text:
OROMIFFA ( Afaan Oromo ) UDHR
The Universal Declaration of Human Rights
Labsii Walii-gala Mirgoota Namummaa
Murtoo Wal-ga'ii Walii-gala kan Dhaabbata Waldaa Mootummootaatiin qabxii 217 A (iii) jalatti Mudde baatii 10 bara 1948 itti Akka Murteeffamee, Ragga'ee Labsametti.
SEENSA
Ulfinni fi wal-qixxummaan ilmoo namaa kan uummattoota hundaa akka ifatti kabajamu gochuun bu'ura bilisummaa, haqaa fi nageenya addunyaa waan ta'eef;
Mirga namummaa irra ijjechuun yookaan tuffachuun yeroo hunda jeequmsa badiisa fidu uumee uummata kan dheekamsiisu waan ta'eef, akkasumas addunyaa haaraa kan uummanni ishee wal-qixxummaadhaan, bilisummaa yaadaa fi amantii argatanii, yaaddoo fi dhaba irraa birmaduu ta'anii gammachuudhaan akka jiraatan gochuun hawwii fi fedha uummattoota addunyaa waan ta'eef;
Uummanni bulchiisa rooroo fi cunqursaa ofirra kuffisuuf humnaan akka hinfayyadamnetti yoo barbaachise, mirgooti namummaa seeraan akka eegamu gochuun barbaachisaa waan ta'eef;
Biyyoota gidduutti walitti-dhufeenyi michumaa fi wal-jaalalaa akka dagaagu gochuun barbaachisaa waan ta'eef;
Miseensoti Waldaa Mootummoota hundi chartarii waldichaa keessatti mirga namummaa irratti, ulfina namaa irratti akkasumas wal-qixxummaa namoota hundaa (dhiiras ta'ee dubartii) irratti amantee qaban kan ibsan waan ta'eef;
Akkasumas guddina hawaasummaa fi wayyaawuu sadarkaa jireenyaa fiduuf kan murannoodhaan hojjetan waan ta'eef;
Miseensoti Waldaa Mootummootaa marti, Dhaabbata Waldaa Mootummootaa wajjin wal-ta'uudhaan kabajaan walii-galaa kan mirga namummaa fi kan bilisummaa hundaa akka eegamuuf waadaa waan seenaniif;
Mirgootaa fi bilisummaa kana akka gaariitti hubatanii beekuun waadaa kana hojii irra oolchuuf guddisee kan gargaaru waan ta'eef;
Kanaafuu
Wal-ga'iin Walii-gala Waldaa Mootummootaa:
Labsii Waliigala Mirgoota Namummaa kan uummattoonni fi biyyooti hundi walii-galteedhaan kabajan labsuudhaan, tokkoon- tokkoon uummataa fi qaamoti hawaasaa marti labsii kana hubatanii yeroo hunda akka kabajan, labsii kana barsiisuudhaan mirgootii fi bilisummaan hundi akka kabajaman akka carraaqan, karaa tarkaanfii sadarkaa biyyaa fi addunyaatti fudhatamaniinis mirgootii fi bilisummaan kun akka kabajaman akka godhan, kunis immoo uummattootaa fi miseensota Waldaa Mootummootaa giduutti akka hubatamu akka godhan jecha, labsii kana labseera.
Qabxii 1
Namooti hundinuu birmaduu ta'anii mirgaa fi ulfinaanis wal-qixxee ta'anii dhalatan.
Sammuu fi qalbii ittiin yaadan waan uumamaan kennameef, hafuura obbolummaatiin walii-wajjin jiraachuu qabu.
Qabxii 2
Namni kamiyyuu mirgootaa fi birmadummaa labsii kana keessatti ibsaman, garaagarummaa sanyii, bifaa, saalaa (dhiiraa fi dubartummaa), qooqaa, amantii, ejjennaa siyaasaa, sablammummaa, hawaasummaa, qabeenyaa, dhalootaa fi waan biraatiin utuu addaan hin ba'in, ni argata.
Kana malees immoo, garaagarummaan kamiyyuu karaa siyaasaa, karaa biyyummaa, karaa wal-caalmaa sadarkaa bulchiisa biyyaa fi karaa adda-addaa hin godhamu.
Qabxii 3
Namni kamiyyuu mirga jiraachuu, birmadummaa argachuu fi mirga qaamni isaa eegamuu ni qaba.
Qabxii 4
Namni homtuu garbummaa jalatti hin bulu, garbummaa fi daldalli garbaa bifa kamiin iyyuu dhorkaa dha.
Qabxii 5
Namni kamiyyuu reebichii fi gidiraan hammeenyaa yookaan immoo wanti ulfina namummaa isaa hanqisu yookaan kan hammeenyaan adabsiisu irra hin ga'u.
Qabxii 6
Namni kamiyyuu akka namummaa isaatti seera duratti beekame kabajaa argachuu qaba.
Qabxii 7
Namoonni hundi seera fuula duratti wal-qixxee ilaalamanii, garaagarummaa tokko malee, eegumsa seeraa argachuu qabu. Namoonni hundinuu waan labsii kanaan mormee isaan addaan qoodu hundumaa irraa eegamuu qabu.
Qabxii 8
Namni kamiyyuu mirgoota heeraan yookaan seeraan isaaf kenname cabsuudhaan waan isa hubu hundumaa irraa karaa mana murtii yookaan yaa'ii biyyaa eegumsa argachuuf mirga ni qaba.
Qabxii 9
Namni kamiyyuu garmalee hin hidhamu, biyyaas hin ari'atamu.
Qabxii 10
Namni kamiyyuu yeroo yakkaan himatamee mirgooti isaa fi ittigaafatamni isaa murteeffamutti, qaama loogii irraa birmaduu ta'etti dhiyaatee sirrii, qajeeltoo fi wal-qixummaadhaan gaafatamuuf mirga ni qabaata.
Qabxii 11
-
Namni kamiyyuu yeroo yakkaan himatamutti, hanga seeraan yakkaa ta'uun isaa itti muramutti, mirga qulqulluu ta'ee ilaalamuu ni qaba. Yeroo yaa'iitti dhiyaatus waan egumsa isaaf wabii darbu hunda ni argata.
-
Namni kamiyyuu waan yakka ta'ee hin lakka'amnetti, sadarkaa biyyaattis ta'e sadarkaa addunyaatti, yakkamuu hin danda'u. Kana malees, adaba kan yeroo yakkichi raawwatame muramuu qabu caalaatiin hin adabamu.
Qabxii 12
Namni kamiyuu mirgi inni mana isaa keessa, qofaa isaa ykn. maatii isaa wajjin jiraachuuf qabu, yookaan mirgi inni ergaa xalayaa isaa dhoksaadhaan akka eegamuuf qabu jalaa hin tuqamu. Ulfinni namummaa isaa fi ulfinni maqaa isaas hin tuqamu. Namni kamiyyuu hubaatii ykn. yaalii akkanaa irraa seeraan ni eegama.
Qabxii 13
-
Namni kamiyyuu biyya isaa keessatti mirga asiif achi adeemuu ni qaba.
-
Namni kamiyyuu biyya kan isaas ta'e kan biraa keesaa gadi ba'ee itti deebi'uuf mirga ni qaba.
Qabxii 14
-
Namni kamiyyuu biyyoota kan biraa keessatti mirga koolu galtummaa gaafatee argachuu ni qaba.
-
Mirgi kunis waan yakka siyaasaatiin alaa ta'e ykn. waan kaayyoo yookaan hafuura Waldaa Motummootaatiin mormu yoo ta'e hin kennamu.
Qabxii 15
-
Namni kamiyyuu mirga lammummaa ni qaba.
-
Namni kamiyyuu akkasummaan mirga lammummaa hin dhabu, yookaan mirga lammummaa isaa gedderachuu hin dhabu.
Qabxii 16
-
Dhiirris, dubartiinis kan umuriin isaanii fudhaaf heeruma ga'e. garaagarummaa sanyii, lammumaa fi amanteetiin utuu addaan hin qoodamin, wal-fuudhanii mirga bultii ijaarachuu ni qabaatu; yeroo wal-fuudhanis ta'ee yeroo wal-hiikanittis mirga qixxee ni qabaatu.
-
Fudhaaf heerumni fedha namoota wal-fuudhan irratti kan hundeeffamu ta'a.
-
Maatiin tokko qaama hawaasummaa ishee xinnoo waan ta'eef, eegumsi hundi hawaasichaa fi mootummaa irraa kennamuu fi qaba.
Qabxii 17
-
Namni kamiyyuu qofaattis ta'e namoota biraa wajjin ta'uudhaan mirga qabeenya horachuu ni qaba.
-
Namni kamiyyuu seera malee qabeenya isaa dhabuu hin qabu.
Qabxii 18
Namni kamiyyuu bilisummaa yaaduu, samuu fi amantii ni qaba. Mirgi kun, namni kamiyyuu, amantii yookaan amantee filate qabachuu yookiin fudhachuu, amantii fi amantee isaa qofaa isaatti yookiin namoota biraa wajjin ifatti yookiin dhunfaatti waaqefachuu, hordofuu, hojii irra olchuu, barsiisuu yookiin ibsuu of keessaa qaba.
Qabxii 19
Namni kamiyyuu ilaalcha isatti fakkaate qabachuu, yaada isaas ibsuuf mirga qaba. Mirgi kun, dhiibbaa tokko malee yaada isaa ibsuu, odeeffannoo fi yaada kamiyyuu walitti qabuu fi karaa meeshaa tamsaasaa daangaan utuu itti hin godhamin dabarsuu of keessaa qaba.
Qabxii 20
-
Namni kamiyyuu mirga nagayaan wal-ga'uu fi nagayaan hiriira ba'u ni qaba.
-
Namni kamiyyuu miseensa walda tokkoo ta'uuf hin dirqisiifamu.
Qabxii 21
-
Namni kamiyyuu, kallattiidhaanis ta'ee karaa bakka-buutota isaa, hojii mootummaa biyya isaa keessatti qooda fudhachuu ni danda'a.
-
Namni kamiyyuu tajaajilaa uummataa argachuuf mirga ni qaba.
-
Fedhi uummataa bu'uura aangoo mootummaati. Fedhi kunis yeroo filannootti ibsama. Filannoon kunis kan namni marti wal-qixummaadhaan qooda keessatti fudhatu yoo ta'u, sirni sagalee ofii ittiin kennanis dhoksaadhaan ni ta'a.
Qabxii 22
Namni kamiyyuu, akka miseensa hawaasichaatti, wabii hawaasaa argachuuf mirga ni qaba. Karaa carraaqa biyyaa fi waliigaltee addunyaas, akkasumas akka qabeenyaa fi caasaa biyya isaattis, ulfinaa fi guddina mataa isaaf waan barbaachisaa ta'an mirgoota dinagdee, hawaasummaa fi aadaa ni qaba.
Qabxii 23
-
Namni kamiyyuu mirga hojjechuu, hojji filachuu, hojjii keessatti haala mijuu argachuu fi hojii dhabuu irraa egamuu ni qaba.
-
Namni kamiyyuu, utuu addaan hin qoodamin, hojii wal-fakkaatuuf mindaa qixxee argachuuf mirga ni qaba.
-
Namni kamiyyuu gatii hojii isaatiif mindaa isaa fi maatii isaa ga'u argachuu qaba. Kunis kan ulfina namummaa isaaf ga'u ta'e, yoo barbaachises, eegumsa hawaasaa kan biraas argachuu ni danda'a.
-
Namni kamiyyuu dhaabbatoota hojjetootaa uummatee keessatti qooda fudhachuudhaan mirgoota isaa eegsifachuu ni danda'a.
Qabxii 24
Namni kamiyyuu boqonnaa fi bashannana argachuuf, yeroo muramaa hojjechuuf, akkasumas mindaa isaa argachaa boqochuuf mirga ni gaba.
Qabxii 25
-
Namni kamiyyuu, innis maatiin isaas, fayyaa guutuu argatanii sadarkaa jireenya gaarii akka jiraatanitti, waan nyaata, uffataa, mana, eegumsa fayyaa fi tajaajila hawaasummaa hunda argatanii akka jiraatanitti, akkasumas hojii dhabuu, kunuunsa hawaasummaa dhabuu, dhukuba, kophummaa, dullumaa fi rakkoo jireenyaa adda addaa irraa egamuuf mirga qaba.
-
Haadholii fi daa'iman gargaarsaa fi eegumsa qofaa argachuuf mirga ni qabu; daa'imman hundi, manattis ta'e bakkeedhaa yoo dhalatan, eegumsa hawaasummaa qixxeetti argachuuf mirga ni qabu.
Qabxii 26
-
Namni kamiyyuu mirga barumsa argachuu ni qaba. Barumsi, yoo xinnaate sadarkaa tokkoffaa fi lammataatti, tola ni kennama. Barumsi sadarkaa tokkoffaa dirqii dha. Barumsi tekinikii fii ogummaa kan biraa sadarkaa lammaftaatti kan kenamu yoo ta'u, kunis kan kennamu akka dandeettii abbaatti ta'a.
-
Barumsi kennamu kan namummaa namaa guddisuu fi kan eegumsa mirgootaa fi bilisummaa ilmoo namaa jabeessu ta'uu qaba. Kana malees, uummattoota addunya gidduutti waliigaltee fi michummaa kan jabbeessu, sanyii fi amantii adda-addaa gidduuti waliigaltee kan uumu, akkasumas hojiiwwan Dhaabbata Waldaa Mootummootaa fi nageenya uummataa kan jabeessu ta'uu qaba.
-
Warri ijoollee, akaakuu barumsaa kan fedhan ijoollee isaaniitiif filachuuf mirga ni qabu.
Qabxii 27
-
Namni kamiyyuu jireenya aadaa biyyaa keessatti dhorkaa malee qooda fudhachuu ni danda'a; faayidaa aartii fi saayinsii irraas bashannana yookiin gammachuu argachuu ni qaba.
-
Namni kamiyyuu waan ogummaa saayinsii, aartii fi barreessuu ofii isaaf hojjeterraa bu'aan argamu hundi akka eegamuuf mirga ni qaba.
Qabxii 28
Namni kamiyyuu mirgootii fi bilisummaan labsii kana keessatti tarreeffaman marti, akka hojiitti hiikamaniif sirna hawaasaa fi addunyaa irraa waan barbaadamu hunda ni argata.
Qabxii 29
-
Namni kamiyyuu hawaasa namummaan isaa keessatti eegamee gabbatu keessatti itti gaafatamummaas ni qaba.
-
Namni kamiyyuu, mirgootaa fi bilisummaa isaa yeroo hojiitti hiikutti, mirgootii fi bilisummaan isaa kan daangeffamuu danda'u seeraan ta'ee, kunis immoo mirgootaa fi bu'aa namoota biraa kan eegsisu, yookiin immoo bu'aa fi negeenya uummataa kan eegsisu yeroo ta'uu dha.
-
Mirgootii fi bilisummaan kun hojii irra kan oolan kaayyoo fi hafuura Dhaabbata Waldaa Mootummoota kan hin faallessine ta'anii you argaman qofa.
Qabxii 30
Wanti labsii kana keessatti ibsame hundi, mirgootaa fi bilisummaa ibsaman cabsuuf yaadamee, yookiin gocha tokko raawwachuuf jedhamee, akka waan mootummaa tokko, yookin dhaabbata tokko yookiin nama tokko ilaalu jedhamee lakka'aamu hin qabu.
ARTICLE 1 OF THE UNIVERSAL DECLARATION OF HUMAN RIGHTS IN HINDI
नुच्छेद 1 — सभी मनुष्यों को गौरव और अधिकारों के मामले में जन्मजात स्वतन्त्रता और समानता प्राप्त है। उन्हें बुद्धि और अन्तरात्मा की देन प्राप्त है और परस्पर उन्हें भाईचारे के भाव से बर्ताव करना चाहिये।


c: text/html

text:
Magaala biddeena argachuun itti hin yaadamne-Leegoos, Naayijeeriyaa
Beetaliheem Biraaneen jedhama. Naayijeeriyaa Leegoosin jiraadha. waajirri ani keeessatti hojjedhu Janaraal Elektiriik jedhama. waajirichi sagantaa barnoota digirii lammaffaa qaba. Ji'a jaha jahaan biyya jijjiiraan hojjedha.
Naayijeeriyaan biyyaan hojiidhaan itti imale ishee arfaffaadha. Hagayya darbe waan ta'eef kaniin gara kanatti dhufee dhuma ji'a kanaatti turtiin koo ji'a jahaa ni xumurama.
kanaan dura ji'oota jaha jahaaf biyyootan itti hojjedhe kessaa inni duraa Naayiroobii, achiin Johaanisbargi yommuu ta'u gara Leegoos dhufuu koon dura ammoo Hangaarii Budaapeestiin ture. kanatti aane gara Finfinneetti waanan deebi'u natti fakkaata.
Leegoosii fi Finfinnee
Leegoositti Intarneetaan wantoota hedduu bitachuun ni danda'ama. lafan Biyyattiifi uummatichaaf keessummaa ta'etti nyaata ajajuufii waa bitachuuf daldalli Intarneetaa jiraachuun jireenya koo si'ataa naaf godheera.
Kaardii baankii of harkaa qabuun waanan barbaadu bitachuu dand'uun koo Leegoos Finfinneerra akka wayyoo qabdu akkan yaadu na dirqisiiseera.
Magaalittiin miiraa biyyoota dhihaa calaqqisiifti. Tarii bittaa kolonii jala waan turteef ta'uu danda'a. Bakki aadaan biyyasaanii itti calaqqisu jiraatus harka caalu jirenyii isaanii jireenya waarra lixaa fakkaata.
Anaaf wantin baayyee barbaachisaadha jedhu biddeena. Biyyootan itti hojjedhe hedduu keessa biyyi biddeen argachuun rakkisaa itti ta'e Leegoosi. Biyyin biddeena osoo hin nyaatiin yeroo dheeraa itti tures Leegoosi.
Sababa kanaanis nyaata biyya sanaatti baruun qormaata natti ta'ee ture. Dhamdham isaatiinis foolii isaatiinis is kan keenya irraa adda.
Magaalaa Leegoositti barbaadee, feedhiin nyaataa koo banamee kaniin nyaadhu nyaata aadaa isaanii ruuzuu irraa hojjetamu Pilaanteeyiin jedhamuu, kan muuzii irraa hojjetamu Jooloof jedhamuu fi Xibsii Gogaa isaan Suuyaa jedhanii waamanii dha.
Biyya koon yaade
Itoophiyaatii kaniin yaadu nyaataa dha. Yeeroon as jirutti wantoota Itoophiyaa na yaadachiisan keessaa tokko huccuu aadaa isaaniiti.
Jimaata jimaata huccuu aadaa uffatu. Wayita cidhaattis akkasuma. Uffanni isaanii isa kan biyya keenyaa fakkaachuu baatus biyya koo garuu na yaadachiisa.
Karaa foddaa mana kootii gamasitti yommuun ilaalu wanti na gammachiisu riqicha isa guddaa Afrikaa garba irratti ijaarame arguudha. Argaan riqicha kanaa sammuu koo haaromsa.
Gara Leegoos dhufuukoon dura akkan of eeggattu ta'u kan na godhe namoota dirqiin qabanii to'achuu isaanii dhagahuu kooti.
Nama fedha malee butuun gosa lama akka qabu natti himan. Inni duraa hojii afuuraaf nama fudhatu inni lammataa nama aangoo qabu yoo ta'e butaaniit maalaqa gaafatu.
Odeeffannoon kun akkuman dhufeen biyyaatti keessa deemee akkan hin ilaalle na godheet ture. Suuta suuta wayitan baraa deemu garuu akka jedhame akka hin taanen arge.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ijoo Dubbii Qeerroo Bilisummaa Oromoo Finfinnee Oromiyaa, Waxabajjii 26,2018
Garbummaa bar-dhibbee tokkoo fi walakkaa nurra lakkoofsiisaa jiru ofirraa qolachuuf wareegama gita hinqbane taasisaa, aarsaa Bilisummaa ofii gonfachuuf baasuu qabnu baasaa qabsoo jabaarra kan jiru Oromoon, hanga har’aa qabsoo isaa galiin utuu hingahin kan jiru ta’ullee ulaa Bilisummaa irra gahee jira. Adeemsa qabsoo Oromoo daandii ulfaataaf obsa fixachiisaa mara hulluuquun egeree uummataaf jecha qabsoo jiraachisuuf wareegama qaalii gootaawwan wareegaman kumootni, Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaati.
Akeeka qabsoo jallisanii gara maqsuun Oromoon akka waan Ithiyoophiyaa ijaaruuf lafee cabaa tureetti, Oromoon akka waan faajjii garboonfataa kan ta’e faajjii Ithiyoophiyaa jalatti kufaa tureetti oduu tirrisuun qabsoo Oromoo jallisanii gara ijaarsa Ithiyoophiyaa kan sirna Oromoof qoodaaf bakka hinqabne ijaaruuf dhaloonni wareegama baasaa akkka tureetti ilaaluun yakka seenaaf ekeraan gootota Wareegamanii nama gaafatudha jedhee amana Qeerroon Bilisummaa Oromoo. Fedhii fi hawwii uummata aangoo irraan dhiibee isaan gahee tiksuuf dadhabanii gara fedhii mataa ofiitti harkisanii dhaloota Bilisummaaf qabsoorra jiru akka waan ijaarsa sirna EPRDF jajjabeessuuf akkasuma, ijaarsa sirna nama nyaata Mootummoota garboonfattoota durii deebisuuf wareegamaa turee fakkeessuun sharafa fotolikaan daandii Bilisummaa uummataatti diilloo garbummaa buusuuf kan oolu malee kan uummataaf tattaafatamu miti.
Qabsoo Uummata Sharafanii Gara Dabarsuun, Utuu Ajjeesanii Uummata Oromoo Garbummaa Keessatti Tiksuuf Akeekni EPRDF/Wayyaaneen Qabatee Jiru Qabsoon Irra Aanama Dhaaltummaa hangafoota isaarraa dhaaleen, mootummaan Wayyaanee sirni EPRDF akeeka qabsoo uummata Oromoo sharafuun garbummaa keessatti uummata tiksuu irratti fuulleffatee sochiitti jira. Amna qabsoo dheeraa Wayyaanee waliin goone kana keessatti, tarkaanfiiwwan waraanaa kallattiin uummatarratti adeemsiisaa hanga ammaa waraanaan nu bitaa jiraachuun isaas waan ifaati. Qabsoo Oromoo gama waraanaan dhaabuuf carraaqqiin waggoota afran darban walitti fufiinsaan ajjeechaa Mootummaan Oromoo xiqqaa hanga guddaa irratti taasisaa ture kan sadarkaa jechaa qofaaniin himamee bira darbamu miti. Haala kamiinuu qabsoo Oromoo meeshaan waraanaa ammayyaa dhaabuu akka hindandenye dheebottoonni Bilisummaa kanneen garbummaan na gaha jedhan qabsoo saba ofiitti firii gochuuf rasaasa fuuldura dhaabatanii sagalee dhageessisaa addunyaaf diinummaa Mootummichaa saaxilaa yoona gahaniiru. Qabsoo uummanni Oromoo wareegama ulfaataan dhaadannoo “Bilisummaa barbaadna!” Jedhuun hanga ammaa Faajjii isaa qabatee taasisaa jiru utuu arganii kanneen garbummaa keessatti Oromoo tiksuu fedhan kan fedhii uummataarra dantaa isaanii eegsisu uummatatti lallabuun gara sossoobbiitti deebi’anii jiru. Qabsoo Oromoo waraanni dadhaabe sossoobbaan dhaabuuf yaaluun bakakkaa samii lakkisee bu’aa jiru samiitti oldeebisuun walkipha. Akeeka fakkeesssiin uummata bituuf garboonfata baafatee kana dura dhaabbachuuf qabsoo Qeerroo Bilisummaa dhawatumaan guddachuun murteessaa ta’uu Qeerroon hubachiisa!.
Mootummaan gita bittuu Wayyaanee/EPRDF guutummaa Oromiyaa addatti daangaawwan Oromiyaa irraan duula waraana dhaabbataa qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti taasisaa yoona gaheen hanga ammaa fandalee qabsoo Oromoo waliin tiraatuun; qabsoo Oromootti danqaa ta’uuf akeekni garboonfataan guyyuutirraa baafataa jiru humna qabsoo uummataa kan hincaalle ta’uuf qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo ABO durfamu kan guutummaa Oromoo makatu kan hincaalle ta’uu irra deebiin Qeerroon hubachiisa. Daangaawwan Oromiyaa irratti lola banee jiru dhaabuurra, lubbuu Oromoo baasuu irratti, daangaa Oromoo cicciree akka fedhiisaatti gurgurachuu itti fufuun Mootummaa kan uummata onnachiisudha. Ajjeechaa jumulaa/deettii/ bakkoota hedduutti sirna EPRDF raawwataa jiru dhaabuurra gara hookkara olaanaatti ceesisuuf waraana qabu Agaaziidhaan uummatatti dhaadachuurra taree duula ifaan uummata Oromoo irratti banameen Uummati balaan Oromoo kallattii maraan sirna ERPDFn buqqaa jiraatuun haqni kun akka salphaatti hubatamu qeerroon ni amana.
Sirna garboomfataa har’aa qofa odoo hin taane sirnoota darban keessattis Oromoon kan qe’ee isaa irratti ajjeefamaa ture yoo tau har’aan tanas Oromoon lafa ashaaraa seenaa fi duudhaa akkasumas kan safuu isaa irraa qabu sirna kanaan maqaa Itoophiyaa Somaalee jedhuun kan moggaafamte keessaa Oromoon miliyoona tokko caalu buqqauun;Karaa Kibbaa Oromoon Gujii fi Booranaa,karaa Oromiyaa Bahaa Haragee fi Karaa Lixaatiin waraannii sirna AWDUI ofiin jedhu ifaan uummata Oromoo buqqisaa jiru.Haalli kun harka tokkoon maa taa kan jedhuuf sirni EPRDF/AWDUI ta’e jedhee humna Oromoo dadhabsiisuu fi akeeka Qeerroo Bilisummaa Oromoo laamshessuuf yaalameeti. Oromoo hiyyoomee fi rakkatu arguun Oromoo qe’ee isaa irratti beelauu fi dheebotu arguun fedhii fi sagantaa Habashootaati. Oromoo hiyyoomee fi rakkatu arguun Oromoo qeee isaa irratti beela’uu fi dheebotu arguun fedhii fi sagantaa Habashootaati.
Weerarri sirna garboomfattoota kanaa haala dawweessaa ta’ee fi afaan dhadhaa godhatanii uummata Oromoo moogaasuu kan jalqaban har’aa miti. Ilmaan Oromoo sirna ofiitti fudhatanii warra akka nama qullaa deemuutti Oromummaa ofii gatee Itoophiyaa maqaa faarsuun handhuura biyya abbaa isaa irratti afaan isaa dhiisee kan afaan isaanii haasayu,Oromummaa ofii abaaree kan Itoophiyaa Immiyyee Minilik isaanii ijaare faarsu arguun dharraa Habashootaa isa olaanaadha. Humnooti Habashaa seenaadhumaan yeroo aangoof wal waraanan humna Oromootti dhimma bahaa turan.Har’as wareegama Qeerroon Bilisummaa Oromoo dhaabasaa fi uummata bal’aa Oromoo waliin itti wareegamee hanga sirnicha barbadeessuttii geessise kana kanneen ofii isaanii sammuu fi qalbii keessaa fuudhanii Itoophiyummaa itti kennaniin qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo qaxxaamuruuf akeekkatanii kaan roga kanaan hanga ammaatti buaa bahiin garboomfattooti sirnichaa hin basin hin jiru.
Abjuun sirni garboomfataa kun itti jirus adda tokko ta’ee teessoo wal jijjiiruun wal harkaa fuudhinsa aangoo fakkeessuu fi qabsoo saba bal’aa qaxxaamuraan irra aanuuf yaaliin taasisan gonkumaa kan itti milkaayan akka hin taane fi harki inni jalqabaa isaan ittiin qabsoo qabachuuf yaalan Qeerroon ciqilee dhahee akka harkaa baasuu ,akeeka wareegama baasaa hara gaheef akka milkeessu hubachiisa. Harki Habashootaa gama lammataan waraana dhokataa duubaan saba Oromoo waraanuu(out flanking) taasisuudha. Sirnichi Oromoo Impaayerichaaf akka diinaatti kan ilaalu yoo tau, akkuma olitti tuqne Oromoon nageenyaa fi tasgabbiin jiraatee badhaadhinaa fi gamtaan ka’ee jennaan Ipmaayera afaan qawween itti isa galchine keessaa yaaa soda jedhurraa humni Habashootaa waraana maqaa biyyaalessaan ijaaruun uummata Oromoo duubaan waraanaa jira.Waxabajji 25/2018 Maa’oo Koomoo fi Asoosaa keessatti dhimmi Oromoon waraana raayyaa Ittisa Itoophiyaa fi humna poolisii Somaaleen kan rukutameef kanuma.Gara saba Sidaamaan yoo ijaalle walitti buiinsa Sidaamaa fi Walaayittaa gidduutti kabajaa ayyaana Cimbalalaa irratti dhalateef hooggantooti Naannichaa aangoo yoo gadi dhiisan hanga godinaa fi magaalotaatti,namooti 200 gahan kan badii kana dalagan jedhaman immoo to’atamanii jiru. Haa ta’u malee,gara Oromiyaatiin Oromoo kallattii afraniin waraanamaa jiruuf kan to’atamee fi seeratti dhiyaate hin jiru. Kunis giti bittaa EPRDF/ADWUIn ta’e jedhee saganteessuun Oromoo fi Oromiyaa irratti weerara bane akka jiru hubachiisa. Akkuma olitti kallattii harka lamaan Oromoo waraansisuun Itoophiyaa keessatti Oromoo harka kennachiisuun bituun akeekaa fi kaayyoo Habashootaa ta’e Qeerroon Bilisummaa Oromoo gadi jabeessee morma balaaleffata. Duula karaa lamaan uummata Oromoo irratti aggaamame kanas wal hubachuu fi wal dhagahuun sirna Itoophiyaa fi ilaalcha anatu siif beekaa walitti si idaana /መደመር/ maqaa jedhuun Oromoon sirna Gadaa kan moggaasaa fi guddifachaa mataa ofii isaatii kan qabu akka itti ofitti nama dhuunfaa hanga sabaatti dabaluu danda’u seeraa fi duudhaa mataa ofii isaa kan qabu saba jabaa fi sirna Bulchiinsa Gadaa of harkaa qabu malee uummata sirbaan lafa qaacceessee eenyummaa ofii jijjiiru miti.
Kan isa barbaade ofitti ida’uuf/dabaluuf/ sirna Caffee fi lallaba mataa isaatii alagaaf kan baase abbaan fedhe kan itti galu,kan hin feene firoomaa fi nageenyaan isa wajjin itti jiraatu kan qabudha kanaaf sirbaan lafa dhiichisuun qabsoo Oromoo gara dabarsuun akeekaa fi kallattii isaa jijjiirsisuun akka hin danda’amne Qeerroon ammas gadi jabeessee hubachiisa.
Dhumarratti Oromoon waraana qorqalbii,diinagdee fi hawaasummaaa akkasumas fotolikaa isa irratti wal ijaaree Itoophiyaa lafee biyya isaaf wareegama gootota isaa nyaataa yoon geese jalaa bahuu qaba.Kanaaf immoo kaayyoo ganama qabatee wareegamaa yoona gahee fi wareegama gootota ganamaa milkeessuuf akka hojjatu,uummata bal’aa isaa wajjin haalli fotolikaa Impaayerichaa ilmaan Oromoof baraarama kan hin laanneefi Qeerroonis ofirraa qolachuu qabaan dhaamsa Qeerroo Bilisummaa Oromooti Sirna cunqursaa fi garboomfataa EPRDF harka lamaan Uummata Oromootti bobba’e ofirraa deebisuun dirqama Oromoo maraati!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaa ti !
Injifannoo Ummata Oromoof !
Qeerroo Bilisummaa Oromo


text:
Finfinnee, Fulbaana 30,2011(FBC)- ABOn gara biyyaa kan gale hidhannoo hiikkateeti; ammas kan hafe ni hiikkata jedhan ministir deettaan Ministeera Dhimmoota Koominikeeshinii Federaalaa obbo Kaasaahuun Goofen.
Addichi hidhannoo hafe yoo hiikkachuu baate mootummaan nageenya ummataa fi heera mootummaa eegsisuudhaf hojii hidhannoo hiikkachiisuu ni hojjeta jedhan.
Mootummaan dirree siyaasaa bal’isuudhaf waamicha dhaabbilee siyaasatiif taasiseen, loltoonni ABO 1300 ta’an gara biyyaa galanii Wiirtuu Leenjii Ardaayitaatti leenjirra akka jiran obbo Kaasaahuun eeraniiru.
Akka obbo Kaasaahuun jedhanitti ABO waliin marii si’a 3 Asmaraatti taasifameen addichi gara biyyaa galee dorgomuuf waliigaleera jedhan.
Obbo Kaasaahuun ibsa isaanitiin yeroo marichaa hidhannoo hiikkachiisun ajandaa hin turre jedhan.
Qabsoon nageenyaa yaadan malee afaan qawweetin waan hin taanef, hidhannoo hiikkachiisun mariidhaf kan dhiyaatuu miti; sarara diimaa keenyas jedhaniiru.
Kanaaf ABOn irra deebidhaan yaadasaa xiinxaluu qaba; mootummaanis irra deebidhaan waamicha dhiyeessaf jedhan.
Mootummaan olaantummaa seeraa kabachiisudhaaf kutannoodhan waan hojjetuuf, ummanni rakkoon nageenyaa na qunnamaan akka hin shakkines jedhan obbo Kaasaahuun Goofen.
Comments
Loading...


text:
Albinism
Albinism (Afaan Latin albus irra dhufee), maqaan yerro bayye fayyadamani hypomelanism yokan hypomelanosis kunin Hypopigmentary Congenital Disorder yoo ta'u, kan itti bekkamuni immo Melanin Pigment illa, gogga fi rifensa kessa yoo hin jiranne dha. Albinismiin kan dhufuu dhallotaan (abba yokan hadha) irra Recessive Genes kan daddarbu dha. Halli kuni Mammals, Qurxummi, Sinphiree, Reptile fi Amphibianotta irratti bayyinan argamma. Namotni Albinismiin qabamanni "albino" jedhamanni wamamu haa ta'u malee maqanni kunii akka abarsatti waan fudhatamuffi, "albino" irra maqqa "albinistic" yokan "nama albinism qabu" jedhamutti fayyadatama. Clinic kessatti maqqan binnensotta Albinism qabanu ittin yamanu "albinoid" yokan "albinic". Wikimedia Commons on Albinism


text:
Waldaan fannoo diimaa Itiyoopiyaa waggaa hundeeffama isaa 80ffa kabajuu kan jalqabe waggaa darbe ennaa waggaa 80 guutee ture. Akka karoora waldaan kun lafa kaa’atetti waggaa tokko keessatti waggaa hundeeffama isaa 80ffaa sababaa godhachuu dhaan qophiiwwan adda addaa qopheessaa ture. Hara’a qopheen kun agarsiisawwan daldalaa fi egzibiishinii qophaa’een sirna kana eebbisanii kan banan prezidaantii Itiyoopiyaa Dr. Mulaatuu Tashoomee turan.
Haasaa jalqaba irratti dhageessisaniin ayaana waldaa fannoo diimaa fi baatii diimaa baranaa adda kan godhu gam tokkoon jijjiirama qilleenaa uumameen kan ka’e hongee mudateen lammiiwwan keenya miliyoona 10 ol ta’an rakkoo oolchuuf birmannaa kan itti goonu, gam kaaniin immoo humnootii kaayyoo hin qabneef karaa daangaa Sudaan kibbaa cabsanii Gambeela seenuu dhaan lammiiwwan keenya 208 irratti fixiinsa gara jabinaa raawwatniif ijoollee 108 ukkaamsanii butuu isaanii gadda guddaa dhaan kan itti yaadannu ta’a jedhan.
Itti aasnuu dhaanis maddi rakkoolee kanaa adda adda haa ta’u iyyuu malee waldaa fannoo diimaaf garuu lamaanuu dhimma gargaarsa dhala namaa ta’uu yaadachiisanii, hamma humni danda’e deggersi kan godhamu ta’uu ibsaniiru. Waldaan fannoo diimaa lammiiwwan hongee dhaan miidhaan irra ga’e gargaaruuf yaalii inni godhes galateeffataniiru. Prezidaantiin fannoo diimaa Itiyoopiyaa Dr. Ahmed Rajaa gama isaaniin yeroo ammaa nyaata madaalawaa itti dabalaa kanneen isaan barbaachisu harmoolii harma hoosisan, dubartoota ulfaa fi daa’imman umuriin waggaa shanii gadii miliyoona 1.7 keessaa waldaan kun kanneen kuma 107 ta’aniif ilaalcha addaa kennee hojjetaa jira.
Dr. Ahmed Rejaas dhuma irratti tajaajil gargaarsa waggaa 80 kan waldichaa beeksisuuf waggaa tokkoof qoophee adda addaa addaan karoorfamaa kan ture agarsiisa daldalaa galiin isaa lammiiwwan hongeen miidhamaniif ooluun kan xumuramu ta’uu ibsanii jiraattonni Finfinnee agarsiisa sana daawwachuu dhaan irratti hirmaatee deggersa namoomaa qabu akka agarsiisu waamicha dabarsianiiru. Waldaan fannoo diimaa Adoolessa 1 bara 1927 labsii ba’een kan hundeeffame dhaaba gargaarsaa biyya keessaa ta’uun beekameera.


text:
Finfinnee, Onkololeessa 2,2011(FBC)- Muummee ministiraa Dooktar Abiy Ahimad wiilcharoota mootoraayizdii deeggarsaan argatan keessaa 36 har’a qaama miidhamtootaf laatan.
Dooktar Abiy gara fulduraas deeggarsa walfakkaataa taasisan kan itti fufan ta’uu sirnicharratti ibsaniiru.
Abbootin qabeenyaa, dhaabbileen miti mootummaa, dhaabbileen amantaa fi dhaabbileen addaddaa qaama miidhamtootaf deeggarsa akka taasisan muummee ministiraa waamicha dhiyeessaniiru.
Muummee ministiraa Dooktar Abiy Ahimad qaamolee amma ammaatti deeggarsa taasisan galateeffataniiru.
Lammiilen deeggarsi taasifameefis galateeffataniiru.
Comments
Loading...


text:
Taphoonni Piriimer Liigii Ingiliizii fi liigota Awurooppaa biroo qabsoo liigiicha moo’achuuf taasisan haalaan cimsanii itti fufanii jiru. Jalqabaa kaasee hanga dhumaatti dhimmi deeggartootaa kilabootaa fi jaallattoota kubbaa miilaa kan wolmormisiisuu, dabraa dabraa ammoo kan wolitti buusu, gaafii eenyutu geeba Piriimer Liigii fudhata ykn eenyutu Shaampiyoonsi Liigii Awurooppaa moo’ata isa jedhuudha. Gaafii yeroo hunda kaú kana dhuma taphoota liigotaa osoo hin eegin yeroodhaan deebisuudhaaf carraaqqiin addaddaa godhamaa tureera, qorattootaan. Ragaaglee hanga ammaa jiran irratti bu’uureffachuudhaan qorattoonni gaafii kana deebisuudhaaf yaalaniiru. Bifa saayinsaawaadhaan eenyu liigota moo’achuu akka danda’u lafa kaayaniiru. Yeroo dabre keessa tilmaamni isaanii dhuma irratti dhugaa taéera. Inni bara kanaas adda ni taá jedhamee hin eegamu.
Taphoota baatii 6 oliif liigota Awurooppaa garagaraa keessatti taasifamaa ture irratti hundaayuudhaan carraan kilaboonni moo’achuudhaf qaban kaayamee jira. Haaluma kanaan carraan Cheelsiin Piriimer Liigii moo’achuudhaaf qabu %77 dha. Riyaal Maadriid caraa La Liigaa injifachuu %57 yoo qabaatu carraan Baarseloonaa ammoo %42 dha. Bundesligaa, akkuma kana duraa bara 2017 keessas, humni harka Baayer Munshinii (%94) baasu jira hin fakkaatu. Juveentus carraa geeba Seeriii A fudhachuu %82 qaba.
Gama biraatiin Baarseloonaan carraa Shaampiyoonsi Liigii Awurooppaa moo’achuu fooyya’aa ta’e akka qabuudha kan qorannoon kuni mul’isu. Haaluma kanaan Baarseloonaan %25, Baayer Munshin %14, Juveenstus %12, Riyaal Maadriid %11 carraa Shaampiyoonsi Liigii injifachuu qabu.
Qorannoon isaanii kuni dhugatti gaafii eenyutu moo’ataa kana ni deebisaa? Ganda deeggartootaatti tasagabbii ni buusaa?


text:
Caffeen Oromiyaa Hojiiwwan Naannichaa Bara 2011f Birrii Biil. 63.44 labsee jira
.
_______ // _______
Wixineewwan Labsii Sadii Yaa’ii Caffee kanaaf dhiyaatan keessaa tokko Wixineen Labsii Dabalata Baajataa Bara 2010 Mootummaa Naannoo Oromiyaa Murteessuuf Bahe Birrii 1,021,445,099.00 (Biiliyoona tokkoofi miiliyoona digdamii tokkoofi kuma dhibba afuriifi kuma afurtamii shaniifi sagaltamii sagal /100) bahii ta’ee akka kaffalamuuf gaafatan.
Itti aansuunis, Wixinee Labsii Baajata Bara 2011 Mootummaa Naannoo Oromiyaa Murteessuuf Bahe Qar. 63, 440,979,580.00 (Biil. 63.44) hojiiwwan Mootummaa Naannichaa Bara 2011tiif barbaachisuuf baasii ta’ee akka kaffalamuuf D/T/Koree Dhaabbii Dhimma Bajataafi To’annoo Baasii Mootummaa Kab. Obbo Yiilmaa Wayyeessaafi Hoogganaa Biiroo Maallaqaafi Walta’iinsa Diingadee Kab. Tolasaa Gaddafaa Caffeef dhiyeessanii jiru.
Pireezidaantii Itti Aantuun Mootummaa Naannoo Oromiyaa Kab. Addee Xayibaa Hasan baajata Naannichaa hojiiwwan bara 2011tiif labsame ilaalchisee ibsa kennaniin, baajanni keenya yeroo yeroon dabalaa kan jiru yeroo ta'u, Galiin Naannichaa garuu saffisa guddina baajata keenyaatiin guddachaa kan hin jirre ta'uu ibsuun galii Naannichaa guddisuu irratti hojiin bal'aan hojjetamuu kan qabu ta'uu ibsan. Gama biraan, bara kana dhimmi xiyyeeffannaan addaa kennameefi hojii guddaa gaafatu qooddiin Baajata Bara kanaa kun Piroojeektota hin xumuuramiin giddu galeessa kan godhate yeroo ta'u waliigalaan sektaroota hiyyummaa hir'isan irratti xiyyeeffachuun kan qoodame yeroo ta'u , bu'a qabeessummaafi hojiirra oolmaa baajata isaatiif Caffeefi Manneen Maree sadarkaan jiran Hordoffiifi to'annoo taasisan keessatti xiyyeeffannoon irratti hojjechuu qabu jechuun Addee Xayibaan ibsan.
Kana malees, Wixinee Labsii Yeroo Filannoo Manneen Maree Aanaalee, Magaalotaafi Gandoota Mootummaa Naannoo Oromiyaa Dheeressuuf Bahe walduraa duubaan Caffeef kan dhiyaatan yoo ta'u, Caffeenis, wixineewwan dhiyaatan kanneen irratti marii bal’aa erga taasiseen booda raggaaseera.
Afyaa’iin Caffee Oromiyaa Kabajamoo Obbo Isheetuu Dassees wixineewwan raggaasifaman kunniin walduraa duubaan, Labsii Lak.210/2010, Labsii Lak. 211/2010 fi Labsii Lak. 212/2010 ta'anii kan hojiirra oolan ta’uu beeksisanii jiru.


text:
Adoolessa 28,2017/Godina Harargee bahaa Santa Qarsaatti Wayyaaneen Ummata Dirqamaan biqiltuu dhaabsisaa jiraachuu maddeen Keenya gabaasanii juru. Aanaa Qarsaa fi Gandoottan baadiyyaa hunda keessatti mootummaan wayyaanee Ummata dirqamaan yaasee biqiltuu dhaabun naannoo keessan magariisa gochuu qabdu jedhee roobaf aduun ummata rakkisaa jiraachuun dhagahame.maqaa biqiltuu dhaabutiin ummata walitti qabee kaabinoota isaa warra Afaan isaanii siyaasaa kijibaatin qaratan bobbaasee ummata waa’ee misoomatiin walitti qabe siyaasaa isaa kan kijibaa waggaa 26 guutuu ummataaf liqimfamuu dide san ummataan dirqamaan liqimsaa jechaa jiraachuun ummata shororkaa itti naqaa jiraachuu maddeen keenya gabaasanii jiru.
Godina Addaa Oromiyaa naannawa Finfinnee bulchiinsa magaalaa Duukamitti lagannaa gabaa itti fufuun konkolaachiftoonni magaalattii guyyaa har’aa guutumatti hojii dhaabudhaan diddaa Ummanni Oromoo godhaa jirurratti makamuun hojii boonsaa hojjachaa oolaniiru
Godina Arsii Lixaa Magaalaa Arsii Nageelleetti Pirezidaantin MNO Obbo Lammaa Magarsaa Ummata Magaalattii walitti qabee Gibira humnaa oliinnnurratti fe’ame jechuun warri lagannaa gabaa keessatti hirmaattan haaluma duraan kaffalaa turtaniin kaffalaa isinirraa dhiifnee tokko taanee biyya haa misoomsinu jechuun ummata kijibaa ooluun maddeen keenya ganaasanii jiru. Obbo Lammaan Namoota harka qalleeyyii fi Qaama miidhamtootaatiif kennine jechuun namoota duraan mana mootummaa kan gandaa keessjijiraatan keessaa yaasisiisun hireefii jira Qeerronis bakka inni ummata walitti qabetti hin simannu Gidiraa Maqalee Oromiyaa nutu misoomsata malee jechuun sagaleen wal jalaa qabaa itti sirbaa oolaniiru amma erga inni magaalichaa bahe immoo waraanni Dargaggoota daandirraa qabee hidhatti guuraa jira. Ummannis wal gahucharratti gaafilee hedduu gaafateera. mana barumsaa finfinnetti eebbifamerratti namoonni maqaa isaanitiin ijaartaniif ummata Oromootif qabsaayaa ture isin garuu Jeneraal Waaqon biyyaa bawachiiftanii biyya ormaatitti wareegame amma faarsun gidha godha obbo Baqqalaa Garbaa fi Dr Maraaraa Guddinaa fi Oromoota maqaa Qabsoo bilisummaa Oromootif hidhaman mana hidhaatii yoo yaasuu dabdeettan wal amanna malee ammaaf wal amannee wajjiin socho’uu hin dandeennu jechuun Qaanessee deebisuu maddeen Oduu Qeerroo Aanaa Arsii Nageellee irraa nu gahe addeessee jira
GODINA Arsii Aanota hedduu keessatti Barruulen waamicha FXG Gibiraan wal qabatu bal’innaan facaafamaa jiru.Magaalota Akka Roobee Diida’aa, Siree, Soloist, Seerofta, Boqqojjii, Lemmuuf Bilbiloo, Xannaa(Xiicho) Wandoo Gannat, Eddoo, Dheeraa, Itayya, Asallaa, Sagureef Magaalota hedduu keessatti maxxanfamaa Fi facaafamaa kan jiru yoo ta’uu guyyoottan Itti aananis bifa gara garaatin Ummataaf waamichaa kan godhu ta’uu Qeerron Aanota Garagaraa irraa qophii xummurachuu gabaasee jira
Magaalaa Walisootti Poolisoonni wayyaanee Ummata mana manarra deemuun dirqamaan wal gahii waamudhaan lagannaa gabaa ummanni sababii kaffaltii gibiraatin godherratti namoota Ummata kakkasan uf keessaa baasaa. Daldaltoonni hojii dhaabdanis nutuu isin bira jira rakkoon isinirra gahu hin jiruu borurraa eegaltanii hojii keessan eegaluu qabdu ta’uu baannan qabeenyi keessan isinirraa fudhatamee karaa mootummaatin faaydaa ummataatif akka oolu ta’a jechuun ummata sodaachisuuf yaalaa ooluu maddeen Oduu Qeerroo Magaalaa walisoo gabaasanii jiru
Godina Arsii Aanaa Adaabbaa Gandoota Baadiyyaa hedduu keessatti wayyaanen Qonnaan Bultoota walitti qabdee Ujoollee teessan magaalaa Adaabbaa keessa jirantuu lagannaa gabaa godhaa jechuun Ummata kakaasee galiin gibiraa mootummaa akka hin kaffalamne godhaa jira ujoollee warri magaalaa qabdan gandaa fi lakkoofsa manaa ujoollen teessan keessa teettu maqaa isaanii guutuu wajjiin galmeessisaa Mootummaan namoota jeequmsaaf ummata kakaasan addaan baasee beekudhaan hubannoo kennuufii barbaadaa jechuun Qonnaan bultoota doorsisaa jiraachuu maddeen keenya Adaaabbarraa gabaasanii jiru
Godina Baalee Aanaa Agaarfaa keessatti Wayyaanen addatti Abbootii Qabeenyaa Sabaan Oromoo ta’an humnaan gibira irratti fe’uun dirqamaan kaffalaa jechaa jiraachuun dhagayame Abbootii Qabeenyaa Wayyaanen dirqisiisaa jirtu keessaa muraasa1, Haaji Xaahiroo Kuma 180 Mana Baaburaatif 2,Hajjii Waayyuu Madaala (Mizaana) Midhaanitiif Kuma 90 3,Shee Hajjii Mana Nyaata foonitiif kuma 140 4,Bantiyyee Mana nyaatatiif kuma 75 5,Fiqaaduu Kuma 90 Mana kopheetif 6,Muhaammad Huseen Kuma 80 Mana foonitiif 7,Boggaalaa kuma 65 Baabura Midhaanitiif ta’uu maddeen Oduu Qeerroo Aanichaa kan gabaase yoo ta’uu manneen daldalaa guutun guyyaa har’aa lagannaa gabaatti jiraachuunis gabaafamee jira.
Adoolessa 27_2017 Godina lixa shaggar aanaa Gindabaratii fi naannoowwan sanati sirni nama nyaataa mootummaan wayyaanee akkuma ummata buraayyuurratti maqaa mana jireenya fi bakka kana jireenyaa sini kennina jechuun erga nama tokkoon tokkoorraa qarshii150_5000 erga saamee booda deebidhe haaluun beeksisa lafti sinii kennamu hin jiru jechun beeksisa baase sanatti,ummata ginda_barat fi naannoowwan sanaa irratti raawwachuuf beeksisee jira kan jedhu qeerroon lixa shaggar addeessan.
konkolaataa yeroof dirree Masqalaatti dabarsuun isaanii nii yaadatamaam. Haa ta’u malee dalagaa mootummaan haaromsa Buufata Konkolaataa Naqamteef taasise, kan fudhatama argatu akka hintaane jiraattonni magaalichaaf naannooshee dubbatuum.
Baajeta guddaan baafamee akka hojiin eegalame dhagaa’aamaa tureem. Maallaqni ramadaneef dalagaan walirraa fagoo ta’uun isaa uummanni akka murna bicuu kana tuffatu taasisaa jiraachuu Qeerron magaalatti gabaaseeraam. Jijjiiramni lafatti argame utuu hinjiraatin,
oduun miidiyyaarraa dibbee uummatatti tumaa turuun isaanii kallattin argamaa jiraam. Amma buufatni konkolaataa Naqamtee Dhoqqee isaaf akkatti deemsaayyuu hinqabuum.


text:
Gosoota nyaataa ayiranii gahaa argachuuf gargaaran
Finfinnee, Fulbaana 28,2011(FBC)-Yeroo baay’ee dadhabbiin namatti dhagahamaa, hafuurri ciccituu yookaan rukkuttaan onneen kee dabaluun dhibee hir’ina dhiigaa kan rakkoo hir’ina ayiranii irraa dhufuu dha.
Dhibeen kun biyya Ingliiz keessatti shamarraniifi dubartoota umuriin baay’ee hin deemiin irratti bal’inaan mul’ata.
Akka xinxallii saayinsaawaa koreen gorsitu soorata mootummaa Ingliziin bara 2011 keessa dhihaatetti, dubartoota umuriisaanii ganna 19-34tti jiran keessa %21 sadarkaa eegamuu gaditti, hir’ina ayiranii qabu jedha.
Mallattooleen armaan olitti xuqaman, guutummaa guutuutti dhibee kana agarsiisu jechuu miti, dhibee biroon mallattoo walfakkaataa qabanis ni jiraatu.
Kanaafuu gara mana yaala deemuun, dhiigni ofii qoratamee dhibeen kun erga adda bahee booda qorichaan akka salphaatti fayyuun ni danda’ama.
Qaamni keenya ayiranii ykn sibiila ofiin hin oomishu waan ta’eef, Ayiranii kan argannu soorata nyaannu keessa qaamni keenya xuuxuu ykn ofitti kan fudhatu irraayi.
Haa ta’u malee ayirooniin hundi haala walqixa ta’een qaama keenyaan xuuxamuu ykn fudhatamuu dhiisuun rakkoo isa biroodha.
Gosootni nyaata ayiranii gahaa argachuuf gargaaranis,kuduraalee baala magariisa ta’an hanga danda’ameetti dheedhii yookaan hurkanii nyaachuu.
Qosxaa hanga tokko affeelanii nyaachuu , qosxaan ammoo wayita affeelamu qabiyyeen ayiroonii isaa akka daran dabalu taasisa.
Daabboo bukaa’ee hojjetame nyaachuunis guddoo faayidaa qabeessa.
Nyaata keenyaa waliin waan Vitaamiin C qabu nyaachuu ykn dhuguu.
Foon diimaan (kan cooma hinqabne) qabiyyee ayirooniin baay’ee badhaadhadha,kana qofa utuu hintaane, ayironii foon diimaa keessatti argamuus akka salphaatti qaama namaan kan xuuxamuudha.
Midhaan dheedhiin akka ataraafi missiraas qabiyyee ayiroonii kan siriitti qabaniidha.


text:
Sonja Mairenn desk, 2018-08-25 07:20:10. Linen is also truly healthy. Linen cannot provoke allergies, it is anti-static and can even help soften and preserve the skin due to its natural pH balance. The non-allergic, antibacterial, and antimycotic (Suppressing thegrowth of fungi) properties of linen are emphasized more and more often and is something the buyer should seriously consider.
Corina Marisol desk, 2018-08-25 10:30:39. Aside from sitting, desk jobs are also associated with spending a large amount of time indoors. During this time, employees are exposed to many toxins and bacteria which are carried through the recirculated air. Dont underestimate the importance of fresh air and go outside for a couple of minutes, lest you risk clogging your lungs with bad office air. Staying indoors and not getting exposure to sunlight and fresh air can weaken your immune system and reduce Vitamin D levels.
Mari Holzer desk, 2018-08-25 08:24:09. 6. Number your guests and take order (written or by memory) in the same direction numerically for every table. This will eliminate "auctioning off" each plate and show you took the time to remember each individual person. Not to mention, you would be suprised to find how many people don't know what they ordered!! Really!
Anushka Banister desk, 2018-08-25 05:14:24. Yes, even if you are a home maker in the US, you are required to fill out a tax form and provide all the details needed for submitting to the IRS in accordance with the adsense tax table.
Euanthe Alya desk, 2018-08-25 11:33:24. Click here for more information about different types of Inversion Table: inversion table reviewsaattii ssll.. .aattii ssll.. .e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..Victoria Beckham, also known as Posh Spice, has made the news several times this year. Not because of her husband's amazing talents or her singing career, but rather because of her feet. This Spice Girl has a very serious dilemma. Should she correct her bunions or should she continue to wear sexy shoes and deal with the pain?
Rosetta Tordis desk, 2018-08-25 06:14:45. The bedside table has three basic features, i.e. a smooth surface, well-crafted legs and drawer or cabinet to store the items. The table top is efficient enough so you can keep little things easily. You can choose the unit which has a drawer, cabinet or racks as per your requirement. The style will vary according to the things you want to keep for instance if you wish to keep your books or other reading material then racks will be the best option for it. Speaking about the legs of the antique table, it is mostly simple or detailed crafting is done.
Corina Marisol desk, 2018-08-25 09:25:03. Make your technical helpdesk services more streamlined through effective help desk outsourcing. Connect with your service partner today and focus on your devising strategies for business expansion.With the Centers for Disease Control and Prevention warning that child obesity numbers are nearly twenty percent and prone to more and more weight related illnesses, other problems are starting to become more obvious. Kids are tipping the scales and skyrocketing off the charts these days, making it likely that the medical profession will have to rethink those charts in the very near future.
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s.In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text:
Akka ibsa Minstera Haajaa Biyyakeesaa Yamaniitti, dooniin baqattoota 70 baadhattee qarqara Somaaliyaa irraa gara Yamanitti imalaa turte takka galaana Diimaa keessatti dhidhimte. Kunis kan ta’e sababa qilleensi hamaa tureef jedhama. Hundi baqattoota doonii san irra turanii lammiiwwan Itoophiyaa ta’uunis gabaafameera. Kuni kan ta’e, akka UNHCR itti, Jimaata dabre gara galgalaatti.Hanga ammaatti reeffa nama 21 galaana irraa guuranis kan hafe achii buuteen isaa hinbeekamne. Barbaachaan reeffa namoota hafaniis itti fufee jira, akka oduu Sanaa irraa bayaa jirtuutti.
Abbaa doonii sanii kan ta’e, seeraan ala nama kan galaana qaxxaamursiissu, Ahmad Saleem al-Hilaalii hunma nagaan barbaadamaa jiraachuun isaas gabaafameera.
Namoonni kuma heddutti laakkawaman rakkoo Gaanfa Aafrikaa irraa galaana Diimaa qaxxaamuruun gara biyyoota Arabaatti baqatuuf carraaqu. Hedduun isaanii kan qiyyeeffatan Sa’udii Arabiyaa qaqqabuudhaaf. Hireen hamaan yoo dhuftu, akkuma kana Sa’udii gayuu osoo hintaane, lubbuun nam hedduu galaana kessatti liqimfamtee kan haftu.
Woggoottan 5 dabran qofa keessatti namoota 500,000 ta’antu, hedduun isaanii lammii Eertiraa, Itoophiyaa fi Somaaliyaa, galaana Diimaa qaxxaamuruun gara Yamanii fi biyyoota Arabaa naannoo jiddu-gala bahaatti ce’an. Imalli kuni baay’ee hamaa ta’uu irraa kan ka’e yeroo hunda namni galaana irratti dhumata. Baruma kana keessa (jalqaba 2014 kaasee hanga ammaatti) baqattoota Itoophiyaa fi Somaaliyaa 205 tu bifuma wolfakkaatuun galaana irratti lubbuu isaanii dhaban.
Yeroo ammaatti baqattoota seeraan galmaayan 246,000 tu Yaman keessa jiraata. Irra jireessi isaanii baqattoota Somaaliyaati, akka ibsa UNHCR tti.


text:
Ministriin dantaa alaa yunaaytid Istetes, lammiwwan Amerikaa gara biyyoota alaatti ituu hin imaliin dura, of eeggannoo akka godhaniif biyyoota addunyaa irra jiran haala nagaa fi nageenyaa qaban irratti hunda'uun sadarkaa 4tti ramadusa Finfinnee kan jiru Embaasiin Amerikaa Ibsee jira.
Lammiwwan Amerikaa walitti bu’insa uumamuu malan kan ilaaleen dameewwan qunnamuu qaban akkasumas biyya ofiin ala yeroo deeman qunnamtiin jiru akka addaan hin cinne taasisuuf of-eeggannoo barbaachisu gochuuf kun qophaa’uu isaa ibsamee jira.
Haaluma kanaan ramaddii tokkoffaan of-eegganoo baratamee gochuu; ramaddii lammaffaan off egannoo dabalataa kan gaafatu; ramaddii sadaffaan bakka rakkoon nageenyaa olanaa qaban akkasumas imala sageeenteffatanii jiran keessa deebi’anii xiinxaluu; akkasumas ramaddii arfaffaan tasa gara sanittii deemuun hin barbaachiisnee jedhee ramadamee jira.
Itiyoophiyaan ramaddii lammaffaa keessa kan jirtu yoo ta’u achuuma Itiyoophiyaa keessatti bulchiinsii naannoo Oromiyaa godina Harargee bahaa fi bulchiinsa naannooAffaar, akkasumas naannoo Somaaleen sadarkaa 3ffaa fi 4ffaa walduraa dubaan ramade.
Gabaasaa guutuu Nugusuutu dhiheessaa.


text:
Walitti bu’insa dhihoo kana Gaambeellaatti umameen wal qabatee mootummaan Birtaaniyaa aanaalee afur naannichatti argamu keessatti akka hin imalle hubachiise. Haala nageenya yeroo fi dhimmoota lammii Itoophiyaa keessa jiruun lammille isaatiif oddeeffannoo kan kenne ministeerri dhimma alaa Biritaaniyaa naannoo Gaambeellaatti bakkeewwan kanaan dura walitti bu’insi ture ammas sodaa rakkoo nageenyaa ta’uu isaa ibseera. Naannoo Gaambeellaa godina Niweeri jalatti kan argaman aanolee ...Read More »
USA varjiiniyaatti hugguramuu miidiyaa fi sochii uummata Itoophiyaatti mata duree jedhuun mariin uummataa gageefame
Torban darbe Ameerikaa bulchiinsa Varjiiniyaatti ugguramuu midiyaa fi sochii uummataa mata duree jedhuun saatalaayitii raadiyoo fi televizyiin Itoophiyaatiin (ESAT) fi BBN mariin uumataa gaggeefame. Gaafa guraandhala 7 /2016 marii uummataa gaggeefame kana irratti dhimmi mata duree kana irratti beektootni qorannoo gaggeessan bakka bu’ootni ESAT fi BBN akkasumas bakka bu’ootni koreen mormitoota mirga gaazexeessitoota (SPJ) hasawaa taasisaniiru. Bakka bu’oota koree mirga ...Read More »
Kaleessa maskiida Annuwaaratti kadhannaa booda mormiin taassifame.
Maskiida Annuwaai magaalaa Finfinneetti argamutti jimaata kalleessaa guyyaa sagantaa kadhannaa booda mormiin taassifameera. Mormii akka tasaa taassifame kan jedhame mormii maskiida Annuwaaritti gaggeefame kanaan musliimootni lakkofsa hedduu qaban dhaadannoo garaagaraa dhageessisaa ooluu isaa ragaan biyyaa arganne ni mul’isa. Cunqursaan biyyoollesaa haadhaabbatuu fi miseensonni koree haa hiikaman dhaadannoon jedhu namoota hedduu harkatti mul’achuun isaa ibsameera. Waggoota sadan darbanii kaasee hawaasni musiliimaa ...Read More »


text:
Rabbiin wan barbaadeen kakata. wanti Rabbiin kakateen ammoo wan guddaa ykn jabaa tahu agarsiisa. Rabbiin Qur’aana isaatiin akkas jedha.
“Bariin Kakadhe. Halkan kurnaniinis kakadhe” (Suuraa Fajr 1-2)
Halkaan Rabbiin Qur’aana isaa keessatti ittiin kakate kun guyyoota kurnan ji’a Zulhijjaa tahuu mufassiroonni Qur’aana ni ibsu.
Guyyoonni kurnan jalqaba ji’a Zulhijjaa guyyoota Rabbiin biratti akkaan jaalataman keessaa tokko. Hadiisa Ibni Abbaas irraa odeeyfameen Ergamaan Rabbii ﷺ akki jedhan; ” Ibaadaan gaggaariin hojjataman kamiyuu, kan akka guyyoota kurnan kana(zulhijjaa) keessatti hojjataman caalaa Rabbiin biratti jaalatamu hin jiru” jedhan; Karaa Rabbii irratti du’uun hoo jechuun gaaffataman? “Eeyyee sunis taanaan yoo namticha karaa Rabbii irratti lubbuu fi qabeenya isaa hunda kennee kan wan takkaan hin deebi’iin yoo tahe malee” jedhan Ergaman Rabbii ﷺ.
Guyyoonni Kurnan jalqaba Zulhijjaa irratti argaman kunniin, guyyoota ibaadaan gaggaariin ilmi namaa hojjatu hundi Rabbiin biratti kanniin yeroo biroo hojjatu caalaa jaalatamoo tahuu hubatuun, nutis hanga dandeenyeen guyyoota kana keessatti jabaatuu qabna.
Ibaadaawwan gaggaarii guyyoota kurnaan kana keessatti hojjataman keessaa:
HAJJII FI UMRAA
Umraan sharxii guutuun godhame hanga umraan itti aanu dhufutti dilii xixiqqoo namarraa haqxi; akkanumas Hajjiin Seera guutuun godhamte ammoo gatiin isii jannata. (Bukharii fi Muslim)
SOOMANUU
Guyyoota 9 jalqaba Ji’a Zulhijjaa irratti argaman kana Soomanaan dabarsuun Sunnaa akkan jaalatamaati; Ergamaan Rabbii ﷺ hojiiwwan gaggaarii guyyoota kana keessatti akka hoojjatamaniif itti kakaasaa turan jidduu tokko guyyoota 9’n duraa soomanuudha.
ZIKRII HEDDUMEESSUU
Ergamaan Rabbii ﷺ akka jedhan
” Guyyaan dalagaan kheyirii hojjatamu hundi Rabbiin biraatti akka Ibaadaa guyyaa kurnan Zulhijjaa kana keessatti hojjatamutti jaalatamu hin jiru, kanaaf guyyaa kanniin keessatti Rabbiin tokkochoomsuu ( Laa Ilaaha Illa ALLAH) jechuu ,Takbiira (ALLAHU AKBAR) fi Rabbiif galata galchuu (Alhamdulilaah) jechuun Zikrii hedduumeessa jedhan (Sahiih Ahmad).
Guyyaa kurnan kana keessatti Ibn Umar fi Abbaa Hureeyraan( Rabbiin isaan irraa haa jaalatuu) naannawa gabayaa keessa deemuun, Sagalee ol fuudhuun Takbiira jedhuu turan; ummannis hogguu isaan dhagahutti waliin Takbiira jedhu ( Bukhariitu gabaase)
HALKAN KA’ANII DHAABBATUU
Halkan guyyoota kurnan kanaa keessatti halkan ka’uun gama Rabbii deebi’uun ibaadaa dalaguu. Rabbiin Subhaanahu Wata’aalaa Halkan gara xumuraa keessaatti gabroota isaatiin “Eenyutu gama khejeelaa hajaa isaa guutaaf; eenyutu fedhii isaa nagaafatee, deebisaafi? Eenyuutu araarama narra barbaadee kan isaa araaramuuf?” jechuun yaama.(Bukharii fi Muslim)
ARAARAMA YKN (TAWBAA) KADHACHUU
Rabbiin (SW) gabrootni isaa erga Dilii keessatti kufanii booda, badii isaanii hubatanii nadaamayuudhaan, tawubaa onnee irraa taateen, yoo kan rabbi isaanii araarama kan gaafatan taate Rabbiin isaanii dhiisa.
QUR’AANA QARA’UU
Qur’aana qara’uu fi dhaamsa isaa hubachuuf yaaluun, akkanumas erga hubatanii booda itti dalaguun qalbiin namaa akka tasgabbooftu taasisa. Duniyaa fi Akhirattis sababa hofkhaltiiti. Kanaafuu guyyootni kurnan zulhijjaa kun Qur’aanaa qara’uu akka aadaa godhannuu hedduu nugargaara.
SADAQAA KENNATUU FI DALAGAA KHAYRII HEDDUMEESSUU
Walumaa galatti guyyoonni kurnan zulhijjaa kun yeroo kheeyriin keessatti hojjatamtu hundinu Rabbi biratti akkaan jaalatamtu ta’uu hubachuudhaan, maatii keenyaa fi namoota muslimmaa hunda irratti jajjabeessuu qabna.


text:
Imaammata biyya alaa fi gama dinagdeen milkaa’iina argachuuf tokkummaan akkaan barbaachisaa ta’u prezidaant Traamp haasawaa waggaa kan biyyoleessaa irratti hubachisanii jiru.
Hundii keenya adda addummaa qabnu cinatti dhiifnee waan irratti walii galuu dandeenyu adda baafachuun uummata nu filatee tajaajiila kennuu qabnu fixaan baasuuf waan akkaan barbaachisaa ta’e Tokkummaa qabaachuuf galgala kana waamichan dhiyeessaa jedhan Traamp.
Prezidaant Traamp haasawaa daqiiqaa 80 fudhate Kanaan caasaa immigreeshinii fi caasaa biyyatti keessa deebi’anii akka foyyeeffamaniif yaadan dhiyeesse seera tumtoonni raggaasisaa jechuun gaafatan .
Imaammata biyya alaa kan ilaaleen walii galtee nukleera Iraan fi dhimmi Koriyaa kaabaa irratti guutuummaatti hanqiina jiru irratti hojjachuuf Traamp ejjennaa cimaa akka qaban waadaa seenan.
Haasawa Prezidaantichaaf deebii kennuuf ka agama Paartii Dimookiraatii tii dubbatan – Seneetor Jooseef Kenedii sadaffaan garuu, dhimmoota hedduu irratti haasaan prezidaant Traamp dhiheessan kan lammiwwan Ameerikaa abboota-qabeenyaa fi duureyyii gargaaru malee uummata hojjetee buluuf faayidaan inni kennu hin jiru, jedhan.
Haasawa Prezidaantichaa fi deebii Seneetor Kenediin kennnan irratti hayyoota lama haasofsiisnee jirra. Guutummaa isaa dhaggeeffadhaa.


text:
Gola Seenaa Irraa Lakk.3
1.Dogongora ofii yommuu amantuu
Dubartiin takka seenaa ofii akkanatti ibsiti
Seenan kiyya ifaadha. Dogongora kiyya irraa akka barattaniif isinitti hima. Gaa’illi koo gamtoominna anaa fi abbaa mana jidduu kiyyaatin haala gammachuutin jalqabame. Dureessa hin turre, garuu wanta qabnutti kan gammannu turre. Intala garmalee jaalannu takka qabnaa turre. Marsaa jalqabaa gaa’ila keenya intala teenya raffisnee, salaatu,Rabbiin faarsu fi Qur’aana qara’aa turre.
Guyyaa tokko qusannaa keenya yommuu sakattaanu maallaqa hanga ta’e akka kufanne argine. Dhiirsa kiyyaan aksiyoona (sharing) dhala(ribaa) qabu akka binnu yaada itti dhiheesse. Bu’aa kanarraa argamuun jireenya intala teenya ni gargaarra. Wanta qabnu hundaa fi gurgurtaa faaya kiyyaa dabalatee aksiyoona kana irratti investii goone. Erga yeroon muraasni darbeen booda aksiyoonni ni küfe. Ni kasaarre. Liqaa baay’ee waliin hafne. Karaa badaa (badii ribaa) yommuu Rabbiin akkana jedhu barree:
“Rabbiin dhala (keessaa barakaa) ni haaqa; sadaqaa immoo ni guddisa. Rabbiin warra akkaan kafaraa, dilaawa hundaa hin jaallatu.” Suuraa Al-Baqaraa 2:276
Halkan tokko dhiirsa kiyya waliin mormii cimatti seenne. Akka na hiiku isarraa barbaade. Innis iyyuun, “Ati narraa hiikkamte… Ati narraa Hiikkamte..” nan jedhe. Anaa fi intalli koo garmalee boonne. Kanattu mataa kiyya keessa deema: Rabbiif ajajamuu irratti walitti dhufnee,Rabbiin diidun (daangaa Isaa darbuun) addaan baane.
Akkam nama gaddisiisaa! Barnoota meeqa baranna asirraa? 1. Wanta qabanatti quufu fi gammaduu. Osoo jarri lamaan kunii akkuma sanitti gammadanii Rabbii ajajamuu itti fufanii silaa wanti qaban ni dabalamaafi ture. Kanaafu yommuu bidiruu gaa’ila yaabbun wanti nyaannu fi dhugnu karaa halaalatin kan dhufuu ta’uu qaba. 2. Dhalli (ribaan) qabeenya fi nama akka addaan diigu ni hubanna. Dhallii liqaa keessaa hin baane fi ciqniitti nama dabarsa. Rabbiin waa’ee ribaa ilaalchise baay’ee nu akeekachise sababa inni miidha guddaa dhala nama irraan geessun. Namni karaa ribaatin qabeenya walitti kuusuf carraaqu nama qabeenya fi mataa ofii balleessuf carraaqudha. Kanaafu waxxee gaa’ila yommuu ijaaruf deemnu, galiin keenya karaa halaalaa qofaan kan dhufu ta’uu qaba. 3. Jireenya keenya keessatti karaa kaminiyyuu daangaa Rabbii darbuu irraa of tiiksuf of eeggannoon tarkaanfachuu qabna.
2.Iklaasa
Iklaasni galii argachuu fi rakkoon nurraa deemu keessatti shoora guddaa akka taphatu mata duree irratti mari’atamuudha. Damee iklaasa keessa tokko bakka namuu hin agarreetti hojii gaarii hojjachuudha.
Gaafa tokko ibn Mukandiir yeroo roobne dhabamu du’aayi gochuuf gadi bahe. Masjiida Ergamaa Rabbii(SAW) kan madiina keessatti argamuu, teessoo Ergamaa Rabbii biratti du’aayi osoo godhuu, namticha mataan gadi jedhee akkana jedhu arge. “Yaa Rabbii yeroon gogiinsaa kunii gabroota kee irratti ulfaate jira. Siin kakadhe dhugumatti isaani rooba ni fidda.” Sa’aa tokko keessatti dumeessi dhihaachu jalqabe. Yeroo gabaaban booda roobu jalqabe.
Amma ıbn Mukandiir aalimoota fi namoota gaggaari Madiina keessa jiran keessa of lakkaa’a türe. Garuu namtichii taqwaa qabu kan inni hin beekne fi du’aayin isaa fudhatamaa argatte kunoo as jira. Muddamuun namticha hordofee mana isaa dhaqee. Akkuma namtichi mana ofii seenen ibn Mukandiir balbala dhadhahuun itti seene. Yommuu mana isaa seenu meeshaalee xiqqoo fi namtichi hiyyeessa akka ta’ee hubate. Meeshaa bittaana’ee, harkaa shaakarraa’a, hojiin isaa qamadii tumuu fi hojii hiyyeeyin hojjatan isarratti arge. Ibn Mukandiir akkana jedhe gaafate, “Akkam jirtaa?” Namtichis gaafii isaa kabajaan deebiseef. Garuu nama alagaatin dinqisifamuun isaa isa dhiphise. Ibn Mukandiir dhiphinna isaa dafee hubatuun sababa isa daawwachuuf dhufee ibseef. Akkana jedheen,”Yeroo gabaaban dura kakuu Rabbiin kakatte dhagayee jira. Maallaqa hojii ulfaata kana jalaa baatun hin qabdu, akka hojii aakira irratti xiyyeefatuuf?”
Kunoo namtichi kuni argamee. Yoo namni alagaa ifatti isa baase beekkamaa ta’uuf deema. Namoonni nama Rabbiin sodaatu akka ta’eetti isa ilaalu. Ergasi Ibn Mukandiriin akkana jedheen,”Eenyuttillee nan hin himin,wanta uumames hanga ani du’uu eenyutillee hin dubbatin. Mana kiyyattis hin deebi’in. Yoo deebite namoota biratti beekkamaa na goota.” Ibn Mukandiir nama kamittu akka isa hin himne yookiin du’aayin isaa akkamitti fudhatama akka argatte eenyuttillee akka hin odeessine waadaa haa galuufi malee namtichi itti hin gammanne. Namoonni biroo waa’ee isaa homaa kan hin beekne haa ta’anii malee, Ibn mukandiir yommuu isa arguu nama Rabbiin sodaatu jedhee akka isa yaadu sodaate. (Ibn Mukandiir yommuu na arguu,”Namtichii kunii nama Rabbiin sodaatu”jedhe yaada.) Kanarraa kan ka’ee mana ofii gadi lakkisee gara magaalaa biraa deeme. Achiin booda namoota Madiinaa keessaa eenyullee eessa akka bu’e(deeme) isa hin agarre. Yeroo baay’een booda yommuu namoonni seenaa isaa baran du’aayi isaa waan dhabaniif ni gaddan. Ibn Mukandiirin,‘Sababa isaatiin namtichii Madiina gadi fure’ jechuun ajiifatan.
Wanti seena kanarraa barannu namni Rabbiin sodaatu hojii gaarii kan hojjatu Rabbiif malee namoota fi beekkamtii argachuufi miti. Namoonni biroo hojii isaa gaarii arguu irraa ni jibba,akka argan hin barbaadu. Hojii gaarii hojjachuutti yommuu dhufuu dhimmicha Rabbii fi of jiddutti dhiisa. Sababa iklaasatiin abbootin salafaa keenya kan beekkamanii fi du’aayin isaani kan hin didamneef. Nutiis kanaaf carraaqu qabna.
3.Gufuuwwan
Wantoonni duubatti nama harkisan dhokataa fi ifatu jiru. Qalbiin gara Rabbii akka ol hin deemne fi karaa irratti hin qajeelle duubatti harkisuu. Wantoonni duubatti nama harkisan gurguddoon sadii jiru. Isaanis shirkii,bida’a (amantitti waan haarawa dabaluu) fi cunqursaa/badii. Gufuun shirkii towhiida qulqulluu qabaachun bada. Gufuun bida’a sunnaa Ergamaa Rabbii hordofuun bada. Gufuun badii immoo towbachuun (gara Rabbii deebi’uun) bada.
Gufuwwan kunniin gabrichaaf ifa hin ta’an hanga inni qophaa’a ta’uu fi Rabbiif ajajamu kan itti fufu yoo ta’ee malee. Yeroo inni Rabbiif ajajamuu itti fufu gufuwwan kunniin itti mul’atu. Sadarkaa murannoo fi iklaasa isaa irratti hundaa’un gufuwwan kunniin itti dhagahamu.(Salphatti badii ta’uu isaani ni beeka). Garuu yoo inni/ishiin tarkaanfi tokkoyyu gara Rabbii hin fudhatiin gufuwwaan kanniin hin argu/argitu.
4.Bu’aa Cubbuu /badii dhiisu
Rabbiin Gooftaa Addunyaa guutuu kan ta’e faarfamee. Osoo bu’aa cubbuu dhiisu hubanne silaa cubbuu raawwachuu ni dhiisna. Namni cubbuu/badii raawwachu yommuu dhiisu faaydawwan armaan gadi argata. Cubbuu dhiisun– arjoominna namtichaa olkaasa,kabaja eega,qabeenya tiiksa,jaalala uumamtoota akka qabaatu godha, karaa jireenya gaarii jiraata, qaamaf boqonnaa,qalbiif jabeenya fi gammachuu, ruhiif boqonnaa,lapheef mirqaansu kenna. Salphinnaa fi gadhummaa irraa nama baraara, gadda fi dhiphinnaa xiqqaa akka qabaatan nama godha, nafsee salphinna irraa dhowwuun kabaja laataf. Dukkana cubbuu irraa garagaluun ifa qalbii eega, karaa kaafirotatti hin mul’anne qalbitti agarsiisa, soorata inni gonkumaa hin yaanne Rabbiin fidaaf, wanta kamuu kaafiroota irratti ulfaata ta’ee ni laaffisa,
Namni yommuu cubbuu dhiisu namoonni isa tajaajiluuf, jaalala fi hiriyummaa isaa argachuuf wal dorgomuu,dhimma isaa ni guutuf, yommuu maqaan isaa baduu ni tiiksuf(inni nama wanta akkasi hojjatu miti jechuun maqaa isaa eeguf), Rabbiitti ni dhiyaata, sheyxaanarraa ni fagaata. Du’a hin sodaatu. Kana irra Rabbiin wal qunnamuu fi ajrii(mindaa) argachuuf yaaddawa. Ija isaatti addunyaan tunii baay’ee xiqqoodha,aakiraan immoo garmalee guddoodha. Mi’aa Rabbii ajajamuu fi imaana ni dhandhama, malaaykonni du’aayi isaa godhu. Beekumsi,hubannoon, imaanni isaa, Rabbiin wal qunnamuuf dharra’uu, Isa jaalachuu fi gammachuun towbaa ni dabalamaaf.
Yommuu gabrichii cubbuu dhiisu kunniin bu’aa addunyaa kanarratti argamuudha. Kan aakiraa hoo maal ta’inna laata? Yommuu inni du’u malaaykonni oduu gaarii Rabbiirraa itti beeksisu. Oduun gaariin kunis jannata galuu fi sodaa fi gaddii irraa deemudha. Mana hidhaa addunyaa tanaa dhiise gara Jannataa deema. Guyyaa Qiyaama yeroo namoonni fuuran /dafqii irraan garagaluu inni gaaddisa Arshii jalatti baqata. Yommuu isaan lixan inni immoo garee namootaa Rabbii sodaatanii fi milkaa’an waliin harka mirgaatin fudhatama. Rabbiin akkana jedha:
“Kuni tola Rabbiitti. Isa abbaa fedheef kenna. Rabbiinis abbaa tola guddaati.” Suuraa Al-Juma’a 62:4
Alhamdulillah Rabbiin nama iklaasa qabaatu,cubbuu irraa fagaatu,Jaalala Isaati fi jannata argatu nu haa godhu. Amiin. Hanga torbaan mata duree biraatin walitti deebinutti assalamu aleykum wr wb.
Kitaabota wabii
1,2 Gems And Jewels Fuula 257, 298-300
3,4 alfawaid Fuula 254-256, 259


text:
Xurree Milkaa’inna fi Gammachuu-kutaa 15
الصبرُ اليومَ عن معاصي اللَّهِ خير من الصبر على الأغلال “
“Sansalata irratti obsuu irra har’a Rabbiin faalleessu irraa obsutu caalaa.” jedhe dargaggeessi.
Kana jechuun, boru guyyaa qiyaama sababa cubbuutin sansalataan hidhamanii ibidda keessatti dararamu irra har’a cubbuu raawwachuu irraa obsuu fi Rabbii ajajamutu caala.
Wanti nama bu’aa gaarii buusu si taasisu fundura keetif yaadda’u fi wanta darbeef gadduu osoo hin ta’in, har’a cimtee hojjachuudha, jireenya har’a jiraachudha. Kan darbee gonkumaa duubatti hin deebi’u, fundurris hin dhalanne. Maaltu si dhiphisa ree? Guyyaan dhumaa kee har’a ta’uu akka danda’u yaadun hojii gaggaari cimtee hojjachuu fi hojii badaa irraa dheessun gadda darbee fi yaaddo dhufu ofirraa saaqi. Garuu kana hin dagatin, humnaa fi carraaqi kee qofaan uguru hin geessu yoo Rabbiin irratti hin hirkatin. Namoonni baay’een dogongora guddaa hojjatani jiru yommuu isaan Rabbiin irratti hirkachuu dhiisanii humna, qabeenya fi carraaqi ofii irratti hirkatan. Bu’aan isaan argatan yaaddo, gadda, tasgabbii dhabuu fi kkf. Osoo Rabbiin irratti hirkatanii silaa fixee milkaa’inna ni rukutu turan. Kanaafu Rabbiin dhiiste humna, qabeenya fi carraaqi kee irratti hin hirkatin. Yoo akkas goote, gatii ulfaata kafalta. Garuu Rabbiin irratti yoo hirkatte fi cimte hojjatte, badhaasa guddaa argatta.
Nama tokko kophatti gorsuu yoo dadhabde, ummata keessatti hin salphisin. Nama tokko dogongora isaa itti himuun ummata keessatti gorsuun gorsa osoo hin ta’in isa salphisuu fi mataa ofii nama isa caalu akka ta’e agarsiisudha. Kanaafu na argaa fi of tuulu of eeggadhu!
Wanta darbeef Rabbiin irraa araarama kadhachuun gadda fi ba’aa cubbuu darbee ofirraa buusta, wanta dhufuf immoo Rabbiin irratti hirkachuun yaaddo kee ofirraa darbita, wanta amma keessa jirtuuf immoo sabrii horachuu fi galataa Isaa galchuun, gammachuu dhandhamta. Yeroo hundaa tawbaa dhugaan gara Rabbii deebi’uu fi araarama kadhachuun burqaa tasgabbii qalbii kee irratti dhangalaasa. Yaa nama Rabbiin irraa fagaate, jireenya dhiphoo akkamii jiraataa!
Yoo jireenya keessatti milkaa’inna barbaadde, wanta dandeessu hundaa aarsa kafali, wareegi. Aarsi guddaan ati kafaltu yeroo fi humna keeti. Yeroo bakkuma arganitti gubaa ergasii milkaa’inna guddaa eegun akka nama biqiltu dhaabe osoo bishaan hin obaasini fi hin kununsin oomisha guddaa irraa eeguti. Wanti akkanaa jireenya tanaa fi tan dhuftu keessatti hin jiru. Hojii fi niyyaa kee irratti hundaa’e mindeefamta. Kanaafu yeroo kee saamadhu, hojii gaggaarii dalagadhu. Chaati, oduu fi wantoota faaydi hin qabne irratti yeroo kee hin gubin, boru garmalee gaabbitaati.
Yeroo dogongora baay’ee itti raawwattu beektaa? Yeroon ati dogongora baay’ee itti raawwattu yommuu ati fedhii duwwaa kee hordoftuu fi jaalala Rabbii dhiiste jaalala namoota itti barbaaddudha. Namni fedhii duwwaa jala deemu dhugaa irraa jaamaa ta’a.
Yeroo dogongora xiqqaa/muraasa itti raawwattu beektaa? Yeroon ati dogongora muraasa itti raawwattu yommuu Qur’aana fi sunnaa Ergamaa Rabbii (SAW) hordoftuu fi jaalala Rabbii itti barbaaddudha. Qur’aana fi sunnaah hordofuun duungoo ifaa jireenya kee keessatti sii ibsa. Jaalala Rabbii barbaadun immoo bolloo baditti kufuu irraa si eega. Sababni isaas, wanta Rabbiin dallansu irraa ni fagaatta, wantoota Rabbiin jaallatu ni dalagda.
Hojiin gaggaariin kee kan ittiin boontu osoo hin ta’in kan Rabbii galata itti galchitu haa ta’u. Osoo Rabbiin si gargaaru fi itti si qajeelchu baate silaa hojii gaarii kana hin hojjattu turte. Kanaafu galata Isaa galchuun hin barbaachisu ree? Akkasumas hojii badaa irraa yommuu tiikfamtu of tuulu osoo hin ta’in Rabbii galata galchii. Osoo Inni si eegu baate silaa hojii badaa irraa hin baraaramtu turte. Inuma aalimonni gariin namni hojii gaariin oftuulu nama cubbuu gurguddaa hojjatu caalaa badaadha jedhu. Sababni isaas, namni cubbuu gurguddaa hojjatu sun tarii gara Rabbii deebi’uun of gadi qaba. Kuni immoo wanta Rabbiin jaallatudha. Namni hojii gaariin oftuulu immoo Rabbiin irraa fagaata adeema, Rabbiin nama oftuulu waan hin jaallanneef. Kanaaf hojii gaariin of hin tuulin, ni baddaati. Ammas hojii badatti yommuu kuftu abdii kutuu fi daran baditti lixu osoo hin ta’in Rabbiin araarama kadhachuun ba’aa cubbuu sitti ulfaatu ofirraa buusi.
Jireenyi addunyaa tuni jireenya Aakhiraatin yoo walitti hin hidhamin hiika fi gatii hin qabdu, nama jibbisiisti; taphaa fi yeroo itti dabarsuu irra darbee hiika biraa hin qabdu.Mee ilaali namoota Aakhira dagatan, hojii akkamii akka hojjatan. Baay’innaan taphaa fi wanta faaydi hin qabne irratti agarta. Hiikni fi gatiin jireenya addunyaa nama tokkoof kan guuttamu yommuu namtichi jireenya Aakhiraatif yaaddawee fi hojjateedha. Kuni garamii fi maal hojjachuu akka qabu itti agarsiisa, koome sirrii irra gadi dhaabbata. Garuu namni addunyaa tana qofaaf yaadu hawwii fi abdii ofii wantuma ijaan argu qofatti gabaabsuun jireenya tana keessaa gammachuu dhugaa osoo hin dhandhamiin addunyaa irraa boqota. Addunya tana qofaaf waan yaadu fi mindaa biraa waan hin abdanneef, addunyaa tana irraa yoo waa kasaare abdii kuta.
Wanta ofii balleessite, balleessitee “Rabbiin na miidhe” hin jedhin. Namoonni gariin wanta barbaadan yoo dhabanii fi rakkinni isaan tuqxu, “Ani akkasitti salaate; du’aayi godhe, hojii gaggaarii baay’ee hojjadhe, maaliif Rabbiin wanta badaa kana natti erga?” jechuun Rabbiin irratti yaada fi dubbii hamtuu kuufatu. Kuni wallalummaa malee wanta biraa ta’uu hin danda’u. Rabbiin gonkumaa eenyullee hin miidhu. Namoonni yaada badaan Rabbiin yakkan, mataa ofiiti badii hojjatan hin argan. Salaata sirnaan ni salaatu? Wanti Rabbiin dhowwerraa ni dhowwamuu? Daangaa Isaa darbaa ergasii Rabbitu na miidhe jedhu. Kanaafu rakkoo si qunnameef eenyullee hin komatin, matama kee komadhu. Keessummattu Rabbiin komachuu namni kamiyyu mirga wayitu hin qabu. Rabbiin Mootii moototaa ta’ee gaafataadha malee gaafatamaa miti. Eenyulle Isa gaafachu hin danda’u, wanta hundaa ogummaa fi beekumsaan waan hojjatuuf. Yaanni ‘Maaliif Rabbiin akkana hojjata? Maaliif akkas hin goone? ” jedhu yommuu sitti dhufu, kuni yaada badaa sheyxaanni sitti darbu Rabbiitti isa mangafadhu. Yommuu yaadota akkanaa irratti yaaddu, gaafii deebii hin qabne ofitti uumun of dhiphista, jireenya kee keessaa gammachuu haaqxa, Rabbiin dallansiista. Garuu murtii Rabbii gaafi malee yommuu fudhattu fi itti gammaddu, bu’aa sammuu kee qaxxamuree hin beekne argatta, waan san caalu Rabbiin bakka si buusa. Kanaafu wanti badaan yommuu si muudatu, badii hojjatte dabarsite ilaali. Balaan kan sitti bu’uu sababoota sadii keessaa tokko ykn lama ykn sadanu ta’uu danda’a.
Tokkoffa sadarkaa kee dabaluuf, imaana kee cimsuuf ta’uu danda’a.
Lamaffaa badii hojjatte si yaadachisuun akka irraa deebitu fi gara Rabbii tawbaa dhugaan deebituuf ta’uu danda’a.
Sadaffaa, balaan sitti buute badii hojjatte dabarsiteef adabbii kee ta’uu danda’a.
Kanaafu daawwiti sadan kanniin keessatti of ilaali jireenya kee foyyeessi.
Kaayyoon kee guddaan namoota biratti garmalee jaallatamaa ta’uu osoo hin ta’in Rabbiin biratti garmalee jaallatamaa haa ta’uu. Rabbiin biratti jaallatamaa yoo taate namoota birattis jallatamaa ni taata. Garuu jaalala Rabbii dhiiste jaalala namoota argachuuf yoo carraaqxe, ba’aa ulfaata ofitti feeta.
Badii hojjachuu irraa saalfadhu. Garuu waan gaarii babal’isuu fi badii ittisuuf hin saalfatin. Gariin namaa badii hojjachuu hin saalfatu, garuu gaarii hojjachuu ni saalfata. Nama akkana hin ta’in.
Yeroo dallantuu fi hurriin jireenya si haguugu, abdii kutuun wanta badaa lubbuu teeti fi namoota irratti hin yaadin boodarra garmalee seenoftaati. Dallansuu kee too’achuu fi dukkana jireenya ofirraa saaquf carraaqi. Yeroo akkanaa kana keessa sheyxaana Rabbiitti mangafachuun, tooftaa isaa jalaa bahuu dandeessa.
“Namtichi tokko dubartii fuudhee akka jiraattuf gara mana maatii isaatti fide. Isa waliin gammachuun jiraachu jalqabde. Ergasii obbolessi isaa xiqqaan yommuu inni mana hin jirre niiti isaatti seenuun, itti haasawu eegale. Haasofni jaalala kuni wantoota lama dhalee: tokko dubartiin tuni dhiirsa ofii garmalee jibbuu jalqabde. Lammaffaan immoo obboleessa isaa irraa jaalalan qabamte. Garuu dhiirsa ishiis hiiku hin dandeenye, obboleessa isaa san waliinis wanta barbaaddu hojjachuu hin dandeenye.
Kuni adabbii hamaadha.”
Kanaafu obboleessa kiyya jette isaa fi niiti tee addatti hin dhiisin sheyxaanni sadaffaa ta’uun akka nama kanaa taatati. Atille tuni niiti obboleessa kiyyaati jechuun akkuma feete ishii waliin hin ta’in. Atillee yaa obboleetti nama argitee ofitti seensisuu irraa of eegi boodarra ni rakkattaati.
1.Ibaadan keenya itti fufaa ta’uu. Hojiin itti fufiinsa hin qabne gatii wayitu hin qabu.
2.Ibaada hojjannu keessatti iklaasa qabaachuf carraaqu
3. Sunnaah Ergamaa Rabbii (SAW) hordofuuf carraaqu
4. Yommuu hojii ibaada hojjannu sirnaan hojjachuu fi niyyaa keenya qulqulleessu. Fakkeenyaf niyyaa teenya riyaa (na argaa) irraa eegu.
5. Erga ibaada xumurre booda wanta ibaada nu jalaa balleessan irraa of qusachuu. Kan akka dhaadachuu,of tuulu, of dinqisifachuu, na argaa, namootatti odeessu, tola irratti waan oollef namoota sanniin miidhu fi gadi xiqeessu fi kkf.


text:
Oduu Gaddaa Miseensota Gumii Sabaa ABO kan Hooggana Gadaa Dabree keessaa tokkoo fi qabsaawaa gameessa bara dheeraa kan tahe Jaal Qilxuu Aadaa har’a ganama (Amajjii 06, 2018) sa’aa 8:00AM irratti loltoota Mootummaa Wayyaaneetiin mana jireenya isaa kan Oromiyaa, Baalee magaalaa… Read More »
Media Contact: Anuradha Mittal amittal@oaklandinstitute.org +1 510-469-5228 January 04, 2018 Oakland, CA—Until yesterday, the Ethiopian government refused to even acknowledge the presence of scores of political prisoners in the country. Then on January 3, 2018, the government announced that it… Read More »
Qixxeessaa Lammii | Amajjii 06, 2018 Uumamaan gara laafina qabaachuu ummata Oromoo akka doofummaa qabaachuutti ilaaluun dogongora guddaadha. Ummata abbaa firaa ta’e, akkuma ofii kabajaa barbaadu kabajaa ummata biraafis falamatu maqaa dhiphimmaa dhiphootni moggaasaniifiin miidhaan hiriyyaa hin qabne irra gahaa… Read More »
ILKAAN SOCHA’EE, BUQQISUUTU FURMAATA !!! SEENAA Y.G (2005) – Amajjii 6, 2018 Shirri Umurii dheereffannaa wayyaanee itti fufeera. Gamaagamni wayyaanee turban sadiif gaggeeffamee, Ibsa kennameen ka ibsamuu miti. Faallaa ta’uu mala. Waggaa 27 keessatti yeroo jalqabaaf ,gamaagama guyyaa 20 olii… Read More »


text:
Meseret ganna lamaa asi dhiba jilbaa himatti.Tanumaaf fiigihca Gurrandhalaa bara 2018 Tookiyoollee lakkifte.
Maratoonii km 23 Rock ‘n’Roll kalee Amerikaa magaalaa Sandiyeegootti km 23 tana Meseret 1:08:27 moote. Dorgommii tana dhiiraan Keenyantti galaten. Fayyisaa Leellisaatti itti aane.
Gama kaaniin ammoo dorgommii Teensii addunyaa French Opening Faransaayitti itti jiran atileetiin Amerikaa, Serenaa Wailiyaamsi tapha Mariyaa Shaproovaa waliin taphattu abreesso irratiti dhiba ribuu gurmuutiin keessaa baate.
Serenaan dorgommii teensii adudnyaa maroo 23 dabasatte tun dhiyoo uulmaa baatee taphatti deebite.
Gurmuu mirgittiin akkana na dhibaa dhaqee laalladhaaa jette Serenaan,haatii ijoollee ta ganna 36 tun.


text:
Baruulee “Odaa” jedhamu kan bara 2008 Maxxanfame irratti
Ergaa Daareektara Ol’aanaa Dhaabbatichaa
.
Qabeenyi umamaa naannoo keenyaa manca’uun isaa midhaan jiruu fi jireenya keenya irratti fiduu danda’u yeroo dheeraaf osoo hin hubatamne tureera. Kanaaf sochii madaalawaa hin taanee raawwatamaa tureen qabeenyi bosonaa haala gaddisisaa ta’een mancaa’uun uwwisni bosonaa sadarkaa qaaneessaa irra gahee ture.
Qabeenyi kun barbaadaahu isaatiin fayidaaleen dhalli namaa irraa argatu gama maraanuu hirdhachuun isaa erga hubatamee tureera. Kana malees sababa kanaan jijjiramni qilleensaa suuta suuta osoo hin hubatamne babaldhachaa dhufee.
Dhimmi kun iyya beektootaa fi saayintistoota addunyaatiin xiyyeeffatnoo argatee gamtaan biyyota addunyaa (United Nations) Jaarmiyaa “UNFCCC” jedhamu dhaabuudhan sochii waggota dheeraaf wal hin cinne gochuudhan barana milkaahee jira. Marii biyyootni addunyaa kanaa haalaa fedhii fi rakkoo isaanii jiddu galeessa godhateen gurmaahuudhan, qophas of danda’uun fi garees ummachuun sagalee isaanii dhageessissaa turaniiru.


text:
(Oromedia, Nairobi, 21 Fulbaana 2016) Mootummaan Keenyaa Mootummaa Wayyaanee Abbaa Irree Tumsuun Qabsaawota Bilisummaa Adamsuun Gaafachiisaa Tahuu ABOn ibse.
ABOn duula Wayyaaneen mootummaa Keenyaa waliin taúun WBO Zoonii Kibbaa iratti gaggeessaa jirtu ilaalchisuun ibsa Fulbaana 21 bara 2016 baaseen Wayyaanee/TPLF waggoota 25f kan aangoo irra turse gargaarsa mootummoota alagaa fagoo fi dhihoo ta’uu yaadachiise.
Haalli kun immoo yeroo ammaa kanatti caalatti adeemaa akka jiru kan ibse ABON, “yeroo ammaa kana mootummaan Wayyaanee mootummaa Keenyaa of gargaarsisuun WBO Kibba Oromiyaa keessa sosso’u irratti duubaan duula banuuf qophii xumuratanii jiran,”jedhe.
“Duula kana keessattis humnni addaa Keenyaa GSU (General Service Unit) jedhamuu fi humna lafoo KDF (Kenyan Defence Force) keessaa ammo KA 1 kan jedhamu dirqama kanaaf Moyaltti of qopheessaa jiraatuun hubatamee jira,” kan jedhe ABOn, duulli kunis akkuma kanaan duraatti akka fashaluu fi qabsoon Oromoos haga galii isaa gahutti kan jabaatee itti fufu ta’uu jabeessee hubachiiseera.
“Duulli kunis akkuma isaa kanaan duraa akka fashalu shakkiin hin jiru. Hanga gaaffiin Oromoo deebii argatu qabsoon bilisummaa Oromoo of booda kan hin deebine tahuun eenyuufuu ifaa dha jennee amanna.”
ABOn tumsa mootummaan Keenyaa mootummaa Wayyaaneef karaa Waraanaa, tikaa fi bifa biraanis gochaa jiru kana jabeessee balaaleffatuun, mootummaan Keenyaa gochaa kana irraa akak dhaabbatu yaadachiiseera.
“Tarkaanfiin mootummaa Keenyaa kun qabsaawota haqa ummata isaaniif falman irratti kan xiyyeeffate, ummata Oromoo bittaa abbaa irrummaa jalatti kan ittisuuf gumaachu tahuu yaadachiisaa, tumsa gochuufii irraa akka dhaabbatu ammas irra deebiin gaafata,” jedhee jira ABOn.
Guutummaan Ibsa ABO kanaaf: ibsa-abo-20-09-2016-karoora-wayyaanee-fi-keenyaa-irratti


text:
Itoophiyaa keessatti filannoon biyyoolessaa baatii Caamsaa nufunduraa kana geggeeffama. Yaadaafi falamii dhimoota biyyattii irratti mootummaafi paartilee mormitootaa jiddutti geggeeffamu kan gurraafi ija ummataa bira gahuu danda’u karaa miidiyaatiin. Miidiyaan bifa wolaba ta’een dirqama yaada kallattii hundaa burqu loogii tokko malee ummata biraan gahutu irra jira. Dirqama kana bahuu kandada’u miidiyaan tokko yoo dhiibbaa mootummaan alatti ufii isaatii bilisa ta’ee hojjate qofa.
Dimokraasiin miilaan gadi dhaabachuu, mootummaanis dimokraasii aadaa godhachuu kan ifatti agarsiisu wolabummaa miidiyaati. San biras ce’ee miidiyaan wolabaa milkii filannoo tokkootiif hedduu barbaachisa. Miidiyaan wolabaa mormitootaaf sagalee ta’a, dhugaa ummata biraan gaha, ummanni filannoo akka qabaatu godha. Bakka miidiyaan wolabni hinjirretti mormitoonni sagantaa siyaasaafi kaayyoo isaanii ummata biraan gahachuun isaaniif hinaanju. Ummataan qajelatti wolhinqunnaman. Yeroo heddu mootummoonni miidiyaa irratti dhiibbaa godhuun mormitootaafi ummata gargarbaasu; hiree mormitoonni filannoo injifachuu jaamsu. Miidiyaan wolaba hintaane, wolumaagalatti, dhugaa hinodeessu; hafuuruma mootumaa ta’a kan ummatatti baasu.
Haala miidiyaan ykn sabqunnamtiin wolaba ta’e hinjirre tokko keessatti filannoon wolaba ta’e nigeggeeffama jechuun tasa waan hinfakkaanne; osoma hidhaafi doorsisaan mormitootaa hinjiru ta’eeyyuu. Filannoon tokko wolaba fakkaachuu, paartileen mormitootaas hiree moo’achuu qabaachuu isaaf agarsiisni guddaan haala mootummaan miidiyaa wolabaa itti qabuufi ilaaluudha. Egaa miidiyaa wolabaa akkas filannoo wolabaaf murteessaa ta’e kana mootummaan Itoophiyaa danqa, doorsisa, hujii irraa dhabamsiisa jechuun kan Human Rights Watch (HRW) mootummaa Itoophiyaa balaaleffate.
Akka gabaasa Human Rights Watch kanatti, mootummaan Itoophiyaa tooftaa garagaraatti dhimma bahuudhaan pireesii wolabaa hujiin ala godhaa jira. Kuni filannoo dhufu irratti dhibbaa guddaa kan qabaatu ta’uu isaas HRW akeekkachiisa. Gochi mootummaa kuni haarawaa miti akka HRW tti. Mootummaan erga filannoo 2010 as tooftaa addaddaatiin miidiyaa wolabaa hujiin ala godhaa ture. Itoophiyaa keessatti, akka HRWtti, qilleensi miidiyaan wolabaa keessatti socho’an yeroodhaa yerotti dukkanaayaa, qabbanaayaa deemaati kan dhufe.
Mootummaan Itoophiyaa miidiyaa wolabaafi gaazexessitoota yaadaafi ilaalcha mootummaatiin adda ta’e qaban hundi nidoorsisamu, akka qorataa HRW Felix Horne jedhutti. Barreeffama gaazexessitootaan maxxamfame hordofee angawoonni mootummaa gaazexessoota bilbilaafi qaamaan doorsisu, maatii isaanis sodaachisu. Yeroo heddu gaazexeessitoonni seeraan ala hidhamu, sodaachifamu. kuni hundi kan ta’uuf preesiin wolabaa hujii isaanii bifa mootummaan fedhuun akka geggeessaniif tooftaa mootummaan hordofuudha. Gaazexessitoonnni wolabaa fedhii mootummaa hinguutan yoo ta’e, akka Felix Horne jedhutti, himannaa yakkaatu isaan irratti banama.
Bara 2014 keessa miidiyaa wolabaa 6tu dhiibbaa mootummaa dandamachuu dadhabnii cufaman. Baruma kana keessatti gaazexeessitoota 22tu yakkaan himatame. Gaazexessitoonni 30 biyya gadi lakkisanii baqachuf dirqamuu isaaniti kan gabaasni HRW mataduree ‘Journalism is not a crime’ jedhuun gadi lakkifame kuni ifa godhe.
Baruma dabre kana keessatti gaazexessitoonni Oromoo hedduun yaadafi ilaalcha mootummaa hingammachiifne qabdan himannaa jedhuun hedduun hujii mootummaa irraa ari’amuun isaanis kan yaadatamuudha.
Human Rights Watch motummaan biyyattii gaazexessitoota hidhaman hunda akka gadi lakkisuuf waamicha isaa dhiheesseera.


text:
Godinaa Baalee, magaalaa Gobbaa keessatti walitti-bu’insa Sanbataa fi Dilbata dabre kana uumameen haga ammaatti namoonni kudhan du’uu isaanii fi yoo xiqqaate kanneen dhibba tokko tahan irra miidhaan cimaa fi salphaan gahuu isaa, mootummaan naannoo Oromiyaa beeksisee jira. Kan walitti-bu’insa sana kakaasan,jijjiirama biyyattii keessatti ta’aa jiru gufachiisuuf kanneen harka lafa jalaan hojjetan akka tahe dubbata – mootummaan Oromiyaa.
Kanneen magaalaa Gobbaatti dhalatanii guddatan – jiraattonni magaalaa Finfinnee, akka mootummaan naannoo Oromiyaa walitti-bu’insichaaf furmaata kennu gaafachuuf jecha, Kaleessa ganama waajira Prezidaant Lammaa Magarsaa duratti walitti-qabamanii akka turan – Eskindir Firew, Finfinnee irraa gabaasee jira. Obbo Lammaa Magarsaa argachuu dhaa baatan iyyuu, bakka-bu’oota isaanii waliin akka dubbatanii turanillee gabaase.
Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
Gujii, aanaalee akka Gooroo Doolaa, Shaakkisoo fi Aannaa Sorraa, magaalaa Adoolaa-wayyuu keessatti hiriirawan mormii geggessamuu isaanii fi magaalaa Adoolaa-Wayyuu keessatti geggeessame gara hookkaraatti jiraattonnii fi aangawoonni VOA-f ibsanii jiran. Mormiin har’aa hiriiran qofa otuu hin taane, gabayaa dhaabuu fi karawwan cufuun ka geggeessame akka turellee dubbbatan.
Akka jiraattonni jedhanitti, magaalaa Adooaa-Wayyuu keessatti walitti-bu’insa qeerroo magaalattii fi poolisii Oromiyaa gidduutti uumameen, yoo xiqqaate namoonni lama du’uunii fi afur madaa’uun beekamee jira.
Bulchaan magaalaa Adoolaa-wayyuu – Obbo Caalaa Waaree garuu, namoonni humnaan dhiibanii gara buufata poolisiitti dhufuu isaaniitiin walitti-bu’insa uumame keessatti, namni ujummoolee bishaanii naannoo buufatichaa jiran keessa seenee lubbuun isaa dabruu fi namoonni lama ka biroon madaa’uu VOA-tti dubbatan. Yeroo isaan dubbatanis, dudduuba isaaniitii sagaleen dhukaasaa deddeebi’ee dhaga’amaa ture. Sababaan dhukaasichaa haala uumame irraa kan madde tahuullee Obbo Caalaa Waaree dubbatanii jiran.
Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
- Smart TV
- Smart Bulb
- Smart Coffee Maker
- Smart Cooker
Meeshaan Smart tahe hundi RoomMe wajji eega walitti hidhamee booda. meeshaan kun dalagaa isaa eegala. yoo abbaan manaa dhufee hulaa banee ol seenu, yoo lafti halkan tahe ifaa ibsaaf. itti aansuun faana isaa hordofuu eegala. yoo inni gara maashina bunaa deeme, Maashinni bunaa buna buusuu eegala. yoo inni Soofaa irra taa’ee fuulaan gara TV garagale, TVn ni banama. yoo inni biraa ka’u ni cufama. inni rafnaan ifaan hundi ni dhaama, maashinni hundi dalagaa dhaaba. inni siree irraa ka’ee sochii eegallaan wanti inni itti dhihaate hundi dalagaa eegala.
Meeshaan kun dhihoo tana oomishame. haga ammaa gabaa irra hin oolle.


text:
(Madda Oduu ABO/MOA/Bitootessa 14,2009) Odeessi nu dhaqqabe akka ifa godhutti, ogeeyyonni fayyaa fi qonnaa Godina Shawaa Bahaa Ona Aqaaqii keessatti argaman ergamtoonni diinaa miseensa isaanii taasifachuuf yaalii godhan harkatti fashalsan.
Ogeeyyonni fayyaa fi qonnaa marii ergamtootaa irratti argaman nu dhaaba cubbamaa fi ergaa diinaa raawwatu OPDOf miseensa hin taanu, kaayyoon keenyas ogummaa qabnuun ummata keenya haqaan taajiluu dha jechuun mormii qaban dhageessisan. Akeeka ergamtoota wayyaanee kanas fudhatama dhabsiisanii jiru.
Ergamtoonni diinaa ogeeyyonni fayyaa fi qonnaa irratti fincilan kanneen filannoo 2010nii kan mo’atu nuyi waan ta’eef, kan miseensa keenya hin taane jiraachuu hin dandahu jechuun saalfii tokko malee itti dhaadachuu isaanii odeessi kun ifa godha.
Kana malees, bulchaa Onaa kan tahe lukkeen diinaa Dabalee Qaabatoo je’amu erga isin miseensa keenya tahuu diddanii akka isin goonu ni beeyna jechuun namoota doorsisuuf akka yaales ibsameera.
Gochi lukkeelee diinaa ogeeyyota fayyaa fi qonnaa Ona Aqaaqii daran dheekkamsiisuun, kun eenyummaa keessan kan mirkaneessu malee ejjennoo teenya irraa if duuba kan nu deebisu miti jechuun walgahii ergamtootaa dhiitanii akka bahan beekuun dandahamee jira.
*******
Godina Harargee Bahaa Onoota gara garaa keessatti sirni wayyaanee ilmaan Oromoo dirqee leenjii loltummaaf qaadhimataa akka jiru gabaafame.
(Madda Oduu ABO/MOA/Bitootessa 14,2009) Haaluma kanaan Godina Harargee Bahaa Onoota akka Burqaa, Baddannoo, Gurawwaa, Kurfaa Callee fi Mayyuu keessaa namoota 200 humnaa fi gowwoomsaan walitti qabee mooraa leenjitti naquuf sossoohaa akka jiru gabaasaan maddeen keenyaa ni hubachiisa.
Ergamtoonni diinaa abbooti garaa tahan, maallqaa fi waan fidhii teessanii isiniif guunna jechuun dharaan ilmaan Oromoo waraana wayyaaneef hiriirsanii dhumaatii biraa irraan ga’uuf ololaa jiran.
Dabballoonni diinaa ummata keessa bobbaafamuun olola leenjii loltummaa hafarsaa jiran kanneen, mormiin ummataa isaan mudachaa kan jiru hoggaa tahu, dargaggoonni Oromoo mooraa diinaatti akka hin galles ummanni dhaamsa dabarsaafii jira.
Ilmaan Oromoo leenjii loltummaa fudhatanis du’a seenaa hin qabne diinaaf du’uu osoo hin taane wayyaanota ummata Oromoo gabroomsaa jiranitti qawwee isaanii akka deeffatan sabboontonni Oromoo dhaamsa lammummaa dabraniifii jiru.


text:
Oddo Shaakkisoo: Lafa warqeen summii itti taate
Aadde Huxee Dhanqoo, eela fayyuu hin dandeenye gaddi cimaa du’a daa’imman isaanii lamaa fi qaama miidhamummaan intala isaanii angafaa itti uumee waliin, godina Gujii Aanaa Oddo Shaakkisoo ganda Dhibbaa Battee keessa jiraatu.
Haati tun intala isaanii hangafaa miidhama qaama miila ishee lamaan laamshesse waliin jiraattu booda, daa’imman dahan lama battala dhalatanitti jalaa du’an.
Aadde Huxeen dhukkuba hammaataa yeroo ulfa turan isaan mudateen booda dabalataan amma dhukkubni lafee jireenya isaanitti cimseera.
Ogeeyyiin fayyaa dhimmasaanii fi daa’imasaanii hordofaa turan sababni qaama miidhamummaa intala isaaniis ta’ee dhukkuba lafee isaanii keemikaala warshaa ta’uusaa akka itti himan aadde Huxeen BBC’tti himaniiru.
Gandi Dhibba Battee aadde Huxeen keessa jiraatan kan warshan omisha warqee MIDROC Lagadambii jedhamu keessatti argamudha.
Keemikaalli lubbuu ijoollee aadde Huxee lama galaafate, intala isaanii angafa qaama miidhamummaaf isaan ammoo dhukkuba lafeef saaxiles kan warshaa kana keessaa gadi dhiifamu akka ta’e dubbatu.
“Dubartootni ulfi irraa hanqatee baha, ijoolleen yemmuu dhalatan mataa malee dhalatu, mataan bulbulamee badeera, harkaafi ijji isaanis miidhamee dhalatu. Namni dhukkubsatee gara mana yaalaa yeroo deemu narviidha jedhama,” jechuun jiraataa gandichaa kan ta’an obbo Duube Gashara Mijuu BBC’tti himanii jiru.
Gandicha keessatti dhalatanii kan guddatan manguddoon kun “dur rakkoon akkanaa hin turre,” jedhu.
Ijji isaanii sababa keemikaala warshaa kana keessaa bahuun miidhamuusaa fi haalaan dhaabbatanii deemuun akka itti ulfaatus nutti himan.
Dabalataanis dhumaatiin sababuma kanaan loon fi bineeldota bosonaa irra gahaa jiru rakkoo guddaaf nu saaxilee jira jedhu.
Saanaayidii fi Qaama miidhamummaa
Dhaabbatni omisha warqee ‘MIDROC’ Lagadambii wayita warqee fi meetii omishu keemikaala warqee qulqulleessuuf oolu Saanaayid jedhamutti fayyadama.
Keemikaalli kun bowwoo mataatii hanga dhukkuba onnee, sammuu fi narvii namarraan gahuu bira darbee, albuudawwan lafee namaa jabeessan kan akka aayiranii qaama namaa fi loon keessatti xiqqeessuun laafina fi caccabuu lafeetiif akka nama saaxilu dubbatu, itti gaaftamaa itti aanaan waajjira eegumsa fayyaa aanaa Oddo Shaakkisoo Obbo Xoonaa Waaree.
Ganda warshichi keessatti argamu Dhibbaa Battee keessattis qaama miidhamummaan saffisaan dabalaa jira. Rippoortarri BBC qaamaan gandichatti argame ollaa kiloomeetira tokko hin caalle keessatti daa’imman qaama miidhamtoota 3 argeera.
Qaama miidhamummaan daa’immanii gandichatti saffisaan dabalaa waan jiruuf dhala godhachuuf siqiqiitti akka jiran dubbatu jiraattonni.
Daa’ima qaama miidhamtuu kan qaban jiraattuun gandichaa adde Dambalii Heexoo, “Hanguma daa’immni na jalaa dhukkubsattu sodaan na qaba. Itti deebi’ee ulfaa’uufis akkuma ishee kanaa na jalaa taatii kan jedhu yaaddoon qaba,” jedhu.
“Fooliin warshicha keessaa ganamaa galgala bahu yoo funyaanin nu seenu garaan nu bokoka, mataan nu bowwaafata nafa keenyas nu boca” jedhu.
Kana malees, dubartootni ulfa ta’an hanga daa’imni dhalatee qaama miidhamaa ta’uu dhabuu mirkaneefatanitti ulfa isaanii akka dhoksan, kanneen daa’ima qaama miidhamaa dahanis mana keessatti dhoksanii akka turan dubbatu jiraatoonni.
Horiin bishaan keemikaala sanaayidiin makamee yaa’u dhugan battalatti akka du’an, kunnen qilleensa faalame keessa turan immoo yeroo wal haadhanii wal kuffisanitti danda’anii lafaa akka hin kaane, lafeensaanis salphaatti akka cabu jiraatoonni naannoo dubbatu.
Rakkoolee Hawaas-diinagdee
Waardiyyootni hidhannoo cimaan warshaa kanaa eegan miidhaa adda addaa hawaasarraan gahuunis komii birooti.
Komii kana jiraattota qofa osoo hin taane bulchitoonni aanichaallee ni qooddatu.
Eegumsa cimaa warshichaaf godhamurraa kan ka’e, aangoo mootummaan kenneefitti fayyadamuun warshaa kana keessa seenanii to’annoo fi sakkatta’insa haala hojii gochuu akka hin dandeenye itti gaafatamaa itti aanaan waajjira dhimma hojjataa fi hawaasummaa aanaa Oddoo Shaakkisoo Obbo Boree Xoonaa himu.
Hojjetoota yeroo qacarus haala seerri ajajuun akka isaan hin hirmaachisne, deebiin dhaabbaticha irraa argatanis “nuti isinin osoo hin taane federaalaan hogganamna” kan jedhu akka ta’e himu.
Carraa hojii argachuu dabalatee dhaabbilee omisha albuudaa aanicha keessa jiran irraa fayyadamaa hin jirru, kanarra darbee rakkoo nurratti uumaa jira jechuun jiraattonni aanichaa yeroo gara garaatti hiriira mormii bahaniiru.
Deebii
Komii hawaasaa fi angawoota mootummaa kanaaf deebii barbaacha gara warshichaa wayita deemnee turreti sababoota gara garaa eeruun hoggantoonni deebii nuuf kennan akka hin jirre nutti himan.
Ministeera albuudaa, Boba’aa fi Gaazii Uumamaatti daayirektarri daayrektoreetii naannoo fi misooma hawaasaa aadde Innaat Fantaa garuu “Sakkata’iinsa hanga bitootessa bara 2009 taasifneen miidhaa keemikaalichaan qaqqabe hin agarre, komiin uummatas ta’e qaama mootummaa irraa nu bira gahe hin jiru” jechuun BBC’tti himaniiru.
Haa ta’u malee gaaffii faayidaafi itti fayyadama warqee osoo hin taanee dhimmi lubbuu isaanii yaaddoo kan itti ta’e jiraatootni ganda Dhiibbaa Battee “harka mootummaati furmaata barbaadna” jechaa jiru.
Ministirri Albuuda, Boba’aa fi Gaazii Uumamaa obbo Mootummaa Maqasaan garuu, komii “MIDROC” irratti ka’u hiikuuf dhaabbatichi mootummaa waliin hojjechuu qaba, miidhaan kunuunsa naannoo, keemikaalaa fi dhimmoota gara garaatiin wal qabates ariitiin qaama adda ta’een qoratamuu qaba jedhaniiru jechuun FBC gabaasee jira.
Dhaabatni MIDROC iddoo omisha warqee Lagadambii bara 1989 ture harka mootummaaraa gatii doolaara Ameerikaa miliyoona 172’n waggoota 20’f kan fudhate.
Gabaasa dhaabbatichi bara 2014 fooramii Baankii Addunyaatiin qophaa’e irratti dhiyeesseen warshaan omisha warqee MIDROC Lagadambii bara faranjootaa 1997 hanga 2014 waggoota 16 fi walakkaa keessatti warqee kilogiraama 52,044.71 fi meeti kiloogiraama 14,670.6 omishuun birrii billiyoona 17.24’tti gurguruusaa agarsiisa.
Waliigaltee omisha warqee waggoota 20’f mallatteesse dhuma bara faranjootaa kanatti kan xumuru dhaabbatni kun waliigalteensaa akka haaromfamuuf iyyatee jira.


text:
Muummeen Ministiraa Itoophiyaa Dr Abiyyi Ahimad Jimaata harraa itti aanaa pirezdaantii Yunaaytid Isteets wajjin wal arganii dhimmoota adda addaa irratti mari'achu ibsi masaraa mootummaa Ameerikaa, Waayit Hawusii bahe beeksise.
Itti aanaa pireezdaantiin Yunaaytid Isteets Maayik Peensi, hariiroon biyyi isaanii bara dheeraadhaa Itoophiyaa wajjin qabdu cimee itti fufa jedhanii, tarkaaffiwwan gama mirga dhala namaa foyyeessuu, haroomosa game invastimantii fi diinagdee mootummaan Itoophiyaa fudhachaa jiruu muummee ministiraa Itoophiiyaa Dr. Abiyyi Ahimad dinqisiifataniiru. Maayik dabaluudhaniis, Eertiraa wajjin nagaha buusuu keessatti hojii Dr. Abiyyi hojjatan faarsuu isaanii ibsi Waayit Hawusti waajjira itti aanaa pirezdaantiitii harra bahe eereera.
Itoophiyaan nagaa Gaafa Afrikaa fi naannoo sanii argamsiisui keessatti hooggansa agarsiisaa jirtu akka itti fuftu an jajjabeessan Maayik, biyyoonni lamaan (Itoophiyaa fi Yunaaytid Isteets) gama investimentii fi daldalaatin hojiin wajjin hojjatan daraan akka cimu jajjabeessuu ibsi bahe in agarsiisa.