text:
LAA MMACHHIINNEE DDEE GGUUEE RRREE MMAACCRROONN,, 1 LAA MMACHHIINNEE DDEE GGUUEE RRREE...
date post25-Jun-2020
Category
Documents
view0
download0
Embed Size (px)
Transcript of LAA MMACHHIINNEE DDEE GGUUEE RRREE MMAACCRROONN,, 1 LAA MMACHHIINNEE DDEE GGUUEE RRREE...
1
LL AA MM AA CC HHII NN EE DD EE GGUU EERR RR EE MM AA CC RR OONN ,,
UU NN DD AA NN GG EE RR DD EE RR EE GG RR EE SSSSII OO NN PP OO LLII TT II QQ UU EE II NN EE DDII TT DD EEPP UUII SS LL EE SS AA NN NN EE EE SS 11 99 4400
SSoommmmaaiirree ::
II LLee «« mmooddèèllee bbrriittaannnniiqquuee »» pp.. 11 VV LLaa 11èèrree llooii MMaaccrroonn ddee 22001155,, pp.. 99 IIXX LLeess «« oorrddoonnnnaanncceess ttrraavvaaiill »»,, pp.. 1177
IIII LLee «« mmooddèèllee aalllleemmaanndd »»,, pp.. 22 VVII BBaaddiinntteerr ccoonnttrree llee ccooddee dduu ttrraavvaaiill,, pp.. 1133 XX LL’’ééttaatt dd’’uurrggeennccee ppeerrmmaanneenntt,, pp.. 2211
IIIIII LLee «« JJoobb--aacctt »» àà ll’’iittaalliieennnnee,, pp.. 55 VVIIII LLaa llooii EEll KKhhoommrrii ((aassppeeccttss)),, pp.. 1144 XXII RRééfflleexxiioonnss,, pp.. 2211
IIVV LLee rraappppoorrtt AAttttaallii ((ssyynntthhèèssee)),, pp.. 77 VVIIIIII LLee pprrooggrraammmmee éélleeccttoorraall ddee MMaaccrroonn,, pp.. 1155
DDaannss ccee tteexxttee11 ééccrriitt àà ll’’ééttéé 22001177,, ssoonntt pprréésseennttss llaa pplluuppaarrtt ddeess éélléémmeennttss qquuii ppeerrmmeetttteenntt ddee ccoommpprreennddrree qquuee vviiaa llaa
ddééssttrruuccttuurraattiioonn ddee llaa SSNNCCFF rreeggaarrddééee ccoommmmee uunn ddeess ddeerrnniieerrss «« sseerrvviicceess ppuubblliiccss »»,, llee ggoouuvveerrnneemmeenntt MMaaccrroonn aa ssooiiggnneeuusseemmeenntt pprrééppaarréé uunnee éépprreeuuvvee ddee ffoorrccee,, eenn aayyaanntt llaa ffeerrmmee vvoolloonnttéé qquuee cceellaa sseerrvvee ddee lleeççoonn àà ll’’eennsseemmbbllee dduu ccoorrppss ssoocciiaall.. IIll ssoouuhhaaiittee aaiinnssii ddoonnnneerr àà ccoommpprreennddrree qquu’’aauuccuunn ssyynnddiiccaatt,, aauuccuunn mmoouuvveemmeenntt ddee ggrrèèvvee,, aauuccuunnee «« ggrrooggnnee ssoocciiaallee ggéénnéérraalliissééee »» nnee sseerraaiieenntt pplluuss eenn mmeessuurree ddee mmeettttrree eenn éécchheecc lleess «« rrééffoorrmmeess ssttrruuccttuurreelllleess »» vvoouulluueess ppaarr ccee ggoouuvveerrnneemmeenntt eett qquu’’oonn ssee llee ddiissee :: iill nn’’yy aauurraa ppaass ddee nnoouuvveellllee rreeccuullaaddee ddeess ddéécciiddeeuurrss ccoommmmee eenn 11999955.. IIll ss’’aaggiitt aaiinnssii dd’’iinnfflliiggeerr uunnee ddééffaaiittee pprrooffoonnddee àà ttoouuttee pprrootteessttaattiioonn ssoocciiaallee oouu ppoolliittiiqquuee aaffiinn dd’’iimmppoosseerr llee ccoorrttèèggee ddee rreemmiisseess eenn ccaauussee ssoocciiaalleess eett ppoolliittiiqquueess pprréévvuueess ddaannss lleess sseemmaaiinneess eett lleess mmooiiss qquuii vviieennnneenntt :: cchhôômmaaggee,, rreettrraaiitteess,, eettcc.. AAuuttrreemmeenntt ddiitt,, llee ggoouuvveerrnneemmeenntt MMaaccrroonn vveeuutt,, àà ssaa mmaanniièèrree,, rrééééddiitteerr lleess ccoouuppss ddee ffoorrcceess mmaajjeeuurrss rrééaalliissééss ppaarr RReeaaggaann ccoonnttrree lleess ccoonnttrrôôlleeuurrss dduu cciieell oouu ppaarr TThhaattcchheerr ccoonnttrree lleess mmiinneeuurrss aaffiinn ddee ddéémmoonnttrreerr qquu’’àà ddééffaauutt ddee bbaassee ssoocciiaallee ssuuffffiissaannttee,, iill eesstt aauu mmooiinnss ccaappaabbllee dd’’iimmppoosseerr ssaa llooii,, cc''eesstt--àà--ddiirree uunnee rrééggrreessssiioonn ppoolliittiiqquuee iinnééddiittee ddeeppuuiiss lleess aannnnééeess 11994400.. CCoommmmee cceellaa eesstt éévvooqquuéé pplluuss llooiinn,, oouuttrree uunnee ttaaccttiiqquuee bbiieenn pprrééppaarrééee ddee lloonngguuee ddaattee,, ddeess ccaammppaaggnneess ddee ddiivveerrssiioonn ssoonntt eenn rroouuttee :: aaiinnssii ccee 2288 fféévvrriieerr,, lleess ddééppuuttééss mmaajjoorriittaaiirreess oonntt--iillss llaannccéé uunn ddéébbaatt pprrééppaarraattooiirree àà uunnee nnoouuvveellllee llooii ssuurr llaa ffiinn ddee vviiee……
SSii lleess ddiirreeccttiioonnss ddeess oorrggaanniissaattiioonnss ssyynnddiiccaalleess aavvaaiieenntt llaa vvoolloonnttéé ddee ddééffeennddrree ccee qquuii rreessttee ddee ccee sseerrvviiccee ppuubblliicc,, cceellaa ssee ssaauurraaiitt :: eelllleess pprrééppaarreerraaiieenntt uunnee ggrrèèvvee rreeccoonndduuccttiibbllee llaa pplluuss llaarrggee ppoossssiibbllee,, aappppeelllleerraaiieenntt àà ccoonnssttiittuueerr àà ll’’aavvaannccee ddeess ccaaiisssseess ddee ggrrèèvvee eenn uuttiilliissaanntt llee ccrroowwddffuunnddiinngg ssuurr IInntteerrnneett eett ddeess ccoommiittééss dd’’aaccttiioonn ssuurr ttoouuss llee tteerrrriittooiirree,, iinnvviitteerraaiieenntt llaa ppooppuullaattiioonn eett lleess ssaallaarriiééss àà pprrééppaarreerr llaa rrééssiissttaannccee ppaarr llee rreeccoouurrss àà ddeess mmooyyeennss ddee ttrraannssppoorrttss aauuttooggéérrééss dduu ttyyppee dduu ccoovvooiittuurraaggee eettcc.. LLeeuurr ppaasssséé ((llooiinnttaaiinn oouu pplluuss pprroocchhee,, oonn ppeennssee aauuxx mmooddiiffiiccaattiioonnss dduu ccooddee dduu ttrraavvaaiill eenn 22001166 eett 22001177)) eett lleeuurrss aaffffiilliiaattiioonnss ppoolliittiiqquueess nnoouuss iinnddiiqquueenntt qquuee nnee sseerraa ppaass llee ccaass.. SSaauuff àà ccee ssoouuffffllee uunn vveenntt ddee rréévvoollttee,, eenn ppaarrttiiccuulliieerr ddaannss llaa jjeeuunneessssee ((qquuee llee ggoouuvveerrnneemmeenntt ccaarreessssee ddaannss llee sseennss dduu ppooiill ddeeppuuiiss llaa rreennttrrééee)),, nnoouuss nnoouuss ddiirriiggeeoonnss ddoonncc vveerrss uunnee éénniièèmmee pprriivvaattiissaattiioonn rraammppaannttee oouu ppaarr aappppaarrtteemmeennttss ddee llaa SSNNCCFF eett àà uunnee éénniièèmmee rreeccuullaaddee..
DDaannss cceess ccoonnddiittiioonnss,, iill eesstt iimmppoorrttaanntt qquuee nnoouuss aannaallyyssiioonnss eenn ddééttaaiill llee ttoouurrnnaanntt hhiissttoorriiqquuee qquuii eesstt eenn ccoouurrss ddaannss ccee ppaayyss ddee mmaanniièèrree àà ccee qquuee cchhaaccuunn pprreennnnee llaa ddiimmeennssiioonn ddee ccee qquuii ssee jjoouuee eett ssooiitt aaiinnssii rreennffoorrccéé ddaannss ssaa ddéétteerrmmiinnaattiioonn àà lluutttteerr ccoonnttrree lleess rrééggrreessssiioonnss iinnééddiitteess qquuii ssoonntt dd’’oorreess eett ddééjjàà pprrooggrraammmmééeess ttoouutt aauu lloonngg ddeess aannnnééeess àà vveenniirr.. AAuuttrreemmeenntt ddiitt,, ffaaiissoonnss ddee cceett aaffffrroonntteemmeenntt--ccii uunn «« aaccccrroocchhaaggee »» qquuii ccoonnttrriibbuuee àà ccoouuppeerr ll’’aarrmmééee aaddvveerrssee ddee llaa ppooppuullaattiioonn eett ddee sseess aarrrriièèrreess,, eett pprrééppaarroonnss lleess ssuuiivvaannttss jjuussqquu’’aauu mmoommeenntt ooùù ll’’eesspprriitt ddee rrééssiissttaannccee ddeevviieennddrraa mmaajjoorriittaaiirree…… IInnttrroodduuccttiioonn
LLee ppooiinntt ddee vvuuee ddee ccee tteexxttee ppoouurrrraaiitt aappppaarraaîîttrree ccoommmmee uunnee ccrriittiiqquuee ffrraaggmmeennttaaiirree oouu ppoonnccttuueellllee dduu ssyyssttèèmmee eett ddee llaa ssiittuuaattiioonn,, mmaaiiss iill ss’’aattttaacchhee ddee pprrèèss àà ll’’aannaallyyssee ddee ccee qquuii eesstt ttrrèèss pprroobbaabblleemmeenntt eenn ppaassssee ddee ddeevveenniirr uunn éévvèènneemmeenntt ppoolliittiiqquuee ddee pprreemmiièèrree iimmppoorrttaannccee,, ssii ccee nn’’eesstt hhiissttoorriiqquuee,, ccee qquuee lleess qquueellqquueess mmooiiss qquuii vviieennnneenntt aavvaanntt ll’’ééttéé nnoouuss ddiirroonntt.. NNoouuss ééttiioonnss ddééjjàà eenn ttrraaiinn ddee vvooiirr llaa ccaattééggoorriiee «« ttrraavvaaiill »» -- qquuii eesstt hhiissttoorriiqquueemmeenntt lliiééee aauu ccaappiittaalliissmmee ccoommmmee ééttaalloonn ddee llaa vvaalleeuurr –– ddeevveenniirr rraappiiddeemmeenntt oobbssoollèèttee ssoouuss nnooss yyeeuuxx,, ccee qquuee cceerrttaaiinnss,, àà lleeuurr mmaanniièèrree,, aavvaaiieenntt ddééjjàà eennttrreevvuu iill yy aa ddeeuuxx ddéécceennnniieess ::
DDuurraanntt llee pprreemmiieerr «« SSttaattee OOff TThhee WWoorrlldd FFoorruumm »» qquuii ss''eesstt tteennuu ffiinn sseepptteemmbbrree 11999955 àà SSaann FFrraanncciissccoo,, cciinnqq cceennttss hhoommmmeess ppoolliittiiqquueess,, lleeaaddeerrss ééccoonnoommiiqquueess eett sscciieennttiiffiiqquueess ssoonntt aarrrriivvééss àà llaa ccoonncclluussiioonn qquuee «« ddaannss llee ssiièèccllee àà vveenniirr,, ddeeuuxx--ddiixxiièèmmeess ddee llaa ppooppuullaattiioonn aaccttiivvee ssuuffffiirraaiieenntt àà mmaaiinntteenniirr ll''aaccttiivviittéé ddee ll''ééccoonnoommiiee mmoonnddiiaallee »».. LLee pprroobbllèèmmee ssee ppoosseerraaiitt aalloorrss ddee ggoouuvveerrnneerr «« lleess 8800%% ddee llaa ppooppuullaattiioonn ssuuppeerrfflluuee »» nnee ddiissppoossaanntt ppaass ddee ttrraavvaaiill.. ZZbbiiggnniieeww BBrrzzeezziinnsskkii,, eexx--ccoonnsseeiilllleerr ddee JJ.. CCaarrtteerr,, aa eenn ccoonncclluussiioonn pprrooppoosséé llee «« TTiittttyyttaaiinnmmeenntt »»,, uunn mméél
Recommended


c: text/html

text:
Qixxeessaa Lammii | Ebla 18, 2018
Sabni Oromoo kan gabroome fedhee ykn jaalatee osoo hin taane dirqamee akka ta’e hubatuun barbaachisaadha. Gabroomuu fi bilisoomuunillee waan saba Oromoo qofa irratti jalaqabee fi irrattis dhaabbatus miti. Akkuma gabroome bilisoomuun isaallee Abadan waan hin hafne akka ta’e ifaadha! Seenaa dabre seenessuun seenaa ammaa jabeessuun isa dhufuuf of qopheessuuf taha. Haala Habashaan Oromoo gabroofachuu itti danda’e kan hin beekne biratti gabroomuun Oromoo akka waan salphaaa tokkotti ilaaluu danda’a ta’a. Seenaa beekuu dhabuun dukkana halkan roobaa keessa hallayyatti imaluudha.
Habasootni lafa Oromoo qabachuuf jaarraa 9ffaa irraa Oromotti duuluu jaqaban. Ofii cabsanii qabachuu dadhabnaan gargaarsa warra Awrooppaa irraa kadhatanii argataniin itti duulanii cabsanii qabachuuf tattaafataa turan. Fkn, jaarraa 14ffaa irraa kaasanii hariiroon warra Awuroppaa wajjin uummachuuf carraaqaa turaniin, bara Imaam Ahmad isaaniin lole, gargaarsa warana Portugal irraa argataniin akka of ittisan seenaan ibsamee jira. Gargaarsa jalqaba jaarraa 17ffaa irratti Misiyoonota poortugaalii fi Ispeen bara sana biyyaa isaanii seenan irraa argatanis Oromoon fixuu irra oolfatuun isaanii waa haalamuu miti..
Oromoo cabsuuf hawwii guddaa qabaachaa turuu iwaanii kan namaaf mirkaneessu qabxiin guddaan jiru, aangoo qabachuu irratti wal lolaa, Oromoo balleessuu irratti waliif galuu qofa osoo hin taane wal gargaaruu isaaniitiidha. Kanas ta’ee garuu mootota bakka bakkatti dhaabbatan keessa gabroomuu Oromoof kan haala mijjeesse Amaarota “Manzii kan bara Amda-Tsiyoo 1314-1344 keessa Kaaba irraa dhufanii” biyya Oromoo irra qubataniidha. Ajaa’iibni garuu mootota Gondariif gibira galchaa, lafa Oromoo qabachuuf Oromotti duuluu isaaniiti. Akkasuma moototni Gondaris qaanii tokko malee lafa Oromoo Manzootni isaanii irra qubatan akka kutaa biyya isaaniitti battalummatti maxxanfatanii laakkawachuu isaaniiti. Gabaabatti Habashotni birmadummaa Oromoyaa fi bilisummaa Oromoo akka kanaan ugguu eegalan beekuun
barbaachisaadha.
Oromoon cabuu fi lafti Oromoo dhawaataan qabatamaa dhufuu irraa kan ka’e lafti Oromoo Yejjuu tan Amaara Manziin qabatamte, Oromoo jalaa baatee waltajjii duulli koloneeffachuu Oromiyaadhaa Habashaadhaan irratti qindaahee irraa bobbaafamu taate. Achi irraa ka’eeti kan Amaarri meehaa lolaa waraana Turkii kan bara 1557 Mitsiwwaa qabate irraa argateen, Oromoo eeboo fi gaachana duwwaan lolutti duulee akka malee kan midhe. Keessumaa adddatti namtichi Ammahaa Iyyaasuu jedhamu bara 1771 keessa Gondor dhaqee qawwee haratee Manzittiin akka deebi’een dura Oromoo kaarrayyuu kan abbaan isaa harkatti du’etti duuluun hedduu fixee hedduu miidhee, hanga qarqara laga Awaashitti dhiibuudhaan, Ankoboritti qubsuma waraanaa tolfatee achi irraa Oromoota Manziin naanneessanii jiran hunda akka malee fixuu isaa, namtichi Ingilizii Jemis Biruus jedhamu kan yeroo sana isaan bira ture argee: “Oromoo eeboo fi hoofa qaramee ibiddaan qarri jabaatee fi gachana yeroo roobaa jiidhee laafuu fi dandahuun lolutti duuluun miidhaa guddaa irraan gahe jedhee galmeesse ragaaa qabatamaa ta’uu
danda’a.
Kanaaf, mootota Manzii kanneen dabare dabareedhaan aangoo qabatan keessaa Oromotti utuu hin duulin kan aangoo irra bu’e akka hin jirre beekkamaadha. Fkn, Saahila-sillaaseen *waggoota* 34n mo’e keessatti Awurooppota yeroo duraatiif lafa Oromoo Shawaa Manzootni irra qubatan seenanii fi Tigraay seenan irraan meeshaa waraanaa argate irratti tooftaa hamaa Oromoo kaan ofitti qabee firoomfachuun kaanitti duuluu fi duulchisuutti dhimma bahee miidhaa guddaa inni Oromoo irraan gahe, namitichi Ingilizii Haarsi jedhamu kan hennaa sana isaan bira ture argee: “Maasaa qamadii, garbuu, ataraa kkf hundii hojii Awwaannisummaatiin walakkaa sa’atii kessatti barbadeessan, Ooyrulee irra waan jiran hunda qulleessan, Manneen ummataa hunda seenanii utuu waa takkas hin hanbisin saaman, manneenittis ibidda qabanii guban” jedhee barreesse ragaa qulqulluudha.
Kanas ta’ee sana garuu haalli Habashoota keessa ture gadaa Tediroos aangoo qabate bara 1855-1868 keessa jijjiramuu jalqabe. Jijjiirama kanaaf sabaabaa kan ta’e sagantaaleen Tediros baafatee hojii oolche sadan, Habashoota tokko taasisuu, Oromoo cabsuu fi Islaamummaa balleessu akan jedhan akka ta’e hubachuun gaariidha. Namichi kun akkuma karoorfateetti sadarkaa duraatti mootota Tigiray, Gondorii fi Goojjam rukutee mo’uun aangoo isaanii kana waggaa 100f faffaca’aa ture mootummaa tokkicha isaa jalatti walitti qabe. *Humna Habashoota bakka tokkotti walitti deebisee walitti walteesuun* isaa kun ammoo, dharraa isaan Oromoo cabsanii qabachuuf bara dheeraaf qabaaachaa turaniis xurree saaqe.
Akka kanaan Gurraandhala 1855tti akkuma goonfee (Zawudii) keewwatee mootii moototaatti of moggaaseen osoo baay’ee hin turin, Waxabajjii keeessa Oromoo Walloo kan muummicha Amdee Bashiriin bulfamu wajjin yeroo sadi caalaaf wal lole. Humni isaa cabuu malee Oromoo cabsuu garuu hin dandeenye. Kana irraa ka’ee gargaarsa alaa qabaatu malee Oromoo cabsuun akka hin danda’mne hubatee mootitti Ingilizii Viktooriyaatti xalayaa: “Abbootiin kiyya, moototiin Habahaa uumaa isaanii waan irraanfataniif waaqni mootummaa isaanii Gaallaa fi Turkiitti dabarsee kenne. Amma garuu, waaqni biyyee keessaa na kaasee aangoo mootummaa harka kiyyaati deebisee humna naaf kennee bakka abbootii kiyyaa akka dhabbadhu na dandeessisee jira. Gaallaa arihaan jira. Warra Turkiinis biyya koo keessaa naaf ba’aa jedheen jira .
Isaan garuu ni didan. Kanaaf akka isaan kana mo’uuf gargaarsa naaf godhaa.” Jedhu barreessee itti ergate.
Gargaarsi inni gaafate garuu akka inni itti yaadetti dafee argamuu hin daneenye. Kana irraa kan ka’e mufatee aariidhaan Tulluu Maqadallaa irra qabatee Ingilizota biyya isaa keessa jiran walitti guure hidhe. Hidhamuu lammii isii Ingiliiz akka dhageetteen karaa nagayaan hiiksisiifachuuf carraaqxee ogga ijibbaate, waraana isii kan jeneraal Naappiyeriin hoogganamu itti qajeelchite. Tediroos akka waraanni Ingiliz karaa Kaabaan itti marsee fi waraanni Oromoo Yejjuuu kan Giftii Warqituun durfamu karaa Kibbaan itti marse argeen, rifatee baqatuu fi waraana ingiliiz araarfachus kajeele. Tulluun Maqadalaa inni irra qabate garaacha lafa Oromoo Yejjuu keessa waan jirtuuf karaa baqatee ittiin bahu waan hin qabneef abdii muratuudhaan Ingilizoota hidhaa turan gad-dhisee Naappiyeeritti hennaa ergu Oromoota bira jiran ammoo morma irraa cicciree tulluu irraan mataa isaanii gadi darbate.
Waraanni Oromoo Walloo akkuma reeffa namoota isaanii argeen tulluu Maqadallaa koree waraana Teediroosiin lolatti seenee Tewodrosiin ajjeesee reeffa isaa fuudhee waraana Ingilizitti argisiisuun seenaa injifatnoo tokko jedhee galmeesse. Habashoonni garuu Tediroos waraana ingilizitti harka kennachuu didee jagnummaadhaan shugixii isaan of galaafate jedhanii seenessu. Kuni garuu dhara dhugaa fakkaatu malee dhugaa qulqulluu miti.
Tattaaffii waggaa 13n Habashoota bulche keessatti Oromoo cabsuuf inni godhe irraa moototni Habashaa kan isatti aanaanii wal duraa duubaan aangoo qabatan garuu waan gurgudda sadi, jechuun, Oromoo cabsuuf alagaa irraa gargaarsa karaa hundumaa argachuu, Gargaarsa sana argachuuf ammoo, hojii dipilomaasii beekuu, hawaasa Habashaa tokkoomsuu fi mootummaa jabaa qabaachuu akka isaan barbaachisu akka irraa dhaalan hojiidhaan mirkansanii jiru. Akkasuma qajeelfama dhaabbataa kalee, har’aa fi boruus itti dhimmi bahan ta’eefii jira jechuun ni danda’ama. Seenaan boonsaan Oromoon yeroo sana galmeesse garuu mootota Habashaa kaaba irraa yeroo gara garaa itti duulan cufa jagnummaadhaan of irraa ittisuun walabummaa biyya isaanii kabajchiifachuu dandanda’uudha.
Minilikis osoo gargaarsa meeshaa waraanaa, ogeeyyota waraanaa fi gargaarsa gara garaa biyyoota Awrooppaa irraa baay’inaan argatuu baatee tasa Oromoo cabsuu akka hin dandeenye isaanuu hin haalan. Wal dorgommii Galaana Diimaa fi biyyoota qarqara isaa jiran qabachuu irratti biyyoota Awroppaa giddutti uumame jiddutti gargaarsa argateen Oromoo akka cabse dhalli Oromoo cufti akka gaaritti beekuu qaba. Barruu kana sababaan barreesseef haala Oromoon itti gabroomee fi gabrummaa jalaa bahuudhaaf itti qabsaawaa jiru beekuun barbaachisaa waan ta’eef namoota hubatnoota gahaa hin qabne hubachiisuuf, kan duraan beekan yaadachiisuuf ni ta’a jedheeti.
Kanaaf seenaa kalee qabachuun seenaa har’aa hortee boruu dhaalchisuun, seenaa boruuf akka of qopheessan gochuuf waan gargaaruuf barruu kana barressuuf dirqame. Waan ta’eef, dubbistanii haala sabni keenya Habashaan itti gabroome hamma tokko akka irraa hubatan abdiin qaba.
Itti fufa….
IUOf!
Qixxeessaa Lammii

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Guyyaa Walabummaa Preesii har’a guutummaa addunyaatti ayyaaneffamee oole ilaalchisuuun, Raadiyoo Sagalee Ameerikaa dabalee kanneen galii dilaalaa uummata Ameerikaatiin socho’an – maddeen oduu biyyattii har’a Joorj Waashington Yunivarsitii wajjiin walgargaaruun marii tokko qopheessanii jiran. Marii kana irratti hayyoonni dubbatan, odeeffannoo dhugaa argachuuf dheebuu uummatni qabuu fi uummata sana irraa daangessuuf carraaqqii mootummoonni godhan ibsan. Madda oduu NPR jedhamuuf itti-aanaa prezidaantii tamsaasa oduu fi ibsa gulaalaa ka ta’an – Maayikil Oreskes, waa’ee kanaa ennaa dubbatan, “ kun mootummaata irreen-bultoota irraa ka’ee haga bakkawwan nuti dimookiraasiin jira jennuu, bakkawwan deemsa odeeffannoo ugguruun hojii mootummootaa ta’eetti deema.
Kun immoo, hojii oduu funaannachuu baay’ee ulfaataa fi yeroo tokko tokko immoo baay’ee bala’amaa taasisee jira” jedhan. Kan Raadiyyoon Sagalee Ameerikaa jalatti bulu – Boordii Bulchitootaa Tamsaasaa, ka Broadcasting Board of Govedrners yokaan BBG jedhamuuf hoogganaa ka ta’an – Joon Laansiing immoo, odeeffannoon akka meeshaa waraanaa ta’ee dhufuu hubachiisan.
Prezidaantiin Yunaayitd Isteets – Doonaald Traamp, maddeen oduu Yunaayitid Isteets tokko tokko oduu dharaa tamsaasu – jechuun balaaleffatan. Miidiyaan diina uummataa akka tahetti illee dubbatan. Gareen mirga gaazzexeessotaaf falmu – Reporters Without Boarders, “Traamp maddeen oduu biyya isaanii keessaa balaaleffachuun, akka hoogganoonni biyyoota Addunyaa irraa maddeen oduu biyyoota ofii keessaa ukkaamsuu itti fufan hamilee kenneef” jechuun qeeqa.
Raadiyoon Sagalee Ameerikaa, akkuma duraan turetti madda-oduu walaba ta’ee itti fufa moo afaan Mootummaa Prezidaant Traamp ta’a gaaffii jedhuuf – hoogganaan BBG – Joon Laansiing ennaa deebisan, “VOAn Afaan mootummaa ta’uudhaaf chaarterri isaa akka isa dhorku uummatni hubachuu qaba” jedhan.
Kana cuqaasuun qophii guutuu dhaggeeffadhaaa


text:
Godinaa Horroo-Gduruu Walllaggaa keessa kanneen jiran – aanaalee sadii, jechuun, Amuruu, Jaardagaa Jaartee fi Jimmaa Gannatii keessaa namoonni hedduun hidhamanii gidirfamaa jiru, jedhu – jiraattonni godinaa sanaa. Akka jecha jiraattota godinaa sanaatti, kanneen Amuru keessaa qabaman barsiisootaa fi barattoota dabalatee namoonni 11, akkasumas, kanneen jaardagaa Jaartee irraa qabaman barsiisonni, warri barattootaa fi daldalaan walumaa-galatti namoonni kudhan, gara magaalaa Godinaa sanaa – magaalaa Shaambuu geessamanii, mana-hidhaa gadaanaa keessatti, qaama saanaa qullaa simmintoo irraa ciibsamanii akka gidirfamanii jirani dha, ka dubbatame. Aanaa Jimmaa Gannatii keessattis, eega labsiin yeroo hatattamaa labsamee as kanneen hidhamani achuma mana-hidhaa aanichaa keessa kaa’amanii jiran, jedhu – jiraattonni. Itti-aanaa ajajaan waajira poolisii Godinaa Horroo Guduruu-Wallaggaa garuu, sababaa yakkaan namoonni aanaalee irraa qabaman akka jiran mirkaneessanii, garuu lakkoobsa isaanii fi maqaa isaanii hin qabanne, jedhu. Namoota seeratti dhihaachuuf geessamanii, guyyoota xiiqqoof hidhaman tokko lama yoo tahe irraa kan hafe kanneen maqaan isaanii tarreessame sana quba hin qabnu, jedhu.
Horro-Guduruu Keessatti Hidhaa fi Dararaan Hammaate Jedhu, Jiraattonni. Waan Seeraa Ala Hojjetame Tokkoyyuu Hin Jiru, Jedhu – Ajajaan Poolisii Godinichaa Immoo
- Namoo Daandii
WASHINGTON, DC —
Oduu
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
22-10-2021


text:
Itiyoophiyaan filannoon guutuu biyyaa ammas akka yeroo biraatti darbu ta’u beeksiisftee jirti.Kunis paartileen mormituu hangii tokko filannoo keessatti akka hin hirmaannee eega beeksisanii fi Tigraay keessatti walitti bu’iinsa jiruun kan ka’e achitti sagaleen akka hin kennamne eega beekamee booda.
Murtiin kunis mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad aangoo waalteessuuf yaalii godhan darn wal xaxaa taasisee.Hoggantuun bordii filannoo Itiyoophiyaa aaddee Burtukaan Miidhagsaa walgahii bakka bu’oota paartilee siyaasaa waliin gaggeessan irratti akka jedhanti filannoon marsaa 6ffaa Waxabajjii 5 gaggeeffamuuf karoorfamee ture torban 2 ykn 3f achii butamee jira.
Kunis kaardii ittiin sagalee kennan maxxansanii fixuuf akkasumas hojii kanneen biroof ta’u ibsan.Itiyoophiyaan bara darbee sababaa weera vaayrasii Koroonaan kan ka’e filannoo kana yeroo biraatti dabarsuun ishee ni yaadatama.


text:
Kaappaasiterii
Kaappaasiteriin (duraan kondenserii jedhama ture) ruuqoo elektirikaalii mugaa kan tarminaalii-lama qabu wayita ta'u faayidaansaas anniisaa elektirikii karaa elektiroostaatikii ta'een elektirik fiildii keessatti kuusee ka'u dha. Gosti kaappaasiterii baayyetu jira, garuu hunduu kondaakterii lama (pileetii) kan daayi'elektiriin (insuleeterii) gargar ba'e qabu. Kondaakteriin kaappaasiterii keessa jiru irra-dibaa haphii, fooyilii, ykn elektirlaayitii kondaakterii ta'e, kkf ta'uu danda'a. Daayi'elektiriin elektirikii hin dabarsine ammoo humni chaarjii kuusuu kaappaasiterii akka dabaluuf gargaara. Daayi'elektiriin fuullee, seraamikii, pilaastikii happhii, qilleensa, vaakiyuumii, waraqaa, maayikaa, oksaayidi leyerii, kkf irraa kan hojjatame ta'uu danda'a. Kaappaasiteriin baayyinaan qaamaa elektirikaal sarkiyuutiitti meeshaalee elektirikaalii ta'uun tajaajila. Faallaa rezisteriitin, kaappaasiterii gaarin anniisaa salphaatti hin gatu (disspate). Faallaa gatuu, kaappasiteriin anniisa haala elektiroostaatik fiilditiin pileetii isaa lamaan gidduutti kuusee kaa'uu qaba.


text:
Waa’ee du’a abukaatoofi ogeessa seeraa Abduljabbaar Huseen maal beekna?
Obbo Abduljabbaar Huseen waggoota dheeraaf namoota siyaasaafi kaan abukaatoo ta’un tajaajilaniiru
Ogeessa seeraa fi abukaatoo Abduljabbaar Huseen guyyaa Roobii magaalaa Adaamaatti “kufee argamee” lubbuun isaa darbuu waahillan fi hiriyootni isaa BBC’tti himan.
Waggoota dheeraaf hidhamtootaa siyaasaaf abukaatummaan falmuun kan beekamu Abduljabbaar Huseen, garee abukaatota Jawaar Mohaammad, Baqqalaa Garbaa fi hogganoota siyaasaa kaaniif falman keessaa tokko.
Baatilee muraasa dura manneen murtii gara garaatti nama siyaasaa Obbo Lidatuu Ayyaaleewuuf falmuun bilisa akka bahu gumaacha olaanaa baheera.
Qondaalli olaanaa magaalaa Adaamaa BBC’n dubbise duuni isaa qoratamaa akka jiruufi namoonni bakka kufee argame jedhanitti turan to’atamu himaniiru.
Duuni isaa dhagahamuu sa’aatii muraasaan dura fuula Fesbuukii isaarratti odeeffannoowwan qoodamaa turan. Duuni isaa erga dhagahamee booda namoonni gadda isaanii miidiyaa hawaasaarra ibsaa jiru.
Maaltu ta’e?
Ogeessi seeraa kun magaalaa Adaamaa ganda Gadaa ykn Ganda 12 jedhamuun bakka beekamutti kufee argamuu hogganaan waajjira bulchiinsaa fi nageenyaa magaalichaa Obbo Makuriyaa Dinquu BBC’tti himaniiru.
Akka Obbo Makuriyaatti bakka kufe argamerraa gara hospitaala dhuunfaa Riifti Vaalii geeffamee achitti lubbuun isaa bahuu dubbatan.
“Manaa bahee kufee argame. Iddoo kufetti bilbila haadha warraa isaa namatti kennatee, bilbilanii haadha warraa isaa waamaniifi,” jedhu aanga’aan kun akkaataa du’a isaa yoo ibsan.
“Haati warraa dhuftee, hospitaala Riifti Vaalii geessitee achitti lubbuun isaa darbe,” jedhu Obbo Makuriyaan.
Kunis galgala keessaa naannoo sa’aatii sadii ta’uu himu.
Wanti qondaalli kun jedhan gabaasa marsaalee hawaasaa irratti ‘du’ee reeffi isaa argame’ jedhuun wal faallessa.
Waahila hojii isaa kan ta’ee ogeessi seeraa fi abukaatoo Obbo Gammachuu Guutamaa, “kaleessa [Roobii] galgala kufee argamee du’e, sababni du’a isaa hanga ammaa kana jedhamee hin beekamu,” jechuun BBC’tti himaniiru.
“Namni jalqaba bira gahe haadha warraa isaati, yeroo ishiin bira geessutti du’eetuma argame malee lubbuun bira hin geenye” jedha Obbo Gammachuun.
Kan aanga’aan nageenyaa magaalaa Adaamaa erga hospitaala gahee du’e jedhan odeeffannoo akka hin qabne Obbo Gammachuun BBC’tti himaniiru.
Hospitaalli Rifti Vaalii maal jedha?
Meedikaal direektarri hospitaala waliigalaa Riifti Vaalii kan magaalaa Adaamaa jiru Dr Laggasaa Alamaayyoo BBC’tti akka himanitti Obbo Abduljabbaar Husee wayita hospitaalicha gahu lubbuun keessa hin turre.
Tilmaamaan galgala naannoo sa’aa lamaa hospitaalicha gahuu kan himan Dr Laggasaan, “lubbuun waan jirreef, qorachuun barbaachisaa waan ta’eef, poolisoonni akka waamaman goonee, gara hospitaala mootummaa, hospitaala Adaamaa akka geeffamu taasifne,” jedhu.
“Madaa wayiillee wanti mul’atu waan hin jirreef, nu biratti wanni gargaaramullee waan hin jirreef konkolaatuma [baajaajii] ittiin dhufeen gara hospitaala Adaamaatti gaggeessine,” jedhan Dr Laggasaan.
Galgala wayita reeffi isaanii hospitaala Rifti Vaalii gahu maatiinillee akka waliin turan quba qabaachuus dabaluun himaniiru.
Yaada hospitaala Rifti Vaalii kenne irratti irra deebiin kan dubbisne hogganaan nageenyaa magaalaa Adaamaa Obboo Makuriyaa Dinquu, wanti ragaa qabatamaan dubbachuu danda’an bakka kufee argametti akka hin duunee fi haadha warraatti bilbila bilbilchiifatee baajaajiin gara hospitaala Rifti Vaalii geeffamuu isaa ta’uu himaniiru.
Erga hospitaala Rifti Vaalii gahee du’e odeeffannoon jedhu dogoggora ta’uu akka malu gaafatamanii ‘sana hin qulqulleeffanne’ jedhan.
Hospitaala Adaamaa erga geeffamee “doktoraan ilaallamee kan madaa’e ofirraa hin qabu, dhiigas ofirraa hin qabu, shakkiin yeroo sanitti doktoroonni kaasaa turan, sukkaaras qaba, dhiibbaa dhiigaas qaba waan ta’eef isa kaasaa turani,” jedhan.
Doktoroonni hiriyaa isaa ta’an ilaalanii madaas ta’e dhiiga akka ofirraa hin qabne mirkaneessaniiru jedhu Obbo Makuriyaan.
Hakiimni hospitaala Adaamaa BBC’n dubbise Roobii galgala reeffi isaa hospitaalicha gahuu fi ogeessi erga ilaalee booda qorannoo barbaachisaan achitti godhamuu waan hin dandeenyeef gara Finfinneetti akka ergamu godhuu isaanii himaniiru.
Reeffi isaa ganama kana Finfinneerraa gara Adaamaatti kan deebi’e yoo ta’u bu’aan qorannoo isaa garuu amma dura hin baramne.
Bakka kufetti of beeka ture kan jedhan Obbo Makuriyaan, namoonni achitti bishaan itti naqaa turan, sukkaara kennaniifi, xiqqoo akka dandamachuu ta’ee tures jedhu.
Kufee argamuu isaatiin dura eessa akka turee fi eenyu waliin akka ture qoratamaa jira kan jedhan Obbo Makuriyaan, namoonni lama bakka kufetti bira turan, kan bishaan itti naqaa tureefi kan haadha warraa isaatti bilbile to’annoo jala oolfamuu BBC’tti himaniiru.
Ija waahila isaatiin
Abduljabbaar waliin wayita inni abbaa seeraa ta’ee Harargee Bahaatti hojjetaa turerraa kaasee wal beekna kan jedhan, Obbo Gammachuu Guutamaa, “nama ogummaa isaatiif dhaabbate, nama seeraaf quuqamu, nama haqaaf quuqamudha,” jechuun ibsu.
“Nama hojii kanaaf, ogummaa kanaaf dabarsee of kenne, hawaasa ogummaa isaatiin gargaaruu malee, nama ofii kiyyaaf ofin jijjiira, ofin guddisa jedhee hin hojjenne ture,” jedhan.
Nama guddinaa fi ulfina ogummaa isaatiif jiraatedha jedhan. “Hiriyaa jabaa, nama guddaa dhabne, akka sabaattillee nama guddaa dhabne,” jedhan ogeessi seeraa fi abukaatoo Obbo Gammachuu.
Obbo Abduljabbaar Huseen abukaatoo ta’anii dhaabbachuu qofa osoo hin taanee, ol’aantummaa seeraa kabachiisu keessatti shoora matasaani taphataniiru kan jedhe paartiin Kongireesii Federaalawwaa Oromoo (KFO), du’a isaaniitiin gaddi guddaan dhagaahamuu ibsee, maatii fi firoottan isaaniif jajjabina hawweera.
Source: https:bbc afaan oromoo


text:
Month: March 2019
OPDOn Leenji Waraanaatiif Qeerroo Waamaa Jirti fi Oduu gara garaa
OPDOn Leenji Waraanaatiif Qeerroo Waamaa Jirti fi Oduu gara garaa OPDOn Leenji Waraanaatiif Qeerroo Waamaa Jirti. —————> Dhaamsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa Darbe. Qeerroo fi Uummata Oromoo Hundaaf:- Akkuma argaa Jirtan Sochiin Siyaasaa Ethiopiaa keessati [Read more]
Rival capital camps must face Finfinnee facts
Rival capital camps must face Finfinnee facts By Olaana Abbaaxiiqi, March 29, 2019 Before addressing the highly charged issues surrounding the status of the capital of the federation and Oromia, there needs to be agreement [Read more]
RSWO – Marii I/A/Hoogganaa WBO Kaaba Tuulamaa, Jaal BOOREE LAMMII Waliin Taasifne
RSWO – Marii I/A/Hoogganaa WBO Kaaba Tuulamaa, Jaal BOOREE LAMMII Waliin Taasifne Bitootessa 28, 2019
Haaromsa ODP. Where is the change? ጉድ እኮ ነው!
Oduu Ammee: Haaromsa ODP. Where is the change? ጉድ እኮ ነው! Koreen hojii rawwachiftuu ODP, bakka Dr Workinee Gabayyoo Obbo #Umar Huseen filachuun walgahiisaa xumuramee jira. Dr. Alamuu Simee dhimma kana ilaalchisuun midiyaaf Ibsa kennaniiru. [Read more]
Qaamni_WBO uummata keessaa baafna jedhee socho’uu fi namni galaana keessaa Lilmee barbaadu tokko!
#Qaamni_WBO uummata keessaa baafna jedhee socho’uu fi namni galaana keessaa Lilmee barbaadu tokko! Bitootessa 28,2019 Namicha Lilmee gate bishaan keessa lilmee barbaadutu jira. Namni kun lilmoo kana hanga argatutti ifaajee tuujuba galaanaa harka kaahee sakattaa’a. Galaanichi [Read more]
የሸገር ልጅ (ነዋሪ) ሆይ: አሁንም አትሸወድ! ባይሆን እያየህ (እያወክ) ግባበት!
የሸገር ልጅ (ነዋሪ) ሆይ: አሁንም አትሸወድ! ባይሆን እያየህ (እያወክ) ግባበት! የሸገር ልጅ/ነዋሪ ሆይ: አሁንም አትሸወድ! ባይሆን እያየህ/እያወክ ግባበት! ———————————- በ ግርማ ጉተማ ( Abbaacabsaa) “የባልደራስ ባላደራ ምክር ቤት” በሚል ራሱን የሾመው የነስክንድር ነጋ ቡድን እንደሚለው [Read more]
SBO Sagalee Bilisummaa Oromoo, Bitootessa 27, 2019
SBO Sagalee Bilisummaa Oromoo, Bitootessa 27, 2019 SBO Bitootessa 27,2019. Oduu, Godina Qellem Wallaggaa fi Wallagga Lixaa Onoota garagaraa keessatti waraanni mootummaa EPRDF kemikaala summa’aa ummata keessatti darbachuun miidhaa guddaa geessisaa jira jedhu jiraattotni. Kana [Read more]
Must listen: Xiyyeeffannaa – Jaal Marroo 27-03-2019
Xiyyeeffannaa-Jaal Marroo 27-03-2019 Listen to “Xiyyeeffannaa-Jaal Marroo 27-03-2019” on Spreaker. Via Qalbeessaa Dhangala’aa tiin Gaazixeessaa Dhaabasaa fi Jaal Marroo haasaa waliin taasisan gara barreeffamaatti Qalbeessaa Dhangi’aatiin jijjiiramee jira. Dubbisaa! Haa tibbanaa irraa argattu, maalitti adeemaa [Read more]
OPDOn Lafa Gurguratte ODPn Biyyaa Oromoo Gurguratti!
OPDOn Lafa Gurguratte ODPn Biyyaa Oromoo Gurguratti! Damee Boruutin, Bitootessa 26, 2019 Yaa Qeerroo fi yaa Qarree Orommo yaroo OPDOn gabaa baaftee isin gurgurtu tole jettanii ilaaltuu? Utuu OPDOn dhugaa jijjirama kana dhiiga keessanitu fide [Read more]


text:
Mootummaa Ceehumsaa Dhaabbatchuun Furmaata!
[EWO/ORG- Fulbaana 6, 2020]Daba Seenaa Fakkaataa Tahe Akka Hin Uumamneef Imaammata Eegdoota Warraaqsa Oromiyaa (EWO) Hojiitti Hiikuun Furmaata Ijoo Gama Hundaati!
Daba seenaa fakkaataa tahe mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti akka hin uumamnee fi qabsoon mirga ofiin of bulchuu bifa bara ceehumsaa (1991) sanatti qaamolee fakkaatoon wal tumsanii injifannoo Oromoo fi lammiilee Oromiyaa saaman sana ammas akka irra hin deebine Imaammata ifaa fi nul’ataa tahe kan Eegdoota Warraaqsa Oromiyaa (EWO)n fulbaana 20-2019 ibsa baase keessatti lafa kaahe sana of qusannoo tokko malee hojiitti hiikuun fala furmaata ijoo fi gama hundaa tahee argama.
Hatamuun injifannoo QBO 1991 TPLF fi EPLF waliin tahuun nurna ayyaan-laallattootaa fi ergamtoota isaanii OPDO dheengaddaa, ODP kaleeaaa fi bilxiginnaa baanamu kan har’a seeraan ala of labsee aangoo siyaasaa empaayera xoophiyaa harkaa qaba jedhu kanaan miseensoota, deeggartootaa fi hoogganoota ABO akkasumas dhaabbilee saboota biroo adamsanii hidhuu, ajjeesuu, biyyaa baqachiisuu fi achi buutee dhabamsiisuun qabsoo mirga hiree murteeffannaa gara dabarsanii sirna hacuuccaa gama hundaa diriirsuun waggoota kudhanoota sadan darbaniif Ummattoota biyyattii bittaa kololii hamaa jala tursuun isaanii beekamaadha.
Haaluma wal fakkaatuun baroota lamaan dabarsine keessatti qaamoleen sadan olitti ibsaman kanneen yeroo ammaa waltahiinsa fakkaataa qabaatchuu baatanis TPLF akka naannoo isaaniitti EPLF fi gareen shororkeessaan haftee sirna kaleessaa akka xoophiyaatti gochaan isaanii hin jijjiiramne. Akkuma baratame sanatti ABO, WBO fi qaamolee qabsoo sabootaa geggeessaa jiran gufatchiisuuf carraaqaa jiru.
Hoogganootni, miseensootnii fi deeggartootni ABO haaluma bara ceehumsaa sanaan adamsamuu fi roorroo fakkaataan irratti raawwatamaa jiraatchuun seenaa fakkaataan irra deebiin mul’achaa jiruudha.Sodaa sirna gita bittuu xoophiyaa keessa jiru ammas muutummaan ceehumsaa seerawaan akka hin dhaabbanbee fi qabsoon sabaa akka hin milkoofne maseensuudha.
Imaammatni EWOn kan mootummaa ceehumsaa akka oromiyaatti ijaaramuuf dhaabbilee siyaasaa Oromoo ABO,KFO fi kan birootiin taligammee saboota akka naannoo isaaniitti ceehumsaa ijaarrachuuf fedha qababiif tumsa taasisuu fi waan dandahu maraan bira dhaabbachuuf akeeke sana akka gufatu ijibbaata taasisaa jiru. Kanaafis hojii diigumsaa keessaa fi alaalaan qabsoo sabootaarratti geggeessaa jiran dura dhaabbannoo waloo qabsaahoota mirga hiree murteeffannaa taasisaniin akka fashalu abdii guddaa qabna.
Mootummaa ceehumsaa dhaabbatchuunis furmaata haala yeroo wal falmisiisuu hin qabne tahuu irra deebinee yaadachiisna!
Oromiyaan Haa Dursitu!Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!


text:
Jawaar Mohamediin
1) Magaalota muraasa keessatti, fakkeenyaaf Naqamtee, hiriirri mormii yaamamuu quban qaba. Sadarkaa Oromiyaa guututti waamamuu isaa hin agarre. Godinoota Gujii lamaan dabalatee yunivarsitiilee garagaraa keessatti guyyoota muraasa dabran mormiin godhameera. Kan Naqamtees yoo ta’es itti fufa isaa malee waan haaraan uumamee atakaaroo uumu hin jiru.
2) Ummanni yeroo kamittuu sababa fedheefuu hiriira nagayaa taasisuun mirgadha. Kan nuti jeechuu dandeenya akeeka hiriirichi itti waamame madaaluun xiinxala tarsiimootifi tooftaa gochuun yaada gorsaa dhiheessuudha. Ummanni yoo nu dhagaye ni fudhata ykn itti fufa.
3) Yeroo ammaatti dhimma MIDROC walqabatee mormiin hin barbaachisu kan jedhu sirrii miti. Gaafiin deebii hin arganne, argachuufis akka deemtu wanti ifatti muldhisu hin jiru. MNO dura dubbii sobaati jedhe. Itti aansee quba hin qabu jedhee waakkachuun dhugaadha. Faallaa sanii dubbi himaan ministeera albuudaa guyyaa har’aa ibsa kenneen, hayyamichi akka hin haqamneefi rakkoon jiru ummata hubannaa qabsiisuu dhabuudha qofa jedhe. Inumaatuu sadarkaa ministeeraa, yunivarsitii Finfinneefi Awuroppaatti qorachiifnee keemikaalli MIDROC miidhaa akka hin geessisin mirkaneessine jedhe. Qorannoo ( environmental impact assessmen) godhame jedhame hamma ammaa ifa hin baafne. Hubadhaa akka bara dabree MNO gaariidha federaalatu jallate malee jechuun alagaatti quba barana laga hin ceesisu. MNOfi federaallis harka paartii tokkichaa jiru. Gochi gaafa Oromoon taaytaatti hin bahin yakka jennee balaaleffannee morminee dhiigni itti jiqe, oromoon taaytaatti baheef sirrii hin ta’u. Rooroon roorrdhuma, firaanis taatee diinan raaw’atamtus.
4) OPDOn gama tokkoon LYM kaasuu didaa gama kaaniin LYM keessatti hiriira bahuun nama ficcisiisaa jechuun qoosaa itti gaafatamummaa hin qabneedha. Akkuma amma dura jenne LYM kaasuuf aangoo guutuu kan qabu OPDOdha. Kan kaasuu hin barbaannes isaani. kana kan gootuuf ammoo qabsoo quucarsuufi sirna abbaa irree Qeerroon gandaafi aanaatti jalaa diige san deebiftee jaaruuf malee sababa biraa homaa hin qabdu. Maqaa LYM ummata nagayaa irratti tarkaanfiin humnaa fudhatamnaan kan itti gaafatamu isaani malee ummata mirga isaa karaa nagayaan gaafatee miti. LYM kun kan OPDOn korojoo hattee dabarsite malee kan seeraa akka hin taane namuu beeka. Labsii seeraan alaa kanatti dahattee lubbuu nama tokko balleessinaan OPDOn darsa ishii Oromiyaa keessaa guurrattee Maqaletti galuuf qophaayuu qabdi.
5) Dhimmi Midroc kun saffisaan furmaata argatee hayyamni kun haqamee miidhamtoonni beenyaa argachuu baannaan dhimma Maastar Pilaanii biraati ta’a. Qabeenyi kun kan Oromiyaa hundaati. Ilmaan gochi suukanneessaan sun irratti raaw’atamu kan Oromoo hundaati. Kanaafuu godinni Gujii kophatti yoo falmu laaluun sirrii miti. Akkuma Maastar Pilaanii waloon qabsaayee haqsiise, daangaa waloon falmatee kabachiise, hayyama MIDROC kanas tokkummaan itti qabsaa’ee haqsiisuu qaba. Yakkamtootas seeratti dhiheessa. Ijaa kana ta’eef MNO’s ta’ee kan federaalaa yeroo gabaabaa keessatti hayyama kana haquu baannaan waamichi qabsoo Oromiyaa guutuuf ni godhama. Ummata keenya Gujiitinis sabni keessan cufti ijaa gurra isaa dhimma kanaaf kennee hordofaa akka jiruufi, yoo mootummaan saffisaan tarkaanfii sirreeffamaa hin fudhanne taate isin waliin falmatee aantummaa isaa qabatamaan akka agarsiisu shakkii takka hin qabaatinaan jedha.


text:
Dhaabota Qabsoo Bilisummaa Oromoo Jedduutti Araara Bu’e Ilaalchisee Ibsa Gabaabaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa Kenname!!
Caamsaa 02/2016, Finfinnee
Mariin Araara buuse, Ararri Wal Hubachiisee Tokkummaa Hawwamuun Gaha.
Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo walitti dhufeenyaa fi araaramuu dhaabota qabsoo bilisummaa Oromoo (ABO, KWO, ADO, ABO tokkoomee) Yeroo dhageenyu bilisummaa Ummata Oromoo fi walabummaa Oromiyaa dhiyeessuun Umurii gabroomfataa gabaabsee, Injifannoo maayyiin nu gahuutu nutti dhagaa’ame.
Tokkummaan Uummata Oromoo akka sabaattis ta’ee akka qabsoo bilisummaa Oromootti lafee fi dhiiga gootota qaaliin ijaaramee ture. Qabsaa’onni Oromoo haalota adda addaan wal hubachuu dhabuun gargar bahanii diina innikaa kan taate sirna Wayyaanee irratti qabsaa’urra gufuu wal jala kaahuun fedhii fi dantaa Ummata Oromoo miidhee kan gabroomfataa gabbisaa turuurraa Oromoon hin aarre, hin gubanne hin turre. Har’a garuu sun hundi seenaa ta’ee akka hafutti dhaaboleen Qabsoo Bilisummaa Oromoo walitti dhufanii mari’achuun dantaa saba Oromoof dursa kennanii araara buusuu isaanii yommuu dhagahamuu nu hundaaf akka sabaatti gammachuu gammachuu oliiti. Kanaaf yeroo ammaa kana Oromiyaan gammachuu keessa jiraachuu ibsuu barbaanna.
Ararri bu’e gaafii Ummata Oromoo fi qabsaa’ota Oromoo maraa kan ta’e tokkoomuu jaarmayoota Oromoof bu’ura akka lafa kaahametti hubatna. Akkuma ibsa bakka bu’oota dhaabolee bilisummaa Oromoo araaraman irraa dhagame wareegamni nuti Qeerroon bilisummaa Oromoo, dargaggoo fi shamarran Oromoo, abbootii fi hawwan keenya FDG – FXG yeroo dhiyoo as baasaa turree fi jirru, akkasumas injifannoolen cululuqoon mooraa QBO keessatti galmeeffame Araara kanaaf dhiibbaan uumne jiraachuu amanna. Ammas akkuma abbootiin keenya dhiigaa fi lafee isaaniitiin tokkummaa Ummata Oromoo mirkanessanii nuun gahan hubachuun nuti Qeerroon bilisummaa Oromoo mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo tasgabbeessuun tokkummaa Jaarmayoota Oromoo bu’urri taa’e kana fiixaan baasuu keessatti gahee nurraa eegamu akka bahannu beeksisuu feena.
Akka Oromootti aadaa bareeda qabnu keessaa tokko waldhabdee ilaa fi ilaalmeen hikkachuu danda’uu keenya. Manguddoonni keenya jabeessanii qabeenyi nuuf tiksuu qaban aadaa bareedaa fi qabsoo bilisummaa Oromoof murteessaa ta’e kanaa dha. Manguddoonnii fi hayyoonni Oromoo araara kana milkeessuuf dadhabdan dirqama keessan sirnaan bahattaniittuu gaalatoomaa jechaa ammas daandiin hedduun akka isin hafee jiru yaadachiisuu barbaanna.
Nuti Qeerroon Oromoo warraaqsa biyyoolessaa bifa qindaa’ee fi ijaarameen Ebila 11/2014 ifaa fi labsiin eegalle yeroo irraa gara yerootti muuxannoo horanneen Ummata keenya ijaarrataa, humna keenya jabeeffachuun sochii keenya bal’ifatnee wareegama qaaliin abbaa irree kan ta’e Wayyaanee raasuun dhaadannoo aanga’oota wayyaanee “likki Inaasgabaachawaallen” jedhanitti akka gaabban taasisuun dandeenyeerra; kana irra kan nu boonsu akeeka kaaneef galmaan gahuuf afaanii fi afuura tokkoon dhaaboleen Qabsoo Bilisummaa Oromoo nu waliin dhaabbachuu keessan.
Kanaaf tumsi guddaan isin irraa barbaannu afuura tokkummaa, ilaalcha tokkummaa, jaalala Oromummaa kan walitti nu ijaaruu fi wal nu abdachiisu eegaltan hojiin nutty mul’isuu keessan. Kun jiraannaan karoorri FXG marsaa 5ffaa Qeerroo Bilisummaa Oromoon qophaa’ee gara balbala bilisummaa Oromootti nu geessu daandii sirrii qabatee ariitiin galma keenya akka dhyaataa jirru yaadachiifna.
Maayyiirratti dhaamsi dhaabolee bilisummaa Oromoo oduu gammachiisaa fi hamlachiisaa kana nuun geessan arfaniif qabnu miseensotni fi deeggartootni keessan hundi, waliigalattii uummata Oromoo sabboonaa fi sabboontuun, Qeerroo fi Qarreen, qabsa’onni dirree fi gootota barattootni Oromoo hundi karoora FXG kan marsaa 5ffaa, bara 2016 fiixaan baasuu keessatti gaheen keessan olaanaa ta’uu hubattanii qabsooftanii qabsoofsiftan dhaammanna. Warraaqsaa FXG marsaa 5ffaa gaggeessinu cinattiqabsoo bilisummaa Oromoof eeggannoo cimaa akka goonuu fi lootee galtuu ergamtuu diinaa dammaqinsaan akka of irraa eeggannuu dhaammachuun walitti dhufeenyi fi araarri ABO fi dhaabolee qabsoo bilisummaa Oromoo gammachuu guddaa nutti dhaga’amee fi gaaffii uummataa keenyaa fi sabboontoota Oromoof deebii kennuu keessaniif galatoomaa jechaa, dhimma araaraa fi tokkummaa kana ilaalchisee fuunduratti ibsa bal’aa uummata keenyaaf akka kenninu beeksifna.
Injifannoon Uummata Oromoof!!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!!
Tokkummaan Humna!!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
GaraGalchaa
- Adda Bilisummaa Oromoo (ABOf)
- Adda Bilisummaa Oromoo Tokkoomef
- Kallacha Walabummaa Orormiyaaf fi
- Adda dimokiraatawaa Oromoo (ADO)


text:
Viilheelmi Roontigan
Viilheelmi Koonraad Roontigan (Ingiliffa: Wilhelm Conrad Rontgen; Bitootessa 27 1845 - Guraandhala 10 1923) fiizisistii lammii biyya Jarmanii yoo ta'u gaafa Sadaasa 8, 1895, elektiromaagineetiik raadiyeeshinii kan amma eksi-rey (x-rays) ykn carallaa Roontigan jedhamu yeroo jalqabaatiif uumuu fi argachuu isaatini. Argannoosaa kanaafis bara 1901tti Badhaasa Noobelii argate. Kabaja argannoosaa kanaafis, bara 2004tti Tokkuummaa Addunyaalessaa kan Kemistirii (International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)) elementii 111ffaaf maqaa rontigeniyem jedhu kennuufiin Viilheelmi Roontiganitti moggaase.
Seenaasaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bara 1865tti, Viilheelmi Roontigan ulaagaa barataa guyyaa ta'ee barachuuf barbaachisu odoo hin guutin Yuunivarsiitii Yuutireekti galee barachuuf yaalii godhe. Erga Inistiitiyuutii Pooliiteekniikii Federaalaa kan Zuuriiik (amma ETH Zuuriik jedhama) (Federal Polytechnic Institute in Zurich) galee barachuu akka danda'u dhaga'ee booda, qormaata darbuudhan makaanikaal injineriingii barachuu jalqabe. Bara 1869tti, Yuunivarsiitii Zuurikirraa PhD dhaan eebbifame; yeroo achi turetti barataa Pirofeesar August Kundtiin baayyee jaalatamu ta'e. Roontiganis pirofeesar Kundt hordofuudhaan bara 1873tti gara Yuunivarsiitii Istiraasbergi(iddoo dhiheenya sana Jarmaniitin qabame) deeme.
Hojiisaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bara 1874 Roontigan Yuunivarsiitii Istiraasbergitti barsiisaa ta'e. Bara 1875, Roontigan Hohenheim, Württembergitti piroofeesara Akkaadaamii Qonnaa (Academy of Agriculture) ta'e. Pirofeesara fiiziksii ta'ee bara 1876 Istiraasbergitti deebi'e. Bara 1879tti, Yuunivarsiitii Giisenitti dura ta'aa fiiziksii ta'ee muudame. Bara 1888, dura ta'aa fiiziksii Yuunivarsiitii Viyuutisbuurgi ta'e, bara 1900 Yuunivarsiitii Muniikitti muudama wal fakkaataa gaaffii mootummaa Baveeriyaatin argate. Roontigan Ayoowaa USA keessaa maatii qaba ture, kanaafis yeroo tokko gara sanatti godaanuf yaadee ture. Muudama hojii Yuunivariitii Kolombiyaa kan Niwuu Yoorki jirutti fudhatee tikkeettii ittiin gara USA deemu kutee ture. Garuu Waraannii Addunyaa I waan banameef yaada isaa jijjiiree Muniik keessatti umurii isaa guutuu achitti dabarse.
Bara 1895 Roontigan meeshaa vaakiyuum tuubii adda addaa - kan Henriiish Heerzi, Wiiliiyaam Kiruuksi, Nikolaa Teslaa, fi Filiip Voon Leenaardi - yeroo dischaarjiin elektirikii isaan keessa darbu dhiibbaa (effect) isaan wantoota alaarratti fidan qorachaa ture. Sadaasa gara jalqabaa keessa, yaalii tokko irra deebi'ee tuubii Lenardiin hojjachaa ture. Tuubii Lenaardii kanatti foddaa aluuminiyeemii xiqqoo kan itti godhe yoo ta'u kunis kaatod reeyiin akka tuubii kana keessaa ba'uu danda'uf ture, garuu aluuminiyeemii sana badii humna guddaa elektiroostaatiik fiildiin dhufurraa oolchuuf kaardiboordidhaan uwwisee ture - elektiroostaatiik fiildii guddaan kaatod reeyii uumuuf barbaachisaa ture. Kaardiboordin ifni akka hin dabarre haguugee akka dhorku mirkaneesse, garuu Roontigan kaatod reyiin ijaan hin mullanne kaardiboordii baariyeem pilaatinoosaayinaayid (barium platinocyanide) dibame irratti yeroo gara foddaa aluuminiyeemi sanatti siqe ifa akka uumuu arge. Roontigan, tuubin Hittorf-Kirooks kan tuubii Lenardii caalaa fuullee yabbuu qabu, ifa kana uumuu akka danda'u yaade.
Gaafa Sadaasa 8 1895 gara galgalaa keessa, Roontigan yaada kana eksipermentiin ilaaluuf murteesse. Of eeggannoodhaan, kaardiboordii gurraacha kan duraan Lenardi tuubii irratti itti fayyadame kan fakkaatu hojjate. Achiin booda tuubi Hiitoorfi-Kiruuksi kaardiboordii kanaan aguuge, itti aansee elektiroostaatiik chaarjii akka uumuuf elektiroodota maraa shiboo Ruumkoorfitti qabsiise. Odoo argii baariyeem pilaatinoosaayinaayid itti hin godhin dura, Roontigen aguuggaan kaardiboordii ifaa akka sirriitti dhorku ilaaluuf kutaa isaa dukkaneesse. Chaarjii shiboo maraa Ruumkoorfi (Ruhmkorff coil) tuubii keessa dabarse aguugaan kaardiboordii ifa guutuutti akka dhorku erga hubatee booda, tartiiba eksipermentii isa itti aanu gochuuf achi garagale. Yeroo kana Roontigan teessoo tuubicharraa hanga xiqqoo achi fagaatee jirurraa ifa urgufamu arge. Mirkaneessuuf, dischaarjii dabalataa yeroo baayyee godhee yoo ilaalu ifti sun yeroo hundumaa ni jira ture. Ifa qabsiisee yoo ilaalu, ifti urgufamu sun kan dhufe argii baariyeem pilaatinoosaayinaayid inni itti aansee fayyadamuuf turerraa aka dhufe arge.
Roontigan gosti ifaa sanaan dura hin beekkamne waan kana akka uume tilmaame. Sadaasni 8 guyyaa Jimaataa waan tureef, kanatti fayyadamuun guyyaa boqonnaa dhuma torbaniitti fayyadamee yaalii kana irra deebi'ee hojjatee yaadannoo jalqabaas barreesse. Torbeewwan itti aanuttti, Roontigan laabiraatorii isaa keessatti nyaachaa achuma bulaa amaloota ifa haaraa kanaa qorachaa ture. Roontigan, ifa haaraa kanaan eksi-reyii (X-ray) jechuun moggaase, kunis herregarratti gatiin hin beekkame X (afaan Ingilifaan kan eeksi jedhamee dubbifamu) waan bakka buufamus isarraa ka'eeti. Afaan baayyee keessatti, ifni haaraan kun maqaa isaatin moggaafamee "Carallaa Roontigen" (raadiyoogiraamin isaan wajjin walqabatu ammoo "Roontiganoogiraam") jedhamuun waammama.
Erga argannoo kana argatee torban lama booda, Roontigan suuraa eksi-reyii (carallaa-X) harka haadha manaasaa Aanaa Bartaa kaase. Ishiinis yeroo lafee harkashii argitu "Du'akoo ijaan argeera" jettee dubbate.
Wayita dandeettii wantoonni tokko tokko carallaa kana dhaabuuf qaban qorachaa jiruu, Roontigan leedii (lead) xiqqaa tokko odoo dischaarjiin godhamaa jiruu gara tuubichaatti fide. Roontigan yeroo kana suura raadiyoogiraafii jalqabaa arge, kunis suura lafee qaamaasaa kan argii baariyeem pilaatinoosaayinaayidi irratti mullatu ture. Booda akka inni dubbatetti, yeroo kanattan yaaliwwanan hojjatu dhoksaan hojjachuuf murteesse, sababiinsaas yoo dogoggora wayii hojjate miidhaa hojii pirofeeshinaalaa isaarratti qabu waan sodaateefi.
Peepperiin inni jalqaba maxxansiise "Ifa Haaraa Irratti" (Infiliffa: On A New Kind Of Rays Jarmaniffa: Über eine neue Art von Strahlen) gaafa Sadaasa 28 1895 maxxanfame. Amajjii 5 2896tti, gaazexaan Oostiriyaa tokko raadiyeeshinii haaran argamuusaa gabaase. Roontigan argannoo isaa kanaaf Yuunivarsiitii Viyuutisbuurgi irraa Doktora kabajaa meedisinii argate. Walumaa galatti, waa'ee eksi-reyii irratti peepperii sadi'i bara 1895 fi 1897 gidduutti maxxansiise. Harra, Roontigan abbaa raadiyooloojiin dhibee baruu (diagnostic radiology) jedhamee ilaallama, raadiyooloojiin dhibee baruun gosa fayyaa kan suuraa eeksi-reeyiitti fayyadamuun dhibeen dhukkubsataa maal akka ta'e adda baasuti.
Kuusaan peepperii Roontigan Laayibrerii Medisinii Biyyaalessaa kan Bethesda, Meeriilaandi jiru keessatti argama.
Jireenya Dhuunfaasaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Roontigan Aanaa Bartaa Ludviig kan fuudhe yoo ta'u intala tokko kan Jooseefin Bartaa Ludviig jedhamtu qaba ture. Intala kana yeroo ishiin wagga 6 bara 1887 obboleessa Aanaa irraa guddifate. Roontigan bara 1923 dhibee xannacha marrimaanitiin waggaa 77tti du'e. Xannachi marrimaanii kun sababa inni raadiyeeshinii ayoonessaa irratti hojjachaa tureef kan dhufe jedhamee hin yaaddamu sababiinsaas tokkoffaa yeroo gabaabadhaaf qofa qorannoo kana hojjate, lammaffaa Roontigan namoota ittisa leedii irraa hojjatame fayyadamaa turan keessaa kan jalqabaa ture.
Roontigan argannoo isaa kanaaf paatentii hin fudhanne, qarshii Badhaasa Noobelii irraa argates Yuunivarsiitii Viyuutisbuurgiif kenne. Qaala'aa gatii (inflation) Waraana Addunyaa Iffaatti aanee dhufeen, Roontigan jireenyasaa gara dullumaa dhaba mallaqaa keessa seene, kanaafis umurii isaa gara dhumaa keessa manasaa baadiyyaa kan Weilheim naannoo Muuniik jiru keessatti dabarse. Dhaamsa (will) isaa raawwachuuf jecha, erga inni du'ee booda xalayaawwan saayinsii kan inni namootaan wajjin walii barreessaa ture (scientific correspondence) hundi ni gubaman.
Badhaasaa fi Kabajaamuu Isaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bara 1901 Roontigan Badhaasa Noobelii kan fiiziksii argate. Badhaasni kun ofiseelaan "yaadannoo tajaajila olaana inni carallaa addaa maqaa isaatin moggaafame kana argachuun kenneef beekkamtii kennuuf" jedhame. Roontigan qarshii badhaasa kanarraa argate yuunivarsiitii isaatif kenne. Akkumaa Piyeer Kurii, Roontigan argannoo isaa kanaaf paatentii fudhachuu dide, sababiinsaas ilmi namaa hundi argannoo kanarraa fayyadamaa akka ta'an waan barbaadufi ture.
- Rumford Medal (1896)
- Matteucci Medal (1896)
- Elliott Cresson Medal (1897)
- Badhaasa Noobelii kan Fiiziksii (1901)
- Sadaasa 2004 IUPAC elementii lakkoofsa 111 Roontigeniyeem (Rg) jechuun kabaja isaaf moggaase. IUPAP maqaa kana Sadaasa 2011tti fudhate.
Yaadatamuu Isaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Harra, Remshaat Leenep (Remscheid-Lennep) keessatti, kan Dusseldoorfirraa gara bahaatti 40 km fagaatee argamutti, manni Roontigan bara 1845 keessatti dhalate godamabaa Deutsches Röntgen-Museum jedhamu ta'ee tajaajila. Viyuutisbuurgitti, bakka inni itti eksi-reeyii argate, dhaabbanni bu'aa-malee tokko laabiraatorii isaa kan kunuunsu yoo ta'u daawwannaa gara iddoo yaaddanoo Roontiganitti godhamus ni qopheessa.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Novelline, Robert. Squire's Fundamentals of Radiology. Harvard University Press. 5th edition. 1997. ISBN 0-674-83339-2 p. 1.
- Trevert, Edward (1988). Something About X-Rays for Everybody. Madison, WI: Medical Physics Publishing Corporation. p. 4. ISBN 0-944838-05-7.
- Nitske, Robert W., The Life of W. C. Röntgen, Discoverer of the X-Ray, University of Arizona Press, 1971.
- Agar, Jon (2012). Science in the Twentieth Century and Beyond. Cambridge: Polity Press. p. 18. ISBN 978-0-7456-3469-2.
- Landwehr, Gottfried (1997). Hasse, A, ed. Röntgen centennial: X-rays in Natural and Life Sciences. Singapore: World Scientific. pp. 7–8. ISBN 981-02-3085-0.
- "Fundamental contributions to the X-ray : the three original communications on a new kind of ray / Wilhelm Conrad Röentgen, 1972 1972". National Library of Medicine.
- Glasser, Otto (1933). Wilhelm Conrad Röntgen and the Early History of the Roentgen Rays. London: John Bale, Sons and Danielsson, Ltd. p. 305. OCLC 220696336.
- Deutsches Röntgen-Museum kan www.roentgen-museum.de argamu
- Röntgen Memorial Site kan www.wilhelmconradroentgen.de argamu


text:
Eega naannoo Tigiraay seenee baatiilee lama ka guute – weerarri Hawaannisaa godinaalee afur waliin gahuu isaa Waajirri Qonnaa fi Misooma Baadiyyaa naannichaa ibsee jira.
Itti-gaafatamaan sab-qoonnamtii waajirichaa Obbo Mikaa’el Mirutsi VOA akka ibsanitti, kan ulaalee shaniin gara naannichaatti seene hoomaan hawaannisaa amma baay’ee babal’ataa waan jiruuf jecha, hawaannisicha hari’uu fi keemikaala itti biifuudhaa ala oomishaalee ga’an sassaabuutti bobba’amee jira – jedhuun, Mulugeetaa Atsibahaa – Maqalee irraa gabaasee jira.


text:
Ibsaa itti ana ABO SHANEE Isaa dhugaadhaa dhageefaadhaa oromoo
Mootummaan OPDOn geggeeffamu gama isaatiin deebii kennuu qaba.
Ammaaf gaaffii laman qaama dubbichi ilaalu gaafadha:
1) Akka Obbo Daawud ibsanitti, Abbootiin Gadaa fi jaarsoliin biyyaa Oromiyaa Lixaa deemanii haala jiru erga qoratanii booda yaada furmaata tarreessanii ABO fi PDOtti dabarsaniiru.Yaadni furmaataa sun maal ture?
Ummati gaafatee deebii argachuuf mirga qabaa nutti himaa.
2) Obbo Baqqalaa Garbaa fi Jawar Mohammed Oromiyaa Lixaa deemanii ummata erga haasofsiisanii booda yaada furmaataa qaama lamaaniif dabarsaniiru.
Yaadni isaan dabarsan maali ?
Dhuguma ammayyuu gooftaan keenya ummata malee hin jiru isa jettanii turtan sanatti hin amantu yoo ta’e nutti amantuu ?!


text:
Dhibeen Kooviid 19 amma ammaatti adduunyaa irra lubbuu namoottan Miiliyoonaa 4 fi qabxii 7 dabarse, lubbuu lamiilee keeniyaa 5000 galafachuu isaa prezidaantiin keeniyaa Uhuruu Keeniyaataa himaniiruu.
Walgahiii dhaabbata mootummoota gamtoomanii 76ffaa irrattii hasaa karaa masaaritiin kan godhanii keeniyaataan akka jedhanitti, tajaajillii talaallii dhibee koroonaa akka walqixaa nama hundaaf mijachuu qabu hubachisaniiru.
Kooviid 19 sadarkaa idilee aduunyaatti Imala , Turizimii , raabsamaa mi’aa fi inveestimeentii hubuudhaan dinagdee adduunyaa irratti midhaa guddaa geesisaa jira kan jedhan keeniyaataan, sirinii adduunyaa namoottan hundaaf , kutaalee hunda keessattii karaa daldalaatif sammuu omishaatiin walqixa ojjachaa hin jiru jedhaniiru.
Dimmaa babala’iinsaa fayinaanisii seeraan alaa fi meeshaalee waraanaa seeraan alaa kan kaasaan keniyaataan, bara kana ji’a onkololesaa keessa biyyi isaanii prezidaantumma mana maree nageenyaa mootumootaa gamtoomanii akka fudhatu ibsaniiru.
Yemuu biyyi isaanii prezidaantumaa mana maree nageenyaa fudhattu keessumaa wa’ee nageenyaa adduunyaatiin walqabatee waan dursamuu qaban irratii biyyii isaanii akka itti yaadaa jirtu dubbataniiru.


text:
Dubbii Iimaanaa Diigu-Kutaa 8.2
Nabiyyummaa Himachuu
Nabii Muhammadin (SAW) booda nabiyyummaa himachuun wanta iimaana diigudha.
3-Nabiyyummaa himachuun namni dhuunfaa tokko takkaa of danda’uun takkaa immoo nabiyyi biraa waliin hirmaachuun kijibaan nafsee ofiitiif “Ani Nabiyyiidha” jedhee himachuun ta’a. Ammas, nama nabiyyummaa himate dhugoomsun ykn nabiyyummaan Muhammadin sallallaahu aleyh wassallam erga xumurame booda hayyamama akka ta’e dubbachuun, yookiin nabiyyummaa argachuun ni danda’ama jedhee odeessuun ykn beeksisni (wahyiin) isatti akka buufamu himachuun ykn nabiyummaan Muhammadin sallallaahu aleyh wassallam hin xumuramne jedhee mormuun ta’uu danda’a. Bifoonni kuni hundi fi wantoonni kana fakkaatan nabiyyummaa keessatti dubbii iimaana diigu irraayyi. Kunis karaa baay’een ta’a. Isaan keessaa:
(A)-Sobaan nabiyyummaa himachuun zulmii zulmii hunda caale fi Rabbii olta’aa irratti kijiba uumuu hundarra guddaa ta’an irraayyi. Nama Rabbiin irratti kijiba uumee caalaa zulmii fi yakkaan guddaa kan ta’e hin jiru. Osoo isa hin ergin, Rabbiin akka isa erge odeessa. Kijiba uumuun kuni amaloota kaafirotaa kijibdoota ta’an kanneen keeyyattoota fi mallattoole Rabbiitti hin amanne akka ta’e Qur’aanni mirkaneesse jira. Kanarra kan ka’e, isaan caalaa adabbii cimaa kan adabamu hin jiru. Rabbiin olta’aan nama sobaan nabiyyummaa himate adabbii nama salphisu waadaa galeefi jira. Akkuma Ibn Taymiyaan jedhe: “Qur’aana keessatti adabbii salphisaa qopheessuun kaafirotaaf malee hin dhufne…” (As-Saarimul Masluul fuula 52)
Akkasumas gosoota namoota kanaa irraa milkaa’inna ni dhabamsiise. Shinqiixin akkana jedhee jira: “Nama kheeyrin keessa hin jirre irraa malee milkaa’inni guutumatti dhabamsiisu wali galaa hin dhabamsiifamu. [Kan milkaa’inni guutumatti irraa dhabamsiifamu] kaafira.” (Adwaa’ul Bayaani 4/442)
Wanta darbe kana irratti keeyyattoonni Qur’aana kabajama ni agarsiisu. Jecha mufassirootaa waliin muraasa isaanii mee haa dhiyeessinu:
Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Nama Rabbiin irratti kijiba uumee yookiin osoo homtu isatti hin buufamin, “Wahyiin (beeksisni) gara kiyyatti bu’eera” jedhee fi nama “Fakkaataa wanta Rabbiin buusee nan buusa” jedhe caalaa namni zaalimni eenyu? Yommuu zaalimoonni haguuggi du’aa keessatti ta’anii malaaykonni harka isaanii diriirsuun “Lubbuu teessan baasaa, dhugaan ala Rabbiin irratti waan jechaa turtanii fi aayata Isaa irraa of tuulaa turtaniif har’a adabbii salphisaa mindeefamtu.” [jedhan] osoo argite, [wanta rifachiisaa argitaa turte.]” Suuratu Al-An’aam 6:93
Sa’dii ni jedha: “Nama Rabbiin irratti kijibe caalaa zulmii fi yakkaan guddaa kan ta’e hin jiru. Dhugumatti, inni dubbii ykn murtii Rabbiin irraa qulqulluu ta’e Rabbii olta’aatti maxxanse. Namni kuni namoota hunda caalaa zaalima kan ta’eef dubbii isaa kana keessa kijiba, hundee fi damee amantii jijjiruu fi kana gara Rabbiitti maxxansuun waan jiruufi. Kuni badiiwwan hunda caalu irraayyi.
Kana keessa nabiyyummaa himachuun ni seena. Kana keessatti kijibaa ta’ee osoo jiru Rabbiin wahyii gara isaatti akka buusu [odeessa]. Rabbiin irratti kijibuu isaatii fi guddinnaa fi aangoo Isaa irratti gootomuu waliin namoonni akka isa hordofan isaan dirqiisiisa. Kana irratti isaanitti qabsaa’a. Dhiigaa fi qabeenya namoota isa faalleessanii halaala godha. Aayata tana keessa namni nabiyyummaa himate hundi ni seena, kan akka Museylima kijibaa, Aswad Ansii, Muktaar fi kanneen biroo amaloota akkanaatin of ibsan.” (Tafsiiru As-Sa’dii-2/434)
(Namni nabiyyummaa himatu kijibaan ani nabiyyiidha jedha. Ergasii hundee fi damee amanti jijjiruun “Rabbii olta’aatu kanatti ajaje” jechuun odeessa. Kuni badiiwwan hunda caalu irraayyi. Mee itti yaadi seenaa Kiristaanaa keessatti wanta Phaawulos hojjate. Gooftaan natti dubbate jechuun hundee fi damee amanti balleesse. Linkii kanarraa ilaalun ni danda’ama: Eenyutu yeroo jalqabaaf Iyyasuus ilma waaqayyoti jedhee?)
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Yommuu aayanni (ragaan, mallattoon) isaanitti dhuftee, “Fakkaatan wanta Ergamtoota Rabbiitif kennamee nuufis hanga kennamutti hin amannu.” jedhan. Rabbiin ergaa Isaa eessa akka kaa’u hunda caalaa beeka. Sababa isaan shira (dhara) baasaa turaniif Rabbiin biratti xiqqeenyi fi adabbiin cimaan warra yakka hojjatan ni tuqa.” Suuratu Al-An’aam 6:124
Ibn Kasiir ni jedha: Nama Ergamtoota Isaa hordofuu fi wanta isaan fidaniif masakamu irraa of tuuleef kuni Rabbiin irraa adabbii cimaan waadaa galuu fi itti dhaadachu (zaachaa) garmalee mirkanaa’edha. Dhugumatti, Guyyaa Qiyaamaa Rabbiin fuunduratti gadi xiqqeenyi turaan isatti bu’a.” (Tafsiiru Ibn Kasiir 2/165)
Kana ilaalchisee aayaanni Qur’aana baay’eetu jira. Kanniin keessaa:
“Kijiba kan uumu aayaata Rabbitti kanneen hin amanne qofaadha. Warri suni isaanumatu kijibdoota.” Suuratu An-Nahl 16:105
Kana jechuun kan kijiba uumuu fi sobuu namoota ragaalee fi beeksisa Rabbiitti hin amanneedha. Sababni isaas, dhugaa dubbachuu isaanitiif mindaa hin kajeelan, kijiba dubbachuu isaanitiif adabbii hin sodaatan. Isaan warra kijiba uumaniidha.[1]
Kanaafi, ibn Taymiyaan ni jedha: Namni kijibaa ta’ee osoo jiruu nabiyyummaa himate, inni kaafirota hunda caalaa kaafira, zaalimota hunda caalaa zaalima, uumamtoota Rabbii olta’aa hunda caalaa nama dharaati. Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Namoota beekumsa malee jallisuuf Rabbiin irratti kijiba uumee caalaa namni zaalimni eenyudhaa? Dhugumatti, Rabbiin namoota zaalimota hin qajeelchu.” Suuratu Al-An’aam 6:144
(Nama wallaalummaa isaatiin karaa qajeelaa irraa namoota jallisuuf jecha Rabbiin irratti kijiba odeesse caalaa namni miidhaa guddaa hojjate hin jiru. Dhugumatti, Rabbiin olta’aan nama daangaa Isaa darbuun Gooftaa isaa irratti kijibee fi namoota jallise qajeelinnaaf hin wafaqu (hin milkeessu).)[2]
Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Guyyaa Qiyaamaa warroota Rabbiin irratti soban fuulli isaanii gurraacha’ee argita. Sila of tuultootaaf iddoon jireenyaa Jahannamin keessa mitii?” Suuratu Az-Zumar 39:60 (Al-Jawaabu Sahiih 1/30, 4/272)
[1] Tafsiiru Xabarii-14/371 [2] Tafsiiru Muyassar-147
“Nawaaqidul Iimaani al-qawliyah wal amalayah” fuula 186-189 Abdulaziz bin Muhammad


text:
Har’a Muddee 15, 2015 haaluma kanaan itti fufeetu jira Shaggar Lixaa irratti gandootni garagaraa of bilisa baasanii jiru ganama kana.
Shaggar Lixaa.
– Muddee 14,2015 kaleessa jechuudha magaala Daandii ganda Awwaash Baloo jedhamutti magaala Gincitti diddaa ka’een namootni lama lubbuun
darbuu isaanii kan gabaafamee jiruudha.
– Ona Gindabarat, Jalduu fi keessatti namootni hedduun madeeffamanii jiru. Magaala Kaachis keessatti namni 1 du’era.
– Daandiiwwan konkolaataa cufamanii oolan har’a kanumaan itti bari’ee jira.
Godina Baalee
– Madda walaabuu Yuuniversitii kaleessa muddee 14,2015 yero lammee FDG ka’een har’as itti fufee jira. Humnoonni waraana wayyaanee galma
Yuniversitii Madda Wabaaluu buufate jira.
Har’as magaalonnii Oromiyaa wallaggaa lixaa fi Qellem wallaggaa keessa jiran guutummaa guutuun fincilatti seenee jira.


text:
Eessa buuteen hoogganaa hawaasa Oromoo kan Dabbasaa Guyyoo Saffaro dhabamuu ilaalchisuu dhaan Qaamni mirga namaa ol aanaan Afrikaa tokko mootummaan keeniya akka qoratu gaafate jechuu dhaan gaazexaan Kenya Daily Nation jedhamu gabaasee jira.
Komiishinni miga namaa Afriikaa fi mirga uummattootaa /ACHPR/ jedhamu kun ajjeechaa abukaatoo seeraa Peter Wanyama Wanyonyi irratti raawwate ilaalchisees mootummaaf gaaffii dhiyeessee jira.
Akka komishinerri garee kanaa Maya Sahli Fadel jedhanitti erga Fulbaana 27 qabee achi buuteen dhabamee jira. Maatiin isaanii mootummaan tarii bakka isaan jiran quba qabu jechaa jiran.
Kana dararaa siyaasaa jalaa bara 1970moota keessa gara Ityoopiyaa irraa Kenyatti godaanan baqataan kun miseensota maatii isaanii haga tokko waliin konyaa Machakos Mlolongo keessa jiraataa turan jedhan komishinierttiin kun.
Mootummaanis yeroo adda addaatti hoogganaa hawaasa oromoo kan shorokaa oofu jechuun hjimataa ture.
Dabbasaa Guyyoo jarmayaa baqattootaa kan tokkummaa mootummootaan galmeeffamanii jiran yoo ta’u ennaa dhabamanitti waraqaa eenyummaa Kenya keessa jiraachuu isaanii haareffachuuf yaalaa turan. Maatiin isaaniis UNHCR barbaacha isaanii akka gargaaru gaafataa jiran jechuu dhaan gaaxexaan keeniya" Daily Nation" jedhamu gabaasee jira.


text:
Hawaasi addunyaa Yemen wal waraansa waggoota torbaa seentee ennaa jirtu kanatti siivilota Yemen kanneen miliyoonaan laka’aman dararaa baatamuu hin dandeenyee keessatti dhiise jechuun hayyoonni gareelee mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa beeksisanii jiru.
Ibsi kun kan dhaga’ame gareeleen hayyoota beekamoo kan addunyaa fi naannoo sadii dhimma Yemen qoratan gumiin mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa torban dhuftuu utuu hin ga’in qorannaa isaanii beeksisanitti ture.
Waggaa kana Yemen keessaa siivilonni 1,200 ol ta’an ajjeefamuu tokkummaan mootummootaa tilmaamee jira.Kunis erga bara 2015 wal waraansichi jalqabbee qabee siivilota 20,000 ol ajjeefamanitti dabalee ti.
Itti dabaluu dhaan gabaasi waajjira gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootumootaa sababaa beelaa, dhukkubaa fi hanqina kunuunsa fayyaa, kufaatii dinagdee fi sababaalee adda addaan uummanni 223,000 ta’u du’uu isaanii mul’isee jira. Hayyuu beekamaa kan ta’an Ardi Imseels akka jedhanitti walitti bu’iinsa kana kana keessatti siiviloonni beela, hiyyummaa, dararaa hamaa irraan kan ka’e siiviloonni gatii guddaa baasaa jiran.
Gareen qorattootaa kun kan Saud Arabiyaa fi Yunaayitid Arab Emiratesiin deggeramu mootumaa Yemenii fi kan Iraaniin deggeraman ripxe loltoonni Houtii fixiinsa hedduu raawwachuu isaaf qeeqanii jiran. Gabaasi qorattoota kanaa, samii irraanii, naannoo uummati itti heddummaatetti utuu adda hin baasin haleellaan raawwtamuu isaa illee galmeessee jira.


text:
Crime against humanity is going on in Oromia/Ethiopia!
Oromoon mana hidhaa jiru hundi Oromummaa isaa qofaaf yakkamee hidhame. Kan hammeessee mormus kan garaa bal´tee haqa Oromoo irratti garuu hin araaramnes hunduu mana hidhaa jira. Ati gara jabeessas gara laafessas tahi, haqa Oromoof onnee keetirraa falmitetti diina mootummaa Itophiyaa ti. Jawar Mohammed Abiy Haamadiif yeroo haa kenninu, arraba itti hin jabaannu jechuurratti waahillan qabsoo isaa gariidhaan wal dhabaa ture. Jawar hangamuu mootummaa Abiy mormullee hanga gaafa hidhameetti dantaa biyyattii kanaa tiksuu irratti Nafxanyoota har´a aangoo dhuunfatte caalaa beekkomsa, gamnummaa fi gootummaan falmaa ture. Waa´een bishaan guutuu hidha Abbayyaa irratti ejjennoon inni agarsiisaa ture ragaa guddaa dha. Garuu Jawaar dantaa Oromoo falmuu irratti eenyuyyuu waliin waan hin araaramneef maqaan isaa mooraa gamaa keessatti tolee hin beeku. Itoophiyaan osoo biyya eebbifamtuu taatee ilma qaalii akkasii kunuunsitee guddifatti malee hin hiitu ture.
Kana irraa Oromoon waan guddaa barata. itoophiyaa keessatti yakki Oromoo Oromummaa falmachuu qofa. Oromummaa yeroo falmattu bifa fedheenuu deemtu yakkamuu jalaa hin baatu. Kun ammoo akka Oromootti hiree takkittii qabaachuu keenya mirkaneessa.
Bona Bekele Mucaa yeroo darbe umrii malee hidhaatti dararaa turan; Gaafa awwaalcha Haacee Rasaasni diinaa laphee isaa rukutuun Onnee jalatti hafte. Hospitaalli Amboo keessaa baasuu sodaate. mucaa kutaa 9ffaa kan ganna 16 ti. Obboleessi isaa Atinaaf Abdii warra 77’n Haromayaa irraa hari’ame keessaa isa tokkodha. Haalli ummata Amboo irratti deemaa jiru akkaan qaanessaa dha.
Fayyii ka’i Qaxalee koo!
Warra akkanatti ija 👁 #BILXIGINNAA Keessaa baasaa turan Dabballoonni hidhaa jiraachuun dhagayame ❗
Mee Dhaggeeffadhaa gurbaa gowwaa kana! Warra kanatu shaneedhaa?
Abiyyii keenya Abbaa Noobeelii Nageyaa fi Abbaa Dimmirii
Isa akkakee kanaa waliin dubbachuuf fedha hinqabu. Geetaachoo Reddaa.
Yeroo garii akkanatti ija jabaatuun bayeessadha.


text:
OMN: Fadisitti weerartoonni 5 ajeefaman.
(Harargee bahaa, Oromiyaa, Sadas 8,2017) Humni addaa poolisii naannoo Somaalee jiraattota Godina Harargee bahaa aanaa Fadis araddaalee Ererii, Lafee Bobbaasaa fi Bidibooraa keessatti lola geggeessaniin jiraattota irraa namoonni lama wareegamuun himame. Weerartoota irraallee shan ajjeefamuu jiraattonni OMN tti himan.
Humna addaa poolisii naannoo Somaalee fi loltoota Wayyaaneetiin weerarri daangaa Oromiyaa fi ajjeechaan ummata Oromoorraa dhaabbataa hin jiru.
Guyyaa hardhaa Sadaasa 8 bara 2017 godina Harargee bahaa aanaa Fadis araddaalee Erer, Lafee Bobbaasaa fi Bidibooraa irratti lola geggeeffameen jiraattota irraa namoonni lama wareegamaniiru.
Araddaa Lafee Bobbaasaa jedhamurratti lola kallattiidhaan hawaasarratti geggeeffamaa ooleen namni Yuusuf Ahmad jedhaman wareegamuu jiraataan aanichaa tokko OMN tti himan.
Akka laakkofsa biyyattiitti bara 2007rraa eegalee lolatu nurratti geggeeffamaa, dachee keenyatu humnaan muramee naannoo biroo jala galaara jedhan.
Araddaa Erer jedhamurrattis lolli geggeeffamaa jiraachuu namni kun odeeffannoo qaban nutti himaniiru.
Qotee bultoota harka qullaa jiran irratti meeshaalee waraanaa gurguddatu dhukaafamaaraa, bakki lolli itti geggeeffamaa jiru Erer kan jedhamu dachee gabbataa fi eddoo qotee bultoonni humna jallisiitiin irra jiraataniidha.
Biyya Oromiyaattu haala kanaan weeraramaara jedhan.
Aanaa Fadisitti lola geggeeffamaa jiruun haga gabaasa kana qindeessinetti lubbuun namoota lamaa kan darbe yoo ta’u weerartoota irraallee shan ajjeefamuu jiraattonni OMN tti himan.
Haawasa haala kanaan duulli qindaayaan irratti banamee jiru kanaaf qaamni birmatu dhabamuun caalamtti yaaddoo biroo uumeera kan jedhan namni nuti dubbifne haata’uutii qotee bultoonni naannichaa haga danda’ameen waliif birmataa jiran.
Odeeffannoon araddaalee Ererii fi Bidibooraa irraa nu dhaqqabaa jiru ammoo lolli hamaan ammaan kana jiraachuu isaati.
Qotee bultoonnii fi tikfattoonni akka naannoo isaanii gadi dhiisanii baqataniif dhukaasatu irratti roobsamaara.
Akka namni kun jedhanitti aanaa isaanitti yeroo gara yerootti lolli geggeeffamaa jiraachuu nuuf himanii biyyuma keenyarratti nagaa dhabnee jirraa, warra nagaa keenya hin hawwinetu nutti duulee ajjeechaa nurraan dhaqqabsiisaa jira.
Qabeenya keenyas saamuu bira dabranii lafa qabiyyee akaakilee fi abaabileen keenya irratti wal horantu weeraramaara jechuun dubbatanii jiru.
Kanaaf ummanni Oromoo eddoowwan biroo jiru weerara isaanirratti geggeeffamaa jiru birmachuun akka isaanirraa qolatan gaafatanii jiru.
(Usmaan Ukkumee)


text:
Maqaalee Rabbii (Subhaanahu)-Kutaa 3.3
D-Faayda namni Maqaa “Ar-Rahmaan, Ar-Rahiim” beeku fi itti amanuun argatu
Kutaa darbe keessatti hiika fi aasaara (bu’aa) maqaa kanniin lamaani ilaalle turre. Yaadannoof, Ar-Rahmaan rahmataan kan ibsamu yommuu ta’u, Ar-Rahiim immoo umamtootaf rahmata kan godhuudha. Aasaarri (bu’aan) rahmata Rabbii uumamtootaaf waan gaarii kennuu fi waan badaa isaan irraa deebisuun guyyaa guyyaan ni mul’ata. Qananiin namni argatu hundi bu’aa rahmata Rabbii irraayyi. Wanti badaan isarraa deebi’e hundi bu’aa rahmata Isaa irraayyi. Kanaafu, namni kana yoo beeke fi itti amanee, faayda baay’ee argata. Isaan keessaa:
1-Rabbiin (Subhaanahu wa ta’aalaa) jaallachuu-Rabbiin jaallachuun hundee ibaadatii fi mi’aa jireenyaati. Qalbiin jaalala Rabbii of keessaa hin qabne, jireenya keessatti mi’aa gammachuu hin dhandhamtu. Akkasumas, ibaadan jaalalaa fi of gadi qabuu irratti kan hundaa’edha. Bakka kunniin lamaan hin jirreetti hojii ibaada (gabbarrii) irraa faaydaa guddaa fi mi’aa argachuun ni ulfaata.
Namni yommuu qananii keessaa fi alaa isa marse ilaaluun rahmata Rabbii irraa ta’u beekee fi amane, jaalalli inni Rabbii olta’aaf qabu dabalaa adeema. Sababni isaas, nafseen namaa tuni kan tola itti oole jaallachu irratti uumamte. Nama tola sitti oolee fi tola sitti hin oolle wal-qixa jaallattaa? Rabbiin guddaan fakkaata hin qabne, tolli fi qananiin Isaa halkanii guyyaa namarratti dhangala’a. Garuu namni sababa qanani kanaatin Rabbiin kan jaallatu waa lama yoo hojjateedha.
1ffaa– Qananiiwwan kanniinitti xinxalluun rahmata Rabbii irraa akka ta’e beeku fi amanuu
2ffaa- Haala duraan keessa turee fi namoota naannawa isaa jiran ilaalu
Qananiin isatti roobuu fi badiin isarraa ittifamu, Rabbii olta’aa irraa akka ta’e yoo beeke fi amane, qalbiin isaa gara jaalala Isaatti maqxi. Qur’aana keessatti: “Qananii (ni’imaa) irraa wanti isin bira jiru Rabbuma irraayi. Ergasii yeroo miidhaan isin tuqe garuma Isaatti warwaattu.”Suuratu Nahl 16:53
Kana jechuun qananiin keessaa fi alaa kanneen akka fayyaa, beekumsaa, iimaanaa, qabeenyaa, ijoollee fi kkf isin qabdan hundi kan Rabbiin isiniif kenneedha. Dhibeen, hiyyummaa fi rakkooleen biroo yoo isin tuqan garmalee Isa kadhattu.
Haala duraan keessa turee fi namoota naannawa isaa ilaalun dhugumatti jaalala Rabbiif qabu dabalaaf. Haalli inni duraan keessa turee badaa ta’uu danda’a. Haala badaa kana keessaa Rabbiin rahmata Isaatiin isa baase. Kanaafi, Qur’aana keessatti Bani Israa’il rakkoo keessa turanii fi rakkoo kana keessaa kan isaan baase Rabbii Olta’e ta’uu isaan yaadachisa. Kaayyoon kanaa, akka Isa jaallatani fi Isa qofa gabbaraniifi. Ammas, haala badaa sahaaboonni nabiyyii (SAW) keessa turanii fi qananii Rabbiin isaan irratti oole isaan yaadachisa. Ni jedha:
“Haada Rabbii hunda ta’aa qabadhaa, adda addas hin bahinaa (hin faca’inaa). Yommuu isin diinota walii turtanii qalbii keessan wal simsiisuun qananii Isaatiin obboleeyyan taatan; qarqara boolloo ibidda irra turtanii ishii irraa isin baraare, qananii Rabbii isin irra jiru yaadadhaa. Akka qajeeltaniif Rabbiin akka kanatti keeyyattoota Isaa isiniif addeessa.” Suuratu Aali-Imraan 3:103
Haadni Rabbii Qur’aana ykn Islaama. Nabiyyiin ergamuun dura Araboonni diina walii turan. Gareen tokko garee biraa ajjeessa. Awsi fi Kazraj osoo wal lolanuu barri dheeraan isaan irra darbe. Yommuu Rabbiin subhaanahu nabiyyii (SAW) ergu, nabiyyitti amanuun gareewwan wal lolaa turan hundi tokko ta’an. Jibbii fi diinummaan isaan jidduu haaqamun obboleeyyan walii ta’an. Kuni hundi qananii Rabbiin isaan irratti ooledha. Ammas, qarqara boollo ibidda Jahannam irra turan. Osoo kufrii irratti du’anii silaa boollo tanatti ni kufuu turan. Garuu Rabbiin rahmata Isaatiin nabiyyii isaaniif erguun boolloo ibiddaa irraa isaan baraare (nagaha baase). Kuni hundi qananii Rabbiin isin irratti oole, kanaafu qananii Isaa yaadadhaa. Qananii Isaa yaadachuun akka Isa galateefattanii fi Jaallatan isin taasisa. Kanaafi, Qur’aana keessatti bakka biratti akkana jedha:
﴾فَٱذۡكُرُوٓاْ ءَالَآءَ ٱللَّهِ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُون﴿
“Akka milkooftaniif jecha qananii Rabbii yaadadhaa” Suuratu Al-A’araaf 7:69
Namni qananii Rabbiin isarratti oole yaadachuun yoo Isa galateefatee (shakkare) warra milkaa’an keessaa ta’a. Galatefachuun arrabaan faarsu, qalbii fi qaaman wanta itti ajajaman hojjachu fi wantoota irraa dhoowwaman dhiisu waan of keessatti qabatuuf. Ammas, qananii Rabbii yaadachun wanta badaa duraan keessa turanitti akka hin deebine nama gargaara. Qananii guddaan namni yaadachu qabu: dukkana badii, kufrii fi wallaalummaa keessaa gara ifa iimaana fi beekumsaatti bahuu fi Islaamatti qajeeluudha. Namoota meeqatu dukkana wallaalummaa keessa raata’aa jira. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa rahmata Isaatiin ifa Islaamaa nuuf ibse.
Amma of haa gaafannu, namni qananii kanniin erga yaadate, Rabbiin jaallate haa jennu. Rabbiin jaallachuun isaa maaliin safaramaa? Deebii kanaa Qur’aana keessatti haala kanaan arganna:
Jedhi, “[Dhuguma] Rabbiin kan jaallattan yoo taatan, ana hordofaa. Rabbiin isin jaallataa, badii keessanis isiniif araaramaati. Rabbiinis Araaramaa, Rahmata godhaadha.” Suuratu Aali-Imraan 3:31
Arrabaan Rabbin nan jaalladha jedhanii odeessun qofti, warra Rabbiin jaallatan keessa nama hin taasisu. Dubbiin isaa kuni lafarratti gadi bu’uun hojiin mul’achuu qaba. Safartuun namni tokko Rabbiin jaallachuu itti beekamu: Rabbiif ajajamuu fi nabiyyii Isaa (SAW) hordofuudha. Hasan Al-Basri fi hayyoonni biroo akkana jedhan: Namoonni “Nuti Rabbiin ni jaallanna” jechuun odeessan. Rabbiinis aayata tanaan isaan qore: “Jedhi, “[Dhuguma] Rabbiin kan jaallattan yoo taatan, ana hordofaa.”[1]
Namni dhugaan Rabbiin yoo jaallate, faaydan gurguddaan inni argatu keessaa: Rabbiin subhaanahu isa jaallachu fi badii isaa isaaf araaramuudha. Namni kanniin lamaan yoo argate, addunyaa fi Aakhiratti wanti garmalee dhiphatuuf hin jiru.
2-Rahmata Rabbii kajeelu fi itti rarra’uu– sababoota namarraa barbaadamu erga hojjatanii booda rahmata Isaatti qalbiin rarra’uun dhugumatti mi’aa jireenya akka dhandhaman nama taasisa. Jireenya keessatti wanti guddaan namni dhiphatuuf, “Gara fuunduraatti maaltu natti uumamaa? Rakkoo fi hiyyumman na qunnamuu danda’u” kan jedhuudha. Namoonni baay’een yommuu maallaqa dhaban ykn rakkoo cimaa keessa seenan, rahmata Rabbii yoo hin abdatin, dhiphinni fi sodaan isaan keessa seenan hangana hin jedhamu. Kanaafu, namni Rabbiin rahmanni Isaa bal’aa akka ta’e yoo beekee fi amane, yeroo hundaa qalbiin isaa rahmata Isaatti rarraati. Garuu kana waliinu, wanta rahmata Isaatti isa geessu ni hojjata. Osoo wanta rahmata Rabbiitti isa geessu hin hojjatin, “Rahmanni Rabbii bal’aadha” jechuun yoo taa’e, akka nama osoo lafa hin qotinii fi midhaan hin facaasin oomisha eegu ta’a. Sababni rahmata Rabbiitti isa geessu jiraachu qabu. Akkuma sababoota kanniin hojjatuun rahmata Isaa kajeeluun jabaata.
Nama badii hojjate yoo ta’e, tawbachuun, araarama kadhachuu fi hojii gaggaarii hojjachuun rahmata Isaa kajeela. Nama rakkate yoo ta’e, hanga humni isaa danda’u hojjachuu fi du’aayi gochuun rahmata Isaa kajeela. Gara fuunduraatti rakkoon na qunnama jedhee yoo sodaate, Rabbiif ajajamu irratti ni jabaata, wanta Inni dhoowwe irraa ni fagaata. Sababni guddaan rakkoon nama qunnamuuf Rabbiif ajajamu diduu fi wanti Inni dhoowwe hojjachu waan ta’eef. Qur’aana keessatti ni jedha:
Yeroo “Akka rahmanni isiniif godhamuuf waan isin dura jiruu fi waan duuba keessan jiru irraa of eeggadhaa” jedhaman, [irraa garagalu].” Suuratu Yaasin 36:45
“waan isin duraa fi duuba keessan jiru irraa of eeggadhaa” jedhuuf, wanti namoota dura jiruu fi duuba isaanii jiru maaliidha jennee yoo gaafanne, deebii isaa ibsa mufassiroota irratti hundaa’un haala kanaan kaa’u dandeenya: wanti namoota dura jira: adabbii addunyaa, badii hojjatanii dabarsanii fi adabbii ummata duraanitti bu’eedha. “wanti duuba namootaa jiru” immoo: badii gara fuunduraatti dhufu, adabbii Aakhiratti isaan qunnamu fi kanneen biroo.[2]
Namoonni jireenya tana keessatti akka nama doonii yaabbatee dugda isaa gara kallatti doooniin itti deemtu garagalchee fi fuulaa fi ija isaa immoo gara karaa dooniin irra darbiteetti qajeelcheti. Jireenyi akka dooniti. Namoonni jireenya tana keessa jiraatan immoo akka nama dooni yaabbateeti. Namni wanta duuba isaatti adeemsifamu hin argu hanga wanti suni gara fuula duraatin itti dhufutti malee. Wanti duuba namootaa jiru gheeybi irraa wanta isaan hin argineedha[3]. Adabbiin Aakhiratti isaan qunnamu wanta duuba isaanitiin isaanitti dhufuudha. Wanti hojjatanii dabarsan immoo wanta dura isaanii jiruudha.
Amma gaafin ni ka’a: “Namni akkamitti wanta isa dura jiruu fi wanta duuba isaa jiru irraa of eeggachuu danda’aa?”
Wanti dura isaa jiru badii hojjatee dabarse waan ta’eef badii hojjateef adabbiin isatti bu’uu waan danda’uuf karaan adabbii kanarraa of eegu: badii irraa buqqa’uun gara Rabbii deebi’u (tawbachuu), araarama kadhachuu fi hojii gaggaarii hojjachuudha. Tawbachuun, araarama kadhachuu fi hojii gaggaarii hojjachuun badii ykn dilii darbe waan haaquf adabbiin gara fuunduraatti akka namatti hin buune taasisa.
Wanti duuba isaa jiru immoo adabbii gara fuunduraatti addunyaa tanaa fi Aakhiratti isa qunnamu waan ta’eef, karaan adabbii kana irraa of eegan: iimaana fi hojii gaggaarii irraa wanta Rabbiin dirqama namarratti godhee hojjachuu fi wanta Inni dhoowwe hunda irraa fagaachuni[4].
Namni wanta duraa fi duuba isaa jiru irraa dhugaan amanuun (iimaanan), tawbachuun, araarama kadhachuun, hojii gaggaarii hojjachuu fi hojii badaa irraa fagaachuun yoo of eege, rahmata Rabbii argata. Rahmata Rabbii yoo argate immoo wantoonni gaariin isaaf dhufu, wantoonni badaa fi adabbiin adda addaa isarraa deebi’u.
Guduunfaa
☛Dhugumatti namni qananii inni qabu hundi rahmata Rabbii irraa akka ta’e yoo beekee fi amane, Rabbii kanaan isa qananiise ni jaallata. Namni Rabbii olta’aa yoo jaallate immoo Isa qofa gabbara, hojii isaaf qulqulleessa, wanta badaa irraa ni fagaata. Dhugaadhaan kana yoo hojjate immoo wanta jibbamu irraa nagaha bahuu fi wanta jaallatamu argachuun milkaa’a.
☛Namni rahmanni Rabbii bal’aa wanta hundaa haguugu ta’uu yoo beeke fi amane, rahmata Isaa ni kajeela, abdii irraa hin kutu. Garuu kana waliinu sababoota rahmata Isaatti nama geessan ni hojjata.
☛Qabeenyaa fi wanti biroo namni qabu waan badaniif, qabeenyaa fi namootatti osoo hin ta’in rahmata Rabbitti rarra’uun ykn kajeelun bilisummaa argachuudha. Qabeenyi abdatan guyyaa tokko osoo hin beekin barbadaa’a. Namoonnis wanta Rabbiin fedhe malee homaa namaaf gochuu hin danda’an. Kuni hundi abdi namatti dukkaneessa. Rahmanni Rabbii yeroo hundaa turaa fi bal’aa waan ta’eef rahmata Isaa kajeelun dhugumatti abdii ifaa qabaachudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
﴾وَرَحۡمَتُ رَبِّكَ خَيۡرٞ مِّمَّا يَجۡمَعُونَ ﴿
“Rahmata Gooftaa keetitu waan isaan walitti qaban irra caala.” Suuratu Az-Zukhruuf 43:32
Kana jechuun qabeenyaa fi faayda addunyaa harka isaanii jiru irra rahmanni Rabbiin uumamtoota Isaatiif godhutu isaaniif caala.[5]
☛ Rahmata Isaatiin waan gaarii argatan, rahmata Isaatiin wanti badaan namarraa deebi’a. Qabeenyi yeroo hundaa wanta namni barbaadu hunda namaaf kennuu fi wanta badaa namarraa deebisuu danda’aa? Kanaafu, namni yoo maal hojjate rahmata bal’aa kana argata ree? Kutaa itti aanu keessatti ni ilaalla.
Kitaabban wabii
Walillahi asmaa’ul Husnaa fad’uuhu bihaa– AbdulAziz bin Naasir Jali
[1] Tafsiiru ibn Kasiir 2/336
[2] Zaadul Masiir-fuula 1174, Ibn al-Jawzi,
[3] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-6/131, Abdurahmaan Habanka
[4] Madda olii-fuula 132
[5] Tafsiiru Ibn Kasiir 6/572, Daaru Ibn Al-Jawzi


text:
Ibsa ABO fi KFO
ABO fi KFO: Paartileen Oromoo lama murtee Boordii Filannoo qeeqan, mootummaa akeekkachiisan
April 3, 2020
Bilisummaa Oromoo fi Koongirasiin Federaaliistii Oromoo dhimma weerara koronaavaayirasii fi dheereffamuu filannoo irratti ibsa waloo baasaniin Boordii Filannoo Biyyaalessaa qeeqan.
Boordichi sababa weerara koronaavaayirasiitiin gabatee yeroo filannoo qophaa’ee ture haquufi qophii filannoof taasisaa jiru adda kutuu beeksisee ture.
Dhiibbaa weerarri koronaavayirasii adeemsa filannoo irratti uumu ilaalchisee boordiin filannoo paartilee waliin mari’achuu kan eeru ibsi paartilee lamaanii, murtee kanarra gahuuf akki itti adeemame garuu sirrii miti jedhe.
Boordichi dhimmi kanarratti murtee kennuuf marsaa lammataaf paartilee siyaasaa waliin mari’achuuf beellama qabatee ture.
Haa ta’u malee marii marsaa lammataa hin goone, karaa keessaas murtee kana paartilee siyaasaa hin beeksifne jedha ibsi barreeffamaan paartileen lamaan gama marsaa hawaasaan baasan.
Paartileen lamaan dhimma kanarratti murtee xumuraa akka kennu boordichi Mana Maree Bakka Bu’oota Uummata gaafachuun isaas sirrii miti jedheera.
Manni maree amma jiru waggaa shan qofaaf aangoon kan kennameef ta’uu eeruun dhimmaa waggoota shanan filameef ala ta’erratti murteessuuf manni marichaa aangoo hin qabu jedheera.
Aangoon mana marichaa weerara dhukkubaanis ta’e maaliinuu waggaa shan caalaa akka dheereffamu heerri mootumma hin hayyamus jedha ibsi kun.
Kanaaf filannoo dheeressuus ta’e, murteen itti aanu maal ta’u qaba kan jedhurratti qaamni kamiyyuu murtee dhumaa dabarsuu irraa akka of qusatu gaafateera.
Dhimma kanarratti qaamolee dhimmichi ilaallatu waliin marii fi falmiin godhamee waliigalteerra osoo hin gahiin murteen qaama tokko qofaan murtaa’u biyyattii balaaf kan saaxilu akka ta’es akeekkachiiseera.
Mootummaan filannoo bara 2012 dheeressuufis ta’e, 2013 booda mootummaa akkamiitu jiraata kan jedhu murteessuun waan mootummaa amma jiru qofaaf dhiifamu miti jedha.
Mootummaan maaltu itti aanee ta’uu akka qabu murteessuun dura qaamolee dhimmichi ilaallatu waliin mari’atee irratti waliigaluun barbaachisaadha jedheera.
Ammatti xiyyeeffannaan hundi weerara vaayirasichaa ittisuu irratti ta’uu qaba kan jedhe ibsi kun, dhimmi filannoos irraanfatamuu hin qabu jedheera.
Gorsa Dhaabbata Fayyaa Addunyaa hordofuun filannoof qophaa’uuf wanti barbaachisu hundi raawwatamuu qaba jedheera.
Motummaan amma aangoorra jiru waadaa dirree siyaasaa bal’isuu, nagaa buusuu fi diimokiraasii ijaaruuf seenee ture diigee ofii aangoorra turuuf tottolfataafi irree jabeeffataa jira kan jedhe ibsichi mootummaan siyaasas gara daldalaatti jijjiiree jira jechuun yakka.
Boordiin filannoos dhiibbaa mootummaan paartilee siyaasaa irraan geesisu hordofee dhaabsisuu hin dandeenye jechuun qeeqa.
Yeroo weeraraa kanatti qajeelfamoonni fi murteewwan mootummaan dabarsus kan dirree siyaasaa daranuu dhiphisu osoo hin taane, weerara vaayirasichaa to’achuuf qofaaf ooluu qaba jedheera.
Madda BBC Afaan Oromoo


text:
Yohannis Guutinbergi
Yohannis Guutinbergi (/joʊˌhɑːnɨs ˈɡuːtənbɜrɡ/; c. 1398 – Gurrandhala 3, 1468) lammii Jarmanii tumtuu sibiilaa, tumtuu warqee, maxxansaa, fi tamsaasaa hojii maxxansuu Yuurooppi keessatti barsiisedha. Kalqni maxxansaa taayeppiingii makaanikaalii sochoofamuu kan Guutinbergi uume Warraaqsa Maxxansaa jalqabsiise, kunis seenaa bara ammayyaa keessatti akka gocha guddaatti ilaallama. Guddina renesaansii, riifoormeeshinii, bara ifaa (Age of Enlightenment), fi warraaqsa saayinsii fiduu keessatti shoora guddaa tabate, diinagdee beekumsa irratti hundaa'e kan ammayyaa kanaa fi barumsi gara uummata hundaatti akka baballatu gochuu keessatti bu'uura guddaa ta'e.


text:
በወቅታዊ የኦነግ ፣ የትግራይና የኢትዮጵያ ጉዳዮች ላይ የተደረገ ቆይታ- ፖለቲከኛ አቶ ዳውድ ኢብሳ ||ስለ ሀገር |ክፍል1
Korri Sobaa Boordii Filannoo birattis Kufe!
Korri Sobaa gantootaan gaafa 13/03/2021 gaggeeffame ulaagaa kan hin guutne,hirmaachisaa kan hin taane,seeraa fi heera akkasumas dambii bulmaata ABO kan eege miti jechuun Boordiin Filannoo kufaa taasise. Xalayaan isaan beekamtii ittiin fudhachuuf eeggatan kufaa tahee jira. Gantuun bakka itti kabajamtu hin qabdu. Kanumaan gaafa ibsa kennan kan karaa bitaa argamu, Galaanaa Nagaash kan karaa bitaan jiru,Biraanuu Lammaa dargaggoota kutaa 10ffaatti kufanii OPDO jala seenuun basaasaa turan kanneen Sandaafaa Bakkeetti caasaa Ibsaa Nagawoo tikaaf hojjetu bara 2019 keessa diriirsanii qabeenya horachuun oolmaa daa’immanii banachuun achumaa barsiisani dha.
Qeerroo Intelligence Group
Baqattoonni Oromoo biyya Yaman erga hiriira adeemsisuu jalqabanii guyyaa 15 lakkoofsisanii jiru. Ammas furmaata hin arganne!!
Related


text:
#Mootummaa Ceehumsaa Oromiyaa ABOn Durfamu Akka Naannoo Oromiyaatti Ijaaruuf
Impaayira Itiyoophiyaa Keessatti, Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaatti Prezedaantii Mootummaa Ceehumsaa Oromiyaa fi HDn ABO Jaal Daawud Ibsaa tiif, Bu’uureffamuu Mootummaa Ceehumsaa Oromiyaatiin wal qabatee Koree Caasaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi Lammiilee Oromiyaa irraa ijaaramuun Mootummaa Ceehumsaa Oromiyaa Milkeessuuf hojjataa jiran gargaaruun guyyoota lamaan kana keessatti injifannooleen hedduun waan galmaahaniif, Lammiileen Oromiyaa fedhii guddaa fi Gargaarsa wal irraa hin cinne jechaanis ta’ee gochaan Ifaan ifatti mul’isaaru.
Hunde Seenaa
#Mootummaa Ceehumsaa Oromiyaa ABOn Durfamu Akka Naannoo Oromiyaatti Ijaaruuf Jirra Malee Dhimmi Itiyoophiyaa Ammatti Nu Hin Ilaallatu!
Mohammed Hassen Wako
Mootummaa Ce’umsaa Oromiyaa gad dhaabna.
San jalatti hiree murteeffannaaf qabsoofna.
Related


text:
Imp Operator
hordoffii yaayaa himannoo lamaa hojjadhu
caasimaa:
Result = Expression1 Imp Expression2
Ulaagaalee:
Bu'aa: lakkoofsi jijjirama kamuu bu'aa hordoffii qaba.
Himannoo1, Himannoo2: himannoon kamu kan ogeejjii Imp waliin madaaluu barbaaddudha.
Yoo ogeejjii Imp himannoo Buuliyaanii keessatti fayyadamte, yoo himannoon jalqabaa Dhugaa fi himannoon lammaffaa Soba tti madaalame Soba qofaatu deebi'a
Yoo ogeejjii Imp himannoo laklamee keessatti fayyadamte, laklameen bu'aarraa bada yoo laklammen himannoo jalqabaa kessatti qindaa'ee fi laklameen himannoo lmmaffaa keessaa bade
Fakkeenya:
Sub ExampleImp
Dim A As Variant, B As Variant, C As Variant, D As Variant
Dim vOut As Variant
A = 10: B = 8: C = 6: D = Null
vOut = A > B Imp B > C REM returns -1
vOut = B > A Imp B > C REM returns -1
vOut = A > B Imp B > D REM returns 0
vOut = (B > D Imp B > A) REM returns -1
vOut = B Imp A REM returns -1
End Sub


text:
Waltii bu’iinsaa humnoota Israa’eliif Palastayiinoota gidduutii Gazaadhaaf Kibba Israa’el keessati ummameen Palastayinoonnii 70 ol yemuu du’an, mootummaan Israa’el ammas waraana lafootiin daangaa Gaazaa wareruudhaaf qophaa’aa akka jirtu gabaasameera.
Ergaa lolii giduu kana jalqabamee as gareen hamaas rooketii 1600 gara Isiraa’eliti dhukasaniiru jedhameera. Akka umnootin israa’el jedhantii rookeeti dhukasaman keessaa caalaa isaa qolatanii, 400 garuu lafa bu’anus bakka iti akeekaman ittuu hin gahin hafaniiruu jedhaniiru.
Haleellaa hamaas rookeetiidhaan raawwate kanaaf isiraa’el haleellaa xiyyaaratiin deebii kenna jirti. Haleellaa israa’el Kanaan hogganaa waraana hammas kan naannoo Gaazaa Bassem isaa jedhamu dabalatee hoggantoonii waraan hamaas ajjefamuu isanii gareen lammanuu dubbataniiru.
Israa’el gama isheetiin injineeraa palastaayiin isaa rookeetii tolchu ajjeeseera jetteti.
Amma ammaatii haleellaa Israa’eliin, daa’immaan 26 fi dubartoonnii 6 du’uu isaanii ministeerrii fayyaa bulchiinsa Gaazaa beeksisaniiru. Rookeetii hamaas dhukaaseen isiraa’elooni heduun yemmuu du’an isaan keessaas daa’imnii wagga 6 akka argamtu gabasameera.


text:
Guraandhala 12,2016 Godina Qellem Wallaggaa aanaa Jimmaa Horroi ganda Warra Baabboo keessatti guyyaa lama dura kan gabaafame gaafa Guraandhala 9/2016 halkan keessaa sa’a 5:00 booda uummanni waamicha waliif taasisee ture.Halkan kana sa’a kana irraa kaasee FXG aanaa kana keessatti uummata qonnan bulaa baadiyaa keessaan dabalatee hamma ammaatti itti fufee jiraachuu Qeerroon keenya achirraa gabaasa gochaa jiru.
Guraandhala 10/2016 guyyaa guutuun FXG magaala Jimmaa Horroo keessatti taasifamaa oolera. Manneen daldalaa cufaatti oole. Dhaadannoon uummataa sagalee guddaadhaan daandii cufuun dhageesisaa oolaniiru. Barataan barumsa dhaabee FXGtti uummata waliin hirmaatee jira.
Sirbootni qabsoo uummataan dheekkamsaan kan guute qonnaan bulaa gandichaa waliin fincilli waraana wayyaanee rifaasisu kaleessa Guraandhala 10/2016 kan gaggeeffamaa oole yoommmuu tahu Itti fufuuudhaan ha’ammoo Guraandhala 11/2016 Humni waraanaa poolisii Oromiyaa fi kora bittinneessaa fi federaalli karaa magaala Nuunnuu irraan gara ganda Baabbotti bahuudhaan guyyaan kaleessaa gabaa kan ture FXG kana tasgabbeessuu kan hin dandeenye har’a haala daandii mijeeffataniin dargaggoota oromoo naannichaa tokko lamaan butanii dhabamsiisaa oolaniiru. Dargaggoota dhabaman keessaa
1. Marii Ayyawuu
2.Bulii Abdataa kannen jedhaman humna tikaatiin qabamanii eessa akka geeffaman kan hin beekamneedha. Waraanni wayyaanee halkan kanas gara sanatti bobbafaamaa jiruu fi achis buufatee jiru FXG aanaa Jimmaa Horroottii ka’ee jiru dura dhaabbachuuf kan ergamee achi buufatee jiru tahuun Qeerroon gabaasee jira.
FXG Godina Qellem A/Jimmaa Horroo Keessatti Uummataan Itti Fufee Jira.
Guraandhala 12,2016 Godina Qellem Wallaggaa aanaa Jimmaa Horroi ganda Warra Baabboo keessatti guyyaa lama dura kan gabaafame gaafa Guraandhala 9/2016 halkan keessaa sa’a 5:00 booda uummanni waamicha waliif taasisee ture.Halkan kana sa’a kana irraa kaasee FXG aanaa kana keessatti uummata qonnan bulaa baadiyaa keessaan dabalatee hamma ammaatti itti fufee jiraachuu Qeerroon keenya achirraa gabaasa gochaa jiru.


text:
LibreOffice 7.2 Help
LibreOffice keessaa miseensota fakkasa barruu, wardiiwwan fi galmeewwan dhiyeessaa gidduu garagalchuun ni danda'ama.
Wanta yookiin wantoota fakkasichaa fili.
Wanticha fakkaasa gara gabatee muraatti garagalchi, fakkeenyaaf, AjajaCtrl+C fayyadamuudhaan.
Gara galmicha birootti jijjiiriitii qaree bakka wanti fakkasa saagamuuf qophaa'e kaa'i.
Wanticha fakkasa saagi, fakkeenyaaf, AjajaCtrl+V fayyadamuudhaan.
Wanti fakkasa saagame keewwaticha ammaatti korkoddaa'eera. Wanticha filachuunii fi sajooKorkoddii Jijjiiri kamshaa Wanta-OLE irraa yookiin kamshicha Goodayyaa cuqaasuun korkodicha jijjiruu ni dandeessa. Kuni baafata tasa mul'atu bakka gosa korkoddii filachuu dandeessu bana.
Wanti fakkasaa saagame man'eecha ammaatti korkoddaa'a. Korkoddii man'ee fi fuula gidduu jiru wanticha filachuunii fi Korkoddii Jijjiiri sajoo cuqaasuun jijjiiruu ni dandeessa.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Keewwatoota filataman foo'a, yk tarreewwan gabatee, haala aabaatiin yk lakkoofsaan tarreessa. Hamma qabduuwwan sadi'itti qabduuwwan foo'a, akkasuumas qabduuwwan foo'a haala aabaatiif lakkoofsa maku, qindeessuu nidandeessa.
Specifies additional sorting criteria. You can also combine sort keys.
Enter the number of the table column that you want to use as a basis for sorting.
Select the sorting option that you want to use.
Sorts in ascending order, (for example, 1, 2, 3 or a, b, c).
Sorts in descending order (for example, 9, 8, 7 or z, y, x).
Sorts the columns in the table according to the current sort options.
Tarreewwan gabatee keewwatootaa keessaa, akkaataa dirqalaawwan fooyinsaa ammaatti foo'a.
Keewwatootii mallaattoowwan keewwata maxxansalaatiin addaanba. Yammuu keewwatoota footu, caancaloota yk arfii tokko isa akka foo'aa tahe ifteessuu nidandeessa.
Yoo keewwatootii tarree caancalootaan addaan baahniin walfakkate, dirqala kana fili.
Arfii isa bakka filatame keessaa akka foo'aa tokkootti fayyadamuudhaaf barbaaddu galchi. Foo'aa fayyadamuudhaan, LibreOffice qubannoo furtuu foo'uu, keewwata filatame keessatti murteessuu dandda'a.
Bakka arfii isa akka foo'aa tokkootti fayyadamuudhaaf barbaadduu filachuu dandeessuu, qaaqa Arfiiwwan Addayaa bana.
Afaan isa seeroota fooyinsaa qindeessuu fili. Afaanooni tokko tokkoo, arfiiwwan addaa, afaan ka biroo irraa addaan foo'u.
Yammuu gabatee tokko footuu, addaddummaa qubee guddaa fi qubee xixiqqaa gidduu jiru addaan basa. Afaan Eeshiyaatiif, haalataa addaatu fayyada.
Afaan Eeshiyaatiif, foyyadeenya sadarkaa-hedduu fayyadamuudhaaf, Qubee walsimsiisi fili. Foyyadeenya sadarkaa-hedduu keessaa, unkawwan haadhoon kan galfatootaii jalqaba qubeewwan unkaatiin madaalamuu, akkasumas, gubjaltoo ammoo nituffatamu. Yoo unkaaleen walfakkaatan, gubjaltoon kan unkaalee madalameera jechuudha. Hanga ammaatti yoo unkaaleen walfakkaatte, qubeewwan, yabbinii arfii, akkasuumas garagarummaan kan unkaalee Afaan Jaapaan Kana madaalameera jechuudha.


text:
Kan Mootummaa Itiyoophiyaatiin hundeessame Komishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaa sababaa fi daafoo mormii uummataa biyyattii keessatti geggeessamee, kan baatii Waxabajjii irraa haga Onkoloolessa bara 2016tti jiru qorachuudhaan ba’ee argadhe – jedhu, kaleessa, paarlaamaa Itiyoophiyaatti dhiheessee jira. Koomihinarri Koomishinichaa, Obbo Addisuu Gebre-egzaabiheer ibsa kennaniin hundeen kaka’insa mormii uummataa dhabamuu bulchiinsa gaarii fi malaammaltummaa Mootummaan duraanuu dubbatee ture ta’uu eeranii, dhaabonni qaawwaa sanatti gargaaramuudhaan mormii sana karoorfsuu fi afursuutti bobba’an immoo, kanneen paarlaamaa Itiyoophiyaatiin shororkeessummaatti farrajaman akka Adda Bilisummaa Oromoo faa fi kanneen seeraan biyya keessa socho’an akka Koongiresa Federaalawa Oromoo faa ta’uun hubatamee jira, jedhan. Dhaabonni Miidiyaa akka OMN yokaan ‘Oromia Media Network’s oduu mormii sanaa miidiyaa hawaasummaan facaasuun akka how’isan dubbatan. Waa’ee gabaasaa kanaa fi himannaa isaan irratti dhihaatee Addi Bilisummaa Oromoo fi OMN maal jedhan? Akka deebii gama isaanii nuuf kennan dubbi-himaa Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo Toleeraa Adabaa fi Daarektara Ol’aanaa OMN, Obbo Jawaar Mohaammed haasofsiisnee jirra.
Kana cuqaasuun guutummaa qophii keenyaa dhaggeeffadhaa