c: text/html

text:
SOBA YEROO AMMA QAMOONI MOTUMMAA ABO FI UMMATA WALITI BUSUF HOJJACHA JIRU
Via Adem Misoma, Mudde 30, 2018
Note: ESAT is the front runner for making Fake News to create violence in Ethiopia.
Hubadha Hamma Ammati ololii Waraana bilisummaa Oromoo irraati demma jiru olola sobatii WBOn loluf Osoo hin tanee meshaa hin hikanuu jechaa jira Oromoon meshaa hidhachuu Qabaa male Hikachuu hin qabuu jechaa jira Garuu ololii fulla media irraati demma jiru akumma bara 1991 fi 92 sanitti Ummaata fi Waraana bilisummaa Oromoo walitti busuuf Shirii olola bayyeen Godhama jira Mee Osoon Shira Olola yeroo amma kana hojjatam jiru hin dubanee dura Shira bara 1991 fi 1992 hojjatamee haa isiin yadachiisu Qamooni Motummaa yeroo sanii akkumma Araa kana humna waraana maqaa ABOtin ijjarani yeroo bakka waraani bilisummaa Oromoo WBON SOCHAA tureti Waraanii Qamaa motumnaatin irraame sun Maqa waraana bilisummaa oromootin Ummata Kenyaa Akka male godha ture Fakkenyaaf gochaa akka baddannoo fi balee keessaatti hojjatama ture fi naannoo oromiyaa gara gara keessaatti maqa WBOtin hojjacha turan sani gochoota kan walif himmun waan nama barbachiisu Anati hin fakkattu malif Jenan Motummaa TV irraati dabarsaa ture kanis Namooni Hindii Gura Qabaa wan tehef jecha yeroo sanitti Boji,ammatooni Dargii kana maqa Oromootin Motummaa wayyaanne TPLF waalin hojjacha turana keessaa Namooni Lamma kana Amma caasaa Motummaa keessaa jirufi hooganaa Dhaba ABO kan yeroo sanii Kana yeroo Amma kana Maqa dhaba ODF biyyaa senee kana walin olola sobatin Waraana bilisummaa Oromooti fi Ummata Oromoo jiduuti shirii olola Gare L,K,A tiin hojjatame ummata Oromoo sobani akka ummaani waraana isa dhibee biyyaa basan tasisani turan hubadha yeroo amma kanas Namooni gare L, K, A jedhamu kun waaliti Debi, ani Qamaa Motummaa walin hojjacha jiran Kanaf waaligalaten ABO Fi Motummaa jidutti godhame gamma dhibaa siyaasaati Gedarame Dhibaan kun mali jechuun keessaan hin Ollu Shira Olola yeroo amma ABO humna waraana harkaa Qabuu kana irraati Godham jiru kana akkumaan asii Olitti shira olola kijibatiin WBO ummata Oromoo adaan basani turan saniti yeroo amma kanas Ololota sobatin Dhabichaa Ummata Oromoo ABO fi ummata walitti busuuf hojiin hojjatama jiru wan isa dura walin gara garumma hin Qabane tahun isa bekkamadha. Gara garumman yeroo sanitti fi kana amma yoo jirate Waa lama Qofa 1 Motummaa yeroo sani Gaafiwaan ummata Kenyaa Gaafacha Ture akka Motummaa amma kanati hin debisuu Ture 2, wana ummani gaafachaa ture keessaa kana ummaan keenyaa itti gammadan tokko tokko hin hojjattan ture 3, Dhaba ummata Oromoo ABO maqa irraa jiijirani Shanee jechunis hin jiru ture garuu haa taa,uu male Madii Olola modern tehe male akkasummati jira Mee haa ilalu olola yeroo amma kana Namoota olola oofa,a jiru kana nama kuma 6 oreteshina keenanifi mindaa Qarshii kuma 2 irraa hamma 6 keenanifi Olola irraati babasani Koran
1~Najjootti barsiisaa Geetaachoo manaa waliin gubanii “ABO tu gube” jedhan. VOA n afaan Oromoo jalaa saaxilee isaanumti akka guban mirkaneesse.
2~Dambidoollootti nadhoo ciniinfattu kan dahaaf gara mana yaalaa deemtu baajaajii gubbaatti rasaasaan ajjeesanii “ABO tu ajjeese” jedhan. Guyyaanuma san koominikeeshiniin naannoo sanii poolisii Oromiyaa tahuu mirkaneesse.
3~Ummata Oromoo gumuz lafarraa buqqisaa jiru “ABO tu buqqise” jedhanii olola bananii jiru. Warroonni buqqa’an immoo “kan nu buqqise waraana gumuz meeshaa ammayyaa qabate malee ABO miti” jedhee dhugaa baase.
4~Manguddoo araaraaf gara lixaa imalan dubbi himaan OPDO “saamaman” jedhee dubbii sobaatiin tiivii isaanirratti dabarse. Sanis BBC n afaan Oromoo jalaa saaxiltee dhugaa baafte.
✔Jaal Daawud ibsaa Oromoo miti sobs
✔ABO’n tigire waliin hojjeta soba
✔Abbaa torbeetu qaabame soba
✔WBO’n Baankii saame soba
✔Waraanni WBO Ertiraa irraa dhufe 50% tigreedha
✔Walitti Bu’iinsa Beenishanguliif wallaagga gidduutti uumamef sababa kan ta’e WBO dha
✅☑ Konorlee Gammachuu Ayyaanaa tikraya Dhaqee
✔1, ONN damee maqaleetti banatee,soba.
✔3, loltoota Asmaraa dhufan keessa Tigireetu jira,soba.
✔3,Getaachoo Asaffatu WBO gargaara,soba.
✔ “Lakkoofsi WBO hidhatee jiru 50-60 ti!” Alamuu Simee
✔“Lakkoofsi WBO harka kennatee 179 gahe” Toleeraa Caalaa
:
1/ Geetaachoo Asffaa qabamee Sudaan jira jette, kijiba tahuu Uummanni barraan achumaan bade jette,
2/ Waajjirri /Studion ONN Maqaaletti baname jette, qulfiillee harka Debretsion fudhatan jettee kijiba adii kijibde. Garuu yeroo qulfii fudhatanillee nu argisiisuu hin dandeenye.
3/ WBO Eretiraa gale keessaa 600 Tigreedha jedhan, ulaagaa kana isaan jechisiisuu danda’es hin ibsine
4/ Kolonel Gammachuu Ayyaanaa osoo Finfinnee jiruu Maqaale jira jedhanii soba aduu guyyaa qaanii tokko malee gad naqan
5/ WBO fi Wayyanneen waliin nuu waraanaa jiru jedhan, garuu ragaa qabaatama kenna yoo jennun cicc jedhan.
Qamooni Motummaa yeroo amma soba fi Olola dhara darbachuu Irra darbee Soba Aada fi Safuu Oromoo
fallisuu baballisu jirtu. Mootummaan MNO Sobu jechuun Uummata Oromoo Sulphisuudha. Amala gadhe OPDON ittiin baroota 28 Tigiree wajjin uummata goyyomsite jiraate dhaloota kana Sobaan akka guddatan gochuudha.
OPDO namoota barumsa Sobaan Digirii qaban malee Digirii Oogumma qaban ramadee (Qaxartee) hin beektu.
Kabineen OPDO Gandaa hanga MNO aatti Sobaan, huumanii haasahun namni isaan dorgomuu hin jiru. Fakkenyaaf kaleesuma OPDON Soba gurguddaa sadii sobde.
1) TIGIREE TOKKO utuu keesa hin jiraatin WBON ardaa’ita jiran tigireedha jedhanii soba adii Sobe Alamuu Sobduun.
Yoo tahees arki tara wal dhiqaa OPDO Tigireef miilla dhiqaa turtee fi jirtii mitii? Oromoo yoo tigiree Ajeeje Oromoof lolsiise ABO uummata Oromoo biraatti jejamu malee hin tuffatamu.
2) Namoota opdo ta’aan waliitti qabanii WBO qabne jechuu.
Jarreen kun namoota baroota dheeraaf opdo of hojetaa turaniidha.
Suuran isaan, Marana qillensa irraatti maqaa bira caqasan.
3)Waa ee ABBA TORBE.. OPDON Calliiste Qeerroo hiriirita adda addaa irraatti fuldura deeman miseensotni fi basaastonni isanii photos isanii qaban arka Funaante Diraama Fi Dokimeenterii Filmii hojechuuf qophii irra jirti.
Hojii fi Olollii OPDO Honda Siyaasaaf jedhanii waan jiruu fi hin jirre xabaxabu.
Gochaan kun hardware Oromoo keesatti hojii fafaadha. kanaaf, hundii keenya fudhachuu dhiisne gocha kana irra akka isheen of qusatuuf mormuu qabna. OPDON SUUFII uffachuu malee dhugaa haasa’u hin beektu.Mee ilala gaa ololii kun hundii isa AKUMMA BARATAN SANITI ADD BILISUMMAA OROMOOTI FI UMMATA OROMOO JIIDUTI MADA, umanii ummata fi dhabaa dudafi gara waliti godhuf akka tehee wan wal nu gaafachisu miti .IJIFANNOO UMMATA OROMOO KUTA 2ffaan itti fufa .A,d m,s irraa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mudde 31,2015,Godinoota Wallaggaa Bahaa, Dhihaafi Horro Guduruu keessatti fincilli FXG itti fufeera Aanaa Gimbii magaalaa Gambeellaa jedhamtu keessatti FXG akka itti fufu kan taasisaa jiru barsiisota sababaa jedhuun ka’ee mootummaan abbaa irree Wayyaanee barsiisaan Waggaarii jedhamu achi buuteen isaa kan dhabamee yeroo ta’u, FXG kana irratti Gammachiis Asafaa Guutamaa akka garmalee humna waraanaan miidhames beekameera
Godina Wallaggaa Bahaa Aanaa Guutoo Giddaa Magaalaa Naqamtee keessattis barattoota Qophaa’inaa Naqamteetiin FXGn guyyaa kaleessaa marsaa sadaffaa jalqaban har’as akka itti fufetti jira
Barattooti Qophaa’inaa Naqamtee barattooti isaan keessaa ukkaamfaman,Oromooti mana hidhaa jiran hanga lakkisamanitti,gaaffiin abbabiyyummaa keenya hanga deebi argatutti gaaffiin keenya itti fufa jedhaniiti
Godina Horro Guduruu Wallaggaa aanaa Jimmaa Raaree mana barumsaa Babal’aa sadarkaa duraa fi lammaffaa keessattis FXGn itti fufee akka jiru beekameera.


text:
Mootummaan Victoria tatamsa’ina COVID-19 to’achuuf qoqqobbii sadarkaa 4ffaa labsee jira. Qoqobbiin Victoria yeroo ammaa bahe kun baadiyyaa Victoria fi magaalaa Melbourbne keessatti kan hojii irra oolaa jiru akka armaan gadii ti.
Qoqqobbii Victoria kan yaroo ammaa
Qoqqobbiin sadarkaa 4-ffaa(Stage 4) magaalaa Melbourne irra kaayamee jira, knarrati dabalamee Za’aa 8-galgalaraa hanga Za’aa 5 bariitti manaa bahuun dhoorkaadha
Qoqqobbii Sadarkaa 3-ffaa (Stage 3) baadiyaa Victoria irra kaayyamee jira.
Yoo haalli jijjiirame Qondaalli Ol-aanaan Fayyaa qoqobbii jijjiiruu danda’a.
Karoorri qoqqobbii laaffisuu fi tarakaanfiileen Victoria gara sadarkaa daandii Dandamata COVID (COVID NORMAL) deebisuu Coronavirus (COVID-19) roadmap to re-opening keessatti ibsamee jira
Karoorri tokko ka naannoo magaalaa Melbourne fi tokko ammo ka baadiyaa Victoriaf ni jira.
Naannoo Magaalaa Melbourne
Qoqqobbii Sadarkaa 4-ffaa (Stage 4) naannoo magaalaa Melbourne irra kaayameeti tura hanga Ful-baana 13 sa’aa 11.59 halkanii . (13-Sebtember-2020)
Tarkaanfiin Jalqabaa naannoo magaalaa Melbourne keessatti Ful-bana 13 bara 2020 (13 September 2020) sa’aa 11.59 halkanii eegala.
Yeroo halkanii sa’aan manaa bahuun dhorkaa (curfew) sa’aa 9 galgala (pm) fi barii sa’aa 5 (am) gidduu fi sababoota afur qofaafis mana irraa deemta.
•Nyaata bitachuu fi waan si barbaachisuu kan biroof
•Sochii qaamaa (hulaan ala fi sa’aa murtoofteef)
•Hojii hayyamame
•Kunuunsa kennuu, gargaarsa yookaan wal’aansa fayyaa barbaaduuf
Sochii qaamaa fi waan si barbaashisu bitachuuf, mana kee irraa fageenya kilometirii 5 keessa tahuu qabda.
Yeroo kana irraa eegalee
•Dhoowamni manaa bahuu sa’aa 9 galgala (pm) irraa hanga sa’aa 5 bariitti (am).
•Guyyaatti sa’aa lamaaf sochii qaamaa godhchuuf mana kee irraa deemuu dandeessa
•Namootni lama yookaan maatiin tokko sa’aa lamaaf alatti wal arguu danda’u.
•Yoo ka kophaa jiraatu taate, yokaa maatii toko kan ilmaan umrrin ganna 18-gadii waliin jiraatu taaate, nama biraa tokko kan kan si laaluuf mana kee dhufu filachuu dandeessa. Yaroo cufa namuma san tahuu qaba. Atilleen mana nama sanii dhaquu dandeetta, yaroo nama san malle namni biraa guddaan hin jirretti
•Dirreen Taphaa ni banama
Tarkaanfii Lammataa: yoo dhukubni kun akka haarayaatti guyyuu dhibeen 30 hanga 50 naannoo magaalaa Melbourne keessatti guyyoota 14 kana hanga Ful-baana 28 bara 2020 argame, gorsa hogeessi fayyaa kennu irratti hundaawa.
Sababoota afur qofaaf mana irraa deemuun danda’ama :
•Nyaata bitachuu fi waan si barbaachisuu kan biroof
•Sochii qaamaa (ulaa ala fi sa’aa murtoofteef)
•Hojii hayyamame
•Kunuunsa kennuu, gargaarsa yookaan wal’aansa fayyaa barbaaduuf
•Sochii qaamaa fi waan si barbaashisu bitachuuf, mana kee irraa fageenya kilometirii 5 keessa tahuu qabda.
Yaroo kana irraa eegalee :
•Maatiin mana lamaa hanga namoota shaniitti mana keessaa alatti wal arguu ni danda’u.
•Ijoolleen Eegala Barmootaa (Prep) hanga Kutaa 2 gidduu jiran, VCE/VCAL fi kan mana barmootaa addaa (Specialist schools) termii 4-ffaa irrati barmoota deebiuq
•Oolmaan daa’immanii deebisee banama.
•Bakki dalagaa hedduun ni banaman.
•Bakki daakaa ni banaman, leenjisaan tokko hanga namoota lamaatti.
•Kadhannaa alatti wal gahamu hanga namoota shanii fi luba amantii tokko waliin ni hayyamama.
Tarkaanfii Sadaffaa: Yoo kan lakkoofsi dhibee haarayaa shanii gad ka tau tahe (guutuma herrega baadiyaa keessatti) fii dhibeen haarayni baka maddi isaa hin beekamnees hin jiraanne taate (guutuma herrega baadiyaa keessatti ) guyyoota 14-dabre keessa, fii yoo ogeesotiin fayaa irratti walii galan. Guyaan tarkaanfii kanaa kan gorsa ogeessoota fayyaatiin murtaawu taha.
Yeroo kan irraa eegalee
•Manaa bahu dhoarkamuu fi mana irraa deemuu yookaan gageenya deemuu qabdu irratti qoqqobbiin hin jiru taha.
•Mana keessaa alatti hanga namoota 10 wal gahuu ni danda’u.
•Maatii mana biraa irraa si dubbisuu dhufan hanga maatii namoota shanii qabaachuu dandeessa. Maatii mana tokko keessaa tahuu qaban.
•Yoo lakoysni dhibee dhukubaa gadi hir’atee fi ogeessi fayyaa itti waliif gale baratootni Kutaa 3 hanga Kutaa 10 gidduu jiran mana barmootaatti tarii deebi’uu mala.
•Bakki gabaa fi refeensa yookaan dabbasaa (hairdresser) deebisanii ni banaman.
•Manni nyaataa fi manni bunaa teessuma ala hanga namoota 10 keessummeessuu danda’a.
•Isportiin alaa qaamaan wal hin tuqne kan namoota gurdguddaa bakkatti deebi’a. Isportiin alaa kanneen umriin isaanii wagga 18 gadi tahe (qaamaan wal tuqan fi wal hin tuqne) itti fufa.
Tarkaanfii Xumuraa: guyyaa 23-Sadaasa-2020 ( 23-ctpber-2020) irraa eegalee gorsa ogeessa fayyaa irratti hundaawee fi guyyoota 14 dabran keessa dhibeen dhukubaa haarayni hin mul’anne yoo tahee fi ogeessi fayyaas itti waliif gale..
Yeroo kana irraa eegalee
•Alatti hanga namoota 50 wal gahuu ni danda’u.
•Mana keetti keessummoota hanga namoota 20 qabaachuu dandeessa.
•Bakki gabaa hundi ni banamu.
•Manni nyaataa fi manni bunaa ni banamu mana keessa namoota 20 kan teessisuu fi walumaa gala keessummoota hanga 50 qabaachuu ni danda’u.
•Nageenya isaa irratti hundaawee isportiin itti fufa. Isportiin qaama wal tuqsiisu kanneen umrii hunda keessa jiraniif ni banama.
•Wal-fuudhuu fi awwaalchi hanga namoota 50 irratti argamuu ni danda’an.
•Adeemsi amantii ni jalqabama, seera fageenya marsaa mitira afurii eegachuun
COVID Normal: Yoo guyyoota 28-iif (guutummaa godinaa) keessa dhibee haarayaan hin jiru yoo tahe, fi Australia keessa dhibeen kun deebisee hin ka’u yoo tahee, fi ogeessi fayyaa yoo itti waliif gale.
Yeroo kana irraa eegalee
•Haala nageenyaa irratti hundaawee qoqobbiin ni laaffata yookaan ni kaasama.
•Namoota mana irraa dalagaa turaniif bakka dalagaatti deebi’uun ni eegalama.
•Wal-fuudhaa fi awwalcha irratti argamuuf lakoysni hin murteessamu.
•Wal-gahuu fi manatti walitti dhufanii wal dubbisuuf lakoysni hin murteessamu.
Baadiyaa Victoria
Qoqqobbii Sadarkaa 3-ffaa ka baadiyaa Victoria keessa hanga Ful-bana 13 bara 2020, sa’aa 11.59 halkanii ni jira (13-September-2020).
Baadiyaan Victoria Tarkaanfii Lammataa eegala. Tarkaanfiin Jalqabaa naannoo magaalaa Melbourne ilaala.
Tarkaanfiin Lammataa Za’aa 11:59 halkan Ful-bana 13 bara 2020 (13-September-2020) baadiyaa Victoria keysatti eegalama ,
Sababoota afur qofaaf mana irraa deemta:
•Nyaata bitachuu fi waan si barbaachisuu kan biroof
•Sochii qaamaa (ulaa ala fi sa’aa murtoofteef)
•Hujii fii barmootaaf, yoo mana irra kan hin danda’amne taate.
•Kunuunsa kennuu, gargaarsa yookaan wal’aansa fayyaa barbaaduuf
Yeroo kana irraa eegalee
•Maatiin mana lamaa hanga namoota shaniitti mana keessaa alatti wal arguu ni danda’u.
•Yoo qofaa jiraatta tahe, yookaan qofaa kee ijoollee guddista tahe nama kan biraa tokko akka manatti dhufanii si dubbisan filachuu dandeessa. Manatti itti dhaqxees dubbisuu dandeessa, garuu yoo namni guddaan kan biro mana hin jiru tahee dha. Yeroo hunda nama ati filatte san qofa waliin wal agarta.
•Banama Mana Barumsaa teermii 4 ffaa keessa baratootni hundi gara mana barumsaatti deebi’uu eegalu
•Oolmaan daa’immanii deebisee banama.
•Iddooleen bishaan itti daakanii fii dirreen taphaa ni banamu
•Kadhannaa alatti wal gahamu kan amantii hanga namoota shanii fi luba amantii tokko waliin ni hayyamama.
Tarkaanfii Sadaffaa: Yoo kan lakkoofsi dhibee haarayaa shanii gad ka tau tahe (guutuma herrega baadiyaa keessatti) fii dhibeen haarayni baka maddi isaa hin beekamnees hin jiraanne taate (guutuma herrega baadiyaa keessatti ) guyyoota 14-dabre keessa, fii yoo ogeesotiin fayaa irratti walii galan. Guyaan tarkaanfii kanaa kan gorsa ogeessoota fayyaatiin murtaawu taha.
Yeroo kan irraa eegalee
•Mana irraa deemuu fi fageenya deemamu irratti qoqqobbiin hin jiru.
•Mana keessaa alatti hanga namoota 10 wal gahuu ni danda’u.
•Maatii mana biraa irraa si dubbisuu dhufan hanga maatii namoota shanii qabaachuu dandeessa. Maatii mana tokko keessaa tahuu qaban.
•Manni nyaataa fi manni bunaa teessuma ala hanga namoota 10 keessummeessuu danda’a.
•Namoota gurdguddaaf gara isportii qaamaan wal hin tuqneetti deebi’uun ni jalqabama. Isportiin alaa kan umriin isaan 18 gadi taheef kan (qaamaan wal-tuquu fi wal hin tuqne) ni jalqabama.
Tarkaanfii Xumuraa: Sadaasa -23- 2020 (23 November 2020) jalqabee gorsa ogeessa fayyaa irratti hundaawee fi guyyoota 14 dabran keessa dhibeen dhukubaa haarayni (godinaa guutuu) keessatti hin mul’anne yoo tahee fi ogeessi fayyaas itti waliif gale.
Yeroo kana irraa eegalee
•Alatti hanga namoota 50 wal gahuu ni danda’u
•Mana keetitti keessummoota hanga namoota 20 qabaachuu dandeessa.
•Bakki gabaa hundi ni banamu.
•Manni nyaataa fi manni bunaa ni banamu mana keessa namoota 20 kan teessisuu fi walumaa gala keessummoota hanga 50 qabaachuu ni danda’u
•Nageenya isaa irratti hundaawee isportiin itti fufa. Isportiin qaama wal tuqsiisu kanneen umrii hunda keessa jiraniif ni banama.
•Wal-fuudhii fi awwaalchi hanga namoota 50 irratti argamuu ni danda’an.
•Seera qaamaan wal irraa fageenyaa meetirii afurii irratti hundaawee sirni amantii ummataa itti fufa.
COVID Normal: Yoo guyyoota 28-iif (guutummaa godinaa) keessa dhibee haarayaan hin jiru yoo tahe, fi Australia keessa dhibeen kun deebisee hin ka’u yoo tahee, fi ogeessi fayyaa yoo itti waliif gale.
Yeroo kana irraa eegalee:
•Haala nageenyaa irratti hundaawee qoqobbiin ni laaffata yookaan ni kaasama.
•Namoota mana irraa dalagaa turaniif bakka dalagaatti deebi’uun ni eegalama.
•Wal-fuudhaa fi awwalcha irratti argamuuf lakoysni hin murteessamu.
•Wal-gahuu fi manatti walitti dhufanii wal dubbisuuf lakoysni hin murteessamu.
Akkamiin akka nagaa fi nageenyaan jiraattu
Coronavirus (COVID-19) amma illee nu waliin jira, dafees faca’uu danda’a. Nageenya maatii fi hawaasa keenyaa eeguuf, nu hundi gahee keenya haa hojjannu.
Nagaan jiraachuuf waan kanneen salphatti godhuu dandeessa:
•Harka kee saamunaa fi bishaaniin yoo xiqqaate sekondii 20-iif dhiqadhu.
•Tishuu yookaan ciqilee kee keessatti qufa’i yookaan haxxifadhu
•Namoota kaan irraa wal irraa hiiqa gahaa tahe yoo xiqqaate meetirii 1.5 eeggachuu qabda.
•Ala deemta yoo tahe haguuggii funyaan fi afaanii uffadhu.
•Mana yaalaa deemii of ilaalchisi.
•Yoo si dhukube mana turi. Matii dubbisuu yookaan gara dalagaa hin deemin.
•Yoo mallattoo dhukubaa qabaatte laalami, gara manaa keettis kallattumaan yeroma san deebi’i.
Gargaarsi ni jira
Hanga itti baha coronavirus (COVID-19) laalama keetii eegdutti rakkoo maallaqaa yoo yaaddofte Kafaltii Maallaqaa kan yeroo laalamaa (Test Isolation Payment) $450 argachuuf tarii gahaa ni taata.
Yoo dhibee dhukubaa qabaatte yookaan nama dhibee dhukubaa qabu waliin qunnamtii dhihoo qabaatte , kafaltii maallaqaa $1,500 argachuuf gahaa tahuu malta. Odeefannoo dabalaaf Toora Gargaarsa Bilbilaa Coronavirus 1800 675 398 irratti bilbili. Yoo afaan hiikaa barbaadde lakoysa duwaa (0) tuqi.
Yoo ati yookaan namni biroo sodaa yookaan yaaddoo jabduun itti galte Lifeline lakoysa bilbilaa 13 11 14 irratti yookaan Beyond Blue, 1800 512 348 irratti itti bilbiluu dandeessa. Yoo afaan hiikaa barbaadde jalqaba 131 450 bilbili.
Yoo qofummaan sitti dhagahame sararaa bilbilaa coronavirus (COVID-19) 1800 675 398 irratti bilbilii, lakoysa 3 tuqi. Red Cross Australia irraa nama si gargaaru gara naannoo kee irraa tajaajila siif kennanii waliin wal si qunnamsiisa.
•$450 Test Isolation Payment
•Kafaltii Hojii Hafuu Dhibee Daddabraa $1500 – $1500 Pandemic Leave Disaster Payment (PDF)
Haguuggii fuulaa
Viktorianiinni umriin isaanii 12 fi sanaa ol tahan haguuggii fuulaa ufachu qaban yeroo mana keessaa ala deeman, yoo waan hin haguugganneef sababa seerawaa tahe yoo qabaate malee, . Fakkeenyaaf:
•haala dhukubaa, kan akka rakkoo gogaa qaamaa fuula irraa qaban, yookaan rakkoo afuura baasachuu yoo qabaatte
•Yoo konkolaataa keessa jirta tahe, qofaa kee yookaan maatii kee waliin jirta yoo tahe
•Yoo sochii qaamaa hargansiisaa godhchaa jirta tahe, garuu haguuggoo fuulaa qabattee deemuu qabda.
Madda: https://www.dhhs.vic.gov.au/coronavirus/oromo


text:
Naayjeeriyaa Kaaba Bahaa keessatti hidhattonni maadhee waraanaa weeraran looltoota 30 caalaa kan ajjeesan yoo ta’u kunis haleellaan samii irraa ituu isaan irratti hin raawwatiin ta’u madden ibsanii jiru.
Kanneen haleellaa geesiisan kun garee Islaamiik Isteetes kan Kutaa irraati jedhamee kan amanamuu yoo ta’u maadhee isa magaala Meeynook kan kutaa Bornoo kaana bahaa keessaa Dilbata kaleessaa waaree booda haleeluu isaanii looltoonni 3 fi jiraataan tokko ibsanii jiru.
Tasgabii dhabiinsii guutuummaa Naayjeriyaa keessaa looltootaa fi namoota nagaa hedduu waggaa kana keessa galaafatee jira.Ji’a tokko dura looltoota 30 ta’an haleellaa yeroo 4 hidhattonni Islaamaa Naayjeriyaa Kaaba bahaa keessatti gaggeessaniin ajjeefaman.
Dubbii himaan waraanaa ibsa baasuu irraa kan hafe gad fageenyaan ibsuu irraa of qusatanii jiru


text:
Imala MM gara Awurooppaa: ''Muudamni dubartootaa jara lixaaf waan gaarii hima''
Ministirri Muummee yeroo kanatti gara Awurooppaa imaluun isaanii invastaroota hawwachuu keessatti gahee olaanaa qaba jedhan ogeessi diinagdee Zamadeenah Nigaatu.
Ministirri Muummee Dr. Abiy Ahimad affeerraa pirezidantiin Faransaay Imaanu'eel Maakroon isaaniif taasisaniin kaleessa Faransaay turtii taasisaniiru.
Turtii isaanii kanaaanis hariiroo siyaasaafi dinagdee haala ittiin cimsatan irratti marii taasisaniiru. Dhimmoota ka'an keessaa nagaafi tasgabbii, daldalaafi invastimantii, barnootaafi aadaa irratti waliin hojjechuuf walii galteerra ga'aniiru.
Haasaa maree kana irratti taasisaniin Ministirri Muummee Dr. Abiy Ahimad, hariiroo biyyoota lameenii gama hundaan uummachuu fedhan kana akka saffisaan hojiirra oolu gochuudhaaf ni hojjenna jedhan.
Firaansi muuxannoo gaarii godambaa kunuunsuufi eeguu qabduum Bataskaana Dhakaa Laaliibalaa diigamuurraa ga'e baraaruudhaaf waamicha dhiyaateef fudhachuushee ibsaniiru Dr. Abiy.
Nagaa biyyoota Gaanfa Afriikaa Itoophiyaa, Ertiraafi Jibutii gidduutti dhufe akka cimee itti fufuuf waliin akka hojjetanis waliigaltee irra ga'ameera.
Pirezedaantiin Firaansi Imaanu'eel Maakroon gama isaaniitiin jijjiirama Itoophiyaatti mullachaa jiru Minisitira Muummee Dr. Abiy argamsiisan dinqisiifatanii, fedhii invastimantii misoomaalenn bu'aaraa akka telekoomii akka tiraanispoortii keessatti hirmaachuu akka fedhan dubbataniiru.
Gara Jarmanittillee imaluun hoggantoota biyyattiifi lammiilee Itoophiyaa achi jiran waliin marii ni taasisu.
Ogeessi diinagdeefi dura taa'aan Fandii Fayir Faaks Afrikaa' Obbo Zamadeenah Nigaatu imalli Ministira Muummee guddaa gumaata jedhan.
''Qaamaan yeroo walargan, mootummaa Itoophiyaafis invastarootaaf ofitti-amanamuummaa waan dabaluuf invastimantiin akka dabalu taasisa.''
Ministirri muummee biyyoota dinagdee ciccimoo kanneen akka FaransaayIIfi Jarmanitti imala taasisan sagantaa invastaroota argachuu ni qabu.
Akka Obbo Zamadeenah jedhanitti, duratti invastaroonni gara caalu biyyoota guddataa jiran kanneen akka Chaayinaa, Turk, Hindii fi biyyoota Giddugala Bahaa irraa dhufaa turan.
Booda kana garuu, biyyoota guddatan irraa kan dhufan dabalaa jiru jedhu. Kanaafis, akka fakkeenyaatti paarkii Indastirii Hawaasaatti wana ta'e ni eeru.
Waggoota soddoma darban dureessonni biyoota Lixaa gara Chaayinaa imalaa turanis booda kana biyyoota Afrikaatti imalaa jiru.
Kana keessaa Itoophiyaa 'the next China' jedhuuni jedhan Obbo Zamadeen.
Isa dhaabbilee mootummaa gurguddoo mootummaafi dhaabbileen dhuunfaa waliin akka misoomsan baase inumaa yaada invastarootaa dabalaa jira jedhu.
''Dinagdeen guddachaa deemuun isaa, Itoophiyaan xiyyeeffannoo itti kennuuniifi dameewwan tokko tokko invastaroota alaaf banaa gochaa deemuun ishii invastaroota hawwata.''
Akka tilmaama isaanitti, kan duraanii caalaa waggoota muraasa dhufanitti Yunaayitid Isteet dabalatee invastaroonni hedduu gara Itoophiyaa ni dhufu.
''Booda kana Itoophiyaan dubartoota hedduu aangootti muudde. Pirezidantiin dubartii jalqabaallee muudamaniiru. Kuni jara Lixaaf waan gaarii hima,'' jechuun dubbatu.
Dabalataan, waggoota muraasa darban nageenyi dhibee ture amma tasgabbaa'aa jiraachuun isaa dureessota Itoophiyaatti hojjechuu yaada qabanif dansa jechuun himu.
''Waggoota lamaan darban bara Itoophiyaa keessa rakkoon nageenyaa ture dolaara biiliyoona 4 yoo invastii godhan, ammaa tasgabbii dhufaa jiruun kan dur 4 ture 8 ykn 10 seenuu danda'a.''


text:
Xurree Milkaa’innaa fi Gammachuu-Lakk.9
Sababa dogongora keetin qaana’uun achitti kufte hin hafin. Namni dogongora tokko malee takkaan milkaa’u akka hin jirre beeki. Ammalle hojjadhu, dogongoruu dandeessa, ammallee hojjadhu kasaaru dandeessa, ammalle hojjadhu wanti yaadde si ta’uu dhiisu danda’a. dogongora kanniin yommuu uumtu karaan ati hordofaa jirtu akka si hin baasne sitti akeeka, gara funduraatti karaa kana hordofuu akka hin qabne sitti agarsiisa. Gabaabumatti yaada hin danda’u jedhuun sammuu kee cufuu dhiisiti wanta si harka jiruun wanta hojjachuu dandeessu dalaguun sammuu fi ija kee banii, jireenya kee haaromsi.
Yommuu badiitti fedhiin kee kaka’u, kaayyoo kee guddaa yaadadhu. Badii hojjachuun kaayyoo guddaa dhiisi kayyoo xiqqaayyu bakka akka hin geenye taasisa. Fakkeenyaf yeroo dargagummaa kee kanatti fedhii too’achuu dhiiste yoo baditti jallatte kaayyoo qabatte irraa duubatti mucucaatta. Barataa yuniversitii yoo taate dafte barnoota kee akka hin xumurre gufuu sitti ta’a. Kuni kaayyoo xiqqaadha. Kaayyoon inni guddaan immoo Jalala Rabbii argachuu fi jannata seenu yoo ta’ee badiin/cubbuun kayyoo guddaa kana nama dhabsiisa, adabbiif nama saaxila. Sababa cubbuutin sammuun ni jeeqamti, ni dhamaati, qalbiin tasgabbii dhabdi. Sababa hojii gaggaari hojjachuutin sammuun ni banamti. Walumagaalatti Imaanni sammuu bana, qalbii ibsa, jireenya mi’eessa. Nama dukkana jireenya dhandhame ergasii mi’aa imaana dhandhametu firii fi bu’aale imaana beekaa. Rabbiin imaana keenya nuu haa dabalu.
Namoota birootin wal bira of qabuun, gammachuu fi nageenya hin dhabin. Wanta qabdu ilaali. Telefoonota guyyaa guyyaan haarawa bahan harka namootati ilaalun, dharra’uu fi bituuf of hin dhiphisin. Namootan wal qixxaa’u qaba jette idaa hin dandeenye ofirratti hin fe’in. Akkataa mataa keetitii fi dandeetti keetti jiraadhu. Namoonni maal naan jedhan jette of shakkaa kan jiraattu yoo taate dhiphinnaa keessaa hin baatu. Namoota hundaa tokkoon tokkoon gammachisuuf of dhiphista. Jiraadhu jireenya mataa keeti. Wanta qabduuf Rabbiin galateefadhu, itti gammadi.
Wanta akkam badaa fi fokkuudha Rabbitti waa qindeessun(shirkii raawwachuun)! Osoo Rabbiin wanta isaan barbaadan hundaa kennuuf, ‘Ilma qaba’ jedhani arrabsu, Isaan ala wanta biraa gabbaru. Dhugumatti kufriin cubbuu hundaa caalaa hamaa, jibbisiisaa fi uumama namaa sirrii diiga. Ibbida jahannamatti nama geessa. Wanta hanga shirkii kosii fi badaan hin jiru. Rabbiin badii kanarraa nu haa tiiksu.
Bidiruu jijjiramaa yommuu yaabbattu, bubbeen cimaan bidiruu tee galaana jala dabarsuu hedu si muudatu danda’a. Kanaafu bubbeen kuni bidiruun tee galaana jala akka dabartuf sababa hin ta’in. Kana irraa gara funduraatti bidiruu tee kan oofu haa ta’u. Gargaarsa Rabbiirraa kadhu. Adda kee bubbee kana ofirraa deebisu hin dandeessuti.
Jireenyi tana fakkaatti. Yeroo tokko tokko qormaanni sidaaqsu fi hurgufu danda’u si qunnama akkuma bidiraa galaana irraa bubbeen cimaan qunnamu danda’u. Qormaata kana darbuuf hanga dandeessu carraaqi. Gargaarsaf Rabbiitti warwaadhu, gara Rabbii deebi’i (towbaa godhii).
Qabeenya caalaa imaana keetif dhiphadhu. Rabbiin nama jaallatu fi hin jaalanne yoo fedhe qabeenya ni kenna. Garuu Imaana nama Inni jaallatu qofaa kenna. Imaanni kee akka si jala hin banne fi harka qullaa addunyaa keesaa akka hin baane sodaadhu. Abdii fi sodaan kee madaalamaa haa ta’an.
Furtuwwan milkaa’inna fi gammachuu kanniin armaan gadiiti. Yommuu Qur’aana qaraatu furtuwwan kanniin fi kan kana fakkaatan irratti xinxalli.
√ Haqaan Amanuu
√Taqwaa (sodaa Rabbii)
√ Rabbii fi Ergamaa Isaati (SAW) ajajamu
√ Sabrii fi salaata
√ Hojiiwwan gaggaari dalagu
√ Tawakkula (Rabbirratti hirkachuu)
√ Iklaasa (hojii tokko Rabbiif qulqulleessu)
√ Rabbiif galata galchuu (shukrii)
√ Wanta qabanitti quufu
√ Du’aayi
√ zikrii (yaadanno Rabbii)
√ Tawbaa (gara Rabbii deebi’u) fi araarama kadhachuu
√ Beekumsa
√ Badii irraa fagaachu
√ Qulqullummaa (naamusa fi kabaja ofii eegu)
√ Dubbii jibbisiisa fi hin fayyanne (lagw) irraa garagaluu
√ Karaa Rabbii irratti qabsaa’u
√ warraaf tola oolu
√ sadaqaa kennu
√ qalbii ofii qulqulleessu fi kkf
Kufaati, dhama’iinsa, gammachuu dhabuu, cinqii, gadda, abdii kutuu fi kan kana fakkaataniif bu’uura kan ta’an kanneen armaan gadiiti:
√ Kufrii, shirkii
√ Nifaaqa
√ Boonu (kibr)
√ Rabbii fi Ergamtoota Isaatif ajajamuu diduu
√ Rabbiin sodaachu dhiisu
√ Daangaa Darbuu fi cunqursaa
√ Obsa dhabuu
√ Salaata dhiisu
√ Sheyxaana fi fedhii duwwaa hordofuu
√ Zikrii (Yaadannoo) Rabbii irraa garagaluu keessummaayyu Qur’aana
√ Galata galchuu dhiisu
√ Cubbuu keessatti lixuu
√ Wallaalummaa (Jaahiliyyaa)
√ Doy’a ta’uu
√ Jireenya aakiraa caalaa jireenya addunyaa filachuu
√ Ribaa (dhala) nyaachu fi kkf
Yommuu Qur’aana qaraatu bu’uuraale kufaati kana fi kan kana fakkaatan irratti xinxalli.
Akkuma waa’ee kee ilaalchise haala badaan yommuu ka’u jibbitu, namoota biraas waa’ee isaani ilaalchise haala badaan kaasu jibbi. Fakkeenyaf, namni tokko “Inni/ishiin nama jallataadha, dhiira/dubartii waliin akkana ta’a/taati…” yommuu jedhe si hamatu akkuma jibbitu, atille namoota biroo akka armaan olii jette hamachuu jibbi. Arraba ofii loggomuun furmaata akkam bareedu yommuu wanta dubbatan keessa bu’aan hin jirre!
Addunyaan tuni bakka milkaa’inna yookiin kufaati itti bittuudha. “Milkaa’inna bitadhu osoo gabayaan jirtuu, meeshan isaa rakasaa fi salphatti kan argamu ta’ee osoo jiru.” Guyyaan ni dhufa kan gabayaan cufamtu, meeshan isaa kan hin argamne. Suni Guyyaa Murtiiti. Kanaafu hojii gaariitti fiigun milkaa’inna boruu bitadhu. Yeroon kee gabaabadha carraa keetti fayyadami.
Namni dogongora kee argee si gorsuuf carraaqu waan gaarii guddaa siif hojjate. Kanaafu gorsa irraa fudhuu, dogongora kee sirreessuf carraaqi. Gorsa nama sanii fudhachuun sitti ulfaatu fi of tuulun sitti dhagahamu danda’a. Garuu dogongorri kee fe’aa guddaa sitti ta’a, gatii baay’ee si kafalchiisa. Har’a homaa sitti fakkaachu dhiisu danda’a garuu guyyaa tokko garmalee gaabbita. Yeroon erga dhumateen booda gaabbin maal fayyada ree?
Rabbiin nama fedhe qajeelche qulqulleessa. Kanaafu Rabbiin qajeelummaa fi qulqullinnaaf kadhadhu. Jedhi “Yaa Rabbii daandii haqaatti nu qajeelchi, qalbii teenya qulqulleessi.”
Namoota hundumatti gammachuu fi milkaa’inna kee ibsuun gaarii miti. Gariin nama yommuu ati gammachuu fi milkaa’inna kee itti ibsattu si waayyun karaa duubatti si harkisuun barbaada, waxmadii adda addaa si funduratti xamada. Guyyaa tokko osoo hin beekini fi hin argin itti tarta. Kanaafu nama gammachuu fi milkaa’inna kee itti ibsattu laalladhu.
Amaloota gaarii keessaa tokko dubbii fi mormii faaydi hin qabne, bu’aa hin buusne fi duwwaa ta’an irraa garagaluudha. Bakka kanaa yeroo qaalii ofii hojii gaarii gara sadarkaa ol’aanutti ol nama kaastu hojjachuuf itti fayyadamuudha.
Jireenyi kee kan darbee yookaa si kolfiisisa yookaa si boochisa. Kanaafu jireenya kee kan darbe ilaalun, jireenya har’a kee ijaari. Yoo jireenyi darbee kee milkaa’innaan guuttame Rabbii galata galchi, milkaa’inna kee akka siif ol guddisu. Garuu jireenyi darbee kee yoo wanta fafee fi badaan guuttame, abdii hin kutin. Rahmanni Rabbii badii ati raawwatte caala. Araarama kadhu, towbaa dhugaa towbadhu. Jireenya kee irra deebi’i ijaari. Boqonnaa haarawa jireenya keeti bani. Eeti jireenya kee keessatti dogongora si barsiisu danda’u raawwachu dandeessa. Dogongora kee irraa baradhu gara funduraa tarkaanfadhu. Tattaafi fi dogongora keessa milkoofta.
Akkuma namoota kadhachuu irraa of qabduu fi wanta qabdutti gammadduun akkasuma Rabbiin qabeenya kee barakachiisa, quufa fi sooressa si godha Insha Allah. Kanaafu wanta qabdutti gammadi Rabbii galata galchi, quufa fi sooressa ni taatati. Sooressa jechuun qabeenya baay’ee qabaachu qofa osoo hin ta’in wanta qabanitti quufudha, haafa’u dhiisudha. Meeqatu qabeenya baay’ee qaba garuu hin quufu, wanti qabu isa hin gahu. Yeroo hundaa isaaf hiyyummaadha quufu dhabuu isaatirraa kan ka’e. Namoota baay’ee argina osoo qabeenyaf haafayanu wanta qabanu dhaban, kasaaratti seenan. Qabeenyi isaani barakaa hin qabdu. Kanaafu qabeenya namoota biroo dharra’uun hin haafa’in. Gargaarsaf Rabbiin kadhu. Dhugumatti Inni Al-Mughni (Sooressa kan nama taasisu), Ar-Razzaaq ( Kan nama nyaachisu fi obaasu). Garuu ilmi nama hiyyeessa fi dadhabaadha. Namoota biroo sooreessa gochuu dhiisi mataa ofiitu sooressa gochuu hin danda’u yoo Rabbiin sooressa isa hin taasisin. Yoo nama kadhatte yookaa ni argatta yookaa ni dhabda. Gadii aantummaan sitti dhagahama. Garuu Rabbiin yommuu kadhattu kabajaa fi tasgabbii sitti dhagahama.
Arraba kee waan badaa fi hin barbaachisne dubbachuu irraa qabnaan ati haala gaarii fi nageenya keessa jirta.


text:
Daandii Haqaa
Akkuma kutaale darban keessatti jenne daandiin haqaa lama ta’uu hin danda’u tokko qofa malee. Daandiin haqaa tokko ta’uun namatti dhiphachuun namoonni muraasni kan irra deeman osoo hin ta’iin daandii bal’aa dhala namaa guutu keessumeessu danda’uudha. Daandiin kuni nama kamuuf kan ta’uufi kan gahuudha. Daandiin haqaa kuni bal’achuu qofaa mitii ifaa fi qajeelummaan kan guuttameedha. Nama of balleessu fi kufaati mataa ofi irratti fidu barbaade malee eenyullee daandii kan irraa hin goru. Daandiiwwan yeroo darbani jireenya keenya keessatti akka nu hin baasne ilaalle jirra. hanga fedhan daandiwwan sunniin bareeda haa fakkaatanii garuu dhumni isaan itti nama geessan hamaadha. Addunyaa gabaabdu tanaaf jedhe namni daandii san hordofuu danda’a. Haa ta’uu malee adabbiin inni dhandhamu Rabbi qofatu beeka. Addunyaa tana keessattu hangam xin-sammuu (saykolojiin) rakkataa akka jiran ni agarra. Kuni azaba (adaba) duniyaa tanaati. Rabbiin akkana jedha:
“Warri abbooti kitaaba (yahudoota fi Kiristaanota) fi mushrikoota irraa kafaran ibidda jahannam keessatti hafoo ta’anii jiraatu. Warri sun isaanumatu irra hamtuu uumamaati.” Suura Al-Bayyinah:6
Hanga ammaa daandii haqaa nu baasu kamiin akka ta’e qorachuuf carraaqa turreera. Daandii kamtu nu baasa ree? Daandii kamtu nageenya, tasgabbii, gammachuu fi milkaa’inna addaan hin cinne nu kennu danda’a? Eeti daandiwwan gagabaaboon fayda armaan olii yeroo gabaabaf nu kennan baay’eedha. Nuti immoo faaydaa yeroo gabaabaf turu osoo hin ta’in kan yeroo dheeraf turu barbaanna, akkasi mitiree? Kanaafu faaydaa yeroo dheeraaf turu argachuuf daandii haqaa faaydaa san nu kennu danda’u beekuu, qorachu fi hordofuu qabna. Rabbiin akkana jedha:
“Rabbiin gara mana nageenyaatti waama. Nama fedhes gara karaa qajeelatti qajeelcha.” Suura Yuunus:25
Daandiin haqaa suni kamidha ree laata? Daandiin haqaa yookiin karaan qajeelan suni Rabbiin qofa gabbaruudha.
“Dhugumatti Rabbiin Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessani. Kanaaf Isa qofa gabbaraa. Santu karaa qajeeladha.” Suura Mariyam:36
“Ana (Rabbii) [qofa] gabbaraa, kanatu karaa qajeeladha.” Suuraa Yaasin:61
Rabbiin qofa gabbaruun gabrummaa nafsee ofii, sheyxaana, ilma namaa fi kkf jala nama baasun bilisummaa dhugaa nama goonfachiisa. Namni nafsee ofii fi sheyxaana jala yoo deemu, garri itti deemu itti dukkanaa’a. sababni isaas, ifa ittiin deemu hin qabu. Namni tokko jireenya tanaa fi tan dhuftu keessatti ifa ittiin deemu argachuuf Rabbiin qofa gabbaruu (itti buluu) isa barbaachisa. Ta’uu baannan ifa kana hin argatu.
Rabbiin (qulqullaa’e fi olta’e) akkana jedha:
“…Nama Rabbiin ifa isaaf hin taasisin, ifni homaatu isaaf hin jiru.” Suura An-Nuur:40
“Sila namni du’aa turee ergasii isa jiraachifne ifa isaaf goone fi [ifa] saniin namoota keessa deemu, akka fakkii nama dukkana keessa jiru kan ishee keessaa hin baane ta’aa? Akka kanatti kaafirootaf wanti isaan dalagan miidhagfame.” Suura Al-An’aam:122
Jechi “Ifa” jedhu “imaana”. Namni imaanni osoo qalbii isaa keessatti hidda hin qabatiniin dura du’aa ture, qalbiin isaa tan duutedha. Akkuma imaanni dabaluun qalbiin isaa jiraata adeemti, ifni imaana isaaf ifaa adeema. Eessaa ka’ee garam akka deema jiru ifa imaanatiin ilaala. Namoota keessa ifa imaanatin adeema. Namni ifa kana hin arganne immoo dukkana keessatti hafa, ni raata’a. Keessaa bahuun hin jiru. Kanaafu namoonni kunniin lamaan wal qixxaatu ree? Tokko ifa imaanatiin deema, kan biraa immoo dukkana kufrii fi shirkiitin adeema.
Kanaafu daandiin haqaa daandii ifaati. Namni daandii haqaa kana irra deemu ifaa ibsate deemaa jiraa jechuudha. Daandii haqaa kana irra deemuf qajeelfama nu barbaachisa akkuma namni karaa dheeraa fi biyya hin beekne deemu kaartaa isa barbaachisu. Akkamitti Rabbiin akka gabbarru yoo hin beekiin akkamitti daandii haqaa irra deemu dandeenya ree? Kanaafu daandii haqaa irra deemuuf qajeelfamni tokkichi nuti hordofuu qabnu Islaama. Rabbiin (Qulqullaa’e fi olta’e) akkana jedha:
“Dhugumatti kuni karaa Kiyya isa qajeeladha, isa hordofaa. Karaa Rabbii irraa isin baasanii karaa hedduu hin hordofinaa. Inni(Rabbiin) kana akka muttaqoota (warra Rabbi sodaatan) taataniif isiiniif dhaama.” Suuraa Al-An’aam:153
Islaaman ala karaa biraa hordofuun daandii haqaa irra deemaa jirra yoo jenne dogongorre, jireenya keenya qisaasessa jirraa jechuudha.
Islaama
Islaama jechuun Rabbiif buluu, ajajamu, harka kennu yoo ta’uu Musliima jechuun immoo nama Rabbiif ajajamu jechuudha. “Islaamni Nabii Muhammadin (SAW) hundeefame.”jechuun yaada dogongoraa fi haqa irraa fagaatedha. Islaamni Nabii Muhammadin yoo kan jalqabame ta’ee, nabiyyoonni yookiin namoonni Nabii Muhammad duraa eenyuuf ajajamaa turan? Nabii Nuh, Ibraahim, Muusa, Iisa fi kkf eenyuuf ajajamaa turan? Rabbiifi mitii? Nabiyyoonni hundi isaanitu Rabbiif ajajamoo turan. Kanaafu namoota Rabbiif ajajaman (Musliimota) turan jechuudha. Amantiin isaanis Rabbiif ajajamu (Islaama) turee jechuudha. Kanaafu Nabii Muhammad (SAW) amanti Islaama kan jalqabe osoo hin ta’iin kan itti fixe jechuudha.
Nabiyyoonni Nabi Muhammad (SAW) duraa seerota adda addaa ummata isaanitif ta’uu fi maluu qabu turan. Garuu hundii isaanitu kaayyoo wal fakkaata qabu. Innis Rabbiin gabbaruu fi ummata isaani gara “Tokkichummaa Rabbitti (Tawhidatti)” waamudha. Nabiyyana Muhammad(SAW) seera guutu hanga Guyyaa Qiyaamatti ilma nama kamifiyyuu ta’uu Rabbiin kenneefi. Isaan booda nabiyyiin dhufu hin jiru, Qur’aana boodas kitaabni Rabbiin biraa bu’u hin jiru. Kanaafu ilmi namaa seera Rabbiin buuse kanatti buluun of baraaru yookiin irraa garagaluun of halaaku (balleessu) danda’u. Islaaman ala Rabbiin biratti amantiin fudhatama argatu tokkolle hin jiru. Rabbiin akkana jedha:
“Namni Islaaman alatti amantii biraa barbaade isarraa hin qeebalamu (hin fudhatamu). Aakhirattis inni warra hoonga’an irraayi.” Suuraa Ali-imraan:85
Dhugumattii haada (funyoo) Islaama hin cinne qabachuun of baraarudha. Rabbiin (Qulqullaa’e fi olta’e) akkana jedha:
“Namni hojii toltuu (iklaasan (qulqullumman) Rabbiif jedhe fi Ergamaa Rabbii hordofuun) hojjataa fuula isaa gara Rabbiitti kenne(Tokkichummaa Isaatti amane fi Isa qofa gabbare) dhugumatti funyoo cimaa qabateera; booddeen wantoota hundaatu gara Rabbiiti.” Suuraa Luqmaan:22
Funyoo kanaan alaa kamitu ilma nama baraaru danda’aa?
Gara Islaamatti erga seenten booda dhama’iinsi tokko tokko si muudachu danda’a. Gareewwan adda addaa jiraachun, Muslimoonni akkanatti cunqurfamuun, Muslimoonni itti gaafatamummaa ofii bahuu dhabuu fi amala badaa agarsiisun, ifa Islaama sitti dukkaneessu danda’a. Rakkoole fi dhama’iinsa kunniin gonkumaa haqa Islaama jijjiru hin danda’an. Yeroo baay’ee nuti amantii yookiin hamilee osoo hin ta’in wantoota namoonni hojjatan ilaalun isaan hordofna, murtii dabarsina. Namtichi wanta badaa yoo raawwate amantiinis badaa jenna. Namoota ilaalun Islaama ilaalchise murtii fi yaada sobaa kan qabannu yoo ta’ee dogongorre jirra. Rabbiin kana nu akeekachisa.
“Yoo irra hedduu namoota dachii keessa jiraniif ajajamte, karaa Rabbii irraa si jallisu. Kan isaan hordofan shakkii qofa. Isaanis kijibdoota malee homaa hin taane.” Suuraa Al-An’aam:116
Waa’ee Islaama ilaalchise wanta midiyaan odeessitu yoo hordofne yookin ajajamneef, daandii haqaa irraa baana. Sababni isaas midiyaan harkii caalu kijibdoota, haqa awwaalu, sobaa fi shakkii hordofu.
Shakkii fi dhama’iinsa keessaa bahuuf furmaanni keenya gara Qur’aana fi sunnaa Ergamaa Rabbii (SAW) deebi’uudha. Gareewwan adda addaa Islaama keessatti yommuu uumamani fi wal dhaban arginu hadiisa kana yaadachuun hojii irra oolchun dhama’iinsa fi kufaati irraa fagaachu dandeenya.
عَنْ أَبِي نَجِيحٍ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: “وَعَظَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم مَوْعِظَةً وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ، وَذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ، فَقُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ! كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَأَوْصِنَا، قَالَ: أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ، وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ تَأَمَّرَ عَلَيْكُمْ عَبْدٌ، فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا، فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيينَ، عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ، وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ؛ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ”.
“Abu Najiih al-irbaadi ibn Saariya (RA) akkana jechuun gabaase: Ergamaan Rabbii (SAW) gorsa qalbiin sodaan guuttamtu, ijji imimmaan dhangalaastu nu gorsan. Ni jenne: “Yaa Ergamaa Rabbii gorsa dhumaa (addaan bahiinsaa) fakkaata mee nu gorsi.” Ergamaan Rabbiis ni jedhan: “Taqwaa (sodaa Rabbii) akka qabaattan, hoggana(amiira) keessan osoo gabrichaa ta’eeyyu akka dhageettanii fi ajajamtaniif isiniif dhaama(gorsa). Dhugumatti namni isin keessaa umrii dheeraa jiraatu wal dhabbii baay’ee ni arga. Sunnaah kiyyaa fi sunnaah Khulafa ar-Raashidiin kan namoota qajeelchan hordofaa. Sirritti qabadhaa, itti maxxanaa (qaarriffaan cinaana qabadhaa). Amantii keessatti wantoota haarawa uumaman of eeggadhaa. Dhugumatti bid’aan (amantii keessatti wanti haarawa uumame) hundii jallinna.” Hadiisa 40 An-Nawawi: lakk. 28
Sunnaah Ergamaa Rabbii (SAW) yoo cininnee qabanne dhama’insaa fi bida’aa jalaa baana. Ta’uu baannan banne hafna. Ergamaan Rabbii hadiisa kana fakkaatu keessatu akkana jedhu:
قَدْ تَرَكْتُكُمْ عَلَى الْبَيْضَاءِ لَيْلُهَا كَنَهَارِهَا لاَ يَزِيغُ عَنْهَا بَعْدِي إِلاَّ هَالِكٌ
“Daandii adii (ifaa) halkan isaa akka guyyaa isaa ta’e irratti isin dhiisaa jira. Ana booda eenyulle isarraa hin jallatu kan baduu hedu malee.” (Sunan Ibn Maajah)
Islaamni daandii ifaati. Namni daandii kana irraa jallate nama of balleessuf deemu malee nama milkaa’uf deemu miti.
Gudunfaa
Daandiin haqaas daandiin dharaas ifa. Keessaa filate irra deemun mirga abbaati. Eenyulle itti hin dirqisiisu. Yeroo baay’ee daandii haqaa irra deemun akka ibidda irra deemu itti fakkaachun namoonni baay’een isarra deemu jibbu. Eeti daandii haqaa irra deemun carraaqqi fi qabsoo guddaa barbaachisa. Daandii dharaa ykn jallinnaa irra deemun baay’ee salphaa fi faayda baay’ee waan nama kennu fakkaata. Garuu dhumni inni itti nama geessu hamaa fi adabbii ibiddaati. Fuggisoo kanaa daandiin haqaa immoo faaydaa fi milkaa’inna zalaalamiitti nama geessa. Jahannam iddoo gahuumsa fi dhumaa daandii jallinaati. Jannani immoo iddoo gahuumsa fi dhumaa daandii haqaa ykn qajeelati. Yoo daandii haqaa irra sirritti gadi dhaabbatte deemte Insha Allah dhumni kee Jannata. Daandii haqaa hordofuuf Rabbiin haqaan gabbaruu, Qur’aana fi sunnaah barachuu, qo’achuu, qorachu, hordofuu fi qabachuu, wantoota fi warroota Qur’aana fi sunnah faallessan irraa fagaachu, hojii gaggaari iklaasa fi shari’aa waliin kan deemu hojjachuu, daandii qajeela irratti Rabbiin akka si jabeessu kadhachuu, obsa qabaachu barbaachisa. Akkuma iklaasan (Rabbii qofaa jette) hojii gaggaari baay’iste hojjattuu fi obsituun akkasuma daandii haqaa irratti jabaata adeemta. Rabbiin gara karaa qajeelatti hunda keenya haa qajeelchu.Amiin. Yaa Rabbii dogongora keenya nu araarami.


text:
Breaking:-
Dursaan ABUT Dr.Dabretsiyoon G/Mikaa’el, baatiwwan jahan darban keessatti Muummichi Ministiraa Itoophiyaa Dr.Abiyyi Ahmad hojii aja’ibaa hojjataniif galatoonfatanii, fuldurattis Ittifufanii Itophiyaa bulchuu fi ceessisuu kan danda’u isaan qofa jedhan.Hojiiwwan baatiiwwan jahan darban Dr.Abiyyi hojjatan karoora ADWUI itti kenne odoo hintaane akka bulchaa biyyaatti ofii itti yaadanii kan karoirfatanii raawwatanidha jedhan.Kanaaf hojii gama hundaan hojjatame akka dhuunfattis ta’ee akka paartiitti amanuuf kan nuu dhibeedha jedhe.Kanaaf dinqusiifannaan keenya kabaja guddaa waliin jedheera.
Kunooti bulchuu hindanda’an odoo nuun jedhanii,akkasitti harka kennachiise ilmi Abbaa Gadaa!!
Amma sa’aa laaqanaaf bahameera.Sa’aa booda filannootu itti fufa!!
via: Dammaqaa Nagaasaa
“A Federal form of government is a preferred option in Ethiopia as long as we don’t confuse regional arrangements with ethnic identity. Each regional administrative unit should serve all citizens with respect and without discrimination.” PM Abiy Ahmed #EPRDFcongress #Ethiopia pic.twitter.com/K3PnM4Slcn
— Fitsum Arega (@fitsumaregaa) October 3, 2018


text:
Walgahiin ministeeroota haajaa alaa kan agamtaa Afrikaa inni 39ffaan, har’a Finfinnee keessatti banamee jira.Weerarrii dhukkuuba KOOVIID-19 eega dhufee kaasee walgahii sadarkaa olaanaa qaamaan argamuun gaggeffamu ta’e jira.
Ministeeroonni haajaa alaa fi ministeeronni kanneen biroon guyyaa lamaaf dhimmoota adda addaa ajandaa irra qaban irratti dubbatu.Kunis, waaltaa to’annaa dhukkubootaa kan Gamtaa Afrikaa akka hojii akka jalqabuu gochuu kan jedhu kan of- keessa qabu ta’u, komishinni gamtaa Afrikaa agarsisee jira.


text:
Yaa Oromoo tokkummaa kee mirkanneeffadhu fuurmaata waaliif ta’ii
Viva mararaa kumsaa/Jaal Gammachuu Ayyaanaa (Koloneel) fi Lammaa Magarsaa
Maaliif Qondaaltoota olaanaa ABO keessaa daftee dura Gammachuu hiite OPDOn!?!
“Waa malee manni guyyaadhan hin aaru” jedha Oromoon.
Jaal Gammachuu Ayyaanaa goota ,kutataadha.ciniinnataa,nama funyaan saree jedhamuun beekamuudha.OPDO mitii wayyaneen Gammachuu sodaatti.Mootummaan Eetiriyaan mataanshee Jaal Gammachuu akka bakakkatti ilaalaatti.Dandeettii fi beekumsa addaa qaba.Ejjennoorratti sibiila.
Eenyuu ol immoo ciminaa fi gahumsa jaal Gammachuu Lammaa Magarsaatu beeka.Ijoollummaarra qabanii wal beeku.Hojii adda addaa irratti waliin hojjataniiru.Sabaaf waliin hojjechuuf waliin ijaarramaniiru.jaal Gammachuun osoo gara Eetiriyaa hin deemiin dura Koloneelummaa kan argate Waraana Wayyaanee ta’eeti.Yeroo turtii Waraana diinaa ta’e keessatti hangi diinaaf hojjetee fi diinarratti hojjete wal qixa miti.Diina waliin jiraachaa sabaaf galaa gumaachaa ture.Dooyaa qabsoo warraaqsaa #Funyaan_Saree jechuun akkasi.Gammeen yeroo wayyaaneen kibbatti ergite kibba oola.Baadiyyaatti yoo bobbasaan magaalaa.Ofiin bulaa ture.#Oolmansaa gara irra caalu #Karanbullaataphachuudha.Tooftaa kanaan Wayyaaneen kun Duuriyyeedha ittiin jettee itti dhiiste.Icciitii Lammaa Magarsaa Gammachuun tokko lamaan beeka.Lammaan Gammachuu danda’ee ilaaluu hin danda’u.Waan lammaan godhaa ture hunda beeka.Jaal Gammachuun ,Lammaa ajajaa tureera.
#Asmaraatti yeroo waliigaltee,Lammaan Asamaraa deeme sana Karaatti bahee kan dura simate jaal Gammachuu ture.Gaafuma ija Gammachuu argu dhadhaa abidda bu’e ta’e jedhama.Beekaaf ture.Jaal Gammachuu iddoo barbaachisaa jaraa sirriitti beeka.Keessoo fi irra,ciminaa fi dadhabina Waraana warraas ni beeka.Lammaa qofa miti Dr Abiyyii waliinis waa xiqqoo dalaguun hin hafne.Gammeen bakka isaan rafanitti balbala banee nutti seena sodaa jedhu irraa dafanii qabuu hin oolle.
Akkuma Jaaldeessi Re’ee dafee dura ija balleessu OPDOn nama jabaa keessoo ishee sirriitti beeku kana dursitee ukkaamsite.”
Egaa kanas ta’ee sana,ABOn nama jabaa akka Gammachuu hedduu qaba.Diinni yaaduma dadhaba.
#Seenaa kana kitaaba #Tasfaayee_GabraAb irraan fudhe.
FREE jaal Gammachuu ayyaanaa
Irbuu Shinnigaa.
JIJJIRAMNI OPDO KANADHA?
Mootummaan waliigaltee ABO wajjin taasifamee fi waadaa waliif seename cabseera. Kanaafuu ABOn maaliif Oromoo ficcisiisa? Koloneel #Gammachuu_Ayyaanaa fi #Faqqadaa_Raggaasaa hidhamuun mallattoo guddaa ragaa guddaa Mootummaan waliigaltee sana cabsuuti. ABOn obsa daangaa darbe obsaa jira. Qondaaltonni isaa tokko tokkoon butamanii hanga mana hidhaatti guuramanitti eegaa jira? Mootummaan Kun kan itti gaafatamummaan itti dhaga’amu miti. Mootummaan kashalabbootaa fi kosii mandaraa funaanamtee fi ijoollee mana bunaatti dhalatte kan TPLF bara 1991 “homeless “ funaantee nama goote akka #Abiyyi_Ahimad fa’atu biyya bulchaa jira. Isaan kanarraa waan gaarii eeguun hin taatu. ABO uummata Oromoof waamicha gochuu qaba. Koloneel Gammachuu Ayyaanaa hidhuun shira haaloo baafannaa Kamaal Galchuu fi Haayiluu Gonfaa xaxanidha. Dubbittiin roorroodha malee siyaasa miti. ABO n itti yaaduu qaba. Jarri kun hagganoota ABO hunda tokko tokkoon hiitee fi ajjeestee balleessuu barbaadfi! Kutannoon loluudha! Oromoof waamicha gochuu . Obsi daangaa qaba!
Jaal Amaan Filee, Itti gaafatamaan waajjira ABO kan Godina Wallagga bahaa humnoota tika mootummaan ukkaamsameera.
Miseensotaafi qondaaltota addichaa hidhaatti guuruun ni dandahama kaayyoofi galma qabsoo ABO fi qabsoo Oromoo garuu hidhuun hindandahamu.
Shirri OMN Jawwee Mohammed kana fakkata?
Maanguddoon kun obbo Balaay Yaadataa fi kkf jedhamu. Jiraataa magaalaa Gimbiiti. Guyyaa har’aa Oromoota biraa waliin qabamanii hidhaman.
Maanguddoon kun Oromoota yeroo Jawaar OMN fudhatee gara Oromiyaa Lixaatti imale sana marii hawaasaa irratti yaada kennan keessaa nama tokko turan. Har’a hidhamaniiru. Oromoota yeroo sana OMN irratti yaada kennan keessaa eenyutu hin hidhamin hafe?
Shakki!
Ethiopia: ጥብቅ መረጃ – ተስፋዬ ኡርጊ: ከበግ ደላላነት – ጌታቸው አሰፋ ዋና ቀኝ እጅነት | Tesfaye Urgi | Getachew Assefa
Ayyaana cuuphaa ( Ximqat) ilaalchise Magaalotn Oromiyaa maal akka fakkaatan ilaala . Yeroo nuti lafa walitti dhiphifnuu isaan tokkof harka dhawaa siyaasa isaani ballifatu.
ቤ/ክርስቲያን እና በዐላትን ለፖለቲካ ፍጆታ ማዋል ነውር ነው
OMN: “Dubbii Cirodhumte”
Jaal Jabeeysaa Gabbisaa miseensa SH G ABO kan har a opdon hiite!
Mass arrest continues in Oromia
These include OLF members and leaders intimidation and harassment vastly happening in various areas in Oromia
1. J.Jabeessaa Gabbisaa MSGABO
2. J.Amaan Filee BBWABO NAQAMTEE
3. J.Bulii Ejjeetaa BBKSABO
4. J.Galgaloo Waariyoo
5. J.Dambii Tashoomaa
6. J.Iddoosaa Taaddasaa
7. Obbo Balaay Yaadataa Gimbii
8. Koloneel Gammachuu Ayyaanaa
9. Faqqadaa Raggasaa
10. Obbo Getaachoo Bayyanaa (abbooti qabeenyaaf jaarsoolii biyyaa)
11. Obbo Qanaatee Ayyaanaa (abbooti qabeenyaaf jaarsoolii biyyaa)
12. Obboo Getaachoo Tolasaa (Shaanqoo) abbaa qabeenyaa.
13. Obbo Dastaa Lataa abbaa qabeenyaa
14. Obbo Awaluu Nagaadraas abbaa qabeenyaa
15. Obbo Nuuruu Baqqalaa abbaa qabeenyaa
16. Obbo Margaa Fayisaa hojeetaa Mot.
17. Anuumaa Darajjee Qeerroo
18. Guutamaa Gaaromaa Qeerroo
19. Dastaa Moosisaa Qeerroo
20. Mootummaa Gabayyoo barataa
21. Darajjee Guddataa barataa
22. Ababa Raggaasaa barata
23. Obbo Fiqiruu Nagaasaa,
24. Aadde Aagee Tarfaa,
25. Raguueel Hayiluu,
26. Henook yohannis,
27. Burqaa Biraanu,
28. Isiyaaq Zalalem fi
29. Solomon Shaanqoo
30. J/ Abbilee Dheeree /Buttaa Odaa/ (Miseensa #WBO)
31. Dajjaamach Bayyanaa (Shaambuu)
32. Lookoo Guutamaa Manguddoo waggaa 65 (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
33. Dawiit Qajeelaa Abbaa Gadaa Jaarsoo (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
34. Dabala Fiqiruu (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
35. Diinqaa Adamuu (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
36. Fiqiruu Tadasaa barsisa (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
37. Cuuccaa Mulgeeta (Wallaggaa Lixa Jaarsoo)
38. Barsiisaa Akiliiluu Hordofaa (Dambi Doolloo)
39. Barataa Burqaa Yaaloo (yuunversiitii Walqixxee)
40. Naahiil Ababaa (Barsisaa Universty Amboo)
41. Dargaggoo Dukkallee Holotaa, Ona Qarcaa ganda Lamii Hirphaatti waraana EPRDFn ajjeesame
42. Turee Uddeessaa, Ona Qarcaa ganda Lamii Hirphaatti rasaasaan mataa keessa dhahamee amma Hospitaala Bulee Horaatti waldhaanamaa jira
43. Mijuu Birbirsaa, Ona Qarcaa magaalaa Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
44. Abarraa Duuloo, magaalaa Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
45. Taarikuu Elemaa, magaalaa Qarcaa ganda 02tti ajjeesame
46. Milkeessaa Galgaloo, magaalaa Qarcaa ganda 02tti ajjeesame
47. Tasfaayee Wubee, konkolaachisaa Ambulaansii magaala Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
48. Alamuu Waddeessaa, magaala Qarcaa ganda 01tti ajjeesame
49. Roobalee Gammadee, ganda Lamii Qarcaatti ajjeesame
50. Guyyee Boggaalee, magaalaa Garbaa ganda 01tti ajjeesame
51. Lammii Hoxxeessaa, ganda Lamii Qarcaatti ajjeesame
52. Bariisoo Quruuxaa, maanguddoo ganna 80 ganda Lamii Hirphaa iddoo addaa Kellaa Fayyaa jedhamutti ajjeesaman.
53. Aadde Dukkee Shaggee maanguddoo ganna 70 Ona Qarcaa ganda Boorottuutti ajjeesaman.
54. Girmaa Dastaa jedhama. Lixa Shaggar Kaachisiirraa humna waraanaa mootummaa Itoophiyaatiin qabamee hidhame.


text:
Gabaasa Qeerroo Caamsaa 19,2015 Naqamte
Godina Wallaggaa Aanaalee Jimmaa Arjoo gandoota Waayyuu Qilxuu,Kamisa Beeraa fi aanaa Nuunnuu Qumbaa ganda Bildiimmaa Qexxoo keessatti guyyaa kaleessaa uummati bakkeewwan kana jiraatu Wayyaanee fi jala deemtotashee OPDOtti waaroo salphinaa uffisan
Onaa Jimmaa Arjoottis ta’e walii gala biyyattiitti filmaata sobaa geggeessituuf mootummaan Wayyaaneen tokkoshaneen nafiladhaa jedhus falmii jabaan uummata irraa itti ka’aa jira.
Jimmaa Arjoo gandoota Waayyuu Qilxuu fi Kamisa beeraatti uumnata bobbaasee wayita Mootummaan Wayyaaneen akka hayyudureen tokko Shane’s isinitti agarsiisutti nufiladhaa yeroo jedhu uummati walgahii harkatti fashaleessuun kaabinoota haalaan naasuun akka rifatan Qeerroo Jimma arjoo gabaasee jira.
Oduu walfakkaatuun achuma ollichatti kan argamu aanaa nuunnuu qumbaa ganda Bildiimmaa qexoorraas uumnati biyyi tokko shaneen filannoo geggeessitu addunyaa kanarraa dhaga’amee hin beeku jechuun FDG Wayyaanerratti waan dhageessisaniif yeroo ammaa kana namni bakka bakkatti sosso’uuf rakkoo guddaa keessa akka jiran Qeerroon gabaasa.


text:
Afaan hojii :- Afaan Jarmanii, Faransaayii, Xaaliyaaniifi Roomeenish
Bulchiinsi:- Sirna Federaalummaa Paartii baayi’ee
Dimookiraasii:-Kallattii (Direct Democracy)
Sirna caasaa Federaalummaan kan hunduufte:- A.L. A.Fulbaana 12 bara 1848
Baayi’inni uummataa:- A.L.A bara 2014 akka lakkaa’ametti 8,211,700
Galiin tokkoon tokkoon namaa:-Doolaara US Ameerikaa 58,731. Adduunyaarraa sadarkaa 9ffaadha.
Qrshiin biyyattii :-Farankaa Siwiiz.(Swiss franc)
Biyyi Siwiizer laand Awurooppaa dhihaafi giddu galeessa gidduutti kan argamtu si’a taatu karaa kibbaa Xaaliyaanii,Karaa dhiyaa Faransaayii,Karaa kaabaa Jarmanii,Karaa bahaa Ostiriyaafi Keleshiti wajjin waldaangessiti
Siwiizer laand karra galaanaa tokkolle kan hinqabne si’a taatu, Biyya sirna dimookiraasii dhugaa qabdudha.Magaaloti gurguddaa; Zuurikiifi Jeneev jedhaman sadarkaa adduunyaarratti faayidaa diinagidee isaaniitiin beekamu.Siwiizer laand hamma A.L.A bara 2002 tti adduunyaarratti gartuu biyyoota adduunyaa eenyullee hinturre.Garuu A.L.A bara 2002tti miseensa mootummoota gamtoomanii taate.
Fannoon diimaa (qaxaamurri diimaa) adduunyaalessaa yeroo jalqabaaf kan hundeeffame biyyattii kana keessattidha. Kan hundeesses Henerii Duunaadha.Teessoo dhaabbilee adduunyaa baayi’ee ta’uun isheemmoo,adda ishee godha.Isaan kunniin keessaa magaalaa New Yorkitti aansee teessoo mootummoota gamtoomaniifi waldaa gabaa bilisaa Awurooppaadha.Siwiizer laand keessa uummattooti jiraatan afaan afur dubbatu.Isaanis:Afaan Jarmanii,Xaaliyaanii,Faransaayiifi Roomaan dubbatu.
1.Afaan Jarmanii % 63.5
2.Afaan Faransaayii % 22.5
3.Afaan Xaaliyaanii %8.1
4.Afaan Roomaan %0.5
Amantii
1.Kaatolikii Roomaa % 38.21
2.Siwiss reform church % 26.93
3.Islaam % 4.95
4.Protestaantiin % 2.89
5.Ortodoksii % 2.14
6.Kan amantii hinqabne %21.42
Dhaabbileen adduunyaa Siwiizer laand keessatti argaman
Siwiizer Laand teessoo waajjira
1-Muummee mootummoota gamtoomanii durii (League of nation)
2-Mootummoota gamtoomanii lammaffaa(UN)
3-Waldaa fannoo diimaa adduunyaa
4-Waldaa ji’a diimaa adduunyaa
5-Waajjira dhaabbata fayyaa adduunyaa ( WHO)
6- Waajjira waldaa hojjettoota adduunyaa ( ITU)
7-Waajjira kooluu galtoota adduunyaa (UNHCR)
8-Waajjira daldala adduunyaa (WTO)
9-Waajjira qabeenya qilleensa adduunyaa
Kanneen kanaa oltti ibsaman malee teessolee dhaabbilee adduunyaa dhibba lamaa ol ta’an taatee tajaajilti.
Siiwizer laand biyyoota adduunyaarratti qabeenyaan badhaadhoman keessaa adda dureen kan beekamtu si’a taatu,sirna diimokiraasii gaarrii ta’e kan qabduufi mirgi namoomaa kan keessatti kabajame, uummattooti ishee sadarkaa jireenyaa gaariin keessa jiraatanidha.
Akka galmee dhaabbata maallaqa adduunyaatti (I.M.F) adduunyaa irratti biyyoota qabeenya guddaa (GDP) galmeessisan saddeetti keessaa tokkodha.Keessumaa magaalaan Zuuriik jedhamtu adduunyaa irratti biyya qabeenyaan sadarkaa lammaffarra jirtudha.
Siwiizer laand lola waraana adduunyaa tokkoffaafi lammaffaa keessatti biyya kamiinillee hinweeraramne.Hinweerarres.Keessumaa Tibba lola waraanaa adduunyaa tokkoffaatti (A.L.A. bara 1917) hogganaan warraaqsa Ruusiyaa Viilaadmiir Eliyaanichi Uuliyaanoov Leeniin biyya keessa turedha.Siwiizer laanda teessoo mootummoota adduunyaa (League of Nations) jalqabaa turte.Kana malees gartuu loltummaa biyya kamillee miti.
Mootummaan federaala Siwiizer laand Pirezidaantoti torba waggoota afuriif kan ishee bulchaan si’a ts’u, isaan kunniin keessaa tokko waggaa tokkoof bulchaa ta’ee tajaajila.Waggaa itti aanuummoo isaa kaantu waggaa tokkoof bulcha.Sana booda isa itti aanutu itti dabra.Haaluma kanaan dabaree dabareedhaan waggaa tokko tokkoof bulchu jechuudha.Adduunyaarratti bulchinsi diimokiraasii ammayyaa kan Siwiizer laandidha.Uummati yoo murtii paarlaamaan biyyattii murteesse isaanii ta’uu dide,baayi’inaan hiriira nagaa ba’ee murtiiwwan paarlaamaan dabarse sana galagalshuufi (jijjiirsisuuf) mirga qaba.Kun immoo adda ishee godha.
A.L.A. bara 1815tti gumii Viyeenaa (Congress of vienna) godhame irratti,mirgi gartuu ta’uu dhiisuu (neutrality policy)) fudhatama argatee murtii raggaasifamedha.Garuu A.L.A.bara 2002 murtii kana kaastee miseensa mootummoota gamtoomanii taateetti.Garabiraa kan nama dinqisiisu Siwiizer laand hamma ammaatti miseensa gamtaa Awurooppaa ta’uu dhiisuusheedha. Uummattooti Siwiizer laanda miseensa gamtaa Awurooppaa akka taatuuf gaaffii dhiyaate yeroo baayi’ee kuffisaniiru.
Alaabaa Suwiizer laand gidduu mallattoon fannoo jira.Kunis Siwizer laand biyya waldaan fannoo diimaa yeroo jalqabaaf keessatti hundeeffame ta’uu ishee yaadachuudhaafidha.
Humni waraanaa Siwiizer laand dhiira qofaan kan gurmaa’edha.Karra galaanaa waan hinqabneefis humna waraanaa galaanaa hinqabdu.Namni lammii Siwiizer laand ta’e kamillee,biyyaasaatii alatti biyyaa kamiifillee miseensa waraanaa ta’uun dhorkadha. Haata’ullee malee miseensa waardiyyummaa Vaatikaanii Siwiiziif garuu nihayyamama.
Qulqullinaafi jabina isaatiin adduunyaarratti sadarkaa sadaffaarratti kan argamu sa’atiin Siwiis beekamaadha.Omisha warshaa biyya alaatti ergitu keessaa meeshota keemikaalaafi elektirooniksiidhaanis adduunyaarratti beekamtuudha.Burqaan humnaa biyyattii % 56 elektiriikiirraa % 39 immoo nukileerraarra kan argamu waan ta’eef biyyoota burqaa humnaa kaarbooniirraa walaba ta’een fayyadaman keessaa akka fakkeenyaatti ilaalamti.
Namni Siwiizer laand dhiirri, hamma umrii waggaa 80 tti, dubartiin hamma waggaa 84.7 lubbuun jiraachuu danda’u. Kun immoo adduunyaa irratti 1ffaa ishee godha.Baasiin fayyaa tokkoon tokkoon namni Siwizerlaandii,biyyoota Awurooppaa kaanii wajjin walbira qabamee yeroo ilaalamu kan Siwiizer laand olaanadha.Uummatishee 2/3 ta’u magaalota keessa jiraatu.
Imaammati gartu-hinqabnee (Neutrality policy) beekamtii argachuun uummata isheef miira walabummaa waan isaanii uumeef, keessumaa Baankoti Zuurikiifi Jeneev iddoo hoggantooti malaan maltooti biyyoota adduunyaa tokko tokko horii biyyaa isaanii dhoksanii keessa kaa’atan taatee tajaajilaa turteetti.Baankoti Siwiis A.L.A.bara 1714 kan hundeeffaman adduunyaa irratti baankota uumrii dheeraa qabanidha.
Sababiin gara biraa hoggantooti biyyoota adduunyaa tokko tokko, horii uummatasaanii saamanii dhoksaadhaan baankota Siwiisii keessa akka kaa’atan kan isaan jajjabeesse, seera baankii Siwiis A.L.A. bara 1934 tumamedha.
Seerri bara sana tumame, iccitii nama horiisaa baanki Siwiis keessa kaa’ate qaamni saaxile seeraan gaafatama jedha.Baankoti Siwiis naamusa iccitii eeguudhaan,akkasumas karaa waldhaansa fayyaatiin iccitiifi eegummsa dhukkubsataafi Doktora gidduu jirus akkasuma eegamaadha.Garuu A.L.A. bara 2010 iccitiin baankii Siwiizer laandii kun itti fufuu akka hinqabne Paarlaamaan biyyattii murteesseera. Sababiin kanaas hoggantoota biyyoota adduunyaa tokko tokko qabeenya uummattoota hiyyeessa biyya isaanii saamanii kaa’atan,baankoti Siwiizer laand dhoksanii kaa’uu hinqabn ejjennoo jedhurra waan ga’aniifidha.
Fakkeenyaaf biyya Afiriikaa keessaa mootii biyya Liibiyaa kan turan, Mohaammad Gaadaafii,Pirezidaantii biyya Misiraa kan turan, Husinii Mubaarekiifi Pirezidaantiin biyya Tuuniisiyaa kan turan, Biin Alii qarshii bilyoonatti lakkaa’amu kaa’atan akka hinsochoone dhorkiteetti.Isaan kunniin keessaa Doolaariin miliyoonii 662 kan Mohaammad Gaadaafii, Doolaariin miliyoonii 410 kan Husinii Mubaarekfi Doolaariin miliyoonii 60 immoo kan Biin Alii, akka hinsochoone qobqobbii irratti gooteetti.Kana malees Pirezidaantii Ayiverikoost kan turan Looreen Gaabgoo,Pirezidaantii Haayitii Michael Martelly,Pirezidaantii Filippiins Ferdinaand Maarqoos,Doolaarii miliyoonii 684, Pirezidaantii Naayijeeriyaa kan turan Saanii Abaachaas kan kaa’atan Doolaariin miliyoonii 645nis A.L.A.bara 2003tti gara biyyoota isaaniitti akka deebi’u godhameera.
Akkasis ta’ee Ammallee hoggantooti abbaa irreefi kanneenis horii doolaarii tiriliyoonii 2tti shallagamu iccitiinsaa akka eegametti baankii Siwiis keessatti argama.Akka galmee odeeffannoo tokko tokko ibsanitti yoo ta’e hamma hardhaatti doolaarii tiriliyoonii 2 iccitiidhaan kaa’ame keessaa tiriliyooniin 1.5 biyyoota Afiriikaafi bahaa giddu galeessaa keessaa kan saamamanidha jedhamee tilmaamama.
Masaraa Mootummaa Siwiizeerlaand
Yaa dubbistootaa ! yoo waa dubbisan waa irraa hubatu.Hammuma dubbisanis beekumsa dabalatu. Hardhaaf kanan sinii qabadhee dhiyaadhe kanuma.Jildii 12ffaa irrattimmoo gara biraan qabadhee dhiyaadha.
Saamu’eel Hordofaa Miijianaa tiin!


text:
Guutummaa Itiyoophiyaa keessatti vaayrasii Koronaa irratti qorannaa fi barsiisii bifa duulaan gaggeeffamaa jira.
Dullii kun Oromiyaa keessatti Roobii Hagayya 12 bara 2020 kan jalqabamee yoo ta'u guyyaa kudha shaniif kan turu ta'u Biiroo Eegumsa Fayyaa Oromiyaatti daayreekteera barnoota fayyaa fi Komunikeeshinii Aaddee Sa'adaa Ahmad ibsanii jiru.
Dhukkubii Koviid-10 hammaataa akka jiru kanaafis sababaan guddaan of-dagannaan uummataa akka ta'e ibsameera.
Namoonni dhukkubii koroonaa Itiyoophiyaa keessa hin jiru, mootummaatu filannoo gaggeessu dhisuuf dhukkubicha sababii godhatee, Vaayrasiin Koronaa dargaggoo hin qabu, maanguddootaa fi namoota duraan dhukkuba adda addaa qaban malee ilaalcha jedhuun of-dagatan jedhamee jira.
Magaalaa Buraayyuu, Sabbata, godiina Gujii fi Harargee bahaa dhukkuba Koviid-19 kanneen itti hammaatee keessaa ta'uun ibsamee jira.
Gaaffii fi Deebii gaggeeffame Caqasaa


text:
Guci Warraaqsa Oromo Ambott Jimaata,Caamsaa 2, 2014 qabsiifamee golee Oromiyaa hundatt boba’ee gidduutt kan dhaame fakkaate ture. Ni dibame malee akka hin dhaamne barattootii fi jiraattoti Giincii Sadaasa 12, 2015 deebisanii yoo qabsiisan ammas Oromoon bakka jiran hundaa walharkaa fuudhanii laboobsaa jiru. Silaayyuu mirgi Oromoo mulqamuun itt fufaa, dhiigi ilmaan Oromoo dhagala’aa, bakka akeekkatame utuu hin gahin attamitt dhaabbachuu dandah jedhamee yaadamaa? Gidduutt sochiin kan caame haa fakkatu malee ilmaan Oromoo tokko tokkoon dhossaatt ajeefamuu fi hidhamu hin dhaabne. Amma dhumnus jiraannus waliin, yeroo jedhamutu gahe. Sochiin akkasii empayerittii keessatt hedduminaan haa tahu akaakuun argamee hin beeku. Oromoon, tokkummaan saanii kan hin mamsiifne tahuu firaafis hamajaajiifis mirkaneessuuf carraa argatani.
Sochichi amma ji’a tokko caalaa fixuuf adeema. Haalli saa, Oromoott qaabannoo laalaa, miidhamaa, roorroo, tuffii, hidhaa fi ajjeechaa jaallewwwanii dhandhamatan baroota darban hundaa itt fideera. Utuu isaan akaakoliin tahaanii dhiigi daa’immanii dhangala’uu arguu caalaa sukeessaa, gubaa fi wajiijaan hin jiru. Waliin imimaa laalaa darbe keessa deebi’anii jiraachuu jala hin baane. Jabinaan kaayyoo keenyatt cichinaan Wayyaanee qofa utuu hin tahin rakkina qabnu hundarra ni Haannaa. Ayyaanni gootota Oromoo darbanii yoomu qabsoo faanaa hin hafu. Nuti engada Nugusa, kaleessa Dargii harras TPLF kabaa dhufeen mo’amaa jirra. Hariiroon kan nu qabate waliin qabnu hin jijjiiramne. Haala si’ana jiruun tokko tokko “Sonni Cehumsaa 1992” itt mullachuutt kaheeera. Gamaa gamanaa wal sadaa, akka warabessa raqa o’aa argateett, yuusaan wal waamaa jiru. Sana keessa ammas gaaffiin kolonummaa Oromoo irra dibaan darbuuf deemti. Seena gara dabarsuun, dhiiga dabaankufoota Oromoon, kanneen aangott bahuuf riqaa ijaarrachuu abjootan, dursanii hamaa dhufuu dandahuuf akeekachiisuun dirqama jaalbiyyummaatii. Sochiin keenya ni bargaawe malee hin bilchaanne.
Wayyaaneen akka feetutt gadi qabuu dadhabnaan utuu rasaasa hin fixatin jettee akka addunyaan leelloon isee hubatu wawwaachuun, labsa (Awaajii) baasuutt kaateettii. OPDOnis akka ajajamtett jalaa qabaa jirtii. Kan gaafatamee deebstee badu irra, hamma qawween harka buututt ummata fixuu filattee. Sochiin ummataa ka’e kun tokkoffaa labsi dubbii fide labsaan shaaramuu, yakkamtooti dhiiga ijoollee suduudaa fi harka lafa jalaan dhangalaasan xaddachatt dhihaachuun gaafa mirkaneeffame wanti araarri gumaa manguddoota Oromoo walii wanti hin jalqabamneef hin jiru. Ilmoon namaa, qawwee roorrisaa baatu, gaafa dammaqee nama tahuu saa hubatu, qawween qoraan akka taatuu waraana Dargii irraa agarreerraa. Rincica jabaa cunqurfamootaa qofa gaafata.
Labsi jennu kun qooqota tokko tokko haa jijjuuru malee, isuma Dargiin isaan irratt baasaa ture. Sun Dargii, ummata Wayyaanee caalu haammateefuu dhimma hin baafne. Dhugaan maaliinuu golgamtee hin haftu. Ummati Oromoo didaa jiru utuu arguu, naa tumsaa ofirratt ka’aa jedhee magana. Ummata Habashaas yoo tahe, kan Tigray hin beeknu malee, erga isaa ajeeffatee tureera. Qaanii hin qabanii, waa’ee kennataa, guddinaa, demokraasii argamsiise jedhu xibaaraa. Waa’ee nammi miliyoonii digdamaa gad hin taane jeejeen dhumaa jiruu hin dhofne. Wayyaaneen ummatoota Empayera Itophiyaaf balaa dhumiisaa malee waan fide hin qabu.
Gaaffiin ummati qabatee bahe lafti Oromiyaa keenya kan mootummaa Wayyaanee miti jedhaa. Hin gurguramu, ummati saas hin buqqifamu jedhaa. Wayyaaneen nu moo’uuf nuti hayyama hin laanneef hin laannuufis jedha. Abbaa feene kan filannu nuwi malee halagaan angoon nurra hin bahu jedha. Gaaffolii ka’an kanaaf deebii kennu malee, abalutu dhiibe, abalutu afaan kaa’e jechuun gaaffii saanii tuffatee bira darbuuf mirga hin kennuufii. Ummati Oromo tokko manatt hin hafin bahee gaafataa jira.
Maqii deggertoota saa sabgidduu ittiin waammatu “shororkeessituu” jedhu dhahuun labsi olitt kaafnen, Mudde 15,2015 ummata Oromoo irratt waraana labseera. “Xabbaabota” fi “Timkiitanyoota” balaaleffata. Murni maqaa dhahe lamaan namoota yk dhaabota Oromoo fi Habashaaf dubbatan jechuu saatii. Dhaabi Oromo, akka isaa digaluu utuu hin tahin hundee gadi fagoo fi jaalala ummata ofii kan qabu. “Timkitanyaa” kan jedhuunis ofirrumman kan isa caalan miti. Isa irra isaan “Itophiyummaan” of ijaaruun seenaa saanii irra ni argama. Farreen Oromoo tahaniyyuu, TPLFn yoo walbira qaban garlamaan dubulshootii. Haa tahu malee, ummati saanii eenyuun “shorokeessituu” akka jedhan hardha kana, mee bakka ragaan jirutt haa gaafatamanii. Yoos hamma ofii bara.
Ummati gaaffiin dhigi ijoollee saa itt dhangala’ee utuu deebii hin argatin warra dhiigaa gamanatt dhiisee manatt dacha’uun hin eegamu. Akka aadaa Oromoott hamma gumaan bahutt jara akkasii wajjiin jiraachuun, waliin nyaachuun cubbuu dhaa. Waldhabdeen jiru nagaan furamuun eebbifamaa dhaa. Araarri yoo bu’e jireenyaafis guddinaafis waayyaa dha. Obsi ummataa daangaa qaba. Oromoon nagaaf durfannoo kennuuf malee akkuma inni kaan hudhu, harka ittiin hudhan isa caalu qabu. Gaafa isaan harka saanii tokkummaan hiixatan akka qabaa saanii hin guutne diinnis beekaa.
Kanaaf ulfinaan hamaa marsaa jiru kana dabarsuun cunqurfamaa fi cunqursaafis anjaa qaba. Oromoon mirgaaf lolatu. Wayyaanee humna fi qabeenya saanii kan ofii godhee hambisuuf lolata. Hariiroon Oromoon Habashaa walii qabaatu kan ollaa gaarii irra hin darbu. Sanaa ala ummati hanga murteeffatutti eenyuu kana taana sana taana jechuuf wakkilummaa hin qabu. Wayyaaneen biyya ishee waan hin taaneef gaddhiiftee bahuu gadi filmaata hin qabduu. Gaaffii fi dhaadannoo ummata rincicaa jiru kan dhaggeeffate deebiin halagaaf kennu sanaa ala tahuu hin qabu. Ummatichi kan gaafatu walalbummaa dha; sabboonaan tokko sana jechuuf yeella’uu hin qabu.
Ummati Oromoo gootumman harka duwwaa, nagaa akeeka godhatee, diinaan nakkaraa jira. Hardha hobbatii yoo dhabe, bor hidhatee itt deebi’a. Mirga saa dhalootaa utuu hin deebifatin ilmoo namaati jedhe lamuu of himuu hin dandahu. Fashistii akka EPRDF waliin nagaan qabsaawuun of ajjeesuu akka tahe ummati mirkaneeffateera. Anga’ooti addunyaa qabsoo nagaa nutt afarsan yeroo ummati keenya isaan miidhamu callisanii ilaalaa jiru. Qubqabsiisoti saaniillee akka waan tisiisi du’eett nu hin laalle. Qawwichatu kan jara saaniitii. TPLF dhukaasa meeshaa haaraa fi komandoon shee isaan leenjisaniif bakka itt shaakalan argachuu saanii gammadu.
Dhalooti haaraan gadgalummaan jiraachuun abbooliin haa dhabbatu jedheera. Sochii baratoota si’anaa irraa kan diinatt galee firoota saatt dhukaasus barumsa yaacii keessaa barabaraan isa hin baafnetu kennameefii. Rafee hin buluu; ekeraan ijoollee inni balleessee siree saa biraa hin deemtu. Yokaan ni maraataa yk faloo bahee ummata saa bira goruun ujummoo qawwee gara diina hidhachiisett deebisaa. Du’i saa kan hin oolle qajeeltuuf aarsaa tahuu wayyaafii. Barataan hidhannoon utuu hin tahin qabsoo nagaan beekama. Yeroo inni qawween ari’amu kan harka irra qabu feesisa.
Kanaaf daangaa qawween diinaa hin dabarre sararamuu qaba. Wayyaaneen gantummaa dhaalmaa Nugusa Yohaannis duraa jelqabe qabdi; kanaaf amanamuu hin qabdu. Walitt dhufi akkamiiyyuu yoo jiraate bakka ofii filatanii fi ragan hin baabsine jirutt tahuu qaba. Gonka kophaa fi bakka iseen jettutt tahuu hin qabu; Gammachis Dhaabaa, hoggana ABO tokko, waajjira ofitt waamanii ajjeesuu saanii tasa irraanfatamu hin qabu. Akeeki malbulcha saanii guddichi Oromoo sadarkaa kamittuu hoggansa dhabsiisuu dha. Sochiin ummataa ka’e kun tokkoffaa labsa dubbii fide labsaan shaaramuu, yakkamtooti dhiiga ijoollee suduudaa fi harka lafa jalaan dhangalaasan xaddachatt dhihaachuun gaafa mirkaneeffame wanti araarri waa’ee abbaa biyyumma lafa ofii irrattt Oromoon qabuu fi gumaa, manguddoota Oromoo walii wanti hin jalqabamneef hin jiru.
Sabboonoti Oromoo fi nambiyyooti Oromiyaa bakka jireenya saanii tahe kan dandahan ummatatt qaamaan makamuu, kan hin dandeenye, dandeettii, beekumsaa fi qabeenyaan bira dhaabbachuutu eegama. Qoda fudhannaan qubqabsiisota biyya alaa jiran hanga yoonaa kan raajamu. Yeroo dhaaboti halagaa gurri kenya haa dudu hin dhgeenye jedhan kana, Oromoon isaaniif qubaa wal qabaate. Akka caalaatt jabatu Oromoo hundi, akka qaroo ijaatt eeguu qaba. Hawaasi Oromoo ala kana jiru tokkummaa saa cimsee karaa dandahame hundaan sochii ummataa irratt qooda akka fudhatu abdii hundaatii. Yeroon saa yeroo xaxaa waajjirbulchiin of xaxan mitii. Isaa alatt haala jarjarsaa kanaaf shaffisaan caasaa yeroof isaan hojjechiisu uumaanii sosso’uu qabu.
Oromoon biyya saanii irratt mirga abbaa biyyummaa fi ulfina saanii namummaa deeffachuuf sochii guddaa lubbuu ilmaan saanii galafate finiinsaa jiru. Sun laalaa guddaa, kan qaama fi sammuquwii akka qabu ifaadha. Itt dhiigan, madaawaan dhukkufatanii fi itt du’an malee ulfini namoomaa fi birmadummaan hin argamtu. Kanaaf biyya ofii keessatt halgaan gad ilaalamanii, deeganii, salphatanii jiraachuu irra didaa waliin dhumuu filatanii. Wayyanee fi kittillayyoon see yakkamoota yoo angoo irraa bu’an balaatu eeggata. Kanaaf haalli jiru akka hin jijjiiramne abbaa fedhe ni ajjeesti. Akkasumas Oromoon diddaa saanii yoo dhaaban kanneen qooda fudhatan mana fudhamanii rasaasa tokko tokko adda keessa buufamu yk guraarama fafeessaa fi hidhaan isaan eeguu mala.
Ijaajjanii du’uun surraa barabaraa argatu malee waan dhaban hin qabanii. Wareegama saaniin dhalooti egeree carraa ulfina, gammachuu fi nagaan jiraachuu gonfata. Daayaa qabsoon ummata saanii bartokko sadarkaa kana gaha jedhuuni, kan angafooti darban bara hundi waliigalatt ofbara malbulchaa hin qabaatin kumkumaan kan aarsaa tahan. Hardhas malbulcheesitooti Oromo sanumatu irraa eegama. Utuu akeeka bu’uura qabsoo Oromo roga hin dhabsisin ummata kutatee bahe kana gargaaranii gaaffii saa taliilaan hiriira saa nagaa irratt ifsatef deebii akka argatu gochuutu abdatama.
Ummati Finfinnee jireenyi saa araddoota naannaa saa jiran irratt hundaawaa.Yeroo akkasii callisee ilaaluu hin qabu. Akkuma ummati Masir godhe Waltajjiin Hulluuqoo Kormaa, “Waltajjii Tahiriir” tahuu dandaha. Finfinneen kan Oromooti yeroo jedhamu, rakkinni seef ballinni see fedha Oromoo irratt kan hundaawe jechuufii. Magaalaa guddoo ummatooti empayerittii fi ollootaa fi addunyaa keessa jiraatanii. Hamma isee keessa jiraatanitt fedhasee eeguun akka. Oromoon kan sodaachisan jara homaa hin hojjenne qabeenya isee qofa dhuufachuu barbaadanii. Namaaf hafee binoo fi naannaa uumaaf kan seera qabu akka Oromo hin jiru. Sochii Oromoo gargaaruun nagaa fi durooma ofii gargaaruu dha.
Reeffa keenya dhiichaa, ililchaa, weeddisaa awwaallana malee irra dhaabbannee hin gadoodnu. Kan keessatt boonyuu fi imimnu nu gaha. Haadholiin dabankufootaa sabbbataan garaa hidhatanii kan hafan qabsoott jajjabeesuu malee ijoolleen saanii gootummaan darbaniiruu, sichi hin deebi’anii. Dhigii saaniis utuu walabummaa hin magarsin tola dhangalaatee hin haftu. Haala hamtuu kana injjifannoon xumuruuf kan qabnett haa cichinuu.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Mudde 2015


text:
LibreOffice 7.2 Help
Specify the salutation layout for mail merge or email merge documents. The name of this dialog is different for female recipients and male recipients.
Dirree filadhutii kan booda, dirree tarree kanbiraatti harkisi.
Dirree filataamee tarree miseensa yooyoo irraa gara tarree birraatti ida'a.Dirree altokkoo ol ida'uu nidandeessa.
Dirree filataamee tarree kabirroo irraa haqa.
Harkisii kaa'I yk qabduu xiyyaa fayyadamuun dirree qindeessi.
Tarree yooyoof dirree mallattoo ittisoo irraa gatii filadhu.
Durargii kuusaa jalqabaa kuusaa deeta teessumaa yooyoo ammee waliin agarsiisa.
Tarree keessa maalima fili kana booda maalima siqsuf qabduu xiyya cuqaasi.


text:
Taphoonni Piriimer Liigii Ingiliizii fi liigota Awurooppaa biroo qabsoo liigiicha moo’achuuf taasisan haalaan cimsanii itti fufanii jiru. Jalqabaa kaasee hanga dhumaatti dhimmi deeggartootaa kilabootaa fi jaallattoota kubbaa miilaa kan wolmormisiisuu, dabraa dabraa ammoo kan wolitti buusu, gaafii eenyutu geeba Piriimer Liigii fudhata ykn eenyutu Shaampiyoonsi Liigii Awurooppaa moo’ata isa jedhuudha. Gaafii yeroo hunda kaú kana dhuma taphoota liigotaa osoo hin eegin yeroodhaan deebisuudhaaf carraaqqiin addaddaa godhamaa tureera, qorattootaan. Ragaaglee hanga ammaa jiran irratti bu’uureffachuudhaan qorattoonni gaafii kana deebisuudhaaf yaalaniiru. Bifa saayinsaawaadhaan eenyu liigota moo’achuu akka danda’u lafa kaayaniiru. Yeroo dabre keessa tilmaamni isaanii dhuma irratti dhugaa taéera. Inni bara kanaas adda ni taá jedhamee hin eegamu.
Taphoota baatii 6 oliif liigota Awurooppaa garagaraa keessatti taasifamaa ture irratti hundaayuudhaan carraan kilaboonni moo’achuudhaf qaban kaayamee jira. Haaluma kanaan carraan Cheelsiin Piriimer Liigii moo’achuudhaaf qabu %77 dha. Riyaal Maadriid caraa La Liigaa injifachuu %57 yoo qabaatu carraan Baarseloonaa ammoo %42 dha. Bundesligaa, akkuma kana duraa bara 2017 keessas, humni harka Baayer Munshinii (%94) baasu jira hin fakkaatu. Juveentus carraa geeba Seeriii A fudhachuu %82 qaba.
Gama biraatiin Baarseloonaan carraa Shaampiyoonsi Liigii Awurooppaa moo’achuu fooyya’aa ta’e akka qabuudha kan qorannoon kuni mul’isu. Haaluma kanaan Baarseloonaan %25, Baayer Munshin %14, Juveenstus %12, Riyaal Maadriid %11 carraa Shaampiyoonsi Liigii injifachuu qabu.
Qorannoon isaanii kuni dhugatti gaafii eenyutu moo’ataa kana ni deebisaa? Ganda deeggartootaatti tasagabbii ni buusaa?


text:
KFO: Finfinneen Akkuma Magaalaalee Oromiyaa Biroo Mootummaa Oromiyaa Jalatti Buluu Qabdi
WAASHINGITAN, DIISII — (VOA Afaan Oromoo) — Faayidaa addaa Oromiyaan magaalaa Finfinnee irraa Argattu ilaalchisee, Manni Marii Ministeerotaa Itiyoophiyaa walgahii gaafa Kibxata dabre geggeesseen dhimmoota seera ta’anii tumamuu qaban – jedhe irratti mari’achuun Mana Maree Bakka Bu’uota Uummataaf ibsa baaseen beeksisee jira. Dhimmi kun Mana Maree Bakka Bu’uota Uummataan seera ta’ee bahuu isaa dura, qaamota dhimmi ilaaluun akka mariin irratti geggeessamu dubbata.
Gama biraatiin, Miidiyaa hawaasummaa dabalee, sabaa-himaalee adda addaa irratti qeeqawwanii fi mormiileen wixinee seeraa yaadame kana irratti dhihaataa jira. Paartiin mormituu – Koongiresni Federaalawa Oromoo, waa’ee qabiyyee ibsa bahe sanaa maal jedha? Namoon itti-aanaa prezidaantii paartichaa – Obbo Mulaatuu Gammachuu haasofsiisee jira.
Gabaasaa guuutuu dhaggeeffadhaa


text:
Yakka ilaalcha manneen murtii keessatti gaggeeffaman hedduun isaanii sababaa adda addaan kan ka'e lafa irra harkifachuun hamilee fi jireenya hidhamtootaa fi maatiiwwan isaanii irratti dhiibbaa akka qabaatu abuukaatonni ni dubbatu. Bellama dhaddachaa lafa irra harkisuuf sababaa abbaa alangaan kennaman keessaa raga-baatoota dhiyeessuun hin danda'amnee, ragaan sagalee waraabame barreeffamaan hin dhiyaannee akkasumas manni murtii hojin muddamee jira kanneen jedhan hanga tokko.
Abukaatoon hidhamtoota argee mari'achuu dhorkamuun rakko biraa bellama mana murtii lafa irra akka harkifamu keessaa ta'uun beekamaa dha. Yeroo itti manni murtii nama hidhame irratti ragaa dhabee bilisa godhu jiraatu iyyu poolisoonni garu hin gadhiisan.
Kana malees mana murtii duratti yeroo jalqabaaf ituu hin dhiyaatiin hidhaa keessa baatii heddu ka'aman. Kana hundumaa ija seera ba'ee jiruun yeroo ilaalamuu maal fakkaata?
Kana cuqaasuun kutaa lammataa dhaggeefadhaa
Kutaa 1ffaa: Deemsa mana murtii fi seeraa fi Heerri biyyatti quba wal qabaa?


text:
Godina Arsii Aanaa Dodolaa Magaalaa Dodolaatti humnootni abbaan irree Wayyaanee dargaggoo Qeerroo Oromoo Kan maqaan isaa Abdullaxiif Sanbatoo jedhamu 4/9/2016 rasaasan naannoo masgiida fatihii gamoo muniir biratti rasaasa lamaan rukuttee hospitaala Dodolaatti yaalamaa jiruun yaalcha baqaqsanii hodhuutin rasaasni qaama isaa keessaa bahuun himamee jira.Sababuma kanaan ummanni magaalaa Dodolaa guyyaa har’aa hospitaala duratti yaa’un deeggarsa isaaf qaban agarsiisanii jiru jedha gabaasni Qeerroo Dodolaa
Oromia: #OromoProtests Alerts! Crimes Against humanity:Fascist Ethiopia’s regime has continued with mass killings of Oromo children: “They made me sit on my son’s dead body & tortured me” said a mother: Reeffa Mucaa Koo Irra Taa’i Naan Jedhanii Achi Irratti Na Tuman: Haada Mucaan Duraa Ajjeefame September 9, 2016Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: #OromoProtests, Human Rights violations against Oromo People, mass arrests and genocide against Oromo people, Oromia: #OromoProtests Alerts! Crimes Against humanity: Fascist Ethiopia’s regime has continued with mass killings of Oromo children
2 comments
This is just sickening to hear what is coming out of Ethiopia. 16 years old Hailu Efram working as daily laborer in Dambi Dollo, Wallega, Oromia. He was shot by security forces. Kids run to his mom with bad news. She runs to see his lifeless body. She was carrying her daughter crying on her only son lifeless body.
He was working daily bringing home what he gets to feed his mother and younger sister. Security forces came and told this mother to stand on her sons dead body. They pointed gun at her daughter. She kneeled down crying not to shoot her daughter. She was beaten in her back with back of the their guns? She was on her knees begging this barbaric forces to spare her daughter.
https://www.gofundme.com/2ns927w
Kun Boggee (Haayilu Efreem) kan waggaa 16tti waraana Agaaziin Dambii Doollootti ajjeefame. Haati isaanii isaa fi obboleessa isaa abbaa malee rakkattee guddifte. Haati takka wayyaa namaaf miiccaa, takka qoraan namaaf guuraa, takkammoo yoo argate buddeena mana nyaatatii toolchaa guddiste.
Haaluma kanaan Aanaa Anfilloo ganda Heenachee jadhamtu keessaatti jiraachaa turani. Booddana Boggeen gaafa guddatu haadha isaa waliin gara Magaalaa Dambi Dollootti galan.
Yeroo ammas kana haaati Boggee barbaree qooraa namaaf tumtee daaksisteefii waan argattuun jiraatti. Boggeenis haadha isaa hojiisheen hojjettus gargaaraa biraanis wantoot kaan yoo argates hojjettaa haadha isaa jiraachisa ture.
Garuu, amma mootummaa ummata oromoof gara jabina tokko ilee hin qabneen ajjeefame. Kan isa ajjeesan caalas, haadha isaa reeffa irra teessisanii tuman. Kana caala jiraa du’uun eessa jira?
Amma haalli kun haadha Haiyluu fi obbolaa isaatif hedduu ulfaataa jira; hedduu gaddisiisaadhas. kan dandaé akka nama tokkotti maatii kana jajabeessuu fi bayyanachiisuun barbaachisaa dha.
https://www.gofundme.com/2ns927w
Garuu, kun ummata Oromoo daran kan jabeesuu dha; daran akka qabsoo waliigalaatti gamtaan seenan kan godhuudha.
Namuu bakak jirutti, waan kufaatii sirna kanaa ariifachiisu irratti xiyyeeffatee akka hojajtu dhaamsa Oromummaa dabarsinaaf!! Rakkoo kana keessaa tokko tokkoon akn baanuu miti; rakkoo garbummaa kana kan irra aannus furmaata gamtaatiin kan dhufu, Bilisummaa Oromoo dhugoomsuun ta’a!
Gamtaan haa qabsoofnu; hojjannu, ni Bilisoomnaa!
Reeffa Mucaa Koo Irra Taa’i Naan Jedhanii Achi Irratti Na Tuman: Haadha Mucaan Duraa Ajjeefame, Dambi Dolloo irraa
(VOA Afaan Oromo, WASHINGTON, DC ), Tuujubee Horaa, Fulbaana 7 Bara 2016
Godina Kelem Walaggaa magaalaa Dambi Dolloo keessatti kaleessa galgala namoonni lama rasaasa humnoota mootummaa biraa dhuka’een ajjeefamuu jiraattonni nuuf ibsanii jiru.
Namoota nagaa daandii irratti kaan immoo mooraa mana ofii keessatti itti dhukaasuun ajjeesan jedhu jiraattonni kun.
Kanneen dhukaasa magaalattii bakka garaagaraa keessatti baname jalaa utuu miliquu yaalanii rasaasaan dha’ame jedhan dargaggoo Haayiluu Efreem yoo ta’u ka biraan Ibsaa Rundee namni jedhamu immoo mana isaa cinatti ajjeefamuu dubbatu.
Haati Haayiluu mucaa koo ajjeesanii erga diriirsanii booda iyyaa ennaan achi ga’u intala koo durbaa waliinan ture jedhan. Achuman reeffa mucaa koo irra taa’i naan jedhanii intala koo illee ajjeesuuf natti dhaadatan jedhan. San booda miilla isaanii jala daa’imeetan maaloo ilmoo koo na jalaa hin ajjeesinaa inni du’ee ciisus kanuma kootii jedheen oolfadhe. Anaan garuu reeffa mucaa koo irratti na tuman jechuun imimmaaniin nuuf ibsasn.
Gaabaasa sagaleetif kana cuqaasaa
“የገደሉት ልጄ አስከሬን ላይ ቁጭ በይ ብለው ደበደቡኝ” ደምቢ ዶሎ የተገደለ ወጣት እናት
The following are Oromo youths (Mohamamd Usmaan, Eebbaa Waaqjiraa, Kabbadaa Fayyisaa, Hailu Ephrem fi Ibsa Rundee) who were murdered by fascist Ethiopia’s regime in the 1st week of September 2016.
Our police sources said they witnessed 60 unidentified bodies in the compound. Hospital sources also confirmed that they have received over 60 bodies from Qilinto prison on Saturday.
All of the victims died from gunshot wounds. Their bodies were riddled with bullets.
Fire broke out at the Qilinto prison outside the capital Addis Ababa on Saturday sending a shockwave to the entire nation on the safety of several political prisoners held at the notorious dungeon. Prison sources said the fire was started as a cover up for the extrajudicial killings at the prison.
The majority were shot dead by snipers from the rooftop as they run away from the engulfing flames to save their lives. Some actually were shot and killed as they try to dowse the fire that broke out in one quarter of the maximum security prison
A visit by families of hundreds of prisoners at the various other prisons where the remaining prisoners were reportedly transferred were to no avail as security forces would not tell them if their loved ones were in those prisons.
A total of 50 bodies were reported at the Abiyot Hospital and the Defence Hospital. Some bodies were transferred from Abiyot Hospital to undisclosed location.
Some families of prisoners who went to the Qaliti prison on Monday run into the guards who work at Qilinto and asked them if their loved ones were alive and transferred there. The guards told them to come back after five days.
An estimated 3000 prisoners of conscience, mostly Oromo opposition figures and Ethiopian Muslims who demanded political and religious freedoms were being held at the notorious dungeon when fire broke out on Saturday and most of them are the political prisoners.
This is the third time in a span of short period when a prison filled with political prisoners catches fire. A prison in Gondar and Debretabor caught fire as the brutal forces of the TPLF shot at inmates who were trying to run away from the fire.
A fire that broke out at the Qaliti prison nine years ago killed at least 150 prisoners in November 2005.
Fulbaana 4,2016 Guyyaa kalessaa Manni Hidhaa Qilinxoo kan Haayyootni Oromoo qaroo uummataa ta’an keessatti hidhamanii jiran ibiddaan barbadaa,uu gabaasaa kan turre fi kallatti hedduun gabaafama kan türe, Waraanni wayyaanee ilmaan Oromoo Balaa ibiddaa jalaa akka of hin olchineef dhukaasaa irratti banuun ibiddaa fi rasaasa gidduutti ittisaa kana tureen ilmaan Oromoo ammaf lakkofsi isaanii hin beekamiin dhukaasaa irratti banameen wareegamuu fi hedduun madeeffamuun kallattii hedduun ibsame.
Halkan edaa Hıdhamtootni Oromoo fi ilmaan Cunqurfamoo hedduun Mana hidhaa Qilinxoo irraa gara manneen hidhaa Biyyatti Kanneen akka Shaggar Roobıtı, fi Zıwaayitti kanneen kumootaan lakka’aman konkolaataa 80 oliin fe’amanii guuramaa jiraachuu maddeen gabaasaan kanneen lakkoofsii isaanii 500 irraa hin caallee immoo Mana hidhaa Qaallittitti akka geeffamani hidhaman ibsamee jıra. Mootummaan Wayyaanee yakka dalagaa jıruuf itti gaafatamadha!! ,
Qabsa’aan Wareegamuufı Hiraarfamuus Qabsoon İttı Fufa!!
Qilinto Prison Massacre Update: The death toll continue to raise. In addition to 22 bodies taken to Paulos hoospital, 13 death reported at Tor Hahloch Hospital and 14 at Police Hospital. Death reported among those taken to Turunesh Beijig hospital as well.
3 September 2016, fascist Ethiopia’s regime set Qilinto Prison on fire.
Yeroo Ammaa Kanatti Manni Hidhaa Qilinxoo Abiddaan Gubachaa Jiraachuun Gabaafame.
Fulbaana 3,2016 #Qeerroo_NewsYeroo Ammaa Kanatti Manni Hidhaa Qilinxoo Magaalaa Finfinnee Kan Hidhamtootni İlmaan Oromoo fi Sabootni Cunqurfamoon biyyatti walumaagalatti 7000 Olitti Lakkaa,aman keessatti argaman İbiddaan Barbadeeffamaa jiraachuu Maddeen Keenya Gabaasan!!
Uummatni Maatiin Hidhamtootaas Akka Gara ilmaan isaanii fi Firootta isaanii hidhamanii jiranitti Darbanii hin baraarreef dhorkamaa jiru, Waraanni wayyaanees dhukaasaa guddaa banaa jira , Waraanni guddaan Bishooftuu irraa Gara Finfinneetti Socho,aa jiraachuu Maddeen Qeerroo Bilisummaa Oromoo Finfinneerraa Gabaasan. Gabaasaa Guutuun Walitti deebina!!
Partial list of Oromos that have been killed as a result of Excessive force by Ethiopian Government armed forces during Peacful demonstration on August 6,2016, Oromia, Ethiopia
partial-list-of-oromos-that-have-been-killed-as-a-result-of-excessive-force-by-ethiopian-government-armed-forces-aug-2106. Click here to read


text:
Waajirri isaa haadhoon Yunaaytid Isteetes keessa kan ta’e gareen mirga Gazexxesootaaf falmu ykn CPJn gabaasa baaseen bara 2016 keessa addunyaa irratti gazexxesoonni 259 hidhamuu ibsee jira. Addunyaa irratti gazexxesoota ari’achuu fi hidhuun itti fufaa akka jiru keessumaa biyya Tarkii keessatti Gazexxesoota irratti tarkaanfiin fudhatamu akkaan hamaa ta’u ibsee jira.
Biyyoota Afrikaa keessaa gaazzeessota 25 hidhuudhaan Masriin tokkoffaa, gaazzeessota 17 hidhuun Ertraan lammaffaa, gaazzexeessotata 16 hidhuun Itiyoophiyaan sadaffaa ta’uu beeksise – gabaasaan CPJ. Ertiraa keessatti gaazzexeessonni mana hidhaa jiran maatii fi fira ofii ituu hin argiin waggaa kudhan caalaaf akka tursiisaman gabaaseejira. Itti-aanasee ka jirtu Itiyoohiyaa ta’uu fi mormiin uummataa biyyattii iddoo adda addaatti yeroo ka’ee ture kaasee kanneen Interneetiin barreessan ykn bloogaroonni madda odeefannoo waan ta’aniif jecha hedduminaan akka hidhaman arginee jirra, jedha CPJn.
Kanaafis mootummaan tarkaanfii akkasii fudhachuu akka dhaabuuf gareen mirga Gazexxesootaaf falmu kun gaafateee jira.
Gama kaaniin waajira dhimmootii komunikeeshinii mootummaa Itiyoophiyaaf ministeera kan ta’an Dr. Nagarii Leencoo ibsa kennaniin Gazexxeessaan itti gaafatamaa fi dirqama isaa beekee hojjata taanaan hidhamuu hin qabu. Garuu, hidhameeras yoo ta’e deemsa seeraan walaba ta’a, jedhan.Garuu, kanneen aguuggii gazexxesummaan waan biraa hojjatan hojiin isaanii isaan haa baasu, jedhan.
Gabaasaa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


text:
Hogganoonni mormituu kan akka Dr. Mararaa Guddinaa, Baqqalaa Garbaa fi kanneen biroon haa hiikaman, barattoota Oromoo kanneen yunivarsitii Jigjigaa keessaa iddoo biraatti haa ramadaman jechuun barattonni Oromoo kanneen Yunivarsitii Mattuu keessaa torban lama dura hiriiranii akka turan dubbatu.
Sana booda prezidaantiin Yunivarsitii Mattuu barattoota hundumaa ija wal qixxeen ilaaluu dhisanii gosa ofiif baabsan waan ta’eef aangoo haa gadhiisan jechuun barattonni Oromoo gaaffii itti fuufan. Gama kaaniin immoo barattonni dhalootaan Tigraay irraa ta’an kanneen moraa yunivarsitichaa keessa baratan lubbuu keenyaaf sodaannee jechuun mooraa sana dhisanii ba’u fi gara Gaambeellaatti dheessanii akka turan dubbatu.
Garu bulchiinsii Yunivarsitii fi kan naannoo waan isaan amansiseef Awutobusii yunivarsitii Gaambeellaan fe’amanii gara mooraa Yunivarsitii Mattutti yeroo deebifaman barattoota Oromoo irraa mormiin waan nu mudateef sodaa nageenyaad jecha Gaambeellaatti deebine jedhu.
Barattoonni Yunivarsitii Mattuu, barnoota sinaawaa otuu hin jalqabiin torban lama turuu isaanii fi barattoonni hagi tokkoo mooraa gad-lakkisanii akka ba’aa jiran illee dubbatan. Yunivarsitiin Mattuu garu har’a bulchiinsa yunivarsitichaa kan naannoo fi abootiin gadaa barattoota waliin marii gaggeessaniin Kibxata borii barnootii kan jalqabamu ta’u mirkaneessan.
Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa


text:
Sambata darbee hiriira deggersaa magaalaa Finfinnee keessatti gaggeeffame irratti balaa Bombii dhaqqabe Tokkummaan mootummotaa fi gamtaan Afrikaa balaaleeffatanii jiru.
Barreessaa dureen tokkummaa mootummotaa Antoniyoo Gutareez gochii hiriirtoota irratti rawwatamee qaaneessaa fi yaaddeessaa ta’u hubachiisan.
Maatii namoota midhamaniif jajjabiina akkasumas hatattamaan akka bayyanataniif hawwii qaban ibsan Gutareez.Tokkummaan mootummotaa uummataa fi mootummaa Itiyoophiyaa waliin akka dhaabatu karaa dubbii himaa isaanii ibsuu isaanii beekamee jira.
Dura ta’an Komishnarri gamtaa Afrikaa Musaa Fakhim haleellaa bombii kana balaaleeffatan.Tokkummaan Araboota Emeeretootaa hiriirtoota irratti bombiin darbatamee namnii lama ajjefamuu fi 164 madaa’uu gocha hamaa jechuun jabeessee balaaleeffatan.
Gochii balaa kanaa sodaa irraa kan dhalatee fi gocha shoroorkaa ija qabtee ittiin jedhe.Prezidaantoonni keniyaa, Jabuutii fi somaaliyaa gocha kana balaaleeffachuun uummataa fi mootummaa Itiyoohpiyaa cina ka dhaabatan ta’u ibsan.


text:
Haadholii keessumaa umrii ulfaa'uu fi da'uu keessa jiran kanneen umriin isaanii 15-49 gidduu ta'e hordoffiin tajaajiila eegumsa fayyaa addaa kan isaan barbaachisu ta'u biroo eeguumsa fayyaa Oromiyaatti Daayreekteera barnoota fayyaa fi komunikeshinii kan ta'an Nars (sister) Sa'adaa Ahmed ibsanii jiru.
Hordoffiin tajaajiilaa kunis kan yeroo ulfaa, da'uumsaa fi da'uumsa boodaa ta'u fi kan dubartoota hedduu eega da'anii booda lubbuun isaanii darbuu, dhiigii hedduminaan dhangala'ee akka ta'e ibsan.
kana ittisuuf jecha dubartoonnii ulfaa wirtuulee eegumsa fayyaatti da'uunn barbaachisaa ta'u gorsan.
Gabaasa Guutuu Caqasaa.