text:
Dubbii micciirudhaan gantummaa sirna godhachuu hindanda’amu!
Gartuu Ergamaafi maxxana PPtiin sirna ABO diiguuf dhamaatu, olola sobaa oofuudhaan ammas miseensota dhaabaa hiisisuuf kachaachalti. Nuti warra hidhaan doorsifamu, warra dantaan bitamu miti!
Kora Sabaa jedhanii PP waliin ta’uun shirri lafa jala oofaa turan, uummataan harkatti fashallaan, amma immoo hooggana ABO ittiin yakkuu barbaadu. ” Miseensotaan waan isinirra gahuuf gaafatamaan isin taha jedhanii doorsisan Jedhaniiti” dubbii micciiranii dhiyeessuf dhama’u!
Kan jedhame ifa. Walgahiif waamtanii nama hiisisaa turtan. Eeruu laattanii hoggana mana jireenyaa isaanitii guursisaa turtan. Ammas maqaa koraatin miseensa waamtanii( osoo isiniif tahee), warra isin morme hiisisuuf qophii PP waliin itti jirtan quba qabna. Sana miseensa keenya hubachiifneeti jirra. Daldala maqaa ABO fi HD-ABOtiin deemaa jiru saaxille! ” Yoo dhuftan asitti waan jarri kun isin irraan gahan hinbeekamuu of eeggadhaatu jedhame. Kun immoo gaafa Gumii sabaa jettanii waamtan, poolisiin waajira marsitanii wanti godhuuf yaaltan ni beekama. Gantuun safuu hinbeektu, sirna hinkabajju!
Beekkumsaa fi gahuumsa keessan beekna, eenyu maal eessatti akka barate wallaallee miti. Doofummaa isiniif dhoksineefi obsinee bakkeetti hinbaasna!
J/Daawud nama tokkoo miti, warra isin hiisiftanfi hogganoota isin gantan mara waliin mari’achaati hojii jaarmiyaa gaggeessaa jira. Taa’umsa Shanee Gumii gidduutti( yeroo Shaneen Gumii dalagaa irra hinjiraannetti) aangoon raawwachiisummaa kan irra jiru HD-Dhaabati.
Warra sirna beekuufi kabajuuf koreen kora qopheessitu kan seeraafi sirna hoggaa dura hundeeffamte. Osoo beekkumsi jiraatee, osoo naamusa hoggansaa xiqqoo qabaattanii waan dura tolfameen buluuf fakkeenya taatu ture. ” Ebeluun hidhaa jira, ebeluun biyyaa bahe…” Jechaa koree kana qilleensa irratti diiguf ifaajuun, shira isin ta’e jettanii hoggansaa fi miseensota koree kanaa irratti hojjachaa turtan saaxila. Sana gad-baaftanii dubbattu, ammoo deebitanii hoggana ABO jettanii of-waamtu. Safuu.
Hogganootni keenya seeraan ala ugguramanii taa’an, hanga isin hojii diigumsaa xumurtaniif akka ta’e, beekamaadha. Garuu isiniif hintaane, hinta’us! Maxxana PPn hoggana hiisftanii, jaarmiyaa dhuunfannaan inuma hintaane.
Aabb Leencoo Lataa fi Dr Diimaa Nagawoo ABO erga lagatanii bubbuleera. asdhihoo kanammoo Epp/Bilxiginnaatti Joined goone jedhanii afaan isaaniin nuttihiman”Gorsitoota Coloneel Abiyyii hooggansa Bilxiginnaa tahaniis hojjechaati jiru.
amma asdeebiyanii dhimma ABO irratti qorannoo goonaa maal goonaa jedhaniiti waan waliin hindeemne walitti bukeessuu barbaadu.
Saboo jaarroleenkun usanii waan Rabbi hireef nyaatanii hintaa’anii sabni haafalmatuutii?
Matakkal: Dargaggoon Oromoo tokko ajjeefamuun reeffi isaa lafarra butamuu | RSWO
OBS-Turtii Piroofeesar Mararaa guddinaa waliin taasisne kutaa 2ffaa
OBS-“Siyaasa masaanummaa keessaa hanga hin baanetti laga hin ceenu” Proof.Mararaa Guddinaa.
Related


c: text/html

text:
I. "Karaa lammaaffaa dhalachuu fi Chaappaa Hafuuraa Qulqulluun, Amantoonni Hundinuu akka
Humna Waaqayyoon eegicha barabaraa argatan in amanna."
A. Xiyyeeffannaan inni duraa
Keeyyattonni luqqisoota baay’ee kan isaan amantoota gargaaran fayyina takka argatani homaan iyyuu dhabuu hin dandeenyeedha. Akkasumas ammayyuu luqqisoonni baay’een namni altokko amanate fayyina argatee akka hin dhabnee kan deeggaran jiru.
Qabxilee gurguddoo lama akka mallattootti kaa’ame
1. Yoo luqqisoonni walfudhachuu dide yookiin yoo raawwatee ta’uudhaabate. Yommuu akkana ta’uu nuyi waan inni nuun jedhu tokko iyyuu amanuu hin dandeenyu.
2. Yoo amantoonni fayyina kana argachuudhaabata, yookiin yoo ta’uudhaabate. Yoo danda’ee, wanta jireenya isa dhabsiisuu irratti xiyyeeffachuudhaan hundeedhaan balleessu qaba. Yoo danda’ee ogummaa qabaachuun isa irra jiraata jireenya isaa wanta isa dhabsiisuu jalaa baafachuuf jechaadha. Kanas gochuuf wanta jireenya irraa gufachiisuu hundumaa irra fagaachuu fi gochuu dhiisudhanidha. Karaa biraatiin amanataan yoo fayyina isaa dhabuudhaa baatee, inni jiraachuu Waaqayyoo isa hundumaa gararraa fi eebbaa barabaraa keessa boqota.
Kanaafuu nuyis deebinee waan luqqisoonni sun jedhan haa ilaallu. Jalqaba irratti luqqisoota baay’ee waa’ee Eegichi barabaraa argamuu isaa deeggaran sakatta’uu haa eegallu. Kanaafuu luqqisoota kanneen keessaa muraasni akkaataa itti haalli argama eegicha jireenya barabaraa argamuu in jira.
B. Jireenya barabaraa argachuuf keeyyattoota gargaaran
Lallaba keenyatti boca gaarii kennuuf, lallaba AMC itti fayyadamuu haa eegallu.
"Amantootni Hundinuu Eegicha barabaraa argataniiru"
Yeroo eegichaa bara baraa amanataan dhugaan tasumaa hin dhabuu hin danda’uu inni jedhu kun, garuu barabaraaf abbummaa isaa qaba.
Yihuudaa 1:1: Ani Yihudaan garbichi Yesus Kiristos obboleessi Yaaqoob, isin warra waamamtanii, Waaqayyo abbaadhaan jaallatamtanii, Yesus Kiristosiin eegamtaniif kana caafuukoo ti*.
Akkasumas, 1 Phexiroos1:5: Amantootni, isin warra, karaa amantii fayyina bara booddeetti mul'achuuf qophaa'ee taa'u sanaaf, humna Waaqayyootiin eegamtanii jirtaniif in ta'a*.
Hiikaan jecha eegamtanii garaagarummaa qaba, garuu hiikni dhaabbataan tiksuu dha. Waaqayyoo: in tiksa, in eega, isaanis warra karaa Massihichaa amantoota fayyan yommuu ta’uu – yeroodhaaf miti - garuu karaa amantii fayyina bara booddeetti mul'achuuf qophaa'ee taa'u sanaaf, kunis, gooftaa isaanii wajjin hamma mana isaa isa samii keessa galee jiraatuttidha.
Walumagalatti hiikni jechicha kana iftoomina dhuunfaatti jira, garuu qabxiin lama dirqama yaadatamuu qaba.
1. Kan inni gargaaramee bifa karaa namoonni tattaaffi godhanitti gargaarameeti. Inni Waaqayyo isaa amantoota tiksuu, malee amantoota mata isaanii hin ilaallatu.
2. Paawulos waa’ee Humna Waaqayyo yeroo dubbatuu waa’ee abdii keenyaa isa dura keenya jiruu irratti xiyyeeffatetudha.
~ Efesoon 1:18-19 ~
Inni fayyina keenya eegu, isa guddaa fi hunma Waaqayyo isa hundumaa caaludha kan. Kan itti ta’uu dadhabbii fi jajjabina namootaatiin kan ta’uu miti.
Uumamni haaraan kan inni oomishuu, Uumama haaraa dha Massihicha Yesuus keessatti (2 Qoroontos 5:17). Uumamumaan mucaan dhalatu tokko sanyii maatii irraa dhaaleen dhalata, akkasumas sababa daddarbaa cubbuu dhaalaa karaa sanyii sanaan daddarbuun gara du’atti isa geessa. Garuu tokko inni Massihicha wajjin walitti firoomee, Isin sanyii baduttii utuu hin ta'in, sanyii hin badnettii sagalee Waaqayyoo isa jiraataa fi isa akka jirutti hafuun, haaraa taatanii dhalattaniittu (1 Pheexiros 1:23). Namni akkaana tasuma hafuuraan hin du’u, sanyii hin badnettii sagalee Waaqayyoo isa jiraataa fi isa akka jirutti hafuun, haaraa taatanii dhalattaniittu
"Keessa Jiraachuu"
Akkaataa Galaatiyaa 4:6, Hafuurri Qulqulluun amanataan kamii waktii inni fayyina argatetti isa keessa in jiraata: Isin ilmaan isaa ta'uu keessan argisiisuudhaaf, Waaqayyo hafuura ilma isaa isa, "Abbaa, abbaa" jedhee waammatu garaa keenya keessatti erge*.
Akkaataa Yohaannis 14:16, Hafuurri Qulqulluun amantoota kam keessa iyyuu ta’uun in jajjabeessa: Ani abbaa nan kadhadha, inni bara baraan isin bira haa jiraatuuf, kan biraa kan isiniif dubbatu, isiniif in kenna*.
Guyyaa amanatanii irraa kaasee isaan keessa jiraachuun hanga guyyaa inni dhumaa ga’utti isaan jajjabeessa, kanaafuu warra inni hafuura qulqulluudhaan keessa hin buufanne keessa qoodamni yeroo hin jiru. Amantoonni Hafuura Qulqulluudhaan jiraachuu in danda’a, yeroo kana hafuurri dursee ture isa dhiisee gara lafa onaatti deema. Malee inni gara boolla du’a bara baraatti hin gatamu.
"Hafuura Qulqulluun Chaappeffamuu."
Akkaataa 2 Qoroontos 1:22, Milikkita kan isaa ta'uu keenyaas nutti mallateesseera; qabsiisa garaa keenya keessa kaa'annus hafuura isaa nuuf kenneera*.
Akkaataa, Efesoon 4:30: Hafuura Waaqayyoo isa qulqulluu, isa guyyaa fayyinaatiif ittiin mallateeffamtan hin gaddisiisinaa*!
Efesoon 1:13-14:
Hafuurri Qulqulluun amantoota keessatti Chaappeffameera gooftaa Yesuus Massihichaan haga guyyaa fayyinaatti, qaama isa du’aa kaafamee yookiin yeroo du’aa ka’uu isa geeddaramedha. Hafuurichi kun kan inni agarsiisuu amanatan kun lammaffaa deebi’ee akka hin kufne, akka adda irraa hin baanee, akkasumas ukkaamsee Yesuus irra adda baasuu akka hin dandeenyedha. Hafuurichi akkasumas isuma duraati, isa gatii malee, isa Waaqayyo hamma gara ofiisatti nu fudhatutti isa nurra kaa’e, qaamni fi lubbuun walwajjin ta’u gaafa sana jechuudha.
C. Luqqisoota bal’inaan waa’ee Eegicha barabaraa deeggaran
1. Amanatan tokko karaa seeraa du’aadha, firdiin gama seera sun kan baay’ee dheeratu miti
Roomaa 6:4-10:
Galaatiyaa 2:19-20: Ani Waaqayyoof jiraachuudhaafan karaa seeraa, seera jalaa du'e; ani Kiristosii wajjin fannifameera*. Egaa si'achi Kiristos isa ana keessaatu jiraata malee, anatu jiraata miti; jireenya ani amma fooniin jiraadhu immoo, ilma Waaqayyoo isa na jaallate, ofii isaas dabarsee isa anaaf kennetti amanuudhaan nan jiraadha.
Keeyyattoonni kun warra kanatti aananii dhufan keessa fudhataman:
1. Namummaan amantoota inni keessa Massihii wajjin fannifameera, wajjin du’eera, akkasumas wajjin awwalameera.
2. Namummaan amantoota inni keessa raawwatee balleeffameera. Kanaafuu qaama cubbamaa jedhamee itti faradamuu hin qabu.
3. Inni du’ee kun immoo cubbuu irraa qulqullaa’eera. Amanataan Massihii wajjin du’ee sun cubbuu irraa qulqulleeffameera. Kan kana biraa darbuu qaama cubbamaa hin qabu, kanaafuu rakkoo qulqullummaatiin hin komatamu. Fayyinni isaa Yesuus keessatti yookin Massihichaan eegama.
4. Massihii keessa ta’uun isaa, Massihiin fayyisaan isaa, fayyinaa isaa akka eeguu taasisa.
Raawwatamaa ta’uuf, qajeelaa ta’uu fi guddinni hafuuraa keessatti hammatamaniiru
Paawulos dhugoomseera, Waaqayyo inni hojii gaarii isin keessatti jalqabe, hamma guyyaa Kiristos Yesus deebi'ee dhufutti, fiixaan akka baasu nan amanadha (Filiippiyoos 1:6). Jechichi kan inni hiikamee, hamma guyyaa Kiristos Yesus deebi'ee dhufutti, fiixaan akka baasu nan amanadha isa jedhuu hiika.
Akkasumas, 1 Qoroontos 1:8: Guyyicha gooftaa keenya Yesus Kiristos sanatti akka isin warra yakka hin qabne taataniif, gooftichi hamma dhuma barichaatti is in in cimsa.
Lallaboonni kun kan isaan cimsan, ifatti, fuulaa duratti qajeelummaadhaan argamuu, aboo guddaa dhaan kaayyoo Waaqayyoo isa inni amantoota keessatti jalqabee hamma inni mana isaa isa gubbaa samiirraa irratti walargutti humna beeksisuu akka qabamuu dubbatu.
3. Waluma galatti xiyyeeffannaan Yesuus amantoota isatti amanatan irratti
Asitti garuu sadiidha:
Yohaannis 5:24 irraa: "Dhuguma, dhuguman isinitti hima, dubbii koo dhaga'ee isa ana ergetti kan amanu jireenya bara baraa qaba; inni du'a keessaa gara jireenyaatti darbee malee, gara firdii hin dhaqu."
Labsiiwwan olitti labsaman keessaa, bakka tokkotti illee jireenyi barabaraa akka jireenya yerootti yookiin umrii xiqqootti hin ibsamne. Falleessitoota dhabamsiisi:
Isaan hin badu, garuu jireenya barabaraa qaba.
Isaan tasuma gara balleeffamutti kan dhufan miti.
Isaan tasuma barabaraan hin balleeffaman.
Eenyu iyyuu harka koo keessa isaan fudhachuu hin danda’au.
Homtinuu harka abbaa koo keessaa isaan fudhachuu hin danda’u.
Yoo nuti Yesuusiin amanuu dandeenyee, isa inni kallatti adda addaatiin humnaan
lallabaa turetti amanna isa inni amantoonni tasuma hin badan jedhe.
4. Fuula Abbaa duratti kan nuuf kadhatuu fi kan nu eeguu Yesuusidha
1 Yohaannis 2:1: Yaa ijoollee ko, akka isin cubbuu hin hojjenneef kana isiniifan caafa; namni tokko illee yoo cubbuu hojjete garuu, nama nuuf dhaabatu abbaa biraa qabna, innis Yesus Kiristos isa qajeelaa dha.
Akkaa, Ibroota 7:25: Kana irraa kan ka' es, inni yeroo hundumaa isaaniif kadhachuudhaaf waan jiraatuuf, warra karaa isaa gara Waaqayyootti dhi'aatan hamma dhumaatti fayyisuu in danda'a*.
Kaayyoon isaa inni guddaan Yesuus nuuf kadhatuu, fayyinni keenya itti cimsuudhaan amnsiisaa akka ta’uufidha.
Hiika bu’uuraa Macaafa Qulqulluu kan inni itti hiikee gara irra jireessa ta’uutti jechuun akka raawwatamuu isa dhumaattidha. Gara fayyina irra jireessaan raawwatanii fayyuu kanatti gallaan eenyuufuu gahaadha.
Kiristos iddoo isa hundumaa irra caalaa qulqulluu, harkaan ijaarame fakkaattii isa dhugaa sanatti gale miti inni bantii waaqaatti iddoo itti amma Waaqayyo duratti nuuf mul'atutti gale (Ibroota 9:24).
Labsiin inni Roomee 8 irra jiruu
Roomee 1-7 keessatti barreeffamee jiruu Kan inni bal’inaa of keessatti hammattee sochoosaa jiruu, hundinuu itti gaafatamummaa cubbuuti, fi dhiifamni inni barabaraa kan inni ta’uu Massihii qofaanidha (3:23; 6:23). Paawulos Roomee 7:24 irratti akkas jechuun goolaba; Ana nama gadadamaa, foon isa gara du'aatti na geessu kana harkaa eenyutu na baasa?
Roomee 8 irraa, waaqeffannaa baay’ee raajeffachiisuu keessa ta’anii itti fufuu jechuudha, eegichi fayyinaa isaa Massihii keessatti ta’eef galateeffachuu itti fufa. Yaadolee muraasni iddoo kana gaditti kaa’amaniiru:
1. Egaa amma firdiin, warra KiristosYesusitti qabamanii jiraatanitti faradamu tokko illee hin jiru*.
2. Seerri hafuuraa inni karaa Kiristos Yesus nama jiraachisu, seera cubbuu isa du'atti nama geessu jalaa si baaseera.
Amantootni yoo akka tasa cubbuu hojjetan illee bara baraaf hin balaleeffataman, sababni isaa seericha Waaqayyo gara du’a bara baraatti fiduu jalaa karaa isaa cubbuu keenyaaf adabame sanaan bilisaan gadhiiseera. Isa cubbuu tokko illee hin qabne, nuyi karaa isaa qajeelina Waaqayyoo akka argannutti, nuuf jedhee cubbamaal isa godheera. (2 Qoroontos 5:21).
15. Hafuurichi isin fudhattan hafuura ilmummaatti guddifamuu ti malee, hafuura garbummaa isa sodaa jalatti isin deebisu miti; hafuura kanaanis, "Abbaa keenya" jennee Waaqayyoon in waammanna.
Kanaafuu soda firdii barabaraa jalaa nu galchuu hin qabnu. Maatii Waaqqayyoo ta’uudhaaf aboo mucummaa arganneerra.
29. Warra duraan dursee beekumsa isaatiin fo'ate, fakkaattii ilma isaa isa obboloota baay'eedhaaf angafa ta'uuf jiru, akka ta'aniif yaadaan isaan qabe. Waaqayyoo, Warra duraan dursee beekumsa isaatiin fo'ate, filatamtootaan fakkaattii ilma isaa isa obboloota baay'eedhaaf angafa ta'uuf jiru, akka ta'aniif yaadaan isaan qabe.
Ajandaan Waaqayyoo namaoota jireenya foo’amaniif qabuu hin raawwatamuu yoo isaan adda of baasan? Wanta yeroon murtoofnee kana irratti carraa miti! Sana jechuun maaliif Paawuloos akka humnaan,
Homtinuu guutummaatti jireenya bara baraa keessatti hin argamu. Amantaanis ofii isaatiin ta’uun hafee jechuudha. Kana faana walqabsiisuun Paawulos homtinuu jireenya jaalalaa Waaqayyotti gargar nabaasuu hin danda’u isa jedhuu dubbatateera.
II. keeyyattoota hamma ammatti haalota waa’ee eegichaa deeggaran
Akkaataa eegichaa barabaraa jechuun amanataan sun jireenya isaa kallattidhaan jireenya barabaraa keessatti eeggachuu fi wantoota faallaa fayyina isaa ta’an immoo yommuu danda’u jechuudha. Kun kan inni muli’isu humni fayyisuu Waaqayyo amanaa tokko jireenya barabaraa keessatti eeguu ni danda’a jecha jedhu kan faalleessu miti, garuu yoo amanataan sun haalloowwan guutuu dide eegumsa isa irraa kaasa kan jedhuudha.
Nuyi raawwannee amantoota akka isaan; Kunis, isin warra, karaa amantii fayyina bara booddeetti mul'achuuf qophaa'ee taa'u sanaaf, humna Waaqayyootiin eegamtanii jirtaniif in ta'a. [1 Pheexiros1:5]). Sirritti irra jireessa itti hiquu danda’a, haalaa Eegichaa argamuu danda’a, akka yaada bal’aa asirra jirutti. Yoo inni haalan ta’ee haala kamiin fayyaan jireenya nama eegamuu danda’a birqaba jireenya Jannataan? Tokko iyyuu, haala Macaafni rakkinicha kana keessatti jechu irraa ka’uu yaadni kun dhugoomsuu fi dhugoomsuu dhiisuu hin danda’u.
Akkas Loyu’is Speerrii Kaafer lallabutti, "akka baay’ina keeyyattoota saddeettamii shan kunneen tarreessanii akkaataa doktiriiniin ilaalcha warra Armooniyaa haalota eegicha bara baraa hundeessanitti” (Maajor Baabil Themes, fuula 220. Yaadannoo isa dhumaa irra dubbisaa). Nuyi keeyyattoota 85 kanaan fuutuu qayyabachuu hin deemnu! Garuu haala walfakkaatuun yaadicha olii kan cimsanii fi haala dhaabbatan kan nu gargaaran, waa’ee jecha ilmaan namoota yeroo hundumaa hubatanii fi ajajaniidha.
Inni hiika keeyyattoota murtaa’anii qofa miti, kan akka eegicha hallawwan irratti hunda’e akka amannu kan nutaasisu, garuu akka shakkalluu fi ilaalluuf male. Baay’een keenya namoota gooftaaf inaaffaa qaban ni beekna, haata’u malee kan kan isa dagataniif cubbuutti kan goran. Ilaallchoota kanneen akkasiiti kan akka namoonni fayyina irraa gorani akka badanu akka yaadanu kan godhu.Haata’u malee ilaalchii namaafi muxxannoon dhugaa Macaafa Qulqulluu bakka bu’uu hin danda’u. Sagaleen Waaqayyoo kan inni nuuf kennameef muxxannoo fi shakkalannaa keenya akka madaaluuf malee fallaa akka yaadnuuf miti. Muxxannoo fi shakkalannaa keenya bora’aa, dogogoraa fi guutuu kan hin taane dha. Sirritti wayita ilaalluu, sagalee Waaqayyoo qofatu, dhuga qabeessaa fi ifa sadarkaa madaaluu daanda’u, faraduuf murtee xumuraa laachuu kan danda’uufi muxannoo fi shaakalannaa Kenya kan ifatti ilaalee murtoo kennuudha.
Egaan nuyi haala gaariin keeyyata amma ilaallee kana ilaaluu yaalleerra.
A. Amantoonni haga dhumaatti raawwatanii fayyifamuuf wanta baay’ee ulfaatuu keessa obsaan darbuu qabu
Yesuus bartoota isaatiin akkas jedhe, Namni hamma dhumaatti jabaatee dhaabatu garuu in fayya. (Maatewos 24:13).
Luqqisni kun kan inni jedhuu amantootni haga dhumatti wantoota keessaa darbanii jireenya isaanii waliin walii galuu hin dandeenye fayyina isaani isa dhabuu kan dhabanidha. Rakkinni isaa, luqqisichi amantoota sana hunda isaanii irratti hin xiyyeeffatu, waa’een fayyina isaa bara baraa haa hafuuti jechuudha. lakkoofsa 3, 14 fi 15 irra inni jiruu kan inni agarsiisuu, isa baay’ee ulfaata ta’eedha, lakkoofsa 15 fi 16 irraa immoo isa Yesuus warra Ibroota yookin Yihuudotatti agarsiisedha. Zakaariyaas 13:8-9 fi Hisqi’eel 20:38 irra akka agarsiisutti, bara yeroo rakkina “rakkoolee Yaaqob” jedhamanii (Jeremiah 30:7), haalichi daraan ulfaatan isaa, Waaqayyo warra tokko sadaffaa Uummatichaa hogganaa jiraniin dabdoota bulchitoota Israa’el keessa jiran ajjeessauuf, humnoota warra faalla (Antichrist) warra tokko sadaffatiin jedhuudha. Inni dhugaa Hafuura waliin aduumuu yookiin rakkoolee ulfaata-fiizikaalaaf gargaarsa Waaqayyo haga dhumaatti ta’eetu mul’ata. (Zakaariyas 12:10; 13:1).
Luqqisni amma kun haalota naannoo eegichaa jiruu ibsuuf yookin deeggaruuf hin gargaaru. Inni kan inni jecha jiruu waa’ee namoota warra hin amannee wajjin obsaan jiraachuti jedha.
B. Amantoonni warri Yesuus irratti qabamanii hin jirree muramanii gara abiddatti darbatamuu
Yohaannis 15:6 irra akka jedhutti amantoonni akka dame isa jirmichatti qabamee hin jiraanneetti ilaalaman, gooftaa irraa adda bahuun gara qilqiileetti gad gatamu. Mee luqqisoota ha qayyabannu.
Yesuu duuka buutota isaa alaagoridha jechuun barsiiseera. Kaayyon xiyyeeffannoo alaagoriitiin barsiisuu wanta barbaadamee sana qabxii isa dhugaa gochuu danda’udha. Akkasumas akeekkachisnii gadfaginaan hojii irra ooleera. Dalagaan Yesuus bartoota isaa irratti dalageessa jiruu duukaa buutotni akka isaan ija guutuu ta’an gochuu dha. Kanaafidha, kan inni dameen jirmichatti qabamee hin jiraannee muramuun gara abiddatti darbataman kan inni jedhe, akkasumas amantootni gooftatti qabamanii hin jiraannee, irra adda bahuun gara qiliileetti darbatamuu jechuudha. Kana jechuun warra isatti qabamanii jiratanii fi warra akka fedha isaatti jiraachuun fayyina isaanii waliin turanii ija guutuu naqachuun itti fufan jechuudha.
1 Qorontoos 3:11-15 irra inni jiruu yaada kana wajjin walfakkaatudha:
Dubbisichi kan inni ibsuu barbaadee jiruu, amantoonni warri gaggeeffama hafuura qulqulluun gaggeeffamaa jiran akka isaan adaba kana gochuu dadhabuun dhufuu jala akka isaan hin galledha. Yoomiyyuu, eessattiyyuu inni raawwatee fayyeera. Kanaafuu waa’ee warra jirmichatti qabamuu dhabuun muramanii abiddatti darbataman sanaa amantootni ija hin godhannee akkanuma walitti qabamanii gara abiddatti ykn qiliiletti gatamuu jechuu miti. Gabaabumatti kan inni jedhuu tajaajila amantoota warra haala nama gaddisiisuun iji isaan irra hin argamne jechuudha. Akka dabalataatti yeroo ilaallu, dame warra Yesuusitti qabamanii hin jiraanne, osoo isa hin amanatiin warra fedha isaanii duwwaa hojjetanii fayyuu barbaadanii jechuudha. Kun immoo dirqama jireenya isaa ija qabeessa gochuuf wantootni dalagamuu qaban jiru: kadhachuudhaan (Hojii Ergamoota 4:39), sagalee isaa xiinxaluudhaan (2 Ximeetewos 3:16), itti amanachuudhaan (Fakkeenya 3:5; Maatewos 28:18), fi hojiidhaan agarsiisuudhaan(Maatewos 28:19-20).
C. Amantoonni tarii mormitoota ta’aa dhufuu
1 Qoroontos 9:27 keessatti, Paawulos akkas jedha, “Ani warra kaan dorgomeetti waamee ofii kootii akkan keessaa hin hambifaneef, dhagni koo itti baree waan itti dhufu hundumaa akka danda'u” Jechichi akka kanatti heekameera karaa gadhiisuu in the King James is rendered akka hin kufneef yookiin ittifamuu yookiin walii galuu dhabuu isa jedhutti kan hiikamedha.
Asitti, dabaluun, baay’een akka jedhanitti keeyyattoonni kunnin kan inni agarsiisuu amantoonni sun akka isaan fayyina isaani dhabanidha, garuu Paawulos kan inni jedhu maalidha? Altakkaa daballee, akka qabiyyee barreeffamichaatti deebinee haa ilaallu.
Paawulos kuufama lallaba isaa waktii kanaa badhaasa karaa waldorgommiin argamuu wajjin walmadaalsisuun dhiheesse. Kunis kan inni ilaallatu, tokkichi isa inni badhaasa argatudha. Ibsi Paawulos kan inni xiyyeeffatu badhaasa isa kan yeroo irrattidha, badhaasa isa baduu isa kan yeroo jechuudha. Isaan kunis; warqii, meetii, fi dhagaa gatii qabeessaa 1 Qoroontos 3:12, inni kun immoo badhaasa isa fayyina amantoota wajjin kan walqabtu miti.
Fudhatama dhabaa ta’uuf, akkasumas akka qabiyyee nama amanee tokkootti, fayyina isaa dhabuu wanta inni godhuu tokko iyyuu hin jiruu, garuu badhaasa dhabuuf ta’uu danda’a.
D. Amantoonni ayyaana irraa kufuu danda’uu isaanii
Yaadni waa’ee ayyaana irraa kufuu Galaatiyaa 5:1-4 keessatti argama:
Baay’inaan ayyaana irraa kufuu jechuun kun kan inni hiikamuu, akka fayyina dhabuuttidha. Garuu luqqisii gara isa itti aanutti dabarsuu yommuu ilaalamuu akka inni agarsiisuu, lakkoofsa 5 Hiikawwan garagaraa ayyana irraa kufuu isa jedhu fayyina dhabuu jedhanii hiiku, haa ta’u malee xuqaan inni itti aanuu yaada kana kan faalleessuudha. 5. Nuyi karaa Hafuura Qulqulluu abdii qajeelotatti lakkaa'amu amantii keessaa eeggachaa jirra. Inni tokko ayyaana irra kan kufan warra karaa hafuuraa eeggachaa jiranidha. Amma warra hin amanneef karaa hafuuraa waan kam iyyuu hojjechuun hin danda’amu akka isaa hafuura hin qabnetti. Kanaafuu warri ayyaana irra kufan haga ammatti isaan kan eegamanidha. Jireenya irra kan hafee waan hundumaa jechuudha.
Maal jechuudha? Lakkoofsi 1 fi 2 birmadummaa karaa Massihiin isa argamuu fi garbummaa isa seera jalatti qamamuun walbiraa qabamee yeroo ilaalamuu fi lakk 2 kan inni lallabuu amantoonni ofii isaaniitiin akka seera jalatti garba ta’anii jiran kan ibsan warri akka qajeelota ta’anii barbaachisumma isaa hubatan ayyaana irraa kufaniiru. Isaan qulqulleeffamuuf hirkannaan isaanii ayyaana Waaqayyoo qofaa irra hin taane, garuu dabalatan seera eeguunis waliin makaniiru. Bifuma kanaan fi bifa sanaan qofa haata’uu garuu ayyaana irraa kufaniiru.
Dubbisni bakka kanaa kun waa’ee fayyinaa dhabuu hin dubbatu, garuu haala ifaa ta’ee namni akkasii seera jalatti qabamee akka jiruu ibsuu barbaadeetudha.
E. Yoo amantoonni cubbuu yaada garaa hin gaddaranneen du’an, akkasumas osoo Waaqayyo irraa dhiifama hin argatiin du’u
Yaadni inni kun immoo hanqina hubannaa erga 1Yohaannis 1:9 irraa dhufe: Cubbuu keenya yoo isatti himanne, inni amanamaa fi qajeelaa waan ta'eef, cubbuu keenya nuuf in dhiisa, jal'ina keenya hundumaattiis nu qulleessa.
Hanqinni hubannaa inni gara biraa lakkoofsichi akka inni warra Wangeela gara warra hin amanneetti waametti ilaaludha. Ibroota 2:1irra sirritti ibseera; Yohaannis warra kamiin akka inni dubbate, akkasumas kan inni lallabeefi amantoonni cubbuu keessa jiran akkaataa kamiin balaa kana irra bilisa akka isaan ta’anii karaa Yesuus samii irratti qooda argatan kallatti qabsiisa. Kanaafis nuyi karaa irraa akka hin gorreef, dubbii isa dhageenye kana caalchifnee yaadaan duukaa bu'uun in barbaachisa. Yohaanni kan inni gara amantootatti barreessee, abbaa wajjin walii galee. Akka inni agarsiisetti, waa’ee walii galtee Yesuus kan inni agarsiisuu amantoota cubbamoota ta’aniif fayyina isaanii dhugoomsuufidha. Kanaafuu osuma illee amanataan cubbamaa ta’ee tokko cubbuu isaa isa salphaa jedhamuu iyyuu hin himataniin du’ee isa hundumaa beekuu yookiin yaadachuu danda’uu fayyinni isaanii in eegama.
Waa’ee yaada garaa geeddarachuu inni Yohaannis asitti deeggaruu kun, waa’ee yaada garaa geeddarannaa isa kan fayyinaa jechuu isaa miti. Yaada garaa geeddaraannaan inni kan fayyinaa kan inni barbaaduu Yesuusiin akka gooftaatti (Romans 10:9) fudhachuu malee akka cubbuu irra of jijjiiranitti qofaa ilaaluun hin ta’u. akkasumas yaada garaa geeddarannaan inni Yohaannis jedhee gooftaa wajjin kuufama Waaqeeffanna qulqullaa’aa keessa ta’uun jireenya qajeelota isa fudhatame sana itti fufsiisuu ilaallata.
F. Yoo amanataan tokko isa gara biraa dhiifama hin godhiin du’ee, innis akkasuma osoo Waaqayyo biraa dhiifama hin argatin du’a
Hanqinni hubannaa kana immoo maddii isaa Wangeela Maatiwoos 6:15 irraati: Garuu isin namootaaf yoo dhiisuufii baattan, abbaan keessan immoo irra daddarbaa keessan isiniif hin dhiisu" jedhe .
Araara dhabuu cubbuu, Massihiin cubbuu hundumaaf du’e, isa darbeefis, isa ammaa fi isa dhufuufis isa nuuf taasisedha(Hojii Ergamootaa 3:19; Efesoon 1:7; Ibroota 9:28). Ammas iddoo kanatti dabalee gooftaan kan inni dubbachaa jiruu walitti dhufeenya namni tokko Abbaa isaa wajjin qabuu dubbata. Namni kam iyyuu garaa isaanii guutuu, Ollaa isaaf namoota naannoo isaa jiraaniif yoo gochuu dhaabatee, waaqeffannaan isaa garaa guutuun miti.
G. Yeroo amantoonni jireenya cubbamummaa wajjin walmakanii jiraatan, inni kun jireenya dhabuu argasiisa
Rakkinni kanaa inni agarsiifamee seensaa kutaa duraa keessatti ibsameera, garauu nuti nama akka kanaa karaa sirrii ta’ee qabxii lamatti hirree ilaalla.
1. Inni jalqabuma irraa iyyuu amanataa sirrii miti, fakkeessituudha (Maatewos 13:24-30).
2. Inni amantaa sirreedh, garuu cubbuu keessa osoo hin hubatiin deeddebi’uu agarsiisa. Inni kun birfa isa nuyi itti hubachuu qabdudha.
Haalli xalayyichaa sababa nama Qorontoos sana haadha abba buddeenaa isaa wajjin jiraatuu irratti kan hunduaa’edha(1 Corinthians 5). Nuyi akka inni amanataa ta’ee isa beekna, utuma ta’uudhaa baate iyyuu, Paawulos qaamni isaa Seexanaan miidhamuu jalaa isaa hin baraarre, akka inni raawwatee harka seexanaa keessa ta’uu isa dhiisee malee isa hin oolchinee, kunis akka abboommiin yeroo irratti argatuu ta’ee (Ibroota 2:14). Inni Yesuusidha, isa karaa sirrii gara du’atti fidudha (mul’ata 1:18); 1 Tasaloonqee 4:14 amantoonni akka isaan warri kufan akka isaan karaa Yesuus boqotan dubbata. Sababni isaa namichi raawwatee fayyeera, harka gooftaa Yesuusitti guyyaa isa Paawulos dabarsee harka seexanaatti isa laatuu sanaaf jechuudha.
Namni jireenya dhabuu dandee’eera? Miti. Paawulos sirritti sirnichi nama irratti ibseera, kanaafuu hafuurri tarii guyyaa gooftaa Yesuus ni fayyiti ta’a(15:5). Inni kan hojjetamuu danda’uu yeroo gooftaa raawwatee dhuunfatudha.
H. Lubbuun cubbamummaan hammeeffamti ni duuti
Kanarratti ibsa bal’aa kan qaban bal’inaan raajicha Hisqeel 18 keessatti argamu:
4: lubbuun cubbuu hojjettuu in duuti
13: inni xuraa’ummaa hundumaa hojjeteera; inni dhugumaan inni du’a; dhiigni isaas mata isaa irra in barbaadama.
18: inni yakka isaan in du’a.
20: lubbuun cubbamtee in duuti
24: ja’ina hojjetee fi cubbuu hojjetee sanaan in du’a.
26: inni yakka hojjeteen in du’a.
Ibsi kun amantootaaf warra cubbuu hojjetan gara adaba jireenya cubbamummatti akka inni geessuu fi adabni isaa du’a jala akka galchuu danda’uu qabateera, mee nuyis boqonnichaa haa qayyabannu.
Sababii kamifiyyuu, jechichi kan inni gargaaru lubbuu bifa qaamaatiin yommuu ilaalamudha. Afaan Ingiliffaa keessatti, lubbuun kutaa qaama akka gosa foonitti ilaalamuu barbaachisaa miti. Yoomiyyuu, Kakuu Moofaa keessaa ergoolee haala gaariin ibsan keessumaa waa’ee du’aa ilaalchisuun lubbuun haala kamii jireenya mata isaa dhaba isa jedhuuf, akka fakkenyatti 11:11 irraa: Isaan yommus warra mandara sana keessa jiraatan hundumaa billaadhaan in ajjeesan; waan hafuura baafatu tokko illee utuu hin hambisin raawwatanii in balleessan; Hazoorinis ibiddaan in guban.
Sirriimatti, biillaan qaama hargansuu ajjeesuuf gargaara. Inni ifaadha, inni Hisqeel 18 irratti barreeffamee jiruu gabaabumatti kan inni ibsuu du’a qaama namaa isa ta’edha. Garuu inni sababa quubsaadhaa?
Akka seensaa Charles Ryrie kitaaba Hisqeel irratti kennetti, Ministiriin Hisqeel kan inni eeguu namoota cubbuun ala ta’anii firdiin gooftaa isaan irraa bilisa ta’aniif …(kitaaba qayyabanna Ryrie). Namoonni biyya Baabiloon irraa adda ta’ee keessa bahanii dhufanii yeroodhaaf firdii addunya kana jala jiraachuun isaanii beekamadha. Boqonnaa 9 irratti inni raajamee Israa’eloota Yerusalem keessa naannoo murtaa’ee jiraachaa jiran balleessu, akkasumas boqonnaa 22:13-22 kan raajamee waa’ee du’a namoota Israa’el muraasaa yommuu ta’uu, kana booda garuu firdiin Yerusalem irra ta’uu isaati. Xiyyeeffanna guddaan kan inni irra jiruu garuu isa boqonnaa 18 irra jiruu yommuu ta’uu inni iyyuu waa’ee gama firdii du’aa qaama yookiin addunyaa kana irratti mudatu kan ta’uudha malee, firdii isaa barabaraa akka hin taanee hubachiisa.
Egaa akkuma ergaa boqonnicha irraa hubatamuutti, yoo namoonni waan gaarii hojjetan jireenya soda hin qabnee jiraachuu akka danda’anidha. Faalluma kan immoo namoonni waan hamaa hojjetan gatii isaan eeggatu du’a ta’uu isaati. Qabiyyeen firdii du’aa inni lafa kana irraa kan inni argisiisuu irra jireessaan akkuma dursee jedhamee waan nurra eegamuu gochuu dadhabuudhan du’a qaama keenya isa biyyoo irraa hojjetamee ta’uu isaati. Namoonni cubbamoota ta’anii gatiin isaani du’adha, sababni isaa waan cubbuu hojjetaniifidha. Warri qajeelina hojjetan immoo yookiin warri cubbuu hojjechuu irra deebi’an isaan namummaa isaanii guutummatti jireenyatti jiraata. Firdiin kana waliin walfakkaatuu Israa’eloota gidduu bara ijoollee Qoree kara Musee Waaqayyoo raawwatamee argineerra. Dhimmaa ijoolleen Qoree irratti hamaa hojjetan waliin kan walii galan hundinuu ijoollee Qoree wajjin Waaqayyo isaan ajjeesseera. Warri Musee wajjin ta’uudhaan gaarummaa hojjetan immoo araara Waaqayyoon golgamaniiru(seera Lakkoofsaa 16).
Isa kana irratti haala armaan gadiin ilaalla
1. Qoraahi ilmi Yizhaar akaakayyuun Qehaat inni sanyii Lewwii,
Daataanii fi Abiiram ilmaan Eliiyaabii fi On ilmi Phelet sanyiin Ruuben,
2. isaanii wajjinis namoota Israa'el keessaa namoonni dhibbi lamaa fi
shantamni warri waldaa geggeessuudhaaf waldaa keessaa fo'amanii beekamoo
turan Musee irratti in ka'an.
3. Isaan kun Museedhaa fi Aaroniin mormuudhaaf wal ga'anii dhufanii
isaaniin, "Isin amma dubbii baay'iftaniittu! Waldaan guutummaatti, warri
waldicha keessa jiranis hundinuu qullaa'oo dha, Waaqayyos isaanii wajjin
jira; isin garuu maaliif waldaa Waaqayyoo irratti ol of qabdu ree?"
jedhan.
Namoonni sababa gama abboota isaanii irraa kan ka’ee miiraa gammachuu keessa hin jira, isa Waaqayyoo karaa Raajotaa deebiseera, …...lubbuu isheen cubbamtee in duuti (lakkoofs. 4). Bifa akkamiin turee kan isaan rakkinni isaanitti hadhaa’e? ta’us garuu dhiphina isa barabaraa miti. Isaan haga ammaatti iyyuu jiraachaa jiru! Kana irra kan caaluu, tasuma luqqisni waa’ee badinsaa isa barabaraa wajjin wal qabatuu yookiin cubbuu hidda irraa dhaalamuun dhufuu waliin wal qabatuu ta’uu hin danda’a.
Waa’ee du’aa kan dubbatan hundumaa kan isaan jechaa jiran waa’ee du’a fooniti, isa kan barabaraa miti. Kanaafuu luqqisoonni waa’ee du’aaf kaafaman hundinuu boqonnicha keessatti kan argaman haala eegicha barabaraa irratti kan xiyyeeffatan miti.
I. Erga cubbamaan karaa amantii fayyina argata ta’ee, akkasumas amantii dhabuudhaan immoo fayyina dhabaa jechuudha
1 Pheexiros 1:5 akkuma jedhuu amantoonni, Kunis, isin warra, karaa amantii fayyina bara booddeetti mul'achuuf qophaa'ee taa'u sanaaf, humna Waaqayyootiin eegamtanii jirtaniif in ta'a. nuyi isa ilaalleera akka Waaqayyo isaan tiksee, eegicha, golgii Waaqayyoo in isaan oolchaa hamma amantoonni mana isaani isa samiirraa gooftaa isaanii wajjin jiraachuu bira gahanitti kun inni ta’aafi. Akkasumas Waaqayyo akkamiin eegichi amantoota kana tiksuudhaan tursuu danda’a: kunis kan inni ta’uu amantii laphee amantoota keessatti iddoo bal’aa yeroo argatudha. Kan Waaqayyo nu eeguu karaa amantiiti akkuma inni karaa amantii nu fayyisee (Efesoon 2:8)jechuudha. Inni karaa amantii fayyee, tasuma fayyina amantii isaa dhabuu hin danda’u, sababni isaa Waaqayyo wajjin jira.
Asitti gaaffiin ka’eera: inni amanataa isaa isa yeroo hundumaa waa’ee fayyina isaa shaakalli taasisuun irra jirudha, Waaqayyo miti. Akkamiin, kanaafuu, Waaqayyoo inni olaanuu amantii isaani deeggaraa amantoota keessatti karaa amantii isaan qabanii jechuudha. Kun immoo sochii nuti yeroo hundumaa karaa amantii keenyaa shaakallii nutii osoo wal irraa hin citin taasisnudha. Kanaafuu deebiin isaa, karaa walfakkaata inni itti Ilmaan namoota fayyisuu danda’uu yeroo kamiyyuu amantii duwwaadhanidha. Yohaannis 6:44 irratti, akka Yesuus jedhetti, Abbaan inni ana erge yoo isa harkisuu dhaabaate, homtinuu gara koo dhufuu hin danda'u; isa gara koo dhufu immoo ani guyyaa isa dhumaatti du'aa nan kaasa. Waaqayyoo nama Yesuusiif ibsee, namichi sun yeroo hundumaa bilisummaa isaaf kennamee karaa amanuu isaan fayyina argatee, dalagaa jiraata. Altakka namni fayyeera, hafuurrii fi Ilmi yeroo hundumaa kadhachaa jiraatu akkasumas fayyina isaa iddootti tursu.
Roomee 8 irratti, bakka Paawulos itti humna guddaadhaan waan kam illee yoo ta’ee jaalala Waaqayyoo irraa wanti gargaar baasuu akka hin jirree itti lallabedha, kan inni kana jedhees boqonnaa 8 lakkoofs 26-27 irrattidha.
Dirqama dadhabbiin keenya, wantoonni bu’uura ta’an, akkasumas wantoota kam illee haa ta’uu gama ittiin amantii keenya irraa kaa’annee daandii biraa hordofnuu ilaallata. Luqqisichi, kanaafuu, nutti hima akka Hafuurri qulqulluun nuuf kadhatuu; kanaafuu nuti amantiidhaan fayyina keenya hin dhabnu. Adam Clark kan jedhamuu luqqisii kana irratti yaada kenneera: "Waaqayyo keenya kan gidduu galee nuuf kadhatuu daandii nuuf hojjeteera, kunis walii galtee fi hoggansaani, yommuu kana godhus akka nutti dhiheenya qabutti godha" (Adam Clark Kommentarii Macaafa Qulqulluu irratti barreesse).
Hafuurri Qulqulluu nuuf Waaqayyo gidduu galee yeroo kadhatuu akka nuti fayyina jireenya keenya hin dhabnetti wabii nuuf ta’uutinidha. Osoma inni kun gahaa miti jennee iyyuu, bifuma walfakkaatuun Ilmis wabii nuuf ta’uun nuuf in kadhata.
J. yoo yaada garaa geeddaratan gooftaan in fayyisa, firdii sirrii kan gooftaatti amanuu dhabuu
Yaadni kun immoo isa sirritti ilaaluu qabnudha. Yoo Waaqayyo nama karaa amantii fayyiseera ta’ee, akkanuma inni ka’umsa irraa eegalee waa’ee fayyinaa karaa amantii ta’uu deeggaruu isaati.
Kan gooftaan osoo Pheexiroos isa hin ganin isaan jedhee maal ture(Maatewos 26:69-74)? 31 Yesus, "Simoon, Simoon, Seexanni akka namni qamadii gingilchu isin gingilchuudhaaf isin falmeera. 32 Ani garuu amantiin kee iddoodhaa akka hin badneef siif kadhadheera; ati yeroo itti gara Kootti deebitutti, obboloota kee jabeessi!" jedhe (Luqaas 22:31-32). Yoo namni tokko kan akka amantii fayyifamaniif waayyo isaaniif kadhateetti ilaalan, inni karaa du’aa ka’uu isaatiin jireenyatti isaan eega. Yoo inni akka karaa amantii tajaajila itti fufamuu qabudha jedhama ta’ee, yeroo tokko tokko jireenya amantii, kanaafuu jireenya mantii fayyifamuu dhabuu ijoo isaa ta’uu hin danda’u, akka amantii tajaajilaatti ilaalamee fudhatamuu hin qabuu ka’umsuma isaa irraa iyyuu amantiin fayyifamuun. Sababi kamifiyyuu hata’uu malee Pheexiroos amantii isaa amantii jireenya karaa amantii nama fayyisuu dhabuu ta’ee hin argamne. Inni tasuma gara nama gayyuu hin dandeenyetti kan dhihaatu miti.
Yesuus maal jechuu isaati? yoomi kan ati jijjiiramte? Pheexiroos raawwatee amaneera, kun isa akka inni hin kufneef isaaniif kadhatedha. Haasan Pheexiroos godhee, isa fiiguu tokko irraa gara isa rakkinatti kaatutti, kunis kan dhugoomsuu isa yeroo Pyeexiroos yeroo sadii gooftaa gane sanadha. (Maatewos 26:69-74), tokko ta’uudhaan warra cimina guddaan dhaabbatanii Hojii Ergamoota 4:18-20 dhugaa bahumsa isaani fiixan baasanidha.
Ganuun kun isa keessa osoo hin ta’iin isa afaanin ta’udha, gochaa karaa alaan ta’uu kun immoo tasuma amala gara keessatti xiyyeeffachuun faaluu hin danda’u. Akka irratti xiyyeeffatamee mari’atametti, dogoggorri ilma namaa inni guddaan as keessatti hammatama. Akka taatota warra waltajjii irraa afaanin yaada garaa geeddarannee gooftaa fudhanneerra jedhuu garuu lapheedhaan hin fudhannee. Akkuma tokko tokko laphee isaan yoo jibbuu dhiisee iyyuu, afaan isaan akka isa ganutti mul’isuu danda’a. pheexiroos kan inni gooftaa ganee namummaa isaa kana oolfachuu jecha dha malee, sababni amansiisaan akka inni laphee isaan gooftaa isaa ganee agarsiisuu hin jiru. Tarii sababoonni hedduun akka inni karaa alaan ykn afaaniin ganuu dirqisiisan jiraachuu danda’u. isaan keessa muraasni amaloota yara gaggeessitootaa Kiristaanota yookiin namootaa yaada isaanii hin fudhannee naannoo isaanii keessatti argaman balleessuuf ta’uu danda’a.
K. Amantoonni waan cubbuu ta’ee hojjechaa gara du’aatti deemu
Cubbuun gara du’aatti kan jedhu kun kan inni ilaallatu 1Yohaannis 5:16: Namni tokko obboleessi isaa cubbuu du'a [bara baraatti] isa hin geessine utuu hojjetuu yoo arge haa kadhatuuf, Waaqayyo jireenya isaaf in kenna. Kunis warra cubbuu du'a [bara baraatti] isaan hin geessine hojjetan duwwaadhaaf ta'a; cubbuun du'a [bara baraatti] nama geessu jira; namni isa akkasii kanaaf haa kadhatu jechuu koo miti. asitti akkasumas, luqqisichi baay’inaan kan inni wal qabatuu hiikni isaa waa’ee amantoonni fayyina isaanii dhabuuti.
Cubbuun gara du’aatti inni jedhuu kun maal jechuudha? Akka nuyi ilaalletti, 1 Qoroontos 5 irraa kan inni jechuu waa’ee amanataa isaa haadha manaa abbaa buddeenaa isaa wajjin ejjaa keessa jiruuti. Inni bulchiinsa seera Waldaa Kiristaana tuffateera, fi lakkoofsa 5 irratti, Paawulos akka Waldaan gara hojiitti jijjirtuuf, nama akka kanaa oolchuudhaaf fuudhaatii dabarsaa seexanatti kennaa, tarii hafuurrii isaa guyyaa gaafa gooftaatti fayyuu in danda’a. cubbuun du’atti geessu, rakkoo guddaan kanneen akka 1Qoroontos 5 keessatti uumamee yoo mudatee fudhachuun kan dhufudha. Adaba seexanaan argamuu sana ofirratti fudhachuun lubbuun oolfamuu dandeessi isa jedhudha.
Nuyis asitti maal argina? Namichi yaada garaa geeddarateera (2 Qoroontos 2:5-8); garuu yeroo kanatti akka inni hin geeddarannes ni argina; Seexanni foon isaa irratti aboo argatee isa ajjeeseera, garuu hafuurri isaa guyyaa gaafa gooftaa in oolfamti. Fayyinni isaa eegichaa Waaqayyoo isaa bara baraa keessatti hammatameera karaa inni guutummatti yaada garaa geeddarate jechuudha. Kanaafuu cubbuu du’atti geessu jechuun, cubbuu gara du’a foonitti geessuun lubbuu irratti aboo hin qabne jechuudha malee, isa lubbuu balleessu jechuu miti.
L. Amantoonni warra dhiifama cubbuu hin argannee kana soda irra kan ka’ee deeggaruu/warra hafuura qulqulluu tuffatan
Kan Yesuus lallabe,
Maatewos 12:31-32
Jireenya amantii kanaa tuffatan kun arrabsoodhan, laphee isaanii isa jal’aa keessa yaada jiruu Waaqayyotti mul’isu. Ibsi kun kan inni irratti xiyyeeffatuu amantootni baay’een kan isaan fayyina isaanii dhaban sababa warra tuffii jireenya Waaqayyoo amantoota irraan mul'atu irra kan ka’edha. Tiyooloojiin warra Farisoota kan inni cimsuu Massihiin gargaarsa tokko malee hojii hafuura xuraawotaa ari’a, akkasumas lamxoota fayyisa isa jedhudha. Akkasumas namicha dhaloota isaatii jalqabee agartuu hin qabneef agartuu deebiseera. Warren kana fakkaatan hojjeetera Yesuus bara tajaajila isaa keessatti. Maatiwos 12, Yesuus hafuura xuraawaa ifatee baaseera, namoonni warra isaa hadheessan sababii irratti barbaaduudhaaf, inni kun ilma Daawit mitii (hiikaa, Massihii) (lakkoofsa. 22-23)? Deebiin Farisootaa, Warri Fariisotaa yommuu kana dhaga'an garuu, "Namichi kun Bi'el Zebul angafa Seexanootaa duwwaadhaan hafuurota hamoota baasa" jedhan. (lakk. 24). Lallaba isaanii sana waliin, tiyooloojii kun yooma illee kan dhuunfaa isaanii ta’ee wal faalleesa. Gaggeessan amantii warra Israa’elootaa, jalqabuma tajaajila isaa isa hamaa sanaan akka isa hogganamutti hordoftoota Yesuusii mormuu itti fufame. Yeroo dabalatan uummatichi fudhachuu in dide. Israa’eloonni hunduu tajaajila Yesuusii hin mormine. Garuu akka guutummaa biyyichaatti seerri Massihummaa isaa hin fudhachiisnee Uummata amsiisuuf hojjetameera. Akka qabiyyee isaatti, warri faallaa Yesuus ta’an kun dhimmoota hafuura qulqulluu faalleessan kun lammii warra cubbamoota kan Israa’eloota fuudhanii gara hafuura isaa hamaa sanaan, amala hafuuraa dhugaa isaa Massihii keessan hojjetuun walmadaalchisanidha.
Waa’ee gaalee sanaa maalidha, inni isaaf dhiifamuu hin danda’u, yooma illee biyya lafaa kanatti (lakk. 32)? Jecha Ibroota kan Yesuus itti fayyadamee, biyyi lafaa kan isheen tahaa dhuftee, isa gaalee Massihii gara mootummaa Massihummaatti (Miliiniyaa).
Waa’ee dhiifama gochuu dhiisuu isa Yesuus dubbatee sanaas jireenya isa jireenya bara baraaf dhiifama gochuu dhiisuu waliin kan walqabatuu miti. Garuu waa’ee dhiifama dhabuu isaa Mootummaa Waaqayyoo wajjin wal qabatudha. Naannoo uummata warra Waaqayyoon gananii kanaa warra faallaa yookiin morkattoota hafuura qulqulluu ta’anii kanaaf, mootummaan isaaniif hin hundeeffamnee yeroo sanaaf, akkasumas baroota gara fulduraa dhufan kanatti illee arguuf tasuma warra yaada kana of keessa qaban miti. Garuu akka Yesuus lakk. 38 irratti labseetti, 38 Ilaa, manni keessan onee in hafa*. 39 Ani isinittan hima; ammaa jalqabee, 'Maqaa Waaqayyootiin kan dhufu galateeffamaa dha' hamma jettanitti ana hin argitan" (Maatiwos 23:38-39). Manni isaani yookiin waldaan isaanii kan inni barbadeeffamee bara 70 DH.K.D ture. Sabichi lammaffaa Massihii hin arguu haga deebi’ee Massihii ta’uu isaa itti amanee akka fayyisaa isaatti fudhatutti, yeroo inni deebi’ee mootummaa isaa biyyaa lafaa irratti hundeessutti kun in ta’a.
Warri hafuura qulqulluu tuffatan kun, cubbamummaan lammii warra Israa’elii amaleeffatamee fi akka amalatti ilaalama dhaloota waktii sanaa gidduutti (Maatewos 23:36), garuu akka dhuunfaatti cubbuun amala ta’uu isaa kan itti hin amannees jiru. Namichi amana hin turree maqaan isaa Saa’ol jedhamuu inni biyya Tarsiis ture sun lammii biyyicha ture yeroo sanaf, isaa booda gooftaan dhiifama godheefi isa fayyise (Hojii Ergamootaa 9:4-6). Akka Warri hafuura qulqulluu tuffatan kanatti, lammii warra cubbamoota fi warra faalamtoota sun gara dhuunfaatti makuu hin dandeenye, warri qofaa isaani jiraatan kunis osoo kana deeggaranii fayyina jireenya isaanii dhabuun isaani salphaatti ture, garuu Saa’olis kana hin deeggarre.
M. Keeyyatawwan akeekkachiisa kitaabota Ibrootaa
Kitaaba Ibroota muraasa keessatti bakka walfakkaatatti haala fi bakka itti amantootnni fayyina isaanii dhaban jira. Asitti, akka fakkeenyatti fudhachuun kan arginuu Ibroota 6:4-6 fi Ibroota 10:26-29 irraa arganna.
Itti daballee yeroo ilaalluu, mee dubbisichaa gama seenaatinis akkasumas gama Macaafa Quqlluutiinis qabiyyee isaa haa ilaallu.
Xalayyaan gara amantoota warra Yihuudaa Yerusalem keessa jiraatanitti bara mootummaa Roomee bara 70 DH. K. B barreeffameera. akka ajaja sana irratti, Yesuus duukaa buutota isaa akeekkachiiseera, 20 "Yesus itti fufee, "Yerusaalem loltuudhaan marfamuu ishee yommuu argitan garuu, diigamuun ishee akka dhi'aate beekaa. 21 Yommus Yihudaa kan jiran gara gaarotaatti haa baqatan, mandarattii keessa kan jiranis ba'anii haa adeeman, biyya keessa kan jiranis mandarattiitti ol hin galin(Luqaas 21:20-21).
Hordoftoonni isaa magaala keessatti walitti qabanii hin turree, garuu dheessuufidha. Inni kun inni mirkaneessuu qormaanni sun baay’ee guddaa ta’uudha. Inni jalqabaa isa warra Yihuudota, warraa gidduu isaanii jiraatani amantoonni gara amantaa rabbii Judayisimii isaaniitti akka deebi’anii dhiibbaa isaan irraan gahanidha. Inni lammaffaa uummanni Yerusalem Yihuudotaa hundaa warri hoggansaa jal’oota jala jiran humna ittisa warra Roomatti ammas deebi’anii dabalamani. The second was the expectation of all Jerusalem Jews by the Zealots, who were in control, to join the armed resistance against Rome.
Amantoonni miiraa wa’ee lola warra roomaa kana hin beekan, garuu gooftaan akkaata isaan oolfamaniif isaan gargaara ture, kanaafuu iddoo kanatti isaan gidduu galeessa qabatan. Kitaabni warra Ibroota rakkina seera eeguu dhabuu isaanii kana hiikuu isaaniif barreeffame. Akka isaan gara amanta Judisimii Rabbii warra Yihuudotaatti hin deebineef jechuudha. Garuu gaarotaatti baqachuun akka isaan miliqan taasisaa ture. Akeekkachiisuu warra abboota firdii kam keessatti iyyuu kan inni jajjabeessu akka isaan ajaja waggaa 70 D.K.B jiruu akka raawwatamudha.
Kiraabichi kaayyoo mata isaa qaba. Inni foddaa abboommi eeguuf kan banedha. Bara 66 D.K.B keessatti yeroo warri Roomaa akka barbaadanitti jijjiiruu barbaadanidha. Amantoonni Yerusam baqatanii Yordanosiin cee’anii gara gaaratti olbahanii eegduu Piilla keessa barbaadachuu eegalan.. dhaloota Kiristoosiin Boodaa 68 warri roomaa humna ittisaa isaanii bara 70 DH.K.B magaalitti fi mana qulqullummaa amantoota kana akka jirutti deebisanii balleessan.
Ajajni kitaaba warra Ibrootaa kan inni ofeeggachiisuu tokko illee hin akka ajaja bara baraatti ilaalamuun kan isaaf ta’u. garuu kan inni kaa’amee akka ajaja qaamattidha. Qalbii diddiirrachuun inni Ibroota boqonnaa 6 keessa jiruu sun waa’ee yaada garaa geeddarannaa fayyinaatiif kan hojjetuu tokko iyyuu waan hojjetu hin qabu. Garuu kan inni hojjetuu akka isaan gara ajaja eegutti baqatabiif kan isaan gargaarudha. Aarsaa guddaan sababa cubbuu hammaan xiqqaa ta’aniif hammana barbaachisaa miti akka seeraa Musee irraa nutti himutti, isaan kun cubbuu akka ejjummaa fi lubbuu ajjeesuufaa ta’an kanaaf aarsaan sababii cubbuu aarfamuu hin jiru. Garuu adabbii jala akka garbaa cubbuutti galfamaniiru. Aarsaan waa’ee cubbuu kanaaf hamma kanaa barbaachisuu hin jiruu, kitaaba sana irraa akka ragatti taa’ee hin jiruu osooma illee Waaqayyo aarsaa godhamee dheekkamsa abboommii eeguu dhiisuun jireenya isaanii irratti dhufuu kana jalaa isaan baasuu dada’a ta’ee, garuu qaama isaaniin turuu danda’u foon isaaniin miti.
Luqqisni Ibroota kam iyyuu, amantoonni akka lubbuu isaanii yookiin fayyina isaanii dhaban kan deeggaruu hin jiru.
III. Goolaba
Haala walfakkaatuun gara cimina tokko ta’etti akka inni dhufuuf ta’ee qayyabanneerra. Akkasumas keeyyattoonni muraasni haalota eegichi yookin eegannoo keessatti bifa kamiin akka isaan deeggaranis ilaaluuf yaalleerra, fi akkasumas bifa qeenxee ta’eef tasuma ibsamuu akka hin dandeenye hubanna. Akkasumas nuyi labsii raawwatee guutuu ta’ee eegicha barabaraaf labsameeruu arganeerra. Akkuma kanas Macaafni Qulqulluun karaa danuu Waaqayyo amantootaaf eegecha barabaraa akka inni godhuu ilaalleerra.
Akkuma kanallee kutaa Macaafa Qulqulluu tokko illee mata isaa akka inni hin faalleessinee ilaalleera. Kana malee garuu karaa danuu akka inni waltumsuudhaan kaayyoo Waaqayyo isaa ta’ee waa’ee fayyina namaaf hammam akka inni waligaluu argineerra. Akka fakkeenyatti Yohaannis 10:28 irraa fudhachuu dandeenya. Innis: Ani jireenya bara baraa isaaniif nan kenna, isaan bara baraan hin badan, namni tokko illee harka koo keessaa isaan hin butatu*.
Amantoonni gooftaa isaanii tajaajiluuf tarii fayyinaa koo nan dhaba jedhanii sodaachuun isaan irra hin eegamu. Garuu itti gammaduudhaaf yeroo hundumaa ayyaana isaa keessa akka ta’uun tajaajiluutu irra jiraata. Akka Yesuus jedhutti: Yesus isa amantii keenya jalqabee fiixaan baasu sanattii ija hin buqqifannu. Inni gammachuu fuula isaa dura jiru sanaaf jedhee, fannoo irratti du'uu isaatiif yeelloo isa irra ga'e homaatti utuu hin lakkaa'in, obsaan fannoo irratti du'uu in danda'e; ergasiis gara mirga teessoo Waaqayyoo taa'e (Ibroota 12:2).
Akkuma kana mee nutis isa haa tajaajillu!
Fayyuuf maal gochuu qabu?
" Gadis isaan baasee, "Ani akkan fayyuuf maal gochuutu anaaf ta'a? gooftolii ko" jedhee isaan gaafate" Filiippisus Jaayilor akka booyaa taran (HoE 16:30).
"Yesuus Kiristoos irratti haa amanna, yoo akkas ta’ee fayyinni jira" kun deebii Paawulos fi Sillaasii.
" Beenyaan nama cubbuu hojjetuu du'a; kennaan Waaqayyoo inni Kiristos Yesus gooftaa keenyaa wajjin tola kennamu garuu jireenya bara baraa ti(Roomaa 6:23).
" Waaqayyo, akkasitti tokkicha ilma isaa hamma kennuufitti biyya lafaa jaallate; kun immoo isatti kan amanu hundinuu jireenya bara baraa haa qabaatuuf malee, haa baduuf miti" (Yohaannis 3:16).
"obbolootakoo, ani wangeela isiniif nan lallaba.... Kiristoos inni cubbuu keenyaaf du’ee sun, akka dubbusa Macaafa Qulqulluutti, inni in awwaalame fi gaafa guyyaa sadaffaa inni du’aan kaafamee akka luqqisiin jedhutti " (1 Qoroontos 15:1-4).
Yesuus dhaggeeffatoota isaa yeroo gaafatuu, "Wangeelatti amanaa". Kanaafuu nuyis akkasuma jennee isin kadhanna.
Maaloo yoo amanuu eegalte nabeeksiisi.
Waaqayyo si ha eebbisu!
© Norman Manzon 2016.
Mirgi barreessaa seeraan eegamaadha.
Afaan Oromo - in theological order

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Onkolooleessa 4,2015 Ayyaanni Irreechaa Bara 2015 Hora Arsadeetti Uummataa Oromoo Miliyoona guddaan kan irratti argamuun kan kabajamee fi Addaatti Uummatni Oromoo Sagalee diddaa guddaa Sirna Abbaa Irree Wayyaaneef qabu dhageesisuun Dirree qabsoo bilisummaa fakkeessuun ABO FI QABSOO BILISUMMAA OROMOO Leellifachuun kabajatan!!
Uummatni Oromoo ulee garbummaaf harka hin kennine Ayyaana Irreechaa kana irratti Miliyoonota hedduun walitti dhufuun Wayita Ayyaana Irreechaa kabajachuuf socho’anitti Shirrii ulfaataan aayyanaa Irreechaa ugguruuf mootummaan Wayyaanee dalaguus tokkummaa fi gootummaan dura dhaabbachuun akeekaa fi kaayyoo mootummaan wayyaanee cabsuun Ayyaanni irreechaa dirree qabsoo fakkachuun kan durii irraa bifa qindaa’ee fi tokkummaa fi jaalala guddaa qabuu fi mormii sirna abbaa irree wayyaaneef qaban ifatti calaqisiisuun uummatni Oromoo Ayyaana Irreechaa Kabajachuu danda’ee jira. Labsiin Caffeen mootummaa OPDO fi Wayyaanee waliin ta’uun ‘’ Maqaa Master planii Finfinnee fi Magaalotaa oromiyaa irratti raggaasifamee uummata oromoo miliyoona guddaa guyyaa kana Ayyaana irreecha irratti argamaniin ifatti balaaleffatamuu eegalee jira, uummatni keenyaa Qabsoo hadhawaa gochuun labsii kana fashaleessuun mirga isaa kabachiifachuuf murtii dabarfate jira.
Ayyaanni irreecha baranaa kan hawwannaa fi simannaa uummata Oromoo hundaa argate kun Seenaa Oromoo keessatti isa jalqabaa fi isa qaroomina Aadunyaa keessatti bakka guddaatti galmeeffamuu qabu ta’uu uummatichi miliyoonaa hedduun ba’ee kabajatee sagalee isaan
mirkaneessuu irra darbee Uummata bilisummaa dhabee bilisummaa barbaaduu fi uummata yoom iyyuu abbootii irreef harka hin kenninee, Uummata dhaaba isaa tokkicha ABO waliin qabsoo bilisummaatti jiruu ta’uu ifaan ifatti bakka aangawootni fi loltootni mootummaa abbaa irree wayyaanee jiranitti ifatti ABO waliin jiraachuu fi uummataa qabsootti jiruu, uummata mootummaa mataa isaa barbaaduu fi uummataa sirna bittaaf harka kennaa hin jirre ta’uu mirkaneesse jira.
Ayyaa Irreecha guyyaa kaleessaa hora Arsadeetti kanbajame kana irratti uummatni Oromoo gamtaan gootummaa guddaa Argisiisuun shira guddaa mootummaan abbaa irree qopheesse tokkummaa uummata keenyaa fi Qindoomina Qeerroo Bilisummaa Oromoon fashalaa’uu danda’ee jira. Uummatni Oromoo Murtii diinummaa fi abbaa Irrummaa Caffeen Oromiyaa dhimma Master Plaanii Finfinnee fi Magaaloota addaa Oromiyaa raggaasisen wal qabatee arii fi dheekkamsa guddaan keessi isaa kan guggubate walitti dhufuun Oromummaa,eenyummaa, sabboonummaa cimsachuun Qabsoo bilisummaa Oromoo ABOn durfamuuf jaalalaa fi kabajaa guddaa qaban ifatti muldhifachuun ABO, WBO fi Qeerroo bilisummaa Oromoo faarfachaa kan Oolan yoo ta’uun ibsame jira.
Addatti dargaggootni Qeerroon barattootni Oromoo fi sabboontootni fi Qabsaa’otni Oromoo walitti dhufuun dhimmoota Labsii murtii duuguuginsa Sanyii Caffeen Oromiyaa Uummata Oromoo irratti dabarsee irratti marii adda adda waliif gochuun Adeemsi diinaa kun qabsoo bilisummaa Oromoo kan finiinsuu malee duubatti kan hin deebifne ta’uu waliif dhaamuun sagalee Guddaan dhaadannoo Labsii Master Planii Finfinnee balaaleffatuu fi mootummaa abbaa irree garboomsaa wayyaanee balaaleffatu dhageessisan. Walleelee Warraaqsaan ABO, WOB faarsuun qabsoo bilisummaa Oromoo galiin ga’uuf Adda Bilisummaa Oromoo jalatti hiriiruu fi jabeessuun, waraana Bilisummaa Oromoo jabeessuu ijaaruu, fi jalatti ijaaramuun dhimma murteessaa ta’uu jala muruun diinaafis ta’ee firaaf walleelee warraaqsaa fi dhaadannoolee garaagaraan ibsatan. Guutummaan Gabaasaa kanaa waraabbii vedio,audio, fi Suuraan Deeggaramee waan jiruuf itti Fufinsaan torbee tokko guutuu itti fufa…….


text:
Barattootii kutaa 12 Itoophiyaa torbaan dhufu Qormaata Biyyoolessaa,ka yuniversitin seenan fudhatan.
Godinii Oromiyaa daangaa irra ammoo waldhaba gama Liyuu Hayil naannoo Somaaleetii itti dhufuun ijoollee hedduutti barnannoota dhabe.
Daangaan Oromiyaa qaraayyuu lafa lolaa, bonaa fi rakkoo akka akkaatiin bultii dadhabe.Kana keessaa tokko aanaa Gumii-Eeldallootii fi aanaa Gursumiiti.
Gumii–Eeldalloo,aanaa godina Gujii Bahaati, aanaa Liiban irraa bahe aanaa haaraa.Aanaan Gursum ammoo Harargee Bahaati.
Aabba Waariyoo Goollichaa bulchaa aanaa Liibaniiti.Akka innii jedhutti lola waraanii Liyuu Haryil naannoo Somaaleetii dhufee ganda Hadheessaa fi Qoraattii hadheen ganna lamaa asittu manneen barnootaa hedduutti cufaa jira.
"Bara 2009(ALH) jalqabee manii barumsaa kun akkuma cufametti jira."
Manneen barnootaa aabba Waariyoo baanu kun; Halooyyee, Dibbee, Deeressa, Qaxxee Waaree, Caffaa Hiddii,Caffaa Halluu fi Ijaaruu.
Gama qonnaan aanaa Gumii Eeldalloo keessaa misoomii guddaan hin jiruu ka jirullee waraana Liyuu Hayilitti fudhatee keessa jira.
Jallisi Halooyye baadallaa ykn boqqoolloo fi shunkurtii oobrataniinillee hujii misoomaa ta abbaa irraa fudhatan jedhan keessaa tokko.
Warqii waldaan dhaabata Diimaa keessaa jirullee amma waraana Liyuu Hayilitti lolee fudhate akka jecha aabbaa Waariyootti.
Akka loonillee Bisaan Galaanaa hin dhummne labuu taakkuu dhowwe jedha aabba Waariyoo.
"Laftii tun hadhuraa Oromiyaatii Oromiyaallee keessaa lafa Booranaatii dheeda Booranaati ganda Hadheessaa fi Qoraattii keessa jirti.”
Manneen barnootaa Liyuu Hayil ijoollee keessa barachuu dhowwe jedhan kun kutaa 1-4 rakkoo tana mootummaalleen quba qaba.
Haragee Bahaatti aanaan Gursumilleen dhibuma akkanaa qaba.
Obboo Abdii Ahmed,bulchaa aanaa Gursumiiti. Aanaa kana keessaa manneen barnootaa kutaa 1-8 ka 11 tahanitti lola Liyuu Hayiliif ijoolleen barumsa dhabde jedha.
Kudhanii tokkoon keessaa;mana barumsa Warra Guyyee,Warra Alii, Nooliyyee, Kulmiyyee fi Bakakkaa fa.
Manneen barnootaa kunilleen ganna dabree asi cufaa jiran.“Ani erga dhufee ji’a afurii hanga ammaa cufaa jiran,” jedha obboo Abdiin.
Laftii tun akka bulchaan aanaa Gursuma jedhutti Riferendemii bara 1997 irratti Oromiyaa cittee abbaa warraa 300 caalaatti keessa jiraata.
“Bu’uuraaleen misoomaa achi keesatti deemaa hin jiran.”
Ijoolleen durii achi barattu ka dandahu maatiin waliin magaalatti galee kaan barumsa keessa hin jiru jedha.
Godina Booranaa aanaa Mooyyalee keessalleetti rakkuma akkanaatiin ijoolleen horsiisee bulaa hedduun barumsa dhabee qophii itti aantu keessatti itti dachaana.
Ijoolleen horsiisee bulaa duruu waan hedduun barumsa dhabdi.


text:
Kora-sabaa Paartii Dimookiraatotaa, kutaa Pensylvania – magaalaa Filaadelfiyaa keessatti geggeessamaa jiru irratti, Hilarii Kilinton dubartii yeroo jalqabaaf, filannoo prezidaantummaaf sirnaan kaadhimamte ta’uudhaan seenaa galmeessisan. Kanneen halkan dabre haasawa godhan keessaa – abbaan manaa Hillary – Prezidaantichi duraanii – Bill Kilinton, “Isheen nama jijjiirama uumte” jecbuun faarsan. Degertoota Burnie Saanders, nama ishee waliin dorgomaa turee keessaa immoo, kanneen mormiidhaan walga’icha dhiisanii ba’an ni jiran. Kora-sabaa sana hordofee gabaasuuf ka mgaalaa Filaadelfiyaa jiru – waahilli keenya, Soraa Halakee haasofsiiseee jirra.
Guutmmaa qophii keenyaa dhaggeeffadhaa


text:
Abduush Haajitiin
Ba’ii filannoo jabn bara 2007 ifa kan taasisan dura taa’aan boordiin filannoo professor Merga Baqqaanaa raga hanga ammaatti argameen paartiin biyya bulchu IHADEG fi partileen isa jala jiran injifachuu isaa beeksisaniiru.
Paarlaamaan Itiyoopiyaa barchuma 547 kan qabu si’a ta’u barcumni kan qabamu namoota naannolee filannoo 547 irraa injifatanii dhufaniin ta’a.
Professor margaan akka jedhanitti naannolee filannoo 547 kana keessaa ba’iin hanga ammaa boordicha dhaqqabe kan 442 ti mara iyyuu IHADEG fi paartileen michoota isaa ta’aninjifachuu tuqaniiru.
Akkuma kanaan Finfinnee, naannolee Oromiyaa, Amaaraa, uummattotoa kibbaa, Tirgary fi kanneen biroo keessaa ba’ii ifa ta’een IHADEG guutummaatti injifachuu isaa ba’iin prefesor margaa Baqaanaan dubbifame ibsee jira.
Magaalaan Finfinnee barcuma mana maree bakka bu’ota uummataaf qabdu 23 keessaa digdamii sadanuu IHADEG injifatee jira. Naannoon Oromiyaa kan qabu barcuma mana maree bakka bu’ootaa 178 keessaa ba’iin kan 150 ga’ee jira. 150nu OPDOtu injifate.
Kana malees naannoon Amaaraa mana maree bakka bu’otaa keessaa kan qabu barcuma 138 keessaa ba’iin 107 beekamee jira. Mara iyyuu BAIDEN IHADEG injifatee jira jedha ibsi boordii filannoo.
Naannoon uummattoota kibbaa paarlaamaa keessaa kan qabu barcuma 123 keessaa kan 95 ifa ta’eefa. Sagaltamii shananuu DEHIDEN IHADEGtu injifate. Naannoo Tigraay keessaa filatamanii paarlaamaa kanneen seenan 38.kanneen 31 ta’an kan har’a beeksisame keessa jiru.
IHWEHAT/IHADEG mara injifate jedha. Naannolee dhaabota michoota ihadegn hoogganaman keessas ba’ii wal fakkaataan galmeessameera. Ba’iin filannoo naannolee 105 eegamaa kan jiru ta’uu isaaf fuula duratti beeksiamuuf jira jedhameera.
Barcuma kana keessaa mormitoonni injifatan yoo ta’e dura taa’aan boordichaa gaafatamanii deebii kenneen ba’iin isaa gutummaatti ennaa dhiyaatu beekama jedhan.Gareeleen mormituu hagi tokko filannoon sun dhiibbaa fi hiraarfamuun geggeessame dha jechuun komee isaanii dhageesisaa jiran. Boordiin filannoo Itiyoopiyaa garuu adeemsa milkaa’aa ture jechuun faarsee jira. Dura taa’aan boordichaa professor Margaa Baqwqaanaa kun akka milkaa’uuf kanneen qooda qabaatan jedhan galateeffataniiru.
Filannoon walii gala kan bara 2007 biyya keenya keessatti geggeessame haala tasgabbaa’aa dhaan xumurameera. Milkaa’ina kanaafis sadarkaa duraatti galateeffamu kan qaban uummata keenya dammaqinaan irratti hirmaate kan naamusa qabuu fi murannoo inni dimokraasiif qabu kan ajaa’isiisamu ta’uu isaa fi , kanas obboloota isaa Afriikaatiif mirkaneesseera.
Paartileen mormitootaa irra hedduun filannoo irratti hirmaatanis guyyaa filannoof isa booda haala tasgabbii qabuun ba’ii isaa eegaa waan jiraniif galata guddaa qabu. Manni maree bakka bu’ota uummataa deggersa guddaa inni nuu godheef hedduu galateeffanna. Mootummoonni naannoo fi ka Federaalaas nagaa fi milkaa’inaan akka geggeessamu deggersa guddaa nuu godhaniiru. Dhaabbati sabaa himaa itiyoopiyaa fi sabaa himaaleen martinuu ragaan dhugaa uummaticha akka dhaqqabu, filannoon sun kan nagaa, walabaa fi kan haqaa ta’ee akka xumuramuuf ga’ee gama isaanii gumaachaniriu jedhan
Ba’iin filannoo xumuraa ifa kan taasisamu Waxabajjii 15 bara 2007 ta’uu boordichi beeksisee jira.


text:
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Governor Kim Reynolds akka jetteti state Iowa garee Republican kan hojattootaf sababa dhukuba kanaa birraa isaani dabalu keessa akka seenu heddu himte.
Reynolds akka jetteti ol kaa’insaa federal kan fixu ta’a, birria hoji dhabdoota torbaan nitti $300 kennamu dabalate.
Reynolds akka jetteti birrin kun akka ummani dalagaati hin deebine dhoogu jira fi dinaagdee state illee akka gad buusa jiru himte.
Faayidaaleen kunis June 12 kan sutu ta’a.
Guyyaa har’a governor state 19 irraa, state Siouxland sadiin dablatae, President Joe Biden “walitti buiinsa Southern border” tarkaanfi daddafi akka irrati fudhatu xalayaa yaamaicha godhanniifi jiran.
Akka isaan jedhaniti lakkoofsi baqqattoota wagga 20 kana keessati baayye kan guddate akka taeefi rakkoo tan xiqqeesani laalu akka hin qabne himan.
Sioux City Community School board har’a akka waliigaltee barsiisotaa fi hojattoota achi keessa irraa gahani jiru.
Barsiisooni Bachelor’s degree qabaniif kaffalti $540 akka dabalu himan. Kaffaltiin jalqaba barsiisota Sioux City dhaaf $43,000 ol akka tae himan.
Kafaltii fi daayidaa dabalatee qarqaba waliigala irrati parsantii 2.4% dhaan akka dabalee jiru himan.
Deparmantiin mana fayyaa Iowa akka gabaasanitti namni haarawa sababa corona virus kan due akka hin jirreefi namni haarawa qabame ammo 300 akka tae himan, Woodbury County keesati nama baaye dablate.
Deparmantiin mana fayyaa Dakota akka gabaasaniti talaali corona virus clinic keessati kennuudhaf guyyaa sanbata irrati akka karoorftani jiran himan. Namni talaali jalqabaafi kan lamaffaa College Center South Sioux City keessati seaati 10a.m irraa hanga galgalaati akka fudhachuu danda’an himan.


text:
Oromo News 05/20/2021
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Akka ganama kanaati barattooni, barsiisoni fi biro keessa warri hojattan kan Sioux City Community School akka biyyati guututi dirqama haguugi fuula godhachuun akka hin jirre himan. Murtiin kun kan fudhatame seera baasostota Iowa ttiin eda galgala seati dhuma irrati kan murteesaniidha. Ganama kana jalqaba irrati, Governor Iowa Kim Reynolds godhaani haguugin fuula mana barumsaa keessati dirqama akka hin taanne mallateesite jirti.
Seera baastonni Republica haasawa yeroo dheera eega godhan booda seera baastonni Iowa yeroo hin eegamanitiit walgahii torbaan sadii booda geesani cuafanii jiru.
Seera baasan jijjiirami tax irrrati seera jijjiira baasudhan haala sagalee kennuu hir’isuu qawwee qabachuu baayisu fi haguugi fuula godhachuu iraati seera jajjabinaa baase jira.
State Siouxland Sadiin dabalatee bakkeewan 10 tti bakka western state bakka naannawa baadiyaati seera qorannoo amma baheen kaqaraa iraa kan gudatte eega bahe booda jia lama booda galmeen haaroyni mul’atee jira. Wayta May qorannoo baadiyaa Mainstreet irrati godhame 78.8 gahee jira, kunis kan qaraa caala point 7 irra olgudatee jira. Wanni kamuu 50% ol yoo kan taruu gudachuu Economy kan mullisuudha.
Ganama kana Boxes nyaata 1,000 ol ta’uu garee qonnaan families Food Box Program irraa kenname jira. Yaalin isaan godhan bakka Community Action Agency fi hope center qopheesudhaayu. Kan biraa kan drive-thru dhaan kennamu kamsaa itti aanu seati 10 a.m bakka parki Sunnybrook Church kan Morningside olla jiru kan kennamu akka tae himani jiru.


text:
OLF chairman Dawud Ibsa’s residence is under attack in Addis Ababa, the capital of Ethiopia tonight by Abiy Ahmed’s government forces.
An attack on Dawud Ibsa is an attack directed against the Oromo people’s struggle for the right of self determination. Oromo people all over the world should react united to protest this act of state terrorism by Abiy Ahmed group, that has already declared war all over Ethiopia, particularly in Oromia and Tigray.
Jaal Daawud summii Dargii fi shira Wayyaaneen kan hin bannee Shiraa Bilxiginnaan hin baduu.
Salphisuu, reebuu fi dararuu dandeessu. Kanas irra aanaa.
Mana cabsuun hamilee cabsuu hin taatu
arana Abiyyifi Warri PP qoosaa ijoollee xixiqqoo kana maaliif hin dhiifne?
JAAL Daawud Ibsaa nama tokkoo miti. JAAL Daawud Ibsaa bakka bu’aa ummata Oromoo miliyoona 65 oliiti bu’uudha. bakka bu’aa ummata Oromootti bu’uun ummata Oromoo hunda waliin walitti bu’uudha
JAAL Daawud Ibsaa xuqamuu miti qeensi irraa capnaan Itoophiyaa keessatti guyyaan qiyaamaa labsamee jira quba qabaadhaa
Oromiyaa keessa JAAL Daawud Ibsaa miliyoonaan lakkawamuutu jira quba qabaadha
wal ilaalla nutiis barana goofaree PP filaa hin turre
Related


text:
Abaaboo
Aanaan Habaaboo Guduruu godina horroo guduruu wallaggaa keessatti argamti. aanolee ollaa ishiitti argaman keessaa kan daangaa ishee tuqan, kibbaan aanaa guduruu;dhihaan aanaa abbay coommanidha.karaa kaabaatiin daangaa oromiyaa fi amaaraa kan ta`e laga abbayyan daangeffamti.Aanaan kun Gandoota 12 ol of keessaa qabdi.Aanaan Habaaboo Guduruu Yeroo Dhihoo Kan hundeeffamte yoo ta`u Magaalli Guddoon ishii DADUU jedhamti.magaalli kun yeroo har`aa guddina ariifachiisaa(sustainable development) irra kan jirtudha. Guddina magaalaa kanaaf sababa guddaa kan ta`e gidduu gala daandii waarshaan shukkaaraa dhaabbataa Fincha Jedhamu irraa shukkaara gara gabaa gidduugalaatti dhiyeessu irratti argamu isheeti.magaali kun manneen barnootaa sadarkaa 1ffaa hanga qophaayinaatti kan hundeeffattedha.humna nama barateenis aanaan kun sadarkaa nama malaalchifachiisu irra jirti.Akka ragaan bara 2006 ibsutti baayina barattota dhaabbilee barnootaa olaanaa irraa baratanii eebbifamtoota osoo hin dabalatiin barattoota kumaa olitti tilmaamaman of keessaa qabdi.bakkeewwan seenaa qabeeyyii daawwiidhaaf nama ajaaibsiisu keessaa Goodaan IMBAABOO(bakkatti minilikii fi Tekile-Giwoorgis wal waraananii fi bakka fardi minilik itti du`edha) isa jalqabaati.[1]sisay
- ↑ from Galaanaa Taakkalaa


text:
Harka Tokkoon Ijaaraa Harka Kaaniin Diiguun Jijjiirama Hin Fidu. Araaras Hin Milkeessu
(Ibsa ABO – Mudde 18, 2018)
Addi Bilisummaa Oromoo Mootummaa Itoophiyaa wajjin waliigaltee irra gahe irratti hundaawuudhaan Kaayyoo qabsaawuuf galmaan gahuuf karaa nagaa ifatti biyya keessa sossohuu erga eegalee baatiilee 3 ol lakkoofsisee jira. Yeroo baatiilee 3 ol dabarsine kana keessatti Ummata keenya keessa sossoonee hojii siyaasaa bal’aa fi bu’a qabeessa tahe, kan waliigaltee ABO fi Mootummaa Itoophiyaa gidduutti taasifame milkeessuuf gargaaru hojjennee jirra jennee amanna. Sochii hanga ammaa kana keessatti Ummata keenya kan Godinaalee Oromiyaa mara keessattii fi sanaan alattis miliyoonotaan bahee nu simachaa turee fi jiru, akkasumas, Caasaalee Mootummaa kan sadarkaa adda addaa keessaa milkaawina sochii keenya hanga ammaatiif gumaacha gama isaanii kanneen taasisan hudaaf galatni keenya guddaa dha. Galatni hundaa olii ammoo jijjiirama kana argamsiisuuf kanneen lubbuu isaanii wareeganiif haa tahu jenna.
Kana yeroo jennu sochii keenya hanga ammaa keessatti dhiibbaan nu irra geessifamee fi rakkoon nu mudate hin jiru jechuu miti. Wanneen Mootummaa Itoophiyaa wajjin irratti wal taanee fi waadaan Mootummaan nuuf seene hedduun gama qaamota Mootummaa kan sadarkaa adda addaatiin sababa hokkolaa gara garaa danqaruu irraa hojiitti hiikamiinsi isaanii akka harkifatu tahaa yoona gahuunis dhugaa hin haalamne. Tahu illee gama Adda Bilisummaa Oromootiin hanqinootni gama Mootummaatiin mul’atan irraa – jalaan guutamaa fi wayyaawaa deemuu danda’u abdii jedhu qabaachaa yoona geenyee jirra. Gama biraatiin ammoo Ummatni keenya miira aarii fi shakkii keessa seenee gara tarkaanfii biraatti akka seenus hawwii keenya miti. Kana irraa kan ka’e danqaalee gama Mootummaa irraa nu mudatan hunda Ummatatti gadi baasnee himuu irraa of qusachaa turre.
Lakkuma buluun wayyoominni argamaa deema kan jedhu abdiin keenya haphachaa dhufee, bakki amma irra geenyee jirru sadarkaa waan hunda waliif obsuus tahe waliif dhoksuun hin danda’amee fi niis hin barbaachisne tahee mul’ata. Waan taheef, Ummatni keenya haala deemaa jiruu fi sanaan wal qabatee rakkoo boru mudachuu malu dursee hubatee madda ykn. qaama furmaataa tahuudhaan qooda gama isaa akka kennuuf danqaalee fi dhiibbaa hin barbaachisne kan gama Mootummaa irraa nu mudachaa turanii fi jiran hanga tokko Ummataaf ifa gochuun dirqii tahee jira.
- Waggoota 27 dabraniif caasaa EPRDF jalatti roorroon dorgomaa hin qabne Ummatoota irra geessifamaa turuun dhugaa addunyaan beektu dha. Har’as caasaalee Mootummaa sadarkaa adda addaa keessatti hoogganootni, dabballootni fi qondaalotni Paartii kanaa kanneen loogii siyaasaatiin roorroo kana Ummata irraan gahaa turan hedduun bakka tokko irraa gara biraatti jijjiiramuu fi gariin ammoo inumaa iyyuu aangoon dabalamuufii malee furmaatni hundee Ummataaf godhame haga ammaatti hin jiru. Caasaan EPRDF hedduun sababa kana irraa kan ka’e Ummata keessatti jibbamee laamsha’uu fi Ummataan diigamaa jiraachuun bakkoota hedduutti mul’achaa ture, mul’achaas jira. Kun waliigaltee ABO fi Mootummaa Itoophiyaatiin dura irraa kaasee waan mudachaa turee fi jiruu dha. EPRDF dhugaa rakkoo kanaaf sababa tahe (hanqina keessa isaatii) amanee fudhachuudhaan furmaata barbaaduu dhiisee akka waan ABOn rakkoo kanaaf sababa taheetti dhiheessuuf yaalaa jira. Hanqina kanas duula Waraanaa fi ololaan deebisanii suphachuun kan danda’amu itti fakkaatee sanaaf haala mijeeffachaa jira. Akka kanaanis gama tokkoon gurmuu tokkummaa Oromoo laaffisuuf qaanii fi maal naan jedhuu tokko malee olola qaanfachiisaa oofaa, gama biraatiin ammoo duula waraanaa guddaa Ummata mirga isaa gaafachaa jiru irratti banuuf sochii bal’aa gochaa akka jiru argaa jirra. Rakkoo caasaa EPRDF mudateef himannaa dharaa ABO irratti dhihaatu hin fudhannu. Rakkoon akkasii kan furamu gaaffii ummataa obsaan dhaggeeffatanii furmaata siyaasaa fi bulchiinsaa itti barbaaduudhaan qofa akka tahe hubachiisna. Kanaan wal qabatee maqaa ol’aantummaa seeraa kabajsiisuu jedhu jalatti dahachuudhaan Ummata mirga isaa gaafatu irratti duulli waraanaa gaggeeffamu waliigaltee keenyaa fi adeemsa karaa nagaa eegalame kan faallessuu fi booressu tahuu hubachiisna. Akkasumas, dhimma Waraana Bilisummaa Oromoo kan akka waliigaltee keenyaatti hojiitti hiikuuf sossohaa jirru ni gufachiisa. Walumaagala abdii fi carraa gaarii amma jiru kana dhabamsiisee rakkinaa fi kufaatii irra aanuun hin salphanne keessa nu galchuu danda’a. Waan taheef Mootummaan Itoophiyaa adeemsa balaafamaa kana irraa akka of qusatu jabeessinee gorsina.
- Lola tahe jedhamee daangaalee Oromiyaa karaa adda addaatiin Ummatoota ollaa keessaa leenjisanii hidhachiisuudhaan Ummata Oromoo irratti gaggeeffamaa turee fi jiru dhaabsisuuf Mootummaan Itoophiyaa gaafatama isaa bahachuutti jira jennee hin amannu. Lola kana keessatti waraanni maqaa Raayyaa Ittisa Biyyaa Itoophiyaatiin beekamu humnoota hidhachiifamanii Oromootti duulchifaman bira goruudhaan Oromoo ajjeesaa akka turee fi jiru Ummatni keenya kan miidhaan kun irra gahe deddeebisanii miidiyaalee adda addaa irratti ragaa bahaniiru. Lolli kun miidhaa fi yaaddoo nageenyaa guddaa Ummata Oromoo fi Ummatoota balaa lolichaaf saaxilaman hunda keessatti uumuu bira taree fiixa bahiinsa waliigaltee ABO fi Mootummaa Itoophiyaa harkifachiisuu irrattis dhiibbaan inni uumaa jiru salphaa miti. Waan taheef lolli kun hatattamaan dhaabbatee nageenyi Ummatootaa akka mirkanaawuuf Mootummaan xiyyeeffannoo ol’aanaa itti kennee hojjechuun barbaachisaa tahuu jabeessinee hubachiisna.
- Dhimmi Waajjira Adda Bilisummaa Oromoo kan Gullallee Ummata keenya biratti dhimmoota gurguddoo itti dhiheenyaan hordofamaa jiran keessaa tokko. Sababa quubsaa hin taaneen Waajjirri kun hanga ammaatti akka waltahiinsa keenyaatti guutuutti gadi nuuf hin lakkifamin jira. Kun tahuun ammoo hojii keenya irratti dhiibbaa guddaa uumaa jiraachuu bira taree Ummata keenya kan dhimma kana hordofaa jiru birattis komii fi shakkii guddaa uumaa jiraachuu hubachiisna. Rakkoo kanaan wal qabatee uumamuu malu hanqisuuf jecha Waajjirri kun akkuma waltahiinsa keenyaatti dafee akka guutuutti nuuf gadi lakkifamu gaafanna.
- Dhimmi ilmaan Oromoo (Deggertoota, Miseensotaa fi Hoogganootni ABO) waggoota 27 dabran keessatti Mootummaa EPRDFiin ukkaamfamanii achi buuteen isaanii dhabamee qabxiilee waliigaltee keenyaa keessaa tokko ture. Namootni kunniin akkuma waltahiinsa keenyaatti du’aa-jiruun isaanii fi bakki jiran ummata keenyaaf akka ifa taasifamu carraa kanaan irra deebinee gaafanna.
- Baqattootaa fi miidhamtoota Oromoo gargaaruudhaan Addunyaa irratti kan beekamu Waldaan Gargaarsa Oromoo ykn. Oromo Relief Association (WGO/ORA) biyya keessatti deebi’ee akka gadi dhaabbatuuf hayyamni seeraa dafee akka kennamuuf fi qabeenyi isaa Mootummaadhaan saamamee tures akka deebifamuuf irra deebinee gaafanna.
Dhimmootni armaan olii waliigaltee ABO fi Mootummaa Itoophiyaa gidduutti irra gahame milkeessuuf yaalii godhamu irratti dhiibbaa qabaachuu kanneen danda’anii fi qabaachaas jiran keessaa muraasa. Waan taheef, Mootummaan dhimmoota waliigaltee keenya milkeessuufis tahe danquuf qooda qaban kanneenii fi kan biroos ilaalchisee hanqinoota gama caasaalee isaatiin mul’atan akka guutu gaafanna.
Akkuma jalqaba irratti ibsine jijjiiramootni xixiqqaan argaman ykn. wanneen isa kaleessaa irra wayyaa tahan jiraachuun hin haalamu. Isaan sana jajjabeeffachuu fi hamilee waliif kennuun dhuguma ni barbaachisa. Sana qofa ilaaluudhaan isa har’a ija keenya duratti badaa jiru yoo itti callisne garuu harka tokkoon ijaaraa harka kaaniin diiguu taha. Bakka kaleessaatti yoo of duuba nu deebise malee fuul-durattis nu hin adeemsisu. Waan taheef, hanqinoota mul’atanii fi dhiibbaa hin barbaachisne kanneen sochii karaa nagaa fi jijjiirama hawwinutti gufuu tahuu danda’an waliif akeekuu fi furmaataaf waliin hojjechuu nu barbaachisa.
Maayyii irratti Ummanti keenya gurmuu tokkummaa isaa kan wareegama ulfaataadhaan deebi’ee ijaaramee Qabsoo Bilisummaa isaa sadarkaa kanaan gahe tikfachaa, sochii karaa nagaa eegalame kana milkeessuuf wal faana akka sossohu dhaamsa keenya dabarsina. Akkasumas, haala amma jiru keessatti gufuuleen Qabsoo Bilisummaa Oromoo afoo tarrifaman kaafamanii gara filannoo haqaa fi bilisa tahetti deemuudhaan hegeree ofii bilisa tahee murteeffachuu akka danda’uuf Dhaaba dhiigaa fi lafee ilmaan isaatiin ijaaree guddifate (Adda Bilisummaa Oromoo) cinaa dhaabbatee tikaa fi ittisa barbaachisu hunda akka godhuuf yaamicha keenya haaromsina.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo
Mudde 18, 2018


text:
Wal-gahii Naannoo Amaaraatti Abiyyi Ahmadiifi Hoggantoonni Naannichaa geggeessan irratti wal-dhabdeen Abiyyiifi Presidentii Naannoo Amaaraa gidduutti uumamee jira.
Waraana Naannoo Amaaraa Tigraay keessaa akka baasu gaafannaan Alamaaxaafi wal-qaayit dachee Amaarati kutaaleen biyyatti waraanni keenya keessa jiru hundi hundi dachee teenya kanaaf waan fedhee bu’a male sidaa ummata adatiif dachee teenya hin dhiifnuu jedhan. Kanarraa ka’uun waldhabdee jabaan isaan gidduttu uumamee jira. Abiyyi Ahmad gama isaaniitin Mootummaan Federaalaa waraanicha baasuuf dirqama waan qabuuf haal-duree tokko malee kan baasu tahuu himee jira. Hoggantoonni Naannichaa gama isaaniitin lafa Amaaraa Tigraay saamsisuuf kan deemu tokkollee hin simannuu jechun wal-dhabdee cimaan uumamee jira.
Related


text:
Imaammata alaa biyya isaanii ilaalchisuun, ibsa kennaniin , “imaammatni ollaa tumsitummaa fi tasgabbii qabu irratti hundaawa,” ka jedhan Prezidaant Isaayaas - biyyoota akka Marii, Republikii Sudaan, Sudaan Kibbaa fi Somaaliyaa waliin, akkasumas, dhimma Naayil irratti wal-hubannaa qajeelaa qabaachuu dubbatu.
Waa’ee hanqina Inerjii Ertiraa keessaa ilaalchisuun ibsa kennaniinis, furmaata waaraa fiduuf, biyyoota ollaa akka Sudaanii fi Itiyoophiyaa faa irraa bitachuu akka itti yaadan dubbatan – Prezidaantichi Ertiraa.
“Akka qaama walii-galtee naannoo qabnutti, SUDAAN irraa inerjii biyya keenya gama DHIHAA-f ta’u bituu dandeenya. Waa’eedhuma ETHIOPIA iyyuu dubbachuu dandeenya. Wal-danqaan waa’ee daangaa gidduu keenyatti uumame, deemsaan waan booda keenyatti hafuuf, Inerjiin Miliniyeemii yokaan Iddaasee ennaa gabaa irra oolu irraa bitachuu dandeenya. Wal-gargaarsaa fi walii-tumsa naannoo yoo jedhame, waan akkanaa ti - jedhan - Prezidaant Isaayaas” jedhu.
Waa’ee uggura Tokkummaa Mootummootaa biyya isaaniitti fuuleffatees ennaa dubatan yaaliin faayidaa hin qabne akkanaa kasaaraadhaan dhumate. Biyyoonni miseensota Gola Naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummootaa duula gatii hin qabne Ertiraa irratti geggeessamu kana hin fudhanne, jedhanii jiru.


text:
Naannoo Uummattoota Kibbaa Itiyoopiyaa keessatti namoonni hidhatan miseensota humnootii naga eegumsaa sagal aanaa Sheekkoo godina Beench Sheekkoo keessatti ajjeesuun gabaasamee jiara.
Kanneen keessaa sadii angawoota poolisii fi ja’a immoo miseensota humna addaa naannoo sanaa ta’uun beekamee jira.
Gareelee gosoota adda adda godinicha keesssa jiran gidduu yeroo tokko tokko muddamni mul’atu gara walitti bu’uunsa qabeenyaatti geessee jira.
Humnoonni nagaa eegsisan illee walitti bu’iinsawwan akkasii ittisuuf kan gidduu seenaa turan ta’uun illee ibsamee jira jedha Yonattaan Zebdiwoos Hawaasaa irraa.


text:
Kutaalee Yunaaytid istees hanga tokko keessatti faca’inni vaayrasii Koroonaa, hammaachuu isaan kan ka’e Hospitaalonni namoota keessumeessuu danda’an caalee jira jechuun aangawaan waa’ee fayyaa kan sadarkaa olaanaa Dilbata kaleessaa ibsanii jiru.
Daayreekteera waaltaa to’annaa fi ittisa dhukkubootaa Yunaaytid Isteetes Dr Richiil Walanskii Televiziyoona Sii Bii Ees (CBS) jedhamu irratti dhiyaatanii, Yunaaytis Isteetes hanga tokko keessatti caasaan tajaajiila eegumsa fayyaa haala hamaa keessa jira jedhan.
Siree dhukkubsataan irra cisee wal’anamuu hin jiru, kana yeroo ilaaluu kanneen balaan kokolaataa ykn dhibee onnee arifachisaan isaan mudatee yaaliif carraa hin qaban jedhan.. Kanaaf jecha lafa dhukkubii heddumaatuutti haala jabaan hojjataa jirra. Kunis talaalii akka argatanii dhukkuuba isaan mudatuu irraa bayyanachuu akka danda’aniif jedhan.
Hospitaalonni keenya namoota talaalamuu diidanii fi dhukkubsataa jiraniin guutamee jira jedhan.Lakkobsii namoota ituu hin talaalamiin hafanii dhukkubsachuun hospitaala seenan kanneen talaalaman dacha 10 ta’u ibsan.
Kanneen hin talaalamiin jiran carraan du’uuf qaban immo dacha 11 akka guddatuus hubachisanii jiru.


text:
Punta Umbria, lafa (Spain)ta dorgommii World Cross Country Championship ykn dorgommii Qaxxaamura Addunyaa ta gaaraa bahanii,tabra qaxxaamuranii,tulluu irraan qaarahanii, gufachaa,gugguufaa lafa diidaatti wal dorgoman ta baranaa qopheessiti.
Addunyaan tana waliin dorgommii akkanaa marroo 39eessoo kopheessite.
Miilotii akka Daraartu Tulluu,Qananiisaa Beqqelee faan keessa jiraachu baatanillee Itoophiyaan akka jecha daarektera Federeeshiinii Atileetikisii Itoophiyaa,Obbo Duubee Jilootti garee haaraa tana irraa abdii qabdi.
Spain dorgommii guyyaa tokkoo ta ganna sadiin duratti qopheessuuf milkoofte tana Sanbata kana jalqabsiifti.
Itoophiyaan dorgommii dhiiraan km 12 fi km 8 fi dubraan ammoo km 8fi km 6 nama 24 itti filatte.
Eennutti maaniin galta?Mee waan nu obbo Duubee Jiloo gaafanne MP3 computera keessan gama harka mirgaatiin jiru irraa caqasaa.


text:
Shira barattoota irratti yaadamee fi Ergaa Ariifachiisaa
PPn galmee kaadhimamtootaa Oromiyaa keessaa akkuma dhabdeen galmeen filattootaa Oromiyaa keessaas ni dhiba jettee hedduu sodaattee jirti. Kanaaf,barattootni mana barumsaa sadarkaa 2ffaa fi Yuunivarsiitii dirqamaan kaardii akka fudhatan karoora baasuun hojiitti seenanii jiru. Barattootni kaardii filannoo hin qabne barnoota barachuu hin danda’an jechuun karoora baasanii hojiitti galaniiru. Kanaaf, barattootni Oromiyaa keessaa sagalee mormii bakka jirtu hundatti akka dhageessistuu fi gamtaadhaan fashaleessitu, lammiileen Oromiyaa hundis kaardii filannoo fudhachuu lagachuudhaan PP ammas akka qaanessitu waamicha goona.
Ka’i Qeerroo
Filannoon hin jiru
Qeerroo
Intelligence
Group
Kana beektuu
Globan Economic Forum har’a gabaasaa qabatee baheen “kana beektuu?” nuun jedheera. Baajatni RIB kan bara 2021 qarshii biliyoona 23.67 kan ture,hanga ammaa qofaa qarshii biliyoona 741.96 baasee jira jedhe. Kisaaraa namaan immoo miseensota RIB keessaa harki 57.15 kaan ajjeefame, kaan madaa’e,gariin baqatee hojii dhiise jechuun saaxile.
Qeerroo
Intelligence
Group
Lammiileen Oromiyaa akkuma eegalaetti Mootummaa Cehumsa Biyyoolessaa Oromiyaa hundeeffachuu malee Filannoof of qopheessuu hin qabu.
Akkuma ABOn baatii Fulbaanaa waamicha Mootummaa Cehumsa Biyyoolessa Oromiyaa hundeessuun nagaa fi tasgabbiin kan bu’u malee filmaata murni afaan qawween biyya bulchuun akka nageenyi hin jiraanne jedhee labse Ummatni Oromoo fi lammiileen Oromiyaas hubattanii caasaa murna ppn amma afaan qawween aangoo of irraan qaba jedhee lammiilee nagaa ajjeesaa fi hidhaa jiru diiguu fi dadhabsiisaa akkuma jirtan ammas jabeessitanii akka xumura murna abbaa Irree sirna moofaa deebisuuf carraaqutti qabsoon akka goolabdan waamicha goona.
Lammiileen Oromiyaa kaardii Filannoo osoo hin taane caasaa maqaa mootummaan hojiirra jiru diiguu fi dadhabsiisuun MCBO kan lammiileen Oromiyaa keessatti of ilaalanii fi keessatti qooda isaanii bahatan hundeeffachuutti akkuma eegaltan ammas jabeessitanii akka itti fuftan jenna.
Murna pp kan afaan qawween biyya bulchuuf carraaqu boolla gadi fagoo kan keessaa bahuu hin dandeenye qotachaa akka jiru Addunyaan yeroo argitee balaaleffachaa jirtutti lammiileen Oromiyaas caasaa murna afaan qawween biyya goolaa jiru diiguun kan mataa isaa kan ummataan filamee ummata bakka bu’u ijaarrachuutu filannoo keenya jechuu qaba. Kaardii Filannoon osoo hin taane nagaa fi tasgabbiin mootummaa ummataa ummataan ijaarrachuutiin dhufa.
lammiileen Oromiyaa filannoof osoo hin taane oromiyaa keessatti MCBO hundeeffachuuf dirqama of irraa bahatanii hojjechuu qabu.
Kaardiin Filannoof fudhannu hin jiraatu hanga ABO fi KFOn Filannoo keessa hin jirre kaardiin nuyi qabachuu ykn fudhachuuf qabnu kaardii MCBO ijaarrachuuti.
Mormiin Kaabinoota gidduutti dhalateera.
Kaabineen Mootummaa Naannoo Oromiyaa walgahii ariifachiisaa irratti argama. Walgahiin kun dhimma filannoo fi nageenya Oromiyaa irratti fuulleffate. Oromiyaa bakka hedduutti Oromoon garbummaa jalaa bahee of bulchuu eegaluu,Caasaan PP diigamuu amananii jiran. Dhimma filannoo irratti “filannoon hirmaachisaadha.” Kan jedhame soba tahuu keessoo isaaniitii falmiin ka’ee jira. Wal mormii guddaatu gidduu isaaniitti amma gaggeeffamaa jira. Hidhamaan siyaasaa kumaatamni jira kanneen jedhanii ejjennoo qabatanii fi Shimallis Abdiisaa,Cundhuurri immoo hidhamaan siyaasaa hin jiru jedhee mormiin isa mudateera. Gabaasaa guutuu qabannee deebina.
Qeerroo Intelligence Group
Of eegannoo Wallaggaa Bahaaf
#Share
Humni Addaa Amaaraa kaleessa naannoo Beenishaangul Gumuz,Matakkal keessatti manneen qotee bulaa gubaa turanii fi ajjeesaa turan gara Wallaggaa Bahaattin qajeelanii jiru. Aanotni daangaa irraa hundi of eeggannoo keessan cimsaa
Qeerroo Intelligence Group
Related


text:
Ibsa Suuratu An-Naazi’aat-Kutaa 1
Qiyaamaan haqa wali galaa hin jijjiramne keessaa isa tokkoodha. Zulmii ykn cunqursaa addunyaa keessatti bakka adda addaatti raawwatamu yommuu arginu, hidda sammuu keenya jalaa yaanni kuni ni xiixa, “Guyyaa dhadachi haqummaa itti dhaabbatu jiraachu qaba. Zaalimni har’a dachii badiin balleessu Guyyaan adabbii isaaf malu itti argatu jiraachun dirqama.” Suuratu An-Naazi’at dhugaa wali galaa (Universal Truth) kana ifatti baasti. Hogganaa zaalimota kan ta’e Fira’awna ibsuun dhadachi haqummaa dirqamaan akka barbaachisu namaaf himti. Mee ibsa suuratu An-Naazi’aata haa jalqabnu:
“(1)-[Malaaykota] humnaan butaniin, (2)-luqqistoota suuta luqqisaniin, (3)-daaktota daakaniin, (4)-dursitoota dursaniin, (5)-ajaja kanneen bakkaan gahaniin Nan kakadha!” Suuratu An-Naazi’aat 79:1-5
“[Malaaykota] humnaan butaniin, luqqistoota suuta luqqisaniin”
Rabbiin azza wa jalla amaloota malaykoota namoota keessatti itti gaafatamummaa guddaa qabaniin kakate. Itti gaafatamummaan kunis, kaafironni yommuu du’an nafsee isaanii humnaan keessaa butuu fi baasudha. “[Malaaykota] humnaan butaniin.” Kana jechuun malaykoota nafsee kaafiraa humnaan butaniin Nan kakadha. Malaykoota irraa ramaddiin biraa immoo nafsee warra amananii (mu’mintoota) suutaa fi haala salphaan luqqisu ykn baasu. “luqqistoota suuta luqqisaniin” Kana jechuun Malaykoota suuta fi haala salphaan nafsee mu’mintoota luqqisaniin ykn baasaniin Nan kakadha.
Garee malaykootaa nafsee kaafiraa baasaniin, “kanneen butan (naazi’aat)” jechuun ibse. Garee malaykoota nafsee mu’mintoota baasan immoo, “luqqistoota (naashixaax)” jechuun ibse. Maqaan “naazi’aat” jedhu jecha, “naz’a” jedhu irraa kan fudhatameedha. Hiika “Naz’a” keessaa tokko, “wanta tokko butuu fi bakka isaatii buqqisuudha.” Maqaan “naashixaax” jedhu immoo jecha “nashx” jedhu irraa fudhatame. Hiika “Nashx” keessaa tokko, “wanta tokko suuta baasu fi luqqisuudha.”[1]
“daaktota daakaniin, dursitoota dursaniin, ajaja kanneen bakkaan gahaniin Nan kakadha!”
Rabbiin azza wa jalla garee malaykoota keessaa malaykoota qilleensa keessa daakaniin kakata. Itti gaafatamummaa isaanii wanta Inni qindeessee fi murteesse hojii irra akka oolchanii fi bakkaan gahan taasise.
Maqaan, “Saabihaat” jedhu, jecha “sabh” jedhu irraa fudhatame. Sabh jechuun bishaan ykn qilleessa keessa “daaku” dha. Kanaafu, “daaktota daakaniin” jechuun malaykoota samii irraa bu’uu fi gara samii ol bahuuf qilleensa keessa daakaniin Nan kakadha.
“dursitoota dursaniin” kana jechuun ajajoota Rabbii hojii irra oolchuuf malaaykota gara fuunduraatti dursanii fi ariitin deemaniin kakadha. Malaykoonni ajajoota Rabbii hojii irra oolchuuf namootaa fi jinnoota ni dursu. Ariitin wanta ajajaman ni hojjatu.
“ajaja kanneen bakkaan gahaniin” kana jechuun dhimma addunyaa ilaalchise malaykoota ajaja Rabbii isaanii bakkaan gahaniin kakadha.[2]
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa gosoota malaykoota kanniinitiin kakachuun du’aan booda kaafamu fi wanti Guyyaa Qiyaamaa adeemsifamu haqa akka ta’an mirkaneessa.
Itti aanse, wanta Guyyaa Qiyaamaa adeemsifamu hima:
“(6)-Guyyaa sochootun sochootu,(7)– Itti aantun ni hordofti. (8)-Guyyaa san qalbiiwwan [sodaan] hollatu. (9)-Ijji isaanii salphattuudha. (10)-Ni jedhu, “Sila nuti haala duraanitti ni deebifamnaa? (11)-Sila erga lafee bututte taanee moo? (12)-Yoo akkas ta’e suni deebii hoongoti (kasaaraati).” Jedhu. (13)-Ishiin iyyansa takka qofa. (14)-Yeroma san isaan gubbaa dachii irratti ta’u.” Suuratu An-Naazi’aat 79:6-14
“Guyyaa sochootun sochootu.” (ተርገፍጋፊይቱ (ምድር) በምትርገፈገፍበት ቀን፤)
Akka lugaatti rajf jechuun sochii cimaa, hurguffii fi jeequmsa cimaadha. Rajafatil ardu jechuun dachiin sochii cimaa sochoote.
Kanaafu, Raajifatu jechuun sababa sagalee cimaatiin sochootu fi hurgufamtu tan taatedha. “Guyyaa sochootun sochootu” jechuun guyyaa dachiin sababa afuuffi xurunbaa tokkoffaatin sochii cimaa sochootu fi jeeqamtuudha.
Ammas sababa sagalee cimaatin dachiin waan sochootuf,” Raajifatu” – afuuffi jalqabaa xurunbaadhaan afuufamu jedhamee jira. Guyyaa Qiyaamaa xurunbaan si’a lama afuuffama. Si’a tokkoffaaf yommuu afuufamu, addunyaan guutuun ni baddi, dachii fi gaarreen sochii cimaa ni socho’u, lubbu-qabeenyin hundi ni dhumu. Yeroo murtaa’en booda afuuffin xurunbaa lamattaa itti aana. Kanaafi ni jedha, “Itti aantun ni hordofti” Kana jechuun afuuffi xurunbaa tokkoffaa booda afuuffin xurunbaa lammataa itti aane dhufa. Afuuffi xurunbaa lammataa kana keessatti uumamtoonni du’an hundi qorannoo fi murtiif ni kaafamu. Afuuffin jalqabaa uumamtoota fixuudha, kan lammataa immoo kaasu ykn jiraachisuudha.[3] Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa afuuffi lamaan kana ilaalchise ni jedha:
“Xurumbaan ni afuufama. Warrii samiiwwan keessaatii fi warri dachii keessa jiran hunduu ni dhumu, nama Rabbiin fedhe malee. Ergasii yeroo lammataas ni afuufama, yeroma san isaan dhaabbatanii kan ilaalan ta’u.” (Suuratu az-Zumar 39:68)
“yeroma san isaan dhaabbatanii kan ilaalan ta’u.” kana jechuun afuuffin lammataa akkuma afuufameen qabrii isaanii keessaa ka’anii dirree wal-qixxaa’a irra dhaabbachuun wanta Rabbiin isaanitti hojjatu ilaalu.
“Guyyaa san qalbiiwwan [sodaan] hollatu. Ijji isaanii salphattuudha.” Kana jechuun yommuu afuuffin lamaan afuufamanii lubbu-qabeenyin kaafamuun haala iddoo walitti qabamaa ilaalan, qalbiin namoota kafaranii fi badii gurguddaa hojjatanii sodaa, rifannaa fi jeequmsa cimaan guuttamti. Ciminna Guyyaa sanii fi adabbii itti deemaa jiran yommuu argan, qalbiin isaanii sodaa cimaa irraa kan ka’e garmalee ariitin dhikkisti. Dhiphinnaa fi jeequmsaan guuttamti.
Guyyaa san ijji namoota kanniinii salphinnaa fi sodaa isaanii irraa kan ka’e gara lafaa ilaalti. Sodaan qalbii isaanii waan guutuuf, naasun waan isaan dhamaasef, gaabbin waan isaan haguugeef ijji isaanii salphattuu taati.[4]
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa itti aanse haala namoota addunyaa keessatti du’aan booda kaafamu kijibsiisan dubbachuutti darba: Ni jedhu, “Sila nuti haala duraanitti ni deebifamnaa? Sila erga lafee bututte taanee moo?” Kana jechuun kaafironni du’aan booda ni kaafamtu yommuu jedhaman, “Erga duunee booda gara jireenyaatti ni deebinaa? Duunee lafee bututte erga taanee boodaa gara jireenyaa ni deebinaa??! Oduun kuni fagoodha. Hin dhugoomsinu.” Jedhu. Gaafin isaan gaafatan kuni dhugaa beeku fi dhugoomsuf osoo hin ta’in kijibsiisuu fi itti qoosufi.
“Du’aan booda kaafamuun hin jiru” jechuun yommuu kijibsiisan, ragaa qabatamaa sammuun fudhattu ittiin morman hin qaban. Garuu ragaaleen Rabbii qabatamaa ta’an hidda sammuu fi wiirtuu yaadaa isaanii keessatti aangoo haqaatiin kan lixuudha. Garaa haadha keessatti uumamuun dura dhabama turan. Ergasii Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa isaan argamsiise. Kanaafu, akkuma jalqaba isaan uume, erga du’anii lafeen isaanii bututtee biyyee dachiitiin walitti makamtee boodas isaan deebisuu irratti Danda’aadha.
Kutaalee qaamaa xixxiqoo hunda dachii keessa badan tokkoon tokkoon qaamatti deebisee qaama guutuu ijaarun akka ulaagaatti hin kaa’amu. Kana irra, qaama isaanii irraa haftee hin banne “Ajbu az-zanabi (lafee eegee)” jedhamtu gahaadha. Lafee xiqqoo tana irraa qaama guutuu ijaara. Akkasumas, wanta isaan irra turan ilaalchise beekumsi Rabbii gahaadha. Lafeen isaanii tokkoon tokkoon eessa akka jirtu sirritti beeka. Kanaafu, “ta’aa” yoo isaaniin jedhe, akkuma yeroo jalqabaa isaan uumee ta’u.[5]
“Yoo akkas ta’e suni deebii hoongoti (kasaaraati).” Jedhu. kana jechuun du’aan booda kaafamuun yoo deebinee, kasaaraa guddaa kasaarra. Kan akkana jedhaniif, azaaba (adabbii) Aakhiraatin waan akeekachiifamaniifi. Gahuumsi namaa ibidda ta’uu caalaa kasaaraan guddaan hin jiru. Ergasii Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa du’aan booda kaafamuun iyyansa takka qofan akka ta’u ni beeksise:
“Ishiin iyyansa takka qofa. Yeroma san isaan gubbaa dachii irratti ta’u.” Du’aan booda kaasuu fi deebisuun homattu hin hajamuu iyyansa takkatti xurunbaan afuufamu malee. Rabbiin akka kaafaman ajaja yoo dabarse, isaan yoosu kaafamuun gubbaa dachii irratti mul’atu. Malaykaan Israafil afuufama ka’uumsaa xurunbaan yommuu afuufu, namoonni jalqaba irraa kaasee hanga dhumaa jiran kaafamuun dirree bal’aa wal qixxaa’a ta’ee irratti walitti qabamu. Sagaleen xurunbaa keessaa bahuu kuni sagalee ykn iyyansa cimaadha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Xurumbaan ni afuuffama, yoosu isaan awwaalcha keessaa gara Gooftaa isaanii ariitiin bahu.” (suuratu Yaasin 36:51)
“(42)-Guyyaa dhugaan iyyansa dhagahan, suni Guyyaa [qabrii keessaa] bahiinsaati. (43)-Dhugumatti Nuti ni jiraachisna, ni ajjeesna, deebiin dhumaa garuma Keenya. (44)-Guyyaa dachiin isaan irraa babbaqaqxu, ariitidhaan [ishii keessaa ol yaa’u]. Suni walitti qabuu Nurratti salphaa ta’eedha.” Suuratu Qaaf 50:42-44
Guyyaa san namoonni hundu dhugaadhaan iyyansa ni dhagahu. Akkuma namni rafee hirriba keessaa dammaqu, isaaniis iyyansa kana dhagahuun ni jiraatu. Ergasii qabrii keessaa ol yaa’u.
“Dhugumatti Nuti ni jiraachisna, ni ajjeesna, deebiin dhumaa garuma Keenya.” Aayata tana keessaa maq-dhaala guddinna agarsiisu fayyadamuun mirkaneessu fi jabeessuu cimaa waliin bu’uuraalee (عنصرين) iimaanaa lama yaadachiisa:
العُنْصُرُ (Bu’uura) 1ffaa: Kan jiraachisuu fi ajjeessu Rabbiin qofa, kana keessatti Isa waliin kan hirmaatu hin jiru. Jalqaba kan jiraachisee ergasii ajjeese, jireenya biraatiif qorannoo fi hojii dabarseef namni murtii akka argatuuf lamuu deebisuun nama hin ajaa’ibsiisu. (Namni garaa haadhaa keessatti ruuhin itti afuufamuun dura du’aa ture. Garaa haadhaa keessatti qaama isaa uumuu fi ruuhi itti afuufuun kan jiraachisu Rabbiin qofa. Ammas, yeroo du’aa kan ruuhi tana keessaa baasu Isuma. Ammas, garaa dachii keessatti qaama lamuu uumuun ruuhi Kan itti deebisee kaasu Rabbuma. Kanaafu, du’aan booda kaafamu ilaalchise wanti akka ajaa’ibaa fi ulfaatatti ilaalan hin jiru. Du’aan booda kaafamuun haqa sammuun fudhattuudha.)
العُنْصُرُ (Bu’uura) 2ffaa- jireenya addunyaa keessatti erga qoramanii booda gahuumsi ykn deebiin dhumaa gara Rabbii olta’aati. Osoo fedhiin uumamtoota keessa hin seenin Guyyaa san deebiin dhumaa gara Rabbii qofa ta’a. Gara Rabbii deebiin kan jalqabamuu du’aan imalli qormaataa erga xumuramee fi jireenyi barzakha du’aa fi kaafama jidduu jiruu erga jalqabame irraayyi.[6] (Kanaafu, deebiin dhumaa gara Rabbii erga ta’e, yeroo fedhetti namoota kaasu danda’aa jechuudha. Eenyullee, “Lakki ani lamuu gara jireenyaatti kaafamu hin barbaadu” jechuu hin danda’u. Sababni isaas, inni fi dhimmi isaa guutuun harka Rabbii olta’aa waan jiruuf, Guyyaa Qiyaamaa dirqamaan isa kaasun qorannoo fi murtii irratti dabarsa.)
“Guyyaa dachiin isaan irraa babbaqaqxu, ariitidhaan [ishii keessaa ol yaa’u]. Suni walitti qabuu Nurratti laafaa ta’eedha.” Aayah tana keessatti wanta Guyyaa Qiyaamaa adeemsifamu sadiitu jira:
1ffaa-Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa samii irraa rooba roobsun qaamni ilmaan namaa guutuun bishaan roobaa kanaan qabrii isaanii keessatti akka margu taasisa. Erga qaamni isaanii guutuu ta’ee booda Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Israafil xurunbaa akka afuufu ni ajaja. Afuuffi kanaan ruuhiin namoota hundaa qaama isaaniitti deebiti. San booda dachiin isaan irraa babbaqaqxi (dhodhooti).[7]
2ffaa-Osoo homaa hin turin dachii keessaa ariitiin ol yaa’u.
3ffaa-Erga dachii keessaa ol yaa’ani fi kaafamanii booda walitti qabamu. Isaan qorachuuf, murtii dabarsuu fi jazaa isaaniif kafaluuf, Rabbiin azza wa jalla dirree wal-qixxaa’a irratti walitti isaan sassaaba. Bakkaa fi yeroo fedhanitti haa du’an namoota jalqaba irraa kaase hanga dhumaa jiran kaasuun bakka tokkotti walitti qabuun Rabbii olta’aa irratti salphaadha. Kanaafi maq-dhaala guddinna agarsiisu fayyadamuun ni jedha, “Suni walitti qabuu Nurratti laafaa ta’eedha.”
[1] Ma’aariju tafakkuri-15/45, Tafsiiru Qurxubii-22/40[2] Maddoota olii, Tafsiiru muyassar-fuula 583[3] Ma’aariju tafakkuri-15/48-49, Tafsiiru Muyassar-583, Tafsiiru xabarii-24/66[4] Ma’aariju tafakkuri-15/49, tafsiiru Sa’dii-1072[5] Ma’aariju tafakkuri-15/50[6] Ma’aariju tafakkuri-3/135-136[7] Gabaabbinnan tafsiiru ibn Kasiir-7/24