text:
Uumama Namaatti Xinxallu-Kutaa 6
Akkuma gabrichi Gooftaa Isaa beekuuf tarkaanfi fudhatuu fi Isaaf ajajamuun mi’aa iimaanaa dhandhamaa adeema. Akkuma iimaanaa dhandhamuun gammachuu fi tasgabbiin gara hundaan isa marsu. Gammachuu fi tasgabbiin iimaana irraa argamuu garmalee guddaa ta’uu irraa kan ka’e jecha ittiin ibsu hin qabu. Abbuma iimaana dhandhametu kana beeka. Akkuma gabrichi hiyyeessi fi dadhabaan gara Rabbii Dureessaa fi Jabaatti dhiyaatuun ulfaatinni, dhiphinni fi gadadoon jireenyaa hir’ataafi adeema. Garuu kana jechuun maallaqa fi qabeenya baay’ee ni argata jechuudhaa? Tarii argachuu danda’a. Haa ta’uu malee, wanta qabeenya caalu argata. Innis, tasgabbii fi gammachuu qalbiiti. Qabeenya addunyaa guutuu osoo walitti qabanii tasgabbii fi gammachuu kana bituuf tattaafatanii, gonkumaa bitu hin danda’an. Kanaafu, gabrichi akkuma Mawlaatti dhiyaatun wanta maallaqaan gonkumaa hin bitamne argata. Innis tasgabbii fi gammachuu namni hunduu dharra’uudha. Maal qaba Rabbii ofiitiif ajajamanii tasgabbii fi gammachuu tana osoo bitatanii. Gabayaan banaadha. Garuu gatii ishii kafaluu didan malee. Gatiin tasgabbii fi gammachuu, Rabbitti, Aakhiraatti fi hundeewwan iimaana hafanitti amanuu fi Isaaf ajajamuudha. Har’as uumama keenyatti xinxalluu itti haa fufnu. Kuni iimaana keenya dabaluun wanta guddaa jireenya keessatti dharraanu akka argannuu nu taasisa.
Mee ilaali ajaa’iba sirna nyaata daakuu keessa jiru! Nyaanni nuti nyaannu akkamitti daakamuun gara dhiigaa fi anniisaatti jijjiramaa? Nyaata booda xuriin hafee akkamitti gara alaa bahaa? Wantoota kana galmaan akka gahuuf Rabbiin Guddaan akkamitti meeshaa nyaata daaku fi bulleessu nama keessatti akka uumee ilaali. Namni sirriitti itti xinxalluu Ogummaa fi Beekumsaa Rabbii Guddaa ni arga. Nyaata afaan keessa erga kaayannee, ilkaan ni bulleessa, xannachoonni anchufaa anchufa burqisiisuun nyaata jiisu. Arrabni nyaata afaan keessa oli gadi oofun gara kokkeetti dhiiba. Mee ilaali afaan akka garaachaa garmalee bal’aa hin goone, akka ujumoos garmalee dhiphaa hin goone. Bal’inna afaanii jidduu galeessa gochuun akka nyaata fudhatuu fi gara keessaatti dabarsu taasise. Nyaanni erga afaan keessatti daakkamee gara ujumoo nyaatatti darba. Ujumoon nyaataa nyaata baadhachuun gara garaachaatti dabarsa. Dhuma ujumoo nyaataa irratti wanti akka geengoo isfiniktar (sphincter) jedhamu ni argama. Isfiniktariin kuni dhuma ujumoo nyaataa cufuun nyaanni garaacha keessatti akka qabamu taasisa. Eenyutu akkanatti tolchee?
Garaachi wanta akka qubee J fakkaatuu fi nyaata kuusuuf kan ooludha. Akkuma rootton bishaanii yeroof bishaan kuusu, garaachis yeroo muraasaf nyaata ni kuusa. Garaachi nyaata kuusu qofa osoo hin ta’in, nyaata walitti makuu fi sochoosun, asiidi fi inzaayimii burqisiisuun nyaata daran ni bulleessa. Mee itti haa xinxallinu, nuti mataa keenyaan hamma fi boca garaachaa murteessu dandeenyaa? Namni biraa nuuf murteessu danda’aa? Kanaafu, eenyutu akkanatti hammaa fi boca isaa murteessaa? Eenyutu gubbaan ujumoo qal’aa, jalaanis ujumaa qal’aa itti galchuun sirna daakkaa nyaataa akka adeemsisuu taasisaa? Kuni ofiin walitti galuu danda’aa? Deebiin keenya, Rabbii olta’aa Ogeessaa fi beekaa ta’e malee kan biraa ta’uu danda’aa? Ogummaa fi Beekumsa Isaatiin ujumoowwanii fi garaacha akkamitti akka walitti galchee mee ilaali.
Ammas itti fufuun ajaa’iba tiruu fi afuuffeen hadhooftuu qaban ilaali. Tiruun hojiiwwan baay’ee qabdi. Garuu hojiin ishii guddaan dhiiga dhinbiibu fi hadhooftu maddisiisuudha. Hadhooftun maddite tuni qaraxiixii ykn afuuffee naannawa tiruu irratti argamu keessatti ni kuufamti. Ergasii qaraxixii keessaa gara mar’imaa qal’aa yaa’un nyaata akka fooni bulleessiti. Nyaanni inzaayimi Pankiriisii keessaa burquu fi hodhooftu tiruu keessa burquun mari’aama qala’aa keessatti garmalee erga bullaa’e booda qaamni ni xuuxa.
Xuuxamuun nyaataa garaacha keessatti jalqaba. Garuu xuuxamni baay’een mari’amaa qal’aa keessatti adeemsifama. Mar’imaan qal’aan rukkinnaan kan walitti dacha’eedha. Kuni haala salphaan nyaata akka xuuxu gargaara. Ujumooleen dhiigaa xixiqoon mar’imaa keessatti argaman nyaata xuuxamee fuudhun gara qaamatti baadhatu. Ergasii nyaanni xuuxamee gara dhiigaatti jijjiramuun qaamaaf bu’aa buusa. Nyaanni bullaa’ee hojii irra hin oolle immoo mar’imaa furdaa keessatti hafa. Kuni haala sagaraatiin yeroo muraasaf ni kuufama. Ergasii namni yommuu fedhutti of keessaa baasa. Mari’amaan furdaan nyaata hin xuuxamiin kuusu qofa osoo hin ta’in bishaan, ashaboo, sukkaara fi vitaaminoota lamuu ni xuuxa. Akkasumas, baakteriyaa xurii xuuxan of keessaa qaba.
Eenyutu akkanatti tiruu, mari’aamaa, hadhooftu fi inzaayimoota nyaata bulleessan bakka isaanii qabsiisee? Eenyutu hojii isaaniif malu akka hojjatan taasisee? Rabbii Guddaa malee eenyullee ta’uu hin danda’u. Mee itti xinxalli karaan xuriin dhangala’oo fi jajjaboon qaama keessaa itti bahuu tokko miti. Jajjaboof karaa isaaf malu, dhangala’aafis karaa isaaf maluu taasise. Mee ilaali meeshaa midhan daaku kamtu nyaata gara dhiigaatti jijjiraa? Gonkumaa meeshaan ykn maashiniin midhaan daakuun gara dhiigaatti jijjiruu hin jiru. Garuu meeshaaleen nyaata daakan qaama namaa keessatti argaman nyaata bulleessun gara dhiigaatti jijjiru. Kuni Ogummaa, Beekumsaa fi Dandeetti Rabbii olta’aa kan agarsiisuudha.
Ilma namaa hundaafu sirna nyaata daaku wal fakkaataa gochuun Tokkichummaa fi Dandeetti Rabbii kan agarsiisuudha. Namoota lakkoofsi isaanii biliyoona fi biliyoonatti lakkaawaman haala wal-fakkaatun meeshaa nyaata daaku isaan keessatti uumuun Tokkichummaa Isaa agarsiisa. Osoo Uumaan biraa Isa waliin kan jiru ta’e silaa meeshaan nyaata daaku namoota gariif adda haa ta’u jechuun mormaa ture. Garuu sirni nyaata daaku namoota hundaa kan wal fakkaatudha. Dur irraa kaasee hanga ammaa fi gara fuunduraatti namoota lakkoofsan hangana hin jedhamne meeshaa nyaata daaku akkanatti wal xaxe uumuu fi too’achuun Rabbiin wantoota hundaa irratti Danda’aa akka ta’e agarsiisa. Namni maashini midhaan daaku hojjachuu fi too’achu danda’a. Garuu maashinii miliyoonatti lakkaawamu yeroo tokkotti hojjachuu fi too’achuu danda’aa? Gonkumaa hin danda’u. Garuu Rabbiin Guddaan Olta’e, Tokkichi fakkaataa hin qabne namoota biiliyoona keessatti maashinii ajaa’ibaa nyaata daaku kana uumuun ni too’ata. Rabbiin hin nyaatu, hin dhugu, fakkaataa fi ilmoo hin qabu. Ee badii isaanii warroota Rabbiif ilmoo taasisuun Isarratti kijiba odeessan. Rabbiin ni jedha:
“Odoo Inni isaan uumee jiruu Jinnoota Rabbiif shariika taasisan; isaan beekumsa malee ilmaan dhiiraa fi dubaraa Isaaf godhan. Inni wantoota isaan kijibaan Isatti maxxansan irraa qulqulluu fi olta’aadha. Jalqabaa samii fi dachiiti. Inni waan hundaa kan uumee fi niiti kan hin qabne ta’ee osoo jiruu akkamitti ilmoon Isaaf ta’aa? Inni waan hundaa beekaadha. Suni Allah, Gooftaa keessani. Isa malee dhugaan gabbaramaan hin jiru. Inni Uumaa waan hundaati, kanaafu Isa qofa gabbaraa. Inni waan hundaa irratti Wakiila. Agartuun guutumaan guututti Isa hin agartu, Inni immoo guutumaan guututti agartuu hunda arga. Inni Mararfataa keessa Beekaadha.” Suuratu Al-An’aam 6:100-103
Mushrikoonni (Warroonni Rabbiitti waa qindeessan) Jinnii Rabbiif shariika taasisan. Kana jechuun akkuma Rabbiif ajajaman Jinnifiis ajajaman. Akkuma Rabbiin kadhatan Jinniis kadhatu. Sheyxaanni Jinnii irraa waan ta’eef wanta badaa inni itti ajaju hojjachuun isa gabbaru. Rabbiin dhiisanii taabotaa, dhagaa fi uumamtoota biroo akka gabbaran kan itti nama ajaju sheyxaana. Kanaafu, namoonni isaaf tole jechuun yommuu wantoota kanniin gabbaran dhugumatti sheyxaana gabbaraa jiru. Gabbaru jechuun gabbaramaaf of gadi qabuu, ajajamuu, wanta Inni jaallatu hojjachuu fi wanta Inni dhoowwe dhiisudha. Gabbarriin guddaan du’aayi (kadhannaa)dha.
Jallinni lammataa Mushrikoonni Arabaa fi kan biro hojjatan, Rabbiin Qulqullaa’an ilmoo dhiiraa fi dubaraa qaba jechuun kijiba Isarratti uumudha. Beekumsa malee kijiba garmalee guddatu kana uuman. Beekumsaa fi ragaa wayiitu hin qaban. Kijiba ofii uuman malee. Namoonni Iyyasuus ilma Gooftaati jedhanii kijiba uuman beekumsa sirrii Rabbiin irraa dhufe hin qaban. Kuni kijiba isaan uumun kitaaba keessatti barreessan malee ragaa Rabbiin irraa dhufee miti. Mee itti xinxallii
“Rabbiin Jalqabaa samii fi dachiiti.” Kana jechuun osoo homaa Isa hin dursin samii fi dachii dhabama irraa kan argamsiiseedha. “Niiti kan hin qabne ta’ee osoo jiruu akkamitti ilmoon Isaaf ta’aa?” Eessaa fi akkamitti osoo niiti hin qabaatin ilmoo godhataa? Samii fi dachii dhabama irraa kan argamsiiseedha. Sammii fi dachii uumuu duraa fi booda niiti hin qabu. Inni wanta hundaa irraa dureessa waan ta’eef niititti hin hajamu. Kanaafu, ilmi eessaa dhufaaf? Akkasumas, ilmi sanyii abbaa irraa ta’uu qaba. Ilmi abbaa fakkaata. Rabbiin Olta’aan ilma qaba jedhanii dubbachuun ‘Rabbiin fakkaataa qaba’ jedhanii dubbachuudha. Kuni kijiba guddaadha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Tokkicha fakkaataa wayiitu hin qabneedha. “Inni waan hundaa uume”- Rabbiin samii fi dachii fi wantoota isaan keessa jiran hunda kan uumee fi argamsiiseedha. Akkamitti wanti Inni uume ilma Isarraa bahuu ta’uu danda’aa? Namni rooboti (meeshaa socho’aa) yoo hojjate, “roobotin ilma isaati” jechuu dandeenyaa? Dhugumatti, Rabbiin ilma qabaachu irraa qulqullaa’adha. Wantoonni Inni uume uumamtoota Isaa ta’uu malee ilmaan ta’uu hin danda’an. Sababni isaas, ilmi wanta tokko irraa kan baheedha. Rabbiin kanarraa qulqulluudha. Kanaafu, “Rabbiin ilma qaba” jedhanii dubbachuun kijiba guddaa akka ta’e haala kanaan ifa ta’a.
“Inni waan hundaa beekaadha.” Kana jechuun Rabbiin wanta guddaa fi xiqqaa, dhokataa fi ifa hunda kan beekudha. Isa waliin shariikni homaatu akka hin jirre ni beeka. Ilmoo akka hin qabne ni beeka. Inni Guddate Olta’e, haqa beeku ni beeksiisa. Osoo shariika (qindaa’aa) yookiin ilmoo wayii kan qabaatu ta’ee silaa ni beeksiisa. Hin dhoksu. Kijiba warroota Isarratti kijibanii hin haaqu ture. Garuu shariikaa fi ilmoo waan hin qabneef, “Rabbiin shariikaa fi ilmoo qaba” jedhanii dubbachuun kijiba guddaa akka ta’e ni beeksiisa.
“Suni Allah, Gooftaa keessani.” Kana jechuun wantoota uumu hundaa kan uume, shariikaa fi ilma irraa qulqulluu kan ta’e Allah Gooftaa keessanii. Gooftaa jechuun kan uumuu, guddisu, kunuunsu, bulchuu fi too’atuudha. Kan isin uume, rooba isiniif roobsun isin nyaachisuu fi obaasu, qananii adda addaatin isin kunuunsu fi guddisuu Allah dha. Kanaafu, Inni Gooftaa keessani. Allah (Rabbiin) Gooftaa keessan erga ta’e isin gabroota Isaati. Haqni Gooftaan gabricha irraa qabu Isa qofa gabbaruudha. Kanaafu, Isa qofa gabbaraa.
“Isa malee dhugaan gabbaramaan hin jiru.” Kana jechuun haqaan kan gabbaramuu Rabbiin malee hin jiru. Isaan ala wantoonni gabbaraman (waaqefataman) hundi baaxila (soba). “Inni Uumaa waan hundaati..” Kana jechuun akkuma wanta darbe hunda uume wanta gara fuunduraatti dhufu hundaa Kan Uumuudha. Wanti yeroo darbe ta’e, ammatti ta’uu ykn gara fuunduraatti ta’u hin jiru Inni Kan uumuu yoo ta’e malee. Wanta darban, ammatti jiranii fi gara fuunduraatti dhufan hundi uumamtoota Isaati. “kanaafu, Isa qofa gabbaraa.” Erga haqaan gabbaramaan Rabbiin malee akka hin jirre mirkanaa’e, gabbarrii (ibaadaa) gosa kamiyyuu Isaaf godhaa, Rabbiif qulqulleessaa, Jaalala Isaa argachuuf niyyadhaa. Ibsa biraatiin “Gabbarrii (ibaadaa)” jechuun jaalala Rabbii argachuuf seera Inni kaa’e hordofuun hojii fi dubbii irraa wanta Inni jaallatu hojjachuudha. Fakkeenyaf, salaata, du’aayi, zakaa, qalma, sooma fi kkf.
“Inni waan hundaa irratti Wakiila.” Kana jechuun Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa wantoota jiran hunda kan tiiksu fi eegudha. Lubbu-qabeenyi fi lubbu-dhabeenyi jiraachuuf wantoota isaan barbaachisan isaaniif kennuun ykn laaffisuun isaan tiiksa. Akkasumas, wanta isaan hojjatan hunda ni ilaala, ni too’ata.
“Agartuun guutumaan guututti Isa hin agartu..” Guddinnaa fi Guutummaa Isaatirraa kan ka’e ijji ilma namaa Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa guutumaan guututti arguu hin dandeessu. Addunyaa tana keessatti Isa arguu hin danda’an. Garuu Aakhiratti warroonni amanan ni argu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa immoo guutumaan guututti wanta hundaa ni arga. Wanti Isarraa dhokatu tokkollee hin jiru. Kanaafi, itti aansee, “Inni Mararfataa keessa Beekaadha” jedhe. Rabbiin Olta’aan keesso wanta hundaa kan beekudha. Wanta samii fi dachii keessa jiruu fi adeemsifamuu, wanta biyyee jala jiru, wanta sammuu fi qalbii namaa keessa jiru hunda kan beekuudha. Wanti Isarraa dhokatu tokkollee hin jiru. Yaanni fi miironni namni sammuu fi qalbii keessatti kuufatu hundii Isaaf ifa. Gonkuma namni yaadaa fi miira isaa Rabbiin irraa dhoksuu hin danda’u.
Kitaabban Wabii
https://www.innerbody.com/image/digeov.html
https://www.webmd.com/heartburn-gerd/your-digestive-system#3
https://www.myvmc.com/anatomy/gastrointestinal-system/
Tafsiroota: Ma’aariju at-tafakkuri wa daqaa’iqu at-tadabburi 11/359-366, Abdurahman Habanka
Tafsiir Sa’diyy-fuula 298-299


c: text/html

text:
Mootummaan Itoophiyaa Obbo Jawaar Muhammad dabalatee namoonni 35 to’atamuu ibse
Komishiniin poolisii Federaalaa fi Naannoo Oromiyaa ibsa waloon miidiyaa biyya keessaatiifi kennaniin, Obbo Jawaar Muhammad dabalatee namoonni 35 to’anaa jala oolfamu mirkaneessan.
Ibsa kan keennaan Komishiniin poolisii Federaalaa komishnar Jeeneeraal Indeeshaawu Xaasawu fi komishinii poolisii Oromiyaa Komishinar Araarsaa Mardaasaa yoo tahan, Namoonni hidhaman reefki Artist Haacaaluu Hundeessaa gara iddoo dhaloota isaa magaalaa Ambootti akka hin geeffamne gufachiisaan sababa jedhuun tahus ibsame.
Akkasumas miseensi poolisii tokkos ajjeefamuu fi Meeshaan waraanaa eegdootni obbo Jawaar Mohaammad hidhatan kan hayyama seeraa hin qabne tahus beeksisaan.
Haaluma kanaan Obbo Jawaar Muhammad fi eegdota isaa irratti qorannoon kan jalqabame tahus gabaafame.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amajji 24,2016
Dararuuf giddirsuun dhaloota qubee akka mirgaaf hin falmanne gochuu hin danda’u.kanas kan dhageenyurra kan arginu nii mirkaneessa
Sa’atiin ammaa kanatti FXG WU keessaa banbanaa jira Dhukaasa gurguddaan dhaga’amaa jira.kunoo sa’atiuma kanayyu dhukaasa
dhuka’a jiru dhaga’an jira. Haaluma kanaan bor manneen barnoota fi Kollejjiwwan dhuunfaa magaalaa Naqamtee akka itti fufan irbuu walii galanii turan bifa milkaa’ina qabuun akka itti fufan dubbatamaa jira
FXG Wallagga Yuunibarsiitii Keessatti Bifa Haaraan Egale
Amajji 24,2016


text:
Finfinnee Caamsaa 14,2012(TOI) – Harargee Bahaa Anaa Malkaa Bal’ootti Caamsaa 13/2012 Galgala Balaa Sigiga Lafaa Mudateen Lubbuun Maatii tokkoo Namoonni Jaha Darbuu Polisiin Beksise.
Qajeelcha Poolisii Godinichaatti Dameen Kominikeeshiniitti Eeggataa Itti Aanan Inispeektar Tolosaa Goshuu TOI akka himanitti balaan kun ganda Tokkummaa Jaalalaa bakka Kabiir jedhamutti rooba cimaa robe sigiga lafaa uumameeni jedhan.
Halka naannoo sa’aatii 7tti lafti sigigaatee manni achirra jiru jigee maatiin manicha keessa rafanii jiran 6 lubbuun isaanii darbee jedhame.
Maatiin lubbuun darbe haadha takkaaf ijoollee ishee shani.
Dabalataanis ra’oonni 4 fi saani tokko du’uu isanii Inispeektar Tolasaan ibsanii jiru.
Ka’umsi balaa kanaa iddoo balaaf saaxilamaa ta’etti mana ijaaruu ta’uu eeruun uummanni ijaarsa manaa iddoo balaaf nama saaxilutti raawwachuu akka hin qabne dhaaman.


text: Filannoon pireezedaantummaa Keeniyaa kamisa dhufu lafaa ammas gaggeeffama. Filannoo kana irratti Dorgomaan Paartii Mormituu Raayilaa Odiingaa filannoo kana lagachuu isaanii yaada waa’ee filannoo kanaa lammileen Keeniyaa qaban gargar hireera. Jiraattuun Keeniyaa Kutaa Meeruu Uhuuruu deeggartu, Aliimaa Guyyoo jedhamtu Raadiyoonii VOA’f filannoo prirezedaantummaa kana baatee filachuuf akka jettu yoo himtu; deeggaraan Raayilaa Odiingaa Ka magaala Kisuumuu jiraatu garuu filannoo kana akka bahee hin filanne dubbateera.


text:
Waliigaltenii ABO fi ODP giduu halaagariinii xumuramerraa gadanii gadaa tokkummaatii ijnifanoonii umattaa oromotii.
ODUU#Breaking News Walahii akkanumatu isin irraa bareddaa
ODP fi ABOn waliigaltee isaanii cimsuun rakkoo mudatu hunda waliin furuufii waliin hojjechuuf waliif-galan.
Hooggantoonni Paartilee lameenii har’a ibsa waloo kennaniiru .
I/A Dura taa’aa ODP fi Pireezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaan ABO waliin guddina biyyaatii kanaatiif kanaan booda waldhaggeeffachaa waliigalteen akka hojjetan dubbatan.
HD-ABO Obbo Dawud Ibsaa waliigaltee Asmaraatti irra gahan hojiirra oolchuun ODP waliin hojjechuuf qophii ta’uusaanii dubbataniiru.maddi OBN Afaan Oromoo
Waliigaltenii ABO fi ODP giduu halaagariinii xumuramerraa gadanii gadaa tokkummaatii ijnifanoonii umattaa oromotii.
News Update: Addi Bilisummaa Oromoo fi mootummaan Naannoo Oromiyaa waliin hojjechuuf waliigalan, @OBNOromiyaa
“#OLF and #Oromia regional state have agreed to work together” https://t.co/JcgAnnC1sv#Ethiopia #Oromia pic.twitter.com/E7Re9S1NQv
— Addis Standard (@addisstandard) November 14, 2018
ODUU AMMEE!!
ODP fi ABOn waliin hojjechuuf waliigalan.
I/A Dura taa’aa ODP fi Pireezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa fi Hayyu-dureen ABO Daawud Ibsaa ibsa waloo kennaniin, kana booda waldhaggeeffachuun guddina biyyattiif hojjenna jedhaniiru.
Akka gabaasa OBNtti, Obbo Daawud Ibsaa waliigaltee Asmaraatti irra gahan hojiirra oolchuun ODP waliin hojjechuuf qophii ta’uusaanii dubbataniiru.
Kana malees, waan nu harkaa bahaa ture waliin sirreessaa gara fuulduraatti walta’insaa fi akeeka jaarsoliin lafa kaa’aniin waloodhaan ni hojjennas jedhaniiru.
Kanumaafis, miseensonnii fi deeggartoonni ABO kana fudhatanii tasgabbiin Oromiyaa akka eegan dhaaman.
Humni kanaan dura waraana ABO ture qaama mootummaa ta’ee mootummaa Naannoo Oromiyaatiif humna dabalataa akka ta’u gochuuf waliigaluus dubbatan.
Pireezidant Lammaa Magarsaa gama isaaniitiin jaarmiyaaleen siyaasaa waraana tokko malee nagaan waliin qabsaa’uun, sagantaa siyaasaa ofii tarkaanfachiisuu danda’uun nageenya biyyaatiif murteessaa ta’uu akka amanan himaniiru.
Odeessaalee biroof bbcafaanoromoo.com mil’adhaa
Suuraan Getty Images irraa argame.
ABO Fi ODPn Walii Faltee Kana Dura Eeritiraa,Asmaraatti Taasisan Osoo Irraa Hin Sharafne Hoojirra Oolchuuf Marii Har’a Sad.14/2018 Finfinnee Waajjira Pireezidaantii Naannoo Oromiyaattii Taasisaniin Walii Galan.
Kaayyoon Keenya Ummata Keenya Fedhii Fi Dantaa isaa Tiksuudha,Nageenyaa Isaa Amansiisaa Taasisuudhas Jedhaniiru.
Aadam Mohaammad**Gadaan Keenya** New Oromo Music 2018 By Raya studio
Rabbirraa Hayluu : Nurraa Galaa By Gadaa Digital Studio 2018
Yoosaan Geetahun – keenya Yeroon – New Ethiopian Music 2018 (Official Video)
Oromo music : Badhaatu Abbuu (Jajjabee) – New Ethiopian Oromo Music 2018(Official Video)
Kekiya Badhadha – Dhugaa Maseenaaree!! – New Ethiopian Oromo Music 2018 (Official Video)
OBN Sad 05, 2011 – ODP fi ABO waliigalteesaanii cimsuun rakkoo mudatu waliin furaa waliin hojjechuuf waliigalan. Hooggantoonni Paartilee lameenii har’a ibsa waloo kennaniiru. I/A Dura taa’aa ODP fi Pireezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaan ABO waliin guddina biyyaatiif kana booda waldhaggeeffachaa waliigalteen akka hojjetan dubbatan. Hayyu Dureen ABO Obbo Dawud Ibsaa waliigaltee Asmaraatti irra gahan hojiirra oolchuun ODP waliin hojjechuuf qophii ta’uusaanii dubbataniiru.
OMN:ODUU,(SAD,14,2018)


text:
Gara Fuula Kanaa Baga Nagahaan Dhuftan! (Wel Come to This Page)
Macaafni Qulqulluun Wangeela Yohannis 3:16 irratti “Akka namni isatti amanu marti jireenya barabaraa qabaatuuf malee akka hin banneef, Waaqayyo hanga ilma isaa tokkicha kennutti akka malee addunyaa jaalateeraatii” jechuudhan ni dubbata. Haaluma kanaan Musliimota hojii fayyisuu Yesus fudhataniif jireenyi barabaraa ni jira. Kaayyon fuula kanaa bifa lama qaba. Inni duraa Kiristiyaanonni michoota isaanii Musliimotaaf dandeettii wangeela geessuu akka guddifatan gargaaruu yoo ta’u kaayyon inni lammataa immoo Musliimota Waaqayyo barbaadaa jiran gara dhugaatti akka dhufan gargaarudha.
Hojii Ergamootaa 17:23 irratti Phaawuloos warri Magaalaa Ateensi keessa jiraatan “Waaqa hin beekkamne” yemmuu waaqeffatan argee isaan Waaqa hin beekkamne jedhanii inni waaqeffatan kuni Yesusin akka of mul’ise dubbachuudhan wangeela lallabee jira. Yeroo ammaa kana haala wal fakkaatu firoota keenya Musliimota biratti ni agarra. Isaanis Waaqayyo waaqa hin beekkamnee fi uumama isaa iraa kan of fageesse fi kan of foo’edha jedhaniit amanu. Kiristiyaanummaan garuu Waaqayyo nu uumama isaatif dhihoo fi nu waliin walitti dhufeenya dhuunfaa kan hayyamu akkasumas “yaa Abbaa keenya” jennee waamuu kan dandenyu akka ta’e nutti hima. Dabalataanis nuti Kiristiyaanonni kadhannaa keenyayyuu kan eegallu “yaa Abbaa eenya” jenneeti. Carraa walitti dhufeenya bareedaa kana firoonni keenya Musliimonni osoo itti fayyadamanii silaa akkam nama gammachiisa ture. Garuu isaan walitti dhufeenyi isaan waaqa isaanii waliin qaban kan akka gooftaa fi garbichaa ta’uu qaba jedhaniit amanu. Maddi jecha “Islaam” jedhu kanaatuu yoo hiikamu of yookin miira ofii gadi dhiitanii bitamuu (bulchuu) jechuudha.
Wangeela Matewos 28 lakkoofsa 19-20tti ajajni Yesus inni dhumaa “Kanaaf dhaqaatii saba hundumaa maqaa Abbaatiin, maqaa Ilmaatiin, maqaa Hafuura Qulqulluutiinis cuuphaatii barattoota godhaa; Akka waan ani isin ajaje mara eeganiifis isaan barsiisaa” kan jedhuudha. Wangeela intarneetidhaan babal’isuun kaayyoo keenyadha. Sabni Kiristoos dandeettii Musliimotaaf dhugaa ba’uu isaanii guddisuun fedhii keenyadha. Obboleewwan keenya Musliimonni dhugaa fi jireenya barabaraa aargachuu akka danda’aniif waltajjii kana irratti gaafilee isaanitiif akka deebii argatan ni feena.
Pirojektii kana irratti hirmaannaa gochuu yoo barbaaddan, gaaffii yookin ilaalcha yoo qabaattan, yookin immoo odeeffannoo barbaachisoo nuuf erguu yoo barbaaddan teessoo imeelaa armaan gaditti argamuun nuuf ergaa. Yeroo dhihoo keessattis odeeffannoowwan dabalataa heddu waan daballuuf yeroo yeroodhan nu daawwadhaa.
Teesson imeelaa islaamummaadhafdeebii(at)gmail.com yookin rlife03(at)gmail.com
Islaamummaadhaf Deebii garee Afaan Oromoo
Welcome to Answering Islam Afan Oromo
The bible says "For God so loved the world that he gave his one and only Son, that whoever believes in him shall not perish but have eternal life" (John 3:16). In this regard, eternal life is what is available for Muslims who accept the saving work of Christ.
The main purpose of the Amharic section of Answering Islam is two-fold. Firstly, we want to present the truth to Muslims so that they may understand the gospel and come to know the truth. Our second objective is to equip Christians in being effective witnesses to Muslims. As we find in Acts 17:23 Paul discovered that the people in Athens worshiped the ʽunknown godʼ and it is in this regards that he preached the gospel to them telling them that the god they worship as the unknown has revealed himself through Christ. Likewise, we find the same occurrence with our Muslim friends. That is to say, their view of God is one of unknowable, distant God who is separate from his creation. Yet Christians affirm that God is relational and that we call him father and could know him personally. Moreover, the Lord's prayer starts by the affirmation of ʽOur Fatherʼ and this is what Muslims could experience. However, Muslims' perception of their relationship with God is one of a slave and master; what is required of Muslims is just to obey and submit (as the word Islam itself means that.)
The last instruction of Jesus, as found in the Gospel of Matthew (28), is to go into all the world and make disciples of all nations. We aim to share the gospel through the internet, to equip the body of Christ into being an effective witness to Muslims and to help Muslims to find answers to the question they may have in order that they will encounter the truth found in Jesus Christ.
It would be good to hear from you, be it related to a question or a comment you would want make. In the near future we are going to have more materials uploaded and we would encourage individuals who are interested in contributing materials of relevance to contact us.
The Afan Oromo team of Answering Islam
Email Us: islaamummaadhafdeebii(at)gmail.com or rlife03(at)gmail.com
Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo Fuula Duraa


text:
Bombiin hiriira dhiyoo Finfinneetti muummee ministera Itoophiyaa deeggaruuf bahan irratti gadi dhiisan nama lama galaafattee,100 caalaa madeessitee nama 30 caalaan shakkanii qaban.
Bombii suniin duratti ibseen dhaamtee, caasaa bilbilallee hojjachuu dhowwanii mala bultiillee yakkuuf waan hojjatanitti jira akka odeeffannoon TV Itoophiyaatti.
Akka itti gaafatamaan odeeffammoo mootummaa Itooophiyaa Ahmed Shiidee jedhetti warii gaafaa nama balleessuu fedhe sun ammallee fulaa hedduutti woma akkanaa malachuutti jiraa gumiin mirgaa fi bitaa ufi mimillachaa ufi eegachuu malte.
Gama kaaniin ammo Manii Marii Itoophiya waan irratti mari’achaa bahe akka dhiifamaan mana hidhaatii nama baasan irratti mari’achaa bahee hardha irratti walii gale.
Warrii dhiifama tolchaniif ykn waan warrii yakke jedhan bira dabraniif ka wanjala akka akkaa hojjate,mootummaa humnaan gara galchuun himatanii fi waan hedduun himatan.
Warra tanaan himatame cufaa dubbi warraa laalanii koree hujii tana qorattullee dhaabanii boordii biiroon muuummee ministeraa itti gaafatatamu dabarsuuf hujiitti jiran.Dhiifama kana ammoo dhiyootti bordiin dhiyootti yaada itti kenniti.
Gama dhibiin ammoo Itoophiyaa fi Eeritiraan waan dabre walii bira dabruuf mariitti jiraachuu fi jaarroleen marii Eertiraalleen Finfinnee dhaquun akka oduu himaan Tokkummaa Mootummootaa jedhetti waan karaa nagaatti nama geessaati.
Dhaabii isaaniilleen deemsa kana hinuma deeggaraa murtii koomishiinii daangaa Itoophiyaatii fi Eertiraalleen hujii irra oolchuuf kurfoo jira.


text:
Mariin sadarkaa ol’aanaa, kan walii-galtee araaraa Sudaan Kibbaa bara 2015-tti fuuleffate, magaalaa Finfinnee keessatti geggeessamaa jira.
Walii-galteen araaraa waggaa lamaa fi walakkaa dura mallatteessame, Adoolessa bara 2016 loltoota garee Prezidaant Saalvaa Kiirii fi kanneen hoogganaa finciltootaa – Riyaak Machaar tumsan gidduutti wal-waraansi banamee, magaalaa Jubbaa keessatti lubbuu hedduu eega fgalaafatee booda diigame.
Dhaabbata “International Crisis Group” jedhamu keessatti xiincalaan gameessi, Keesii Kopoland, marii amma Finfinnee keessatti geggeessamu keessatti dhimmoonni ijoon itti xiyyeeffatame – waa’ee aangoo qooddannaa fi ijaarsa humna nageenyaa ti.
“Gurmuuleen mormitootaa fi biyyoonni Addunyaa gama Dhihaa irra jireessi isaanii, walga’iin ammaa kun akka marii haaraa ta’u fedhan. Kaayyoon isaanii, walii-galtee aaangoo qooddannaa haaraa tolchuu dha. Kun immoo gurmuulee mormitootaa addaaf carraa gaarii kennee, irraa mootummaa haga tokko gad qabuu dha.” - kan jedhan – Keesiin, gama biraatiin immoo mootummaan, aangoon isaa otuu guddaa hin jijjiiramiin akkuma irree cimaa qabaatetti ka turuu fedhu tahuu dubbatan.
IGAD immoo, fedhii gam-lameenii gidduu dhaabatee wal-madaalsisuuf carraaqaa jira.


text:
Yaadachiisa Jaal Marroof
Damee Boruu: Adoolessa 16/2020
1.Gaafa koree tekinikaan hidhannaa hiikachuu didan: Jaal Goolicha Deengee fi Jaal Marroo Dirribaa Galatooma: mata duree jedhu jalatti barruu Damee Boruu jedhuun isin faarsee, isin eebisee, isin galatoofadheen jira. Guyyaa sana waan uummata keenya mudachuuf deemu waanan hubadheef jecha ejjennaan keessan abdii fi wabii bilisummaa Uummata Oromoo jedhee itti amanee ittiin bule jira. Sana booda karaa danda’e maraan: yaadaan, horiin, siyaasaa fi propagandaan isin wajjin dhaabachaan jira.
2.Gaafa aggamiin Xiyyaaran jaal Marroo ajjeessuuf yaalame: Jaal Marroon kunuusifamuu qaba : mata duree jedhu barruu Damee Boruun barressame jalatti:muxxannoon qabuu fi gorsa natti fakkaatu dhiyeesseen ture: Maxxansaa sana keessa yaada gorsa fakkatu kutee kunoo asii gaditti ilaala:
“Ajajaan waraanaa warri midiyyaa irratti ifa bahanii saaxilman uufata isaanii, rifeensa isaanii waan fakkaatan mara jijjirachuu qabu. Bakka oolanii fi bulan namoota isaan eeganiif warra isaan wajjin sadarkaa olii jiran qofti beekutu karaa dha. Diina of burjaajeessun qabsoo keessatti baayyee barbaachisaa dha. Kana booda jaal Marroon Midiyyaatti baahee odeessuun barbaachisaa miti. Firaa fi diina jalaa daachuu qaba. Qabsooo Bilisummaa Oromoo keessatti Qaroon ilmaan Oromoo hedduun tasa wareegamuun akka qabsoon lafa irra harkisamu godhee jira.
Nama isaaf dubbatu kadhimachuu qaba. Wal quunnamtii karaa afaaniin namoota isa bira jiran wajjin dubbachuu malee mootummaan Habshaa sagalee isaa adda baaftee akka beektu hubatamuu qaba. Mootummaas yoo tahe nama isaaf dubbatuuf qaba. Namni mootummaa irra jiru yaroo deemu maaliif konkolaataa kudhan wal fakkaatuun deema? Akka isa kam keessa jiruaachuun isaa hin beekamneef.
Fakkeenyaaf warri akka Joseph Kony hooganaa Ugandan Lords Army fi kan akka Abubakar Sheku hooganaan Boku Harma salpaatti dhabamuu hafaniif baayyee of hin saaxilan. Eessa akka jiranii fi eenyummaa isaanii namni hin beeku
Gootummaan qofti wareegama salphaa nama hin oolshu. Qaroominaa fi eegannaa guddaatu wareegama tasaa jalaa nama olcha. Gootni keenya goorsa jaallewwan isaaniis dhageefachaa ofiis itti yaadaa akka qabsoo bilisummaa uummata isaanii galmaan gahuuf akka nuuf jiraatan gargaarsa goonuuf irratti kadhanaan keenyaan galagalaa fi ganama isaan wajjin dhaabbachuu qabna.”dhuma maxxansaa sana.
- 3. (The quality of leadership is delegating responsibilities). Jabbinni Hoogganaa itti gaafatama hirmaachisuu danda’u dha. Warri waan hundaa nattu hojjeta jedhan dhabbinsa guddaa akka qaban mirkaneessa. Kononeel Abiyi ilaala waan hunda isatu beeka. Waan hundaaf isatu mataa dha. Yoo biyya deemee fotoo ka’uu dhabe: karaa haraa, muka dhaabaa, boqolloo keessa deemaa, qamadii keessaa deemaa, konkolaataa keessa bahee mushuraa wajjin fotoo ka’a. Kun dhukkuba isa fayyuu hin dandeenye. Jaal Marroo ati loltuu bilisumma humna riphee lola nama gaggeessu taatee qilleensa keessa maal hojjeta? Diinni lolamu qabu lafa jira. Lafa irraa Uummata Oromoo dugugee isaa balleessa jiru aggarra.Taayee Danda’aa wagga shantama lolanii mandara tokko bilisa baasanii of harkaa hin qaban nuun jechaa jira. Jiraachuu keef mirkaneessuuf qileessa keessa ooluu hin qabdu. Dhokkatee boola keessa yoo lubbuun jiraate Uummata Oromoof wabii fi abdii guddaa dha. Waan ati jirtuuf Kononeel Abiyi yoo Wallaga dhaqe na ajjeesu jedhee kan himate. Utuu ati jirtu nafxanyoonni akka barbaadan ilmaan Oromoo qalanii fixuu ni sodaatu. Loluu illee dhiisii lubbuu dheeradhu. Maaloo, maaloo oduu dabarsuu, gaaffii fi deebii kennuu irraa dhaabu. Yoo barbaachisaa tahe nama bakka kee bu’ee dubbatu (spokesman or spokeswomen) godhadhu.
- (The most essential elements of guerilla warfare are security and discipline). Riphee lolaaf baayye barbaachisaa kan tahe naamusaa fi nagaa eegannaa dha. Haacaaluun Goota dhugaaf dhaabbatuu. Nafxanyaan diina, Minilki haree yaabatee dhufe, Abiyi nafxanyaa wajjin jira jedhee dhugaa dubbatee du’uu isaa irra utuu lubbuun jiraatee uummata isaaf harka millioona dhiba caalaa bu’aa qaba. Haacaaluun ni du’e gaafan dhaga’u ofiin walaale. Dhugaa miti jedheen dide. Sirba giddii utuu garaan koo gubatuu fudhadhe. Tsion Girma VOA Afaan Amhaaraa irratti Jaal Marroo eessa jirtaa? yaroo jettee gaafatu akkuma du’a Haacaluu gaddaanan guutame. VOAn Afaan Amhaara diina Uummata Oromoo keessa warra toora duraa irra jiran tahee utuu jiru Jaal Marroon gaaffii fi deebii kana irraa maal argachuu barbdaada? Gargarsa dingadee, siyaasaa, diploomasii yookaas fira nafxanyootaa horachuu? Waan tokko keessaa argachuu hin danda’u. Duwwaa. Haacaluun uttu gaafa sana isa akka ajjeessan beeke hin dubbtu taha. Diina ofii tufachuun eessaa dhufee? Yaroo hundaa diina tufatanitu nama balleesa. Oromoof gootni hin guddatu. Nutu akka hin taanetti herega(miscalculation and undermining the enemy). Kun jabina utuu hin taane dhadhabbii keenya akka tahe hubachuu qabna.
- Hiriyaan koo tokko” gamni nama irraa barata, gowwaan of irraa iyyuu hin baratu” jedha.
Fakkennya lama: i) Jaal Laggasaa Wagii utuu hin wareegamiin duraa radiyoo SBO irratti akka Jaal Marroo kana galgalaa fi ganama dubbata. Isa argee gorsuuf ayyaana hin qabuun ture. Akka gaagga’amuuf deemu nan arga. Inni garuu diinaaf bakka jiru oddefannoo akka kennaa jiru waan hubate natti hin fakkaatu. Yoo lafa bilisoome qabanne rakkoon hin jiru. Naannoo diinni tuhachaa jiru keessa waan tureef yaroo gabaaba keessatti itti marsanii wareegame. ii) Alemayoo Dhugumaa mucaa durbii koo waan taheef karaa firaa qunnamee waan gochuu qabu gorsaan ture. Nan hin dhageenye. Alemayyoon baayyee qara waan taheef nama dhaga’uun dadhabbii itti fakkaata. Waraana laga itti dhiisi Shagar deeme. Achumaan akka Nadhii Gammadaafaa bakka gahee hin beekamiin hafe.
Walii gala qabsoo bilisummaa wagga dheeraaf gochaa jiru kana keessatti hooggantoota qaroo hedduu tasa dhabnee jirra.Sirni nafxanyaa har’a ijaaramee qabsawwan fi sabboontota Oromoo itti duula guddaa gochaa jira. Gootota akka Haacaluu ajjeessuudhaan uummata keenya haamilee cabsuuf yaalaa jira. Yaroo dhiphuu akkanaa keessa qabsawwaan akka Jaal Goolichaa fi Jaal Marroo eegumsa guddaa qabaachuu qabu. Ammaaf wabii fi abdiin bilisummaa uummata isaanii gatiittii isaanii gubaa jira. Isaanis of eegaa fi uummata isaanii eeguuf dirqama qabu.
Injifannoo Uummata Oromoof!
Oromiyaan Ni Bilisoomti!


text:
Oromiyaa kessatti OPDOn fashalaa dhufuun isii TPLF garmalee yaaddessaa jira.
=======================
Jaarmayni OPDO Oromiyaa bulchuu kessatti fashalaa fi dadhabbii cimaa agarsiisaa dhufuun irraan kan ka’een Angawota TPLFn garmalee qeeqamaa jiraachuun jaarmaya OPDO gabaafamaa jira.
Angawonni OPDO warreen dhaaba isaanii kessatti malaammaltummaa hojjachuudhaan dhaabaa fi Ummata Oromo walitti buusaa turan if kessaa qulqulleysinee ja’anii haa gabaasanii malee haalli qabatamaan Oromiyaa kessstti deemaa jiru kan isaan kijibdiisaa jiru tahuu angawonni TPLF ifaan ifatti OPDOtti dubbataa jiru.
Haala kana laalchisee websaayitiin Tigraionline.com ja’amu kan angawota TPLFn hogganamaa jiru sadaasa 5/2017 akka gabaasetti angawonni OPDO Oromiyaa bulchuu kessatti fashaleenii waan jiraniif hogganttonni OPDO ol-Aanoon fashala kana kessatti qoda qaban manneen hidhaatti kan geffamuu qaban tahu isaanii midean TPLF Afaan Engliziin maxxanffamaa jirtu kuni eree jira.
Oromiyaa kessatti warreen jequmsa umaa jiran misenssotaa fi deggartota ABO waan tahaniif nageyaa fi tasgabbiin waaraan Oromiyaa kessatti akka jiraatu godhuudhaaf jaarmayni OPDO kuni misenssotaa ABO fi beytota Oromo ifitti dabaluudhaan Oromiyaa jequmsa keysaa baasuu kan qaban tahuullee midean TPLF kuni Jaarmaya OPDOf dhaamefii jira.
Websaatiin Tigrootaa kuni gabaasa isaa itti fufuudhsan jequmsa Oromiyaa kessatti deemaa jiruun walqabatee warshaan biyya Turkii kan milyona 78tti ijaaramee Uffata Omishaa jiru fi warshaan Simintto Daankotee kan milyona 50tti ijaaramee Oromiyaa kessatti hojjachaa jiruu fi warshaalee gurguddo biro hedduu irra kasaraan dinagdee hammana hin ja’amne kan dhaqqabee jiru tahuu midean kuni dabalee mirkanessee jira.
Haalli Oromiyaa kessatti deemaa jiru kuni biyyatti gara fakkenya biyya Suriyaatyi jijjiruun isaa waan maluuf sabaa fi sablsmmota ethiopia kessaa warreen akka Somali ethiopia Afari , Gaanbellaa , Adaree fi Ummanni Bani shanqool faan hirriiba dhiisanii Motummaa TPLF cinaa hiriirudhaan shira Ummanni Oromo fi Ummanni Amaraa tokkummaa Ummata ethioia diiguuf ofaa jiran kana dura kan dhaabbachuu kan qaban tahuu isaanii midean TIgroota kuni sabaa fi sablsmmota kanneeniif waamicha godhee jira.
Gara kaaniin walitti dhihenyi Ummata Oromo fi Ummata Amaraa jiddutti dhihenya kana mul’ataa jiru kuni wayyaanota gar-malee yaaddessuu irraan kan ka’een naanno Tigraayitti namonni ganna 15/40 jiddutti argman hundi isaanii gara moraalee linjitti geffamanii linjii waraanaa diqamaan fudhachiisaa kan jiran tahuu maddeen kenya naanno san irraa nuuf gabaasanii jiru.
Akkasuma Sanbata dabree Naanno Tigraayitti Angawonni TPLF Oromiyaa kessatti Lammilee Tigree nama sadihiitu nurraa ajjefame jechuudhaan hiriira mormii Ummata Oromo irratti yaamanii turan kan jalaa fashalaayee jiru tahuun gabaafamee jira.
Galatomaa .
A/Suutee Sadaasa 7/2017