text:
Ilaa fi Ilaamee
Dhooftuu cimaa Waliigaltee ittiin jabeessan
Sirni malbulchaaa fi hawasomaa Oromoo, Gadaan, waan Oromoo hundi uumuu saaf itt boonu. Sirna walabummaa, walqixxummaa fi ulfina ilmoo nama gad jabeessu ture. Karaa sun itt mirkaneeffamu tokkoo yaa’a demokratawaa quunnamtii wal gidduu yk mariin ture. Haasaa afaniin namoota lama, sadii yk gumii gidduutt tolfamu keessatt kan qooda fudhatu hundi naannaa ulfinnii fi wal qixommi jiru jalatt wal dhaggeeffachuu fi darbabeen dubbachuuf dirqamaa fi mirga qaba ture. Yaa’ichi eegalee demokraatawaa Oromummaa, ilaa fi ilaamee jedhamu, dhabamuun saanii Oromooti rakkina saa dheeressa jiran keessaa tokkoo. Ilaa jechuun waanan jedhu yk agarsiisun qabaa dhaggeeffadhu jechuu dha. Abbaa haasaa jalqabuu barbaadutu jedha. Erga jalqabamee duubas gurra naa kenni jechuuf tokkoo ilaamee jedha. Ni dhaggeeffatama. Gabaabaatt haala nagaa jalatt, ogummaa darabeen waldhageeffataa dubbatan ture.
Yero balaan uumaa yk badiisi namaan tolfamu gahun tasgabiin hawaasaa dhibamu ilaa fi ilaameen baduu dandaha. Yeroo akkasi dhimmi waldhageeffataniif ni dhiba. Yeroon saa kan burjaajii fi mancaa taha. Yeroo nagaa kan ilaa fi ilaamee diigu farra qofa ture. Sana malee murtiin marii hundi irratt gumaachuun xumurama. Yaada ofii kan nama irratt fe’u hin turre. Yeroo maanguddoon mari’atan ijoolleen dhaggeeffachuu hin dhowwamtu. Bakka gocha kana itt shakalan walgahii hiriyaas qabu turan.
Oromoon gubbaa gad itt himamuu hin beeku ture. Mataan finnaa, Abbaan Gadaa ulfinaa fi amanamummaa guddaa qabullee yaadaa fi fedha saa dirqiin nama fudhachiisuuf mirga hin qabu ture. Yoo akka malee rorrisuu barbaade buqqifamuu dandaha. Kanaaf innilee dambii ilaa fi ilaamee ulfeessuu qaba ture. Oromoon gocha hawaasaa hundaaf seera fecca’ame qaba ture. Gochi wal hin gitnee fi hangammeessi hooda tahan hundi hooda safuu jedhamun tumamanii turan.
Seera Caffeen tume cabsuun safuu dha. Dhudhaa fi hooda cabsuun safuu dha. Salphaatt, safuu dha jechuun seeraa fi dudhaa ala tahee kan seera nama fi dheekamsa waaqaan adabauu dandahu jechuu dha. Dubbachuu fi darabeen dhaggeeffatamuun dambii dha. Isa cabsuun safuu dha. Kanaafi seeraan bulmaati Oromoof keessummaa miti kan jedhamu. Gochi fi hojiin namaa hundi tumaan deggaramuu qaba ture. Nagaa fi waraana buusuuf dura mari’atamee dhaabbiin fudhatamuu qaba ture. Murtiin akkasitt fudhatame “seera” jedhama. Amaarri kana irra fudhatee sadoon “seeraa” jedhe. Nambiyyooti biyya koloneeffataa marii seera tumaa irratt qooda fudhatanii hin beekan. Yeroo waamaman Awaajii yk ajaja dhaggeeffachuu fi sana malee finqilcha saduuf fedha saaniitiin yaa’u.
Miseensoti dhaloota sochii bilisummaa jalqaban garri caalu sirna cunqursaa kolonii jalatt guddatan. Hedduun saanii waabarii waan dhaqaniif aada adda addaan walitt dhufanii turani. Unkaan quunnamtii isaan argan sun kan Oromoo irra adda turan. Kan darabeen wal dhaggeeffachuu hin beekan. Kaan walitt wacu yk aluma tokkoo dubbatu. Aboo qabeessoon, barsiisota, qajelchota yk qondaaloti ambaa, eenyuu haa tahanii, fedha saanii namatt fe’uu malee yaada nama hin gaafatani. Qunnamtii saanii keessatt qooqota ajajaa qofatu argama. Oromoof sun safuu taha ture.
Kana irratt sirna “waaltummaa demokrasii” jedhamutu dabalame. Fakmishoo komunistii, shakalaan xurreen qunnamtii asii gadi qofa ture. Aadaan halaga sun hundi dudhaa boonsaa kana laashessuutt qooda qabu turan. Dabballooti Oromoo kan karaa halagaa irra bu’uu yaalan, amantee hordoftoota saanii dhabani. Oromoon yaa’ii Oromoo keessatt mirga ilaa fi ilaamee dhoofsisuun rakkisaa taha. Oromoo tokkoof ajaja Oromoo biraaf obsuu mannaa kan halagaa fudhachuutu caalaa itt salphata. Halagaan duruu halagaa dha; kanneen seeraa fi adaa walii beeknu walitt cobuu yaaluun tuffii dha, kan jedhan fakkaata. Kanaaf ofiin bulummaa shakala abbaa hirrumaa halagaan burratee argachuu mannaa halagaan buluun yoo itt fufe filatama. Akki dhaabi tokkoo wal dhabdee keessaa itt furu faara kuusaa egereef qabuu mullisa. Sabaawota yeroo fi bakka hundaatt akka wal qixeett ilaaluu dhabuun farra Oromoo tahuu dha.
Qabamsi ayyaamii Oromoo hedduu tuqe. Kaneen nafii fi boona saba ofii deebisanii dhaabuuf fincilan tokkoo tokkollee faara namaan buluun dhibammutu irra muldhata. Kanaaf of yk gutummaatt kanneen biraa tahuu hin dandeenye. Waliigalli miseensa sochii bilisummaa, nafii hawwamaniin madaqfamef hoggansis waan lallabuun akka bulu irra eegu. Yaadaanmal (theory) qooqoti ajajaa koloneeffataa gatamanii jiru. Sirni ergisaa waaltummaa demokrasiis hojjechuu hin dandeenye. Geggeeddarama dhalate qayyabachuu dhabuun, jallewwanii dhibdee walii ilaa fi ilaameen fala itt barbaaduu dadhabuun wal irra qoolifachuu kaase.
Suukiin mirga dhagahamuu dhabuu fi moggeeffamuun namatt dhagahamuu, kaneen wal irra qoollifachuu fidan keessaa tokkoo. Sun waliigalatt waadhibnee tahu fi ofirrumaa miseensota hooggansaa tokkoo tokkoo irra maddani. Qollifatoon garuu waan beccoon maqaa dhahamuurra jedhanii sababa adda addaa himatani. Xiiqiin abba tokkooti waliin galanii fi mata jabinni kan koo hinfudhattan taanaan bolla lixaa jedhus qooda qabu. Osoo kotte nabaasi jedhanii baqachuu baatanii, keessatt hafuun akka ilaa fi ilaameen hojii irra oolu qabsaawanii afanfajjeessaa fi kantara amma jiru oolchuu dandahu turani.
Boddana garagarummaan bu’uura mooraa bilisummaa keessatt babahuutt kahe. Haalli dhiibbaa gola sadaaffaan umamee ture dhibdeen keessaa akka Oromooti akka hin furamne gufuu tahe. Ilaa fi ilaameen hin yaalamne. Halagaan akka dhiibbaa tolchu qaawwaatu baname. Osoo ilaa fi ilaameett dhimma bahame tahe yoo guutummaatt walii galli dhibamelle sagalee wayyabi dhaabicha gumaa tokkoon hambisuu dandaha ture. hanga fedhe haa fudhatu gargaarummaa dhiphisuuf irratt mari’atu malee akkus yaaloott wal hin dhiisan turani. Sun hafee hundi morma waliif deeman. Hordoftooti tokkoo tokkoon saanii akka malbulcheessota abbaawummaa qabanii tahun hafee akka tiksee of gochuutti kahan.
Amba keessatt afaan badaa dubbachuun dudhaa Oromoott safuu dha. Angafoota salphisuunis safuu dha. Si’ana facaa, quunnamtii bakkicha saybar irratt fi barulee Badii gidduutt tolfamu irratt safuu cabsuun baramaa dhufeera. Nammi tokkoo tokkoo gocha saaniif abbaawummaan itt hin dhagahamu. Dudhaatt gochi akkasii wanbadeea fi tiksee warra irra fagaatanii fi too’anaa hawaasaa ala tahan irratt muldhata ture. Badiin qabsoo sabaawaatt tolaa gumaachuu qaba yoo tahe akka hariiroo walii keessa deebi’anii qorachuu qabu.
Karaan itt hariiroo wal keessaa fooyyesuun dandahamu tokkoo ilaa fi ilaamee shaakaluu dhaa. Hariiroo murnoota sabaawoo gidduu ciccite deebisanii walitt fufuuf kanneen garaa Oromoo tahaniif rakkina hin qabu. Oromoon dandeettii riphaa guddaa qaba. Lakoofsaan wayyabaa. Qabeenyi saanii gara hin qabu. Garuu akkuma “ oobdii gowwaa keessaa gindoo muratu” jedhamu, hundi kun diina jabanaa ijarameen dhimma itt bahamaa jira. Dinni kun meeshaa finnaatt dabbalee dhaaba ofii cimaa tahe qaba. Karaa biraan yoo ilaallu, Oromoon qabeenya Oromoo guututt bobbaasuun hafee namoota biyya abbaa of kennuuf bobbahan illee qindeessuu hin dandeenye. Jarmiyaa cimaa, qayyabannoo waloo fi dudhammii kaayyoo sabaawaaf osoo hin jiraatin diina dura dhaabbachuu tahee diina waliin dhoofsisuun rakkisaa taha. Akka jirutt qabsoon bilisummaa gunnufacha irra waan jiruuf diinni, dhimma qubaa tokkoo gad dhiisuuf hin qabu. Haala kana jalatt hariiroon isa waliin tolchuuf yaalamu harka kennachuu gaditt hin laalamu.
Ilaa fi ilaameen ayyaana jaallummaa dagaagsuuf nafii dudhaa gurguddaa jiran keessaa tokkoo. Garuu dubbeen saanii daandii qajeelaa, daandii bilisummaa fi ofiin bulummaa irra isaan qoollifachisaa jira. Kan darbe kan bade egereef akka tolutt sirreessuuf malee gufachiisuuf dhimma itt bahamuu hin qabu. Hariiroon halagaa waliinii kamuu, injifannoo argamsiisuuf waliigaltee Oromoo bakka bu’uu hin dandahu. Isa argamsiisuuf saboonoti hundi karaa Oromoo irra bu’uu qabu. Dilormaa, qabeenya, fi dandeettii riphaa hanga yoonaa dhimma itt bahuu dhabuun isaan qaanessuutu irra jira ture. Marii, walta’iinsa fi wal amantee uumuun ijoo marraga Oromo kan Oromoo ammayyaan baruu qabani. Dhibdeen nama hundaa yoo dhaggeeffatame, gaara sochoosuutu dandahama. Akka sanatt abbooliin saanii bantii jijaa kan gahan.
“Mari’atanii sanyii nyaatu” jedhama. Sanyii qonnaaf qophaawe nyaachuun safuu dha; garuu mariin murteessinaan hoodi irra cehamuu hin dandahamne hin jiru. Ilaa fi ilaamee qaama jireenya ofii goonaan, furmaati waan hallee fiixee qubaa irra jirata. Isa malee atommi sabaa jiraachuu waan hin dandeenyeef, tokko tokkoon sagalee sabaawaa nafii guddaa qaba. Moggaasii irratt marihataman kamuu, (safuu osoo hin irraanfatin), malbulcha, dhugeeffannoo, godinaa, gosa kkf lagatamuu hin qabani. Qabsoon, obsaa fi beekumsaan waan nama dhibu irratt yaada ifsachuu fi darabeen wal dhaggeeffachuu, gaafata. Micireen ilaa fi ilaamee sana.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan lubbuun jiraniif; nagaa fi araarri Ayyaana abbooliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Mudde 2007
Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo.


c: text/html

text:
Abdii Boruutiin* 13.07.14
CUFAMUUN SNR HIR’INA MIIDIYAA UUMUU QOFAA OTUU HIN TAANE KUN OROMOOF QAANII DHAS
Waayee cufamuu ykn qilleensarraa bu’uu Raadiyoonii Sayifa Nabalbaal (Seife Nebelbal Radio=SNR) yeroon dubbisu amanuun dadhabe. Asirratti makmaaksa Oromoo tokkon yaadadha: “Ishiinuu hin jirtuu, ishiin sunuu mana hin jirtu” jedha. Yeroo ammaa SBO sagantaa Afaan Amaaraa irraa kan hafe, raadiyoonii walaba ta’ee Afaan kanaan tamsaasu hin qabnu. Akka ilaalcha kiyyaatti, SNR qabsoo kana keessatti gayee guddaa taphachaa fi qooda guddaas gumaachaa akka jirun amana. Raadiyoonii akkanaa qabaachuun keenya faayidaa karaa lamaa qaba jedheen yaada. Inni tokko, warri firoota Oromoo ta’anii garuu Afaan keenya hin dandeenye, Raadiyoonii kana hordofuudhaan dhimma Oromoo ykn haala uummatni fi qabsoon bilisummaa keenyaa keessa jiran hubachuu danda’u. Karaan biraa ammoo, akkaataa raadiyooniin kun sagantaa isaa dabarsu yoo ilaalle, fudhatanis fudhachuu baatanis diinota keenyatti dhugaa jiru himuudhaan; shira isaanii saaxiluurratti gahee cimaa taphachaa jira. Kanaaf raadiyoonii akkana kana dhabuun keenya hiri’na miidiyaa fiduu bira dabree; sababa maallaqaatiin cufamuun isaa nuuf qaanii guddaa dha.
Rakkoo maallaqaatiin otuu hin taane, raadiyooniin kun otuu sababa biraatiin kan cufamu ta’ee, hamma kana baay’ee nama hin gaddisiisu. Qabeenya Oromiyaarratti diinni dhufaa dabru abbaa qabeenyaa nurratti ta’ullee, uummatni Oromoo uummata waa hundaa qabu jechaa; garuu raadiyoonii kana gargaarree qilleensarra tursiisuu dadhabuun keenya dhugumatti waan nama qaanessuu dha. Jiruu fi jireenyi biyya ambaa baay’ee ulfaataa fi innumti kunuu kan qabsoo cimaa gaafatu ta’ullee, garuu waan ji’arraa (baatiirraa) yookaanis ammoo waggaarraa arganurraa waa xiqqaa hir’isnee, miidiyaa uummata keenya tajaajilu fi qabsoo keenya keessatti qooda guddaa gumaachu gargaaruun, yoo dhuguma fedhii fi kutannoon jiraate, waan hin danda’amneef sababni ni jira jedhee yaaduun na rakkisa. Biyya keessatti (Oromiyaa keessatti) uummatni keenya karaalee adda addaatiin wareegama kaffalaa jiru. Kuun bosonatti galanii; bilisummaa keenyaaf jedhanii lubbuu isaanii kan deebitee hin argamne dabarsanii kennuuf qabsaa’aa jiru. Kuun ammoo mirga keenyaaf jedhanii hidhamaa, dararamaa fi du’aa jiru.
Maarree, uummatni Oromoo kan biyya ambaa jiraatan; xinnaatullee kan nagaan bayanii galuu danda’an; xinnaatus baay’atus hojjetanii waa argachuu danda’an; bilisummaa hawwuu qofaa otuu hin taane, qabsoo kana keessatti akkamitti qooda keenya gumaachuu dandeenya jedhanii of gaafacuun maaliif rakkisaa ta’a? Yeroo murteessaa ta’e kana keessatti waliif mirmachuun maaliif dadhabama? Yeroo ammaa kanaa, yeroon raadiyooniin kun sababa maallaqaatiin cufamuuf dirqamu? Dhugaa dha, raadiyooniiwwan adda addaa kophaa kophaatti ijaaramanii heddoomaa dhufuun, yeroo tokko tokko akka salphaatti waan ilaalamuuf, dhimma kanaaf hubannoo kennuun nama rakkisuu danda’a ta’a. Hunduma isaaniituu bakkee adda addaatti gargaaruunis gaafii waan uumuuf, fedhii namootaa hir’isuu mala. Haa ta’u malee, hanga fedhii saba keenyaa guutanitti; hanga qabsoo kana keessatti gahee taphatanitti; heddoomuun miidiyaalee keenyaa badaa dha jedhee hin yaadu. Karaa biraatiin yoo ilaalamu garuu, hundi isaaniituu bakkee tokkotti dhufanii miidiyaa cimaa tokko kan uuman otuu ta’ee, kun karaa gargaaramuutiinis ta’e karaa hojiitiin bu’aa caalu fida jedheen amana.
Egaa, waa hundaa hubachuudhaan uummatni keenya, keessumaayuu warri biyya ambaa jiran, haa xinnaatu haa baay’atu hamma danda’amu gumaachuudhaan raadiyooniin SNR akka qilleensarra oolu taasisuun dirqama Oromummaa ti jedheen yaada. Kanaaf, alagaa fi diinni akka nutti hin kofalle, waan humni keenya hayyamuun raadiyoonii kana haa gargaarru. Yeroon ammaas yeroo raadiyooniin akkanaa cufamuu miti. Dhumarratti, carraa kanaan yaadan qabu tokkon dabarsuu barbaada. Yoo kan danda’amu ta’e, raadiyooleen gara gara faffaca’anii jiran hunduu bakkee tokkotti dhufanii miidiyaa cimaa tokko kan uuman yoo ta’e, gargaaramuufillee haala mijataatu uumamuu danda’a jedheen amana. Akkuma kanaan durallee dubbatamaa ture, otuu OMN jalatti caasaadhaan hammatamanii garuu walaba ta’anii sagantaa isaanii dhiyeessuu kana danda’an ta’ee, kunis filannoo (option) badaa waan ta’u nati hin fakkaatu. Qabeenya fi beekumsa walitti qindeessuun bu’aa caalu fida malee, bu’a-dhabeenyi isaa natti hin mul’atu.
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Godina Walaggaa dhiyaa magaalaa Mandii keessatti har’a ayyaana waggaa 26ffaa hundeeffama dhaabbata dimokraasummaa uummata oromoo kabajamaa ture irratti mormiin ka’uu isaa jiraattonni magaalattii nuuf ibsanii jiru. Barattoonni mana barnootaa Abdii borii jedhamuufi kan giddu galeessaa galma ayyaanni kun keessatti ayyaaneffatamu cina dhaquu dhaan mormii isaanii dhaadannoo dhaa fi sirbaan dhageessisaa turan jedhu jiraattonni.Jiraataa magaalaa Mandii obbo Hundumaa obsaa haal har’a uumame nuuf ibsaniiru.
Jiraattonni magaalaa Mandii akka jedhanitti dargaggoonni mormii qaban dhiyeeffachuuf galma wal ga’ii OPDO dhaquu dhaan dhakaa darbaa, dhaadannoo dhageessisaa turan. Korri bittinneessaaf humnootiin Federaalaas bobba’anii ijoollee kana hanga ganda keessaatti faana dha’anii reebaa kan argatanis qabanii mana hidhaatti naqaa turan jedhan.
Uummati Oromoo dhiigi ilmaan isaa dhiigi dhangala’aa kaan hidhaatti kaan immoo achi buuteen dhabamee utuu gadda irra utuu jiru ayyaana ayyaaneffanna jedhanii ba’uun hanga dhiiga ilamaan keenyaa dhuganii ti jechuu dhaan aarii dhaan dubbatu jiraattonni kun.
Itti gaafatamaan waajjira poolisii magaalaa Mandii Inspeekter Sandaabaa Fufaa garuu ayyaanni kun nagaa dhaan xumurame. Uummatis ba’ee ayyaaneffatee gale jedhan. Reebichi hidhaan raawwatame hin jiru. Mormii kan jedhames ijoollee mana barnootaa sadarkaa duraa kanneen 15-20 ta’antu daandii irraa wacaa ture. Isaanis namni itti bu’e hin jiru. Nagaan manatti galaniiru jechuu dhaan komee jiraattonni dhiyeessan kana haalaniiru.


text:
Ganna 25’f Itoophiyaa keessatti ummanni ukkamfame, akka hin dubannee fi hin jiraanne taasifameeti kan ture. Kan hin xiqaanne, hin salphannee fi mirga isaa guutummatti hin sarbamne yoo jirate saba tokko qofa: isa Tigraay. Isaan keessas hiyyessi Tigraay waadaa gaafa gammoojjii seenameen wolhin agarre, Oromoon Raayyaa afaan isaanii dubbachuun (irra jireessi) alatti diinagdee fi siyasaan worra Maqalee, Aksumii fi Adwaan wolitti hin makamne. Mootummaann woggaa 25’f taayitaa irra ture kan tajaajilaa ture adda durummaadhaan saba tokko keessatti gartuu dhiigaa fi wolbeekumsaan wolitti diraman qofaadha. Saamichi, ajjeechaan, dhiittaa fi gochi badii ummata biyya Itoophiyaa keessa jiru (akka dhuunfaattis ta’ee akka sabaatti) gaddisiisaa, ufjibbisiisaa, boochisaa fi mar’umaa isaanii bobeessaa ture; ganna 25’f.
Ganna 25’f garaan ummata miliyoona hedduu yoo gubate, ibiddi mur’umaa hundaatti yoo qabate kan geeddaramu gara volkaanootti. Volkaanoon ukkaamsanis hin ukkaamamu. Bishaanii fi roobaan hin dhaamu. Humna tikaa fi rayyaa woraanaanis hin too’atamu. Sochiin Oromoon akka volkaanootti kan dhooye bara 2014. Sadaasa 2015, volkaanoon kuni, anniisaa godhatee babal’atee ifee addunyaa irratti mul’ate.
Sochii Oromoo kana dhaamsuuf/ukkaamsuuf yaaliin hin godhamne tokko hin jiru. Gootota Oromoo qaqqaalii heddu nurraa ajjeesan. Kumaatama madoo taasisan. Namoota laakkofsi isaa hin beekamne mana hidhaatti geessan. Dhiigni Oromoo Oromiyaa lolaasee. Tankaarfiin gara jabeenyaa Oromoo fi kanniin mirga namaaf quuqaman hunda boochise. Wantoonni fokkisaan heddu woggoottan lamaan dabran kana Oromoo irratti raawwatamus dhugaan gurguddoon tokko akkuma jirutti itti fufe: Oromoon lubbuu ufii mararftaee hin jilbiiffanne; Woyyaaneenis dhala Oromoo ajjeesuu fi reeffa lammii allaattii nyaachsisuu irraa duubatti hin jenne.
Gootummaan Oromoo yeroo as dhihoo kuni Oromoo hunda boonse. Hafuurri bilisummaa akka itti urgaayu taasise. Dhiigni saba keenyaa daandii irratti dhangala’e Oromoo dallansiise akka gootummaan hundi diina afoo dhaabatuuf dirqisiise. Kana qofatti hin dhaabanne: Saboota akka Oromoottii dhitamaa fi saamamaa turanis akka mirga isaanii gaafatan; haqa isaaniif falmatan; kabajaa ufiif dubbatan kakaase. Qaanqeen qabsoo bilisummaa fi fincilli diddaa gabrummaa magaalota Konsoo, Amaaraa fi Sidaamaa keessatti akka qabsiifamu taasise. Oromoon qe’ee isaaf qofa osoo hin taane ganda ollaafis ifaa fi abdii bilisumaa ta’uu argisiise. Hoggansi Oromoo Gaafa Afrikaaf murteessaa ta’uu isaa mirkaneesse.
Sa’aa kanatti qaanqeen bilisumumaa ganda heddu keessatti qabatteerti. Woyyaaneen dhaamsuudhaaf asiifi achi jetti…humna qabdu hundatti dhimma baati. Garuu, akkuma arginu Goondar, Amboo fi Awodaay keessatti ibiddaan gubatti…dandii irratti ciincofti, ciloofti. Adeemsa woggaa 25 keessatti takkaa waan akkanaa hin agarre, Woyyaaneen. Tufii fi uftuulummaan kan gutamte, tasa wanti akkanaa Oromoo fi Amaara; akkasumas Sidaamaa, Konsoo fi saboota hunda biraa namudata jettee hin eegne. Ammatti haalli jiru isa woggaa dabree mitii isa kaleessaatiinis adda. Woyayaneen galaana itti badde daakti. Waan ganna 25’f facaafatte haamatti. Yeroo gabaabaa keessatti dhabama ni taati.
Qabsoo Woyyaanee irratti geggeeffamu wolqabatee rakkoon ykn hir’inni yeroo dheeraadhaaf mul’ataa ture taa’anii wol ilaaluu ykn woliif birmachuu dhabuudha. Amboo yoo ka’amu inni Ciroo taa’ee ilaala ture. Oromoon yoo ka’u Amaaraa fi saboonni biroo dangaa dhabatanii taajjabuu ture. Woggaa kana rakkoon kuni fala kan argate fakkaata. Oromoon daangaa hanga daangatti ka’eera. Ganda hundatu lolate. Aanaa hundatu mirgaa fi haqa ufiif dubbate. Isa bahaa fi dhihaatu wolirratti du’uuf dhaadate. Sochiin Oromoon osoo wolirraa hin cinne baatii 8’f geggeesse sabni Konsoo, Amaaraa fi Gambeellaa mirga isaaf akka dubbatu kakaase…jajjabeesse. Woyyaanee irratti, iddoo isiin geette hundatti, ibiddi akka qabatu taasise. Sabni gurguddaan finciluun inni hafes akka finciluuf haala mijeessa… hamilee saba biroos kakaasa. Hundi yeroo tokkotti ka’uun harka Woyyaanee qal’isa, Agaazii fi humni federaalaa asiifi achi akka faca’aniif dirqamsiisa. Kuni naannoon tokko tokko too’annaa humna ajjeechaa fi gidirsan ala taasisa…bilisummatti geessa. Ammas, mootummaan Itoophiyaa gooli uumaa fi dhiiga dhangalaasaa ta’uu addunyatti argisiisa. Qabsoon kuni akkuma cimee itti fufeen, umriin mootummaan Woyyaanee hedduu gabaabaa ta’uu firaa fi diinattis argisiisa.
Qabsoo tanarratti lammii heddu dhabneerra: du’aa fi hidhaadhaan. Gochi gara-jabeenyaa nurratti raawwatame ganda hunda ganda gaddaa fi taasiyaa taasise. Oromoo hundi waliin imimmaan harcaase. Dhugumatti, woggaan kuni Oromoof ulfaataadha. Gama biraatiin, gatiin qaaliin kaffalamus, barri kuni bara Oromoon mataa itti olqabate. Barri kuni bara mootummaan Woyyaanee itti xiqqaate. Barri kuni bara diinni Oromoo itti qaanfate. Bara kana waan heddu arganne, hedduu funduratti tankaarafanne. Qabsoo keennaan Woyyaaneen hidda irraa sochosne, gootummaa keennaan saboota biraas dadammaqsine, akkasumas qabsoo keennaaf deeggarsa dippiloomaasii cimaa argamsiisne. Injifannoon argame hundi akkuma jirutti ta’ee, wonti nuti ammatti godhuu hin qabne yoo jiraate: qabsoo dhiiga itti dhangalaasnetti xumura osoo hin goone boqachuudha. Kan boqannu yoo Woyyaaneen mataa irraa uf buufne qofa ta’uu hundi keenna jala sararuu qabna. Haala woggaa 25’f ture itti haa fufuuf miti kan gootonni hedu nu biraa ikufaniif. Jijjiirama hawwinu osoo hin arginu harka kennachuu fi abdii kutachuu hin qabnu.


text:
Onkoloolessa 3,2016
Uummanni Oromoo waggoota 6010 darban duraa eegalee Ayyaana guddaa Uumaa isaa itti galateeffatu ayyaana Irreecha Birraa qaba.Baroota darban keessatti gammachuuf jaalaalaan bahee wal gaggeessaa ture.
Guyyaa kaleessaa jala bultiirraa jalqabee uummanni tilmaamaan miliyoonotaan lakka’amutu fuula ifaa hawwii guddaan waaqa Uumaa galateeffachuuf magaalaa bushooftuu keessa ture. Ayyaanicha jaleewwaaniif mootummaan abbaa irrummaasaa addatti addunyaaf lallabu,Afarsa Siyyaasaa isaa taasifachuuf walitti qabachuun buchulloota isaanii.Kan naannoo sana qubatan Guyyaa har’aa ganama sa’a lama keessa oduu isaanii dubbatachuuf yoo ka’an Qeerroon mallattoo mormiif iyya dhageessisuun,akka hin waraabbanne taasisanii achii ari’anii jiran.Gootonnni Qeerroo ilmaan Oromoo diina isaanii hidhannoo guutuun itti dhukaasaa deemu,keessattuu dhukaasa Helekoptaraa irra keessaan jala warra lafoon irratti banamullee alaabaan barattoonni Oromoof Sabboontonni hedduun itti lubbuu isaanii dhabaa jiran Alaabaan ABO balali’ee oolee jira.
Helekoptarri dhufullee Uummanni jabaatee waltajjii Wayyaanee injifannoon diigee harka qullaa isaan lakkisee jira. Maaloo jedhanii jilbatti hanga kufanitti yoo kadhatanillee,gootonni dargaggoon Oromoo sagalee guddiftuu harkaa butuun sagalee guddaan mormiin gaggeefame aarii kanaaf jecha dhukaasi banamee qareeyyiin hedduun
lubbuun dabartee jirti.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo bifa Dhaadannoo waadaa waliif seenaa utuu deemuu bushoftuu naannoo sarkilii jedhamutti dhukaasi banamee rasaasan sobbontonni ajeefaman. walii gala hanga ammaatti lubbuu Oromoo hanga ammaa 300 ol akka darbee jiru dhagahameera.Keessattuu kanneen baqarra utuu jiranii lubbuun dabarte harki caalaan Shamarran Oromoo akka ta’an arginee jirra.
Ayyaanni irreechaa kan gammachuu taatullee lubbuu ilmaan Oromoo hedduu Biyyoon Bushooftu laqamsiteen garaa gaddaan addaan nu tamsaaftee jirti Qabsoon haalaan akka finiinu waadaa Qeerroon walii seene keessaa:-
1,Kana booda gaaffii mirgaa harka duwwaa magariisa baannee gaafannuuf ilmaan TPLFn ajajamanii warren rasaasa ummata Oromoo irratti roobsaniif deebii of irraa ittisuutti akka nu seensisaa waan jiraniif ummata keenya irraa karaa hunda roorroo ittisuuf qophii dha!
2,Qabsoo eegalame akkaan itti fufsiisuu
3, Naannoo fi Godina keessaa dhufne akkasumas bakkoota hojii fi manneen barnootaa keessatti Waltajjii Waayyaanee kamiyyuu hojiin ala gochuu,yoo kaate dubbatte diddaa agarsiisuu
4,Hidhamtoota siyyaasaa Oromoo haala ittiin baasuu dandeenyu irratti walii galuu Fkkf jechuun waadaaf irbuu walii seenanii jiru.


text:
Malkaa Caffee Irraa*
Gabrummaa fi cunqursaa dabalatee rakkinaa fi gidiraa dhala namaa irra gahaa turee fi jiru hundaaf sababootaa fi maddeen gurguddoo tahan keessaa tokko ofittummaa dhala namaa kan daangaa hin qabnee dha. Osoo ofittummaa dhala namaa isa daangaa hin qabne kana dhabamsiisuun danda’amee, addunyaan dhala namaa hundumaaf iddoo jireenya jannataa fi qananii tahuu ni dandeessi. Waa’een kanaa hedduu bal’aa fi gadi fagoo, kan kitaabban hedduun irraa barreeffamuu danda’an waan taheef, isa hanganumatti dhaabee gara yaada ijoo barreeffama kiyyaatti dabruun filadha.
Ummatni keenya (Oromoon) humna Habashootaa kan gargaarsa Warra Adii (Warra Baar-gamaa) argateen mohatamee gabrummaa jalatti kufuun seenaa gaddisiisaa tahu illee, seenaan gaddisiisaan akkasii baasa addaa kan Oromoo qofa mudate miti. Ummatootni Addunyaa kanaa irra hedduun isaanii jaarraa hedduudhaaf alagaadhaan gabroomfamanii akka turan seenaan ragaa baha waan taheef. Haa tahu malee yeroo ammaa Impaayera Itoophiyaa irraa kan hafe addunyaa bakkoota kaan hundatti waa’een gabrummaa/colony seenaa tahee dabree jira. (waa’ee gabrummaa harka wayyaa jalaan ykn. Indirect Colonial System yoo dubbanne malee jechuu dha.) Impaayerummaan Itoophiyaas qabsoo diddaa gabrummaa ummatoota gabroomfaman (keessattuu Oromoo) irraa isa mudateen akka maleetti madaawee jal-bultii dhabamuu/awwaalamuu isaa irra gahee akka jiru dhugaa dirreetti mul’atuu dha.
Bilisummaa, Nagayaa fi Mirgoota Dimokiraasii Oromoo fi ummatoota Impaayera Itoophiyaa keessatti hidhamanii jiran hundumaa gonfachiisuuf guutummaatti dhabamsiifamuun sirna Impaayera Itoophiyaa fala tokkicha filmaata biraa hin qabnee dha. Waan taheef dhabamsiifamuun Impaayerummaa Itoophiyaa sabaa fi sab-lammoota achi keessa jiraataniif gammachuu guddaa fi abdii hegeree jireenya isaanii ti. Nam-tokkee fi murnoota dhukkuba ofittummaa dhala namaa kan daangaa hin qabne olitti jennu kanaan dhibamanii rakkataniif garuu, waa’een dhabamsiifamuu sirna Impaayerummaa kun hedduu rifaasisaa, yaaddessaa fi gaddisiisaa qofa osoo hin taane akka waan Jireenyi Addunyaa kanaa dhumachuuf deemuutti fakkaatee itti mul’ata. Waan taheef waa’ee qabsoo bilisummaa Sabootaa (keessattuu waa’ee QBO fi Oromummaa) arguu fi dhagahuun eebicha daran itti hadhaawa. Akeekni barreeffama gabaabduu tanaa nam-tokkeewwan akkasii keessaa tokkoo lama maqaa dhawuudhaan eenyummaa isaanii namuu hubatee sochii fi gochaa diigaa isaanii akka jala bu’ee hordofu akeekuu dha.
Namootni barreeffamoota dhimma QBO ilaalchisuun marsaalee interneetii adda addaa irratti mamaxxanfaman hordoftanii dubbistan akkuma quba qabdan, dhihoo kana namni maqaan isaa Dr. ‘Fiqiree’/Fiqiruu Tolossa jedhamu dhimma ODF wajjin wal qabsiisee Dr.Bayaan Asoobaatiif xalayaa tokko barreessuu isaa ni yaadattu. Barreeffama nama sanaa akkan dubbisee hubachuuf yaaletti qabiyyeen isii tan akkaataa itti of ajjeesan ODF gorsitu dha. “Akkan beekuttin of ajjeesa jette jaartiin haada miilatti dhawattee jalalii garbuutti of hiitee.” Isa jedhan tokko dhageessanii jirtuu laata? Baatiilee muraasa dura dhaabni maqaa ODF jedhuun ijaarame bu’uuressitoota isaa keessaa hangi xiqqoon tokko namootuma bu’uuressitoota ABO turan tahuu fi kaayyoo ABO duraan ittiin masakamaa turres dhiisnee/lagannee jirra jechuun isaanii yeroo dhagahame mooraan humnoota Habashaa kanneen Impaayerummaa Itoophiyaa tiksuuf carraaqanii gammachuudhaan guutame. Tarkaanfiin hoogganoota QBO duraanii keessaa gariin isaanii ODF dhaabuudhaan fudhatan kun hiikaan isaa haada mormatti dhawatanii of fannisuu/ajjeesuu dha jedhanii waan hubataniif gammadan. Maaltu itti aana? (maaliin gadi bahan?) jedhanii oggaa hordofan garuu, jarri maqaa dhaabaa haaraa baafachuu malee Qubee, Alaabaa, Oromiyaa, Jecha Itoophiyaan Impaayera jedhu……kkf. amma iyyuu gadi hin lakkisne jechuu hubatan. Yeroo kana isaan keessaa tokko (‘Fiqiree’/Fiqiruu Tolossa) aaree “Duuba of ajjeesuun yoom akkanatti taate? Kuni hoo mammaksuma jaartii isa “Akkan beekuttin of ajjeesa.” Jedhu sana fakkaattee.” Jedhee lafaa ka’e. “…..Waan akka Qubee, Alaabaa, Oromiyaa….fi kkf sun gaarii mitii sana sana of irraa dhiisaa, of ajjeesuun akkasitti dafee dhugooma waan taheef…” jedhee Dr.Bayaaniif (maqaa kiristinnaa Bayyanaa Suubaa jedhu waliin) barreessee ergeef.
“Daandii hantuutni baaste irra bofti mana namatti seena.” moo maal? Akka jedhamu (Mammaaksa kana dagadheeraa yoon dogoggore warri beektan na qajeelchaa) xalayaan Dr. Fiqiruu kan akkaataa of ajjeechaa ODF gorsu kun, hundeeffamuu ODF sababsatee Dr.Bayaaniin riqicha godhatee haa dhufu malee, kan inni ajjeesuuf irratti xiyyeeffatu Oromummaa fi QBO tahuun isaa sab-boontota Oromoo jalaa waan dhokachuu danda’u waan hin taaneef sab-boontota ilmaan Oromoo bakka adda addaa jiran irraa dheekkamsaan qolatame. Yaadota bifa kanaan sab-boontota Oromoo irraa darbataman keessaa tokko kan namni maqaa isaa Y.Jamaal (B.B) jedhamu Amaarinyaadhaan barreessee dha. Xalayaan Y.Jamaal (B.B) kun ammoo namoota Habashaa kan Dr.Fiqiruu Tolossa waliin ejjennoo fi ilaalchaan wal fakkaatan hedduu aarsitee jibbaa fi hammeenya garaadhaa nuuf qaban akka bulgaafataniif gumaachite. Kanneen akkanatti jibbaa fi hammeenya garaadhaa nuuf (Oromoof) qaban bulgaafatan keessaa tokko nama Geetaachoo Raddaa jedhamu dha.
Barreeffama Geetaachoo Raddaa kan barreeffama kiyya kanaaf ka’umsa tahe guutuu isaa xumura barreeffama kiyyaa kana jalatti kaa’ee waanin jiruuf dubbisuu dandeessu. Sana dura garuu, yaadaa/ilaalchaa fi ejjennoo namni kun QBO fi walumaagala dhimma Oromummaa irratti qabu kan barreeffama isaa kana keessaan ifatti mul’atu ilaalchisee waan natti dhagahamu xiqqoo jechuun fedha.
Namni kun (Geetaachoo Raddaa) akka barreeffama isaa armaan gadii kanaa fi kanneen biroo inni amma duras yeroo adda addaatti barreessu irraa hubatamutti waa’een sab-boonummaa Oromummaa fi QBO nama kamuu caalaa isa waan yaaddessee fi hirriba dhorke fakkaata. Dhugaa kana caalaatti hubachuuf barreeffama isaa armaan gadii kana qofa osoo hin taane waan namni kun yeroo adda addaatti barreessaa turee fi jiru warri quba hin qabne hanga isiniif danda’ame barbaaddanii (‘search’ gootanii) akka dubbistan gadi jabeesseen isin gaafadha.
Leellistootni sirna Impaayerummaa Itoophiyaa hedduun Oromummaa fi QBO irraa yaaddoo fi sodaan qaban maali? Gaaffii jettuuf namootni hedduun “Ejjennoo ABO isa Walabummaa Oromiyaa ykn. ‘Oromian Independence’ gaafatu sana qofa waan jibbaniifi.” Jedhu. Waan namtichi kunii fi fakkaattotni isaa hangi tokko yeroo adda addaatti barreessan irraa akka hubatamutti garuu, wanti jarri mormuu fi dura dhaabbatu guutummaadhuma jireenya Sabummaa Oromoo (Oromummaa) dha malee ilaalcha siyaasaa (ideology) waliin hidhata hin qabu. Fakkeenyaaf Dhaabotni Siyaasaa Oromoo biyya keessatti Heera Wayyaanee jalatti gurmaawanii sosso’an kanneen akka OFDM fi ONC (yeroo ammaa OFC tahanii jiru) gaaffii walabummaa/’independence’ Oromiyaa kaasanii hin beekan. Jibbiinsi hadhaawaan namni Geetaachoo Raddaa jedhamu kunii fi fakkaattonni isaa jara sanaafis qaban garuu kan ABOf qaban irraa homa takka adda addummaa hin qabu. Osoo mormiin jiru ilaalcha siyaasaa irratti hundaawa tahee silaa Dhaabotni siyaasaa Oromoo kan Kaayyoo fi Galii siyaasaa gara garaa qaban hundi bifa tokkichaan akkamitti mormamu?
Itoophiyaan Impaayera (Mana hidhaa Sabootaa ti). Saboota achi keessatti gabroomfamanii/hidhamanii jiran keessaa tokko Oromoo dha. Kanaaf nuti (Oromoon) akka Sabaatti sirna Impaayerummaa kana jalaa of walaboomsinee mirga Sabummaa keenyaa guutuu gonfachuu feena jedhee Oromoon of ijaaree falmachuun yoo cubbuu dha jedhamee mormame,
Lakkii Itoophiyaan Impaayera mitii, Nuti hundi walumaanuu Itoophiyaanota, Garuu akkuma lammiiwwan Itoophiyaa hundaa nuti Oromoonis tokkummaa Itoophiyummaa jalatti sabummaa keenyaan of gurmeessinee mirga polotikaa keenyaaf falmachuu feena jedhanii Oromummaadhaan ijaaramuunis yoo sanumaan qixa cubbuutti fudhatamee mormame,
Nam-tokkees tahe murni filmaata armaan olii lachuu Oromoof hin quudhineef Oromoon maal akka tahu barbaada??? Nam-tokkeewwan ejjennoo akkasii qaban, kan Oromoodhaan “Nu waliin jiraattees nuun qixa mirga polotikaa gaafachuu hin dandeessu, Nu irraa bilisoomuus hin dandeessu…” jechaa jiran keessaa tokko nama kana (Geetaachoo Raddaa) ti. Kun yaadaa fi ilaalcha maal irraa maddu? Wallaalummaa?, Of-tuulummaa?, Ofittummaa?, Maraattummaa?? Wanti namni kunii fi fakkaattotni isaa qaanii tokko malee ifatti dubbachaa jiran “Oromoon Oromummaadhaan ijaaramuu hin qabu.” ejjennoo jedhuu dha. Polotikaas tahe dhimma kamiifuu Oromoon eenyummaa Sabummaa ofii irratti hundaawee gurmaawuun jarreen akkanaa biratti akka cubbuu ol’aanaatti fudhatamaa jira. Garuu maaliifi ? Oromoon akka sabaatti ijaaramee aangoo polotikaa sadarkaa sabummaa isaatti isaaf malu yoo gonfate kuni rakkina maalii fida jettanii dura dhaabbattu? Jedhamanii yoo gaafataman deebisaan amansiisaan isaan kennuu danda’an jiraa? Dhukkuba ofittummaa dhala namaa daangaa hin qabne jennuun dhibamanii “Ana Malee!” jechuu irraa yoo tahe malee sababaan amansiisaan isaan ejjennoo isaanii kanaaf dhiheessuu danda’n gonkuma hin jiru.
Qabsoon nuti gaggeessaa jirru (QBO) hundeen isaa bilisummaa ummata keenyaa (Oromoo) haa tahu malee gaafa galma isaa gahu itti bahi (result) xumura isaatii ummatoota ollaa Oromoo jiraatan hundumaaf bilisummaa, nagayaa fi dimokiraasii argamsiisuu keessatti qooda ol’aanaa qabaata jedhamee amanama. Hawwiin keenyas ofii keenyaa fi ummatoota ollaa keenyaa qofa osoo hin taane dhalli namaa hundumtuu bilisummaa fi nagaya keessa akka jiraatuu dha. Ummatoota hegeree gaarii akkasii hawwinuuf keessaa tokko ummata Amaaraa ti. Gitni bittuu Habashaa kan jalqaba sirna Impaayerummaa Itoophiyaa gadi dhaabe gita bittuu ummata Amaaraa kana keessaa bahe yoo tahe illee, Qabsoon Bilisummaa Oromoo fi ABOn, Bilisummaa fi nagaya, akkasumas, jireenya sabummaa Oromoof gufuu fi yaaddoo kan tahe sirna Impaayerummaa Itoophiyaa dhabamsiisuu irratti qiyyaafachuu malee, takkaa ummata Amaaraas tahe ummata kamiinuu jimlaatti diinomsatee ykn. akka ummata koloneeffataatti ilaalee fi ramadee hin beeku.
Namni kun (Geetaachoo Raddaa) garuu ABO fi QBO qofa osoo hin taane walumaa gala Oromoonii fi Oromummaan akka waan diina ummata Amaaraa tahaniitti dhiheessuuf yaala. Ofii isaa ammoo akka waan Ummata Amaaraaf waardiyyaa dhaabbateetti of dhiheessuu yaala. Har’a ummatni Amaaraa fi Oromoon ummatoota ollaa walii fi wal keessas qubatanii jiraachaa jiranii dha. Hariiroon ummatoota kana lamaanii inni dabre tolaa fi hamaan isaas seenaa dha. Isa tolaa isaatti dhimma bahanii isa hamaa godaannisa isaa dhinsuudhaan ummatootni kun bilisummaa, nagayaa, kabajaa, jaalalaa fi wal-qixxummaadhaan yoo tole/danda’ame waliin yookaan ollummaa gaariidhaan akka jiraatan taasisuun seenaa dhalootni har’a jiru dalaguu qabu dha. Nam-tokkees tahe jaarmayaan ykn. murni kamuu ummata isa tokkoof waan dhimmamu of fakkeessaa kan ummata isa kaanii garuu mirga qofa osoo hin taane jireenya isaa iyyuu kan haalu yoo tahe namni, jaarmayaan ykn. murni sun diina/farra ummatoota lamaanii qofa osoo hin taane bilisummaa ummatootaa fi nagaya naannawa kanaa hundaaf inni farra/gufuu dha.
Jireenya Oromummaa haaluu fi xiqqeessuuf ‘formula’n Geetaachoo Raddaa itti gargaarame hedduu nama kofalchiisa. QBO hangam akka isa yaaddessee fi gara maraachuutti isa oofaa jirus namatti agarsiisa. Akka cuunfaa ‘Formula’ isaatti Oromoon kan lakkoofsi isaa akkana baay’ateef ummatoota biroo lolaa fi haala adda addaan ofitti dabalee Oromeessee Afaanii fi aadaa isaa barsiiseeti. Dhiirti Oromoo tokkichi niitii hedduu (kan lakkoofsa hin qabne) fuudhuudhaan, ilmaan hedduu (dhibbafaa) garayyuu walitti haree guddifachuudhaani. Haalli kun yeroo dheerina keessa warra dhiiga Oromoo qulqulluu qaban xiqqeessaa deema. Kanaaf har’aan tana ummata Oromoo jedhamee Afaan Oromoo haasawu keessaa osoo lakkaawamee Oromoon qulqulluun 1-5% irraa gadi taha.
Lakkoofsa keenya kan Geetaachoon nuuf tilmaame kana baay’ina lakkoofsa Oromoo kan yeroo ammaa 40,000,000 ol taha jedhamuun oggaa herregnu 400,000 – 2,000,000 jechuu dha. Hangumti kun jiraachuu keenya amanee nuuf quudhuu isaatiifuu haa galatoomu akka hin jenneef ammoo afaanuma kana jedheen itti fufee akkas jedha: “…I would be surprised if there is any Ethiopian oromo who claims 100 % pure oromo ethnicity,….” Hiikaan isaa: “Yeroo ammaan tanaa Itoophiyaa keessaa namumti tokko kan ani Oromoo qulqulluu dha ofiin jedhu yoo argame hedduun raajeffadha.” Kkkkk. Amma namni akkanatti haasawu kun maraatuu moo fayyaa dha jettu?
Saayinsii hawaasummaa dhala namaa, argaa-dhageeytii fi seenaadhaan akka hanga ammaa beekamutti ummatni tokko ummata isa irra guddaa taheen liqimsamee achi keessa dhabamuun ni jira. Akka Geetaachoo Raddaa amma nutti himutti ammoo Ummatni guddaan tokko ummata isa irra xiqqaa liqimsee kanuma ofii liqimse kana keessa badee dhabamuunis ni jirti.
Kan nama raaju, namni tokko yaada maraattummaa akkanaa barreessee maxxansuu isaa miti. Maraataan tokko dhagaa fi eeboo gabaa walakkaatti darbachaa fi manneen guggubaa yoo deeme nama hin ajaa’ibu. Garuu akkana gochuu irratti yoo deggertoota/tifozo qabaate dhimmichi dhimma biraa (kan maraattummaa caalaa hamaa) taha. Yeroo yaadni jallaan eenyuufuu hin tolle akkanaa mooraa Habashootaa keessaa dhagahamu, isaanuma keessaa ka’ee “Lakkii kun nuufis tahe eenyuufuu hin toluu dhaaphu!” jedhee kan sagalee isaa dhageessisu arguu dhabuun hedduu nu yaachisuu qaba. Nama kana qofa ammoo osoo hin taane namootni akka Prof. Geetaachoo Haile, Prof. Mesfin Weldamariam, Dr.Birhaanuu Naggaa, Andaargaachoo Tsigee….fi wkf. Hedduun yaadumaa fi ejjennoo fakkaataa kanaa akka qaban yeroo adda addaatti kitaabban, media fi wal-tajjiilee adda addaa irratti argaa fi dhagahaa jirra. Kan namoota maqaa dhawaman kanaas tahe kanneen ammaaf maqaa isaanii hin dhawin hundaa irratti ragaa dhiheessuun yoo feesise gara fuul-duraatti hunda tokko tokkoon dhiheessuun ni danda’ama.
Oromoon sabummaa isaatiin ijaaramee mirga polotikaa hanga har’aatti sarbame falmachuun isaa maaliif jarreen akkanaa biratti akka cubbuutti fudhatamee mormama? gaaffii jettu irraa ka’uudhaan gaaffiilee bu’uraa jajjaboo nuti of gaafannee deebisaas itti kennuu danda’uu qabnutu jiran. Isaanis:
1) Dhuguma QBO fi Oromummaan akka jarri kun ibsanitti waan hammeenyaan deemanii fi ummatoota Oromoo hin tahiniif yaadessoo ykn. sodaachisoo dhaa? Dhugumattuu waan jibbamnuuf fi waan sodaatamnuuf ykn. waan ummatootni biraa nu irraa yaadda’aniif qabnaa?
2) Lakkii nuti waan jibbamnuuf hin qabnuu, namoota alagaa olola nu irratti oofan kanneentu hammeenyaa fi ofittummaa mataa ofii irraa ka’uudhaan nu jibbee olola nu irratti oofaa? Yoo akkasii namoota alagaa kan haqa keenya (haqa qabsoo ummata keenyaa) nuuf hubatee nu bira goruudhaan warra yaada maraattummaa akkanaatiin olola dharaa nu irratti oofu kana of irraa faccisuu irratti nuuf tumsu hangam qabna? Habashootuma keessaas taanaan namootni yaadaa fi ejjennoo haqa irratti hundaawe madaalawaa (rational) qabaachuudhaan haqa qabsoo bilisummaa ummata keenyaa irratti nuuf quudhan maaliif mul’achuu dadhaban?
3) Nu warra bilisummaa Oromoof qabsoofnutu haqa QBO alagaa fagoo fi dhihoo hunda biratti hanga malu beeksifachuu irratti (hojii diplomacy) homaa hin hojjetinii? Oromummaa ittisuu irratti malee Oromummaan orma biratti akka karaa qajeelaa taheen fi bal’inaan hubatamuuf Oromummaa beeksisuu/dhaadhessuu (Advertise gochuu) dadhabnee? Dhalli Oromoo hundi bakka jiru hundatti gaaffii isa kana jabeessee of gaafachuudhaan deebisaa isaa irratti hojjechuu qaba. Waa’ee keenya, waa’ee ummata keenyaa fi waa’ee haqa QBO bakka geenye hundatti nama hundatti beeksisuudhaan hubannoo qajeelaa, deggersa, mararfannoo fi jaalala akka nuuf horatan gochuun hojii qabsoo hedduu barbaachisaa dha.
4) Lakkii kanneen asii olii hundi sababa mitii, hariiroo humnoota Habashaa (Itoophiyummaa) fi humnoota QBO gidduu ilaalchisee haalli deemaa turee fi jiru kun waanuma tahuu male ykn. aaduma/normal dha.
Akeekni ani barreeffama kana dhiheessuuf, gaaffiilee armaan olii of gaafannee, deebisaa isaaniis bilchinaa fi bayyanootaan itti barbaadnee, diinaa fi fira, gufuulee fi haallan mijjatoo jiran hunda sirriitti addaan baafachaa, waan gochuu qabu yeroo isaatti gochaa tarkaanfachuun barbaachisaa akka tahe akeekuufi. Kanatti dabalee, hammeenya hammeenyumaan, arraba arrabumaan, jibbas jibbumaan deebisuu hin qabnu kan jedhu ejjennoo kiyya gadi jabeessee ibsachuun fedha. Sun aadaa keenya miti. Guddinaa fi qaroominas miti. Milkaawina QBO shaffisiisuuttis hin gumaachu. Nuti dhukkuba ofittummaa dhala namaa isa daangaa hin qabne kan madda rakkinoota addunyaa isa guddaa tahe irraa jabeessinee of eeguu qabna. Aadaa wal dhageeytii fi wal kabajuu, hoodaa fi safuu dhala namummaa fi aadaa dimokiraatawaa sirna Gadaa keenya durii deebisnee dagaagfachuuf yaaluu qabna. Yoo akkas goone goone akeeka eebbifamaa QBO dafnee galmaan gahuu dandeenya. Gaafa sanatti milkoofne ammoo, of bira dabarree, warri dhukkuba ofittummaa dhala namaa daangaa hin qabneen dhibamanii rakkatan illee dhibee kana irraa akka fayyaniif qooda ol’aanaa nu irraa eegamu gumaachuudhaan isaan wal’aanuu dandeenya.
Xumura:
Akka hubannaa kiyyaatti, yeroon ammaa yeroo sab-boonummaan Oromummaa fi QBO bifa gara garaatiin humna dambalii callisaa fi dhokataa taheen suuta suuta humnaa fi shira diinota isaa liqimsee irra aanaa jiruu dha. Dambaliin galaana QBO ariitii akkamiitiin akka isaan irra gara galaa jiru nu caalaa diinota keenyatu dafee arga. Rakkinoota xixiqqaa mooraan QBO keessa ofiitti qabus nu caalaa isaan warra ala irraa as ilaalutu hubata yoo jenne soba hin tahu. Kanaaf:
a) Jeekkaraa fi waywaatni isaanii QBO sadarkaa duubatti deebisuun hin danda’mne irra gahuu fi Oromoon jal-bultii Bilisummaa isaa dhaqqabuu arguu irraahi.
b) Dhugaa dirreetti mul’atu amananii osoo itti hadhaawuu liqimsuudhaan gochaa shiraa fi diinummaa irraa abdii kutachuu didanii hanga maayyiitti wixxifachuun ammoo rakkinoota xixiqqoo mooraa QBO keessatti mul’attutti dhimma baanee hanga dandeenyu gufachiisuu qabna jedhanii murteeffachuu irraa tahuu danda’a.
Yaadaa fi ilaalcha, akkasumas, ejjennoo siyaasaa hammeenyaan guutame akkanaa (kan bilisummaa, nagayaa fi hariiroo ummatootaa irratti miidhaa fi balaa guddaa hordofsiisu) namootni tarkaanfachiisan eenyufaa akka tahan sirriitti jala buunee beekuunii fi adeemsaa fi gochaa hammeenyaa isaanii fashalsuun, rakkinoonnii fi kufaatiin siyaasaa, hawaasummaa fi dinagdee hanga ammaatti Ummatoota Impaayera Itoophiyaa keessa jiraatan irrattii fi naannoo isaaniitti dhaqqabe akka gara fuula duraattis daran hammaatee itti hin fufnee fi bilisummaan ummatootaa, nageenyi waaraan, sirni bulchiinsa haqaa (dimokiraasiin dhugaa) fi guddinni waloo naannawa kanatti akka mirkanaawu taasisuuf qooda ol’aanaa qabaata.
Hubachiisa: Mata-duree barreeffama kiyyaatiif waa’ee lakkoofsaa sana haa filadhu malee xiyyeeffannoon kiyya waa’ee lakkoofsaa sana osoo hin taane waa’ee ejjennoo fi ilaalcha dhimma lakkoofsa keenya ibsuu kanaan duuba jiruu (Akka ofii feenetti ijaaramnee eenyummaa fi jireenya sabummaa keenyaa tikfachuuf mirga akkuma Saba kamiittuu qabnu akkuma mulqamnetti akka hafnuuf ijibbaata taasifamu irratti) akka tahe qabiyyee barreeffama kiyyaa guutuu irraa hubattanii jirtu jedheen abdadha. Nagaatti!
——————————————
Barreeffamni Geetaachoo Raddaa kan asii gaditti halluu diimaadhaan dhihaate kana:
- “GETACHEW REDA
From Getachew Reda (Editor Ethiopian Semay)
In defense of my good friend Dr. Fikre Tolossa:
The Writer Ya Jemal is a good sample of self deluded fellow. We do not take this fellow as an Arab, but as an Ethiopian, because his name is Arabic name. There is no such thing as pure Oromo ethnicity/tribe. Readers, please do not worry if the writer calls us Abyssinians when the Ethiopians are called by United Nation and the world as Ethiopians. I am sure Abyssinia is or Gala is not an insult (no one yet came to argue with this with me with evidence. Gala and Oromo are both their classic names. Even OLF used the word ‘Gala’ on its writings after OLF established- I have argued several times, such is the creation of the OLF elites and the Meison/Derg elites who are Oromo to hypnotize their sick mind) . But, if someone calls this fellow or the Oromo people as “Gala’, they complained. I ask, why complaining? Who gave the OLF the right to call Ethiopians as Abyssinians when the OLF elites and their cults do not want to be called by their ancient name “the Gala people”, while they are calling with no restriction Ethiopians as Abyssinians!? Do you see my argument? If they call you as you do not want to be called, call them with the name they do not want to be called! As simple as that!
Now let me bring you to the argument. I support my friend and a good Ethiopian patriot Dr. Fikre Tolossa on his recent article. A Good Ethiopian and a good Pan Africanist! But, the OLF fellow who has no substance to argue against Dr.Fikre is an elementary in his analysis. Not only ignorant, but also suffering with a self denial. For example, you might know who the the Solomon Islands are; these islanders are originally from Africa immigrated there during the ancient world. Theses people are very dark-skinned. But many of them have blond hair, something that has puzzled scientists for years. We can’t deny they are not black, because they have blond hair. At the same time we can’t deny OLF is not African, because it speaks African language with Latin alphabet or Oromo with a different skin pigments (BeTam Tikur, Tikur, Key, Yekey Dama…) Let this deluded writer call himself ‘Kush’, that is even more finer, if at all the OLF believe in Bible/ since bible belongs to the Ethiopians (but why then any OLF cult doesn’t believe he/she is an Ethiopian citizen, so why going to the bible to prove now their Kushetic origin, if OLF give the bible to the Christians not to the pagan OLF, who OLF believe Oromo people’s religion do not believe in the bible- why running to the bible to see if there is Oromo words in the bible- PLEASE DO NOT LAUGH!). The issue is who are the Kush? Is the meaning of kush black? We can argue this. Who can argue with me Kush means “black”. Who and what does Negede kam in the Ethiopian language means?
Some four years back I read an argument by the name Habte, who said, I will be surprised if any Oromo at this century believe he/she is pure Oromo.Here is what he wrote;- There is nothing called Oromo tribe/ethnicity but of different indigenous tribes speaking oromo language. Its like Americans speaking English however in terms of ethnicity/ancestor people with English ancestors are less than 10%, while Germans having the largest ancestors (20%), followed by Irish (15%) and Africans (12%). Almost all Americans speak only English but they all don’t have English ancestor !!
For some of you who got the opportunity to travel across several provinces of Ethiopia, you can easily observe that there is a vast difference in terms of color, physical appearance, culture, wedding ceremonies, dialect, accent, tradition, music and dance across all zones of Oromia. This is totally against my experience across the zones of Amhara and Tigray state. In fact When it comes to Amharas and Tigrays, although they are classified as separate ethnicitys, I found them to be more similar than a Shoa Oromo compared with borana and Guji Oromo or Hararghe with Wellega Oromo. Interms of collor Shoa Oromos are much more light skinned than Borana. The Boranas looks more to the dark skined Hamer & Konso. This is also against the somali ethnic group, inhabiting across the 4 countries of horn of Africa, with area of 3 times more than Oromia. All the Somalis are the same in all terms, however this does not work for the Oromos
Except language similarities the Oromos leaving in the old 9 provinces are so much different in all other terms. Does the wollo Oromo’s color, physical appearance, culture, wedding ceremonies, dialect, accent, tradition, music and dance has similarity with showa or Borana Oromo? How about Arussi with neighboring Hararghe? How about Guji Oromo with neighboring Borana Oromo? How about the Muslim Jimma Oromos with Muslim Bale Oromos?? How about Wellega Oromo with Hararghe Oromo??? How about Orma of Kenya with Showa Oromo???? Between these groups there is nothing similarity except language and this was because of interaction and mixing with the indigenous people of this provinces that used to leave 500 years ago
Some important factors for the Oromos to outnumber the indigenous peoples and assimilate them throughout the past 500 years were:
1) All Oromo men from their childhood were trained to be highly skilled warriors. As a result they were able to subjugate, dominate and assimilate all their neighboring tribes
2) Concubines: oromos used to marry as many women as they can, most wives being stolen/abducted from neighboring tribes
3) Gudi fecha: until recently the oromos are known to steal children, captive from war and raise them as their own. As a sign of prosperity on average one Oromo man is expected to have 50-100 children, majority being stolen from neighboring tribes. Taking this into account it can be said that the oromo population was growing by 100% per 1 generation, while indigenous tribes were growing by may be negative since their children and women were stolen. So this means for every 100 person there are 10 pure oromo persons, the rest 90 being either stolen or children of the concubines from the indigenous tribes. When this system continuous from generation to generation the share of the pure Oromos will decline to below 1-5%
So taking into account all those facts I would be surprised if there is any Ethiopian oromo who claims 100 % pure oromo ethnicity, its like a black American saying I am pure English man because I speak pure English!!!”
—————————————
“Only Free Men/‘People’ Can Negotiate, Prisoners Cannot Inter Into Contract.” Nelson Mandela
Waxabajjii 06, 2013


text:
(Infoo Deeskii ABO irraa)
Dhaabni Ginboot 7 jedhamu diina afaaniin akka diinummaatti himatu Wayyaanee gamatti
dhiisee mooraa QBO diiguu irratti xiyyeeffatee jira. Dhaabni kun mooraa QBO keessaa
namoota qubaan lakkaawamoo kan yakka dalaganiif gaafatamoo tahan bobaa jala qabatee
akka meeshaatti dhimma bahuudhaan, guddina ABO ittiin xiqqeessuu fi kaayyoo ABO
ittiin karaa irraa maqsuuf firoota kaayyoo isaa daboo/guuza waammatee duulatti seenee
jira. Sana biras dabree, mirga abbaa biyyummaa ummata Oromoo bal’aa irra
ejjechuudhaan, maqaa fi kaartaa biyya Oromoo, Oromiyaaf jibba qabu saalfii tokko
malee ifatti ibsachaa jira.
Dhaabni maqaa tokkummaa Itoophiyaatiinin sosso’a jedhu kun miidiyaa harka isaa jiru
ESAT jedhamu irratti, miidiyaalee Afaan Amaaraa dubbatan biroo hunda daboo baafatee,
ABO fi hoggana ABO irratti xiyyeeffachuudhaan, duula ummatoota wal ficcisiisuuf
deemu bal’inaan oofuu filateera. Adda Bilisummaa Oromoo dhugaa fi heerawaa tahe
irraa jibbaa fi sodaa guddaa qabaachuu irraa, namoota qubaan lakkaawamoo kan dhaaba
ABOs tahee kaayyoo QBO walii galaa bakka bu’uu hin dandeenye bobaa jala qabatee
ibiddaan taphachaa jira. Duula diiggaa eegale kana irraa akka of qusatu yeroo adda addaa
hubachiifamu illee gurra ittiin dhagahu hin qabaanne.
Akka duula ololaa G7 geggeessaa jiruutti, Oromoon biyya bal’oo Oromiyaa jedhamtu
qabaachuu fi falmachuun yakka tahee dhihaachaa jira. Kaartaan Oromiyaa kan bal’ina
qubsuma lafa Oromoo agarsiisu humna kana biratti balaa Itoophiyaa diigu jedhamee akka
hamaatti balaaleffatamaa jira. Oromoon mirga hiree murteeffannaa isaa hojii irra oolfatee
fedhu kophaa jiraachuu, fedhus ummatoota ollaa isaa waliin tokkummaa siyaasaa
jaarrachuuf mirgi qabu humna G7 jedhamu kanaan akka yakkaatti fudhatamee bal’inaan
irratti duulamaa jira. Gabaabumatti, dhaabni kun duula diiggaa QBO ABOtiin
hogganamu irratti geggeessaa ture yeroo ammaa gara ummata Oromoo bal’aa
diinomsachuutti ol guddisee jira.
Humni kun mirgoota ummanni Oromoo qabsoo isaa hanga har’aantanaatiin kabajsiifate,
kan sirni Wayyaaneeyyuu hanga tokko amanee fudhachuuf dirqame haqee sirna abbootii
isaa duriitti deebisuuf akka ifaajaa jiru ifaan ifatti lallabataa jira. Yeroo itti ummanni
Oromoo mirgoota harka isaa gahan jabeeffachaa kanneen isa hafan guuttachuuf qabsoo
hadhooftuu geggeessuu itti fufee jiru kanatti, humni maqaa G7 jedhuun of jaare
injifannoo ummatni Oromoo hanga har’aatti argateyyuu of duubatti deebisuuf hawwii
qabu ifatti mul’isaa jira. Oromoon hiree isaa murteeffachuun ummatoota Itoophiyaaf
balaa guddaa dha jechuudhaan, ummatoota biyyattii hundumaa Oromoo irratti kakaasuuf
sagalee ol fuudhee lallabaa jira. Oromoon ummatoota Itoophiyaa hunda biratti akka saba
bulguutti akka laalamuu fi irratti duulamuuf waamichi godhamaa jira. Hogguu kun tahu
ummanni Oromoos mirga isaa mulqamuuf dhaadatamaa jiru kana dhabama irraa oolchuuf
jecha tarkaanfii fedhe fudhachuuf dirqamuun waan hin oolle. Wal diddaa kanaan balaa
bor dhalatuu maluuf ammoo kan itti gaafatamu, G7, mediyaa isaa ESAT, miidiyaalee
isaaf daboo bahanii olola farra Oromoo kana oofaa jiranii fi yakkamotoota mooraa QBO
keessaa isaanitti gananii akka meeshaatti tajaajilaa jiran tahuun ifaan ifatti beekamuu
qaba.
Keessumattuu TViin ESAT jedhamu kan akka arraata G7tti tajaajilu, duula farra
Oromummaa oofaa jiruun qooda Radio Mille Collins(RTLM) wajjin wal fakkaatu akka
taphataa jiru yaadachiisuu feena. Raadiyoon Mille Collins jedhamu bara 1994 keessa
balaan Duguuginsa Sanyii Ruwaandaa (The Ruwandan Genocide) akka dhalatuuf sababa
guddaa tahuun isaa ni beekama. Ololoota hahhamoo miidiyaa kana irraan oofamaa turan
tu duguuginsa sanyii suukaneessaa san dhalche. ESATis akka amma Oromoo fi
Oromummaa irratti fuulleffatee tooftaa adda addaatiin duulaa jiru kanaatti, Itoophiyaa
keessatti rakkoon akka kan Ruwaandaa fakkaatu sun akka dhalatuuf bu’uura isaa buusaa
akka jiru ammumaan hubachiifna. Kanneen duulaan G7f daboo kana bahanii afarsaa jiran
illee gaafatama jalaa bahuu hin danda’ani.
Akkuma olitti tuqame, G7 ABO dadhabsiisee sabboonummaa Oromummaa
dhabamsiisuuf hawwii qabu dhugoomfachuuf jecha, miidiyaalee Afaan Amaaraa
dubbatan kan maqaaf walaba jedhaman mara daboo baafachuu irratti argama. Kanneen
sirna duraanii keessatti hiree barnootaa addatti laatameefitti dhimma bahuudhaan
miidiyaalee idil addunyaa kutaa Amaariffaa keessatti mindeeffamuuf carraa argatan
hundi, bakka jiran maratti dhaamsa walii dabarsanii akka itti Oromummaa doomsanii
Itoophiyummaa abbootii isaanii durii bakkatti deebisan irratti wal tumsanii hojjechaa
jiran. Duula farra Oromummaa, farra ABO fi farra mirga ummata Oromoo bal’aa tahe
kana hojii irra oolchuuf jecha, hiree miidiyaa harkaa qaban akka meeshaa guddaatti yoo
dhimma bahan mul’atu. Sagalee yakkamtoota bicuu kan QBO keessaa gananiidhaa gurra
guddisanii, sagalee ABO kan ummata Oromoo bal’aa biratti fudhatama qabuudhaa
ammoo dhoksuuf saalfii tokko malee hojjechaa jiran. Raadiyoolee, TV, marsaalee
interneetaa fi maloota wal qunnamtii leellistoota sirna duriin geggeeffaman hundumaa
irratti duula kana fakkaatu tu qindeeffamee deemaa jira.
Duulli hanga kana itti caphamee geggeeffamaa jiru garuu ummata Oromoo gowwoomsuu
hin dandeenye, hin danda’us. Murni yakkamaan hawwitoota sirna duraaniitiin
dhaadeffamaa jiru ummata Oromoo biyya keessaa fi alaa cufa biratti abaaramaa dha.
Marsaaleen interneetaa, manneen paltalk, raadiyooleen hawaasaa fi maloonni
walqunnamtii Oromoo walaba tahan kamuu murna dantaa Oromoo irra ejjetee Oromoo
irratti duula bane kana afaan tokkoon salphisaa jiran. Hanga ammaatti hawaasa Oromoo
keessaa akka namtokkeettis tahee akka gurmuutti tarkaanfii G7 kana kan deeggare tokko
illee hin galmeeffamne. Kanaafuu duulli diinummaa hogganummaa G7tiin Oromoo irratti
baname maayyiin isaa kufaatii, salphinaa fi gaabbii qofa. Akkuma dhaabni dhihoo kana
akeeke, duula geggeeffamaa jiru kanaan G7 fi tumsitoonni isaa ABO fi ummata Oromoo
moohachuu gonkumaa akka hin dandeenye irra deebinee hubachiifna. Humni sirna
duraanii deebisuu abjootu kun bu’aan duula kana irraa argatu yoo jiraate, akkuma olitti
eerame, balaa sababa duula kanaatiin dhalachuuf deemuuf suduudaan kan itti gaafatamu
tahuu qofa!
Infoo Deeskii ABO


text:
Biyyoota Laatiin Amerikaa fi Kaaribiyaan keessatti heddumninaan kan mul’ate dhukkubi Zikaa biyyoota adda addaa keessattis mudataa jira. Dhukkubi Bokee ykn Binniin akka dhukkuba Busaatti daddarbu kun sammuun ijoollee haaraa dhalatanii akka hin guddanne gochuu waliin hidhata qaba jedhama. Kanaaf jecha dubartoonnii fi shamarran biyyoota dhukkubi kun keessatti mul’ate keessa jiraatan ulfaa’uu irraa akka of qusatan gorsi kennamaa jira. Kana malees namoota biyyooti dhukkubi kun mul’ate keessa jiraatanii fi gamasitti imalanii deebi’an irraa dhiigi fuudhame nama biraaf akka hin kennamneef jaarmayaan fayyaa addunyaa akeekkachisee jira.
Waaltaan to’annaa fi ittisa dhukkubootaa kan Yunaaytid Isteetes (CDC) akeekkachiisa dhirootaaf kenneen dhiroonni biyya Zikaan jiru keessa jiraatan ykn gara sanatti imalanii deebi’an yoo haatii warraa isaanii ulfa taate ykn ulfaa’uuf karoora qabu yoo ta’e iyyuu ittisuuf kondamiin akka fayyadaman ta’uu baannan qunnamtii saalaa guutummaatti dhaabuu qabu jedha. Gama biraan dubartoonni tajaajiila eegumsa fayyaa kan ulfa hin barbaadamne ittiin ittisan argachuu qabu. Dhukkubi Zikaa hedduminaan kan miidhe biyya Braazil ta’uun ibsamee jira.


text:
wedding. Friday , August 18th , 2017 - 15:55:28 PM
You desire your wedding cake to be a reflection of your style! You want it to be able to reflect your personality, your excitement, your ideas and so much more! Want some inspiration? Read on to know the latest wedding cake trends this year!
hhppyyrryyaa oouull rr ee ootteetteekkoo nnFFiiaa uuyy222211 nnaaccvvllccremmny nntteePPllcc,,nnaa hh aahhddaa hhrr rrnneeAAbbrr'' oohhrr--HHllyyooddaatteess rraaee eell aarree rricc aannee ii 9966 ccaattaauulliiggMMnnaacc ttoo tthh ooll'' ttentioo..br> Neaall wwnnyyyyars ee eeiirr rrnneeAAbbrr aa hh aauuaa ii ooffHHoollyyooddggaaoouu thhoogg hhiiss mmottee nn uuooeennrryyllyyttrruuhhhhssffttee,, nn eeaaeeMMnncc'' oo ooaa ffoolllloowwiinggthhee eett ffhhssffttee rrnnee aannee,,wwoo ttooookh Pricc rrmmaasseepp uuooeenneeccaaeetto wwoollwwdd llmmuu nn iiaaccaa aa aaee uuiigghhssrriinn br> AAddPPiicc lleettii eellkkoonnffrr ampaigning nneevvrrnneettlliissee tthhgg eeeessoo ooeenneenntt, rraasinn ssuussaaddppssiiggttee pptteeaaeedd ffiipprraacc..WWiieeppooll ighh ssooiitt ii rrnniiaaiiyyppiiaaiiyywwtt llmmur nn hh ooaaoobbnnss tt ii aass lleaaiiggtteeccmmaagg oo xxmmll oobbnntteeffssiiggoo nnaaggrrddbbuuffnnttnn n tthhee eeiittrrrraaeennbrr hhll ssoomm iihh eessrrrrssddaa uutthhww uchce lleettccrrssaaootttteeeevvrrnneett ttwwll rrbbbbyyccmm ssllss ffaassrrrrss oollaannttaa ooaaooppooeett sstteemmss xpensive nntteewwrrdd--hhggllggttee rreeeennttyywwee hh aaddyy BBoohhrr ooddtteerraaaatteett or ver 00 iilloo uuoo..bb>>bb>>GGvvnnttaa 11ccrr aaeeaaoonn tt tteett vvrr ay, ttmmggttssee ttaagg ii,,bbttttaa'' hh oo ffMMnnaaccoo -- eeddrrii nniioommeennttaa ssuussbbuuttssiillaabbll ttoohhvv hh llmmouu ffssmmeeoo tteewwrrddss eetthhttll,,ccaaiioo aa uuuuyyyyccttssoo nn hh ooaaooGGaaddPPii wwhhiihhii hh hhiigghhiihhtt oo tthh 11sseessnn
We can see ourselves in his predicamentliving a life of fun and pleasure at the expense of others, and then developing a conscience that foreshadows personal growth.
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s. In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text: Hagayya 5, bara 2015, magaalaa Finfinne, galma aadaa Oromoo keessatti – CD-iin kuusaa walaloolee waloo Lataa Qana’ii bakka uummatni hedduun argametti eebbifamee gabaa irra oole. Akka qopheessitoonni qophii kanaa jedhanitti, maanguddootaa jalqabee haga ijoollee xixiqqootti uummatni hedduun, walaloolee Lataa jaallatanii fi dinqsiifatan argamanii jiran. Qophiileen bashannansiisan akka koomediilee gaggabaaboo fi walaloolee illee dhihaatanii jiran. Qindeessitoota qophichaa keessaa tokko ka ta’e – ogeessi Koomiyunikeeshinii, Obbo Gammadaa Olaanaa, uummatni hedduun galmicha keessatti walga’uuf kan baay’ee nu fayyade miidiyaa hawaasummaa keessumaa karaa Feesbuukii dhaamsawwanii fi beeksisawwan walitti daddabarsine, jedha. Waloo Lataa Qana’ii illee waa’ee waloolee isaa ennaa ibsu “walooleen kiyya jireenya hawaasaa yeroo ammaa argaa jirru irraa ka madde” jedha.


text:
Naannoo Finfinneetti Godiina addaa Oromiyaa kan taate magaalaa Sabbataa keessatti Roobii darbee Bitooteessa 16 bara 2016 waajirri Dhaabbata Dimokraasummaa Uummata Oromoo barattoota mana barumsaa sadarkaa lammffaa fi qopha’inaa sabbataa walgahii waamee barattoota isin gidduudhaa jeeqan baasaa jechuun gaafachuu barattoota keessaa tokko ibsanii jiru. Yeroo kanattis kan jeequ nu keessa hin jiru jechuun barattonni waan deebisaniif jecha polisii Fedeeraalaa waamanii nu reebsisan jedhu. Polisiin Federaalaa barattoota kana irratti Aara himiimaansu darbachuu isaan kan ka’e barattonni 50 ta’an dhukkubsatanii klinikii sabbataatti eega geessamanii booda isaan keessaa shan wal’ansa dabalataaf Finfinnee ka jiru Hospitaala Phawuloositti ergamuu isaanii ibsan. Kanneen hafan immoo kilinikoota dhunfaatti dhaquu isaanii ibsan.
Itti gaafatamaan waajiira DH.D.U.O Obbo solomoon Malkaamuu waa’ee walgahii gaggeeffame jedhame gaafatamanii bilbila cufanii jiru. Akksumas bulchaan magaalaa Sabbataa obbo Araarsaa Mardaasaa bilbila kan nu irratti cufan yoo ta’u itti gaafatamaan waajiira polisii anaa sabbataa Inspeekter Tamasgeen bilbila harkaa hin kaasan.
Gama kaaniin torban darbe barattonnii fi shofeeronni 28 magaalaa Tafkii keessatti karaa cuftan jedhamuun kan hidhaman yoo ta’u isaan keessaa kudha tokko har’a mana murtiitti dhiyeeffamanii jiru. Dhimma isaanii kan ilaalan prezidaantiin mana murtii aanaa sabbataa Obbo Girmaa Abbabaa dhimmicha ilaaleen deebii kenna jechuun bellama kennanii achumaan bilbila isaanii hin kaasiin hafan.
Godina Gujii aanaa Goroo Dolaa magaaloota adda adda keessaatti mootummaan namoonni dhibba tokko ol hidhuu maallaqni daldaltoota dhunfaa fudhatamuu fi dararaan adda addaa dhaqqabu jiraattonni dubbatanii jiru. Itti aanaa waajiira Nageenyaa aanaa Goroo Dolaa Obbo Dirboo Jiloo sagantaa Afaan Amaaraaf kaleessa akka ibsanti guutummaa godinichaa keessatti kanneen hidhaman kan ilaaleen odeeffanno hin qabu. Garu kanneen Alaabaa Oromiyaa buusanii guban ala bultonni 5 hidhamaniiru jedhan. Isa dhibba tokko oltu hidhame jedhamuu hin beeku jedhu.


text:
Akka Pundai Pakkaa
En Akkavin Peyar . En Peyar Mani .enakkum , Avalukkum Aynthu Varuda Vitthiyaasamthaan . Enakku Appothu Pathinaarirukkum . Akkavukku , 21 – Thaandiyirunthathu . Akka , Thampi Enraalum , Naan Eppothum Udanirunthathillai . Kiraamatthil Patthu Varudangalaay Paditthu Vantheen . Adikkadi Diraanspar Aavathaal , En Akka Maddum Appa , Ammavodu Oor , Ooraay Payanippaal . Aaka , Akka Enraalum , Paasamalar Kadhai Polavellaam , Engalukkul Illai . Athee Neeram Paasam Illaamalum Illai . Akka Jamunaa ,eppavumee Sema Alaki . Sariyaana Kaddudampukkaari . Vayasukku Varaamaleeyee , Avalai Ooree Paarkkum . Veliyee Pokum Pothu , Aampalainga Ellaarumee Avalai Verippathai Paartthirukkeen . Athuvum , Akkavin Mukatthai Vida Munthaanaiyee Podaatha Munnappuratthaithaan Paarppaarkal . Akka , 13 Vayasu Polavee Vayasukku Vanthuddaa . Appuramthaan , Thimuthimunnu Valarnthaa . Eerkanavee Nalla Kaddaiyaa , Pushdiyaa Iruppaa . Periyava Aanappuramo , Thimusuk Kaddaiyaa Valarnthuddaa . Ennadaa , Akkavai Ippadis Solreennu Ninaikkaatheenga ..? Paarkkira ….kan Veera ; Paasam Veerathaaneenga ….? Ennathaan Paasam Irunthaalum , Naanee Vayasup Paiyanthaanee …! Pammunnu ,thinnunnu Perisaa Maampalamaaddam , Akkathu Valarnthuduchu . Ava Elunthaalum , Thullinaalum , Rendu Pakka Palamum Kuthiyo Kuthinnu Kuthikkuthunga . Athap Paartthu, Paartthee , Naanum Pathinaalu Vayasulayee Vayasukku Vanthuddeen . Athaanga ….. Ennikku ‘ Kai ‘ Adikka Aampalai Aarampichaano , Annikkutthaan Avan Vayasukku Vanthuddaannu Artthamnga …! Eppadinnu Keelunga … Enakku Appa , Pathinainju Vayasu ; Akkakku Irupathu Vayasu . Akkavo , Kaaleejla Theerd Iyar Padichiddirunthaa . Naano , Onpathaam Kilaas . Annikkutthaan Oorla Irunthu Vanthiruntheen . Akkavai Paartthathumee , Enakku Vaayla Irunthu Peechee Varalai . Kannaiyo Moodavee Mudiyalai . Akka , Semayaa Valarnthuddaa . Rendu Paalkovaa Palamum ,summaa Kummunnu Aaduthu . Kulunguthu . Enakko , Athaiyee Paartthukiddirukkatthaan Thonuchu . Avlo Perisu . Kinnunnu Veera Irukku . Appatthaan , Akka Keeddaa . ” Eendaa … Peesaama Irukka ..? Vanthathuleernthu Pakkatthulayee Vara Maaddeengara …? ” Enrapadiyee , Ennai Ilutthu Nerukkamaay Vaitthuk Kondaal . Akkavidamirunthu , Santhirikaa Sop Vaasanai Kummena Aditthathu . Appothuthaan Kulitthirunthaal Veeru . ” Onnumillakkaa . Summaathaan …” Valavalatthapadiyee , Aval Nerukkavum Arukil Saayntheen . Antha Rendu Maampalangalum , Etheechaiyaay En Muthukil Iditthana . Alunthina . Enakko , Ennavo Pol Aanathu . Nikkarukkul Ennavo Kallaay Aanathu Pol Irunthathu . Akkavo , Ithu Onrumee Theriyaamal Saaynthapadi , Ennavo Peesik Kondirunthaal . Oru Pakkam , Antha Palam Paduvathaal Sukam . Marupuramo , Akkavin Maarpakam Paduvathai Rasikkiromo Ena Sangadam . Aanaalum , Naan Vilakavee Illai . Avalathu Palangal Padap Pada Nerungis Saayntheen . ” Deey …antha Reek Meel Irukkara Puk Edutthut Thaadaa …” Enrapadi Ennai Akka Alamaari Penjil Eerri Viddaal . Naanum Aval Sonna Pukkai Eduttheen . Thara Kilee Kunintha Potho , Malaitthu Viddeen . Aam . Akkavin , Antha Malaip Palangalai Paartthathaalthaan . Puk Edukka , Naan Ninratho Penja் Meel . Akkavo Kilee . Eerkanavee Vilakiya Munthaanaiyaay , Lusaay Othukkiyapadi Ninrirunthaal . Meelee Irunthu Kilee Paartthapothu , Akka Mun Kunintha Pothu Ravikkai Vilaki Pilavus Valiyaay , Avalathu Irandu Mulusaana Mulaikalum Nallaat Therinthana . Akkavukku Theriyaathu , Innum Paarkkum Aasaiyil , Veera Veera Pukkait Thanthapadi Paartthu Rasittheen . Akkavum Iyalpaakavee Vilakiyathai Mudaamal Irunthaal . Muyal Kuddiyaaddam Iruntha , Irandu Mosak Kuddikalai Paartthathum , Enakko Payangaramaay Ennavo Aanathu . ” Sari ….porumdaa . Appuram Pukkai Edutthuk Kodu … ” Akka Solliyapadi Saddenru Poy Viddaal . Avasaratthil , Neeree Moddai Maadikku Odineen . Deenga் Ullee Thannir Illai Enpathaal Kaaliyaay Irukkum . Neeraay Angee Ponavan , Avasaramaay En Nikkarai Aviltthup Paarttheen . En Kilee , Periya Ampaaddam , En Chinnak Kampu Ninrirunthathu .thuditthu Thuditthu Aadiyathu. Paddenru , Athaip Piditthu Uruvineen . Mella Aaddineen . Adadaa ….enna Sukam , Sukam …! Aadda Aadda , Ennavo Mayakkiyathu . Aaddum Pothu Akkavin Ravikkai Valiyee Therintha Mulaikalai Ninaitthup Paarttheen . Sukam Innum Athikamaanathu . Kampin Neelam Athikaritthathu . Aaveesamaay Aadda Aaddavum , Paddenru Veditthathu En Chinnak Kampu . Vellaiyaay , En Nikkarellaam Aanathu . Valitthu Thudaitthu Viddu Oree Oddamaay Vanthu Viddeen . Athuthaan , Naan Kai Adittha Muthal Anupavam . Vayasukku Vantha Sukaanupavam Akkavin Mulaiyaal Vantha Upayokam . En Vellaip Paalin Virayam . Anru Muthal Akkavin Mulaip Palangalaip Paarppeen ; Rasippeen . Thanimaiyil Kai Adippathu Ena Iruntheen . Iravaanathum Sattham Podaamal Veeddukkulleeyee Kai Adikkavum Thodangi Viddeen . Ennaraiyilthaan Akkavum Padutthuk Kolvaal . Engaliruvarukkum Seertthee Oru Thani Arai Thanthirunthathum Vasathiyaachu . Thinamum , Iravaanathum Nilavu Velichatthil Akkavin Mulaikal Theriyum . Valintha Iduppu Piratheesamum . Koluttha Pinnap Puramum Theriyum . Adikkadi , Akkavin Kaikal Eeri Irangum . Appadi Ippadi Ena Padukkaiyil Alai Paayvaal . Ennavenru Theriyaathu , Aanaalum Purandu Purandu Aaveesamaay Ennavo Seyvaal . Naan Thoonguvathu Pol Paavlaa Kaadduveen . Akka Urangiyathum Vilakum Pothu Theriyum Munthaanai Muyalkalaip Paarppeen . Pin , Mella Kai Adippeen . Ippadiyee Pala Vaaram , Maatham Odiyathu . Anraikkutthaan , Ellaamee Maariyathu . Valakkam Pol Iravaanathum , Akka Padukka Vanthu Viddaal . Paduttha Veekatthileeyee, , Irudduthaanee Ena Ninaitthaval , Mella Than Ravikkaiyai Aviltthaal . Naano Vithirtthup Poneen . Piraku , Methuvaay Pin Pakka Ukkai Aviltthu Braavai Erinthaal . Than Mulaikalai Thaanee Thadavik Kondaal . Varudik Kondaal . Naan Thoongukireenaa Ena Oru Murai En Pakkam Paartthaal . Saddena Kannai Mudik Kondeen . Thairiyamaanathaal ,maarpakangalai Aluttha , Aluttha Pisainthapadi , Pavadaiyai Vilakkik Kondu Than Kaikalai Viddu Ennavo Seythaal . Adikkadi Kaiyai Viddu Viddu Edutthaval , Viruddena Pavadaiyai Vilakkik Kondaal . Than Ponthukkul Viralai Viddu Aaddiyathai , Naid Laamp Velichatthil Thelivaay Therinthathu . Enakkup Purinthu Viddathu . Naan Kai Adippathaip Pola , Akkavum Ponthukkul Kai Podukiraal Ena Therinthathu . Uthavalaamaa , Kaiyai Needdalaamaa Ena Aasai Irunthaalum , Payam Thaangaamal Mella Akkavin Aaddatthaip Paartthu Rasittheen . Enakko Thuditthathu . En Kaiyum , Kampum Payangaramaay Aadina . Akkavin Thirantha Maarpai , Mulukkap Paartthathu Athuthaan Muthal Murai . Akka Kai Adippaal Ena Therinthathum ,athuvee Muthal Murai . Athilirunthu , Akkavukku Thiranthapadi Kai Poduvathu Valakkamaanathu . Porvai Irunthaal Maarpai Pisaiyavu, Ponthil Kai Poda Akkakku Vasathi Illai Polum , Appadiyee , Aval Kai Podum Varai , Naan Iravil Rasippeen . Akka Urangiyathum , Athai Ninaitthu Naan Kai Adippeen . Ippadiyee , Sila Vaaram Odiyathu . Oru Naal , Ennaik ( Kai) Yum , Kampumaay , Akka Paartthu Viddaal . Athuvum Paddap Pakalil . Pothuvaay , Naan Pakalil Kaiadippathillai . Aditthaalum Paatrumilthaan Adippeen . Anrennavo ,yaarumee Veeddil Illai . Akka Maddumthaanirunthaal . Athuvum , Pakal Pannirandu Mani Enpathaal , Varaanthaavil Padutthirunthaal . Vilaiyaadi Viddu Vantha Enakku , Akkavin Vilakiya Munthaanaiyum , Muddi Ninra Maamapalamum Veri Eerrina . Neeree , Engal Rumirku Vantheen . Nikkarai Thalli Viddu Kampu Edutthu Aaddat Thuvangineen . Sukamaaka Aadda Akkavin Mulaikalai Ninaitthiruntheen . Aaddiyirunthapadi , Mella Eetho Sattham Keeddaar Pol Irunthathu . Yaarumillaa Neeram Enpathaal , Mella Kankalai Mudi Sukatthai Rasikkat Thuvangineen . Veku Veekamaay Aaddat Thuvangineen . ” Deey …mani … Ennadaa Ithu ..? Enna Panree …” Akkavin Kural Keeddathu . Mella Kan Thiranthavan Thidukkiddup Poneen . Akka Keeddathu , En Pakkatthil Ninrapadi . Akka Keeddaalum , Avalathu Kankal Thiranthu Neendiruntha , En Chinnak Kampaiyum , Aaddiyiruntha En Kaikalaiyumthaan . Patharip Poy , Nikkarai Muda Muyanreen . Mulukka Aviltthathaal ,kampum Neendirunthathaal , Ennaal Mudiyavillai . Appadiyee Akkavidam Valavalattheen . ” Illakkaa . Summaathaan Padutthukiddiruntheen ….” ” Sari . Ennamo Pannikiddirukkiyee …? Ennadaa Ithellaam ..? ” Akka Keeddapadi Mindum En Kampin Meel Vaittha Kannai Edukkaamal Keeddaal . En Kampukku Neelam , Eelarai Adi Irukkum . Aaddiya Veekatthil Rattham Paaynthu , Aangaara Ampaay Irunthathu . Aaveesamaay Akka Ninra Nilaiyilum Mella Aadi , Aadit Thuditthathu . ” Leesaa Valikkuthukkaa . Athaan ….” Ennavo Ularineen . ” Athukku Eendaa Aaddara …? En Kidda Sollaaml . Ithellaam Pannaathadaa …” Akka Mella En Arukil Vanthu , En Nikkarai Ilutthu Mudinaal . Buttonai Podukaiyil , En Kampin Kompu Aval Kaiyil Paddathu . Oru Kanam Yositthaal . Aanaalum Peesaamal Irunthaal . Naan Yosittheen . Akkavukkum Aasai ;aanaal Thayangukiraal Ena Ninaittheen . ” Illa …rompa Valikkuthukkaa . Athaan … Neeyee Paareen . Kaayam Paddirukkaannu ..” Akka Mella Siritthaal . Marmamaay , Ennaip Paartthaal . ” Hum . Kaayam Paddirukkaadaa ..? Sari . Naan Paarkkareen …’ Pin ,mella Athait Thoddup Paartthaal . Athuvo Payangaramaay Neendathu . Parutthut Thuditthathu . Mella Varudinaal . Naano Thavittheen . Thudittheen . En Kuriyo Perutthapadiyee Ponathu . ” Deey …mani Ennadaa Panra …? Ippadillaam Seyyaatha …” Akka Athaddinaal . Appothuthaan , Naan Ulari Viddeen . ” Neeyumthaan Kai Adikkara . Naan Adichaa Veenaamkara …” ” Vaad ..? Enna ..ennadaa Sonna …? ” Akka Adikkavee Ongi Viddaal . Pin , Yositthu Mella Keeddaal . ” Naan Ennadaa Senjen …? Enna Paarttha …? ” ” Illakkaa . Raatthiriyaanaa , Neeyumthaanee Kai Poddukkara . Athaan Naanum Seyyareen . Un Maampalatthap Paartthaalee , Kai Adikka Thonuthukkaa …” Amaithiyaay Sonnapadi Thalai Kunintheen . Akka Vithirtthu Viddaal . ” Appa Deyli ….raatthirillaam …thoongalaiyaadaa ..? Ennaip Paartthirukkiyaa ..? Ayyayyo …” Mella Akka Kalangip Ponaal . Aanaalum , Akkavin Kan , Innamum Aadiyiruntha En Kampaip Paartthapadi Irunthathu . Aasai Iruppathu , Thelivaakavee Therinthathu . ” Aamaakkaa . Naanthaanee .? Unnap Paartthaathaan , Enakku Kai Adikkavee Varumkkaa . Ni Sarinnaa , Naan Unakku Adichu Vidareenkkaa …” ” Deey … Naan , Un Akkadaa . Ithellaam Veenaandaa …” Akka Marutthaal . Aanaalum ,aval Kural Nadungiyathu . Kaikal Thuditthana . ” Summaa …kaithaanee Adikkap Poreen . Oree Oru Vaaddikkaa …” Naan Kenjiyapadi , Thairiyam Vanthavanaay …Akkavin Kaikalai Edutthu En Kampai Pidikka Vaittheen . Akka Athirnthu Ponaal . Aanaalum , Kaikalai Edukkavillai . Naan Mella Akkavin Maarpai Thoddeen . Etthanai Naal Aasai Athu . Aasaiyaay Antha Maampala Mosak Kuddikalaip Pisaintheen . Kasakkineen . Akka Ethuvum Solla Villai . Aanaal , Ennai Thadukkavum Illai . ” Deey ….veenaandaa . Naan Akkadaa ….” Thaluthalutthaal . Enakkum Thoniyathuthaan . Aanaal , Kampin Aangaaramum , Anthap Ponthaip Paarkkum Aasaiyum , Ennai Thadukkavee Illai . Naan Ethuvum Peesaamal , Akkavin Pavadaiyai Mella Vilakkineen . Thodaiyai Thodda Pothu , Eetho Ooralaay Valinthathu . Udanee Enakkum Purinthathu . Akkavum Avasaramaay Kai Adikkatthaan Vanthirukkiraal . Vantha Pothuthaan , Ennai Paartthirukkiraal Ena Therinthathaal , Padu Thairiyamaay Mukatthaik Kunintheen . Pala Porno Puks Paditthup Palakkamaanathaal , Aalamaana Anthap Ponthinul En Viralai Viddeen . Akka Meelum Thuditthaal . Thalli Viddaal . Aanaal Ularinaal . ”veenaandaa ….veenaam …” Naan Meelum Munneerineen . Mella Engo Viralai Viddu Aaddineen . ” Ps . Anga Illadaa . Konjam Meela ..meela …” Ena Savund Viddaal . Enakku Jivvenraanathu . Akka Rasikkiraal . En Viralai Aada Vaikkiraal Ena Therinthathum , Ursaakamaay Aval Sonnapadi Meelee Poneen . Viruddena , En Viralai Edutthu Kaalkalai Nanraay Vilakkiyapadi , Ponthin Vaasalil Vaitthaal . Kiliddaarisai Varudas Sonnaal . Naanum Mella Seytheen . Mella Varudineen . Thadavineen . Thudittha Akka , Iravil Seyvathu Pol , Ravikkaiyai Aviltthu Viddaal . Braa Illaatha Antha Puraakkalai Padapadavenru Thudikkak Kasakkineen . Akka Sollaamaleeyee , Mella Kuninthu Maark Kaampil Suvaikkat Thuvangineen . Kaampai Mellak Kadittheen . Ponthirkul Aaddi Viddeen . Thuditthus Sivantha Akka Ularinaal . Mella En Kampai Piditthu Aaddinaal . Asaitthaal .uruvi ,uruviyapadiyee , En Mukatthai Ponthin Arukee Thallinaal . Purinthapadi , Naan Yoniyin Munaiyil Mukam Puthaittheen . Akka Thuditthu Ennai Angeeyee Alutthik Kondaal . ” Veenaam …veenaam …” Akkavin Vaay Munumunuttthu ; Kaikalo , Ennai Meelum Alutthamaay Alutthik Kondana . Aaddamaay Aadinom . Uruvinom . Vedittha En Kampu , Mella Vellai Semanaik Koddiyathu . ” Ennadaa ….vedichidduthu ….? ” Akka Aachariyamaay En Kampaiyum , Semanaiyum Paartthaal . Vedkappaddu Thalai Kunintheen . Aanaalum , Alutthamaay Akkavin Yonikkul Nakkat Thuvangineen . Aduttha Arai Nimidatthil , Akkavum Veditthus Sivanthaal . Thuditthus Sunanginaal . Kalaitthup Poy , Arukarukee Padutthom . Mella En Uthadukaleel Mutthamiddapadi , Akka Sonnaal . ” Deey … Kalakkiddadaa . Kanjiyaik Koddidda . Aanaalum , Ithu Veenaam . Innikku Oreeyoru Thadavai Anupavamaa Irukkaddum . Namakkunnu Rendu Peeru Varuvaanga . Avangakidda Anupavichukkalaam . Enna … ” Akka Keeddapadiyee Aalamaay Pranja் Kis Seythaal . Naanum Aaveesamaay Akkavin Mulaikalai Pisainthapadiyee , Uthadukalai Kavvineen . Appadiyee , Konja Neeram Suvaitthirunthom . Pin , Akka Mella Vilakinaal . Nerriyil Mutthamiddus Sonnaal . ” Porumdaa . Aanaalum , Un Kaiyum , Kampum Piramaathamaa Irukku . Vaayum Nallaa Veelai G
seyyuthudaa . Unakku Varrava Kodutthu Vaichirukkaa …” Enrapadiyee Vilakip Padutthaal


text:
Gazexxessaa fi barreessaa kan ta’e Obbo Tasfaayee Gebre Aab dhiyeenya kana kitaaba haaraa barreessuun magaalaa Waashingtan Dii Sii keessatti eebbisisanii jiru.
Seenaa Oromoo barreessuun kan beekamuu Obbo Tasfaayeen oromoo ta’u baadhuus isaan giddutti dhaladhee waaniin guddadheef Seenaa isaanis kan kooti.Nan beeka kanaafis nan barreessas jedhu.
Haga ammaatti kitaaboota torba qophaa isaa isa saddettaffaa garu namoota waliin gamtaan barreessuu isaa kan ibse Obbo Tasfaayeen waa’een Oromoo dhaloota amma jiruun barreeffamee kan hin dhumne ta’us gama koon barreessuu ittiin fufa jedha.
Kitaaba barreessuun mirga, bitanii dubbisuunis mirga garuu maaliif barreesite jechuun mormuun qaroomaa fi ammayyummaa baraa irraa fagaachuu agarsiisa jedha.
Badii yeroo dheeraa dura ta’e barreessanii dhaloota har’a dubbisisuun uummata walitti buusuu dha kanneen jedhan yoo jiraatan iyyuu jedha Obbo Tasfaayeen gochi rawwatame gaariis ta’e hamaa seenaa waan ta’eef barreeffamuu qaba jedha.
Seenaa hog-barruu Itiyoophiyaa keessatti iddoon Oromoof kenname sadarkaa ijoo irra kan hin turre ta’uu ibsee an garuu faallaa sanaa waanin godheef kanneen isaan mufachiise ni jiru jedha.
Dhiyeenya kana maanguddoota Oromoo Washington DC fi naannoo ishee jiraniin sirna moggaasaa geggeeffameen maqaa Gadaa Gebre Ab jedhamu kennameefii jira.


text:
Sirni awwaalcha isaanitis kabaja gootummaa ol'aanadhaan akka geggeeffamu mootummaan naannoo Oromiyaa akkaataa koree hundeessen, hirmaannaa uammataatin raawwatameera.
Korichi hoggansa ol'aanaa irraa kan ijaarrame yammuu ta’u, mootummaan naannoo Oromiyaa baasii sirna kanaaf barbaachisu ramaduudhan socho'aa tureera.
Sirna awwaalchaarrattis qondaaltonni mootummaa naannichaa argamaniiru.
Koloneel Aliyyiin bakka gootonni Oromoo; Jeneraal Waaqoo Guutuu fi Koloneel Aadam Jiloo itti awwaalamanitti awwaalamaniiru.
Gootni Oromoo Koloneel Haajii Aliyyii Cirrii, abbaan Dhoombir Sanbata; Sadaasa 02, 2010 ganama keessaa sa'aatii 1:30tti boqachuun isaanii ni yaadatama.


text:
Kabajaa Ayyana Gotota Oromo 2015 fi Caayaa Tokkommaa Baqattota Oromo Biyya Masrii. Ebela 26/2015
Hawaasni Oromo fi Mesenssonni Caayaa Tokkommaa Baqattota Oromo Biyya Masrii Magaalaa Cairotti jiraatan ebela 26/2015 kabajaa Ayyaana Gotota Oromo 2015 haala miidhagaa fi bonssaan kabajatanii jiru.
Egalliin Sirnichaa Akka Aadaa Oromotti Eyba Manguddon kana banamee hoggaa tahu, Faaruu Alaabaa Oromotiif Ol ka`udhaan Alabaa faarfatanii jiru.
itti Aanssudhaan Daqiiqaa tokkof yaadannon jaallan waregamaniif gutuun hirmaattota sirnichaa ol ka`anii dhaabbattudhaan yaadanno sammu taasisanii jiru.
kanatti Aansee Dura Taa`aan Caayaa Tokkommaa Baqattota Oromo Biyya Masrii Obbo Abdallaa Jamaal simannaa fi haasawa banamiinnssa godhanii jiru.
itti fufudhaan keysummota kabajaa Ayyanaa Gotota Oromo 2015 Caayyaan qophesee kanarraa qoda fudhatan keysaa itti gaafatmaan dhaabbata mirga dhala namaa Dr Mohammed Abduna`iim haasawa gabaabaa godhudhaan baga ayyana gotota Oromo waggaa 2015 geysan jadhee jiru.
Akkuma kanaa Haalaa Qabso Bilisummaa Oromo Irraa Obbo Xayyib Abbaa Gojjaam haasawaa dhageysaniin tokkommaa Kenya cimsannee waliin haa tarkaanffannu jadhanii jiru.
Maayyiirratti Aartistonni Oromo Bebbakamon Akka Aartisti Abdii Fadis fi Aartisti Mohammed Murkamaa Akkasuma Aartisti Hordofaa fi Aartisti Badrii Mohammedi fi Aartisti Ramadaani Aartisti Abdii komiyaa wal duraa dubaan wallee fi geyraraan gar malee haasawa bashannansisanii jiru.
dhumarratti Caal baasiin Suraa Gotota Oromo qabu caal baasiif dhihaatudhaan gutuun haasawa Cairo irra qoda fudhatanii jiru.
haala midhagaa fi bonssaa kanaan abbaan waltajjii Obbo Bayaan Muktaar sirna miidhagaa fi bonssaan waltajjii xumuranii jiru.


text:
Bu'ura keessaa Deetaa Alaaguu fi Alerguu
Tooftaa salphaan foddaawwan kuusdeetaa alaaguu fi alerguu Calc akka "fayyadamaa gargaaraa" tti fayyadama.
Deetaa Bu'uura irraa alerguu
Gabatee Bu'uura irraa gara wardii Calc haaraatti garagalchitee, achii deeticha gara dhangii faayilii kan Calc deeggaru kamiyyuu tti olkaa'uu yookiin alerguu ni dandeessa.
- Faayilicha kuusdeetaa kan gabatee kuusdeetaa alergamuuf qophaa'e qabate bani. Gabateewwan ilaaluuf Gabateewwan cuqaasi, or gaafattoota ilaaluuf Gaafattoota cuqaasi.
- Faayilii - Haaraa - Wardii fili.
- Foddicha Bu'uuraa keessaa, alerguuf maqaa gabatichaa mirga-cuqaasi.Baafaticha halqara irraa Garagalchi fili.
- Foddicha Calc haaraa keessaa man'ee A1 cuqaasi, achii Gulaali - Maxxansi fili.
Amma deeticha gara gosoota faayilii hedduutti ol kaa'uu yookiin alerguu ni dandeessa.
Deetaa Bu'uura irraa alaaguu
- Faayilii Bu'uuraa gosa kuusaa deetaa barbaadde sanaa bani.
Faayilii Bu'uuraa haaraa Masaka Kuusdeetaa fayyadamuun uumi , yookiin faayilii Bu'uuraa jiraataa kan dubbisuu-qofa hin taane bani.
- Faayilii Calc kan deetaa gara Bu'uuraatti alaagamu of keessaa qabate bani. Faayilii *.dbf dBASE yookiin gosoota faayilii hedduu kan biroo banuu ni dandeessa.
- Deeticha gara Bu'uuraatti garagalchamu filadhu.
Yoo marfata taasisuu hin barbaadne tahe, Sanduuqa Maqaa keessa wabii hangii kan akka A1:X500 galchuu ni dandeessa.
Yoo wardii dBASE garagalchite, dalagata gubbaa kan deetaa irraantoo of keessaa qabu dabali.
- Gulaali - Garagalchi fili.
- Foddaa Bu'uuraa keessaa, gabateewwan ilaaluufGabateewwan cuqaasi.
- Foddaa Bu'uuraa keessaa, Gulaali - Maxxansi fili.
- Qaaqa Gabatee Garagalchaa ilaali. Kuusaawwan deetaa irra jireessi furtuu dursaa fedhu, kanaaf tarii sanduuqaFurtuu dursaa uumi mirkaneessuu si barbaachisa.
Related Topics
Kuusdeetaa as keessaa fayyadamuu LibreOffice Base
Faayiloota dBASE Alaaguu fi Alerguu
Faayiloota CSV Alaaguu fi Alerguu


text:
Hoogganaan Mirga Dhala-namaa, ka Tokkummaa Mootummootaa, giddu-gala Ripubliukii Dimookraatawa Koongoo keessatti ajjeechaa dhiheenya kana geggeessame, kan haga tokko Mootummaan itti komatamu irratti akka qorannaan sadarkaa Addunyaa geggeessamu waamicha godhanii jiran.
Ze’iid Ra’aad Al-Huseen, har’a, gumii mirga dhala-namaa Tokkummaa Mootummootaaf ibsa kennaniin, baatiilee lamaan dabaran keessa jireettonni gandeenii dhibbaan lakkaawaman garii rasaasaan dhawamanii, kaan morma ciramanii, ibiddaan gubamanii, qaamni irraa cicciramee ajjeesaman – jedhan.
Kan baay’ee na gaddisiisu, gareen Milishaa “Baanaa Muraa” jedhamu, akka mootummaa gargaaree garee finciltootaa “Kam-wina N-Saapuu” jedhqamu lloluuf aangawoota mootummaatiin ijaaramee hidhachiisamuu isaa ti – kan jedhan – aangawaan Tokkummaa Mootummootaa kun, finciltoonni sun garuu uummata Siivilii, kan gosoota Lubaa fi Lulu-aa irratti haleellaa suukanneessaa akka geggeessaa jiran dubbatan.
Gumiin Mirga Dhala-namaa, ka Tokkummaa Mootummootaa, giddu-gala Ripublikii Dimookiraatawaa Koongoo keessatti kan argamtu – kutaa Kaasaa’ii keessatti akka qorannaan walabaa geggeessamu torban kana keessa sagalee kennuuf jira. Waa’ee ogeeyyii Tokkummaa Mootummotoaa jalqaba waggaa kanaa irraa ajjeesaman illee of keessaa qaba – qorannaan akeekame kun.
Ministarri Murtii Haqaa, ka Ripublikii Dimookiraatawa Koongoo garuu – Aleksis Taambiwee Miwaambaa garuu, gareen qorannaa walabaa biyya isaanii keessatti bobbaasamuu ni morman.
“Qorannaan aangawoota Koongoo of keessaa hin qabne fudhatama hin qabu” – jedhu.


text:
Baatiilee kurnan darbaniif kaa’amee kan ture labsiin yeroo hatattamaa ka’uu isaa mootummaan Itiyoophiyaa beeksisee jira.
Haalawwan labsiin kun akka labsamu taasisan akkaan gad xiqqaachuu isaa ministeerri ittisaa Siraaj Fageessaa beeksisaniiru.
Kanneen hookkara fi jeeqama kaasuun shakkaman namoonni 7,737 garuu hidhaa keessa jiraachuu isaanii fi manneen murtii adda addaatti dhimma isaanii hordofaa kan jiran ta’uu ibsaniiru.
Hoogganaa paartii mormituu kan ta’an Professor Beyene Peexroos garuu labsiin sun durumaanuu labsamuunis baatilee kudhaniif turuunis irra turre jedhan.
Gaaddisuu sodaa fi dhiibbaa biyyattii irra kan buuse ture jedhan.
Akka lakkoobsa Itiyoopoiyaa Fulbaana 8 bara 2009 hanga guyyaa har’aa jechuun Hagayya 8 bara 2009tti kaa’amee kan ture labsiin yeroo hatattamaa ka’uun kan beeksisame har’a ganama wal ga’ii mana maree bakka bu’oota uummataan geggeessame irratti ture.
Labsiin kun akka ka’uuf yaada murtii kan dhiyeessan hoogganaa waajjira Command Post fi ministeera ittisaa Siraaj Fageessaa haalli nageenyaa wayyaawuu isaa ibsaniiru.
Walumaa gala sababaalee gabaasa sana keessatti dhiyaatan ittiin ka’umsa godhachuu dhaan hojiiwwan Command Post qabatee ture humnootii naga eegumsa naannoo qaamotii dhimmi isaan ilaallatu-tti sadarkaa sadarkaan dabarsuu dhaan itti dhiyeenyaan deggeraa tureera.
Haala walii galaa gamaaggamuu dhaan, waantonni xixiqqoon furmaata hin arganne jiraatan iyyuu, kanneen akkasii kun immoo yeroo kaan iyyuu mudachuu akka danda’an yaada keessa galchuu dhaan qaama humnoota nageenyaa fi angawoota naannootiin ol akka hin taane waan irra gaa’ameef labsiin yeroo hatattamaa ka’ee, hojiin hafe sirnaan akkuma kana duraatti hojjetamuu akka itti fufu yaadi murtii mana maree bakka bu’ootaaf dhiyaatee jira.


text:
May 26, 2013 at 6:56 am · Gadaa.com
Kan barreesse: Najiib Zannuun*
Silaa addunyaan mana keenyaa mitii
Manni dhugaa kan du’a boodaati
Duuti waa hin haftu hundumatti dhufti
Arra kunoo dhabne aalimticha muftii
Namni gaariin du’u hundaatu rifataa
Garuu badaan du’u mee eenyuut mil’ata
Sheek Muhammad-rashaad utubaa ummataa
Waan hedduu nuuf godhee jazaansaa jannata.
sheeka keenya guddaa Kan uumamaan hayyuu
Waa’ee saba keenyaaf kan dhimmamu guyyuu
Seenaa isaa himee fixuu hin dandayuu
Xiqquman dubbadhaa namuu haa dhagayuu
Kan inni dhalate,kudha sagal soddomii afuritti
Abbaan isaa Kabiir Abdullee, ilma Mummayyaati
Haati isaa Faxumaa, intala shurraati Bakki dhalootaa Oromiyaa, Carcar keessatti
Laga Arbaati magaalaa muummittii
Barnoota jalqabaa abbarraa baratee
Daran cimsachuudhaaf hayyama gaafatee
Beeytoota barbaada achi tarkaanfate
Hayyoota jajjaboo heddurraas barate
Sheik Bakrii Saphaloo isas dabalatee Beekkumsa jajjabaa achirraa horate.
Barnoota biyyatti erga bakkaan gahee
Daran cimsatuudhaaf biyya alaa bahee,
Hayyama gaafate abbaa bira gahee Innis ni eebbise addaan bahuuf nahee
Gaafa san jalqaba biyyarraa kan bahe.
Yaman tarkaanfatuun Su’udii dhaqee Lubnaaniif Masrittis garasumaan maqee
Yunivarsiitii jalqabaa barachuuf qunnamee
Al-Azhaar keessattis akkaan jaalatamee
PHD isaa qorannoo afaaniin UK badhaafame.
Gaafa afaan keenya dukkanatti qaban,
Yeroo dubbatanii yakkatti laalaman, Biyya Somaalerraa raadiyoon dhawwaaqan.
Qubee Afaan oromoon kitaabas maxxansan
Yoomuu hin dagannu waan isaan nuuf godhan.
Rabbiin haa kafalu jazaasaa jannataan
Waggaa meeqa guutuu itti ifaajanii Afaan Oromootti qur’aana hiikanii Sagalee qulqulluun gurra nu buusani. Kana qofaa miti gumaachi isaanii Kitaaba adda addaas hedduu maxxansanii
Himamee waan dhumu galanni isaanii
Barayyuu yaadanna waan isaan dhiisanii
Haa qananiisu Gooytaan jannataanii
Sheek Muhaammad Rashaad kabiir Abdullaahii
Akkaani jaalanna dhugaan onnerraahii
Jannata kee naqi yaa Rabbi yaa ilaahii!
Jannata kee naqi yaa Rabbi yaa ilaahii!
—————-
* Najiib Zannuun: marsimoonaa@yahoo.com


text:
Dubbayyuu/Quotations
Dubbayyuu Goototaa 15
Hubannaa Leellisaa
Akka Dhahaa Oromootti, baatiin Eblaa ji’a arfaffaa ti. Baatiin kun immoo seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti waan ittiin yaadatamu qaba. Yaadannoon kunis guyyaa irra oolu qaba: EBLA 15: Guyyaa Gootota Oromoo ti. Ebla 15 bara baraan naanna’ee dhufu kanas sababa yaadannuuf gurguddaa lama qabna. Tokkoffaa, guyyaan kun guyyaa faajjii tokkummaa qabsaa’ota bilisummaa Oromooti. Guyyaa kana kan faajjii tokkummaa taasise, wareegama qabsaa’oti bilisummaa Oromoo gamtaafi tokkummaan kaffalaniidha. Qabsaa’oti guyyaa kana wareegaman ajaja diinaa kan amantiin addadda isaan baasuuf akeekkatee ture, tokkummaan didanii wareega hadhooftuu fudhatan; kaayyoo bilisummaa ganama irbuu seenaniifii falmaatti bahaniif amanamtoota ta’anii tokkummaan wareegamuu filatanii, akkuma tokkumaan wareegamanitti boolla tokkotti awwaalamuun tokkummaa qabsoo bilisummaa Oromoof utubaa sibiilaa ta’anii darban.
Lammaffaa, guyyaan kun guyyaa gootota Oromooti. Guyyaa gootota Oromoo kan taasise immoo qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti wareega goototi bilisummaa Oromoo kaffalaniidha. Guyyaa kana kanaaf, gootota keenya kabajamoo, kanneen lubbuu isaanii lamuu hindeebine san bilisummaa saba isaaniif jecha kaffalan ulfinaan yaadanna.Guyyaa goototaa kana yaadachuunis, irbuu keenya haaromsanii, kaayyoo isaan kufaniif san qabannee haga kufnutti akka tarkaanfannu kan deebisnee waadaa ofiif itti seennuudha. Dhaloota keenya haaraa kana eeggatus, waan lama ta’uu mala. Gauyyaa kanatti dhalooti keenya takkatuu kaawoo goototi keenya galmaan ga’uuf fuudhanii otuu qabsaa’aa jiranii itti wareegaman san fuunee bakkaan ga’uudha. Failannoon lammataa, garbummaa jaarraa hedduu dura nu dhaalee namummaa keenya mulqee jiru waliin waltaanee jireenya salphinaa filachuudha.
Dhugaatti, dhalooti of beekan, kanneen mirga isaanii sarbaman humnaan deebifachuun mirga dhalootaa ta’an biratti, garuu, garbummmaa falachuun waan hinyaadamneedha. Dhalooti garbummaa dide immoo kaayyoo bilisummaa galmaan gahuuf ofkennee hojjachuu malee filmaata biraa hinqabu. Kanaaf, akka dhaloota garbummaa didee, falmaa bilisummaatti jiruutti, guyyaa yaadannoo gootota keenyaa kana yeroo kabajannu, waa hunda caala waan qabsoo keenya jabeessuufi fuulduratti tarkaanfachiisu irratti xiyyeeffachuu filatan. Kaayyoon isaanii, dirqama dhalootaa isaan eeggatu bahachuu ta’uu waan amananiif, irbuun isaanii bokkuu qabsoo bilisummaa goototi keenya qabatanii kufan, kaasanii bakkaan gahuuf gootummaan falmaa bilisummaa finiinsuudha.
Dhalooti biyyaafi biyyoo isaa hinfalamne, bifa kamiinuu biyyaafi biyyoo egere bulchu hinqabaatu. Guyyaa gootota qabsoo bilisummaa Oromoo, Ebla 15 kan yaadannus, dubbayyuu gootota keenyaa keessaa kan kaayyoon keenya akka galii isaa hinhanqanne mul’isu waliif dhaammachaa kabajanna; dhaammannoo yaadannoo kan diddaafi falmaa bilisummaan duuba wareegamni akka jiru hubachiisan waliif dabarsina. Dhubayyuun gootota keenya 15n armaan gadiis, dhaammannoo qabsaa’ummaa guyyaa goototaa bara kanaati.
- “Mootummaan kun waan kaayyoo keenya balleesse itti fakkaatee ofumaa nu dhiphisa. Yoo kaayyoo keenya ta’e inni akka bofa garaa keessa seenee ti. Yoo garaa alaatti harkisanis ta’e yoo gara keessatti gadi lakkisan firiin isaa tokkichuma. Summiin isaa tamsa’ee jira hoo.” Obbo Hailamaariyaam Gammadaa
- “Dhiigni koo kabajama mirga ummata Oromoof kan dhangala’e waan ta’eef, wareegama gatii hinqabne hintaane. Dhiiga koo amma dhangala’eefi dhiiga gootota Oromoo garfuulduraattis dhangal’uun ummati Oromoo mirga isaa kabachiisuun waan hinoolleedha. Mootichas ta’ee Ministeeronni isaanii badii an hinhojjanneen na yakkanii, ana irratti murtii du’aa murteessanis shakkii tokko malee yeroo gabaabaa keessatti ummata Itoophiyaa irraa murtii walfakkaataa nifudhatu. Oolee haabulu malee mirgi ummata Oromoo wallaansoofi qabsoo ijoollee isaan kabajamuun isaa hinhafu.” Ajajaa Dhibbaa Maammoo Mazammir
- “Namni yaada qajeelaan sabaafi biyya isaaf yaadu, dhukkubsatuufi quuqamu, namni kamuu jireenya wayyaa’aafi qananii akka jiraatu fedha. Nama yaada qajeelaa qabuuf, lammiin isaa hiyyoomuufi inni sooromuun, lammiin isaa doofomuufi inni qaroomuun hingammachiisu. Haati akkuma mucaan ishii akka ittiin ofgubuuf ibidda itti hinkennine, hiyyummaafi doofummaa lammii isaa kan fedhu hinjiru. Haata’uutii, bekuufi beekuu dhabuun immoo akka nama walcaalchisu dagachuu hinqabnu.Kan barate mirga isaa gaafata; kan barate boodatti hafuun yookaan namoota kaanii gad ta’uun isa quuqa;isa gaabbisiisa. Gatii Bilisummaa, fi hiikkaa mirgaa beekee, kanatu na jalaa hafe; kanatu natti hir’ate jechuu kan danda’u ummata barate qofaadha.” J.Taaddasaa Birruu
- “Kanneen gatii bilisummaan gaafattu keessaa ishii xiqqoo kaffaluu dadhaban, bifa kamiinuu bilisummaa hinargatan; fedhiin bilisummaa isaanii kun kan guutamu yoo ijaaramanii tokkummaan diina isaanii ofirraa buqqisaniidha. Saba ijaaramee roorroo diinaa dide, sirni kamuu cabsuu hindanda’u!” J/Baaroo Tumsaa
- “Namni mirga bilisummaa sarbame, kabajaa namummaa hinqabaatu; jireenya bilisummaas hinqabu. Namni akkanaa kun mirga dhalootaa sarbame kana yoo falmatee deeffachuu baate, mirga isaas yoo tifkachuu dadhabe, bilisummaa argatu illee ittiin jiraachuu hindanda’u.” J/Alamaayyoo Garbaa, 2005
- “Dhibaa fi ballinni gosaa manatti natti hindhuftu, anatu manatti itti dhaqa malee.” Abbaa Gadaa Liiban Waataa (1776-1784)
- “Namni nageenya isaaf gaachana yookaan mancaa yookaan eeboo bitachuu hinfeene, bilisummaas ta’ee nageenya isaa fedhii isaatiin dabarsee kan kenneedha; diina humnaan qe’eefi biyya isaa sarbe waliin kan walta’eedha. Sabni keenyas bilisummaa isaanii deebisanii goonfachuuf namoota diina waliin walta’anii umurii garbummaa dheeressan of keessaa baasuu qaban; qabsoo bilisummaa isaan eeggatuufis gaachana bitatanii qophaa’uu qaban.” J/ Badhaadhaa Dilgaasaa
- “Diinoti keenya ilmaan isaanii akka barumsa ammayyaa baratan jajjabeessu; ilmaan keenya immoo akkatti lafa qotaniifi horii tiksan akka barsiifannu nutti himu. Kun imaammata jallaa, sirna gabroonfataa keessaa bahuudha. Nutis, akka sabaatti barumsa ammayyaa argachuuf mirga guutuu qabna; sirni bittoota Habashaaf qaroomina abbale, yoo bilisummaa dhabuun ta’e malee saba keenyarraa waan hanqifamuuf hinqabu. Dhugaadha, bilisummaan hayyama ittiin waan fedhan mara dalaganii miti; bilisummaan hiree ittiin dhalatan, mirga dhalootaa, kan ittiin biyya ofii keessa loogii tokko malee birmadummaan jiraataniidha.” J/Magarsaa Barii
- “Burqaan xixiqqoon walitti yaa’anii laga ta’u. Laggeen baay’een walitti yaa’uun garba guddaa uumu. Dhalli namaas akkuma kanaan walgahee saba ta’ee biyyas ta’a.” Haajii Simbirroo
- “Gaammeen waraanatti seenuun, waan sadiif tola; tokkoffaa, Gaammee keenya dirqama egereef qopheessa; lammaffaa, Dooriin keenya bilisummaafi nagaan shaakala taliigaa keessa akka darban godha; sadaffaa, Luboonni bilisummaa, araaraafi nagaan finnaafi birmadummaa biyyaafi sabaaf akka hojjatan gargaara. Biyyi Gaammee hinqabne, sabni Gaammee hingeessifanne hinkabajamu; hinsodaatamus!” Abbaa Gadaa Yaayyaa Fuullallee
- “Maddi gootummaa sabaafi biyya gootummaa qaban keessaa dhalachuu qofaa miti; hundeen gootummaa dhaloota kaawoo biyyaafi biyyoof gaachana ta’an magarfachuu danda’uudha. Hunda caalaa immoo, dhaloota egere biyyaafi biyyoo bulchuuf aangoman dursanii geessifachuun, gootota dirqama biyyaafi biyyoo isaanii tifkachuufi eeggachuuf gahooman qabaachuudha. Sabni dhaloota akkanaa geessifates, dhaloota dirqama isaanii beekan; beekaniis gahee isaanii fedhiifi kutannoon bahan waan qabuuf akka gabroomee diinaan roorrifametti hinhafu!” J/Elemoo Qilxuu
- “Dargaggooti Oromoo kanneen Oromummaa qaban abdii egeree Oromiyaati. Har’a dargaggooti sabboontoti, kanneen Oromummaaf dhaabbatan, Oromiyaa mara keessatti fincila diddaa gabrummaafi sochii bilisummaa finiinisaa jiran. Sabboontoti keenya kunneenis, waan garbummaa didaniif biyya isaanii keessatti reebamaa, hidhamaafi ajeefamaa jiran. Wareegamni isaan baasan kun garuu, bilisummaa keenyaaf wabiidha. Seenaan dhiiga isaaniin barreessamaa jiru immoo, kanneen egere gaachana Oromiyaa ta’uuf jiran, murnoota hawaasa Oromoo hafaniif fakkeenya gaarii ta’aa jira.” Dr Asaffaa Jaalataa
- “Waan sirraa bade deemtee barbaaddachuun dirqama keeti. Dhaloonni namummaafi bilisummaan jiraatan, kanneen waan isaan jalaa bade deemanii barbaaddachuutti of kennaniidha. Dhaloonni keenya waan jalaa bade deeffachuuf tarii daandii fagoo deemuu qabu ta’a; bu’aa bahii hedduu keessa illee darbuuf dirqamu ta’a. Haga jabaatanii barbaaddatanitti immoo waan isaan jalaa bade san deeffachuu hinhanqatan!” Abbaa Liiban, Dabbasaa Guyyoo
- “Yeroo biyyi keenya, kan hiddi hadhuura keenyaa keessatti awwaalame, ibiddaan gubachaa jiraachuu gurraan dhageenye callisnee taa’uu malla. Sun yeroo biyyi keenya gubatee, nullee waliin gubannu daddafnee arguuf boba’aa itti eda’uu keenya ta’a. Kan hubatee ilaaleef gubannaan kun nama tokko callaa balleessuun kan dhaabatuu miti; biyyaafi biyyoo mara kan gubee balleessu malee.” J/Gaaddisaa Hirphasaa 2005
- “Saba keenya qaanii jalaa baasuu qabna; akeeka bilisummaa saba keenyaa bakkaan gahuuf hojjachuu qabna. Sabni hamma kana baay’atu, saba bicuu kanaan garboomee, qabeenyi isaa saamamee, bakka jirutti dararmuun hedduu qaanessaafi saalfachiisaadha.Ummata Oromoo dararaafi gidiraa guyyuu keessa seenee jiru jalaa baasuu waanti caalu tokko illee hinjiraatu. Sabni keenyas ta’ee qabsaa’oti keenya akeeka kana dhugoomsuuf hojjachuutti jabaachuu qaban.” J/Laggasaa Wagii
Ayyaana yaadannoo guyyaa goototaa baranaas akkuma baroota darbanii, garbummaa baannee kabajaa jirra; kanaaf, dhaammannoon gootummaa 15n armaan olii immoo qoricha garbummaa ta’uun kan rafe akka dammaqsu, kan adoode akka warraaqsu, kan jaameimmoo akka ija banu waliin waliif abdachuun keenyas nijiraata. Ayyaanni gootota keenyaas marabbaa gootummaa dhaloota keenyaaf akka dabarsu illee kadhannaa gochuun keenya barbaachisaadha.
Har’a akka Oromootti waan keessa jiran kanneen beekan, haala Oromiyaa kana jijjiiruuf fedhii qabaachuun isaanii mirkana. Haata’uutii, fedhiin isaanii, immoo namoota hunda biratti fudhatamuu dhiisuu mala. Keessaayyuu, dhimma siyaasaa fi waraanaa irratti, yaadaafi ilaalcha addaddaa qabaachuun bakkayyuutti mul’ata. Yaadaafi ilaalcha addaddaa qabaachuun, garuu, hanga hundee garbummaa buqqisuuf fedhii qabaatanitti, qabsoo bilisummaa keessatti gahee isaanii akka bahan kan isaan dhoowwuu miti.
Hunda caalaa, akka sabaatti akka mataa keenya olqabannee diina keenya dura dhaabbannu kanneen of kennenii, daandii bilisummaa nuu saaqan kabajaan yaadachuu immoo waanti nu dhorku tasumaa hinjiru. Gootota keenya dhiiga isaaniin seenaa saba keenyaa haaromsanii barreessan, lafee isaaniin immoo dallaa eenyummaa saba keenyaa deebisanii ijaaran bara baraan yaadachuun duubattis, faandhahii isaanii haahordofnu!; gootummaa isaaniis gamtaan haafaarsinu! Dubbayyuun gootummaa 15n qabsaa’ota keenyaafi maatii qabsaa’ota keenyaa boonsanis bara baraan himamaafi labsamaa jiraachuunis itti fufa!!