text:
Gemeda Olana
Latest posts by Gemeda Olana (see all)
- OROOLIYAANAA WINGAR - June 7, 2016
- Namicha gowwaa kana ilaala OBS……OBS…….OBS…… - June 1, 2016
- Must Share: Beeksisa Badhaasa Qubee( Qubee Awards Announcement) - May 26, 2016
OROOLIYAANAA WINGAR
Oroliyana Danieltiin seenaa Mi’ooftuu kana hanga dhumaatti dubbisaa Share gochuun waliif dabarsaa ittin bohaartu!!
Abbaan koo kubbaa miilaa baay’ee jaallata, Namoota beekumsaan Guddina kubba miilaa Magaalaa Gimbiitti gufuu taahanii qucarsan keessaa tokko Abbaa kooti. Inni garuu yaada kanatti walii hin galu. “ Isportii Magaala Gimbii akka “KAAROTII” asii gadi guddisuu keessatti gaheen koo olaanadha jedhee afaan guute dubbata”(Guddinni asii ol qofa kan jedhee eenyu?).
Abbaan koo osoo sooroma hin bahin Waardiyyaa Istadiyami wallaggaa Lixaa Magaalaa Gimbitti argamu” MOOLUU” sana ture( Maqaatu irra bahee jedha Aabbaan)..”ISTADIYEEMIN DALLAA SA’AA FAKKATUU AKKAMIN WALLAGGA LIXAA BAKKA BU’A?” jedha….yeroo dabaree isaati namni tokko illee seenee taphachuu hin danda’u, Sababinsaas Istaadiyeemin kun kana caalaa MOLATA , Margi irraa dhuma jedha(yaadai isaa garuu kan biraadha) “Wallagga keessaa Kubbaa Ari’ee kan bahe hin jiru,Barumsa Ari’ee malee” yaada jedhu qaba….,Kanaafu Yeroo inni laaqanaaf galuu deemnee taphanna , waan nama dhibu abbaan koo kiraa Sassabdummaa irraa bilisa waan taheef anaaniis ijoolle warra kaan duukaa dirre keessaa Shimalaan na ari’a ture, Galgala yeroo Mana dhufu garuu Homaa natti hin dubbatu , akkuma nama wal hin argiin oleetti na Ajaja. Kan walitti buune hojii irratti waan taheef, achuumatti fiixne galla. Si’a tokko nu ari’uu eegallaan hanga lagaa Gaanjatti nuu duukaa bu’aa ,Asii ol tabba sana dhiibuu waan hin dandeenyeef isa jala naannofne deebine taphanna. Yeroo nuti tapha fixnee manatti galuuf kaanu bututaa du’aan isaa Istaadiyeemitti deebi’a..yeroo sana nu Ari’uu miti miila isaayyu ari’uun waan itti ciimuuf tirsinee mana Waardiyyaa keessaan isa geenye manatti dachaana “Akka Humna naaf taatan , Humna isiin haa dhaawwatu Yeesusiin Waloo” jedhee nuu Eebbisa..Amen jenna nutis,,,, (Waloon Ganda dhaloota isaati )…Akkasitti Dirree keessaa nama ari’ee fixe, Taphataan gaalcha qabuu magaala Gimbiiti bahuu dadhabe,,,, Amma as dhufte kubbaa arituu manatti galtee dabatara kee hin arituu jedha ture, Gimbiidha Osoo Kubba ari’uu namni darbeef jira,?..An Barumsa dhiisee Osoon Kubbaaf Buna Ari’uun ,,,,Waardiyyaa Ta’ee , Har’a Ammo isiinaan Ari’aa Jira , Abban Koo Ammoo Xaaliyaani Ari’aa ture , Ilmii koo Ammoo Amma Kubbaa Ari’aa, yeroo Guddatu Durba Ari’a…Lammata dhuftanii jennaan Shimalaanin milla keessaan ishee akka meexxi kanaa isiinittii Haamaa jedhee nuu sodachisa,,,Naasuu isaatin osoo inni nuun haamin hanga boriitti ofittii Haamaa galla, boriis hin hankaaknu,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
Erga ijoollonni manaa hundi guddatanii ture kan inni Sooroma bahe,yeroo isaa kan inni dabarsu kubbaa miilaa ilaaludhaani, Kubbaa duriif ammaa wal bira qabee, ibsa nuuf keennuu eegale, haasan isaa hundi waa’ee kubbaadha,..Namni Mammaksaan dubbii golaba, Aabban koo Taphattota Awuroppaatiin dubbii golaba ture, Haasaa isaa hunda keessaa maqaan taphataaf maqaan kilaabi Awuroppaa hin dhibu,,,,,Gaaf tokko osoo teenye EBC ilaallu ( Akka carraa banamee malee qophii Isporti Qofaa ilaalla) oduu irratti Itti Gaafatamaa waajjira tokko argee …”Ilaa ilaa SEEF BILATERIIN” ( Pireezidantii Fifaa duraani),,,,nun jedha,,,”Meerre oduu biyya alatim Iji sii didee Aabba ?” jedheen itti kolfe.. “Jaamii ati, Aannanni Adii dha yoo siin jedhan malee siif hin galuu miti PEPPE wayii” Naan jedhe (GOWWA Jechudha PEPPE jechuu afaan Abbaa kotiin ,,,Ittisaa “Real Madrid”)…….Aabbaadhaaf “KIRAA SASSABAA” jechudha SEEF BILATAR jechuun…… Harmeen koo gochaa isaa kanatti baayyee Aartii, “Yeroo namani MAQOMAA qabatee Waaqaf sagadutti isiin Kubbadhaaf sagaddu,,Raajidha abbaa koo ,,Ijuu amma isiin argaayi Jarana?” ittin jetti sodaataa gaafa humna isheen ol itti tahu,,,,, “Akka Ronaldottin Shuut Si godhee Pooliitti si maraga,,,,maal isheen Moorinoon kun” jedha….( Haadha Dubbi jechuu isaati), “OOh dhisnerra Abbaa koo” jettee yeroo isheen afaan qabattu hunduu gadi qabanne qasaana, hin soba malee Haadha keenya Baay’ee Jaallata,,,Jaalala isheef qabu irraa kan kahe….Uffannaa taphattotaa ( Maliyaa) kan Arsenalin Biteeraaf….
Gaaf tokko ammo Wal Gahii Gandaa dhaqee,,,Dura Tahaa Gandatin akkas jedhe jechuun dhagahe…..Obbo dura taa’a,,,,Ganda kana SIIZINII 25n( Waggaa jechudha) bulchitee akka “Alex FERGUSAN” SIIZINII Digdamii Jahaaffaf deemta,,,,Bulchun kee rakkoo hin qabu,,,garuu erga atii muudamtee Geebaa tokko illee arganne hin beeknu, Isayyuu gara Diviziiyonitti gadi bu’uuf Deemaa jirra, Chaampiyoonsi Liigii keessaa nuu baaftee jirta, Gandota biroo waliin illee nuti dorgomuu hin dandeenye, ALEX FERGUSAN Geebaa isaan quubsee ,,,Isayyu osoo isaan kadhatanii Fedhaa isaatin Leenjisumma gadhisee, Atii garuu CARLING CUP ( Tokko Shaane jechudha ) illee nyaachu hin dandeenye,,,Nu Leenjisuu Dhiiftee NU LEEJJISUU barbaadda,,,Osoo Sii Jibbinu humnaan Naa jaallattu jetta… Mee Moriniyoo Ilaali , Cheelsii Qabatee,,,yeroo yartuu keessatti kilaabi isaa guddise.. Geebba Hedduu isaanif Ergamsisee,,,Atii garuu Siizinii 25 keessatti waan tokko nuuf hin buufne,,,Ecc,,,Sirraho ARSEN WINGARINU wayya,,,kan nama Aarsu ammo isaati “I’m special one” jettu tokkodha( Akka MOORINO)” Of sirreessi kana caala namni KONTRAATA siif haaressu hin jiru, yoo diddee FIIFAA bira deemna ….ECC… Isheenis KIRAASASSABDU akka keeti wal hin caaltan” jedhe yaada kenne naan jedhan.
Gaaf tokko Harmee koo walin osoo teenye waa’ee Intaalan Jaalladhe tokkoo osoo haasofnu dhufe, edaa inni waa muraasa nu dhaggeeffataa tureera. Isuma afaan saaqqatu “Hankakii Cabi Atoo” naan jedhee sagalee cirachaa… “Atii IJA malee Kiisii hin qabdu, Akka ARSEN WINGAR,,,,WINGAR Taphattota ciccimoo dhaqee tuqee isaan kaasa, garuu warra qarshii qabutu dhaqee jalaa fudhata,,,,EDIN HAZARD, MARIYOO GOTZE,ARTRO VIDAL,,,,Atiis Akkasuma, Atii ijoolle Durbaa Fuula ishee ille dhiqachuu hin beekne dhaqxee ilaaltee bareedina isaani itti himta. Sin Jaalladhe jettaan, gaafa isheen dhidhiqattee dibachutti kaatu warri Qarshii qabutu si jalaa butee kan ofii godhata, ati Qarshii baasuu hin Jaallattu ( Boo Essa fiddas garuu, Digiriin Silaa Qarshii hin tahu, Qalbiyyu hin qabduu malee, FILAAMINII wayii, Bifaas Hin qabdu..Fuulaa DROGBAA gootee),,,Intala Obbo Olaanaa isa Gabaa MALIFUU situ gaafate…DIIYASPORATUU Dhufee buutee sookke, Intalaa OBBO Kamisoo ishee NAANNOO GOMBISAA situu kaaffe barsisee ,,,SHUFEERI SINOTU sirraa fudhatee,,,,( ISAAN NAMAAS JAALALAAS walitti Ajjesu jalqaban silaa)….Ishee GABAA BANKII KONTRACTARITU afaanii sii buusee, Ishee WARRA SAYYOO Ilma namicha isa Buna ergutu sirraa buufate ( Ammalle Bunaa malii ergaa mitii),,,,,Warra qabatte ammao qabaa wallaaltee sii harkaa bahuu , Akkuma NAASIRII, FABRIGAS,VANPERSII,Arseenali Mindaaf jedhanii bahaan, Durba meeqa of jalaa baafte( SHamarran An jaalladhee na caalaa beeka) ,,,Kanaafu caal jedhii Afaan qabadhuu taa’ii atii kana booda,,,,Maqaa koon akka hin waamamnee,,,ERGISAAN mana kotii bahii Yeroo Fooddaan Jijjirraa Ijoollota Jalqabuu Ammoo Siin GURGURA,,,,,Kana Booda Atii “OROOLIYAANAA WINGER dha… Maqaa koon of waamtee Beekkadhu”,,,,,,,,,,
Guyyaa Gaarii Isiiniif yaa tahuu


c: text/html

text:
Monday, January 26, 2015
Gootonni Oromoo Salaaleetti Seenaa Agarii Tulluu Haaromsan, Gootummaanis Wareegaman.
Suurri argaa jirtan kun GOOTOTA ilmaan Oromoo roorroon hammaannan Wayyaanee fuuldura gootummaa dhaan falmaa dhaabbatanii utuu lolanii kanneen harka diinaatti gaafa kufan wayyaaneen gochaa suukaneessaa akkanaatiin uummata yaamtee raawwii akkasii jiilchaf ilmaan Oromoo kanneen irratti raawwatte. Oromoo diina isaa ajjeessaa, falmaa du’uun ykn wareegamuun kabajaa guddaa dha. Bakki gochaan fashitii Wayyaanee kun itti raawwatame godina SALAALEE, aanaa Darraatti baatii dabre gaafa 09/12/2014 ture.
Sababiin gootonno Oromoo kunneen itti bosona seenaniifis roorroo warri ergamtuu wayyaanee OPDO, dabballoota aanaa saniitirraa irra gahaa ture waan dadhaabaniif jiraachuus waan dadhhabaniif tahuutu gabaafama. Maqaan gooticha kanaa KATAMAA WUBETUU kan jedhamu erga dhiirummaasaa fi gootummaasaa loltoota wayyaanee 4 fi foolisoota hedduu galaafatee booda harka diinaatti kufuudhaan gaafa guyyaa 09\12\2014, aanaa Darraa, magaalaa Gondo Masqaal irratti wayyaaneen gochaa gara jabummaatiin uummata keenya jiilchuu fi sodaachisuuf hiriyaa isaa walin fannifte.
Dirreen inni itti lolaa ture, aanaa DARRAA naannoo Harbuu Masqaalee keessatti akka tahe qeerroon aanaa Darraa gabaasaniiru. Jaallan KATAMAA waliin qabsootti bahan ammas qabsoo akka finiinsaa jiraniifi ilmaan Oromoo hundaan hidhadhaa ka’aa! dhaamsa jedhu dhaammataniiru jedhama. QABSAAWAN NI KUFA,QABSOON ITTI FUFA! OROMIYAAN NI BILISOOMTI!
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ibsa Ejennoo Konyaa ABO B.C
(SBO/VOL – Onkoloolessa 25,2016) Nuti Misensoonni, deggartonni fi miseensooni Victoria, Canada, Vancouver, Canada, Seattle, Washington fi caayaan Oromoo (Oromo Comunity Of Biritish Columbia); Onkololeessa 22, 2016 ti bakka MGS ABO J. Odaa Xasee jirutti marii bal’aa gaggeefanne jira. Qabsoo Bilisummaa Oromoo adda durummaa ABOn gadgeefamaa jirtu diinagdeen tini’isuuf gumaata horii hin tuffatamne gumaachinee jirra.
Walgahii kana irratti tin’isni QBO jabeessuuf haala tanaan dura naannoo kanatti argamee hin beeyneen godhamee jira. Kanatti aansuun marii bal’aa, yaadoota Qabsoo gabbisan hirmaatoota irraa kennamee, gaaffii dhihaatanifiis deebisaan kennamee jira. Walgahiin kun bifa mariitiin kan qophaawe yoo tahu haala jiru irratti dhaabbachuun ibsa armaan gadii baafanee jira.
1. Ummata keenya kanneen Scchii Fincila Diddaa Gabrummaa (FXG) gaggeessaa jiran irrati ajjeechaa fi darara bifa kameenu Mootummaan gooleesituun Wayyaanee gaggeesite balaaleefachaa, maatii sochii kana irratti wareegamanii fi qaamaan irrataniif jajjabina hawwina. Isaan Wareegamniis, gatiin isaan baasan akka lafatti hin hafneefi galata isaani bilisummaa taasiisuuf yoomiyyu caalatti akka hojjannu wa’ada seenna.
2. Labbisii Muddamsuu( Estate Of Emergency) Mootummaan Nama Nyaataan baasee, kan dabre caalatti shanyii duguuggi dhaaf of qoheesse jiru cimsinee balaalleefanna. Waan taheefiis, ajeendaan jumlaan shanyii duguugii kun hatattamaan akka dachaafamu fi mirgi abbaa biyyuummaa Oromoo eeggamuuf dhaabbii godhan mootummoota angaawoota adunyaa gaafanna.
3. Qabsoo Qeerroon diinaan kokkee wal gabuun gaggeessaa jirtu dinqisiifachaa, Sochii gara-kutatiinaa Qeerroo fi Sochii tokkummaan ummanni keenya qeerroo bira dhaabbachuuf ochaa jiran beekumsa fi dandeeti qabnu hundaan bira dhabanna.
4. Addi Bilisummaa Oromoo, sochii Abbaa Biyyuummaa qindeessuu akkasumatti lafarratti qabatamaan keessatti argamee Sochii godhaa jiru dinqisiifachaa, itti fufiinsa Sochii kanaa hamma bilisummaa fi walabummaa Oromiyaa akka tahu gutumaa guututti bira dhaabbanu wa’ada keenya haaroofanne.
5. Kanneen humaa osoo hin hojjatin Qeerroo fi Sochii ABO fi hogganoota qabsoo irraati karaa marsaa Hawaasaa (social midea) tiin duula maqa xureessee fi jibbansa bifa hundaa hafarsaa jirtan, gochaan keessan eergaa diinaa waan taheef karaa dandeenye hundaan isin saaxiluu fi dura dhaabbachuuf qophawuu keenya mirkaneesina.
6. Sochii diinaan kokkee wal qabee jiru kana laamsheessuu fi carraa dhiigaa fi lafee Oromootaan argamaa jirtu tana ugguruuf shira wayyaanee waliin hidhata daldaala, lafaa fi mindaa bassaasummaa kanneen qabaattaniin; Wayyaaneen Oromoota addaan babaasuuf siber media fi biyya keessatti facaafte ummanni keenya akkuma diina ofirraa eegaa jirutti akka ofirraa eegu dhaammanna.
7. Kanneen hidhata bifa hundaa Wayyaanee waliin qabaattani wayyaaneen waan jattu hojjachaa jirtan, qabsoon tun sadarkaa dhiiga ilmaan Oromoo deeffachuu waan geesseef gochaa farrummaa kanarraa yoo dhaabbachuu baattan akka wanni wayyaanee sodaataniif isinirraa hin oole beeysifna – filmaanni keessani jannaan.
8. Qabsoo ABO, WBO, Qeerroo walumaa galatti ummanni keenya gaggeessaniin carraa argamuun malu gara dabarsuuf hidhata diinnan qabsoo Oromoo waliin bifa taheenu qabdanii fi godhaa jirtan, sochiin kun tan abbaa biyyuumaa malee Ethiopia Democrateessuu fi kadhaa Wayyaanee miti. Waan taheef, Sochii qooda keessaa fudhatani hin jirre falmachuu dhiiftani ykn dubataa bakka hin buufamin taatani argamuuf wixxifachuu dhiiftani, gara hundee gaaffii Oromoo akka deebitan waamicha isniif goona.
9. Oromoon (Abbaan biyyaa) murtii isaa ifaan ifatti dhageesifachaa jira. Waan taheef charter, moorummaa cahuumsaa fi wkf jachuun biyya laa kana keessatti hafarsi godhaa jirtan fi dubbataa of ggodhuuf yaalaa jirtan gochaan ayyaan laallatummaa akkanaa bakka hin qabu isiniin janna. Mutiin fedhiin Ummataa biyyota alaa ykn Diaspora dhaan murtaawu isiniin janna.
10. Qabsoon Bilisummaa Oromoo sadarkaa of duuba hin deebine waan geesseef dhaaboonni Oromoo hundi karaa danadeessan hundaan diinarratti akka xiiyyeefattan waamicha isiniif godhaa, oloolaa fi shira diinaaf osoo hin jilbeefatin qindooina waliin qabdan jabeefachaa akka sadarkaa itti aanutti dabartaniif waan dandeenye hundaan akka isin bira dhaabbanu mirkaneesina. Carraa kanas fudhachuun kanneen dhala Oromoo taatani caasaalee mootummaa keessatti sadarkaa adda addaa fi bifa kamiinu hojjachaa jirtan akka gochaa seenaa itti isin gaafatu irraa of qusattani gara qabsootti deebitan waamicha iniif goona.
Injifannoo Ummata Oromoof!
No comments so far.
Be first to leave comment below.


text:
Wednesday, September 25, 2013
Ayyaannii Irrechaa Maali?
Must read all Oromo Muslims#IRREEECHA
By Urjii Ahmad
***** #IRREEECHI AYYAANA EENYUUTI? AKKAMITTI EEGALE?
Muslimoonni dubbiftan malee hin dhiisinaa! Share godhuun Amantii Irreechaa wal hubachiisaa!!!
Urjii Ahmad
• Ayyaannii Irrechaa Maali?
Hikkaa Isaa kanarraa wanni hubannu Ayyaanni kun ayyaana Ibaadaa itti godhan, kan galata Rabbirraa itti barbaadan tahuu Isaati. Fagoo osoo hin deemne hikkaa Isaa qofarraa ka’uun Muslimootaaf ayyaana tahuu akka hin dandeenye beekuun ni dandahama.
• IRREECHA KABAJUUN EEYSATTI? AKKAMITTI EEGALE?
Ayyaanni Irrechaa Haroo Arsadii je’amu kan magaalaa Bushooftuutti argamu biratti kabajamuu jalqabe.
Sababaan jalqaba Ayyaana kanaa akka himamutti Namni Arsadii Je’amu kan Gosa Oromoo Liiban akka malee rakkatee guyyaa 8 Haroo amma maqaa Isaatiin yamamu kana biratti Waaqa kadhataa jiraate. Osoo hin nyaatiin Osoo hin dhugin jiraachuun Isaatis ummata dinqisiise. Maanguddoon Gosaa waliitti qabamanii bakka san bakka Ibaadaa “Gabbartii” Ykn Waaqeefannaa akka taatu murteeysan. Akkasitti Haroonis Haroo Arsadii taatee bakkittis bakka Ibaadaa ykn Waaqeefannaa taate.
Irrechi akkatti jalqabe. Arra Aadaa Oromummaa namaaf mirkaneeysu godhuuf Waaqefatoonni dhagaa hin kaafne hin qaban.
• IRRECHI AMANTII MOO MAALI?
Irrechi jalqabuma hikkaa Isaarraa eegalee hanga arraatti Waaqeefattoonni Waaqa Isaan gabbaran waliin hidhaa jabeeyfachuuf, gabbaruuf, kadhachuuf, farfachuuf Irreecha godhan.
Wanni kun Aadaa Osoo hin tahin amantii taheeti eegale. Warri eegales galata Waaqaa barbaada eegalan. Wanni Rabbirraa galata itti barbaadan hundi Ibaadaa je’ama.
Aada jechuunis waan Ilmi namaa uumee irratti waliif gale jechuudha. Aadaan amantii tahuu dandaha. Waaqeefatummaan Aadaa fii amantiidha. Aadaa tahuun Isaa Ummataatu uume, Amantii tahuun Isaa galata Rabbirraa itti barbaaduudha.
Ayyaana Waaqa itti gabbaran jennee fudhannus akkaataan Muslimni Rabbi itti gabbaruu fii itti kadhatu Tartiiba mataa Isaa qaba. Waan Karaa Quraanaa fii Hadiisaan Ibaadaa tahee hin dhufin akkamitti daleeynee galata Rabbirraa barbaanna? Kanaaf Ayyaanni Irrechaa Ayyaana Keenyaa miti. Amantii If dandeeyse qabna!
• IRRECHA AKKAMITTI KABAJAN? EENYUU KABAJA?
Irrecha kan kabaju Oromoo Amantii Waaqeefataa hordofan kan naannoo Bushooftuu Jiraatan tahus booda warri Waaqeefattummaa malee Oromoon amantii biraa qabaachuu hin qabdu je’an Ayyaana kana aadaa Oromummaa fi Mallattoo Oromummaa fakkeeysanii biyya keessaa fi alatti ni kabajan.
Kan biyya alaa akka itti kabajamu beeku baannus kan biyya keessaa akka itti kabajamu barreeyfamee jira.
“Abbaa Qaalluu” jechuun namni yaamamu akka Imaamaa ykn gaggeeysaatti Gabbartii Waaqaaf godhan Irrecha tartiibaan ni qajeelcha.
Ayyaannii Irrechaa Asaba Raggaasaa akka Ibsituu “Ayyaana Oromoo fii Waaqa Walitti hidhu kan Waaqa waan dabreef galatoomfatanii waan dhufuuf Waaqa itti kadhatan” jechuun dubbata.
Ayyaanni Irreechaa Oromummaa kan mirkaneeysuu akka tahee fii kan Oromoota hundaa akka tahes Barreeysaan Asaba Raggaasaa jedhamu Barruu Isaa “Irrecha: From Thanksgiving Ritual to Strong Symbol of Oromo Identity” jechuun Ibsee jira.
Akka barreeysaan kun jedhutti Ayyaanni Irrechaa Ayyaana Waaqaaf galata itti galchanii fii Malattoo Oromummaa guddoo jechuun dubbata.
Irreecha namni kabaju Oromummaan Isaa shakkii hin qabuu, namni Ayyaana kana hin kabaju je’u Mallattoo Oromummaa gudditti dide jechuudha akka Isaan jedhanitti.
• IRREECHI MUSLIMAAF MAALI?
Akka gubbaatti Ibsuuf yaale Jarri Ayyaana kana Kabaju Ayyaana kanarratti Waaqaaf galata galchina, Waan ful duraa Waaqni akka nuuf tolchu kadhanna, Hiidhaa Waaqaa fii nu jidduu jirtu jabeeyfanna jechuun dubbatan.
Muslimni hidhaa Rabbii fii Isa jidduu jirtu jabeeysuuf Irrecha godhuu qaba moo Karaa Rabbii fii Rasuulaa s.a.w guutuu irruu hin qabne hordofuu qaba!?
Amantiin Islaamaa amantii guutuudha. Kadhaa, Rabbi farfatuu fii Hidhaa Rabbii fii nu jidduu akkamitti akka tolfannu karaan Islaamaa guutuun lafa kaayee jira. Namni galata Rabbirraa barbaaduuf Ibaadaa godhu hundi karaa Rasuulaa s.a.w qunnamee jala deemuudhaan Milkaawa. Wanni sanii achii hundi jallina.
Muslimaaf irrechi guyyaa ayyaanaa Osoo hin tahin guyyaa gaddaati, akkamitti yoo jetten obboleyyan keenye hedduun arrallee Rabbii fii Rasuula s.a.w jala deemuu dhiisanii karaa Rabbiin shari’aa hin godhin jala deemaa jiran. Kuni nu gaddisiisuu qaba malee nu gammachiisuu hin qabu.
Kara biraatiin ifittis gadduu qabna. Osoo nuti akka gaaritti da’waa goone Sabni keenya Kumaatamaan lakkaawaman Islaamummaa dhiisanii karaa biraa hin hordofan ture. Kuni Nu sheeneeysee da’waaf nu kaasuu qaba.
• AYYAANA IRREECHAA EENYUUTU OROMUMMAAN WALITTI HIDHA?
Ayyaana Irrechaa Mallattoo Oromummaa warri godhu warra Oromoon Muslimaa hedduu tahuun akka malee isaan yaachistu.
Isaan wanni fedhan Muslima “Aadaa tee”, “Eenyummaa tee” jechuun amantii Waaqeefattummaa tan Oromoota hundaa godhuu fedhan. Rakkoon Isaanii guddoon Oromummaa Waaqeefattummaan walitti hidhanii Muslimoota Shirkiitti deebisuudha.
Ayyaana Irreechaa Ilaalchisee Warri Siyaasaa Bilisummaa Oromoo jechuun ummata haajaa Isaanii qofaaf sobaa turan Bilisummaa dhabdan Waaqeefattummaa isiniif finne jechuun itti if jijjabeeysan. Ammallee Sobaan Muslimoota Waaqeefattummaatti deebisuu fedhan.
• XUMURA
Waqeefatummaan Amantii Towhiidaa tan Rabbii tokkicha itti gabbaranii miti. Amantiin Towhiidaa tan Rabbiin tokkichi itti gabbaramu karaa Nabi Ibraahim qofa sunis Islaama.
Islaamni Amantiidha, aadaadha, mala jiruu fi jireenyaati. Aadaan Amantii Islaamaa falleeysitu hundi Jallinatti laalamti, malli jiruu fii jireenyaa Islaama falleeysu hundi Jallina tahuutti beekkama.
Namni Mala jiruu fi jireenyaa, Aadaa, Amantii Islaamaa malee barbaadu Akhiiraatti hongawaadha. Rabbi biraa humaa hin argatu.
Irrechi karaa Amantii Waaqeefataa keessatti karaa Waaqa gurraacha ittiin gabbarani. Sun ammoo Amantii Jallinaa fii Shirkiiti.
Irreechi Karaa Ibaadaa Waaqa gurraacha ittiin gabbaran waan taheef Muslima hin ilaallatu.
Muslimni Rabbi ummataa wajjiin kadhachuuf jum’aa qaba, Iida qaba, Hajjii qaba.
Karaan Rasuulaa s.a.w nuuf gaha!
Oromummaa Rabbiin irratti nu uume, Ayyaana Irrechaa kabajuu dhabuu keenyaaf namni nurraa fuudhuu dandahu ni jiraa?
………………..
Maddi (Reference):
1. Irrecha: From Thanksgiving Ritualto Strong Symbol of Oromo Identity
By: Asebe Regassa
Asii ni argatta=>http://waaqeffannaa.org/wp-content/uploads/2013/08/Irreecha.pdf
2. Irrecha
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Arsii Bahaa magaala Asallaatti mootummaan wayyaanee Qeerroo dargaggoota lama ilmaan isaa ajajuun barattoota lama kana irratti gocha suukkanneessaa raawwatee kan jiru Qeerroon kan gabaaseedha.
Akka Qeerroon gabaasetti barattootni Yuunivarsitii Asallaa Amajji 21, 2016 halkan 5:00 tti barattoota lama: Isaanis
- Kamaal Abubaker barataa saayinsii fayyaa waggaa 3ffaa fi dhalataa harargee bahaa naannoo Dadarii kan tahee fi
- Tasfaayee Tashoomee barataa saayinsii fayyaa waggaa 1ffaa fi dhalataa Arsii Bahaa naannoo Boqojjii kan ta’an namoonni 4 ol tahan hucuu civil uffachuudhaan eeggatanii yeroo ijoolleen kun lamaan mana fincaanii seenan achi keessatti cuubeen waraananiinii gatanii erga deemanii booda barattoonni kun hospitaala seenuun yaalamaa jiru.


text:
Nagaan Waaraa Gaaffii Mirgaa Ummata Oromoo Deebsuu Qofaan Argama
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 3/12/2016
Bitootessa 12, 2016 | Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
Ummatni Oromoo guddichii fi kabajamaa fincila xumura gabrummaa marraa kanaa ji’oota afuriif osoo addaan hin citiin adeemsiseen, ummatoota biroo irraa jibbiinsa homaatuu akka hin qabaatiin, mirga isaaf uumamaa fi seera addunyaan deggaramu akka falmatu tahuu, kabajamuun mirga ummatoota cunqurfamoo maraa irraa dantaa fi fedha qabaatuu haala hin mammsiisneen addunyaa mara, addatti ammoo ummatootni Itophiyaa akka hubatan taasisee jira. Fincila adeemaa jiru kana keessatti namusaa fi bilchinni ummatni Oromoo agarsiises kan dinqisiifamu dha. Murannoon ummataa fi addatti dargaggootni Oromoo agarsiisan seenaa Itophaa keessatti kan mul’atee hin beekne tahuu irraa lammiilee Oromoo hundaa fi kanneen nagaaf dhaabbatan hunda boonse. Kanneen hundi walitti eda’amuun haqa qabaatuu hubachiisanii mararfannoo argamsiiseefii duree oduu addunyaa tahuu danda’eera.
Diinni Ummatootaa fincila ummatni Oromoo karaa nagaa eegale qixa biraa qabsiisuu fi maqaa xureessuuf farra nagaa akka tahetti dhiheessuuf yaaliin godhe ummatoota Itophiyaa hundaa fi alagoota sirnichaafuu waaheloota tahan biratti dhara tahuun hubatamee fudhatama hin argatiin hafe. Gaaffii ummatootaa ajjeechaa gara jabinaa, reebicha jumulaa fi humnaan ukkaamsuu kan aadaa godhate mootummaan Wayyaanee fincila ummata Oromoo amantiin walitti hidhuun ummatoota biratti akka jibbamu taasisuuf yaaliin godhes deggeraa hin argtne.
Waan taheef haqa haaluu dhaan kan biraatti quba qabuun kan hin baasne tahuu kan hubate mootummaan Wayyaanee lolaa labsee Komand Postiidhaan gaggeessuu murteesse dagatee yeroo ammaa badiin paartii aangoo irra jiruu bira tahuu ifatti parlamaa maqaaf tolfatan irratti labsuu jalqabee jira.
Mootummaan Wayyaanee kan har’a gahe gaaffiilee ummataa humnaan ukkaamsuu dhaan, ummatoota gidduu garaa garummaa uumuun akka waliin hin qabsooofne taasisuu dhaan tahuun haqa hundi beekuu fi hubatu dha.
Har’a garuu ummatootni shira diinaa irratti dammaquu irraa haa gahu! Jechuun mirga isaaniif falmuu irratti argamu. Bara baraan abdii tasa hin guutamneen sobamaa hin jiraannuu murteeffatanii roga arfan biyyattii keessatti diddaa hin bitamnu finiinsuu irratti argaman.
Bitootessa 10, 2016 haasaa H/Maariyam Dessaalenyi mana marii federaalaaf dhageessise keessatti rakkoolee Itophiyaa keessatti mul’ataniif gaafatamaan mootummaa fi paartii isaan durfamu tahuu amanee jira. Ummatni dammaqinsaan mootummaa dursuu irraa gaaffii kaasuuf deebii kennuu akka hin danda’iin ibse. Kana malees akka kanaan duraa gateetti ummatootatti ol bahanii saamaa jiraachuu fi akka silmiitti dhiiga isaa xuuxaa jiraachuun kan hin danda’amne tahuu lallabeera. Furmaatni rakkoo bakka hundatti mul’ataa jiruus “bulchiinsa gaarii diriirsuu” danda’uu dha jechuun akeeke.
Ummatootni Itophiyaa dammaqoo fi kan isaaniif tahu kan beekan tahuu yeroo addaa kan agarsiisan tahuu reef qalbifatuun H/Maariyaam kan ajaa’ibu dha. Filannoo haala ulfaataa jalatti adeemsifamaa turan keessatti ummatni sagalee isaatiin marroo tokkoo ol kuffisuu kan haalu Wayyaanee qofa. Kanneen sagalee keenyatu hatame jechuun sagalee mormii dhageessisan guyyaa saafaa dhibbootan rashanuun aangoo isaa tikfate malee filamuun akka hin tahiin Wayyaaneen beekaa wallaalu iyyuu ummatootni humnaan aangoo irratti cichuu EPRDF tolchanii beeku. Kana waliin sochiin ummatni Oromoo bara 1991 irraa eegalee itti jiru mootummaan Wayyaanee farra dimokraasii fi nagaa tahuu kan saaxile dha.
Ummatni Oromoo mirgi isaa akka kabajamuuf gaaffii karaa nagaa dhiheessaa tureef deebiin gama Wayyaanee humnaan ukkkamsuu qofa tahe. Ajjeechaa, hidhaa, reebichaa fi doorsisaan ukkaamsuu dhaan har’a gahame. Har’a garuu kun hundi ummata Oromoo jilbeenfachiisaa hin jiru. Shororkeessaa fi farra nagaa jedhanii yakka doorsisaa tarrifamuunis ummatni Oromoo kan hin jilbeeffanne tahuun ifa tahaa jira. Ummata Oromoo fi ABO adda baasuuf yaaluunis of gowwomsuu malee faaydaa homaatuu akka hin argamsiisiin ummatni Oromoo hiriira nagaa bahaa jiru keessatti walleelee fi dhaadannoolee dhageessisuun, alaabaa qabatee bahuun mirkaneessuu irratti argama. ABOn shororkeessaa osoo hin taane falmaa mirga isaa tahuu dhageessisuun shira diinaa harkatti doomsaa jira.
Har’a ummatni Oromoo kan ajjeefamaa fi hidhaatti guuramaa jiruuf mirga isaa beekee akka kabajamuuf gaafatuu irratti. Heera biyyaa irratti hundaa’uun mirgi isaa akka guutamuuf waan nagana gaafateef akka bineensaatti adamfama. Wayyaaneen hin bitamnu jedhee bittaa abbaa irrummaa waan mormeef kumootaan hidhaatti guurame. OPDOn jarmayaa Wayyaaneen tolfatee tohatee ergatuu fi bakka bu’aa Wayyaanee ti malee ummata Oromoo bakka bu’uu hin dandeessu, ofiin of bulchuu qabna jedhee waan mirga isaaf falmateef irratti roorrisama.
Rakkoon Itophiyaa hudhee qabeef sababni sirana Wayyaanee ti. Kan itti gaafatamus sirna Wayyaanee qofa. Bulchiinsa gaarii argamsiisuu kan hanqate sirna Wayyaaneen diriirfame. Sirni farra dimokraasii, fashistiin hanga bakka hin kaafamnettis bulchiinsi gaarii ni argamaan hin eegamu. Dhaga’uu didan malee ummatni Oromoo “Wayyaaneen hin bitamnu!” ,“OPDOn nuhi hin bulchu!” kan jedhaa turee fi jiru kanaafi.
Mootummaan ummatoota dhaggeeffatuu hin beekne kun rakkoo har’aaf furmaatni akeekaa jiru biyyatti gara haala irra hammaataa fi jeequmsaatti geessa. Oromiyaa godinaalee 8-tti qooduun bulchiinsa waraanaa Saamooraa Yunusiin durfamu jala galchuun bulchiinsa gaarii fi nagaa hin argamsiisu. Mootummaa dimokraatawaa ofiin jechaa jiru kun bulchiinsa waraanaa Oromiyaa keessatti diriirsuun haala jiru daran hammeessa malee hin furu.
Oromiyaan bittaadhaaf Ministera Ittisa Biyyatti kennamtee walgahii gaafa 04/03/2016 Jeneral Samoora Younus gaggeesseeen Kawonsila Waraanaa fakkessaaf Oromoon tokko illee keessa hin jirre aramaan gadii labsee jira.
Kawonsilii Waraanaa Wayyaanee
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Hagayya 28,2014 NaqamteBarattooti Oromoo Yuuniversitiilee adda addaa keessatti humnaan walitti qabamanii akka olola Wayyaanee baratan yeroo taasifamuu yaaluun roorroo uumata Oromoo irratti hammaatee jiruu fi gaaffiin hundee qabsoo Oromoo waan hin deebi’iiniif daran diddaa barattootaa jabeessuun guutummaa Oromiyaa keessatti Fincila Diddaa Gabrummaa(FDG) qabsiisee jira.
Haala kanaan Yuuniversitii Wallaggaa keessatti FDG Hagayya 27,2014 jabaatee itti ooleen baratooti 200 ol hidhamanii tokko waraana Wayyaaneen ajjeefamee 26 ammoo gara malee reebamuu irra darbee qabamanii mana hidhaa magaalaa Naqamtee jiru keessatti ugguramanii jiru. Barttooti 26 haalaan miidhaman kuniin:-
- Barataa Yaadataa Luuccee,barataa Injineeriingii waggaa 2ffaa.
- Barataa Addisuu Beekamaa, barataa Injineeriingii waggaa 4ffaa.
- barataa Daani’eel Kumarraa, barataa Fayyaa waggaa 3ffaa.
- Barataa Gammachiis Camadaa, barataa Economics waggaa 2ffaa
- BarataaTarreessaa Nagarii, barataa Seeraa waggaa 4ffaa.
- Barataa Eebbaa Tesfaayee, barataa Accounting waggaa 1ffaa.
- Barataa Adduunyaa Geetinnet, barataa Injineeriingii waggaa 2ffaa.
- Barataa Gurmeessaa Bantii, barataa Seeraa waggaa 3ffaa.
- Barataa Firaa’ol Tuujubaa, barataa, Political Science and Governance waggaa 2ffaa.
- Barataa Guutamaa Xiiqii, barataa political Science and Governance waggaa 3ffaa.
- Barataa Caalchisaa Gammachiis, barataa Seenaa waggaa 3ffaa fa’aa
- Barataa Baay’isaa Warqinee, barataa Management waggaa 2ffaa.
- Barataa Tamasgeen Shifarraa, barataa Computer Science waggaa 2ffaa.
- Barataa Firoomsaa Baalchaa, barataa Injineeriingii waggaa 3ffaa.
- Barataa Fufaa Qaabataa, barataa fayyaa waggaa 3ffaa.
- Barataa Taaddalaa Irranaa, barataa Injineeriingii waggaa 4ffaa.
- Barataa Yaadanii Mootii, barataa seeraa waggaa 2ffaa.
- Barataa Firaa’ol Beqqelee, barataa Management waggaa 1ffaa.
- Barataa Guddinaa Tulluu, barataa Biology waggaa 3ffaa.
- Barataa Rabbumaa Jirraa, barataa Geography waggaa 1ffaa.
- Barataa Guutuu Immaanaa, barataa Seeraa waggaa 4ffaa.
- Barataa Caalaa Fayyeeraa, barataa Injineeriingii waggaa 4ffaa.
- Barataa Namarraa Guutaa, barataa Accounting waggaa 2ffaa.
- Barataa Cimdii Dhufeeraa, barataa Fayyaa waggaa 3ffaa
- Barataa Siifan Qixxaataa, barataa Economics waggaa 1ffaa.
- Barataa Dinquu Jaatanii, barataa Journalism waggaa 2ffaa.


text:
Waggaan haaraan kun kan eebbaa gammachuu fi durree moo’ichaa irra daangaa malee gulufuu isiniif haa ta’u! Sagaleen Waaqayyoo glaana eebba haaraa, kan isin tarii kanaan dura guutummaatti hin dhandhaminii isiniif fidee dhufeera. Sagalee Waaqayyoo kana keessa, kan ittiin waggaa haaraa kanatti itiin seentanii fi kan boroota saniin booda ittiin jiraattaniif ta’u, kakuu jabaatu isiniif jira. Baga gammaddan!
What is it that God spoke to you? Some people forget it and suffer. “But Mary treasured up all these things [i.e what she heard] and pondered them in her heart.” (Luke 2:19)
Bara si Fuulduraaf Kakuu qabda
Waggaan haaraan kun kan eebbaa gammachuu fi durree moo’ichaa irra daangaa malee gulufuu isiniif haa ta’u! Sagaleen Waaqayyoo glaana eebba haaraa, kan isin tarii kanaan dura guutummaatti hin dhandhaminii isiniif fidee dhufeera. Sagalee Waaqayyoo kana keessa, kan ittiin waggaa haaraa kanatti itiin seentanii fi kan boroota saniin booda ittiin jiraattaniif ta’u, kakuu jabaatu isiniif jira. Baga gammaddan!
Icciitii Moo'ichaa Kutaa1ffaa(fulltxt)
Beekumsa.
- Beekumsi wantootaa dhimmoota/haalota gadi fageessanii hubachuu fi dhiibbaa inni uumuu danda’u xiinxalanii ilaaluun wal qabataa dha.
- Namni tokko beekaadha yeroo jedhamu, waa’ee waan beeku sanaa warra gaaffii qabaniif ibsuu ni danda’a. Waan beeku sanaan immoo ofii isaa fi warra kaanis fayyadamoo ni godha.
- Beekumsi akkasii kun isa waraqaa raagaa qabaachuu bira darbu dha. Isa maqaa fi beekamtii namoota biraa irraa itti fudhachuu bira ni darba.
- Beekumsi gadi fagoon yeroo baay’ee jireenya nama beeku sanaa wajjin walfudhachuu isaa irraa kan ke’e dhimmoonni sanaa wajjin wal qabatan, akkuma salphaatti hiikamaaf.


text:
Barnoota Suur-Sagalee (Video tutoral)
Barnoota Afaan Oromoo Bifa Suur-sagaleetiin haala armaan gadii kanatti kan dhiyeessine yommuu ta’u, Gara fuulduraattis Hawaasa dubbattoota Afaan kanaatii fi hawaasa biroo afaan kana baruu barbaaadaniif bifuma kanaan kan itti fufnu ta’uu hubachiifna.
Barnoota Bu’uuraa Kutaa 1ffaa: Qubee Afaan Oromoo Gurguddaa fi Xixiqqaa
Barnoota Bu’uuraa Kutaa 2ffaa: Qubee Cimdii/Dachaa
Barnoota Bu’uuraa Kutaa 3ffaa: Qubee Dubbachiiftuu
Barnoota Bu’uuraa Kutaa 4ffaa: Qubee Afaan Oromoo Fakkiidhaan
Barnoota Bu’uuraa Kutaa 5ffaa: Sagalee Qubee Afaan Oromoo


text:
Itoophiyaa: Basaasni Telecomii Mirga Dhala Namaa Balaa keessa galche
Posted by Madda Walaabuu Press on 3/25/2014
(Barliin, Bitootessa 25, 2104) – Mootummaan Itoophiyaa meeshaa hammayyaa halagaatti fayyadamuudhaan basaasa telekoomii daangaa hin qabne hojjettoota mormitootaa, akkasumas gaazexessitoota biyya keessaa fi alaatti argaman irratti basaasa gaggeessaa jira, Human Rights Watch gabaasa har’a gadhiiseen ibse.
Gabaasichi fuula 100 “‘Jarry waan hojjetnu hunda beeku’: Basaasa Telekoomii fi Interneetii Itoophiyaa,” jedhu keessatti akka ibsetti mootummaan itoophiyaa meeshaawwan hammayyaa biyyoota baay’ee irraa argateen hojii basaasaa namoota akka mormitootatti shakkaman irratti aanjeffateen jiraattota biyya keessaa fi baqattoota biyya alaa irratti basaasa gaggeessaa jira. Hojiin basaasaa mootummaa kun mirga dubbachuu fi yaada ofii bilisaan ibsachuu, gurmaayuu, akkasumas mirga odeeffannoo argachuu kan faallessudha. Mootummaan bilbila mobaayilaa hunda fi tajaajila Interneetii karaa mana hojii telekoomiitiin dhunfatee qabatee kan jiru yoo ta’u, Itiyoo-Telekoom kun hojii basaasa kana raawwachuu haala mijeessuu cimsee itti fufee jira.
“Mootummaan Itoophiyaa sirna telekoomii dhuunfatee qabachuu isaa kana sagalee mormitoota ittiin ukkamsuuf akka mala tokkootti itti fayyadama,” jedhe Arvind Ganesan, daarektarri dhimma Human Rights Watch. “Dhaabbatootni biyya alaa kanneen tajaajila fi meeshaa adda addaa Mootummaa Itoophiyaaf kennan gochaan raawwatan kun sirnichi gama mirga nama ukkamsuutiin gochaa gaggeessu keessatti qooda fudhchuudhaan gochaa yakkaatiin himatamuuf of saaxilanii jiru.”
Gabaasichi miidhamtoota 100 fi angawoota sirna basaasa keessatti hojjetan kan Itooophia fi kan biyyoota biroo 10 waliin baatii sadaasaa 2012 fi Amajjii 2014 jidduu tti gaaffii fi deebii taasise irratti kan hundaayudha. Mootummaan guutummaan guutuutti sirna Telekoomii kna towatu waan ta’eef, angawootni basaastuu galmee oduu telefoona irratti dubbatame hunda argachuuf daangaa malee karaan akka banamuufii ta’eera jechuun ni dandayama. Jarri yaroo hunda fi akka salphaatti bilbila telefoonaa deemsa seeraa wayiituu hordofuu otoo isaan hin barbaachisiin waraabuu dandayau.
Dubbiin maatii fi hiriyyootni yommu bilbila irratti dubbatan waraabame - keessattuu lakkoofsa bilbila biyya alaa kan qabu yoo ta’e - yaroo baay’ee akka maleetti namoota qabamanii hidhamaniif gaafatamanitti dhageessifama, sababuma kanaan akka dhaabota ugguraman keessatti miseensa ta’aniitii fudhatamanii ittiin yakkamu. Sararri mobaayilaa yaroo hiriirri nagaa gaggeeffamutti ni cufama, bakkeen hiriirtotni jiranis sanumaan hordofamee bira gayama.
Miseenssi dhaaba siyaasaa duraanii tokko Human RightsWatchti akka himetti: “Gaaf tokko qabanii na hidhani, waan hundas natti argisiisani.” Bilbila ani bilbile hunda na argisiisan, dubbii ani obboleessa koo waliin dubbadhe tokkos na dhageessisani. Waayee siyaasaa bilbila irratti waan dubbanneef na hidhani. Bilbilli sun bilbila ani jireenya koo keessatti yaroo duraaf qabadhedha, anoo dura waanuman bilisaan ittiin dubbadhu tokko argadhe natti fakaatee ture.”
Mootummaan kun marsaa odeeffanno (website) kanneen oduu bilisa ta’e dabarsan fi xiinxala siyaasaa gaggeessan hunda ukkamsuudhaan mirga namootni odeeffannoo argachuuf qaban dhiphiseera. Biyyoota xiinxaluuf Human Rights Watch fi Citizen Lab, wiirtuu qorannoo Univarsitii Torontoo kan haala nageenya fi mirga itti-fayyadama Interneetii qoratu qorannaa bara 2013 gaggeesseen Itoophiyaan marsaawwan odeeffannoo, gabatee miidiaa fi bilogaroota garee mormitootaa ukkaamsuu cimsitee akka itti fufte ibsa. Biyya miidiyaan bilisa ta’e akka malee dhiphatee jirutti, odeeffannoo akkanaa argachuun hedduu rakkisaadha.
Mootummaan Itoophiyaa gama bilbila mobaayilaatiin basaasni gaggeessu yaroo baay’ee ummata Oromoo irratti kan xiyyeefatedha. Haasawaan bilbilaa teeppii irratti waraabame kun hidhamtootni miseensa dhaabota siyaasaa uggraman keessatti miseensa akka ta’an; fkn Oromootni Adda Biliummaa Oromoo kan mirga Oromoo caalaatti kabachiisuuf ykn bilisummaa Oromoof falmaa jiru keessatti miseensa akka ta’an doorsisanii jecha amantii kennisiisuuf itti fayyadamu. Biyya seerri akka hin taanetti bayee hojii irra oolaa jiru fi maqaa seera farra shororkeessummaa jedhuun seerri hin taane bayee jiru keessatti, akkasumas mallattoon manni murtii seera sirnaan hiiku hin mul’atne keessatti imeelii fi dubbiin bilbila irratti haasawame waraabamee akka ragaatti falmii mana murtii keessatti dhiyaata.
Angawootni biyyattii namoota bilbila lakkoofsa bilbilaa Itoophiyaatiin ala ta’e fi kan galmee Itiyo Telekoom irra hin jirre irraa itti bilbilame jennaan fuudhanii yoo dubbisan jarri nama akkanaa hidhanii qoratu (jecha irraa fuudhu). Sababa kanaaf, biyya lammiin ishii hedduun biyya ala hojiif bayee jiraatu keessatti ummatni Itoophiyaa, keessaahuu ummatni baadiyyaa bilbila biyya alaatti bilbiluufis ta’e bilbila bilbilameefii fuudhee dubbisuuf ni sodaata.
Teeknoolojiin sochii telkoomii to’achuuf Itoophiyaa keessatti hojii irra oolu hedduun isaa dhaabata telekoomii Chaayinaa guddaa tokko maqaan isaa ZTE jedhamu irraa kan argamudha, dhaabni kun bara 2000 irraa eegalee meeshaa kana dhiyeessuu kan jalqabe yommu ta’u bara 2006 irraa hanga 2009 tti ammoo meeshaa akkanaa dhiyeessuuf waliigaltee addaa qabatee hojicha dhuunfatee qabatee ture. ZTEn Aaafrikaa keessaa fi addunyaa irratti gama meeshaa kanaatiin shoora ol’aanaa taphachaa kan jirudha, Itoophiyaa keessattis facaatiin telekoomii akka tamsa’u gochuu keessatti shoora murteessaa taphachaa jira. Hojii isaa waliin wal qabatee bilbibila mobaayilaa seera malee basaasuudhaan mirgi namaa akka hin sarbamne mirkanessuu fi
ittisuuf ZTEn tarkaanfiin fudhate yoo jijiraate akka ibsu gaaffii Human Rights Watch dhiyeesseefiif deebiin kenne hin jiru.
Dhaabbatni daldalaa Awurooppaa hedduunis meeshaa hammayyaa hojii basaasaasaaf oolu, kan hojiin isaa miseensota mormitootaa biyya alaa irratti xiyyeeffate Itopphiyaaf kennuu keessatti qooda fudhatu. Itoophiyaan ammaan kana meeshaawwan biyya Unaaytid Kingdam fi Jarmanii keessatti kan hojjetu dhaabbata Gaamaa Internaatshinaal Finfisher jedhamuun kan homishamu fi Xaaliyaanitti kan argamu Haaking Teams Riimoot Koontrool dhaaba jedhamuun kanneen homishaman kan of harkaa qabdu fakkaatti. Meeshaawwan kun dhaabbatootni basaasaa galmee, odeeffannoo, fi sochii kompiitaroota vaaiyrasan faalaman arguuf kan isaan dandeessisudha. Meeshaan kun furtuuwwan komiitaratti fayyadaman fi furtuu iccitii adda addaa itti towtan akksumas weebkaamii fi sagalee dhageessiftuu halaala ta’anii bananii kompiitara otoo abbaan hin beekiin akka meeshaa sagalee waraabduu ofiitti geeddaranii nama manaa isaatti basaasuuf itti fayadamuuf kan isaan dandeessisudha. Lammiiwwan Itoophiyaa biyyoota UK, United States, Norweey fi Neezerlaanditti argaman meeshaan isaanii vaayirasa akkanaan falamuuf kanneen saaxilaman dha; namoota haala kanaaf saaxilaman kanneen keessaa US fi UK kan tti argaman waayee sarara qunnamtii xalafanii dhaggeefftamuu irratti himatnaa dhiyeessaa jiru. Dubbiin Skaayppii irratti namoota gidduutti gaggeeffame fi koompiitara bifa kanaan faalame irraa waraabame tokko leellistuu mootummaa kan ta’e tokkoon kan qabame gabatee odeeffannoo tokko irratti bayee argameera.
Dhaabbatni Gamma jedhamu biyyoota mirga dhala namaa kabajuu irratti seenaa gaarii hin qabnetti meeshaan kun akka hin gurguramne of eeggannoo wayii gochuu isaa ilaalchisee Human Rights Watch gaaffii dhiyeesseefiif deebii hin kennine. Haaking Tiim kan jedhamu garuu meeshaan isaa gochaa badaa ta’eef akka hin tajaajille of eeggannoo akka godhu ibseera, haa ta’u malee of eeggannoon akkanaa kun jiraatus gurgurtaan Itoophiyaa waliin godhan akka jiru fi yoo jiraates sirna maaliin akka raawwatame hin hin ibsine.
“Itoophiyaan teeknoologii biyya alaatti fayyadamuun miseensota mormitootaa biyya hambaa jiraatan irratti xiyyeeffaatte waanti gootu fakkeenya yaaddessa daldalli addunyaa towannaa malee raawwatamaa jiraacuu isaa argisiisu, namootas balaa hamaaf kan saaxiledha,” jedhe Ganesan. “Homishtootni meeshaawwan kanaa meeshaan isaanii faayidaa hin malleef akka hin oolle tarkaanfii hatattamaa fudhachuu qabu; kunis meeshaawwan kun lammiiwwan Itoophiyaa biyyaa hambaa jiraatan basaasuu irratti kan xiyyeeffate ta’uu fi ta’uu dhabuu isaa, akkasumas sochiin isaan Itophiyaa keessatti godhan dhiibbaa mirga dhala namaa irratti qabu qorachuu of keessatti dabalachuu irra jiraata.”
Spaayweeriin humna cimaa qabu sadarkaa addunyaattii towannaa tokko malee hojii irra oolaa jiru sirna biyya alaatti ergaman ilaalchisees biyyootni seera towannaa tokko baasanii hin jiran jechuun ni dandayama, jedha Humaan Raayit Wach. Bara 2013 tti, gareen mirga namaa Dhaabaata Walta’insa Dinagdee fi Dinagdee (Organization for Economic Co-operation and Development) jedhamutti himatnaa dhiyeesse keessatti teeknoolojiin akkanaa Baahireen keessatti mormitoota irratti xiyyeffachuun hojii irra oolanii jiru, Citizin Laab dhaabni jedhamu akka ragaadhaan addeesstti meeshaan kun biyyoota 25 ol ta’an keessatti hojii akkanaaf oolainiiru.
Mirgootni dhimma dhuunfaa ofii iccitiidhaan qabachuu dandayuu, walabummaadhaan of ibsu, mirga odeeffannoo, fi mirga ijaaramuu akka addunyaa irratti seeraan tikfamaniitti heerri Itoophiyaa of keessatti qabatee bayeera. Haa ta’u malee, Itoophiyaan sirna seeraa mirgoota kana ittisu fi ummatni basaasa seeraan alaaf akka hin ittisu tolchuu ishii hanqata ykn ammoo akka jiraatu hin feetu. Balaan kun caalaatti yaaddessaa akka ta’u kan godhu ammoo biyya san keessatti reebichi suukkanneessaa fi akka maleetti hidhamtoota qabuun manneen hidhaa hedduu keessatti babal’atee kan gaggeeffamaa jiru ta’uu isaati.
Tasa Itoophiyaan sababa hanqina dandeettii fi ministeerota ishii gidduu wal amantaa jiru xinnaa waan ta’eef meeshaa basaasaa kanatti ittifayyadamuuf carraan qabdu daangeffamuu ni mala, jedheera Human Rights Watch. Haa ta’u malee akka hanqinni dandeettiin biyyattii fooyya’een lammiiwwan itoophiyaa mobayilaa fi interneetii fayyadaman balaa hamaan fuuldura isaanii jira.
Hordffii seeraan alaa mootummaan godhu cinaatti lammiiwwan biyyatti basaastotni mootummaa kun bakka hundaatti akka argaman amanuu jalqabuu fi sarara teleckomii irratti mata duree hedduu irratti bilisa ta’anii dubbachuu irraa of qoqqobuu jalqabuu isaanii waliin wal bira qabamee haalli jiru yommu ilaalamu waanti caalaatti yaaddessaa ta’e dhufaa akka jiru arguun ni dandayama. Sirni ofumaa of towachuu (self censorship) kun bakka hunda caalaa baadiyaa Itoophiyaa bakka facaatiin intenreetii fi Mobayilaa xinnaa ta’etti babal’atee gaggeeffama. Malli basaasaa mootummaa inni guddaan hidda basaasaa ummata keessa gad-diriiree fi sadarkaa gandaatti irraa jalqabee sirnichi ijaaredha. Aadaan haala akkanaan baadiyyaatti tolfame kun hawaasni baadiyyaa bilbila moobaayilaa fi meeshaawwan qunnamtii biroo hunda akka mala basaasaa biraa ta’aniitti akka ilaalu godheera, jedhe Human Rights Watch.
“Sirni telekomii Itoophiyaa guddataa dhufuun isaa seerri icciitiin namootaa itti tikfamuu fi mirkanaawu tolchuu feesisa, akkasumas angawootni akka fedhanitti icciitii dhuunfaa namootaa akka daangaa wayii malee akka hin ilaallle mirkaneessuun kan hordofsiisudha,” jedha Ganesen. “Teeknoolojii Inteneetii fi mobaayilaa ofitti fudhachuu waliin meeshaann kun demokraasii akka tiksutti hojii irra oolchuu gochuun barbaachisaa akka hubachuun murtessaadha, yaadni fi ilaalchi namootni qaban bilisaan akka gaggeeffamu gochuu fi odeeffannoo adda addaa argachuu mirgoota jiran hundaa jajjabeessu fi sirna qajeeltoo tolchuu malee mirgootni ummataa kunniin akka ukkamaman gochuuf itti fayyadamuun sirrii hin ta’u.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
MASARAA EEGUMSAA LAKK. 5 2016
Jajjabina Eessaa Argachuu Dandeessa?
Hundi keenya iyyuu keessumaa yeroo rakkinaatti jajjabinni Waaqayyo kennu nu barbaachisa. Barruun kun yeroo rakkinnaatti Waaqayyo akkamitti akka nu jajjabeessu ibsa.
Hundi Keenya Jajjabinni Nu Barbaachisa
Namni jaallatu yeroo si jalaa duʼu ykn rakkoo cimaan fayyaa, gaaʼelaa fi hojii wajjin wal qabatu yommuu si mudatu jajjabina eessaa argachuu dandeessa?
Waaqayyo kan Nama Jajjabeessu Akkamitti?
Madda gargaarsaa namoota gaddaniif taʼu afur.
Yeroo Rakkinaatti Jajjabina Argachuu
Namoonni, yeroo baayʼee isaan barbaachisutti gargaarsa kan argatan akkamitti?
‘Lolli kun kan Waaqayyoo Ti’
Daawit Goliyaadiin akka injifatu kan isa gargaare maali dha? Seenaa Daawit irraa maal baranna?
Daawitii fi Goliyaad—Seenaa Dhugaa Tii?
Qeeqxonni tokko tokko seenaan kun dhugaa taʼuu isaa shakku. Ragaa qabatamaa qabuu?
Jireenyi kan Natti Hadhaaʼee fi Abbaa Humnaan Ture
Namni lola jaallatuu fi Meeksikootti dhalate amala isaa akka jijjiiru kan gargaare maali dha?
Mootummaan Waaqayyoo Maali Dha?
Deebiin isaa si dinqisiisuu dandaʼa.


text:
Saturday, October 26, 2013
Godina Shawaa lixaa aanaa Hincinnii keessatti uummatni Oromoo gamtaan gaaffii mirgaa kaasan.
Onkoloolessa 25,2013 Finfinnee
Godina shawaa lixaa aanaa Hincinnii ganda Abay Waraabessaa keessatti uummatni Oromooo gamtaan gaaffii mirgaa kaasuun jala deemtota wayyaanee irratti tarkaanfii sirreessaa fudhatana. Aanaa kana keessatti gaaffiileen mirgaa kanneen akka dabalinsa himna ibsaa, bishaanii fi karaa gaafatamaa turuu irraan darbee dargaggootni hojii dhabdummaan rakkachuun waan jabaateef uummatni gamtaan bulchinsa aanaa gaafatee jira. Bulchaan aanaas yeroo hedduu waadaa sobaan dura dhaabbachaa turuu irraan darbee hojjettootni humna ibsaa waan malaammaltummaan uummata cinqaniif uummatni gamtaan yaa’uun reebuun tarkaanfii sirreessaa irratti fudhatee jira. Mootummaan wayyaanee milishoota gandaa bobbaasuun uummata reebsisuu fi sakattaasisuuf yaalii taasisus milishootni gaaffiin uummatni gaafate gaaffii kenya, qawween baanu afaan qawwee gara diinaa malee gara uummataa miti jechuun mootummaa wayyaanee afaanfaajjessanii jiran. Wayyaaneenis poolisoota federaalaa naannoo kanatti bobbaasaa jira. Dhiibbaa kamuu wayyaaneen gaggeessus gaaffii mirgaa irraa uummatni akka hin dhaabbanne qeerroon Godina Shawaa lixaa irraa addeessee jira.
Godina shawaa lixaa aanaa Hincinnii ganda Abay Waraabessaa keessatti uummatni Oromooo gamtaan gaaffii mirgaa kaasuun jala deemtota wayyaanee irratti tarkaanfii sirreessaa fudhatana. Aanaa kana keessatti gaaffiileen mirgaa kanneen akka dabalinsa himna ibsaa, bishaanii fi karaa gaafatamaa turuu irraan darbee dargaggootni hojii dhabdummaan rakkachuun waan jabaateef uummatni gamtaan bulchinsa aanaa gaafatee jira. Bulchaan aanaas yeroo hedduu waadaa sobaan dura dhaabbachaa turuu irraan darbee hojjettootni humna ibsaa waan malaammaltummaan uummata cinqaniif uummatni gamtaan yaa’uun reebuun tarkaanfii sirreessaa irratti fudhatee jira. Mootummaan wayyaanee milishoota gandaa bobbaasuun uummata reebsisuu fi sakattaasisuuf yaalii taasisus milishootni gaaffiin uummatni gaafate gaaffii kenya, qawween baanu afaan qawwee gara diinaa malee gara uummataa miti jechuun mootummaa wayyaanee afaanfaajjessanii jiran. Wayyaaneenis poolisoota federaalaa naannoo kanatti bobbaasaa jira. Dhiibbaa kamuu wayyaaneen gaggeessus gaaffii mirgaa irraa uummatni akka hin dhaabbanne qeerroon Godina Shawaa lixaa irraa addeessee jira.
Subscribe to: Post Comments (Atom)