text:
Dhaabni baayoo gaazii oksijinii malee faltii horii (loowwanii)akkasumas biqiloota humna (energy) maddisiisuu danda’an irraa baayoogaazii oomishu.Biqiltooti humna maddisan kunniin biqiloota rakasa,nyaataaf osoo hintaane boba’aa (biofule) oomishuuf biqilfamanidha. Boba’aan uumama adda addaarraa argamu kun bifa gaazii ,jabaataa ykn dhangala’aa si’a ta’u, uumama dhiyoo hurraadhaan uumaman keemikaala of keessaa hinqabnerraa burqa.
Baayoo gaaziin boba’aa bifa okisiijiinii hinqabneen uumama keemikaala ofkeessaa hinqabnerraa Baakteeriyaadhaan uumamudha.Dhaabni Baayoo gaazii qaama bukeessu(bulleessu)fi qaama gaazii ofkeessatti qabatu qaba.
Qaamni bukeessu qodaa qilleensa hinseensisne yoo ta’u, kosii(balfaa)fi hambaawwan garaa garaa akkasumas faltiin loowwanii itti guutamee kan keessatti bukaa’u ta’ee, inni gaazii qabatummoo gaanii siicoo (bulbulame) keessaa burqu qabata.
Baakteeriyaan qodaa bukoo keessatti waan naqaman hunda daakee yommuu tortorsu,gaaziin kan akka kaarboon monoksaayidii,miiteen(methan) Hayidiroojiinii (Hydrogen) fi Naayitroginii (nitrogen) keessaa bahuu (burqu) jalqabu.Haala ukkamsaafii dhiibbaa irra gahuun qodaan gaazii qabate kun gaaziin gara oliitti dhiibamee boolla barmeelaatti seensisa.Qaawwaan kun akkaataa gaaziin rakkoo tokko malee yaa’ee qodaa gaazii qabatutti akka seenu yeroo godhu,gaaziin tokkollee hulluuqee ba’ee deebi’ee gaanii bukootti akka hindeebinetti ta’ee hojjetame.Haala to’annoo cimaa jalatti,gaaziileen booda gubamee(combusted) ykn oksiigiinii wajjin walitti dhufee akka inni humna (energy) burqisiisee ho’aafi mootora sochoosu godhama.
Dhaaba Baayoo gaazii ijaaruun gaazii hammam barbaachisu,meeshaa,faltii, biqiltuu, kosii,kosii gaazii oomishuuf itti gargaaramnu hammam of harkaa akka qabnuufi, qodaan keessatti wal nyaachifnu (keessatti bukeessinu) kan qophaaye waan murtaayee ykn osoo walirraa hinkutin oomishuu danda’u isatu murteessa.
Kukkutanii qodaa bukeessutti naquudhaan hojiin hojjetamu waan jajjabaa (solid) ta’e yeroo-yeroodhaan addaan fuudhamee qodaa bukkeessutti naqu yoo ta’edha;akkasuma inni osoo walirraa hincitin itti dabalamummoo yeroo baayi’ee yoo dhangala’aa ta’edha.
Dhaabni Baayoogaazii lafarrattis,lafa keessattis (boolla keessasattis) qopheessamuu danda’amus lachannuu faayidaafi,rakkina mataa isaanii qabu.Inni lafa irratti hojjetamu suphuufi sirreessuu salphaatti kan danda’amu si’a ta’u, ho’a aduus argachuu danda’a.
Garuu ijaarsisaa dhiibbaa qodaa bukoo sana keessatti, uumama ukkaamsee qabuu akka danda’utti hubannoo cimaa itti kennamee ijaaramuu qaba.Qodaan bukoo inni lafa keessatti (boolla) keessatti hojjetamu gatii rakasaafi akka salphaatti ijaaraamuu yoo danda’ameyyuu suphuun rakkisaadha.
Dafee tortoree bukaa’uufi haala gaazii itti oomishuu mijeessuuf qodaan keessatti bullaa’ee bukaa’u kun, haala qilleensa ho’ina 0c 29 fi 0c 41 (0F 84.2_0F 105)gidduutti eegamuu qaba.Siicoo calalanii baasuu yeroo yaadan Asiidii of-keessaa kan qabu gaaziin gubate (Carbon dioxide) gaaziin barbaacisaa ta’e uumamuu danda’a.Siicoon gaanicha keessa jiru yeroo yerootti sochoosamuu qaba.Sababiinsaas siicoo sanarratti waan goggogaan akka hinuumamneefidha.Waan goggogaan yoo siicoorratti uumame gaazota siicoo keessaa ukkaamsee meeshaan akka gaazoota sassaabee walitti hinqabne uggura.
Baayoo gaaziin gaazota yeroo dheeraaf lafa jala turanii qotamanii baafaman (fosil fule) okisijiinii osoo hinargatin baroota dheeraa booda qotamanii argaman kan akka cilee dhagaa ykn Zayitii caalaa filatamaa ta’aniiru.Kaarboonii(Carbon) xinneessinee akka qilleensa keessatti argamu yoo itti gargaaramne, faayyaadhaaf barbaachisaadha.Garuu yoo hedduminaan akka inni qilleensa keessatti argamu taasifne rakina fida.Kaarbooniin boba’aa lafa keessaa qotamee ba’u keessatti argamu jabana dheeraaf lafa keesaatti awwaalamee waan tureef Karbooniin isaa qileensa keessa jiruu wajjin adda adda.Yeroo boba’aan gubatee aarri qilleensatti seenu walitti qabamu kaarboonii ol kaasa,nibaayi’isa.
Baayoo gaaziin garuu faltii horiifi tortoraa uumama garaa garaarraa kan uumame waan jireessa ykn waan dhiyeenya caccabanii qabiyyeen Kaarboonii qaama keessa jiru keessaa osoo hinbadin jiru waan ta’eef isaan kana bobeessuun Kaarboonii qilleensa naannoo jiru jijjiiru kan inni danda’u baayi’ee xiqqaata.
Itti dabaleemmoo waan Baayoo gaazii,boba’a akka zayitiifi cilee caalaa filatamaa wanti godhu, baasii kaarboonii qofaa osoo hinta’in, baasii xiqqaa burqaa humnaa (energy) yeroo barbaadametti haaromsuun danda’amu, akkasumas waan gatamerraa oomishamuu danda’u ta’uusaati.Baayoo gaaziin biyyoota guddachaa jiraniif burqaa humnaa bu’a-qabeessa si’a ta’u,bakkee dhiphoo keessatti oomishamuu danda’amuun isaas bu’aa gara biraadha.
Boba’aan Baayoo gaaziis garuu waan qeeqamu qaba.Namoonni muraasni,akka falmanitti biqiltuu humnaaf (energy) ta’u oomishuu irratti xiyyeeffachuun, midhaan nyaatamu qotuurraa nama dagachiisee hir’ina midhaan nyaata adduunyaa fiduu danda’a jedhu.Akkasumas,Baayoogaaziin badii bosonaa,Bishaan xureessuu,Biyyoo haxaawuufi biyyoota boba’aa (Zayitii)oomishan irratti miidhaa diinagdee fiduu danda’a kana jedhan jiru.
Dhaabbata ISD tiin balcha kabajaa kan ta’eedha.


c: text/html

text:
Gurraandhala 23,2016 Yeroo ammaa kana Godina Wallaggaa Qellem naannoo Begii fi Gidaamitti dhukaasni guddaan dhaga’amaa jira.
Magaalaan Gidaamii namni walitti hin deemu waraana Gambeela irraa dhufetu buufatee baadiyaa keessa deemaa jira.
Ganda Buriitti nama 5n yoo wareegamu Giraayitti nama 2tu wareegame kun kan barameedha jedhan dhukaasni gurguddaan aanaa Gidaamii keessa dhaga’ama. Qonaan bulaan dandii cufataa jira galgala kana. Gandootni hedduun garuu humni waraanaa guddaan mesha gurguddaa baatee socho’uu Qeerroon sodaa tokko malee FXG finiinsaa jira. Waraqaasa uummata keessa tamsaasaa jira.
Qonaan bulaan rasaasaan mada’ee baayeedha. Kan qabamaa ukkaamfamaa jiranis akkasuma jedha Qeerroon Gidaamii irraa. Sagaalee dhaadannoo halkan kanas baadiyaa keessaa dhaga’amaa jira. Uummata irratti waraanni gocha gara jabeenyaa fudhataa jira.
Naannoo Ga’oo Qeebbeettis FXG uummataa jabaatee jira. Daandiin cufamuudhaan uummanni walitti dhufuudhaan mootummaa wayyaanee akka hin barbaanne dhaadannoo dhageesisaa jira halkan kanas aanaalee heedduu Qellemitti itti fufee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gostii xayyaara Itiyoophiyaa kan dhiyeenya kana kufee Bo’iing 737 MAX jedhamu kan ilaaleen gaaffilee hedduun deebii hin argatiin jiru kan jedhan hogganaan daandii balalii Itiyoophiyaa rakkoon mudate maal akka ta’e baruuf walta’iinsii guutuu fi ifa ta’e akka jiraatu gaafatan.
Hanga deebii argannuutti lubbuu nama ka biraa ammaan booda balaa irra buusuu hin feenu jedhan obbo Tawaldee Gabra Maariyaam baatii Onkolooleessa darbe xayyaarri wal fakkaataan kan Indoneshiyaa akkasumas kufee akka ture yaadachiisan.
Kan Itiyoophiyaa Bitooteessa 10 BARA 2019 eega kufee namnii dhumee booda Xayyaaronni MAX 8 akka hin balaliine goone jedhanii
Guyyoota hanga tokko booda immoo xayyaaronni wal fakkaatoon sadarkaa addunyaatti akka hin balaliine ta’u isaa nan deggera jedhan Obbo Tawaldeen.
Hojjatoonni keenya leenjii barbaachisaa kanneen argatan ta’u beekna jedhanii balaliisaan xayyaaraicha Itiyoophiyaa kufee leenjii hin arganne jechuun Amerikaa keessa kan maadheffatan Niiw York taayims fi Waashingtan poost oduu dharaa hundee hin qabne gabaasan jedhan. Knaafis himannaa irratti dhiyaachuuf ka jiru ta’u Obbo Tawaldeen ibsanii jiru.
Gama kaaniin walgahii kaampaaniin Bo’iing Amerikaa keessatti waame irratti daandiin balalii Itiyoophiyaa kan hin hirmaanne ta’u dubbi himaa waajirichaa kan ta’an Obbo Asraat Bagaashaaw RoytarsiiF bilbilaan ibsanii jiru.Boo’iing akka jedhutti lakkobsaan 200 kan caalan balalistoota, hogganoota hojii teknikaa fi to’attootaaf Robii fullee keenyaa xayyaara 737 MAX kan ilaaleen odeeffannoo kennuuf jira.y


text:
Waraanni Eertiraafi RIB dheeda Booranaa Liibaniitti ummata hiraarsa jiraachuu jiraattoonni OYItti himan .
OYI-Wacaabajjii 5,2021
Godina Booranaa Liiban aanaa Liiban, Gumii Eeldalloofi magaalaa Nageellee Booranaatti waraanni Eertiraafi RIB kaleessa ganama Elekoptoraan dhufee, Booranaa Liiban weeraraa jira. Uffata RIB uffatan, afaan Oromoo hin beekan. Amaariffas nama takaantakkeetu beeka. Ummata hiraarsaa jiruu jedhu jiraattoonni.
Hidhan Godina Booranatti jabaachaa jira Hojii irraayis wal hari’aa jiran
Godina Booranaa Aanaa Miyoo Hiddii Lolaa Keessatti Bulchaa Aanaa Kan ta’e Jarsoo Aannaa Yeeroo Darbe Dargaggagoo Tokko Gombisaati Ajeesun isaa ni yaadatama. Amma ajeechaaf hidhaa bira darbee Hojii irraa nama ari’aa jira. Bifuma kanaan Taganee Araddaa Nama jedhamu halkaniin buufata poolisii aanaa Miyoo keessaa baasanii kaambii humna Addaa geessuun akka hamaa dhaananii, amma du’aaf jireenna jidduu jira. Maatiin Taganee nyaata fidaniifii jennaan, olka’ee fudhachuu dhadhabe. Mana yaalaas ni dhowwan
Nama Biqilaa Jedhamu Tokkos Ilaacha Shanee Qabdaa Shanee Sodaattaa Jechuu. Hojjataa Faayinaasii Aana Miyoo kan Ture Hojii irraa Kan Hari’e Jaarsoo Aannaa Ta’uu Beekkame.
Jawar faa lagannaa nyaataa eegalan
Jawar dhukkubbiin ilkaanii waan haala malee itti jabaatee hirriibaa fi nyaatas dadhabsiiseef yaala gaafatee dhoorgan. Kan akka Jawar hin yaalamne kallattiin ajaja kenne Abiy tahuus qabatamaan mirkaneeffannee jirra. Waan nama dhibu halkan mana yaalaa si geessina jedhaniin. Jawaaris halkan deemuu dide. Osoo guyyaan jiruu maaliif halkan mana yaalaa geessuun filatame? Shira tolfametu jira jechuudha.
Sababa kanaan Jawar faa yeroo ammaa lagannaa nyaataa eegalanii jiru. Kan lagannaa irra jiran Jawar, obbo Baqqalaa, Hamzaa Booranaa, Shamsaddiin Xaahaa, Boonaa Tibbilee fi Geetuu dha. Gaafiin isaanii Jawar yaala akka argatudha.
Kan kallattiin ajajee akka Jawar hin yaalamne dhoorge Abiyyi waan taheef dhimmi kun dhimma mana murtiitti ilaalamuu danda’uu miti. Humna mana murtii oli.
Jawar lagannaa guyyaa 40 geggeessaa turaniin baay’ee miidhamee kan ture yoo ta’u qaamni isaa humna dhabee kan baay’ee laafedha. Kanarratti nama miidhaan duraatuu irra jiru sababa dhukkubbii ilkaaniitiif nyaata nyaachuun erga itti ulfaatee bubbuleera. Kanatu akka daran miidhamu taasise. Ilkaan erga dhukkubuu eegalee yaalas gaafachuu eegalee bubbulee jira.
Ummatni Oromoo nama jabaa isaa kana yaalchifachuutu irra jira.
Mootummaan Itoophiyaa TPLF Wajjiin Araaramuun Barbaada Jedhe!
Waraanni Tigraayitti taasifamaa jiru dhiibbaa guddaa mootummaa Biltsiginnaa irratti uumee jira. Yeroo ammaa waraanni Kaaba biyyattii keessatti deemaa jiru kan hammaate yoo tahu, gareen mootummaa Biltsiginnaa araara akka barbaadu Mootummoota Alaatti himaa jira jedhameera.
Waraanicha moo’adheen jira; TPLF balleesee jedhaa kan ture mootummaan yeroo ammaa kanatti garuu garee jaarsummaa TPLF wajjiin taa’u hundeessaa akka jiru odeessi Finfinnee irraa arganne ni addeessa. Tahus, TPLF haala duree waan kaa’eef murtiin araara TPLF wajjiinii kun milkaawu akka hin dandeenye himamaa jira.


text:
Bilxiginnaa : Innikun hoo maal jechuudha laata? Ethiopia is Jeorge Floyd??
Bilxiginnaa hadheeffattee Ameerikaa balaaleffachuun jaraa dhiibbaa Ameerikaan irraan geessisaa jirtu kallattiin tahee al kallattiin cimaa tahuu isaa ibsa. Gama biraatiin waraana Tigraay dadhabuu isaanii kan agarsiisu waraanni Tigraay Hashiisha xuuxee lolaa jira jechuu isaaniiti. Waan hadoochu waan fayyadamaniif sodaa hin qaban jechuu isaaniiti. Jarri sodaa hin qabdu jedhanii ragaa ofirratti bahan. Carraan jara moo’achuu dhiphaa tahuu mul’isa. Gabaabumatti gadaan Bilxiginnaa dhumateera!
Ferhan Abdulselam
I remember the “cockroach” messages that led to the Rwandan genocide. Now “cancer” – used by PM Abiy – is being used against Tigrayans
Ethiopia is Jeorge Floyd
In Gonder city in the Amhara region there is a strong conflict and noise. As the Amhara people were saying, they are in the middle of the war and there are armed forces.
f
በፉከራ ቢሆን ኖሮ ????


text:
dhaauu, dhauu meaning in english
धाउ का अंग्रेजी में अर्थ
Transliteration : dhaauuOther spellings : dhaauu, dhauu
Meanings in english :
Meaning of dhaauu, dhauu in marathi
Recent Marathi English Meaningdhaak, dhakdhaakane, dhakanedhaakut, dhakutdhaakutapan, dhakutapandhaakuta, dhakutdhaakutaal, dhakutaldhaakuti, dhakuti, dhaakutidhaakutepan, dhakutepandhaakunali, dhakunali, dhaakunalidhaakul, dhakuldhaakhat, dhakhatdhaata, dhatdhaati, dhati, dhaatidhaatenmothen, dhatenmothendhaad, dhaddhaakad, dhakaddhaakadapan, dhakadapandhaadane, dhadanedhaada, dhaddhaadi, dhadi, dhaadi


text:
Fakkeenyaaf: Nyaata beeyiledaa akkaataa itti eegan (qopheessan)
Milkaa’ina akka hinarganne kan nama danqu keessaa sababiin guddaan tilmaama daguungoradha.Tilmaamni utuu hinmirkaneeffatin nuti ta’uu mala, dhugaadha jennee yaadnu,garuu kan nuti hojiidhaan yaallee hindhugeeffatinidha.
Wanti tokko ni ta’a,dhugaadha jennee amannee irra deebinee waa’eesaa hingaafannu.Akka dhugaatti yoo ta’e garuu wanti nuti dhugaadha jennee amanne baayi’een isaanii dhugaa miti.Kanaafuu yeroo baayi’ee carraa jireenya keenya ittiin fooyyessannu hedduutu nudabra.
Fakkeenya tokko haafudhannu:Namoonni baayi’een agadaan midhaanii ykn nyaati beeyiledootaa,akkuma makarri sassaabameen hoowu’aasaatti faayidaa guddaa qaba jedhanii amanu. Yeroo dheeraa utuu horiif hinkennin kaa’anii yoo tursan garuu albuudan of keessaa qaban keessaa bada.Hantuutis nyaatanii balleessu. Tortoraniis baduu danda’u,jedhanii yaadu.
Kun egaa rakkoo tilmaama daguungorati.Kun waan yeroo hunda hojjennu otuu ta’ee dhugaadha. Garuu kan dhugaa ta’an hamma ati haala addaatiin waan sana hojjettuttidha.
Nyaati beeyiladootaa yeroo dheeraa iddoo keessa kaa’amuu qabu keessa yoo hin kaa’amane, manca’uu danda’a.Garuu malli yeroo dheeraaf utuu hinmanca’in itti kaa’an jira.Yoo mala kanaan fayyadamtan beeyiledoota keessaniif nyaata yeroo dheeraa utuu hin manca’in kaa’uufii dandeessu.
Tilmaamni kaanimmoo qarshii baayi’eefi meeshaa guddaa yoo qabaatan, ykn immoo ogeessa yoo ta’an qofa waan baayi’ee fooyyeffachuu akka danda’anitti yaaduudha.
Dhugaa dubbachuuf garuu, milkaa’uun kanjalqabu jijjiirama xixiqqaa irrattidha.Jijjiiramni xixiqqaa kunniin immoo kan dhufuu danda’an tilmaama daguungoraa tilmaamuu yoo dhiisanidha.
Dhuguma maallaqni,meeshaafi ogummaan caalaatti milkaa’ina fiduu danda’u.Garuu jalqaba milkaa’inaaf hamma kana murteessoo miti.
Mee keessa deebinee nyaata beeyiledootaa akka fakkeenyaatti haafudhannu.Qonnaan bultooti baayi’een nyaata beeyiledootaa qopheessuuf tiraakteroota gurguddaa, meeshota gurguddaa akka isaan barbaachisu tilmaamu. Garuu dhugaa dubbachuuf nyaata beeyiledootaa karaa salphaa ta’een qopheessuun nidanda’ama.Jalqabarratti boolla qotanii keessa isaa laastikii afu.Kana booda margaafi biqiloota magariisa jiidhaa haamanii utuu hingogin keessa kaa’anii laastikii itti uwwisanii qadaadu.
Bona yeroo kaloon dheedaa dhumu, kan boolla keessatti haala kanaan kaa’ame qusannaan baasanii beeyiledootaaf kennuun hojii meeshaa guddaa nama barbaachisu miti.Garuu rakkoon guddaa tilmaama daguungoradha.
Namooti baayi’een hindanda’amu jedhanii waan yaadaniifi rakkina irra ga’uufis furmaata barbaachuu hin yaalani.
Gufuu milkaai’na keenya danqu of duraa kaasuu yoo barbaadne, halaalatti yaadaan sodaannee tilmaama daguungoraa tilmaamuu dhiisuu nu- barbaachisa.
Dhaabbata Meersii koorps tiin balcha kan ta’e!


text:
Kora Abbootii Gadaa Hangar irratti ta’amaa jiru Ijaaruu Irratti muudama Wallagga Bahaa Aanaa Giddaa Ayyaanaa Hangar Guuteetti abbootiin Gadaa waliif gochaa jiran kan haqaa miti
[SQ, Waxabajji 20, 2018] Eegalaa kora Abbootii Gadaa Maccaa Hangar Guuteetti geeffamaa jiru irraa qabee hanga ammaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo hordofaa ture.
Korri kuniis koree Abbootii Gadaa ijaaruuf kan qophaa’e ta’u afaaniin kan dubbatamuu ta’us ademsichi garuu walxaxaafi uummata kan mufachiise ta’ee argameera.
Kora kana irratti kan argaman Abbaa Gadaa kan godiinaalee Wallaggaa arfan irrati muudaman obbo Dassaalee Fayiisaa turan.
Obbo Dassaalee Fayisaan kan dhalatanii guddatan achuma Aanaa Giddaa Ayyaanaa Ganda Soob jedhamutti yoo ta’u. Ofii isaaniillee yeroo mootummaa Dargiidhaa eegalanii hojiiwwan babbadoofi haga arraallee uummata aanaa Eebantuufi Giddaa keessaa yoomuu baduu kan hin dandeenye hojjetaaniiru ittis jiru.
Obbo Dassaaleen. Sirnuma wayyaanee kana keessattillee bulchiinsa gandaa ta’uun Afeyaa’ii gandaafi bakka bu’aa uummataa ta’ee basaasummaan muudamuun hojjetaa tureera.
Obbo Dassaaleen bakka dhaloota isaattis ta’e; bakka hojii kamiifuu deemutti fedhii uummataa giddu galeessa godhatee utuu hin taane, Akkaataa siyaasa mootummaa ittin tiksan qoffaarratti xiyyeeffachuun hojjeta.
Akka fakkeenyaatti: baruma kana keessa Aanota irratti Abbooti Gadaa filla jechuun.aanoota hedduu keessa deemee; hoggantoota siyaasaa OPDO qofa sirna Gadaa keessatti filuufi kakuu akkaataa sirna Gadaatiin faallaa ta’e Foolleef Abootii Gadaa kakachiisu irratti waan safuu hawwaasaa keessa hinjirre raawwateera.
Kakuuwwan:
-Yoon mootummaa gane dhaaloonni na haganu jedhaa.
-Yoon kaayyoo mootummaa dhiibee uumaan naadhiibu jedhaa fi kkkf jechuutiin muudamsa irratti kakuu galchee, foolleefi uummata irraa mormii gurguddaa isa mudachaafi Foollee jedhamanii kan muudaman illee mudamichaa dhiisee ba’aa turee jira.
Haaluma kanaan ammallee itti fufsiisuun kora Abbootii Gadaa Maccaa Hangar irratti taa’aama jiru irratti; Foollee abbbootii Gadaa achi jiraniif uummata galmicha keessatti argamu irraa mormiin utuu irratti dhiyaatuu ergama waajjira dhaabaa Godinaarraa fudhatee dhufeen; koree Abbootii Gadaa jechuun hoggantoota siyaasaa OPDOfi namoota ergamtoota TPLF waliin walta’anii magaalaa keessatti shira xaxaa turaniifi ammallee xaxaa jiraniif muudama dhuunfaasaatiin kenneefi jira.
Namoonni filaman kunooti.
1 Darajjee namni jedhamu kan Hogganaa waajjiraa dhaabaa OPDO tti ijaarsa siyaasa baadiyyaa.
2. Araarsoo namni jedhamu kan OPDO keessatti gaafatamaa waajjira galii magaalichaa ta’ee hojjetu.
3.Abbabee kan jedhamu Kaabinee Gandaa
4. Wayyeessaa namni jedhamu Hogganaa miseensa dhaabaa.
5. Jirraa kan jedhamu Waardiyyaa waajjira Bishaanifi tika siyaasa Wayyaanee ta’ee tajaajilaa kan tureef jiru Fedhii uummataa, Qeerroo fi Foollee tokko malee ajaja waajjira dhaabaa OPDO godinaatiin muudee jira.
Abbaan Gadaa Dassaalee Fayisaan namoota kana shanan koree Abbootii Gadaa Maccaa gochuun muudaniiru.
Akkuma sirna Gadaa keessattuu nama harka ququlluu kan arrabaanillee nama madeessee hinbeekneef naamusa qabutu filatamee sirna gadaan uummata gaggeessa, obbo Dassaaleen sirna gadaa fakkeessuun Wayyaanee jajjabeessanii jiraachuu Qeerroon Bilisummaa kan hadheeffatee jiru, qaamonni harka dhiigaa uummataaf gumaa ta’an kun uummata bakka bu’uu akka hindandeenye Qerrroo Bilisummaa onichaa Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof gabaasee jira.


text:
Gurraandhala 22,2016 Harargee aanaa Baaddanno ganda 42 keessatti Alaabaan ABO torban tokkoo oliif dhaabbilee barnootaa, waajjiraalee fi maaglota keessatti fannifamee jira. Gandoota kanneen keessaa gandi 16 tahu bulchiinsa wayyaanee jalaa of baasee jira. Kana booda mootumman wayyaanee uummata oromoo waliin jiraatuun soba tahuun yeroo ammaa ifaa ifatti hubatamee kanneen diina jala kaachuudhaan ilmaan oromoo miidhaa bahan gara itti goran dhabanii jiru.
Lixa oromiyaa wallagga bahaatti magaala Naqamtee mana barumsaa keesoo jedhamutti alaabaa federaalaa bbu’ee gubame alaaba keenya bakka bu’e fannifamee jira. Mana barumsaa Dargeettis alaabaan keenya fannifamee jira.
Bulchaa godina wallagga bahaa lubbuudhaan bahee jira. Manni jireenya isaa Qeerroodhaan burkutaa’ee jira. Waajjirri Gooxii garagaraa daaraa tahaa jira. Wayita kanatti FXG guddaatu gaggeeffamaa jira. Dhukaasni uummata nagaa irratti dhukaafamaa jira jedha Qeerroon.
Guyya lama dura Wallagga lixaa aanaa Warra Jirruu ganda Samboo Sadan jedhamutti dargaggoo Hordofaa Gammachuu jedhamu loltooti Wayyaanee rasaasaan rukuttee ajjeesuun ni yaadatama. Haaluma kanaan uummanni gara tarkaanfii fudhachuutti seenuun
– Kaabinoota wayyaanee magaalota keessaa manaa fi qabeenya isaanii gubuun ariyaa jiru
– Qabeenya Allaamuddiin yeroo dhagaa ijaarsaaf tolu san achirraa fe’uuf dhufutti konkolaataan isaa hojiin ala tahee jira. Uummanni yaa’ee
qabeenya isaa irrattis tarkaanfii deebii hin qabne fudhataa jira.
Wallaggaan Qelleem yeroo ammaa kanas itti fufee kan jiru FXG isaa humni waraanaa naanoo Gambeelaa irraa fe’amee dhufe magaala naannoo Dambi Doolloo fi Anfilloo buufatee jiraatuun Qeerroon gabaasee jira. FXG garuu itti fufeedhuma jira.


text:
Monthly Archives: December 2016
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo , Mudde 29,2016
Aside
Guyyaa WBO Amajjii Tokko Bara Haaraa 2017 Kabajamuuf jiru Ilaalchisuun Ibsa Gabaabaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname.
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 29,2016
Uummata Oromoo Hundaaf
Baga nagaan jala bultii guyyaa WBO kan bara 2017 fi waggaa haaraan isin gahe. Guyyaa ayyaana dachaa kana yeroo itti kabajachuuf deemnu haalli ummanit keenya irree cunqursaa jala jiruu fi walabummaa isaaf ammoo warraaqsa hiriyyaa hin qabne gaggeessuun wareegama ol aanaa kafalaa jiru keessa jirra. Barri 2017 kun kan milkii fi injifatanoo akka nuu ta’u irratti qabsaawuun dirqama qabasoo nurraa eegamu akka baanu abdii qabna.
Guyyaa kabajamaa fi seenaa qabeessaa Amajjiin gaafa 1 uummata Oromoof haarawaa miti, Oromoo dhalatee Oromummaa isaa beekuu fi Oromoo qabsoo bilisummaa isaa fi walabummaa Oromiyaaf falmaa hadhooftuu gaggeessaa jirutu guyyaa kana haalaan midhaksee beeka. Bara kanas Amajjiin tokko Guyyaan WBO Oromiyaa Godinaalee cufa keessaatti bifa adda ta’een Qeerroo Bilisummaa Oromoo, miseensooota Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Uummaata Oromoo, maadheewwaan ABO, gootota barattoota Oromoo , Humnoota qabsoo Bilisummaa Oromoo, WBO-ABO fi sabboontoota ilmaan Oromoo waliin ta’uudhaan kabajamuuf kan jiru Ammajjii tokko Guyyaa seenaa qabeessaa akka daawwitiitti ija uummata Oromoo jalaa hin badnee bifa addaan kabajamuuf jira.
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Mudde 29 2016 fnl.pdf
SBO: Muddee 28 bara 2016. Oduu, Gaaffii fi deebii haala yeroo irratti manguddoo Oromoo jiraataa Godina Arsii Obboo Morkii Dheekkamaa waliin taasifame Akkasumas SBO sagantaa Afaan Amaaraa.
Aside
SBO: Muddee 25 bara 2016. Oduu fi Qophiilee Adda addaa.
Aside
SBO: Muddee 23 bara 2016. Oduu fi Qophiilee adda addaa.
Aside
SBO: Muddee 21 bara 2016. Oduu fi Qophiilee adda addaa Akkasumas SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
Aside
SBO Mudde 18,2016. Oduu fi Qophilee haala yeroo irratti dhihaatan
Aside
SBO: Muddee 16 bara 2016. Oduu fi Qophiilee Adda addaa.
Aside
SBO: Muddee 14 bara 2016 Oduu fi Qophiilee Adda addaa Akkasumas SBO Sagantaa afaan Amaaraa.
Aside
Godina Arsii Aanaa Roobee Mana Barumsaa Roobee Diidda’aa S/2ffaa Keessatti FXG Itti Fufuun Waraanni TPLF Barattoota Hidhaa Jira.
Aside
Mudde 10.2016
Godina Arsii Aanaa Roobee m/b Roobee Diida’aatti Mana barumsaa sad 1ffaa Xaqqee jedhamuun beekamutti Mudde 9,2016 barattoonni akkuma qormaata xummuranii bahaniin harka isaanii lamaan wal qaxxaamursiisun mallattoo mormii FXG agarsiisuun homna komaand poostitiin barattoonni afur hidhamuu fi kanneen hafanis adamfamaa jiraachuun dhagayameera.bifuma wal fakkaatun gootonni ilmaan Oromoo achuma aanaa Roobeetti Mana barumsaa sadarkaa 1 ffaa Ataabaa Goraas kan makamaniifi mallattoo mormii FXG agarsiisuu isaanitiin barattoonni hedfuun humnoota poolisii achitti ramadamaniin reebamuun isaanii himame
Kana malees Arsii Aanaa Xiyyootti human komaand poostitiin guyyaa har’aa barattoonni m/b Xiyyoo sad1 ffaa hedduun hidhamaa jiraachuun himameera.


text:
- Abdii hin kutatan: Yoo kufaan ka’uu akka danda’an beeku.
- Waan gaarii fi cimina ofii isaannii kan irraa nama biraa arguu danda’u: Hir’ina isaani irratti osoo hintaane waan qabna irratti xiyyeeffatu.
- Hiriyoota gaarii ta’an nannoo isaanitti qabatu:
- Wa’ee dogoggora darbeef deddebi’anii yaadanii of-hin dhiphisan, garuu irraa baratu.
- Kufaati isaani dhoksuuf hin dhama’man, akka baruumsa argataniitti yaadu.
- Murtoo murteessuf ofdubaa hin garagalan
- Yeroo kayyoof jedhani miidhaman,, miidhama sana keessa caalatti waan argatan yaadu.
Dr.Gurmeessaa


text:
Waraanni Masrii fi humnoonni poolisii odola Siinaa gama kaabaa keessatti dhiittaa mirga namaa hamaa raawwatan jedha gabaasi haaraan garee mirga namaa kan Human rights Watch. Yakki raawwatame yakka waraanaa ta’uun illee beekamee jira.
Akka gabaasa sanaatti humnooni naga eegumsa Masrii kanneen duula farra loote seentota naannoo sanaa geggeessantu siivilota irratti tarkaanfii sirnawaa hin taane fudhate.
Hidhaa gar malee fi ajjeechaa akkasumas dararaa, mana ofii keessaa dirqisiisuun ari’auu akka dabalatu illee gabaasichi tuqee jira.
Angawoonni mootummaa Masrii himannaa sana fudhatama dhabsiisan.


text:
SSeeggúúnn CCaarrllooss ÁÁllvvaarreezz ddee ZZaayyaass,, llaa DDiiddááccttiiccaa ccoommoo cciieenncciiaa ppoosseeee cciieerrttooss
pprroobblleemmaass pprreesseenntteess eenn eell pprroocceessoo ddee eennsseeññaannzzaa--aapprreennddiizzaajjee qquuee ssee...
More
SSeeggúúnn CCaarrllooss ÁÁllvvaarreezz ddee ZZaayyaass,, llaa DDiiddááccttiiccaa ccoommoo cciieenncciiaa ppoosseeee cciieerrttooss
pprroobblleemmaass pprreesseenntteess eenn eell pprroocceessoo ddee eennsseeññaannzzaa--aapprreennddiizzaajjee qquuee ssee
mmaanniiffiieessttaann eenn ttrreess ddiirreecccciioonneess::
La gestión del proceso de enseñanza-aprendizaje.
SSee rreeffiieerree aa ccoonnttrraaddiicccciioonneess eenn llaa ddiirreecccciióónn ddeell pprroocceessoo ddee eennsseeññaannzzaa-aapprreennddiizzaajjee ddeerriivvaaddaass,, pprriinncciippaallmmeennttee,, ddeell iinnssuuffiicciieennttee ddoommiinniioo ddee llaa
tteeoorrííaa ddiiddááccttiiccaa.
.
SSee eexxpprreessaa qquuee llaa ppllaanniiffiiccaacciióónn,, oorrggaanniizzaacciióónn yy ccoonnttrrooll ddee ccaaddaa nniivveell ddee
eessttrruuccttuurraacciióónn ((ccllaassee,, tteemmaa,, uunniiddaadd ccuurrrriiccuullaarr oo mmaatteerriiaa,, sseemmeessttrree,,
ggrraaddoo,, ccoommiissiióónn aaccaaddéémmiiccaa mmuunniicciippaall ddee uu
Less


text:
Manni maree bakka bu’oota uummataa Itiyoophiyaa jecha jibbiinsaa fi odeeffannoo kijibaa ittisuuf ilaalchisuun kan qophaa’e wixinee seeraa irratti mari’atee yaada itti dabalaaf koree dhaabbataa dhimmi isaa ilaallatutti dabarsee jira.
Kanneen yaada keennan irra hedduun seerri sun cimee akka ba’u yoo gorsan kaan immoo seerri ukkaamsu akka hin bane of eeggannoon akka godhamu yaadachiisaniiru.
Wixineen seeraa sun jecha jibbiinsaa ni dhorka. Wixinee seeraa keeyatta arfaffaa irra taa’ee akka jirutti jechoota jibbiinsaa sabaa himaa, maxxansaa ykn miidiyaa hawaasaa irratti barreeffama suraa fi viidiyoo ykn sagalee dhaan tamsaasuun dhorkaa dha jedha.
Keeyati shanaffaanis ragaa kijibaa sabaa himaa, maxxansaa, ykn miidiyaa hawaasaatiin suraa, barreeffama sagalee ykn vidiyoo dhaan tamsaasuun dhorkaa dha jechuu dhaan ragaa kijibaa ni uggura.
Wixineen seeraa sun qaamotii seera kana cabsan adaba addaa addaa akka irra kaa’amu murteesseera.


text:
Lammiiwwan Oromoo kutaalee United States adda addaa irra har'a kan New Yorkitti argamu waajjira Tokkummaa Mootummootaa fuulletti hiriira nagaa geggeessan.
Hiriitonni kun dhiittaa mirga namaa biyyattii keessa jira jedhanii fi baatii Ebla darbee hidhamuu barattoota Universitiiwwan Oromiyaa keessaa irratti raawwatame balaaleffachuuf jecha.l
Hiriirtonni kun akka jedhanitti barattoonni hedduun hidhamanii kaan imoo hanga hidhaa waggoota shaniin adamaniiru. Kaan isaanii immoo amma iyyuu murtiitti utuu hin dhiyaatin hidhamanii jiru jedhu.
Master palaanii kutaalee addaa Oromiyaa Finfinnee jala galchuu ka jedhu mormuu dhaan ture barattonni sun kan hiriiran.
Hawaasi addunyaas miidhaa gara jabinaa mootummaan Itiyoopiyaa ajjeechaa lammiiwwan Oromoo irratti keessumaa barattoota irratti raawwatu akka dhaabu gaafanna jedhanii jiran.


text:
Amiin Jundiin
Gaafiin nama hedduu, yeroo ummanni keenya tokkummaadhaan mirga isaatiif lubbuu jijjiirraa hinqabnne wareega jiru, yeroo hayyootaafii ilmaan qaroo sabaa funaanamanii dhabamsiifamaa jiran, yeroo ummanni keenya dirmannaafi lallabataa jiru, afanfaajjiif diiggaan qabsoo oromoo keessatti deemaa jiru kun hundeen isaa maal?
Gaafii kana deebisuufi sababoonni isaa hedduu ta’uu danda’a akka ilaalcha kiyyaatti qabxiilee sadi guggurdoo qabsoo ummata keenyaa firii hanqisaa jiran akeekuu yaala.
Isaanis Ufi-tuulummaa ,Doofummaa fii Ayyaan-laallatummaa.
1.Ufi-tuulummaa :
Amalli ufi-tuulummaa waan hunda ufirraa kaatee akka yaaddu sigodha. Beekkumsa, hogganummaas ta’ee qabsawummaas nama birootiifi akka hinqodnne siqadaada. Qabsoo oromoo anaa eegalee anaa xumura itti godhuu qaba jettee akka yaaddu sikeessatti uuma . Firiin qabsoo oromoo yoo anaan ta’e malee xurree fedheenuu dhugoomttus bu’aa ummataa caalaa qodnni koo maal jettee akka yaaddu dhiibbaa sitti godha.
Amalli kun yaada haarayas ta’ee humna haaraya biqilituu fi umamittu hundaafi kabajaa akka hinqabaanne sigodha. Waan ufii harka keessaa hinqabanne hunda ija shakkii fii sodaatiin gara lalittutti sigeessa. Qaama sicinaa socho’u wajjiin itti kaloofittee wajjiin hojjachuu caalaa olola ittiin diiyidu akka qindeeffattu qofarratti sikakaasa. Galii waaloo fedha waloo bu’aa waaloo( National Interest) biyyaa caalaa fedha murnaa yookaan maqaa ufii akka dursanitti nama tolicha.
Humna diinaa gamaaggamte ,haala olloota keenyaa qorattee, dandeetti oromoo faffaca’an tokkomistee , tarsimoo qabsoo oromoo itti mooyanna goonffatuun akka hinyaanne sihaguugaa. Kanarraa ka’uudhan injiffannoolee xixiqoo farfachaa humnna sii gadiitiin ufi waldorgomsiisee jabina hinjirre ufitti himtee maqaa qabdu qofa tursiiffachuufi akka carraaqixxu sigodha..
Namnni amala Ufi Tulummaa qabu oromoon wal ta’ee qabsoon finiinuu caalaa yeroo dhibba Hayyu Duree,hooggana YKN qondaala jedhamee yaamamuu isa gammachiisa.
Qabsoo ummataa ,asxaa qabsaawotaa, maqaa dhaaba ,fii alaabaa qabsaawota akka qabeenya dhunfaa isaatti ilaalaa. Tokkummaan qabsaawota oromoo araarri jaarmayoota siyaasaa oromoo hunddi sodaa angoo isaa ta’ee itti muli’ata..
Kanaafi xurree argame hundaan sababa tarrisuudhaan tokkummaan qabsaawotaa akka hinmilkoofinne carraaqa.
Qabsoo oromoo mooraa ufii itti amanee taligu yookaan murna wajjiin jiru sanii alatti ilaaluu hindanda’u. Beekaa isa caaluu waan sodaatuufi wajjiin dalaguu hinbarbaadu. Kanaafi namoota wallaaloo isaa gadiitiin ufi marsee bakkuma jiruu bookkisuu filata..
Waldayaalee hawaasaa hunda keessa harka naqatee abbaa itti tayuufi shira xaxa yoo dadhabe diiguufi itti bobba’a. Amalli Ufi-tuulummaa amaloota farra qabsoo jedhaman keessaa arra kan qabsoo keenya qancarssaa, diigmaya hanga ammaa ta’e hundaafi sababa ta’an keessaa isa hangafa
2.Doofummaa:
Hiikkaan doofummaa wallaalummaadhaan tokko . Kan duraa Doofummaan siyaasaa barnoota wajjiin hidhata hinqabu. Namoonni uumaadhaan qaroo ta’an, kan qabsoo keessatti yeroo dheeraa dabarsuudhaan muuxannoo gayaa horatan, akkasuma kitaaba hedduu dubbisuun osoo barnoota baree (Modern education) hedduu hinqabaanne siyaasaan bilchoo ta’an hedduu jira.
Akkasumma namoota umri isaanii mana barnoota keessa turanii waan ittiin baratan malee waan siyaasaa hinbeeyne garuu akka beekaatti ufi midaaluun wallaalummaadhaan ummata keenya diigan hedduu agarra.
Amalli Doofummaa namoota hubannoo siyaasaa hinqabnne garuu akka beekaatti ufi ramadan irraa muli’ata. Siyaasaanis akkuma saynsiille biroo hujii ogummaa guddaa gaafatu.. Siyaasaan namoota ogumma siyaasaa baratan, ykn siyaasaa hordofan ,namoota kitaaba siyaasaa hedduu dubbisan,kan siyaasaa biyya keenyaa qofa osoo hintaane siyaasaan adunyaa gama itti deemu hubataniin geggeffamuu qaba ture.
Mooraa qabsoo oromoottii faallaa kanaa agarra. Namonni hedduun osoo ogummaa kana hinqabaanne nama siyaasaa ufi godhanii waan beekaniifi hinbeeynne hojjachuudhaan waa ijaarra jechaa waa diigutti jiru.
Siyaasaan aadaa mataa isaa qaba,akkasuma olollis akkasuma. Ololli diinarratti ofaniifi ololli obboleeyyan yaada addaa qaban irratti oofamu tokko ta’uu hindanda’u. Garuu namoonni Doofummaa siyaasaa qaban kanas gargar baasuu waan hindandeenyeefi diiggaa araara hinqabnne hawaasa jiddutti facaasuutti jiru.
Murna ufii keessa jiran yookaan nama isaan hoogganu ittisuufi jecha tokkummaa ummata oromoo osoo hinbeeynne itti aggaammatu. Garaagarummaa xixiiqqoo bali’isuun olola diiggaa facaasu yookaan facaasisisu fedhii diinaa guutu
Amalli Doofummaa bosonni itti dagaagee guddatte muli’atu ,namoota ganda kutaa fii amantii calanqisan irraa hinguddattin biratti hedummaata. Kan biroonamoota kaayoo siyaasaa fii galii siyaasaa jedhu maal akka ta’e hinhubannee irratti muli’ata
Doofummaan hoogganoota siyaasaa, hawaasaa fii activistootaas dabalatee namoota bekkamoo keessattis bali’atee muli’ata. Amalli kun obsa nama dhooggee gama diigmayaa fii gargar qoodamuutti nama dhiiba.
Qabsaawaan hunddi nama siyaasaa ta’uu hindanda’u. Kanaafi namoonni sadarkaa hogganaa irra jiran kan ulaagaa nama siyaasaa guutuu hindandeenye hedduutu jira.
Namoonni hoogganoota jedhaman hedduun namoota murna isaanii keessa jiran namarratti bobbasuun amala dopfummaa siyaasaa yeroo calanqisan muli’atu. Amalli doofummaa kun babali’atee dagaaguu irraa arra qabsaawaa caalaa abbaa siyaasaa heddumaatee kan dubbatu malee kan caqasu dhabame.
Namoonni amala kanaan waxalaman kun beekaa jedhanii waan ufi shalaganiifi gorsaas hindhagayan. Miidhaan ummata keenyaas gadi fageenyaan arguu hindanda’an. Amalli kun gaafii oromoo bifa dhooggee, waan barbaannuuf akka itti argannus faallatti nama hubachiisee. Kanarraa ka’amee ummata kolifaa nutaasisee nusalphisaa kan jirus amaloota kana. Gabaabamatti rakkolee qabsoo keenya sakaalan keessaa tokko Doofummaa siyaasaa jedheen amana.
- Ayyaan -laallatummaa;
Namooni amala kana qaban ammoo mooraa biroo keessaa jiran. Isaan kun siyaasaan oromoo eessaa ka’ee asi gaye jedhanii hincarraaqan. ,Bu’aa bayiin qabsoon qabu maal ture kan jedhu kana hinbeekanis beekuufis hinrakkatan.
Gaafa qabsoon oromoo ukkaamisaafii haguuggii jirtu keessaa qabsaawonni hedduun umriii dardarumma isaanii hinbaranna, maatii fii ilmoo horanna fira gargaaraa osoo hinjedhin wareega barbaachisu kafalanii qabsoo kana ummata oromoottin gayan quba hinqabn takkaa dantaa itti qabaachaa hinturre.
Namoonni amala ayyaan laallatummaa qaban qabsoon kun bakka amma gaye kana hingayu jedhanii amanuu dhabuun , ufiqaromsuudhaan, maalittu nagayeedhaan ykn wallaalummaan hirmaannaa qabsoo irraa ala turan. hangi tokko ammoo mooraa diinaa jalatti galuudhaan yookaan ammoo gaafa haalli bilchaate itti deebina jechuudhaan jireenya dhuunfaa isaanii jala warra fiigaa ture. Warra dura barnoota kiyya maatii kiyya ,jiruu tiyya jedhaa moggaa ta’anii ilaala turaniidha.
Namooni kun seenaa qabsoo keessaa qodnni isaan qaban waan hinjirreefi ykn xiqqaa waan ta’eefi waayeen seenaa qabsoo oromoo isaan biratti bakka hinqabu. Seenaa qabsoo oromoo bakkuma amma irraa qabsoo eegalan kanarraa dabbachuu barbaadu. kanaafi amalli kun warra duraan seenaa dalaganii qabsoo oromoo boolla keessaa baasaniifi kabajaa xiqqoolle akka hinqabaanne isaan godha..
Murnoonni amala kana qaban qabsoo amma biyya kessatti babali’attee dagaagodde kanatti dhimma bayuudhaan barnoota yeroo qabsaawaan wareegamu baratan saniin qabsaawota xinneessanii abbaa qabsoo ta’uu barbaadu. Qabsaawanis nuhi namnni barates nuhi kan qabsoo oromoo milkeessuu danda’us nuhi jedhanii sirnna qabsoo waldhaalchisuu haala faallesuun carraaquu yaalu.
Amalli kun seenaa kaleessaa irraa barattee kan arraa gamaaggamitte kan boruu akka itti miidhaguu qabu irratti akka hinxiyyeeffanneefi dantaa dhuunfaa qofa akka hordofittu sigodha. Gabaabamatti amalli Ayyaan laallatummas arra qabsoo oromoo guddataa jirttu kana keessatti dagaagaa dhufee tuffii hinbarbaachifinne keessatti nama seenisisee diigmaya amma ta’aa jiru kana keessaa qooda guddaa tapahachaa jira.
Maayyii irratti namoonni beekkumsa siyaasaa gayaa qaban kan haalli deema jiru kun isaan dhibee, akka hindubbanne arraba Doofitotaa sodaatanii ,akka hincarraaqinne Ufi-tuultotaan tuffatamanii akka hinhojjanne ayyaan-lallatootaan dandiin hunddi cufamee cali’isanii ariidhaan ta’an waddamanis hedduutu jira. Garuu cali’isanii ta’anii ilaaluun ammo akkuma jechoota faranjii “ The world suffers a lot not because of the violence of bad people but because of the silence of good people” jechuun adunyaan kun wanni hedduu miidhamtuuffi waan namoonni hamoon hammeenya dalagan qofaafi osoo hintaane waan namoonni gaariin cali’isaniifi jedhan
kanaafi cali’isanii ilaaluunis fala waan hintaaneefi qabsaawonni oromoo hundi rakkoo kanaafi fala dhayuun dirqama.
Yaanni ani fala jedhee laadhu kan duraa rakkoo jiru kana qulqulleessanii beekanii walitti himuu danda;uudha. Itti ansuudhaan akka yaada kiyyaatti amaloonni sadanuu waan walanamuu danda’an jedheen amana.
Warri amala Ufi-tuulumma qabus seenaa kaleessa dalageen dhaadatee anaa abbaa jechuu dhiisee namoota beekkumssa qabana ufitti dabalee kan isa caalu yoo dhalates bakka lakkiseefi beekkumsaafi muuxannoo qabu dhaalchisuu,
Warri amalla Doofummaalle siyaasaan hawwiin bakka akka hingeenye hubatee Fedhiin waloo fedhii murnaati yookaan dantaan oromoo daantaa dhaabaa akka caalu hubatee irra caalaa nama siyaasaa ta’uufi ogummaa siyaasaa akka itti horaturratti fuula deeffachuu.
Warri amala Ayyaan-laallatummaa qabdanis seenaa kaleessaatiin salffachuu dhiisuu. carraa amma uumametti dhimma baannee beekkaminna jechuu irraa guddachuu. Irra caalaa qabsaawota kaleessa qabsoo oromoo ifatti baasaniif kabajaa qabaachaa muuxannoofi beekkumsa isaanii irraa muuxxachaa, ulfinnaafii kabajaa isaaniin male laachaafi gorsaafi dandii isaan taraaran miidhagasaa abbaa qabsoo ta’uufi osoo hintaane qabsoo oromoo milkeesuuu irratti xiiyyeefachuudhaan gabrummaa ummata keenya xumura itti godhuu irratti hojjachuu.
Ulfaadha.


text:
ODUU GADDAA
AJJEECHAA SUUKANNEESSAA
“Namni Kun Abdii Nuuroo ja’ama. Onkololeessa 4, 2020 Halkan edaa sa’atii 10 nitti poolisiin Oromiyaa bakka inni nagayaan taa’aa jirutti haala suukanneeysaan rasaasa afuriin dhawanii ajjeessanii jiran.
Abdiin dhalataa Aanaa Haramaayaa Araddaa Qarsaa Gatataa yoo tahu achuma jiraata.
Badii tokkoon maletti sababa walgahiirraa hafte jechuun kaabineen ichitti bobbahee achi jiru kan Yaassin Abaadir ja’amu maaliif walgayiirraa hafta jechuun Kabalee ture. San booda milishaan heddummaatte harka huddu duubatti hidhuun gara Mana hidhaa osoo deemaniini haada firraa hiikee harkaa bahe. Kanaaf Poolisii Humna Addaa Oromiyaa tan ummata keenya hiraarsaa jirtu tana halkan itti yaamanii bakka inni taa’utti jirutti dhaqanii rasaasa afuriin rukutanii lubbuu isaa galaafatan.”
Related


text:
Marii bal’aa sarara palatalk mana ONCAD bara 20131027 miseensa garee ODF/ADO fii KHG kan tahee Obboo Leencoo Baatii waliin taasise guutuu isaa…daawwadhu. Haasawa Obboo Leencoo Baatii kan asiin duraa sobaa bahe baruuf www.bilisummaa.com dhaqi
Check Also
Ollaa: Oromo Legacy Leadership And Advocacy Association
IMPORTANT UPDATE: OLLAA is always seeking for opportunities to engage with Oromo communities around the …
8 comments
-
kkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
kkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
kkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk albaati wayi!! akka harree halaakuu malee hojiin ati hojjette qabatamaatti takka hin jiru. ” Ija fuuteen manni karaa dura” jedha Oromoon
-
‘Nuti Mormaa Oliin ODF, Mormaa Gadiin Immoo ABO dha’ Jechi Kun itti fufiinsa Miseensooti ODF qabsoo ABO keessatti eegalan galmaan gahuuf Ijaaraman Mullisa, Mataan nagaya qaamaatiif yaada.>> That Means ODF is Responsible Kaayoo ABOn qaama Qabsoo Oromoo ta,e ijaarameef Ija, gurraaf afaan ta,uun tiksuun dirqama ODF ufirratti fudhate fi yaada gaarii warrii ODF ABOf qaban kana heeddu dinqisifadha.
·
-
-
J/Leencoo galatoomi. Waan hedduu firii qabdu nuuf ibsite. Daandii irra jirtan kanatti jabaadha.
-
‘Nuti Mormaa Oliin ODF, Mormaa Gadiin Immoo ABO dha’ Jechi Kun itti fufiinsa Miseensooti ODF qabsoo ABO keessatti eegalan galmaan gahuuf Ijaaraman Mullisa, Mataan nagaya qaamaatiif yaada.>> That Means ODF is Responsible Kaayoo ABOn qaama Qabsoo Oromoo ta,e ijaarameef Ija, gurraaf afaan ta,uun tiksuun dirqama ODF ufirratti fudhate fi yaada gaarii warrii ODF ABOf qaban kana heeddu dinqisifadha.
-
Mormaa ol jettee,marmaa gadis je’i uummanni Oromoo isin dhagahuuf hin jiru. gantuun gantuma.
-
Mormaa gadi si haa awwaalu.AMMA ammo maal jechuu feete? at yeroo hunddaa gala gaaggaltee jedhi ammo waa as baasi.
Deemsi keessan akka isin hin baasne shakkitanii mormaa gadi ABOdha ofiin jechuu eegaltanii?AH, Leencoo Lataafan gadde warra kaaniif kun haarawaa miti waan ta’eef.
mee as baasaa waan jechuu feetan kana.
-
Qaamni ODF irratti suuqame ABO dha jette. Jecha ajaa’ibaati. Beekaana akkanatti dubbii namaa galcha. Doofana caldhisee nama arrabsaa oola. ODF itti fufa qabsoo ABO waan ta’eef, jechi Obbo Leencoo Baati kun sirriidha. Qabsoon bilisummaa Oromoo sganta ODFtin fiixa ni baati!! Shakkiin tokkolee hinjiru!!
-
Obbo Leencoo Baati maaf ara of keesa tufa? walaallaa Beekaa of fakkesu!!
Nama soobee Curriculum vitae (CV) isatti galfateetu jiraa laata?
Respect yours audience.
Lamma nasuufani jette jaartiin
Humneessaa Oromoo


text:
Gaaffii: intalti kiristaana turte islaamoytee yoo heerumte nama tokko wokkalattee , heerumni kun maal jedhama. ?
Deebisaa: namni dhalaa kiristaanaa fuudhuu feetuun ati dura islaamummaa irraa waan beeytu if ilaali?. arkaana islaamaa shanan irraa maal beeyta? iimaana irraa maal beeyta?. halaal irraa maal beeyta? haraam irraa maal beeyta? ihsaana irraa maal beeyta? dura iflaali hirrina kee ka qabdu guuttadhu achi booda intala kiristaanaa takka ta diinii irratti isii tiysitu fuudhi . jaahilli tokko ka maqaa islaamaa baadhatu , kan beekkumsa hin qabne intala kiristaanaa takka fuudhuun eega islaamoytee intaluma san islaamummaa irraa baqachiisuudha. Intala san yoo fuudhuu feete eega islaamoytee, isii sii jecha osoo hin taane rabbumaaf jecha islaamoyte nikahaan duratti abbaa isii yoo kiristaana tahe akaakoo, obboleessa, adeera laalla. Jara kana keeysa namni islaamaa yoo jiraate isatu hidha. Yoo karaa abbaatii namni tokko hin jirre karaan itti aanu karaa qaadiiti . bakka qaadiin hin jirre yoo taate uulamaa’ii gurguddoo worreen rabbi sodaatan, imaamman masgiidaa fa’a wokkalattee heerumuu ni dandeessi insha allah
Dr. Liwaa’ul Isalam


text:
Leencoo Lataa, Farra fi Rimma qabsoo bilisummaa oromoo ti.
Leencoo Lataa: Is still Amanuel Mental Hospital in Finfinnee is giving service? please help is needed for this guy!!
Leencoo Lataa, Farra fi Rimma qabsoo bilisummaa oromoo ti. Leencoo Lataa isa bara 1992maa WBO hiikkachiisee mooratti naquudhaan ficcisiise mi’eefateetu har’as arraba isaa lakkuu fi summii sanaan “WBOn hin jiru yoo jiraate ammoo hidhannoo isaa hiikkachuun dirqama” jedhee Radiyoo habashootaa Ahadu jedhamtu irratti dubbate.
Leencoo Lataa warroota dhaaba ABO kana bu’uuressan keessaa tokko haata’uyyuu malee bara jireenya isaa guutuu hamma dhaaba ABO kana keessa turetti hamma dhaaba kanaaf bu’aa buuse irra kan inni miidhee fi quucarseetu irra caala.
Leencoon seenaan isaa dhaaba ABO kana keessatti qabu seenaa diigaa fi quucarsuu ture. Isa inni gaarii hojjete irra kan inni balleessetu irra caala. Leencoon Lataa hamma bara ABO keessa tureetti ABOf “RImma”ture. Hogganoota olaanaa dhaaba ABO keessa taa,ee hoogganoota dhaabicha shiraan xaxuudhaan yaada Itoophiyaanistummaadhaan moromoree keessa keessaan nyaatee dhaabni kun akka hin guddanne sammuu irraan gadi quucarsaa ture.
Har’a gaafa dhaabichi “waggaa 40ma guutuuf shira kee dandeenyee si baannee obsinee har’a geenyeerra garuu ammoo obsi daangaa qaba ammaan booda ni gaha” jedhee dhaabni ABO of keessaa tufee darbatu, kunoo warra diinota saba oromoo waliin waliigalee shira olola rakasa WBOn gaachanni saba oromoo hidhannoo isaa hiikkachuu qaba jedhee ololuu jalqabee jira.
Kanaaf namtichi bara dheeraaf KAANSERII qabsoo bilisummaa ummata oromoof ta’e kana bifa danda’ameen ummati oromoo dura dhaabbachuu qaba. Akkasumas jara aangoo hahaarcaatuu argachuuf jecha dubbii laaqaa oolan kanas of keessaa tufee baasuu qaba“Aggarotti hirriyaa koo na jallaa ajjeste agazin. Xahaa Kadir jedhama. ‘Haroomsi haaran nu bira hin genye; samamaa jirra,’ jechun hiriira nagaa ba’ani turani, torban kana.”
ኣቶ ለንጮ ለታ ስለ ኦነግ ሰራዊት ትጥቅ ፍች ገለጻ Kennaniiru ። Silaas #Hootelakeessaatti nujalaa irraanfatamaniiru yoo akkasumattillee isaan ኣስታዋስኔን malee…!
Mee barreeffama aadde Siinbone Amiikoo kana faana naaf bohaaraame!
Kabajamoo MM Dr. Abiy Ahmed
Kabajamoo PMNO Dr. Lammaa Magarsaa
HD ABO Obbo Daawud Ibsaa.
Dhimma waraana ABO hiikachiisuu ilaalchisee iciitiin isin gidduudhaa ba’uu hin mallee laafina keessanirraa kan ka’e gadi ba’ee halagaafii masaanuu dibbee rukuchiisaafi daankiiraa sirbisiisaa jira. Nuti uummanni Oromoo wanta akkasii isin gidduudhaa dhaga’uun baay’ee nugaddisiisa. Haamlees nucabsa. Bakka kaleessa turre deebinee akka yaadannee siqiiqnu nutaasisa waan ta’eef hatattamaan hiikuu yaalaa. Isin gidduutti afaan obbolummaa malee afaan akka Obbo Kaasaahuun Goofee jedhamu dubbate sanaa dhaga’uu hin feenu. Walitti dhaadachuu bira darbinee jirra jennee gammadaa utuu jirruu kana dhaga’uun unuuf du’a dha.
Akka dhala Oromoo tokkootti dhimmi kun waan na’ilaallatuufi maatiinkoo kan itti wareegame waan ta’eef garee lamaaniifuu akka dhuunfaakootti waanan jedhun qaba.
Hundumaa dura Waaqa Oromoo tokkicha isa yaroo sana isin gidduu ture sodaachuufi ofirratti ilaaluun isa gaafa Asmaraatti wal argitanii mariyattanii irratti walii galtan hojiirra Oolchaa.
Itti aansuun Obbo Daawud Ibsaatiif:-
Obbo Daawud har’a utuu hintaanee utuu rifeensi sirratti hin addaatinan ijoollee ta’een sibeeka. Goota zinnaarakee mudhiitti hidhattee yeroo adeemtu akka shimala dhidheessa keessaa isa solooloo shaxee turtee sanaa. Umuriikee ijoollummaa sabakeef jettee wareegde sirriittan beeka. Atis nabeekta. Ilaa har’a waanan siin jedhun qaba nadhaga’i.
Yaroo ABOn qabsoo jalqabe waa lama karoorfateeti.
Inni tokko sabasaa sammuun bilisoomseefi of barsiisuun sammuu isaa hidhachiisuu dha. Afaan isaa Addaa isaafi Eenyummaa isaa beekee akka eeggatuufi kunuunfatu. Afaan isaatiin akka baratu, barsiisuufi barreessuu dha. Daangaa Oromiyaa akka beekuu, beekees akka eegatu dha.
Inni lammaffaa qabsoo hidhannootiin sirna koloneeffataa cabsuun Oromiyaa bilisoomsuun Oromoo abbaa biyyaa godhuu dha. Innin lammaffaa irratti eeree bara dheeraa dhaaf itti dhama’amee jira. Lubbuun qaqqaaliin itti wareegamee jira. Maatiin hedduun itti miidhameera. Yoo hin dubbanna jenne dubbannee hin fixnu. Gabaabsuuf jecha Irra darbuu wayya. Utuma kun hundi ta’uu guyyaa har’aa kana geenyee jira.
Itti milkoofneerramoi itti hin milkoofne jechuuf hanga xinnoo yoo itti milkaa’ameera ta’eyyu harka caaluun itti hin milkoofne. Attamiin itti hin milkoofne yoo jenne akka yaadame mootummaa koloneeffataa waraanaan kuffisanii aangoo qabachuun tasumaa hin danda’amne. Maaliif hin danda’amne yoo jenne sababaa hedduu lafa kaa’uun hin danda’ama. Fakkeenyaaf:-
1ffaa. Rakkoo dhaaba ABO keessatti walii walii isaanii gidduutti uumamuun bakka hedduutti hiramuufi faffaca’uu.
2ffaa. Rakkoo alaa karaa mootummaa biyyattii mudateefi maqaballeessii
3ffaa. Rakkoo dinagdee.
4ffaa. Biyya ollaatii fira waraana namaa qubsiusu dhabuu
5ffaa. Labsii shororkeessummaa ABO irra ture.
6ffaa. Jijjirama haala siyaasaa yaroon kun nama gaafatu fi kkf.
Kanaafuu karaa qabsoo hidhannoo gara fuulduraattis milkaa’uun hin danda’ama inni jedhu shakkii keessa waan nama galchuuf itti yaadanii murtoo irra ga’uun barbaachisaa dha. Isan lakkobsa jalqabaa irratti eereenoo ABOn milkaa’eeraa? Isa jedhuuf eeyyee milkaa’ee jira. Oromoon yaroo ammaa sadarkaa mirga isaa sirriitti eegsifatu irra ga’eera. Kanaaf wabiin qabsoon waggoottan afran darban ga’aa dha. Kana booda Oromoo dudduuba hin deebi’u. Kun hundumtuu qabsoo ABOn ganama manaa ba’eefiin argame dha.
Team Lammaa kan dhalche qabsoo kana. Dr. Lammaa kan dhalche qabsoo ABO dha. Dr. Abiyyiin kan dhalche qabsoo ABOti. Qeerroo kan dhalche qabsoo ABO dha. ABOn hojii isaa xumuree jira. Akkakoof yaroo itti taa’ee firii qabsoo isaa ilaalee duddubaan gorfachaa jiraatu dha.
Dr. Lammaa Magarsaa fi Dr.Abiy Ahimad:-
Isin lachuu ilmaaniifi bu’aa qabsoo kanaati. Isininjaalladha. Akka agartuu ijakootittin isin sassata. Obbo Daawudiifi qabsaa’otni ABO abbootii keessani. Isinii dhalchaniiru. Isiniinis qabu. Isiniin abdataniifi isin irratti ofgatanii biyyatti deebi’ani. Biyya ormaatti itti dhaqxanii haasofsiiftanii biyyatti galfachuun keessan baay’ee nama gammachiisee jira. Hojii dinqi hojjettani. Waaqayyo isin ha’eebbisu.
Dhumarratti kanan jechuu barbaadu akka bareechitanii jalqabdan bareechaatii xumuradhaan jedha. Qilleensi isin gidduu hin seenin adaraa. Ijoollee gadi baatee midiyaa hawaasaa irratti gadi babaatee icitii zakazaktu kana to’adhaa. Rakkoo keessan gola Oromiyaa keessatti hiikkadhaa.
Waaqxi Oromoo isin haagargaaru.
Hunda keessaniyyuu waluma qixxeen isin jaalladha.
Siinbone Amiikoo
10/10/18
Oloolli gàmaàgamànààñ itti deemaa ture kabajà Qabsoo isaan kaleessà itti dhama’aniif jechaa irràa qolachaa turre,har’à asgalàgalanii dhimma isaan hin ilaalannee keessà yeroo waan hin hubanne ykn beekaa dubbii dabsudhaañ Jaala isaanii duriitti baaltii FB iratti daà’imni gaggeessitu fuudhanii Miidiyàa Habashaaratti yeroo haasa’an nan qaana’e!
Nàmni yoo waa hojjechuu dadhabe kabajà isaanii kaleessaa eeganii taa’unuu beekumsa. Habashaa gammachiisuuf moo ODP tumsuufi? Obbo #Leencoo Lataan dhaaba mataa isaanii nama qabanidhaODF maarree egàa dhimmi waldhabbii ABO fi ODP Mootummaa Dr.Abiyyi ilaallata.
Dr.Abiyyi dhimma kanaratti yaada araaraa dubbàchaa ture.
Maarree Obbo Leencoon Jaarsa biyyaà ta’anii ABO fi Mootummaa gidduu dhaabàchuurra WBOn haa hiikkatu fi oloolà Jaal.Daawud iratti deemsisuun isaanii nàma dhiba! Hamma yoonaa bakkuma jiran kan Uummanni Oromoo hin beekne dubbii jallinaaratti as ba’anii yaada gatantaraa FB irraa sassaabame dubbachuu seenaa fokkisaa hojjechuudha.
Silaa Obbo Leencoon akka hogganaà qabsoo bara dheeraatti maatii qabsaa’oota irraa ajjeefame Oromiyaarra deemanii dubbisuu fi Oromoo daangaa irraa ajjeefamaa jiruuf dhibbaa gochuun furmaanni akka dhufu gochuu qabu tare.Diina qabsoo Oromoo biràtti of mi’eessuu fi of agarsiisuuf ta’eewwaan akkasitti hirmaachuun sabuma keenyà miidha.
Bàra Uummànni Ethiopia guutuu hidhatee Oromiyaatti roorrisaa jiru kanatti kan qabsoo Oromootti sum’ii nàqaa ture hundi akka Oromoon cabee gabrummaatti hafuuf iràtti hojjetu!
Bàayyeen gàdde haasaan #Leecnoo fi Dr.Abiyyi wal faalleessa! Dave Abdiwaaq
Ethiopia:አቶ ሌንጮ እና አቶ በቀለ ወቅታዊ መረጃ በአሐዱ መድረክ ተናገሩ:አሐዱ ሬዲዮ ኤፍ ኤም 94.3
“Obbo Yohanes (Leencoo) Lata: I used to have great respect for you for many reasons. Among others, I used to admire you for paving the way that many of us are on today (even with your ills and wrong doings). Tolerance has a limit, though. If anything else, your mockery of the OLF and its leader, Jaal Dawud, in which you said “where was OLF when the Oromo youth (Qeerroo) stood their ground facing the Ethiopian Army Tank empty handed?” begs a response.
I am not a health expert; however, I see strong indications that you are probably suffering from Dementia (a decline in memory or other thinking skills severe enough to reduce a person’s ability to perform everyday activities). According to Mayo clinic, there are other symptoms of Dementia, which bode well with a number of things you show in private and public: Difficulty communicating or finding words; Difficulty reasoning or problem solving; Difficulty handling complex tasks; Confusion and disorientation).
Just to respond to your mockery, the youth (Qeerroo) you are referring to, unless of course you are too disoriented to notice, were picking the Oromo cause (hiree ofii offiin murteefachuu) that you abandoned and run. They OLF were where they are now (everywhere in Oromia, including you native village). They were reconstituting from the demise your agreement with Meles caused them when you ordered them to defenseless camps in 1991. They were in the jungles of Oromia fighting with the TPLF, and in the deserts of Eritrea working on how to give back Oromos what belongs to them. Let’s now ask where you were while they were doing all these. Bargaining with the TPLF which hotel is to be booked for you at the expense of the tax paying poor.
I do not mind you having an opinion different from mine when it comes to the OLF; however, I admit that I find it hard to tolerate anyone who bashes a) Dawud Ibsa or his colleagues, and b) those brave, determined and selfless Oromo kids who under the leadership of Dawud Ibsa, brought us to where we are today. The average person in your home village would tell you that the OLF was there with them. Let’s not forget, if it were not for them, you would not be in the hotel where you are today. Please get help!” Bedassa Tadesse
Haaromsi gaaraa #Aggaaroo qofa otoo hin taanee caasaawwan godinaa, aanaa, magaalaa fi ganda hunda bira hin geenye jechuun ni danda’ama. Kuni gaaffii waloo uummata bal’aa waan taheef waan furmaata waliigalaa barbaadu dha. Ammaaf waraabeeyyiidhaaf karaa saaquu hin barbaachisu. Warri Aggaaroo fi bakkoota biroos kan gaaffii qabdan obsaa fi abshaalummaadhaan rakkoowwan jiran hunda irra aanuu qabdu.
Abbichuun karabaatii sirreessaafii jira. Style uffannaas ni beeka, puushaaphiis ni hojjenna
G7 Galma Abbaa Gadaa Adaamatti Walgahii Saganteeffate jechuun qoosaa natti fakkaata. Dura yakka Oromoo fi Ummata Ethiopia irratti raawwataniif gaafatamuu qabu.


text:
Ilmaan keetiif yaaduu kan jalqàbdu erga isaan dhalteee osoo hin ta’in osoo hin dhalin dura haadha isaanii filachuuni.
Gaafa Jaartii Gaarii Ilmaan kee diiniif kurfeeysitu fuute ilmaan keetiif yaadde jedhamta.
Ta janajjanaa malee humaa hin beeyne yeroo fuute booda ilmaan keetis janajjantoota bebbeekkamoo siif tahuun shakkii hin qabu
Jaarti kaayyoo fi karoora qabdu. Kabajaa fi Ulfina Rabbiin Uumamaan isiif kanne tan eeggattu, Onnee ishii guutuu tan sumaaf kennitu Saaliha gabrittii Rabbii Barbaaduun Ilmaan Keetiif Waan guddaa akka gootetti ilaalamta.
Rabbi nu haa Waafaqu


text:
Dhaha
Dhahaan sirna ittiin guyyoota fedhii hawaasummaa, amantii, daldalaa ykn bulchiinsatiif akka mijatuuf qindeessani. Kunis yeroodhaf maqaa akka guyyaa, torban, ji'aa fi waggaa kennun raawwatama. Baatin, sirna kana keessatti guyyaa tokko addatti baasee agarsiisa. Wayitiin dhahaa keessaa (kan akka waggaa fi ji'aa) yeroo baayyee, dirqama yoo ta'uu baateyyuu, marsaa aduu ykn addeessaa wajjin qindaayee deema. Hawaasni fi qaroomni baayyen dhahaa kalaqaniiru, kunis yeroo baayyee dhahaa biraarraatti hundaa'ee fedhii hawaasichaaf akka ta'utti fooyyeffame kalaqame bargingo mahawldi flanjango behile fla'go lopinflermer.


text:
Yeroo gannaa kanatti Itoophiyaa keessatti bakkawwan tokko tokkotti balaawwan uumamaa kanneen akka lolaa fi ka biroo yeroo mudatan argamaa jiran.
Torban kana keessallee Godina Wallagga Lixaa, aanaa Mana Sibuu keessatti, bakakkaan bu’ee ijoollee jaha bakka tokkotti ajjeesuun dhaga'amee jira. Bakakkaan akkamitti uumama, balaa bakakkaan fidu akkamiin hirrisuun danda’ama?
Gaaffiilee jedhan irratti Naakoor Malkaa ogeettii Meetirooloojii yokaan Raaga Qilleensaa Itiyoophiyaa Aadde Caalii Dabalee fi Ogeessa Astiroonoomii obbo Kibrat Atsbahaa bilbilee, qophii qindeesse qaba.


text:
Akka perzdanatiin Federeshiinii kubbaa miilaa Itoophiyaa, obboo Juneddiin Bashaa jedhetti leenjisaa kana nama afran warra 27 keessaa walti hafe keessaa filan.
Dhiyoottuu Finfinnee dhufee waan kontoraata isaa bulchoota kubbaa miilaa waliin mari’ata leenjisaan haarahii kun.
“Akka innii torbaan dhufu Finfinnee dhufee waan hujii isaa irratti mari’atu yaamuutti jirra.Waan mindaa isaa,hujii isaa,hoteelaa fi waan hedduu irratti mari’anna.”
Istivanoovichii(Stevanovic) kun nama ganna 47ti.Itoophiyaan akka obboo Juneddiinitti itti aanaa leenjsiaa Itoophiyaa tolfachuu feeti taatullee leenjisaa haaraa kanaan wal mari’atti.
Oduun tokko tokko Itoophiyaan leenjisaa haaraa filattee adoo hin turinuu huji irraa gussite jetti, taatullee koreen teknikaa jara hujii tanaa dorgome afran walti hafe keessaa nama biyya Portugal, Mario Bartiisee dubbisuuf barbaaddee dhabdee jedha obboo Juneddiin.
Walumattu nama 27 leenjisaa Waaliyaa tahuuf biyya akka akkaa keessaa dorgome. Leenjsiaa kubbaa miilaa Itoophiyaa ka durii Gurrandhalaa dabre hujii irraa dhaaban.


text:
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Eeydonni dhukkuba magaala Sioux City haasawa yeroo kaluutti godhan keessa namni talaali Covid-19 mulumatti fudhate hundi isaaniti ammaan booda haguugi fuula godhachuun akka hin barbaachifne himan. Haguugi fuula Buufata xayyaraa Gatewat, Goree Otoobisii magaala, fi Martin Luther King Ground transportation center keesssati akka godhatamuu himan. yoo bakka namni baayen walgahuu jiraatan magaala keessati haguugi fuula godhachuun akkuma dirqama ta’etti jira.
Bakkeen daldalaa dhuunfa seera ufii kan addaa qabaachu danda’u kanaafu seera isaani hordafuun umattasan akka kabajan akka ta’uu qaban himan. Ammati Jiraattoni Woodburry County keessa parantii 33% ta’an talaali corona virus muluu isaa fudhatani jiru. Odeefannoon talaali corona virus fudhachuuf beellama qabachuu yoo kan feetani Siouxland District Health Department 279-6119 yookin www.siouxlanddistricthealth.org deemun argachuu ni dandeetu.
Lallabdooni amatiin magaala sanabata kana fi gidirsanbata kan kadhannaa godhan seera amma sababa dhukuba jiru kana hordofuudhan akka gochuu qaban dura buutoni himani jiran. Seerri sunniinis haguugi fuula godhachuu fi addaan fageenya ufii eegachuu akka tae himan. Seerri jalqabaa kunis guyyaa sanbataa March dhuma irrati kan seera irra ooludha. Ogeessi Bishop R.Walker Nickless akka jedheti, seerri Covid-19, fi biiron amantoota seera haaraawa CDC kan amma bahee akka kaluuti fudhachuu dandau himan.


text:
Kabaja Irreecha 2020 Hora Har-Sadee suuraadhaan
Irreechi 2020 kaleessaa magaaaa Finfinneetti kabajamee harra ammoo Magaalaa Bishooftuutti haala ho'aadhaa kabajameera. Hirmaattoota sirnichaa suuraadhaa kunooti.
Viidiyoo, Irreecha Hora Finfinneerratti namooni hirmaatan maal jedhu?
Namoonni har'a Irreecha Hora Finfinneerratti hirmaatan miira wal-makaa qabu. Kaansaanii lakkoofsi namaa daangeffamee namni muraasni argamuutti ni gaddu. Kaan ammoo koronaavaayirasii ofirraa ittisuuf tarkaanfii fudhatameedha jechuun gammadu.


text:
Islaayidoota/Wantoota Saagi
Faayiloota hunda yookiin maalimoota faayilicha keessaa saaguuf si gargaara.
Faayilii keessaa maalimoota murta'an saaguuf:
-
Click the plus sign next to the file name and select the elements you want to insert. Hold down CommandCtrl to add to or Shift to expand your selection.
-
Faayilii akka geessitutti yoo galfachuu barbaabaadee, geessituu.
-
TOLEcuqaasi.
-
Maalimootni akka irra islaayidiin walsiman safartuu kaasichaatti Eeyyeen cuqaasi yookiin hangamtaa maalimoota jalqabaa eegsisuuf Lakki cuqaasi
Geesiituu
Faayilii yookiin maalimoota faayilii tokko tokko yommuu maddi faayilii isaanii foyya'uu kan battalumati ammayya'uu akka geesituutii saaga.
Duubbeewwan itti hin fayyadamnee haqi
Hundatni fuuloota itti fayyadamuf hin taanee hin saagaman


text:
Siyaasa Oromoo is about Oromo politics and history. It covers major issues in Oromo history and politics. It is about how and why Oromo nation fell under various tyrannical regimes for over a century. The book also emphasizes on the role unity, organization and leadership played in the success Oromo achieved in the past and its role to sustain the gains made.
The book is written in Afan Oromo (Oromo language). This is primarily to improve Qubee Generation's understanding of Oromo politics and history. To create knowledgeable and well-informed generation, this book has a lot to offer.
*** Afaan Oromoo***
Mooraa Oromoo keessatti siyaasni mataduree waan hedduu ta'us, hanqinni bilchinnaa fi hubannoo siyaasaa jiraachuun isaa bifa garagaraatiin mul'ataa tureera. Namni heddu gabaa siyaasaa keessaa qooda fudhachuuf kan yaalu harka duwwaa ykn siyaasa bargoo qabateeti. Haala kana keessatti waan dubbii hin taanetu walnama mormisiisa. Waan qeeqaaf hin malletu walnama ficcisiisa. Dhimma sa'aa tokkotti xumuramuu maletu halkan guutu nama teessisa. Maddi rakkoo, inni ijoon, hir'inna hubannoo siyaasa Oromoo duumesseedha. Hubannoo gayaa qabaachuun siyaasa bilchaataa, abshaalaa fi moo'ataa geggeessuuf murteessaadha. Duruunfatanii fiiguun, miiraan gugatuun, waan qaban harcaasutti yoo hin taanee injifannoo caalutti nama geessuun isaa mamsiisaadha. Ummanni hubannoon maletti dirree siyaasaa seenu farda namootaa ykn daboo hooganootaa ta'a: kan abbaan fedhe yaabbatu ykn meeshaa itti fe'atu. Siyaasni hubannoo gayaan maletti borcaadha. Kan haasayu walhinhubatu. Mariin taasifamu firii hin qabaatu.Yeroo tokko tokko hubannoo fi bilchinna siyaasaa dhabaaf tarsiimoon baafamu walharkatti qabama; yaadni hayyootaa fi hoogganootaa wacaan haguuggama. Ilaalchaa fi tooftaan hayyootaa isa namota miiraan gugataniin butamaa turuun isaa hudhaa qabsoo ta'aa tureera.
Kaayyoon kitaaba kanaa hubannoo fi beekumsa ummanni keenya siyaasaa fi seenaa irratti qabu gabbisuu, siyaasa Oromoo siyaasa beekumsa irratti hundaaye taasisuudha. Gama kana dhugoomsuutiin kitaabni kun waan gumaachu heddu qaba. Dubbisaa.


text:
Sirna Oliyyannoo(How to Appeal)
Dhimma_Hariiroo_Hawaasaa Naamni kamuu murtii dhumaa Manni Murtii tokko kenne irraa komii kan qabu yoo ta’e Mana Murtii sadarkaa itti aanee jirutti oliyyannoo fudhachuu ni danda’a.
Akkaataa Oliyyanni Itti Dhiyaatu:
- Oliyyanni kamuu kutaa reejistiraaraa (Ofiisaroota Seeraa) Mana Murtii Oliyyata dhagahuutti dhiyaachuu qaba; kanfaltiin abbaa seerummaa erga kanfalamee booda galmeen ni banama;
- Oliyyannoon dhiyaachuu kan qabu guyyaa murtiin komatamu kenname irraa kaasee guyyoota 60 keessatti ta’a;
- Oliyyannoon yeroon guyyoota 60 erga darbee booda kan dhiyaate yoo ta’e Ofisarri Seeraa oliyyannicha fuudhuu hin qabu; bakka isaa namni oliyyata gaafate yeroo guyyaa 10 keessatti haayyamsiisa oliyyannoo akka dhiyeeffatu itti himuu qaba;
- Iyyanni haayamsiisa oliyyannoos barreeffamaan kan dhiyaatu ta’ee namni iyyaticha dhiyeeffatu sababa yeroon oliyyannoo isaa dhiyeeffachuu dhabeef ibsuu qaba; ragaa barbaachisaa jedheen amanus wal qabsiisee dhiyeessuu qaba;
- Manni Murtiis iyyata hayyamsiisaa dhiyaate irratti murtii kennuun dura iyyaticha irratti dhagaha gaggeessuu ni danda’a; ragaa ilaalchisees ajaja barbaachisaa ta’e ni kenna;
- Manni Murtii dhagaha gaggeessee fi akkuma barbaachisummaa isaatti ragaa wajjin erga madaalee booda oliyyataan oliyyannoo isaa sababa gahaadhaan yeroon oliyyachuu dhabe jedheen yoo amane oliyyataan oliyyaticha akka dhiyeeffatu ni hayyamaaf;
- Sababa gahaan hin jiru jedheen yoo amane iyyaticha kufaa ni taasisaa; murtii kana irraa immoo oliyyata fudhachuun hin danda’amu.
Qabiyyee Iyyata Oliyyannoo:
- Iyyatni oliyyannoo waantota armaan gadii of keessatti hammachuu qaba:
- Maqaa fi teessoo Mana Murtii Oliyyannoon itti dhiyaatuu;
- Maqaa Mana Murtii murtii komatamu kennee, guyyaa murtichi kenname fi lakkoofsa galmee Murtichaa;
- Sababoota oliyyannoo yookin hanqina murtiin komatamu qaba jedhame fi
- Seerummaa gaafatamu dha.
- Iyyaticha wajjin gargalchi guutuun galmee komatamee chaappiffamee dhiyaachuu qaba.
- Iyyaticha keessatti oliyyataan waanuma galmee Mana Murtii jalaatti galmaa’ee jiru irratti akka bu’uureffatu ibsuu qaba; bakka barbaachisaa ta’etti iyyata ragaan dabalataa dhiyaatee akka dhagahamuuf ibsu uumama ragaa kanaa, maqaa fi teessoo ragaa dhagahamanii, sababa ragoonni kun waamamanii dhagahamuu qabanii fi Mana Murtii jalaatti ragaan kun maaf osoo hin dhiyaatin akka hafee fi Mana Murtii oliyyata dhagahutti dhiyeessuun maaf akka barbaachise ibsuun dhiyeeffachuu qaba.
- Oliyyanni dhiyaatu baay’ina koppii gahu (baay’ina deebii kennaa/tootaa irratti hundaa’a) wajjin dhiyaachuu qaba.
Sababota Oliyyannoo:
- Iyyatni oliyyannoo sababoota oliyyannoo addattii fi ifatti tarreessuun kaa’uu danda’uu qaba.
- Oliyyataan yoo Manni Murtii hayyameefin alatti sababoota iyyata oliyyannoo keessatti ibsamaniin alatti kan biraa irratti yaada kennuu yookin falmii dhiyeessuu hin dnada’u.
- Manni Murtiis oliyyata dhiyaate irratti murtii yeroo kennu sababoota iyyata oliyyannoo keessatti dhiyaatan irratti bu’uureffachuu qaba;
- Oliyyataan dhimmaa fi falmii Mana Murtiii jalaatti kaaseen alatti falmii haaraan kaasuu hin danda’u.


text:
Browsing Category
Download & Link
Interniita bilaashatti faayyadamuuf
Karaaleen interniita bilisaan itti argatan hedduutu jira. Garuu rakkoon isaanii biyya filu, siimkaardii filu,!-->…
Osoo online hin mul’anne namootaa barreessuf
Miidiyaalee hawaasaa irratti yogguu hiriyota fi maatii keenyan waliif barreessinu online tahuun keenya osoo hin!-->…
Psiphon Pro’n hojjachuu eegale
Akkuma beekamu VPN psiphon jedhamu hedduu jaalatamaadha. keessaafu maamiloonni keenya saudi arabia jiraatan!-->…
Imo’n haaraya wantoota barbaadamaa turan hunda qabatee dhufe
Yeroo ammaa Aappii bilbilaaf itti gargaaramnu keessaa IMO'n isa tokkoodha. Aappiilee interniita faayyadamuun!-->…
LIVE Facebook irraa Atiis Facebook kankee irratti tamsaasuf – Gostream
Facebook irratti LIVE tamsaasuf karaalee adda addaatu jira. kanneen keessaa Gostream isa tokkoodha. Gostream!-->…
Online irratti vidiyoo gabaabaa (intro) hojjachuuf
intro (vidiyoo gabaabaa) kan seensa sagantaa adda addaatif tahu hojjachuuf marsaariitiiwwan baay'een ni jiru,!-->…
Dandeettii koodii malee Aappii hojjachuuf
Akkuma beekamu Moosaajii/Aappii barbaadde tokko hojjachuuf dandeettii koodii qabaachuun barbaachisaa ture, Garuu!-->…
Calculator iccitii keessan of keessatti qabatu – አስገራሚ የሞባይል ካልኩሌተር ስራ
Akkuma beekamu Bilbila keenya keessaa iccitii hedduu qabaachuu dandeenya iccitiilee kanneen ija namootaa duraa!-->…
Vidiyoo Youtube irraa Facebook irratti share gochuuf iccitii faayidaa qabeessa…
Ati Youtube irratti vidiyoo ni hojjattaa? Vdiyoo keetif hordoftoota hedduu ni barbaaddaa?Vidiyoo kankee Facebook!-->…
Aappii yaada kankee Gara Vidiyootti siif jijjiiru ‘Plotagon’
Plotagon maali? Plotagon faayyadamuun yaada kankee gara vidiyootti jijjiiruu ni dandeessa Ykn salphamatti!-->…


text:
2 thoughts on ““ABO Faarri Toleera Dhageessee” Jedhu Goototi Qeerroon Wallagga Magaalaa Dafinoo Aanaa Qondaala/Gurraandhala 23,2016”
-
Wanni hodhamuu wanni hafee bilisummaf yojiratee jarmayoliin siyasaa tokko ta’uu qofaa hafee achi booda bilisummaan torbee tokko miti guyaa tokko hinfudhattu sanifuu karaa dandahameen tokko ta’uun yeroo dhihoo kessatti asbahuudha hoganaa tokko ofkessa basudhaa
-
Pingback: Oromia: #OromoProtests: Gabaasa Fincila Xumura Garbummaa (FXG) Oromiyaa 2016 | OromianEconomist


text:
Gaaffiif deebii jaal Goollicha Dhengee fi Gaazixeessaa Dhaabasaa Waaqjiraa waliin godhame; kan barreeffamatti jijjiire Qalbeessaa barruDhangi’aa ti.
“…. uummatni Oromoo nam 50 miti nam miliyoona 50, namni 50 nama miliyoona 50 bakka hinbu’u. Abbootiin gadaa namni 5 hincaalle, koree toknikaa jedhanii nama 71 ijaaranii, isaan keeessayyuu calalanii nama 30 tti galchanii, hogganni Keenya hogganni ABO WBO uummata Oromoof abbootii gadaaf laadheera jechuun nama 30 hireesaa murteessa jedheetii? Oromoon mari’achiifameeraa? Akka rifirandamiitti WBO’n jiraachuu qabamoo dhabamuu qaba jedhee Oromoon mari’achiifameeraa? Namoosi muraasi uummata Oromoo bakka hinbu’ani..” jedha.
Gaazixeessaa: Hayyee jaal Goollicha Dhengee ajajaa waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaa toorarratti argamtee gaaffif deebii si waliin gochuu ayyamuukeetiif galatoomi.
Jaa Goollicha: Isinis gaaffiif deebii naa gootaniif galatoomaan jedha.
Gaazixeessaa: Egaa akkuma beekamu yeroo ammaa kana wal dhabdee mootummaa fi mootummaa gidduu jiruun kan walqabate waraana bilisummaa Oromoo gara biyyaatti deebisuuf gareen abbootii gadaa fi ogeessota adda adda of keessaa qabu bobba’ee jira. Haala kanarratti maanni yaadi keessan?
Jaal Goollicha: Yaadni keenna akkuma hubatamu gareen abbootii Gadaa fii koree teknika jechuudhanii araara adda bilisummaa Oromoo fi mootummaa gidduutti buusuuf socho’an. Garee kana dheengadda naannoo Yaaballootti dhufanii nam sadii Jaawar Mohaammad fi namootni biroon lama isaan waliin turani, “waraanni bilisummaa Oromoo asitti simatama, asitti walitti qabama, asitti galmaa’ee fudhannee gara biyyaatti galla” jechuudhaan, naannoo Yaaballootti argamanii.
Egaa haa ta’uutii; tokkoffaa waraanni bilisummaa Oromoo abdii gaachana uummata Oromootii. Kaninni qabsaa’aa tureef bilisummaa uummata Oromoo fi walabummaa uummata Oromoo mikaneessuudhaafi kan qabsoo godhaa turee. Egaa kana keessatti rakkoo waraana bilisummaa Oromoo fi mootummaa Xoophiyaa jidduu akka laayyootti kan ilaalamu miti. Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Jaal Marroo Dirribaa ajajaa WBO godina lixaa ti. Jaalli kun jiruu fi jireenya dhuunfaaf takkaa yeroo kennee hin beeku; gaaffii ummata Oromoof akka deebiin argamuuf qabsootti jira. Qabsoo kana keessa erga seenee Gadaa lamaa ol ta’eera.
Dhimma yeroo ammaa ABO fi mootummaa Itoophiyaa gidduu jiru irratti gaazexessaa Dhaabasaa Waaqjiraa waliin gaaffii fi deebii addaa godheera.
“Araara jechuun harka kennachiisuu miti” jedha, Ajajaa WBO Zoonii lixaa, Jaal Marroo Dirribaa. “WBOn sirna ittiin taliigamu qaba; humna namtokkeen dubbisanii gansiisan miti.”
Gaaffii fi deebii kana Qalbeessa Dhangi’aa gara barruutti jijjiiree jira; kunooti!
…..
Gaazixeessaa: fayyaa ta’i jaal Marroo toora kanarratti argamtee gaaffiif deebii nu waliin gochuukeef, mee waan ammaa adeemaa jiru irratti yaada maalii qabdu kan abbootiin gadaa biyyatti gala mootummaatti deebi’aa jedhan irratti.
Jaal Marroo: Hayyee atis fayyaa ta’i jaala kiyyaa waan ammaa abbootii gadaa fi jaarrolee araaraa jedhamuu adeemu irratti egaa waluuma galattiakka Zoonii Zooniitti osoo hintaane akka waraana bilisummaa Oromootti haldureelee waan araara kanarratti qabnuu karaa ajajoota Zoonii Kibbaa kan dhiyaatee jiru tokko miidiyaa hawwaasaa irratti maxxanfamaa ture quba qabduu, akka waraana Zoonii Lixaatti sanarraa kan adda ta’e hinqabnu. Waraanni Bilisummaa Oromoo caasaa adda ta’e hinqabu bakka marattuu murtiin keenya wal fakkaata. Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Yeroo koreen teknikaa araaraaf gara Kibba Oromiyaatti bobba’ee jirutti Raayyaan Ittisa Biyyaa gocha araara gufachiisu dalagaa jira.
Godina Gujii aanaa Oddoo Shaakkisoo ganda Sawwanaa keessatti guyyaa kaleessaa (Guraandhala 17/2019) Raayyaan Ittisa Biyyaa poolisii Oromiyaa fi Milishaa gandaa dabalachuun mana uummataa 30 ol gubee uummata qe’eerraa gara bosonaatti godaansiseera. Kana malees motora midhaan daaku kan nama dhuunfaa gubuun qabeenya uummataa barbadeesseera. Kanuma waliin bunaafi midhaan gosa adda addaa gubuun gocha gara jabinaa uummata irratti raawwataa jira. Yeroo ammaa uummanni manniifi qabeenyi jalaa gubate bosonatti dheessee jira. Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Haala yeroo biyyattii fi Oromiyaa keessatti tahaa jiru ilaalchisuun qeerron bilisummaa Oromoo ibsa ijjannoo armaan gadii baafannee jirra.
1). Finfinneen seenaanis seeranis tan Oromoo waan taatef bulchiinsa Oromiyaa jalatti deebi’uu qabdi.
2). Ajjeechan, hidhaa fi gidiraan maqaa ABOtiin sabboontota Oromoo irratti gaggeeffamaa jiru hatattamaan haa dhaabbatu.
3). Araarri ABO fi mootummaa giddutti godhamaa jiru hatattamaan hojirra ooludhaan Oromiyaa keessatti nagaan waaran haa bu’u.
4). Mootummaan waadaa gale hojirra oolchudhaan Afaan Oromoo haal duree tokkoon maletti Afaan Amaaraa wajjiin hatattamaan Afaan hojii mootummaa fedraalaa haa tahu.
5). Magaalonni Oromiyaa kan akka Dirredhawaa fi Harar Oromiyaa jalatti haa deebi’an.
6). Qabsaa’onni Oromoo kan akka #JaalNadhiiGammadaa,
Abbaa Gadaa #DabbasaaGuyyoo fi ilmaan Oromoo hanga ammaatti achi buuten isaanii sirna mootummaa EPRDFdhabamsiifaman barbaadamuun yoo lubbuun jiraatan akka nuuf gad lakkifaman, yoo lubbuun hin jiraanne ekeraan isaanii uummata Oromoo fi maatii isaanitiif kennamuun uummanni Oromoo kabajaan akka awwaallatu ni gaafanna.
7). Siidan gootota Oromoo kan akka #Taaddasaa Birruu
#Jaarraa AbbaaGadaa
#Maammoo Mazammir
#Waaqoo Guutuu fikkf handhuura Oromiyaa Finfinnee keessatti haa dhaabbatu.
8). Uummata Oromoo naannoo Sumaalee irraa shira diinan buqqifamuun hojii dhabee, mana jireenyaa dhabee, nyaata dhabuun hanga ammaatti osoo hin qubsiifamin rakkoo hammaataa keessa jiran qubsiisudhaan qabeenya fi wanti hojii hojjachuun ittiin of jiraachisan akka kennamuuf ni gaafanna.
10). Dhiha Oromiyaa Wallagga bahaatti ajjeechaa waraanni mootummaa obboloota lamaan irratti raawwate cimsinee balaaleffanna. Qaamni ilmaan Oromoo irratti ajjeechaa raawwate seeratti akka dhihaatu ni gaafanna.
11). Qaamonni ilmaan Oromoo ajjeesaa, buqqisaa, reebsisaa, saamaa turan hundi seeratti akka nuuf dhihaatan ni gaafanna.
12). Qabeenyi Oromoo kan alagaan saamame hundi uummata Oromoof akka deebi’u ni gaafanna.
13). Waraanni raayyaa ittisa biyyaa dhiha Oromiyaatti uummata goolaa jiru uummata keessaa haa bahu.
14). Qonnaan bulaa Oromoo lafa isaa irraa buqqifame beenyan gahaan kennameefii deebifamee haa qubsiifamu.
15). Dhaabbileen siyaasaa Oromoo tokko tahuu qabu. Dhaabni siyaasaa tokkummaa jibbu kan kutaan, gandummaan, gosummaan socho’u uummata Oromoo bakka hin bu’u.
Gurraandhala 2019
OROMIYAA
QEERROO BILISUMMAA OROMOO.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Lammaa Magarsaa fi iccitii sochii isaa; Lammaan maalif wayyaanee arrabsa? Maalif uummata keessa deemuu baay’ise?
Lammaa Magarsaa gaafa dargiin burkutaa’ee sirni faashistii wayyaanee aangotti olbahu bara 1983 ALH gaafa OPDOn Tigrootan hundeeffamte irraa eegalee miseensa dhaaba tanaa ture. Yeroo garaa garaatti bulchiinsa OPDO keessatti hooggansa sadarkaa gadii irraa eegalee hanga peresdaantii mootummaa naannoo Oromiyaa tahutti dhaaba tanaaf nama amantaa fi kutannoon hojjachaa tureedha. Waggoota afuriif basaasaa (ሰላይ) wayyaanee tahee Oromiyaa iddoo gara garaa keessa nama socho’aa tureedha.
Lammaan maalif yeroo ammaa wayyaanee arrabsa?
Dubbiin akkana;
Wayyaanonni yeroo ammaa nu caalaa qaroomaniiru. Isaan kan barbaadan maqaa eeggachuu osoo hin taane umrii aangoo isaanii dheereffachuudha. Biyyattii hundarra faca’anii qabeenya walitti qabatanii teeknolojiin gaafa fagaatan naannoleen biroo dirqama isaanirratti akka hirkatanii jiraatan gochuudha. Kubbaaniyoota gurguddoo lammii isaanii keessaa horachuudha. Diinagdee fi teeknoolojiin fuulduratti tarkaanfachuudha.
Kanaaf jecha wayyaanen Lammaa Magarsaa wanta barbaade dubbatee uummata Oromoo bakka hundaa dammaqe kana sobee akka qabaneessu karoora hayyonni Tigree baafatteedha. Afaanin qofa osoo hin taane tarkaanfiilee tokko tokko akka inni aantummaa uummataa waan qabu fakkaatee mootummaa federaala fi abbootii qabeenyaa federaalaa irratti fudhatu mirga guutuu kennaniifii jiru.
Mirgoota wayyaanen Lammaa Magarsaaf kennite keessaa;
1) Akka barbaadetti wanta mootummaa tuquufi xiqqeessu, rakkoo mootummaan raawwachaa ture saaxilan akka ifatti haasawu.
2) Qabeenya Oromiyaa saamame keessaa hamma tokko kan galii guddaa isaan irraa hin hambisne akka deebisu.
3) Lafa qonnaan bultoota irraa fudhatamee abbootii qabeenyaf kenname muraasa irraafuudhee dargaggotaf akka kennu
3) Miidiyaan wayyaanee DHRTVO uummataan waan jibbameef uummanni akka miidiyaa kanatti amanuuf darbee darbee rakkoolee gama mootummaan jiran akka uummataaf gabaasu gochuu fi kkf dha.
Mootummaan wayyaanee gochaa Lammaa Magarsaa kana akka waan itti hin gammannee fi aantummaa uummata Oromoof hojjatee fakkeessun Lammaa qeequu fi himachuu akka dandahanis odeeffannoon kuni ni addeessa. Akka odeeffannoo kanaatti gara fuula duraatti hojiilee Lammaa Magarsaa hojjachaa jiru qeequdhaan mootummaan federaalaa akka inni uummata Oromoo biratti deeggarsa argatee dargaggoota qabsoo irraa laaffisee qabsoo qeerroo dhabamsiisuf shirri hojjatamaa jiru guddaa akka tahee fi Lammaan kanaan booda mirga guutuu wayyaanee irraa argatee akka socho’uudha. Yeroo ammaa Lammaa Magarsaa jechoota arrabsoo Baqqalaa Garbaa fi Dr. Mararaa Guddinaatuu itti fayyadamanii hin beeknetti fayyadamee mootummaa arrabsaa fi qeeqaa jira. Kuni ergaan isaa ifaadha. Baqqalaa fa’a hidhanii isa maalif akka itti cal’isan nu hundaaf ifuu baatus akeekni isaa ifa gala.
Dhuma irratti kaayyon qabsoo Oromoo doomsuu yoo milkaahef ilmaan Tigraay humna waraanaa fi hooggansa ishee cimsachuun akka uummanni deebi’ee sochii kamuu hin goone shira ciccimaa qopheessaa akka jirtu bira gahameera.
Uummanni keenya kana walhubachiifnee shira diinummaa qabsoo ilmaan Oromoo kumaatamni bilisummaaf jecha irratti wareegaman faaydaa kamiinuu osoo hin sobamne itti fufiinsan gaggeessudhaan akka galmaan geenyu dhalataa Oromoo lubbuun jiru hundaaf dhaamna.
Hubadhaa;
Dhugummaa isaa adeemsa keessatti kan mirkaneeffannu taha.
Via Miidhaksaa Abbishuu


text:
Dhugaadha miseensoonni Wayyaanee fi lukkeeleen sirnichaa saamicha fi malaanmaltummaa afaan qawweetiin gaggeessaniin quufanii bulaa jiru.
Ethiopia ‘using aid as a political tool’.
BBC report alleges the government is withholding aidfrom opposition supporters and committing human right abuses
Duroomanii midhaan filatanii nyaatu, wuskii bakka dhaqanitti dhangalaasu,ciree Finfinneetti yoo nyaatan dhayanni isaanii Awuroopaa ta’uu danda’a. Abbaa fooqii hedduutii, makiinaa akka kaalsii miilaatti guyyaa guyyaan jijjiirratu. Warshaaleen biyyattii keessa jiran kan isaaniti. Ummattoonni cunqursaa fi saamicha sirnichaa jala jiran miliyoona 15ni olitti tilmaaman garuu beelaan harcahaa jiru. Qayee fi qabeenyarraa buqqawaa jiru. Biyyaa baqatanii gammoojjii biyya ormaa fi galaanatti dhumaa jiru.Mootummaan Wayyaanee mootummaa gama hedduun ummattoota Impaayeera Itiyoophiyaa keessa jiran, keessumaawuu ummata Oromoo addatti irratti xiyyeeffatee fixaa jiruu dha. Murni saamichaaf umame kun gama tokkoon nama mirga isaa fi lammii isaatiif falme; barattoota qalama malee harkaa hin qabnee dabalatee, sabboontoota rasaasaan karaarratti fixaa jira. Kaan mana hidhaatti guuree, kaan ammoo qayee fi qabeenyarraa buqqisee, carraa hojii fi barnootaa dhorkatee mankaraarsaa jira, biyya dhablee taasisuun kan biyyaa baqachiisee gammoojjii, galaanaa fi kaampii baqattaatti fixes manni haa lakkaawu. Haacaaluu ammoo kunoo amma nama miliyoona 15 ol beeleessee kadhaa fi du’aaf saaxilee jira.
walumaa galattii ummattoonni biyyattii keessumaa Oromoon beelaan, baqaan, rasaasaan , hidhaan goolamaa fi dhumaa jira jechuutu hundarra salphata.
Murni Wayyaanee karaa adda addaan beela nama mil 15 ol miidhaa jiru kana dhoksuuf yaaluus, yeroo kaan ammoo lakkoofsa isaa gadi buusee himuuf carraaqus namni dhumaa, abdiin qotee bulaa fi horsiisee bulaa beeladoonni karraan harcahaa jiru. Akka BBC fi AL-JAZIRA dabalatee miidiyaaleen idil addunyaa hedduu fi dhaabooleen gargaarsaa adda addaa yeroo ammaa kana ifa taasisaa jiranitti impaayeera Itiyoophiyaa Wayyaaneedhaan bulaa jirtu keessatti beelli namoota mili. 15 ol , kan irra jiraan isaa saba Oromoo ta’e akka malee hubaa, lubbuu baasaa jira.
Ummanni Oromoo ummata dachee gabbattuu, lafa sa’aa namaa tolu qabuudha. lafti isaa qonnaaf, horsiisa looniin beekamaa dha, albuudoota adda addaan badhaadhaa dha. Qabeenyi har’a Wayyaaneen qawwee ittiin bitattee ummata keenya fixxuun, fooqii ijaartee ittiin sooramtuun, qabeenyuma dachee Oromoorraa saamichaan argamee dha.
Oromoon abbaan biyyaa garuu bahaa- lixatti kaabaa- kibbatti beelaaf saaxilamaa, baqachiifamaa fi biyya dhablee taasifamaa jira.
Beelli yeroo ammaa kana impaayeera Itiyoophiyaa muudatee sa’aa nama fixaa jiru kun, harki guddaan isaa biyya Oromoo Oromiyaa keessatti balaa gurguddaa dhaqqabsiisaa jira. Wayyaaneen osoo beelli hin jiru, booda ammoo namni beela’e xiqqaadha jettuu Harargeen bahaa- lixatti, rakkoo guddaaf saaxilamee jira. Baalee, Arsii lixaatti Onooti Sulula Riifti vaalii kessa jiran, Shawaa bahaa Ona Boosatii fi, Karrayyuu keessatti, Boorana Gujii fi Walloottii guutummaa guutuutti beelli hammaatee guyyaa guyyaan namni du’aa oola. Beeladoonni akka bahaniin hafaa jiru.
Wayyaaneen akka dhugaan kun gadi hin baaneef dhoksaa turte, yookan xiyyeeffannoo osoo itti hin kenniin haftee jirti. Ammalleen osoo namni fulleettii dhumaa jiru, ifatti lakkoofsa dhugaa himuurra dhaaboolee fi miidiyaalee dhugaa jiru kana dubbatan abaaruu hojii godhattee jirti.
Gabaasa BBCn dhiheesse osoo balaaleeffattuu fi soba jettuu, kanneen akka CCTV, AL-JAZIRA, OMN, fi marsaaleen akka Ayyaantuu fi Gadaa jedhaman dhugaa jiru addunyaaf dhiheessaa jiru. Miidiyaan Wayyaanee kijiba odeessuuf dhaabbate garuu dhihee bari’u misoomni babal’achuu fi diinagdeen guddachuu lallaba. Ammamuu lallabus garuu Inni guyyaatti 3 ol nyaatama jedhamee maqaa misoomaa fi guddinaatiin waggoottan 24n darbaniif hololamaa ture soba ta’uun ifa ta’eera, ija addunyaa duratti saaxilameera. Sirnichi sirna sobaati, sirna sobaan ijaaramee sobaan jiraachaa jiruudha. sirna ta’e jedhee ummata beelaan fixaa jiruu dha.
Sirni Wayyaanee ummata Oromoof diina innikaa dha. Wayyaaneen murna Ummata Oromoorratti haloo qabattee beelassaa fi fixaa jirtuudha. Iddoo beelli kun itti hammaate Harargee, Baalee, Shawaa bahaa Onoota akka karrayyuu,fi Boosati, akkasumas Arsii lixaa, Boorana, Gujii fi Wallootti hatattamaan gargaarsa lubbuu oolchu kennuurra deeggartoota ABOtu naannichatti baayyata sababa jedhuun midhaan dhorkachaa jirti.
ABOn midhaan isinii haa kennu, kan filannoo darberratti filattan OFKOn isin haa dhaqqabu, filannoo darbe irratti nu filachuu diddanii mormitoota filattan, isaan isin haa dhaqqaban jechuun haaloo ummata beele’etti bahaa jirti. Midhaanuma tola oltonni alaa ummata beela’eef erganirratti abbaa tatee deeggartootaa fi mormitoota kiyya jechuun dhimma siyaasaaf olfachaa jirti. Kun yakka, yakka sanyii balleessutii, jeenoosaayidiidha.
Ummata beela’e siysaan qoodanii, deeggaraa fi diina jedhanii beeleessuun yakka yakka caalu, maaf filannoo daberratti nafilachuu didde, maaf sabboonummaa qabaattee jedhanii gargaarsa halagaan alaa kenne jalee ofii qofaaf amma barbaadan kennanii kaaniif harka dachaafachuun hojii gara jabinaa, dinummaa isa dhumaati. Yakka ilmi namaa namarratti ni rawwata jedhamee hin tilmaamnee dha. Wayyaaneen garuu kaayyoo Oromoo dhabamsiisuu qabattee waan deemtuufuu iddoo beelli kun itti hammaate hundattuu yakka raawwachaa jiraachuun ifatti himamaa jira. Kun roorroo guddaadha, roorroo atattamaan fala argachuu qabuudha.
Ummanni keenya; ummanni Oromoo biyyas alas jiru shiraa fi rorroo Wayyaanee beela’aa midhaan dhorkatanii siyaasa ofii dalagachuu kana dura dhaabbachuu qaba. Dhumaatiin lammii keenyaa nutti haa dhagahamu.
Hiriiraan, miidiyaadhaan, dipiloomaasidhaan haala biyya keessa jiru addunyaaf hubachiisuun dirqama namummaas, dirqama lammiitisii. Karaa dandeenyeenis lammiiwwan keenya beelaan harca’aa jiraniif haa owwaannu.
Dhalataan Oromoo kamuu murna aantummaa ummataa hin qabne, murna ummata beel’erratti yakka sanyii balleessuu dalagaa jirtuu tana addunyaaf saaxiluun dirqama. Murna gara jabeettii, murna ofii nyaatee isa hafe beeleessitu, sirna saamichaa, sirna osoo miisooma jettee hololtu ummata biyyattii walakkaa ol beelassitu, sirna nama siyaasaan qoodee midhaan gargaarsaa dhorkattu, murna yakkamtuu akkasii callisanii ilaaluun hamilee / miira namummaa/ dhabuudha. Dhibee lammiitiif quuqamuu dhabuudha, kanarraa ka’uun bakka jirrutti sagalee tokkoon yakka Oromoorratti raawwachaa jiru kana gurra addunyaa haa buusnu.
Ummata keenya du’arraa baraaruuf, yakka irratti dalagamaa jiru dhaabuuf sagalee dhageessisuun dubbii fardiidha!


text:
Maxxaansa keenya yeroo darbee kessatti akkuma yadatamuu waayee dhibbaa bilbila keenya gadi jedhaanii fayyadamuun fiduufi furmata isaa ilaallera! Kutaa har’aa kessattii ammaoo dhibbaa xinsammuu inteerneetiin garmalee yoo fayyadmnee nurraan gahuu ilaalla. Inteernetiin yeroo hanga yerootti kusaa oddeffaanoo dorgomsifamaa hin qabnee tahaa dhuufera. Kanan wal qabatees odeffannoon dhibbaa xinsammuu gurguddaa nama irraan gahan bayachaa dhufaniiruu. Isaan keessaa muraasi ” Fesibuuki “, ” Gamble – Qumaara ” ,” Pornografii ” dha.
Feesbuuki
Feesbuuk nuyis dabalatee hundi keenyayuu akka fayydamnuu beekamadha. Hatahuu malee Feesbuukin kan inni hundeffameef namootni akka salphati wal baraniif hiriyummaa gaariin gidduu isaaniti umaamuuf malee dhimma “maqa ballessii , wal arabsuuf , kan kana fakkataniif miti. Hatahuu malee biyyoota gudinnarra jiran kannnen akka Afrikaa kessumaa biyya keenya irratti dhibaa inni qaqabsisuu hamma kana jedhamuu miti, Namootnii baayyee feesbuukii akka hojii idilee isaanniti hojii dhiisuun yeroo isaanii irratti dabarsan akka jiran beekamaadhaa, Isinoo ? Kessuummaa biyya keenya kessatti haalli fayadama feesbukii keenyaa akkuma bu’a gagari xiqqoo tahan gama siyaasatiin fide, faallaa isa tahee immo akka ittin meeshaa walsodachisu,olola addaa ittin wal irratti banutillee gargaara jira.Kana malees namotni baayyeen gowwomsaa addaa addaattiif saaxilama jiru. Isin mudatee beekaa laata ?
Egaa namotni baayyeen kessan gama Feesbuuktin mudanoo baayyee akka isin qabdan ni hubana, rakkoo xinsammu Feesbuukiin gesisu dandahuu kessaa tokko namooti passwordi(lakkofsi darbii) isaani jalaa hatamee naasuuf dhipina guddaa keessa seenu innis odeffaannoo addaaa addaa isaan namoota wajjin wal jijiran salphati wan jala dubifamuuf maxxanfamuu dandahuufi.
Kanaafu hanga isini dandahametti turti feesbuuki irratti qabdan hirisuun beekuumsa ofii gudifachuu irratti dhamahuun bayeessa jenne amana.
Pornograafii
Pornogiraafiin afaan oromootin hikkaan yeroodhaaf kan hin argamneef yoo tahele namoota jechi kuun isinitiĀ haraheef hikkaan isaa ” filmi wal-qunamti saala agarsisu jechudha ” pornogiraafiin toora marsariti irratti erga gadi lakiffamuu jalqabee wagootti heedduun darbeera. Hatahuu malee kan baayyee nama aja’ibsisuu biyyi keenya Itopiyaan biyyoota afrikaa keessaa dawwatoota filmii kanaatin sadarkaa dursitoota kessa seenaa dhufuu isheeti. Pornoogiraafiin kun dhiras hatahuu dubara irra midhaa xinsammu gesisu ni dandaha . Dhibbaa gurguddaa inni xinsammuu keenyaa irratti qaqabsisuu ha ilaallu.
- Vidiyoowwanifi filmii pornogiraafii nama wajjinin taahanii ilaalun waan nama qaanessuuf namoti ilaalu barbaadan qobaa taahu filatu. (Qoba galetti ykn qoba galessa tahuu)
- Shaakala toora umamaa hin egganne kan birattillee ceesisun akka yaalan dirqamsisa isaan kessaa tokko afaan ingiliffaan masturbation kan jedhamee bekamu yommu tahuuu kana jechuuniis ofiin of gamachisuu kan jedhamu shaakalu jechudha kana jechuunis hormoniin dopamini qaama keenya kessa garmalee mancahuudhaan walqunamti saalaa isa umama taheef akka fedha hin qabanee gochaa deema. Namotnii shaakala hamaa kana kessa seenan ofitti amanamummaan isaanii gadi buhaa adeema, sodaataa ykn sodaattu tahuu.
- Yeroo interneettii fayadamuuf jettaniti kan dursee sammu kessan kessa isiniti yaadatamuu pornogiraafi taha.
- Akka mukubasati akka itti fayadamtan isin godha, suusi ykn amaleffanna waan isiniti tahuuf.
Furmaati isaa maaliree ?
Namooti amaleeffanna akasii kessa osoo hin beeekin seentan gorsi keenyaa isiniif kana fakkata. Kan isin hubachuu qabdan namnii kamiyuu dogogoraan kana kessa waan dandahuuf nahuun isinirraa hin eegamu.
- Qobummaan gaafa isinitti dhagahamuu namoota wajjiin wal argaa mobayilii kessan laptopi kessan hin firomfatina. Hiriyoota kessan waliin wal arguun yeroo gaari dabarsuu shaakalaa.
- Amantii kessannitti jabaachuudhaa kadhanaa godhachuun immoo furmata isa guddaadha jenne yaadna.
- Softiweerota marsariti kana cufan fayyadamuun ofirrallee dhorkuu dandessu.
- Kaneen armaan olirra kana darbuu yootahee ifa tahuun oggessa fayyaa sayikatiristii waliin mariyachuun furmaata itti barbadachuu dandessu.
Waliti qabaatii jara keenya namoti baayyen xinnaa guddaa osoo hin jeedhin amaleffannaa kana kessa seenani itti rakkacha jiru kan ammoo rakkoo walxaxa kessallee seenaa jiru. Egaa of-egaadhaa isinin jenna, irraa baradheera yoo jetani yaaddu tahee hiriyootaf firota kessaniin gaha!


text:
Sadaasa 26,2015 Gabaasa Qeerroo Jaarsoo
Maddi oduu Qeerroo akka ibsutti barattooti Mana barnootaa Jaarsoo Sadarkaa duraa,Sadarkaa 2ffaa,qophaa’inaafi Kolleejjii teeknikaa fi ogummaa Jaarsoo sa’atii jahaa hanga sagaliitti FDG irra irra turan
- Maaster pilaaniin Finfinnee gokuma hojiirra hin ooluQaami barattoota Oromoo fi hawaasa Oromoo bara 2014 ajjeese seeratti dhiyaatee itti gaafatama haa fudhatu
- Dhagaa hoofii,warqee,meerkurii fi albuuda oromiyaa kamuu saamuun hadhaabbatu
- Miidiyaan Afaan amaaraan Oromiyaa keessatti tamsaasan haa dhaabbatan
- Biyya Abbaa keenyaa irratti TPLFn ajjeesamuun keenya haa dhaabbatu.
- ABOn Kallacha Qabsoo Oromoo waan ta’eef akka inni nu bulchu barbaadna.
- Barattooti,hojjettooti,daldaltooti fi hawaasi Oromoo wayyaaneedhaan mana hidhaatti guuramee jiru haa lakkifamu
- Baaburri minilik maqaa minilikiin Oromiyaa keessa akka hin qaxxaamurre
Oromoon Afaan Oromoo Afaan hojii federaalaa taasisuu Caalaa mirga hire murteeffannaa ofii waan barbaaduuf mirgi hire murteeffannaa keenyaa nuuf ha eegamu


text:
OMN: Oduu (Hag. 3, 2021)
Magaalaa Naqamtee Keessatti Misirroon Tibbana Fuudhe Ajjeefame. | ODUU KEELLOO (Hagayya 3, 2021)
***Magaalaa Naqamtee keessatti misirroon tibbana fuudhe ajjeefame***
Lixa Oromiyaa Wallagga Bahaa Magaalaa Naqamtee keessatti misirroon ajjeefamee reeffi argame.
Misirroon Gammachuu Moosisaa jedhamu dheengadda Sanbata darbe jechuun Adooleessa 31,2021 sirna gaa’eelaa isaa raawwatee, gammachuu isaa qooddataa wayiita jirutti as buuteen dhabamuu miidiyaa hawaasaa irratti haasa’amaa ture.
Dargaggoon qaama ammaaf eenyummaan isaa ifa hin taaneen erga butamee booda har’a naannoo Haroo Soorgaatii reeffi isaa argamuun eeramaa jira.
Kun wayiita maatiin gammachuu ofii ibsataa jirutti raawwachuun daran miiraaf qalbii uummata Oromoo xuquu isaa maxxansaalee miidiyaa hawaasaa garaa garaa irratti maxxanfamaa jiru irraa hubatama.
Dargaggoo Gammachuun eenyuun akka ajjeefame hanga gabaasa kana qopheessinutti waan ifa ta’e hin jiru.
Du’aaf ajjeechaan biyyattii keessatti hundee jabeeffachuu isaa kan agarsiisu gabaasi guyya guyyaan bahu bifa suukessaan namooti Oromiyaa kutaalee adda addaa irraa ajjeefamuutu eerama.


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Bitootessa 18, 2018
Kutaa Afraffaa
Barreeffama kutaa sadaffaa keessatti jaarmayootni siyaasaa Oromoo biyya keessas ta’ee biyya alaa yeroo ammaa jiran, kan diinarraa walaba ta’an, akka kaayyoo fi galii isaan Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) keessatti qabanitti iddoo ykn bakkee gurguddoo lamatti baasamanii ibsamanii jiru. Akkasumas mata duree kaayyoon jaarmayoota kanaa wal faallessa moo wal tumsa? jedhu jalatti walfakkeenyi kaayyoo fi garaagarummaan galii isaani barreeffama kutaa sanaa keessatti ibsamee jira. Haa ta’u malee, rakkooleen mooraa keenyaa gama biraatiin yoo laalaman, rakkoolee kaayyoo fi galii qofaa akka hin taanes ni hubatama. Waayee kana barreeffama kutaa afraffaa kana keessatti laalla.
Jaarmayootni Oromoo kan kaayyoo fi galii tokko qaban maaliif waliigaltee dhabu?
Garaagarummaan kaayyoo fi galii QBO jaarmayoota keenya waliigaltee dhoowwanillee, kan waliigaltee isaan dhabsiise garaagrummaa kaayyoo fi galii qofaa akka hin taanes beekamaa dha. Akkamitti yoo jedhame, jaarmayootni galii tokko ykn walfakkaata qabanuu waliigalanii tokkummaa ykn tumsa ijaaruu hin dandeenye. Fakkeenyaaf, jaarmayoota Oromoo kan garee “Humnoota Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa” keessa jiran kan akka:
- Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) kan Obboo Daawud Ibsaatiin hogganamu;
- ABO kan Obboo Galaasaa Dilbootiin hogganamu;
- ABO kan maqaa “ABO Tokkoome”n of waamu;
- Kallacha Walabummaa Oromiyaa (KWO) kan Generaal Kamaal Galchuutiin hogganamu;
- Tokkummaa Humnoota Bilisummaa Oromiyaa, kan maqaa ULFOtiin beekamu, fi k.k.f
hundi isaaniituu kaayyoos ta’ee galii qabsichaa isa xumuraa tokko waan qaban natti fakkaatu. Wanti beekamu kana ta’ee osoo jiruu garuu wanti jaarmayoota ykn gareelee kana tokko isaan godhuu dhoowwe maal akka ta’u namaaf hin galu. Caalaatti kan nama gaddisiisu immoo, jaarmayootni kun galii tokko osoo hawwanuu; isa kanas bakkaan gahuuf waliin hojjechuun osoo isaanirraa eegamuu, faallaa kanaatiin diina dhiisanii walirratti duulaa yoo jiran mul’ata. Anatu caala jechuu, tokko kan biraa dhabamsiisuuf yaalii godhuu isaaniitu mul’ata malee, mee koottaa teenyee waliin mar’iannee rakkoolee keenya furannee; qabsicha kana gara fuulduraatti haa oofnu jechuun isaanii hin argamus, hin dhagahamus. Kunis qabsicha kanatti qormaata biraa akka ta’u waan hubatan natti hin fakkaatu.
Jaarmayoota Oromoo kan garee “Humnoota Bilisummaa Oromoo fi Diimookraasii” keessa jiranis, fakkeenyaaf:
- Adda Diimookraatawa Oromoo (ADO);
- Kongresii Federaalistii Oromoo (KFO) fi kan biroos
yoo laalle, kaayyoos ta’ee galiin isaan hawwan yoo tokko ta’uullee baate, walfakkaataa dha jechuu ni danda’ama. Haa ta’u malee, isaan kunis walitti siqanii tokkoomuuf ykn tumsa uumuuf waan carraaqan natti hin fakkaatu. KFOn (Oromo Federalist Congress-OFC) gama isaaniitiin jaarmayoota lama kan duraan turan WFDO fi Kongresi Uummata Oromoo (Oromo National Congress) walittibaqsanii jaarmayaa tokko godhanii jiru. Isaan kun fakkeenya gaarii ta’uu qaban turan. ADOn garuu akkan hubachaa jirutti, mooraa QBO keessatti jaarmayoota keenya waliin tumsa uumuurra mooraa alagaa keessa tumsa biraa barbaaduu filatanii; isa kanarrattis hojjechaa waan jiran fakkaata.
Akkuman tanaan duras barreeffama tokko tokko keessatti ibsuu yaale, akka yaada kiyyaatitti, jaarmayootni Oromoo tokkummaa ykn tumsa keessaa (internal unity or alliance) osoo hin uumin dura, tumsa alaa (external alliance) barbaaduun gaaga’ama qabaachuu mala jedheen amana. Tokkummaa fi tumsa Oromootiin humni Oromoo yoo hin jabaanne fi abdachiisaa hin taane, waliigaltee alagaa wajjin godhamuuf deemu keessatti tuffatamuu fi kana wajjin walqabatee dogongorri hojjetamuu mala. Dhimma kana akka fakkeenyaatitti yoo kaasne, yoo jaarmayootni Oromoo humnoota Habashootaa wajjin waliigaltee godhuuf deeman, xiqqaatee yoo xiqqaate waayee Finfinnee fi Qubee Afaan Oromoo irratti akka Oromoon barbaadutti isaan wajjin waliigaluun rakkisaa ta’a.
Adeemsa akkanaa kana keessatti humni isaanii caalee yoo argame fi kan Oromoo laafe, injifannoolee QBOn hanga har’aatti galmeesseyyuu gaaga’ama keessa galuuf deeman jechuu dha. Dhimma kana akka salphaatti ykn laayyootti laaluu hin qabnu. Karaa biraatiin immoo, diina amma nu fixaa jiru Wayyaanee injifachuuf qofaa osoo hin taane, humni mooraa Oromoo cimuun fuulduree (egeree) keenyaafillee wabii ta’a. Kanaaf,tokkummaan ykn tumsi mooraa QBO murteessaa ta’a. Haa ta’u malee, kun hawwii qofaa ta’ee hafe; wanti hojiidhaan lafarratti mul’atu ni dhabame. “Namootni mana tokko ijaaran citaa wal hin saaman” kan jedhamu mooraa keenya keessatti waan hojjete fi hojjetus natti hin fakkaatu. Kun gaddisiisaa dha. Tokkoomanii humna cimsuun hafee, osoo walirratti duuluu dhiisaniiyyuu waan gaarii dhaa bar!!
Ammas wanti ani irra deebi’ee, irra deddeebi’ee jechuu barbaadu, ijaarsi tumsaa sadrkaa sadarkaadhaan ta’uu baannan bu’aa waan nuuf fidu natti hin fakkaatu. Sadrkaa sadarkaadhaan yoon jedhu maal jechuu kooti?
- Tokkoffa, dura warri kaayyoos ta’ee galii tokko qaban tokkummaa ijaaruu dha;
- Lammaffaa, warri kaayyoo tokko qaban garuu galii adda addaa hawwan immoo tooftaa fi tarsiimoo waloo tokko uumuuf tumsa ijaaruu qabu;
- Sadaffaa, jaarmayoota kaayyoo fi galii walfakkaata qaban, kan hiree tokko qaban, warra uummattoota cunqurfamoof qabsaa’an wajjin tumsa bilisummaa ijaaruu dha;
- Afraffaa, sadrkaaleen sadeen armaan olii kun milkiidhaan yoo xumuraman booda tumsa-hunda-hammataa (All-Inclusive Alliance) ijaaruu dha.
Karaa kanaan yoo ittideemame malee, humni jabaa fi abdachiisaa ta’e, kan diina injifatee; egereellee tiksuu danda’au uumuun waan danda’amu natti hin fakkaatu. Kophaa kophaa deemuun kophaa kophaatti rukutamuu ta’a malee waan barbaadan tokko argachuun hin danda’amu.
Waliigaltee dhabuun jaarmayoota Oromoo, waliigaltee dhabuu hawaasota Oromootiifillee bu’ura ta’a. Rakkoolee jaarmayootni keenya uuman hundeeffatanii; gareedhaanis ta’ee nam-tokkeedhaan walirratti duulu. Kun hawaasota Oromoo keessatti ifaa ifatti mul’achaa ture ammas jira. Hanga jaarmayootni keenya rakkoolee isaanii hin hiikkannetti, deeggartootni fi miseensotni jaarmayootaas walirratti duuluu hin dhaaban jechuu dha. Maddii ykn burqaan rakkoo keenyaa jaarmayoota keenyarraayi. Dhugaan kun hubatamuu qaba. Osoo diinni sanyii keenya duguugaa jiruu, nuti waliigaltee dhabnee diina fuunduratti maaliif wal nyaanna??
Rakkooleen jaarmayoota jidduutti uumaman, miseensota fi deeggartoota isaanii jidduutti hin hafan. Miidiyaaleen Oromoollee garee garee ijaarrachuudhaan akkasuma walirratti hojjechaa akka jiran kunis waanuma mul’achaa jiruu dha. Miidiyaaleen Oromoo walaba ta’anii uummata kana tajaajiluun dirqama isaanii ta’ee osoo jiruu, garuu isaanis haaluma walfakkaataa ta’een wal qeequu (qeeqni ijaaraan gaarii dha), wal arrabsuu, wal abaaruu fi walirratti duuluu aadaa godhatanii jiru. Aktivistootnis akkasuma silaa walaba ta’anii qabsoo kanaaf gahee taphachuu ykn/fi qooda gumaachuun dirqama Oromummaa ta’ee osoo jiruu yeroo tokko tokko faallaa kanaa yeroo hojjetantu mul’ata. Waayee kana fi dhimmoota walfakkaatan bareeffama kutaa itti aanuu keessatti laalla.
Hanga walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
Kutaalee dabran
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa