text:
Yesus Kiristoos (Jesus Christ)
M.J Fisher, M.Div.
(Qopheessadhaan Kan Qindaa’e)
Seensa fi Macaafa Qululluu Waliin Wal-madaalchisuu
Kan akka gaafii “Yesus Kiristoos raajii qofa moo Waaqa foonin ml’ate?” jedhuu Macaafa Qulqulluu Qur’aana irraa aadda foo’e hin jiru. Kutaalen Qur’aanaa 88 barreeffama kana keessatti gabaabbinaan ibsaman qabxiilee gurguddoo Islaamummaa ifaan ni mul’isu. Jireenya bara baraa fi fayyina argachuudhaf eenyummaa Kiristoos beekun baay’ee barbaachisaa ta’uu isaa Kiristiyaanonni ni amanu.
Eenyummaan Yesus Kiristoos inni Macaaafa Qulqulluu Wangeelota keessatti ifaan taa’ee jira. Wal bira qabiinsi inni gadi fageenyan kenname kun Macaafa Qulqulluu keessatti kan dhihaate fi Qur’aana keessatti kan barreeffame irratti hundaa’a. Dubbii ergamoonni dabarsaa turan, jechuunis, Yesus Masiih ta’uu isaa; ilma qulqulluu durbee irraa dhalate ta’uu isaa; dinqiiwwan gurguddoo hojjechuu isaa; akkasumas ergamoonni kabajamoon isa hordofuu isaanii fi wangeela kan fide ta’uu isaa Qur’aanni mirkaneessun isaa baay’ee ajaa’ibsiisadha. Kana bira darbee Yesus sagalee fi hafuura Allaah ta’uu isaa qur’aanni ni labsa. Macaafa Qulqulluu keessatti argamuu baatus Yesus suphee irraa gugee (andarrii) lubbuu qabdu uumuu isaa Qur’aanni ni dubbata.
Karaa birootin Immoo dinqiiwwan eeraman kunneeni fi maqaalen kabajamoon kunneen Yesus Waaqa foonin mul’ate ta’uu isaa kan agarsiisan ta’uu isaanii Qur’aanni ni gana. Yesuus garbicha Allaah qofa ta’uu isaa fi akkuma Muhaammad tajaajiluu isaa akka ta’e ni dubbata. Kana bira ce’uudhanis barsiisa Sadantokkoo (Trinity), Yesus Kiristoos fannifamuu isaa, Ilma Waaqaa ta’uu isaa ni gana. Musliimonni Maqaa “Ilma Waaqaa” jedhu kana Allaah ilma argachuudhaf qunnamtii saalaa raawwachuu isaat agarsiisa jechuudhan ni ceephu. Kiristiyaanonni hubannoo dogoggoraa kana yemmuu dhagahan ni gaddu.
Musliimonni fannifamuu Kiristoos ganuu isaanii ibsa gabaabduu kana keessatti caqasuun baay’ee barbaachisaadha. Qur’aanni waa’ee hojii fannoo fi du’aa ka’iinsa Yesus Kiristoosin fayyina argamuu wanta tokkollee hin dubbatu. Kan dubbatus Yihuudonni Masihicha akka hin ajjeefne fi Allaahn garuu isa akka ajjeesan akka itti fakkeesse fi ofitti akka ol fudhateedha. Kana jechuun maal jechuudha? Seenaan Musliimotaa dhalootaa dhalootatti darbe akka dubbatutti Yihuudan haala dinqii ta’een bifti isaa gara Yesus fakkaachutti jijiiramee kanarraa kan ka’es Yihuudonnis inni Yesus itti fakkaatee akka ajjeesaniidha. Yeroo kanattis Yesus dhoksaadhan gara Allaah fudhatamee ture. Haala kanaanis gosa isaa Yihuudota isa ajjeesudhaaf turan jalaa miliqee jira. (Haala kanaan Yesus akka fannifamuu jalaa miliqu kan qindeesse Allaah akka waan ta’eetti yaadameeti).
Kutaalee armaan gadii qur’aana keessaa baasnee erga qo’annee booda gaaffin inni guddaa fi bu’uura ta’e nu hafa. Qur’aanni sirrii erga ta’ee duuka bu’oonni Yesus Kiristoos gara addunyaa guututti adeemanii ragaa du’uu fi du’aa ka’uu isaa akka ta’an; akkasumas waarri kana amanatanis akka fayyina argatan maalif labsan? Warri kanatti amanan maqaa Waaqa tokkootin, jechuunis, maqaa Abbaa, Ilmaa fi Hafuura Qulqulluutin akka cuuphaman maalif ajajan? Deebin kanaa Musliimonni wangeelli inni duraa seenaa keessatti yemmuu daddarbu jijjiirramuu isaa amanuu isaaniti. Kanaafuu Musliimonni kan amanan kaayyon Kiristoos waldaa ishee dhugaa dhaabudhaaf qabu akka hin milkoofnedha. Eega kun ta’ee waldaan Kiristiyaanaa bara Muhaammad Arabiyaa keessa turte wangeela Yesus kan fudhatte akkamitti ture laata?
Waldaan bara Muhaammad turte sababa ergaan Qur’aanaa Yesus Kiristoos kan salphisu ta’eef isa hin fudhanne. Bara ergamootaa irraa eegalee Macaafni Qulqulluun ifaan kan barsiisu Yesus Kiristoos dhugumaan nama, garuu sagalee Waaqayyoo, Waaqayyo nu waliin (Amaanu’eel), fakkeenya Waaqa hin mul’annee, Abbaa waliin Waaqa tokko ta’e, guutummaan Waaqaa qaama isaa keessatti kan jiraatu akka ta’eedha. Sababa duuka bu’oonni isaa hunduu Yesus nama ta’uu isaa beekaniif kuni baay’ee barbaachisaadha. Akkasumas gatii cubbuu ilmaan namootaa aarsaa ta’uudhan kafaluudhaf akka dhufe ni amanu turan. Haala kanaanis gatii cubbuu ilmaan namootaa ni baase; haata’u malee inni dhugumaan Waaqa ture, akkasumas fayyina kennuudhaaf ga’umsa kan qabu baay’ee qulqulluu ture. Kunis immoo oduu isaan ofuma isaanii irraa uuman hin turre. Raajiwwan karaa raajota kakuu moofatin isaanif ifa ta’ee ture (Faarfannaa 22, Isayas 53). Ergamoota Waaqatiin (Matewoos 1:20-25), Yohannis cuuphxichaan (Yohannis 1:19), Gooftaa Yesus mataa isaatin (Luqas 24:44-53) akkasumas ergamoota isaatin (Qolasiyas 1:15-20) mirkanaa’ee jira.
Gooftan Yesus bara dhumaa irratti ergamoota waaqatiin marfamee akka dhufu dubbatee jira. Akkasumas barcuma ulfinaa irra taa’e saboota irratti ni farada(Matewoos 25:31-32). Yihuudonni dallansuudhan guuttamanii wanta inni jedhu dhaggeeffachaa turan; Waaqa tokko qofatti amanna jedhanii dubbachaa turan sunneen filannoon isaan qaban wanta inni jedhu amananii fudhachuu yookin nama Waaqayyoon arrabse akka ta’etti isa lakkaa’anii ajjeesuu ture.
Kiristiyaanonni baroota keessatti jiraachaa turan karaa Hafuura Qulqulluutin amananii Yesus wanti waa’ee ofii isaa dubbate sun dhugaa ta’uu isaa fudhatanii ergaa wangeela isaa (sagalee misiraachoo isaa) babal’isuudhaf lubbuu isaanii balaadhaf saaxilanii aarsaa kafaluudhan labsaa turan. Waldaa Yesus gara fuul duraatti guddachaa, baay’otas qaqqabaa akka itti fuftu kan taasise raga ba’umsa isaanit ture. Kanaafuu balbaloonni jahaannamaa (humnoonni seexanaa) sochii kana gonkumaa dhaabsisuu hin danda’an.
Gooftaa Yesus Ilaalchisee Qur’aanni Wantoota Armaan Gadii ni Dubbata
Qulqulluu, Mul’ataa fi Araara
Hafuurri Allaah akka nama ga’eessaa ta’ee yeroo durbee Maaryamiitti mul’atetti wanti isheetti hime yoo jiraate ilma qulqulluu ta’e akka qabaattu fi innis immoo ilmaan namootatiif mul’ataa fi Allaah biraa immoo araara kenname akka ta’eedha 19:17-21. “Ani ilma qulqulluu siif kennuuf ergamaa gooftaa keetiti jedheen. (Gaa’elaan) namni kan na hin tuqne ta’ee sagaagaltuu osoon hin ta’in ilma qabaachuu akkamittin danda’a jette. Innis akkas jedheen:- (dubbichi) akkana, gooftan kee anarratti gaaridha. Namootaf ajaa’iba nu biraallee arjooma gochuuf (kana hojjenne). Kuni wanta murtaa’edha jedhe (hafuura isaas itti afuufe).”
Wanti Sadantokko (Trinity) jedhamu hin jiru
“warri kitaabichaa waa’ee Allaah yemmuu dubbatan homaa raajessuu hin qaban. Ilmi Maryam Al Masiih Issan ergamaa Allaah, sagalee isaa fi hafuura isa irraa ta’e qofadha. Kanaafuu Allaah fi ergamaa isaatti amanaa (waaqoliin) sadi’i jechuu keessan dhiisaa. Allaahn tokko qofadha. Inni ilma qabaachuu hin danda’u, jabaa fi adda kan ta’eedha. Al Masiihnis garbicha Allaah ta’uu isaatti hin qaana’u”
Hargansaa fi Hafuura Allaah
“Intalli Imraan Maryam fakkeenya dubartii qulqullummaa ishee eegdeti. Allaahnis hafuura isaa itti afuufe. Isheenis dhugaa ni dubbatte (dahumsa durbee ajaa’ibsiisaa ta’uu isaa)” 4:171-172
Dugda Irratti Baatamee Osuma Jiruu ni Dubbate
“Gaafa guyyaa Murtii Allaahn Issaa isa warra kaan waliin ergamaa ta’e gaafii ni gaafata. Allahnis gaafii isa kan gaafatuuf hafuura qulqulluudhan jabinni hammamii akka isaaf kennamee fi dugda irratti baattamee yeroo ture sanatti (dahumsa haadha isaa ilaalchisee) akkamitti akka lallabe akka yaadatu ilaalufi” (5:11)
Lallaba Daa’imichaa
Daa’ima ta’ee Yesus haala dinqisiisaa ta’een kan lallabe garbicha Allaah wangeela isaaf kenne akka ta’eedha. Yesus Allaahn qulqulluu akka isa taasisee fi akka kadhatuuf akkasumas akka kenna gargaarsaa kennuu fi warra isaatif akka ajajamu akka isa ajaje dubbatee jira (19:29-33).
Ilma Waaqatii Miti
Yesus ilma Maryamiiti. Dubbiin Kiristiyaanonni amanuu hin barbaanne kanadha. Allaahn ilma qaba jedhanii amanuun Allaah gadhi xinneessudha. Allaahn cal’iseetuma wantoonni akka ta’an ni ajaja (kunis akkuma Yesus durbee irraa dhalate sanatti jechuudha) (19:34-35). “Allaah ilma qaba jedhanii warri dubbatan kan labsan badiidha. Dubbii isaanii kana irraa kan ka’e samiin ni tarsa’a, lafti adda babaatii, gaaronnis ni jijjigu. Kuni ulfina isaatif wanta barbaachisuu miti (19:88-92)”. “Allaahn ilma ni qaba jedhanii warri dubbatan isaan sobdoota, kanaafis ni adabamu” (10:68-69). Muhaammad wanti inni dubbate Allaahn ilma osoo qabaatee isa waaqeffachuudhaf inni nama duraa akka ta’u ture. Kiristiyaanonni gaafa murtii kan deebii itti kennan dubbii sobaati (43:81-83). Allaahn ijoollee homaa hin qabu yookin mootummaa isaa keessatti niitii hin qabu (25:2).
Garbicha Qofadha
Ilmi Maryam akka fakkeenyatti yeroo ka’etti warri waaqolii tolfamoo waaqeffatan isaani fi Issaa keessaa inni caalu eenyu akka ta’e gaafachuudhan qoosanii turan. Issan kan Allaahn ayyaana isaaf kenneefi ijoollee Isra’eliif garbicha fakkeenya (raajii) isa taasise malee kan biroo miti. Issan raajii ifa ta’e hojjechuudhan kan dhufe yoo ta’u wanta Allahf ta’u akka hojjetanii fi akka isaaf ajajaman uummatatti himee jira. Innis uummata kan ajaje gooftaa isaa fi isaanii kan ta’e Allaah akka waaqeffataniidha (43:57-64).
Hafuura Qulqulluudhan Jabeeffamee Jira
Ilmi Maryam Issan akka dinqii hojjetuuf humni kennameefii ture, akkasumas hafuura qulqulluudhan jabeeffamee ture. Haata’u malee ergamoonni yeroo barumsa hin eeggamne fidanii dhufan Yihuudonni kaan ni ganan gamisa kaan immoo ni ajjeesan (2:87,253).
Fayyisaan Tokko illee Hinjiru
Yesuus dabalatee namni hunduu gaafa murtii Allaah fuul duratti ni dhihaata, kunis nama gidduu galee kadhatuuf yookin fayyisaa osoo hin qabaatin akka gabraa ta’uudhani (19:93-95).
Tooraadhaaf (Seera Museetif) Dhugaa Bahee Jira akkasumas Waa’ee dhufaatii Muhaammad Raajii Dubbatee Jira
Yesus Ilmi Maryam ijoollee Israa’elitti kitaaba Yihudotaa isa dura gadi bu’e mirkaneessu fi isa booda kan dhufu waa’ee duuka bu’aa Ahmad jedhamuu labsuuf akka dhufeedha. 61:6
Duuka Bu’oota Isaa
Yihuudonni tokko tokko akka gargaartota Allaah ta’uudhan Yesuus duuka ni bu’an, kanaafuu isaan diinota isaanii irratti akka injifannoo argatan ni eebbifaman (6:14). Ergamtoonni Yesus Allaah fi Yesusif ni ajajaman. Isaanis amantoota fi raga baatota turan. Allaahnis Yesus diinota isaa jalaa miliqsuuf erga isa ofitti fudhatee booda duuka bu’oonni isaa eebba argatanii turan. Duuka bu’oonni Yesus warra hin amanne caala ol qabamanii eebbifamanii jiru. Kunis hamma gaafa guyyaa du’aa ka’insattii hamma garaagarummaan amantaa hafutti ni ta’a (3:55).
Dinqii Hojjetee Jira
Yesus dinqiiwwan ifa ta’aniin dhuufee ture haata’u malee namoonni akka raagdutti isa lakkaa’udhaan isa hin fudhanne. “milikkita ifa ta’een yeroo isaanitti dhufetti kuni tolcha ifa ta’eedha jedhan” (61:6). Fedha Allaahtiin Yesus simbira biyyoo irraa tolfameef jireenya kennee jira. Jaamaa banee jira, lamxii qulqulleessee jira akkasumas du’aa kaasee jira (3:49).
Fannifamuu Kiristoos
Yihuudonni waadaa isaa ni diigan, mul’ata Allaah ganuudhanis raajota ni ajjeesan. Maryam irrattii illee arrabsoo jibbisiisaa ni dubbatu. Akkasumas Masihicha ergamaa Allaah ilma Maryam ni ajjeesne jedhu. Isaan isa hin ajjeesne yookin immoo isa hin fannisne. Waan fannifame itti fakkaatee ture. Isa hin ajjeesne, garuu Allaahn gara ofii isa fudhatee ture (4:155-158). Allaahn yesus osoo hin du’in diinota isaa jalaa isa baasudhaaf gara ofii isaatti erga ol fudhatee booda duuka bu’oonni isaa eebbifamanii turan. Duuka bu’oonni Yesusis hamma gaafa du’aa ka’uutitti warra hin amanne caala ulfina ni argatu (3:55).
Suphee Irraa Simbira Lubbuu Qabdu Hojjetee Ture
Gaafa murtii Allaah duuka bu’oota biroo keessa isa tokko kan ta’e Yesus gaafii ni gaafata. Innis kan isa gaafatuuf beekkumsi Macaafa qulqulluu akkamitti akka isaaf kennamee fi ogummaa fi humni inni ittiin dinqii hojjechuu danda’u akkamitti akka kennameef yaadachuu isaa ilaalufi. Inni fedha Allaahtiin simbira dhoqqee irraa hojjetee hafuura isaa itti baafannaan lubbuu horattee jirti (5:110).
Nyaata Samii Irraa Dhufe
Gaafa murtii Allaahn Yesus ergamoota keessaa isa tokko ta’e gaafii ni gaafata. jaamaa ta’ee kan dhalate fedha Allahtiin akkamitti ija isaa akka bane, nama lamxii qabu akkamitti akka fayyisee fi nama du’e akkamitti du’aa akka kaase isa ni gaafata. Yesus samii irraa teessoo nyaatan guuttame duuka bu’oota isaatif akkamitti akka gadi buuses ni dubbata (5:110-115).
Sadantokko Ganuu
Gaafa murtii ergamoota keessa tokko kan ta’e Yesus Allaahn ni gaafata. Yesus isaa fi haadha isaa Allaah biratti waaqolii lama godhatanii akka waaqeffatan ilmaan namootaa barsiisee yoo jirate isa ni gaafata. Yesusis kana jabeessee ni gana (5:116-18).
Yesus Akkuma Addaam Kan Ta’eedha
Addaami fi Yesus ajaja Allaahtiin kan uummaman uumama adda ta’aniidha (3:59). Kuni kutaa baay’ee ajaa’ibsiisaa ta’eedha, sababni isaatis qur’aanni waaqeffatamuu Yesus ni gana garuu seexanni gara jahaannamaa sababni darbameef Allaahn Addaamif sagadi yemmuu jedheenitti sagaduu wanta dideefi. Addaam immoo biyyee irraa kan bocamee fi jireenyi kan kennameef ture. Seexanni Allaah gaafii akkanaa isa gaafachuu isaa amanuu hin dandeenye ture, sababni isaatis gaafichi amansiisaa waan hin turreefidha. Seenan seexanaa kun kutaalee armaan gadii keessatti argama (7:11-23, 15:28-39, 18:50).
Yaadachiisa Qooheessaa
Kutaawwan Quraanaa 88 armaan olitti ilaalle keessatti hubannoon Musliimonni waa’ee Gooftaa Yesus qaban Macaafa Qulqulluu waliin kan wal faallessuudha. Namni waa’ee Gooftaa Yesus beekuu barbaadu kamiyyuu qorannoo isaa eegaluu kan qabu madda seenaa isaa kan ta’e Macaafa Qulqulluu irraati. Gooftan Yesus eenyu inni? Hubannoon Kiristiyaanonni waa’ee isaatif qaban eessa irraa madde? Gooftaa Yesus akka Kiristiyaanonni amananitti isa hordofuu fi isatti amanuuf maaltu barbaachisa? Wantoota kanneen fafakkaatan hubachuuf Macaafa Qulqulluu dubbisuu eegalaa. Waaqayyo kitaaba isaa keessatti ofii isaa fi kaayyoo inni jireenaya keessaniif qabu ifa isiniif ni taasisa. Waaqayyo isin haa gargaaru.
Maddi hiika kanaa Jesus Christ, Chapter 21 of "A Topical Study of the Qur'an from a Christian Perspective" by M.J Fisher, M.Div
Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo Fuula Duraa


c: text/html

text:
Gaaffif Deebi Barruleen Biiftuu Bilisaa Jawaar Muhammad Waliin Goote
Maddi: http://tboj.de/biiftuu-bilisaa.html
Gaaffif deebi Obbo Jawaar Muhammad waliin goone armaan gaditti isiniif dhihessineerra. Haala qabsoon Oromoo yero ammaa keessa jiruf egeree qabsicharratti kanxiyyeffate waan ta’ef barumsa guddaa akka isin irraa argattan abdachaa Obbo Jaawarin maqaa dubbistoota barulee Biiftuu Bilisaatin gudda galateffanna.
Biiftuu Bilisaa; Duran dursee Obbo Jawar Mohammad akka of barsiiftanin isin afeera sochi qabso Oromoo kessattis ta’e hawwasa Oromoo kessatti ga’een keessan ykn hirmannan keessan maalidha?
Obbo Jawaar Muhammad; Jawaar Siraaj Muhammad naan jedhan. Yeroo ammaatti barnoota sadarkaa ol’aantiitin (graduate studies) hordofaan jira. Hojiin teenya garri caalu, waa qorachuudha. Ammaaf wannin qoradhu haariiroo diinagdee tan hawaasaafi mootummaa jidduu jirtu fuulleeffatti. Dhaloonni kiyya naannawa yeroo dheertuudhaaf sochiin qabsoo sabaa keessaatti godhamtu waan ta’eef joollummanin siyaasaa Oromootin walbare. Barnoota sadarkaa duraatirraa kaasee sochii barattootaa keessatti miseensummaafi hoggansaan hirmaachaan ture. Ala kanas ergan dhufe sochii dargaggootaa kees
satti waggoota muraasaaf hirmaadhen jira. Yeroo ammaa xiinxala siyaasaatifi gorsa tarsiimoofi tooftaa qabsootiin jaarmayoota gargaaraatif kennutti jira. Hireen argadhetti cunqursaafi hacuuccaa Oromoorra gahu ninbarreessa; dubbadheetis dubbiidhaan nin hima. Kanaas namootaafi jaarmayoota qabsoo oromoo gargaaruu nidanda’an jedhee yaaduttin hima. Wanni namni biyya alaa jiru gochuu dandayuus kanuma..
Biiftu Bilisaa; Obbo Jaarraa Abbaa Gadaan lubbudhan darbusaanitti Oromon hundikenya gadda guddaatu nutti dhaga’ame. kan nama dhibu Oromon walirratti duulaa turelle bakka jiru walbukke dhabachun gadda‘isaa dhagessisaa ture gargaarssalle bayye godhanif. Paltalki irrattile wal arrabsuun hafee afaan tokkoon hasa’a turani. Haata’u male ammas walirratti duulun, maqaa walxuressuun, walccaccabsuun itti deebi’era. Aadaan hololaa kun maal irraa madde jettu isin? Akkamin hafuu danda’a jettu?
Obbo Jaawar Muhammad; Hawaasni ilma namaa tokkummaan isaa kan cimtu takkaa gaafa injifnoo guddoo goonfate, yookaan ammoo gaafa gaddi hamtuun isa mudatte. Injifannoo dhabuun hamilee nama buusuun wal-sababefachuu fiddee garaa walitti nama hammeessitti. Akkanaan tokkummaa hawaasaa laaffatti. Duuti Jaarraatis dabruu goota saba kanaa guddaa sanii waan taatef Oromoon ni gadoode; hunda caalaa salphina keessa jirru hunduu of yaadachiiseeti walitti gugate. Duuti Jaarraa gootota kaayoo tanaaf wareegaman cufaafi laamshayuu qabsoo tanaa ummata yaadachiifte hirriba dammaqsite. Ummani Oromoo arjaadha, wal-irraa hin qusatu. Warra siyaasaatitu hamilee cabsee harka isaa akka sassaabatu godhe malee. Ummanni kun wal-jaallata, waliif naha, waliif obsa, murnoota siyaasaatitu walitti diree addaan facaase malee. Ammas yoo siyaasaa teenya sireeffanne, injifannoo galmeessine, diina lafa teenyarraa haleeluu eegalle Oromoon kan dur daran tokkummaa akka ummatu shakkii hin qabu.
Biiftuu Bilisaa; Akkuma beekamu jaarmiyaalen qabsoo oromo geggessaa jiran bakka adda addaatti garaagar caccabuun nibeekama. Caccabun yookan tokkumma dhabun jaarmiya Oromoo sababni inni guddan malidha jettu?
Obbo Jaawar Muhammad; Sababni guddaan, injifannoo goonfachuu dhabuu keenya. Kan injifannoo nu dhabsiise ammoo, dogongoroota tarsiimoo baroota sagaltamoota keessa uumame. Waraana mooratti galchuun, san booda hogganni jaarmayaafi qondaalota dirretti facaasee biyyaa bahuun, itti aanse handhura jaarmayaa hiddaan buqqaasee biyya alaa bakka waraana taliguudhaaf hin aanjofne geessuun, jaarmayni biyyaafi ummata ofii keessaa buqqa’ee lammiilee biyya alaa jirturratti irkachuun hundi walitti dabalamee injifannoo qabatamaa argamsiisuu nu dhoorkite. Dogongoronni kuni injifannoo hanqisuu isaaniitiin malees akka ummataafi miseensi dhaabaa hogganaratti hijaa (muufannoo) horatu godhe. Dhibbaan hogganarratti uumame isaan jiddutti wal-sababefachuu uumuudhaan murnoota dhalche. Akkuma namni itti siqee laale hundi hubatutti murnoota Oromoo bifa kanaan hundi garaagarummaa kaayootis kan tarsimootis hin qaban. Fakkeeffachuuf akka waan garaagarummaan akkasii jirtutti maqaa haa dhiyaatan malee, garaagarummaan hin jirtu. Kanaaf fakkeenyi guddan warri kaleessa kaayoo ykn tarsiimoo tana malee jedhee kakatu, gaafa kaan laayyumatti kaayoo ykn tarsiimoo biraa yoo dhaadhessu agarra.
Biiftuu Bilisaa; Qabsoo Oromoo keessatti warri qabsoo hidhannoo geggeessaa jiranis lafa tokkollee Oromiya keessaa bilisa baasuu hindandeenye akkasumas warri karaa nagaa lolla jedhanis qabeenya Oromoo akka hinsaamamne gochu akkasumas ilmaan Oromoo mana hidhaatti akka malee rakkataa jiran eewaluu hindandeenye. Oromoon akkamitti salphina kana keessaa ba’u danda’a jettu?
Obbo Jaawar Muhammad; Jaarmayan qabsoo sabaa geggeessuu fedhu saba sun keessa jiraachuudha qaba; kuni dirqama. Hariiroo jaarmaya bilisa baaftuufi ummata isaa jidduu jirtu hariiroo qurxummiifi bahara jidduu jirtuun wanni fakkeeffamtuufis kanuma. Jaarmayoonni keenya bu’aa buusuu wanni dadhabaniif ummata keessa hin jiran. Hedduun isaanii biyya alaati jiru. Kan biyya jirus yoo ta’e Shaggarumabattala (mishigii) qotatee taa’aa jira malee lafa dhihoo akka Aqaaqii, Dukam, Sabbataafi Burraayyuudhaqee ummata jaaruufi jajjabeessuu hin agartu. Waan warra keessaatis kan alaatis laamsheesse keessaa tokko, akka paartii siyaasaatitti of laaluu isaaniiti. Paartiin siyaasaa ummata bittaa alagaa jalaa bilisa bayee sirna dimokraatawaa uummateef filmaata imaammata diinagdeefi hawwaasummaa dhiheessuf hojjata. Dirqamni jaaramayaafi hoggana ummata cunqurfamee waanuma tokko qofa. Kunis diina ummataa haleelee roorroo jalaa isa baasuudha. Kanaaf jaarmayni qabsoo hogganu humnaafi yeroo qabu keessaa harka guddaa, dhibbeentaa sagaltamii ol, kallattiidhaan diina rukutuurratti (opreational) dabarsuutu irraa eegama. Hojii ololaatifi diplomaasiitif dhibbantaan kudhanuu ni gaya. Milkii bobbaadirreetti helte (argatte) hamilee ummata keetii kakaasuuf, kan diinaa laamshessuufi biyyoota alaatiifi humnoota haqaaf tumsanirraa gargaarsa argachuuf itti fayyadamta. Dalagaan dirreetti dalagamtu yoo jiraachuu baatte namni ololaafi diploomaasii kee gurratti qicatu hin jiraatu. Akka amma agarruun garuu jaarmayoonni keenya fuggisoo isaati raawwatu. Kana yoo jijjirree biyya teenya idilee keessatti ummata keenya waliin guututti diinaan loluu fuulleffannu malee akka amma jirruun garuu dhaquu hin dandeenyu.
Biiftuu Bilisaa; Mootummaan wayyane amantaa keessa seenudhan rakkoo gurguddaa uumaa akka jiru nibekama, keessumattu karaa amantaa muslimaa mormii guddatu isa mudate jira. Akka ilaalcha keessanitti mootumman wayyane maalif amanta muslimaa keessa seenu barbade? Amawo mormii hordoftonni muslimaa gochaa jiran malirra jira?
Obbo Jaawar Muhammad; Wayyaaneen waan dantaa isii tarsiimoo sadiiif ummata Muslimaatitti kaate. Kan duraahumna Islaamaatu natti ka’ee jechuudhaan gargaarsa biyyoota dhihaaleeyyii (warra dhihaa) kan yeroo ammaa jalaa shirgigaataa jiru harkatti deeffachuudha. Akkuma beekkamutti yeroo dheertuuf sababa Soomaleetiin gargaarsa maallaqaatiifi kan meeshaa waraanaa warra Dhihaatirraa hodhaati baate. Weerarri isii kan bara 2006 gaaga’ama guddaa erga fidee booda bulchiinsi Obaamaa dubbii Somaaliyaatiif Itoophiyaatti fayyadamuun bu’aa isaarra miidhaatu caala jedhee murteeffachuudhaan Keniyatti fayyadamuu eegale. Kana malees, firummaan Wayyaaneen Chaayinaa waliin jabeessaa jirtu warra dhihaa hin gammachiifne. Kanaafu akka warri Dhihaa harka irraa qal’ifachuuf deemu Wayyaaneen waan hubatteef, harka isaanii hidhaa tursiisuuf humna maqaa islaamaatiin shoorarkaaf bobbahubiyya keessatti uummachuu barbaadde. Kana ammoo garee amantii jibbamtuu taate tan maqaa Al-Ahbaash jedhamtuun beekkamtu Lubnaanirraa fiduudhaan humnaan ummatarratti fe’uun muslimoota duchisiisee jeequmsaatti isaan naqa; yoos nimilkoofna jettee yaaduudhani karoorfatte. Sababni lammataa hawaasa amantii keessatti jeequmsa uumuudhaan, akka hawaasni wal afaan garagalee mormiin isaaniitiis siyaasaa sabaatirraa gara tan amantiitti jijjiiruudha. Wayyaaneen humna saba bicuurrraa baatee waan taateef dubbiin kan sabaatirraa tan gara amantitti jijjiiramuun ol’aantummaa saba isii amantii Kiristaanaatiin haguuguudhaan jalatti dahachuu barbaaddi. Kanarrattii keessaafuu lolli amantiidhaa ka’uun diina isii muummicha kan ta’e ummata Oromoo qoqqoodee jeequmsa keessa waan seensisuufisilaa. Wayyaaneen bara hedduu haara galafatti. Garuu, gaanni kan Rabbiitii Wayyaaneen shira kanatti hin milkooyne. Kan sadaffaa, aalimoota Muslimaa isiidhaan morman mancaasuudhaan jaarmayoota amantii tooyattee of tursiisuudha. Akkuma beekamu bara 1995 jeequmsa ofii kaafteen Muslimoota Finfinnee masgiida Anawaaritti walitti buuftee, jaarmaya Majliisaa too’atte. San booda namoota isiif amanamoo ta’an kan beekkumsaafi naamusa amantiis hin qabneen guutaa turte. Kuniis ummata muufachiisee filannoon majlisaa akka godhamtu gaafataa turan. Gaafii tana ukkamsuuf ammallee jeequmsa uumuu barbaaddeeti Al-Ahbaash fidde. Walumaa galatti wanni Wayyaaneen ummata Muslimaatitti kaateef umrii isii dheerafachuuf kaardiin takkittiin hafte amantii borcuu dha jechuu nidandeenya.
Biiftuu Bilisaa; Mummichi ministeroota Tophiyaa, obbo Mallas Zenawwin du’uun motummaa abbaa irre tan murna wayyaanee keessatti dhibbaa akkam uumera jettu? Keessumattu jijjiiramni dhaaba Dh.D.U.O (OPDO) keessatti fide jira? Yo Jiraate jijjirama akkami jettu?
Obbo Jaawar Muhammad; Duuti Mallasaa Wayyaaneef kasaaraa guddaadha. Tokkoffaa innii Wayyaaneedhaaf ogeessa tarsiimoo guddaa ture; nama gama saniin isa bakka bu’u argachuun laayyoo miti. Lammaffaa, dhaaba san keessatti namoota silaa dandeettiifi dhageetti qaban aangoof waan sodaateef dhabamsiisee waan tureef, ammatti namoota murnoota jiran mara walitti qabu dhabaniiti jiran.Kuna ammoo jeequmsa keessaa dhaamsuu akka dadhaban saaxileeti jira. Sadaffaa Mallasaan addunyaarratti dhageetti guddaa horachuun gargaarsa heddu sirna saniif fidaa ture. Amma gargaarsi sun irraa qaqal’achaa jira. Afraffaa hogganoonni dhaabbilee Wayyanetti maxxananii jiranii hedduun kan amanamoo ta’aniif Mallasaa akka nama tokkotti waan kabajaniifi sodaataniif ture. Amma warra hafeen akkuma wal-qixxeeti wal-ilaalu. Kanaaf Wayyaaneen akka duritti dhaabolee maxxannee kanniin too’achuuf isii dhiba.
Duuti Mallasaa OPDO keessatti jijjiirama guddaa hin finne. Wanni tokko kan ta’ee namichi akka gaaddisa baarzaafi ta’ee isaan qancarsaa ture kufuun, hanga tokko akka aduu argatanii hiree olbabahuu qabaatan haala mijeessuu mala. Haata’uuti Wayyaneen kana waan beektuuf namoota jajjaboo OPDO keessa jiran rukutaa jirti. Abbaa Dulaa Gammadaa, Girma Birruutifi Juneydii Saaddoo rukutanii jiran. Yaanni saanii warra mooyxannoo qabuufi nuun qixaa kana yoo dhoofne, warri haarayni muudamu nuun hin morman kan jedhu. Garuu namni barate heddu jaarmaya keessa seenee waan jiruuf akeekni Wayaanee kun waan milkaa’uuf deemu natti hin fakkaatu.
Biiftuu Bilisaa; Dhumarratti ergaa dabarfachu barbaaddan yoo qabaattan carran isinif kenna.
Obbo Jaawar Muhammad; Ergaan ani qabu, Oromoon boortaandhaan moo’amee, har’as boortaadhan ukkaamfamee saamamutti jira. Ummata guddaa lafa biyyattii guutuu soorturra jiraatu kanaaf kadhaadhaan takkaahoo gargaarsa alagaatin mirga isaa deebisuun waan yaadamuu miti. Oromoon biyya ofitti abba ta’uuf diina aangorra jiru mancaasuun dirqama. Kanaaf ammoo jaarmayaafi hoggana ummataafi lafa isaarratti lolee lolchiisu, kan wareegamaaf of qopheesse isa barbaachisa. Afaanfajjiifi atakaaruu waldhabbii kaayoofi tarsiimoo fakkeessanii jalatti dahachuun hafuu qaba. Dhaadannoon fagoorraa goonu tun bu’aa akka hin qabne beekuu qabna. Diina sossobnee, alagaa warra dhihaa naasifannee aangoo qabanna jechuudhaan of sobuu haadhiifnu. Dhiiga obboleeyyaan keenyaatifi gargaarsa waaqaatin as geenye; ammas sanumatu bakkaan nu gaha. Namni ummata kanaaf hadoodu hundi salphina ummanni kun keessatti kufe jalaa baasuuf dammaquu qabaan jedha.
Biiftuu Bilisaa; yeroo keessan aarsaa gochudhaan gaafif deebii barulee Biiftuu Bilisaa waliin gootanif maqaa tokkumaa batattoota oromo Garmanitif (TBOJ) maqaa qophessitoota barule kanaatin guddaan isin galateeffadha. Akkasumas dubbistonni barulee keenyaa gaaffif deebi Obbo Jaawar Muhammad waliin gonerra barumsa guddaa akkasin argatan ni abdanaa.
Obbo Jaawar Muhammad; Isinillee hiree naaf kennityaniif ulfaadhaa wayyoomaa! Tajaajila ummataafi kennaa jirtaniif ammoo galannii keessaan bilisummaadha.
* Barruuleen Biiftuu Bilisaa Tokkummaan Barattoota Oromoo Biyya Garmany (TBOJ) tiin qophoofti
5 Responses to Gaaffif Deebi Barruleen Biiftuu Bilisaa Jawaar Muhammad Waliin Goote
-
Dhuguma keeti Jawar. Ummanni mirga siyaasaa hin qabne tokko jaarmaya siyaasaa ijaarrachuu hin dandayu. Hoongantootni jarmayoota Ormoo qabsoo fi siyaasaa addaan baafatanii ka beekan natti hin fakkaatu.
In fact, some of them see themselves as celebrities or some kinds of royalties.
-
Galatoomi jawar keenya! Baay’e si jaalanma.
-
Hedduu galatoomi hayyuu keenya! Garuu namni keenya kan baratte waa’ee qabsoo keenya kanaaf fala barbaadu nurra egama.manguddoon teenya akka abbaa keenyati kabajamani jiraachu qaban,qabsoo dhaloota haraf kenu qaban jedha.galatooma.
-
Obbo Jawaar,
Akkaan namicha Tigree tokkorraa dhagayeti Ginbot 7 fii TPDM waltahiinsa istratejii lafa jalati irrati haasawaa jiran. Kuniis kan irrati xiyyeeffate:
1) Woyanee angoorraa buusuu
2) Tokkummaa Itoophiyaa eeguu
3) ABO fii gaafii Oromoo haala cimaan irrati duuluufii akka tokkumaa Itoophiyaa fudhatan gochuu
4) Oromiyaa zoonii ykn kutaaleeti addaan muruu
5) Kufiinsa Woyaanee booda mirgaa fii qabeenya Tigrootaa tiiksuufii eegu
6) Amaaraafii Tigreen rakoo isaan jiduu turte furanii tokkummaa Itoophiyaa mirkaneeysuurrati waliin hojjachuu (kuni jachuun ABO fii Oromoorrati duuluu.
7) Oromoota Eritrea keesa jiraniifii kan ammas Eritrea dhufaa jiran sossobanii ykn dirqanii karaa Ginbot 7 ykn TPDM akka galan godhuu
Tanaafuu ani ABOn maal godhaa akka jiru naafhingalu.
-
yaa jawaar ani gama kootin gammachu koo mal akka jedhu ani hin beeku ifi ifa adu nu ta’i isini worri biiftu bilisa galatooma nu barsiisu keessaniif

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Uunkooma
Deebii gabaabduu uunkaa eeyyoomeessaatiif
ee + (fi'ila uunkaa eeyyoomeessaa)
Deebii gabaaduu uunkaa falmeessaatiif
lakkii (fi'ila uunkaa falmeessaa)
Gaaffiileen fi'iloota uunkaa falmeessaatiin gaafataman ammoo, deebiilee uunkooma kanatti aanuun qindeeyfamaniin deebifamuudha qaban.
fk
Boru hindhftuu miti? (gaaffii)
Ee, hindhufu (deebii)
Lakki, niin dhufa (deebii) Ee = fi'ila uunkaa eeyyoomeessaa
Lakki = fi'ila uunkaa eeyyomeessaa
Himni jerandii ofkeessaa qabu hundi waa'ee gochoota lamaati dubbata. Gochi tokko, kan jerandiidhaan ibsamu yommuu tahu, gochi kaan ammoo, fi'ila uunkaa qaateedhaa qabuun ibsama. Gochoota lameen keessaa, innitokko, kan dura raaw'atame hogguu tahu, innikaan ammoo, kan itti aantummaadhaan raaw'atamu taha. Akkaataa jerandiin itti unkeeyfamu
Jerandiin, maxxantuu "naan" ykn "inaan" jedhamtu hundee fi'ilaarrati maxxanuudhaan uumama. Fi'iloonni hundeen isaanii dubbifamtuu takka_takkaan xumuraman 'naan' maxxanfachuudhaan gara jerandiititti jijjiiraman. Fi'iloonni hundeen isaanii dubbifamtoota lama_lamaan xumuraman ammoo, 'inaan' maxxanfachuudhaan gara jerandiititti jijjiiraman. Uunkooma kanatti aanu qabaatan jechuudha. Fk 1 naan
Fk 2 inaan
Kanatti aansinee , faaydaa jerandiifi akkaataa ittiin faaydoomnu qabnu baranna. Himmeen kanatti aanan sirritti qalbisi.
Fk
Cunqurfamnaan fincile.
Hiyyoomnaan jibban.
Maallaqa dhabnaan dhama'e.
Fiiguu dadhabnaan gattaa'e.
Galgalli geenyaan muuge.
Dhukkubsannaan huqqate.
Beelooynaan alaan'ale.
Wal'aanamnaan fayyefi kkf. Maalummaa dhaamsa jerandiidhaa hubachuudhaaf hima tokko fudhannee haa xiinxallu.
Obbo Magarsaan maallaqa dhabnaan deeme.
Himni kun dhaamsa lama qaba. Dhaamsi duraa, Magarsaan maallqa dhabuusaati ibsa. Dhamsi lammada ammoo, Magarsaan deemuusaati ibsa. Dhaamsi lameenuu, haala gargaarati ibsan. Haathuu ammoo, walitti hidhamoodha. Haallan walfaana raaw'ataman ykn mul'atan tahuusaaniitiin jerandiidhaan walitti guduunfaman. Haalli dura mul'atu, dureeysa, kan itti ammoo, itti aaneessa jedhama. Magarsaan maallaqa dhabe. (haala dureessa)
Magarsaan deeme. (haala itti aaneessaa)
Dhaamsoota lameen hima tokkicha keessa jiran eega hubannee, hariiroo dhaamsa lameen jidduu jirtu beekuudha feesisa.
Magarsaan maalqa dhabnaan deeme.
Hariiroo dhaamsa lameen jidduu jirtu hubachuudhaaf gaaffiilee lameen kanatti aananiif deebi'lee argachuudha qabna. Magarsaan maalif maallaqa dhabe?
Magarsaan maalif deeme?
Sababa Magarsaan maallaqa itti dhabe hin beeynu.Sababa Magarsaan itti deeme ammoo, himameera, Kanaafiis deebi'in gaaffii lamadaa waan maallaqa dhabeef taha. Amma gochi jerandiidhaan ibsamu sababa dhaloota gocha fi'ila uunkaa qaateedhaatiin ibsamu akka tahe, mirkaneeyfatteeti jirta. Dhugooma kanatti aanuus hubatteeti jirta.
Jerandiin gocha dureessaibsa.
Fi'illi wahennaa qaateedhaa gocha ykn haala itti aanteessa hima.


text:
Mana barnootaa jechuun = manni, qabeenya barnootaati jechuudha.
Mana nyaataa = manni, qabeenya nyaataati jechuudha.
Mana muziiqaa = manni, qabeenya muziiqaati jechuudha.
Aakkamitti hiikkaakana qabaate? Deebiin gaaffii tanaa laaftuudha.
Afaan kamuu seera ofiiti qaba. Afaannan walirraa adda, seerlugaa walirraa addaati qaban jechuudha. Sababa kanaafiis, seera afaan tokkoo afaan biraattif moggaasuun hindandayamu. Haallan afaan Oromoo, afaan ingliiziitiifi afaan Amaararraa adda godhan keessa, tokko haala kana. Haa xiinxalluu.
Buxusni abbummaa (qabeenyaarratti) mul'isuudhaaf hima keessatti hirmaattu, seerlugaa afaan ingliiziitti maqaa dua qubatti.
"the condition of women"
buxusa walaba waan taateef ifdandeesseeti hima keessatti hirmaatti. Seerlugaa afaan Amaaraarratti, maxxntuu garaduraatiin maqaarratti maxxantu tahudhaan mul'atti.
"Yeseettoch hunaatee"
afaan Oromoodhaa ammoo, buxusa bifa kanaan mul'atu hinqabu. Dhaamsa lugaalee lameeniin ibsamesun ibsuudhaaf ammoo, seera ofiiti qabab. Kuniis, sagalee xumura maqaa lammeessaarra jirtu dheereessuudhaan ibsama.
'Haala dubartootaa'
dubbachiiftuun hoji kan hojjettu, tan xumura maqaasunirra jirtu taati.
Kana erga hubatte, maqaalee sadeen gararree hiikkoo isaanii kannemtetti deebi'uudhaan hubachuf haa yaallu. Akkaataa maqaaleen lameen itti walitti hidhamaniin haa jalqabnu. Fk.
- Mana + barnoota + a = mana barnootaa
- Mana + nyaata + a = mana nyaataa
Bifa amma itti katabamanii jiran kanaan, maqaa tokko mul'isuu hindandayan. Maqaan maqaalee lamarra uumamu , maqaalee lameen walitt hodhuudhaan uumama.
Mana + barnoota = manabarnoota


text:
Ani qotataadha
Matimni hima kanaa "ani" jechi 'qotataadha' jedhu ammoo, maalummaa matimaati ibsa. Kanaafiis matim-deeggartuu"( comlement to the subject)jedhama. Himmeen maqaafii waahima eenyummaa ykn maalummaa matimaa ibsuudhaaf walfaana hiriiran ofkeessaa qaban bifa olitti ibsame kana qabaatan.
Bamaqoonni matimeen himmeen akkanaa keessatti hirmaatan, matima deeggaruudhaan hirmaachuu nidandayan. Uunkaan isaanii ammoo, ni jijjiirama. Sadarkaa himmeen torban gararraa keessatti qabaatan jijjiirree ha ilaallu. Fk.
Qotataan, ana. Barssiftuun afaanii, sihi.
Ilmi obbo Tulluudhaa, isa Harmeen tiyya, ishiidha.
Waaheellan Caaltuudhaa, nuti
Warri Kamiseedhaa, isini.
Ijoolleen Gooree, isaani.
Matima matim-deeggartuu
Bamaqoonni aantimummaadhaan hima keessatti hirmaatan, bamaqoota aantimee jedhaman.
Fk
- Magarsaan natume.
- Iftuun sijaalatti.
- Oboo Muummeeniis suma gaggaafata.
- Magartuun ishii afeerte.
- Jarri nu barbaadan.
- Adaadeen isin yaamte.
- Leelliseen isaan ariite.
Uunkaa bamaqoonni aantimee qaban baruudhaaf jechoota garjalli sararame sirritti qalbisi. Isaaniis:-
Na, si, isa, nu, isii (ishii), nu, isin, isaan,
Bamaqoonni aantimeen, fi'iloota uunkaa gonboobeedhaa waliin hiriiran, matimummaadhaan hima keessatti hirmaachuus nidandayan. Yoos ammoo, mati-mul'istuu "tu" jedhamtu maxxanfatan.
Fk
- Magarsaatu natume. Eenyuutu si tume? Anaatu tumame.
- Iftuu sijaalata. Eentu jaalatama? Isiitu jaalatama.
- Obboo Muummeen si gaggaafata. Eentu gaggaafatama? Isaatu gaggaafatama.
- Magartuu isii afeere. Eentu afeerame? Isiitu afeerame.
- Jarri nu barbaadan. Eentu brbaadame? Nuutu barbaadame.
- Adaadaan isin yaamte. Eentu yaamame? Isiniitu yaamame.
- Leelliseen isaan ariite. Eentu arihame? Isaaniitu arihame.
Kanatti aansinee, akkaataa uunkaaleen lameen kanaan'olitti ibsamaniin garaagarummaa isaan qaban baranna.


text:
Projektii Biyyoomsa OpenOffice.org Afaan Oromoo
OpenOffice.org Afaan Oromoo sirna mosajjii ofiisii madda-banaa barruu hujeessuuf, wardiiwwaniif, dhiheessaaf, fakkasaaf, kuusdeetaafi kan kana fakkaataniif fayyadudha. Mosajjiin kun deetaa kee mara dhangii waaltinaa madda-banaa addunyaatiin siif olkaa'uu dabalatee mosajjiiwwan ofiisii baratamoorraa faayiloota dubbisuufi barreessuu ni danda'a. Sirna Afaan Oromooo hojjetame kana guutumaan guutuutti baasii malee buufattee itti fayyadamuu ni dandeessa. Sirni kunis kan biyyoome Dhaabbata Dambii Treediingiitiini.
OpenOffice.org Afan Oromo 3.2 addana cuqaasuun buufachuu ni dandeessa
Birkiilee Afaanii kan akka to'ataaQubeeffannoo(spellchecker), moggoolee(synonyms) addana cuqaasuun buufachuu ni dandeessa. Ittaansuun faayilii buufame cuunfuudhaan(by extracting) Nadubbisii laatameen gargaaramuun birkiilee kana OpenOffice.org Afan Oromo 3.2 irratti fe'achuun itti maayii bahuu ni dandeessa.
Mosajjiin kun kan fayyadu:
- Waajjiraalee Mootummaaf
- Barnootaaf
- Daldalaaf
- Hojiilee Teeknoolojii Odeeffannoof
Mosajjii guddaa
OpenOffice.org Afan Oromoo bu'aa Sooftiweer Injinariingii kan waggaa 20 oliiti. Kunis wanta sirni ofiisii tokko akka siif hojjetu barbaaddu kamiyyuu, haala barbaaddeen, guutumaan guutuutti Afaan Oromootiin siif hojjeta.
Fayyadamaaf salphaa
OpenOffice.org Afaan Oromoo barachuuf salphaafi sirna ofiisii biraa kan fayyadamaa jirtu yoo tahe gara sirna kanaatti madaquun salphaadha. Faayiloota sirna ofiisii biroo yoo qabaatte, openOffice.org Afaan Oromoo rakkoo tokko malee siif dubbisa.
Bilisa
Waa hundarraa, OpenOffice.org Afaan Oromoo baasii tokko malee buufattee itti fayyadamuu dandeessa. OpenOffice.org Afaan Oromoo hayyamtaa LGPLtiin gadhiifama. Kana jechuun faayidaa kamiifiyyuu itti fayyadamuu dandeessa.


text:
Fk
Waldaya, koree, torbii……….kkf.
Maqibsoota akka maqaalee gamtaatti hojjetan.
Fk
Dheeraa dheertuu
Diimaa diimtuu
Cimaa cimtuu
Adii adii
Beekaa beektuu ….kkf.
Maqaaleen uunkaa danoomaa qaban marti mallattoo (asxaa) danoomummaa isaanii mul'isan niqaban. Asxaalee uunkaa danoomaa qofarratti argaman waan tahaniifis "danoom-mul'istoota" jedhaman.
Danoom mul'istoota jechuun, maxxantoota maqaaleerratti ykn maqibsootarratti maxxanuudhaan danoomummaa mul'isan jechuudha. Afaan Oromoo, danoom-mul'istoota baay'eedha qaba. Danoom-mul'isoonni hundinuu seera mata-matatti murteeyfameef qaban. Kanatti aansinee, waa'ee kanatti ibsina.
Seera tokkoffaa
Maqaaleen danoom-mul'istuu '-een' jedhamtu maxxanfatan. Maqaaleen 'een' maxxanfachuudhaan gara uunkaa danuutitti jijjiiraman, maqaalee birsaga-lameedha. Birsagoota lama kan sagalee gabaabduudhaan uumaman qaban jechuudha. Fakkeenyaaf, mana, quba, ……kkf.
Dubbifamtuu
Dubbachiiftuu
een danoom-mul'istuu
fk.
IBSA:
- dubbachiiftuun birsaga maaheeysaa (kan uunkaa leexaa) nihaqamti.
- Dubbifamtuun birsaga maaheeysaa (kan uunkaa leexaa) dachaa (lakkuu) taati.
- xumurarratt danoom-mul'is "een" jedhamtuutu dabalama.
Jechoonni akkataa seera kanaatiin uunkaa leexaatirraa gara uunkaa danuutitti jijjiiruudhaaf hinmallees nijira.
Fk.
Nama, lafa, mala, …..kkf.
Uunkaa seera kanaan ibsamu waan hinqabneef ammoo, uunkaa danoomiidhaa hinqaban jechuumiti. Uunkaa danoomummaan isaanii ittiin ibsamu nijira.
Orma =men (Oromootaaf)
Jara = men (yeroo hedduu mit-oromootaaf)


text:
Bamaqa jehuun, "bakka maqaa" ykn "idda maqaa" jechuudha.
Jechhoonni idda maqaa bu'anii hima keessatti hirmaatan bamaqoota jedhaman.
Akaakuu bamaqootaa
Bamaqoonni gos jaha.
- Bamaqoota matayyaa
- Bamaqoota abbummaa
- Bamaqoota eermayaa
- Bamaqoota gaaffii
- Bamaqoota walummaa
- Bamaqoota ofiiffee
Bamaqoonni eenyummaa ykn maalummaa mul'isan, bamaqoota matayyaati jedhaman. Sadrkaa hima keessatti qabaataniin bamaqoonni matayyaadhaa murnoota lamatti qoodaman. Isaaniis:-
- matimee (kanneen matimummaadhaan hirmaatan)
- aantimee (kanneen aantimummaadhaan hirmaatan)
Bamaqoota matimee: bamaqoonni maqaa kanaan beekaman kantti aanan.
Himmeen torban gararreedhaa maqaalee matimootaaf gargaarsa tahan ofkeessaa qabaachuu isaa qalbisi. Hubannoodhaaf hima duraa haa laallu.
Fk


text:
WASHINGTON,DC
— Oromiyaalleen ji’a kanaa fi ji’a dhufulleetti dorgommmii akka akkaatiif qophiitti jiran. Dorgommii Guutu Biyyaa, t
a godinootaa fi bulchiinsii magaalota irratti ispoortii 17tiin irratti wal dorgoman Muddee keessaa jalqaban.
Dorogmmii tana godina Wallagaa Bahaa, istaadiyoomii magaalaa Naqamteetti tapahtan. Istaadiyoomiin kun akka obboo Neggaa Tujubaa,Federeshiinii Atileetiksii Oromiyaa irraa jedhetti barana dhumata jedhanii abdiin eegatan.
Qaxxaamura biyyoolessaa torbaan dhufu Sulultaatti wal dorgoman.Dorogmmiin tun atileetota biyya fulaa bu’an keessaa filachuuf dorgoman.
Istaadiyoomii Baalee,Roobeetti ammoo dorgommmii chaampiyoonaa kilabootaan madaalaniniiti dorgoman.Gama kaaniin ammoo Atileetiin Itoophiyaa Hiwot Ayalew,Sadaasaa 24,bara 2013 dorgommii magaalaa Leffrinckoucke Faransaayitti dorgoman ta km 6.5 L’Acier moohatte.
Taphii EPL,dorgommii kilaboota Engliish eegii jalqabee torbaan 12 keessa jiraa, tapha kalee fi guyyaa dheengaddaatti goolii 30 gale.
Mee tana ammoo caqasaa


text:
WASHINGTON,DC
—
Atileetiin Itoophiyaa,Badhaadhaa Girmaa Kun Maratoonii Marine Corps Marahon jedhanii DCtti Qopheessan Saatii 2:21:32 Moohe
xAtileetiin Itoophiyaa,Badhaadhaa Girmaa Kun Maratoonii Marine Corps Marahon jedhanii DCtti Qopheessan Saatii 2:21:32 Moohe
Atileetiin Itoophiyaa beekamaan amma Amerikaa,Atlaantaa Georgia jiraatu Badhaadhaa Girmbaa maratooni MARINE COPRS Marathon jedhan 38essoo moohe.Dorgommiin tun ta maqaa waraana Amerikaa garba irraatiin moggaasan.
Badhaadhaan karaa km 42 kana 2:21:32 fixate.Dubaraa keessaa ammoo loltuu Amerikaa Kelly Calweyitti moo'e.
Kellyn Amerikaa kutaa Koloraadootii dorgomte tun dorgommii tana 2:42:16tti fixatte.
Gama kaaniin ammoo warra dorgommii fardoo addunyaa dhiyoo tana DC,Istadiyoomi Convention Center moohe keessaa tokko Meredith Darts,intala ganna 16ti, Ohio, Amerikaa dhufte.
Gama kaaniin ammoo Ijoolleen dubraa kubbaa miilaatii fi diqqeennaan ispoortii akka kubbaa miilaa fa taphachiisuun dandeetti herregaatii fi saayinsii qaban jabeessaaf jedha gabaasii haaraan bahe tokko.
Merdiz Darts,ganna 16ti.Teettoo fardaa beekamtuu,Ohio Amerikaa dorgomte.Warra dorgommii Fardaa Qolchaa Addunyaa 55essoo DC Dorgome Moo'e Keessaa Tokko.
xMerdiz Darts,ganna 16ti.Teettoo fardaa beekamtuu,Ohio Amerikaa dorgomte.Warra dorgommii Fardaa Qolchaa Addunyaa 55essoo DC Dorgome Moo'e Keessaa Tokko.
Dorgommii Fardoo Addunyaa Washington DCtti torbaan tokkoof dorgomaa bahan 55essoo warra moohe keessa tokko intala dubraa ganna 16 Ohio,Amerikaa dhufte,Merdiht Darts.Dartsiin tun diqqeennaanuu farda yaabbii jalqabdee asi gahee jeettee maatii isii irrallee tanuma akka dhaalte dubbatte.
Dorgommii torbaan tokkoo tana irratti farda qolchaa 500 addunyaa walti dhufe.Ka dorgommii Waancaa Perzdaantii jedhanii wal dorgosmiisan ammoo nama Kent Ferrington, nama Amerikaatti moohee doolara kuma 125 badhaafamte.
Mee tana ammoo caqasaa


text:
Warra Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO/ODF) Gaaffiilee Armaan Gadii Kana Naa Deebisaa!
Nagaan oromummaa isin haa qaqqabu,
Ilmaan oromoo nutu beeka jechuun carraa oromoo yeroo mara garbummaa keessatti hambistan seenaan isin haa gaafatu. Har’a immoo ala teessanii ilmaan oromoo gara tokkummaatti ABO jalatti hiriiraa jiraachuu isaa gaafa hubattan adda baasuuf ADO (Adda Dimokiraatawaa Oromoo) dhaabne jechuun maalii? Kanneen kana nutu beekaan gaggeessan gaaffiilee armaan gadii kana akka naa deebisan kabajaan isaan gaaffa.
1. Namootni ODF kanneen keessatti akka itti gaafatamummaatti dhaabdan kanneen ABO turtani dha. Ilmaan oromoo ABO jalatti hiriiruun walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa oromoof jecha wareegamaniif itti gaafatamummaa kan fudhatu eenyuu? Akka amma isin jettan kana osoo Itoophiyaa jedhaniiru tahe ajjeefamuu? Hidhamuu?
2. Alaabaa mataa keessanii qabdu moo kanuma ABOtti fayyadamtuu? Osoo injifattan Alaabaa ABO fayyadamtuu? Eessatti? Uummatni habashaa tole isin jedhaa?
3. Isin ala teessanii nutu oromoo bakka bu’a jettanii olii fi gadi nu hunkuruuf murteeffattanii jirtu. Uummatni oromoo ABOn alatti dhageettii kamuu hin qabu. Kan ilmaan oromoo baay’ina miliyoona 40 ol murteessuuf aangoo akkamii qabduu? Uummatni oromiyaa keessaa waan isin marii’attan irratti argamee hirmaateeraa? Kana labsina jettanii marii’attaniittuu?
4. Dhugaan yoomuu ni injifata. Hooggantoota ABO irraa lola, qeeqa ykn komii kan qabdan tahe ifaan lafa keessanii irratti marii’achuun maaliif hin danda’amnee? Maaliif hinaaffaan guutamtanii qilleensaan oofamtuu? Kanaan ala jala deemtotni wayyaanee ykn ammo kanneen qabsoon isin tufe carraa ilmaan oromootti akka hin taphanne dhaammanna.
5. Ofii quuftanii ilmaan oromoo garbummaa keessatti hambisuuf hin kaatiinaa! Rabbi isin haa gaafatu! Kaleessa ilmaan oromoo Oromiyaa, alaabaa jechaa wareegamte lafeen ishee isin haa bittinsu. Har’a abdii kutattanii ykn ammo diinaan bixxilamtanii garbummaa keessatti nu hambisuuf oliif gadi kaattu. Oromiyaan ammo biyya. ABOs takkaa mirga sabaa fi sablammoota biyyattii hin tuqne. Isintu tuqeera yoo tahe isinumti of sirreessaa
6. Namni biyya hin qabne akkamiin bilisa argataa? Oromiyaa Itoophiyaa keessa galchitanii bara baraan dhaloota dhufaa jiru seenaa wallaalsisuun garbummaatti nu hambisuu feetuu?
Barsisaa I.U.
Finfinnee
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
4 Comments
-
Seenessa said,
Biyya abbaa koo jettee injiraan moluurratti haftee.
Biyya tuffatan harreen garamaamuu.
Jedhu oromoon
yaa Basaasa TPLF Kootaa ni barbaadamtuu akka ajja’ibatti nu ummata oromoo birtti
Yaa Sarootta Tplf
leencoo dhiigni beekaaf goota kennaa asi achi ofuun nu fidda jiru wajjin qabsoo jedha kijibaa
Accont dhiiga bank baanadha kootaa nu nyaattu.
Jaarraan 21ffaa ta’u beekitu sila.
-
Amma woyya said,
warrii qabsaa’ota oromoo fi deggertoota ABO akkasumasa Sbboontota orommotti qoosaa ture amma hin sirratu filaanno sabaaba arganneef, warri ilaalcha gandumma ABO keessatti babalisaan turan gatii isaani ni arrgatu waan facaasaanis ni haamatu. uumaan waaqaaaf lafaa guyyaa nuuf fide. ammaan booda eenyuu iyyu akka barbaade ololaa nuurratti oofu hin danda’u keessuma jechoota akka gantuu jedhuu fayyaadamuu ni hafa
-
Tulluu said,
leencoon kanaan dura dhaabin keenya akka diigamu fi humni diinaa akka jabaatu kan godhee jira .Amma maal nurraa fedhaa? Baga nurraa adda bahe! garuu sharrii isaa Waaqini nu haa eegu! Yaa leencoo ammas lammaffaa “bofa huddu lixe ” nutti hin ta’in waaqa sodaadhu!
-
Badhaasa said,
isin me namoota ummaata oromoof guyya dhuma tokoo qabsa.oo ture ofim jeetuu yoo ta.ee yadi isim qabaatan kun kan ummta oromoo ijaruu ituu mitanee kan diguu dhaa me isinumti of gaffadhaa
?


text:
Barumsa 7
Mootummaan Waaqayyoo Maalidha?
1. Mootummaan Waaqayyoo maalidha?
Mootummaan Waaqayyoo bulchiinsa samiirratti argamudha. Mootummaan kun bulchiinsa namootaa hunda kan bakka buʼu yommuu taʼu, fedhiin Waaqayyoo samiirrattis taʼe lafarratti akka raawwatamu godha. Misiraachoon waaʼee Mootummaa Waaqayyoo ibsu kun baayʼee kan nama gammachiisudha. Mootummaan Waaqayyoo yeroo dhihootti fedhii namoonni bulchiinsa gaarii argachuuf qaban ni guuta. Namoonni hundi tokkummaadhaan lafarra akka jiraatan godha.
Bulchiinsi tokko mootii qabaachuu qaba. Yihowaan, Mootii Mootummaasaa akka taʼuuf, Ilmasaa Yesus Kiristosiin muudeera.
2. Yesus Mootii gaʼumsa qabudha kan jennu maaliifi?
Ilmi Waaqayyoo gaariifi wanta sirrii taʼe raawwachuurraa duubatti kan hin jenne waan taʼeef, Mootii gaʼumsa qabudha. (Yohannis 1:14) Akkasumas Yesus samiirra taaʼee lafa kana waan bulchuuf, humna namoota gargaaruuf isa dandeessisu qaba. Erga duʼaa kaʼee booda gara samii dhaqee mirga Yihowaa taaʼee eeggachaa tureera. (Ibroota 10:12, 13) Dhumarrattis, bulchuu akka jalqabuuf Waaqayyo aboo isaaf kenneera.
3. Namoonni Yesusii wajjin bulchan eenyufaʼi?
Tuutni ‘saba qulqullaaʼaa’ jedhaman Yesusii wajjin samiirra taaʼanii bulchu. (Daaniʼel 7:27) Sabni qulqullaaʼaan jalqaba filataman, ergamoota Yesus warra amanamoodha. Yihowaan, dhiirotaafi dubartoota amanamoo qulqullaaʼoo taʼan hanga ammaatti filachuusaa itti fufeera. Namoonni kunis, akkuma Yesus qaama hafuuraa taʼanii duʼaa kaʼu.
Namoonni gara samii dhaqan meeqadha? Yesus, “karra xinnayyoo” jedhee isaan waameera. (Luqaas 12:32) Dhumarrattis lakkoofsisaanii 144,000 taʼa. Namoonni kun Yesusii wajjin lafa kana bulchu.
4. Yesus yommuu bulchuu jalqabu maaltu raawwatama?
Mootummaan Waaqayyoo bara 1914 jalqabee bulchaa jira. * Yesus Mootii akka taʼeen, jalqaba Seexanaafi ergamoota Seexanaa gara lafaatti darbachuudhaan tarkaanfii fudhateera. Seexannis baayʼee waan aareef, guutummaa biyya lafaarratti rakkina geessisuu jalqabe. (Mulʼata 12:7-10, 12) Yeroo sanaa kaasee rakkinni ilmaan namootaarra gaʼu ittuma caalaa dhufeera. Waraanni, beelli, dhukkubni addaddaafi sochoʼi lafaa, ‘milikkita’ Mootummichi yeroo dhihootti dhimmawwan biyya lafaa guutummaatti akka toʼatu argisiisudha.
5. Mootummaan Waaqayyoo maal raawwata?
Mootummaan Waaqayyoo, hojii lallabaa addunyaa maratti raawwatamaa jirutti fayyadamee, namoonni saba garaagaraa keessaa dhufan tokkummaa akka qabaatan gochaa jira. Kanaaf namoonni miliyoonaan lakkaaʼamaniifi gad of deebisan Yesusiif bitamaa jiru. Mootummaan Waaqayyoo sirna hamaa kana yommuu lafarraa balleessu isaaniif eegumsa godha. Kanaaf, namoonni Mootummaa Waaqayyoorraa faayidaa argachuu barbaadan hundi Yesusiif abboomamuu barachuu qabu.
Mootummichi waggaa 1,000 keessatti sadarkaa sadarkaadhaan kaayyoo Waaqayyo ilmaan namootaatiif jalqaba baasee ture galmaan gaʼa. Guutummaan biyya lafaas gara jannataatti jijjiirama. Dhumarrattis, Yesus Mootummicha deebisee Abbaasaatti kenna. (1 Qorontos 15:24-26) Atoo namni waaʼee Mootummaa kanaa itti himuu barbaaddu jiraa?
^ KEY. 12 Raajiin Macaafa Qulqulluu waaʼee bara 1914 maal akka jedhu ibsa balʼaa argachuuf, kitaaba Macaafni Qulqulluun Maal Barsiisa? jedhamu fuula 215-218 ilaali.


text:
Seenaa J/ Taayyee Tafarraa
Baatiin kun baatii dhimmi Gootota Oromoo sadarkaa guddaan keessatti yaadatamaa jiru, baatii yaadannoo Gootota Oromoo ti. Guyyaa kana seenaa gootota Oromoo kumaatamaan dhaadheffaman keessaa kan Obbo Taayyee Tafarraa,isinii dhiyeessina. Ob Taayyee Tafarraa abbaa isaa Obbo Tafarraa Guumaa fi harmee isaa adde Caaltuu Birru irraa, Onkoloolessa 15, bara 1948 koonyaa Waajetii Suphee, aanaa Gimbii, Oromiyaa lixaa keessati dhalatee. Obbo Taayyeen Tafarraa Obbolaa afur qabu. Isaaniis: obbo Biraasaa Tafarraa, obbo Gizaawu Taasisaa, adde Tsahaayi Taasisaa fi addee Zawudituu Taasisaa ti.
Obbo Taayyee Tafarraa jireenya qabsaawaa waggaa 40 irra diriiruun jiratee, namoota kumaatamaan lakkaawamaniif jijjiirama hedduu fideera. Namoota isa waliin hojjetaniifis humna ta’uudhaan dhaloota dhufuufis fakkeenya gaarii dhiisee darbe. Akkuma jedhamu qabsaawaan ni darba qabsoon itti fufa.
Title: Seenaa J/ Taayyee Tafarraa
Duration: 18:47
Category: Culture/History/Language/Religion, History
Added on: Ebla/April 12th, 2013


text:
Iffa comet C/2004 Q2 Machholz jedhamtu
Apparent Magnitude (m) iin bayyina iffa Planet yokan Urjii iin qabdu yoo lafaa kenya irra lalani tilmamani dha. haa ta'u malee lakkofsii kunii akka bayyina isatti hin fudhatamu, kunii jechuni immo yoo lakkofsi kunii diqaa ta'e Planetii yokan urjiin sunii bayye iffa jechu dha. Yoo immo lakkofsii gudda ta'u bayye hin iffu jechu dha. Fakkenya Mars iin apparent magnitude -2.9 qoffaa qaba, haa ta'u malee Marsiin iffan Aduu, Batti fi Venus tti anne affurafa gubbatti argama.


text:
WASHINGTON, DC
— Prezidaantiin Afrikaa kibbaa duraanii Nelson Maandeellaa umrii isaanii 95tti kamiisa kaleessaa du’an boqotanii jiran.Uummanni addunyaa irra jiru prezidaantii gurraacha Afrikaa kibbaaf isa jalqabaa ta’an kanaaf gadda itti dhaga’ame ibsaa jira.
Namoota hedduu biratti maandelaan Goota.Nama kaka’uumsa qabu nama jabaa fi mul’ata qabu. Yeroo baayyee nama gad of qabu, nama gaarii, amanamaa, nama warra biraafis yaadu.
Ta’uun beekamu. Nelson Mandelaan Adooleessa 18 bara 1918 dhalatanii naannoo dur gurraachonni Afrikaa kibbaa keessa jiraatan Transkei jedhamtu keessatti guddatan.
Nelesen Maandeellaa
Bara dargaggummaa isaanii sochii farra Apaartaayiid keessa seenuun paartii Afrikaan Nashinaal Kongrees ykn ANC jedhamutti dabalaman.Bara 1940 ANC keessatti damee dargaggotaaf hogganaa ta’an.
Maandeellaan kooleejii fi mana barnootaa kan seeraa yeroo seenan nama ANC keessaa Oliver Thamboo wajjin turan.
Yeroo jalqabaafiis waajiira gurraachaa kan waa’ee seeraa irratti hojjatu Afrikaa kibbaa keessatti banan.Gurraachootaaf gorsa seeraa baasii tokko malee tola ykn gatii xiqqoo gaafachuun gargaaraa turan.
Mootummaan Afrikaa kibbaa bara 1960 paartii ANC kan uggure ta’uus garuu dhoksaan sosso’uu itti fufan.
Maandeelaan yeroo baayyee polisoota harkaa miliqaa turan.kanaafiis haadha warraa isaanii ishee lammataa Winne irraa adda ba’anii jiraachuuf dirqaman.
Bara 1962 Maandeelaan hidhamanii mootummaa irratti shiran jedhamanuu yakka ilaalchatti dhiyaatan.Tarkaanfiin fudhadhe hogganaa uummanni Afrikaa hawaasa bilisoome akka qabaatuuf qabsaa’uu kooti jechuun falman.
Waggaa lama booda adabii hidhaa umrii guutuu irratti muramee handara galaana keeptaawoon kan jiru mana hidhaa odoola Roobiin keessatti hidhaman.Mana hidhaa hamaa kana keessatti waggootii 18 eega hidhamanii booda/ bara 1989 qabsoo hidhannoo ANC gaggeessu balaaleffadhu hidhaa ba’ii jechuun waamiicha mootummaan dhiyeesse didan.
Garu waggaa tokko booda bara 1990 prezidaantiin yeroo sanaa Freedriik de clerk paartileen siyaasaa kam iyyu seeraan kan deggeraman ta’u eega labsanii hidhamtoota siyaasaa harka caalaa waan hikaniif maandellaanis hiikaman.
Bara 1991 maadellaan prezidaantii ANC ta’uun filataman.


text:
January 15/2014 (Amajjii 7/ 2006)
Har’a barreeffamoota haarawa lama maxxansinee jirra. Mata-duree Kaayyoo Guddaadhaf Nan Waammame jedhu jalatti dhuga-ba’iinsa Musliima dhalataa biyya Iraaq tokko dhiheessinee jirra. Seenaa dhugaa kana dubbisuudhan akka eebbifamtanii fi Waaqayyo Waaqa dhugaa ta’uu isaa gara hubachuutti akka dhuftan ni amanna. Mata-duree Jiraattota Jahaannamaa Keessaa Baay’en Isaanii Dubartoota jedhu jalatti immoo ilaalcha gadi aanaa Muhaammad dubartootaf qabu barreeffama saaxilu isiniif dhiheessinee jirra. Dubbisa gaarii isiniif haata’u!
December 11/2013 (Mudde 2/2006)
Guyyaan har’aa kun guyyaa toorri intarneetii Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo itti banameedha. Oromootaa fi namoota Afaan Oromoo dubbisuu dandeechan hundaan baga gammaddan isiniin jenna! Guyyaa kanattii barreeffamoonni gara garaa maxxanfamanii jiru. Mataduree Gaarummaan Isin Keessa ni Jiraataa?Gaarrummaan Isin Keessa ni Jiraaataa? jedhu jalatti barreeffamni dhihaate rakkoo cubbuu ilmaan namaatif furmanni dhugaa maal akka ta’e nutti ni agarsiisa. Mataduree Yesus Kiristoos jedhu jalatti barreeffamni dhihaate immoo waa’ee Yesus Kiristoos Qur’aanni maal akka dubbatuu fi garaagarummaa Macaafa Qulqulluu irraa qabu nutti ni mul’isa. Barreeffamoota Muhaammad Raajii Waaqayyoo isa Dhugaadha? akkasumas Muhaammad Ergamaa Waaqaa isa Dhugaatii? Kutaa Tokkoo fi Kutaa Lama matadureewwan jedhan jalatti dhihaatan keessatti Muhaammad dhugumaan ergamaa Waaqayyo isa samii fi ardii uume irraa dhufe moo raajii sobaati? gaafii jedhuuf deebiin gahaa ta’e kennamee jira. Barreeffamoota kanneen dubbifadhaa, michoota keessanittis fuula kana beeksisaa. Yeroo dhiho keessattis barreeffamoota haarawa heddu waan daballuuf deddeebi’aa nu daawwadhaa. Dubbisa gaarii isiniif haata’u!
Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo Fuula Duraa


text:
DHUGAAN JIRU KANA
Kan Walaleesse: Geshere Abdisa Gurmesa
====================
Kan rafes dammaqe, kan riphes socho’e
Eenyummaasaas bare, hundumtuu of ta’e
Sin dukkana seetu nuyiif dur bari’ee
Dhaloonni hin gowwoomu lammata deebi’ee
Ari’a nama mitii bineensuu waa beeka
Kaleessarraa bareetu borii isaaf akeeka
Luubbuu kenna malee ciisee hin laatu harka
Dhugaan jiru kana, isa beekuu qabdu
Kanaa achi ofumaan yeroo keessan gubdu
Lakki yoo jettanis, jabaadhaa itti fufaa
Seenaa sobaas uumaa, hololas hafuufaa
Kun hojii keessanoo, ari’a hin kaane lafaa
Silas eenyu dhadhaa baasa raasee hancufa bofaa
One Response to DHUGAAN JIRU KANA
-
Walaloo bareedduu dha. Eyee Oromoon kana booda bakka durii sana hinjiru. Warri achitti nu eeganis hedduu dogongoraniiru. Nuti garuu kanaa olitti dammaqnee kaanee dhaabbachuu qabna. Karaan nu eeggatu fagoo; qabsoon fuula keenya dura jiru hadhaawaa; wareegamni nurraa eegamus qaalii dha. Yaa Oromoo, tokkoomnee haa kaanu!


text:
Mootummaan Paakiistaaniifi gareen Taaliibaan har'a mari'atan
Finfinnee Amajjii 29 2006(FBC) Mootummaan Paakisataaniifi gareen Taalibaan mari’achuu akka eegalan himame.
Waltajjiin maree qaamolee lameenii kan jalqabaati jedhame kun iddoo kamitti adeemsifamaa akka jiru hin ifoomsane.
Maree kana jalqaba torbaniirra eegaluuf kan karoorfame ta’us Mootummaan Paakiisataan waa’ee caaseeffama garee Taalibaanirratti ibsa gahaa waan barbaadeef utuu hin eegalamin tureera.
Mareen har’a adeemsifame sa’aatii sadi kan fixe akka ta’e himameera.BBCtu gabaase.
#Hits:57


text:
Binensotta
Binensotti qoqqodama organizimotta kessaattii guggudo kan ta'aan kessa tokko yoo ta'uu, kan qoqqodamus akkaa kingdom Animalia yokan Metazoa ta'eet. Walumma galattii celli bayee kan qaban, waan isaan marsee jiruu kan hubatanii fi kan nyataan immoo organizimotta biraa nyachuun yokan kuttaa organizimotta biraa kessaa hanga ta'ee nyachuun kan jiratanii dha. Qamnii isaan kuni akkumaa gudataniin jabacha dhufaa, kunis bayinaan kan ta'uu akka embryot yoo guddatan, haa ta'u malee binensotti tokko tokko itti anee metamorphosis geggesu.
Jechii "animal" jedhuu kan dhufee latin "animal" yokan (bayeet (plural) "animalia") kunis jechaa "anima" jedhamuu irraa kan dhufee yoo ta'uu, hikaan jechaa kana qillensa yokan lubuu barbachisaa jechuu dha. Akka jechaa guyya guyyat fayyadamanit, jechii kunii hikaan isaa binensotaa nama alla ta'aan ibsuuf tajajilama. Haa ta'u malee biology kessatti jechii kunii miseensotta Kingdom Animalia ta'aan hundaa ibsuuf tajajilamaa. Kanaafu jechii "binensotta" jedhuu biology kessatti yoo tajajilamuu namas walit-qabata.


text:
Federeeshiniin kubbaa miilaa Itiyoophiyaa leenjisaa Sawunnat Bishaaw gaggeesseFinfinnee Amajjii 28 2006 (FBC) Federeeshiniin kubbaa miilaa Itiyoophiyaa (waaliyaawwan) garee biyyaalessaa kubbaa miilaa Itiyoophiyaa waggoota lamaafi walakkaaf leenjisaa kan turan obbo Sawunnat Bishaaw gaggeesseera.
Federeeshinichi har'a hojiirraa kan gaggeessa obbo Sawunnat qofa utuu hin taane miseensoota garee leenjisitootaa hunda kan gaggeesse akka ta'e ibsa koreen hojii raawwachiisaan Federeeshiniin kubbaa miilaa Ityoophiyaa har'a waaree booda waajjirasaa Kaazaanchiisitti argamutti kenneen mirkaneessera.
Miseensoonni garee leenjistootaa Federeeshinichaa kan gaggeeffaman haala qabatamaa amma jiruun garee biyyaalessaa kubba miilaa Itiyoophiyaa dorgomaa taasisuuf humn akka hun qabne waan mirkanaa'eef akka ta'e pireezdaantiin Federeeshinichaa obbo Juneeddii Baashaa ibsa kennan kanaan dubbataniiru.
Kanaaf ammoo ragaan bu'aawwan garee biyyaalessaa dhiyeenya kanaa asitti galmeeffamaa jiru akka ta'es himaniiru.
Koreen hojii raawwachiisaan Federeeshinichaa dhimma garee leenjistoota akanarratti murteessuuf kaleessa sa'aatii 9 irraa eegaluun hanga galgala keessaa sa'aatii afuriitti mari'achuun erga murteesse booda murteen darbe har'a ganama miseensoota garee leenjistootaa hunda akka dhaqqabe himameera.
Koreen hojii raawwachiisaan Federeeshinichaa ibsa kenne kanaan obbo Sawunnaunnat Bishaaw garee biyyaalessaa leenjisanii waltajjiiwwan dorgommii adda addaarratti dorgomsiisuu waan danda'aniifis galateeffateera.
Ammaan booda garee biyyaalessaa kubbaa miilaatiif leenjisaan ga'uumsa qabu biyya keessaa yooakn biyya alaa irraa barbaadamee akka leenjisu akka taasifamus eerameera.
Gareen biyyaalessaa kubbaa miilaa Itiyoophiyaa Amajii 3 irraa eegaluun guyyoota 20f Afrikaa kibbaatti kan adeemsifame waancaa Afrikaa Chaan irratti hirmaachuun taphoota ramaddiisaa sadeeniin Liibiyaa,Riippaabliika Deemokraasumaa koongoofi Gaanaadhaan kan moo’ame yammuu ta’u galchii tokkollee utuu hin lakkoofsisin gaggeeffamuunsaa ni yaadatama.
Leenjisaa Sawunnat Bishaaw waggoota 31 booda gareen biyyaalessaa waancaa Afrikaa Afrikaan kibbaa keessummeessite irratti kan hirmaachisan ta’us morkii waancaa Chaaniin ejjennoon qabatan akka komatamnif isaan saaxileera.
Taphattoonni garee biyyaalessaa Itiyoophiyaa morkii waancaa Chaan irratti bu’aa dhabameef sababiinsaa qeeqa gaazeexeessitootaan nurra ga’edha jechuun dubbatanis ilaalchi kun namoota baay’eedhaan isaaniif hin deeggaramne.
#Hits:506
Ispoortii(Radio)
- Marii ispoortii Roobii Ganamaa Primeerliigii Itiyoopiaa Fi Tapha Chaampiyoons Liigii AwurooppaaTaasifame Guraandhala 12 2006.
- Marii Spoortii injifannoo atleetonni Itiyoophiyaa galmeessisaniifi fabxiiwwan birw irratti xiyyeeffate wixata,guraandhala 10,2006.
- Marii Ispoortii Robii Ganamaa 5-06-06 Fiigicha qaxxaamura intarnaashinaala Jaanmeeda gaggeffame irratti taasifame
- Marii Spoortii dhimmawwan spoortii tibbanaa irratti xiyyeeffate Wiixata Guraandhala 03 bara 2006.
- Marii Ispoortii Federeshinii kubbaa miilaa Itiyoopiyaa gamaggama taasifame irratti Robbii ganamaa Amajji 28, 2006.
- Marii Spoortii garee biyyaalessaa fi dhimmawwan biroo irratti xiyyeeffate Wixata Amajjii 26, bara 2006.
- Marii Ispoortii Shaampiyoonaa guddatoo ta Itiyoopiyaa 2ffaa fi Garee biyyaalessa Itiyoopiyaa waan caa Afriikaa bara 2015 tiif qophii ta'u qabu Amajji 21, 2006.
- Marii Spoortii garee Kubbaa miillaa Itiyoophiyaa fi dhimmawwan biroo irrattii xiyyeeffate .Wixata Amajji 19, 2006.
- marii Spoortii tapha guutuu oromiyaa fi dhimmaululan tibbanaa irratti xiyyeeffate amajjii 12, bara 2006.
- Marii Spoortii Garee Kubbaa mullaa Itiyoophiyaa fi dhimmawwan biroo irrattii xiyyeeffate .Wixata Amajji 07, 2006.


text:
Ji'ooloojii
Geology (Greek irra kan dhufe - ge jechuun "Planeta kenya (Earth)"; fi logos immo "bekkumsa") kunii immo science yoo ta'u kan qo'atuus wa'ee kutta planeta kenya kan "solid" ta'anii, qabenya, kuttalle, fakkii, seena fi ademsaa fakki isaa (lafa) jijjiru qo'atta. Kunii immo Earth science kessa tokko dha. Geologistotni ganna planeta kenya hamam akka ta'ee itti dhaqabaniru, kunis wagga billiona 4.6 (4.6x109) dha. Kan qofaa osoo hin ta'in geologistonii, lithospheren lafa kan crust ofii kessa qabu akka tectonic platiit kan caccabe yoo ta'u plate kunii immo rheic irra gubba mantle (asthenosphere) irra kan ademmu yoo ta'u kunii immo ademsaa walumma galatti plate tectonics jedhamun. Kana malee geologiston qabenya planetta kenya akka petroleum fi coal, akkasumas sibilotta akka iron, copper fi uranium barbadu fi qussachu irratti hojjatu. Qabenyi birra economyiif barbadamu [[[gemstone]] yoo ta'u, kan birra immo albudotta bayye akka asbestos, perlite, mica, phosphates, zeolites, clay, pumice, quartz, fi silica, akkasumas elementotta akka sulfur, chlorine, fi helium dha.
Planetary geology (kan yerro tokko tokko Astrogeology jedhamu) kunii immo yoo yaddi geology kunii immo yerro planetotta biraa irratti tajajillamu dha. Haa ta'u malee kan qofaa osoo hin ta'in planetotta tokko tokko maqaan adda ta'e birratti tajajallima, fakkena qo'ano geology Batti yerro tokko tokko selenology kan jedhamu yoo ta'u qo'anoon geology Mars immo areology jedhamu, fakkeni birra bayeen ni jirra.
Maqaan "geology" jedhamu kuni kan yerro duraaf tajajilame namicha Jean-André Deluc jedhamun bara 1778 kessatti yoo ta'u kan akka yerro hunda tajajilamu danda'u kan godhe immo namich Horace-Bénédict de Saussure jedhamuun bara 1779 kessatti. Qo'annon geology kuni Encyclopedia Britannica's sadaffa kan bara 1797 midhafame dhumatte irratti kan hin argamne yoo ta'u, garuu afurrafa kan bara 1809 midhafame xumurame irratti barrefami geology dheranii galma'e ture.[1] An older meaning of the word was first used by Richard de Bury to distinguish between earthly and theological jurisprudence.


text:
Infoo Deskii ABO: Akeeka QBO Dabsuuf Yakka Hiriyaa Hin Qabne Wayyaaneen Dalagamu
For the Amharic version, please click here.
————————
Infoo Deskii ABO: Akeeka QBO Dabsuuf Yakka Hiriyaa Hin Qabne Wayyaaneen Dalagamu
Qabsoon bilisummaa Oromoo wanneen hundee tahan kan irratti akeekkatee gaggeeffamu qaba. Akeeki fi kaayyoon Qabsoo Bilisummaa ummata Oromoo inni innikkaan ummata Oromoo biyya isaa irratti abbaa mirgaa fi biyyaa taasisuu dha. Akeeka kana bakkaan gahuuf qabsoon geggeeffamus sirna cunqursaa mootummaa Itophiyaa irratti malee ummata ykn saba kam iyyuu irratti hin xiyyeeffatu. Qabsoon kun gita saba kana keessaa bahee sirna cunqursaa diriirsu irratti xiyyeeffata malee saba giti kun keessaa madde irratti tasa hin xiyyeeffatu. Ummatni Oromoo mirga isaa uumamaan qabu deebifatee ummatoota ollaa isaa jiran wajjin wal kabajaa, nagaa fi hariiroo gaariin jiraachuu fedha.
Mootummaan Wayyaanee erga aangoo biyya Itophiyaa bulchuu dhuunfatee akeeka QBO dabsuun diinummaa ummatoota biyya Itophiyaa giddutti facaasuuf guyyaan rafee bule hin jiru. Qabsoo bilisummaa Oromoo ummatoota biratti jibbisiisuu fi mararfannoo dhorkachuuf shira wal irraa hin citne xaxaa as gahe. Dhaaba ABO akeeka isaan alatti dhaaba shororkeessaa dha jedhee mana marii isaa kessatti murteessee jira. Ummata Oromoo fi ummatoota ollaa Oromoo jiraatan walitti buusuun dhiigni akka dhangala’u, lubbuun akka dhabamu, qabeenyaan akka barbaadawuu marraa hedduu yaalee jira. Bakka itti milkaawes ni qaba. Shirri mootummaan Wayyaanee shiree fi shiraa jiruu himamee hin dhumu.
Akeeki barru kana shiroota mootummaan Wayyaanee dalage hundaa tarrisuu miti. Shiroota kana keessaa garuu naannoo mana barnootaa fi barattoota Oromoo irratti daba guddaa mootummaan kun dalagee fi dalagaa jiru ragaa qabatamaa wajjin dhiheessuu dha.
Mootummaan ummata nan bulcha jedhu sodaatu tokko yeroo hundumaa ummata san ija jibbaan ilaala. Yeroo hundaa sababa adda addaa uumee ummata sana hidhuu, ajjeessuu fi ukkaamsee dhabamsu irratti bobba’a. Mootummaan Wayyaanees akkasuma. Wayyaaneen gochaa akkasii kan irratti raawwataa jiru kan duraa ummata Oromoo ti. Hawaasa Oromoo keessaa ammoo kan inni akka hamaatti itti xiyyeeffate barattoota Oromoo irratti jechuu dandeenya.
Qondaalota mootummaa Wayyaaneen karoorfamee, tika wayyaaneen qindeeffamee yeroo irraa gara yerootti dabni hiriyaa hin qabne naannoo mana barnootaatti barattoota Oromoo irratti osoo wal irraa hin citne waggoota 10 oliif deemsifamaa har’a gahe. Wayyaaneen baratoota Oromoo jeequun, hidhuu, qaamaa hir’isuu, ukkaamsee dhabamsiisuu fi gabatee barnootaa irraa arihuu fi barattota saboota biroo wajjin walitti buusee jibbaa fi sodaa uumuu saganteeffatee hojjataa har’a gahe.
Amajjii 5, 2013 mooraa yunivarsitii Finfinnee Kiloo 4 keessatti jeequmsi ka’ee lubbuu barataa Oromoo dhabamsiisee, hedduu madeessee fi dhibbootaan mana hidhaatti gursise qaama shira Wayyaanee osoo wal irraa hin citne deemaa turee dha. Tahiinsi Amajjii 5, 2013 raawwate kun qaama karoora mootummaa wayyaanee tahuu isaa baroota 12n dabran keessatti mooraa yunivarsitii adda addaa keessatti waan tahaa ture yaadachuun gahaa dha.
Baroota kana keessatti tuqaan ka’insa jeequmsa baratoota Oromoo irratti raawwatee wal fakkaata. Qorqalbii baratoota Oromoo ni tuqa jedhanii kan karoorsanitti dhimma bahu. Tahe jedhanii seenaa saba Oromoo dabsanii fi arrabsanii barsiisu. Maqaa Oromoon ittin of waamu beekaa dhiisanii maqaa arrabaa fi tuffiin waamanii baratoota Oromoo dheekkamsiisu. T-shirt barruu ummata Oromoo xiqqeessuu fi haddeessu of irraa qabu qopheessanii uffatanii argamu. Yeroo baratooti Oromoo mirga heera biyyichaa irratti hundaa’ani mirgi saba Oromoo akka kabajamuu fi warri gochaa farra ummataa tahe dalagan seeratti haa dhihaatan jedhanii gaafatan, carraan baratoota Oromoo reebamuu, hidhamuu, qaamaa hir’achuu, ajjeefamuu fi gabatee barnootaa irraa arihatamuu tahe. Kun yakka seenaan dhiifama hin gooneef ummata Oromoo irratti raawwatamaa jiruu dha. Ragaaf akka tahu bara 2000 irraa kaasee mooraa yunivarsitiilee Finfinnee, Haramayaa, Bahir-dar, Jimmaa, Adaamaa fi Arbaa-mici keessatti baratoota Oromoo irra gahe gabaabsinee dhiheessina.
Muddee 21, 2000 Yniversitii Finfinnee
Barsiisaa dhalootaan Tigiree ta’ee Geetachoo jedhamu beekaa kutaa barnootaa keessatti akka nama barruu qorannoo dhiheessutti seenaa Oromoo xiqessuu fi arrabsu “barsiise”. Yeroo kanatti baratooti Oromoo ibsa barsiisaa kana dura yoo dhabatnaan battalumatti humni nageenyaa dhufee baratoota Oromoo 10 ukkamsuun mooraa keessa qabee fuudhee deeme.
Baratooti qabaman kun bakka buteen isanii dhabamnaan baratooti Oromoo walitti qabamuun bulchiinsa yniversitichaa nama Wolde Gerima jedhamu gaafatan. Waan mooraa yuniversitii keessatti tahe osoo beekuu an quba hin qabu jedhee deebise. Bulchiinsa yunvarsitichaa irraa deebiin dhibamnaan baratooti University Finfinee mooraa hundaa walitti qabamuun wajjira humna poolisa mooraa yunveristii keessa maadheefatetti dhaquun haala ijoollee kurnan dhabamtee irratti ibsa gaafatan. Gaaffii seeraa baratooti Oromoo gaafataniif deebiin kenname humna addaa itti waamuun reebuu fi qaama miidhuu tahe. Barattoota guyyaa kana miidhaan irra gahe maqaa isaanii tarrisuun ni danda’ama.
Barattooti 1000 ol ta’an hidhaman keessaa baratoota fincilaaf qindeessitu jedhamuun addatti 18 ammoo Ma’ikelawwiitti geeffamuun miidhaa fi dararaa hamaan isaan irra gahaa ture seenaan ni yaadata.
Guraandhala, 2006, Yuniversitii Bahir-dar fi Gondor
Mootummaan Wayyanee lukkeelee isaa leenjii addaa kennuufiin yunvarsitoota Bahirdarii fi Gondor keessa galchuun akka isaan Oromoo arrabsanii fi hamilee issanii xuqan godhee. Barattooti Oromo moora yuniversiitii Bahirdarii fi Gondar warri Oromoo arrabsanii fi xiqeessan seeraan hagafataman jedhanii iyyata dhiiheessan. Barattooti Oromo karaa seeraan mirgii fi kabaajan ummata Oromoo haa eegamu jedhanii gaaffii gaafatan. Jibbaa fi shakkii barattoota saboota kaanii giddutti uumuuf akka bartooti lammii Amaraa ilmaan Oromoo achi jiran arrabsanii fi hiraarsan taasifame. Magalaalee kana keessa Afaan Oromoo dubbataa deemuun yakka ta’uunn labsame. Akka kanaan baratooti Oromoo hedduun reebamaa fi hiraarfamaa turan. Kan nama gaddisiisu barattooti dhalotaan Amaara tahan shira Wayyaanee kanaaf ulee tahuu isaani ti.
Hagayyaa 2006, Yuniversitii Haramayaa
Mooraa yuniversitii kana keessatti baratooti Tigree T-shirt barruu maqaa Oromoo xureessuu fi Oromoo arrabsu(Gaallaa) maxxanfate qopheessuun uffatanii moora keessa deddeeman. Baratooti Oromoo barattooti gochaa maqaa Oromoo xureessanii fi xiqqeessan dalagan kun akka seeraan gaafataman gaaffii dhiheessan. Deebiin kennameef humna addaa (Agazii) jedhamu mooraa yunbarsitichaa seenuun baratoota Oromoo hedduu reebuun miidhaa ulfaataa irraan gahuu ture. Mirgaa fi kabajaa ummata isaanii tiksiisuuf gaaffii gaafataniif reebamuu duwwaa osoo hin taane gabatee barnoota irraa arihaman. Haalli bakka kanaatti uumame yuniversitiilee Adaamaa fi Jimmaa keessatti babal’achuu isaatiin baratooti Oromoo hedduun hiraarfamanii barnoota irraa arihaman. Haala kanaan Yuniversitii Haramaayaa irraa baratooti 42 ol, Yuniversitii Adamaa irraaa 20 ol, akkasumas Yuniversitii Jimmaa irraa 23 barnoota irraaa arihaman. Maqaa bartoota yeroo kan arihamanii dhiheessun ni danda’ama.
Bitootesssa 2009 Yuniversitii Bahir-Dar
Yeroo lammaffaaf Yuniversitii Bahir-dar keessatti baratoota Oromoo irratti hokkora dhalchan. Tikni Waayyaanee barataa fakkeessaa lukkee isaa mooraa keessa galchuun maqaan Oromoo ‘Gaallaa’ dha malee jechuun akka Oromoon ummata gadi aantii ta’etti akka dubbatan taasisan. Baratooti Oromoo heera mootummaa biyyattii fii seera biyyattii keessatti ummati kamuu kabajuun dirqama bakka jedhametti akkamiin Oromoon akka sabaatti arrabssama, kun seeraan haa ilaalamu jedhani gaafatanii jennaan deebiin isaa reebichaa fi hiraarsa ta’e. Baratootni 80 ol ta’an mana hidhaatti guuramanii humna Agaazii jedhamuun gara jabeenyaan reebamani qaamaa hir’atan.
Caamsaa 2010 Yuniversitii Finfinnee
Baratootni ilmaan Tigray of fakkeessanii tika mootummaa tahan mooraa Universitii seenuun barattoota Oromoo tuffachuu fi arrabsuu jalqaban. Yeroo kana barattooti Oromoo kabajaa isanii fi ummata isaanii tikfatuuf haalli kun seera biyyattiin qabamee akka furmaata argatu bulchiinsa yunveristichaa gaafatan. Yeroo kanatti deebiin isaaniif kenname humna addaa Agazii itti waamuun baratoota Oromoo gara laafina tokko malee reebuun miidhaa qaamaa fi qorqalbii guddaa irraan gahu ture. Haala yeroo kana uumameen baratootni hidhamanii fi miidhaan isaan irra gahe seenaaf maqaa isaanii tarrisuun ni danda’ama.
Ebla 2011 Yuniversitii Mizan-Teeppii
Bifa baka birootti taheen haala wal fakkaattuun baratooti dhalootaan Tigree tahan dirqama itti kenname kan baratoota Oromoo rukuchisu raawwachuuf jecha tuffii fi arraba guddaan Oromoo waamaan. Bartootni Oromoo yaada tuffii fi arraba ilmaan Tigirootaa kana dura dhaabbannaan humna addaa Wayyaneen tumaman. Miidhaan guddaan irra gahee. Baratooti hedduun tajaajila fayyaa waan dhabaniif kan haga ammatti reebicha Agaziin irraan gaheen dararamaa jiran jiru. Yeroo kanatti keessattuu baratooti haala hamaa kana baqatanii dheessuun lafa dhaloota isaniitti galuuf yaalii godhan illee qabamuun gara dabarfamanii bakka hin beeknetti hidhaman. Kan haga ammaa bakka buuteen isanii illee hin beekamne ni jiru. Baay’inni baratoota yeroo kana balaa kanaaf saaxilaman baratoota hunda yunbarsiitii sana keessatti ramadaman jechuun ni dandahama. Haalli kun yunvarsitoota Haramayyaa, Arbaa mincii fi Wallaggaatti cehuun bartoota Oromoo hedduun miidhamaniiru.
Amajjii 5, 2013 Yuniversitii Finfinnee
Jeequmsi dheengadda Yuniversitii Finfinnee mooraa Kilo 4 keessatti eegalees warreen darban kana irraa adda miti. Humna tikaa Wayyaneen qindeefamee barruun ‘Gaallaan ummata gadhee dha” jedhu naannoo Cafteeriyaa baratootaa, kooridarii fi dormitarii keessatti maxxanfame. Barattoonni Oromoo barruu arrabsoo kana arganii karaa nagaa taheen gabaasan. Humni poolisaa bakka kanatti argame warra yakka kana dalage qabee seeratti dhiheessuu osoo hin taane barruu san haqee ragaa balleessuu irratti xiyyeeffate. Barattoonni Oromoo mormii dhageessisan. Akeeki barattoota Oromoo rukutuu waan taheef battalumatti humni diinaa silaa iyyuu qophaawee jiru moora seenuun baratoota Oromoo gara laafina tokko malee reebuun walitti qabee mana hidhaatti naqe. Reebicha irraa kan ka’e barataan Oromoo tokko du’uun mirkanaawee jira. Baratooti reebaman hedduun du’aa fi jireenya gidduu jiru.
Cunfaatti haalli ta’e kun sababoota sadii gurguddaa irraa madda. Inni duraa, Wayyaneen yeroo hedduu Fincilli ummataa natti ka’u mala kan jedhu yeroo yaadu bartooti qindoominaan akka fincila isanii hin deemsifneef dursee fashalsuu kan jedhuu dha. Sodaa fi jibbinsa irraa tarkaanfiin kun qindaawa. Inni lammaffaan, bartooti saboota biro bartoota Oromoo waliin akka hin taane addaan tiksuu fi madaalli humnaa kun akka to’annoo isaa irra hin darbine eeguuf rawwatama. Kan sadaffaa, sirna mootummaa Oromoo gadi xiqqeessee of jalatti bulchuu dhaalan tikfachuu fi qorqalbiin Oromoo of jalatti bitanii tursuu kan jedhu dha.
Waggootii 12f bifa sagantaawee fi qindaaween mooraa yuniversitiilee adda addaa keessatti shirri mootummaan Wayyaanee barattoota Oromoo irratti raawataa har’a gahe akeeki isaa: 1) Barattoota Oromoo jeequun akka hin baranne dhorkuu, 2) akeeka qabsoon bilisummaa Oromoo dabsuun jibbamsa ummatootaa irratti kan hundaawe fakkeessuu, 3) Sabboonummaa Oromoo didhuu fi tuqanii ilaaluun hamilee barattootaa fi ummata Oromoo cabsuuf yaaluu, 4) Ofumaa jeequmsa uumuun barattoota Oromoo keessaa warra sochii mirgaa ummata isaanii qindeessu jedhanii shakkan rukutuu fi dhabamsiisuu tahee mul’ata.
Gochaan ijibbaataa fi abdii kutannaa mootummaa Wayyaanee kun tasa galii isaa gahuu hin danda’u. Sabboonummaan Oromoo kanaan hin kolaafamu. Akeeki saboota kaanii wajjin Oromoo walitti buusuuf dhama’amus bakka hin gahu. Dhaamsi keenya warri beekaas tahe osoo hin beekin gochaa Wayyaanee kana bira dhaabbatan dafanii akka gochaa kana irraa of dhaaban hubachiisuu dha.. Akeeki qabsoo bilisummaa Oromoo sirna mootummaa irratti kan xiyyeeffatee dha malee jibbaa fi haaloo bahuu saba kamuu irratti kan akeekkate akka hin taane irraa deddeebinee hubachiifna. Ummata Oromoo ummatota kaan biratti jibbisiisuuf yaaliin Wayyaaneen raawátu kan fashaluu danda’u warri akeeka QBO osoo hin hubatin gochaa Wayyaanee tumsaa jirtan yoo irraa dhaabbatan duwwaa dha. Kana irra darbee gochaa fokkisaa mootummaa kanaaf tumsuu irraa balaa fuula duratti ummtoota gidduutti dhalatuuf ummatni Oromoos tahe Qabsoon Bilisummaa Oromoo gaafatamaa akka hin taane hubachiifna. Gaafatama kan fudhatan mootummicha imaammata ajaawaa kana itti fufinsaan gaggeessuu fi kanneen tumsa isaaf ummata Oromoo fi qabsoo bilisummaa Oromoo irratti duulan taha. Mootummaa Wayyaanee kan ummatoota biyyichaa hundaa miidhaa fi saamaa jiru irratti xiyyeeffachuun gamnummaa dha. Gaaffii yerootis.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Infoo Deeskii ABO
Amajjii 09, 2013
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
6 Comments
-
Qanquree said,
Hojaa godhatanii kan jirtan, yeroo rakkoon uumamu barreesuu fi iyyachuu malee akka dhaaba mirga sabaaf qabsa`uuti warra uumata harabisu irrat tarkanii hinfudhane? waggaa meeqa irra-deebiyee rawwatama? bareesuu fi iyyachuun wann kana hindhabine. Ammas bareesuudha? Yoom nama tatanii kan dhabini tooko dalagdu?
-
SaaxilBaas said,
@Qaanquree: Tarii atis Oromoodha yoo taate gaaffilee ABO tiif dhiheessite kana ofis gaafadhu. ABO jechuun Oromoo jechuu dha. Nama biraa irraa waan eegdu ati mataan kee maaliif hinraawwattu. ABO’n maal naaf fidee dhufa jechuu qofa utuu hintaane ani hoo ABO tiif maalan gumaache jedhanii of gaafachuu barbaachisa.
Viva ABO! Hojii gaarii hojechaa jirtu. Ibsa babbaasuunis qaama qabsoo keessaa tokko waan ta’eef ibsa yaroo isaa eeggate nuuf baasuus ittifufa.
-
Gurmu abdi said,
Ibsa gariidha! Diinni oromoo danuudha.kutannoon dura dhaabbachuu qabna.dursa kamtu rukutamuu qaba itti haayaannu.qabsoon keenya gufuu qabaatus gara duraatti nitarkaanfanna injifannoon uumata oromoof.
-
Gammachu said,
Waan Qanqureen jedhe kana nama bay’eetu kaasa. Enna kana kaasu immo offin anni qulqula jedhee miti. Kan inni jedhee akka na galuuti; Maaluma qaba gaafa tokko Oromoonis- qanquree dabalatee- tarkanfi dhiiba Oromoora irra jiruun kan madalu yoo fudhanne? jedhe. Kanaf immo inni qophii akka ta’een argaa. Maalif yoo jetan ; waan kana dubisse nama yaada kenne kana mee attis kanan godhi jedhame yoo issa kakasan hin godha. Nammni bay’een dhaba issa kakasu barbaadati jerra. Dhaaba tarkanfi fudhattee gara issa ga’uu barabaadu. Oromoon amma dhaaba BILISA BAASU malle dhaba IBSA BAASU duwa mitti kan barbaadu. Ibsas baasa, namas kakasa ; bilisumaa issatif akka tarkanfatuu kan issan ghodu barabachaara jirru. Yaada Qanqurees ta’ee yada kan akkasiti otto fudhatamme. VIVA Qabso Oromoo.
-
suuta'e said,
Shanee,
umataa qaanii hin qabne dhiiga oromootti qoosu dha.
-
suuta'e said,
ok
The Wayane’s did this crims against the oromos and other people living in Ethiopis.
What dis u gouys do in the last 10 years?!
ololo yoo ta’ee malee, mee bakka itti oromoo irraa diina qollattan, bakka itti Oromoo ijaartanii dinarratti bobbaaftan, bakkatti diina injifattan nuuf himaa?!
biyyaa ambaa kana keessa ololuu, ololchisuu, maqaa xureessuu malee mee maal hojjattan?!


text:
Categories: Oromia Tags:
12 Responses to “Oromo Voice Radio Upcoming Event in Melbourne”
-
Oromoo koo dhiifama waliin, maaf miidiyaan kuni akka haaratti akkas hafarsamu anaaf galuu hin dandeenye dhugaa.
Maaf yooni jettan akka ani argaa jiruu fi duratti illee sodadheetti inni haaraan kuni illee daanduma warreen darbanii hordofaa jira. Humna gahaa miidiyaan ummata hagas ga’u barbaadu hin arganne. Bifa amma keessa jirruun immoo miidiyaalee baay’ee kan isaan barbaadan guunneefii gaggeessuun nu rakkisa.
Kanaaf fuulli keenya gara tokko deebiyee miiidiyaa quuqaa diinnan keenya nurraan ga’aa jiran haga tokko faccisuu dand’u irratti otuu xiyyeeffatamee. Yooni akkas hin taane ofiifuu ofitti jirraan ifaadha.
Waaqyyo dogoggora irraa nu haa oolchu!
-
Jiraadha warra madda walaabu hojii guddaatu fula keessa dura jira.keep doing your good job
-
[…] Oromo Voice Radio Upcoming Event in Melbourne […]
-
Beekaa,
Cabsituun ollaa guuyyee dha jedha Oromoon. Mee kan isaan hojjachaa jiran kana kan caalu yaada yoo qabaatte maaliif gad nuuf hin baafneree? I am not trying to be defensive but I totally disagree with you because you underestimated the efforts of so many genuine anf talented Oromos. If you are trying to seduce us to rally around personalities, which is business as usual, the answer of those who believe in the power of institutions will be NO! Period.
-
@ Beekaa,
Oromoon kee warra kami laata? Oromoo koo kan jettu akkuma nama yaada gaarii takka maddisiiseetti.
Ati Beekaa osoo hin taane wallaalaa yoo ifiin jeyte wayya. Mana kee gadi teeyssee kuma afaaniin ajjeefta. Ijaan ammo dhiiga gaaf agartu kotte na baasi jetta. Warreen midia ati tuffattu kun warren qabsoo Oromoo dhugaa irra jiranidha. Itti siqii waa irraa baruuf yaali mee. Itti fakkeeysuu fi dhalaandhaluu isaa itti dhiisiitii!!!
-
Sabboontonni Oromoo hojii QBOf hedduu barbaachisuu fi murteessaa ta’e kana eegaltan jabaadhaa!!! Ummanni Oromoo bal’aan akka isin waliin jiru hin shakkiinaa.
Beekaa???? ati akka maqaa kee Beekaa otoo hin taane wallaalaa jaamaa dha yoon jedhe nan dogoggoraa laata? Gurris waan si dhagahu natti hin fakkaatu. Hundaafuu Beekaa ta’uu akka hawwaa jirtu maqaan kee ni hima, Waaqni yoo dhuguma Oromoo taate wallalina dukkana keessa jirtu keessaa si baasee ifa sitti haa agarsiisu. Gurri kees waan gaarii dhagahee qalbii keef haa dabarsu
-
Oh!!! Dhiifama waa tokko dagadhee bira kute. Tattaaffii warreen MMW otuun hin galatoomfatin.
Hojii isaanii salphisuu otuu hin taane akka abbaa dhimmaa tokotti sodaa koo ibsadhee. Akka ani yaaduu fi hubadhutti attam yooni ta’e dhimma keenyaaf caalaadha.
Yaada walii dura dhaabatuu fi deggeruun kanuma jiru. Garuu jechoonni akka “CABSIITUU OLLAA” FI “OROMOON KEE KAMI” jedhan mataa nama dhukkubsu. Quba nama birotti laatuuf hin ariifatinaa mee? kkk Isa garaa keenyaatu daran nu jalaa saaxilamaa. Ani Oromoo addaa hin qabu haga ammaa. Kana booddee immoo akka Oromoota garii nan horadha ta’a. Anaatu aanteedhaan gadi yooni ta’e malee ol nu deemsisuu suutuma mee.
-
Beekaa, amma qalbiin waan barreessite fakkaata. Kanaaf qalbiin mari’achuun ni danda’ama. Yaada kee irraa waantan hin hubanne naaf ibsita jedheen abdadha. Hubannoo koo kana irraa
1. “akka ani argaa jiruu fi duratti illee sodadheetti inni haaraan kuni illee daanduma warreen darbanii hordofaa jira.” Daandiin warren darbanii kun kam? Daandii qabsaa’otaa moo gantootaa?
2. “maaf miidiyaan kuni akka haaratti akkas hafarsamu anaaf galuu hin dandeenye dhugaa.” Dhuguma bu’a miidiyaa hin hubannee? Dhuguma miidiyaa mataa keenyaa dhabuun akka Oromootti nu hin miinee? moo???
3. “Humna gahaa miidiyaan ummata hagas ga’u barbaadu hin arganne” jette. Humni gahaan ati hawwitu kun attamiin argama? Humna gahaa uumuu keessatti gaheen miidiyaa siif hin hifnee? Humni ati hawwitu gahaa kan jechisiisu maal? Maaliin madaalta? Dhugumatti ammo humna Oromoon qabu gahatti odeess gahaa qabdaa?
4. “Kanaaf fuulli keenya gara tokko deebiyee miiidiyaa quuqaa diinnan keenya nurraan ga’aa jiran haga tokko faccisuu dand’u irratti otuu xiyyeeffatamee” MWMF erga qilleensa irra ooluu jalqabe ji’a tokko. Maaltu komiif si ariifachiise? Erga hojii eegalee diina dhiisee isaa Oromoo irratti waa dabarsuu waan dhageesse qabdaa?
Gaafiilee kanaaf otoo ibsa gahaa dubbisee hubachuu danda’u naaf deebiftee nan gammada.
Haa jabaannu!!!
3.
-
Good job, we need not only 2 but 1000 media out let. Be part of any media group that works in the following area.
Oromo unity, oromo empowerment, oromo independence or federation, all Oromo interest against the old and new neftenya rule. a media that does not fights and discouragement of oromo interest.
Go for it, we fight for our interest not for the interest of a single group/person/region. Oromia as a democratic state which sees all its people equal towards development and prosperity, freedom etc. You can work in all this aspect and sure u will get support. Finally Oromo media that works towards Oromumma will win the heart of all oromo people.
-
Barsiisaa Hundee
Gahee miidiyaan jiruu fi jireenya ummata tokkoo keessatti qabu ana barsiisuuf yaaluu keef galatoomi. lool Garuu isa ramaddiin koo gantuu ykn isa faallaa jetteef dogoggorteetta. Ani jecha gantuu jedhu hin kaasne. Kasuuf hubannoo qabatamaan innaa ana barbaachisuuf. Warreen jecha kana irra deddebi’anii kaasan immoo baay’een beeka. Dubbeen isaanii fi gochi isaanii kan guyya guyyaa gaaffi jala gala. Amma illee irra deebi’ee kan dhaammatuu barbaadu quba laatuuf hin ariifatinaa dhimmi kuni dhima sabaa ykn kan waloodhaa. Martuu yaada isaa irratti laatuuf mirga guutuu qaba. Nu malee Oromoon hafe homaa hin beeku yooni jedhame booddeen salphina ta’a kan jedhu sodaan koo.
-
@Beekaa ,anni ati barreesitu tuni hundi daba.Ati nama waa hojjatus miti kan namni hojjates nama balleessu.Duraan ileemedia akkam kan gadi dhufaa jiru jedhee ana kan guungumaa ture.Erga MWF gadi dhufee oromummaa cimsuu fi hojii dansaa dhalli oromiyaa itti boonuuf madda tahe boodaWaaqa galateefadhaaraakasumatti dhalli oromoo hundi gammadaara.
Ati dhaloota nafxanyaa kan oromiyaa keessatti dhalatee qubee fi Afaan oromiyaa baratee malee dhala oromoo mita amma waan akkanaa barreesitu kuni,.
Warri duraanii fi gantuun ati haasoftu suni maal adda jirtu isaan illee beeka akka danss,garuu ati si hin beeku maqaa qalamaa kanaan waan as bateefhaa tahuuimmoo waan ati barreesite kana gadi qbee olis qabee raasee yamuun laalu ati nafxanyaa nu fakkaate diigumsa oromoo dhaa hawwu.
Badi asii qurcii yaada qurciin adeemu ,Waaqni oromiyaa bakakkaa qubee jenerashinaa sitti darbinna.uff nafxabyaa sammuu qurcii bahi beekaa maalii miti doofaa nafxanyaa
-
Namana ani nafxxanyaa miti jettu amma dhugaa himi eenyu akka si bobbaasaaru,Sibhat Negaa moo Debbteraa nafxanyaa-ti maal akka siif laatinis barreessi akka toobattu wa’adaa nuuf gali.Yoo nafxanyaa taate,afaan oromoo akka mi8shaa barreessuu keef certificate siif laanna,gaaf oromiyaan bilisoomte hojii illee siif laanna akka kee kanatti daba ummata biraa irratti illee hin hojjannuu nuuf beeki.


text:
Du’a Sukanneessaa Dargaggeesa Oromoo – DC 9 (VOA)
Qopheessaa Jaallannee Gammadaa | Washington, DC
Onkololeessa 15 bara 2010 as Waashingtoon DC keessatti, halkan waarii irra dabree lafa bari’uutti deemuu dargageessi umriin 27 Alii Ahmad Mohaammad namoota shaniin eega tumamee dooda, dhuma irratti lubbuun isaa darbuu sabaa himaaleen adda addaa gabaasanii jiran.
Qorattonnii fi sabaa himaan naannoo DC akka jedhanitti, Aliin Onkololeessa 15 halkani waarii booda mana dhiichisaa ykn Daansii “DC 9″ jedhamu ol seenuuf yaalee waan dhorkameef jecha, dhagaa darbatee foddaa manichaa haleele. San booda abbaan mana dhiichiisa sanaa hojjatoota ka biroo afur waliin, Alii faana fiiguun qabanii reeban, dhiitan, tuman, Aliin hospitaala ga’ee yeroo xiqqoo dhaa booda du’e.
Qondaallii poolisii DC fi naannoo ishee Kaatii Laanyier waan uumame kana ilaalchisee ibsa kennaniin “qabeenyaatu manca’ee jedhanii reebbicha bineensummaa akkasii rawwaachuun, dhuma irratti lubbuun namaa darbuun,”haqa“ yaadii jedhu yoo jiraate, kun waan gonkumaa fudhatama qabu miti, dubbii foggisoo dha” jedhan.
Daragaggoo Alii Ahmad Moohaammad yaadachuuf jecha, sirna mormii dungoo ibsuun magaalaa Washington Dc keessatti gaggeefamee irratti lammiwwaan Itiyoophiyaa lakkofsaan hedduu ta’an argamanii turan. “Amerikaa keessatti yakki akkasii rawwatamee arguun waan fudhatama qabu miti, nama shan ta’anii nama tokko miidhuun gocha gara-jabinaa fi bodatti hafaa dha.” jedhu.
Abbaa Alii, Obbo Ahmad Mohaammad Galchuu sirna kana irratti “ilmii koo nama hokkara jaallatu miti. Haala kanaan isa dhabuu kiyyatti gadda guddaa tu natti dhagahama” jechuun sabaa himaaf ibsan.
Ilmi isaanii Aliin, Oromiyaa Godina Arsii magaalaa Asallaa keessatti dhalatee barnoota isaa kan sadarkaa duraa fi giddu galaa achuumatti eega xumuree booda, kan sadarkaa lammataa as Amerikaa keessatti xumuruu isaa dubbatu, Obbo Ahmad.
Maatii fi Fira Dargaggoo Alii Ahmad Mohaammadiif jajjabina hawwinaaf.
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments
-
biftu bari said,
May waqaa strength his family and may his soul R.I.P.
-
rayyaa abbaa duraa said,
yuubabirru@yahoo.com
Duraan dursee maatiinii fi worri,worri alii,akkasuma\s hiryoottan isaa kan durbaa daedaraa mirti irraa hafaa jechaa rabbi sabirii nu hundaaf haa kennun jedha.Guddoon gadde hiryaan kiyyaa fi maatiin kiyyas akkanuma gaddani.Haa tahu oromoon akkas jedha,, gumaan abbaa mitii addeenyan baha jedha/Gumaan adda hin ilaallatu addeenyaan baha.Oromonis eega akkas tahee biyya jiruuf bakka jirutti amerkaa ajjeesuun gumaan alii ni baha kanaaf diigni alii dhangala,ee hin hafuu jibbaadhaa ummanni amerkaa????????????????????????dhiiga dhiigatu dhiqa.lolaa bisaantu dhiqa!!!!!!!