text:
Kenya: Oromoota Sodaa Keessa Jiran irraa – Quba qabduu yaa warra Ayyaantuu!
December 8, 2012
Nagaa jireenya, fayyaa qaamaa fi dagaagina warraaqsaa isiniif hawwa! jechaa:
As magaalaa Naayroobii aanaa Eastleigh/iistley/ keessa kan jiraannu baqattoonni Oromoo sodaa guddaa keessaa jirra. Kutaa magaalaa kana keessatti yoo xiqqaate yeroo ji’a tokko hin guunne keessatti boombiin sadi darbatameera. Inni dhuma ji’a sadaasaa keessa konkolaataa irraa dhoowe nama 7 ajjeesee 22madeesse. Sababuma kanaan “ummanni Somaalee nurraa ka’uu qaba” jedhanii warri lammii biyyattii ta’an hookkaraa fi lola jalqaban. Booda immoo warri humni nagaa eegsisu kan GSU (General Service Unit) jedhamu jidduu seenee erga tasgabeessee booda roobii guyyaa dheengaddaas boonbiin tokko asuma Easleigh keessatti naannoo Joster supermarketii kanatti darbatame. Namni 7 madaa’ee boodarras tokko hospitaalumatti du’e. Joosterii kana biratti qofa yeroo 3ffaaf dhoohuu isaaati.
kan biraa immoo eda jimaata galgala masgiida Jam Street fuulduratti boombin dhoohuun nama sadi ajjeesee nama 7 madeesseera. Warra madaa’an keessaa miseensi paarlaamaa naannoo kanaa YUUSUF HASSAN ABDI kan jedhamu keessatti argama. Miila isaa lamaan madaa’uu anuu argeera garuu namoonni harkas madaa’eera jedhu.
Kanumaan wal qabatee amma naannoon Easleigh kun baay’ee nu sodaachiseera. Keessumaayyuu bakka eda itti dhoowe kana kan hojjatanii jiraatan dargaggoonni Oromoo sodaan guddaan nutti buleera. Yoo arbi wallolu margatu caccabaa nutoo fayyaaleyyiin maal akka taanu waaqayyoo tu beekaa isin hoo quba qabduu Jenna.
Galatoomaa!
IUOf!
—-
Nairobi’s Somali area Eastleigh hit by fatal blast
December 8, 2012 (BBC) — The death toll in Friday’s explosion in a predominantly Somali area of the Kenyan capital Nairobi has risen to five, police say.
They said at least eight people were wounded by the blast, including an MP.
The explosion, near a mosque in the district of Eastleigh, came two days after a bomb exploded in the same area, killing one.
Kenya accuses Somalia’s al-Qaeda-linked al-Shabab militant group of trying to destabilise the country.
The explosion happened at around 19:30 local time (18:30 GMT).
A grenade was thrown at worshippers leaving the mosque after evening prayers, police and witnesses said.
Three people were initially confirmed dead but police chief Moses Nyakwama told Agence France-Presse that two later died of their wounds in hospital.
“We have sent more officers on the ground to ensure there is peace,” he said, after protesters had taken to the streets to express their anger over the attack.
Last month, Kenya accused al-Shabab of launching a grenade attack on a bus in Eastleigh, killing seven people.
Kenya last year sent its troops to fight al-Shabab in Somalia – they have now joined the 18,000-strong African Union (AU) force supporting the UN-backed government.


c: text/html

text:
Hiwaati fi Tiwulidda – Itoophiyaawwiin Nu Fixan!
Hundee Dhugaa fi Hiriyoota isaa
Wayyaaneen jecha Tiwulidda Itoophiyaawwii jedhu irra jireessa ykn ifatti itti fayyaadamu kan eegaltee, Filannoo 2005 boodadha. Garuu, “Tiwulidda Itoophiyaawwii” jedhamee akka shirri gaggeeffamu kan karoorfatan, baruma bosona jiranidha jedhama.Tiwulidda Itoophiyaawwii jedhamanii seeraan hayyamameefii akka garaa isaanii akka ta’an kan hayyamameef eenyufaati? Lammiilee addunyaa keenyaa meeqatu Itoophiyaa keessatti dhalateetu, xiyyeeffannaan akkasii laatamuufii danda’ee?? wayyaaneen Ilmaan sabootaa miliyoonaan beelessee, kumaantamaan hiraarsee, kumaatamaan lubbuu galaafatee, kaan dhaabbitti namummaa baasee, kaan mana hidhaatti tortorsaa yoo barbaade ammo summiin ajjeesaa, maaliif warra Tiwulidda Itoopiyaawwii jedhamaniif warqee hafeefii jiraachisaa?
warri Tiwulidda Itoopiyaawwii jedhamanii Itoophiyaa keessatti seeraan baakaman meeqaa? bara wayyaanee kana jechi kun akkamiin dhufuu danda’ee? sirni wayyaanee Ummatoota miidhaa jiru, balaa dhala namaaf hin mallee raawwachaa jiru, akkamiin warra Tiwulidda Itoophiyaawwii jedhamaniif gaarii ta’ee, biyya alaa itti godaananii, waraqaa eenyummaa tokkon alatti qabeenyaa akka saaman taasifama?? ilmaan saboota yoo dhaaba siyaasaa dhaabbatan guyyuu adamfamanii diigaman. Hiraarrii fi shirri adda addaas irratti gaggeeffama. Miseensa dhaaba kanaa ta’ee kan argame gooleessaadha jedhamee Biyya abbaa isaa irratti itti roorrifama. Warri Tiwulidda Itoophiyaawwii jedhaman garuu, waan isaan hin galchine keessa seenanii harka mirgaa wayyaanee ta’anii ummata yennaa miidhan argaa jirra. kun akkamiin ta’uu danda’e?
Abbootiin Biyyaa qabeenyaa horachuuf wayyaanee waliin shariikomuu gaafataman. Kanaan achi waa tokko illee hin hojjatan. Warrii maqaa kaafnu kun garuu, saamicha kana hin jedhamne ummatoota irraan ga’aa jiran. Lammiileen hojii dhambanii yennaa rakkatan, jara kanaaf waan hundaatu mijaa’aaf. Siyaasa biyyattii keessa seenanii Bulchiinsa Naannoolee illee fudhachaa jiru. Kun akkamiin ta’e? akkamiin kooleejoonni Ilmaan cunqurfamoo akka barbaadan ari’u, isaaniif meeshaalee barnootaa fi qananiin akkamiin akka baratan hayyamamaaf? maqaa maayikiroo xixiqqaa jedhuun liqiin laatameefii miliniyeera yennaa ta’a, Ilmaan abbaa Biyyaa garuu hojii dhablummaan akkamiin mankraaru? akkamitti hojjatanii abbaa Birrii miliyoona 100 faa’a ta’uu danda’an.?
Akkamiin miseensa Polisii fedaraalaa fi humna Tikaa keessa seenanii Ummatoota irratti kolanii haaraa ijaaruuf tattaafachuu irra ga’an? akkamiin qooqa Biyyatti tokkotti deebisanii dhabamsiisuuf ifatti yennaa hojjatan maaf hin gaafatamne? isaan sirna fedaraalaa wayyaaneen dhaadhessitu ifatti mormanii, Ummatoota gara sirna ahaadaawwiitti akka deebi’uuf lalliftoota sirnoota duraanii ilmaan cunqurfamoo fixan warra faarfaratan akkamiin ta’an? akkamiin humna waraanaa keessa seenanii Ilmaan sabootaa hogganu danda’an.?akkamiin waajjiraaleen Fedaraalaa harki 80 ta’u isaaniin tu’atamuu danda’an? Akkamiin Industirii muuziqaa fi artii tu’atanii saboonni eenyummaa fi aadaa isaanitti akka hin jabaanneef shiroota hedduu irratti gaggeessanii, sirba sabootaa afaan amaaraan akka sirbamu maaliif tattaafataa jiran? Akkamiin kubbaaniyaa ykn walii gala humna Dingdee Biyyattii akkamiin tu’achu danda’an? manneen kondiminiyeemii rakko tokko malee akkamiin carraan ba’eefii keessa burraaqu dadna’an?
Miidiyaalee Biyyattii keessaa guutummaatti qabatanii akkamiin ilmaan sabootaa ariisisanii wayyaaneef harka mirgaa ta’anii holola Ummatoota irratti akkamiin hojjachuu danda’an? Gaaffiilee kanneen ka’umsaafan kaasee malee, gaaffiilee kumaantama tarrisuun ni danda’ama. Walii gala garuu Tiwulidda Itoophiyaawwiin akkamiin harka mirgaa wayyaanee ta’uu danda’an? yeroo Mallas du’e, gaddi hamaan kan itti dhaga’ame warruma maqaa kaasaa jirruudha. maaliif? Finfinnee guutuu uffata gurraachaan akkamiin haguuguuf yaalan? Hiwaat maaliif isaaniif xiyyeeffannaa laatee Lammiilee Biyyattii caalaa isaan kunuunsuu danda’e? Qabsoo Bilisummaa Ummatooti Biyyattii gaggeessan Goolessummaan wal qabsiisee sadarkaa Addunyaatti Qabsoo Ummatootaa dhabamsiisuu kan yaalaa jiru wayyaaneen akkamiin jara kanaaf garaa laafee harka mirgaa isaa akka ta’aniif barbaade? ykn taasise?
Mee seenaa dubbee tapha kanaa haa ilaallu. wanni hubachu qabdan maqaa Tiwulidda itoophiyaawwiin har’a Biiyyattii keessa akka malee kan qubatanii jiranii fi saamicha ol aanaa gaggeessaa kan jiran, lammiilee Biyyattin olitti jiraacha kan jiran eenyufaa akka ta’e kan wallaalu hin jiru. Garuu, adeemsa kun akkamiin umamu danda’e? akka tasaati? moo itti yaadameeti? seenaa dheeraa deeggartoota isaanii keessaa tokko natti hime amma tokko isiniif qooda. seenaa dheeraadha. Amma hiriyoota kiyyatti himee irratti mari’anne isinitti hin himu. Yeroo haa eeggatu jenneerra.Garuu gabaabaatti mee ilaalaatii of abaaraa yk itti raajamaa ……….
Lama na hin suufan jettee jaartiin………
Seenaan hadhaawaa kana Ummati keenya hubachuu qaba jennee murteeffanne. Qrannoo gadi fageenyaa yoo barbaachise yeroo itti eegaa jirra. Kan ammaa kun nuuti waan kana akka bira geenyee jirru hubachiisuufi. Katabbiin kun akeekkachiisa. Nuuti warra gawwaa miti. Fira fakkaatanii nutti taphachuun akka dhaabbatu barbaanna. Gochii isaanii guyyuu argaa jirru, sammuu nu jeeqee namummaa keessaa nu baasuuf deema. Amma obsa keenya fixanne. Irraa deebi’us jennee eegnaan inni caalu dhaloota kana irrattii raawwatamaa jira. Dhalooti fi namni katabbii kana argu ummata keenya akka hubachiisu barbaanna.
Kaleessa ummati keenya harka qullaa ta’ee kan kabajaan gaggeesse, qabeenyaa isaa tikiseef, har’a namootuma inni booyichaan gaggeesseetu hidhaatti isa guuraa fi guursiisaa jira. Kana obsuu dadhabne. Haa galuuf jennee karaa hedduu yaalle. garuu hin taane. Amma gaaffiin keenyaa fi sochiin qabsoo Oromoo caalaatti waan hudhaa keessa seenee, akka rakkatuuf shirri gaggeeffamu daran jabeessaa jiran. Aadaa fi eenyummaa keenya, Industirii Aartii Biyyattii dhunfataniin balleessanii Biyya qooqa tokko bakkatti deebisuuf shirri gaggeessan daran hammaaataa dhufu irraa yaada kana ummatatti baasu barbaanne.
Shira isaanii kana irratti, ummati keenya keessa keessa irratti dudubbachuu ega eegalee bubbuleera. caalaatti hawaasi Biyya keessaa fi alaa akka hubatuuf amma took kaafnee obsaan dubbisaa.dubbisaatii kan hin dubbifneef dabarsaa. Kun holola miti haqa. iccitti kana caalu ummataaf ibsuu ni dandeenya. Nama waan kana Biyya alaan nuuf ga’e galata guddaa qabna.
Tiwulidda Itoophiyaawwii jedhamanii kan Biyya keessa jiran keessaa, Lammiileen ERTIRAA….. sadarkaa tokkoffaa qabachuu odoo hin taane, lakkoofsii isaanii miliyoonatti ol guddachuu, keessa beektootatu ragaa waliin dubbata. Lammiileen Biyya ollaa kun bara wayyaanee kana keessa akkamiin akkas heddummaatan? kun gaaffii namoota heedduu ta’uu ni mala. Gaaffiin nu ajaa’ibu garuu, Lammiileen kun, Biyya yeroo lola Biyyoota lameenii obbolaa isaanii kuma 65 ol fixxeetti akkamiin godaanuu danda’an?kan jedhuudha? kun yeroo hedduu sammuu nu dhukkubsa. Har’a garuu gaaffiin kun shakkii biro nu keessatti uumaa jira.
Lammiileen ……. Itoophiyaa keessa wayita jiraatan kanatti akkaataan itti jiraatan hedduudha. Kana jechuun sababaa adda addaa qabu. mee hubadhaa waan kanas ilaalaa,,,,,,,,, akki itti jiraatan sababaa hedduudha. Isaan keessaa :-
- Bara Biyyi isaanii hiree murteeffannaaf Lammiilee ishee bakka maratti hirmaachisan, kanneen Itoophiyaa keessa turan, wal beekumsaan warra keessaa hafee, Lammii Itoophiyaa ta’anii jiraachaa jiran
- Miseensoota Ihaadig, Hiwaatin ijaaruu kaasee hanga har’atti, miseensummaa Ihaadeegin, qooqa sabaas ta’ee kanneen biro dubbatanii Biyya kan Bulchaa jiran,
- Miseensa dhaabbilee mormitoota mootummaa Biyya isaanii bulchuu ta’anii kanneen guutummaa Biyyattii keessa jiran,
- Lola booda sirnicha jibbine maqaa jedhuun, kaleessa wayyaaneen miila duwwaa kan ariitee fi har’a karaa gara garaa biyyatti kan deebi’an,
- Maqaa Tiwulidda Itoophiyaawwii jedhamuun Addunyaa mara irraa, (odoo achittis hin dhalatiin) waggaa 20 fi 30 Biyya alaa taa’u irra Itophiyaa seenanii waggaa shan saamu wayyaa jedhamanii ta’ee jedhanii kan waamaman,
- Maqaa geeddaratanii, keessattu shamarran Biyyoota arbaa keessa jiran, yeroo filannoo Finfinnee akka seenan taasifamanii filannoo irratti kanneen hirmaatan,
- Dhiiras ta’uu dhalaan isaanii Lammiilee Ilmaan cunqurfamoo waliin mana dhaabbatanii kanneen jiraatan,
- Xumura irratti Biyya isaanii bakka bu’anii, Gamtaa Afiriikaa keessa kanneen ramadamniidha.
Namni keessa isaanii fi adeemsa isaanii hin hubatiin, akka waan gargar faca’anitti ilaaluu danda’a. garuu miti. Hundumtu waan ta’i jedhame keessatti seena malee akka barbaade hin ta’u. kun akkamiin? jechuu dandeessu. Seenaan isaa itti fufa. garuu wanni hubachuu qabdan jabiin Ummata sanaati. Ejjannoon Biyya isaaniif qaban tokko. Biyya isaaniif waan argatan irraa dhibbeentaa 2 kutuun dirqama isaanii ta’uu hubachuu isaaniiti. Dadhabinni isaanii ammo, dantaaf jedhanii kan kaleessa miila qullaa isaan ari’etti michoomanii, kaleessa kan qabeenyaa eegeefi fi booyichaan gaggeesse irratti duuluu isaaniti.
Warri odeffannoo kana nu keenne akka jedhanitti, Bara wayyaanee ijaaramee qabee, garaagarummaan jiraachuu nutti himan. Kunis kan umame akka isa har’a irra keessa dubbatan odoo hin taane, Hiwahaati bara 1976 kaasee, rakkoo ulfaataa keessa dabruu ibsan. Hiwahaat, keessa isaatti garaagarummaan qabaachaa turan, warra Foxxaqu …ER… deeggaruu fi warra hin deeggarreedha. Hiwahaati ijaarsi isaa Lammiilee Tigiraayi kan akka Issiyyee faa’an haa eegalu malee, duuba keessa lammiilee …ER… Tigiraayi keessatti dhalatanii guddatan ykn …ER… irraa achi godaananiin dhaalamuu isaa warri faallaa Mallasaa faa’aa ta’an hin liqimsamuuf ture. Gabaabumatti, bara 2000 yeroo gargar ba’an, Garee mallasaa Lammiilee …ER.. fi dhiiga …ER…qabantu warra Tigiraayi qulqullu of irraa ari’ee jedhama.
Areenaa Issiyyeefaa har’a ijaaran, Lammiilee Tigiraayi kan ta’an qofaadha jechuudha. Isaan seenaa kana akka gaaritti beeku, garuu hin dubbatan.Lammiileen Tigiraayi Mallasaa waliin hin jiran jechuu miti. Kumaantamaan jiru. Garuu yaada mallasaa faa’a ni fudhatu. Qabeenyaan harka seenu irraas kan callise hedduudha. Bara qabsoo ajajoonni waraana wayyaanee irra jireessa shamarran Ertiraa akka fudhan waan irratti hojjatameef, irra jireessi isaanii har’a waraana keessaa ba’anii kubbaaniyaa fi dhaabbilee daldalaa gara garaa banatanii jireenya dhuunfaa gaggeessaa jiraachuu keessa beektoonni ni dubbatu.
Bara 2000 booda shakkiin gareelee kana lameen giddu jiru hamaadha. hin mul’atu malee wal irratti haalaan hojjachaa jiru. Keessattuu gareen mallasaa garee Issiyyee faa’aa shakkuu irraa, Tiwulidda Itoophiyaawwii biyya dhunfachiisuu filatanii irratti hojjachaa jiraachuu fi addatti qabsoo ummatootaatti gufu akka ta’aniif hojjatamaa jira. lammiileen Tigiraayi sababaa malaammaltummaan qabamaa jiran irra jireessi isaanii deeggartummaa Isiyyeefaan ta’uutu dubbatama. Waan kun caalaatti akka isiniif galutti mee ijaarsa har’aa hiwaati fi Ihaadeeg isiniif haa tarrifnu. kana booda waan hundumtu isiniif gala. gareen mallasaa maaliif Tiwulidda Itoophiyaawwiin akka Biyya tu’atu maaliif akka taasisan ni hubattu. Isa booda murtiin keessanii.
- Dhaabni ihaadeeg jedhamu eenyun oofamaa jiran? dhaabbileen miseensoota isaa jedhamanii ijaaraman dhuguma bakka bu’ummaa Ummatootaa ni qabaatu??????????? isaan keessatto shira maaliitu hojjatame? gareen mallasaafaa eenyufaati?
Ihaadeeg har’a argaa jirru bifa kana kan qabatee carraa Ummatootaa ukkaamsee akka jiraatuuf kan tolfame Biyyatti tu’achuuf waggaa 2 qofaa wayita isaan hafuudha. Hiwaatoonni Ihaadegummaatti kan jijjiiraman shiroota Biyyattii irratti har’a raawwachaa jiran hojiitti hiikuuf ture. Hiwaatoonni keessa isaanitti wal nyaachaa jiraatanii dhuma irratti gareen Mallasaa faa’aa ol-aantummaan Biyyatti akkamiin akka bituu danda’an seenaaf dhiifna. Garuu Qaddaamaay wayyaaneen /ILMAAN RAAYYAA FI TANBEENIIN IJAARAME/ , akka itti dhabamsiifamee gareen Sibahaatifaa akka itti irra aanan seenaaf dhiifan. Garuu waan raga waliin namni isaanii tokko nutti hime, wayyaaneen waggaa 17 dargii wayita lolu, hiriira jalqabaa irratti ramadamanii gootummaa kan raawwachaa turanii fi jarreen shiraan ol ba’an kanaaf isaanii kanneen gammoojjii Tigiraayii keessatti nyaatamanii hafan keessaa %80n ilmaan RAAYYAATI jedhan.
Biyyatti akka barbaadani fi gara barbaadanitti oofaa kan jiran, shiroota hedduu uumanii dhiiga ilamaan cunqurfamoo dhangalaasaa fi dhangalaasisaa kan jiran, Ilmaan Tigiraayitti hidhatanii, Qabsoo Ilmaan cunqurfamoo dhageetti akka hin argannee fi bara baraaf dhabamee mana cunqurfamoo keessa isaan jiraatanii, Ilmaan cunqurfamoo goodaansaa fi hiraarriif kan saaxilaa jiran eenyufaati? kana Namoota kana ilaalaa.
- MALLAS ZEENAAWWII = duraan abbaan Tigiraayi ta’ee haadhaan ER jedhamaa kan ture, akka du’een dhugaan baate garuu Abbaan isaa nama ER akka ta’ee fi nama ajjeesee gara Adiwaatti kan baqate ta’uun ifa waan ta’eef, guututti Lammii eenyu akka ta’e hubadhaa.
- BARAKAT SIMI’OON = haadhaanis abbaanis Ertiraadha.
- ABBAAY TSAHAAYYEE = walakkaan ER yennaa ta’u haati manaa isaa ER dha.
- Dr. TEWUDIROOS ADIHAANOOM = (Ministira Dhimma Alaa Itoophiyaa ammaa) haadhaanis abbaanis ER dha.
- BIRHAANEE GABRA KIRSTOOS = haadhaanis abbaanis ER dha.
- HILLAAWWII YOOSEEF = (koree hojii raawwachiiftuu bi’adeeni fi barreessaa Waldaa misooma amaaraa ) haadhaanis abbaanis ERdha.
- SIBAHAAT NAGGAA = Walakkaan isaa fi haati warraa isaa ER dha.
- TSAADIQAAN G/TINSA’I =(ajajaa waraan biyyatti waliigalaa duraanii) gama lameeninu ER dha.
- SAAMOORAA YENUUS = (ajajaa waraanaa ammaa)walakkaan isaa ER dha. Innis caasaa isaa ijaarrachuuf jecha, waraana Shaabiyaan durfamanii Finfinnee wayita seenan warra ramadameef sana hundaa achi hin deebifne. Walumaan jiran.Janaraaloota 60 jiran keessaa eenyufaa akka ta’an yeroo biraa itti deebina.
- Dr.DABRA TSIHOON …..= (ajajaa humna tikaa wayyaanee walii galaa ) gama lameeninu ER dha.
- SHIMALLIS KAMAAL = (itti gaafatamaa dhaabbata kominikeshinii itoophiyaa barakat waliin marqu) haadhaanis abbaanis ER dha.
- H/MAARIYAAM DASSAALANYI = haati manaa isaa guutummaatti ER dha.
- WARQINAA GABAYYOO = (komishinara polisii Fedaraalaa kan ture fi amma jijjiirame) walakkaan isaa ER dha. Maqaan abbaa GURMUU jedhame kan taa’e sobadha.abbaan isaa kaaba.
- AZEEB MASFIN = amaara walqaayit jette himattu, gonkumaa dhiiga itoophiyummaa kan hin qabne, dhufaatin ishee sudaanii fi ER dha.
- Wajjirri mummichi minstirootaa guutummaatti eenyun akka guutame jiru yoo dhageessan raajamu hin haftan. Lameenu afaan tokko waan dubbataniif warruma lokaalitti murtanii dhiiftu. Gositoonni Mallasaa fi H/Maariyaam, gama dinagdeen, siyaasaa, kkf jiran ER dha jechuutu danda’am. Fk. Gorsaan dinagdee isaanii obbo Nawaay G/ab jedhaman warri mataan harrii adii, ER dha.
Egaa warri Bulchan warra kana yoo jenne dhugaa irraa fagaachuu miti. Angoon Biyyattii haala akkasiin tu’atamee jiru maal akka raawwachuu danda’u hubachuun isin hin dhibu. Kana waliin hubachuun kan isin barbaachisu, jarri kun caasaa isaanii ijaarrachuuf jecha hangam BIYYATTII akka tu’atanii jiranii fi hidda gadi jabeeffatanii jiran kana waliin turuuf Tiwulidda Itoophiyaawwii jedhu umanii obbolaa isaanii daboo bafachaa jiranidha. Komeen Issiyyee faa’aa fi gargar ba’iinsaa kanadha. Tigiraayoonni dhimmi kun hin galleef jiraachuun ni dubbatama. Saamicha qofaa irratti xiyyeeffatani Ilmaan cunqurfamoo ajjeessa fi hiisisaa jiran akka gaaritti jiru.
Walii gala Ijaaramuun Hiwaatootaa Adiwaa fi Aksumitti heddummaachuun, Lammiileen Ertiraa achitti godaanan jiraachuu dhugaa kan ba’anii fi Hiwaat keessatti baayyachuuf carraa argatanis jedhu.kana irratti falmiin TV ESAT irratti ka’ee turee fi dhugaa kana baqachuuf birriin miliyoona dhibbaan chaayinaaf kennamee TVN SUN AKKA CUFAMU TAASIFAME. Warri har’a Biyya keenya keessatti TIWULIDDA ITOOPHIYAAWWII goobsee jiru warra kana. Lammiileen Tigiraay Biyyatti tu’achuuf malli jiru jara kanaan wal ta’anii itti fufu fi qabsoo Ilmaan cunqurfamoo dura dhaabbachuutti waliif ta’anii waliin kan tarkaanfatan ni jiru.
Wayyaaneen Qabsoo Ilmaan cunqurfamii dhabamsiisuuf shira hojjattu hundaa keessatti jara kanatu ga’ee ol aanaa qaba. Ilmaan cunqurfamoo dachee isaanii irraa buqqisanii gabrummaa bara baraa baachisuuf sochii cimaa kan taasisaa jiranii fi hojjachiisaa jiran jaruma kanadha.egaa har’a warri TIWULIDDA ITOOPHIYAAWWII JEDHAMNII wayyaaneef daboo ba’an maaliif akka ta’e hubattanittu jennee abdanna. Warri Tiwuliddummaan jiran ammo maalfaa hojjachaa jiru? kan jedhus haa ilaallu.
Waan nama raajuun haa eegallu. Isa guddaa isinitti himne hanga gaditti maal hojjachaa akka jiran tilmaamaa. Hidha Laga abbaayyaaf maallaqi barbaachisu Birrii biliyoona 80 ga’u tilmaameera. eenyun akka tilmaame egaa warra gubbaa tarrifne waliin ilaalaa. Kan nama raaju kubbaaniyaan saalin konstiraakishin jedhamee filame, Abbaan qabeenyaa kaampaanii kanaa, walkkaan isaa ER yennaa ta’u walkkaan isaa lammii xaaliyaaniti. Maallaqi ummata kanaa essa akka dhaqu hubadhaa.Hojii ijaarsaa kana keessatti hojjattoonni bakka mindaa gaarii qabuu fi murteessoo ta’an hundi jara kanaan qabamee hojjatamaa jiraachuu kanneen haala kana raga waliin dhiheessan hedduudha. Hojii kana qofa keessatti odoo hin taane, kanneen biro keessatti kanneen Biyya isaanii baqatani dhufan hatattamaan hojii akka argatan taasifama. Kaampaanii saalin waliin warri mikiroo xixiqqaa jedhamnii biyya keenyaa ari’amanii deebi’anii yennaa dhufan, maallaqi gumaa kennameef sadarkaa milenaraatti ca’eanii achi asi ilmaan cunqurfamootti karaa TV biyya keessa hojjannaan hojiin jira jedhanii lallaban.
Warri Tiwulidda Itoophiyaawwii jedhaman kubbaaniyaan, warshaan, dhaabbileen biliyoonaan sochoosnii hanga dhaabbilee daldalaa gandaa keessatti qaban lakkoofsa hin qabu. Lammiileen Ertiraa waggaa 30 faa’a dura biyyaa ba’anii Biyya alaatti milkaa’ufii dide hundi isaanii Itoophiyaa seenanii mileneera ta’anii jiru. Manneen barnootaa keessatti kutaa isaanitti TVn galeefii barachaa kan jiran isaanii.kaleessa biyyaa harka qullaa wayyaaneen kan ariite hundumtu asi deebi’ee mana jireenyaa fi qabeenyaa baachuu hin dandeenye, hogganummaa fi bulchiinsa tasa hin beekne irratti ramadamanii hojjachaa jiran.
Fakkeenya biro waan addatti nu irratti hojjatamaa jiru. Miidiyaa mootummaa wayyaanee kan gaggeessaa jiran, hojjachiisaa fi hojjataa jiran hundi isaanii haala tarrifneen warra filatameedha. Keessattu qophiilee bashannanaa jedhamee chaanaaloota dabalametti ida’amee tv ebs jedhamu hunduntu Tiwulidda Itophyaawwiitu keessaa laaqaa jira. Kaasaa showu, jordaan show, nuro ba ameerikaa, josii showu, habshaa showu, itphis, kkf hundi isaaniin gaggeeffama. Gaazexessittoonni miidiyaa kana keessa hojjatan hundutu wayyaanee baraaru jedhanii waadaa seenaniin, namoota akka ragaatti haasofsiisan, ogeessitoonni, artistoonni hundi isaanii warra dhiigaati. Giddu giddutti ilmaan sabootaa fakkeessaaf dhiheessu danda’u.
Kan caalaatti nama raaju, AFAAN AMAARAA qooqa biyyatti addaa ta’ee dhalooti akka fudhatuuf kan hojjachaa jiran hundi isaanii isaanuma. Diraamaa tv fi DV faca’an hundumaa, industirii muuziqaa fi artii Biyyatti qabatanii saamaa kan jiran, aadaa Ummatootaa faalleessanii qullaa kan sirbaa jiran isaanidha. Addatti Diraamaalee TV ITOOPHIYAA irratti dhedheratanii dhihaachaa jiran keessa taatoonni harka 80 ta’an isaanii. Kana qofaa miti TV FI RADIYOON itoophiyaa yennaa yaamanu illee ERTA.COm jedhaa nu quunnamaa jedhu. Qaanii hin qaban. Miidiyaa isaanii irratti waan ittin wal fo’anii fi wal filan huccuu cuquliisa. Galaana Dimaa ta’u isaati.TV itoophiyaa keessatti gama kanaan Tekinishiyaanoonni isaanii waan shiran daawwadhaa. qophiileen caanaalii 3ffaa, caawaataa, Ismaammaallawu alsmaammaam,(Salamoon asmallaashi faa’aa) daankiiraa, kkfn isaanumatu dursa. hundi isaanii garuu kaayyoo qaban. Ummata burjaajessanii sirna jala jiru jala tursuu fi sirnicha dhaadheessuudha. Keessattu TVn itoophiyaa kanneen ODUU dubbisan, ispoortii qopheessan, ARHIIBUU dhiheessanii fi namota dhihaatan, qophiilee bashannanaa hundaa duubaan, hogganoonni kutaalee adda addaa isaanumaan qabamee jira. Caasaan kun bara Barakat ministeera beeksisaa ture ijaaramu dubbatu.wanni nama raaju ammo, miidiyaa irra kan hojjatan irra jireessi obbolaan isaanii TV FI RAADIYOO ERTIRAA IRRAA HOJJACHUU isaaniti. Kana hundaa akka gootummaatti asitti odeeffachaa jiru.
Industirii muuziqaa fi artii dhunfatanii sirba aadaa sabootaa Afaan Amaaraan akka sirbamu kan taasisan, saboota keessa ji’oota muraasaaf taa’ani, saboota bakka bu’anii kan sirban, keessattu muuziqaa warra kibbaa Amaariffatti deebisuun kan hojjatanii fi Afaan oromoo irra dhageetti akka argatu taasiisu, Diraamaalee safuu sabootaa cabsan ta’e jedhanii DVDn raabsanii aadaa Ummatootaa laaquu kan yaalaa jiran, dhalooti har’aa aadaa isaa dhiisee, kan warra alaatti akka rarra’uu fi eenyummaa isaa dagatee kolanii isaanii keessa akka jiraatuuf ta’e jedhanii hammeenyi irratti hojjatan akka salphaatti kan ilaalamu miti.
Walumaa galatti warri tiwulidda Itoophiyaawwii jedhaman sirna Ahaadaawwii dursaan isaanii irratti hojjachaa jiru milkeessuuf marxifatanii hojjachaa jiran. Ijoollee Oromoo adamsiisuu, hiisiisuu, qooqa Ummatootaa baratanii waajjiraalee fi godinaalee bulchuu irra ga’anii jiru. Kan akka warqinaa gabayyoo, dammallashi w/mikaa’eel, taayyee T/hayimanoot, minaasee w/goorgis, Daanyaachoo, eenyu jamaayinah kkf hedduun nu OPDO keessatti maal hojjachaa akka turani fi jiran itti deebina. TV FI RADIYOO OROMIYAA keessatti Tiwuliddoonni kun maal hojjachaa fi dhalli oromoo hojii dhabee, isaan taa’aanii oolanii meeqa akka kafalamuuf yeroo biraa itti deebina. Oromiyaa keessatti ol-aantummaa Afaan amaaraa fudhachiisuuf kan akka tiwulidda itoophiyaawwii ifaajjaa jiru hin jiru. MAQAA Magaaloota Oromiyaa umamaa waamu jibbuun daba kan hojjatan isaanuma.Ummata keenya irraan miidhamni geesisaa jirn lakkoofsa hin qabu. Kana irra nu irratti hojjchuuf shirri hojjachaa jiran salphaa miti. Biyyoota alaatti sababaa gara garaan ergamanii achitti kan hafanii fi Biyya isaaniif barachaa jiranis inuma beekna. Ummati keenya isa hafe itti haa guuttatu. Garuu waan nu irratti hojjachaa jiran dhalli Oromoo hundi bakka jirutti haa hubatu.
Mileenaroonni Tiwuliddaawwii hundi isaanii lafa Oromoo irratti qabeenyaa qaban keessatti irra jireessa Biyya isaanii kanneen godaanan qacaru. Kana malees Warshaaleen ykn dhaabbilee daldalaa dhaabaa jiran hunda, maqaa Oromoon hin feene irratti moggaasu. Biyyatti keessatti Baankiileen, warshaaleen kkf isaan sheerii hin seeniin hin jiru. Fkn, Habashaa konistiraakishin, Habashaa simintoo, Habashaa Tireeding, Hashaa makiina Faabriikaa kkf Oromiyaa keessatti ijaaran. Kubbaaniyyoonni Jibuutii mi’a galchanii fi ergan harki 70n isaanii. ijoollee isaanii hedduun konkolaataa Jibuutii daddeebisan kan qabatanii fi sirba biyya isaanii dhaggeeffatan lakkaa’uun ni danda’ama.
Finfinnee keessaa guutummaatti ilmaan sabootaa baasanii ofii qabachuu irratti adda durummaan jara kanatu jira. Jarri kun teessuuma isaanii naannoolee gara garaatti caasefatanii, waan hundaa tu’achaa jiran. Finfinnee, Adaamaa, Hawaasaa, Baahirdaar, Dirreedhawaa, naqamtee, jimmaa fi maqalee tti heddumminaan qabeenyaakuufatanii jiran. Sochiin geejibaa magaalaa finfinnee gututti jechuu dandeenyaa jarumatu dhaale. Biyya isaanii sirna jiru morminee fi jibbine maqaa jedhuun kan dhufu hundumtu turban tokkotti hojii argata. Jireenys milkeeffata. Kan qophaa’etti dhufa. MAGAALAALEEN KAAFNE KUN warri beekan ASMARAA irraa adda hin baasan. Finifnnee keessatti shirri gaggeessan. saamichi gaggeessan irriiba nama dhawwa. gibira tokko illee kanneen hin kaffalle hedduutu jira. kanatu akka ummata akka hubachiifnuuf nu kakaase. Hiwahaati fi Tiwulidda Itoophiyaawwiitu waggaa 22 lamaaf nu bitaa ture moo, KOLANII ER jala jiraachaa jirra? waan obbolaan keenya achi hojjachaa jiranis sakanditti kan asi ga’u kanumaafii laata??????????????????
Jarri kun Biyya keessas ta’ee alatti, dhaabbilee mormitootaa dhaabuu fi diigu keessatti qooda ol aanaa qaban. Dhaabbilee mormitootaa Itoophiyaa keessaa irra jireessa saboota amaaraa ykn tigiree yk kanneen biro ta’anii ega itti seenanii booda dhaaba sana diiguuf kan haala mijeessan, murni isaan keessa jiran akka foxxaqu taasisuun hammeenyi hojjatan salphaa miti. Sababiin isaa obbolee isaanii Biyya shiraan bulchaa jiran jiraachisuufidha. Gama kanaan dhaabbilee mormitootaa Biyya alaa diigu keessatti qooda ol aanaa kan qaban, yeroo asi dhufanii deebi’anii ba’an illee ni qabu. Dhaaba Qinjiti kan keessa seenanii diigan isaani. Har’a amaara fakkaatanii Biyya gabrummaa biraan bulchuuf qooda hammeenyaa isaanii raawwachaa jiru.
Jarri kun maatii diiguu, namoota jaboo Biyyaa akka ba’u taasisuu keessatti qooda ol aanaa qaban. Keessattu har’a ijoolleen oromoo warri qabeenyaa qabanii fi Angoo qaban, Investaroota jedhaman hundi isaanii shamarran ER of jalaa qabu. kana gochuu irraa duubatti hin jedhan. Shamarran isaanii maatii namaa diiguu fi jireenya namaa busheesssanii jiraachuun muuxannoo dheeraa qaban. Saboota birootti haa heeruman malee mucaa kan irraa godhatan dhiiga isaanii irraa ta’uu hubachuun barbaachisaadha. Keessattu namoota keenya shira kana keessa galchanii, qabsoo keessaa baasuun, jabaa nama keenyaa hordofanii gabaasuun hedduu beekamoodha. Kun kaayyoo garee isanii tajaajiluuf dirqama biyyummaa itti kennameedha.keessattu shiroota atileetoota keenya irratti hojjatan yeroo birooitti deebina.
Ammaaf nu ga’a. Ilmaan Oromoo komee garaa keessaa qabu fuullee itti himuun barbaachisaadha. Warra hanga ganda isaatti dhufanii malaan isa miidhaa jiran itti ihaa dubbatu. Kannen Biyyaa ari’amanii deebi’anii mana duraanii gurguranii, deebi’anii mana miliyoonaan bitanitti haa dubbatu. Garaatti qabannee kulkulfachuun haa dhaabbatu. Yoo xiqqaate shira kanatti dammaqu Oromoo haa lallabnu. Warri ala jiran kana irrattihundaa’anii Lammiilee isaanii Biyya faranjii deddebi’anii daldalaa jiranii fi isin waliin haasa’a sochii jiru biyya keessatti lallabanii ummata hamilee cabsaa jiranitti dubbadhaa. Biyya lolaan jirtanitti maa fiigduu jedhaanii. Oromoo hamilee cabsuu irratti bobba’uu dhaabaa jedhaanii. keessattu warri karaa Dubaayi daldala irratti bobba’an maqaa lammummaa lamaan jraataa jiranittu nu himaa.adaraa. Dargaggoota firaan, garaa gubate. Kun sirraa’uu baannaan, qabeenyaa isaanii tarrisuu fi gurmuu isaanii saaxiluun itti fufa.
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Labsa Kora Bu’ureessaa Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO)
Nuti, miseensonni Kora Bu’uressaa Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO) sochii politikaa Oromoo haaraya dhugoomsuu keenya labsina. Sochiin haarayni kunis, kan haqa Oromoo fi saboota Itophiyaa maraaf falmu ta’a. Tarkaanfiin fudhanne kun seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti boqonnaa haaraya saaqa. Kana qofa osoo hin taane, empayerummaa Itophiyaa hundeedhaan buqqisee sirna federalummaa demokraatawaadhaan bakka buusuu akeekkata.
Sochii Oromoo haaraya kana oggaa bu’uressinu hubannoota irraa kaanu qabna. Sunis, Itophiyaan eega gaafa dhalatte irraa kaaftee mana hidhaa sabootaa fi sablammootaa ta’uu isee ti. Kanaaf, yoomillee caalaa dararamuun, salphachuun fi saamamuun Oromoo fi saboota biraa irra gahaa jiru dhaabbachuun barbaachisaa dha; ni danda’amas. Injifannoo akkasitti akka inni gumaachuufi kan nuti sochii haqa saboota hundaaf falmu bu’uressineef.
Ejjennaan nuti haqa namootaa fi saboota hundaaf falmuudhaaf fudhanne kun waan irraa maddu ni qaba. Sunis, dabni (injustice) bakka fedhettuu raaw’atamu bakka hundattuu haqa gaaga’uu hubachuu dha. Waan ta’eef, haqaa orma biraa, keessattuu kan ollaa, dagatanii kan ofii qofaaf qabsaawuun faayidaa waaraa hin argamsiisu.
Ejjennaa kana fudhachuudhaan, qabsoon hiree murteeffannaa isaatiif Oromoon geggeessu kan haqa namootaa fi saboota hundaaf falmuudhaaf isa dandeessisu akka ta’utti hiikaa haaraya kenninaaf. Hiikaa haaraya kana maxxanfachuun keenyas kan akeeku, qabsoo hogganummaa Adda Bilisummaa Oromoo jalatti geggeeffamaa har’a gahe haaluu keenya akka hin taane hubachiisuu feena. Akeekni ammaan booda qabsoofnuuf milkiiwwan hanga ammaa galmaawan irratti ijaaruudhaan seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti boqonaa haaraya saaquu dha.
Empayera taatee hanga har’aa gahuun Itopiyaa, qabsoo Oromoonii fi sabootni cunqurfamoon biraa mirga hiree murteeffannaa isaaniitiif geggeessan haqa ta’uu mirkaneessa. Bara 1991 hogganni empayerichaa murna tokko irraa gama biraatti jijjiirame malee sirni empayerummaa hunden hin jijjiiramne. (bakkuma jira).
Sirna empayerummaa kanas, yeroo jalqabaatiif dhumaatiifis, buqqisuun ni danda’ama jennee amanna.Sunis,sirna federalummaa sab-daneessaa (multi-national) kan dhugaatti demokraatawaa dhugoomsuudhaanmirkanaawa. Akeeka kana hojiitti hiikuudhaafis, yaadootaa fi sirna bulchiifamoota ambatti (citizenship) jijjiiraman akeekna. Gaafa jijjiiramni akkasii dhugoome irraa kaasee, Itophiyaan biyya-waloo kan mirgootanagummaa, fi eenyummaa saboota hundaa wal-qixatti kabajjee mul’iftutti jijjiiramti.
Ejjennaan nuti Itophiyaa akka fedireshena sab-daneessaa demokraatawaatti caasesuudhaan bulchiifamoota ambatti jijjiiruudhaaf fudhanne kun ejjennaa (warra) mootummaa har’a saba keenya cunqursaa jiruu ni faalleessa. Akkasumas, ejjennaa (namootaa fi murnoota) warra duraan saba keenya cunqursa turee ammas deebi’ee cunqursuudhaaf dharra’uu ni faallessa. Dabalees, ejjennaa humnoota mirga hiree murteeffannaatiif hiika biyya walaba dhugoomuu qofatti dhiphisan irraahis ni maqa.
Imaammatni mootummaan Wayyaanee akka party-tokkicha dorgomaa hin qabnetti of dhiheessuudhaan bara baraan aangoo irra turuudhaaf hordoftu waaraa akka hin taane amanna. ”Iggitiin tokkummaa warraaqaa demokraatawaan ana malee hin jiru” jechuudhaan dabni iseen demokraasii fi federalummaa irratti hojjatu bakka hin gahu. Federalummaa-demokraasii-maleessa hojii irra oolcuudhaaf carraaqqiin Yugoslavia duraanii keessatti kajeelamee dhiiga hedduu dhangalaasuudhaan akka hoonga gahe oggaa yaaddannu imaammatni Wayyaanees haala fakkaataatti geessuudhaaf akka malu sodaanna.
(Warri) Mootummoonni hanga bara 1991tti Itophiyaa bulchaa turan ammoo sirna isaanii kan garaagarummaa eenyummaa humnaan dhabamsiisuudhaan ummattoota hundaayyuu saba Afaan Amaaraa dubbatu tokkichatti galchuudhaaf tattaafachaa jiru. Tattaaffiin kun dhiiga dhangalaasuudhaan alatti hojiitti hiikamuu hin danda’u. Dabalees, sab-boonummaa ni belbelcha malee, sirna jaalalaa fi wal ta’iinsaan wajjin jiraachuu isaan dandeessisu hin mirkaneessu.
Murnootni Itophiyaa bulchuu irratti bakka wal jijjiiran waan irratti walfalman danuu qabu. Akkasis ta’e ummatoota biyyattii mara, saba keessaa maddanis dabalee, akka bulchiifamaatti malee akka ambaatti fudhachuu diduu irratti wal ta’u. Dhibdeen politikaa Itophiyaa mirga ambummaa qoodhuu diduu keessaa madda. Waan ta’eef, hanga har’aa warri biyyatti keessa jiraatu hundi akkaataa biyyattiin itti caaseffamtee bulchiifamtu irratti murtii dabarsuu hin dandeenye. Murtii akkasii dabarsuun ammoo hundee mirga ambummaa ti.
Humnootni hanga ammaa Itoophiyaa bulchuu irratti bakka wal jijjiiran, waan hedduu irratti wal ha falman malee, haal-duree dhalli saboota biraa guutuudhaan politikaa Itophiyaa keessaa qooda fudhachuudhaaf malan murteessuudhaaf akka waan mirga guutuu qabaniitti of fudhatu.
Haal-dureen mootummoonni warri duraan biyyattii bulchaa ture lafa kaa’uu mirga aadaa fi afaan saboota Amaara hin ta’inii haaluu dha. Ejjennaan isaanii kunis, mirgoota namoota kabajuudhaaf mirgoota saboota haaluun dirqii akka ta’uu akeeka. Warri Mootummaan amma biyyatti bulchaa jiru ammoo mirgoota saboota kan kabaju of fakkessaa mirgoota namoota fallessa. Ejjennaa jara kana lamaanii jabeessinee falmina.
Hegereen Oromoo, karaa ekonomy fi nagummaas, kan ummatoota Itophiyaa hafan wajjin hidhata qabaachuu amanna. Dabalee, walakkeessummaan qubsuma keenyaa fi gumaachii karaa diinaggee goonu, akka nuti qooda tokkeessaa fi demokraatessaa taphannu nu dirqa.
Ejjennaa Keenya:
1. Itophiyaan akka Federeshanitti Caaseffamuu Irratti
Ejjennaan irraa kaanu, tarkaanfiin bara 1991 booda Itophiyaa akka federeshana sabootaatti caasessuudhaaf fudhatame qajeelaa ta’uu dha. Fudhatamuun tarkaanfiin kanaa hammeenya ykn arjummaa . Mootummaan Wayyaanee keessaa hin maddine, jabaachaa adeemuu qabsoo Oromoon sabootni cunqurfamoon biraa mirga hiree murteeffannaa isaaniitiif gochaa turantu dirqii taasise malee.
ABOn Itophiyaa akka federeshan sab-daneessaatti caasessuudhaan daba empayerummaa keessaa maddan buqqisuun akka maluu irratti yaada dhiheessu irratti qooda murteessaa taphate. Garuu federeshana akkasii dhugoomsuun faallaa fedhii murna bicuu amma biyyattii bulchaa jiruu ta’e. Amma daba federeshana dhugaa hanqisan hundaa buqqisuudhaaf qabsoofna.
Federeshanni dhugaa mirgi of-bulchuu fi walii-buluun walfaana akka kabajaman dandeessisa. Akka amma jirutti garuu, sabootni Itophiyaa mirga of-bulchuus ta’e mirga waliin-buluu dhandhamanii hin beekan; dhiittaa Wayyaanee jalatti bulaa ganna digdamaa oliif jiraatan malee. Mirga of-bulchuu fi waliin-buluu hanqisuudhaaf, Wayyaaneen dursitee kittillayyoo filattee akka ummatni filmaata haqaa fi qajeelaa hin ta’iniin filan dirqiti. Ummatootni cufti filmaataa guutuutti demokraatawaa ta’een idda bu’ootaa isaanii akka filatan aanjeessuudhaan federeshanii dharaa kan mootummaa Wayyaanee kun akka hundeen jijjiiramu imaammatna.
2. Qabsoo Hiree Murteeffannaa Irratti
Maqaan Itophiyaa kan sirnaa Empayera Itophiyaa irraa gama Republika Ummataa Demokraatawaatti achi irraahis gama Republika Federaala Demokraatawaatti jijjiiramee jira. Oggaa jijjiirraan maqaa sirnaa kun mul’ate cufa, jijjiiramni politikaa adda addaa mul’atanillee mootummaan amma biyyattii dhaale akka empayera isaaniitti bulchuu hin dhaabne. Waan ta’eef qabsoon Oromoonii fi sabootni cunqurfamoon biraa mirga hiree murteeffannaa isaaniitiif gochaa jiran ammallee haqa.
3. Hojii Irra Ooluu Hiree Murteeffannaa Irratti
Nuti caasaa federeshanaa amma jiru irratti ijaaruu akeekkanna.
Ta’uus, hir’inoota tartiibaa fi kaayyoo of-bulchuu fi waliin-buluu gufachiisan qajeelchuudhaan demokraasii fi federeshanni wal-faana akka dhugooman taasisuudhaaf qabsoofna.
Tartiibni akkasiis mirgi hiree murteeffannaa sadarkaa-daneessatti hojii irra ooluudhaan guutama. Kanas jechuun sabootni cufti filmaata guutummaatti demokraatawaa ta’een idda bu’oota isaanii filatanii Gumii Heeraa ofii fi kan walootti ergachuudhaan dhugooma. Gaafa sirni akkasii hojii irra oole booda, sirni federeshan dharaa ammaa kan dhugaatiin bakka buufama.
4. Tokkummaa Irratti
Namootaa fi mootummootni nu malee kan tokkummaa Itophiyaa hubatuu fi tiksuudhaaf qophii ta’e hin jiru jedhan ni jiru. Nuti ejjennaa kana ni mormina. Hanga ammaa hawaasaan amboota aangomanii waan hin dhalatiniif tokkumman ammallee hin uumamne. Akkuma jaarraa tokko caalaadhaaf moyxaffatnee beeknutti, aadaa, seenaa fi afaan tokkicha qabna jedhanii lallabuun iggitii tokkummaa hin taane.
Imaammatni Wayyaanee kan ”nu malee tokkummaa warraaqaa fi demokraatawaadhaaf iggitiin hin jiru” jedhus ni haalla. Imaammatni akkasii bakka biraatti balaa guddaadhaan hoonga akka gahe waan beeknuuf. Akksumas misoomni osoo ummata hin hirmaachiifne kajeelamaa jirus madda tokkummaa kan biraa ta’uu hin danda’u.
Waan ta’eef, nuti tokkummaa abbaa-biyyummaa (constitutional patriotism) n heeraatiin utubamuu maddisiisuun irra filatamaa dha jenna. Abbaa-biyyummaan heeraa ummatootni dhaabota demokraasii isaaniitiif amanamaa ta’uudhaaf fi isas farreen keessaa fi alaa irraa tiksuudhaaf murteeffachuu isaanii keessaa madda.
5. Mirgoota Ambummaa (citecenship) Irratti
Bulchiifamoota Itophiyaa hunda gama amba aangomaniitti jijjiiruudhaaf, mirgootni ambummaa hundi quudhamuu fi kabajamuu qabu. Haallan mirgi waliin-buluu fi of-bulchuu wal faana barbaachisaa ta’an jalatti, ambummaanis sadarka-daneessatti gadi dhaabbachuu qaba. Jechuun, namni hundi sadarkaa biyya-ofitti fi kan federalatti mirga ambummaa qabaachuu qaba. Mirgootni kana dandeessisanis warra itti aanu ta’u:
• Mirgoota Civilummaa: Isaanis, birmadummaa fi iggitamuu eenyummaa namootaa, mirga birmadummaadhaan yaada ofii ibsachuu, birmadummaadhaan amantii fedhan hordofuu, seera duratti hundi walqixa ta’uu, fi sababa saalaa, sanyii, sabummaa fi lammummaatiif balfamuun dhorkaa ta’uu
• Mirgoota politikaa: Isaanis, mirga filuu fi filamuu fi akkasumas mirga walgahuu, ijaaramuu fi odeessa argachuu
• Mirgoota hawaasummaa: Isaanis, mirga walqixa carraa qabaachuu, mirga tajaajila fayyaa argachuu, mirga barnoota agachuu
• Mirgoota aadaa fi afaanii: Isaanii, mirga aadaa ofiitti boonuu, mirga seenaa ofii beekuu fi ittiin boonuu, mirga afaan ofiitiin barachuu fi ittiin tajaajila bulchiinsaa fi murtii seeraa argachuu
6. Qabeenya dhuunfaa fi mootummaa ilaalchisee
Mootumootni biyya Itoophiyaa olaantummaan bulchaa turanii fi jiran fedha dhuunfaa isaanii,bu’aa barbaadan argachuu fi waan yaadan tokko hojiirra oolfachuuf qabeenya dhuunfaa fi ummataa daangaa tokko malee itti gargaaramaa jiraatan. Haalli akkasii kun dhaabbollee fi qaamoolee mootummaa kan ta’an hunda ilaalchaa fi maalummaa isaaniitii alatti gara tajaajiltummaa wallootti jijjiruu barbaachiisa.
• Qaamni tajaajilla bulchiinsa uummataa harka paartii aanga’aa jalaa bahee, walaba ta’ee, haaromsamee ijaaramuu qaba.
• Humni waraanaa loogii tokko malee tajaajila keenuufi akka isa dandeessisutti, sirnaa fi seera ammayyaarrattii hundaawee jaaramuu qaba.
• Dhaabboleen eegumsaa hujii fi hirmaannaa siyaasaa lammiilee biyyaa to’achuu fi hordofuu irraa if qusachuu qabu. Lammiileen biyyaa sodaa fi bir’ata tokko malee dhaaba siyaasaa fedhan deggeeruu ykn hordoofuu danda’uun barbaachisaadha.
• Dhaaboleen sab-quunnamittii uummataa qaamaa walaba ta’ee jalatti ijaaramanii loogii tokko malee hojii beeyssisaa, barmootaa fi bashanannaa hunda walabummaan gaggeeyssuu.
7. Diinagdee fi Hawaasummaa ilaalchissee
Imaammati hawaasummaa fi diinagdee murna amma aangoo irraa jiruu rakkoo fi hir’ina hedduu if keessaa qaba. Abbaa biyyaa lafa handhuurri isaa itti awwaalamerraa buqqisuu fi ari’uu, hiyyummaatti dabaluu, lafiicha ammoo qusannaa fi akka maleetti dhimma itti bahuudhaan akka barbadaahuu gochuu, lammiilee biyyaa wallaalumatti dabaluu ykn sirni barnootaa akka gadadamuu gochuu, dhukkubaa fi gadadoo biyyaa dhaalchisuu, mirga dhugeeffannaa fi amantii mulquu ykn hanqisuun imaammata murniicha amma aangoo if harkaa qabuu ta’ee jira.
Addi Demoraatawaa Oromoo (ADO) rakkoolee armaa olii kana hundaa sirreessuuf hojjetta. Barnoota hammaayyaa babal’isee lamiilee hundaan gahuu, diinagdee fi misoomaa walqixxummaa irraatti hundaawe jajjabeessuu fi utubuu, mirgaa fi namummaa fi mirga lammiilee eeguu fi mirkaneessuu, sirna saynsii fi barnootta hammayyaa irratti hundaawanii lafa misoomsuu fi qilleensa uumamaa eeguu, imaammata fayyaa qajeelaa diriisuudhaan dhukkubaa fi gadadoo wayyeessuu fi dhabamsiisuu, akkasumas mirga amantii fi dhugeeffanaa lamiillee loogii tokko malee walqixattii eeguuf kan danddeessisu imaammata diriirsuu if hujiirra oolchuu.
8 Waahilootaa fi fakkaattota keenyaa hiriirsuu ilaalchisee
Ilaalcha, imaammataa fi akeeka armaa oliitti tarreeffaman kana warra yaadaa fi akeeka walfakkaataa qaban biraan gahuu fi hubachiisuun, itti aansees tumsa waliin ijaarrachuun rakkoo siyaasaa fi laamsha’umma yeroo ammaatti biyyaattii takaalee jiru irraa furgaasee Itoophiyaa gara fuulduraatti akka tarkaanffachiisuu hin shakkinu. Kanas bakkaan gahuuf humnaa fi dandeettii qabnu hunda qusannoo tokko malee wareeguu fi gumaachuun, akkasumas dhaabboolee fi qaamolee ilaalcha keenya kana fakkaatu qaban hunda hiriirsuu fi tumsuun biyyaattii haala amma jirtu irraa gara dimookraasii haqaatti tarkaanffachiisu irratti jabinaan hojjeenna.
Dhummarratti, humnoolee yaadaa fi ilaalcha nuti qabnu qaban hundi fi kan dimookraasii haqaa lammii isaanii gonffachiisuuf hawwan hundi dirmannaa akka nuuf godhan yaamiicha dabarsinaaf.
Yaamicha
Jaarmayoota Oromoo hundaaf
Cunqursaan jaarraa heedduu lakkaawatetti xumura itti godhuun irree tokkummaa gaafata. Garaagarummaa xixxiqqoo marii fi haasawaan furachuu danda’amu irratti humna keenna fixuu irraa of qusannee qabeenyaa fi yaada keenna tokkoomsinee akka injifannoon baanu ADOn waamicha isiniif godha.
Dantaa ummata Oromoo dursuudhaan addaa addummaa xixiqqoo mariin furannee humna, qabeenyaa fi yaada keenna tokkoomsinee akka injifannoo waaraan fullaanu waliin hojjachuuf qophii tawuu keenna irra deebinee ibsina.
Ummata Oromootiif
Laamsha’iinsa qabsoon amma keessa seenne keessaa ba’uuf mul’ata haaraa, mala qabsoo haaraa kan si aangessu qabannee kaanee jirra. Akeeka si angessuuf karoorfanne kana dhugoomsuuf murannoodhaan daran qabsoo keenya haa finiinsi.
Bilisummaa fi Haqni dhugaan Hundaaf!
Kora Bu’ureessaa ADO
Bitootess 27, Bara 2013


text: Oranjaram Ushar Ayya Usharu aamaa.edhukku adhellaam aetti aiyaa Album ayyaa besh dEy..thiruttu Director katti Lyricist Lyrics namakkuLL ni..sa oranchaaram... Oranchaaram pachcha pandhu raagaththOdu raagaththula rOshamellaam Singer Song sonnadhu tension thuvachchu un unakku ushaarayya ushaarayyaa ushaaru veththuk vEttupp vidumaa : ? aamaa.edhukku adhellaam aEdhu aetti aiyaa Album anumaaru ayyaa ayyaa.. ayyarae azhukku badava..ennada Balasubramaniam battingu bEjaaru besh combination confusion dEsh dEy..thiruttu dha dhaan Director edhukku eduththaa enna ennayya ethukku ga i Ilaiyaraaja illaa irukku irundhu izhukkum Kaakai kaNakku katti kEkkaadha kEkkudhu kEttaalum king kObam luther Lyricist Lyrics ma maarippOy maaththittae manushanaa martin missingu naan nadandhaa namakku namakkuLL nammaaLilla neeyae neeyO ni ni..sa oranchaaram... Oranchaaram overactingu P pa paakkudhu paattu pachcha pandhu pOda pOla pOna pOtti pOttu pudikkaadha raagam raagaththOdu raagaththula ragaththukku ri ri..ma rOshamellaam S saa.. Singer Siraginilae somethingu..idhu Song sonnadhu tension thaaLam thaanae thaanE thaayaaru thattik theriyaadhu thottup thuNai thuvachchu trouble un unakku unnai untouchable..unakkeenna ushaarayya ushaarayyaa ushaaru ushaaru.. ushArayyA ushAru vandhu varudhae vayalil vayyurE veththuk vEttupp vidumaa vittuppOttu walking yaar


text:
Har’a Caamsaa 6,2014 waan hedduu nama gaddisiisu magaalaa Dambi Dolloo irratti ta’ee jira.Yeroon uummanni hiriira itti bahan ganama sa’a 8:00 irraa ka’ee hamma galgala kanaatti ture,Warri Wayyaanee yeroodhaaf namni akka wal hin argineef network kutanii turan,rasaasi guyyaa guutuu magaalaa san irratti roobaa oole, sa’aa booda kana garuu caalaatti lollii fi dhukaasi guddaan itti jabaate. Barattoota rukutamanii du’an keessa nama lamaa ol akka tahe ni dubbatama namni wal hubachuu hin danda’u iyyaaf jecha,barattoota kutaa 11 fi 12 baratan irraati kan wareegaman,battaluma Dambi Dolloo irratti ka’een Anfiloo irrattis ka’e,uummanni walakkaan dhaadannoo dhageessina walakkaan ammoo warra du’aniif iyyaa boo’aa deema,manneen daldalaa,suuqii baankiin,waajjirrii garagaraa toohannoo uummataan cufamee oole,konkolaataan asii fi achi socho’uu hin danda’u, waraanni Wayyaanee sodaa kanaan uummata rasaasaan reebuu itti fufe kan mada’an hedduudha roobni bokkaa kan dur hin jirre waan addaatu ta’e. Humni hin beekamiin Waraana Wayyaaneetti dhukaasuun uumata irraa faccisaa ture kun magaalaa alaa fi keessatti illee akkasuma ture.Ummati iyyaan yeroo fiigu WBO nu dhaqabi-nu dhaqabi jechaa iyyaa akka ture dha.
Gama biraan duumessi hanga namni wal arguu hin dandeenyetti uumame. Diddaan uumataa guyyaa boruus akka itti fufuudha sa’aa dheeraaf networkin Dambi Doolloo irra jiru nama waliin hin dubbachiisu,akkasuma Najjoo irratti kan ka’e baayinni
waraana Wayyaanee halkanii guyyaa dabaluudhaan namoota akka toohataman tahe,naannoo magaalaa Gambii irratti diddaan akkuma jirutti itti fufaa jira,barataan yuuniversitii wallaggaa barumsatti akka hin deebinee fi eenyuyyuu akka hin baranne akeekkachiisa xumuraa kennee jira barataan barumsaaf qophii qabu yoo jiraate tarkaanfiin addaa barataadhaan akka irratti tahu dhaamsi darbeera guyyaa har’a isa kanaaf eenyuyyuu diddaan kun utuu hin galma hin gayin barumsatti akka hin deebine jabeessanii dhaamsa dhaamaa jiru barattootni Oromoo yuuniversitii Wallaggaa,haala itti fufu gabaasa waliin jirra.


text:
Baarentuu Gadaa Irraa*
Dhaabni waggoottan 23 darbaniif Wayyaanee jala fiigun ummata Oromoo saamsiisaa, hiisisaa, dararasiisaa fi ajjeechisiisaa turee fi jiru OPDOn afaanin akka mootummaa feedaraalaa Wayyaaneen gaggeeffamaa jiru keessatti bakka guddaa qabuu haa hololu malee dhaaba bakka takkalleen hin qabne tahuun beekamaa dha. OPDOn murna hojii ergamtummaaf Wayyaaneedhaan umame tahuun isaa beekamaa ta’us yeroo ammaa kana ammoo caalaatti diinummaa ummata Oromoorraa qabu ifatti mirkaneessaa jira. Akkuma beekamu waggoottan 23 darabniif hojiin ijoon miseensoonni OPDO warri garaaf bulee fi ergamuu amaleeffate hojjeechaa turan ennaa Wayyaaneen Oromiyaa saamtu faana deemanii daandii saamichaa itti agarsiisuu dha. Sabboontota mirga ummata isaaniif qabsa’an akka ajjeefamaniif qabanii kennuu fi yeroo barbaadanis hojii ergamtummaa isaaniirratti amanamoo tahuu agarsiisuuf jecha dhalataa Oromoo ajjeesuu dha, dararanii dararsiisuu dha. Yakka isaan waggoottan 23 darban raawwatan dhiifnee yakkuma ajjeechaa fi hidhaa barattoota Oromoo harka duwwaa mirga abbaa biyyumaa isaanitiif falmaa jiran irratti dhiheenya kana raawwachaa turanii fi jiran yoo ilaalle ergamuttummaa isaanii bira darbee diinummaa isaanii caalaatti mirakaneessa.
Murni ergamtoota Wayyaaneetiin gutame kun tibba kana ergamaa Wayyaanee kan maqaaf Pireezidaantii naannoo Oromiyaa jedhamu Muktaar Kadirii sabboontotaa fi barattoota Oromoo ajjeesisuu, hiisisuu fi akka dararaman gochuu keessatti adda durummaan hiriiree jiru ofundura oofuun daawwannaa gaggeessaa tureera. Daawwannaan ergamtoota Wayyaanee kun kan irratti xiyyeeffate Invastinmentii naannoo Oromiyaatti babalachaa jiruu fi bu’aa inni ummataa fide gamaggamuu kan jedhuu dha. Daawwannaa kanaaniis ergamtoonni ummata Oromoof diina innikaa tahaa jiran kun naannawa Finfinnee fi Adaamarra marsaa turan.
Marsaa kanaanis warshaalee adda addaa fi Qonnaa Habaaboo abbootii qabeenyaa Tigree, Amaaraa, Paakistaan, Arabaa, Turkii, Chaayinaa, Hindii fi kanneen biroo magaalaa Duukam, Sulultaa, Sabbataa, Buraayyuu, Laga Xaafoo, Bishooftuu, Adaamaa fi kanneen biroo keessatti qonnaan bulaa Oromoo beenyaa malee buqqisuun dhaabbatan daawwachaa turaniiru.
Hubadhaa invastimentiin warshaalee fi qonnaa Habaaboo adda addaa kun %99 ol kan Oromootii mitii. Hunduu kanuma warra Wayyaanee waliin hidhata qabanii ti.
Kan caalaattii dubbii hammeessaa jiruu fi ummata Oromoo rakkoo adda addaaf saaxilaa jiru abbootiin qabeenyaa ummata Oromoo saamanii duroomaa jiran kun Oromoo tahuu dhabuu isaanii qofaa miti. Qabeenya ummata Oromoo saamanii argatan kanaan warshaalee fi industroota ijaaran keessatti lammiilee Oromoo naannoo sanii qaxaruu diduu isaanii ti. Abbootiin qabeenyaa kun namoota kuma hedduuttii lakkaawwaman ajaja Wayyaaneetiin Tigraayii fi naannoo Amaaraatirraa fidaniiti hojii humnaarraa hanga ogeessa isa olaanatti qaxaranii hojjisiisaa jiru.
Injnariin Oromoo yunivarstii bahee dhakaa kobilstonii jedhamu soqaa oola. Namni keessa hin beeknee fi dhugaa jiru gadi fageenyaan hin xinxalle warshaalee fi qonnaaleen habaaboo qannaan bulaa Oromoo buqqisuun ijaaraman kanarraa ummanni Oromoo waan fayyadamu itti fakkaachuu danda’a. Namni halaala ejjetee ilaalu yoo hojjetaa kuma hedduu warshaalee kanarraa bahaniif galan argu O! dargaggeessi fi shammarran Oromoo hedduun hojii argatan jechuu danda’a. dubbiin garuu faallaa kanaa ti.
Jilli hattootaa fi saamtootaa kun dhugaa kana dhoksuu fi ummannii Oromoo kan irraa fayyadamaa jiru fakkeessuuf Gaazeexeessitoota TV fi Raadiyoo of jalaan deemaa ture. Gaazeexeessitoonni bidden itti tahee rakkatan kunis invastimentiin akka naannoo Oromiyaatti babalattee fi guddatee oduu fi qophiilee adda addaatiin nuuf himaa turan. Duchumatti Naannoon Oromiyaa akka guddina invastimantii kanarraa fayyadamaa jirtu holoolaa turan. Gaafii ashuuraa ykn qaraxa abbootii qabeenyaa kanarraa sassaabbamu eenyutu fudhata? Hojjeetaan kumaataman lakkawwamu kan wasrhaalee kana keessa hojjetu eessaa gara naannoo Oromiyaa dhufee hojjechaa jira jedhuuf deebii hin qaban. Gaafii ilmaan Oromoo miliyoonaan lakkaawwaman kan baratanii hojii-dhablee ta’anii taahan osoo jiranuu maaliif dhalattoonni biraa dursa naannoo Oromiyaatti argatu jedhuuf deebiin hin jiru. Oromoo meqaatu Tigraayi Maqalee dhaqee carraa hojii saamaa jira? Oromoo meeqaatu naannoo Amaaraa Bahaar Daari dhaqee carraa hojii qooddataa jira? Ykn argachaa jira gaafiin jedhu akka ka’u hin barbaadan. Dhalataan Oromoo hojii barbaada mitii Ispoortiifuu naannoo Amaaraa dhaqee akka eenyummaa isaatiin arrabsamee gale hunduu quba qaba.
Midiyaan Wayyaanee waan fedhees jedhee holoolu Muktaar Kadir diina innikkaa saba Oromoo ta’e kan garaaf bultoota akka isaa jaleewwan Wayyaanee hiriirsee daawwannaa maqaa jedhuun dhamahaa ture faayidaa Oromiyaa fi ummanni Oromoo invastimentii irraa argattu jabbeessuuf ykn cimsuuf miti.
Daandii dhalataan Oromoo caalaatti warshaalee fi industroota naannoo Oromiyaatti qonnaan bulaa Oromoo buqqisuun babalatan kanaarraa argatu jabeessuufis miti. Kaayyoon isaa lafa Oromoo ciree abbootii qabeenyaa kanatti gurguruuf haala mijeessuuf tahuun ifaa dha.
Midiyaaleen akka TV,fi Raadiyoo Oromiyaa akkasumas TV Wayyaanee jedhaman “Kaayyoon daawwannaa kanaa Invastimentii jajjabeessuun, fayyadama ummataa caalaatti cimsuuf” jedhanis kaayyoon ijoon daawwannaa Muktaar Kadirii fi ergamtoota biroo qonnaan bulaa Oromoo buqqisanii gaafii lafa bababalifachuu abbootiin qabeenyaa dhalattoo Tigraayi, Amaaraa, Chaayinaa Faakistaan, Hindii, saa’udii, Turkii fi kanneen biroo kaasaa jiran deebisuuf haala mijeessuu dha. Xumura daawwannaa kanarraatti walgahii /marii/ Waxabajjii 21 bara 2014 abbootii qabeenyaa ummata Oromoo buqqisaa fi saamaa turanii fi jiran kanaa fi ergamtoota Wayyaanee OPDOta gidduutti taasifameenis kan mirkanaawe kanuma.
Marii badii saamtootaa fi ergamtootaa Muktaar Kadirin durfaman kana gidduuttii Adaamaatti waxabajjii 21 bara 2014 taa’amee kanaan abbootiin qabeenyaa dhalattoota Tigraayii fi kanneen isaan waliin hidhata qaban lafa baballinaa gaafataniiru. Invastimentii keenya baballisuu waan barbaannuuf qonnaan bulaa buqqisaatii lafa warshaa fi qonna habaaboo itti babalifannu nuuf kennaa jedhaniiru. Kantiiboota magaalaa warra lafa hin kenninu jedhanirrattis akka tarkaanfiin hatattamaa fudhatamu Muktaarii fi ergamtoota isa waliin turaniif gaafii dhiheessaniiru.
Ergamtichi Muktaaris qaanii fi sodaa tokko malee akka qonnaan bulaa Oromoo buqqisee abbootii qabeenyaa jalee fi waayiloota Wayyaanee tahan kanaaf kennu waadaa galeera. Kun immoo ifatti OPDOn diina innikkaa, ummata Oromoo diinaaf dabarsee kennuuf dhaabbate ta’uu isaa caalaatti muldhiseera. Diina akkanaa; diina biyya Oromiyaa jedhamtu dhabamsiisee, Oromoo biyya dhablee godhee Oromiyaa biyya waloo taasissuuf carraaqaa jiru kana ammoo ummannii Oromoo callisee laaluu hin qabu. Qabsoo isaa; FDG calqabee finiinsee itti fuufuun ergataas ergamaas mana isaa keessaa haxaayee baasuuf irree tokkoon diddaa isaa haga bilisummaatti daran finiinsuu qabaan dhaamsa keenya!
* Baarentuu Gadaa: gessogeda@gmail.com


text:
GUWUURSHA
“Bayira Baabilooni” Bade Afa
AJUUJATE maxaafi noo gedeenni adhinannikki assaaweno amadino. Lawishshaho, “Bayira Baabilooni” yinanni su'ma albisera borreessinoonniti foortanno mancho noota xawisanno. Tini mancho ‘dagatenna [gosate]’ aana ofoltinota kulloonni. (Ajuu[j]a 17:1, 5, 15) Konne assa dandiitannoti addu mancho nookki daafira, Bayira Baabiloone wole coye kulate lawishsha ikkitannote yaate. Ikkina tini foortanno mancho mayi lawishshaati?
Ajuu[j]a 17:18 aana, tenne manchonni qolle ‘uullate [nugussa] aana mookkinota bayira katama’ ikkase xawinsoonni. “Katama” yaanno qaali darajja'inota mannu gaamo xawisate einoho. Kuni ‘bayiru katami’ ‘uullate nugussa’ aana moohinoha ikkino daafira, Bayira Baabilooni yini mancho alamete deerrinni silxaane afidhino dirijjiteeti yaate. Ise alame wo'mate dirijjiteeti yaa dandiinanni. Ikkina hiittoo dirijjiteeti? Amma'nate dirijjiteeti. Togo yineemmo gede assitannonketa Ajuujate maxaafi giddo noota mite mite assaawe hanni la'no.
Mitte dirijjite poletikunnita, daddalunnita woyi amma'nannita ikkitara dandiitanno. Bayira Baabilooni yini mancho poletiku dirijjite di''ikkitino; korkaatuno ‘uullate nugussa’ woyi tenne alameti poletiku dirijjite ise ledo ‘foortinota’ Maganu Qaali xawisanno. Tenne mancho foortino yinoonnihu alamete gashshaano ledo jaaloo'mase xawisateeti; hatto yaamamase “foorretenni egennantino mancho” yinoonnisehu mayiraatiro xawissannonke.—Ajuu[j]a 17:1, 2; Yaaqoobi 4:4.
Bayira Baabilooni daddalu dirijjiteno di''ikkitino; korkaatuno ‘uullate daddalaano’ yaano daddalu dirijjite tenne manchora bao dagganno wote isera wi'litanno. Isinni nugussanna daddalaano mitteenni “xeertote” uurrite Bayira Baabiloone la'inota xawinsoonni. (Ajuu[j]a 18:3, 9, 10, 15-17) Konni daafira, Bayira Baabilooni poletiku woyi daddalu dirijjite ikkitukkinni amma'nate dirijjiteeti yaa garaho.
Bayira Baabilooni amma'nate dirijjite ikkitinota xawissannoti wole taje, ise daga baala ‘bitasenni’ so'risiissinota kulloonni assaaweeti. (Ajuu[j]a 18:23) Kowiichcho ‘bita’ yine tirroonni qaali hunda Girikete afiinni “agaanintete looso” xawisate einoho. Baalunku agaanintete loosi amma'nate ledo xaado afi'rinohonna agaaninte abbitinoho. Konni daafira, Qullaawu Maxaafi Bayira Baabiloone “battete ayyaanna galtanno bayichchooti” yaasi xaggeeffantannita di''ikkitino. (Ajuu[j]a 18:2; Marro 18:10-12) Hattono tini dirijjite halaalaancho amma'na effidhe gibbannotanna ‘himanaanonna qullaawoota’ daramanno gede assitannota xawinsoonni. (Ajuu[j]a 18:24) Isinni Bayira Baabiloone, “Yesuusi [farci'raasine]” mararro nookkiha daramanno gede assitannohu qoleno shitannohu halaalaancho amma'na effidhe gibbannohuraati. (Ajuu[j]a 17:6) Konni daafira, Bayira Baabiloone yini mancho alamete deerrinni noote kaphphu amma'na dirijjiteeti. Tini dirijjite Magano Yihowa gibbannota kaphphu amma'na baala mitteenni amaddinote.


text:
KAAYYOO WALDAYICHAA
Kaayyoon Waldaya kanaa baqattootaa fi ilmaan Oromoo biyya Masrii keessa jiraatan ija tokkoon tajaajiluudha. Ilmaan Oromoo biyya Ormaatti dhalatanii fi carraa argatanii seenaa fi aadaa biyyaa fi lammii isaani barachuuf carraa hin argatiniif barumsa seenaa fi Afaan Oromoo akkasuma qophiilee agarsiisa aadaa qopheessuudhaan ilmaqan Oromoo barsiisuu fi bashannansiisuudha. Kanatti dabalees, barumsa afaan Arabaatii fi afaan Ingiliffaa barsiisuun akka baqattoonni Oromoo jiruu fi jireenya isaanii ittiin fooyyeffatan gochuu irra dabree qajeelfama adda addaa miseensota haarawaaf kennuudhaan akka isaan aadaa biyyattiin walbaran simachuunis kaayyoo waldaya kanaati. Haala naannoo fi biyya keenya Oromiyaa keessatti deemaa jirus miidhaa mootummaan Ioophiyaa lammii Oromoo irraan gahaa jiru qaamolee mirga dhala namaatiif dhaabatan adda addaatii fi waajjira UNHCRiitiif yeroo yeroon gabaasa kennunis kaayyoo waldaya kanaa keessaa isa hangafaati. Haala yeroo dhiyoo asitti bal'inaan baqattoota Oromoo humnaan gara dabarsuun gara naanoo Siinaa geessanii maallaqa guddaa itti qabatanii fi yoo kan hin kaffallee taate meeshaa qaama namaa keessaa baafachuun lubbuu ilmaan oromoo gaaga'aa jiranis qaamolee adda addaatti beeksisuun tattaaffii damdamachiisuu godhuunis kaayyoo waldaya kanaati.
Walumaa galatti Waldayni Oromo Biyya Masii Mirgaa Baqattoota Oromootiif falmuuf kan dhaabbateefi tajaajila gosa adda addaa kennuuf kan ijaarame ta'uu ilmaan Oromoo Biyya keessa fi Biyya alaa jiran hubachiisaa rakkoo ilmaan Oromoo irra gahaa jiru qaamolee dhimmi ilaalutti hubachiisuu irratti akka nu waliin dhaabbattan waamicha isinii goona.
Waldaya Oromoo Biyya Masrii.


text:
Barnooti Hundee Guddinaa Waan Ta’eef Babal’achuu Qaba
Tujubee Kuusaa | 26.09.2012
WASHINGTON DC (VOA News)— Wellisticha Oromoo beekamaan Ali Birraa haadha warraa isaa Lilii Markos Birraa waliin ta’uu dhaan dhaabbata barnoota ijoolleef maallaqa barbaadu kan “Birra children’s Education Fund” jedhu hundeessanii jiran.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Kaayyoon dhaabbata kanaa ijoollee hiyyeeyyii ta’an barnootaatti akka milkaa’an gochuuf gargaaruu dha jedha Ali Birraa.
Ijoollee kanaaf uniformii, qalamaa fi Irsaasa dhiyeessuu akkasumas torbanitti guyyaa sadii ciree dhiyeessuu dhaan ijoolleen garaa duwwaa ta’anii barnoota isaanii irraa akka hin gufanne gochuuf ta’uus nuuf ibseera Aliin.
Hojii kana bakka dhaloota isaa naannoo Dire Dhawaa manneen barnootaa lama keessatti kan eegalame ta’uu isaaf booda irras guutummaa Oromiyaa waliin ga’uu karoorfachuu isaanii weellistichi beekamaan Alii birraa nuuf ibsee jira. Guutummaa isaa mallattoo sagalee armaan gadii tuquun dhaga’aa.


text:
March 5, 2013 at 8:00 am · Gadaa.com
Jaarraa A/Gadaa
March 1, 2013 at 6:08 pm · Gadaa.com
Sanan Dogoggore
Asii fi achi kurkuree, olii fi gadi ilaalee
Waa’ee jireenya koo hiika isaa wallaalee.
Sababaan dhaladheef harmee koo gaafadhee
“Hin beeku” naan jennaan bakka ishee qaanfadhe.
Sababaan dhaladheef abbaa koos gaafadhee
Innis deebii dhabnaan bakka isaa qaanfadhe.
Hiriyoota kiyyas waan kana gaafannaan
Wal ilaalanii koflan waan deebisan dhabnaan.
Amma reef naaf gala ergan otontoree
Dhalachuun balleesse sanan dogoggore.
* Abbaa Qorichoo: abbaaqorichoo@gmail.com
Guraandhala 2013


text:
Categories: Media Tags:
9 Responses to “SBO Waggaa 25ffaa fi Hacaalu hundessaa new 2013 Oromiyaa”
-
Akkas malee!!! garaa halagaa fi gantootaa guba!! ODF silaatiifuu EDF itti jijjiramaa dha jirti Hacaaluu fi WBO dhageessee haagubattu.
-
Namoota ODF irratti falmaa kan ture tokko anuma. Yadasaa Dafaattis dubadheera. Dhifama guddaadhan gaafadha. Har’a maal akka inni yaadu hin beeku. Qabsoo kana kessa waan turanif “network” jiru itti fayadamne WBO yeroo gabaaba kessatti jabeesina kan jedhu yaada sammutti qabadheeni. Dubbin akka yaadnu miti. Qabsoo kara nagaa gaaffi bilbiltuuti jedhani as bahan. Kana kanan arge eega sirba Haacaalu dhageefadhee boodadha. Anuma homaa quba hinqabu. Maalinni jedhe gara web page ODF ilaalu qabsoo karaa nagaa gaaffi bilibiltu jedha. Yaadi kun kan WBO jabeessu miti kan humna dhorkudha. Kan TPLF ummata hojachaa jiru dhiisa. Tigray People Democratic Movement (TPDM) waraana 25,000 ol qaba osuma nun jedhanu + Ginbot 7 waraana ijjarachaa akka jiru osuma nutti himamu karaa nagaa nun jedhani. Oromoo walitti qabuf waan gocha baannes ummatni hubanno kessa galcha. Motummaan TPLF akka humnaan male hin kufnes hin beeku. Dr Birhaanu Naggaa maal akka jedhu TPLF kuffisuuf gama hidhannon ilaalcha inni qabu dhageefachu hin danda’ama. Akkatti qabsoofnu yoo wallaalle akkaataa halagaan hojjatu hubanna. Isuma “imitate” goona. Amanuma.
-
Maal taatan Oromoo? Jarren amma ODF hoogganan kuni warra oggoota 22n dura ABO bakka bu’aanii mirgga saba Oromootif warana bilosumma Oromoo wayyaanetti gururatani ormiyaa kessaa bahani dha. Amma moo kufaatin TPLF geenyan oromodhaa daba birraatin ka’an
-
Hundaa duraa baga hundeffamaa SBO waggaa 25ffaan sini ga’e;ittin nu ga’e jechun barbadaa.itti aansuun SBO akkuma maqaa isaa mediale afaan oromoon darbaa tura keessa kan isaan dorgomu hin jiru;garaa fuula duraas hin argamu.Gadaan gadaa bilisumaati! Injifannon ummata oromoof!!!!!!
-
Hacaluu Hundessa, is such an amazing brave young Oromo artist! my deepest apprciaitions goes to him.
But those of you here in Diaspora who are posting senseless pics and ads to Hacalu’s beautiful song are ackward,lost, and dum ! who in turn are good for nothing!
these kind of low level thoughts and actions has been and are still the road blok to Accelerating QBO. you are unable and not willing to learn how people do politics how people grow promote their cause.
-
I agree with Mudee.
-
Will be freedom
-
No matter
-
Hey would you mind letting me know which web
host you’re working with? I’ve loaded your blog
in 3 completely different browsers and I must say this blog loads
a lot faster then most. Can you suggest a good web hosting provider at a honest
price? Thanks a lot, I appreciate it!


text:
KUTAA DABALATAA
Yesus Kiristos—Masiihii Isa Abdachiifame
YIHOWAAN Masiihicha akka adda baasnee barruuf, raajonni Macaafa Qulqulluu baay’een geggeessituun ilmaan namootaa akka walaba baasu raajiidhaan dubbatameef kun waa’ee dhalootasaa, waa’ee tajaajilasaafi waa’ee du’asaa ilaalchisee odeeffannoo bal’aa akka barreessan hafuurasaatiin isaan kakaaseera. Raajiiwwan Macaafa Qulqulluu kun hundi Yesus Kiristosirratti raawwiisaanii argataniiru. Raajiiwwan kun haala nama dinqisiisuun raawwiisaanii kan argatan yeroo ta’u odeeffannoo barbaachisoo ta’anis bal’inaan qabataniiru. Kana fakkeenyaan ilaaluuf, haala Masiihiin kun itti dhalatuufi raajiiwwan ijoollummaasaa wajjin wal qabatan keessaa muraasasaanii haa ilaallu.
Isaayaas raajichi Masiihichi sanyii Daawit keessaa akka dhalatu raajii dubbatee ture. (Isaayaas 9:7) Dhugumayyuu Yesus kan dhalate sanyii Daawit keessaa ture.—Maatewos 1:1, 6-17.
Miikiyaas kan jedhamu raajii garabiraanimmoo, mucaan kun yeroo booda akka geggeessaa ta’uufi “mandara Betlihem-Efraataa” keessatti akka dhalatu raajii dubbatee ture. (Miikiyaas 5:2) Yeroo Yesus dhalatetti, Israa’el keessa magaalaawwan Betlihem jedhamanii waamaman lama turan. Magaalaan Betlihem isheen tokko karaa kaaba naannoo Naazireetitti kan argamtu yeroo taatu, Betlihem isheen kaanimmoo biyya Yihudaa keessatti naannoo Yerusaalemitti argamti turte. Betlihem isheen naannoo Yerusaalemitti argamtu dur Efraataa jedhamtee waamamti turte. Akkuma dursee raajiidhaan dubbatametti Yesus magaalaa kanatti dhalate!—Maatewos 2:1.
Raajiin Macaafa Qulqulluu garabiraanimmoo, Ilmi Waaqayyoo “biyya Gibxii keessaa” akka waamamu raajiidhaan dubbatamee ture. Yesus ijoollummaasaatti gara biyya Gibxiitti geeffamee ture. Herodis erga du’ee booda biyya Giibxiitii waan deebi’eef raajiin kun sirriitti raawwiisaa argateera.—Hose’aa 11:1; Maatewos 2:15.
Gabatee “Raajiiwwan Masiihicha Ilaalchisee Dubbataman” jedhu jalatti, caqasawwan toora “Raajii” jedhu jalatti argaman, Masiihicha ilaalchisee yaada bal’aa qabataniiru. Kana gochuunkee amantii Sagalee Waaqayyoorratti qabdu caalaatti siif jabeessa.
Caqasawwan kana yeroo qortu, raajiiwwan kun kan barreeffaman Yesus utuu hin dhalatin waggoota dheeraa dura ta’uusaanii qalbeeffadhu. Yesus, ‘Waa’ee kootiif seera Musee, macaafa raajotaa fi, macaafa faarfannaa keessatti kan caafame hundinuu raawwatamuuf jira’ jechuudhaan dubbateera. (Luqaas 24:44) Macaafa Qulqulluu keerraa mirkaneeffachuu akka dandeessutti, wantoonni raajiiwwan keessatti ibsaman hundi sirriitti raawwiisaanii argataniiru!


text:
MARAAMMARTOO SIYAASAA IRRAA OF TIKISAA !!!!!!!
SEENAA Y.G(2005) kutaa 2ffaa | Guraandhala 28, 2014
Maraammartoon siyaasaa akaaku hedduu qabaachuu mala. kan irratti walii galuun danda’amu, shira diinni Maraammartoo keessa nu galchee kasaaraa siyaasaa keenya ol kaasuuf itti fayyadamu ta’uu fi dhiisuu adda baafachuu irratti dha. Maraammartoon kun wayyaaneen qofaa odoo hin taanee, humnoota alaa fi Biyyoota ollaan kan gaggeeffaman ni jiru. Ajandaa namaa uumanii nama tilmaaman. Qalbii namaa gara barbaadanitti naanneeffatan. Hammeenya ofii hojjatan ittiin dagachiisu barbaadan. Badii ofii ittiin dhokfatan. Humna saba tokko ittiin ilaalan . waa hedduu itti fayyadaman. Inni hangafaa garuu, mata duree isaan umamniin alatti Ummati tokko ykn gareen tokko yk namni tokko Ajandaa mataa isaa akka hin qabaanne taasisuudha. tarkaanfii ykn mormii kamiyyuu gaggeessuun dura kana adda baafachuun faayidaa guddaa qaba.
Akka walii galaatti, wayyaaneen Maraammartoon siyaasaa Ummatootaaf keesse, Sirna Fedaraalizimii kijibaati. Maraammartoo kanaan har’allee of wallaalee kan wayyaaneef ragaa ba’ee, Ummata isaa miidhaa jiru hedduu. Sooressa akka ta’an yk maqaa kubbaaniyaa fi dhaabbilee gara garaan Ilmaan Oromoo Biyya keessaa bakka meeqa dhaabdee, sheerii seeneef wayyaanee jiraachisu filmaata isaa ykn mormii itti kaasuu irraa kan of qusatee taa’ee jiru manni haa lakaa’u. kun Maraammartoo siyaasaa keessaati. Biyyoonni madda Dimokiraasii ofiin jedhanii addunyaa tu’atan hundumtu shira kanatti itti fayyadaman. Walii gala maraammartoo siyaasaa uumuun shiraa fi toftaa Abbootii irree umurii dheeraffannaaf gaggeessaniidha.
Maraammartoo siyaasaa keessa bifa adda addaatu jira jennee jirra. Maraammartoo siyaasaa, yeroo dheeraa fi gabaabaa jedhee dinni namaa kaa’uutu jira. Kan yeroo gabaabaa jedhamu, siyaasa yeroo kan isaa tursiifachuuf kan gaggeeffamu yennaa ta’u, inni lammaffaa, Maraammartoo siyaasaa dhalootaan nama keessatti hojjatee Ummata tokko akka walii galaatti naaffisuudha. Naaffisuu irra dabree waaqaa gaditti isaaniin eeggachaa jiraachiisuudha.
- Maraammartoo siyaasaa yeroo gabaabaa :-
Maraammartoon kun Ummata tokko siyaasa ofiin xaxanii tursuuf waan inni barbaadu tokko uumaniifii achi keessa odoo gangalatuu yk dhimma waan Sanaa odoo bara baraan dubbatuu fi haasa’uu , dhimma ofii raawwachuudha.
- Inni lammaffaan, dhaloota akkaataa itti of dhabsiisan, yk ummata tokko gama diinagdee yk gama hundaan boruu akka hin kaaneef, waan eenyummaa isaa ittiin dagatuu fi achi galagalee of hin gaafanneef , Maraammartoo siyaasaa keessa seensisu.
Maraammartoo siyaasaa keessatti wanni har’a jedhamee raawwatamu hin jiru. humni haala kana gaggeessu qorannoon kan deeggaramuudha. Diinni keenya wayyaaneen, waa tokko raawwachuun dura, dantaa ishee yeroo gabaabaa fi dheeraa jettee gamaaggamteeti malee, calliftee waa tokko hojii irra hin oolchitu. Waan Oromoo irrattii gaggeessan hundumaa sagantaa fi toftaa adda addaan gargaaramanii nu irratti hojjatan. Waggaa tokko booda waan nu irratti raawwatuu barbaadaniif, har’a bitamtoota bifa adda addaa nu keessaa kaadhimatan karaa barbaadan irra leenjisan. Har’a inumaa ijoollee akka keenya dubbattuu fi aadaa, qooqa, seenaa , gadaa nu caalaa lallaban qopheeffatanii jiran. Jarri kun maraammartoo siyaasaa warren nu irratti taphataniidha. Fakkeenyaaf, Maraammartoo siyaasaa akkasiin kan burkutaayee tokko , Qinijiti.
Maraammartoon siyaasaa akkasiis jira. Dhaabbilee siyaasaa adda addaa akka baayyatan taasifama. Isa keessaan namoota Afaan Oromoo beekan galfatan. Isa booda dhaabbileen siyaasaa kun akka wal dura dhaabbatan taasisan. Akka waliif hin galleef, Maraammartoo siyaasaa Ilaalcha sirnoota dabraniin warra mo’aman taasisan. Kunis GADAA jedhee kan lallabu garuu, adeemsa gadaa hojiin kan hin argisifne baayyisan. Humna barbaadan keessatti seer-dhablummaan akka babal’atu taasisan. Walumaa galatti aadaa miniilikii fi Tewudiroos faa’aa nu keessa kaa’aniin akka masakamnu nu taasisan.kana jechuun ammo, akka of dhabnuu fi Angoof wal galaafannu nu dhaaban jechuu.
Kana malees, maqaa siyaasaanis haa ta’uu kan biroon, gurmaa’aa , ijaaramaa jedhan. Gurmuu kana keessaan ofittummaa dagaagsan. Kaayyoof dhiifnee ofittummaaf akka fiignuuf aadaa isaanii nu keessaan dubbatu nu fudhachiisan. Haala kanaan nu joonjeessaa jiraatan. Maraammartoon siyaasaa wayyaanee inni hangafaa nu irratti hojjataa jirtu, waan jirru akka nutti fakkaatu taasisuudha. Gadaan , seenaan, aadaan kkf kan haasa’aman malee, kan hojiidhaan hin argamne taasisuudha. “Isa Biyya keessa jiruun, gaaffii nuuti gaafannuuf deebiin, sirba jaalalaa sirbuu qofaadha. Isa Biyya alaa jiruuf ammo, nu mormaa jiraadhaa garuu qawwee hin kaasiinaa” jedhu. Kana jechuun, akka walii galaatti jecha tokkon kaa’uu dandeenya. “MINIILIKIIN YKN TEWUDIROOSIIN MORMAA, garuu SIIDAA ISAANII KUNUUNSAAN” tokko.
Boruu Mormii amma Biyya keessatti ilmaan Oromoo kaasaa jiran caalaa waan saboota biroon walitti nu buusan nu kaa’uu danda’an. Kana jechuun diinni kaleessa nu miidheef keessa keenyatti gubannaa hin qabnuu jechuu miti. Waan nuuti odoo itti hin qophaa’iin, waan goonuu fi dhiifnu adda hin baafatiin, keessa keenya hin cimsatiin, irratti hin hojjatiin gaggeessinu, tarii bifa adda addaan nu miidhuu danda’a. waan yeroof tarkaanfiin ykn mormii ummataa irratti gaggeessanii of irraa dhaaban ni jiru. waan akka miniiliik kan ilaallatu fi qabxiilee kanneen biroo ilaallatan qophii isaan barbaachisa. Hundeetii buqqisuu malee bara baraan dhagaa itti darbachaa jiraachuun furmaata hinta’u. kun add baafannee irratti hojjachuu qabna.
Maraammartoon siyaasaa kan biroo mee haa ilaallu. Bara meeqaaf TOKKUMMAA UMMATA KEENYAA hawwaa jiraanne ? tokkummaan garuu hawwiin hin dhufu. Tokkummaan waan tokkummaa jedhaniif ofii guutanii argamuun dhufa. Tokkummaa keenya kan har’a duubatti harkisaa jiru, diina qofaa miti. Nuutis qooda mataa keenyaa akka gaaritti keessaa qabna. Tokkummaa keenya kan diige, GANDUMMAA FI AMANTII akka namaatti dhiheessuu yaalla. Gandummaa sanaaf garuu sababaan nu mataa keenyadha. tokkummaa keenyaaf gufuun Gandummaa fi Amantiin gumaacha yoo taasisan malee, bu’ura ta’uu hin danda’an. Kana dhugeessuuf, yaada TOKKUMMAA jedhu kanaaf dhalli Oromoo hundi hiikkaa maalii akka kennu beekuun barbaachisaadha. tokkummaa kana akka salphaatti ilaallee ykn madda isaa beeku dhabuu irraa Maraammartoo keessa jiraanneerra.
Tokkummaan sadarkaa Ummataatti odoo ol hin guddatiin, jalqaba abbaa tokkummaa gaafatu keessatti ulaagaan tokkummaa guutamuu qaba. Gandummaa fi Amantiin wal qooduu kan nama yaachisiisuu maalii ? jedhanii deebii odoo hin argatiiniif, tokkummaa sirbaa fi harka wal qabatanii weellisuu qofaan waan mirkanaa’uu miti. Kun arrabsoo miti. Tokkummaa keenyaaf , sirbi odoo ani hin dhalatiin sirbamee, har’a illee dhalooti jiru dhaggeeffatee irra deebi’ee ija imimmaanii cobsaa sirbaa jira. Maaliif ?????maaf furmaata dhabe ?bara sana tokkummaa dhabuun waan nu miidhee irraa barannee, kan har’aa maaf qajeelchuu dadhabne ? deebiin isaa gabaabaa fi ifadha. Waan dura hojjatamuu qabutu hanqate. Kun dhala Oromoo sadarkaa dhuunfaa kaasee ilaallatuudha. Waan hundeetii buqqisuun nu irra jiru dhiifnee , damee isaa qofaa ciruun ni dhaabbata kan jenne hundi, har’allee nu miidhaa jira. Nama aarii irra hin dabarre nu taasiseera.
Beektoonni keenya waggaa amma kanaaf rakkoo keenya kanaaf furmaata argachuu ykn furmaata ta’uu dhabuu isaanitti dhalooti har’aa gadduu nan dhaga’a. yaadaa fi fedhii kiyya odoo itti hin daballee, waan Maanguddoon warra Tuulamaa, Bokko Cittuun gaafa deebitee ayyaaneffatamuu eegale kan naan jedhani (waggaa 18n har’aa) fi Maanguddoon Walloo(kamisee) waggaa 20 dura isaanis abbootii isaanii irraa hubatan haa kaasu. Yaada isaa walii galaan dhiheessa.kana dura waan hubachuun nu irra jiru, Tokkummaa siyaasaa, tokkummaa ummataa , tokkummaa ilaalchaa , tokkummaa waa hedduu akka jiru hubachuu qofaa odoo hin taane, tokkummaa isa kami akka barbaannu adda baafachuu dhabuu fi adda baafannee irratti hojjachuun murteessaa ta’uudha. Kana waliin qabatamaan TOKKUMMAA isa kamtu bara keessa jirru waliin mirkanaa’uu danda’a ? tokkummaa nuuti barbaannu dizaayiniin isaa isa akkamiiti ? tokkummaa Ilaalchaa siyaasaa ilamaan Oromoo, hiddi dhaloota keenyaa tokko ta’uu isaa, isa kam ? kam irratti hojjanna ? haala amma keessa jirruun , tokkummaan kun dhufe malee jennee harka marannee teenya moo, kan yaadaan walii gale muratee diina dura dhaabbatee , wareegama baasee injifannoo argamsiisee waan barbaannu gara feenutti qajeelchuutu nu gabaabbata ? isa jedhullee ilaalun baroodha. Gama kanaan ka’umsi keenya kana irratti hundaa’ee ? kun gaaffii birooti. haasaa Maanguddootaatti haa deebi’u….
Bara sana maanguddoota waliin kan mari’adhee fi miidiyaa irratti dabarsuu dhorkamnee, tokkummaa Ummata Oromoo deebisuuf , jiruu fi jireenyi umama OROMOO dursa deebi’uu qabaa , Tokkummaan dhugaa Bilisummaa booda kan dhufuudha. Amma kan yaadaan walii gale muratee diina Oromoo ukkaamsaa jiru irratti bobba’uu qabaa. Wareegamaan waltajii ummannu irratti , dhimma tokkummaa kaasee dandeenya. dhalli Oromoo bakka maraa jiru kanatti amanee irratti hojjachuu qabaa kan jedhuu fi haasaan hafe sirnichaaf yaaddoo ta’uu irraati.kan nama gaddisiisu, gaaffii fi deebii kana akka hin dabarre kan dhorkan, Ilmaanuma Oromoo wayyaaneef yaadda’aniitii. Biyya keessa wayitan jiru kanan taajjabee fi Biyya alaa ba’ee kanan argees, Maanguddoonni kan dubbatan dhugeessu . Akkas jedhan…
“ Tokkummaa ummachuun waan salphaa miti. waan waggoota gabrummaa keessa nu irratti fe’aman of irraa buusuuti. Ykn bara Bilisummaa keessa waan tokkummaa keenyaaf hundee ta’ee nu keessaa haqanii, bara gabrummaa keessa waan nu keessa naqan of keessaa baasuu ulfaataa jedhan. Gandummaa fi Amantiin, madda rakkoo tokkummaa keenyaa miti. Maddi rakkoo tokkummaa keenyaa hunda keenya keessa jira. Innis Oromoo ofiin jechuu malee Oromoo ta’anii argamuu dhabuudha. Oromoo jechuun ulaagaa mataa ishee qabdi. Oromoo ta’uun dhiiga irra ni dabra. Dhiigaan Oromoo ta’ee qaamnii fi qalbiin isaa kan halagaan yoo ijaarame, akkamiin Oromummaan dhaabbatee tokkummaf hojjata. Aadaan keessa jiru waliin jiraachuu hin hayyamu. Maddi rakkoo tokkummaa keenyaa of dhabuu keenyadha. Maddi rakkoo tokkummaa keenyaa , sirna gadaa Faarfachaa ykn sadarkaa barnootaa keenyaa ittiin guddifachaa, waan gadaa keessa jiruun jiraachuu dhabuu ykn hojiin argisiisu dhabuudha. Sirna gadaan bulaa turre jechaa, Angoof jedhanii imaanaa Ummataa dagatuudha. Ummata tokko dhiisii nama lama giddutti tokkummaan jiraachuuf , aadaan keessa isaanii jiru murteessaadha. Aadaa akka hantuutaa fi adurree isaan taasisuun jiraatu taanaan akkamiin tokko ta’u ?
Maddi rakkoo tokkummaa Ummata Oromoo , umama keenyatti deebi’uu dadhabuudha. Maddi rakkoo tokkummaa keenyaa aadaa diinaa dhaaluu keenyadha. Maddi tokkummaa ummata keenyaa, Oromummaa isa dhugaan jiraachuu dhabuudha. Maddi rakkoo tokkummaa keenyaa, OFITTUMMAA diinni bara miniiliik nu cabsee kaasee nu keessa kaa’ameedha. Gandummaa fi Amantiin yaadutti kan nama geessu, Ofittummaadha. Ofittummaan aadaa keenya keessa hin jiru. kana dura of keessaa dhabasiisuutu karaadha.
Akka waliigalaatti, tokkummaa keenyaaf dhibdeen, diinni dantaa isaaf ykn jooraa akka jiraannuf aadaa keenya nu harkaa gate deeffachuu ykn akka dhuunfaattu ittiin buluu dadhabuu keenyadha.kana irra dabree , aadaa isaanii dhaallee Ummata Sirna gadaa fakkeenya addunyaa jennee ittiin dhaadannu waltajjiif qofaa itti fayyadamuu keenyadha.
Furmaati Tokkummaa keenyaa, hundee keenyatti deebi’uudha. Akka habashaa yaadaa fi of tuulaa, ilkaaniin walitti kolfuun keessa keenyatti mana ijaarratee odoo jiruu, gonkumaa tokkummaan hin yaadamu . tokkummaa nuuti barbaannu, odoo qotee bulaa ykn Ummata keenya baadiyyaa keessaatti deebisuuf yaallee , yeroo nu jalaa hin fudhatu. Eenyummaa isaanitti dhihoo jiran. Rakkoon magaalaa kan of jalaa bade keessa jiraatutu madda kanaati. Qaroominni Faranjootaa irra jireessi ofittummaattii nama oofa. Jireenyi isaanis ofittummaatti nama geessa. Kana irra kan dabre, eenyummaa ofiin kan boonnu odoo hin taanee, waraqaa isaan nu laataniin akka of tuullee gubbaa sanatti akka of rarraafnu nu taasisu.
Jireenya hawaasummaa keessatti jireenya gamtummaa kan hin beekne, akkamiin tokkummaa fiduu danda’a ? umamni isaa kan harkaa bade waan halagaan keessa kaa’een joonja’u akkamiin tokkummaa dhugoomsuu danda’a? kanaaf kana hanga har’aa faarfatame milkaa’uu dide. Kana deebisuuf hundee isaatii irratti hojjachuu ykn itti amananii ofiin eegaluu barbaada.madda rakkoo qoratanii wanni hundeetii dhabamsiisuu qaban, tokko isa kana. Irra irra isaa suphinee furmaata hin finnu. Diinni guyyuu maraammartoo hedduu nu qopheessa. Kana waliin wajaguun furmaata hin ta’u. furmaata kan ta’u, waan diinni nu keessa gadi dhaabe, sadarkaa dhuunfaa eegalee of keessaa buqqisuu eegaluudhaa.” Jedhan. Hangam akka isiiniif liqifamu hin beeku. jacha isaanii kana mee fakkenyya Biyyoota har’a qabsoo keessa jiraniin haa mirkaneessu.
==Masrii / Gibtsi, maaliif qabsoon isaanii karaa yaadan deemuu didee, kasaaraatti isaan oofaa jira ? kan irra keessa mul’ataa jiru, dubbii Amantii fi waan biraa fakkaachuu danda’a, garuu walii galtee maaltu isaan dhawwee ? Biyya addunyaa irraa seenaa guddaa qabduu fi waamamtu, maaf yaadaan walii galu illee dadhaban ? yeroo waggaa 2 dura sochii eegalan, tokkummaa qabaachaa turan booda irra maa dhaban ? namoonni qoratan akka jedhanitti, Ummati Gibtsi yaadi isaa seenaa isaan wal haa qabatu malee, seenaan isaa hojiin mul’ataa waan hin jirreef, bakka hedduu isaan dhaabee wal falmiin dhiiga dhangalaasisaa jiraa jedhu.
Warrii dhihaa fi dantaa isaaniif warri isaan barbaadan, hangam bifa gara garaan isaan seenanii eenyummaa isaanii ittiin boonan jalaa dhabamsiisan ? hammaayyoomuu fakkeessanii qalbii isaanii hirkattoota isaanii taasisanii har’a akka wal galaafatan taasisan ? kan jedhan heedduudha. Kanaaf akka aadaa isaanitti wal dhaggeeffachuun dhibee seenaa gaddisiisaa wal irratti raawwatu kan jedhan jiru. addatti qaroomiina mataa isaa keessa ofittummaan waan jiruuf beektoonni isaanis kanaan taakaalamanii wal afarfachaa jiru. Nuuti Gibtsoota seenaa qabnu ofiin jedhu malee, warra seenaa sanaan bulan miti . kanaaf ijoolleen abbaa tokko wal fixu. Maraammartoon siyaasaa waggoota dheeraaf isaan odoo hin qalbifatiin irratti hojjatamaa ture, har’a seenaa gaddisiisaa kanaaf isaan afeeru isaanuu dubbachuu eegalaniiru.
==somaaliyaa biyya addunyaa irraa Ummata qooqa tokko dubbatuu fi Amantii tokko qabu jedhamanii faarfamu. Kun garuu har’a hin jiru. inumaa kan nama gaddisiisu, humnoonni Addunyaa keenyaa jedhaman gama tokkon Ummata kana faarsaa, gama biraan Ummata addunyaa keenya irraa adda ta’an kana sirna fedaraalizimiin akka bulan taasisuu isaaniiti. Lammiileen somaaliyaa kunis kana fudhachuun isaanii maaliif akka isaan gargaaru hin beeku. akka fakkeenyaatti , Oromoo , Oromiyaa keessatti sirna Fedaraalizimiin Bulchuu jechuudha. Akkam nama sodaachisaa ? waan maraafuu lammiileen somaaliyaa rakkoo keessa jiran kanaaf sababaan maalii ? sadrkaa tokkoffaatti humnoota alaati. Humnoota alaatu maraammartoo siyaasaa ittin kufanii fi dantaa isaanii itti kabachiifatan umaniif. Bor ammo itti seenanii waan har’a hin jirreen adda qoodanii, akka kooriyaa kibbaa fi kaabaa godhan.
Lammiileen Somaaliyaa yaada addunyaan ittin isaan faarsuun haa boonan malee, ittiin jiraachaa hin jiran. Warri har’a Biyya bulchaa jiran irra jireessi isaanii , Aadaa warra dhihaan warra masakameedha. Beekumsi isaanii furmaata isaanii akka hin taanees, waan irratti wal ta’aa jiraniin madaalaman. Waan maraafuu hundee isaanii gadhiisanii jiran. Maraammartoo qophaa’eefiin xaxamanii jiran. Nuuti Ummata Amantii tokko fi qooqa tokko dubbatuudha jedhanii waltajjii irratti haa dubbatan malee, aadaan keessa isaanii keessaa isaan sochoosu kan kaleessaa miti. Kan boora’eedha. Abagaazootaan akka sana wal fixuun isaanis, waan ittiin of waaman kanaan jiraachuu dhabuu irraa madda. Kanaaf saba adda addaatti wal bulchuuf taa’an. Kana jechuun tokkummaa isaan itti dhaadatan sun haasaa isaa ykn seenaa isaa malee , har’a qabatamaan isaan keessa akka hin jirreedha. Kun ammo rakkoo keessaa ba’uu hin dandeenye keessa galcheenii jira jechuu dadeenya. Furmaati kanaa takkaa dhaabbatanii keessa isaanii ilaaluu ture. garuu hin taane.
===Sudaan kibbaa , Bilisummaa waggaa lamaa booda, waan jiru hundi dacheetti makamee dhiigni dhangala’aa jira. Sabaabaan dhiiga wal dhangalaasuu kanaaf waa hedduun tarrifamaa jira. Garuu ka’umsa Bilisummaa irraa yoo kaane, Bilisummaan sudaan Kibbaa Maraammartoon Siyaasaa kan uumeedha. Keessattu dantaa warra dhihaaf jedhamee , akka Uffataatti lammiilee sudaan kibbaatti kaa’an. Kana jechuun Bilisummaa isaanii mormuu miti. Bilisummaan kun garuu, warri abbaa dhimmaa yeroo yaadanitti odoo hin taanee, ajandaa warra kaaniif daddaffiin kana taasifameeddha. Abbootiin bIyyaa waan kanaaf qophii akka hin turre kan raga ta’u waggoota 2n kana akkaataa itti deemaa turanii fi waggaa lama booda rakkoo seenuu isaaniiti.
Maddi rakkoo har’aa, warrii Bilisummaaf dhaabbatan rakkoo keessa isaanii hundee isaatii buqqisanii waliin dhaabbachuu hanqachuu irraa , dubbiin irra dibaan gaggeffamu har’a isaan miidhaa jira. Qabsaa’oonni isaanii bilisummaa jedhanii dubbachuu malee, ykn qawwee baadhachuu malee, Bilisummaa booda maal taana ? akkamitti bulla ? dhimma alaa fi keessaa akkamiin ilaalla ? humna namaa hangamii qabnaa ? boba’aa qabaanneef qofaa Biyya ta’uu dandeenyaa ? rakkoon keessa keenyaa maalii ? dhuguma aadaa ummata keenyaan jirraa ? wal galaafachuu fi abbaa irrummaa sudaan gudditti irraa dhaalleen wal bulchuu dandeenyaa ? kkf waan itti yaadan ykn qophaa’an hin fakkaatu. Kaan gochuu baannaan waan hundi humnaa ol taa’aa dhufee, rakkoo har’aa dhalcha. Rakkoon kun ammo akka salphaatti kan hiikamuu miti. Amma isaan rakkoo keessa isaanii, rakkoo sudaan gudditti fi rakkoo warri dhihaa akkasumas,Biyyoota ollaa irra bulchaniin unkuramaa jirti. Furmaati kanaa, ofitti deebi’uudha. Hiixachuu irra amma xinneenya ofii yaadanii, adeemsa hirkattummaa keessaa ba’anii dandii xaliila’aa, maraammartoo siyaasaa keessaa bilisa ta’e baafachuudha.
Ummata ofiin boba’aa qabdaa abdadhu jechuu qofaa odoo hin taanee, hannaa fi saamicha aadaa isaa hin taane keessaa baasanii , waan qabutti sirnaan akka itti fayyadamu barsiisuu hanqachuu irraa har’a dhiiga dhangalaasuun dirqii taate.adeemsa kana keessaan of ilaalaa turaa . kutaa 3ffaa keessatti ammo , maraammartoo wal fakkaataa akkasii keessaa of hin baafnu taanaan waan nu eeggatuun akeeka. Hundeen barruu koo kanaa, “Miniilikiin dorsifamuun kan adhaabbatu, Siidaa fi afuura miniiliik OROMIYAA keessaa buqqisuu qofaatu furmaataa” kan jedhu ta’uu hin dagatiinaa !!!!!!!!!!HORAA BULAA !
Kutaa 3ffaan itti fufa.
Kutoota dabran:
1. MARAAMMARTOO SIYAASAA IRRAA OF TIKISAA, Kutaa 1ffa


text:
Amajjii 22,2013
Amajjii 21/2013 Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa Dirree Xiqqaa Mooraa main Campus keessaatti argamuu Tapha Kubbaa Miillaa Afrikaa har’a gagalaa Zambia fi Ethiopia gidduutti taphatamaa jiruu irraatti Qeerroon baratootni Oromoo Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa Alaabaan ABO Dirree tapha kubbaa Miilaa Afrikaa Marsuun mirmirfamee fi bolili’uun Alaabaan keenyaa Addunyaatti Mul’achuun Qeerroo Baratootaa Sabboontotaa Oromoo Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa dawwaannaa taphichaaf Bobbaa’aan bakka taphni agarsiifamaa jirutti waliitti qabamuun Yeroo Alaabaan ABO agarsiifaamaa jiruu dargaggoonnii gammaachuun of wallaaluun UUUUUUU!!UUUUUUUU!!UU! Jechuun iyyanii Achuumaan Sirbotaa qabsoo bilisummaa Oromoo fi ABO faarsuu Mooraa Yuuniversiitichaa keessaa nannaa’uun sirbaa bulan,
Gartokkeen baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa gammaachuun of wallaaluun Mooraa Yuunivarsiitiin ala bahuun dargaggotaa Magaalaa Jimmaa waliin walitti dabalamuun Maagalaa Keessaa nannaa’uun ”Korma guduruu ABO’n Leencumaa duruu” jechuun magaalaa keessaa nannaa’uun sirban. Halkaan hangaa sa’aa 4:30tti sirbaa bulaan Poolisonnii wayyaanees halkaan waan ta’eef hallii akkasii kunis uumamaa jedhanii waan hin eegneef abbaa qabanii dhiisaan walii wallaaluun ni ga’aa sirbaa dhaabaa jechuu, dargaggootaa kadhachaa turaan. Haala kana Fakkaatuun Ammajjiin 21/2013 galgallii Tapha Kubbaa Miilaa Afrikaa irraatti Alaabaan ABO bololi’ee Addunyaatti mul’achuun Ilmaan Oromoo dheebuu bilisummaa qabaniif gammaachuu isaa guddaa ta’ee jira, Oromoonni hedduunis bilbilaa harkaa of harkaa qabaaniin walitti bilbiluun baga gammaaddee waliin jechaa jiru.
Kana malees barattooti mooraa Yuuniversity Amboo,Haromaaa,Adaamaa,Finfinnee,Bahrdar fi kanneen kaanis gammachuun doormiilee fi dirree irratti bahanii wallee warraaqsaan ABO fi WBO faarsaa akka turan gabaasi nu gahe addeessa.


text:
Muddee 30,2012
Godina Wallaga lixaa aanaa Ayiraa keessatti diddaa mootummaa wayyaanee irratti jabaachaa dhufeen mootummaa wayyaanee waraana bobbaasuun dargaggoota oromoo dararuu itti fufe.Mootummaan wayyaanee dargaggoota oromoo naannoo kanaa yeroodhaa gara yerootti isin miseensa ABOti jechuun hidhaa kan jiru yoommuu tahu yeroo ammaa daran hammeessuun qorannoo fi hidhaan rakkisaa jira.Dargaggootni oromoo
1. Barakat Efreem
2. Taarikuu Abarraa
Jedhaman hojii dhabdummaan rakkachuu irra darbanii mootummaan wayyaanee isin miseensa ABOti jechuun yeroodhaa gara yerootti rakkisaa jira.Mootummaan wayyaanee diddaa uummata irraa itti jabaachaa dhufeef walgahii ololaan uummata afaanfaajjessuuf kan karoorfates uummatni walgahii isaa lagachuun diddaa jabaa muisaa jira.
Haaluma walfakkaatuun mootummaan wayyaanee Godina Qeellam wallaggaa keessatti ilmaan oromoo isin waaraana ABO deeggartu jechuun rakkisaa jira.Mootummaan garboomfataa abbaa irree wayyaanee diddaa uummataa dura dhaabbachuuf yeroo mara hidhaa fi ukkaamsaan akkasumas doorsisaan kan itti jiru qeerroon yoomuu harka akka hin laanne addeessee jira.


text:
Amajjii 22,2012
Amajjii 21/2013 Kaleessa galgala Tapha kubbaa Milaa Afrikaa Kibbaatti Ethiopia fi Zaambia gidduutti taphatama turee irratti Alaabaan ABO Dirree kubbaa Miilaa keessaa bololi’uun Addunyaa fi Wayyaaneetti argisiifamuun uummaannii gammaachuun guutamee Dargaggoonnii fi Ummaannii Oromoo Godina Bahaa Wallaaggaa Magaalaa Neqeemtee Halkaniin magaalaa keessaa naannaa’uun ” Korma Guduruu ABO Leencumaa Duruu” kanarraa maltuu dhufaa ilmii Oromoo fi Alaabaan Oromiyaa Addunyaa keessaa gulufaa” jechuun sirbaa kan buulan ta’uu Qeerroon gabaasee jira.
Galgaluma sanaa Baratootni Yuunivarsiitii Wallaaggaa gammachuun liqinfamanii iyyaa kan turaan ta’uu ibsuun mooraa yuunivarsiitii keessaa gara magaalaatti akka gadii hin baanee humna poolisaatiin kan dhorkamaa bulaan ta’uu Qeerroon gabaasee jira. kana malees diddaan FDG mooraa Yuunivarsiitii Wallaaggaa keessaatti jabachuutti kan jiruu qeerroon nu hubachiisee jira.


text:
Onesmoos Nasib (1856 - Waxabajjii 21, 1931) dhalataa Oromoo Kiristaanummaa Luteraanii fudhatee fi yeroo jalqabatiif Macaafa Qulqulluu Afaan Oromootti hiike. Maatiin isaa yeroo ijoollumma isaa maqaa Hiika jedhamu baasaniif; boodarra erga Kiristaana ta’ee maqaa Onesmoos jedhu Macaafa Qulqullurraa baafate.
Onesmoos Nasib Kitaaba Waaqeffannaa Luteraanii Ameerikaa keessatti akka qulqulluutti(saint) galmeeffameera, gaafa Waxabajjii 21 jireenyi isaas yaadatamee hin oola. Waldaan Makaana Yesuusii mana barumsa Wangeelaa(seminary) isaani isa Finfinnee jiru yaadanno Onesmoosiif jecha maqaa isaatin moggaasun isa kabajaniiru.
Jireenya IsaaEdit
Onesmoos Nasib bara 1856 godina Iluu Abbaa Booraa bakka Hurrumuu jedhamutti dhalate. Abbaan Onesmoos yeroo umuriin isaa 4 du’e. Hiikaan yeroo ijoollumma isaa warra garba gurguraniin bara 1869 butamee gabrumatti gurgurame. Nasib yeroo 8 ol nama adda addaatti erga gurguramee booda namni Warner Manzinger (1832-1875) jedhamu, Masawwaatti Itti-aanaa Qoonsilaa Faransaayi kan ture (naannoo Galaana Diimaatti, Eertiraa keessa) bilisa isa baase. Itti aansees Mishinarii Wangeelaa Iswiidin (Swedish Evangelical Mission) biratti Wangeela barachuuf carraa argatee iddoo Imkulluu jedhamutti wangeelas barate. Barumsarrattis barataa cimaa ta’ee aragame, gaafa ayyaana Faasikaa Sanbata Bitootessa 31, 1872tti cuuphame. Itti aansee barumsa dabalataa waggaa shaniif akka fudhatuuf Iswiidin, to Johannelunds Teologiska Högskola Biromaaitti ergame. Erga achii deebi’ee booda, Masawwaatti Mihiret Hayiluu fuudhe.
Onesmoos dafee gara Oromoo Maccaa (gara biyya isaa) deemee Wangeela barsiisee Kiristaana taasisuuf karoorfate. Garuu Minilik II mishinariin biyya alaa kamiyyuu biyya keessa akka hin seenne waan dhorkeef karaa Sudaan Wallagga seenuuf yaali godhe. Gareen Onesmoos garuu Asoosa darbaa fagaatee odoo deemin duubatti gara Famakaatti akka deebi’u dirqame. Onesmoos achitti dhukkubaan qabamee dhukkubsatee ture. Kanaan booda gara Kaartumitti deebi’uf waan dirqamaniif gaafa Ebla 10, 1882 Kaartum ga’an. Onesmosis dhibee isaarraa fayyee gara Imkulluutti deebi’e. Achittii qajeelfama eeggachaa Macaafa Qulqulluu Afaan Oromootti hiikuu jalqabe. Bara 1886, erga yeroo lammataaf Wallaga seenuuf yaalii godhee milkaa’uu dadhabee booda, guutummaa Macaafa Qulqulluu Afaan Oromootti hiikutti deebi’e.
Onesmoos erga umurii ijoollummaa isaatii kaasee ummata Oromoo keessa jiraachaa waan hin turiniif jechoota fi jechamoota baayyee wan sirriitti hin beekneef gargaarsa isa barbaachise. Kanaafis nama isa gargaaru Asteer Gannoo (1874-1964) argate. Asteer Gannoo fi Onesmoos waliin Macaafa Qulqulluu Afaan Oromootti hiikan.
Bara 1904, Onesmoos gara Wallaggaatti deebi’e. Bulchaan Wallagga Kumsaa Morodaas kabajaan isa simate. Onesmoosis haala duraan hin baramneen Wangeela Afaan Oromootin barsiisa ture. Kunimmoo Qeesonni warra Ortodoksii akka isa jibban godhe. Jaalala ummanni Oromoo isaaf qabuu fi Afaan Oromoon barsiisuun isaa warri qeesotaa Maaramii (Virgin Mary) arrabsa jedhanii akka himmannaa irratti banan godhe. Bara 1906 Onesmoos himannaa kanaan Abuna Maatewoos duratti dhiyaate Abunichis akka inni biyya ba’u murteesse. Haa ta’u malee Minilik IIn murtee Abuunichaa jijjiiree akka inni Naqamtetti deebi’u godhe; Macaafa Qulqulluu garuu akka hin barsiifne dhowwame.
Waggoota itti aananiif hojiin Onesmoos mana barumsaa Naqamtee keessatti barsiisuu caalaa waan biraa hojjachuu hin dandeenye. Sanayyuu ta’ee biyyaan ari’ama yaaddoon jedhu yeroo hunda isarra jira ture. Bara 1916, Lij Iyyaasuun Onesmoosiif akka Wangeela barsiisu eeyyameef. Iyyaasuun erga aangorraa bu’ees booda eeyyamni wangeela lallabuu irraa hin fudhatamne ture. Onesmoosis hanga du’a isaatti Wangeela lallabaa fi Macaafa Qulqulluu Afaan Oromoo ummataaf rabsaa ture.
Suuta suutaan diinummaan Ortodoksiin warra mishineriitii qabu erga abunichi du’ee hirrachaa deeme. Warri mishinerii fi Onesmoosis ummata wangeela barsiisuu, dhukkubsataa yaaluu, fi dargaggoota mana barumsaa keessatti barnoota barsiisuu itti fufan.
Onesmoos erga nagaa kana argee booda umurii isaa wagga 75tti gaafa Dilbataa Waxabajjii 21, 1931tti du’e. Guyyaan sun Dilbata barii ture, Onesmoosis Wangeela lallaba/barsiisa jedhamee eeggama ture. Garuu guyyaa san tasa dhukkubsatee du’e. Achuma magaalaa Naqamtee keessati awwaallamee. Awwaalli isa iddoowwan seena magaalaa Naqamtee keessaa isa tokko.
Kitaabolee Inni MaxxanseEdit
- Macaafa Qulqulluu. 1893
- The Oromo Spelling Book. Moncullo: Swedish Mission Press, 1884.
Liinkii alaaEdit
- Nesib. Ethiopian Evangelical Church Mekane Yesus (EECMY)Ethiopia
- Mekura Blucha,"Onesimos Nasib's Pioneering Contributions to Oromo Writing", Nordic Journal of African Studies 4(1): 36-59 (1995)
- Onesimos Nasib's Pioneering Contributions to Oromo Writing