text:
Kan akka ”Harriet Tubman” jireenyaa maatii isaani fi haala hunda moo’atan!
Hir’inaafi hiyyuma mataa isa cabseef kan hin jilbeenfanne,halkaniifi guyyyaa jireenya qabsoo abbaafi haatisaa keessa ce’anii as ga’an homaattuu kan hinlakkoofne sarbeessaan ilma maatii qotee bulaati. Gidiraa ijoollummaan mataa isa cabsaa ture hunda har’a isaaf mudannoo godaannisaa hindagatamnedha.sammuusaan kanatti qabamee mul’ata fuulduraa kan akka abiddaa keessaa belbelu ukkaamsuu hin barbaanne.
Abjuu guddaa tokko qaba; innis abjuu saayintistummaati! Waan naannoosaa jiraatan hunda ija falaasamummaatiin ilaala. Mukti, baalli, dhagaan, argi, biqiloonniifi ilbiisonni maal isaan? Ija akkamiin ilaalamuu qabus?kan jedhu gaaffii sarbeessaa isa guddaadha. Barri dhalootasaa 1978 godina Wallagga Lixaa aana Boojjii Birmajjii yoo ta’u, kutaa 1-4 qofa achitti barate. Kana booda sababa du’a akka tasaa abbaasaa Jaal. Immaanaa Inkoosaa irraan kan ka’e, iddoo sana gadhiisee gara magaalaa Naqamtee dhaquun mana namaa taa’ee waggaa lama erga hojii humnaa hojjeteen booda mana barnootaatti deebi’e.
Sarbeessaan akka tasaa gadda sanarraan kan ka’e waan biyyaa ba’eef, haati isa deesse aadde Bookashii Daraaraatti lafti dukkanoofte. Gaddarratti gadda hamaa ilma tokkittii ija keessa ilaaltu sana of duraa dhabuufi du’a abbaa manaa.
Utuu mucaa tokkittii qabdu kana achi buuteesaa quba hinqabaatiin waggaa torba guutuu akka imimmaan cobsitetti turte. Sarbeessaan mana abbaa ormaafi haadha ormaa keessatti hedduu gidiramee ammas ergaan biraan jiraannaan isuma eegu malee ijoolleen warra maatii obbo Fedhasaa Jiraataa ergaafi kurkurrii manaaf alaa hin jaallatan. Qananii qabu. Sarbeessaanis ergaa tokko dhaqee ergaa lammaffaaf yeroo qajeelu utuu imimmaansaa toora afuriin fuulasaarra asii gadi dhangalaasuu dhaqee deebi’a. Guyyaa dhalootasaa abaaruurra darbee gaafa inni tarkaanfii du’aa fudhachuuf aggaame hedduudha…
Jireenyi maali? Hiikkaansaawoo? Namni maaf lafa kanarratti akkas baay’ate? Carraan akkamitti kaan sooressa kaan ammoo hiyyeessa goote laata? Kaan fayyaa kaanimmoo dhukkubsataa maaf ta’a? Uumamni kun kaan adii kaan ammoo gurraacha inni kaanis magaala kunis maaliif? Namni hammamiifi hamma eessaatti jiraata laataa? Kaan waan nyaatu dhabee kadhata; kaan ammoo quufee ittiin taphata. Kun hiree ofiitimoo kennaa uumaati kan jedhu gaaffilee sammuu sarbeessaa keessaa dhidhiittatan keessaa isaan muraasadha. Qabsoon jireenyaa kan haatisaa hojii mana namaa hojjechuutiin nyaata isheedhaaf kennamu ukooshee jala kaa’attee tokkichashee kana ittiin guddisaa turte Sarbeessaatti gaafa yaadataman ammoo dhaabbachuu dadhabee yeroo inni itti ofirra gadi quphanaa ture hedduudha. Yeroo hunda hojii walfakkaataa irratti kan waliin bobba’an hiriyyoo walfakkaataaf waliin walfakkaata wal argan kan akka Elemoofi Likkaasaa yaadaan baduu sarbeessaatti gaaffii cimaa keessa seenanis dhoksaasaa bira ga’uu hindandeenye. Tuttuqanii yaadasaa bira ga’uuf dhama’uun cinatti isa jajjabeessuullee baay’ee dhama’aa turan. Keessumattuu Likkaasaan ‘Jabaadhu’ obboleessakoo gaaf tokko nuufis nidarbaa,… ‘obsi dhagaa cabsa’, obsaan xobbee bilcheeffata’ jechuun yoo itti mammaakellee isaaf homtuu hingalu. Farda yaadaatiin galaana yaadaa keessa gulufa. Yaada walxaxaa kan mataaf miillisaa dhokatee jiru.
Addunyaa kanatu gaaffiin jalaa guutamtee deebii jalaa dandamatte. Sammuu Sarbeessaa keessa gaaffii malee deebiin argamee hinbeeku. Addunyaa gaaffiidhaan guutamte keessatti deebiin mana eenyuutti akka argamu barbaadee dhabe. Elemoon gidduutti Sarbeessaafi Likkaasaadhaa walitti guguungumaa jiran itti dhufee nagaa waaqaa erga gaafateen booda kottaa walfudhannee biyya kana gadhiisnee dhaqneetuma mana xiqqoo kireeffannee hojii humnaa kan guyyaa hojjechuun walguddifannaatii jedheen.
Sarbeessaan gidduutti yaadaan akka baduu ta’eetu qalbiisaa keessattis, wayyoo yaa haadha nadeessee mucaankee jooraan jooratti darbaa haftiiree? ‘Quuqqaa cinaachaa jalaa abbaatu beekkata’ jedheetu ammas imimmaan ija calale. Kana booda dhagaarra ququphananiitu aakka sa’a walakkaaf mariyatan. Likkaasaanis “maaloo hiriyootakoo rakkoo keenya ammaa kanaan abdii kutachuu hinqabnu; maaltu beeka?gaaf tookko barri itti ofirraa hafnee namayyuu gargaarru nidhufa ta’a”jedhee jajjabeessuu jalqabe. Yeroo ijoolleen warra aatii gaarii qabanii taa’anii dabtara isaanii dubbisuu qofa malee hojii humna gaafatu kamiyyuu hin hojjenne taa’aniitu ijaan hawwaa garaan isaanii ammoo mooga’a ture. Likkaasaanis ta’e Elemoon guyyaa hojii humnaa hojjechaa halkan barnoota galgalaa baratu turan. Likkaasaan sa’a laaqanaa gadi hojii kophee qulqulleessuufi sa’a boodammoo buufata konkolaataa Naqamtee keessatti iddoo namaaf qabeetu qarshii funaannata. Elemoon ammoo sa’a laaqanaa gadi saawwan gara laga Soorgaatti yeroo geessu sa’a boodammoo yeroo hundaa kophee qulqulleessuun qabsoo jireenyaa geggeessata ture. Guyyaanis darbee waggaanis dhufee dargaggoonni kun walfudhatanii magaalaa Naqamtee gadhiisuu akka qaban murteeffatan. Guyyaansaa Jimaata hagayya 1996 galgala naannoo buufata konkolaataa cina fuudura mana obbo Olbaanaa Guyyaasaa jala uffata bututaa tokko mataa isaanii qofarra buufatanii bulanii sanbata ganama kan qorri guutummaa qaama isaanii callabbeesse achii ka’uun konkolaataa gara magaalaa Amboo dhuftu keessa seenan. Waanuma hojii humnaan walitti coratan keessaa gatii konkolaataa sanaa kaffalatanii adeemuun Amboon utuu hinga’iin magaalaa Gudar akka ga’aniin sarbeessaan achumatti bu’uu akka qaban murteessuun mariyachiise.
Magaalaa Amboottis dhiyoo akka jiran namootarraa erga qorataniin booda achumatti lafa bubu’anii mana nama yeroof galanii booda garuu mana dhuunfaasaanii walitti dugda bitatan barbaacha ba’an. Namni manasaatti simatu dhabamuusaarraan kan ka’e, gara sa’a sadiin ol erga jooraniin booda ammas dhaqanii mana bulaatii tokko gatii salphaan kan waanuma argatan afatanii lafa bulan qarshii kudhan kudhaniin argatanii guyyaa tokkoof achuma bulan. Kan karaan karaatti darban keessatti akaayii magaalaa Gudar bitatanii isa alanfachaa bulan…….itti fufaa…….


c: text/html

text:
Gurraandhala 24,2016 Godina walagga bahaa aanaa Saasiggaa bakka addaa qonnaa Baloo jedhamutti guyyaa lama dura barattootni maqaan isaanii armaan gaditti argamu waraana wayyaaneen ajejefamaniidha.
1. Amanuel Tarrafee Boggaalee barataa kutaa 11fffaa
2. Caalaa Moosisaa kan jedhaman
Barattootni kun lamaan guyyaa FXG aanaa Saasiggatti gaggeeffame yoo wareegaman kanneen madeeffaman hedduu tahanis kan maqaan isanii nu
qaqqabe Galataa Nagaroo kan jedhamu yeroo ammaa hospitaala Naqamteetti argama. Haaluma kanaanis FXG har’a godinuma kana aanaa Saasiggaa gandoota garagaraatti itti fufee jira.
Godina Booranattis FXG dhowee humni waraana wayyaanee dhukaasa uummata irratti banaa jira. Ganama kana irraa kaasee itti fufeera.
Wallagga, Saasiggaatti Namni Lama Wareegame,FXG Har’as Godina Hundatti Itti Fufe
Gurraandhala 24,2016 Godina walagga bahaa aanaa Saasiggaa bakka addaa qonnaa Baloo jedhamutti guyyaa lama dura barattootni maqaan isaanii armaan gaditti argamu waraana wayyaaneen ajejefamaniidha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Biiroon eegumsa fayyaa Mooyyalee weerarri dhukkuba koleeraa magaalattii keessatti akka hin mullanne hawaasi eeggannoo akka godhu dhaame
Bokkaa Godina Booranaa fi kibba biyyattiitti roobaa jiruun wal qabatee weerarri dhukkuba koleeraa Mooyyalee fi naannoo isheeti akka hin baballanneef biiroon eegumsa fayyaa aanaa mooyyalee jiraattota akeekkachiisaa jira.
Jaarsoo Mallisee Diirekterri buufata eegumsa fayyaa mooyyalee akka jedhanitti dhukkubi kun dhiyeenyaa as magaalattii keessatti mumullataa akka jiru himanii kaleessumaayyuu namni 20 dhukkubsatee yaala akka fudhataa jiru dubbatan.
Diirekterri buufata fayyaa kun, warra dhukkubsate keesaa harki caalu dubartoota ta;uu himanii ka haalli nageenya isaanii nama yaaddessu hin jiruu jedhan.
Dhibeen kun keessumaa erga bokkaan roobee as ji’oota lamaan kana mullachuu jalqabuu himanii, inni kaleessaa kun ammoo Mooyyalee naannoo ganda 01, Arballee fi Shawaa Berriitti mullate jedhan.


text:
LibreOffice 7.2 Help
LibreOffice Misile shota nna xurqa misilla kalaqate nna insano gutu misile suudiishshubbara sowaate kaa'litannohe. Qolteno daatubeeze, chaartubba, afirimalubba nna LibreOffice pirogiraame giddo kalaqamino woloota uduunne misillakki giddora surkate dandaatto.
LibreOffice Misile xuruurra horoonsidhe giraafichote vekiterenna shallagote vekiterenni tirantino cawubba kalaqqanno. Vekiterubba xuruurra, ledisiiso, nna batinye midaadda giomeetirensa garinni xawissanno.
Shota 3D uduunne lawishshaho kuube, isipeere, nna silindere LibreOffice Misilenna uduunnichunniti xaawaabbu bue gattukkinni soorranno.
Kaarraamma nna lipheessu qaaggo xuruurra misilekkira uduunne dirate kaa'litanota leellitanno malaatta shiqishshanno. Qolteno uduunnichoho kaarraamu xuruurira lipheessu qaaggo uduunnicho kaarrimmate xuruurira, lipheessu qaaggo xuruurira woy wolu uduunnichi qaccera doora dandaatto.
Uduunne LibreOffice Misile giddo baxxitino xuruurranni yaano "xaadisaano" uduunnu mereero fiixooma leellishate xaadisa dandaatto. Amadisiisaano misilete uduunni xallaanchu bixxilluwanni xallanno nna xaadino uduunni hara geeshsha xallame keeshshanno. Amadiisiisaano uurrinshu chaartubba kalaqate nna tekinkaale misilla loosate horo afidhino.
TTekinkaale Misilla duucha wote misillate giddo uduunnu waate leellishshanno. LibreOffice Misile giddo, Shiimiidi waatubba shallagate nna leellishate waatu xuruurra horoonsira dandaatto.
Cibooli Misilla, kankichubba, huuro nna woloota misilekki giddonna hattono wolootu LibreOffice pirogiraammera surka nna horoonsira dandaatto uduunne amadino.
LibreOffice Misile batinye gutu giraaficho fayile suudishshira sowa dandiitanno, hakkuno BMP, GIF, JPG, nna PNG.


text:
by Oromedia
(Oromedia, 12 Sadaasa 2013) Ayyaana FDG bara 2013, Canada, Torontotti kabajame irratti karaa toora skype sududaan dhiyaatanii ibsa kallattii haala ABOn keessa darbee fi yeroo ammaa keessatti argamu kan kennan Hayyuduree ABO, Jaal Daawud Ibsa, ABOn duula badiinsaa itti aggaammatame karaa hedduu ofirraa qolachuun qabsoo hidhannoo fi diplomaasii jijjiirraa hundee fidu gaggeessuutti akka jiru yaadachiisaniiru.
Keessayyuu, baroota 1990moota keessa duulli itti baname kan sadarkaa olaanaatti jireenya dhaabichaa qormaata keessa galche ta’uu kan ibsan Jaal Daawud, haleellaa fi shiroota sadarkaa addunyaatti ABO dhabamsiisuuf itti baname ofirraa deebisuun qabsoo of-ittisuu irraa gara jijjiirraa fiduutti tarkaanfachaa akka jiru illee hirmaatotaaf mirkaneessanii jiru.


text:
Kanneen yeroo dheeraaf waliin dubbataa turan, paartiileen mormituu 16 fi paartiin taayitaa mootummaa harkaa qabu – IHADEG, ajandaa marii filachuu xumurachuu isaanii fi mariitti seenuuf qophii ta’uu isaanii dhiheenya kana beeksisanii turan. Gama biraatiin immoo, hopogganaan Boordii Filannoo Itiyoophiyaa, Obbo Nagggaa Duuffisaa, paarlaamaa biyyattiif ibsa kennaniin, mariin paartiilee gidduutti geggeessamu kun kan boordicha hin ilaallanne ta’uu dubbatan. Paartiileen dirqama bulchiinsaa isaan irraa eegamu guutan xiqqoo ta’uu ka dubbatan – hoogganaan boordii filannoo kun, “walitti dubbachuu fi waliin mari’achuun mirga isaanii ti. Paariileen galmaawanii jiran martinuu seera-qabeeyyii dha” jedhu. Paartiileen amma illee marii sana keessa jiran keessaa hagi tokko garuu, yaada kanatti walii hin galan. “Paartiileen ulaagaa hin guunne baay’ee tu marii sana keessa jira. Mara itti hirmaachisauun sirrii miti” jechuun morman. Ka marii kana jalqabee booda keessaa bahe – Kongiresiin Federaalawa Oromoo, deemsa marii kanaa akkamitti ilaala? Itti-aanaa dura-taa’aa paartichaa – Obbo Mulaatuu Gammachuu dubbisnee jirra.
Guutummaa gaaffii deebii kanaa caqasaa


text:
Godina Walloo Kaabaa magaalaa Marsaatti namoonni 10 ajjeefaman
Haleellaa Waraanni Makkalaakayaa Sabtii hardhaa naannoo Amaaraa godina Walloo Kaabaa magaalaa Marsaatti ummata hiriira bahe irratti raawwateen, namoonni 10 ajjeefamu fi namoonni hedduun midhamuu odeeyfannoon argame ni addeessa.
Fincila kaheen Waajjiraalee mootummaa fi manneen hedduun gubamuu akkasumas hidhamtoonni manneen hidhaatii akka bahan kan taasifaman tahuu gabaafameera.
Ka’umsi fincila hardhaa kun ajjeechaa waraanni Makkalaakayaa torbee darbe keessaa magaalaa Waldiyaatti raawwate balaaleffachuun mormii gaggeeffamee tahuun beekameera.
Namoota guyyaa hardhaa ajjeefaman keessaa itti gaafatamaan mana murtii Aaanaa Habruu namoota hiriira bahan irratti dhukaasuun namoota sadi eega ajjeesseen booda innis kan ajjeefame tahuu DW jiraattota naannawa irraa duubbise waabeffachuun gabaaseera.


text:
Chaayinaan Ameerkaa Akeekkachiiste!
Ameerikaan dhimma keessoo biyyoota biroo keessa gidduu seenaa jirtuufi odeeffannoo sobaa tamsaasa jirtu akka dhaabdu Ministeerri Dhimma Alaa Chaayinaa akeekkachiseera.
Ameerikaan dhimmoota keessoo ishee keessatti xiyyeeffachuun nageenya lammiileeshee mirkaneessuu akka qabdu Dubbii Himaan Ministira Dhimma Alaa Chaayinaa Zha’oo Lijiyaan ibsa kennaniin hubachiisaniiru.
Dubbii himaan Ministira Dhimma Alaa Chaayinaa Zha’oo Lijiyaan kan kan himan Ameerikaatti yaadannoo waggaa 1ffaa nama gurraacha Ameerikaa Joorji Filooyid Poolisootaan ajjeefame irratti gaaffii sab-qunnamtii irraa dhiyeeteef wayita deebii kannaniinttidha.
Dubbii himichi miidhaa sanyii irratti xiyyeeffate Ameerikaa keessatti oduu olaanaa ta’ee itti fufeera jedhan.
Akka Zha’oo Lijiyaan himanitti, bu’uura qorannoo yaada hawaasaa hojjetameen waggoottan darbe keessatti hariiroo Afrikaa fi Ameerikaa fi Poolisoota Ameerikaa gidduu jiru gara rakkoo hamaatti ce’aa jiras jedhaniiru. By:Abbaa Seenaa


text:
Dirre Dhawaaa keessaa akkaataan daldala caatii isa weerarri vaayiresii koronaa utuu hin uumami duraattii hagasi garaagarummaa hin agarsiisne jedhamee jira. Institiyuutiin fayyaa hawaasaa kuduraalee of eeggannoon akka itti fayyadamu, Caatiis yoo ta’e danda’amnaan akka dhiisu yoo ta’uu baate immoo qulqulleessee akka itti fayyadamu gorsa kennee jira. Bulchiinsi naannoo haalli gabaa naannoo ni fyyeffama jedhee jira
Erga weerara vaayiresii koronaa qabee Dirre Dhawaa keessaa tajaajilli geejjibaa dhaabateera. Hoteelonnii fi maneen bunaa irra hedduun cufameera. Bakkeewwan gabaa gurguddoon Ashawaa fi Taayiwaan jedhaman cufamaniiru. Sochiin uummataas akkaan gad xiqqaateera.Daldalli caatii naannolee akka Tigraayii guutummaatti naannoo Amaaraa bakka tokko tokkotti bittaa fi gurgurtaan caatii dhaabatee jira.


text:
Mooraan baqattootaa guddichi addunyaa banaatti kan turu ta’uu kan mootummaa Keeniyaaf mooraan sun cufuun loogii dha jechuu dhaan lammiin biyyattii abbaan murtii mana murtii ol aanaa Keeniyaa John Mativo beeksisaniiru.
Mativon akka jedhanitti mootummaan addaan baasee baqattoota Somaaliyaa irratti fuuleffachuun dararaa jamaa irratti raawwatu, kan seeraan alaa fi loogii ti, kanaaf faallaa heera biyyaa ti jedhan. kanaaf jecha kan cufame ministeerri dhimmootii baqattootqaa bakkatti deebi’uu akka qabu illee labsanii jiran.
Gurbaan ganna 24, Mohaammad Abdullaahi Jumaalee warra cufiitii kaambii tanaa rakkisftu keessaa tokko.
“Dhugumaanuu oduun haga oduu tana na gammachiifte hin jirtu.Maan jennaan namii akka kiyyaa ka kaambi tana keessatti dhalatee guddate ...ka Somaalee fi waan isiituu tokkollee keessaa hin beenne oduu tana guddoo jaalanne.”
Caamsaa bara 2016 keessa ture mootummaan mooraa Dadaab kan baqattoota Somaaliyaa kuma 258 baatii Sadaasaa keessa akka cufu kan labse. Ajaji sunis hanga baatilee itti dabalaa ja’aaf akka turu taasisame.
Sababaa ijoon naga eegumsa ta’uu isaaf mooraan sun bakka gargaarsaa ta’uun hafee bakka shorokeessonni akka al Shabab keessa dadhatan achi irraas Keeniyaa haleeluuf karoorfatan ta’e jedha himannaan dhiyaate.
Dubbi himaan UNHCR Yvonne Ndega akka jedhanitti Keeniyaan yeroo mara bakka dahataa uummati keessa dahatauuf gargaarsa keessatti argatu jedhan.


text:
Barnoota Telegram kutaa 5ffaa – waa’ee Bot baradhu
Barnoota Telegram kutaa 5ffaa kana keessatti kan ilaallu:
- Maalummaa ‘Bot’
- Faayidaa isaa
- Akkaataa itti ‘Bot’ dhuunfaa keenyaa uummachuu dandeenyu.
Bot jechuun gabaabumatti qaama sadaffaa Telegramaa fi fayyadamtoota telegraamaa jidduu kan dalagu jechuudha. Bot kanaas Robot jennee waamuu akka dandeenyu kutaa 4ffaa keessatti ilaallee turre.
Robot jechuun waan barbaadame yeroo barbaadametti akka ajajametti kan hojjachuu danda’u jechuudha. Akkasuma Bot telegramaa yeroo barbaadametti waan barbaadame akka ajajni itti kennametti hojjachuu kan danda’uudha.
Bot gosa hedduutu jiru, hunduu faayidaa garaa garaa qabu. tajaajila bot kennu keessaa muraasni kan armaan gadiiti.
- Youtube irra osoo dhaqin telegraamaan vidiyoo barbaaddan akkasumas sagalee isaa qofa buufachuu ni dandeessu.
- Appii playstore irra kan jiran dabalatee website kamirraayyuu telegramaan barbaaddanii argachuu fi buufachuu ni dandeessu.
- Appii ykn website irra osoo hin dhaqin barreeffamoota barbaaddan afaan gara garaatti jijjirrachuu dandeessu.
- Faayyadamaa twitter ykn instagram yoo taatan achi dhaquun isin hin barbaachisu Bot irraa argachuu dandeessu.
- Namoonni chaanaala telegramaa qabdan channel keessan irratti bot qacaruun wanta inni isiniif hojjatu erga guuttaniifii booda dhaabbii tokko malee halkanii guyyaa hojjachiifachuu dandeessu.
Faayidaan bot kana qofa miti. Bot faayidaa gurguddaa qaban heddduun ni jiru. Kutaalee itti aanan keessatti tokko tokkoon bot kanaa fi akkaataa faayyadama isaa kan ilaallu ta’a.
Garaa garummaa Namaa fi Bot Telegraamaa
Bot’n yeroo tokkoon namoota boticha faayyadaman kan kumaatamaan lakkaa’aman keessummessuu danda’a, namni tokko garuu altokkotti nama tokko caalaa keessummeessuu hin danda’u. Dabaree dabareedhaan yoo ta’e malee
Bot tokko erga hundaa’ee sarara irra oola, yeroo hundaa halkanis guyyaas, hin rafu hin dadhabus. Bot’n yoo foormi barbaachisu itti guutaniif namoota kumaatamaan lakkaa’aman sana hunda maqaa waamuudhaan keessummessuu danda’a.
Garee/Group fi chaanaala keessatti namoota wanta hin barbaadamne dalagan to’annaa jala oolchuu danda’a. Bot’n kamuu xumurri isaa jecha “bot” jedhuun xumurama, kan telegramni ofumaan hojjate tokko tokko garuu jecha ‘bot’ jedhuun kan hin xumuramne jiru.
Akkaataa Bot dhuunfaa keenyaa itti hojjachuu dandeenyu
Bot jajjabaa dhuunfaa keessanii hojjechuudhaaf dandeettii programming isin gaafata, garuu dandeettii addaa tokko malee botiilee sasalphoo hojjechuun ni danda’ama.
Bot jabaas ta’ee salphaa karaa ittiin jalqabattaan kan armaan gadiiti:
1. Jalqaba t.me/BotFather seenuun start godhaa.
2. Filannoowwan jiran keessaa kan /new bot jedhu tuqaa.
3. Maqaa botii keessanii itti ergaa.
4. Username bot keessanii itti ergaa, akkuma olitti ibsame “bot” jecha jedhuun xumuuramuu qaba. Username isin itti ergitan kana dura hojiirra oolee jira yoo ta’e hin fudhatamu, kanaafuu haaraa itti ergitu. (Fkn, maqaakeebot)
5. Xumuramee jira. Bot keessan bu’uureffattan jechuudha, barreeffama gubbaarra jiru kan t.me/…. jedhee itti fufu sana tuqxuu booda start gootu.
Kana jechuun ammoo bot’n keessan ni bu’uureffame malee wanta hunda guuttatte jechuu miti.
Bot bu’ureeffattan kana tajaajila garaa garaaf faayyadamuu ni dandeessu. Fakkeenyaaf bot keessan fayyadamtanii namoota waliin haasawuu fi yaada irraa funaannachuuf stepi armaan gadii sirnaan hordofaa:
1. Bot t.me/livegrambot seenuun start godhaa.
2. Commandi isa /addbot jedhu tuqaa.
3. Gara bot isa jalqaba bot keessan ittiin banattan t.me/botfather bira deemaa.
4. Start erga gootanii booda isa /mybot jedhu tuqaa.
5. Itti fufuun bot keessan gadi erga tuqxanii isa ‘Api token’ jedhu tuquun koodii bifa kanaan jiru [800820105:AF8rId4d_3WNkh79dzAGtpgLk250] sana copy godhaa.
6. Itti aansuu gara t.me/livegrambot deebi’uun paste irratti godhaa.
Yeroo kanatti Bot’n keessan hojii eegalee jira jechuudha. Bot kana faayyadamuun namni fedhe ergaa isin qaqqabsiisuu ni danda’a. isiniis deebii barbaachisaa ta’e deebisuufii ni dandeessu.
Faayidaan bot akkanaa gurguddoon:
- Eenyummaan keessan osoo hin beekamin nama waliin haasawuu isin dandeessisa.
- Yaadaa fi gaaffii chaanaala ykn Garee keessaniif namoota hedduu irraa funaanachuuf.
- Garee keessatti ittiin haasawuuf.
- Faayyadamtoota Bot keessaniif ergaa erguuf.
- Namoonti hedduun yeroo tokkotti yaada yoo isinii kennan Galatoomaa ittiin jechuun ulfaataadha. Garuu bot kanaan namootni hanga fedhe baay’atuus altokkotti walfaana Galatomaa jechuu ni dandeessu.
Kutaa 6ffaan itti fufa…


text:
Waajjira Ministeera aadaaf Tuurizimii Itiyophiyaa
Waajjira Dhaabbata Dhimma Amantiilee Itiyoophiyaa
Finfinnee
Guyyaa 05.04.2020
Dhimma: Yeroo qilleensaa dhabbilee amantiileef kenname laallata
Xalayaan guyyaa 05.04.2020 Dhaabbata Dhimma Amantiilee Itiyoophiyaa irraa bahe amantiileen biyyattii keessa jiran karaa miidiyaa ummataa tajaajila barumsaa akka kennan akeeka. Xalayaa kana irraa akka hubatamutti amantiileen Itoophiyaa keessa jiran yeroo ramadameef keessatti haala dhukkuba koronaa kana waliin walqabateen hojii barsiisummaa fi lallabaa akka gaggeessan akeeka.
Kun hojii boonsaa fi tarkaanfii gaariidha. Aamantiileen kamuu yeroo balaan biyya mudatetti dirqama addaa qabu. Dirqamni addaa kun lammiilee biyyaa barsiisuu, jajjabeessuu, tasgabbeessuu fi karaa qabsiisuudha. Dirqama kana akka bahataniif, yeroon qilleensaa qoodamuufiin waan qajeelaa fi sirrii waan ta’eef, hedduu dinqisiifanna.
Haata’uutii, xalayaa kana irraa waanti hubanne tokko hedduu nu gaddisisee jira. Kunis, yeroo hamtuu kana keessatti amanitiin Waaqeffannaa akka dirqamicha hin bahanneef dhiibamuu isaati. Xalayichi dhaabbileen amantii Itiyophiyaa keessa jiran marti, miidiyaa biyyattiin qabdu 4 (EBC, Addis Tv, Fana fi Walta) irratti torbee keessatti guyyoota hedduu sa’aan kennameefii akka jiru ibsa. Kun garuu amantii Waaqeffannaa hindabalanne. Waaqeffannaafis gabateen yeroo barsiisaa kenname hinjiru. Kun ummata Waaqeffannaa hordofan moggaatti dhiisuu, Waaqeffannaa irratti loogii barootaaf ture amma illee aadessanii itti fufuu agarsiisa.
Akka amantaa Gumii Waaqeffannaa Addunyaatti, cunqursaa fi loogiin biyya Itoophiyaa keessa ture, qabsoo ummataan buqqa’eera. Garuu, loogiin sirna biyyattii keessa hidda dhofkate, hiree eeggatee akkuma yeroo hundaa baratame, dhiibbaa gochaa jira. Kunimmoo, akka Heeraa fi Seera Itiyophiyaatti fudhatama hin qabu. Heerrii fi seerri Itoophiyaa amantiileen hunduu walqixa ta’uu mirkaneessa.
Yeroo adda addaattis, hordoftoonni Waaqeffannaa, Ujuba (iddoo awwaalchaa) dhabuudhan biyya san keessatti salphifamaa jiran. Kun immoo akka ammallee dhaabbilee amantii biroo irraa maallaqaan ujuba bitatanii tajaajilaman isaan dirqisiisaa jira. Haala kanas Waldaan keenya kanan dura Waajjira Muummicha Ministeeraatti xalayaadhan iyyatee turullee deebii hinarganne.
Gumiin Waaqeffannaa Addunyyaa rakkooleen namaan uumaman, namaan akka hiikamanitti amana. Rakkoolee hiikuuf yaada qajeelaa fi ayyaana araaraan guutamuun qaama hundaaf barbaachisaadha. Kanaaf, Waaqeffannaan akkamu amantiilee kamuu kabajaa fi ulfina akka argatu jabeessinee gaafanna. Duula koronaa ittisuu keessattis Waaqeffannaan qooda akka bahatuuf yeroon qilleensaa loogii tokko malee akka kannamuuf irra deebinee gaafanna. Qaamni mootummaas dhimmicha laalee yeroo gabaabaa keessatti akka sirreessu maqaa Waaqeffattootatiin kabajaan gaafanna.
Kabajaa fi Marabbaan Uumaa fi Uumama Hundaaf Haata’u!!
Asnaaqaa T Irkoo
Barreessaa
Gumii Waaqeffaannaa Addunyaa
Garagalcha
International Oromo Inter-faith Network


text:
(Xannacha Keeysaa Kan Qabsoo Bilisummaa Oromoo ABOn Hogganamtu Quucarse)
1. Mootumaa Cehumsaa booda Haallen turan
Haala Motummaa Cehumsaa booda turan utuun wa hin jeedhiin hin taru. Gootowwan Oromoo kan lubbuu isaani jijjirraa hin qabnee wareeganii akkasumas gaga’ama jireenya fi gadadoo maati isani irraa gahee hundaaf kabajaa fi mararfannoon isaaniif qaba. Haa ta’uu umurii dheerachuu qabsoo keessatti dogoggora siyaasa isan godhaanif garuu gaafatamuun hin oolu. Seenaa isaanii kan wareegamaa qofaatti isaan hidhaanii dhiisuunis badii dha. Oromoon yeroo maamakuu ”ija lafeettiin firaaf ulfoofti” jedha.
Leenco Lataa Kitaaba isa jalqabaa maxansee ”The Ethiopian State at the Crossroads jedhu keessatti fuula 129 irratti mata duree ”The influence of the Dead on the Living” jedhu jalatti hagam seenaan dhibbaa nama irratti godhu gabaabsee xuqee jira. Nutis gootowwan Oromoo wareegamaan Ebla 15 isaan yaadanna. Warra lubbuun jiran miidhaa isaan irra gahe ilaallee utuu isaan kabajnuu gaafa miidhaan isaan irraa maddu walitti kuufamee sadarkaa Oromummaa balleessu irra gahee jirutti, isaani fi hojii isaanii qeequun cubaama nama gochaa jira. Barreeffamaa kana keessattii gaggeessaa fi qindeessaa ”xannachootaa” Leencoo Lataa waan taheef maqaan isaa irra deddeebitee ka’uun hin hafu. Yeroon kana kaasu garuu, gidraa ijolleen isaa Hurriyyaa Leencoo, Roobalee Leencoo fi Goolii Leencoo abbaa fi hadhaa malee guddachuu keessatti argan natti mul’achuu hanqatee miti. Amansiis Mulugeeta kan Oromoo tahee dhalateef duwwaa haadha isaa Namaat Isaa fi abbaa isaa Mulugeeta Mosisaa waliin mana hidhaa Dargii keessatti dabarsee. Kan Baroo Tumsaa hadhaa fi abba malee guddatan. Kan garii isaanii dubartootni mana hidhaa hin seeniin cichoominaan guddisan. Walii galaa kan tokko tokkoo isaanii eenyuu caalaa waanaan beekuuf hedduu jeechuun danda’aa. Har’as Oromoota miliyoonaan lakkaa’aman irratti gochaan kana fakkaatu ykn kan caalutu raawwatamaa jira. Hunda kana beekan Oromummaan, saboonummaan, dantaan nuti akka uummataatti waliin qabnutuu wa hunda caalaa jedheen amanuuf akka nam tokkeetti waniin hubadhee ibsaa jira.
6.1 Motuumaa Cehumsaa booda Haasaa araaraa ABO fi TPLF gidduu tahaan
Ergaa Mootuummaa Cehumsaa keessaa bahamee Mootummaa EPRDF waliin si’aa afur qaamaan jilli wal arguun haasaan araaraa dubbatamee jira. Isaanis:
1) Asmaratti Sept. 14 bara 1992 bakka Mootummaan Eritrea, Ambasadaroonni UK, Germany, Sweden fi USA jiranitti
2) Carter center Feb. 7-8 bara 1994
3) Congressional Task force kan Congress man Harry Johnston-n gaggeeffamuu Feb.7 bara 1995
4) February 24 and 25, 1997 Bonn- Germany yeroo tahuu
Dhaaba irra addattii Leencoo Lataa Mallassaan waliin yeroo sadihi wal argee jira.
- Oslotti yeroo Mallasaan badhaasa Yara irra fudhaachuuf dhufee, walakkeessaa bara 2005-tti,
- Bonn-tti Onkolooleessaa bara 2005
- Washington DC bara Caamsaa bara 2012, yeroo Mallasaan G8f walga’ii deemee, qaaman wal argee ture.
Akkasumaa Dimaa Nagawoo bara 2011 fi 2012 keessaa ijaarsaa Doroobee jiruu kana dulluma keessa dhalchuuf yoo xiqqatee si’aa lama biyyatti deddeebi’e jira.
Isa Diimaa fi Leencoon akka dhunfaatti quunnamani kana dhiisnee, akka dhaabaatti ka tahee yoo ilaallee hasawaan araaraa kun hundi kan milka’uu dadhabeef, karaa Mallassaa fi gartuu isaa ABOn waan shan akka fudhatu akka haal dureettii wan dhiyeessaniif. Isaniis:-
1) Gaaffiin Oromoo Impayeeraa Itophiya dimokratessu keessatti ilaalamu qaba. Ykn Tokkummaa Itophiya akka dhimma dursa kennamuuf ta’etti fudhatamuu qaba.
2) Qabsoo hidhatnoo lagachuu, kan hidhatee jiruu hikkachuu,
3) Heera Itophiya fudhaachuu,
4) Qaamoolee heera Itophiyaan uttubaman kabajuu fi fudhaachuu,
5) Jaarmayaa sochii bilisummaa jeedhu irra gara Paartiitti of jijjiiruun akka Seera fi Heera Itophiyaatti galma’uu dha.
6.2 Qooda Leenco Lataa Dhimmoota Araaraa fi Qabsoo Hidhannoo Kolaasuu Keessatti:-
Mootummaa cehumsaa itti seenuu fi waraana mooraatti galchuu keessatti qoodni Leencoo fi Diimaa kennan mul’ataa ture. Akkasumaas Mallassaan lamaan isaanii ofitti yaamee biyya gad lakkisaa yeroo jeedhuu nageenya mata isaniif jeecha hunda dura murtee Mallasaa fudhatanii bahuuf murteeffatan isan turani. Diimaa fi Ahmed Husseniin dirree xiyyaaraa booleetti karaa VIP kan gaggeessee Kinfe Gebremedhin ture! Ergaa Mootummaa Cehumsaa keessaa bahamee jiruun Leencoo wa tokkichaa ture, kuniis dhimmaa araara nanneesuu, qabsoo hidhatnoo bisheessu fi innis waraana irraa fagaachuu dha. Isan kanaa hangaa tokko xuquuf:-
a) Yaalii Biyyaa Sudan keessatti tahe:- Akkummaa mootummaa cehumsaa keessaa bahameen Leencoon namoota muraasa Kahrtumitti erguun akka isan Maqaa ”Selamawii Oneg” jeedhuun socho’uuf waa yaalee ture, sunis tahuu didnaan ergamtootni isaa gara biyyaatti deebani.
b) Paris conference:- Leencoon mootummaa cehumsaa keessaa akka baheen qabsoo hidhatnoo jabeessuu fi ijaarsaa itichuu irra ammas dhimma ”Paris conference” naannessuutti bobba’e. Dhimmi kunis Abiyyuu Galataa waliin wal hubannaa isa dhorke. Kanaafuu na gargaraa jedhee kan ofiitti qabate Ibsaa Gutamaa ture. Ibsa Gutamaa jila ABO kan ”peace and Reconciliation Conference” irratti hirmaachuuf biyyatti ergamee gafa 14 Dec. 1993 TPLF qabdee hidhaa galchite. Leencoon ibsaa gafa 23 Dec. 1993 barreesseen akka bakka Ibsaa bu’ee isa hiiksisuuf biyyatti galee himate. Galasaaniis guyyadhumaa kanaa IHD irra isa dhaabee. Leencoon jarmayaaf abboomamuu dhiisuuf, akka fedha isaatti waa dalaguuf yeroo duraaf dhaaba irraa waraaqa ragaa arkate. Kanaan booda Mallasaaf akka Qabsoo Hidhatnoo lagatuu fi lagsiisu Hanga dandeetti isaa ABO irratti hojjeetu mallasaaf waadaa seenee fi mallatteessee biyya alaatti deebi’e. Ibsaa Gutaamaa waliinis kanumaan gargar galan.
c) Karaa Jaarmayaa ”Ploughshares ”:- Erga xalayaa dirqama IHD irraa rarra’uu argteen booda Jaarmaa Disarmament irratti hojeetuu ploughshares jeedhamuu keessatti hojii argatee hojechuutti ka’ee. Gabaasa jalqabaa Mata duree “ARMED REBELLION IN THE HORN OF AFRICA” jedhuu November 1996 fi September 1998 ABO fi Humnoota qabso hidhannoo gaggeessan, kan gaanfa Afrikaa keeysatti sosso’an kan irraa beekuu fi odeessa walitti qabatee gabaasa guutuu dhi’eesse. Hundee ilaalchaa Jarmaa Ploughshare kana saaquun ilaaluu dandeessuu. http://www.ploughshares.ca/content/vision
Project Ploughshares takes its name and its vision from the ancient biblical vision in the Book of Isaiah in which the material and human wealth consumed by military preparations are transformed into resources for human development, thereby removing the roots of war itself.
“God shall judge between the nations, and shall decide for many peoples; and they shall beat their swords into ploughshares, and spears into pruning hooks; nation shall not lift up sword against nation; neither shall they learn war any more.” Isaiah 2:4
d) Waajjira ABO Nayrobi cufsiisuu:- Leencoon April 1, bara 1996 Diimaa dabalatee namoota dhaabaa kan Keniyaa keeysa jiraatan akka Keniyaa irra bahan yeroo tahuu ofii isaa garuu otuu hin bahiin hafe.
e) Leencoon guyyaa December 23 1993 irraa kaasee gaafatamummaa isaa itti Aanaa HD irraa xalayaan ka’e ture. Sana booda kan inni Itti gafatama dhaaba keessatti fudhachuu eegale konfransii Germany-tti September 1997-tti dha. Leencoon carra gafatamattii deebi’en dhimma bahuun Dr. Tadassatin akka inni Galaasaa bakka bu’e xalayaa gara world lutheran federetion barreessu ajaje. Qabiyyeen xalayaan gaafa Bitoteessaa 17, bara 1998 world lutheran federeshinif barreeffame kunsi haal duree araaraa ABUT akka ABOn fudhaatuu lafa kaawe akka ABOn fudhatu kan mirkaneessu ture. Gama biroon Galaasaan kan xalaya kana faalyeessuu April 22 bara 1998-tti World Lutheran Federation-f barreessuun dubichaa cufee.
Ergaan wa’ee konferensi Germeny kaasee calaqqii konfrensichaa kaasuun barbaachisaa dha. Akeekni konfrensiin kanaa araara mootummaa ABUT fi ABO gidduu deemuu kan Ambaassadora Jarmanii kan biyya Itiyophiyaa turen, Dr. Horst Winkelmanin, gaggeeffamuuf haala aanjjessuu dha. Gargaarsi Walgahi kanaa kan argamaa ture karaa Green Partii Jarmanii ti. Hirmaattoonni isaas Miseensoolii Koree Gidduu ABO, Qondaalota, Bakka bu’oota Ijaarsa Uummataa fi Caasa ABO biyya alaa irra ture. Walgahii kana irratti wan sadihii ifaatti mul’atan. Isaniis:
1) Leencoo Lataa Bakkatti deebisuu fi gartuun isaa kan akka Leencoo Baatii jalqabaaf wal ijaaranii walgahii olaana ABO irratti argaamuu.
2) Diimaa Nagawoo Sagantaa siyaasa akka jijjiramuu akka bu’uraatti qabsiiffachuu
3) Garaagarummaan ilaalchaa siyaasa kan Galaas Dilboo qabuu fi Leencoo Lataa qaban ammayyuu ajandaa hin dhumaatiin jiruu tahuu addeesse.
f) Maadheen Leencoo namoota deemsa Leencoof danqaa tahuu jettee yaadde, biyya keessatti maadhee Galaasa waliin hojeetaan jiran namoota Waldaa Macaa fi tulaama, gaggesitoota Waldaa gargarsaa Oromo (WGO), Gazexisitoota, Hojjeetaa mootummaa fi kan kana fakkatan namoota 31 maqaa shororkeessummaan akka yakkamanii manaa hidhaatti darbaman saaxilte. Namoota 31 kanaa keessaa kan biyya keessa jirataniis, tahee kan biyyaa ambaatti bahee hundi isaani gariin deeggartuu QC – ABO ka biroon manaatti galaanii taa’an. Namoota kun hundii qaroo fi ijo kan tahani dha. Maqaa namoota 31 keessaa hanga tokko irra xuquuf Bayan Abdii, Gabbisa Lammeessaa, Tilahun Hirphaasa, Hussein Abdii, Hajii Sahilu Kaftee, Beyene Belissaa, Addisuu Bayana, Solomon Namara, Mooti Biyyaa, Gaaroomaa Baqqalaa, Tesfayee Dhereessa, Gadissaa Bultoosa, Fayeeraa Abdiisaa, Mohammed Wayyuu, Adam Hassan, Adunyaa Fixee, Zewude Camada fi kkf (AI Index:AFR25/20/97 ilaala). Isaan kanaa keessaa Namootni akka Garoomaa Baqqalaa fi Tesfayee Dhereessaa duwwatuu dhimmaa Mirgaa dhalaa namaa falmuu irratti itti cichanii hafaan.
Sochii magalaa keessaa TPLF bifaa kanaan yeroo dhaamsuu yaaltuu badiyyaa keessaa lafa WBOn socho’aa jettee shakkitu uummata qabuun akka WBO hin deeggarre kaksiisuu eegaltee. Haata’uu kun hundi qabsichaa dhaamsuu hin dandeenye.
g) Yeroo haalli akkasii dhalatu Galasaa Dilboo Germany, Holland, Egypt, Yemen achi Somalia deemuun Korrii ABO hatattamaa Caamsa bara 1998 Moqadishooti qopheeysuun Leencoo, Diimaa, Tadassaa fi Xahaa of irraa gaggeesse. Yeroo booda, Leencoon carraa argateen OLF Agenda for Peace to resolve the conflict in Ethiopia Feb 3, 2000 as bahee. Kanaa fanaas wantii namaa sukkaneessuu lama uumamee: 1) Yeroon kunii yeroo Hogganii ABO wayyabnii Moqadishoo irraa gara biyyaa Eritrea-tti godaane ture. Yeroo kanaatti humna ABO Somali keessa jiru humneessee kan biyyatti deebsee bobbaasuuf itti gafataama Olaana kan fudhaatee jiruu J/Mul’is A/Gadaa ture. Namnii kunii hojiitti ciimaa fi haala Somalia keessaa nama keessaatti dhalaatee caala kan beekuu waan taheef akkasumas kaayyoo dhaabaa irratti murataa wan taheef lukkeeleen diinaa Kan madhee Leencoo Lataa fi Leencoo Batiin qabamee jiru karaa Abba Nagaa Jaarraa gaafa Feb. 8, 2000 J/Mul’siin dhiiga dhaglaasani. 2) Dhibdeen biroo jiran irratti dablatee ajendaan peace jedhamu kun foxoqiinsa QCf sababa ta’uun waraana WBO dirree kibbaa jiru wal dura dhaabsise.
Ittii fufa…..


text:
Qulqullinna Qalbii-Kutaa 1ffaa
Qalbii ofii qulqulleessun maaliif barbaachise? Dhukkubni dhukkaba caalu dhukkuba qalbii akka ta’ee sirritti hubanne jirraa sila? Baay’een keenya qalbii teenya irraanfanne jirra. Xurii adda addaa irraa ishii qulqulleessu dhiisne addunyaa qofa jala fiigaa jirra. Galaana duniyaa tana jala lixne jirra. Gaafi qalbii ofii qulqulleessun maaliif barbaachise kan jedhutti yoo deebi’u, qalbii ofii qulqulleessun furtuu milkaa’innaati,tuqaa ka’uumsa jijjiramaati. Namni xurii akka munifiqummaa, of tuuluu, jibbaa, waanyoo, fi kkf irraa of qulqlulleessuf carraaqu dhugumatti ni milkaa’a. Namni lubbuu ofii qulqulleesse milkaa’e. Kan of dagate immoo ni hoonga’a. Qur’aanni kana nu mirkaneessa.
“Dhugumatti namni of qulqulleesse milkaa’e” Suuraa A’ala 87:14
“Namni ishii(lubbuu) qulqulleesse dhugumatti milkaa’e.
Kan ishii xureesse dhugumatti hoonga’e.” Suura Ash-Shams 91:9-10
Rabbiin suuraa namtichaa, qabeenya fi sadarkaa isaa kan ilaalu osoo hin ta’in qalbii fi hojii isaa ilaala. Hanga fedhe namtichi bareeda fi soreessa ta’ee garuu qalbiin isaa kan badde fi hojiin isaa gaarummaa irraa kan fagaate yoo ta’ee Rabbiin biratti gatii wayitu hin qabu. Hadiisa Abu Hureyran gabaasan keessatti Ergamaan Rabbii(SAW) akkana jedhu.
إِنَّ اللَّهَ لاَ يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَأَعْمَالِكُمْ ”
“Dhugumatti Rabbiin suuraa fi qabeenya keessan hin ilaalu. Garuu qalbii fi hojiiwwan keessan ilaala.” (Sahih Muslim 2564)
Adeemsi fi haalli namaa kan tolu qalbiin yoo tolteedha. Yoo ishiin badde maaltu tola ree? Haalli jireenya namaa qalbii irratti hundaa’a. bareedinni fi fokkinni amalaa qalbii irraa burqa. Kanaafi Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
أَلاَ وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ. أَلاَ وَهِيَ الْقَلْبُ ”.
“Dhugumatti qaama keessa mudgaa(muraa fooniitu) jira. Yoo ishiin tolte qaamni guutun ni tola. Yoo ishiin badde qaamni guutun ni bada. Dhugumatti ishiin qalbiidha.” (Sahih Al-Bukhari fi Muslim)
Yoo qalbiin tolte arrabni ni tola, waan gaarii dubbata, waan badaa irraa fagaata. Yoo qalbiin tolte ijji,gurrii,harkii ni tolu. Ijji waan gaarii malee waan badaa hin ilaaltu; gurrii waan gaarii malee waan badaa dhageefachu hin barbaadu; harkii zulmii(miidhaa) hojjachuu irraa ni fagaata. Garuu yoo qalbiin badde, arraabni waan gaarii dubbachuu hin beeku, ijji waan badaa malee waan gaarii ilaalu hin feetu, gurri waan badaa malee waan gaarii dhageefachu hin fedhu. Kanaafi yoo qalbiin tolte qaamni guutun ni tola; yoo qalbiin badde qaamni guutun ni bada jedhameef. Kanaafu barbaachisummaa qalbii ofii qulqulleessu fi yoo qulqulleessu dhiisne immoo badiin hangam guddaa akka ta’e erga beekne, qalbii teenya qulqulleessuf carraaqu hin qabnu ree?
Mindaan qalbiin teenya qulqulleessun argannu maaliidhaa?
Qalbii ofii qulqulleessun addunyaa aakiratti(jireenya booda) najaa (nagaha) bahuudha. Akkuma keeyyattoonni Qur’aana armaan olii nu dhaamanitti qalbii ofii qulqulleessun biyya lamaanittu milkaa’udha. Namni qalbii ofii xurii adda addaa irraa qulqulleessu nageenya,tasgabbii fi boqonnaa sammuu argata. Namoonni biroo xurii kanniin yommuu rakkatan inni immoo fayyaa argata. Addunyatti nageenya,tasgabbii fi jireenya gaarii gaggeessun yommuu badhaafamu Aakiratti immoo wanta kana caalu argata.
“Namni mu’mina ta’ee [fi] hojii gaggaarii hojjatee Isatti dhufe, isaan sun sadarkaalee ol’aanotu isaaniif jira. Jannata qubsumaa kan jala ishii laggeen yaa’antu [isaanif jira]. Achi keessa yeroo hundaa jiraatu. Kuni mindaa nama of qulqulleesseti.” Suuraa Xaahaa 20:75-76
Dhukkuboonni qalbii maal fa’aa?
Nuti mataa keenyan dhukkuba ofirratti beekne yoo of fayyisuuf hin caraaqin eenyulle dhukkuba keenya beeke nu hin fayyisu. Hojii hojjannuu guutuun itti gaafatamoon nuhi. Gaariis badas yoo hojjanne numarratti deebi’a. Jireenya nageenya hordofuu fi qalbii fayyaa qabachuuf dhukkuboota qalbii addaan baasu fi faayyisuun baay’ee barbaachisaadha. Dhukkuba qalbii yeroo jennu yeroo baay’ee wanti mataa keenya qaxxaamuru heart attack (onneen dhiiga raabsu irraa hojii dhaabu)dha. Dhukkubni dhugaan ilma namaa huubaa jiru kana osoo hin ta’in dhukkuba afuurati(spiritual). Dhukkuboonni qalbii kana fakkaatu: Shirkii (Rabbiitti waa qindeessu, Isa waliin yookiin Isaan ala wanta biraa gabbaruu), shakkii, fuula lama ta’uu(munaafiqummaa), riyaa(na argaa), of tuuluu (kibr), jibba, waanyu, dhara yaadu, haafa’uu(greediness), doy’ummaa(stinginess), sobuu,gowwomsuu fi kkf.
Shirkii (Rabbitti waa qindeessu ykn Rabbiin ala wanta biraa gabbaru)
Shirkiin yakka yakka caaludha. Namni tokko nama ajjeessu yookiin gudeedu danda’a. garuu yakkii kuni yakka shirkiiti gadi. Sababni isaas, shirkiin mirga Rabbii Mootii moottota kan ta’ee dhiiba. Kan lammataa immoo mirga uumamtoota dhiiba. Mirgi Mooti mottotaa dhiibamuu wayya moo mirgi uumamtoota dhiibamu wayya? Kan nama uume,nyaachisu,obaasu, rakkoo keessaa kan baasu Rabbiin ta’ee osoo jiru Isa waliin yookiin Isaan ala kan biraa gabbaruun akkamitti badii xiqqaa ta’a ree? Si uume, nyaachise, wanta barbaaddu sii guute,ergasi Ana qofa gabbarii yoo siin jedhu,ati garuu kan si hin fayyanne fi hin miine yoo gabbartuu/waqeefattu, Gooftaa addunyaatti yommuu finciltu yakkii isaa hangam ulfaatadha? Yakki kana caale eessa jira laata? Qur’aanni zulmiin guddaan shirkii akka ta’ee nuu dhaama:
“Yeroo Luqman ilma isaa odoo gorsuu,’Yaa ilma kiyya Rabbiitti waa hin qindeessin. Dhugumatti shirkiin zulmii(badii,yakka,miidhaa) guddaadha.’ Jedhe yaadadhu.” Suuraa Luqmaan 31:13
Namni osoo shirkii hojjatu yoo du’ee gonkumaa Rabbiin hin araaramuuf:
“Dhugumatti Rabbiin Isatti waa qindeefamuu hin araaramu. Waan sanaa gadii nama fedheef ni araarama. Namni Rabbitti qindeesse dhugumatti cubbuu guddaa uumera.”Suuraa An-Nisaa 4:48
Garuu yoo gara Rabbii deebi’ee fi cubbuu shirkii dhiise, Rabbiin ni araaramaaf. Kanaan ala garuu Iyyasuus(nageenya isarratti haa jiraatu) gooftaa kiyya, ebalu goofta kiyyaa osoo jedhu namtichi yoo du’e ibidda malee wanti biraa wanti isa eeggatu tokkolle hin jiru
.
“Isaan Rabbiin Masiih ilma Mariyam jedhan dhugumatti kafaranii(kaadanii) jiru. Masiihis (Iyyasuus) ni jedhe:’Yaa ilmaan Israa’il! Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessan ta’e gabbaraa. Dhugumatti namni Rabbitti waa qindeesse Rabbiin isarratti Jannata haraama(dhowwaa) taasiseera. Teessoon isaas ibidda. Miidhaa raawwattootafis tuumsitoonni hin jiran.” Suuraa Al-Maa’ida 5:72
Qalbii teenya shirkii irraa qulqulleessuf carraaqu qabna. Hanga fedhe namtichi hojii gaarii haa hojjattu shirkiin hojii isaa guutu balleessiti. Dhukkubni shirkii qalbii jaamsa, ni dukkaneessa. Qalbiin yommuu shirkiin haguggamtu, hammeenya malee gara laafummaan irraa hin mul’atu, rahmanni irraa hin eeggamu. Mushrikoota(namoota Rabbiitti waa qindeessan) hangam qalbiin isaani akka jabaattu mee ilaalaa? Waan gaarii namaa yaadu hin beekan. Shirkiin madda cunqursaati fi gabrummaati. Namni Rabbiin ala wanta biraa gabbaruu ni cunqurfamaa, ni gabroofama. Osoo hanga fedhe bilisummaa argadhe jedhe lallabee yoo Rabbii tokkicha qofa hin gabbarin, gabrummaa fi wallaalummaa ofii malee wanta biraa lallabaa hin jiru. Namni Rabbiin ala wanta biraa gabbaruu gabrummaa namaa,sheyxaana, fedhii ofii, duniyaa jalatti kufa. Bilisummaa fi gammachuu hin argatu.
Rabbii tokkicha qofa gabbaruun akkam namatti tolaa! Rabbii tokkicha qofaa gabroomta. Kan gabroomtus faaydaa Isaatif osoo hin ta’iin faaydaa mataa keeti qofaatif. Isa qofa gammachiisuf carraaqxa. Yommuu Isa qofaa gabroomtu ba’aa meeqa ofirraa buustaa! Gabrummaa namoota,sheyxaana, nafsee fi kkf jala ni baata. Qalbiin tee nageenya fi boqonnaa argatti. Tikaa fi eeggumsa Rabbirraa argatta. Qalbiin tee hin jaamtu. Dandeetti xinxallii fi wantoota addaan baasu horatta.
Qalbiin dhukkuba shirkii irraa yoo qulqulloofte dhukkuboota biroo qulqulleessun ni salphata. Hiddi Laa ilah illaAllah (Rabbiin malee kan haqaan gabbaruu hin jiru) qalbii irratti sirritti lafa yoo qabate mukni asirratti biqiluu bu’aa baay’ee buusa. Habaabon hojii gaggaari asirratti daraaru. Firiin isaas guddaadha. Hojiin gaariin tunii Rabbiin biratti fudhatama argatti. Garuu hiddi Laa ilah illaAllah qalbii irra yoo hin jiraatin habaabon hojii gaarii maal irratti daraara? Dhaaba hin qabu. Hojiin gaariin achumatti coollage yookiin goge hafa. Rabbiin biratti gonkumaa fudhatama hin argattu.
Dhukkuba shirkii fayyisuuf gara Qur’aana qajeelu fi Sunnaa Ergamaa Rabbii(SAW) hordofuudha. Beekumsa shirkii qabaachun baay’ee barbaachisadha. shirkiin karaa adda addaatin namatti dhufa. Gosoota shirkii addaan baasne of eegganoon jireenya keessa tarkaanfachu qabna. Balaan shirkiin dhufu balaa hunda caaludha. Dallansuu Rabbii namatti fida, adabbii hamaan sababa isaatin nama tuqa. Ummatoonni darbaan sababa shirkiini mitii kan halaakaman(badan)! Gariin isaani bubbee hamaan,gariin isaani bishaanin,gariin sochii lafaatin,gariin isaani immoo iyyinsa hamaatin halaakaman. kuni hundii sababa shirkii fi cubbuu isaa gadiitin. Kanaafu qalbii teenya shirkii irraa qulqulleessuf carraaqi guddaa nu barbaachisa. Rabbiin shirkii dhokataa fi ifaa,kan nu beeknu fi hin beekne irraa akka nu eegu kadhachuu qabna.
يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ
“Yaa Kan qalbii Jijjirtuu hoo! qalbii koo Diinii(amantii) kee irratti gadi dhaabi.”
“Gooftaa keenya erga nu qajeelchitee booda onnee keenya dhugaa irraa hin jallisin. Si biraas rahmata nuuf kenni.Dhugumatti Ati akkaan kennaadha.” Suura Ali-Imraan 3:8
Yaa Rabbii qalbii teenya qulqulleessi,aybii(dogongora) keenya nu haguugi. Amiin Yaa Rabbii. Hanga torbaan kutaa itti aanun wal agarrutti Assalaamu aleykum wr wb
Like: www.facebook.com/jireenyabadhaatu


text:
Jaarmayaaleen Oromoo walii galan Caamsaa 1, 2016
“ODF”, “ABO”, “United ABO” fi “KWO” hara waalii galannii jiran. Torbee lamaa kessattii kooreen dhabattee xumura godhee akka hala tokkoon gadhii ba’aan murtessanni jiru. Kun qabsoo Oromottif waan gudadhaa.
Mangudonnii ji’aa shannii oli wanta kana irrattii hojjettaan galata guda qaban! Waan gadi ba’aaniin turbee lamaan dhuftuu keessattii ni bara.
Fedhiin Oromo bekammadhaa: Dhabaa lama qabachuu, ABO fi OFC! Saaniin ala waan barbannu hin jiru.
Jaarmayaaleen siyaasaa Oromoo waliigaltee irra gayuun waan nama gammachiisa. Waliigalteen kun cimee hojitti akka hiikkamuuf deeggarsaafi dhiibbaa nu hundaati barbaachisa.


text:
Ministeerii Ittisa biyyaa Yunaayitid Isteets /peentaagoon waraanaa biyyatii keessatti hookkoraa saalaa raawwatamu ilaalchisee karoora harra akka ojii irra oolchu beeksiseera.
Qaamnii bilisaa ta’ee qorannoo taasisuudhaan yaada keeneen ministeerii ittisaa ittigafaatamummaa, ittisa, aadaad fi warren midhaan hookorri saalaa irratti raawwatame gargaaruu irratii tarkaanfii inii fudhachuu qabau ibseera.
Ministirri Ittisa biyyaa Yunaayitid Isteets Liloyiid Austiin ojii irra ollchama yaadaa dhihaatee raggaasisuu isaanii yemmuu ibsan akka jedhanitti, hoggantoonii peentaagoon yaada dhihaatee ojii irraa olchuudhaaf akka soccho’an gaafataniiru.
Liilooyid akka dabalanii jedhaniitii Hokkoraa saalaa waraana biyyatii keessatti taasifamu dhabamsiisuudhaaf hoggansii waraanaa akka hoggansaa barbaachisaa ta’e kennan ajajaniiru.
Itti anntuun Ministira Ittisaa biyyaa yuunayitid isteets Katheleen Hichs gama isaaniitiin akka jedhanitti , tarkaanifiiwan fudhatamuu qaban tokko tokko ojii irra ooluu jalqabeera. Karoora bahe guututti ojii irra oolchuun amma baraa 2027 akka turu himaniiru. Karoorrii bahe kun maal maal akka ta’ee baldhinaan wantii ibsamee hin jiru.


text:
Ministriin dhimma alaa Yunaayitid Isteetis Antonii Bliinken kamisa har’aa utuu hin beeksisamin Kabuuliin daawwachuu dhaan biyyi isaanii loltoota Afgaanistan keessatti hafan gamasii kan baastu ta’uu ishee fi Afgaanistaaniif garuu cicha qabdu kan itti fufutu ta’uu hoogganoota Afgaanistaniif ibsanii jiran.
“Akkaataan michummaa jijjiiramaa jira, garuu michummaan cimee hafa” jechuun Biliinken ennaa prezidaant Ashraaf Gaanii fi angawoota biroo waliin wal argan dubbatanii jiran.
Daawwannaan isaanii kan dhaga’ame erga prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayiden loltoonni Ameerikaa waggaa kana Fulbaana 11 Afgaanistaan keessaa ba’uu isaanii labsanii guyyaa tokko booda.
“Murticha ni kabajna. Waan dursa kenninuufis sirreessaa jirra” jedhan Gaaniini.
Angawaan gameesichi ministrii dhimma alaa tuuta oduuf ibsa kennaniin, Ameerikaan qabeenyaa waraanaa Afgaanistaan keessaa qabaachuu baattus, yaaddoo dhaqqabuu malu kamiinuu dura dhaabbachuuf dandeettii qabdi jedhan. Blinken embsii Ameerikaatti argamuu dhaan irra hedduu loltoota Yunaayitid Isteetis waliin dubbatanii, bara 2001 jalqaba ennaa humnoonni Ameerikaa gamasitti bobba’anii qabee tattaaffi waraanni godheef galateeffataniiru.
“Isinii fi prezidaantiin isin dura turan waggoota 20n darban keessa hojii ajaa’ibsiisaa hojjettan” jedhan Blinken.


text:
Sirni Awwaalcha Kolonel Haaj Aliyyii Cirrii raawwatame.
Sirna Awwalcha Kolonel Haaj Aliyyii Cirrii Aanaa Maddawalabuu, ganda Maddaatti geggeeffame irratti,qondaaltonni mootummaa fi keessummoonni godinaalee Oromiyaa adda addaa irraa dhaquun irratti argamaniiru.
Sirna Awwaalchaa dura Salaatul-Janaazaa isaan irratti salaatuuf janaazni gara masjiida kan geeffame yoo tahu, bay’inna ummataa irraa kan kahe yeroo lama kan irratti Salaatame tahuus maddeen keenya naannawa irraa nuuf gabaasaniiru.
Koloneel Haaj Aliyyii Cirrii nama ibaadaa irratti cimaa tahaniif, Umrii dargaggummaa isaanii irraa kaasee sirnoota mootummaa Abbaa irree dura dhaabatuun ummata isaaniif falmaa kan turan tahuun ni beekama.
Nuutis maatii fi firoottan isaanii akkanumas Saba isaaniitiif Rabbiin Sabrii isinii haakennu jechaa, Koloneel Haaj Aliyyii Cirrii ammoo Rabbiin Jannataan isaan haaqananiisu.


text:
Loltootni Somaaliyaa waraana Tigraay keessatti qooda fudhachuu gabaasni UN akeeke
Loltoota Eertiraatti dabalataan loltootni biyya Somaaliyaa waraana naannoo Tigraay keessatti qooda fudhachuu gabaasni UN akeeke.
(bbcafaanoromoo)–Sirna Dhaabbatni mootummoota Gamtoomanii diriirse keessatti qaamoleen ‘special Rapporteurs’ jedhaman qabiinsa mirga namoomaa biyyootaa of danda’uun qoratu.
Qaamolee akkasii keessaa tokko kan ta’e Mohaammad Abdulsalaam Baabikar haala mirga namoomaa Eertiraa ilaalchisee qorannoo gaggeessee gabaasa dhiyeesseen ”Loltootni Somaaliyaas naannoo Tigraay keessa jiruu” jedheera.
Gabaasa kana keessatti ”loltootni Somaaliyaa kaampii leenjii Eertiraa jiru irraa gara dirree lolaa naannoo Tigraayitti geeffamuu odeeffannoofi gaabasa argadheera” jedhe.
”Daangaa Itoophiyaa yeroo ce’anitti loltoota Eertiraan dabalamanii turan.”
Gabaasicha keessatti Loltootni mootummaa Somaaliyaa kun ”naannoo Aksuum qubatanii akka turan gabaafameera” jedha.
Mohaammad Abdulsalaam Baabikar gabaasa dhiyeesse keessatti mootummaan Somaaliyaa loltootni isaa naannoo Tigraay keessa jiru isa jedhame dhugaa mitii jedhaniiru.
Dabalataaniis Koreen Paarlaamaa Somaaliyaa loltootni biyyattii Eertiraatti leenjiif ergaman eessa akka bu’an pireezidantiin biyyatti ibsa akka kennan gaafatamuus odeeffateera.
Koreen dhaabbii dhimmoota hariiroo alaa fi ittisaa paarlaamaa Somaaliyaa pireezidantiin biyyattii ergama addaa haala jiru qoratee qulqulleessu Asmaraatti akka ergan gaafateeras jedhameera.
Gabaasa kana keessatti mootummaan Itoophiyaas ta’e kan Eertiraa dhimma loltoota Somaaliyaa waan jedhan hin jiru.
Hanga ammaatti mootummootni lameen ifatti wanti jedhan hin jiru.
Qorannoon irra hedduu waayee qabiinsa mirga namoomaa Eertiraa keessa jiru ilaale kun tajaajila loltummaa daangaa hin qabne, hidhaa maatii firattootni akka gaafatan hin hayyamamne, mirgi yaada ofii bilisaan ibsachuufi amantaa jaalatan hordofuu kan hin jirre ta’uu hanqinni olaantummaa seeraa dhimmoota addatti gabaasichi irratti xiyyeefateedha.
Qorataan kun gabaasa kana qopheessuuf baqattoota Eertiraa, dippiloomaatota, quuqamtoota mirga namoomaa, fi waldaalee hawaasaarraa odeeffannoo sadarkaa duraa saassabuu ibseera.
Gabaasni kun ji’a kana keessa yaa’ii waliigalaa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniif dhiyaata.


text:
Monthly Archives: March 2018
#Bishooftuu, Mootummaan TPLF Wayyanen qabenyaa gurrachuu akkumaa itii fufetti jira.
Aside
Bitootessa 30,2018
Warshaa “Automotive Industry” kan makalakayaan konkolaataa oomishu keessaa meeshawwan gurgudaa bafachuun gara naannoo Tigraayitti guuraa jiru.
Gama biraan ammoo magaaluma kana keessatti kana argamu naannoo humna qilleensaatti hora bishooftuu/haroo Magariisaa kan jedhamu ABO tu gale jira jechuun dabareen halkaniifi guyyaa bosona keessa naanna’uun eggaa jiru, jiraattotni garuu sodaa qabna sababa kanaan gaara kana ibiddaan akka isaan hin gubne jechuun sodaa isaanii ibsachaa jiru, Continue reading
Ibsa Ejjennoo Qeerroo Matakkal Asoosaa irraa
Aside
Uummanni Oromoo naannoo Beenishaangul Gumus bakkoota Matakkal, Wambaraa, Gaalessaa fi Asoosaa jiraatu Waggoota Dheeraaf saboota biro naannichaa wajjin wal dandauun, wal kabajuun akkasumas Aadaafi Duudhaa Uummata Oromoo naannicha waliin qooddachuun nagayaan jiraachaa ture.
Nageenyii fi walitti dhufeenyi kun Karoora saamichaa mootummaan nama nyaataa wayyaanee Naannicharratti baafatteef danqaa guddaa waan itti ta’eef, Waggootii Kurnan darban keessattii shira a fi daba garaa garaa xaxaa turteetti. Kunis akkuma Oromoota naannoo Sumaalee, Raayyaa fi Walloo saboota naannichaa wajjin walitti buusuun Oromoota ajjeesuu fi Buqqisuu ture.
Haa ta’uyyuu malee Qabsoo Hadhaawaa Qeerroo fi Hawaasni Oromoo Naannichaa godheen harkatti fashalee jira. Kanaan kan Gubatte Mootumman Murna Bucuu TPLF sabboontota Oromoo Qaqqaalii naannichaa waggaa darbe qabdee mana hidhaatti waxalaa jirti. Continue reading
VOA Afaan Oromoo-Filamuu Dr. Abiyyi Ilaalchisee Ob. Lammaa Magarsaa, Ob. Daa’ud Ibsaa fi Dr. Bayan Asoobaa Maal Jedhu?
Aside
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Qophii Bitootessa 30/2018
Aside
SBO: Bitootessa 30, 2018. Oduu, Ibsa ABO Haala Yeroo Irratti Fuuleffatee fi Hiriira Mormii Hawaasni Oromoo Awustiraaliyaatti gaggeesse ilaalchisuun gaaffii fi deebii Pirezdaantii Hawaasa Oromoo magaalaa Meelborn waliin taasifame
Aside
Adam Bandt:-The human rights and political rights of the Oromo people are under attack in Ethiopia
Aside
The human rights and political rights of the Oromo people are under attack in Ethiopia. There are disturbing reports of violence against Oromo protesters that has left 1000 civilians dead and the imprisonment of tens of thousands of people for exercising their right to political protest. I call on the Australian government to stand up for human rights for the Oromo people.
RSWO-Kaayyoo Qabsoo Qeerroo Oromoo fi Dhimma Filamuu Dr. Abiyyi
Aside
Dr Kedida show Marii hawaasaa fi Tumsa Qabsoo Oromoo ilaalchisee hawaasa Oromoo Kaaba Karoolaayinaa godhame. Kutaa 3ffaa
Aside
Godina Jimmaa Aanota Adda Addaa Keessatti Dargaggootii fi Ummanni Oromoo Jimulaan Hidhamaa Jiru.
Aside
[SQ, Bitootessa 29,2018] Godina Jimmaa Aanaalee garagaraa keessatti Namoota Komaand poostiin hidhamanii jiran jiran keessaa kanneen maqaa isaanii akka armaa gadiitti jirtu dha.
Aanaa Gommaa Aggaarootti
1.Injinar Baahir Zeenuu Geembee irraa
2.Miftaahii Abdussalaam Aggaaroo irraa
3.Fu’aad Alii Geembee irraa
4.Naamus Abbaanagaa(Abbaaf Obboleessa woliin komaand poostiin dura sobaan hidhame!) Geembee irraa
5.Fayyisaa Hirphaa Aggaaroo irraa Continue reading


text:
Qeerroon OPDO tti Qabsoos ta’e imaanaa laadhate hinqabu!
Qalbeessaa Dhangi’aa
Bitootessa 7,2019
Fuula miidiyaa irraan kan dhagaa’amuuf kan lallabaamaa jiru “OPDO’n imaanaa Qeerroo gante!” Yaadota jedhanidha. Yaadni kun soba, dogoggorallee. OPDO’n qaama Oromoo utuu hintaane gantuudha. Gantuutti imaanaan qabsoo hinlaatamu hinlaatamnes. Qeerroon Bilisummaa Oromoo imaanaa qabsoo WBO fi isa mataasaa harka jira malee galtuu, gantuu, Xawalwaalleetti guyyaa tokkoof qabsoon Oromoo hinlaatamne, laatamuus hinqabu. Qaamotni “qabsoo Oromoo, imaanaa Oromoo gante OPDO’n” jedhan dogoggoraniiru. Nuti kaleessayyuu, har’ayyuu boriyyuu galtuu akka OPDO tti imaanaa jennee qabsoo hinlaannu, akeekaaf naamusi qabsoo keenya, qabsoo jaallan hedduun itti wareegaman qabsoo ABO’s kana hinayyamu.
Warri imanaaa itti laadhatee marroo dabalataa ganamuusaa arge, “imaanaa koo gante OPDO’n!” jechuu danda’a. Garuu bakka keenya bakka Oromoo bu’anii “OPDO’n imaanaa Oromoo gante!” jechuun daba. Oromoon takkaa OPDO tti qabsoo isaa kennee taa’ee hinilaalle. Kanaaf sochiin baatii dabarsaa jirru kana Oromoota Lixa Oromiyaa, Jimmaa, Walloo, Gujii, Boorana biraa mul’ataa ture ragaadha.
OPDO’n gaafa qabsoon Oromoo ishee hudhee qabu, Oromoo taatee, qabsaa’aa taatee dhokattee lafa jala shira xaxaa nutti as baati, gaafa Oromoon muraasi harkaa reebuuf ammoo mul’attee Shira ishee saamicha ishee fi dararaaf hiraarsaaf ilmaan Oromoo irraa ifatti jalqabdi.
Addi Bilisummaa Oromoo, WBO’n akkasuma Qeerroo Bilisummaa Oromoo guyyaa takkaaf OPDO amanee, abdatees hinbeeku. Sababaan kaayyoo, akeekaa, ejjennoo, galma, fi mul’ata qabatee socho’u waan qabuuf sanarra adeemuuf ammoo irbuu jaallansaa waan qabuuf daddaaqama siyyaasaarraa walaba ta’ee amma waan abjoote sana bira gahutti qabsoo isaa itti fufee jira.
OPDO’n saba haaraa ijaaruuf hojjetaa jiru. Sabi kunis, kan ani Oromoo, Amaara, ani Tigiree, Ani Sumaalee jedhu utuu hintaane saba Xoophiyaa jedhamu uumuuf wixxifataa jiru. Kanaafis ganamaa galgala daangaa Oromiyaa akka feedhan qunxuranii gurgurataa oolu. Waa’een saamamuu lafa Oromoo fi Oromiyaa OPDO tti hindhaga’amu. Sababaan isaan biyya Oromiyaa jedhamu hinqabnu jedhu. Biyyi keenya Ethiopia, Anis Ethiopia dha ofiin jedhu. Hiddisaanis kaan Oromoo fi Amaara, Oromoo fi Tigiree, Argobbaa Fi Oromoo kanneen fakkaatan waan ta’eef gudeeda Oromoo keessaa bahanii ilma gudeedaa waan hintaaneef quuqqaa sabichaa hinqaban. Kanaaf OPDO libsuu ijaaf amananii qabsoo itti kennachuu dhiisii na bulchi jedhanii duuka haasaa jalqabuunuu hinfeesisu. Qeerroo Bilisummaa Oromoo guyyaa takkaaf qabsoo isaa OPDO tti laatee hinbeeku.
Maayii irratti Qeerroon OPDO tti Qabsoos ta’e imaanaa laadhate hinqabu. Qaamotni “OPDO’n imaanaa uummataa gante!” jettan ofii imaanaa itti laattan yoo ta’een ala Oromoonis ta’e Qeerroon durumaa falmaa jira takkaa imaanaa itti laadhatee hinbeeku. Nagaan Oromoo hanga OPDO’n lubbuun jirtutti boora’aadha. Kanaaf luka jalaa haranii galaana warraaqsaatti kuffisuun furmaata. Qabsoo lajalajeedhaan, har’a baanee bor galla taanaan, OPDO cabsinee yaallee fayyifna jechuudha. Lafeen cabee fayye salphaatti hincabu, OPDO cabsinee fayyifnee gaafa cabsuun nu barbaachise cabsuu dadhabuutti nu geessa. Kanaaf hanga Bilisummaatti nii qabsoofna!
Injifannoon uummata Oromoof
Qalbeessaa Dhangi’aa
Bitootessa 7,2019


text:
#BREAKING_NEWS..
Mootumaan Naannoo Oromiyaa caasaa hooggansa naannoo hanga gandaatti jiru reform gochuuf qophii xumure..
Rakkoo guddaan Oromiyaa tasgabbiii dhorkee waggoottan hedduf Uummata fi Mootummaa walitti buusaa ture, caasaa hoogansaa kaleessa Biyya saamaa fi saamsisaa turee fi Abbootttii qabeenyaa TPLF waliin Oromiyaa saamaa turedha.
Gareen kun ammas caasaa Mootummaa keessa taa’anii, Uummata dararuun, Mootummaa fi Uummata walitti buusaa jiru.
Kaayyoon isaanii, Uummanni Mootummaa amma jiru kana akka hin ammanee fi shakku gochuun fincili ka’ee biyyattii tasgabbii dharkuudha.
Biyyattiin tasgabbii erga dhorkamee ammoo, Yakkoota fi saamicha kana dura taasisaa turaniif itti gaafatamummaa jalaa bahuufidha.
Hoggansa uffata ofii jijjirrachu malee ,sammuu Ummata keenya jijjiree hin beekne hunda Haaromsa kanan qulqulleessa deemun barbachiisadhaa. Abdi Amin Bakar
Mootummaan Naannoo Oromiyaas shira kana gadi fageenyaan xiinxaluun, partii amma haaraa ijaarame waliin hattootta kalessa Biyya saamanii ammas maqaa jijjiramaan dhokkatanii uummta dararaa jiran irratti tarkaanfii irra deebii hin qabne fudhatee, humna haraa Darggaggoota beekumsaa fi dandeettii qabaniin bakka buusuuf hiccittiin hojjechaa ture, amma hojii irra oolchuuf jiru.
Nuttis gama keenyaan, Mootummaan kun gaaffii ummataa haqaan deebisuu yoo barbaade, akkasumasa biyyattiin akka tasgabooftu yoo barbaade, dirqama caasaa isaa gara gadii, Aanaa fi Ganda irra jiran to’achuu qaba.@Abdi Amin Bakar
Abboottii qabeenyaa Qabeenya ummataan durooman seeratti dhiheessuunnis dirqama.Kun immoo kan ta’u, dargaggoota beekumsuu fi dandeettii qaban gara hooggansaa fi hirmaannaa diinagdeetti fiduudhaan qofa.Abdi Amin Bakar
Yoo kana goottan, rakkoo amma akka biyyattiittis ta’ee akka Oromiyaatti ummamaa jiruuf furmaata filannoo hin qabne ta’a.
Veva #Shimee Seenaa bara baraan yaadatamu hojjechuun akkanatti.
#Share gochuun yaada kana deggarsaan dhugoomsaa!
https://www.facebook.com/108277194000122/posts/360173858810453/


text:
Waca dhiisne humna WBO cimsuu waan dhufuu maluuf qophaawu
Adama Roobaa (pen name Baarentuu Gadaa) irraa! Adoolessa 9, 2018
Harka afuune Ilmaan Oromoo ergaa koo arguuf carraa qabdan hundinu. Maquma koo isa dhugaatinin barreessaa jira. Fuul duraaf qaaman wal baruu ni malla. An nama Oromiyaa walaboomete arguuf hawwii guddaa qabu dha. Kayyo kana galmaan gayuufis tattaaffii barbaachisu mara gochuuf qophii dha. Qabsoon uummata Oromoo wayyaanee dirqisiise waan an amma waan akka jijjiirama fakkatu kana dhalche. Garuu akka kiyyatti kun jijjiirma osoo hin taane tooftaa qabsoo Oromoo maseensu ti. Waan jijjiirama fakkaatu kana kan dhalche qabsoo Oromoon tokkummaan gaggeesse dha; qeerroo, WBO fi ABO shoora olaana haa taphatan. Qabsoon Oromoon gamtaadhan gaggeesse waan armaan gadii kana uume:
- Humna EPRDF dadhabsiise. Dhiigni innaa jigu OPDOs hanga tokko ni dhukkubse. Buqqa’uun Oromos akka tokkoomu godhe. tokkummaan humna ta’e diina raase.
- Raafamuun TPLF kun akka warri dhihaa wayyaanee tuffatan godhe (otuu haasofnu an missense loltu biyya USA waan ta’eef dhimma kana irratti waa bayyen beeka). Horii irraa xiqqeessuf, yoo didani itti fufan guutumatti irra muruuf jiru. Kun akka wayyaanen waan jijjiirama fakkaatu kana akka goote dirqisiise. Jijjiramni kun guutumatti deeggarsa warra dhihaa qaba. Garuu jijjiirama Oromoon hawwe osoo hin taane kan kaampin Itoophiyaa hawwitu ta’e malee. Deeggarsi warra dhihaa kun akka kaampin Itoophiya hoo’itu godhe. Kanaaf activistoonni xawalwaallen keenya dafani nutti gara galan. Isaan bishaan gabatee irraati. Gara faaydaa fi mirkqaana jallatu. Kun nu dinquu hin qabu. Toofta irra itti aannu malachu malee.
Maarre Nuti amma akka qabsaawota walabummaatti maal gochuu qabna?
- Waca dhiisne humna WBO cimsuu (buusii ji’aa dacha 3 daballee) waan dhufuu maluuf qophaawu. Dabalataan yeroo dhihoo keessatti fund raise campaign goone Oromoo warra osoo hin galin hafe itti dhiyaanne ofiiti ida’uu.
- Garaa bal’annee mooraa teenya bal’isuu. Bakki iccitiin qabamuu qabu bakkuma ajaja waraana fi tofta lolaa ti. Akka xiinxala kiyyatti fi odeeffanno tokko tokko qabutti OPDO fi warri biyya galan kun garee siyaasa tokko uumuf deemu. Kan kana hojjachaa jiru adda durummaan OPDO fi ‘Oromo leadership convection’ tana dura dhaabbate sana dha. Sobani midiyaa haa gaggeessan malee harka lafa jalaatin ABO kophxeessuu irratti hojjachaa jiran waan ta’eef dhugaa qabnu uummatatti gadi baasne ibsuun mooraa guddicha Oromoon hundi keessatti of argu uumuu yoo dandeenye dhaloota haara irra abdi guutun qaba akka ABO fi WBO jala hiriiru. Garuu ifatti baane balaaleffachuu osoo hin taane iifaatti baane iyyinee saba ala kana jiru bira ga’uu feesisa keessafu odoo Abiyi fi lammaan hin dhufne dura.
- Akka xiinxala kiyyatti yoo akka amma deemnu kanatti garee gareedhan deemne waala lama keesssa tokkotu uumamuu mala:
- Osomu bilisoomnellee akka warra ‘south Sudan’ kanatti wal fixuuf deemna. Kun Kan hafu, daddafne mooraa teenya bal’isuudhan uummanni bal’aan Oromoo waan waliif dhabee fi waliin qabu (dantaa waloo) irratti akka xiyyeefatu gochuu dha.
- Kaampin ilmaan Oromoo Itoophiyaa leellisu kun akkuma tana duraa 1991 habashaa wajjiin ta’ee ABO rukute ammas yoo rukutee taphaa ala nu baase, sana booda habashaan lachuu wal taate isaan ni rukutti, sana booda uummanni keenya ammas saamamuu itti fufa. Kun abadan ta’uu hin qabu. Furmaanni isaa nu harka jira. Murnoota Oromoo kanneen itti dhiyaanne garaa bal’annee yoo xiqaate wal hubannaa tokko qabaachu qabna. Nama jechuun nama waan harkaa qabutti fayyadamuu danda’ee dha. Oromoo tokkoomsuu maalif dadhabne? Yoo waan harka keenya keessa jiru dadhabne kan diinaa kan harka keenya ala jiru akkamiin irra aanna re? Kun yaada kooti. Isinitti tolu dhiisun ni mala. Garuu abdiin koo bakki kun bakka itti walmorminee waan saba keenyaf ta’uu wajjiin karoorsinu je’ee waanan amanuufan qulqullummaadhan barreessaa jira. Yaadadhaa 1991, innaa waraanni ABO fi IFLO harargee keessatti wal dhawaa ture, wayyaaneen Finfinnee fi Wallagga seente qabachaa turte.
Gabaabumatti: Waan Maraafu WBO kan dur caalaa haa jabeessinu. Waa baay’etu as deemaa jira waan ta’eef!


text:
Itiyoo Telekoom burjaajjii ittisuuf hojjachaa jiraachuu hime
Burjaajjii teelekoom maallaqa guddaa baasisaa jiru ittisuuf nageenya dhaabbatichaa oodiitii gochuudhan hojiileen addaddaa hojjetamaa jiraachuu hoji raawwachiistun Iityoo Teelekoom aadde Fireehiywat Taammiruu himan.
Burjaajjiin teelekoom addunyaarratti yeroodhaa gara yerootti dabalaa dhufuus himaniiru. Burjaajjii kanaanis sadarkaa idil addunyaatti teelekoomni Doolaara biiliyoona 30 dhabaa jira.
Aadde Fireehiywat Faanaa Broodkaastiing Koorporeet waliin turmaata taasisaniin akka beeksisanitti Iityoo Teelekoom burjaajjii waamicha bilbilaa alaatin sharafa alaa dhabaa jira.
Bilbila alaa gara biyyaatti bilbilamee lakkoofsa biyya keessatiin ba’uun qofa bara darbe Iityoo Teelekoom Birrii biiliyoona 2.5 dhabeera. Akkaataa muuxannoo idil addunyaatin yammuu ilaallamu burjaajjin %85 hojjettoota dhaabbatichaatin raawwatama.
Burjaajjii bilbilaa kanas ittisuudhaf Jimaata darbe siistamni haaran hojii eegaluusaa eeranii, guyyoota muraasa qofatti bu’aa argamsiisuusaa himan. Kanaan ala shakkamtoota dhaabbaticha burjaajjessan manneen murtiitti dhiyeessudhaan dhimma isaanii hordofaa jiraachuu eeraniiru.


text:
Mobaayila Ammayyaa gatii jiddu galeessan 2020
Akkuma beekamu yeroo yeroon mobaayioonni ammayyaa gosa hedduutu oomishama, akkuma mobaayilli orjinaalli gabaaf dhihaatu kan fakkeessanii gabaaf dhiheessan ni jiru, Nuti yogguu mobaayilaas tahee waan barbaanne tokko bituu karoorsine dursa search gochuun maalummaa isaa sirritti yoo barre ni gorfama.
Akkasuma kallattiin dhaabbata waan sana oomishe irraa yoo bitanne irra caala ykn suuqa gurguddaa beekamoo ta’an irraa yoo binnees filatamaaadha. yoo ammoo suuqa onilne fi suuqa ganda keessaa kan maalummaan isaanii hin beekamne irraa kan binnu taate kasaaraa nuhirra gahuuf nama biraa komachuu hin qabnu. keessaafuu yeroo ammaa beeksisa maddi isaa hin beekamne facebook fi instagram irratti nutti dhufee “waan akkanaa gatii hanganaan order godhii siif fidna” jedhu baqachuu qabna, Namoota hedduutu karaa kanaan nyaatame.
Maamiloonni keenya biyyoota jiddu galaa bahaa keessa jiraatan gaaffii mobaayila akkamii bitanna? jedhu baay’inaan nu gaafatu, irra caalatti jiraattonni Saudi arabia, UAE/Dubai, Kuwait, Lebanon Beirut fi naannoo kana jiraatan irra deddeebin nu gaafatu. Nutiis kana dura mobaayila ammayyaa bitamuu qaban jenne irratti video tokko hojjannee turre namoota video san ilaalan biratti baay’ee jaalatamee jira, hedduun isaanitis akkaatuma nuti jenneen mobaayila isaanif tahu bitatanii jiru.
Har’a namoota yeroo ammaatti mobaayila bituu karoora qabdaniif mobaayila ammayyaa 4 gatii jiddu galeessaan gurguraman isiniin wal barsiifna. Mobaayiloonni kun hundi 2019- 2020 kan gabaarra oolan yommuu tahu, dandeettin isaanii baay’ee gaariidha, Gatiin isaanitiis kiisa keessan hin miidhu.
Nuti maqaa mobaayilaa fi modeela isaa isiniif kenninaa isin karaa isiniif dhihaatun bitachuu ni dandeessu, Dabalata warroota biyya arabaa keessa jirtaniif amazon SA, noon.com, extra.com jarir.com, irraa ni argattu, yoo isinitti tole online irraa bitachuu ni dandeessu ykn damee naannoo keessan jiru ilaaltanii itti dhaquu ni dandeessu.
Maamiloonni keenya biyya keessaafi biyya alaa jiraattan Gatii mobaayila kanneeni Daollar fi Birrii dhan isiniif himne, Dabalata gara biyya keessa jirtanitti jijjiirun baruu ni dandeessu, isin karaa isiniif dhihaatun bitachuu ni dandeessu. Galatooma!


text:
#Oduu_Amma
Deeggarsi maatii Hacaaluu Hundeessaaf Qarshiin miliyoonni dhibbi 1 fi miiliyyoonni 41 fi kumnni dhibbi 3 fi kumni 3 baankii gale
Qaroo Uummata Oromoo kan tahe maatii fi ijoolleen Artistii Haacaaluu Hundeessaa gama hundaanu utubuu qabna jedhan Pireezedaantii Itti aantuu Mootummaa Naannoo Oromiyaa fi qindeessituun kilaastara magaalootaa fi walitti qabduu itti aantuun koree ol’aanaa Maatii Artistii Haacaaluu Hundeessaa Aadde Caaltuu Saani.
Koreen ol’aanaan deeggarsa maatii Artistii Haacaaluu Hundeessaa hojiilee hanga ammatti hojjetame ilaalchisee midiyaaleef ibsa kenneera.
koree ol’aanaa Maatii Artistii Haacaaluu Hundeessaatti walitti qabaan koree faayinaansii kan tahan hogganaan Biroo Qonnaa fi Qabeenya Uumamaa Oromiyaa Obbo Dhaabaa Dabalee hojiilee hanga ammatti deeggarsa gama hundaanu taasifame ilaalchisun ibsa kennaniin deeggarsa maallaqaa biyyaa alaa fi keessaa sassabamee maatiif darbee, Baankii Intarnaashinaalii Oromiyaatti Birrii 8,574,717.95, Baankii Hojii Gamtaa Oromiyaatti Birrii 39,583,375.27, Baankii Awaashitti Birrii 9,732,990.77, Baankii Daldalaa Itiyoophiyaatti Birrii 86,616,994.65 galii tahuun akkawoontii maatitti galeera jedhen.
Kana malees, kallattiin deeggarsii maatiifi kennamee OBN miliyoona 10, Paartiin Badhaadhina Damee Ormiyaa miliyoona 3.6 ol ,Biiroo Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa,Yuunivarsitii Amboo fi Abbootti qabeenya gara garaa birrii miliyoona 26 fi kuma 249 kan gumaachan tahu himan.
Waliigala Birrii miiliyoonni dhibbi 1 fi miiliyyoonni 41 fi kumnni dhibbi 3 fi kumni 3 Baankii galuun gara maatiitti darbuu himan walitti qabaan koree Faayinaansii korichaa obbo Dhaabaa Dabaleen.
Obbo Dhaabaan qaamolee hirmaannaa olaanaa taasiisaa turan hunda galateeffataniiru.
https://www.facebook.com/108277194000122/posts/342760113885161/


text:
Caasaaleen Qeerroo Bilisummaa Oromoo Golee Oromiyaa gara garaa keessatti marii taasisneen, goolama siyaasaa (political Violence) biyya kana mudate irraa ka’uun qabxiilee murteessoo biyya kanaaf, sabaa fi sab-lammoota Oromiyaa/lammiilee Oromiyaa tiif ta’an irratti murtiiwwan armaan gadii dabarfanneera.
1. Faayiidaa Ummata bal’aa Oromoo fi sabaaf sablammoota/Lammiilee Oromiyaaf akkasumas naannoolee daangaa Oromiyaa jiraniifis akka bu’aa qabu mari’annee murtii dhaabni keenya ABO’n dabarse fudhachuudhaan hojiirra oolmaa isaatiifis mariin hunda hammate akka geggeeffamu ni hojjenna.
2. Uummanni Oromoo sirna Impaayira Itiyoophiyaa keessatti ummata jaalalaan haa ta’uu dhiibbaa sirnichaan irra bulee tureen Ummata sirnichaa fi Ummattoota sirnicha jala bulanis baadhatee asiin gahee dha.
Haa ta’u malee, ummata jaalala malee jibba hin beekne ummata Oromoo hammataa fi ummata nama wajjiin buluu hin dandeenye jibbamaa fakkeessuun rakkoolee sirna dhufaa darbaan dhalatan hunda Ummata Oromoo irratti fe’uun labsiilee garagaraa nurratti baasuun hojii irra oolchaniiru.
Fakkeenyaaf:-
labsii shororkeessummaa, labsii liizii lafaa, labsii invastimentii, labsii master pilaanii fi kkf kaasuun ni danda’ama.
Kana malees biyya kana keessatti bara 1991 ALA Bara Mootummaa Ceehumsaa taateewwaan gara-garaa Onoota Harargee fi Arsii keessatti raawwatanii saba kanaa fi Dhaaba/Jaarmiyaa Siyaasaa saba kanaaf qabsaawaa ture maqaa balleessaa turaniin, Dokmantarii Harargee Baddannoo fi Arsii Koonyaa Arbaaguuguu tti hojjatan kaasuun ni danda’ama.
Yeroo hundumaa sirni Impaayira Ethiopia badii saboota jiddutti hojjatee Oromoo fi dhaaba Oromoo bakka bu’utuu kana godha jechuun Asoosamni barreessu Oromoofis ta’ee Lammiilee Oromiyaatiif haarawaa miti; baratamaa dha.
Bara 2001 yeroo labsiin Shororkeessummaa bahe hayyoota Oromoo hedduu fi paartilee hedduu hojiin ala tasiseera.
3. Ummata Oromoo gaaffii mirgaa gaaffate, dhiibbaa fi dhiittaa irraan gahaniin Qe’ee fi qabeenya isaanii saamuu, Doorsisuu, Hidhuu, Ajjeesuu, Mana isaa irraa ari’uun baqattuu, Rakkattuu fi Kadhattuu gochuun kaan Biyya keessatti maraattuu fi rakkattuu ta’eera, kaan biyya ollaatti Allaattin lafee isaa qoqoruu, kaan Irbaata Qurxummii ta uu fi kaan ammoo biyyoota Ollaa fi Alaa garaagaraa keessatti ergamtuu namaa ta’ee jiraachuun rakkoo gita hin qabneef saaxilaniiru.
4. Karaa dipiloomaasii jechuudhaan uummanni Oromoo biyyoota ollaa waliin walin akka nagaan hin jiraanne karaa qaamota tika biyyoolessaa shirri hedduun irratti xaxameera. Kanneen Akka Fakkeenyaatti kaasuuf, Sudaan, Kenyaa, Djibout fi Somaaliyaa Keessatti Ilmaan Oromoo hedduun Oromummaa isaaniitiin yakkamuun tika Impaayira Ethiopia fi mootummota Ollaa waliin ta’uun rakkoon ilmaan Oromoo irratti fudhatamaa ture keessaa Rakkoo Injinar Tasfawun Camadaa irra gahe kaasuun ni damda’ama!
5. Akka sabaatti Ummanni Oromoo Sirnoota Impaayira Ethiopia dhufaa darbaan ni miidhame malee bu’aa tokkollee akka hin argatin hubataa dhufeera. Kana irraa ka’uun mirga hiree mataa isaa murteeffachuun mootummaa isaa, mootummaa ummataan filatame, mootummaa ummataaf filatame filachuun barbaachisaa qofa osoo hin taane murteessaa ta’uu akka gaaritti hubateera.
Akka kanaan,
A. Qaamni kamiyyu mootummaa Naannoo Oromiyaa keessa jiraatuu fi oolla Mootummaa Naannoo Oromiyaa jiraatus labsii Mootummaa Ceehumsaa Biyyoolessaa Oromiyaa ABO’n labse kabajee fi fudhatee akka nu wajjin buluu kabajaan beeksifana.
B. Heerri biyya kanaa bara dhufaa darbaa labsiiwwan gara garaatti fayyadamuudhaan labsii ilmaan keenya lafarraa duguguu waan nutti baaseef nutis akka sabaattis ta’ee akka sabaa fi Sablammoota/ Lammiilee Oromiyaatti nageenya saba keenyaa akkasumas sabaa fi sablammoota/ Lammiilee Oromiyaa tiksaa fedha lammiilee keenyaa guutuun naannoo keenyatti Nagaha waaraa fi tasgabbii sabatiinsa qabu buufnee akka Heerri jedhutti feenu Ollaa keenya waliin taanee Feseraalizimii sab-daneessa mirkaneessuun Ummattoota faanaa jiraachuu, feenu ammoo Keeyyata 39 mirkaneeffachuun Biyya Walaba taate Ijaarachuuf mirga Heeraan nuuf kenname qabna.
Waan ta’eef, Goolama siyaasaa Sirna Shirorkeessaan ummattoota mudateen wal qabatee qabeenyaa ummattootaa barbadaahaa jiruu fi lubbuu lammiilee nagahaa dhabamsiifamaa jirtu hanqisuun naannoo keenyatti Nagaha waaraa fi Tasgabbii sabatiinsa qabu buufnee Mootummaa Ummataan filame ummataaf filame akka naannoo Oromiyaatti ijaarachuus ta’ee Biyya Walaba taate Ijaarachuuf dirqama Mootummaa Ceehumsaa Biyyoolessaa Oromiyaa ABOn Labse Ijaarachuun Milkeessuun dirqama yeroon gaafattu jennee amanna.
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
Injifannoo Lammiilee Oromiyaaf!
Sadaasa 4/2020


text:
OSA 33rd Annual Conference – Day 3 – Final
Injiner Taakkalaa Uumaa Bantii guyyaa sadaffaa xumuraa conference OSA irratti argamuun haasaa kan taasisan “OSAn kana booda biyya hambaa ilaaluu hin qabu,” jecuun jalqabanii , “Warri aarsaa kaffalaa turtan qorannoo keessan duubatti deebi’uun ilaaluufi dhaloota, biyyaafi diinagdee irratti jijjiirama akka fidu gochuu qabdu,” jedhanii, “Kanaan boodas , OSAn biyya hambaa ilaaluu hin qabu” jechuun OSAn magaala Finfinnee keessatti giddugala banatee akka hojjetu affeeruun ‘Qarreefi Qeerroon OSA akka biyyatti galuuf aarsaa kanffalan galata qabu’ jedhaniiruu.
Kanaafis, akka bulchiinsa magaalaa Finfinneetti fi nama dhuunfaatti WQO deeggaruuf qophiidha jedhaniiruu.
Kannuma waliin boru hirmaattotni yaa’ichaa biqiltuu dhaabuu irratti akka hirmaatanif bakki qophaawwuu waamicha dhiyeessaniiruu…


text:
Dur- duri akkas jedhani Sangoota sadi ta’anii Waliin manaa ba’anii Deemutti ka’anii Karaarra bu’anii Bifti isaanii addaddaadha Sangaan tokko adiidha Kan lammataa gurraacha Inni sadaffaan daalacha Isaanii deemaa jiruu Waraabuu beela’ee jooruu Guyyaan walitti fide Waraabuus gammadee Daba garaatti yaadee! Itti siiqee nagaa gaafatee Iddoo deeman qoratee Tokkummaa isaanii sodaatee Mala salphaa filatee Gargar baasuuf … Continue reading Karaa Garaatti Hafte
Month: July 2017
Maaliif na sodaattee Narraa achi fagaatee! Maalan sitti yakke Himadhu quuqqakee Dhala kee hin ajjeefne amaanaa keehin nyaanne Iccitii garaakoo hunda sin dhoksine Jiidhas sirraa kutee qoonqoo sin gogsine Simaafan jiraadha amma dadeetti koo Maaliif na dhoksite maali ballessaankoo Kan, nattii si ammeessee garaa asi jabeessee Alaala nu dhabee wal nu kajeechise Siif jedhee miidhamee … Continue reading Gaaddidduu keen arge


text:
Teeraanitti kan argamu Embasiin Ameerikaa waggaa 41ffaa inni itti weerarametti ministriin dhimmi alaa Maayik Pompeeyoo mootummaan Iraan ajendaa isaa hamtuu babal’ifachuuf namoota iggituu itti fufee jira jedhan.
Iraan dogoggoraan kan hiite lammiiwwan Ameerikaa Moraad Tahabaaz, Simaak fi Baquyeer Namazii akka gad dhiistu akkasumas waggoota 13 dura ukkaamsamanii kan butaman bakka bu’aa FBI Robert Levinsoniifis itti gaafatamummaa akka fudhattu waamicha dabarsaniiru.
Pompeyoon akka ibsanitti garuu bulchiinsa gara jabeessa Iraaniin kan dararaman namoota nagaa qofaa utuu hin taane, mootummaa kanaan yeroo dheeraaf kan dararaman uummata Iraan, kanaaf jireenya wayyaawaa argachuu qabu jedha.
Haala mirga namaa Iraan keessaa ilaalchisuun gabaasaa addaa tokkummaa mootummootaa Javaad Reehmaan gabaasa isaan dhiyeenya baasan gamaaggama Poompeyoo ni deggera.
Gumii walii gala tokkummaa mootummootaa koree sadaffaaf gabaasa dhiyeessaniin Mr. Reehmaan, haalli qabiyyyee mirga namaa Iran keessaa tooftaa dhaan mirga namaa dhiituu fi tooftaa dhaan himatamuu dhabuun mirga namaa dhiibuu jedhamuun adda ba’a jedhan.
Waggaa dharbe namoonni dhibban laka’aman kan itti ajjeefaman mormii farra mootummaatiin bulchiinsi Iraan deebii gara jabinaa inni kenne tuquu dhaan Mr. Rahimaan akka jedhanitti Iraan Sadaasa bara 2019 fi Amajjii bara 2020 hiriira mormii geggeessame irratti tarkaanfii humnaa fudhatame qaama walabaa fi ifa ta’een qorannaa geggeessee kanneen dhiittaa mirga namaa raawwatan fuula murtiitti dhiyeessuu qaba jedhniiru.
Gochaawwan bulchiinsichaa garuu ifaa fi walaba ta’uun qaruma kan nama yaaddessan akka hin taane mul’isa.
“Hiriirtota mormii irratti dararaa fi adaba gara jabinaa raawwatamuu, dararaa miidhamtoota murtiin haqaa akka mirkanaa’u gaafatan irratti raawwatamuu fi kanneen badii dalagan itti gaafatamuu dhabuu dha jedhan.”
Gabaasaa addaa kan ta’an Rehmaan itti dabaluu dhaan mormitoonni dirqisiisamanii ragaa akka of irratti ba’anii booda kan murtiin du’aa itti muramee fi abukaatolee, gaazexeessotaa fi leellistoota mirga namaa dabalatee haala mana hidhaa suukaneessaa isaan keessatti hidhamanii jiranii tuqaniiru.
Akkuma pompeyoon hoogganoota Iraanitti himan, badhaadhinni dhugaa Iraaniif dhufuu kan danda’u, yoo uummata keessan shororkeessuu fi hidhuu dhaabdan qofa. Uumata keessan kabajaa dhalli namaa argachuu qabu kennaafii jedhan jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
I F L O /A I B O + ULFO/THBO Gumaan jaallan wareegamanii walabummaa Oromiyaatiin deebi’a Akkuma beekkamu Sooreeysi QBO J/J/A/Gadaa du’aan addunyaa kanarraa erga …Read More »
IFLO shoorarkeessuuf yeroon isaa dhumee jira.
Ibsa koree dandamachiiftuu IFLO ilaalchisee ibsa dhaaba ULFO irraa kenname. Addi Islaama bilisummaa Oromiyaa IFLOn dhaabbiilee siyaasaa hangafoota QBO tiif falmaa turan keessaa …Read More »
IFLO shoorarkeessuuf yeroon isaa dhumee jira.
Ibsa koree dandamachiiftuu IFLO ilaalchisee ibsa dhaaba ULFO irraa kenname. Addi Islaama bilisummaa Oromiyaa IFLOn dhaabbiilee siyaasaa hangafoota QBO tiif falmaa turan keessaa …Read More »
(I.F.L.O) Shoorakeessuuf yeroon isaa dhumee jira.
Waan hin barreeyfamin Dubbisanii sodaa hin jirre Uumuudhaan Mooraa Qabsoo A.I.B.O (I.F.L.O) Shoorakeessuuf yeroon isaa dhumee jira. Ibsa Koree Dandamachiiftuu Dhaaba A.I.B.O irra kenname. …Read More »
“Warra Rageeyfateen Dhufte”
“Warra Rageeyfateen Dhufte” (Khutaa 1ffaa) Dhuma bara 1991, mooraa leenjii dhaaba Adda Islaama Bilisummaa Oromiyaa (AIBO) kheeysatti walgahii yaamamte irratti kan haasaawe, jaarsa areeda diimaa, …Read More »
Oromiyaan mallatoo gotota bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa hangafa dhabde.Oromiyaan mallatoo gotota bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa hangafa dhabde.
Soso’a qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti yeroo irraa yerooti jagnnooni, gootootni fi hayyootni dhimma saba isaanii kan waloof jecha gahee isaanii jireenya lubbuu isaanii baasan …Read More »


text:
Biyyoota hollaa gidduutti lafa irratti falmiin ka’ee ennaa jiru kanatti loltoonni Itiyoopiyaa daangaa qaxxaamuran jechuun Sudaan torban kana himattee jirti. Falmiin kun Masrii fi Sudaan dhiyeessii bishaan isaanii balaa irra buusa kan jedhan hidha humna ibsaa guddicha kan laga Abbayyaa ilaalchisee muddama jirutti dabalamee jira.
Akka gabaasa Naba Mohiddiinitti Torban kana ministeerri dhimma alaa Sudaan Itiyoopiyaan lafa Sudaan irratti weerara kabajaan itti hanqate geggeessite kan ittiin jedhe, ibsa baase. Loltoonni Itiyoopiyaa Itiyoopiyaa, Kaaba gama dhiyaa fi daangaa sudaan gama bahaa irratti kan argamu daangaa naannoo al-Fashagaa qaxxaamuran jedhamee jira.
Mootummaan Itiyoopiyaa weerara sana hin ganne, garuu Sudaan daangaa ceetee weerara ofii geggeessitu haa dhaabdu jechuun waamicha dabarseera. Falmiin al-Fashagaa yoo xiqqaate waggoota 50f kan ture ta’us, garuu baatii muddee keessa ennaa baqattoonni kurna kumaan laka’aman naannoo waraanaan raafame Tigraay irraa daangaa ce’uun gara Sudaan gama kibbaatti qaxxaamuran deebi’uun ka’e.
Sudaan baatii Amajjii keessa xayyaarri waraanaa Itiyoopiyaa qabiyyee ishee irra balal’ie ennaa jettu, Itiyoopiyaan immoo l


text:
Voice of Independent Oromia (VIO) News page - Fuula Oduu Sagalee Walabummaa Oromiyaa (SWO)
Kibba-Baha Oromiyaa, Konyaa Arsii Lixaa, Onoota kanneen akka: Shaashamannee, Adaabbaa fi Dodolaa keessatti Uummanni Oromoo haala rakkisaa keessa jiraachuu…
Ajjeechaan, dararaa fi butanii dhabamsiisuun Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan Uummata Oromoo irratti, addatti ammoo maatii qabsaa'otaa irratti xiyyeeffachuun raawwatamu, goleelee Oromiyaa addaa addaa…
Marii waa’ee Oromummaa irratti fuuleffachuun, Hayyuu Oromoo Prof. Asaffaa Jaallataa waliin taasifame…
Oromoonni 20 ol ta’an Ona Najjootti boolla warqeen keessaa baafamu keessatti ajjeefamuu. Reeffa Oromoota ajjeefamanii keessaa kan Oromoota sagalii qofti kan argame yoo ta’u, kan hafan garuu akka hin argamneef biyyoon irra deebifamuu…
Ajjeechaa suukanneessaa Oromoota 7 irratti, Konyaa Walloo, Ona Harxummaa Fursee, Ganda Karaa Qorii keessatti, Kibxata Eebila 20, 2021, Poolisa Humna Addaa Naannoo Amaaraan raawwatame.…
Haati daa’imaa, Abbaa-warraakeetu [Shanee] deggera jedhamuun, daa’ima ishee kan baatii saddeetii waliin, Konyaa Arsii Lixaa, Ona Adaabbaa keessatti hidhamuun dararamaa jiraachuu…
Duula Milishootaa fi Poolisii Humna Addaa N/Amaaraa Raayyaa Ittisaa Impaayera Itoophiyaan tumsamaniin, Roobii (Eebila 14, 2021) irraa qabuun hanga Dilbata har’aatti Uummata Oromoo Walloo irratti geggeeffamaa jiruun…
Tarkaanfii Qeerroo Bilisummaa Oromoon, Giddu-gala Oromiyaa Magaalaa Amboo keessatti, Waraana MKII rratti galgala edaa fudhatameen, loltoonni diinaa danuun galaafatamuu heedduun isaaniis madeeffamuu…
Page 9 of 80


text:
Lafa teenna irratti waan jaalannu irratti gochuu mirga qabna. Nama biraa hin komatinaa.
OLF in action ! WBOn hojiitti jira. Wanti Eermiyaas Laggasaafaa iyyisiisu isa kana!
Yeroo warri ammaa Naannoo Amaaraa bulchan G7 faana yoo lafa dhiitan, OPDO n garuu ABO ofirraa dhiibdi…..maalifi?
Hariiroon mootummaa Eertiraa waliin godhamu eeggannoodhaan akka tahu abdiin qaba. Waan bara 1998 dura mudataa turre hin dagannu. Ammatti hariiroo kana deebisuun barbaachisaa dha. Wayyaaneen wayta akkanatti tumsa humna cimaa dhabdetti achi garagaltee harka itti kennattee irree jabeeffachuu malti ture. Sana jalaa dhahanii Eertiraaf harka araaraa itti diriirsuun abshaalummaa dha. Garuu daangaa barbaachisu akka qabaatu garanumaa itti yaadaa deemuu waliin tahuu qaba. Ummanni keenyas waa’ee hariiroo biyyoota lameenii kana daangaa isii eeggannoon laalaa deemuu qaba. Maaliif akkan jedhe amma dubbachuun yeroo isaa miti. Yaadachiisumaaf kun gahaa dha.
Yaya Beshir


text:
Guyyoota muraasa dabre kana ololli hogganootaafi jaarmaya OMN maqaa xureessuu irratti fuulleffate gama adda addaan oofama akka jiru ni beekna. Hamma ammaatti dhimma kanarratti qaamni hoggansa OMN waan tokkollee hin dubbanne. Sababni isaas maddi dubbii kanaa hariiroo hojjataafi jaarmayaa kan seera ilaallatu waan ta’eefi. Hamiifi komiilee deddeemaa jiran hoggansi sadarkaan jiru sirritti erga ilaaleen booda qabxiilee armaan gadii kana ummataaf ifa godhuun barbaachiseera.
OMN hojjataas ta’ee hoggansa sadarkaan jiru heeraafi seera lafa kaayateen adabuu, hojirraa kaasuu ykn olguddisuuf mirga guutuu qaba. Akkasumas hojjataan ykn hogganaan tokko yeroo fedhetti caasaa jaarmaya beeksisuun hojii gadi lakkisuuf mirga guutuu qaba.
Hanga ammaatti hojjataan OMN irraa ari’ame tokkolleen hin jiru. Ji’a darbe kana keessa hojjattoota lama irratti tarkaanfin bulchiinsaa (disciplinary action) fudhatamuun dhugaadha. Erga adabbii kennameef fudhatanii booda fedhii isaanitiin hojii gadi lakkisanii jiran. Hojjattoota kana dhabuun keenya nu gaddisiisus kun mirga akka hojjataa tokkootti heerri bulchiinsa OMN fi seerri Ameerikaa isaanif kenne waan ta’eef ni kabajna. Gumaata hamma ammaatti jaarmaya kanaaf godhaniif ni galateeffanna. Gara fuulduraas jaramaya kanaan waliin bifa adda addaatiin akka hojjatan abdii qabna.
Haa ta’uutii, erga hojjattoonni kun bahanii booda hamiin bifa gara garaatiin ummata keessatti facaafamaa jiru, imaammata, adeemsa hojii fi kaayyoo OMN gaggeessaa jiru wajjin kan wal-faalleessudha.OMN dhaabbata walabaa fi karaa dhugaa qabatee haqa ummata Oromotiif kan dhaabbatee hojjataa jirudha. Kanas, qabtamaan hojiidhaan agarsiisaa jira. Imaammata editoriyaalii keenya, Qophiilee fi Oduu OMN tamsaasaa ture www.oromiamedia.org irraa hordofuun ni danda’ama. Ammallee, OMN dheebuu odeeffannoo ummata keenyaa baasuuf halkaniif guyyaa tattaafachaa jira. Yeroon kan hojiiti.
Daaw’attoonnifi deeggartoonni OMNis kana hubatanii bifa tasgabbaa’een OMN sadarkaa guddaatti ceesisuuf tattaaffii godhamaa jiru bira akka dhaabattan asumaan dhaamsa keenya dabarsina.
OMN sagalee ummata keenyaa ta’ee hojiisaa daraan cimee ittifufa.
Dr. Hamzaa Abdurazzaaq, Dura Taa’aa Boordii OMN
Girma Tadesse, Daareektara Koree Hojii Raawwachiiftuu
Dr Birhaanuu Dirbabaa, Gulaalaa Muummee


text:
QARUUTEE FII WAYYAANEE
Abbaa Urjii
Eega wal-dhabbiin hawaasota jiddutti jalqaberraa kaasee, qaruutammaan qaama lolaarraa tokko tahee jira. Iddoo diinni jiru, haala keessa jiru, humnaa fii miya akkam, eessaa akka qaburratti odeeffannoo dhugaa qabaachuun, qophii fii duula irratti godhamuu malees, injifannoo galmooytuufillee murteessa.
Haala qaruutummaa keessatti cimaan, caasaa diinaa keessa karaa nama isaa tiin hulluuqanii haalaa fii karoora isaarratti odeeffannoo arkachuu dha. Kana xiinxala lola Israa’elii fii Hizbullaa jiddutti bara 2006 godhamerraa hubachuun ni dandayama. Lolli ganama Adoolessa 12a, tarkaanfii loltoonni Hizbullaa raayyaa Israa’eel kanneen timjii eegaa jiranitti dhukaasa daguu bananiin jalqabame, haala walitti bu’iinsa ammaan duraa tiin addaatti deemee, Hagayya 14, bara 2006, araar-qaboon dhaabbachuu mudate.
Wanni lola kana kanneen isa duraa tiin adda godhe, waraanni Israa’el, akka aadaa isaa kan duritti, waraana Hizbullaa injifatee, mirgaan galuu dhabuu isaa ti. Kan kana fide, waraanni Yahuudaa baayyina loltootaa fii miya waraanaa kan ammayyaa tiin caalamee tii miti. Ykniis jibbi loltoonni Israa’el nyaapha isaanii tiif qaban bakkarraa sossoohee tii miti. Yo murannoo tahe malee, baayyina raayyaa fii miya lolaa tiin loltoonni Hizbullaa kan Israa’eel-iin wal hin-gitan.
Mootummaan Israa’el, durattumaa, baayyina loltootaa tii fii ammayyummaa meeshaa waraanaa qofaan diina marsee jiru injifachuu akka hin dandeenye ni beeyti. Kanaaf, dhaaba qaruutee isii, Mossad-irratti irkachuu malees, qaruutummaa-rratti amatatti horii Ameerikaa biliyoona lamaa ol baafti. Horii kanaan, mootummaa fii hawaasa Arabootaa keessa caasaa basaasotaa ykn dooyyoo diriirfatteen odeeyfannoo guurratti. Haala kanaaf, Lubnaan qofatti, waggatti, horii Ameerikaa miliyoona dhibba jahaa ol baafti.
Warri Hizbullaa, kanneen Israa’el waliin yaroo hedduu walitti-bu’an, isaanii fii Araboonni niis jaraan daddeebi’anii injifatamuun miya waraanaa malees, haala waraana isaaniirratti sirriin/iccitiin gurra diinaa seenuu tahuu hubatan. Kannarraa ka’uun, caasaa qaruutee tan mataa isaanii dhaabbatanii hulluuyxoota if keessaa mancaasuu fii iccitii eeggachurratti bobbahan. Bobbaa sanii tu lola kanarratti milkoomina fide. Wanni godhame, ji’a sadii lola dura, meeshaa gurguddoo qabanii fii gola hoogganootaa iddoo jirurraa bakka biraatti dhooysaan godaansisan. Akka lolli jalqabamee niis warra diinaaf oduu dabarsan ja’anii hordofaa jiran hunda hidhatti guuran. Haalli kuni, Israa’el ijaa fii gurra dhoorke. Xayyaaraa fii madaafaan iddoon guyyaa guutuu barbadeessaa ooltu, furga’aa (rookkeeta) Hizbullaa-rraa itti dhukaafamu irraa dhaabuu hin dandeenye. Illima duratti dhandhaarame kan himuuf dhabamee, taankonni isii timjii Lubnaan irraa fagaatanii deemuu hanqatan. Iddoo xayyaaraan barbadeessitee loltoota qilleensarraa itti gad buuftu hundatti, loltoonni Hizbullaa akka tuqaatti lafa keessaa itti ol yaa’anii barbadeessan. Wanni biraa hanqatee, caasaa qunnamtii elektroonikaa kan akka raadiyoo, telefoonaa fii TV Hizbullaa qilleensarraa buusuuf ijibbaanni gootelleen milkaawuuf dide. Kan haala kana hunda fide, haala dhaabaa fii waraana Hizbullaa, akkasumatti ammaas, tooftaa isaaniirratti odeeffannoo dhugaa qabaachuu dhaba. Kuni Israa’el hadhaa injifatamuu dhandhamse.
Haala armaa olii kana, hayyootaa fii xiinxaloonni siyaasaa Alastair Crooke fii Mark Perry kanneen ja’aman, maxxansaa Counter Punch ja’u kan Onkololeessa 13, 2006-rratti, mata-duree “How Hezbollah Defeated Israel” ja’uun “On July 28, the severity of Israel’s intelligence failures finally reached the Israeli public.” Jechuun dhibdee Israa’el odeeffannoo dhabarratti mudatte ibsan.
Gama biraa tiin, ammallee, haaluma kanaaf, lola Amerikaan Afgaanistaan keessatti Xaalibaan waliin godhaa jirtu laaluun ni dandayama. Haalli lola kanaa kan hanga ammaa yo xiinxalame, wanni Amerikaa injifannoo hoongeessee, lola bara 2001 jalqabe hanga ammaatti dheereesse, hanqina miya waraanaa fii meeshaa qaruutee odoo hin taane, hir’ina odeeffannoo tahuu tu irraa hubatama.
Akka lolli godhamee Xaalibaan magaalaarraa daggalatti godaaneen, qaruuteen Ameerikaa, CIA-n, bararaa nam-malee, unmanned aerial vehicle (UAV) ykn kan maqaa drone-iin beekkame, kan samii gubbaa waan lafarra sossoohaa fii barruu xixiqqoo hamma gabatee makiinaarratti barreeffamte ifatti arkisiisuun lafa Afgaanistan guutuu tooyachutti seene. Kana malees, maallaqa kintaalaan achi geesseen, hiyyeessa biyyaa kumaatama horiin sobee haala Xaalibaanrratti odeeyfannoo akka funaananiif itti bobbaase. Kana malees, hoogganoota dhaabaa fii ajajoota waraana Xaalibaanitti nama quba laateef horii guddaa akka kennu labse. Muulaa Umar, Duree dhaabaa nama bakka jiru qofa qaceelcheef qarshii Ameerikaa $10,000,000 (miliyoona kudhan) kennuuf irbuu seene. Akkasumaa waliin, Amerikaan, biyyi biyyoota adunyaa keessaa irree hundaa olii qaba ja’amu, waraana isaa malees kan waaheloota NATO, biyyoota afurtamii tokkoo, dabalatee, sa’atti doolaara miliyoona afurii ol baasaa, murattoota Xaalibaan, kanneen yo akkam baayyatan kuma jahatti shalagaman, injifachuu hin dandeenye. Sababni isaas dhabiinsa odeeffannoo ti.
Gama Wayyaaneetti yo seenne, sossooha ummanni Oromiyaa bilisummaaf godhaa jiran ukkaamsuuf odeeffannoon funaannachuun hujii Wayyaaneen halkanii-guyyaa hara-galfii malee irratti bobbahaa jirtu. Haala kanaa fiis caasaa basaasotaa haala adda-addaatti haawasa keessa diriirfattee jirti. Caasaan cimaan tokko kan maqaa Waajjira Nageenyaa fii Mirkanii (Deh’ninnetinnaa Marrajaa) moggaaftee fi. Waajjirri kuni, hoogganicha, Geetaachoo Aseffaa-rraa kaasee, dhibbarraa saddeettamii (80%) ol, Tigrootaan dhunfatamaa dha. Waajjira kanaan, haala ifatti beekkameen alattiis, godinoota Oromiyaa guutuu keessatti, odoo warri bulchiinsaa hin-beeyne caasaa dhooysaa tiin, hojjattoota mootummaa basaasti. Caasuma waajjiruma kanaa tiin, ammaas, manguddootarraa hamma kaa’imaanitti, namoota dhimmi hawaasa isaanii itti hin-dhagayamne horiin bittee, basaasummaarratti leenjiftee, hujii barbaadurratti bobbaafte. Kana malees, Caasaa Feedraalaa kan isiin qofti itti abbaa tiin, damee foolisii keessaan, maqaa Nac-Labaashii-tiin Tigroota biyya guutuu keessa bobbaafattee haala hawaasa keessa jiru tooyatti. Kuni gama biyya keessaa tiin yo tahu, gama biyyaa alaatiis, Imbaasiilee hunda keessatti maqaa Nageenyaa tiin waajjira kanarraa Tigroota ramaddee, hojjattoota tooyachuu malees, sossooha hawaasa biyya alaa jiru keessatti adeemsifamu qoratti. Yoom kana qofa, ammaas, Waajjira Bulchiinsaa fii Nageenyaa jechuun damee bulchiinsa hunda keessatti birkii uummattee, godinaaleerraa hanga araddootaatti caasaa diriirfattee hawwasa basaasti.
Haalli armaa olii hundi isii hanqatee, maatiirraa jalqabee miseensota hawaasa guutuu jiddutti wal-shakkii uumtee, ummanni ooltee-bultee malee akka wal-bira dabru godhuuf tattaafata gootuun, hawaasa guutuu biyyaa haala Takka-Shanee tiin caasuuf ijibbaatti. Waggoota 24-n aangoo biyyaa dhunfatte keessatti adunyaan haalaan if dura tarkaanfattee jirti. Kan tarkaanfii kanaaf sababa tahe guddina teknologii kan gama telefoona harkaa (cell phone) fii interneetiin arkame. Biyyoota hawaasni miidhaa mootummaa irraa walaba tahe keessatti, haallan sab-qunnamtii kuni haalaan aammatamee, hawwasaa fii biyyaas gama guddina ajaa’ibaatti oofaa jira. Hallan sab-qunnmatii kuni fedhii isii dura waan dhaabbatuuf, Wayyaaneen hanga haala tooyannaa isaa mijjeeffattutti biyya seenuurraa dhibeeysite ture. Eega naquun dirqii itti tahe boodaas, waajjiraa fii sharikaa isaa dhunfachuun, babal’ina isaa hamma dandeessuutti dhibeessaa jirti.
Akka gabaasaa Baankii Adunyaa (The World Bank) kan bara 2014 irraa ifatti hubatamutti, (http://data.worldbank.org/indicator/IT.CEL.SETS.P2), babal’ina telefoona harkaa tiin biyyoota adunyaa keessaa, Xoophiyaan, warra maayyirraa jiran keessa tan torbbaffaa taatee arkamti. Akka gabaasaa kanaatti, lammii biyyaarraa dhibba keessa soddomii lama (32%) qofaa tu telefoona harkaa qaba. Haala kanarratti biiyti irraa maayyii, tan ilmaan adeerran Wayyaanee, Ertiraa dha. Akka gabaasaatti namoota biyya sanii dhibba keessa kan telefoonaa harkaa qabu jaha (6%) qofa. Haalli lammii biyyoota ollaa kan warra Wayyaanee fii Sha’ibiyaan irratti abboomaniin adda. Ummata Suudan keessaa 74%, kan Keniyaa irraa 72% tu qaba. Kana malees, biyya Soomaalee tan heeraan mootummaa hin qabne keesattille, hawaasa keessaa 51% tu telefoona harkaa qaba.
Gama babal’ina interneetii niis gabaasaan biyyatti kan telefoonaa daran fokkota. Haalli isaa faallaa misooma Wayyaaneen haasoytuu callaqqisa. Gabaasaan Internet World Stats, kan bara 2015-ii irraa akka hubatamutti, (http://www.internetworldstats.com/stats.htm), biyyota Afrikaa kanneen babal’inni interneet haalaan duubbatti hafe keessa, Xoophiyaan warra maayyiirraa tan afraffaa ti. Warri isii boodatti haafe fii kan maayyii akkuma reefutti ilmaan adeerran isii ti. Akka gabaasaa kanaatti, ummata Keniyaa keessaa 69.9%, kan Sudan irraa 25.8% internet waliin hidhata yo qabaatan, kan Xoophiyaa garuu 3.7% qofa. Akka gabaasaa kanaatt, biiyti Soomaalee, tan mootummaa hin qabne, tan adunyaarraa hanga Wayyaanee sadaqaa hin arkanne keessa warra jiraatan keessaa 4.7% tu interneet qaba. Akkuma olitti ibsametti, Ertiraa, biyya babal’ina teknologii kanaa tiin hunda duubatti hafte keessatti, warri tajaajila isaa qaban lammii keessa 1.0% qofa.
Wayyaneen akkumaa telefoonaa fii interneet dhunfata isii jalatti nayxee babal’ina isaa tooyachaa jirtutti, waan lammiin biyyaa dhagayuu qabaniis muteessuuf ijibbaata gooti. Kanaaf, ummanni biyyaa oduu dharaa tan isiin bowwaaftuuf malee tan biraa akka hin dhageenye godhuuf tattaafatti. Kanaafiis TV walba tahan ukkaamsuu fii raadiyoonnan ugguruun hujii isii tahee jira.
Haallan armaa olii kanneen Wayyaaneen warra aangoo isii dura dhaabbatan hawaasa keessaa ittiin adamtu keessaa hamaan kan nama ofii tiin nama basaasamuu ti. Oromoonni haala kanaaf hujiirratti bobbaafte irra hedduun isaanii warra suduudaan Tigroota qofa qunnamu. Jarri kuni, wanni biraa isaan hanqatee, walgayiilee hawaasaarratti anaannatanii haasawuun ummata keessaa kanneen onneen danfitu qoratuuf. Haalli isaanii kuni yaamuu daran amma finiinaa jira. Fincila Diddaa Gabrummaa finiinsuuf jara kana beekuu fii hawaasa keessatti saaxileessuun barbaachisa. Kana godhuuf akkuma warra Hizbullaatti caasaa qaruutee tan mataa ifii qabaachuun barbaachisaa dha. Ammaaf, haala kanarratti hammanumaan ja’a.
Oromiyaan ni bilisoomti!
abbaaurjii@gmail.com


text:
Prezidaantiin Amerikaa Joo Baaydin kongrasa biyyatti wal qoodee cinatti dhisuun kallattiin uummata Amerikaatti gama Televiziyoonaan Kibxata galgala dubbatanii jiru.Kunis marii Wiiskaansan keessatti uummata waliin gaggeeffameen yoo ta'u gama sii en en (CNN) tamsaafamaa ture.
Yeroo kanattis sagantaa bayyanachiisa dinagdee biyyattiif Doolaarri Miliyoona 1.9 akka ehamamuuf iyyatan.
Marii kana irratti kanneen hirmaatan prezidaant Baaydan kan deggeranii fi morman ta'uun ibsamee jira.
Baaydiin prezidaantii eega ta'anii as yeroo duraaf magaalaa Waashingtaniin ala imalan.