text: Ilmaan Oromo yeroo yeroon, akka Qananiisa injifanno battala sporti adunya irratti galmeesun akka ummatatti guddo nu onnachissani hingammanafi. Oromoota sportiin gumaata gugudaa kennani dabranilee hinyaadana. Hayyufi ogeesi sportii, 1960s jal qabee bara dheerafi Universiti etophia keesati sadarkka garagarati akka bulchaafi barsiisa sportiti tajaajila ka ture Sora Jaarso Sabbo fayya dhabaan kalee 09/14/13 magaala Finifineeti du’aan nura fagaate jira. Sora Jaarso dhalooti isa naano magaala Meega kutta Boorana yo tahuu, eega barnoota kuta lameeso etopiati fixatee duuba Eastern Europetti dedeebi’udhan barnoota sadarka ulaana haga Mastersiiti ( Masters in Sports Science and Education) fageeffate turee. Soran dandeetif kabaja oggumaa isaatif qabuu irra, etiopia keesati, namoota 1960s-90s Universiti Finfinee keesati bartoota isa turaniifi kan waliin tajaajila kenaa turan birati namaa ulfinaaf jaalala gudda qabu turee. Sora Jaarso namoota (Oromoof ka qomoo dhibiile) biyya etiopia keesaaf sadarka adunyaatti sportiin beekaman heddu, Ababa Biqilaa dabalatee, namaa ogumaa sportitin jajabeese yero yerooti akka injifanoon gugudaa galmeesan taasisse. Gama biraatiin Soran saboona Oromo ka saboontota Oromoo , keesatu dargagoota Universiti, torbaatomoota kessa qabso bilisumma Oromo yero duraatif biffa jidugaleesan uttubuuf kalatiin socho’aa turn yaadaan jajabeesuf haala rakkisa ta’e keesati teeso ufii dahoo marii taasisuun Oromoota gumaacha gudaa godhan keesa nama tokko. Obbo Sora Jaarso Saboo akka hayyuf ogeesa jabaa Oromotiif saboona seena qabeesati yaadacha, isaa biyyeen haa sablattu jechaa, hariyaaf warra isaatii jabeena Waaqa kanacha irra hafaa jenaani. Hariyaaf baratta isaa irra


c: text/html

text:
Waltii bu’insaa daangaa godina Baalee fi godina Liiban isaa naannoo mootummaa Somaalii jalatti arragmuu irratti taasifameen gara Lammanuu jiraattonni kuma 14 ta’an qe’ee isaanii irraa akka buqqan beekame jira.
Hogganan biiroo buusaa gonofaa godinaa Baalee Wondimaageny Kebede VOA ti akka himanitti rakkinichii kan muudate hidhattonni naanoo bulchiinsaa Somaalii irraa ka’an ergaa haleellaa raawwatanii boodaa.
Hogganan biiroo nageenyaa godinaa Liiban Mohaamad Abdii gamma isaaniitin hidhattoonni Naanoo Oromiyaa irra ka’an gara naannoo Somaalitti Ce’udhaan horsiisee bultootaa Ajjeesanii beelladootaa saamuu isaaniitin kan ka’ee akka waltii bu’inschii umaame ibsuu isaanii Addis Chekol Dirredawaa irraa gabbasee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Korii kun barumaa baraan taa’ee rakkoo adudnyaa iratti mari’ataa kun 72so (UNGA 72). Mariin New York,Amerikaatti taa’uutti jiran tun Fulbaana 12 jalqabdee Fulbaana 25 dhumatti.Mariin jabdun ammoo Fulbaana 19 jalqabdi.
Pirezidaantiin Amerikaa Donaldi Tiraarmpi Tokkummaan Mootummootaa humna naga jabduu addunyaanuu abdattu tahuu malee jedha.
Akka jecha Tiraampitti Tokkummaan Mootummootaa miseensa biyya 193 qabu akkuma durii barate biirokiraasii keessa jiraachuu hin malle.
Akka addunyaalleen isa dhugeeffattu tolchuuf jalaa haga gubbaa ufi qulqulleessee hojjachuu male jedha.
Akkana tolchuuf ammoo biyyitii cuftii akka jecha pirezidaanti Tiraampitti qabeennaa fi humna waraanaalleen ufi dandahuu maltee ba’oo ufii ufumaa baadhachuuf qooda ufii qabaachuu malte jedha.
Tiraampi karoorii itti gaafatamaan guddaan Tokkummaa Mootummootaa, António Guterres Tokkummaa Mootummootaa jajjabeessuuf jalqabe waan abdi qabaati jedhe.
Guterres Tokkummaa Mootummootaa jijjiiruf karoora 10 baasee itti jira.
Pirezidaanti Tiraampi yoo hedduu Tokkummaan Mootummootaa Amerikaa irraa horii guddaa ballessuutti jira jedhee doolara miliyona 75 irraa kutuuf Ebla dabre keessaa dubbate.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Maqaaleen Calc keessaa qubeelee,lakkoofsotaa, fi arfiilee addaa qabachuu danda'a.Maqaaleen arfiin ykn jalmuraan jalqabuu qabu.
Arfiilee addaa eeyyamaman
jalmura(_)
tuqaa (.)-maqaa keessatti ni eeyyamama, garuu akka qubee jalqabaa ykn dhumaa hin ta'u
duwwaa ( )-maqaa keessatti ni eeyyamama, garuu akka qubee jalqabaa ykn dhumaa hin ta'u, akkasumas hammangaa man'eef hin ta'u
Maqaaleen akka qabii man'eetti tokko ta'uu hin qaban.Fakkeenyaaf,maqaan A1 sirrii miti sababni isaas A1 wabii man'ee gubbaa bitaa ti.
Names must not start with the letters C or R followed by a number; also single characters C and R are not allowed as names. See the ADDRESS function for more information.
Maqaaleen hammangaawwan man'ee bakka duwwaa qabaachuu hin qaban.Bakki duwwaa kan eeyyamamu maqaalee man'eewwan,wardiilee fi galmeelee baaqqee keessatti dha.
Karaan man'eelee fi hammangaa man'eee foormulaa keessa jiru wabeeffachuu gaariin maqaalee hammangaawwanii kennuu dha.Fakkenyaaf,hammangaa A1:B2 Jalqaba jettee moggaasuu dandeessa.Achiin foormulaa kan akka "=SUM(Jalqaba)" barreessuu dandessa.Erga tarreewwan ykn sarjaawwan saagdee yookiin haqxee boodayyuu,LibreOffice ammayyuu hammangaawwan maqaan addaan bahan sirriidhaan ramada.Maqaaleen hammangaa iddoolee qabaachuu hin qaban.
Fakkeenyaaf,foormulaa ashuuraa gurgurtaa dubbisuun yoo "= Amount * Tax_rate" barreessuu dandeesse,"= A5 * B12" irra baay'ee salphaa dha.
Maqaalee formulaawwan yookiin qaamolee foormulaawwanii kan yeroo baay'ee barbaadamaniif qindeessuuf qaaqa Maqaalee qindeessuufayyadami.Maqaalee hammangaa qindeessuuf,
Select a cell or range of cells, then choose Sheet - Named Ranges and Expressions - Define. The Define Names dialog appears.
Maqaa bal'ina filatamee dirree Maqaa keessatti barreessi.Dabali cuqaasi.Maqaan haaraa qindaa'e tarree armaan gadii keessatti mul'ata.Qaaqa cufuuf TOLE cuqaasi.
Hammangaawwan maadhee biroos qaaqa kana keessatti maqaa dirree keesatti galchuudhaan moggaasuu fi achiin maadheelee isaanii filachuu dandeessa.
Yoo maqaa foormulaa keessatti barreessite,erga qubeen muraasni barreeffamee maqaa guutuu akka qajeelchaatti argita.
Maqaa qajeelcha irraa fudhachuuf furtuu Enter tuqi.
If more than one name starts with the same characters, you can scroll forward through all the names using the CommandCtrl + Tab keys and backward using the Shift + CommandCtrl + Tab keys.


text:
Sochiin Warraaqsa Biyyooleessaa Oromiyaa FXG akka guutummaa Oromiyaatti kan itti fufu ta’uu yaadachiisuun/hubachiisuun qabxiilee armaan gadii irratti xiyyeeffannoo adda gochuun barbaachisaa ta’uu hubachiifna!! Magaalaan Finfinnee Sochii Warraaqsa Biyyoolessa Oromiyaa FXG amma itti adeema jirru duula Gabaa lagachuu, uggura Geejjibaa kaa’uufi Hojii dhaabuu qabdi.
Haaluma kanaan sochiin daldalaafi geejjiibaa gara gidduugaleessaa biyyaatti Magaalaa Guddoo Oromiya Finfinneetti godhamu kallattii arfaniin iyyuu akka gara magaalaa Finfinneetti hin seenamne bakka jirru hundaa dura haa dhaabbatnu!! uummatni Oromoo ofii dhama’ee abbootii irreefi maxxantoota mootummaa abbaa irree teessoon isaanii Magaalaa Finfinnee keessa ta’ee sooruun of irratti goobsaa akka jiru hubachuun Sochii warraaqsaa bifa kamiin iyyuu gaggeeffamu irraa jiraattootni Magaalaa Finfinneefi naannoo ishee qooda akka fudhatan hubachiifna!! Uummatni Oromoo Qabeenyaa isaa kanneen armaan gadiitti tarreeffaman Finfinneefi gabaa biyyatti hundarraa kutuun Warraaqsii FXG duula gabaa lagachuufi hojii dhaabuun kabajamuu bilisummaa uummata keenyaafi walabummaa biyya keenyaaf bakka jirruu haa falmannu!!
✔Midhaan Nyaataa(Xaafii,Qamadii, Garbuu, Boqqoolloo, Mishingaa,
✔Midhaan Zayitaa(Nuugii,Talbaa,Saliixiifi kkf)
✔ Midhaan Dheedhii( Atara,Baaqelaa, Shunburaa, Misiraafi kkf)
✔Buna , Caatii (Jimaa),
✔ Beeyladoota (Loon, Sagoota qalmaaf, Reetii, Hoolaa, Lukkuufi kkf)fi
✔Bu’aawwaan Beeyladoota irraa argaman kanneen akka (dhadhaa, Hanqaaquu, Aanaan, Baaduu, fi Gogaa) Oromiyaa irraa kallattii hundaan iyyuu akka Magaalaa Finfinneetti hin geesineefi hin seensifnee gadi jabeessuun uummata Oromoo hundaafi addatti immoo qonnaan bultoota Oromoo hundaaf dhaamsa keenya dhabarsina.
✔Daldaltootni Sochii daldalaa akka dhaabdan, yeroof qabeenyaa keessaan sochii daldalaaf bakkaa bakkaatti akka hin sochoofne dhaamsa dabarsina.
✔Hojjettootni mootummaa kallattiifi karaa al kallattiin hojii dhaabdanii uummata keessan mirga namummaafi mirga dimokiraasii mulqamee hiraarfamaa jiruu cina akka dhaabbattan waamicha goona.
✔Sochiin Geejjibaa Kallattii Arfaniin iyyuu Magaalaa Finfinneetti kan seenuufi bahuu dhaabbachuu qaba, Konkolaataan Fi’isaafi tajaajila daldalaaf kallattii hundaan iyyuu magaalaa Finfinneetti deddeebitaan sochii dhaabuun Warraaqsa Biyyoolessa Oromiyaa FXG, duula gabaa lagachuu irraa qooda akka fudhattan dhaamsa keenya dabarsina.
Injifannoon Uummata Oromoof!!
Hoogganaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo!!
Hubachiisa Gabaaba
Sochiin Warraaqsa Biyyooleessaa Oromiyaa FXG akka guutummaa Oromiyaatti kan itti fufu ta’uu yaadachiisuun/hubachiisuun qabxiilee armaan gadii irratti xiyyeeffannoo adda gochuun barbaachisaa ta’uu hubachiifna!! Magaalaan Finfinnee Sochii Warraaqsa Biyyoolessa Oromiyaa FXG amma itti adeema jirru duula Gabaa lagachuu, uggura Geejjibaa kaa’uufi Hojii dhaabuu qabdi.


text:
Yakka ilaalcha gaggeessuu qabee gargaarsa seenaa biyyatti keessatti guddicha jedhamee raggaasiisan. Kunis sababaa weerara vaayrasii Koronaan kan ka'e marii, falmii fi sagalee bakka adda addaa irraa kennaniin ture.
Kanneen dhimmi isaanii dhiyaatee irratti dubbatamee, falmiin irratti gaggeeffamee murtiin itti kennamee keessaa waa'ee Prezidaantii Donaald Traamp tokko ture.
Gargaarsii guddaan duraan irratti walii galuun kennan immo saba weerara vaayrasii Koronaan namoota hojii isaanii dhaban kan kenname ture.
Gabaasa guutuu caqasaa


text:
Guraandhala 17 bara 2011 jechuun Kamiisa darbe, baqatonni Bosaasoo, Puntlaand keessa jiran waajiira waa’ee baqatootaa (UNHCR) fulleetti hiriiruu dhaan dhimmi isaanii xumura akka argatuuf iyyatanii turan.
Baqatonni akka dubbataniitti irra deddeebinee iyyannaa dhiyessinus dhaabni baqatootaa (UNHCR) nu gargaaruu hin dandeenye jedhu. Hiriira kamisa darbe waajiira UNHCR cinatti gaggeessan irratti kanneen hojii eegumsaa irratti bobba’an, baqatoota shan reebanii madessan, 20 caalaa hidhan jedhu.
UNHCR damee Somaaliyaaf dubbi himtuu kan ta’an Robeertaa Tussoo baqatonni konkolaataa mooraa keessaa ba’aa ture irratti haala hokkaraan gutameen haleellaa waan gesisaniif, polisiin kanneen 20 ta’an qabee hidhe jedhu.
Baqattoota qabaman kana keessaa kanneen konkolaataa seenuu didan humnaan seensisuun dirqama ture kan jedhan Tussoon, kanneen hidhaman keessaa afur irraa kan hafee hunduu gadhiifamuu ibsan.
Arfan hafan polisiitu qorannaa dabalataaf turse, dhimma isaaniis waajjirri keenya hordofaa jira jedhan dubbi himtuun UNHCR kan damee Somaaliyaa Robertaa Tussoo.
Gabaasaa guutuu MP3 tuquun dhaggeeffadhaa


text:
Finfinnee, Fulbaana 15/2022 – Gamtaan Awurooppaa (EU) ibsa kaleessa galgala baaseen, “haleellaan qilleensaa diroonii lamaan Fulbaana 14 magaalaa guddoo naannoo Tigraay, Maqalee rukute ammas abdii Itoophiyaa keessatti nagaa buusuuf baay’ee dadhaboo ta’e balaadhaaf saaxiluu isaatin” akka gadde ibse.
Ibsi Gamtaan Awurooppaa baase kun Roobii, Fulbaana 14 ganama magaalaa Maqalleetti naannoo Dagim Amsaal jedhamutti haleellaa qilleensaa raawwatamu isaa hordofeeti. Haleellaa qilleensaa diroonii lama raawwatameen lammiilee nagaa 10 ajjeesuu fi kanneen biroo 14 madaa’uu isaanii Daarektarri Olaanaa Hospitaala Waliigalaa Aydar fi Gargaaraa Pirofeesara Baqaqsanii Hodhuu Yuunivarsiitii Maqalee Kibroom Gabrasillaasee beeksiseera.
Haleellaa qilleensaa walfakkaataa Kibxata darbe raawwatameen sarara tamsaasa buufata TV Dimtsi Wayyaanee miidhamuu dhaabbatichi beeksiseera. Kana malees, miidhaa irra gaheen tamsaasa idilee isaa addaan kutuun gara istuudiyoo yerootti akka jijjiiramus akka dirqisiise ibseera. Akkasumas haleellaa qilleensaa kan biraan Yuunivarsitii Maqalee mooraa Addi-Haaqii irratti miidhaa geessisuusaa Yuunivarsitichi beeksiseera. Mootummaan federaalaa haleellaa qilleensaa diroonii lamaan ilaalchisee hanga ammaatti yaada hin kennine.
Gamtaan Awurooppaa dabalataan “erga lolli haaromfamee as gargaarsa namoomaa ugguramuun lubbuu, diinagdee fi misooma biyyattii irratti miidhaa hamaa fi baasii guddaa ta’e irratti dabalata ta’eera. Gaheen Eertiraa, tattaaffii Itoophiyaan gara nageenyaatti deebi’uuf taasisaa jirtu gufachiisuu itti fufee jira,” jedhe.
Gamtaan Awurooppaa, Gamtaa Afrikaa fi mootummaa Ameerikaa waliin ta’uun ibsa mootummaan naannoo Tigraay Fulbaana 11 baaseen ejjennoo isaa ”adeemsa nagaa cimaa gamtaa Afrikaa jalatti gaggeeffamu fudhachuu isaa” fi “adeemsa gaarii uumuuf waliigaltee dhukaasa dhaabuu atattamaa irratti waliigaluuf qophii akka ta’e” beeksisuu isaa akka gaariitti fudhachuu beeksise ture.
Ibsichi “waraana dhaabuu, waliigaltee dhukaasa dhaabuu dhaabbataa irratti mari’atame irra ga’uu fi kallattiin marii irratti bobba’uuf carraa banuu qaba ture,” kan jedhe Gamtaan Awurooppaa, “mariin nagaa karaa tokkicha qofa. Bara haaraa Itoophiyaa bara nagaa taasisuu irratti yeroon tokkollee baduu hin qabu,” jedhe.
Kana malees, ibsichi aanga’oonni federaalaas ta’e kan Tigraay “carraa kana hatattamaan fayyadamuun waraana dhaabuu fi waliigaltee dhukaasa dhaabuu dhaabbataa buusuu irratti waliigaluu akka qaban” jajjabeessa jechuun, ammas, “adeemsa Gamtaa Afrikaatin durfamu akka deeggaruu fi michuuwwan idil addunyaa waliin ta’uun dammaqinaan irratti bobba’uuf qophii ta’uu” waadaa galeera. AS


text:
Uumama Namaatti Xinxalluu-kutaa 5
Namni ija, qalbii fi sammuu ofii banuun uumama ofiitti yoo xinxalle haqa tokkorra ni gaha. Garuu haqa kanarra gahuuf wantoota meeshaalee xinxallii irratti dhiibbaa fidan irraa of qulqulleessuf tattaafachu qaba. Meeshaaleen xinxalliif gargaaran, ija, gurra, qalbii fi sammuudha. Wantoonni meeshaalee xinxallii irratti dhiibbaa fidan gurguddaan, badii fi fedhii qullaa hordofuudha. Fedhiin qullaan: of tuuluu, wanta sobaa abbootii fi namoonni naannoo irra jiran irratti goguu, hinaafu (waanyu), jibbaa, faaya addunyaatiin sobamu fi kkf. Dhugumatti, namni qalbii fi sammuu qulqulluun uumama ofiitti yoo xinxalle, haqni isaaf banama, jireenya gammachuu gaggeessa. Garuu sammuu fi qalbii isaa haqaaf yoo hin baniin balballi haqaa fi milkaa’innaa akkamitti banamaaf? Kutaa darbe irraa itti fufuun uumama keenyatti ni xinxallina.
Onnee (Qalbii)
Mee amma gara onnee ilaali. Ajaa’iba meeqa agartaa! Rabbiin ogummaa fi beekumsa Isaatiin onnee tana bakka lamatti hire. Tokko gara mirgaa, tokko immoo gara bitaa. Ammas gubbaa jalaan goloota dhiiga itti fudhattuu fi baastu godheef. Bitaa mirgaan golli lamaan gubbaan dhiiga fudhatu. Maqaan isaanii atriya bitaa fi mirgaa jedhamu. Atriyan bitaa dhiiga sonba irraa fudhata. Atriyan mirgaa immoo qaamolee hafan irraa dhiiga fudhata. Ammas, bitaa mirgaan golli lamaan jalaan dhiiga onnee keessaa baasun gara qaamatti raabsu. Maqaan isaaniis ventiriklis bitaa fi mirgaa jedhamu. Ventiriklin mirgaa dhiiga onnee irraa gara sonbaatti raabsa. Vertikliin bitaa immoo dhiiga onnee irraa gara qaamolee hafanitti raabsa.
Rabbiin guddaan goloota afur onneef erga godhee ujumoowwan dhiiga itti fudhattuu fi baastu godheef. Mee ilaali ajaa’iba hojii Rabbii olta’aa. Ujumoowwan dhiigaa qaama irraa gara onnee geessan veens (veins) jedhamu. Ujumoowwan onnee irraa gara qaamaa dhiiga raabsan immoo artarii (arteries) jedhamu[1]. Mee amma of haa gafaannu eenyutu akkatti onnee daqiiqa takka keessatti si’a 70-80 dhikkistuu jalaa gubbaan golootaa fi ujumoolee godheef? Mee sirriitti itti xinxalli ujumoowwan hundaa ol qajeelchee gubbaan wal keessa galche. Ujumoo homaatu jalaan itti hin maxxanse.
Mee ilaali ogummaa Khaaliqaa! Ilmi namaa onnee guutuu uumuu dhiisii osoo ujumoon takka buqqaate itti deebisuu danda’aa? Onneen namaa tuni motora guddaa ilma namaati. Guyyaatti si’a 100,000 dhikkisti, waggaatti immoo si’a miliyoona 40 dhikkisti. Qaamaaf dhiiga qulqulluu oksijinii fi dhangaalee nyaatatiin badhaadhe dhiyeessuunii fi xurii keessaa qulqulleessuun fayyummaa qaamaa eegdi. Maashinii kamtu hojii onneen xiqqoon tuni hojjatu hojjataa? Kuni ogummaa, beekumsaa fi Dandeetti Rabbii olta’aa kan agarsiisudha.
Mee gaafadhu nama Rabbitti hin amanne, kuni ofiin of tolche moo kan duubaa isa tolchutu jiraa? Mee haa ilaallu motora konkolaataa. Motorri konkolaataa ujumoo aaraa fi beenzila itti seensisuu fi baasu qaba. Beenzilli yommuu motora seenu sababa sochiitiin gubachuun haala aaraatiin baha. Bakka beenzilli itti gubatuu fi ujumoo kanniin kan godheef eenyu? Motorri fi ujumoowwan kunniin ofumaan of hojjachuu danda’u? Namni kuni, “Hin danda’an, namatu hojjate” jedhee ni deebisa. Haaluma kanaan onnee fi ujumoowwan kunniin ofumaan of uumuu danda’uu? Namni onnee uumuu hin danda’u. Kanaafu, Kan duubaa onnee tana uumuu fi too’atu jiraachu qaba. Innis Rabbii Ogeessaa Beekaa ta’eedha. Ogummaa fi beekumsa Isaatiin onnee namaa tanaa haala fi boca ajaa’ibaatiin uume. Kana booda, Rabbii akkanitti nama uumeef harka kennuu fi ajajamuu malee of-tuuluu fi finciluun namarraa bareedaa?
Sammuu
Ajaa’ibni sammuus himamee hin dhumu. Iccitii isa keessa jiru guutuu qorattoonni qoratanii waliin gahuu hin dandeenye. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa sammuus kutaa gurguddaa sadiitti qoode. Isaaniis: serebrami, serebelami fi hundee sammuu (brainstem). Serebramiin kutaa sammuu isa guddaa ta’ee fi walakkaa bitaa fi mirgaatti kan qoodameedha. Walakkaaleen bitaa fi mirgaa kunis kutaalee xixxiiqoo adda addaatti kan qoqqoodamaniidha.
Ammas mee itti xinxalli! Bocni sammuu wal keessa kan galee fi bareededha. Eenyutu akkanatti boca isaa sirreesse fi bareechisee? Kana yommuu ilaallu ogummaa fi beekumsi Rabbii daangaa akka hin qabne ni beekna. Wantoota hundaa irratti Danda’aa fi Beekaa akka ta’e ni hubanna. Ogummaa jechuun wanta tokko bakka isaaf maluu kaa’udha. Wanta tokko bakka isaaf malu kaa’uuf beekumsaa fi dandeetti barbaachisa. Kutaalee sammuu kana bakka isaaf maluu kaa’un, hojii isaaf malu akka hojjatu taasisuun, bocaa fi hamma isaa sirreessuu fi murteessun Ogummaa, Dandeetti fi Beekumsa Rabbii olta’aa agarsiisa.
Hariiroo Onnee (qalbii) fi Sammuu
Onnee fi sammuun dhiigaa fi odeefannoo wal jijjiruun gahee ol’aanaa taphatu. Afaan oromootiin jechi onnee jedhu erga gabaaba dabarsa. Garuu jechi qalbii jedhu ergaa bal’aa dabarsa. Onnee jenne yommuu dubbannu, yaanni jalqabaa nutti dhufu foon xiqqoo qaama keessatti dhiiga raabsituudha. Garuu qalbii yommuu jennu yaadonni baay’een nutti dhufu. Kanaafu, yaad-rimee bal’aa akka dabarsuuf hiika Qur’aanaas ta’i hog-barruwwan Islaamaa keessatti jecha qalbii jedhu osoo fayyadamne irra gaariidha. Eeti, qalbiin hiika “onnee” jedhus kan qabduudha. Garuu kana caalaa yaada bal’aa of keessatti qabatti.
Qalbii fi sammuu jidduu hariiroon guddaan akka jiru hayyoonni Islaamaa fi saayinsin ammayyaa ni akeeku. Miironni akka jibbuu, jaallachuu, dallansuu, hinaafu, sodaachuu fi kkf qalbii keessatti uumamu. Wanta tokko hubachuu fi itti yaadun qalbii keessatti jalqabuun sammuu keessatti bilchaata. Ergasii namni yaada sammuu keessatti bilcheesse kana hojii irra oolcha ykn ni dhiisa. Kanaafu, qalbii fi sammuun yeroo hundaa wal-qunnamti addaan hin cinne adeemsisu. Odeefannoo wali dabarsuun yaada, amala fi adeemsa namaa keessatti gahee ol’aanaa taphatu.
Islaamaa keessatti qalbiif iddoon guddaan kennameefi jira. Sababni isaas, qalbiin wiirtuu amantiin, niyyaan, jaallachuun, jibbuun, dallansuu fi miironni biroo irraa ka’aniidha. Hojiin namaa amantii (iimaana) fi niyyaa qalbii keessa jiruun madaallama. Amantii fi niyyaan isaa gaarii yoo ta’e, hojiin isaa Rabbiin biratti fudhatama argata. Amantii fi niyyaan isaa gaarii yoo hin ta’in immoo fudhatama hin argatu. Kanaafu, milkaa’inni guddaan kan argamu wanta qalbii keessa jiru yoo too’atanii fi karaa qabsiisaniidha. Nabii Ibraahim (aleyh salaam) akkana jechuun du’aayi akka godhe Qur’aanni nuuf hima:
“Guyyaa isaan kaafaman na hin salphisin. Guyyaa qabeenyi fi ilmaanis homaa hin fayyanne. Nama qalbii qulqulluun Rabbitti dhufe malee.” Suuratu Ash-shu’uraa’i 26:87-89
Lugaa keessatti salphinni hiika adda addaa qaba:
Hiikni 1ffaan-Sharrii, balaa, adabbii fi musiibaa keessatti kufuu
Hiikni 2ffaan– wantoota fokkuu, badii fi yakkaan ifatti saaxilamuu
Hiikni 3ffaan: sababa xiqqeenyaa fi salphinni namatti bu’eef garmalee qaana’u ykn saalfachuu [2].
“Guyyaa isaan kaafaman na hin salphisin.” Kana jechuun Yaa Rabbii! Guyyaa Qiyaamaa uumamtoonni Murtiif kaafaman san na hin adabin, na hin salphisin.
Guyyaa Qiyaamaa qabeenyis ta’ee ilmaan nama hin fayyadan, nama qalbii qulqulluun dhufe malee. Qalbu saliim (qalbiin qulqulluun) qalbii wantoota badoo lama irraa qulqulluu taatee fi wantoota gaggaarii lamaan ibsamteedha[3].
Wantoonni badoon lama:
1ffaa– wantoota iimaana faallessan kanneen akka kufrii, shirkii, shakkii fi nifaaqa irraa qulqulluu ta’uu.
2ffaa– Shahwaata irraa qulqulluu ta’uu- kana jechuun fedhii lubbuu badaa fi qullaa hordofuu irraa qulqulluu ta’uudha. Kanneen akka badii gurguddaa. Fakkeenyaf, bid’aa (wanta haarawa amanti keessatti uumuu), zinaa, hanna, lubbuu haqa malee ajjeesu, qabeenya namaa haqa malee nyaachu fi badiwwan biroo. Ammas, amaloota badaa akka riyaa (na argaa), of tuulu fi kkf irraa qulqulluu ta’uudha.
Wantoota gaggaarii qalbiin qulqulluun ittiin ibsamu qabdu
1ffaa- Iimaana-kuni dhugaan amanuu, iklaasa, sodaa Rabbii, Isa jaallachuu fi hojiiwwan qalbii biroo kan hammatuudha.
2ffaa– Shari’aa hordofuun hojii gaggaarii hojjachuu- wanta dirqamaa fi jaallatamoo shari’aan Islaamaa itti nama ajaje hojjachu. Fedhii fi yaada ofitiin osoo hin ta’in akkaataa shari’aan itti nama ajajeen hojjachu. Jecha biraatiin, Ergamaa Rabbii (SAW) hordofuu.
Kanaafu, namni qalbii isaa kufrii, shirkii, nifaaqa, shakkii fi badiiwwan gurguddoo biroo irraa qulqulleessee fi iimaanaan of faayee Guyyaa Qiyaamaa dhufe, qabeenya karaa Rabbiin hayyameen argachuun karaa kheeyri irratti baasetti ni fayyadama. Qabeenya kana karaa halaalaatiin argatee karaa kheeyrii irratti yoo baase, Guyyaa Qiyaamaa mindaa (ajriitti) ni fayyadama. Haaluma kanaan, ilmaan isaa Islaama irratti yoo guddise, mindaa ifaajee isaa galmee isaa keessatti ni argata. Du’aayi ilmaan isaa isaaf godhan irraayyis ni fayyadama[2]. Kanaan alatti, namni kufrii, shirkii, nifaaqa irraa of hin qulqulleessin, qabeenyaa fi ilmaan isaatirraa homaa hin fayyadamu.
Maddoota Wabii:
[1] https://www.myvmc.com/anatomy/cardiovascular-system-heart/
https://mayfieldclinic.com/pe-anatbrain.htm
[2] Ma’aariju at-tafkuri wa daqaa’iqu at-tadabburi 8/634, Abdurahman Habanka
[3] Bidaa’u tafsiir 2/275-276, Imaamu ibn Al-Qayyim
Men and The Universe– fuula 36
https://www.academia.edu/35252218/The_Concept_of_Heart_in_Islam_and_its_Relevance_to_Islamic_Psychology
https://www.heartmath.org/articles-of-the-heart/the-math-of-heartmath/heart-intelligence/
https://quantumlifesource.com/heart-brain-connection/


text:
Dhaadaachuu fii naa hasoysiissuu maloo maloo maaf naa dhifnee anii kiyyoo booruuttii,,madaa keessa koo jiruu inumaa gartanii hiiciittiin koo gara keessa yoomiyyuu hin hiimu anii akka feetan na godhaa kunoo bar anii an yoon du’aees oromoo milliyyoon 40,,ollii hafee an garuu kayyoo fiin bahee kunoo amaas kayyoon qabaa akka feetanii ja’eennii….
Oromoo maa ustaa oromoo maa caaliiftaa qabsaan yoo kufee qabsoon ittii fufaa tanaaf gadii januu laammuu hin gabroomnuu nutii alaagaadhafii tokkuummaan kanee fira buqiifnaa nutii wan nuf hin tanee sabaa koo damaaqii mee bahaa fi dhiyyaanisii sabaa koo daamaaqii mee kabaa fi kibaanisii fiincilii fiiniinssii mee qabsoo kettii oromoon kan durii mii mee haa nu arkkaanii kan du’eef hin boyiinnaa mee ka’aii Awaaladhu kayyoo saa lallaama seena nuf qoorata nutii guumaa bafnaa…..
gootichaa kenyaa issaa Wayyaanneen qabdee dhaadatuu#ABO wan WABO Guututtii qabdee ittii fakkaatuu mee maluuma tahaan jataanii yaadu an na ajaibsissaa goochii issanittuu maloo malloo mee lallaa issiin martuu,,,,jaalii kenyaa Kiyyoon boruu mattaan hin dhukkuubbuu nii laltaan kunoo inii marttuu Rabbii wajjiin jira kayyoos dhugaadha haaqaf bahee nii arkkaa Rammaannuu mee du’ii godhaaf kunoo issiin martuu,,,,
Oromoon daamaqee oromoon walii galee gugguuyysse dhufee qeerroon diina waliin fiinciile afaan qawwee hin soodaanee WABOnis kunoo jira jachuu garsissee sabaaf ja’ee diina marrssee mee akkam tahuu jarii arraa dirree tamttuu nu fuudha jachuun waliittii haasassee Bikkaa issan fuutu haa lallaannii mee ittii lallaafii….
Irroo akkamii tahuu saareen wayyaannettii maqaaf oromoo himaattaaa hatiichii garatii gara sattii ja’ee sabaa saa fixaattii mee garaam goora irroo mee qaanyii issattii goowwaan hin dhalaatiin dhalaatus hin guudatiin kan ja’anii kunoo kan akkasittii mee kanaa debbii seenaf dhiifnaa gafaas garaa kunoo goocha saniittii….
Hawsnii fi WABON wal arkkuun kunoo bar bu’aa qeerrootii Galaata galfaana Shukriin kaa sattii dur kophaa turee amaa nu qabaa Rabbii wajiinii nutiis galmmaa nii genyaa irkkoo issattiini Yaa rabbii nu gargaarrii dandeettiin tettii,oromoon ni bilisoommaa tun abdii biyyaattii Hirreessa kan murteessattuu oromoo qofaasii yaa rabbii attii irkkoo nuf tahiii!!!!!!!
Jaala kenyaa KIYYOO BOORU NII BAFAANA HUMAA HIN TAHUU KAYYOO SAA LALLAAMA RABBII GARGAARRAA IN SHAALLAAHA,,,,,,,,,


text:
KALLACHA WOLABUMMAA OROMIYA FRONT FOR INDEPENDENCE OF OROMIA
LakK: kwo – 064-2016 REF.NO : oif-064-2016
Guyyaa : Onk. 2, 2016 Date : Oct. 2, 2016
Dhiigni Oromoo Bishooftutti dhangala’e, danbali worraaqsaa kan sirna gita bittu Tigree hiddaan buqqisee, Oromiyaa Walabaa ijaaru uuma
Onkololeessa 2, bara 2016, ummata Oromoo daangaa Oromiyaa mara irraa miliyoonotaan Bishooftutti yaa’ee nagayaan IRREEFFATAA oole, sirni gita bittuu Tigree qilleensaa fi lafaan humna waraanaa itti bobbaaftee gara jabeennaan namoota dhibbootaan laakkayamu galaafattee jirti. Mootummaan Tigree, ummata coqorsa fi daraaraa jiidhaa malee hidhannoo hinqabne irratti, meeshaa woraanaa haga xayyaaraan baatutti itti duulchiftee haala suukaneessaan tarkaanfii sanyii duguuggaa irratti raawwachuu isii Kallachi Walabummaa Oromiyaa (KWOn), dalansuu guddaan yaadata; gochaa diinaa kanas cimsee balaleffata.
Kallachi Walabummaa Oromiyaa, lubbuu ummata Oromoo dhibba heddutti laakayaman, kan sirni bulguu kun galaafateef, marartoo ufii ibsachaatiin, woreegamtootaaf jeennata, ummata Oromootiif ammoo, gumaa ummata sirna cubbuutiin dhumee kana baasuuf tokkummaan harka walqabannee akka kaanuu waamicha qabsoo dhiyeessa.
Dhiigni dargageessaa, dubartii, manguddoo fi daa’iman Oromoo gita bittuu Tigreetiin dhangala’e kun, aarsaa tasa bade otuu hintaane, dhibaayyuu sirna kolonii xuruuree Oromiyaa keessaa yaasuuf deemu ta’ee galmee seenaa qabata. Goototni Oromoo guyyaa adhaa nagayaan manaa baayanii, karaa irratti diinni hambise, duuti teessan qabsoo Ummanni Oromoo walabummaa biyya ufiitiif godhaa jiru gara boqonnaa harawaatitti ceesiftee jirti. Woreegamni keessan, ka diinaaf nu jilbiiffachiisu otuu hintaane, ka daran nu morkachiisee waldhaansoo walabummaaf godhamaa jirtu xumura itti godhu ta’a.
Guyyaa adhaa Bishooftuun Aanolee fi Calanqoo gadaa teennaa taatee galmooftee jirti. Harmaa fi harka muraa Anooleetii fi Calii Calanqoo, mootummaan gita bittuu Amaaraa ummata keenna irratti raawwatte gaabbii fi aarii guddoon yaadana. Mootummaan Tigree ammoo, hidhee ibiddaan ummata keenna woddaa, qe’ee teenna iratti rasaasaan nu akaaya, kana hunda bira dabarsee, bakka ayyaana hundee Oromummaa keennaa ta’e IRREESSA itti kabajannu gubbatti nu fixuun isaa, guddisee nu laalessee jira.
Sirni gita bittuu woyyaanee, kashalabboota, faaydaa ufii eegsisuuf, dhala ilma namaa hidda kutuu irraa uf hinqusanne akka ta’an, dalagaawwan isaan raawwatan kan nama qaajjibbeessan himanii hindhumatu. Qabsoon ummata keennaallee, amala diinaa kanaan wolgitee yoo hindeemin, ijifannoo otuu hintaane, woreegama barbaachisaa hintaane kafaluu calla ta’a. Kallachi Walabummaa Oromiyaa, woyyaaneen, afaan qawweetiin nu mooyatte, qawwee malee akka hinkufne yeroo gara garaatitti ejjannoo isaa ummata Oromootii ibsuu bira darbee, dalagaadhaanis ummata Oromoo bira dhaabachuu isaa argarsiisaa jira. Hujiiwwan gulantaa jalaqabaa irra jiran kanniin ammoo, sadarkaa diina haleelee, Oromiyaa keessaa haxayee baasu danda’u irra geessuuf hirmaannaa olaanaa ummata Oromoo biyyaa keessaa fi alaa gaafata.
Nagayaan biyya keenna irra jiraachuu, hojjachuu, barachuu, fi dubbachuu yoo hindanda’in, qabeenna keenna irratti abbaa ta’uu yoo dadhabne, nagayaan IRREEFFATUU yoo hindanda’in, walumaa galatti OROMUMMAAN YAKKA biyya itti ta’e keessatti, WALABUMMAA YOOKAAN DU’A jennee qabsotti bayuu malee wanti nubaasu hinjiru. Kanaa ol obsuun, ykn karaa nagayaatiin mirga keenna gonfanna jechuun, hawwii GAANGEE DHALA EEGUUTIIN adda hinjiru. Nagayaan bayanii galuun yoo kan hindandeennee, “QABSOON NAGAYAA” akkamitti danda’ama? Woreegama haga adha kan falame firii itti godhuuf QABSOON HIDHANNOO jabaatuu qaba. Qabsoon nagayaa, yoo qabsoo hidhannootiin hin deegaramin , QABSOO KADHAA ta’a. Bilisummaan kadhaan argamte hin jirtu.
Kanaafuu, ummanni Oromoo, bakka jirtu maratti, sirna bulguu, KAN ILMAAN TEE NYAATAA JIRU, kan amala namooma uf keessaa hinqabne kana, hiddaan buqqifsuuf tokkumaan waldhaansoo finiinsi. Qabeennaan, humna namaatiin, qaamaa fi surriin ijaaramtee, hidhattee, damaqinnaan qabsoo Kallachi Walabummaa Oromiyaa biyya keessatti geggeessaa jiru cinaa akka dhaabattu waamicha isinii goona. Yaa ummata Oromoo, kaabaa fi kibbaa, bahaa fi dhiyaa waliif birmachuudhaan danbalii worraaqsaa uumnee, woyyaannee hagatti akka galchinu fi gumaa ummata keennaa akka baafanu adha irraa eeglee waan qabdan maraan qabsoo bilisumaa fi wolabuummaa Oromiyaf godhamtu bira akka dhaabbatan waamicha lammumaa isniif goona .
Sirni cubbuu hinkufa, Qabsoon itti sufa!
Oromiyaan Ni Walaboomti!
Kallacha Walabummaa Oromiyaa
FRONT FOR INDEPENDENCE OF OROMIA (FIO)
KALLACHA WOLABUMMAA OROMIYA FRONT FOR INDEPENDENCE OF OROMIA
LakK: KWO – 065-2016 REF.NO : FIO -065-2016
Guyyaa : Onk. 2, 2016 Date : Oct. 2, 2016
Front for Independence of Oromia’s Statement on Bishooftuu Massacre
The Bishooftuu carnage of Oromo people by the minority Tigre regime will not
deter Oromo struggle except for expediting the demise of the tyranny
The Front for Independence of Oromia (FIO) is deeply maimed by the TPLF’s
meticulously planned and executed atrocious crime on Oromo people, who were
peacefully celebrating “Ayyaana-Irreecha,” annual ceremony at Bishooftuu
historical site. On Sunday, October 2, 2016, the Tigrean government ruling
Ethiopia deployed its elite killing squad under the disguise of police and massacred
hundreds of innocent Oromo people gathered holding nothing but Crown grass and
flowers. Dozens of innocent men and women: young children and pregnant
mothers, senior citizens, and other people who have come-out to take part in the
Irreechaa ceremony were dreadfully killed and gravely injured from the top-down
drizzling bullets and tear gas. Hundreds were drowned in the Bishooftuu Lake,
trying to shield self; more troubling, thousands of Oromo people were handcuffed
and transported to the TPLF-Woyane prison cells, and that includes badly
wounded and unconscious victims.
Front for Independent of Oromia (FIO) is tormented by this heinous genocidal act
perpetrated by tyrant regime and condemns the evil act with the strongest term
possible. Front for Independence of Oromia (FIO) mourns for the loss of hundreds
of innocent lives by the sinister regime, and concurrently would like to call upon
Oromo in all walks of life, abroad and at home, to unite and intensify the fight until
those perpetrators brought to justice.
We still mourn and remember Anole and Chalanqo, the right arm mutilation of
men and breast of girls and women by minority Amhara elites in the 19th century.
Today, the deliberate destruction of innocent Oromo lives by the Tigre regime at
Bishooftuu “Irreechaa” celebration has gone down in history books as the
replication of those despicable cruelties of Anole and Chalanqo.
Front for Indpendence of Oromia (FIO) calls up on international community: the
US, EU, AU, and the UN to immediately deploy an independent body for the
investigation of the inhuman act the TPLF regime inflicted on the Oromo nation
for the last one year and the Bishooftuu massacre in particular.
Herewith, the FIO would like to reiterate its commitment more than ever before to
stand with the Oromo resistance and contribute its part to the Oromo people’s
struggle for regaining its God given rights, until such noble cause is achieved.
Front for Independence of Oromia (FIO), therefore, would like to send a strong
message to all Oromos to keep up its resistance at every front against this tyrant
regime until it is fully deposed of Oromia. To this end, all Oromo shall work hard
to gather its strength, organize resources, deploy every bit of knowledge and stand
by the Front for Independence of Oromia (FIO) in the fight against the common
enemy.
Qabsoon itti sufa, Sirni cubbuu hinkufa!
Oromiyaan Ni Walaboomti!
Kallacha Walabummaa Oromiyaa


text:
Cirracha Kalee – (Renal Stone/Nephrolithiasis)
Cirrachi kalee kuufama albuudota garagaraafi ashaboo asiidawaa ta’e kan fincaaniin qaama keenya keessaa bahu qaban irraa ijaarama/dhufa. Kanaaf cirrachi kalee fincaan keenya keessa albuudonni haala salphaan wolitti dhufanii ijaaramuu danda’an kan akka Kaalshiyeemii, Ookzaaleetii fi Yuurik aasidii fa’a baay’achuuni fi wontonni isaan akka hin ijaaramne ittisan fincaan keessatti xiqqaachuu irraa uumamuu danda’a. Cirrachi kunis ujummoo fincaanii -kalee hanga afuuffee fincaanii (isaanis dabalatee) jiran keessa taa’uu danda’a. Kalee cinaa tokkoo ykn kalee lachuu irratti mul’achuu danda’a. Cirrachi kunis albuuda irraa tolfame irratti hunda’uun akaakuu/maqaa garagaraa qabaata.
—
Uumama cirracha kaleetiif wonti tokko qofti sababa ta’uu dhabuu danda’a. Yeroo heddus sababni uumama cirracha kalee kun ifa ta’uu/addaan bahuu dhabuu danda’a. Haa ta’u malee wontonni asii gaditti eeraman kunniin carraa cirracha kaleetiin qabamuu keenya olkaasu danda’u:
* Bishaan gahaa ta’e dhuguu dhabuu. Namoota naannoo hoo’aa/gammoojji jiraniifi isaan dafqi itti baay’atu irratti carraan cirrachi kalee mul’achuu ni dabala.
* Nyaata ashaboon/sooqiddi itti baay’ate fayyadamuu. Akkasumas nyaata sukkaaraa fi pirootini heddu of keessa qaban baay’isanii fayyadamuun cirracha kaleetiif nama saaxiluu danda’a.
* Maatii dhihoo keessa namni cirracha kalee qabu yoo jiraate carraan namni tokko cirracha kana qabaachuu ni dabala. Kana jechuun garuu cirrachi kalee sanyiin ykn firaan daddarba jechuu miti.
* Tajaajila baqaqsanii yaaluu /nama opireeshiiniin qaamota sirna nyaata (Garaacha, mar’umaan) irratti godhameefi namoonni dhukkuba biroo qaamota kana miidhaan qaban carraan cirracha kalee horachuu isaanii ni dabala.
* Akkasumas namoota baasaan yeroo dheeraf irra ture irrattis carraan isaan cirracha kalee qabaachuu ni dabala.
* Ulfaatinna gar malee guddaa ta’e qabaachuunis carraa cirracha kaleetiin qabamuu dabala.
* Dhukkuboonni biroo kan albuudonni asii olitti eeraman qaama keenya keessatti akka dabalan godhaniifi Infeekshiinii/dhukkubni ujummoo fincaanii kan biroo jiraachuun carraa cirracha kalee horachuu ni dabalu.
—
Mallattoolee Dhukkuba Cirracha Kalee:
• Cirrachi kalee mallattoo dhukkubaa otoo hin mul’isin ta’uus ni danda’a; haa ta’uu garuu cirrachi sun yoo iddoo gara iddoo socho’e fakkeenyaaf ujummoo fincaanii keessatti cuqqaalamuun mallattooleefi rakkinoolee armaan gadii fiduu/qabaachuu danda’a:
~ Naannoo Cinaachatti ykn dugdaatti dhukkubbiin hamaan namatti dhagahamu.
~ Dhukkubbiin kun gara hidhaa (qaama wolhormaata) ykn garaa gara gadii nama woraanuu/dhukkubuu
~ Dhukkubbiin kun yeroo xiqqoof haalaan nu dhukkubee jidduun boqonnaa xiqqoo nuuf kennee haala kanaan itti deddebi’a nu dhukkubuu.
~ Fincaan nama gubuu/yeroo fincaanan miirri akkasii namatti dhagahamuu
~ Fincaan nama mudduufi ykn dafee dafee dhufuu
~ Fincaan keenya diimachuu
~ Fincaan fincaannu foolii haalaan xirayaa/ajayaa ta’e qabaachuu
~ Nama lolloojjessuu fi haqqisiisuu
~ Yoo infeekshiinii kalee umame hoo’i qaamaa haalaan dabaluufi nama hollachiisuun/sheengarsiisuun/haxaxxeessuunis jiraachu mala.
√ Hub: Namni mallatoolee armaan olii qabu hunduu cirracha kalee qaba jechuu miti.
Maal haa goonu?
* Guyyatti Bishaan Litirii lamaaf cinaafi isaa ol dhuguu.
* Nyaata sooqiddi/ashaboof fi sukkaarri itti baay’ate fayyadamuu dhabuu.
* Furdinna gar malee guddaa ta’e kan hojjaa/dheerinna keenyaan wol hin madaalle yoo qabaanne hirdhisuu.
* Mana yaalaa deemnee qorannoleen dhiigaa, fincaanii fi qorannoolee biroo ( fkn raajii, altiraasawuudii) fa’a kan Doktorri keenya ykn Ogeessii fayyaa nuuf ajaju dalagsiifachuu/qoratamuu.
* Cirrachi sun baay’ee tiqqaa ta’ee mallattoo dhukkubaa heddu kan hin qabne yoo ta’e bishaan gaha ta’e (bishaan litirii lamaafi cinaa ol) guyya guyyaan dhuguu dhaan bahuu danda’a. Yeroo inni bahuuf deemu dhukkubbiin namatti dhagahamu mala kanaaf qoricha dhukkubbii woyyeessu (Antipain) fayyadamuun barbaachisuu danda’a.
* Yaalli cirracha kalee hamma/hanga cirracha saniifi iddoo inni itti argamu, akkasumas mallatoo ykn rakkoo innii hordofsiisaa/fidaa jiru irratti hunda’uun caarallaa sagaleetiin ykn Opireeshinii garagaraatiin yaalamuu danda’a.
Ulfaadhaa!
Horaa, bulaa, deebanaa!
Fayyaa ta’aa, fayyaa dahaa!
—-
©Dr. Nuredin Luke


text:
Prezidaantiin Zimbaabwee, Robert Mugaabee, aangoo irraa buufamanii mana isaanii Hararee keessatti balaballi eega itti cufamee booda biyyattii keessatti muddamsii jabaatee jira.
Dhaabbatoonni siivilii fi gurmuuleen amantii Zimbaabiwee keessaa har’a ganama ibsa baasaniin, kan waggoota 37f taayitaa qabatanii turan – Robert Mugaabee akka hatattamaan gad-lakkisan eega akeekkachiisanii booda, abdiin furmaata hatattamaa eegamaa ture dimimmisaa jira. Prezidaant Mugaabeen yaada sana waan fudhatan hin fakkaatu. Prezidaantiin Afrikaa Kibbaa – Jaakoob Zuumaa, paarlaamaa biyyattiif haasawa dhageessisaniin, gama isaaniitiin waa’ee Zimbaabiwee murtii cimaa tokko fudhachuuf yeroon isaa hin geenye – jedhan.
Prezidaant Muugaabeen, eega Kibxata halkan humna waraanaatiin mana isaanii keessatti ugguramanii gooda, gad-ba’anii hin mu’anne. Jilli Afrikaa Kibbaa irraa deeme immoo, mana isaanii keessattii fi mana-muootummaa keessatti walga’ii geggeessee ture.
Dhaabbata Chaataam Haawus – jedhamu, kan as Yunaayitid Isteets keessa jiru irraa – xiinxalaan siyaasaa, lammiin Zimbaabuwee - yeroo waraanni biyyattii taayitaa siyaasaa biyyattii to’atetti magaalaa Haraaree keessa turan. Humni waraanaa taayitaa qabatee turuun yoo dheerate – haalli jiru daranuu tasgabii dhabaa deema – jedhu.
Hoogganaa garee mormituu – Morgaan Chaangiraay dabalee - Qaamonni siyaasaa ijoon Zimbaabiwee keessaa, hga filannoon bara dhufu geggeessamutti, akka mootummaan cehumsaa hundeessamu yaada dhiheessaa jiran.
Qophii guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Mootummaan Ertraa gara jalqaba bara 2011tti kan Finfinnee keessatti geggeeffamee ture wal gahii gamtaa Afriikaa irratti haleellaa guddaa adeemsisuuf karoorfattee turte jechuun gabaasni Tokkummaa Mootummotaa beeksisee jira.
Dubbi himaan ministrii odeeffannoo Ertraa Alii Abduu garuu, inni gabaasa jedhame kun kosii fuula 400 of keessaa qaba jechuun haalan.Gabaasa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa
Ertraan Finfinnee Keessatti Balaa Gesisuuf Karoorfattee Turte
- VOA
Mootummaan Ertraa gara jalqaba bara 2011tti kan Finfinnee keessatti geggeeffamee ture wal gahii gamtaa Afriikaa irratti haleellaa guddaa adeemsisuuf karoorfattee turte jechuun gabaasni Tokkummaa Mootummotaa beeksisee jira.


text:
Kan mana hidhaa jiran, dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo – Dr. Marararaa Guddinaa har’a masaa afuraffaaf mana-murtiitti dhihaatanii, seeraan himannaan itti banamee jira. Akka Abukaatoon Dr. Mararaa Obbo Wandimmuu Ibsaa jedhanitti, galmee Dr. Mararaa irratti kanneen himatamaan ka biroon, hoogganaa Arbenyooch-Ginbot 7 – Dr. Birhaanuu Naggaa, Daarectara Ol’aanaa OMN, Obbo Jawaar Mohaammad, Dhaabbatoota Televiisiyoonaa ESAT fi OMN ta’uun beekamee jira.
Himannaan Dr. Mararaa irratti dhihaateef kanneen akka ragaatti kennaman, haasawa isaan walga’ii Waldaa Qorannoo Oromoo irratti godhan, xalayaalee fi ii-meelii isaan waggoota afuran dabraniif namoota fi dhaabota adda addaa wajjiin wal-jijjiiranii fi ka biroo akka tahe ka dubbatan – Obbo Wandimmuun, sanas tahe himannaalee sana keessa shororkeessummaan akka hin jirre beeksisanii jiran.
Obbo Jawaarii fi OMN, akkasumas, Dr. Birhaanuu fi ESAT irratti garuu, addatti, himannaan shororkeessummaa dhihaatee jira – jedhu.
Gaaffii fi deebii guutuu Obbo Wandimmuu Ibsaa waliin geggeessame kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


text:
Itoophiyaatti lammiileen beelaan dararamaa jiru.
Itoophiyaatti hongeen uumame lammiilee miiliyoonaan lakkaa’aman beelaan akka dararaman taasise jedhame.
Waraanni Kaaba Itoophiyaatti uumame immoo haalicha akkaan hammeessee akka jirus himameera.
Waggaa tokkoof walakkaa darbe Itoophiyaatti ogeettii kominikeeshinii sagantaa nyaataa addunyaa ta’uun kan tajaajilte Adriyaan Boolan CBCf yaada kenniteen, Itoophiyaa gama kaabaatti namoonni hedduun waraanaan buqqa’anii jiru jette.
Namoonni miiliyoona 10tti siqan gargaarsa midhaan nyaataa hatattamaa akka barbaadan himtee jirti.
Gama biraatiin immoo kutaan biyyattii gama kibbaa hongee hamtuun miidhamee jiraachuu ibsite Adriyaan Boolan.
Namoonni miiliyoona 7 sababa kanaan gargaarsa akka barbaadan dubbatte.
Bakkeewwan amma hongeen miidhamanitti namoonni hanga roobni roobutti eegaa jiraachuu eertee, otoo hin roobin kan turu yoo ta’e haalichi kan amma jiru caalaa akkaan hammaataa ta’aa jette.
Beelli amma Itoophiyaa keessa jiru yeroo dinagdeen addunyaa goolame “Great Depression” jedhamu nama yaadachiisa jettee jirti Adiriyaan Boolan.
Namoonni beela keessa jiran jireenyi isaanii kan jalaa manca’e ta’uu eertee, lubbuun turuuf qofa tofta mara fayyadamaa jiraachuu isaanii ibsiteetti.
Adiriyaan Boolan bakka tokkotti waan taajjabde akka fakkeenyaatti eertee jirti.
Dubartiin tokko mana citaa qabdu sunuu waggaa dheeraa lakkoofsisee haala yaaddessaa keessa jiru irraa citaa fuutee loowwan ishee nyaachisuuf dirqamteen argee jette.
Dubartiin kun fi kanneen akka ishee rakkatan biroon beeladoota isaanii bu’uura jireenya isaanii ta’an lubbuun tursuuf haala kanaan mana ofirratti diiguutti jiru jette.
Sagantaan nyaata addunyaa rakkoo kana salphisuuf waan isaaf danda’ame mara gochaa akka jiru eertee, garuu xiyyeeffannaan addunyaa gara Raashiyaa fi Yuukireen deebi’uun deeggarsa Itoophiyaaf taasifamuu qabu xiqqeessuu ibsitee jirti.
Dabalataanis qamadiin dhibbeentaa 70 ta’u Raashiyaa fi Yuukireenii akka dhufaa tures eerteetti Adiriyaan Boolan.
Gama kanaanis waraanni Raashiyaa fi Yuukireen gidduutti deemaa jiru Itoophiyaa irratti dhiibbaa qabaachuu himte.
Addunyaan xiyyeeffannaa isaa gara beela Itoophiyaa keessa jiruutti akka deebisu irratti hojjatamuu akka qabu hubachiifteetti.


text:
Siwiisi fi USA bulchoota FIFA,Federeshiinii Kubbaa Miilaa Addunyaa horii doolara miliyoona nedduu nyaatanii balleessan jedhanii himachuutti jiran.
Warra dubbii tanaa jedhee hujii irra bu’u keessaa tokkoo perzdaanti FIFA,Sepp Bilaateriit.
Hujii tanaaf amma nama hedduutti dorgmuutti jira; perzdaantin CAF, Konfidereshiinii Kubbaa Miilaa Afrikaa Issa Hayatou,itti gaafamtaa federeshiinii kubbaa miilaa Laayberiyaa,Muusaa Bilitii, taphataa kubbaa miilaa Arjentiinaa ka durii, Diyaagoo Maradoonaa ,itti gaafatamaa UEFA Federeshiin kubbaa miilaa waldaa Awurooppaa Mitchel Pilaatinii,ilma Nugusa Jordan Prince Ali Bin al-Hussein,tapahtaa kubbaa miilaa Poortugal beekamaa Luis Figoo fi nama hedduu.
Dubbiin bulchoota FIFA ta duriitiin himatan nama hedduu tuttuquutit jirti.Itti gaafamtaan FIFA ka durii ka dhalootaan Aybori Kosti tahe Jacques Anouma doolara miliyona 1 fi kuma 500 gumbo nyaate jedhanii qorachuutti jiran.
Bulchoota FIFA yoo akka Raashiyaan dorgommi waancaa kubbaa miilaa bara 2018 fi Qataar dorgommii waancaa kubbaa miilaa bara 2022 qopheessitu tolchnaillee gumbo nyaatan jedhanii himachuutit jiran.
FIFA gaafa akka Qataar dorogmmii waancaa kubbaa miilaa 2022 qopheessitu kennaniif doolara miliyoona 1 fi kuma 500 hoteelii Angoolaa Luaandaa keessatti fudhataniin himatan.Qataar mormachumatti jirti.
Neymaar tapha afur adaban
Dorgommii Kopa Amrikaa ittuma jiranii taphataa Biraazil beekamaa Neymar adabanii tapha afur irraa dhaaban.Neeymar tapha Biraazil Kololbiyaa waliin taphattee 1-0 moohmate irratti taphataa Kolombiyaa Pabloo kubbaan hadhee adabame.
Kopa Amerikaa dorgommii kubbaa miilaa ta biyyootii South Amerikaa gannuma gannatti waliin tapahtan.Eegii jalqabanii guyyaa 11 keessa jiran.Torbaan lamaan duubatti dhuamta.Biyya 12 taphachuutti jira haga ammaatti marro sagal taphatanii goolii 40 gale.
Dorgommiin tun 44essoo biyya Chiilee keessatti taphachuutti jiran.Biyya jaalatii kubba miilaa macheessitee ufi wallaalchiftetti itti jira.Chiilee, Meksikoo, Arjentinaa, Urugaay, Biraazil,Kolombiyaa fi biyya olloota walii 12 baruma baranbaan taphata.Dorgommiin tun torbaan lama keessatti dhuamttii Iftaan Chiilee fi Urugaayitti waliin tapahta.
Dorgommii U20
U20(under 20) maqaa dorgommii waancaa kubbaa addunyaa ijoollee ganna 20 gadiiti. Marroo 52 tapahtanii goolii 152 gale biyya 24 wal irra marsee taphachaa bahe.Dorgommii Waancaa Kubbaa Miilaa Addunyaa ijoollee ganna 20 gadii ya dhumattee Sirbiyaatti Biraazil 2-1 moohee mootummaan galate.
Serbiyaan takkuma dorgommii akkanaa mootee hin beettu. Dorogmmii U20 tana irratti biyya 24 dorgome.Tana keessaa afur Afrikaa. Dorgommii tana irratti Biraazil lammeessoo, Maaliin sadeessoo,Senegaal afreesso taate.
Warra goolii hedduu galchuun badhaamfame keessaa tokkoo taphataa Maalii Adama Tiraa’oreetii kubbaa warqi badhaafame.


text:
Koreen basaasa kan mana maree bakka bu’oota uummataa Yunaayitid Isteetis hoogganaa Ameerikaa aangoo irraa kaasuuf qorannaa geggeessamu akka cimsuufiif jecha, tattaaffii prezidaant Doonaald Traamp odeeffannoo mormituu isaanii ka demokraatotaa ilaalchisee jiru akka dhiyaatuuf Yukreeni irra dhiibbaa kaa’uu isaanii irratti dhuga ba’umsa ijoo har’a dhaggeeffachuuf jira.
Gamtaa Awrooppaatti ambaasaaddera Yunaayitid Isteetis kan ta’an Goorden Soondlaand haasaa kallattiin perzidaantichi geggeessan qorannaa dimokraatotaan geggeessamuuf mul’inatti dhugaa ba’uuf jiru.
Akka dhuga baatota kanneen birootti, Soondlaand walakkeessa baatii Adoolessaa qabee hanga walakkeessa baatii fulbaanaatti Traamp waliin yeroo heddduu kan dubbatan ta’uu isaanii fi Traamp deggersa nageenyaa US Yukreeniif kennuuf malte akka danqamuuf aangoo isaaniitti seeran ala fayyadamuu fi dhiisuu ilaalchisee saaxil baasuu mala.
Tramp himannaan kun kan shiraa ti jechuun badii akka hin qabaanne ibsaa jiran.


text:
Maqaalee Rabbii (Subhaanahu)-Kutaa 9.1
Al-Ahad, Al-Waahid
Namoonni jireenya isaanii keessatti waa baay’ee beekuf ni carraaqu. Beekumsa dharra’an keessaa tokko waa’ee Gooftaa isaanii ilaalchisee beekudha. “Gooftaan isaanii fi addunyaa guutuu uume, tokko moo lama moo sadii moo ykn sani olii?” Jechuun of gaafatu. Waa’ee Gooftaa isaa ilaalchisee namni dhuma sirrii irra gahuuf qajeelcha isa barbaachisa. Qajeelcha malee cal’iseetumaan sammuu ofiitiin qofa yoo abuuree, deebii gahaa fi quubsa hin argatu. Kana irra, gaafiileen baay’een isatti dabalamuun dhama’a. Qajeelchi sirriin waa’ee Gooftaa addunyaa itti beekan, qajeelcha Isarraa dhufeedha. Kutaa darbee irraa itti fufuun qajeelcha Rabbii aalamaa irraa dhufe irratti hundoofne har’as maqaalee Isaa ni ilaalla.


text:
Hoogganaa jaarmayaa fayyaa addunyaa ta’uun kan filataman Dr. Teewdroos Adaanoom dhabamuu pooliyoo addunyaaf gumaacha US goote kan doolaara biliyoona 1.2 simatanii jiran. Gumaachi kun kan ta’e gumii Rotary Atlaantaa keessatti geggeessame irratti ture.
Dhibee hamaa addunyaa kanaatti duuluuf michummaan maallaqaan deggeruu kun jiraachuu isaa arguun nama jajjabeessa jedhan Dr. Teedroos.
WHOn qajeelfama imaammata talaallii pooliyoo kan dhiyeessuu fi attamiin talaalliin kun akka kennamu ilaalchisee qorannaa geggeessamu irratti kan hirmaatu ta’uu beeksisee, tooftaa ka biroo hatattamaan dhibee kana dhabamsiisuun danda’amu irratti illee kan hirmaatu ta’uu beeksisee jira. Gargaarsi argame kun WHOn biyyoota 70 keessatti to’annoo dhibee kanaa akka geggeessu gargaaruu akaksumas hayyoonni ijoollee miliyoona 450 waggaatti tallaaluu dandeessisan.


text:
Sudaan fi Masriin mariin biyyoota sadeen dhimma hidha Laga Abbayaa akka bifa jijjiirratuuf carraaqqiin taasisan fudhatama hin qabu jechuun Itoophiyaan har’a ibsitee jirti.
Ministirri Bishaan, Jallisii fi Anniisaa Itoophiyaa Dr.Silashii Baqqalaa akka ibsa har’a kennaniin Sudaan fi Masriin itti gaafatamumma Gamtaa Afrikaatiif kenname xiqqeessun tuffachuuf yalii taasisan jedhan.
Erga covid 19 muudatee yeroo jalqabaatif biyyootni sadan bakka tokkotti magaalaa Rippabilikii Diimokiraatawaa Koongoo, Kinshaasaatti walitti dhufuun mari'atan.


text:
Magaala Bern, Switzerland keessa tti sabboontonni Oromoo gaafa 13.04.2013 Guyyaa Gootota Oromoo 2013 yaadatanii oolaniiru. Guyyaa kana qabsaawota Ooromoo mirga uummata Oromoo fi Bilisummaa Oromiyaaf jedhanii luubbuu isaanii wareeganii darban yaadachuun sagantichi erga banamee booda itti aansuun faarruu alaabaa oromoo, seenaa Guyyaa Gootota Oromoo wal barsiisuun, akkasumas guyyaa walakkaa ol walaloota fi weedduulee, akkasumas geerarsoota gootota Oromoo faarsan wal dhageessisuun kabajameera. Akkasumas nyaata aadaa oromoo, fi “coffee ceremony” oromoo, … fi kkf saganticha irratti dhiyaataniiru. Weedduu, geerarsa fi sirbootni gootota Oromoo faarsan sagalee fi viidiyoon dhiyaataniiru.
Qabsaawaan ni kufa, qabsoon itti fufa!
Gootota Oromoo yoomuu ni yaadanna!
IUOf!
Deeggartoota fi miseensota ABO biyya Switzerland
http://www.youtube.com/watch?v=XkmHx1rdbK4&list=UU2H4kLtBU1Oc36vNVdJ7GCQ&index=1


text:
Hin seenu mana san haaloon irraa qaba
Waan baay’ee na miidhan aariin garaa qaba
Tokkoyyuu hin dagadhu ani gocha isaanii
Har’as itti jiru isaan yoom dhiisanii
Nama jibbisiisaam dalagaan isaanii
Aaak! Aaak! garagalee hin ilaalu ani gara isaanii
Jawween itti haa seenu dhufee diinqa isaanii!
Maal barbaadan seena duuba mana gumaa
Saba seenaa xurii warra balaafamaa
Warra safuu hin beekne sanyii abaaramaa
Kan cubbuu hin sodaanne saba akkas jibbamaa
Warra hijjata hin tolle kan kotteen jarjaraa
Duubaa durri hincinnii saba mataa daaraa
Bifaan nama fakkaatu kan keessi bineensaa
Ani ittuu hin siiqu kana irraan dheessa!
Koo maal natti ta’ee qaxaleen biyya koo
Inni afaan koo beeku sabboonaa sanyiin koo
Maafan ganda dhaqa jira hoo qomoon koo
Gaaddisa Odaa jalatti safuun kan guddate
Dachee Oromiyaarratti burraaqee taphatee
Inni safuu beeku kan safuu koo eegu
Seenaa saba keenyaa kan wal yaadachiifnu
Aadaa fi afaan keenya kan waliin guddifnu
Oromummaa keenya kan ittiin cimsinu
Waliin waliif taanee kan diina kuffifnu
Boonaa sanyii leencaa goota goonni dhale
Kan eebba Uumaatii duubaa durri tole
Sanyii Oromtichaa ilma Abbaa Gadaa
Tasa ganda hin dhaqu Oromoon jaaladha!
Waan isaan na godhan hundumaa argeera
Abadan hin seenu anoo kakadheera
Yoon ani achi seene ilmoon naaf hin dhalatiin
Tarii dhalattullee haa duutu hin guddatiin
Guddattee maal gooti silas ilmoon bofaa
Borus isaanirraan salphinni natti dhufa!
Warri dura seene tokko tokkoon isaa
Dhiiras ta’ee dhala mee altokkon ibsa
Kunoo mee dagate aadaa fi seenaasaa
Afaan isaa dhiisee kan ormaan odeessa
Lammii isaa ganee alagaadha faarsa
Takkaas lachuu dhabee qalbii of rarraasa
Itti hin dhagahamu cunqursaan lammiisaa
Akkamiin dhagaha oduu ETVn duudeera gurrisaa
Har’a hiriyaansaa bosonaa bookkisa
Haqa dhabne jedhee boohee wal boochisa
Inni diinqa darbee diina wajjin ciisa
ecci! ecci! kun jiraa du’uudha mee achuma dhiisaa
Warra akkasiiti kan saba koo rakkise
Diinatti michoomee wajjinuu odeessee
Gabrummaa keessatti isatu nu hambise
Egaa obboloota koo mana gumaa hin seeninaa
Tokkitti yoo seenan bahuunis rakkina
Jiraachuunis fafa egaa mana diinaa
Dhaluu fi dhalchuutu jira kana hin wallaalinaa
Qabeenya ilaaltanii itti hin heeruminaa yookaas hin fuudhiinaa
Hortee KUUSH fi Seem walitti hin makinaa
Qabeenyi har’a laaltan kansaanii hin se’iinaa
Dhiiga lammii keenyaa ta’uu hin dagatiinaa
Keenyumaan nu bituun kuni kaa salphina
Faandoo harree malee maal qabuuyyu turan?
Bututtuudhaan mitii kan as nutti dhufan?
Keenyuma saamanii har’a nama ta’an
Gootaa fi hayyuu keenya irratti qalatan
Uuuuuy kaka hin seennu mana isaanii
Tu-tu hirmiidha hin nyaannu isaan waliinii!
Ilaamee yaa qomoo dhaamsa koo hubadhaa
Har’a qofaa miti kan kalees yaadadhaa
Waan boru dhufullee har’a itti yaadaa
Waliin wal nuuf wayya alagaan badaadha
Walumaan miidhagnaam Oromoo jaaladhaa!!!


text:
Jecha kana kan dubbate Gooftaa keenya Fayyisaa keenya Iyyasuus Kiristoosi dha. Warrootni jechichi dubbatameef immoo Duuka Bu’oota isaati. Jecha Inni dubbate guutummaan yoo ilaalle, “Kunoo, isa Abbaan Koo isin abdachiise isiniif nan erga; waaqa irraa humna hamma argattanitti Iyyaruusaaleem keessa turaa” jedha (Luuq. 24:49). Kana qofa miti; hamma Bitaaniyaatti isaan baasee harka isaa mataa isaaniirra kaa’ee ni eebbiseen. Karaa biraatiin aangoo lubummaa isa hamma paatriyaarkummaa jiru jiruun isaan muudee osuma Isa argan gara samiitti ol bahe.
Isaan garuu, gara samiitti ol bahuu Gooftaa ilaalaa osuma yaadda’aa jiran Ergamaan waaqayyoo dhufee “Isin namoota Galiilaa, maaliif dhattanii samii keessa ol ilaalaa yaadda’aa jirtu? Iyyasuus, Inni isin biraa gara samiitti ol bahe kun, akkuma amma itti gara samii ol bahuu Isaa argitan kanatti immoo, deebi’ee in dhufa” jechuudhaan isaan jajjabeessee jira. Asirratti waan lama hobachuu dandeenya.
- “Iyyasuus, Inni isin biraa gara samiitti ol bahe kun, akkuma amma itti gara samii ol bahuu Isaa argitan kanatti immoo, deebi’ee in dhufa.” jechuudhaan dhufaatiin Gooftaa Keenya Fayyisaan keenya Iyyasuus Kiristoos ifatti yookan haala nama hundumaaf mul’achuu danda’uun akka ta’e nuhubachiisa. Raajoonni dharaa bara keenya kana keessatti jiraatan “Gooftaa Mul’ataan (raa’iyyii) naaf mil’atee yoom akka dhufu natti himeera.” Jechaa fa’a raagu. Kun raajii dharaa akka ta’e beekuu qabna. Guyyaa sana ilma namaa dhiisnee Ergamoonni Waaqayyooyyuu kan hin beekne akka ta’e Kitaabni Qulqulluu nuuf mirkaneesseera. (Maat. 24:36, Maar. 13:32).
- Shakkitootni “Malakoonni (Waaqummaan) fooniin hin waloomne” jecha barumsa dogongoraa barsiisaniifis deebii kennuufi dha. Kunis, yeroo Inni (Gooftaan keenya) gara samiitti olbahu Duuka Bu’oonni Isaa arguun isaanii waan Malakoonni fooniin waloomeefi dha malee Malakoonni qofaasaa foon hin qabu ija ta’eef hin mul’atu ture. Jecha Waloomaatu gara samiitti olbahe. Kitaabni Qulqulluus “……ወዘንተ እንዘ ይብሎሙ ተለዐለ ወነሥአቶ ደመና ወዐርገ ሰማየ እንዘ እሙንቱ ይኔጽሩ ኀቤሁ……; kanas isaanitti himaa gara samiitti olbahuu eegale. Duumeessis Isa simatte.” Jechuudhaan yeroo inni olbahu Duuka bu’ootaaf mul’achaa akka ture fi isaanillee Isa laalaa akka turan nuhubachiisa. H/D/Bu. 1:8
- ‘Iyyaruusaaleem’ jechi jedhu
- Mana Kiristaanaa dha. Kanaauu, mana kiristaanaa keessa turraan (jiraannaan) kennaa Waaqayyoorraa argamu hunda ni arganna ija ta’eef “Iyyaruusaaleem keessa turaa” nuun jedheera.
- Iyyarusaalee Giiftii keenya Durbee Maariyaamii dha. Ishiirraa osoo hin fagaatin Iyyaruusaaleemitti (Giiftii keenya wajjiin) turaa nuun jechuufi dha.
- “በሰማይ የሀሉ ልብክሙ፤qalbiin keessan samiitti yookan Iyyaruusaaleem ishee samiirraatti haa jiraatu” jechuudhaan waan lafarraa osoo hin taane, waan samiirraa (kan Iyyaruusaaleem ishee samiirraa) abdachuu akka qabnu Kitaabni Sirna Qulqulleessaa nugorsa.
Dhufaatii Isaaf nagaan nuhaagahu.


text:
Cehumsoota Islaayidii Fakkeessu
Galteewwan yemuu islaayidii mul'istu hajjatu fayyadamu dandeessa.
Galtee ce'umsaa islaayidii irratti fayyadamuuf
-
Mul'annoo Baratamoo keessatti, islaayidii galtee ce'umsaa itti dabalu barbaaddu fili.
-
Heerata Hojiirratti, Islaayidii Cehumsa cuqaasi.
-
Tarree keessaa chemsa islaayidii fili.
Foodaa galmee keessatti galtee cehumsaa mul'isu dandeessa.
On Slide Pane an icon appears next to the preview of those slides, which have slide transition. When you present the slide show with the Presenter Console, icon indicates that the next slide has slide transition.
Islaayidii tokko ol irratti galtee cehumsa islaayidii gosa tokko fayyadamuuf
-
Mul'annoo Fooyaa Islaayidiikeessaa, galtee cehumsaa iirratti dabalu barbaaddu fili.
If you want, you can use the Zoom toolbar to change the view magnification for the slides.
-
Heerata Hijiirraa, Cehumsa Islaayidii cuqaasi.
-
Tarree keessaa chemsa islaayidii fili.
Galtee cehumsaa islaayidootaaf duragiisiisuuf sajoo xiqqoo islaayidii jalaa fi Heerata Islaayidoota irratti jirtu cuqaasi.
Galtee cehumsa irraa haquuf
-
Mul'annooIslaayidii Fooyaa iirraa islaayidii haqu barbaaddu fili.
-
Heerata Hojii irraaa tarree sanduuqa keessaa Hincesiisin fili.


text:
1) Waraanni wayyaanee naannawa hawaasni sirna awwaalchaa gaggeessutti dhihaatutti dhihaachuu hin qaban, ummanni madaan kulkulte lubbuu isaa irraa dantaa akka hin qabne beekuun gaarii dha. Kanaaf, waraanni wayyaanee kan maqaa Federaalaan ummata Oromoo lafarraa duguugaa jiru qarqara san bahuun ibidda boba’u irratti daran boba’aa firfirsuu dha. Kun tahe taanaan ammoo Opdon wayyaanee waliin diina akka taatetti fakkeessu barbaaddu daran xaxama hamaa keessa akka if galchan beekuu qaban.
2) Qaamni nageenya eegu kan sirna awwaalchaa gootota wareegamtoota kana irratti argamuu qaban milishoota sabaaf quuqaman, poolisii Oromiyaa kanneen dhiigni obboleeyyan isaanii itti dhaga’amu, kanneen ammaan dira ayyaanoota akka irreechaa adda addaa irratti hirmaachuun muuxannoo qaban, sabboontoota kutannoo fi murannoo dhugaa qaban filamuun sirnicharratti hirmaachuu qaban. Poolisii Oromiyaa warreen dulloota mirga Oromootti hin amanne hedduutu jiru. Keessattuu, Godinni kun bira dabree aanaan Meettaa aanaa nagaya eegdoota dulloomaa fi akkuma kaleessaa Oromoo dhiigatanii bulchuu barbaadanii dha. Milishoota, Poolisii Oromiyaas tahee kora bittineessaan sirna kanarratti hirmaachuu qaban warreen daaddaa qeerroo Oromootiin wal gitan tahuu qaban,
3) Hawaasni, qeerroo fi manguddoonni Oromoo kan iddoo garagaraa irraa sirna awwaalchaa kana irratti hirmaachuuf aanaalee, godinaalee fi magaaloota adda addaa irraa dhufan keessummaa waan tahaniif hawaasni aanaa kabajaan simachuun, kabajaan gaggeessuutu isin irra jiraata. Keessummoonni keenyaas wayta karaa imalaniis tahee iddoo sirna awwaalchaattiis akka nageeyaa fi naamusni eegamuuf namoota garee waliin deeman san karaa irra kaayu, naamusa walii eegsisu ofuma keessaa filachuutu irra jiraata. Dhaaddannoo dhageessisaa osoo addaan hin faffacaane deemuuniis gaarii dha. Qaamootni badii kan shiraaf qophaawanii hawaasa Oromoo jeequufi waliin dha’uuf warraaqu jiraachuus malu. Akka haalli kun hin uumamne qaawa mara cuccufaa deemuun gaarii dha.
4) Arraa fi kaleessi wal fakkaachuullee baatu Opdon afaan malee amalaan, jecha malee gochaan ammallee tanuma duri. Kana jechuun koo waa malee miti. Opdon dullattiin aanaa Meettaa akkuma reeffa jaarraa abbaa gadaa bakka hawwii isaa hanqiftetti wareegamtoota kanaas mooraa siidaa wareegamtootaa keessatti akka hin awwaalamne shira xaxuu jalqabuu isaanii helefii dhageenye. Wareegamtoota keenya haala seena qabeessa, bifa bareedaan bakka gootoonni Oromoo dabran itti wareegamanii siidaan yaadannoo dhaabbate Calanqoo Lolaatti dirqama awwaalamuu akka qaban jala muranii haa beekan. Afaan-faajjii kana babal’isuuf yakkamtoonni maqaa hoggansaan aanaa kanarra jiran, reeffa namoota wareegamanii kan gara baadiyyaa adda addaa ergqniis akka jiru hubannee jirra. Kun gonkuma hin tahu. Wanti godhamuu qabu obsaa fi tasgabbiin reeffa wareegamtoota gootota keenyaa bakkuma tokkotti, Calii Calanqotti awwaalamuu qaban.
5 Kan wareegame qofa bifa bareedaa, seena qabeessa, kabajaa gootootaan maluun awwaallee cal’isuu osoo hin taane kan madaawanii lubbuun hafanii hospitaaloota Harargee kan akka Hospitaala Calanqoo, Hiwot faanaa fi Dilcorratti wal’aanamaa jiraniis hordofuun yaalachuu, rakkoon hanqina baasii akka hin mudanne fi abdi murannaan itti hin dhagayamne jajjabeessuun gaarii dha. Kana qofaa miti. Warreen naannoo daangaa irratti hafaniis tooftaa bareedduun baraaruun dirqama. Akkuma qeerroon sagantaa baafatan sirna awwaalchaa irratti sagantaalee hammatamuu qaban kan akka marii dhimma daangaa, tooftaa weerara if irraa ittisuun daangaa fi tooftaa lubbuu Oromootaa balaa jalaa eewaluun itti malu irratti mari’achuun qaphxii bu’uraa yoo itti hojjataman bu’aa fi injifannoo galmeessuu danda’an irratti waliigaluun raggaasifachuu. Bara dhufee dabruu reefuma lakkaawaa ooluun Oromoof bu’aa hin qabu. Qabsaawwoonni keenya mana hidhaa ummata keenyaa kumaa tammaan buqqa’an kumaatamaan lubbuu dhabaa, lafaa fi lafees dhabaa jiran kana nu Oromoo malee namni eewaluu danda’u akka hin jirre jala murree walitti himuun wa’ada haaroomsuun qabsoo caalutti galuun dirqama tahuu hubachuu.
6) Qondaaltooni OPDO kan aanaa Meettaa warreen eega Opdon Tplfn kalaqamtee fi as jidduu yakka barbaadan hojjachaa, saamaa fi ummata dhiitaa akka warra minilik miira aangoon waaqarraa nuuf kennamte ja’u fakkaatuun jiraachaa turan yakkamtoota. Yakki dur haa hafu, torbaanuma kana keessa wayta araddaa Sarkamaa liyyuu poolisii fi makkalaakayaan weeraranii nama hedduu miidhan hawaasni Oromoo daangaa irra jiran deeggarsa poolisii warra aanaa kana gaafannaan didanii jiran. Dangaa aanaa Meettaa fi naannoo Somaalee irratti halkan duraa makalakiya fi liyyuu polisiin nama 8 ajjeessuun garii yoo madeessan, madoo mana yaalaatti deemaniin keessaa namni tokko karaarratti yoo du’u, sababa kanaaf ganama kana qeerroon ummanii kenya dhumee waraana ergaaf, rasaasni waraana keenya duraa dhumee haa ergamuuf jechuun gafannan I/A/B Sintayyoo, Shaawilee fi Meskaram namni ja’aman makkalaakiyaa itti yamanii namni 17 waregame. Akkasumas qerroo Makiinaa dhunfaa (13)n dirmachu sarkama deeman agaziin duubaan itti seentee kaambii waraanaa Huursoo keessatti hidhanii dararaa jiran. Ammaas koolleejjii ‘golmaassaa’ makiinaa Isuzu 3 hidhanii jiru. Guyyaa yeroo jarri Opdo kun agaazii hawaasatti yaaman hirirri hin turre. Gama biraatiin jarri Opdo aanaa Meettaa kun ummanni kun marti yoo madaa’uu fi wareegamu Ambulansii” Aanaa Meettaa uummata midhameef ajajuu didanii Anbulaansiin Aanaa Goroo Muxii madoo gara manneen yaalaatti fuuraa turte. Kanaaf, qondaaltoonni Opdo aanaa meettaa marti harka dhiigaan dhiqatanii ummata Oromootti makamuu hin qaban. Haleelaa.
7) Akka keessa beektota irraa dhageenyetti wayyaanoonni wayyaaneen baha Oromiyaa, Harargee keessatti dhimma biraatiin Oromoo dadhabnaan carraa xumuraa yaalaa jiraachuu hubanne. Guyyaa kaleessaa waraanni wayyaanee masgiida muslimaa seenanii ummata Oromoo tumaa turuun isaanii akka ummanni Oromoo muslimaa dhimma amantiin warraaqsa addatti jalqabuuf akka tahe hubanna. Gama biraatiin ayyaanni kiristaana ortodoksii xoophiyaa wagga waggaan Mudde (tahasas/December) 19 kabajamu ‘Qullubbi Gabre’el’ ja’amuun beekkamu irratti jeequmsa adda addaa dhaluun hordoftoota amantichaa fi Oromoota naannoo walitti buuduuf qophi jirti. Wayyaaneen ayyaaneeffannaa warra Ortodoksii xoophiyaa kan ‘Qullubi Gabre’el’ jeequuf qophii xumurachuu isii kana odeeffannoo qabatamaa dhageenyee jirra. Hordoftoota amantaa garagaraa sababa hin fakkaanneen walitti naqxee hawaasa Oromoo Harargee guutumatti akka afaanfaajjawan taasisuuf akka tahe, namoota ‘gabre’eeli’ itti yaa’uu fi irraa yaa’uus qeerroo fakkaachuun jeequu, saamuu, miidhuu fi gochoota hamaa irratti raawwachuun maqaa qeerroo xureessuuf akka qophii xumuranii jiran hubatamee jira. Haa tahuu garuu gochi isaanii fashaluu qaba. Wayta ammaa Harargee bakkoota adda addaatti jeequmsa kaasuun ummata Oromoo sanyii duguuguun akka isaan daran aaraa fi xiiqiin warraaqsa hin malletti galan godhuuf akka tahe haala isaaniirraas qabatamaan calaqqisa. Wayyaanee qofa osoo hin taane Opdo’lleen dhimma kana keessaa harka akka hin dhabne dubbatamaa jira. Ummata Oromoo naannoo Soomaalee irraa buqqa’aniillee geengoo kana keessa galchuuf tattaaffi addatti jirti waan taheef ummanni keenya shiroota kanaa fi kana fakkaatan dursee beekuun, waliif dabarsee, wal yaadachiisee tarkaanfachuu qaba ja’een yaada. Qabsoon keenya wayyaanee, sirnaa isaa fi jala deemtuulee isaanii diiguuf irratti xiyyeeffachuu qabna malee nuti eenyu illee walitti nu buusuu hin danda’u alagaan.
S.k
MD,2017


text:
Madda Walaabuu Press on 6/12/2014
Guyyaa ar’a magaalabn Harar iddoon Hammaareysaa jedhamu waltajjii qabsoo Afran Qalloo Oromoo akkasumaas dirree waraana Murti-Guuto taate ooluun isii gabaafamera.
Akka gabaasticha keenya jedhetti Oromoon Oromiyaa Bahaa(Afran Qalloo/Murti-Guutoon) kan qa’ee fi gandatti hafee kan jiru hin fakkaatu. Oromoon Awwadaay, Haromaayaa, Kombolchaa fi Jaarsoo irraa buqqa’ani gara magaalaa Hararitti tin’isuudhaan iddoo Hammaareysaa jedhamu marsani oolani buluun saanitifi “dhiiga gootota murti-guuto ni baafna! Lafa ilmaan keenya diinaan itti gorraa’am kun investeraaf hin kennamu! Haqni qeenya haa mul’atu!.. Kkf.” dhaadannoo jedhu dhageesisudha osoo jiranu polisoota isaan bittineeysuuf dhufee gaaza nama jaamsu ummatatti dhukaafamuun saatifi walitti bu’insi cimaan uumamuun saa himame.
Haaluma kanaan ummanni meencaa fi dhagaan polisootani ammoo qawween wallitti seenani duulli cimaan jiraachuu saa himame. Ammaas akkuma kaleetti Ar’a ganama sa’aa 12 irraa kaase hanga 9 itti makinaan gara finfinnee fi Dirree dhawaa deemu akka hin dandeenyes beekkame. Polisootni 3 fi namootni 12 garuu lakkoofsa saani yeroof sirritti mirkaneyfachu baannuus akkamlee madaawan jiraachuun beekkame humni polisi godina harargee bahaatirrab dirmannoof naanoo Hararif dabbalamuun sactis beekkame. Magaalaan Harar haala sodaachisaa keessa jirti. Jechuun agabaasaan keenya odeeyfannoo nuun gahe jira.


text:
Jidduu-Galii(US Cultural Center)jedhan ka faaydaa teknooloojii guddaa irraa argatan jedhan kana maqaa Col.John Roobinsonitti moggaasan.
Robinson lammii Amerikaa hidda dhalata Afrikaa qabu barumsa balalii xuyyuura Itoophiyaatuutuu guddisee asiin gahuu hin oolu jedhaii galateeffatan.
Jidudu gala kana Embaasii Amerikaa Finfinnee jiruu,Ministirii Turiizimii Aadaa,Kuusaa Biyyoolessaatii fi Ejensii Manneen Kuusaatti waliin qopheesse.
Eebba tana irratti Itoophiyaatti ambaasadera Amerikaa Patrishaa Haashlaak, Pirezidaanti Itoophiyaa, Mulaatuu Tashoome fi Ministirii Adaa fi Turizimii Itoophiyaa Aaddee Ayishaa Mohammed faatti itti dhufe.
Oduu himaan Embaasii Amerikaa Finfinnee jiruu,David Kennedy akkana jedhe.
"Jidduu-Galii eegii mootummaan Hayilee Sillaasee jige ganna 40 duubatti baname kun fulaa itti hjjataniin gargargorullee qalbuma duriitiin hojjanne Ijoollee kahimaatti irraa faaydaa argata.”
Namii daawwii dhufuu fi miseensa Jiddu-Gala kanaa dhufu miseensaatii fi daawwii dhufutti miseensotaa fi daawwattootii kitaaba US 190,000 elektiroonikiin jiru,barreeffama qorannoo gara garaatii barreeffame miliyoona 1 fi kuma 500 fi odeeffannoo Amerikaa tolaan argatan hedduu qaba.
Hujii tana hojjachuuf embasiin Amerikaa qarshii miliyoona 10 fi kuma 75 itti baase.Akka jecha ambaasaaddera Patrishaatti hujii tana irraa namii Itoophiyaa cuftii wa irraa barata,beekusma ufiitiin jabeeffatanii aadaa ufiitin guddifatanii,keessumattuu joolleen dargaggo faaydaa guddaa irraa argatan.
Jidduu-Gala kana Baankii biyyolesa Galmee Biyyoolessaa biratti banan.
Amerikaa Jidduu-Gala akkanaa maqaa Col. John C. Robinsoniin moggaasan kana addunyaa keessaayyuu fulaa 700 qabdi, Afrikaa keessaa 100,kana keessaa Itoophiyaatti Bahir Daar, Dirree Dhawaa, Jimmaa fi Finfinnee jira.


text:
Xumura torban dabarsinee kana jarmayaan as US keessa maadheffateef kan bu’aaf hin hojjenne kan QKEDAG JEDHAMU dargaggoota lama barsiisaa Amaanu’eel Baalchaa fi Dargaggoo Raajii Maammadee dhiyeenya kana sadarkaa biyyaatti milkaa’ina isaan argatanii fi gama adda addaan beekkannaa argatan ilaalchisee badhaasa kenneefii jira. Yuniversitii Dambi Dollootti barsiisaa kan ta’e barsiisaa Amaanu’el diroonii xiqqoo hojjechuu dhaan mana barnootaa darbees sadarkaa biyyoolessaatti, dargaggoo Raajiin immoo yuniversitii dhaa ennaa eebbifamu A60 fiduu dhaan innis sadarkaa biyyoolessaatti beekkannaa argachuun isaanii ni yaadatama.
Dhaabbanni dhalattootaa fi jaal’attoota Qellemiin kan hundeeffame jaarmayaan QEDAG jedhamu ijoollee kana hamilee cimsuuf jecha mata mataatti qarshii kuma dhibba tokkoo fi shantama bdhaasee jira.
Itti gaafatamaa QEDAG kan damee biyyaa obbo Tolosaa Daaqaa ijoollee kana hamilee jajjabeessuuf badhaasi kennamuufii isaa galateeffatanii kanneen biroonis akkasumaa fakkeenya kana hordofuu dhaan naannoo isaanii akka gargaaran waamicha dabarsaniiru.


text:
OMN:Oduu Adol.13,2016 Lakkoofsi poolisoota federaalaa Gondarii fi naannawa sanitti ajjeefamanii 11 gahee jiraachuun isaanii himame.
Poolisota iddoo kanatti ajjeeffaman keessaa sadii dhalootaan ilmaan Oromoo tahuunis beekame jira.
Poolisonni ajjeefaman kunneenis konstable Ibsaa-Qeellam Wallaggaa, konstable Abdisaa-Jimmaa,fi sadaffaan immoo ammaaf maqaan isaa kan hin bekamin garuu dhaloonni isaa Wallagga Lixaa- magaalaa Gimbii tahuus ragaan iddoo kana irra arganne ni mul’isa.
Haalli nageenya naannoo magaalaa Gondor keessa jiruus haalaan ulfaata tahu isarra kan kahe jiraattoonni bahan galuuf yaaddoo fi dhiphina gurguddaa keessaa akka jiraniis beekame jira.
Itichaa Guddataatiin.


text:
Busaa
Busaan (malaria) dhukkuba daddarbaa kan bayyinaan naannoo tiroopikii fi sab-tiropikii kessatti ardii Ameerikaa, Eshiyaa fi Afrikaatti argamu. Dhukubni kun tilmaaman hanga ummata miliyoona 400 ta'u wagga tokkotti kan qabu yoo ta'u, ummatta miliyoona 1 hanga 3 ta'an waggaatti ajjeesa. Ummatni dhibeen kun bayyinaan ajjesus ijolle xixiqqoo Sab-Sahaaraa Afrikaatti argamani.
Dhibee busaa kan namarraa namatti dabarsu bookee busaa ishii dhaltuu Anoofeles jedhamuun beekkamtu. Maxxantoonni busaa nama qabsiisan seelii dhiiga diimaa keessatti kan wal horan yoo ta'u kanarraan kan ka'e, busaan hirrina dhiigaa (anaemia), akkasumas mallattoo oo'a qaamaa, qorri namtti dhaga'amuu, of wallaaluu fi du'a fida. Dhibee busaa ittisuuf akka bookeen busaa nama hin hiddine(ciniinne) gochuun barbaachisaa dha. Kana gochuuf agobarrii fayyadamuu, qoricha bookee busaa biifuu, fi bishaan ciise gogsuun fala ta'a.
Dhibeen busaa talaalli hin qabu. Kanarraan kan ka'e, falli inni guddaan akka dhibeen kun nama hin qabne ittisuudha. Qorichi dhukkuba kana ittisu garuu gatiinsaa miyaa waan ta'eef namoonni naannoo busaaf saaxilame jiraatan gatii isaa hin danda'an. Ga'eessota nannoo busaaf saxilame keessa jiraatan baayyeerratti dhibeen kun deddebi'ee itti ni ka'a, akkasumas humni dhibee kana ittisuu isaaniis dadhabaa deema. Dhukkuba kana yaaludhaaf qoricha akka kuniin(quinine) ykn artemisiniin(artemisinin) fayyadamuun kan beekkame yoo ta'u dhibeen busaa garuu yeroodhaa gara yerootti qorichoota kanatti baraa jira.


text:
Amerikaa haga Kanaadaa waluma fakkaatti nama miliyoona hedduu dhaamochii qaaxileesse.Miliyoona hedduutti dhaamochaan korophatee foxoorrachaa yaa’a.
Dhaamocha akkanaa takkuma Amerikaa keessatti arganii hin beekan.Alaaskaa fi Hawaa’ii malee godina Amerikaa cufaa dhaamochuma hamaa akkanaa itti himanii nama miliyoona hedduu nafa xaxatee yaa’a.
Amerikaa harka 85 qilleensii negatiivii gadi jira.Wiskaanson,aanaa Grand Chute bisaan oowwuun yoo lafatti naqan adoo lafa hin geennee cabbii tahan.
Taatullee akka raagii qilleensa Amerikaa jedhetti dhaamochii ammoo dhiyoottu oowwee lafati nagaa taati.


text:
Congressman Chris Smith(R-NJ) nama paartii Ripabilikaaniiti.Itti gaafatamaa koree haajaa alaatti Kongireesii Amerikaati.Godina New Jersitii filatamee bara 1981 jalqabee sentetii US keessa jira.
Bara hedduu rakkoo Itoophiyaan addunyaatti himaa bahe.Rakkoo amantoota kiristaana wangalaa Eertiraa ambaaseddera Amerikaa achi jiruu fi ufillee seera wixinee baasee faluutti jira.Rakkoo Oromoollee marroo hedduu dubbachaa bahe.
Labsii Wixinee, H.Res.128 Kongireesiin US Itoophiyaan muddee mirga namaatii fi demokiraasii jabeessuuf baase isatti yayyabe.Isaa fi miilotii isaa bori Itoophiyaa dhaqan.
Gaafa muummeen ministera Itoophiyaa Abiy Ahmed US dhufellee ya wal mari’ate.Akkii Itoophiyaan itti deemuutti jirtu waan guddoo nama gamachiisaatii isallee [Abiy Ahmed] jajjabeessuuf waan jijjiirama waadaa galaniifillee laaluuf achi yaana.”
Akka Congressman Smith jedhutti Itoophiyaan ammaan tana akka dansaa deemuutti jirti taatullee ammallee waan hafetti jira.
“Seerii jara biyyaan nagaa dhowwuun adaban jedhanii baasanillee irra deebihani laaluutti jiran.Maqaa kanaan waan hedduutti bade.Seerii dhaabbilee gargaarsaa hujii dhowwe.Chaayinaan akkanaan dhaabilee akkanaa biyya baafatte.Tanaafuu gama kanalleen jijjiirama barbaanna.Hinuma taati jennee herregannallee”
Smith muummee minsitera Itoophiyaa fi minstera haajaa alaa Itoophiyaatiin wal dubbachuuf Itoophiyaa dhaqa.“Rakkoon tokkolleen lafatti hafu hin malle qablii tanaan yaana.”
Jarii kun bulchoota qofaa mitii warra lafaalleen wa dubbatanii rakkoo jirtu wal odeeffata.
Rakkoo naannoo Somaaletii fi Oromiyaa irratti wa gaafannaan ammoo maqaa dhahuullee baatu itti gaafatmaan guddaan tokko wal dhaba kana keessaa qooda qabaahuun qaban.Rakkoo jirtu bulchootaan wal dubbachuuf deema.
Gama kaaniin ammoo Itoophiyaan dhaabbileen hedduu ka akka daandii qilleensa durii mootummaan ufumatti qabaachaa bahe kontoraataan kennuu feeti.Mootummaan Ameikaa tanaa maan jedha.
“Kun herrega akka malee dansaati.Horii biyya guddisu guddaatti faana dhufa. Dinagdeen harka mootummaa qofa teettu faaydaa hin qabdu.Karaa guddinaatuu itti dhiphisa.Yoo dhuunfaatti deebifte namii irratti wal dorgome carraan banama.”
Smith fkn pirezidaantii Amerika ka durii, John F.Kennedy oon “lagii guddatu bidiruu olin dhufa” jedhuun dubbate.
“Dhaabbileen dhuunfaa mala jireennaa keessaa qooda qabaachuulleen akkanuma jireenna biyyaatii fi ummataallee guddisa.”
Bombii gumii muummee ministera Itoophiyaa simachuuf Finfinnee baatte keessatti bombi dhiyoo tokkaate nama lama fixxe. US tana qorachuutti jiraachuu fi dhibaachuu irratti akkana jedha,Smith.
"Akka herrega kiyyaatti tun waan akka malee jabeessanii qorachuu malan.US keessaa ebelu faatti qorachuutti jiraa jechuuf eeyyama hin qabu.Taatullee waan jiraa jabeessanii qoratanii warra waan kana hojjatee fi maaniif akka tana hojjatan qoratan.”
Jijjiirama Itoophiyaan amma keessa jirtullee keessaa labsiin wixinee tunilleen qooda qaba.Taatullee Itoophiyaatti ammallee maatii hedduutti nama isaanii du’aa fi jireenna hin beenne odeeffachuutti jira.
“Nami tokkollee siyaasaa isaatiif jedhani mana hidhaallee ykn ammoo fulaa fedheeyyuu lafaa dhabamsiisuu hin malle.Seerii akkas jedhuuyyuu bahuu qaba.Muummeen minsitera gama kanalleen irratti hojjachuutti jira.”
Itoophiyaatti jijjiiramii deemuutti jiru Chris Smith guddoo gammachiise taatullee waan hafe hedduutti jira jedha.
“Seerii jara biyyaa nagaa dhowwe jedhan sun haquu qaba.Haquu baannaan ammallee abbaan fedhaniin adabuu dandahan.”
Miseensii Kongireesii Amerikaatii faati kun caasaa fayyaa Itoophiyaa irralleetti muummee minsiteraa waliin mari’achuu fedhan.
Caasaa fayyaa pirezidaanti Amerikaa ka durii,Geroge Bush HIV,TB fi dhiba Afrikaa nama fixuutti diqqeessuuf baasee Itoophiyaa keessalleetti ittiin hojjachuutti jiru guddoo jaalatan.
“Ijoolleen eegii dhalattee haga guyyaa 1,000 jabeessani qananiisuun lubbuu hedduu baduu dhowwuu dandahan.”
Imaltuu miseensota Kongireesii Amerikaa bori Itoophiyaan dhaqan tana nama shanii olitti itti dhufa.Paartii Demokiraasi keessaallee Congresswoman Karen Bass fa dabalatanii karaa jiran.Guyyaa sadeen Itoophiyaa turan kanatti bulchoota malee nama hedduun wal dubbatanii waan Itoophiyaan keessa jirtu hubachuuf yaahan.
Chris Smith Fulbaan dhufu keessallee labsii wixinee H.Res.168 ka deemsa demokiraasii Itoophiyaa tohatu irratti waan namii Itoophiyaatii fi qorattootii jedhan caqasuuf karoora qaban.
Itoophiyaatti maati hedduutti nama isaanii du’aa fi jireennallee hin beenne mootummaatti harkaa qabaa jedhee barbaadachuutti jira Jarii kun tanallee wal dubbahcuuf yaaha.
“Namii tokkolleen laalcha siyaasaa isaatii jedhee lafaa dhabamuu hin malle.Du’alleen taatu ykn hidhaan dhabamuu hin qabu.Tun ammoo seera jara biyya nagaa dhowwuu eegna jehdan kaan gula dhuifte tanaaf irratit mari’achullee malle.”
Paartileen siyaasaa hedduutti biyyatti galuutti jira.Jarii kun akkamiin waliin hojjachu male jennaan akkana jedha Smith.
“Akka herrga kiyyaatti yoo fedhiin siyaasaa jiraatte namii biyya alaalleen galuutti jiru, warrii paarilee mormituu keessa jiru ka durii rakkoon biyyaa baane jedhe amma carraa warra waltiin dhufetti jira. Akka herrega kiyyaatti paarlaamaan tana irratti jabaatee muummee ministeraa waliin hojjachuu male.”
Smith nama bara 1981 jalqabee kongireesii US keessa hojjachaa bahe, kongireesii Amerikaa keesatti koree heddu keessaa hojjata.Akka bara 1997 filannoo Itoophiyaa akka inni jedhetti Meles nama hedduu irratti fixe kaan achi dhaqee wal dubbatanii akka innii hujii sun dhaabu gaafate.
Rakkoo sun arge jennaan biyya ufiitti deebihee seera wixinee H.Res 128 ka akka mirgii nama Itoophiyaa eegamu gaafatu yayyabe.Smith rakkoo ummatii Eertiraa gama amantiitiim qabullee akkanuma iyyaaf bahe.
Gama kaaniin dhaabii mirga Oromootii falmu COHARD Coalition of Oromos for Human Rights and Democracy(COHARD) miseensota Kongireeii US ka akka Chris Smith fa waliin hojjachaa bahelleen ammallee jaruma kana waliin waan jriaa laaluuf Itoophiyaa dhaqe.
Itti gaafamtuun COHARD, Seenaa Jimjimooti. Nu ijoollee Oromootti qabsoo irratti walti dhufee dhaaba kana yayyabanne jette.


text:
Gamtaan Awrooppaa wiirtulee filannoo guutummaa biyyattii jiru keessatti jiloota 170 bobbaasuun hanga ba’iin isaa beeksisamutti filannoo Itiyoophiyaa sana hordofaa ture. Gabaasaa isaa erga xumuree boodas Itiyoophiyaa keessatti beeksisuuf yaaliin godhe uggura irra kaa’ameen hin milkaa’in hafe, jedha gurumuun kun.
Hoogganaan garee taajjabdoota kanaa Taayihs Bermaan Braasils keessatti gaazexeessotaaf ibsa kennaniin biyyoota hedduu keessatti filannoo taajjabuuf jiloota ergine, kan akka Itiyoophiyaa keessatti ta’ee kana argine. jedhan.
Muummichi Ministeraa Itiyoophiyaas waa'ee gabaasaa sanaa ammaan-dura ibsa kennaniin gabaasaan sun maal akka ta’uu danda’u waanan hubadheef dhaga’uuf fedhii hin qabu jedhanii turan.
Gabaasa guutuu MP3 tuquun dhaga’aa.


text:
__//__
๏ Raawwii hojiiwwan bara darbeen iccitiin milkaaโina keenyaa deeggarsa ummata keenya balโaan kan argamedha jedhan Sad. I/A/Pir. MNOtti Qindeessaa Kilaastara Hawaasummaa Kab. Obbo Abdulhakiim Muluu.
๏ Piroojeektonni bishaanii 54 xumuuramanii tajaajilaaf akka oolan taasifamanii kan jiran yoo taโu, bakka tokko tokkotti rakkoon ibsaa hudhaa taโuu Inj/r Miiliyoon Baqqalaa ibsaniiru.
๏ Daandiin walqabatee piroojektota Federaalaa irratti hordoffii taasisaa kan jiraniifi riqaaleen 67 xumuuramanii eebbisiifamanii kan jiraniifi kan hafan ammoo bara itti aanutti kan xumuuran taโuu Inj/r Heelen Taamiruu ibsaniiru.
๏ Dhiyeessii qorichaa irratti hanqina jiru sirreessuuf riiformiii gaggeeffamaa jiru toโachuufi hordofuu, akkasumas, omisha keessaa cimsuun hojii xiyyeeffannoon hojjetamaa tureefi ammas barbaadu taโee, duโaatii haadholiifi daaโimmanii hambisuuf tajaajila hospitaalota keessatti kenninuun alatti giddu gala adda addaatti wiirtuu hundeessaa kan jiran taโuu Dr. Mangistuu Baqqalaa ibsaniiru.
๏ Daldalli biyya kanaa oomisha irratti waan hundaaโuuf, daldala seeraan alaa toโachuuf seeraafi sirna qabsiisuu irratti xiyyeeffannee hojjechaa turuu isaanii ibsuun, ammas hojii xiyyeeffannoo barbaadu taโuu Aadde Hawwaa Ahimad ibsaniiru.
๏ Carraa hojii umuuf intarpiraayizii ijaaruun qofa rakkoo kana keessaa bahuu hin dandeenyu waan taโeef, qorqalbii, ogummaafi aadaa hojii ummata keenyaa cimsuu irratti imaammata haaraa bocnee hojjachaa jirra kan jedhan Obbo Ahimad Idris, bara dhufu ammoo carraa hojii miil. 2.2 uumuuf karoorfanneera jedhan.
๏ Magaalota 748 akka Oromiyaatti qabnu guddisuuf karooraan ni hojjanna kan jedhan Obbo Guyyoo Galgaloo, keessattuu Magaalota xiyyeeffannoo addaan hoogganamuu qaban irratti ni hojjanna jedhan.
Odeeffannoo Dabalataa Argachuuf:
Nu Hordofaa!


text:
Mormii Mushrikootaa-Kutaa 2.2
Kutaa darbe keessatti waa’ee Aakhirah ilaalchisee mormii Mushrikoota ilaalle jirra. Suuratu Al-Jaasiyah aayah 28 irraa itti fufuun taate Guyyaa Qiyaamaa adeemsifamu mee haa ilaallu. Tarii qalbiin gogde ni jiiti, nafseen of dagattee fi gaflaa keessatti tarte ni dammaqxi.
Rabbiin guddaan olta’ee gabroonni akka of eeggataniif ciminna Guyyaa sanii ni ibsa:
“Guyyaa san ummata hunda jilbifatanii argita. Ummanni hundu gara kitaaba isaanitti waamamuun, “Har’a waan dalagaa turtaniif ni mindeefamtu” [jedhamu]. Kuni kitaaba Keenya kan isin irratti dhugaan dubbatuudha. Dhugumatti, Nuti waan isin dalagaa turtan galmeesisaa turre. Isaan amananii fi hojii gaggaarii hojjatan immoo Gooftaan isaanii rahmata Isaa keessa isaan seensisa. Suni isumatu milkaa’inna ifa bahaadha.” Suuratu Al-Jaasiyah 45:28-30
“Isaan kafaran immoo, “Sila keeyyattoonni Kiyya isin irratti dubbifamaa hin turre? Garuu isin garmalee of-tuultan, namoota mujrimoota turtan. Yommuu ‘Waadaan Rabbii haqa, Qiyaamaan [akka dhuftu] shakkiin ishii keessa hin jiru’ jedhamu, isin ni jettan, “Qiyaamaan maal akka taate hin beeknu. Mamii malee yaada ishii hin qabnu. Nuti warra dhugaan amananii miti.” Hamtuun waan dalaganii isaaniif ifa baha, wanti isaan itti qishnaa (qoosaa) turaniis isaan marsa. Ni jedhaman, “Har’a akkuma isin qunnamti Guyyaa keessan kana dagattan Nutis isin dhiifna. Teesson keessanis ibidda, tumsitoonni (gargaartonni) isiniif hin jiran. Kuni waan keeyyattoota Rabbii qishnaa godhattanii fi jireenyi addunyaa isin gowwomsiteefi. Har’a ishii (ibidda) keessaa hin baafaman, isaan ceephoos hin buufachiifamanu.” Suuratu Al-Jaasiyah 45:31-35
Ibsa Keeyyatoota armaan olii:
Guyyaa san ciminnaa fi guddinnaa irraa kan ka’e ummata hundaa jilbiifatanii isaan argita. Akkana jedhame jira, “Kuni kan ta’u yommuu Jahannam fidamteedha. Sababni isaas, sagaleen qaxxisaa ibidda Jahannam ni dhagahama. Yommuu kana dhagahan hundi isaanitu ni jilbifatu. Inumaa Ibraahim Khaalilu Rahmaan ni jedha, “Nafsii, nafsii (nafsee tiyya, nafsee tiyya) Har’a nafsee tiyya malee homaa si hin kadhu…” Tafsiiru Ibn Kasiir – 6/614
“Ummanni hundu gara kitaaba isaanitti waamamuu” kana jechuun gara Kitaabni hojiin isaanii itti galmeefamaa turetti ni waamamu. “Har’a waan dalagaa turtaniif ni mindeefamtu” Kana jechuun hojii gaariis ta’i hojii badaa irraa wanta hojjattaniif jazaa guutuu argattu. Jazaan mindaa gaarii kennuus adabuus of keessatti qabata. Kanaafu, namni hojii gaarii iimaanaa, ikhlaasa fi shari’aa irratti hundaa’un hojjate, mindaa wanta hojjate caalaa argata. Namni kafaree fi badii hojjate immoo adabbii isaaf malu adabama. “Kuni kitaaba Keenya kan isin irratti dhugaan dubbatuudha.” Kana jechuun osoo homaa itti hin dabalinii fi irraa hin hir’isin kuni kitaaba hojii keessan guutuu of keessatti qabateedha. Akkuma Rabbiin jedhe, “Galmeenis ni kaa’ama. Yoma san badii raawwattoota waan isa keessa jiru irraa sodaattota ta’anii isaan argita. Ni jedhus, “Yaa badii keeenya! Kuni kitaaba akkamii, xiqqaas guddaas walitti qabu malee hin dhiifne!” Waan hojjatan dhiyaataa ta’ee argu. Gooftaan kee eenyullee hin miidhu.” (Suuratu Kahf 18:49)
“Dhugumatti, Nuti waan isin dalagaa turtan galmeesisaa turre.” Kana jechuun haala guutuu ta’een hojii dhoksaa fi ifaa yommuu addunyaa keessatti hojjataa turtan san Malaykoonni akka galmeessanii fi kataban ajajaa turre. Namni osoo hin argin wanta inni hojjatu galmeessun wanta salphaa ta’eedha. Yeroo amma keessatti, meeshaalee teknoloji namni hojjate mee ilaali. Osoo namni hin argin meeshaaleen akka kaamera wanta inni hojjatu hunda suuraa waliin waraabu. Rabbiin subhaanahu namoota kana akka hojjatan kan dandeesise Malaaykotas hojii namaa akka kataban ni dandeesisa. Inni waan hundaa irratti Danda’aadha.
Guyyaa murtii kana qoratamuun murtiin isaan jidduutti darba. Kanaafi Rabbiin Guyyaa kana garee lamaan adda baasa. Ni jedha, “Isaan amananii fi hojii gaggaarii hojjatan immoo Gooftaan isaanii rahmata Isaa keessa isaan seensisa.” Kana jechuun namoonni qalbii isaanitiin amananii fi qaama isaanitiin hojii gaggaarii hojjatan, Gooftaan isaanii rahmata Isaa keessa isaan seensisa. Rahmanni Isaa kuni Jannata. Akkuma hadiisa sahiih keessatti dhufe, Rabbiin Jannataan akkana jedhe“Ati rahmata tiyya, siin nama fedheef rahmata ittiin godha.” (Sahiih Muslim 2846)
“Suni isumatu milkaa’inna ifa bahaadha” Kana jechuun Jannata seenuun milkaa’inna ifa baheedha.Fawz (milkaa’inna) jechuun sharrii fi wanta jibbamaa hunda jalaa nagaha bahuu fi wanta jaallatamaa barbaadamu argachuudha. Kanaafu, namni Jannata yoo seene sharrii, adabbii fi wanta jibbama jalaa nagaha bahuun wanta kheeyri fi jaallatama hunda waan argatuuf, dhugumatti suni milkaa’inna ifa bahee fi guddaadha.
“Isaan kafaran immoo,” kana jechuun haqa Rabbiin irraa dhufe osoo beekanu fudhachuu didanii fi morman waqqasaaf isaaniin akkana jedhama, “Sila keeyyattoonni Kiyya isin irratti dubbifamaa hin turre?” Keeyyattoonni (aayaanni) wanta gaarii isin fayyadu isinitti agarsiisanii fi wanta isin miidhu irraa isin dhoowwan isin irratti dubbifama turan. Dhugumatti keeyyattoonni Keenya qananii hundarra guddaa gara keessan gaheedha. Garuu isaan hordofuu irraa of tuultan, dhageefachuu ykn dubbisuu irraa ni garagaltan. “namoota mujrimoota turtan.” Akka lugaatti mujrima jechuun zanbii (badii) baay’ee hojjachuun daangaa kan darbeedha. Kanaafu, badii akka kufrii, shirkii fi badiiwwan gurguddaa biroo hojjachuun namoota daangaa darban turtan.
“Yommuu ‘Waadaan Rabbii haqa, Qiyaamaan [akka dhuftu] shakkiin ishii keessa hin jiru’ jedhamu,” Kana jechuun yommuu Nabiyyoonni ykn warri amanan, “Erga namoonni du’anii booda lamu akka isaan jiraachisuu fi qabrii keessaa isaan kaasu Rabbiin waadaa galee jira. Waadaan kuni haqa. Qiyaaaman namoota walitti qabuun isaan qoratu, nama Isaaf ajajameef mindaa itti kennuuf, nama Isa didee immoo itti adabu ni dhaabbatti. Qiyaamaan dhufuu fi dhaabbachuu keessa shakkiin homaatu hin jiru. Kanaafu, Rabbiin sodaadhaa, Isaa fi Ergamtoota Isaatti amanaa, adabbii Rabbii jalaa wanta nagaha isin baasu dalagadhaa.” Isiniin jedhan, isin ni jettan, “Qiyaamaan maal akka taate hin beeknu. Mamii malee yaada ishii hin qabnu. Nuti warra dhugaan amananii miti.” Yommuu addunyaa irra turtan,“Nuti Qiyaaman akka dhaabbattu warra mirkaneefatanii miti. Shakkuu malee Qiyaamaan ni dhaabbatti jennee jala murree hin mirkaneeffanne.” Jechaa turtan. Garuu har’a rakkoon isin himattan tokkollee isin hin fayyadu. Sababni isaas, ragaaleen Qiyaaman akka dhaabbattu isiniif dhiyaatanii turan.
“Hamtuun waan dalaganii isaaniif ifa baha” kana jechuun Guyyaa Qiyaamaa adabbiin hojii badaa isaanii ifa baha. “wanti isaan itti qishnaa (qoosaa) turaniis isaan marsa.” Kana jechuun azaabni (adabbiin) isaan addunyaa irratti itti qoosaa turan har’a isaanitti bu’a.
Ni jedhaman, “Har’a akkuma isin qunnamti Guyyaa keessan kana dagattan Nutis isin dhiifna.” Kana jechuun akkuma isin qunnamti Guyyaa kanaatti amanuu diddanii fi hojjachuufi dhiistan, Nutis ibidda keessatti isin dhiifna. “Teesson keessanis ibidda, tumsitoonni (gargaartonni) isiniif hin jiran.” Teessoo fi galti keessan ibidda Jahannami. Tumsitoonni adabbii kana isin irraa ittisan hin jiran. “Kuni waan keeyyattoota Rabbii qishnaa godhattaniif” Kana jechuun azaabni (adabbiin) kuni kan isinitti bu’eef sababa isin addunyaa qormaataa keessatti, isin qajeelchuuf keeyyattoota fi ragaalee Rabbiin irraa dhufan itti qoostaniif ykn qishnaa godhattaniif. Keeyyattoota fi ragaalee Gooftaa keessani sirritti qabachuu fi gammachuun hordofuun isin irra jiraa ture, garuu taphaa fi qishnaa godhattan. Ammas, waan “jireenyi addunyaa isin gowwomsiteefi”. Hanga kaafamu fi qorannon hin jiru jettan geettanitti jireenyi addunyaa faayaa fi mi’aa ishiitiin isin sobde. Haqatti amanuu fi gammachuu abadii wanta isiniif mirkaneessu hojjachuu irraa isin garagalchitee. Addunyaa tanaaf ni hojjattan, Ganda Aakhira yeroo hundaa tura ta’eef hojjachuu ni dhiistan.
Kanaafu, “Har’a ishii (ibidda) keessaa hin baafaman, isaan ceephoos hin buufachiifamanu.” “isaan ceephoos hin buufachiifamanu.”Jechuun gara Rabbiif ajajamutti akka deebi’an isaan irraa hin barbaadamu. Hojii gaggaarii akka hojjataniif gara addunyaa hin deebifaman.
“Faarun kan Rabbii Gooftaa samiwwanii fi Gooftaa dachii, Gooftaa aalama hundaati. Samii fi dachii keessatti Al-Kibriyaa’u kan Isaati. Innis Injifataa Ogeessa.” Suuratu Al-Jaasiyah 45:36-37
“Faarun kan Rabbii” uumamtoota Isaa biratti qananii isaan qananiiseef faaruun hundi kan Isaati. Kanaafu, yaa namoota Isa faarsaa. Qananiin isin qabdan hundi Isa irraayyi. “Gooftaa aalama hundaati.” Aalama jechuun wantoota uumaman hunda. Jechi “aalama” jedhu, jecha “alama” jedhu irraa kan fudhatameedha. Alama jechuun mallattoo gara wanta tokkotti akeekudha. Wantoonni uumaman hundi gara Khaaliqa isaanii waan akeekaniif aalama ta’u.
“Gooftaa samiwwanii fi Gooftaa dachii” Kana jechuun Maalika samiiwwii fi dachiiti. Samiiwwani fi dachiin hundi kan Isaati. Sababni isaas, Isatu uumee, Isatu isaan tiiksa, too’ata.
“Al-Kibriyaa’u kan Isaati” jechuun Boonuun, Aangoo fi Guddinni hundi kan Isaa qofa. Wanti hundi Isaa biratti gadi jedha, Isatti hajama. “Innis Injifataa” Isa qofatu humna waa hundaa injifatu qaba. Humni kamiyyu humna Isaatiin morkachuu hin danda’u. “Ogeessa” wanta hunda bakka isaaf malu kan kaa’udha. Seera kaa’u tokkollee hin kaa’u ogummaa fi faaydaf yoo ta’e malee. Wanta uumuu tokkollee hin uumuu faaydaf yoo ta’e malee.[1]
Qur’aanni namoonni erga du’anii booda akka kaafaman amansiisuuf maloota adda addaatti fayyadame jira. Maloonni kunniin hundi sammuu isaanii waliin kan deemaniidha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa namoota erga du’anii booda jazaaf isaan kaasun barbaachisa akka ta’e isaan yaadachisa. Namoota kan uumeef Isa qofa akka gabbaraniif. Kanaaf, karaa ittiin Isa gabbaranii fi Isaaf ajajaman ifa gochuuf Ergamtoota ni erge, kitaabban ni buuse. Kanaafu, erga du’anii booda namni badaa fi gaariin osoo jazaa isaanii hin argatin akkanumatti hafuu? Du’aan booda kaase yoo jazaa isaaniif hin kafalin namni badaa fi gaarii wal-qixaa jechuudha. Namni gaarii wanta gaarii hojjateef yoo hin badhaafamin, namni badaa badii hojjateef yoo adabamin, garaagarummaan isaanii eessatti ree?
Addunyaa tana keessatti namoonni badii hojjatanii osoo hin adabamin du’an mee ilaali. Adolf Hitlar namoota miliyoona jahaa jumlaan fixe. Adolf Hitlar mana murtiitti dhiyaatee adabbii argatee jiraa? Osoo mana murtiitti hin dhiyaatin du’e. Yeroo ammas, moottonni abbaa irree namoota kumaatamatti lakkaawaman fixaa jiru. Mana murtiitti osoo hin dhiyaatin du’u. Kanaafu, moottonni abbaa irree fi namoonni badii hojjatan kunniin osoo adabbii guutuu hin argatin akkanumatti badanii hafuu? Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Rabbiin waan miidhaa hojjattoonni (Zaalimonni) raawwatan irraa dagataa ta’uu hin yaadin. Kan Rabbiin isaan tursiisuuf Guyyaa isa keessa ijji sodaadhan bobaastudha. [Gara waamichaatti] fiigaa mataan isaanii kan olka’u ta’a, ijji isaaniis gara isaaniitti hin deebitu. Qalbiin isaanis duwwaadha.” Suuratu Ibraahim: 42-43
Kanaafu, Qiyaamaan dhufuun wanta shakkii hin qabnee fi dirqama ta’eedha. Rabbiin subhaanahu ni jedha:
“[Guyyaa Qiyaamaa] yeroo lakka’ameef (murtaa’ef) malee hin tursiisnu.” Suuratu Huud 11:104
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa sanyii Aadam irraa namoonni meeqa addunyaa tana irra akka dhufan dursee murteesse jira. Yeroo isaaniis murteesse kaa’e jira. Namoonni lakkoofsi isaanii beekkame kunniin addunyaa tana irratti dhufanii erga xumuramanii booda Qiyaamaan ni dhaabbatti. Kanaafu, Qiyaamaa tursiisuun dadhabbiif osoo hin ta’in yeroon jireenya addunyaa duraan murteefame haa xumuramuufi. Yeroon jireenya addunyaa tanaa erga xumuramee booda Qiyaamaan dhaabbachuun qorannoo fi jazaan ni jalqabama.
Kitaabban wabii
[1] Tafsiiru Ibn Kasiir – 6/614-616, Tafsiiru Sa’dii-fuula 917-918, Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi–13/125-134, Zaadul Masiir-Ibn Al-Jawzi- fuula 1296-197, Tafsiiru Xabari-21/107-110


text:
Suuraa walitti qabaa koree fala barbaadduu hawaasa muslima xoophiyaa ‘Ahmaddiin Jabal’ kaleessa hoggaan arku hedduun gadde. Ahmaddiin duraan nama qaama qabu ture. Dhugatti dhukubni hamaan keessa isaa raasaa akka jiruun hubadhe. Sirni TPLF abbaa irree tahuun isaa, wanni nama kanarratti raawwatame qofti ragaadha. Ganna 22 akka hidhamu itti murteessan. Haqa malee waan hidhameef as booda guyyaa 22 buluu hin qabu. Yaa Rabbi bira jiraadhu
Gabaasa dabalataa
✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏
MIseensota koree fala barbaadduu hawaasa Muslimaa keessaa tokko kan turan Ahmeddin Jabal dhukkubsatanii wal’aansa gahaa akka dhaban himame.
Sirni wayyaanee ustaaz Ahmeddin Jabal murtii haqaa dhoowwatuun barootaf mannen hidhaa Ma’akalaawi fi Qaallittii keessatti ugguree hiraarsaa kan jiru yeroo tahu, dhukkubsatanii wal’aansa dhoowwatuun gara jabinaa fi mirga hidhamaan tokko qabu kan sarbee jira.
Ahmeddi Jabal yakka biraa hojjatani osoo hin taane rakkoo Hawaasa muslimaa fi dhimma amantii keessa galuu mootummaa ilaalchisuun komii hawaasni Musilmaa qabuu furuuf namoota karaa nagayaatin qabsaawaa turan keessaa isaan muraasa akka tahen beekkamaa dha.
Hogganaan koree fala barbaadduu hawaasa Muslmaa Ustaaz Ahmeddin Jabal rakkoo dhukkuba Sukkaraa waan qabaniif wal’aansa fayyaa dhabanii yeroo ammaa kana mana hidhaa Qaallittii haala yaaddessaa keessatti argamu.
Kana males yeroo mana hidhaa Ma’akalaawii turanitti reebichi hamaan humnoota mootummaatin waan irratti raawwatameef dhibee kalee, fi ujummoon fincaan isaanii rakkoo kan uume wayta tahu, kanaafis wal’aansa dhabuun yeroo dheeraf dararaa dhala namaan hin malle keessummeessaa jiru.
Bulchiinsi mana waardiyaa fi konkolaataa gara Hospitaalaa ittiin deddeebifnu hin qabnu sababa je’uun baallama mana yaalaa jala dabarsaa akka turanis gabaafamee jira.
Ogeeyyonni fayyaa fi maatin isaanis gara Hospitaala guddaa ergamanii akka wal’aanaman irra deddeebi’anii iyyatanis iyyanni gara lameenituu gaafatamtoota mana hidhaa Qaallittiitin gatii dhabee jira.
Namoota isaan waliin hidhaan keessaa kophatti mana hidhatti hambisuun rakkoo dhukkubaa kanaaf akka saaxilamu godhamee je’a odeessi kallattii adda addaa irraa nu dhagahaa jiru.
Mootummaan wayyaanee akkuma aadaa isaa namoota ummata keessatti jaalalaa fi kabaja qaban adamsuun mannee hidhatti guuree murtii haqaa dhoowwatuun umrii isaanii mana hidhatti gubuun beekkamaa dha.
Kan Ustaaz Ahmeddiin Jaba irra gahaa jirus kanaaf ragaa qabatamaa je’ame.
Ahmeddiin Jabal hawaasa Muslimaa biratti nama jaalatamaa fi kabaja guddaa kan qaban yeroo tahu, wayyaanee ammoo dharaan yakkee mirga isaanii sarbuun murtii haqaa males mana hidhaa Qaalltti keessatti gidirsaa akka jiruutu gabaafame.
Hawaasni Muslimaa tarkaanfii wayyaaneen namoota nagayaa irratti fudhatu kana murtii shiraa fi cubbuu jechuun cimsee balaaleffata.
Ustaz Ahemddin Jabal uffata mana hidhaa diimaa uffatan, harka isaanii kaatenan waltti hidhameen, waraqata adii walitti dachaate harka mirgatti qabatanii, laastika hilandi xiqqaa tokko ammoo harka bitaa isaanitti qabatuun kan fuulli isaanii gammachuu hin qabne miidiyaa hawaasaa irratti mul:atanii jiru.
Sirni wayyanee miseensa koree fala barbaadduu Hawaasa Muslimaa obbo Ahmeddiin Jabal yakka ragaa dhugaan hin mirkanaayiniin murtii dabaa hidhaa ganna 22 irratti labsuun ni yaadatama.


text:
Wal-waraansa waggoota shanii oliif Yemen keessatti hammaataa dhufe tu dinagdee biyyattii mancaasee, nyaataa fi tajaajila fayyaa uummata isheef kennuuf dandeetii biyyattiin qabdu dhabamsiise. Aangawoonni Jaarmayaa Fayyaa Addunyaa akka jedhanitti manneen-eegumsa fayyaa biyyattii tajaajila guutuu kennan dhibba irraa harka shantama qofa. Kanneen banaa tahaniyyuu, hangina ogeeyyii fayyaa, hanqina dawaa fi meeshaalee eegumsa fayyaatiin rakkataa jiru.
Dubbi-himaan Jaarmayaa Fayyaa Addunyaa – Taarik Jaasarvich akka jedhanitti haalli gaddisiisaan waggoota sadi’iif hawaasaa fi dinagdee Yemen mudate akka biyyattiin dhukkuboota daddabraa akka koleeraa, gifiraa fi busaa dabalatee dhukkuboota lubbuu hedduu fixuun beekamaniif saaxilamtu taasise.
“Amma dhukkubni COVID 19 itti ida’amee jira. Yemen Pooliyoo irraa walaba tahuu ishee eega labsattee booda pooliyoon deebi’ee biyyattii keessatti argamuun kan nama gaddisiisu. Namoota dhukkuboota akka kaanserii, dhukkuba sukkaaraa fi kanneen biroo qabaniif wal’aansi jirus baay’ee murtaawaa dha, jedhu – Jaasaareevichi.
Yemen keessatti lakkoobsi namoota vaayirasii Kornaatiin qabamanii kuma lamaa fi jaatamii shan tahuu kan gabaase – Jaarmayichi Fayyaa Addunyaa, kanneen vaayirasichaan du’an ammoo dhibba jaha akka tahan dubbata. Gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Jilli mana maree bakka bu’oota uummataa Ameerikaa waraana Sudaan kibbaa keessaa dhaabanii baqattoota gama Ugaandaatti yaa’uu dhaan hanqina nyaatan rakkataa jiran gargaaruuf maal ta’uun akka irra jiru mari’atanii jiran.
Bakka bu’aan mana marii Chris Smith kana kan dubbatan torban darbe Afriikaa waaltaa daawwatanii erga deebi’anii booda.
Gaaffii kanaaf deebii kan ta’u jedhan Chris Smith, paartilee Sudaan Kibbaa kanneen wal fincilan keessumaa mootummaa fi waraana isaa kanneen daandii gargaarsi nyaataa uummataaf akka hin geenye danqu, akkasumas humnaan gudeeddii akka meeshaa waraanaatti gargaaramuun fixiinsa gosootaa irratti bobba’uun himataman ilaallata jedhan.
Hundeen rakkoo kanaa rukutamuu qaba kan jedhan Smith kun ergaa cimaa ani Prezidaantii Sudaan Kibbaa Salva Kiiriif dabarsu jechuun VOAf ibsaniiru.
Kun xumura argachuu akan danda’u yoo fedhiin siyaasaa yoo jiraate jedha Smith.
Smith bakka bu’aa mana maree demokraaticha kutaa Kaalifoorniyaa Karen Bas waliin ta’uu dhaan daawwannaa guyyoota torbaa Sudaan Kibbaa fi Ugandatti geggeessuu dhaan mooraalee baqattootaa daawwatanii prezidaantota biyyoota lamaanii, hoogganoota waraanaa fi amantii waliin mari’atanii deebi’an.


text:
Rippaablikii dimoktaatawaa Koongootti ambaasaadderri Xaaliyaanii haleellaa har’a Koongoo gama bahaatti raawwatameen du’uu isaanii ministriin dhimma alaa Xaliyaanii beeksisee jira.
Ministeerichi ibsa gabaabaa kenneen Luukaa Attaanaasiyoo kan ajjeefaman magaalaa Gomaa keessatti ennaa gurmuu sabatiinsa tokkummaa mootummootaa kan Koongoo waliin imalaa turanitti. Poolisiin waraanaa lammii Xalaiyaanii konkolaataa isaan geggeessu keessa tures haleellaa sanaan ajjeefamuun beekamee jira.
Rooyiters Virunga National Park jedhamu tuquun akka gabaasetti konkolaataan isaanii kan haleelame magaalaa Kani-ya-mahoroo-tti yaaliin ukkaamsanii butuu ennaa geggeessametti.


text:
Dooniin waraanaa Yunaayitid Kingidam naannoo galaana Kaabaa kan Raashiyaa hordofe
Dooniin waraanaa saffisaa Biriteen doonii waraanaa Raashiyaa naannoo galaana Kaabaa daangaa lafa bishaanii Yunaayitid Kingidam (UK), guyyaa ayyaana qillee faana bu'uu isaa humni waraanaa galaanarraa Royaal beeksise.
Dooniin waraanaa saffisaa 'HMS St. Albans' jedhamu doonii raashiyaa 'Admiral Gorshkov' jedhamtu 'fedhii biyyaalessaa bu'uura taasifachuun kan hordofaa turan.'
Raashiyaan waan kanarratti dubbatte hin qabdu.
Humni waraanaa galaanarraa Royaal akka jedhetti, booda kana 'gareen Raashiyaa ''qabeenya bishaanii Yunaaytid Kingidam (UK) irratti babal'ifachuu baay'iseera''.
Biriteen dhihoo kana sarara intarneetii galaana jalaan Raashiyaa himattee turte.
Hogganaan humna ittisaa yoo sararri inatrneetii kuni cite diinagdee biyyattii haalaan akka miidhu dubbatani ture.
Sararri kunis aardiiwwaniifi biyyaalee walqunnamsiisa.
Humni waraanaa galaanarraa Royaal akka jedhetti, dooniin waraanaa Biriteen guyyaa sadii dura eegalee hanga dooniin waraanaa Raashiyaa daangaa bishaanii Yunaayitid Kingidam darbutti hordofaa turan.
''Qabeenya bishaanii keenya kabachiisuu duubatti hin deebi'u'' jechuun barreessaan humna ittisaa Gevin Wiliyaamsan himaniiru.
'Walitti dhufeenyi Biriteeniifi Raashiyaa erga Moskoon Kirimiyaa kibba Yukreenirraa ofitti dabalte as rakkoo godhateera.


text:
Ministeerri eegumsa fayyaa Itiyoophyaa weerara dhukkuba Koviid-19 hanqisuuf akkasumas ittisuuf jecha duula hawaasa hirmaachisee jalqabuuf qophiitti kan jiru Ta'u beeksisee.
Of-eeggannaa barbaachisu gochuu dhaba irraa Itiyoophiyaa keessatti faca'inni vaayrasii Koronaa dabaluun ibsameera.
Kanaafis jecha duula torban dhufu jalqabamuun uummanni waa'ee dhukkubichaa hubannoo akka argatu gochuuf maatiiwwan manneen Miliyoona 17 keessa jiraatan dhaqqabuun isaan keessaa namoota 200,000 irratti qorannaa dhukkuba Koviid-19 gaggeesuuf karoorfamee akka jiru ibsameera.
Kanneen keessaa 10,000 kan ta'an vaayrasii Koronaan qabamuu malu tilmaamnii jedhu akka jiruus ibsamee jira.
Ministeera eegumsa fayyaa Itiyoophiyaatti Daayreekteera kutaa dhimmootii Komunikeshinii kan ta'an Dr. Taganee Raggaasaa aliin gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa.