasota, keessumaayuu ABO garee sadeeniif dhiisuun barbaada. Isaan qofaa otuu hin taane Oromoon hunduu gaafii kanaaf mataa mataatti deebii barbaaduu fi argachuu qabu. Yoomiyyuu caalaa yeroon tokkummaa barbaachisu amma.
Otuu waan hamaa fi badaan nurra hin gahin dafnee furmaata waliin barbaaduu qabna. Ani gara kiyyaan furmaata ykn mala jedhee kanan dhiyeessu: Tokkoffaa, ABO garee sadeen marii araaraa kan irra jiran milkii dhaan xumuranii, dafanii tokkoomuu qabu. Kun tarkaanfii hatattamaa fi isa duraa ti. Yoo isaan tokkooman booda yoomiyyuu caalaa WBO cimsuu dha. Lammaffaa, Yoo ABO garee sadeen walitti deebi’anii tokkooman booda, ULFO wajjin (waliin) tokkummaa hunda hammataa tokko ijaaruu dha. Loltoota hundaa walitti fidanii caasaa tokko jalatti waraan bilisa baasaa cimaa (WBO cimaa) ijaaruu dha. Kun tarkaanfii lammataa ti. Sadaffaa, hawaasa Oromoo keessatti, keessumaayuu biyya alaa keessatti tokkummaan ilmaan Oromoo akka cimu fi Oromummaan akka guddatu fi dagaagu godhu. Yoo qabsaa’onni fi jaarmayoonni tokkummaa hunda hammataa tokko ijaaran, kun tokkummaa ilmaan Oromoo hundaafuu fakkeenya ta’a.
Afraffaa, kun kaayyoo keenya, sun kaayyoo keenyaa miti jedhanii otuu waliin hin mormin ykn karaa walitti hin cufin, warra biyya keessatti bilisummaa Oromoof jedhanii walaba ta’anii socha’an wajjin hojjechuu, wal gargaaruu fi tumsa walii ta’uu dha. Kun qabsoo keessa fi alaan cimsuu dhaaf barbaachisaa dha. Tokkummaa cimaan ijaaramuu fi waraanni sodaachisaa fi abdachiisaan duuba akka jiru yoo beekan, diinni keenyas akka barbaadan nurratti ta’uu ykn/fi waan barbaadan godhuu hin danda’an. Yoo nuyi waliigaltee dhabnee, walumaan mormuu qofaa ta’e garuu, akka makmaaksa Oromoo “Ofiifuu ni duuti, maaliif of huuti” jedhanii nutti kofluu fi nutti qoosu. Kana qofaa dhaan hin hafan; humna danda’ame walitti qabatanii, qindeessanii nu bituuf halkanii fi guyyaa irratti hojjetu; kanuma godhaa jiranis dha. Yoo keenya laafaa deemu, humni isaanii cimaa deema jechuu dha.
Dura Oromian autonomy harkatti galfanne sana booda walabummaa Oromiyaa barbaadna otuu jennuu, diinni keenya siriidhaa kan amma argamee, Oromiyaa teenyaa diiguuf waan deemaniif, otuu biiftuun ammas nutti hin lixne yeroo dhaan mala fi furmaata haa barbaadnu. Furmaanni tokkummaa cimaa hunda hammataa fi qabsoo hidhannoo cimaa dha. Kana waabiin keenya. Kan kanarraa hafe, kana booda humna ofii malee orma abdachuun gowwummaa dha. Oroma wajjin tumsa ijaaruun waan hin oolle yoo ta’e illee, dura ofiif tokkoomuu fi humna ofii cimsuu dha. Tumsi biraa kan barbaadamu sana booda ta’uu qaba jechuu kooti. Kan dabrerraa haa barannu. Kaayyoon Oromoo bilisummaa fi abbaabiyyummaa dhabe deebisee argachuu dha malee, kan argate fi ijaarrate sanaa deebisee diiguu miti.
Galatoomaa.
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
4 Comments
-
Kuulani:
Obbo Abdii,
galatoomi. Waan gaarii lafa keesse. Keessaa yu waan amala keenyaa ilaale waan jette dhugaa dha. Jarri “yewah” nuun jedhu, hiikaan isaa garuu “gowwaa” jechuu dha. Gowwummaan kun eessaa dhufe? Inni ati akka “amala gaarii tti” lafa keesse (“imma ufii dhiisanii, kan ormaaf fiiguun”), akka ilalcha koo tti amala garbummaa ti. Amaloota ati akka gadhee, nuti Habasha iraa barane tti nuu tareesite wajjin madaalama. Yoo Bilisummaa keenya argachuu barbaanne, amaloota akkasi hunda irraa bilisa bahu qabna. Kanatiichi, kan ati jette hundi dansaa dha. Galatoomi!!
-
ben:
yaa abdi boruu, yaadaa kee bayyeen deegara! Anis bayyee isaanii yaadaan ture, Oromotni bayyeenis akkasuma natti fakkaata.
Garuu, yeroo bayyee, namootni, qabsawonni bayyeen wa’ee dhuma ati ibsite kana bayyisanii dagatu!
1ffa. Namootni (Oromoonni) bayyeen kana otuu beekan, sabni Oromoo amantilkee adda.-adda ofkessaa qabachuu isaa otuu beekan, maaliif amanti irratti xiyyeefatanii wal: tuffatuu? hacaacuu? wal-jibbuu? wal-qoodiinsa bayyisuu?
Ani amma yoon x-tan ta’ee iyyuu waa’ee kaayyoo Oroo yoon ilaalee: Bilisummaa, abba miraaa, walabummaa yookan abba biyyuummaa (OROMOO) jedheetuman tilmaama. Garuu Chirstanis, Islaamnis, waaqeffatniis akkasuma yoo ilaallu amantii ofii qofaan akka wal ijaaruu wa’yii fakkeessanii mullkata. OROMOO jechuun, fknf, 40% chirstanaa illee ha jennu, 40 islaama fi 20% waaqefataa yoo ta’ee illee aka fkn, gariin irraa caaluu amantiidhan akka gurma’uu fii akka wal tuffachuu, amantiii waliitiif kabaja dhabuu, keessumaa iyyuu alagaa birastti ifa baasee wal-jibbuu fi kkf nitu mullata. Kanaaf rakkoon amantii amman duras ammas rakkoo guddaa ta’eetii mullata. Inni irra caaluu eennyuummaa akka waan amantiuitiin daheefatamee fakkeessee iulaalla. kanaf the >Kayoo is often forgoten.
2ffaa. Akkan argettii Oromootnii bayyeen haalaa addaa-addaatiin wal qoodiinsa fi wal-tuffachuutu bayyata! Tokkumaa humna jennee iyyina! Tokkummaa kana eenyuutuu uumaa? Oromoo isaa jabaa, laafaa, guddaa, xiqqaa, kan beekuu, wallaaniss, kan yeroo bayyee qabsa’ee kan reefuu of-bare, yookan qabsoo eegalee what so ever, hundumtuu. Egaa akkan caalaatti argeetti TOKKUUMMAA dhiisiitii, waliin hasaan yadaa wal-jijjiruufi illeee sadarkaa rakiisaan hin mullata. Akkuuma atuu ibsittee, pure oromoon illee otuu barbaaddee arguun ilsaa dadhabsiissaa ta’uu hammumti oromoo usual ta’e kun maaliif wal-tuffaataa? akkamittis TOKKUMMAA kana fioda ree? Atu tuqxee, inni kuun walirraa dhalleee, wal-fuudhee etc. Maaliif kana irraanfatee mana keessa deebi’ee wal-saaxilaa, wal-jeeqaa, kayyichas akka fiixaan hin baaneef diinaaf kara banaa ree?
3ffaan. Naannumaa, gosummaaa yokn maatummaadha gurmaa’anii isaa kaan irraatti oploluu, oddissuu, of-irraanfachuu, alagaa waliin wal-duuba garagaraanii walirraatti duuluu fi kkf maaliif ta*a? Kuniis akeekaa qabsichaa kan ta*e TOKKUMMAAn akka huin jiraanneef karaa banaa, alagaan, diinnii akka adda addaan qoodee tokkoo tokkoon bituuf karaa saaqa.
Kanaafuu mee wantoota kanneen fakkaatan Keessuumaa iyyuuuTokkummaa dhaaf daqaa kan ta’aan irraatti hojadhaa haa hojjeennuu fulduratti
TOKKUUNN———–>meesaa ——–> KAAYYOOtii——————->BILISUMMAA
-
Obssan:
Ben,
waa’ee rakkoo duwwaa odeessuun furmaata hin fidu. Obbo Abdii in rakkoolee jiran lafa kaa’era. Ati garu furmaata tokko hin dhiyesine. Itti gudiftee (magnify) gootee rakkoo odeesite malee. Furmaata himi mee!!
-
Afran Qello,:
Admin: User was banned last time.


c: text/html

text:
Aqiidaa ahlussunnaa fi kijiba ahbaash
Card Assembly
mataduree: Aqiidaa ahlussunnaa fi kijiba ahbaash
afaan: afaan oromoo
hiikkaa: Urjii ahmad
irradeebii: Jamaaal Muhammad ahmad
raabsaa: Biiroo daiwaa Rabwaa
diskiribshiina gabaabaa: Sagantaan kun aqiidaa ahlussunnaa fi jama’aah qulqulluu ibsa , garee ahbaash jalloo karaa muslimtootaarraa dabde irrattis deebisaa gayaa kenna.
guyyaa edaame: 2014-05-30
Short Link: http://IslamHouse.com/601813
waraqaan tuun afaanoowwan itti aanu kanatti hiikamtee jirti: afaan arabii

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
XALAYAA BARATTOOTA OROMOO MANA HIDHAA JIRAN IRRAA DHUFE
“Amma Maaloo Dammaqaa Yaa Ilmaan Oromoo!!!!” Caamsaa 20, 2014
Kan barreeffame Caamsaa 16, 2014 –Egaa amma maaloo dammaqaa yaa ilmaan Oromoo. Ijoolleen Oromoo hedduun isaanii mana hidhaa keessatti yeroo ammaa kana dararamaa jiru. Yaa saba Oromoo maaloo wal irratti hin callisiinaa dhugaa isiniin jechuuf hidhaan nu irra gahe kun haala kanaan itti fufnaan isin irras gahuun isaa hin oolu.
Hidhamuuf Du’uun keenyaa isiniif malee ofii kenyaaf miti, lakki yaa saba kenyaa. Dhiigni Kenya akka tasaa dhangala’aa jiru kun isinitti haa dhaga’amu. Oromoon durii kaasee hanga amma kanaatti Dhiitamaa, Hidhamaa, D¬ u’aa, biyya isaa keessaa Ari’amaa jira… Isiniif haa galtu maaloo carraan hidhamuu keenya har’aa kun bor immoo keessan ta’uuf deemtii. Sin hara’a mana keessan teessanii kolfuu, taphachuun, hirriba nagaa rafuun keessan wanta nuffii fi, tuffiin jiruuf malee wanta mootummaan wayyaanee isin kabaje isinitti hin fakkaatiin!!!!!!!!
Egaa dubbiin barattoota Oromoo mana hidhaa keessa jiran kan magaalaa Naqamteetii hidhaman keessaa barattoonni Yunivarsiitii Wallaggaa (WOLLEGA UNIVERSITY) kudhan (10) halkan walakkaatti mana hidhaa keessaa fudhatamanii achi buuteen isaanii dhabamee jira. Yeroo amma du’uuf jirachuun isaanii wanti beekamu tokko ille hin jiru.
Haaluma wal fakkaatuun barattonni mana barumsaa kutaa 11ffaa fi 12ffaa baratan:- • barataa Tasfaayee Tufaa, • barattuu Boontuu Hayiluu fi • barattoota kan biraa saddet (8) Immoo mana hidhaa duwwaa keessatti qofaa isaanii harkii fi miilli isaanii hidhamee hidhamanii jiru,….kana irratti reebichi sukkanneessaan irratti raawwachaa akka jiru nuuf barreesaniiru……..Kanaaf maaloo adaraa kesaan ekeraan gootota Oromoo durii ille akka nu hin taajjabneef Oromoonii adunyaa kana irra jirtan hundi keessan dammaqoo ta’aa.
Barattooni eessa akka bu’an hin beekamne 50 ol ta’an, achi keessaas durbi 13 fi hojjettoonni immoo 7, isaan keessas durbi 3 halkan saatii 3:30 irratt nu biraa fudhatamaniiru. Kana malees mucaan Oromoo kan MEDICINE Barachaa jiru tokkos manuma hidhaa kana keessatti reebichi hamaan irratii raawwachaa akka jiru ija kootiin argeen jira……wanti nama gaddisiisu magalaa Nekemtee keessa qofa dhiheenya kanatti namoonni 250, dhibba lamaaf shantama ta’an yeroo ammaa kanatti mana hidhaa akka seenan beekamaa dha………. kanaaf yaa saba koo callisuun furmaata nuuf hin ta’u!…….Isin warrii bakkee jirtan maaliif callistu ree??? Gaaffii kana isinumaafan dhiisaa….. “Dhiignii kenyaa bishaan dhugdan issinitti haa ta’u!!!”
NUTII BARATTOONNI HIDHAMNE QABENYI KEENYA SAAMAMUUN ISAA SIRRII MITI JENNEETU KAN AKKAS TAANE. NAMNI BARREFAMA KANA ARGE IMAANAA GUDDAAN SITTI AKKA KENNAMEETTI ILMAAN OROMOO HUNDATTI AKKA HIMTU, DABARSITUU, ADARAAN JEDHA. DHUMA IRRATTI BARATTOOTNI ARMAAN GADII HARKA MOOTUMMAA FEDERAALAATTI KENNAMUUF JEDHU:
1. Chalaa Fekaduu Gashe Kutaa 12ffaa
2. Chalaa Fekaduu Rajoo Kutaa 12ffaa
3. Nimoonaa Kebede Wollega University 5th year law student
4. Moi Bon Misganuu Wollega University
5. Abdii Gaddisaa Kutaa 12ffaa
6. Abel Dagim Kutaa 12ffaa
7. Qalbessa Getachew Kutaa 12ffaa
8. Mulgeta Gemechu Kutaa 12ffaa;
NUUF DIRMADHAA JEDHU!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!”
*ARIITII DHAAN WAANAN BARREESSEEF DOGONGORA HUNDA ISAAF DHIIFAMA!


text:
Daily Archives: July 5, 2014
Walitti Bu’iinsa Hdhattoota Wayyaanee fi Humna Hin Beekamne Jidduutti Ta’een Magaalli Jimmaa Raafama Keessa Seente.
Adoolessaa 4,2014 Guyyaa har’aa godina Jimmaa Magaalaa Jimmaa keesatti Poolisootni sirna Wayyaanee Kora bittinneessaa Jedhamuun beekaman humna hin beekamneen haleelaman.Haala kanaan Nammotni hedduun Madaa’uun Poolisiin sirna Wayyaanee tokkos battalatti ajjeefamera Polisootni sirna Wayyaanee tajaajilan maqaa kora bittinneessaa jedhamuun beekaman magaalaa Jimmaa naanna’uun sodaa fi yaaddoo mootuummaan Wayyaanee keessa lixee jiruun poolisootaa hafanii fi uummata naannichaa keessatti soda guddaa galchaa jiru.
Haalli kun itti fufee sochii barattoota Oromoo fi qonnaan bultoota Oromooti sababaa jedhuun keellaalee ykn ittisa bahaa fi galma magaalaa irratti uumata nagaan deemu mara sakatta’a cimaan akka deemsisaa jiran gabaasi qeerroo godinichaa addeessa.
Kana malees Polisoota Kora bittinneessaa Wayyaanee daandii Finfinnee irran Magaalaa Jimmaatti seensisuu irratti ramadamanii jiran irraatti humni hin beekamnee tarkaanfii haleellaa Fudhateen poolisoota Wayyaanee haleeluun tokko irra battalatti ajjeesuun kannee kan sadii immoo akka malee madeeffamuun gabaafama.Walitti dhukaasa sa’atii muraasaaf tureen namootni hedduun akka madaa’an beekamee jira.
Humni hin beekamne kun guyyaa har’a ganama keessaa sa’aatii 9:30WD irratti galma Magaalaa Jimmaa kellaa guddicha Magaalaa Jimmaa seensa irratti argamu irratti kan fudhatame ta’us haala kana irraa ka’uun yeroo amma kanatti magaalaan Jimmaa raafama guddaa keessa seentee jiraachuu qeerroon gabaasa isaan addeessa.


text:
Ibsa Ejjennoo Bakka Bu’oota Qeerroo Bilisummaa Oromiyaa Godina Iluu fi Jimmaa
(Qeerroo.org) – Nuti bakka bu’ootiin Qeerroo Bilisummaa godina Iluu Abbaa Booraa fi Jimmaa Ebla 26/2013 walitti dhufuun haalaa yeroo qabsoo bilisummaa Oromoo fi doorsisaa fi dararaa mootummaan Wayyaanee baratootaa Oromoo Yuunivarsiitiilee garaagaraa keessaatti adeemsisaa jiruu fi addaatti immoo Wayyaaneen xiyyeeffaannaa baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa, Amboo fi Finfinnee irraatti taasisaa jiruu ilaalchisuun marii bal’aa godhannee milkiin xummurachuun Ibsaa Ejjeennoo itti anuu fudhanne.
1) Gochaa mootummaan Wayyaanee sochii warraaqsaa baratootaa Oromoo danquuf mooraa baratootaa Oromoo Oromummaan yakkuun hidhuu, doorsiisuu, barnotaa irraa arii’achuu fi ajjeessuu akka toftaa itti fudhachaa kan jiruu attaamaan dhaabuu qaba. Akeeknii mootummaa Wayyaanee kun kayyoo keenyaa irraa kan nu hin laaffisnes ta’uu firaas diinaas ni hubachifna.
2) Torbee kanaa keessaa doorsiifni mootummaa Wayyaaneetiin baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa nagaan barnotaa isaanii barachaa jiranii fi baratootaa Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa keessaatti barnotaa isaaniitiin illee qabxii ol aanaa galmeessaa jiran baratootaa Oromoo 7 irraattii gaggeeffaamaa jiruu, atattaamaan dhaabbachuu qaba.
3) Qabsoon goototni ilmaan Oromoo bilisummaa uummataa keenyaa fi walabummaa Oromiyaaf gaggeessaa utuu jiranii lubbuu itti wareegamaan fiixaan baasuuf:-
a) Ilmaan Oromoo tokkummaa keenyaa jabeeffaachuun bakka jirruu hundaattii jabeessiinee wal haa ijaarru.
b) Maqaa Ummaataa Oromootiin Jaarmiyaa Siyaasaa Omishuun bu’aan isaa uummataa keenyaa waanjoo garbummaa jala tursuu fi umrii abbootii irree dheereessuu qofa ta’uu beektotaa Oromoo ni hubachiifna.
c) Gidduu kanaa karaa ilmaan Oromoo biyyaa ambaa jiraaniin fi hoggaantootaa fi miseensotaa ABO duraaniitiin dhaabnii haaraan hundeeffaamee jechuuu dhageenya, dhaabni kun qabsoo uummataa Oromoo lamsheessuu fi umrii bittaa garbummaa Oromoo irraatti dheeressuuf itti yaadamee kan hundeeffame ta’uu ni hubanna, keessaattuu Itoophiyaa ijaarraa jechuun kan dhaadataan maqaa Ummataa Oromootiin dhaadachuu dhaabuu qabu, guyyaa tokkoo miseensotni dhaabaa ADO ofiin jedhuu kun itti gaafatamaa seenaa fi seeraa jalaa ba’uu kan hin dandeenyee ta’uu ni hubachiifna, ilmaan Oromoo nagaan biyyaa Ambaa jirattaan utuu hin beekiin akeekaa kana keessaatti qooda fudhachaa kan jirtaan atattaamaan harkaa keessaa akka baafattaan ni dhaamna.
d) Uummaannii Oromoo biyyaa keessaa fi biyyaa ambaa jiraatnu ololaa fi afaan faajjii wayyaanotaa fi gorsiitotaa Wayyaaneetiin qabsoo bilisummaa Oromoo irraattii gaggeeffaamaa jiruu fashaleessuuf jabeessiinee dhaabaa kaayyoo dhugaa kaleessaa ilmaan Oromoo irraatti wareegaman hin jijjirree ABO jalatti wal ijaaruun tokkummaa keenyaa jabeeffaachuun qabsoo:
e) Yeroo irraa gara yerootti bifa qindaa’een qabsoo FDG biyyaa keessaattii jabeessinee itti fufna.
f) Qabeenyaa , beekumsaa , humna fi waan dandeenyuu hundaan WBO ni jajjabeessina.
4) Mootummaan Abbaa irree EPRDF sodaa guddaa keessaa seenuun Mooraa Yuunivarsiitiilee biyyaatii keessaa jiran human waraanaa fi dabbalotaan eeguu irraa darbee baratootaa goolaa jira, kun immoo biyyaa keessaa jiratuu keessaattii lammiileen biyyaatii mirgi nagaan barachuu sarbamaa jira, Addaattii immoo ilmaan Oromoo miseensaa fi jala deemtuu wayyaanee hin ta’iin mirgii namummaa fi barnootaa irraa mulqamee akka lammii lammaaffaatti ilaalamuun galgalaa ganamaa qoratama, wayyaanotaan hordofamaa jiraachuun saxilamee jira, hallii kun wayyaanee kufuuf raafamaa jirtuu kufaatii wayyaanee kan ariifachiisuu ta’uu hubachiisuun mooraa Yuunivarsiitilee biyyaattii keessaatti gaffii mirgaa barnootaa fi bilisummaa sarbamuu ilaachiisuun FDG wal irraa hin citnee gaggeessuun jabeessiinee ni hojjeetna. Kanuma waliin mooraan Yuunivarsiitiis beektotaa fi hayyootaa Omishaa turtee amma dabbalotaa wayyaanee Omishuutti xiyyeeffaattee jirtuu atattamaan dhaabuu qabdii.
5) Biyyaa keenyaa Oromiyaa keessaattii midhaa fi dhiibbaan Mootummaa EPRDF’n gaggeeffaama jiru hedduu jabaachaa jira, qotee bulaan Oromoo qotatee of jiraachiisuu dadhabaa jira, Xaa’oo yeroon hin argatuu, yoo argatees, xaa’oon karaa Abbootii qabeenyaa wayyaanee dhiyaatu gatiin isaa human qotee bulaa olidha, kaffaltiin gibiraa, buusiwwaan fi kanfaltii taksii fi qaraxaa dachaan dabaluun uummaannii keenyaa dararamaa jira, rakkoo uummataa keenyaa kanatti furmataa gochuunf uummataa keenyaa cinaa dhaabbaannee, gaffii mirgaa:-
a) Laftii kan qotee bulaatii, qotee bulaa Oromoof mirgii abbaa lafummaa haa kabajamuu.
b) Xaa’oon qotee bulaa keenyaaf karaa mootummaa haa dhiyaatu,
c) Kaffaltiin gibiraa, qaraxaa, fi busiin taksii humnaa olii qotee bulaa irraa kafamuu qaba,
d) Maqaa investimentii jedhuun Oromoo qee’ee irraa buqqisuun dhaabbaachuu qaba jennee , rakkoo ummaataa keenyaaf furmaataa fiduuf uummataa keenyaa ijaaruun FDG ni gaggeesina, sagalee uummataa keenyaas addunyaa ni dhageesifna, uummaannii keenyaa tokkummaan harkaa wal qabannee wal wajjiin haa kaanu jechuun marii haala yeroo irraatti gaggeeffatan milkiin xummuratan.
Injifannoon Ummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
1 Comment
-
ramart.:
jabadhaa hagariiraa jirtani.
garuu miseensa kesaan gudisaa
biyyaa keesaati damee silaa banata garii dhaan ja’a akka yadaa kiyaati!!


text:
Beeksisa Wal-gahii WWDO, Sadaasa 03, 2013
Onkoloolessa/October 29, 2013
Walga’ii keenya idilee kan ji’a dhuftuu akkuma barame Sadaasa gaafa 03, 2013 gageeffanna. Kanaaf, guyyaa kanatti dhimmoota barsiisaa, bashannansiisaa fi bo’aarsaa ta’an qopheessine irratti waliin akka hirmaannuuf dargaggoota naannoo Washington DC, MD fi VA jiraattaniif waamicha dabarsina. Keessummaas yoo hafeertan bakki ni jiraata.
Bakki: Waajjira Hawaasa Oromoo 6212 3rd St NW Washington, DC 20011
Guyyaa: 11/03/2013
Sa’a: Waaree booda 6:00 irraa kaasee,
Dargaggoon Oromoo Irree Oromiyaati!
Koree Gidduu WWDO


text:
DUKKANNI KAN HAMMAATU, GAAFA BARI’UUF JEDHUDHA!
Y.G. (2005)
Umaan bari’uuf yennaa jedhu, dukkana hamaa umuun isaa namaan mari’atee miti. Hiikkaa Umaa isaa waan beekuuf kana tolche. Dhalli namaa, keessattu abbootiin keenya, adeemsa Uumamaa kana ilaalanii, mammaaksa irraa tolfatan. Dhalooti har’aa waan meeqa baratee jiru, dhaloota itti aanuuf waan mammaakee ol-keewwate hanga har’atti hin dhageenye. Hin dubbisnees. Kan dubbisnuu fi dhageenyu, waan akaakilee isaanii irraa hin argiin eessaa akka fidan hin beeku wayita wal irratti yaalan guyyuu argaa fi dhaga’aa jirra. Kun anaaf, dukkana barii jalaa sanaan wal natti fakkaata. dukkana barii keessa wal hin argan. Wal bira dhaabbatanii wal dhaban. Warruma wal beekutu Wal wallaala. Dheeraan gabaabbatee, gabaabaan dheerate nutti mul’ata. Lubbuun nu qabdee yennaa nu mankaraarsitu, waan fedhe haa dhufu jennee kan murteeffannun, hariitiin barii arguuf jarjarra. Garuu adeemsa Umamaa kana eenyullee asi butus ta’u achi butu hin danda’u. Guyyuu irra utaalaa kan deemnu, dukkana barii jalaan, guggufannee kukkufna. Walitti iyyina. Harki bakka afaanii wallaalee karaan itti dheerata. Dhiphuu kana gabaabsuuf jecha ykn Of baraaruuf jecha, isa kaan takaalu fi karaa qaxxaamuraa barbaachutti ceena. Yeroo kana wal-mari’achuu irra haxxee walitti hidhuun dhufa. Ani qofti dukkana hamaa kana keessa haa dabru malee obboleessikoo boolla haa lixu jennee, ofittummaan gulufna. dukkanni barii garuu, hammeenya isa yaadefis, qulqullummaan kan yaadeefis tokkuma. Lameenu wayita bari’u kan harka isaanii akka argatan beekaaf, yeroo isaatti bari’ee, tokkof gammachuu isa kaaniif gadda uuma. Kan dukkana hamaa kana gara bariitti geessu, Umama obsaan eeggachuu jedhee kan ittii ciche ammo yeroo isaa eeggachuu barbaada. Gaggalagaluus hin yaadu. daandii ganamaa badus, tolus jedhee qabatee tarkaanfata.
Inni dukkana dabruuf obsa dhabee, torba gaggalagalaa bulee, barii inni barbaadu wayita dhuftu, ijaanu hin arguu irribatu isa fudhata. ammas wayita irriibaa ka’uu dukkanni biraa itti dhihaatera. Ammas mala dukkana kana achi butuuf barbaada. Kana booda adeemsa isaa keessaa ba’ee, yaaduma afaan hanga funyaaniin lammii isaan ykn hawaasa isaan walitti bu’uu eegala. Amma yeroon keessa jirru kana natti fakkaata.
Qabsoon Oromoo waggoota 10n dabranii adeemsa kanaan qoramaa jiraatee, waan ifatti ba’uuf deemu jiraachuu argaa jirra. Namoonni hedduun, Qabsoon Oromoo gurmuu tokko jalatti deebi’u hafuu irraa, ykn yeroo fudhate jedhanii, hedduu kan yaadda’aa, aaraa jiraatan guyyuu argaa jirra. Ani garuu akkan yaadutti, odoo akka gaaritti gurmoofnee, waan yaannu ahundumaa qabaannee, Bilisummaa nuuti hawwinu sana bira ni geenya turre? kan jedhu anaaf gaaffiidha.deebiin kiyya ifadha. Bilisummaa hawwinu sana bira hin geenyudha. Amma wanni argaa if dhaga’aa jirru garuu waan kana ni qajeelacha jedheen amana. Adeemsi amma qabsoo ummata keenyaa keessatti akka gaarittis ta’ee akka fafaatti argaa jirru, arguu fi ittiin qoramanii kufanii ka’uun dirqiidhan jedhee amana. hanqina jennee ammi argaa jirru kun hundi, hegaree keenyaaf bu’ura. miidhamuu keenya irraa waa baranna. Kufnee ka’uu keenya irraa waa lama baranna. Akkamiin kufnee fi akkamiin kaanaa? deebii kanaa akka dansaatti irratti hojjatanii argannaan, hegareen keenya jabaa eenyllee nu hin sochoofne nu taasisa.
Dukkana barii jalaa keessa dabruuf onnee dhikkifattee nama ariifachiiftee baalaaf nama kennitutu nu barbaachisa odoo hin taane, kan nu barbaachisu, waan guyyu irra deemaa turre yaadachuudha. Kana yaadannaan bariitti nagaan ba’an. Ifas argan. Waggaa 10n kana dukkana hamaa keessa jirra. dukkana kana booda ifatu jira. Ifa kana ba’uun keenya kan mirkanaa’u, sochii ABO gadi dhaabuu taasifamaa jirudha. Mooraa qabsoo Oromoo tasgabbeessuuf hojiilee hojjatamaa jiraniidha. Kun haqa. bu’ureessitootaa fi Hogganoota qabsoo irra dirqamni ulfaataan, tarii kan waggoota dhabbaa itti aananiif bu’ura ta’u akka irra jiru hubachuu qaban. Kan quubsaatti keessa ba’uuf beekumsa isaas, dandeesstti isaas, itti qabu jedheen amana.
DUKKANA KANA KAAFNEE IFATTI BA’UFIS TA’EE, IFATTI BAANEE, DUKKANATTI AKKA HIN DEEBINEEF,WAAN HAR’A HOJJANNU MURTEESSAADHA!
1. Ummati Qabsoo boodaan malee qabsoo gaggeeffamu dursee deemu hin qabu ture. Kana kan fide ammo haaluma nu keessatti umamaa jiraateedha. Kana sirreessuuf hojii jabaa nu gaafata. Keessattu ummati Biyya keessaa hiraarrii diinaa dhandhamaa jiru, qabsoo isaaf sochiin taasisaa jiru, eenyullee kan raga ba’uufidha. Kana qaqqabatanii isa itti aanu karaa qaabsisuun mataa isaa hojii biraati. Kana irraa ka’ee, waan amma mooraa qabsoo Oromoo keessatti mul’ate kun Ummata keessatti osoo mul’ateera ta’ee, badii hamaa ture jedheen fudhadha. Kun hin taane. Kana ta’uu dhiisuun ammo dhala Oromoo hundaaf gammachuudha. Ummati qaroome kun gaaf tokko ijoollee isaa sirreessuun ykn ijoolleen isaa isa fakkaachutti deebi’uun waan hin hafneedha. Kanaaf warri adeemsa amma jiruun aaranii abdii kutatan ykn of moggeessanii taa’an, gumaacha isaa taasisaniin waan hundi gara bariitti deema malee, dukkana bariin bakka buufamuun rifatanii harka maratanii taa’uun bu’aa tokkollee hin qabu jedheen dhaama.
2. Diyaaspooraan, kan kaleessaa irraa barachuuf fedhii yoo qabaatan, abbaan fedhe dhaaba asiin buqqisee kottaa na gargaaraa jedhee yennaa lallabu waliin didichuu dhiisuu, abbaan fedhe ka’ee, diinaanis dhiibamee ka’ee, kottaa qabsoo kana baatii 6 keessatti galmaan geenya jedhee waan hin fakkaanne yennaa lallabu, maal akkamiin? jedhanii gaafachuu irra, baatii muraasaaf waliin dhiichisuun eessaanu akka nama hin geenye hubatanii of sirreessuu qabu. Gandummaa fi gareen yoo xiqqaate waggoota 10n kana maal akka nu irraan ga’e yaadachuu qaban, kan Biyya keessaa sibiila wayyaaneen gubatu odoo hin daddaaqamiin, warri alaa mana ho’aa keessa gangalatan daddaaqamaa jiraachuu irraa of qusachuu qaban. kan dukkana barii jalaa keessa nama dabarsu, chichoomina qofaa ta’u hubatanii of sirreessuu, beektoonni keenya Biyyoota hanbaa keessa jiganii jiran, dhugaa jiru odoo hubatanii, waan ilmaan Oromoo meeqa itti wareegaman yennaa cabee diinaaf dabarfamee laatamu callisanii ilaaluun dogoggora ta’uu hubatanii, dukkanni hamaan akka nu irra hin turreef, mala dukkana keessa nama hulliqisisuu fi kan haqa qabu ummatatti gabaasanii waan hundii akka karaa qabatu taasisuutu irraa eegama.
3. Miseensoonni dhaabaa kaleessa turanii fi har’a jiran, adeemsa fedheenu haa ta’u, sochii gama hundaanu taasifamu keessatti, akka bishaan gabatee irraa ta’uu isaaniin kan miidhame, Ummata keenya biyya keessaa isaan abdatee jiru ta’uu hubachuu feesisa. Gaarummaanis ta’u badiin hojjatan naanna’ee naanna’ee Ummaticha irraan maal dhaqabsiisaa akka jiru hubachuu barbaachisa. dukkana barii jala Ummati keenya akka dabru taasisuuf hojjachuu malee, miira keenya ammaaf nu gammachiiftuuf jennee wanni hojjatanu eessaanu akka nama hin geenye beekuun barbaachisaadha.waan nuuti ariifannee hojjannun ummata keenya irratti maal fe’aa akka jirru beeku nu barbaachisa. Murtii nuuti qabsoo keessa jirru irratti akka dhunfaattillee taasifnuun, miidhaan ummata keenya irraan geenyu fi diinaaf umurii daballu waan hunda dura qalbifachuu nu feesisa. yoo dukkanni barii jalaa nama sardite, karaa qaxxaamuraa barbaachuu keenyaan bu’aan hanga har’aatti arganne maalii? warri kana yaade maal argate? jedhanii yaadanii, kaleessa irra har’a fooyyee argisiisuu qaban. kunoo waggaa meeqa kan aariin ykn jibbaa namootaan, ykn gandaan ykn diinaan ka’anii galgala tokkotti Bilisummaa argamsiifna jedhanii kanneen arreedan waliin arreedne maal arganne? waan qabsoo Ummatichaa miidhu irraa adabatanii taa’uu akka filannootti fudhachuun hin wayyuu? jedhanii filmaata qaban bal’isanii ilaalu hin wayyu? jedhanii qalbii bal’ifachuun barbaachisaadha.sammuu ummata isaaf of kenne irraas kan eegamu kanumadha.
4. Diina irraa of tiksuun adeemsa keenya keessaa isa guddaadha. Waan hanga har’aatti diinni nu irratti hojjate gilgaalanii, loote seentoota irraa of eeggachuun barbaachisaadha. Wayyaaneen har’a akkuma kaleessaa keessa dhaabaa unkuruuf raftee hin bultu. Jabaannee of irratti eeggachuun barbaachisaadha. Fira fakkaatee kan nu nyaachaa jiru illee, of irraa tiksuun dansaadha. Ummati keenya akka walii galaatti shira irratti hojjatamutti dammaqu qaba. Diiggaa gaggeeffamu keessatti ilmaan Oromoo dhageetti qabu jedhanii amanan of dura qabanii kan nu jigsuuf deeman har’a illee toftaa geeddaraa jiraachuu hubachuu qabna. Kana irraa haalaan of tiksuun murteessaadha.. keessattu oromiyaa keessatti dhalatanii guddatanii aadaa fi qooqa Ummatichaa kan beekan wayyaaneef harka mirgaa ta’anii waan nu irratti hojjachaa jiran qalbeeffachuun hedduu, hedduu barbaachisaadha.
Akka walii galaatti, sochiin Biyya keessaas ta’uu Biyyoota alaatti arginu hundumtuu waan kaleessa nu mudate irraa kan maddaniidha. Siyaasi adeemsa. yoo adeemsa isaa hin fixatiin, akkuma haftee kaansariiti. Boruu ka’uun isaa hin hafu. Har’a waan guddaa of harkaa qabna. Waan of miinee turre irraa baranneerra. Lola booda araaratu jira. Dhiphuu boodas, aara galfiitu jira. ……. Inni guddaan waan nama mudate irraa barachuudha. Qabsoo Oromoo kana keessatti hirmaatanii qoda ofii gumaachuun, miseensummaa qofaan hin ibsamu. Hundumtu miseensa ta’ee hin danda’amu. Miseensa Oromoo ta’uun qofti ga’aadha. Kan ofitti amanu yoo jiraateef. Har’a waan hundumtu waan nu harkaa facaatee nutti fakkaattu, boruu gara tokkotti luucca’uun haqa. waan guddaa of harkaa qabna. Sabni keenya nu dursee deemeera. Kun injifannodha. Yoo xiqqaate qabsoon kun waggoota 50 itti aananiif waan dhaabbatu miti. Kun ammo warra kaleessaaf gammachuu tokkodha.
Akka dhunfaattis, akka walottis gumaacha haa goonu. Hiriira ba’uun miseensummaa kan nama gaafata? warra qabeenyaa keenya saamuuf jecha nu miidhaa jiran irratti Biyya alaatti hiriira gaggeessuuf miseensummaa kam nu gaafata? hundumtu bakka jiru haa carraaqu. wanni dagachuu hin qabne, diinoonni keenya siyaasa isaanii fixataniiru. har’a humnaan jiran. Nuutii garuu siyaasi keenya lafa qabatee ka’uuf deema. kun abdii nuuf hin ta’uu. waan har’aa kanaan hin rifatiinaa. dukkana barii jalaa ba’uuf, waan guyyu irra deemaa oollee yaadachuun tarkaanfii keenya jalqabaa haa ta’u. guyyaa ilaallachaa kan hin deemne ammo dukkana keessa deemu dhiisuun isaa yoo xiqqaate nama gufachiisuu waan hanqisuuf adabatee taa’uu isaa dansaa akka ta’e hubachuu qaba.
Dukkana barii jalaa dabartu obsuu dadhabanii, Eenyummaa fi maalummaa of dabarsanii kennuun salphina. Mana kaleessa itti baqatan, har’a jigsuuf yaaluun, Nama Ummata dursuuf manaa ba’e irraa kan eegamu miti. Dhuggannaa halgaa irra, kaballaa firaa wayya.yoo keessi ofii durumaanu halgaa hin ta’iin.
* Y.G. (2005): Burqaa430@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.


text:
Mootummaan Itoophiyaa Afaan Yaa’ii Mana Marii Bakka Bu’oota Ummataa obbo Abbaa Duulaa Gammadaa irraa paaspoortii isaan itti biyya alaatti deddeebi’an harkaa fuudhuu isaa maddeen OMN gabaasan.
Akkasumas kantiibaa magaalaa bulchiinsa Finfinnee fi miseensa koree guddu galeessa A.D.W.U.I kan ta’an obbo Dirribaa Kumaa harkaas paasportiin fuudhamuu isaa himamaa jira jedha maddi OMN.
Dhimma Mastar-Pilaanii Finfinneen wal qabatee hogganoota DH.D.U.O fi federaalaa gidduutti rakkoo guddaan uumamuu erga jalqabee as muddamni guddaan uumamuu isaa ni beekkama. Paaspoortii isaanii hogganoota DH.D.U.O kanneen irraa fuudhuun isaanii rakkoo ammaan tanaa kan Oromiyaa keessaatiin kan wal qabatu ta’uu isaa mirkaneessuuf yaaliin gochaa jirru itti fufeera jedha OMN.


text:
Caamsaa 19/2014 Gootichi Oromoo Dargaggoo Milishuu(Abdii) Mallasaa Gargaaraa abbaa isaa Obboo Mallasaa Gargaraa fi harmee isaa Addee Dastaa Taddasaa irraa bara 1978 Godina Lixa Shawaa aanaa Amboo ganda Baayyoo fi Qumbiitti dhalaate. Sabboonaan Oromoo diinaaf hin jilbeeffannee kun Caamsaa 16/2014 Maagaalaa Adaamaa Keessatti utuu inni hiriyoota isaa ilmaan Oromoo mana hidhaa magaalaa Adaamaa keessatti hidhamanii jiran hiriyaa isaa ‘’Bilisummaa Lammii’’ waliin gaafatee deebi’aa jiruu, rasasa humnoota tikaa wayyaanee irraa itti dhukaafameen rukutamee battalatti du’uu waan dideef humnootni tikaa Wayyaanee gochaa gara jabina fi hammeenya guddaan guutameen lamaan isaanii (Milishuu(Abdii) fi Bilisummaa Lammii) iyyuu konkolaataan duukaa fiiguun konkolaataa irra baasuun yakki ajjeechaa gara jabinaa ilmaan Oromoo kana irratti raawwatee jira.
Sabboonaan Oromoo Milishuu(Abdii) Mallasaa Gargaaraa umrii ijoollummaa isaa irra eegaluun sochii warraaqsa FDG dargaggootni Oromoo gaggeessan keessatti hirmaachuun gumaacha guddaa taasisaa nama turedha. Sochii FGD Goototni dargaggootni Barattootni Oromoo yeroo ammaa kana Oromiyaa keessatti gaggeessa jiran keessatti illee himaannaa guddaa gochuun falmii bilisummaa diina waliin utuu gaggeessa jiru, uummata isaaf sabboonaa Oromoo wareegama lubbuu kanfaleedha. Sabboonaan kun yeroo ammaa Magaalaa Adaamaa keessatti hojii daldalaa xixiqqoo itti of jiraachisuu hojjetachaa nama qusannaa tokkoo malee bilisummaa uummata Oromoof kufee ka’ee hojjetudha ta’uu seenaan isaa ni addeessa. Kana malees sabboonaan Oromoo Milishuu(Abdii) Mallasaa Gaargaaraa asi fuldura bara 2009—2011tti Oromummaa isaan yakkamee Mana hidhaa Maa’ikalawii fi Qaallitiitti hidhamee , dararamaa turuun boodarraa yakka tokko waan hin qabneef ergaa waggaa sadii oliif dararamaa turee booda karaa mana murtii wayyaanee yakki isa himachiisuu dhibamuun gadi gadhiifamera. Mana hidhaa keessas ba’ee sabboonaan Oromoo kun kaayyoo Oromummaa fi bilisummaa saba koof duubatti hin deebi’uu jechuun qabsoo FDG sabboontotni Oromoo biyyaa keessatti gaggeessa jiranitti hirmaachuun hanga wareegama lubbuutti mirga uummata isaa kabachiisuuf arsaa kanfaluu danda’ee jira.
Sirni awwalchaa sabboonaa jaalatamaa Oromoo Milishuu(Abdii) Mallasaa Gargaaraa guyyaa kaleessa caamsaa 19/2014 bakka dhaloota isaa Godina Lixa Shawaa Aanaa Amboo Magaalaa Meexxii jedhamtu bakka Kosoboo jedhamutti lafa Ilmaan Oromoo 10,000 olitti lakka’amanitti argamanitti rawwateera.
Uummaannii fi dargaggeessi Amboo sirna gaggeessa goota kanaa irratti argaman dhaadannoo gumaan kee ni baafna, Oromiyaan ni bilisomti, abbaan irree yeroof malee ni kufa, qabsoon itti fufa, gaaffii keenyaaf dhala keenya ajjeessuun deebii ta’uu hin danda’u, Uummaanni Oromoo walitti haa birmannuu, Mootummaa dhala keenya ajjeessaa jiru waliin hin jiraannuu jechuun sagalee guddaan dhaadannoon dhageesisuun gochaa diinumaa mootummaa Wayyaanee balaleffataniru.


text: Poonthamalliyilae aha ahaa ahaa..poondhamalliyilae ahh Album ava avaLirukkaa avan bakku bamkku bangaaru Director duet dupe-u engae ennai eNNam hammaadi hei hey hoi inimaelae kaadhal kaadhalanae kaNNu kasuma kazhatta kurukkae licence Lyricist Lyrics maatti manasu mandhaveLiyilae mannaaru naan naanum nee neeyum oho oru paaru paarvai pOda pOgaadhae poNdaatti pOnga poNNukku poondhamalliyilae purushaN satta Singer Song uNda vaanga yaarukenna yahaa yammaadiO : aha ahaa ahaa..poondhamalliyilae ahh Album ava avaLirukkaa avan bakkaa bakku Balasubramaniam, bamkku bangaaru barumaa chabam Director duet dupe-u engae engaeyum ennai eNNam hammaadi hei hey hoi inimaelae ippOdhae irukkaen kaadhal kaadhalanae Kannaayiram kaNNae kaNNu Karundhael kasuma kasumba kattaadhae kazhatta konjam kooda kurukkae licence Lyricist Lyrics maara maathikittaen maathiyabbaa maatti machchaan manasu mandhaveLiyilae mannaaru Manorama manushan mayangi moonji mudiyalae mudiyallae munnaalae naan naanum nallaallae nallaaththaa nallaaththaan nee neeyum ninnaenyaa oho oru P paaru paarvai pakkara pakkkara pant pinnaalae pOda pOdadhae podavai pOdhum pOgaadhae pOnaa pOnae poNdaatti pOnga poNNu poNNukku poondhamalliyilae Poondhamalliyilae pOttu pOyii purushaN S Sadan, satta Shyam singaLa Singer Song thanathaa thandhaa uNda vaanga vandhaadi vandhaaru vandhaendi vandhaendii varaadhae vittaa yaarukenna yahaa yakka yakkaa yammaadiO


text:
Ibsa Maree ABO Dhinsuu fi Humneessuu (OLF)
Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) erga bu’uurfame eegale hanga hardhatti injfannoo gurguddaa galmeessuun as ga’un saa beekamaa dha. Hardhas, gufuun tokkoo tokkoo dura haa dhaabbatan malee, qabsoo ummata Oromoo galmaan ga’uf akeeka ganama manaa baheef osoo gad hin dhiisin waliigaltee qabsaa’ota bilisummaa Oromoo hunda haammatu dhugoomsuuf tattaaffii ol’aana ABOn itti jiruu abdachiisaa dha.
Dirqama qabsoon gaafatu guutummaatti mo’achuuf, qabsoo bilisummaa milkiin xumuru fi jireenya ummata Oromoof wabii argamsiisuuf ABO deebisanii dhinsuu, gurmuu qabsaaota Oromoo walabaa deebisuu fi humneessuun gaafatama qabsa’otaa fi waligala ummata Oromoo ti.
Garaagarummaa fi diigaminsa mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti baroota hedduuf babal’achaa fi hidda gadi fageeffachaa dhufe mariin furuun (dachaasuun) gaaffii yeroo ti. Feedhiin kun kan qabsaa’otaa qophaa osoo hin taane hunda caalaa abdii fi hawwii ummata Oromoo ti.
Dheebuu sabaa kana deebisuun ABO bu’uura kaayyoo walabummaa Oromiyaatii fi bilisummaa ummataa qabsaawootan ganama karoorfame irratti deebisanii ijaarudhaaf qaamota ABO J/Dhugaasaa Bakakkoo fi J/Kamaal Galchuun hogganaman gidduutti mareen geggeefamaa ture walhubannoo ol’aanaa irra akka ga’e ummata keenyaa fi qabsaa’ota Oromoof yeroo labsinu gammachuu fi qabsoo hadhaawaa nu eeggatuuf wareegama barbaachisuu kafaluuf akkuma kaleessaa hardhas qophaawoo ta’udhaani. ABO dhinsuuf humneessuun qaamota maqaa ABOn socho’an hunda kan hammatu osoo ta’ee waan filatamuuf yaaliin hunda waliti fiduu itti fufa. Hojiin nu afatu wal-hubanno kana irratti irkachudhaan gara tokkummaa keenya dhugoomsuuti deemuu ta’a. Kunis yeroo gabaaba keessatti milkiin ni baha jennee abdanna.
– Full Press Release, read either:
1) OromooLiberationFront.org
2) OromoLiberationFront.info
1 Comment
-
FA said,
Wanta baay’ee nama gamachisu fi nama abdachisuu. Oromo! abban biyyumma kenyaa yeroon isaa bay’ee dhihodhaa. ABOn tokko taanan, qabsoo shafisisun salphadha. Thank you /Dhugaasaa Bakakkoo fi J/Kamaal Galchuun. You guys are the heros of Oromo. Bring in the Dawud group also.


text:
Generaal WAAQOO GUUTUU (1924 – 2006)
Gurraandhala, 3 , bara 2006
General Waaqoo Guutuu abbaa isanii Guutuu Usuu fi haadha isaanii aadde Qullo Alii Hasan irraa akka laakkooysa Warooppaatti bara 1924 tti aanaa Madda Walaabuu lafa Odaa jedhamtutti dhalatan. Gen. Waaqoo Guutuu warra guddaa ilmaan hedduu qaban irraa dhalatan. Abbaan isaanii Guutuun dhiira 10 fi dubartii 9 wolumaa galatti ilmaan 19 horan.
Generaal Waaqoo Guutuu dubartii 7 irraa ijoollee 49 ka argatan yoo ta’u, kana keessaa 15 lubbuun hin jiran. Gen. Waaqoo Guutuu ilmaan 34 haawwota wajjiin uf duubatti dhiisan.
Generaal Waaqoo Guutuu Usuu akka Aadaa naannawaatti horii, gaala kkf horachuun, gaagura hidhachuun sirna kaayoo Oromo guututti qooda keessatti qabaataa guddatan. Generaal Waaqoo Guutuu Usuu akka lafaa dhufaa yarootti qondaala biyyi herregatu fi abdatu ta’uu isaanii ijoolummaan argisiisaa guddatan. Generaal Waaqo Guutuu daa’imummaa isaanii irraa jalqabanii nama irree qabu, nama xiiqii fi jibbansa diinaa qabu turan. Ganna 14′tti osoo abbaan isaanii hin beeyne horii gurguranii qawwee jalqabaa bitatan. Bara dargagummaa isaanii ummanni diina jala akka hin deemne gorsuuf ijoollee gurmeessuun poolisa mootummaa tumuu turan.
Akkuma guddataa deemaniin jibinsi diinaaf qaban itti guddataa dhufuun baalabbaatummaa naannoo isaanii harkaa qabaataa kan turan obboleessa isaanii ka hangafaa Camarrii Guutuu Amaara biyyarraa dhoorguu hin dandeenne jechuudhaan itti qoxxisuun baalabatummaa irreen irraa fudhatan. Haa ta’uu malee ganna tokkoof erga hojjataniin booda abbaan isaanii Guutuu Usuu hangafa isaanii irraa fudhachuun seera akka hin taane gorsanii baalabaatummaa irraa fuudhanii Camarriif deebisan.
Ganna 34 tti namootii biraa wajjiin dirqamni naannawa ofii tiiksuu itti kenname. Naannawa bara 1960 irraa qabee nama waa’ee ummataa keessatti bakka qabu ta’utti hojii isaaniitiin of mirkanneessan. Isaanii haala kanaan jiraatu haalli naannawa kanaa jijjiiramaa dhufe. Haga gaafa ergaan Rabbii itti dhufteetti waggaa 45 guutuu Qbasoo Bilisummaa Oromiyaa hoogganuun jireenna isaanii dabarsan.
Mootummaan Ingiliizii Hayla Sillaasee baqarraa deebiftee aangoo itti kennite. Ummanni naannoo kanaa bara Xaaliyaanii Xaaliyaanii woliin waan dhaabateef Hayla Sillaaseen gadoo itti bayuu eegale. Miidhaa Mootummaan Abashaa ummatarra geessaa ture keessaa inni guddaan ummata Oromoo lafarraa buqqisuu ture. Haalli kun hammaataa dhufnaan General Waaqoo Guutuu qawwee kaasuuf dirqaman. Maatii isaanii dhiisanii nama jaha woliin qawwee 7 qabatanii gaara Dunnuunitti diddaa gabrummaatiif bayan. Worri jalqaba isaan woliin bayan Kadiir Waariyoo, Muussaa Doyya, Huseen Abdurahman, Huseen Waaqoo Dhaddee, Aadam Jiloo, Roobaa Hindukko turan.
Rakkinni Mootummaan Hayla Sillaasee ummata naannawa Madda Walaabuu irra geessaa ture yaroo irraa yarotti hammaataa waan dhufeef ummanni Oromoo naannawa kanaa hooganummaa Gen. Waaqootiin bara 1960 lolatti seene.
Oromoon naannawa kana qubatu Arsii, Boorana, Gujii bara dheeraaf rakkinna tokko malee naannawa kanatti ummata ollaa akka ummata Soomaalee wajjiin nagayaan jiraataa akka turan seenaan guututti addeessa. Haata’u malee bulchaan mootummaa yaroo sanii ummata addaan fageessee sirna isaa bal’ifachhuf jecha ilmaan abbaa tokko addaan baasuun akka ummanni faalla waldura dhaabate walfixuufii dhiiga walii dhangalaasuu gochuu danda’ee jira. Lolli lafa Magaaloo fi Titii Gurraachaa jedhamanitti ta’e ragaa hinbanne ta’ee argama.
Kana booda ummnni naanawa Madda Walaabuu dameen Arsii lola deemaa jiru dhiibuun akka hindandahamne hubachuun nama muraasa filuun Somaalee dhaqanii akka qawwee barbaadatan murteesse. Namoonni gaafa san (1963 ) dalagaan kun itti kenname seena qabeeyyii manguddoota akka Haji Aadam Jiloo, Gen.Waaqoo Guutuu, J/Muhaammad Rubee, kkf. ta’uu seenaan ragaa baha. Haala kanaan qawwee yaroof harka namoota turte 80 walitti qabuun akka lolli falmannaa mirga ofii itti fufu godhame. Bakka huumni gahaan hinjirrettii qawwee guuramte keessaa 30 harkatti qabatanii qabsoo bara dheeraaf deemaa jirtu tana jalaqaban.
Erga Soomaalee gahan booda gargaarsi akka godhamuuf gaafatan. Matootiin akka Haji Aliyyii Jaarsoo, Ismii Abbaa Washaa, Gen. Waaqoo Guutuu kkf. qawwee maqaan Dhoonbir jedhamu 40 qawwee Tomisa jedhamu 2 qabatanii milkii wajjiin gama biyya ofii qajeelan. Diinni odeeffannoo argatee waan tureef, yaroo duraatiif lola seenanii Malkaa Amaanaatitti diina irraa loltuu 7 ajjeesan. Lola jalqabaa kanaratti diina cabsuudhaan injifannoon biyya seenan. Haalli kun ummata biratti gaaffii tokko malee simannaan fudhatamee waraanni babal’atee dargaggeessi baay’innaan hidhatee bira dhaabachuu irra gahe. Yeroo gabaabaa keessatti waraanni karaa sadihiin Gindhiir, Sidaamoo, fuula Dalloo fi Bidiree… kkf. finiine. Mootummaan Hayla Sillaasee, haalli waraana kanaa toohannaa isaa keessaa bahaa jiraachuu hubachuudhaan gargaarsa waraanaa alarraa (Ingiliizii, Israel, kkf.) ergifatee xayyaaraa fi loltuu lafarraatiin duula guddaa godhee miidhaa seena keessatti takkuu hindagatamne godhus Gen. Waaqoo fi Jaallan waliin bahan gootummaa isaanii diina dura dhaabatanii argisiisanii jiru. Bara 1964 keessatti ummanni qabsoo deemsifamaa jiru keessatti hirmaannaa ol’aanaa worra qabuu galatuu galchuuf sadarkaa kenne keessatti Waaqoo Guutuu Generaalummaa muudaman. Generaal Waaqoo Guutuu goota Seenaa boonsiisaa ummata isaatiif dalageen aangoo Generaalummaa haala kanaan ummata Oromootiin muudame, Generaala ummata Oromoo ka jalaqabaa ta’uu seenaan ragaa baha. Lolli bara 1963 hooggannummaa Gen. Waaqootiin jalqabe kun maqaa ‘Lola Baalee’ ykn. “Lola Dhoonbir” jedhamuun ka beekkamu yoo ta’u hanga 1970 tti deemsifameera. Bara lola Dhoonbir kana keessatti magaalaa gurguddoo malee baadiyyaan Baalee humna ummataa kana jala galee ture.
Hayla Sillaaseen, kana booda Oromoo irratti (keessattuu Oromoo Arsii irratti) biyya isaa keessatti nama isaatiifi Aadaa isaa irratti duula addaan hincinne itti fufe. Gaffiin mirga sabaa kan Gen. Waaqoo fi gurmoonni isaanii kaasan deebiin isaa dhuma maatii, loonii, qabeennaa adda addaati fi Oromoo Arsii maqaan biraa mootummaa Hayla Sillaasee biratti akka kennamuuf tahee olola daangaa hinqabne irratti deemsifamutti jijjiirame. Ka mana hidhaatti ajjeefame fi kan manni itti cufamee ibiddaan gubame kuma kumaan laakkahama. Haata’u male gochaan diinaa kun harki caalaan itti dabalamee akka hidhatee gootota kana wajjiin diina ofirraa ittisu godhuu malee hamilee goototaa fi ummata isaan faanaa bayee waa takkallee cabsuu hindandeenne.
Mootummaan Hayla Sillaasee, finqila ummata Baalee kana lola Amantii fi naannoo fakkeessuudhaan “Islaamni biyya kutee Sumaaletti galuuf” jedhee maqaa balleessaa ture. Hanga tokko itt’llee milkaayee jira. Dhugaa dha, lolli yookaan fincilli maaliif akka jalqabu yeroo hundaa beekkamaa dha. Akki itti jalqabu garuu haalli yeroo sanitti jiruu fi aanjaan (mijjoofni) kan irrati finqilame qabu finqila ummataa akka ofii barbaadetti hiikee dhiheessuu dandeessisee jira. Diddaan Gabrummaa Gen.Waaqoo Guutuu jalqaban kun Mootummaa Hayla Sillaasee irratti badii guddaa qabaachuu isaa Hayla Sillaaseen waan hubateef bifa kanaan dhiheessuun isaa ardha Oromoota hundaa biratti hubatamee jira.
Gen. Waaqoo Guutuu goota gidiraa mootummaa Hayle Silaaseetiin cabsuun dadhabame. Hayla Sillaaseen huumna waraanaatiin cabsuu dadhabnaan tooftaa karaa biraatiin eegale. Mootummaa Tanzania (President Nerere) gargaarsifatee diina isaa kan yaroo dheeraa (Somaalee) waliin araarame. Akeekni araara kanaa gargaarsa Somaaleen Gen. Waaqoo Guutuuf gootu dhabsiisuu fi Gen. Waaqoon irratti dhiibbaa godhuu ture. Kana duwwaa otuu hinta’in: “Waaqoo, yoo ati hidhannoo hiikkachuu didde ummata kee xayyaaraan barbadeessina” jedhee ummatatti dhaadate. Kana hundaan erga yaalee dadhabee booda, Gurrandhala 1970 Oromoota Mootummaa Hayla Sillaasee keessatti hirmaatan kan akka Gen. Jaagamaa Keelloo fi kkf. meeshaa godhachuudhaan maqaa araaraatiin itti dhihaatanii yaroof toohannaa ija ofii jala galfatan.
Gen. Waaqoo Guutuu goota goota caalu ta’uu isaanii jechootaa fi deebiin isaan haala kanaan booda gaaffii Hayla Sileesseetiif deebisan ragaa baha.
Galiinsa kanarratti jechi Finfinnetti jedhame : “Sodaanne hingallee, qawwee dhabnee hingallee … isin (Oromo hafe) dabalachuu gallee” Gen. Waaqoo Guutuu
Dhuguma, Generaal Waaqoo Guutuu Hayla Sillaasee sodatanii hin-galle. Fakkeennaaf, gaafuma galanii Hayla Sillaaseen wal argan, yoo namni martuu, haga Generaal Jaagamaa Keelloon bahutti miila Hayla sillaasee jalatti kufee lafa dhungataa bakka ciisuu Generaal Waaqo’llee akkuma jaraa “mootichaaf” akka gadi jedhan hucuu (uffata) isaanii qabatanii ufitti gadi harkisan, General Waaqoo goota mataa gadi qabachuu didanii, ofiin boonaa, qoma isaanii dhiibanii Hayla Sillaasee uf jalatti gadi laalaa gaaffii Hayla Sillaaseen isaan gaafateef deebii kennaa turan :
Hayla Sillaasee : Waaqo, maal rakkattee biyya alagaa deemtee mana keetitti ibidda qabde?
Gen. Waaqo : Janooy, isin maal rakkattanii, Arsii woraanaa fi billawa irraa guuraa qalaa fixaa jettanii ajajjan?
Hayla Sillaasee : Ani hin-ajajne. Kanaaf ragaa qabdaa?
Gen. Waaqo : Ragaan ani isinitti lakkaahu Amaara malee hinjiru. Ragaan kiyya Dubbaa Diimaa (Dubbaa Diimaa bulchaa woradaa ture).
Hayla Silaaseen waan ofii hojjate otuu beekuu deebiin Gen. Waaqoo waan faallaa itti taateef dubbii milquuf yaala isaa akanatti itti fufe:
Hayla Sillaasee : Dubbaa Diimaa, eenutu si ajaje ?
Dubbaa Diimaa : Tafarraa Mashaashaattu na ajaje.
Hayla Sillaassee : Tafarraa, eenutu si ajaje?
Tafarraa : Indalkachoo’tu na ajaje.
Erga Gen. Waaqoo Guutuu Dalloo Manaatti galanii booda, Hayla Silaaseen Dallo deemee ture. Gen. Waaqoon irraa simannaa takkallee hin-arganne. Deebiin Gen. Waaqoo Hayla Sillaasseef deebisan, biyya tiyyarratti Abbaan biyyaa ana jedhanii ofiin boonaa dubbachuu Generaal Waaqoo ragaa baya :
Hayla Sillaasee : Waaqo maaliif dhuftee nn hin laalin?
Gen. Waaqo : Ani Mootii Dallooti. Ati mootii Shawaati(Amaaraati). Situ mana kiyyatti dhufe. Ati maa na hinlaalle?
Finqilli lola Baalee (1963-1974) ka Gen. Waaqoo hoogganan kufaatii Mootummaa Hayla Sillaasee ka bara 1974′f sababaa guddaa taye. Lolli Kutaa Baalee keessatti godhamaa ture kun Oromiyaa guutuu keessatti qotee bulaa, Barattoota, leenjitoota waraanaa fi ogeeyyii adda addaa hamilee kakaasee Qabsoo Bilisummaa Oromiyaa keessatti bifa hedduun akka hirmaatan taasise.
Qoonni Gen. Waaqoo Guutuu kana qofatti hindhaabanne. Gen. Waaqoon, Mootummaa Dargii (Mengistuu Hayla Maariyam) fudhachuu diduun, bara 1976, yaroo lammataatiif Somaaletti deebi’uun akka waraanni haarayatti ijaaramu tattaaffi godhan. Sochooni yaroo kanaa nama kumaan hidhate akka biyya seenu godhe. Seenaan lola kanaa LOLA SOWRA BOODAA jedhamee beekkama. Barri kun, bara Mootummaan Said Barree humna godhate agendaa Somalia guddittii ( greater Somalia) ijaaruu ka jedhu waan tayeef, Generaal Waaqoo Guutuu Adda Somale Abboo jedhamu jalatti akka hogganaman gafataman. Generaal Waaqoo Guutuu Adda Somale Abbo jedhu jalatti hin hoggaanamu jedhanii dinnaan, Mootummaan Said Barree General Waaqoo Guutuu Mogadishuu keessa bahuu akka hin dandeenne itti himuudhaan, daangaa isaan tarkaanfachuu hin dandeenne itti kennan. Haalli kun akka yaada kana fudhatan isaan dirqee jira. Keessattuu jiila fi muuxannoon shira Hayla Sillaasee (Arusha – Tanzaia) irraa argatan qabsoo isaanii itti fufuuf gargaarsi murteessaa ta’uu waan mirkaneesseef, tooftaa gaariin irra ooluun murteessa ture. Gargaarsa argatan kanaan 80% kibbaa Oromiyaa toohannaa isaanii jala galfachuu seenaan ragaa baha.
Halli bara 1991 dhalate rakkoo Impaayerichaa karaa nagayaatiin furuuf waan hiree kennu waan fakkaateef mootummaa cehuumsaa keessatti qoda fudhatan. Hiree yaroo gabaabduuf argamte sanitti dhimma bahachuun ummata Oromoo caalatti qabsoof kakaasan. Waxabajjii, 1992 , tooftaa Tigreen ittiin ajjeesuuf mijjeeffatte harkaa bayanii, qabsoo Bilisummaa itti fufan.
Gen. Waaqoo Guutuu hawwii tokkummaa qabsaawota Oromootiif qaban fiixa baasuuf ifaajee guddaa godhanii jiran. Manguddummaa fi hayyummaa qabaniin tokkummaan ijaarsota bilisummaa Oromiyaa (THBO) bara 2000 akka mirkanaawu godhanii jiran. Kabajaa fi Jaalala gootummaa isaaniitiin horataniin HAYYUU DUREE THBO ta’uun filatamanii dalagaa turan.
Gen. Waaqoo Guutuu jireenna isaanii guutuu guyyaa tokkollee dadhabe-hifadhe otuu hin-jedhin ummata isaaniitiif osoo qabsaawanuu dhukkubsatan. Kanumarraa kan ka’een Gurraandhala guyya 3, 2006 akka yaroo Nairoobitti saa’aa 7:00 AM / ganamaatti bakka ilmaaniifii firoonni isaanii jiranitti mana yaala fayyaatti gama fuula Rabbii dabran.
Qabsoon Gen. Waaqoo Guutuu Usuu wixinan qabsaawota hedduu hortee jirti.Har’a, finqila ykn. lola Baalee (Arsii) jechuu bira dabree diddaa gabrumma Oromoo jechuun man-saba Addunyaa gahee jira. Wixinneen Gen. Waaqoo Guutuu wixinan seenaa ummata Oromoo keessatti kabajaa guddaa fi kan Oromoon guutuun ittiin boonu tahee dhaloota irraa dhalootatti dhaalamaa yeroo hundaaf jiraata.
Generaal Waaqoo Guutuu goota rasaasni diinaa dadhabe ta’uu seenaan isaanii ragaa baha. Haalli uumaa irra oolee hawwiin firaa, jaallan qabsoo fi ummata Oromoo bakka gahuu dhabullee, ummata Oromoo kan fayyaa Gen. Waaqoo Guutuu waldhaansisuuf karaa hedduun nu bira dhaabbate galanni guddaan haa gahu. Wal-galatoomfachuun Aadaa ummata Oromoo waan ta’eef malee, goota ufii kabajuu fi waldhaannachuun dirqama hunda keennaatuu ta’uu ni hubanna.
Hayyuu duree seenaa sooressaa qaamaan uf-maddii dhabuu keennaaf gaddi nutti dhagame ka daangaa hinqabne ta’uu ummata Oromoo guutuuf ibsaa, maatii isaanii, jaallan qabsoo fi ummata Oromoo guutuuf obsaa fi sabrii haa kennu jenna. Isaan ka jannataa haa godhu.
Qabsoon Generaal Waaqoo Guutuu jalaqaban qabsaawaa kumaatama waan horteef ummanni Oromoo yaroo gabaabaa keessatti biyya isaa (Oromiyaa) bilisoomfatee kabajaan akka jiraatu mamii / bir’aa takkallee hinqabnu.


text:
Oromo News
-
by Abishe Gerba / 390 ViewsRoobii dabre galgala ka magaalaa Finfinneetti agarsiisamuuf ture fiilmiin “Difret” jedhamu ajaja mana-murtiitiin ugguramuu kanneen ibsan humnoota poolisiitiin akka hin agarsiisamne dhorkamee jira. Yeroo sanatti sababaan isaa beekamuu dhaa baate iyyuu, waa’ee abbummaa fiilmichaa irratti Itiyoophiyaa keessatt waan falmiin irratti ka’eef akka hin agarsiisamne dhorkamuu isaa raadiyoon biyyattii tokko gabaasee jira. Haadha seenaa fiilmichaa ka taate, Abarraash Beqqelee, seenaa kookana fiilmiidhaan dhiheessuudhaan waan na mari’atan hin jiru, gaaffiin naaf dhiheessanis hin jiru, jechuudhaan mana-murtiitti himannaa dhiheessuu ishee raadiyoo Shaggar FM jedhamuuf ibsitee jirti. Raadiyoon Shaggar oduu isaa keessatti akka ibsetti, seenaa dhugaa irratti hundaa’ee ka tolfame fiilmiin “Diftet” jedhamu, haati seenaa fiilmichaa, Abarraash Beqqelee, “na hin mari’anne” jechuun himannaa waan dhiheessiteef akka hin agarsiismne uggurri mana murtiin kaa’ame itti fufee jira. Mee irratti mari’adhaa.
-
India training Tigrai to guard plantationsby Abishe Gerba / 116 Views
Indian battalion serve food to local residents in Adigrat, Ethiopia.
By Dipanjan Roy Chaudhury, ET Bureau |
5 Sep, 2014, 03.53AM IST
NEW DELHI: India is subtly increasing defence training programmes in friendly countries in southeast Asia Africa and Latin America, with a global strategic objective.
Besides training military officers and personnel of Afghanistan, Myanmar, Bangladesh, Asean, African and Latin American nations in domestic training facilities, Indian trainers are also visiting countries like Laos and Vietnam and Namibia and Ethiopia to impart military training, official sources told ET.
These are friendly countries with which India has extensive diplomatic contacts, sources pointed out. The training is not just about combat readiness but also involves basic modules like rock climbing and assisting in building infrastructure in these countries.
While in Southeast Asia, India is eyeing to play a larger strategic role, military cooperation with the African countries is in the context of maritime security cooperation and anti-piracy operations. "The defence cooperation with Africa has also to be viewed in the context of South-South cooperation," explained an official who did not wish to be named.
Apart from Namibia and Ethiopia, Indian defence trainers are extending cooperation to other countries of Africa that are not facing civil war. Ethiopia has been a key political and economic partner in East Africa. Namibia in South West Africa has political relations with India since the days of its anti-colonial movement and has also signed a uranium supply deal with India.
Deba Mohanty, a Delhi-based defence expert told ET that the Narendra Modi government has the political will to expand defence cooperation globally in the coming days. The officers and personnel from the Afghan National Army is being trained in India since the fall of Taliban in 2001 and the number of trainees has increased significantly in recent times, sources said. Military of ficers from Myanmar also receive training in India following closer defence links between the two countries.
Bangladesh, which did not send many military officers earlier to India is now deputing several personnel for training in India. India-Bangladesh relations have seen a marked improvement since 2009 and service chiefs and high-ranking officials from both countries have been visiting each other's country in the last few years. Besides training programs for these developing countries, India also trains military personnel from Singapore and Oman under self-financing scheme.
http://economictimes.indiatimes.com/new ... 737538.cms
-
Ilaalchota Dogoggoraa - Nageessaa Oddoo Duubeeby Abishe Gerba / 622 Views
Wantoonni nu dogongora itti uumnu keessaa gugurdaan ilaalcha dimshaashessaa (generalization) dha. Dogoggorri kun dhimmoota gara garaa keessatti kan uumamu ta'ulle siyaasa keessatti an kanneen armaan gadii taajjabeera.
1. Biyya = sirna/mootummaa
Mootummaa biyya bulchuu fi biyya/uummata biyya sanii akka tokkootti ilaaluun hedduu muldhata.
Waan mootummaan biyya tokkoo dalage akka waan uummanni biyya sanii yokaan akka biyyi sun godheetti ilaaluun dogoggora. Mootummaan/sirni biyya tokkoo ilaalcha namoota aangoo dhunfataniitiin murtaawa. Namoonni biraa gara aangoo yo dhufan ammoo gocha isaa saniin faallaa dalaguu danda'u.
Fakkeenya: wolitta dhufeenyi Itoophiyaa fi Suudan jidduu jiru yo ilaalle, bara dargii/Mangistuu diinummaa ture. Mootummaa woyyaanee woliin ammoo firummaa cimaa uumatan. Kun kan argisiisu duraanuu kan woldhabe uummata biyya lameenii adoo hin ta'in mootummoota biyya lameenii ti.
2. Dhaabbilee siyaasaa = uummata/saba isaan dhaabbataniif
Dhaabbilee siyaasaa fi saba isaan keessaa bahan akka tokkootti fudhachuun dogoggora biraa ti.
(EPLF) Shaabiyaa = uummata Eertiraa
Woyyaanee = uummata Tigraay
Sirna nafxanyaa= uummata/saba Amaaraa
ABO = Saba Oromoo
ONLF = Saba Ogaadeen
jedhanii fudhachuun dogoggora.
a) dhaabbileen kun qabsoo saba kanaaf hoggansa kennu malee saba sanirraa bakka bu'ummaa hin qaban. Uummata keessaa bahan san jabeessanii ijaaranii yo hogganan jaalala saba ofii ni argatu, mootummaa ta'uulle danda'u.
b) Yo cimuu dhaban ammoo akkuma ELF(Jabhaa) dhaan bakka bu'e san diigmanii dhaabni biraa bakka fudhata.
C) Ciminnille ta'ee dogoggorri isaan raawwatanu akka dogoggora/badii uummataatti ilaalamuu hin qabu. (Uummanni garuu badii kanarraa deebi'aa jedhee dubbachuu fi mormuu dhabuu isaatiin qeeqamuu mala.)
Fakkeennaaf: Mootummaan Naazii (paartii Hitler) kan bara san Jerman bulchaa ture yakka guddaa uummata baayyeerratti raawwateera. Yaaki sun fedhii uummata Jarmaniitii moti. Yakka saniif uummata Jarman gaafatamoo godhuun sirrii moti. Garuu uummanni Jarman badii kun maqaa isaatiin yo raawwatamu maaliif callise? jennee gaafatu fi balleessaa kennuufii dandeenna.
Badii TPLF raawwateef saba/uummata Tigraay wolitti qabnee gaafatamoo godhuu hin qabnu. Maaliif jennaan isaan keessalle badiin kan irratti raawwatamu ni jira. Badii isaan raawwatanu worri mormulle ni jira. Badii namni muraasni aangoo ofii eegsifachuuf fi qabeenna kuufachuuf jecha raawwaterraa kaanee qonnaan bulaa Tigraay kan takkaa Finfinneelle dhufee hin beekne jibbuu hin qabnu. Bifuma wol fakkaatuun mootnni woraabeyyiin akka Minilikii fi Hayile sillaasee saba Amaaraa keessaa bahanii fi sirni nafxanyaa kan isaan fidan saba keennarratti miidhaa hagana hin jenne fiduyyuu miidhaa saniif wolitta qabnee saba amaaraa cufa gaafatamoo hin goonu. Worrumma sirna nafxanyaa san irraa fayyadame qofa irratti xiyyeeffachuu qabna.
Oromoon mammaakee waan jedhu: HIMATA WOLLAALANII HAYYUU ABAARAN jedha. Namni tokko gad bayee yo si saame namuma si saame san himtuu qabda. Worra isaa fi maatii ( abbaa fi haadha isaa, niitii fi ijoollee isaa) fa wolitta yo himatte ati dubbii san (win gochuu) dhabuu dandeessa. Wanti tokko dhugaa dha. Namicha si saame san niitiilleen ''saami'' jettee erguu dandeetti. Abbaalleen adoo inni saamuu dhaggee callisuu dande'a. Sadarkaan worra kana itti himattuu fi ilaaltu gargar ta'uu qaba. Dubbii haga dubbatanii haga lakkisan. Kanaafuu keessattuu qabsoo siyaasaa keessatti political correctness barbaachisaa dha.Wolumaa galatti yaad-rimeewwan akkanaa kanarratti ilaalcha sirraawaa qabaachuu qabna jedhee amana.
Read more »
Horaa bulaa deebanaa
-
Yuuniversitii Jimmaa Waraana Wayyaanee Agaazii Jedhamu Waliin Wal Qabaa Jiru - Qeerrooby Abishe Gerba / 189 Views
Fulbaana 4,2014 Goototni barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa FDG qabsiisuun guyyaa har’aa walga’ii Wayyaanee guyyaa 15nif teesisaa turte irratti gaaffii mirga abbaa biyyummaa gaafachaa turreef deebiin nuuf kennamuu qaba jechuun walga’ii wayyaanee fashalsan.
Goototni dargaggootni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa irratti Godina kibba lixa Shawaa fi Godina Jimmaa irra walitti
qabamanii walga’ii dirqamaan Wayyaaneen guyyaa 15nif teesisaa turte irratti gaaffii mirga abbaa biyyummaa Oromoo gaafachaa turreef hanga guyyaa har’aatti deebiin nuuf kennamee jiruu: Hidhaa, reebichaa, ajjeechaa, barnoota irraa arii’amuu, mirga dimookiraasii fi namommaa sarbamuudha.Adeemsi kun ittumaa FDGtti nu jabeessa malee kaayyoo keenyaa fi mirga keenyaafi mirga uummata keenyaa kabachiisuu irraa duubatti nu hin deebisu jechuun guyyaa kaleessaa halkan guutuu barruulee warraqsaa fi ibsa ejjennoo qabxii 12 of irraa qabu kan gaaffii uummata Oromoo waliigalaa qabate uummataafi mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa Agriculture fi saayinsii fi Teekinooloojii keessaa bittineessa buluun guyyaa har’aa ammoo FDG qabsiisuun mootummaa Wayyaanee raasuu itti fufan.
Goototni barattootni Oromoo irree fi gaachana uummata Oromoo ta’an guyyaa har’aa wayita ergamtichi wayyaanee kan uummata Oromoo bakka bu’uu hin dandeenye Muktar Kadir karaa foddaa Plasmaa ergaa mootummaa fashistii Wayyaanee EPRDF dabarsaa jirutti olola farreen nageenyaa fi mootummaa shororkeessa hin dhageenyu jechuun mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa mooraa Agriculture fi Saayinsii fi Teekinooloojii keessatti wayyaaneen dirqamaan walitti qabdee turte FDG qabsiisuun mootummaa wayyaanee balaaleffachuun eenyummaa dargaggoota Oromoo dhugaatti ifatti diinatti argisiisan. Oromiyaan Mootummaa mataa ishee hin qabdu Muktaar nu bulchuu hin danda’uu ergamaan Wayyaanee Muktaar Oromoos bakka hin bu’u jechuun mormiin haammate.
Yeroo amma kanatti goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa waraanaa Wayyaanee agaazii fi poolisoota Federaalaa Wayyaanee EPRDF waliin waldura dhaabbachuun sagalee mormii guddaa dhageesisaa jiru. Waraanni Wayyaanee akka barattootni mooraa keessa gadi hin bane mooraa keessatti ittisuun barattoota Oromoo meeshaa tokko of harkaa hin qabnee qawween dura dhaabbachaa jiru.
-
[amharic rumors] ኦሕዴድ ከኢህአዴግ ተለይቶ ራሱን የቻለ ፓርቲ እንዲሆን የሚፈልግ ቡድን ተነስቷል።by Abishe Gerba / 1,278 Views
በዚህ በያዝነው ነሃሴ ወር ውስጥ ብቻ የሕወሓት/ብአዴን ከፍተኛ አመራሮች እና አንጋፋ ታጋዮች የኦሮሞ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት እና የደቡብ ሕዝቦች ዴሞክራሲያዊ ድርጅትን ባገለል እና ባላሳተፈ በተከታታይ የተደረጉ ተደራራቢ ስብሰባዎች በኦሕዴድ አመራሮች ዘንድ ጥያቄን ያጫረ ሲሆን በደሕዴግ አመራርች ዘድ ደሞ የዝምታ ድባብ እንዲያጠላ በማድረጉ በኢሕአዴግ ድርጅቶች መካከል በአዲስ መልኩ የውስጥ ፍጥጫ ማየሉን የድርጅቱ መረጃዎች ጠቁመዋል።
የኦሕዴድ አመራሮች በኢሕአዴግ ውስጥ የሚደረጉ ስብሰባዎች ለምንድነው የድርጅታችንን ሰዎች የሚያገሉት የሚሉ ጥያቄዎች ስእሞኑን ለሙክታር ከድር እና ለአባዱላ ገመዳ የቀረቡ ሲሆን እስከመቼ በሕዝብ ተተፍተን በሃይል ብቻ ለመኖር እንችላለን ኦሕዴድ ከኢህአዴግ ተለይቶ ራሱን የቻለ ፓርቲ በመሆን ተሃድሶ እንዲያደርግ ካልሆነ ድርጅቱ ከአንድ አካል የበላይነት የሚላቀቅበት መፍትሄ እንዲፈለግ ሲሉ ጥያቄያቸውን አቅርበዋል።
በዚህ ወር ወስጥ ኢሕአዴግን ለማዳን በሚል የተለያዩ ስብሰባዎች በቀድሞ አንጋፋ ታጋዮች በሆኑት እና በሲቪል እና ውታደራዊ ስልጣን ላይ ባሉት የሕወሓት እና የብአዴን አመራሮች ተከታታይ ስብሰባዎች እየተደረጉ ሲሆ የወያኔው ጁንታ ዜጎች እየሰበሰበ በማሰር እና በሕዝቡ ዘንድ በሃሰት ፕሮፓጋንዳ እንድሁም ስም በማጥፋትና በተለያዩ እኩይ ተግባሮቹ በውጪም በውስጥም በደረሰበት የፖለቲካ ኪሳራ ለመጪው አመታት ሕዝቡን እንዴት አታሎ እና አጭበርብሮ መግዛት እንዳለበት እቅድ እያወጣ ሲሆን ለአዲስ አመት መጀመሪያም የኢሕአዴግ አመራሮችን ሰብስቦ መመሪያ ይሰጣል ተብሎ ይጠበቃል።
ወያኔ ሲፍረከረክ አጋጣሚዎችን መጠቀም እስካሁን ያልቻሉት የተቃዋሚ ፓርቲዎች አሁንም በወያኔ ላይ የደረሰውን ኪሳራ ትጠቅመው አፋጣኝ የፖለቲካ ድሎችን በማስመዝገብ የበሰበሰውን ስርአት ወደ መቃብር እንዲወርድ ያላሰለስ ትግል ማድረግ አለባቸው ሲሉ አስተያየት ሰጪዎች ይናገራል።
Minilik SalsawiRead more »


text:
GUYYAA HAADHAA KAN BARNAA*
Taammanaa Bitimaa irraa | Caamsaa 19, 2014
Yaa Guyyaa Haadhaa
Yaa guyyaa faayaa
Kan Caamsaa bara kanaa
Haadholii addunyaatii guyyaa gammachuu
Kan jiruu fi jireenyaaf walabdachuu!
Haadholii Oromiyaatii guyyaa gaddaa
Kan roorrisaan akkaan nama sardaa
Guyyaa booyichaa fi imimmaanii
Kan garaan gubatu mardhimaanii!
Maal boowuu danda’u?
Maal obsuu danda’uu?
Haadholiin Oromoo
Kan sabaa kan qomoo
Ilaa, imimmaan-saanitu dhagala’aa
Kunoo, torban lama guutuu galola’aa!
Ijoollee saanitoo rasaasaan harca’ee
Dhiigni-saanii-woo bakkattuu faca’ee
Yeeyyiin jaraa lafee-saanii quuftee
Allaattiin gaaraa dhiiga-saanii xuuxxe.
Oromiyaan dhiiga-saanitiin jiitee
Kichuuwwanitti ganamaan aduun dhiitee
Nagaan nagaaf bayanii
Nagaan galuu daddhabanii
Warra abbaa qawweetiin
Jara afaan jawweetiin
Liqimfamanii alatti hafanii
Kuunnoo, ta’eef alaabaan qabsoo kafanii!
Akka durii harmilee Oromootii
Barana maal kennina?
Silaa ililliinoo harcaatee
Ilillii maalii qabna?
Ililliin dhiiga taatee
Maal isaanii geessina?
Onnee teenya madoofte
Maalum goonee gonfina?
Haayyolee mee hin booyinaa
Haadholee hin gadoodinaa
Amma gayee hin booyinaa
Amma gayee hin gaddinaa
Imimmaan keessan
Gara abdii qabsootti jijjiirraddhaa
Gadda keessan
Gara bilisummaatti geeddaraddha!
Siiqqee keessan qabadhaa gadba’aa
Alaa-manaa oljedhatii walta’aa
Imimmaan booreen nurraa qoorsaa
Sabbataan qalbii cabde nuu hidhaa
Tokkummaa biyyaa ammum nuu fidaa!
Hardhaa qabee dhiira oliigad fiffiigu
Isa tokkummaa sabaa diddiigu
Isa ammallee diina jala sussuku
Isa hardhallee biyya ofii guggubu
Aadaa SIIQQEE-tiin nutti deebisaa
Coqorsa qapphaatii nu eebbisaa
Aadaa GADAA-tiin wal-nu-taasisaa
Joollee teenya dhumarraa hanqisaa!
Walaloon kiyya kun akka Oromoonni biyyoota alaa jiran, horoo walitti qabuun siidaa Abdiisaaf ijaarsisan, eekaa daggala inni ajjeefamee itti-gatame sana, Laga Gudar irratti haa ijaaramuufi! Oromoon koo waan kana gadi-lalaaffisee ilaaluu hin qabu. Kun akkuma nu Oromoota qalbii fi onnee teenya shororkeesse, kan addunyaallee shororkeessa. Yaa Oromoo mucaan keessan yookaan mucayyoon teessan inni/ ishiin qixisuu meeqa umariin isaa/ ishii? Kan kiyya amma waggaa torba. Abdiisaan keenya waggaa lama duwwaa isa caala jechaa dha. Wanni ginni-bittee Habashaa nu irratti adeemsisee fi kan ammallee nu irratti adeemsisaa jiru kun mee, waan dubbifneetuma bira dabarruu mitii! Kun kan ilkaan ciniinnachiisee ol nu kakaasu, kan caala nu tokkoomsee qabsoof nu tarkaanfachiisu tahuu qaba!


text:
Qeerroo.org: Irreecha Arfaasaa Jimmaatti Gaafaa Caamsaa 12, 2013 Kabajame
Irreecha Arfaasaa Jimmaatti Kabajame Irratti Wallee Diddaa Qeerroo:
Har’a Caamsaa 12/2013 Ayyaannii Irreechaa Arfaasaa Godina Jimmaa Tuulluu Beegiittii Sirna ho’aa ta’een kabajamee
(Gabaasa Qeerroo Jimmaa Caamsaa 12,2013) Sagantaan kabajaa Ayyaanaa Irreechaa kunis akkuma beekamuu kadhannaa Waaqaa Jaarsooliin Oromoo akka hangafummaa isaaniitti caarraa Gadaa fi hangafummaa hedachaa jalqaba irraatti kadhaa waaqaan egalame.
sirnna kadhannaa waqaa manguddootni Oromoo yeroo gaggeessaan ” Hayyee yaa Waaq nu dhaga’ii , kan hidhamee nuu hiikii, kan biyyaa ba’ee biyyaattii nu deebiisii, mirgaa nuf keennii, biyyaa kan abbaa biyyaa godhii, tokkummaa fi jaalaalaa Oromummaa keenyaan waliitti nu jaalaadhuu Oromoo tokkoo godhii,” jedhuu fi kkf jechuun egalan.
Ayyaanaa kanaa Ilaalchiisuun Ijoolleen Oromoo godinaalee Oromiyaa garaaaraa irraa dhufuun irraatti argamuun midhaginaa Ayyaanichaa akka malee dabaluun kabajachaa oolaan, Ayyaanaa Irreechaa kana irraatti Ummaannii Oromoo Kumatamaan lakka’amuu argamuun kabajataan.
Ayyaanaa Irreecaa kana ilaalchisuu Mootummaan Wayyaanee humna waraanaa poolisotaa isaa heddumminaan bobbaasee jeequuf sodaachiisuuf yaalii guddaa taasisuuyyuu uummaannii Oromoo keessaattuu dargaggoonni Oromoo tokkummaa fi gootummaan duraa dhaabbaachuun eenyuummaa fi maalummaa Oromoo dinaatti argisiisaan, utumaa basaastootnii abbaa irree fi poolisonnii abbaa irree lafa dhiphiisanii Qeerroon dargaggoonni Oromoo WBO boonnaa, ABO boonnaa, Leencaa boonnaa, Qeerroo boonnaa Oromiyaa boonnaa, Tokkuummaa boonnaa, Oromoo fi Oromummaa boonnaa jechuun diinaa isaan duraa dhaabbaachuuf baatee aafan qabachiisaan.
Kana malees walleen warraaqsaa kanneen akkaa sirbotaa Eebbisaa Adduunyaa, Hirphaa Gaanurree, Haayiluu Kitaabaa, fi sirboonnii akka Kormaa guduruu Oromoon, ABO’n, Qeerroon, WBO’n leencumaa duruu jechuun hanga dinnii ilmaan Oromoo fi firrii Ilmaan Oromoo dhaga’ee ajaa’ibsiifatuttii guutummaa magalaa Jimmaa keessaa naannaa’uun Warraaqsaa gageeffaatan garbummaa balaaleeffaatan bilisummaa leelliffatani. addaatti immoo basastotaa maqaa ishee waamuun balaleeffatan.
Barruuleen Warraaqsaa gaaffii mirga abbaa biyyuummaa sarbamuu mirga namommaa fi dimookiraasii, sarbamuu mirga amantii fi kkf of irraa qaban haalaa dhugaa Oromoo fi mirga Oromoo kabachiisuun danda’amuun barreefaamanii guutummaa goodinaa jimmaa keessaa keessaattuu magalaa jimmaa keessaatti bittinneeffaaman, kana ilaalchiisuun gabaasa dabalataa qabnu keessaatti dhiyeessina.
Sochii uummataa Oromoo kanaa irraa ka’uun mootummaan abbaa irree wayyaanee kan biyyattii keessaatti mirga dhala namaa,mirga dimookiraasii, mirga amantaa Waqeeffaannaa sarbee umrii angoo isaa dheereffaachuuf jiraatu, dhiphinaa keessaa seenuun oliif gadii rafamuun uumataa gooluuf yaaliin godhamaa turee tokkuummaa qeerroo dargoggootaa Oromootiin fashalaa’e.
uummaannii Oromoo ifaan ifaattii tokkuummaa isaa jabeeffaatee diinaa fi gantootaa isaatti eenyummaa isaa argisiifachuun, haala baayee miidhagaa fi simboo qabeessaa ta’een ayyaannii irreechaa Arfasaa Tulluu Beegiitti kabame.
=======================================
Magaalaa Jimmaatti Jal-bultiin Ayyaanaa Irreechaa Arfaasaa bifaa Qindoomina qabuun eegalame
Caamsaa 11/2013 Jalbultiin ayyaanaa Irreechaa baratootaa fi barsiisota Oromoo Yuunivarsiitii fi Kolleejjii Jimmaa, Ummataa Oromoo godina Jimmaa fi hordoftoota amantaa Waaqqeffaannaatiin egaalamee jira.
Jalbultii ayyaana Irreechaa Arfaasaa kana irraatti Ummaannii Oromoo walitti dhufuun malkaa Deeddeetti walgauun arfaasaan akka nuuf qajeelu Oromoon waan hojjetu hundaan milkoomee abbaa milkie ta’uuf hoolaa mudaa hin qabnee Korbeessaa wareeguun aadaa fi duudha Oromoo ibsanii jiru.
Ummanni Oromoo irree gabroomfataa injifatee abbaa biyyaa akka tauuf irreechi arfaasaa kadhataa fi himmimmaan haadha hiyyeessa Oromoo dhageessee qabsoo inni itti jiru akka milkaawu kadhaan gamtoominaan deemee jira.
Jalbutii kana yeroo egaalamutti barnootni seenaa haala amantii Oromoo, seenaa Oromoo fi tokkummaa Oromoo jabeessuu Barsiisotaa Yuunivarsiitii Jimmaa fi Koolleejjii barsiisota Jimmaan kenname. Hayyoonnii Oromoo tokko tokkoo dabaree dabareedhaan Oromummaa Jabaassuu fi jaalaalaa Oromummaan wal tiksuu bu’aa Oromummaa
tiksuu irraattii ergaa garagaraa Uummataaf dabarsaan. Gama biraan ayyaanaa kana sababeeffaachuun Ummannii fi Qeerroowwaan sabboontotni Oromoo godinaalee garagaraa irraa maagaalaa Jimmaa gala jiraachuun ibsamera. egaa Ayyaannii Irreechaa guutummaan isaa ammo guyyaa boruu Caamsaa 12/2013 Godina Jimmaa Tuulluu Beegiitti kabajaamee oola.
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments
-
birmadu:
Akkas Kunoo!!!!! QEERROO nuu jabaadha! abdiin Oromootaa isini.
-
Soba dhiisaa:
Jarana,
Soba keessan nutti hin afarsina. Sabni sobaan bilisoome hin jiruu tii.


text:
Help:Contents/Nama Birran Wali-Barressu
Beksisaa: Namaan walii barressu danda'uf nami barressu fi nami barrefamuf accountii qabachuu qaba. Accountii qabachuuf immo e-mailii qabachuu qabdu
- Akkam akka account banaan bekuuf Accounti Ban kan jedhuu bani.
- Fuula fayyadatama kankee akka fedhii ketiit midhagsu ni dandetta, haa ta'u malee namii si baressu akka danda'u tasisuu qabda.
Namaan walii barressun bayee salpha dha. Ergaa accountii kanketiin sentee bodaa dubii kiyya kan jedhuu tuqii. Yoo ergaa homaa hin qabanee ergaan homaa hin mulatuu.
Nama Barressu[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
Nama barressuf maqaa-fayyadatama nama sunii bekuu qabda, akkasumas fuula suni hunda dubisuun bakki kamiin akka barressu dandettu si tasisuu gargari bafachuu qabda. Fakkenaf maqaa-fayyadatama kiyya irratti, anii fuula adda ta'ee barresitotaaf qopheserra. Kanaas ilaluuf accountii kiyya DE kan jedhuu banii, ergaa dubistenni bodaa immoo User talk pagen na barresuf kana bana.... kan jedhutti jiraa. Suni immo gara fuula itti barresu dandetanit isaan gessa.
Ergaa Dubbisuu[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
Yoo ergaa qabatee ergaa kankee dubisuuf salphatti dubii kiyya kan jedhuu tuqxee argachuu ni dandetta.


text:
(OromoPress) – Pirezidaantiin Waldaa Qorannoo Oromoo (WQO), Dr Ibiraahimii Elemoo Qopheessaa Reediyoo Oromiyaa wajjin kora Hagayya 2-3 magaalaa Ameerikaa gudditti Waashingitan Diisiitti ta’uu karoorrame irratti gaaffiifi deebii bal’aa godhe. Gaffiif deebichi gadi fageenyaan waa’ee matadureewwan aramaan gadi laallatu:
- Yaadirimee (theme) kora walga’ii WQO (OSA) kan 2014
- Affeerra Abbaa Gadaa Aagaa Xanxanoofi jila isaaf taasifame
- Waa’ee dubbattoota ijoo (keynote speakers) bara kanaa
- Asmaroom Laggasaa akka keessummaa kabajaatti argamuu isaa
- Waraqaalee dhiyaachuuf jiran
- Marii bakkabu’oota dhabbilee siyaasa Oromoo wajjin godhamuuf jiru
- Sirboota ceehumsaas siniif qabannee dhiyanneerra
- Guutummaa sagantichaaf dhaggeeffadhaa


text:
Caamsaa 2,2014 Gabaasa Qeerroo
FDG Jabaachuudhaan kan itti fufe Godina Wallagga Lixaa aanaa Ganjii mana Barumsaa sadarkaa lammaffaa Ganjii keessatti barattootni Oromoo Hiriira jabaa gaggeessuudhaan Mormii jabaa sirna wayyaanee irratti gaggeessuu irratti argamu. Barattootni kunneen gamtaadhaan ka’uudhaan dhaadannoo garaa garaa dhageessisaa oolan keessaa
1. Lafa naannawa Oromiyaa murree hin laannu
2. Barataan ajjeefamuu fi arii’atamuu hin qabu
3. Oromiyaan kan Oromooti
4. Gaaffii mirgaa gaafachuun shororkeessaa nama hin godhu
5. Mootummaan wayyaanee garboomfataa dha
6. Oromiyaan ni bilisoomti
Kanneen jedhanii fi kanneen biroo dhiyeessuudhaan hiriira bal’aa gaggeessanii jiran. Mootummaan wayyaanee dhiibbaa kamuu gaggeessu Barattootni Oromoo gamtaadhaan ka’uudhaan dhaadannoo dhageessisuun sagalee isaanii dhageessisuu irratti argamu. Gaaffiin Barattoota keenyaa gaaffii abbaa biyyummaati gaaffii mirgaati jechuudhaan Uummatni Ganjii barattoota waliin tahuudhaan dhaadannoo dhageessisuu fi gaaffii abbaa biyyummaa finiinsuu irratti hirmaannaa jabaa godhanii jiran. Uummatni Oromoo ka’aa jechuudhaan Qeerroo bakka maraafis waamicha dabarsanii jiran.


text:
Karoorri bu’aa argamsiise kun kan karoora guddinaafi tiraansfoormeshinii akka ta’e ejenssichi himeera.
Ejenssichi akka jedheetti baatii Ebilaa darbe qaalwiinsi gatii dhubbnetaan 9.1 ture baatii Caamsaa keessa gara dhibbnetaan 8.7tti kan gadi bu’e yammuu ta’u tasgabbiin gatii kun haaluma amma jiruun kan itti fufu yoo ta’e sochii diinagdeetiif gaarii akka ta’es ejenssichi himeera.
Ejnssichatti daayireektarri qorannoo maatiifi staatistiiksii gatii obbo Alamaayyoo Tafarii tajaajila oduu Itiyoophiyaatti akka himanitti waggoota darba keessa qaalawiinsi gatii haala ol’aanaadhaan dabalata kan mul’ise ta’ullee qaalawiinsi kun bara 2003 irraa eegalee hir’achaa dhufeera.
Waggaa tokkoofi baatii sadi darbe keessattis qaalawiinsi gatii lakkoofsa baaqqeedhaan kan ture yammuu ta’u kanaanis bara raawwii karoora guddinaafi tiraansfootrmeeshinii keessatti qaalawiinsi gatii lakkoofsa baaqqeedhaan akka turuuf karoorri qabame bu’a qabeessa ta’uu kan mul’isu akka ata’e daayireektarichi himaniiru.