text:
3 responses
-
Fincilli barattootaa Naannoo Somaaleettis ce’e: Ambotti eda reeffi nama lamaa muldhate:fincilli baratootaa fincila uummataatti geeddarame
Oduu ammaantan guyyaa 4/5/2014 (26/08/2006) nu gaheen, Naannoo Somaalee Yunivarsiitii Jigjigaatti gocha suukkanneessaa ajjeechaafi hidhaa barattootaafi uummata Oromoorratti mootummaan raawwatamaa jirufi saamicha lafaa naannawa Finfinnee ilaachisee Baratoonni Oromoo hiriira mormii bahaniiru.
Oduu wal-fakkaatuun, magaalaa Amboo keessatti eda reeffi nama lamaa du’ee argamuusaa Oromiyaa Miidiyaa Neetiwoorkiin gabaasee jira. Achuma Magaalaa Ambooti osoo hin bahin, Magaalaa Amboo keessatti poolisoota Oromiyaa irraa meeshaan waraanaa hiikamuun, magaalittiin loltuu fi poolisii federaalaatiin marfamtee jirti. Magaalaa Amboo qofa keessa hanga ammaatti namoonni du’an 16 gahuun himame jira. Bifuma wal-fakkaattuun Abbaa Duulaa Gammadaan kaleessa uummata Amboo dhaqee dubbisuun gaaffiiwwaan Uummataa Amboo irraa itti dhihaateef, humna isaatiin ol akka ta’eef guyyaa Wixata dhufuutti beellama akka qabatee OMN gabaasee jira.
Hiriirri mormii barattootaarraa ka’e gara fincila uummataatti jijjirame kun, godinaalee Oromiyaa harka caalu waliin gahee jira. Mormiin kun, hanga kaleessa galgalaatti aanaalee godina Shawaa Lixaa Shanan, Xuqur-hincinnii, Ijaajjuu, Geedoo, Baakkoofi Iddaannotti adeemsifamaa akka ture, Oromiyaa Miidiyaa Neetiwoorkiin gabaaseera.
Godina Haragee Lixaa Galamsoofi Araddaalee/aanaalee gara garaa keessatti gocha suukkanneessaa ajjeechaafi hidhaa barattootaafi uummata Oromoorratti mootummaan raawwataa jiru mormuudhaan uummanni hiriira mormii bahaa jiraachuun dhaga’ame. Godina Qeellam Wallagaa keessattis hiriira mormii taasifamaa jiruun, lubbuun nama tokko darbuun dhaga’ame. Magaalaa Najjoottis, jaartiin waggaa 50 fi namootni lama rasaasaa poolisii federaalaa irraa gara uummatatti dhukaasaniin mada’anii hospitaala seenaniiru. Naannawa akka Jaarsoo, Baabboo, Qilxu-kaarraa fi kkf tti fincilli uummataa akkuma itti fufetti jira.
Oduu wal-fakkaatuun barattoonni Oromoo yunivarsiitiiwwaan akka Adaamaa, Haramaayaa, Dirree Daawwaa fi Madda Walaabuu keessaa bahuudhaan gara uummataatti baqachaa jiraachuun dhaga’ame. Gaafa Roobii irraa jalqabee baratoonni yunivarsiitii madda Walaabuu gara baadiyaatti baqachaa jiraachuusaanii Oromiyaa Miidiyaa Neetiwoorkiin barattoota achii dubbisuun gabaaseera. Akka gabaasa kanaatti, barattoonni 6 hanga ammaatti kan du’an yoo ta’u, baratoonni 80 ol miidhaa irra dhaqqabeen hospitaalaa seenuusaanii barataan OMN dubbise himeera.
Oduu gara biraatiin, Uummanni Oromoo biyya alaa jiranis, ummaata mootummaa Wayyaanneetiin ajjeefaman sirna dungoo qabsiisuun yaadachaa jiran. Biyyoota addunyaa hunda keessatti gocha Wayaanneen uummata Oromoo irraan gahaa jirtu kana hadheefatanii mormaa jiru. Akkasumas hiriira mormii addunyaa hunda waliin gahu guddaa qopheessuuf qophaa’aa jiraachuusaanii OMN gabasee jira.
Miidiyaaleen addunyas gocha Wayyaanneen Ummanata Oromoorraan gahaa jiru kana wal-harkaa fuudhuun gabaasaa jiru. Akka gabaasa BBC tti laakkofsi uummata Oromoo Mootummaan ajjeefamaa jiran 40 gaheera. Imbaasiiwwaan biyyoota gara garaa kan Finfinnee keessatti argamanis, sodaa qabanirraa kan ka’een lammiin isaanii gara Oromiyaa yoo seenee ajjeefamuu waan maluuf akka hin seenne akeekkachiisaniiru. See: http://www.yaadannoogaazexeessaa.blogspot.com for more information.
-
Malo uuuuuu dhumne maalo oromoo ka’a malif tessan


c: text/html

text:
Gadaan Gadaa Qabsoo Qeerroo ti!
Qeerroo Oromiyaa;
Gadaan kun kan kee ti. Gadaa kana keessatti kaatee yoo oromiyaa garbummaa jalaa hin baaftu ta’e, biyyaa fi saba garbummaan dhaale keessatti hireen darbuuf deema. Kun immoo qaanii qaanii caaluu dha. Abbootiin keenya garbummaa didanii guca bilisummaa qabsiisan har’as si waliin qabsootti jiru. Atis, guca isaan qabsiisan saniin biyyaa fi saba kee qarriffaa garbummaa jalaa baaftee gara bilisummaatti akka tarkaanfachiiftu sirraa eegu. Kana waan ta’eef, bakka jirtutti hidhannoo kee jabeeffadhu!
Akkuma beeknu, hidhaa fi ajjeechaan akkuma kaleessaa sanatti mana keetti dhufaa jira. Diinni keenya karaa maraan nu balleessee ofii badhaadhuuf nurratti hojjachaa jira. Nuti, qeerroon immoo yoo har’a didne malee biyyaa fi saba egere dhaallee dhalootaa dhalootatti lachiifnu qabaachuuf hin jirru. Kanaaf, bakka jirtitti waan dandeessu mara godhi!
Diinni keenya duula walii galaa nurratti bane jira. Ijoollee mana hidhaatti guuramaa jiran irraa akka hubannutti nu kanneen hafne illee buluu keenya beeknus, oollee keenya beekuuf hin jirru; ooluu keenya beeknus, buluu keenyaaf wabiin hin jiru. Wabiin keenya otuu falminuu du’a seena qabeessa du’uuf of-qopheessuu qofaa dha.
Odeeffannuun humnoota tikaafi basaasaa irraa nu gahaa jiru akka hubachiisutti manneen fi oolmaan sabboontota Oromoo marti hordofamaa jira. Torbee as dhufuuf jiru, keessaayyu, jimaata eegalee haga dilbataatti duulli guddaa manneen barnootaa keessatti banamuuf qophaa’ee jira. Kanaafis, humni guddaan waraanaa fi garee farra-shororkeessitotaa keessaa walitti qindeeffamanii jiru. Qeerroon kana beektee, akkuma kanaan duraatti of-eeggannoo guddaa akka gootu haata’u. Caasaa qabdan maraanis dhaamsa keessan akka miidiyaalee adda addaa gahu godha. Yoo diina harka buutan bifa kamiinuu gowwoomtanii akka odeessa keessan hin kennine.
Kaayyoon keenya kanneen abbaa irrummaan dhiiiga ummataa xuuxaa jiran dhabamsiisuu malee ummataa fi gosa kmirrattiyyuu kan xiyyeeaffattee miti. Nuti kan itti jirru, tooftaa diddaa keenyaan qabsoo keenya karaa nagaa itti fufuu dha. Hin dagatiinaa! Nuti saba kamirraayyuu diinummaa hin qabnu! Diinni keenya kanneen aangoo ummataan duruumanii dhiiga ummataa xuuxaa bara baraan jiraachuu fedhanii dha. Galiin keenya sirna cunqursaa dhabamsiisuu dha.
Qeerroo! Bifa kamiinuu sodaatti harka kennachuu hin qabdu! Otuu sodaannuu du’uun raawwatuu qaba. Yeroon du’aa jiraannus awwaalamuu qaba. Duuti sodaa illee dallaa keenya jala dhaabbatee jira. Qeerroonis gamtaa keetiin yeroon itti tulluu sodaa itti jijjigsitu ga’eeraa, ka’i!!
Qeerroo waanti guddaa ati gochuu maltu amala diina keetii beeki; jabinaa fi laafina diina keetii adda baasi. Diinni keenya waanti inni qabu meeshaa waraanaa malee dhugaa miti. Dhugaa kan qabu nu warra qe’ee keenya keessatti dararaa argaa jirruu dha. Dhuma irratti kan mo’atu, kan dhugaa qabuu dha. Abbootiin irree dhumaa isaanii hin argan; seenaa darbe irraa hin baran. Warreen seenaan galmeesse dhiifnee, warren kaleessaa yoo mil’anne kabajaa caalaa salphinaan aangoo irraa bu’uu warra filatanii dha. Haga fedhan kijibanis dallaan kijibaan ijaarratan du’a isaan hin oolchine. Dhugaaan karaa qal’aa keessaan hulluuqxee isaaniin fuutee darbite, bittaa wayyaanees buqqisuuf jirti; jabaadhu!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MASARAA EEGUMSAA (MAXXANSA QAYYABANNAA) BITOOTESSA 2014
Maxxansa kana keessatti, amala fedhii ofii aarsaa gochuu qabaachuufi ofiif ilaalcha sirrii qabaachuu kan dandeenyu akkamitti akka taʼe ilaalla. Maanguddoota hidhata amantiifi firoota keenya taʼan gargaaruu kan dandeenyu akkamitti?
Garaa Firoota Keenyaa Tuquu
Akkaataa Yesus firootasaa itti qaberraa maal baranna? Garaa miseensota maatii keenyaa warra amantii kan biraa qabanii ykn sirumaa amantii hin qabnee tuquu kan dandeenyu akkamitti?
Amala Fedhii Ofii Aarsaa Gochuu Guddifachuun Kan Dandaʼamu Akkamitti?
Diinni utuu nutti hin beekamin amala fedhii ofii aarsaa gochuu qabnu xiqqeessinee akka ilaallu nu godhu nu mudachuu dandaʼa. Matadureen kun diina kana adda baafachuu kan dandeenyuufi Macaafni Qulqulluun diina kana moʼuuf kan nu gargaaru akkamitti akka taʼe ibsa.
Ilaalcha Sirrii Qabaachuun Kan Dandaʼamu Akkamitti?
Namoonni hedduun ilaalcha sirrii hin taanee wajjin waldhaansoo kan godhan maaliifi? Matadureen kun, ilaalcha sirrii qabaachuu kan dandeenyu akkamitti akka taʼe hubachuuf nu gargaara.
Waaqeffannaa Maatii—Gammachiisaa Gochuu Ni Dandeessaa?
Wantoota gochuu dandeessu tokko tokko baruuf waaqeffannaa maatii biyyoota garaagaraatti godhamu ilaali.
Maanguddootaaf Ulfina Kennaa
Ilaalcha Waaqayyo maanguddootaaf qabu qori. Ijoolleen warrasaanii dullooman ilaalchisee itti gaafatamummaa akkamii qabu? Gumiiwwan maanguddoota kan kunuunsan akkamitti?
Maanguddootaaf Kunuunsa Gochuu
“Barri hamaan” utuu hin dhufin, ijoolleen warrasaanii dullooman gargaaruuf, duraan dursanii mariʼachuudhaan qophiifi murtoo tokko tokko gochuunsaanii barbaachisaadha. Rakkoowwan tokko tokko moʼuu kan dandaʼan akkamitti?
Dubbii Keessan—‘Eeyyee Achiis Lakki’ Jechuudhaan Ni Jijijjiirtuu?
Kiristiyaanonni waadaa seenan eeguu qabu. ‘Eeyyee achiis lakki’ hin jedhan. Beellama qabanne jijjiiruun yoo nu barbaachisehoo? Fakkeenya Phaawulos Ergamaarraa baradhu.


text:
Baqattoota Oromoo baayyinni isaanii 26 ta’an waraana mootummaa Keeniyaatiin qabaman.
Nairoobi, Keeniyaa | Onkoloolessa 29, 2013.
Baqattooti Oromoo baayyinaan 26 ta’an bakka mana jireenyaa qubatanii jirani keessaa hulaa manaa/balbala irratti cabsuudhan kaan bansiisuun waraanni Keeniyaa qabamuun beekame. Waraanni Keeniyaa halkan mana jala buluun Onkoloolessa gaafa 26, 2013 ganama barii sa’atii 06:20 tti baka maatiin ciisutti gaaffii tokko malee ulee fi dhiitichaan mana keessaa gadi guuruun konkolaataa pataroolii lamaan fuudhamanii mana hidhaa Poolisaa naannoo Eslii Baangaanii jedhamutti guyyaa tokkoof kan hidha yoo ta’u, baqattooti Oromoo kunneen ragaa baqataa seerummaa maandeta UNHCR qabaachuu agarsiisanillee humni keenyaa kun fudhachuu diduudhaan weeyrara guddaa ganda baqattootni Oromoo baay’inaan qubatan kanatti godhanin baqattoota Oromoo qaban guyyaa tokkoof mana hidhaa kanatti nyaataa fi bishaan malee olchaun darara turuun hubatameera. Miidhaa qaamaa guyyaa tokko irraa gahaa oolanii gara galgalaa erga baqattoonni kun UN fi NGO jiranitti iyyataniin booda baqattoota kana suuraa fi ashaaraa hedduu kaasuudhan Onkol. 30tti mana murtii farra-shororkeessummaa olaanaa Keeniyatti akka dhiheessitan jechuun harkaa baasuun beekameera.
Baqattooti Oromoo jiruu fi jireenyi biyya abbaa isaanii keessatti itti hadhaye lubbuu isaanii baafachuuf gara ollaa Oromiyaatti baqatan kana irratti mootumman Keniya Wayyaanee/TPLF waliin ta’uudhaan lammii Oromoo bakka isaan baqatan maratti dhabamsiisuu fi akka hin jiraanne gochuun kan ittin fufiinsaan geggeeffamaa jiru ta’uun isaa yaaddoo guddaa fi fala dhala Oromoo mara irraa akka lammiitti eegamu ta’uu keesa beektooti ni ibsu.
Maqaa baqattoota Oromoo mootummaa Keniyaatiin dharaan yakkamanii himati itti dhiyaate keessaa:
1- Abdataa Sha’aab – Baqataa
2- Amiir Aliyyii – ”
3- Zaakir Hamzaa – ”
4- Ruduwaan Nuuree – ”
5- Nabiil Jamaal
6- Abdulhakiim Abdullaahii – ”
7- Muniir Abdullaahii – ”
8- Hassan Abdullaahii – ”
9- Aarif Amiin – ”
10- Dursaa Haarun – ”
11- Bahar Mahammad
12- Abraahim Oromoo
13- Birraa Alii
14- Anawaar Mahammad
15- Abdurahiim fi hadhamanaa
16- Ra’iisaa /haadhamanaa/
17- Amiir Ahamad Usumaan
18- Ziyaad Dabbasoo
19- Gammachiis Ibsaa
20- Ahamad Nuuree
21- Ibsaa
22- Sa’id Umar /Jarman/
23- Abdii Alii Abbaas
24-
25.
26.
Namoota Olitti maqaan isaanii ibsame kun maatiin abbaa tokkootii fi abbaa manaa fi haati manaa waliin kan qabaman yammuu tahu manneen isaanii saka’atta’uun ulee fi qawween sodaachisanii kan qaban ta’uun beekameera. Kanneen UN jalatti beekumsa argatanii maandeta qaban 20 kan hafan ammoo warreen beellamaan UNtti deddeebi’aa akka ta’es hubatameera.
Kanaaf, mootummaan Keniyaas akkuma mootummaa abbaa irree Wayyaanee ilamaan Oromoo lubbuu isaanii baraarfachuuf lafa isaatti baqatan yakka dharaa tolchuudhaan miidhaa irraan gayaa waan jiruuf lammiin Oromoo marti iyyataa fi miidhama baqattoota Oromoo Naairoobi Keniyaatti gahaa jiru kana gara dhaabbilee mirga dhala namaaf falmani, akkasumas mootummoota dhiyaa fi saba himaalaee addunyaatti dabarsanii akka birmachiisaniif gaafatanii jiru.


text:
Amajjii 11,2013 Finfinnee
Filannoo dharaa mootummaa Wayyaanee gaggeessuuf jedhu irratti diddaan uummata magaala Finfinnee irraa mudate.Wayyaanee EPRDF abbaa irrummaan uummata biyyattii garboomsee osoo jiruu sirna dimokiraasiin gaggeessaa jira jedhee addunyaatti lallabuuf kan filannoo kana kalaqe uummatni kaardii filannoo hin fidhannu jechuun didee jira.Bakka oolmaa dargaggoowwaniis Wayyaaneen yeroo ammaa kana maal marii’achaa jirtu jechuun cufaa jira.Yeroo ammaa kanatti mootummaa Wayyaaneetti diddaan jiraattota magaala Finfinnee irraa gama hedduun itti jabaatee jiraachuun beekama. Qaala’insa jireenyaa,rakkina geejibaa fi hojii dhabdummaan jiraattota magaala Finfinnee fi hawaasa biyyattii mara rakkisaa jira.Mootummaan wayyaanee yeroodhaa yerootti diddaa uummata kanaa dhaamsuuf walgahii bakka buutota aanaa irraa funaanuun walgahii gaggeessuus mormiin daran jabaatee jira.Jiraattotni magaala Finfinnees mootummaan wayyaanee garboomfataadha jechuun ifaan dubbachaa jira.Hawaasni musliimaa daran diddaa jabeessuun filannoo wayyaanee waliin tapha kan dhaqu hin jiru jechuun diddaa itti fufanii jiran.


text:
Muddee 22,2012
Godina Jimmaattii Poolisotni sirna Wayyaanee, Waraqaa Waamichaa FDG Qeerroon Godina Jimmaa keessatti uummataaf tamsasee jiruutti rifachuun akka Godinaatti walgaa’ii Poolisotaa hoggaantotaa komishinii Poolisii godina Jimmaatiin magaalaa Jimmaa mana barumsaa Jireen sadarkaa 2ffaa fi Piriipaaraatoorii keessaatti gaggeeffamaa jiruu irraatti Poolisonnii Oromummaa isaaniin amanaan ilaacha ABO qabdu, waraqaale FDG magaalotaa fi manneen barnootaa keessatti tamsaaa jiru tohachuu hin dandeenye, poolisoonni waan kana keessatti qooda qabdan ni jirtu jechuun doorsifamaa akka jiran gabaasi naannicha irraa nu gahe addeessa.
Mootummaan EPRDF muddama keessa seenuun pooliisotaa aanaa fi godinaalee Oromiyaa irraa jiraan osoo hin hafiin dhiphisaa jiraachuun gabaafamee jira. Karaa biraa gaggeesitoni walga’ichaas poolisoota godinaan akka jedhani itti dhadatanitti, yeroo ABO’n waraqaa nurraatti bittimsuu fi ummataaf baldhinaan raabsu kanatti isin poolisoonni mootummaa eeguuf mindaan isinii kafalamaa jiru maal eegaa akka jirtan mootummaan wallalee bitaa itti galee waan jiruuf poolisoota keessa kanneen ABO waliin hidhata qabdan ni jirtu jechuun dorsisaa akka turan madden keenya addeessu.
Kun kanaan osoo jiruu Qeerroon waraqaa wamichaa FDG garbummaa magaalaa Jimmaa fi Aanotaa Godinaa Jimmaa jala jiraan hundaa keessaattii maxxaansuu itti fufee jiraachuu Qeerroon godina kanaa beeksisu.


text:
One response
-
Akkam jirtan? Nageenyi badhaadhaa? FDG Yeroo ammaa Oromiyaa keessatti adeemsifamaa jiru baay’ee kan nama of yaadachiisuudha. Ani ogeessa fayyaadha. Miidhaan yeroo ammaa ogeessota fayyaa irra wayyaaneen geessisaa jiru keessaa 1/ sadarkaan barnootaa kan COC Darban qofaaf jechuun ulaagaa hin jirre gaafachuu fi carraa barnootaa dhowwAkkam jirtan? Nageenyi badhaadhaa? FDG Yeroo ammaa Oromiyaa keessatti adeemsifamaa jiru baay’ee kan nama of yaadachiisuudha. Ani ogeessa fayyaadha. Miidhaan yeroo ammaa ogeessota fayyaa irra wayyaaneen geessisaa jiru keessaa 1/ sadarkaan barnootaa kan COC Darban qofaaf jechuun ulaagaa hin jirre gaafachuu fi carraa barnootaa dhowwAkkam jirtan? Nageenyi badhaadhaa? FDG Yeroo ammaa Oromiyaa keessatti adeemsifamaa jiru baay’ee kan nama of yaadachiisuudha. Ani ogeessa fayyaadha. Miidhaan yeroo ammaa ogeessota fayyaa irra wayyaaneen geessisaa jiru keessaa 1/ sadarkaan barnootaa kan COC Darban qofaaf jechuun ulaagaa hin jirre gaafachuu fi carraa barnootaa dhowwAkkam jirtan? Nageenyi badhaadhaa? FDG Yeroo ammaa Oromiyaa keessatti adeemsifamaa jiru baay’ee kan nama of yaadachiisuudha. Ani ogeessa fayyaadha. Miidhaan yeroo ammaa ogeessota fayyaa irra wayyaaneen geessisaa jiru keessaa 1/ sadarkaan barnootaa kan COC Darban qofaaf jechuun ulaagaa hin jirre gaafachuu fi carraa barnootaa dhowwachuu,
2/Dabalata miindaa carrier structure waggaa tokkoo oliif nuuf kennamaa ture dogoggora jechuun akka saand


text:
WAAQAA SITTI IYYANNA!!
Beekan Guluma Erena irraa | Ebla 7, 2014
Yaa Waaqa Oromoo gooftaa maqaa dhibbaa
Hinduutu hindulloomtu kankee ajaa’iba
Hiixattee qaqqabdaa kaabas ta’ee kibbaa
Mee waa’ee saakeenyaa sitti himannakaa
Ilmaan abbaa tokkoo kan qomoon tokkichaa
Waliigaluu dideetu halagaan gingilchaa
Saba gaanfa Afriikaa lakkoofsaan cirrachaa
Olaantummaa dhabeetu diinni irra didicha.
Yaa Waaqa guddichaa gooftaa ardiif samii
Araara nuuf godhi balleessinus tarii
Keessakeenya himna isa qabnu aarii
Garaadhaa waa hinqabu nuti akka warra kaanii.
Yaa Waaqa tokkichaa gooftaa guddaa nana
Akka nama ulfaa yeroo hundaa maassanna
Hojiif gadi hinteenye halkan guyyaa kaannaa
Garuu bebbeelofnee harka namaa ilaalla
Hayyee! Hayyee! Hayyee!
Waaqa uumaa, Waaqa uumamaa,
Waaqa Saglan Booranaa, Waaqa Sagaltama Gabraa,
Jennee sikadhannawoo maaf nuun taane abbaa?
Tokko ta’uu dhiisee lammiin maaf waljibbaa?
Waaqa Torban Baarentummaa, Waaqa Ciicoo Gurraattii,
Marga harkatti baannee oofuu jennawooti
Maaf garboomne gooftaa Waaqa guddaa mootii
Obsa fixanneerraa nuuf dirmadhu ati
Waaqa Shanan Gadaa Oromoo
Waaqa Shanan Odaa Oromoo
Kaabaaf kibbaa, bahaaf dhihaa siwaamanna nuwoo
Hirkoo sigodhannee suma qabna dawoo
Dafii nuqaqqabi dadhabneerra ammawoo
Waaqa Caffee Tumaa Waaqa Bokkuu Gurraachaa
Waaqa hundaa dandeessu jiraataa tokkichaa
Kan Ereri Kormaa Waaqa Siidaa Tulluu Cuqqaalaa
Mee Oromoof ka’i uummata guddichaa
Quuqqaan nufixeera akka madaa cinaachaa
Waaqa Fincaan Tuulama Sadeenii Waaqa Jahan Galaan
Waaqa Malkaa Hawaas kan jiraattu baraan
Araraarakeen eegi warreen jooraa jiran
Galmaan isaan gahi warreen haqaaf qabsaa’an
Ayyaanni Oromoo Nagaan oolchii nu bulchi.
Garboonfataa keenya nurraa garagalchi
Ofiin of haabulchuu sabni keenya sichi
Nurraa haadhaabbatu dararaafi saamichi
Waan barri deemuun mee jalaa nu baasi.
Hamaa hammaataa nurraa qabi mogolee nu cimsi
Daafii galtee nu oolchi irraa gora nu oolchi
Harcaatuu habashootaa ammas nurraa garagalchi
Kan dabaan nutti deemu dhiibdoo keen nurraa dhiibi
Uumaa teenyaan nu bulchi, cabaa keenya dhidhiibi
Wallaalaa guddisi hayyuus nurra bulchi
Keenyumaan nubulchi orma nurraa qabi
Xinnaa nuuf guddisi guddaa mee nuuf bulchi
Wallaalaa beeksisi Beekaas nuuf muldhisi
Biyya biyya nagaa nuuf godhi mee nagaa nuuf buusi
Afaan keenya wal nu beeksisi hamtuu cabsii baasii
Jaalalakee nuuf kenni, Wal bira oolchii nu bulchi
Safuu keen nu bulchi Rooba Nagaa nuuf Roobi
Bubbee hamaa nurraa qabi, ka’us gadi qabi
Kan saggoo nu cabsee uleekeen adabi
Kormi cirrii haa ta’u, Rimaan haphee haa ta’u
Qabeenyi kan abbaa horee haa ta’u
Ilmi kan abbaa dhalchee haa ta’u
Qabeenyi Oromoo Oromoof haata’u
Gaaffii baay’ee qabna kan har’aaf iftaanii
Maaloo yeroo kamuu yaa Waaq nugargaarii
Galgallis ganamnis keenya jiruun aarii
Nutoo siin uumamneeti maal gooneetu tarii
Garraamummaa malee hinqabnuum jallina
Diina daara baasnee ofii qullaa deemnaa
Utuu hundaa qabnuu diinarraa kajeellaa
Yaa Waaq ati faradi nu harkakee ilaallaa
Egaa yaa Waaqayyo guddaadhaafi jabaa
Irkoo ofirraa dhabneeti mee nuuf ta’i abbaa
Keenyumaan nubulchi nubaasi walabaa
Nuuf haararraafamu injifannoon alaabaa
Yaa waaqa guddichaa gooftaa ardiif samii
Gooftaa haqaaf firdii ati hibeektu hamii
Bara hunda jiraatta hinqabdu dorgommii
Cunqursaaf gidiraatti maaloo hinkenniin lammii
Kiyyoo kiyyeessanii xaxaaf shira hamaa
Akka hindarbineef nutti cufuum karaa
Ija akka hin godhanneef caccabsan daraaraa
Raatessuun cabsaniim warreen sammuu haaraa
Kan kaleessaa utuu jennuu kan har’aatu caalaa
Dubbii maaf dhorkamna maaliif dararamna?
Mul’annoo humnadhaa maaliif ittifamnaa?
Ibsaa keessa keenyaaf maaliif dararamna?
Xiinsammuun nu cabee maaliif gaadi’amnaa?
Bilisa taaneetu dhalanneem akka namaa
Dhibee baafachuufoo maaliif luugamamnaa?
Utuu miilla qabnuu maaf jilbaan daa’imnaa?
Dukkanaa dukkanatti wayyoo darbuuf deemnaa?
Guguungumaa deemna akka isa maraatee
Mimil’ataa deemna akka warra hatee
Diinnis nu dararse lammiidhaan da’atee
Yaa Waaqa guddichaa maal yoo nurraa kaaftee?
Roorroon nutti hammaatee mataarra nu darbe
Hayyuun boolla seenee xobbeen kan caccabe
Maanguddoonis iyyee qaalluun fala dhabe
Miidhaa halagaatiin lubbuu hedduu darbe
Kun maaf akkas ta’a? yoo jennee gaafannee
Ilaalcha diinaati jedhamnee shakkamne
Akka garaa hintaane jiraa ukkaamanee
Maaloo Yaa Waaqayyo fala nuu kennimee
Guddina dheebonnee yommuutti wawwaannu
Walqixxummaa dhabnee yerottii dharraanu
Wanta gochaa dhabnee asiif achi ilaallu
Dhokosaaf fala dhabnee asiif achi ilaallu
Imimmaan nugogee dhiiga xuruurfannu
YaaWaaq! Maalumaaf al tokko ijjikee nu laalu?
Gamanaas gamasiis hunduu iyyaa jira
Kumaaf kumaatamaam kan kaate maatiirraa
Kaan dhaabiitti du’e ka’e maasiisaarraa
Baay’een murteeffatee jiraachuus jibbeera
Guyyaan halkan ta’ee ifaan dukkanaa’ee
Qarreen hiree dhabdee qeerroonis raata’ee
Kuusaan dilbii onee nu harkaa tamsa’ee
Waan nuti harkaa qabnu qaata badduu ba’ee
Egaa Yaa Waaqayyoo kam dubbannee fixnaa
Waan itti miidhamne kam himnee kam dhiifnaa
Maaloo nuu danboobi nuti suma abdannaa
Harka nurra qabi ‘DHUGAA’f wareegamnaa!
Oromoon martinuu WAAQAA sitti iyyannaa!!
*** *** *** *** *** ***
Beekan Guluma Erena
PhD Candidate, Documentary Linguistics and Culture
Addis Ababa University


text:
(Qeerroo, Finfinnee, 01 Bitootessa 2012) Qabsoo Bilisummaa Oromoo Adda Bilisummaa Oromoon durfamu cinaa dhaabbachuun dirqama Oromummaa bahuun lammiilee hunda irraa akka eegamu Qeerroon ibse.
Haala yeroo ammaa Oromiyaa keessatti adeemaa jiru irratti Qeerroon akka ibsetti, gaaffii mirgaa keenya karaa nagaa argachuuf tattaaffiin haga ammaatti godhame hammeenya sirna Wayyaanee sirriitti adda baasee mul’isee jira.
Akka ibsa Qeerroo kanatti yeroo ammaa kana diddaa ummataa karaa hundaan kan itti fufe yoo ta’u sirni Wayyaanees diddaa fi fincila sadarkaa addaddaatti adeemaa jiru dhaamsuuf humna qabdu maraan hojjachaa jirti.
Haata’uutii, Qeerroon doorsisaa fi hiraarsaa Wayyaaneef otuu gurra hin kenniin mallattoo BILISUMMAA Oromoo kan ta’e, Alaabaa Adda Bilisummaa Oromoo , dhaabbiilee barnootaa gurguddoo kanneen akka Finfinnee, Amboo fi bakkeewwan birootti Oromiyaa irratti balaliisisaa jira.
Shirri diinni xaxxus sadarkaa addaddaatti tooftaa Qeerroon tolfatee socho’aa jiruun akka fashale illee ibsi Qeerroo kun hubachiisee jira.
Qeerroon gidduu kana Oromiyaa keessatti Alaabaa Oromiyaa balaliisaa kan jiru yoo ta’u, jabina Qeerroo kanaan kanneen Qabsoo Bilisummaa Oromoo barbaadan kan gammadanii, kanneen diinaaf ulee ta’an immoo dhiphuu keessa galanii akka jiran beekamee jira. Qeerroon yeroo ammaa biyya abbaa isaa irratti alaabaa mataa isaa muldhisaa jira.
Guyyaa Har’aa Yuunivarsiitii Finfinnee keessattii fi bakkeewwan waajjiroota gurguddootti alaabaan fannifame waraana mootummaa wayyaanee jeequun Finfinneen konkolaataa waraanaan guutamtee jirti.
“Yoomuu qabsoon keenya hanga bilisummaatti akka itti fuftus ni hubachiisna,” kan jedhan deeggarottti Qeerroo, “yeroo hamtuu akkanaa keessatti taa’anii waleeguu fi walqocholuu irra karaa itti qabsoon Oromoo gara galiitti dhiyaacha kan jiru ta’u, “kan arge haa amanu; kan dhaga’e immoo haa dabarsu!” jechaa ilmaan Oromoo cufti dirqama Oromummaa akka ba’atan Qeerroon dhaamsa dabarsee jira!
Injifannoon uummata oromoof!!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!!
Like this:
Like Loading...
Related


text:
Walga’ii Ji’aa WWDO
Walga’iin WWDO idleen Dilbata Gurraandhala 03, 2013, sa’aa 6:00w.b. irraa eegalee gaggeeffama. Akkuma barame sirna walga’ii keenya irratti qophiileen adda-addaa kan haala yeroon wal-qabatan qopha’anii jiru.
Kanaaf, dargaggoonni Oromoo Washington DC, Maryland (MD) fi Verginia (VA) keessa jiraattan walga’ii keenya ji’aa kana irratti argamuun sochiiwwan hojii jabeessoo ta’an ka dargaggooti hamlee guddaadhaan geggeessaa jiran irratti akka qooda fudhattan waamicha keenya kabajaa isiniif dabarsina.
Bashannanaa gamtaa keenya hojiin haa muli’fnu!
Bakki: Jaarmiyaa Hawaasa Oromoo,
6212 3rd Street, NW,
Washington, DC 20011
Sa’aatii: 6:00w.b.
Dargaggoon Oromoo Irree Oromoyaati!
Koree gidduu WWDO (Waldaa Walgargaarsa Dargaggoota Oromoo) irraa.


text:
OROMO MALLI MAALI?
Tokkicha Abbaa Milkii irraa*
Seenaa Sabboonan Oromo T.F ykn Addaamuun ABO barbaacha manaa bayee loltuu Shaabiyaa harka bu’un dabarfame TPDM (Tigray People’s Democratic Movement) tti kennamuun dararaa cimaa booda kutannoodhan harkaa bayee of bilisoomsee seenessee yoon dubbisu mar’imaantu garaa keessa nagaggaragale.
1- Gochaa suukkanneessaa uruu qawweetin deggeramee ilmaan Oromorras ta’e miseensota saba biraa irra gahaa jiru yaaduun waan sammuu nama tuquudha.
2- Haala amma deemaa jirruun yoo kan itti fufnu ta’e (yoo raajii wayii huumnee adeemsa keenya saffisiisu baanne) rakkoon keenya xumurri isaa fugug (horizon) caalaa fagaate natti mul’ate.
Yaa sabboonaa Oromo dargaggoo T.F baga waaqni si baasee seenaa kana uummata jaalattun ga’uf milkoofteen jedha. Kana argitee saaxiluun kee qabsoo ummata Oromo keessatti akka waan ga’e kee baatetti waan lakkaawwamuuf ABO tti makamee qabsaa’u hindandeenye jettee garaa si nyaatin. Kuni mataan saa injifannoo (achievement) guddaadha .
Gara yaada nakaaseetti yoonan deebiu akka sabaatti lafarra jiraachuu qabna jeennee yoo kan yaadnu ta’e waan sabboonan kuni nuu ibserraa maal barachuu qabna jennee akka dhuunfattis akka ummataattis of gaafachuun dirqama jedheen yaada. Maaltu nuuf qophaa jira ? Balaa ulfaataa akkamiitu nutti as deemaa jira? Balaa nutti as deemaa jiru kana akkamitti ofirraa ittisu dandeenya ? Jennee of gaafachuun fala isaa barbaaduuf halkanii guyyaa hojjanu malee badii keessaa ba’uf baroota hedduu nubarbaachisu akka nuurra gahuuf deemu hubachuu qabna.
Wanti qulqulluun ifa jiru Oromos ta’ee akka walii galaatti biyyatti Itoophiyaa jedhamtu tana summiin dhabamsiisu akka qopha’afii jiru mull’isa. Waan dargaggoon kuni barreesse yoo hubannu wanti ta’aa jiru waan tuffannee nu hintuqu jennee teenyee ilaalluu miti. Warri Shaabiyaa jaarmiyaa ofii ijaaranii,guddisanii,goobsanii mootummaa taasisaniin injifatamani toohannoon isaan qabeenyaa Oromo s ta’ee warra kibbaarratti horatan erga sarbame booda qaaniif hinaaffaa itti dhagahameen garaan isaan gubatee hirriba dhabanii akka jiran beekkamaadha.
Kana haloo bahuuf humnoota mormitoota Itoophiyaa walitti qabanii ijaaruun mootummicharratti hiriirsanii mootummicha buqqisuu nidanda’u turani. Garuu jarri kuni fedhii san qabu? Hinqaban.Fedhii kan dhaban mootummaa wuyyaanee jaalatanii miti. Karoorri saanii yero dheeraa kan dantaa guddaa irraa arganna jedhanii yaadan akka jalaa hinfashalleef of qusachaa jiru. Karroorri saanii maali? Akkuma wuyyaanee ijaaranitti humna hooggantummaa Shaabitin gaggeeffamu ijaaranii gaafa wuyyaanee injifatan harka duwwaa biyyatti deebi’u jedhee namni yaadu yoo jiraate dogoggora guddaadha. Humni wuyyaanee injifatu kuni akka mootumaa Itoophiyaa dhuunfatee ta’e kan as bahu yoo ta’u biyyaattif kan hojjatu oso hin ta’in ka isaan tajaajilu (stooge administration) ijaaranii qabeenyaa ummataa saamanii akkuma obbolyyan saanii ittin sooromuudha akka qophaa jiran hubachuu barbaachisa. Dhakaa tokkoon simbira lama ajjeesuu jechuudha. Bu’aa qabeessa.
Shaabiyaan lammata haa gowwoomu jenne eegun yookin hojii melekootaa akka hojjatu eeguun nurra jira natti hinfakkaatu. Mormitoota Tigrees lammata akka hinijaarre beekuu qabna. Amma kan gochaa jiru humna Shaabiyaa maqaa Tigreetin ijaaree akkuma barame PDO saboota adda addaa jala naquun humna Tigree fakkeessee bobbaasuudha. Jibba TPLF irraa kan ka’e Tigroonni hangi tokko mookfamanii ykn aangoo barbaacha wajjin hiriiru nimalu. Garuu kan hoogganan,toowatan waan hunda murteessan warra Shaabiyaa akka ta’an shakkiin hinjiru. Ummata Ertiraa kanarratti of jala hiriirsunis ulfaataa miti.Akka Waaqni biyya Kana’an Israa’eloon weeraranii irra qubatan waadaa galeefi gabrummaa biyya Misir jalaa baasee “dhqaa lafa Kaa’an,Amorit….. kan aannaniif dammi itti dhangalau fudhaa”jedhee kenneef sanitti Shaabiyaanis biyya jiituu annaniif dammi itti dhangala’u biyya Oromo fii naannoo Kibba ummata saatii laate akkuma Tigoortaa yeroo gabaabaa keessatti akka sooroman gabaabsetuma itti himuu qofaan gahaadha. Qabeenyaa namaatin sooromuun aadaa habashootaa waan ta’eef kana boodatti jedhu jedhamee hinyaadamu.
Waaqnu jara haqa fii mirga namaarratti daba yaadan kana hinmilkeessin,mirga hinkenniniif malee ,hooggantooni keenya aangoo fi barcuma hinjirreerratti oso wal nyaatanu jarri kuni tasa milka’anii yoo dhufan Oromon ummanni hangana gahu eessatti akka baqatu hinbeeku.Kana yoon jedhu haaluma of ibsee jiru kana eeruuf malee farrisuu ykn raaguu koo akka hintaanee naa beekaa .
Wantin kana kaaseef mootummaan Shaabiyaa mootummaa akka Adunyaan hinargineef hindhageenye balbala cufatee gara jabina suukanneessadhaan ummata isaa hidhee dararaafi fixaa jiru yoo ta’u gaafa biyya alagaa akka keenyaa qabate waan inni raawwachuuf deemu waan natti mul’ateefi.Shaabiyaan lammata Tigraayi yaadee ummata Tigree gurmeessee, hidhachiisee akka of danda’ani biyya bulachan taasisuf akka hinkaane 100% beekkamaadha. Itoophiyaa keessatti mirgi namoomaa dhiitame jedhees yaade miti.Saboonni Itoophiyaa keessa jiran cunqurfamani qabsaa’ani yaa bilisooman jedhees akka hintaane hubachuun nama hindhibu. Wuyyaaneerratti haloo bahuu fakkeessurree galiin saa inni guddaan kanaa miti. Wuyyaanee diigee dhaaba amma bixile kana lammii Ertiraa afaan Amaaraa dubbatannitti maqaa adda addaa moggasee aangoo qabachiisuun duuba taa’e biyyaatti- Ummataafi diinagdee shii ittin too’achuuf akka ta’e icitii oso hinta’in waan ifa jiru.
Kanaaf jaarmiyaan inni bixille butunis ta’e dirqisiisun nama walitti qabee amma humna godhatutti jarmiyootin akka ABO bilisummaa ummata saaniti falman fira fakkaatee ofitti qabuun achitti hukkaamsee akka hinguddanne taasisaa gaafa jarri isaa wuyyaanee buqqisanii aango qabatan haree itti kennuun ficcisiisuf akka ta’e fageessanii yaaduun nimala.
Humni Shaabiyaan gurmeessaa jiru kuni namoonni kan kaayyof fedhiin itti galan oso hinta’in kan humnaan walitti qabaman ta’us humna guddaa akka qaban sabboonaan kuni arguu saa ibsee jira.Humni kuni har’a kallattin waa fiduu baatus gaafa wuyyaaneen dadhabdhe humni hatattamaan bakka bu’ee ummatarraa ittisu danda’u jiraachuu baannan loltuu shaabiyaatin deggeramee akka biyyatti toohatu (qabatu) mamiin hinjiru.
Oromon bara kufaatii mootummaa H/Sillaasetti kaasee qophii gahaa ittin of bilisoomsu dhabuun haalan mimijaawoon hedduun jala darbanii jiru. Waggaa afurtama booda har’as akkas akka hintaane afaan guuttannee wabii qabna jennee dubbachuun nudhiba.
Addunyaan nuuf birmata akka hinjenne waan amma raawwatamaa jiru argaa jirra.Milishaa naannoo Sumaalee horii mootummaan Ingiliz arjoomeen leenjifame ummata Oromo Harargeetti fixuunifi kuma kurnoota hedduu qeerraa buqqisuun saa yoo saaxilamu mootummaan Ingilizi ta’e mootummoonni biraa kana dhaabsisuuf afurayyuu hinbaafanne. Ummanni Omoo kibbaa lafa diroo darbaa dhufaan saanii irra jiraachaa ture irraa wuyyaaneen yoo buqqisu ummanni diddaa agarsiifnan dhibbootan rashananii booll’a tokkooti yoo awwaalan mootummaan waa dubbate hinmull’anne. Ummanni Gaambeellaas kan irratti raawwatamaa jiru waanuma akkanaati. Eenyutu birmateef? Kanaafan barruu tana “Oromo mali maali” jedhee mataduree kenneefi.
Egaa gabaabatti haalli kuni kan teenyee ofirratti eegnu miti .Ammayyu alaala taa’e qaama keenya (dargaggeyyi Oromo) hedduu nyaachaa jiraa,gaafa as gahe Oromo hunda akka nyaatu hinshakkinaa. Kana taa’anii laaluun akkuma lubna yoo waraabessi luka isaa nyaatu hiriyaan dhagahee gaafannaan “ana nyaachaa jira hindubbatin jedhe”jedhamuu sana ta’u keenya. Halkanii guyyaa hojjannee gurmoofnee,wal gurmeessinee,oso dursanii nu hinqabatin achumatti ofirraa ittisuun waan yeroon kennamuufii miti. Kanaafuu Oromon hundi akka dhuunfattis ta’ee akka jaarmiyaatti itti yaadee irratti hojjachuu qaban jedha.
Oromiyaan Nibilisomti!
Galatoomaa!
* Tokkicha Abbaa Milkii: bariitee@ymail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
7 Comments
-
Seena Dhugaa:
Yaadii addamuun bareesee fi atti bareesitee yaada sodaatuu ykn luni bareesituudhaa.Qabisoon rakko kana olii qaba.Namootiin heddun haala kana caaluu keessa darbanii qabisaa’a jiru.Dargaggoota fi Shamaran heddun yeroo amma ABO tii makamanii qabisoo fininissa jiru.Isin garu ka’umisi keesan sila iyyu gara biyya ambaa deemuu fakkata.Kanaafiisi kara Keeniyaa lafa yaadan ga’u yaala.Nuti qabisa’oon gara kutane yoomii iyyu boodati hin deebinu.Yaadii akkasii bareesuun mishooma isaa irra faffa isaatuu caala.Kana beekuun gaariidha!!
-
Bilisummaa:
Obboleesso malli kunoo ti!
——-Let Us Foster Alliance or Unity for Freedom!—–
Whatever the dictators in the empire do, the train of the Oromo liberation movement moves forward to the final goal slowly, but surely. In 1991 the train, which started its journey from Djibouti (symbol for colony/slavery), arrived at the border town called Ayisha (limited cultural autonomy), but not yet at Diredhawa (genuine federation), on the way to Adama (independence) and Finfinnee (union of independent states). Whether our colonizers like it or not, this way or that way, the next eventuality can be the opportunity for the train to move to Diredhawa. Let’s be watchful and strengthen our unity for freedom and then use the opportunity. Of course, the spirit of freedom (mindset of all the freedom loving Oromo) is moving in genuine Oromo in the rebel, opposition and ruling organizations. This spirit is uniting us, even if we seem to be disunited structurally.
Genuine Oromo in the ruling party with the freedom-mindset are there to keep the status quo by making their rhetoric, that they have already liberated us, even though they know that we only moved from Djibouti to Ayisha. Oromo nationalists in the opposition organizations with the same mindset are trying their best to promote the liberation journey to Diredhawa; we hope they will succeed in the next eventuality. Those in the rebel liberation fronts with the freedom-mindset then will finish the journey to Adama and Finfinne. To promote the last phase, we definitely need an alliance with the liberation movements of all oppressed nations. But more important above all things is unity for freedom of all Oromo organizations, which must unite to:
- live in Ayisha together (keep the status quo),
- move to Diredhawa together, and
- then finish our journey to Adama as well as Finfinne together.
The question yet to be answered is, why should we and how can we build this unity for freedom? We are a big nation with 40 million people. But yet, we are colonized. One of the many factors which hinder us from success is the fragmentation of our political organizations. We do now have several mini-liberation fronts roaring like baby lions against one big ruling party, the Woyane. The well experienced Woyane is laughing at our mini-lions for they are not dangerous to it. It even pretends to take one or two of them seriously and try to negotiate with them. But, the baby lions can not gain in the negotiation since Woyane despises them. In order to gain in negotiation, the mini-lions need to be strong in the battle field. That is why all of them have to come under one structure and build one strong liberation front. No one in life fears 100 baby lions, but everyone is scared of confronting one strong adult lion. Here is my small suggestion on how to forge such a strong lion:
At the level of the public: we need to enhance the consciousness of our people at the grass-root level and organize them to be oriented to the big picture, to our end goal, i.e to the beneficial union of independent nations. We have to help our communities all over the world to forge unity for freedom and independence. Every Oromo at the grass-root level should take heed of the dividers, who try to play the cards of region, party and religion to sow a discord among Oromos.
At the level of the media: (forums, radio, internet news, paltalks, etc), we should be wise enough to discern between constructive and destructive comments, criticisms, ideas, etc. We know that nowadays our opponents use Oromo name, Oromo language and Oromo identity in order to fight against us. Every comment, idea or criticism said or written by someone in the name of Oromo is not necessarily from an Oromo. Of course, there are some Oromo, who knowingly or unknowingly serve the interest of our opponents against the Oromo cause. So, our bloggers and journalists should take heed of such destructive messages and expose them as they come.
At the level of the polity: I just recommend all Oromo organizations try to work together. It is encouraging that the “legal” opposition already consolidated under one strong organization. Let our mini-lions come together and foster one strong adult lion. They do accuse each other as if they have different goals. But, when we look at them and their programs, they do have no difference in objective. Their common goal is clear, i.e an imperative freedom of the Oromo people and an optional independence of the Oromo land. Where they do differ is only in attitude and way of struggle. We can understand the difference in attitude in double sense. One is because of the emotional disagreement of some Oromo politicians (antipathy to each other). The other is, of course, some politicians are putting their self-interest higher than Oromo people’s interest. I hope in due time, these politicians learn to control their attitude and work together for the sake of Oromo people’s national goal. The difference regarding the way of struggle is actually complementary rather than contradictory. They only need to accept and respect the different routes chosen by each of them (just as an example the “illegal” route and the “legal” way are complementary.)
Regarding the possible alliance with the Abyssinian democratic forces, we may move with them to Diredhawa, but surely they will not be willing to move with us to Adama and Finfinne. To comprehend the difference, let us look at the four current political blocs in the empire:
- the Andinet Hayiloch: those unitary forces striving for the further existence of the empire with pretext of “Ethiopian unity” as it had been before 1991.
- the Abiyotawi Hayiloch: the current ruling fascist regime of Woyane’s revolutionary democratic forces.
- the Abironet Hayiloch: those unionists/federalists, who try to achieve both independence of nations and union of the region, be it in the name of Ethiopia, the Horn or otherwise.
- the Arinet Hayiloch: those fighting exclusively for independence of their respective nations, disregarding the possibility and the importance or benefit of forging a union of independent nations.
The Andinet Hayiloch want that we move back to Djibouti; the Abiyotawi Hayiloch want to keep the status quo; with Abironet Hayiloch we can move to Diredhawa; but we need an alliance with the Arinet Hayiloch to end our journey to Adama as well as Finfinne. A new alliance of opposition groups which emphasizes the importance of a union needs to be formed in order to promote our liberation journey. Of course, only the Abronnet & the Arinnet Hayiloch can be ready for such an alliance. I encourage the Oromo organizations to take a lead as before and forge such an alliance against the regime of the Woyane.
In short, alliance or unity for freedom is the panacea for our hitherto predicament.
-
Bulbulaa Diinaa:
Malli issa (solutions) is to form united and or alliances within and outside the Oromo nation, build strong capacities, plan as if you are going to live thousands of years while fighting in unity within diversity as if you are going to die just tomorrow. The worst case scenario is for the majority Oromos with abundant human and material resources walking around lamenting, playing the victim role and through that helping the useless enemy feel good and strong. The more some Oromos LOVE to get together crying and mourning the dead, the wounded and the expelled, the more Oromo adversaries get strong motivation to do the same evil acts even more and enjoy their sadistic actions unopposed. Why not? How do you feel if your adversaries are always crying as to how much you have crushed and brushed them? Surely more than satisfied because that indicated the elevel of your strength and success. The more you get together to cry and lament the more your advesaries get together laughing and rejoicing.
Regardless of long history of Oromo struggle how many national, regional and international friends and supporters among SIGNIFICANT OTHERS have you acquired? To my understanding less than 0.1%. Correct me if I am wrong. This in itself is the shame of all shames to say the least simply because national, regional and international networking with significant influential governmental, nongovernmental, humanitarian, etc. constitutes sloid back bones of 21st century struggle for justice and equality. In this regard I hope that the leaders and intellectuals STOP their traditional thinking within the BOX alone but instead take the Oromo struggle forwards both at the local regional and global forums. Obstacles and difficulties are simple components of any national struggle but they need to be removed if possible and or sidelined and walked around it rather than facing it head on. Knowledge, wisdom, determination, motivation, cunningness, networking, transformational tolerant leadership may help a lot.
-
Tokkicha Abbaamilkii:
Tokkicha Abbaa Milkii irraa
Yaa Seenaa Dhugaa yaa korma koo, yaa leenca koo kutataan akka keetii waan dhabameef garaan nayaadda’e. Yaada koorratti qeeqa qabdu dhiyeessu keetif galatoomi. Itti aansee akka ilma Oromoo tokkootti wal arrabsuu oso hinta’in yoo wal gorsine gaarii waan natti fakkaateef gorsa xinnoon sii dhaama dubbisi.
1-Lubna , sodaattufii kkf jedhanii Wal arrabsuun seera yaada ibsachuu ykn walsirreessuu waan hintaaneef arrabsoorra ragaadhan yaadicha faallessuurratti xiyyeeffadhu.
2-Ani yaada koorratti eenyumayyuu hintuqne, hinbalaaleffanne, hinarrabsine. Balaa akka ummataatti nutti as deemaa jiru dursinee akka itti yaadnu yaadan qabu sabboontota Oromooti dabarsuun mirga kooti. Yaadicha fudhachuu dhiisun ammoo mirga keeti. yoo dogoggora sitti fakkaate ammoo arraba oso hinta’in ragaa qabatamaa dhiyeessitee qeequnis mirguma keeti.Arrabni garuu eessumattuu mirgaa miti.
3-Yaaddoon ani ibse ammoo Qilleensa keessaa kan maddee miti.Yaadni Addaamuu jiraatus jiraachuu baatus TPDM dhaabni umriin isaa 1/4 dhaaba keenyaa ta’u gaara Ertiraa yaaphee “Wuyyaanee afaan beekuun haasofsiisuf qophii koo xumure” jedhee yoo bookkisu argaa jirra.Akkuma obboleeyyan isaa isa fuuldura dhufanii har’a impaayaritti bitaa jiraniitti DEED ofjala naqee tokkumaa impaayaratti tiksuuf waadaa galaa akka jirus ibsa isaarraa dhageenyee jirra. Kuni ummata harka duwwaa jiru qaamni balaa kana irraa qolachuu danda’u jiraachuu waan mirkanaaye hinqabne hinyaaddessu kan jettu yoo ta’e yaada sirri natti hinfakkaatu. Balaa kanatti dursanii qophaahun hinbarbaachisus kan jettu yoo ta’e fala isaa wajjin dhiyeessu qabda.Qabsa’a ofiin jechaa waan jirtuuf humni qabsoon Oromoo qabu humna kana fuuldura dhaabbatee balaa kana ummatarraa qolachuu akka danda’u waan beektu yoo qabaatte ammoo ummatichaa ibsitee yaaddoo keessaa baasuun sirraa eeggama. Ani iccitii akkasii waanan hinbeekneef ammaree yaadodhuma keessan jira.Hundumaafuu mee yaada Obbo Bilisummaan deebii gaaffi kooti nita’a jedhee kaayee dubbisi. Isaanis lubna jettaa laata?
4-Haalli Lafarratti mul’atu hanga har’aatti humna ummatarraa roorroo halagaa qolachuu danda’e hiagarre.Yaaddoon koos sanirraa madda. Fakeenyan ibsuun nidanda’ama-Borana naannoo Moyyaaletti fii Harargeetti roorroo milishaa naannoo Ogaadeeniin ummata Oromorratti raawwatame,Baha Wallaggatti roorro milshaa Beenishaanguliin Oromorratti raawwatame, milishaa ummata Amaaratiin roorroo ummata Karrayyuurratti raawwatame ,raawwatamaa jiru humna dhaqqabee irraa qolate hinargine. Isin warri gootaas ta’e nuti warri lubnaa qixxuma teenyee wacaa jirra.Kanatuu nayaaddesse.
5-Kana huunda yoon jedhu qabsaa’on gonkumaa hinjiran jechuu koo miti. Qabsaa’onni jiran rakoon irra gahaa hinjiru jechuu koos miti. Qbsaa’as hinjiran jechuu koos miti. Humni qaban gahaa akka hintaane hubannee hundii keenyaa wal taanee akka irratti hojjannuufi.
6-Dhumarratti, qabsaa’an Oromoo qubee afaan saba isaa qulqulleeffatee barachuu qaba, ummata hinbaratin irree barsiisuutu irraa eeggama.Kanaafuu hir’ina yaadaa qofaa oso hinta’in hir’inni qubees waan sirraa mul’atuuf ishii qulqulleeffadhu bari.
Galatoomi.
-
Tolasaa:
100% I agree with tokkicha Abbaa milkii
-
Seena Dhugaa:
Tokkicha Abba Milkiitii.
Yaada atti tareesite argeera.Garu amma iyyu madaalii hin kaasu.Bareefama akkasi namootuuma akka keetu bareessa.Maaliif injjifaannoollee gara gara argaman irrati immo hin bareesine.Yaada dargaggoota Oromoo qabisoo irra deebisuufi qophaa’ee garu ariifate yaada kee bareesite.Bareefama kana booda waan akkekame akka jiru hin shakammu.Kun toofta diinati.Qabisoo bilisummaa Oromoo Shaabiyaa ykn Tigireetuu murteessa mitti.Kanaafisi ololii kami iyyu QBO boodati hin deebisuu.Waa’ee qubee kaasuu yaalteeta.Ani qorataa afaanii mitti.Qubee immo OPDOn iyyu qoratee bareessa jirti.Afaan Oromoon bareesuu fi dubisuu qofaan sabboona nama hin taasiisu.Walumaa galati mata duree isin irrati bareessa jirtan kun saba Oromoo fi bu’a inni qabu hin jiru.Yoo dogogoran bareesitee ta’e keesa deebitee illaluun gaariidhaa.Yoo akkeka bira qabaate immo ofumaa hin goyyoomin siin jedha!!
-
Qanquree:
Bilisummaa,
Yaadni kee kun kan Ijooleen xabatu fakkata. Asuma teese bakka jarmiyoon figan akka “relay” murteesita.yaada nama waliin dha`u kana dhisii ” tokkichumaa Topiaa” afuufi.
Seenaa dhugaa,
Yaadni kee akkuma namtichi yeroo warabesi utuu mila isa nyatuu ” calisi na boqaa ” jedhe fakkata. yaada sodaa kan keeti malee kan isa dubbatee miti.


text:
Busaa
Busaan (malaria) dhukkuba daddarbaa kan bayyinaan naannoo tiroopikii fi sab-tiropikii kessatti ardii Ameerikaa, Eshiyaa fi Afrikaatti argamu. Dhukubni kun tilmaaman hanga ummata miliyoona 400 ta'u wagga tokkotti kan qabu yoo ta'u, ummatta miliyoona 1 hanga 3 ta'an waggaatti ajjeesa. Ummatni dhibeen kun bayyinaan ajjesus ijolle xixiqqoo Sab-Sahaaraa Afrikaatti argamani.
Dhibee busaa kan namarraa namatti dabarsu bookee busaa ishii dhaltuu Anoofeles jedhamuun beekkamtu. Maxxantoonni busaa nama qabsiisan seelii dhiiga diimaa keessatti kan wal horan yoo ta'u kanarraan kan ka'e, busaan hirrina dhiigaa (anaemia), akkasumas mallattoo oo'a qaamaa, qorri namtti dhaga'amuu, of wallaaluu fi du'a fida. Dhibee busaa ittisuuf akka bookeen busaa nama hin hiddine(ciniinne) gochuun barbaachisaa dha. Kana gochuuf agobarrii fayyadamuu, qoricha bookee busaa biifuu, fi bishaan ciise gogsuun fala ta'a.
Dhibeen busaa talaalli hin qabu. Kanarraan kan ka'e, falli inni guddaan akka dhibeen kun nama hin qabne ittisuudha. Qorichi dhukkuba kana ittisu garuu gatiinsaa miyaa waan ta'eef namoonni naannoo busaaf saaxilame jiraatan gatii isaa hin danda'an. Ga'eessota nannoo busaaf saxilame keessa jiraatan baayyeerratti dhibeen kun deddebi'ee itti ni ka'a, akkasumas humni dhibee kana ittisuu isaaniis dadhabaa deema. Dhukkuba kana yaaludhaaf qoricha akka kuniin(quinine) ykn artemisiniin(artemisinin) fayyadamuun kan beekkame yoo ta'u dhibeen busaa garuu yeroodhaa gara yerootti qorichoota kanatti baraa jira.


text:
Aparthaid
APARTHEID[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
Contents
Apartheidin (Afaan Afrikaa kibbaati, adda cokuu), maqaa wolii galaa kan siyaasa jibba
dhala namaa bifa fi sanyii irratti hundaa’ee nama addaa qooduti. Siyaasni kun biyya republikii Afrikaa kibbaa keessatti adeemsifamaa
kan ture yoo ta’u. Sirni kuni bara 1948 fi 1994 jidduutti biyyattiii keessatti gaggeeffamaa ture.
Siyaasa Apartheid kanatti fayyadamuun dhiibbaa fii cunqursaa gaggeessaa kan turan worroota
galtuu awrooppaa irraa dhufan yoo ta’u, worrii biyyaa (gurraachota afrikaa) ammoo seera worri adii isaanitti baaseen cunqurfamanii
kophaatti cokamanii jiiraataa turan. Seerota cunqursaa keessa kan akka mana bunaa, hoteela, mana barnootaa fii wirtuulee tajaajilaa
kan hawaasa biyyattii keessa jiran worri adiif gurraachi akka wolitti hin fayyadamne godhuu ture. Karaa biraatiin ammoo jiraattonni
biyyattii dirqiin akka (tax-eng, Qarax-amharic)[maqaa isaa namni oromiffaan beettan naa sirreessaa] kafalan godhaa turan.
Gara biraatiin ammoo, jecha Apartheid kana sirna bulchiinsaa adda ta’e, kan siyaasa isaa ”rasisme”ykn
jibba gosa biraa kan bifaa fi sanyii irratti hunda’een adeemsisuun waamna. Sirni akkana kuni yeroo baay’ee koloniin wolitti
hidhata qaba. Mootummotni Wolii galan MW(UN) yeroo jalqabaatiif jecha Apartheid jedhu kan ifatti baasee fayyadame bara 1976 karaa
International convantion against apartheid (turjumaanaan na gargaaraa)yoo ta’u. Halaaf amala mootummoota cunqurfataa ibsuufi jechii
Apartheid ni fayyadama.
Apartheid Afrikaa Kibbaa keessatti[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
Kutaa bifaa[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
Mootummaan Apartheid kuni bifarratti hundaa'ee dhala namaa sanyi afuritti qoode:
- Adii : Hedduun isaani worra afaan ingiliffaa fi buntu ka dubbatan worra awrooppa irraa dhufan,
- Gurraalee ykn buntu: Worra biyyaa kaa baay'ina guddaa qaban,
- Eeshiyoota: worra Chayinaa, Hindootaa fi Paakistaanota
- Halalamtoota(coloured): Gosa garbaatiif worra saba khoisa irraa dhalatani.
Sanyummaan lammoota biyya sanii ifatti bahee woraqaa eenyummaafii pass irrattis barreeffamee mul'ata. Haala kanaan mirgaa fii dirqama akkamii namni tokko hawaasa keessatti akka qabu addaan fooyanii ibsu. Namoota woraqaa isaanii irratti chaappaan "Adii" jedhu rukutameef qofatu mirga dimokraasiifii abbaa qabeenyaa ta'uu qabaa ture. Worroonni bifaan adii hin ta'in kunniin boodarra lammuummaan isaanii kan Afrikaa Kibbaa jedhu irraa mulqamee gosa didiqqotti addaan qoodamanii waamamaa turan. Seerri gara garaas kan wolitti dhufeenna "sanyii" arfanii dhooggu tumamee dhiibbaa godhaa ture. Fakkeennaaf "the immorality-act of 1950" Kan wolqunnamtii saalaa "sanyiiwan" afran jiddutti akka hin godhamne kan dhoogguu ragaa tokko.
Seenaa[edit | Lakkaddaa jijjiiri]
Bulchiinsi Apartheid kan Afrikaa Kibbaa kan mirkanaa'ee erga paartiin leellissan kan irra caalaa worra boer'n deeggaramu filannoo bare 1948 moo'atee aangotti dhufeen booda. Dhiibbaan fi jibbaan uummata adii hin ta'inii saniin duras haa jiraatu malee kaayyoon worra leellistootaa siyaasa, aadaa, fedhii fii worraaqsa qabeennaa kan worra awrooppaatiin ala geggeeffamu hundaa hundeen buqqisanii balleessuu ture. Haala kanaan seerri gara garaa tumamee ummata adda qoodaa fi cunqursaa isaa hanga bara 1977 itti fufe. Bara 1977 fincila Sewoto tiin wolitti qabatee dammaqiinsi uummataas guddataa dhufe. Kanarraan kan ka'e Apartheidonni diqqoo laafuu jalqaban. Hanga bara 1984titti worra adii malee paarmaalaa biyyattii keessa taa'uu, mana qabachuu, lafaratti abboomuu, filachuus ta'ee filatamuu fi mirga lammiin tokko qabu maraa argachuu hin dandeenne. Yeroo jalqabaatiif bara 1984 worri sanyii " Halaleeffamaa (coloured)" fi " Eeshiyaa(Hindi)" mirga didiqqoo kennuufii jalqaban.
Seerru nuuffisiisaan kuni hanga bara 1994 titti bulchiinsarra turee. Qabsoo dheeraafii jabaa qarqaarsa mootummoota addunyaatiin deeggarameen boodarra kufuu danda'e


text:
Mootummaan Wayyaanee Badii Tokkoon Malee Sabboonaa Artistii Oromoo Jaafar Yusuuf Ukkaamsuu Mana Hidhaa Galche
By Qeerroo.org | April 18, 2014
Mootummaan Wayyaanee aartii fi Artistoota Oromoo nyaachaa alalfachaa kan as geesse Sabboonaa Jaallatamaa wallisaa Oromoo kan tahee fi yeroo ammaa kana keessatti walleewwan haaraa baasuudhaan daran jaallatamaa kan dhufe Wallisaa Artistii Oromoo Jaafar Yusuuf mootummaan wayyaanee Ukkaamsuun mana hidhaa keessatti darara irraan gahaa jirti. Mootummaan wayyaanee Wallisaa Jaafar Yusuuf dhimma Lafa naannawa Finfinnee federaala jala galchuu ilaalchisee wallee Finfinneen Keenyuma jedhu wallee baaqqee gadhiisteetta, Ati akeeka mootummaa wayyaanee Uummata kakaasuun fashalsiisuu irratti argamta jechuun mana hidhaatti ukkaamsuun darara jabaa reebichaa bakka lafeen ilmaan Oromoo hedduun keessatti nyaatame Maaikelaawwii keessatti dararaa jirti
Mootummaan Wayyaanee Artistoota Oromoo waan Oromoo fi Oromiyaa sirban kanneen akka Eebbisaa Addunyaa, Yoseef Gammachuu, Usmaayyoo Muusaa, Abdii Qophee fi kanneen biroo hedduu darara jabaa irraan gahuun lubbuu isaanii kan dabarsite yoommuu tahu yeroo ammaa kanas Sabboontota Oromoo Artistoota waan Oromoo sirbuun oromummaa hubachiisan kanneen akka Jaafar Yusuuf mana hidhaa keessatti darara jabaa irraan gahaa jirti.
Sabboonaan Artist Jaafar Yusuuf walleewwan hedduu qabu keessaa waan Uummata Oromoo haamilachiisuu fi Gootummaa wallise keessaa..Hafanfartuu Shoolee. Hara hin galtu Booree, Hayyaa lolaa yaa lola Eeeboo fi torbaan darbe keessa ammo Finfinnee fi naannawaan Finfinnee keenyuma hin kenninu murree kan jedhuu fi kanneen biroo hedduu dha. Mootummaan wayyaanee namoota gama aartiinis tahe gama barnootaan Uummata isaanii hubachiisan hidhuu fi ajjeesuun uummata Oromoo doomsee garboomsuu kan akeekkate baroota bittaa isaa mara waan taheef Uummatni Oromoo bakka jiruu kaee Wallisaa Jaafar Yusuuf mana hidhaadhaa akka gadhiifamu diddaa gama hundaan akka dhageessisuu fi dhuguma lafti Oromiyaa Finfinneen handhuura Oromiyaa taatee naannawa Finfinnees diinaaf kutnee akka hin laanne akka mirkansinu Waamicha Oromummaa dabarsina.


text:
(RAB, Waxibajjii 1, 2014) Mootummaan Woyyaanee Hegeree Biyyaa akkasitti karaatti hambisaa jira!
Dargaggoo Nimoonaa Xilaahun bara 2007 yunversiitii Finfinneetii eebbifamee godina Kaaba shawaa mana barumsaa Shanootti barsiisaa ta’ee yeroo ramadame akkuma dargaggoo Oromoo kaanii innis ummata isa guddisee, barsiisee kanaan isa ga’e tajaajiluuf hawwii guutuudhaan ture kan inni hojii barsiisummaa eegale. Akkuma dargaggeessa kamii iyyuu mana dhaabee ijoollee godhatee jireenya gaggeessuuf abjuun isaa bara dheeraa waan bakka ga’aa dhufe itti fakkaate.
Waxibajjii 26, 2008 namni mul’ataa kun hojii barsiisummaa jalqabee reefuu baatii muraasa hojechuu isaati. Guyyuma kana akkuma guyyoota kaanii hiriyyoota isaa wojjin utuu mana barumsaa inni barsiisuu galaa jiruu konkolaataan lakkoofsa gabatee ishee 3-F taate dingata dhuuftee fundura isaa dhaabbate. Konkolaataan kun kan Poolisii Federaalaati. Konkolaataa kana keessaa namootni uffata sivilii uffatan utaalanii bu’uudhaan balleessaa tokko malee barsiisaa Nimoonaa ukkamsanii fuudhanii sokkani.
Dargaggoo Nimoonaa utuu gara wojjira poolisii anichaatti illee hingeeffamiin dabarfamee iddoo hinbeekamnetti geeffamuu isaa namootni yeroo sana ijaan argan himaniiru.
Haalli kun kan isaan yaadesse Oromootni baayyeen dhaabbileen mirga dhala namaa tiksan addunyaa dhiimma kana duukaa bu’anii lubbuu dargagoo Nimoonaa akka baraaraniif waamicha godhanii turan.
Woggaa tokko, waggaa lamaa, sadii … woggootiin 6 nilakkaa’aman………
Mootummaan Woyyaanee ilmaan Oromoo, keesummaa immoo hegeree biyyaa kan ta’an dargagoota Oromoo hamilee cabsuuf tooftaa inni itti gargaaramu keessa inni tokkoo dargaggoota oromoo sammuu cimaa qaban ukkamsee mana hidhaa buusee, achitti torchii godhee, namummaatii isaan baasee gaafa isaan qarqara boollaa irra ga’an gadi darbachuu yookanis mana hidhaa keessatti ajjeesee reeffa isaanii baasuudha.
Dargaggoo Nimoonaas carradhuma kanatu isa argate. Woggootii ja’aan darbaniif Manneetii hidhaa Mayikelaawwii, Qaallittii, Qiliinxoo, akkasumas Ziwaaytti gidiraa ilmoon namaa arguu hinqabne baayee arge. Kana irraa kan ka’es dhukkuba irra bu’e. Dhukkuba isaa kanaafis yeroo dheeraa fuundura woldhaansa haakimaa argachuun irra ture hinargatiin hafe. Bulchiinsi mana hidhaa Lubbuu dargaggoo kanaa baraaruuf gargaarsi woldhaansaa hakimaa olaanaan akka isa barbaachisu yoo beeke illee yeroo dheeraadhaaf irratti ilaaleera. Dhuma irratti guyyaa muraasa fuudura waardiyyoota poolisii federaalaa afuriin marfamee eegamaa hospitaala Xiqur Anbessaa akka seenu yoo godham iyyuu dhukkubni isaa waan baayyee irra tureef, yeroo itti gargaarsa argatutti waan hinargatiin hafeef hakiimotni kana booda waan baayee gargaaruu akka hindandeenye dubbataniir.
Umrii waggaa digdamootaa keessatti kan argamu dargaggoo xobbeen abdii borii amma guyyaa du’a isaatii eegachaa jira.
OMN: QOPHIILEE WAXABAJJII 2, 2014
Oromo Voice Radio broadcast on June 2, 2014


text:
Gabaasni Abbaa Duulaatifi Dirribaa Kumaatirraa paasportii fudhachuu kun, Wayyaanen duula Oromoo ukkamsuuf gootu kan marsaa lammataa eegaluu dhawwaaqa. Duula kana keessatti miseensotaafi hogganoota Dh. D.U.O shakkamaniifi sodaataman irratti aggamama. Tarkaanfin qondaalota ol’aanoo lamaanirratti fudhatame isaan miidhuuf jedhamee osoo hin taane, warra hafan sodaachisuun harka kennisiisuu ykn akka biyya dheessan gochuufi. Wayyaaneen, qondaalonni kun, keessattuu Abbaa Duulaa tasa akka biyyaa dheessuu hin barbaanne ni beeyti. Osoo dheessuu fedhii qabaatee waggota afran bifa fokkisaa ta’een itti duulamaa ture kana keessa biyyaa baqate ture. Garuu yeroo hedduu biyya alaa bayee deebi’uun isaa ni beekkama. Kanaafuu ergaan tarkaanfii ammaa kun qondaalota Dh.D.U.O sadarkaa adda addaarra jiraniin ‘ warra isinni oliitin jalqabnee, isiniifis dhufaa jirra. Dafaa amanamummaa keessan nufu mirkaneessaa ykn osoo paaspoortiin keessan hin fudhatamne biyyaa dheessaa’ jechuun sodaafi weerara laphee isaanitti naquufi.
Dhaamsi gama qondaalota Oromoo sirna san keessa jiraniitifi dabarsuu barbaannu, tarkaanfii faallaa waan Wayyaaneen barbaadduu kana fudhachuun akeeka isii hongeessuudha. Biyya teessanirraa hin dheessinaa.Warri isin dura dheesselleen jiruu qananii jiraachaa hin jiru, dheesseetis oduu torban takkaa malee bu’aan qabsoo buuse hin jiru. Beekaa, yeroo Oromoon jarri shakku ykn sodaatu tokko biyyaa dheesse, hangasuma dubbiin jaraaf laaffatti. Kanaaf yoo dandeessan bakka jirtanii murannoon falmadhaa, yoo hin taane ammoo riphaatii ofirra dabarsaa. Hamma dandeessanitti yakka Oromorratti raawwatamaa jiru keessaa harka gabaabfadhaa, nama keenya miidhamaa jirus waan dandeessaniin gargaaraa. Tooftaan alagaan doorsiftee biyya isaatirraa Oromoo ariitu fashaluu qaba!
Maddi: Radio Afuura Biyyaa


text:
-
Barreeffamni armaan gadii kun Muhaammad ergamaa Waaqaa isa dhugaadha jedhanii warra amananiif amantiin isaanii sirrii akka hin taane qabxiilee agarsiisan ja’a qabatee jira. Musliimota barreeffama kana dubbisan yaadota kanneen of eeggannannoo fi kadhannaa keessa ta
-
Seensa fi Macaafa Qululluu Waliin Wal-madaalchisuu
Kan akka gaafii “Yesus Kiristoos raajii qofa moo Waaqa foonin ml’ate?” jedhuu Macaafa Qulqulluu Qur’aana irraa aadda foo’e hin jiru. Kutaalen Qur’aanaa 88 barreeffama kana keessatti gabaabbinaan ibsaman
-
Yaalin jireenya gaarii jirachuudhaaf taasifamu hojii dadhabsiisaa dhuma hin qabneedha. Baay’onni keenya hojiilee keenya isaan badaa ta’an too’achuuf ni dhamaana; akkasumas hojii garii ta’e h
To top
© Answering Islam, 1999 - 2013. All rights reserved.


text:
by EDFist » 18 Jun 2014, 09:12
YOO HAADHA GARAA BEEKAN, ILMOO JALAA QABATAN!
Afrikaa Kibbaa, Magaala Sowetootti labsii fokkisaa seenaa ummataa isaanii miidhu mormuun barattoonni kumootaan lakkaawwaman mormiif dirreetti bahan. Fuuldura isaanii waraana Appaartayidiitu jira. Waraana diinaa kanaan gamatti bilisummaa sabaa; ulfina biyyaatu jira. Kanaaf sodaa tokko malee itti qajeelan. Otoo hedduu hin deemiin rasaasni dhuka’uu eegale. Ilmaan cunqurfamaa ba’aa gabrummaa dadhabanii mormii nagaaf karaatti bahan wal walirratti dhangalaasuu eegale. Dhiigni lola’ee reeffi daa’immanii walirra tuulame. Ta’us diddaa ummataa dhaabuu hin dandeenye. Inumaayyuu daran dheekkamsuu caalu uume. Magaalota dhibbootaan lakkaawwaman dabalatee gandoota baadiyyaa hedduu keessatti abiddi diddaa gabrummaa faca’e. Inni hafe isa wareegamerra tarkaanfatee qabsoo finiinse. Dhiiga isaaniitiin daandii bilisummaa biyya isaanii of fuuldura furgaasan. Lubbuu itti dhabanii biyya walaba ijaarratan.
Kun seenaa waggoota dheera dura raawwate. Seenaa fakkaataan har’a qe’ee keenyatti, saba keenyarratti, daa’imman reefu lafaa baaturratti, fuula keenya duratti raawwatamaa jira. Dhiigni ol adeemtuu Oromoo karaarra ciisa. Bardhibbee addunyaan qaroominaan yaadatamtu kana keessatti hireen saba keenyaa kana fakkaata. Seena kana geeddaruuf sabni kun warraaqsa eegaleera. Oromoon dubbii jajjabduu of fuulduraa qaba. Warri dubbii akka kanaa of harkaa qabu of gatee hin ciisuu akkaataa iiti goonni socho’ee wal sochoose xiqqoo haa qalbeeffannu.
Akka durii qalamaa fi qabsiisa isaanii harkatti hin qabanne. Fuula dhiqatanii of shoobanii bashannanaafis hin baane. Adeemsi isaaniis tokkoo lamaan miti. Wal dammaqsanii, walitti dhaamanii, kaayyoo tokko godhatanii ka’an. Gootota barattoota Oromoo ti. Seenaa Finfinnee, handuurri biyya isaanii waggoota 128, ykn. Gadaa 16 guutuu wiirtuu mootii ormaa taatee diinni dabaree irratti wal furee, ofi ijaaree wal ijaaree ilmaan abbaa biyyaa nyaataa jiru yaadatan. Ammas diina hammeenya kan dur caalu qabatee dawoo Finfinneetiin Oromoo fi Oromiyaa liqimsuuf amuummatu arganii ofirraa deebisuuf sagalee dhageessisuu jalqaban.
“Finfinnee handhuura biyya keenyaa, qe’ee Tufaa Munaa, Guddataa Araddoo, Sooraa Lomee, Axalee Jaatanii, Abeebee Tufaa, Qajeelaa Dooyyoo, Guutoo Wasarbii, Waaree Gololee … Galma ganamaa, gaaddisa Tumaa caffee Tuulamaa, Lafa Aadaa, Dachee Seenaa, haadha burqaan taliilaa, kan horri galaanaa, Caffee yaa’ii Oromticha, lafa Araaraa, Giiftii gaaraa fi gaarren gidduu, kan qilleensi taliila … Handhuura biyya abbaa koo … Karra qoree, karra Qirixii, Karra Gafarsaa, Karra alloo, Karra Qaalluu/Qaallittii – Giiftii balballi shananii; Ona caffee Tumaa, Ona birbirsa Yaa’ii Gooroo, Ona Qarsaa, Ona Gullallee, Ona Abbichuu, Ona Xiixaa, Ona Ekkaa, Ona Boolee, Ona Teechoo, Ona Caffee Aananii, Ona Kolfee … Haadha gola danuu – Finfinnee nu dhagahi: Waaqa Uumaa Uumamaa; Waaqa Burqaa Haroo Walaabuu; Waaqa Sagaltama Gabraa; Waaqa Salgan Booranaa; Waaqa Torban Baarentummaa; Waaqa Caffee Tumaa Waaqa Shanan Gadaa Oromootiin si qabnee Saba keetti Araarami! Adaa keetiin buli! Duudhaa keetti deebi’i! Hayyee! Hayyee nu dhagahi!!” jedhanii eebbaan bahan. Uumaa fi uumama araara kadhatan. Dhiiga isaanii otoo hin qusanne lubbuu isaanii otoo hin waakkanne, lamuu akka of duuba hin deebine, sabatti dhaammatanii dursa ofii of kennanii seena bade qajeelchuuf, bobba’an.
Fuuldura isaanii diina laga ce’ee dhufe kan dhiiga ilmaan Oromoon sooramu jiraachuu hin daganne. Dubbiin dubbii haqaa, waldhaansoon waldhaansoo dhugaa ta’eetu murannoon itti qajeelani. Jimmaa, Mattuu, Adaamaa, Haramayaa, Dirree Dawaa, Amboo, Buleehoraa, Madda Walaabuu, Leeqaa, Gimbii … sagalee diddaatu dhagahama. Yoo dheekkaman akka leencaa ti. Yoo bobba’an akka yeyyii ti. Diina karoora badii baatee deemu ilqaba harkaa buusaa jiru.
Kabajamoo dhaggeeffaattoota/dubbistoota: Oromoo fi diina isaa gidduutti waldhaansoo jabaatu ta’aa jira. Fincilli diddaa qeerroo Oromootiin qabsiifame ummata dabalatee babal’achaa jira. Qabsoon ummata Amboo, Gudar, Roobee fi naannawaa sanaan deemaa jiru Oromoo hundatti seexaa horuu danda’uu qaba. Ummanni gaaffii mirgaa gaafatachuuf karaa seerawaan bahe diinni rasaasaan fixaa jira. Ta’us ummatichi waadaa hin cabsine; soda kanaas of duuba hin deebine. Dhiiga ilmaan isaarra tarkaanfatee waraana koloneeffattootaa waliin waldhaansoo itti fufeera. Eenyutu eenyuun ajjeesaa ofii jiraata? Eenyutu diina harki dhiigaa waliin deebi’ee nyaata? Booree jabduutu Oromoo qabate. Amma Oromummaan maqaan otoo hin taane gochaan madaalamuutti jira. Dhalli Oromoo kamuu madaallii kanarratti hanga isaa baruuf yerootu gahe.
Gaafa giitiin akka kanaa dhufe garaagarummaan bifa kamiituu Oromoo daangessuu hin qabu. Ilmaan Oromoo qawwee qabatanii diina wajjin jiran hangi tokko dhugaa kana hojiitti yoo hiikan mul’ataniiru. Afaan qawwee isaanii diinatti naanneffachuun seenaa hojjataniiru. Ta’us, ammallee ilmaan Oromoo waraana diinaa keessa jiran irraa gootummaan akka kanaa bal’inaan eegama. Michummaa diina dhiiga saba isaanii dhangalaasaa jiruu lagatanii qawwee qabaniin dura dhaabachuuf yeroon amma. Eenyuu gadi ta’aniitu saba isaanii ajjeesuuf ergamu? Akkam yoo tuffataman ormi ija isaanii duratti dhiiga saba isaanii dhangalaasa?
Haaluma walfakkaatuun dabballoonni OPDO aantummaa ummata isaanii mul’isaa jiran, diina Oromoo wal nyaachisee ofii jiraachuu hawwuuf akeekkachiisa jabaa dha. Ta’us garuu ammallee murtii kana of fuulduratti tarkaanfachiisuun caasaa isaanii hunda dhuunfatanii guutummaan sochii ummataatti makamuuf hiree dhumaa of harkaa qabu. Kana gochuu hanqannaan dhiiga ilmaan Oromoo dhangala’aa jiruuf itti gaafatama jalqabaa kan fudhatu isaanuma ta’a.
Beektonni Oromoo biyya keessaa fi ala jiran maal hojjachaa jiru? Hawaasni Oromoo gabrummaa baqa biyyaa bahe yeroo murteessaa kana keessa maaltu irraa eegama. Hanga uummata isaanii du’aa jirutti deebi’anii waliin du’uutti murteef of qopheessuu gaafata. Seenaa warraaqsa biyyoota Arabaa keessatti uummanni cunqursaa baqatee biyyaa bahe hanga qawwee fudhatee loluutti hirmaateera. Hawwiin bilisummaa hin fiddu. Sagaleen uummata kanaa dhageettii akka argatu maaltu godhamuu qaba kunis qabsoo saffisiisuuf dhimma Oromoon jabeessee irratti hojjachuu qabu keessaa isa dursaa ti. Shira diinaa addunyaaf saaxiluu feesisa. Jaarmiyaaleen siyaasaa akkamittiin fuula walitti deeffatanii gaaffii saba kanaa fiixa baasuu danda’u? Oromoon walii isaa gidduutti qaawwa hin barbaachifne uumuun hagam saba kana akka miidhu seenaa darberraa barachuu danda’uu qabna. Jaarmiyaaleen hawaasaa (Civic Organizations) maal hojjachuu qabu? Ilmaan Oromoo bifa kamiinuu caasaa diinaa keessa jiran dubbiin dhumarra gahuu hubatanii hiriira isaanii sirreeffachuuf carraa maayyii kanatti fayyadamuuf hagami of qopheessaa jiru? Hunduu bakka jiruu fi haala keessa jirru hundatti qooda isarraa eegamu akeekkatee bobba’uu qaba. Kuni hojii boruuf bulfannu miti. Deebiin nurraa eegamu deebii battalaa hojiin muul’atu ta’uu qaba.
Ilmoo haadha jabduu qabdu abbaan fedhe akka arge karaarraa itti goree itti roorrisuu hin danda’u. Ilmoo sana qabachuuf yaaluun dura haati ilmoo sanaa eenyu akka taate qorachuu gaafata. Haati sun qeerransa ykn. Leenca yoo taate ilmoo ishii qabachuu mitii karaadhuma isheen jirtu darbuuf of eeggannoo gaafata. Har’a Oromoorraa jabina akka kanaatu eegama. Jabinni akka kanaa hirree gamtaa saba kanaa keessa jira. Gamtaan hirmaannaa waloo gaafata. Kanaaf Oromoon hundi garaagarummaa bifa kamiituu lakkisee dhimma uummanni isaa itti jirutti fuulleffachuu qaba.
Injifannoo Ummata Oromoof!


text:
Artistiin Oromoo Beekamaan Gammachiis Bayyanaa dhukkubsatee akka gargaarsa barbaadu ibsame.
Ayyaantuu.com | Ebla 23, 2014
Artistiin beekamaa fi sabboonaan Gammachiis Bayyanaa dhukkubsatee yaala dhabuun manatti galee akka jiruu fi yaalamuufis humna isaa waan hin qabneef gargaarsa akka barbaadu sabboontonni Oromoo ibsan.
Yeroo dheeraaf walaloowwan, diraamaa gaggaababoo fi sirboota adda addaa rakkoo fi miidhaa ummata Oromoo ibsan, kan haqaa fi duudhaa Oromoo calaqqisan qopheessun uummataaf gumaachaa, ummatas hamleessaa kan ture yoo ta’u, hojiiwwan isaa keeyssaa diraamaan gabaaboo fi walaloowwan akka “Dache”, “Bubbee” kkf kanneen ummata biratti fudhata argatanidha.
Hojiiwwan isaa keessaa “Bubbee” kan jedhu caqasaa.


text:
QABSOON OROMUMMAAN EEGALAMTE, OROMUMMAAN GALII ISII NI GEESSI!
Y.G (2005)
Qabsoo Oromoo yeroo dheeraaf gaggeeffamaa jirutti xumura gochuu hanqachuun, waggoota Qabsoon Oromoo itti gaggeeffamaa ture keessa, waan hawwiine dhabnee, waan ofiif hin hawwiine nu mudachaa jiraachu irraa, Ummata “Maalii abaarsa qabnaayii?” akka ofiin jedhu taasisee jira. Qabsoon dheerachuu isaaf, sababaa diinaa irra kan ofii keenyaa ta’u hundatu irratti walii gala. Rakkoo jiru waliin jiraachuun ykn waan har’a ta’aa jiru kana yeroositti qoricha itti barbaachu irra, kabeebsaa deemuun, dheerachuu qabsoo kanaaf sababaa hangafaatii.
Siyaasa keessatti waan hundaa kan caalu, waan nama mudatu irraa barachuudha. Humni waan isa mudatuu fi quunnamu irraa baratee, jabiina isaa itti fufaa, dadhabiina isaa hin sirreeffatiin, eessallee hin ga’u. dhukkubuma wal fakkaataan dhibamaa jiraata. dhukkuba kana, odooma beektanii maaliif waliin jiraattan? kan jedhu gaaffii dhaloota har’aa ta’us, bara 2011 walakkaa kaasee, hundeessitoonni Qabsoo Oromoo iffatti walitti himuu fi rakkoo umameef itti gaafatamummaa fudhachuu eegalee, badii umameen gaabbuu fi sirreessuuf waadaa ofii seenuun, kunoo har’a, waamicha Biyya kessaa fi alaa isaaniif dhihaateef deebii laachuu eegaluu, ifatti arguun keenya, dhaloota mirga isaaf akka falmatuuf kakaasan, galii isaa itti argisiisuuf murachuun isaanii Ummata Oromoof gammachuudha jedheen fudha.
Qabsaa’oonni fi hayyoonni Oromoo garaa diina itti jibbanii fi lammii ofii itti jibban adda baafachuu qaban. Diinni dantaa isaaf jedhee umurii isaa guutuu yoo nu jibbee lafa irraa nu balleesuf jedhe, nuutis umuriima keenya guutuu isa jibbinee of irraa qolachuu, yoo dheeratees dhaloota itti aanutti dabarsiina. Kan dhiiga ofii garuu akkas ta’uu hin danda’u. (shira diinaa wal dura nu dhaabdee wal gaalaafannu ykn kaayyoo diinaa milkeessuuf lammii kan miidhu irratti tarkaanfiin jiru akka jirutti ta’ee) Lammiin ofii amma waa hubatutti diina waliin dhaabbata. Isa booda mana isaatti ykn obbolaa isaatti deebi’a. gama biroon ammoo, waan fedhe dhalatu, diina waliin daboo akkaataa itti wal waammatan gonkumaa hin jiraatu. Obboleessa ofii waliin garuu gaafa guyyaan hammaatte daboo wal kadhachuun hin hafu. Kadhachuu qofaa odoo hin taane, dirqamaan waliif dhaabbachuun hin hafu. Kana malees, Toftaan diinaa waggaa 150 oliif nu diigaa jiraate, akkuma umamaattu akka Namoota waggaa 150 duraatti yaaduun ykn gawwamuun, umamaan ala ta’utti fudhatanii diina nuttii baayyachaa jiru, yoo Xiqqaate Gamtaadhaan waliin dhaabbchuutu irraa eegama.
Wal-hubannoon har’a eegalame, boruu dhaaboota Biyya keessaa fi alaa hundaa akka dabalatu shakkii hin qabu. Waan keessa keenyatti ta’e hundaan miidhamnee, keessii keenya ciinca’eera. Amma kan nutti mul’atu, keessa keenaytti ibiddi akka hin qabanneef of irraa dhaamsuudha malee, badii kaleessa umame kaafnee, ykn waan muuxannoo qabsoo irraa horanneen gaditti yaannee miidhama kan biraa uumuuf yaaduun kana booda namummaa natti hin fakkaatu. Humni kamuu badii hojjateef, ummatatti dhihaachuun waan hin hafne. Kanaaf amma kan nu barbaachiisu, sababaa miidhama keenyaa seenaaf ragaa waliin keewwannee, Ummata keenya salphina keessaa baasuun, abshaalumaa fira gammachiisu diina ammoo caalaattii hollataa akka jiraatu kan taasiisuudha.
Ani barreefamoota qabsoo irratti hidhata taasifatanii katabaman hedduun dubbise. Barreeffamoota kana keessatti, qabxiilee caalaattu qabsoo Oromoo diigan ykn laaffisanin arga. bu’aan isaa diinaaf moo, firaaf? kan jedhu yeroo hunda na dhiphisa. Rakkoon siyaasa keenyaa, Dimokiraasiif Abbaa ta’uu ykn Dimokiraasiin addunyaaf waan raajii fakkaattu ykn yeroo tokko tokko ammoo mata duree daldalaa taatu, nuuf aadaa ta’uu ni daganna. Namni ofitti boonu, nama abaarutti hin fiigu. Har’allee Qabsoon kun akka hin jirreetti kan hololan ni jiran.
Qabsoon Oromoo maaliif akka nuuti yaadnu hin taanee jechuu fi isuma xiqqoo hojjatame jajjabeessuun waan wal irraa fagooti. Qabsoon Ummatichaa ABOn gaggeeffamu, Rakkoo mataa keenyaan of takaalaa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii keessatti of labsachuu kan dandeenye, odoo rakkoo har’aan hin takaalamnee maal hojjanna jedhanii ofitti gaabbuun, ka’umsa hegareef tola. Keessa ofiillee ilaaluuf nu gargaara.waan Mootummaan tokko waggaa 21 guutuu mataa itti dhukkuffataa turee fi sodaa irraa Galmee shororkeessaa keessa galchuuf Dolaara biliyoona itti dhangalaasaa jiraateen, waa tokkollee hin hojjannee jechuun, komeef qofaa dhalachuu keenya nu mirkaneessa. Mee warrii waa hin hojjatamne jedhanii lallaban kun,, gaaffii “Dhalooti waggaa 20 asi dhalate ABO akkamiin beeke? akeeka isaa maaliin hubatee, harka qullaa Taankii dura dhaabbataa jiraa? dhalooti har’aa, Biyya alaa taa’ee wayyaanee waggaa 20tti al tokko abaaru dadhabuu mitii, funyaan diinaa jala taa’ee WBO faarfachaa jiru eenyurraa baratee?isa jedhuuf deebii maalii kennu laata?
Har’a Qabsoo Oromoo Qabsaa’oonni fi gootonni meeqa itti dhumaniin, waa tokkollee hin hojjatamne yoo jenne, dhimmi Oromoo Ummata miliyoona 40 keessaa namuma tokkof qofaa galeef jechuudhaa? Kun ammoo gonkumaa fayyummaa abbaa sanaa shakkii keessa galcha. Tarii Biyya alaa jiraachuun keenya, Ummata keenya isa biyya keessaa irraa nu fageesse burjaaja’uu irraa ykn, Qabsoo kana maatii, maatiin adda qooddachuun abjuu keenya yoo ta’ee malee, Ummati Oromoo bara wayyaanee, fedhii isaan Biyyaa yaa’ee Faranjiif ashikarii hin ta’u. kana jechuun sababaan kun hundi Biyya keessaa ittiin ari’ameef scohiin qabsoo jiraachuu isaa nu mirkaneessa. Dallansuu keenyaan galata Qabsaa’otaa fi Humndeessitoota Qabsoo xiqqeessuun maraatummaadha.
Rakkoon jiiraa haa sirreessinu jechuu fi Dogogora ofiin dhaaba keessaa ba’anii ykn daandii qabsoo keessaa of baasanii, amma na guban gubaa jechuun, Nama siyaasan xiinxala ykn qabsoo keessan ture jedhu irraa kan eegamu miti. Qeeqa ofii fi waan ta’uu qabu katabanii karaa sirriin dhaabaan ga’anii, yoo hojii irra oolu dide ragaa itti lakkaa’anii Ummatatti beeksifachuutu ummataaf dhimmu argisiisa malee, waggaa meeqa guutu haloo kuufatan Intarneeta irratti tarrisanii bu’an argamu tokkollee hin jiru. Warri waan akkasii maxxansinuus baruma baraan akka wal abaaraa jiraannu taasisu irra tarree, wal dhabdee warra kaan ittiin qeeqnu, dhaloota har’atti akka ce’u taasisuu keenya odoo hubannee gaariidha.
Kaleessa Goobanaa abaarre. Goobanaan miliyoona ta’uun hin dhaabbanne. Hirkattummaa keessaa baanee of dandeenye haa dhaabbannu jedhamee, bara 1976 qabsoo tuutaa hundaa’e. har’allee garuu kaayyoo gurgurree, halagaa wayyaaneen alaatti hidhachuu argaa jirra. Qaamoota har’ a wal hubannoo irra ga’anii Ummata keenya salphina jalaa baasuuf waloon hojjachuu qabna jedhanii Daandii gammachuu ummataa eegalan kanneen caalaa kan ibsa wal irratti baase jiraa? miidhaa kan wal irraan ga’e jiraa? hin jiru. Sun hundi gammachuu diinaa dabaluun alatti bu’an ummata hiraarrii waa hundaan keessa jiruuf argamsiise hin jiru. Kanaaf har’a “QABSOO OROMUMMAAN EEGALAN, OROMUMMAAN GALMAAN GA’UUF WAL TA’AN”
kun dhala Oromoo hundaa kan gammachiisuudha. Gufuun qabsoo keenyaa ilaalcha gara garaatu wal keessa ta’ee wal gufachiisaa turuudha. Kun har’a Ilaalcha walii kabajuun ykn waliif fudhachuun sirraa’uu eegaleera. Har’a kan ilaalchaan tokko ta’e ykn wal fudhatutu walitti dhufe ta’a. bor ammoo Dantaa OROMOO FI OROMIYAA dursu irratti tokko ta’uutu dhufa.
Kana malees, kaleessaa fi har’a Qabsoon irra jireessa Wayyaanee iirratti xiyyeeffatamaa ture har’a, kan sirnoota duraani illee dabalachaa fi humnoota alaa saamicha Biyya keenya irratti gaggeessanii lakkoofasaan nu irratti dabalamaa jiraachuu argaa jirra. Wayyaanee akka murnaattu gurmoofnee, of irraa qolachuun itti fufa. rakkoo keessa ofii hiikkanaan kun ta’uun dirqiidha. Har’a garuu diinatu akka malee baayyatee jira. Ilaalcha walii tikisuun tarii Lammii keenya halagaatti fiigee waan barbaadu dhugoonfachuu yaalu hanqisuun ni dhufa. Inni guddaan isa kana. keessattu waan diinni ittin nu laaffisaa ture dhiphifachuun waan dursa kennamuufii qabuudha.
Gama biroon tarii gammachuu Ummataa kana dukkanneessuu waan malu irraa of eeggachuun kaayyoo ilmaan Oromoo ta’uu qaba. Waggaa tokko dura, barruu mata duree “Ilaalchaan adda ta’uun, Oromummaan adda ta’uu miti ” jedheen katabee ture. Har’a jaallannus jibbinuus siyaasa Gaanfa Afriikaa akka ibidda saafaa arreedaa jiru bira ga’uuf, keessa keenya hatattamaan sirreessuu qabna. Kan dabre nu ga’a. Oromoon eessayyuu jiru, Oromummaa fi Biyyi Oromoo Addunyaa irra jiraachuu fi Mirgi Oromoo umamaan Dachee isaa irratti kennameef kabachiisuu hundaan olitti yoo mirkaneesse, wanni adda nu baasu hin jiru. Ilaachi kumni jiraatu, kun hundee ta’ee, Oromoota wal taasisu danda’a.
Inni kaan wanni wal hubannoo har’aa kana humna biraa illee akka daballu kan nu taasisu, Qabsoo Ummataa kana Ummataan ga’uu irratti hojjachuuf wal ta’uudha. Isaan asitti bakka jirru maratti, waan nu irraa eegamu hojjachuutti amannaan, gonkumaa Obbolumma keenya kan sharafee, Angoof wal nu gaarreefachiisu hin jiru.hundumtu siyaasa keessa waan seeneef ykn miseensa waan ta’ef dhala Oromoo addaatti of fudhachuu dhiisee, Qabsoo kana milkeessuuf waan na irraa eegama fi waan ajajame nan fudha jedhanii amannaan, karaan eegalame kun ummaticha akka hiriirsu hin shakku. Asi irratti waan aadaa keenya keessa kan hin jirre, garuu sirnoonni kan nu dhaalsiisan of keessaa baasnee gatuu qabna.
Inni kaan Namoota miidiyaa Qooqa Oromoon hojjatamu irraa kan eegamuudha. Kunis, Eenyun olitti Ummata keenya kan beeknuudha. Fedhiin ummata keenyaa akka milkaa’u malee, fedhiin murna kamuu akka milkaa’uuf loognee kan hojjannu jirra natti hin fakkaatu. kanaaf karaan eegalame akka bal’atee dhaloota har’aa Biyya keessaa dhumaa jiruuf GAACHANA taanuuf birmachuun dirqama keenya ta’uu qaba. Waan eegalame kun bakka marattu akka itti fufu, badiin nuuti keessa jiraachaa turre hawaasa keenya keessaa akka ba’u taasisu irratti hojjachuu, waan kanallee gufachiisuuf kanneen tattaafataniif bakka laachuu dhaabuun, Dirqama Oromumma keenya ba’uutu ogummaa keenya kabachiisa jedheen yaada.
Qabsaa’oonni wal hubannoo uummatanii jiran, fedhii Ummata isaanii akka gaaritti huabchuu isaanii kan beekamu, Intarviwu Obbolummaa irraa ka’amee bara 2011 irraa eegalanii kennaa turaniidha. Hundeessitoonni kan biroos daandii kana keessatti makamuu qaban. Oromoof jedheen qabsoo bifa haaraan eegale jechuutu Ummata ofiif quuqamuu fakkeessa malee, isaantu na dhiibnaan kana egale jechuun, gonkumaa Oromummaan kan kaleessa waliin eegalan hin dhugeessu.
Qabsoo Diina injifatee ummata keessa hin geenye keessatti gamanaa fi gamasitti anatu siif dhufe yoo jenne, wayyaanis si dhufe jechuun adda hin ta’u. wannii nu dinquu qabu, halagaan Oromof dubbatee, mirga guutuu kenneefii siif dhufe yoo jedhe malee, Ummata keessaa dhalannee baaneef, si dhufee maalii barbaachisa? Inni dirqamaa bar. Kanaaf wal hubannoo har’aa jabeessuuf Hundeessitotaa fi beektoota keenya irraa waan guddaatu eegame. Asi irratti ummata hin jedhu. Isa sirriin itti fufii! isa balleesseen dhaabbadhu jechuun, Hojii aadaa keenyaa ykn Maangoddoota keenyaatii. “QABSOO OROMUMMAAN EEGALTAN, OROMUMMAAN AKKA UMMATAAN GEESSAN SHAKKII HIN QABU. GALANNI KEESSANIS QEERROO IRRAA TA’A ”
OFKALAA, GOOTOOTA GANAMAA FI HEGAREE !
Ilmaan Oromoo maraa sirba Hanishaa ‘“AYYOO” / “HAADHAKOO” /“HARMEEKOO” jette isaan afeereen jira
Y(2005)G
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments
-
lammiikowalin:
yaa jaalakoo dhugaa keeti galannikee bilisummaa hata’u! Yaadaan gargar taanus,garatokkotti luucca’uuf walhagorfannu,ta,us oromoon tokkuma, kaayyooniif galmikeenya bilisummaadha! Gadaan quufaa gabbina!
-
Dhugaasaa Himaa,:
Ulfaadhu, obboleesso ykn obboleetti!
Kuni yaada yeroon nurra eggatufi hunddi keenya itti yaadu duwwaa atu hin ta’ini, irratti karaa karaa qunamntti qabnnuni hojechu qabnnu jedhen fudha anisi. Nammi dhimma ummata keenyaafi yaadu, nammi dhimma namummaa isaaf yaadu, nammi ummata guddaa taane ummata yarttuuni cunqursamun keenya salphina nuwi offitti fidnnefi, ammammo ofirra aggachu qabnna jedhe amanu, karaan ittiin lafa jennu kana geenyu karaa kana duwwaa ta’u isaa amanu qabnnan jedha! Wal dhabdden nugiddu bahe, wali galtten dhalate, humnni keenya waltti finiine ciminaan keessa bahudha qabnna rakko bara dheeraa kana keessa! Garaagarummaan keenya kan inni gargaaru diina keenya duwwaadha! Tokkummaan keenya kan inni gargaaru dhimma keenya, namumma keenya, galmma gahumssa keenya duwwaadha! Nammi mataa nagaa, sammuu fayyaa qabu kana waan hin fudhannefi matumaa jiraachu hiin dandda’u jedhen amana!
Gegesitooti keenyammo enyuu keenya caalaattu waan kana irratti amanufi amanamus qabu jedhen yaada. Kanaafi karaadhuma jalqabaniin deemani hundda keenya walitti atoomsuuni galmma keenyaan akka nu gahani abddiinkko guddaadha!!! Nusi isaanin wajjin ijaajjun kan nurraa bareedu amma, yeroon isaa! Kan kanaa achii nama birootti halaala teenye yeroo hundda quba qabuuni hiree keenya hin hojettin yoo hafnne seenaan nuttisi faradu qaba. Kanaafi hunddi keenyayyu waan nurraa egamuun dhimma kanatti dirmmachun lammummaa keenyaan waan hundda keenyarra egamudha!!
Oromiyaan ni bilisoomtti!!


text:
(qeerroo, Amboo, Gurraandhala 27,2012) Uummata Oromoo meeshaa maleeyyii gaaffii mirgaa yeroo gaafatu irraa bir’uu kan qabu mootummaan Wayyaanee waan meeshaa itti dhoosaa jiruu fi meeshaa waraanaa baatee deemu itti fakkaatee bir’uudhaan sakatta’a gochaa akka jiru gabaasame.
Mamiin mootummaa kanaa uummata Oromoo irraa qabu daran jabaachaa deema.Sababni isaa inni guddaanis gaaffii mirgaa gaafatamee deebiin hidhuu fi hojii arihuu ykn ajjeessuun deebii itti fakkaata.
Yeroo ammaa kanatti kanuma irraa ka’uunis uummata karaa nagaa deemu magaala Amboo kallattii hundaan marsuun sakkatta’a gaggeessaa jiru.
Uummatni biyya abbaa isaa keessatti olii gadi bilisaan deemuun dhorkamaa jira.Ifannaa fi doorsisaan namoota keessumaa dargaggoota Oromoo konkolaataa irraa buusanii rakkisuu irratti argamu.
Yoomuu sakatta’i,hidhaan,doorsisnii fi ajjeechaan qabsoo ilmaan Oromoo duubatti akka hin deebisne hubachuutu irra jiraata ture.
Mootummaan Wayyaanee TPLF human waraana bobbaasee uummata ittiin doorsisu kana beelaa fi hiyyummaa biyya sana keessatti jaaree jiru karaa itti salphisu gochuun karaa ture.
Gaaffiileen mirga ummataa deebisuu hanqachuu irraan sagalee ummata bal’aa guyyuu human waraanaa fi milishaan waan ukkamsee barootaan jiraatu itti fakkaachuu ni mala.
Ammo haalli amma deemaa jiru ummati Oromoo jiraachuuf jecha mootummaa Wayyaanee gutummaatti dhabamsiisee jireenya Oromummaa fi Oromiyaa mirkaneessutti kan isa geessu malee meeshaa soda kan duubatti deebi’u hin fakkaatu.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa