text:
Xurree Milkaa’innaa fi Gammachuu-lakk.2
Barruun tuni barreefamoota gaggabaabo ji’a Guraandhala (February) 2016 fuula Fesbuuki Jireenya Badhaatu irraa walitti kuufameedha.
Boqonnaa sammuu
Dubbii madaalawa- akkuma baay’iste dubbattuun akkasuma boqonnaa sammuu dhabda. Sammuun oduu hin barbaachisneen ni qisaasa’a. Yommuu nama tokko hamannu ykn maqaa balleessinu gammachu waan argannu nutti fakkaata garuu jireenya keenya balleessa fi cubbuu keessatti borcamaa jirra. Yeroo muraasan booda gaabbi laalessaa fi gadda nutti fida. Hamni fi maqaa balleessun jibbaafi shakkii qalbii keenya irratti darba. Ergasi wanta nu hin galchineef ni dhiphanna, boqonnaa sammuu ni dhabna. Guyyaan ani boqonnaa sammuu caalatti itti argadhu guyyaa namootan walitti makamuu xiqeesse fi yeroo koo dubbisa irratti dabarseedha. Akkuma baay’istee chaati gootun akkasuma boqonnaa sammuu dhabda. Yommuu wanti tokko eegdu fi yoo akka ati yaaddetti hin ta’in, hin dheekkamiin, abdii hin kutin. Rabbiin wanta badaa sirraa akka qabaa jiru beeki ati gaariidha jette haa yaaddu malee. Obsii, wanta gaariif abdii qabaadhu. Rabbiin wanti gaarii akka si kennu abdadhu. Osoo akka eegumsa kiyyaatti wanta yaade hundi ta’ee, silaa sarara kanniin hin barreessu ture. Alhamdulillah Rabbii galanni haa galu Kan badii fi eegumsa keenya irraa nu baraare.
Nuti milkaa’uf obsa hin qabnu. Biqiltu amma dhaabne sa’aati muraasan booda firii ishii arguu barbaanna. Garuu milkaa’inni obsaa fi qabsoo malee namatti balali’e hin dhufu. Imalaa fi yeroo dheeraa gaafata. Akkuma daran qabsooftun/carraaqxun, akkasuma milkaa’innatti dhiyaatta. Milkaa’inni dhimma adeemsati/imalaati. Guyyaa guyyaan bakka ga’uumsa kee gahuuf carraaqu qabda. Kunoo yoo bakka ga’uumsa kee geette kanatu milkaa’inna jedhama. Biqiltu milkaa’inna kee guyyaa guyyaan bishaan obaasi (wanta gaarii hojjattu addaan hin kutin) boru akka firii baay’ee guddaa irraa argattuuf. Guddachuu irraa hin dhaabbatin.
Yommuu Rabbiin gammachiisuf carraaqnu wantoonni argannu boqonnaa sammuu, sakiinaa(tasgabbii) fi qajeelumma. Yommuu namoota gammachiisuf carraaqnu immoo wantoonni argannu bowwoo, boqonnaa sammuu dhabuu fi dheekkamsa/aari. Kanaafu jireenya gammachuu fi milkaa’inna jiraachuf carraaqin keenya Rabbii qofaaf ta’uu qaba.
Sobuun hundee badii hundaati. Yommuu sobuu jalqabdu ,amanamummaa , kabaja ,carraa ,jaalala ,barakaa ,boqonnaa sammuu fi kkf ni dhabda. Kanaafu baraarama fi nageenya yoo barbaadde arraba kee soba dubbachuu irraa qabi. Qalbiin sababa sobuutin ni baddi.
Yommuu qormaanni yookiin gaddi si qunnamu, abdii hin kutin,garmalee hin dhiphatin. Qormaanni yookiin gaddi kan su qunnamu gadii si qabuuf osoo hin ta’in, gara sadarkaa ol’aanuttu ol si kaasuf. Obsa qabaadhu. Yoo obsaan dabarsite qofa qormaanni kuni sadarkaa ol’aanuttu akka ol kaatu sababa kan si ta’u.
Osoo boru ni duuta jedhamte maal hojjattaa? Sirritti jabaatte hojjattaa? Salaata baay’iste saalattaa? Sadaqaa ni kennitaa? Araarama Rabbirraa kadhattaa? Hojii badaa yoo hojjataa jiraatte nii dhiistaa? Dhugumatti maala hojjattaa? Du’a haala kanaan yaadi. Guyyaa sitti dhuftu hin beektu. Duuti tasa nama butti. Hanga dandeessu hojii gaarii hojjadhu. Amala fafee agarsiisu fi hojii badaa irraa dheessi. Wanta hin taane irratti YEROO GUBUU irraa fagaadhu. Yeroo gubuun du’a caalaa badaadha. Maddaa gaabbi hamaati. “Ee bade! Osoo duubatti deebi’e maal qaba, osoo hojii gaggaari hojjatadhe maal qaba! Ee badii kiyya osoo Ergamaa Rabbii (SAW) hordofe jiraadhe maal qaba!!” Kunniin jechoota namni tokko jedhu erga wanti hunduu dhumeen booda. Carraan lammataa hin jiru. Xumurame.
Yeroo ammaaa Islaam sirritti qabachuun akka waan dallaa shiboo mana hidhaatti seenan godhame yaaddama. Yoo islaama sirritti qabanne faayda addunyaa tanaa ni dhabda jedhanii yaadu. Ni jedhu,” Islaamni wanta hundaa haraama taasisa. Rakkoo maaltu jira michuu dhiira/dubartii godhachuun? Rakkoo maaltu jira saalli faallan walitti makamuun? Rakkoo maaltu jira kanaa fi kana waliin?….” Gaafiwwan baay’ee akkanaa gadi tarreessu. Dhugumatti yommuu argituun ilma namaa jaamtu, qalbiin qajeelfama dhugaa irraa garagaltu, cubbuu fi badiin/malaamaltummaan garmalee babal’atu, Islaam akka mana hidhaatti lakkaawun salphaadha. Sababni isaas Islaamni fedhii duwwaa fi babal’inna badii ni daangeessa. Islaamni qalbii ilma namaa xurii fi wantoota gadhee irraa qulqulleessun bilisummaa fi gammachuu dhugaa akka argatan godha. Islaamni mana hidhaati miti. Islaamni ardaa bal’aa bilisummaa,gammachuu, qajeelfamaa fi milkaa’inna dhugaa si kennudha. Namni Islaamatti guutumaan seene gammachuu fi milkaa’inna dhugaa argata. Badii/halaakama guddaa kan fiidan fedhii duwwaa fi sheyxaana hordofuu irra of bilisoomsa/bilisoomsiti. Islaaman qaana’u dhiisi Islaamatti booni. Islaaman mataa kee ol qabadhu. Ni’iman(qananiin) hundarra wuddii Rabbiin si kenne Islaama akka ta’e beeki. Namoota naannoo keeti Islaama dhaban jireenya isaani akkamitti akka deema jiru ilaali. Yommuu namni yaadannoo (zikrii,Qur’aana) Rabbii irraa garagaluu, sheyxaanni qariin(hiriyyaa dhihoo) isaaf ta’uun isa balleessa. (Ilaali Al-qur’an 43:36-37)
Faaydaa baddu addunyaa tanaa argachuuf, nama hin gowwomsin. Wanti ati nama gowwomsuu fi karaa haraamatin argatte barakaa hin qabu. Qabeenya fi nageenya kee balleessa akkuma bishaan xuriidhan faalamu. Wanta qabdutti quufi In sha Allah Rabbiin si dabalaati. Hanga feene qabeenya walitti guuruf haa haafofnu, wanta nuu murtaa’e caalaa hin argannu. Inuma yoo haafofne wanta qabnu ni dhabna. Fundura keetiyaaddawun wanta baadhachu hin dandeenye ofirra hin kaa’in. Rabbiirratti hirkadhu.
Mee takka ofirra garagalii jireenya kaleessa kee ilaali. Akkam ture? Akkamitti darbee? Yommuu jireenya keenya kaleessaa ilaallu of foyyeessuf carraaqu qabna. Jireenyuma wal fakkaatu gaggeessu hin qabnu. Keessa keenya amaloota badaa irraa of qulqulleessuf carraaqu qabna. Yommuu wanta darbe yaaduttu gariin isaani keessa kee laalessu/gubuu danda’u. Taatewwan darban kanniin waliin dhiphachuu fi gadduun yeroo kee gubuu osoo hin ta’in barnoota irraa fudhachuun irra darbuudha. Jireenya koo keessatti dogongorri tokko barnoota baay’ee na barsiise. Kitaaba baay’ee dubbisuun amala tokko jijjiruu kan dadhabee sababa dogongora saniitin Alhamdulillah amala san jijjire. Kanaafu dogongora irraa barnoota fudhu. Gadoo, jibba,waanyu qalbii kee keessatti hin kuusin, si suummessu. Amaloota kanniin qalbii keessatti kuusun foyya’insa fi qulqullinnaa qalbii keetirraa duubatti si harkisu. Hanqinna kee barreessun sirreessuf carraaqi. Hanga ati hanqinna kee sirreessuf carraaqxe InshaAllah Rabbiin si gargaara. Yeroodhaf hanqinna muraasa katabuun sirreessuf carraaqi. Fakkeenyaf mee haa jennu, “InshaAllah torbaan kana jibba qalbii kiyya irraa haaquf nan carraaqa.” Kitaabota waa’ee qulqullinna qalbii/nafsee dubbatan dubbisii, video fi audio dhageefadhu. Hundurra immoo Qur’aana qo’achuu fi dhageefachun qalbii kee qulqulleessa.
“Milkaa’innaaf karaan gabaaban yookiin qaxxaamura hin jiru.” Milkaa’inna galmaan gahuuf carraaqu qabda.
Odeefannoo kee guutuu sab-qunnamtii irratti hin fe’in. Wanta nyaattu fi dhugdu, manni kee maal akka fakkaatu, nama jaalatte, niiti/dhiirsi kee eenyu akka ta’e, wanta battala hundaatti hojjattu sab-qunnamti irratti gadii hin furin. Gochuun dura bu’aa fi miidhaa isaa madaali. Odeefannoo kanniin addunyatti beeksisu bu’aa tokkolle hin qabu garuu miidhaa guddaa namarraan gaha. Ijji hamtun akka namarra buutu, waanyo fi jibbi namoota jidduu akka babal’atu taasisa. Odeefanno kee sirnaan qabadhu.
“Ani nan jaaladhaa ishiin garuu na hin jaalattu. Maal haa godhu?
Gaafin kuni dargaggoota baay’een ni gaafatama. Inuma shamarran baay’een gaafatamuu danda’a. Eeti jaalala too’achuun salphaa miti. Garuu jaalala too’achuun garmalee ulfaatadha jenne fedhii keenya guuttachuuf karaa haraama fi miidhaa geessun deemu hin qabnu. Obsuu fi too’achuuf qabsaa’u qabna. Gaafi kana akkanatti haa deebisu. Michuu godhachuuf ishii yoo barbaadde si jibbuu dhugaa qabdi/qaba. Ishiin nama dhugaati fi qarooti jechuudha. Sababni isaas qulqullummaa fi kabaja ofii eegu barbaaddi, si immoo badii irraa si baraaru feeti. Kanaafu ati badii zinaa iraa baraaramu hin barbaaddu ree? Karaa sirrii hin taanen itti dhihaachuf yaalaa jirtaa jechuudha. Akkana siin jechaa jirti jireenya kiyya karaa haraamatin balleessuf waan natti deemaa jirtuuf si hin fedhu. Eeti amala ilma nama ta’e ishii irraa jaalalan qabamuu dandeessa. Garuu wanti sirraa eeggamu hanga fuutu obsuu, hojii gaggaarin of sakaalu, ija ofii gadii qabachuu, filmii,draama dhiira fi dubartiin wal keessa yaa’an ilaalu dhiisu, baay’isanii saalaa faalla fuudhu danda’an waliin haasawu irraa fagaachu, bakka hundaa yommuu deemtu zikrii gochuu… Waa’ee kanaa bal’innaan barruu “Qorsa Jaalala” irraa argachuu dandeessu.
Garuu fuudhaf yoo ishii barbaadde fi si didde, aarii fi dhiphinnaan of ajjeessu hin qabdu. Amaana kee guutu Rabbirra godhii. Rabbii naaf gahaadha jedhi. Yoo obsitee fi waan gaarii Rabbirraa eegde Rabbiin waan gaarii si kennu danda’a. Kana hin irraanfatin obsii hadhaa gara mi’aawatti jijjira. yoo hadhaa jaalala obsaan dabarsite InshaAllah jireenya kabajaa fi gammachuu jiraatta. Obsi, Rabbirratti hirkadhu,du’aayi godhii, aklaaqa kee bareechisi, abdii hin kutin..
Cimanii hojjachuu- Hojii malee ta’uun hundee badiiti fi dhiphinnaati. Sammuun hojii gaarii hojjatee of bashanansiisu barbaada. Garuu yoo hojii dhabee akka ibiddaa of gubee fixa,ni cinqama. Hojiin sammuuf boqonnaadha. Namni dafqa ofiitin xaare of bulchuu boqonnaa sammuu yoo argatu kan osoo homaa hin xaarin hate jiraatu immoo jireenya cinqii fi daraara jiraata. Yoo dalagaa gaggaarin of ko’oomsine(of hiine) cubbuu hojjachuuf yeroo hin qabnu, halkan hirraba gaarii rafna. Nama boqonna sammuu fi tasgabbii argatu taana. Yoo hojii humnaa dhabne kitaaba haa dubbisnu.
Yommuu duniyaa tana keessaa baanu wanti fudhanne baanu tokkolle hin jiru hojii keenya malee. Qabeenyi homaatu nu waliin qabritti hin galu. Qabeenyi nuti walitti tuulaa turre nu duubatti hafa. Kanaafu addunyaa gabaabdu fi turtii dheeraa hin qabne tanaan maaliif of gowwomsinaa? Hanga feene duniyaa tana yoo ariine guyyaa tokko gara dhumaatti ni dhufna. Namni gowwaan nu keessaa nama addunyaa tanaan gowwomeedha. Namni qaroon nu keessaa immoo nama addunyaa tanatti fayyadamee jireenya Aakiratif hojjateedha.
“Dheekkamsi balaqqeessa’a eeggumsa keetiti.” Yommuu wanta tokko eegdu garuu wantichi yoo uumamu baate, ni dheekkamta, ni dhiphatta. Fakkeenyaf, nama tokko fedhii keetin wanta tokko yoo hojjatteef ergasi galata yookiin wanta biraa yoo irraa eegde garuu inni galata yoo si galchuu dhiise yookin wanta eegdu san yoo si gochuu dhiise ni dheekkamta, ni aarta,nama san jibbita. Karaan nuti dheekkamsa fi dhiphinna akkanaa jalaa itti baanu hojii kamuu Rabbii jenne hojjachuuf carraaqudha, iklaasa qabaachudha.
Alhamdulillah guyyaa hundaa wanta dandeessu gaarii hojjachuun ni milkoofta. Kufaatin kee bu’aa hojii dhumaa qofa osoo hin ta’in, guyyaa guyyaan wanta hojjachuu qabdu hojjachuu yoo dhiistedha. Yeroo keenya sirnaan fayyadamuu dhiisun kufaati guyyaa guyyaa keenyati. Kuni immoo kufaati guddatti nama geessa. Kanaafu guyyaa guyyaan hojii gaarii hojjachuun milkaa’i maa hanga feete xiqqaa hin taane. Inumaa dandeettin badii irraa of dhoowwu milkaa’inna guyyaa guyyaa keetiti.
Yommuu fundurri kee dukkanaa’a fi abdii kan hin qabne ta’ee sitti mul’atu, Rabbiitti hirkadhi. Gaafilee kanniin of gaafadhu,”Kaleessa eessa turee? Har’a eessa jiraa? Sadarkaa kanaan eenyutu naan gahe? Humna koo qofaani moo Kan biraatu na kunuunse asiin na gahe? ??” Deebiin kee kana fakkaata: ani kaleessa homaa hin turre. Rabbiin wanta homattu hin lakkaawamne irraa na uume. Ergasii na kunuunse asiin na gahe ;humna kiyya qofaani miti kan as gahe. Kanaafu fundura kiyyaaf maaliif garmalee dhiphadhaa Al-Wahhaab( Badhaasaa,Kennaa), Ar-Razzaaq (Soorata kan namaa dhiheessu), As-Salaam ( Madda nageenyaa), Al-Muhyemin (Tiksaa) osoo qabuu? Rabbiin hanga ammaa na kunuunse asiin na gahe akkamitti boruu na kunuunsu dadhabaa? Hojiin kiyya kaayyoo koo irratti xiyyeefadhe sirritti hojjachuudha, yeroo koo bakka hin taanetti gubuu dhiisudha, badii kiyyaaf araarama kadhachuudha….
Of abuuri,of argadhu. Sadarkaa milkaa’inna fi yaada guddaatif hawwii. Maallaqaa fi beekkamtii qofatti of hin daangeessin. Kunnin wanta gadii fageenya hin qabne akka bubbee bubiste darbituuti. Dandeetti fi qabeenya uumama si keessatti awwaalame abuuri,argadhu. Warqiiwwan kanniin argachuuf imala jalqabi. Amma amma tattaafadhu, hojjadhu.. Amaana kee Rabbirra godhi, itti hirkadhu.
Dawwatoota moo Taphatoota? -Watchers or players?
Jireenyi stadiyoomi yookiin ardaa taphaatin wal fakkaatti. Namoonni gariin daawwatoota. Namoonni gariin gooli galchuuf taphatu, ergasii badhaafamuuf. Gariin immoo gooli malee taphatu– badhaasa malee. Warroonni gooli galchuuf taphatan humna qaban guutu itti baasun gooli galchuuf carraaqu. Yeroo garii ni moo’atu yeroo biroo immoo ni moo’atamu. Deeggartoota fi faallesitoota qabuu. Warroonni kunniin taphattoota osoo hin ta’in daawwattoota.
Gara biraatin immoo gooli malee warra taphatantu jiru. Kaayyoon isaani qabxi galmeessuf osoo hin ta’in bashannaana fi jabeenya qaamatif.
Wanti ani jechaa jiru isini galee mitii ree? Dhimmichi waa’ee kubbaa osoo hin ta’in waa’ee namoota fi jireenyati. Baay’een keenya jireenya keessatti gooli (kaayyoo) malee taphataa jirra. Kubbaa garuma argine dhiinna. Humna xiqqaa baasna. Karaa biraatin immoo namoonni goolif taphatan (kaayyof hojjatan), wanta barbaadan argachuuf wareegama ni kafalu.
Karaa biraatin namoonni goolif yookin gooli malee kanneen hin taphannetu jiru. Tapha jireenya ta’aani daawwachuudha. Kanaafu kaayyoo keenya murteessuf haa carraaqnu. Goolif haa taphannu. Daawwattoota hin taanu. “Yoo hin hojjatin sirratti hojjatama.”
Namoota oduu,jette jette sitti fidan irraa garagali. Kan sitti dhufaniif si fayyaduuf osoo hin ta’in si balleessufi. Dubbii isaanii mi’eessun waa sirraa fuudhun nama biraatti geessu. Ergasii nama san waliin wal dhabda. Nama gaarii akka wanta badaan shakkitu si godhan. Keessumatti namoota akkanaa yeroo gaa’ila of eeggadhu. Gaa’ila keetti summii ykn boombii ta’u. Yoo oduu sirrii hin taane odeessitu irraa fudhatte carraa warqii dhabda, mana kee diigda. Kanaafu of eeggadhu. Atillee oduu namarraa fuute nama biraatti geessu irraa of qusadhu. Takkaa hawaasa keessatti amanamummaa dhabnaan namoonni si jibbu.
Niitiwwan baay’ee
Araboota keessa nama tokkotu ture jireenya isaa keessatti niitiwwan baay’ee qabaachun kan beekkamu. Akkana jedhame gaafatame, “Akkamitti niitiwwan baay’ee horachuu dandeesse?” Innis ni jedhe,”yeroo dargaggummaa keenya sababa dargagummaa kiyyaatin natti maxxanan. Ergasi qabeenya argadhe. Sababa saniinis na waliin obsan. Yommuu qabeenyi fi dargagummaan kiyya narraa deeman, wanti naa hafe amala kiyya gaariidha. Sababa gaarummaa amala kiyyaatin nitiwwan tiyya waliin jiraadha, isaanis na waliin jiraatan.”
Barnoota akkam bareeddu. Dargagummaa fi qabeenyi nu dhiise deema. Wanti nu waliin hafu amala keenya. Kanaafu amala keenya haa miidhagsinu.
Wanti xiqqaan gaariin ati ilma namaati hojjachuu dandeessu isaan miidhu irraa of qusachuudha. Arraba, harka, aangoo keetinii fi karaale adda addaatin isaan miidhu irraa of dhorgudha.
Akkuma aklaaqa kee bareechistuun akkasuma jaallatamta. Kanaafu aklaaqa kee bareechisi. “Gaarii dubbadhu yookiin cal’isi.” Dubbii kee miidhagsi. Dachii irra of tuula fi dhaadataa(ani nama hundaa caala jechaa) hin deemin. Miira boonu qalbii kee keessaa luqqisuuf carraaqi. Karaalen miira boonu qalbii kee keessaa itti baastu dogongora kee amanuu, fudhachuu fi dhiifama gaafachu, namoota harka qaleenyiif of gadii qabuu, mararfachuufi, namoota biroof araaramu, of beeku. Nuti eenyu (Ilma namaa kan biyyeetti deebi’uuf deemu) Maalirraa uumamne?( Bishaan furrii fakkaaturraa) Beekumsii fi qabeenyi keenya hoo?(Rabbiitu nu kenne guyyaa fedhe immoo nurraa fudhata). Kanaafu dadhabinna meeqa osoo qabnu akkamitti of tuullaa?
Yoo dogongora fi dadhabinna namoota irratti xiyyeefatte, guddinna irraa duubatti of qabaa jirta. Fallaa kanaa garuu yoo dogongora fi dadhabinna kee irratti xiyyeefatte fi sirreessuf carraaqxe, jireenya kee keessatti guddinnaa fi jijjirrama hatamtamaa ni agarsiista. Geengo Dhiibbaa Uumu ta’ii malee Geengo Yaaddawu hin ta’in. Kana jechuun maal jechuudhaa? Geengo dhiibbaa uumu jechuun mata keetirratti, wanta jijjiruu dandeessu irratti, dadhabinna kee irratti xiyyeefachuu fi sirreessuf carraaqudha. Yommuu dadhabinna kee sirreessitu namoota biroo irrattis dhiibbaa ni uumta, gaarummaa kee ilaalani si hordofu.
Geengo yaaddawu jechuun immoo wanta si hin galchine keessa galu, wanta jijjiru hin dandeenye waliin mataa of dhukkubsuu, dadhabinna ofii osoo hin ta’in dadhabinna namoota irratti xiyyeefachu, wanta nama hin fayyanne irratti yeroo ofii gubuu, balleessaa/badii ofiiti yaaddawu dhiisanii badii namootati yaaddawu, kana ofii osoo hin beekin kan ormaa beekuf yaaddawu fi kkf…
Dhaadannoo/afuura “InshaAllah hojjachuu nan danda’a, me haa yaalu, ni danda’ama…” jedhan mataa keessatti qabadhu. Yaadota sobaa fi gufuu sitti ta’an kanniin immoo mataa kee keessaa haaqi, “Hin danda’u, kana hin qabu, garmalee jabaata fi ulfaatadha, yeroo hin qabu, kuni hin danda’amu…’ Yaadota jalqabaa mataa keessatti galchuuf carraaqi yoo milkaa’inna barbaadde.
Namni akkamitti Guyyaa Qiyaama amanuu dida yookiin shakkaa osoo warri dadhaboon balleessaa tokko malee akkanitti ajjeefamanuu, ajjeessan/cunqursaan murtii tokko malee bilisaan osoo deemu? Murtii malee akkanumatti ni dhiifamuu sila?Dhufaati Guyyaa Qiyaama keessa shakkiin tokkollee hin jiru.
Gammachuu qarshii keessa na barbaade, garuu achitti ishii hin arganne. Beekkamti keessatti nan barbaade garuu dhiphinna malee homaa keessatti hin agarre. Gammachuu Islaama keessa barbaade, Alhamdulillah amma gammachuu dhugaa kan burqaan ishii gonkumaa hin gogne asitti argadhe.
“Dubartiin dhiirsa hiyyeessa fi qulqullummaa kan hin eegganne waliin obsuu dandeessi. Garuu amalli isaa kan bade waliin obsuu hin dandeessu.” Kanaafu nama tasgabbaa’a fi amala gaarii qabu niiti teetif ta’i argami. Atille obbooletti niiti gaarii fi tasgabbooftu ta’i argamiif. Nama tuulaa qabeenya qabu osoo hin ta’in nama amala gaarii fi imaana qabu filadhu. Atillee nama gaarii ta’ii argami.
Mallaqa kee sirnaan fayyadami. Maallaqa kee qisaasessun boodarra liqaa ofirraa kafaluu hin dandeetti hin tariin. “Akka ebaluun sirbaan morma nama dabsaa.” jedhaa miti ree oromoon yoo mammaaku. Atillee akka ebaluun jiraachun qaba jettee yoo carraaqxe liqaa fi rakkoo keessaa hin baane keessa galta. Jireenya mataa keeti jiraadhu. Wanta garmalee si barbaachisu biti,wanta si hin fayyanne dhiisi. Qabeenyi kooti jette akkuma argite itti hin taphatinii sadaqaa kennadhu. Qabeenyi amaana Rabbiin sitti kenne, guyyaa barbaade amaana kana sirraa fudhachuu danda’a. Kanaafu, karaa Isa gammachisuu irra oolchi malee karaa Isa dallansu irra hin oolchin.
Nama tokko dogongora/aybi darbee isaa/ishii yaadachisun hin qaanessin, qalbii hin madeessin. Dogongora darbee kan wallaalumman raawwadheef na hin waqqasin, ifatti hin baasin. Akka dogongora koo beeku fi sirreessuf na gorsi.
Gargaarsa Rabbii hin shakkin. Qabsaa’u fi carraaqu yoo jalqabde, dhugumatti Inni si gargaara. Garuu wanti tokko yookin sani ol sirraa eeggama. Innis hojii kee keessatti iklaasa qabaadhu. Iklaasni furtuu biraa milkaa’innaati.
Akkuma cubbuu/balleessaa kee darbeef seenoftu, akkasuma cubbuu dhufurraayis dheessita. Cubbuu darbee homaa yoo sitti hin fakkaatin, cubbuu irraa dheessun sitti ulfaata. Kanaafu cubbuu kee darbeef seena’u fi towbachuun har’a of fooyyessi osoo duuti hin dhufin. Beekkadhu, gara funduraatti dabarsuun ga’uumsa hamaatti nama geessa. Har’a carraa warqii osoo qabdu gara Rabbii dhugaan deebi’i (towbadhu).
Yommuu namni tokko gaa’ilaaf si didu/diddu, jireenya ishii/isaa irratti miidha geessuf hin sodaachisin. Si didu mirga guutuu qabdi/qaba sababni isàas ati tarii ishiif/isaaf hin taaatu ta’a. Gadoo fi jibba kuusun ishii fi of hin miidhin. Waa hundaafu Rabbirratti hirkadhu.
Hanga feete nama tokko jaaladhu, guyyaa tokko yookaa inni si dhiise si biraa deema yookiin ati dhiiste biraa deemta. Kanaafu yeroo san eenyu waliin haftaa? Rabbii gonkumaa si hin dhiisne jaaladhu. Yeroo hundaa Inni si waliini.
Hanga feete akka dadhaba taatetti yoo of ilaalte, wanta hojjachuu dandeessuf tattaafadhu, tattaafadhu; Rabbiin gargaarsa kadhu. Hanga jijjiramni sababa tattaaffi keetitiin dhufu obsi. Milkaa’inni kuufama obsaa,jabaatanii hojjachuu, tawakkul(Rabbirratti hirkachuu) fi du’aayiti.
Kaayyoon kee inni dhumaa fi guddaan Jaalala Rabbii argachuu fi jannata yoo ta’e jireenya tana keessatti maal dhabda? Rakkinni yoo si tuqe jaalala Rabbii argachuuf jette obsita. Yoo wanta gaarii argatte jaalala Rabbii argachuuf jette baasta. Kanaafu maal dhabda ree? Namni Jaalala Rabbii fi Jannata kaayyoo isa dhumaa fi guddaa godhate duniyaa,fedhii fi sheyxaanan hin sakaalamu,hin gabroofamu. Jireenya gammachuu gaggeessa. Garuu jireenyi isaa boba’aa qabsoo fi carraaqitin kan guuttamtedha. Kanatu gammachuu kennaaf. Kuni kaayyoo akkam dansaa fi ol fagaatu!
Nama addaa ta’ii argamii
Guyyaa guyyaan of jijjiruuf karaa barbaadi,carraaqi. Namni hundu dandeetti addaa qaba. Dandeetti fi sammuu Rabbiin si kennetti fayyadamuun ofii fi addunyaa ijaari. Hiriyyoota sii fi hojii kee xiqqeessuf yaalan mallattoo lafa keeti (hambaa boruu dhaloota dhiiste duutu) itti agarsiisi. Wanta fedhan yoo siin jedhan guddachuu irraa duubatti hin deebi’in. Jijjirama dhugaa yoo barbaadde gufuwwan irra darbuu qabda. Gufuwwan kanniin keessaa tokko namoota summii ta’aniidha. Sammuu fi hojii kee summeessun ofiin wal si qixxeessu barbaadan. Namoota akkana irraa fagaadhu. Qananii qabduuf Rabbiin galateefadhu.


c: text/html

text:
Muddee 27, 2017 | Garee Mo'u | Kutaa 1ffaa
Jaarmiyaan OPDO umamuma irraa, uummata Oromoo sobuudhaan akeeka ABO gufachiisuuf kufaatii mootummaa Dargii jala Bitootessa 1990tti kan TPLFn tolfamte tahuun ifaa dha. Jaarmiyaan tokko kan siyaasaas tahe kan biroon akeekuma ittiin tolfame san hojjata malee saniin alatti waan biraa irraa eeguun hin dandayamu.
Akkuma Kanaan OPDOn uummata Oromoo sobdee Wayyaaneef akka bitaman gochuu yaalaa har’a geesse. Uummatni Oromoo garuu humna waraanaan itti duulamuyyu akeeka/galii goototi Oromoo hedduun lubbuu isaanii qaqqaalii itti wareegan, akeeka mataa isaatii kan tahe, “Hiree ofii ofiin murteeffachuu” isa jedhu bakkaan gahachuuf qabsoo isaa itti fufee, wayyaanee fi ergamtoota ishii OPDO waliin kokkee wal qabuun wareegama guddaa kafalaa qabsoo isaa finiinsee, har’a gahee jira. Qabsoon wargeegama guddaan as gahee kunis haga bilisummaan Oromoo fi walabummaan Oromiyaa mirkanaa’utti itti fufa.
Yeroo ammaa kanatti haalli Oromiyaa fi mootummaa TPLF/EPRDF maal fakkaataa? Jijjiiramni OPDOn ittiin sammuu namaa hatuu barbaaddataa jiran kun isa kamii? Jijjiirraa taayitaa ykn aangoo obbo Hassan Ali irraa jalqabee haga obbo Lammaa Magarsaatti dhufe kanaa? Jijjiirama yeroo jedhamu Oromoon kan barbaadu jijjiirraa sirnaati malee jijjiirraa namootaa miti. OPDO keessatti kan tahe garuu jijjiirraa namaati malee jijjiirraan sirnaa tokkollee hin mul’atne; mulachuufis hin taa’u. Sirni biyyattiin ittiin bulaa jirtu sirnuma abbaan hirree diriirfatee ammallee ittiin ummata gidirsaa jiruu dha. Jijjiirama ilaalchisee mataan waajjira OPDO Dr. Abiy Ahmed, Konfaransii jaarmiyaa OPDO 7ffaa Onkoloolessa 29-Sadaasa 2, 2017tti magaalaa Adaamaatti gaggeeffatan irratti akka dubbatetti;
“Eenyutu makkalaakayaan ni diigama isniin jedhee? Eenyutu sirni mootummaa Federaalaa ni diigama isiniin jedhee? Dhaabni keenya kana hin janne. Sirni mootummaa ammaa kun yoo diigame hundumaa irra kan midhamu uummata Oromooti. Sirna mootummaa kana, heera mootummaa kana kan tolche nu waan taaneef waan jijjiiramu hin jiru. Yoo tahe kan tahuu dandayu jijjiirraa kabeebsa ykn suphuu dha. Jijjiirraa kabeebsaa kanas kan goonu haaromsa gadifageenyaatti (xilq Tahaaddisoo) dhimmi bahuudhaan tah”jedhe.
Egaa hoogganni guddichi OPDO Dr. Abiy Ahmed kan harka mirgaa obbo Lammaa Magarsaa tahe waan jijjiirraa sirna mootummaa wayyaanee ilaalchisee addeessee himee jira.
Dhugaan jiru qabsoo Qeerroon Bilisummaa Oromoo keessumaayyuu waggaa sadeen dabran kana gaggeessaa jiru irraa kan ka’e mootummaan wayyaanee farra-dimokraasii tahuu isaa addunyaatti saaxilmee, mootummaa dhabamuuf qarqara irra gahee kana lubbuu itti horuu fi qabsoo uummata Oromoo gufachiisuu fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo dadhabsiisuuf “Foollee” waan jedhamu irratti ijaaraa jiru. Foolleen kunis gita Qeerroo Bilisummaa Oromoo fakkeessuun uummata Oromoo burjaajessuuf waan karorfatan malee Foollee mirga uummatichaa mirkaneessuuf kan qabsa’ani miti. Qabsoo uummati Oromoo godhe kana irraa kan ka’e mootummaan wayyaanee biyyicha akka duraaniitti bulchuu waan dadhabeef, bara 2015tti koreen hojii raawwachiiftuu EPRDF wal gahuudhaan haaromsa gadifageenya/“Xilq- Tahaaddisoo’’/ Dr Abiy jedhu kana labsan. Egaa OPDOn ergaa mootummaa wayyaanee kana hojii irra oolchaa, karaa biraa ammoo obbo Lammaa Magarsaa afaan mi’eeffatee afaan qabsaawotaa dubbachaa, “tokkummaan Oromoo bu’ura keenya tahuu qaba”, “ilaalcha siyaasaan adda adda taanus Oromummaan tokko nu godha”, “dhimma Oromoo irratti waliin dhaabbachuu qabna” jedhee ummata Oromoo sobuu yaala. Uummatni Oromoo mirga abbaa biyyuummaa isaaf falmuu irratti tokkummaa isaa daangaa irraa hanga daangaatti mirkaneessee jira. Oromoo ta’ee tokkummaa Oromoo keessaa kan hin qooddanne yoo jiraate OPDO, ishii Tigree waliin tokkummaa tolfatte, qofaa dha. Kanaafis kan ragaa ta’u uummatni Oromoo mootummaa abbaa hirree kana irratti waggaa 26 guutuuf qabsoo wal irraa hincitne yeroo gaggeessaa turetti, OPDOn mootummaa Wayyaanee waliin dhaabbatee uummata Oromoo ajjeesaa, hidhaa, qe’ee fi qabeenya isaa irraa buqqisaa har’a gahe, har’as ittuma jira. Qeerroon Bilisummaa Oromoo yeroo mootummaa nama nyaataa kana mormaa jiranitti, OPDOn hiriirri kun sirrii miti, dinaan gaggeeffamaa jira jechuu irra dabranii humna waraanaa Federaalaa waamsisanii ajjeesisaa, hiisisaa, afaan damma dibatanii uummata sobuu barbaadu.
Haala akkasii Kana keessatti egaa Oromoo keessaa kan qubaan laakkahaman biyya keessaa, keessumaa ammo hagi hagoon tokko biyyoota alaatti, OPDOn jijjiiramee jira jechuun uummati Oromoo dagamee akka qabsoo isaa laaffisu, qabsoo jaarmiya ABOn gaggeeffamuu fi sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoon gaggeeffamaa jiru akka hin tumsineef afaanfaajjii uumuu kan yaalaa jiran.
Mootummaan Wayyaanee, humna ittisa biyyoolessaa, humna poolisa biyyoolessaa, humna tika biyyoolessaa, kaazinaa maallaqaa, fi madda galii biyyichaa akkuma turetti tohataa jira. Egaa kana jalatti jijjiirraa fiduuf tattaafatama yoo tahe, muuyxannoo dhuma 1970mootaatti tahe nu yaadachisa. Yeroo sanatti jaarmiyoolee siyaasaa turan keessaa jaarmiyoleen jajjaboon akka MESON fi EPRP kan turan yeroo tahu, MESON Dargii waliin hojjatanii jijjiirraa fiduun ni dandayama jedhee Dargii jabeesse, Dargiin isaanumattuu garagalee rukutee dhabamsiise. EPRPnis tooftaa qabsoo hin baafne filachuudhaan qabsoo dhoksaa magaala keessatti gaggeessee goolii umuudhaan namoota ajjeesuu jalqabee, namoota hedduu ficcisiisee ofiis dhabame.
Kanaafuu, hooggantootni OPDO yeroo ammaa kanatti sirna mootummaan Wayyaanee akka ofiif fedhetti ijaarratee tohataa jiru jala taa’anii ergaa Wayyaanee hojii irra oolchaa uummata oromoo sobuu yaaluun, qabsoo uummata Oromoo gufachiisuu fi ofumaan kufaatii siyaasaa (political suicide) ofitti murteessuu akka tahe beekkamuu qaba!
…..Itti fufa….

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Damee Boruutiin.
Fincila malee Filannoon Wayyaanee Hin Buqqisu! Qeerroo Bilisummaa 2011TPLF isa ormi ittiin jedhu caalaa hojiin isheen yaroo akkana saaxilaa of baaftu arguun baayyee namati tola. Hidhamtoota hiiknee warra dorgomii siyaasaa barbaadaniif goodaa siyaasa balifnee nageenya biyyaa tasgabeessuuf akka fedhii qaban dubbatanii utuu hin rawwatiin of duuba galagalanii uummata Impayeera aItopiyaa keessa jiru irratti waraana labsuun of tufachiisuu dha. Uummata keenyaaf illee haaraa miti. Kana duraas argee jira. Akkuma isa duraa kunis ni darba. Labsiin kuun uummata cunqursaamaa hundaa keessattuu Uummata Oromoo kan harka laachisu miti.
Jalqaba iyyuu hummni TPLF Oromiyaa garboofachuu kan ayyaana argatte meeshaa baraa amma funyaanii gahu waan hidhatee dhufeef akka tahe ifa jira. Meeshaa qabaachuu irraa darbee ijaarsota ergamuuf danda’an bixxilatee uummata gowwomsuu fi mootummaa warra dhihaa afanfajeessuun gargaarsa diploomasii fi dinagdee guddaa argachun amma har’aa jiraattte. Har’a garuu uumata Impaayera Itopiyaa keessa jiru duwwaa utuu hin taane michoonni ishee mootumaan warra dhihaa hunduu ishee hubatee, ishee tufatee jira. Kana bood gargaarsa afaan bantee habuuqachaa baate hin argatu.
Yaroo kan keessa maaliif isaa waadaa uummataaf galtedhiiftee of duuba deebitee waraana labsuun barbaachisaa tahe? Namoonni waa’ee seera biiyyaa sana beekaan labsiin kun seeraa ala akka tahe ni dubbatu. Kana maiee labsiin waraanaa kan labsamuu yoo humna alaa daangaa cabsee biyya qabachuuf dhufe ykn gaaga’amni biyya balleessu yoo argame malee uummata mootummaa jala jiru irratti labsiin waraanaa fudhatama hin qabu. TPLF garuu guyyaa lama illee taatu buluuf waan hin goone hin jiru. Seera biyya lafaa hubachuu miti kan ofii baafte iyyuu eeguu hin dandeessu.
TPLF waraanaaf baayyee beela guddaa gabdi. Maaliif yoo jenne kan isheen qabdu meeshaa waraanaa duwwaa tahee waan jiruuf. Waraana kadhachaa jirtu kana argachuu immoo hin dandeessu. Onkara uummtee karaa dhiiga dhangalaaftuu fi uummata daraartuu shiraa xaxxuun hojii ishee isa duraa akka tahe ni beekna. Kanaafuu Qeerroon Bilisummaa Oromoo, ijaarsoonni maqaa Oromoon socho’aan, warraqtonni ilmaan Oromoo fi Uummatni Oromoo bal’insatti akka akeeka ishee kana hin guunneef of eegannaa guddaan godhamuu qaba. TPLF kan buqqisee barbadeessuu qabsoo karaa nagaa Qeerroo fi Uummanti Oromoo gageessaa jiru kana akka tahe mamii xiqqoo illee hin qabu.
Siyaasaa TPLF uummatni walii gala tufatee of keessaa baasee tufee jira. Siyaasaan bara baraan of haaromsuu gurra namaa iyyuu seenaa hin jiru. Waa’een “Hidaasee fi Qidaase” uummata biratti faaruu hattuu qofa tahee jira. Guddina dinagdee TPLF faarsitu uummatni argaa hin jiru. Ummanti beelaa, deebuu, rakkinaa fi hiyyumaa kana jedhamee himuun nama rakkisu keessa akka jiru ni agarra. Eeyyee TPLF fi gargaartonni ishee qabeenya biyyaa saamanii jireenya badhaadha keessa waan jiraniif namni hunduu akkuma isaanii qanaatee waan qabu itti fakkaata. Kana malee waan baayyee of jalataniif jireenyi isaaniif hin taanee Laga Abbayyaa itti yoo darbame dhimaa isaaii miti. Kanaafuu isaan dura biyyichi yoo bade dantaa hin qaban.
TPLF har’a of harkaa kan dhabaa jirtu michoota ishee warra aangoo irra shee baase Mootota Dhihaa duwwaa miti. Dhaabbotnii isheen bixxilatee uummata ittiin burjaajesaa turtees jalaa bahuuf wixxifachaa jira. Kanaafuu umuriin TPLF guyyaa guyyaan gabaachaa deemaa jira. Ijaarsonni Oromoo walabummaa qaban kan akka ABO fi OFC ijaarsa OPDO gara TPLF itti achii deebuu irraa of itti harkisuu qabu. Warra jalaala Uummata Oromoo qabanii fi warra uummatni isaanii cunqursaa keessaa bahuu qaba jedhanii hawwan garaaruun lubbuu TPLF ni gabaabsa. Wareegama uummatni keenya baasus ni xiqqeessa. Bakka kaleessa turan sanatti achi of irraa ittisuun barbaachisaa natti hin fakkaatu.
OPDOn diaspora jiran Prime Minister OPDO keessaa eenyu haa tahuu irraatti yaroo mataa wal cabsan agarra. Kana duras jedheen jira. Qabsoon Uummata Oromoo prime minister buusuu fi muuduu miti. Abbaan fedhe iyyuu prime minister haa tahuu haa dhiisu Qabsoon Uummata Oromoo Abbaa Biyyummaa Oromiyyaa mirkanaafachuu dha. Waan namni Oromoo prime minister taheef qabsoon Uummatni Oromoo dhiiga isaa itti lolaasa fi lafee isaa itti tareesaa asiin gahee hin dhaabbatu.
Haasan isaanii yaroo tokko tokko baayyee na dhiba. Fakkeenyaaf Lammaan yoo prime minister tahee lubbu TPLF fi kufatii Impaayera Itopiyaa baraaruu ni danda’a jedhanii dubbatu. Lubbuun TPLF baraaramuu qabu jechuun faallaa qabsoo bilisummaa Uummata Oromoo dhaabbachuu dha. TPLF fi Uummatn Oromoo warra gumaa ti. TPLF summii bulee ka’ee uummata balleessu. Xanach uummata Gaafa Afrikaa gaaga’uuf deemuu waan taheef baduun dirqama. TPLF wajjin nagaan jiraachuun hin danda’amu. Namoonni kun Oromoo tahanii maaliif akka TPLF jiraattu akka barbaadan naaf hin galu. Uummatni Oromoo dinagdee, siyaasaa fi biyyaa isaa irratti aangoo qabaatee fedha isaan abbaa barbaade wajjiin yoo jiraatuun mirga isaa ti.
Qabeenyi isaa saamamee, haqni dhiitamee akka Impayeeri Itophiyyaa hin jignee utubaa tahee baatee dhaabbachuu hin qabu. Warri Uummata Oromoo akka Ipaayera Itophiyaa tiksu hawwaan bilisummaan Uummata Oromoo akka dursuu qabu hubachuun yaroon isaa amma.
TPLF Labsii Hattattama uummata irratti labsuu irra maaliif biyya ishee Tigray bilisoomsuu hin feenne? Akka biyyaa isaanii bilisa hin baafneef, diina jabaan marsamanii akka jiran ni argu. Uummata Ertiraa waan qabanii irraa saamanii biyyaa ari’an. Isaa irratti waraana itti bananii lubbuu kuumaata hedduun lakkawamuu galaafatan. Uummata Amaaraa fi Oromoo wajjin warra dhiigaa tahanii jiru. Namni mootummaa TPLFf nagaa hawwuu tokko naannoo isaanii waan hin jireef akka isaan hin baafnee hubatanii dhiisan. Tarii yoo gaabte dhuma irratti itti deebi’uu ni mala.Waan saamtee bolqitu waan argatteef malee kaayyoon ishee ganamaa Tigray bilisa baasuu ture. Bara kana immoo sodaatu ishee mudate jira.
Labsiin lamaffaa kunis akka kufu beekti. Guyyaan jireenya ishees akka raawwate agarti. Kaayyoon ishee waan saamtee jirtu karaa irraa maqfachuu fi isa hafe amma danda’an saamachuuf waan tahe fakkata. Kana booda maalitu dhufuu danda’u isa jedhu deebisuun salphaa miti. Humnaan uummata bituun raawwatee jira. Nagaan mootummaa gadhiisuuf fedhii akka hin qabne aggarra. Murteessaan humna waraanaa ol fi gad ofaa jirtu kana jalaa facaasuuf dandeettii qabaachuu qabna.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Ijifannoo Uummata Oromoof!


text:
Walgahiin Adda Demokiraatawaa Oromoo Munich Germany’tti gaggeeffame milkiin xumurame
Adda Demokiratawaa Oromoon yaamamee Munich German keessatti kan gaggeeffame walgahii Miseensota, Deeggarrtootaa fi hawaasa Oromoo milkiin xumuramuu isaa oduun achii nu ga’e addeesse.
Walgahii kana irrattis miseensotnii fi deeggartootni Adda Dimokiratawaa Oromoo biyyoota Awurophaa adda addaa, kan akka Norway, Swizerland, Holland, England, Sweeden, France fi magaalota German adda addaa irraa dhufanii kan qooda fudhatan yoo ta’u Hawaasni Oromoo Magaalaa Munich fi naannoo isaa jiraatanis baayyinaan argamanii walgahii kana irraa qooda fudhataniiru.
Walgahiin miseensota Adda Dimokiratawaa Oromoo sadarkaa Awuroophaa, Munich Germany’tti, Waxabajjii 7 bara 2013 gaggeeffame kun Addi Dimokiratawaa Oromoo akka dhaabaatti erga dhaabbatee booda Awurophatti kora isa jalqabaa ti. Waan ta’eefis, korri miseensotaa kun diiriirsa Caasaa ADO, Sagantaa Siyaasaa, Heeraa fi Seeraa fi akkasumas Mul’ata ADOn qabatee irratti hojjechaa jiru irratti gad fageenyaan mari’atee murtee adda addaa dabarsuun xumurachuun isaa hubatame.
Borumtii isaa Waxabajjii 8 bara 2013 Walgahii ummataa taasifame irrattis Pirezdantiin ADO obbo Leencoo Lataa fi Itti anaan isaanii Dr.Diimaa Nogoo dhalootaa fi imala Adda Dimokiratawaa Oromoo, akkasumas ADO dhaabota Biyya Ethiopia irraa maaltu adda akka isa taasisu irratti bal’inan ibsa kennan. Hirmaattota walgahichaa bakka adda addaa irraa afeeramanii dhufan keessaas kanneen akka Luba Dr. Tasgaraa Hirphoo, Dr. Jamal Abbaa Garoo fi kan biroonis dhimmoota adda addaa irratti haasaa taasisuun isaaniis hubatame.
Ummanni walgahicharra tures, gaaffii fi yaada qabu of qusannaa tokko malee dhiheessuun mare bal’aan taasfamee walgahichi akeeka yaamameef guutuun milkiin xumuramuun isaa hubatame.
Wallisaa Ababee Abbashuus halkan sana waleelee warraaqsaa fi bo’aarsaan ummata gam- machiisaa turuun isaas oduun Germany irraa nu ga’e addeessee ibsa.
Guutummaa walgahii kanaa RBO tamsaasa Waxabajjii 12 bara 2013 darbe irraa dhaggeeffadhaa.


text:
Erga somanni Ramadaaanaa seenee as yeroo adda addaatti lakkoobsi namoota ajjefamanii 8 ga’uu isaa kan ibsan jiraattonni haalli kun sodaa guddaa nutti uume jedhu. Humnootiin mootummaa kan sadarkaa adda addaa magaalatti keessa ituu jiranii ajjechaan kun attamiin akka itti fufee nuu hin galuu jedhu. Kana balaaleeffachuun barattonni mana barumsaa qopha’iinaa kan Shaashamannee bulchaa magaalatti kan ta’an Obbo Jamaal Kadiriif gaaffii dhiyeessanii akka turan barattonni ibsanii jiru. Garuu deebiin argatan quubsaa waan hin taaneef Robii kaleessaa hiriiruu isaanii ibsan.
Dhimma kana kan ilaaleen itti gaafatamaan waajiira polisii magaalaa shaashamanne Komaandar Alamaayyoo Taddasaa deebii kennaniin lakkofsi namoota ajjefamanii 2 qofa ta’uu isaa fi kannen gocha kana keessaa harka qaban namni 5 mana murtii duratti dhiyaatanii sadan isaanii irratti hidhaa umrii guutuu lamaaan isaanii irratti immoo mata mataatti hidhaan waggaa 23 murteeffamuu ibsan. Kanneen yakka ajjechaa kana rawwatanis ammaan dura yakka adda addaa hojjachuun adabamanii hidhaa keessaa kan hikaman ta’uu dubbatan. Gama kaaniin waajirri komumikeshinii Oromiyaa Fees Buukii isaa irratti akka maxxanseetti Obbo Dastaa Kadir nama jedhaman kanneen ajjesan akkasumas saamiinsa kan gaggeessan namnii shan hidhaa umrii guutuu fi kan waggaa 23n adabamuu ibsee jira


text:
Boordiin filannoo Keeniyaa ba’ii filannoo Prireezedaantummaa biyyattii Onkoloolessa 26 gaggeeffame har’a beeksisee jira. Boordichi, har’a, giddu-gala yokaan waaltaa filannoo Boomaas, Keeniyaa jiru irraa akka beeksisutti, ka biyyattii waggoota shanan darbaniif hoogganaa turan Uhuuruu keeniyaattaa sagalee dhibba keessaa harka 98 argachuun injifatan. Garuu kutaalee bulchiinsaa Keeniyaa 4 keessatti dhabamuu nageenyaatiin kan ka’e filannoon akka hin gaggeeffamin hafe, Itti Aanaan Koomishineraa Boordii Filannoo Keeniyaa Konsolaataa Ingaataa beeksisanii jiran.
Filannoo kanatti hirmaachuu ka lagatan - hoogganaan gamtaa paartii mormituu Keeniyaa -- Raayilaa Odiingaa garuu, filannoo kana irratti “Uhuruu tu Uhuruu waliin dorgome” jechuun, waliin-dhahamaa tahuu dubbatan.
Galmoo Daawit Naayiroobiidhaa gabaasa itti aanu nuuf ergeera


text:
Ibsaa Jireenyaa-Lakk.1
Barreefamoota gaggabaaboo Fesbuuki Jireenya Badhaatu irraa walitti funaanun kunoo mata duree “Ibsaa Jireenyaa” jedhu jalatti isaaniif dhiyaate. Barreefamni kuni kan ji’a Gurraandhala (February) 2018 irraa kan fudhatameedha. In sha Allah gara fuunduraattis haaluma kanaan itti fufna.
“Garuu isaan amananii fi hojii gaggaarii dalagan isaaniif mindaa addaan hin cinnetu jira. ” Suuratu At-Tiin 95:6 Namoonni dhugaan amanuun ergasii hojii gaggaarii hojjatan addunyaa fi aakhiratti mindaan isaanii guddaadha. Addunyaa tana keessatti sakiinaa (tasgabbii) qalbii argatu. Aakhiratti immoo qananii Jannataa addaan hin cinnetu isaaniif jira
Girdoon (maggaarajaan) Nifaaqaa yommuu Saaqamu-Lakk.1
Nifaaqa jechuun kufrii fi waan badaa of keessatti dhoksuun Islaama fi waan gaarii ifatti mul’isuudha. Namni wanta akkanaa hojjatu munaafiqa jedhama. Nifaaqni dhibee garmalee badaa nama miidhu fi adabbii hamatti nama geessudha. Adabbiin munaafiqa darkul asfal (sadarkaa ibidda Jahannam keessaa isa jalaatti seena). Kanaafu, kana yommuu ilaalan nifaaqni garmalee nama sodaachisu kan qabuudha. Kanaafi, sahaabonni garmalee nifaaqa sodaatu. Umar (Rabbiin isarraa haa jaallatu), “Rasuulli galmee munaafiqota keessatti way maqaa kiyya eeranii (kaasanii)?” jechuun Huzeeyfa gaafataa ture. Kuni hangam nifaaqni badaa akka ta’e agarsiisa. Nutis dhibeen kuni maal akka ta’ee fi namni dhibee kanaan qabame maal akka fakkaatu dabare dabareen ilaaluf ni yaalla. Tarii namni dhibee kana ofirratti hin beeku. Mallatoolee fi miidhaa dhibee kanaa beeksisuun, dhibee kanarraa akka baraaraman sababa ta’uufi danda’a. Gara nifaaqatti seenun dura ramaddii namootaa Islaama himatanii mee haa ilaallu. Akka barreessan kitaaba “Zaahiratu nifaaqi wa khabaa’isul munaafiqana fii taarik” jedhutti, “Namoota Islaama himatan bakka saditti qoodun ni danda’ama. Isaaniis:
1.Nama hundeen isaa imaana irratti gadi dhaabbate fi imaanni onnee seene. Kuni Musliima mu’mina nama ta’eedha. Ammas kunniin bakka saditti qoodamu. Muhsiin (Rabbiin akka waan arguutti nama Rabbiin gabbaru), abraar (hojii gaggaarii baay’ee kan hojjatu), muttaquun (wanta irraa dhoowwaman kan dhiisanii fi wanta itti ajajaman kan hojjatan.)
2. Nama Islaamatti hidhatu– hawaasni, maatiin, hiriyyaan Musliima waan ta’aniif innillee Musliima ta’uudha. Kuni imaanni qalbii isaa sirritti kan seene miti. Yeroo qormaanni itti bu’u, takkaa Islaama gadi furuun murtaddii (duubatti kan deebi’u) ta’a, takkaa uffata Islaama uffachuun keessan munaafiqa ta’a, takkaa immoo Imaanni isaa ni dabala
3. Munaafiqa- keessan kufrii dhoksee alaan Islaama nama agarsiisudha. In sha Allah itti fufa…. Kitaaba wabii “Zaahiratu nifaaqi wa khabaa’isul munaafiqana fii taarik” 1/ fuula25-45 By Abdurahman Hasan Habankat Madiniyy-
Girdoon Nifaaqaa yommuu saaqamu-lakk. 2
Torbaan darbee waa’ee nifaaqa kaasne turre. Yaadachisaaf nifaaqa jechuun kufrii fi sharrii dhoksuun Islaama fi keyrii agarsiisu ykn himachuudha. Namni kana hojjatu munaafiqa jedhama. Tolee, kufrii jechuun maal jechuudhaa? Akka lugaa Arabiffaatti kufrii jechuun wanta tokko haguugu ykn dhoksuudha. Akka shari’aatti immoo kufrii jechuun Rabbitti, Ergamtoota Isaatti fi harkaanota imaanaa hafanitti amanuu diduu fi fudhachuu dhisuudha. Namni kufrii hojjatu kaafira kan jedhameef dhugaa fi ragaalee ifa bahan waan dhoksuufi ykn fudhachuu diduufi. Kanaafu, munaafiqni kufrii fi sharrii dhoksuun arrabaan Islaama fi keyrii himata ykn qaamoleen ibaadaa hojjata. Bakka nifaaqni itti madde irratti hundaa’un ramaddiin Munaafiqootaa afuri: 1.Munaafiqoota amantii biraa irraa gara Islaamaa seenan. Fkn, yaahuda fi nasaaraa 2.Munaafiqota Musliimota dhugaa turanii ergasii Islaamaa irraa dhoksaan duubatti deebi’anii fi duubatti deebi’u isaanii ifatti kan hin baasne. Kufrii of keessatti dhoksuun zaahiraan (gubbaan) Islaama agarsiisu. 3.Munaafiqota maatiin ykn naannoon isaanii muslimoota waan ta’aniif qofa isaaniis Islaamatti hidhatan. Garuu iraada (fedhii cimaa) isaanitiin Islaama keessa hin seenne. Faaydan addunyaa isaanii tan guuttamtu Islaama gubbaan yoo agarsiisaniidha. Kufrii yoo labsan faayda addunya nan dhaba jechuun yaadu. Sababa isaan qalbii isaanii keessatti hundewwan Islaamaa muraasa ykn hunda isaatti kafaraniif munaafiqota jedhamu. 4. Munaafiqoota naannoo ykn maatii irraa nifaaqa dhaalan. Madda: Zaahirul Nifaaqi wa khabaa’isul munaafiqiin fii taarikh-1/fuula 45-57, Abdurahmaan Hasan Madiniyy
Adeemsa jireenya keessatti milkaa’uu fi wayittu bahuuf osoo tattaafattu gufuun baay’een si qunnama. Gufuuwwan san keessaa NAMOOTA IJJANNOO kee laamshessaniidha. Namoonni gariin karaa kaminiyyuu namoonni biroo akka isaan caalan hin barbaadan. Nama isaan caaluuf tattaafatu yommuu argan gufuu adda addaa isa/ishii fuunduratti darbu. Gufuun guddaan isaan darban gufuu jechootati. Sihii hojii gaarii hojjatu yommuu argan, jechoota isaanitiin ijjannoo kee laamshessuuf tattaafatu. Fakkeenyaf, “Kuni eessa gahuuf akkanatti hojjataa?” jedhu. Ammas dogongora sirra barbaadun ifatti baasu. Si hamatu. Eeti yeroo kanatti ijannoon kee ni laamshaya. Kanaafu furmaanni isaa maalii?
1. Isaan irraa garagaluu– Jechoota isaanitiin sammuu dhukkubsu dhiisu 2. Dhuma (bu’aa) hojii hojjachaa jirtuu ilaalu– namoonni yeroo baay’ee ijjannoo namaa kan laamshessaniif jalqaba hojii irratti bu’aa quubsaa fi milkaa’inna guddaa waan hin argineef. Dhumarratti yommuu milkaa’innaa guddaa argan afaan qabatu. Kanaafu, jalqaba daandii milkaa’innaa irratti namoonni wanta fedhan yoo jedhan, “Milkaa’inna guddaa fuundura keenya jiru” ilaalun gara fuundura socho’u qabna. Hojii barreefama kana yommuu jalqabu, namoonni, “hojii hin qabdu wantuma argite maaliif caarta.” naan jedhan baay’eedha. 3. Isaaniif irra darbuu, obsuu, diinummaa uumuu dhiisu fi tola isaaniif oolu. Hojii badaa isaanii hojii gaariin deebisuu. Qur’aana keessatti:”Hojiin gaarii fi hamtuun wal hin qixxaa’an. [Wanta baddu] ishii toltuu taaten deebisi. Yeroo san inni gidduu keetii fi gidduu isaa dinummaan jiru akka jaalalloo firaa ta’uu [argita]. (Suuratu Fussilat 41:34)
«Warroota Aayaata (Keeyyattoota Qur’aanaa, mallatoolee, ragaalee) Rabbii kijibsiisan irraa hin ta’in; hoongoftoota (kasaartota) irraa taatati.» Al-Qur’aan 10:95 Akkuma yeroo darbee jenne Aayaatni bakka lamatti qoodamu. Isaaniis; Kawniyyi fi shari’iyyi. Kawniyyi yommuu jennuu wantoota Rabbiin uumedha. Kanneen akka samii, dachii, aduu, ji’a, urjiilee, ilma namaa fi kkf. Ammas mu’jizaa (raajii) Ergamtootaf Rabbiin kenne kan of keessatti hammatuudha. Shari’iyyi yommuu jennuu immoo Kitaabban Rabbiin buusedha. Fakkeenyaf, kan akka Qur’aana. Aayatooni kunniin gara Tokkichummaa Rabbitti akeeku. Rabbitti akka amanan namoota waamu. Namni yoo aayatota kanniinitti kafare, Rabbitti ni kafaraa jechuun. Namni kafaree immoo addunyaa aakhiratti ni hoonga’a.
“Isaan toltuu hojjataniif [mindaa] gaarii fi dabalataatu jira. Gurraachinnii fi salphinni homaatu fuula isaanii hin haguugu. Isaan sun warra Jannataati. Isaan ishee keessatti hafoodha.
Isaan hamtuu hojjatanis mindaan hamtuu fakkaattuma isheetin ta’a. Salphinni isaan haguuga. Rabbiin irraa wanti isaan tiiksu isaaniif hin jiru. Fuulli isaanii akka waan kutaa halkan dukkanaa’a irraa ta’een haguuggamee fakkaata. Isaan suni warra ibiddaati. Isaan ishee keessatti hafoodha.” (Suuratu Yuunus 10:26-27)
Suuraa Qur’aanaa biraa keessatti; “Fuulli gariin guyyaa san (Guyyaa Qiyaamaa) ni ifu. Kan kolfan, kan gammaddaniidha. Fuulli gariin immoo guyyaa san dhukkeetu irra jira. Gurraachinni isaan haguuga. Isaan sun warra Rabbitti kafaranii, balleessaa guddaa hojjataniidha.” Al-Qur’aan, suuratu Abasa 80:38-42 Rabbiin warroota fuulli isaanii ifuu, kolfuu fi gammaduu keessaa nu haa taasisu. Jannata yommuu argan fuulli isaanii garmalee ifa. Kolfaa fi gammachuun guuttamu. Warroonni kafaranii badii guddaa hojjatan immoo salphinni qalbii isaanii haguuga. Salphinni kuni fuula isaanii irraa mul’ata. Fuulli isaanii irra dhukkeen kan jiruu fi gurraachinnaan kan haguuggameedha. Rabbiin kanarraa nu baraaru.


text:
Ummanni Oromoo sirnoota duraan turanis ta’e kan ammaa keessatti kallattii fi al-kallatiidhaan mormaa turees jira. Ganna kurnan lamaan darban keessatti Oromoon akkuma sirna duraanitti maqaa adda addaatin hiraarfamaa ture. Namoonni sabboonummaa fi quuqama ummataa qaban hundi maqaa ilaalcha addaa, dhiphummaa fi miseensa ABO ti jechuun hidhamaa, tumamaa, biyyarra ari’amaa fi ajjeefamaa turan. Namoota sabboonummaa qofaaf lubbuu dhaban keessaa kanneen akka Injiinar Tasfaahun Camadaa, Usmayyoo Muusaa, Alsan (Nuradin Hasan) fi kkf yaadannoo yeroo dhiyooti. Wareegamni qaqqaaliin hayyootaa fi sabboontota kumaatamaan taasifame kun daraanuu tokkummaa fi jaalalti Oromummaa akka dhiigaan utubamtu taasiseera. Gochaan gara jabeennaa fi shirri dharaan xaxamamaa turee fi jiru akka aduu saafayatti Oromoo fi saboota cunqurfamoo brootinis hubatameera. Ifatti fi dhoksaan Oromoota maqaa miseensa ABO’ti jedhuun ajjeesani reeffa mana maatiitti darbuun ni ga’a Oromoon jennaan adeemsa jijjiirrachuun seerota garagaraa ulee dhaanichaa fi ukkaamsaa taasifachuun tooftaa haaraa baafatte.
Haaluma kanaan labsii farra-shororkeessummaas raggaasifatte. Labsiin kun tumaa seerota idil-addunyaa, seerota biyyaa fi heera mootummaatinis kan wal-hin simneedha. Qeeqa hedduu keessumeessaa turee jira. Bu’uruma qeeqamaa tureen miidhaa hammana hin jedhamnes Oromoota irratti qaqqabsiiseera. Dhaabbileen mirga namaatif falman, qaamoleen gar-garaa (paartiin mormituu fi ogeeyyiin seeraa) akkasumas namootni dhuunfaa fi sadarkaa gareetti jiran biyya keessaa fi alaa hin mormine hin jiru. Barbaachisummaan seera kanaa calqabuma irraa falmi kaasuun yaadota gar-garaa lama uumeera. Labsiin ni barbaachisaa fi hin barbaachisu garee jedhu ture. Mootummaan garee ni barbaachisa jedhu keessa waan jiruuf labsichi bayuuf dirqameera. Hojirraa oolmaan seerichaa kaayyoo bayeef (nageenya biyyaa eeguu) jedhu dagatee namoota mirga namaatiif falman, hayyota, barattoota, gaazexessitootaa, barreessitoota, barsiisota, rogeyyii, miseensotaa fi hoggantoota paarti mormituu quuqama sabaa qaban hunda adamsuu eegale. Nageenya goolaa fi booressaa ta’ee mul’ate. ‘Ani Oromoodha’ jechuun dhiphummaan beekkamaa ture gara shoroorkeessaatti jijjiirame. Maqaa kanaan dargaggeessaa fi darggageettii qofa osoo hin taane haadholii fi manguddoon Oromootis roorrifamaniiru. Dr. Maraaraa, obbo Baqqalaa fi manguddoon amata 70’ta kan akka Dhaqqabaa Waariyoo hundi yakka shoroorkessummaatin himatamani badii fi ragaa tokko malee Maakalawi buufamaniru. Oromoon hayyootaa fi hooggansa funduratti ilaallatu akka dhabuuf labsichi tumsa ol’aanaa taasiseera.
Sochii FDG naannoo Oromiyaa fi Amhaaraatti ture qolachuufis labsicha daraan dhimma itti bayaa jiru. Mootummaan TPLF/ADWUI rakoolee yeroo dheeraa fi gabaabaa jedhamani ka’aniif furmaataa osoo hin kennine dabalataan labsii yeroo hatattamaa/muddamaa labsaniiru. Sababa labsii kanaatin qaroo, qeerroo fi qeerrittii akkasumas manguddoo fi haadholiin hedduun mooraa woraanaa fi mana hidhaa adda addaatti ukkaamfamani jiru. Kan hidhaman, tumaman, biyyaa ari’ataman fi ajjeefame mannumti yoo laakawee malee beekuuf hedduu rakkisadha. Kun hundi ta’us sabboontonni gabrummaa fi dararaa jiruuf harkaa hin laannu jechuun falmii isaani itti fuufani jiru. Ciminaa fi ofitti-amanamummaan Oromoo dinqii kan itti ta’e woyyaaneen seerotaa fi labsiilee shiraatin dadhabnaan gibira humnaa oliitin dinagdee isaa dadhabsiisuu fi haloo bahuuf dirqamte.
Gibirri humna galitii olitti taasifame wantoota dhoksaan kaayyeffate hedduu qabaatus ifatti garuu wanti muldhatu: sochii ummataan eegalte gufachiisuu, Oromoo dinagdeen dadhabsiisuu, maqaa gibirri misoomaaf jedhuun sirnicha daaqe deebisani ijaaruu fi mormi sababeeffachuun labsii yeroo hatattamaa marsaa 3ffaaf dheereffachuuf ta’uu mala sodaan jedhu ni jira.
Walumatti mormiin cimaan lagannaa gibira humnaa oliitin wal-qabatee guyyoota muraasa keessatti Finfinnee dabalatee naannolee Oromiyaa biroo keessatti taasifamaa turee jira. Qindoominni magaalaalee, godinaa godinatti fi aanaa aanatti humna qeerrootin taasifamaa ture waan heddu nama barsiisa. Oromoon dantaa fi fedhi isaa kabachisiifatuuf qaamni eegu kan biroo akka hin jirree fi mirga ofiitif abboomuu akka qabu ifatti hubateera. Sochiin qabsoo ummata Oromoo sirna rakkisaa fi cunqursaa kana keessatti dagaaguun gaaffii ofi irra darbee saboota cunqurfamoo birootifis abukatoo ta’ee dhaabbachuu akka danda’u mul’iseera. Haalli kun sirnicha hedduu kan rifachiisaa jiruu fi Oromoota ammoo daraan kan boonsaa jiruudha. Sirnichi hidhaa, tumaa fi ajjeechaa Oromoo maqaa shororkeessaa, miseensa ABO fi labsii hatattamaa irra darban jechuun dabaan adabaa ture unkutaaweera. Ganna 20 oliif Oromoo dharaan yakkuu hoji idilee godhachuun isaani daraanuu qabsoon, tokkummaa fi wa-hubannaan Oromoota gidduutti akka cimuu fi wareegama addaatiif of-qopheessuu akka qabu daandii saaqeera. Biyyatti keessatti malli ukkaamsoo fi shirri Oromoo irratti kiyyeeffamu kamuu gatii akka hin qabaanne mirkanaa’eera. Kanaaf Gibiras ta’ee gidiraan Oromoo irratti dirqiin fe’amu kamuu seera shiraan xaxameenis ta’ee hidhannoo Agaaziitin akka hin raawwatamneedha. Wal-dhaansoon kaffaltii fi diddaa gibiraas faaraan moo’ataan dorgommii kanaa eenyu akka ta’e rageessuuf kan adeemaamaa jiruudha. Yaatuun odeeffannoo tokko tokko akka agarsiistutti mootummaan haala shallaggi gibiraa taasifamee keessattu kan daldaltoota xixiqqoo Federaalaa sadarkaa ‘C’ irra jiran waanuma qaban haa kaffalanii kan jedhu ibseera. Dubbiin achii eegalte Oromiyattis dhufuun isaa waan hin oolle fakkaata. Guututtis ta’uu baatu mormii taasifamaa tureen mallatooleen injifannoo gurguddoon mul’achaa turaniisru. Kanaaf mul’ata hafte akkaata itti goolabu Oromotti himuun hin barbaachisu.
Barreessaa karaa harun2has@gmail.com qunnamuu dandeettan.


text:
Yunivarstiilee dabalatee manneen barnootaa Oromiyaa jiran hedduu keessatti barattoonni mormiidhaan barnoota dhaabanii ba’an gaaffiileen dhiheessan gaaffilee haqaa yeroo dheeraadhaaf uummatni Oromoo fi paartiin keenya gaafataa ture waan ta’eef mootumman deebii qabatamaa itti kennuun nagaa fi tasganii biyyattiif hedduu barbaachisaa dha, jedhu, itti-aafatamaan sab-quunnamtii Gamtaa Medrekii fi Itti-aanaa dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Mulaatuu Gammachuu.
Mootummaan Itiyoophiyaa, gaaffiilee yeroo dheeraaf dhihaatan kana moggaatti dhiisee humna qawweetiin ukkaamsuu yaaluun hegeree nageenya biyyatiif baay’ee yaaddessaa akka tahe dubbatu.
Qophii guutuu dhaggeeffadha


text:
Oromiyaa Godina Baalee aanaa Saweenaa ganda “Burqaa Dhaaree” jedhamu keessa Liyyuu Poolisiin bulchiinsa naannoo Somaalee seenee maatii tokko irraa namoota shan ajjeese jechuun jiraattonni dubbataa jiru. Kanas Jimaata dabree yeroo laftii bari’uuf deemu humnootiin Liyyuu Haayle daangaa ce’anii seenuun ajjechaa kana geesisan jedhu.
Maatii Obbo Goolaa Huseen Aliyyii keessaa ijoolleen isaanii sadii kan ajjefaman yoo ta’u haatii warraa isaanii fi ilmii isaanii ka biraa umriin waggaa sagalii rasaasaan haleelamanii hospitaala seenanii jiru.
Garu kan umriin isaa waggaa sagalii kun maqaan Ibsaa Goolaa kan jedhamu yoo ta'u rasaasaan rukutamee lafeen lukaa naannoo gudeeddii issatti waan cabseef jecha wal’ansa sadarkaa olaanaaf hospitaala Gobbaatti ergame. Harmeen isaa garu hospitaala Gindhiir keessatti yaalamaa jiru.
Ilmii isaani dhumaa kan baatii torbaa fi abbaa ka ta’an Obbo Goolaa Husseen qofatu mana keessatti kan hafan yoo ta'o Obbo Goolaan yeroo tarkaanfiin kun fudhatameetti mana keessa hin turre jedhu jiraattonni naannoo.
Abbaan Obbo Goolaa maanguddoon umrii dheeraa Husseen Aliyyii fi namnii biraa naannaa manaa ture ajjefamuun beekamee jira.Bulchaan aanaa Beltoo Obbo Ziyaad Amaan ajjechaa kana mirkaneessanii jiru.
Gama kaaniin ajajaan polisii magaalaa Mattuu Komaandar Nagaraa Dhufeeraa haga ammaatti hidhaa keessa kan jiran ta’u haatii warraa isaanii Aaddee Simmany Taayyee Sanbatoo ibsanii jiru.
Sababiin itti to'annaa jala ooleef kan hin ibsamneef ta'u fi Komaandar Nagaraan gadda guddaa keessa akka jiran kan ibsan aaddee Simmany Ijoollee koo lamaan waan dhukkubsataniif wajjin rakkataan jira jedhu.Waan godhamu waan hin jirreef Waan hundumaa waaqayyoo fi uummata Oromoofiin dhiisa jedhan.
Magaalaa Gimbii keessatti raayyaa ittisa biyyaan ammaan dura rukutamuu isaa maddeen Hospitaala Gimbii kan ibsanii turan dargaggoo Gammachis Zawduu kaleen isaa miidhamee eega baafamee booda lafeen duugda isaa(spaaynal Koord) midhamuu hin oolu jedhamuun Finfenneetti ergamee jira.
Jimaata darbee Finfinnee eega dhaqqabee booda mar’umaan isaa keessatti malaan kuufamee waan argameef jecha wal’ansii baqaqsanii suphuu godhameefii akka jiru dubbatu maatiin.
Lafeen duugda isaati sadarkaa maali irra akka jiru waan hakimiin jedhu eegaa jirra jedhu.
Gabaasa Guutuu Caqasaa


text:
Ministarri dhimma-alaa Faransaay, Jean Ivees Le Drian, yoo Yunaayitid Isteets, Iraan irra uggura cimaa keesse, Giddu-galeessa Bahaa keessatti daran jeeqama uuma, jechuun har’a dubbatan.
Ministarri Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Maayik Poompihoo, yoo Iraan amala ishee hin jijjiirre dhiibbaan maallaqaa hin eegamiin akka ishee mudatu jalqaba torban kanaa irra akeekkachiisanii turan. Walii-galtee dhimma Niyuukilaraa Iraan ilaalchisees wanna Iraan irree eegan qabxiilee 12 tarreessanii jiran – Ministarichi Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets.
Giti isaanii kan Faransaay – Lee Drian ammoo, uggurawwan haaraa Iraan irra kaa’uun, marii nageenyaa jajjabeessuu irra aagawoota Iraan yaada ofiitti cichan cimsuudhaan Prezidaant Hasan Ruhaanii jajjabeessa, jedhan.
“Kun naannoo sanas balaa irra buusuu mala” jechuun akeekkachiisan.


text:
SEENAA JIREENYAA HORAA FAJJISAA (1990-2016)
Jaal Horaan abbaa isaa obboo Fajjisaa Shifoo fi haadha isaa aaddee Boontuu Boonsoo irraa godina shawaa Bahaa Aanaa Adaamii Tulluu magaalaa Oo’ituutti bara 1990 ALOtti dhalate. Horaan ijoollummaa isaa irraa kaasee nama roorroofi dararaa diinni saba Oromoo irraan geettu falmatuufi tole jedhee hin fudhanne. Akkasumas falmataa haqaa fi didaa gabrummaa kan ta’eefi jireenya isaa guutuu saba isaa Oromoof falmaa turuu isaa jaalleewwan isaa inni nama didaa roorroo ta’uu isaa beekan hedduun ragaa ni bahuuf.
Jaal Horaan gama Qeerroo falmattoota haqaa of jalatti ijaaruunis leenjii barbaachisus ogummaa qabuun kennaafii turuu isaatiinis ni beekkama. Gootni kun diina saba Oromoo ta’an irratti yeroo hedduu tarkaanfii barsiisaa ta’an fudhataa kan tureefi akka godina shawaa bahaatitti diina rifaasisuun saba isaa biratti kabajaafi jaalala guddaa kan qabuudha.
Bara 2006 A.L.Otti “galtuun biyya abbaa keenyaa irratti qabeenya saba kiyyaa saamtee hin duroomin” jechuudhaan konkolaataa ISUZU fe’umsaa godina shawaa bahaa naannawa magaalaa Bulbulaa ganda Lolee jedhamutti Qeerroo bilisummaa OROMOO of jelatti ijaare waliin konkolaataa dhaabuun konkolaachiisaa fi gargaaraa konkolaachisaa gootummaa isaatiin dura dhaabbachuun harka kennachisee lamaan isaaniituu mukatti hidhuun konkolaatichaa fi qabeenya boji’an too’annoo jala erga oolchan booda qeerroo isaa waliin konkolaaticha fudhatanii godina shawaa bahaa magaalaa Bulbulaa irraa gara kibba Oromiyaa godina Booranaa osoo miliqaa jiranuu guyyaa muraasa booda hordoffii diinaatiin too’annoo jala ooluun waggaa Shaniif mana hidhaa magaalaa Baatuu/Zuwaay keessatti dararamaa turuun isaatis ni yaadatama.
Dabalataanis bara 2016 A.L.Otti erga sabni Oromoo daraaraa fi roorroon diinaa nu gahe jedhee tokkummaadhaan fincila diddaa gabrummaa (FDG) eegaleen boodas qeerroo waliin ta’uun osoo dhiigni saba keenyaa dhangala’u irra tarkaanfachuun sochiin geejjibaas ta’ee daldaluun haa dhaabbatu! jechuudhaan konkolaataa fe’uumsaa lama irratti abidda qabuun saba Oromoo duratti kabajaaf jaalala horachuun akkasumas qeerroo fakkaattoota isaa hedduu horatee jira.
Dhuma irratti basaastootni fi lukeeleen woyyaanee mana jireenya isaa magaalaa Baatuutti marsanii diinni ‘harka kenni’ jennaan ‘ani diinatti harka hin kennu’ jechuudhaan innis qawwee isaa hidhatee itti gadi bahuun lukeelee woyyaanee akka woraabessaa dallawa isaa marsite itti dhukaasuun poolisii tokko bakkatti ajjeesuun lama immoo miidhaa qaamaa cimaa irraan gahuun ‘du’ee bada malee harka hin kennu’ jechuun Hagayya 15/11/2008A.L.Htti rasaasa woyyaaneetiin bakka torba rukutamuun osoo hawwii bilisummaa saba isaa Oromoo umrii guutuu itti ifaaje hin argin du’aan addunyaa tanarraa boqate!
GOOTA BARA BARAAN SEENAAN YAADATU!!!!!!!!!!!


text:
Finfinnee, Adoolessa 28, 2009 (FBC)- Faanaa Broodkaastiing Koorporeet odeeffannoo argateen namoonni malaammaltummaan shakkamanii amma ammaatti to’annaa jala oolfaman 51 qaqqabaniiru.
Har’a galgala itti aanaa daayreektara olaanaa Koorporeeshinii Sukkaaraa kan turan obbo Kiroos Dastaanis malaammaltummaan shakkamuun to’annaa jala oolaniiru.
Obbo Kiroos Koorporeeshinichatti damee misooma manneenii fi jallisii hogganaa turaniiru.
Abbaa Taayitaa Daandiiwwanii Ityoophiyaa waggoota hedduuf daayreektara olaanaa ta’uun kan hogganan obbo Zaayid Waldagabiri’eel yakka malaammaltummaan shakkamanii too’annoo jala oolfamaniiru.
Itti aanaa daayreektara abbaa taayitichaa kan turanii fi ji’a Adoolessaa darbee jalqabee daayreektara olaanaa Eejansii Qindoomina Bu’uura Misoomaa ta’uun hojjataa kan turan obbo Baqqalaa Niguseenis torban darbe too’annoo jala oolfamuun isaanii kan yaadatamudha.
Haala walfakkaatun, Manni Maree Bakka Buutota Ummataa mirga himatamuu dhabuu isaanii kan irraa kaase, ministir deettaa Ministeera Maallaaqaa fi Walta’iinsa Diinagdee obbo Alamaayyoo Gujoon guyyaa har’aa too’annoo jala oolfamaniiru.
Hanga yoonaa qondaaltonni, daldaltoonnii fi faddaaltonni malaammaltummaan shakkamanii to’annaa jala oolfaman 51 qaqqabaniiru.


text:
VOA: Gareeleen ABO Tokkooman!
Namoo Daandii | VOA (Afaan Oromoo) WASHINGTON, DC — Adda Bilisummaa Oromoo keessatti kanneen jalqaba bara 2000tti– jechuun bara 2001 adda ba’anii turan “ABO-n Shanee Gumii” jedhamuun waamamuu fi kan…
VOA: Oromootii Keeniyaa Dhufan Amerikaa Washington DC-tti Aadaa Agrsiisaa Seenaa Barsiisuutti Jiran
Soraa Halakee | VOA WASHINGTON, DC – Natinal Mall, dirreen balloon teessoo mootummaa Amerikaa Washington DC jirtu yoo amma bahanii laalan dotii oowwituu fi qilleensoftu qofaa miti lafa waan hedduu…
VOA: Dararamuu Baqatoota Afrikaa Kan Yaman Keessaa Mootummaan Beeka
Jaallannee Gammadaa | VOA | Wax. 09, 2014 WASHINGTON, DC – Baqatoonni Afrikaa kanneen Yaman keessaa irratti dararaan gaggeeffamu tooftaa dhokotaan harkii mootummaa keessa jira jechuun gareen mirga dhala namaaf…


text:
Miseensota koree furmaata barbaaddu hawaasa muslimaa hidhaa irratti argaman, murtii isaan irratti kennamee tureef ol iyyannoo akka hin gaafanne yeroo dheeraaf dhoorkamanii turuun dhiheenya kana hayyamamuu isiiniif gabaasuun keenya ni yaadatama.
Manni murtii ol iyyaannoo isaanii kana ilaaluuf Amajjii 30/2010tti kan beellame tahuu odeeyfannoon argame ni addeessa.
Beellama Amajjii 30/2010 miseensoonni koree furmata barbaadduu hawaasa muslimaa hidhaa irratti argaman mana murtii Federaalaatti kan dhiyaatan yoo tahu, Abukaatoo isaanii fi Abbaa alangaa jiddutti falmiin ni godhama jedhamee eeggama.
Miseensoonni koree furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa galmee Ustaaz Abubakar Ahmad jalatti himatamanii hidhaa irratti argaman kunniin Ustaaz Ahmaddiin Jabal, Ustaaz Ahmad Musxafaa, Ustaaz Muhammad Abaataa fi Khaliid Ibrahiim tahuun beekamaadha.
Comments
Loading...


text:
Dhaabbatni Fayyaa Addunyaa Dhibee Eboolaa Koongoo Keessatti babal’achaa dhufe irratti mari’achuuf walgahii ariifachiisaa yaame
Dhibeen Eboolaa kan bara 2014-2016 biyyoota Lixa Afrikaa keessatti lubbuu namoota hedduu galaafatee ture, ammaas Ripaablika Dimokraatawaa Koongoo keessatti babal’achaa kan jiru tahuu Dhaabbatni Fayyaa Addunyaa, WHO’n beeksise. Akka gabaasa dhaabbatichaatti hanga ammaattis namoonni 44 akka qabamanii fi 23 ammoo du’anii jiru.
Dhibeen Kun magaalaa qarqara Laga Koongoo irratti argamtu tan Mabandakaa jedhamtu keessatti jalqaba kan mul’ate akka tahee fi gara magaalaa gudditti biyyattii Kinshaasaa ni tamsa’a sodaan jedhu kan jiru tahuu gabaasni arganne ni ibsa. Dhaabbata Fayyaa Addunyaatti Daayirektarri Itti Aanaan tarkaanfii Hatattamaa, ibsa kenneen “magaalattiin dhibeen keessatti babal’ate daangaa biyyoota ollaa irratti kan argamtu waan taheef, Keessumayyuu dhibeen kun salphatti gara Koongoo Biraazaaviilitti babal’achuu danda’a” jechuun akeekkachiise.
Kanuma hordofuun WHO’n walgahii ariifachiisaa kan yaame yoo tahu, walgahii kanaan labsiin Fayyaa yeroo muuddammaa irratti Xiyyeeffatuu fi dhibee babal’ataa jiru kana too’achuuf tarkaanfiin fudhatamuu qabu kan murtaayu tahuu ibsi dhaabbatichi baase ni addeessa.


text:
Labsiin haaraa Manneen Murtii Oromiyaa bahe faayidaa olaanaa qaba jedhame
Finfinnee, Fulbaana 29,2011(FBC)-Labsiin gurmaa’insa,aangoo fi gahee hojii Manneen Murtii Oromiyaa bahe hojiin kenniinsa murtii naannichaa hawaasaf qaqqabamaa taasisuuf faayidaa olaanaa qaba jedhame.
Labsichi itti waamamaa fi itti gaafatamummaa manneen murtii adda kan baase fi giddu galtummaa tokko malee akka hojjetan kan taasisu bu’uura seeras teechisee jira.
Labsii kaleessa Caaffeen Oromiyaa mirkaneesse yaa’ii bulchiinsa Abbootii seeraa gubbatti qofa daangeeffamee ture hanga gadiitti bu’uun biragahummaa kan bal’isuudha jedhameera.
Labsii amma fooyya’e kanaan manni murtii aanaa meeshaa socha’aa hanga miliyoona Tokkoo,dhaabbataaf ammaaoo hanga miliyoona sadiitti laaluu akka danda’u eeyyameera.
Kun ammoo hawaasni himata qabeenya xiqqaaf mana murtii aanaa bira darbanii mana murtii olaanaa bira dhaquuf baasii addaaf kan saaxiluudha.
Kana malees komii kenniinsa abbaa seeraa waliin wal qabatee ka’u hiikuf sadarkaa aanaatti murteen abbaa seeraa tokko qofaan darbu gara Abbootii Seeraa saditti guddachuu Daarektarri Kominikeeshinii Mana Murtii Waliigala Oromiyaa obbo Gonfaa Tumaa ibsaniiru.
Itti waamaamni manneen murtiis, manni murtii aanaa, mana murtii olaanaf, manni murtii olaanaa mana murtii waliigalaaf, manni murtii waliigalaa ammo Caffeef akka ta’uu labsichi teechisee jira.


text:
Sababoota Gurguddoo Saffisa Interneetaa Hirdhisan
Sababoota Gurguddoo Saffisa Interneeta[Broa
dband, Wi-Fi, 4G, 3G, EVDO, CDMA] Keenyaa hirdhisuu danda’an
Saffisni Tajaajila Interneetaa ofii isaatii gadi hin bu’u ykn hin dadhabu. Saffisni Interneeta isin fayyadamaa jirtanii yoo dadhabaa ta’e, Saba malee miti.
Sababootni Saffisa Interneetaa takaaluu danda’an keessaa muraasni:
• Mi’ootni[device
• Hombololeettii/
• Dhaabbata Tajaajila Raabsu(ISP) fakk: ethiotelecom irraa yoo ta’e
• Fi Sababoota biroos jiru!
Haala kana hubannee Furmaata barbaaduu dandeenya.
OROMO ICT Yeroo dhiyotti Furmaata isaa isiniif maxxansa!
.
[sgmb id=”2″]
HORAA BULAA DEEBANA
OROMO ICT


text:
Dhaabbanni Atlaantik Kaawunsil jedhamu namoota hawaasa isaanii biratti jalaatamoo jedhaman filatuun kora irratti kan affeeru yoo tahu, Itoophiyaa irraa namoota 4 kan ummata biratti fudhatama qaban jechuun akka kora isaa irratti hirmaataniif waamicha godheef.
Namoonni Afran kunniin, qabsoo Ummanni Oromoo biyyattii keessatti geggeessaa jiru irratti adda durummaan kan beekamu Obbo Baqqalaa Garbaa, Namoota Qabsoo nagayaa hawaasa muslimaa hoogganaan jidduu immoo Miseensa Koree Furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa Ustaaz Ahmaddiin Jabal, akkasumas Gaazexeessaa Iskindir Naggaa fi Obbo Andua’alem Arraagee tahuun beekameera.
Dhaabbatichi namoonni kunniin kora kana Irratti akka hirmaataniif Imbaasii Ameerikaa kan Finfinneetti argamuuf xaalayaa kan barreesse akka tahe gabaasni BBN irra argame ni mul’isa.
Namoota afeeraman Afran jidduu Imbasiin Ameerikaa Ustaaz Ahmaddiin Jabalii fi Andu’alam Arraagee Viisaa gara Ameerikaa isaan seensisu kan dhoorkate tahuu odeeyfannoon argame ni mul’isa.


text:
Mootummaan Itophiyaa labsii Paarlaamaan Gamtaa Awurooppaa tibbana baase gufachiisuuf jecha dhaabbilee loobii qaxaruuf asiifi achi jechaa jiraachuun himamaa jira. Tewodiroos Adhaanoom, Geetaachoo Raddaa fi Abdulaziiz Mohaammad dhaabbilee loobii gabaa Braasels, Landanii fi Waashingitan irraa barbaaduuf dhama’aa jiraachuun hubatameera.
Yeroo ammaatti dhaabbileen loobii torba mootummaa Itoophiyaa bakka bu’anii hujii loobii Braaselsitti geggeessuuf fedhii isaanii argisiisaniiru jedhama. Dhaabbanni hujii loobii kanaaf mootummaa Itoophiyaan filatamu woggatti kaffaltii naannoo miliyoona lamaa (doolaara Ameerikaa) Itoophiyaa irraa kiisa seensifata. Maallaqani loobiin nyaattu kuni Itoophiyaa keessatti, sanuu yeroo ummanni miliyoona heddu beelaaf saaxilame kanatti, rakkoo heddu furuu danda’a ture.
Dhaabbanni Landanitti maandheffatee (Chelgate) fi inni Ameerikaa tokko woldorgommii dhaabbilee loobii torba jiddutti taasifamaa jiru kana injifatuun isaa kan hin oolle ta’utu himama.
Mootummaan Itoophiyaa bara 2005, filannoon hatamuun wolqabatee, dhiibbaa qoqqobbii diinagdee fi diploomasii guddaa mootummoota worra dhihaa isarra gayee ture jalaa kan dandamate hujii dhaabbileen loobii Waashingitan irraa isaaf hojjataa turaniin. Yeroo sanittis Itoophiyaan garee loobii K Street jedhamuuf baatitti doolaara heddu kaffalaa turuun isii beekameera.
Mootummaan Itoophiyaa ufii isaa dubbatee addunyaa amansiisuu akka hin dandeenne hubateera; keessumattuu yeroo addunyaan rakkoo Oromiyaa keessa jiru qajeelatti baraa dhufte kanatti. Yaaliin hundi firii argamsiisuu dhabnaan fuula isaanii gara dhaabbilee loobiitti kan deebisan. Mootummaan Itoophiyaa bara kana dhaabbilee loobiitti dhimma bayuun rakkoo guddaa amanamiinsaa fi fudhatama dhabiinsaa isa mudate jalaa bayuun isaa ni shakkisiisa. Irra caalatti, hojjachuu fi hojjachuu dhabuun loobii Woyyaanee kan rarra’u kallattii worraaqsi amma Oromoon itti jiru qabatu irratti. Qabsoon Oromoo daran finiinaa deeme taanaan humni loobii Woyyaanee mana gubataa jiru dhaamsuudhaaf bishaan waabaa takkaa facaasuu irra waan jiruu miti.
Ta’us garuu, mootummaan #OromoProtests dhaamsuudhaaf humnaa fi tooftaan itti hin fayyadamne kan hin jirre ta’uu isaati kan sochiin amma eegalan nutti argisiisu. Qabsoon Oromoo ni eegale. Akka waan injifanne lafa dhiituu fi ufdagatuun waan dhiigaan argame hunda gatuudha. Oromoon dammaqinaan waan Woyyaaneen yaadduu fi hojjattu faana bu’aa; tooftaa tooftaa Woyyaanee madaalu, danda’ama taanaan kan caalu, baafachuudhaan carraaqqii mootummaa fashalsiisuu fi qabsoo eegale ammoo galma geessuu qaba.
Daandii irra dhufne isa rakkoo himachuu fi wolkomachuutti xumura laatuu qabna, dhiiroo!


text:
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Sadaasa,16,2017
“Utuu Sangaan hiniyyin qanceen iyyiti” jedha Oromoon. Madaan uummata Oromoo madaa sobdoonni gaafa ka’an horfanii gaafa ka’an akka saree arraaban miti. Madaa dhala namaati. Madaa titisni irra wal ariitus miti. Madaa abbaa qabudha. Madaasaarraa Titiisa ittisuun dirqama madaa’aa tokkooti. Madaan madaa wangoota wayyaaneen nyaatameef titiisni akka OPDO akka hinfayyine gochaa jirtudha. Madaa kamuu isa madeesseen hinfayyu. Abbaan madaa fayyisu madaahaa sanaaf kan madaahaan na yaala jedhee itti kennatu qofa. Har’a ba’aan uummata Oromoorra jiru dargaggoota hedduu saggoo cabsee utuu jiruu agarra. Dargaggeessa akka jaarsaa gugguufee deemutu Oromoo keessatti baay’ata. Dargaggoota kanaan “ati dullacha”jedhanii bira darbuurra ” maaltu si goophessen?” bareeda. Kun Kanaan utuu jiruu madaasaaf ba’aa uummatasaa kana addunyaatti agarsiifachuusaaf lubbuun dargaggoota kitilaa addunyaa kanarraa darbeera. Waan haxxummaa Wayyaanee bahanii balaaleffatan qofaaf, waan saamicha lafa Oromiyaa falman qofaaf doktoorota meeqatu barnoota yakkamee dirreerratti gatame? Yoo jenne lakkoofsaan oli.
Barataan har’a mana hiraarsaa jiru waan uummataaf dubbatee dantaa dhuunfaa lafa kaahee qabsoo haqaa godheef qofa akka ta’e beekuun hinulfaatu. Kanarra taree barataan lammummaa Ithiyoophiyaa guutuu didee barnoota sadarkaa olaanaa rimiddii dhabe barana dantaa mataasaa barnoota isaatti murteessuun sababa wal’aalaa ta’eef ykn sababa diinomeef utuu hintaane, jaalala biyyasaa Oromiyaa jaalalaa biyyaa abbaasaatu kanaan isa geenyaani.
Kanas ta’u sana Oromoon ilma lubbuu isaa dabarsee laatuuf horateera.Ilma gudeedaa Qeerroo Bilisummaan Adda bilisummaa Oromoof kaayyoosaa galmaan gahuuf dhaloota lubbuu hinqusannedha. Kan barbaadamus kana. Qabsoon gaafa kokkee dantaa dhuunfaa tinfa qabsoon duuchan daandii furmaataa qabatti.
Barataan yoomiyyuu qaro qabeessa hawwaasa tokkooti. Balaa uummatasaatti dhufuuf jiru dursee haawwaasa keessaa kan argu barataadha. Kanaaf qaroon hawwaasaa yoomiyyuu barataadha. Gaaffiin barataa gaaffii uummataati, gaaffiin uummataa gaaffii haqaati. Gaaffii haqaa kana micciruun gara dabaatti dabsuun hattummaadha. Hattuummaan ayyaana namarraa molqa. Qullaa nama dhaaba. Hattuun ayyaana hinqabdu,galgala dhabeettidhas.
Kaleessa gaaffii barattootaa gara gaaffii dabaatti haqaaqquuf ” barattoota barnootaan dadhabaatu hiriira nagaa baha” jechuun gartuun Harroota Tigiree OPDO uummata gowwomsaa turuunshee yaadannoo yeroo dhiyooti. Activistoota kanneen ofiin jedhan jecha boodatti hafaa OPDO ganamaa baasanii itti fayyadamuun diinummaa isaanii saaxila. Diina Oromoon ala Oromoon wal’aalaa ykn doofaa waliin jedhee akka hinbeekne beekamaadha. Har’a barataa gaaffii haqaa gaafatuun ” ati diina, ati barnootaan dadhabaadha” jechuun hattummaa siyyaasaaf luugama alatti oomishamaa jirudha. Baroota dheeraaf Tumtuun habashaa sibiila Oromoo luugamu tumuurratti yeroo dheeraa dabarsu. Sunis Oromoo luugamanii sakaallaa jabaan sakaalaanii bituu waan dheebotaniifi. Sibiila sibiilaan akkuma muran Oromoo Oromoon luugamuuf Oromoo gantuuf galtuu abidda siyyaasaa isaaniitiin diimessanii tumu, moroda arraba isaaniin morodanii uummatatti lakkisu. Galtuuf gantuun erga tumamtee morodamtee baatee booda shabashaba ilmaan Oromoo haxooftee lafarraa fixuutti fuulleeffatti.
Sibilli Habashaan Oomishu kun hanga ammaatti gosaan tokko ta’ee maqaa jijjiirratee akka gaararraa jalqaba Oromoo fakkaatee Oromootti dhufaa tureera. Haaluma Kanaan Tumamuun OPDO waggaa 27 duraa hanga har’aa akka wayyaaneen dhiiga keenya dhangalaasaa umurii dheeraffattu ta’eera. Buchulloonni OPDO kunneen gaafa ka’an madaa uummataa cunfatanii nyaatu, gaafa ka’an immoo madaa uummataa arrabaani godaannisa uummatatti kakkaasuun haaraa godhanii madeessu. Kanarratti bara 2014 keessa Qeerroo bilisummaa Oromootiin walleen ilmaan habashaa diinummaa isaanii lallabu bahee ture. Walleen sun “…minilik nuuf diina, gochasaa nii beekna” kan jedhu ture. Walleen Aanoleef calanqoo haalaan yaadatu ture. Uummatnis barataan barsiisaan martuu jaallatee gocha Minilik badaa sana waliin gahee odeeffate. Warri seenaa hinbeekne kanneen booji’amtoonni Dargii arcaatuwwan Darguu baruma sanarraa qabanii “Siidaa aanolee dhaabna” jechuun onnee uummataa karaa sanaan saqatanii seenuuf abbalan. Siidaan sun dhaabbatee utuu hinturin ammoo deebi’anii “nuti warra tokko jechuun warra gumaa faana wal jala fiiguu qabani. Irra darbaniiyyuu qe’ee warra gumaa seenanii soorratanii dhuganii galan. Kun falfala. Gocha akkasiin Oromoon falfala jedhee waama.
Akkaasuma ji’oota muraasa dura, warraaqas dinagdee jechuun maqaa ” Odaa Baasii” jedhu kaamphaanii konkolaataa akka banuuf jedhan gurra uummatarraa ciraa turan. Sanammoo jijim godhanii ammammoo maqaa “Tokkummaa” jedhuun uummataa afaan fajjessuu irratti argamu. Warra waan hinjirreen oduun nama quubsu kanarratti uummanni akka dammaqe wal’aaluun isaanituu gowwummaadha.
Qabsoon Qeerroo bilisummaa gadxiqqeessee qaamni ilaalu qaama qancarsa wayyaaneef bobbaafamedha. Qeerroon Bilisummaa diina addatti qabu Wayyaaneef garboonfattoota ilmaan Tigiree TPLF qofarratti fuulleffatee garbummaa hundeen buqqaasuuf jaamiyaa waantoota gurguddaa gochaa tureef sochii jabaarra jirudha. Sochi Jaarmiyaa Qeerroo dura dhaabbachuuf wal shakkii Qeerroo Bilisummaa gidduutti uumuuf socho’uun diinummaadha. Walshakkiin qabsoo uummataa Oromoo keessatti miidhaa hangam akka fidaa ture dagachuu hindandeenyu.
Waan ta’eef qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoof sochii barattootaa dabsanii “hiriira diinati, kan barattootni dadhaboon wacanii hiriira baasanidha” jechuun qabsoo uummataa gad xiqqeessudha, qabsoo uummataa xiqqeessuun of xiqqeessudha. “Teessuma ulfinaa abbatu of jala baata” jedhu. Namoota kabaja gaafa argattan lafa teenya malee jettaniif akka of qusattan himuun fedha.
Maayirratti qabsoon biyya kam keessattuu akka qabsoo Oromoo belbelee fiilee boba’ee dhaame hinjiru. Kanaaf qabsoo kana dhaamsinaan of gowwomsuudha. Qabsoon uummataa ammaa hanga Bilisummaa uummataa Oromoof saboota Cunqurfamoo impayeera biyyattii mirkaneessutti hindhaabbatu.
Hora Bulaa
Sadaasa, 16,2017
Qalbeessaa Dhangi’aatiin


text:
Baga Nagaan dhuftan! Welcome!Herzlich Willkommen!
Frankfurt, Germany, 12.04. 2014
Guyyaa kabajamaa kanarratti Keessummootni adda addaa kan afeeraman yemmu ta’u, saganticha akka Aadaa Oromoootti eebba Manguddoota Oromoon jalqabame. Itti aansuudhaan, kabajaa guyyaa gootota oromoo ilaalchisee Jaal Harun Kalil Bati barumsa fi ibsa bal'aa miseensootaf kennani jiru.
Jaal Haruun, muxaannoo qabsoo hidhannoo kessaa argatani caqasudhaan barumsa kennan kessaa, ummanni oromoo maaliif guyyaa kana akka kabaju, wareegama goototni Oromoo gochaa turan, gootota Oromoo maqaa dhahun ibsaa bal’aa laatani jiru. Akkasumas goototni Oromoo saba saaniif wareegama haga lubbuusaanii kennuutti godhaniin bu'aawwaan heedduu kan galmeesisan ta’u isa mirkanessan. Dhaalootni har’aa kun ammoo bu'aawwan argaman tiksudhaan Qabsoon gara fulduratti akka tarkanfachisu qabuf gummaa isanni deebisuuf nutii ilmaan Oromoo harka walqabanee tokkumman qabsa'u akka qabnu dhamsa dabarsani jiru.
Itti ansudhaan miseensoota keessa Jaal Robera Bultee fi Addee Nagase Adunya wa'ee guyyaa gootota ilaalchise walaloo hamilee hirmaattootaa cimsuu dhiyeessani jiru.
Seenaa Gootonni oromoo qabsoo bilisummaa oromof jecha wareegama hanga lubbu isanii dabarsanii kennuu ga’an kana bakka amma jirurraa fuula duratti tarkaanfachisuuf akkasumas wanjoo gabrummaa motummaan abbaa hirree ummata kenyarrati fe’ee jiru cabsuuf ummani oromo tokko ta’e walbira dhaabbachuu akka qabu akkasumas qabso bilisummaa oromof godhamu haalatti cimsuun danda’amurratti mariin ballaan godhameera.
Maayyiirrattis miseensootni Tokkumma Baraattoota Oromoo Biyyaa Jarmani damee Hessen ibsa ejjeennoo armaan gaditti ibsameen kabaja ayyaannichaa xumure jirra.
1.Oromoo biyyaa irra baqatee biyya Kenyatti hirkannaa gaafatee jiru, gariin hidhamaa gariin ammoo gara motummaa TPLFtti dabarsame kan kennamaa jiru ta’unsaa baayyee nu gaddisisee jira. Kanaaf tarkaanfiin kun waliigaltee Biyyolessaa addunyaa kan Mirga dhala namaa fi Mirga baqattoota kan Fallessu waan ta’eef, gocha kana cimsinee balaaleffanna akkasumas Mootummaa biyyaa Kenyaa deemsa kana hatattamaan akka sirressu waamicha kenya dabarsiina.
2.Mootumma abba irree TPLF-woyyaanettin, dhiittaa mirga namoomaa saba Oromoo irratti raawwatamaa jiru akka dhabbaatu cimsine gaafana, gocha suukanneessaa kana karaa kaminiyyu falmuuf qophii ta’u keenya ni mirkanessina.
3.Ummaanni Oromoo bakka itti dhalate biyya isaarra mirga jiraachuuf misoomsuu osoo qabuu, sababa Saamicha lafaan ykn “ Land grab” qee’e isaarraa humnaan buqqifamee gara biyya ambaatti akka baqatu godhamaa jira.. Mootummaa woyyaanne mirga ummaata oromoo cabsun lafa Oromoo sammuu fi gurguruun umrii isaa itti dheeressuf yaalinni gochaa jiru akka dhaabu cimsinee ni hubachifna.
4.Mootummaan TPLF aangoo humnaan qabate turfachuuf tooftaa gosoota walitti bussuun fayyadamaa jiraachunsaa beekama dha. Haluma kanaan wal dhabbii gosoota Oromoo lamaan, Gujii fi Booranaa gidduutti ummee kun tooftaa angoo isaa ittiin dheereffatu akka ta'e Oromonnis hubatani waldhabu irra akka of qusatan fi tokkummaan akka dhaabatan waamicha kenya ni dabasina.
5.Ilmaan Nafxanyoota, marsaale hawaasa adda addaa irraatti duula ummata oromoorratti akkasumas afaan oromoo dhabamsiisuf geggeessaa jiran nibalaaleffanna.
6.Maqaa misoomaatin mootummoonni dhihaa gargaarsa motummaa wayyaaneetif gochaa jiran. haata’u malee gargaarsi horii kana kallattiin itti faayyadamuu dhiisee hirree gabronfataa isaa iittin cimsutti faayadama jirachu isaa hubachu dhaan gargaarsa godhama jiru akka dhabatu dhamsa dabarsina.
7.Gara Jaarmayaalen siyaasaa oromoo, garaagarummaa xixiiqoo isin giddu jiru dhipphisuudhaan Qabsoo Bilisummaa Oromoof tokkummaan akka diina dura dhaabbattani waamicha kabajaa dhiyyeesina.
Injifannoo Ummata Oromoof
Oromiyaan kan Oromooti
TBOJ Dame Hessen-TBOH
Ebla 12. 2014
Frankfurt am Main
Gabaasa Kora TBOH
17.11.2013, Frankfurt Germany
Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii damee Hessen (TBOH) magaala Frankfurtitti guyyaa 17.11.2013 tti Kora isa geggeesse.
Sagantichi Akka Aadaa Oromootti eebbaa Manguddo Oromoon baname, itti aansudhaan gaabasa hojii Koree hojii geggeessituu dhihaate. Ittiansuudhaan gaabasa dhihaate irraati Marii ball‘aa godhame, cimina jiru jabaate akka itti fufu akkasumas hanqina jiru irraa foyyeessuf yaadni adda addaa manaan dhihaate, Koree itti aanu akka hojii irra oolchu erga dabre jira.
Itti aansudhaan Haalli Siyaasa yeroo biyya Kessa fi biyya alaa ilaalchise Barumsa Barressa Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii irra kenname booda dhimmoota adda adda irraattis Marii geggeefame. Haala Ibsaa kanaan TBOJ qaama of daanda'e dhaabate ta'e, Qabsaa‘oota Bilisummaa Oromoo hundaa ija tokko ilaalu dhaan, laami Oromoo hunda kabajaan wol- hirmachise kan hojjetu akka ta'e ibsaamera.
Dhuma irratti, filaanno koree hojii gaggeesituu TBOJ daame Hesen gaggeeffame. Koreen Haarawaa filatame kunis hojii isaa yeemmu jalqabu,
Dirqama Oromommaa isa: Lammii Oromoo hundaaf osoo naannoon, gosaan, amantaan fi kkf addaan gargar hin baasin tajaajila walqixe ta'e kennuuf, akkasumas hamma Oromiyaan Bilisaa baatutti nan dhadhabe kun na hintaane utu hinjedhin QBO geggeffama jiru kessatti dirqama isaani irra eegamu hunda kan bahaan ta‘u waddaa galani jiru.
Injifannoo Ummata Oromoof!!!
17,November, 2013
Frankfurt, Germany
www.tboj.de/home/tboh.html
Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii Damee Hessen (TBOH) Oromoota Motummaa Abbaa Irre Wayyaaneen Ajjeffaman sirna dungoo qabsiisun Yaadate
Frankfurt 28.09.2013
Guyyaa kanatti, haala sukkaneessaa yeroo ammaa Mootummaa abbaa irree Itiyoophiyaatiin lammii Oromoo Kumaatamaan lakkawaman irra gahaa jiru balaalefachuun namoota seeraan ala rakkoon irraa gahaa jiru yaadatmani jiruu.
Haaluma kanaan goota Oromoo Injiner Tasfaahun Camadaa fi Ummata gara jabina Wayyaaneetiin Godina Arsii Lixaa magaalaa Kofaletti rsasaan dhumaniif miseensonni walgahichaa uffata gurracha uffachuun dungoo qabsiisanii gyyaa sanana yaadannoo isaaniitiin dabarsanii jiru.
Itti aansuun haala TBOJ gara fuulduratti jabaatee ittfufuun daraan saba Oromoo hunda ija walqixa ta’een tajaajiluu dnad’u irratti barumsi KHG TBOH ttin miseensotaaf kennamee jira. Haaluma kanaan miseensota akkataa lafa jireenya fi walitti dhiyeenya isaaniitiin bakka saditti qoodamanii akka sirritti wal jajjabeesanii TBOJiin keessatti qooda guddaa fudhachuun gumaacha lammummaa bahan godhamee jira. Haalli kun akan kanaan duraa caala miseensonni akka walitti djiyaatanii walajjajjabeesuu danda’an ta’uu isaa ragaaleen miseensota irraa argame irraa bu’aa walgahichaa hubatamuun danda’mee jira.
Xumura irratti gaafii adda addaa mana keessaa ka’eef ibsi erga godhamee booda walagahiichi milkiin xumuramee jira.
KHG /TBOH
Frankfurt am Main
www.tboj.de\home\tboh.html
Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii (TBOJ)
Union of Oromo Students in Germany (UOSG)
Koree Hojii Geggessituu TBOJ
UOSG Executive Committee
khg@tboj.de
www.tboj.de
Regensburg, Germany
Tel: 0049(0)152 13802604
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities


text:
Woraanni Miniilik osoo irratti hin quphatiniin duratti Gullallee kan dheechifatu, Agamsa irratti loon bobbaafatuufi Bulbulaa kan obaafatu Oromoo ture. Qawwee Miniilik dhukaase kan Oromoofi loon isaa Finfinnee irraa buqqise. Humni Miniiliik Finfinnee dhuunfatee lafa Oromoo irratti masaraafi mooraa woraanaa ijaarate. Sochiin Oromoo buqisuufi lafa isaa irratti saba biraa qubsiisuu jaarraa 19ffaa keessa eegale hanga har’aatti itti fufe. Seenaan woggaa dhibbaa olii haqa tokko hin jijjiirre, garuu. Innis, abbaan fedhe irra haa quphatuu, Finfinneen dachii Oromoo ta’uu isiiti.
Dhugaan jiru kana ta’ee osoo jiru, kan rakkoo akka ta’etti itti fufe horteen Miniilikiifi waraana isaa woggaa dhibbaa oliif Finfinnee irraa jiraatuu irraa kan ka’e bakka irraa dhufan dagachuufi lafti irratti quphatan tan Oromoo ta’uu isii irraanfachuu isaaniiti. Kuni amala gadheedha. Biriitaaniyaan Leegoos, Naayiroobii fi Akraa bu’uuressite; yeroo dheeraadhaafis irra jiraatte. Garuu, gaafii abbummaa hin kafne. Leellistoonni Amaaraa (sanyii Miniilik) lafa yeroo dheeraadhaaf irra jiraataniifi baay’inaan irratti quphatan hunda keenna jechuu heddummeessuun isaanii Oromoof yaaddoo ta’uu qaba. Sababnis magaalaan isaan ganna hedduuf keessa jiraataniifi baay’inaan irra quphatan Finfinnee qofaa miti. Magaalota Oromiyaa gurguddoo hunda keessa baay’inaan kan quphate saba biraati. Masaraa Miniiliki dhabuun alatti; seenaa Adaamaa, Asallaa, Goobbaa, Jimmaafi Naqamtee wanti isa Finfinneen adda godhu hin jiru. Hundi dachii Oromoo saboonni biraa baay’innaan keessatti argamaniidha. Falamaan leellistoonni ol’aantummaa Amaaraa Finfinnee irratti kaasaa jiran akka hin milkoofne ifa ta’us, tuffiin isaanii kuni worri Adaamaafi magaalota biraa keessa jirus boru dhaadannoo wolfakkaatu qabatee akka gadi bayuuf kan jajjbeessuudha. Sana booda dhawaataan gaafiin abbummaa gara baadiyaalee Oromiyaa Amaarri keessa quphatuutti gadi bu’a jechuudha. Nuti waan akkanaa dhagayuu, isaan dubbii akkanaan gadi bayuu tasa hin qaban. Tuffiin Oromoof qaban daangaa godhachuu qaba.
Guutuu Oromiyaa keessa, magaalaafi baadiyaa, sabni kamuu jiraatuu ni danda’a. Waa hunda dura garuu dachiin irra quphatan tan Oromoo ta’uu isii daqiiqaadhaafis osoo shakkii keessa hin galchin fudhachuu qaban. Waa’een magalaa takka eennutu bu’uuresseefi eennutu baay’inaan keessa jiraataa mariif dhiyaachuu hin qabaatu. Oromoon naannoo Amaaraafi Tigraay keessatti gaafii abbummaa kaasee hin beeku. Rayyaafi Kamisee bulchiinsa Oromiyaa jala galchuu mitii kan dhimma kana dhimma godhee dubbataaru hin jiru. Isaanis dachii Oromoo irratti gaafii kaasuu hin qaban. Gaafii akkanaa kaasuuf bu’uura seenaa tokkos akka hin qabne beekuu qaban. Ammas dachii irra quphatan tiyya jechuun ummata wolitti buusuufi woljibbaa babadhisuun alatti faaydaa tokkos hin qabu. Iyyuu yoo hin taane lafa Oromoo kan humnaan fudhatu hin jiraatu. Inni humnaan fudhatame yeroo isaa eeggatee deebiuun isaa hin hafu; sabni kuni akka kufetti hin hafu wan ta’eef. Leellistoonni Amaaraafi saboonni biraas dachii Oromoo irra quphatan jaalataafi ummata isaan jiraachise galateeffataa jiraachutu isaan irra ture. Kuni leellistootatti mul’ataa hin jiru. Finfinnee falmuufi worra Oromoo duguugee Finfinnee bu’uuresse faarsuun Oromotti madaa onnee kaasuun alatti faaydaa tokkos isaaniif akka hin qabne akkamitti baruun isaan dhibe?
Lafa Oormoo irratti wocuun, Finfinnee dhuufachuufuufi Oromoo tuffachuun yeroodhaaf tooftaa deemsisu ta’uu maal. Oromotti kan mul’atu yeroon Finfinnee guutumatti harka isaatti galfatu fago ta’uu dhabuu isiiti. Oromoofi dachii isaa kabajuun dantaa isaaniif gaarii ture. Umanni jibbaafi tuffiin guutame ammatti dhugaa kana argaara hin fakkaatu. Daandii qabataniin itti fufnaan isaanuma kan gara funduraattii rakkatu. Oromoon kana booda barii malee dukkanaan kan wolargu hin fakkaatu.


text:
Baga Nagaan Gara Weebsaayitii
Caffee Oromiyaa dhuftan!
Caffeen Oromiyaa qaama abbaa aangoo isa Ol’aanaa dha. Naannichaati Caffeen Oromiyaa hundaa ol gartuummaa fi aantuummaa isa filateeti,Caffeen Oromiyaa Dagaaginaa sirna Dimookiraasii fi dhugoomina bulchiinsaa gaarii fi qaamaa abbummaan hojjachaa jiru dha. Caffeen Oromiyaa ol’aantummaan seeraa sharafamaa tokko malee akka mirkana’uu fi kutannoon qaamaa hojjechaa jiru dha!
Ergama
Seerota Imaammataa fi Tarsiimoo Mootummaa saffinaan hojiirra oolchuuf dandeessisan qorachuun uummata hirmaachisuun baasuu, karooraafi baajata qaamolee mootummaa raggaasuun raawwiisaa hordofuufi to’achuu akkasumas Manneen Maree Uummataa sadarkaa sadarkaan jiran dandeettii raawwachiisummaa isaanii cimsuun hojiilee bakka bu’ummaa isaanii ga’umsaan raawwachuu akka danda’an deeggarsa barbaachisaa kennuun, uummata naannichaa gama hundaanuu fayyadamaa taasisuu.
Mul’ata
Bara 2012tti Oromiyaa naannoo diimokiraasiifi bulchiinsi Gaariin keessatti dagaage taasisuu.


text:
MILKII BAHAA
Amma ganama kana ka’ee otuun social media keessa ilaaluu ijji kiyya waan tokko irra buute. Waan gidduu darbe ija kiyyaan argee, an bira darbetu, akka haaraatti iaj kiyya hawwate. Yeroon waan san argetti hedduu natti hin beekamne ture. Amma garuu, bulee, hedduu natti dhagayame. Dhimmichi akkasi!
Pirezidaantii sadaffaa mootummaa federaalaa kan ta’e, warri kaan ‘masaraa eegduu’ kan ittiin jedhan, an garuu maquma isaatiin kabajaa tokko malee kanan waamu, dhimma Mulaatuu Tashoomee ti. Yeroo darbe Mulaatuu Tashoomee gara Ormiyaa Bahaa, aanaa Dadar dhufee afaan Amaaraan ummata Oromoo naannoo isaanii kunuunsaa jiranitti dubbatee deebi’e.
Akkuman dura kaase, yeroo sanatti hedduu na hin yaaddessine. Garuu,yeroo sanatti waantoti hedduutu natti dhagayamuun hin oolle. Yeroo sanatti keessa kootti, waan san hunda, “yeroo garbummaan balbalaan seentu, bilisummaan foddaan baati,” jedheen bira dabre.
Kana malees, “Maaliif wanti kun akkas ta’e?” jedheen of gaafadhe. Deebiin isaa bal’aa ta’uu mala. Garuu, ammaatti waanti beeknu, Mulaatuun Oromoo ta’uu, Najjootti dhalatee guddatuu, akaakayyuun isaa Wiirtuu ta’uu, Afaan Amaaraan dubbachuu dha. Namichi kun Afaan Oromoo akka gaariitti akka dubbatu illee nin hubadha. Qubee Afaan Oromoo beekuu isaa garuu mooji. Amma silaa masaraa eeguu fi keessummaa simachuun hojii isaa ta’uu heera mootummaa irratti tarreeffamee jira. Amman beekutti, Afaan hojii federaalaa Amaariffa ta’us, ummata Afaan Amaaraa hin beeknetti, Afaan isaatiin akka hin dubbanne waanti uggurame ifatti jiraachuu isaa hin yaadadhu.
Kun immoo waan hedduu keessa deebinee akka yaadannu nu godha. Kan hin barreeffamne dhiisaatii, kan barreeffame iyyuu hojii irra oolee hin jiru. Oromoon naannoo Finfinnee jiraatu, Finfinnee irraa faayidaa addaa argata jedhamee keeyyata 49 jalatti erga barreeffamee waggaan 15 darbee jira. Finfneen akkuma Amaaroftetti, Oromoota dhiibbachaa jirti malee faayidaa Oromoof kennaa hin jirtu.
Amma immoo falli biraa bahee jira. Akkuma bara Haile Sillaseetti, namooti Oromoo Qondaaltota Itoophiyaa ta’anii Afaan Amaaraan Oromootti dubbachuutti deebi’anii jiru. “Seenaan of-deebisa,” kan jedhan dhugaa dha. Waggaa afurtama dura, bakka bu’aa mootummaa Haile Sillasee kan turan Abbaa Biyyaa Abbaa Joobir naannoo Jimmaatti argamanii Afaan Oromoon waan dubbataniif waamamanii ‘gorfaman’ jedhama. Eehee bara jijjiirame malee, waaroon sirnichaa kanuma durii ti. Sirni ammaas waardiyyaan geeddarame malee, uunkaan isaa kanuma kaleessaa ti.
Nagoomaa,
Milkii Bahaa


text:
Binensotta
Binensotti qoqqodama organizimotta kessaattii guggudo kan ta'aan kessa tokko yoo ta'uu, kan qoqqodamus akkaa kingdom Animalia yokan Metazoa ta'eet. Walumma galattii celli bayee kan qaban, waan isaan marsee jiruu kan hubatanii fi kan nyataan immoo organizimotta biraa nyachuun yokan kuttaa organizimotta biraa kessaa hanga ta'ee nyachuun kan jiratanii dha. Qamnii isaan kuni akkumaa gudataniin jabacha dhufaa, kunis bayinaan kan ta'uu akka embryot yoo guddatan, haa ta'u malee binensotti tokko tokko itti anee metamorphosis geggesu.
Jechii "animal" jedhuu kan dhufee latin "animal" yokan (bayeet (plural) "animalia") kunis jechaa "anima" jedhamuu irraa kan dhufee yoo ta'uu, hikaan jechaa kana qillensa yokan lubuu barbachisaa jechuu dha. Akka jechaa guyya guyyat fayyadamanit, jechii kunii hikaan isaa binensotaa nama alla ta'aan ibsuuf tajajilama. Haa ta'u malee biology kessatti jechii kunii miseensotta Kingdom Animalia ta'aan hundaa ibsuuf tajajilamaa. Kanaafu jechii "binensotta" jedhuu biology kessatti yoo tajajilamuu namas walit-qabata.


text:
Itoophiyaa fi Eertifraan eegi waan cufaan wal hanqatanii wal lagatanii ganna 20 keessa jiran.Waraanii biyyitii lamaan irratti wal balleessitee biyyaa fi ummata kanallee guddoo wal hanqise.
Amma fuulii biyyaa araaraatti jira.Akka oduu biiroon kominikeeshiini Itoophiyaatti xuyyuurii geejjiba Itoophiyaa torbaan dhufu Eeritiraa Asmaraatti barrisaa. Ministerii haajaa alaa Itoopiyaa Dr.Warqinee Gabayyoolleen tanuma jedhe.
Gama kaaniin ammoo akka Itti gaafatamaan IGAD(Intergovernmental authority for Development) Waldaa Misooma Afrkaa Bahaa wal gargaaranii jedhetti muummeen ministera Itoophiyaa,Dr Abiyyi Ahmed hariyummaa Itoophiyaa fi Eeritaan waliin qabdu faluuf murachuun waan guddoo dansaati.
Itti gaafatamaan IGAD ambaasaadder Mahboub Maalim, ergaa gammachuu muummee ministera Itoophiyaatii ergeen bulchiinsa qaroomaa, qalbii fi jabeenna qabuun hariyummaa Itoophiyaa fi Eeritaa jabeessuu,walii galtee Aljeris fudhachuun waan jajjabeessuu malan jedha.
Biyyitii lamaan akkana walii galuun waan waliin qaban walii jabeessaa,nagaa fi guddinna guddisaa, Afrikaafuu faaydaa kenna jedha
IGAD ammoo akka jecha ambaasaaddera kanaatti deemsa kana hin deeggarti.
Akka Eertiraan miseensa IGADitti deebite qooda nagaa fi araraa gama ufiitiin qabdu baafatu irraa feenaa jedha ambaadderii Mahob.


text:
Madrasaan kun barattoota Hifzii Qur’aanaatiin barsiisaa ture guyyaa hardhaa kan Eebbisiise yoo tahu, sagantaa Eebbaa kana irratti keessummoonni fi hawaasni magaalaa Roobee kan argame tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Keessummoota sagantaa kana irratti argamuun qooda fudhatan jidduu:
- Daa’ii Abdallaa Idriis
2.Ustaaz Xaalibu Ridallaah
- Sheikh Abdussalaam Daa’ii
- Sheikh Abdurrahmaan Daabaye
- Sheik Abdussalaam Xaahir
- Sheik Muhammadhuseen Daabaye
- Sheik Sa’id Daallee
- Sheik Abdurrahmaan imaama Masjidunnuur, Akkasumas ulamaa’ota, daa’ilee fi manguddoonni hedduun irratti argamaniiru
Odeeyfannoo walfakkaatun Naannoo Amaaraa godina Walloo Kibbaatti Wirtuun Hifzii Qur’aana Sunnaa barattoota 21 Hifzii Qur’aanaatiin Eebbisiisu odeeyfannoon ni addeessa.