text:
“Dhaadannoo ABO Faana Hiriiree Kan Jiru Eenyu? Saba Oromoo ti.
Kun Maal Irraa Kan Madde? Ilaalcha Dhiphummaa Ummatichaa Irraahi.”
Abbaay Tsahaayyee (Gorsaa Muummicha Ministeeraa Itoophiyaa)
“Ummata dhiisii dachii dhuunfadhu, lamaanuu dhabda. Dachii dhiisii Ummata qabadhu, Lachuu qabaatta/argatta.” jedha yaadni tarsiimoo qabsaawota Chaayinaa tokko. Bu’uuressitootnii fi hoogganootni TPLF (Tigray People Liberation Front) miidhaa mootummoota Itoophiyaatiin (Dargii fi warra isa dura turan) Ummata Tigiraay irra gahaa ture hambisuuf oggaa qabsoo jalqaban Ummatni Tigiraay Kaayyoon TPLF waan isa amansiiseef jecha jaalalaa fi deggersa guutuu kenneefii isaan faana hiriire. Deggersa cimaa Ummata Tigiraay irraa argataniinis (haalli mijjataa fi deggersi gara biraa irraa argatanis haa jiraatu malee) bakka har’a jiran kana dhaqqaban. Ummatni Tigiraay TPLF faana hiriiree qabsoo gaggeessee fi wareegama baaseen bu’aa/faayidaa gama polotikaa, dinagdee fi hawaasummaa hedduu argatetti dabalee jajjabeessaa fi faaruu afaanii kan miira qor-qalbii isaa gammachiistu “Ummata Warqee/Meeta” (ወርቅ ሕዝብ) jecha jettu badhaafameera. Jecha faaruu kana Ummata Tigiraayiin kan badhaasan gaafa lubbuudhaan jiran (Bakka jiranitti gatiima hojii isaanii haa kennuuf) Obbo Mallas Zeenaawwii turan.
Haaluma fakkaataadhaan Ummatni Oromoos bu’uureffamuu ABO irraa eegalee Kaayyoon ABO daandii gara Bilisummaatti isa geessu tahuu waan amaneef jaalalaa fi deggersa isaa Dhaaba kanaaf arjoomuutti jira. Dhaabotni kun lamaan (TPLF fi OLF) walumaan Ummata isaanii hiriirsanii Mootummaa Dargii kuffisuu keessatti qooda gurguddaa kennan. Oggaa Mootummaa Dargii kuffisanis walumaan Mootummaa Yeroo Cehumsaa dhaabanii haala Sirni Empaayerummaa Itoophiyaa diigamee mootummaan Ummatootaa itti hundeeffamu (haala mirgi hiree murteeffannaa Ummatootaa itti fiixa bahee naannichatti sirni haqaa fi dimokiraatawaan gadi dhaabbatee nageenyi waaraan mirkanaawu) irratti hojjechuu jalqabanii turan. Yeroo yaalii gabaabduu sana keessatti Dhaabotni lamaan mata mataatti Ummatoota bakka bu’anii dhufan biratti, waloodhaan ammoo Ummatoota Empaayerattii hunda biratti dhageeytii, jaalalaa fi deggersa (sadarkaa fi ayinaan isaa haa wal cacaalu ykn. buburratu malee) horatanii turan jechuun ni danda’ama.
Seenaa duubbee ifii keessatti aadaa dimokiraatawaa, kan wal-qixxummaa fi wal danda’uutiin kan hin himamne hoogganootni TPLF garuu oggaa bakka masaraa mootummaa sana gahame “tiyyaa” malee “teenyaan” akka eebichaatti itti hadhaawuu jalqabde. Kanaaf hatattamaan Dhaabota Ummata isaanii biratti dhageeytii, jaalalaa fi deggersa qaban (keessattuu ABO) of irraa fageessuuf murteeffatanii lola itti banan. Lola kanaanis miseensota ABO (keessattuu WBO) irra, akkasumas waliigala Ummata Oromoo irra miidhaa gurguddaatu Wayyaanotaan geessifame. Har’as geessifamaa jira. Akeeka barreeffama gabaabduu tanaa waan hin tahiniif garuu amma waa’ee miidhaa lola kanaa tuttuquutti hin seenu.
TPLF (Wayyaanotni) caalmaa humna waraanaa qabanii fi tumsa ofittoowwanii fi farreen dimokiraasii haqaa warra tahan irraa argataniin hoogganoota ABO of irraa fageessanii Oromiyaa (Dachii isii) humnaan toohatan illee, Ummata Oromoo qabachuu garuu gonkumaa hin dandeenye. Kun ammoo wareegama gurguddaa isaan baasisee har’as baasisaa jira. Hoogganootni TPLF hedduun ibidda dhaamsuu hin dandeenye qabsiisuu isaanii of irratti waan beekaniif, jireenyi polotikaa isaanii hirriba muka irraa itti tahee dhiphina sammuu keessa galuu mudataniiru. Garii isaaniitti haalli kun ‘brain cancer’ itti uumee yeroo malee addunyaa irraa godaansiseera. Hegereen warra lubbuudhaan jiraniis maal akka tahuuf deemu kan hin beekamnee fi yaaddessaa dha.
“Jaalalaa fi deggersa Ummata Tigiraay maaliif laaftuutti horanne? Jaalalaa fi deggersa Oromoo fi Ummatoota biroo maaliif horachuu dadhabne?” gaaffiin jettuu fi deebisaan sirriin gaaffii tanaaf argamtu silaa rakkina amma TPLF keessa jiru qofaaf osoo hin taane rakkinoota Gaanfa Afrikaa hedduudhaaf furmaata taati turte. Hoogganootni TPLF garuu gaaffii tana of gaafachuu hin barbaadan? Akka waan jaalalaa fi deggersi ummataa meeshaa saamamuu ykn. booji’amuu danda’u taheetitti qawweedhaan argachuuf tattaafatan. Sobuudhaanis tahe sossobuudhaan, ykn. doorsisuu, hidhuu fi ajjeesuudhaan jaalalaa fi deggersi barbaadamu dhabamnaan ija dhiibanii qawwee isaanii qofaan jiraachuuf murteeffatan. Adeemsa akkasiitiin ammoo, deemanii deemanii, har’aan tana rakkinni isaanii inni kaleessa Ummata qabachuu dadhabuu ture sun sadarkaan isaa guddatee Ummata of irraa qabuudadhabuutti tarkaanfachaa jira. Jal-bultii Lamaanuu (Ummataa fi Dachiis) dhabuu.
Amanuu fi dubbachuun isaanitti haa hadhaawu malee, hoogganootni TPLF sadarkaa hamtuu har’a irra gahanii jiran kana garaan isaanii ni beeka. Kana irraa kan ka’e yeroo ammaa “Namni bishaanni nyaate hoomacha qaqqabata.” akka jedhamu hoogganootni TPLF waan qabatanii fi gadi dhiisan, waan dubbatanii fi dhiisan wallaalaniiru.
Dubbiin Abbaay Tsahaayyee (Gorsaan Muummicha Ministeeraa Itoophiyaa) walgahii isaanii (Wayyaanotaa) irratti akka nama qalbii dabarsee (maraatee)tti dubbate kan dhihoo kana (Bitootessa 26, 2015) TV OMN irraan dhagahame Wayyaanotni kan isaan wal lolaa jiraniin Dhaaba ABO wajjin qofa osoo hin taane akka Sabaatti guutummaa Ummata Oromoo wajjin tahuu afaan ofiitiin kan itti mirkaneessanii dha. Abbaay Tsahaayyeen afaan ofiitiin dubbatee kan mirkaneesse:
- “Kaayyoo (akka jecha Abbaay Tsahaayyeetti ‘Dhaadannoo’) ABO faana hiriiree kan jiru Saba Oromoo ti.” Tuni dubbii dhugaa ti. “Dhugaan yoo afaan qaban funyaaniin dubbatti.” akka jedhamu san dubbiin tuni akka tasaatti hakaa baate malee namtichi itti yaadee ykn. akkas jechuu barbaadee kan dubbate hin fakkaattu.
- “Deggersii fi jaalalli Sabni Oromoo ABOf qabu kun ammoo ‘Dhiphummaa Ummatichaa/Oromoo’ irraa kan madduu dha.” Jecha isaa kanaan hoo maal haa jennu? Maraattummaa? Wallaalummaa? Tuffii Saba Oromoof qabamuu? Muddamsuu? Deebii isaa dubbistootaafin dhiisa.
Dhalli Oromoo dubbii tana dhagahu kamuu gaaffiilee murteessoo asitti aanan of gaafachuu fi deebisaa ykn. mala isaaniitis karaa isatti fakkaatee fi danda’e maraan itti barbaaduun garuu dirqama Oromummaa tahuu gadi jabeessee ibsuutu ijoo barreeffama tiyyaa ti:
- Yoo walgahii hangana bal’aa (kan miseensota OPDO hirmaachisu) irratti hanganni dubbatame walgahii dhuunfaa isaanii (kan miseensotni TPLF qoftiin hulaa cufatanii gaggeeffatan) keessatti Oromoo ilaalchisee wanti dubbatamu, shirri xaxamuu fi murtiin irratti dabru hangam hamaa fi suukanneessaa tahinna? Malli kanaa hoo maali?
- Wayyaaneen kan lola gaggeessaa jiru ABO ykn. Dhaabota Oromoo murtaawoo irratti osoo hin taane akkuma Sabaatti Oromummaa fi Oromoo mara irratti akka tahe dubbii Abbaay Tsahaayyee kana caalaa wanti namaaf mirkaneessu kan biraa maaltu eegama?
- Ummata guddaa hangana gahuun “Akka nuti siin jennetti buluu diddee kaayyoo biraa jala yoo hiriirte dhiphummaatu akkana si godhaa beekkadhu?” jechuu caalaa roorroon hadhaawu maaltu jira?
- Diina akka Sabaatti nu diinomfate kana kan durii caalaa dammaqnee fi si’oofnee (‘alerted’ taanee) akka Sabaatti gurmuu keenya jabeeffannee of irraa fonqolchuuf maal gochuu qabna? Dhaabaa fi kaayyoo qabsoo isa kam hatattamaan jabeeffachuu malle?
- OPDO fi caasaa mootummaa Wayyaanee kan biroo keessa sababa rakkina jireenyaa fi haala adda addaatiin dirqamanii kan seenan sab-boontotni ilmaan Oromoo muraasni akka jiran beekamaa dha. Isaan akkasii sun dubbii tana dhagahaa/hordofaa jiruu? Karaa nuuf danda’ameen yaada kana malaa fi marii isii ittiin haa geenyu.
- Ilmaan Ormoo waraanaa fi poolisa, akkasumas hidhattota gandaa Wayyaanee keessa jiran dubbii tana dhagahuu/hordofuuf carraa qabuu? Karaa nuuf danda’ameen yaada kana ittiin haa geenyu. (haa dhaqqabsiisnu)
- Aangawaan mootummaa sadarkaa Abbaay Tsahaayyee tokko dubbii fuul-hamtuu akkanaa tan of-tuulummaadhaan guutamte haala gaafatamni itti hin dhagahamne kanaan dubbachuun ummatoota biyyattii gidduutti lola hamaa ‘Civil War’ dhalchuu kan danda’uu fi akka gochaa shoororkeessummaa sadarkaa mootummaatti kan ilaalamu yakka yakkaa olii ti. Mootummootni Wayyaanee gargaaranii fi jaarmayootni gara garaa dhimmi akkanaa isaan ilaaltu dubbii akkanaa kana akka quba qabaatanii fi itti dhiheenyaan hordofan gochuun haalaan barbaachisaa dha. Balaa adeemsa TPLF kanaan dhufuuf deemu xiqqeessuufis qooda ni qabaata.


c: text/html

text:
Karoora hirribaa sirrii ta’e hinqabu malee, hirribas yaadasaa keessatti kajeeluu hindhiifne Dachaasaa Bilisummaa kan Walabummaa Dafaa faana naannoo tokko jiraatan. Mana barnootaa karaatti kan kutee ture bara 1990 kutaa torbaffaatti deebi’ee qabsoo barnootaa taasisu keessatti nama gidiraan lafaan isa hin geenye ture Dachaasaan. Maatiin inni keessatti dhalate qotee bulaa ta’uusaaniirrayyuu darbee warreen harka qalleeyyii keessatti kan ramadamanidha. Kan hiyyuma kanaaf isaan saaxile ammoo ilmi isaanii hangafni Barraaqaa Imaanaa kan jedhamu jalqaba bara 1983 ‘tti du’a akka tasaatiin addunyaa kanarraa godaanuusaatinidha. Du’a garaa nama gubaa hafu; kan eelaansaa baraan sammuu isaanii keessaa matumaa ba’uu hindandeenye ture.
Manaa fayyaa ta’ee akka ba’etti karaatti kan cite Dachaasaan ilma barnootaan cimaa tureefi daree barnootaa baratu keessatti namni kamuu kan isa hindursine ture. Qabxii olaanaa inni mana barnootaa Gincii sadarkaa lammaffaa keessatti galmeessise hanga har’aatti galmaa’ee kan hinbeekne yoo ta’u, kunoo bara kana qofa Jabeessaa Magarsaatiin qabxiin walfakkaataan galmaa’eera. Hora bu’anii, dhoqqee hin dheessani’ jedha mitiiree Oromoon. Kanaafuu qabsoo barnootaa keessa galanii jennaan akkam duuba deebi’ama jedha Dachaasaan. Mammaaksi biraan kan Jabeessaatiin mammaakames ‘Durbi sirba dhaqxe guntuta hindhokfattu’ kan jedhu ture. Keessumattuu faayidaa barnoonni qabu yeroo kaasutti Dachaasaan isa baadiyyaadhaa dhufee mana barnootaa sadarkaa lammaffaafi qophaa’inaa Amboo keessatti barataa jiruun walqabsiisee mana dugda bitatee hiriyootasaa Dooyyoo Irranaa, Galaan Dhaddachoo, Bantii Falmataafi Mul’ataa Qana’aa faana moobaayilii Dooyyoorraa sirba Alii Birraa akka kanaa gadii jedhu waliin dhaggeeffatan kaasee akka fakkeenyaatti fudhata ture; innis:
…Barnoonni dhugaadha
Ofirraa eegalaa
Aadaa hubachiisa
Seenaas nijijjiira
Of tuffii balleessee
Hamilee kufe kaasa
Ija jaame bana
Sammuu bilisoomsa
Barnoonni dhugaadha
Seenaadha hundeessa
Muuxannoo sabaa
Aadaadhaan mul’isa
Afaan Oromootiin
Isumaan barsiisaa
Barnoota dhugaatu
Bilisa nubaasa…”
kan jedhu erga dhaggeeffataniin booda, barnoonni uummata Oromootiif furtuu waan hundumaa akka ta’erratti walii galan. Isa halgaan bara dheeraaf carraa barnoota saba Oromoo jalaa cufaa tures kaasanii irratti mariyatan. Oromoon lakkoofsaan biyya Abisiyniyaarrayyuu darbee gaanfa Afriikaa sodaachisaa jiru kun abashootaaf hordoftootasheef mataa dhukkubbii akka ta’es hubatan.
Waan ijoollummaa ka’anii waliin mariyatan tokko qabu dargaggoonni kun. Hawwii isaan eeggatan sun ammoo akka abbaa murtii jallaa matta’aa barbaadee dhimma abbaa dhimmaa beellamaan lafarra duraa harkisuutti fakkeeffameera. Kana gidduutti Falmataan dubbii qoosaa tokkoon haasaa isaanii giddduu gale. Qoosichis kan armaan gadii kana.
” Barsiisaa, abukaattoofi hattuun du’anii mootummaa Waaqaarraa murtii eeggachaa jiru jedhama. Achumaan ergamaan Waaqaa tokko ‘yeroof jannanni wanta guuteef gaaffii isin gaafannee yommuu qormaaticha sirriitti deebistan qofa gara jannataa galuun danda’ama” jedheen. Dura barsiisan gaafatame, “abbaan Gadaa nimuudama moo nifilatama?” jedhee gaafannaan, ‘ni filatama’ jedhee deebisee jannata gale. Itti aansuudhaan, hattichi akka itti aanu kanatti gaafatame; “Ateetee eenyutu facaafata jedhamee gaafatame “dubartoota” jedhee deebise. Innis jannata gale. Dhumarratti, abukaattoodhaan “namoota magaalaa Finfinnee jiraatan keessaa nama maqaan Oromoo ta’an namoota kumaa maqaa dha’ii” jennaan maqaa dha’uu dadhabeetu beellama gaafate. Kanarratti ‘as beellamni hinjiru ati beenu Azaaba-gahaannama’ seeni jedheen” jedhama.
Qoosaa Falmataan isaaniif hime kanatti hiriyoonnisaa akka malee kolfan. Inni garuu akka malee aaree boba’e. Qomooko! jedheen. Isaaanis ergaa takkaa owwaatan. Amma yeroon yeroo kutannoofi murannoo ta’uu qaba; beellamni lafarra dheeratte kun sammuu nama nyaatti; erga lafa kanarratti akka nama tokkootti dhalanne yookaan kaayyoo dhalanneef raawwachuu, yookaammoo duunee biyyootti dabalamuu qabna jedhe Falmataan.
Ittuma fufuun Falmataan, barri ammaa kun bara guyyaa saafaan hirriba rafan utuu hintaane, bara itti hojii kallattii hedduutiin mul’ata ofiif qabsaa’anidha jedhe. Kanarraa kan ka’e, Dachaasaan qalama ittiin barreessaa jiru waraqaan rukute. Waa’ee hiriyootasaa waliin barataa turanii kan diinni maqaa amantii, siyaasaafi gandummaatiin gargar qoodde sanaa gaafa yaadatu ammoo barnootasaa karaatti kutee obboloota isaa kana mala ittiin walitti fidu barbaacha guutummaa Oromiyaa keessa yaadasaan imale. Ijaarsa maqaansaa hinbeekamne yaadasaan ijaaraa, takkammoo isa ijaare diigaa, isa diiges ammoo ijaaraa jiraata; ‘ibidda rafe huubni to’achuu kajeelti’ jedhu mitiiree? Mul’anni keessa Dachaasaa akka abiddaa waan rafe kan fakkaatu ta’us, hubni qilleensa miilla hinqabneen adeemtu isa joonjessuuf halkaniif guyyaa yaadasa dhiphisti turte. Qilleensa baraa kan hundeefi hunda hinqabne.
Walabummaan yaada qomoonsaa haasa’an kana qalbiin erga dhaggeeffateen booda, mee lammiiko Cigoo Oromoo tokkoon isin bohaarsuu laata? jedheen. Isaanis walfaana mee itti fufika silaa hojjiinkee hamma dubbiikeetii hinga’uuti jedhaniin. Innis akka daqiiqaa sadiif yaadaan akka of wallaaluu ta’eetu qalbiisaatti erga deebi’een booda cigoo Oromoo armaan gadii keessaa sookoofi Soorgoosaa akka baasanii himaniif akka armaan gadiitti isaan gaafate.
- Bulchaa gandaa taatee filamtee,
- Dura taa’aa turtee har’a jibbamte
- Otoo bira jirruu hundumaa wallaalle
- Bineensi hammaate kaanee ariina.
- Ati cinaan qabda ni kuffisna.
- Warri wallaggaa buna feesisu
- Ayyaanni abbaa walitti sinaa deebisu
- Saroota baranaa waaqatu raatesse.
- Fooniin waldhabsiisee lafee nyaachise…
Kanaafan ammayyuu isa afoola Oromoo haasoftan kana namni nu dhageenyaan nutis hidhamuu keenyadha jedhee dhaabatee rom’uu eegale. Walabummaanis utaalee kaballaa gurrasaatti erga cuqqaaleen booda, ammayyuu ati of hintaane; yoo dhuguma Oromoo keessaa dhalatte ta’e Oromummaakeen boonuu qabda; yoo hintaane ammoo akkuma amalakeetii diina jala seeniiti qomookee baasaasuufi gurguruutti deebi’i jedheen. Ittuma fufuunis, maali siif duuti waa guddaadha? Banti. Maal haqaaf yoo duute. Duuti dhugaaf du’an bilisummaadha jedheen. Itti fufees ”Du’a miti, sukkuummaan jibba” jedhe leenci jedhan mitiiree? hamma sukkuumamaa waggaa dheeraa lafa kanarra jiraannu waan seenaa qabeessa tokko raawwanne wareegamuu hinfilannu turee? jedheetu iddoo sana gadhiisee ‘Farda se’een harreetti okaa haame’ jedha Oromoon jedheetu gara godina Baalee biyya gooticha Oromoo Waaqoo Guutuutti imalasaa fufe.
Utuma Walabummaan akka balaa aaraa godina Baalee keessa naanna’aa jiruu Dachaasaan Arsii Boqojiiti galaa utuu jiruu talafoona jabanaa kanaan bilbilee isa argate. Walabummaanis akkasaa durii gammadee waliin haasa’uu dide. Maal qomo! maalan sigodhe jedhe Dachaasaan Walabummaatiin. Walabummaanis deebisee, ani tokkummaa gootonni Oromoo wareegamaniif ijaaruuf lammiikoo muraasa walitti qabee jennaan, isaan keessaa Bantiin urgufamee du’uuf jedha. Kanatu akka nama raata’ee nataasisaa jira jedheen. Dachaasaanis erga Walabummaa takka dhaggeeffateen booda, mee geerarsa abbootakootii durii keessaan xiqqoo siyaadachiisa jedheen. Itti fufi jedhe Walabummaan.
…Dagujjaa mataa diimaa
Warri keenya hin qotanii
Warra qotetu beekaa,
Gadhee garaa fincaanii
Warri keenya hin dhalchanii,
Warra dhalchetu beekaa…
Walabummaanis asumarratti dhaabi erga jedheen booda. Amma utuu Gootonni Oromoo haqa hawaasa Oromoof jecha wareegaman kanneen akka J. Waaqoo Guutuu, Nadhii Gammadaa, Guutamaa Hawaas, Laggasaa Wagii, Elemoo Qilxuu, Baaroo Tumsaa, Magarsaa Barii, J.Taaddasaa Birruu, Haajii Roobalee Turee, Hayila Maariyaam Gammadaa, Alamuu Qixxeessaa, Maammoo Mazamir, Badhaadhaa Dilgaasaa, Hgarii Tulluufi kanneen kana fakkaatan iddoo itti awwaalamanii jiranii olka’anii Bantii kana ijaan al tokko ilaalanii maaluma ittiin jedhu laata? jedhee Dachaasaatti dubbate. Haati gootaa: baddu barbaacha, duutu awwaalcha qabdi’ jedhu mitiiree? Lugni barabaraanuu seenaa qabsoo keessatti yaaatamee hinbeeku. Gootni haqaaf wareegame garuu barabaraan lammiisaa keessatti akka faarfatametti jiraata.
Namni afaan ittiin Waaqni isa uummetti leeyya’uufi abjuu dhalootaa uumaan qalbiisaa keessa kaa’e baasuu sodaatee waliin ukkaamfamu utuu hin dhalatiin hafeera ta’ee wayya. ‘Bara kanniisni moote titiisni nama sodaachifti’ jedhu mitiiree? maal kana qofa ‘bara bofti nama hddite, lootuun arraba namatti baafti’ jedhanooti. Maaliif Oromoon dhugaan Oromummaatti dhalate maatiisaa afaan saba guddaa kana hinbarsiifatu? Maaliif halgaa golgaa godhatee maqaafi mataan badee jiraata? Sirba Alii Birraa akka armaan gadii jedhutu gara qalbii nadhufe:
… Mee nu marti itti haa yaannu
Ilmaan haa barsiifnu
Ittiin haa guddisnu
Wal haa yaadachiifnuu
Jechoota adda addaa
Ittiin haa barannuu
Siyaasaafi herreega
Mee ittiin haa barannuu
Mee ittiin haa dubbannuu
Afaan keenya guddaa
Daranuu haa guddisnuu
Mee numarti itti haa yaannuu
Ilmaan haa barsiisnu
Ittiin haa guddisnuu’…
Dachaasaafi walabummaan obboloota isaanii kaayyoo tokkoof walfaana hiriiran barbaacha gara godina Jimmaatti kutan. Barnoota tokkummaa barsiisuu jalqaban. Kan diinni umurii dheereffachuuf jedhee firaaf fira walitti naqee garboomsaa turerrattis akka namni dammaquu qabu jajjabeessan. Sirba Alii Birraa:
Harki harka hin nyaatu
Diina ofii malee
Harki harkaan loluu
Diina ofii malee
Osoo itti beeknee
Eenyutu nu caalee x2 …jedhu hawaasa dhaggeeffachiisaa isa deebi’ee dhiiga lammiisaa garagalee akka qeerransaa xuuxu ifachaa guutummaa Oromiyaarra naanna’an. Yeroo itti hojii hojjechuu qabanitti akka ciminaan hojjetaniifi hirriba guyyaa saafaa akka ofirraa dhidhimsanirratti hawaasa walii galchisiisan. Kana booda warreen iddoo sagalitti wal hiranis balleessaa isaaniitiif daran walitti marmanii erga boo’aniin booda, ijaarsa lammata diinaaf qawaa hinargamsiisne ijaaranii miidiyaa guddicha qabatanii uummata miliyoona shantamaa ol ta’u garaa boqochiisan. Kana booda labsii atattamaatiin manni hidhaa gara warsha guddinaafi qaroominaatti akka jijjiiramu, lafti hacuuccaafi roorroon irra ture lafa bilisummaaf nagaa akka ta’u, saba hundumaa gidduu jaalalaafi waliigalteen akka bu’u, barataan sammuu qulqulluun baratee argannoo ajaa’ibsiisaa akka gonfatuufi kan biroonis argaman. Namni walitti bu’e marti akka seera Gadaatti mariin akka fala argatuufi Oromiyaan biyya dimookiraasiin dhugaa keessaa waraabamtu ta’uushee addunyaan marti beekee guutummaa biyya lafaarraa xiyyaarri nama feetee Oromiyaatti dachaastu dabareen walhanqatte…
Galatoomaa!!
Beekan Gulummaa Irranaa
PhD Student at Addis Ababa University
In Documentary Linguistics and Culture
Email: beekanguluma@gmail.com
Skype name: misganu.guluma
Face book. facebook.com/beekan,guluma or
beekan.guluma@facebook.com
Tel. 0911074437

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gabaasa Qeerroo Ebla 28,2014 Naqamte
Madda
Gabaasaa Qeerroo Naqamtee har’a Ebla 28 ganama irraa kaasanii
barattootni oromoo mana barumsaa qophaayina Naqamtee dhaadannoo
dhageessisuudhaan hiriira osoo poolisoonni wayyanee dura dhaabatanii
bahanii akka jiran gabaasi addeessa.Kaayyoon barattoota kanaas akkuma
barattoota yuuniversitiilee irraan wal qabatee kan master pilaanii
naannowaa finfinnee federaaala jala galchuu fi kan biroos ilaalchisee
mormii isaanii dhageessisaa jiru.Dhaadannoo isaanii:-
- -oromiyaan kan keenyaa
- -oromiyaan haa bilisomtuu
- -master-plan magalaa finfinnee haa kahu
- -sidaan minilik finfinnee keessaa haa kahu
- -siidaan Eebisaa Addunyaa nuuf haa dhabbatu
- -afaan oromoo afaan federal haa tahu
- -cunqursaan ummataa oromoo irraa haa kahu
- -nutii oromoon magaalaa keenyaa hin lakisnuu jechuun dhadhannoo
isaani ummatatti himaacha utuu jiraani poolisonni naannoo sana baratota
reebu fi mana hidhatti dhaqa jiruu magalaan Naqaamtee abjuu baratoota
argaa jira magaalaa Naqaamtee halaa ho’adhan poolisonni ummataa
(baratoota) reeba akka jiranis gabaasni Qeerroo magaala Naqamtee
addeessee jira.Itti Fufa! Injifannoon U/Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!


text:
Fulbaana 22, 2016
Waan muummichi ministeeraa Itoopiyaa H/Maariyaam Dassaaleny mormii Rio irratti ani agarsiisee fi gara Ameerikaa dhufuu dhufuu koo irratti jedhe argeen jira. Baay’ee na hin dinqine. Sababni isaas, namni yeroo hunda namaan durfamu tokko akkuma ofii isaatti nama ilaala waan ta’eef. Ani yeroo hundumaa dhimma mataa kootiirrattan hundaa’a. Namni kamiyyuu akka isaa kanatti gara dukkanaatti yoo kan na oofan ta’e, hin deemu. Ofan danda’a jechuu kooti.
Anatu gara Rio erge jedhee dubbatee ture. Atileetota waliin gaggeessaa godheefin tures jedha. Ani gonkumaa masara mootummaa isaanii seenee nyaadhes hin beeku. Gaggeeffamees hin beeku. Nama fira koo ajjeese waliin hin nyaadhus, hin dhugus. Ragaadhaaf suurri atileettonni gaafa sana ka’an keessaa suuraa koo barbaadee mirkaneeffachuu ni danda’a. Atileetota kan waamee gaggeesse, pirezidaantii biyyatti ture malee, gonkumaa isa miti. Kan biraa yaa hafuutii, ofiifuu irratti waan hirmaate natti hin fakkaatu. Akka aadaa fi safuu Oromoo ani dhaalee ittin guddadhetti namni guddaa ta’e tokko, keessumattuu namni gadaa of harkaa qabu, hin sobu. Hin soba jechuudhaafu nan qaana’e. Sababnisaas, ani ilma safuu fi duudhaa Oromoo dhaalee guddatedha.
Egaa kaa dubbiin akka H/Maariyaam jedhu sanaa miti. Waanti inni jedhe arrabsoo dha. Hojii isaanii kan dursu yeroo mara arrabsoo fi maqaa namatti baasudha. Fayyisaan dandeetti akkanaa hin qabu miseensota ABOtu akka inni mormii agarsiisu godhe jedhee ture. Duraan dursee nabeekaa dandeetti koo? Akkamiin namadaalee laata?
Kan biroo, anaan miseensota ABO miti akkan sagalee uummata koo dhageessisu kan nataasise. Eenyummaa kooti. dhiittaa mirga namummaa biyyaa sana keessa jiruuti. akka fakkeenyatti hiriyaa koo Kabbadaa Fayyisaa hidhamee ji’a osoo hin guutiin gaafa guyyaa Fulbaana 3/2016 rukutamee,hidhamtoota biraa waliin mana hidhaa keessatti ibiddaan gubataniiru. Kan hafan immoo dararaa mootummaan Itoophiyaa haala gaariin dhandhamachaa jiru.
Kana ABO miti kan dhaqee natti agarsiisee. Miidhaa ummata koo irra ga’u argaa dhaga’aan guddadhe. Anaanis na dhaqabe jira. Ani ABO hin deeggarus hin jibbus. Sababnisaa, ani nama siyaasaa miti, atileeti dha. Uummata koo nan jaalladha. Yeroo kamiyyuu uummata kootif du’uuf qophiidha. Yeroo baay’ee hidhamtoota deddeebi’een gaafachaan ture, mana hidhaa qilinxoo fi mahaakkalaawwitti yoon seenu maqaa koo galmeessen seenee gaafachaan ture. Kanaaf maqaa koo achii argachuu dandeessu. Rakkina biyya sana keessa jiru sirrittin beeka jechuu kooti.
Dhugaadhaf yoo ta’e, gara biyya USA kan nafide uummata Oromoo fi firoottan Oromooti malee ABO miti. Maqaa ABO deegartan jedhuun namoota heddu hidhaa fi ajjeessa turaniiru. kana booda uummata Oromoo gowoomsun dhaabbateera. Ani intalashee (ashaangulliitii) miti riimootin hin socho’u akkasaa. Akka nama tokkootti ofan danda’a. Ofittan amana. Osoo amma dhugaa dhoksuuf fiigu dhugaa mul’isuuf fiigee, biyyattii keessatti dhiigni namaa akka galaana hin lola’u. Kanaafuu ani akka H/Maariyaam kan namni natti kenne hin dubbisu . Ani ergamtuu miti. Ergaa gaggeessuf oliif gadi kaadhee,hin beeku, gara fuula duraas hin kaadhu.
Fayyisaa Leellisaati.
Ibsa dubbii H/maariyam Dassaaleny ilaalchisee, atileet Fayyisaa Leellisaa irra kenamee;
Fulbaana 22, 2016


text:
AAvvaattaarr WWiinnss BBeesstt PPiiccttuurree
JJaammeess CCaammeerroonn’'ss AAvvaattaarr ttooookk ttoopp hhoonnoorrss aatt tthhee GGoollddeenn GGlloobbeess tthhiiss wweeeekkeenndd,, tthhee ffiirrsstt ttiimmee ssuucchh aa hhiigghh hhoonnoorr wweenntt ttoo aa ffiillmm tthhaatt rreelliieedd mmoorree oonn tteecchhnnoollooggyy tthhaann......
EExxpplloossiioonnss!! HHaanndd rreeaacchheess oouutt aatt ssccrreeeenn!!
AAaarrddvvaarrkk MMiissssiissssiippppii ssppoooonnffeeeedd ssuubbbbooookkkkeeeeppeerr..
You may now remove your 3-D glasses. Here's to a 2010 Golden Globe for Best Post on a Blog - Musical or Retarded!


text:
Dhaamsaa fi Seenaa Gabaabduu Barataa Shibiru Damissee Barattoota Yuniversty Maqalee Irraa
Baratan Shibbiruu Damisse Baatii bara 1982 godina Wallagga dhihaa aanaa Hoomaa, ganda Siibaa Yesuusitti dhalate. Bara 1993 barumsa marsaa tokkoffaaf jiddugaleessa lammaffaa kutaa 1ffaa - 8ffaa mana barumsaa 51ffaa Sootakootti barate. Barumsa sadarkaa 2ffaa mana barumsaa komprensiivii Gimbii sadarka 2ffaatti bara 2001 – 2004 tti xumure. Bara 2004 qormaata guutu biyyoolessaa fudhatee qaphxii gaarii fiduudhaan bara 2005 yunivarsiitii Maqaleetti barataa mummee Seenaa ta’udhaan barnoota sadarkaa ol aanaa hanga sadaasa 4, 2006tti faana bu’aa ture.
Shibbiruun barataa cimaa egereef kan yaadu, tokkummaa barattota Oromoo kan leellisu, Oromo lagaaf amantiin kan hin qoonne, abdii biyyaaf maatii isaa ture. Yeroo turtii yunivarsiiticha keessatti dabarseen qaphxii gaarii galmeessaa bara itti eebbifamu kana sakoondii, daqiiqaa, sa’atii, guyyaa fi torbaniin lakkaawwatee eegalee ture.
Akkuma hiriiyyota isaa mul’ata eebbaa offulduratti ilaalaa, barumsa isaa ciminaan hojjetee xumurachuuf karoorfatee kaayyoon jabaa itti ture. Kun osoo kanaan jiruu, kaayyoon isaa marti hafee, abdii haadha isaas kan dukkanoofte sadaasa 4, 2006 galgala lubbuun isaa harka ilmaan Tigireen dabarte. Shibbiruun nama egeree lammii biyyaaf yaadu, bilisummaa biyyaa isaaf ciisee kan hin bulle, hidda Oromooti.
Nuti hiriyyoonni isaa yunivarsiitii Maqaleetti argamnu; Shibbiruu, nama akkasii of biraa dhabuun dhabuu keenyaaf gadda guddaa nutti dhagahama: maatii isaa, oboleeyyan isaa, firoottan isaa fi uummata Oromoo maraaf jajjabina isiniif haa kennu jechaa, bilisummaa ummata keenyaaf hawwinaa.
Burqaa:Sararaa ABO:News/2006/Seenaa_Barataa_shibiruu.htm
QINDEESSAAN: ABDII BILLISUMMAA ,
YUNIVARSIITII MAQALEE IRRAA
Labels: Seenaa Barataa Shibiru Damissee


text:
Wednesday, July 15, 2015
Obama’s Pilgrimage of National Interest | Godaansa Fedha Sabaawaa
By Ibsaa Guutama | July 2015
The oppressed and abused of Africa, and their friends and sympathizers are making their voices heard high above the globe that President Obama refrain from legitimizing dictatorship and human rights abuse in Ethiopia. This is not a casual visit, but a pre-planned trip for which arrangements were made to pave the way for the diplomatic pampering of the most brutal regime in the area; a long-time Guerrilla-friendly ambassador was appointed in addition to a visit by the U.S. Assistant Secretary for African Affairs. The rulers of Ethiopia were among those that Clinton’s Democrats branded as the “new breeds of African Democrats.” Many have now fallen out of line. These ones are also starting wavering. This visit of the President may keep them in line before they jump to another bandwagon. Obviously, it is not a pilgrimage of democracy, but that of “NATIONAL INTEREST.”
Democracy is an ideal which all human beings aspire to attend. So far, we have seen attempts, not commitment, to it. It is a principle well defined by persons like Abraham Lincoln, “Government of the people for the people …” But, in most cases, it remains in principle, not in practice. Otherwise, it is assumed that democracy is the standard of political governance – which has, at least, as ingredients equality, freedom, fairly elected officers, and freedom of speech and expression. Any of this missing, there could be no democracy. As the Assistant Secretary of U.S. State Department once said, “America believes in ‘NO DEMOCRACY NO COOPERATION.’” Ethiopia lacks even the few ingredients of democracy mentioned; however, cooperation has never been lacking for the last quarter of a century. It is alright to delay one to three years, but not to abide by one’s promise for so long, for the greatest country of the world is tantalizing. If people’s sovereignty was respected, there was no need to petition a far off power for one’s internal affairs. Their problem could be solved within the region. But, that remaining a wish, expecting fairness and impartiality from those interfering is not too much. Considering their position, they have the moral responsibility to do that.
On part of the abused people, the assumption that democracies of the world will come to their rescue should have been given up long ago. But, unfortunately, protest is made through thesocial media, through demonstration marches, through written materials, etc. to oppose the continued cooperation. It is all in vain; world powers are blinded by national interests. Hence, the poor and oppressed peoples of Africa are left solely to themselves to fight for their rights. The real “survival of the fittest” theory is being practiced by the world against Africa. Africans have come so long on their own; they have to continue gallantly defending their land, interests and dignity – not to perish silently. Whatever they are doing, world powers are doing knowingly and convinced that they are doing the right thing. Thousands could go hungry, rot in prison, forced to flee their country, and thousands could die and disappear, they are not worth severing friendship relations with perpetrators of genocide.
Obama is going to tie knots with TPLF-EPRDF’s Ethiopia, the poorest country on the planet – on behalf of the richest and the most powerful country of the world. That is his right. Forget the stereotypical consolation of discussing human rights and democratic governance. The main purpose is economy and security. Again forget about the highest economic growth rates fanned by financial institutions. That, there is no growth can be seen with necked eyes. Million are hungry and destitute. This trip will try to accomplish the deregulation of remaining sectors, like banking, telecoms, land, etc. As far as the peoples of the Ethiopian empire are concerned, these were already deregulated, but monopolized by TPLF business conglomerates. International corporations want their big share.
As for security, the TPLF is “the key ally of the U.S.” in hunting down terrorism. Already, many Ethiopian empire’s recruits have perished unaccounted for in Somalia. TPLF is ever ready to engage whenever the U.S. pays without any limit to geography in their deployment. The visit may encourage the continuation of this relation. As for terrorism, TPLF is manufacturing them at its convenience – killing thousands, and terrorizing and imprisoning numberless. Yes, the people have risen and are rising further against the TPLF terror. It is a rise for “liberty equality, freedom and peace” – which no body claims to know its cause and effect more than America. But since terrorism is not defined, the whole population of the empire is branded as aterrorist and is subject to persecutions. It is without consideration to redefine that the package is going to be discussed to strengthen the relation. The peoples of the empire, in particular the Oromo and journalists, are going to continue being terrorized.
Let alone a big power, the tiniest being knows no limit in defending its interests. But, for human beings, there should have been moral restraints. Here, our concern is not that for now. It is a lesson from history. During the past regimes, and under the present one, whenever there is an occasion, the destitute in towns are rounded up, beaten and taken to unknown places. There, they live in crowded enclosure without enough food and water in a deplorable hygienic environment. Many perish unreported. Now that a leader of the most powerful country is coming, and since the coming is unprecedented, unprecedented measures are certainly going to be taken. What makes this time different is that thousands were recently uprooted from their homes by the land grab, and the policy to de-Oromize and expand Finfinne (Addis Ababa). The evicted are the majority of thousands of homeless in Finfinnee. A fate worse than that of the infamous Shoolaa Camp under the emperor is awaiting them. Then very few mothers, children and the elderly were saved from typhus epidemic after university students discovered them accidentally. In addition to rounding these up much more harsh measures are to be expected to impress U.S. intelligence that certainly will be there to bolster their efforts.
Many complain that the visit amounts to recognizing the atrocities committed by the notorious dictators of the Horn of Africa. Had Africa not been ruled by autocrats pretending to be elected democrats, the visit would not have happened. Only those types can serve as partners in plundering the wealth and service of the continent during this period of the New Scramble for Africa. Whether the President visits or not, his administration had already recognized legitimacy of the illegitimate. The endeavors made to “democratize, and the free and fair election” was praised by frontline cadres months ago. Was it true? What they should complain about must have been their not been ready to defend their interests as peoples. Assuming democratic values are intrinsically universal, and no double standard for it, it would have been just if the President did not make the trip his predecessors had avoided. Healthy human and political developments could have eventually served the interests he is after better and for a longer time to come. But, the world had never been just.
If the President does not come out with a conclusion that he was dealing, not with hooligans, but legitimate rulers, the agony of the peoples of the Horn is going to be double fold; for the hooligans will be more encouraged with their brutality. We wish the President a good trip to his father’s land and back to the White House. Here inHabashaa land, his Lou people are going to be considered as Americans for his participation in the American administration, as Oromo are considered likewise for Tafarii’s participation in the Ethiopian administration. This trip will give theWayyaanee a moral boost. We will see the leaders gleaning sitting around this powerful leader of the world to get photographed for the last time. People of the empire will wake up to another miserable day worse than before.Bon Voyage, Mr. President! Viva Oromiyaa! The struggle shall continue!
Honor and glory for the fallen heroines and heroes; liberty, equality and freedom for the living, and nagaa and araaraa for the Ayyaanaa of our forefathers!
Source: Gubirmans.com
Godaansa Fedha Sabaawaa
Ibsaa Guutama irraa | Adoolessa 2015
Ummati Afrikaa cunqurfamee fi itt roorrifame fi michuulee fi mararfatooti sagaleen saanii akka dhagahamutt baaqulaa ol kaasanii Presidant Obaamaan akka abbaa hirree fi mirga ilmoo namatt roorrisaa seerawaa gochuu irraa of qoqopbatu iyyaa jiru. Kun daawwii tasaa utuu hin tahin imaltu dursee karoorfame. Bulchoota godinaa keessaa nama nyaataakan tahee qanansiisa malbeekii kennuuf karaa haxaawuuf jechuun, daawwii Ittaantu Barreessituu Murnaasa Finnaatt dabalamee ambasadara michuu riphee lolaa bara hedduu muudamteett . Bulchooti Itophiyaa kanneen demokratoti Klinton “dhaloota demokratotaa haaraa” jedheen keessaa tokko turan. Hedduun amma karaa irraa maqaniiru. Jarri kunis daddaaqaa jiru. Daawwiin Presidant kun utuu isaan kan biraatt hin utaalin karaa irra isaan buusa taha. Godaansich godaansa demokraasii miti, kan “FEDHA SABAAWAATI.”
Demokraasiin fakmishoo ilmaan namaa hundi bira gahuuf hawwani. Hanga yoonaa abbala malee hojii irra ooluu saa hin agarree.Kun akeeka namoota akka Abraham Loncolniin dansatt “Mootummaa ummataa ummataaf …” jedhamee furameera. Garuu gara caaluu shaakala utuu hin tahin akeeka tahee hafe. Kanaaf malee akka jedhamutt demokraasiin hangammeessa bulcha malbulchaa kan qabeen saa yoo xinnaate “walqixxummaa, birmadummaa, qondaalota qajeeltoon kennatamanii fi bilisummaa haasaa fi of ifsuu” of keessaa qabu. Kanneen keessaa tokko hirdhannaan demokraasiin hin jiru. Akka bar tokko Ittaanaa Barreessaan Finnaa jedhett Amerikaan “DEMOKRAASIIN HIN JIRU, GAMTAAN HIN JIRU” kan jedhutt amana. Itophiyaatt qabee yartuu dhahaman keessaa hundatu hanqata. Garuu gamtaan arfacha jaarraaf hanqatee hin beeku. Waggoota tokko fi sadii tursuun hama hin tahu; yeroo dheeraa akkasiif biyyi addunyaa keessaa dagaagaan kun irbuu seene hin guutin hafuun malalchiisaa dha. Utuu moo’ummaan ummatootaa ulfeeffame dhimma keessa waliif humna fagoott iyyachuun barbaachisaa hin turre. Dhibdeen saanii godinaa keessatt furamuu dandaha ture. Garuu sun hawwa tahee hafus jara dhimmicha keessa seenan irraa qajeeltuu eeggachuun waan guddaa miti.
Sun kan fedhe haa tahu, gara itt roorrifamootaan demokraatoti addunyaa nuu birmatu taha jedhaanii eeggachuu qaata dhaabbachuutu irra ture. Garuu kan nama dhibu mormiin, gamtaan akka dhaabbatu karaa qubqabsiisii hawaasomaa fi dhiicha hiriiraan, barruulee kkf itt fufee jira. Hundi dhama’uu qofa; anga’oon addunyaa “fedha sabaawaan” jaamaniiru. Kanaaf hiyyeeyyii fi cunqurfamoon Afriikaa akka mirga ofiif lolatan of qofaatt dhiifamani. “Baraarama kan caalaa of dandahuu” dhugaan addunyaan Afriikaa irratt shaakalamaa jira. Afriikaanoti hanga yoonaa ofumaan as gahaniiruu; callisanii dhumuu irra jannumaan lafa, fedha fi ulfina saanii irraa faccisaa itt fufuu qabu. Anga’ooti addunyaa kan godhan hunda beekaa godhu, akka waan sirrii hojjetaa jiran of amansiisaniiru. Kumooti beela’uun, hidhaa keessatt samuun, biyyaa ari’amuu fi kumooti du’uu fi baduun firummaa kanneen qacefixa raawwatanii dhiisisuuf nafii hin guutani.
Obaaman ABUT-ADWUE biyya, biyyoota addunyaa hunda keessaa deegduu taatett rakoo qaluuf deema. Sun mirga saati. Jecha mararfannaan keessa deddeebi’amu waa’ee mirga ilmaan namaa fi bulcha demokratawaa jedhamu haa irraanfannu. Mummichi manaa isa baase dhimma diinagdee fi nageenyatii. Ammas waa’ee deettii guddina diinagdee dhaabota horoon afarsamus haa irraanfannu. Akka guddinni hin jirre ija qullaan ni argama. Kumkumooti beela’oo fi deegoo dha. Daawwiin kun kutaa diinagdee dambii jalaa hin bahin hafan kan baasisuu yaalu.Ummatoota Empayera Itophiyaaf kun qaata dambii jalaa bahee, garuu hidhata daldala ABUTin dhuunfatame. Korporashinooti addunyaasi qooda guddaa ofii barbaadu.
Waan nageenya ilaalutt gooltuu duukaa bu’ee adamsuuf ABUT “gartuu furtuu U.S.” Somaliyaa keessatt madaqfamtuun Empayera Itophiyaa heeduun duruu dhumanii gabasa malee hafanii. ABUT utu lafquwiin isa hin danga’in U.S. kaffallaan ergamuuf qophee dha. Daawwich akka hariiroon kun itt fufu jajjabeessa taha. Waan gooltummaa ilaalutt ABUT akka fedhett homishee, kumoota ajjesee fi shoroorkeessee kanneen lakkofsa hin qabne hidha. Dhuguma shoroorkaa ABUTiin mormuun ummatooti ka’aniiru, caalaa ka’aas jiru. Kaka’a “gaaffii mirgaa, walqixummaa, birmadummaa fi nagaaf” godhamu, kaasaa saa fi itt baha saa Ameriika caalaan beeka kan jedhu hin jirre. Gooltummaan waan maljechi saa hin himamneef dilormaan empayeritt hundi gooltuu jedhamee unkuramaa jira. Utuu sana hin maljechisini kan amma hariiroo jabeessuuf walti qabaaman mari’atamuuf deemu. Ummatooti empayeritt keessattuu Oromoo fi jornaalistoota shororkeessuun itt fufufuuf deema jechuu dha.
Aanga’aa guddaan hafee uumaa bucureenuu fedha ofii eeggachuufn hin daangahamu. Garuu ilmoo namaaf safuun madaalaa jiraachuu qaba ture. Ammaaf dhimmi keenya sana miti. Barnoota seenaati. Bulchoota duriif isa ammaa jalattis yeroo waa tokko jiraatu deegaan magaalota keessaa marfamanii tumamaa bakka hin beekamnett geeffamu. Achitt dallaa nammi walitt gooji’e keessa nyaataa fi bishaan gahaa malee, haala qulqulinni hin eegamne jala jiraatu. Heedduun dhumanii hin gabaafaman. Amma mootiin biyya hunda caalaa jabaan dhufaa jira. Dhufaatiin akkasii kanaan dura argamee waan hin beekneef tarkaanfiin fudhatamus mamii malee kan argamee hin beekne taha. Kan isa si’anaa adda tolchuu ummati kumootaan samicha lafaa fi imaammata Finfinnee Orommiteessuu fi ballisuuf lafa saanii irraa kumootaan buqqifamuu dha. Alabul kumootaan lakkaawaman Finfinnee keessaa garri caaluu buqqifamoota sana. Hiree Mooraa Shoolaa bara Nugusaa caalaa hamatutu isaan eeggata jechuu dha. Yeroo sana haadhootaa fi ilmaanii fi Manguddoo yartuutu akka tasaa barattoota Universiitiin argamanii golfaa irraa hafanii. It dabalee jara kana marsanii qabuu fi qaruutee angoo saanii ol kaasuuf Amerikaa dhufuun saanii hin hafnett of agarsiisuuf tarkaanfii caalaa hamaa tahe fudhachuun akka hin hafne hedama.
Hedduun kan komatan, daawwichi badiisa abbaa hirree gamsiisa Ganfa Afriikaan hojjetamaa jiruun hamma ishoo jechuuti jedhaniitu. Afrikaan jara abbaa hirrootaa kan ummataan kennataman fakaatanii dhihatanii utuu hin bulfamtu taatee daawwichiyyuu hin godhamu ture. Jara akkasii qofa kan saamicha qabeenyaa fi maayi baasii waldayyichaa irratt bara Hirmannaa Afriikaa Haaraa kana miltummaan tajaajiluu kan dandahan. Presidantiin daawwatee dhiisee bulchi saa qaata seerawwoo kan hin taane, seerawoo tahuu kan beekeefi. “Ifaajjee demokratawuu fi kennata qajeelaa fi bilisa hojii irra oolchuuf deemanis” dabbaloota qaraatiin ji’oota dura farsamaniiru. Kun dhugaa dhaa? Kan isaan komachuu qaban mirga ofii irraa faccifachuuf qophee tahuu dhabuu saanii tahuu qaba ture. Demokraasiin nafii barbaachisaa halle hammataa qaba yoo jedhame fi hangammeessa lakkuu hin qabu yoo tahe Presidantiin imala angafooti saa lagatan utuu hin goonee dansa ture. Misi fayyaa qabeessi ilmoo namaa fi malbulchaa, bulee fedha inni duukaa jiru caalaatti yeroo dheeraaf tajaajilu dandaha ture.
Prsesidantichi addaggoota utuu hin tahin bulchoota seerawoo waliinin dubadhe jedhee baanaan gadadoon ummatoota Gaanfaa dacha tahuuf deema; addagooti jajjabina argatanii hammeenya saanii kan dur caalaa cimsanii itt fufu. Presidantichi milla mikii qabuun gara biyya abbaa saa gahee Waayit Hawusitt akka deebi’u hawwinaaf. Akka biyya Habashaatt ummati saa Luwoon waan inni bulcha Amerikaa keessatt qooda fudhateef Amerkaaniitt fudhatamuuf deemu; akkuma Oromoon Tafariif jedhamee ilaalaman jechuu dha. Imalli kun hamilee Wayyaanee dhiitessa. Hoogganooti see, hooggana addunyaa humna guddaa kanatt marsanii yeroo dhumaaf footoo kahuuf yoo ilkaan afan ilaaluuf deemna. Ummati empayeraa bariin dammaqee guyyaa gadadoo kan duraa caalutt gad baha. Karaa Nagaa! Oromiyaa haa jiraattu! Qabsoon itt fufa!
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Source: Gubirmans.com
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Saturday, December 27, 2014
Mudde 26,2014 Halkan Yuuniversitii Walqixxee Keessaa Barattooti Oromoo 40 ol Loltoota Wayyaaneen Ukkaamfamuu Qeerroon Gabaase.
Gabaasa Qeerroo Muddee 27,2014
Muddee 26,2014 Godina Kibba Dhihaa Oromiyaa Yuunibarsiitii Walqixeetti Mootummaan abbaa irree EPRDF Wayyaanee barattoota Oromoo fi Amaaraa gidduutti rakkoo uumeen jeeqamsa kaasuun waraana mooraa Yuunibarsiitii seenee barattoota Oromoo goolaa jira.
Mootummaan abbaa irree shiraan umrii aangoo isa turfacha ture barattoota Oromoo fi barattoota saboota biroo walitti diruun ilmaan Oromoo barbaadu keessa guuree maqaa walitti bu’iinsan hidhuuf karoorfatee socho’aa jiru, Qeerroon barattootni Oromoo dura dhaabbachuun akeekaa wayyaanee fashalsuu irratti xiyyeeffatan. Yakkamtootni ilmaan habashaa ergama Wayyaanee fudhachuun waldhabdee hin barbaachifne dhaluu barbaaddan yeroon yoo gochaa diinuummaa fi ergamtummaa wayyaanee irraa of hin qusatne rakkoo haama keessa kan of galchaa jirtan ta’uu hubachiisuun, Qeerroon barattootni Oromoo walitti bu’insa barattoota Oromoo fi saboota biroo gidduutti dhalatuuf mootummaan ERDF Wayyaaneen itti gaafatama ta’uu jabeessine hubachiifna.
Shira dabballooti Wayyaaneen uuman kanaan walqabatee ilmaan Oromoo badii tokko malee Yuunibarsiitii Walqixee keessa halkan humna waraanaa fi poolisaa Federaalaa Wayyaaneen ukkanfaman keessa kanneen maqaa isaani nu qaqqabee jiru
1.Barataa Yaadasaa Mirreessaa
2.Barataa Qalbeessaa Iddoosaa
3.Barataa Abarraa Xaafaa
4.Barataa Wagayyoo Nugusee
5.Barataa Abbabaa Balchaa
6.Barataa Jirra Nuus
Kanneen jedhaman kan keessatti argaman barattootni 40 olitti lakka’aman halkan humna waraanaan ukkanfamuu maddeen keenya Yuunibarsiitii Walqixxee irraa gabaasuun, Qeerroon barattootni Oromoo shira Wayyaanee dura dhaabbachaa jiraachuu ibsatan.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tuesday, June 3, 2014
Seenaa Bu’uresitootaa, Hogganootaa, qondaalotaa, miseensota ABO
Seenaa Bu’uresitootaa, Hogganootaa, Qondaalotaa, Miseensota ABO fii Dhaaba ABO baraaruudhaan tokkummaa qabsaawota ummanni keenya lallabuufi arra yoo hindhugoomisine yoom tokkoominna?
Hoogganoota ABO Maraafi
Jaallan yeroo tokko keessatti qabsoo Oromoo firii arra muli’atu kana agarsiisuufi qoodnni isin laachaa turtaniifi itti jirtan seena keessatti bakka guddaa qaba. Haata’uu garuu seenaan kun hujii boonsaa dalaydanii fi dogoggoroota tokko tokko godhameen walmakee arra dhaloota haaraya Oromoo biratti bifa addaa qabaachaa akka deemaa jirruufi daranuu haalli kun hindhaqabaminne yoo ta’e seenaa qabsoo Oromoo keessatti galmee gurrattiin akka dibamuufi deeminnu xinxalluu hindandeettan jedhee hinyaadu.
ABOn tattaaffii keessanniin onnee Oromoo keessatti facaafittan arrallee qalbii Oromoo keessatti osoo abdatamaa jiruu isin abbaa ilaacha eenyummaa Oromoo wareegama danuudhaan dhalichiise dagaagsee kunuunsee guddise asiin gaye kana ammoo tuffachuun, salphisuu fii xiqqeessuun galata keessan ta’aa akka jiru isintti hinmuli’atu jechuun hindanda’mu.
Arra yoo dhugaa ufitti himuu dandeenyeefi dhaabbannee kan ufi ilaallu ta’e hogganni ABO warra bu’uresarraa eegalee hanga qondaalota koonyaalee dhaaba keessaa fofottoqa keenyaan sadarkaa hoogganaa dhufan dabalatee hoogganni dhaaba kanaa xiqaatee salaphaatee kabajaan irraa fuudhamee sadarkaa moraa Oromoo keessatti kabajaan yaadatamuun hafee namoota seena qabsoo Oromoo hinhubanneefi farroota dhaaba keenyaatiin huccuun nurraa muliqamee akka qullaa nudhaaba jiran namnni hinhubanne jira jedhee hinyaadu.
Hoogganni kaleessa Oromoo kumaan walitti qabee barsiisa ture, miseensota meeqa ufijalatti ammatee geggessa ture, hoogganna dhaaba ABO osoo hinta’in akka hooggana ummata Oromootti waaroo kabajaa uffataa ture, hoogganni kaleessa jechoonni isaa akka jecha waaqaatti jaalatamaafi kabajamaa ture, hunduu arra sadarkaa idilee Oromootti ulfinna argachuun hafee qe’ee ufii keessa qubatu keessattillee nama Oromoo diige ta’ee akka qubnni itti laatamaa jiru namnni waakkatu jira natti hinfakkaatu.
Hedduun keessan qabsoo umrii dardarummaatiin eegalttanii rifeensa itti jijjiirattan kanaafi yoo xiqqaatte asii nugeettanii galatoomaan dhabmee seenaa qabsoo Oromoo keessatti warra Oromoo diigan jedhaminne akka galmee seenaatiifi tilmaamaminne fageesitanii arguu nidadhabidan jedhanii ilaaluun nama dhiba.
Akka carraa ta’ee warri lubbuun dabran hedduun isaanii osoo waaroo salphinna keenya kana hinuffatin dabranii jiru mee kan lubbuun jiran keesaa, hooggannonni akka J/ Abiyyuu Galataa, J/ Abbaa Biyyaa Roobaa, J/ Dhugaasa Bakakkoo, J/ Xahaa Abdii, J/ Galaasaa Dilboo, J/ Leencoo Lataa, J/ Dawud Ibsaa, J/ Ibsaa Guutamaa, J/ Diima Nagoo, J/ Taddasa Ebba, J/ Ahmed Hussen, J/ Qubsaa, J/ Jeeyluu Danbooba, J/ Bultum, akkasummatti sadarkaa itti anutti J/ Leencoo Baatii, J/ Bayan Asooba, J/ Tamaam Yuusuf, J/ Hassan Huseen, J/ Odaa Xasee, J/ Gaashuu Lammeessa, J/ Kemal Galchuu, J/ Hailu Gonfaa akkasummatti sadarkaa sadarkaan gadi bu’aa yoodeeminne arra hooggana kamittu ummata Oromoo biratti seenaa bareedaan faarfamaa ummata biratti jaalatamaa jira. Enyutu Jaallan kun nuuf osoo tattaaffanii umrii isaanii guutu dabarssan jedhee seena keessan bifa miidhagaan barreessaa jira.
Arra seenaan keessan dhokatee ifaajeen keessan faallatti hiikamee waan isin umrii dardarummaa keessaan bosona oromiyaa fii mana hidhaa keessatti dhama’aa turtaniifi faaruu caalaa abrsaan idda bufamee oyiruu isin itti facaafittan miseensonni OPDO irraa omishataa itti soramanii itti farfamanii namoota Oromoofi dalagan ta’anii angoo badhaafamaniin bashannaanaa isin ammoo angoo maqaa malee ulfinna hindhaqabnne duwwaa kanaafi jettanii osoo namnni isini hindiigin murnna murnnatti walqooddanii mana guddaa qabdan diigdanii hoxxee xixiqoo goojjoo keessaa hinmuli’anne keessatti murnna lakkoysaan bicuu ta’aniin sobaan faarfamaa qooda qabsoo keessatti laattan caalaa warra qabsoo Oromoo fii ABO diiguu keessatti galmaaya akka jirru hubachuun isin hindhibu.
Jaallan Haalli keessa dabarreefii keessaa jirru osoo tarrisanii kitaaba keessaa baasuun nidanda’ama, tarii guyyaa tokko dhugaan kun kitaaba ta’ee akka bayus haaluu hindandeenyu.
Kun hunduu waan ta’ee fii ta’aa jiru yoo ta’u gaafiin guddaan salphinnaafii tuffii xiqqeenyaafi diigmaya kana enyu nurratti dalageedhaa fii keessaa bayuu nidandeenya moo jedhanii ufi gaafachuu nidandeenya moo sal; hinnumma kana wajjiin awwaalaminnaadha?
Gaafii kana osoo hindeebisin seenaa yeroo gabaabaa bara 1998 irraa eegalee nujiddutti yeroo adda addaa dhalachaa ture keessa deebinee gilgaaluu qofaan deebisuu dandeenya. Akka ilaalcha kiyyaatti abbaan salphinni kun irratti gayellee nuta’ee namnni salphinna kana geesselle numa akka ta’e waakkachuun rakkoo kanaafi fala hintaane barbaadutti nugeessa.i Gabaabamatti hundeen diigmayya kanaa beekkanis ta’ee wallallummaan numa akka ta’e ufitti himuun salphinna amma keessa jiru caalaa salphimna hinta’u. Kanaafi “Manni abbaan Gube Iyya hinqabuu” ta’ee nama nutti dirmatu dhabinnee wal diiga walsalphisaa, walxiqeessaa, walkophixeessaa nuhunddi keenyaa murnna bicuu bicuutti walqodinnee xiqqaa guddaa osoo hinjedhin hucuu walirraa mulqinee waaroo salphinnaa walufifinnee ummata keenya biratti akka tuffataminuufi abaaraminnu nugodhuu caalaa injiffannoolee qabsoo hadhaayaan goonffanne kan akka “Biyya takka ummata tokko hiree takka” jedhulle gaafii keessa galichaa jirra.
Arra namuu akka dhaaba adda addaa ufi tilmaamnne ufillee sobaa miseensota keenyallee sobaa ummata Oromoollee sobaa asi geenye, amma ummanni keenya dhugaa fi dhara keenyalle adda baree gurra nurraa cufataa akka jiru argaa jirra. Mee dhabonni amma adda adda jirru hunddi ODF lle dabalatee kan miseensota ABO ala miseensa Oromoo haaraya horate yoo jiraate ufi keessa deebi’aa ufi gamaggamaa hundumitti keenyaa miseensotumma ABO gargar qoodannee bakka addaa addaa dhaabbannee ufitti taphachaa jirra. Murnnumma xixiqqaa toliffanne hogganumma itti ufi moggafinne kanaan qabsoo Oromoo milkeesinaan hafee seenama dhuunffa keenyaa fii seena dhaaba keenyaallee dhaloota itti anutti dhalchifnaan abjuu ta’uun isaa yoo ufitullummaan nuhaguuge malee keessatti namuu numma hubata.Gabaabamatti nucufitti keenya jaallanumma yaada tokkoofi dhaabbanetu ufii diigee seenaa xuriitiin du’a uumaa (natural death) eeggachaa akkumma EPRP (Ihaapa) maqaa qofaan hafuu deeminna. Akkasumma ABOs ufumma wajjiin ajeessuufi qophii keenya xumurannee waan ta’aa jirru fakkaanna.
Jaallan waan amma isinitti baafachaa jiru kana wajjiin cinqamee akkanummatti wajjiin dhibamee kaayoo wajjiin du’uu hinbarbaadu jedheen waan keessa kootitti nadararee hiribba nadhoogge kana yoo danda’ame akka ABO fii Seenaa keenalle baraarrufi hucuu nurraa buutee qullaa dhaabbachaa jirru kana namnni nutti deebisu akka hinjirre eegee dhabinaan nummaan waqinni gootummaa fii qaroomma nuuf laate waliifi dhiifinnee kaabbaa salphinnaa walitti uffessinne kana waliirraa muliqinnee Kaabbaa ulfinnaa qabaachaa turre san deebinee akka ufittis ta’ee dhaaba keenya ABO itti dhamaane kanatti kabajaa deebisuufi umrii hanga nuuf hafe kana carraaqinnee seenaa keenya haamidhageffannu isinii jechuu barbaada.
Arra yoomiyyu caalaa dinni keenya hujii nutti walirratti hojjannu kana qoratee nutuffatee biiya keenya gurgurachuu bira dabree dachii teenya jennee himannu nudhoogguufi mala adda addaa baafatee socho’aa jira. Ijjoollee Oromoo gaafa nutti Motummaa cehumsa keessa seennu dhalatan arra harka qullaa ibidda diina dura dhaabbatanii lubbuu isaani aarsaa kafalaa jiru. wareegama keessatti diina dura diinummaan dhaabbachaa nuun ammoo tokko nuuf ta’aa abdiin keenya isin nuun jedhaa jiru. Yoo dhiiynni ijjoollee kanaa tokko nungoone maalitti nutokkoomisa? Oromoo qe’ee isaa irraa godaansisuu caalaa maalittu nutokkomisa? lallabba ummnni keenya, jaarmayoonni ummata, dubartoonni, bartoonni nutti godhan kana dhagayuu caalaa maalittu nutokkoomisa.
Jaalla hedduu keessanni barsiiftota kiyya heddun keessan hiroyyoota kiyya dandeettiifi waan isin jijjiiruu dandeettanis akka gaarittiin bareechee hubadha yaada kana hinagarittan jedheetiim yeroo tokko tokko “ordinary person can make un extraordinary things” jecha jedhu saanumma hafuura baafadhee haalumma keessa jiru isin yaadachisuufi yaale malee hinhubattan jedheetiim.
Jaallan tokko tokko osoo barreeffama koo dubbisa jirtan haalli yaanni kun itti milkaayu rakkoo ta’ee isinitti muli’ata ta’a, garuu yoo dhugaa rakkoo kana dursinee hubanne falli isaa hedduu ulfaata hinta’u.
Kan duraa falafala nuseenee nunyaate nudiigee nusalphise kana irra aanuufi akka ammaan gadii kanatti yaadurraa eegaluu qabnna.
Eeyyee eeyyee nucufittu salphannee jirra, kan nusalphise ammo nama biroo osoo hinta’in ufummaa walsalphinne, eeyyee diigaminne jirra, kan nudiige ammoo numma mataa keenya, irra caalaa eeyyee salphinna arraa caalaa seenaan keenyalle kan salphinnaa ta’aa jiraa jennee ufi amansiisuun xurree irraa kaanu ta’u qaba. Guyyaa nucufitti akkasitti walqixa amannee nucufitti salphatoo ta’uu hubanne ufummaa ufi salphinne kan jedhuttis amanne waliifi obsa horanna, walitti quba qabuu lakkifinna, ufitulummaa ani jabaa ati laafaa, ani beeka ati wallaala, ani murataa ati sodaata, ani qabsaawa ati gandummaa lalisitta, ani walabummaa ati ethiopia, jechoota kana liqimisinee akkamtti salphinna kana keessaa ufillee ABOlle baafinna kan jedhu qofa dursa godhanna jechuudha.
Jaallan kufaatiin waan uumaan jiru kufaatiin badaan kufaatii ufii hubachuudhaan ka’uufi tattaaffachuu dhabuudha. kanaafi ammoo inni nadura ka’uu qaba jechuunillee dalagaa ijjoolleeti nucufittuu waltakkaa oli ka’uufi ufi haaqopheesinnu. Ani hanga kana yoo jedhe kufaati kanatti yoo amanittan ammoo isin ana caalaa akka itti kufaati kana keessaa baanu akka lafa nuuf keettan abdiin qaba. Jechoota koo kessatti wanni akka malee isin tuqeen yoo jiraate dhiifama.
Amin Jundi
=>gadaa
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Saturday, 26 December 2009
Zaza minii zalhuu hureed mongol font ni deer bichsengui uuchlaarai
Za tgd ochigdor oroi manai angiin shine jil bolsoon yer ni bol zul sariin bayar temdeglesen gehuudee hehe . Ochigdor ih goyo odor blaa ogloo bosood l oroi bayaraa goyo temdeglene dee gj bodoj sersen tgd odor hicheel taragui bhad l tsenguuniih rugaa yavj tom osgogchiig ni avchraad tgd burenee tsenguun ochiroo hawk bid 5 oroiniihoo ideh uuh yumiig avaad orj ireed angia tseverleed ali boloh shan blgahiig hicheesen neeree ogloo bosohdoo oroi bugd gerte harih bsan gsn chini hawk burenee 2 maani yavsaaraan bgaad gertee barag 36n tsagiin daraa oroh shig bollooo za za ingeed sonin yum bicheed bval bicheed l bh yum bna daraa urgeljluul neee
HAPPY NEW YEAR HAPPY NEW YEAR ..............................


text:
Friday, October 4, 2013
Barsiisonni Oromoo Lixa Shawaa Walgahii Wayyaaneen Yaamte Diddaan Dura Dhaabbachuun Imaamata Wayyaaneen Baarattoota Oromoo irratti Qabu Fashalsan.
Fulbanaa 22/2006 A.L.H tti Godina Lixaa Shawaa Magaalaa Amboottii Walga’iin Barsiisotaa fi Directerotaa Manneen barnotaa Godinicha jala jiranii mooraa mana barumsaa Amboo sadarkaa 2ffaa fi qophaa’ina keeaassaatti dabbalotaa Wayyaaneetiin gaggeefame diddaa barsiisotaan fashala’ee jira.
Kayyoon walga’ii kana maqaa Rayyaa qulqullina barnotaa egsisuuf baratootaa shan shaniin ijaaruu irraatti marii dahoo qulqullinaa barnotaa jedhuun baratoota seelii dhaaba keenyaatti nuu ijaara jechuun dabballooti Wayyaanee OPDO imaammata shira barattoota Oromoo irratti qabanii fi duraan dhoksaan itti hojjechaa ture ifaa baasuun barsiisota godinichaa ijaaruun barattoota irratti bobbaasuu haa kaayyefatan malee barsiisonni Oromoo sabboontota ta’an akeekaa fi imaammata Wayyaanee kana dursanii baruun gutummaati dura dhaabbachuu gabaasi qeerroo Ambo irraa addeessa.
Ergamtoti Wayyaanee diddaa barsiisotaatti kan rafiatanii fi qaanawan yeroo ta’u dhuma irratti barsiisota Oromoo sodaa malee gaaffii kaasanii fi sagalee mormii dhageesisaan hundaan isin ABO dha seelii ABOtu isin keessaa baduu didee jechuun yoo dorsisan illee barsiisotni mormii isaanii itti fufuun walga’iichi milkii malee fashala’uu gabaasaan keenyaa lixa Shawaa addeessee jira.
=>qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
- Obbo Daawud Ibsaa, hogganaa Adda Bilisummaa Oromoo
- Obbo Leencoo Lataa, hogganaa Adda Dimokraatawaa Oromoo
- Obbo Abbaa Nagaa Jaarraa, hogganaa Adda Bilisummaa Oromoo Tokkoomee
- Janaraal Kamaal Galchuu, hogganaa Kallacha Walabummaa Oromiyaa
Xalayaa Banaa Hogganoota ABO, ADO, ABO Tokkoomee fi KWOf
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 7/17/2016
Adoolessa 17, 2016 | Boruu Barraaqaa (Dubbataa ABO duraanii) irraa
Nageenyi jaallummaa haa dursu. Itti aansuun dhimma xalayaa banaa kana isinii barreessuuf na dirqettin gabaabsee seena. Akkuma beekamu Addi Bilisummaa Oromoo bara ummanni Oromoo dukkanaan liqimfame san keessatti dungoo abdii tahee dhalate. Dungoon abdii Oromoo sunis bubbee diinotaa kan isii dhamsuuf bahaa dhihaan, kaabaa kibbaan itti hafuursan meeqaatam dandamattee odoo iftuu har’a geesse. Kanaafuu warra dungoon sabboonummaa ABOdhaan qabsiifame sun ija baneefis tahee dhaloonni haaraan eega dungoon sun qabattee booda dhalatee keessatti of bare hundi maqaa ‘ABO’ jedhu kanaaf jaalalaa fi galata guddaa qaba. Dhaloota dantaa Oromoo fi Oromiyaa irratti halagaa kamiinuu waliin araara hin teenye haaraya argamsiisuu irratti gumaachi Adda Bilisummaa Oromoo hiriyaa hin qabu. Kanaaf jecha ABOn eega sadarkaan dammaqiinsa ummata Oromoo daalifee booda akka dhaaba siyaasaa kallacha qabsoo tahe tokkotti jaalatamuu, abdatamuu fi kabajamuu bira dabree, akka hafuura Oromummaatti fudhatamuun kan haalamuu miti. Kana keessatti ammoo hoggana irraa qabee hanga miseensa leexaatti kanneen surraa kana fakkaatu dhaabicha gonfuu keessatti qooda qabdan hundi galata seenaan hin daganne qabdu.
Haa tahu malee baroota as kaluu kana, surraan ABO ulfaataan sun akka ummanni Oromoo abdatutti sadarkaa isaa eegee qooda hoggansa qabsoo irraa eegamu gumaachuu hin dandeenye. Gaafa bara 2001 keessa ‘ABO Qaama Cehumsaa’ fi ‘ABO Shanee Gumii’ jedhamee bakka lamatti cabuu irraa qabee keessi isaa ititee hin beeku. Jaarmayoonni lama fi sanii ol maqaa dhaaba tokkichaa fi alaabaa tokkichaa wal harkatti qabuu eegaluun, abdii ummanni Oromoo dhaaba guddicha kana irratti qabu tokko jedhee madeessuu eegale. Sana duras taanaan bara 1978 irraa qabee dhaaba kana irraa murnoonni cabanii deemuun waanuma ture tahu illee, alaabaa tokkoo fi maqaa tokkicha wal harkatti qabanii wal afoo dhaabbachuun hanga bara 2001tti hin turre.
Sanii as bara 2008 fi 2012 waan tahes walumaanuu quba qabna. Dhaabonni afran xalayaan banaan tun isin laallattu illeen dhalachuun sababuma olitti yaadachiifame irraa ti. Keessattuu waldiddaa bara 2008 dhalate booda tahuun ifaa dha. Muuxannoo gaddisiisaa keessa dabarre kana hubanneerra yoo taheef dhugaa hin haalamne tokko agarra. Gargar cabuun al tokko dhalatu daranuu caccabiinsa dabalataaf karaa banaa deeme malee eenyu illee eenyuunuu akka injifatu hin dandeessifne. Fakkeenyaaf, Qaama Cehumsaa fi Shanee jedhamuun gargar cabiinsa bara 2001 dhalate haa laallu. Qaamni Cehumsaa bara san gurmuu qabsaayota gameeyyii kumootaan lakkaayaman jajjaboo qabatee addatti bahe. Lakkuma bubbuluun haphataa deemee bara 2014 keessa hangi xiqqaan qofti qaama Shanee Gumiitiin walitti araarame jedhame. Kumoota bara 2001 Qaama Cehumsaa waliin bahan keessaa meeqatu araara bara 2014 booda caasaa walootti deebi’e jennee yoo gaafanne lakkoofsa qubaa hin caalani. Har’a hogganoonni, qondaalonnii fi miseensonni gameeyyiin ABO waggaa 15 dura maqaan isaanii ummata biratti beekamuu ture araara bara 2014 tahe jedhamu san keessa jiru natti hin fakkaatu. Kasaaraan hayyootaa fi hogganoota warraaqoo kasaarre guddaan tokko isa kana.
Itti aansee bara 2008 ABOn Shanee Gumii gargar caphiinsa irra-rifaasisaa biraa mudate. Gargar caphiinsi bara kanatti tahe dhaabicha hanga hundeetti raase. Rakkoo bara kanatti dhalate wanni adda godhu qaamni gargar bahe lamaanuu (Shanees tahe Jijjiiramni) of keessatti caccabiinsa mata mataa isaanii keessumsiisuu isaaniiti. ABOn Jijjiiramaa bara 2008-2015 gidduutti bakka afur caalaatti gargar caccabuu mudate. Warra xalayaan banaan tun laaltu keessaa lama, jechuunis, Addi Bilisummaa Oromoo Tokkoomee fi Kallachi Walabummaa Oromiyaa illeen kanuma keessaa akka dhalatan ifaa dha. Gariin miseensota qaama kanaa murna kamuu irraa abdii muratanii manatti galuunis dhugaa dha. Jara gargar deddeeme kana keessttis eenyu illee eenyuunuu hin injifanne. ABOn Shanees gama isaatiin bara 2012 keessa gargar cabiinsa dabalataan isa keessatti dhalateen hogganoota, qondaalotaa fi miseensota gameeyyii jajjaboo dhabe. Warra kanaa fi warra ABO Jijjiiramaa labsee ture garii irraa ADOtu dhalate. Gargar deeminsa kana keessattis eenyu illee eenyuunuu hin injifanne.
Gargar cabiinsi lakkoofnu kun hundinuu kasaaraa qabsoo Oromoo malee milkii homaatuu hin gumaachine. Bu’aan argame yoo jiraate, kasaaraa lubbuu namaa (loss of life), kasaaraa dhala namaa (loss of human resources), kasaaraa hamilee, kasaaraa dinagdee, kasaaraa waraanaa, kasaaraa siyaasaa, kasaaraa dippilomaasii fi kasaaraa yeroo ti. Kasaaraaleen kun cufti walitti ida’amanii surraa ABO isa sodaatamaa fi kabajamaa durii san akka malee dhoran. Yaaddoon duraan diinni dhaaba kana irratti qabaachaa ture gara tuffiitti akka jijjiiramu gumaachan. Maqaa ABO adda addaa himachuun kun halagoonni akka gammadanii nutti kolfanii fi sabni keenya ammoo akka gaddee boquu gad gombifatu godhe. Hayyonni Oromoo diinaaf summii tahan kumaatamni kan silaa gaaddisa ABO guddicha jalatti hiriiranii raajii hojjechuu danda’an, dhaaba kana irraa abdii dhabanii mana manatti akka galan dirqe. Kanneen matayyaadhaan qabsootti jiranis akka gumaachi isaanii walitti gumaawee injifannoo jabaa fi murteessaa hin galmeessine danqe.
Haa tahuutii har’as taanaan ummanni Oromoo hogganoota gargar caccabuu aadeffatan irraa komii guddoo haa qabaatu malee, maqaa ‘ABO’ jedhu irraa abdii hin muranne, yoomuu hin muratus. Biyya keessattis tahee biyyoota alaatti alaabaa fi maqaa ABO akka kudhaamaatti fannifachuun mallattoo sabboonummaa Oromoonni ittiin diddaa sirna cunqursaa ibsatanii dha. Ilmaan Oromoo biyya keessaa diinaan hudha wal qabaa jiran alaabaa dhaaba kanaa sodaa tokko malee guyyuu diina dura afarsuudhaan ‘Abbaan Biyyaa ABO dha’ jechuun itti himaa jirani. Sabboontonni Oromoo matayyaadhaanis tahee gareedhaan diina irratti hojjetanii wayta dhiibbaa uuman hundumaa ‘isin ABO dha’ jedhamanii diina biratti abaaramuunis beekamaa dha. Jagnoonni sabaa kun hundi garuu miseensa ABO isa har’a bakka meeqatti cabee jiru kanaa tahaniif miti. Murna ala kanatti gargar caccabetu wal qoqqooda malee saba keenya biyya jiruu fi halagaa biratti dhalli quuqama Oromummaa qabu cuftuu ABO dha.
Kana fakkeenya muraasaan ibsuun ni danda’ama. Baqqalaa Garbaa fi jaallan isaa hogganoota OFC malee miseensota ABO miti. Garuu Wayyaaneen akka ABOtti yakkitee hiite. Jawar Mohammed bara 2013 keessa akka mataa isaatti Al Jazeeraa irratti wayta dubbate sabboonaa Oromoo tokko malee miseensa ABO gargar caccabee kana hin turre. Garuu Habashoonni ‘ONEG’ jedhanii hanga har’aattuu itti duulan. Leencoo Baatii ADO bakka bu’ee torbaan muraasa dura achuma Al Jazeeraa irratti wayta dhihaate akka qaama ABO tahetti Geetaachoo Raddaatiin itti dutame. Kan biraa hafnaan nama lammaffaa Blue Party kan ture Yoonaataan T. Raggaasaa Oromoo waan taheef qofa qeeqa quuqama Oromummaa of keessaa qabu waan katabeef ‘ONEG’ jedhamee mana hidhaa jira. Habashoota deeggartoota isaa turan birattis maqaa kanaan jibbameera. Kanaafuu har’a jaalatamus jibbamus sabboonummaan Oromummaa bifa kamiiyyuu ABOummaa dha. ABOn hoggana ititaa fi murtaa lolee lolchiisu haa dhabu malee maqaan isaa har’as akkuma odaa isaa dagaagaa dha. Maqaan isaa akka dagaagee bara baraan jiraatu kan godhe ammoo yoo xiqqaate hojii qabsoo baroota dabran keessan hojjetamaniin dhaloota qubee diinaaf hin sarmine horachuu isaa ti. Kanaafuu dhaloonni qubee kamuu hanga quuqama Oromummaa qabaatetti ABO dha.
Haa tahu malee isin kanneen har’a ABO natu hogganaa jira malee sii miti waliin jettanii gaaddisa tokko jalatti hiriiruu dadhabdan dhugaa guddaa kana waan hubattan hin fakkaatu. Injifannoo qabsoo dabreen horatametti abbaa tahuuf haqa qabaattanillee, injifannoo haaraa ummanni wayta ammaa isin irraa eegu galmeessitanii qabsicha boqonnaa itti aanutti ceesisuuf hiriiras tahee gahummaa jaarmayummaa abdachiisaa irra hin jirtan. Dhaaba umrii ganna 40 olii qabu kana boqonnaa itti aanutti ceesisuun hafnaan, bakka waggaa 15 dura turetti deebisuunuu waan hin yaadamne isinitti tahe. Yeroo ammaa qabsoon Oromoo gommaa dhaloota haaraatiin ofumaan of dura konkolaataa jira malee, qooda hogganummaa isin wayta ammaa kana tarree duraatti baatanii gumaachaa jirtaniini jechuun ulfaataa dha. Dhaloota guddisa ABO tahetu seenaa hojjechaa jira. ABOn akka maqaatti har’as sodaatamaa dha. Jabaatus laafus ummata isaa biratti mararfatamaa dha. Maqaan kun matuma isaatti qabsichaaf jaboo gumaachaa jira tahuyyuu, hogganoonni isaa gargar caccaban garuu guddinaa fi sansakkaa maqichaatiin wal gituun gonkumaa hin danda’amneef.
Jaallan keenya kabajamoo !
Yeroon keessa jirru kun gara tokkoon yeroo itti sagaleen Oromoo kan yoomiiyyuu caalaa sodaatamaa deemaa jiruu dha. Gama kaaniin ammoo yeroo itti diinni ‘tokkummaa hin qabani; jaarmayaa ititaa hanga hin qabnetti ofumaaf wacu malee homaa nun godhani’ jechuun nu tuffatee biyya keenya irratti nu salphisaa jiruu dha. Sagaleen Oromoo akka sodaatamaa deemu kan godhe sabboonummaan Oromoo daraaree sadarkaa murteessaa irra gahuu isaa ti. Ummata miliyoonaan dammaqee ‘kana booda hin bitamnu’ jechuun sodaa moohate qabaachuu dandeenyeerra. Kun injifannoo guddaa dha. Dhaabni keenya ABOn dhufa Wayyaanee dura Oromoo of irraanfatee fi wal wallaaleen ati Oromoo dha jedhee Oromummaa barsiisuuf yeroo dheeraa akka wareege isin jalaa dhokataa miti. Wareegamni qabsoo gaafasii sun har’a asheetee firii godhatee jira waan taheef qabsaayota gumaacha bara sanii keessaa qooda qabdan maraaf galataa fi ulfina olaanan qaba.
Haa tahu malee har’a akka hogganaatti eessa jirra jedhaa wal gaafadhaa. Jaarmayaa jabaa miliyoonota dammaqan kana hiriirsee seenaa hojjechuuf irree gahaa qabu ijaaruutti hin jirtani. Haala amma jirru keessatti osoo diinni raajii wayiitiin aangoo irraa bu’e jedhamee, caasaa ititaa Oromiyaa ittiin toyattan harkaa hin qabdani. ABOn dur bara dukkanaa sanayyuu Oromoo maraaf daaw’itii tahuutti beekama ture. Kan dhalli Oromoo kutaa kamiiyyuu isa keessatti of argu ture. Har’a wayta silaa sabboonummaan daraaree Oromiyaa waliin gahe kanatti jaarmayaalee har’a akka ABOtti of waamaa jirtanis tahee kanneen addatti baatanii maqaa haaraya moggaafattan keessatti sun hin mul’atu. Gariin keessan akka naannootti wal qoqqooduu fi wal irraa qoollifachuudhaan gurmooftanii dhagaa walitti darbaa jirtan. Walumaa galatti haalli isin keessa jirtan qabsoo ummata keenyaa kan guyyaa guyyaatti lubbuu jagnoota meeqaa kitimaa deemaa jiru kana galiin gahuuf qooda hogganummaa quufsaa kennuu kan danda’aa jiruu miti. Sababni isaas :
Kanaafuu yeroo murteessaa kana keessatti haala yaaddessaa jiru kana furuuf dhaamsa armaan gadiin qaba :
Maayyii irratti waan tokkon jedha. An nama umriin kiyya ganna 40 seenee jiruu dha. Umriin koo umrii ABO ti. Kanaanis gammachuutu natti dhagahama. Dhalootni koo dhaloota abbootii kan ABO bu’uuressee hogganaa asiin gahee fi dhaloota qubee gidduutti akka riqichaatti kan argamuu dha. Hawwiin koo guddaan dhaloota kana lamaan kan akka abbaa fi ilmaatti wal dhagahuu fi baallii wal harkaa fuudhu arguu dha. Hawwii koo kana dhugoomsuuf jechas bara 2012- 2014tti osoman qaama hoggana ABO tahee Asmaraa jiruu yaaliin matayyaadhaan godhaa turen qaba. Hoggana olaanaa dhaaban waliin ture sanii fi dhaloota qubee qaroo hanga’ee mul’achaa jiru gidduutti hariiroo abbaa fi ilmummaa uumuuf hedduun tattaafadhe. Qaama walirraa qoollifatan kana lamaan gidduutti riqicha tahee wal qunnamsiisuu fi dhimma qabsichaa irratti akka itti waliin hojjetamuu qabu irratti maryachiisaan ture. Yaaliin koo abdii gaarii agarsiisaa deemullee maayyii irratti hin milkoofne. Qaaman waliin ture irraa akkan abdii kutadhu kan na godhe guddaanis isa kana yoon jedhe arraba nan quuqu. Xalayaa banaa kanaanis wantin hogganootatti dhaammachuu barbaadu guddaan, abbootiin onnee keessan banaa gootanii ilmaan teessan qaroo dandeettii abdachiisaa agarsiisaa jirtu hundumaa loogii tokko malee hammattanii ilaa fi ilaameedhaan akka waliin maryattanii dha.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Boruu Barraaqaa, Dubbataa ABO duraanii
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Ibsa idda bu’oota THBOn kenname irratti ejjennoo ABO
ADDA BILISUMMAA OROMOO
OROMO LIBERATION FRONT
Guyyaa: 5/1/2007
Lakk: 01/ABO/07
Ibsa idda bu’oota THBOn kenname irratti ejjennoo ABO
Walgahiin Gumii Idda Bu’oota THBO kan sadaffaa murtii dabrse karaa sab-qunnama gara garaa
faca’e arginee jirra. ABOn qabsoo Oromoo kallachumman tokkomsee gaggeessutti, akkasumas humnoota qabsoo bilisummaa Oromoo irratti hiriiran walitti fiduuf ifaajee tolfame keessatti hedduu gumaachuun saa beekamaa dha. Yeroo ammas danqammi tokko tokko haa jiraatu malee dirqama saa bahachuu irraa of hin qusanne.
Ibsa olitti dhahame keessatti garuu maqaa ABO THBO keessaa haquuf kan yaalamaa jiru fakkaata. Miseensoti Shanee Gumii ABO turan yaroon kaayyoo ganamaa irraa cehanii bu’uura Itiyoophessaa jala hiriiruun hin haalamu. Garuu hoogganootii fi miseensoti hafan osoo fagoo hin deemin akka of sirreessuu dandahaniif yeroof shaneen hundarraa babahe tokko dhaabbatee akka walitt fidu yaalamee ture. Shanee yeroof dhaabbate kana kan qaama cehumsa (QC ABO) jedhame malee dhaabi malbulchaa maqaa kanaan dhaabbate hin turre.
Bilisummaa Oromoof ABO jala hiriiranii kumkumootatu lubbuu saanii dabarsan. Dhaabi keenya
ABOn ammallee kaayyoo kana gad hin lakkisne. Kanas irra deddeebfinee hundaaf mirkaneessinee jirra.Murni tokko karaa irraa cehus maqaan ABOn hanga Oromiyaan bilisomtutt kudhaama Oromoo hundaa tahee jirata. Kanaaf maqaan humnoota bilisummaa Oromoo yoo dhahamu inni keessa hin jiru taanaan tokkummaan yaadame hanquu taha. Dhaaba keenya qaama cehumsaa jedhanii waamunis gaddisiisaa waan taheef maqaa abbaan ittiin of waamuu fudhachuun seera.
THBOn ABO malee dhaaba tokkummaa osoo hin tahin dhaabota jiran keessaa kan biraa tokko
taha. Kanaaf akeeka saaf amanama tahuun yoo ni fedhama tahe tarkaanfiin ABO ofirraa fageessuuf fudhatame dacha’uu qaba. Kan qabsoo keenya gabaabsuu dandahu tokkummaa keenya tahu itt amannee ture THBO kan bu’uursine. Bakka geenyee kaanee kan irratti xiyyeeffachuu qabnu akkamitti gurmuu keenya akaakuun misomsinaa malee kan harka ballisee nutti dhufu ofirraa darbuu tahuu hin qabu ture. Kanaaf hunda dura gara qulqulluun waan ijaaramneef hojiirra oolchuu durfannoo godhannu malee maqaamatti hafuu dandeenya.
Dhuma irratti waanti irra deebinee hubachiisuu barbaadnu tokko koree malee dhaabi QC jedhamu akka hin turre fi akka hin jirre taha. Shanichis ergama saa fixatee jira. Lammaffaa hariiroon har’a nu gidduu jabaachuu qabu yoo laafee kan fayyadu diinota keenya qofaa tahuu saati. Har’a umatni keenya hojii irratti nu argee nu madaalu fedha. Hireen dhaaba amma maqaa THBOn socho’aa jiruus ta’e kan jaarmayaa hunda keenya kana irratti irkata. Waanta’eefis, ABOn THBO keessa jiraate jiraatu baatee gurmuun qabsaawota Oromoo dhugaan dagaagee hojiitti akka hiikamu ni warraaqa. Falamaa bilisummaa Oromiyaa mirkaneessuuf godhamu kamu irrattis saboontota Oromoo ejjennaa fakkaataa qabatan cinaa hiriiree tarree falmaa duraa irratti argamuuf har’as akka kaleessa qophii ta’uu isaa irra deebinee mirkaneessina.
Qromiyan ni bilisoomti!
Qabsoon ittifufa, Injifatnoon ni dhufa!
Koree Hojii Geggesituu Adda Bilisummaa Oromoo
Amajjii 5, 2007


text:
NIYYAALEE DU’AA’II (KADHAA RABBII)
(نوايا الدعاء)
Yeroo Rabbii guddaa olaanaa kadhadhu kanneen armaan gadii niyyadha:-
- Caalaa ibaadaatii fi kabajamaa ta’een dhaabbataa jiraachuu niyyadha
- Dhaamas Rasuulaa (SAW) kan hajaa keessaniif Rabbiin kadhadhaa jedhan sanitti hojjachuu niyyadha
- Du’aayiin sababaa riziqii argatiinsaa ta’uu niyyadhee kadhadhaa
- Haajaa tiyyaa fi hiyyummaa tiyya Rabbitti himadhee Rabbiin riziqii dhihoo (kaluu) taate ykn suutaa taate naaf hiruu niyyadha
- Rabbiin cinqii kiyya narraa furuu (deemsisuu) niyyadha
- Dadhabaan namaa nama kadhaa Rabbii dadhabe waan ta’eef akka worroota san irraa hin taane niyyadhee kadhadha
- Balaan (Rakkoon) akka natti hin buune Rabbiin akka narraa eegu (ittisu) niyyadhee kadhadha
- Rabbiin guyyaa qiyaamaa toltuu miizana kiyyaa ulfaattuu akka naaf taasisee ol naakaayuu niyyadha
- Rabbiin akka na woliin tahu (nagargaaru) niyyadha
- Rabbiin arjaa ta’e yeroo garbichi isaa isa kadhatu duwwaa (hoongoon) deebisuu ni saalfataa niyyadhee kadhadha
- Rabbiin irra dhihoo waan hundaati, kadhatamaa kajeelamaadha


text:
Caffeen Oromiyaa baajata Mootummaa Naannoo Oromiyaa bara 2009 raggaasee jira.
Caffeen Oromiyaa baajata Mootummaa Naannoo Oromiyaa bara 2009 raggaasee jira.
########
Caffeen Walgahiisaa Idilee 4ffaa Waggaa 1ffaa Bara Hojii Caffee 5ffaatiin Wixinee Labsii Baajata Hojiiwwan Mootummaa Naannoo Oromiyaa Bara 2009 ittiin raawwatamu Birrii Bil. 46,440,163,819.00 (Biiliyoona afurtamii jahaafi miiliyoona dhibba afuriifi miiliyoona afurtamaafi kuma dhibba tokkoof kuma jahaatamii sadiifi dhibba saddetiifi kudha sagal) raggaasee jira.
Akkasumas, Wixinee Labsii Qaamolee Raawwachiiftuu Mootummaa Naannoo Oromiyaa Irra Deebiidhaan Gurmeessuu, Aangoofi Hojii Isaanii Murteessuuf Bahe irratti mari’atee raggaasee jira


text:
Koongirasiin Federaalistii Oromoo (KFO/OFC) kora guyyaa kaleessaa, Bitootessa 7, 2014 magaalaa Shashamanneetti waame milkiidhaan raawwate.
Kora kanarratti uummanni baayyeen hirmaateera. Kora kanarratti KFO irraa 1. Kabajamoo Ob. Bulchaa Dammaqsaa, 2. Barreessaa Dhaabichaa Ob. Baqqala Nagaa, 3. Itti-aanaa Dura Taa’aa Ob. Gabruu Uturaa fi 4. Itti-aanaa Dura Taa’aa Ob. Mulaatuu faan argamanii haasawa baldhaa taasisaniiru. Kora kanarratti sagantaa siyaasa dhaabichaa irratti, mirga Oromoo irratti, filannoo 2015, fi haala siyaasa biyyittii irratti mariin taasifameera.
Miseensonni Koraaf Uummata Wamaa turan gaafa Jimaataa Saatii 6f mgaalaa Arsii Nageelleetti jalaa hidhamuunille ibsameera. Qabsoo uummanni Oromoo fi saboonni cunqurfamoon taasisaa jiraniin dimookraasii fi bilisummaa Itoophiyaa keessatti ni fidna dhadannoo jedhuun xumurameera.


text:
Monday, March 23, 2015
Amin Jundi:- ODFn Ari’un Wayyaanee ABO Jabeessuufi Haaromisuufi Carraa Haaraya Uuma
Akkumma sab-qunnamitiilee adda addaa irraa dhagayaa jirrutti obboleeyyan keenya dhaaba haaraya ODF jedhu moggaafatanii qabsoo karaa nagayaa ummata keenya keessatti deebinee geggeesina jedhanii tattaaffii waggaa lamaafi godhan tuffii wayyaaneetiin haala qaanyessan milkaayuu dhabuun qabsaawota hundaafii qaanyii jedheen yaada. Gama birootiin ammo wayyaaneen eenyummaa isii dirretti agrsiisuun jibbaa qabsaawota Oromoo fii tuffii ummata Oromootiifi qabdu agarsiisuun isii carraa haaraya moora qabsaawota Oromoo tokkumsuufi nuuf uumuu nidanda’a.
Yeroo dheeraa Qabsoo ABOn geggeffamu keessatti jaallan tokko tokko qabsoo karaa nagayaan geggesuun nidanda’ama jedhanii yaada qabaachaa turan dhaaba keenya qoqqooduufi laaffisuu irratti qooda maataa ufii taphatee jira. Arra garuu carraan amma uumame kun jaallan yaada kana dhiibbachuudhaan sadarkaa dhaaba maqaa biroo uummatanii motummaa kana karaa nagayaatiin dorgomuufi godhanis maqaa jijjiiratan malee akka hundumitti isaaniitu ABO ta’an bareechanii waan hubataniifi, dhaaba ABO fii qabsaawota ABO ammo akka qoreetti waan sodaataniifi obboleeyyan keenya karaa nagayaatiin qabsoofinna jedhaniifille kabajaa dhabidee tarkaanfii salphinna kana irratti raawwachuun biyya itti dhalatan keessaa ari’amuun isaanii wayyeeneen diina shakkii hinqabnne ummata Oromoo ta’uu garsiisuu caalaa carraa moora tokkotti deebinee wayyaanee irratti qabsaayuu nuuf banee jira jedheen amana.
Carraan hunddi gaarii qofa ta’ee hindhufu, yeroo tokko tokko carraan gaariin haala hamaa keessalle nidhalata. Dubbiin guddaan carraa uumame haala gaaritti jijjiirachuufi ufi-qophaeesuufi sammuu karaa nagayaatti jijjiirachuu qabaachuudhadha (chance favored to prepared mind) jedhaniimi ree.
Kanaafi haala hamaa amma obboleeyyan keenyarratti gaye kanaafi tumisa diina taanee nullee itti walsalphifinnu osoo hinta’in hawwiin karaa nagayaan qabsoo geggeesian jedhu cufamuu isaa hubannee nuhunduu dhaaba keenya kaleessa keessatti kabajaa qabaanne ummata keenyattis kabajaa horaa turre sanitti deebinee dhaaba fii irbuu keenya haaromsannee tufii fii salphinna wayyaaneen ummata keenyaafi qabsaawpta Oromoo irratti geessaa jirttu kana yeroo itti gabaabisun amma ta’uu qaba.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Innaa lillaahi Wa’innaa Ileeyhi Raaji’uun
RDH Fulbaana 05/09/2016
Guyyaa Hardhaa, jechuun Fulbaana 5/2016, Aalimni guddaan Shekh Muhammad Aarif du’aan adunyaa kana irraa godaanan.
Shekh Muhammad Aarif Usmaan Muusaa, biyya Sa’uud Arabiyaa magaalaa Riyaaditti, ganama guyyaa hardhaa gara Fuula Rabbii godaanuun isaanii beekkamme. Shekh Muhammad Aarif Usmaan Muusaa akka laakofsaa Awrooppaatti bara 1951 godina Harargee Bahaatti, kan dhalatanii fii Aalima beekkamaa Qaraatii Qur’aanaa kurnaniin beekkamaniidha.
Shekh Muhammad Aarif Usmaan Muusaa, Ijoollummaa isaaniitiin Baruumsa Amataa Islaamaa, Biyya keessatti Ulamaa’ota gurguddoo heddu irra kan baratan yemmuu tahu, biyya Sa’uud Arabiyaa, Yunivarsitii Madiinaa irraa, Qur’aanaan Maastireetaan kan Eebbifamanii fii akkasumas,Ulmaa’ota gurguddoo Makkah fii Madiinatti argaman irraas baratanii jiru.
Shekh Muhammad Aarif Usmaan Muusaa, Barnoota Sadarkaa adda addaatiin baratan, Barattoota hedduu sadarkaalee adda addaatiin kan barsiisaa turanii fii akkasumas, Yunivarsitii Imaam Muhammad kan magaalaa Riyaaditti argamutti, barsiisa kan turan tahuu isaanii, odeeffannoon nu dhaqqabe ni mul’isa.
Akkasumas, Shekh Muhammad Aarif Usmaan Muusaa, Magaalaa Riyaad keessatti, Masjida guddaa Jaami’al Raajih jedhamu Keessatti, waggoota dheeraaf hawaasa achitti argamu, Araboota dabalatee lamiiwwan adda addaa, barsiisaa kan turan yemmuu tahu, kitaabota hedduu dhimmoota Qur’aanaa irratti bareessuu fii qorannoo hedduu kan geggeessan tahuun beekkamee jira.
Shekh Muhammad Aarif Usmaan Muusaa, Nama ganna 61yemmuu tahan, Abbaa ijoollee 15ti.
Shekh Muhammad Aarif Usmaan Muusaa, guyyaa hardhaa Galgala salaata leeylii ergi salaataniin booda, Soomana guyyaa wiixata kan zuulhijjsaf niyyatanii osoo salaata fajrii Musallaa gubbaa taa’an eegaa jiran gara ganda irraa hin oolamnee, Niyyaa Somaanaatii fii Wudu’aan gama Fuula Rabbitti imalan.
Rabbiin Qubtuma isaanii Jannatal Firdoowsiin Haataasisu!


text:
Daily Archives: August 1, 2016
“WBOn Dhufte Biyya Gadhiisaa,Qeerroon Dhufte Biyya Gadhiisa” Jedhu Gootonni Qeerroo FXG Godina Harargee.
Hagayya 1,2016 , Alaabaa ABO Qabachuun Harargee Lixaa Magaalaa Baddeessaa Keessatti Gootonni Qeerroo Bilisummaa FXG Gaggeessaa Jiru
Qeerroo Bilisummaa Hagayya 1,2016 FXG Magaalaa Dadar Keessatti Ta’aa Jiru.
Hagayya 1,2016 Qeerroon Godina Harargee Gootummaa fi Onnee Abbootii Isaan Diina Dura Dhaabbataa Jira.
Qeerroon Godina Hararge Bahaa Magaalaa Dadar Keessatti Osoo Waraanni Itti Dhukaasuu Alaabaa ABO Qabachuun “Oromiyaa Ka’i” Jechaa FXG Gaggeessaa Jiru.
Hagayya 1,2016 FXG Godina Harargee Lixaa Magaalaa Baddeessaa Keessatti Gaggeefamaa Jiru.
Sochii FXG Godina Wallaggaa Aanaa Jaarsoo Keessatti Adoolessa 31 irraa eegalee jiruun wal qabatee Oromoonni hedduun mana hidhaa Wayyaanee bakki hin beekamnetti guuramaa jira. Gabaasi Qeerroo akka addeessutti kanneen keessaa:-
1 Barsiisaa Ifaa Hailee
2 Obbo Taraqeeny Mitiku
3 Fasikaa Taraqeeny
4 Iyyaasuu Caalii
5 Amushee Qana’aa
6 Mika’eel Abajee
7 Waqatolaa Faayyisaa
8 Alamuu Biranuu
9 Habtamuu Oljirraa
10 Idosaa walaleeny
11 Magarsaa Wagaarrii
12 Obsii
yoo ta’u manen jireenyaa uummaatas hedduun isaa sakkatama jira..humnnii warannaa wayyannees..bakka birraa irraa gara magaalichattii fe’amuun uummataa jeeqa jiru…
Gootonni Godina Harargee,Arsiitti fi Naannoo Oromiyaa Kaan FXG Itti Fufuudhaan ABOtu Nu Bulcha Jechaa Dhadachaa Jiraachuu Qeerroon Gabaase.
Gootota Awadaay Adoolessa 31,2016
Mootummaan Wayyaane gaaffii uummata kara nagaatiin gaaffii abbaa biyyummaa dhiyeessaa jiruuf dirree waraanaa gochuun uummmatarratti dhukaasni wal irraa hincinne banamee jria. Godina Harargee fi Arsii lixaatti baatii 8f kan wal irraa hin cinneen itti fufee jiru Kaleessa Adoolessa 30 fi 31 FXG itti fufuu irraan dhukaasni guddaan uummata irratti banamee jiraatuun Qeerroon kan gabaasu yoommuu tahu har’s itti fufuudhaan namootni 26 ol kan rukutamanii fi namootni 7 ol ajjeefamuun kan gabaafame yoommuu tahu ummanni dhukaasa meeshaaf osoo booda hin deebihin FXG itti fufanii mirga isaanii falmachaa jira.
Halkan kanas FXG godina Harargee lixaattis itti fufuudhan wal qabatee akkasuma naannoo Arsiiittis uummanni FXG itti fufuudhaan waajjiraleen OPDO fi Manneen jireenya kaabinoota hedduus gubataa akka jiru gabaafamee jira.
Halkan kana aanaa Awwaaddaayi dirree waraanaa tahuudhaan humni waraana agaazii jedhamu sun weeraree jira. Dhaadannoon uummataa ammas itti fuduudhaan
Oromiyaa qabsoo keenyaan bilisa ni baasna
Ajjeefamnus haga dhunmutti mirga keenyaaf falmachuu hin dhiisnu
FXG hanga bilisummaatti deebii hin qab
Gumaa ajjefamanii ni baasna
Dhiigni dhangala’e bilisummaa mirkaneessa
Oromia shall be free
Jechuun halkan sa’a 3 kaasuun FXG itti fufuun uummanni bahee godina Harargee bahaa ona Awwaadayitti jabaatee jira. Injifannoo gurguddaanis galmaawaa jira.


text:
mandag 23. desember 2013
Mootummaan Wayyaanee keessa isaa butute suphuuf mala dhawate keessaa aangawoota biyyattii aangoo irraa darbaa jira.
Muddee 28,2013 Finfinnee
Uummata Impaayera Itoophiyaa keessaa humnaan bulchuuf mootummaan wayyaanee shira hojjetaa ture keessaa inni hangafti aangawoota biyyattii namoota lammummaa Tigiree qabaniin kaan ammoo maallaqaan bituun Uummata ittiin hidhaa, ajjeesaa fi doorsisaa asiin gahe. Yeroo ammaa kana Impaayera Biyyattii keessatti tasgabbii dhabinsa haalaan mudachaa dhufe dura dhaabbachuuf wayyaaneen aangawoota amanamtoota tahan shakkiin guutamuun aangoo irraa darbaa kaan ammoo beektota kanneen jedhu mana hidhaatti Ukkaamsaa jira. Hoogganaa Humna Ibsaa Itoophiyaa kan ture Obbo Abbabaa Alaamirroo mootummaan Wayyaanee akka garaatti dhimma bahuu waan dadhabdeefis maqaa malaammaltummaan aangoo irraa darbitee jirti. Hojjettootni biyyattii keessaa gaaffiiwwan mirgaa kanneen akka dabalinsa miindaa gaafatamaa jiruuf hooggantootni maallaqa saaman dabalatee kaasuun hin oolu sodaa jedhuun wayyaaneen hojjettoota biyyattii keessaa bakka murteessaa kanneen jiran amanamtoota wayyaanee kan hin taane aangoo irraa darbuu ykn ammoo maqaa shakkiin mana hidhaatti ukkaamsuuf saganteeffachuun isaas saaxilamee jira. Mootummaan wayyaanee shira kamuu hojjetus keessi isaa tasgabbii dhabinsaan guutamuun isaa ifa bahee jira.
Abonner på: Legg inn kommentarer (Atom)


text:
Balaa Anniyya, Jaarsoo fii Mi’eeysorratti wayyaneedhaan baname
Posted by Madda Walaabuu Press on 5/05/2013
Caamsaa 05, 2013
Waraannii naannoo Soomalii, Oromoo daangaa Soomaletti dhihaattu ammaas weeyrare, namni kumaan lakkaawamu balaa haarayaaf Saaxilaman.
Gabaasaan Mayyu (ona Anniyyaa) irraa nu dhaqqabe akka mirkaneeysutti Waraannii dhaabbataan naannoo Soomalii kan Ogaaden fii loltoonni Liyyuu Polis kan Ogaaden keeysatti ummata shoorarkeeysuun beekkame, daangaa naannoo Oromiyaa cabseee, lafa Oromoo Anniyyaa, Mayyuu Muluqee humnaan dhuunfate. Akka gabaasaa tanaatti, torbaan dabre guyyaa Salaasaa, tuutni loltoota Somalee lamaanuu harka tokko tahanii Oromoorratti waliin bobbahanii jiraattoota Oromoo kanneen naannoo Mayyuu qubatan balaa guddaa irraan gahanii jiran.
Gaafa dura humna waraanaatiin dhufanii Oromiyaa dhunfatan, Wayyaaneen Ummata Oromoo kan amma wayyaba tahe saba xiqqatti deebisuun nidandayama yaada ja’u Mallas dubbatee ture. Sagantaa dabaa, tan ummata Oromoo xiqqeeysuufii lafa isaa dhiphisuu kana hojiirra oolchuuf Wayyaneen, ollaalee Oromiyaa gara hundaan hidhachiiftee Oromoorratti bobbaasaa jirti. Humni Liyyuu Poolis, humna wayyaaneen jaartee hidhachiifte tahuun hubatamaadha.
Tarkaanfiin Liyyuu Poolis fii humna waraana Ogaaden kan amma Mayyutti bobbahee kuni Oromoo lafa isarraa buqqisani saba biraa qubsiisuuf sagantaa lafa kaayyame dalagatti hiikuuf duula walirraa hin cinne tahee jira.
Akka kanaan baatii ( ji’a ) jahan dabre baha Oromiyaa kutaa Harar, Oromoota Anniyya, Oromoo Jaarsoo tiifii Oromoo naannoo Mi’eeysoo qubatan lafa isaaniirraa buqqiftee Ogaadenootaafii Issaaf kennanii ummatoota Oromoo fii Soomalee jiddutti xifaa uumani jiran. Baatii April tana keysa, lafa Anniyyaa ona Mayyuu irratti duulli gara Ogaadeniin baname Oromoo kumaatamaan lafa isaa, Mayyurraa buqqisee jira. Oromoon meeshaa,humna waranaatiifii lojistikii (logistics) akka isaanii waan hin qabneef lola itti baname dura dhaabbatuu hin dadeenye. Warri Oromoo Anniyyaa, Jaarsoofii Mieeysoon lolaa jiru kun eenyu faa? 1, Waraana mootummaa naannoo Soomalii fii,2, waraana addaa ka liyuu police ja’amu, ka wayyaaneen akeeka ykn dalagaa tanaaf qopheeyfatte.
Mayyu lafa jidduu Cululiifii laggeen Ereriifii Gobeelle jiddutti argamti. Lafti Mayyu ja’amtu tun hedduu guddoodha. Dheerinni isii kaabaa kibbatti km 350 ni caalti, baharraa dhihatti KM 180 ni caalti. Lola haaraya kanaan Qabeenyi Anniyyarraa a’ame (saamame); Loon 475, Gaala 25 fii Harree 15.
Ummanni Oromoo Anniyyaa kan ona isaarraa buqqa’ee Huusetti walitti qabamee jiru 500,000 ni gayan ja’ama.
Namoonni gataniis ni jira. Lafa qonnaa kani duraan qabaniifii oomisha isaanii akkasumatti dhiisanii biraa baqatan. Ummanni Oromoo qawwee gayaa hin qaban. Bakka heddutti mootummaan irraa hiiktee jirt. Hanga xiqqaa harkatti hafeef ammoo rasaasa hin qaban. gara geejjibaatiin akkasumatti ir’ina guddaa qaban. Yeroo kuni tahu Soomalootaafii Wayyaanota hidhannoo fii rasaasni konkolataa, xayyaaraa fii gaalatti fe’mee jala deema. Karaa biraatiin yoo Oromoon Anniyya humna waraana Soomalee kan ofirraa dhawan OPDOn hidhannoo ni hiikkachiifti.Torbaan dabre yeroo ummanni Oromoo Anniyyaa humna Soomalee ifirraa ittisuuf tattaafate, OPDOn ajaja Wayyaneetiin namoota Oromoo kudhanirraa qawwee hiikanii turan.
Balaan ammaa tuni tan Anniyya, Jaarsoo fii Mi’eeyso qofa xiyyeeffattee miti. Balaan tuni tan Wayyaneedhaan karoorfamte; balaa duguugiinsa shanyiiti. Kanaafuu Oromoon gara hundaan harka walqabatee, duguuginsa shannyi kan akka ummataatti isaan aaggate kanarraa if eewaluu qaba.
Waraannii naannoo Soomalii, Oromoo daangaa Soomaletti dhihaattu ammaas weeyrare, namni kumaan lakkaawamu balaa haarayaaf Saaxilaman.
Gabaasaan Mayyu (ona Anniyyaa) irraa nu dhaqqabe akka mirkaneeysutti Waraannii dhaabbataan naannoo Soomalii kan Ogaaden fii loltoonni Liyyuu Polis kan Ogaaden keeysatti ummata shoorarkeeysuun beekkame, daangaa naannoo Oromiyaa cabseee, lafa Oromoo Anniyyaa, Mayyuu Muluqee humnaan dhuunfate. Akka gabaasaa tanaatti, torbaan dabre guyyaa Salaasaa, tuutni loltoota Somalee lamaanuu harka tokko tahanii Oromoorratti waliin bobbahanii jiraattoota Oromoo kanneen naannoo Mayyuu qubatan balaa guddaa irraan gahanii jiran.
Gaafa dura humna waraanaatiin dhufanii Oromiyaa dhunfatan, Wayyaaneen Ummata Oromoo kan amma wayyaba tahe saba xiqqatti deebisuun nidandayama yaada ja’u Mallas dubbatee ture. Sagantaa dabaa, tan ummata Oromoo xiqqeeysuufii lafa isaa dhiphisuu kana hojiirra oolchuuf Wayyaneen, ollaalee Oromiyaa gara hundaan hidhachiiftee Oromoorratti bobbaasaa jirti. Humni Liyyuu Poolis, humna wayyaaneen jaartee hidhachiifte tahuun hubatamaadha.
Tarkaanfiin Liyyuu Poolis fii humna waraana Ogaaden kan amma Mayyutti bobbahee kuni Oromoo lafa isarraa buqqisani saba biraa qubsiisuuf sagantaa lafa kaayyame dalagatti hiikuuf duula walirraa hin cinne tahee jira.
Akka kanaan baatii ( ji’a ) jahan dabre baha Oromiyaa kutaa Harar, Oromoota Anniyya, Oromoo Jaarsoo tiifii Oromoo naannoo Mi’eeysoo qubatan lafa isaaniirraa buqqiftee Ogaadenootaafii Issaaf kennanii ummatoota Oromoo fii Soomalee jiddutti xifaa uumani jiran. Baatii April tana keysa, lafa Anniyyaa ona Mayyuu irratti duulli gara Ogaadeniin baname Oromoo kumaatamaan lafa isaa, Mayyurraa buqqisee jira. Oromoon meeshaa,humna waranaatiifii lojistikii (logistics) akka isaanii waan hin qabneef lola itti baname dura dhaabbatuu hin dadeenye. Warri Oromoo Anniyyaa, Jaarsoofii Mieeysoon lolaa jiru kun eenyu faa? 1, Waraana mootummaa naannoo Soomalii fii,2, waraana addaa ka liyuu police ja’amu, ka wayyaaneen akeeka ykn dalagaa tanaaf qopheeyfatte.
Mayyu lafa jidduu Cululiifii laggeen Ereriifii Gobeelle jiddutti argamti. Lafti Mayyu ja’amtu tun hedduu guddoodha. Dheerinni isii kaabaa kibbatti km 350 ni caalti, baharraa dhihatti KM 180 ni caalti. Lola haaraya kanaan Qabeenyi Anniyyarraa a’ame (saamame); Loon 475, Gaala 25 fii Harree 15.
Ummanni Oromoo Anniyyaa kan ona isaarraa buqqa’ee Huusetti walitti qabamee jiru 500,000 ni gayan ja’ama.
Namoonni gataniis ni jira. Lafa qonnaa kani duraan qabaniifii oomisha isaanii akkasumatti dhiisanii biraa baqatan. Ummanni Oromoo qawwee gayaa hin qaban. Bakka heddutti mootummaan irraa hiiktee jirt. Hanga xiqqaa harkatti hafeef ammoo rasaasa hin qaban. gara geejjibaatiin akkasumatti ir’ina guddaa qaban. Yeroo kuni tahu Soomalootaafii Wayyaanota hidhannoo fii rasaasni konkolataa, xayyaaraa fii gaalatti fe’mee jala deema. Karaa biraatiin yoo Oromoon Anniyya humna waraana Soomalee kan ofirraa dhawan OPDOn hidhannoo ni hiikkachiifti.Torbaan dabre yeroo ummanni Oromoo Anniyyaa humna Soomalee ifirraa ittisuuf tattaafate, OPDOn ajaja Wayyaneetiin namoota Oromoo kudhanirraa qawwee hiikanii turan.
Balaan ammaa tuni tan Anniyya, Jaarsoo fii Mi’eeyso qofa xiyyeeffattee miti. Balaan tuni tan Wayyaneedhaan karoorfamte; balaa duguugiinsa shanyiiti. Kanaafuu Oromoon gara hundaan harka walqabatee, duguuginsa shannyi kan akka ummataatti isaan aaggate kanarraa if eewaluu qaba.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Sunday, October 20, 2013
Dhaloota Dhugaa Dhaale
Jiituu Lammii –Unbarsiitii Finfinnee
Bara 2006, warri ormaaf ergamuu jiruu isaanii godhatan abjuun ittihammaatee, irribni toluu dinnaan, ‘ooda’ gaafachuu gara gooftaa isaanii imalan jedhama. Gooftaan isaaniis rakkoo isaanii dhaggeeffatee hanga ayyaanni isaa ittimuul’ise fala himeef. ‘ilmi abaarsaa gaangee abaarsaa fe’ata’ akkuma jedhan jarris ooda gooftaa isaanii fudhatanii galanii “… kitaabni barnoota afaan Oromoo tokko otoo hinafne barataarraa nuu funaanaa…!” jechuun labsii baasan. Akkuma jedhame kitaabni Afaan Oromoo walitti qabamee, ‘hogeessi’ dhibee achi keessa dhokatee abjuu nama yakku qoraachuu danda’u filatamee, kitaabicha fuula fuulaan as qabanii, achi qabanii dhamaatee guddaa boodaa “…falli argame…!” jedhanii, maddi rakkoo isaanii isuma ta’uu irratti walii galanii, daboon ba’ee suurriifi seenaan J/Taaddasaa Birruu fuula kitaaba barnootaa keessaa buqqa’ee akka gubatu ta’e. “Ishoo!! Qabbanoofne. Falli argame. Kana booda obbaafanne…!” jedhanii ililleen hanga dhabee, gooftaa isaaniif hooqubaa galchanii ofii galanii rafnaan dubbiin ittuu caale. Nagaanis hinargamnee, abjuunis hintolle. J/Taaddasaa dhugaa saba isaatu uume. Dhaloonni ittaanummoo dhugaa kana dhaale. Muul’ata kana fudhatee ba’e. Kanaaf diina yaaddessa. Kanaaf diina abjuun milkii dhabe. Otoo beekanii Dhaloota dhugaa dhaale, saba muul’ata fudhatee bobba’e dura dhaabbatan.
Ammas seenaa kana dhaggeeffadhaa. Waggoota jahan baranaati. “Gadaatu saddeeta naanna’e; kuni seenaa addaati… ‘millennium’ Toophiyaatu gahe…” jedhamee, addunyaan dhagahee, masaraa guddaa ijaaranii, cidhii guddaan qophaa’ee, “…maaloo nurraa hinafiinaa…!” michoota isaanii kadhatan. Guuyyaa cidhichaa, misirroon cidhichaa arraba qaratee, gaachana rasaasa qolatu gidduu dhaabatee amaamota isaa fuulduratti: Jabina abaabayyuufi akaakayyuu isaa jajee, qaroomina isaa faarsee, hunda caalammoo jabaa jabaa caalu ta’uu isaa nu akeekkachiisee guyyichi darbe. Warrii kaanis jala jalaa ka’anii isuma dur dhageenye irradeddeebi’anii, faarsanii, gabbisanii akka nuti hindagannetti nu yaadachiisuu yaalan. Dubbachuuf jarri sibiila uffatanii sibiila qabatanii qe’ee nu dhuunfatanii, otuma beeknu, akkuma isaa wallaallee otuma dhaggeeffannu bara eegganne. Gaafa guyyaan gahe, hidhannoon sibiilaa, hirree jabaataan, gaachanni sibiilaa Adda Dhaloota Dhugaa Dhaalee, saba muul’ata qabuu duratti hinoofkaluuti – Mataan warra dhugaa cabsuuf dhaadatuu harka dhoksaatiin yoo mataarra rukutamu arginee bubbultii keessa nus kunoo dhuga baatuu taane.
Dhaloota dhugaa dhaale fuuldura homtuu hindhaabatu. Dhugummaa dubbii kanaa caalatti qalbeeffachuuf ammas seenaa biraa daballee haa ilaallu. Gurmuun diina dhaloota kana fuuldura dhaabachuuf jecha karoora tokko baase. Akka karoorichaatti, koree tokka ijaaramee dhaloota dhugaa dhaale, saba muul’ata qabu ajjeesuuf bobba’e. Hunda dura, mataan koree kanaa nama Abbaa Duulaa Gammadaa jedhamu (Jenerala raayyaa waraana Wayyaanee, yeerichatti, ittigaafatamaa dhimma oddeeffannoo raayyaa waraanaa) kan ture ta’uu seenaa boriif jecha haa qalbeeffannu. Koreen kun namoota dhugaa sabaaf dubbatan, namguddoota seenaaf duudhaa sabaa beekan ajjeesuu akeekkate. Ajaja koree kanaan Sabboontota Oromoo hedduutu galaafatame. Bal’ina dubbii kanaa seenaaf bulchinee Ka’umsa dubbii keenyaaf akka tolu qofa waa tokko ilaaluu yaalla.
Sabboontonni hedduun galmee jara kanaarratti qabamaniiru. Eessaafii eenyurraa akka jalqaban erga mar’I’atanii booda murni tokko ambotti qajeele. Eenyufaa akka du’an maqa namoota hedduu tarreeffatee, galgaltuu, magaala Amboo, masaraa mootummaa durii keessatti walgahe. “Eenyu haa ajjeefamu…?” maqaan sabboontotaa hedduu erga tarreeffamee booda, harki lakkaawamee sagalee caalmaatiin murteen kan obbo Daraaraa Kafanii ta’e. Daraaraan Ajjeefame!! Duuti sabbonaa kanaa goota lakkooftuun ittihinbaane Ambo keessaa biqilche. “…Daraaraa; dhiigni kee halkan tokkotti goota kumaatama akka biqilchu ormi hinbeeku…!” jechuun uummanni Oromoo naannoo Amboo xiiqiidhaan dhaadate. “Otoo beektee nattuu hinduttu.” jedhe qeerransii sareedhaan. Warrii dhaloota dhugaa dhaalee du’aan dhaabuuf yaalan Dhugaan laphee dhalootaa dhuunfate ajjeesuu akka hindandeenye arganii qaaniidhaan jiraatti goguu jalqaban. Warrii har’a lubbuun hafan jireenya akkamii akka jiraatan qalbfeeffadhaa! Dhiigni dhaloota dhugaa dhaalee jiraatti nama ajjeesa. Gootota lakkoofsi ittihinbaane biqilcha.
Ammas waatokkon dabala, haalli mijataa ta’uu baatullee, sabboonummaan jajjabaatee, dhaloonnii seenaa, afaan, adaa, safuu, walumaagalattii eenyummaa isaa barbaadu heddummataa deemuun rifaasuu diinaa dachaan dabale. Gaaftokko namguddoonniifi dargaggoonni muraasni Waldaa Maccaafi Tuulamaa jalatti koree Aadaafi Seenaa hundeessuun guddina sabboonummaa Oromoo daran saffisiisuu eegalan. Birraa barii, Irreessa qabatanii Irreeffannaaf Oromoo dammaqsanii gara Hora Harsadeetti qajeelan. Diina duraanuu yaaddootti jiru yaaddoo dabalataa itti ta’e. “Taa’anii ilaalurra” jedhanii, kashlabboota ganda keessaa maallaqaan bitee namguddoota kana karaatti miidhuuf yaalii godhan. Sabni dhugaa qabatee ka’e galaana. Har’a, Oromoon Ayyaana kanaaf Harsadiitti walga’u diina balbala duraa mitii ormaa fagooyyuu raajera. Warri baras Maanguddoota muraasaarratti okkara qindeessan har’a liqimfamanii harka kennanii, otoo hinjaallanne Oromoo wajjin yoo Irreessa baatan argaa jirra. Dhaaloonni dhugaa dhaale, diina duuffisa. Liqmsii bira darba. Kunis moo’icha Qabsoo Oromoof ragaa tokko.
Addi dhaloota Dhugaa dhaaalee labsii labsiidhaan diiga. Mee dubbii koo xumuruun dura ammallee waatokko waliin haa yaadannu. Waggoota muraasa dura, “Oromoon akka Finfinnee gadi lakkisu labsii baase. Labsiin kun hanga har’aatti Oromoo biratti moggaasa “guyyaa gaddaa” jedhamuun yaadatama. Waggaa tokkoo booda, haalli labsii kana labsiin diigu dhalate. “Finfinneen kan Oromooti!!!” jechuun labsii labsiin diige. Ittidaddabaluun, “manneen barnootaa Addaa Afaan Oromoo ittibarsiisan Finfinnee keessatti akka ijaaraman, Giddugalli Aadaa fi Seenaa Oromoo achumatti akka dhaabatu.” Jechuun danuu wixxifatan. Diinni faayidaa mataa isaatiif jecha olii gadi gaggaragalullee, ciniinsuu kana duuba dhugaa tokkotu jira. Dhugaan Saba muul’ata qabuu waraana dhokataa namatti kaasa. Halkan irriba dhoowwee labsii labsiin geeddarsiisa.
Dubbii koon guduunfa. Dhaloonni dhugaa dhaale galaana. – gaara jigsee, tulluu buqqisee, hededa diigee, haafaafi haasura karaarraa haxaayee deema. Dhaloonni dhugaa dhaale, sabni muul’ata qabu bu’aa bayii har’aa ilaalee galma isaarraa hingufatu; dadhabbii har’aa dhaggeeffatee waakkiin wal hindadhabsiisu; ulfina boruu caalchifata; galma buruut ilaala – Obsaaf hubannoodhaan lafa kakuu isaatti xuruura. Eebbaan galma isaa dhuunfata. Otoo diinni hinaafuu,otoo ormi danqaafi danqaraa karaa isaarraa tuuluu – akka galaana hidha diigee, furga’ee timjii isaa dhuunfata. Diina liqimsee, duuffessee, kararraa caccabsee dhawaata biyya isaa deeffata. Burqaan isaa mirgisee yaa’ee lafa gogaa magarsa; galaana hinguune ta’ee gaafa caamsaan hammaatu, bara bonni jabaate ittibaqatu. Kuni egeree saba kiyyaati. Dhugaa saba muul’ata qabuuti. Warrii egeree kana arguu dadhabdanii karaarraa maqxanii gumgumtan karaatti deebi’aa. Dhaloota dhugaa dhaaletti makamaa; Wajjiniin bobba’aatii lafa eebbaa dhuunfadha. Yookaniif “Okolee diddu, Okkotee hindiddu” akka jedhan ta’a. Dhaloota dhugaa dhaale, saba muul’ata fudhatee bobba’e wanti dhaabu hinjiru. Xumureerra!!
Injifannoon Ummata Oromoof!!
=>qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)