text:
KMN:- IBSA Adda Bilisummaa Oromoo irraa kenname, Guraandhala 29, 2020
Qabsoo ijibbaataa gaggeessuudhaan uummata keenya kabachiifna!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Gurraandhala 29,2020
Finfinnee Oromiyaa
Qabsoo Oromoo maseensuuf aggaammii godhamu mara irra aanuuf, duula qabsoo Oromoo goksuuf tattaaffii mootummaa abbaa irree taasisaa jiruun qabsoo Coollagsuuf yaalan kanatti humna horree dagaagsuuf dirqama Oromummaa qabna. Kana hubachuun ammas taanaan gama keenyaan gama Qeerroo Bilisummaa Oromoon humnoota qabsoo Oromoo gufachiisuuf barbadeessuuf dalagan hundeen dhabamsiifnee aarsaa qabsoo keenyaaf kaffalaamaa tureef gumaata Bilisummaa saba keenyaaf arjoomuuf qabsoo itti fufsiifnee jirra.
Hogganni dhaaba keenya ABO qabsoo karaa nagaatti amanee erga biyya isaa Oromiyaa galee as, daandii fi imala qabsoo karaa nagaa shaffisiisuun biyyattii gara nagaaf boqonnaa haaraatti imalchiisuuf gahee irraa eegamu bahataa osoo jiruu; qabsoo karaa nagaa gaggeessuuf haldureewwan irraa eegamu xumurataa osoo jiruu, akeekni hogganoota ABO hidhanii kaan adamsuu irratti fuulleffachuun sochii qabsoo karaa nagaa danquu hadiida abbaa irrummaa gabbisuuf sochii adeemamaa jiru ta’uu kan hubanne kanatti daangaa tolchuuf qabsoo ijjibbaataa gaggeessuuf duubatti kan hinjenne ta’uu beeksifna.
Biyyattii gara jeequmsaaf hokkora hinmalletti ofuudhaan, shira mootummaan xaxaa jiru dura dhaabbatee uummati qabsoo isaa tikfachuudhaan bilisummaaf mirga abbaa biyyummaa isaaf akka falmatu gaafanna. Nageenya biyyattii tiksuuf dirqama olaanaa kan qabu mootummaan, dirqama isaa bahachuu dhabuurraa gara ofiifuu biyyattii jeequutti fuulleffannoon dalagaa waan jiruuf uummati keenya tokkummaa waggootaaf qabaataa ture sana tikfatee qabsoo isaa fi hoggana qabsoo isaa eeggachuudhaaf dirqama irraa eegamu bahachuu akka qabu dhaamna. Dhaabni keenya ABO’n dhaaba uummata Oromoo fi abdiif gaachana isaas uummaticha taasifachuun guutummaan guutuutti dhaaba uummata isaa Oromoo abdatu waan ta’eef aggaammii ABO irratti adeemaa jiru qolachuuf Oromoof dhaabbileen Oromoo dirqama isaa akka bahatu gaafanna.
Hoggantoota fi gorsitoota harra mana isaanii sakkata’an Buufata Poolisii Finfinne Sadaffaatti hidhaman kanneen:
- Dr Shigux Galata, Gorsaa olaanaa Adda Bilisummaa Oromoo
- Jaal Abdii Raggaasaa, Miseensa Shanee Gumii Gumii Sabaa Adda Bilisummaa Oromoo
- Jaal Mikaa’el Booranaa, Miseensa Shanee Gumii Gumii Sabaa Adda Bilisummaa Oromoo
- Jaal Gamteessa Boruu, Gorsaa dinagdee Adda Bilisummaa Oromoo
- Jaal Kennasaa Ayyanaa, Miseensa Gumii Sabaa Adda Bilisummaa Oromoo
Konkolaachiftoota fi Wardiyoota hoggaanoota kanneenii
- Tesfayee Makkoo
- Abdul Karim Abdulrahman
- Mu’ee Raayyaa
- Solomoon Tashoomee
jedhaman halkan edaa Gurraandhala 29,2020 waraanni mootummaa mana isaaniitti marsuudhaan yaalii ajjeechaa irratti gaggeessuun guyyaa har’aa seeraan ala mana hiraarsaatti darbataman. Gurraandhala 24,2020 ammoo Hoganoota, Miseensota, Qondaalotaa ABO Baalee fi Arsii keessa sosso’an qaamni mootummaa qabanii hidhan. Guyyaa kana jechuun Gurraandhala 24,2020 kan qabaman:
- Jaal Hundee Daraaraa Miseensa Gumii Sabaa ABO fi Gaafatamaa ABO Godina Baalee
- Jaal Abdii Sabakoo Shanan Gadaa/Yilmaa Bariisoo gaafatamaa Damee Siyaasaa Godina Arsii Lixaa,
- Jaal Injifannoo Muhaammad gaafatamaa jaarmaa godina Arsii Lixaa,
- Jaal Gammadoo Leencoo/Ayyuub
gaafatamaa siyaasaa ABO Ona Nageellee Arsii qabanii hidhan. Baalee dhuma keessaa miseensa olaanaa ABO jaal Abdii (Qararam) Mohaammad dabalatee namootii hedduun qaama mootummaan dhiyeenya adamsamanii hidhamanii jiru. Kun waan dhiyeenyaaf jabinaan namoota qabsoo karaa nagaa ABO gaggeessaa jiran yoo ta’u, ilmaan Oromoo kumootaan lakkaa’aman mana hiraarsaatti darbatamanii jiran.
Gochaa ajjeechaa fi hidhaa bifa addaan nu Oromoo irratti raawwataa jiru, aggaammii hoggana qabsoo keenya dhabamsiisuuf diinni Oromoo itti jiru dura dhaabbachuuf Oromoon marti dirqama qabaachuu isaa cimsinee hubachiifna. Qabsoon Oromoo har’a utuu hintaane kaleessumaa qabee hoggana isaa hoggana ABO utuu hinqusatin itti dhabaa kan as gahe; haalli amma adeemaa jiru ciminaan qabsoo keenya tikfachuuf gahee keenya akka baahannu kan nu taasisu ta’uu Qeerroon Bilisummaa Oromoo uummata Oromoo bal’aa hubachiisa.
Falli ajjeechaa fi hidhaa Oromoo irraa dhaabu inni murtaa’aan warraaqsa ta’uu kan amannu, daandii nagaaf naamusa seera biyyattii eeggateen uummata keenya dhabama irraa oolchuuf qabsoo keenya jabeessinee gochuu akka qabnu uummata Oromoof himna. Furtuun nageenya Oromoo harka saba keenya Oromoo kan jiru, Tokkummaa isaa jabeeffatee uummati Oromoo; ajjeechaaf hidhaa irratti adeemaa jiru bakka maraa bahee akka balaaleffachuu qabu dhaamna.
Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo lubbuu tokkittii qabnu qosannaa malee saba keenyaaf laachuun Qabsoo ijibbaataa gaggeessuudhaan uummata keenya kabachiifna! Uummatni keenya Oromoonis qabsoo fi qabsaa’ota isaa tiksuuf nu cina hiriiree gahee isa irraa eegamu akka bahaatu guutuu saba Oromoo maraaf dhaamna.
Injifannoon Uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Gurraandhala 29,2020
Finfinnee Oromiyaa


c: text/html

text:
Mallattoon Mootii Gonfoo Mataa irra Kaawwachuu Dha?
Damee Boruu: Caamsaa 24, 2020
Kononeel Abiyi gaafa muudama isaa irratti dubbii yaroo godhu waan lamma ifatti dubbatee ture. Namni baayyeen garuu ijoo dubbii isaa sanaaf bakka guddaa waan laate hin fakkaatu. Inni duraa mul’ata haati isaa mootii akka tahu isaa himaa guddate. Kan lammaffaa kaayyoo Miniliki bakkaan gahuuf akeeka qabu utuu hin dhoksiin ifatti dubbate.
Gonfoo mataa irra kaawwachuu isaa hin agarre malee mul’ata haadha isaa wagga lamaaf shakkalaa guddaa gochaa jira. Anaaf Mootiin nama aangoo seeraa fi heera biyyaa ol qabu. Nama abbaa barbaade muudu. Nama abbaa barbaade guddisuu. Nama kan jibe aangoo irraa mulqee muxxuxxisu. Qabeenya biyyaa fi uummataa aabbaa barbaaduuf kan raabisuu fi badhaasu. Nama sodaatuu fi isa morkatu hidhuu fi ajjeesuu kan danda’u. Yaroo barbaadu waraana labsuuf aangoo kan qabu. Ijaarsa hin feene diigee kan isaaf tahu kan ijaaratu. Kan isaa fi samii jidduu aangoon biraa akka hin jirre fudhatu mallattoo mootii akka tahe mamii hin qabu. Akka hubannaa koo yoo tahe Kononeel Abiyi wagaa lamaan darban kana mul’ata haadha isaa bakkaan gahuuf jabbatee murannoo guddaan hojjechaa jira.
Goonfoo Mootii mataa irraa kaawwachuun waan daddaffin salphina guddaa itti fiduuf haa dhiisu malee bakka har’a bulchaa jiru Shagarii fi naannoo Amhaara keessatti fudhatama qaba. Uummata Impaayeera Itoophiyaa keessa jiraatan keessa aadaa mootii kan leelisuu fi hawwu warra nafxanyootaa fi Habashaa akka tahan waan hubateef Uummata Oromoo aangoo irratti ol isa baase ganee warratti gale jira. Uummatni Oromoo mootiif hin guggufu. Gaxxeessa Habashaa Tamaanyi Beyenee jedhamu gaafa Kononeel Abiyi Waashington D.C. dhufee jilba jalatti kufee akka lafa dhugate agarree jirra. Haala kana fakkaatu Kononeel Abiyi ilma Oromo irraa argachuu hin danda’u. Aadaa Oromoo keesaa waan hin jirreef nan argadha laataa jedhee egachuu hin qabu.
Jeneral Jakamaa Kelloo, Jeneral Waaqoo Guutuu fi Haayilee Silaasee jidduu lolli deemaa ture mangudummaa kijibaan maqaa araaran lolli akka dhaabbatu godhe. Sana booda Jeneraal Waaqoo Gutuu fudhatee Haaylee Silaasee bira deeme. Jeneral Jaakamaan, “Jeraal Waaqoo Haayile Silaasee gadi jedhii dubbisii” jedhee jedhan. “Lakki, Oromoon Waaqa tokkichaaf qofaaf gadi jettI” jedhee didee jedhan.
Ilmaan nafxanyootaa fi warra Habashaa biratti attakkaroo tokko malee farfamaa waan amma har’a akka mootii tokko itti raawwataa jiru hojjechuuf ayyaana argatee jira. Waan inni gochaa jiru mul’ata haadha isaa bakkaan gahuufis tahee kaayyoo Minilki sana dhugoomsuuf hojjechaa jira jechu miti. Warri nafxanyootaa fi Habashaa ija isaanii qabataan isa of dura oofanii jaIajalaan saamachaa fi of ijaaraa deemaa jiru. Uummatni Impaayeera Itoophiyaa kana booda deebi’ee dhidhiitaa Amhaaraa jalatti bula jedhanii yaaduun illee abjuu dha. Ammumaa kaasanii bu’aa gurguddaa argachaa jiran isaan isaan mirqaansaa jira. Tigirootaa, Oromootaa, Sabaa fi Sab-lammi aangoo mootummaa keessaa jiran buqisanii bakka qabachaa jiru. Qabeenya Oromiyaa Wayaanee harkaa hafte daddaffiin saammachuun hojii ifati oofaa jiran ni dha. Ilmaan Oromoo hidhuu fi ajjeessuun kan bara Wayyaane ol daran dabbalee jira.
Gara yaada isaa lammaffaa yoon deebi’e jaalala Minilkiif qabuu jecha lafee isaa iyyuu boola keessa baasee utuu uummatni keenya beelaa fi gadadoon dhumaa jiru siidaa ijaaraaf jira. Falaasumma bututaa fi wal dhiitu falaasuma ida’amu jedhu tokko qabatee nama beekaa of fakkeessuu ittiin deemuu eegalee ture. Akeekni isaa silaa waanuma hawwii mootii tahuuf qabu jajjabeessuuf natti fakkaata.Yaada dogongoraa akkasii kanas kan fudhachuuf danda’u warra nafxanyootaa fi Habashaa qofa. Haalli kun lammaan ilmaan nafxanyaa fi Diqaallonni Habashaa riibuu dhugdaa Mootummaa isaa akka tahan isaan godhee jira. Mediyaan, aktivistoonni fi beektonni Habashaa biyyaa fi biyya alaa keessa jiran Kononeel Abiyi faarsaa oolanii bulu. Gargaarsa karaa hundaa gochaaf jiru. Haalli dhukkuba covid-19 kana wajjin aangoo irra akka yaroof ture isa gargaaruun ni mala taha.
Habashaan kan isa faarsan keessa inni guddaan “Oromummaa blleessa” jira yaada jedhuuf. Kana malee waraana Uummata Oromoo irratti bobbaasee Oromoota lafa irraa dugugee balleessaa jira jedhanii abdii guddaa irraa qabu. Dhugaa dha Oromoota hedduu hidhaa fi ajjeessa jira. Hojiin Kononeel Abiyi Oromummaa balleessuu caalaa ijaaraa fi qaraa jira. Oromoon bara baraan qabsa’e galma qabsoo utuu bakkaan hin gahiin Mootummaa Habashaaf dabarsee laatee galee rafa. Galatni WBO haa tahuu malee kana booda hin jiru. Qabsoon nama qara.Qabsoon uummata keenyas galama isaa ni gaha. Galmi isaa aangoo mootummaa humnan aboomuu dha. Muxxannoo fi kufaatii qabsoo darbe irra dhalootni har’a barachaa fi hubachaa dhufaa jira. Kana booda Oromoon qabsa’ee Habashoota aangoo dabrsee akka hin laatne morma koon kenna. Yoo waan an jedhu isinitti jabaate jecha jaal Marroo yaadaa dha. “Yoo Uummatni Oromoo dide bineesaa fi bosona Oromiyaan bilisa baasaa” jedhe. Kononeel Abiyi humna Waraanaa qabu hundaa itti bobaasu ille, gaafi tokko of irraa ittisaa jirra jedhee hin beeku. Yaroo hundaa “diina adabaa jirra “jedha.
Karaa biraa Mootummaan Konoeel Abiyi waraana kumaata hedduun leenjisee kokolaataa dhiba baayyeen lakkawamu waggaa lamaan darbaniif gara Booranaa, Gujii fi Wallagaa ergaa jira. Gaafa deeman waraana guutuu fudhanii deemu. Gaafa deebi’aan garuu qulaa deebi’u. Jaal Marroon waa’ee dhima kana gaaffatamee “bakka irraa dhufan biyyootti deebi’an” jedhee deebii gababa kenne. B. J. Birhaanuu Juulaa dhiyeenya kana yaroo midiyaaf deebii kennu, shiftoon kun nu dheessuu malee yaroon dhaabatanii nu lolanii hin jiruu jedhe. Warri Gujii keessa gara Sololoo naannoo daangaa Keeniyaatti baqatanii gammajii keessa jiru jedhe. Dheengada immoo Gujii keessatti Liyuu Poolisii Oromiyaa kudha lama ajjeessan jedhanii boo’u. Jaal Marroon gamoojii naanoo daangaa Sudaan dhokatee jiraata jechaa waraanni akkamitti naannoo Gimbii keessatti deemuu danda’a. Gimbii fi Sudaan wal daangessaa jiru jechuu dhaa? Sobuun silaas amala Mootummaa Impaayeera Itoophiyaa akka tahe gaaffii hin qabu.Bara midiyaan waan hundaa rekordii godhee qabatu kana keessa soba gurgudaa akkasii afuufuun bu’a maal qabaaf? Waraanni isaanii mindaa nyaachuuf du’aa jiru iyyuu abdii isaan irraa dhabee qawwee baatu gurguratee bada.
Yaadni aangoo Amhaara deebisuu fi kisaaraan faalasummaa ida’amuu kan mirkaneessu Kononeel Abiyi mootii Tigrayi fi Oromiyaa tahuu dadhabuu isaa ti. Tigrayi isa jalatti tasa hin bulle. Gara fuula duraas bulaa hin jirtu. Humni aangoo irraa isa buqqisee darbu humna Uummata Oromoo qofa. Yaroo darbe B. J. Kamal Galchuu “Uummatni Oromoo mootummaa kana yoo barbaade guyyaa sadii itti of irraa darbuu danda’a” kan jedhe dubbii haqaa ti. Humni Uummata Oromoo ititaa fi ijaaramaa dhufaa jira. Amma sana Kononel Abiyi Habashoota isaa wajjin haa wixxifatu. Uummatni Somalee, Sidamaa, Afaarii fi kan hafan hunduu isa wajjin hin jiran. Impaayeera Itoophiyaa keessatti mootumman kittillayoota uummachuun waan haaraa miti. Kittillayyotaa fi ayyaan ilaallatoota hedduu Oromoo keessaa argaa jirra. Maqaa isaanii warri du’ee haa waamatu malee maqaa isaanii waamuuf yaroo hin qabu. Warra akka Abbaa Duulaa, Nabiyuu fi Mustafee qabatee partii Impaayera Itoophiyaa ijaaradhe jedhee nama bookisu gowwaa akka Kononeel Abiyi arguun nama qaanesa.
Waan guddaa Kononeel Abiyi hojjete keessa OPDO diiguu fi faacaasu dha. OPDn xanachaa jireenya Uummata Oromoo taate balleessu ishoo galatoomi jenna. Garuu inni OPDO kan balleessaaa jiru Uuummata Oromoo gargaaruuf jedhee miti. OPDO maqaa ODP jedhu itti mogaasea akka hojjetuuf ilaale ture. Maqaa Oromoo qabaachuun ishee warra Habashaa biratti fudhatama ishee dowwate. Walii galla maqaa O qabdu kana haqee maqaa PPE (Prosperity Party of Ethiopia) jedhu ijaarate warra Habashaa gammachiisu filatee jira.
Uummatani Oromoo waan bareechee hubachuu qabu jira. Mooyummaan Naannoo Oromiyaa fi Caffeen Oromoo OPDO wajjin seeraa fi heera qabaniin bade jira. Yoo ijaarsi uummatni seeraa biyyi qabduun filate diigame qaamne ijarsa sana hunduu wajjin diigamee jira. OPDOn Uummata Oromoo itti xanacha haa taatu malee caasaa bulmataa, afaan ofiin barachuu, afaan ofiin seeramu, Oromiyaan dangaa bulmaata diriirstee jirti. Waan OPDOn amma gaafa diigamtuu qabatee turtee inni guddaan kana. Yoo WBON, Qarree fi Qeerroon Oromoo itti darbanii caasaa kana hin dhaallee Kononeel Abiyii fi Habashonni waan maqaa Oromoon jiru hundaa ni diiguuf deemu. Sana booda caasaa haaraa duwwaa irraa kaasanii ijaaruun salphaa hint ahu.
Akka warra Habashaa hawwan Kononeel Abiyi Oromummaa balleessaa hin jiru. Garuu isaan OPDOn farra Oromuumma tahuu adda baasan waan beekan natti hin fakkaatu. Namni maqaa Oromoo qabatee deemu hunduu farra Impaayeera Itoophiyaa jedhanii fudhatu. Maqaan Oromoo jedhu akka badu hawwu. Ammaan kana qabsoon bilisummaa Oromoo calalamaa fi qulqulaa’a deemaa jira. Fakkeesitoonni, ayyan-ilaallatoonni fi gufuun bilisummaa wal qabatan gar agalma isaanii hallayyaa itti deemaa jiru.
Uuummatni Oromoo bara baraan dhiitamuu, hidhamuu, saammaamuu fi boo’aa jiraachuu irraa waan qabu hundaan WBO wajjin dhabbatee hundee diina of irraa buqqisee gatuu qabu. Warri Oromoon tokkummaa hin qabu jedhee hidhii xuuxu, warra qabsoo kana irraa fagoo jiru yookan abdii kutate duwwaa dha. Ilmaan Oromoo wagga shantamaa ol Boranaa amma Waloo, Gidaamii amma Gaalmsoo waliin dhiiga isaan dhangalaasa turanii fi har’as itti jiran tokkummaa Saba Oromoo lafee fi dhiiga isaaniin jabeessanii ijaaranii jiru.Tokkummaan qabson biqilee qabsoon guddata malee oduu afaaniin miti. Uummatni waan barbaadu beeku hin gabroomu. Bilisummaan akka nu barbaachiisu hubannee jirra. Isas qawween arganna. Du’a covid-19 kumaata dhibaan fixxa jirtu utuu agarruu du’a sodaatnee garbummaa jalatti hin dhiitamnu.
Gadaan Gadaa Bilisummaa It!
Injannoo Uummata Oromoof!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Waggoota 10’n dura yeroo Oromiyaa ture, Uummata naannoo isaa bakka bu’uun miseensa paarlaamaa ta’ee waggoota sadiif tajaajileera jedha. Sababa nageenya isaaf jecha maqaa koo Falmaa Korree naan jedhaa jedhe. Falmaan amma Buufata Baqattoota Dhadhaab, Keeniyaa Kaaba Bahaatti argamu Keessa jiraata. Baqataan Oromoo Kun ‘Dhadhaab bakka nageenyi amansiisaan hin jiru’ jedhamu jiraachuun ulfaataa ta’uu; darbees Baqataa ta’anii Buufata Baqattootaa keessa jiraachuun waan hedduu nama dhabsiisa’ jedha.
Falmaan kan dhalatee guddate, Shawaa Lixaa Meettaa Roobiitti. Bara 2004ttis mormii guutummaa Oromiyaa keessa ture irratti waan hirmaateef barnoota irraa ariyatamee gara dhaaba siyaasaatti makame. Filannoo biyyaalessaa bara 2005 irrattis Aanaa Meettaa Roobiitti dorgomee miseensa paarlaamaa ta’ee waggaa 3f hojjeteera. Yoo yeroo sana yaadatu haalli sun jabaa ta’uu dubbata.
‘Eeyyee waantonni nuti gochaa turree, diddaa argisiisaa turree achi keessattillee, afaan hidhachuudhaan carraa argannee uummataaf dubbachuu hin dandeenyee. Ummata deemnee dubbisuu hin dandeenyee.’
Kanaan boodas dhimma shororkeessummaadhaan walqabatuun himatamee, hidhaa keessa erga darbee booda, biyya keessa jiraachuun waan hin dandaa’amneef gara Dhadhaabitti baqate. Dhadhaabiin wal baruun isaaf jiruu cimaature. Haalli nageenyaa Buufata Baqataa inni keessa jiraatuus ‘rakkisaa’ dha jedha.
‘Mooraan baqataa baayyee akka malee ulfaataa. Mana hidhaa guddaa jechuu dandeessaa. Asittillee yeroo hedduu manni kiyyafaa hin cabaa turee. Kana Poolisiittillee iyyachaa turee, sanaaf haaluma rakkisaa kana keessatti filannoo biraa waan hin qabneef asumatti rakkachaa hanga harraa as keessa jiraa jechuudha.’
Jaarmayaa Mootummootaatti Dameen Dhimmaa Baqattootaa UNHCR baqattootaaf gargaarsa muraasa godhus sun jiruuf waan guutuun gahu miti. Falmaanis shaayii danfisee gurguruun jiruu moo’ata.
Dhadhaabitti Cufamuun Erga Itti Aggaammatamee Booda
Ergii bara 2016 Mootummaan Keeniyaa Sababa ‘Dhimma Nageenya Keessoo biyyaatiif’, jecha Dhadhaab irratti murtee dabarsee, haalli Kaampicha keessaa gaarii mitii jedhu baqattoonni. Manni Murtii Olaanaa biyyattii murtee Dhadhaabiin cufuu kana hambisus, yeroo ammaa kana baqattoonni Lammiin Somaaliyaa ta’an hedduun ofirra deebi’aa jiru. Ammaaf sababa hin ibsamneef dhaabatus, Walii Galtee Sadoo, Mootummaa Keeniyaa, Mootummaa Somaaliyaa fi Dhaabbata Baqataa UNHCR gidduutti mallatteeffameen baqattoonni Somaaliyaa ‘fedha qaban’ gara Somaaliyaatti ofirra akka deebi’an ta’aa ture.
Murtee kanaan booda ‘Gandi Kaambiyoos jedhamu kan Dhadhaab keessatti argamu cufamuu, ammas bara dhufu Ifo 2’n akka cufamuuf jiru’ miseensi Dura Bu’aa Hawaasa Baqattootaa tokko nutti himaniiru. Kana malees dhiyeenyatti lakkoofsi dhaabbilee tola ooltotaa baqattoota gargaaranis gadi buufamuuf akka jirullee ni dubbatu.
Waa’ee Baqattoota lammiin Somaaliyaa hin taane ergereen isaanii maali waan jedhuuf garuu, haga yoonaa ifaan waanti kaa’ame hin jiru. Baqattoota muraasa bara 2016 kaasuun gara mooraa Baqataa haarawa Kaaloboyee jedhamuutti geessuun jalqabamee ture, dhaabatee jira. Falmaanis ‘jiruun asii egeriif waanti yaadamu hin jiru, haga rabbi na jiraachise iiraadheetan waan dhufu eega’ jedha.
Akka baqattoonni Raadiyoonii VOA’f himanitti, baqattoonni Oromoo haaraanille ammas gara Dhadhaab dhufuutti jiru.


text:
Nagaatti ansuun yaada kiyyaa akka armaan gadiitti eegala. Kunis namni yoo gufuu gufatu maal jedha? Natu gufuu nadura jiru dhahee/ rukute/ jedha moo gufuutuu ana dha’ee jedha? Kana kan jedheef Finfinnee keessaatti taksii qabachuuf uummatni hiriira dhabachaa ooluu sodaa irraa kan ka’ee taksiin akka acaqee fe’uu haa jedhuyyuu malee hammayyuu hin foyyofne. Fakkeenyaaf Xafoo haadebabayii, ayaati, arat kiloo kkf bakkaa adda addaa ilaaluu ni danda’ama.
Bakkuma hawasaa kanaatti sochii achuma dhabbatee harkaa isaa lamaan ol kaasuun mallaattoo yoo diddaa mulise. Rakkoo qala’insaa, kenninsa tajajila, biiroookrasii, kkf maaliif akkana ta’aa? Qindeessuu fi foyyeessuun hin danda’amne jechuun dubbachuun gara sochiitti qajeelchuun ni danda’ama.
Abjuu mana amantii keessaa hin duroomta ittiin jedhan dhaga’ee fakkaataa kaleessa Abiin gurgurtaa harka 40 Itiyoo teleekoomii haala duree wixineessaa turee kana dudduba maaltuu kakaase yoo jennee hanqina dinagdee isaa qunnamee irraa waan ka’ee qabeenyaa dhabbataa biyyaa, fedhii fayyadamtoota malee karaa ittiin ofii fi harcaatoota nafxanyaa waliin badhadhuu totolfataa jiraa.
Kanaaf maal furmaatni isaa? Uummatni shagar fi ogeessi dhimmii kun ilaaluu maaf seeratti hin dhiyeesine? Nuu deemii maaf hin jennee? Kanaa fi kanneen inni biroof deebiin ni kennama.
Galatooma


text:
Manni maree bulchiinsa magaalaa Finfinnee har’a hundeeffamee jira. Kan haaraa hundeeffame bulchiinsi magaalattii aadde Adaanech Abebee kantiibaa gochuun filatee jira.
Kantiibaa bulchiinsa magaalaa Finfinnee ta’uu dhaan miseenosta mana maree magaalattii 138n sagalee guutuun kan filataman aadde Adaanech Abebee, mana maree sana duratti hirbuu erga seenanii booda haasaa dhageessisaniin, manni maree haaraan kan hundeeffame filannoon akka hin geggeessamne gochuuf kan ture jiddu seeniinsa alaa dura dhaabbachuun adeemsa filannoo ta’eni jedhan.
Waggoota shanan itti aananiif carraa Finfinnee bulchuu kan argate bulchiinsi isaanii, damee qiyyaafata itti kennu ijoo keessaa, malaammaltummaa ittisuun tokko ta’uu kantiibaan kun tuqanii jiru.
Hawaasichaaf qormaata kan ta’e qaala’ina jireenyaa ittisuu gama ilaaleen hiyyeeyyii irratti hojii fuuleffatee fi dargaggootaaf hojii uumuu irratti qiyyaafati kan itti kennamu ta’uu aadde Adaanech ibsaniiru.
Manni maree haaraa hundeeffame, paartii badhaadhinaaf afaan yaa’ii ta’uun kaadhimummaan kan dhiyeesse, aadde Buzeenaa Alqaadir afaan yaa’ii, dubree Faayizaa Mahaammad itti aantuu afaan yaa’ii gochuun kan filate yoo ta’u filatamtoonni kunis hirbuu seenuun hojii jalqabaniiru.
Waxabajjii 14 bara 2013 filannoo geggeessameen boordiin filannoo kan ibse bakka bu’oota mana maree uummataa 425 keessaa barchuma 410 kan injifate jpaartiin badhaadhinaa bulchiinsawwan magaalaa fi naannoo hundeessuu kan jalqabe yoo ta’u, guyyoota hanga tokko booda immoo mootummaa federaalaa hundeessuuf qophii irra jira.


text:
Finfinnee, Adoolessa 21/2013(TOI) – Itoophiyaattii torban kana haalli qilleensaa hurrii qabu bakka adda addaatti mudaachaa jira.
Ejansii Meetirooloojii Biyyaalessaa akka himeetti haalli qilleensaa hurriin uffifamee kun raaga haala qilleensaa waqtii Gannaan kan durumaa raagameedha.
Ejensichii Qilleensi hurrii qabu kun miidhaa akka hin dhaqqabsiisifneef of eeggannoo taasisuun akka barbaachisu hubachiiseera.
Daariktarri Olaanaan Ejansichaa obbo Faxxanee Tashoomaa akka himanitti; Waqtii Gannaa kanatti Roobni roobuu idileefi idileen olitti roobuu akka danda’u ragaa haala qilleensarraa kan hubate ta’uu Tajaajila Oduu Itoophiyaatti himaniiru.
Hurriin kun dukkana umuun akka fagootti hin garree waan dhorkuun Konkolaachiftoonnii ofeeggannoo gochuu akka qabaniis obbo Faxxaneen himaniiru.
Ejansiin Meetiroolojii Biyyaaleessa Itoophiyaa garee daandii qilleensaa Itoophiyaa fi Abbaa Taayitaa Aviyeeshinii Itoophiyaa waliin haalaa geejiba qilleensaa irratti waliin mari’achaa hojjechaa jiraachuu himaniiru.


text:
Amajiii 14,2016 Najjoo
Gaaasa Qeerroo Wallagga lixaa magaala Najjoo irraa Har’a barattootni mana barumsaa qophaayinaa magaala Najjoo, mana barumsaa Abdiisaa Aagaatti FXG ka’een humni waraana Wayyaanee dhukaasa banuun uummata bakka jiruu dammaqsuunis gara fincila barattootaatti hirmaachisee oole.
Akka gabaasni kun addeessutti har’a sa’a booda magaalaan Najjoo dirree lolaa taatee oolte. Uumataa fi humna waraana agaazii gidduutti lolli gaggeffamaa oole. Magaalaa Najjoo fi hangaa Goriitti uummanni daandii cufuudhaan dhaadannoo sagalee guddaadhaan dhageesisaa oole. Mootummaan wayyaaneen ammaa kaasee nun bitin jechuun dhaadachaa oolan.Qaama mootummaa wayyaanee magaala Najjoo keessaa
baasuun waajjiralee fi manneen jireenya diinaa fi ergamtuu irratti uummanni tarkaanfii adeemsisee jira. FXg har’a magaala Najjootti
gaggeeffameen barattootni hedduunis miidhamanii jiru, Dhibbaan barattootni lakkawaman ukkaamfamanii jiru. Barataa fi uummanni qonnaan
bulaan baadii keessaa fottoqee FXG kanatti hirmaachuun diina afaan qabsiisanii jiru. Haala qaawwaa argameen humni waraana Wayyanee
barattoota ukkaamsuun beekame, Injifannoon keenya jechunis uummanni ABO fi WBO faarsaa akka oole gabaasni Qeerroo irraa nu gahee jiru ibsa


text:
Leenjii Ramadaanaa itti Fufsiisuuf
Ramadaanni buufata leenjii ol’aanaa namni tokko jireenya ofii ittiin jijjiratuudha. Ramadaanni tokko darbee ramadaanni biraa yommuu dhufu namni tokko ‘Ramadaana kana keessaa jijjirama maalii ykn akkami agarsiise?’jedhe of gaafachu qaba. Fakkeenyaf Ramadaana baranaa dheebu, beela fi dadhabbii qofaan dabarsine moo jireenya keenya keessatti jijjiramni wayii argamee jiraa? Fkn, salaata sirnaan salaatu, wanta haraamaa dhaabu, qalbiin namaaf rahmata gochuu, dallansuu too’achu fi kkf. Ramadaana kana keessa jijjirama kana fi kan kana fakkaatan yoo argine, jijjirama kanniin itti fufsiisuuf qophiidhaa ree? Jijjirama kanniin itti fufsiisuuf tarkaanfilee kanniin fudhachuu dandeenya. Isaanis;
1. Rabbiin biratti hojiin gaariin fudhatama argachuuf (qeebalamuuf) itti fufuu– “Rabbiin gabbaruu fi ajaja Isaa bakkaan gahuu jechuun hojii ibaada dirqama sitti ta’e yeroo hundaa sirna isaa eegde iklaasa fi beekumsaan hojjachuudha. Ibaadan yeroo hundaa (guyyaa guyyaan) hin hojjatamne gatii wayituu hin qabdu. Osoo ibaada yeroo hundaa hojjatameyyuu wantoota sodaachisaa lamatu jira. Jalqaba irratti, ibaadan nuti hojjannu Rabbiin gammachisuu fi itti dhiyaachuf yoo hin ta’in, iklaasa keenya miidhaa irraa buusna. Kanaafu ibaada keenya eeguuf iklaasa qabaachu keenya sirritti mirkaneefachu qabna. Lamaffaan immoo, ibaadan keenya sunnaah Ergamaa Rabbii (SAW) waliin deemu isa sirritti mirkaneefachu qabna.”
Namni yommuu hojii gaarii Ramadaana keessa hojjatu iklaasa fi sunnaah Ergamaa Rabbii (SAW) hordofuun kan hojjatu yoo ta’e, akkamitti Ramadaanni erga dhumateen booda hojii gaari san dhiisaa? Namni iklaasa qabu hojii gaarii San hin dhiisu. Kanaafu, iklaasa ofii qorachuun hojii gaggaarii Ramadaana keessa hojjataa ture, hojjachu itti haa fufu.
2. Obsa —namni tokko wayitti bahuu yoo barbaade, hadhaa jireenyaa obsaan liqimsuu qaba. Obsi bakka saditti qoodama. Isaanis; Rabbiin gabbaruu (ibaadaa Rabbii) irratti obsuu, wantoota Rabbiin dhowwe irraa fagaachun obsuu fi musiibaa (balaa) namatti bu’e obsaan dabarsu. Hojii gaggaarii Ramadaana keessa hojjataa turan itti fufsiisuuf obsi garmalee barbaachisaadha. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) yeroon kakachuun ilmi nama kasaaraa keessa akka jiran ibsa namoota waa afur raawwatan malee.
“(1). Wa-l-asr (Yeroon kakadhe).(2). Dhugumatti ilmi namaa hoongoo (kasaaraa) keessa jira. (3). Isaan amananii, hojii gaggaarii dalagan, haqa walii dhaamanii fi obsa walii dhaaman malee (warri hafan hoongoo (kasaaraa) guddaa keessa jiru).” Suuratu Al-Asr 103:1-3
Kanaafu, suura tana irra kaane namni tokko addunyaa fi Aakhiratti kasaaraa irraa baraaramuuf dhugaan Rabbitti amanuu qabu. Erga amanee booda hojii gaggaarii Rabbiin itti ajaju hojjachuu fi hojii badaa Inni irra dhowwu dhiisu qaba. Akkasumas, haqa Islamaa erga beeke fi hubate booda hojii irra oolchu fi namoota beeksisuuf tattaafachu qaba. Ammas ulaagan afraffaan kasaaraa irraa nama baraaru hojii gaarii hojjatan irratti obsa qabaachu, haqa namootaf dabarsu irratti obsa qabachu; yommuu haqa babal’isan (raabsan) balaa namoota irra namatti dhufu obsaan dabarsu barbaachisa. Akkasumas, namoonni haqa irratti obsa akka qabaatan isaan gorsuudha. Kanaafu, namni tokko hojii gaggaarii Ramadaana keessa qofa hojjate, Ramadaanni yommuu dhumatu hojii gaggaarii keessumattu hojiiwwan dirqama ta’an kan akka salaataa yoo dhiise, kasaaraa (hoongoo) irraa baraaramu danda’aa? Kanaafu, hojii gaggaarii Ramadaana keessa hojjataa turre obsaan itti fufu qabna. Yoo akkana hin godhiin jijjiramni dhufuu hin danda’u.
3. Rabbiin kan gabbaran ji’a Ramadaanaa qofa osoo hin ta’in hanga duuti dhuftu akka ta’e beeku– Rabbiin akkana jedha: “Hanga dhugaan (duuti) sitti dhuftu Gooftaa kee gabbari.” Suurat al-Hijr 15:99
Namni osoo Ramadaana keessa Rabbiin gabbaruu duuti itti dhufte haalli isaa waa tole! Namni erga Ramadaanni deemen booda Rabbiin gabbaruu dhiise, Aayaa armaan olii faallessaa jiraa jechuudha. Rabbiin gabbaruun (ibaadan) jechuun wanta shari’aan Islaama itti ajajje fi wanta namoota irraa dhowwite guutu of keessatti qabata. Karaa biraatin ibaada (Rabbiin gabbaruu) jechuun- ajaja Rabbiitti buluu fi wanta Inni dhowwe irraa dhowwamuudha; dirqamoota Rabbiin itti nama ajaje bakkaan gahuu (hojjachuu) fi haraama (wantoota dhowwamaa) dhiisudha. Kanaafu, Rabbiin hanga duuti dhuftu Gooftaa kee gabbari jedhe erga itti nu ajaje,namni tokko Ramadaana qofa waan gaggaarii hojjate fi waan badaa irraa dhowwame, yommuu Ramadaanni bahu waan gaggaarii hojjatu san yoo dhiise fi hojii badatti yoo deebi’e, ‘Namni kuni Rabbiin gabbaraa jira’ ni jedhamaa ree? Namni tokko guyyoota murtaa’aniif ykn guyyaa duuti itti dhuftu Rabbiin kan gabbaru osoo hin ta’in jireenya isaa guutu Rabbiin gabbaruu qaba. Sababni isaas, Rabbiin jireenya nama kanaa guutuu haa xiqqatu haa guddatu wanta ittiin jiraatu kenneefi jira. Kanaafu, Rabbiin qananii lakkaawame hin dhumne isarratti oole osoo jiru namni tokko akkamitti Rabbiif ajajamu (Isa gabbaruu) didaa?
4. Adabbii hojii gaggaarii dhiisu fi hojii badatti deebi’u yaadachuu– namni hojii gaarii hojjataa ture tokko yommuu dhiisu keessa isaatti jeequmsi fi gammachuu dhabuun ni dhagahama. Sababni isaas, uumamaan qalbiin namaa yommuu hojii gaarii hojjatan ni gammaddi, boqonnaa argatti. Fuggisoo kanaa yommuu hojii gaarii dhiisanii fi hojii badaa hojjatan, ni jeeqamti, boqonnaa dhabdi. Ramadaana keessa yommuu hojii gaggaarii hojjannu fi hojii badaa dhiisnu hangam akka gammannuu fi boqonnaa sammuu argannu mee haa ilaallu. Akkasumas, erga Ramadaanni baheen booda hojii gaarii yommuu dhiisnu fi hojii badatti yommuu deebinu hangam akka jeeqamnu fi dhiphannu mee haa hubannu. Iccitiin jiiyni Ramadaana ji’a rahmataa fi gammachuu itti ta’e keessaa tokko namoonni hojii gaarii baay’isanii waan hojjatanii fi hojii badaa irraa waan dheessaniifi. Kanaafu, bartee kana itti fufsisuun maaliif gammachuu fi tasgabbii keenya itti hin fufsiisnee? Hojii gaarii dhiisu fi hojii badatti deebi’uun maaliif gammachuu fi tasgabbii Ramadaana keessa argachaa turre dhabnaa?
Namni yommuu hojii gaarii dhiisu fi hojii badaa hojjatu addunya kana qofatti osoo hin ta’in Aakhiratti adabbii hamaa adabama. Rabbiin warroota salaata dhiisanii fi fedhii lubbuu hordofan akkana jechuun akeekachiisa:
“Isaan (waarroota gaggaarii) boodas bakka bu’oota salaata dhiisanii fi fedhii lubbuu isaanii hordofantu hafe. Hallayyaa Jahannam qunnamuuf jiru. Garuu namni tawbatee, amanee, hojii gaarii hojjate, warri sun jannata seenu; homaa hin miidhamanu.” Suura Mariyam (19): 59-60
Kanaafu, hojii gaggaarii dhiisu fi fedhii lubbuu hordofuun hojii badaa hojjachuun adabbii hamatti akka nama geessu beekun, hojii gaggaarii Ramadaana keessa hojjachaa turre itti fufuu fi hojii badaa irraa dheessu qabna. Yoo akkana goone wagga waggaan jijjirama guddaa argina.
Guduunfaa
Kaayyoo Ramadaanaa keessaa inni guddaan taqwaa (sodaa Rabbii) akka horannuufi. Akkuma Xalaq ibn Habiib jedhe, ” Taqwaa jechuun ifa Rabbirraa ta’een wanta Rabbiin itti ajaje Jaalala Isaa argachuuf hojjachuu fi ifa Rabbirraa ta’een wanta Rabbiin irraa dhowwe jaalala Isaa argachuuf dhiisudha.” ‘ifa Rabbirraa ta’een’ yommuu jedhu ‘Qur’aana fi sunnaa Ergamaa Rabbii(SAW) hordofuun hojii gaarii san hojjachuu ykn hojii badaa san irraa dheessudha. Kanaafu, ramadaanni ji’a taqwaa irratti nu leenjisuuf dhufe malee ji’a nu miidhuf dhufe miti. Nutis leenji kana hanga Ramadaanni itti aanu dhufutti ykn duuti dhuftutti itti fufsiisu qabna. Namni tokko milkaa’inna guddaa irra kan gahuu wanta hojjatu gaarii san yoo itti fufeedha.


text:
Fakkeenyota Ajaa’iba Balaa irratti Obsuu-3
2-Obsa Nabii Ayyuub (Aleyh salaam)–kutaa 2
Kutaa darbe keessatti obsa Nabii Ayyuub ilaalle turre. Har’as itti fufuun kutaa dhumaa ni ilaalla. Rabbiin olta’aan Nabii Ayyuubin ilaalchisee ni jedha:
“(41)-Gabricha keenya Ayyuubinis yommuu “Dhugumatti sheyxaanni rakkinnaa fi adabbiin na tuqe.” jechuun Gooftaa isaatti lallabe yaadadhu. (42)-[Lafa] miila keetin rukuti. Kuni [bishaan] qabbanaa’aa dhiqannaa fi dhugaatiif ooludha.” [isaan jedhame]. (43)-Nu irraa rahmataa fi warra sammuu qabaniif yaadachisa akka ta’uuf maatii isaatii fi isaan waliin fakkaataa isaanii isaaf kennine. (44)-“Harka keetitti qaboo margaa fuudhii [haadha manaa tee] rukutiin. Kakuu kee hin diigin.” [isaan jenne]. Obsaa ta’uu isa arganne. Gabricha akkam tole! Dhugumatti inni baay’isee [gara Rabbii] deebi’aadha.” Suuratu Saad 38:41-44
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Gabrichaa fi Ergamaa Isaa Ayyuubin aleyh salaam fi rakkoo ittiin isa qore dubbata. Rakkoon kuni qaama, qabeenyaa fi ijoollee isaa tuqe. Qalbii isaa malee hanga qaama isaa irra bakki fayyaan lilmoo itti waraanan hin jirre gahuutti rakkoon dhibee isatti bu’e. Qabeenyi isaas jalaa bade, ijoolleen isaas ni dhuman. Niiti isaa malee homtu isa biratti hin hafne. Niitin isaa mindaadhaan namoota tajaajiluun gara waggaa kudha saddeeti (18) isa nyaachisaa fi tajaajilaa turte. Nabii Ayyuub kana dura dureessaa fi ijoollee baay’ee qabaa ture. Addunyaa keessatti haala mijaa’aa fi badhaadhinna keessa ture. Ergasii kuni hundi isarraa fudhatame. Niiti isaa malee sababa dhibee isaatiin firaa fi alagaan isa gate. Rabbiin ishirraa haa jaallatu. Yeroo namoota tajaajiltu malee ganamaa galgala isarraa adda hin baatu. Ergasii yoosu isatti deebiti. Yommuu haalli kuni dheeratu fi jabaatu, murtiin xumurame fi yeroon murteefame dhumate, Gooftaa aalamaatti warwaate.[1] Ni jedhe: “Dhugumatti sheyxaanni rakkinnaa fi adabbiin na tuqe.”
Namni yommuu rakkoon akka dhibee, qabeenyi jalaa baduu ykn namni jaallatu isa jalaa du’uun isatti bu’u, sheyxaanni rakkoo cimaan isa tuqa. Rakkoo cimaa kana keessaa, waa’ee Rabbii ilaalchisee waan badaa akka yaadan namatti hasaasudha.
“Dhugumatti sheyxaanni rakkinnaa fi adabbiin na tuqe.”
Sheyxaanni sababa balaa natti bu’eef waa’ee Kee ilaalchisee waan badaa yaadutti na dhiibuuf baay’inna hasaasaa, gowwoomsaa fi dhara isaatiin rakkoo nafseetii fi dadhabinnaan na tuqe. Asitti adabbiin wanta nafsee irratti ulfaatu fi laaleessudha.[2]
Kuni rakkoo nafsee sheyxaanni isa tuqeedha. Tarii sheyxaanni dhibee isaatiifis sababa ta’uu danda’a. Rabbiin hundarra beeka.[3]
Sheyxaanni carraa rakkootti fayyadame nama jallisuuf hasaasa badaa adda addaa namatti naqa. Namni balaa isatti bu’ee darbuu fi badhaasa guddaan milkaa’uuf hasaasa badaa kanaaf deebii deebisuu hin qabu. Hasaasni badaan kuni kan akka murtii Rabbiitti akka dallanan, obsa dhaban, lubbuu ofii balleessan (galaafatanii) fi kan kana fakkaatanitti nama kakaasudha.
Nabii Ayyuub rakkoo cimaa kana irratti baroota dheeraaf erga obsee fi danda’ee booda, gara Rabbii olta’aatti warwaate. Rabbiinis kadhaa isaatiif deebii deebise. Karaa wahyiitiin akkana jechuun isa ajaje: “[Lafa] miila keetin rukuti. Kuni [bishaan] qabbanaa’aa dhiqannaa fi dhugaatiif ooludha.”
Ayyuubis ajaja kana fudhachuun olka’ee dachii luka isaatin ni rukute. Ergasii Rabbiin burqaa bishaanii qabbanaa’aa ta’e lafa keessaa olbaasef. Ayyuubis bishaan kanarraa ni dhiqate, ni dhuges. Rabbiinis dhibee isatti bu’ee isarraa oofe isa fayyise. Ammas, Guyyoota dhibee cimaa keessatti maatii dhabee ture isaaf deebisee. Isaan waliin fakkaataa isaanii isaaf dabale. Kuni hundi Isarraa rahmata.
Nabii Ayyuub yeroo dhibee isaa sababa wayiitiif haadha manaa isaa irratti dallanee ture. Yoo fayyee, rukuttaa dhibba akka ishii rukutu kakate. Yommuu Rabbiin isa fayyisuu akkamitti tajaajilli fi mararfannaan guddaan ishiin isaaf goote rukuttaan kafalamaa ree? Kanaafu, Rabbiin karaa bahiinsa isaaf godhe. Innis, qaboo margaatin ykn harcummee xixxiqooleen ishii rukutuudha. Qaboo jechuun haala guutuu ta’een wanta harka namaa keessatti qabamuudha.
Seenaa Ayyuub aleyh salaam keessatti marsaa obsaa garmalee ulfaata ta’ee milkaa’innaan akka darbe ni hubanna. Kanaafi Rabbiin subhaanahu wa ta’aala isa faarse: “Dhugumatti, obsaa ta’uu isa arganne. Gabricha akkam tole! Dhugumatti inni baay’isee [gara Rabbii] deebi’aadha.”
Guduunfaa:
✐Dhugumatti obsi nabii Ayyuub fakkeenya guddaa namaaf ta’a. Keessattu, namoota dhibee hamaan qabaman, maatii fi qabeenya dhabaniif fakkeenya guddaa ta’a. Nabii Ayyuub gara waggoota baay’eef dhibee cimaa dhibame. Haadha manaa isaa malee namoonni isarraa dheessan. Kanarratti dabalate, qabeenyaa fi maatii isaa ni dhabe. Ijoolleen jalaa duute. Mee itti yaadi guddinna rakkoo kanaa!
✐Nabii Ayyuub aleyh salaam qormaata kana hunda obsaan dabarse. Waa’ee Rabbii ilaalchisee yaada badaa hin yaanne. “Rabbiin maaliif kana natti hojjataa? Ana namaa gaarii hin turree?” jechuun hin nyakkisne. Kana hunda achi dhiisun murtii Rabbiitiif harka kenne, ni obse. Kanaafu, mindaan isaa maal ta’ee ree?
✐Addunyaa tana keessatti Rabbiin subhaanahu wanta isarraa fudhate isaaf deebise. Fayyaa, qabeenyaa fi maatii isaaf deebise. Aakhirattis sadarkaan isaa guddaadha.
✐Nabii Ayyuub namoota sammuu qabaniif fakkeenya guddaa ta’a. Namoonni sammuu waa hubattu qaban, obsa Nabii Ayyuub (aleyh salaam) ilaalun firii fi mindaa obsaa ni beeku. Kanaafu, rakkoo isaan qunnamuuf ni obsu.
✐Ammas seenaa Nabii Ayyuub irraa kana ni baranna: namni hanga fedhe gaarii fi Rabbiif kan ajajamu haa ta’u, addunyaa tana keessatti karaa adda addaatin ni qorama. Namni tokko “Ani nama hojii gaarii hojjatudha, rakkoon na hin tuqu” jedhee yaadu hin qabu. Kana irra, rakkoo irratti obsuuf of qopheessu qaba.
✐Yommuu rakkoon gurguddaan si qunnamu, Nabii Ayyuubin yaadadhu. Akkana jechuun ofitti hasaasi, “Nabii Ayyuubin balaan guddaan kana caalu isa qunname ture. Yeroo tokko keessatti dhibee cimaan ni qabame, qabeenya ni dhabe, ijoolleen jalaa dhumte. Inni kana hunda irratti jaalala Gooftaa isaa barbaadun waggoota baay’eef ni obse. Dhumarratti, mi’aa firii obsaa ni argate. Rakkoon kiyya rakkoo isaatin yommuu wal bira qabamu hangami? Dhugumatti, rakkoon kiyya xiqqaadha. Kanaafu, maaliif akka isaatti obsee mindaa hin argannee?”
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir ibn Kasiir 6/429
[2] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-3/581
[3] Tafsiiru Qur’aanil Kariim- Suuratu Saad-fuula 184,Ibn Useymiin
Al-Akhlaaqul Islaamiyyatu wa ususuhaa-2/316-317


text:
Jaarmayaan Sagantaan nyaata addunyaa kan Tokkummaa Mootummootaa(WFP) bulchiinsa naannoo Afaar fi Amaaraa keessatti namoota sababaa walitti bu’iinsii baballachuun rakkataniif gargaarsa nyaataa marsaa duraa raabsu xumureen jira jedha.
Ta’uus garu, gargaarsa dhala namaa bulchiinsa naannoo Tigraay dhaqqabsisuuf sochiin ta’u, amma iyyu danqaan waan jiruuf jecha raabsii gargaarsaa iddoo sanatti gaggeeffamuu qabu duubatti akka hafuu gochaa jira jedha sagantaan nyaata adduyaa.
Erga Hagayya 15 bara 2021 jalqabee bulchiinsa naannoo Affaarii fi Amaaraa keessatti namoota kuma 300 ta’aniif jaarmayichii nyaata raabsee jira.
Tigraay keessatti erga caamsaa 27 jalqabee gargaarsii nyaataa marsaa lammataa uummata Miliyoona 2.4f kanneen Tigraay Kaaba-dhiyaa fi Tigraay Kibbaa keeessaaf raabsamuun ibsamee jira.
Gabaasaaleen mirkanii hin qabnee kan kutaalee sadeen irraa argaman akka jedhanti, dhabamuun wabii nyaataa dabalaa kan jiru yoo ta’u, kunis maatiin manaa fi qe’e isaanii barbadoofnaan dheessuu isaaniin akka ta’e, sagantaa nyaata addunyaa keessatti, Daayreekteera biyyoota kutaa Afrikaa Bahaa kan ta’an Maaykil Daanfoord ibsanii jiru.
Baatii waxabajjii dabree akkuuma tilmaamamee, uummanni kuma 400 yeroo ammaa kanatti haallii beela fakkaatu akka isaan mudatuu kan beeksisee yoo ta’u, gargaarsa nyaataa ga’aa dhaqqabsisuuf yaaliin jiraatuus haallii jiru amma akkaan yaaddeessa ta’a deemuu beeksisee jira.
Bulchiinsa naannoo Afaarii fi Amaaraa keessattis uummanni kuma hedduun manaa fi qe’e ofii irraa godaanuu fi qabeenyaan isaanii barbada’uun ibsamee jira.
Maraafu jedha jaarmayaan sagantaa nyaata addunyaa, walta’iinsaa fi deggersa guutuu paartilee walitti bu’iinsa kana keessaa harka qaban biraa argannee, uummata gargaarsa barbaaduu mara hatattamaan dhaqqabuun dadhabamnaan, Itiyoophiyaa gama kaabaa balaa hamaatu eeggata jedha.


text:
daipooraa oromoo maal hubatuu jecha lammaa kana irra hubattan comment godha
OMN: ODUU IJOO SADAASA 10/2017
ONN: Oduu Amma Nu Ga’e.
Magaalaan Dambi Dolloo galgala har’aa (Sadaasa 10, 2017) kana dhukaasaan goolama akka jirtu maddeen keenya bilbilaan nu gabaasaniiru. Dhukaasa kanaan miidhaan qaqqabe guutummaatti beekamuu baatus Poolisoota “Dafee Qaqqabaa” reefuu kaleessa galgala magaalittii dhufan keessaa namni lama jilbaa gadi rukkutamanii madaa’uun barameera. Miidhaa kanaa kan qaqqabsiise humna makkalaakayaa durumaanuu achi qubatee ummata magaalaa sanaa goonaa jiru ta’uu bal’inaan odeeffamaa jira. Hordoftoota keenyaa bal’ina oduu kanaa hordofnee akka nu qaqqabeen isiiniin ga’uuf kan tattaafannu ta’uu asumaan isin beeksifna.
SQ: Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromo, Sadaasa 10, 2017


text:
Manni Murtii Keeniyaa Lammilee Itiyoophiyaa seeraan ala biyyattii Seenan 137’irratti murtee dabarse
NAAYROOBII — (voaafaanoromoo) —Lammileen Itiyoophiyaa Jimaata darbe Poolisii Keeniyaatiin qabaman kaleessa mana murtiitti dhiyaatanii murteen irratti darbe. Godaantonni kuni lakkoofsi isaanii 137 yoo ta’u kaleessa adabbiin Doolaara 300 yookiin hidhaan ji’a 6 isaan irratti murtaa’eera.
Poolisiin Keeniyaas lammilee Itiyoophiyaa kana seeraan ala gara biyyattiitti fiduun namoota shakkaman lameen Dajanee Chaafaa fi Chaakoo Jiloo to’annoo jela oolchee waa’ee isaanii qorataa jira.
Imbaasiin Itiyoophiyaa Naayiroobii jiru dhimma kana gaafatmee ‘To’annaa jela ooluu lammilee Itiyoophiyaa kana akka quba hin qabne himeera.’
Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa
Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Dajanee Xaafaa: Ajaji Manni Murtii Kaleessa Kenne Sirrii Mitii Akkasumas Mirga Keenya Dhiiba
WAASHIGITAN, DIISII — Galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo faa irratti kanneen himataman hoogganoota Kongrasiin federaalawa Oromoo mana-hidhaa Qilinxoo jiran Kudha torba ragaa of irraa ittisaa dhaggeeffachuun Wixita kaleessaa jalqabe har’as itti fufee jira.
Hoogganoota ol’aanoo dhaabichaa afur Baqqalaa Garbaa, Dajanee Xaafaa, Addisuu Bullaallaa fi Gurmeessaa Ayyaanoof akka ragaa ittisaatti aangawoonni sadarkaa olaanaa biyyatti akka dhihaatanis manni-murtii kan ajaja kennee ture ta’us xalayaan waamicha mana-murtii aangawoota sana hin dhaqqabiin hafuu ibsamee jira.
Inumaa xalayaan waamichaa otuu itti hin ergamiin dura barbaachisummaan waamamuu angawootaa akka keessa deebi’amee ilaalalu ibsuun manichi-murtii beellama ka biraa Sadaasa 6, bara 2010-tti qabuu isaa kaleessa beeksise.
Oolmaa mana-murtii federaalaa ol’aanaa kan har’aa irratti Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Dajanee Xaafaa ajaja duraan kenname dhisanii yaada haaraa fiduun kun mirga keenya dhiiba jechuun falama. Kun ta’uun shakkii mana murtii irraa duraanuu qabnu Jabeesse jechuun falman.
Manni murtii boqonnaaf ituu hin cufamiin dura xalayaan waamichaa aangawoota dhaqqabuu isaa dhaddachii nutti himamee kan ture ta’uus amma deebinee yeroo dhiyaanneetti hin ergamnee jedhamuu bira taree waamamuu aangawootaa irratti dura dubbanna jedhamee bellamnii qabamuu kun sirrii miti jedhan lameenuu.
Manni murtii garu kana irratti waan kaleessa murteessine keessa deebinee hin ilaalluu jechuun dhaddacha cufee ba’eera.Olmaa mana murtii walii gala irratti gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa.


text:
Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO)
Gootichi WBO Godina Bahaa, Bahaa fi Lixa Harargee Keessatti Loloota Godheen Loltoota Diinaa 22 Ol Hojiin Ala Taasise
Onkoloolessa 19 Bara 2015
Abdii fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn kan Godina Bahaa keessa sossohu humna gabroomfattuu wayyaanee irratti tarkaanfii fudhatu jabeessee itti fufuun tibbanas Godinoota Bahaa fi Lixa Harargee keessatti waraana wayyaanee sochii WBO danquu fi ummata irratti dalagaa gooltummaa raawwatuuf bobbaa irra turan haleelee 22 ol hojiin ala gochuun meeshaalee waraanaa irraa hiikkachuu Ajaji WBO Godina Baha Oromiyaa oduu tarkaanfii waraanaa SBOtti ergeen ifa godhee jira.
Haaluma kanaan Onkoloolessa 13,2015 Waraanni Bilisummaa Oromoo Baha Harargee Ona Fadis naannoo Miidhagaa Lolaa bakka Mudhii Baallii jedhamutti humna waraana wayyaanee kan sakattaa fi maqaa WBO nyaachistu jedhuun ummata gooluuf bobbaa irra ture haleeluun 4 irraa ajjeesee, 7 ol madeessuu fi qawwee AK-47 4 fi mi’oota waraanaa biroo irraa booji’uu Ajaji WBO Godina Bahaa beeksiseera.
Gootichi WBO Godina Bahaa tarkaanfii isaa itti fufuun Onkoloolessa 16, 2015ttis Lixa Harargee Ona Bookee naannoo lakkoobsa 25 jedhamu keessaa bakka Haroo Diimtuu jedhamutti qubsuma diinaa haleeluun 5 irraa ajjeesee, 6 madeessuun addaan akka bittinneesse, akkasumas qawwee AK-47 6 fi meeshaalee biroo irraa booji’uu Ajaji WBO Godina Baha Oromiyaa dabalee beeksiseera.
Onkoloolessa 08 fi 09,2015 Gartuun Mahaandisaa Humna Addaa WBO Godina Kibba Bahaa, Baalee keessaa Gindhiir bakkoota Qarsaa Allaattii fi Laga Dharroo bakka Malkaa Aadee jedhamanitti fanjii konkolaataa fi fanjii farra namaan Ajajoota Waraana Wayyaanee lama dabalatee loltoota diinaa 18 olii fi konkolaataa tokko hojiin ala gochuu isaa gabaasuun keenya kan yaadatamuu dha.
………………………………………………………………………..
Ajajootni Waraana Wayyaanee Lama Waardiyoota Isaanii Waliin Gartuu Mahaandisaa Humna Addaa WBO Godina Kibba Bahaan Haleelamanii Ajjeefaman. Loltootni 14s Tarkaanfii Fudhatameen Hojiin Ala Ta’an.
Onkoloolessa 16 Bara 2015
Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Godinoota adda addaa tarkaanfilee gara garaa humna gabroomfattuu diinaa irratti fudhatu yeroo irraa gara yerootti jabeessaa fi babal’isaa kan jiru si’a ta’u, haaluma kanaanis Humni Addaa WBO Godina Kibba Bahaa Baalee keessatti ajajoota waraana wayyaanee ummata dararaa turan waardiyoota isaanii waliin tarkaanfii boonsaa irratti fudhateen du’aan adabuu Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa Oduu Tarkaanfii SBOf ergeen beeksiseera.
Onkoloolessa 08, 2015 Gartuun Humna Addaa Mahandisoota WBO Kibba Bahaa Godina Baalee ganama keessaa sa’aa 8:00 irratti ajajoota waraana wayyaanee Abbaa Buttaa (A/100) fi Abbaa Muraasaa (A/50) waardiyoota isaanii 4 waliin kutaa waraana wayyaanee 12ffaaGindhiiritti argamu irraa ka’anii gara magaalaa Saallaat konkolaataan deemaa turan bakka Qarsaa Allaattii jedhamutti fanjii farra konkolaataa kiyyeessuufiin daaressee, ajajoota waraanaa lamaanii fi waardiyoota isaanii 4n, ajjeesuu, konkolaataan ittiin deemaa turanis guutuutti barbadaawuu Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa beeksiseera.
Gartuun Humna Addaa Mahandisoota WBO Godina Kibba Bahaa dirqama itti kenname injifannoo boonsaan galmaan gahuu kan hubachiise Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa, tarkaanfii kanaan diinni guddoo rifatuun akkuma bare ummata nagaa fi meesha maleeyyiitti roorrisaa jiraachuu hubachiisa.
Haaluma kanaan waraanni faashistii wayyaanee tarkaanfii fudhatametti rifate abdii kutannaan naannoo Qarsaa Allaattiitti bobba’uudhaan lammiilee Oromoo nagaa irratti tarkaanfii diinummaa adda addaa fudhachaa jira. Haaluma kanaan jiraattota naannoo kanaa dhiiraa dhalaa osoo hin jedhin marsee dhaanuu irra darbee, jaarolee Oromoo lama Obbo Abdullaahii Sheekaa fi Obbo Awwal Sheek Qaasim jedhaman qabanii WBO fidaa jedhanii yeroo rakkisan, maanguddootni Oromoos nu hin agarre, kan qawwee qabu isinii deemaa barbaadaa waan ittiin jedhaniif, saanjaan wawwaraananii gocha diinummaa akka irratti raawwatan beekameera.
Humni waraana wayyaanee naannoo Qarsaa Allaattiitti bobba’ee ummata goolu kun WBO tarkaanfii kana fudhate sakatta’uu fi hordofuuf dirqama addaa fudhatee bobbaa akkuma eegaleen gartuun Mahandisaa Humna Addaa WBO odeeffannoo argateen Onkoloolessa 09,2015 Laga Dharroo bakka Malkaa Aadee jedhamu iddoo karaan sadii itti walqaxxaamuru irratti fanjii farra namaa hidhuufiin loltoota 14 ol hojiin ala godhee jira. Loltoota wayyaanee fanjii mahaandisoota Humna Addaa WBOn kiyyeeffameef irra bahanii haleelaman kana keessaa 8 battalatti yeroo du’an 6 ammoo miilli irraa ciccituu fi haala hamaan madaa’anii gara mooraa waraana wayyaanee Gindhiir jiruutti akka geeffaman Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa ifa godhee jira.
Tarkaanfiin waraana gabroomfattuu fi lukkeelee wayyaanee/TPLF gufuu QBO ta’an irratti fudhatamu kan itti fufu ta’uus Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa dabalee hubachiisee jira.


text:
Presidantiin Masrii Hosni Mubarak fincila uummataan aangoo gad dhiisanii jiran. Waraanni biyyattii aangoo mootummaa kan dhuunfate si’a ta’u paarlaamaa biyyattii diiguu dhaan heeras rarraasee jira.
Sochiin uummataa kun kan eegale kan Tunisiyaatti aanee akkuma tasaa utuu hin taane waggoota muraasa dura gareen dargaggootaa biyyootii garaa garaa keessatti wal ga’uun mari’ataa turaniin ta’uun beekamee jira.
Dargaggoonni kunis haala hookkara malee mootummaa fonqolchuun itti danda’amu qorataa kan turan si’a ta’u teknoloogii jabanaa kan akka twitter fi facebook-tti fayyadamuu dhaan uummata kakaasanii mootummaa farra dimokraasii ittiin jedhan aangoo irraa fonqolchuu danda’aniiru.
Xiinxalaa polotiikaa kan ta’e dargaggoo Jawaar Mohamed akka jedhutti sochiin biyyootii Arabaa giddu galeessa godhachuun eegale kun gara biyyoota ka birootti illee babal’achuu mala jedha. Mootummoonni abbaa irree ta’anis sochiin uummataa kun nu dhaqqaba jechuun biyyoota gargaagaraa keessaa yaaddoo keessa jiraachuu Jawaar ibsee jira.
Gabaasa guutuu MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
Finfinnee kan jiru Embaasiin Amerikaa ibsa har’a baaseen akkaataa vizaan itti kennamu akkuma duriitti itti fufee jira jedha.Kanneen ammaan dura vizaa argatanii turan irra deebi’anii haareessuu fedhan baatii 12 hin guunne taanaan iyyachuu danda’uu jedha Ibsii kun.Garu nageenyaaf jecha sakatta’aa gaggeeffamu keessa darbuun dirqama ta’u isaa fi barbaachisaa taanaan gaaffii fi deebii gageessuuf qonsilaan akka waamuu danda’uu hubachisee jira.
Namoonni umriin isaanii 17 hanga 79 ta’e gosa vizaa tokko tokko irraa kan hafe qaamaan argamanii iyyannoo dhiyeeffachuun akka qaban ibsee jira.
Biyyoota 7 kanneen Amerikaa akka hin senneef Prezidaant Traamp ugguranii turan murtii manni murtii kenneen ministriin dantaa alaa Amerikaan fudhatama kan qabu ta’u hubachisee lammiwwan biyyoota Torbanii ta’an sirna deemsa vizaa ittiin argatan ka baratame sanaan iyyachuu danda’uu jedhe.


text:
Lidatuu Ayyaaleew maaltu Mudate Iccitiin jiru maali
Lidatuu Ayyaaloo hirmaannaa siyaasaa Itoophiyaa keessatti nama beekamudha. Yeroo darbes magaalaa Bishooftuutti qabamee hidhamuun waraqaa mootummaa Cehumsaa qopheessiteetta; shugguxxii seeraan alaas qabda jedhamuun himatamee wabiidhaan lakkifame. Obbo Lidatuun dhukkuba onneen nama baayyee rakkachaa ture yoo tahu, yaalaaf gara Amerikaa osoo deemaa jiruu humna tikaa PPn qabamee deebifame. Sana booda sagaleen isaa dhokatee “siyaasa keessaa of baasuu ibse.” Qeerroo Intelligence Group itti dhiyeenyaan dhimmicha qorate.
Lidatuun buufata xiyyaaraa keessaa erga deebifamee booda Abiy Ahmed, #Crime
minister bira erga geeffamee booda “gaafan si waamu dhufta!” jedhamee gara manaatti deebifame. Gaafa Guraandhala 27/2013 immoo hatattamaan masaraatti akka barbaadamu itti himamee deeme. Gaafa deemu namni inni fuulaan beeku tokkoyyuu keessa hin jiru. Hunduu hooggantootaa fi tika Eertiraa turan. Jeneraalota Eertiraa hooggana tikaa Abrahaa Kaasaan durfaman turan. Erga teessisanii filannoo lama dhiyeessaniif. “Siyaasa waan jedhamu keessaa of baastamoo Asmaaraatti si baasnee si hiina
” kan jedhu dha. Innis dhukkuba onnee qabu himee haaluma jirus ilaalee “siyaasa keessaa of baasuu!” jedhee deebiseef. Ergasii public hanga godhutti hordoffii guddaatu irra ture. Biyya baandaan baandaa nama jedhu keessatti dirqamee “siyaasa keessaa sababa fayyaakoof jecha of baaseera!” jedhee ibsuuf dirqame. Dhugaan jiru kana.
Qeerroo Intelligence Group
ጥያቄ ለገዳዩ አብይ አህመድ አምላክዎች፦
ይህን የትግራይን ሰላማዊ ወጣቶች ጭፍጨፋ እንዴት አድርጋችሁ መካድ ትችላላችሁ?
የጨፍጫፊዎች ማንነት ከእኔ ትውልድ መንደራቸው እስከ የውትድርና ታሪካቸው ድረስ የሚታወቁ ናቸው።
“ከመከላከያ ጎን ነኝ” በማለት ከአብይ አህመድ ጋር ጄኖሳይድ ያወጃችሁ ቆሻሾች አሁን ምን ይውጣችሁ?
እንግዲህ አብይ አህመድ ከሆነ ከዚህ በኋላ ራሱንም ማዳን አይችልም
Haha yaaboo koflaan dhumne!
Leencoo Lataa wa’ee uniform WBO fi WBO maal yaada?
Namni Waraana uummataa ofii erga dhaabee booda, abdii kutatee baqatee waggaa 28 guutuu waraancha diiguuf socho’aa ture ammas Uniform akkamiin uffatu jechuun… More booha.
Nam tokko akkamiin dhala isaatti inaafuun Waraana uummataatti akkamiin diina ta’e?
Ani Leencoo Lataa waan kana irratti argeen nama akkamii akka ta’e guutummaatti bare.
Nama galgali isaa salphate issin hin godhiin!
Via: Tulluu Hiyyeessaa
Related


text:
“Shororkeessaa jedhanii ana nama biyyikoo na barbaaddu nahimatan. Ana ummati koo na eega. Shororkeessaan isa yaadaan na falmuu dadhabee na hidhee maatii koo bittinse, isa hojii koo irraa na dhorkee galii koo addaan kute,isa kaayyoo koo irraa na hanqisuuf na qabee jiru malee ana miti” Yaasoo Kabbabaa Hordofaa dhaddacha mana murtii Caffee Tumaa irratti kan dubbate keessaa fudhatame.
➛#Qaallittii_Updates!
-Ganama kana Jawaar Mohaammad fa’aa gaafachuuf gara Qaallittii adeemen ture. Har’as nu dubbisuu hindandeenye. Nyaatas ta’ee namas dubbisuu akkuma lagatanitti jiru.
-Shamsaddin qofatu akkana ba’ee nu dubbise. Maatin hundaatuu nyaata fidee dhufus irraa fudhachuu hindandeenye. Nyaata mitii uffatayyuu hinfudhanne, hinjijjiiranne. Beelaa fi dheebudhaan hedduu miidhamanii dadhabanii jiru. Nagaallee nu hingaafanne!
-Dhimma Koloneel Gammachuu Ayyaanaa ilaalchisee mootummaan ”Koloneel Gammachuun bakka hintaanetti hidhamee akka jiru amanee, achiis baasnee jirra!” Jedhee deebii kennus hanga ammaa qabatamaatti wanti beekamee dhugoome hinjiru.
Hidhameetillee kan hidhaadha nama hiiku, hidhameetillee kan ofirra warra hidhameef yaadee dhukkubsatee falmu, callisuun isaa sagalee qawwee biyya tanaa caalaa kan dhagaa’amu fakkeenyaa fi abbaa dhaloota haaraa ibidda kanaa-Jawaar MohaammaD si qofarraa waan haaraa, waan gaarii kumaatamatu baratama!


text:
Mootummaan Wayyaanee qaama oftuulaa afaan qawweetti amanu ta’ee Waggoota 28 dabrsaa jiraachuu eenyullee ni beeka. Mootummaa garboomsaa Wayyaanee kanan yakka ajjeechaa, hidhaa, reebichaa, biyyaa arihuu fi saamicha akka nurraa dhaabuuf waggoota dheeraaf karaa nagaa hirira baanee gaafachaa turre. Deebiin kennamaa turee fi jiru ajjeechaa jumulaa qofaa ta’aa hanga har’aa gaheera. Akeeka Wayyaanee kana dura dhaabbachuuf duula gabaa lagannaa dabalatee Oromoon kitilaan lakkaa’amu lubbuu itti dhabeera, kumootaan kan lakkaa’amu achi buuteesaa maatii awwaallatee otoo hirmii hintufiin hafeera.
Yakka Uummata keenyarratti raawwataa tureen uummanni keenya bara baraan dararamaa jiraachuurra daandiitti bahee ijaarsa Qeerroo Bilisummaa jalatti qabsaa’uutiin qabsoo karaa nagaa adeemsisee garboomsaa akka hinbarbaamneef akeeka Wayyaanee akka hinbulle lallabataa ture ittis jira. Baroota kanas ajjeechaan uummata keenya baha Oromiyaa addatti dararamni uummata Harargee Cinaaksan hedduu kan nu kulkulfachiise ta’uun beekamaadha.
Wayyaaneen waraana maqaa Liyyuu hayiliin leenjifte akka diigduuf Amity International dhaabbanni mirga dhala namaaf sadarkaa addunyaatti falmu gaafataa turus akka ajjeechaa lafarraa nu godaansisuu itti fufuun waraanni Liyyuu ayilii jireenya keenyaaf yaaddeessaa dhufe. Waraana Liyyuu ayilii dabalatee rasaasaan namni kam illee akka hinduunetti qaamonni mootummaa lallabaa, harka lafa jalaan nu ajjeesuutti fulleeffannoon hojii jalqabuun ammoo ittuu yaaddoo egeree keenyaa ta’e.
Yakkoonni Mootummaa Wayyaanee addunyaa biratti saaxilamee, HR-128 murtii nagaa biyyattii eegsisuu malu dabarsuus akkaataa isaaniif aanja’utti qaqqajeelfachuun murtii HR-128 ofirraa kaasuuf qabsaa’ota karaa nagaa kaawwan muraasatuu mana hiraarsaa baasanii akeeka jallataa isaanii itti fufsiisuuf kanneen maqaa ABO’n yakkanii hidhan hiikuu dhabuun biyyattii gara hokkoraatti naanneessuuf haala mijeessan.
Akkasuma maqaa “Shororkeessummaa” n uummata akka hindararreef labsii farra shororkeessaa akka haqaniif gaaffiin gaafatame fudhatama dhabuun Wayyaaneen itti fufsiisuun maqaa Shororkeessaan ammas nu fixuuf kan aggaamaa jirtu ta’uu kan hubateen uummanni gara hokkoraatti akka naannaa’u daandii saaqe.
Inni ijoon hokkora kaasuuf daandii banaa jiruuf bane ammoo, rakkoo biyyattii furuuf bakka qaamni sadaffaan jirutti marii akka gochuu qaban kan ABO’n gaafataa ture tuffachuun waraanatti amanuudhaan waraana uummatatti bobaasanii uummata ajjeesuu Wayyaanee irra dhaabbatamee diddaan ittuu akka babal’atu taasisfame.
Ammas taanan mootummaa ce’umsaa nageenya biyyatti eegsisu hanga hinjirretti qaamni kamuu rakkoo biyyattii nii furra jechuun ulfaataa dhufee jira. Mootummaa Ce’umsaa nageenya waaraa biyyattiif fidu hundeessuuf ammoo Mootummichi qophii ta’uu dhabuun ilmaan isaaf ergamaa turan gara aangootti ol guddisuun surnicha akka waaqaatti dhaadeessuuf fuulleeffannoo qaban agarsiisaa jiran.
Utuu ajjeefamnu, utuu hidhamnuu, utuu lafa keenyarraa dhiibamnuu, utuu daa’imman Oromoo waraana hidhatee socho’uun qalamaa jiranii, manneen jireenyaa uummata keenya irratti utuu gubataa jiruu, utuu ardaa isaa irraa Oromoon godaanee rakkoof saaxilamee jiruu Qeerroo Bilisummaa callisuu waan hinqabneef rakkoo uummatasaa addunyaatti ibsachuuf mormii bifa ho’aan jalqabe. Mormiin akkasuma FXG hanga mootummaa Ce’umsaa dhaabbatuutti akkasuma hanga Wayyaaneen hundeen diigamtee kuftutti kan hindhaabbanne ta’uus asumaan ibsina.
Injifannoon uummata Oromoof
Gadaan gadaa xumura garbummaati!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Waxabajji 14,2018


text:
Koreen hoji raawwachiistuu paartii EZEMA bakka waraanni itti geggeessame adda waraanaa naannoo Affaarii fi Amaaraa sadiitti argamuu dhaan kutaa hawaasaa miidhaan irra ga’e jedhan daawwataa jiraachuun ibsamee jira. Dura taa’aan paartii EZEMA Yeshiwaas Asaffaa, duula waraanaa Itiyoopiyaa baraara jechuun ibsan martinuu deggeruu dhaan jiraachuu biyyaa itti fufsiisuuf yaadamee daawwannaa taasisamee dha jechuun VOAf ibsaniiru.
Haala buqqaatonni irra jiru irree hamaa ta’uu dubbatanii jiran.
Akkaataa deggersi itti kennamu fi dhugaa lafa jiru hubachuu fi carraa kan hin arganne ta’uu kan dubbatan dura taa’aan kun miidhaa namoomaa qaama murtaa’e tokkoon furuun hin danda’amu jedhan. Akka biyyaatti balaa nu mudate waliin taanee dura dhaabbachuu qabna jechuun erga dabarsaniiru.EZEMAn qaama hawaasaa miidhaan irra ga’e, maallaqaa fi meeshaalee adda addaa dhiyeessuun gargaaraa jiraachuu dubbataniiru. Paartileen morkattootaas adda addummaa isaanii boodatti dhiisanii biyya tokkoo fi akka nama tokkootti dhaabachuun isaanii isaan galateeffachiisa jedhan.
Haa ta’u malee murtaa’aa dha kan ittiin jedhan akka ilaalcha isaaniitti, duulli isun waaltaa ajajaa bifa hordofe akka qabaatu yaadachiisaniiru. Akkaataa ragaan itti qabamu qindoomina qabaachuu isaanii ennaa daawwannaa isaanii hubachuu illee tuqaniiru.
Hawaasi addunyaa kallattii dgoggoraa qabate irraa deebi’uu dhaan, haala yeroo Itiyoopiyaan keessa jirtu hubataa adeemuun gaarii ta’us, keessumaa biyyoonni humna qaban hangti tokko ejjenno isaanii sirrii hin taane akka sirreessan hojii cimaan hojjetamuu qaba jedhan. Hanga yeroo dhiyootti ragaa jiruun, sababaa wal waraansa sanaan uummati walakkaa miliyoonaa ol naannoo isaa irraa godaanee jira.
Gama biraan prezidaantiin naannoo Amaaraa Agenyoo Teshaager, gootota wareegama baasaa jiraniif mootummaan deggersa kan godhu ta’uu mirkaneessuu isaanii sabaa himaan naannoo sanaa gabaasee jira jechuun Mesfin Aragee gabaaseera.


text:
Huursootti Loltoonni Bu’uraa marsaa 3ffaaf Leenji’aa turan eebbifamaa jiru jedhame.
Ministeera Raayyaa ittisa Biyyaatti Jiddugalli Leenjii Loltummaa Huursoo Loltoota Bu’uraa marsaa 3ffaaf Leenjisaa ture eebbisaa jira.
Sirna eebba kana irratti ajajaan waliigalaa Raayyaa Ittisa Biyyaa fi Ministirri muummee FDRI dooktar Abiy Ahimad, Itamajoor shumiin Raayyaa Ittisa Biyyaa Jeneraal Biraanuu Juulaa akkasuma Itti aanaan Ministira Muummee fi Ministirri dhimma alaa FDRI obbo Dammaqaa Mokonniin argamaniru.
Haaluma walfakaatun Raayyaa Ittisa Biyyaa Itoophiyaatti Iiziin Kibbaas Loltoota bu’uura leenjisaa ture jiddugala leenjii Awaash Arbaatti eebbisaa jira.
Loltoota miseensa Raayyaa Ittisa biyyaa leenjisaa ture malees miseensonni Poolisii Federaalaas eebbifamaa jiru.
Walta


text:
Muummichi ministeeraa Itiyoophiyaa Dr. Abiy Ahimed dawwannaa isaanii biyyootii alaa ka jalqabaa kan geggeessan xumura torban darbee ture.
Jabuutiin immoo biyya daawwannaa isaanii jalqabaa taatee jirti.
Ministriin dhimma alaa akka jedhetti Jabuutiin muummicha ministeerichaaf biyya daawwannaa jalqabaa ta’uun utuu hin eegamin hin turre.
Hariiroon Jabuutii waliin jiru adda jedhu dubbi himaa ministrii dhimma alaa Itiyoophiyaa kan ta’an obbo Mallas Alem.
Jabuutii fi Itiyoophiyaa kan walitti hidhan dhimmootii hedduu kan hawaasummaa, dinagdee fi siyaasaatu jira jedhan.
Walitti hidhati dinagdee biyyoota lamaan gidduu jirus ol aanaa ta’uu obbo Melles yaadachiisaniiru. Itiyooophiyaan buufata doonii Jabuutii gargaaramuu ishee fi biyyoota lamaan gidduutti kan jalaqabme geejjibi baaburaa immoo akka fakkeenyaatti kan tuqan keessaa ti.
Misooma buufata doonii keessatti gamtaan hirmaachuuf Jabuutiinis waaltaalee Itiyoophiyaa keessaa filataman keessaa qooda akka qabaatu walii galtee irra ga’amuu isaa dubbi himaan kun ibsaniiru. muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimed yeroo dhiyootti biyyootii hollaa ka biroo daawwachuuf kan jiran ta’uu dubbi himaan kun tuqaniiru. Biyyoonni isaan daawwatan kan beeksisaman garuu itti fufiinsaa fi adeemsaan ta’uu ibsanii jiru jedha Iskinder Frew Finfinnee irraa.


text:
Breaking up ❗
The big road to Finfinne from Haramaya is closed by Qeerro.
Qeerro is there
#TOKKUMMAAN_HUMNA
#Injifannoon_Uummata_Oromoof
Hamile nun cabsuu hidha fi ajjechaan
🙏🙏🙏
Qeerroon biyyaa obsa fixattee halkaan sa’a 7:00 manca isanii qaratanii hidhaa fi Ajjeechaa of duba nu debisuu jeechaa jiruu. Harargee haramayaa irraa!
Injifannoo
Fulbaana 12/2021 Abdiif Gaachanni Saba Oromoo Waraanni Bilisummaa Oromoo Zooni Kibbaa Cibraa Soddom Booroo Galgala kana Sa’aati 01:15 in rratti Godina Gujii Bahaa Aanaa Liiban Ganda Lagguulaa keesatti Lukkeelee waraana Mootummaa gabroomfataa impaayera Itoophiyaa irratti tarkaanfi Haleellaa fudhateen hedduu duhaaf madoon adabuun Guggussee magaalaa Nageellee Booranaatti naqeeraa! Odeessa dabalataan booda walitti deebinaa!
Injifannoon Uummata Oromoof!


text:
Filannoo nagaa, walabaa fi haqaa biyyattii keessatti geggeessuf qaamonni dhimmi ilaallatu martinuu waliin akka hojjetan dura teessuun boordii biyyoolessaa yaadachiisaniiru.
Boordiin filannoo har’a Onkoloolessa 23 sambata darbe akka lakkobsa Itiyoopiyaa paartilee morkattootaa waliin marii geggeesseen, keessumaa paartileen hangi tokko haalli nageenya yeroo ammaa filannoo geggeessuu hin dandeessisu jechuun yaada dhiyeessaniif dursee walii galteen biyyoolessaa irra ga’amuu qaba yaadawwan jedhaniif dura teessuun boordichaa deebii kennaniiru.
Itti dabaluu dhaanis paartilee hanga tokko biraa rakkoo nageenyaa walii galaa ilaalchisee gaaffii ka’eef, dhuguma rakkoolee kanaaf furmaati akka barbaachisu eeranii, rakkoolee nageenyaa kallattiin filannoo waliin wal qabatan hiikuuf garuu, qaamni tokko sadarkaa biyyoolessaas ta’e, sadarkaa naannoleetti caasessuuf karoorri jiraachuu aadde Birtukaan Miideksaa ibsaniiru.
Sadarkaa biyyoolessaattis ta’e naannootti ta’uu danda’a. sadarkaa hundumaatti waltajjiiwwan walii galtee qopheessinu kan hoogganan itti gaafatamtoota waajjiraalee naannole kan ofii keenyaa ta’u. Akka naannoleetti immoo akkaataan ijaarama isaa maal ta’uu qaba? Hirmaattonnis eenyuun ta’uu qabu? Ka jedhu jira. Sababiin isaas akkaataa bulchiinsa seeraa ykn eegumsa nagaa sirnaa walii galaatti dabalee bakka maratti rakkoo sana furuuf kan gargaaran jiru. Bakka tokko tokkotti jaarsolii ta’uu danda’u, hoogganoota amantii ta’uu maluu, miseensota hawaasa sivilii ta’uu malu. Sana ilaaluu dhaan ulaagaa ofii isaa danda’een, miseensonni isaanii adda baafamu jechuu dha jedhan.
Yeroo ammaa biyyattii keessa rakkooleen siyaasaa furmaata hin argatin waan jiraiif boordichi dursee rakkoolee kana furuu qaba gaaffii jedhuuf aadde Birtukaan gaaffiin kun aangoo sirnaa kan boordii filannoo keessatti hiin haammatamu jedhanii, haa ta’u malee qopheen filannoo geggeessamaa utuu jiruu paartileen waltajjiilee sirnaa mara irratti mari’achuu akka qabanii fi barbaachisaa dha jedhan. waltajjii akkasii qindeessuuf garuu boordichi wal ta’iinsa kan agarsiisu ta’uu yaadachiisaniiru jedha Meleskachoo Ammahaa Finfinnee irraa.


text:
Bulchootii addunyaa ammoo nama jabaa kana faarsumatti jiran.Muummeen Ministera Itophiyaa Hayilee Maariyaam Dessaalenyi,Maandellaan nama jabaa ilmee namaatii naasuu qabu jedheen.
Maandellaan nama miilotii akka Taaddasaa Birru, Kumaalaa Guutaa Dinqaatii fi Fiqaaduu Waakkannee faan Itoophiyaatti leenjii leenjsiaa bahan.
Perzdaantiin Amerikaa Baraak Obaamaa, Maandellaan nama jabaa hujiin isaa nama miliyoona heddu jijjiirteen faarse.
Yoo Afrikaa Kibbaa dhaqellee tanuma arge.Ani nama miliyoona hedduu Mandellaa irraa waan hedduu barate keessa tokko.Hujiin tiyya ta Siyaasaa ta duraallen akka bulchiinsii Appaartaayidii baduu qabsaahuu. …Abdiin jiraachuun maan akka qabdu irraa baranne.”
Alaabaan Amerikaa du’a Maandellaa tanaaf guyyaa sadii gadi buusani fannisan.
Perzdaantii Amerikaa ka durii Billl Kilinton,George W.H Bush fi Jimmy Carter faan Maandellaan nama qabsoo mirga namaa walqixummaa fi wan hedduun qabsaaheen faarsan.
tti gaafatamaa guddaa Tokkummaa Mootummotoaa Baankii Mooniitiif, Maandellaan “nama akka addunyaan ardii dansaa taatu hojjate.”
Muummeen Misnitera Afrikaa Kibbaa F.W.de Klerk,Maandelaa waliin badhaasa Noobel argatee “wannii Maandellaan nuu dhiise guddoon arraara fi wal dandahuu.”
Bulchooti akka Koofii Anaanii fi Dez Moon Tuuttuu,Dali Lama,Davdi Kameronii, Mohamda Abbaas,Benjaim Netanyahu fi namii hedudun akknauma Mandellaan abbaa araaraatii fi Tokkummaatiin faarsan.
Akka Perzdanatiin Amerikaa ka durii, Biil Kiliintonii fi iGeorge W. Bush “Maandeellaan qabsaahaa mirga ilmaan namaa ka walabummaa, ka ulfinnaatii fi walqixxummaati qabsaahee seenaa biyya isaa jijjiire.”
Itti gaafatamaan guddaan Tokkummaa Mootummootaa ka durii Baann Ki-moon akka namii akkuma Maandellaa addunyaa wayyaa qabdu tolchuuf hojajtu gaafate.
Bulchaan Tokkummaa Mootummootaa ka durii Koofii Anaanii fi Paaster Deezmoon Tuuttuu Afrikaan bulchaa akka biyyitii hin bobeenne tolchu qabaachuufuu milki qabdi jedha.
Qabsooftuun mirga ilmaan namaa ta badhaasa Noobelii argatte Aung San Suu Kyilleen Maandellaan nama jabaa ka jireenna ilmee namaa karaa qabsiise jetti.
Itti gaafatamaan umamta Tibeeti Dalai Lama ka badhaasa addunyaallee argate ammoo “Hariyaa guddaa dhabdullee qalbiin isaa numa bira jira.”
Muummeen Minsitera Biriitish Deevid Kaameroon ibsee guddootti addunyaa irraa dhaame jedhe.Akka muummee minsitera Israahel Benjamin Netanyahutti ammoo “nama jabaa bara keennaa guddaa.”
Perzdaantiin Chaayinaa Xi Jinping dootii Maandellaa “guddoo nu rifachiifte,gaafa Chaayinaatti marroo lama imaltuu dhufee hariyummaa Afrikaa Kibbaatii fi Chaayinaati jabeessee guddinna ilmee namaatii qabsaaheen qaabanna.”
Perzdanaantii Haiti Michel Martelly Maandellaan fkn demokiraastii ka wal qixxummaa ilmee namaatii qabsaahee egerillee qabsaahu.


text:
Impaayara diigamaa jirtu tana keessatti Oromoon maal godhuu qaba?
Berhanu Hundee, Caamsaa 31, 2021
Haalli impaayara Itoophiyaa fi naannoo gaanfa Aafrikaa saffisaan jijjiiramaa waan jiru fakkaata. Jijjiiramni dhufuuf jiru kun immoo impaayara Itoophiyaa qofaa osoo hin taane Aafrikaa bahaa keessattillee jijjiirama bu’uraa fiduun isaa waan hin oolle ta’a jechuu dha. Jijjiirama dorrobee jiru fi balaa guddaa baatee as deemaa jiru kanaaf Oromoon ofqopheessuu fi ittiqophaa’uun dirqama seenaa ta’a. Kanaaf, yaadolee tokko tokko waliif qooduun barbaachisaa ta’ee waan natti mul’ateef, barreeffama gabaabaa kana dhiheessa.
Seensa
Humnootni sirna Nafxanyootaa deebisanii ijaaruu barbaadan, oftuulummaa fi tuffii isaan humnoota biroorraa qabanirraa kan madde, numa qofaatu biyyattii tana badiirraa oolchuu danda’a jedhanii bookkisaa jiru. Dhugaan lafarratti mul’achaa jiru garuu, diigumsa impaayara tanaatiif isaanumatu haala mijeessaa ture, ammas ittijiru. Abbaan irree tokko hanga kufee lafatti ofargutti humni kamuu waan isa injifatu itti hin fakkaatu. Gorsas ta’ee akeekkachiisa hin fudhatu. Hanga karaan inni irra deemaa iru fuudhee hallayyaatti isa gatutti isuma kanarra deema. Mootummoota Habashootaa dhufaa dabran keessatti amalli abbaa irrootaa hunduu walfakkaataa dha. Amala badaa kanaan bu’aa isaan argamsiisan hin jiru. Ofiifis dhabamanii biyyattiis daaraa godhanii asiin gahanii jiru. Abbaa irrootni ammaa kun garuu jiraachuu impaayarattii tanaatuu gaafii keessa galchanii jiru.
Impaayarri Itoophiyaa tun dhiiga sabootaa, sab-lammootaa fi uummattootaa dhangalaastee; lafee isaanii caccabsitee; qabeenya isaanii kaan saamtee kaan barbadeessitee; eenyummaa isaanii balleessitee, olaantummaa saba tokkoo mirkaneessuuf humnaan ijaaramte. Wanti fedhii fi jaalala irratti hundaa’ee hin ijaaramne, diigamuun salphaa dha. Wanti humnaan walitti qabames addaan bittinnaa’uun hin oolu. Oromoon akka sabaattis ta’ee akka uummataatti, ijaaramuu impaayara tanaa keessatti wareegama guddaa kaffale; jiraachisuu biyyattii tanaa keessattis gahee olaanaa taphachaa as gahe. Osoo tuffatamuu; osoo arrabsamuu fi salphatuu; osoo hidhamuu, osoo ajjeefamuu, osoo biyyi kun kan keetii mitti asii deemi jedhamuu; kana hundaa fudhatee garuu ilmaan isaa ittgabbaruudhaan impaayarattii tanas tiksee asiin gahe. Garuu maaliif jedhee ofgaafatee beekaa??
Qabsoo hadhooftuu sabootni, sab-lammootni fi uummattootni cunqurfamoon godhaniin impaayara tana keessatti yoo xinnaate yeroo sadiif jijjiiramni dhufus, jijjiiramni kun humnoota birootiin butame. Jijjiiramootni bara 1974, 1991 fi 2018 fakkeenyota gurguddoo dha. Kan ittiwareegame keessaa dhiibameeti, kan taa’ee laalaa ture abbaa injifannoo itti ta’e. Egaa kana keessatti Oromoon carraa sadi dhabe jechuu dha. Gaafii guddaan amma ka’u garuu jijjiirama dhufuuf jiru isa afraffaa kana keessattis carraan nu dabruuf jiraa laata? Oromoon ofgaafachuu fi walis gaafachuu qaba. Ani akka ilma Oromoo tokkootti wantootni na yaaddessan baay’eetu jiru. Haala amma uumamuu malu fi carraa inni qabuuf Oromoon waan ittiqophaa’e fi ofqopheesse natti hin fakkaatu. Armaan gaditti rakkoolee jiranii fi waan furmaata ta’uu danda’an tokko tokko kaasuun yaala.
Rakkoolee mooraa Oromoo keessa jiran
Rakkooleen mooraa Oromoo keessa jiran, akkuma bal’ina lafa Oromiyaa fi baay’ina uummata keenyaa waan ta’aniif, hunda isaaniituu tarreessuu fi ibsuun mataan isaatuu qorannoo guddaa barbaada. Kanaafuu, barreeffama kana keessatti rokkoolee gurgoddoo ta’an tokko tokko gaggabaabsee ibsuun yaala.
Rakkoo tokkoffaa: Wanti yeroo baay’ee irra deddeebi’amee dubbatamaa ture fi ammas jiru, Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBO)n galii barbaadame gahuu wanti hanqateef, kaayyoo gurguddoo lama kan wal faallessan waan jiraniifi. Isaanis Oromiyaa walaboomsuu fi Itoophiyaa diimookraatessuu dha. Haa ta’u malee, akkuma baddaatti Seensa keessatti tuttuqame, haala impaayarri tun ittiin ijaaramtee fi keessa jirtu yoo laalle fi hubanne, biyyattii tana diimookraatessanii as keessatti gaafiin Oromoo deebii ni argata jechuun abjuu dha jedheen amana. Projaktii hin milkoofnee dha. Hanga dhugaan kun habatamee rakkoon isa kana wajjin walqabtu hin hiikamnetti burjaajii fi afaanfaajjiin ittuma fufa jechuu dha. Burjaajiin jiraachuun immoo waa hundaaf nu saaxila. Namootni akka ejjannoo tokko hin qabne taasisa.
Rakkoo lammaffaa: Rakkoon inni kun, ayyaan-laallattummaa dha. Ayyaan-laallattummaan mataan isaatuu gufuu qofaa osoo hin taane diina qabsoo kanaa ti. Beektotas ta’ee hayyootni Oromoo tokko tokko, fedhii biyyolessaa Oromoo (Oromo National Interest) dhiisanii, fedhii dhuunfaatiif dursa kennuu. Miidiyaarratti bahanii haasa’uudhaan beekamtii argachuuf carraaquu malee, barumsa, beekumsa fi dandeettii qabaanitti fayyadamanii tokkummaa uummata keenyaa cimsuu fi galii qabsoo kanaarratt xiyyeeffatanii gahee taphachuun isaanii hin mul’atu. Kun baay’ee nama gaddisiisa. Barumsi, beekumsi fi dandeettiin uummata/saba ofiitiif hin oolle hiikaan isaa maali???
Rakkoo sadaffaa: Rakkoo cimaa innii sadaffaan kaayyoo fi galii waloo ifa ta’e tokkoo fi karoora karaa isaan kun ittin mirkanaa’an (Road Map) kan waloo qabaachuu dhabuu dha. Rakkoon kun rakkoolee lamaan baddaatti tuqamaniirraa madda. Asirratti, seenaa saba Oromoo fi barbaachisummaa QBO irrattuu waliigalteen waan jiru hin fakkaatu. Osoo kanarratti waliigalteen jiraate, waliin mormuu fi walsakaaluunuu hin jiraatu ture jechuu dha. Gaafiin Oromoo gaafii koloneeffatamuu ta’uu isaatuu warri shakkanii fi isa kanaan morman har’allee hedduu dha. Oromoon akka Habashootaan koloneffatame waan seenaan ragaa ta’u malee asoosamaa miti. Kana hubachuu dadhabuun rakkoo cimaa ta’a. Ka’umsi QBO dhugaa fi seenaa kanarratti hundaa’ee waan ta’eef, dhugaa kana fudhachuu dhiisuun ykn diduun qabsoo kanatti amanuu dhabuu ta’a.
Rakkoo afraffaa: Rakkoo inni afraffaan kun amantii fi akkasumsa fuudhaa fi heerumsaan walqabata. Asirratti wanti hubatamuu qabu, namni kamiiyyuu amantii fedhe hordofuu fi nama jaalate kamuu fuudhuu fi ittiheerumuuf mirga namoomaa qaba. Haa ta’u malee, waayeen amantii, fuudhaa fi heerumsaa kun uummata Oromoo jidduutti rakkoolee ciccimoo akka uuman amanuun barbaachisaa dha. Hadhaa’us dhugaa kana liqimsuu feesisa. Jaalatamus jibbamus, fudhatamus dhiisus, Oromoonni Habashoota wajjin walfuudhanii fi akkasumas amantii Ortodoxii hordofan QBO gara maleedhaan hubatu. Hiikaa biraa itti kennu; sababa kanaan kallattiidhaanis ta’ee al-kallattiidhaan qabsoo kanatti gufuu ta’aa jiru jechuu dha. Akka hubannoo kiyyaatti dhugaa ibsuuf malee ani amantii fi namoota kanarratti olola oofuufii miti. Haa ta’u malee, amanitin Ortodoxii hangam sirna Nafxanyootaa keessatti gahee furtuu ta’e akka taphachaa ture fi ammas jiru haaluun hin danda’amu.
Yaada furmaataa
Rakkoon Oromoo keessumaayyuu rakkooleen mooraa QBO keessa jira akka heerrgaa kan fuurmulaadhaan furamanii miti. Hedduu baay’ee fi walxaxaa dha. Kanaaf, furmaatni rakkoolee keenyaa isa kana ykn sana jedhanii lafa kaa’uun hedduu nama rakkisa. Haa ta’u malee, seenaa saba Oromoo fi haala yeroo irratti hundoofnee yoo laalle; akksumas kan dabrerraa barachuudhaan karaan kana booda nu baasu kana jennee kan amannu yoo ta’e, waa gurguddoo lamatti xiyyeeffachuu dha.
Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO)
Oromummaa fi Oromiyaa badiirraa oolchuuf, furmaatni inni hangafti WBO karaa danda’amu hundaan gargaaruu, jabeessuu fi cimsuu dha. Humna ittisaa biyyoolessaa qabaachuu fi isa kanas karaa danda’amu hundaan gargaaruu fi jabeessuun filannoo osoo hin taane dirqama ta’ee jira. Humni ittisaan biyyolessaa Oromoo (Oromo National Defense Force – ONDF) immoo mamii fi shakkii tokko malee WBO dha. Kana booda amanamus amanamuu baatus wabiin saba Oromoo WBO qofaa dha jedheen amana. Warri har’allee qabsoon hidhannoo sirrii miti jedhanii moman, haala jiru hubatanii irra deebi’anii laaluu fi ofgaafachuu qabu. WOBn lolee lafa qabatee Oromoo bilisoomsuu hin danda’u jedhanii warri yaadanis, kun ofitti amanummaa dhabuu waan ta’eef, shakkii akkanaa uumuurra WBO gargaaruutti fuula deeffachuu qabu. Karaan biraa yaalamee fi ijibbaatamee akka dadhabames hubachuu qabu.
Mootummaa Ce’umsaa Biyyolessaa Oromoo (MCBO)
Akka ilaalcha fi hubannoo kiyyaatitti, MCBOn karoora karaa biyyolessaa Oromiyaa (Oromia National Road Map) lafa kaa’uuf qofaa osoo hin taane, mootummaa ce’umsaa caasaadhaan ijaaramu waan ta’uuf, rakkoolee Oromiyaa keessatti hidda baasanii jiraniif duwwaa osoo hin taane, sabootaa fi sab-lammoota birootiifillee daandii gaarii fi haqaa kan agarsiisu waan ta’uuf akka furmaata ijootti laalamuu qaba. MCBO ijaaruun akka haala amma impaayara tana keessa jirutti waan hin danda’amne fi hin milkoofne fakkaachuu mala. Haa ta’u malee, jijjiiramoota biyyattii tana keessatti mul’achaa turan ofduuba garagallee yoo laalle fi carraalee nu dabranis yoo yaadanne, dogongorri akkasii lammata akka hin hojjetamneef MCBO ijaaruun waan yeroon gaafattuu dha.
Asirratti wanti hubatamuu qabu, WBO fi MCBO adda bahanii hin ilaalaman. Milkaa’uu MCBOtiif cimuun WBO murteessaa dha. Akkuma baddaatti tuqame, WBOn uummata Oromoo bilisoomsuu fi Oromiyaa walaboomsuuf qofaa kan loluu miti. Bilisummaa fi walabummaa boodallee humna ittisaa biyyoolessaa Oromiyaa (Oromia National Defense Force) ta’a. MCBOn akka milkaa’u WBO jabeessuun dirqama ta’a. Lamaanuu Oromoo, Oromiyaa fi Oromummaa badiirraa oolchuuf furtuu dha. Kanaafuu uummatni Oromoo akka waliigalaatti, beektotni fi hayyootni Oromoo immoo addatti karaa danda’amu hundaan jabina WBO fi ijaarsa MCBO irratti hirmaachuun dirqama Oromummaa ti.
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaatti
Injifannoon Uummata Oromoof!


text:
“Akka isa duraas mitii, akka isa boodaas mitii, akkuma isa gidduutti na nyaadhu jette baaqilaan”
Camadaa Hundee irraa
Namicha karaa deemutu akka malee beela’ee otoo jiruu, baaqilaa asheetetti dhufe. Akkuma asheeta baaqilaa argateen otuma qola isaa keessaa hin baasiin wajjinuma gaggabee nyaate. Takka jedhee yeroo beelli itti qabbanooftu qola isaa keessaa baasee nyaachuu jalqabe. Gara dhumaa yeroo quufaa dhufu, asheetuma baqelaa ishee firii tokkoo baqaqsee ishee shirooshii ykn keessoo ishee nyaachuu jalqabe. Yeroo kana asheeti baaqilaa namicha taajjabdee, yaa namichoo “Akka isa duraas mitii, akka isa boodaas mitii, akkuma isa gidduutti na nyaadhu jetteen”.
Dubbii kana waa malee hin kaafne, nuti warri biyya alaa teenyee siyaasa Oromoo mataa fi miilla itti baasaa oollu kun dhimma OPDO irratti deemaa jirutu jecha kana na yaadachiise.
- OPDOn jaarmiyaa siyaasaati? Eeyyee sanaayyuu kan TPLF wajjin tumsaa fi hariiroo sagantaa siyaasaa qabuu ti.
- OPDOn yeroo haaromsa labsu sagantaa harawaa fi kan EPRDFn ala ta’e baafadhee dhufeera jedheeraa? Lakki tasa hin jenne.
- OPDOn yeroo jijjirama jedhu ardha kaasee tumsa jaarmiyaalee siyaasaa Oromoo kan akka KFO, ABO fi KWO…… wajjin hariiroo huumee jira jedheeraa? Lakki tasa hin jenne.
- OPDOn kana booda akka jaarmiyaatti diigamnee akka dhuunfaatti falmanna jedheeraa? Lakki hin jenne.
Egaa OPDOn kana hunda eega hin goonee, kan deeggarrus kan morminus ykn yaada kan gummaachifnuufis qabxii kana irra dhaabbannee ta’uu qaba ture. yeroo tokko tokko siyaasi Diyaasforaa ho’isuu fi wal ho’isuu kan giddu galeessa taasifatee dha. siyaasi ho’isuu fi wal ho’isuu ammoo gaafa abiddi xiqqoo qoraan ykn muka boba’u dhabe qabana’a. kanaaf dubbii siyaasa OPDO fi Diyaasfora bifa kanaan ilaaluun gaarii dha.
Kana irraa kaanee yoo dubbii ilaalle, qabsoo hadhooftuu fi haarsaa roga hundaa gaafatti. Sochii ilmaan oromiyaa biyya keessatti taasisaa turaniin jijjiramni siyaasaa mooraa diinaa keessattis ta’ee, jaarmiyaa siyaasaa Oromoo keessatti dhufee jira. jijjirama kana qaamni ykn gareen dhaabu hin jiru. jaarmiyaaleen baqattummaan diyaaforaa keessa maandheffatanis ta’ee kan biyya keessa jiran qabsoo Oromoo fayidaa tarsimoon ilaalutu gaarii dha.
Injifannoo haarsaa ilmaan Oromoo biyya keessatti kaffalaniin argamee jiru babaldhisuu qabna. Qaawwa baname baldhifnee akka hunda seensisu gochuuf tarsimoon masakamuun murteessaa dha. siyaasa arrabsoo fi jibbiinsaa keessaa baanee, tasgabbiin waanta hunda ilaaluu dha. dhimma OPDO kanas mala siyaasaa fi ija siyaasaan ilaaluun gaarii dha. waanta isaan godhan waan badaas waan gaariis adda baafnee beekuun qabsoof nugargaara. Kana irratti qeerroo biyya keessaa diina fuundura dhaabbataniin qabsa’an bilchina isaanii, eddun dinqisiifadha. Akkaataa isaan OPDO sadarkaa kanaan ga’an bilchina siyaasaa isaanii muldhisa. otoo akkuma keenya waanta hundatti wacu taatee OPDOn ardha irraa dubbannuu fi ittiin wal ho’isaa jirru hin uumamu ture.
Jaarmiyaa siyaasaa biraa keessa teenyee OPDOn akka ijjannoo jaarmiyaa ykn siyaasa keenyaa nuuf ibsitu ykn ittiin masakamtu barbaanna. Kun gowwummaa diyaasfooraa ti. Qaawwa argametti fayyadamaa, kan hanqate ammoo kan itti guutatu jaarmiyaa siyaasaa falmaati jiruu ti. Waanti beekamuu qabu OPDOn bifa kamiinuu siyaasa biyya sanaa keessatti yoo olaantummaa isaaniin (akka isaan jedhanitti jechuu kiyya) xumuran, masaraa mootummaa haxaawanii jaarmiyaa siyaasaa diyaasfooraa maandhefatee jiru affeeruun kootaa fudhaa jedhu jedhee hin yaadu. yeroo tokko tokko akkanatti yaanneetu OPDOti nyakkifna natti fakkaata. Kun bifa kamiinuu ta’uu hin danda’u. OPDOn otuma jabaatteeyyuu jaarmiyaalee siyaasaa isaan biyya keessaa kokkeetti isaan qabaa jiruu fi qeerroo danbalii sochii kanaa ta’e wajjin dursa waliif kennu jedheen yaada.
Kanaaf falli jiru bu’aa fi carraa argame qabsoof oolfachaa kan hanqate itti guuttachuuf qabsa’uudha. Qabsoo siyaasaa jechuu kiyyaa dha. OPDO akka malee faarsuu fi itti mufachuun nama dhuufaaf yoo ta’a malee qaamota siyaasaa biratti ija tarsiimoon ilaalamuu qaba. yeroo OPDO akka malee faarsinuu fi arrabsinu nut akka jaarmiyaa siyaasaa ykn deeggaraa jaarmiyaa keenyaatti maal irra akka jirru ilaaluun gaarii dha. yoo kana ilaalle hanqina jiru itti guuttanna. Kanaan ala eeggataa siyaasaa qaama biraa taana.
Dhuma irratti warra activists (rogeeyyotaa) fi fakkaatota rogeennyotaa waantan jedhu qaba. innis qabsoon siyaasa Oromoo akkuma Live FB irratti baanee warabnu ykn ibsinu kana salphaa mit. Qabsoon biyya keessaa baayyee jajjabduu fi gootummaa gaafata. Live daqiiqaa 15 keessatti waraana ijaarree, ajaja dabarsinee, jaarmiyaa jaalannu faarsinee, kan jibbinu xureessinee, daqiiqaa 15 keessatti waanta iyyinee dubbanneef bishaan ykn aannan itti abbuuqannee (kun faashina ta’ee jia), biyya bilisoomsinee, gara siree keenyaa deemna. Kun qabsoo ta’ee jira. dubbiin qabsoo bilisummaa Oromoo lafarratti deemaa jiru garuu kanaan wal hin argu duwwaa otoo hin taane, foolii isaayyuu hin qabu. kanaaf mee warri rogeeyyotaa fi fakkaatota rogeeyyotaa taatan dhimma qabsoo Oromoo laaffisu irraa of qusachuu yaala. Yoo humnaa fi dandeetti itti qabaanne waanta dandeenyuun siyaasa nuuf malu haa deeggaru. Dhimma tokkummaa qabsoo laafisan irraa garuu of qusachuun beekumsa.
Kanaaf qobsoo bilisummaa Oromoo akkuma isaaf malutti jabeessuu qabna. Dheebuu bilisummaa qabnuuf jecha, jarjarree deeggaruu ykn abaruu irra bilchinaan waa xiinxaluun bu’aa guddaa qaba. nama irraa waa eegu irra ofii keenyaaf hojannee bu’aa argachuu aadaa godhachuu qabna. Waggaa sadan darban kana keessatti jaarmiyaa siyaasas ta’ee, namoota dhuunfaa siyaasaa beekna jedhaniif qormaata guddaan ta’ee jira. kan siyaasatti makamee fi kan siyaasa beeku eenyu akka ta’e Oromoof adda bahee jira. jaarmiyaa siyaasaa Oromoo kamtu maal hoajachaa jiraa fi maal hojatee jira kan jedhu Oromoof ifa ta’ee jira. Oromoon amma kan barbaadu afaan otoo hin taane lafa irratti waa hojachuu dha. dabbalummaan ykn kaadireen siyaasummaan bara jalqaba 60moota keessa ture Qubee generationf dhageettii hin qabu.
Fayyaa taha!


text:
Horsiisee Bulaaf horiin isaanii qabeennaa isaaniiti. Jiruu fi jireenni Horsiisee Bulaa horii isaanii irratti waan hundaa’uuf, horiin isaanii kun bu’ura jiruu fi jireenna isaaniiti, jechuun ni danda’ama. Karaa biraatiin horiin isaanii kan isaan jiruu fi jireenyaaf irratti hirkatan kun immoo jireenni isaanii nyaata isaanii (marraa fi bishaan) irratti kan hundaa’u yoo ta’u, nyaanniihorittiis uumamaa fi jijjiirama haala qilleensaatiin waan murtaa’uuf, Horsiisee Bulaa haalli bonaa ykn hongee hedduu isaan yaachisa jechuudha. kana yoo jennu dhugaa jirtu tuquun dirqama ta’a, dhugichis aannan horii qabiyyee dhangaa hedduu kan of keessatti qabateefi, keessumattuu kan pirootiinii qulqulluudhaan badhaadhe ta’uun isaa eessattuu beekamaadha. Kanaatiifi horiin teenna immoo nyaata ga’aa hin argatan yoo ta’e ni hubamu, aannan ga’aatti argachuunis hin danda’amu, tunis horiiwwan teenna callaa osoo hin taanee, daa’imman teennattis miidhaa guddaa fida jechuudha.
Kanaafuu, yeroo hongeen dhufee marrii baduu horiin nyaata ga’aa akka hin dhabne yeroo gannaa kan marrii ga’aan jiru walitti qabuun tuuluu ykn mansuudhaan horii laafaa (dadhabe), horii aannaniitii fi jabbii qa’eetti hafte nyaachisuun ykn hoka’uun lubbuu isaanii hambisuu fi aannan ga’aa ta’e argachuudhaan daa’imman hanqina nyaataa irraa baraarsuu ni danda’ama.
Akka qorannoo ogeessotaatti horiif nyaata ga’aa guyyaa guyyaan kennuun, yeroo bonaa ykn hongeen bu’ee nyaatni ga’aan yoo qophaa’eef, akkasumas talaalliin barbaachisaan yeroo barbaachisutti yoo kennameefii fayyaan isaaniis sirriitti eeggame:
A. Maatiin horsiisee bulaa aannan ga’aa ta’e argachuu ni danda’a.
B. Daa’imman aannan ga’aa ta’e argatanii itti fayyadamuu ni danda’u.
C. Akkuma walii galaatti yeroo bonni ykn hongeen dhufu haalaa fi sadarkaan soorata/aannan daa’imman argatanii gahaa ta’uu ni danda’a. Kanaafuu, yoo akka ijoolleen/daa’imman keessan fayya-qabeeyyii ta’an feetan, horii keessaniif dursaatii nyaata (marraa) ga’aa ta’e qopheessaa.
Mee Kanarratti Xiyyeeffadhaa!!
1. Akka ijoolleen/daa’imman keessan waqtii bonaa ykn hongee hir’ina/hanqina nyaataatiin hin miidhamneef yeroo gannaa horii keessaniif nyaata(marraa) walitti qabaafii!
2. Daran/caalaatti waa’ee nyaata horii walitti qabuu yoo beekuu feetan ogeessota horii mariisisaa/mari’achiisaa!
3. Yeroo gannaa marraa tuuluun turfadhaa, akka yeroo bonaa ykn hongee horii keessan kan aannanii nyaachifattaniif!
Yaadachiisa: Daa’imni ji’aa 6 (ja’aa) gadii yoo rakkoo isaanii kallattiin ogeessa fayyaatiin ilaalamee gorfamerraa (ajajamerraa) kan hafe aannan muchaa/harma haadhaatiin ala nyaatni biraa (dhibiin) hin barbaachisuuf!!
Tarkaanfiis har’uma fudhadhaa ilmaan keessan hanqina nyaataa irraa hambisuuf!!
Ergaan kun kan dhiyyaate dhaabbata Mersii Koorpis, Komishinii Misooma Naannoo Horsiisee Bulaa Oromiyaa fi Biiroo Eegumsa Fayyaa Oromiyaa irraati.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Siiqqota taattoo keessaa ti agarsiifamman ifteessi.
Siiqqee X akka sarara qooda ti agarsiisi.
Siiqqee Y akka sarara qooda ti agarsiisi.
Siiqqee Z akka sarara qooda ti agarsiisi. Siiqqeen kun kan inni agarsiifammu garsadee taattoo keessa ti.
Siiqqee lammataa taattoo kee kessaa ti ramaduf idoo kan fayyadami. Yoo walfaanneen deetaa siiqqee kana ti ramadamerra ta'e, LibreOffice Siiqqee fi moggaasa ofumaan agarsiisa. Qindaa'ina kana booda dhaamsuu dandeesa. Yoo deetaan siiqqee kanati ramadamee hin jiru ta'e fi idoo kana kakaasi, Gatiin siiqqee Y dursaa gara siiqqee lammataa ti fayyadami.
Siiqqee X lammataa taattoo kessaa jiru agarsiisi.
Siiqqee Y lammataa taattoo keessaa jiru agarsiisi.
Siiqqee buraalaa fi siiqqeen lammataa safaraa ada adda qabu. Fakkeenya fi, safaraa siiqqee tokkoo inchii 2. fi kan birra ti safaraa inchii 1.5.


text:
Yeroo adda addaatti hidhamaa kan turan Barsiisaa Qanaasaa Raggaasaa mana hidhaa Qilinxoo keessaa gadhifamanii ituu waggaa hin guutiin Kibxata Bitooteessa 5 bara 2019 du’an boqotanii jiru.Abbaa ijoollee shanii, yunivarsitii Finfinnee irraa barnoota seenaan digrii duraa kan argatanii fi waggootii 33f barsiisaa kan turan obbo Qanaasaan Umriin isaanii 55 ta’u ibsamee jira.
Akka lakkobsa Itiyoophiyaatti yeroo dhumaaf waggaa 3 dura jechuun bara 2008 keessa Godiina Wallaggaa bahaa magaalaa sibuu siree irraa kan qabaman Barsiisaa Qanaasaa Raggaasaa mana hidhaa keessatti dararaa irra ga’een kan ka’e qaamii isaanii guutuummaatti laamsha’ee, waa dubbachuu fi midhaan nyaachu erga dadhabanii booda du’an boqotan jedhu maatiin.
Erga hidhaa gadhiifamanii booda gara Hospitaalaa adda addaa geeffaman iyyu dhukkubichi jalqaba wal’ansa ituu hin argatiin waan tureef jecha fayyisuu dadhabamu ogeessonni fayyaa nutti himanii jiru jedhu maatiin.
Abukaatoo barsiisaa Qanaasaa kan turan obbo Wandimmuu Ibsaa ammaan dura raadiyoo sagalee Amerikaaf akka ibsanti sababa dhukkubsachuu isaan Barsiisaaa Qanaasaan dhaddacha duratti hin dhiyaatu ture. Manni murtii meerre jedhee yeroo gaafatu manni hidhaa ni dhukkubsata jechuun deebii akka kennaa ture ibsan.
Sirnii awwaalcha Barsisaa Qanaasaa Raggaasaa har’a Magaalaa Siree keessatti gaggeeffamee jira.
Maatiin akkasumas kanneen Barsiisaa Qanaasaa waliin hidhamanii turan maal jedhu?
Gabaasa Guutuu Caqasaa


text:
Bulchiinsa naannoo Amaaraa godiina shawaa kaabaa Axaayee fi Kaaraaqoree keessatti har’as guyyaa lammataaf dhukaasii itti fufuu isaa jiraattonnii fi aangawoonni naannoo ibsuu isaanii gabaafameera.
Jiraattonni VOAf akka ibsanti dhukaasnii kaleessa jalqabamee har’as itti fufuu isaa akkasumas jiraattonnis sodaa nageenyaaf jecha manaa fi qe’ee ofii gadhiisanii dheessuuf diraqamuu dubbatu.
Kanneen goodaanan akka ibsanti walitti dhukaasii kun humnootii nageenyaa fi hidhattoota eenyummaan isaanii hin beekamnee kanneen naannoo sanatti ce’eniin giddutti ta’u VOAf ibsan jechuun Masfiin Araagee gabaasee jira.


text:
LibreOffice 7.2 Help
DocInformation fields contain information about the properties of a document, such as the date a document was created. To view the properties of a document, choose .
Galmee HTML dirreewwan OdeeffannooGalmee of keessaa qabaan yammuu alaaguu fi alerguu, dhangiiwwan LibreOffice addaa sifayyadda.
Akaakuuwwan dirree "Uumamaa", "Fooyyefamaa" fi "Dhuma maxxanfame" jedhamaniif, barreessaa, guyyaa fi yeroo qixa dalagaa gegeefametti dabaluu nidandeessa.
Dirricha akka qabiiyyee dhaabataa, jechuunis, akka foyyaa'u hindandeenyetti saaga.
Dirreewwan qaabiiyyee dhaabataa qabaan yeroo ati galmee haaraa, qajojii isa dirree akkasii of keessaa qabu irraa, uumtu qofa madaalamu. Fakkeenyaaf, dirreen guyyaa qabiiyyee dhaabataa qabu tokko, guyyaa isa galmee haaraan tokko qajojicha irraa uumame saaga.


text:
Liibiyaan baqattoota biyya isii keessatti dararamaa jiran hatattaamaan baraaruuf waadaa galte
Liibiyaan baqattoota biyyoota Afrikaa biroo kanneen mana hidhaa biyya isii keessatti dararamaa jiran baraaruu fi akkasumas gara biyya isaanii akka deebi’an sochii godhamu hundaa kan deeggartu akka ta’e ibsite. Liibiyaan walii galtee kana kan raawwatte walgahii hooggantoota Afriikaa fi Awurooppaa kan Kootdivuwaar magaalaa Abijaan keessatti geggeeffame irratti akka ta’e gabaasni Aljaziiraa ni mul’isa.
Torbaan dabre keessa baqattoonni lammiilee Afrikaa tahan Liibiyaa keessatti gabrummaaf yeroo gurguraman gabaasni televiziyooni CNN eega mul’isee booda, addunyaa guutuu irratti dallansuu hamaa kan uume yoo tahu, biyyoota Awurooppaa hedduu keessatti dararaa lammilee Afriikaa kanneen irra gayu balaaleffatuudhaan hiirii heddun geggefameera.
Lammiileen Afrikaa sababa adda addaatiin biyya isaanii irraa gara Awurooppaatti baqachuudhaaf yemmuu Liibiyaa keessa qaxxaamuruuf yaalanitti , hidhattootaa fi gareewwan daldala ilma namaa irratti bobba’aniin akka qabamanii fi dararaan adda addaa kan isaan irra gayaa ture tahuu yeroo dheeraaf kan gabaafamaa ture tahuu gabaasni kun ni addeessa.


text:
[SQ, Bitootessa 31,2018] Aanaa Guutoo Giddaa magaalaa Ukkee Qarsaarraa daataa namoota hidhamanii kan ammaatti Qeerroo Bilisummaa Oromoo galmeeffatee jiru.
1. Tasfaayee Dabalee (Bulchaa Magaalaa Ukkee, Raadiyoo Ameerikaaf yaada laatte jedhamuun hidhame)
2. Taakkalee Qallab
3. Addunyaa Raggaasaa
4. Addunyaa Moosisaa
5. Abdii Darajjee
6. She Amad 7. Tamasgeen Abarraa 8. Aftaamuu Taakkalaa 9. Isaayaas Kumarraa 10. Mootii Aftaamuu 11. Gammachuu Dinqaa 12. Obsaa Nagaasaa 13. Mootii Geetuu 14. Masfin Dachaasaa 15. Naasir Alamuu 16. Abbuu Shaashoo 17. Taakkalee Jireenyaa 18. Taliilee (dhimma Nageenyaa Ganda Odaa, daataa dargaggootaa laachuu diduusaaf yakkanii hidhan) 19. Pahuloos Tafarii 20. Inkoosaa (maqaa abbaasaa hinarganne) 20. Kennaa Tasfaa 21. Misoomaa Fiqaaduu 22. Abarraa (maqaa abbaa kan nun gahin) ta’uu sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo f gabaasan. Dabalataan magaaluma Ukkee Qarsaa keessatti akka gara jabinaa shamaree Faantayinash Caalaa irratti raawwatamee jiraachuu gabaasa Keenya yeroo darbee keessatti kan yaadatamudha.


text:
Jooseef Fuuriyee
Jooseef Fuuriyee (Fireenchii: [fuʁje]; 21 Bitootessa 1768 – 16 Caamsaa 1830) abbaa herregaa fi fiizisistii Firaansi Okzeeritti dhalate yoo ta'u kan inni ittiin beekkamus qorannoo siireesii Fuuriyee fi akkamitti akka siireesin kun rakkoo oo'a dabarsuu fi kirkiraa (vibration) irratti hojiirra oolu danda'urratti godheeni. Tiraanisfoormin Fuuriyee fi seerri Fuuriyee kabaja isaaf jecha maqaa isaatti moggaafaman. Fuuriyeen argannoo galtee giriinhaawusii (greenhouse effect) kan argate ta'uunis beekkama.


text:
Waa shan raagaa waa shan raankee
1ffaa waan beeku haasayo raagaa waan hin beekne haasayo raankee
2ffaa waa qoro raagaa waa hin qorre raankee
3ffaa waa miidhasso raagaa waa busheesso raankee
4ffaa si’oomo raagaa ceem’o raankee
5ffaa waa tolcho raagaa waa balleesso raankee
***
Namni nama sadiif tola oole bu’aa guddaa argata; namni nama sadiif tola oole ammo faallaa saniiti jedha:-
Sadan tola oolan bu’aa guddaa argatan 1/Gamnaaf dubbiin yoo tumsite 2/Gootaf onneen yoo tumsite 3/ Arjaaf qabeenya yoo kennite
Sadan faallaa dhaabatan ammo:- 1/Gowwaaf haasawaan yoo tumsite 2/Dabeessaaf onneen yoo tumsite 3/ Dondhaaf qabeenya yoo tumsite Akka mammaaysa Oromootitti!!
***
Eebada tola akka deebitu beekanii
Ooyruu abbaa shanii
Irra osoo sima facaasanii
Oolte moo bultaa
Moo daftee muldhattaa!!!!
Akkas jedha oromoon
1ffaa Arjaaf tola oolaa
2ffaaGootaaf tola oolaa
3ffaa Gamnaaf tola oolaa
4ffaa Qajeelaaf tola oolaa
5ffaa Haxiif tola oolaa
***
Gamni gamnatti bayee qore!!!!
Gamna duraa:-“Beekaan maalii wallaalaan maali?” jedheen
Gamni lammatallee:- Beekaan ka waa dubbatuu wallaalaan waan waa dhageeffataati; beekaan ka waa gorsuu wallaalaan waan waa gorfamaati
Gamni durallee:-“ kana qofaa dabalata hin qabuu?” jedheen
Gamni lammatallee:-“Eeyyee, eeyyee!! Maaltu jira kan biraa!!” jedhe
Gamna lammataa:-“ Ammallee kan ati jetterra kan hafetu caala!!”
“Ka ati jette lamaa
Kan hafe diigdama
Ka ati jettuu diiddama
Ka hafuu dhibba lama
Ka ati jettuu dhibba lamaa
Kan hafu kuma lama!!” jedheen
Kana malellee;
1ffaa:-jalqabarratti; dursi duraa, gamin gamna caalu:-
Namni haasawa jabaa dubbate, nama haasawa jabaa of wajjiin dubbate; gorsaan jabaan nama gorsa jabaa of gorse; barsiisaan jabaan nama waan jabaa of barsiise; qajeelchaan jabaan nama of qajeelche!!
2ffaa fi itti aansoo garuu:-
Beekaan ka waa barsiisuu wallaalaan waan waa barataati; beekaan ka waa qajeelchuu wallaalaan waan qajeelfamaati; beekaan fagottuu waa argaa wallaalaan waan ofuu argineeti; beekaan waan boruutuu beekaa wallaalaan waanhardhaa hin beeku; beekaan waa hubataa wallaalaan hin hubatu; beekaan waa qoraa wallaalaan hin qoru; beekaan waa madaalaa wallaalaan hin madaalu! Jedhee gamin duraa isa lammataa dubbiin mooye!!
Itti fufaa…
Gamteessaa Sabaatiin