c: text/html

text:
Uumama Namaatti Xinxallu-Kutaa 7
Namni jireenya keessatti sodaa fi gaddi akka isarraa deemu barbaada. Hanga fedhe qabeenyaa haa qabaatu, sadarka guddaa irraa haa jiraatu, imaanni qalbii keessa yoo hin jiraatin, gara hundaan sodaa fi gaddi isa haguuga. Qabeenyi isa jalaa yoo bade, garmalee gadda. Qabeenya yommuu argatu immoo na jalaa fudhatama ykn bada jechuun garmalee sodaata. Tasgabbii qalbii hin qabu. Kanaafu, namni akkamitti sodaa fi gadda kana ofirraa oofuun tasgabbii qalbii argachuu danda’a? Qabeenya yommuu dhabuu ni gadda, yoo argatuu immoo ni sodaata. Kanaafu, qabeenyi sodaa fi gadda isarraa oofu danda’aa? Dhugumatti qabeenyi qofti gaddaa fi sodaa oofuu hin danda’u. Furtuun sodaa fi gadda ofirraa ittiin oofan Rabbii olta’aatti amanuu fi Isaaf ajajamuudha. Kanaan alatti gonkumaa furmaanni biraa hin argamu. Qur’aana keessatti, “Isaannan amananii, iimaana isaanii zulmiin walitti hin makin isaaniif tasgabbiitu jira. Isaanis qajeelfamoodha.” Suuraa Al-An’aam, Ayah 82
Kanaafu, namni sodaa fi gaddi isarraa akka deemu barbaadu, iimaana isaa dabalachuu fi zulmii irraa of eeguuf carraaqu qaba. Zulmiin (miidhaan) guddaan kufrii fi shirkii (Rabbiin waliin waan biraa gabbaruudha). Itti aanse badiiwwan gurguddoon haqa Rabbii fi haqa namootatiin wal qabatan zulmii (miidhaa)dha. Namni yommuu wanta Rabbiin isarratti dirqama godhe dhiisu ykn wanta Inni dhoowwe hojjatu, nafsee ofii miidha (zolloma). Sababni isaas, adabbii guddaaf of saaxila. Ammas namoota irratti yommu daangaa darbuu isaanii fi nafsee ofii miidha. Kanaafu, tasgabbii fi qajeelfamni namaa hamma iimaana inni qabuu fi hangam zulmii irraa akka fagaate irratti hundaa’a. Namni iimaanni isaa guutuu ta’ee fi zulmii irraa guutumaan guututti fagaate, tasgabbii fi qajeelfamni isaa guutu ta’a. Namni iimaanni isaa hanquu ta’ee fi zulmii irraa guutumaan guututti hin fagaanne immoo tasgabbii fi qajeelfamni isaa akkasuma hanquu ta’a. Karaan iimaana ofii itti dabalatan uumama ofii irratti xinxalluudha. Kutaa darbe irraa itti fufuun uumama keenyatti haa xinxallinuu:
Mee amma gara keetti deebi’i. Irra deddeebi’uu uumama keetitti xinxalli, akkana gochuun kee si gahaatii. Kutaalee qaama keetii fi kaayyoo fi hojii kamiif akka oolan hubadhu. Harki lamaan qabuuf, fudhachuuf, kennuuf, loluu fi ofirraa ittiisuuf oola. Lukni lamaan qaama baadhachuuf, fiiguf, yaabbachuu fi gadi dhaabbachuuf oolan. Ijji lamaan itti qajeeluuf, bareedinnaaf, wantoota samii fi dachii keessa jiran ittiin ilaaluuf oolti. Afaanis nyaachuu fi dubbiif oola. Funyaanis hargansuu fi xurii sammuu irraa dhufu baasuf fayyada. Arrabnis waa ibsuu fi sirraa hiikuf (tarjumaanaaf) oola. Gurri abbaa oduu gara kee sitti fiduudha. Arrabni ergamaa odefanno sirraa fuudhun gara alaa dabarsuu yommuu ta’u, gurri immoo ergamaa odeefannoo alaa fuudhee gara keetti dabarsuudha.
Garaachi kuusaa nyaanni keessa turuudha. Garaachi fi mar’imaan nyaata kana daran ni bilcheessu, ni daaku. Nyaata ati bilcheessitee fi fooyyessitee itti galchite caalaa bilcheessanii fi fooyyessanii gara qaamatti raabsu. Hoo’insi isaan keessa jiru hoo’insa akka ibiddaati. Garuu kuni hundi sitti hin dhagahamu, bakka dhokataa fi si hin miine Rabbiin kee waan kaa’ef.
Tiruu dhinbiibduu fi nyaata hundarra qulqulluu fi laafaa ta’e akka xuuxxu godhe. Ergasii ishii irraa karaalee fi bo’oowwan nyaata kana gara kutaalee qaamaa hundaatti ittiin dhiibu taasise. Foddaa fi balbala wanta si fayyadu ittiin fudhattuu fi wanta si miidhu ittiin baastu siif godhe. Ujumoowwan garagaraa kuusaaf oolan siif godhe. Gariin isaanii kuusaa nyaatati, gariin isaanii kuusaa dhiigaati. Wanti isaan kuusan kuni hundi akka walitti hin makamne tartiiba isaan qabsiise. Qaraxiixiin hadhooftu qaraxixii fincaani irraa adda. Hundi isaanitu walitti hin makaman.
Yommuu nyaanni garaacha gahuun achi keessa qubatu mee wanta adeemsifamu ilaali. Nyaanni yeroo muraasaaf garaacha keessa ni tura. Garaachi daran bulleessun gara mar’imaa qal’aatti dabarsa. Mar’imaan qal’aniis karaa ujumoolee xixxiqooleetiin gara tiruu dabarsa. tiruunis wanta gara ishiitti gahe dhinbibuun gara kutaalee qaamatti raabsiti.
Kana hunda kan akkana godhe, sirreessuu fi too’atu eenyuu? Namni miskiinni akkana jechuu danda’a, “Kuni hundi hojii uumamaati (nature). Uumama keessa ajaa’ibaa fi iccitii baay’etu jira.” Nama mormaa akkanaati akkana jenna, “Osoo Rabbiin si qajeelche silaa ofiin of gaafachuun akkana jetta: “Waa’ee uumama kanaa mee natti himi? Uumamni kuni beekumsaa fi dandeetti qabaachuun ofiin dhaabbachuu fi wantoota ajaa’ibaa kana hojjachuu danda’aa? Yookiin kana yoo hin ta’in, uumamni wanta hin mul’annee fi amala mataa isaa qabaachuun wanta uumame kan hordofuu fi isa keessatti baadhatamuudhaa?
Yoo nafseen tee, “Zaata ofiin dhaabbatu, beekumsa, dandeetti, fedhii fi ogummaa guutuu kan qabuudha.” yoo jette, akkana jedhiin “Zaatni sifaata (amaloota) kanniin qabu Khaaliqa wanta hundaa uumee fi suuraa wantoota kanniinii tolcheedha. Kanaafu maliif uumama jettaan? “Kuni uumamaan akkana ta’e” warra jedhan dagadhu. Gara Rabbii deebi’uun wanta Inni ittiin of waame fi ibseen waami. Yoo akkana goote warroota gamnaa fi gammachuu argatan keessaa taata. Sifaata (amaloota) Rabbii maaliif uumamaaf gootaa?”
Nafseen tee, “Uumamni wanta hin mul’annee fi baadhatamaa wanta isa baadhatu barbaaduudha. Beekumsa, dandeetti fi fedhii isarraa ta’e osoo hin jiraatin kuni hundi hojii uumamaati. Bu’aa isatirraa wanti mul’ate mul’ate.” Yoo jette, atis akkana jedhiin, “Kuni wanta namni sammuu qabuu hin mirkaneessineedha. Wanta beekumsa, fedhii fi dandeetti hin qabne irraa akkamitti hojiiwwanii fi ogummaan ajaa’ibaa sammuun namaa guutumatti beeku dadhabe kuni argamuu danda’aa? Nama maraataa ykn horii malee namni sammuu qabu kana ni mirkaneessaa?” (Wanta beekumsa, dandeetti fi fedhii hin qabne irraa wantoonni ajaa’iba kunniin ni argamuu?)
Ammas itti dabaliif, “Wanti jettee osoo dhugaa ta’ee, wanti ofiin hin dhaabbannee fi wanta biraatiin baadhatamu kuni ofiin of uumuu fi jalqabuu hin danda’u. Kanaafu, Gooftaan isaa, Uumaa fi Argamsiisaan eenyu? Kana hunda akka hojjatu eenyutu taasisee?”
Ragaan kuni ragaa cimaa Uumaan uumamtoota hunda uume jiraachuu, dandeettiin, beekumsi fi ogummaan Isaa guutu ta’uu agarsiisuudha. Gareen “kuni uumama” jechuun Rabbitti amanuu didan, wanta sammuu fi uumamni akeeku diiguu fi faallessuu malee Rabbitti, sifaata fi hojii Isaatti amanuu diduun wanti argatan hin jiru. Inuma yommuu isaan sammuu ofii faallessuun Rabbitti amanuu didan jireenya dararaa fi gammachuu hin qabne jiraatu.
Osoo gara sammuu deebitee akkana jettee, “Ogummaan uumamtoota keessatti mul’atu gonkumaa argamuu hin danda’u, ogeessa, danda’aa fi beekaa kan ta’e irraa malee. Too’annaan sirna qabatee kuni hojjataa, danda’aa, filataa fi wanta barbaadu kan beeku irraa malee gonkumaa ofiin argamuu hin danda’u. Aduu fi jiiyni sirna isaanii qabatanii orbiiti isaanii irra deemu. Hanga Guyyaa Qiyaamatti gonkumaa hin daban. Eenyutu akkanatti isaan too’ataa?
Wantoota hunda akkanatti kan uume, too’atuu fi jiraachisuu Uumaa Tokkicha Isa malee haqaan kan gabbaramu akka hin jirre erga siif mirkanaa’e, “kuni uumamaan akkana ta’e” jechuu dhiisiti, kan kana hunda uumu “Allah, Uumaa waan hundaa uume” jedhi. Maaltu siif jiraayyi sifaata (amaloota) Rabbiitti amanuu diddaa, hojii Isaa wanta biraatti maxxansitaa? Wanta Inni uumee fi hojjate “kanatu akkana godhe” ykn “ofiin akkana ta’ee” jettaa?
Hiika uumama
Osoo jecha “uumama” jedhu irratti xinxallite, hiikni isaa gara Khaaliqaatti si qajeelcha. Jechi uumama jedhu, jecha wanti tokko wanta biraatin uumame ykn hojjatame agarsiisa. Uumama jechuun kan wanti biraa isa uume jechuudha. Jechoota akkanaatin “Maqaa irratti raawwatamaa (passive participle)-إسْمُ المَفْعُولِ ” jennaan. Jecha kanaan kan wal fakkaatan, “Hojjatamaa, ajjeefamaa, hatamaa, oomishamaa fi kkf.” Jechoonni akkana wanti biraa isaan hojjachuu fi raawwachu agarsiisu. Fakkeenyaf, “Nuti nama ajjeefamaa karaa irratti argine” yommuu jennu, “namni kuni ofiin hin duune, namatu isa ajjeese” jechuu keenya. Haaluma kanaan “kuni uumama” yommuu jennu, “Ofiin of hin uumne, Kan isa uumetu jira.” Jechuu keenya. Samii fi dachiin, ilmi namaa, beelladoonni, bineensonni, biqiloonni fi uumamtoonni biroo uumamtoota yommuu jennu, Kan isaan uumetu jira jechuu keenya. Jechi uumama jedhu wanta biraatiin hojjatamu waan agarsiisuuf ofiin of uumuu gonkumaa hin danda’an. Kanaafu, Kan isaan uume eenyuu? Deebiin keenya,“Rabbii” Guddaadha jechuu malee kan biraa ta’uu danda’aa? Namni uumamaa waan ta’eef ofiin of uumuu danda’aa? Namni tokko nama biraa uumuu danda’aa? Ilmi namaa nama guutuu uumuu dhiisitii, seeli xiqqoo lubbuu qabdu uumuu hin dandeenye. Kanaafu, Khaaliqa Guddaa, Ogeessa, Beekaa fi Danda’aa ta’eetu wantoota kanniin hundaa uume. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Dhugumatti, Gooftaan keessan Rabbiidha, Kan samii fi dachii guyyoota jaha keessatti uumee ergasii Arshii irratti [olta’iinsa Isaaf maluu] ol ta’eedha. Ariitiin kan isa barbaadu ta’ee guyyaa halkaniin haguuga. Aduu, ji’a fi urjiilees kan ajaja Isaatiin laafiffaman ta’anii [isaan uume]. Dhagayaa! Uumuunii fi ajajni kan Isaati. Rabbiin Gooftaa aalamaa ta’e toltuun Isaa baay’atte.” Suuratu Al-A’araaf 7:54
Samii fi dachii Guyyaa jaha keessatti kan uumee Gooftaa keessan Rabbiidha. Ergasii Arshii irratti olta’iinsa Isaaf malu olta’e. Arshiin uumama guddaa samii torbanii ol jiruu fi guddinnaa fi bal’innaan samii fi dachii kan caaludha. “Ariitiin kan isa barbaadu ta’ee” Kana jechuun akkuma halkan dhufuun guyyaan darba, akkuma guyyaan dhufuun halkan darba. “Guyyaa halkaniin haguuga” Guyyaan darbuun halkan dhufee dukkana isaatiin wanta dachii irra jiru haguuga. Ilmi namaatii fi lubbu-qabeenyin biroo gara mana isaanii dacha’uun ifaaje fi sochii irraa tasgabbaa’u.
“Aduu, ji’a fi urjiilees kan ajaja Isaatiin laafiffaman ta’anii [isaan uume].” Kana jechuun aduu, ji’aa fi urjiilee ajaja Isaatiin kan laaffifaman ta’anii hojii fi dirqama isaanii akka bahaniif uume. Taskhiir (laafiffamuu) jechuun wanta tokko ajajamaa fi masakamaa gochuudha. Tarii ajajamuun (masakamuun) humnaan ta’uu danda’a. fakkeenyaf beelladoonni namaaf ajajamuu fi masakamu. Ajajamuun humnatti osoo hin fayyadaminis fedhiin ta’uu danda’a. Fkn, namni tokko nama biraatiif ajajamu.
Akkuma beekkamu aduun sochii ishiitii fi dachiif ifa tamsaasu keessatti ajajamtuu fi masakamtu taatee hojjatti. Aduun too’anna tokko malee kan akkanumatti deemtu osoo hin ta’in kan ishii ajajuu fi qajeelchutu jira. Haaluma kanaan jiiynis ajajamaa fi masakamaadha. Urjiileenis halkan ifuun guyyaa samii irraa baduun ajajamoo fi too’atamoo akka ta’an mul’isa. Kunniin sifaanni (amaloonni) Rabbii guutuu akka ta’an agarsiisu. Uumamtoota gurguddaa kanniin uumuun Rabbiin waan hundaa irratti Danda’aa akka ta’e agarsiisa. Aduun guddinnaan dachii akka caaltu kan beekkameedha. Garuu garmalee waan fagaatteef xiqqoo fakkaatti. Uumamtoota kanniin keessa tartiibni fi sirni jiraachuun Ogummaan Isaa guutuu akka ta’e agarsiisa. Faaydaan baay’een namootaf isaan keessa jiraachuun bal’inna rahmata Isaa agarsiisa.
“Dhagayaa! Uumuunii fi ajajni kan Isaati.” Uumamtoota hundaa kan uumee fi argamsiise Isa. Wantoota hundaa kan uume Rabbiin erga ta’ee, ajajnis kan Isaa ta’uu qaba. Samii fi dachii, namoota fi jinni kan uumee, jiraachisu fi too’atu Isa. Kanaafu, Inni Mootii isaaniiti. Mootii jechuun immoo wanta tokkotti kan ajaju, kan dhoowwu, nama gaarii hojjateef mindaa kan kennuu fi nama badii hojjate kan adabuudha. “Dhagayaa!” yommuu jedhu dhimmi cimaa fi sodaachisaan duubaan akka jiru fi namoonni xiyyeefannoo itti kennuu akka qaban agarsiisa[1] Kanaafu, wanti badaan isaanitti dhufuun dura Rabbii Gooftaa fi Mootii isaanii ta’eef ajajamu qabu. Sababni isaas, Rabbiin Gooftaa isaanii waan ta’eef kan Isaan uume, nyaachisu, obaasu fi qananii adda addaa isaaniif kennuudha. Inni Mootii waan ta’eef isaan ni ajaja, ni dhoowwa, nama waan gaarii hojjate ni badhaasa, nama badii hojjate immoo ni adaba.
Guduunfaa
➦ Wanti duraan hin jirre tokko ofiin of uumuu hin danda’u. Sababni isaas, beekumsa, dandeetti fi fedhii hin qabu. Wanti beekumsa, fedhii fi dandeetti hin qabne akkamitti ofiin of uumuu danda’aa?
➦ Jechi uumama jedhu wanti tokko isa uumu waan agarsiisuuf, uumamtoota kanniin hunda Kan Uume Rabbii Ogeessa, Beekaa fi waan hundaa irratti Danda’aa ta’eedha.
➦ Uumamtoonni akka samii, dachii fi wantoonni isaan keessa jiran garmalee guddachuun, tartiibaa fi sirna qabachuun, ajajamuu fi masakamuun, Tokkichummaa Rabbii fi Ogummaan, beekumsi fi dandeettin Isaa guutuu ta’uu agarsiisu.
Kitaabban wabii
Miftaahu Daaru sa’aadah-fuula 741-746, Imaamu ibn Al-Qayyiim
Men and The Universe-hiika boqonnaa muraasaa kitaaba armaan olii-fuula 61-64
[1] Ma’aariju at-tafakkuri wa daqaa’iqu at-tadabburi 4/284-293, Abdurahman Habanka
Tafsiir Sa’diyy-fuula 327-328

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Barnoota Fayyaa Afaan Oromootiin
Akkam fayyaa qabduu?
Kaayyoo Oggeeyyii Fayyaa Oromoo Adunynaa keessaa inni tokko barnoota fayyaa afaan Oromootiin baballisuu irra darbee jechoota tajaajila fayyaafis tahe barnoota fayyaaf beekkaman afaan inglizii iraa gara afaan oromootti hiikuudhaan ummata keenya biraan gahuudha.Haaluma kanaan kuusaa jechoota fayyaa (Medical Dictionary)walitti qindeessuudhaanis tahe ammayyeesuuf qaamotaaf hayyuulee afaan oromoo waliin tahuudhaan qorannoo barbaachisuu keessatti ni hirmaata.
Fayyummaa kunuunsuufis tahe ittisa dhibee jajjabeessuuf qabsoo godhamu keessatti ummati keenya beekumsa fayyaa ammayyaa argatee nagaa fi fayyumaa isaa akka eeggatuuf gumaacha ni godha.
Fayyaan Faaya!
Please submit your questions and suggestions below in afaan Oromo or English.
We will review , respond and post your contents.
Gaaffiileefi yaada qabdan armaan gaditti nuuf barreessaa.Nutis gaaffii ykn yaada keessan xiinxaluudhaan dafnee isinitti debihuu ni yaalla.Galatoomaa.


text:
Baaddimmee Lafa Dhagaaf Lubuun 100,000
Baaddimmee Lafa Dhagaaf Lubuun 100,000
Kan Ta´eetu Yoo Du´ee Garuu Lubuun Oromoo Milliyyonaan Lakkaawwamuu Yoo Du´uu Moo Maal Ta´uu Akka Qabuu Moo Tilmaamuun nama hin dhibuu.
Walumaagalatti hojiin Mootummaa Ethiopia (TPLF) fi kaayyoon jara kanaa maal akka ta´ee hundii keenya jalaa bada jedhee hin yaauu. Akka carraa ta´ee Qabeenyii Oromoo samamee dhumuu dedeeti malee halkaniifii guyyaa otuu itti hin irra hin boqatiin saamaafii lafa irraa duguugaa turaniidha. Akkasumas moo barataa Oromoo, beekaa Oromo, qotee bulaa Oromo, Hayyuu Oromo, jaarsaaf jaartii uttuu hin jedhiin dargagoofii daa´iima otuu hin jedhiin , dhiiraafii dubara otuu hin jedhiin ajjeesaa, hidhaa, gara dabarsaa, biyyaa baassaa fi mana hidhaati guuraa fi fixaa turan ammas irra jiru.
Egaa asi irrati waan hedduu kaasuun barbaachisaadha.
1. Lafa dhagaa ta´ee fi duwwaa dhufuus hafus kan nama hin fayyaneefi Baaddimmeefi Shirooron jedhamuu akkasuma Zalanbassa lubuun kuma dhibbaa tokko (100,00) ol itti du´ee.
2. Oromoo kana moo ofii isaaniittin (TPLF) amma danda´an keessa ajjeesanii , hidhanii fi gara dabarsuudhaan amma dadhabanii dhiisuus waan hin dandeenyeef diina biraa Omishuudhaan lafa irraa ficcisiisaa jiru.
3. Gaafa Somaleen Liyyuu Poolisiin Oromia yeroo adda addaa weeraraa jirtuu Calisaniituma ilaala turan.
4. Gaafa Oromia ofi irraa qolachuu socho´aa ture akka Oromoon hin sochoonee doowwaa turan
5. Gargaarsaafii lola Somaleen Oromia irrati godhaa turtee Loltoonni federaala akka keessa jiran beekamaa ture.
6. Lola kana keessa Somaleen Moqadishoo illee irrati hirmaachaa ture.
7. Lola Kana keessa Shanan Somalee kan Jedhan hundaa lola kana akka deegaraa turaniidha.
8. Loala kana Jibuutiin illee Somalee kana akka deegaraa turteedhaa.
9. Ammas kun otuu kanaan jiruu mootummaa wayyaanee karaa Benishaangul Oromo dhihaa irrati lola baninsuudhaaf Meeshaa waraanaa Konkolaata Bottee tokko guutuu otuu ergaa jirtuu harka irra qabamee.
10. Afaar irraanis lolaa Oromia irrati kaasisuudhaaf tataafii meeqaaf meeqa hojachaa jirti…
11. Hayyoota Oromoo boruuf yaaduu danda´aan tilmaama ajjeechaa gochaa jira.
Kanaaf egaa Ummanni Oromoo hundii gochii Mootummaa Wayyaanee kana hubachuun SI DINNEE JIRRAA, DOWN DOWN WAYYAANEE JIECHAA jira.
Kana qofa mitti Wayyaaneen erga miila lamaan dhaabachuu jalqabidee kaasitee ilaalicha samuu jijiirachuu, barachuu, fi balidhisanii yaaduu isaan keessati horamee hin beekuu. Sababiin issa moo umama isaanii irraa kaassee, jireenya isaanii irraa kaasse, gudinna isaanii irraa kassee kan itti jiraachaa turan dhagaa keessati kan itti qabissa´aa turan dhagaa waan ta´eef amma fedheyyuu barataniis jijiirama fiduu hin dan´anii. Kan yaadanii meshaa waraanatiin ajjeesanii gara dabarsanii akkasumas hidhanii bituu barbaaduu. Amma kanaan booda itti milka´uu jechuun hin danda´amuu.
Qabxiin armaan olitii lafa ka´amee kaassuun barbachisaa hin ta´uu sababiin isaa moo: gochii wayyaneen Oromia dadhabisiisuuf gochaa jirtuu beekamaa waan ta´eef.
Garuu asi irrati kan bayyee nama gaddisiisuu gaafa Badimaaniifi Zalambassan sun weeraramitee jirti jedhanii lola kaasaa turan sana irrati kan irrati adda adurummaadhaan du´aa ture lammii Oromo ture.
Daangaa biyyatti eegisuu maqaa jedhuun lubuun namoota amma sanaa fi qabeenyii amma sanaa daaraa ta´ee ture.
Hardha moo Somaleen daanigaa Oromia cabistee Oromia weeraruu qofa mitti, dubartoota oromoo gudeeduudhaan, Qabeenyaa Oromo saamuudhaan, maneen barumisaa Oromoo gubuudhaa, hospitaala Oromoo gubuudhaan kana hundaa gaafa Oromo irrati raawwachaa turan sana Mootummaan Federaalaafi wayyanonni harka lafa jalaatiin somalitota diigaraa tura.
Si´ach hardhaas ta´ee borus Oromoon diina isaa addaan baafatee beekuu qaba. Ummata addaa, Afaan , Amantaa fi kkf wajjin qabinna jettanii diina nu irrati umurii hin dheerasiinaa. Namoonni wa´ee Somalee beekan ragaa bahuu ni dandeenya. Somaleen hardhas ta´ee boru Oromoo akka firaati ilaaltee hin beekituu. Oromoon moo ummata kanaa otuu gad xiqqatuu jala kaachuufi salphachuu hin qabu amma fedheeyyuu Amanitaa walfakkaata qabaataniyyuu. Isaan amanitaa wal fakkaata qabinna , addaa wal fakkaata qabinna mee haa kabajinnu jedhanii?
Otuu beekanii waan biraa hafee Kushii ta´uu qofaan kabaja Oromoo qabu ture. Somaleen Ummata oromoo taatuu dhiisiitii kan ofiifuu hin taaneedha. Da´imaa wagaa 7- 12 lubuu ibda itti qabisiisani ajjeesuu jechuun maal jechaadhaa? Kanaaf waan hin taate maqaa dhahanii wal fakkeessuun si´achii fudhatama hin qabu. Somalee mitti Oromon itti addaa tokko qabu fi Afaan tokko qabuyyuu seera issa egaa wal kabajuu qaba malee tokko gad xiqqeesse tokko ol kaassee jiraachuu hin danda´uu afaan tokko fi addaa tokko qabaateedhaaf.
Kanaafuu yeroo ammaa kana diinni Oromoo TPLF fi Somale bira darbee Oromoo dhumma keessayyuu haricca´ee bahee, beekamee, addaa bahee, kan Saba kana tokkoomissufii huminneesuu dhalachaa jira. Maqaa Oromootiin nagaduufii diina umurii dheeresuun afee jira. Oromoos yoo ta´ee diina si bira jiru ofi irrati ilaalii malee lammii kee issa waa hojjachaa jiru dadhabisiisuuf hirba hin dhabiin hin dhama´iin.
Nadhani


text:
Yunaayitid Isteetsi
Yunaayitid Isteetsi (Tokkummaa Koonyoota Ameerikaa) biyya federaalaa dhihaa hemisferii yoo taatu bulchiinsa naannoo 50 fi "territory" (biyya akka odolaa) bayye of kessa qabdi. Magaalaa guddaan USA Waashingiten D.C. dha. Bulchiinsi naannoo (state) afurtami sadetti kan Ameerikaa Kaabaatti gidduu Garba Paasifiik fi Garba Atilaantiikitti kan argaman yoo ta'an, kaaban biyya Kanaadaatin, kibbaan Meeksikoon dangefamanii argamu. Bulchiinsi naannoo (state) birra laman immo Alaaskaa fi Hawaayii dha. Alaaskaan kaaba-dhihaa ardii Ameerikaa Kaabatti argamtu yoo taatu bahaan immo Kanaadaan dangeffamte argamti. Hawaayiin immo jiddu Paasifiikitti argamti.
Ballina lafa 3.7 million square miles caalu (9.6 million km² callu) fi bayyina ummatta millionna 300 olii qabachuun, United Statesiin adunya kessa ballina lafan walii-gallatiin sadaffa yokan afuuraffa (Chaayinaa fi USA irra kam akka caalu hanga amma hin beekamu) gubbatti kan argamtu yoo tattu, ballina lafa qofaan fi bayyina ummatan sadaffa irratti argamti. Ummatti America walitti qabama ummatta adunya "immigration"iin dhufan yoo ta'u, kuni immo akka isaan adaa garagara ta'e akka qabattan sababa ta'erra. USAn addunyaa keessaa biyyoota ummatta adaa fi akka jirenya gosa gossa ofii kessa qaban keessa tokko dha. United Statesiin addunyaa keessaa diinagdee biyyaatin GDP trillion $13 fi "gross world product" parsentii 22% qabachuun tokkoffa irratti argamti. "GDP per capita"n yoo ilaalani immo USAn sadarkaa sadaffa fi sadetteffa irratti argamti.
Biyyi kun kolonii kudhan-sadeen Gireet Biriiten walitti qabatte, kolonoonni kuni immo billisumma isaani kan argattan "Declaration of Independence" ifa gochuun, kunis kan ta'e bara 1776, Waxabajjii 4tti (July 4). Constitution hardha kan itti argattan Fulbaana 17, 1787 yoo ta'u, achiin bodda "amendment" 27 bassu danda'anirru. Biyyi kun kan lafan babalatte bayyinan century 19ffa irratti, kunis biyyotta kan irra lafa fudhachudhan - Firaansi, Meeksikoo, Ispeen fi Raashiyaa. Achiin bodda United States biyyoota humna baayye qaban lamman kessa tokko ta'u dandeetterti, kunis Waraana Addunyaa II keessatti waan USn goote fi akkasumas Meeshaa Niyuukileerii (Nuclear weapon) isheen qabdu irra ka'erra. Ergaa Soviet Union kuftee booda, USAn humna addunyaa keessaa jabenyaan haftee tokkitti qoffa ta'u dandeesse. Akkasumas addunyaa keessatti diinagdee, siyaasa, aadaa fi Militaryiin adunya kessatti dursuni itti fufu jirtii.


text:
TIMIRTTIYAA 66
Iziri Xoossaa Higgiyaa Tamaarissiis
Israaˈeelatuppe dariya baggay Yerusalaame simmoosappe 70 gidiya layttay aadhiis; shin amaridaageeti haˈˈikka Parsse Kawotettan dumma dumma heeran deˈoosona. Etappe issoy Yihoowa Higgiyaa tamaarissiya qeesiyaa Izira. Yerusalaamen deˈiya asay Higgiyaa kaallennaagaa Iziri siyiis; siyidi i eta maaddanawu baana koyiis. Parsse Kawoy Arxxekssiisi ayyo hagaadan giis: ‘Xoossay neeni a Higgiyaa tamaarissana mala nena erancha oottiis. Nenaara baanawu koyiya asaa ekkada ba.’ Iziri Yerusalaame guyye baanawu koyiya asaa ubbaa issippe shiishshiis. Eti he adussa ogiyaa saruwan efaanaadan Yihoowa woossi simmidi hemetaa doommidosona.
FOyddu aginappe guyyiyan, eti Yerusalaame gakkidosona. Yan deˈiya halaqati Izirayyo, ‘Israaˈeelati Yihoowawu azazettennan ixxidi eeqawu goynniya maccaasata ekkidosona’ yaagidosona. Iziri waatidee? Iziri asaa sinttan gulbbatidi hagaadan woossiis: ‘Yihoowa, neeni nuuyyo keehi darobaa oottadasa, shin nuuni ne bolli nagaraa oottida.’ Asay nagaraappe simmiis, shin eti haˈˈikka likke gidennabaa oottoosona. He yohuwaa giigissanaadan Iziri cimatanne daannata dooriis. Kaalliya heezzu aginan, Yihoowawu goynnennaageeta yeddidosona.
Tammanne naaˈˈu layttay aadhiis. He wode, Yerusalaame gimbbee zaaretti keexettiis. Iziri Xoossaa Higgiyaa asawu nabbabanawu dabaabaa eta shiishshiis. Iziri maxaafaa dooyin, asay uttosaappe denddiis. I Yihoowa galatin asay ba kushiyaa pude denttidi maayiis. He wode Iziri higgiyaa nabbabidi qonccissin, asay akeekan siyiis. Eti haranttuwaa Yihoowappe haakkidoogaa akeekidi yeekkidosona. Wonttetta gallassi, Iziri etawu Higgiyaa gujjidi nabbabiis. Eti Daase Baalaa mata wode bonchana koshshiyoogaa eridosona. Sohuwaara, eti baalawu giigettiyoogaa doommidosona.
Asay laappun gallassi baalaa bonchidi ufayttiis; qassi kattaa loytti shiishshido gishshawu Yihoowa galatiis. Yaasu wodiyaappe doommidi hegaa mala Daase Baalay bonchetti erenna. Baalaappe simmin asay shiiqidi hagaadan woossiis: ‘Yihoowa, neeni nuna aylletettaappe kessadasa, bazzuwan mizadasa, qassi nuussi ha loˈˈo biittaa immadasa. SHin nuuni darotoo neessi azazettibookko. Nuussi odana mala neeni hananabaa yootiyaageeta kiittadasa; shin nuuni siyibookko. Gidoppe attin, neeni danddayancha. Neeni Abrahaamawu gelido qaalaa naagadasa. Nuuni neessi azazettanawu haˈˈi qaalaa geloos.’ Eti bantta maachaa xaafidosona; xaafidoogaa bollan halaqati, Leewatinne qeeseti bantta maatafaa wottidosona.
“Anjjettidaageeti Xoossaa qaalaa siyidi, he qaalai azaziyoogaadan oottiyaageeta.”—Luqaasa 11:28


text:
[SQ,sadaasa,29,2017] Sirni awwaalcha qabsaa’aa Oromoo qeerroo Falmataa Urgeessaa har’a saa’atii 7:00 irratti magaalaa Shaambuu bakka hiriyoonnii fi firoottan isaa akkasumas qabsaa’onni hedduun jiranitti raawwatamera. Falmataan Qaroo sabaa nama qabsoo Oromoo har’aa gahee keessatti qooda fudhataa turedha
Monthly Archives: November 2017
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Sadaasa 30 2017
Aside
Simbirtuu-> Continue reading
Yakka hamaa uummatarratti raawwachuun ittuu jabaatee. Summiin uummata Oromoo daguun Waraana Wayyaanee Ajjeechaa Kaaraa Jijjiirrateen Socho’aa Jiru
Aside
[SQ,sadaasa,29,2017] Lixa Oromiyaa Begii keessatti uummanni balaaleffannaa Sirna wayyaaneerra turuu ganamaa kaasnee gabaasaa turre. Haalli Begiin ittiin uummata Oromoo daangaarraa buqqaa’aa jiruuf dirmannaa taasise hedduu hawwataa ture. Karaa nagaa ba’ee qabeenya kam utuu hinbarnadeessin harka qullaa sagalee dhageessisaa tureera. Kanaan ammoo Waraanni Wayyaanee hedduu aarii keessa galuun bishaan boonbaatti summii naqaa akka jiru dhagaa’ame. Balaa kanaan akka gabaasa argachaa jirruutti taanan lubbuun ilmaan Oromoof Oromoo gaaga’ama hamaa keessa galaa jira. Summiin ajjeefamuu oromoo 2 illee nuuf himanii jiru. Continue reading
Olola Wayyaanee Gurri Kan Duude Hojii Qabsoon Gurra Isaa Ni Banna Jedha Qeerroon.
Aside
Sadaasa,29,2017 /Waggoota dheeraaf qabsoo uummanni keenya sirna garboonfattootaa waliin gochaa jiru halagaa biratti akka qoosaatti ilaalamaa tureera. Sunis sababa harkiftuu uummataa bitatanii qabaniif ture. Harkiftuun uummataa kun waan itti hidhamte harkisuun ala waan harkiftullee addaan baastee akka beektu hingodhamu. Harkiftuun uummataa hedduun ilmaan haadha garaa ilmaan fidi infixnaati. Isaan kun waanuma gooftaasaanii ajaje hojiirra oolchu. Waanuma ajajaman raawwatu.
FXG Itti Fufee Magaalaa Adaamaa Ganda Bokkuu Shanan Keessatti Karaa Cufuun Diddaa Sirna Wayyaaneef Qaban Dhadannoon Muldhisaa Jiru.
Aside
Guyyaa Har’aa Godina Harargee Magaalaa Kombolchaa Keessatti FXG Gaggeefamaa Jira.
Aside
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Sadaasa 28, 2017
Aside
Magaalaa Jimmaa keessatti barattoonni Yuunibarsiitii Akka Malee Dararamaa Jiraachuun Himame.
Aside
[SQ,Sadaasa 28,2017]
Gaaffii karaa nagaa gaafataniin mooraan yuunibarsiitii Jimmaa barattootatti baacuun isaa akka malee aarsuun diddaan guyyaa guyyaan barataan agarsiisu dabalaa bule. Haalli mooraa Yunibarsiitichaas nagaa hongaa’ee buluu jalqabe.
Deebiin barattoonni argatan karaa humna Waraanaa dararamuu, reebamuu, hidhamuu fi doorsifamuu ta’e. Barataa dhoksaatti qabanii bakka barataan hinarginetti qabuun naannoo Faranji Araadaa jedhamtu kan humni waraanaa kireeffatee mandheeffatee keessatti waggoota dheeraaf dudduuba manichaatti barataa reebuuf kan oolutti geessuun barataa reebuutu itti fufe. Continue reading
Meeshaa Gurguddaan Oromiyaa Bakkeewwaan Hedduu Seenaa Jira. Oromiyaan Buufata Waraanaa Fakkaatteetti.
Aside
[SQ,sadaasa,28,2017]
Wayyaaneen uummata Oromootti Waraana bantee jirti. Haalli Oromiyaa ka duriirra ulfaate. Biyya Oromiyaa humnaan weeraranii saamaa jiru.
Saamichi lafaa kallattiin adeemaa jira. Buuqqaatinsi uummataas dabaleera. Uummatni baha Oromiyaa irraa lafaaf qabeenyaasaa dhabe,
bakkee buufatee jireenya karaarraaf kaadhimame. Jireenya uummataa balaaf dararaa hamaaf kaadhimuu keessatti qoodni waraana Wayyaanee ol
aanaadha.
Gochaawwaan daguggaa sanyii adeemaa jiru. Ajjeechaan babal’ataa jiru. Oromiyaa waraana alaa deggaramuun saamuuf qophiin eegaleera. Continue reading
SBO: Sadaasa 29 bara 2017. Oduu fi Haala waliigalaa QBO fi Haala Yeroo irratti Gaaffii fi Deebii Hayyu-duree ABO Jaal Daawud Ibsaa waliin taasifame -Kutaa 2ffaa.
Aside
Yeroo Ammaa Fincila Xumura Garbummaa Qeerroo University AMBOO Damee walisootin Gaggeeffamaa Jiru.
Aside
Waamichaa Hiriira Nagaa Barattoota Yuunibarsiitii Jimmaaf
Aside
Qeerroo Bilisummaa Oromoo Mandhee Jimmaa Yuunibarsiitii irraa
[SQ,sadaasa,28,2017]
Akkuma beekamu guyyaa uummanni Oromoo garbummaa jalatti kufee kaasee hanga har’aatti cunqursaa, doorsisni hidhaaf ajjeechaan, raawwachaa ture raawwachaas jira.
Oromoon garuu; mirga isaa kana kabachiisuuf mirga abbaa biyyuummaa kabachiifachuuf qabsaa’aa ture qabsaa’aas jira. Tibba kana immoo wanti Uummata keenya daangaa irratti raawwachaa jiru, akkasumas gochi garajabeenyaa kan uummati marti balaaleffatudha. Kanaaf ijaaf sagalee uummatichaa kan taanee miiraaf yaada tokkon waltaa’uun gaaffilee armaan gaditti tarreeffaman bu’uura godhanne hiriira ba’uun gaaffii nii gaafanna.
Gaaffiileen kunis :
1, Afaan Oromoo Afaan hojii Yuunibarsiitii Jimmaa haa ta’u!
2, Muummeen Afaan Oromoo cufamaa jiru hatattamaan furmaata argachuu qaba!
3, Muummeen Folklore Oromoo cufamuusaa gadjabeessinee mormina!
4, Waraanni Naannoo Oromiyaa fi Mooraa barnootaa keessaa ba’uu qaba!
5, Weerarri daangaa Oromiya
Sadaasa 28/2017 Godina Booranaa Aanaa Dirree Magaalaa Tulluu Fardaafi Akkasumas Guyyaa sadaffaaf Borana Hiddii Lolaatti FXG Qeerroo Bilisummaa fi uummata Oromootiin finiinaa jiru daran jabaatee itti fufe.
Aside
Qeerroon Bilisummaa Yeroo Ammaa Kanatti FXG Oromiyaa Bakkoota Gara Garaa Keessatti Itti Fufsiisee Jira.
Aside
Barattoonni Yuunibarsiitii Oromiyaa Hedduun Mooraa Gad Lakkisaa Jiru
Aside
[SQ,sadaasa,28,2017]
Barattoonni Yuunibarsiitii Oromiyaa dhiittaa mirga dhala namaa obsuu kan hindandeenye taasisuun, gaaffii karaa nagaa gaafataniin furmaata tokkorra gahuu dadhabuu mootummaan tuffii uummataa akka qabu isa saaxila jechuun mooraa gad lakkisuuf dirqamani.
Sabaaban mooraa gad lakkisanoif barataan guyyaa guyya
atti hidhamuu fi qe’een Oromoo saamamaa jiraachuu yoo ta’u, ka’umsa gaaffiiewan kanaaf dabalataan COC raggaasifamuu akka ta’e himama.
Haalli Oromoo fi Oromiyaa furmaata dhabiinsaan itti fuduun egeree isaanii kan yaaddesse barattoonni, falmii karaa nagaa taasisaniin qaamni rakkoo isaanii gaafatellee dhibuun ittuu akka aarse nuu gabaasaa jiru.
Haalli sochii mooraa Yuunibarsiitii ammaa guutummaatti barnootni baratamaa kan hinjirre mooraan Yuunibarsiitii dirree Waraanaa fakkeeaaanii humna Waraanaaf qunsuma taasisaniiru jedhu. Continue reading
Uummata Oromoo Gidirsaa Itti Qoosuun Dhaabbatuu Qaba!
Aside
Sadaasa,27,2017
Qalbeessaa Dhangi’aa tin
Dudduubbeen Habashootaas har’i habashootaas nu Oromoof badiisaaf duguuginsa kan hawwu qofaa ture. Akka argan bargaanfatanii jiraachuuf
uummata Oromoo daguugaa turaniiru daguugaas jiru. Mootota habashaa kaleessaa wanti ittiin Oromoon yaadannu nu Oromoon Akka namaattillee
ilaalaa akka hinturre seenaan ragaadha. Har’as akka namaatti ilaalamaa hinjirru. Tarree namaatti waamamaa hinjirru. Lakkoofsa namaa keessaa
hinqabnu, Habashaa biratti jechuudha.
Mootota habashaa darban jecha isan yoo waraana keessatti wal ajjeesan Oromoo irraa namummaa irraa molqaa turan haa yaadannu. Kanarratti
cimana Oromoo irratti was xuxuqeen darbuu barbaada. Oromoon namummaa akkamiittiin laata? Biyyi biraahoo Namummaa kana akkamitti walii
laata? Waraana keessatti booji’amaaf Ilaalchi Oromoo fi biyyoota biroo akkam ture?
Kana dirqama waanan barreessuu barbaadufan qaba. Uummata addunyaarratti ajaa’ibsiifamuu maleef ilaalcha Habashaan laataa turte
addaan naasnee olilaalla. Continue reading
YAA SOOGIDDAA ! YOO OFII JETTEE …. YAA HALGAA ! YOO BORIIF JETTEE…
Aside
SEENAA Y.G(2005) kutaa 3ffaa fi xumuraa
Sabnii Qabsoo farra kolanii gaggeeffatu , yeroo hundaa humnasaa beekee tarkaanfatuu qaba. Humnasaa beekuuf dubbiin jalqabaa gurmuun ykn adeemsa ofii walteffachuu gaafata. Kun hedduu murteessaadhaa. Maal barbaannaa ? bakka barbaannu bira akkamiin HALGAA geenyaan ? yeroo hundaa gilgaalamee qophii barbaachisuus irratti godhamee, humnatti geeddaramuu keenya diinaaf hojiidhaan labsachuun murteessaadhaa. Sadarkaan Qabsoon Saba Oromoo irra jiru isa kanadha. Wayyaaneen gonkumaa qawwee malee ykn humnaan alatti Angoo gadhiiftii jechuun waan danda’amuu miti. Humna qofaatuu waa hundaatti isaan fida. Kun Saba Oromoo biratti akka walii galaatti fudhatama argatee, guyyaa irraa gara guyyaatti qabsoo isaa fi falmaa isaa jabeeffachaa jiraachuun ifa. Oromoon baayyina isaa humnatti jijjiiree tarkaanfii isa dhumaatti ce’uu jechuun , kan qawween itti itti roorrisu irraa of baraaruuf ka isaaf hafuu qawwee kaasuu Continue reading
Mooraa Yuunversiitii Wallaggaa keessatti qaanqeen qabsoo gootowwan Qeerroo moorichaatiin qabsiifame daran jabaachuudhaan itti fufee jira.
Aside
Sadaasa 27/2017/ Warraaksa biyyaalessaa torbanoota darban keessa mooraa yuunversiitii wallaggaa keessatti belbelaa tureen kan rifate sirni wayyaanee waraana isaa jumlaan fidee mooricha keessa erga qubachiiserraa kaasee guutummaan moorichaa goolamaa jira.
Waraanni Wayyaanee kunis barattoota bahaaf gala dhorkaa jira.Caalmaattimmoo waraanni Sirna wayyaanee mooricha keessa qubatee jiru barnoota hanga hin jalqabnetti mooricha keessa ta’uu fi kaaffee hin fayyadamtan jechuun barattoota mooricha keessa jiran oliif gadi adeemee doorsisuu isaa caalmaatti hammeessuun itti fufee jira.Barattoonni moorichaas akka Gad hin baaneef yeroo ammaa fedhii isaanii malee dirqamaan mooraa keessatti ittifamaa jiru. Continue reading
Dirmannaa Oromummaa Sagalee Ta’uufiin FXG Uummata Keenya Maqaa Liyyuu Ayiliitiin Lafasaa Irraa Godaanaa Jiruuf Barattoonni Yuunibarsiitii Jimmaa Mooraa Main Campus Hiriira Mormii Dhageessisaa Jiru.
Aside
Barattoonni Jimmaa Yuunibarsiitii gaaffiiwwan gurguddaa karaa nagaa gaafatanii deebii humaatuu hinargatin kan jiran yoo ta’u, mooraan Yuunibarsiitiichaa barattoota kanatti addatti qoosuu jalqabuun immoo hedduu kan nu isaan aarse ta’uu dubbatu.
Gaaffiiwwan barataa karaa seera qabeessaan waan deebiisuu dandaa’qan deebisanii, kan isaaniin olii qaama ipaallatuuf laachuurra, barataa doorsiisuuf hidhuutti fuulleffate jechuun ibsa sagalee Qeerroo barataan laate, Fincila Xumura Garbummaa ammas itti fufnee jirra jechuun nuuf hime.
Akkumaan eda galgala, waraqaan waamichaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo moorichaatiin raabsamaa kan ture, sagalee taaneef Uummata keenya ardaa dhabeef birmanna jechuun Doormiwawan hundarratti waraqaan waamichaa shoobamaa bule jedhu. Continue reading
Gootonni Qeerroo Bilisummaa Magaalaa Harar Keessatti FXG Itti Fufuun”Abbaan Biyyaa ABO Dha” Jechaa Faarsaa Oolan.
Aside
Sadaasa 26/2017 Hiriira FXG gootowwan Qeerroo Bilisummaa magaalaa Harar konkolaataa fii miilaan dhiichisaa fii dhaadannoowwan gaafii mirga hundee Abbaa biyyummaa Oromoo dhaadachaa magalaa raasaa jiran.
Dhaadannoo Qeerroo
Abbaan biyyaa Oromoodha
Abbaan biyyaa ABO dha
Wayyaaneen diina keenya
Gootonni Qeerroon University Haromaya Diddaa Sirna Wayyaaneef Qaban Itti Fufan.
Aside
Sadaasa 26/2017 Sochiin Warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXG Gootota Qeerroo Barattoota Oromoo Yuunibarsiitii Harammayyaan Daran Jabaatee Finiinaa jira. Gotootni Qeerroon Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Harammayya ganama barii lafaa irraa eegaluun yakki waraanaa Uummata Keenyaa Godinaalee Kibba Oromiyaa Booraana Areeroo, Kibba Bahaa Oromiyaa Gujiifi Baalee,fi Bahaa Oromiyaa Harargee irratti banamee itti fufinsaan uummata keenya irratti yakki ajjeechaa duguuginsa sanyii adeemaa jiru hataatamaan dhaabbachuu qaba. Mootummaa Wayyaanee EPRDF/TPLF/OPDO yakka waraanaa uummata keenyarratti gaggeeffamaa jiruuf itti gaafatamoodha jechuun sagalee mormii guddaa dhageesisaa jiru. Continue reading
Godina Iluu Abbaa Booraa Magaalaa Mattuutti Ayyaanni Irreecha Malkaa Soor Bakka Koodoo Jedhamutti Bifa Kanaan Kabajame.
Aside
Irreecha Malkaa Caffee Bookaa Bifa Kanaan Kabajame.
Aside
Sadaasa 26/2017 Continue reading
Irreecha 2017, Horroo Guduruu Wallaggaa, Aanaa Abee Dongoroo, Malkaa Caffee Bookaa.
Aside
Sadaasa 26, 2017
TV Gaaddisa Dhugaa Gaaffif Deebii Kutaa 3ffaa fi ka Xumuraa HD/ABO/J/Daawud Ibsaa Waliin Goonee.OROMIA NEWS NETWORK (ONN)
Aside
Godina Booranaa aanaa Miyoo magaalaa Hiddii Lolaatti Mormiin FXG geggeeffamaa oolee jira
Aside
Sadaasa 27,2017 Godina Booranaa aanaa Miyoo magaalaa Hiddii Lolaatti Mormiin FXG geggeeffamaa oolee jira, Waraanni Wayyaanees guyyaa guutuu Ummatarratti reebicha gaggeessaa ooludhaan kunoo amma galgala kana saa’atii 12 irratti Ummata Ummata Mormii gaggeessaa oolee gara mana isaa deebi’aa jirurratti dhukaasa banee jira.Ammaaf namni miidhame hin jiruu waan jiru jala buunee isiniin geenya Continue reading
Makkalaakayaan Wayyaanee Maagaalaa Ciroo Keeysatti Uummata Lammii Isaanii Buqqa’an Gargaaruuf Deemaaa Jiran Irratti Reebicha Hamaa Raawwachaa Akka Jiru Ibsame
Aside
Raayyaan ittisa federaalaa har’a dilbata 27/11/2017 guyyaa sa’aatii 6:00 irraa eegalee, Garee gargaarsaaf ‘lammiin lammiif’jedhu
Yuunivarsiitii Madda Walaabuu Hospitaala Riiferaalaa Goobaa irraa gara Barraaq ganda jedhamtu deemee gargaarsa laate deebi’u irratti reebicha
hamaa geessiseera. Gareen kun Doktoroota (including specialists),ogeessota fayyaa garagaraa, barattoota ogeessa fayyaa,
hojjettoota bulchiinsa Hospitaalaa kan of keessaa qabu namoota gara 70 kan ta’an turan. Gareen kun gargaarsa yaalaa jimaata darbe irraa
kaasee laataa tureefi deebii irratti, seensa magaalaa goobaa irratti kan reebicha hamaan isaan irraan gahe. Isaan booda gamtaan deemnee itti
gaafatamaa qajeelcha poolisii godina baalee deemnee itti gaafatamaa qaleelchichaa koomaandeer Gazzaanyiifi Fayyisaa jedhaman argamanii
jara kana qabnee seeratti inuma dhiyeessina jedhanii waadaa nuuf galaniiru! Garuu isaan tokkumaa mee wal ilaalla jedhu ummanni jechuun Qeerroon Aanichaa gabaase.
Gama biraan Godina Baalee Aanaa Raayituuti Continue reading
Maaltu deemaa ture? Maaltu deemaa jira? Maaltu deemuuf jira?
Aside
Kutaa 2ffaa
Qalbeessaa Dhangi’aa
Sadaasa,26, 2017
Finfinnee Oromiyaa
Qabxiiwwan kaleessa kaasee itti akkan deebi’u waadaa baleen ture. Akkuman isinii waadaa gale,
3, Maqaa “Foollee” jettuun ijaarsa ijaaruu, ijaarsa sanaan dargaggoota sochii biyya keessaa hogganummaan gaggeessaan hordofsiisuu,(Qeerroo
Bilisummaa Oromoo) isaanuma falmii hadhaahaa godhan Foollee jechuun muuduu, erga uummanni tasgabbbaa’eemmoo deebisanii isaanuma hidhuu
4, Humna waraanaa biyyattii keessatti faana dhoksanii tamsaasuu. Labsii komandi postii malee sagale malee uummata keessa danbaliisuun
uummata doorsisuu
5, Dhuma irratti akka baroota caasaa ABO Daraaraa Kafanii (Amboo
keessatti kan Abbaan Duulaa Ajjeesise, ABO jajjaboo durii) dabalatee
hedduu isaanii ajjeesan dargaggoota humna jabaa ta’anii uummata Continue reading
Hagganooti OPDO Walgahii Dargaggootaa fi Foollef Godhan Irratti Goototi Qeerroo(Dargagoonni) Oromoo Bifa Kanaan Dura Dhaabbatan.
Aside
Part 1


text:
Irreecha Arfaasaa Jimmaatti Gaafaa Caamsaa 12, 2013 KabajameGabaasa Qeerroo Jimmaa Caamsaa 12,2013
Sagantaan kabajaa Ayyaanaa Irreechaa kunis akkuma beekamuu kadhannaa Waaqaa Jaarsooliin Oromoo akka hangafummaa isaaniitti caarraa Gadaa fi hangafummaa hedachaa jalqaba irraatti kadhaa waaqaan egalamee, sirnna kadhannaa waqaa manguddootni Oromoo yeroo gaggeessaan ” Hayyee yaa Waaq nu dhaga’ii , kan hidhamee nuu hiikii, kan biyyaa ba’ee biyyaattii nu deebiisii, mirgaa nuf keennii, biyyaa kan abbaa biyyaa godhii, tokkummaa fi jaalaalaa Oromummaa keenyaan waliitti nu jaalaadhuu Oromoo tokkoo godhii,” jedhuu fi kkf jechuun egalan, Ayyaanaa kanaa Ilaalchiisuun Ijoolleen Oromoo godinaalee Oromiyaa garaaaraa irraa dhufuun irraatti argamuun midhaginaa Ayyaanichaa akka malee dabaluun kabajachaa oolaan, Ayyaanaa Irreechaa kana irraatti Ummaannii Oromoo Kumatamaan lakka’amuu argamuun kabajataan, Ayyaanaa Irreecaa kana ilaalchisuu Mootummaan Wayyaanee humna waraanaa poolisotaa isaa heddumminaan bobbaasee jeequuf sodaachiisuuf yaalii guddaa taasisuuyyuu uummaannii Oromoo keessaattuu dargaggoonni Oromoo tokkummaa fi gootummaan duraa dhaabbaachuun eenyuummaa fi maalummaa Oromoo dinaatti argisiisaan, utumaa basaastootnii abbaa irree fi poolisonnii abbaa irree lafa dhiphiisanii Qeerroon dargaggoonnii Oromoo WBO boonnaa, ABO boonnaa, Leencaa boonnaa, Qeerroo boonnaa Oromiyaa boonnaa, Tokkuummaa boonnaa, Oromoo fi Oromummaa boonnaa jechuun diinaa isaan duraa dhaabbaachuuf baatee aafan qabachiisaan.
Kana malees walleen warraaqsaa kanneen akkaa sirbotaa Eebbisaa Adduunyaa, Hirphaa Gaanurree, Haayiluu Kitaabaa, fi sirboonnii akka Kormaa guduruu Oromoon, ABO’n, Qeerroon, WBO’n leencumaa duruu jechuun hanga dinnii ilmaan Oromoo fi firrii Ilmaan Oromoo dhaga’ee ajaa’ibsiifatuttii guutummaa magalaa Jimmaa keessaa naannaa’uun Warraaqsaa gageeffaatan garbummaa balaaleeffaatan bilisummaa leelliffatani. addaatti immoo basastotaa maqaa ishee waamuun balaleeffatan.
Barruuleen Warraaqsaa gaaffii mirga abbaa biyyuummaa sarbamuu mirga namommaa fi dimookiraasii, sarbamuu mirga amantii fi
kkf of irraa qaban haalaa dhugaa Oromoo fi mirga Oromoo kabachiisuun danda’amuun barreefaamanii guutummaa goodinaa jimmaa keessaa keessaattuu magalaa jimmaa keessaatti bittinneeffaaman, kana ilaalchiisuun gabaasa dabalataa qabnu keessaatti n dhiyeessina.
Sochii uummataa Oromoo kanaa irraa ka’uun mootummaan abbaa irree wayyaanee kan biyyattii keessaatti mirga dhala namaa,mirga dimookiraasii, mirga amantaa Waqeeffaannaa sarbee umrii angoo isaa dheereffaachuuf jiraatu, dhiphinaa keessaa seenuun oliif gadii rafamuun uumataa gooluuf yaaliin godhamaa turee tokkuummaa qeerroo dargoggootaa Oromootiin fashalaa’e, uummaannii Oromoo ifaan ifaattii tokkuummaa isaa jabeeffaatee diinaa fi gantootaa isaatti eenyummaa isaa argisiifachuun, haala baayee miidhagaa fi simboo qabeessaa ta’een ayyaannii irreechaa Arfasaa Tulluu Beegiitti kabame.
—-
Caamsaa 11/2013 Jalbultiin ayyaanaa Irreechaa baratootaa fi barsiisota Oromoo Yuunivarsiitii fi Kolleejjii Jimmaa, Ummataa Oromoo godina Jimmaa fi hordoftoota amantaa Waaqqeffaannaatiin egaalamee jira.
Jalbultii ayyaana Irreechaa Arfaasaa kana irraatti Ummaannii Oromoo walitti dhufuun malkaa Deeddeetti walgauun arfaasaan akka nuuf qajeelu Oromoon waan hojjetu hundaan milkoomee abbaa milkie ta’uuf hoolaa mudaa hin qabnee Korbeessaa wareeguun aadaa fi duudha Oromoo ibsanii jiru.
Ummanni Oromoo irree gabroomfataa injifatee abbaa biyyaa akka tauuf irreechi arfaasaa kadhataa fi himmimmaan haadha hiyyeessa Oromoo dhageessee qabsoo inni itti jiru akka milkaawu kadhaan gamtoominaan deemee jira.
Jalbutii kana yeroo egaalamutti barnootni seenaa haala amantii Oromoo, seenaa Oromoo fi tokkummaa Oromoo jabeessuu Barsiisotaa Yuunivarsiitii Jimmaa fi Koolleejjii barsiisota Jimmaan kenname. Hayyoonnii Oromoo tokko tokkoo dabaree dabareedhaan Oromummaa Jabaassuu fi jaalaalaa Oromummaan wal tiksuu bu’aa Oromummaa
tiksuu irraattii ergaa garagaraa Uummataaf dabarsaan. Gama biraan ayyaanaa kana sababeeffaachuun Ummannii fi Qeerroowwaan sabboontotni Oromoo godinaalee garagaraa irraa maagaalaa Jimmaa gala jiraachuun ibsamera. egaa Ayyaannii Irreechaa guutummaan isaa ammo guyyaa boruu Caamsaa 12/2013 Godina Jimmaa Tuulluu Beegiitti kabajaamee oola.
–Qeerroo.org


text:
Obbo Baqqalaa Garbaa Wabiidhaan Ba’uufi
Obbo Baqqalaa Garbaa mirgii wabiidhaan akka gadhiifamu milkiidhaan kabajameera. Abukaatoleen isaanii yeroo dheeradhaaf akka mirgii wabiidhan gadhiifamu milkaa’u baatus har’a manni murtii wabii qarshii kuma 30 akka kaffalamu murteessanii jiru. Seerri biyyyatti iyyatasaa keessatti namni mirga wabiidhaan gadhiifamu kan qabu yoo sa’aati 48 keessatti iyyata yoo galchani dha. Ta’us kan Obbo. Baqqalaa Garbaa iyyannoon isaani kabajamuu baatus har’a qarshiidhan akka ba’u murteefame.
Obbo. Baqqalaa Garbaa kan hidhameef erga biyyaa Ameerikarra galan booda, hidhataa dhaabota farra nageenya ta’an waliin akka qaban himannaa sobaatin mana hidhaa seenanii turan. Ragaan sobaa irratti maxxansuu yaalaniis manni murtii ragaa quubsa fi qabatamaa dhiheessu hin dandeenye.
Oduu kana baldhinaan yeroo arganneetti isiniif qopheessina hammasiitti marsariiti keenya kana ija itti qabsiisa.


text:
Browsing Category
Faana Baqataa
OMN: Baruumsa Qubee Afaan Oromoo Hawaasa Oromoo Magaalaa Huustoon Fulbaana 22, 2015
OMN: Qophii Keessummaa Hagayya 11,2015
OMN: Qophii Xiyyeefannaa Adooleessa 16, 2015
Artist Angaatuu Baalchaa Waliin Gaaffii fi Deebii Taasifame Kutaa 1ffaa.
OMN: Qophii Faana baqataa Ebla30, 2015
OMN: Faana Baqataa Ebla 16, 2015
OMN: Qophii Faana Baqataa ( jireenyaa fi imala baqattoota Oromoo biyya Yaman) Ebla-2-2015
OMN: Faana Baqataa K. 2ffaa (Bitootessa 19, 2015)
OMN: Faana Baqataa Kutaa 1ffaa Bitootessa 12, 2015
OMN: Faana Baqataa Gurrandhala 5, 2015
Biyya ofii baqachuun hanga yoomiitti?
Read More...
Read More...
OMN: Faana Baqataa Amajjii 29, 2015
Sababa dhiibbaa mirgaatiin lammiileen Oromoo biyyaa fi maatii isaanii dhiisanii gara biyyoota hambaatti baqatan danuu dha. Kanneen otuu baqatanii galaanni isaan liqimse, kanneen qilleensi gammoojjii isaan dararee karaa irratti hafan…
Read More...
Read More...
OMN: Faana Baqataa (Abdulmajiid fi Ramadaan, K. 3ffaa) Amajjii 22, 2015
Qophii Faana Baqataa kan har’aa keessatti Oromiyaa irraa ka’anii karaa Keeniyaa, Taanzaaniyaa, Zaambiyaa, Zimbaabuwee fi gara Afrikaa Kibbaatti, achumaan gara Biraaziilitti cehanii Mekisikoodhaan gara biyya Ameerikaatti kan baqatan Ramadaan…
Read More...
Read More...
OMN: Faana Baqataa (Abdulmajiid fi Ramadaan, K 2ffaa) Amajjii 15, 2015
Qophii Faana Baqataa kan har’aa keessatti Oromiyaa irraa ka’anii karaa Keeniyaa, Taanzaaniyaa, Zaambiyaa, Zimbaabuwee fi gara Afrikaa Kibbaatti, achumaan gara Biraaziilitti cehanii Mekisikoodhaan gara biyya Ameerikaatti kan baqatan Ramadaan…
Read More...
Read More...
OMN: Faana Baqataa (Abdulmajiid fi Ramadaan) Amajjii 8, 2014
Qophii Faana Baqataa kan har’aa keessatti Oromiyaa irraa ka’anii karaa Keeniyaa, Taanzaaniyaa, Zaambiyaa, Zimbaabuwee fi gara Afrikaa Kibbaatti, achumaan gara Biraaziilitti cehanii Mekisikoodhaan gara biyya Ameerikaatti kan baqatan Ramadaan…
Read More...
Read More...
OMN: Faana Baqataa (Abdurahman Kaayoo, Kutaa xumuraa) Mudde 25, 2014
Gaaffii fi deebii Obbo Abdurahaman Kaayoo wajjin taasifame kutaa isa xumuuraati. Qulqullina dhabuu qophii kanaaf dursinee dhiifama gaafanna.
Read More...
Read More...
OMN: Faana Baqataa (Abdulrahamaan Kaayoo, K. 2ffaa), Mudde 4, 2014
Qophii Faana Baqataa kan har'aa kan torbee irraa buledha. Gaaffii fi deebii Abdulrahamaan Kaayoo wajjin godhame kutaa lammaffaati. Seenaa isaa kan jireenya baqaatiif isa saaxile himuu har'allee ittifufa.
Read More...
Read More...
OMN: Qophii Faana Baqataa (Abdurahaman Kaayoo) Sadaasa 27, 2014
Qophiin Faana Baqataa har'aa Obbo Abdurahamaan Kaayoo keessummeessa. Haala qabsoo keessatti dabarseef fi jiruuf jireenya baqaa ilaalchisee waan nuuf himu hedduudha.
Read More...
Read More...