text:
The repeated massacres and genocides of past 25 years that the TPLF’s barbaric regime has committed on unarmed civilians of all regions-and the ongoing indiscriminate massacres it is committing now are likely to continue unabated for a long time if the peoples in Ethiopia remain fragmented, divided and refuse to take the responsibility of confronting and stopping this criminal regime. Failure to do so has already unquestionably contributed to the longevity of the regime.
Peoples’ Alliance for Freedom and Democracy (PAFD) Categorically Condemns the Past and Ongoing Massacre of Unarmed Civilians by TPLF/EPRDF’s Ethiopian Government
May 31, 2016 | Press Release on the occasion of 14th Commemorative anniversary of Sidama Loqqee Massacre and the Massacre of the other civilians.
Magaazinni Kuufama Meeshaa Wayyaanotaa Goorootti Argamu Guutummatti Barbadaaye
Caamsaa 31, 2016 | Gabaasa Qeerroo Finfinnee
Ummanni onneen isaa gabrummaan madaaye mirga isaa falmachuu fi qabeenya ofiif qabsaawuun gonkumaa hin dhaabbatu. Haala kanaan guyyaa Wayyaanonni ayyaana Gimbot 20 jechuun magaalaa Finfinee keessatti qophiitti jiran irratti humni hin beekamiin tokko qabeenya Investera Tigray kan ta’e magaazina kuufama meeshaa Wayyaanootaa guddaa naannoo Finfinnee lafa Gooroo jedhamutti kan argamu irratti tarkaanfii fudhatameen magaazinichi guutummaatti barbadaayee jira.
Ummanni onneen isaa gabrummaan madaaye mirga isaa falmachuu fi qabeenya ofiif qabsaawuun gonkumaa hin dhaabbatu. Haala kanaan guyyaa Wayyaanonni ayyaana Gimbot 20 jechuun magaalaa Finfinee keessatti qophiitti jiran irratti humni hin beekamiin tokko qabeenya Investera Tigray kan ta’e magaazina kuufama meeshaa Wayyaanootaa guddaa naannoo Finfinnee lafa Gooroo jedhamutti kan argamu irratti tarkaanfii fudhatameen magaazinichi guutummaatti barbadaayee jira.
Dh.D.U.O
Caamsaa 31, 2016 | Abdii Baalee Oromiyaa
Akkam nagaa jirtuu, gootowwan goototaa,
Sanyiin dhaalaa biyyaa ilmaan Oromootaa,
Baga nagaa taatan nageenyi furmaataa,
Anis nagaan qaba, yoo ta'es baqataa,
Galanni haa gahu, Rabbii hunda horataa!!!
Dhaamsaan qaba lammii, xinnoo na hordofaa,
Waa'ee lammiiwwan koo, diinni biyyaa oofaa,
Waan Farda maraatee, alagaaf gulufaa,
Waa'ee qeerroowwan koo, diinni afaan cufaa,
Waan bineensa quufee, lammii kootti gajafaa,
Waa'ee dhaaba dharaa, warri hojii fafaa,
Dubbachuufiin deema, nuufis guyyaan ifaa,
Kanaafuu,jabaadhaa, qaawwa diinaa cufaa!!!
የወያኔ ትምህርት ሚኒስቴር መግለጫ የኦሮሞን ህዝብ የእምቢታ ኣቅም ዳግም ያስመሰከረ ድል ነው
May 31, 2016 | በቦሩ በራቃ
እነሆ የወያኔ ትምህርት ሚኒስቴር የ12ኛ ክፍል ብሄራዊ ፈተና ለሌላ ጊዜ እንዲዛወር ወስኗል። ውሳኔውን ያደረገው ደግሞ ወዶና ፈቅዶ ሳይሆን በኦሮሞ ህዝብ የተቀናጀ ትግል ተገዶ ነው። እንደሚታወቀው የኦሮሞ ተማሪዎችና ኣክቲቪስቶች ላለፉት ተከታታይ ሳምንታት በሰከነ መልኩ ያሰቡበትን ጥያቄ ሲያቀርቡ ነበረ። በኦሮምያ ለወራት እየተካሄደ ካለው ህዝባዊ ኣመፅ ጋር በተያያዘ የክልሉ ተማሪዎች በተረጋጋ መንፈስ ለፈተናው ባለመዘጋጀታቸው የፈተናው ወቅት ለሌላ ጊዜ እንዲተላለፍ ጉዳዩ በቀጥታ የሚመለከተውን የክልሉን ትምህርት ቢሮ ጠይቀው ነበር። የኦሮምያ ትምህርት ቤሮ ግን ይህንን ሞራላዊና ፍትሃዊ ጥያቄ ውድቅ የሚያደርግ መግለጫ ሰጠ። ፈተናው ከጥቂት የኦሮምያ ትምህርት ቤቶች በስተቀር በተቀረው ኣብዛኛው ኣካባቢ በተያዘለት ፕሮግራም መሰረት እንደሚስጥ ነበር ያስታወቀው።
EPRDF has two options: Answering the demands of #OromoProtests or risk the total collapse of the system!
May 31, 2016 | Dr. Birhanemeskel Abebe Segni | Source: Face Book
The Ethiopian government, i.e., the EPRDF, has two options: to either heed and answer the demands of the #OromProtests and get back the trust of the Oromo people or risk the total collapse and breakdown of the governance system. It seems that the EPRDF is entering its ““Mene, Mene, Tekel, and Parsin” moment of the Bible. (The Book of Daniel Chapter 5)
Institutions and systems of governance are established on the social contracts of trust, accountability, impartiality, the creation of values, and delivery of broader societal goods and services. Laws are enacted and supporting institutions are created to enforce these social contracts of trust, accountability, and impartiality, the creation of values, and delivery greater societal goods and services. Governments, even the most authoritarian ones, stands and only exists on these cardinal principles and values of social contracts.
Institutions and systems of governance are established on the social contracts of trust, accountability, impartiality, the creation of values, and delivery of broader societal goods and services. Laws are enacted and supporting institutions are created to enforce these social contracts of trust, accountability, and impartiality, the creation of values, and delivery greater societal goods and services. Governments, even the most authoritarian ones, stands and only exists on these cardinal principles and values of social contracts.
Dhaamsa Arifachiisaa Barattoota Oromoo Qorumsa Naannoo fi Biyyoolessaa Bara 2016 Fudhachuuf Jiran Maraaf Gamtaa Barattoota Oromoo (GBO) irraa kenname!!
Caamsaa 24, 2016 | Qeerroo.org
Dhaamsa Arifachiisaa Barattoota Oromoo Qorumsa Naannoo fi Biyyoolessaa Bara 2016 Fudhachuuf Jiran Maraaf Gamtaa Barattoota Oromoo (GBO) irraa kenname!!
Akkuma beekkamu Sochiin Warraaqsa Biyyoolessaa Sadaasa 12,2016 Godina Shawaa Lixaatti goototni barattootni keenyaa Qeerroon barattootni keenyaa Dandii Mana Barnootaa Aanaa Giincii Sad.2ffaatti eegale oolee osoo hin bulin akka ibidda saafaaatti laboobee goleewwan Oromiyaa mara walgahuudhaan mana tokkoon tokkoo ummata Oromoo seenuu dandaeera. Sochiin eegalame Oromoo idil addunyaa jiran mara dammaqsuudhaan sagaleen Oromoo addunyaatti akka dhagaamuu fi sochii sabaa himaalee addunyaa hawwate taee argameera. Mootummaan Abbaa Irree Wayyaanee mormii ummata Oromootti kan rifate ummata harka qullaa mirga isaaf falmatu shororkeessaadha jechuun ifaan ifatti waraana irratti labsee guyyaa adiidhaan dhiiga ummata keenyaa dhangalaasaa ture, ittumas jira. Yaa tau malee, ummatni Oromoo roorroo bara dheeraa waan jibbeef afaan qawwee fuuldura dhaabbachuudhaan FDG gaggeeffamaa ture jalqaba bara 2016 irratti gara FXGtti tarkaanfachisee jira. Mootummaan wayyaanees abdii kutachuudhaan waraana daangaa irraa qabu gara Oromiyaa deebisuun Oromiyaa bulchiinsa waraanaa jala galcheera. Waraanni mootummaa wayyaanees ummata Oromoo ajjeesuu, madeessuu, hidhuu fi dararuu, dubartoota gudeeduu fi qabeenya ummataa saamuu irratti bobbaee argama. Bakkeewwan tajaajila ummataa hundi (manneen barnootaa, buufataaleen fayyaa, hospitaalotni, lafti gabaa, waajjiraaleenii fi kkf) bakka qubsuma waraanaa tauudhaan tajaajilaa jiru.
Heading the Wrong Way: The Ever Closing Political Space in Ethiopia
May 24, 2016 | Amnesty International USA | By Adotei Akwei*
Sub-Saharan Africa is facing a growing trend of evaporating political space. Non-governmental organizations are being heavily and often violently restricted, and newspapers, bloggers and other voices of dissent or criticism are being silenced or intimidated into exile.
Bara moo Baranaa??? [Walaloo Abdii Baalee Oromiyaa Irraa]
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 5/23/2016
Caamsaa 23, 2016 | Abdii Baalee Oromiyaa-ABO tiin
Ummaticha bal'aa mirgi isaa dhiitamee,
Lammiin wal waakkatee, firoomni dhabamee,
Garaan wal miliqee, dhugaan ukkaamamee,
Seerri gatii dhabee, abbaan dhugaa dhumee,
Bara moo baranaa, maaltu nutti ergamee???
Handhuura biyya koo, Finfinnee saamanii,
Goota abbaa dhugaa, biyyarraa darbanii,
Maqaa misoomaatiin nurratti dagaaganii,
Ilmaan abbaa tokkoo, gargar facaasanii,
Bara moo baranaa, dhiiroo maal jettanii???
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
OPDO Qormaata Maastara Plaanii Kufe.
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 12/14/2015
Mudde 14, 2014 | Oromedia, Finfinne
Diddaa fi mormii manneen barnootaa Oromiyaa garaa gara keessatti mudateef OPDOn akka itit gaafatamu hogganooti TPLF murteessan.
Oduun Finfinnee irraa nu gahe akka hubachiisutti, walgahii EPRDF/TPLF irratti OPDON gaaraa haga dakaatti ummata amansiisuu dadhabuu isaatiif diddaan kun akk baba’atetti amansiisaa jiran.
Mariin karaa Raadiyoo Faanaa biyya keessatti darbaa jirus, diddaa fi mormii ummataa Magaaloota Oromiyaa gara garaatti mudate irratti olola guddaa deemsisaa jira.
Marii Faanaa kana irratti itti gaafatamaan wajjira koree jiddu galeessaa Dhaabbata Demokraatawaa Ummata Oromoo obbo Dhaabaa Dabalee, kantiibaan bulchinsa Magaalaa Finfinnee obbo Dirribaa kumaafi ministirri itti gaafatamaan waajjira dhimmoota koomunikeeshinii Mootummaa obbo Getaachaw Raddaa hirmaatuun dubbii OPDO qeequu fi doorsisuu kana belbelchaa jiran.
Obbo Getaachoon humnoonni dhiphoonni bu’aa Naannoo Oromiyaa keessatti galmeeffamaa tureen Dhaabbata Demookraatwa Ummata Oromootiif beekkamtii kennuu diduudhaan kaayyoosaanii milkeeefafchuuf socho’anis hin milkaa’uuf jedhaniiru.
Obbo Getaachoo Raddaa akka jedhanitti "gaaffiin seera qabeessi ummanni kaase faayidaa humnoota farra Nagaatiif akka hin oolleef hojjetamuu qaba," jedhaniiru.
Itti gaafatamaan waajjira koree jiddu galeessaa Dh.D.U.O obbo Dhaabaa Dabalee gamasaaniitiin "humnoonni dhiphoonniifi of tuultoonni dhimma maastar pilaanii da’oo taasifachuudhaan socho’aa jiru, jechuun akka TPLF dafee dhaqqabuuf waamicha dabarfate.
Itti dabaluunis, Oromiyaan dheebuu bulchiinsa gaariitiin dararamaa akak jirtu yeroo ibsu, "Naannoo Oromiyaatti bulchiinsa gaarii mirkaneessuuf qophiin gahaan taasifamaa jira," jedhee akka aangoo irra turfamuuf gaafatate.
Dhimma maastar pilaanii qindaawaa irratti immoo, "ummata wajjin mari’achuuf qophiin taasifamaa wayita jirutti,"nutti ddulan jechuun qeeqaa fi duula EPRDF/TPLF ofirraa qabuuf yaale.
Kantiibaan bulchiinsa magaalaa Finfinnee obbo Diriibaa Kumaa, gama isaatiin, "bu’aa maastar pilaaniin argamsisu irratti hojiin hubannoo uumuu hin hojjatamne," jechuun ergama isaa bahachuuf yaale. Akka inni jedhutti, kun kan hanqateef, "sababa hojiiwwan adda addaatiin duubatti harkifate", jedhe.
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eddoo Addaa Addaatti Hiriira-mormiitifi Gaffilee akka OPDOtti Deebisuu Hindandeenyen Dhiphachaa Jirti
- Oromiyaa misomsaa jirraa jechaa nama biyyaa ala jiru afaanfajjesuuf odeessa jirtu. Ilmaan oromoo tiif garu mana hidhaa babaldhisaa jirtu. Kuni misomaa?
- Oromoon eddoo baayyedha (Finfinnee, Harargee, Baalee kkf) buqa’a jira. Keessumattu Oromiyaa bahaa irratti humni mootummaan qawwee hindhachiise ilmaan oromoo ajjeesaa lafaa fi qabeenya irraa saama jira. Issin warri OPDO maal eegdu yeroo ummanni dhumu kana? Yoo qawwee dhabdaan seerri jira jettan kuni ho maaf badii kana ittisuu dadhabe?
- Maqaa investmentitin ilmaan oromoo manca’a fi baqataa jira, nannoon summidhaan badaa jira. Badii kanaatti OPDOn itti hingaafatamtu?
- Finfinneen Magalaa gudditti Africa oso ta’eyyu maalif bulchiinsa Oromiyaa jalatti hingallee?
- Afaan Oromoo guddisne jettu, garu Afaan Oromoo maalif hanga amma afaan federalaa gochuu dadhabdan?
- Ijjoollee oromoo harka qullaa ba’ani mirga isaani waanta gaafataniif qofa, waraana Agazitiinrasaasan dhumuun isaani isin warraa OPDO hingaddisiisu?
- Biyyaa bulchaa fi misomsaa jirraa jettu, garuu akkuma OPDOtti amata 20 oliif ilmaan oromoo sadarkaa angoo murteessa ta’an kan akka muumchaa minsteeraa, minsteera dhimma alaa kkf qabachuu hindandeeny. Kanaafu OPDOn biyyaa bulcha hinjirtu. Hanga yoom akanatti itti fuftu?
- Minsteera ittisaa keessa ilmaan oromo sadarkaa olaanatti akka hinguddanne ugguramani, sadarkka gadi aanatti qabamani jiraachun isaani kun akka OPDOtti maaltu isinitti dhagayama? Hangaa yoomitti ofifis sodaachaa ummataas ficisisaa jiraattu?
- Dimookraasi guddisaa jirra jettu, gamaa biraatin ammoo dhaabolee akka OFC (oromo federalist congress) akka dorgomee hininjifanne ugguraa jirtu. Ilmaan oromoo barumsaa ga’a qaban kara OFC dorgomaani akka hininjifanne gochuun kun dimookirasii dagaagsudha?
- Ilmaan muslima waanuma mirgaa amantaa isaanii gaafataniif qofa ajjeefamun kuni maali?
- Hawaasa oromoo dubbifna jechaa biyya alaa keessa deema jirtu. Garuu bakka hundatti oromoota osoo hinta’in saba biraatu isin simachaa jira. Walga’i keessan Tigrootatu hordofa jira. Kuni isiin hinqaanessu?
MN Oromos attack Abba Duulaa at a restaurant, Minnesota
Frankfurt, Germany
TVOMT: Boobbaan Mootummaa Wayyaanee Salphinaan Xumuramte!


text:
Monday, February 29, 2016 Erga Oromoon Sirna Gadaan Bula Ta’ee Wayyaneen Maaf Barbaachisee? Ykn Maqaaf Sirnii Gadaa Achii Jiraachuun Maaf Barbaachisee? Sirna Gadaa keessati qulqqulina fi haqaan Oromoo dhaaf Read More …
Saturday, February 27, 2016 (By:Jawar Mohammed) Akkuma kaleessa galgala ibsame Jeneraalonni waraanaa Wayyaanee Oromiyaa ifatti beeksisee Oromiyaa bulchutti seenee jira. Kun tarii waan nama naasisu ta’uu mala. Garuu tarkaanfiin Read More …
Thursday, February 25, 2016 Daawwanan Muumicha Misteera Ingilizii David Cameron Ethiopia irrati gochuuf deemuu akka galmaan hin geenyee dura dhaabachuu qabinna. Mootumman wayyane haala qabissoo abbaa biyyummaa Oromoo gara dabarsuufi Read More …
Tuesday, February 23, 2016 Our hero Oromian ji’a 4 otuu wal irraa hinkutiin mootummaa wayyanee Agaazii mataa ishii dhadhahaa jirti. Diddaan fincilii garbummaa erga jalqabamee ji’a afur kana Read More …
Thursday, February 18, 2016 By: Birhanemeskel Abebe The Bloodletting in Oromia Must End! The Oromo people’s demand for dignity, equality, respect, and honor in Ethiopia that started over four Read More …
Wednesday, February 17, 2016 Baga Gamadan Agaazii Milliyyona 6 keesaa Agaazin 11 Hirdhatee injjifannoo gudaadha Mootumaan wayyane (tplf) ummata mookisuu erga jalqabiddee wagaa 40 darbee jira. Durraayyuu adda bilisa Read More …
Monday, February 15, 2016 Hundeeffaminii Wayyanee Wagaa 42 ffaa ishii Oromo Hin ilaallatuu! Wayyaneen hardhas hundeefamma (tplf) wagaa 41ffaa ishi magaa Finfinnee keessati kabajachuu kalleessa 14/02/2016 jalqabidee jirti. Kan nama Read More …
Friday, February 12, 2016 Mootummaan wayyane (TPLF) maaqafi enyummaa Oromia balleesuudhaaf kutattee kaatee jirti. Siriidhummaayyuu Oromia maal jechaadhaa? Oromian enyuu ? Oromia jechuu maaf barbaachisee? irrati mariyyachaa jiru. Kanumaan kan Read More …
Wednesday, February 10, 2016 Biyyii Norway mirga dhala namaatiif nageenyaan addunyaa kana irraa mata dureefi beekamituudha. Haata’uu malee yeroo biyyooliin addunyaa addaaddaa gargaarsa mootummaa Ethiopiatiif gochaa turan addaan kutaanii jiranitti Read More …
Wednesday, February 10, 2016ሀገር ወዳድ ኦሮሞና ወንበዴ ኦሮሞ እንድሁም ጠባብ ብሄረተኛ እና ዲሞክራሳዊ ብሄረተኛ ኦሮሞ By: Jawar Mohammed አዎን ኦሮሚያ የኦሮሞ ናት ወዳጄ አበበ ገላው ( Abebe Gellaw) ሰሞኑን Read More …


text:
Radio Afuura Biyyaa: Interview with Ms. Bontu Bekele Gerba, the Daughter of the Oromo Prisoner of Conscious, Obbo Bekele Gerba – Around 200 Oromo Political Prisoners, Including Ob. Bekele Gerba, Seriously Sick in Prison
Breaking News!
Around 200 Oromo political prisoners, including Bekele Gerba, inside the notorious Qaallitii prison are seriously sick, but they are denied medical attention. According to Ms. Bontu Bekele Gerba, the patients have similar symptoms.
Ms. Bontu Bekele Gerba, the daughter of the Oromo political prisoner Bekele Gerba talks to RAB from Finfinne about the current situation of the prisoners in general, and the condition of her father in particular.
Credits/Tags: Bekele Gerba, Bontu Bekele Gerba, Radio Afuura Biyyaa
4 Responses to "Radio Afuura Biyyaa: Interview with Ms. Bontu Bekele Gerba, the Daughter of the Oromo Prisoner of Conscious Obbo Bekele Gerba – Around 200 Oromo Political Prisoners, Including Ob. Bekele Gerba, Seriously Sick in Prison"
-
The song that is colled the mudaamuddii based on reality and intensify all Oromo for revolution like Bekele Gerba and Olibana Lelisa.
I appreciate if you could use this song for Oromo listeners all the times it is fantastic and our struggle achieves its gole.
-
Dhukubaan nama ajjesuu irra rasaasan namara gababsuu wayya
dinnii gochaan inni ilmaan Oromoo irrati rawwacha jiruu wan heddu nama sukenessaa ti
akka ilmaan abba hin qabnee taane.
-
Boontu Bekele,
umurii dheeradhu, ijarraa sih hanbbisu!
RAF akkuma yero hundaa waan kan nama tokko fakkaatu, garu waan ilmaan oromorra gahaa jiru kana duukaa buutani gurra oromoofi kan biyya lafaatin gahuuf yaalun keessani isinille ijarra hafaa isin jechisiisa. Muusiqaan dhugaa oromoo harraafi durii jalqabe jiru mullisu kana footani ittiin gegessun keessanille laphee keenya nunyaata.
Kan hafe egaa ilmaan oromoo waa gochuu dandda’u maal jedhaa kan jedhuudha!!!!!!!!
Kun waan nuwi taane ibsee nutti himee waa waldhibdde nugiddutti dhalate ormma ykn diina keenya nu irraanfachise walitti nunaqe, tokkichummaa nudhabsiisse diinummaa walii keenyaa nuuf mijeessu nurraa ka’ee namoota akka Baqalee Gerbaafi kumaatama akka isaa gidiraa argaa jiranifi maatii isaanifi maal goonu jenne wal hin gaafannu taanaani nuwi silumaa namummaan keenya waa wal nama gagaafachisu ta’a. Diinille kana ilaaltte akka ummata hirruutti nu tilmaamufi nutuffachuuni ishee itti baayata laataa nama jechisiisa!!!
Amma maal goonu irratti lammin oromoo yaada isaa gadi roobsu duwwaa atu hin ta’ini humnnaafi haala jiruuni itti jajabaate ilaa kana gochuu keenyattu haala keenya foyesse, sadarkkaa namummaa diini nurraa sarbbe sanaan nufi deebisa jechuufi wali galatti haala qabatamaan waa nugochiissisu dandda’u tokko faluuni yaaluni keessaa waliif diinumaa dhiifnne diina kallacha ummata keenya ilaalufi karaan kana caalu hin jiraatun jedha!
Abbaan barbaade maal degeru danddessa nuwi kana qabnnaa naan hajedhu, hamma humnna kooti itti hirmaachufi waadaa namummaa kootittin jedha!!!!!!!!!
-
rebichifi ejjechani sabbaa kenyaa ira gayeefi bayyee nu gadissiseraa. Qabisawwan giddiramani Hedddudha. qabassan hidhamuusii qabisawwon bayyae dhaa daraan nu cimissaa mallee yomille hin dhabbattuu. yomillee xiqqin dachani nu cimmissa …. naminuu kamiyuu dhiggaafi lubbun gottotwaan kenyaa kanibassuu nuyidhaa. haggaa yomii dhiroo
kanibeekkaman yerittudhaa kani hin bekkiminee heduu dhaa .
Comments are closed.


text:
Boruu Barraaqaatiin*
Oduun gidduu kana gaazexaa biyya keessaa Reporter jedhamu irratti bahe ‘አዲስ አበባና ኦሮሚያ ለልማት ለሚነሱ አርሶ አደሮች የተሻለ ካሳ ለመክፈል በተናጠል ሕግ እያዘጋጁ ነው’ jedha. Qabiyyeen seera gama mootummaa Oromiyaatiin tumamaa jiruu maal akka fakkaatu ammatti kan hin beekamin tahu illee, kan gama Finfinnee garuu gabaasa kana keessatti addeeffameera. Mootummaan hattootaa kun gaaffii mirga abbaa biyyummaa Oromoon kaasaa jiru dhahee of irraa cabsuuf tarkaanfii irra hamaa fudhachaa jiraachuu isaa agarra. Master pilaaniin duraa sun mormii jabaa Oromiyaa keessatti qabsiisee beekaa fi wallaalaa saba keenyaa hunda dammaqse. Xiyyeeffannoo miidiyaalee addunyaas hawatee kan sirnicha saaxiluu danda’e sababa cimaa tokkoof jedhamee amanamee ture. Sunis ‘Oromoon beenyaa gahaa malee lafa isaa irraa buqqifame, buqqifamaas jira’ kan jedhu.
Sirni Wayyaanee imaammata saamicha lafaa Oromiyaa keessumattuu kan naannawa Finfinnee jabeessee itti fufuuf tarsiimoon baafate kun hamaa dha. Kunis qonnaan bultoota sababa misoomaatiin lafa isaanii irraa kaafamaniif ‘beenyaa wayyaa’dhaan gowwoomsanii akka hin fincilleef afaan isaa cuqqaaluu kan jedhuu dha. Kana hojii irra oolchuuf jechas bulchiinsi magaalaa Finfinnee fi kan Oromiyaa seera dhimma kanaaf yaadame mata mataatti tumachaa jiran jedhameera. Kana irraa kan hubannu, sirni Wayyaanee har’as gaaffii mirga abbaa biyyummaa Oromoon kaasee wareegama qaaliis itti kafalaa jiru fudhachuu diduu isaa ti. Fudhachuu diduu qofa osoo hin taane, inumaa daranuu Oromoo qubsuma abaabilii fi akaakilii isaa irraa buqqesee halagaa dhaalchisuuf xiiqeffatee hidhatee kahuu isaa agarra. Ummata guddaa walakkaa lakkoofsa ummata biyyattii walii galaa tahu kanaaf tuffii gadi fagoo qabus kanumaan agarsiifachaa jira.
Gaaffiin Oromoo dhimma lafa Finfinneetiin wal qabatee guutuu Oromiyaatti ibidda fincilaa qabsiise gaaffii beenyaa miti. Gaaffiin ummanni keenya baatii afran shanan dabraniif wareegama qaalii itti kafalaa har’a gahe beenyaa gahaa nuu kennaatii bakka biraatti godaannee jiraannaa kan jedhuuf miti. Gaaffiin Oromoo bu’uurri qabsoo bilisummaa dhalchee abbootii kaleessaa irraa gara dhaloota haaraya ammaatti darbuu danda’e gaaffii mirga abbaa biyyummaa Oromoo ti. Dhaadannoon ummata keenya fincila guutuu Oromiyaa keessatti geggeesseedhaa guddaan ‘Oromiyaan kan Oromoo ti !’ kan jedhu dha. Dhaadannoon kun maallaqaan hin jijjiiramu. Gatii ‘beenyaa wayyaa’ jedhamuun hin gurguramu. Oromoon mirga abbaa biyyummaa isaa maallaqatti gurguree of salphisee biyya isaa alagaaf gadhiisee hin godaanu. Sababni isaas, gaaffii sabichaatu gaaffii beenyaa miti. Gaaffii Oromootu lafa handhuurri keenya itti owwaalame gadhiifnee hin godaannu kan jedhu. Akkuma kaleessa gosti Oromoo Gullallee fi Ekkaan faa Finfinnee keessaa buqqifamanii dhabamsiifaman har’as tartiibumaan Oromoo horiidhaan gowwoomsanii biyya dhabilee taasisuutu hojii irra oolaa jira.
Diinni karoora haarawa ittiin as bahaa jiru kana yeroo baasu sababa gurguddaa sadiin injifannoo nuu argamsiisa jedhee yaaduu irraa akka tahe tilmaamuun nama hin dhibu. Kunis:
- Ummanni Oromoo, keessattuu kan ollaa magaalaa Finfinnee jireenya hiyyummaa fi gadadoo keessa bara dheeraaf akka jiraate wal hin gaafachiisu. Waan taheefis, maallaqa maqaa ‘beenyaa gahaa’ jedhuun itti kennamuu fi ‘qubsuma haaraa isinii tottolchina’ jedhuun akka gowwoomfamuu malutu tilmaamame. Guutummaattis yoo tahuu baate illee gariin hawaasa kanaa rakkoo hamtuu har’a harkaa isa qabdu keessaa humna maallaqaatiin bahuuf hawwuu irraa tooftaa kanatti harka kennachuu mala.
- Dubbiin maallaqaan gowwoomsanii Oromoo biyyaa fi qabiyyee lafa isaa irraa buqqisuu kun hawaasicha keessatti yaada wal dura dhaabbatu lama dhalacha jedhamee tilmaamame. Yaada karoora haaraa kana ni fudhanna fi hin fudhannu jedhu dhalchee gurmuu diddaa Oromoo gargar nuuf qoqqoodaa dha. Sadarkaa dammaqiinsa hawaasa keenyaa irratti hundaawuun gariin dubbii mirga abbaa biyyummaa hegeree laalee toftaa diinaa kana yoo itti dammaqee didu, gariin ammoo har’uma waan argataniin gammadanii jiraachuu filachuu irraa karoora diinaa kana wallaalumaan eebbisee fudhachuu ni mala. Diinni kan barbaadus yaadaan wal qoqqooduu hawaasa keenyaa dhalchuu dha waan taheef kana daranuu hammeessuuf halkanii guyyaa irratti hojjeta.
- Iyyanni ummanni Oromoo lafa keenya irraa hin buqqaanu jedhu tumsa ummata ollaas tahee kan idil addunyaa horachuu irratti kana booda akka rakkoo mudatu gochuun hawwii diinaa isa sadaffaa dha. Karoora duraan hojii irra oolaa ture keessatti Oromoon lafa isaas dhabaatu beenyaa ittiin of utubus dhabuu ture. Kan ammaa kana keessatti garuu rakkoo kee siif hubannee kunoo gatii lafa keetii sii laanneerra jechuuf qophaahame. Beenyaa gahaa argannaan maal barbaadan ree gaaffii jedhu alagoota silaa nu tumsan biratti maddisiisuutu yaadame. Lafa fudhatameef beenyaa gahaa argachaa didanii falmachuun farra misoomummaa ti, farra biyyoolessummaa (Itoophiyummaa) ti jedhamnee akka halagaa silaa haqa keenya tumsuun abaaramnu barbaadame. Keessumattuu warra Oromoon Oromummaadhaan jaaramee socho’uu irraa rakkoo qaban biratti ‘rakkoo dhiphummaa’ jedhamee akka harka lafa jalaatiin Wayyaaneee deeggaran sossobuu kajeeluunis as keessatti calaqqisa. Kanaan qabanii Oromoo tumsa-dhabeessa godhanii kophaatti baasanii rukutuu dha.
Haa tahu malee, galanni qabsoo Oromoo kan sabboonummaa sabichaa qaree sadarkaa kanaan gaheef haa tahuutii, hawwiin diinaa kun sadanuu gonkumaa hin milkaahu. Ummanni keenya wayyabatti dantaa har’aan sobamee mirga abbaa biyyummaa isaa dabarsee maallaqatti gugura jedhamee hin sodaatamu. Gaaffiin Oromoo durattis taanaan gaaffii mirga abbaa biyyummaa ti jenneerra. Dhaadannoo fincila keenyaa guddaanis ‘Oromiyaan kan Oromoo ti’ dha. Kanaafuu dachiin Oromoos miliyoonni dhiisii tiriiliyoonaan gurguramee harka Oromootii bahuu kan eehamu hin jiru. Maallaqni hangamuu kafalamu qilleensa irra afamee lafa ofii fudhatame san bakka namaaf hin bu’u.
Amma imaammanni Wayyaaneen Oromoo irratti qabattee jirtu imaammata xiiqii diinummaa akka tahe ifatti mul’achaa jira. Waan Oromoo irratti gochuu yaadne humnaan yoo goochuu dadhabne irree maallaqaatiin raaw’annee isin agarsiifna kan jedhu fakkaata. Humna maallaqaatiin Oromoo yaadaan qoqqoodanii, tumsa halagaa irraa ciranii kophxeessanii akka hawwanitti jilbeenfachiisanii itti fufuu barbaadu. Dugda Oromoo irraa bu’uuf gonkumaa qophaahanii hin jirani. Shira isaan yaaduu danda’an kana Oromoon kan yaaduu hin dandeenye itti fakkaata. Oromoon maallaqaa biyya isaa irraa kuntaalaan fe’amee godaanaa jiiu irraa rabxaa tokko baasanii itti kenninaan akka afaan qabatee bitamu godhanii yaaduu keessaa hin dammaqne diinonni keenya. Odoo qalbii qabaatanii dhugaa tokko qofa yaadachuutu isaan gaha ture. Guyyaa gaafa karoora maaster pilaanii san dhaabnee jirra jedhanii labsanii qabee silaa fincilli Oromiyaa keessaa guutuutti dhaabbata ture. Garuu sana boodas hin dhaabbane, inumaa daranuu jabaatee itti fufe. Sababni isaas, gaaffii Oromootu gaaffii dhimma master pilaanii qofaan kan murtaawe osoo hin taane gaaffii mirga abbaa biyyummaa walii galaa ti.
Kanaafuu dhaammannoon qabnu ifaa fi gabaabaa dha. Akkuma Wayyaaneen xiiqeffattee waan nurratti karoorfatte raaw’achuuf ciniinnataa jirtu, nus xiiqeffannee mirga keenyaaf cichinee ciniinnannee falmachuu malee fala hin qabnu. Wareegama gootota keenya fincila deemaa iiru kana irrattis tahe qabsoo sana duraa keessatti wareegamaniitti gatii gochuuf falli jiru sirna kana waan dandeenyu maraan loluu jabeessinee itti fufuu qofa. Dhaadannoo keenya ‘Oromiyaan kan Oromoo ti’ jedhu irra deddeebinee kaabaa hanga kibbaatti, bahaa hanga dhihaatti sagalee guddaa fi sodaachisaadhaan dhageessisuu dha. Kabajaan ummata Oromoo fi biyya isaa Oromiyaa maallaqaan akka hin jijjiiramne diddaa jagnummaatiin diinatti agarsiisuu itti fufuu dha.
Kana mirkaneessuuf ammoo qoodni hayyoota keenya biyya keessaa fi alaa jabaa tahuutu irraa eegama. Ummata keenya keessaa warra hanqina dammaqiinsaatiin salphaadhumatti kiyyoo diinaa kana keessatti kufuu malan barsiisuu fi dammaqsuu feesisa. Shira diinni karoorfate saaxilanii itti garsiisuun akka inni maallaqa diinaa lagatee kabajaa isaaf dhaabbatee falmatu barsiisuu fi dammaqasuun qooda warra dammaqee ti. Dubbiin lafaa dubbii lafee ti malee dubbii farankaadhaan jijjiiramu miti. Akkuma diinni xiiqeffatee nu salphisuu filate nus xiiqeffannee finiinnee falmachuu qofatu nu baasa.
* Boruu Barraaqaa: gulummaa75@gmail.com


text:
Ibsa Ejjennoo Qeerroo Yuuniversitii Arbaaminc
Dhiibbaa mootummaan Wayyaanee daran Yuunivarsiitii Arbaminc keessatti jabaachaa dhufe dura dhaabbachuuf Qeerroon Yuunivarsiitii Arbaminc walitti dhufuun dhimma QBO irratti marii erga gaggeessanii ibsawwan ejjennoo baasatanii jiran. Dura dhaabbannaa murna ODF jedhee of wixineefis mata duree nuti Sagantaa siyaasaa dhaabaatti malee nama dhuunfaatti miti mata duree jedhuun marii gaggeessanii ibsa ejjennoo armaa gadii baafatan.
Ibsa Ejjennoo:-
- Dhaabbileen oromooo maqaa qabsootiin tuqaman hundi bakka tokotti deebiuun qabsoo tokkumman ijaramte finiinsuun isii duraati.
- Adda baee argame taanaa walceephau dhiisanii marii balaa qopheessuun akka ufceephaan gochuun barbaachisaadha karaa salphaa dogongorarra nama deebisu waan taeef.
- Walitti dhufeenya dhabaa kanbiyya keessaa,kanbiyyalaa akkasuma sabboontota bosona keesssa jiranii,qote bultoota,barattoota, barsiistotaafi hojjettoota keessajiraniicimsuufi jajjabeessuun fincila diddaagabrummaa yeroo yerotti gaggeessuu.
- Lukeefi basaastota diinaa irratti yerooyerotti tarkaanfii fudhachuun hojii ishee gufacchiisuu.
- Hidhamtoota sabboontota karchallee diinaa jala jiran gaafachuun jajjabeessuufi maatii isaaniif gargaarsa barbaachisa tae kamiinuu bira dhaabbachuu; ollaafi namoonni iddo dhiyoo jiran yeroo yerotti akka jajjabeessan hubachiisuu.
- Bilisumman dhiigafi afan qaweetiin ala dhufu wanta hinjirreef kana beekaniidimokraasiin kan argamu bilisummaa booda tauu beekanii tokkumman qabsoo hidhannoo jajja beessuu, asirratti fakkeenya kaasuu yoo barbaanne mootummaan wayyaaneee ummata ithoopia kan somaletti fitaa ture sirna dimookriisii kan fidu afaan qawwee asuma jararraayuu hubachhuu dandeenya.
- Miseesota baayifachuufi kan jiran jajjabeessuun mare biyyaa yeroo yerotti biyya keessaafii biyyan alattis haala mijeessuun gaggeessuu, qabsaaota biyya keessajiranis yaadaan bilcheessufi infoormeeshina gaaa akka argatan gochuu.
- Ummannis taeedhaabni dimokrasii biyya keessajiru hubatee jira waldiiganii maqa dimokraasiitiin biyyatti deebiuun abdii ummanni dhaabarraa qabu laaffisuufi qabsoofi dhiiga ilmaan oromoo bishan itti naquu wantaee; ilmaan oromootii bilisummaa ykn furmata walabumma tauu akka hindandeenye hubachuun barbaachisaadha. Kun ammo qabsoo orommo baayee kanduubatti deebisuudha. Kun oromof qabsaauu osoo hintaa oromorratti qabsaauu waanteef kana dhiisanii tokkummaa ijaaranii qabsoo finiinsuun furmaata guddadha.
- Biyya kam keessattuu bilisummaan adduunnyaan baatte qaetti namaa fiddu hinjirtu, qabsaa.aan nikufa qabsoon itti fufa.qabsaaaniimulisanii bakka harki qalattettti adduny aa gaafatan malee addunnyaan nuwaaji dhaabadhaa jechuu guutumatti hinjiru. Yoo abbaan ibidda bue firri daaraa namaa bua jedhamii ree oromoon yeroo mammaaku.
- Dhaaba qabsaauudhiisuun qabsoo ofii dhiiga ofii oromiyaadhaaf,oromoodhaaf gumaachuun qabsoo harka shantamaa gara duraatti oofa ,nuti kan amannu kaayyoo dhaabatti malee dhuunfatti waanhintaaneef,dhabni ummata oromootiif furmaata keenu yoojirate ABOakka tae amannee deemuu qabna kanaafuudimokraasiin kandhufu walqixxxummaan sabaafi sablammootaaa kan dhufu bilisummaa dhiiga qabsootiin dhufte booda tauu hubannee qabsoo teenna finiinsuuu
- Rakkoon kara hoji dhabdummaatiinjiru kan ilaallatu dhimmasiyaasa akka tae ummata hubachiisuu akka ummanni abbootii dhimmaa faana dhaabbatee sagalee isaaa yeroo yeroo yerotti dhageessisu kakaasuu. Kun ammootuu lafaakaeeti miti kanjedhame sagantaa gandaa gandaarra jalqabee hanga sadarkaa paarlamaa namoonni dhaaba bakka buanii gaggeessa jiran namoota sadrkaa barnootaatiinis taee sadarkaa hawaasaaf waan gaarii yaaduuti dadhaboo taan tauu kan ummanni hundi hubatee. Sababni isaa namni wahaasaaf waangaarii gaafii gaarii gaafachhuu waan hindhiifneef, namtichi gaafa hawaasa fayyaddu gaafate ammo akka ilaacha adda qabuutti waan ilaallamuuf keessa jiraatee gaggeessuu waan hindandeenyeefi.


text:
Sirna Gadaa ittiin Bulmataa Oromooti….Abbaa Gadaatiin
Sirna Gadaa Sirna ittiin bulmataaOromooti. Gadaan jaarmayaa umurii fi dhalootan ijaarame yoo ta’u sirna bulchiinsaa diimokiraatawaadha.
Gadaan sirna ittiinsiyaasni,dinagdeeniifi hawaasummaan ummata Oromoo ittiin murteeffamu, kan miseensi sabichaa mirgaa fi dirqama isaa beekee ittiin walii galuu fi tokkummaan ittiin waliin jiraatudha. Sirni Gadaa diimookraatawaa ta’uu isaa beektoonni seenaafi saayinsii hawaasaa hedduun mirkaneessanii jiru. Sadarkaa Gadaa Akkaataa waggaa dhalootaatiin gurmuu ykn murni ilmaan kormaa tartiibaan keessa dabran sadarkaa Gadaa jedhama.
Sadarkaan Gadaa tokko waggaa saddeet qaba. Waggaa saddeet saddeettan kanaannamni Oromoo hamma gaafa dulloomee du’utti hawaasa keessatti bakkaafi qoodama dalagaa qabaata. Sadarkaaleen Gadaa ilmaan kormaa keessa dabran bakka gariitti amala addaa yoo qabaatanillee waliigalatti akka armaa gadiitti keenya.*.
- Dabballooma (waggaa 0-8)*.
- Gaammoma (waggaa 9- 16)*.
- Dargaggooma (waggaa 17- 24)*.
- Kuusoma (waggaa 25- 32)*.
- Raaboma (waggaa 33 – 40)*.
- Gadooma (waggaa 41- 48)*.
- Yubooma (waggaa 49- 56)
- Dabballee (Ganna 0-8)
Dabballeen sadarkaan daa’immaaniiti, da’imman umurii 0-8 qaban Dabballee jedhamu. Riifeensi mataa mucaa sadarkaa Dabballee hin haadamu, guduruu guddifata. Akkasumas Dabballeen maqaa kan argatu yeroo sadarkaa kana huluuqe, amma sanatti maqaa manaatin waamama (fakk. Jaldeessoo, Qamalee kkf.). Warri isaanii horii aannanii kan hin qabaane yoo ta’an gosatu annan kennaf. Wa’ee safuu bu’uuraa baratu, fkn kan akka gadhee fi gaarii, firaa fi diina addaan baasuu baratu. Galgala galgala himtee (myth), tabahiibboofi seenaa akaakayuu fi abbaa bileetuu itti himama.Ittimakoo (Gaammee Didiqqaa) (Ganna 8-16)Mucaa sadarkaa Dabballeerraa rifeensi mataa haadamee, firri waamamee ayyaani guddaan godhamme, kennaan goromsa tokkoo (Gubbisa) erga godhameefii booda gara Sadarkaa Gadaa Ittimakootti (Gaammee Didiqqaa) ce’a. Kana jechaan Hammachiifamee maqaan baafama. Guyyaa hammachiisaa kanaa eegalee maqaa kanaan beekama. Ijooleen Sadarkaa Ittimakoo seenan bara afur booda gaammee haaddatanii, Roggee filatanii, jabii tiksuu, bishaan daakuu, farada gulufuu, sirba sirbuu fi geerarsa geeraruu baratu. Hidda saynii yoo xinaate amma mana kudhatokkoo beekuu qabu. Hojii tiiksaa, qonnaa fi adamoo, morkii ispoortii akkasumas warri durbaa hojjii jirbii fo’uu baratu. Wa’ee siyaasa (mirgaa fi dirqamaa, seeraa) fi hawaasummaa baratu.Ayyaana ijoolee ykn guyyaa kabaja ijoolee (ayyaana taaboree), obbolaa fi hiriyaa ofii wajjin ayyaaneffatu. Guyyaa taaboree ijooleen bixxillee nyataa, farsoo dhugaa, sirbaa gammachuudhan dabarsu. Yeroo gaammee haadattanu goromsi tokko dhuunfaatti nikeenamaaf. Karaa uumatiin waggaa 16tti ijoolen areeda fi guntuta baasu, sagaleen isaanii ni jijjiirama. Haaluma kanaan qoodni fi itti-gaafatumman isaanis ni jijjirama jechaadha.Foollee (Gaammee Guguddaa) (Ganna 16-24)Gaammee Didiqqaan Ukkee ykn Unkee jala ba’uudhan gara sadarkaa Foolleetti ce’u. Godoon Ukee ida ijaaramee booda isa keessatti haati gurbichaa waan barbaachisaa ta’an hundaa (fkn Coqorsa kichuu miila isaa irratti hirreeffachuu, bixxillee sagal caccabsuudhan itittuu fi aannan itti dhibaasuudhaan) erga qopheessitee booda hiriyoonni isaa bakka argamanitti eebiftee sirni ayyaanaa sirbaancalqabama. Sirbuma kana keessa gurbichi godoo cabsee karaa boroo keessaan baha.Sana booda ijoolleen maaliif godoo keenyakeessa bahe jedhanii dhaanuuf itti fiigu. Innis arreedee ykn dhaadachuudhan harkaa baha, ukee cabsee bahe jedhama. Ijoollummaa keessaa bahe jechuudha. Ciisa ijoolleetii baheetu mana jala buluu eegala. Ayyaani ukee kun yeroo gannaa rawwatama. Namni ukkee bahe birraa masqalarratti Giifatoo sirbee horii fudhata. Achumaan Foollee sirbuu itti fufa.Dardaroonni sadarkaa Gadaa Foollee keessa jiran adamoo adamsuu (bineensi akka horii hin nyaane ittisuu) akkasumas barumsa waraanaa fi ispoortii kkf. baratu, biyya irra deemudhaan sirbaa, foolisaa sabaan wal baru.Yeroo buttaan qalamu foolleetu korma kuffisee qaba. Cinaacha korma buttaa akkuma jirutti foolleetu fudhata. Foolleen foon buttaa akka leencaattii wal harkatti ciree nyaata. Yoo sirni buttaa jalate (seera irraa gore) foolleen korma hin kuffisu, foonis hin nyaadhu jechuuf mirga qaba (fkn namichi buttaa qaluu fedhe nama seera cabsee yoo ta’e). Foollee malee immoo buttaan hin qalamu. Foolleen seeramalee nama hin sodaatu, waan jedhuu fedhe, saalfii tokko malee sirbaan ibsa. Foollisaa, yoo fedhe abbaa Gadaa ni faarsa(seera tolchuu irrati jabaa yoo ta’e) ykn ni abaara (seera yoo cabse). Dhiisi jedhama malee hin adabamu.Sadarkaa Gadaa Foollee keessati dargagoon siritti biyyas walis baru (hiriyumaadhan wajjin deemu). Booranatti, jalqabaaf koree hayyuu hiriyaa jedhamu namoota jaha kan of keessaa qabu ofuma isaaniitii filatu. Akkuma sadarkaa Gadaa Ittimakkootii Foolee gidduutis walmorkiin jiru kanuma qaamaa (ispoorti fi dandeetti adamoo kkf.) qofaadha. Yeroo isaanii isa irra caalaa waan wajjin dabarsaniif sirriiti wal beeku. Dur Foolleen yeroo ajjeesu hin gaafatamu, du’us gumaa seeraan hin qabujedhama.Qondaala (Kuusaa) (Ganna 24-32)Dursee galmi (masari) guddaan gosa gosatti erga ijaaramee booda hayyoota (koree) Gadaa sadarkaa kanaa hoogganuutu filatama. Alaabaa mallattoo Kuusaa (diimaa adii) kan ta’e erga dhaabatanii booda sirba Xunnee (kan umurii isaanii) fi sirba ce’umsaa Mokkee jedhamu sirbu. Abbootiin ijoolee kanaa (sadarkaa Gadaa Yuuba 3ffaa keesa kan jiranu), bakka faajjiin isaanii itti dhabatte irraa jalqabuudhan sirba Mokkeetiin haadha manaa ofii (haadha ijoolee kuusaa)faarsaa gara bosonaa deemanii damee muka mi’eessaa kan baala qabu muratanii qabatanii deebi’u. Baala mi’eesaa karraatii suuqu. Haadhotiin ammoo bishaan aannaniin makaniii gabatee guutuu dhiyyeesu. Abbootiin ijoolee bishaan aannanii kanaan rifeensa mataa ijoolee ofiilaaffisanii irraa erga haadanii booda morma irraati callee godhuuf.Kanati aansee saan eelmamtu tokko jabbii ishii waliin badhaasa kan godhameef fudhatee hiriyyoota ofii wajjin torban lamaaf bakka tokkooti ulma galu. Haadhoonni isaanii achitti Galaa aannan fiduuf. Garuu ijoolleedhaan wal hin arganu.Galaa yeroo kennanu maqaa ilma ofii otoo hin ta’in maqaa gosaa ofiitti waamuu. Torban lama booda wayyaa aadaa ufatanii Liichoo bokkuu xiqqoon itti hidhamee qabatanii galama ulmaa keessaa bahu. Horii badhaasaan fudhatan sana horii warra ofiitti dabalatu. Kana booda ulmaa bahe jedhama. Ayyaani kun boorana keessati Ayyaana Godiyyaa jedhama. Jarreen kun Foollee sirbaa horii sanbi kennuuf qalachaa nyaachaa, bineensaa fi diina adamsaa bara saddeetif wal-faana turu.Raabaa (Raabaa Doorii) (Ganna 32-40)Ce’umsi sadarkaa Gadaa Kuusaa iraa gara sadarkaa Gadaa Raabaatti godhamu hangas sirna guddaa hin qabu. Hayyoonni warri sadarkaa Gadaa kuusaa keessatti filataman kan du’anii fi kan dadhaboo ta’anbakka buufatamu malee akkuma jiruti itti-fufuu. Warri sadarkaa Raabaa hoogganan kun Aduulaa Raabaa jedhamuudhan beekamu Ittigaaffatumaan isaanii ini duraa waraana hoogganuu yoo ta’u yeroo nagaa immoo aadaa, seeraa fi Seenaa adda addaa baratu. Torban tokkoofjaarsolii isaan gorsan (barsiisan) wajjin ardaa-jilaatti ulma galu. Yeroo kana nama biraa waliin dubbachuun dhoowadha. Yeroo ulmaa fixanii bahan hiriyyoon isaansii damee muka daannisaa badhaasudhaan sirbaa siimatu. Isaanis kanaaf galata galfachaa daanisa sana irra dhaabatanii waliin sirbaa sirnichi xumuurama.Sadarkaa Raabaa keessati niitii fuudhuu fi qabeenya dhuunfaa godhachuu nama irra eegama. Miseensi Aduulaa Raabaa ta’e tokkoo fuudhuu akkasumas qabeenya dhabee yoo dhabe horii shan kan kottee afuriin adeemu qabaachuu isaan irra jira. Kana guutuu baanan umrii isaa guutuu Raabaa ta’eet hafa (Gadoomuu hin danda’u jechaadha). Namni akkanaa Qoleeykn Cufattee jedhama. Cufatteen nama waan waamuu fi waan yaasu hin qabaaneedha. Cufateen hin gadoomu malee waan yakka miti (namn ofii ta’uu dadhabe biyyaafis hin ta’u jedhameetti). Sadarkan Gadaa Raabaa waggoota sadeet idda xumuurre booda Raabaa Doorii jedhama. Warra hayyuu fi Abbootii Gadaa aangoo irra jiran irraa sirriiti muuxannoo argachuu akka danda’anu walumatti waggoota 13 sadarkaa Raabaa fi Raabaa Doori keessa turu. Sana booda ni Gadoomu.Waggaa 40tti namni tokkoo waan hundaanuu ni bilchaata (muuxxannoo fi beeku
Maddi: Fuula Facebook Abdii Gadaati


text:
Humiliation of Woyane bond-sale campaigners in Sweden on August 31, 2013
Hawaasni Oromoo fii Toophiyaa guyyaa ar’aa (Hagayya 31, 2013) magaalaa lammaffaa biyya Suweedin Goteborgi keessatti harka wal qabachuun garee Wayyanee ta maqaa jaarumsa kuurii laga Abbaay jedhuun maallaqa ummatarraa funaanuuf guyyaa ar’a Hagayya 31 bara 2013 dhufte turte. Haata’uu hawaasni wal yaame gurmuun bakka isaan walgayuuf itti karoorfatanitti itti dhaquun akeekni saanii akka hin milkooyne addaan facaasan, qarshiin namarraa funaanuuf dhufan hafee mataa ofiitiifuu poolisaa jalatti dheessuun achirraa baqatanii jiru..Guutuu dhimmaa kanaa viidiyoo kana daawwadhaa!


text:
Sagalee Afaan Oromoo
Sagaleewwan afaan tokko keessatti argaman Sagaleewwan dubbiiti.
Sagaleewwan biroo immoo sagaleewwan akka sagalee konkolaataa, sagalee allaattii, horii, qilleensaa fikkf.
Sagaleen kan Uumamu qubee fi qubeen (Qubee + Qubee) walitti dhufuun yoo ta’u, bu’uurri afaan hundaa immoo sagalee dubbiiti.
Sagaleewwan dubbii Afaan Oromoo lakkoofsaaan 29 dha.
Isaanis:
a, b, c, d
e, f, g, h
i, j, k, l
m, n, o, q
r, s, t, u,
w, x, y, ch
dh, ny, ph
sh, fi ‘(hudhaa)
Gosoota Sagalee dubbii
Sagaleewwan Afaan Oromoo kunneen bakka lamatti qoodamu.
Isaanis:
1. Sagalee Dubbifamaa
2. Sagalee Dubbachiiftuu
Sagaleen dubbii Afaan Oromoo ulaagalee armaan gadiirratti hundaa’a.
Issanis:
1. Qilleensa Afuura sombaa irraa habu ykn gara Sombaa seenuudha
Kunis afuurri sombaa bahee sagalee dubbii uumu qaamulee sagalee dubbii adda addaa irratti
gufachuun sagaleewwan dubbifamaa yommuu uuman, afuurri qaamolee dubbiitiin osoo hin gufatin uumamu immoo dubbachiiftota.
2. Sagaleen Dubbifamaan kophaa hin haasa’amu
kana jechuun dubbifamaan kophatti sagalee hin qabu.
dubbachiiftuun immoo hophatti ni haasa’ama.
3. Dubbifamaan qaamolee sagalee dubbii walitti yoo fidu, Dubbachiiftuun immoo qaamolee sagalee dubbii uuman addaan baasuuf fikkf.
Hub: Qaamolee Sagalee dubbii(yeroo afuurri somarraa bahu ykn seenu, iddoo sagaleen itti uumamu) kan jennuun:
1. Hidhii
2. ilkaan
3. irgee
4. laagaa
5. Arsasee fi
6. kokkeedha.
Dheerinaa fi Gabaabina Sagalee
Afaan Oromoo keessatti Dheerinaa fi Gabaabini sagalee Sagaloota dubbachiiftuu waliin walqabata.
1. Sagalee Gabaabaa
Sagalee gabaabaa kan jennuun, sagalee dubbachiiftota afaan oromoo warra bu’uuraa shaniin gabaabaa uumamaniidha.
Fkn:
dh + u = dhu n + a = na
l + a = la m + u = mu
Haaluma kanaan jechootni sagalee gabaabaan uumaman:
Fkn: dhufe rafe
bona mana
laga ija
2. Sagalee Dheeraa
Sagaleen dheeraan sagalee gabaabaa irraa argama.
Kunis Sagaleen dheeraan kan uumamu dubbachiiftuun gosa tokkoo lama walfaana dhufuun bifa hiika qabaachuu danda’uun yoo barreeffamteedha.
Fkn:
boonaa
laafaa
laagaa fikkf
Laafinaa FI Jabina Sagalee
Laafinaa fi jabinni sagalee qubee dubbifamaa irratti hundaa’a.
Sagalee laafaa:
Sagaleen laafaan sagalee dubbifamtootaAfaan oromoo gosa tokkoo qofa irraa ijaaramiidha.
Fkn: bi + fa = bifa
i + ja = ija
mii + la = miila
Sagalee Jabaa:
Kunis baay’ina dubbifamtootaatiin kan walqabatu yommuu ta’u, dubbifamaan gosa tokkoo lama walitti anaananii barreefamaniidha.
Fkn: Sammuu
karra
soddaa
gubbaa fikkf


text:
——————— Miidiyaa walabaa ummata oromoo OMN eerga hundaa’ee kan wagggaa tokko lakkoofsiise kaleessa magaala jiddaatti sirna hoo’aan kabajamee ooleera. Anis kabaja guyyaa kanaa irraa waanin …Read More »
Hangaatuu.com ISISiin hagoogamte
ISIS: marsaa (hangaatuu.com) gaazeexeessaa Abdusamaal Suuteen taligamtu qoqqotee seenuun akeekkachiisaa gubbatti maxxanse..Read More »
OMN: Jilli obboo Leencoo Latataatiin hogganamu kan ODF Finfinnee gale jedhu
Ibsa ejjennoo: Miseesotni ABO Konyaa kaaba Norway irraa
Guyyaa: 07/03/2015 Kutaa ABO Sikandiiniviyaattiif: Akkuma duraandursinee isiniif ibsuu yaallee guyyaa hara’aa, 07/03/2015 hawwaasni Oromoo kaaba Norway akkasumas miseensonni fi deggertootni ABO magaalaa Harstad itti …Read More »
OMN anniversary you can watch live just click the link below
http://new.livestream.com/accounts/12494091/events/3865141Read More »
Hundeeffama Wagga Tokkoffa OMN moo kuffinsaa OMN wagga tokkoffa booda jedhama laata?
Ashama harka fuune jaallewan kiyya iddo jirtanittii Nageeyyi koo kan onnerra madduu isiin haa qaqabuu jecha yaada fi Oduu tokko isiniif dabarsuun barbaada. Dura otuu …Read More »
Afeerraa Walgahii Hatattamaa Tokkummaa humnoota bilisummaa Oromiyaa ULFO irraa dhihaate.
27/02/2015 060/01//2015 Gara Oromiyaa midea Netwok Dhaabbiilee siyaasaa kan bilisummaafii walabummaa Oromiyaa tiif qabsaawaniif. -Gootota Qeerroo dargaggootaa,Kan bilisummaa fii Dimocracy, …Read More »
OMN kan ummataan dhaabbatee fi kan ummataa waan ta’eef namni fedhe haala adeemsaa irratti yaada mataa isaa kennachuu mirga qaba.
OMN(Oromia Media Network) dhugaa ummata Oromoo tan dhokatte ifa baasuuf ummataan ummatumaaf erga dhaabbatee Waggaa bira achi taree jira. Jalqaba irraa kaasee hanga ammaattis dhugaa …Read More »
Dubbii OMN fi Tokkummaa Ilaalchaa Mooraa QBO
Malkaa Caffee TV-n OMN (Oromia Media Network) erga hundeeffamee tamsaasa isaa jalqabee waggaa 1 guutuuf guyyoota muraasatu isa hafa. Hundeeffamni TV kanaa Media Walaba kan …Read More »
Imala Qondaaltota Mootummaa fi Simannaa Diaspooraa Oromoo!!
Seenaa Abdissa Akkuma Beekamu Imalli Qondaaltonni Mootummaa dhimma Hin beekamneef gara Ameerikaa fi Awuurooppaatti godhanii fi Simannaan Diaspooraan Oromoo taasisaniif bifa garaa garaan wal …Read More »


text:
Wednesday, August 19, 2015
DHAABBIN UUMAN TOLTE!!
uumaa waaqaa guddaan, dhaabbiin kan tottoltee ifaajee harka Waaqif, galataan ragaa baatee nammummaan keeyyuu, kuushummaadhaan ragde, haadha seexaan guutuu, waan hundaan haamiltee hidda dhiiga kootii , kuullee koo saatawwee, saddeeta uumamaa, qalloo mudhiin jawwee saakaayee Oromoo, lookoo mormi lawwee. looshaa sooyyoomeedhaa, lattuu sooree waaqaa siif maaljedhee siiwaamuu, Maal maalin si himu? siif hanqaata, moggaasniyyuu maqaa intala ganamaan, uuman babbareeche harka waaqaa malee, kan baranee hin qabne gubbaa hanga jalaa, tottoltee bareeddee, muudaaf hanquu malee, kan guutuudhaan saarte sanyii araddaadhaa, oomisha caal- namaa, Hogguu kee hin moofuu, haarayaa saaroo namaa ganamuu galgaloo, naaf araada taatee, argaaf baasoon ijaa , jechatti hanqatee, miidhagsee si himuuf, qubeetu xiqqaatee, gurraattii nuugiidhaa saddeeqa waaqayyoo fakkaattii dachee kuush, walakkaa naaf aaayyoo. Cibrannaan rifeensaa, kaan aadaan oydame libsaan ija teeyyuu, kan suutan baname konkonni funyaanii, shimala qeerroodha, baqaqsaan kaarruudhaa, urjii rudaa raroodhaa boorri hidhii keetii, dhangaa buleen micciirraf cuuqqoodhaa kuulli ija keetii, kuraamalli irgeedhaa afuurri kee damma, daamuu birraa foolin qaama keetii, dachee waaqxiin surraa qaama koof qaama kee, isa lamaan tokkorraa hidda dhiiga kootii, soroora waaroorraa. sooyyomee oromoo, caaltuu hunda namaa sirkatti kufuutu, waacaala waamaraa qorsi harkaa onnee kee, ammayyuu uumaamaa. itti maka malee , arjoomina akaakaa hiddaaf baala keetu, qaba dawoomina kanaafan sifaarsaa, ni caalta hunda namaa. tottolchitee qabdee, qabaa dhumdhumaatiin kaasuu tokkoo guuttee, lapheetti of hirkiftee situ fuudhee sokkee, kunooti qaarite deebisi bakkatti, kunuunsi jiraatti situ siiqqittiidha, aangoon harka keetii magaala gurraattii, duree Afrikaati Giiftii haadha Gadaa, caaccuun asxaa keetii dhaabbii uuman tolche, situ haadha naatoti. Mee na dura bu'i , caaccuu qaphu harkatti. Dhaabbii uumaan , tolte simboo uumamaati.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Daandin qilleensichaa Eer baasii 2ffaa ji’a kana keessa galfata
-
- font size decrease font size increase font size
Finfinnee, Adoolessa 18,2008 – Daandin Qilleensa Ityoophiyaa ji’a Adoolessaa kana keessa Eer baasii 2ffaa of harka galcha.
Daandichi Afrikaarraa adda duree isa ta’e Eer baasii 350 XWB Waxabajjii keessa of harka galchuun isaa ni yaadatama.
Moggaasni ‘gaarren kaaban’ kan kennameef xiyyaarichi, tajaajila balali’iinsaa Finfinnee Leegoos akkasumas Finfinnee Duubaay kennaa jira.
Hagayya walakkaarraa kaasee daandichi tajaajila balali’iinsaa xiyyaara Eer baas 350n Finfinnee Landan laachuu jalqaba jedhameera.
Miseensa Staar Alliyaans kan ta’e Daandin Qilleensa Ityoophiyaa, xiyyaarota Eer baas 14 bituuf ajajeera.
Daandichi Booyiing 787 waggaa 4 dura galfachuun Afrikaarraa daandii qilleensa adda duree ta’uu danda’eera.(FBC)


text:
Baga Gara Dachee Oromiyaa Biyyaa Hayyuu Qaraa Biyya Biflewwanii Badhaatuu, Gabbattuu Magarsituu Hundaa Nagayaan dhuftan!Oromiyaan Dachee Seenaa qabeetti Biyya Qabeenya Uumamaafi Namtolcheetiin badhaate,Ummata Aadaa,seenaafi Afaan isaatiin boonu kan qabdu,akkasumas baay’ina Ummataatinis ta’ee bal’ina dacheetin heddu kan bekkamtu; bal’ina Afaansaatiin akka dachee Afriikaatti sadarkaa 3ffaa iratti kan argamu dachee Laliftuufi magariisa bonaafi gannaati oromiyaan.
Uumamaafi Teessumni lafashee midhagaan,haala qilleensashee mijaawaa dabalatee,Obsaafi gaarummaan Uummatichaa ,kabajaafi jaalalli, duudhaafi Aadaan waldandeettii Ummata Oromoo Itiyoophiyaaf beekkamtii ,Oromiyaaf immoo miidhagina addaa kan kennufi akkasumas bakka gahumsa tuuristiifi hafuura fudhannaa addaa ishii taasisa.
Hunda caalaa wantoota Oromiyaa filatamtuufi jaalatamtuu akkasumas bakka hawwata tuuristii taasisan keessaa hangafootni holqa uumamaa guddicha Addunyaa keenyaa Holqa Soof Umar ,Paarkii guddicha Gaareen Baalee Afriikaa kanta’e Paarkii Biyyoolessaa Baalee , Bakka qubannaafi jireenya Jannataa Shimbirroolee kan ta’e Haaroowwan naannawa Riiftiivaalii ,naannawa argama ilma namaa jedhamuun kan beekkamu naannoo aki’ooloojikaala Malkaa Qunxurree ,akkasumas iddoowan amantaa waggoottan dheeraa lakkofsisan kanneen akka Gadaamotaa ,Masaajidootaa,masaraawwan mootoolee duriifi fakkeenya jalqabbii madda Diimokraasii Addunyaa kenyaa kan ta’e Sirni Gadaa Oromoofi kanneen biro hawwatafi bakkeen gahumsa tuuristootaa biyya keenyaa keessaa sadarkaa tokkoffaa irratti akka argamnu wantoota nu taasisan keessaa isaan muraasa .
Nooruu! Anaa Dhufu!
Kottaa Nu Daawwadhaan Affeerraa Keenya!
Biiroo Aadaafi Turiizimii Oromiyaa
Horaa Bulaa!


text:
Calais Migrant Solidarity
Anti-Raids
Barnardo's
Stop G4S
Stop Deportations
Press Action
Past campaigns
YOO HOJJETAAN IMMIGIREESHINII ISIN QABE MAAL GOCHUU AKKA DANDEESSAN (UKBA)
Yoo hojjetaan dhaabbata UK Border Agency ykn poolisiin daandii irratti
qabee waa’ee dhimma hayyama jireenyaa keessan isin gaafate:
- Gaaffii kamiin iyyuu deebisuuf dirqama hin qabdan.
- Maqaa fi teessoo keessan itti himuuf dirqama hin qabdan.
- Dubbachuuf fedha ykn dirqama akka hin qabne itti himaa.
- Amala tolummaan ofittummaa qabaadhaa.
- Itti dhiistanii adeemuu dandeessu.
Sababa gosummaa ykn lammummaa keessaniif jecha isin qabu ykn dhaabu hin danda’an. Yoo sababa quubsaa qabaatan qofa isin dhaabuu danda’u.
Yoo isaan sababa bifa keessanii ykn sababa afaan keessan dubbattaniif jecha isin dhaaban, akkana ittiin jedhaa:
“Kun jibbiinsa”. “Kun seera miti”. “Nan himadha/iyyadha”.


text:
Jechoota baay’ee google search irratti barbaadaman keessaa tokko ‘Boqonnaa Sammuu’ jecha jedhuudha. Yeroo darbee kutaa lama baase ture. Haa ta’uu malee namoonni garmalee waan barbaadaniif kutaa 3ffaa itti fufu dirqame. Kunoo kutaa sadaffaa dubbisuu itti fufaa. Read more
Jechamoota Abdullah ibn Mas’uud(Rabbiin Isarraa haa jaallatu) keessa tokko, namtichi tokko majliisa(iddoo namoonni walitti qabamanii taa’an) dhufe akkana jedhe,”Ani warroota harka mirgaa keessaa osoo hin ta’in warroota Rabbitti dhihaatan keessaa tokko ta’u barbaada. Abdullah Ibn Mas’uudis akkana jedhe,”Haa ta’uu malee gabrichi yeroo du’ee lamuu akka hin kaafamne kan hawwutu as jira.”(Mataa ofiitin jechuu isaati) Read more
Jireenyi ilma namaa rakkoo fi toltu irraa kan uumamteedha. Yeroo hundaa rakkinnaan kan guuttamte mitii yeroo hundas toltuun kan guuttamte miti. Wal makaa kanaatu jireenyaf hiika kenna. Osoo hadhaan jiraatu baate silaa mi’aawan maal akka ta’ee hiika hin qabu türe. Wantoonni fuggisoon lamaan kunniin jireenya keessatti tarree adeemu. Guyyaa tokko mukaa’u fi gaddutu jira,guyyaa biraa immoo mirqaansu fi gammachutu jira. Ilmi nama rakkoo fi tola keessa darbee qaroominna ijaara. Osoo tola qofa keessa jiraate laamsho ta’a. Rakkoon immoo lafee fi sammuu isaa jabeessun gara fuunduraatti akka tarkaanfatu godha. Read more
“Ofitti amanamummaan guutumaan guututti Rabbitti hirkachuu fi Isatti amanuu irraa kan burquudha. Tarkaanfi hundaa kee keessatti Rabbiin akka si gargaaru beekudha. Yeroo hundaa dadhabaa fi homaa hojjachuu kan hin dandeenye fi hanqinna xixxiqaa irratti of ajiifachuun(blame) yoo duubatti of harkiste,kufaatif saaxilamta. Yaada Rabbiin haqa malee akka si kunuunse yookin wanta nafseen tee hin dandeenye sirra akka godhe jedhu gonkumaa of amansiisu hin qabdu. Rabbiin wanta nafseen baadhachuu hin dandeenye gonkumaa irra hin kaa’u.” – Khurram Murad Read more


text:
Monday, 2 May 2016
Guntur intlo Babu
Malli Guntur ki transfer ayindi.malli ade illu...Bradipet,4th lane,ade Bhagavathula Padmavathamma vaalla illu.Intlo Naagaraani(madras bus stand intlo pillalu chinnagaa vunnappudu pani chesina ammaayi)pani chesthundi.Babu(father)ni hospital ki theesukellaanu.chinnakkayya choosi,maathralu raasichchindi.intiki vachchesaamu.Annapoornamma gaaru venaka peratlo hotel nunchi thechchukunna pooreelu thintunnadi.eeme madi kattukoni kadaa vanta chesukuni thinedi?identi hotel tiffin thintunnade anipinchindi.gammuna lopalaki vellipoyaanu.Padmaavathamma vaalla portion lo koodaa saamaanulu pettukoni vunnaanu.vunnattundi beeruvaalu pettina room nunchi sabdam vachchindi.gaba gabaa poi choosthe babu vomit chesukuntunnaadu.chaalaa yekkuva chesukunnaadu.naaku bhayam vesindi.heart attack vasthe alaa chesukuntaaru ata kadaa.baabu niluchukoni vunnaadu.sannagaa,vongi poi vunnaadu.baabu yendi?nuvvenaa vaanthi chesukundi?yetlaa vundi?akkayyaku cheppedaa?ani adigaanu.baagaane vundi.akkayyaku cheppu ani annaadu.coffee yemainaa thaaguthaavaa ,baabu ani adigaanu.thaaguthaanu ani thala oopaadu.aa room lo nunchi bayataku vachchaanu.ee room lo chinna kerosene stove vundi.adi choodagaane naaku neerasam vqchchindi. Ee stove veliginchi,neellu therlapetti,podi vesi,paalu kaachi yeppatiki coffee thayaarayyedi?appudu gurthu vachchindi.indaake vantintlo gas stove choosaanu.snaanaaniki neellu kaaguthunnaayi.ammayya,paravaaledu anukunnaanu.first akkayya ku phone chepdaamu anipinchindi.cell theesukunnaanu.akkayya cell number gurthu ledu.nlr nunchi guntur vachchaamu.ade phone number vuntundaa?saroja ani search chesthe chinnakkayya ku phone cheyavachchu.yedo buttons nokkuthunnaanu.yemi ardham kaavatam ledu.akkayya number theliyatam ledu.pakkana nunchi voice vinipinchindi.yevarike phon chesedaanki try chesthunnaavu ani.thala yththakundaa chinnakkayyaki ani javaabu cheppaanu.thikkapakshi,nene kadate chinnakkayyanu ani chinnakkayya pakkana nunchi cheppindi.aascharyam gaa choosaanu.indaakane kadaa baabuni choopinchedaaniki hospital vellaanu.akkayya akkade kadaa baabuku mandulu raasichchindi.appude yeppudu vachchesindi?baabu ki baagaledu.andukane phone try chesthunnaanu ani cheppaanu.paravaaledule,nenu choosi maathralu isthaanu.nuvvu office ki vellu ani cheppindi. Hall loki vachchaanu.Bharathi(mpl lo pani ammaayi)vangi pooree,vada,idly mukkalu chesi bhaagaalu chesthu vundi.indaaka naagaraani pani chesthunnindi kadaa.iddaru paniki vachchaare anukunnaanu.hotel ki yeppud vellaavu Bharathi ani adigaanu.hotel ki vellaledu.maaku thelisina aayana inti daggaraku vachchi ammuthaadu.avi thechchukunnaanu ani cheppindi.sudden gaa doubt vachchindi.Bharathi,neeku jeetham ichchaanaa.ichchi yenni rojulu ayindi ani adigaanu.avunammaa,ivvaledu ani cheppindi.naa daggara dabbulu levu kaabatti ivvatam led ani nuvvu anukoni adaga kundaa vunda vaddu.naaku jnaapakam vundadu.nuvvu adigithe naa daggara vunte isthaanu.lekapothe nidaanamgaa isthaanu ani cheppaanu.atlayithe ippudu nenu yenni rojulaku ivvaali neeku jeetham ani adigaanu.nenu ee ooriki transfer nela madhyalo vachchaanu.aa rojulaku,ee moththam nelaku kalipi ivvaali.Bharathi,appudayithe rendu,moodu vandalu ichchedaanini kadaa.ippudu nuvvu yentha theesukuntunnaavu,yentha kaavaali anedi cheppu ani adigaanu.o yamma!ippudu velallo adigithe inni rojulaku nenu okkasaare adjust cheyagalanaa ani bhayam vesindi.asale late!andulo paapam thanu noru therichi adagaledu.lekkalu cheppamani ippudu ivvakapothe yelaagaa?
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Monday, December 29, 2014
Mormii Qaamota Namaa*
Bara durrii miilla, harka, ilkaan, ija, gurra, funyaan, garaa ta’anii walii galteedhaan jiraatu turan. Booda warri kaan walii galteen garaa yakkuu jalqaban; bu’aa hin buusu jedhaniin. Garaanis, “Maalan balleesse, maaliif na yakkituu? jedhee gafannaan, “Ati otoo hin hojjetiin waan nuti dhamaanee finne nyaatta” jedhaniin. Achumaanis, “deemi nurraa” jedhaniin. Garaanis dubbiin kun murtiitti akka dhiyaatu gaafate. Isaanis, “haa ta’u,” jedhanii mana murtii dhaqan. Hundiyyuu rakkoo isaanii himatan. Abbaan seeraas, eega waliigaluu dadhabdanii beellaman isiniif qaba. Hanga gaafa beellamaatti akkuma duriitti walii galteen wal ta’aatii tokkummaadhaan jiraadhaa jedheenii hundinuu gara manaatti deebi’an. Sana booda, oduma deemanii iji sangaa fuullee gamatti argee miillaan, “koottu dhaqnee finnaa,” jedheen. Harka wajjin, oofanii fidanii galanii akka gaariitti qopheessanii garaadhaan, koottu in nyaannaa” jennaan, hamman murtii argadhutti hin nyaadhu jedhee dide. Kanumarraa kan ka’e hundumtuu beela’anii dadhabanii jennaan, garaa dhiifama gaafatan. Garaanis dhiifama isaanii godhee akka durii isaaniitti tokkummaadhaan jiraachuu jalqaban jedhama.
Beekan Gulummaa irraa
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Kabajja Guyyaa Goototaaf Ibsa Ejjennoo – Munshin, Jarmani
1. Dhiibbaa mootumaan wayaanee uumata Oromoo irraan ga’eef irran gaha jiru, kan akka hidhaa, ajeechaa, miraga dhabsiisuu, amantii keessa galee dhimma siyaasa isaa gegeefachuu dura nii dhaabanna.2. Walitti bu’iinsa uumata giduutti adeemsifamee lubbuun namoota hedduu yerootii gara yerootti darbu, kana mootumaan abba hirree biyicha bitaa jiru furmaata itti kennuu dhiisuu isaa nii mormina.3. Kabaja guyaa goototaa kana irratti hundaa’uudhaan, dhaabilee fi qaamoleen siyaasa Oromoo tooftaa siyaasaa kamiin iyyuu waa’ee uumata Oromootiif sochii godhan martinuu garaagarumaa ilaalcha siyaasaa qaban waliif kabajaa wanta tokko isaan godhu dantaa umata Oromoo dursuudhaan isa boodeetti hafumaa ta’e wal irratti qabsaa’uu caalaa farra uumata Oromoo kan ta’e hunda irratti akka qabsaa’uutti wal tumsan maqaa fi seenaa gootota wareegamaniitiin nii gaafanna.4. Walumagalattii Tokkumman Baratoota Oromo Biyyaa Jarmanii /TBOJ / haala fi adeemsa QBO yeroo gara garaa jiruuf ture hubannoo guddadha ilaale furmaata in fudhate walaba taanee Jaarmmiyyoota Siyyaassa Oromoo bilisa ta´an kammiinuu otoo addaan hin baassiin QBO irratii kabajaaf wal hubanootiin akka hojjenuu fi deggersa barbaachisaa ta’an goonu labsuu keenya dabalatan guyyaa hadha kana isin yaadachiifna.5. Akka TBOM ti tataafii gochaa jirruun garee siyaasaa tokko jala taa’aanii isa tokko arrabsuun, abaaruun fi maqaa wal-balleessuun seenaa ilmaan Oromoo keessaa raawatee dhaabachuu akka qabu irratti hojechaa jirra; kanneen gocha aadaa fi seenaa umataa xureesu kana irratti bobba’anii jiran maaras akka of qusatan nii hubachiifna.6. Kaayoon keenya dhaabbolee Siyaasa Oromoo gidduutti rakkina ka’u itti tuqannee baballisuu otoo hin taane qaama furmaataa ta´uudhaan dalaga keenya gara fuunduraati itti fufinu gaafatina.
Qabsaawaan nii Kufa Qabsoon itti fufa!
KHG TBOM
20 Ebla 2013
München, Jarmanii


text:
Galmee yokan Billeetawwan ka PDF ilaaluuf Acrobat Reader so barbaachisa dhaa. Weeb saayitii Adobe jedhamu irraa sagantaa Acrobat Reader jedhamu gatti mallèe bilisaan irraa buffaachuu ni daandeessa.
Oromiffa (Oromo)
Snow
311
Minneapolis 311 Gaffii fi Deebii
Census
Lakkaawinsi Ummata Minneapolis kan bara 2010-nii
Koree 'Complete Count Committee'
Lakkaawinsa Ummataa kan bara 2010 ilaalchisee gaafiiwwan yeroo baay’ee gaafataman
Ittisa Balaa Ibiddaa
Ittisa Nama Ibidda Ta'e Jedhee Qabsiisuu (Arson)
Of-eegganna Balaa Ibidda Mooraa Kolleejjii
Of-eeggannoo Ibidda Richitootaa
Of-eeggannoo Dhangalahaa Boba'aa
Of-eeggannoo Hoo'in Mana Jireenyaa
Of-eeggannoo Ibidda Guyyaa Ayyaanaa
Of-eeggannoo Yeroo Qilleensa Hoo'oo Fi Gogaa Yaaddoo Ta'uu Qabo
Of-eeggannoo Kibriitii Fi Laayitarii
Sirna Bishaan Facaasaa/Biifaa Mana Jireenya
Qillisaa Aara Ibiddaa Suunfate Iyyuu (Fire Alarm)
Of-eeggannoo Yeroo Turkii Waaddu
Of-eeggannoo Ibidda Damaraa (Wildland)
Maneenii
Akkaataa dilaala Qabeenyaa ilaalchisee xiinxallaa sadarkaa ol-aanaan geggeeffame?
Jobs
Poolisii
Foormii Gabaasaa Amala Badii Poolisii Minneapolis
Hayyama fi Waltahinssa Gaafatama irraa wal olchuu itti fufinssa
Odeeffannoo Hookkara Maatii Jidduu
Last updated Jan 30, 2014


text:
Application to read news VOA Afaan Oromoo. Always up to date.
Reviews
VOA afaan oromoo Hojii bareeda dha. App kun ammoo daran hojii keessan miidhagaa kanaa haala salphaan akkan isiin hordoofuuf gumaacha guddaa naaf godheera, ammallee cimaa jabaadhaas akkasumaas sagantaa keessaan maloo rabbiif jedhaa yeroo dheeressaa baayyee nu jala gababbatee. Hundaa keessanuu b. Jaalladhaa keessattuu Tigistii Game!/keessa koo jirtii.
Yaarabi oromiyyaa blisoomsi Sabba oromoo gabrummaa jella baasi Amiin yaa allah
Hayee harakaa fune Bayee namati tolaa
Bayyee garidha jabadha
Galatom Bayee baredadha
Fayyaa Love it


text:
Tuesday, 7 July 2015
Garuvapu jannulu
Garuvapu jannulu ,beluku gannulu,nilkada leni kanbomal Muriyuchu nerravaaru jigi moviyu,daapamu jeyagaadagun, Smaralikhithoru bhaagyalipi jaala manam Davi madhya varthiyai Paranginaro maraajiyunu baayaka thaapamu jeya naayame?//15// Ee padyam lo Kavi kesa sampada koodaa madana thaapaanni penchuthunnaayi ani chebuthunnaadu.maamoolugaa baruvaina paiyeda,chanchalamayina Kali,theegalaanti kanbomal u,yerrati pedavulu.....manishiki kaamodrekam kaligisthaayi.kaani thatasthangaa vunde kesasampada,nadumu meeda atu itu kaduluthu,manasthaapaanni penchatamnyaayamaa?
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Wednesday, June 4, 2014
Waxabajjii 03, 2014 Finfinnee
Ajjeechaan ilmaan Oromoo keessumaa barattoota Oromoo irratti xiyyeeffatamuun tarkaanfiin fudhatamaa jiru itti fufee jira. Yuunivarsiitii Haramaayaa keessatti gaaffii abbaa biyyummaa gaafachuudhaan Mana hidhaa mootummaa Wayyaaneetti darbamuu irraan darbuudhaan barattootni Oromoo mana hidhaa keessatti ajjeefamaa jiru. Barataa Nuuraddiin (Alsan) Hasan Barataa Computer science waggaa 2ffaa kan tahee fi dhalootaan Godina Shawaa lixaa magaala Baakkoo kan tahe mana hidhaa mootummaa Wayyaaneetti darbamuun dararaa jabaan erga irraan gahaa turee Gaafa 02/06/2014 mana hidhaa keessatti lubbuun isaa darbee jira. Mootummaan Wayyaanee dararaa ilmaan Oromoo irraan gahaa jiru daran jabeessaa dhufus ilmaan Oromoo gamtaan falmatti seenuun mootummaa abbaa irree bara baraan ilmaan Oromoo keessatti ammo dargaggoota Oromoo ajjeesaa, hidhaa fi biyya irraa ariiaa jiru dura akka dhaabbatu Barattootni Yuunivarsiitii Haramaayaa fi Qeerroon Oromoo waamicha Oromummaa dabarsa.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Dache yoo dubbattu akka namaa taatee
By Abera Oluma
Dache yoo dubbattu akka namaa taatee,
Aduu ifuuf baate, bidda gubaa gootee;
Balleessaa uumamaa, himuudhaaf gubatte,
Hedduu nu komattee, nu jalaa calliste.
Biqilaa fi daraaraa dheedhii liqimsitee,
Aannan laphee isheetii unuu nudhorkite;
Namaa fi horii hunda addaan ongeessite,
Rifuu fi rifaatii dhaan akka malee uste.
Mootii sagaltamaa gooftaa abbaa iyyeessaa,
Isa qixxee hin qabne guddicha abbaa obsaa;
Gooftaa garaa garbaa Waaqa isa keleessaa,
Nabeektuuree jette dhache imimmaan buusaa.
Lammiin wal wallaalee gantummaan baayyatee,
Wal qooduu kan cimse halagaatti irkatee,
Kennaan Oromoof kenne gantichi ormaaf laatee,
Kanatu na ukkaamse. Jettee dubbatatte.
Dhugaan haqaa badee sobni heddoommatee,
Wal fakiin sobdootaa lammiirratti sirbitee;
Weerarri hawaannisaa biqiltuu koo nyaate,
Qaroo fi sammuun keessan yoom kana hubate?
Hawaannis habashaa biqlituu koo fixXee,
Gantuu fi galtuun gooban shira hedduu xaXxee
Yakki heddoomatee salphaan tarree lixee
Kana egaa dheekkams kan isin lamaxe.
Dafqee kanan kenneef eeggachuu dagatee,
Namuma akka isaa gooftaa godhee baatee;
Moofaa ormaa uffachuun kan ofii isaa gatee,
Kanatu badiidha jettee ragaa baate.
Safuu waliif dhabee cabse seera uumama,
Biyyaa ofii gatee abjoochuun kan ormaa;
Wal abdachuun badee mallattoo tokkummaa,
Maal na gaafattureeeeee? jette dache homaa.
Yartuuf galtuun goobdee narratti sirbite,
Seerri dhugaa badee sobni heddoommatee;
Abbaan mana taa’ee hattuun diinqa seentee,
Maaltu bade jettuu? kana maaltu hubate???
Maal falli isaa laata? dache yoo dubbatte,
Namuu yoo dhaga’eef tarii yoo hubatee;
Waa-irraa yoo baree hooda itti gaafate,
Kan kaleessaa gaabbee boriif safeeffate.
Jedhanii gaafannaan hayyoonni warri beekaa,
Ani hobbaafadhe egaa kunoo waan na harkaa;
Yoo na-dhaggeeffattan wal qabadha harka!
Diina harkaa nabaasaa hidhaarraa nahiika.
Dhaamsa koo kan argee namuu faana bu’eef,
Kan lafarra jirru fi kan lubbuudhaan darbeef,
Sababa kan ta’ee ittiin waxalamuuf,
Dalaguma isaatii akka ittiin sirri’auuf.
Dheekkamsis ni hafa yoo namuu hubate,
Kan darbetti gaabbee boriif yoo falate;
Maal na dhibee dhiisee haqaaf yoo dhaabbate,
Dache gara baldheessa yoo ofiif falmate.
Jettee dhaamte dache kan afaan beekutti,
Kan haqa hindabsine fi qulqulluu dhugaatti;
Yaadi jettee himte akka hundaa galutti,
Kanaachi gubaadhaaaaaa waxalamaa jettii.
Jedhanii dubbaatu warri ayyaantotaa,
Afaan dachee fi samii beektonni hayyootaa;
Araara buufadhaa; waliis cimsaa gamtaa,
Yoo wal dhaggeeffatan nageenyi dhihaata.
Kan yoo baruu feetan tooraa fi tooba isaa,
Biyya keessan jaaraa bakkatti deebisaa;
Hin dunuunfatinaa ija keessan ibsaa,
Waliigaltee uumaa tokkummaa jabeessa.
Keessan kan tuffattan sammuu of-sirreessaa,
Waaqa isin uumes toobatti deebisaa;
Walis dhaggeeffadhaa aadaa keessan cimsaa,
Jettee dhaamsa himti dubbii akka gorsaa.
Akka aayyoo fi aabbootti seera isa kaleessa,
Quufaa fi badhaadhinaa jireenya sooressaa;
Mee deebi’aa ilaalaa maal ture maddi isaa?
Hardha maaltu ta’e? maaf bade hambaansaa?
Dache yoo dubbattu kan turte kaleessa,
Ragaa yeroo baatu tolaa fi badii isaa;
Kan dabe yoo himtu kan gahe dheekkamsa,
Qaamatu ishee ho’ee bulluqni karisa.
Ramaciin faca’e; dache abidda tufte,
Biiftuun ifa dhiistee; waxala gad buuste;
Qiilleessi illee aaree waa sagal rukute,
Dache dheekkamsa ishee akkanaan ibsite.
Jette dubbatatte yaada ishee dheekkamsaan,
Gammoojjis waxaltee baddaa guggubuudhaan;
Biqiltuu dhorkattee uumama soomsuudhaan,
Kana kunoo jette dalansuu ibsuudhaan.
Sirna ittiin jireenyaa namni of-harkaa gatee,
Ergisa huccuu ormaa fuulatti xaxatee;
Lafa arguu dhabee dhagaasaa gufatee,
Kanatu badii fide jette dache aartee.
Fala isaa gaafannaan beekaa warra durii,
Raagoo maanguddootaa hambaa raabaa doorii;
Walga’aa araarfadhaa tolaa namaa horii,
Kanadha falli isaa wanni ta’u gaarii.
Dura walii galaa walii araaramaa,
Hirree waliif ta’aa akkuma ganamaa;
Seeraaf heera baraa bultoo Oromummaa,
Yoo akkana gootan jireenyi dhugooma.
Dhiigni wal hin miidhin,lammiin wal hin cabsin!
Cubbuun dalagamee seera uumamaa hindabsin!
Lammiin kan isaa gatee hin rafin hin ciisin!
Kana jetti dache biyya kee gadhiisi!!!
Yoo na irratti kuftan natu ol isin qaba,
Isin biran dhaaba humna rabbii jabaa;
Biyya ofii deeffadhaa!! aadaa keessan kabaa!
Orma hin abdatnaa qabduu waaqa jabaa.
Safuu seera uumamaa iddootti deebisaa!
Weerartuu hawaannisaa saamtuu ofiirraa kaasaa!
Ormaaf hin laatinaa biyya keessan taksa!
Yoggus walii gallee jireenyi lalisaa.
Kanan isiniif dhaama dache haadha margaa,
Dubbii fi gochaa koo hubataatu argaa;
Kankoo hin usinaa dubbadhaa labsaa egaa,
Biqilaa fi daraaraan yoggas sirriif margaa.
Kanan isiniif dhaama dache haadha margaa
Tokkuumaa cimsadhaa wal wajjin dagaagaa
Kan kana dubbistan yoo dhageessan egaa
Ofirraas faccisaa narraa kaasaa halagaa
Jetti kunoo egaa dache haadh margaa
Oromoo jabaadhaa taanaa abbaa mirgaa
Iddootti deebisanna seera isa miidhagaa
Debisnee ijaarraa Oromiyaa dhugaa.
Oromiyaan ni bilisoomti!!!


text:
By Jawar Mahammed:Kabajamoo Obbo Lammaa Magarsaa, Af-yaa'ii Caffee Oromiyaatiif Finfinnee.Haasaya isin uummata Burraayyuu waliin gootan dhaggeeffannee jirra. Hunda dura nama akka keessan onneerraa dubbatee garaa saba isaa jiisu mooraa gamasii keessatti arguunuu waan guddaadha, ammas ija hamaa sirraa ha qabu jenna. Itti aansuun dhimmoota lama isin kaaftanirratti yaada kennuun barbaada.Dhimma Maastar Pilaanii Finfinnee ilaalchise 'ummanni Oromoo yoo hin barbaanne hojirra hin oolu' jettan. Bar wanni 'yoo' jedhan hin jiru. Ummanni ifaan ifatti akka mormu irra deddeebi'ee ibseera. Waggoota lama dura ilmaan Oromoo 78 lubbuu isaanitiin, dhibbatamni dhiiga isaaniitiin, kumaatamni ammoo walabummaa isaa mana hidhaatti dhabuun mamii tokko malee mormuun ejjannoo isaanii isiniif ibsanii jiran. Dabalataanis hayyoonni Oromoo addunyaa guutuurraa miidhaa Maastar Pilaanii kanaa qorannoo bifa hedduutiin mirkaneessanii jiran. Akkasumas miseensonni keessanuu waltajjii garaagaraa irratti ifatti Maastar Pilaanii kana mormanii jiran. Kanaafuu 'yoo' wanni jedhamu wanti hafe hin jiru. Isiniif Caffeen Oromiyaa isin hooggantan dhuguma yoo uummataaf dhaabbate ifatti as bahee Maastar Pilaanii kana dhaabaa!
Dhimma labsii magaalota Oromiyaa ilaalchisee 'dogoggorri yoo jiraate nutu seera baase, jijjiiruufis aangoo guutuu qabna' jettanii jirtan. Rakkoo labsichi qabu bifa armaan gadiitti tarreessuun akka jijjiirtan isin gaafanna.
1)Labsiin kun mirga addaa jiraattota magaalaatiif kennuun dantaa sabni Oromoo magaalota Oromiyaa irraa gara fuulduraatti argachuu malu dhorkuun, kan seenaadhaan hir’atee jiru daran akka hammaatu godha. Akkuma beekamu dhiibbaa sirnoota durii irraan kan ka’e uummata magaalota gurguddoofi giddu-gala ta’an keessa Oromoon lakkoofsaan xiqqaadha. Afaaniifi aadaan Oromoos dhiibbaa walfakkaatu jala gala jechuudha. Labsiin fooyya’ee bahe kun immoo imaaammanni misooma magaalaa cufti fedhiifi dantaa jiraattota magaalaatin ta’a jedha. Kana jechuun labsiin kun magaalonni Oromiyaa imaammata Oromoo osoo hin taane harka caalu qubattoota bakka biroo dhufan akka fayyadutti kaayame. Kun ammoo imaammanni farra Oromoo ta’e yeroo wayii akka baafamuufi Oromoon akkuma dur daran magaalarraa akka dhiibamu (push factor) karaa bana. Magaalonni Oromiyaa keessa jiran dantaa hawaasummaafi diinagdee Oromoo eegsisuun guddachuu qabu. Kanaaf ammoo mirgi addaa jiraattota magaalaatiif labsii kanaan kenname fuulduree Oromoof balaa guddaadha hanga Oromoon magaalota Oromiyaa keessatti gama hundaan caalmaan argamutti. Magaalonni akka qaama
Oromiyaatti Oromiyaa waliin guddachuu qabu. Kanaaf akkuma amma duraa bulchiinsi magaalaa bulchiinsa godinaa jala galee imaammanni misooma magaala kan gandoota baadiyyaa naannoo sanittin walitti hidhatee deemuu qaba. Kana jechuun imaammata magaala irratti kan murteessuu qabu jiraattota magaalaa qofa osoo hin taane jiraattota godina magaalaan sun keessa jirtuu cufa ta’uu qaba. Imaammanni mootummaa yeroo dheeraaf qabamuu qabu, Oromoo deebisanii magaalota Oromiyaa keessatti ijaaruu ta’uu qaba.
2)Isin akka jettanitti magaalonni walitti makaman kanneen Oromiyaa keessaa qofa. Kun garuu labsii kanarratti ifaa miti. Magaalota ollaa jedha malee kan Oromiyaa jedhee ifatti lafa hin kaayu. Fakkeenyaaf Shaashamanneefi Hawaasaan, Awwadaayifi Harar ‘fedhii jiraattota isaaniitin’ walitti makamna yoo jedhan, labsiin kun ni aanjessa malee hin ugguru. Keessattuu magaalonni daangaa irra jiran balaa hamaa jala galu. Dabalataanis yaannummaan magaalan lama yoo babal’ate walitti makamuu qaba jedhu kun falaasama jallaa misoomaa magaalaatin wal hin qabanneedha. Magaalaan lama babal’atanii yoo walitti seenanis, bulchiinsi isaanii tokkotti deebi’uu barbaachisummaa hin qabu. Biyyoota hedduu keessatti magaalonni waliin ollaa baay’een guddatanii walkeessa waan seenaniif daangaa uumamaatuu hin qaban; garuu daangaa bulchiinsaa (administrative boundary) fi bulchiinsa mataa isaanii qabatanii turu.
3)Maqaa magaalotaa jijjiiruu ilaalchisee, dhugaadha sirnoonni durii magaalotaaf maqaa alagaa kennan. Galanni qabsoo Oromootiif haa ta’u magaalonni sun amma maqaa Oromootti deebi’anii jiru. Magaalan hanga ammaa maqaa alagaa baattee jirtu Finfinnee qofa. Maarree yaadni maqaa magaalaalee jijjiiruu kun labsii kana keessatti haammatamuu maaltu barbaachise? Maqaan magaalaa seenaadha.
4)Caaseffamni magaalaalee labsii fooyya’e kana keessatti kaayames rakkoo qaba. Magaalota sadarkaa regiopolis kennameef aangoo godinaa jalaa baasuun shira wayii akka qabu shakkaa turre. Shakkiin keenya sun amma mirkanaa’ee jira. Ibsii kaleessa Mootummaan Federaalaa baase qaamni haaran “Federal Land Development Corporation” jedhamu dhaabbatuuf akka deemuufi hojiin qaama kanaatis magaalota sadarkaa metropolis fi regiopolis qaban keessatti karoora misooma lafa magaalaa raawwachiisuu akka ta’e ifa godhee jira. Kana jechuun lafaafi imaammanni magaalota Oromiyaa sadarkaa regiopolis kennameef suduudaan qaama Mootummaa Federalaa kanaan buluuf deema jechuudha. Labsimmaan Caffeen baaseyyuu karoora “Federal Land Development Corporation” kana dhaabanii magaalota Oromiyaa of jalatti galchuuf qabaniif karaa
banuuf ta’u amma shakkiin hin jiru. Kun ammoo heera mootummaa Itoophiyaatifi kan Oromiyaatis unkuteessani, federaalizimii diiganii akka duritti sirna jiddu-galeessaa (centralized form of government) dhaabuun adda hin ta’u. Mootummaan Naannoo Oromiyaa kan isin hooggantan lafa magaalaa keessaa geggeeffamaa jira; Oromoofi Oromummaafis balaa guddaadha.
Kanaafuu yoo dhuguma akka jettan gorsa namaa dhagahuu qabdu yoo ta’e, dogoggora labsii fooyya’e kanaa sirreessuuf aangoo qabaattan, labsiin kun mirgaafi dantaa Oromoofi Oromiyaa dabarsee waan laatuuf akka fooyyessitan isin gaafanna. Akkaataa itti fooya’uu qaburratti gorsaafi tumsa ogeeyyota seenaa, seeraafi teeknikaa yoo barbaaddan, ilmaan Oromoo dhibbaatama biyya keessaafi alaa akka isiniif dirmatan shakkii hin qabaatiinaa!
Ulfina Wajjiin Obboleessa kee Jawar Mohammed [Mallattoo]
GG
Kab. Muktaar Kadiir Pirazidantii Oromiyaatiif
Kab. Abbaa Duulaa Gammaa,Afa-Yaa’ii Manamarii Itoophiyaatiif
Dhaabbata Dimokraasummaa Ummata Oromootif


text:
Wednesday, April 27, 2016 Sammuun TPLF ykn Wayyaanee Jaarraa 17 fi 21 ffaa addaan baasuu hin danda’uu. Walakkeessa Jaarraa 18 ykn middle of 18 century garboonnii Afirikaa lixaa irraa gara Read More …
Sunday, April 24, 2016 Mana Yaala Zawidituu Hospitaal (Zawiditu Hospital) jedhamuutti shamarreen Oromoo tokko Ucuba ykn Quufa mormaa ishii irrati bahee baabachuuf jechaa erga galmoofitee ji’oota lakkawwaman booda dabaree Read More …
Wednesday, April 20, 2016 Akka suuraa kana daqiiqaa tokkoof laallittan abdin qaba. Suuraa kana ilaalittanii maaltuu isinitti dhagahamee? Gammachuutuu isinitti dhagahama jedhee miti kan isin gaafachaa jiru. Yookiin moo rakkina Read More …
Sunday, April 17, 2016 Akkuma beekamuu mootumman wayyane erga ummata sobuu jalqabee hunddeeffama isa isaa irraa kaasee illee yoo ta’ee toofitaan inni itti fayyadamuun waggaa amma kanaa saamee, acuucee, ajjeesee, Read More …
Wednesday, April 13, 2016 Waggaa Dheeraaf kan itti dadhabinne miseensa 159,000 ol ta’ani itti horrannee gurupiin Oromoo guddaan qabu tokko qaama hin beekaminneen nu jalaa haqamee ykn cufamee. Group n Read More …
Sunday, April 10, 2016 Wagaa sadii dura Caatiin Guraaggee keesaa nama naannoo sana jiru wajjin gara Sudan itti imalanii ykn deemanii Sudan qaqqabuudhaan namoonii 20 ta’an Caati kana qaamaniiruu ykn Read More …
Friday, April 8, 2016 By Dr. Birhanemeskel Abebe Segni With whom are the European Union, the United States, and the African Union Officials meeting to discuss and end the Read More …
Wednesday, April 6, 2016 Mootumman wayyane akkuma amala isaa sakkata’a suuraafii viidoyyoo namoota beelaan saaxxilaman akka miidiyaa addaa addaa irrati hin gabaafaminneef jechaa naannolee beellii kun itti cimee jiru irratti Read More …
Monday, April 4, 2016 Akkuma hundi keenya beekinnu haallii wayyaneen fakkaattuufi qabeenyii ishiin mataa ishii irraa qabdu tokko Injijjii qofa ture otuu biyya Oromia keessa hin seeniin dura. Dabalataanis suuran Read More …


text:
Thursday, May 1, 2014
KARAA CABE HAA DHANGALA’U !
Y.G(2005) | Caamsaa 1, 2014
Gidduu kana Intarneeta irraa waanan dubbisee fi natti tole keessaa, Mammaaksa tokkodha. Maal jedha seetan, “Taa’anii Buqqee jedhamu mannaa/irra, ka’anii bubbee ta’u wayyaa ” kan jedhu. Mammaaksi kun qalbii koo hawwateera. Sochiin Biyya keessaa ijoole’e GOOTA UMMATAisaanii ta’aniin gaggffamaa jiru, maaliif kutaa hawaasaa , addatti, Hojii Mootummaa ta’uu kan biroo irratti bobba’ee jiraniin utubamee mul’achuu dadhabe ? kan jedhuu fi Ijoolleen kaleessa Koleejoota keessatti gaaffii kaasaa turan, mindaa ji’aan deebii argatee ??? jedhee akkan of gaafadhu na taasise. Gaaffii kun na keessatti hafuu hin qabu jedheen katabe. Kun qalbii Namoota hedduu keessas ni jira. Warra gaaffiin kun isaan ilaallatu, deebii kennuu qaban. komeen kun dhara miti. Waanuma arginuudha. sababaan ammoo, gabrummaan walii gala keenya irra waan jiruuf. Gaaffii Ummata Guddaa kanas , Mindaa fi Abbaa qabeenyaa ta’uun qofa kan dhaabbatu akka hin taane qalbiitu beeka. Gaaddisaa Hirphasaa, Jaagamaa faa’aa, Mindaa fi Imaaxaa wayyaaneef hin wareegamne. Qalbiin keenya hanga kanas gadi bu’ee yoo ta’ee, Diinni keenya shira qorannoo jabaan utubameen nu dhabamsiisuf deemu, ykn waan nu qaraa jiru kana dubbisaa .shirri wayyaanee nu qophaa’aa jiru, Hojjataa Mootummaa fi barataa jedhee adda kan baasuu miti. Shira kana kan hubate,wareegama kamuu kafaluuf, ijoollee kana cinaa akka dhaabbatu hin shakku. Yoo dabeessa nyaatee buluun Bilisummaa itti fakkaate hin ta’iin. Ijoollee kana cinaa dhaabbachuun dirqama sabummaati.
Hiwaatoonni waan isaan har’a deemaniif miti, Bara Chaartaraa ABO humnaan dhiibanii baasaniyyuu, maaliif akka ka’an ni hubanna turre. Ilaalachi isaanii Qabsoo Oromoof qaban eessa irraa akka eegalu ka wallaalu hin jiru. Bara Qabsoo turan walii galtee dhaabbilee siyaasa Biyyatti addatti ABO waliin qaban haala akkamiin gananii , humnoota alaan wal ta’anii sirna wayyaanee akka kuffisan qalbiitii qabna. ABO Biyyaa baasuu qofaa odoo hin taanee, Biyyoota ollaatti teessoo duubbee akka hin qabaanneef, shiroota Biyyoota ollaa keessatti gaggeeffaman numa beekna. Shirri yeroo sana ifatti gaggeeffamaa ture, har’a sadarkaa maalii irra ga’ee akka jiru, dhalooti har’a iyyuu tolchee beeka. Hiwaatoonni Qabsoo Oromoo bara baraaf awwaaluuf, kan isaan dura dhaabbate hundaa ajjeesuu jedhanii murteeffataniiru. Qabsoo kanas Sadrkaa Addunyaatti Gooltummaa keessa galchanii , ajjeechaa Ummata kana irratti gaggeessaa jiran seera qabeessa taasifachuuf tattaafataa jiraachuu, guyyuu argaa fi dhaga’aa jirra. Kana irra taranii, Biyyuma abbaa keenya irraa nu buqqisanii, mana isaanii ijaarrachuuf hojjachaa jiraachuu , shiroota isaanii guyyuu raawwataa jiran irraa argaa jirra.
Hiwaatoonni QABSOO UMMATA OROMOO hundeetii buqqisanii balleessuu ,yoo dadhabamee ammoo, ABO ofii hajajan bakka buusanii Oromoo garba isaanii taasisuuf shirri hin gaggeessin hin jiru.ABO humnaan dhabamsiisuun qabsoo Oromoo dhabamsiisuudha jedhanii, hanga har’atti irratti hojjachaa jiru. kan gaaffii Bilisummaa kaasu hundaa ajjeesuu , hidhuu, Biyyaa baasuu hojii guyyuu godhatanii waggaa 22 oliif irratti hojjataa jiraatan. Ammallee sanuma. kanaan dura , Magaalaa gudditii OROMIYAA Finfinnee irraa Adaamaatti Naanneessuf yaalii dhaloota gaaga’ee gaggeessaniiru. Sabni kamuu Miseensa OPDO ta’uu danda’a jedhanii Namoota Afaan beekan itti naqanii, Oromiyaa dhuunfachuu yaalaniiru. Bulchiinsi Oromiyaa ofiin jedhee wawwaataa jiru, mirga Oromiyaa Bulchuu waggaa 10 dura qabu amma qabaa ? jedhanii yoo gaafatan, deebii fakkeessaa argachuun ala qabatamaan waan argatu hin qabu. Kanaaf raga hedduu of harkaa qabna. Har’a Biiroon Qonnaa, Biiroon Fayyaa, Biiroon Barnootaa, Polisiin Oromiyaa, Biiroon Investimantii Oromiyaa jedhaman mirga kaleessa Oromiyaa keessatti qaban har’a hin qaban. Harki 70 ol Sirna Fedaraa jala jiru. hojii waliin qindeeffachuu sababaa jedhuun, waa hedduu harkaa fudhanii jiru. fkn. Biiroon Qonnaa lafa of harkaa qabu keessaa amma itti hajaju meeqa ? yoo jedhame waan raajiitii . Biiroon Investimantii Oromiyaa lafa heektaara kuma 10 ol kennuu hin danda’u. Oromiyaa keessaa lafti maqaa investimantiin lammii Biyya keessaas ta’u alaaf laataman hundumtuu , wal ta’iinsa Mootummaa Fedaraalaan qofaadha. Hojiilee Investimantii Oromiyaa keessatti bifa kamiinu jiran , gibirri isaan kafalaniif Mootummaa Fedaraalaaf malee Oromiyaaf miti. Oromoon, Mirga addaa Finfinnee keessaa qabu eegamuufii miti. Oromiyaa keessaa kan argatu iyyuu dhabaa jira. Adeemsi wayyaanootaa kun Naannoo Tigiraayi keessatti faallaadha. Mootummaan Fedaraalaa waan Tigiraayi keessaa kafalamuuf dhibbeentaa 30 illee hin ta’u. gibirri kubbaaniyaa fi industirilee Tigiraayi keessa jiran irraa argamu harki 70 Naannichaaf gala. Daandiin humna qillensa Itoophiyaa , buufata xiyyaaraa Tigiraayi keessaa qabutti ni kafala.walumaa galatti Akka Bara Dargii “ye sarto addar quxixir komite” jedhamee waajjira hunda keessatti caasaa Dargii ijaarratan san, wayyaaneenis “Biiroo Kominikeeshinii ” jettee waa hundaa tu’atanii jiru. Biiroon kun waajjira Mummicha Ministirootaa keessatti, Ministeera Kominikeeshiiin suduudaan ajajamu malee naannichaaf miti.
Humna Ibsaa fi Dingadee Biyaattif lafee duddaa wanni ta’e hundi Oromiyaa keessaa saamamaa jira. Oromiyaa fi Oromoof garuu bu’aan buusan tokkollee hin jiru. shirri wayyaanootaa maqaa Biyya misoomsuu jedhuu Finfinnee irratti raawwatamaa jiru, itti fufiinsa shiroota isaanii Naannoo Oromiyaa keessatti bifa gara garaan raawwachaa jiraniiti. Kana irratti waa hedduu kaasuu ni dandeenya. Finifinnee Maqaa Misoomsuun shirri Hiwaatoonni gaggeessaa jiran, dhuma irratti sadarkaa biyyaatti waan raawwachuu barbaadantu jira. Hiwaatoonni adeemsa isaanii kana yoo mormiin Ummataa isaan hin mudatiin, dhuma irratti Sirna Fedaraalizimii kan jedhan kana geeddaruu akka barbaadan gamanumaa mul’ifachaa jiran. Qabeenyaa har’a horatanii fi jireenya isaanii hegareef yaadda’u irraa , gaaffii Ummatootaa dhaamsuuf, Sirna FEDARAALIZIMII jiru iyyuu dhaamsanii, Dizaayinii biraa karaa itti hin dammaqamneen hojjachaa jiru. Dizaayiniin wayyaanootaa Sabboonummaa Ummatootaa dabalaa dhufe dhaamsuuf karoorfate kana wayita ifa taasifnu, tarii kun akkamiin ta’a ? jettanii calliftanii bira hin tariinaa. Maaliif jennaan, Kan waggaa 3 fi 5 dura dubbatamaa ture yk karoorri isaanii galiin isaa kana jedhamaa ture, akkamiin ta’a ? jennee odoo wal gaafannu, waan sun hojii irra oolee ijaan arguu irra geenyerra waan ta’eef. Kan ammaa kunis waan hin hafneedha. Dursanii waa ofitti fudhatanii hojjachuun, adeemsa diinaa dhaabuuf waan duraa fi duubaa hojjachuuf nama gargaara.
Hiwaatoonni wanni yaadaa jiran, Magaalaa Finfinnee Daangaa KM 45n Daangeessanii Guutummaatti wiirtuu Dingdee isaanii taasisuudha. Kun hojii tokkoffaadha. Naannoo kanas ZOONII GIDDUU GALAA jedhanii moggaasaniiru. Naannoolee hafan , jechuu Km 45 ala kan jiran, bakka Afuritti qoodaniiru. Kunis ZOONII KAABAA , ZOONII KIBBAA , ZOONII BAHAA , ZOONII DHIHAA jedhanii kaa’aniiru. Kun hundeedha. Hojiileen Misoomaa gurguddaa, Daandii, Ibsaa, Bishaan kkf n , kana irratti hundaa’anii hojjachaa jiru. kan dhugeeffachuu yoo barbaaddan bu’uraalee Misoomaa Sadarkaa Biyyaatti ijaaramaa jiran irratti qorannoo gaggeessaa . fakkeenyaaf humna Ibsaa akka itti qoodanii jiran, Hidha laga Abbaayyaa irraa kan Maddu, Zoonii dhihaa fi gidduu galaaf akkasumas, Boondii Ummataa deebisuuf amma tokko Biyyoota Ollaatti gurguru. Gilgal gibe Zoonii Kibbaaf, zoonii Bahaaf karooraan qabamee jira, , Zoonii Kaabaaf Takazee fi Xaanaa ta’u. gama hundaan kun qophaa’eera. Daandiin Baaburaa, Konkolaataa irra jireessi isaanii Biyya sana bakka Afuritti qoodanii Biyyoota ollaan odoo hin hafnee wal quunnamsiisuu akka danda’anitti hojjataman. Karaa biraan, humni waraanaa, humni Tikaa, humni Polisii Fedaraalaa caasaa kanaan qixaa’aniijiru. Komishiniin Ispoortii Biyyattiis, Dorgommii kubbaa miilaa shamarranii haala akkasiin gabaasaa jira. Zoonii giduu galaa, kaabaa……. jechaa jira. Karoorri kun waan hedduun mul’ataa jira . shirri irra jireessa kan hojjatamaa jiru, waliin misoomuuf kan jedhu irratti rarra’a. akkuma Finfinnee ammaa kana . kanaaf, Piroojaktoonni gurguddaa amma Hojjatamaa jiran sadarkaa Naannootti ibsamaa jiru odoo hin taane, Naannoo kaabaaf akka feyyadutti jedhanii hojjatu. Kibba Biyyattif Daandiin kun tajaajila kenna faa’aa jechaa jiran.
Kana irraa kaanee Qabsoo nu eeggatu tilmaammatanii ka’umsa ofi tolfachuu hedduu barbaachisaadha. Sirna Fideraalizimiin Itoophiyaa keessa jiru Biyyoota ollaaf soda qaba. Biyyooti ollaas tumsa akkasii keessa galchuuf dantaa adda addaan ofitti qabuun ni jira. Ati ebaluu naa ari’ii , kanan siif godhaan hedduummaachaa jira. Kanaaf Ummata koo, shirri Naannoo Finfinneetti argaa jirru dhumni isaa waan isiniif katabe kanadha. Kana amanuun rakkisaa fakkaachuu ni mala. Kana gochuun wayyaanootaaf dhabamuudha jechuus ni dandeessu. Kana caalaa kan isaan dhabamsiisuu fi qabeenyaa keenya bara baraaf dhabuurra jedhanii kan lafa kewwaatan sabboonummaa sabootaa addatti kan Ummata Oromoo cabsuuf, ka’umsa gaaffii isaanii dhabamsiisuu qabna jedhanii karoora haaraa kana hojjatan. Balaa hegaree isaaniif furmaata ta’u kana karaa itti hin dammaqamneen irratti hojjachaa jiru. Oromiyaa dhabuun isaaniif du’a bara baraati. Dhabuu miti, gaaffii isaanii dhaggeeffachuunu , muka of irratti muruudhaa jedhanii waan hundaa humnaan cufuuf murteeffatanii jiru.adeemsa isaanii kana humnoota alaa fudhachiisuuf irratti hojjataaa jiraachuu odeeffannoon milqixe ni saaxilti. Tokkummaa Itoophiyaa baraaruuf jedhamee.
Kanaaf dhalli Oromoo “KARAA CABE HAA DHANGALA’U !!”, mirga isaaf falmii eegale daran jabeessuun ala furmaati biraa hin jiru. Hojjattoonni Oromoo fi Ilmaan Oromoo biroon sochii Dargaggootaa fi Barattootaa akka Fiilmii taa’anii daawwatan , shirri wayyaaneen gaggeeffamaa jiru, isaaniin qofaatti filee akka hin jiraachifne hubachuu qaban. Hojjattoonni fi ilmaan Oromoo kaleessa Yunivarsitii fi Kooleejoota adda addaa keessatti seenaa hojjachaa turan, akka waan gaaffiin isaanii maallaqa argachuu ta’etti mindaa fi hojiilee adda addaa irraa waan argataniin afaan qabatanii taa’uun qaaniidha. Shirri wayyaanootaa gola isaan dhokatanii ykn riphanii jiranitti isaan dhaqabuun waan hin hafneedha. Ijoollee har’a wayyaaneen kokkee wal qabaa jirtu faana hiriiranii gabrummaa daran nu qophaa’aa jiru irraa of haa barbaarru. Yoo ta’uu baate hima didduun du’a hin didduun ni dhugeeffama.
Dhalooti har’aa hojii boonsaa gaggeessaa jiran , daran sochiin isaanii kun kutaa Hawaasaa adda addaa akka seenu taasisuun murteessaadha. Gidduutti akka hin dhaabbanneef toftaa gegeddaruu fi sochiilee jiran babal’isuu, karaa diinnii nama eegu irra odoo hin taanee, waan hojjachuu qabnu gama hundaan taasisuun furmaata guddaa qaba. wayyaaneen Finfinnee qofaa odoo hin taanee, Oromiyaa iyyuu shiroota adda addaan nu harkaa baasuuf hojjachaa jiraachuu hubannee, Qabsoo keenyaa fi sochii keenya sadarkaa wayyaaneen nu yaadaa jirtu kana irra akka taru taasisuuf, irratti hojjachuu qabna. Sochiin har’aa kan isa kaanii irra adda kan isa taasisu , Miseensoota OPDO hedduu of bira dhaabu isaati. Kana irratti daran hojjachuutu murteessaadha. Akka walii galaatti wanni yaadu qabnu, Ummati Oromoo qabsoo walii galaaf afeeramaa jiraachuudha. Kun dhiibbaa diinaan kan taasifamuudha. Kun ta’uun ega hin hafne ammoo xuxxuqu qofaa odoo hin taanee, Gootummaa Oromoota kaleessaa dhugeessudha. Diinni Oromoo adda baasee waanan jiruuf, Qabsoo isaas laamsheessee waanan jiruuf shira koo hojii irra oolchuun danda’a jedhee wixifachaa jira. Kun akka hin taane mirkaneessuuf gama hundaan waan jiru finiinsuun hamilee walii waan ta’uuf hunduu of haa baraaru. GALATOOMAA .
HORAA BULAA !!!!!!!!!!
=>qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)