text:
Kadhannaan maali, bu'aan isaas maali? Sagaleen Waaqayyoo maal jedha waa'ee kadhannaa? Dursinee Gaffilee kana gabaabsinee deebisuu yaalla. Isa boodas, maal irratti akkamittiin akka kadhachuun nuuf ta'u isiniif hirra.
Kadhanaan walquunnamtii ijoollee Waaqayyoo fi Waaqayyo gidduu ti. Kadhannaan Waaqayyoon gaafachuu, ulfina kennufii, galata galchuu, qalbii diddiirachuu(cubbuu ofii himachuu) of keessaa qaba. Kadhannaan leexaa/qofaa (Maatewos 6:6; 14:22) ykn tuutaan ( Maatewos 18:19-20) in ta'a; sagalee baafataniis ta'e callisanii yaadaa fi afuuraan kadhachuun in danda'ama.
Yeroo kadhannu lubbuu keenya ykn laphee keenya Waaqayyo durtti dhangalaasudhaan ykn gad-deebisuudhaan, afuuraan fuulaa fulatti Isaa wajjin wal quunnamna. Abbaa keenya ta'uu Isaa dhugaa baanaaf. Yesuus akka itti kadhannu yeroo nu barsiise, Abbaa kenyaa jennee akka jalqabnu nu barsiiseera (Maatewos 6:9). Aboo mucummaa qabnutti dhimma baana jechuu dha. Firoomni kana caalu, jaalalli kana caalu eessa jira?
Kadhannaan Waaqayoo wajjin michoomuu dha, kunis carraa fi kabaja guddaa (privilege) dha nuuf. Akkasumas immoo kadhachuun dirqama kiristiyaanotaa ti. Ofiif kadhachuu irra darbee namoota biraaf kadhachuun dirqama keenya. Isiraa'elonni Saamu'el akka kadhatuuf yeroo isa gaafatan, Saamu'el akkana jedhee ture: "...isiniif kadhachuu dhisuudhaan Waaqayyo duratti cubbuu hojjechuun immoo ana irraa haa fagaatu." (1Saamu'el 12:23) Dirqama irra iyyuu darbee cubbuu ta'uu isaa dubbata jechuu dha. Kadhannaan deebii akka qabu macaafa qulqulluu keessatti bakka baay'eetti in argina. Akkuma sagaleen Isaa jedhu, Isatti qabannee
yoo jiraanne wanti nuti kadhannu nuuf in ta'a (Yohannis 15:7) Karaa Afuura Qulqulluus nutti in dubbata. Kadhannaa hundumaatu deebii qaba jechuus miti. Waaqayyo kadhannaa fedha Isaa irraa fagoo ta'e hin deebisu. Kadhannaan kan hin deebi'in hafu maaliif? Kana ilaaluuf as irra rukutaa.
Kadhannaa keenya diinni immoo attamitti ilaala? Kadhannaan diinatti duula banuu dha. Phaawuloos ergaa isaa keessatti, "Nuyi namoota foon uffatanii wajjin wal'aansoo wal qabna miti; garuu humnoota aboo qabanii fi gooftummaa qaban, warra bantii waaqaa keessaa biyya lafaa isa dukkana keessa jiru kana seerratan, macca hafuurota hamminaa warra bantii waaqaa keessa jiraatanii wajjin wal'aansoo wal qabna." jedha (Efesoon 6:12). Kadhannaan keenya hafuurota kana diiga. Kadhannaan akkasumas waamicha gara boqonnaatti nama geessuu dha. Waan hundumaa Waaqayyo irrati yoo gatne, kadhannaa keenyatti yoo jabaanne, nagaan Waaqayyoo garaa keenyaa fi yaada keenya in eega (Filiphisiius 4:6-7).
Walumaa gala egaa kadhannaan Waaqayyoo wajjin nama firoomsa, nagaa namaaf kenna, macca dinootaa irratti injifannoo namaaf kenna, akaasumas nama boqochiisa. Kadhannaan humna qaba; nama ijaara; biyya ijaara. Qe'ee ykn mandarri nuti keessa jiraannu illee kadhannaa keenya irraan kan ka'e in eegama.
Kadhannaan Maalfaa Of Keessaa Qabaa?
1. Jajachuu (Praise)
Jalqaba irratti Waaqayyoon jajachuun baay’ee barbaachisaa dha. Waaqayyoon yeroo jajachuutti kaanu, Waaqa attamii waaqeffachaa akka jirrutu nutti dhaga'amuutti ka'a. Yeroo kanatti lapheen keenya in banama; afuura waaqeffannaa keessa lixna; afuurri kun immoo deebisee caalaatti akka jajannu nu taasisa. Jajachuu kanaan immoo wanti tokko illee Isaaf akka hin dadhabamne hubatna. Akka Isa jajachuu nu dandeessisuuf Waaqayyoon kadhachuun akka nu barbaachisu Dawit faarsaa isaa keessatti in dubbata. "Ati arraba koo hiiki, yaa gooftaa! Afaan koos jajuu kee in hima." (Faar 51:15) Kadhannaa keessa qofaatti utuu hin ta'in yeroo hundumaatti iyyuu Waaqayyon jajachuun nu barbaachisa. Iddoo biraatti immoo akkana jedha Macaafa Faarfannaa keessatti, "Firdii kee isa qajeelaa sanaaf, guyyaatti si'a torba sin jajadha." (Faar 119:164)
2. Galata (Thanksgiving)
Waan hundumaa caalaa, Waaqni keenya galata nu irraa barbaada. Waan galateeffannuufis baay'ee qabna. Gochaan isaa woo lakkaa'amuu hin danda'uu, waan ittiin galateeffannu dhabnaa? Nuti jireenya keenya keessatti waan ittiin galateffannu hedduu qabna; isaan keessaas hanga ta'e tarreessuu yaalla. Kanneen asii gadii fi kkf galateeffanna:-
* Uumaa keenya waan ta'eef
Waaqayyo ofii Isaatiin barbaadee uumama dinqisiisaa nu taasisee, uumama kaan irra ol nu taasisee waan nu uumeef galatni Isaaf in ta'a. "isa Ati guddaa dinqisiisaa gootee na uumteef, ani galata Siif nan galcha;..." (Faar 139:14) Harka Isaatiin biyyoo fuudhee nama godhee wann nu uumeef galateeffanna. "Yaa Waaqayyo! Ati abbaa keenya; nuyi garuu suphee dha; Ati immoo akka nama suphee dha'uutti harka Keetiin nu tolchite; nuyi hundumti keenya hojii harka Keetii ti." (Isaa 64:8)
* Abbaa keenya is Waaqa irraa (Heavenly Father) waan ta'eef
Waaqayyo abbaa keenya, aboo mucummaas nuuf kenneera. Abbaa keenya isa lafa irraas in caala, Inni abbaa keenya isa waaqa irraa (Maat 6:9) ti. "Yeroo hundumaa waan hundumaafuu maqaa gooftaa keenya Yesus Kiristossin Waaqayyo abbaadhaaf galata galchaa." (Efe 5:20)
* Waan nu jaallatuuf
Waaqayyo akkasumaan nu jaallate. Wanti Inni nu irraa barbaadu galata. "Egaa si'achi Kiristoos isa ana keessaatu jiraata malee, anatu jiraata miti; jireenaya amma fooniin jiradhu immoo, ilma Waaqayyoo isa na jaallate, ofii isaas dabarsee isa anaaf kennetti amanuudhaan nan jiraadha." (Galaa 2:20) Waaqa akkasii galateeffachuun itti hin xiqqaatuu? Isatu nu jaallate, utuu nuti Isa hin jaallatin. "Nuyi Waaqayyoon hin jaallanne; Inni garuu nu jaallate, ilma Isaas cubbuu keenyaaf furee haa ta'uuf nuuf erge." (1Yoh 4:10) Jalalli Isaas jaalala bara-baraa ti malee kan yeroon murteessu miti, kanas karaa Ermiyaas raajichaa dubbateera. "... Ani jaalala bara-baraatiin si jaalladheera; kanaafan gaarummaa Kootiin ofitti si dhiheesse." (Erm 31:3)
* Waan lubbuu isaa daarsee nuuf kenneef
Gooftaan keenya Yesus Kiristoos nuun du'a bara baraa oolchuuf jedhee lubbuu Isaa dabarsee nuuf kenne. Fannoo Qaraaniyoo irratti nuuf jedhee akka hattuutti ykn akka yakkamaa tokkootti, utuu yakka tokko illee hin qabaatin, fannifame. Jaalalli kana caalu maaltu jira?
* Waan cubbuu keenya nuuf dhiiseef
Gatiin cubbuu du'a, garuu Inni cubbuu keenya nuuf dhiisee du'a nu oolche; kanaaf in galateeffanna. "Cubbuu keenya yoo Isatti himanne, Inni amanamaa fi qajeelaa waan ta'eef, cubbuu keenya in dhiisa, jal'ina keenya hundumaattiis nu in qulleessa." (1Yoh 1:9) Yakka keenyaa fi irra-daddarba keenya nuuf dhabamsiiseera, deebisees hin yaadatu. "...irra daddarba keenya hundumaas nuuf dhiiseera." (Qol 2:13)
* Waan Afuura Isaa (Afuura Qulqulluu) nuuf kenneef
Gooftaan keenya Yesuus Kiristoos biyya lafaa kana irra yeroo ture gara abbaatti ol ba'uu Isaa dura akka Afuura Qulqulluu nuuf ergu dubbateera (Yoh 16:7) Abbaa biraas yeroo Inni nuuf gaafate in argina. "Ani abba nan kadhadha, Inni bara baraan isin bira haa jiraatuuf, kan biraa kan isinnif dubbatu isiniif in kenna." (Yoh 14:16)
* Waan dubbii ykn sagalee isaa nuuf kenneef
Namni biddeen qofaatiin hin jiraatu (Kees 8:3). Dubbiin Waaqayyoo barbaachisaa dha. Waaqayyo sagalee ykn dubbii Isaa nuuf kennee, har'a kunoo isaan geggeeffamna. Dubbii Isaa kana immoo yoo akka gaariitti beeknee, qabannee, ittiin jiraanne, Inni humna guddaa nuuf ta'a. "...Kunoo, ani dubbii koo afaan kee keessa nan kaa'a... " (Erm 1:9)
* Waaqa garii waan ta'ee fi waan gaarii waan nuuf godheef
Inni gaarii dha, gaarummaas nutti agarsiiseera. "Waaqayyo gaarii waan ta'eef, gaarummaan Isaas bara baraan waan jiraatuuf, isaaf galata galchaa." (Faar118:1) Nuti warra Isatti amannee fi kooluu Itti galleef gaarummaan Isaa dhuma hin qabu. "Wanti gaariin inni ati warra si sodaataniif keesse, gaarummaan inni ati ilmaan namootaa duratti warra kooluu sitti galanitti argisiifte, attam baay'ee dha." (Faar 31:19)
* Qulqulluu (Holy) waan ta'eef
Waaqni nuti waaqessinu qulqulluu dha, maqaan Isaas qulqullaa'aa dha. Isa galateeffachuunis nuuf in ta'a. "Waaqayyo inni danda'aan, waan guddaa anaaf godhe; maqaan Isaa qulqulluu dha." (Luq 1:49) "Waaqayyoon gooftaa keenya ulfinaan ol kaasaa, ejjeta miilla Isaa jalatti Isaaf sagadaa! Inni dhuguma qulqulluu dha!" (Faar 99:5)
* Qajelummaa isaaf
Waaqayyo qajeelummaa nutti argisiiseera, firdiin Isaas qajeelaa dha. "Ani qajeelummaa Isaatiif jedhee Waaqayyoof galata nan galcha, maqaa Waaqayyo abbaas faarfannaadhaan nan jajadha." (Faar 7:17)
* Hundumaa kan danda'u aango-qabeessa waan ta'eef
Waaqayyo Waaqa hundumaa danda'uu fi aango-qabeessa. "kunoo, Ani Waaqayyoo dha, sanyii namaa hundumaafis gooftaa dha; wanti Anaaf hin danda'amne jiraa ree?" (Erm 32:27)
* Nu wajjin waan ta'eef
"...Ati anaa wajjin jirta, uleen Keetii fi dhaabanni Kee ana in jajjabeessu." (Faar 23:4)
* Jireenya keenyaaf sababii waan ta'eef (purpose for our life)
Waaqayyo jireenya keenyaaf sababii nuuf ta'ee nu jiraachise. Waan hundaa dursee nuuf qopheesse. "Nuyi hojii harka Isaatii ti; hojii gaarii isa Waaqayyo duraan dursee qopheesse keessa akka deddeebinuuf karaa Kiristoos Yesus uumamne." (Efe 2:10)
* Furii keenya waan ta'eef
Gooftaan keenya furii keenya. "... Ati garuu abbaa keenya, furii keenya, maqaan Kees kan bara baraa ti." (Isaa 63:16) Kattaa keenyaa fi furrii keenya ta'uu Isaa Macaafa Faarfannaa (Far 19:14) keessattis in argina. "Inni furii namoota hundumaatiif ofii Isaa dabarsee kenne..." (1Xim 2:6)
* Ifa biyya lafaa waan ta'eef
"Eenyu illee kan Anatti amanu dukkana keessatti akka hin hafnetti, Ani ifa ta'ee gara biyya lafaa kanaa dhufeera." (Yoh 12:46) Akkasumas Ergaa Yohannis isa duraa keessatti waaqayyo ifa ta'uu Isaa nutti dubbata. "Waaqayyo ifa; dukkannis matumaa Isa keessa hin jiru..." (1Yoh 1:5)
Jajannaa fi galatni akkuma laphee keenya bananii, afuura keenya gammachiisanii lubbuu keenya damaqsan, furtuu balbala mootummaa Waaqayyoo tis. Balbala bantii Waaqaa bananii bakka inni jirutti ol nu seensisu. "Galata galchuudhaan gara balbala kellaa Isaatti, jajachuudhaanis gara oobdii Isaatti ol galaa!" (Faar 100:4) Jajannaa fi galata dhiheessuudhaaf macaafni faarfanna boqonnaa 145 hanga 150 baay'ee gaarii dha. Maalummaa Isaaf akka jajattanii fi galateeffattan argisiisa (gaarummaa, jaalala, humna, qulqullummaa, ogummaa, fi ulfinaa Isaa dubbata).
3. Cubbuu ofii himachuu fi dhiifamuu cubbuu amanuu (Confession and forgiveness)
Wanta Isa biraa gaafatnu ykn barbaadnu utuu hin dhiheeffatin dura cubbuu ofii himachuun ykn qalbii jijjiirrachuun hubannaa guddaa dha. Kunis maliif yoo jenne, cubbuun (irra-daddarbaan ykn yakki) keenya gurri Waaqayyoo gara keenya akka hin dhaggeeffanne godha. "...yakki keessan isinii fi Waaqayyo keessan gidduu goree gargar isin in ittise, akka isiniif hin dhageenyettis sababii cubbuu keessaniitiifis Waaqayyo fuula Isaa isin irraa in deebise." (Isaay 59:2) Erga dhiifama Isa biraa gaafannee immoo akka Inni nuuf dhiise guutuudhaa-guutuutti amannee fudhachuutu nu irra jira. "Cubbuu keenya yoo Isatti himanne, Inni amanamaa fi qajeelaa waan ta'eef, cubbuu keenya nuuf in dhiisa, jal'ina keenya hundumaattiis nu qulleessa." (1Yoh 1:9) Erga Inni nuuf dhiisee garuu deebinee cubbuu sana hojjechuun birmaduu keenya deebisee harqoota jala galchisiisa. Waaqayyos kana hin jaallatu. Phaawulos ergaa isaa keessatti kana nu hubachiisa, "Birmadummaatti akka nuyi jirannuuf Kiristoos birmaduu nu baase; kanaaf itti jabaadhaa dhaabadhaa!
Deebitaniis waanjoo garbummaa jalatti hin qabaminaa!" (Galaa 5:1)
4. Himata/Iyyata (Suplication/Petition)
Kun immoo Waaqayyo isa aangoo qabu waan fedhan tokko gaafachuu dha. Wantoota gaafatnu kanas haala attamiin gaafatna?
5. Kanneen biroofis kadhachuu (Intercession)
Of irra darbinee lubbuuwwan biraaf, waldaaf, tajaajiltootaaf, biyyaaf, mootummaaf kadhachuun nu irraa eegama. Phaawulos ergaa isaa keessatti kana nu gorsa. "Ammas waa hundumaa dura himannaan, kadhannaan, warra kaaniif dubbachuun, galata hiheessuunis Waaqayyo duratti nama hundumaaf akka godhamu nan gorsa." (1Xim 2:1) Boqonnaadhuma kana lakkoobsa 2 yoo ilaalle, mootummaa fi biyya bulchuu keessatti aboo warra qabaniif kadhachuun akka nuuf ta'u argina. Eenyuuf kadhachuun akka nu irra jiru afuura qulqulluutu nu hubachiisa, garuu nuti immoo hubachuu danda'uu fi nama Waaqayyo nutti mul'ise sanaaf yemmusuma kadhachuu qabna.
Nu Waliin Kadhadhaa
Akkuma olitti xuqne,akkaataan itti kadhatan karaa baay'ee dha; akkaata kana qofaatti ta'uu qaba kan jedhu hin jiru, garuu maqaa Yesusiin kadhachuun waan hundumaa caalaa barbaachisaa dha. Itti dabalee immoo amantiidhaan yoo gootan akka fudhattanitti lakkaa'aa. "Amantanii kadhataan waan dhiheeffattan hundumaa in fudhattu" (Maat 21:22) Egaa kadhannaa nuti kanaa gaditii keenye utuu hin kadhatin dura Waaqayyo humna qabeessaa fi waan hundumaa gochuu akka Inni danda'u laphee keessan keessatti fudhadhaa. Waan maqaa Yesusin kadhattan in argattu. Wangeela Yohannis keessatti Gooftaan keenya Yesus Kiristoos waan nuti kadhannu akka nuuf raawwatu yeroo dubbatu "...Abbaan Ilma Isaatiin ulfina akka argatutti, waanuma isin maqaa Kootiin kadhattan ani nan raawwadha. Waanuma tokko maqaa Kootiin yoo kadhattan, Ani nan raawwadha." (Yoh 14:13-14)
Kadhanaan walquunnamtii ijoollee Waaqayyoo fi Waaqayyo gidduu ti. Kadhannaan Waaqayyoon gaafachuu, ulfina kennufii, galata galchuu, qalbii diddiirachuu(cubbuu ofii himachuu) of keessaa qaba. Kadhannaan leexaa/qofaa (Maatewos 6:6; 14:22) ykn tuutaan ( Maatewos 18:19-20) in ta'a; sagalee baafataniis ta'e callisanii yaadaa fi afuuraan kadhachuun in danda'ama.


c: text/html

text:
Dhibaawuun akka miti
Sagalef astuqa
Erga uumamee empayerri Ethiopia nagaa qabate hin beeku. Cunqursaan yeroo yeroon hammaa bahuun sirnicha gaaga’aa jiraate. Garuu utuu dhoowee hin faca’in olhantummaan Habashaa akka hin tuqamnett kan afuura baafachisutu dhuufa. Tafarii kaasee hanga Mallasitt sanumatu ta’e. Hundi sanii bulcha keessatt ummata qooda fudhachiisna jedhanii seerota labsaa bahani. Garuu walqixxummaan qooda fudhachiisuun hundeedhaa kan isaan sochoosu godhanii waan ilaalaniif hojiirra hin oolchine. Akka dhufaniin irbuun seenan, yeroof aangoo cimfachuuf malee cunqursaan ummatootaa bakkuma turett deebi’a. Hamma dandahan sammuu ummatoota dhiquun eenyummaa saanii irraanfachisu tattaafatu. Sana bakkaan gahuuf hidhaa, guraarama, ajjeechaa fi butanii buutee dhabsiisuu fi biyya baasuun shakala saanii beekamoo dha.
Oromoon warraaqsa saaniin badiisa eenyummaa saanitt akeekame kana ofirraa qola’a jiru. Garuu ammayyuu raatessaa koloneeffataa jalaa kan hin baane, sirna koloniif ooganii lammii saanii irratt qawwee kan jiffatan jiru. Hanga walabummaa guutuun argamutt tuqaan sammuu Stockholm syndrome (faara roorrisaaf amanamuu) jedhamu isaan hin dhiisuu. Sun tibba tibba dabballoota olhaanoo keessaas kulkulfachuun ni mullata. Qabsoo hanga yoonaa ta’een jija qabatamaa fi fakkeessaa hedduutu galmeeffamee ture. Garuu irra ququnxuramaa jira. Lafti Oromiyaa guutummaati meeshaa gurgurtaa koloneeffataa ta’eera. Bulcha Oromiyaa akka seera saaniitt galtuutt gad hin dhiifnee. Federeeshina finnaa walqixeetu ijaarame jedhu. Sana keessatt wayyabummaan Oromoo hin calaqifamne. Mootummaan gidduu bulchaaf haa ta’u quunnamtiif afaan Habashaan hojjeta. Sirni “simaabaloo” deebi’e jechuu dha. Hojiif carraa kan kan argatan kanneen afanichatt ogummaa guddaa qabani jechuudha. Waliigalatt feedereshinich caasaa sobaati. Akeeki qabsoo bilisummaa Oromoo, walabummaa fi mirgoota samaman deeffatanii, biyya ofii irratt abbaa ta’uun bilisummaa, walqixxummaa fi gammachuun jiraachuu dha. Garuu sababa adda addaan qabsoon laaffataa, roorroon ummataas dachaan dabalaa jira.
Ummatooti blisa hin baane akka halagaan fedutt jiratu. Biyyi bilisa hin taane kolonii dha. Kolonummaan akka raawwatu addunyaan erga irratt walii galee bubbuleera. Sana dhugoomsuuf qabsaawuun mirgaa fi dirqama kan kolonoomaniiti. Ummatooti bilisummaa jaallatan, kolonummaa raawwachiisuuf gargaaruu irratt dirqama seeraa fi safuu qabu. Oromoon amantee sanaan, mirga hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu akka hojiirra ooluuf karaa nagaa gaafatani turan. Sun didamnaan kurnan afur dura qabsoo malbulchaa fi hidhanoo eegalan. Alaabaa koloneeffataa balaliisuu, afaan saan hojjechuu, ajaja saatt buluu fi seenaa saa akka kan ofiitt ilaaluu diddaa agarsiisuu jalqaban. Oromoon, halagaan tuffatamaa fi nammummaa baafamaa jiraachu ajeeffatan. Bulcha hamaa, goolii fi hacuuccaa jaarraa darbee sii’achi hin fudhannu jedhani kakatan. Gaaffiin bilisummaaf dhihate kun akka shororkeessaatt fudhatame. Sanaan dhaabi kallacha sochii bilisummaa saanii gooltuutt tarreeffame. Sun seeraa ala ta’us anga’ooti addunyaa hin balaaleffanne. Sanaan akeeka itt amanna jedhani dhaadatan bu’a ummata saaniin yoo madaalamu sadarkaa lammafaatt akka gad bu’u raggaasisani. Kanaafii Oromoon lubbuu olfachuuf itt baqatan fudhatama dhabanii dubbiin saanii rarra’ee kan jiru. Kun seerri addunyaa hawwa malee, ammaaf kan biyyooti fedhanii murteessantu ta’a jechuu dha.
Iyyi “Bilisumma naa kennaa yk du’a naa kennaa” jedhu, sagalee warraaqsaa warraaqxota Amerikaa jaarraa hedduu duraa awwaala gamasii dhageenyu. Oromoon iyya bilisummaa sana kan dhagahu hundaaf qiliwwisaa jiru. Namooti du’a kan sodaatan jireenya tokkicha beekan dhabuu fi laalaa isa dura dhufu heduunii. Jireenya sana jiraachuun dadhabamuu irrayyuu, laalaa qaamaa fi ayyaamii yoo namatt fida ta’e, sodaan du’aa, uggaaf bakka gad dhiisa. Yeros onneen warraqsaa dhikkifachuutt ka’a. Waan hin olleef rommuun maaljecha dhaba. Namummaa bahanii salphataa jiraachuu irra jannummaan du’un hundaa ol ulfina qabachuutt fudhatamuu irra gaha. Kan jaalala ulfinaa ummata saanii keessatt gad jabeessan kanneen sodaa hin qabne. Dhalooti itt haanu bilisoomee gammachuu fi ulfinaan akka jiraatu lubbuu ofii dabarsanii kan kennan jara akkasiiti. Gootota akkasiiti hawasii walaloo, weedduu, geerarsa fi mirrisaan kan kaasu. Maqaa saanin kan ijoolleen dhaadata, faarsaa guddatu. Barreesotaa fi ognesitootaaf burqaa dhahata hin gognee ta’u.
Hawaasi jannummaa ulfina kenna. Ballinaa fi gadi fageenyan ulfina sanaa kabaja kan kennisiisu jannummaa sonaawe. Jannatu Kaayyoo bakkaan gaha. Kaayyoon, jaarmaa, kutannoo fi dudhama gaafata. Qabsoon sinsinniin hin gaggeeffamu. Waanti qabsawaniif kan itt amanamee, itt yaadamee fi sirriitt of qoranii duuba murteeffatan ta’uu qaba. Dursanii kaasaan qabsooti bobbaasuu hanga injifannoon argamutt kan irra hin qollifanne ta’uu kan kakaa seenaniif kanaaf ta’uun beekamuu qaba. Kanaafii hawaasoti kanneen hamaatt erga isaan diranii duuba kan jalaa miliqan tuffatuuf. Dhaabi murna lammiin diinatt ilaalu leellisu, qabsoo sabaa walaba hogganuuf sera hin qabu. Koloneeffatoon dhaabota dhuunfaa ofii mootummaa Itiyoophiyaa fi mormitoota amanamoo saa qabuu. Abba tokkee Oromo fi dhaabota sobaa kan hawwatan Oromiyaa irratt akka seer qabeessa isaan godhan qofaafi. Sana saaxiluu fa’iif Oromiyaaf dhaaba kallacha, hin faalamne kan barbaachisuu.
Qaamaan wayyaba haa ta’u malee Oromoon malbulchaan empayerittii keessatt yaroo dha. Oromoon dandeettii riphaa akka qaban waan beekuuf diinni hidhaa itt laaffisuu sodaata. Kanaaf akeeka diinaa inni guddichi humana Oromoo facaasuu dha. Dhaabi Oromoo tokkollee akka walabummaan socha’u itt hin dhiisuu. Jaarmaan diinagdee, hawaasomaa yk malbulchaa inni hin too’anne kophaa nagaan sossouu hin danda’u. Kan irraa fagoo jiranillee diiguufis qabeenya hedduu itt baasu. Kanaafii Oromoon dhiibbaa halagaa bakka jiru hundatt fashalsiisuuf jaarmaa cimfachuu kan qabu. Yero amma jaarmaan Oromo ofirraa hafee dhaabota biraaf birmachuufi dandeettii qabu hin jiru. Kana wallaaluun “taa’aa irra hin qabdu mataatt haguuggati” isa jedhan fida. Utuu kaayyoo ofii irratt rakoo hin uumin, kan fedha walii ulfeessan wajjin tokkummaa uumuun akeeka imaammata hariiroo alaa muummicha sagantaa ABO isa jalqabaati. Garuu dura bilisummaa ofiif qabsaawuu eegaluun mirgaa fi dirqama abbaati. Tumsii kan hanqatett walii guutuu fi walqayabachuuf dhufa. Koloneeffataan gaga’amaa qaccee seenaa sanyii saati. Sanaaf fedhi bulchoota fedhaa fi mirgoota nambiyyaa kan dursu. Qaccee malbulchaa geeddaramee hin beekne kana, ni geedarsiifana yoo jedhame rakkina ofii kan dura furamuu qabu baqachuu ta’a.
Oromoon mirga haa ta’anii bitaa, dachaatuu haa ta’anii tokkummeesso utuu duubbee cimaa hin uummatin timjii cehuun bu’aa hin qabuufii. Kan ummata ofii irratt hirkachuuf amantee dhabe qofatu sana godha. Dhaaba haa ta’u mootummaa waliinn dhoofsisuuf dubbee cimaatu ulfina kennisiisa. Duubbee cimaa kan hin qabaane walqixxummaaf utuu hin ta’in harka kennachuuf dhoofsisa. Qajeela kan ta’u waldhabdee bara hedduu fudhate kana furuuf, kan yaadi jalqaba dhihaachuun irra jiru rorrisaan malee kan itt roorrifameen miti. Hanga yoonaa kan beekame waan Oromoon kiyya jedhu hundi mootummaa, dhaabotaa fi abba tokkoota Itiyoophiyaan haalamuu dha. Kaan kaan Oromoo caalaa Oromiyaa irratt abbumaa akka qabanii fi sabi Oromoo jedhamus akka hin jirre hololu. Madaqsi malbulchaa saanii kan ilaalcha olhantummaa Habashaa wiirtuu godhate. Moototi saanii hanga yoonaa wal jijjiran, sanaan surrii ummata saanii dhiqaa dhufan. Sun hardhallee ilaalcha saanii isa sooressa. Ilaalchi sun kaayyoo bu’uuraa Oromoo “Gadaan qixxee, Odaan teessumaa qixxee, gabaan qixxee, malkaan qixxee, karaan qixxee” jedhuun yk sirna democrsii fi seeran bulmaataan wal fincila.
Hoduu, iyyaafannoo, agarsiisa, yk gabaasa mirkanbeekii kkf giddeesota akka TV, radio, gaazexaa fa’iin faca’an hundi akeeka qabu. Sunis soba dhugaa fakkeessanii dhiheessuun surrii dhaggeeffataa dhiquu dha. Of mamuun, lallabi saanii sobaa kun dhugaa ta’innaa jedhee kan of canqu jira. Sun goolii itt naqee yaacessaa jiraata. Qilleensi shuffisu hundi keettoo saanii ta’ina jedhe sodaata. Waan isaan godhan hunda deggertooti saanii alaa, karaa sirrii gara demokrasiitt geessu jedhanii afarsuu. Ogummaa fi meesha goolii kan itt gurguratan isaani. Wayyaba biyyasii kan nyaatu, dhugu, uffatu fi keessa da’atu dhabee jireenyi utuu itt hadhaawaa jiru, guddinni diinagdee galmaawe jedhanii labsu. Sun, kanneen mirga ilmoo namaatt rorrisan deggeruu saaniif komee ummata ofii jalaa mala itt bahani. Shirri koloneeffataa akkasii kun dhaabota fedha Oromiyaaf ijaajjaniin mormamaa ture. Garuu isaanis sababa addaddaan madaala ofii eeguun itt cimee gatantara jiru. Ejjennoo saanii itichanii shaffisaan qola saanii keessaa caffatanii akka bahan abdii jaalbiyyoota hundaati. Hammasitt giddesitoota haa ta’ani keettoo diinaan kan himamu hundi hololaa. Ummata raatessanii angoo irra turuuf yaalii godhan ta’uu baruudha.
Karaa bira, dargaggoon Oromoo, hooda ayyaanummaa empaayeraa keessaa caffatanii bahuun, ilaalcha Oromummaan ijaaramuu jalqabuun kan nama jajjabeessu. Yoo callisanis diinni isaan bira hin deebi’u. Kana angafoota saanii caalaa kan qayyabatan fakkaata. Amma yero want waggoota afurtamaaf ijaaraman jijiguutt ka’an kana, guddaa yaaduun dirqii ta’a. Sammuun gandummaa fi qomummaa qaanessaan, gidduun bibbiqiluutt ka’e, leelloo Oromiyaa takkitiif dafee qaxa’amuu qaba. Ofbara malbulchaa saanii olkaasuu fi sirna iyyaatii ammayyaa of hidhachiisuun dargaggoo irra eegama. Gowwoomsaan akka 1991 deebi’ee dhufuun ni mala. Waan halleef qophaawuun dansa. Waan naannaa keenyatt ta’uu dandahu hunda caqasuun kan bira hin darbamne. Naannaa sana irratt taatota hedduutu hojjetaa jira. Yeroof ajjeesuu fi fayyisuu ni danda’u ta’a. Garuu, wanti uumaa keessa jiru hundi, to’atamuu fi gara barbaadanitt oofuun ni danda’ama jechuu miti. Gochi tokko kan yaadan hafee kan hin yaadamin fiduu danda’a. Kan dammaqee qophaawee eeggatetu dhimma itt baha. Kanaaf barumsa ijoollee gad jabeessuu dha. Kan baratetu, hariiroo ofi fi nannaa, ilaalu danda’a.
Wayyaaneeen seenaan empayerichaa kan Habashaaan adda a ta’uu saa fi bara dhibba qofaa akka lakkaawatu himee ture. Alaabaan Itiyoophiyas, cunqurfamootaaf dasee (carqii) biraa irra adda akka hin taane lallabeera. Sun hamma of jala galchutt kolonoota sossobachuufi ture. Hardha garuu waa’ee bar kumootaa dubbachuutt ka’eera; alaabicha mukaa baalatt uwwisuu qofa utuu hin ta’in maratee rafuuf homtuu isa hin hafu. Garuu warraqsa Oromoon kan hundee socho’ee deebisanii dhinsuun hin danda’amu. Utuu inni hin se’in empayerittiit takallaan gabaabbate. Moslimoti, Al Habashiin qabate mootummaan amantee saanii keessa galuu mormaa jiru. Al Habashiin eenyu akka yabboot ol fide hin beekamu. Garuu xaxaa hin hiikamne uumaa jira. Moslimoti Oromoott caalu; garuu muslimoti empayera keessa jiran hundi walii tumsanii afaan tokkoon iyya dabarsaa jiru. Kirstaani Tawahidoo keessaas hedduutu tumsaafii jira. Garri caalaa jara kanaa Habashaa dhaa. Jarri dubbii kana tuqate, kun hundi ni ta’a jedhanii kan yaadan hin fakkaatu. Wayyaaneen booqaan goltu anja na argamsiisa jedhu qofa kan ilaale fakkaata.
Haala kan keessatt gara Wayyaanee kan goran irratt qormaati duubbee gaggeeffamu qaba. Kan mirga biraaf hin dhaabbanne kan lammii ofiifs hin dhaabbatu. Mirgi yaroo sanyii, saalaan, amantee fi waan kamiifuu haalamuun roorrisaa deggerutt geessuu danda’a. Yero amma kan sochii kana irratt aangoo addaa qabu jirachuun hin mullatu. Kan akkasii heddun hawaasaa keessa deemu danda’a. Mirgi yaroo sanyii, saalaan amantee fi waan kamiifuu haalamuun roorrisaa deggerutt geessuu danda’a. Hobbaatiin sana keessaa argamu ilmoo namaaf milkii fida ta’a. Dargaggoon dammaqanii caqsuu fi xiinxalanii roga dubbii baruutu irra eegama. Oromiyaa walabaaf qabsaawuun utuu waan naannaa ofii keessa walmaru hin hubatin durunfatanii deemuu jechuu miti. Hawaasi akka algee (liillana) walxaxeeti. Yoo tokko harksanii baasuu yaalan kan hin fedhamnetu waliin harkifama. Akka itt hulluuqsifatan maluun gamnummaa gaafata. Gutummatt taatoti uumaa gara fedhanitt qawwisuu dandanda’u jechuun seera tartiiba uumaa keessa hin jiru. Caalaan yaalaa fi balleessaa keessa argama.
Oromoon eeenyummaa saanii beeksisuuf fagoo deemani hardha gahani. Sanaaf daandii walmaraa fi haala rakkisoo ta’an jala darban. Dhaaboti gaggeessan guddaa madaawuu irraa kan ka’e dandamachuun yeroo fudhata jira. Balaa uumaa fi nammi kaaseen dararammi ummataa irra gahu guyyuu guddataa dhufe. Salphifammii fi tuffiin diinaa akkuma turett it fufeera. Walakkaa jaarraa duubas Oromoon waa’ee biyya abbaa deebisanii ijaaruu mari’achuu utuu hin ta’in waa’ee hacuuccaa fi gabbarsiisa halagaa gadoodaa jiru. Sana gabaabsuufis qabsaawoti yoo sardaman hin mullatu. Kaan saanii carraan nuu bu’ina jedhani mamaa qaxxisu. Kana malee hadoodaa fi laasha’aa qofatu hamaa guddaan akkasii yeroo saba ofiirra gahu suka’uu dadhaba. Sabicha dhabsiisuuf haalli mancaasaan yawu bubbisaa jiru akkasii, nammi nagaa qabu tokko utuu hin birmatin kana caalaa hin turuu. Ummata badii irra oolchuu caalaa haalli sardaan kamuu durfannoo argachuu hin qabu.
Hariiroon sabgidduu kantaraa miti. Kanaaf kan qabsoo malbulchaatt bobba’an haala kamiifuu qophee ta’uutu irra jira. Nammi tokko hariiroo kaaleesaa irratt hundaawee waa hamilata ta’a. Garuu akka tasaa kan kaleessa hamajaajii, hardha fira walii ta’uu danda’u. Hariiroon sabgidduu fedha sabaa battalan wan masagamuuf, bulula bor gara itt yaa’u himuun rakkisu. Kanaafi kan qabsoott bobba’an hala dhufuu malu jedhan hundaaf karoora filmaata ta’an lafa kaawwachuu qabu. Sun yeroo hunda imaammata “B” qopheeffachuu gaafata. Dhaabi, fulaa keessa hulluuqu yero barbaachisuuf hin qopheeffane bordoddee ofii uume keessatt hordamee hafa.
Guddinni teknolojii si’ana wan halle ariifataa godhaa jira. Sana beekuun utuu hin yaadin akka tasa nama irra hin baanee gargaara. Misa haaraa dhaqabachuuf waanti saganteeffatan daangaa yeroo qabachuutu irra jira. Obsi garee sadaffaa hafee kan mararfattoolle dhuma qaba. Yeroo si’anaa iyyaatiin mootummaa fi dhaabota adda addaa hang tokko salphaatt argama. Kan dhaabi ofii deggertota irra dhokataa yoo ta’e hammam akka nama gaddisiisu beekuun cimaa miti. Namooti gareen saan dorgommee addunyaa keessati maal akka fakaatu baruu hedduu dharra’uu. Dhibaawummaa dhuma hin qabne kan leellisu hin jiru. Rakkinnii fi wanti hojjetamaa jiru kan dhimmi ilaaltuuf keessaan laalii ta’uu qaba. Sabboonoti yoo iyya’ameef qofa birmachuu danda’u. Miseensoti qeeqi dhaaba sanii irratt gaggeesssan kan diinaan adda yoo hin taane diigaa ta’a. Kan caalaa homishaawaa tahu haala hamaa si’ana jiru jalatt itt fufiinsa walabummaa fi nageenya dhaabaf dhimmama agarsiisuu dha. Yaada ofii fudhachiisuu irratt qofa xiyyeeffachuu miti. Beekaa, nammi hundi yaada qabaa.
Waa’ee rakkina ummata irra gahaa jiruu hedduu jenne. Dirqama amma harkaa qabnuuf waan darbeef gadooduun dhimma hin baasu ta’a. Wanti dhiiga namaa booressu ta’aa akka jiru, giddeessota dhaabaa alaan hodeeffamaa jira. Ummati Oromo dura Dhihaatt, amma Bahaatt rukutamuutu himama. Akka humna bilisummatt kan birmateef hin jiru. Waa’ee olmaa WBO-Qeerroo asiif achii hedduutu jedhame. Sun mishaa fi mirqaansaa dha. Garuu hanga gabaasi ragaa arge dhihaatutt turuu qaba ture. Kana malee ta’isi guddaan bakka jirutt argamuu dhabuun nama qaanessa. Kan Dhihatt ta’e akka akeekkachiisaatt hin fudhatamne. Silaa kan itt haanuuf qopheessa. Maqaafillee Mayyuu Muluqqee fi bakka, dararama, buqqa’a, beelaa fi daaraan Oromoon hubama jiranitt argamuun ni tola ture. Sanaaf hanga ijaaramanii hamilee sabichaa ol kaasuu danda’anitt callisuu dha. Duchiisa gandaa irra hanga cehanitt oolmaa guddaaf of ijaaruuf tattaafachuu dha. Afaan caalaa hojiin dubbachuu wayyaa. Afaan guutanii jabduu ofii dubbachuun kan jaarmaa cimaa fi didhaa qaban irra miidhaga.
Akka sabaatt Oromoon jeequmsa guddaa keessa jira. Kan itt duulan sabicha hundeen buqqisaa jiru. Qabsaawoti Oromoo kompaasiin saanii jala bade dambaliin oofamaa kan jiran fakkaata. Kanneen ifa abdachiiftu agarsiisan jedhamanis wanti itt jiran hin beekamu. Yeroon dhaabbatee nama hin eegu. Yaada qabaniin dafanii gadi hin bahan taanaan rincicee bushaawuu danda’a. Deggeranis abdii kutachuun irra qollifachuun ni mala. Galaalchuuf furan akka, rakkina qabsoo aangoo, dandeettii dhabina, daddaaqina, yk qabsoof dudhama dhabuutt kennamuufii danda’a. Qabsaawoti yoo ammallee annisaa marsaa keessa isaan tursu qabaatan shaffisaan agarsiisuu dha. Kanneen walabummaa Oromiyaaf dhaabbatan garagarummaa akeeka jara biraa waliin qaban hedduu jedhaniiru. Garuu hojiin muldhifamutu eegama. Kan bara darbe jabina kaayyoo ABOn gaggeessuu nuu lallaban hedduun barana lafummaa fi yeron itt darbuu nutt himaa jiru. Garuu ABOn isuma bara darbeeti. Caalattu of suphaa jira. Ergamsi biraa yoo hin jirre, bakka abiddi hin jirrett ofumaa buufaa ooluu ta’a. ABO haa ta’u kan qeeqan qabsichaaf amma hobbaati hin agarsiisan taanaan, “Yaa sogiddaa yoo ofii jette minyaawii…” jedhama.
Haalli Oromoon keessa jiru kan raffisee nama bulchu miti. Warraaqsaa fi warraaqxummaa gaafta. Qilleensi naannaa hundi sabicha haala walxaxaa keessa buusee jira. Sana furuutt bobba’uun waan yeroo kennu miti. . Hooggansi warraaqaa ititaan tokko sana furuuf dhiheenyatt yabboott yoo ol hin baane qabsoon bifa addaa fudhachuun ni mala. Kanaa ol harkifachuun sabicha irratt badii caalaa fi caccabbina jaarmota diinagdee, hawasomaa fi malbulchaa saa caalaa irraan gahuu danda’aa. Maal naan jedhuun fi “Haa bultu dubbiin” haala akkasiif debii kennu hin danda’ani. Haalli ummati keessa jiru hamaa dha. Talisummaaf malee badin silaa dhaabuun danda’amu seexaa ofii hanqooquu qaba. Hooggansa warraaqaa bilisummaa Oromiyaaf dudhama qabu qofatu mudaa darban sirreessa. Biyya halagaattillee haala dhaaboti maqaa Oromoon jiran qorachuun imaammati Wayyaaneen keettota saaf facaase hagam diigaa akka jiru hubachuun ni danda’ama.
Xumuruuf, gadadoon ummata Oromiyaa fixasanyii irraa ol darbaa jira. Silaa yeroo hamtuu kana kanneen biratt argamuun irra jiru fagoo, manyaa gama afatanii ciisu. Kaleessa waluman cunqurfammi Oromoo fi Habashaa akaakuunis heddumminaanis wal hin gitu jedhaa baane. Hardha keessa deebi’anii akkuma jara “qabsoo gitaa” afarsuu gadadoon Oromoo addummaa hin qabu kan jedhan jiru. Kanaaf furmata waliigala barbaadna jedhanii nurraa goraniiru. Qabsoon Oromo akkuma jaatamootaan duraa qindeeffama dhabaa jira. Qabsoon hin qindeeffamne gandatt galuun tokkummaa qabsaawotaa doorsisuu danda’a. Waamicha saaf hatattamaan kan owwaatu dhabuun iyyi sabicha qilleensa raasaa jira. Dhibaawuun gadadoo ummataa dheeressee naannaa saas badii caalaaf saaxila. Dhaaba Oromooti kan ofiin jedhu yero akka amma, Anniyyatt Oromoon garalaafina malee gad ciramaa jiru qarqara dhaabbatee ilaalu hin qabu. Jaarmaan rakkina mata mataan irra haanuu hin dandeenye wal gargaaranii furuuf uumama. Jarmaan rakoo furuuf ijaaramee tokko, ofii rakoo caalaa qaba taanaan, isa uumameef hin jiru jechuu dha. Sanaafi of kennii fi kutattummaan hoogganoota irraa kan gaafatamu. Hooggansa of kenne kutataa qofa kan dhaabicha dhaddhaqii of buuse keessaa harkifatee akka bahu gochuu danda’u. Guddaa hagamii ta’ullee rakkoon kutannoo ofii irraa nama hankaaksu hin jiru. Durdurii keessatt Diggaa Saaqoo namichi jedhamu, waa itt qaltu malee Horri kee kan korma itt qaluu danda’uuf kennama jedhamnaan, korma itt qalu dhabuullee, utu nakkariin korma harkifatee achi hin gahin darbee of itt gorra’e. Akkasitt dhiiga barbaachisu buusee Hora sana dhaloota duubaaf oolche ofii darbe jedhama. Haala si’anaaf sun fakkeenya ta’uu qaba. Hoogganooti doorsisa kara warraaqsaa irra isaan jallisuuf yalamu hundaan “matumaa” jechuuf garaa hiruu hin qabani. Addunyaan si’anaa shaffisaa qofaaf bakka qabdi. Dhuma irratt, Oromiyaan kolonummaa fi sadoo isa waliin jiru irra ni haanti. Dhibaawuun barsiifata nuuf hin ta’u. Hanga walabummaatt qabsoon itt fufa. Jannoota keenya waliin gara injifannooti!
Ibsaa Guutama
Adolessa 2013

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
OROMIA
Monday, July 03, 2006
Ani kanan dhaladhe naanoo Aqaaqii irraa gad bahee jiru dha. Kanaan guddadhee fi haga sadarkaa lammaffaatti kanaan baradhee magalaa Aqaaqii keessatti. Eegan barumsa Sadarka lammaffaa fixee booda bara 1997 keessa Univesity Finfinne seeneen Business Managment waggaa afurii fi barataa ture.Yeroo ani rakkoon na irraa gahee mana barumsaa sana bahu ebbifamuuf ji'a tokkotu na hafe.Sochii Oromoo kana bifa adda adda ani ijollee ta'ee eegalee haga biyya bahu sanatti bifa adda addaan himraataan ture.Article adda adda Gaazexoota Amhara irratti barressaan ture.Eegan Univesity seenee bara 2000 yeroo Ibiddi Bosona Baalee fi Booranaa gubate sana namoota koree waan sana irratti campigh godhaa turee fi sochiin suni sana booda bifa wal-qabataa ta'uun akka inni itti fufu kalaale( design godhe kessa) dura dha yoon jedhe of himu hin ta'u.Sana booda bara 2001 yeroo sochii barattoota walii galaa babal'ate sana rakkoon suni mormii anaa fi Professor Mesfin waliin National Loterry Hall kessatti ta'etu akka "Immediate cause" ta'ee ana illee ija Wayyanee fi Amharota keessa na galchee.Wan Kuni kitaaba warri Amhara "Brutality Versus Intellect" jedhanii barressan(unpublished) ture yoo ani dubbisu amma maxxanfamu danda'a keessatti ibsamee jira. Rakkoon kuni akkasumaan otoo itti fufee jira gaafa kaane barreffame ani gaazexaa wayii irratti baasee na harkatti "diraft" isaa arguun ID na irraa fudhatan.Anis bifa sanaan biyya sana keessa yeroo sana turuun rakkoo waan tureef kara Nairobi haala rakkisaa kessa dhaqee.Yeroon ani achi gahuu yeroo ABO gidduu rakkoon turee fi isaan bakka lamaatti bahan waan tureef, haga danda'ametti barattoota Oromo kara 50 ta'an yeroo sana achi turan waliin wal-ta'uun nuti dhamaasuu (confusion) kana keessa haga waan tokkotto bahutti neutral taanee turuu qabna waan jedhun waldaa EAST AFRICAN OROMO STUDENT waan jedhu ijaarre.Anis hagan biyya amma jiru kana dhufutti dura ta'aa waan sanaan ture.
Ani dura akkan itti dhufe jaruma keenya kana waliin dhubadheen akka ORA irraa hojjadhuu walii galleetan dhufe.Yeroon Nairobi ture biyya tures hundi keenya akkuma deggara ABO yeroo Nairobi ture immoo akka "de facto member" walumaan waan tokko tokko godhaa turre. Gidduutti gama kana ni dhufta jedhanii na gaafannaan anis waanan achi deeme godhu yoo jiraatte hayyee jedhan, Scholarshipn yeroo sana University America Nairobi jiru kessatti kara namaan argadhe illee nama biraatiif dabarsee bakkan amma jiru kana dhufe.Karana kan ani dhufe November 14 2002 dha.As eegan dhufe yeroo kara ji'a sadeetii ta'uuf waan tokko illee hin hojjannee.Sana booda wajjirri ORA asitti baname.ORA eegaa hojjuuf akka aanjuuf ABO jala hin jiru jedhamu illee hoggana ABO Damee Dantaa Hawassummaa jalatti hojjataa ture. Ani haga yeroo tokko akkuma miseensatti hojjataan ture.Booda garuu haala naannoo kana jiruu fi rakkoo mul'ataa turan irratti hundaa'udhaan yaada kiyya kennatuu jalqabnaan ati "Fomrally misseensa miti" waan jedhu dhufe.Suni yeroo sanatti waan jedhameef qaba.Kanaaf kana booda tartiiba eeggattee miseensa taata waan jedhu dhufe.
Kuni kan ta’ee bara 2004 jalqaba irra dha.Anis rakkoon yeroo sana turan kaasuun yoo rakkowwan kuni furmaata hin argatin miseensummaa fudahtuu akka hin feene ejjannoo koo ibsadhe.Garuu ORA waliin hojjii otoo hin dhiisine itti fufe.ORA ani akka Project Officer ta’een hojjataa ture.
Rakkoowwan ani yeroo sana kaasee
1.Dhaabni kuni Mula’ta ykn ( Lack of Clear Vision) ifa ta’e tokko hin qabu.
What is exactly the picture of Oromia after victory waan jedhu suni deebii hin qabu.Miseensi dhaabaa hundi otoo waan kaan gaafatanii yaaduma mataa isaa (opinion) malee Mul’ata (Vision) hunde-qabeessa( Realistic Vision) hin qabu.Kanaaf karamitti deemnaa, sirna amma jiru kana ni mormina, ni diigna jenna, kan akkamii akka ijaarru namni hundi waan itti amanu tokko fi of-duratti ilaalu qabaatuu qaba yaada jedhu ta’ee.Namni akkamiin maal akka dhufu( Ultimate goal) ifa hin taaneef du’aa? Yoo Vision ifaan hin jiraatiin cichi(commitment) ni hir’ata, murannoon nama ni laaffata yaada jedhu? Bilisummaa waan jedhamu kuni haala qabatamaa(concreate) ta’ee tokkoon ummataan fudhatamuu qabu.Bakka convition hin jirreetti cichi(committementn) jiraatuu hin danda’u yaada jedhu?
2. Tarsimoo dhug-dhundessa fi hojjataa ta’e hin jiru( Lack of Realistic and pragmatic strategy)
Rakkinni tarsimoo dhabuu kuni rakkoo vision dhabuu waliin wal qabata.Namni bakka gahuuf deemuu hin beekne akkamiin fi maaliin akka achi gahuu beekuun isa rakkisa.Dhaabni keenya tarsimoo fi tofta mataa isaa qaba jechuun Radiyoo dubbatamaa olu illee qabatamaan tarsimoon hojjitti jijjiramuu danda’u, kan humnaa keessaa fi haalaa xinxalee hubate, kana sababoota( factors) qabsoo kanaaf gufu ta’uu danda’an addaan baase, kana yeroo waliin of-mijeessa deemu(tuned to time), fi kan dhugumaan hojjiitti jijjiramuu danda’u hin jiru.Namni waan gaarii hawwuu ni danda’a, garuu akkamiin waan gaarii sana argachuu akka danda’u yoo lafa hin ka’iin bira ga’uun gonkumaa hin jiratu Nuti mirgaa dhabuun, algaan cabuun keenya dhugaa dha.Kanaaf teenye yoo Minilik Abarree fi Gobanaatu kana nu godhee qofa yoo himannee suni furmaata ta’a natti hin fakkatu.Kanaaf Maal barbaadna qofa otoo hin taane akkamiin waan barbaadnu sana bira geenyaan sirritti tolfamuu qaba yaada jedhu,
3.Diinaa fi Fira ifatti addaan baasuu dhabuu:-
Namni qabsoon uummata tokkon bilisoomsa jedhee deemu, eennyutu, diinaa ta’ee kaayoo koo kana dura haga dhummatti dhabbatta(strategic enemy), eenyutu ani waliin haga dhumaatti sirna jiru kana diiguuf warana(strategic friend), eenyutu yoon ani jabaadhe na deggara yoo ani laaffanne natti duula(gidduu deemtu), diinooti koo kuni maal fayyadamuun kaayoo keenya gufachiisuuf deemu, nuti akkamiin irra annaa waan hin jedhu hin jiru.Radiyoon qofa Habashaan akkas nu gootee, uummata keenya fixxee, nu garboofatte jechuun qofti Oromoof furmaata hin ta’u.Namni waan waranu tokko, akamiin akka waraana, yoo maal ta’an injifataman jedhama gaaffii jedhu.
4.Tokkummaa fi Sab-bonummaa dhabu (Lack of Unity and Weak nationalism)
Tukkummaan Oromoo waggootuma 14 ani arge kana keessatti guddataa deemuu irra laaffataa deeme.Kunis sababiin duraa sochiin qabsoo Oromoo ABOn hogganamuu mul’ata ifa ta’e( clear vision) dhabuu irraa kan madduu fi, saboota akka tarsimoon gaariin waan hin jirreef injifannoon argamu xiqqaataa deemuu, haguma injifannoon dhabamu uummati immoo mufaatuu jalqabuu, suni immoo bifa gaariin yoo hubatuun hanqate wal-jibbuu fi laaffina jiru walitti laqqatuu dhufe.Dhaabni kuni immoo haala deemaa jiru( prevailing trend) kana hubatuun yoo yeroo gabaatti furmaati hin argatin tokkummaan Oromoo laffataa akka deemu, akkasumas Sab-bonummaan uummataa kufuun gabbii fi dubbatti deeb’uun( apologistic) ta’uun, qabsoo kana irraa abdii dhabaa deemutu dhufa.Suni immoo dhaabni kuni murti hin taane akka fudhatuu fi yeroo dheeraa keessa uummata irraa citaa akka deemu ta’aa kanaaf waan kana furuu qaba kan jedhu,
5. Toftaa waliti-bu’iinsa itti furan dhabuu (Lack conflict resolving mechanism),
Akkan ani yaadutti ilmi nama hundi akka tokkotti waan hunda hin hubatu. Sababa(factors) adda addaa irraa ka’ee waan tokko bifa adda addaan hubata.
Dhuguma lafa jiru( objective reality) bifa adda addaan hubata.Kuni namni gaarii ykn hamaa waan ta’eef qofa otoo hin ta’in uumami ilma nama akkasitti kalaale( design) godhe.Sababooti( factors), namni waan tokko bifa adda addan akka inni hubatu godhu hedduu dha. Kanneen keessa,
1.1. Odeffennoo( information)
1.2. Aadaa keessatti guddatan( cultural background)
1.3. Dandetti fi barumsa( Educational background)
1.4. Ilaalcha( attitude)
1.5. Fedhii waan sana irratti qaban( interest)
Namni tokko waanuma tokko sababoota olitti xuxxuqee sanaa fi sana waliin walqabtee bifa adda addaa hubata.Namni rakkoon tokko yoo uumame, maalummaa rakkoo sanaa fi furmaata rakkoo sana bifuma ittiin hubate sanatti hiikuu fi furmaata kennuuf tattafata.Kan biraas akkuma ofii hubate sanatti rakkuma tokko sanaa fi furmaata mataa isaan kennuuf tattafata.Kana gidduutti walitti-bu’insi(conflict) uumama.Yoo walitti-bu’insi( conflict) kuni bifa qorannoo fi hubannoo gaha irratti hundaa’ee ta’e tokkoon hiikame, walitti-dhufeenya hawaasaa( social harmony) guddataa deema.Yoo rakkoon sana bifa sanaan hin hiikamin rakkoo biraa uumuun walxaxaa deemee, kara wal-) hikamuu hin dandeenyetti guddata.Kuni tokkummaa fi walitti dhufeenya uummata dhabiinsa(contradiction tokkoo, akkasumati wal-amanu dhabiinsa( paranoid) uumuun sochii qabsoos ta’ee sochii biro irratti uuma.Rakkoon akkas akka hin uumanee, hogganooti dhaabaa fi haayooti Oromoo bifa yeroo yeroon hubannoo uummataa qaraa deeman, miseensoti dhaaba kana fakkenya nama ta’an fi barsiisan yoo hin uumnee, rakkootu dhufa, rakkoon amma illee Oromoo keessatti uumame kuni, wal-hubannoo dhabiinsa( confilict) bifa bilchaata ta’ee tokkoon hiikuu dhabu irraa kan madde dha, kanaaf kuni furmaata argatuu qaba yaada jedhu,
6.Karoora Hojjii fi Jarmyiyaa ( Lack of action plan and Organization)
Hojjiin ani irra jiru kan ORA irraa kaasee waan hedduun bifa karoora qabu fi ijaaramaa ta’e( planned &organized) ta’e tokkoon hojjatamaa hin jiru.Namni waan tokko yoo hojjatu, dura maal akka hojjatu beekuu, sana booda hojjii sana irratti humna akka mallaqaa, dandeetti namaa, yeroo, fi waan biroo waan isa barbaachisu addaan baasuu, sana booda yoo hojjiin kuni dhume, bu’aa maal fakkaatutu dhufa jedhanii suraa bu’aa sana agarsiisu mataa keessatti qabaatuu, gaafa hojjiin suni hojjatamee dhume, bu’aa argamee fi waan karoorame sana waliin ilaaluu, yoo bu’aan argame suni waan karoora irra ture sanaa gad-ta’ee maaltu bakka geenyu sana nu hanqise jedhanii yaaduun furmaata kennuu sirni hojji jarmiyaa dha jedhee yaada ani.Garuu waanan ani argaa jiru kuni waan kanaa alaa dha. Namni karoora hin qabne haaluma yeroo waliin raafama.Karuma bubbeen yeroo dhuftetti isa fudhatti, sochii ABO irratti waan akkasiin arge waan kuni sirra’uu qaba yaada jedhu.
8.Dandeetti Humna Nama Guddisuu dhabuu( Lack of Human Resource Devlopment),
Namni hundi waan hundaa hin beeku.Ilmi nama hundi immoo waa baratuu ni danda’a.Namni waan sirritti hin beekne hojjatu hundi haamaa dha.Nama barate fidanii akka inni cicha (commitment) qabatu godhuu irra, nama cicha qabaatu barsiisutu irra bu’aa qabu.Namni baruumsa sadarkaa fedheetuu qabaatu, waan inni yeroo sana mataa keessatti qabaataa turee fi amma otoo qabsoo irraa jiruu yoo barate bu’aan isaa wal-irraa fagoo dha.Namni tokko wagaa digamma qabsoo keessa ture, ykn kudhan ture jechuun qofa aangoo itti kennuun bu’aa hin qabu.Waan inni hin beekne hojjadhu jechuunii ta’a.Namni akkasii akkuma hojjii jalqabeen namni inni walitti bu’uun nama waan inni irratti ramadame sana haalaan beeku garuu bara gabaabaa waan sana irra turee dha.Kuni dhaaba tokko akka inni hin guddannee fi sabtinsa( stability) hin horanne godha yaada jedhu,
9.Toftaa Madduu Dinagdee Dhabuu( Lack of Reliable economic Source)
Akkuma beekamutti sochiin qabsoo bilisummaa uummata kamiyyuu madda diinagdee jabaa yoo hin qabatiin dhugaa (cause) qabatanis galii ka’aniif sana gahuu ni rakkisa.Waan sanatti yoo humni hin qabaanne.Namni haga fedhe otoo hin taane haga humna itti qabu argata( fudhata).Akkuma beekamuu qabsoon Oromoo waan uummata Oromoo ala jiru lakkobsaan hedduu xiqqaa ta’e( humna qabsoof feesisu waliin yoo wal bira qabanii ilaalan) dha.Namni keenya biyya alaa jiru immoo haggi inni kennus xiqaa dha.Suni immoo sochii jiru irratti hunda’aa.Kanaaf yoo qawween haga tokko dhukatee injifannoon wayii argamte jedhan waan takka takka walitti qaba, yoo sagaleen qawwee hin jirre mallaqi takkas hin jiru.Yoo mallaqi xiqqoon suni hin jirre, immoo waan itti waan xixxiqqoo bitan illee hin jiraatu kanaafuu bara baraan xiqqaachaa deemuun( diminishing) rakkoo hamaa keessa galuu deema.Maddi gala biraa immoo biyya fira jedhamuu kana dha.Biyyi kunis humna humnaan isaa hedduu laafaa dha.Kana malees otoo humnuu jabaa ta’ee guututti biyya tokko irratti illee irkachuun walabummaa nama dhabsiisa suni immoo deeme deeme biyyumti suni akka meeshaatti akka nama ergattu fi fayyadamtu godha.Haguma algaatti irkatuun guddataa deemen, yeroo tokko tokko murtii fedhii uummataa hin eegne murteessuun dhufa.Suni immoo uummata irraa waan nama kutuuf, kallattiin qabsoo jijjiramee wareegami hedduun maqaa dhaba kanaan kafalame gaatii dhaba, kanaaf waan furmaata amansiisaa falamuu fi qaba yaada yaada jedhu
Rakkooleen kana ol-jiran kana malee, kan akka Naanummaan waan hundaa hojjatuu, (Group Mentality) babala’atuu, Employee Mentality warra qabsaa’ota ofiin jedahn keessatti baba’atuun, dhaabota Oromoo waliin bifa “Prisiones dilemma” ttiin hojjatuu fi waan akkas rakkoon ani yeroo sana kaasee dha.
Amma kanaan isin erge waanuma disket irraa qabu dha malee gariin isaa na jalaa haqamee jira. Rakkoo kana Itti aanaa Hayyu Duree, Miseensota Shanee Gumii Lama, akkasumas kaaseen haga koraatti ilaaleen yoo kan Kora Sana irratti waan tokko tokko sirra’uu ta’e waliin hojjanna ykn immoo itti hin fufu ibsadhe.
Rakkoon ani jedhu kuni akka hin jirree fi kana booda miseesnsumma fudhattee hojjii dhaabni sitti kennuu akka hojjattuu waan jedhu dhufe.Waan kana irratti walii galuu hin dandeenye, sana booda hojjii ORA irraa si dhaabnee jira waan jedhu dhufe.Hayyee eega na dhaabdanii, bakkuma fidantti na deebisaa, ani akkuma beektan, Document biyya kanaatinan dhufe, kanaaf kara biraa dhaquun anaa fi illee isinifis, mootummaa kanaafis rakkoo ta’aa jedheen.Uumurii kee guutuu iyyuu lafa kanaa hin baatu naan jedhan.Anis waan fedhes ta’uu haga koraa akkuma kanatti turuun qaba jedheen ture.Haga sanatti, bakka ani bulaa ture illee nama biraa itti galchanii, bajata manaas akkawaan ani manaa sana keessa hin jirretti baasaa turan.bifa hedduu jibbisiisaa ta’e tokkoon ture. Kora booda waan tokko illee jijjiramuu dhabamuu qofa otoo hin ta’in, uleedhaan si jeessu malee jechuun Abbaan Caalaa mana keessa bakkan ani taa’utti na rukute.Mana kana keessa ta’ee nama nutti kakasaa jechuun uleen natti dhufe.Haga sanatti ani asitti firan qabu hin qabu.Bakkin dhaquu danda’us hin jiru.Yeroo sanaaf waan furmaati ta’ee UNHCR galmaa’uun lubbuun turuu ta’e.Ani yeroo sanatti ijollee ammaa rakkuma wal-fakkataan bahan kanas dabalatee namoota achi jiran hundaan akka ani hin qunnamnee seeraa labsaa bahan.Haaluma kanaan otoo jiru walga’iin rakkoo dhaaba kana keessa jiru kana irratti deemaa ture. Sana irratti ijollee gaazexxissitootas ta’ee barattooti amma bahanii kuni gaaffii fi rakkoo illee amma olitti ani tarresse kana kaasaa turan, sanas akka waan yaadne kuni ana biraa maddee, ana booda namni biraa jiruutti( diinni jechaa dha) akka namni hubatuu tattafataa turan.Booda namni hundi irraa yaa’ee.Sana booda eegaa hundumatti keenyaa bifa asitti rakkannii, kara dhaqnu dhabu irratti hojjataa turan.Diasporan Oromoo guyyaa lama iyyittii, maaltu nutti dhufaa jechuun alagaatti eegee naqatanii gama danda’aniin nu hiraarsuu fi rakkoo nu irraan gahuutti seenaan.Biyyi kuni immoo akka biyyoota biro sana miti.Waanti hunid ni toohatamaa.Isaanii fedhii mataa isaanii waan qabanii fi wanti jarri hojjatan sirrii dhaa sirrii mitii jedhanii ilaaluu hin fedhan.Kana silaa gubbaa irrattuu siif ibseen jira. Kan koos akkuma ijollee Gaazexxessitoota sana , booda warri UNHCR resettlement programme keessa na galchuun Netherlands naaf kennane.Sunis dhumannaan mootummaatti himanii Exit akkan hin arganne godhan.
Eegaa waan kuni sitti dheeratuu ni mala.Garuu haaluma keessa darbee fi walumaa galatti rakkoo nama keenya as jiruu kana fakkaata.


text:
Dhugaa ba'uu
"... Gooftummaan hundinuu waaqa irratti lafa irrattis anaaf kennameera. Egaa dhaqaa, maqaa abbaatii fi ilmaatti, kan hafuura ququlluuttis isaan cuuphuudhaan, saba hundumaa bartoota koo godhaa!" Maat 28:18-19
"Caaffanni qulqullaan hundinuu geggeessaa hafuura Waaqayyootiin caafame, barsiisuuf, balleessaa hubachiisuuf, qajeelchuuf qajeelummaattis leejjisuuf dhimma in baasa." 2 Xim. 3:16
"Dubbiin Waaqayyoo jiraataa dha, humna hojjetus of keessaa qaba, billaa gar lamaan qarame caalaa qara qaba; inni lubbuu fi hafuura, buusaa fi duka gargar in baasa, yaadaa fi akeeka garaa namaas qoree faraduudhaafin danda'a!" Ibr 4:12


text:
Bar tokko namicha Daljeesso jedhamutu ture.  Daljeesso intala bareedduu tokkoo fuudhee ilma Waqjiraa jedhamu godhatan. Ergasii hunduu isaan, abbaa Waaqjiraa, iseen Haadha Waaqjiraa jedhu malee maqaan hin waaman. Waaqjiraa, firomsaan ijoollee naannaa irra qanansiisanii guddisu turan. Waqjiraa waggaa shan tahe akka tasaa haati duutee.
Waajjiraa fi abbaa gadda guddaa tu irra gahe. Wanti haati gootuuf akka itt hin hanqanne abbaan baayyee yaala ture. Jaldeesso suuqii meeshaa adda addaa itt gurguru qaba. Yeroo hedduu biyya fagoo deemuun gatii yartuun bitee naannaa saatti buufata. Amma Waaqjiraa dhiisee deemuu hin dandeenye. Waanti naannaa bitee gurguru qoonqoofuu isaan gahuu dide.
Erga jaartiin saa duutee waggaa lamaaf dubartii hin beeku ture. Booda garuu gursummaa Tasii jedhamtuun walbare. Ilma hiriyaa Waaqjiraa, Baraartii jedhamu tokkoo qabdi. Waajjiraa akka mucaa seett qabuu dandeessi jedhe abdate. Kanaaf irbuu seensisee fuudhe. Yoon ilma kiyyaan adda baase Waaqi Ayyaanaa abbaa kootii, Ayyaana haadhakootii naa hin kadhatamin, ilma koo irra nan bulchin jettee isa garaa ciibsuuf kakatte.
Tasiin uuman ofittoo turte. Ilma see yoo kuunistu Waaqjiraa akaayii malee buddeen daphoo illee itt hin laattu. Waajjiraan kan sirritt nyaatu yoo abbaan galgala galu qofa ture. Tasiin ilma see Baraartiif dhagna dhixi, ufata saa miicitiif. Qeensa saa qortee akka hin guufofne refeens saa jiistee haaddiif. Kan Waajjiraa gogaa haaddi, qeensa hin qortuuf. Kanaaf qeensi saa saaldaa irratt tahee jira.
Waajjiraan laga bu’ee hamma humnaatt ofii miiccata. Ali al ufata mucaa sees miicci jettee itt kenniti. Waan¬† mucaa waggaa torbaaf hojjechuu ulfaataa tahe hojjechiisti. Lagaa bishaan waraabsifti, daggalaa hurraa ibiddaaf funaanii fidi jetti. Baraartiin waliin deemuu barbaada garuu haadhi tole hin jettu. Haadhi ni hubamaa yaadda’uu malee akk inni ofi hin dandeenye gochuu see hin hubattu. Kanaaf malee Baraartiin uuman qaroodha.
Yero iseen hin jirre Baraartii fi Wajjiraan waliin ni taphattu. Yoo jiratte garuu cittoo sitt dabarfata jettee dhowwiti. Ijoollee lamaan jibba walii hin agarsiisan. Ijoollee akka Waaqjiraa haadha hin qabne ollaa jiru. Jarris Waaqjiraa waliin taphachuu ni dhufu. Taphaa saanii keessaatt, “qixxoo qixxoo” yero walakkaan jedhu walkaan “walqixxanaa” jedhanii utaalaa martii uumanii naannawu turan. Taphii tokkommoo:
Bukum bukum daljeessaa
Hati Ormaa bineensa
Maltu daakee bukeessa? Kan jedhu ture.
Hawwi saanii walqixxummaa fi quufanii buluu dha. Baraartiinis yoo carraa argatu walin weeddisaa utaala. Baraartiin haadha dhabee isaaniin walqixachuu ni barbaadaa laata?
Waan ilma saa irra gahaa ture hunda Daljeesso hin beeku. Waajjiraanis yeroo inni hin jirre akka gayyaan saa miituun itti hin himatu ture. Jireenya saa akka hin jeeqness ni sodaata. Waan dubbatu fulleett dubbachuu malee akka nama hin hamanne haadhi saa barsiisaa turte. Al tokko imaltuu daldalaaf Daljeesso jalqabaaf qara deeme.
Erga inni deemee ganda saaniitt wanti rifachiisaan dhalatee ture. Warabessi kopha deemaan foloso jedhamu ganda sanatt marmaaruutt ka’e. Waraabessi hoomaan deema malee kophaa deemutt hin beekamu. Harree ala jirtu yk raqa funaannachuu malees mana cabsee adamsuun hin beekamu. Foloso garuu kophaa adamsa. Adamoon saas mana namatt cabsuun tahe. Sagalee dhoffatee kan argate kophaa qurxumsa.
Hoduun foloso mana nama cabsee hoolaa, jabbii fi ijoollee fudhate jedhu baballataa dhufe. Hoolaa warajoo kan inni qaawwaan hidhii irra kutate ollama sana jirti. Tasiin mucaa koo fudhata jettee sodaachuutt kaate. Kanaaf akka yoo dhufe dura argatu jettee Waaqjira balbala jala bulchiti. Waajjiraan dhalootaan homaa hin sodaatu. Kanaaf waanti iseen goote isa hin dhibne. Guungummii malee fudhate.
Halkan tokkoo folosoo osoo sagaleen hin dhagahamin dhufee balbala addaan gipha’ee jigsuun seene. Balbalichi yoo irratt kufu Waajjiraan hin xiixne. Foloso balbalicha irra tarkaanfate Baraartii fudhate iyyisiisaa sokke. Yeroo sagalee dhageesu Waqjira, Waqjira jette.
Waaqjiraan deebisee “Waaqjiraa Waaq jiraa mucaa kee laalladhu” jedhe jedhama. Yoo of cinaa ilaaltu mucaan see hin jiruu. Uu’uu u’uu jedha batee figde. Ergasii ganda sanatt hin muldhanne.
Torban tokkoo booda Baraartiin osoo hin yaadamin bitintira as bahe. Baraartiin gamna. Harka saa tokkoon saaxoo arge guuree afaan folosooti cuqalee harkaa loofate. Akka harkaa bu’een muka guddaa yaabbatee baala fiixee jiru jala da’ate. Foloso hanga tokkoof kan Baraartiin afaan jiru itt fakkaatee ture. Yoo baru aariin ofirra garagalee karaa dhuferra figuuti kahe. Yero sana Tasii argachuu hin oolle jedhama. Kan arge garuu hin jiru.
Kaan kaan Tasiin qullaa buuftee Gabaa Dafinoott argamteett jedhu. Yoo akkas tahe yoona ijoolleen lafa gabaa itt marsitee duchisaa jirti taha. Lafa gabaa ijoollee guddis badii hedduutu jira. Maraatuu Kamisee jedhamtu tokkoo caalaatt mararachaa ooluun saanii ni himama, silaa maraatuun lafa gabaa hin dhibamtuu.
Kaan shiftaatu butee gara dabarse jedhu. Sunis hin dandahamu hin jedhamu. Utuu sun tahe gaaftokko ilmoo see barbaachuu ni deebiti taha. Waan naannatt tahe irrati gabasi adda addaa waan burquuf dhugaa baruun qormaata gadi fagoo fedha.
Hamaan abbaatti deebi’uu hin hafu jedhama. Maraattus, foloso nyaatus, butamtus sanatu Tasii irra gahe. Hamaan akkasii lamuu akka itt hin deebine ollaan yaa’ee qolloo fi dachee araarfachuuf dhibaafataa fi hooqubaa galchaa ture. Ijoolleen ollaawoo? Baraartiin walqixxachuu maal jedhan laata? Daljeesso deebi’ee maal jedhe laata? “Baraar jette barariin baaduu buutee” jedhama! Dhuma hoduu kanaa ammallee bira hin geenye jedhe Abbaan Hoduu.


text:
Seensa
Sabni Oromoo wangeela Fayyisuu Kiristoos erga dhaga’ee jaarraa tokkoo fi walakkaa ol ta’eera.Wangeelli kunis guddina hafuuraa fi fooniitti gumaacha hedduu gochuun isaa mul’ataa dha. Abboonni keenya, goototni wangeelaa, akkasumas lammiiwwan biyya Awurooppaa fi Ameeriikaa humna isaanii, yeroo isaanii, qabeenya isaanii, maatii isaanii akkasumas lubbuu isaanii wangeela Kiristoos isa birmaduu nama baasu kana nu biraan ga’uuf jecha aarsaa gochuun isaanii seenaa keessatti bara baraan kan yaadatamuu dha. Abbootni kun wangeela nu dhageessisanii ykn immoo nu biraan ga’anii darban qofa miti; dirqamaa fi itti-gaafatamummaas nutti kennaniiti malee. Kunis immoo wangeelli mana tokko ykn naannoo tokko keessa qofaatti hidhamee taa’uu akka hin qabne, akkasumas itti jiraatamuudhaan jijjiirama bu’uraa fiduu akka qabuu fi akka danda’u nu hubachiisuudhaani.Kanaaf immoo lammiin kam iyyuu wangeela fayyinaa kana dhaga’uu qaba. Kana bakkaan gahuuf immoo addumaan Saba Oromoo irra itti gaafatamummaa guddaatu jira.
Itti gaafatamummaa kana bakkaan ga’uu dadhabuun keenya wangeela Kiristoos akka waan mi’a gatii hin qabnee taasisee jira. Kanaaf immoo garaan Waaqayyoo nutti gadduu isaa Hafuurri Waaqayyoo inni keessa keenya jiru nuuf mirkaneessa. Haata’u malee garuu, akkuma sagaleen Waaqayyoo dubbatu, namni amanamaa ta’uu yoo baate illee Waaqayyo amanamummaan isaa kan bara baraa waan ta’eef hojii isaa isa jalqabe ni raawwata.
Sabni keenya waggoota hedduudhaa kaasee gad-aantummaadhaan jiraachuun isaa kan haalamu miti. Karaa hafuraa, diinagdee, hawaasummaa, siyaasaa fi karaa adda addaa miidhama guguddaa keessa turuun keenya mul’ataa dha. Isa kana saba kana irraa mulquuf karaa gara garaa tarsiimoo gara garaa qopheessuudhaan qaamnii fi dhaabbilee hedduun yaalii adda addaa gochaa haa turan iyyuu malee rakkoo bifa danuu sabichi qabuuf furmaata fiduu hin dandeenye. Rakkooleen kun furamuu dhiisuu isaaniif amantoonni Oromoo marti itti-gaafatama qabaachuun isaanii ifaa dha. Tokkummaa fi jaalala wal gidduudhaa dhabuun amantootaa hojii Wangeelaatti danqaa ta’uun isaa nama qofa osoo hin taane Waaqayyoon kan gaddisiisee fi irreen fayyisuu Waaqayyoo, eebbi isaas lafa keenya irratti akka hin mul’anne ittiseera.
Rakkoolee bifa danuu sabni keenya foonii fi hafuuraatti qabu furmaata itti barbaachuuf amantoonni Oromiyaa fi biyya ambaa jiran marti waliin ta’uudhaan galfata itti kenname garaa tokkummaa, jaalalaa fi dammaqinaatiin tarsiimoo adda adda baafachuudhaan maqaa “Ilaamee” jedhuun gurmaa’anii hojii eegalaniitu jiru.
Tarsiimoowwan kunis, Saba Oromoo wangeela Kristoos hin dhageenye akkamittiin aadaa fi naannoo isaa keessatti wangeela fayyinaa kana biraan geenya kan jedhu irratti xiyyeeffannaa kan godhuu dha. “Ilaameen” koreewwan mul’ata isaa bakkaan ga’an gita koree olaanaa fi gita waldaatti ijaaruudhaan, rakkoon saba keenyaa hammam gadi fagoo ta’u iyyuu “…ammayyuu abdiin jira…” isa jedhu sagalee Waaqayyo bu’ureeffachudhaan wangeela mootummaa Waaqayyoo babal’isuudhaaf ka’eera.
Mul’ata
Yaa’ii /waltajjiii/ jijjiirama fiduu danda’u tokkummaa amantoota Oromiyaa fi biyya ambaa jiraniin kurfaa’u waggaa waaggaadhaan geggeeffamu; yeroo itti amantoonni kun Kristiyaanummaa isaanii fi eenyummaa aadaa isaanii itti calaqqisiisan; darbees, rakkoolee bifa danuu sabni keenya qabu irratti furmaata guutuu ta’e tokkummaadhaan itti barbaadan bu’uureffamee arguu.
Ergama
Hojii Misiyoonummaa/Ergama Wangeelaa/
- Naannoowwan wangeelli hin geenyetti misiyoonota erguudhaan gara Kiristoositti lubbuu booji’uu
- Waldootii fi namoota dhuunfaa hojii wangeela babal’isuu irratti ga’ee olaanaa taphatan jajjabeessuu
- Hojii hawwaasummaa keessatti waldootiin qooda akka fudhataniif kakaasuu
Aartii fi Muuziqaa Hafuuraa Oromoo dagaagsuu
- Amantii fi aadaa wal-simsiisuu
- Dhangaa aadaa Oromoo dagaagsuu fi beeksisuu
- Faarfattoota sooloo fi gurmuu waldootii keessan jiran leenjisuu fi jajjabeessuu
Hojiiwwan guddina Diinagdee irratti xiyyeeffatan hojjechuu
- Qaamolee fi namootni dhuunfaa hidhata hojii kanaa akka ta’an kakaasuu
- Waldootiin Afaan Oromoo adda durummaadhaan mul’ata kana fiixaan akka baasan dadammaqsuu
- Mul’ata Ilaamee fi hojiiwwan hojjetaman karaa miidiyaa fi maxxansa adda addaa amantoota biraan ga’uu
- Sagantaalee hafuuraa fi barsiisa, akkasumas dhimmoota hojii wangeelaan walqabatan qopheessuudhaan saba biraan gahuu
Ijoollee fi Dargaggoota irratti hojjechuu
- Waldootiin ijoolleef xiyyeeffannaa guddaa akka laattuuf jajjabeessuu
- Baruun Dilbataa ijoollee waldootii Oromoo hunda keessatti akka geggeeffamu haala mijeessuu
- Barruulee barsiisa ijoolleef ta’u qopheessuu fi waldootiif raabsuu
- Waldootiin dargaggootaaf xiyyeeffannaa addaa akka laattu jajjabeessuu
- Leenjiiwwan dargaggootaa akka naannoo fi akka biyyoolessaatti kennu.
- Dargaggoonni jireenya hafuuraa fi diinagdeedhaan akka guddatan gochuu.
Wokishooppii fi Barsiisa adda addaa kennuu
- Hojiiwwan guddina hafuuraa waldaa deggeruu fi guddisuu (Capacity building)
- Geggeessitoota, hojjettootaa fi tajaajiltoota waldootii leenjisuu fi jajjabeessuu
- Kadhannaa fi barsiifni Dubbii Waaqayyoo waldaa keessatti akka dagaagu gochuu.
- Sagantaan qalbii jijjiirrannaa fi araaraa bifa dhaabbataadhaan waldootii keessatti akka geggeeffamu gochuu
- Waltajjiiwwan gurguddoo Wangeelli Kiristoos irratti labsamu qopheessuu.
2012 © Ilamee Mission Convention


text:
Abbaa hoduu mee waa’ee Ateetee nutti hodeessi jette Gaddiseen waan ollaansee wagga waggaan shaakaltu baruuf. Ateeteen jedhe, Abbaan Hoduu, Ayyaana dubartiiti. Ayyaanni sunis dubartii dha. Yoo mararfatan Ateetiyyoo yk Aayyolee jedhuun. Durbi Ateetee hin bulfattu.Dubartiin eerumte Callee Ateetee haadha see yk haadha dhirsaa see irra itt darbe wagga waggaan facaafachuun ulfeessiti. Haadholii darban itttiin yaadati. Kanaaf jala jalaa itt qophaawuuf yeroo qabdi. Waan dubartoota afeertuu, waan uffatu waan qalamu qopheefattee guyyicha simatti.
Ayyaana kana irratt dubartootaa qofatu qooda fudhata. Waliin nyaatanii dhuganii dalaganii waaqaa galateeffatu. Dhangaan qophaawuu akka humnaati. Hatawu malee akaakuun saa filamaa taha. Kan qabu korma qala kaan akkuma tahett korbeeyyii qala. Marqaa addaa fi farsoo bordee fi daadhii addaatu qophaawa. Kan facaafatamanis kanneen.
Facaafachuu jechuun dame muka filamaa akka ulmaayyaa fa yk margaan, dhugaatota kana keessa cuubanii ufitt facaasu yk ofiin haxaawu jechuu dha. Ayyaana kanaan kan facaasaa jedhanis jiru. Sanas jedhamu kana, facaasaan guyyaa Ateeteeti. Ayyaanni kun hanga shananiitt gaggeeffama.
Mallattoon Ateetee inni guddaan callee (injjirree) dha. Calleen Ateetee mi’a ulfoo haadholii darban irra daddarbaa dhufe. Callee haadhaa, intala angafa yk nitii ilma angafaatu dhaala. Osoo haati callee jirtuu intalli Ateetee hin bulfatu. Ateeteef uffata addaatu qophaawa. Uffati kun ulfoo dha, uffata biraan makamuu hin qabu. Kophaati ol kaa’ama. Uffati Ateetee waan lama, qoloo (qomee) fi wandaboo. Uffati kun kuula adda addaa qaba.
Qomeen muddhii olitt hafa. Kuula dalga sararaman gateettii kaasee hanga dhumaatt qaba. Kuuloti kun bifa walmakaa adii, baqqala fi gurraacha qabu. Wandaboonis handaara irra kuulota bifa kanaan goodaman qaba. Kanneen dhugeeffannoo dudhaa hordofan hunduu halloota kana waan adda addaa ittiin goodu. Hallooti kun bara Oromoon bilisa ture halloota faajjii saa turani. Jara kanatu dhaalooti haaraan akka of hin irraanfanne gargaare.
Tibba Ateetee dubartooti mana dhuunfatu. Walitti yaa’anii Ateetee farfatu. Itillee gudeeda irra buufatan rukutaa jilbeenfatanii sararoota kanaa gadiin weedduu Ateeteen dalagaa banu:
Ateetiyyoo waggaatu ga’ee
Waggaan geenyaan walgeenye
Faruun Waaqa ilmoo isaanii kenne galateeffatu. Kan ilmoo hin qabne, dhabduunis akka deessu kadhatu. Uumaan waaq hundi akka taadhomu kadhatu. Weeduu dalaga keessaa sararaa lama yoo fudhanne maseentuun akkas jetti:
Rafu hirriba hin qabu
An eessa abbaakoo dhaquu
Yaa Ayyole gurjaa bulii
Dhabduu keef seera murii
Guyyooti Ateetee dubartiif guyyoota gammachuu fi bashanannaati. Ijoolleen nitii facaafattuu bakka jiranii horee saanii guurratanii, haadha saanii kennaa fidu. Baga nu deessee lafaan nu geese jedhuun. Kun carraa itt walargaa fi kan wali hin beekne walbaraa kenna. Dubbiin saa kan faranjooti “Mother’s Day” jedhaniin walfakkaata. Garuu hanga yoonaa daldala bu’aa argamsiisutt hin geeddaramne jedhe abbaan hoduu.
Utuu inni haasaa saa hin xumurin, Gaaddiseen maal, kun isaa Alaqaa Xadaalaan seexana jedhanii nuti himan miti jette. Badi jedhiin, isaa haa balleesu. Afaan Oromoo keessa qooqi “seexana” jedhu hin jiru. Ayyaani hamaanis hin jiru. Sun kan gabra cehee hooda keenya keessa seene. Eenymma kee balleessee ofti akka qanoftu gochuu malee ergama biraa hin qabu. Siif immoo Waaqayyoo ayyaanni haadholii fi abboolii keenyaa haadhisu. Gaafa biraan ballisee isinii hodeessa ammaaf nagaan bulaa jedhe abbaan hoduu.


text:
There is one God, existing in Trinity: God the Father, God the Son and God the Holy Spirit. John 10:30; John 14:26; Matthew 28:19
Our Lord, Jesus Christ came so that whoever believes in Him should not perish but have everlasting life. Through Him, we have new life. He will come back again, this time, with His glory. John 3:16; Hebrews 9:28; Acts 1:11
The Bible is the inspired Word of God, inspired by the Holy Spirit, the infallible rule of faith and conduct and contains every answer to man's problems. 2 Timothy 3:16,17; 2 Peter 1:20,21
We believe in water baptism for repentance, and the baptism of Holy Spirit is a gift from God. Matthew 3:11,13; Acts 2:4
Kana in Amanna
Waaqayyo tokkicha; Waaqayyo Abbaa, Waaqayyo Ilma, waaqayyo Hafuura Qulqulluu – sadan Waaqayyo tokko. Yohannis 10:30; Yohannis 14:26; Maatewos 28:19
Gooftaan keenya Yesus Kiristoos gara biyya lafaa dhufee nuuf du’uudhaan nuyi warra cubbuudhaan duunee turre warra jiraatoo nu taasise, warra Isa fudhatnee Isatti amanneef jireenya bara-baraa nuuf kenne. Deebi’ee ulfinaan dhufuufis jira. Yohannis 3:16; Ibroota 9:28; Hojii Ergamootaa 1:11
Macaafni Qulqulluu sagalee Waaqayyoo ti; geggeessaa Hafuura Qulqulluutiin kan caafame, hir'inaa fi dogoggora kan hin qabne, seera Waaqayyo biraa kan nuuf kenname, gaaffii namoota hundaafis deebii kan qabuu dha. 2Ximotiwos 3:16, 17; 2Phexros 1:20,21
Cuuphaa bishaanii fi cuphaa abidda Hafuura Qulqulluu isa kennaa Waaqayyoo ta’etti in amanna. Maatewos 3:11,13; Hojii Ergamootaa 2:4
Mul'ata Waaqayyo nuuf kenne qabannee lubbuuwwanii fi gaaffii lubbuuwwan kun qaban gara uumaa keenyaa fi abbaa keenyaatti dhiheessuuf filannee kaane. Ergaa Waaqayyoo dabarsuuf, dubbii sagalee Isaa facaasuuf, gooftummaa isaa labsuuf, akkasumaas Waaqayyo dhukkuba, dha'icha, balaa, du'a bara baraa fi gabrummaa seexanaa irraa nama baraaruu akka danda'u saboota fayyanii fi hin fayyinitti labsuu fi yaadachiisuuf 'Website' kana meeshaa quunnamtii godhanne. Egaa, 'Kuku-Kumera Ministries' jennee maatiin kun tajaajila keenyaan isin tajaajiluu maqaa Waaqayyo Abbaa, kan Ilmaa fi kan Afuura Qulqulluutiin kaaneerra. Kan nuti amannus Waaqayyo Abbaa, Waaqayyo Ilmaa fi Waaqayyo Afuura Qulqulluu--Sadan Waaqa Tokkotti.
Kuku-Kumera Ministries, Inc. is a religious not-for-profit organization and operates within the purpose and objectives of such principles, more specifically to spread the Word of God, to become intercessors, and to help others to spread the Good News of Jesus Christ.


text:
Saturday, March 13, 2010
Hanga yoom kama argine hundaa harka dhayaa jiraanna Yaa Ilmaan Oromoo?/Inconsistency/
Dhaabbiin/Ejjannoon (Consistency) yeroo hedduu waan eennummaa nama tokkoo ittiin madaalan keessaa isa tokko. Namni tokko yoo ijjanoo hin qabaanne kabajjaan fi amanamummaan (credibility) isaa hedduu salphaadha. Namni hundinuu dubbii isaa yoo dhugaallee dubbate waan ijjannoo dhaabbataa ta'e hin qabaanneef amananii irraa fudhatuuf ragaa hedduu barbaadatu. Ilmi namaa yoo dhaabbii/ejjannoo hin qabaannee jiruu dhuunfaa isaa/ii tiifis murtii waan hin qabaanneef jecha rakkataa jiraata. Knaaf ejjannoo mataa ufii qabaatuun hedduu murteessaadha.
Kun keessattuu haala Siyaasaa/Politics/ keessatti ulaagaa bakka guddaa qabu keessaa isa tokko. Namni siyaasaa/Politician/ tokko duraan dursee ka beekuu qabu, tapha isaa ka taphatu mi'a/meeshaa woliin utuu hin taane ilma namaa ka akka isaa yaadu woliin ta'uu qaba. Kanaafuu tapha isaa taphatuuf dirretti bahuun duratti akka itti taphatu sirritti beekuun barbaachisaadha. Namni tokko erga nama siyaasaa ta'ee namoota yaada isaa,kaayyoof karoora isaa barsiifatee amansiifatee uf jala hiriirsuun dalagaa isaati. Tapha siyaasaa keessatti takka waan duraan namoota barsiisee uf jala hiriirse san irraa maqee jennaan namoonni sunniinis waan akkuma isaa yaadaniif ilaalcha biraa irratti horataa deemu; gaafa san miseensota isa jala hiriiran santu irratti ka'aa deema. Kanaaf jecha dhaabbii/ejjannoo qabaachuun fiixa-bahiinsa kaayyoo isaatiif hedduu murteessaadha.
Amma gara ijoo dubbii tiyyaatti deebuuf, teessoo gaafa guyyaa Bittotteessa/Bitootessa 13,2010, USA, magaalaa Mpls, "COAC"n qophaaye irratti waan ummata keenna maalale tokko irraa waa jechuu barbaadeeti. Wonni na maalalchiise tokko namuma dubbatu hundaaf harka dhayu. Keessummoonni/Dubbattoonni wol-gayii san irratti hirmaatan hedduun isaanii hoogganoota Siyaasaa/Dhaabbilee Oromoo fi akkasumas hoogganaa dhaaba Habashaa ka "Medrek" jedhamuu prf. Marara G. yoo ta'an, hundi isaaniituu akkuma dabaree isaaniitiin lafaa ka'aa yaada isaanii haga Waandhi isaan beeksise Sabaaf ta'ee ta'uu baatee dubbataa turan. Ummanni Oromoos hangi ta'e tokko qooda irraa fudhataniiru. Garuu Hawaasni Oromoo ka teessoo kana irratti hirmaatan yoo harka dhayan/hamilee kennan/ akkuma waan yaanni namoota dubbatanii hundinuu ta'eefii garaa isaanii qabbaneesse fakkaata. Yoo dhugaa laallu ammoo Ummanii Oromoo ka fedhuu fi barbaadu Wolabummaa Oromiyaatiif Bilisummaa sabaati. Yoo ammoo prf. Marara G. ka gonkuma maqammaan Oromiya jedhamu hin liqimfamneef, ka keeyyanni 39, fakkeessaafis ta'u seera Waayyaannee keessatti
"mirga hanga fottoqiinsaa" jedhamu ka Waayyaanneenuu/OPDO nuu haa haqamuu hin jedhin akka haqamu jedhee, tokkummaa diinota Oromoo ka ganna dheeraa, worra harkaafi harma abbootaafi haawwota teenna muran woliin uumate yoo inni dubbatus harkuma dhayan. Akkasumas worri biyyattii Toophiyaa jedhamtu san karaa nagayaaatiin Demookiraasessinee mirga ummata keennaa kabajjisiifna jedhan dubbatanis hamilema kennaniif; yoo ka Oromiyaa diina irreen biyya teenna qabate irreen afaan qawweetiin ufirraa kaafnee biyya teenna ta wolaba taate deeffana jedhan dubbatanis hamilema kennaniif taate miila sadih qabaatuu fakkaata. Yoo kana ka ta'u taate waan dhaabbii/ejjannoo hin qamne fakkaata. Kanaaf Ummanni keenna garuma sirbi itti toletti gara gallee sirbuu hin qamnu yaada jedhu qaba. Yoo kana jedhu, ummanni keenna kaayyoo isaa waan beekuuf utuu abdii hin kutatin kaayyoo teenna irratti cichuu qamna yaada jedhu qaba.
Oromiyaan dhiiga ilmaan isiitiin bilisoomti!!
Ulfaadhaa!
karoorsaak@gmail.com
Kun keessattuu haala Siyaasaa/Politics/ keessatti ulaagaa bakka guddaa qabu keessaa isa tokko. Namni siyaasaa/Politician/ tokko duraan dursee ka beekuu qabu, tapha isaa ka taphatu mi'a/meeshaa woliin utuu hin taane ilma namaa ka akka isaa yaadu woliin ta'uu qaba. Kanaafuu tapha isaa taphatuuf dirretti bahuun duratti akka itti taphatu sirritti beekuun barbaachisaadha. Namni tokko erga nama siyaasaa ta'ee namoota yaada isaa,kaayyoof karoora isaa barsiifatee amansiifatee uf jala hiriirsuun dalagaa isaati. Tapha siyaasaa keessatti takka waan duraan namoota barsiisee uf jala hiriirse san irraa maqee jennaan namoonni sunniinis waan akkuma isaa yaadaniif ilaalcha biraa irratti horataa deemu; gaafa san miseensota isa jala hiriiran santu irratti ka'aa deema. Kanaaf jecha dhaabbii/ejjannoo qabaachuun fiixa-bahiinsa kaayyoo isaatiif hedduu murteessaadha.
Amma gara ijoo dubbii tiyyaatti deebuuf, teessoo gaafa guyyaa Bittotteessa/Bitootessa 13,2010, USA, magaalaa Mpls, "COAC"n qophaaye irratti waan ummata keenna maalale tokko irraa waa jechuu barbaadeeti. Wonni na maalalchiise tokko namuma dubbatu hundaaf harka dhayu. Keessummoonni/Dubbattoonni wol-gayii san irratti hirmaatan hedduun isaanii hoogganoota Siyaasaa/Dhaabbilee Oromoo fi akkasumas hoogganaa dhaaba Habashaa ka "Medrek" jedhamuu prf. Marara G. yoo ta'an, hundi isaaniituu akkuma dabaree isaaniitiin lafaa ka'aa yaada isaanii haga Waandhi isaan beeksise Sabaaf ta'ee ta'uu baatee dubbataa turan. Ummanni Oromoos hangi ta'e tokko qooda irraa fudhataniiru. Garuu Hawaasni Oromoo ka teessoo kana irratti hirmaatan yoo harka dhayan/hamilee kennan/ akkuma waan yaanni namoota dubbatanii hundinuu ta'eefii garaa isaanii qabbaneesse fakkaata. Yoo dhugaa laallu ammoo Ummanii Oromoo ka fedhuu fi barbaadu Wolabummaa Oromiyaatiif Bilisummaa sabaati. Yoo ammoo prf. Marara G. ka gonkuma maqammaan Oromiya jedhamu hin liqimfamneef, ka keeyyanni 39, fakkeessaafis ta'u seera Waayyaannee keessatti
"mirga hanga fottoqiinsaa" jedhamu ka Waayyaanneenuu/OPDO nuu haa haqamuu hin jedhin akka haqamu jedhee, tokkummaa diinota Oromoo ka ganna dheeraa, worra harkaafi harma abbootaafi haawwota teenna muran woliin uumate yoo inni dubbatus harkuma dhayan. Akkasumas worri biyyattii Toophiyaa jedhamtu san karaa nagayaaatiin Demookiraasessinee mirga ummata keennaa kabajjisiifna jedhan dubbatanis hamilema kennaniif; yoo ka Oromiyaa diina irreen biyya teenna qabate irreen afaan qawweetiin ufirraa kaafnee biyya teenna ta wolaba taate deeffana jedhan dubbatanis hamilema kennaniif taate miila sadih qabaatuu fakkaata. Yoo kana ka ta'u taate waan dhaabbii/ejjannoo hin qamne fakkaata. Kanaaf Ummanni keenna garuma sirbi itti toletti gara gallee sirbuu hin qamnu yaada jedhu qaba. Yoo kana jedhu, ummanni keenna kaayyoo isaa waan beekuuf utuu abdii hin kutatin kaayyoo teenna irratti cichuu qamna yaada jedhu qaba.
Oromiyaan dhiiga ilmaan isiitiin bilisoomti!!
Ulfaadhaa!
karoorsaak@gmail.com
Posted by Green Oromia / The paradise!! at 11:58:00 PM No comments:
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Labsii Waloo Mirgoota Namummaa
PDF VersionLabsii Waloo Mirgoota Namoomaa
Afaan Oromo (Oromiffa)
Labsii Walii-gala Mirgoota Namummaa
Murtoo Wal-ga’ii Walii-gala kan Dhaabbata Waldaa Mootummootaatiin qabxii 217 A (iii) jalatti Mudde baatii 10 bara 1948 itti Akka Murteeffamee, Ragga’ee Labsametti.
SEENSA
Ulfinni fi wal-qixxummaan ilmoo namaa kan uummattoota hundaa akka ifatti kabajamu gochuun bu’ura bilisummaa, haqaa fi nageenya addunyaa waan ta’eef;
Mirga namummaa irra ijjechuun yookaan tuffachuun yeroo hunda jeequmsa badiisa fidu uumee uummata kan dheekamsiisu waan ta’eef, akkasumas addunyaa haaraa kan uummanni ishee wal-qixxummaadhaan, bilisummaa yaadaa fi amantii argatanii, yaaddoo fi dhaba irraa birmaduu ta’anii gammachuudhaan akka jiraatan gochuun hawwii fi fedha uummattoota addunyaa waan ta’eef;
Uummanni bulchiisa rooroo fi cunqursaa ofirra kuffisuuf humnaan akka hinfayyadamnetti yoo barbaachise, mirgooti namummaa seeraan akka eegamu gochuun barbaachisaa waan ta’eef;
Biyyoota gidduutti walitti-dhufeenyi michumaa fi wal-jaalalaa akka dagaagu gochuun barbaachisaa waan ta’eef;
Miseensoti Waldaa Mootummoota hundi chartarii waldichaa keessatti mirga namummaa irratti, ulfina namaa irratti akkasumas wal-qixxummaa namoota hundaa (dhiiras ta’ee dubartii) irratti amantee qaban kan ibsan waan ta’eef;
Akkasumas guddina hawaasummaa fi wayyaawuu sadarkaa jireenyaa fiduuf kan murannoodhaan hojjetan waan ta’eef;
Miseensoti Waldaa Mootummootaa marti, Dhaabbata Waldaa Mootummootaa wajjin wal-ta’uudhaan kabajaan walii-galaa kan mirga namummaa fi kan bilisummaa hundaa akka eegamuuf waadaa waan seenaniif;
Mirgootaa fi bilisummaa kana akka gaariitti hubatanii beekuun waadaa kana hojii irra oolchuuf guddisee kan gargaaru waan ta’eef;
Kanaafuu
Wal-ga’iin Walii-gala Waldaa Mootummootaa:
Labsii Waliigala Mirgoota Namummaa kan uummattoonni fi biyyooti hundi walii-galteedhaan kabajan labsuudhaan, tokkoon- tokkoon uummataa fi qaamoti hawaasaa marti labsii kana hubatanii yeroo hunda akka kabajan, labsii kana barsiisuudhaan mirgootii fi bilisummaan hundi akka kabajaman akka carraaqan, karaa tarkaanfii sadarkaa biyyaa fi addunyaatti fudhatamaniinis mirgootii fi bilisummaan kun akka kabajaman akka godhan, kunis immoo uummattootaa fi miseensota Waldaa Mootummootaa giduutti akka hubatamu akka godhan jecha, labsii kana labseera.
Qabxii 1
Namooti hundinuu birmaduu ta’anii mirgaa fi ulfinaanis wal-qixxee ta’anii dhalatan.
Sammuu fi qalbii ittiin yaadan waan uumamaan kennameef, hafuura obbolummaatiin walii-wajjin jiraachuu qabu.
Qabxii 2
Namni kamiyyuu mirgootaa fi birmadummaa labsii kana keessatti ibsaman, garaagarummaa sanyii, bifaa, saalaa (dhiiraa fi dubartummaa), qooqaa, amantii, ejjennaa siyaasaa, sablammummaa, hawaasummaa, qabeenyaa, dhalootaa fi waan biraatiin utuu addaan hin ba’in, ni argata.
Kana malees immoo, garaagarummaan kamiyyuu karaa siyaasaa, karaa biyyummaa, karaa wal-caalmaa sadarkaa bulchiisa biyyaa fi karaa adda-addaa hin godhamu.
Qabxii 3
Namni kamiyyuu mirga jiraachuu, birmadummaa argachuu fi mirga qaamni isaa eegamuu ni qaba.
Qabxii 4
Namni homtuu garbummaa jalatti hin bulu, garbummaa fi daldalli garbaa bifa kamiin iyyuu dhorkaa dha.
Qabxii 5
Namni kamiyyuu reebichii fi gidiraan hammeenyaa yookaan immoo wanti ulfina namummaa isaa hanqisu yookaan kan hammeenyaan adabsiisu irra hin ga’u.
Qabxii 6
Namni kamiyyuu akka namummaa isaatti seera duratti beekame kabajaa argachuu qaba.
Qabxii 7
Namoonni hundi seera fuula duratti wal-qixxee ilaalamanii, garaagarummaa tokko malee, eegumsa seeraa argachuu qabu. Namoonni hundinuu waan labsii kanaan mormee isaan addaan qoodu hundumaa irraa eegamuu qabu.
Qabxii 8
Namni kamiyyuu mirgoota heeraan yookaan seeraan isaaf kenname cabsuudhaan waan isa hubu hundumaa irraa karaa mana murtii yookaan yaa’ii biyyaa eegumsa argachuuf mirga ni qaba.
Qabxii 9
Namni kamiyyuu garmalee hin hidhamu, biyyaas hin ari’atamu.
Qabxii 10
Namni kamiyyuu yeroo yakkaan himatamee mirgooti isaa fi ittigaafatamni isaa murteeffamutti, qaama loogii irraa birmaduu ta’etti dhiyaatee sirrii, qajeeltoo fi wal-qixummaadhaan gaafatamuuf mirga ni qabaata.
Qabxii 11
- Namni kamiyyuu yeroo yakkaan himatamutti, hanga seeraan yakkaa ta’uun isaa itti muramutti, mirga qulqulluu ta’ee ilaalamuu ni qaba. Yeroo yaa’iitti dhiyaatus waan egumsa isaaf wabii darbu hunda ni argata.
- Namni kamiyyuu waan yakka ta’ee hin lakka’amnetti, sadarkaa biyyaattis ta’e sadarkaa addunyaatti, yakkamuu hin danda’u. Kana malees, adaba kan yeroo yakkichi raawwatame muramuu qabu caalaatiin hin adabamu.
Qabxii 12
Namni kamiyuu mirgi inni mana isaa keessa, qofaa isaa ykn. maatii isaa wajjin jiraachuuf qabu, yookaan mirgi inni ergaa xalayaa isaa dhoksaadhaan akka eegamuuf qabu jalaa hin tuqamu. Ulfinni namummaa isaa fi ulfinni maqaa isaas hin tuqamu. Namni kamiyyuu hubaatii ykn. yaalii akkanaa irraa seeraan ni eegama.
Qabxii 13
- Namni kamiyyuu biyya isaa keessatti mirga asiif achi adeemuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu biyya kan isaas ta’e kan biraa keesaa gadi ba’ee itti deebi’uuf mirga ni qaba.
Qabxii 14
- Namni kamiyyuu biyyoota kan biraa keessatti mirga koolu galtummaa gaafatee argachuu ni qaba.
- Mirgi kunis waan yakka siyaasaatiin alaa ta’e ykn. waan kaayyoo yookaan hafuura Waldaa Motummootaatiin mormu yoo ta’e hin kennamu.
Qabxii 15
- Namni kamiyyuu mirga lammummaa ni qaba.
- Namni kamiyyuu akkasummaan mirga lammummaa hin dhabu, yookaan mirga lammummaa isaa gedderachuu hin dhabu.
Qabxii 16
- Dhiirris, dubartiinis kan umuriin isaanii fudhaaf heeruma ga’e. garaagarummaa sanyii, lammumaa fi amanteetiin utuu addaan hin qoodamin, wal-fuudhanii mirga bultii ijaarachuu ni qabaatu; yeroo wal-fuudhanis ta’ee yeroo wal-hiikanittis mirga qixxee ni qabaatu.
- Fudhaaf heerumni fedha namoota wal-fuudhan irratti kan hundeeffamu ta’a.
- Maatiin tokko qaama hawaasummaa ishee xinnoo waan ta’eef, eegumsi hundi hawaasichaa fi mootummaa irraa kennamuu fi qaba.
Qabxii 17
- Namni kamiyyuu qofaattis ta’e namoota biraa wajjin ta’uudhaan mirga qabeenya horachuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu seera malee qabeenya isaa dhabuu hin qabu.
Qabxii 18
Namni kamiyyuu bilisummaa yaaduu, samuu fi amantii ni qaba. Mirgi kun, namni kamiyyuu, amantii yookaan amantee filate qabachuu yookiin fudhachuu, amantii fi amantee isaa qofaa isaatti yookiin namoota biraa wajjin ifatti yookiin dhunfaatti waaqefachuu, hordofuu, hojii irra olchuu, barsiisuu yookiin ibsuu of keessaa qaba.
Qabxii 19
Namni kamiyyuu ilaalcha isatti fakkaate qabachuu, yaada isaas ibsuuf mirga qaba. Mirgi kun, dhiibbaa tokko malee yaada isaa ibsuu, odeeffannoo fi yaada kamiyyuu walitti qabuu fi karaa meeshaa tamsaasaa daangaan utuu itti hin godhamin dabarsuu of keessaa qaba.
Qabxii 20
- Namni kamiyyuu mirga nagayaan wal-ga’uu fi nagayaan hiriira ba’u ni qaba.
- Namni kamiyyuu miseensa walda tokkoo ta’uuf hin dirqisiifamu.
Qabxii 21
- Namni kamiyyuu, kallattiidhaanis ta’ee karaa bakka-buutota isaa, hojii mootummaa biyya isaa keessatti qooda fudhachuu ni danda’a.
- Namni kamiyyuu tajaajilaa uummataa argachuuf mirga ni qaba.
- Fedhi uummataa bu’uura aangoo mootummaati. Fedhi kunis yeroo filannootti ibsama. Filannoon kunis kan namni marti wal-qixummaadhaan qooda keessatti fudhatu yoo ta’u, sirni sagalee ofii ittiin kennanis dhoksaadhaan ni ta’a.
Qabxii 22
Namni kamiyyuu, akka miseensa hawaasichaatti, wabii hawaasaa argachuuf mirga ni qaba. Karaa carraaqa biyyaa fi waliigaltee addunyaas, akkasumas akka qabeenyaa fi caasaa biyya isaattis, ulfinaa fi guddina mataa isaaf waan barbaachisaa ta’an mirgoota dinagdee, hawaasummaa fi aadaa ni qaba.
Qabxii 23
- Namni kamiyyuu mirga hojjechuu, hojji filachuu, hojjii keessatti haala mijuu argachuu fi hojii dhabuu irraa egamuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu, utuu addaan hin qoodamin, hojii wal-fakkaatuuf mindaa qixxee argachuuf mirga ni qaba.
- Namni kamiyyuu gatii hojii isaatiif mindaa isaa fi maatii isaa ga’u argachuu qaba. Kunis kan ulfina namummaa isaaf ga’u ta’e, yoo barbaachises, eegumsa hawaasaa kan biraas argachuu ni danda’a.
- Namni kamiyyuu dhaabbatoota hojjetootaa uummatee keessatti qooda fudhachuudhaan mirgoota isaa eegsifachuu ni danda’a.
Qabxii 24
Namni kamiyyuu boqonnaa fi bashannana argachuuf, yeroo muramaa hojjechuuf, akkasumas mindaa isaa argachaa boqochuuf mirga ni gaba.
Qabxii 25
- Namni kamiyyuu, innis maatiin isaas, fayyaa guutuu argatanii sadarkaa jireenya gaarii akka jiraatanitti, waan nyaata, uffataa, mana, eegumsa fayyaa fi tajaajila hawaasummaa hunda argatanii akka jiraatanitti, akkasumas hojii dhabuu, kunuunsa hawaasummaa dhabuu, dhukuba, kophummaa, dullumaa fi rakkoo jireenyaa adda addaa irraa egamuuf mirga qaba.
- Haadholii fi daa’iman gargaarsaa fi eegumsa qofaa argachuuf mirga ni qabu; daa’imman hundi, manattis ta’e bakkeedhaa yoo dhalatan, eegumsa hawaasummaa qixxeetti argachuuf mirga ni qabu.
Qabxii 26
- Namni kamiyyuu mirga barumsa argachuu ni qaba. Barumsi, yoo xinnaate sadarkaa tokkoffaa fi lammataatti, tola ni kennama. Barumsi sadarkaa tokkoffaa dirqii dha. Barumsi tekinikii fii ogummaa kan biraa sadarkaa lammaftaatti kan kenamu yoo ta’u, kunis kan kennamu akka dandeettii abbaatti ta’a.
- Barumsi kennamu kan namummaa namaa guddisuu fi kan eegumsa mirgootaa fi bilisummaa ilmoo namaa jabeessu ta’uu qaba. Kana malees, uummattoota addunya gidduutti waliigaltee fi michummaa kan jabbeessu, sanyii fi amantii adda-addaa gidduuti waliigaltee kan uumu, akkasumas hojiiwwan Dhaabbata Waldaa Mootummootaa fi nageenya uummataa kan jabeessu ta’uu qaba.
- Warri ijoollee, akaakuu barumsaa kan fedhan ijoollee isaaniitiif filachuuf mirga ni qabu.
Qabxii 27
- Namni kamiyyuu jireenya aadaa biyyaa keessatti dhorkaa malee qooda fudhachuu ni danda’a; faayidaa aartii fi saayinsii irraas bashannana yookiin gammachuu argachuu ni qaba.
- Namni kamiyyuu waan ogummaa saayinsii, aartii fi barreessuu ofii isaaf hojjeterraa bu’aan argamu hundi akka eegamuuf mirga ni qaba.
Qabxii 28
Namni kamiyyuu mirgootii fi bilisummaan labsii kana keessatti tarreeffaman marti, akka hojiitti hiikamaniif sirna hawaasaa fi addunyaa irraa waan barbaadamu hunda ni argata.
Qabxii 29
- Namni kamiyyuu hawaasa namummaan isaa keessatti eegamee gabbatu keessatti itti gaafatamummaas ni qaba.
- Namni kamiyyuu, mirgootaa fi bilisummaa isaa yeroo hojiitti hiikutti, mirgootii fi bilisummaan isaa kan daangeffamuu danda’u seeraan ta’ee, kunis immoo mirgootaa fi bu’aa namoota biraa kan eegsisu, yookiin immoo bu’aa fi negeenya uummataa kan eegsisu yeroo ta’uu dha.
- Mirgootii fi bilisummaan kun hojii irra kan oolan kaayyoo fi hafuura Dhaabbata Waldaa Mootummoota kan hin faallessine ta’anii you argaman qofa.
Qabxii 30
Wanti labsii kana keessatti ibsame hundi, mirgootaa fi bilisummaa ibsaman cabsuuf yaadamee, yookiin gocha tokko raawwachuuf jedhamee, akka waan mootummaa tokko, yookin dhaabbata tokko yookiin nama tokko ilaalu jedhamee lakka’aamu hin qabu.


text:
தமிழ் காம வீடியோ
kalyaana mandapaththil akkaa vin pundai kathai
“un pinpuraththai paakkalaamena aasaiyaa irundhadhu. adhaankkaa” yenka, akkaa siriththaal.
naan appadiye akkaavin pundaiyai pirikka, aval kaamapaanam yen naakkai yethirpaaththu kaaththirundhadhu. appadiye akkaavin pundaiyai nuni naakkaal nakka, akkaa sukam thaankaamal thullinaal. pin appadiye akkaa paduththukka, naan akkaavin kazhuththil mukam puthaiththu nakkinen. akkaa, thambi yenrellaam illaamal iruvarum oppathaiye kuriyaa irukka, yen akkaavin aappil mulaikalai sappitte aval kaalidukkil, vandhu sunniyai aval ankaththil urasa, akkaa sinunkinaal. yen akkaavai andha kolaththil paakkave, kankal aanandha kooththaadina. appadiye akkaa pundaiyil vechchu, oru azhuththam kodukka pundaikkul dappena pukunthu kontadhu. aanaal akkaavo ஆஆஆ yena kaththi vittaal. naan akkaavin ithazhkalai suvaikka, yen kaamathevathai yen sella akkaa yen ithazhkalai suvaiththaal. appadiye aankila padaththil varuvathu pola, iruvarum muththa mazhai pozhindhu kontom.
akkaa veri pidiththaar pola muththamida, naan mella yen iduppai thookki iyakka aarampiththen. sukam panmatankaaga irukka, akkaavin pundaikkul vilaiyaadinen. akkavo than thampiyin sunni koduththa inba vethanaikalai rasiththuk konde, ஸ்ஸ்ஆஆ yena munakinaal. naan akkaavin mulaikalai kasakka, aval mukam yennaiye paaththathu. naanum aval kankalai paaththuk konde, mella mella thookki adichchen. yen akkaavin azhaku yennaiye unmaiyil viyakka vaikka, naan akkaa pundaiyil azhakaaga iyanginen. avalum kaama pothaiyil yethetho pitharrinaal. sukam athikamaaga avalaal mattumalla, yen sunniyaalum thaanga mudiyalai. aval pundaiyin mel yen kaama paanaththai kottida, akkaa perumoochchu vittaal.|thamizh dartti storees padiyungal| naanum ayarvil akkaa meleye paduththuk kondoo, aval kannangalai muththamida, akkaavum yennai kattik kontaal.
pin akkaa yezhunthirukka solla, naanum vizhaki paduththen. akkaa araikuraiyaana aadaiyudan paathroom poi udampai kazhuvi vara, naanum avalai aduththu paathroomukkul ponen. iravu thodankida, iruvarukkume nanraaga pasiththathu. naan akkaavidam solli vittu, kadaiyil saappaadu vaangi vanthen. akkaavum, naanum onnaaga ukkaandhu saappittu mudichsom. mani 9 kitte aaka, naan yeppothum andha neraththil tee saappiduvadhu vazhakkam yenpathaal akkaavidam tee pottuththara solli ketka, avalum yen pechchai kettu yenakku tee pottu kondaandhaal. naan tee kudichsitte divi paaththidirunthen. akkaa yen pakkaththil amarndhu divi paaththidirundhaal. naan paaththidirukka mella kaiya vittu lunkiya avizhththaal. appadiye jatti theriya jattikkul kai vittaal. yen sunni surunkiyirukka, aval divi paaththitte sunniya uruvinaal. aahaa! yen thevathai kai pattathum, yen sunni yenthirichsikka naan sukam kanden. akkaa sunniya veliyeduththu uruvi vittaal. avalin menmaith thanmaiyaal sunni kooththaada, naan di damlarai keezhe vechchittu, akkaavin mulaikalai aval naittiyudan kasakka, akkaa munakinaal. akkaavai izhuththu uthattudan, uthatu serththu muththamida, akkaa yennai veriththaal.
pin akkaavin munne mandiyittu, akkaavin naittiyai thotai varai thookkinen. akkaa yennaiye paakka, akkaavin thodaikalai nakkinen. sekkachsevelena irundhana akkaavin vaazhaiththandu thodaikal. appadiye nakkitte, naittiyai konjam konsamaa thookkittu mele poga, akkaa jatti potavillai. aval okka thayaaraaga vanthirukkiraalena therindhu kondu, aval pundaiyinul viral vittu nonda, aval paruppu nimindathu. akkaavin paruppai kandathum, veriyaana naan aval paruppai kadichchen. akkaa thudikka, avalin nakkiye nimittinen. paavam akkaa, sukam thaankaamal kaama pothaiyil ularinaal. avalin pundaiyai nakkiyeduththittu, yezhundhu nirka sunni nimindu nindradhu. akkaa ukkaanthitte yen sunniyai kaiyaal pidikka, naan sorkaththukku ponen. appadiye aval thalaiye mattum munneetti, yen sunni thalaippil muththamida, aahaa! sunni jivvena yeriyadhu. appadiye akkaa thalaiyai varuda, akkaa theeteerena sunniyai vaaikkul pottu oompinaal. yennaal thaanga mudiyaamal thadumaara, akkaa veri pidichcha maathiri oompinaal. naan akkaavin thalaiyai pidisikka, akkaa yen kottaikalai varuditte oompinaal. naan aval thalaiyai azhuththa, akkaavin vaai jaalaththaal sunni aadiyadhu. naanum thadumaara akkaa oompiye sunniyai suththam seiya, yenakkum veriyeriyadhu. naan appadiye akkaavin thalaiyai padakkena izhuththu uthattodu, uthatu serththu muththamida akkaa athirnthittaa, avalai vidaamal appadiye aval iduppai izhuththu vekamaaga sunniyai soruga, akkaa thookki kaattinaal. naan
yeduththathum vekamaaga akkaavin pundaikkul vekamaaga iyanga, akkaavin pundai rappar maathiri valaindhu kodukka akkaa thudiththaal. yenakku udampellaam sukamaayirukka, akkaavin naittiyai kazhatti yeriya akkaavum oththuzhaiththaal. theeteerena ponadikka, akkaa kai neetti yeduththaal.
“naan thaammaa pesaren. m saappittommaa” yenraal. naan appodhu kuththuvathai nireeththiyirukka, yen paathi sunni akkaa pundaikkul irundhadhu.
aval “m. thampiyaammaa, iru kodukkaren”
akkaa yennidam ponai kodukka, naan kaathil vaikka, ammaa yennidam “akkaavidam sandai podaadhe,akkaavai paaththukka, naan seekkiram vanthitaren” yena atvais seiya, naanum kettutte appadiye mella iyanginen. aval sukaththil munaka, ammaa yennadaa saththamnu kettaanga. naan “akkaathaammaa, thuni madichsidirukkaa” yena samaalikka, ammaa akkaavai kashtapaduththaathe, neeyum avalukku udhavi sei yena kat pannitaanga. naanum ponai vechchittu akkaavin pundaikkul mella sunniyai iyakka, akkaa yennidam “ஸ்ஸ்ஆஆ yennadaa sonnaanga aaaaash ammaa”
“akkaava kashtapaduthaathe, ஸ்ஆ mella akkaa pundaikul vidudaa, avalukku valikka pokuthu” yenren.
akkaa sirikka, sirippil mayangi ava pundaikkul vekamaa kuththa, thanni kottiyadhu. aval thoppul mel kotta, akkaa naittiyaal thodachsitaal. pin ammanamaaga paduththitte divi paaththom. aval pundaiya nottittum, mulaikalai sappitti divi paakka, konja neraththil thookkam kannai sokka, poi thoonkittom.
aduththa naal 8 manikku yezhunthen. akkaa munnare yezhundhu, kulichchittu divi paaththidirundhaal. naan ammanamaaga aval mun nirka, yenna piras panna sonnaal. naanum pirash pannittu tee saappittuttu, kulichchittu saappaadu vaangi vara, saappittu mudiththom. akkaa divi paaththidirukka, yen nanparkal vilaiyaada povatharku kooppitaarkal. naanum kilamba, akkaa divi paaththidirundhaal. naan vilaiyaadi mudichchittu, 1 manikkaatta veedu vara, akkaa divi paaththitte saappittirunthaa. avale saappaadu vaangi vandhadhaaga solla, naan mukam kai kaalkalai kazhuvittu vandhu saappitten. aval thoonga poga, iruvarum sendru thoonkinom. atharku munne oru ozh pottuttuthaan thoonkinom. maalai yezhunthathilirundhu iruvarum ammanamaakaththaan thirinthom. veedu muzhuvathum akkaavai vechchu oththen. yen akkaavin pundai yen sunniyin adi thaankaamal kathariyadhu. avalai oththe kizhikka, akkaavum thambi yenru koota paaraamal naan ketkum pothellaam thookki thookki kaattinaal. athu mattumindri niraiya kaama vilaiyaattukal vilaiyaadinom. avalidam rompavum seksiyaavum pesa karrukonden. avalum yennidam avvaare pesinaal. athu mattumillaamal aval avalin thozhikal patriyellaam sonnaal. aval thozhikal mulaiyazhakai patriyum yennidam solvaal. athaiyellaam kettuk konde avalai oppen. naangal iruvarum kanavan, manaivi maathiri pazhakinom. athu matteemillaamal yen nanparkalidam kenji, seks padangal vaangi vanthen.
iravu naanum akkaavum athai paaththittu oppom. aval sila murai kaiyadiththu kaattuvaal. athu mattumindri akkaa, aval pundaiyai patri paadame nadaththuvaal. penkalukku yennavellaam seithaal seks veriyerum, yena yellaaththaiyum solvaal. aval siruneer yeppadi veliyerumena akkaa pundaiyilirundhu paaththu therinthukonden. avalum yen sunniya paththi niraiya paaththu therindhu kontaal. aval naanga summaa irukkum pothellaam yen sunniyai varuditte iruppaal. adikkadi yennai aval purushan yenruthaan azhaippaal. athaavathu “dei purusha vaadaa okkalaam” yena vilaiyaattaaga pesuvaal. avalin andha pechsellaam yenakku romba pidikka, andha veriyileye aval pundaiyai kizhichseduppen. yennai paaththaale aval dirasin puntaip pakuthiyai kaiyaal vilaiyaattaaga moodik kaattuvaal. ammaa varuvatharkul akkaavin udampenkum yen sunni theerththaththai thelichchen. aval thenaiyum yeduththukkaatti, aval kan munne suvaippen. avalum suvaippaal. pin yen kansiyaiyum suvaikka karru kontaal.
ammaa vanthathukkappuram avvalavaa akkaavai thoduvathillai. ammaa paaththu vittaal vipareethamena iruvarum kandaroludan nadandhu kontom. thoonkum podhu mattum oththuk kolvom. yen akkaavin azhakai kandu yengal theru paiyankal azhaivaankal. athaip paakkave yenakku sirippaaga irukkum. akkaavum athaip paththiyellaam yennidam pesich sirippaal. naan avankalai paaththu, veettil vandhu sirippen. akkaa yen sunniyidam kuththu vaankiyathilirundhu yennai rompavum nesikka aarampiththaal. palli thodanki appadiye poi vanthom. ithu varai yen akkaavai yeththanai murai oththeerukkenena kettaal, yennaal nichsayam solla mudiyaadhu. athu yen sunnikkum, yen akkaavin pundaikku mattumthaan theriyum. naanum seks patri, yen akkaa pundaiya vechchu muzhusaa therinthukonden. avalum yen sunniya vechchu yellaaththaiyum karrukontaal. yengal kaama vaazhkkeyum sukamaaga kazhindhadhu. akkaa palli padippai mudichchu kaalej serndhaal. aval kaalej ponaalum, iravaanaal yennidam ozh vaankuvathai vidavillai. pin kaalejil yaaraiyo kaathalippadhaaga solvaal. avanum kaathaliththaanaam, avanudan serndhu oor suththiyathai yellaam yennidam vetkappadaamal solvaal. avan thiyettar kootti poi, akkaa mulaikalai kasakkiyathu, pin paarkkil akkaa jattikkul kaivittu pundaiya kudainthathellaam solvaal. aanaal konja naalil avan vizhakivittadhaaga sonnaal.
yenenraal avan veroru pennai kaathalippadhu akkaavukku therindhu ketka, avan konjam thappe pesittaanaam. athanaal akkaa avanai vittuttaalaam. pin aval yennaiye unmaiyaaga kaathaliththaal. yenneyenraal yennaiyalla, yen sunniyai. athuthaane avalukku iravaanaal kanji ooththuthu. naan akkaavin pundaiyai rompavum kaathaliththen. naangal veettil ammaa illaiyenraal, kaathal kilikal pola ammanamaaga oththuk konde parappom. akkaavum yennidam yellaa ankaththaiyum virichchu kaatti kidappaal. akkaavukku pundai mudikalai naan thaan vazhichchu viduven. athe pola aval thaan yen sunni mudikalai yeduththee viduvaal. avaludan naan vaazhndha vaazhkkaikku alaveyillai. padeechu mudichchu yenakku nalla velai kidaikka, ippa akkaavukku kalyaanam pannitalaamnu ammaa kuriyaa irunthaanga. naanum akkaavidam “akkaa, naane unnai kalyaanam pannikkirenkkaa” yenka, aval sirichsitte vendaamena maruththittu, yennidam “yenakku kalyaanamaana yennadaa, yeppa venaalum un kadappaarai kitta ozh vaanga vanthitarendaa” yena yenakku samaathaanam sonnaal. naanum sariyena vittutten.
ippo athaan kalyaana mandapaththil ippadi ninnudirukken. yellaarum avangalai vaazhththa, naanum vaazhththinen. pin ammaa azhuga, yen akkaavum azhuthaanga avanga piriya porathai ninaichchu, naaneemthaan. aanaa akkaa “nee yeppa kooppitaalum varendaa, azhaathadaa” yenka, aval kanavanum sonnaar.
aanaa aval sonnathu yengalukkum, ungalukkum thaan puriyum! sariyaa?
mudinthathu¤