text:
Dhugaan Firummaa hin balleessitu!Jawar Mohammed olola ABO fi WBO irratti ooftu dhaabuu qabda!
Yaa Uummata Oromoo Biliisummaaf Jecha Barataan Keenya Karaarratti Dhiiga Isa Dhangalaasa Ture Isuma Kanaa?
Biliisomttaniittuu? Biliisummaa Jechuun Kumaandi Posti Labsuu Jechuudhaa?
Biliisummaa Jechuun Xiyyaaraan Rukutamuudhaa?
Biliisummaa Jechuun Mirga Ke Hin Falmmatin Jechuudhaa?
Biliisummaa Jechuun Daangaa Keerraa Buqqa’u Jechuudhaa?
Biliisummaa Jechuun Nama Sabaan Oromo Kan Ta’e Wayyaanef Kan Hojjetaa Ture Aangoorra Kaa’atani Biliisomne Jechuudha Me Warri Isiniif Hin Galle Itti Yaadaati Naaf Deebisaa
Godina Gujji lixaa keessatti guyyaa kaleessaa irraa eegalee lolatu walitti fufiinsaan geggeeffamaa jira halkan leelli irraa eegaluun aanaa Qarcaa bakka jedhamutti worranni RIB
Haxxee WBO seenuun daaraa taatee jirti
aaga dhagayaa WBOn injifanoo Gudaa Galmesera.
Ammas dhaamsi keenya nuti isaan adamsinee
Waranutti hin jirru odptu bakka nuti jirrutti
Nu waraansisuuf nu barbaadaa jira
Amma kottaa refka keessan guurradha aanaa qarcaa irraa
Of eeggannoo guddaa yeroo amma kana miidiyaan OMN f jawaar mahammad basaastu OPDO olaanaa taa’ani tajaajila jiru.uummanni bakka jawaar deemtutti fi miidiyaan sabbata haadha iyyeessaa irraa funaaname ijaarrame kun deemutti faallaa OPDO dubbatan guutummaa oromiyaa keessaa guuramanii hidhamaa jiru.kanaafuu miidiyaan OMN s ta’ee Jawaar Mohammed meeshaa basaastu OPDO ta’ee waan jiruuf sabboontonni miidiyaa kanarratti dhiyaatanii akka yaada keessan hin laanne.akkasuma illee kanneen utuu hin beekiin quunnamtii gurbattii xawawlwaallee kana waliin qabdan akka addaan kutan utuu balaan isinirraa hin ga’ani.akkasumallee miidiyaan kuniif Jawaar Mohammed oromiyaa keessa akka hin sochoonee ugguramu qabdi.fakkeenyaaf uummanni keenya yeroo darbe isheen lixa oromiyaa deemte sana miidiyaa kanarratti ba’ani dubbatan yeroo ammaa waraana wayyaaneen guurramanii hidhamaa jiru.sababni isheen kan goteefimmoo uummanni dhihaa oromiyaa waan likkiitti ishee galcheef aariin maqaa jara kanaa barreeffatee mootummaaf laatte yeroo ammaa kana mana hidhatti guursisaa jirti.
By caal Hayilu
Dhugaan Firummaa hin balleessitu!
Jawar Mohammed olola ABO fi WBO irratti ooftu dhaabuu qabda!
OPDO’n fi deeggartoonni ishii gama tokkoon bilisoomne jedhu, gama biraan ilmaan Oromoo deeggartoota fi miseensota ABO waan ta’aniif qofa hidhaatti yommuu guurraman isaan ofii olola jibbaansaa kan oofan hanqannaan, nuunis ”hin dubbatinaa, baga, callisa haa du’aniiyyuu…” jedhu.
Sagalee keenya ukkaamsuf,” lola faarsaatii hidhaa fi ukkaamsaa balaaleffachuun hin taatu.” nuun jedhan Jawaarfaan.
Kan lola faarsee uummata nagasrratti rasaasa banee oromoo nagaa dhoorkate WBO moo OPDO dha?
”Waraanni Bilisummaa Oromoo nun barbaachisu.” jechuun ololli WBO xiqqeessuuf oofan maddisaa diiggaa fi duula ABO dhabamsiisuti.
Kunis WBO’n kashalabboota suufan gubbashii dhiitessitee deemtu osoo hin taane qaqqaalii ijoollee Oromoo gaafa murtii kanneen jireenya fi lubbuu ofii caalaa Oromoo jaalatanii wareegamaaf bahaniif kabajaa dhabuudha. Warri hardha WBO balaallefatu:
1. Kaan jiruu ofii fooyyeffachuuf dantaa dhuunfaa filatanii waan hunduu itti toleef bilisoomne jechuun olola uummata tamjeessuu oofu. Wanti biraa hafnaan WBO akka jabaatu dumbulloo tokkollee gumaachanii kan hin beeknetu hiree WBO murteessuu barbaaddi.
2. Kaanimmoo Warruma duraanuu WBO basaasaa fi ABO Jechuun oromoo hiisisaa turaniidha.
Kanneen miidiyaa dhuunfatan Jawaar dabalatee olola farrummaa ABO irratti oofan dhaabuu qabu.
#Jawar kijiba guddaa waltajjii hindarratti kijibaa jira. Uummata harka dhaansisuuf qabsaahota keenyarratti duuluu isa hin barbaachisu.
Mootummaas tahee jaarmiyaaleen ” maalif akkanaa fi akkas jetta? ”Jedhee gaafatu waan hin jirreef waan garaasaa dubbata. Kaayyoon isaa garuu dhugaa xiqqoo itti makee Oromoon akka ABO irratti duuluufi ABO balaaleffatu gochuudha.
Kunis duraanuu ABO irratti duulaa waan tureef jidduutti akka Waan nama dhugaa dubbatu fakkaachuf walakkaa dhangalaa’aa ture. Kaayyoo raaga isaa ABO sadarkaa suphamuu hin dandeenyetti caccabeera jedhu adeemsa keessa dhugoomsaa deemudha. Kanas ifatti dubbachaa jira; seenaan guyyaa tokko haqa qabsaahota ni baasa.
”WBO dhaan yoo hiikkattanii Kaambii seenuu shakkitan hidhadhaatii Kaambii Seenaa jennaan didan.” Maalif kijibuun barbaachisee? WBO Kaambii mataasaa keessa osoo jiruu mitii kan waraanni mootummaa Abiy sakkattaaf itti bobbahe?
Kuni kijiba guddaadha. Mootummaan kana yaades jedhes hin jiru; innis kana hin jenne.
Yoo ofitti himee jiraate malee.
”Qabattooyyuu hiikkadhaa.” jechaa akka bahe namuu ni beeka.
Kan biraa ” Jaal Marroon gali jennaan yoo Jaal Daawud gali naan jedhe nan gala naan jedhe.” Jechuun kijiba guddaa dha.
Qarumayyuu Jaal Marroo hin dubbisnes, kan biraa eenyu taanan hooggana bira darbee Jaal Marroo dubbisa? Naamusa kamiin Marroon Jawaar waliin dhimma kana mariyata? Kijibaan harka rukkuchiifschuun yeroof Malee boru dhugaan ni baati. Hiikoon kanaas ifa.
Dhaamsi dubbii kanaa OPDO quuftee hooggantoota keenya hidhaa jirtuun Jaal Daawuditu badii qaba jechuun quba akeeku dha.
Osuma jennuu ”Shanees,… OPDOs hin sodaadhu.” Jechuun harka rukkuchiifschuunis boru ittigaafatama jalaa nama hin baasu.
Wanti beekamu qabu ABO Abdiisaa malee Oromoof sodaa tahee hin beeku, wanti inni kana jedheefuu sodaa waan qabuufidha. Waan hin sodaanne nan sodaadhaafi hin sodaadhuun wanti nama dhaadachiisu hin jiru.
Jawaar tooftan ABO dhabamssiisuu keesatti dhiira mataasaa bahachaa jira. Hunda keenyatu itti dhumna malee WBO tahee ABOn hin Badu.
Humni hidhatee Xoophiyaa keessa jiruu fi ammallee of jabeessaa jiran keesatti WBO maalif akka diina godhatan isaantu beeka. Hardha Amaarri Oromiyaa walakkaan kiyya jechuun guyyaan agarsiisaa waraana nutti agarsiisaa lola xinsammmuu osoo banaa jiru, mootummaa gabroomfataa Afaan keenya dubbatuun ”..mootummaa adaarati, nutu imaanaa itti kenne hin tuqina.” Jechuun oromoo ukkaamsurraa waan addaa miti!
Bakka deeme jidduu kana haasawa godhu hunda keessatti akka waan ABO mootummaa humnaan cabsee qabachuu yaadetti dhiyeessunis olola farrummaa fi jibbiinsaa malee dhugaa miti.
ABOn nagaa akka barbaadu waraana 1350 dabarsee kennuu caalaa ragaan biraa hin jiru.
Kan WBO fi hooggantoonni osoo mariirra jiran ololaaf waraana Lasse mootummaa tahee osoo jiru WBO tti quba qabuun cubbuu dha.
Kan biraa wanti hedduu nama gaddisiisu namoonni hedduun ABO bakka meeqatti caccabee jedhu.
Warra caccabe jedhan haa gaafatan maal akka qananii fi maal akka hojjachaa turan. ANO nuti beeknu garuu wareegama ulfaataa kaffalaa ture.
WBO gantoonni ciccirtee kaan rasaasan fixan deebisanii ijaaruu, Qeerroo Bilisummaa Oromoo leenjisanii ijaaruun bobbaasan hojiilee gurguddoodha.
Warri Qeerroo ittiin dhaadatsn QEERROON akka ijaaramee sochiirti jiru bara 2013 yommuu ani ala kana dhufee dubbadhu natti kolfas turan akka gowwaatti.
Hundaafuu ABO fi akkuna yaaddan ololaa fi Waraanan akkasumas hidhaan balleesina jettanii yaaddan taanan hin milkooftan!
Hanga Oromoon jiruu fi OROMOON hin bilisoominitti QBO ABO dhaan gageeffamuu fi WBO numa jiraatu.
Araarri hin barbaachisu jechuun deemastii uummata fixaa jechuun ala hiikaa biraa hin qabu. Walumaa galatti waltajjii Jawaar Magaalaa cirootti gaggeessu tarii yoo mirqaanee jiraate malee karaa kamiinuu sirrii hin turre. Olola dabballoonni OPDO ABO irratti gaggeessan miidiyaa hundi keenya itti dadhabne ijaarame irratti irra deebi’ee labsaa ture.
Dhumarratti Jawaar waanuma feete taata malee WBO humnaan boojii taasiftanii haamilee Oromoorraa hin deemtan. Olaantummaa Habashaa Oromoorratti bargaagsisuuf WBO fi ABO dhabamuu hin qabu.
WBO fi ABOn haa jiraatu!
you should be ashamed of yourself,
you should have play middle ground if indeed the way you said you are, but the truth is you are mersanery for OPDO
Lamii Monosha
Lixa shaggar keessaati WBO sakata’uuf polisiin oromiyaa dirqama fudhatanii deemaaru. WBOs of irraa ittisuuf dirqama qaba. Kunis ajajamee dhaqaara sunis ajajamee ifirraa ittisa.
Harki harka hin nyaatu ture! ilmaan abbaa tokkoo wol nyaachuu caala kan nama gaddusiisu hin jiru. Ayi caarraa keenya!
አሁንም እደግመዋለሁ!! ቤተ ክርስትያንን እና መንፈሳዊ በዐላትን ለፖለቲካ ፍጆታ ማዋል ከባድ ነውር፣ ብሎም አሳፋሪ ድርጊት ነው !!
XAWALWAALLUMMAA ILMAAN OPDO!!!
Bara fagoo miti isuma bara darbe soba #OPDO, #Deeggartonni OPDO, “#Aktivistonnii” OPDO, #Gantonnii kaleessa qabsoo gananii jireenya mataa isaanii gaggeessaa jiran hundi #olola walfakkata gaggeessaa tura. Akka waraabessaa kessaa fi alaa wal waamanii gadoodanii olola oofu.
Olola qaamaa tokkorratti xiyyeeffate. Olola #Qeerroo, #Oromoo mogolee buusu gaggeessu. Olola dhaaba hangafaa Oromoo jibbisiisuuf godhamu. Olola #WBO irratti xiyyeefatu. Faalla kanaan ammoo dhaaba ilamaan oromoo ficcisiisa hamma har’aatti Oromoo dhihaa, kibbi oromoo, baha oromiyaa ficcisaa jirutu #Faarsuu.
Ilala keessattu ilmaan OPDO maqaaf “#AKTIVISTII” ofiin jedhan waggaa 5-10 guutuu #ABOn hin jiru badeera. #WBOn badeera hin jiru jechuun #QERROO fi #OROMOO mogolee buusaa turan Amma garuu daqiiqaa muraas gidduutti ABOn waraana #mooratti galchuu qaba jedhu. Ilaala warruma Waggaa 5 guutu ABOn badeera, WBOn hin jiru jechaa turetu har’a as galagalee WBOn hiikkachuu qaba jedhu. Kaleessa WBOn hin jiru jechaa turani har’a eessa fidani?
Warri kaleessa ABO/WBO irratti FB live waraabaa turan har’a ammoo hidda mormaa hamma kessaa yaa’utti afaan bananii #WBOn hiikatee mooratti deebi’uu qaba jedhu. Keessumaa ammoo warri keessa darbanii “Otoon ani ABO tahee qawwee mitii #Qabattoo koo hiikkadheen mootummatti harka kennadha” warri jedhanis dhagahaa jirru. Wa’een qawwee hiikkachuu kuni isa akkuma qabattoo hiikkatanii sireerrati dubartiitti harka hiikkatanii isatti fakkate namichaaf. Garuu WBOf qawwee hiikkachuun akkam akka ulfaatu WBO fi UMMATA WBO hidhachiise qofaatu beeka.
Gama biraan ammoo warrumti har’a ABOn hiikkachuu dide, WBOn hiikkachuu didee mootummaa keenya waraanaa jira jedhan kaleessa obbo #Leencoo fi obbo #Galaasaatiin bara 1991 WBO hiikachiisuun mooratti deebisanii rukkuchiisani jedhanii afaan banaa turan. Obbo Galaasa fi obbo Leencoo qofaa miti uummata #Wallagaa guutu irratti ololli waggaa 5 guutu oofame. Egaa kana inni sammuu qabu dubbicha gadi fageenyaan ilaalu qabu. Yoo hiikkatte ni Abaaramta, yoo hin hiikkadhu jettes ni abaaramta. Kanaaf falli jiru kami.
Kanumti garaa nama gubu ammoo warri olola kana oofan otoo guyyaa tokko WBO bishaan burcuqqo tokko kennanniruufi ta’e gaarii ture. Silumaa olola isaan gaggeessan maallaqa borsaa abbootii keenna fi sabbata hadholii keenna irraa samamee karaa OPDOtiin isaaniif kennamuun ta’uu isaati.
WBOn hiikkachuu kan danda’u yoo uummanni keenya hayyeme qofaadha.


c: text/html

text:
This language is currently in review and will be available soon!
Proojektiin dildil/Rikiichaa: Rikiicha qo’aaba amantaa,saalaa fi badhaadhiina fi fayyinaummataa dhiibaa karaa namoota amananni ilaaluu dha
ድልድል/Rikiichii: Qo’aannoon fi qorannoon projeectii kana badhaadhiina fi ciimmiina adda-amantaa, caasaa dhibaa biiya kessaa hirrisuu kan akka Itiiyoophiyaa, Eritiraa fi UK (Ingiilizii) kan kutatee dha. Dldl jechuun afaan Tigriffaadhaan rikiichaaa jechuu yoo ta’uu,jeechii kan ibsuu adeemsa of ibsuu, gita bituumaa male fi tokkuumaadhaan dhiima dhiiba namoota amanaanni ilaalu kan kayyefaate dha.
Projectiin kun Qo’annaa haaraa fi ragaa haaka ilaalchii Amantaa, Tiyoolojii, fi tajaajjiltoonii dhibaa keesaa hirisuu fi Amtadaa dhiibaa biiya keesaa rawwatoota kan motummaa fi mitti motuummaa waliin hojjechuudhaaf kan kuutatee dha.
Projectiin kun kan qopha’ee Mana baruumsaa seena, Amantaa fi fiilosoofii kan ta’ee Yuniversitii SOAS Yunivesrisitii Landontti Hoggantuu UKRI Hoggantoota fulduurattiif kan taatee Dr Romina Istratii dhiyaatee dha. Projectiin Gargaartoota, matti fi meensa garee bay’ee kan barbaaduu yoo ta’uu Yuunivarsitii Akusim (Maqalee, Itiyoophiyaa), Koolleejjii Tewooloojii Qul. Fireemnaaxoos (Maqalee, Itiyoophiyaa), Waldaa Ogeeyyii Seeraa Dubartootaa Itiyoophiyaa (WOSDI), (Finfinnee, Itiyoophiyaa), Komishinii Misoomaa fi Gargaarsaa Mana Kiristaanaa Ortodoksii Itiyoophiyaa (Finfinnee, Itiyoophiyaa), Dhaabbata Diversity Resource International (DRI) (Bringtan, UK) fi Dammee obbolaa Waaninay (Asmaraa, Eeritiriyaa), Yuunivarsitii Bristool (Bristool,UK) fi Yuunivarsitii Sheefild (Sheefild, UK). Maddii galiin isaas Wagootaa Afuuriif Yuniversiituu Qooranoo fi Kallaqaa Landoon (Grabt Ref:MR/T043350/1) fi Mallaqnii dabalataa ammoo Harry Frank Guggenhiem Foundation (Distinguished Scholars Award 2019).
Proojectiin kun kan maddu Kuutanoo Qo’aanaa fi goochaa Ummata galiin isaanii xiiqoo fi giddu gallesaa ta’ee danddeetti Okkettaa fi jiraata ta’ee ummataa ta’ee beksisuu dha.Seenaa kessatti, fayyaa ummataa fi illalchii saala fi Daggagiinaa ilaalcha Amantaa fi ilaalcha Amantaa bu’uureesen malee xiyyefannoon itti hin kennamnee turee. Xiyyefannoon dhimma goosaa fi qoomo yoo dabaluu kaka’uumsii bay’een namoota amantaattiin yoo addemsifamuu, yoo amma xiyyefanoon xiqqo ille dhimma Seena, Saalaa, fi Saayikooloojii akkamitti ilaalcha dhiibaan biyyaa kessa karaa adda ummatattin kallatti amaantattin xiyyefannon itti hin kenamnee.
Maddi oddefanoo projectii kan Qo’annoo kan duuraa dhimma gosaa irratti akka Kabba Itiyoopiyyaa ammantoota orthodoksii tewaahidootiin wal qabatee dha. Argannoon qo’anna kan agarsisuu qooqnii amantaa akkamitti lubbotaa fi amantootaa birratti akka hubatamuu fi baratamee akkasuumaas dhibbaan nannoo akka ummata badiyyaa fi magalaa nanno kaaba Tigiraayitti fi gahee quudaa lubbotaa wa’ee ga’illlaa fi taatewwan walitti bu’iinsaa fi jequumsaa araarsuu kawwameeraa. Haa ta’uu malee lubboonni tokko tokko rakko qophii bekuumsaa dhimma Sayiikoloojii xaxamaa akka saxiiledhama fi yakka fi balaa gesiisaan ,jeechoonii Tiyoolojiin fayyadamaan fi ilaalchaa jequumsaa jijjiruu ga’iilaan wal qabattee fi wal dansa’uu(qo’annaa dhiyaatee You Tube irratti Cambridge Centre for Christianity Worldwide irrattti dawwadhaa).
Projectiin kun kan qabate: qo’annoo garafaraa Ethiopia kessatti ademsiifanan ragaa quubsaa dagaagsuu irratti akammitti ilaakchii, Tiyoloojiin fi lubbonni rakkolee kanneen fagesuuf fi ammalaa yakka fi yakkaaf saxiilamuu wal qabatee gargaarsa saayikoloojii fi yakkamtootaa dhiyesanii kuunumsuu kan hammatee dha. Qo’annoon kun hojjilee workshoppii lubbootaa waliin akka biyyaatii gahee bahuu guddisuuf dhimma ga’illaa fi dhiibbaa naannoo fi saxiilmtootaa yakka garargaruu(sirresuudhaan) fi balaa yakkamtoitaa irratti gahuu danda’uu hirisuuf. Kayyoon waliigalaa projectii kanaa qammoolee dhimmi ilaalatuu kan mootuumaa ta’ee mitti motuumaa fi hoggentootaa Amantaa wallitti qindesuudhaan cassaa dhibaa rakko nanoo ilaaluu hundesuu dha.
Projectiin kun gaar Ertriyaatti, halaa garagarattiin Amat-Adaa fi Afaan garagaraan Tigiriifa dabalatee Hoordoftootaa Ortoodoksii tewahidootiif ni kennamaa. Duubartonnii Eritiriyaa dhimma hawasuuma irratti si’aadhuuf seenaa wagootaa heduu qabuu kesuumatuu carraa barnootaa argachuuf. Akkuuma Ethiopia. Eritiriyaan waraana fi werara alaa Ishee Mudeeteraa. Kanaafiis dubartoonni gahee gudda akkuum tabatanitti rakkoo kana ille halaa walfakkataa ta’een yeroo kannatiis jijjiruu qabuu.
Projectiin kun dawwo qaroominaa callaattii walitti dhuufeenyaa Seenaa waraanaa, dhibaa adaa fi dhibaan nanno kan walliti dhufeenyaa qabuu dha. Qo’anno hara’aa adamsisuuf is jiruu kana halaa galuumsaa isaattin dhibaa nannoo Amant-adaa fi saalaa waliin kesuumatuu seena eritiyaa ilaala. Hojjiin projectii kaanaa Dhabataa Amantaa, Motuumma fi Mitti Mootuumaa waliin dhiibaa nannotiif caasaa gargaruu ummuu dha. Kessumatuu ummata Eritiriyaatiif
Qo’annoon, giddu galuumaan fi waal jijjiraan beekumsaa akka Etiyoophiyyaa fi Eritiriyaa yadamee oddefanno addeemsaa jijjirama Amant-adaa si’eesuu UK ‘s secteeraa dhiibaa nanno adda saboota viyyootaa bay’ee wallin Kessunatuu godaantoota Eritiriyaa fi Etiyoophiyaa ni qabataa. Ragaan dhiibaa guudaan goodantoota irratti akka gahaa jiruu agarsisuu ni jira. Haa ta’uu secteera dhiimma naannootiin fuuremuu hin dandeenye. Projectiin kun gad fageenyaan yeroo amma jiran Halaa dhabanii amantaa akkamitti qindoominaan hoojechaa akka jiran fi tajajilaa kenemaa jiruu guddisuuf gargaraa.
Projectiin kan kayyefatee giddu galuu dhibbaa bu’uura godhatee furmaataa kenuu irratti kan xiyyafatee, furmaata seenaa rakkolee yeroottif kan hojeetuu dha.
Kayyo keenya ijjoon akka riikicha tajaajjiluu fi siirna baruumsa mijeesuu fi beekumsaan waal gedderuu waal gargaaruu qooda,sectaraa, fi tiyoorii dhiibaa duubartootaa nannoo fi adeemsaa is agarsisuu. Caalaatti kaayoo keenya keeyoo proojectii huubachisuu dha.
Projeectiin kun bu’aa fi argaanoo tilmaamame kan dabalatuu:
Projeectiin kun dhibba ka’uumsa kan godhatee fi kayyoo gahee itti fuufaa qooda fuudhatootaaf, miseensa garee projeectittiif fi hawwasaa dhibba kennaan midhamaan kan davaluu.
Wa’ee projeectii odeefanno dabalataa you barbaadan,malloo kan naa qunaamuu dandessu Dr. Roominaa Istiraatii (ri5@soas.ac.uk) ykn email projectii kanaaf qopha’een (soasfif@soas.ac.uk).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gaafa dubbiin hin tolin ijoolleetti qahee nama dheeta baanan taan tahuu hin ooltu. Southampton goolii 6 itti galchan goolii qaraa isiitti daqiiqaa 6essoo irratti ufiitti galchite.
Daqiiqaa 12 irratti ammoo Sergio Augeerotti biruma ejjee waraannateenii keessa buufate.
David Silva ammoo daqiiquma 6 qofa jalaa miila dhaabatetti goolii Rahem sterling istaadiyoomii gama mirgaatti itti kenne itti mikikkile.
Daqiiqaa 45essoo irratti ammoo Rahem Sterling goolii gama itti kennan miila mirgichaan qabbaneeffatetti bitaachaan itti cuqqaalate.
Daqiiqaa 67esso irralletti tokko itti dabalatee,Sterling abbaa goolii lamaa tahe.
Adoo taphii dhumachuuf sekondiin liliphiftu Aerlingtoniin tapha kana irratti kubbaa sadii nama goolii galchu dura buuse kaan kukuruphachaa dhufe kubbaa Leroy Sane dura buuse.Innilleen daqiiqaa 91essoo irratti goolii keessa buuseef.
Manchester Sitiin akkanuma tolchaa,daqiiqaa 90 caalaa gibirsiiftee lafaan qottee goolii jaha itti galchite.


text:
Dubbii Iimaana Diigu-Kutaa 8.1
Nabiyyummaa Himachuu
1-Nabiyummaan kennaa fi tola Rabbii olta’aa irraa ta’eedha. Nabiyyummaan gabroota Isaa keessaa gabricha tokkotti beeksisa (wahyi) geessuun Rabbiin isa filachuudha. Rabbiin olta’aan Muusaan:
“‘Yaa Muusaa! Dhugumatti Ani ergaa Kiyyaanii fi haasawa Kiyyaan namoota irra si filadheera. Kanaafu, wanta Ani siif kenne qabadhu, galateefattoota irraas ta’i.’ jedhe.” Suuratu Al-A’araaf 7:144
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Rabbiin malaaykotaa fi namoota irraa ergamtoota filata. Dhugumatti, Rabbiin dhagayaa, Argaadha.” Suuratu Al-Hajj 22:75
Gooftaan keenya subhaanahu wa ta’aalaa wanta fedhe uuma, ni filatas. Ergaa Isaa eessa akka kaa’u hunda caalaa beeka. Nabiyummaan filannoo Rabbii olta’aa irraa erga ta’e, carraaqqin ykn qabsoon hin argamu. (Rabbiin qofatu nama fedhe filatee nabiyyii godha. Namni hojii fi qabsoo ofiitiin nabiyyii ta’uu hin danda’u.)
2-Dhimmichi erga akkana ta’ee, sobaan nabiyummaa himachuun kijiba hundarra fokkuu ta’eedha. Akkuma Ibn Abi Al-Izza Hanafiyy (rahimahullahu) jedhu: “Dhugumatti, nabiyyummaa namoota dhugaa dubbatan hunda caalaa nama dhugaa dubbatutu ykn namoota kijiban hunda caalaa nama kijibutu himata. Kuni sanitti walitti hin naqamu nama hundarra wallaalla ta’e irratti malee. Haalli qabatamaa isaanii waa’ee isaanii ni agarsiisa. Wanta nabiyyummaa himachu gadi jiru keessattiyyu nama dhugaa dubbatuu fi nama kijibuu addaan baasuuf karaalee baay’eetu jira. Nabiyyummaa himachuun hoo akkam ta’inna laata?” (Sharih Al-Aqiidati Ax-Xahaawiyyah 1/130)
Dhimma kana ilaalchise Ibn Taymiyaan akkana jechuun dubbata: “Akkuma beekkamu, namni Rabbiin irraa akka ergame himatu takkaa namoota hunda kan caaluu fi guutuu ta’eedha, takkaa immoo namoota hundaa gadi hir’itaa fi gadi aanaa kan ta’eedha. Kanaafi, namoota gurguddoo Saqiif keessaa tokko, yommuu ergaa itti geessu fi gara Islaamaa waamu Nabiyyiidhaan (sallallahu aleyh wassallam) akkana jedhe: Rabbiin kakadhe, jecha takka siin hin jedhu. Dhugaa kan dubbattu yoo taate, sirratti deebisuu irraa ati ija kiyya keessatti garmalee kabajamaadha. Yoo kan sobdu taate immoo, sirratti deebisu irraa ati gadii aanadha.” Kanaafu, akkamitti uumamtoota hunda kan caaluu fi guutuu ta’e nama hundarra hir’uu fi gadi aanaa ta’een walitti fakkeefama
Namoota kijiban irraa eenyullee nabiyyummaa hin himanne wallaalummaan, kijibni fi badiin isarratti kan mul’atu yoo ta’e malee. Sheyxaanni isarratti moo’e. Namoota dhugaa dubbatan irraa eenyullee nabiyyummaa hin himanne, beekumsi, dhugaan, toltuu fi gosoonni kheyri baay’een isarratti kan mul’atan yoo ta’e malee. (Namoota kijiban keessaa eenyullee nabiyummaa yoo himate, wallaalummaan, kijibnii fi hojiin badaan isarraa mul’ata. Faallaa kanaa, namoota dhugaa dubbatan keessaa namni nabiyummaa himate, beekumsi, dhugaani fi gosoonni kheeyri hundi isarraa mul’ata. Kuni nama dandeetti xiqqoo waa addaan baasuu qabuufu ifa ta’a.) (Sharih Al-Aqiidatil Asfahaanih fuula 89)
Ammas ni jedha: “Nabiyummaan beekumsaa fi hojiwwan Ergamaan ittiin ibsamuu qabu kan of keessatti hammateedha. Sunis beekumsaa fi hojiiwwan hundarra kabajamaa ta’eedha. Kanaafu, akkamitti kana keessatti namni dhugaa dubbatuu nama kijibaan walitti fakkeefamaa, dhugaan nama dhugaa dubbatu, kijibni nama kijibaa akkamitti addaan hin baafamnee? Kuni karaa baay’een [addaan baafama]. Keessumayyu Aadam irraa kaasee hanga zamana keenyaatti beekumsi haftee nabiyyii irraa duwwaa hin ta’u. Gosti wanta Nabiyyoonni fi Ergamtoonni fidan, itti waamaa fi ajajaa turan beekkamee jira. Hafteen ergamtoota dachii keessaa hin banne. Namoota birattis haftee ergamtootaa irraa gosa wanta Ergamtoonni fidan ittiin beekan, Ergamtoota fi ergamtoota kan hin taane ittin adda baasan hin banne. (Sharih Al-Aqiidatil Asfahaanih fuula 91)
Ibn Kasiir nabiyyii dhugaa fi nama kijibaan nabiyyi himatu jidduu garaagarummaa baay’ee fagoo ta’e yommuu jecha Rabbii olta’a kana ibsu ni dubbata.
“Nama Rabbiin irratti kijiba uumee yookiin keeyyattoota Isaa kijibsiise caalaa namni zaalimni (miidhaa hojjataan) eenyu? Dhugumatti, yakkamtoonni hin milkaa’an.” Suuratu Yuunus 10:17
Ibn Kasiir ni jedha: “Rabbiin olta’aan ni jedha nama Rabbiin irratti kijiba uume, Rabbiin irratti dubbii sobaa dubbate, osoo isa hin ergin Rabbiin akka isa erge himate caalaa namni zaalimni, of tuuluu fi yakkaan cimaa ta’ee hin jiru. Nama kana caalaa namni yakkaa fi zulmiin guddaa ta’e hin jiru. Namni akkanaa dhimmi isaa namoota sammuun dadhaboo ta’an irraayyu hin dhokatu. Haalli nama kanaa akkamitti nabiyyootaan wal fakkeefamaa? Dhugumatti namni dhugaan ykn kijibaan jecha tana jedhe (ani nabiyyi ofiin jedhe), Rabbiin ragaa gaarummaa isaa ykn badoomsa isaa ifatti baasu osoo isaaf gadi hin dhaabin hin dhiisu. Nama isaan argeef garaagarummaan Muhammad sallallaahu aleyh wassallam fi Museylamah kijibaa jidduu jiruu, garaagarummaa waqtii waaree fi walakkaa halkanii jidduu jiruu caalaa ifa kan baheedha.” (Tafsiiru Ibn Kasiir 2/392)
Madda:
“Nawaaqidul Iimaani al-qawliyah wal amalayah” fuula 184-186 Abdulaziz bin Muhammad


text:
Qur'aana
- Kanas ilaali: Tarree boqonnaawwan Quraanaa
Quraannni (Afaan Arabaa: القرآن; Al-Qur'aan ykn Qur'aana) Kitaaba qulqulluu amantii Islaamaa kan Muslimoonni Rabbi biraa bu'u amananiidha. Barruu Afaan Arabaa Ammayyaa keessatti akka hojii ajaa'ibaa laallama. Quraanni Suuraa(سور; boqonnaa) 114n qophaawuun xiqqoma Kakuu Haaraa irra gabaabaadha.
Qur’annii kitaaba Rabbii kan boodaa kan nabiyyii quxisuu anbiyootaa ta'e nabi Muhammad(S.A.W) irratti buufameedha. Waggaa 23 keessatti Qur'aannii kan Nabii(S.A.W) (isaani umrii 40-63) irratti buufamee xumurame. Qur'aanni baatii Ramadaanaa halkan laylatulqadrii keysa goda Hiraa’i kan gaaraa Nur mataa gubbatti argamu keysatti “Iqra’i bismi Rabbika” jechuudhaan kan jalqaba buufame. Qur’aanni kun xumurri buufamiinsa isaa aayata “alyawma akmaltu lakum diinakum...” jedhu kan hajjii dhaammannaadhaa (hajjatal wadaai) keessa guyyaa Arafaa 9/12/10 H dirree arafaatti buufameedha. Kalaama Rabbii kan ta'e Qur'aanni kun kitaabban isa dura buufaman hunda kan shaareedha.[1]
Barnoonni akkaataa qur’aana itti qara’anii tajwiida jedhama. Muslima hundarratti qur’aana tolchanii tajwiidaan qara’uun dirqama.[1]
Sirna Qur'aana itti Qara'an[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Kanneen armaan gadii tarraawan adaboota Ibnu Kasiiir eeraniidha.
- Qulqulluu (xahaaraa) yoo ta'e malee isa tuquu fi qara'uu dhabuu.
- Qara'uun dura ilkaan rigachuu fi uffata qabu keessa isa irra bareedaa ta'e uffachuu.
- Gara Qiblaa garagaluu.
- Yeroo hamuummannaan isa qabe qara'uu dhaabuu.
- Yaada isaa qaraatii irra gochuu fi dhimma barbaachisaaf yoo ta'e malee haasaaf jedhee qara'uu dhiisuu dhabuu.
- Keewwattoota waadaa Rabbi mu'umintootaaf gale ibsan biratti dhaabe Rabbiin kadhachuu fi keewwattoota akeekkachiisan biratti ammoo Rabbitti maganfachuu.
- Qur'aana banee dhiisu dhabuu fi isa gubbaa waan biraa kaa'uu dhabuu.
- Gabaa fi iddoo wacaatti qara'uu dhabuu fi baay'atanii yeroo qara'an sagalee ol fuudhu dhabuu.[2]
Seenaa Qur'aanaa
Quraanni jecha Rabbii guddaa kan namni hundi ittiin akka qajeeluuf karaa nabiyyii keenyaa Muhamned Biin Abdullaahii tiin SAW woggaa 1440 dura kan buufameedha.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- ↑ 1.0 1.1 "Qur'aana akkamitti Qaraana". islamahouse.com.
- ↑ "Qur'aana qulqulluu irraa tafsiiroowwan juuzi sadan boodaa". islamic-invitation.com.


text:
Daily Archives: August 28, 2021
Mirga Dhala Namaa Itoophiyaa akka waan mirga dhala namaatiif falmuu fi sarbiinsa mirga dhala namaa Itoophiyaa keessatti raawwatamaa jiru qorachaa jiruutti dubbata. Haatahu malee gabaasawwan komiishinichi dhiyeessu tokko tokko loogiidhaan kan guutamanii fi dantaa siyaasaa bu’uura kan godhatan ta’uu yeroo baay’ee irra deddeebinee taajjabnee jirra. Dhaabbati Mirga Dhala Namaa walaba ta’e tokko, ga’ee fi dirqamoota mirga dhala namaa ilaalchisee qabu, haala oogummaa bu’uura godhateen loogii tokko malee walaba ta’ee sirnaan raawwachuu qaba jennee amanna. Akkasumas dhaabbanni mirga dhala namaatiif falmu tokko, sarbiinsa mirga dhala namaa raawwatame qorachuudhaaf, qaamolee naannoo sarbiinsi mirga dhala namaa itti raawwatame keessatti argaman kanneen akka maatii, miidhamtootaa fi ragoolii ijaan argan, akkasumas jiraattota naannoo, qondaaltota mootummaa irraa ragaalee fi odeeffannowwan barbaachisoo ta’an walitti qabuudhaan bu’uura seera biyyaalessaa fi seerota idil-addunyaa dhimmichaan wal qabatuun mirkaneessuutu irraa eegama jennee amanna.
Haatahu malee hooggantoota olaanoo fi hojjettoota Komiishinii Mirga Dhala Namaa Itoophiyaa irraa mala qorannoo sirrii, walaba ta’ee fi oogummaa bu’uura godhate argachuu hin dandeenye. Dhaabbanni Komiishinii Mirga Dhala Namaa Itoophiyaa dhaabbata qaama mootummaa ta’ee fi dantaa siyaasaa murnaa tokkoo tarkaanfachiisuu fi faayidaa saba tokkoo tiksu waan ta’eef, walaba ta’ee ga’ee fi dirqama isaa sirnaan raawwachuu akka hin dandeenye beekamaadha. Gabaasawwan komiishinichi yeroo darbe dhiyeessaa turre qalbiidhaan yoo xiinxalle, keessumaa gabaasawwan naannolee walitti bu’insa Amaaraa fi sabaaf sablammoota biroo kanneen akka Oromoo, Beneeshaangul Gumuzii fi Tigraayi ilaalchisee dhiyaatan loogii dhaan faalame ta’uu hubachuun ni danda’ama. Odeeffannowwan jiraattota naannoo irraa arganne (kanas kallattiidhaan jiraattota naannoo dubbisuun mirkaneessuun ni danda’ama), akka ibsanitti gabaasawwan Komiishiniin Mirga Dhala Namaa Itoophiyaa dhiyeesse kunniin odeeffannoowwanii fi ragaalee qondaaltota mootummaa sarbiinsa mirgaa raawwatan irraa walitti qabame bu’uura godhachuudhaan qophaa’e. Qorannoon komiishinichi dhiyeesse bakkoota tokko tokkotti, ragaalee namoota miidhamanii fi qaamolee sarbiinsa mirgaa raawwataniin wal qabatan hin ibsine. Gabaasawwan komiishinichi dhiyeessaa ture baay’een isaanii ragaa qabatamaa kan hin qabne, loogiidhaan kan guutamee fi oogumaa bu’uura godhachuun kan hin raawwatamne ta’uu qalbifachuun ni danda’ama. Gabaasawwan kunniin hedduun isaanii loogii kan guutaman yookaan dhugaa qabatamaa lafarra jiru dhoksuun, odeeffannoo sobaatiin uummata dogoggorsuuf dhiyaatan. Akkasumas, komiishinichi sarbiinsa mirga namaa gurguddoo fi hamoo ta’an, garuu ammoo fedhii fi dantaa komiishinichaa waliin wal hin simneef xiyyeeffannoo hin laanne. Dabalataanis komiishinichi adeemsa ragaa fi odeeffannoo funaanuu keessatti namoota odeeffannoo kennaniif iccitii eeguu dhabuun, namoonni odeeffannoo kennan qaamolee mootummaatiin dabalata akka miidhamaniif kan saaxile ta’uu taajjabnee jirra.
ABO’n dhaaba ija taatee guyyaa borii ilaaluu danda’u qabudha!
ABO’n dhaaba ija taatee guyyaa borii ilaaluu danda’u qabudha!
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Bitootessa 11,2021
keessatti dhaabbilee siyaasaa hedduu jiru. Dhaabbileen siyaasaa kunneen dantaaf fedhii mataa mataatti kan qabanidha. Kanneen siyaasa gaggeessan hedduun yeroo sagantaan siyaasaa isaanii wal kiphus nii argama. Keessumatti dhaabbilee siyaasaa hedduun maqaa garaagara malee waan isaan adeemaniif sagantaan siyaasaa isaanii kan paartii qawweedhaan biyya bulchaa jiruu waliin wal fakkaata.
Siyaasa tokko wanti adda taasisu sagantaa siyaasaa isaaf heeraaf seera inni qabatee socho’udha. Akkaataa inni ittiin uummatatti of ibsus sagantaa siyaasaa isaatii waliin kan wal qabatudha. Addi bilisummaa Oromoo dhaabbilee siyaasaa Itoophiyaa keessa jiran keessaa dhaaba hanga yaadamuuf hanga hubatamuun olitti uummata isaa Oromootti siqa. Itti siquu qofa osoo hintaane olmaaf bultiin isaa jireenyi isaa Oromoodha. Waan inni qabatee socho’uuf gumeen inni baafatee warraaqu mataansaayyuu bu’aa Oromoo giddu galeeffateeti. Dhaabni uummata keessaa dhalateef jecha siyaasa isaa gabbifachuu irra waa’ee uummata isaa dursee yaadee xiinxalu biyyattii keessatti ABO qofa jechuun danda’a. ABO’n waa’ee Oromoo Kaleeffaaf har’aa qofa kan dubbatuuf hojjetu miti. Waa’ee Oromoo egerii, waa’ee Oromoo boruu, waa’ee Oromoo kan waggaa 5…10…100..200…boodaa illee madaalaa dhaaba socho’udha.
Gaarummaa inni har’a dalagu labata itti aanee dhufu akka fayyaduu danda’utti dhaaba hojjetudha. Kanaaf ABO’n dhaaba ija fagootti argu qabudha jedhe.
Addi Bilisummaa Oromoo ABO’n anaaf dhaaba fakkaataa hinqabnedha. Dhaabicha keessatti hoggana isaa qofa utuu hintaane, miseensi haaraan reef seenu illee namoota xiinxala ifaa haqaa lafa kaahuu danda’anidha. Waan bor ta’u cimsee dhaabni beeku ABO dhaa. Waan har’a ta’aa jiruuf waggaa 3 dura dhaabni uummata isaa Oromootti himaa tures ABO ta’uu akka hubattanin fedha.


text:
Oromia Media Network: Oolmaa Oromiyaa
OMN: ዕለታዊ ዜና (LIVE) Dec 19, 2017
OMN: Oduu Muddee 19/2017
Ummanni Oromoo roorroo sirni abbaa irree Wayyaanee isarraan gahaa jiruuf Ummata okkolee hin beeknee fi Saba haqaa fi mirga isaa kabachisiisuudhaaf diina isaa sakaalee toftaan irra aanuun jijjirama gaarii biyyattii keesatti mullisaa jiruudha.
Shirri Ummata Oromoo fi sabaa sablammoota biraa walitti buusuuf diinni kun xaxaa jiruus harkatti fashalaawurratti argama.
Dadammaqiinsi Oromootaa fi lammiileen biyyattii horataniis kanaaf ragaadha.
Ajjeechaa jumlaa sirni Wayyaanee ilmaan Oromoorratti raawwataa jiru mormuun Godina Iluu abbaa booraa magaalaa Mattuutti hiriira guddaa kaadhimamtoonni koolleejii Barnoota barsiisoota Mattuu fi hawaasni magaalattii gaggeessaa jiraachuun gabaafameera.
Jiraattoonni, gochi mootummaan biyya bulchaa jiru raayyaa ittisa isaatti fayyadamuun hawaasa nagayaarratti raawwate akkaan kan isaan dallansiise tahuu himanii, humnoonni gara jabummaan gocha suukanneessaa kana dhaqqabsiisan tohannoo jala oolfamanii seeraaf dhiheeffamuu akka qaban gaafataniiru.
Hiriira dallansuun guuttame kan qaama hawaasaa mara hirmaachise kanarratti bulchaan Godina Iluu abbaa booraa Obbo Namarraa Bulii argamuun ajjeechaan Lammiilee Oromoorratti raawwatamee fi gaggeeffamaa jiru kan isaan gaddisiise ta’uu himanii,Mootummaan Naannoo Oromiyaas humnoota kana seeratti dhiyeessuuf hojjechaa jira jedhan.
Barattoonni hiriira kanarratti argamaniis ejjannoo barnoota keenya daqiiqaa takkaafillee osoo adda hin kutin, barachaa qabsoyna, qabsaawaa barana murtoo jedhurra gahuu dubbataniiru.
Baratootaa fi hirmaattoonni hiriirichaa marti dhaadannoo ajjeechaan lammii keenyarraa haa dhaabbatu, Qaamni humna waraanaa hayyama mootummaa naannoo Oromiyaatiin ala Oromiyaa keessa galche haa gaafatamu, Raayyaan ittisa Wayyaanee Oromiyaa keesaaa haa bahuu fi kkf dhageessisaa oolaniiru.
Hiriirri kun nagayaan jalqabee xumuramuufis hirmaannaan Foollee fi Poolisii Oromiyaa guddaa tahuun himameera.
Gama biraatiin godinuma kana aanaa Bureetti konkolaachisaan miseensa raayyaa ittisa Wayyaanee tahe Zayita Seeraan alaa Mootummaa Naannoo Gambeellaarraa fe’uun osoo Gara Magaalaa Goreetti imalee faayidaa hin malle argachuudhaaf (qarshii 20,000 fudhachuuf) wayta imalaa jirutti, aanaa Buree iddoo addaa keellaa jedhamutti gaafa muddee 15/2017 halkan keessaa naannoo sa’aa 5:20 tahutti odeeffannoo hawaasarraa argameen poolisii Oromiyaatiin tohannoo jala oolfamee hidhaa fi adabbii maallaqaan adabamee jiraachuun ibsameera.
Magaalaa Bureetti kontorbaandistoota qabeenya Ummataa duguugan ugguruun akka amaleeyfatamtu jiraattoonni dhaamanii, Zayitiin seeraan ala miseensa raayyaa ittisaa kanarraa fuudhames hawaasa aanichatti gurguramee galiin isaa lammiilee Oromoo qe’ee fi qabeenya isaaniirraa Wayyaanee fi MNS tiin buqqaafamaniif akka oolu manni murtii aanichaa murtee dabarseera.
Himatamaan kun ajajaa dhibbaa Melkineeh Haayiluu konkolaachisaa raayyaa Ittisa biyyaa hoggaa tahu seeraan ala Konkolaataa Raayyaa Ittisaa lakkoofsi Gabatee isaa መ.ከ 04817 taheen Zayita seeraan alaa baay’inni isaa jaarikaana 320/Liitirii 6400 ta’u fe’eetiin deemaa ture.
Manni Murtii Aanaa Burees galmee Murtoo ariifachiisaa jedhamuun beekkamuun dhaddacha akka lakk. habashaa gaafa guyyaa 7/04/2010 ooleen dhimmicha irratti raga bitaa fi mirgaa laaluun himatamaan himanni itti dhiyaate waakkii tokko malee yakka hojjate waan amaneef hidhaa waggaa lamaa fi baatii lama akkasuma qarshii kuma diigdamaan adabeera.
Zeeyitni qabame tilmaama qarshii 153,600 kan baasu wayta tahu,eerumsa hawaasni taasisee fi hordoffii Poolisitiin qabeenyi kun too’annoo seeraa jala ooleera.


text:
Category: Articles in eglish
Labsilee MNO bara 2001
- Mana Hojii Abbaa Alangaa Godina Jimmaa.yaad rimee Malaamaltummaa.
- Oromia Regional State Constitution PDFHeera Mootummaa Naannoo Oromiyaa, pdf kan bakka bu’oota uummata Naannichaatiin irratti mari’atamee, Waxabajjii 14 bara 1987 yeroo jalqabaatiif ragga’eefi hanga ammaa hojiirra ture, bal’inaan ilaaluudhaan qooddii aangoofi itti gaafatama qaamota Mootummaa Naannichaa ifaan tumuufi akkaataa tajaajila si’oomaan kennuu danda’uusaanii agarsiisuun sirreessuudhaan Heericha fooyyessuun barbaachisaa ta’ee Oromia regional state constitution pdf
- Hubannoo Seeraa h.docx
- Barruu Hubannoo Seeraa.Seeroota yakkaa. Goodaansa Seeraan Alaa Yakka Da’immanifi Dubartoota irrattii raawwataman irrattii qo’annaan qophaahee. Barruu kana kan Qophessee. Abbaa alangaa Hasen Muhamedhusen Hasen. Boqonnaa Tokkoo Seensa Kaayyoofi Galma Barruu kanaa. 1.1. SeensaAkkuma beekkamuu hundeen ijaarsa biyyaas ta’e ijaarsa motumma biyya tokkoo ittiin bulmaata seera biyya saniti. Kana jechunis biyya tokkoo kessattii waan hundaa ol kan kabajamuu seera biyyatti sanitii. Kunis olantummaa seeraa jedhamuun kan bekkamudhaa. Dhimma kana irrattii falasafonni seeraas heddun ilaalcha wal fakkaataa ta’e kahuu. […]
- Beeksisa qacarri Abbaa Alangaa Waligalaa Oromiyaa Baasee.Beeksisa Qacarrii Abbootii Alangaa Aanaatif. Manni Hojii Abbaa Alangaa Waliigalaa oromiyaa Hanqina Humna namaa jiru furuuf jecha Abbootii Alangaa sababa garagaraatiin hojii isaanii gadi lakkisan fi Ogeessota seeraa biroo ulaagaa armaan gadiitti ibsame kana guutan dorgomsiisuudhaan Qacaree Abbaa Alangaa Aanaa taasisiudhaan Iddoo duwwaa Godinaalee Baalee,Baalee bahaa,Boorana,Gujii,Gujii lixaa,Harargee Bahaa,Harargee lixaa,Iluu Abbaa booraa,Jimmaa,Qellem wallaggaa,Buunnoo Beddelleetti Qabu irratti ramadee hojisiisuu barbaada waan ta’eef namoonni kana dura Mana hojichaati Abbaa Alangaa turtanii fi ogeessa seeraa biroo ulaagaa kana gadii […]
- FDRE Criminal code 1996.pdfIt is nearly half a century since the 1957 Penal Code entered into operation. During this period, radical political, economic and social changes have taken place in Ethiopia. Among the major changes arethe recognition by the Constitution and international agreements ratified by Ethiopia of the equality between religions, nations, nationalities and peoples, the democratic rights and freedoms ofcitizens and residents, human….
- Barruu ”Qo’annoo Sakatta’a Hubannoo Ilaalchaafii Gooochaa Malaammaltummaa Naannoo Oromiyaa.” pdfQo’annaan kuni garee qo’annaa komishini naamusa fi farra malaammaltummaa oromiyaa fi yuniversity sayinsif teknoloji adamaatin kan godhamedhaa. Manni Hojii Abbaa Alangaa Godina Jimmaa ammoo website ofi irrattii maxxansee jira. Yaada CuunfaaQorannoon kun Yunivarsitii Saayinsiifi Teeknoloojii Adaamaafi Koomishiniin Naamusaafi FarraaMalaammaltummaa Mootummaa Naannoo Oromiyaa waliin ta’uun kan adeemsifame yoo ta’ukaayyon isaas hubannoo, ilaalchaafi gocha malaammaltummaa naannicha keessa jiru sakatta’uudha.Kunis ragaalee qabatamaafi wayitaawaa sakatta’a kanaan argamu irratti hundaa’uun tarsiimoowwanbu’a qabeessa qabsoo farra malaammaltummaa cimsuuf gargaaran bocuufi hojiirra oolchuuf […]
- Qajeeltoofii Labsii Sirna Seer Add fi ragaa .doc
- Mana Hoji AA Godina Jimmaa.Seera MFDRI labsii goodaansa seerana alaa ittisuf bahee pdfdhaan isinif maxxansinee jirraatii bufadhaa dubbisaa.⚖ Mana hoji AA Godina Jimmaa web kenya subscribe godhaa
- Qajelfama Addabbii yakkota qajeelfama hin baaneef.Sensa Adabbiin Tarkaanfii seeraa namootaa gochaa yakkaa jedhamee seera yakkaakeessa jiru raawwatan irratti fudhatamuu dha(murtaa’u dha). Adabbiin kanmurtaa’uu sababiin yakkii wal fakkataan gara fuulduraa akka hin raawwatamneittisuuf namn9 yakka raawwate jedhamee sunis amala isaa akka sirreeffatuu fi dha.Murtiin adabbii yeroo baay’ee adabbichi akka malee baay’ateera yknxinnaateerajedhamee qeequuf kan saaxilame dha. yeroo baay’ee yaadni ykn qeeqniakkanaa kan ka’u adabbii sirri ta’e kennuu dhabuu ykn sababaa gahaa maleeyakkamtootaa yakka wal-fakkaatuu raawwatan adabbii wal-fakkataa argachuuqaban jidduutti murtiin adabbii […]
- Qajelfama Addabbii yakkota qajeelfama hin baaneef.
- በፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የወንጀል ቅጣት አወሳሰን መመሪያ ደንብ ቀየወንጀል ቅጣት አወሳሰን መመሪያ ቁጥር— ፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት መግቢያ የወንጀል ሕግ አላማ ለጠቅላላው ጥቅም ሲባል የአገሪቱን መንግስት፣ የህዝቦቹን፣ የነዋሪዎቹን፣ ሰላም፣ ደህንነት፣ ስርአት፣ መብትና ጥቅም መጠበቅና ማረጋገጥ ነው፡፡ የወንጀል ሕጉ ከዚህ በላይ የተመለከተውን አላማ ለማሳካት ዋና ግቡም ወንጀል እንዳይፈጸም መከላከል ሲሆን፣ ይህንንም የሚያሳካው ለህብረተሰቡ ሰላምና ደህንነት አደጋ የሆኑ የወንጀል ተግባራትን እና እነዚህን መፈጸም የሚያስከትለውን ቅጣት ሰዎች አውቀው ከወዲሁ ከህገወጥ ተግባር እንዲቆጠቡ ማስተማርና ማሳወቅ ሲሆን፣ ይህ ሳይሳካ ቀርቶ ጥፋት አድራጊዎች ሲኖሩ እነዚህን ተገቢውን ቅጣታቸውን እንዲያገኙ በማድረግ […]
- Mana Hoji AA Godina Jimmaatti galmee SDFY 42 cufamee.Kabajamtoota Abbootii Alangaa Godina Keenyaa akkam jirtu? Kaayyoowwanii fii barbaachisummaawwan website mana hojii abbaa alangaa godina jimmaatif kana banuun barbaachiseef keessaa kan ijoo midiyaa hawaasummaas ta’e marsariitii website kana akka madda odeeffannoo abbootii alangaa godina keenyaatti fayyadamuun muuxannoof muudannoo hojii waljijjiruu,dhimma seeraa fii hojimaataa irratti walfalmuun walirrraa hubachuu fii wal hubachiiisuu akkasumas miira gareen hojjechuu abbootii alangaa godina keenyaa giddutti cimsuudha.Haaluma kanaan nutis akka abbaa alangaa godinaatti Abbootii alangaa Aanaalee keenyaaf madda muuxannoo ta’uu mala […]
- Mana Hoji AA Godina Jimaattii Galmee SDFY keewwata 42 cufame.Waajjira Polisii Magaala Jimmaatif. Kabajamtoota Abbootii Alangaa Godina Keenyaa akkam jirtu? Kaayyoowwanii fii barbaachisummaawwan website mana hojii abbaa alangaa godina jimmaatif kana banuun barbaachiseef keessaa kan ijoo midiyaa hawaasummaas ta’e marsariitii website kana akka madda odeeffannoo abbootii alangaa godina keenyaatti fayyadamuun muuxannoof muudannoo hojii waljijjiruu,dhimma seeraa fii hojimaataa irratti walfalmuun walirrraa hubachuu fii wal hubachiiisuu akkasumas miira gareen hojjechuu abbootii alangaa godina keenyaa giddutti cimsuudha.Haaluma kanaan nutis akka abbaa alangaa godinaatti Abbootii alangaa Aanaalee keenyaaf […]
- Beeksisa.Kabajamtoota.. 1.Abbotii alangaa Godina keenyaatti hojjettanifi godina kenya ala jirtan. 2. Hordoftoota fi miseensota website mana hojii kenyaa maraaf… Kaayyoo fii galmi website kana akkuma kanaan dura jeennee abbotii alangaa qaamoolee seeraa fi barattotaa seeraa kamifuu hojii kenya iftominaan garsisaa hojjechuufii abbottin alangaa Godina kenya kessatti argaman fula marsariitii website kenyaa kana fayyadamun odeeffannoowwan dabalatee seerota labsiilee dambiilee fi qajeelfamoota bahaan maraa karaa salphaan argachaa hojii si’aayinaan akka hijjechuu danda’amuufi akkasumas itti fayyadama website kenya […]
- Dambii Bulchiinsaa fi Naamusa Abbootii Alangaa Naannoo Oromiyaa Tumuuf Qophaa’e Lakkoofsa 218/2013Sirna ogeessotni seeraa gama ogummaa AbbaaAlangummaatti ittiin dhufan,yerooo gummicha keessa jiran ittiin hogganamaniifi ogummicha keessaa ittiin bahan karaa iftoominaqabuundiriirsuunbarbaachisaata’eewaanargameef; dirqamaafinaamusaogummaaAbbaaAlangummaakabajaniihojiiisaaniibilisata’anii itti gaafatamummaan hojjachuun hawaasa haqaan akka tajaajilan gochuun barbaachisaa ta’ee waan argameef; Akkasumas dambiin ittiin bulmaata Abbootii Alangaa hojiirra jiru Abbootii Alangaa Biiroo Haqaa Oromiyaa qofa hubannoo keessa galchee kan baheefi yeroo ammaa immoo Manni Hojii Abbaa Alangaa Waliigalaa Oromiyaa hundaa’ee hojiin Abbaa Alangummaa iddoo addaa addaatti faffaca’ee ture iddoo tokkotti waan deebi’eef, Dambii caaseffama […]
- Danbi nagenya trafikaa fi naamusaa
- Labsi Mana Hoji AA waligalaa oromiyaa Hundessuf bahee lak214/2011 pdfLabsii Mana Hojii Abbaa Alangaa Waliigalaa Mootummaa Naannoo Oromiyaa HundeessuufBahe Lak.214/2011
- Labsilee Oromiyaa.labsi gibira gali lakk74/95
- Labsii Lakk. 202/2009 Labsii Gibira Galii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Irra Deebiin Fooyyessuuf Qophaa’eLabsii Lakk. 202/2009Labsii Gibira Galii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Irra Deebiin Fooyyessuuf Qophaa’e Sadarkaa guddina dingdee biyyi keenya irra gahee fi guddina dinagdee Naannichaa wajjin walsimuu fi guddina dinagdee deeggaru sirna gibiraa hammayyaa’aa fi si’ataa ta’e diriirsuun waan barbaachiseef
- federal Suprem Courrt Cassaton Decision 23 PDF
- Maanuwwaalii Koree Ittisa fi To’annoo Godaansa Seeraan Alaa Bulchiinsa Mootummaa Naannoo OromiyaaSeensa Dhimmoota rakkoo ta’anii yeroo ammaa kana akka biyya keenyatti maqaa gaarii hinqabaanne xureessaa jiru keessaa tokko godaansa seeraan alaa fi daldala namaa akka ta’e beekamaa dha.Gama biraatiin heera mootummaa naannoo oromiyaa fi heera mootummaa feedaraalaatiin godaansi seeraan alaa fi namaan daldaluun sarbama mirga namaa ta’uu isaa heericha keessatti tumameera. Akkasumas gochi kun yakka ta’uu isaa Labsii lakkoofsa 909/2007 keessatti namaan daladaluu, goodaansa seeraan alaan daangaa ceesiisuun yakka akka ta’e ofi danda’ee tumameera. Yakkoota kana […]
- Yakka Bosonaa Fii qabeenya uumamaa irratti raawatamu hirdhisuuf MHAAGJ xiyyeeffannoon hojjetaa jira!Godinni Jimmaa Godinaalee qabeenya uumamaa fii bosonaan beekaman kessaa tokko ta’us, dhimmoota akka Godinichaatti komii uummataa ta’aa jiran keessaa mancaatiin bosonaa kan bu’uuraa ta’uu waan hubatameef Manni Hojii Abbaa Alangaa Godina Jimmaa rakkoo kana bu’uurarraa haala furuun itti danda’amu irratti karoorfachuun hojjetaa jira. Manni hojiI Abbaa Alangaa baroottan darban rakkoo gama kanaan jiru furuuf hojii olaantummaa seeraa kabachiisuu baldhinaan raawwataa kan ture ta’us namoonni yakkaan adabaman deebi’anii bosona kan mancaasan ta’u fii bu’aan hojii kanaa […]
- Mana Hoji AA Godina jimmaa⚖
Barruu xinxala Murtii dhaddacha ijibbaata Federaala. Pdf
HAALA MIRGI WABII ITTIIN DHOORKAMU SEERA DEEMSA FALMII YAKKAA ITOOPHIYAA KEEWWATA 67(A) Vs MURTII DHADDACHA IJIBBAATAA MANA MURTII WALIIGALAA FEDELAALAA JILDII 12FFAA LAKK.GALMEE IJIBBAATAA 59304 TA’E IRRATTI KENNAME
Qopheessaan Abdusalam M. (MHAAGJti AA Aanaa)
Xinxalli barruu kana irrattii godhamee ijjennoo seeraa abbaa barru kana qophesseeti.Garee Komn MHAAGJ.
1.1. Seensa
Akkuma beekkamu Mirgi Wabii mirga bu’uuraa heera mootummaatiin beekkamtii argatee dha. Heera Mootummaa Federaalaa Dimokiraatawaa Rippablika Itoophiyaa kew.19(6) jalatti Qajeeltoon jiru mirgi wabii shakkamaadhaaf eegamuu akka qabuu dha. Haa ta’u malee mirgi wabii mirga daangaa hin qabne (absolute right) miti. Mirgi kun haala addaan seeraan tumameen dhoorkamu danda’a ykn mirkaneessa wabii gahaa ta’e akka dhiyeessu taasifamuu danda’a. Seerota haala addaatiin mirga wabii tuman keessaa Seerri deemsa falmii yakkaa isa tokkoo dha. Seerri deemsa Falmii Yakkaa Kewt. 67 haala addaa (Exception to the principle ) dha. Inumaayyuu Haala addaa qajeeltoof qofa osoo hin taane Haala addaatiif adda (exception to the exception ) fakkaata . Sababni isaas shakkamtoota mirgi wabii isaanii SDFY kew.63 jalatti eeyyamamuufii danda’an kew. 67 jalatti haalli itti dhoorkamuu danda’an ni jiraata waan ta’eefidha. Akka qajeeltoo hiikkoo seeraatti immoo seerri dhimma tokko haala addaatiin yeroo tumu haala dhiphina qabuun hiikamuu qaba.
Haaluma kanaan Barreeffama gabaabaa kanaan immoo dhimma mirga wabii SDFY keewwata 67(A) jalatti mirga wabii waliin walqabatee haalli mirgi wabii ittiin dhoorkamu ilaaluuf yaalla.
1.2. GAAFFII BARREEFFAMICHAAN DEEBI’UU QABU
SDFY KEW.67 haallan mirgi wabii itti dhorkamuu danda’an keessaa tokko 67(A) jalatti dirqama wabii irratti ibsame kan raawwatu ta’ee yoo hin mul’annee dha. Gaaffiin asirratti deebii barbaadu; –
- dirqama wabii hin raawwatu jedhanii tilmaamuuf dhimmi ilaalamuu ykn mirkana’uu qabu maali?
- Iyyataan dirqama barreeffamee wabii irratti ibsamee jiru kan raawwatu ta’ee yoo hin mul’anne
Asirratti Abbaan Alangaa kewt 67(A) caqasuun shakkamtoonni ykn himatamaan miliquu waan danda’uuf jechuudhaan qofa mirga wabii isaa nuuf haa dhoorkamu jedhanii dhiyeessu akka hin qabne hubatamuu qaba..
Abbaan Alangaa Manni Murtii shakkamtoonni miliquu danda’u jedhee tilmaamuu akka danda’u wanta qabatamaa ta’e mana murtiidhaaf dhiyeessuu qaba.
Abbaan Alangaa waa’ee Amala himatamaa, Haala jireenya isaa (fkn,teessoo,maatii, iddo jireenya dhabbata kan qabu ta’u),Nama naannoo kana gadhiisee miliqee iddoo kan biraatti jiraachuu danda’a jedhamee kan shakkamu ta’uu fi dhiisuu fi kkf qorachuun
Yakka raawwatamee fi eenyummaa namichaa madaaluudhaan shakkamaan kun Mana Murtichaatti deebi’ee dhiyaatuu akka hin dandeenye ta’uu isaa tilmaamni akka fudhatamuuf carraaquu qaba. Dhimma kanaan wal qabatee rakkoowwan jiran yeroo tokko tokko Ragaan deeggaruu dhabuun ni mul’ata.
- Kanaafuu Wanta qabatamaa ta’e shakkamaan ykn himatamaan mana murtiitti dhiyachuu hin danda’u jedhamee shakkisiisuu danda’u jirachuun isaa sirritti qulqulla’uu qaba.
federashini-itiyo-fi-qodinsa-ango-qabenya-umaamaa pdf download hear.
1.3. DHIMMA QABATAMAA
Dhimma kana ilaalchisee dhimma qabatamaa Mana Murtii Waliigalaa Federaalaa dhaddacha ijibbaataatiin murtaa’e tokko Haa xinxaalluu;
Mirga Wabii waliin walqabatee Manneen murtii Mirga wabii himatamaa dhoorkuuf baay’inni himannaa yakkaa ittiin himatamanii fi ulfatina yakkichaa ka’umsa godhachuu akka danda’amu S/D/F/Y kwt 67(A) ilaalchisee Jildii 12ffaa Lakk.galmee IJibbaataa 59304 ta’e irratti dhimma Iyyattoota Jara Obboo Ayyaalew Tasammaa fa’aa nama sadi fi Waamamaa Abbaa Alangaa Abbaa Taayitaa Galiiwwanii fi Gumurukaa Itoophiyaa obbo Isheetuu W/Samaayaat fa’aa nama sadi gidduu turerratti murtii manneen murtii jalaa cimsuun murteesse baay’ee gaarii fi keewwata kana ilaalchisee daran iftoomina kan uumee dha.
Dhimmichi sirritti akka hubatamuuf jecha Murtii dhaddachi Ijibbaataa Manni Murtii Waliigalaa Federaalaa kun kenne guutummaatti Akka itti aanutti gara Afaan Oromootti hiikamuuf yaalamee jira .
dhimmichi gochi yakkaa raawwatameera jedhamee himata dhiyaate hordofee gaaffii mirga wabii ka’e kan ilaaluu dha. Dhimmichaan Mana Murtii Olaanaa Federaalaatti himataa kan ta’e Waamamaa ammaa ykn deebi kennaa A/Alangaaa Abbaa taayitichaatiin Iyyattoota irratti himata bu’uuresseera. Iyyataa ammaa 1ffaa irratti himata 11 Iyyataa ammaa 2ffaa irratti himata shan iyyataa 3ffaa irratti Himata 6(jaha) hundeessuu isaanii jala murtiin mana murtii jalaa ni addeessa. Iyyattoonni gaaffii mirga wabii kan dhiyeessan gochoonni yakkaa himata keeessatti ibsaman mirga wabii kan dhoorkisiisu miti jechuun yoo ta’u ,Abbaan alangaa immoo gaaffii iyyattootaa kana kan morme iyyattoota irratti himatni dhiyaate waggaaa 15 ol adabsiisuu danda’a,Iyyattoonni wabiin yoo bahan dirqama wabii isaanii kabajanii mana murtii hin dhiyaatan ,yakka biroo raawwachuuu danda’u ,ragoota bituun ykn sossobuun ykn ragaa waan tahu balleessuu danda’u sababoota jedhuun S/d/f/y kwt 63,67/a/,/b/,/c/, caqasuudhaani .
Kana booda Manni murtii jalaa garee lamaan irraa falmii dhiyaatan qoratee iyyattoonni himatni yakkaa ittiin himataman ulfaataa ,daddabalamaa ta’uu isaaniitiif iyyattoonni mirgi wabii isaanii yoo kabajameef dirqama wabii isaanii kabajuu danda’u amantaa jedhu horachuu kan danda’amuu miti sababa jedhu kennuunii fi S/D/F/Y kwt 67(A) qofa caqasuun gaaffii mirga wabii iyyattootaa kufaa taasisee jira. Murtee kanaan waliigaluu dhabuun iyyattoonni oliyyatasaanii mana murtii waliigalaa Federaalaatti dhiyeeffataniis fudhatama hin arganne. Iyyatni Ijibbaataa ammaa kan dhiyaateefis murtii kana mormuudhaan jijjiirsisuufidha, Nutiis Abukaattonni iyyattootaa Waxabajjii 30,2002 iyyata barreeffamaan dhiyeeffatan ka’umsa godhachuudhaan Waamamaa dhiyessisiifne falmicha barreeffamaan akka taasisan goonee jirra. Iyyatichi Dhaddacha ijibbaataatiin akka ilaalamu kan murtaa’e gaaffii mirga wabii iyyattootaa manni murtii jalaa kufaa yeroo taasisu qabxiileen akka sababaatti qabatan s/d/f/y kwt 67(A) jalatti qabxii tuqame qabxii bu’uuressaa [firii dubbii keewwaticha bu’uureessan] ta’uu fi ta’uu dhabuu qorachuuf jecha. Waan ta’eefis gama kanaan Falmiin Abukaattonni iyyattootaafi Abbaan Alangaa dhiyeessan Murtii Iyyattichi irratti dhiyaateefi Seeraa waliin walbira qabnee ilaallee jirra. Manneen murtii jalaa Iyyattoota irratti tumaaleen caqasaman matuma isaanii wabii kan dhoorkisiisan akka hin taane dhimma hubatee fudhatee dha. Kana waan ta’eefis Iyyattoonni mirgi wabii isaanii akka eegamuufif mana murtii himaticha ilaaluuf gaaffii dhiyeessanii jiru.
abdusalaam-xinxaala-murtii-dhaddacha-ijibbattaa-jildii-24ffaa xinxala kanaan duuraa asii argadhaa.
Bu’uurarraa Mirgi wabii Mirga Heera Mootummaatiin eegumsa argate mirga bu’uuraa namoota qabamanii keessaa isa tokkoo dha. Heera Mootummaa FDRI keewwata 19(6) jalatti namootni qabaman wabiidhaan gadhiifamuuf mirga kan qaban ta’uu sadarkaa qajeeltootti kan kaa’e yoo ta’u ,mirgi heera mootummaatiin kabajame ‘mirgi bu’uuraa kun ‘ dhoorgamuu,daangeffamuu, ykn mirkaneessa wabii gahaa ta’e akka dhiyeessu kan taasisu tarreeffama seeraa rogummaa qaban biroo irratti hundaa’uun haala adda ta’een ta’uu akka qabu tumaan heera mootummaa kun ifaan agarsiisa. Mirgi wabii mirga bu’uuraa mirga heera mootummaa ta’uus mirga daangaa hin qabne osoo hin taane Akkaataa seeraatiin dhoorgamuu kan danda’uu dha. Waan ta’eefis Gaaffiin wabii fudhatama qabaa? moo fudhatamaa hin qabu ? kan jedhu irratti manni murtii mana murtii kennu ta’uu wajjiin gama kanaan seera addaa rogummaa qaban bu’uura godhachuun dhimmicha madaalee murtii kennuu akka qabu ifaa dha. Dhimma Harkaa qabnuun gaaffiin wabii iyyattootaa kan keessummeeffame S/D/F/Y kwt 67 bu’uura godhachuuni Tumaan kun haalota iyyata xalayaa wabummaatiin gadidhiifamuu itti hin danda’amne kaa’ee jira. Manneen Murtii jalaa Gaaffii wabii iyyattootaa fudhatama kan dhabsiise tumaa caqasame qubee ‘A’ jalatti haala kaa’ame caqasuudhaani. Dhugumatti Tumaan kun dirqama xalayaa wabummaatiin kaa’ame iyyattootni kan raawwatan kan hin fakkaanne akka ta’e gaafficha kufaa taasisuun akka danda’amu agarsiisa. Asirratti dhimmi ol’aanaan hubatamuu qabu garuu tumaa kana gama hojiirra oolchuutiin manni murtii sababootni ilaalcha keessa galchuu qabu maali ?ta’uu kan qabuu dha. Manni Murtii wabii dhoorkuudhaaf haalotni tilmaama isaaf ka’umsa godhatu tumaa caqasameen ifatti hin kaa’amne . Akkana yoo ta’e himatamaan tokko mirgi wabii yoo eeggameef dirqama isaa kan raawwatu hin fakkaatu jedhamee tilmaama kan fudhatamu sababani gahaa fi seera qabeessa ta’uu kan danda’u ta’uu qaba jedhamee kan amanamu yoo ta’u sababootni gahaa fi seera qabeessa dhimmi jedhu haalota adda addaa naannawa jiran fi Amala addaa dhimmichaa irraa ka’uun ta’uu akka qabu Qabxii manni murtii hubachuu danda’u jedhamee kan yaadamuu dha. Tumaan S/D/F/Y kwt 67 akkaataan itti bocamee fi qabiyyeen isaa akka waliigalaatti yoo ilaalamu Manni murtii mirga wabii haalota itti dhoorgu kan hubachiisu yoo ta’u sababoota manneen murtii haalota adda addaa irratti hundaa’uun madaalamuu kan qabanii dha. Gama dhimma qabanneetti yoo deebinuus manneen murtii jalaa gaffii mirga wabii iyyattootaa kufaa kan taasisan wabiidhaan yoo bahan dirqama wabummaa kabajanii argamu jechuudhaaf kan danda’amu miti sababa jedhuuni. Tilmaama kana bu’uurri isaa himata iyyattoota irratti dhiyaate baay’inaa isaa fi cimina yakkichaa fi bu’aa inni hordofsiisuu dha. Manni murtii jalaa yakkoonni cimaa fi daddabalamaa ta’uu isaanii tilmaamichaaf ka’umsa godhatanii jiru. Manni murtii sababoota kanneen irratti hundaa’uun wabii dhoorkaniiru. Sababa kana immoo ka’umsa akka hin godhatne seeraan dhoorkamaa dha jechuun hin danda’amu. Seerichi mana murtiitiif Aangoon mana murtiitiif kan kenname ta’uun kan amanamu yoo ta’e , Manni murtii jalaa sababa seera qabeessa bu’uura osoo hin godhatin murtii kan kenne ta’uun mirkanaa’uu qaba. Dhaddachi ijibbaataa kuniis Heera Mootummaa FDRI Kwt 80(3)(A) fi Labsii Lakk.25/1988 kwt 10 irratti hundaa’uun Aangoo kennameefin murtii dhumaa kamiyyuu dogoggora seeraa isa bu’uura qabu sirreessuu dha. Waan ta’eefis Manneen murtii jalaa Heera Mootummaa FDRI kwt 19(6) fi S/D/F/Y kwt 67(A) irratti hundaa’uun murtiin kennan Aangoo seerri kenneef irratti hundaa’uun murtii kennan jedhamuu irraa kan hafe gama akkaataa hiikkoo seeraa fi hojiirra oolmaa seeraatiin dogoggora seeraa bu’uuraa qaba jechuunin hin danda’amne.
Akka Waliigalaatti Dhimma armaan olii irraa kan hubatamu
Himatni yakkaa himatamtoonni ittiin himataman dhimmi shakkamaan ittiin shakkame ulfaataa fi ,daddabalamaa ta’uu isaaniitiif himatamtoonni dirqama wabii isaanii kabajanii mana murtiitti deebi’uu hin danda’an jedhamee tilmaama fudhachuun mirga wabii dhoorkuun akka danda’amu ,kana malees dhimmootni biroo himatamaan dirqama wabii isaa kabajee mana murtiitti dhiyachuu hin danda’u jedhamee shakkisiisuu danda’u jirachuun isaa sirritti qulqulla’uun yoo dhiyaate mirga wabii dhoorkisiisuun akka danda’amu hubatamuu qaba.
MHAAGJ
THE CRIMINAL RESPONSIBILITY OF A PERSON WHO OWNS A VEHICLE APPREHENDED TRANSPORTING ILLEGAL COFFEE_pdf
Written by Habtamu Bulti*LL.B (HU), LL.M (ECU), served as a judge in Oromia, & serving as a Legal Researcher at OJSPTLRI ; E-mail:
bashaane@gmail.com
abstract
A person who owns a vehicle apprehended transporting illegal coffee is punished by a fine of Birr 50,000 and an imprisonment of three to five years under Article 15(6) of the Federal Coffee Quality Control and Marketing Proclamation. The wording of the provision and different interpretation rules indicate that the crime is a strict or/and a vicarious criminal liability offence that punishes a person without the need for proving his guilty mind or guilty act. In practice, however, it is interpreted and applied inconsistently. Where some courts apply it as the direct meaning of the provision suggests, other courts penalize an owner of a vehicle apprehended transporting illegal coffee only where he carries out the illegal act personally. Furthermore, Article 23(6) of the Oromia Coffee Quality Control and Marketing Proclamation, which is intended to facilitate the implementation of the previous provision, conveys indefinite meanings as to the criminal responsibility of a person who owns a vehicle apprehended transporting illegal coffee. Hence, it further complicates the problem. Moreover, the provisions are encroaching on the fundamental human rights and the uniform application of the basic criminal principles in the country. In view of that, this article recommends that the Federal Legislature and Caffee Oromia should reconsider the criminal responsibility of a person who owns a vehicle apprehended transporting illegal coffee and reset the liability that goes with the spirit of the FDRE Constitution and the Criminal Code.
download full pdf


text:
Waldaan Qorannoo Oromoo (OSA) Kora isaa waggaa xumura torban darbee irra Adooleessa 29-31 bara 2016 tti Waashiington Dii Sii keessa ka jiru Yunivarsitii Hawaard keessatti gaggeessee jira. Waldaan Qorannoo Oromoo eega hundeeffamee barana waggaa 30 kan guute yoo ta’u, kora baranaa kana irratti mata- dureelee adda addaa irratti hayoonni waraqaa qorannoo dhiyeessan akkuma jiran, kanneen biyya irraa dhufanii itti hirmaatan illee jiru.
Waldaan kun jalqaba yeroo hundeeffame seenaa, adaa, jiruu fi jireenya Oromoo kan ilaaleen barreeffamoota sirrii hin ta’iin maxxanfamanii gabaa irra oolan dura dhaabachuun seenaa sirrii kan maalummaa eenyummaa Oromoo calaqqisu ifa gochuuf akka ta’e hayyoonni gameeyyiin ibsanii jiru.
Dhaloonni borii waan jalqabamee kana irratti hirkatee seenaa jiru gara fuula duraatti gama tarkaanfachisuun itti gaafatamnii guddaan akka irra jirus ibsamee jira. Hayyoonni biyyoota alaa keessa jiran kanneen biyya keessa jiran waliin hariiroo jabeeffachuun akka barbaachisus dubbatamee jira.
Marii gaggeeffame guutummaa isaa caqasaa.


text:
Biyyootii Afrikaa dhiyaa keessatti dhukkubi Ibolaa waggaa kana keessa lubbu nama 800 ol galaafatee jira.
Giinii Laayberiyaa fi seeraaliyoon keessatti vaayrasii Ibolaa to'annaa jala oolchuuf jecha yunaaytiid steetes ogeessoota eegumsa fayyaa kan addaa shantama ergaa jirti.
Gama kaaniin yunaaytiid stetes lammiwwan ishee lamaan kanneen biyyoota Afrikaa dhiyaa keessatti dhukkuba Ibolaan qabaman giddu kana gara biyyaatti deebisuun wal’ansa fayyaan gargaaraa jirti.
Lammi Amerikaa kan Laayberiyaa keessatti Ibolaan eega qabamee booda gara Naajeriyaatti imalee achitti kan du’e yoo ta’u Doktoorri nama kana wal’anaa turanis du’uu Naayjeriyaan gabaastee jirti.
Iboolaan maali? Attamitti nama irraa namatti daddarba? Off eegganoon godhamu qabu maali?


text:
Foyya'iinsii guddaan biyyoota lameen keessatti argamuus weerarri vaayrasii koroonaa kutaa sana keessatti xumuura irra ga'u irraa fagoo jira jechuun jaarmayaan Fayyaa Addunyaa beeksisee jira.
Dhimmi kun falmaa yeroo dheeraa waan gaafatuuf jecha biyyonni haala qabatamaa biyya isaanii keessaa irraa ka'uun waan barbaachisu mara tattaafachuu akka qaban hubachiisee jira.
Chaayinaan namnii took vaayrasichaan amma du'u fi 48 haaraa vaayrasich koronaan qabamuu ibsite jirti. Garu biyya keessa warra ture miti jette.
Koriyaan kibbaa namnii 145 haaraa vaayrasichaannqabamuu ibsitee jirti.


text:
Anaatoomii
Anaatoomin damee Baayoloojii kan caasaa bineensotaa fi qaama isaa qoratudha; anaatoomii namaarraa adda baasuf maqaa biraa zuutoomii (zootomy) jedhamunis niwaammama. Dameesaa isa tokkoon, anaatoomin qorannaa ulfaa fi anaatoomii wal-dorgomsiisaa wajjin wal qabata, kunimmoo deebi'ee baayoloojii ivoluushunii fi filoojenii wajjin walqabata. Anaatoomin namaa saayinsii fayyaa kan bu'uura fi barbaachisaa ta'an keessaa isa tokko.
Mataa (head)Edit
- Face Fuula
- Ear Gurra
- Eye Ija
- Mouth Afaan
- Lips Hidhii
- Tongue Arraba
- Nose Funyaan
- Hair dabbasaa
- Eyebrow Nyaara
- Beard Areeda
Qaama (Body)Edit
- Neck Morma
- Shoulder Ceeku
- Arm Irree
- Hand Harka
- Palm Ganaa
- Finger Quba
- Fingers quboota
- Thumb Abudduu
- Nails Qeensa
- Chest Qoma
- Breast Harma
- Stomach Garaacha
- Heart onnee
- Leg Luka
- Foot/Feet Faana/miilla
- Ribs Cinaacha
- Heart Onnee
Back Duyda Hip Mudhii Bladder Afuuffa Jaw A’oo Blood Dhiiga Kidney Kalee Bone Lafee Knee Jilba Brain Sammuu Liver Tiru Elbow Ciqilee Thigh Sarbaa Fist Tontoommi Waist Mudhii Lung Somba Skin Gogaa


text:
Kononel Mangistuu Amma Kononel Abiyi
Damee Boruutin, Caamsaa 31, 2018
Uummatni Impaayeera Itoophiyaa keessa jiraatu baayyee ayyan dhabeessa tahuu isaa kan agrsiisu bara baraan afuutota kijibaan aangootti rarra’uuf jechaa isaa burjaajjessuu fi ilmaan isaa fixaa jiruun dhiitamuu fi bitamuu isaa ti. Kononel Mangistuun qabsoo walii gala bartoonni Itoophiyyaa itti badadanii fi dhiiga isaanii itti dhangalaasani tasa dhufee irraa butate akka leencaa garmaamee bookisaa ture. Bartootootuma Mootummaa Haayile Selaasee kufise sana dhaloota tokko (one generation) akka fixe seenaa jalaa dhokachuu hin danda’u.
Kan baayyee gara nama kutuu an waraaqaadha jedhee dhiiga xaarmusii guutee caccabsaa dhiiga diina koo akkasan dhangalaasa jedhee nama doorsisaa turuu isaa miti. Tokkummaa biyya Impaayeera Itoophiyaa tiksuuf amma namni tokko hafutti lola jechaa waraana kuma dhiba baayyeen lakkawwamu facaasee finxireeree baqachuu isaa ti. Warri sobduu, afuuftuu fi ashaaloota kana sagaleen ittiin arbasaan waan hin jirreef abaarsi uummataa bakka gahan maratti akka hin isaan biraa hin hafne kadhannaa koo ti.
Bara Haayile Selaasee qootee bulaan abbaa lafaa miidhaan qootee gabaraa ture. Bara Dargii dhiiga ijoollee isaa gabaruutti yaroo darbuu ijoollee keenya irraa midhaannuma qonnee gabaruu wayyaa jedhee uummatni laalefachaa ture. Bara TPLF lafti keenya, qabeenyi lafa irraa jiru, albudi lafa jala jiru, bishaanii fi boosni Oromiyaa hundi TPLFiin dhuunfatame. Kana irratti uummatni keenya dhiiga ilmaan isaa kumaata hedduun lakkawwaman gibira baasaa jira. Kononel Abiy kun dhaloonni isaa bara abiyootii Kononel Mangistuu sana keessa waan taheef maqaan isaa fi mul’inni mootii tahuu isaa illee achi irraa kan madduu fakkaata. Uummatni Oromoo itti mootummaa yoom iyyuu caalaa jireenya gidiraa fi gadadoof isa saaxilu itti wal fure.
Waan baayyee nama gaddisuu barri TPLF 27 guutuun Uummatni Oromoof bara gaddaa fi bara booyichaa utuu tahee jiruu ergamtoonni TPLF akka guyyaa injifannootti Uummatni Oromoo akka kabjuuf barbaaduu dha. TPLF illee taatu guyyaa sana kan injifatte hin qabdu. Waraana facaasee kan biyya dhiisee baqatee Kononel Mangistuu dha. TPLF konkolaataa ooftee masaraa Minilki akka galte uummatni Impaayeera Itoopiyaa gaafi sana jiru hundi raga bahu danda’a. Maqaa injifannaa TPLF iin cubbuun meeqa hojjetamuu jira.
Obbo Lammaan afaan dammaa hojiin ririmmaa, guyyaa injifannoo Kononel Mangistuu wagga 27ffaa irraatti eenyummaa isaa fi maalummaa isaa ifatti saaxila of baase. Namni baayyeen hojii Obbo Lammaa arguuf rakkina qaba. Kan dubbatuu fi hojjetuu adda adda waan taheef. Obbo Lammaan federaalumaan akka nu gargaaru fi nu fayaduu gaaffii hin qabu haa jedhu malee faayyidaa uummatni Oromooirraa argatu tokko illee hin kaafne. Maqaa federaalan Uummatni Oromoo lafee isaa fi qabeenya lafa isaa irra jiru hundaa dhabaa jira. Har’a utuu Obbo Lammaan afaan guutatee biyya Oromoo miti biyyaa Itoophiyaa iyyuu bushaa jirra utuu jedhuu maqaa federaaliin hidhaa fi ajjeechaan bakka maratti ilmaan Oromoo irra gahaa jiru kana jedhamee himuun nama rakkisa . Ilmaan Oromoo jumulaan hidhamanii fi ajjeessaman dhiisee ajjeechaa haala suukkaneessaa qabsawwaa Ahmed Jibril fi haadha manaa isaa Ayyaantuu Yayaa Godinaa Qeellami keessatti ajjeessanii hallaa itti warri taa’ee harka isaaf rukutu amma akka itti boonan gaafachuun fedha. Kan baayyee dhugaan nama boonsu biyyaa abbaa ofii keessatti nagaan bahanii nagaa galuu dha. Har’a yakkii ilmaan Oromoo irratti bakka kamituu rawwatamu akka ijoollee keenya hundaa irratti rawwatamee goonee yoo hin fudhanne boru immoo kan ijoollee keenyaa taha. Nama meeqatu oduu suukanneesaa akkasii dhagaa hojii Obboo Lammaa fi Kononel Abiyiin boona? Namni Oromoo meeqatu Maqalee ykn Gondor dhaqee hojii qabatee ykn hormaata horatee jirata? Qabeenya Oromoon biyyaa Oromoo keessatti sooromee bashabashee kan jiraatuu Habashoota miti? Maaliif dhugaa Uummata Oromoo jalaa dhoksuuf dhama’a? Federaaliziin wal qixxumaa irratti hin hundoofnnee buu’aa tokko illee uummata keenyaaf hin qabu.
Obbo Lammaan ammaam Kononel Mangistuu caalaa lapheen isaa akka yaroo gababaa kanatti dhiita’ee irraa mulata. Kanaafuu dhugaa dubbachuun barbaachisaa tahee itti hin mul’anne. Manguddoota Oromoo maqaa ODFiin deemtuutt arbsamnuu fi tufatamnuu warra karaa Moyyaalee bahe bilisa baafnee karaa Boolee biyyatti akka galanii du’an goonee jira jedhe. Yoo soban akkasi. Leencoo Lataa waan ilmaan Oromoo akkumaa OPDO ficisiiseef yakkaamaa dha. Garuu karaa Moyyaalee biyyaa hin baane. Akka diploomaatitti karaa Boolee bahee karaadhuma bahee irra deebi’ee gale. Obbo Lammaan haasaa mi’eessuuf jedha malee namni ofii bilisa hin qabne nama biraa bilisa baasuu hin danda’uu . Ergamtoonni TPLF ofii iyyuu kan bilisa hin qabnee fi maqaa bilisummaa jedhu iyyuu kan kaleessa ergifatee naman bilisa baase jedhee dubbachuun ammaam akka qaanii walaalaa jiru agrsiisa. Kunoo aangoon gaafa nama machahan dhugaa nama dagachiisa. Leenco Lataa dhullumaaf yoo tahe malee nama akka Lammaa kana gabaa baasee utuu bakka tokko dhaabbatu nama yaroo shan deebisee isa gurguruu danda’u dha yoo dhugaa isaa baruu barbaadee tahe.
Obbo Lammaan hojii isaa guddaa farfate keessaa ilmaan Oromoo kuma afrtamaa ol hiikuu isaani ti. Ilmaan Oromoo hunda kana hidhaa , waxalaa, ajjeessaa fi bakka buuteen isaan akka dhabamu kan godhe isaani. Kumaata meeqaan kan lakkawwaman ajjeefamuu fi bakka buuteen isaanii walaalamuu kan itti gaafatamu mootummaa EPRDF isaanii ittiin of faarsan kana. Ammas warra kuumaatamaan mana hidhaa isaanii keessatti dararamaa jiranii fi guyyaaguyyaan hidhamaa fi ajjeessamaa jiraniif itti gaafatamu mataa isaa Obbo Lammaa fi Kononel Abiyi akka shakkuu hin qabu. Obbo Lammaan afaan isaan biyya Oromoo miti biyya Itoophiyaa iyyuu nutti of harkaa qaba erga jedhe maaliif ajjeechaa ilmaan Oromoo irraa dhaabbuu dadhaban? Akka Obbo Lammaan yaaddu fi jedhutti warri bilisummaa uummata keenyaaf qabsoofnu gowwaa ykn” moonyi “dha. Muxxee fi qarxxee, Obbo Lammaa fi Kononel Abiyi irraa kana hafe Oromoon kumni afurtamnii mana hidhaa keessatti dararamaa turee bahee fi ammas mana hidhaa keessatti kan dararamaa jiranii fi wareegaman waan gowwaa tahaniif. Uummata ofii biyyaa gurguranii jireenya bashananaa jiraachuun salphaa dha. Garuu guyyaan hojii ofiin itti gaafatamanis hin dhufiin akka hin hafne beekuun ni barbaachisa.
Obbo Lammaan qabsoo kana yaroo gabaabduu keessatti Kan asiin gahe isaa fi Kononel Abiyii dha. Warri wagga afurtamaaf qawwee baatnee dagala keessa turre, warri harka diinatti wareegamee fi mana hidhaa keessatti dararamaa ture hunduu ofumaa dhama’an. Bilisummaaf kan barbaachisu nama mataa qabu lama qofa akka taheetti dhiyyeessa. Dhiiga ilmaan Oromoo utuu wal irraa hin citiin dhangala’ee TPLF of irraa darbaa jiru irra fardaan garmaamaa jira. Nelseen Mandeelaa amma umurii Mootummaa TPLF waggaaa 27 mana hidhaa keessa taa’ee Apartheid buqqisuudhaan prezedaantii Afrikaa Kibbaa tahe. Nelseen Mandeelaa jireenyaa fi lubbuu isaa waan uummata isaaf dabarsee kenneef malee gowwaa waan taheef miti ykn manni hidhaa bakka jireenyaa godhatee miti. ANC (Afrika National Congress) gara jaarraa tokkoof mootummaa Apartheid wajjin waldhaansoo godheera. Bilisummaan ayyaan ilaalatoota farada gootni irraa kufee butanii guluftuun hin dhufu. Itti dhiiguu fi dadhabuu barbaada.
Qabsawwaan Oromoo waggaa kudha , kidh shaan duraa isaa turanii jedhii nu gaafta. Silaa kan gaafatamuu qabu isaa. Yaroo Obbo Lammaa fi Kononel Abiyi TPLF wajjin qabeenya Oromoo saamaa fi saamsiisaa, ilmaan Oromoo hidhaa fi hisiisaa, ajjeessaa fi ajjeesiisaa turan akkuma har’aa qabsawaa ture. Ammaa Oromiyaan bilisoomtu borus akkuma har’aa akka qabsoofnu waadaa isaaf gala. Ammoo waan baayyee nama ajjaa’ibu har’a waan inni aangoo qabateef barcuma irra taa’aa jiru sana irraa fudhachuuf waan qabsoofnu fakkeessuu isaa ti. Obbo Lammaa fi Kononel Abiyi namoota maalummaa fi eenyummaa hin qabne (fake) natti tahaa jiru. Akkan godhee eenyummaa isaanii ibsu illee baayyee na rakkisaa jira.
Har’a cancala afaan keenyaa keessa baafannee dubbachuu dandeenyee jira. Dhugaan kan cancala nama afaan kaa’uu basaastota TPLF isaan tahee utuu jiru cancala afaanii baafanne jechuun eenyuun gowwomsuuf? Akka waa’ee uummata isaanii saamaamaa fi ajjeessamaa jiru hin dhubbannee Haayilee Mariyaam Dasaleenyitu cancala afaan isaan naqee? Jijjiramni godhamee jedhamee odeessamuu Haayile Maariyam Dasaaleenyi aangoo gadhiisu isaa qofa. Mee erga cancalli afaanii isa baahee jiraatee waa’ee uummata Oromoo waraanni Agaazii fi Liyuu poolisii Somaleen dhumaa jiruu sagalee tokko dubbatee? bal’aan waan jijjiramni jiru se’ee jijjiramnii amma iyyuu maaliif nu bira hin geenyee jedhee iyyata. Uummatni waa’ee jijjirama dhaga’e malee akka isaan hojii namotaa qofa wal qaxaamursaa jiran quba hin qabu.
Warri achi taa’ee harka isaa rukkutuu mootummaa isaa kana keessaa dantaa qaba. Nyaatee nagaan buluu barbaada. Waan ummatni keenya barbaadu wal mariihannee waan biyya keenyaa tahu ni goona jechaa bakka deeman maratti Uummatni Oromoo afaan tokkoon komandi postii nu irraa kaasaa, waraana Agaazii nu irraa baasaa, ilmaan Oromoo mana hidhaa keessa jiran gad lakkisaa jedhee gaafachaa jira. Hoogantoonni Uummata Itoophiyaa fi Afrikaa dinqisiifatu kun maaliif gaaffii Uummata Oromoo deebisuun rakkina itti taha? Yoo barbaadnee seeraa fi heera TPLF fudhannee uummata keenyaaf qabsawuu akka qabnu Obbo Lammaan nuuf himee jira. Seerra TPLFiin kan bulu ergamtoota TPLF duwwaa dha.Yoo seera TPLF iin kan bullu tahe waan qabsoofnuuf hin jiru. Biyya alaa taa’aanii qansa’uun hin jiru jedhaa jira. Seera TPLF fudhannee ajjeefamuu ykn mana hidhaa keessatti dararamuun akka qabsoo goonu barbaada. Seenaa TPLF itti sagadaa jiran adda baasanii hin beekan. TPLF biyyaa alatti gormooftee jabaatee bakka har’aa jirtu gahuu ishee waan karaa irraa itti dabalameef quba hin qabu. Waan dubbatu irra dammaa fi dhadhaa waan dibuuf waan jedhu hunduu dhugaa itti fakkaata.
Uuummata Oromoof waan jarri kun lamaan itti jiran waan baayyee isaa yaaddessu tahuu qaba. Dhiiga amma har’aatti takka dhangala’ee hin beekne dhangalaasuu fi Oromiyaa barbadeessuu of booda hin jedhan. Yoo Uummatni Oromoo utuu jarri kun itti hin qancariin qabsoo hadhaa gochaa turree itti muduudhaan ofii irraa hin buqqifne gaabinee bakka fuunuu dhabna. Eenyummaan Oromoo badii jalaa olshuuf umurii mootummaa isaanii gabaabsuu qabna. Yoo haala kana adda baafnee hubannee yaroon tarkaanffii keessa deebii hin qabne hin fudhannee malee bilisummaa uummata keenyaa gara dabrsuuf humna TPLFiin waan socha’aniif dandeetti gahaa qabu. Qeerroo Bilisummaa Oromoo, WBO fi Uummatni Oromoo ABOn hoogganamnee Fincila Xumura Garbummaa bakkaan gahuuf waan qabnu maraan tokko taanee qabsoo keenya haa finiinsinu.
Gadaan Gadaa Bilisumaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Ateetee
Ateeteen ayyaana sanyiifi hormaata qajeelchitu yoo taatu, kan ayyaneffatus irra caala dubartoota. Ayyaanni Ateetee waggaati al tokko kabajama. Guyyaa ayyaana Ateetee, dubartiin uffata addaa kan mataa isaa danda’ee, Caaccuufi Calleen kan jifaarame uffattee, dhangaa adda ta’e nyaachisuudhan kabajji. Ateeteen yeroo Oromoon dur akka Kuushiiti jiraataa ture (waggoota ca. 5500 dura) jalqabame jedhameeti tilmaamama.
Akaakuu Ateetee[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Guyyaan ayyaanaa kun seera Ateetee qabatee bakka sadiitti qooddama:
- Ateetee Furmaa (Ateetee Amajjii)
- Ateetee Hagayyaa (Ateetee Sanyii ykn Midhaanii)
- Ateetee Loonii (Ateetee Sadaasaa)
Ateetee Furmaa (Ateetee Amajjii)[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Ayyaanni kun ji’a Amajjii keessa kan kabajamu, kan dubartiin ijoollee ofii Ateetee naqxee itti eebbiftuudha. Haati ijoollee isiif dhangaa qopheessitee, kan deesse hundaa walitti qabdee Ateetee itti naqxee eebbifti. Guyyaa sana hortee haadha manaa sanaa kan ta’an hundinuu tokkollee osoo hinhafiin, mana isiitti wal-ga’anii eebba Ateetee fudhatu. Guyyaan kun guyyaa firri itti wal arguudha.
Ateetee Hagayyaa (Ayyaana Sanyii ykn Midhaanii)[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Ayyaani Ateetee kunimmoo Gindii hiikoo ykn Ateetee Midhaanii jedhama. Ayyaani kun ji’a Hagayyaa keessa yeroo qotee-bulaan qonna raawwatee gindii hiikee, midhaan facaase hundatti Ateetee naqee, qotiyyootti dhaddoo mataatti maree eebbisee gad-dhiisudha. Kun mallattoo xumura qonnaati. Sana booda bakka qonnaa hundaarra deemudhaan seerri dhibaayyuu xumuurama. Dhumaa irratti bakkuma dhibaayyuu sanatti gamtaan taa’nii, wanna qabatan, farsoo dhuganii marqaa nyaatanii galu. Walumaagalatti ayyaanni kun Ayyaana Sanyii jedhama.
Ateetee Loonii (Ateetee Sadaasaa)[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Ayyaanni Ateetee kun bakka tokko tokkotti Jaarii Kormaa ykn Gannii Loonii jedhama. Ateeteen Loonii ji’a Sadaasaa keessa kabajama. Sirni kun kan ayyaaneffamu dallaan loonii bakka duraa irraa jijjiiramee erga ijaaramee booda, mukni birbirsaa (kan kormoomsaa jedhamu) wiirtuu dallawaatti dhaabudhaani. Bakki muyni itti dhaabate kun sirritti erga jifaaramee booda sirni Ateetee naquu kormoomsaa jalatti kabajama. Dallawaan loonii guyyaa sana galma misirroo fakkaata. Dubartiin kormoomsaa jalatti marqaa marqiti. Sirni dhibaayyuu erga xumuree booda abbaan warraa waan qalmaaf qopheesse qala. Dhiiga sana bitaa fi mirga karraa tuqsiisa. Gogaan horii qalamee sun babbaqaqfamee miilafi mataa looniitti nihidhama ykn nimarama. Kana booda dhangaan qophaa’eefi foon nyaatamee, farsoon dhugamee sirnichi xumuura.
Wabi[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Sirna Gadaa Oromoo, dhumarratti kan baname Sadaasa 25, 2014


text:
Paartiin dimokraasummaa Itiyoopiyaa IDEPAn raabsa gargaarsaa lammiiwwan hongeen miidhamanii irratti loogiin geggeessamaa jirajechuun, ibsee jira.
Gama biraan Rakkoo Oromiyaa keessatti uumame furuuf mootummaan tarkaanfii humnaa fudhatu akka hatattamaan dhaabu hubachiisee jira.
Miidhaa qabeenyaa fi lubbuu namaa irra ga’e kan qoratu qaammi walabaa akka hundaa’u gaafate – Paartiin mormituu kun.
Mootummaanis gama isaatiin rakkoo oromiyaa keessaa kanaaf sababaan, dhabamuu bulchiinsa gaarii ta’uu isaa fi kana sirreessuuf akka hojjetaa jiru beeksisuun isaa ni yaadatama jechuu dhaan Meleskachew Ameha, Finfinnee irraa gabaaseera.
Paartiin dimokraasummaa Itiyoopiyaa EDEPAn ibsi ejjennoo kaleessa baase dhimmootii biyyaa lama irratti kan fuuleffate. Kana keessaas tokko biyyattii keessatti hongee mudate ilaalchisuun ejjennoo inni qabu mootummaan lammiiwwan hongeen miidhamaniif gargaarsa godhu cimsee akka itti fufu kan gaafatu.
Itti aansuu dhaanis raabsii gargaarsa kanaa hordofuu dhaan raabsiin kun kan haqaa fi loogii irraa walaba ta’uu isaa mirkaneeffachuun barbaachisaa dha.
Raabsii gargaarsa kanaa irrattti bulchaawwan loogii oofan qoratamanii tarkaanfii barbaachisu akka fudhatu gaafanna jedha ibsi paartichaa.
Miseensi hoji raawwachiiftuu fi itti gaafatamaan qorannaa paaritchaa obbo Waasihuun Tesfaye VOAf ibsa kennaniin haalli kun eessa eessatti akka raawwatame ibsanii kanneen akka Qobboo keessatti haalli loogii midhaan raabsuu kun jiraachuu tuqaniiru. Midhaan raabsamu xiqqaachuun rakkoo isa guddaa dha jedhan.
Bulchitoonni naannoo ilaalcha siyaasaa qofaa utuu hin taane midhaan gargaarsaa xiqqoo dhufu namoota akkuma beekanitti, firummaan raabsanii waan fixaniif kanneen biroo hankaaka jedhan obbo Waasihuun.
Obbo Waasihun itti dabaluu dhaan hongee yeroo ammaatti aansee rakkoon uumame akkaataa qabiiinsa lafaa ta’uu paartiin isaanii cimsee kan amanu ta’uu dubbatan.
Rakkoon bu’uuraa inni guddaan sana. Akkaataan qabiinsa lafaa Itiyoopiyaa hanga hin jijjiiramnetti qonnaa qofaa utuu hin taane yeroo ammaa argaa kan jirru walitti bu’iinsa Oromiyaa fi bakka birootti kan mull’atu wal qabsiisnee ilaaluun ni danda’ama.
Qonnaan bulaan abbaa lafaa hanga hin taanetti rakkoo akkasii furuun hin danda’amu. Mootummaan yoo barbaade lafa isaa irraa buqqisaa, yoo barbaade immoo ka biroof kenna. Rakkoon bu’uuraa isa kana jedhan.
Mormii Oromiyaa keessaa ilaalchisee paartiin IDEPA ejjennoo qabu bal’inaan ibseera. Kana keessaa mootummaan ilaalcha itti kennuu kan inni qabu dhimma kana gara tasgabbiitti fiduuf akkasumas tarkaanfii gara nagaatti geessan fudhachuu dha jedhu obbo Waasihuun.
Tokkoffaa mootummaan rakkoo jiru furuuf tarkaanfii humnaa fudhatu hatattamaan dhaabuu qaba. Tarkaanfii humnaan ba’iin hin argamu. Inni kaan immoo lubbuu namaa haala Kanaan bade kan qoratu qaama walabaa sirrii ta’e dhaabuu dhaan ba’ii isaa uummatatti beeksisuu qaba. Inni sadaffaan mootummaan qaamotii dhimmi isaa na ilaallata jedhan waliin marii haqaa geggeessuu qaba. Balbala cufatee kaadireewwan isaa qofa walitti qabee marii fakkeessaa geggeessuu dhaan rakkoon jiru furamuu hin danda’u. marii sana irraa ba’ii argamus simachuu qaba.
Mootummaan badii uumame maraaf itti gaafatama fdudhachuu isaa obbo Waasihuun tuqanii itti gaafatama qaamni fudhate seeraanis gaafatamuu qabn. Kanaafis itti gaafatama seeraatu irra jira jedhan. Rakkoo uumame kana salphisuu dhaan dhabamuu bulchiinsa gaarii jedhee akka bira darubuu irraa mootummaan akka of qusatu ibsi ejjennoo paartii EDEPA yaadachiiseera.


text:
Uncategorized
Magaala Alqudsi keessatti Waraanni Isra’eel lammiilee Falisxiin 50 ol hidhe.
Lammiileen Falisxiin kunniin kan hidhaman iddoo Issawiyaa jedhamu kan baha magaalaa Alqudsiitti argamtu irraa yoo tahu, yakka loltoota Isra’eel irratti boombii darbu jedhuun himatamaniiru.
Waraanni Isra’eel yeroo adda addaatti lammiilee Falisxiin iddoo Issawiyaa jedhamu kana jiraatan, halkan itti dhaquun kan dararan tahuus gabaasni kun ni mul’isa.
Gareen mirga hidhamtoota Falisxiiniif falmu hidhamtoonni siyaasaa Falisxiin 6000 ol tahan, manneen hidhaa Isra’eel keessatti kan dararaan irratti raawwatamaa jiru fi hidhamtoota kana jidduu immoo kanneen 300 tahan Ijoollee tahuu ibsan.


text:
Jilli miseensoota dhibba tokko ta’an of keessaa qabuu fi itti aanaa bulchaa naannoo Somaalee Obbo Musxafaa Mohammad Umariin hogganamuu dhuma torban darbee Baahirdaar seenee jira.
Simannaa ho’aan jila kanaaf kan godhameef yoo ta’u uummata bulchiinsa Amaaraa fi kan Somaalee gidduu michooma jajjabeessuuf akkasumas lammummaa Itiyoophiyaa ol- kaasuuf jalqabbii duraa ta’uun ibsamee ira.
Guyyaa sadiif sirna gaggeeffamee keessatti uummattoota lameenii ilaalchisuun qorannaalee dhiyaatan irratti mariin gaggeeffamee jira.
Ummattonni lameen tokkummaa Itiyoophiyaaf kan hojjatan ta’uunis ibsameera.
Obbo Musxafaan akka dubbataniitti uummattoota somaalee fi Amaaraa addaan baasuuf hedduun hojjatamuu ibsan. kunis bu’aa siyaasaaf jecha otoo hin taanee qabatamaan kan hubannee fi seenaa dogoggoraa akka ta’e hubanneetu jedhan.
Uummanni Amaaraa cunqursaa akka ta’e keessumaa haala adda ta’een uummata Somaalee akka waan midheetti waggootii darbaniif irratti hojjatamaa ture jedhe Musxafaan.
Itti aanaa bulchaan bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Laaqee Ayyaalew gama isaaniin nuti uummanni Amaaraa kan abbootii keenya irraa dhhaalle Itiyoophiyaa jabduu dhaloota dhufuuf kennina malee kaayyoo xixxiqaaf hin hojjannu jedhan.


text:
Biyyoota Laatiin Ameerikaa yokaan Ameerikaa Kibbaa keessatti lakkoobsi namoota vaayirasii Koronaan dhumanii kuma dhibba tokko gahuu isaa irraa kan ka’e, ardittiin addunyaa irratti bakka dhukkubichi itti hammaate haaraa taatee jirti.
Lakkoobsa namoota vaayirasii Koronaan qabamanii miliyoona 1 fi kuma 145 fi 906 Biraaziil Laatiin Ameerikaa sadarkaa tokkoffaa irra jirti. Lakkoobsa namoota vaayirasichaan qabamanii kana keessaa kanneen du’an kuma 52 fi 645.
Akka Yunvarsitiin Joons Hoopkins, kan as Yunaayitid Isteetis keessa jiru akka gabaasetti, lakkoobsa namoota vaayirasichaan qabameetiin, Yunaayitid Isteetisitti aantee sandarkaa lammaffaa irra jirti.
Vaayirasichi Koronaa biyyoota Laatiin Ameerikaa keessatti baay’ee dabaluu isaaf sababaaleen, iyymmaan babal’achuu, akkasumas mootummootaa fi hoogganoota irratti amantaa dhabuu irraa kan ka’e, akeekkachiisa waa’ee vaayirasichaa kennaman salphisanii ilaaluu fi fudhachuu diduu akka tahe dubbatu – xiixaltoonni.
Gama biraatiin Yunaayitid Isteetis, Yunaayitid Isteetis, toora lamaaniinuu jechuun – lakkoobsa namoota vaayirasii Koronaatiin qabamaniitiinis tahe lakkoobsa namoota vaayirasichaan du’aniitiin addunyaa irratti akkuma akkuma sadarkaa tokkoffaa qabattetti jirti. Biyyattii keessatti lakkoobsi namoota vaayirasichaan qabamuun isaanii mirkanaa’e haga ammaatti miliyoona 2 fi kuma 300 yoo tahu, kanneen keessaa namoonni du’an kuma 121 fi 228. Akka gaazzexaan ‘Waashintan Poost’ gabaasetti, kutaaleen Yunaayitid Isteetis lakkoobsa namoota vaayirasichaan qabamanii ol’aanaa qaban, Arizoonaa, Arkansaas, Kaalifoorniyaa, Noorz Kaarolaayinaa, Saawuz Kaarolaayinaa, Tenesii fi Teksaasi.


text:
” Battala Hacaaluun ajjeefametti Rakkoon Nageenyaa NU mudachuu Akka danda’u waanan tilmaameef Dafeen Shimallis Abdiisatti bilbile. Bilbila naa kaasee mari’anne. Daqiiqaa muraasa booda Magaalli gubachuu jalqabe. Ammas deebiseen bilbileef.Dubbiin hammaachaa Jira furmaata Haa keenyun jedheen. #Tole
jedhee bilbila cufate.
Dubbiin hammaachaa deeme. Ammas Irra deebi’een bilbileef. Magaalli daaraa ta’aa jirti. Magaala kana Haa Baraarrun jedheen. AFAAN KEE QABADHUUTII GALII RAFI (ሰውዬ አፍን ዘግቴ ዝም ብሌ ገብቴ ተኛ” naan jedhe. Anis Afaan koo qabadheen galee Rafe.
AN ITTI GAAFATAMUMMAA KOO AKKAN AJAJAMETTI BAHEERA”


text:
Qara atileeti Fayyiaa Leellisaa Olompikii Riyoo irratti jalqabe.Amma ammoo Eebbisaatti itti aanse.Jarii lachuu woma woma tokko jedha:”Rakkoo ummanni keenna,Oromoo keessa jiru addunyaatti agarsiisuuf.”
Eebbisaan nama ganna 27 ti.Bara 2008 keessa fiigicha jalqabee haga guddaan maratoonii dorgoma.Durii hojjataa mootummaati koollejjii eebbifamee jedha.Atileeti Fayyisaa Leellisaa walilleen ya leenjifamee walilleen dorgome.
Bara 2010 keessaa biyya akka akkaa deemee dorgommii biyya alaallee hedduu deeme.Dorgommii qaraa Xaliyaana magaalaa Florence eegee ammoo Chaayinaa, ngiliiz, Indiyaa, Silovaakiyaa fi biyya akka akkaa dhaqe.
Atileetiin kun Ebla 21,2016 ji’a afuriin duratti dorgommiif Kanadaa dhufee “dhiibbaa narra gahaa waan turee harka kennadhee hafe.”
Maratoonii km 42.195 kalee,Hagayya 28, 2016 Kubek,Kanadaatti qophessan 2:30:43 irratti fixee tokkeessoo tahe mallatoo mormii Oromoo agarsiise.
“Malattoon kun mallattoo ummatii Oromoo diddaa harqoota garbummaa ufi irraa buusuuf agarsisiaa jiru.Dorgommii tana fixuuf metirii 50 naaf hafnaan mallattoo mormii Oromoo agarsiisee erga fixes isuma san agarsiise,”jedha.
“Ummatii keenna garbummaa ufi irraa buusuuf ilaalcha addunyaa barbaadaa jedhee gaazexeessitota na gaafatanitit hime,” jedhe Eebbisaan.
Akka inni jedhutti namii dorgommii akkana irratti mallattoo kana agarsiisuun seera malee jedheenilleen hin jiru.
Eebbisaan amma kilabii Toronto Olympic Club jedhanii Kanadaa keessa jirtuuf dorgoma. Wayaa kilabii sunii keeyyatee dorgoma.Itoophiyaaf lammata hin dorgomu biyya Kanadaa jiraachuufillee eeyyama argadhee jedha.
Eebbisaan adoo lammeessoo ykn ammoo dadhabee dorgommii keessaa bahee,ykn ammoo fkn 50esso bahelleen mallattoo kana agarsiisuu hin dhiisuu jedha.
“Nama tokkoffaa bahe maraa miti kan agarsiisu.Bakkuma feetettu waan ibsachuu yaadde agarsiisuu qabda.”
Dorgommiin maratoonii atileeti Eebbisaan akka dansaa moo’ee rekordii qabu ta innii bara 2011 keessa Indiitti dorgome 2:12:03 fixe.


text:
Amajjii 25,2017
Jimmaa:- Galgala Kana Mooraa Guddaa Jimma Yuunibarsiitii Keessa Humni Waraanaa Akka Waan Lubbuun Isa Bahuuf Jettutti Garmaamaa Jirti.
Waamicha Qeerroo Bilisummaa Oromoo biyya keessaa bakkeewwan garaagaraatii taasisaa jiru sodaachuun doorsisi wayyaanee dorsisi humna hin qabne daran bakkeewwan hedduutti dabalee mul’ataa jira.Haala sochii bakkeewwan garaagaraatti taasifamaa jiruu sodaachuutin adeemsa
qabsoo Oromoo ABOn durfamu dadhabsiisuuf tooftaalee hedduu fayyadamaa turtullee,waan qabbanaa’e hin jirre ta’uu hubachuurraan;Akkasuma waraqaa waamichaa Qeerroon waliin gahaa jiru sodaachuun mooraalee Yuunibarsiitii garaagaraa keessatti sochii dhaamsuuf ifaajii taasiftu itti fuftee jirti.
Addatti wanti har’a moraa guddaa Jimma Yuunibarsiitii keessatti argamaa jiru,sodaaf bir’annaa hamaa keessa galuu ishee haala deemsa diinotaa kaarra hubachuun dandaa’amullee Qeerroo Bilisummaa Oromoo falmasaa galiin gahuuf ammallee duubatti kan hin jenne ta’uu
hubachiise
Dambi Doolloo:- Lixa Oromiyaa Dambi Doollo Ona Gordommee Keessatti OPDOn Walitti Bu’insa Hamaa Keessa Seenanii Jiran. Erga kaabineen OPDO ona Gordommee keessatti ummata gidirsaa ture du’ee asitti hojettoonni OPDO guddaa hanga xiqqaatti walshakkii hamaa keessa seenuun walii isaanii lolaa jiraachuun dubbatame.Haalli Kaabinoonni keessa jiran,daran kan isaaniin abdi kute yoo ta’u jireenyaaf abdii kutachuurra darbanii caasaleen isaanii wal diigaa jiraachuullee dubbatu.Ona kana keesaatti gama biraan gartuun tarkaanfii fudhachaa jiru ammallee tarkaanfii isaa gadi jabeessee anjessuun diina Oromoo ajjeesee konkolaachisuuf kan duubatti hin jenne ta’uu dubbatu.
Naqamte:- Amajji 25 bara 2017 Godina Wallagga bahaa magaalaa Naqamtee keessa jiran tarkaanffii konkolaattota abbaan qabeenyummaa isaa kan warra TPLF irratti fudhataniin guutummaa fuullee konkolaattota kanaa hojiin ala tasisan.
Haaluma kanaan humni ittisa uummataa magaalaa Naqamtee keessa socho,u yeroo heedduu tarkaanffi diina irratti fudhachaa turuun ni beekama.
Ammas tarkaanffiisaa qabeenyaa diinotaa fi lukkee diinaa irratti fudhachaa ture caalmaatti gad jabeessuun itti fufee jira.
Akka odeessi Qeerroo magaalaa Naqamtee irraa nu qaqqabetti mana barumsaa qophaa,inaa magaalaa naqamtee fi humni ittisa uummataa magaalaa naqamtee keessa socho,u waliin ta,uun tarkaanffi isaa konkolaataa Selam bus fi Golden bus jedhaman irratti guyyaa keessaa naannoo sa,a 5:25 irratti kutaa magaalaa Naqamtee keessaa bakka addaa Jiituu jedhamutti caccabsuun Guutummaa fuullee konkolaattota kanaa hojiin ala taasisuu maddeen Leeqaarraa nu qaqqaban ibsan.


text:
Yuunvarsiitiin Jimmaa buqqaatota Wallootti argamaniif deeggarsa garaagaraa Birrii Miiliyoona 2.45tti tilmaamamu taasise
Finfinnee, Fulbaana 10, 2014 (FBC)- Yuunvarsiitiin Jimmaa lammiilee shira garee badii ABUT’iin buqqa’anii Wallootti argamaniif deeggarsa garaagaraa Birrii Miiliyoona 2. 45tti tilmaamamu taasisuu ibsame.
Deeggarsichi meeshaalee nyaataa dabalatee meeshaalee tajaajila garaagaraatiif oolan ta’uu ibsameera.
Deeggarsi taasifame kun karaa Yuunvarsiitii Wallootiin namoota shira garee shororkeessaa ABUT’iin qe’eef qabeenya isaaniirraa buqqa’aniif kan kennamu ta’uu waajjirri Preezdaantii Yuunvarsiitii Jimmaa ibseera.
Qormaata biyya keenya mudate dandamachuuf waliin dhaabachuu qabna jechuun gargaarsi taasifame kunis qaama kanaa ta’uu ibsameera.
Lammiif kan qaqqabu lammiidha jechuun Yuunvarsiitiin Jimmaa kanaan dura lammiilee naannoo Amaaraa Dabaarqii fi Dabrataaboritti argamaniif deeggarsa Birrii Miiliyoona 3.1 taasisuu isaa waajjirichi beeksiseera.
Dabalataanis gama Yuunvarsiitii Samaraatiin kan kaffalame Birrii Miiliyoonni 2.4tti tilmaamamu deeggarsa taasisuu isaa fi kana amma dabalatee walitti fufiinsaan Yuunvarsiitichi deeggarsa meeshaalee Birrii miiliyoona 7.95tti dhiyaatu taasisuusaa Preezdaantiin Yuunvarsiitii Jimmaa Dooktar Jamaal Abbaa Fiixaa ibsaniiru.
Ji’oota jahan darbanitti deeggarsa Raayyaa Ittisaatiif oolu, waliigalaan Birrii Miiliyoonni 32.02 deeggarsa taasisuu Preezdaantichi yaadachiisuu ragaan yuunvarsiiticharra argame ni muul’dhisa.
Fuula Feesbuukii keenyan dabalata odeeffannoo waqtaawaa argachuuf;
Teelegraama https://t.me/afanoromofana
Yuutyuubiihttps://www.youtube.com/c/fanabroadcastingcorporate/
Marsariitii fanabc.com/afaanoromoo
Twiitara https://twitter.com/fanatelevision nu duukaa bu’aa
Yeroo maraa nu waliin waan taataniif isin galateeffanna.


text:
IBSA GADDAA- DU’AAN BOQOCHUU OBBO ABDULJABBAR HUSEEN
(Ibsa ABO – Hagayya 12, 2021)
Obbo Abduljabbaar Huseen du’aan boqochuu isaa yeroo dhageenyu gadda guddaatu nutti dhgahame. Abukaatoo fi Gorsaa Seeraa kan ture Obbo Abdujabbaar Huseen Hagayya 11, 2021 magaalaa Adaamaa keessatti lubbuun isaa darbite. Obbo Abduljabbaar Huseen quuqama saba isaaf qabu fi ogummaa isaatiin hidhamtoota siyaasaa yeroo dheeraaf gargaaraa ture. Itti dabalees akka seerri hin dabne fi namni akka seera malee hin hidhamne, hin adabamnee fi hin ajjeefamne falmaa yeroo dheeraa gochaa ture. Kunis kabajaa mirga dhala namaaf qabuu fi quuqama saba isaaf qaburraa kan ka’ee dha. Obbo Abduljabbar nama haamilee jabaa, obsaa fi murannoo qabu tahuu isa dalagaan abukaatummaa utuu abdiin hin muratiinii fi hin nuffiin (hifatiin) bara dheeraaf geggeessee gahee guddaa ummata isaaf kennuudhaan mirkaneessee jira. Kanaafis Obbo Abduljabbaar quuqama saba isaaf qabuu fi fedhii mirga dhala namaa kabachiisuuf qabu hujiidhan kan mirkaneessee fi haga du’aan boqotetti utuu kaayyoo isaarraa hin maqiin saba isaatiif ogummaa isaa kan gumaachee fi waan danda’ameen tajaajilee dha.
Maatii isaa qofa utuu hin taane ummata Oromoo hundatu sabboonaa cimaa tokko dhabe. ABOnis gadda guddaatu nutti dhagahame.
Obbo Abduljabbaar bilisummaa ummata Oromoo fi kabaja mirga dhala namaa ijaan arguu baatuus, kaayyoo fi akeeki inni umurii guutuu itti dadhabe firii argatee Oromoo mirgi isaa akka kabajamuu fi seerri dabe akka qajeelu shakki tokko hin qabnu. Akkaataa du’aatii isaatii fi maaliin akka lubbuun isaa dabarte hanga ammaa waan beekame yoo hin jiraannellee yeroo dhihoo keessatti maatiif ibsama jennee abdanna. Maatii, firoota, hiriyyoota isaa fi hidhamtoota siyaasaa inni tajaajilaa ture hundaaf jajjabina hawwina. Qabsaawaan ni kufa qabsoon itti fufa! Injifannoo Ummata Bal’aaf!
Adda Bilisummaa Oromoo
Finfinnee
Hagayya 12, 2021


text:
Mootummaan Gamtaa Israa’el haaraya hundeeffame danqaa keessa galuu gabaafame
Filannoo Paarlaamaa Israa’el kanaan dura waggaa tokko keessatti yeroo sadi geggeeffameen, paartiin mootummaa kophatti hundeessuuf sagalee gahaa tahe argate dhabamuu isaa hordofuun, paartiin muummicha ministeeraa Benjamin Netaaniyaahutiin hogganamu, torbee lama dura morkataa isaa Benny Gantz waliin mootummaa gamtaa hundeessuuf walii galtee irra gahuu beeksise.
Haata’u malee lammiileen biyyattii heddu Netaaniyaahuun himannaa malaamaltummaa irratti banamee jiru jalaa miliquuf, haala mijeeffataa jira jechuun mormii torbee lama dura jalqaban, Sabtii kaleessaatis kan itti fufan tahuu gabaafame. Dabalataanis “mootummaan gamtaa kun seeraan ala waan taheef haa ugguramu” himannaan jedhu kan irratti baname yoo tahu, manni murtii ol’aanaan biyyatti dhimmicha Alhada har’aa ilaaluu kan jalqabu tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Qabxiileen ijoon hoggantoonni paartiilee lamaanii irratti walii galan keessaa muraasni, marsaa duraa Benjaamin Netaaniyaahuu muummicha ministeeraa tahuun waggaa lamaaf biyyattii akka bulchuufi, marsaa lammataa ammoo Benny Gantz akka hogganu kan jedhu yoo tahu; qabxiin biroo ammoo ajandaa Netaaniyaahuun kanaan dura leellisaa ture, dachii Falasxiin Israa’el humnaan qabatte hunda fottoqsuun, guutumatti biyyattii jalatti galchuu kan jedhu tahuu gabaafame.
Ameerikaan torbee dabre dhimma dachii Falasxiin fottoqsuu jedhu irratti Israa’el kan deeggartu tahuu ibsite. Haata’u malee Gamtaa Awrooppaa, UN fi Gamtaa Biyyota Islaamaa dabalatee, biyyoonni fi dhaabbileen idil Addunyaa heddu karoora Israa’el kana gamanumaa balaaleffataa jiran.


text:
Majlisni Naannoo Amaaraa haarayatti kan hundeefamu tahuun ibsame
Kora torbaan dabre magaalaa Daseetti Ulamaa fi hayyoonni, akkasuma bakka bu’oonni hawaasa Muslimaa godinaalee Wolloo 3 irraa dhufan itti hirmaatanitti Majlisni godina Wolloo kaabaa, Wolloo kibbaa fi Godina Oromoo Wolloo Kamisee bakka bu’u hundeefamuun ni yaadatama.
Hoggantoonni mootummaa naannoo Amaaraa, hundeefamuun Majlisa godinaalee kanaa dallansiisee ni diigna jechuun kan dhaadatan yoo ta’u, guyyaa kaleessaa hoggantoonni Majlisaa godinaalee Wolloo 3n irraa ummataan filaman kunniin xalayaa ummanni isaan filuu fi akkasumas dararaa Muslimoota naannichaa irratti raawwatamaa jiru ibsu ministeera nageenyaaf galchuu odeeyfannoon ni addeessa.
Guyyaa har’aa immoo Waajjira mana dhimmoota Islaamaa Itoophiyaatti argamuun, Pirezidaantii mana marichaa Muftii Haaj Umar Indriis fi itti aanaa Pirezidaantii Dr Jeylaan Haaj Khadiir waliin mari’atanii jiran.
Marii kana irrattiis dararaa Muslimoota naannichaa irratti raawwatamaa jiru, hoggantoota mana marii dhimmoota Islaamaa Federaalaatiif ibsan. Pirezidaantiin mana marii dhimmoota Islaamaa Itoophiyaa Muftii Haaj Umar Indiriis yeroo gabaabaa keessatti Majlisa naannichaa haarayatti hundeessuuf wadaa galuus odeeyfannoon ni addeessa.


text:
Gartuun kabaja mirga namaaf falmu Amneestii Internaashinaal, haalli nageenya gaazexeessitoota biyya Somaaliyaa, akkasumas ukkamsi mirga yaada ofii bilisaan ibsachuu ammaa rakkoo keessa jira jedhe.
Gabaasa Somaaliyaarratti xiyyeeffate harra Keeniyaa magaala Naayroobii keessatti yoo lakkisu akka beeksisetti Somaaliyaan keessatti harrallee gaazexeessitoonni ijjeefamaa akka jiran, mootummaan biyyattiis harka lafa jelaan mirga odeeffannoo argachuu dhiibaa akka jirus beeksisee jira.
Amnestii Internaashinaal waajjira baha fi kibbba Afrikaatti Direktera ka ta’an Depros Muchena SOmaaliyaa keessatti ajjeechaan gaazexeessitoota fi abbootii qabeenyaa saba himaalee biyyattii keessatti socho’anii irratti xiyyeefate raawwatamaa jiraachuu mirkaneeffaanneerraa jedhan.
Gabaasa harra dhiyaate kana ka gaggeessan Abdullaahii Hasan qorataan qabiinsa mirga namaa Amneestii ganna darbe ji’a Caamsa keessa gaazexeessitoonni Somaaliyaa nutti iyyaannaan qorannaa kana taasisne jedhanii erga Faarmajoon taayitaa yaabbataniillee gaazexeessitoonni 8 ijjeefamuu himan.
Gama biraatiin mootummaan Faarmaajoo gaazexeessitoota saba himaalee hawaasummaarrattis dhiibbaa itti fidaa jira. Amneestiin akka jedhetti dhiyeenya qofaa fulli feesbuukii gaazexeessitoota 16 dhiibbaa mootummaan geessiseen cufamuu himee; komii kana dhaabbatichaaf dhiyeessee duubarra fuulli feesbiikii gaazexeessitoota muraasaa banamuu beeksise.
Gabaasa isaa kanaan Amneestiin mootummaan Soomaaliyaa nageenya gaazexeessitootaa akka eegu, mirga yaada ofii bilisaan ibsachuufis bakka akka kennu gaafateera.


text:
Ogeejjii Tokkee/Lamee
You can choose various unary and binary operators to build your LibreOffice Math formula. Unary refers to operators that affect one placeholder. Binary refers to operators that connect two placeholders. The lower area of the Elements pane displays the individual operators. The context menu of the Commands window also contains a list of these operators, as well as additional operators. If you need an operator that is not contained in the Elements pane, use the context menu or type it directly in the Commands window.
The following is a complete list of the unary and binary operators. The symbol next to the operator indicates that it can be accessed through the Elements pane (choose View - Elements) or through the context menu of the Commands window.
Ogeejjii Tokkee fi Lamee
Ida'u
Iddooqa tokko waliin ida'uu saagi. Dabalataan +   foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Hir'isuu
Iddooqa tokko waliin hir'suu saagi. Dabalataan -  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Ida'uu/Hir'isuu
Iddooqa tokko waliin ida'u/hir`isuu saagi. Dabalataan +-  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Hir'isuu/Ida'uu
Iddooqa tokko waliin hir'isuu/ida'uu saaga. Dabalataan -+  foddaa Ajajoota keessaatti barreessuu ni dandeessa.
Ida'achu (idaatii)
Iddooqa lamaan waliim idaatii saagi. Foddaa ajajaa keessattiis  +  barreessu ni dandeessa.
Baay'isuu (tuqaa)
Iddooqa lamaa waliin ogeejjii tuqaa saaga. Dabalataan  cdot  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Baay'isuu (x)
Iddooqa lamaa waliin 'x' baay'isuu saagi. Dabalataan  si'a  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Baay'isuu (*)
Iddooqa lamaa walii urjoo baay'isuu saagi.  *  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Hir'isuu
Iddooqa lamaa waliin agarsiistu hir'isuu saagi. Dabalataan  -  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Qooddii (entaa)
Iddooqa lamaa waliin entaa saagi. Dabalataan  irratti  foddaa Ajajoota keessaatti barreessuu ni dandeessa.
Qooddii
Iddooqa lamaa waliin agarsistu hir'isuu saagi. Dabalataan  div  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Qooddii (haxaaroo)
Iddooqa lamaa waliin haxaaroo '/' saagi. Dabalataan  /  foddaa Ajajoota keessatti barreessu ni dandessa.
Buuliyaanii NOT
Iddooqa tokko waliin Buuliyaanii NOT saagi. Dabalataan neg  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Buuliyaanii AND
Iddooqa lamaa waliin Buuliyaanii AND saaga. Dabalataan  and  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Buuliyaanii OR
Idooqa lamaa waliin Buuliyaanii OR saaga. Dabalataan  or  foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Walitti Fidi
Iddooqa lamaa waliin agarsistuu walitti fiddu saaga. Fodda Ajaja kessattis circ barreessu ni dandeessa.
You can also insert user-defined unary operators by typing uoper in the Commands window, followed by the syntax for the character. This function is useful for incorporating special characters into a formula. For example, the command uoper %theta x produces a small Greek letter theta (a component of the LibreOffice Math character set). You can also insert characters not in the LibreOffice character set by choosing Tools - Symbols - Edit.
You can also insert user-defined binary commands by typing boper into the Commands window. For example, the command y boper %theta x produces the small Greek letter theta preceded by a y and followed by an x. You can also insert characters not in the LibreOffice character set by choosing Tools - Symbols - Edit.
Ajaja  oplus  kana foddaa Ajaja keessatti barreessuun, galmeekee keessa ogeejjii idaatii geenga'e saagda.
ominus  foddaa Ajajoota keessatti Ogeejjii hir'isuu geenga'e saaguuf barreessi.
odot  foddaa Ajajoota keessatti Ogeejjii tuqaa geenga'e saaguuf barreessi.
odivide  foddaa Ajajoota keessatti Ogeejjii qooddii geenga'e saaguuf barreessi.
Arfii lama haxaaroon giddusaani jiruu omishachuudhaaf haxaaroo bal'aa b foddaa Ajajoota keessatti (gara bita gadaana gara mirgaa olaanatti) barreessi. Wanti hundi gara bita haxaaroo jiranii olii, wannti hundi gara bita haxaaroo jirani gadii jechudhaaf arfiin kun kan qinda'amani. Ajajni kun baafata halqara foddaa Ajajoota keessa ni jira.
Arfii lama haxaaroon giddusaani jiruu omishachuudhaaf haxaaroo bal'aa b foddaa Ajajoota keessatti (gara bita olaana gara mirgaa gadaanatti) barreessi. Wanti hundi gara bita haxaaroo jiranii gadii, wannti hundi gara bita haxaaroo jirani olii jechudhaaf arfiin kun kan qinda'amani. Ajajni kun baafata halqara foddaa Ajajoota keessallee ni jira.
Arfii foormulaa kee keessa jiranitti kasaale fi paawurii ida'uuf foddaa ajaja keessatti sub yookaan sup barreessi. fakkeenyaf, a sub 2.
If you want to use a colon ':' as division sign, choose Tools - Symbols or click the Symbols icon on the Tools bar. Click the Edit button in the dialog that appears, then select the Special symbol set. Enter a meaningful name next to Symbol, for example, "divide" and then click the colon in the set of symbols. Click Add and then OK. Click OK to close the Symbols dialog,too. Now you can use the new symbol, in this case the colon, by entering its name in the Commands window, for example, a %divide b = c.
Odeeffannoo yeroo foddaa Ajaja keessa hujeekan galchiinu, caasaa sirrii lakkoofsa ogeejjii iddoo miseensota giddu barbaachisuu maalo yaadadha. Kun kan dhugoomu keessattu yoo iddooqa irraa gatii ogeejjii kee keessatti fayyadama jirattee dha.fakkeenyaaf, hiruu ijaaruufs 4 div 3 yookaan a div b.