text:
Humnoonni TPLF Kibba walloo seenanii naannolee keessa turan keessaa namoota nataa 548 ajjeesanii dubartoota 217 ijoollee dhaa qabee hanga dubartoota maanguddotaatti humnaan gudeedaniiru jedhan.
Waaltaalee irratti raawwatan kan jedhan saamichaa fi qabeenyaa manca’eenis miidhaan qarshii biliyoona 47.6 olitti tilmaamamu dhaqqabuu isaa kan ibsan obbo Abdu Huseen, mootummaa, dhaabolii kan mootummaa hin ta’inii fi dhalattoota naannoo sanaa kanneen biyyootii alaa jiraataniif ergaa dabarsaniin hojii deebisanii ijaaruu keessatti ga’ee gama isaanii akka ba’an gaafataniiru.
Bulchaan godinichaa akka jedhanitti kun qorannoo duraanii waan ta’eef, odeeffannoo bal’ina qabu dhiyeessuuf aadaan ragaa wal jijjiiruu waan hin jiraanneef akkasumas dubartoonni dhiibbaa aadaa jiruun ba’anii dubbachuu waan sodaataniif lakkoobsi namoota du’aniis ta’e humnaan gudeedamanii dabaluu mala jedhan.
Magaalaalee fi keellaalee adda addaa keessattis awwaalchi jamaa argamuu isaanii tuqaniiru.
TPLF dhiittaa mirga namaa ilaalchisee himannaa fi qeeqa irratti dhiyaatu irra deddeebi’uun kan haale yoo ta’u, dubbi himaan isaa Geetaachoo Reddaa waraanni isaanii gocha akkasii hin raawwatu jechuun falmuun isaanii ni yaadatama jedhan.
Kana dura dhaabolii sadarkaa addunyaa fi biyyoolessaan gabaasaaleen qorannoo ba’an akka mul’isanitti, TPLF naannoo to’atee ture naannolee Amaaraa fi Affaar keessaa dhiittaa mirga namaa raawwachuu fi qabeenyaa mancaasuu isaanii tuqanii jiran.
Amnestii Internaashinaal kanneen fafakkaatan gama isaanii walakkeessa baatii Hagayyaa irra loltoota TPLFn garee dhaan haleellaan humnaan gudeeddii kan irratti raawwate jiraattota Gonder Kibbaa naannoo Nefaas Mewucaa waliin haala iccitii isaa eeggateen viidiyoo dhaan gaaffii fi deebii geggeessuu isaa beeksisee ture.
Hoogganoonni naannoo immoo dubartoonni 71 humnaan gudeedamuu isaanii gabaasuun illee ni yaadatama. Rooyiters gma isaan Tigraay keessatti baatilee saddeetiif wal waraansa geggeessameen raawwatame kan jedhe humnaan gudeeddii, ajjeechaa fi manca’uu waaltaalee dabalatee galmeessuu isaa yaadachiisuu dhaan kan gabaase torban sadii dura ture.
Komiishinni mirga namaa Itiyoophiyaa sadaasa 4 bara 2014 gabaasa baaseen naannolee Walloo kibbaa fi kaabaa keessaa Waxabajjii 21- Hagayya 22 bara 2013tti sababaa wal waraansa sanaan namoonni 184 du’uu mirkaneeffadheera jedheera.


c: text/html

text:
Naannolee kanatti galgala sa’a 12 hanga ganama barii sa’a 12tti uggurri sa’aa kaa’ame kaafamee jira. Uggura kaafame keessaa tokko uggura sa’aa ta’uu obbo Siraaj Fageessaa beeksisaniiru.
Ennaa uggurri kaa’ame irra darbamu tarkaanfilee fudhataman keessaa kan kaafaman jiraachuu illee dubbataniiru.
Tarkaanfilee hambisaman keessaa tokkoffaan ajaja mana murtii malee nama to’annaa jala oolchuun akka hafu ta’eera.
Labsiin kun ennaa hojii irra oolee jirutti namni hidhame “Command Post” bakka murteesse akka turu gochuun ni danda’ama inni jedhus kaafameera.
Barnoota haaromsamaa kennanii kan gad dhiisamu gad dhiisanii kan murtiitti dhiyaachuu qabu dhiyeessuu kan jedhu, akkasumas yeroo kamiinuu taanaan ajaja mana murtiin ala uummata naannoo fi poolii waliin ta’uu dhaan meeshaalee yakki ittiin hojjetame to’annaa jala oolchuu, ykn bakka jiranii akka hin sochoone ugguruu kan jedhus hafeera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Miseensa WBO kan ture gootichi Oromoo J. Roobsan (Zalaalam Gannatii) Waxabajjii 12/2018 magaalaa Mandii, Manasibuutti Waraanaa Faashistii Wayyaanee Uummata Oromoo hiraarsaa jirtu utuu haleeluu kuffisee wareegame gaggeessaa gootummaa Ummata Oromoo irraa argate. Gaggeessaa gooticha kanaa irrattis Qeerroo fi Qarreen Oromoo dhaadannoo akeekaa fi galii QBO ibsu akkasumas dhaabni haqaaf Ummata Oromoof qabsaa’u ABO ta’uu hubachiisu hedduu dhageessisuun gaggeessaa J. Roobsan dhaadannoo fi Warraaqsa guddaan akka raawwatu taasisamuu maddi SQ Mandii irraa gabaaseera.
Kanumaan walqabatee Warraaqsi itti fufinsaan Najjoofi Mandii Keessatti finiinaa jira. Dhaadannoolee dhageessifamanis;-
1. ABO’n dhaaba dhugaa fi haqaa uummata Oromoof qabsaa’uudha.
2. WBO’n gaachana Uummata Oromooti.
3. ABO’n abbaa Biyyaati.
4. Qabsaa’aan yoo du’e qabsoon itti fufa
5. Hanga bilisummaan Oromoo fi Walabummaan Oromiyaa mirkanaa’utti qasoon keenya itti fufa.
6. Gumaa jaal Roobsan afaan qawween ni deeffanna kan jedhuu fi kkf dha.
Qabsa’aan ni kufa Qabsoon itti fufa!!
Garboomsaan ni kufa!! kan jedhu ture.


text:
[SQ, Bitootessa 27,2019] Nama Raamadan Waltajjii Kormaa jedhamu jiraataa Wallagga Lixaa Aanaa Qondaala ganda Kaasee jedhamu yoo ta’u, waraanni mootummaa manaa baasanii waraanni baayyinaan nama 9 ta’an rasaasaan Kalee isaa bitaarra rukutanii akkasuma Handhuura jala rasaasaan rukutanii, morma isaa irra qalanii ajjeesanii jedhu jiraattonni Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof yaada laatan.
Akkasumas yeroo dhaqnee reeffa isaa ilaallee qaama saalaa isaa irraa muranii garaa isaarra kaahanii biraa sokkan jedhu.
Gochi kun kamisaa darbe akka lakkoofsa Habashaatti 12,07,2011 akka raawwate Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof ibsanii jiru.
Obbo Raamadan abbaa ijoollee sagalii fi harka qalleessa ta’uullee dubbatan. Akkasumas dhukkubsatee utuu ciisaa jiruu siree isaarraa fuudhanii akka yakka kana irratti raawwatan nuu himanii jiru.
Qondaala keessatti uummatni Oromoo bakkichaa yakka gudeeddii shamarran umurii 15 gadiirratti raawwataa jiraachuullee nuu gabaasaniiru. Uummatni bakkichaa safuuf waan jedhee himatullee dhabee rakkina mara waliin dabarsaa akka jiru nii gabaasanii jiru.


text:
Qulqullinna Qalbii-Kutaa 2ffaa
Yeroo darban keessa dhibeewwan qalbii tuttuuquf yaalle turre. Muraasa isaani maqaa dhoofne turre. Qalbiin yeroo hundaa karaa adda addaatin dhukkubsatti. Garuu qaamni yeroo hundaa kan dhibamu osoo hin ta’in yeroo muraasa. Namni dhibee qalbiitin du’ee dhumni/ga’uumsi isaa nama sodaachisa akkuma kutaa 1ffaa keessatti jenne. Namni dhibee qaamatin du’ee yoo qalbiin isaa qulqulluu taate malkaa’inna ol’aanaa galmaan gaha. Aalimoonni tokko tokko akkana jedhu,”Dhibeen qalbii azaaba(adabbii) Rabbiiti, dhibeen qaamaa immoo rahmata Rabbiiti.” Sababni isaas dhibeen qaama cubbuu namarraa haaqa, dhibeen qalbii immoo cubbuu/badii namatti dabala. Qalbiin namticha yoo dhibamte namtichi cubbuu irratti cubbuu biraa hojjata. Kanaafu qalbii teenya qulqulleessuf carraaqun bu’uura milkaa’inna fi gammachuu jiruu fi jireenya keenyati. Read more


text:
Baqattoonni biyyoota adda addaa kanneen Libiyaa keessa jiraataa turan wal waraansa biyyattii keessatti gaggeeffammu irraa kan ka’e karaa ba’an dhabanii rakkataa akka jiran dubbatu.
carraa xiqqoo jirtuun gara biyyoota ollaatti ba’uuf kanneen yaalan hangi tokko reebiicha saamiinsaa fi kanneen biroof saaxilamuu isaanii ibsu.
Kanneen gara biyya xaaliyaaniitti ba’uuf danda’an keessaa tokko akka ibseetti haallii Libiyaa keessaa amma iyyuu baqattootaaf akkaan rakkisaa dha. Achuma Libiyaa keessa turuus ta’e ba’uuf yaaluu keessaa filuuf rakkisaa ta’u dubbata.
MP3 tuquun guutuummaatti dhaggefadhaa


text:
Hoogganoonni Ripaablikaanootaa fi Dimokraatotaa mootummaa Yunaayitid Isteetis irratti liqaa jiru irratti liqaan guddaan akka hin dabalamne ittisuuf walii galtee yeroo gabaabaa irra ga’uutti wan deeman fakkaataa.
Hoogganaan garee senetii Mitch McConnel roobii kaleessaa Yunaayitid Isteetis liqaa ofi irraa baasuuf maallaqi itti hanqata ka jedhame Onkoleelessi 18 utuu hin dhaqqabin dura mootummaan liqaa liqeeffatu akka ol ka’uuf danqaa jiru yeroof furuuf furmaannni akka jiru mallattoon jiraachuu mul’isaniiru.
McConnel ibsa kennaniin, Ripaablikaanonni Dimokraatonni hanga baatii Muddee dhuftuutti liqaa yeroo hatattamaa gargaaramuuf ulaagaa jiru akka fayyadamanif kan eeyaman ta’uu beeksisan.
Kan dimokraatota qeeqan seneterichii Bernii Saanders sochii ripaablikaanotaa kana simatanii jiru.
Ripaablikaanonni dhuma irratti waa gaarii hojjetan, yoo xiqaate furmaanni waarinsa qabu hanga argamutti baatilee hanga tokko qabana jedhan Sanders. McConnel gama isaaniin, kannee Senetii dhuunfatan dimokraatonni waa’ee liqaa ol guddisuu ilaalchisee yaada araaraa dhiyeessuu qabu jedhan.
Adeemsi araaraa seerawwan bajata ilaallatan hangi tokko Senetii keessatti sagalee 60 argachuu utuu hin ta’en, sagalee caalmaan darbuu kan danda’u mala paarlaamaa ti. Akka mala araaraa kanatti dimokraatonni sagalee ripaablikaanotaa isaan hin barbaachisu.
McConnel roobii kaleessaa akka jedhanitti malli araaraa kun, yeroo isaan dhiphisan fi mootummaa dimokraatotaa tokkoomeef danqaa liqaa dabaluu ilaalchisee uumameef seera jiru akka dabarsaniif yeroo kennaaf jedhan. Akka filmaataatti yoo dimokraatonni tattaaffii baasii fi dilaalaa maatii miidhuuf Chaayinaa fayyadu kan ofii eeggannoon itti hanqate yoo dhiisan, marii bulchiinsaa gam lamaanii kan aadaa dhumaan ture jiraachuu danda’a jedhan.
Dura taa’aan garee senetii Chuck Schumer, malli araaraa sun adeemsa wal xaxaa fi balaa qabu ittiin jedhan. Ripaablikaanonni baatii Adoolessaa qabee liqaa ol kaasuuf sagalee akka hin kennine dubbataa turan.


text:
Kanneen Fooliin Oromummaa isin irraa Urgaawu Cufaaf!
Waaqoo Nooleetiin
Akka kanaanis Murni aangoo afaan Qawweetiin qabachuun byyatti keessatti Dimokrasii (Bulchiinsa Ummataa) Lafaratti hojiin mul’isuu osoo hin tanee waraqaa qofa irratti golgaa godhachuun Ummattootaan cunqursa jirtu Wayyaaneen, Booji’amtoota-garaaf bultoota ADEETI tti bu’uresiteen Ummata Oromoo mankaraarsaa jirti.
Kanaaf perezedaantii mootummaa naannoo Oromiyaa ofiin jedhu Lammaa Magarsaa dabalatee, jechaa fi gochaa irra keessa Dammaa fi Dhadhaa dibuun Keessaan ammoo Lilmee Summittin OPDOn ergama gooftolii isaanii Wayyaanee fudhattee Oromoo diruuf deemtu irrattii damaquun Shira diinaa saaxiluun dirqama Oromummaa tokkoo tokkoo keenyaa ta’uu qaba malee , waan nuun jedhan aamiin jennee fudhachuun nurra hin jiraatu.
Waan ta’eefis , mucattii (mucaa ilntalaa ) xiqqoo takkatuu abbaa dhalatteef waliin jiraata turan, safuu hangafoomaa fi quxusoomaa Margaa Maddaan isin dallawanne; gaafa tokkoo mucattiin xinnoon tun MUKA fudhattee teettee osoo kofa hooqattuu abbaan itti dhufee ” Mucattii ! citi, hin guddatin siin jechuuf abaarsaa maal hojjetaa jirta?” ittiin jennaan , Mucattiinis “Aabbaa Kofatuu na hoossisee koottaa naa hooqaa !” yoo jettuu, Abbaanis rifaatuun ” Doomi, Dirmi, Laashashi , waan jette dhabi, Mukni hooqaniinis kanaa mitii, Namni sii hooqus anaa mitii” jedheen.
Egaa “Tiisisa irraa Damma eeggachuun ” Gonkumaa wan hin danda’amneef nuti ilmaan Oromoo alaa fi keessaan Quuqaa fi quuqamni saba keenyaa nutti dhagahamee QBO tumsuun dhimma Oromoo fi Oromummaa irratti hojjetaa jirru, Qabsoo gaggeesinu keessatti wanti nu adda baafannee beekuu qabnu, olola afan-fajjii diinaatiin sobamuu fi gowwoomuu dhiisnee, ilmi Gumaa Abbaa baasu ilma GUDEEDAA qofa akka ta’ ee fi Garaaf bultootaa fi Booji’amtootni akka Oromoo bakka hin buunee fi qaama ittiin Oromoof rifataniin akka hin qabne beekuun dubbii fardiidha.
Walumaagalatti QBO qabsaawotaan gaggeeffamaa turtee fi jirtu galmaan geenyee Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa mirkaneesuuf fallii fi malli jiru tokkichii fi inni maayii qabsoo karaa hidhannoo finiinsuudha malee diina inikkaa keenya sooggachuu (kadhachuu) miti. Kanaaf jechaa fi gochaan diinni ittiin nu sobee nuun sossobu cufti nuuf jajee osoo hin taane nu jaji’ uuf akka ta’e hubachuun barbaachisaa qofa osoo hin taane murteessaadha. Egaa anis kanumaafan “yaa marqa si afuufuun si liqimsuuf” jedhe.


text: Mul’anni Dhaabbata waaraa ijaaruu namoota aangoo irra jiraniin gufateera Ustaaz Ahmaddin Jabal irraa Rakkoolee bakka hundaa Muslimoota mudatuufi kan akka biyyaatti uumamuuf furmaata barbaacha walii isaaniitii, ummataafi mootummaa wajjin ni mari’atu jettee osoo eegduu “akkamiin waa’ee filannoo kana ummata dagachiifnee filannoon maleetti hogganaa majlisaa taanee bakkicha irra turra?” Jechuu irraa ka’uudhaan ummata qoodaafi rakkoo uumaa […]Rakkoon Mana Marii Dhimmoota Islaamummaa Itoophiyaa Keessa Jiru Maal?


text:
Dhugumatti Rabbii ofii beekanii itti amanuu fi itti buluun burqaa gammachuu eessattu hin argamneedha. Aarifoonni (warroonni Rabbiin sirritti beekan) gariin akkana jedhu, “Jiraattonni addunyaa tanaa wanta garmalee mi’aayaa (gaarii) ta’ee osoo hin dhandhamin addunyaa tana gadi dhiisanii deeman.” Wanti garmalee gaariin (mi’aawan) suni maali? jedhamanii yommuu gaafataman, isaaniis akkana jechuun deebisan, “Rabbiin beekuu fi jaallachuudha.” Dhuguma jedhan, namni akkuma Rabbiin beeku fi jaallatuun tasgabbiin qalbii isaa keessa diriira. Yommuu namoonni dhiphinnaa fi sodaan gubatan inni immoo jireenya gammachuu jiraata. Kanaafu, jireenya tana keessatti tasgabbii fi milkaa’inna barbaanne argachuuf Gooftaa keenya beeku fi jaallachuuf carraaqu qabnaa miti ree? Kutaa darbee irraa itti fufuun har’as burqaa gammachuu kan ta’e Rabbitti amanuu ni ilaalla. Akkuma yeroo darbe jenne Rabbitti amanuun wantoota afur of keessatti qabata. Isaan keessaa tokkoffaa fi lammaffaa ilaalle jirra. Har’a immoo sadaffaa ni ilaalla.
3.Tokkichummaa fi haqaan kan gabbaramu Rabbiin qofa akka ta’e amanuu (Al-Iimaanu bi-uluuhiyyatihi)
Kana jechuun gabbaramaan haqaa Rabbii olta’aa akka ta’e, Isa malee gabbaramaan biraa akka hin jirre, Isaan ala wantoonni gabbaraman (waaqefataman) hundi soba akka ta’an jala muranii amanuu fi guutumaan guututti mirkaneessudha. Jecha biraatin gabbarrii (ibaadaa) hunda keessatti Rabbii Tokkicha, shariika hin qabnee tokkichoomsuu fi Isa qofa gabbaruudha. Fakkeenyaf, salaata, qalma, gargaarsa fi birmannaaf kadhachuu, sooma, hajjii, sadaqaa, sodaa, kajeellaa fi gosoota ibaada biroo keessatti Rabbiin tokkichoomsudha. Kana jechuun hojiwwan kanniin Isa qofaaf jedhanii hojjachuudha.
Tawhiida gosa kanaatin tawhiidul uluuhiyyah jennaan. Jechi “Uluuhiyyah” jedhu jecha, “Ilaah” jedhu irraa kan dhufeedha. “Ilaah” jechuun jaalalaa fi kabajaa guddaan kan gabbaramuu jechuudha. Jechi ilaah jedhu gabbaramaa dhugaan gabbaramuu fi gabbaramaa dhugaan hin gabbaramne ni hammata. Gabbaramaan dhugaan gabbaramu Uumaa, wantoota hundaa irratti Danda’aa, kan nyaachisuu fi obaasu, kan qindeessu, wantoota hundaa kan too’atu fi bulchuu ta’uu qaba. Kan akkana hin ta’in osoo gabbaramellee gabbaramaa dhugaa ta’uu hin danda’u. Kanaafu, wantoota hundaa kan uumu, too’atu, nyaachisu fi obaasu, waa hundarratti danda’aan Rabbiin malee waan hin jirreef gabbaramaan dhugaan Rabbiin qofa jechuudha. Wantoonni Isaan alatti gabbaraman hundi gabbaramaa sobaati jechuudha. Rabbiin akkana jedha:
“Suni sababni isaa, Rabbiin Isumatu Haqa, wanti isaan Isaa gaditti gabbaran hundi immoo soba (baaxila) kan ta’eedha; dhugumatti Rabbiin Olta’aa Guddaadha.” Suuratu Al-Hajj 22:62
Kana jechuun gabbaramaan haqaa gabbarriin ta’uufi qabu Rabbiin malee hin jiru. Sababni isaas, Inni Abbaa motummaa guddaati, wanti Inni fedhe ni ta’a, wanti Inni hin fedhin immoo hin ta’u. Wanti hundi haajaa ofii Isarraa barbaadu, Isa fuunduratti gadi xiqqaattota. Wanti namoonni Rabbii gaditti gabbaran (waaqefatan) hundi soba (baaxila). Sababni isaas, wantoonni kunniin nama fayyadu fi miidhu hin danda’an.”
“dhugumatti Rabbiin Olta’aa Guddaadha” –Zaata Isaatin Rabbiin uumamtoota hundaa oli[1], wanti hundi injifannoo fi mootummaa Isaa jala jira, Isa malee haqaan gabbaramaan hin jiru, Gooftaan Isa malee hin jiru. Sababni isaas, Inni Guddaadha, wanti Isa caalaa guddaa ta’e hin jiru; Inni olta’aadha, Isaa ol wanti olta’e hin jiru. Wanta zaalimoonni (miidhaa raawwattoonni) jedhan irraa Rabbiin Olta’e, Qulqullaa’e (Tafsiir ibn Kasiir 5/449)
Ammas Rabbul Aalamiin ni jedha:
“Gabbaramaan keessan Gabbaramaa Tokkicha. Isa malee dhugaan gabbaramaan hin jiru. [Inni] akkaan mararfataa, rahmataa godhaadha.” Suuratu Al-Baqarah 2:163
Kanaafi, Ergamtoonni Rabbii hundi ummata isaanitiin, “Rabbiin qofa gabbaraa, Isa malee gabbaramaan biraa isiniif hin jiru.” jechaani turan. Garuu warroonni Rabbitti waa qindeessan (mushrikoonni) kana diduun Rabbiin ala gabbaramaa biraa godhachuun Isa waliin gabbaru. Gargaarsa fi birmannaa gabbaramtoota sobaa kana irraa barbaadu.
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) wanti mushrikoonni gabbaran kijiba ta’uu ragaalee sammuu lamaan saaxila.
1ffaa– wantoonni mushrikoonni akka gabbaramaatti godhatan kunniin amala gabbaramaa wanta jedhamu hin qaban. Wantoonni isaan gabbaran kunniin uumamtoota homaa uumu hin dandeenyedha, nama isaan gabbaruuf faaydas fiduu hin danda’an, miidhas irraa deebisu hin danda’an. Jiraachisuu fi ajjeesu irrattis humna hin qaban. Dachii fi samii keessatti waa too’achuu fi horachuu hin danda’an, kana keessattis qooda fuudhachuu hin danda’an. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“[Kaafiroonni] Isaa gaditti gooftolee homaa hin uumne kan isaanu uumaman, ofiif miidhaa deebisuu fi faayda fidu kan hin dandeenye, ajjeesuu, jiraachisuu fi du’a irra kaasuus kan hin dandeenye gabbaramoo godhatan.” suuratu al-Furqaan 25:3
Wanti nama ajaa’ibsiisu kaafiroonni kunniin Rabbii gaditti wanta homaa uumu hin dandeenye gooftaa godhachuun gabbaran (waaqefatan). Wanti isaan gabbaran (waaqefatan) kunniin wantoota uumamaniidha yookiin inumaa kan harka namaatin bocamaniidha. Mataa ofiitiin miidhaa namarraa deebisuu fi faaydaa namaaf fiduu hin danda’an. Inumaa, ofirraa miidhaa deebisu fi ofiif faaydaa fidu hin danda’an. Nama ajjeesus, jiraachisuus, kan du’es du’a irraa kaasu hin danda’an. Kanaafu, kaafiroonni wanta homaa hojjachuu hin dandeenye akkamitti gooftaa godhachuun gabbaran (waaqefatanii)? Mee haa gaafannu warroota Rabbiin alatti wanta biraa gabbaran (waaqefatan): “Wanti isin waaqefattan wanta hundaa uumuu danda’aa? Fkn nama, samii fi dachii uumuu danda’aa? Yommuu kadhattan miidha isin irraa deebisuu fi faaydaa isiniif fiduu danda’aa? Fakkeenyaf, wanti isin waaqefattan Nabiyyii, Malaaykaa, taabota ykn nama du’e yoo ta’e, akkamitti kadhaa keessan isiniif dhagayuu? Osoo dhagayanillee miidhaa isin irraa kaasu ykn faaydaa isiniif fiduu danda’u? Kanaafu, Rabbii waa hundaa uume, jiraachisuu fi ajjeesu dhiistanii wanta homaa uumuu hin dandeenye, miidhaa namarraa deebisuu fi faaydaa namaaf fidu hin dandeenye akkamitti waaqefattu (gabbartuu)?” Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Qur’aana keessatti ni jedha, hiikni isaa:
“Sila warra ofiifuu uumamtoota ta’anii waa tokko uumuu hin dandeenye Rabbitti qindeessuu? Isaan gargaarus ta’ee lubbuu ofii gargaaru hin danda’an.” Suuratu Al-A’araaf 7:191-192
Kana jechuun sila wanta homaa uumuu hin dandeenye Rabbiin waliin gabbartuu? Akkuma Rabbiin Qur’aana keessatti jedhe, hiikni isaa:
“Yaa namoota! Fakkeenyi dhiyeefamee jiraa dhageeffadhaa. Dhugumatti, isaan isin Rabbiin alatti kadhattan (gabbartan) osoo isaaf walitti qabamaniillee tiisisa tokko hin uuman. Yoo tiisisni waan tokko isaan harkaa bute, waan san [tiisisa] harkaa buusu hin danda’an. Barbaadaa fi barbaadamaniis dadhaboodha. Kabaja dhugaa Rabbiif maluu hin kabajne. Dhugumatti, Rabbin Jabaa Injifataadha” Suuratu Al-Hajj 22:73-74
Yaa namoota! Hundi keessanu fakkeenya isiniif dhiyeefamu kana mee dhageeffadhaa. Taabota ta’i, Nabiyyii ta’ii, Malaaykaa ta’i wanti Rabbiin alatti gabbartan (waaqefattan) osoo tiisisa uumuuf walitti qabamanii gonkumaa tiisisa uumuu hin danda’an. Inuma osoo tiisisni wanta baay’ee xiqqaa isaan harkaa bute, wanta kana tiisisa harkaa buusu hin danda’an. Kanaafu, tiisisa uumuu kan hin dandeenye, inuma tiisisa harkaas waa buusu kan hin dandeenye akkamitti akka isaan nyaachisu fi gargaaruf kadhatanii (gabbaranii)?
Wantoonni isin gabbartan (waaqefattan) kunniin isin gargaaru hin danda’an, mataa ofillee gargaaru hin danda’an. Kanaafu, wanta mataa ofiitu gargaaru hin dandeenye akkamitti gargaarsa irraa barbaaddu?
Dhugumatti namoonni Rabbii gaditti wanta biraa gabbaran “Kabaja dhugaa Rabbiif maluu hin kabajne” Sababni isaas, wanta karaa hundan hiyyeessaa fi dadhabaa ta’ee, Rabbii karaa hundaan Dureessaa fi Jabaa ta’een wal qixxeessan. Wanta ofiifis ta’ee nama biraa faayyaduu fi miidhu hin dandeenye, ajjeesu, jiraachisuu fi du’aan booda kaasu hin dandeenye, Rabbii fayyaduu fi miidhu irratti danda’aa ta’e, Kennaa fi Dhoowwataa ta’ee, Mootii moottotaa ta’ee, mootummaa Isaa keessatti akka fedhetti jijjiruu fi hojjachuu Kan danda’uun wal qixxeessan. “Dhugumatti, Rabbin Jabaa Injifataadha” kana jechuun humnaa fi jabeenyaa guutuu kan qabuudha, injifannoo guutuu kan qabuudha. Humni, Jabeenyi fi injifannoon Isaa guutuu ta’uu irraa kan ka’e sammuun uumamtoota hundaa Harkaa Isaa jirti. Kan socho’u hin socho’u, kan bakka tokko qubatu hin qubatu fedhii Isaatin yoo ta’ee malee. Wanti Rabbiin fedhe ni ta’a, wanti Inni hin fedhin immoo hin ta’u. Ammas, Humni fi Jabeenyi Isaa guutuu ta’uu irraa kan ka’e, samii fi dachiin akka hin banne ni qaba (samiin dachii irratti kufuu irraa ni eega). Humni fi Jabeenyi Isaa guutuu ta’uu irraa kan ka’e, jalqaba irraa kaasee hanga dhumaatti uumamtoota du’an hundaa iyyansa takkaan ni kaasa.”[2]
Ragaan lammaffaan wantoonni mushrikoonni gabbaran kijiba ta’uu itti mirkaneessan-mushrikonni kunniin Rabbiin qofti Gooftaa, Uumaa, Mootii wanta hundaa akka ta’e ni mirkaneessu. Kuni immoo akkuma isaan Gooftummaan Isa tokkichoomsan, ibaadaa (gabbarrii) keessattis Isa tokkichoomsu akka qaban isaanitti agarsiisa. Rabbiin olta’aan Qur’aana keessatti ni jedha, hiikni isaa:
“Yaa namoota! Akka [Rabbiin] sodaattaniif jecha Gooftaa keessan kan isinii fi warra isiniin duraa uume qofa gabbaraa. Kan dachii afaa, samii immoo ijaarsa gubbaa (xaaraa) isiniif taasisee fi samii irraa bishaan buusee ergasii isaan (bishaan kanaan) soorata akka isiniif ta’u samaraata (fuduraaf kuduraa, midhaan) baasedha. Kanaafu, osoo beektanuu Rabbiif sharikoota hin godhinaa” Suuratu Al-Baqara 2:21-22
“Jedhi, “Eenyutuu samii fi dachii irraa isin sooraa? Yookiin dhageetti fi argituu eenyutuu dhuunfataa? Ammas, eenyutu jiraataa du’aa irraa baasaa, du’aas jiraataa irraa baasaa? Eenyutu dhimma hundaa qindeessaa? ‘Rabbiidha.” ni jedhu. Kanaafu jedhiin, “Sila Rabbiin hin sodaattanii ree?” Sun Allaah, Gooftaa keessan Kan haqaati. Dhugaa booda jallinna malee maaltu jiraa? Kanaafu, akkamumatti irraa garagalfamtu?” Suuratu Yuunus 10:31-32
Kanaafu, Uumaan wantoota hundaa, bishaan samii irraa buusun oomisha midhaanii adda addaa lafaa Kan baasu, jiraataa irraa du’aa Kan baasu, (fakkeenyaf, lukkuu irraa killee lubbuu hin qabne baasa), du’aa irraa jiraa kan baasu (fkn, killee irraa caacuti baasa), dhimma hundaa Kan qindeessu Rabbiin qofa akka ta’e namni beeku, Rabbiin qofa gabbaruu qabaa jechuudha. Sababni isaas, wantoonni Rabbii gaditti gabbaraman hundi wantoota armaan olii hojjachuu hin danda’an.
Guduunfaa
✒Ilaah jechuun jaalalaa fi sodaan kan gabbaramuudha. Gabbaruu jechuun sodaa fi kajeellan, jaalalaa fi kabaja guddaan, gabbaramaaf gadi jechuu fi gadi of xiqqeessudha.
✒Gabbaramaan gabbaramaa dhugaa (haqaa) ta’uuf amaloota guutuu qabachuu fi amaloota hanquu irraa qulqulluu ta’uu qaba. Wantoota hundaa kan uumu, nyaachisu fi obaasu, too’atu, qindeessu Rabbiin malee Gooftaan biraa hin jiru. Kanaafu, Rabbiin Ilaah (Gabbaramaa) haqaati jechuudha.
✒Wantoonni Rabbii gaditti gabbaraman hundi gabbaramaa sobaati. Sababni isaas, wantoota hundaa uumu, nyaachisu, obaasu, too’atu fi wantoota Kaaliqni qofti hojjatu biroo hojjachuu hin danda’an.
✒Wanti Rabbii gaditti gabbaramu tiisisa xiqqoo tana uumuu kan hin dandeenye akkamitti gooftaa gabbaramuu (waaqefatamu) ta’uu danda’aa?
✒Wanta hundaa kan uume, nyaachisu fi obaasu, kan jiraachisu fi ajjeesu Rabbiin qofa akka ta’e namni beeku, Isa qofa gabbaruu qabaa jechuudha. Sababni isaas, Rabbiin ala wanta biraa yoo gabbare (waaqefate), faayda homaatu wanta gabbaru san irraa hin argatu. Wanti inni gabbaru suni miidhaa namarraa deebisu fi faayda namaaf fidu waan hin dandeenyef.
Wa aakhiru daw’aanaa anilhamdulillahi Rabbil aalamiin
Kitaabbilee wabii:
Al-Imaanu haqiiqatuh, khawaarimuh, nawaaqiduh inda ahli sunnati wal jama’a-fuula 243 Abdullah bin Abdulhamid Al-Asarii
Arabic: Sharih Usuuli salaasa Fuula 85-87 Ibn Useymiin
English: Explanation of the Three Fundamental Principles of Islaam Page 68-71
[1] Taysiral Kariimul Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani–Abdurahmaan Naasir Sa’dii, fuula 635
[2] Madda olii-fuula 638


text:
Tanzaaniyaa
Tanzaaniyaan seeran United Republic Of Tanzania (Afaan Iswahiliin Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) kan jedhamtu biyya baha Afrikaatti argamtuu dha. Kaaban Keeniyaa fi Yugaandaan, dhihaan Ruwaandaa, Buruundii fi Democratic Republic Of the Congon, kibbaan Zaambiyaa, Malaawwii fi Moozambiikn fi bahaan immo Garba Indiyaatin marfamtee argamti.
Maqaan Tanzaaniyaa jedhamu kunii kan ba'eef maqaa Tangaanikaa kan kutaa lafaa ishee tateffi fi maqaa Zanziibaar lafaa ishe kan bishaniin marfamtee, dangaa bahan argamtu irra dhufee. Bara 1964, Tangaanikaan Zanziibaar wajjin tokko tate "United Republic Of Tanganyika and Zanzibar" ergaa jedhamte bodaa, barumma sunitti maqaa "United Republic Of Tanzania" jedhamu argatte.
Bara 1996 biroon motumma Daree Salaam irra Dodomaa tti jijjiramun, Dodoman magaalaa guddoo Tanzaaniyaa taate. Daree Salaam immoo "anna" dinagdee gudditti tatte.
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania United Republic Of Tanzania
Jecha Ummata Tanzania "Uhuru na Umoja" - "Billisuma fi Tokkumma"
Sirbaa Allaba - Mungu ibariki Afrika- "Waqqii Africa haa Ebbisuu"
Magaalaa guddoo -
Magaalaa ballina gudda qabdu - Daree Salaam
Afaan tokkoffan -
Motummaa -
Pirezidaantii - Samia Suluhu
Muummicha ministeeraa - Nassim Majaliwa
Billisumma - United Kingdom irra argatte
Ballinaa lafa - 945,087 km square ykn 364,898 mile square
Parsentii bishaanii - 6.2%
Bayyina Ummattaa - tilmaama Nov 2006, 37,849,133; lakkoofsa bar 2002, 34,443,603
Density 41/square km ykn 106/square mile
GDP (PPP) 2005 estimate
- Total $27.12 billion (99th)
- Per capita $723 (178th)
Gini? (2000–01) 34.6 (medium) HDI (2004) 0.430 (low) (162nd) Currency Tanzanian shilling (TZS) Time zone EAT (UTC+3)
- Summer (DST) not observed (UTC+3)
Internet TLD .tz
Koodii bilbilaa: +2552


text:
Hawaasni Oromoo Nezerlaand Ebala 16, 2016 Guyyaa Gootota Oromoo bifa oo’aadhaan magaalaa Amstardaamitti kabajate. Guyyaa kana hawaasni wolitti dhufuudhaan gootota qabsoo Oromoo irratti wareegaman yaadateera. Akkasumas dhaloota ammaa isa harka duwwaa Woyyaanee afoo dhaabbatuufis diniqisiifannaa fi kabajaa qabu ibsateera.
Guyyaa Yaadannoo kanaa irratti qabsayonnii fi hayyoonni Oromoo seenaa guyyaa kanaan wolqabsiisanii haasawa nama barsiisuu fi hamilee dhaloota kanaas kakaasu godhaniiru.
Hawaasni Oromoo Nezerlaand qabsoo Oromoo biyya keessatti geggeeffamaaru utubuudhaaf waan danda’mu hunda gumaachuudhaaf waadaa seeneera.


text:
Caamsaa 18,2016/ Magaalaan Boolee fi naannnoon ishee humna waraana Wayyaanee komaandoo jedhamaniin marfamtee jirti. Mootummaan Wayyaanee uummata Oromoo doorsisaan qabeenyaa isaa saamaa fi lafa isaa irraa guurratee gurgurataa ture amma kun hafee uummanni oromoo meeshaa diinni ittiin doorsisuuf utuu hi jilbeenfatin lafa isaa dura dhaabbatee falmii fi FXG gaggeessaa jira.
Yeroo ammaa mootummaan Wayyaanee maqaa ijaarsa seeraan alaa jedhuun manneen uummata oromoo naannowaa Finfinnee diigsisee abbaa qabeenyatti gurguratuuf yaalii taasisuun isaa ammaa kaasee kan itti hin milkkoofne tahuu FXGn feshelataa dhufeen uummanni naannoo Boolee Bulbulaa jiraatan mana isaani yeroo dheeraa irra jiraataan Wayyaaneen waraana isheetiin dirqisiistee diigsisuuf yaalii taasistee turteen har’a FXG uummata naannichaan dhoween dhukaasni uummata lafa isaaf bahee falmate irraatti dhuka’een namootni 3 wareegamuun kaan madawanii akka jiranii fi tarkaanfiin uummataanis waraana Wayyaanee irratti fudhatamuudhaan lafa keenya nurraa fudhachuufuu miti aangookeerrayyuu si gaggeessina jechuun uummanni FXG galgala kana finiinsaa jira. Kanneen du’an yeroof maqaa isaanii kan hin arganne dhukaasni yeroo dheeraa uummata iratti dhuka’een magaalaan Boolee fi naannon ishee Garji fi Boolee Bulbulaan walumaa galatti FXGn hudhamtee waraanni Wayyaanees keessa bololi’aa jira.
Gama biraatiin yuuniversiti Haromayyaatti dhukaasni barattoota irratti banamee jira. Mooraa yuuniversitii keessaa tarkaanfin diina fi waraana
irratti fudhatames jabaatee itti fufeera. FXG Haromayyaatti marsaa 5ffaa dhowee jiruun kan duubatti hin deebine tahuu diinnis hubatuudhaan soda guddaan wayyaanee qabatee jira.


text:
Qabdoota-Irradaddebiin Fayyadaman
Dhiisi
Dhiisi cuqaasuun jijjiirama wrramee tokkolee osso olhinkaaiin qaaqa cufa.
Xumuri
Jijjiiramoota hunda fayyadami akkasumas masakiichaas cufa.
Kamshaalee
Xiyyicha soojoowwan tokko tokkoo cina jiran caqasuun kamshaa banta. Kamshichaa sosochoosuuf, kabala matadurichaa harkisi. Battaluma qabdu hantuutttee gadhiisteen, kamshaan iddoo haaraatti hafa. Kamshaa mataduree gara iddoo biraatti harkisi, ykn gara qarree foodichaa, bakka kamshichaatti itti hidhamutti harkisi.Cuftuu foodaa soojoo caqasuun kamshaa cufi. Kamshaa dabalataan akka mul`atu gochuuf Ilaali - Kamshaalee - (maqaa kamshaa) fili.
Qabduu qaamii
-
Akka hunka to'annootti, qaanxiin qabduu amaaloota dirree lakkoofsa, dirree sharafa, dirree guyyaaa, ykn dirree sa'atiiti. Yoo amlichiif spin bootoon hojeete dirricha mallattoolee cimdii irran gadee ykn dagaleen akkatan mul'isa .
-
Bu’uura IDE keessatti, qabduun qanxii maqaa kan xiyya olee lama waliin lakkoofsa dirreef gargaaru dha.
Dirree qabduu qaanxii itti aanu keessatti gatii lakkoofsaa barreessuu, ykn qabduu qaanxii irraa gatii mallattoolee xiyya - olii ykn xiyya - gadii waliin filachuu dandeessa. Gatiicha hir'suuf yookiin dabaluuf gabatee cuqoo irraa furtuulee xiyyaa alkaassaa fi gadbuusaa dhiibu dandeessa. Gatii olaanaa fi gadaanaa qindeessuuf furtuu Fuul Olee fi Fuul Gadee dhiibu dandeessa.
Osoo dirreen qabduu qaanxii itti aanuu gatiiwwan lakkoofsa hiike, dabalataan safartuu hiikuu dandeessa, fakeenyaaf, 1 cm ykn 5 mm, 12 pt ykn 2".
Jijjiiri
Qaaqa keessa gara fulduraatti yoo cuqaafte, qabduun kun itti aanee jedhama. Fuula jalqabaa irratti qabduun maqaa Jijjiiri qaba. Jijjiirraan qabduu cuqaasuun raawwatama.
Baafata Halqaraa
Baafata halqara wantaa kakaasuuf, jalqaba wanta fiachuufleftqabduu hantuutee waliin cuqaasi, itti aansuudhaan yeroo furtuu Ctrl ykn ajajaa fi furtuuwwan dirqalaa gad qabdu, qabduu hantuutee irra deebuun cuqaasi qabduu hantuutee mirgaa cuqaasi. Baafatni halqaraa gariin osoodhuma wanti hin filatamiin illee waamamuu danda'u. Baafatni halqaraa LibreOffice keessatti iddoo maratti argama.
Haqi
Maalimaa ykn maalimoota filataman dhugoomsa booda haqa.
Haqi
Maalimaa ykn maalimoota filataman dhugoomsa osoo hin barbaadiin haqa.
Safartuuwwan
You can enter values in the input fields in different units of measurement. The default unit is inches. However, if you want a space of exactly 1cm, then type "1cm". Additional units are available according to the context, for example, 12 pt for a 12 point spacing. If the value of the new unit is unrealistic, the program uses a predefined maximum or minimum value.
Cufi
Qaaqa cufee jijjiiramoota mara ol kaa'a.
Cufi
Qaaqicha cufa.
Fayyadami
Qaaqa osoo hin cufiin gatii foyyaa'e ykn filatame fayyadama.
Suntuursi / Irraanessi
Qooqsi sajoo qaaqa gara hamamtaa dirree naqaatti hir'isa. Kanaafuu wabii wardii irratti mallatteessuuf ni salphata. Sajoon ofumaan sajoo birootti jijjirama. Sajoo Olaansi. Qaaqa hamamtaa isa duraatti deebisanii kuusuf cuqaasi.
Yeroo hantuuteedhaan barruu irratti cuqaastu qaaqni ofumaan xiqqaata. Akkuma ati qabduu hantuutee gad lakkiifteen, qaaqni bakkatti deebi'a akkasumas hangi wabii hantuutee waliin qindaa'e galmee keessatti godayyaa cuquliisaan shoolama.
Suntuuruu
Irraanessi
Dirree Durargii
Durargii filannoo ammee agarsiisi.
Itti aanee
Qabduu itti aanee cuqaaasi, akkasumas masakichi haalataalee qaaqa ammee fayyadama sana booda gara eejjatoo itti aanutti fufa. Yoo eejattoo xumuraa irra jiraatte, qabduun kun Uumi ta'a.
Dialog Buttons
Haaromsi
Resets modified values back to the tab page previous values.
Dhiisi
Closes dialog and discards all changes.
OK
Saves all changes and closes dialog.
Reset
Resets changes made to the current tab to those applicable when this dialog was opened.
Haaromsi
Jijjiiramoota caancala ammeetiif ta'an gara warreen yeroo qaaqni kun banametti hojiirra olanitti haaroomsa. Gaafatni dhugoomsuu yeroo qaaqa cuftu hin mul'atu.
Haaromsi
Gatiiwwan foyyaa'an gara gatiiwwan durtiitti haaromsa.
Gaafatni dhugoomsuu hin mul'atu. Yoo qaaqa TOLE dhaan dhugoomsite qindaa'inootni hundi qaaqa kana keessa jiran ni haaroomu.
Waaltina
Gatiiwwan mul'atoo qaaqa keessaa gara gatiiwwan ijaarsa durtiitti deebisee haaromsa.
Osoo durtiiwwan irra deebi'anii hin naqamiin dhugoomsi hin mul'atu.
Duuba
Filannoowwan qaaqa keessatti ejattoo duraa irratti uumaman mul'isi. Qabduun kun fuula lama irraa qofa kakkaafamuu danda'a.
Options
Click the Options label to expand the dialog to show further options. Click again to restore the dialog.
See also the following functions:
The search supports regular expressions. You can enter "all.*", for example to find the first location of "all" followed by any characters. If you want to search for a text that is also a regular expression, you must precede every character with a \ character. You can switch the automatic evaluation of regular expression on and off in LibreOffice - PreferencesTools - Options - LibreOffice Calc - Calculate.
If an error occurs, the function returns a logical or numerical value.
(This command is only accessible through the context menu).
By double-clicking a tool, you can use it for multiple tasks. If you call the tool with a single-click, it reverts back to the last selection after completing the task.
Press Shift+F1 and point to a control to learn more about that control.
Options dialog buttons
OK
Save the changes in the page and close the Options dialog.
Cancel
Close the Options dialog and discard all changes done.
Some options cannot be reset once edited. Either edit back the changes manually or click Cancel and reopen the Options dialog.


text:
Mul’inatti banamee guyyaa lammataa isaa irratti marii araaraa Finfinnee keessatti geggeessamaa kan ture addaan kutanii kan ba’an finciltoonni Sudaan Kibbaa akka sababaatti kan dhiyeessan eenyummaa hirmaattotaa ture.
Mariin marsaa boodanaa qaama mara kan hirmaachise ta’uu isaa kan beeksise IGAD qaamotii dhimmi isaa isaan ilaallata jedhu mara affeeree jira.
Waldoolii uummataa, waaltaalee amantii, paartilee siyaasaa fi kanneen biroon kanneen affeeraman keessaa ti.
Mariin kallattiin ta’e geggeeffamuun kan irra jiraatu nuyiif mootummaa gidduutti ta’uu qaba kan jedhan finciltoonni garuu kanneen biroon qoodi isaan qabaatan gorsuu qofaa akka ta’e ibsuu dhaan marii torban tokko dura eegale guyyaa lammaffaa isaatti addaan kutanii ba’an.


text:
Yunaaytiid Isteets waggaa waggaan namoota kuma shantama carraa DiiVii n kan fudhattu ta’uun beekamaa dha. Itiyoophiyaanis carraa namoota 3500 akka qabdu kan ibsan Embaasii Amerikaa Finfinnee jirutti itti gaafatamaa kutaa Viizaa Kan ta’an Skaat Reedman kanneen carraa kana argatan martinuu carraa Viizaa argatu jechuu miti jedhan.
Diivii iyyachuu qabee hamma fudhatamanii interviwuu vizaaf dhiyaataniitti yeroo waggaa lamaa fudhata kan jedhan Reedman,Yeroo baayyee namoonni Diivii guutan akka nam-tokkeetti ykn Abbaa manaa fi haadha manaa ijoollee hin qabne ta’anii eega galma’anii booda waggaa lama keessatti fudhuu ykn ijoollee biraa
waan dabalataniif jecha vizaan silaa nama tokkoof kennamu, maatiif waan kennamuuf yeroo itti warri carraan kun isaan ga’ee Vizaa itti dhaban jiraachuu mala jedhan.
Gatiin Vizaaf kennamu kan duraan Dolaara 800 ol ture amma gara doolaara 440 tti gad cabuunis ibsamee jira.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa.


text:
Keniyaan miseensummaa mana murtii yakka qoratu kan addunyaa keessaa akka baatuuf paarlaamaan biyyatti torban darbe murteessee jira.
Prezidaant Uhuruu keeniyaattaa fi itti aanaan isaanii Wiliyaam Ruttoo waggaa 5 dura filannoo biyyatti keessatti gaggeeffame sanaa booda hookkara uumamee qindeessan, kanaaniis namoonni 1100 caalaan dhumanii kanneen kuma 600 ta’an manaa fi qe’e ofii irraa godaanan jedha himannaan irratti dhiyaate.
Himannaa kanaaf mana murtii addunyaa kan yakka qoratu - ICC duratti dhiyaachuuf yeroo jedhanitti tarkaanfii kana fudhate – paarlaamaan Keeniyaa.
Jaarmayoonni mirga dhala namaaf falman akka jedhanitti Keeniyaan miseensummaa keessaa ba’uun jijjirama biyyattiin gama itti gafatamuummaa siyaasaan argamsiiste boodatti deebisuu dha.
Manni murtii addunyaa gama isaan akka jedhutti Keeniyaan miseensummaa keessaa baatuus dhiiftuus himannaan aangawoota lamaanii fi Gazexxessaa Raadiyoof hojjatu Jaashuua Arap Saang irratti diyaate itti fufa.


text:
Afrikaa keessatti dhukkubonni Tamboo xuxuutti hidhatanii uumaman, rakko daran hamaa ka geessisaa jiran ta’uu Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa (WHO) ibsee jira.
Kutaalee Afrikaa hanga tokko keessatti waggootti dhufan 12 keessa tambootti gargaaramun ka dachaan dabalu tahuu gabaasaaleen haarawa bahan akeekkachisanii jiru.
Gareen “ Global Smoke Free Partnership “ jedhamu akka gabaasetti, uummata Afrikaa jiran keessaa dhibba irraa harka 90 ka ta’an, nama tamboo xuxxuu waliin waan jiraataniif, tamboo namni biraa xuuxuu irraa aarri bahu akka hafuuraan qaama isaanii hin seenne ittisuuf carraa hin qaban.
“Itiyoophiyaa keessatti Tamboo xuxuu akka biyyoota adunyaa ka biroo ittisuuf, seerri ba’e hin jiru” ka jedhan Yuniversitii Finfinnee Kutaa wal’ansa Fayyaatti, itti gaafatamaa waa’ee dhukkuba Sombaa ka ta’an Profesarrri-gargaaraan Amsalu Baqqalaa “ hubaatiin Tamboo xuxuun geessisu rakkoo dhabamuu fayyaa qofa otoo hin taane, rakko dinagdee fi hawaasummaa waliin illee hidhata qaba” jedhu.


text:
Seenaa Warra Arbaa (As’haabul Fiil)
Dabalata Dubbisuuf
Seenaan kuni Qur’aana fi hadiisan kan mirkanaa’edha. Qur’aana keessatti suuratu fiil gara seenaa kanaa akeekti. Boodarratti suurah tana guutuu ishii ni dhiyeessina. Hadiisa keessatti immoo: Rasuulli (SAW) yeroo Hudeybiyah hanga bakka As-Saniyyah jedhamtu gahanitti adeemsa itti fufan. Bakka kanatti gaalli inni yaabbatu jilbifattee gara fuunduraatti deemu didde. Namoonni ni jedhan, “Hal,Hal! (Jecha kana yommuu gaalli deemu didde itti fayyadaman) Dhaabbachuu didde akkasumatti jilbifattee turtee. Ammas namoonni ni jedhan, “Al-Qaswaa [lafatti] gogde.(Al-Qaswaa gaala nabiyyiiti (SAW)). Nabiyyinis (SAW) ni jedhan: Al-Qaswaan hin gogne, suni amala ishiiti miti. Garuu arba Kan qabetu ishiis qabee. (Akkuma Rabbiin arba Abraha gara fuunduraatti akka hin deemne dhoorge, gaala tanas akka hin deemne dhoowwe.) (Sahiih Al-Bukhaari 2731)
Dhalli namaa jireenya keessatti hogganaa hordofee milkaa’innatti bahu barbaada. Hogganaan namoonni hordofan kunis akkuma isaanii kan nyaatu, dhuguu, uffatuu fi rafuu ta’uu qaba. Ta’uu baannan, uumama sanyii isaanii irraa adda ta’e fi amalli isaa amala isaanii waliin kan hin deemne akkamitti hordofu? Hordofuu jechuun wanta namni suni hojjatu ilaalun hojjachuudha. Namoonni dhugaa kana hin hubanne dur irraa kaase, “Rabbiin maaliif malaykaa ergamaa godhee hin ergine?” jechuun Ergamtoota Rabbii faallessu. Rabbiin osoo malaaykaa erge akkamitti malaaykaa kana hordofuu? Uumamni malaaykaa fi namaa garagara. Malaaykan hin nyaatu, hin dhugu, hin fuudhu. Ilmi namaa immoo kana hunda godha. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) haala ilma namaa akkana jechuun ibsa:
Dabalata dubbısı
2ffaa- Dhugummaa Ergamaa Rabbii (SAW) Eenyummaa, amalaa fi adeemsa isaatiin agarsiisu
Dabalata dubbisi
Kutaa darbe keessatti ragaalee Ergamaan Rabbii dhugaa ta’uu itti agarsiisan ilaaluuf yaalle turre. Tuqaalee afur keessaa kan jalqaba ilaalleerra. Innis haqiiqa ergaa inni fide itti xinxallu fi hubachuudha. Har’a immoo eenyummaa, amalaa fi adeemsa isaa qorachuun inni dhugaan Ergamaa Rabbii akka ta’e dhugoomsun ni danda’ama. Eenyummaa Ergamtoota Rabbii osoo qoranne, amala fi adeemsa isaanitiin eenyullee isaaniin wal dorgomuu hin danda’u. Amalli isaanii guutuu fi adeemsi isaanii karaa sirrii irra kan ta’eedha. Sababni isaas, Rabbiin dogongoraa fi badii hojjachuu irraa isaan eegee jira. Ergamtootan ala haala nama kamiyyu yoo qoranne hanqinni wayi isa biratti ni mul’ata. Hanga fedhe nama amala gaarii qabu, gamnaa fi sadarka ol’aanaa irra jiru haa ta’u, cinaa tokkoon dogongorri wayii irraa hin dhabamu.
Kutaalee darban keessatti Ergamtootatti amanuu jechuun “Rabbiin haqaan kan isaan erge ta’uu amanuu, odeefannoo isaan irraa mirkanaa’e dhugoomsu fi isaan hordofuudha” jennee turree. Wanti Ergamtoota Rabbii namoota biroo irraa adda isaan taasisu wahyii (beeksisa) Rabbiin irraa isaan irratti bu’uudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala nama tokko Ergamaa Isaa gochuu yoo barbaade, ragaalee fi mu’jizaa (raajii) adda addaan gargaara. Namni tokko “Ani Ergamaa Rabbiiti na hordofaa” yoo jedhe, wanta oduu isaa kana dhugoomsu fidu qaba. Ragaalee armaan gadi keessaa ragaa tokkoon ykn sani oliin dhugummaa Ergamaa Rabbii agarsiisuun ni danda’ama:
Dabalata dubbisi


text:
Uummanni Miliyoona 5 caalaan prezidaantii waggoota 15 aangoo irra turan nama bakka bu'u filachuuf har'a gara wirtulee filmaataatti deemaa oolan.
Piyeer Nikurizizaan aangoo irra turuuf jecha yaaliin godhan waggoota darban shaniif aangoo irra kan isaan turse ta'uus lammiwwan biyyatti kuma 300 biyya isaanii gadhisanii akka dheessan dirqisiisee jira.
Hokkara yeroo sanaa namoonni dhibba hedduun keessatti dhuman qiyyaafannaa humnootii mootummaatu irra ture jechuun qorannaan Tokkummaan mootummootaa gaggeesse murteessuus mootummaan garu haalee jira


text:
Omn ganna 5n duratti istuudiyootti ‘Oromiyaa diqqoo’ MN keessatti dhalatee amma Oromiyaatti gale.
Akka daarekterii OMN,Jawaar Mohaammed jedhetti amma nama 40 caalaan guyyaa torbaa hojjachuutti jiran.
MN keessatti hujuma diqqoo tokko hambisee amma biyyuma keessaa hojjata.
Akka Jawaar jedhetti amma FM Finfinnee, Shaashamannee,Jijjigaa fi Naqamteelleetti istuudyoo banachuuf kurfoo jira.
Barana 2019 keessa akka Jawaar jedhetti OMN istuudiyoo 10 qabaata.
Tana maleellee torbaan lamaan duubatti FM jalqaban TV afaan Amaaraallee jalaqbuuf deeman. Gulele post baasanii itti jiran.
Daarekterii OBN Zinaabuu Tafarraati.Median kun amma istuudiyoo isaa MN magaalaa St.Paul keessatti banatee hujiitti jira.
Kaayoon guddan beekumsa asi jiru ummata keenna biyya jiru akka argatu gochuu. Ummatni keenna aadaa isaa akka jabeeffatu ummata keenna walitti finna,”jedha.
Tana maleellee nama biyya jiruu fi biyya ormaa jiru walti fiduuf OBN banana akka jecha obboo Zinaabuutti.
Ogeessa biyya jiru Amerikaa fidanii hujii OBN biyya alaatti jabeessufu kurfoo jiran.
Ammaaf nama afuriin hujii tana jalqaban gaazexeessotaa fi istuudiyoo godina Amerikaa akka akkaatiif biyya gara garaa keessatti banuuf karoora qaban.
Waan OBN qabaachuuf karoorfate keessaa;oduu biyya alaa, sagantaa ijoollee, teknooloojii fi waan hedduu.
OBN hojjataa 700 oli fi bajata miliyoona hedduutiin hojjata.
Warrii horsiisee bulaa yoo hedduu OBN dhiphuu fi bal’inna keenna nuu hin himu jedhullee obboo Zinaabun OBN garuma cufa jiraa wannii FM Booranaa fi Harargeetti bananiifilleen tanumaaf jedha.


text:
Raashiyaa
English
Raashiyaan (Afaan Raashiyaatin: Poccия), maqaa Raashiyaan Federeeshin jedhamun beekamti, biyya kaaba Yureeshiyaa kessatti argamtu. Raashiyaan sirna bulchiinsaa federaalawaatin kan ijaaramte yoo ta'u mootummaa pirezidaanttin hogganamuun bulti. Raashiyaan kutaawwan bulchiinsaa 83 of keessaa qabdi. Ballina lafaatin, Raashiyaan biyyaa guddaa yoo taatu, karaa kaaba-dhihaatii kaasee hanga kibba-bahaatti biyyoota akka Noorwey, Fiinlaandi, Istooniyaa, Laativiyaa, Lituheeniyaa fi Poolaandi, Beelaarus, Yuukireen, Ji'oorjiyaa, Azarbaajan, Kaazaakistaan, Chaayinaa, Mongooliyaa, fi Kooriyaa Kaabaatin daangeffamtee argamti. Galaanarraan ammoo Jaappaan wajjin karaa Galaana Okotisk, fi USA wajjin karaa bulchiinsa Alaaskaatin daangaa waliin qabdi. Biyyoota addunyaa keessaa, ballina lafaatin, Raashiyaan tokkoffaa yoo taatu, ballini ishiis iskuweer km 17,075, 400 (6,592,800 sq mi) ta'a. Kunis ballina lafaa (earth) kan namni irra jiraatu keessaa harka saddeet keessa harka tokko ta'a. Baayyina uummataatinis, bara 2012tti uummata miliyoona 143 qabaachudhaan, Raashiyaan addunyaarraa sadarkaa 9ffaa qabatte jirti. Ballina lafa Eeshiyaa gara kaabaa hunda dhuunfachuun, Raashiyaan lafaa fi qilleensa gosa adda addaa qabdu yoo ta'u taayim zoonii (time zone) 9 ballata. Raashiyaa addunyaarraa kuusaa albuuuda(mineral) fi humna (enregy resource) isa guddaa kan qabdu yoo ta'u oomisha boba'aa (oil) fi gaazii uummamaatin(natural gas) biyyaa olaantumaa qabdudha. Akkasumas bosona guddaa addunyaarraa qabachun ni beekkamti. Haroowwan Raashiyaa keessa jiran, bishaan sogidaawaa hin ta'in addunyaan qabdu keessaa harka afur keessaa harka tokko yoo ta'u Haroon Baayikaal qofti 20% qabata.
Seenaan Raashiyaa kan eegalu seenaa gosa Islaav Bahaa kan Yuurooppi Bahaa keessatti jaarraa 3ffaa fi 8ffaa giddutti mul'ate wajjin wal qabata. Mootummaan Ruus kan uummamte naannoo jaarra 9ffaa keessa dursaa waraanaa kan Varaanjiyaan fi sanyii isaatin. Bara 988 warri Ruus amantii Ortodoksii mootummaa Beezaantaayin irraa kan fudhatan yoo ta'u kunis aadaa warra Beezaantaayin fi kan Raashiyaa waltti akka makamu gochudhaan barkumee(millenium) dhuftuuf aadaan Raashiyaa ittiin beekkamtu akka uummamu godhe. Dhummarratti Ruus mootummaa xixiqqootti kan diigamte yoo ta'u lafti Ruus ballaan warra Mongoliin qabamee gabbaraa warra horsiisee bulaa Golden Horde ta'an. Boodarra suuta suutan Bulchaan Mooskoo inni Guddaan (Grand Duchy of Moscow) mootummoota xixiqqoo Raashiya naannoo tokko jiran walitti qabee Goolden Horde(Golden Horde) jalaa bilisa baase. Dhuma jaarraa 18ffaatti, biyyittiin karaa waraanatiin, karaa abuurutiinis baballattee Impaayera Raashiyaa ta'e, kunis seenaa keessatti Impaayera guddicha guddicha isa sadaffaa, kan Poolaandi Yuurooppii amma Alaaskaa Ameerikaatti ballatu ta'e.
Warraaqsa Raashiyaatti aansudhaan, Rippabiliika Federaalawaa Sooshaalistii Soovieyeeti Raashiyaa bulchiinsaa Tokkummaa Sooviyeet keessatti kutaa olaana kan qabdu taate. Tokkummaan Soovieyeet addunyaarra biyya Sooshaalistii hordoftu kan jalqaba fi biyyaa humna guddaa qabdu(superpower) yoo taatu Waraana Addunyaa II warri Allied Forces akka moo'atan gochuu keessatti ga'ee guddaa baate. Barri Sooviyeet jaarraa 20ffaa keessatti guddina teeknooloojii olaanaa kan fide yoo ta'u kana keessa tokko namni yeroo jalqabaaf lafa gadhiisee waaqati ol ba'uun (human space flight) tokko yoo ta'u kan biraa ammoo saatelaayitii waqarra ka'un. Federeeshiniin Raashiyaa diiggama Tokkummaa Sooviyeet kan bara 1991 booda bakka bu'utuu Sooviyeet taate.
Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa GDPn sadarkaa 9ffaarra yoo jiraatu, humna bituutin ammoo sadarkaa 6ffaa fi baasii humna waraanatiin sadrkaa 3ffaa qaba. Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa diinagdee baayyee saffisaan guddachaa jiran keessaa tokko. Biyyota addunyaarraa humna Niwukilerii ifatti qabaachun beekkaman shan keessaa Raashiyaan tokko wayita taatu kuusaa meeshaawwan jamaa balleessan (weapons of mass destruction) guddaas ni qabdi. Raashiyaan biyya humna guddaa qabdu yoo taatu miseensa dhaabbataa Kaawonsilii Nageenyaa Motummoota Gamtoomanii, miseensa garee G8, G20, Kaawonsilii Yuurooppi, Waliigaltee Diinagdee Eeshiyaa Paasifiik, Dhaabbata Walgargarsa Shaangaayi, Gamtaa Diinagdee Yureeshiyaa, Dhaabbata Nageenyaa fi Walgargaarsaa Yuurooppi, Dhaabbata Daladala Addunyaa, fi dura buutuu Tokkummaa Mootummoota Of danda'aniiti.
Warraaqsa Raashiyaatti aanudhaan, Rippabiliika Federaalawaa Sooshaalistii Soovieyeeti Raashiyaa bulchiinsaa Tokkummaa Sooviyeet keessatti kutaa olaana kan qabdu taate. Tokkummaan Soovieyeet addunyaarra biyya Sooshaalistii hordoftu kan jalqaba fi biyyaa humna guddaa qabdu(superpower) yoo taatu Waraana Addunyaa II warri Allied Forces akka moo'atan gochuu keessatti ga'ee guddaa baate. Barri Sooviyeet jaarraa 20ffaa keessatti guddina teeknooloojii olaanaa kan fide yoo ta'u kana keessa tokko namni yeroo jalqabaaf lafa gadhiisee waaqati ol ba'uun (human space flight) tokko yoo ta'u kan biraa ammoo saatelaayitii waqarra ka'un. Federeeshiniin Raashiyaa diiggama Tokkummaa Sooviyeet kan bara 1991 booda bakka bu'utuu Sooviyeet taate.
Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa GDPn sadarkaa 9ffaarra yoo jiraatu, humna bituutin ammoo sadarkaa 6ffaa fi baasii humna waraanatiin sadrkaa 3ffaa qaba. Diinagdeen Raashiyaa addunyaarraa diinagdee baayyee saffisaan guddachaa jiran keessaa tokko. Biyyota addunyaarraa humna Niwukilerii ifatti qabaachun beekkaman shan keessaa Raashiyaan tokko wayita taatu kuusaa meeshaawwan jamaa balleessan (weapons of mass destruction) guddaas ni qabdi. Raashiyaan biyya humna guddaa qabdu yoo taatu miseensa dhaabbataa Kaawonsilii Nageenyaa Motummoota Gamtoomanii, miseensa garee G8, G20, Kaawonsilii Yuurooppi, Waliigaltee Diinagdee Eeshiyaa Paasifiik, Dhaabbata Walgargarsa Shaangaayi, Gamtaa Diinagdee Yureeshiyaa, Dhaabbata Nageenyaa fi Walgargaarsaa Yuurooppi, Dhaabbata Daladala Addunyaa, fi dura buutuu Tokkummaa Mootummoota Of danda'aniiti.


text:
Caasaaleen Qeerroo Bilisummaa Oromoo Golee Oromiyaa gara garaa keessatti marii taasisneen, goolama siyaasaa (political Violence) biyya kana mudate irraa ka’uun qabxiilee murteessoo biyya kanaaf, sabaa fi sab-lammoota Oromiyaa/lammiilee Oromiyaa tiif ta’an irratti murtiiwwan armaan gadii dabarfanneera.
1. Faayiidaa Ummata bal’aa Oromoo fi sabaaf sablammoota/Lammiilee Oromiyaaf akkasumas naannoolee daangaa Oromiyaa jiraniifis akka bu’aa qabu mari’annee murtii dhaabni keenya ABO’n dabarse fudhachuudhaan hojiirra oolmaa isaatiifis mariin hunda hammate akka geggeeffamu ni hojjenna.
2. Uummanni Oromoo sirna Impaayira Itiyoophiyaa keessatti ummata jaalalaan haa ta’uu dhiibbaa sirnichaan irra bulee tureen Ummata sirnichaa fi Ummattoota sirnicha jala bulanis baadhatee asiin gahee dha.
Haa ta’u malee, ummata jaalala malee jibba hin beekne ummata Oromoo hammataa fi ummata nama wajjiin buluu hin dandeenye jibbamaa fakkeessuun rakkoolee sirna dhufaa darbaan dhalatan hunda Ummata Oromoo irratti fe’uun labsiilee garagaraa nurratti baasuun hojii irra oolchaniiru.
Fakkeenyaaf:-
labsii shororkeessummaa, labsii liizii lafaa, labsii invastimentii, labsii master pilaanii fi kkf kaasuun ni danda’ama.
Kana malees biyya kana keessatti bara 1991 ALA Bara Mootummaa Ceehumsaa taateewwaan gara-garaa Onoota Harargee fi Arsii keessatti raawwatanii saba kanaa fi Dhaaba/Jaarmiyaa Siyaasaa saba kanaaf qabsaawaa ture maqaa balleessaa turaniin, Dokmantarii Harargee Baddannoo fi Arsii Koonyaa Arbaaguuguu tti hojjatan kaasuun ni danda’ama.
Yeroo hundumaa sirni Impaayira Ethiopia badii saboota jiddutti hojjatee Oromoo fi dhaaba Oromoo bakka bu’utuu kana godha jechuun Asoosamni barreessu Oromoofis ta’ee Lammiilee Oromiyaatiif haarawaa miti; baratamaa dha.
Bara 2001 yeroo labsiin Shororkeessummaa bahe hayyoota Oromoo hedduu fi paartilee hedduu hojiin ala tasiseera.
3. Ummata Oromoo gaaffii mirgaa gaaffate, dhiibbaa fi dhiittaa irraan gahaniin Qe’ee fi qabeenya isaanii saamuu, Doorsisuu, Hidhuu, Ajjeesuu, Mana isaa irraa ari’uun baqattuu, Rakkattuu fi Kadhattuu gochuun kaan Biyya keessatti maraattuu fi rakkattuu ta’eera, kaan biyya ollaatti Allaattin lafee isaa qoqoruu, kaan Irbaata Qurxummii ta uu fi kaan ammoo biyyoota Ollaa fi Alaa garaagaraa keessatti ergamtuu namaa ta’ee jiraachuun rakkoo gita hin qabneef saaxilaniiru.
4. Karaa dipiloomaasii jechuudhaan uummanni Oromoo biyyoota ollaa waliin walin akka nagaan hin jiraanne karaa qaamota tika biyyoolessaa shirri hedduun irratti xaxameera. Kanneen Akka Fakkeenyaatti kaasuuf, Sudaan, Kenyaa, Djibout fi Somaaliyaa Keessatti Ilmaan Oromoo hedduun Oromummaa isaaniitiin yakkamuun tika Impaayira Ethiopia fi mootummota Ollaa waliin ta’uun rakkoon ilmaan Oromoo irratti fudhatamaa ture keessaa Rakkoo Injinar Tasfawun Camadaa irra gahe kaasuun ni damda’ama!
5. Akka sabaatti Ummanni Oromoo Sirnoota Impaayira Ethiopia dhufaa darbaan ni miidhame malee bu’aa tokkollee akka hin argatin hubataa dhufeera. Kana irraa ka’uun mirga hiree mataa isaa murteeffachuun mootummaa isaa, mootummaa ummataan filatame, mootummaa ummataaf filatame filachuun barbaachisaa qofa osoo hin taane murteessaa ta’uu akka gaaritti hubateera.
Akka kanaan,
A. Qaamni kamiyyu mootummaa Naannoo Oromiyaa keessa jiraatuu fi oolla Mootummaa Naannoo Oromiyaa jiraatus labsii Mootummaa Ceehumsaa Biyyoolessaa Oromiyaa ABO’n labse kabajee fi fudhatee akka nu wajjin buluu kabajaan beeksifana.
B. Heerri biyya kanaa bara dhufaa darbaa labsiiwwan gara garaatti fayyadamuudhaan labsii ilmaan keenya lafarraa duguguu waan nutti baaseef nutis akka sabaattis ta’ee akka sabaa fi Sablammoota/ Lammiilee Oromiyaatti nageenya saba keenyaa akkasumas sabaa fi sablammoota/ Lammiilee Oromiyaa tiksaa fedha lammiilee keenyaa guutuun naannoo keenyatti Nagaha waaraa fi tasgabbii sabatiinsa qabu buufnee akka Heerri jedhutti feenu Ollaa keenya waliin taanee Feseraalizimii sab-daneessa mirkaneessuun Ummattoota faanaa jiraachuu, feenu ammoo Keeyyata 39 mirkaneeffachuun Biyya Walaba taate Ijaarachuuf mirga Heeraan nuuf kenname qabna.
Waan ta’eef, Goolama siyaasaa Sirna Shirorkeessaan ummattoota mudateen wal qabatee qabeenyaa ummattootaa barbadaahaa jiruu fi lubbuu lammiilee nagahaa dhabamsiifamaa jirtu hanqisuun naannoo keenyatti Nagaha waaraa fi Tasgabbii sabatiinsa qabu buufnee Mootummaa Ummataan filame ummataaf filame akka naannoo Oromiyaatti ijaarachuus ta’ee Biyya Walaba taate Ijaarachuuf dirqama Mootummaa Ceehumsaa Biyyoolessaa Oromiyaa ABOn Labse Ijaarachuun Milkeessuun dirqama yeroon gaafattu jennee amanna.
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
Injifannoo Lammiilee Oromiyaaf!
Sadaasa 4/2020


text:
Hawaasi addunyaa Yemen wal waraansa waggoota torbaa seentee ennaa jirtu kanatti siivilota Yemen kanneen miliyoonaan laka’aman dararaa baatamuu hin dandeenyee keessatti dhiise jechuun hayyoonni gareelee mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa beeksisanii jiru.
Ibsi kun kan dhaga’ame gareeleen hayyoota beekamoo kan addunyaa fi naannoo sadii dhimma Yemen qoratan gumiin mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa torban dhuftuu utuu hin ga’in qorannaa isaanii beeksisanitti ture.
Waggaa kana Yemen keessaa siivilonni 1,200 ol ta’an ajjeefamuu tokkummaan mootummootaa tilmaamee jira.Kunis erga bara 2015 wal waraansichi jalqabbee qabee siivilota 20,000 ol ajjeefamanitti dabalee ti.
Itti dabaluu dhaan gabaasi waajjira gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootumootaa sababaa beelaa, dhukkubaa fi hanqina kunuunsa fayyaa, kufaatii dinagdee fi sababaalee adda addaan uummanni 223,000 ta’u du’uu isaanii mul’isee jira. Hayyuu beekamaa kan ta’an Ardi Imseels akka jedhanitti walitti bu’iinsa kana kana keessatti siiviloonni beela, hiyyummaa, dararaa hamaa irraan kan ka’e siiviloonni gatii guddaa baasaa jiran.
Gareen qorattootaa kun kan Saud Arabiyaa fi Yunaayitid Arab Emiratesiin deggeramu mootumaa Yemenii fi kan Iraaniin deggeraman ripxe loltoonni Houtii fixiinsa hedduu raawwachuu isaaf qeeqanii jiran. Gabaasi qorattoota kanaa, samii irraanii, naannoo uummati itti heddummaatetti utuu adda hin baasin haleellaan raawwtamuu isaa illee galmeessee jira.


text:
Walii galteen nageenya kutaa Yei kan dhaga’ame koreen gamtaa waraanaa, lolaaf wal barbaaduun akka dhaabatu, lola dhaabinsa dhaabbataan akka tolfamu fi marii dhimma biyyoolessaa akkasumas daandiin gama magaalaa Yei kan Sudaan kibbaatti geessuu fi baasu akka banamu ilaalchisuun guyyoota afuriif Kampaalaa keessatti erga mari’atnaii booda.
Walii galtee ijoon waraanni bilisummaa uummata Sudaan lola dhaabinsi dhaabbataa ta’e akka labsamu fi gareelee lamaan kutaan Yei dirree waraanaa akka hin ta’in akka mirkaneeffatan walii galuu isaa ti.
Brigadier General Hillary Edson Yakani SPLA kan bakka bu’an ennaa ta’u fedhii garee isaanii hanga tokko ibsanii jiru
Rakkoo kedduun jiraachuu isaa arginee jirra. Keessumaa amala miseensota waraanaa hanga tokkoo kanneen taayitaa qaban seeraan ala itti fayyadaman fi lammiiwwan keenya dararan. Kanaaf fedhiin keenya inni guddaan mootummaan waraana biyyoolessaa yaada madaalawaa qabu kandhugumatti uummatichaaf kabajaa qabuu fi waraana irraa maal akka eegamu kan beeku akka hundeessu jedhan.
Jaarsa araaraa ijoo kan ta’an Major General Marshal Stephen Babanen akka jedhanitti walii galteen dilbata kaleessaa mallatteeffame torbanneen 18 keessatti hojii irra kan oolu si’a ta’u kunis ripxe loltoota duraanii waraana biyyoolessaatti makuu of keessaa qaba.
Ennaa walii galtee kanaa fi lolli dhaabbataan akka tolfamu mallatteessinu kanatti gara naannoo itti deebi’anii gurmaa’auuf qophaa’anitti geessamu. Kunis torban tokkoo hanga lamaa isaan fudhata. Sana booda torban jedhame kana keessa naanoo deebi’anii gurmaa’an dhaqu.


text:
Erga baatii sadii as yeroo duraaf duula na filadhaa prezidaant Traamp gaggeessn irratti lakkoobsii namoota argamanii xiqqaatee jira.
Kanaafis sababaan jedhan Traamp, Midiyaa oduu sobaa kan ittiin jedhan komatan.Isaantu waa'ee vayrasii Koronaa gabaasa sodaachisaa dhiyeessee jechuun himatanii hiriira mormiin qabanis akka uummanni hin argamne gochuu maluu jedhan.
Sambata dabree galgala Tulsaa Oklaahamaa keessa ka jiru staadiyomii namoota kuma 19 qabachuu danda'uu keessatti kan argaman walakkaa irraa xiqoo caalu jedhamee jira.
Kunis duula na filadhaa Prezidaantummaa marsaa lammataaf Traamp gaggeessanif tumsa gochuuf ture.
Prezidaant Traamp torban dabree namnii Miliyoona Tokko irratti argamuuf galmaa'ee jira jedhanii turan.
Kanneen duula filmaata Traamp keessa jiran uummanni kuma 12 meeshaa sakata'iinsaa keessa darbuu seenuu isaanii beekna jedhu.


text:
Ibsa ejjannoo Qeerroo Gujii fi Team Mataa Dhiiraa irraa kenname.
Akkuma beekkamu uummati Oromoo bara dheeraaf sirna saba nyaataa jalaa bilisa bayuuf falmachaa ture. Kanarraa kan ka’e: gochi gara hammeennaa, ka dhageettaaf nama suguggeessu, ka dubbatuuf ammoo akka heexoo afaanti nama hadhaawu saba keenna irratti raawwatamee jira. Hardhaas ammoo, jabaatee itti fufee jira. Ijaarramuu Impaayira Itoophiyaa (sirna Naafxanyaa) irraa ka’ee, dachee Oromiyaa badhaatuu fi magariisa tana irratti gochi hamaan hadhaaye diinaa fi ergamtoota diinaatiin adoo rawwatamuu hardhaan baye. Bifa gara-garaatiin gochi lubbuu fi foon uummata Oromoo laalachiisu hedduun raawwatamaa ture, ammaas itti jira. Kun hundiis raawwatamu uummati Oromoo mirga isaatiif falmachuu irraa guyyaa tokkoos foorfatee (boqatee) hin beeku. Akkuma gochi hameennaa dabalaa dhufuun, hawwiin bilisummaa fi kutannoon uummati keenna qabu dabalaa dhufe.
Uummati keenna humnaa fi gocha hamaa kamiinuu cabuu akka hin dandeenne adoo beekuu tarsiimoo addaa baafatee uummata kana dararuu fi makarsuu irratti kutannoo mootummaan qabu ifatti mudhatu jira. Hidhaan, reebichi, sossodaachisaanii fi rasaasaan uummata rashanuun akka uummati hin jiilchine (duubatti hin deebinye) eerga hubateen duubatti, uummata harka kennachiisuuf bayii baate wodhakkatti mana hidhaatii namoota baasanii tooridaa (shottolaa/cuupheen) qaluu (gorra’uun) jalqabamee jira. Akkuma Re’ee fi Hoolaa ilma namaa buusanii lubbuu irraa kutuun gocha nuuti dhiyeennatti dhaggu jirruu dha.
Fakkeennaaf, Godina Gujii Bahaa Aanaa Sabbaa Boruu keessatti abbaa fi ilma, jechuun Horoo Areerii fi Boonaa Horoo mana hidhaa keessaa baasanii uummata duratti akka horii morma irraa mummuran. Boonaan ijoollee umurii (ganna) 12 ti, namni sadaffaan qalamuuf ture qaamota mootummaa harkaa miliqee jira. Horoo Areerii fi ilmi isaa jalqabumaa badii tokko malee hidhaman, hidhamuun isaaniiyyuu seera qabeessa hin turre, kun kanaan adoo jiruu mana hidhaatii baasanii bifa suukkaneessaa te’een isaan qaluun ammoo gara hammeenya jabaa dha.
Haaluma wol-fakkaatuun, Godina Wollagga Lixaa, Aanaa Laaloo Assaabiitti yataamaa (ko’aametti) ilmaan ifii qonnaan guddifattu Aaddee Amsaaluu Guddataa, maasaa (fichaa) keessatti itti dhufuun ilmee isii reefuu ganna tokko guutte fuula duratti rasaasaan ijjeesanii ilmaan isii afur haadha malee fi jireenya gadadoo keessatti hambisan. Gocha hammeennaa mootummaan uummata Oromoo irratti raawwatamu jiru lafaa fi samiin Oromiyaa haa laakkoftuu malee laakkawanii jeefan bayuun akuu ulfaata.
Qeerroo Gujii fi Team Mataa Dhiiraa gocha gara hammeenyaa uummata Oromoo irratti raawwatamu jiru kana hadheeffannee balaaleffanna. Gochi hammeennaa adda durummaan Gujii fi Wollagga irratti xiyyeeffatee ture kun, bifa hamaa te’een guutummaa Oromiyaa keessatti babadhatu jira. Kanaafuu, uummati Oromoo bakka jiru hundaa ka’ee bifa barbaachisaa te’ee argame kamiinuu, mirga ifiitiif akka falmatuuf waamicha dabarsina. Uummati Gujii fi Wollaggaa komaandi postii jala waan jiranuuf, sagaleen isaanii uukkanfamee jira. Kanaafuu, uummati Oromoo worra komaandi postii jala jiranu kanaaf sagalee te’aa! miidiyaaniis xiyyeeffannoo addaa kennuudhaan, gochoota hamaa mootummaan uummata irratti raawwatamu jiru kana akka saaxilu waamicha dabarsina.
Ulfaadhaa!
Caamsaa 27, 2020
Team mataa dhiiraa fi Gamtaa Qeerroo Gujii irraa.
Injifannoo ta dhugaati! Injifannoo ta Oromooti!


text:
USAID ''hanna gargaarsa namoomaa kamiyyuu haalaan kan ilaaluuf himannaawwan dhiyaatan kan qoratu ta'uu ibseera. Mootummaan Itiyoophiyaa dhiyeenya ABUT gargaarsa namoomaa loltootaaf malu gara loltoota isaatti dabarsa jechuun himateera. Gorsaa Nageenya Biyyaalessaa kan muummicha ministiraa Dooktar Abiy Ahmad ta’an Ambaasaaddar Reedwaan Huseen suuraalee borsaawwan gargaarsa nyaataa USAID humnoota Itiyoophiyaa waliin erga wal waraananii booda dahata TPLF dhiisee baqate keessatti argaman jedhaman teweeter isaanii irratti deebisuun barreessaniiru.
USAID suuraawwan jedhaman kana maqaa hin dhoofne. Haa ta'u malee gargaarsa namoomaa "gareeleen hidhatan itti fayyadaman kamiyyuu balaaleffateera. Lola Kaaba Itiyoophiyaa ilaalchisee, dubbi himaan ABUT, Geetaachoo Redaa har’a tiwiitara isaanii irratti barreessuu dhaan “humnoonni Eertiraa Rama, Tseronaa, Zalambessaa fi Daallol irratti haleellaa geggeessan jedhan. Guyyaa guutuu qarqara magaalaa Adigraat irratti dhukaasaa turaniiru jedhan.
Barreeffama Twiteraa obbo Getaachoo kana irratti gama Ertiraa irraa deebiin hin kennamne, garuu Ministeera Odeeffannoo Eertiraa kan ta’an Yemane G/Mesqel har’a tiwiitara irratti barreessuun waraana adeemsifamaa jiruuf TPLF himataniiru. TPLF kaayyoon isaa inni ijoon karaa waraanaatiin Mootummaa Federaalaa kuffisuu dha jedhan. Ajandaa tasgabbii dhabsiisuu fi "jijjiirama sirnaa Eertiraa of keessatti qabata.


text:
Haleellaa lubbuu galaafate kan biilsa mana maree bakka bu’ootaaf Yakka ilaalcha prezidaant Tramp ilaalchisee abbootiin alangaa kamisa har’aas dhimma isaa dhiyeessuuf jiru.
Miseensota dimokraatota mana maree kan of keessaa qabu gareen abbootii alangaa yakka ilaalcha kaleessaatiin suraa fi viidiyoo rifaasisaa kana dura hin mull’atin seneteroota abbootii seeraaf agarsiisanii jiran.
Viidiyon sun akka mul’isutti deggertoonni Tramp meeshaalee adda addaa qabatanii fi dhibbaan laka’aman deebisanii filatamuu dhabuu isaanii dhaabsisuu yaaluuf gara biilsa mana maree dhaquu dhaan weeraranii, manneen maree lamaanitti ol seenan. Kaan isaanii galmeelee seera tumtoonni lubbuu isaaniif ennaa dheessan dhiisanii deeman garagaggalchaa turan.
Kaan isaanii immoo, viidiyoon Amajjii ja’a waraabame akka mul’isutti itti aanaa prezidaantiin duraanii Maayk Peens ba’ii filannoo sanaa dura dhaabbachuu dhaban, isaanii fi Tramp waggaa afur itti dabalaaf aangoo irra akka hin turre danqan jechuu dhaan fannisuunii akka barbaadan dubbataa turan.
Kaan immoo afaan yaa’ii mana maree bakka bu’oota uummataa Naansii Peloosii barbaadaa turuu isaanii mul’isa viidiyooon sun. abbootiin alangaa akka jedhanitti ennaa sanatti bakka amansiisaatti geessamuu isaanii fi waahiloonni isaanii kaan immoo balbala cufamaa ka biroo keessa turan.
Yakka ilaalcha sana kan hoogganan keessaa miseensi mana maree kutaa Maryland Jamie Raskin akka jedhanitti Tramp hookara sana nama keessa hin beekne miti jechuun falman.
Raskin fi seera tumtoonni dimokraatotaa filannoon sun utuu hin ga’in torbanneen hanga tokkoof mannni maree akka weeraramuuf bu’uura diriirsaa turan, kan isaan filannoo sana injifachuu dhaban malli tokkichi yoo waliin dha’ame qofa jechaa turan.
Raskin akka jedhantti Tramp deggertoota isaaniin seera tumtoota kanneen mana maree dura dhaabbachuuf cimsitanii loluu qabdu jedhanii kakaasuun isaanii Amajjii 6 angawaa poolisii kan biilsa mana maree dabalatee lubbuun namoota shanii darbuuf sababaa ta’e jedhan. Ba’iin yakka ilaalcha kanaa kamiinuu haa ta’u, Tramp prezidantii Yunaayitid Isteetis tokkicha yeroo lama himannaan irratti dhiyaate.
Tramp ofi irraa akka ittisaniif yakka ilaalchatti akka dhiyaatan gaaffii dimokraatonni dhiyeessan fudhachuuf tole hin jedhin hafan, kanaaf ni dhiyaatu jedhamee hin eegamu.


text:
Labsiin Yeroo Atattamaa Haala Itoophiyaa Keessa Jiru Fooyyeessuu Hin Danda’u April 16, 2017Posted by OromianEconomist in #OromoProtests.
Tags: #OromoProtests, Ethiopia, Oromia, Oromo, René Lefort, VoA Afaan Oromoo
trackback
Mootummaan jeequmsa ka’ee tasgabeesuu fi nagaha hawwaasaa eegsisuudha murtii kana irra gahuu dubbatus, dhaabbileen mirga dhala namaatii falmanii fi beektoonni baayyen mirga lammiilee ukkaamsuuf itti fayyadamaa jira jedhan.
Labsiin kun fooyyee fideeraa laata? Fundura biyyatiitti bu’aa buuse qabaa? Kana irratti fi walumaagalaa haala siyaasa fi diinagdee biyyattii irratti yaada hayyoonni biyya allaa oggoota dheeraa dha qorannoo geggeessaa turan kennan kunooti.
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Sadaasa 26,2015 Gabaasa Qeerroo Jaarsoo
Maddi oduu Qeerroo akka ibsutti barattooti Mana barnootaa Jaarsoo Sadarkaa duraa,Sadarkaa 2ffaa,qophaa’inaafi Kolleejjii teeknikaa fi ogummaa Jaarsoo sa’atii jahaa hanga sagaliitti FDG irra irra turan
- Maaster pilaaniin Finfinnee gokuma hojiirra hin ooluQaami barattoota Oromoo fi hawaasa Oromoo bara 2014 ajjeese seeratti dhiyaatee itti gaafatama haa fudhatu
- Dhagaa hoofii,warqee,meerkurii fi albuuda oromiyaa kamuu saamuun hadhaabbatu
- Miidiyaan Afaan amaaraan Oromiyaa keessatti tamsaasan haa dhaabbatan
- Biyya Abbaa keenyaa irratti TPLFn ajjeesamuun keenya haa dhaabbatu.
- ABOn Kallacha Qabsoo Oromoo waan ta’eef akka inni nu bulchu barbaadna.
- Barattooti,hojjettooti,daldaltooti fi hawaasi Oromoo wayyaaneedhaan mana hidhaatti guuramee jiru haa lakkifamu
- Baaburri minilik maqaa minilikiin Oromiyaa keessa akka hin qaxxaamurre
Oromoon Afaan Oromoo Afaan hojii federaalaa taasisuu Caalaa mirga hire murteeffannaa ofii waan barbaaduuf mirgi hire murteeffannaa keenyaa nuuf ha eegamu


text:
Shaampiyoonaa atileetikisii Adduunyaa kan atileetonii waggaa 20 gadii itti hirmaatan Wixata bhar’aa Kolombiyaa keessatti jalqabamee jira.
Atileetonni Itiyoophiyaa bakka-bu’an 19 dorgomiilee meetira 800 hanga 5000 jiranitti hirmaachuuf gara sanatti imalanii jiran. Guyyaa har’aa figichaa gufachiisoo meetrii kuma sadiitti kan gulaalaaf dorgoman Simboo Alamaayyoo fi Masarat Yeshaanewu ramaddii isaanii keessaa 1ffaa fi 2ffaa ta’anii xumuruun dorgommii itti-aanuuf darbanii jiru.
Gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Teenyee hin ilaalluu; ka’I hin lollaa aabbee
Dur yeroo abbaan koo qabu mootummaa
Yeroo gadaan bulluu ; isa hundee dimokraasii
Lammiin koo quufee ormaaf laataa
Garuu Yoon keessa deemee ilaalu yeroo ammaa
Yeroo wayyaaneen(ormaan) bulluu; osoo qabnuu gaarii maasii
Dhabame waan tokkoo
Kunoo lammiin koo qooree gubataa garaansaa
ammagaa maalan obsaa
ka’een jajjabee kakaasaa
dhiiga diinaan dhangalaasaa
ajjeeseen gumaa gootaa baasaa
kanneen akka gumaa Eebbisaa
kanneen akka gumaa Adam Diimaa
dhaloota qubee keessaa
fuudhanii ka’an biyyee keessaa
mee ka’een bobbooreessaa
atis ka’I ya obboleettii obboleessaa
hamma yoomii teessaa atis dargaggeessaa
haadha keenyaa boossu callstee teessaa
waliin taanee gumaa baasnaa
ishee nutti madaa qubaa sanaa
ka’I ka’I malee jajjabee jajjabeessinaa
gadaa keenya deebisnaa
oromiyaa walaboomsinaa
harmee bilisomsinaa
Harmeen iyyitee ; jajjabee iyyaafattee
Teenyee hin ilaalluu; ka’I hin lollaa aabbee
Oromoon tuqamee
Obese dadhabee
Jijjiiramas dhabee
Gadadama malee
Garaan koos na mormee
Taa’ee ilaaluu
Teenyee hin ilaalluu : ka’I hin lollaa aabbee
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Baarentuu Gadaa Irraa
Wayyaaneen waggaa- waggaan Caamsaa 20ni guyyaa bilisummaati,
walqixummaa fi dimookiraasiin saboota itti dhugoome jettee erga
sirbitee humnaan nama sirbiisiisuu eegaltee oolee buleera. Caamsaan
bara kanaas( 2017) waggaa 26ffaadha. Wayyaaneen baranas dhiphuu
hamaa keessa jirtu kana haguuguuf fakkeessif sirna kabajaa gaggeessuf
bakka bakkatti daasii dhaabaa jirti. Akkuma sirba giddii jedhamu san
dibbeen fakkeessii Wayyaanootaa fi lukkeelee isaanitiin Tigraayii-
Finfinneetti reebamaa jira.
Keessumaa miidiyaaleen tajaajiltuu
sirnichaa ta’an maqaa guyyaa kanaatin bu’aalee argaman jechuun dhugaa
turee fi jiru dhoksuun wayyaanee faarsaa jiru. Hololli gaggeessaa
jiran hedduudha. Haa ta’uutii Caamsaa 20ni akka jedhamaa jiru guyyaa
walqixxummaan, mirgi dhala namaa, nageenyi, fi miisoomni sabootaa
itti mirkanaawe odoo hin ta’in Caamsaa 20ni guyyaa saboonni biyyattii
keessumaa ummanni Oromoo gabrummaa caaluf itti saaxilame waan ta’eef
ummata biratti akkaan balaaleffatamaa jira.
Uummattoonni Itiyoophiyaa keessumaa ummanni Oromoo erga caamsaa 20
bara 1991ti asii hidhaa,dararaa,ajjeechaa fi saamichi dorgomaa hin
qabneef saaxilamee manakaraa jira. Kanarraa ka’uunis ummanni Oromoo
murna maqaa sabaa fi sablammootaatin daldalaa jirtu Wayyaanee murna
weerartuu, abbaa irree, saamtuu sadarkaa hinqabnee ta’uudhaan beeka.
Dhugaan jiruu fi kan waggoota 26n darbaniif Impaayeera Itiyoophiyaa
keessatti muldhachaa turee fi jirus kanuma.
Murni maqaa misooma, bilisummaa, walqixummaa, dimookiraasii fi
nageenya waaraa fide jettee waggoota 26f darbaniif kakachaa turtee fi
jirtu tun kan ittiin kakachaa turtee fi jirtu kana keessaa
takkolleen hojiirra hin oolchine, ykn hin dhugoomsine. Har’a
biyyattii keessa nageenyi, misoomni, dimookiraasiin fi waliqixummaan
irraa hololamaa turee fi jiru gongumaa hin jiru. Dhugaan akkasii yoo
laabraatoorii Wayyaanee keessa jiraate malee biyya Wayyaaneen bulchaa
jirtu Itiyoophiyaa keessa hin turres, hin jirus.
Fuulduraafis
bulchiinsa wayyaanee jalatti mirgi ummattootaa ni kabajamaan,
saamichi, ajjeechaa fi dararaan ni dhaabbataan waan hin yaadamneedha.
Odoo waayeen guddinaa fi dimookiraasii haasa’amuu waggoonni 26 gatii
malee hafaniiru. Bakka guddinaa fi dimookiraasii kan waggoota 26n
darbaniif bulchiinsa wayyaanee jalatti saare ajjeechaa, hidhaa fi
dararaa akkasumas gadadoodha.
Keessumaa gama nageenyaatin wayyaaneen
Ummata Oromootti waraana liyyuu hayil jedhamu gama sumaaleetiin, gama
gaambeellaa fi beenishaanguliin, gama Affaariin hidhachiiftee itti
bobbaaftee goolaa turte. Ajjeefamaa, dararamaa, qayee fi qabeenya
isaarraa buqqifamaas tyre. Jiras. Beellis yoo xiqqate Oromiyaa
keessatti waggaa waggaan nama mil 10 ol daraaraa jira. Walumaa galatti
Oromoon bara bittaa wayyaanee kana keessa keessumaa ammoo waggoota
2n darbanii as Ilmaan isaa mirgaa fi dimookiraasii isaaf qabsaawaa
turan kumootaan ajjeefamaniiru, kuma kurnootaan mana hidhaatti
darbatamaniiru. kan hafan ammoo biyyaa godaansifamaniiru.
Egaa murni qaanii fi maal naan jedhanii hin beekne Wayyaaneen xurii
kana mara baattee akkuma kanaan dura mi’eeffatte baranas waayee
gaarummaa Caamsaa 20 hololuuf yaalaa jirti. Murni tun guyyaan kun
guyyaa bilisummaa, walqixxummaa, nageenyi,fi misoomni itti
mirkanaawees jettee odeessitee akka odeeffamuuf yaalaa jirti.
Keessumaa bara kana oduu akkanaa ija dhaqattee gadiin bahuun qaanidha.
Ishiin garuu qaanii tokko malee nutti hololaa jirti. Dhugaan lafarra
jiru garuu faallaa kanaati.
Akkuma beekamu har’a FXG ummanni Oromoo gaggeessaa jiru Murna tana
dhiphuu hamaa keessa galchee jira. Biyyatiinis yeroo ammaa kana
labsii yeroo muddamaa jala jirti. Ummanni kunoo meerre misoomni
jettan, meerre nageenyi jettan, meerre walqixummaan jettan, erga
nbageenyii fi guddinni jiraatee, erga dimookiraasiin jiraatee maaf
bulchiinsa waraanaa jalatti manakaraaraa jirra, maaf waraanni komaandi
postiin ajajamu nu ajjeesaa jira jechaa jira. Wayyaaneen kanaaf
deebii hin qabdu. Bakka kun deebii hin arganeetti ammoo maqaa
walqixuumaa fi dimookiraasii akaksumas nageenyaa fi misooma jedhuun
holola fokkisaa gaggeessun of gowwoomsuudha. Wayyaaneen of gowwoomsaa
jirti. Hololli gaggeeffamaa jirus ummata biratti keessumaa ummata
Oromoo biratii fudhatamaa waan dhabeef kunoo maqaa lafa duraan qonnaan
bulaarraa maqaa invatsimamtiin fudhatame deebisaa jirra jechuun holola
sobaa gaggeessaa jirti.
Caamsaan 20ni bara kanaa ummattoota Ttioophiyaa keessumaawuu ammoo
ummata Oromoo biratte kan dur caalaa fudhatama dhabeera. Ummata
Oromoo sirna kana ofirraa buusuuf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa jiru
birattii mitii isaanuma wayyaanootaa fi ergamtoota sirnichaa kanneen
akka OPDO, DHDN,BADN birattuu qabbaneeffamaa jiraachuu keessa
beektoonni saaxilaa jiru. ergamtoonni kun gabaasa dhiheessaa jiraniin
ummanni ennaa waamame dhufuu dide, yoo dhufes akka dua’a gahiitti
taa’ee baha malee nu hin dhagahu jechaa jiru. kanarraa ka’uunis akka
dur daasii dhaabanii Oromiyaa keessatti “Imber Tegaadaalaayi” sirbuun
barana ulfaateera.
Oromoon sababa Caamsaa 20 sababeeffatee sirbuuf hin qabu. Caamsaa
20ni Oromoof wanti fide yoo jiraate hihaa, dararaa, ajjeechaa,
qayee fi qabenyarraa buqqifamuu dha, Saamichaa fi beela dorgomaa hin
qabnee dha. Walumaa galatti Caamsaan 20n Oromoof guyyaa Gaddaa malee
guyyaa gamamachuutii miti. Sabaa fi sablammoonni nageenya,walqixxummaa
fi guddina argatanis hin jiran. Kan Itti duroome, kan itti jiraachaa
jiru isaanuma wayyaanoota. Kanarraa ka’uun guyyaan kun guyyaa
gabroonfattootaati malee guyyaa saboota cunqurfamoo miti. Kan hundumaa
raawwatuu fi raawwachiisu wayyaanoota Dhalattoonni Tigraayi. Egaa
dhugaa kana hubachuun saboonni biyyattii keessumaa kan cunqursaan
itti hammaate ummanni Oromoo holola diinaa kanaaf gurra kennuu
dhiisee qabsoo isaa finiinsuun dubbii fardiidha.
Kan kanarraa hafe ani Oromoodha ofiin jechaa kanneen Wayyaanee jala
fiiguun guyyaa gabrummaa kana akka guyyaa bilisummaatti dhaadheessan
yoo adaba godhatan isaaniifis ummata Oromoofis dansaadha. Kan lakkii
jedhe ammoo ummanni Oromoo keessumaa qeerroon akka adabbii madaalawaa
kennuuf shakkiin hin jiru. Warra guyyaa kana isarratti ayyaaneeffatus
ta’e jela fiigu haxayee ofirraa baasuf akkuma qabsaawaa ture, qabsoo
isaa finiinsee itti fufuun akka caamsaa 20 baranaa kana caamsaa
xumura godhu walnama hin gaafachiisu. Kan ta’uu qabus kanuma.


text:
Governor Iowa Kim Reynolds hiriira ilaalate gargaarsa dabalata osoo hin ajaajne dura bulchoota
Governor Iowa Kim Reynolds hiriira ilaalate gargaarsa dabalata osoo hin ajaajne dura bulchoota naannawa yaada isaani akka gaafatu himte. Turban darbee keesa eega poolisni Minneapolis keessati George Floyd ajjeesse booda umaani hiriira bahuudhan jijjiirama gaafata jiiru.
Sioux City keessatti halkan edaa downtown callisaa ture. Namnii tokkochiyuu hin hidhamnee, nama 200 oltuu kale gannamaa wajjiraa poolisii durataa hiriira bahee ture. Kaleesa bulchan magaala sioux city Mayor Bob akka sa’aati umaani allaa gallu ittu basuu yadee garuu hanga ammaati murti irra hin gene.
Manni fayyaa oficial akka himeti namni 3 sababa covid-19 dabalatan du’u hime, waliigalati sioux city naannowa metroti namni sababa covid-19 du’e 62 gaheera.
Magaaala Dakota County keessatti namni haarawa virasichan qabame 2 yoo ta’u waliigalatti 1,700 gaheera. Akkasumas magaala Woodbury county harawni 25 yoo ta’u waliigalati 2,800 gaheera.
Kampanin Tyson kan booyye storm Lake keessatti argamu namni qabame dabaluun oduun irra himamera. Hojattoota 2,300 kan facility keessa dalagu keessa hojjattooni 600 viyrisichan qabamuu gabaasani jiru. Kampanichi akka himeti hojjattoota isaa keessa 75% mallato dhukuba irrati hin mull’ane jedhan.
Harki saddaffaa hojatoota kan qabamanii turaan qulqulaahun dalaga deebi’aniiru.
Oomishnii muraawe borirraa itti fufa.
Hoggasuu kampaniin horii kan Dakota City keessatti argamu sochii isaa sutumaan guddisaa deemu jira. Hojattoota 4,300 keessa 800 varrasichan kan qabamanii turan ammas boqannamara jiruu.
Manni barumsa Iowa daa’imaa fi ijoole nyaata bonaa kanna kessa kennatuma jiran, umanni garuu addaan fagenyaa itumaa fuffu qabu fi sababa dhukuba kanaa nyaata kenuun March keessa jalqabe.
Manni barumsa aanaa Sioux City ijoole umrii isaani 1-18 ta’aniif nyaata kuma 250 ol kenaniiru.
Dura bu’aan tajaajila nyaata akka jedhetti, aanaan kuni guyyaati nyaata 4000–5000 kan gahu akka qoodan himan.
Aanaan mana barumasa qarra guyyaati nyaata 1,500 kan ta’uu nyaata qophesu ijoole bakka barumsatti nyaata ofii nyaachu qabu. Amaa garuu sababa covid-19 akka fudhatani galan godhameef, kunis ittuma fufa.
Iowan yeroo jalqabaatif bakka filannoo hanga sa’ati 9 har’a ni banaama.
Filattooni Republika akka jedhaniti Aanaan 4ffa kan mana martiittu murteesa yoo Steve King filanno ufdurati dhufuu yoo inni Democrat J.D. Scholten waliin kan walmormu ta’ee.
Magaala Woodbury keesati geggeesan filannoo sagalee keenudhaf gaafi dabalata gaafataniiru akka ummani karra xallayattin filattu. Sababa covid-19 bakka fillannoo 44 keessa magaala Woodbury county keessa 5 qofa baname. Har’a sa’aati booda bakka fillannon itti ademee Long Line Rec Center tti namni baaye akka qaaratti hin argamiin debataan.
Namni baay’e akka jedhanitti kuniis sababa dhufaniif fillaanno Woodbury sheriff kuni Republican lama walitti waan fiduuf jedhan, ka biraas namicha dalagaa yerro dheraaf dalagee Todd Wieck fi namicha qara poolisaa Sioux City turee Chad Sheehan degaruuf dhufaan.
Filannoon South Dakota ammo har’a sa’aati 8 p.m cufama.


text:
PRO.Mararaa Guddinaatiin
Yaa Saba Bal’aa !!
Akkuma beekamu yeroo ammaa kana haala rakkisaa fi yaaddessaa keessatti akka argamnu hunda keenyatu beeka .Yeroon kun Oromoof yeroo kamuu caalaa wal dhagahuu, wal danda’uu fi gamtoomina guddaa kan isa barbaachisuudha .
Oromoon waan waliin dhabe malee waan irratti wal dhabe tokkos hin qabu .Biyyattii Ethiopia jedhamtu tana keessatti Sabboontota, hayyoota, Qeerroo, Qarree, Manguddoo fi manguddittii, akkasuma xinnaa fi guddaas itti gabbarree haala ammaa kanarra geenyeerra .Ethiopian Dargaggoo fi Sabboontota Oromoo qaqqaalii soorachaa turte har’as akkuma kaleessaa kunoo nurraa hin buune .Yaa Saba koo qaalii bara dhufaa fi dabraa haadha ilmaanii irraayis imimmaan hin qoorre .
Waa’ee kanaa isinitti himuun baayyee na hin barbaachisu waan ta’eef kallattimaan gara yaada kootti isiniin cee’uun fedha .Dhimmi Ani kaasuu barbaades dhimma hidhamtoota siyaasaa kan yeroo ammaa harka diinaa jiraniitiin kan wal qabatuudha .Oromoon kumaatamni kan wareegama qaalii kaffalaa tureef badii qabaatee osoo hin taane roorroo bara baraa waan falmateef qofa .Sabboontota Oromoo kana haala kamiin harka diinaatii fuuchuu dandeenya ?!Gadadoo bara baraa kana jalaa akkamitti bahuu dandeenya ?!
Bara dhufaaf dabraa “Baraa fi furguuggee mataan gadi jedhanii jala dabru” jechaa diina jalatti kufuun amma booda hafuu qaba .Akkamitti hambsuu dandeenyaa ?! Tokkummaa cimsuudhaanEddoo jirru hundatti wal jaaruu fi waadaa waliif seenuudhaanHooggansi yoo hidhame qabsoo wal irraa fuuchuunWal dhageeffachuu fi wal iyyaafachuun dirqama .
Bara 2014—2017tti Qabsoo akkamii akka gaggeessaa turtan ni yaadattu jedheen yaada .Mormiin bifa adda addaatiin adeemsifamuu danda’a .Mormii sagaleedhaaMormii Waraqaa facaasuun adeemsifamuMormii Karaa Tishart irraan godhamuMormii Lagannaa fi Mormii ugguraati .Mormiin bifa kanaan godhamu keessatti kan ibsa hooggansa Qeerroo qofa eeguun hin barbaachifnetu jira .Qabsoo godhamu keessatti wal fakkaachuun baayyee barbaachisaadha .
Fakkeenya : Oromiyaa guutuu keessatti, Guyyaa tokkoo fi sa’aatii tokko keessatti Tishart wal fakkaataa, kan ergaa wal fakkaataa of irraa qabutti yoo dhimma baane Diina ni rifaasisa .Ergaa keenyas karaa salphaa ta’een dabarsa .Tokkummaa keenyas ni cimsa .Guyyaa tokko keessatti Oromoo guutuu hidhuunis hin danda’mu waan ta’eef baayyee isaan rakkisa .Qeerroon lafaa ol ka’i mirga kee kabachiisi Hayyoota keetis hiksisi .Har’aaf kanuman jedha .Guyyaa biraa walittan deebina .Galatoomaa .Galatoomaa .


text:
Hegeree Oromiyaatin Sabbonaan Oromo Obbo Mohammed Abu Baker Mohammed Hunbannaa Guraandhala 3/2015tti Kiniyaa Magaalaa Naayrobitti Du,aan Addunyaa Kanarraa Boqatee jira. Obbo Mohammed Abu Baker (Maammadeem) …Read More »
Seenaa Gabaabduu Obbo Araarsoo Boruu
(1952 – 2015) Qabsoon bilisummaa ummata Oromiyaa, arra, sadarkaa if duuba hin deebine geeysee jirti. Akkanumaa waliin, bahaa-bu’ii amna isii keessatti warra dhaabbiin rooraatuu …Read More »
TVOMT: Gaafif Deebii Kurfii Guyyaa Yaadannoo Gootota Oromoo Naannoo Toronto Hordofaa
TVOMT: Gaafif Deebii Kurfii Guyyaa Gootota Oromoo Obboo Araarsoo Boruu Waliin ta’eRead More »


text:
Mootummaan biyya Kaanaada baqattootaa Afgaanistaanii buqa’anii biyyatii keessa qobachaa jiran hooteelotaa keessaa boqochiisaa akka jirttu hangaa’onii biyyatii ibsaniiruu.
Akka haanga’onni jedhanitti, Yeroo amma dhibeen Kooviid 19 dambalii Afuraffaan waan kanadaa keessatii baballachaa deemaa jiruuf baqattoota Afgaanistaanii iraa kaanadaa seenaa jiran hawaasatti makuun hin barbaadamne.
Akka gaabasi dhimmi irrati bahe jedhuuti erga ji’a Hagayya darbee Taalibaan Afgaanistaaniin qabate as yeroo jalqabaatiif baqattoonni magaala Toorontoo galan guyyaa 14 fi hoteelota 5 keesaa akka turan taasifamaniiru.
Guyyaa 14 booddee talaallii fudhatanii hawaasatti akka makaman taasifamu jedhameera.
Kaanaadaan namoottan Afgaanistaan irra buqqa’n 40,000 akka fudhattu beeksisuun ishee gabaasameera.


text:
Itoophiyaan akka biyyaatti barattoota ishee miiliyoona 26 sababaa Koovid 19n barnoota malee ji'ootaaf mana turan gara mana baruumsaatti deebisuuf karoorfataa jirti.
Hooggansi ministara barnootaa fi hoogganoonni biiroo barnoota naannoolee mariin har'a Finfinneetti eegalan dhimma kanatti ka fuuleffate ture.
Xummura marichaa irratti manni barnootaa yoom akka banamuu fi dhimmoota waa’ee barnootaa murteessoo ta'an kaan irratti murteen adda addaa akka dabarsamuuf jiru tu eegama.
Gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Muddee 2,2015 Haromayaa
Gootichi Barataa Yuuniversitii Haromaayaa Department Coprative Waggaa 2ffaa Kan Baratu Barataan Gazzahinyi Oliiqaa Rasaasa Wayyaaneen Wareegame.
Barataa Gazzaahiny dhalootaan godina Wallaggaa Horroo Guduruu yeroo ta’u University Haroomayaa keessatti department cooperative wagga 2ffaa barata osoo jiruu sochii warraaqsaa FDG fi didda master pilanii Finfinne mormuuf hiriraa naaga sadaasa 30,2015 saboonta bartoota ilmaan Oromoo ba’aani turaan kessa isaa Tokko Ture .
Barataan gootichi Gazaahinyi rebichaa cimaa humnaa Agazitiin irra ga’een hospitala University Haroomayaatti utuu yalamuu lubbun isaa darbitee hara’aa Muddee 2,2015 reeffi isaa gaara naannoo dhaloota isaa Horroo Guduruutti ergamee jira .
Qabsa’aan ni kufaa qabsoon itti fufaa !


text:
Mootummaan asxaa Biiroolee Oromiyaa irraa mallattoolee Oromoo balleessaa deemuun aggaammii akka sabaatti eenyummaa Oromoo balleessuuf jiru ta’uu rogeeyyiin miidiyaa hawaasaa himan.
Mootummaan hanga ammaa asxaawwan biirolee barnootaa, komunikeeshinii mootummaa, fayyaa fi kanneen biroo jijjiireen mallattoolee ibsituu Oromoo ta’an mara irraa haqeeti jira.
Adeemsi mootummaan itti jiru kun qaama duula eenyummaa, duudhaa, aadaa fi seenaa Oromoo balleessuuf taasifamaa jiruuti jedhan.
Namoonni marsaalee hawaasaa irratti yaada kennan, adeemsi jiru sirna qeenxee sabdaneessummaaf jibba hamaa qabu, uummanni biyyattii aadaa, afaan, duudhaa fi mallattoo tokko akka qabaatu fedhutu aangoo irra jiraachuu mul’isaa jedhan.
Adeemsi amma jiru kan waggoota soddoma dura dhiifnee dhufne kan jedhan warri yaada kennan, warri dhiiga ilmaan Oromoon aangoo kore dursa aadaa, duudhaa, seenaa, mallattoo fi eenyummaa Oromoo balleessuu filatee jedhan.
Erga jijjjiiramni dhufee uummanni Oromoo mirga dabalataa argachuu mitii, isuma duraan qabuu mulqamuutti akka jiru eeranii, tokko tokkoon dhawata dhawataan waan hunda Oromoo jalaa balleessaa akka jiran dubbataniiru.
Waanti amma godhamaa jiru heeraa fi seeraa naannichaallee kan faallessu akka ta’e himaniiti jiru.


text:
Fedhii Lubbuu Hordofuu
“Fedhii (hawaa) jechuun uumaman wanta lubbuu ta’utti dabuudha. Dabiinsi kuni ilma namaa keessatti kan uumameedha akka horteen isaa itti fufufi. Osoo nyaatatti, dhugaatittii fi fuudha heerumatti dabiinsi (fedhiin) jiraachu baate, silaa nyaanni, dhugaatinii fi fuudhaa heerumni hin jiru türe. Fedhiin guutumaan guututti wanta faarfamus miti akkasumas guutumaan guututti wanta balaalefatamus miti. Fedhiin ilma namaa kan balaalefatamu ykn jibbamuu yommuu daangaa darbeedha.” Read more


text:
ILMAAN OROMOO BARATAA YUNVERISTII (BARATTAN)TAATAN HUNFAAF
boqonnaaf gara maatii keenyaa yeroo gallutti gochaa wayyaaneen ilmaan oromoo irratti raawwachaa jirtu lammi kenya hunda hubachiisuun dirqama keenya ta’uu barree abjuu isheen oromiyaaf qabdu akkasumas duguuggaa sanyii raawwachaa jirtuuf maatii keenya hubachiisuu akka qabnu fi akka fashaleesinu kabajaan isin gaafanna.
Check Also
Reactions to the Ethiopian conflict
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the …
2 comments
-
Yadaa bareedaadha. Yaroo barreesitan, ammoo, akka namaa galu gabaabsaa.
-
Yaada bareedaadha. Ammo, hima (sentence dheeraan wan barreefameef nama hingalu. Kanaafu, himmeen (sentences) gagabaaboon barreessaa.


text:
Gaafi, “Iyyasuusi fi haadha isaa waaqefachuun sirriidhaa??” jedhu osoo ilaallu kunoo xumura irra geenye. Yeroon gaafi kanaaf deebiin jala muraa itti deebisnu amma. Mee osoo haqa irraa hin jallatinii fi namoota hin arrabsin dhugaa taane gaafi kanaaf deebii sirrii haa kenninu. Jalqaba namni wanta tokko kan waaqeffatuuf faayda irraa argachuuf ykn miidhaa akka isarraa deebisu barbaadeti. Akkasi miti ree? Kan waaqeffatan faayda namaaf kennuu fi miidhaa namarraa deebisuuf amaloota akkami qabaachu qabaa? Dhugumatti, jiraataa, beekaa, dhagaya, argaa fi danda’aa ta’uu qaba. Kan waaqefatamu jiraataa yoo hin ta’in du’aa irraa wanta barbaadan argachuun danda’amaa? Kan waaqefatamu haala fi rakkoo namaa kan beeku, argu, dhagayuu yoo hin ta’in, wanta barbaadan irraa argachuun danda’amaa? Kan waaqeffatan wanta hunda irratti danda’aa yoo hin ta’in faayda namaaf kennu ykn miidhaa namarraa deebisu danda’aa? Fkn, rooba roobsu irratti danda’aa yoo hin ta’in soorata barbaadan namaaf kennu danda’aa?
Itti Haa Fufnu
Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) “Ani Gooftaadha na waaqefadhaa” akka hin jenne hundi keenyaa ni beekna. Dhugumatti ergaan isaa guddaan: “Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaan keessan ta’e gabbaraa (waaqefadhaa), Isaan ala wanta biraa hin waaqeffatinaa” kan jedhu ture. Tarii namni kana yommuu dhagayuu, namoonni maal ta’aniitin “Iyyasuus gooftadha” jechuun waaqefatu ree? jechuun gaafachuu danda’a. Gaafi isaa kanaaf deebii karaa adda addaattin kennuun ni danda’ama. Garuu isaan keessaa inni ijoon: osoo sirritti itti hin xinxallin namoota yeroo duri wanta Iyyasuus hin jenne jedhan hordofuudha. Kanaafi, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
Itti Haa Fufnu
Soba Shirkii-Kutaa 2ffaa
Itti haa Fufnu
Shirkiin soba akka ta’e kutaa 1ffaa keessatti ilaaluf yaalle jirra. Dhugumatti, Rabbii olta’aan alatti wanta biraa gabbaruun (waaqefachuun) soba soba hunda caaludha. Dhagaa ykn muka kadhaa namaa hin dhageenye kadhachuu fi waaqefachuun maal jedhamaa? Nama du’e kan kadhaa namaa hin dhageenye fi rakkoo namaa hin beekne kadhachuu fi waaqeffachuun maal jedhamaa? Nama fagoo namarraa jiru kan nama hin dhageenyee fi haala nama hin beekne kadhachuu fi waaqefachuun maal jedhamaa? Rabbii olta’aa kadhaa namaa dhagayuu, haala namaa beekuu fi argu dhiisanii uumama (makhluuqa) nama biraa dhiisitii ofuuyyu hin fayyanne kadhachuu fi waaqeffachuu irraa bu’aan argatan maalidhaa?
Shirkiin Aakhiratti Salphinna Guddaatti Nama geessa-Kutaa 4
Itti Haa Fufnu
Rabbii olta’aan alatti wanta biraa waaqefachuun shirkiidha. Shirkiin kuni salphinna guddaatti nama geessa. Namoonni Iyyasuus gooftadha jechuun waaqefatan shirkii hojjatanii jiru. Guyyaa Murtii Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) namoota isa waaqefatan ni morma. Qur’aana keessatti:
Amaloota Rabbii
Itti Haa Fufnu
Amalli wanta tokko wanta biraa irraa adda kan baasudha. Jalqaba namni Gooftaa isaa haqaa beekuuf amaloota Isaa qorachuu qaba. Amaloota Gooftaa nama uumee sirritti addaan baase yoo hin beekin jallinnaa fi dhama’iinsa adda addaatti tara. Amaloota kanniin yommuu qoratu qabxii lama dagachuu hin qabu. 1ffaa- amaloonni Rabbii amaloota ilma namaatiin wal hin fakkaatan. Amaloota Rabbii fi amaloota ilma namaa yoo wal fakkeesse jallinna hangana hin jedhamnetti tara. 2ffaa-Rabbiin amaloota hanquu hunda irraa qulqulluudha. Amaloonni Isaa hundi guutuudha.
Maqaa Rabbii waan hundaa uumee, mararfataa ta’een jalqaba. Namni jireenya keessatti wanti guddaan inni beeku fi sirritti hubachuu barbaadu, waa’ee Gooftaa isa uumeti. “Gooftaan na uume kamiidha? Amaloonni Isaa maalidhaa?” Jechuun of gaafata. Gaafii kanaaf takkaa madda sirrii irraa barbaadun deebii quubsaa argatee jireenya keessatti tasgabbaa’a, takkaa immoo madda sirrii hin taane keessa barbaadun dogongora guddaa keessatti kufa. Deebii quubsa hin argatu. Kanaafu jireenya keessatti tasgabbii dhaba.
Itti Haa Fufnu
Deebiin isaa kana fakkaata:
Read more


text:
Emreets Khaamis dabre Israa’el waliin hariiroo uumuu eega labsitee booda, Falasxiin fi Turkiyaa dabalatee biyyoonni Islaamaa muraasni labsiin Abu-Dabii kun “gantummaadha” jechuun ifatti balaaleffataa jiru. Prezdaant Rajab Erdogaan yaada kenneen, biyyi isaa hariiroo Dippilomasii Emreets waliin qabdu addaan kuttee Ambasadaras biyyattii keessaa baasuu malti jedhe.
Erdogaan itti dabaluudhaanis “gochi gantummaa Emreets raawwatte kun Falasxiinotaaf kan hin liqimfamin tahuu hubannee jirra; Bulchiinsi Falasxiin Imbaasii Abu-Dabii keessaa qabu cufuuf sochii jalqabe yoo kan raawwatu tahe, Turkiyaanis hariiroo Emreets waliin qabdu addaan kutuun Falasxiin waliin dhaabbatti” jedhe.
Ministeerri haajaa alaa Turkiyaa gama isaatiin ibsa baaseen “gocha gantummaa Emreets yeroo kanatti Falasxiinota irratti raawwatte seenaa fi ummanni naannawa baha jiddu galeessaa hin irraanfatu; Turkiyaan ammoo qabsoo walabummaa ummata Falasxiin yeroo kamiyyuu caalatti ni deeggarti” jedhe.
Haaluma walfakkaatuun hariiroo Emreets fi Israa’el kana ummataa fi Bulchiinsi Falasxiinis sagalee cimaan balaaleffataa jiran.


text: Godaantonni Lammileen Itiyoophiyaa 71 Taanzaaniyaatti qabamanii mana murteef dhiyaatan. Godaantonni kuni ka to’annoo poolisii biyyattii jela oolan dhuma ji’a caamsa darbee yoo tahu, wixata dabre kana dhadhacha mana murtee Daareselaam naannoo Kisuuttuu jedhamutti dhiyaatanus, poolisiin Taanzaaniyaa qorannoo kiyya hin xumurre waan jedheef beellama torbee lamaa isaaniif kenneera. Gaazexeessaan Taanzaaniyaa Hamiisii Suleeymaan akkaa Raadiyoonii VOAf himettii, lammileen Itiyoophiyaa kuni dooniidhaan Keeniyaa Mombaasaa ka’anii akka Taanzaaniyaa galan himeera. Namni Dooniidhaan godaantota kana seeraan ala fuudhee deemaa ture battaluma poolisiin godaantota kana qabe isaan dhiisee badeera.


text:
Gammachuu Ayyaanaa: Qondaalli ABO hidhaa gadhiifaman qabiinsa mirgaa qeeqan
Aanga'aan waraanaa duraanii Adda Bilisummaa Oromoo Koloneel Gammachuu Ayyaanaa hidhaa baatilee 11 booda gadhiifaman.
Koloneel Gammachuun shoroorkeessummaafi saamicha baankilee Lixa Oromiyaatti raawwatame qindeessuun shakkamanii mana murtiitti deddeebi'aa turan.
"Otuman ani quba hin qabaatiin, akka baatu xalayaan mana murtiirraa dhufeera," jedhanii na baasan jechuun Kibxata erga mana hidhaatii bahanii booda BBC'tti dubbataniiru.
Himata irratti dhiyaate ilaalchisee murtiin kennames ta'e, beellamni qabame akka hin jirre, 'ajaja mana murtiitiin bahe' kan jedhu qofa xalayaan naaf kenname jedhu.
Addi Bilisummaa Oromoo miseensonni isaa iddoowwan gara garaatii qabamanii hidhamaa jiraachuu yeroo mara komata.
Mootummaan garuu namootni sababa deeggartoota ykn miseensota ABO ta'aniif hidhaman hin jiran jedha.
Tibba kana aanga'oonni olaanoo qaama nageenyaa mootummaa naannoo Amaaraa ajjeechaa aanga'oota naannichaatiin shakkaman bilisaan gadi dhiifamuun wal qabatee hidhaatti hafuu Koloneel Gammachuu Ayyaanaa rogeeyyiin qeeqaa turan.
Akkamiin gadi dhiifaman?
Wayita mana murtiitti deddeebi'aa turan garuu dhaabni isaanii mootummaa waliin dhimma isaanii irratti dubbataa akka ture himaniiru.
Namoota galmee tokko jalatti waliin himataman 20 keessaa 19 achumatti akka hafaniifi isaan qofti gadi dhiifamuus Koloneel Gammachuun BBC'tti himaniiru.
Walumaagalatti baatilee 11'f hidhamuu kan dubbatan koloneel Gammachuun "shororkeessummaan himatamuu himatni kan na gahe hidhamee baatii 8'n duuba jedhu.
Turtii mana hidhaa turan keessatti mirgi seeraan hidhamaa tokkoof kenname isaaniif eegamuu gaafatamanii, "lakki lakki, wanni akkasii bar Itoophiyaa keessa hin jiru" jedhan.
"Mirga ofii gaafachuun amma yeroo isaayyuu miti, duraanis hin turre gara fuulduraattillee akka laafaatti ta'uuf hin deemu," jedhan.
Baatii saddeet jalqabaaf mana hidhaa poolisii magaalaa Finfinnee Maa'ikalaawii cinaatti argamu akka turan kan himan qondaalli waraanaa kun, haalli achi ture gaarii akka hin taane dubbatu.
"Bakki ciisaa baay'ee dhiphaadha, nyaatni isaanii gaarii mitii, lafti itti qulqullaa'anis gaarii hin turre," jedhu.
Baatilee sadan xumuraatiif gara Qilinxootti dabarfamuufi achitti rakkoon tokkollee akka isaanirra hin geenye dubbatu.
"Bakki cisaa qulqulluudha, rakkoon bishaaniis hin jiru, bareedaadha" jechuun ibsu.
Gorsaa leenjiifi bobbaa Waraana Bilisummaa Oromoo kan turan Koloneel Gammachuu Ayyaanaa fuulduraaf bakka dhaabni itti na ramadu irratti hojjechuuf qophiidha jechuun BBC'tti dubbataniiru.


text:
Miidiyan hawaasummaa namoota carraa miidiyaalee akka Raadiyoo, TV fi maxxansa irratti dhimma bahuuf carraa in arganne miliyoonan lakkaawwamaniif karaa baneera.
Kaan hiriyoota baafata, kaan taateewwan jireenya akka guyyaa cidaa, guyyaa dhalootaa fi oduu adda addaa hiriyootaaf karuma miidiyaalee hawaasummaa kana hira. Gariin daldala ofii itti beeksifata. Kaan immoo oduu dharaa, haasaha jibbinsaa fi waan hammeenya kara waltajjiiwwan miidiyaa hawaasummaa facaasa.
Qophii harraa keessatti artiistonni Oromoo lama - Artiisti Nuhoo Gobanaa fi Artiiisti Zarihuun Wadaajoo - yeroo dhukkubsatanii jiranitti gaaree tumsa barbaaddame guuruf, namoota odeeffannoo dhaqabsiisuuf feesbuukii fayyadamuudhan milkaahe keessaa Gaazexeessituu fi bu’ureessituu dhaabbata beeksisaa Masarat Dhaaabaa dubbisne.
Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Yunaaytid steetis Bajeta ittiin addunyaa irratti dhukkuba HIV/ AIDS faccisuuf itti gargaaramtu kan hanqistu ta’uu beeksiftee jirti.
Sababa bajati gad cabeef jecha biyyonni sagantaa PEPFAR iin gargaarsa argataa turan wal’ansi kennamus gad cabuu mala sodaa jedhu qabu.
Gam kaaniin Vaayrasiin HIV haadha ulfa taate irraa gara mucaa gadameessa keessa jiruutti akka hin dabarre gochuun akka danda’amuuf jaarmayaan fayyaa addunyaa qajeelfama haaraa baasee jira.
Yaada dhiyaate keessaa tokko dubartonni vayrasii HIV waliin jiraatan hatattamaan wal’ansa argatanii bara jireenya isaanii guutuu akka itti gargaaraman gochuu jedha.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggeffadhaa