text:
(Ibsa Qeerroo Bisummaa Oromoo, Mudde 01,2018 Finfinnee Oromiyaa) Gochaan ajjeechaa gara jabinaa fi lafarraa buqqaatinsaa dabalataan saamichi qaama kamiinuu Oromoo irratti raawwachuun dhaabbachuu qaba.
Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo Qabsoo waggoottan dheeraaf karaa nagaa gochaa turreen nagaan uummataa akka murkanaa’uuf ajjeechaan akka Oromoo irraa dhaabbatu dararamni akka uummata keenyarraa dhaabbatu gaafachaa turre gaafachaas jirra. Hanga nageenyi uummataa mirkanaa’utti qabsoon Qeerroo Bilisummaa Oromoo itti fufuu akka qabus ejjennoo Qeerroo Bilisummaa Oromooti.
Uummata Oromoo daangaa Oromiyaa irra jiraatanirra waggoota dheeraaf: lolli adeemaa, Saamichi raawwataa, dararamni dabalaa jira. Addatti Oromoota Baha Oromiyaa, Kaabaa fi Kibba Baha Oromiyaa akkasuma Oromoota Lixa Oromiyaa jiraatanirra ajjeechaa qindaawaan humna hidhateen raawwataa jira. Ajjeechaan kun guyyaa gara guyyaatti ol guddataa adeemuun ala furmaata waaraa maseenee, jeequmsa dhalaa oolee jeequmsa Oromoof dhalaa bulaa jira. Ajjeechaa Oromoota daangaarratti raawwatu bifa gurraaf ijaafillee hintolletti ol guddatuun hanga Oromoo qalanii reeffa Oromoo gubanitti gochaan qaanfachiisaan nurratti raawwataa jiru nagaa xiinsammuu Oromoof illee balaa ta’uun isaa hubatamaadha.
Gochaa gara jabinaan raawwateen Naannoo Benishaangul Gumuz keessatti Sadaasa 21,2018 guyyaa facaasaa irra Oromootni 30 ol billaan qalamanii lubbuun darban. Gidduma sana naga eegsiistootni foolisoonni Kora Bittinneessaa Oromiyaa ajjeechaa humna hidhannoo jabaaf leenjii guddaa qabuun irratti fudhatameen lubbuun nama 17 darbuusaa kaan ammoo ajjeefamanii reeffi dhabamuullee quba qabna. Akkasuma Naannoo dhuma Benishaangil Gumuz keessatti ilma Oromoo ajjeesanii reeffasaa gubuun maatii irraa reeffa isinii laanna jechuun maallaqa fudhatanii maallaqas reeffas dhorkatanii jiru.
Torbanootuma sana keessa nannoo Baha Oromiyaa Hararge Cinaaksan keessatti ilmaan Oromoo 10 lubbuun dhabamuu 20 ammoo madeeffamanii jiru. Ajjeechaan kun walitti fufiinsan raawwatuurraa naannoo Benishaangul Gumuz keessatti ilmaan Oromoo 35 ta’an torban kana keessa billaan qalamanii lubbuun darban. Hanga ammaatti Lixa Oromiyaa Gandootni 7 araddaasaanii lakkisanii buqqaa’anii jiru. Akkasuma guyyaa gaafa sadaasa 29,2018 Baha Oromiyaa Hararge Bahaa Araddaa Gammachiis keessaa sa’atii 5:00 ykn 11:00 (lakkoofsa Habashaatti) keessa Oromoota maqaan isaanii Abdii Sheekaa fi Yasuuf Yaasin jedhaman duraa Liyyuu Ayiliin Loowwan 25 saamaniiru.
Uummatni bahee nagaan galuu erga dhabee, hojjetee qabeenyasaatti fayyadamaa ta’uu dhabee shiftoota daangaarraan saamama erga ta’ee biyyattiin nagaa molqamteetti jennee fudhanna. Nagaa uummataa eeguuf dirqamni olaanan mootummaa ta’ee odoo jiruu mootummaan gaafa kumootaan duunu callisaa, gaafa miliyoonaan buqqaanus callisaa uummataaf hojjeta jechuu hindandeenyu.
Kanaafuu; Uummatni gama kamiinuu of kabachiisuuf dirqama qabaachuusaa beekuun akkasuma mirga of kabachiisuu isaatti fayyadamuun wal cina dhaabbatee bifa of eeggannoo qabuun mirga namaa osoo hinxuqin karaa nagaan tokkummaan gaaffii isaa dhiyeeffachaa akkuma jiru, hanga nagaa waaraan uummata Oromoof argamutti cimsee wal bira dhaabbachuu akka qabu Qeerroon Bilisummaa Oromoo cimsee jajjabeessa. Gaaffii karaa nagaa nageenya uummatasaa akka murkanaa’uuf taasisu hanga furmaata waaraa argatutti uummatasaa waliin ta’uun rakkoo uummatasaa karaa nagaan gaafachuu kan itti fufee jiru ta’uus Qeerroo Bilisummaa Oromoo nii hubachiisa!
Qeerroon Bilisummaa Oromoo qaamoni Oromoo kamuu karaa dabaan Oromummaa isaa qofaaf balaaleffatamee ajjeefamuu fi jibbamuu hinqabu ejjennoo jedhu jajiabeessatee qabsoo isaa hanga Oromoo irraa ajjeechaan dhaabatutti, lafarraa buqqa’uun dhaabbatutti kan itti fufee jiru ta’uu nii hubachiisa!
Injifannoon uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 01,2018 Finfinnee Oromiyaa


c: text/html

text:
Guyyaa harraa jechuun 12/5/2018 GHW magaalaa Shaambuutti sirni gabroomfataa Wayyaaneetiin qeerroo Olii Margaa ajjeefaamuun sirni hawwalchaa rawwatee jirachuu martuu quba qaba.
Sirna hawwalchichaatii boodas qeerroon oromoof jaarsoliin biyyaa marii icciitii godhaniin,
kanaa booda nuti ilmaan oromoo TPLF fi OPDO addaan baafnee kan laallu yoo ta’e, nuti ofgowwoomsuudha jechuudha jechuudhaan dhaamsa isaanii dabarfatanii jiru.
Itti fufuunis qeerroof uummanni magaalaa Shaambuu kanaa booda sirna kanaaf gara laafinas hin qabnu; hin dhageeffannus jedhaniiru.
Gumaa qeerroo keenyaa baasuufis guyyaa, halkan, haalaafi bakka jirru kamittiyyuu baasuuf qophii ximmurrera jechuun yaada isaanii kan xiiqii ofkeessaa qabu waliif dhaamanii jiru.
Haaluma kanaan qeerroonis akkana jechuun waadaa waliif galeera.
“Nuti qabsaawwaa keenya Olii hawwaallee kan galleef, gallee ciisuuf miti. Qaamni dhiiga keenya dhangalaases ta’e kan dhangalaasise dhiigasaa ni dhangalaafna. OPDOn qaama Oromoo bakka bu’u miti.
Nuti amma ABOn biyya kana keessatti dhaabbatee sabasaaf gumaa baasutti cichoominaan nii qabsoofna.”
Jechuun waan gochuu qaban waliin dubbachuun maree icciitii isaanii xummuraniiru.
ONN: Dargaggoo Olii Margaa Awwaalame. Shaambu Muddama Keessa Jirti. Shaambu, Caamsaa 12, 2018/Developing Story/
==============
Waraanni Wayyaanee ajaja Komaandi Poostiitiin socho’u ummata magaalaa Shaambuu jeequutti jira. Qeerrowwan hedduun badii tokko malee rasaasaa fi ulee dhaan reebamaa jiru. Ijoollee hedduu guyyaa kaleessaa rukkutamanii akka malee madaa’an keessaa dargaggoo Olii Margaa fayyuu dadhabee lubbuunsaa waan dabarteef yeroo gabaasa kana qopheessinutti sirni awwaalcha isaa raawwataa jira. Gootonni qeerroo Shaambuu akkuma suuraarratti argamu sodaa tokko malee Reeffa Olii Margaa Alaabaa Oromootiin faayanii deemaa jiru.
Akka namni bakka sanaa dubbifne himetti humni komaandi poostii kun dargaggoota hiraarsuutti sababni ka’eef, namoonni eenyummaan isaanii hin beekamne halkan mooraasaaniitti dhagaa waan darbataa bulaniifi jedhanii dubbatu. Tarkaanfiin nammota hin beekamneen fudhatamaa jiru kunis humna maqaa LYM tiin ummatarra taa’u kana akka bineensa waraanameetti aarsee akka namuma ijaan argan reebanii fi halkan guutuu lafa nagaa dhukaasaa bulan taasiseera. Yeroo ammaa ummannis aaree ofirraa falmachuuf akka jedhuufii jarris tarkaanfii suukanneessaa fudhachuuf qophooftee waan jirtuuf magaalittiin muddama keessa akka jirtu barameera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pirezdaantiin Yunaaytid Isteets Barack Obama kalessa galgala hasaha ogga oggan “State of the union address” jedhamu kan congreesii biyyattiiti dhihaatu yeeroo tasisanitti congreesiin biyyatti ogaa tokkof odoo ta’in ogootii shanaan dhufaniif san caala irratti akka fulleffatu gaafate.
Piresidaantiin ummataaf waadaa abdii gaarii kennudhan beekamu kun kalessas onnee guutuu fi kutannodhan, ture kan hasaha isaa geggesse. Waayee shororkkesitoota yeeroo dubbatu “Amerikaa tuqxanii jennaan,faanuma teessan jirra.” jedhee, Shororkeessitoonni biyya kana keessatti ka’anis ta’e kan biyya biraa akka haleellaa lubbuu namoota dhabsiisuu gechisuu dandda’an beekna, garuu kun birmadummaa biyya keenyaa gafii keessa hin galchu, kongireesiin dhugumaanuu akka waraana kana moohannuu fedhee waraana keennaa fi addunyaatti ergaa erguu feenaan akka ISIS lolu haa nu hajajuu gafate.
Pirezdaant Obaamaan siyaasa sanyii fi amantii irratti xiyyeefatu erga balaaleeffatee booda; ilaalchii gama siyaasa biyyatti keessa adaan fagaachaa dhufuun na gaddisiisa jedhee yaada hammata Ripuublikaanonni kennanis qeequdhan dinagdeen USA gadii bu’a jira jechuuis ololaa akka ta'e dubateera.
Obaamaan uggurri daldalaa Kuubaa irra jiru akka ka’uu fi dhimmi daldalaa “Trans pacific Partnership (TPP)”USA biyyoota garba Paasifik gama jiran waliin daldaluuf baafte akka Kongireesisin raggaafamu gafateera.
Bulchiituun godina Karolaayinaa Kibbaa (South Carolina) Nikki Haley hasaaha Obaamatiif deebii gama Ripubilikaaniin deebii kenniteeratti;
“Akka adunyaatti waliigaltee biyya Israa’eel keessatti fudhatama argatee biyyaa Iraan kessatti balaaleffatamurra gahuu barbaanna malee kan Israa’eel balaaleffattee Iraan fudhattu miti.” jettetti.
Paartii Rippaabilikaan irraa, Maatti Gaammon gama isaatin Obaaman kongireesii irraa deebiin argadha jedhee odoo hin ta’in namoota fuul duratti seenaa isaa barreessanitti mullachuudhaaf qofa gaafille isaa dhiheefata jedheen yaada jedha.
Hariiroo Yunaaytid isteets biyyotta biraa wajjin qabduu laalchisee, Obaaman ibsaa balla kan kenne yeroo ta’u, Biyyonni Afrikaa akka umaata isaanii nyachisaani fi Iboolaa lixa Afrikaa irra baleesuu dabalatee gargaarssi Yunaaytiid Isteets gootu nageenyaa ofii egsisuu wajjin hidhata qaba jedhaniiru.


text:
Kibba Gonder magaalaa Gendaa Wuhaa keessa kanneen jiran akka jedhanitti lafa qonnaa sudaan waliin wal daangessu irratti qonnaan bultoota qonnaa irra turan irratti gama Sudaanii dhukaasi itti banamuu fi bakka lolli kun itti ka’e dubbataniiru.
Deleloo lakkoobsa 4 bakka jedhamu irratti. Dachiin sun lafa keenya. Dur qotataa turre. Anumti iyyuu achin qotataa ture. Amma garuu Sudaaniif kenname jedhamee isaanis sanaaf qabsaa’u. namoonni keenya immoo kan keenya jedhu.
Amma garuu sana irra bal’ifatanii dhufanii namoota ajjeesaa jiru. dheengadda dhufanii qonnaan bultoota ajjeesan. Walitti bu’iinsi sunis kan ka’e warren Sudaa dhufanii namoota keenya ajjeesu, mana keenya gubu. Qabeenyaa saamu. Sana booda namni wal waamee adda adda baanee du’uu irra jedhee of irraa ittisuu jalqabe jedhan jiraataan naannoo Metemmaa kun.
Jiraattonni kun akka jedhanitti warri Sudaan qonnaan bultoota ukkaamsanii butuu isaaniin kan ka’e dubbii ka’een humni raayyaa ittisaa gidduu seenee lolli banamuu isaa dubbatu. Raayyaan ittisa biyyaas aarii dhaan lafti keenya hin fudhatamu jechuubn uummata cina hiriire jechuun jiraattonni naannoo Tsioniif ibsaniiru.


text:
… Oromoon aadaa bareeda qaba. Firri fira ofii ofitti qaba. Wal-hormaannis dhaalan dhawaata darbaa dhufe, dhawaata itti fufa. Akkayoofi akaakayyuun hojii waan dadhabanii manatti galaniif seenaa, afoola, duudhaa ijoollee ilmaan isaanii manatti barsiisu. Jaarsichi dhufee,
“Naanii” jedhe miilaan gara gaaddisa da’oo achi tirataa.
“Ookoo, Yee,” jette qaruuteen sun barriftee itti dhufte.
“Har’a niqoramta” jedhe akaakayyuun isii obbo Waaqoon sodaachisuuf. “Akaakoo isinitti bayeemii, ani waan sodaadhu takka hin qabu, rabbiin malee,” jetteeti.
“Qoruumsichi maal ture, akaakayyuu,” jette.
“Afaan Oromoo, himimsa siqoruufi,” jedhe obbo Waaqoon fiixaa finna isaanitiin.
Barcuma diqqaa tokko fudhattee bira dhufte.
“Kanatu isin dhibaaree, akka waan ibaa. Qoruumsi nama qara, dhalli namaa qoruumsarraa waabara. Qormaanni qoramanii darban, beekumsa, furmaataafi muuxannoo ta’a. Kufanis akka deddeebi’anii yaalan, akka irraa baratan nama barsiisa. Oromoon qoramee mooyuun aadaa. Qorumsa keessan jalqabaa,” jette.
“Ishoo lafee tiyya, dhuka dhiiga namaa taa’imee, koottuu fuula kiyya dura,” jedhe.
Qucum jettee, cabsattee, fuula akaakaa isii dura teette.
“Hiibboo moo mammaaysa” jette afoolichi of-keessatti.
“Akiyyii af-himamoo barreeffama?. Kobbeefi waraqaa irratti katabu fidadhuu?” jette.
“Ee akkana baguma nama taatee, sanyii tiyya, dhala tiyya keessaa namni barreessu, waa dubbisu argame. Qacceen teessan haa daraartu ammallee,” jedha jaarsi.
“Lakki afooluma,” jette yaadan bira gad-teette.
“Sharxummee fidattee,” jedhe akaakaan miya beekumsa ittiin argatan hin gaafanne. Of-duubaa shalal asgootee itti hiixattee “eeyyee kunooti,” jette. Shaxxeen tan abbaasiitin quuncisaa guddisani.
Jaarsichi nirafatan. Niraajeffatan. Bada fira, bada aanaa ofii jedhan coraan beekee, yaannisii galeefii.
“Akkasii ee, sanyii hayyuu, fiixaa gootaa,” jedha obbo Waaqoon.
“Haadhatu booraa, ilmoon daalattii,” jedhe obbo Bulloon abbaan Naanii, moonaa loonii duubaa as deemaa bira gadi taa’eetin.
“Ka’i nabiraa, gadi galoo,” jedhan mucaa isaanitiin.
“Aabbaa dubbiin tamtu namiliqe, maaluma jedhe, jecha tamtu nasolloqe” jedhe jaarsan hollataa.
“Lamuu sitti hin deebi’in, yartuun namaa harree ribbii fuutee horsiifti,” jedhe jaarsi.
“Aabbaa kiyya ani maal balleesseree, lafa walakkaa obbo jooteerraa fuudhee qota jedhu saniifii?” jedhe obbo Bulloon. “Osoo gosa qabdu warra soddaatin, osoo maatii qabdu jaartiin dhaadattaa,” jedhe jaarsi.
“Eeh! amma naaf galte ‘sanyii ibiddaa daaraa nama guba’ jedhuu qabaamiiree?” jedhe kokkolfaa…  <
Barreessaan: Kadiir Sh/Abdullaxiif H/Hajjii
Marsariitii – Kadiir Abdullaxiif daawwadhaa!
“Gungumni alala dhiiraa, rasaasa gootaati.” Kadiir Abdullaxiif Hajjii


text:
Keewwata – 6
Namni kamiyyuu bakka fedhees tahu seera duratti nama tahee beekkamuuf mirga qaba.
Keewwata – 7
Namoonni hundi giddu isaaniitti garaagarummaan kamiyyuu osoo irratti hin godhamne eegumsa seeraa wal-qixa qabu. Labsii Mirgoota Namooma Waliigalaa kana mormuudhaan garaagarummaan akka irratti hin godhamne eegumsi seeraa wal qixxeetti ni godhamaaf.
Keewwata – 8
Namni tokkolleen heera mootummaatiinis tahee seera birootiin mirgoota bu’uraawoo kennameef gochi cabsu yeroo irratti raawwatamu manneen murtii biyyattii aangoo qabanitti iyyatee mirga isaa kabajsiisuu ni dandaha.


text:
Waxabajjii 5/2018, Bishooftuu:-
Magaalaan Bishooftuu Muddama keessa jirti. Sabaabaan isaa maqaa Walga’ii Uummataa jedhuun galma Aadaa Magaalaa Bishooftuu Keessa jirutti Walgayiin waamamee irratti Uummatni Oromoofi Qeerroon dargaggootni Oromoo gaaffii gaafatamaa turee fi jiruuf deebii isaa gaafatachuuf kan bahee .Angawoota OPDO keessa kanneen akka Adde Xaayibaa kan irratti argaman yommuu ta’u Qeerroon Dargaggootni Oromoo hedduun akka galma walga’ichaatti ol hin seenee ittifamuun mirkanaa’eera. Uummatni fi Qeerroon seenaan immoo gaaffii keenyaaf deebiin nuuf haa kennamuu jechuun waltajjiicha muddaa jiraachuun hubatameera. Gaafii gaafataman keessaa;
1. Siidaan Wareegamtoota Oromoo Ayyaanaa Irreechaa Bishooftuu bara 2016irratti mootummaan waraana nurratti banee wareegamaan as magaalaa Bishooftuu keessatti nuuf haa dhaabbatu.
2. Angawootni Mootummaa ajaja dabarsuun uummata keenya ficcisiisa turanii fi jiran aangoo irraa kaafamuun seeratti nuuf haa dhiyaatani.
3. Saamichi lafaa kallattii hedduun aangawoota dhuunfaa hanga investeroota mootummaan bobbaasee fi maqaa Liiziin nu duraa saamamee atattamaan nuuf haa deebi’uu, qaamotni saamicha lafaa babaldhisaan seeratti nuuf haa dhiyaatan.
4. Gaaffii mirgaa abbaa biyyummaa fi bilisummaa gaafachaa jirruuf deebiin nuuf haa kennamu, kanneen jedhu kan ofkeessa qabuun uummatni aangawoota wayyaanee OPDO walgayicha gaggeessuuf argaman muddee qabee jiraachuu Qeerroon Bishooftuu gabaaseera.


text:
Yunaaytid Isteetis nyaata madaalawaa bituu fi rakkoo caamaa salphisuuf ka gargaaru Doolaara Miliyoona dhibba tokkoo fi miliyoona digdamii-toorba dabalataan Itiyoopiyaaf kennuuf labsitee jirti. PETER HAN-LAAYIN, FINFINNEE irraa akka gabaasetti Hoogganaa Dhaabbata Misooma Sadarkaa Addunyaa, kan Yunaayitid Istaatis ka USAID RAAJIV SHAA tu, naannoo Gaanfa Afrikaa caamaan dhawame keessaa bakka lama ennaa daawwatan kana beeksise.
Marsaa Caamaa fi hanqina nyaata madaalaaa, otuu wal irraa hin citiin AFRIKAA BAHAA keessatti, lubbuu kumootaan lakkaawamu miidhaa jiru karaa itti cabsuun danda’amu irratti mari’achuuf Muummicha ministaraa Itiyoopiyaa MELLES ZEENAAWII wajjiin walga’anii turan Hoogganichi USAIDRAAJIV SHAA. Doolaara Miliyoona dhibba tokkoo fi miliyoona kudhan, kan uummata Itiyoopiyaa miliyoona tokkoo fi kuma dhibba shaniif wabii nyaataa bituu dandeessisu dabalee Gargaarsa gosa sadiin gara sana deeman.
Uummata Gaanfa Afrikaa Miliyoona kudha-lamaa fi kuma dhibba shan hanqina nyaataan gidiramaa jiru keessaa irra-jireessii kan Itiyoopiyaa ti.
Itiyoopiyaan Gargaarsa Dabalataa Argatte
Yunaaytid Isteetis nyaata madaalawaa bituu fi rakkoo caamaa salphisuuf ka gargaaru Doolaara Miliyoona dhibba tokkoo fi miliyoona digdamii-toorba dabalataan Itiyoopiyaaf kennuuf labsitee jirti. PETER HAN-LAAYIN, FINFINNEE irraa akka gabaasetti Hoogganaa Dhaabbata Misooma Sadarkaa Addunyaa, kan Yunaayitid Istaatis ka USAID RAAJIV SHAA tu, naannoo Gaanfa Afrikaa caamaan dhawame keessaa bakka lama ennaa daawwatan kana beeksise.


text:
Ogeessa To’ataa Tukaana Qacaruu
View this page in another language
English | Español (Spanish) | አማርኛ (Amharic) | العربية (Arabic) | 简体中文 (Chinese) | Français (French) | Hmoob (Hmong) | Oromo | Pycckий (Russian) | Somali | Tiếng Việt (Vietnamese)
Tooftaan beekaman ittiin tukaana siree balleessan Ogeessa To'ataa Ilbiisotaa (OTI) kan "Exterminator" jedhamuun yeroo ba'ee waamamu qacaruudhaani. Tukaana ofuma kootina to'adha yoo jette fiixan ba'uu dhiisuu dandeessa. Yoo kubbaaniyyaa OTI dhiyeessu barbaadde, gatii salphaadhaan argachuun filannoo gaarii ta'uu dhiisuu mala.
Ogeessa To'ataa Ilbiisotaa Barbaaduu
- Kutaa "Find a pro" jedhu toora interneeta www.pestworld.org, jedhu irra barbaadi, kun Dhaabatta To'annaa Ilbiisotaa Biyyoolessaati. Isa keessaa OTI naannoo kee keessatti hojjetu ni argatta.
- Minnesota keessatti, OTI Muummee Qonnaa Minnesota ( Minnesota Department of Agriculture /MDA/) jedhuun heeyyama argachuu isaa mirkaneeffadhu. Akkasumas, ilbiisota qonnaa to'achuudhaaf toora interneetii www2.mda.state.mn.us/webapp/lis/pestappdefault.jsp irratti kaampnaii heeyyama qaban ni argita.
- Tartiiba phonebook Yellow Pages "Pest"; jedhu jalatti yaada fi ilaacha hiriyootaa fi olloota kee ni argatta.
Gaaffiwwan Ogeessa To'ataa Ilbiisotaatiif dhiyaachuu qaban:
Gargaarsa OTI yeroo barbaaddan gaaffiiwwan armaan gadii akka gaafatan ni gorfamtu:
- Muummee Qonnaa Minnesota (Minnesota Department of Agriculture /MDA/) tiin heeyyama argateettaa? Otuu hojiitti hin seeniin heeyyama isaa ilaali. Karaa biraa toora inteneetii muummee qonnaa irraa mirkaneeffadhu.
- Kaampaniin keessan inshuuraansii idea ni qabaa?
- Kaamnaiin keessan Dhaabatta To'annaa Ilbiisotaa Biyyoolessaa wajjin hidhannoo qabaa? (Dhaabatta To'annaa Ilbiisotaa Biyyoolessaa miseensota isaatiif adeemsa to'annaa ni qaba.)
- Waajiraa Better Business Bureau jedhu deemuun seenaa komii isarratti dhiyaate ilaali
- Kaampaniin kun hojii kana irratti muuxannoo hamammii qaba? Hojetoonni isaanii leenjii akkamii fudhachaa turanii? Sa'atii meeqaaf?
- Adeemsa to'annaa tukaanaa sadarkaa isaa eegate ni qabaa?
- Turtiin inni to'annaa kanaaf taasisu hangami?
- Akka maamilaatti itti gaafatamummaan ati ilbiisota kana baleessuuf gargaaru qabdu maali?
- OTI kana erga tukaana kana balleessuuf hojjetee booddee deebi'ee dhufee isin ni ilaalaa? Kun immoo karoora isaa keessa ni jiraa?
- Yoo hoo'insatti fayyadama ta'e kaampaaniin kun meeshaa sana fi summuu ilbiisotaa kan biraa qabaa?
- Yeroo tukaana siree kana to'atan adeemsi ittin fayya ofii eegan ni jiraa?
Odeeffannoo Dabalataa
- To'annaan ilbiisotaa gaariin gosa sadii qaba: keemikaana mana jireenyatti biifamu yeroo murtaa'eef kan turu, hatattaman kan biifamu( keemikaalota tukaana sireeti biifaman), fii daakuu ( iddoo tuttuqqaa namootaa irraa fagoo ta'anitti kan naqaman).
Odeeffaanoo irra deebi'uun ilaaluu
Yeroo kaampaanii ilbiisota too'atu filatte odeeffannoowwan armaan gadii hordofi:
- Maqaa Kaampaanii, teessoo, odeeffaannoo ittiin qunnaman
- Hojii xumuramuu qabu gadi fageenya ilaaluu
- Mala farra ilbiisotaa ittin baleessan hojiirra oolfamu
- Ajaja dursaa hojiirra olfamuu qabu yoo jiraate
- Guyyaa jalqabaa/xumuraa duuka bu'ummaa ilaali ( yoo barbaachise)
- Heeyyamaa fi inshuuransii kaampaaniin sun galee jiru
- Haaldureewwaan, adeemsa waliigaltee diiguu fi adeemsa jaarsummaa inni hordifu.
- Waabii
- Gatii
Qorichoonni farra ilbiisotaa hojiirra ni oolu yoo ta'e, waa'ee qorichichaa kan ibsu (material safety data sheet /MSDS/) odeeffaannoo gaafadhu. Kaampaaniiwwan maqaa gaarii qaban odeeffannoo kana maamiltoota isaaniitiif ni dhiyeessu.
To'annaaf qophaa'uu
Guyyaa to'annaan fuuldura ajaja OTI kennamu hordofi. Ajajoota armaan gadii kana hordofuun to'annaa tukaana siree taasifnu keessatti iddoo guddaa qaba:
- Huccuu kee miiccuu fi siree siree afuu
- Meeshaa mana keessa facaasuu dhiisuu fi meeshaalee lafa irraa kaasuu
- Suphaa addaa addaa mana keef taasisuu
- Baldhinni mana kee akka beekamuuf minjaalaa fi teessoo kaasuu
- Minjaala, kuusaa meeshaalee fi huccuu duwwaa taasisuu
- Boraatii fi siree sisirreessu
Erga Ogeessi To'annaa Ilbiisotaa hojii isaa xumuree, kaampaanii sana dhimmaa addaa fi gaaffii yoo qabaatte irra deebi'ii dubbisi.


text:
Magaala Waashiingtan Dii Sii (DC) fi naannoo ishee kanneen jiraatan irra hedduun isaanii dhalattoota Tigraay kanneen ta’an Kamiisa kaleessaa waajiira Raadiyoo sagalee Amerikaa (RSA) fuula duratti hiriiranii turan.
Tigraay keeessa haala jiru kan ilaaleen gabaafamaa hin jiruu akkasumas kan gabaafamuus madaalii kan eege miti jechuun himatan.
Kanaafiis Bulchiinsii RSA (VOA)n haala kan qoratee hojjattoota dogoggoora hojjatan ittiin jedhan itti gaafatamoo akka godhuuf hiriirtoonni kun gaafatanii jiru
Haala Tigraay keessaa fi akkaataa itti Raadiyoon Sagalee Amerikaa (RSA)gabaasu kan ilaaleen dhalattonni Tigraay kanneen magaala Waashiingtan Dii Sii keessa jiru waajiira VOA fulleetti Robii kaleessaa hiriiraniif Raadiyoon sagalee Amerikaa deebiin kennee jira.
VOAn Itiyoophiyaa fi bulchiinsa naannoo Tigraay kan ilaaleen haala madaalawaa fi sirrii ta’een gabaasuuf kan danda’ame mara goonee jirra.Walitti bu’iinsa kutaa Sanaa kan ilaaleen wanni namootatti dhaga’aman jajjbootu jira.Nutis deggertoota gama hundaa irraa kan dhageenyu qabna. Kaayyoon keenya Gaazexxessuummaa waan qabatamaa irratti hundaa’ee waan ta’eef Komee dhiyaatan qorannee tarkaanfii fudhanna.
Barbaaachisaa ta’e yeroo argameetti dhimmi kana irrattis ta’e kannen biroo kamiin iyyu irratti gabaasa madaalawaa, sirrii fi hunda of keessaa qabu dhiyeessuu kan jedhu qajeelfama keenya haala cabseen Gaazeexxessoota gabaasan irratti tarkaanfii ni fudhanna.Ta’uus garu dhimma hojjattootaa kan dhunfaan ta’an irratti yaada hin laannu.
Odeeffannoo jiru haala walaba ta’een qulqulleefachuu ni yaalla.Tamsaasii sagantaalee Afaan Amaaraa , Afaan Oromoo fi Afaan Tigreen dabarsiinu torbanti namoota Miliyoona 12 ta’an tajaajiila.
Sababaan isaas dhaggeeffattonni keenya gabaasnii dhiyeessinuu giddu seensa siyaasaa irraa walaba ta’u hubatu. Walitti bu’iinsa kutaa gaanfa Afrikaa keessaa qofa irratti otoo hin taanee oduu addunyaa gabaasnuu kamiin iyyu keessatti Itti gaafatama guddaa nu irra jiru jabeessinee eegna jechuun Raadiyoon Sagalee Amerikaa ykn VOAn deebii kenne xumuree jira.
VOA does its best to cover the situation in Ethiopia and the Tigray region fairly and accurately. There are strong feelings in the region about the conflict, and we hear from partisans of all sides. Our goal is objective journalism.
When we receive complaints, we investigate and take actions, if necessary, against journalists whose coverage has violated our principles of producing accurate, balanced and comprehensive reporting, with this or any other story. However, we do not comment on specific personnel matters.
We attempt to independently verify information. Our broadcasts in the Amharic, Afan Oromoo, and Tigrigna languages serve nearly 12 million people per week, because audiences recognize that our reporting is free of political interference. We take that major responsibility seriously, not only during this time of conflict in the Horn of Africa, but in covering news around the world.


text:
Biyyottan Afrikaa haala jijjirama qileensaa isa magaalota gurguddoo ardichaatiif soda ta’ee kan gargaaruu tarsiimoo qopheefachuu akka qaban Prezidaantin Gaaboon Ali Boongoo Ondimbaa yaa’ii torban haalaa qileensaa Afrikaa marsaa sadaffaa irratti taasifama jiruuf himuu isaanii Asooshiyeeted Prees gabaasee jira.
Walgahii magaalaa gudicha Gaaboon Libreviil keessatti baname jiruu irratti presidaant Ali Boongaa akka dabalanii jedhanitti hanga’oonii Afrikaa fi ogeessonni, walgahii haalaa qileensaa kan mootummoota gamtoomanii marsaa 27ffaa isaa ji’a Fulbaanaa kana keessa biyyaa Masri keessatti taasifamuu irratti ijjannoo qabatanii dhihaataan qopheeffachuu akka qaban hubachisuun isaanii gabaasameera.
Walgahiin mootummootaa gamtoomanii halaa jijjirama qileensaa irratii maryatuu biyyaa qopheesituu Masriif Ministira dhimma alaa kan ta’an Saamii Shukurii haalaa jijjirama qileensaa Afrikaa Ilaalchisee waadaan Gilaaskoo Iskootilaand keessatti galamee hojii irra akka hin oolle himuun isaanii ibsameeraa.
Yaa’ii torban haala qileesa Afrikaa marsaa sadaffaaf taasifamu kana irratti haanga’onni mootummaa fi qooda qabeessonni 1000 ta’an hirmachuun isaanii beekameeraa.
Jijjirama haala qileensaatin kan ka’ee yeroo amma Afrikaan bahaa fi gaanfii Afrikaa balaa hongeetiin, kutaan saahiil ho’aa gammoojii hamaadhaan , biyyoottan walakeesaa, lixaa fi kibba Afrika immoo balaa lolaa roobaa irraa ka’een midhamaa jirachuu isaanii Asooshiiyeetid prees gabaasee jira.
Rakkina haala qileensaa Kanaan walqabatee balaa hongee ishee muudaateen kan ka’ee biyyi Zimbaabuwee bineensotaa eegumsii taasifamaafii ture 2500 kibbaa biyyatti keessaa kaasuudhaan garaa Kaaba biyyatiitti dabarsuu jalqabdee jirti.
Bineensotaa kana keessaa keesaa Arbii 400 fi Gafarsii Shantamnii akka argaman kan ibsee gabaasinni Asooshiiyeetid prees bakkii biineensonni kun itti geessamaa jiran bakka kanaan dura keessa turan irraa kiiloomeetirii 700 akka fagaatuu beeksiseera.


text:
videos
-
Islam House
DUAAYII JANAAZAA
sagantaa kana keessatti kadhaalee Rabbii (du'aa'iiwwan) adda addaa tan guyyaa guyyaan qara'amtutu ibsamee jira.25/04/2020559
-
Islam House
DUAAYII YEROO SALAATAF BAHANII
sagantaa kana keessatti kadhaalee Rabbii (du'aa'iiwwan) adda addaa tan guyyaa guyyaan qara'amtutu ibsamee jira.25/04/2020597
-
Islam House
Yaadachiisa waayrr Ramadaanaa - 12
Sagantaa kana keessatti waayee soomana Ramadaanaa laalchisee qabxiilee adda addaa irratti ibsi kennamee jira - 12.25/04/2020575
-
Islam House
Yaadachiisa waayrr Ramadaanaa - 11
Sagantaa kana keessatti waayee soomana Ramadaanaa laalchisee qabxiilee adda addaa irratti ibsi kennamee jira - 1125/04/2020490
-
Islam House
Yaadachiisa waayrr Ramadaanaa - 10
Sagantaa kana keessatti waayee soomana Ramadaanaa laalchisee qabxiilee adda addaa irratti ibsi kennamee jira - 1025/04/2020569
-
-
Islam House
Yaadachiisa waayrr Ramadaanaa - 8
Sagantaa kana keessatti waayee soomana Ramadaanaa laalchisee qabxiilee adda addaa irratti ibsi kennamee jira - 825/04/2020359
-
Islam House
duaaii wuduua booda godhachuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.25/04/2020421
-
Islam House
Baatii zulhijjaa kurnan duraa soomanuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.25/04/2020428
-
Islam House
badirraa qaanfachuun iimaanarraayi
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.25/04/2020304
-
Islam House
Dhugumaan shahiidummaa wareegama Rabbi kadhachuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020397
-
Islam House
duaaii wuduua booda godhachuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020406


text:
Barattonni Oromoo Maaster pilaanii Finfinneef ba’e mormuun torbanneen darban sadiif hiriiraa gaggeessuu isaanii Martaa Van Der Wolf Finfinnee irraa gabaastee jirti.
Yeroo kanattis humnootii nagaa eegsisanii fi hiriirtota gidduutti walitti bu’iinsa uumameen yoo xiqqaate lubbuu nama galaafatee jetti.Hiriira gaggeeffame keessaa naannoo Oromiyaa kanneen Finfinnee marsanii jiran keessatti hatattamaan faca’uu isaa fi qonnaan bultootaa fi lammiwwaan biyyattii ka biroon hiriia kanatti dabalamaa kan jiran ta’u gabaastee jirti.
Hiriirri kun hangi tokko biyya jeequuf kan karoorfame jechuun himatan.
Sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaa ifa akka hin baane kan gaafate namnii tokko akka jedheetti jetti Maartaan humnootiin nageenya eegsisan Oromiyaa keessatti bobbaafamnii iddoo baayyeetti uummanni sochii kanatti akka hin dabalamnee ittisaa jiru.
Itiyoophiyaan biyyoota dinagdeen isaanii hatattamaan guddataa jiran keeessaa tokko yoo taatu garuu amma iyyuu uummata ishee 3 keessaa harkii 1 jireenya sadarkaa hiyyumaa gaditti jiraatu.
Uumatti ishee miliyoona hedduun waggaa kana keessaa caamaa mudataa jiruun rakkataa jiran.


text:
Mummichi ministeera Briteen Boris Jaanson walgahii Invastmeentii kan hogganoota biyyoota Afrikaa Londonti gaggeeffamuu irratti Briteen biyyoota Afrikaa fi kanneen biro dinagdeen isaanii hatattamaan guddataa jiru waliin waliigaltee daldalaa haaraa tolfachuu feeti jedhan.
Kunis Briteen ji’a kana jechuun Amajjii 31 gamtaa Awuroopaa keessaa eega baate booda ta’uun ibsamee jira.Kunis gamtaa Awuroopaa keessaa eega baanee booda kan jedhan Jaanson Briteen addunyaa waliin hojjatti jedhan.
Addunyaa irratti biyyoota dinagdeen hatattamaan guddataa jiru 15 keessaa harka caalaan Afrikaa keessatti argamu jechuun Janson jiloota konfraansii kana irratti hirmaataniif ibsan.
Dinagdeen Afrikaa Sadii keessaa harkii Lama giddu galeessaan addunyaa irratti mul’atu jiru irra aritiin babal’ataa jira.Afrikaan hegeeree gaarii ta’uuf jirti. Nutis gara fuula duraatti qooda guddaa fudhachuuf jirti jedhan Jaanson.


text:
Rattaa Guree
Guyyaan jimaataa Gooftaan keenya Qorichi keenya guyyaa itti addunyaaf itti fannifame dha. Guyyaan kun guyyaa Fayyinni itti raawwatame waan taateef guyyaa addaa jedhamtee beekamti. Guyyaan kun akka Mana Kiristaanaa keenyaatti moggaasa icciitii adda addaa qabdi.
Jimaata
Fannoo:
Qorichi
Addunyaa hundaa Gooftaan keenya Iyyesuus Kiristoos Addaamii fi ijoollee isaa
hundaaf Fannoorratti fannifamee akka biraannaatti yeroo itti dhisamee oole waan
ta’eef guyyaa itti yaadannu waan ta’eef ‘Jimaata Fannoo’ jedhamti. Akkuma
‘’Fannoo boodas uffata Isaa carraa itti buusanii adda adda hiratani, achuma
taa’aniis eegu turan’’ jedhutti jechuu dha. Maat. 27:35
Jimaata
Gaarii:
Gooftaan
dura fannoon yakkamaa kan ittiin adaban ture. Nama fannisanii ajjeesuun kan
eegale Faarsitti dha. Faarsitti namoonni waaqeffannaan isaanii waaqa Lafaa /ourmuzed/
jedhama. Yakkamaan biyya isaaniitti yoo argamu adabbii isaa lafa irratti kan
fudhate yoo ta’e waaqni isaanii akka hin xuroofneef yakkamtoota hundaa
fannoorratti fannisu ture. Gochi kunis barsiifannaa ta’ee bulchiinsa Roomaa
hundattiyyuu seera baratame ta’e. Sirna Ooriitiittis warreen fannoo irratti
fannifamanii adabaman abaaramtoota gurguddoo turan. Gooftaan booda garuu
mallattoo adabbii yakkamtootaa fannoo ture sana Gooftaan keenya dhiiga Isaan Qulqulleessee
mallattoo araaraa, aasxaa jireenyaa, kan Diyaabiloos ittiin moo’atan, labsiin
bilisummaa keenyaa kan ittiin dubbatame ta’e. Du’a Isaatiin jireenya kan itti
arganne waan ta’eef Jimaata Gaarii jedhameera.
Gooftaan
keenyi Qorichi keenya Iyyasuus Kiristoos fayyina keenyaaf akkuma Fannoo irratti
araara nuuf buuse dhukkuba kana irraas araara nuu buusuun eeyyama Isaa nuuf haa
ta’u.
Galatni
waaqayyoof !
Ameen!


text:
Ibsa Gabaabaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa
Hagayya 6,2018
Finfinnee Oromiyaa
Nagaa waaraa biyya keenya Oromiyaa keessatti akka uumamu, gaaffiin Oromoo karaa nagaa akka nuu deebi’u dhiibbaa gochaa turuun Qeerroo Bilisummaa Oromoo beekamaadha. Nageenyi biyyattii akka deebii’uuf rakkoo siyyaasaa biyya Xoophiyaa karaa nagaa akka furamuuf waamicha ABO taasise fudhachuun tarkaanfii mootummaan naannoo Oromiyaa taasisaa jiru dinqisiifataa adeemsi karaa nagaa akka milkaa’uuf kan hojjennu ta’
uu ibsina. Qaamoonni maqaa Qeerrootiin miidiyaa hawwaasaa irraan abbootii Gadaa fi qondaalota OPDO yeroo murteessaa kana keessa arrabsan Qeerroo Bilisummaa Oromoo bakka hinbu’an. Qeerroo Bilisummaa Oromoo waan uummatni isaa jaallateef fedhii uumatasaa guutuuf naamusaaf sansaka mataasaan jaarmiyaa socho’u malee jaarmiyaa nageenya biyyattii booreessuuf warraaqu miti! Qabsoon Oromoo gaaffiin abbaa Biyyummaa hanga mirkaanaa’utti qabsoo roga maraan taasisu itti fufaa waan tokkummaa uummataa jabeessuun qabsoo uummataa gara Bilisummaatiin gahu hojjechuurratti qiyyaafatuu keenya uummataaf ibsaa, yeroo mariin araaraa adeemaa jirutti qaama uummataa kam irratti holola kan hinoofne ta’uu ibsina!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Hagayya 6, 2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Muddee 02,2015 Godina Horroo Guduruu Aanaa Abbaayi Cooman Magaalaa Fincaa’atti Goototni Qeerroon Barattootni Oromoo M/B Finca’aa 2ffaa fi Qophaa’ina Warraaqsaa FDG Golee Oromiyaa keessatti Finiinaa jiru daran Jabeessuun guyyaa Guyyaa Kaleessa galgala FDG dhoosuun Waraana Wayyaanee Horroo Guduruu Magaalaa Fiincaa’aa Irra qubatee jiruun wal dura dhaabachuun qabsoo finiinsuu eegalan.
Goototni Qeerroon barattootni Oromoo Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Abbaayi Coomman M/B Fincaa’aa sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’inaa uummata Oromoo jiraattoota Magaalaa Fincaa’aaf Guyyaa har’atti Waamicha gochuun Mana Barumsaa Cufuun kanaan Booda manatti hin
deebinuu itti fufnee falmanna jechuun Xalayaa Iyyaannoo facaasuun Labsii FDG dabarfachuun Warraaqsaa galgala kaleessa irraa jalqabuun eegalan, Waayyaanee Waraanaa guddaa itti bobbaasuuf dhukaasa kan irratti banuu eegale.
Battaluma sochiin kun eegaletti Wayyaaneen humna Ibsaa fi Network balleessuun ibsame jira . Gaaffii mirga Abbaa biyyummaa fi Mormii Guddaa karoora Master Pilaanii Finfinnee fi Labsii magaalota Oromiyaan mormuun gaaffii isaanii dhiyeeffachuuf Sagaalee mormii guddaa dhageesisaan. Uummatni Oromoo kanaan Booda deebi’ee sirna wayyaanee Jalatti akka hin bullee Labsii guddaa uummataaf dabarsuu itti fufan., Karoorrii master Pilaanii Finfinnee haqamuu qaba, labsiin Magaalota Oromiyaa haqamuu qaba jechuun labsatan. Guyyaa Hardhaa magaalaan Fincaa’aa Waraanaa wayyaaneeneen dhiphachaan jirti Warraaqsii FDG itti fufe!! Mootummaan Wayyaanee FDG’n Muddamee Jiruu tajaalia Network fi humna ibsaa Oromiyaa irraa balleessuun FDG dura waraanaan dhaabbachuu itti fufe jira.


text:
Caamsaa 18/2016 Diddaan Uummataa Magaalaa Finfinnee kutaa Bulchiinsa Boolee Bulbulaa bakka warra Gannuu jedhamuun beekamutti jabaatee itti fufuun uummatni mirga isaaf jedhee qe’ee koorraa hin buqqa’uu doozeriin mana nurratti diiguun haa dhaabbatu jedhee falmatee waan dideef mootummaan abbaa irree waraana poolisii Federaalaa itti bobbaasuun lubbuun jiraattoota mormii dhageesisaa turanii keessa nammootni sadii (3) ol lubbuun yoo wareegaman, hedduu madaa’uu fi poolisootni lama akka malee madeeffamuun ibsame.
Haaluma walfakkatuun Sochiin warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXG’ Marsaa 5ffaan daran Jabaachuun galgala kana bifa adda ta’een Mooraa Yuunibarsiitii harammayyaa keessatti gaggeeffamuun wal qabatee mootummaan abbaa irree Wayyaanee dhukaasaa barattoota Oromoo irratti baneen Mooraa Yuunibarsiitii harammayyaa gara dirree waraanatti jijjiree jiraachuun gabafame jira. Gabaasa baldhinaan Walitti
deebina.
Warraaqsii Biyooleessa Oromiyaa FXG Marsaa 5ffaan Magaalaa Finfinnee dabalatee Godinaalee Oromiyaa garaagaraa keessatti jabaachuun itti fufee!!
Caamsaa 18/2016 Diddaan Uummataa Magaalaa Finfinnee kutaa Bulchiinsa Boolee Bulbulaa bakka warra Gannuu jedhamuun beekamutti jabaatee itti fufuun uummatni mirga isaaf jedhee qe’ee koorraa hin buqqa’uu doozeriin mana nurratti diiguun haa dhaabbatu jedhee falmatee waan dideef mootummaan abbaa irree waraana poolisii Federaalaa itti bobbaasuun lubbuun jiraattoota mormii dhageesisaa turanii keessa nammootni sadii (3) ol lubbuun yoo wareegaman, hedduu madaa’uu fi poolisootni lama akka malee madeeffamuun ibsame.


text:
Qur'aana Kabajamaa
"Dhugumatti, Qur'aanni kui wanta hundarra haqaa fi qajeelaa ta'etti nama qajeelcha. Warra amananii hojii gaggaarii hojjatan mindaan guddaan akka isaaniif jiru ni gammachiisa." Suuratu Al-Israa 17:9
Boqonnaa Qur'aana Kabajamaa Tafsiirri isaa itti fufaa jiru
Boqonnaalee Qur'aana Kabajamaa Tafsiirri isaanii xumurame
Kaayyoon keenya Qur’aana kabajamaa haala salphaa fi namaaf galuun Afaan Oromootin dhiyeessudha
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي
Yaa Rabbii Gooftaa keenya! Faaruu kee waliin qulqulloofte. Yaa Rabbii naaf araarami.


text:
Lola Tigraay: Itoophiyaan siyaasa hunda hammate mirkaneessuun hookkara hambisuu qabdi- biyyoota G7
Gareen biyyoota addunyaarratti jajjaboo ta'an kanneen akka Kanaadaa, Firaans, Jarmanii, Italii, Jappaan, UK fi US akkasumas bakka buu'onni Gamtaa Awurooppaa irraa ijaarame, G7 jedhamu, Itoophiyaa keessatti hookkarri lammiilee nagaa dhowwaa jiru dhaabbatee adeemsi siyaasaa dantaa lammiilee biyyattii hundaa keessummeessu mirkanaa'uu qaba jedhe.
Ministiroonni Dhimma Alaa biyyoota miseensota garee kanaa haala naannoo Tigraay fi nageenya Itoophiyaarratti ibsa baasan keessatti yaaddoo akka qaban ibsaniiru.
Dhiittaan mirga namoomaa, ajjeechaan lammiilee nagaa fi sarbamiinsi seera namoomaa idil-addunyaa(international humanitarian law) naannoo Tigraay keessatti raawwataa jiru akkaan nu dhiphisa jedhan ministiroonni kunneen.
Ajjeechaa lammiilee nagaa, yakka saalquunnamtiin walqabatuu fi haleellaan jumlaan raawwatamu akkasumas buqqaatii lammiilee daran akka balaaleffatan ibsaniiru qondaaltonni kunneen.
Kanneen waldhibanii gara lolaatti seenan hunduu gocha kanarraa of qusachuu akka qaban, nagneeyi lammiilee akka eegamu, mirgi namoomaa akka hin sarbamnee fi seerri idil-addunyaa akka kabajamu gaafataniiru.
Dhiyeenya kana mootummaan Itoophiyaa qaamoleen yakka raawwatan akka itti gaafatamaniif kutannoo agarsiises galaffatateera gareen kun.
Garuu waadaan seenaname hatattamaan gara hojii qabatamaatti geeddaramuu qaba jedhan.
Komishiniin Mirga Namoomaa Itoophiyaa jaarmiyaa mirga namoomaa UN(OHCHR) waliin ta'uun qorannoo walabaa gaggeessuufi mootummaan Itoophiyaa tumsuuf waadaa seenuu akka hojii mishaatti ilaalla jedhan gareen kun.
Jaarmiyaaleen kunneen hatattamaan qaama yakka uummatarratti raawwate seeraan gaafachuu qabus jedheera.
MM Itoophiyaa Abiy Ahmad loltoonni Eertiraa Tigraay gadi dhiisanii akka ba'an waadaa seenuusaanii kan galateeffate gareen kun garuu kun haalduree tokko malee saffisaan raawwatamuu qaba jedheera.
Hookkarri Itoophiyaa keessa jiru dhaabbatee, siyaasi lammiilee biyyattii hunda hammate, kanneen Tigraay keessa jiran dabalatee, mirkanaa'uu qaba jedha gareen kun.
Yoo akkas ta'e filannoon dhufus amanaa ta'a, araarris biyyattii keessatti bu'a jedheera.
Nuti biyyoonni G7 namoota deggersa barbaadan ni gargaarra, dhiittaan mirga namoomaa raawwatame akka qoratamus tumsa ni goona jedheera gareen kun ibsa baaseen.


text:
Manni murtii Federaalaa dhaddachi 15ffaan obbo Melakuu Faantaa seera gumurkii fooyyeffameen murtiin akka kennamuuf gaaffii dhiyeessan fudhatama dhabsiisuu dhaan kana dura akka himannaa abbaan alangaa komiishina naamusaa fi farra malaammaltummaa federaalaa dhiyeesseen akka itti fufu murteessee jira.
Manni murtichaa murtii kanaaf bu’uura kan godhate gumiin heera waa’ee heeraa qoratu labsiin gumurkii fooyyeffameef kana duraa wal hin fallessan jechuu isaa ibsee himatamtoota kan fayyadu akkasumaan yoo falmatan ta’uu beeksiseera.
Akka seera gumurukii isa duraatti konkolaattotaa fi meeshaalee kanneen biroo dilaalaan ala seenan qaama sadaffaatti dabarsuun ykn dhimma fayyadamuun ta’uun alatti yoo itti gargaaraman yakkaan nama gaafachiisa kan jedhu si’a ta’u himannaan sunis akkuma Kanaan dhiyaate.
Seerri gumurkii inni haaraan garuu seera kana yakka irraa gara seera sivilii-tti jijjiiree jira.
Iyyannaa obbo Melaakuu Faantaa, obbo G/Wahid G/Giyoorgis, obbo Belachew Beyene, obbo Neggaa G/Igzaber, obbo Ketema Kebede, obbo Simaachoo Kebedee fi Dr. Fiqruu Maaruu dhiyeeffatan seera gumurukii isa haaraan akka ilaalamuuf yoo ta’u kunis heera keeyata 22 her keeyata 2 irratti akka taa’ee jirutti ta’uun beekamaa dha.
Manni murtichaa murtii kenneenis Kanaan booda ragaaleen abaa alangaa akka yeroo kaa’ameetti torbanitti guyyaa sadii jechuunis roobii fi jimaata dhiyaatu.
Abbootiin dhimmaas guutummaa yeroo lafa kaa’amee waajjira mana murtichaatii argachuu kan danda’an ta’uun ibsameera. Kibxtataa fi Kamisa manni murtichaa iyyata adda addaa kan dhaggeeffatuu fi murtii kennu ta’uu beeksiseera.


text:
- Akaakuu afoola.Afoola Oromoo akaakuu adda addaarrattii qorannoo gagg. Ads Fable durdurii, shekoo Fabricate omishuu,odeeffannoo raga hin qabne Fabulous gaarii, maalaalchiisaa,dinqisiisaa Façade gamoo fula duraan Face fuula Face to face fula fulatti Facilitate aanjefachuu,mijjeefachuu Fact dhugaa, mirkana ,qabatamaa Faction garee, gartuu ,qodoo, kutataa Factor lannoo,sababa Factory worshaa Fade ...
- Afoola. Afoolli ( Afaan Ingiliish: folklore) jecha dhalootaa dhalootatti afaaniin darbaa dhufeedha. Ummatni duudhaa, aadaa, muuxannoo, mudannoo seenaa fi dhimma hawwaasummaa ogummaa bohaarsuu, dubbachuu fi weeddisuun dhaloota dhufuuf kan ittiin dabarsuudha. [1] [2]
- Afoola Seenaa Jeechamoota Makmaaksa Aadaa baay’ee ilaalu... Yoo nuti barruu qabaachuudhaa baanne/ibsa addeessa akaakuu yookaan walumaagala akaakuuma isaayyu hubachuu hindandeenyu :( sewasew.com. Matadureewwan Adema’aa +5 sarara iyyaatoo +4 hancaffa i +4 jimaata +4 Dubbii jaarsaa ganama didanii galgala itti deebi’ani
- 2017. 6. 6. · Uffata Akaakuu, halluufi wantoota uffanni irraa hojjetaman 2 02 Fayyadama jechootaa Gahumsaan dubbisuu Hubannoon dubbisuu Uffata Faayidaa uffataa 2 03 ... Afoola Akaakuu afoolaa 3 08 Fayyadama jechootaa Gahumsaan dubbisuu Hubannoon dubbisuu Afoola Faayidaa afoolaa . 3 09 Fayyadama jechootaa
- Akkasaan gosoota malleen dubbii keessaa isa tokko ta’ee jechoota “akkaafi fakkaata” jedhamanitti dhimma bahuun wantoota lama wal-cinaa qabuun isa tokko isa biraatin ilaaluudha. Addunyaafi kaawwan (2005:82)yemmuu ibsan, “Akkasaan mala ittiin wantoota lama wal-cina qabuun isa tokko isa biraatiin ilaalanidha. Gosoota Asoosama Dhangala'aa 48 3.3.3.


text:
Kafaa
Miseensota ABO QBO Dirqama Duraa Godhatuun Qabsootti Dhaabbataan Jirtan;
Waraana Bilisummaa Oromoo Bilisummaa Oromoo Dhugoomsuuf Wareega Qaalii Baasaa Jirtu;
Dargaggoota Oromoo, Sirnaa fi Diina Farra Oromoo fi Bilisummaa Oromoo Irratti Finciluun Mirga Ummata Keessaniif Falmaa Hadhaawaa garuu Boonsaa Irratti Cichitanii Argamtan;
Ummata Oromoo, Sirna Gabrummaa Haalaan Hadhaawaa fi Umurii Dheeraa Of Irraa Darbatuuf Qabsoo Haqaa of Irratti Irkannoo Qofaan Gaggeessaa Jirtu; Akkasumas Firoottan QBO
Baga waggaa haaraa 2015 geessan. Waggaan haaraa kunis waggaa ummatni Oromoo bittaa alagaa of irraa kuffisee bilisummaa fi walabummaa biyyaa isaa qabsoo isaatiin itti gonfatu akka tahu, akkasumas diinni ummatoota cunqurfamoo irratti roorrisaa jiru itti jilbeenfachiisamee, hawwii fi fedhiin ummatootaa itti guutamu akka tahu ABOn hawwa.
Waggaa haaraa seene kana keessa maaltu raawwatamuu qaba? Fedhii fi hawwiin ummata qabsoofnuuf akkamiin guutama? gaaffiilee jedhaniif deebii gahaa fi qabatamaa kennuuf waggaa dabre keessa kan raawwatamee fi kan hanqate ilaallatuun fardii dha. Kanaaf bara 2014 keessa haala dhaabni keenya ABOn keessa ture, haala ummata keenyaa fi haala diinaa wal yaadachiisuu feesisa.
Guyyaa ummatni Oromoo gabrummaa jalatti kufee eegalee mootummootni Itophiyaa sirnoota gara garaa fi mootummaa adda addaa diriirsan irratti wal jijjiiruun kan mul’ataa ture tahullee jijjiirraan sirnaa fi mootummootaa ummata Oromoo irraan miidhaa irra caalaa dhaqabsiisuu fi mirga uumaa fi seeraan qabu dhiphisuu malee isaanii ummata Oromoo akka ummataatti ilaalanii mirgi isaa akka kabajamu yeroon fedhii itti agarsiisan hin mul’atne. Mootummootni Itophiyaa hundi akkaataa itti qabeenya ummata Oromoo saaman, ummata Oromoo hamilee cabsuun bittaa jala turfatan irratti karoorfatuun hojjatan. Kanas gochaan isaan ummata Oromoo irratti bara baraan raawwatan ifatti agarsiisa. Addatti ammoo mootummaan Wayyaanee Itophiyaa bituuf erga humnaan of labseen asitti gochaalee ummata Oromoo qofa osoo hin taane ummatoota hunda dheekamsiise, gadadeesse, diinummaa babal’isee fi ummatoota gaddisiise ifaa fi dhoksaan raawwatuun impaayera humnaan bitaa jiru kufaatii fi gadadootti oofuu irratti argama. Mootummaan Wayyaanee/IHADG gaaffii ummatootaa karaa nagaa deebisuu irra maaf gaaffii mirgaa kaaftan? jechuun ukkaamsuuf humnatti gargaaramuu filatuun ummatoota caalaatti fincilsiisaa fi mirga isaaniif akka falmataniif kakaasa jira.
Ummatni Oromoo mootummaa kan kiyya jedhuu fi dantaa isaaf dhaabbatu dhabuu irraa waggoota dheeraaf qabsoo wal irraa hin citni geggeesse. Hawwii fi fedhii ummata Oromoo kana guutuuf ABOn dirqama qabsoo Oromoo hogganuu fudhatuun qabsoo bilisummaa fi walabummaa geggeessaa jiruun injifannoolee hin tuffatamne argamsiisuu irratti milkaa’ullee kan hafatee jiru hubatuun QBO finiinsaa akka jiru hubatamaa dha. Falmaa diina irratti adeemsisaa jiru kanaanis caasaalee fi ijaarsa diinaa ummata Oromoo irratti xiyyeeffatan, lukkeelee diinaa Oromiyaa fi ummata Oromoo keessa jiraataa isa basaasuu fi saamuu keessatti qooda kennan, waraanaa fi humna baasasa diinaa ummata Oromoo mirga isaaf falmatu ajjeesuu fi hiraarsuu irratti bobba’an irratti tarkaanfiilee hedduu fudhatuun adaba malu kennaafii ture. Kana keessatti WBO’n goleelee Oromiyaa adda addaa keessatti tarkaanfii fudhataa tureen QBO’n deebii quubsaa argatu malee kan hin dhaamne tahuu mirkaneessuun caalaatti mooraa diinaa dhiphisaa fi diigaa akka jiru ifaa dha. Kun ammoo bara haaraa kana keessa hanga ummanti keenya mirga isaa harka galfatutti jabaatee kan itti fufu tahuun hin shakkisiisu.
QBOn ABOn durfamu har’a sadarkaan irra gahe amansiisaa fi kan humni kamiyyuu ukkaamsuu hin dandeenye tahuu sochii bal’aa Oromiyaa keessatti adeemsifamaa jiru irraa ni hubatama. Sochiilee roga afran Oromiyaa keessatti finiinaa turanii fi jiran kana keessatti qoodni maadheelee ABO, dargaggootaa fi ummataa ol aanaa tahuun hin falamsiisu. Waggaa dabarsine keessa Oromiyaa keessaa bakki itti dargaggoo fi ummatni fincila itti hin adeemsisin hafe hin jiru jechuun ni danda’ama. Keessattuu manneen barnootaa sadarkaa ol aanaa irraa hanga giddu galeessaatti shira diinaa saaxiluu fi mirgi ummata Oromoo akka kabajamu gaafatuun diddaan agarsiisan kanneen haqaaf falman hunda kan boonsee fi gammachiise, mooraa saamtotaa fi cunqursitootaa raasee fi sarde ture.
Mootummaan abbaa irree fi loogummaa sanyii geggeessuun beekamu sirna isaa kufaatii irraa hambisuuf akkuma aadeeffate humnatti fayyadamuu filatuu irraa dargaggoo fi barattooota Oromoo gaaffii isaanii karaa nagaa dhiheeffatan irratti waraana bobbaasuun lubbuu ilmaan Oromoo hedduu galaafachiisee jira. Kumootaanis hidhaatti guuruu fi barnoota irraa ari’uun haaloo bahatuuf yaaleera. Haa tahu malee dhiigni ilmaan Oromoo Wayyaaneen dhangalaafame ilmaan Oromoo sabboontotaa fi muratoo kumootaan horee mooraa qabsootti akka makaman taasise malee, sodaan manatti akka dacha’an taasisuu hin dandeenye. Hin danda’us. ABOn Fincila Diddaa Gabrummaa keessatti kanneen wareegaman hunda oggaa yaadatu akeeka kufaniif bakkaan gahuuf waadaa seenuudhaani.
Waggaa dabarsine keessa mootummaan Wayyaanee mirga ummata Oromoo caalaatti dhiphisaa, lafa isaa irraa ari’uu fi bal’ifatuuf karoora “Master Plan” jedhuun eegale mormii guddaa dhalchee shirri yaade saaxilamuun ni yaadatama. Kun ammoo kanneen Oromummaaf hadoodan qofa osoo hin taane, kanneen mootummichaaf ulee tahanii ummata Oromoo dararaa jiran gidduutti iyyuu mormii dhalchee mootummaa farra ummatootaa qullaa dhaabeera. Karoora kana duubaan akeekni jiru maal akka tahe Oromoon ifa gochuu danda’uu qofa osoo hin taane, mootummootni Itophiyaa kamuu ilaalchi ummata Oromoof qaban kan diinummaa tahuu ittiin saaxiluu danda’ee jira. Ummatni keenya biyyoota alaa adda addaa keessa jiraatus aggaammii diinaa kana dura dhaabbatuun sagaleen ummata Oromoo mootummootaa fi dhaabbattoota addunyaa gara garaa birattti dhageettii akka argatu gochuuf kana sana osoo hin jenne harka wal qabatee ka’uun mormii fi balaaleffannaan agarsiise kan dinqisiifamu dha. Bara kanas caalaatti tokkummaa isaa jabeeffatuun midhaa ummata Oromoo irra gahaa jiru akka dhageessisu ABOn amana.
Bara 2014 mooraa Qabsoo Bilisummaa gabbisuuf tarkaanfii fudhatameen milkiin argames kan jajjabeessuu fi mooraa qabsoo itichuu keessatti kan gumaache dha. ABOn humnaa fi dandeettiin Oromoo bifa qindaa’aan qabsoo irra akka ooluuf sochii adeemsisaa tureen ABOn ShG fi ABOn QC kaayyoo tokko, heera tokko, sagantaa siyaasaa tokkoo fi hooggana tokko jalatti deebisuu danda’uun milkii ummata Oromoo fi firoottan qabsoo Oromoo hunda gammachiisee dha. Kana malees jaarmayoota Oromoo biroo kanneen kaayyoo bilisummaa fi walabummaatti amanan waliin mareen qabsoo irratti wal tumsuuf ykn bifa waltahiinsi irra gahameen qabsoo waliin qindeeffatuuf tattaaffiin itti fufee jira. Qabsoo irratti wal tumsuuf sirna kana dandeessisu tolfatuun humna qabsoo qisaasama irraa hambisuuf yaalii taasifamaa jiru kanas kanneen suduudaan dhimmi ilaaluu fi lammiileen Oromoo hundi deggersa isaanii akka itti fufan ABOn hiree kanaan yaadachiisa.
Sochii waraanaa fi siyaasaatti dabalee roorroo ummata keenya irra gahaa jiru mootummoota, jaarmayoota Idil Addunyaa fi Godinaalee hubachiisuu irratti sochii gama diplomaasiin godhameen tattaaffiin godhames kan jajjabeessu tahuu ABOn hubachiisuu fedha.
Sochii diplomaasii kanaan, Ajjeechaa barattoota Oromoo fi lammiilee Oromoo biraa irratti raawwatame addunyaan akka hubatu taasisuu, kana irratti qoodni ummata keenya biyyoota alaa keessa jiraatuu ol aanaa tahuu fi akka diinni barbaaduutti osoo wal hin qoodiin tokkummaan sagalee ummata isaa dhageessisuu danda’uun jabina mooraa qabsoo Oromoo keessatti mul’ate, kan fuula durattis itti fufuu qabu dha.
Lafti Oromoo seeraan alatti saamamee alagaaf qoodamaa, ummatni Oromoo ammoo hiyyummaa keessaa bahuun hin laaffannetti gatamaa akka jiru,
Lammiileen Oromoo Oromummaa isaanii fi yaada kan mootummaan alaa qabaachuu qofaan adamsamanii hidhaatti guuramaa akka jiranii fi lakkoobsa hidhamaa Impaayera Itophiyaa keessaa baay’een Oromoo tahuu,
Lammiilee Itophiyaa cunqursaa fi roorroo adda addaa jalaa bahuuf biyyoota alaatti osoo baqatanii kanneen gammoojjii keessattii dhuman, galaana osoo qaxxaamuranii dhabaman harka guddeessaan Oromoo tahuu,
Mootummaan Wayyaanee preesii walabaa ukkaamsuun tarree biyyoota maqaan dura kaafaman keessa kan jiru, dhimma amantii keessa seenuun amantoota amantii gara garaa hiraarsuun kan beekame, lafa baadiyyaa qofa osoo hin taane, lafa magaalaa saamuun ummatoota addatti ammoo ummata Oromoo lafaa fi mirga dhablee taasisee miidhaa ol aanaa fi suukaneessaa irraan gahaa akka jiru ragaalee qabatamoo waliin dhiheessuun ilaalcha mootummaa kanaaf qaban akka irra deebi’anii ilaalan gochuuf yaaliin godhame kan laafaatti ilaalamu miti.
Har’a ummatni Oromoo cunqursaa baroota dheeraa irra ture of irraa jigsuuf qabsoo isaa finiinsaa akka jiru hubatamaa dha. Fincila ummataa kana dhaamsuuf diinni qabeenya hedduu irratti dhangalaasuu irratti argama. Humna waraanaa fi tikaa ummatatti bobbaasee nagaa dhorkataa fi jeequu irratti argama. Shira diinaa kana fashalsuun QBO rarraga bilisummaan gahuufis waggaa haaraa kana jabinaa fi murannoon hojjachuun dirqama qabsaawotaa fi lammiilee hundaa tahuu ABOn hubachiisa.
Akkuma beekamu mootummaan Wayyaanee mootummaa sirnaawaa fi seerawaa of fakkeessuuf yeroo gara garaa filannoo adeemsisaa akka ture ni yaadatama. Filannoon Wayyaaneen geggeeffaman hundi ulaagaa filannoo dimokraatawaa kan hin guutne tahuu kan addunyaan hundi ragaa itti bahe dha. Filannoon waggaa kana keessa adeemsisuuf itti qophaa’aa jirus kan kanaan duraa irraa addummaa kan hin qabne, filannoo Wayyaanotni qofti keessatti dorgoman tahuu qophii itti jiran irraa hubatuutu danda’ama. Waan taheef ummatootni Itophiyaa addatti ammoo ummatni Oromoo filannoo isa hin ilaallee fi bakka bu’oota isaa ittiin filatuu hin dandeenye kana irratti yeroo isaa gubuu dhiisee qabsoo isaa diina irratti akka finiinsu ABOn waamicha gadi jabeessee dabarsaaf. Filannoo kana keessaa qooda fudhatanii Wayyaanotaa fi Lukkeelee isaanii filuun haada waggaa 23 morma ummataa hudhee jiru ofitti jabeessuun of ajjeessuu waan taheef kan darbe irraa baratamee guutummaatti lagatamuun qabsoo finiinsuun mirga ofiif qofa hiriiruu irratti akka fuulleeffatamu hubachiifna.
Mirgi keenya kan kabajamu diina of irratti filuun osoo hin taane, qabsoo gosa hundaa finiinsuun mirga keenya bortaan mulqame of harka galfatuuf qabsaa’uun qofa. Qabsoo ummatni Oromoo itti jiru kan shaffisiisuu fi galii isaa dhaqqabsiisu falmaa biyya keessaa jabeessuun tahuun hin falamsiisu. Ijaaramuu, qajeelfamaa fi bulchiinsa diinaa diduun, imammata mootummaa hojiitti hiikuu lagatuun tokkummaa ofii cimsatuun diina irratti falmaa geggeessuun alatti filmaatni biraa hin jiru. Kanaaf kanneen QBO mararfatan marti ABO, WBO fi SBO fi JARMAYAA DARGAGGOOTAA (QEERROO)f ilaalcha addaa kennuun caalaatti jabeessuu irratti bobba’uun hojjatuun dirqama ulfaataa nu eeggatuu dha.
WBOn haalota ulfaatoo fi hamoo isa mudatan hunda irra aanee kan qabsoo itti fufuu danda’e deggersa gosa hundaa ummata keenya biyya keessaa fi ala irraa argatuuni. Ummatni Oromoo ilmaan isaa cinaa dhaabbatuun waan irraa barbaadamu guutuutti dabalee qaamaan itti makamuun WBO jabeessuu irratti qoodni gumaachaa turee fi jiru yoomiyyuu kan hin dagatamne seenaa keessatti ifee mul’ataa jiraatuu dha. Wareegama hanga ammaatti baafame firii itti gochuun qadaaduuf, bara 2015 bara WBO jabeessuu dirqama duraa godhatuun qabeenya, beekumsaa fi humna namaan gabbisuuf haa hojjatnuun waamicha isa hangafa ABO waggaa haaraa kanaa ti. Keessattuu ummatni keenya biyyoota alaatti argamu kana hubatuun dirqama lammummaa isaa akka bahatu ABOn waamicha isaa dabarsa. Kanaaf 2015 bara WBO itti tinnisnu akka tahu ABOn yaadachiisa. ABOn waamicha dhiheessu kanaafis ummata irraa deebii quubsaa kan argatu tahuu abdii guutuu qaba.
Wayta ammaa kana midiyaaleen adda addaa biyyoota alaa irraa dhimma ummata Oromoo tarkaanfachiisuuf dhaamsa gara garaa dabarsaa jiran. Dhimmi ummata Oromoo caalaatti dhageettii akka horatuu fi deggersa argatu gochuuf tarkaanfiilee WBOn fudhatu dhageessisuu keessatti qooda isaanii akka gumaachan ABOn waamicha dabarsaaf.
Waggootiin bittaa Wayyaanee dabran, murni humnaan aangootti dhufe humnaan malee aangoo karaa nagaa kan gad hin dhiisne tahuu ummatoota Itophiyaa haalaan hubachiisan. Mirga ummatootaaf kan dhaabbatan, sirna dimokraasii kan diriirsan tahuu lallaba isaanii hifachiisan lallabaa oolan iyyuu, gochaan isaanii akeeka isaanii waan ibsuuf sadarkaa ummatoota akka kanaan duraatti sobuu hin dandeenye gahee jira. Kanaafis ummatootni bakkaa bakkatti diddaa isaanii agarsiisaa fi finiinsaa jiran.
ABOn tattaaffii ummatoota cunqurfamoo kana ni dinqsiifata. Kan isaaf danda’ame hundaanis kan waliin dhaabbatu tahuu mirkaneessa. Ummatni Oromoos kanneen cunqursaa irra gahu jalaa walaboomuuf qabsaawaa jiran karaa danda’ameen jajjabeessuu irratti akka hojjatu waamicha isaa dabarsaaf. Olola diinaa ummatoota walitti buusuu fi diinomsuuf osoo bakka hin laatne kan diina waloo of irraa buqqaasuun danda’amu cunqurfamootni wal tahuun akka tahe hubatuun bal’inaan akka irratti fulleeffatuun hojjatamu ABOn yaadachiisa.
Ummatni Oromoo hiraara irra gahaa jiru keessaa bahuuf abdiin isaa qabsoo bilisummaa ABOn durfamu akkaa tahe ifaa dha. Ummatni Oromoo ABO kan abdatuufis dantaa ummata Oromoof kan dhaabbate tahuu fi falmaa QBO keessatti haqa ummata Oromoo dhugoomsuu keessatti wareegama ulfaataa baasuu hubatuu irraa ti. Bara haaraa kana keessatti abdii fi hawwiin isaa guutamee walabummaa isaa akka gonfatu dandeessisuu keessatti ABOn qooda irraa eegamu gumaachuu irraa kan booda hin jenne tahuu mirkaneessaa, kana guuttatuuf harka wal qabannee tokkummaan haa kaanu jedha.
Akkuma waggaa dabre keessa oggaa saamamnu, ajjeefamnuu fi hidhaatti guuramnu callisnee hin ilaallu jechuun tarkaanfiilee adda addaa fudhataa turre, bara kanas caalaatti babal’isuu fi finiinsuun umrii bittaa alagaa haa gabaabsinu.
Ummatni, addatti dargaggoo fi barattootni gabrummaa hin dhaallu jechuun harka qullaa diina hidhataa dura dhaabbatuun wareegama baasaniin ummata Oromoo boonsanii fi abdii itti horaan qabsoo itti jiran finiinsuuf caalaatti wal ijaaranii fi gurmaa’anii akka sochii isaanii cimsan ABOn dhaamaaf. Caalaatti ijaaramanii falmaa jalqabame bakkaan gahuuf caalaatti socho’uun alatti filmaatni biraa fi daandiin biraa akka hin jirre gadi jabeessinee hubachiifna.
Mootummaa farra ummatootaa kan ummatoota walitti buusuu fi diinomsuun umrii bittaa isaa dheereffatuu barbaadu kana of irraa gatuuf cunqurfamootni hundi akka qabsoo isaanii finiinsan ABOn hubachiisa. Wal irratti osoo hin taane diina irratti ha bobbaanu. Wal tahuu fi wal dhaga’uun sochii goonuu fi wareegama baafnuun umrii bittaa cunqursaa haa gabaabsinu.
Injifannoo Ummata Oromoof! Adda Bilisummaa Oromoo Muddee
- ↑ "Oromia zone". oromiyaa.gov.et.
- ↑ "sirni hundeeffama Godina Baalee Bahaa". obnoromia.com (in oromo).


text:
Ibsaa Guutama irraa
Bara durii duriitii kaasee madaala uumaa, lafa, diinagdee fi kan dhimma itt bahanii eeguuf falli too’annaa da’umsaa shakalama ture. Sun madda qabeenyaa yaraa hirmachuu, fayyaa haadhaa fi ilmoo eeguu fi akka karoora fascistootaatt immoo qulqullummaa sanyii eeguuf gargaara jedhameetu. Jaalalli Oromoon ijoolleef qabu hammana hin jedhamu.
Oromoon yeroo hunda ijoollee guddifachuuf qophee turani. Warri Oromoo naannichaaf akka galma qaallota jara lixaa bakka ijoollee hin barbaadamne itt gatanii ture. Ijoollee godhatanii fi guddifatan gidduu sanyiin haa ta’uu ogooman fanfanuun hin turre. Taadhomni eebba Waaq karaa Ateetee dhufutt amanama. Dhabduun taadhomuuf Ateetee yoo kadhattu kan ilmoo argatan karaa see Waaqa faarfatu. Ilmoon dhalachuun gammachuu addaa warraaf yoo fidu dhabduuf mararfannoo argamsiisa. Dhabuu, salleessuu kkf karaa Uumaan baayyina namaa itt to’atu keessaa hamma tokko. Namooti yeroo ilmoo guddisuuf hin qophoofne saala lagatu turani. Humnaan taadhoma dhaabuun hin beekamu ture.
Si’ana sabi Oromoo dhukkuba daddarbu, busaa, balaa uumaa akka bubbee roobaa, beela, dhukkuba taraa fi kkfnin dorsifamaa jiraa. Oromo garri caalu, Uumaan ilmoo abbaa barbaadu kennee kan hin barbaanne waan dhowwatuuf eenyuu hojii saa keessa seenuu hin qabu jedhu. Garuu hawaasi ammayyaan dilormaan (lakkoofsi namaa) hammaa bahuun lafaa fi wanti ittiin jiraatan hanqachuu danda’a jedhanii yaadda’aa jiru. Kanaaf mala adda addaa ittiin da’umsa too’atan, akka laguu, qaama ofii dhaggeeffachuu fi danqaa adda addaatt dhimma bahuu yaada kennuu. Hindiin addunyaa keesssaa biyyoota dilorma gudaa qaban keessaa isa lammafaa ture. Imaammati maseensaa Indiraa Gaandii waca guddaa akka kaasee fi dhuma irrati kufaatii seef kaasaa tahuun ni yaadatama. Karaa biraa mmoo utuu mootummaan keessa hin seenin dilormaan biyyoota hedduu misanii gadi guddachuun 0% gad darbuu fi yartuu qofti “taadhoma bakka buusaa” kan jedhamu (dubartiin ilmoolee akka baayyinni dilormaa gadi hin buune qofa taasisu itt godhatan) keessa akka jirantu mullata. Hamma yoonaa imaammata warraa biyyoota misanii duuba madaala sanyii fi gitaa eeguuf dira’inni jiraachuu dhiisuu dhugaatt hin beekamu. Garuu kan Itophiyaaf mamii sirinyaa qabna.
Empayerri Itophiyaa bara hundaa to’annoo abba hirrootaa garajaboo jala akka turte beekamaa dha. Dilormaa kolonotaa garri caalaan Oromiyaa kan tahe gad cabsuuf mala hedduutt dhimma bahaniiru. Mootummaan amma jiru isaan irraa adda miti. Gochaa fi irra darbuun dilormaa Oromo yarsuuf mala adda addaa dhahe jira. Beekaa ajjeechaa seermalee fi lafarraa buqqisa qacceefixaa gad hin taanee hojii irra olchee. Ijoollee Oromoo loltummaan foo’ee yeroo lola saa garmalee, miinoo irraa oofuun ficcisiiseera. Oromoon dhaqanii dhumuuf kan guuraman fedha malee yk bu’aa bubuutuun sossobamanii ture. Naannaa beelli galett hedduun kan dhuman, yeroon dhaqabuufii dhabuuni. Oromoon magaalaa fi baadiyyaa qeyee saaniirraa buqqifaman biyyuma ofii keessatt kan qaban saamamanii karaarratt darbamuun bakka qubatan dhabanni. Bishaan saanii fi lafti saanii haddhaan faalamuun nagaa saanii fi kan horii saan irra hamaa geessiseera. Magaalaa mummitii Oromiyaa Finfinnee keessatt ulaagaan dorgomuu afaan Amaaraa beeku wan godheef ijoolleen Oromoo hojii argachuu hin dandeenye. Magaalaa muummittii keessatt waabarii ambaa waan hin argamsiifneef ijoollee Oromoo barumsatt saaqaa dhabsiiseera. Kurnan sadiyiif Oromoo akka nyaaphaa saa sadarkaa tokkoffaatt fudhachuun kan manca’uu yk sadarka saatt gadi buufamuu qabu jedhee fudhateera.
Oromoon badii irraa ooluu fi qabaa seermalee jalaa birmadoomuuf lolataa jiru. Kan qabatee gara saatiin olhaantummaa saa itt fufuuf lolataa. Kanaaf karoorri baafatu hundi gara sanatt kan geessuu tahuu akka qabu ifaa dha. Karoorri guddina dilormaa isaan wuxiname sanaan adda hin tahu. Karaan doofaa inni baayyina namaa gad cabsuuf baafate, ajjeechaa, qeyee buqqisa, hidhaa, biyyaa ariisaa fi guraaraan sangoomsi hin quufsineenii. Kanaaf guddina dandeettii saa ol kaafafatee lakkofsa Oromoo hamma danda’amutt quucarsuuf mootummoota alaa fi kubbaaniyyoota afeerrataa jira.
Oromiyaaan qabaa jala jirtii. Kan qabate hafee mootummaa ofii kennatanuu wan dhuunfaa fi warraa irratt amanuun rakkisaa dha. Mootummaa qabate hafee kan ofii kennatanuu dhimma dhuunfaa fi warraa kan akka too’annaa da’umsaa ta’ett e amanuun enyuufuurakkisaa dha. Yeroo sabichii roorroo ango qabeessaa, imaammata beekaa callisanii beela irra darbuu, AIDS, busaa fi dhibee biraan dorsifamaa jiru waa’ee too’annaa da’umsaa Oromiyaa dubbachuun gamnummaa miti, Sanatt dabalatee waraana isaan hin laalletti giddisiifamuun dilormaa saanii keessaa gara guddaa dhabaa jiru. Kooriyaan hamilata safuu tahe akkasii irratt tumsuufiin tolaa saa irra hamaa saatu caalaa. Bara mootii mootichaatii kaasee waajjirri karoofata warraa Shaggariin ture. Haadholii waa’ee fala akka laguu fi yeroo eeggachuu barsiisaa turani. Waa’ee danqaa fi farreenrimaa (contraceptives) biraas hubachiisaniiru. Kana irra darbee ogummaa alaa wanti barbaachiseef jira ta’aa. Karoori warraa Itoophiyaa hanga yoonaa dhimma itti hin bahin jiraatinnaa jedhamu fala maseensaa kan Koriyaan Kibbaa muuxannoo fi ogummaa itt qabu. Kanaaf hamaa haamilati kun fiduu dandahu sabboonoti dammaqanii hordofuu qabu. Dandeettii saa argannaan akka dargaggoo Oromoo keessaayyuu hidhamtoota 90% ol Oromoo tahan irratt hin shaakalle iggitiin hin jiru.
Oromoo murna taa’omaa keessa jiran deegaa haa tahuu badhaadhaa fedha abbaa irratt xiyyeefamee malee eenyuu surrii akka dhiqu itt dhiifamuu hin qabu. Kan Oromoon fedhu barumsa qajeelaa iyyaatii barbaachisaatt saaqaa baanuuf malee too’annaa dahumsaa miti. Addunyaa keessatt kan hubatamaa jiru akka warri baratee fi magaalawe lakoofsi ilmaan qabaatanii dangeeffama tahee dha. Maqaa warraa fi of tursuuf dharraan dudhaan ilmoof qaban amma hin mullatu. Gudddinni teeknooloojii hamma hin qabnee dubartii fi dhiira hojjetanii buluu carraaqaniif ilmoo qabaachuun baa’aa itt taha jira. Kanaaf qooda fudhannaa mootummaa malee dilormaan sadarkaa yaaddesutt 0% gad gara -0tt bu’aa jira. Kanaaf maseenummaa fafeessaa irra barumsa rogaa fi deettii du’a daa’imaa gadi buusuu irratt xiyyeeffachuun caalaa gumaachuu danda’a. Bulcha Itiyoophiyaa imaammata dilormaa irratt amanuun, waan walfakkaatuuf Hitilariin amanuu irra hin wayyuu. Kan beekamuu qabu akka bulchi Itophiyaa fedha Oromoo hin wakkalle. Gargaarsa argatu kamuu Oromoo qaamaa fi hamileen butuchuuf akka dhimma itt bahamu beekamuu qaba.
Waliigalatt deettiin guddina dilormaa Empayera Itophiyaa sadarkaa rifachiisaa hin geenye. Statistiksiin kenname madda amanamaa irraa argame yoo jenne biyyoota 233 keessaa kudha arfaffaa dha. Oromiyaan waan dilormaa gad cabsan akka balaa nama fi uumaan dhaqabsiisaniitt saaxilamtuu dha. Balaa caalaatt saaxiluun, dandeettii diigota akkasii ol kaasuufiin bulchi Itophiyaa fixaqaccee qaata oofaa jiru caalaaf jajjabeessuu ta’aa. Bakka moo’ummaan falmamaa jirutt gartokko goranii gargaaruun hangameessa kamiinuu qajeelaa hin ta’u. Oromo wayyabi kan fedhan filachuuf iyyaatiitt saaqaa hin qabani. Akka akeekaatti karoorri warraa akkaa,madala dilormaa eeguu qofaaf utuu hin ta’in nageenya dhalootaas waan gargaaruuf nammuu mormii hin qabu. Haa tahu malee kan dhimma itt bahan waan inni dhaqabsiisuu dandahu dursanii beekanii guddifachuuf fedhuu qabu. Sun jedhamus, halagaan Oromoof murteessuu hin dandahu. Kanaaf waliigalanii rimsama karoora warraa isaanii tahu keessa facaasuun qooda beekota Oromo, keessaayyuu cireessotaa fi qubqabsisotii Oromo walabaati. Mirga ilmoo namaaf kan falmanis dhimma kanaaf hiriirsuu dandahuun anjaa qaba. Naannaa karoora warraa mootummaa shaakalli badaan akka jiraachuu dandahu ummata dammaqsuu dha. Hamaa sabicha qabame irra marsaa jiruf kun hamaa dabalataati. Hundaafuu baraar haajennuu!!
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
* Ibsaa Guutama: Gubirmans.com –http://www.gubirmans.com/Too%E2%80%99anna%20Da%E2%80%99umsaaf%20Koriyaan%20Itophiyaa%20Gargaaruufi.html
=========================================================
“Korea to Help Ethiopia with Birth Control” – Is there implication for the Oromo?
By Ibsaa Guutama* | August 2014
Birth control schemes had been used, from ancient times to the present, for the purpose of keeping natural balance between land, economy and users. That is supposed to help sharing scarce resources, protect health of mothers and children, and also to maintain the purity of race in cases like the fascist policies of eugenics.
The Oromo love for children are phenomenal. Oromo are always willing to adopt children. For the region, Oromo families of olden days were like convents in western countries where unwanted children were dropped. They make no difference between children they begot or adopted from any race or caste. Fertility is considered a blessing of Waaq through the Ayyaanaa “Ateetee”. One who is barren prays to Ateetee for fertility while those who are bestowed with children praise Waaq through her. The birth of a child brings special joy to the family and society, and sympathy to the childless. Being barren, miscarriages, etc. are birth control methods of Nature, among other things. People used to abstain from sexual activities when they are not ready for a child. A forced curbing of fertility by the powerful and its allies was unknown to them.
At present, Oromo nation’s population is under threat of dwindling by epidemics, AIDS, malaria, natural calamities, famines, common diseases, etc. Majority Oromo believe that the Creator gives and denies offspring, and no one should interfere with His work. But modern societies are worried about the possible overpopulation that available land and means of subsistence may not be able to support. For that reason, they suggest different methods of birth controls like abstinence, rhythm and barrier methods. India was the second populous country in the world. It will be remembered that the sterilization policy of Indira Gandhi said to have been directed against poor men and political opponents created great uproar and her ensuing downfall. On the other hand, populations of highly developed countries have gone down below zero growth rates with only very few in what is called replacement fertility rate (women producing babies enough to sustain population levels). So far, we cannot say for sure if there are sinister motives to balance race and class behind the family planning policy of developed countries. But, we have serious doubts about those of Ethiopia.
The Ethiopian Empire has always been controlled by ruthless dictators. They had used different methods to reduce population of their colonies, the greater part of which is Oromiyaa. The present government is no different. It has tried to reduce the Oromo population by commission and omission, against its own laws. It has engaged intentionally in illegal killings and dislocations to a level of genocide. It has exposed Oromo recruits to its army to danger by driving them over minefields during its senseless wars. The Oromo were mobilized without their will or lulled by remuneration to go and die en masse. Several have died in famine stricken areas of Oromiyaa being denied timely attention. Oromo dislocated from their homestead in urban and rural centers had been thrown to the streets in their own country after being robbed all they had. Their water and soil is poisoned affecting theirs and their animal’s wellbeing. It has made it impossible for Oromo youth to get jobs in their own capital – making knowledge of Amharic criteria for competing. It has denied several Oromo youth access to learning in their own language by not making public schools available in the capital of Oromiyaa. It has come for three decades considering the Oromo nation as its number one enemy that has to be destroyed or reduced to its level.
The Oromo are fighting for their survival and freedom from illegal alien occupation. The occupier on its part is fighting to continue its domination. Therefore, all policies that it makes are meant to help it towards that end. Population growth policy drawn by it cannot be different. Its crude means of reducing population increase, killing, dislocation, imprisoning, chasing out of the country, and castrating by torturing did not satisfy it. Therefore, it is inviting foreign governments and companies to enhance its capability in diminishing the Oromo number to the smallest possible size.
It was announced that South Korea is going to assist Ethiopian Empire in controlling population of its colonies. (English, chosun.com – 07/11/14). According to the CIA World Factbook 2013, the population growth rates in Ethiopia and S. Korea are 2.89 and 0.16, respectively. As a result of its family planning policy, South Korea’s birth rate dropped from 6.1 in 1960 to the present level. South Korea is going to transfer the experience it gained from that policy, which included sterilization. It is promising to help Ethiopia to reduce “its population” with the input of W2.2 billion (US$ 2157386?) and expertise. From its population size, the target could be no other than Oromiyaa. One of the reasons for Habashaa elites for fearing democracy is the largeness of Oromo in numbers. Family planning may help leveling that.
Oromiyaa is under occupation. Let alone an occupying power, it is difficult for anyone to trust even own elected government on personal and family matter like birth control. When the nation is under threat of being wiped out by abuse of power and intentional policy of passing in silence of famine, AIDS, malaria and other deceases, it would be unwise for anyone to talk of birth control in Oromiyaa. Over and above that, they are losing big chunk of their population as a result of being forced to take part in wars that do not concern them. The collaboration of South Korea in such unethical colonial project will be more harmful than good. There was a family planning office in Finfinnee since the time of the Emperor. They had been teaching mothers about methods like abstinence and rhythm technics. They had also made them aware of barriers and other contraceptives. There must be another method that required foreign expertise. Sterilization is a method in which South Korea has experiences which the Ethiopian family planning might have not used so far. Therefore, it is the obligation of all Oromo nationals to be on guard against possible harm this project might entail. Once the regime gets the knowhow, there is no guarantee that it would not use it on prisoners – who are more than 90% Oromo.
No one should be allowed brainwashing Oromo fertile age grade – poor or rich – without free will of the target group. What Oromo needs is proper education that could give them access to necessary information, not birth control. From what is observed throughout the world, educated and urbanized family have limited offspring. The traditional desire of having children for family name and sustenance is no more valid for them. Highly developed technology has made children more of a burden for struggling working men and women. As a result, population is going down without needing government involvement. It has gone down to worrisome level of below 0% and even zero minus. Therefore, concentrating on educating the population and decreasing infant mortality works better than crippling sterilization. Trusting the Ethiopian regime on population policy will not be less dangerous than trusting Hitler for the same purpose. What everyone should understand is that the Ethiopian regime does not represent the Oromo interest. Any help it gets will be used to crush the Oromo physically and psychologically.
Overall, the population growth rate of the Empire is not that alarming. Taking the given statistic as driven from reliable source, it ranks 14th out of 233 countries. Oromiyaa is vulnerable to so many manmade and natural calamities that reduce its population. To expose it for more of those calamities by raising destructive skill for the regime would amount to encouraging it for more genocide than it is already committing. In a situation where sovereignty is contested, to side one against the other will not be fair by any standard. Majority of Oromo are having no access to information to choose between options. In principle, one may not be opposed to ethical family planning for it helps not only population balance, but also for the development of healthy generation. However, those who receive have to be aware of the consequences and willing to adopt it. Even then, aliens should not decide for the Oromo. Therefore, it is incumbent upon all Oromo knowledgeable, in particular Oromo health experts and Oromo free media, to collaborate in disseminating the concept of family planning best fitting them. They have also to be able to rally human rights advocates for the purpose. The people should be made aware of the possible existences of malpractice around the regime’s family planning. This is another danger added to the danger already looming over the occupied nation. Let us say, save us from every thing evil!!
Honor and glory for the fallen heroines and heroes; liberty, equality and freedom for the living; and nagaa and araaraa for the Ayyaanaa of our fore parents!
* Ibsaa Guutama: Gubirmans.com –http://www.gubirmans.com/Korea%20to%20Help%20Ethiopia%20with%20Birth%20Control.html


text:
Dhangala'oo
Dhangala'oon haala wantootaa afur keessaa isa tokko(isaan sadan jajjaboo, gaazii, fi pilaazmaa). Dhangala'oon haala addaa kan qabiyyee(volume) murtaa'e qabu garuu boca murta'aa hin qabne dha. Bishaan, dhangala'oo baayyinaan lafarratti argaman keessaa isa guddaadha. Akkuma gaazii, dhangala'oon yaa'uu kan danda'u yoo ta'u boca qodaa itti nammee sana fudhata. Dhangala'oo baayyeen cafaqame kan didan yoo ta'u kaan kan cafaqamanis ni jiru. Dhangala'oon akka gaazii iddoo qodaa keessaa jiru hunda bittinnaa'anii hin guutan, lafa isaan ga'u qofa qabatu. Dhangala'oon rukkina baayyee hin jijjiirramne qabu.