text:
WA Notify (Aalada Ogeysiiska ee WA) (Washington Exposure Notifications, kan Yaadachiisa Saaxalamuu Washingiten jedhamuunis beekamu) meeshaa/waan bilisaa saaxilamummaa COVID-19 jiraachuu malu fayyadamtoota hubachiisuuf bilbila ismaartii keessan irraitti dabalachuu dandeessaniidha. Guutummatti iccitii kan eeggate, kan odeeffannoo dhuunfaa kamuu hin sassaabnee fi hin qoodnee, akkasumas bakka isin deemtan hin hordofne dha.
Akkamittan WA Notify bilbila koo irratti fe’a?
iPhone irratti, Exposure Notifications Seetingii keessaa akka hojjatu godhaa:
- Gara Settings (Seetingii) dhaqaa
- Gara Exposure Notifications tti gadi bu’aa
- “Bani (Turn On) Exposure Notifications cuqaasaa”
- United States (Yunaayitid Isteetis) filadhaa
- Washington filadhaa
Bilbila Andirooyidii irratti:
- Gara Google Play Store dhaqaa
- Appilikeeshinii WA Notify buufadhaa
Android’f yookaan iphone’f, koodii QR waraabaa/iscaan godhaa yookaan yoo bilbila fayyadamaa jiraattan WA Notify bilbila keessanitti dabalaa.
Akkamitti hojjata?
Yeroo WA Notify akka hojjatu gootan, bilbilli keessan bilbila namoota isinitti dhiyoo jiranii fi WA Notify akka hojjatu godhanii waliin koodii icciitii wal jijjiira. Sirnichi utuu odeeffannoo waa’ee keessan hin mul’isin koodiiwwan sana waljijjiiruuf tekinolojii Biluutuuzii Annisaa Gadaanaa fayyadamu kan odeeffannoo dhuunfaa eegu fayyadama Yoo fayyadamaan WA Notify kan biraan isin dhiyeenyatti bira turtan boodarra qorannoon COVID-19’n irratti argame utuu eenyummaa ofii hin mul’isin namoota biraa hubachiisuuf tarkaanfilee itti aanan hordofaa, dammaqsituu ni argattu. Kuni kunuunsa barbaaddu hatattamaan akka argattuu fi namoota naannoo keessan jiranitti COVID-19 akka hin tatamsaasneef isin gargaara.
Algoorizimichi, taatewwan COVID-19 dabarsuu danda’an bakka kanaan dura fageenya sirrii irra turan yookin fageenya gabaabaa akeekkachiisu fudhachuun isin hin barbaachifne ta’uu addaan baasuf herreega hojjata. Sirriiti saaxilamtaniirtu yoo ta’e, WA Notify isin akeekkachiisa. Kanaaf, akeekkachiisni isin hin qaqqabne jechuun oduu gaaridha.
WA Notify’n afaanota 30 oliin ni argama.
Icciitiin koo akkamitti eegama?
WA Notify teekinoolojii Appilikeeshinii Akeekkachiisa Saaxilamummaa Gugilii kan icciitii keessan eeguf tolfame irratt hundaa’a. Bakka keessan yookaan odeeffannoo/daataa dhuunfaa keessanii utuu hin funaanin yookaan hin mul’isin dugduubeen hojjeta. WA Notify’n akka gaariitti dalaguuf eenyuun akka taatan yookaan eessa akka jirtan beekuu hin barbaadu. Anniisaa Biluutuuzii xiqqoo waan fayyadamuuf, baatiriin keessan isin jalaa hin dhumu.
Hirmaannan guutummaatti fedhiidhani. Fayyadamtoonni fedhiidhaan itti dabalamuu yookis keessaa bahuu ni danda’u Dhuunfummaan fayyadamaa akkamitti akka eegamu odeeffannoo dabalataaf Seera Dhuunfummaa WA Notify. ilaalaa.
Akeekkachiifni kun maal fakkaatu?
Akeekkahiisa (notification) gosa lamatu isin qaqqaba. Namoonni qoratamanii poozitiivii ta’an liinkii mirkaneessatu karaa ergaa gabaabaa qaqqaba fi/yookin hubachiisatu qaqqaba. Fayyadamtoonni WA Notify kanneen tarii saaxilamanii turan akeekkachiisa saaxilamummaa (exposure notification) isaan qaqqaba. Waa’ee akeekachiisawwan kanaa caalmatti baraa akkasumas maal akka fakkaatan ilaalaa.
WA Notify akkamiin gargaara?
Akkuma namni hedduun yaadachiiftuu saaxilamummaa fayyadamaa deemuun, bu’aan isaas dabalaa akka deemu qorannoon mul’iseera. Modeeliwwan bulchiinsawwan sadi Washington state keessatti argaman irratti hundaa’e akka agarsiisutti namoonni muraasni WA Notify fayyadaman illee infeekshinii fi du’a ni hir’isu. Yeroo talaallii fudhannee akkasumas maaskii/haguugduu afaanii fi funyaanii uffannu, lubbuu baraaruu dandeenya. Taateewwan qaamaan geggeeffaman akkuma eegallu, WA Notify’n caasaa eegumsaa dabalamee dha. Inni waan dabalataa tokko kan nageenya keessanii fi namoota naannoo keessanii eegudha.
Qorannoon ofiin godhamuun COVID-19 qabaachuun keessan yoo mirkanaa’e akkatti namoota biroo hubachiisan.
Itti fayyadamtoonni WA Notify kan meeshaa qorannoo ofiin geggeeffamuu (kan qorannoowwan manattii jedhamuunis beekamu) fayyadamuun COVID-19 qabaachuun isaanii mirkanaa’e utuu eenyummaa ofii hin mul’isin itti fayyadamtoota WA Notify biroo akka isaan saaxilamuu malan hubachiisuuf koodii mirkaneessa gaafachuu danda’u.
iPhone irratti:
- Gara Qindaa'inoota (Settings) deemuudhan Beeksisoota Saaxilamuu (Exposure Notifications) banaa.
- “Share a COVID-19 Diagnosis.” (“Qorannoo COVID-19 Qoodi”) kan jedhu filadhaa.
- “Continue” (Itti fufi) kan jedhu filadhaa.
- Koodii galchuuf filannoo hin argattan yoo tahe, “Didn’t get a code? (Koodii hin argannee?) WA State Dept. of Health Website (Qajeelcha Isteeta WA Toora Interneetii Fayyaa) ilaalaa” Kan jedhu filadhaa. Koodii keessan galchuuf filannoo hin arganne yoo tahe, gulantaa (isteeppii) itti aanutti darbaa.
- Lakkoofsa bilbilaa meeshaa keessan kan WA Notify fayyadamuu fi guyyaa qorannoo COVID-19 poozitivii keessanii galchaa.
- “Continue” (Itti fufi) kan jedhu filadhaa.
Bilbila Andirooyidii irratti:
- WA Notify banuudhan “Share your test result to help stop the spread of COVID-19” (“Tatamsa'ina COVID-19 dhaabuu gargaaruf bu'aa qorannoo keessanii qoodaa”) kan jedhu filadhaa.
- “Continue (Itti fufi)” kan jedhu filadhaa, achumaan “I need a code.” (“Koodiin na barbaachisa”) kan jedhu filadha.
- Lakkoofsa bilbilaa meeshaa keessan kan WA Notify fayyadamuu fi guyyaa qorannoo COVID-19 poozitivii keessanii galchaa.
- “Send Code” (Koodii Ergi) kan jedhu filadhaa.
Andirooyidii yookaan iPhone’f, Koodii QR waraabaa (iskaanii godhaa) yookaan yoo moobayila kan fayyadamtan taatan koodii mirkaneessaa gaafadhaa.
Beeksisni ol baatuu fi ergaan barruu geessituu mirkaneessituu wajjiin isin qaqqaba. Fayyadamtoota birootif saaxilama gahuu malu eeyummaa osoo hin beeksisisiin akeekkachiisuf sadarkaawwan WA Notify keessa jiran hordofuuf beeksisa tuquu ykn geessituu ergaa barruu keessa jiru irratti cuqaasuu qofatu isin irraa eegama.
Yoo isin WA Notify keessatti koodii mirkaneessituu gaafachuu hin dandeessan ta'e, sarara bilbilaa COVID-19 Isteetaa 1-800-525-0127 irratti bilbiluu, achumaan # irratti cuqaasuu fi hojjettoonni sarara bilbilaa isin akka fayyadamaa WA Notify taatan akka beekan godhuu qabdu. Fayyadamtoonni WA Notify biroo tarii saaxilamaniiru yoo ta’e akka akeekkachiistaniif hojjattoonni sarara bilbilaa irra hojjatan geessituu mirkaneessaa isiniif kennuu ni danda'u.
Bu’aalee qorannoo COVID-19 posatiivii ofiin qoratame akkatti gabaastan
Namoonni meeshaa qorannoo ofiin geggeeffamuu (kan qorannoowwan manattii jedhamuunis beekamu) fayyadamuun COVID-19 qabaachuun isaanii mirkanaa’e bu’aa posativii mosajii WA Notify alatti Department of Health (DOH, Qajeelcha Fayyaa)’tti gabaasuu danda’u. Qajeelfama yeroo amma akkamiin bu’aa posatiivii akka gabaasaniif, DOH COVID-19’f qoratamuu fuula ilaalaa.
Meeshaaleen qorannoo dhuunfaa bilisaa Say Yes! (Eeyyee jedhi) COVID Test (Qorannoo COVID) irraa ni argama
Qajeelfama dabalataa barruu DOH COVID-19’n qorannoo isin irratti yoo argame waan gootan irraa ni argama.
Hubadhaa: WA Notify mala akkeekkachiisati. Itti fayyamtoonni bu’aalee qorannoo isaanii DOH’tti akka gabaasanitti hin saxaxamne(qopheeffamne). Gara DOH’tti bu’aalee gabaasuun sirna moosaajii WA Notify’n aladha.
Hordoffii tuttuuqqii fi WA Notify lamaan isaanituu maalif nu barbaachisu?
Hordoffiin tuttuqqii waggoota dheeradhaaf hojii fayyaa hawaasaa bu’a qabeessa ture. WA Notify hojiidhuma kana icciitii osoo hin baasin gargaara. Fakkeenyi isaa kunooti: COVID-19 dhaan yoo qabamtan, ogeeyyiin fayyaa hawaasaa isiniif bilbiluudhaan yeroo dhiyootti eenyu wajjin tuttuqqii akka qabdan isin gaafachuu danda’u. Nama haaraa baasii keessatti bira teessan maqaa dhahuu hin dandeessan. Lamaan keessanuu WA Notify ni foyyadamtu yoo ta’e, namni haaran (the stranger) geejjiba irra osoo jiruu saaxilamuu akka hin oolle akeekkachiisni ni qaqqaba, COVID-19 hiriyoota fi maatii isaanitti akka hin tatamsaasnef tarkaanfii fudhadhaa. Akkuma talaalliiwanii fi maaskii uffachuun tokkoo tokkoon isaanii tamsa’iinsa COVID-19 dhaabuuf gargaaran, gaafa waltahan caalmaatti hojjetu.
WA Notify fayyadamuu itti fufuun qabaa yookaan amma cufuu (turn off) nan danda’aa?
Nuti namni kamiyyuu WA Notify bilbila isaanii irratti akkuma hojjetaa jiruun akka itti fufanii fi akka hin cufne jajjabeessina. Akkuma uggurri laafaa deemee fi dalagaan eegaleen, WA Notify’n karaa salphaa ittiin caasaa eegumsaa dabalataa of harkatti baadhattanii deemtaniidha.
Talallii fudheera yoo ta’e WA Notify na barbaachisaa?
Eeyyee! Isteetiin Washingiten yeroo muraasaaf COVID-19 hubachuu itti fufa. Nuti ammayyuu waa’ee vaayirasichaa waan baayyee, kan akka talaalliiwwan yeroo hagam dheeratuuf hojjetu kan jedhuu fi talaalliiwwan sanyiilee COVID-19 haaraa irraa hagam nama eeguu danda’u kan jedhu faa barachaa jirra. Namoota talaallii fudhataniif balaan isaa gadi bu’aa yoo tahellee, namoonni guutummaatti talaallii fudhatan ammayyuu COVID-19’n qabamuu fi daddabarsuu akka malan beekna. Akkkasumas, namoonni haga yoonaa talaallii hin fudhanne akka jiranis beekna. Sababoota kanneeniif, jiraattota Washingiten hundi – tatamsa’ina COVID-19 dhaabuuf bilbila isaanii irratti WA Notify akka hojjechiisan ni jajjabeessina.
Waa’ee WA Notify (Akeekkachiisa WA) jecha tamsaasuu barbaadduu?
Toolkiitii WA Notify keenya ergaa miidiyaa hawaasaatif, poostariiwaaniif, eddattoo yookin saampilii beeksisa reediyoo fi TV fi kaneen biroo ilaalaa. Akkasumas, hiriyyootaa fi maatii keessanitti himaa. Namoonni baay’een akkuma WA Notify fayyadamaa deemaniin, isinii fi hawaasa keessan carraan eeguu isaatiis ni fooyya’a.
Gaaffilee kan biroo yeroo heddu gaafataman
- WA Notify (Akeekkachiiftuu WA) keessatti akkamittan guyyaan itti saaxilame argachuu danda’a?
-
iPhone irratti:
- Gara Settings (Qindaa'inootaa) deemaa
- Exposure Notifications (Beeksisoota Saaxilamuu)filadhaa ykn Iddoo Barbaachaa keessatti Exposure Notifications (Beeksisoota Saaxilamuu) galchaa
- Guyyaan tilmaamaa isin itti saaxilamuu maltan “You may have been exposed to COVID-19 (COVID-19’f saaxilamuu maltu)” kan jedhu jalaa argachuu dandeessu.
Andirooyidii irratti:
- Appilikeeshinii WA Notify banaa
- See Details (Gadi fageenyawwan ilaalaa) kan “Possible exposure reported (Saaxilama ta'uu malu gabaafame)” jala jiru filadhaa
- Guyyaan tilmaamaa isin itti saaxilamuu maltan “Possible Exposure Date (Guyyaa Saaxilamuu Maltan)” kan jedhu jalaa argachuu dandeessu.
- Washington State Department of Health (DOH, Biiroo Fayyaa Washington State) irraa ergaan barreeffamaa fi/yookin hubachiisni na qaqqabeera. Maaliif?
-
DOH namoota dhiyeenyatti COVID-19’n qabaman hundumaaf ergaa barreeffamaa fi/yookin akeekkachiisa (pop-up notification) bilbila isaanii irratti ergaaf, kunis fayyadamtoonni WA Notify fayyadamtoonni kan biroo akka hin saaxilamneef akeekkachiisa hatattamaan dhoksaan akka dabarsaniifi. Waa’ee akeekachiisawwan kanaa caalmatti baraa akkasumas maal akka fakkaatan ilaalaa.
Yoo ergaa barreeffamaa fi yaadachiisan lamaanuu argattan, yaadachiisa sana tuquun yookaan hidha ergaa barreeffamaa keessa jiru cuqaasuun utuu eenyummaa ofii hin mul’isin itti fayyadamtoota biroo saaxalimuu malan yaadachiisuuf tarkaanfilee WA Notify itti aanan hordofaa.
- Waa’ee WA Notify koo haaraa fayyaa hawaasatiif gumaachuu ergaan/akeekkachiisni na qaqqabeera. Maaliif?
-
DOH (Department of Health, Qajeelchi Fayyaa) foyya’iinsa barbaachisu gochuu akka danda’utti WA Notify akkam akka gaariitti akka dalagu hubachuu barbaada. Daataa WA Notify keessan qooduf yoo itti walii galtan, iccciitiin dhuunfaa keessan eegamaadha. Odeeffannoon dhuunfaa kamiyyuu waan hin sassaabamneef yookin nama biroof waan hin qoodamneef karaan ittiin adda isin baasan hin jiru. DOH qofaatu sadarkaa naannoo qofatti daataa/odeeffannoo kana arguu danda’a.
- Fayyadmatoonni WA Notify odeeffannoo isaanii qoodudhaaf yoo itti walii galan, maaltu sassaabama?
-
Odeeffannoo keessan qoodudhaaf yoo itti walii galtan, icciitiin huunfaa keessan ni eegama. Odeeffannoon dhuunfaa kamiyyuu waan hin sassaabamneef yookin nama biroof waan hin qoodamneef karaan ittiin adda isin baasan hin jiru. DOH qofatu data sadarkaaa kanaa, kanneen itti aananii jrian kan hammatu arguu danda’a:
- Lakoofsa namoota WA Notify irraa odeeffannoo isaanii qoodudhaaf itti walii galanii. Kuni namoonni/saampiliin keenya hangam akka sirriitti bakka bu’u/sirrii ta’e akka barruuf nu gargaara.
- Lakkoofsa Exposure Notifications fayyadamtoota WA Notify bira qaqqabanii. Kuni kan nu gargaaru tatamsa’ina COVID-19 keessatti jijjiirama jiru ilaaludhaafi.
- Baay’ina namoota akeekkachiistuu saaxilamummaa cuqaasan. Kuni namoonni waanta fayyaan hawaasaa jedhu fudhachuuf hangam fedhii akka qaban qorachuuf nu gargaara.
- Baay’ina namoota nama COVID-19’n qabametti dhiyoo turanii, garuu ammoo sababa baay’ee itti hin dhiyaannef yookin yeroo dheeraa bira hin turreef saaxilamoo ta’uu isaanii kan agarsiisu akeekkachiisne kanneen hin qaqqabne. WA Notify keessatti algorimiin saaxilamummaa murteessu sirrachuu qabaachuu dhiisuu isaa akka addaan baafannuuf kuni nu gargaara.
- IPhone koo irratti WA Notify yommuun akka hojjatu taasisu, dirqama togilii “Availability Alert (Mallattoon Aragamuu Agarsiisu)” banuu yookin cufuun qabaa?
-
Cufaan gaaridha. Yeroo murtaa’eef naannoo Washington ala deemta yoo ta’e banaa yoo dhiiste kan gorfamu ta’us. Yeroo Availability Alert (Dammaqsituu Argamuu) banaa tahee jirutti, gara naannoo biraa kan tajaajila yaadachiisa saaxilamummaa akka WA Notify dhiyeessantti yeroo imaltan yaaadachiisni isinii ergamuu mala. Yoo iPhone qabaattan, naannolee baay’ee itti dabaluu dandeessu garuu yeroo tokkotti naannoo tokko qofatu hojjeta. Kan biraa haaraa akka hojjatu gochuuf naannoo tokko/kan duraanii balleessuun isin irraa hin eegamu. Yoo bilbila Andirooyidii qabaattan, moosajii yaadachiiftuu saaxilamummaa akka WA Notify naannolee garagaraa irra itti fe’achuu dandeesu, garuu yeroo tokkotti mosaajii tekinoolojii WA Notify wajjin walsimu kan fayyadamu tokko qofatu hojjeta.
- WA Notify fayyadamuudhaaf filachuutu/seenuutu narraa eegamaa?
-
Eeyyee. WA Notify fayyadamuun bilisaa fi fedhiidhaan. Yeroo barbaaddanitti keessaa bahuu ni dandeessu. Kana gochuuf, iPhone irratti salphaadhumaan tajaajila isaa cufaa (off) yookaan moosaajicha bilbila Andirooyidii irraa balleessaa. Yeroo keessaa baatan, koodiiwwan garagaraa kan bilbilichi fayyadamtoota dhiyoorra jiran irraa walitti qabe ni bada deebisuunis hin danda’amu.
- WA Notify appilikeeshinii tuttuqaa ittiin hordofaniidhaa?
-
Lakki. WA Notify odeeffannoo waa’ee namoota isin itti dhiyaattanii turtanii hin hordofu, kanaafuu “tuttuqaa hordofuu” hin hojjetu. Tuttuqqii adda baasun, namni COVID-19’n qabame eenyu akka saaxile yookin eenyu wajjin tuttuqqii akka taasise adda baasa. Malichi (tool) odeeffannoo dhuunfaa kamuu walitti hin qabu yookaan hin qoodu, kanaafuu namni kamiyyuu nama isin wajjin wal tuttuqtan beekuu hin danda’an.
- “Saaxilamummaan” maalidha?
-
Saaxilamuun kan uumamu yeroo fayyadamaan WA Notify kan biraan isin itti dhiyeenyaan yeroo dabarsitan boodarra COVID-19 qabamuun isaa/ishee mirkanaa’u dha. Waa’ee walirraa fageenya qaama fi tatamsa’ina COVID-19 ilaalchisee kuni kan hordofu qajeelfama waktawaa Centers for Disease Control and Preventio (CDC, Wiirtuu To’annoo fi Ittisa Dhibee (Ingiliffa qofaan) irraayi. Saaxilamummaa murteessuuf, WA Notify’n algoorizimii hiikaa walitti dhiyeenyaa CDC (Center for Disease Control, Giddugala To’annoo Dhibee) wajjin kan walsimu – yeroo daddabarsuu danda’an sa’atii 24 keessatti tilmaamaan daqiiqaawwan waliigalaa 15 fi isaa oliif fageenya faana 6 keessatti argamuu. Algoorizimiin kun hogganoota/hojjetoota fayyaa hawaasaam fooyyefamuu danda’a.
- Tarii saaxilamee akkan ture WA Notify yoo natti hime/beeksise maaltu ta’a?
-
Saaxilamuu akka hin oolle WA Notify yoo isinitti hime, akeekkachiisni bilibila keessan irra jiru kallattiidhaan gara marsariitiitti isin geessuun itti aansee maal gochuu akka qabdan odeeffannoo akka argattan godha. Kunis kan of keessatti hammatu akkamittii fi eessatti akka qoratamuu dandeessan, odeeffannoo waa’ee ofii keessan eegu fi nageenya namoota isinitti dhiyoo jiranii eeguu, akkasumas qabiyyeewwan/maloota gaaffilee keessan deebisuuf gargaaran fa’a. Qajeelfamoota marsariitii irra jiran seeran dubbisuu fi hordofuun barbaachisaadha.
- COVID-19 dhaan yoon qabame namoonni ni beekuu?
-
Lakki. WA Notify odeeffannoo waa’ee kee ibsu nama kamiifuu hin qoodu. Yeroo namni tokko waa’ee saaxilamummaa jiraachuu maluu yaadachisi isa/ishee dhaqqabu, namni isaan yeroo dhiyootti itti dhiyaatanii turan COVID-19’n qorannoon irratti argamuu qofadha. Namni sun eenyu akka tahe/te yookaan saaxilamummaan sun eessatti akka mudate hin beekan.
- WA Notify dhaaf kaffaluutu narraa eegamaa?
-
Lakki. WA Notify bilisa.
- WA Notify akkamitti Washington state gargaara?
-
Qorannoon University of Washington‘n geggeeffame tokko (Ingiliffaan qofa) akkuma namni baay’een yaadachiiftuu saaxilamummaaa fayyadamaa deemuu, bu’aan (faayidaan) isaa guddaa akka deemu mul’ise. Bu’aalen qorannoo akka agarsiisanitti, ji’oota afran jalqabaa hojiirra oletti WA Notify tilmaaman lubbuu namoota 40 to 115 akka baraare fi keezii COVID-19 tin qabamuu 5,500 hambisuu danda’eera. Modeelin odeeffannoo (data models) akka agarsiisutti, namoonni muraasni WA Notify fayyadaman iyyuu dhibee COVID-19 fi du’a ittisuu ni danda’u, kuni kan agarsiisu WA Notify tatamsa’ina COVID-19 ittisuuf mala (tool) baay’ee gaarii ta’uu isaati.
- Isteetii/naannoodhaan ala yoon bahe WA Notify ni hojjataa?
-
Eeyyee. Yoo gara isteetii mosaajii tekinolojii Guugil/Aappil wal fakkaataa fayyadaman deemtu tahe, bilbilli keessan koodiiwwan garagaraa fayyadamtoota naannoo sanaa wajjin waljijjiiruu itti fufa. Qindeessituu (settings) bilbila ismaartii keessanii irraa wanti jijjiiruu qabdan hin jiru. Yeroo dheeradhaaf Washingtoniin ala turtu yoo ta’e, deeggarsa naannoo fi ofeeggannoo/akeekkachiisa argachuudhaaf isteetii/naannoo haaraa keessa jirtan sanatti filannoowwan biroo yaaluu qabdu.
- WA Notify fayyadamtoota kan biroo akeekkachiisuuf/beeksisuuf hangam itti fudhata?
-
Fayyadamtoonni nama biraa appilikeeshinicha fayyadamuun COVID-19 dhaaf saaxilaman, fayyadamaan COVID- dhan qabame fayyadamtoota WA Notify kan biroo icciitidhaan akeekkachiisuf erga sadarkaalee WA Notify keessatti argamu hordofeen booda, sa’aatii 24 gidduutti akekkachiisi isaan qaqqaba.
- WA Notify irraa akeekkachiisa heddu fudhachuun ni danda’amaa?
-
Fayyadamtoonni qorannoon posatiivii tahan yaadachiisa irraan dhufu fi ergaa barreeffamaa lamaanuu argachuu malu. Fayyadamtoonni yeroo baay’ee saaxilamuu malan yeroo saaxilamuu haaraan jiraatu hunda ni yaadachiifamu.
- COVID dhaan yoon qabame akkamittan WA Notify tti himuu danda’a?
-
Yoo qorannoon posatiivii taatanii namni wayii DOH irraa yookaan abbaa taayitaa fayyaa hawaasaa naannoo irraa isin quunname, WA Notify fayyadamuu keessan isin gaafatu. Ni fayyadamtu taanan, geessituu mirkaneessaa fi/ykn beeksisa isiniif ergu akkasumas WA Notify seenuf sadarkaawwan akka hordoftan isin gargaaru. Hidhichi (link) yookaan yaadachiisi odeeffannoo dhuunfaa keessanii wajjin kan wal qabate miti. DOH ergaa barreeffamaa fi/yookaan yaadachiisa lakkoofsa bilbilaa namooti dhiyoo COVID-19’n qorannoon irratti argame fayyadaman irrattini erga.
Yeroo tarkaanfilee sana hordoftan DOH karaa ittiin namoota yaadachiisa saaxilamummaa WA Notify argatan itti baru hin qabu. Beeksisini saaxilamummaa odeeffannoo waa'ee keessanii homaatuu hin qabatu. Namoonni bu’aa qorannoo isaanii icciitidhaan WA Notify keessatti hammuma heddumminaan mirkaneessaa deeman, tatamsa’ina COVID-19 caalmatti ittisuu dandeenya.
Yoo qorannoon posatiivii taatan fi ammallee utuu of hin beeksisin bu’aa keessan WA Nofity keessatti mirkaneessuu barbaaddan, kutaa isa “Yoo qorannoo COVID-19 dhuunfaan godhamuun posatiivii taatan akkamiin namoota biraa akka hubachiistan” jedhu fuula kana gararraatii utuu eenyummaa ofii hin mul’isin fayyadamtoota WA Notify kan biroo waa’ee saaxilamummaa jiraachuu maluu hubachiisuuf tarkaanfilee ittiin koodii mirkaneeffannaa gaafatan ilaalaa.
- Ergan WA Notify bibila koo irratti fe’een booda waanti kan biraa ani gochuu qabu jiraa?
-
Tarkaanfiin biraa kan barbaachiso kan armaan gadii qofaafi:
- Yoo COVID-19 dhaan qabamtan, yookin
- Dhibichaaf saaxilamuu akka hin oolle beeksisni ibsu yoo isin qaqqabe.
Yoo qorannoon posatiivii taatanii, fi namni wayii DOH yookaan abbaa taayitaa fayyaa hawaasaa naannoo keessanii irraa isin quunname, WA Notify akka fayyadamtan isin gaafachuufi. Ni fayyadamtu taanan, geessituu mirkaneessaa fi/ykn beeksisa isiniif ergu akkasumas WA Notify seenuf sadarkaawwan akka hordoftan isin gargaaru. Geessituun ykn beeksisni odeeffannoo dhuunfaa keessan wajjin wal hin qabatu. Waa’ee saaxilamummaa ilaalchisee DOH eenyu akka appilikeeshinichaan beeksisni akka qaaqqabe karaa ittiin beekuu hin qabu. Beeksisini saaxilamummaa odeeffannoo waa'ee keessanii homaatuu hin qabatu. Namoonni bu’aa qorannoo isaanii icciitidhaan WA Notify keessatti hammuma heddumminaan mirkaneessaa deeman, tatamsa’ina COVID-19 caalmatti ittisuu dandeenya.
Yoo qorannoon posatiivii taatan fi koodii mirkaneeffannaa barbaaddan, kutaa isa “Yoo qorannoo COVID-19 dhuunfaan godhamuun posatiivii taatan akkamiin namoota biraa akka hubachiistan” jedhu fuula kana gararraatii utuu eenyummaa ofii hin mul’isin fayyadamtoota WA Notify kan biroo waa’ee saaxilamummaa jiraachuu maluu hubachiisuuf tarkaanfilee ittiin koodii mirkaneeffannaa gaafatan ilaalaa.
- WA Notify fayyadamuun baatirii kiyya na jalaa akka hir’atu ni taasisaa yookin daataa baay’ee ni fayyadamaa?
-
Lakki. Bluetooth Low Energy technology fayyadamuudhaan akka baatirii fi daataa keessan irratti dhiibbaa cimaa fiduu akka hin dandeenyetti kan hojjatameedha.
- WA Notify’n baatirii heddu waan fayyadama maalif fakkaata?
-
Dhugaadhumatti, tarii isa miti Fayyadamni baatirii bilbila keessan irra jiru kan agarsiisu appilikeeshiniiwwan akka WA Notify dabalatee guyyaa guyyaatti baatirii dhibbeentaa meeqa akka fayyadamtaniidha. Mosaajiilee fi maloonni baay’ee halkan hin dalagan. WA Notify’s akkasuma hin dalagu, garuu fayyadamaan posatiiva tahee yoo argame saaxilamummaa jiraachuu malu kamuu isini hubachiisuuf sa’atiilee muraasa booda koodiiwwan garagaraa ni sakatta’a. Fakkeenyaaf, yeroo raftanii jirtanitti appilikeeshiniin tokko illee banamee/hojjataa hin jiru yoo ta'e, baatirii yeroo sana fayidaarra oole dhibbeentaa olaanaa kan fudhatu WA Notify dha. Kana jechuun WA Notify baatirii hedduu fayyadamaa jira jechuu miti – persenteejii olaanaa hamma baatirii xiqqoo qofa fayyadama.
- WA Notify’n akka hojjatuuf biluutuuzii banaa godhee kaa’un qabaa?
-
Eeyyee. WA Notify’n Bluetooth Low Energy waan fayyadamuuf fayyadamtoonni biroo dhiyeenya jiraachuu isaanii siistamichi akka arguuf biluutuuziin yeroo hunda banaa ta’uu qaba.
- WA Notify akka hojjatuuf bilbila kiyya irratti banaa godhee kaa’un qabaa?
-
Lakki. WA Notify osuma bilbila fayyadamaa jirtanii ofumaan hojjata.
- WA Notify Ismaartifooniin kan turan irratti ni hojjataa?
-
Gosti isaan qaban kanneen armaan gadii yoo ta’e, namoonni iPhone fayyadaman WA Notify fayyadamuu danda’u:
- iOS gosa 13.7 yookin isa boodaa (iPhone 6s, 6s Plus, SE dhaaf yookin haaradhaaf)
- iOS gosa 12.5 (iPhone 6, 6 plus, 5s dhaaf)
Ismaartifooniin Andiroyidii keessan Bluetooth Low Energy fi Android vershinii/gosa 6 (API 23) yookin kan isaa oliiti yoo ta’e, fayyadamtoonni Andirooyidii WA Notify fayyadamuu ni danda’u.
- WA Notify fayyadamuudhaaf waggaa 18 guutun qabaa?
-
Lakki. WA Notify umurii keessan hin ilaalu yookin hin hordofu.
- Bilbila kiyya naama biraatti yoon kenne teekinoolojiin kun ni hojataa?
-
Yeroo saaxilamummaan jirutti eenyu akka bilbilicha fayyadamaa akka ture WA Notify hin ibsu. Bilbila nama biraatti yoo kennitani fi WA Notify carraan COVID-19 tiif saaxilamuu akka jiru WA Notify yoo agarsiise, namni bilbilicha fayyadamu kamiyyuu qajeelfmoota fayyaa hawaasaa hordofuun dirqama.
- Ergaan gabaaban fi/yookin akeekkachiisi na dhaqqabeera, garuu namni qoratame/qabame miseen sa maatii yookin nama wajjin jiraannuti. Maal gochuun qaba?
-
Fayyadamaan WA Notify kan poozitiivii ta’e namoota kan biroo tarii saaxilaman eenyummaa osoo hin ibsin isaan akeekkachiisuf, kanaaf ergaa barreeffamaa ykn beeksisa isin hin ilaallanne dhiisuu qabdu.
Yoo maatiin yookaan miseensi maatii keessan fayyadamaa/tuu WA Notify ta’e/te, qorannoon posatiivii tahuun ammallee bu’aa qorannoo isaanii WA Notify irratti mirkaneesuu yoo barbaadan, tarkaanfilee kutaa fuula kanaa “Yoo qorannoo COVID-19 dhuunfaan godhamuun posatiivii taatan akkamiin namoota biraa akka hubachiistan” keessa jiru hordofuu danda’u
- Meeshaalee kanneen akka iPads yookin sa’aatii ismaart (smart watches) irratti WA Notify ni hojjataa?
-
Lakki. Sirni yaadachiisuu saaxalimummaa addatti bilbiloota ismaartii tahaniif waan saxaxameef iPads yookaan taabileetota irratti hin hojjetu.
- Namoota bilbiloota ismaart hin qabne teekinoolojii kana akka argataniif Washington state maal hojjataa jira?
-
Tatamsa’ina COVID-19 ittisuudhaaf maloonni gargaaran WA Notify qofa miti. Yoodhuma bilbiloota ismart hin qabaanne illee, hordoffii tuttuuqqii fi tattaffiwwan biroo taasisuun jiraattota Washington hunda kan fayyaduudha. Tatamsa’ina -19 ittisuuf talaallii fudhachuun mala baay’ee filatamaadha; maaskii godhachuun, walirraa fageenya qaamaa eegun fi walitti qabama namootaa hir’isuunis maloota biraa namni kamiyyuu gochuun tatamsa’ina COVID-19 ittisuu danda’uudha.
Lifeline program (sagantaan lubbuu baraaruu) mootummaa federaalaa namoota ulaagaa guutaniif baasii bilbilaa ji’aa ni dhiyeessaf. Hirmaattonni tajaajila sarara maleessaa dhiyeessan ismaartfooniwwan bilisaa dhiyeessuu ni danda’u. Waa’ee sagantichaa, eenyu ulaagaa akka guutu, akkamitti akka galmaa’anii fi hirmaattota dhiyeessitoota sarara maleessaa (wireless) caalmatti baradhaa (Ingiliffa qofaan).
- Washington afaanota 30 oliin WA Notify gadi lakkisee jira, kanaaf Guugil Pileey Istoor keessatti maalifan afaan Ingiifaa fi Ispaanish qofaan arga?
-
WA Notify’n afaan akka durtii bilbila fayyadamaa irratti guutame irratti hundaa’uun hojjeta. Gosti (version) WA Notify tokko qofatu jira, garuu ergaan irraan dhufu – yaadachiisi saaxilamummaa, fakkeenyaaf – afaanota fayyadamaan filatu 30 ol tahaniif ni dhiyaata.
- Akeekkachiisa tuquuf yookin liinkii mirkaneessaa akka hojjatu gochuuf yeroo hammamin qaba?
-
Beeksisa yookin ergaan barreeffamaa erga isin qaqqabeen booda sadarkaawwan jiran hordofuun namoota WA Notify keessa jiran/fayyadaman beeksisuuf sa’aatii 24 qabdu. Yoo sa’atii sana keessatti yaadachiisa sana tuquu yookaan hidha mirkaneessituu sa’atii sana keessatti tuquu dadhabdan, tarkaanfilee kutaa gararraa fuula kanaa keessaa “Yoo qorannoo COVID-19 dhuunfaan godhamuun posatiivii taatan akkamiin namoota biraa akka hubachiistan” hordofuun WA Notify keessatti koodii mirkaneessaa gaafachuu dandeesu. Yeroo namni wayii DOH yookaan abbaa taayitaa fayyaa naannoo irraa waa’ee bu’aalee qorannoo COVID-19 keessan ilaachisee isin quunnamu hidha (link) mirkaneessaa gaafachuu dandeessu.
- Washington maaliif mala kana filate?
-
Washingiten garee hordoffii isteetii, ogeessota nageenyaa fi bilisummaa civilii akkasumas miseensota hawaasota muraasa dabalatee, sirna yaadachiiftuu saaxailamummaa Guugil/Aappil akka gulaalaniif hundeesseera. Garichi amansiisummaa, eegumsa daataa cimaa sagantichaa mirkanaa’e fi itti fayyadama isteetiiwwan biroo irratti hundaa’uun hojiirra oolmaa isaa gorseera.


c: text/html

text:
‘Waan dandeennuun umamta keennaa gargaaruuf jenneeti huji jalqamne,’ jedha warra HOPE 2020 yayyabe keessaa obboo Guddataa Galalchaa.Obboo Guddataan daarektera dhaaba kanaati.
“Ummata baaddiyaa irra caalaatti ka fayyadu… bisaan qulqulloo,mana barumsaa deebisnee ijaaruu,kilinikii baaddiyaati ijaaruu…ganna 10n kana keessatti ummata gara kuma 100 fi kuma 50 gargaarre.”
Dhaabii kun yoo bisaan baasu ammaaf humna aduu fi ta qilleensaatiin hojjachaa itti aansee ammoo humna akka biofuel itti dabalee hojjachuuf qophii jiraa jedha obboo Guddataan.
Dhaabii kun amma Shawaa Keessaa aanaalee akka Walisoo,Soolee, Amboo,fi Jalduu dabalee aanaa 5-6 keessatti hojjachuutti jira itti aanee naannolee Oromiyaa gara garaatti oli guddisuuf itti jira.
Manneen barnootaa jaaraan keessatti akak isaan bisaan qulqulloollee argatan tolchan.Bisaan kun ammo ka namaa qofaa miti ka horiilleen walumaan baasan akka jedhan.
Akka ummtii baaddiyaa yoo gabayaa dhufellee mana fincaanii barbaadaaf hin rakkanneef gabayaa keessalleetti manneen fincaanii baasan,mana bisaan itti dhiqatanillee akkanuma ummataa qopheessinaa jedha.
Akka ummatii ammoo waan argate kana jabeeffatullee leenjii kenninaaf jedha HOPE 2020.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Obbo Dabbasaa Guyyoo ykn Abbaa Liiban jedhamuun beekamu. Biyyoota Awuroopaa, Eshiyaa, Amerikaa fi Ardii gara garaa irra adeemuun argaa-dhageettii, seenaa akkasumas waa'ee Gadaa barsiisuun beekamu. Naayrobii keessaa eessa buuteen isaanii eega dhabamee torban lama caalee jira.
Obbo Dabbasaa Guyyoo Fulbaana 27 bara 2015 Nayroobii keessatti qophii Irreechaa kabajaa oolanii erga manatti galanii booda manaa ba’anii achuumaan hafan jedhu firottan isaani. Maatii fi hawaasii baqatoota Oromoo kan magaalaa Naayroobii Keessaa maanguddoo ganna 63 kana du’aa fi jireennalleen barbaadumatti jiran. Waajira Polisiittis Iyyanneerra jedhu .Garu homtuu hin argamne.


text:
Kiiramuutti haadholiin sadii humnoota shororkeessitootaa Amaaraan ajjeefaman.
Godina Wallagga Bahaa aanaa Kiiramuu ganda Guddinaa Jireenyaatti haleellaa humnoota shororkeessitootaa Amaaraatiin lubbuun dubartoota sadii darbuun dhagahame.
Namoonni hedduunis madaa’uutu ibsame.
Godina Wallagga Bahaa aanaa Kiiramuutti humnootijn shororkeessitootaa Amaaraa haleellaa irra deddeebiin geessisaa turaniiru.
Haleellaa garee kanaatikn namoonni hedduun ajjeefamuu ragaaleen ni mul’isu.
Qabeenyi heddus mancaafamee, uummanni qe’ee usaa irraa godaanuuf hanga dirqamutti gahee jedhu jiraattonni.
Jiraattonni OMNf yaada isaanii kennan, tibba kanas gareen shororkeessaa Amaaraa kun irra deebiin haleellaa baneeti jira.
Haleellaa humnoonni shororkeessitootaa Amaaraa bifa haaraa bananiin, dubartoonni sadii ajjeefamuu jiraattonni himan.
Dubartoonni ajjeefaman maasaa qonnaa irra hojiif oolanii galaa osoo jiranii ajjeefaman jedhu jiraattonni.
“Aadde Naccituu Wayyeessaa Ballis, Aadde Magarsee Toleeraa Garbaa fi Aaddee Bokoraa Ayyaansaa maasaa qonnaarraa midhaan bu’atanii gara qe’ee ofiitti deebi’aa osoo jiranii harka finxaaleyyii kanaa seenan” jedhu jiraattonni.
Daa’imman isaanii xixiqqoon gariin fiiganii harkaa yoo bahan warri kaan ammoo erga to’atamanii gad lakka’amuu isaanii odeeffannoon OMN qaqqabe ni addeessa.
Namoonni hedduun biroonis madaa’uu himan jiraattonni.
Haleellaan gara jabinaan hawaasa Oromoo irratti raawwatamu kun ammallee itti fufee jiraachuu wal qabatee, manneen jiraattotaa bakka adda addaattis gubachaa jira jedhu maddeen aanichaa.
Mootummaan dhimma kanaaf furmaata kennuu dhabuun haleellaa kana keessaa harka qabaachuu isaa agarsiisaa kan jedhan jiraattonni ganda Guddina Jireenyaa, humni humnoonni shororkeessitiotaa Amaaraa alaabaa sirna moofaa durii qabatanii nama nagaa yeroo ajjeesan humnoonni nageenya mootummaa naannoo Oromiyaa callisuu filataniiruu jechuun komatu.
Godinaalee Wallagga Bahaa fi Horroo Guduruu Wallaggaatti humnoonni shororkeessitootaa Amaaraa haleellaa irra deddeebiin raawwataa jiraniin lubbuun namoota hedduu darbuu ragaaleen mul’isu.
Qabeenyi guddaanis godinaalee kanneenitti uummata Oromoo jalaa mancaafamuutu himama.


text:
Dhaamsa biyya keessaa dhufe
=============
Haali amma siyaasni keenya keessa jiru hedduu nama yaadessa. Sababni isaa:
1’ffaa Diinni qabsoo keenyaa waayyaanneen bakka jirtu wal sassaabde tokkummaan qabsoo fuula duraaf karoora baasaa jirti.
2’ffaa Mooraan qabsoo Oromoo keessaa fi alaan tokkummaa dura hanga tokku uumamee ture gara duubatti harkisaa jiraa.
3’ffaa Dhaabonii siyaasaa Oromoo alaa fi keessa jiran tokkummaan walitti dhufuun dhaaba haala siyaasni Oromoo irra jiruun hogganuu danda’u hundeessaa hin jiran. Keessumaa immoo warri alaa dhufaniiru jedhaman qabsoo hadha’aa Oromoon gochaa tureef bu’uura guddaa uumu jedhamee osoo eegamuu, faallaa isaa summii tokkummaa sabaa diigu uummata keessa facaasuu fi akka nama silayyuu karaa itti galee fira dubbisu dhabe galanii fira isaanii waliin shubbisa eegalan.
Kanaaf mooraan qabsoo keenyaa yeroo kamiyyuu caalaa yeroo murteessaa fi rakkisaa keessa waan jiruuf adaraa keessan dhaabota siyaasa jirra ofiin jedhanii fi bulchaan jira jedhan akka dhimma Oromummaa qofaaf tokko ta’aan itti nuuf duulaa jechuun barbaade.”


text:
“Istiqaama jechuun namni tokko haala Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) ajajetti shari’aa Rabbii irratti gadi dhaabbachuu fi hordofuudha. Kuni immoo iklaasan (Rabbiif qulqulleessun) kan durfame ta’uu qaba.” Read more
Torbaan darbee wantoota sammuu doomsanii fi hadoochan ilaalle turre. Yaadachisaaf wantoonni sammuu hadoochanii fi doomsan cubbuu keessatti lixu keessummaayyu shirkii, zinaa, maastarbeshiin, hamii fi kkf. Akkasumas araadonni akka fiilmi, alkooli, sigaara, caati fi kkf sammuu hadoochu fi qawwasiisu keessatti bakka ol’aanaa qabatu. Sammuun qabeenya qaalii takkaa hojiin ala taanan deebisuun garmalee ulfaatudha. Sammuu keenya badii irraa eeguf maal gochuu qabnaa? Sammuun keenya yoo doome akkamitti qaruu dandeenyaa? Mee har’a karaalee sammuu keenya itti qarruu muraasa isaanii haa ilaallu. Read more
Sammuun motora ilma namaati. Motorri kuni yoo hojiin ala ta’ee namni guutun suni hojiin ala ta’a. Motora kana yeroo hundaa boba’aa itti qicu (guutu), kunuunsu fi badii irraa eegu barbaachisa. Abbichi motora ofii kana yoo hin kunuunsin, miidhaf of saaxila. Wanti isin ajaa’ibsiisu sammuun ilma namaa motoras, jeneretaras. Garaagarummaan kanniin lamaani maalii? Read more


text:
Siiraa-Lakk.23.1
Godaansa gara Habashaa
Hiika Godaansaa fi Mindaa isaa
Jireenya keessatti namni bakka tokko irraa bakka biraa qubachuun ni jiraata. Adeemsa kanaan “godaansa” jennaan. Jecha biraatin godaansa jechuun bakka tokko irraa deemun bakka biraa qubachuudha. Warri baadiyaa bonaa fi ganna bakka adda addaatti horii fi hoolota isaanitiin godaanu. Takkaa gara baddaa takkaa immoo gara gammoojji godaanun jireenya ofii gaggeessu. Sababni isaan itti godaananiif beelladoota isaaniitiif marga dheedamu barbaadudha. Tiiksen rakkoolee godaansa kana keessa jiru hunda danda’uun beelladota eega. Beelaa fi qorra baddaa obsaan dabarsa.
Kuni waa’ee godaansa ummata keenya keessatti beekkame ibsuufi. Godaansi horii qofaaf kan godaanan osoo hin ta’in amantii ofiitiifis ni godaanan. Akkuma warri baadiyaa bakka margaa horiin isaanii itti dheedutti godaanan warri amantii ofiitiif godaananis bakka amantii ofii nagahaan itti gaggeessanitti godaanu. Namni Rabbiif jedhee godaane, dhugumatti mindaa guddaa argata. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa warroota karaa Isaa keessatti godaanan mindaa isaanii akkana jechuun dubbata:
“Erga cunqurfamanii booda warroonni [karaa] Rabbii keessatti godaanan, dhugumatti addunyaa keessatti bakka gaarii isaan qubsiifna. Garuu mindaa Aakhiraatu irra guddaadha, osoo kan beekan ta’anii.” Suuratu An-Nahl 16:41
Erga ummata isaaniitiin cunqurfamanii fi Islaama irraa akka deebi’an isaan qoranii booda, warroonni biyyaa ofii dhiisanii jaalala Rabbii barbaaduun gara biraatti godaanaan mindaa lama qabu: 1ffaa-addunyaa tana keessatti iddoo gaarii qubsiisuu fi rizqii gaarii isaaniif kennu. 2ffaa-Aakhiratti mindaa guddaa isaaniif kennuudha. Dhugumatti, mindaan Aakhiratti argatan mindaa addunyaa tana keessatti argatan caala. Namoonni guddinna mindaa kanaa osoo beekanii silaa yommuu sababa amantii isaanitiif cunqurfaman, eenyullee godaanu irraa duubatti hin deebi’u.
Eeti, biyya ofii gadi lakkisanii gara biyya biraatti godaanun rakkoo adda addaatiif nama saaxila. Garuu namni waa sadii yoo qabaate rakkoon kuni isarratti salphata. 1ffaa-akkuma armaan olitti jenne guddinna mindaa Aakhira beeku fi abdachuu. 2ffaa-obsuu, 3ffaa-Rabbiin irratti hirkachuudha. Amaloota lamaan dhumaa kanniin aayah armaan olii irraa itti fufuun ni jedha:
“[Isaan] warra obsanii fi Gooftaa isaanii irratti hirkataniidha.” Suuratu An-Nahl 16:42
Ummata isaanii irraa wanta isaan tuqee irratti ni obsan, biyyaa ofii gadi dhiisanii godaansaf bahuu irrattis ni obsan. Wanta Rabbiin subhaanahu jaallatu hojii irra oolchuf Isa irratti hirkatu.
Seenaa keessatti Muslimoonni sababa amantii isaaniitiif godaananii jiru. Yeroo Nabiyyiin (SAW) ergaman godaansi jalqabaa gara Habashaa ture. Sahaabonni gara Habashaa si’a lama godaanan. Itti aanse gara Madiinaa godaanan. Akkuma aayah armaan olii keessatti warra godaananiif waadaa galamee, addunyaa keessatti bakka gaarii Rabbiin isaan qubsiise. Muslimoonni gara Habashaa godaanan nageenya argachuun amanti isaanii haala gaariin gaggeessan. Warri gara Madiina godaananis bakka gaarii qubachuun mootummaa guddaa hundeessanii jiru. Biyyoota adda addaa banuun Islaama babal’isanii jiru. Kuni mindaa jalqabaa isaaniif kennameedha. Mindaan guddaan kana caalu Guyyaa Qiyaamaa isaan eeggata. Seerri Rabbii yeroo hundaa hojii irra kan oolu waan ta’eef, namni yommuu cunqurfamuu amanti ofiitiin dheessun Rabbiif jedhee yoo godaane, mindaa aayah armaan olii keessatti waadaa galame ni argata.
Namoonni gariin yommuu cunqurfaman, godaanu dhiisanii Islaama irraa duubatti deebi’uun kafaru. Garuu kuni kasaaraa guddaa isaanitti fida. Rakkoo yeroo gabaabaf isaan qunnamu irratti obsuu wayyaa moo adabbii Jahannam yeroo hundaa turaa ta’e irratti obsuu wayyaa? Namni amanti ofii bakka tokkotti gaggeessu yoo dadhabee bakka biraa deemun gaggeessu danda’a. Sababni isaas, dachiin Rabbii bal’oodha. Qur’aana keessatti ni jedha:
“Yaa gabroottan Kiyya kanneen amantan! Dhugumatti dachiin Tiyya bal’oodha. Kanaafu Ana qofa gabbaraa.” Suuratu Al-Ankabuut 29:56
Kuni, biyya amanti ofii itti gaggeessu hin dandeenye keessaa gara biyya amanti ofii itti gaggeessu danda’anitti godaanu akka qaban ajaja Rabbiin irraa warroota amananiif darbeedha.[1] “Dhugumatti dachiin tiyya bal’oodha.” Gara lafa nagaha itti taatanii fi hacuuccaa kaafirotaa fi mushrikootaatiif hin saaxilamneetti godaanaa. Yommuu godaantan, jaalala Kiyya barbaadun godaanaa. Dachiin iddoo bal’oo ibaadaaf taatudha. “Kanaafu Ana qofa gabbaraa.”
Adabbii kaafirootaa fi mushrikootaa sodaachu fi godaansa dhiisun, Islaamaa irraa duubatti deebitanii Ana waliin waan biraa hin gabbarinaa. Yoo Islaama irraa duubatti deebitan, kasaaraa guddaatu isin qunnama. Namoonni gariin adabbii kaafirotaa sodaachu fi godaansa dhiisun Islaama irraa duubatti kan deebi’aniif lubbuu isaanitiif sodaachuni. Yoo adabbiif saaxilamee ykn godaane nan du’a jechuun sodaatu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa sodaa kana akkana jechuun isaaniif salphisa:
“Nafseen hundi du’a ni dhandhamti. Ergasii gara Keenyatti deebifamtu.” Suuratu Al-Ankabuut 29:57
Biyyaa keessan keessatti taatanii, biyya biraatti godaantanii duuti isin irraa hin haftu. Kanaafu, bakka isin itti ajajetti Rabbiif ajajamaa. Inni kuni isiniif irra gaariidha. Duuti dhufuun waan hin hafneef jalaa miliquunis hin jiru. Namni yeroon du’aa yoo gahe, nafseen hunduu akka duutu yoo beeke, godaansa ykn amantii ofii irraa duubatti hin deebi’u. Biyya ofii keessa ta’e godaanes duuti isatti ni dhufti. Ammas, yeroo dheeraaf nan jiraadha jedhee yaadun amantii irraa duubatti yoo deebi’e, duuti isatti dhufuun waan hin oolle.
Nafseen hundi du’a akka dhandhamtu beekun qofti gahaa miti. Kaafironnu kana waan beekaniif waraanaa keessatti gootummaa argatu. Garuu warroota amananiif abdii fi gootummaa guddaa kan ta’uuf, du’aan booda kaafamuun mindaa guddaa akka argatan beekuu fi abdachuudha (ilaali suuratu An-Nisaa 4:104). Kanaaf ni jedha, “Ergasii gara Keenyatti deebifamtu.” Yeroon barzakha jireenya addunyaa tanaa fi jireenya biraa Guyyaa Kaafamaa addaan baasu erga xumuramee booda, qorannoo Gooftaa keessanii, murtii Isaa argachuu fi jazaan Isaa hojii irra akka ooluuf dirqamaan gara jireenya lammataatti ni deebitu.[2] Kanaafu, namni du’aan booda kaafamuun qoratamee mindaa guddaa akka argatu yoo beeke fi amane, rakkoolee fi ulfaatinni sababa amantii isaatiif isa qunnaman isaaf salphatu.
Jireenya keessatti namni wanta tokko kan hojjatuuf bu’aa wayii hojii san irraa abdateeti. Akkasi miti ree? Namni Rabbiif jedhee godaanus, “Manaa fi biyya kiyya dhiisee yommuu godaanu bu’aan ani argadhu maaliidhaa?” jedhee of gaafachuun isaa hin oolu. Deebiin kanaa, Suuratu An-Nahl 16:41 jalqaba irratti kaasne keessatti kennamee jira. Garuu, “mindaan Aakhirah kuni maal ta’inna laata?” Jechuun gaafachu danda’aa. Deebiin kanaa haala kanaan kenname:
“ Warroota amananii fi hojii gaggaarii hojjatan, dhugumatti Jannata irraa manneen jireenyaa jala ishii laggeen yaa’an, achi keessa yeroo hundaa kan jiraatan ta’anii isaan qubsiifna.” Mindaan hojjattootaa waa tole! [Isaan] warra obsanii fi Gooftaa isaanii irratti hirkataniidha.” Suuratu Al-Ankabuut 29:58-59
Namni tokko, “Sila mindaan guddaan kuni warra godaanan qofaaf ta’aa?” jedhee gaafachu danda’a. Lakki, warra ganda kufrii irraa godaanan qofaaf osoo hin ta’in namoota dhugaan amananii fi hojii gaggaarii hojjatan hundaafis ni ta’a. Keeyyattonni armaan olii warra amanan, Rabbiif jedhanii godaananii fi hojii gaggaarii hojjatan hunda of keessatti hammatu. Garuu Islaama keesatti godaansi hiika lammataa akka qabu hubatamu qaba. Hiikni kunis: wanta Rabbiin dhoowwe irraa gara wanta Rabbiin jaallatutti godaanudha. Jecha biraatin, ma’asiyaa (badii) irraa gara Rabbiif ajajamutti qajeeludha. Ergamaan Rabbii (SAW) ni jedhan: “Muhaajir (godaanaan) nama wanta Rabbiin irraa dhoowwe dhiisedha.” Sahiih Al-Bukhaari-6484
Sheykh Muhammad bin Saalih Useymiin hadiisa kana ilaalchise ni jedha: “Akkuma beekkamu muhaajira jechuun amantii ofii gaggeessuuf nama biyya kufrii keessaa gara biyya Islaamatti baheedha (godaanedha). Garuu godaansi hiika biraas ni qaba. Innis, namni wanta Rabbiin dhoowwe dhiisudha. dubbii dhoowwame hin dubbatu, hojii dhoowwame hin hojjatu, wanta dirqamaa (waajiba) ta’e hin dhiisu. Kana irra, dirqamoota ni hojjata, wanta dhoowwame immoo ni dhiisa. Kuni muhaajira (godaanaa)dha. Sababni isaas, wanta Rabbiin dhoowwe irraa ni fagaate.”[3]
Dubbiin erga akkana ta’ee, keeyyattonni (aayaanni) armaan olii muhaajira biyya kufrii gadi lakkisuun gara biyya Islaamaa godaanee fi muhaajira wanta Rabbiin dhoowwe dhiise fi dirqamoota hojjate of keessatti hammatu jechuudha. Mee mindaa kana haa ibsinu: “Warroota amananii fi hojii gaggaarii hojjatan, dhugumatti Jannata irraa manneen jireenyaa jala ishii laggeen yaa’an, achi keessa yeroo hundaa kan jiraatan ta’anii isaan qubsiifna.”
Kana jechuun dhugumatti warra amananii fi hojii gaggaarii hojjatan Jannata jala ishii laggeen garagaraa yaa’an keessatti manneen jireenyaa ol fagoo ta’an isaan qubsiifna. Jannata keessa isaan yeroo hundaa jiraatu, achi keessaa bahuu fi jijjiramuun hin jiru. “Mindaan hojjattootaa waa tole!” Jannata qananii keessatti manneen jireenya dhedheeroo ta’an kunniin akka mindaatti Rabbiif jedhanii warra hojii gaarii hojjataniif ee waa tolan![4]
“[Isaan] warra obsanii fi Gooftaa isaanii irratti hirkataniidha.” Jechoota kana keessa sababa warri amananii fi hojii gaggaarii hojjatan Guyyaa Murtii mindaa guddaa itti argatan ibsa. Sababni kuni gara amaloota gurguddoo lamaatti deebi’a:
1ffaa- Wanta Rabbiin itti ajajee hojjachuu irratti obsu, wanta Inni dhoowwe irraa obsuu fi musiibaa irratti obsuudha. Obsi humna fedhii cimaa keessaa humna amalaa gaarii yommuu ta’u, namni ifaajee, rakkinnaa fi ulfaatinna baadhachuuf nafsee ofii akka too’atu isaa dandeessisa. Ammas, miira dallansuu, hifachuu, jarjaruu, sodaa, dharra’uu fi fedhii lubbuutiin dhiibamuu irraa akka nafsee ofii too’atanii fi sirreessan nama taasisa.
2ffaa-Rabbiin irratti hirkachuu-kuni amala gaarii lammaffaa warra Jannata seenaniiti. At-Tawakkulu alallah (Rabbiin irratti hirkachuu) jechuun wanta namarraa eeggamu hojjachuu waliin Rabbiif harka kennuu, dhimmoota akka namaaf qindeessuu fi galmaan gahuu Isaaf dhiisudha.[5] Warri Rabbiin irratti hirkatan, hanga danda’an wanta isaan irraa eeggamu ni hojjatu, hojii san Rabbiin subhaanahu tartiiba akka qabsiisuu fi guutuuf Isarraa ni abdatu, gargaarsa Isarraa kadhatu.
Guduunfaa
☞ Islaama keessatti godaansa (hijraa) jechuun biyya kufrii Muslimoonni keessatti cunqurfaman gadi dhiisun gara biyya amanti ofii nagahaan itti gaggeessanitti godaanudha. Ammas, hikni lammata godaansaa- “Wanta Rabbiin subhaanahu dhoowwe dhiisudha.”
☞Godaansi mindaa guddaa qaba. Garuu mindaa guddaa kana argachuuf niyyaa ofii Rabbiif qulqulleessun barbaachisaadha. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan: “Dhugumatti hojiiwwan hunduu niyyaani. Nama hundaafu wanta niyyate qofatu isaaf jira. Nama godaansi isaa gara Rabbii fi Ergamaa Isaa taate, godaansi isaa gara Rabbii fi Ergamaa Isaati. Nama godaansi isaa faaydaa duniyaa argachuuf yookiin dubartii fuudhuf taate, godaansi isaa gara wanta inni itti godaaneti.” (Sahiih al-Bukhaari fi Sahiih Muslim)
☞Hadiisni kuni waa lama nu hubachiisa: Hojiin namootaa niyyaa irratti hundaa’a. Namni Rabbiif jedhee qe’ee ofii gadi dhiisee godaane ykn wanta itti ajajame hojjate fi wanta irraa dhoowwame dhiise, mindaa guddaa Rabbii olta’aa irraa argata. Namni niyyaan isaa Rabbiif osoo hin ta’in addunyaaf ykn dubartii fuudhuf yoo ta’e immoo, Guyyaa Murtii mindaa guddaa kana Rabbiin irraa hin argatu.
☞Dhugumatti godaansi fi hojiwwan gaggaarii biroo hojjachuuf wantoonni bu’uuraa lama nama barbaachisu. Isaaniis: Obsuu fi Rabbiin irratti hirkachuudha. Namoonni bu’uuralee lamaan kanniin qabaachuun haala sirrii ta’een Rabbii fi wanta Isarraa dhufetti amananii hojii gaggaarii hojjatan, dhugumatti Jannanii iddoo qubannaa yeroo hunda keessa turan isaaniif taati.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Ibn Kasiir 6/72
[2] Ma’aariju tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi 15/291
[3] Sharihu Riyaadu Saalihiin- 6/234
[4] Tafsiiru Ibn Kasiir 6/73
[5] Ma’aariju tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi15/292-293


text:
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Adooleessa 21,2018
Finfinnee Oromiyaa
Hordoftoota Agartuu Qeerroo, haalota torbanii barruun akkuma hordofaa turtan kan torban kanaas isiniin gahuufan jedha. Kan fuulduraas xuxxuquu yaalla.
(…Qabiyyee Agartuu Qeerroo har’aa
1. Do’ii/Fiilmii siyyaasaa
2. Waldhuga siyyaasaa
3. Rarraasoo ayyaanlaallattootaa…)
Xiyyoo (Moxobii) dubbii
Adduunyaan keessa jirru addunyaa qabsooti. Qabsoon gosoota bacaqa qabdi. Qabsoon gosaawwaan hedduu keessaa, qabsoo jireenyaa, qabsoo bilisummaa, qabsoo dimokiraasii, qabsoo waa hedduu maqaa dhaanuu dandeenya. Nuti kan ilaallu qabsoo Abbaa Biyyuummaati. Qabsoon abbaa biyyummaa qabsoo gaggeefamu keessaan kan ulfaataa ta’eef wareegama guddaa nama baasisudha. Waan ta’eef namootiin qabsoo abbaa biyyummaa haa jaallatan malee duukaa bu’anii galiin gahuu irratti arcaatiin mumul’achuu mala. Qabsoo abbaa biyyummaa keessatti kuma taatee qabsoof baatee, kudhan taatee jechuun muraasattee galma gahiinsa qabsoo geessa.
Qaamolee qabsoo sabaa qabsoo abbaa biyyummaa jaallataan kanneen si waliin hiriiranii itti seenan waan hedduun rukutamanii si biraa hafuu malu. Kaan ammoo wareegamee si biraa kufa. Inni wareegame sabaaf aarsaa of godhe si isa jirutu seenaa isaa dhaloota barsiisa. Jiraataan baraa baraa nama qabsoo Bilisummaa sabaaf aarsaa of godhedha. Kan du’e isa kaayyoof akeeka ganamaa gateef sharafatee gara jireenya dhuunfaa tottolfachuutti gale ta’uu Agartuun Qeerroo mirkaneessa.
1. Gotottaa siyyaasaa!
Siyyaasni ilma namaa waliin dhalatee waliinis jiraatee addunyaa kanarratti walhoree argama. Hanga dhalli namaa jirutti siyyaasni hinbadu, hanga siyyaasni jirutti ammoo namnis addunyaa kana irraa hindhabamu. Siyyaasni gosoota hedduutu jira. Siyyaasaa hedduu tarrisuu dandeenyuus qabiyyees siyyaasaa keessaa kan adeemsa uummata Oromoof Mootummaa EPRDF waliin wal qabatee adeemu “Gotottaa siyyaasaa” ilaaluu yaalla.
Gotottaa jechuun sochiidha. Kun ammoo adeemsa qaama tokko utuunni hinfedhin fedhiin ala harkisanii dhuunfachuuf sochii taasifamudha. Sochiin kun sochii fedhiin alaa waan ta’eef humni wal harkisu wayii jidduu tti nii argama. Humna sanaan ammoo ija qabsoon yoo ilaallu akkuma barruu yeroo darbe keessatti ibsine “Harkisoo siyyaasaa” jenna. Torbanoota darban keessa Harkisoo siyyaasaa ture. Harkisoon sun injifatamee utuu hintaane ammas qaama diinaan utuunni gotatamuu agarra. Adeemsa sochii isaa wal duraa duubaan amma sadarkaa gotottaarra gaheera. Waan humnaan gotatmu kun isa gototus hinfayyadu, isa gototamus waan fayyadu hinfakkaatu.
Adeemsi Gotottaa siyyaasaa kun siyyaasa Oromoo bool’a ykn qileetti gad-darbatanii taa’uuf aggaammii taasifamaa jiru ta’uun mirkana. Gotottaan amaloota garaa garaa isaa irratti hundaa’uun bakka gurguddaa sadiitti qoodama.
Isaanis 1. Do’ii/Fiilmii siyyaasaa
2. Waldhuga siyyaasaa
3. Rarraasoo ayyaanlaallattootaa
1. Do’ii/Fiilmii siyyaasaa
Gisoota gotottaa siyyaasaa keessaa tokko Do’ii/Fiilmii siyyaasaa jedhama. Adeemsi kun tooftaa garaagaraa fayyadamuun qabsaa’ota yaadaaf qalbii booji’achuu ( attractive politic) dhuunfaa gonfachuuf Filmii kalaqamudha. Do’iin/Fiilmii kana ammoo qabsaa’ota taatota taasisuun dirree dhuma qabsaa’otaa irratti dalagu. Fiilmii bifa hawwataa ta’een dalagamu waan ta’eef sobaaf dhara garaagaraa dhugaa fakkeessuun oomishanii lakkisu. Qaamonni hojii kanarratti bobbaa’an qaamota diinaaf qaamota utuu hinbeekin ulee diinaaf ta’anii uummata rukutantu dalaga.
Do’iin Filmii irra jireessaan amaloota shiraa garaagaraan shira bifa aanjaa’aa ta’een xaxamudha. Shira kana keessatti qaamonni Bilisummaa sabaa hedduu barbaadan utuu hinbeekin kiyyoo keessa nii seenu. Qabduun shiraa kun miilla qabsaa’ota amala garboonfataaf madaqoo/haaraa ta’anii jabeessee qaba. Kun ammoo qabsaa’ota ittiin sakaaluuf meeshaa garboomsaa isa olaanaa ta’ee argama.
Shira kana utuu hinbeekin waan gototamtee seentuuf eega keessa geessee akkatti baatuuf akkatti dirree qabsaa’ootaa seentulle dhabuu malta. Kun namoota gowwaa ykn qabsaa’aa gowwaa yoo ta’e qofa shira akkanaan sakaalama. Shirri Do’ii/fiilmii siyyaasaa keessatti bobbocamu meeshaalee gurguddaa inni itti dhimma bahu
A. Maallaqa (akka meeshaatti itti dhimma bahata)
B. Holola ( akka meeshaatti…)
C. Soba (akka meeshaatti…)
Maallaqaan nama argachuu danda’u, xuxuqee ilaalee gadi gomboonfachiisa. Kanammoo akeeka suuta itti qaxxisuutii mala adamoo Adurreen ittiin hantuuta qabututti dhimma bahata. Nama maallaqaan gowwomfamuu dand’u maallaqaan gowwomfata. Bakka rakkootti akka nama isaa dhimmee isa bira dhaabbatee hatattamaan bira gahee maallaqa humnaan olitti baasaaf. Kana mirkaneessuuf adeemsa simannaa namoota mana hiraarsaa bahaniif sochiin OPDO gochaa turte kurkurri isaan qabsaa’oota jala fiiguun taasisaa turan ragaa guddaadha. Nan yaadadha jaala kiyya kanan bakkaaf maqaasaa dhahuu hinfeene, isanni mana hiraarsaa bahe utuun hindubbisin qaamni sardamsaan dubbise OPDO ture. Kun nama sana taatoo fiilmii godhachuuf fiimiishee galmaan gahachuuf haajomuusheen tilmaame.
Nama sana akkanni mana hidhaatii baheen dursanii korma qalaniif, nyaata nyaachisan utuu hinturin jireenya dhuunfaatti deebi’uu qabda jechuun Hoteela bananiif. Erga hoteelli banameefii, erga harkaa nyaatee dhugee maal jedhee badaa ha jedhuun? Kun utuu hinbeekin kiyyoo diinaa seenuudha. Dhukaasa malee harka laachuudha. Addunyaa siyyaasaa keessatti inni ulfaataan nama nyaatu isa kana. Kana baraaramuuf dantaa dhuunfaa akka cuftee qabsoorra turtetti qabsootti cichuudha. Kanumti har’a maallaqa namoota mana hiraarsaa bahaniif kennisiisuus kanuma. Maal qabsaa’aan maallaqa dhabee qabsoo seenamoo? Jarana kanatti dammaqaan jedha.
B. Holola
Gosoota Do’ii siyyaasaa keessaa tokkodha. Adeemsi Hololaa ammoo waa hedduu qaba waa hedduufis gargaara. Innis haamilee cabsuuf, abdii kutachiisanii gara ofiitti qabsaa’ota dabaluuf, harka laachisuuf, jireenyaa itti burjaajeessanii kiyyoo garbummaan sakaalanii qabsaa’aa dhumaan Oromoo sakaaluuf itti dhimma bahama. Hololli hanga Bilisummaa haqaa biyyattiin gonfattutti hindhaabbatu. Hololli hedduunsaa dhaaba Bilisummaa haqaaf haqaan dhaabbatee qabsaa’u irratti gaggeeffama. Kun ammoo yoo waraanan sodaatan karaa Hololaa dandeenyaa laata jechuun kan irratti hojjetanidha. Akkasuma Gotottaa siyyaasaaf haala mijeessaaf. Qabsaa’ota humnaan utuu hinbeekamin kiyyoo ofiin sakaaluuf kan gargaarudha. Kana murkaneessuuf holola torban dabarsaa jirru kana keessa ABO qaama hedduu fakkeessanii oofaa turaniif, akkasuma ABO kutaa Oromiyaa keessaa tokkittiif laatanii maqaas jijjiiranii waamuuf abbalaniin fakkeenya fudhatuu dandeenya.
C.Soba
Meeshaa guddaan ajandaa Do’ii/Filmii siyyaasaa hojjetanii xumuruuf dhimma itti bahatan kan garboonfattoonniif qaamonni ittiin bobbocoman dhimma itti bahan Soba. Sobi jireenyasaanii utubee dhaabuuf aanjaa’aa akka ta’etti fudhatama. Adeemsa sobaa kanaan OPDO waggoota 28 dabarsuurratti argamti. Waan hinjirreef waan hinfakkannee fakkeessanii haasa’uun uummata keessa goolii facaasuudhaaf dhimma itti bahama. Sobaan qabsaa’ota faffacasuuf addaan diiguuf dhimma itti bahama. Qabsaa’ota walnyaachisanii taatota argachuuf dhimma itti bahatu. Kana irra aanuuf waan gartuun Wayyaanee dubbatan mirkaneessa qaamota amanamoof bakkichaa irraa iyyaafachuu feesisa.
2. Waldhuga siyyaasaa
Gosoota Gotottaa siyyaasaa keessaa tokko kan uummata hunkureehunkuree burjaajeessuuf gargaaru, waan qabataa uummata wal’aalchisuuf kan garboonfataan dhimma itti bahatu “Waldhuga siyyaasaa” jechuun moggaasuu dandeenya. Waldhuga siyyaasaa keessatti uummanniif qabsaa’onni uummataa qaama haqaa wal’aalu, qaama diinaas addaan baafachuutu rakka. Kun ammoo burjaajji facaasuun qabsaa’ota faffaacaasee qeenxee qeenxee taasisuun tokko tokkoon gototamanii harka garboonfataatti akka laataniif gargaara. Kana fayyadamuu keessatti jabinaan OPDO torbanoota dabarsaa jirru kana alaaf keessaa hojii guddaa walii laattee dalagaa turte.
Waldhuga siyyaasaa keessatti qaamonni diinaaf fira qabsoo ta’e walii wal’aalma. Hanga Alaabaa qabsaa’otaa qabatanii uummata dura daaddisaniitti diinni qabsoo yeroo uummata keessa shullisantu jira. Adeemsa kana keessatti qabsaa’aan qabsoo isaa halala guuruun dhamdhamuu gaafata. Qabsoo isaa dhadhama arrabaa qofaan utuu hintaane suunfaatee funyaan qabsoon jira gahachuu feesisa. Inni adeemsa Do’ii Soyyaasaan gototamee Wayyaaneef ergaamaa ta’ees kaleessa qabsaa’aa ta’us har’a gaafa gara Wayyaanoota dubbatu, inni qansaa’aadha jedhee uummanni eegu gotottaa soyyaasaa Fiilmii siyyaasaa irratti dalagee gaafanni uummata asii achi goolutu jira. Kun qabsoon irra aanama. Addaan baafatanii qaama Wayyaanee addatti OPDO faarsu baqachuu feesisa. Kaleessa qabsaa’aa ta’us gaafanni Diina faarsee qabee diinomuusaa hubatuu barbaachisa.
3. Rarraasoo ayyaanlaallattootaa
Kutaalee gotottaa siyyaasaa keessaa inni dhumaa ishee kana. Rarraasoon akkuma maqaa isaa ayyaanlaallataa qabsoof garboonfataa gidduutti qabee rarraasa. Ayyaan ilaallataa kan qabsoo naaffisuuf sakaaluuf ifaajaa turetu yeroonni garaaf karaa dhabudha. Adeemsi kun adeemsa fuulduratti qaroon/agartuun Qeerroo argaa jirudha. Qaamonni har’a ana qabsaa’aan, ana abbaan qeerroo, ana abbaan qabsoo jechuun murnoonni gandaaf amantaan wal ijaaranis warri karaa miidiyaa goolii jabaa nurratti bananii jiran yeroosaan rarraasamanii mandhee dhabanii gataman fagoo miti.
Yeroo sanatti tattaaffii qansoo doomsuuf amma godhaa jiran kanatti gaabbuurra darbanii hidhii isaanii nyaachuuf jiru. Qabsaa’onni haqaa warri ganamaa warri kaayyoo irratti cichee, qabsoo qabee uummataaf dantaa dhuunfaa hagabsee bosona jiru haa gammadan. Isaan bara Rarraasoon Ayyaan Ilaallattootaa dhufu, siidaa addunyaa irratti argamu ta’aanii biyyoota addunyaan daawwatamuu jiru.
Injifannoon uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati!
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Adooleessa 21,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Soomii Nanawwee
Maqaa Abbaa Kan Ilmaa Kan Afuura Qulquulluu Waaqa Tokko Ameen!
Soomii Nanawwee
Soomii jechuun qaama ofii waan inni barbaadu hunda irraa dhowwuu jechuudha. Ykn waantoota qaamni namaa fedhuu fi kajeelu hunda dhiisu jechuu dha. Kunis, soomiin namni waantoota fooniin fedhuu fi isa kajeelchisu hunda otoo raawwachuu danda’uu yeroo murtaa’eef lagachuun/ dhiisuun qaama ofii dadhabsuuf kan barbaachise dha. Soomani qaama ofii too’achuu dadhabsiisuun olitti jaalala Waaqa keenyaaf qabnuu fi Isaaf bitamuu keenya kan ittiin ibsinuu dha. Kanaaf, soomiin sirna Waaqeeffannaa keessaa isa tokko dha malee qaama ofii dadhabsuun cubbuu irraa ofqusachuuf kan raawwatamu qofa miti. Bakka amantaan jiru hunda soomani ni jira. Soomani amantaa waliin firooma bara baraa ni qaba. Waaqayyoon Addaam, Abbaa keenya isa jalqaba uumeef ajajni jalqaba kenneef sooma ture. Inniis, ilmi namaa uumama hunda keessaa sammuu fi qalbii safuu qabuuu fi yaadu danda’u kan kennameef waan ta’eef of too’achuu fi daangessuu waan qabuuf kan nyaachuu qabuu fi kan nyaachuu hin qabne adda ba’ee safaramee kennameefi kan ture yoo ta’u Beelladoota biroof garuu kan nyaatanii fi kan hin nyaane adda ba’ee hin kennamneef. Uumama 2: 16 – 17. Kun immoo sooma kan uume nama otoo hin taane Waaqayyoo akka ta’e kan hubachiisuu fi mirkaneessuu dha. Ilmi namaa soomuun Waaqayyoof bitamuu akka qabu ajajuun/ barsiisuun isaa soomanni kan namaan uummame otoo hin taane ajaja Waaqayyoon faayidaa namaatiif jecha kennamee dha. Waan kana ta’eef, abbotiin keenya Kakuu Moofaa keessas ta’ee Kakuu Haaraa keessa turan hundi soomaan Waaqa isaanii waliin jiraachaa turaniiru. Raajonni Kakuu Moofaa ennaa Waaqayyoon wal-qunnaman midhaaniif bishaan afaan isaanii hin seenu ture. (Bahu 34:28). Dheekkamsa Waaqayyoo kan baayyina cubbuu ilmaan namaatiin ajajamee ture kan deebii’e ennaa namoonni cubbuu isaanii irraa deebi’anii soomaan kadhatanii dha. Yoon. 3: 5-10
Kakuu Haaraa keessas, soomani seera namtoolchee otoo hin taane Fayyiisaan keenya Iyyasus Kiristoos ofumasaa bara namoomaan (fooniin) biyya lafaa kana irra turetti hojiisaa isa jalqabaa taasisee seera raawwatee dha. Maat. 4: 2, Luq. 4:2 Akkasumas, afuurri seexanaa nama qabatee rakkisaa jiraatu illee soomaan kan dhabamsiifamu ta’uu Fayyisaan keenya dubbateera. Maat. 17:21, Maar. 9:2 Haala kanaan soomii soomaa hidhaa seexanaa harkaa bahuun nuuf kennaa guddaa fi humna keenya dha.
Duuka buutoonni Mana Kiristaanaa tajaajila isaanii hunda dura Afuura Qulqulluu irraa ajaja kan fudhatan soomaa fi kadhannaa irraa otoo jiraanii dha. H.Er. 13:2. Luboonniifi Daaqonoonni wangeela akka lallaban filataman kan muudaman soomaa fi kadhannaan ture. H.Er. 13:3, 4:25. Abbootiin akka Qornelewoos’faa ulfina hin yaadne kan argatan soomaafi kadhannaan Uumaa isaanii kadhataniiti dha. H.Er. 10:4
Kana hubachuun Qulqulleettiin Manni Kiristaana Ortodooksi Tawaahidoo keenya ijoolleenshee jireenya afuurawaa isaanii akka gabbifatan, fedhii foonii irra fedhii lubbuuf bitamuu fi buluu akka isaan dandeessisu sooma torba labsitee jirti. Akkaataa sirna mana kiristaana keenyaatiin soomiin nuti soomuu qabnu torba yoo ta’an isaan keessa tokko mata duree barreeffama/ barumsa kanaa irratti kan caqafame Sooma Nanawwee kan jedhamuu dha. Moggaafamni maqaa sooma kanaa kan dhufes magaala Nanawwee jedhamtu irraati. Namootni magaalaa kanaa ajaja Waaqayyoo diiguudhaan, dheekkamsaa sababa cubbuu isaaniitiin itti dhufe jalaa bahuuf yeroo jalqabaatiif kan soomanii Waaqa isaanii ittiin kadhatanifi dhiifama argatanii dha. Nuyis yaadannoo isaaniitiin akka isaaniitti cubbuu keenyaaf dhiifama argachuuf fi dheekkamsa Waaqayyoo jalaa bahuuf jecha kan soomnu dha.
Waaqayyoon Raajichasaa Yoonas dhalootaa Gooftaa keenya Iyysuus Kiristoos dura bara 1612 gara namoota Nannawweetti erguun cubbuu isaanii dhiisanii karaa Waaqayyootti akka deebii’an kana ta’uu baannan akka isaan adabu barsiiseera. Namoonni biyya Nanawwee jeedhamtu kana keessa jiraachaa turan Waaqayyoon akka malee gaddisiisan illee Inni garuu samii irraa abidda roobsee magaalitti bakakkaan gaggaragalchuu fi hawaasicha labooba abiddaatiin adabuu otoo danda’uu arjummaa Isaatiin carraa gaabbii akka argatan taasiseera. Waaqni “ammeenyi isaanii fuuldura kootti waan dhufeef ka’iitii gara magaala guddittii Nanawwee deemi; sagaleekoos isaaniif lallabi” jechuun raajicha Yoonaas ergeefii ture. Yoon. 1:2. Yoonaas garu ergaa Waaqayyoo dhiisee Waaqayyoo jalaa baqachuuf gara biyya Tarsees jedhamtutti dooniin imaluu jalqabee. Otoo deemaa jiruu Waaqayyoon bubbee cimaa ta’een doonii inni yaabbatee ture akka raafamtu taasise. Namoonni isa waliin turan hundi naasuu fi dhiphina ol’aanaan qabamani. Rakkinni hamaan kun isaan keessaa sababa eenyuutiin akka itti dhufe baruuf carraa baasanii Raajicha Yoonas irratti ba’e. Haala isaa yoo gaafatan Inni Waaqa samii, dachee fi garba uume kan waaqeffatu akka ta’ee fi Waaqa jalaa bahuuf baqachaa akka jiru itti hime. Isaanis “yaa Waaqayyoo waa’ee lubbuu nama kanaaf nu hinballeessiin; Ati akka jaallate godhi’ jechuun ennaa garbatti isa gatan bubbeen cimaan doonii isaanii raasaa ture battalumatti dhaabate; nagaan karaa isaanii deemaniiru. Waaqayyoon Raajichi Yoonas yeroo garba keessatti gatamee irraa eegalee guyyoota sadiifi halkan sadiif qurxummii guddaa keessa akka turu erga taasisee booddee gara lafaatti akka isa tufu taasiseera. Yoonas garaa qurxummii guddicha sana keessatti gaabbee Waaqayyoon kadhataa waan tureef akka qurxummichi lafa irratti isa tufeen gara Nanawweetti deemee ajaja duraan baqatee deeme akka raawwatu irra deebiin ajajamee namoota Nanawweef “guyyaa sadi keessatti Nanawween akka gaggaragaltu” lallabeera. (Yoon. 2:.2-10; 3:1- 4)
Namoonni Nanawwee battaluma duubbii Waaqayyoo dhagahaniin Waaqayyoon amananii cubbuu raawwataniif nigaabani. Raajii Yoonas 3:5- 9 irratti “Namoonni Nanawwees Waaqayyoon ni amanani, soomas ni labsan, guddaa xiqqaa otoo hinjenne hunduu gadda guddaa keessatti ni kufan. Odeefannoon kunis gara Mootii Nanawwee akkuma qaqqabeen teessoo mootumummaa isaa irraa ka’ee uffata kabajaasaa baafachuun gadda guddaa aguuggate, daaraa irras ni taa’e. Nanawwee keessatti ‘Namoonii fi beeladoonni biroon waan tokko akka hin dhandhamanne, akka hin bobbaanne, bishaanis akka hin dhugne, namoonnii fi beelladoonnis gadda haa uffatan, gara Waaqqayyoottis waliin haa iyyan, namoonni hundi karaa ammeenyaa fi cubbuu harkasaaniirra jiru irraa haa deebi’an. Waaqayyoon akka nuti hin banne nuu haqajeelchu, dheekkamsa isaa kana irraa yoo nuuf deebi’e eenyutu beekaa?” jedhamee barreeffameera. Guddaa xinnaan isaanii hundi gocha hammeenya isaanii isa Waaqayyoon dheekkamsiiseetti gaabbanii dhiisuun guyyoota sadiif soomanii cubbuu isaaniif dhiifama kadhataniiru. Waaqayyoon abbaan keenya Inni jaalalli, dhiifamni fi arjummaan isaa daangaa hin qabne kan kadhannaa namaa isa haala sirrii ta’een dhiyaatee fi kan abbichaaf fayyadu hin dhoowwane cubbuu fi hammeenya isaanii irraa akka deebii’an hojii isaanii ilaalee gocha hamaa irratti raawwachuuf dubbatee ture irraa ni deebi’eef. Yoon. 3:10
Dhugaaleen barumsa kana irraa barachuu qabnu hedduu yoo ta’an kanneen dhimma mata duree keenyaan kaasne waliin hidhata qaban qofni akka armaan gadiiti dhiyaataniiru.
1ffa) Namoota Yoonaas waliin doonii keessa turan irraa gaafa qorumsaa fi dhiphinaa Waaqayyoon kadhachuun fala kan argannu ta’uu,
2ffa) Yoonaas irraa:
- Waaqayyoo jalaa dhokachuu fi miliquun eessattuu kan hin danda’amne ta’uu.
- Balleessaa ofii amananii fala rakkicha hiikuu danda’ufi raawwachuun dhugaaf jiraachuu malee namoota biroottii quba qabuun furmaata ta’uu kan hin dandeenye ta’uu, (keessattuu Yoonas balleessaa isaa amanee akka garbatti isaa gatanii isaan badii irraa oolan of irratti murteessee hojiirra oolmaa isaas mormii tokko malee fudhachuun isaa kan irraa baratamuu qabu dha).
3ffa) Uumamni hundi Waaqayyoof kan ajajaman ta’uu fi Waaqayyoon wanti dadhabamu akka hinjirre.
4ffa) Waaqayyoon cubbuu keenyaan otoo nu hinballeessiin dura carraa gaabbii kan nuuf kennu ta’uu fi yoo gaabbiin gara Isaatti deebine araaraa fi dhiifama isaatiin kan nuuf deebi’u ta’uu.
5ffa) Jiraattoota magaala Nanawwee irraa Waaqayyoo fi dubbii Isaa dhagahuu, amananii fudhachuu fi jecha Waaqayyootiin of-ilaalanii balleessaa ofiitti gaabbuu, cubbuu hojjachuu lagachuu, soomaa fi kadhannaan Waaqayyoo irraa dhiifama argachuun akka danada’amuanna.
Soomni mallattoo hawwaasa gara Waaqayyootti deebii’ee dha. “Yoonallee jedha Waaqayyoon laphee guutuun soomaan, boo’anii fi iyyaan gara kootti beebi’aa” Iyyu. 2:12 jechuun Waaqayyoon akka ajajeetti qulqulleettiin Manni Kiristaana Ortodoksiin keenyaa hordoftoota ishee akka sooman taasisuun ajaja Waaqa hojiirra ni olchiti. Qulqulleettiin Manni Kiristaana Ortodoksiin keenyaa akkaataa Waaqayyo Ol’aanaan raajjichasaa Iyyu’eel irra bulee “Tsiyoon gubbaatti faaggaa afuufaa, soomii labsaa …” jechuunii barsiiseen sooma ni labsiti. Iyyu. 2:15
Kabajamtoota maatii Kiristoos, seenaa kana kan kaafneef akka jiraattota magaalaa Nanawwee hammeenyaa fi cubbuu nuballeesuudhaaf numarsee jiru irraa Waaqayyoon akka nu baraaru, soomaafi kadhannaa gaabbiin durfameen jabaachuu fi cimanii jiraachuun ala fala filannoo biraa kana caalu kan hin qabne ta’uu waan irraa barannuf dha. Soomni kenna Waaqayyoo akka rakkina, dhiphinaa fi balaa jireenya biyya lafaa kana irratti nuqunnamee fi nuquunnamu jalaa ittiin baanu nuuf qopheesse ta’u isaa hubannee sooma kana irraa bu’aa argachuu qabnu argachuudhaaf amannee kadhannaa godhachuu qabna. Falli rakkinaa fi dhiphina keenya keessaa ittiin baanu madda rakkichaa irraatti kan bu’uureefame yoo ta’e qofa rakkinichi hiika kan argatu waan ta’eef murtiin irra geenyuu fi tarkaanfiin fudhannu fedha/ yaada Waaqayyootti kan fuulleeffate ta’uu akka qabu irraa barachuu qabna.
Kanaaf, yoomiiyyuu taanaan akka raajicha Isaayyas irra bulee waaqayyoon dubbate “karaa keenya karaa Waaqayyoo, yaada keenyas yaada Waaqqayyoo” waliin walsimsiisuudhaan amantaa keenya ishee dugaa taate cimsachuu qabna. Doonii jireenyaa kan taate Mana Kiristaanaa keenya keessattii diina nuqooraa jiru seexana irraa bilisa ni taana. Akkuma beekamu dooniin dugaan yoomiyyuu qorumsa irraa fagaachuu hin dandeessu. Kanaaf, dooniin Gooftaafi Fayyisaa keenya Iyyasuus Kiristoos baattee deemaa turtee fi jirtuuf qorumsa cimaadhaaf saaxilamtee kan jiraatu yoo ta’u dooniiwwan biroon Gooftaan keenya keessa hin turre waan dhugaa baatanii deemaa hin jirreef otoo rakkoon isaan hin muudatiin nagaadhaan deemaa turan (Maat.14: 14- 36.) Barri kunis yeroo dooniin keenya dhugaanfi qulqulleettiin Mana Kiristaanaa keenya jeequmsaan raafamaa jirtu waan ta’eef doonii biroo jijjiiruudhaan lubbuu ofii galaafachuu/ balleessuu otoo hin taanee akka duuka bu’oota Gooftaa keenyaa gara abbaa dooniichaatti iyyachuu qabna. Yeroo nuti gaabbinee gara Waaqayyootti deebiinuufi Waaqayyos gara keenyatti deebi’u uumamnii hundii gara keenyatti ni deebi’a. Kunis yoo nuti Waaqaayyoof bitamne uumamnii hundi akka nuuf ajajamuufi yoo nuti Isaaf bitamuu dhiisne garuu waantoonni hundi too’aanno keenyaan ala akka ta’an kan agarsiisuu dha. Falli rakkoo ilmaan namaa waaqayyo isa homtuu itti hin dadhabamne qofa harka kan jiru waan ta’eef akka Yoonaasii fi namoota Nanawwee balleessaa keenya amannee, hammeenya keenya dhiifnee, qalbii jijjiirrannee, soomaafi kadhannaan Waaqayyoo waliin araaramuu qabna.
Hanqinni Yoonaas innii guddaan gara Waaqayyo isa ergetti deemuu dhiise gara hin ergamneetti deemuu isaati. Barsiistoonni baayyeen iddoo ofii jedhan malee iddoo Waaqayyo itti isaan ergeefi barbaachisaa ta’e oolaa hin jirani. Fakkeenyaaf, barsiistoonni afaan hawaasa beekaniin akka barsiisan Waaqayyoon isaan qopheesse baadiyyaatti eergaman gara namoota kanaa deemuun barsiisuu otoo danda’anii fi qabanii gara magaalatti qofa deemuun hawaasichi dubbii Waaqayyoo dhaga’ee akka hin amannee fi hin fayyine taasiseera.
Dhumarattii jiraattonni magaala Nanawwee bu’aa gaabbii fi sooma isaanii dhandhamatanii dheekkamsa hamaa sababa cubbuu isaaniitiin itti dhufee ture jalaa bahuu kan danda’an cubbuu isaanii amananii waan itti gaabanii fi hammeenya isaanii irraa deebii’uuf kutatanii kaayyoodhaan waan soomaniifi dha. Kanaaf, soomanni keenya barsiifataan otoo hin taane cubbuu fi hammeenya Waaqayyoon ittiin gadisiisaa jiraannee, rakkoo, dhibee, beela, du’aatii, balaa fi kkf akka nama dhuunfaatti, akka biyyaattii fi akka addunyaatti dhalli namaa ittiin adabamaa jiruuf fala argamsiisuu akka danda’uutti kan irratti kaayyeefatame ta’uu qaba. Sooma Nanawwee kana yoo soomnu biyya Nanawweetiif otoo hin taanee rakkoo fi qorumsa fuula keenya dura dhaabatee jiru moo’achuuf ta’uu qaba. Akka Kiristaanummaa keenyatti waantoota gochuu qabnu hunda raawwaachuun jaalalaa fi fedhii gutuudhaan soomnee araara /dhiifama Waaqaayyoo akka argannu hayyama Isaa nuuf haa ta’u. Ameen!
Barreessaan Gizaachew Makuriyaa


text:
Xalayaa Banaa
Dhalachuu fi deemsa Aadda Dimokiratawaa Oromoo/ODF ilaalchisee dhiheenya kana marsaalee interneetii Oromoo irrattis ta’e, marsaalee sabqunnamtii Ethiopia biraa irratti yaadota adda addaa dubbisaa fi dhaggeeffachaa baane. Yaada deeggarsaa fi mormiillee baayyee agarre. Kana hunda keessaa waan guddaa nadhibe, mormii fi maqaballeessii akka malee, hoggantoota, dhaaba ODF fi akeeka isaa irratti namoota dhuunfaanis ta’e, mornootaa fi dhaabota Oromoo tokko tokko irratti dhihaachaa turee fi jiru irratti deebisa tokkollee kunnuu dhabiinsa gaggeessitoota ODF.
Deebisa tokkollee kennuu dhabiinsi ODF karaa tokkoon, hangam akka isaan bilchina qabanii fi nama dhuunfaa, akkasumas murnootaa fi dhaabota Oromoo waliin mormii fi morkii keessa seenuurra qabsoo Oromoo warra isa cunqursaa jiranii fi aangootti deebi’anii isa cunqursuu yaalan gidduu taasiuuf murteeffachuun isaanii nagammachiisllee, karaa biraa garuu baayyee na aarsa. Jette jetteef deebii kennuu hanqachuun ODF “kufanii…maaliin of qixxeessuu” mammaaksa Oromoo jedhu eeggachuuf ta’uu shakkellee, yeroo tokko tokko garuu qurciin, qurcii yoo hin jenne..ta’a waan ta’eef maqaa balleessii fi yakka ODF irratti raawwatamaa jiru kanaaf deebisa kennuun barbaachisaadhan jedha.
Ati eenyu naan jettu ta’a. An nama Oromoo kanneen Aadda Dimokiratawaa Oromoo deeggaran keessaa tokko. Kanneen ODF qabsoo bilisummaa Oromoo har’a gatantaree jiru keessaa baasee bilisummaa fi birmadummaa ummanni keenya barbaadu, biyya isaa irratti abbaa biyyaa taasisee, aangoo siyaasaa dhunfachiisuuf daandii qajeelaadha jedhanii kanneen abdii irra kaayyatanii fi jireenya dhaaba kanaaf of kennan keessaa isa tokko. Kanaafis sorxee fi soroxeen interneetii golga godhattee maqaa dukkanaa fi daggalaa moggaafachuun dhaaba kana irratti bobba’an dabalatee kanneen dhaaba kana maqaa xureessaa turanii fi jiraniif yoo deebii ta’e jedheen barreeffama kana barreessuuf murteeffadha.
Kanneen ODFtti bobba’anii duula maqaa xureessii irratti gaggeessan keessaa, Kanneen Maadhee ONA fi marsaaalee interneetii tokko tokko keessa riphanii konpiyutera golga godhachuun eenyummaa isaanii dhossanii kan barreessa keessumaa maadhee ONA jedhamu keessatti gootota interneetii kanneen akka S.Soddoo, Birmajjii, Kormee, Waaqee fi Uke, Fiixaa Fanxoo, Moojilee.. maqaa lafaa fi mukaa moggaafatnii olola oofaniif deebii kunnuuf yeroo koo hin balleessu. Sababni isaas jarreen kun yeroo hunda, nama hundaa irratti bobba’u. beekaan qabsa’aa fi gootni isaan malee akka hin jirretti of fudhatu. Jarreen kun isa kaan gantuu jedhanii, ofii qabsa’aa of fakkeessuu yaalu, isa kaan ludha taasisanii ofii goota of gochuu barbaadu, gaafii shanee hamatu, yeroo biraa QC quncisu,.. gaafii tokkummaa leellus, gaafa biraa ammoo walta’insa balaaleffatu. Namoonni kun amajaajii tokkummaa, qabsoo fi ergamtoota dukkanaa waan ta’aniif namoota akkasiif deebisa hin qabu. Warri ODFs gurra kennuufii dhiisuun karaa tokkoon baayyee na gammachiisa.
Kan biraan namoota ODF irratti barreessan keessaa, kanneen akka obbo Ibsaa Guutamaa, Juwar Siraaji, dhaaba Shanee-QC jechuu yoon baadhellee, murnoota SH_QC kanneen maqaa dhaabichaa of harkaa qabanii fi ibsa adda addaa ittiin baasaniin waa jechuun barbaada.
Namoota toora jalqabaa irratti ODF irratti dhagaa darbachuun gootummaa isaanii ibsan keessaa tokko Obbo Ibsaa Guutamaati. Barreeffama obbo Ibsaa dur dur darbee darbee nan dubbisa jechuu yoon baadhellee nan ilaalan ture. Barreeffamni isaanii ammaa, kanin dhiheenya Gadaa.com irraa dubbisuu yaale kunis akkuma barreefama isaanii waggoota kudha wayii waanuma kaayyoon cebee kan malalu natti fakkaatee ture. Inni ammaa kun garuu qabiyyeen isaa jijjiirameen arge. ODF, akeeka isaa fi gaggeessitoota isaa irratti kan xiyyaafatee dha. arrabsoo fi barreffama abdii kutannaa wayiiti. keessumaa barreeffama isaanii kana keessaa kan na dhibe, namoonni ODFn gaggeessan qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti hirmaannaa wayiillee akka isaan hin qabnee fi gufachuu qabsoo kanaaf kanneen sababa ta’an jedhamee dhihaachuu isaati. Waa’ee namoota isin maqaa dhahuu barbaaddanii nama hundaatu eenyummaa isaanii fi gahee isaan QBO keessatti qaban beeka waan ta’eef waa’ee isaanii asirratti akkas jedhee barreessuu yaaluun isaan xiqqeessuu natti ta’a. kan biraan osoon barreeffama kana barreessaa jiruu ganama kanaa walaloo obbo Ibsaa mata duree Cooraa Manguddootaaf jedhu jalatti barreeffamaa fi sagaleen dhihaate dubbisee, dhaggeeffadhelle. Obbo Ibsaan hangam akka ODF irratti xiyyafatee ka’en arge. Walaloon obbo ibsaa kun ashimurii dubartootni mana bunaa keessa hojjetan dubbataniin wal fakkaata. Kan mataa fi miilli isaa hin beekamneedha. Karaa tokkoo kadhaa fakkaata, kara biraa arrabsoo dha, gama kaaniinis of dhaadhessuudha, ammas gama kaaniin lafafaa fi himannaadha. Dhugaa dubbachuuf jaarsa salphoo akkasii takkaa rabbi natti hin agrsiifne. Salphoo soqolate…
Obbo Ibsaa mee waa’ee keessan nutti himtuu laata? Gootaa fi qabsa’aa akkamii akka taatan, bosona Oromoiyaa kam keessa akka jiraattanii fi diina meeqa akka ajjeeftan? Bosona konpiyuteraa keessan jira akka nuun hin jenne qofa.kkkk , Garuu dhugaan jiru isin Bara mootummaa H/S ta’e Dargii baalesilxaanii mootummichaa ta’uun mootota sana tajaajiluu, booda qabamtanii hidhamuu, achiibaatanii namootuma amma isin hirmaannnaa hin qaban jettaniin Ministeera taatanii shuumamuu, sana booda ammoo biyya Amerikaa maatii keessan waliin jireenya ho’aa jiraachuurra darbee gaheen keessan maal inni? Hidhamuu yoo ta’e kan lubbuu isaa dhabe woo? Yeroon akkas jedhu wareegama baaftan gatii dhabsiisuuf jedhee osoo hin taane yeroo quba tokko namatti qabdan qubni 4 hafe ammoo gara keessanitti akka galagalee jiru isin yaadachiisuuf.
Waa’ee Ethiopiyummaa ilaalchisees, 1991 yeroo mootummaa cehumsaa keessatti ministeera taatanii hojjechaa turtan, Bara 1993s Konfiransii Paaris irratti mormitoota Ethiopia waliin taatanii bilisummaa Ertiraa kan arrabsitanii fi obbo Galaasaan ajejamtanii jiila ABO bakka buutanii warra mormitoota Ethiopia waliin Finfinnee kan dhaqxaniif kaayyoo tiksuuf tureelaata? kkk igzhaber libonawun isxoot. Obbo Ibsa, sagaleeisin ittiin walaloo dubbiftan sun akkam akka nama jibbisiisu namni isinitti himeeraalaata? Dhugaa saghaleen keessan bo’ichaafuu hin toloo baayyee itti hin dhiphatinaa.
Ka biraan namni kalaltiin ODF irratti waa barreessuu yaale, Juwar Siraaj. Waa’ee nama kanaa barreessuuf yeroon yaadu waa baayyeen buusee baase. Juwar kun beekees haa ta’u osoo hin beekin akeekaa fi kaayyoo ODF ittin ka’e jallisee dhiheessuuf yaaluun isaa isaaf qaanii dha. ODF bu’aa QBO argamsiise irratti, kan hafe gonfachuuf malee, gaaffii bilsummaa fi qabsoo hiree murteeffannaa gara gaaffii lammummaatti takkaa gad butuun akeeka isaa miti. Juwar, ofii gaafa warra Amaaraa bira dhaqu amaara caalaa Ethiopiyaawwii kan ta’e, gafa Isilaama bira xaqu, isilaama caalaa kan isilaama ta’uu barbaadu, gaafii, qawween nu hin baasu jedhee ka lalllabu, gaafii qawwee malee hiikni biraan hin jiru kan jedhu, nama yaadni jalaa wal rukute wayii ta’uu isaan arga. Juwar Siraj, siyaasni isaa akka jaartiin qeesii beekte jennaan kitaaba miicite sanaati, Namni kun beekaa keenya jennaan of wallaalee dha. Innis akkuma hiriyyoota isaa maadhee ONA gaafii nama shaneen supee cabee hin suphamneedha jedha. Gaafa barbaade ammoo sana malee furmaanni hin jiru jedha. Nama dhama’aa akkasii rabbi takkaa nah in agarsiifne, Juwar gaggeessitoota ODF qeequufis ta’e dura dhaabbachuuf nama hamilee isaa, dandeettii fi gahumsa isaa qabu jedhee hin yaadu. Kanaafuu yaa Juwar keenya waanuma beektu osoo hojjettee sirraa bareedu. Yeroo tokko tokko waan namaaf hin gallee irratti dhagaa namatti darbachuu dhiisuunis beekmsa akka ta’e ni hubattaalaata yaa jeeqaa keenyaa.
Gaggeessitoota Shanee_Qaaccaa; Dhugaa dubbachuuf dhiheenya araaramuuf wal hubannaarra geenyeerra jedhanii dubbataan isaanii Booruu Barraaqaa maqaa qaama lamaan kanaanin haasa’a waan jedhuufan walitti hidhuu yaale malee, karaa QC namoonni QC tokko tokko maqaa dhoffatanii duula keessatti qooda fudhatanillee, akka murnaatti murna QC kana irraa waanin dhaga’e hin qabu. Kanaafuu waa’ee murna kanaa irraa waa baayyee jechuurraa ofan qaba.
Shaneen Gumii, bifa qindaa’een, maqaa dhaabaa of harkaa qabanii fi maqaa radio Simbirtuu, fi sefenebelbal jedhamu, akkasumas dhiheenya kana kanin maqaa isaanii hin beeknee fi nama Dhaabasaa fi Gaashuu jedhaman irraa Awustralia irraa darbuun sagalee waraabanii interneetiirra kaa’uun, achi irrattis bifa gaaffii fi deebiin akkaataa isaan itti ODF irratti bobba’anii jiran yoo ilaalu, hojiin ODF jara kana hangam akka inni sodaachisee jirun arge. Itti dabalees kanneen akka Odaa Xaasaa yeroo hunda, galagala galgala, jimaa quufee, ykn araqee isaa xuuxee mirqaanaa sanaan waan inni Paltak mana wirtuu jedhamu irratti dubbatu namni dhaga’e dhugaatti jaroota kanaaf baayyee gadda. Kanatu QBO gaggeessaa jedhee of gaafata.,,
Jarri kun erga gaafa ODF ijaarameetii xiyyaafannaa fi dalagni isaanii inni guddaan dhaaba kana maqaa xureessuu dha. Dadhabsiisanii diiguu yaaluudha. Jaroonni kun dhaaba Oromoo haaraa ijaaramu of biratti arguu waan hin barbaannee fi dalagni isaanii guddaan dhaabota ijaaraman diiguu waan ta’ee fi isa kana irrattis muuxannoo guddaa waan qabaniif, amala isaanii kana fudhatanii ODF irratti bobba’aa jiru. Amma garuu akka milkaa’uu hindandeenye afaan guuteen dubbadha. Dawud Ibsaa abdii kutadhun jedhu. Yoo dandeesseef dhaaba harcaasaa jirtu walitti suphii gaafatamummaa seenaa jalaa ba’uu yaali malee, dhaaba ijaaramaa jiru diiguuf saroota kee bobbaasaa jirtu nama ciniinsisuuf hin yaalin hin milkooftuu.
Kanneen barreeffama kana dubbisaaniif: Akeekni ODF ifaadha. Kunis milkiin qabsoon bilisummaa Oromoo hanga ammaatti argamsiiserratti waan hafe guutuuf hojjechuu dha. Kunis ummanni Oromoo aangoo siyaasaa dhuunfatee, biyya isaa irratti abbaa biyyaa ta’ee of bulchee saboota hafan waliin mootummaa dhaabbatee, mootummaa sana keessattis bakka isaaf malu argachuun nagaa, tasgabbii fi dimokiraasiin jiraachuu dha. Kunis kan dhugoomuu danda’u qabsa’onni Oromoo har’a waldiiganii jiran, gaafa gidduu isaaniitti araara buusuun wal amantaan gidduu isaaniitti umamuu danda’e waan ta’eef, gaggeessitootni ODF isa kana dhugoomsuuf Jaarmayoota Hawaasa Oromoo waliin yaalii dheeraa taasisaa turan. Akkuman olitti xuqettis ta’e namnuu quba qabutti yaaliin araaraa kun kan gufatee fi fashale diddaa farra tokkummaa Dawud Ibsaafi Murna Qaaccaa kanneen amma wal hubannaa jedhanii lallaba walirraa hin cinnee taasisaa jiran kanaan.
SHG gaafa AFD ijaaru, bara 2004 yaamicha nagaa jedhanii labsa baasan, bara 2006 konfiransii Bargan qindeessan, gaafa Mallasaa waliin araaramuuf qeesota jaarsummaa baafatanii yaalii gochaa turan waan isaan raawwachuuf turn kanuma amma ODF fiixa baasuuf hojjechaa jiruu fi isaan dandeettii fi murannaa itti dhaban sanaadha. Kanaafuu waan hin jirre namarra kaa’uu fi namatti maxxansuu yaaluun cubbuu dha.
Dhuma irratti dubbi himaan Shanee-Qaaccaa Booruu Barraaqaa dhiheenya kana gaaffii fi deebii inni raadiyoota adda addaa irratti kennu hordofaan ture. Jijjiiramni nama kanaa baayyee na raaja. Ejjennaa inni qabaachaa turee fi amma akka nama baatirii hudduutti ka’anii lafallafu baayyee nama raaja. Akkuma itti himametti dheedhii isaa gad dabarsa. Keessumaa interview inni radio Australia SBS jedhamu waliin guyyaa kaleessaa taasise dhaga’een qofaa kolfe dhugaa. Warra yakka raawwatanii fi yakka isaanii baqachuuf dhaaba ijaaran jedha, jonja’aan kun. Eenyu kan yakka hojjete, Dawud Ibsaa fi gartuu isaa dhaabicha akka rirmaatti sarassaranii diigaa turanii fi jiran moo warra dhaabicha fayyisuuf, karaa danda’ame carraaqaa turanii dha. akka dubbii Hin bari’u jettee manatti udaante…si jalaa hin taane booruu teenya. Kaleessa Galaasaafatti du’a murteessine jettanii dhaaddachaa baatan, warra amma jijjiirama keessaa badii isaanii baranii nutti deebi’an jettan lafafaa baatan, sumatu harraba qara lamaan kee kanaan dubbachaa ba’e. Hara deebitee yeroo akkas jettu, boriifis of eeggachuu qabda.
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…


text:
Siidaa fi muuziyeemii tana mootummaa naannoo Oromiyaa, Biiroon aadaa Tuurizimii Oromiyaatti qarshii miliyoona 20 itti baasee hojjate.
Akka Itti gaafatamaa Biiroo Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa obboo Mohaammad Jiloo jedhutti achi qofaa miti Adaamaa,Calanqoo fi naannolee Oromiyaa ta akka akkaalleetti Siidaa/sooduu hedduutti Oromoof jaaramuutti jira.
MEHAD,Paartiin Guutummaa Tokkummaa Itoophiyaa Siidaa Aanolee harmaa fi harka muraa agarsiisu jaaruun akka namii haaloo walti qabatee jiraatu tolchitii jetti.
Perzdaantiin paartii MEHAD,obboo Abeba Mehaariiti.“Minilik Itoophiyaa tokko tolchuuf hujii jabduu hojjate.Warii tana dhiisee maqaa hamaa kenneefii waan hin tahin taatee jedhee dubbatu waan qajeeltuu natti hin fakkaattu.Akka seenaa sun irra deebi’anii qoratani fedhaa itti dhaamas. Ummatii Oromoo akka siidaan kun hojjatamu hin fedhu.”
Itti gaafatamaan Biiroo Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa obbo Mohaammad Jiloo ammoo Oromoo fi mootummaan Oromoo aadaa saba isaa galmeessee,waan ummatii keessa dabre barsiisuuf malee haaloo qabachuufii miti jedha.
Jarii federaalismii saba irratti hundaahee jedhee dubbatu kun jara afaan keennaan barachuu keennaayyuu hin barbaanne waan taheef siidaa dhaabuu kana falmuun isaanii ajaa’ibaamiti jedha.
“Namoottan ilaalcha sirna durii qabanti kana morma…waan raawwatame maaliif ummatatti mullistan kanneen jedhan. Sirna durii san deebisuu fedhan federalizimiin, federalizimii gosaati jedhan.Kana jechuun mirgii ummiti qabu ka ufiin ufi bulchuu kun jiraachuu hin qabu waan jedhaniif…siidaan ijaaruu dhiisi mirguma ummatii argte kanaayyuu mormaa waan jiraniif kun waan nama ajaa’ibaatii miti.”
Mootummaa naannoo Oromiyaatii fi Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa seenaa sirnii cuqunsrsaan ummata keessa dabarse jedhan agarsiisuuf godinaallee Oromiyaa hedduutti siidaan akkanaa ijaaramuutti jiraa jedhan.


text:
Addunyaan tuni iddoo qormaataa haqni guutuun keessatti hin mirkanoofnedha. Eenyullee taanan haqa guutuu addunyaa tana keessatti nan argadha jedhee osoo carraaqe, haqa guutuu hin argatu.Sababni isaas, gufuwwan baay’een wanta kana akka hin hojjanne isa taasisu. Fkn, mootummaan abbaa irree tokko namoota kumaatamatti lakkaawaman ni ajjeessa. Mootummaan abbaa irree kuni osoo mana murtiitti haqaaf hin dhiyaatin ni du’a. Kanaafu, warroonni mirgi isaanii sarbame osoo haqa guutuu hin argatin addunyaa irraa boqotanii jiru jechuudha. Garuu gaafin kuni sammuu namaa qaxxaamura:“Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) namoota uumee osoo haqa guutuu isaaniif hin kennin akkanumatti ni dhiisaa? Zaalimman (cunqursitoonni) akkanumatti badanii ni hafuu?” Deebiin isaa “Rabbiin Mootii haqaa waan ta’eef namoonni yommuu akkanatti wal miidhan haqaan isaan jidduutti osoo hin murteessin hin dhiisu. Guyyaan Murtii kunis Guyyaa Qiyaamaa ta’a.” Kanaafu, namoonni murtiif lamuu kaafamu qabu jechuudha. Kutaa darbe keessatti yaadota sobaa warri Qiyaamaa kijibsiisu itti fayyadamu deebii isaa waliin ilaalle turre. Har’as yaadota hafan ni ilaalla.
dabalata dubbisi
Kutaalee darban keessatti Aakhiratti amanuun maal akka ta’ee fi maal akka of keessatti qabatu ilaalle turre. Aakhiratti amanuun gammachuu fi milkaa’inna nama tokko kan murteessudha. Sababni isaas, Aakhiraan gahuumsa xumuraa namoota hundaati. Namni jireenya keessattti gahuumsa ofii yoo hin beekin, garam akka deemu hin beeku. Jireenya tana keessa maaliif akka jiraatu ni wallaala. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa iddoo jireenyaa lama uumee. Tokkoffaan, iddoo jireenyaa gabaabdu taate fi qormaanni itti adeemsifamuudha. Iddoon jireenyaa gabaabdun tunis addunyaa tana. Lamaffaan immoo iddoo jireenyaa yeroo dheeraa turuu fi firiin qormaataa (jazaan) itti mul’atuudha. Kanaafu, umriin iddoo jireenya gabaabdun tuni erga xumurame booda Guyyaan iddoon jireenyaa dheeraan itti jalqabamuu ni dhufa. Kunis Guyyaa Qiyaamaa ta’a. Guyyaa Qiyaamaa kana namoonni du’an kaafamuun gara iddoo jireenyaa lammataatti oofamu.
Dabalata dubbısı
Guyyaan Qiyaamaa shakkii akka hin qabne kutaalee darban keessatti irra deddebi’uun ilaalle jirra. Ammas, shakkii sheyxaanni namatti darbu balleessu fi qulqulleessuf irra deebinee ni ilaalla. Guyyaa Qiyaamaa fi wantoonni Guyyaa san adeemsifaman wantoota gara fuundurraatti dhufanii fi geeybii ta’aniidha. Seenan darbe akkuma nuuf geeybi (nurraa dhokata) ta’ee, wanti gara fuundurraatti dhufus geeybi (nurraa dhokataadha). Garuu wanta dhokataa ykn fagoo kana akkamitti beeknaa? Wantoota kanniin karaa lamaan beekun ni danda’ama. Isaanis; mallattoolee fi odeefannoo dhugaa (haqa) ta’eeni. Read more
Dhalli nama ka’uumsa tokko irraa ka’ee gahuumsa isaa gahuuf daandii irra adeemu qaba. Daandiin irra deemu kun tarii waan gaarii fi milkaa’innatti isa geessa yookiin immoo badii fi kufaatitti isa geessa. Kanaafu dhalli nama daandii lama irra adeemaa jira jechuudha. Tokkoffaan daandii milkaa’inna fi gammachutti isa geessu, lamaffaan immoo daandii kufaati fi baditti isa geessudha. Read more


text:
Ameerikaan qondaalota mootummaa Itoophiyaa irra qoqqoobbii Viizaa kaa'uuf jetti
Bulchiinsi Joo Baayidan lola naannoo Tigiraayiin yakka raawwatameera jedhame hordofuun qondaalota mootummaa Itoophiyaa fi Eertiraa irratti qoqoobbii viizaa kaa'uuf akka jedhu qondaalonniifi miseensotnii kongireensii dhimmicha beekan Imaammata Alaa biyyattiitti himan.
Tarkaanfiin kun erga Kamisa darbe seeneetiin US, 'Resolution' wixinee loltoonni Eertiraa akka bahan, deeggarsi namoomaa akka dhiyaatuuf hulaan banaa tahuufi siyaasa biyya keessaa ilaallatu irratti yaada furmaataa ibsu sagalee guutuun dabarsanii booda dhagahame.
Dhorkaan viizaa kun haala MM Abiy lola naannoo Tigiraay itti ilaalaa jiraniifi yaaddoo dhiyeessii gargaarsa namoomaa naannicha jiru hawwaasni adunyaa qabuuf deebii gahaa kennuu dhabuu isaaniif yaaddoo guddaa qabaachuuf agarsiiftuudha jedhame.
Miseensonni kongireensiifi qondaalonni dhimmicha itti dhiyeenyaan beekan Joo Baayidan karaa biraas MM Abiy irratti dhiibbaa taasisuuf akka karoora qaban himan.
Dhiibbaa eeraman keessaa tokko Ameerikaan deeggarsa humna waraanaa Itoophiyaaf gootu adda kutuu, sagantaalee Baankii Adunyaafi Dhaabbata Maallaqaa Adunyaa biyyicha keessa jiran irrattis xiyyeeffachuu akka tahe ibsa gabaasni kun.
Qondaaloni kunneen akka jedhanitti yakka haleellaa naannoo Tigiraay keessatti raawwate ilaalchisee qondaalota Itoophiyaa yookaan Eertiraa irratti qoqoobbiin darbuu akka danda'u mariin gaggeeffamaa jiraachuu himan. Garuu murtoo xumuraa irra hin gahamne.
Dhorka viizaa kana irratti odeeffannoon nama dhuunfaa uummatatti kan hin beeksifamne yoo tahu, ogeessotni tokko tokko ammoo loltootaafi ajajoota waraanaa Itoophiyaa fi Eertiraatii hanga qondaalota siyaasaa kaaniitti hammachuu akka hin oolle himu.
Eenyufaa irratti xiyyeeffatame isa jedhu ilaalchisee ministerri dhimma Alaa US deebii kenne hin qabu. Akkasumas Imbaasiin Itoophiyaa Waashingitan DC jirus dhimma kana irratti ariitiin yaadnikenne hin jiru.
Aangoo qabatanii ji'a jalqabaa isaaniitti Joo Baayidan MM Abiy waliin marii adda addaa gaggeessuun lolli naannoo Tigiraay akka dhaabbatu, loltootni Eertiraa akka naannicha bahaniifi gargaarsi namoomaa akka dhaqqabuuf gaafataniiru. Baayidan miseensota Seneetii murteessoo jedhanis garasitti mariif ergaa turan.
Erga lolli naannoo Tigiraay keessatti jalqabeen as dhiibbaa Ameerikaan Itoophiyaa irratti gochaa jirtu dabalaa kan dhufe yoo tahu, naannoo Tigiraay keessatti loltootni Itoophiyaa fi Eertiraa lammiilee nagaa irratti haleellaafi yakka waraanaa raawwachuu hin hafne gabaasotni jedhan erga bahaa dhufaniiti.
Dhorkaan viizaa kun hariiroo biyyoota lameenii waggaa dheeraa ture bifa isaa jijjiiruu mala. Bulchiinsi Joo Baayidan erga marii gaggeessanii boodas deebii MM Abiy haalicha ilaalchisuun kennaniin akka yaadda'an hima gabaasni kun.
Mootummaan Itoophiyaa qeeqa qabinsa lolichaa ilaalchisuun irratti ka'aa ture mormuun , loltootni yakka hojjetan itti gaafatamu jedhe. Dhaabbatni Mootummoota Gamtoomanii ammoo qaamonni lolicha keessatti hirmaatan gama hundaanuu yakka waraanaa raawwachuu hin hafne jedhe.
Jimaata darbe Rooyitarsi akka gabaasetti, mootummaan Itoophiyaa loltoota sadii yakka gudeeddii fi ajjeechaa lammiilee nagaa irratti raawwatan jedhe himachuun kaanis qorannoo irra jiru.
Ameerikaan Baha Afrikaa keessatti Itoophiyaa akka michuu ishee yeroo dheeraatti ilaalti, garuu qoqqobbiin viizaa kun imaammatni isaanii kun yeroo jalqabaaf mallattoo jijjiirama imaammataa Finfinnee irraa bahaa jiraachuu eeru taha jedhe Kaameeruun Huudsan, Dippilomaatiin duraanii fi amma Mana Maree Atilaantikitti qondaala nageenyaa kan tahan.
''Kun Gaanfa Afrikaatti jijjiirama istiraateejii guddaadha, biyya fedha Ameerikaa eeguun jalqaba taate irraa gara fedha Ameerikaa irratti rakkoo tahuutti waan deebi'eef,'' jedhan Kaameeruun.
''Kuni jijjirama istiraateejii nuyi barbaanne miti, yeroo dhiyootti dippilomaasiin Ameerikaa waan miidhaa fiduu hin dandeenye hojjechuuf yaalaa jira.''
Wanti biraa maaltu ta'e?
Kamisa darbe ammoo yaadni furmaataa 'Mootummaan Itoophiyaa, TPLF fi qaamoleen kaan' lola Tigraay keessaa akka dhaaban gaafatu, seeneetii Ameerikaan sagalee guutuun ragga'e.
Yaadni furmaataa 'S. Res. 97' jedhamuun beekamu kun qaamoleen kunniin ''mirgoota namoomaa kabajuu, deeggarsi namoomaas danqaa malee akka gahuufi sarbamoonni raawwataman jedhaman qaama walabaan akka qoratamanif tumsa akka godhan'' gaafata.
Sanadni kun yeroo duraatiif ji'a Bitootessaa keessa senaatara paartii Rippabliikaanii kutaa biyyaa Idaahoo bakka bu'an, James E. Risch jedhamaniin dhiyaate.
Sanada kanas senetichatti koree Walitti dhufeenya Biyyoota Alaatiif kan dhiyeessan oggaa tahu, bakka buutonni biroo 17 ta'anis wixinee seeraa kana deeggaruun itti hirmaataniiru.
Lola naannoo Tigiraay keessatti gaggeeffameen tilmaamaan kumaatamootni ajjeefamuun namootni miliyoona 1.7 tahan ammoo biyyuma keessatti qe'ee isaanii irraa buqqa'aniiru.
Kunis rakkoo deeggarsa namoomaa biyyoota ollaa akka Sudaan irratti illee fideera jedha gabaasni kun.


text:
Abbaan murtii mana murtii muumicha US Antonin Scalia du’aan boqotanii baaatilee 14 booda manni murtichaa bakka duwwaa ture tokko guutuu dhaan Neil Gorsuch hirbuu seenuun bakka sana qabatanii jiran.
Abbaan murtii harawaan kun sirnaawwan adda addaa lama irratti sirna hirbuu seernuu seeraa lama seenanii jiru.
Inni jalqabaa mana murtii ol aanaa keessatti hoogganaa gameessa mana murtichaa John robertsiin ennaa ta’u booda irra immoo White House keessatti sirna qophaa’e irratti abbaa murtii Anthony Kennedy kakachiisuun hirbuu seensisanii jiran. Prezidaant Traamp fi itti aanaan isaanii Mike Pence sirna sana irratti argamanii jiru.
Gorsuch erga hirbuu seenanii booda amanamummaa dhaan seera ol aanaa biyyattii kan ta’e heera biyyattii kan tajaajilan ta’uu beeksisan.
Repbulikaanota keessaa kurna tokkoof mana murtii ol iyyannaa federaalaaf kan hojjetan filatamuu Gorsuch kan morme hin