text:
Oduu ODP: Falmiin Lammaa fi Abiyyii jiddi jiru itti fufee jira
Note from Admin: Namni “du’a duwwaatu addaan nubaasa” jedhu, amma ammoo Abiyiin haadhe jechuun nama dhiba
Via Beekan G Erena
~ Lammaan haga Oromoon hin tokkomne, ADP waliin tokkomuun hin taatu akkuma jedhetti jira. Haaluma kanaan, ODPn hayyoota Oromoo waliin mariin Bishooftuutti godhaa jira.
~ Marii kun ODP, keessattu Lammaa fi Abiyyii dhaamsa cimaa ni dabarsa. ODP TOKKO TA’E JABAATE BAHAA MOO NI QOODAMAA?
~ Ilaalchi Lammaa sabboontoota Oromoo biratti dhaggeettii fi deeggarsa guddaa argate. Ejjannoo sirna federaalizimii irratti inni qabu warri TPLF ni deeggara.
~ Abiyyii Ahmad karaa badii itti jirurraa duubatti deebi’aa hin jiru. Oromoon jaalattee jibbite ADWUI tokkomuu deema.
~ Akka Abiyyiitti:
~ TPLF ni ari’ama.
~ Aggaar dirijjiitiin ADWUI ni dabalamu.
MARII HAGA AMMAA MAAL FAKKAATTI?
~ Hanga ammatti, marii ADWUI waldoomsu irratti miseensi ODP tokkolleen hin argamne.
~ Deeggarsi Abiyyii guddaan Izeemaa fi ADP irra dhufa. Ijoolleen magaalaa yaada isaa guddoo faarsan.
~ Marii kan godhe hayyoota yunivarsitii ti: Izeemaa, ODP, ADP fi Dabuubii of keessaa qaba. Aggaar Dirijjiitiin WOMAA hin beektu.
~Marii sadarkaa waajjira MM-tti ta’e.
~ ODP waan irra beekuu hin qabu.
~ Warri leenjii kennuu kan akka Addisuu Araggaa, Leencoo Baatii fi Fikaaduu Tassamaa waan ofii isaanii beekan hin qaban.
~ Marii irratti hin hirmaanne. Qajeelfama MM kenneen daballee ODP leenjisan.
~ Maqaan dhaabaa haaraa hin murtoofne. Maqaan የኢትዮጵያ የብልጽግና ፓርት jedhu sobaa dha.
DUBBII IRREECHAA
~ ODP ayyaana Irreecha baay’ee sodaachaa jirti.
~ Irreecha siyaasaaf itti fayyadamuuf karoora guddaatti jira.
~ Abiyyii huccuu aadaa bareedaa uffatee afaan sabboonummaa Oromoo dubbachuun Oromoo qabbaneessuuf ni carraaqa.
~ Qeerroolleen ni faarsa. Gadaallee ni faarsa.
~ Irreessi Finfinnees injifannoo ODP jedhe ni labsa.
~ ODP waliin Hegereen Oromiyaa fi Itoophiyaa cululuqa jedhe ni labsa.
~ Oduulee biraa hedduutti jira. Ammaaf kanuman sifeeffadhaa.
~ Namni dhugaa qabu yaada yaadan falma, kan dhugaa hin qabne nama arrabsa.
Via Girma Gutema
#Inbox
“Hoggantoota ODP Wajjiraalee Federaalaa
*******
Manni hojii Federaalaa bakka cunqursaa fi dhiibbaamuu ilmaan Oromoo itti babal’achaa jiru. Keessattu Mana hojii Ministeeronni ODP hoganan keessatti immoo dhimmi kun ni cima. Saamichi qaarshii raawwatamu immoo abbaa kanaa kan jedhu hin jiru.
Akka fakkeenyaati qabatama jiru kaasuun yoo barbaachise Ministeera Qonnaa fi Bishaanii eeruun ni danda’ama. Hogantoonni Mannee hojii kanneen lamaa duuba duuba sabboontotaa fi namoota hojiif dhimmama qaban fakkaatu. Keessattuu Obbo Umar Huseen akka namoota kaanii Oromoo ajjesisuun komiin isa irrati ka’u jiraachuu baatullee hojii ajjeesuun maqaa Oromoo balleesisaa jira. Ministeera qonnaa keessa caasaan nafxanyootaa bara dheeraaf diriire yeroo ammaa kana immoo hidda dheereffatee saamichati jirti. Namoota Ingiliffaan maqaa isaanii ibsachuu hin dandeenye pirojektootaa irratti ramadamanii hojjechiisu. Saamicha qarshii pirojektootaa malee waan uummataaf ta’u kan hojjetan hin jiru. Warreen kun “የደብረ ዘይት እና የናዝሬት ድግስ” jechuun torbaniin Sanbata Xiqqaa fi Dilbata workshop uumuun wal yaamanii durgoo “Iqqubiif” ta’u funaannachaa oolti. Namoota Afaan Amaarignaa isaaniitii sarara lama gabaasa barreessuu hin dandeenyetu itti gaafatummaa xiqqaa hanga olaanaati qabatanii jiru. Hojiin walii galatti du’eera. Obbo Umar otoo kana arguu callisee jiraachaa jira. Hoganaa waajjira tokkoo otoo hin taane nama sirna kanatti mufateeru fakkaata? Wayita ijoolleen keenya rakkoo isa dhibee jiru haasofsiisuuf yaalan fedhii hin qabu. Hojjettoota Oromoo ijaan arguuf hin barbaadu.
Walii galatti mana hojii sadarkaa federaalaa cufa keessati haala wal fakkaataatu jira. Hojjettootiin Oromoo sadarkaa federaalaati baay’ina hin qabu. Kan jiru illee yeroo kamii caala dhiibbamee jira. Kun immoo balaa guddaa akka qabu beekamee furmaata waaraa barbaada.”
Via Oromiyaan Biyya, September 27, 2019
Boruu Barraaqaa/Yaayyaa Bashiir/ Dubbii Kijibaa ABOfi WBOn Waanuma Wallagga qofa keessa socho’uufi jiru fakkeeysee dhiyeessuun dubbii quuqqaa Oromoof qabu osoontaane ololaafi jibba ABO irraa qabu garsiisaati jira” maaliif jennaan namni keenya Wallaggaa mootummaa kanaan miidhamuun dhugaadha,waan haalamus miti.
Garuu akka waan wallaggi qofti WBO deeggaruufi WBO ta’etti Xiqqeeysanii dhiyeessuun jibbaa ofii isaa qabu garsiisuufi calaqqisuufidha.
Yaayyaa/Boruun/” Ummata Gujii, Boorana, Ilubbaaboor,Baddellee, Walloo,salaale fi Shawaa lixaa,maqaa WBOn dararamaa jiru arguu dhabeetimoo ABO fi WBO Wallagga qofatti galchee #qimmiiduun kun maal garsiisa dhiiroo?
Odeessa, Fulbaana 27, 2019
Obbo Guutuu Bifa jedhamu jiraataa Oromiyaa Lixaa ona Qondaalaati. WBO soorta jechuun RIB mana isaa guban. Hanga yoom dararaan kun itti fufa? OPDOtu gubsiisa Makkalaakeyaatummoo guba.
Nam gaddisiisa


c: text/html

text:
Mudde 07,2015 Gabaabsa Qeerroo
Shaggar Sulultaa keessatti diddaan sirna abbaa irree Wayyaanee jabaatee itti fufuun uummanni gamtaan ka’uun sa’aa ammaa kanatti guutummaatti FDG gaggeessaa jira.Kana malees har’a Muddee 7,2015 Godina Bahaa Wallaggaa Aanaa Heebantuu, Giddaa Ayyaanaa ,Kiiramuu fi Nuunnuu Qumbaa keessatti Warraaqsii FDG Gootota Qeerroo Barattoota Oromoo fi Uummata Qonaan Bultoota Oromoon Haalaan
Jabaachuun Warraaqsii Diddaa Garbummaa Lafa Sochoosa jira, Barataan Oromoo Tokko Giddaa Ayyaanaa irratti rasaasan rukutamee jira.
Gaaffiin mirga abbaa Biyyummaaf deebiin haa kennamu fi Karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsiin Magaaloota Oromiyaa Caffeen Naannoo Oromiyaa Murteesse Atattamaan Haqamuu qaba jechuun diddaa isaanii haalan jabeessan. mootummaan Wayyaanee sochii FDG uummatni karaa nagaa gochaa jiru irratti dhukaasa banuun goolaa jiraachuun ibsame. Aanaa Giddaatti dhukaasa Wayyaaneen uummata irratti baneen barataa Saamu’eel Kabbadee barataa kutaa 12ffaa rasaasan rukutamee mana yaalaa galee jiraachun ibsame jira.Goototni Barattootni Oromoo dhukaasaa wayyaanee dura dhaabbachuun dhaadannoowwaan itti aanuu kana sagalee guddaan dhageesisuun FDG jabaatee itti fufe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ajjeechaa Artist Haacaaluu Hundeessaan Walqabatee Fincila Oromiyaa Keessatti Geggeeffamaa Jiru Ilaalchisee Ibsa Gabaabaa Jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname.
Ajjeechaa gara jabinaa fi kan ummata Oromoo mara rifaasisee gaddatti galche Artistii urjii sabaa ta’e Haacaaluu Hundeessaan Qeerroon Bilisummaa biyya keessaa fi biyya alaa gaddaa hiriyyaa hin qabne keessa galchee akka jiru beekamaa dha.
Ajjeechaan qaroo sabaa Artist Hacaaluu Hundeessaa irra gahe kallattii qabsoo saba Oromoo dabsuu fi ummata Oromoo gabrummaa keessaa hin baane keessatti naquuf jecha akka meeshaa polotikaatti fayyadamuuf bobbaan ykn duulli siyaasaa deemaa jiru ifatti argama. Waxabajjii 29,2020 wareegamuu Artist Hacaaluu Hundeessaan wal qabatee mootummaan qormaata haqaa fi qaamni walaba ta’e qoratee akkaataan ajjeechaa goota kanaa ummata Oromoofis ta’e saba biyya lafaan akka ifa ta’u jedhamee gaafatamus hanga ammaatti ololaaf fayyadamuun qondaalotii fi hogganootiin mootummaa gaafatamummaan itti hin dhagahamiin akka meeshaa ololaatti fayyadamanii dhaabota siyaasaa mootummicha morman irratti duula media of harkaa qabaniin bananii jiru.
Qeerroon Bilisummaa guyyaa artistiin kun wareegame Waxabajjii 29,2020 irraa kan eegale godinoota Oromiyaa mara keessatti bifa qindaayee fi gootummaan guutameen diddaa fi falmaa mirga ummata Oromoo itti fufee jira. Wareegami ol aanaa godinootaa fi magaalota keessatti kafalamaa jira. Mootummaan ta’e jedhee Oromiyaa dirree lolaa fi dirree hokkoraa gochuun akka ummanni tasgabbii hin arganne taasisaa jira. Waraanni raayyaa ittisa biyyaa gaafatamummaan osoo itti hin dhagahamiin magaalaa fi baadiyyaa keessatti ummata saamuu fi ajjeessuu gara malee dararuu hojii guyyaa godhatee jira. Hidhaan dararaminii fi ummati baqatee bosonatti dheessuun Oromiyaa godina hunda keessa jira. Haalli kun fala dhabuu irraan kan ka’e Qeerroo fi Qarreen Oromoo caasaa bifa dursee diriirfatee lafaa qabuun jijjiiraa hunde qabeessaa fi injifatnoo ummata Oromoo ifatti baasu muldhisuuf falmaa hadhaawaa gochuun magaalota hundatti hanga ammaa Fincilli Xumura Gabrummaa itti fufee jira. Wareegama kana hin jedhamnes baasaa jira.
Sababaa taajaajila Internet muruu mootummaan wal qabatee Qeerroon Bilisummaa Oromoos t’ae dhaabotiin mirga namoomaaf falman hundi ibsoota baasan ykn sagalee qaban aduunyaan dhageessisuu irratti rakkoon mudateera. Ajjeechaa hidhaa jiru fi sochii diddaa gabrummaa godina hunda keessatti hanga ammaa itti fufee jiru bifaa fi akkaataan tti gabaafamu dhabamee jira. Haala kanaan ummata Oromoo sagalee isaa ukkamsanii ajjeessuu fi hidhaatti guuruun itti fufee jira.
Waxabajjii 29,2020 irraa kaasee odeeffannoon (data) Qeerroo bilisummaa qaqqabe akka ibsutti hanga ammaa ummanni nagaa gaddasaa ibsachuuf ba’e 482 rasaasa humnoota mootummaatiin wareegamee jira, Namoonni nagaan 7000 ol ta’an ukkamsamanii bakka buuteen dhabamee jira. Odeessi godinaalee hundarraa funaaname kun akka addeessutti kanneen wareegaman malee namoonni 1300 madoo taasisamanii jiru. Kanneen madaa’anis tajaajila fayyaa dhorkamanii hedduun isaanii guyyaa du’aa eeggataa jiru.
Wareegamni kunniin garuu sochii Qeerroo Bilisummaa duubatti hin deebifne. Deebisuufis hin jiraatu. Falmaan waliigalaa qabsoo ummata Oromoo hogganummaa Jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi jaarmota siyaasa haqa Oromoof falmaniin itti fufee jira. Hang galma geenyamutti FXG magaalotaa fi baadiyyaa keessatti deemaa jiru guyyaa tokkoof illee kan hin dhaabbanne ta’uu ummata keenyaaf mirkaneessuu barbaanna, Caasaan Qeerroo Bilisummaa kan durii caalaatti daran babal’atee fi jabaatee, naamusaa fi ogummaadhaan karoora baafatee hanga sirna gabroomfataa dullacha Abiy Ahmad duuba dhukatee nutti fe’amuuf abjootaa jiru kun hundeen buqqa’utti murannoon kan itti fufu ta’uu mirkaneessina.
Wareegamuu Artist Hacaaluun wal qabatee duulli Oromoo fi Oromiyaa irratti yeroo ammaa kana banamee jiru kanneen armaan gadii keessatti argamu.
1. Hogganoota fi miseensota dhaabota karaa nagaa biyya keessatti qabsoofna jedhanii hidhuu;Addattis hogganootaa fi miseensota akkasumas deggertoota ABO fi KFO.
2. Waajjiroota mormitootaa fi qabeenya mormitootaa kan ta’e hunda saamuu;
3. Media lee maqaa Oromoon ijaaraman kan akka OMN, ONN fi Sagalee Qeerroo(SQ) irratti duula banuun akka isaan hin tamsaasne dhorkuu, gaazexessitoota hidhuu;
4. Diddaa Qeerroo Bilisummaa dura dhaabbachuuf jecha magaalotaa fi baadiyyaa keessa waraana afaan fi aadaa Oromoo hin beeknee fi jibba ummata Oromoo irraa qaban jedhanii yaadan naannoolee biroo irraa fidanii Oromiyaa keessa bobbaasuun ummata reebisuu fi ajjeesisuu;
5. Tajaajiloota ummataa kanneen akka ibsaa, bishaan, karaa, geejjiba, kutuu; maneen yaalaa kan dhuunfaa fi mootummaa cufsiisuu;
6. Tajaajjilli Internet guutuu biyyittii keessatti akka cufamuu fi odeessi biyya san keessaa akka hin dhaga’amnee fi hin baane daandii quunamtii hunda hula isaa cufuu;
7. Abbootii amantii, barsiisota, maanguddoota naannoo naannootti kabajamoo ta’an godina Oromiyaa hunda keessaa doorsisuu fi salphisuun hidhaatti guuruu; fi kkf ummata Oromoo irraan gahaa jira.
Mootummaan PP lola gosaa fi gosa jidduu fakkeessuun daldala siyaasaa media fi kaadirota isaa keessaan deemsisaa jira. Qabsoon Qeerroon Bilisummaa Oromoo taasisu saba kamiinuu kan diinaffate osoo hin taane haqa ummatootaa ukkamame deebisuu kan akeekkate dha. Qeerroon mirga saba Oromoo dhugoomsuu irra darbee akeeka siyaasaa addaa akka hin qabne diddaa fi sochii baroota dheeraaf taasisaa ture ragaa dha. Kanaaf ummanni keenya biyya keessaa fi alaan jiru akkuma barrota darbanii san tokkummaa isaa jabeessee garaagartummaa fi wal bubuusuu tokko malee qabsoo bilisummaa Oromoo bakkaan gahuuf akka Jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo tumsu dhaammanna.
Mootummaan PP carraa fi obsa yeroo dheeraa ummanni Oromoo keenneefii tuffachuun akka sabi keenya biyya lafaa irratti salphatuuf tuffii ummataa fi dhaabota siyaasaaf qaban ifatti muldhisanii jiran. Hoogganoota siyaasaa Oromoo maal nadhibdeedhaan hidhuu, dararuu fi maqa balleessiin media harkaa qaban irratti balaalefachuu fi ragaa tokko malee maqaa xureessuun tuffii kana agarsiisa. Hooganoota sabni Oromoo akka qaroo ijasaatti ilaalu tuffachuun ammoo saba Oromoo tuffachuu dha. Hoogganoota sabni Oromoo abdatu xiqqeessuu fi hidhanii dararuun saba Oromoo jibbuu dha. Haalli kunis akka jijjiiramuuf filannoon qabnu tokkoof tokko dha. Akkuma aadeffannee beeknutti qabsoo bilisummaa finiinsuun gabrummaa hiddaan buqqifnee ummata keenya ifa bilisummaa fi dimookraasii argamsiisuu qofaa dha.
Akka kanaan, Mootummaan PP ofiin jedhu Koloneel Abiy Ahmadiin durfamu hatattamaan hojiitti hiikamuu baannaan abiddi warraaqsaa amma qabatee jiru kun kan hin qabbanoofne ta’uu Qeerroon Bilisummaa Oromoo gadi jabeessee akeekkachiisa.
- Ajjeechaan Artistii keenya jaalatamaa Haacaaluu Hundeessaa irratti raawwatame garee mootummaarraa walaba ta’een hatattamaan qoratamee akka ummataaf ifa ta’u. Yakka kana kanneen raawwataman seeratti akka dhiyaatan.
- Muummichi Ministeera Koloneel Abiy Ahmad hatattamaan akka hojii gadi lakkisu. Mootummaan PP yerron aangoosaas waan dhumateef diigamee mootummaan cehumsaa akka ijaaramu.
- Hidhaa fi ajjeechaan ummata nagaa irratti raawwataa jiru hatattamaan akka dhaabbatu.
- Hoogganoota ol aanoo ABO fi KFO dabalatee hidhamtoonni siyaasaa hatattamaan akka hiikaman.
- Humni waraanaa Lixa, Kibbaa fi Kaabaa Oromiyaatti bobbaafamee maqaa WBO sakattaana jedhuun ummata nagaa dararaa jiru hatattamaan Oromiyaa keessaa ba’ee kaampii isaatti akka deebi’u. Nageenyi ummata Oromoo poolisoota dhalootaan Oromoo ta’anii fi amanamummaa ummata Oromoo qaban qofaadhaan akka tikfamu.
- WBO sakattaana maqaa jedhuun namoota ajjeefamanii fi qaamaa hir’ataniif hirphi barbaachisu akka kennamu.
- Mariin barbaachisaan mormitoota siyaasaa hunda waliin godhamee sagantaan dhaabbataan itti filannoon haqaa fi walaba ta’e akka geggeeffamu.
- Sabquunnamtiin ummataa kanneen akka Interneetii, Bilbilaa fi humna ibsaa hatattamaan akka gadi lakkifaman.
- Miidiyaaleen ummata walabaan tajaajilan kanneen akka OMN, ONN akka hojii eegalan. Gaazexessitoonni isaani akka gadi lakkifaman. Meeshaaleen waajjira isaaniirraa saamaman akka deebifaman.
- Hegereen siyaasa biyyichaa fi garamitti deemna kan jedhu mormitoota siyaasaa hunda hamate waliin hatattamaan ta’ee aangoon PPn qofaa dhuunfate akka xumuramu.
Gaaffileen keenya armaan olii hin guutaman taanaan Qeerroon Bilisummaa Oromoo akkuma kanaan duraa fincila jalqabame guutuu Oromiyaa keessatti finiinsuudhaan mirga abbaa biyyummaa kan kabachisiisu ta’uu gadi jabeessee beeksisa.
Xumurarrattis, ummata Oromoo fi Qeerroon biyya keessaa fi alaa gootummaa abbootii keenyaa fi qabsoo irraa dhaaltaniin itti fufiinsaan mirga ummata keessanii falmaa jiraachuu keessan waan arginuuf kabajaa ulaanaa ni isiniif qabna. Akkuma durii tokkummaa keessan jabeessaa. Hin qoqqoodamiinaa. Garaagarummaa siyaasaa tokkoon malee qabsoo itti fufnaan yeroon haqa keenya harkatti galfatnu as dhihoo ta’uu dhaammanna. Hogganni Qeerroo Bilisummaa Oromoo Oromiyaa guutuu keessatti mootummaa akka raasuu dandayuu fi qabsoo itti fufsiisuu dandeettii qabu isiniif mirkaneessina. Qeerroon akeekaa ifaa qabatee tarsiimoo bilchaataa fi naamusaan masakama. Caasaa ititaa kan salphaatti diinaan hin raafamne qaba. Tooftaa fi tarsiimoo baafatee qabuunis mootummaa ummata Oromoo dararaa jiru kana akka jilbeeffachiifnu shakkii tokkollee hin qabnu. Ummanni keenya biyya alaa fi keessaa abdii PPn gara cee’umsaatti nu geessa jedhu tasumaa akka hin jirre hubattanii sochii eegaltan jabeessitanii akka itti fuftanii fi Jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa cinaa akka dhaabbattan asumaan dhaammanna.
Injifatnoon Ummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo


text:
ODEESSA
Hiriira ilmaan Nafxanyaa Oromoo abaaruuf bakka adda addaatti bahaa jiran irratti Eertiraanonni deeggartoota Isaayaas tahan alaabaa lummuxxii Nafxanyaa qabatanii akka itti makaman ajajani mootummaa Eertiraa irraa akka kennameef saaxilameera. Kanas kan saaxilan Eertiraanota mormitoota sirna Isaayaas Afawarqii ti. Viidiyoo armaan gadii keessatti kan mul´atu, guyyaa lama dura Oslo, Norway keessatti hiriira ilmaan Nafxanyaa bahan irratti Eertiraanonni hangi tokko ajaja sirna Isaayaasiin alaabaa Nafxanyaa lummuxxii qabatanii bahuun haasawa deeggarsaas godhuun isaanii ni mul´ata. Dubbiin kun hawaasa Eertiraa gidduutti wal diddaa hamaa uumaa jira. Warri sirna Isaayaas mormu qabsoo Oromoon itti jiru yoo deeggaran warri sirnicha waliin dhaabbatan ammoo Nafxanyoota bira akka goran godhamuu hubachaa jirra. Haala jiru dhiheenyatti hordofuun itti fufa.
Yaya Beshir
ATV: እዋናዊ ሓበረታ – ሕልሚ ናይቲ ኣብ ልእላውነት ኤርትራ ዘይኣምን ውልቀ መላኺ ኢሰያስ መሊሱ ኪገሃድ ከሎ ኦስሎ-ኖርወይ
Shemsudin Teha Mohamed reebicha hamaa irraan gahaa jiru
Finfinneetti Uummanni Waaan Nyaatu dhabee dukkaana saamaa jira.itti muddi lagannaa kee qeerroo kuni injifannoo keeti
#Hiriira Mormii Bilxiginnaa Biyya Germany Magaalaa Munich.
#GMN
Those politicians who can avert civil war in Ethiopia are in prisons. Keeping Jawar Mohammed, Bekele Gerba and other Oromo politicians behind bars, Abiy´s dictatorial rule can only exacerbate the agony of Ethiopia and its citizens. No one can stop the 60+ years of the Oromo struggle for freedom with gunpoint. The international community should immediately intervene in the political conflict that engulfing the whole region before it is too late.
አቶ ደረጀ በቀለ የ ኦነን አመራር
Abiyin kuutee Asmaraat


text:
Sirna awwaalcha gooticha miseensa WBO, jaal Abdii Ayyaanaa Atoomsa-Waadaa har’a kabjaa guddaan raawwate.
TIM News-Wareegamaa Har’aa!
Miseensi #WBO guyyaa har’aa waahellansaa faana loltoota Wayyaanee 60 walirra naqee rasaasa fixuun of wareege isa kanadha. Taphni taphatames 60:1 n xumurame. Ajajni Lammaa Magarsaafi Dr. Abiy taasisaniin lubbuu 61 dhabameera. Rakkoon ABO fi Paartii biyya bulchaa jiru dafee furmaata hinargatu taanaan sichi miliyoonaan walfixuutti deemaa jirra. Akka amantii keessaniitti uumaa keessanitti watwwaadhaa!!!
# RIP*”
JAAL WAADAA
Lola Gudda Maqa Najjotti Ta’en Goota Dirqamasa Ba’ate Gumacha Gudda Oromof Gumache Lubbusa Waregee Jaal Waada Ayyana Jedhama .
Kan Dhalate Aana Gawo Qeebbe Maagala Harroji Wadoti Gootni Kun Erga Diina Heddu Kuffise Booda Rasasa Tokko Harkatti Haften Qabame Harka Kennuf Of Warege Male Rasasi Diina Argate Miti
Seenan Ni Yaadata Kan Hafetu Gumake Baasa Lubbunke Ha Jannattu Waan Goonu Hin Qabnu.!
Sirna awwaalcha gooticha miseensa WBO, jaal Abdii Ayyaanaa Atoomsa-Waadaa har’a kabjaa guddaan raawwate.
Jaal Waadaan guyyaa kaleessaa wal’aansoo keessatti wareegame.
Sirni awwaalcha Jaal Waadaa har’a, Onkol.28/2018 dhaadannoo Qeerroon dabaalamee sirna Onnachiisaan raawwateera.
Qeerroonis Meeshaa gootichi kun kaa’ee kufe kaasaanii falmaa itti fufuuf, waadaa waliif seenaruu!
Jaala Waadaan Onkoloolessa 27 bara 2018 Oromiyaa lixaa, naannoo Maqanajjootti wareegame.


text:
Hujiin abbaa Taayitaa Daandii Baaddiyaa Oromiyaa gugurdoon,karaa baasaanii baaddiyaa dira ykn magaalallee waliin gahee, akka namii karaa dhabee waan silaa maleef hin dhabe tolchuu.
Hujiin karaa gugurdoon jedhanii tun, karoora ganna shaniiti akka jecha obbo Jaagamaa Qananii,Itti Aanaa Itti Gaafatamaa Abbaa Taayitaa Daandii Baaddiyaa Oromiyaatti;
“Misoomii guddaan yoo daandiin jiraatte taha.Bakka daandiin jirutti keellaan fayyaa ka ijaaramuu dandahu,bakka daandiin jirutti investerootii addaa addaa bakka sun seenanii misoomsuu ka dandahan…rakkoo bu’aa kana yoo hiikne,rakkoo dinagdee keennaa hin hiikna jedhee ummatis itti seene.”
Hujii karaa baasu tana mootummaa qofaa mitii akka itti gaafatamaa kanaati “ummatilleen horii fi maallqa baasee hojjachaa jira.”
Karaa baasuuf jedhanii yoo karaan baasan kun mana namaatti qajeele,maasaatti qajeele,waan akka akkaa ka abbaa tokkootti qajeele womaa baasuu fi mootummaan gargaaraa jennaan”ummatatti bahee fedhiin ijaaraaf,”jedhu.
Ogeeyyotilleen ummata leenjisaa akka karaan bahuuf waliin hojjachuutti jiran akka obbo Jaagamaatti.Naannolee karaan gugurdaan amma itti bahuutti jiruu fi baasuuf karoora qaban 31.
“Tana keessaa;Shaambuu-Harbuusee,Calalaqaa-Bordoddee,Dukem-Abbuuseeraa,Buraayyuu-Hojjaa-Duree Gabayaa-Jimaataa faa.”Hujii tana Qarshii miliyoona 500 caalaan itti jiran.Karoorii qabame kun karaa cirrachaa km 42,000 baasuuf jedhan.
Karaan waan hedduun nama gargaara;namii karaa gugurdaa dhiisii daandiin didiqqoonuu faaydaa guddaa qabdi.
Hayyee warrii karaa hin qamne,ka yoo qabaatellee karaa deemsa makiinaatiif hin taane,warrii hammeenna karaatiif jedhanii makiinaan itti seenne hin seenne,ka yoo seenellee keessumattuu yoo gannaa fa makiinaa dhoqqee ykn maraammartoo karaatii jedhee hin yaane,warrii karaa hamaa qabu ka yoo cufa namii balaa makiinaatiin irraa dhumatu maan keessa jira?
Gaafii tana torbaan lamaan duubatti Qophii Misoomaa ta Jimaataatti itti deebina.Mee waan hujii karaa obbo Jaagamaan nutti hime MP3 irraa nuu caqasaa.


text:
Hospitaala Beetel: Barattoonni m/barumsaa Waaqoo Guutuu 'haala gaariirra jiru'
Barattooni mana barumsaa Waaqoo Guutuu magaalaa Finfinneetti argaman tasa of wallaalanii kukkufan gara hospitaala geeffaman.
Barsiisaa mana barumsaa sadarkaa tokkoffaa fi lammaffaa Janaraal Waaqoo Guutuu kan ta'an Obbo Sa'id Abdurahmaan baay'inni barattoota kanaa 30 ol akka ta'e dubbatu.
Barattoonni ganama sa'aatii 4:00 hanga 6:00'tti ''nu dhukkubeera, lafan naan mara,'' jedhani nu bira dhufani jechuun himu.
Jalqaba irratti lakkoofsi barattootaa xiqqaa ta'us boodarra dabalaa dhufe.
Ta'us bishaan kennuufin alatti gargaarsa barbaachisu kennuun waan hin danda'amnef gara Hospitaala Beetelitti adeeman.
Kutaa afur ta'u ishee kan nutti himte barattuun tokko osoo kubbaa taphatani ''wanti gurraacha ta'eefi baay'ee ol aaru,'' ittti dhufu dubbatti.
''Yoggaan hafuura gara keessaatti fudhadhu baay'ee natti ciinca'e jennaan nan kufe,'' jechuun wanta mudate yaadatti.
Ripportarri BBC Hopsitaala dhaqee ture daa'imman wal'aanamanii bahan tokko tokko erga mana gahaniin booda gara hospitaalatti yoo deebi'an arguu nutti himeera.
Maatiin barattootaa baay'inaan bakkichatti argamanii daa'immanii fi ijoollee isaanii jajjabeessaa turan.
Daarektarri medikaalaa Hospitaala Beetel Dr Abenezar Gazzaahany ibsa miidiyaalef kennaniin barattoonni umuriin isaanii 9 - 14 akka ta'aniifi lakkoofsaan 34 ta'an wal'aanasa atattamaaf waaree booda Hospitaala Beetel dhaqan.
''Hedduun isaanii mata bowwuu, lafaan maruufi mallattoo dafani dafani harganuutu irratti mul'ata ture,'' jechuun isaan ala mallattoo qaamni ho'u, balaqqamuufi teesisuu akka hin agarre himan.
Qorannoo dhiigaa barattootaaf taasifameen haala gaariirra akka jiran hubachuu isaaniifi waan dhalate sirriitti baruuf qorannoon 'toxicology' taasifamuuf jedha.
''Barattoota 10 gahanirraa dhiiga fudhachuun gara 'Paastar' erguuf qophiitti jirra,'' jedhaniiru.
Yeroo ammaa fayyaan barattoota kanaa haala gaariirra waan jiruf barattoota 30 ol gara manaatti gaggeessuu himu Dr Abeenezar.
Barattoota 3 immoo ammallee wal'aanaa akka jiraniifi,''hanga ammaa rakkoo hamaa hin agarre,'' jechuun ibsaniiru.


text:
Tuuta Dalagaalee
Assign different set operators to the characters in your LibreOffice Math formula. The individual operators are shown in the lower section of the Elements pane. Call the context menu in the Commands window to see an identical list of the individual functions. Any operators not found in the Elements pane have to be entered directly in the Commands window. You can also directly insert other parts of the formula even if symbols already exist for them.
After selecting the Set Operations item in the Elements pane, relevant icons will be shown in the lower part of this pane. Simply click a symbol to incorporate the operator in the formula being edited in the Commands window.
Dalagaalee tuuta bal'inaan::
.... keessatti haamatamaniiru
Tuuta ogeejjii ... keessatti haamatamaniiru iddooqa lamaa waliin saaguf sajoo kana fayyadama. Foddaa Ajajaa keessattis kallattiin   in   galchuu ni dandeessa.
.... keessatti hin haamatamne
Tuuta ogeejjii .... keessatti hin haamatamne iddooqa lamaa waliin saaguf sajoo kana fayyadama. Foddaa Ajaja keessattis   notin   galchuu ni dandeessa.
haamata
Tuuta ogeejjii haamata iddooqa lamaa waliin saaguf sajoo kana fayyadami. Foddaa Ajaja keessatti kallattiin   owns   ykn   ni   galchuu ni dandeessa.
tuuta duwwaa
Tuuta duwwaa saaguf sajoo kana fayyadama. Tuuta duwwaa galmee kee keessatti saaguf foddaa Ajaja keessatti emptyset galcha.
Walkipha
Tuuta ogeejjii tuutota walkipha iddooqa lama waliin saaguf sajoo kana fayyadami . Yoo foddaa Ajaja keessatti   walkipha   galchitee waan walfakkaatatu ta'a.
Tokkummaa
Tuuta ogeejjii tokkumma iddooqa lama waliin saaguf sajoo kana fayyadami. Foddaa Ajaja keessattis kallattiin   tokkumma   galchuu ni dandeessa.
Garagarummaa
Tuuta ogeejjii garagarummaa saaguf sajoo kana fayyadami. Foddaa Ajaja keessattis   setminus   ykn   bslash   galchu ni dandeessa.
Tuuta qooddee
Haxaaroo tuuta qooddee uuman iddooqa lama waliin saaguf sajoo kana fayyadami. Foddaa Ajaja keessatti  haxaaroo  galchi, bu'aa walfakkaata argatta.
aleph
Lakkoofsa baayyina ibsani saaguf sajoo kana fayyadama. Foddaa Ajaja keessatti aleph galchuun bu'a walfakkaata argatta.
Cita tuuta
Sajoo kana fayyadami tuuta ogeejjii cita tuuta saagi. Foddaa Ajaja keessattis kallattiin  subset  galchuu ni dandeessa.
Cita tuuta ykn walqixa
Sajoo kana fayyadamii tuuta ogeejjii cita tuuta ykn walqixa iddooqa lama waliin saagi. Foddaa Ajaja keessattis  subseteq  galchuu ni dandeessa.
Tuuta Guddaa
Tuuta ogeejjii tuuta guddaa fi iddooqa lama saguuf sajoo kana fayyadama. Foddaa Ajaja keessattis  supset  galchuu ni dandeessa.
Tuuta Guddaa ykn walqixa
Sajoo kana fayyadamuun tuuta ogeejjii tuuta guddaa ykn walqixaa iddooqa lama waliin saagi. Akka filannootti, foddaa Ajaja keessatti  supseteq  galchu ni dandeessa.
cita tuuta miti
Sajoo kana fayyadamuun tuuta ogeejjii cita tuuta miti iddooqa lama waliin saagi. Bakka kanaa,  nsubset  galchu ni dandeessa.
cita tuuta ykn walqixa miti
Sajoo kana fayyadamuun tuuta ogeejjii cita tuuta ykn walqixa miti iddooqa lama waliin saagu ni dandeessa. Foddaa Ajaja keesssattis  nsubseteq  galchuu ni dandeesssa.
tuuta guddaa miti
Sajoo kana fayyadamii tuuta ogeejjii tuuta guddaa miti iddooqa lama waliin saagi. Foddaa Ajaja keessattis  nsupset  galchuu ni dandeessa.
tuuta guddaa ykn walqixa miti
Sajoo kana fayyadami tuuta ogeejjii tuuta guddaa ykn walqixa miti iddooqa lama waliin saagi. Bakka isa kana foddaa Ajaja keessatti  nsupseteq  barreessu ni dandeessa.
Tuuta lakkoofsa uumama
Arfii tuuta lakkoofsa uumama tiif saaguf sajoo kana fayyadami. Bakka kanaa, foddaa Ajaja keessatti setn galchuu dandeessa.
Tuuta lakkoofsota hunda
Sajoo kana fayyadamii tuuta lakkoofsota hunda tiif arfii saagi. Foddaa Ajaja keessattis setz galchuu ni dandeessa.
Tuuta lakkoofsa rashinaali
Sajoo kana fayyadamii tuuta lakkoofsa rashinaalitiif arfii saagi. Foddaa Ajaja keessatti kallattiin setq galchuu ni dandeessa.
Tuuta lakkoofsa dhugaa
Sajoo kana fayyadamii arfii tuuta lakkoofsa dhugaa tiif saagi. Bakka kanaa, foddaa Ajaja keessatti setr galchuu ni dandeessa.
Tuuta lakkoofsa xaxa
Sajoo kana fayyadamii tuuta lakkoofsa xaxatiif arfii saagi. Foddaa Ajaja keessattis setc galchu ni dandeessa.
Yeroo foddaa Ajaja keessatti hujeekan gatiile fi ajajoota galchituu gidduu isaani iddoolee (addaan fageenya) dhiisu mirkaneefadhu. Kun caasaa sirri akka argame nuu mirkaneessa.


text:
Loltoonni Talibaan kabuliin qabatanii guyyaa tokko booda buufati xayyaara sadarkaa addunyaa magaalattii har’a lammiiwwan Afgaanistan kumaan laka’aman kanneen gamasii ba’uuf yaalaa turaniin guutamee ture.
Loltoonni Ameerikaa eegumsa naannoo sanaaf jecha rasaasa akeekkachiisaa dhukaasaa ennaa turanitti biyyoonni gama dhiyaa lammiiwan isaanii fi hojjettootaa fi kanneen erga waggoota 20 qabee isaan gargaaraa turan gamsii baasuuf hojjetaa jiran.
Abbaan taayitaa daandii balalii xayyaara Afgaanistan, buufataawwan xayyaara siivilonni itti gargaaraman hanga beekisisi itti dabalaa kennamutti cufaa ta’uu beeksise.
Daandiiwwan balalii hedduun kan akka Yunaayitid, British Airways, Virgin Atlantic fi Lufthansan, naannoo qilleesnsa Afgaanistaan irraa akka fagaatan yoo ibsan, Emirate fi daandiin balalii Pakistan balalii gara Kaabulitti geggeessan dhaabuu isaanii beeksisan.
Diplomaatonnii erga embaasilee keessaa gad dhiisaniii booda biyyattii dhaa ba’uuf buufata xayyaaraa keessatti balalii eeggatgaa jiran. Xaaliyaanii, Saud Arabiyaa, Ferensaay, New Zealand, Swidinii, Awstraaliyaa fi Cheek Ripaablik biyyoota hojjettoota isaanii gamasii baasan keessaa ti.


text:
“Waan amma jiru kun hundi darbee abbaa kiyya waliin akka guyyaa tokko waliin jiraadhu abdiin qaba”[SQ-Caamsaa 21/2021]
Kelll Media waliin turtii taasisteen mucaan Kol. Gammachuu Ayyaanaa shamarree Meron Gammachuu haala abbaan ishee keessa jiraniifi haala ture ibsiteetti.
“Yeroo ani waggaa 3 ture kan inni na dhiisee deeme. Ergasii waggaa 18 booda abbaa kiyya waliin erga inni Ertrea irraa deebi’ee wasiilli kiyya obboleessi abbaa kiyya na barbaadee na argee abbaa kiyya waliin wal nu quunnamsiise.
Abbaa kiyya waliin waggaa 3 keessatti waggaa tokko kan hin guutne qofaan waliin jiraadhe. Akka Asmaraa irra dhufeen baatii 3 kanin guutne waliin jiraadheen Abbaan kiyya hidhamee ture. Erga hidhamee bahee booda baatii 8 waliin jiraadhee booda ammas irra deebiin hidhame. Walumaa gala Abbbaa kiyya waliin qaamaan kanan jiraadhe waggaa tokko kanin taane jechuu nan dandaha. Waggaa 2 mana hidhaatti deddeebi’aan isa gaafachaan jiraachaa jira .
Abbaan kiyya maaliif akka akkas tahe naafin galu ture. Maaliif akka hogganaa ABO tahe naafin galu ture, maaliif akka wareegama akkasii akka kaffalu naafin galu ture, garuu nama dhugaaf dhaabbatu tahuu amma hubadheen jira. Wareegama kam iyyuu yoo kaffale ummata isaa waan jaallatuu fi itti gaafatamummaan waan itti dhagahamuuf tahuu amma hubadhee ofii koos of amansiiseen jira.
Amma garuu Abbaa dhugaaf dhaabbatu waanin qabuuf baayyeen boona. Jalqaba waanin hin beekneef natti dhagahama ture. Amma garuu cinaa dhaabbadhee akkan isa jajjabeessun hubadhe.
Abbaan kiyya ummata isaaf jedhee jireenya isaa ummata isaaf kennuu isaatti baayyeen gammada. Dhugaaf jedhee jireenya isaa ummata isaaf kennuu isaatti ani carraa qabeettiidha. Uummata isaaf Abbaa dhaabbatu qabaachuu kiyyatti.
Abbaan kiyya bilisa jedhamuu isaan dura dursee sanbata duraa mana hidhaa deemee isa gaafadheen ture. Garuu Abbaan kiyya ‘bilisa jedhamus waan dhufu hin beekamu waan taheef hundayyuu amantee simachuu qabda’ jedhee na jajjabeessaa ture. Akka kuni dhufu dursee waan na hubachiiseef homaa nattin fakkaanne. Dursee naaf himee waan tureef jechuudha. Sanbata mana hidhaa deemee isa dubbiseen Wixata bilisa jedhame.
Abbaan kiyya kanin yaaduu ol cimaa waan taheef anaan illee cimtuu na godheera. Yeroo baayyee anatu hidhamaa fakkaata malee Abbaa kiyya miti. Yeroon isa gaafachuu deemu isatu na jajjabeessa akka ani hidhaa keessa jiruutti. Kanaaf aniyyu akkan cimu kan na godhe isa waan taheef Abbaa akkasii qabaachuu kiyyatti yeroo hunda gammachuu guddaan qaba.
Gammeen gorsaadha; barsiisaadha!
Waan amma jiru kun hundi darbee Abbaa kiyya waliin akka guyyaa tokko waliin jiraadhu abdiin qaba. Nama siyaasa sirnaan beeku Abbaa akkasii qabaachuu koottis hedduun itti boona.”
Meeron Gammachuu Ayyaanaa Kelloo Media irratti kan dubbatte keessaa fudhanne.


text:
Dhimmi hidhamtoota Oromoo fi lammiilee Itoophiyaa Saawud Arabiyaa kun hanga ibsamaa jiruu ol jabaa dha.
Har’a (Onkoloolessa 19,2020) Jaalli kiyya tokko gara mana hidhaa Sabbataa-Daalattii jedhamuun beekamu hidhamtoota Siyaasaa Oromoo gaafachuu deemee ture. Hogganootaa fi Qondaalota ABO akkasumas Miseensota achitti argaman dubbisee ture. Haamilee fi Miirri isaanii hedduu kan nama jabeessuufi dhaamsa jabaadha bilisummaa keessaniif hojjedhaa ka jedhu ture.
Garuu Jaal Mikaa’el Booran ijji kan dhukkubuu fi Dawaa ykn qoricha kan hin argannee ta’u naa hime. Keessattuu ijji Goota kana yeroo kitaaba dubbisu otoo wal irraa hin citiin imimmaan akka dhangalaasu natti hime.
Maddi: Gadaa Gabbisaa
Dhimmi hidhamtoota Oromoo fi lammiilee Itoophiyaa Saawud Arabiyaa kun hanga ibsamaa jiruu ol jabaa dha. Namni biyya sanarraa haala kana miidiyaaf ibsa kennuu danda’u jiraa laata? Sagalee hidhamtoota kanaa ol qabanii addunyaatti lallabuuf akka mijaahutti, warri biyya sana jirtan kan haala hidhamtoota kanaa (dhiira qofa osoo hin taane keessattuu haala dhalaaleen keessa jiran) dhiheenyatti beektanii fi miidiyaatti baatanii dubbachuuf rakkoo hin qabne mee nu qunnamaa.
Related


text:
OdeeyfannooUncategorized
Ummanni magaalaa Roobee Baalee ummata Daawwe Sarariif gargaarsa adda adda walitti qabe
Godina Baaleetti ummanni Daawwee Sarar waraana liyyuu poolisii naannoo Somaaleetiin sababa marfamanii fi rakkinni nyaataa kan isaan qunname tahuu ummata Magaalaa Roobeetti kan iyyatan yoo tahu, ummanni Roobeetis Jum’aa har’aa December 1/2017 Masjiidota hunda keessatti gargaarsa bifa addaa addaa kan walitti qaban tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.
Haaluma kanaan midhaan nyaataatii fi Maallaqa walitti qabaa kan oolan tahuun beekameera. Akka gabaasni naannawarraa arganne ibsutti, ummanni magaalaa Roobee hamilee oowwaan deeggarsa kanarratti hirmaataa kan jiru yoo tahu, lammii keenya kan daangaa eegaa jiru gama hundaan bira dhaabbachuu qabna jechuun kan socho’aa jiran tahuu gabaasni kun ni mul’isa.
Masjiidota guyyaa har’aa gargaarsi keessatti walitti qabame jidduu, Masjida Hamzaa, Masjida Nuur, Masjida Zunnuureyni fi Masjida Abuu Bakrii yoo tahan, akkasumas msjiidota biroo heddu irraa gargaarsi guddaan kan argame tahuu maddeen nuuf gabaasan.
Haluuma walfakkaatuun masjiidoota hunda irraa lammiilee Oromoo Naannoo Somaalee irraa buqqa’uun Daawwee Sararitti argamaniifis deeggarsi kophatti walitti qabamuu odeeyfannoon argame ni addeessa.


text:
Oromoon gantootaan ganamee qe’ee isaa irratti salphifamee ajjeefamaa jira. Waajjiraaleen ABO fi KFO hundi cufamanii hooggantootni, miseensotnii fi deeggartootni mana hidhaatti ukkaamfaman. Hidhaa hayyootaa fi lagannaa nyaataa haqaaf jecha taasisaa jiramutti dabballootni PP qoosan. Lammiilee Oromiyaa fi hayyoota diina kokkee qabuun jijjiirama kanaaf gahee leencaa gumaachanitti qoosame. Hedduun immoo mana murtiittuu osoo hin dhiyaatiin ugguraman.Garii manni murtii bilisa jedhee waajjira poolisiitu imaanaa kaa’aman jedhee baasuu dide. Gabaabumatti Lammiileen Oromiyaa ganamne. Jijjiirama dhiigaa fi lubbuun itti wareegame keessatti saphifamne. Garuu,furtuun harka keenya waan jiruuf Guraandhala 15/2013 ALH ykn Guraandhala 22/2021(BOR) irraa eegaluun Oromiyaa guutuu keessatti tarkaanfiin armaan gadii ni fudhatama. Continue reading
Monthly Archives: February 2021
Humna Hidhate Hiriira Nagaa Ugguruuf Ajjeechaa fi Reebicha Raawwachaa Jiru ABOn ni Balaaleffata.
Haala Yeroo irratti YAADACHIISA Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa kenname.
Ibsa Itti fufa hiriira deeggarsaa MCBO fi Mormii sirna bulchinsa PP ilaachisee kenname.
Ibsa Itti fufa hiriira deeggarsaa MCBO fi Mormii sirna bulchinsa PP ilaachisee kenname.
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Uummatni biyyi isaa hin kabajamne kabajaa hin qabuuf jecha Oromoon qe’ee isaa kabajsiisuuf, irratti murteessuuf, nagaan bahee galuuf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa ture; wareegama qaalii gootota kumaatama itti wareeges kaffale. Dhaabotni Oromoo qabsoo Oromoo kana galmaan gahuuf qabsoo Oromoo hoogganaa turan, ABO fi KFOn akkasumas Jaarmayaalee fi Waldaaleen Oromoo sabboonummaa uummatichaa cimsuun lammiileen Oromiyaa hiree isaanii ofiin akka murteeffataniif dammaqsan. Kana irraa ka’uun bara 2011 ALA/2003 ALHtti Jaarmayaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo ifaan labsamee namuusaa fi qajeelfama ABO tiksuun qabsoo Oromoo ceesisuu itti fufe. Qabsoon Qeerroo Bilisummaa Oromoo barattoota Yuunivarsiitii, manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa fi 1ffaa keessatti eegale artistoota Oromoo hirmaachisuun uummata Oromoo walii gala dhaqqabe. Uummatni Oromoos gamtaan dammaqee wareegama daa’imaa hanga maanguddoo, qarree fi qeerroon itti wareegame kaffaluun Wayyaanee waliin morma wal hudhe.
Guutummaa Oromiyaa keessatti Fincilli Diddaa Gabrummaa Itti Fufee jira.
Guutummaa Oromiyaa keessatti Fincilli Diddaa Gabrummaa Itti Fufee jira. Guyyoota Muraasa as deeman keessas caalaatti jabaatee bifa adda addaan magaalotaa fi Baadiyyaa Oromiyaatti itti fufa.
Godina Horroo Guduruu Magaalaa Shaambuutti FXG itti fufee jira.
Godina Horroo Guduruu Wallaggaa ,Magaalaa Shaambuutti FXG itti fufee jira.


text:
dhaakadapan, dhakadapan meaning in english
धाडकपण का अंग्रेजी में अर्थ
Transliteration : dhaakaDapaNaOther spellings : dhaakadapan, dhakadapan
Meanings in english :
boldness
Meaning of dhaakadapan, dhakadapan in marathi
Recent Marathi English Meaningdhaada, dhaddhaadi, dhadi, dhaadidhaadidhadak, dhadidhadak, dhaadidhadakdhaane, dhanedhaataksheyo, dhataksheyodhaatamaat, dhatamatdhaati, dhati, dhaatidhaatu, dhatudhaaturvaadi, dhaturvadi, dhaaturvaadidhaaturvaad, dhaturvaddhaatuvaadi, dhatuvadi, dhaatuvaadidhaatra, dhatrdhaatri, dhatri, dhaatridhaatrudrohi, dhatrudrohi, dhaatrudrohidhaadadadhudada, dhadadadhudaddhaadalane, dhadalanedhaadaant, dhadantdhaan, dhandhaanaayapunaay, dhanayapunaydhaanaashri, dhanashri, dhaanaashri


text:
Gabateewwaniin Hojjechuu
Deetaan gabateewwan keessatti kuufama. Akka fakkeenyaatti, yaadannoon teessoo sirnaakee kan teessoowwan erga keef fayyadamtu gabatee kuusdeetaa yaadannoo teessoo ti. Tokko tokkoon kuusaa deetaa, gabatee sana keessatti akka tarreetti dhiyeeffama. Kuusaawwan deetaa dirreewwan deetaa of keessaa qabu, fakkeenyaaf maqaa jalqabaa fi dhumaa dirreewwanii fi dirree ergaa'e.
Masaka Gabateetiin Gabatee Haaraa Uumuu
LibreOffice keessatti Masaka Gabatee fayyadamuudhaan gabatee haaraa uumuu ni dandeessa:
-
Faayilicha kuusdeetaa bakka itti gabaticha haaraa uumuu barbaaddu bani.
-
Heerata bitaa foddicha kuusdeetaa keessaa, sajoo Gabateewwan cuqaasi.
-
Gabatee Uumuuf Masaka Fayyadami cuqaasi.
Mul'anoo Saxaxaatiin Gabatee Haaraa Uummu
-
Faayilicha kuusdeetaa bakka itti gabaticha haaraa uumuu barbaaddu bani.
-
Heerata bitaa foddicha kuusdeetaa keessaa, sajoo Gabateewwan cuqaasi.
-
Mul'annoo Saxaxaa keessatti Gabatee Uumi cuqaasi.
Foddaa Saxaxa Gabatee ni argita.
Mul'annoo Gabatee Haaraa Uumuu
Gosoonni kuusdeetaa muraasni mul'annoowwan gabatee ni deeggaru. Mul'anni gabatee gaafata kuusdeetaa waliin kan kuufamu dha. Dalagaalee kuusdeetaa irra jireessaaf, mul'anni akka ati gabatee fayyadamtuutti fayyaduu ni danda'a.
-
Faayilicha kuusdeetaa bakka itti mul'annoo gabatee haaraa uumuu barbaaddu bani.
-
Heerata bitaa foddicha kuusdeetaa keessaa, sajoo Gabateewwan cuqaasi.
-
Mul'annoo Gabatee Uumi cuqaasi.
Foddaa Saxaxa Mul'annoo kan Foddaa Saxaxa gaafata tti hiiqu fakkaatu argita.


text:
Ibidda Fedhii irratti Obsuuf
Ji’oota darban keessa waa’ee Rabbii ilaalle turre. Rabbiin beeku fi Isatti amanuun jireenyi teenya akka fooyyoftuu fi daandii sirrii qabattu taasisa. Yeroo dargaggumma fi shamarrummaa ibidda fedhii cimaa keessa namaatti qabatu Rabbiin beeku, itti amanuu, sodaachuu fi Isa jaallachuun akka qabbanaa’u muxannoo fi qorannoon ni agarsiisa. Warroonni Rabbiin beekanii fi itti bulan ibidda kanarraa nagaha akka bahan shakkii wayitu hin qabu. Warroonni Rabbiin irraa fagaatan immoo ibidda fedhii kanaan gubataa akka jiran hundii keenyaa ni beekna. Mee karaalee ibidda fedhii irratti ittiin obsan muraasa haa ilaallu. Karaan kuni warraa obsa qabaniif obsi akka cimuuf, warra obsa hin qabneef immoo obsa akka horatanii fi ibidda fedhii hir’isaniif agarsiistu isaaniif ta’a.
Akkuma beekkamu obsii bakka sadii gurguddaatti qoodama. Isaanis: Hojii gaggaarii hojjachuu irratti obsuu, hojii badaa irraa obsuu fi balaa namatti bu’e irratti obsuudha. Obsa wantoota lamaan jabeessun ni danda’ama. Isaaniis: beekumsaa fi hojiin.
Beekumsa
Beekumsa jechuun wanta itti ajajaman keessa keeyri, gammachuu fi faaydaa jiruu beeku, wanta irraa dhoowwaman keessa immoo sharrii fi miidhaa jiruu sirritti hubachuudha. Namtichi beekumsa kanniin lamaan sirritti yoo beeke, ijjannoon cimaan, himmaan (yaanni) ol’aanaa fi namummaan isaaf dabalama. Wanta beeke kanaa namtichi yoo hojirra oolche obsii isarratti ni salphata, hadhaan gara mi’aatti jijjiramaaf.
Hojii
Obsi wal’aanso kakka’uumsa sammuuf amantii fi kakka’uumsa fedhii lubbuu jidduutti adeemsifamuudha. Kana jechuun Kakka’uumsi sammuu fi amantii kakka’uumsa fedhii waliin wal’aanso bahu. Fakkeenyaf, lubbuun waan badaa ni feeti. Sammuun ykn amantiin, “kuni badaadhaa si miidhaa dhiisi” jedha. Lubbuu immoo “lakkii amma garmalee barbaadaa hin dhiisu.” jetti. Ergasii wal’aanson ni jalqabama. Yoo kakka’uumsi sammuu fi amantii moo’ate namtichi obsa qabaa jechuudha. Badii irraa of ni qaba. Yoo kakka’uumsi lubbuu moo’ate immoo namtichi obsa hin qabu jechuudha. Baditti ni kufa.
Fakkeenyaf, namtichi zinaa raawwachuuf fedhii cimaa qabu, fedhii kanatti qabsaa’uf ni ka’a. Tarii namni kuni garmalee fedhii cimaa qabaachun zinaa (sagaagalummaa) irraa of qabuu dadhaba. Yookiin immoo badii kana hin raawwatu garuu dubartoota ilaalu irraa of hin qabu. Yookiin dubartoota ilaalu ni dhiisa garuu waa’ee wal-qunnamtii saalaa ilaalchisee gonkumaa yaadu hin dhiisu. Inuma hangi yaanni isaa guutuun dhimma kanaaf ta’u gahuu danda’a. Wanta biraa addunyaa fi Aakhiratti isa fayyaduuf bakka hin kennu. Yoo inni dhugumatti dhibee kanaaf qoricha sirritti barbaade, tarkaanfilee armaan gadii haa hordofu:
1—Dhangaalee nyaataa fedhii wal-qunnamtii saalaa dabalan qorachuun, gosoota nyaataa kanniin nyaachu hir’isuu ykn dhiisu. Fakkeenyaf, nyaata mi’aawa fi gosoota gargaraa baay’isanii nyaachun ibidda fedhii qabsiisa. Kan akka foonii, nyaata sukkaara qabuu fi kkf. Kanaafu, nyaata kanniin hir’isuun ykn haala madaallamaan nyaachun fedhii saalaa hir’isa. Yoo kuni hin ta’in, soomu danda’a. Soomun fedhii wal-qunnamtii saalaa waan hir’isuuf.
2–Wanta fedhii kakaasu irraa of qusachuu. Innis ilaaludha. Ija isaa gadi qabachuuf tattaafachuun isarra jira. Ilaalchi ibidda fedhii qalbii keessatti bobeessa. Musnad keessatti akkuma Ergamaa Rabbii (SAW) irraa odeefametti, “[Dubartii alagaa] Ilaalun xiyya sheyxaanaa keessaa tokko.” Yoo namtichi ija gadi hin qabatin sheyxaanni xiyya isaa ni alaamefata (ni darbata). Namtichi dubartii alagaa ilaalu yoo itti fufe, qalbii isaa xiyyoota kanaaf saaxilaa jira. Isaan keessaa tokko waraannan jireenya isaa balleessu danda’u. Ammas akkana jedhame jira: Ilaalchi akka qaanqee citaa gogaatti darbamteeti. Qaanqen yoo hunda hin gubin cinaa isaa ni gubdi. Namni ija ofiitin wantuma arge ilaalus qalbiin isaa ni gubatti.
Ilaalchi ijaa akka sanyii midhaanii lafatti darbamteeti. Yoo kunuunsa hin argatin achumaan gogdee hafti. Garuu yoo bishaan obaafamte ni biqilti. Ilaalchis haaluma kanaani. Yoo ija itti deddeebistee fi qalbii itti rarraaste, akkuma sanyii midhaanii biqilti. Yoo ija irraa garagalchitee fi qalbii tee itti rarraasu dhiiste, achumaan sanyiin fedhii baddee hafti ykn ni hir’atti.
3-Yoo danda’e fuudhun hariiroo halaalatti gammaduu– Rabbiin subhaanahu wa ta’aala wanta lubbuun teenya feetu hunda karaa halaalaa fi gaarii ta’een akka fayyadamnu karaa nuuf godhee jira. Akkuma Ergamaan Rabbii (SAW) itti qajeelchan fuudhun furmaata hundarra caaludha. Garuu yoo fuudhu dadhabe haa soomu.
Tuqaalee darban kanniin mee fakkeenyan haa ilaallu.
Fakkeenyi jalqabaa akka beeylada badduu ukaaya (marga) jalaa muruuti. Ukaaya yoo hin murin humni beellada tanaa dabaluun miidha guddaa fiduu dandeessi.
Fakkeenyi lammataa akka saree badduu jalaa foon dhoksuuti. Yeroo foon argitu fedhiin ishii akka hin kakaaneef. (Haaluma kanaan namni saalli faallaa yoo irraa dhokate fedhiin isaa hangas mara hin kaka’u.)
Fakkeenyi sadaffaan uumamaan wanta sareen barbaaddu hanga haajaa ishii itti kennuun wal fakkaata. Akka humna horattuu fi abbaa ishii tole jechuu akka itti fuftuuf.
Kanaafu, namni fakkeenya kana ilaale, dawaa fedhii itti too’atu argachuu danda’a.
4-Addunyaa tana keessatti miidhaa fi dararaa fedhii kana karaa dhoowwameen guuttachuu irraa dhalatu itti haa yaadu. “Fitnaan (qormaanni) jaalalaa matooti meeqa funyaan isaanitiin ibiddatti gonbise; kutaa adabbii (azaaba) laalessaatti dabarsee kenne. Nama meeqa beekumsa fi amantii irraa baase akkuma rifeensi lixii keessaa bahu. Qananii meeqa irraa kaasee hiyyumatti isa gate. Nama meeqa sadarkaa kabajaa irraa buusee gara warroota salphatan keessaa tokko isa godhe. Nama meeqa haguuggi irraa baasee qullatti hanbise, adabbii laalessaa isa dhandhamsiise, gaabbi keessatti isa gate. Ibidda gaddaa onneen keessatti gubattu itti qabsiise. Kabaja inni Rabbiin biratti fi namoota biratti qabaa ture nama meeqa irraa mulqe.”
Kanaa fi miidhaa biroo yommuu itti yaadan fedhii ofii karaa haraamaatin akka hin guuttanne nama taasisa. Garuu ijji fedhii jaamtu waan taatef Kana hin agartu.
5-Suuraa fokkuu nafseen isaa isa itti waamtu ykn harkistuu itti haa yaadu. Keessumattu, dubartiin tuni hiriyyaa dhiiraa biraa qabaachun tan beekkamtu yoo taate fokkinni guddaadha. Iddoo bishaanii saree fi jeedalli itti deddeebi’an irraa dhuguu irraa xayyafuun ykn boonun isatti haa dhagahamu. Akkuma jedhame:
Kabajaa fi jabeenyaf jedhee hariiroo keessan nan dhiisa
Hirmaattonni sadarkaan gadi bu’an keessa waan jiraniif.
Kan biraas akkana jedhe:
Yoo tisiisni nyaata irratti baay’atee
Nafseen tiyya osoo barbaaddu harka kiyya irraa kaasee
Gara bishaanii bu’ee dhuguu nan dhiisa
Yommuu saroonni keessatti goraran arge.
Hancufni isaa hancufa nama kabiisa (badaa) ta’e hundaan walitti makamuu isaa haa yaadatu.
Wanti guddaan asirraa barannu dubartii zinaa raawwattu waliin ykn dhiira zinaa raawwatu waliin zinaa raawwachuun hangam fokkuu akka ta’e agarsiisa. Haallu fi bareedinna gubbaa duuba fokkinna dhokataa jiru haa ilaalu. Dhugaa kana hubachuu yoo barbaadde, fokkinna yeroo dullummaa isaan uwwisuu mee ilaali. Rabbiin subhaanahu fuula bareedaa isaanii kana gara fokkinnaatti jijjira hanga fokkinni kuni irraa mul’atutti. Akkuma jedhame:
Osoo namni jaalalaan qabame dhuma itti yaadee
Bareedinni irraa yaa’u silaa irraa hin yaa’u.
Kana jechuun osoo namni jaalalaan qabame dhuma jaalala daangaa darbee itti yaadee fi miidhaa isaa beekee lubbuu ofii waan badaa irraa qabee, silaa bareedinni yeroo dullummaa isarraa hin deemu. Fuulli isaa gara fokkinnaatti hin jijjiramu. Sababa yeroo dargaggummaa waan badaa hojjateef fuulli isaa gara fokkinnaatti jijjirama.
Guduunfaa
✓Karaaleen obsa itti jabeessan lama. isaanis: beekumsaa fi hojiin
✓ Beekumsi waa lama of keessatti qabata. Isaanis: (1)wanta Rabbiin itti nama ajaje keessa tola, faaydaa, gammachuu fi milkaa’anna jiru hubachuu. (2) Wanta Rabbiin irraa nama dhoowwe keessa sharrii, miidhaa, adabbii fi kufaati jiru beekudha. Namni beekumsa gosa lamaan kanniin argatee hojii irra oolche dhugumatti kan milkaa’u fi gammadu isuma.
✓ Beekumsa barbaadu fi wanta beekan hojii irra oolchun obsa ni cimsa, sadarkaa fi kabaja namaa olkaasa.
✓Ibidda fedhii too’achuuf beekumsa barbaadu fi wanta beekan hojii irra oolchun furmaata hundarra caaludha.
✓Beekumsi hundarra caalu kan ibidda fedhii itti too’atan Rabbii fi shari’aa Islaamaa beekudha.
♥Namni akkuma Rabbiin beeku, sodaatuu fi jaallatuun ibiddi fedhii qabbanaa’a fi qorraa adeema. Sababni isaas, Rabbiin tasgabbii qalbii isaa irratti buusa, wanta isa rakkisuu fi jeequ immoo isarraa oofa ykn kaasa.
✓ Gubaa fedhii too’achuuf tarkaanfilee fudhatamu qaban keessaa:
1. Dhangaalee nyaataa fedhii dabalan hir’isu. Yookiin immoo soomu
2. Wantoota fedhii kakaasan kan akka ilaalu, saala faallan walitti makamu fi kkf irraa of qusachuu
3. Yoo danda’ame fuudhu
4. Miidhaa fi adabbii fedhii karaa haraamatiin guuttachu irraa dhalatu itti yaadu.
5. Fokkinna nama sanii itti yaadun nafsee ofii kabajuu.
Kitaabban Wabii
1. Uddatu saabiriin wa zaakiru shaakiriin-fuula 96-100, Imaam ibn Al-Qayyim
2. Ibidda jaalalaa fi dawaa isaa


text:
ODUU INJIFANNOO
irreef gaachanni uummata oromoo wbo’n zoonii g/g kaaba lixa shaggar guyyaa har’aa aanaa m/walqixxee g/buufaa caffee iddoo addaa kallatee jedhamutti waraana goolessituu abiy maqaa sakatta’iinsaan bobbaate bakakkaa itti buusun 53 ajjeesun 17 madoo cimaan yoo adabu 2 harkaan qabuun injifannoo boonsaa galmeesseera.
gama meeshaatiin.:
bireena 2
isnayippera 2
AKM(kilaashii) 23
raadiyoo qunnamtii 3 hiikkachuun galii mooraa waraana bilisummaa oromoo t
asiseera
injifannoon kan abbaa dhugaati!!! tarkaanfiin itti fufa…


text:
Jiraattonni Hong Koong kumaan laka’man motoummaa magaalattiin wixineeffamee kan ture himatamtoonni murtii dhaaf gara chaayinaatti akka ergaman seera gaafatu mormuu dhaan hiriira mormii geggeessaa turan har’as buufata xayyaara sadarkaa addunyaa Hong Kongitti geggeessuu itti fufaniiru.
Mormitoonni kun galma buufata xayyaara sadarkaa addunyaa bal’aa sana guutanii dibbii dha’uu dhaan Hong Koong” walaba taatee jechuun hiyya isaanii akka turan gabaasameera.
Waa’ee sochii isaanii tuuristootatti beeksisuuf jecha afaan Ingiliffaa fi Mandariiniin kan barreeffame barruulee fi dhaadannoolee raabsaa akka turan illee ibsameera. Mormiin sun erga jalqabamee dilbati dhuftu torban arfaffaa isaa ti.
Imaltoota sadarkaa addunyaa kurna kumaan laka’aman amansiisuuf jecha buufata xayyaarattii guyyoota sadiif weeraruuf karoora akka qaban ibsaniiru.


text:
Giiftii dureen Yunaaytid Isteetes Melaniyaa Traamp daw’annaa Afrikaa keessatti gaggeessatti jalqabaniin har’ai Gaanaa seenanii jiru.Abbaan warraa isaanii Prezidaant Donaald Traamp eega aangoo qabatanaii as Melaniyaan qophaa isaanii imalaaf gara biyya alaatti ennaa deeman kun ka jalqabaa ti.
Wiixata har’a ganama Gaanaa erga seenanii booda Hospitaala sadarkaa kutaa ka ta’e Akraa keessatti daw’achuun daa’imman ulfiinni qaama isaanii ilaalamaa fi uffanni qorraa akkasumas meeshaalee daa’iima ittiin xabachhisan kan Waayit Hawuus ergeef ennaa kennamuuf ilaalaa turan.
Sana booda gara masaraa prezidaantummaa biyyattii deemuun giiftii duree Gaanaa Rebekaa Akufo-Addoo waliin qophaa isaanii shayee dhugan.
Daw’annaa kanaaf Melaniyaan gara Maalaawwii, Keniyaa fi Masriitti kan goran ta’u kan ibse waayit Haawuus qiyyaafanni duraas dubartoota ulfaa, kunuunsa daa’imman haaraa dhalataniif godhamu akkasumas ijoolleen barnoota akka argatan gochuu irratti akka ta’e ibsee jira.
Kana malees aadaa fi seenaa biyyoota Afrikaa keessaa fi deggersa Amerikaan gootu irratti fulleeffata.


text:
Aadde Tigist Ejjetaa kutaa Arizoonaa keessatti eeyama oguma manatti deessisuu fi barsiisuu ogeettii qabani.
Arizoonaa keessaa dubartoota ennaa ulfaa balaaf saaxilamoo ta’aniif gama viidiyoo barnoota waa’ee da’umsaa kan kennuu fi tajaajila mana keessatti da’uu kan kennu dhaaba “Odaa Birth” jedhu illee hundeessaniiru.
Hanga ammaa kutaa keessa jiraatan Arizoonaa keessatti dubartoota 50 ta’an manatti deesisaniiru.
Fuula Feesbookii “Gola Aayyoo” jedhu illee banuu dhaan dubartoota Oromiyaa keessa jiran waa’ee barnoota yeroo ulfaa, da’umsaa fi kunuunsa dubartii ni barsiisu.
Gaaffilee dubartoota akkasumas dhiirota abbaa ta’uuf qophaa’an biraa dhiyaatuuf illee fuuluma Feesbuukii irratti deebii akkasumas gorsa barbaachisuus ni kennu.


text:
Hegeree Oromiyaa
Dhiibbaa Diplomaasii cimaa Motummaan Masrii goteen warreen akka Raashiyaan , tokkummaan Awrophaa fii Chainaan gargaarsa maallaqaa Milyaara 3.7 hidha laga abbayyaaf kennaa jiran dhaabuun gabaafamee jira.
Akkasuma Baankiin Addunyaa fii Motummaan Itaaliyaatiis deggarsa duraan hidha laga abbayyaatiif Motummaa Ethiopia gargaaraa turan irraa dhaabanii jiraachuun gabaafame jira.
Garuu Motummaan Masrii Horiin Ethiopiaan hidha Laga Abbayyaa kanaaf ramaddee Milyona 250 hoggaa tahuu garuu kan ijaarsa kanaaf bahaa jiru ammo Callaa Milyaara tokko oliitti shallagamuun hojjachaa jirti waan taheef kuni kan mil’isu akka warri masrii skakki qabanitti Qaamni miidhaa masrii barbaadu biroon dhoksaan harka lafa jalaatiin ethiopiaf dinaggey guddaa kennaa jiraachutuu mul’ataa jetchuun shakkii guddaa qabaachuu isii ibsataa jirti.
Gama kaaniin itti gafatamaan bishaani fi enerjii Masrii
duraanii Motummaan Masrii dhiibbaa diplomaasii ofaa jirtu kan hin dhaabne tahuu ibsanii jiru .
Akkuma bekkamuu warri Masrii kan jechaa jiran hidha haaromsa laga abbayya kanarraa ifaa dhalchiisuuf yo tahee bishaan milyaara 74 kusuun maalif barbaachisee ?
Ifaa dhalchuuf taanaan milyaara 14 qofa kusuu qaban malee inni biraa rorroodhaa jechaa jirti M/Masriin.


text:
Itoophiyaatti waggoota 40 keessatti namootni Miliyoonni 74 HIVn dhiiga isaanii keessatti argameeraa?
Guyyaa kaleessaa toorri Yutuubii ‘Fidel Media ፊደል ሚዲያ’ jedhamu “Itoophiyaatti waggoota 40 darbanitti namootni Miliyoona 74 ol HIV Eedsiidhaan qabamaniiru. Kunneen keessaayis Miliyoonni 36 yookiin walakkaatti kan siiqan du’aaf saaxilamaniiru” jechuun gabaasera.
‘Fidel Media ፊደል ሚዲያ’ gabaasa isaa kanaaf Waajjira Ittisaafi To’annoo HIV Eedsii Magaala Finfinnee wabeeffate.
Itoophiyaa Cheek dhugummaa odeeffannoo kanaa mirkaneeffachuuf Waajjira Ittisaafi To’annoo HIV Eedsii Magaala Finfinneetti Daayrektara Sagantaa kan ta’an Sistar Fallaqach Andaargee haasofsiisee jira.
Isaanis “ragaan himame sirrii miti. Nuti ragaa akkasii hin laanne” jechuun Itoophiyaa Cheekitti himaniiru.
Gama biraatiin lakkoofsichi akka malee olkaafamee kan himame ta’uu kan himan Waajjira Ittisaafi To’annoo HIV Eedsii Federaalaatti Daayrektarri Daayrektoreetii Qunnamtii Ummataafi Komunikeeshinii Obbo Daani’el Batira, “yeroo ammaatti Itoophiyaa keessatti lammiileen Kuma 600 ol HIVn dhiiga isaanii keessatti argama” jedhaniiru.
Dabalataan sadarkaa biyyaatti waggaa waggaan namootni 11,000 ol HIV fi dhibeewwan hidhata qabaniin yemmuu du’an namootni haaraan Kumni 10 immoo vaayirasichaan akka qabaman Obbo Daani’el Itoophiyaa Cheekitti himaniiru.
HIV Eedsiin Itoophiyaa keessatti erga argamee eegalee lakkoofsi namoota vaayirasichi dhiiga isaanii keessatti argameefi lubbuun darbe meeqa akka ta’e kan gaafanne yemmuu ta’u tilmaama ragaa kanaa ammatti ofharkaa akka hin qabne dubbatan.
Gama biraatin Dhaabbatni Fayyaa Addunyaa HIV Eedsiin erga argamee waggoota 40 as namootni Miliyoonni 79.3 vaayirasichi dhiiga isaanii keessatti argamuusaafi namootni Miliyoonni 36.3 immoo sababa vaayirasichaan lubbuun darbuu hima.
Bara faranjootaa darbe (2020) lakkoofsi namoota HIV Eedsiin dhiiga isaanii keessatti argamuu Miliyoona 37 akka ta’es ragaan Dhaabbata Fayyaa Addunyaa agarsiisa.
Odeeffannoowwan birootif akkasumas odeeffannoowan akka isinif mirkaneessinu barbaaddan nubiraan gahuuf marsariitiifi toorawwan midiyaalee hawaasummaa Itoophiyaa Cheek daawwadhaa.
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
“Ayyaanni waggaa 10ssoo hundeeffama GWA Waxabajjii 22-24 bara 2018 Norway, Bergen keessatti gaggeeffame milkiin xumurame. Ayyaana kana irratti hayyooti Oromoo Australia, USA (Washington DC fi Minnesota), Kanaadaa, Awuroppaa fi Oromiyaa keessaa irratti hirmaatuun beekumsa, ogummaa fi muuxannoo qorannoon bira gahan dhiheessaniiru. Hirmaannaan isanis guddina amantii fi aadaa Oromoof gahee guddaa kan gumaachuudha.
“… GWA qaama furmaataa ta’ee akka hojjatu irratti waliifgalameera. Kanaaf, nuti hirmaattonni Ayyaana waggaa 10ffaa hundeeffama GWA murtiilee fi
ejjannoolee armaan gadii fudhannee jirra.”
1. Gadaan guddatee jiruu fi jireenya ummata keenyaa keessatti akka madda furmaata ta’uuf, sirna Gadaa sirna baruu fi barsiisuu keessatti akka dabalamu gaafanna.
2. Waaqeffannaan amantii ganamaa kan dhalooti Kush ittiin boonan waan ta’eef, Oromiyaa, Finfinnee keessatti akka Galma Guddaa qabaatuuf, karaa mootummaa deeggarsi barbaachisu akka godhamuuf jabeessinee gaafanna.
3. Miseensoti Waaqeffannaa lafa awwaalchaa argachuun mirga uumamaa waan ta’eef, Oromiyaa keessatti hatattamaan bakka awaalchaa akka argatan gaafanna.
4. Irreechaan aadaa eenyummaa Oromoo mul’isu waan ta’eef, Irreechaan akka Guyyaa Ayyaanaa biyyaatti Dhahaa biyyaa keessatti akka galmeeffamu gaafanna.
5. Irreechaan aadaa eenyummaa Oromoo mul’isu waan ta’eef, Finfinnee keessatti akka deebi’ee wiirtuu Irreeffannaa qabaatu gaafanna.
6. Gadaa fi Waaqeffannaan dirqama uumama eeguu fi kunuunsuu waan qabaniif, naannoo fi bosona Oromiyaa eeguu fi kununnsuu keessatti akka bal’inana hirmaatanii hojjatan gaafanna.
Aadaa fi amantii keenya deebisuuf jabaannee hojjenna!
Gumii Waaqeffannaa Addunyaa
For PDF format:Ibsa ejjennoo xumura jilaa 07072018


text:
Akka aadaa fi duudhaa ummata Oromootti bunni bakka gudda qaba. Oromoota kaabaa, kibbaa , dhihaa fi bahaa hundii dhimmaa bunaa irratti ilaalchi jiru tokko dha. Saba keenya biratti bunni dhugamuu irraan caala, hiikka guddaa qaba. Bunni dhugamuu irraan kan hafe jireenya hawaasa keessatti bakka guddaa qaba. Fakkenyaaf Yeroo cidhaa, yeroo gaddaa, yeroo gammachuu, yeroo namoota Araarsan fi yeroo kamiyyuu bunni bakki itti hafu hin jiru. Akkaa maatii tokkottis yeroo maatiin waliin dabrsaan buna dhuguuun fi wa’ee maatii mari’achuun dabarsuu. Maatin haala jiruuf jeenya isaa mari’atuu immoo yeroo dheeraf waliin jiraata.
Kanaafuu nutiis koota buna dhugaa, Isiin jenna!


text:
የብልፅግና አባል ወይም ደጋፊ የሆናችሁ ጓደኞቼ አንድ የምጠይቃችሁ ነገር ነበረኝ
በፊንፊኔ ይገነባል ብላችሁ የነበረው የወንድማችን የሀጬኮ የመታሰቢያ ሀውልት ግን ከምን ደረሰ?
“Shira ABO irratti qophawee “
“ Inter-Oromo Dialigue “
Maqa Inter-Oromo Dialigue jedhuun Leencoo Lataa shira ABO irraatti akeekaan torbee dhufuu eegaluuf jira.
Naqarsa Qabsoo Bilisummaa Oromoo Leencoo lataa shira mayii ABO irraatti yaaluuf walgahii waamaa jirachuu biraa gahamee. Leencoo Lataa,Diimaa Nagawwoo fi fakkaattonni dirqamaa PP irraa fudhataan torban dhufu walgahii iccitii guddaa gaggeessuuf sagantaan qabame keessaa tokko Bishooftuutti gaggeeffachuuf namoota lakkoofsaan xiqqoo ta’e waamanii jiru. Gantuu Leencoo lataa fi wahelloonni isaa Balbala cufannee waa’ee ABO irraatti marihanna jedhaa jiru. Bu’aan walgahiicha ABO jijjira jedhanii sageentaffatanii jiru!!
Bitootessa 06/2021 fi 07/2021 garee ergamtuu diinaa(PP) Araarsoo Biqila, Tooleera Adabaa, Qajeelaa Mardaasa, Atoomsaa kora dabaa gaggeessuuf shira xaxamee cichominaa sabboontotaa oromoon fashalee jennaan tooftaa haaraa dhaan shira ABO irraatti baanuuf walgahii karoorfamee dha.
Leencoo Lataa umrii guutuu qabsoo Bilisummaa Oromoo dhabamsisuu irraatti hojetee. Lammiileen Oromiyaa Jaarsaa summii kana bakkuma argameetti wan isaaf maluu kennuun murteessaadha. Shira namootaa kanaan lubbuu ilmaan Oromoo waggootaa 40 oliif wareegamaa hin malee baasaa jira.
Shira ABO irraatti gaggeeffamuu dhaabachuu baatullee kaayyoo fi akeekii ABO lafa qabatee wan jiruuf laalisa deemaa.
Diinni Diinaa Oli saba keenyaa Leencoo Lataa fi Diimaa Nagaawoo tti. Warri amantii rabbi itti nuu kaadhaa, warrii waa ofi harkaa qabdan moo ibiddaa tokkoo nu barbaadaa. Wareegamaa hin malee baafama jiruu sababuma namootaa kana lamaaniif caasaan isaan diriirsaan mallaqaa PP irraa guuranii gantoota garaaf bulaani dhaa .
Shira xaxaa bultee ooltuu kaayyoon ABO mamii tokko malee miseensoota ABO fi lammiilee Oromiyaan gali gahurraa dubbatti akka hin deebinee muxannoo waggootaa 40 argaa turtee ragaa dha.
Gantoota fi jaalalloota gara dhabama malee Qabsoon Bilisummaa Oromoo hin dhabamuu.
Injifannoo Ummta Oromoof!
Via:Irbuu Shinniiggaatiin
Abiyyi Ahimed Isayyaas Afuwerqii dhooksan Magaalaa Asmaraatti marii irra jiraachuun beekkameera!!
Abiyyi jaarsa dullacha miila irra kufee kadhachaa jira jadha Odeessi amma dhufe..
Ee USA qoosaa hin beektu sa’a isiniif kennametti fayyadamuu qabdan..
Waltajjichi akkuma xumurameen raawwii isaa isin beeksisna nu hordofaa…!!


text:
Ibsa Ejjennoo Miseensotaa fi Deggertoota ABO Biyya Ayeerlaand
Gantuu fi Galtuun Maqaa ABOtiin Daldaltu Cimsinee Mormina!
Torbee kana keessa maqaa ABO, dhaaba keenya kabajamaa fi seer-qabeessa ta’een, warri gantuu fi galtuu ta’an bobaa ilmaan Oromoo diinaaf hojjettu jelatti Kora Sabaa waamtee uummata Oromoo burjaajessuuf yaaluu ishee dhageenyee.
Garaaf buleyyii fi gantoonni ABOf haaraa ta’uu baatu iyyuu jarri yeroo kanaa garuu diinaa humna godhachuun dhaaba keenya fi uummata keenya harka diinaatti dabarsitee warra kennuuf yaalii godhaa jirtu, warra haala rakkisaa uummatni Oromoo keessa jiru ilaaluu dhabdee gidiraa uummata keenyaa irraa sadoo mataa isaaniif uummata Oromoo fi mirga isaa diinaaf dabarsanii kennuuf tirtiraa jiraachuu isaanii ti.
Addi Bilisummaa Oromoo dhaaba seeraa fi heera mataa isaa qabuuf rakkoo hundaa dandamatee gantuu fi galtuu yeroo hedduu irra aanee dhaaba as gae dha. ABOn diinaa fi warraa ulee diinaa baattee sochootu kan akka warra gantuu fi galtuu, warra Minilikiif hojjettu Goobaanoota haaraa, kan akka Boordii Filannoo Biyyoolessaan dhiibamee filmaata keessaa haa bahu malee dhaaba kana kan onnee uummata Oromoo keessaa kan isa baasu yoomuu hin jiraatu. ABOn dhaaba jiraachuu fi jiraachuu dhabuu uummata Oromoon wal qabata waan taeef nuti miseensotnii fi deggertoonni ABO biyya Ayerlaand jirru Kora Sabaa maqaa ABOn waajjira dhaaba keenyaa humnaan irraa fudhatame keessatti tae jecha dandaa’amee hundaan ni mormina, dura dhaabbanna, irrattis ni qabsoofna.
ABOn dhaaba karaa nagaan qabsaa’uuf gara karaa nagaatti kan deebi’e ta’ulee dhaabni PP mootummaa dha ofiin jedhu ofiifuu seera kan hin qabne, dhaaba seera qabeessaa fi dhaaba karaa nagaa filata gooluun, ooggantootaa, fi miseesota isaa hidhuu waajjiraalee dhaabichaa cufuu akkuma itti fufetti jira. Mootummaan kun yoo dhuguma biyya sanaaf guddina; saboota biyya sanaaf nagaa waaraa fedha tae yaadaa fi gorsa keenya asii gadii kana akka hojjii irra oolchu cimsinee akeekkachiifna.
1. Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) diiguu fi OPDO biraan bakka buusuu yaaluun kaayyoo facalaee fi hin hojjenne dha. Kana diintoni ABO kanaan dura yeroo yeroon haa yaalanuu malee tokkollee hin milkoofne. Kanaafuu, kaayyoo utuu hin himamni kufe kana atatamaan akka dhaabdani gaafatna, ABOn walabaan akka gara uummata isaa deemee akka dhaaba tokkootti socho’u dandanu akka gootani cimisinee hubachiifna.
2. ABOn waa’ee filannoo, waa’ee waajjiraalee cufamee, waa’ee meeseensota hidhamani ilaalchisee Boordii Filannoo Biyyooleessaa ti iyyaannaa yeroo hedduu galfatus, Boodiin kun sababa quubsaa hin taaneen iyyaannaa tokko illee deebii utuu hin kenniniif jira. Kun utuu seerri walabni jiraatee Boordii kana kan adabsiisuu fi hojii irraa hari’u ture. Nuti miseensotini ABO Ayerlaand Boordii Filannoo Biyyoollee kanaan waan ABO irra gahaa ture cimsinee ni mormina. Mootummaan biyya kana nan bulcha jechu waan deemaan turee fi jiru kana atattamaan sirreessee ABOn filmaataaf akka qophaa’u akka godhu gaafatna. Kana tau baannaan filmata ‘fake’ ta’e kana yoo kan godhamu ta’e filmaata kana booddee rakkoo nagaa fi tasgabbii uumamuu dandau kan itti gaafatamu dhaaba mootummaa ofiin jedhu kana ta’a.
3. Warri galtuu fi galtuun naamusa dhaabaa cabsitanii diinatti duuba kennatanii dhaaba keenya maqaa xureessaa jirtan dhaaba keessani dhiifama gaafatanii , adaba dhaabni keessan, akka heeraa fi seera isaatti, isinitti murteessu fudhatanii gara dhaaba keessani ABOtti akka deebitani maqaa dhaabaan waamicha isiniif dhiheessina. Kana yoo diddanii karaa badii keessa jirtan itti fuftu ta’e hara’a uummatini Oromoo haqisee isin tufeeraa, buri immoo seenaanis xurii qabsoo akka taatanitti isniif barreeffama.
4. ABOn ijaa fi gaachana uummata Oromoo, kallacha qabsoo bilisummaa uummata keenyaa fi abdii fi seenaa uummata Oromoo ti. Nuti miseensotnii fi deggertooni ABO biyya Ayrelaand jirru , akkuma kaleessaa, boris waan dandeenyu hundaan dhaaba keenya ABO bira dhaabbannee diina dhaaba kanaa kan tae, seeraa, heera dhaaba kanaa kan cabsu hundaa, qabsoo haqaa kan uummata Oromoo ABOn geggeeffamu kan faalu, kan jijjiiru, fi kan dabsu hundaa ni mormna, dura dhaabbana, irrattis qabsoofna.
5. Nuti miseensonni ABO biyya Ayerlaand jirru karaan siyaasaa sirriin karaa nagaa qofaa akka tae amanna. Haa tau malee mirga saba keenyaa kan sarbu, fi dhaaba keenya kan diigu hundaa karaa fedhe fi dandaa’amu hundaanuu dura dhaabbannee waan barbaachisu hindaanuu akkuma kaleessa, har’as ,boris dhaabaa fi uummata keenya wajjiin qabsoo hamma bilisummaa saba keenyaatti ni qabsoofna.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Miseensotaa fi Deggertoota biyya Ayeerlaand
Related


text:
Dirree Incinnii
Dirree Incinniin aanaa Shawaa Lixaa kesssatti argamtuudha. Magaalaan guddoo aanaa kanaa Incinni jedhama. Uummanni naannoo kanaa horsiisee bulaa dha. Duraan aanaa Xuqur Inciinnii jedhamaa kan turte yeroo ammaa maqaa oromoo Dirree Incinnii moggaafamteedha.
Hallii qillensa aanaa kana baddaa dareedha. Akkasumas omishaalee garagaraatiif kan baayyee mijattu tateedha. Akkasumas bakkeewwan seena qabeeyyii hedduun kan beekamtudha. HAAALLIII TEESSSUMA LAFA ISHEE suululu akkasumas ummaanni eshee kan aadaaa boonsaa qabudha. AANAA DIRREE INCIINNII ODAA MATAA ISHEE KAN HIN QABNEE YOO TA'U ODAALEE SHAANAN OROMIYAATTI FAYYADAMTEE SIRNA GADAA KAN GAGGASSIITUDHA.


text:
ODUU JAJJABOO GUJIITTI RAAWWATAMAA JIRU
Amajjii 27 2020
Dararaan mootummaa shiftaa kanaan uummata oromoo irraatti adeemsifamaa jiruu, haala hamaa taheen gad jabeenyaan itti fufee jiraa. Haaluma kanaan guyyaa hardhaa kana godiina gujii lixaa Aanaa dugdaa daawaa magaala fincaawaa fi gandoota baadiyyaa aanichaa keessaatti daraara fi saamiichi jabinaan itti fufee jiraa. Aanaa Dugda Daawaatti
- Shunnee Boonayyaa gandaa Dhukkisaa magaadaa kan tahee Loon 4 fi re’ee 5 irraa fuudhuun qalatanii jiruu
- Zeeroo Jiloo ganduuma dhukkisaa magaadaa loon isaa guutuu kan qabuu 4 qaba isayyuu jalaa qalaatanii jiruu
- Aagaa Jiloo ganduuma dhukkiisaa Magaadaatti loon 3 jalaa qalatanii jiruu hunda jechuudha.
- Jiloo Qilxaa ganda meeddanaa loon 7 jalaa fudhaachuun jibiicha tokko keessaa qalatanii jiruu.
- Diida Boruu ganda looxii magaadaatti loon 3 jalaa qalatanii jiruu
- Gammadaa boruu ganduuma looxii magaadatti loon 4 jalaa fudhaatanii jiruu
- Jaarsoo Raaqoo fincaawaa ganda 02 loon lama kanuuma qabuu jalaa fudhaatanii tokko amma qalaatanii jiruu.
Duulli duguuggaa qabeenyaa diinagdeen oromoi ajjeesuu fi oromummaa balleessuu jabiinaan itti fufuutti jiraa. Kanaaf uummaanni oromoo kallaattii maraan jirtaan nuuf birmaadhaa jedhee iyyaa jiraa uummaanni oromoo gujii.
#Qarreewwan Gindhiir osoo obboleewwan teenya Wallaggaa dhuman gammachuu hin qabnu. Duuti Wallaggaa du’a keenya jedhu. Akkanaan isin beekna yoom takkaa diina jala fiigdan.
#ODUU_SIMBIRTUU!
Qeerroo Wallaggaa Mormii dhoosee jira!
“Itti Muddameera
~ Amma Daandii Finfinnee irraa gara Naqamtee geessu guutumatti cufameera!
~ Daandiin wallagga irra gara Asoosaa geessuus Cufameera!
~ Daandiin Naqamtee irraa gara Naannoo Amaaraa geessuus guutumatti yeroo amma Cufameera! Mormii gabaa Laggannaaf Qeerroo Wallaggaa afranii qophii xumurre jirra Qeerroon Oromiyaas akka nu dirmatan amuma hatattamaan nu maxxansi”
Sagalee Qeerroo Lixa Oromiyaa irraa!
Waliif Dabarsaa?


text:
OBS Haala yeroo irratti turtii Jawaar Mohaammad waliin!
KMN:- Onkoloolessa 23/2019 |Marii haala Aggaamamuu Jawaar Mohaammed ilaalchisee hayyota oromoo Dr Tseggaayee Araarsaa fi Prf. Iziqi’eel Gabbisaa waliin taasifame itti dhiyaadhaa
Waan hubatamuu qabu; Lolli jiru kallattii 3 dhaan
Via Raajii Guddataa
1 . Rawwachiiftoota sirna nafxeenyaa ta’uun qaama nageenyaa keessaa jijjirama da’oo godhachuun kan hojjetaa jiran. Humna tikaa, poolisii fi RIB keessaa kan jiran,
2. Maqaa abbaa qabeenyaan Oromiyaa keessatti kan of gurmeessanii jiran dhalatoota leellistoota siyaasaa warra kaabaa kan ta’anii magaalaalee Oromiyaa keessa jiran ,
3. Caasaa ODP keessaa aantummaa ummatummaa qaban fakkatanii warra humnoomuu Oromoo irratti lafa Jala hojjetanidha.
Kanaafuu kun hundi kan aggammatee yaada nam tokko ykn jaarmiyaa tokkoo miti adeemsuma qabsoo Oromoo kan danqudha. Hunduu qooda irraa fudhatuun eenyummaa saba kanaa agarsiisu qaba. Warra kanaaf kan da’oo ta’ee ol kaasees mootummaa Dr Abiyyi ta’uu qalbeeffachuun Sirnuma sana dhabamsiisuudhaaf carraaquun murtii filannoo hin qabnedha .
Focus on big objective .


text:
Waamicha Walgahii Hawwaasa Oromoo Maraaf, Sanbata/Saturday Fulbaana 26, 2020!
Konyaa ABO Washington Irraa
Mata-duree ‘Tarsiimoo fi Roadmap ABOn Kaayyoo QBO Galmaan Ga’uuf Dhi’eesse’ irraatti Konyaan ABO Washington, D.C. gorsaa ol-aanaa ABO fi qondaalota ABO biroo hafeeruun uummataaf ibsaa akka kennaniif toora Zoomidhan qophii isaa xumuratee jira.
Hawwaasi keenya naannoo DMV fi addunyaa irra jirtan carraa kanaan sagantaa kanatti akka qooda fudhattan hafeeramtanii jirtu.
Gargaarsii fi deggersi keessan ABO kaayyoo ganamaatti cichee jiru waalin hanga dhumaatti akka ta’u jabeessinee dhammaanna!
1.J/Dr. Shuggux Galataa – Gorsaa Ol-aanaa ABO,
2. J/Billoo Garbii – MGS ABO,
3. J/Fatansaa Iluu – Gaafatamaa Waajjira ABO G/ I/Abbaa Booraa.


text:
Jeneraalotaa fi hiriirtota mormii kanneen prezidaantii Sudaan duranii Omar al-Bashir aangoo iraa fonqolchuuf dhiibbaa godhan walii galtee irra hin ga’in waan hafaniif jecha mormiin Kaartuum keessaa har’as itti fufuee oole.
Mariin inni boodanaa kaleessa galgala geggeessame. Jeneraalonnii fi hiriirtonni mormii qooda waraanni ce’umsa mootummaa siivilii keessatti qabaatu irratti addaan qoodaman.
Hiriirtonni mormii al-Bashiriin aangoo irraa darbanii mana hidhaa galchanis mormitoonni immoo jeneraalonni aangootti cichanii seera mootummaa al-Bashir irra hedduu bakkatti dhiisu sodaa jedhu qabu.


text:
Mo Faaraah fi Haayilee Gabrasillaasee hanna Mo Faaraa irratti geggeeffameera jedhamerratti waldhaban
Shaampiyoonaan olompikii addunyaa yeroo afurii Mo Faaraa fi Haayilee Gabrasillaasee dhimma hoteelatti hanni Mo Faaraa irratti raawwatameera jedhameerratti waldhibdee keessa galaniiru.
Mo Faaraan akka jedhutti hanni kan irratti raawwate hoteela atileetonni bebbeekamoon addunyaa ittii boqotan kan magaalaa Finfinnee keessatti saamame.
Lammiin Biriiteen kun maallaqi, sa'aatii fi mobaayiloonni lama kutaa ciisichaa isaa keessaa duraa fudhatamuu dubbata, dhimma kanarratti Haayileen homaa na hin gargaarre jechuunis komateera.
Kanaafuu Haayileetti aareera jedha dargaggeessi umurii waggaa 36 kun.
Namni umurii waggaa 46 Haayilee Gabrasillaasee gamasaatiin maqa balleessii Mo Faaraan maqaa fi biizinasii isaa irratti geggeesseef komateera.
Mo Faaraan wayita dorgommii maraatoonii Landan Dilbata dhufu dorgomamu ilaalchisuun miidiyaaf ibsa kenne ture kana kan beeksise.
Dorgommii kanaaf qophii taasisuuf Itoophiyaa keessatti leenji'aa kan ture Mo Faaraan ''Dhugaa dubbachuuf hoteelli kun kan Haayileeti. Ji'a sadan as keessa turetti gammadee hin beeku" jedha.
"Namni hoteela akkanaa qabaatee nama hin gargaarre homaa bu'aa hin qabu.'' jechuun komii qabu ibse.
Himata Haayilee Moofaaraa irratti
Haayilee Gabrasillaasee amala yeellaasisaa Mo Faaraan agarsiseef himateera.
Mo Faaraan meeshaan isaa gaafa Bitootessa 23 akka jalaa hatame dubbate.
Olompikii meetira 10,000tiin si'a lama shaampiyoonaa kan ta'e Haayileen inumaa Mo Faaraa irratti tarkaanfii seeraa akka fudhachuuf ture ibseera.
Ergaan barreeffamaan Mo Faaraa irraa isa ga'e ta'e jedhamee maqaa isaa balleessuuf ta'uusaas dubbateera Haayileen.
Keesummoonni gara hoteela isaa wayita dhufan yoo doolaara 350 ol qabaatan akka galmeessan taasifama kan jedhu Haayileen maallaqa jedhame yoo qabaatan seeraan olkaa'ameefii eegumsi taasifamaaf jedhe.
Mo Faaraan garuu ofumaa keesha isaatti qabachuu waan filateef hoteelli itti gaafatamummaa fudhachuu hin danda'u jedhe Haayileen.
Akka Haayileen jedhutti saamichi geggeeffameera jedhamu kun erga gabaafamee booda hojjettoota shan irratti sakatta'iinsi geeggeeffamee boodarra garuu hunduu bilisaan gadi dhiifamaniiru.
Poolisoonni saamicha geggeeffameera jedhamurratti qorannoo geggeesseen homaatuu hin arganne jedheera Haayileen.
Mo Faaraadhaaf kaffaltiin hoteelaa harka 50n kan hir'ateef ta'uu kan himu Haayileen inni garuu waan fayyadame walumaa galatti birrii 81,000 utuu hin kaffalin ba'e jedha.
Akka Haayileen jedhutti hojjettoonni hoteelichaa amala qaanessaa Mo Faaraan agarsiisaa ture gabaasaa turan, bakka sochii qaamaa hojjetanittis atileetii heerumtee maatii qabdu akka dhaane gabaafameera.
Sababiin gidduu seenee araara buuseef himannaan yakkaan Mo Faaraa irratti banamee ture addaan citeera jedha Haayileen.
Mo Faaraan maal barbaada?
Dubbi himaan Mo Faaraa wayita yaada Haayileef deebii kennu ''Mo Faaraan ibsa ba'e kanaan baayyee mufateera, tajaajila isaaf kennuurratti hoteelichis rincicaa ture, kanaafuu abbaan qabeenyaa hoteela kanaa saamicha geggeeffameef itti gaafatamummaa fudhachuu qaba.'' jedhe.
''Mo Faaraan waan irratti ka'e hundumaa mormeera. Kun dubbi mataa balleessuuf diraamaa geggeeffamaa jiruudha.Miseensonni hoteelichaa hedduun furtuu kutaa ciisichaa Mo Faaraa qabu waan ta'eef bananii qabeenyasaa saamaniiru. Kutaan inni ture nageenyummaansaa waan shakkisiisuuf akka geeddaramuuf gaafataa ture.''
''Poolisiin taatee kana mirkaneessera, hoteelichis itti gaafatamummaa fudhateera, Gorsaa seeraa Mo Faaraa waliin dubbachaa turan.''
''Inumaa hoteelichi maalaqa hatameera jedhame kaffaluuf ture, wayita Mo Faaraan yaaddoo nageenya isaaf jecha iddoo turtii jijjiirratu hoteelichi maallaqa jalaa hatameera jedhame kana kaffaluuf ture.''
''Dhimma kana furuuf Haayilee waliin dubbachuuf yaaliin goone hin milkoofne. Ammas taanaan gorsaa seeraa Mo Faaraa waliin walarguun mari'atee dhimmi kun furmaata argachuu qaba.''jedha Dubbi Himaan Mo Faaraa.


text:
Komaand poostiitti deebi’ameera
Akka OBN gabaaseetti ;
Mudde 20, 2018 – Daangaa Beenishaangul Guumuz fi Oromiyaa giddutti rakkoo nageenyaa umaame furuuf koomaand Poostin dhaabbate hojii eegaluu isaa ibsame. Miseensi koomaand poostii obbo Saayfaddiin Haarun akka ibsanitti koomaandi poostichi Poolisii Federaalaa, Mootummaa naannolee lamaanii, Raayyaa Ittisa Biyyaa kan hammateedha jedhaniiru.
Koomaandi poostin kan dhaabbate naannoo daangaa naannolee lamaanitti qaama hidhatee socha’u too’achuun nageenya hawaasaa eegsisuufi. Koomaandi poostichi teessoo isaa Magaala Asoosaa kan godhate yoo ta’u, qaama nageenya Suudan waliin qindoomee hojjeta jedhameera.
Qaamni hidhannoon naannoo daangaa naannolee lamaanii sochaa’aa jiru mirga socha’uu uummataa daangessuun dhiibbaa geechisaa jiraachuu ibsaniiru. Humni kun qaxxaamuraan aangoo qabachuu barbaadufi kiraasassaabdota akka ta’an kan ibsan obbo Saayfaddiin, kaayyoo isaanii ijoon jijjiirama gufachiisudha jedhaniiru.
Dabalataanis qaamni kun dhaaba siyaasa fi saba kamiinuu hidhata akka hin qabaanne bira gahameera. Manni maree nageenyaa murtee dabrse hordofuun Raayyaan Ittisaa Biyyaa naannoo kana too’achuun sochii humna kanaa dadhabsiisera jedhaniiru.
Humnichi abdii kutachuun filannoo isa dhumaa kaleessa konkolaataa ummataa fe’ee deemu irratti balaa fanjii geechisuun lubbuu namaa galafachuun agarsiistu ta’uu beeksisaniiru.
Ummatni fi mootummaan qaama badii kana gara nageenyatti ni deebisa jedhamee ji’oottaniif obsaan eeggamus, gocha raawwachaa jiru akka itti hin fuufneef koomaandi poostin dhaabun barbaachise jedhan obbo Saayfadiin.
Naannoo daangaa kaamaashii fi Wallaga Lixaa kiloomeetira 25 irratti qaama nageenyaa eeyyamameefin ala meeshaa waraanaa hidhatanii socha’uun sarara diimaa ta’uu murteeffameera. Kunis hawaasni naannichaa yaaddoo malee akka socha’uuf yaadameeti jedhameera.
Naannichatti lammiilee buqqa’an gurmeessuu, araara buusuufi oomisha gahan walitti qabuun ni raawwatama.Koomaandi poostin heera mootummaa kabajuun mirga namoomaa osoo hin sarbiin hojii isaa kan raawwatu ta’uu obbo Saayfeddiin eeraniiru.
Akka gabaasni Tajaajila Oduu Itiyoophiyaa mul’isutti, Rakkoo daangaa Beenishaangul fi Oromiyaatti ji’oottan 3 darbaniif muudateen namootni 100 ol yoo du’an lammiilen heddu buqqa’uuniiru.


text:
WBO barbadeessanii dhabamsiisuun ni danda’amaa? Kutaa sadaffaa
Berhanu Hundee, Caamsaa 23, 2020
Barreeffama kutaa lammaffaa keessatti, gaafii cimaa tokko kaasee; garuu gaafii kanaaf deebii osoo hin kennin dura gaafiilee biroo tokko tokko kaasuun barbaachisaa waan ta’eef, isaaniis tarreesseen ture. Gaafii inni cimaan “Yeroo jaaramayootni hunduu karaa nagaatiin qabsaa’uu filatanitti, WBOn maaliif lola filate? kan jedhu yoo ta’u, gaafiileen dura deebii argachuu qaban jedhee dhiyeessu immoo isaan kana:
- Karaa nagaatiin qabsaa’uuf, dhugumatti haalli jiru mijataa dhaa?
- Dirreen karaa nagaatittiin qabsaa’an dhugumatti babal’atee jiraa?
- Lola har’a WBOn keessa seeneef maaltu sababa ta’e?
- Akka Oromiyaan jeequmsa keessa seentu kan godhe fi uummatni Oromoo akka nagaa fi tasgabbii hin arganne kan taasis maali?
Karaa nagaatiin qabsaa’uuf, dhugumatti yeroo ammaa haalli jiru mijataa dhaa?
Gaafii kanaaf akksumas kan hafaniif deebii osoo hin kennin dura, mee ofduuba gargallee waan tokko tokko haa yaadannu. Biyyi Itoophiyaa jedhamtu, tan ijaarsuma ishiitiin humnaan, qawwee fi dhiigaan uumamte, tana keessatti yeroo gaafiin uummataa karaa nagaatiin deebii argate hin jiru. Mootummootni impaayara tanaa kan dhufaa dabran hundi isaaniituu humnaan aangootti dhufan. Haa ta’u malee sochiin uummataa, keessumaayuu sochii fi fincilli uummata Oromoo Qeerroodhaan durfame seenaa biyyattii tanaa keessatti yeroo duraatiif qawwee malee jijjiiramni akka mul’atu waan taasiseef, abdii uumee ture. Bara 2018, erga olaantummaan Wayyaanee cabe booda, hooggantootni ol’aanoon OPDO kan akka Obboo Lammaa Magarsaa faa haasa’a akka dammaa mi’aawuun qalbii uummata keenyaa waan hataniif, wanti isaan hojjetan tarii milkaawuu danda’inaa laata? yaada jedhuun abdiin uumamee ture.
Haasa’a fi adeemsa OPDO burjaajessaa kana keessatti, uummatni Oromoos abdii qabaachuurraa kan ka’e hamma tokko obsaan eegaa waan tureef, carraa uumame kana keessatti OPDOnis mootummaa keessatti bakkee (iddoo) furtuu ta’e argattee; waa hunda harkatti galfattee, akka barbaaddetti socha’uu calqabde. Jaalatnii osoo hin taane warraaqsa uummataatiin waan dirqamaniif, hidhamtoota gadi lakkisuu fi jaarmayoota biyya alaa jiran wajjin haasa’anii, akka isaan biyyatti deebi’anii karaa nagaatiin qabsaa’an godhame. Jaarmayoota mariin waliin godhamee biyyatti deebi’an keessaa inni tokko ABO dha. Yeroo hoggantootni ABO Asmaraa jiran fi sana boodallee waan isaan mootummaa waliin haas’anii fi irratti waliigalan beekuu baadhullee, akka hoggantootni ABO miidiyaaleerratti ibsanitti, waliigalteen sun akka hojiirra hin oolinii dha.
Adeemsa karaa nagaatiin qabsaa’uu kana keessatti, miseensotni WBO Eertiraa keessaa jiran ABO wajjin gara biyyaatti akka deebi’an godhame. Miseensotni WBO kan biyya keessatti socha’aa turanis hidhannoo hiikkatanii, bosonaa akka bahan karaa adda addaatiin yaaliin godhame. Yaalii kana keessa miseensotni WBO hammi tokko kaampiitti akka deebi’an taasifame. Haa ta’u malee, waan isaanirra gahe ykn shirootni adda addaa xaxamaa akka ture iccitii osoo hin taane, waan miidiyaarratti gabaafamee dha. Shira OPDOn Wayyaanee jalatti baratte fi daba isaan hojjetan kan hubatan miseensotni WBO kan hafan bosonatti hafuu fi qabsoo ittifufuuf murteeffatan. Egaa hubadhaa, ijoolleen tun jireenya isaanii bosona fi gaara Oromiyaa kan godhatan jaalatanii osoo hin taane shira xaxamaa jiru fi karaa nagaatiin gaafiin Oromoo deebii argachuu akka hin dandeenye waan hubataniifi. Asirratti wanti hubatamuu qabu, ani ijoollee tanaaf dubbachuu osoo hin taane, dhugaa ifatti mul’achaa jiru ibsuufi.
Dirreen karaa nagaatittiin qabsaa’an dhugumatti babal’atee jiraa?
Gaafiin kun gaafii armaan olitti ka’e wajjin walfakkaata. Gaafii kanaaf deebii kennuuf garuu baay’ee itti yaaduu fi xiinxal bal’aa godhuu nama hin barbaachisu. Wanti dhagahamaa fi argamaa jiru; dhugaan lafarra jiru haala yeroo ammaa ibsuuf gahaa dha. OPDOn ODPtti, achirraa immoo PPtti (ብልፅግና)tti erga ofjijjiiree as, Oromoof hojjechuun hafee, maqaa Oromoo jedhu sanaayyuu ofirraa haqee; karaa kaayyootiinis waan biraa hojjechaa akka jiru ifaa ifatti mul’achaa jira. Jaarmayootni Oromoo kan Oromummaarratti hundaa’anii dhimma uummata Oromootiif hojjechaa jiran, kan akka ABO, KFO fi PBO, miseensotni fi deeggartootni isaanii bakkee hundatti hidhamaa fi dararamaa akka jiran iccitii miti. Haalli yeroo ammaa jiru kan bara 1992 wajjin wal fakkaata. Sirumaa caalaatti hamaa ta’aa akka deemu ni tilmaamama. Egaa, dubbii gabaabsuu fi gaafii kanaaf deebii gabaabaas kennuuf, dirreen karaa nagaatiin qabsaa’an akka duraan hawwame fi abdatame osoo hin taane shakkii tokko malee dhiphatee jira jedheen amana.
Bareeffamni kutaa kanaa akka dubbistootatti hin dheeranne, gaafiilee baddaatti tarreeffaman keesaa kan hafaniif akkasumas dhimmoota biroo dabalatee barreeffama itti aanu keessatti laalla.
– ittifufa –
Hanag walitti deebinutti nagaan turaa.


text:
BOQONNA TOKKO KUTAA TOKKOFFAA
Kan guyyaa kaleessaafi dheengaddaa caalaa, ganama har’aa utuu ijibbaatuu hirribarraa ka’e. Sagalee gadi qabee boo’a. Ii….ii…iih lafatti of rukuta, nigangalata. Bo’ichasaatu daa’immummaa isaa akeeke malee, yaadniifi hawwiin gola garaasaa keessaa qabu hayyuu akka xobbee qummaadaa jiru isa fakkeessa, yoo ta’es ganna saddeet keessa jira.
Maaliif akka inni boo’u harmeensaa yoo yaaddus tilmaamuun ishee hinrakkifne. Galgala edaa akka abbaa warraashee obbo Liiban Abbeebeefi ilmashee Taliilaa gara mana hidhaa Kaachisee deemtee dubbistuuf hal-dureewwan isheen mijeeffataa turte hunda ilaalaa ture. Gurraanis dhaga’eera.
Aadde Bashaatuun torban torbaniin deemanii mana hidhaatti dubbsuu amaleeffataniiru. Utuma ganama obborodhaan bakka Abdiin rafutti wayyaa irra buusanii dhokatanii deemanii, har’a garuu akkuma indaanqoon iyyiteen Abdiin cinaachasaa gaggalagalchuu eegale. Battala aadde Bashaatuun hirribarraa ka’anitti dhokatanii deemuu yaalaniyyuu akka duraatti har’a kophaa deemuuf hinmilkoofne.
Erga abbaa isaafi obboleessasaa ijaan argee baatii lama lakkoofsiseera, Halkan guutuu abbaasaa wajjiin abjuudhaan utuu taphatuu lafti irraan bari’e. Kunoo kanaaf abbaasaa bira deemuuf obboroon ka’ee boo’icha eegale.
Manni hidhaan “Kaamphii” jedhamu Shawaa Lixaa magaalaa Kaachisee keessatti argama. Bakka aadde. Bashaatuun ka’anii abbaa warraasaanii obbo Liibaniin dubbisuuf jedhanii deemsa miillaan sa’aatii 9:15 fagaata. Fagaata. Sababa kanaaf Abdii fuudhanii deemuu hinbarbaanne. Haa ta’u malee, Abdii amansiisanii hambisuu hindan deenye; wal-falmii yeroo dheera booda wajjin deemanii akka dubbisan murteessan.
Aduun gaaraan ba’e erga fixeensa qoorsee xiqqoo tureera. Utuma karaa deemanii aduun gubbee mataa isaaniirra oolteetti. Qilleensi ho’a baatee deemuufi deemsi dheeraan hafuura isaan kutaa jira. Deemsa dheeraatu ammayyuu isaan hafee jira. Reefuu Laaftoo Seenaa bira ga’u.
Utuma deemanii Abdiin Laaftoo Seenaa argee afaan bane hafe. Laaftoon Seenaa mukkeetii naanoo sanatti argaman keessaa adda. Lafa irraa ol ka’ee biqilee erga guddatee akka dibaabeetti immoo dameen isaa gadi deebi’ee baallisaa lafa haguugee jira. Walakkeessa isaa keessaan immoo dame Laaftoo kana gubbaatti muka Gatamaa jedhamutu biqilee jira. Muka kana jalatti bara Mootummaa H/sillaasee keessa garbootni bakka bitamanii itti gurguramaa turanidha.
Biiftuun isaan booda baate utuu isaan karaa deemanii isaan bira dabartee fuuldura isaaniitti ilaalaa jiru. Gara ganamaa waan aduu wajjin wal-dorgomaa jiran isaaniitti fakkaatee gammadaa utuma deemanii deemsa miilla isaanii itti fufaa turan. Amma garuu aduun fuula isaanitti yeroo ba’u mogoleen isaanii dadhabaa dhufe. Kallattiin deemsa isaanii mana jireenyaa isaaniirraa gara lixaatti ture.
Akkuma magaalaa seenaniin “INKUWAAN DEHINAA MEXXUU” kan jedhutu afaan Amaariffaatiin barreeffamee jira. Gara magaalichaa akkuma galaniin Abdiin, “Abbaankoo, obboleessikoo eessa jiru? Amma dafaa nageessaa!” jedhee roqomee hoollachuu eegale. Hanga mana hidhichaa ga’utti jarjare. Akkuma mana hidhichaa ga’aniin Abdiin abbaakoo jedhe ija harmee isaa keessa ilaale.
Mootii Mootummaa Abdii
Qaroo Dhiiga Boosse Boqonna tokko kutaa tokkofaa itti fuffaa……….


text:
Abbaan Gadaa Karrayyuu haarawa muudaman Gadaa Hawaas, ‘Itti gaafatama fudhataniin Gadaa Gadaa walqixxummaa gochuun akka hojjetan dubbatan. Sirni Baallii wal harkaa fuudhiinsaa Sirna Gadaa Karrayyuu Shawaa Bahaa bakka ‘xuxxuuxii’ jedhamutti ka gaggeeffame yoo tahu, Abbaan Gadaa duraanii Hawaas Roobaa Hawaas ka haarawa muudaman; Gadaa Hawaas’f itti gaafatamumma dabarsanii jirani.
Gadaan karrayyuu, Sirna Gadaa Oromoo gargar hin citin darbaa dhufe keessaa tokkodha.
Oromoon naannoo Shawaa bahaa qubatan Karrayyu erga Fantaallee qubatanii as qofa sirni Gadaa baallii wal harkaa fuuchuu Roobii darbe kanaa kaasee haga kaleessaatti ka gaggeeffamaa ture kana marsaa sagaliif yeroo 45faaf gaggeeffataniiru.
Akka kanaan akka odeeffaannoon Waajjira Aadaa fi Tuurizimii Godina Shawaa Bahaatti; kunis wagga 360 darbuu isaati.
Sirna kana irrattis Abbaan Gadaa Meelbaa ka taayitaa kennan Hawaas Roobaa, Abbaa Gadaa Birmajii Gadaa Hawaasii’f baallii dabarsaniiru. Sirna kanarratti cidha godhanii itti gaafatamumma ka fudhatan Abbaan Gadaa haarawi, Gadaa Hawaas.
Sirni Gadaa Karrayyuu sirnoota Gadaa Oromoo kaan waliin adda addummaa hedduu hin qabuu jedhu, Itti Gaafatamtuun Waajjira Aadaa fi Tuurizimii Godina Shawaa Bahaa aadde Sumahiyaa Usmaan.
Garuu waanti akka muuxannootti Gadaa karrayyuurraa fudhatamuu qabuu hedduutu jira jedhu.
Sirni baallii wal harkaa fuudhiinsaa kunis roobii darbe kanaa kaasee haga kaleessaatti sagantaaleen gara garaa gaggeeffamanii xumuramee jira.
Sirni Gadaa Karrayyuu duraan, Fantaalle bakka Tarree Leedii jedhamutti gaggeeffama ture, barana garuu bakki kun misooma jallisii naannootiin waan fudhatamee jiruuf, bakka xuxxuuxii jedhamutti ka gaggeeffame.
Abbaa Gadaa haarawa itti gaafatamumma fudhatan Gadaa hawaas bakka haarawa kanatti, bara kana keessa itti gaafatama fudhachuun koo Ayyaantummaa dha jedhu.
Abbaan Gadaa, Gadaa Hawaas cidha baallii wal harkaa fuuchuu kanarratti, korma qalanii harras sirna itti aanu xumuruuf qe’ee Warra Qaalluu akka jiran dubbatan.
Gadaa Oromiyaa bakka gargaraatti kopha kophaatti gaggeeffamu kanaaf mootummaan maal yaadaa jedhee itti gaafatamtuu Waajjira Aadaa f ituurizimii Aadde Sumayyaa Usmaan geeffeen ture.
Sirna Baallii wal harkaa fuudhiinsa Gadaa Karrayyuu kanarratti, keessummootni, Abbootiin Gadaa kaanis irratti argamuu aadde Sumayyaan dabalanii himanii jiran.


text:
Hooggantuun Hong Koong Keerii Laam mootummaan isaanii seera yakkamtoota biyya ishee yakka ilaalchaaf gara Chaayinaatti erguu jedhu hambisuuf sochii godhu Chaayinaan ni hubatti, ni kabajji, ni deggertis jedhan.
Laam tuuta oduuf ibsa kennaniin qiyyaafati barbaachisaan yeroo ammaa hiriira mormii hookkaraan guutame dhaabsisuu fi nageenya Hoong Koong bakkatti deebisuu dha jedhan.Kanneen mormii kana irratti hirmaatan hookkarri ka’e magaalattii fi jireenya guyyoo lammiiwwanii ni hubatu jedheen abdadha jedhan.
Hiriirtonni mormii jalqaba baatii Waxabajjii keessa daandiitti kan ba’an seerri sun akka hafu gaafachuuf ture.


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu
Berhanu Hundee, Ebla 22, 2018
Kutaa Kudhatokkoffaa
Dhimma har’a qabadhee dhiyaadhetti osoo hin seenin dura, dubbistoota fi hordoftoota barruulee kiyyaatiif waan tokko ifa godhuun fedha. Mootummaa sirna Wayyaanee, kan Muummicha Ministeerotaa haaraa Dr Abiyi Ahmed tiin hogganamu, keessatti akka yaadamu fi hawwamutti jijjiiramni dhufuu hin danda’au yoon jedhu, dandeettii fi fedhii Dr Abiyyi gaafii keessa galchee tii miti. DhDUOs ta’ee Dr Abiyi ammaaf aangoo jijjiirama kana ittiin fidan hin qaban; wanti hunduu kan furtuu ta’ani fi caasaaleen mootummaa murteessaa ta’an harka Wayyaanotaa waan jiraniif, haala kana keessatti jijjiiramni tokko akka hawwamutti hin dhufu jechuufani. Ani akka dhuunfaatitti dhaabichas ta’ee namootarraa jibba hin qabu. Akka ilmaan Oromootitti hundaafuu jaalala walqixa ta’en qaba. Warra fedhii uummata Oromoo faallessaniin garuu nan morma.
Hiree ofii murteeffachuun uummattootaa kabajamuu fi hojjiidhaanis mul’achuu qaba
Akkuma beekamu mirgi hiree ofii murteeffachuu uummattootaa, sabootaa fi sab-lammootaa Heera biyyattii Itoophiyaa sana keessattillee keeyyata 39 keessatti lafa taa’ee jira. Seerri fi heerri Federaalaa hojiidhaan mul’achuullee baatan; waliigalteen irratti godhamee waraqaarra kaa’amanii jiru. Haa ta’u malee humnootni, keessumaayyuu warri sirna Federaalaatiin mormanii fi sirna durii sana deebisanii ijaaruu hawwan keeyyata 39 kanaan akka malee mormaa jiru. Mirgi hiree ofii ofiin/ofiif murteeffachuu uummattootaa waanuma seera Addnunyaa keessattillee irratti waliigalamee jiru waan ta’eef, inni kun addatti Itoophiyaaf qofaa hin uumamne. Kanaafuu, seera kana kabajuun mirga ilma namaa kabajuu dha. Mirgi ilma namaa immoo bakkee fedhettuu gaafii keessa galii hin qabu.
Jaarmayoota siyaasaa Oromoo kan ijaaramanii jiran yoo laalle, akka kaayyoo ykn mul’ata isaaniititti bakkee gurguddoo lamatti baasnee laaluu ni dandeenya. Isaanis:
- Itoophiyaa diimookraatofte keessatti gaafiin Oromoo deebii argachuu ni danda’a; kanaafuu biyyattiin tunis walfaanummaadhaan jiraachuu qabdi jedhani warra amananii fi kanaafis hojjetan; (Asirratti jecha “Walfaanummaa” jedhu boodan bal’inaan itti deebi’a)
- Lakkii impaayara Itoophiyaa keessatti sabootni fi sab-lammootni bifa koloniitiin qabamanii waan ta’eef; biyyattiin tunis sirna kanaan waan ijaaramteef, sirni kun diigamee, sabootnis walaba ta’uu qabu warra jedhan
Kaayyoo fi mul’atni akkasumas galiin qabsoo isaanii adda adda haa ta’u malee, akka anaaf galutti hundi isaaniituu fedhii uummata Oromootiif; mirga uummatichaas kabachiisuuf waan hojjatan natti fakkaata. Warri fedhii uummata Oromoo hin kabajne immoo, maqaa saba ykn uummata kanaa moggaafatanii ijaaramuu hin qaban. Maqaa saba kanaatiin uummata keenyas afaanfaajjessuun isaanirra hin jiru. Jaalatamus jibbamus, fudhatamus dhiisamus wanti fedhii uummata bal’aa Oromoo faallessu uummata kana keessatti hundee hin qabu. Fedhii uummata kanaa warri hin kabajne diinota uummatichaa ti. Kanaafuu, mul’ata adda addaas qabaatan fedhii uummatichaa eeguun; mirga hiree uummatichaas kabajuun dirqama Oromummaa ta’a.
Rakkoon mul’ata adda addaa uume kun, akkaataa seenaa fi gaafiin biyyoolessaa Oromoo itti hiikamu natti fakkaata. Kanarratti siriitti waan irratti waliigalame hin fakkaatu. Seenaan ijaarsa Itoophiyaas bifa adda addaatiin waan laalamu fi ibsamuuf, kaayyoo qabsoo kan waloo ta’e tokkorratti waliigaluun rakkisaa ta’e. Weerarri Minilik godhes karaa adda addaatiin ibsama; hiika adda addaatu kennamaafis. Haa ta’u malee, akkataan inni biyya tana qabatee fi ijaare yoo laalame, biyyattiin tun bifa koloniitiin ijaaramatee as geese. Olaantummaa saba tokkootu keessatti calaqqisaa as gahe. Kanaafuu, sirna kolonii kana diiguun barbaachisaa ta’a. Akkuma Addunyaa keessatti mul’ate, sirna kolonii diiguu jechuun biyya walaba taate fi mootummaa birmadummaa ijaarrachuu jechuu dha.
Haala Itoophiyaa keessatti garuu bakkee waliigalteen hin jirree fi gaafiileen sabootaas karaalee adda addaatiin hiikamaa jiran kana keessatti, murtiin xumuraa kan uummataa ta’uun dirqama ta’a; mirgi fi fedhiin uummatichaas eegamuu qaba. Gabaabumatti, waan barbaadu, akkamitti akka jiraachuu fedhu; eenyu wajjin jiraachuu akka fedhu uummatni bal’aan Oromoo murteessuu qaba jechuu dha. Warri kanaan morman ykn murtii kana dura dhaabbachuu fedhan warra fedhii uummata knaa hin kabajne waan ta’aniif isaan kun diinota uummatichaa ti. Walumaagalatti, mirga hiree murteeffannaa uummata Oromoo eegsisuun dirqama jaarmayaa Oromoo hundaa ti. Kana ykn sana siif wayya jedhanii uummata barsiisuun ykn iiti himuun garuu mirga jaarmayootaa ti. Mirgi hundaatuu eegamuu qaba jechuu dha.
Rakkoolee siyaasaa Itoophiyaa hidda baasanii as gahan kana furuuf akka yaadaatitti (theoretically) filannoolee (options) saditu jiru. Isaanis:
- Federeeshinii Dhugaa kan naannolee amma jiranirratti hundaa’e (WALFAANUMMAA)
- Walabummaa Sabaoota Itoophiyaa (GARGARBAHINSA)
- Tokkummaa Saboota walaboomanii (GAMTAA SABOOTAA)
Akkuman armaan olitti ibsuu yaale, filannoolee kana keessaa kan isaaf ta’u kan filatu uummata bal’aa ta’uu qaba.
A) Federeeshinii dhugaa kan naannolee amma jiranirratti hundaa’e (WALFAANUMMAA)
Jaaramayootni Oromoo karaa itti amananiin hojjechuun ykn qabsaa’uun mirga isaanii ta’ee; uummata kanas amansiisanii kaayyoo fi galii isaanii duuba hiriirsuunis akkasuma mirga fi jabeenya isaanii ta’ee; garuu akka barbaachisummaa xiqqaa tokkotitti (as a minimum requirement), sirni amma jiru kun yookaan hundeedhaan buqqa’ee fi diigamee yookaan immoo akka fedhii uummataatti, gaafiilee uummataatiif guutumaa guututti deebii kennuu akka danda’utti kan haaromsamu yoo ta’e, kun akka filannoo tokkootti laalamuu ni danda’a. Haal-dureen filannoo kanaa garuu gaafii uummata Oromoo isa bu’uraatiif deebii guutuu kennuu qaba. Yoo kun hin taane, qabsoon ittifufa. Biyyattii Itoophiyaa jedhamtu tanas, seenaan ishii akkuma jirutti ta’ee, garuu akka daangaa ishiitti jiraachisuu warri barbaadan filannoo kana fudhachuun dirqama ta’a.
B) Walabummaa Sabaoota Itoophiyaa (GARGARBAHINSA)
Xinnaatee yoo xinnaate filannoo inni duraa akka barbaadamutti milkiidhaan yoo xumuramuu baate, qabsoon sabootaas keessumaayuu kan Oromoo ittifufuun dirqama ta’a. Qabsichi immoo haala kanaan yoo ittifufe, galiin xumuraa walabummaa Oromiyaa ykn/fi mootummaa birmadummaa Oromoo mirkaneessuu ta’a jechuu dha. Filannoo inni lammataa kun saboota fi sab-lammoota biyyattii hunaafuu akka fedhii isaaniititti galii isaa kan gahu ta’a. Kaayyoo fi qabiyyeen barreeffamoota kiyyaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) waan laallatuuf kan saboota biroorratti yaada kennuu hin fedhu. Haa ta’u malee filannoon kun akka yaadaatitti hundaafuu ni ta’a jedheen yaada.
C) Tokkummaa Saboota walaboomanii (GAMTAA SABOOTAA)
Dubbiin tun akka makmaaksa Habashootaa “የሚለበስ የላት፣ መከናነብ አማራት” “Waan ofirra buustu hin qabduu, kan ittiin ofmartu hawwiti” jedhamu hin ta’in malee, kunis akka yaadatitti; hojiirra ooluun isaa baay’ee rakkisaa ta’uullee, akka filannoo tokkootitti laalamuu ni danda’a. Filannoon kun dhugumatti baay’ee fagoo kan ta’ee fi mirkanaa’uun isaas gaafii guddaa ta’ullee, nagaa fii tasgabbii akkasumas guddina fi dagaagina naannoo Gaafa Aafrikaa tiif filannoo gaarii dha jedheen yaada. Achi gahuun garuu , laga namatti aanu osoo hin ce’in laga achi aanu tokko ce’uu yaaduu akka ta’e naaf gala. Akka filannoo tokkootitti yaada dhiyeessuun hammeenya waan qabus natti hin fakkaatu; dubbiis oo’isuu miti.
Haa ta’u malee, haala Itoophiyaa keessatti bifa saboota fi sab-lammoota biyyattii sanaa yoo laalle, gamtaan akkanaa kun ijaaramuun isaa gaafiilee baay’ee kaasa. Gamtaa saboota walabaa ijaaruu dura sabootni sun mataa mataatti (kophaa kophaatti) walaba ta’anii mootummaa birmadummaa isaanii ijaarrachuu qabu (akka filannoo lammataa armaan olii jechuu dha). Sana booda akka gamtaa biyyoota Aafrikaa ykn gamtaa biyyoota Auroopaa, walitti deebi’anii ijaaramuu jechuu dha. Filannoon kun warra Itoophiyaa akka teessoo lafaatitti takka taatee jiraattu arguu barbaadaniifillee filannoo biraa ta’a. Yoo kuni hin taane biyyattiin sun filannoo lammaffaa keessatti addaan bittinooftee hafuu waan dandeessuuf jechuu dha.
Sabootni akka Oromoo, Amaaraa, Somaalee, Afaar, Tigraay, Beenishaangul, Sidaamaa, Gaambeellaa fi kan kana fakkaatan, kan daangaa murtaa’aa ta’e qabaniif rakkoo hin fidu. Rakkoo kan fidu garuu sab-lammooto xixiqqoo warra kibbaa kan daangaa ifa ta’e tokko hin qabneef baay’ee rakkisa ta’a; yoo naannoleen amma jiran kun walaba ta’anii; erga mootummaa birmadummaa isaanii ijaarratan booda walitti deebi’anii gamtaa uuman malee jechuu kooti. Egaa kan ta’es ta’u filannoon kamiiyyuu hojiidhaan mul’atee argamus dhiisus, murtiin xumuraa kan uummata bal’aa ti. Furmaata xumuraa (lasting solution) fiduu kan danda’u hiree murteeffannaan uummatootaa yoo mirkanaa’e qofaa dha. Kana mirkaneessuun immoo dirqama hundaa ta’uu qaba.
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
10. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kurnaffaa
9. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saglaffaa
8. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saddeettaffaa
7. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
Jijjiiramni qilleensaa hojii qonnaarratti dhiibbaa guddaa qaba.Fakkeenyaaf caamsaa,lolaa, rooba yeroo malee roobuu kunniin hundi hojii qonnaarratti miidhaa fiduu danda’u.Qonnaan bultooti haaluma jijjiirama qilleensaa hubachuun hojii qonnaa isaanii wajjin haala deemuu danda’uun tooftaan hojjechuu danda’u.Tooftaa hojii qonnaarratti nama gargaaran kanaa gaditti mee haa ilaallu.
1. Sanyii Midhaan hongee dandamachuu danda’aniifi dafanii ga’an(bishaatan).
Sanyii midhanii adda addaa hongee dandamachuu danda’an (kan akkaa Bisingaafi daaphoo)Midhaan callaa (kan akka Beeqelaa,Atarii, Boloqqee…kkf)fi biqiloota hundeen isaanii nyaataman kan akka Booyinaa ykn Mixaaxisii ykn camcamee, qoccoo, Mosee(Dinnicha) Goodarreen, gosa midhaanii yeroo gabaabaa keessatti bishaatanii gahanidha. Isaani kunniin hamma makarri sassaabamutti ji’oota hongee keessa nama dabarsu.
2. Akkaataa facaasaa jijjiiruu,Tooraam facaasuu
Gosa sanyii midhaanii baayi’isuudhaan facaasuu. Sababiin kanaas sanyiin midhaanii adda addaa jijjiirama qilleensaa dandamachuuf aannisi isaan qaban wal caala.Sanyiin midhaanii tokko tokko qilleensa garaa garaa dandamatanii tibba sana keessa dabruu danda’u jedhamee abdatama.
Sanyiin midhaanii gosa garaa garaa walkeessa makuun facaasuun bu’aa qaba. Fakkeenyaaf midhaan gosa lama-sadii walkeessa maasii tokkorratti facaasuu jechuudha. Sanyii midhaanii kan akka Boqqolloo, Bisingaa, Daaphoo, tooraan facaafaman keessa midhaan kan akka Baaqelaa, Ataraa, Boloqqee wajjin walkeessa facaasuun tooftaa gaariidha. Faayidaan kanaas sanyiin midhaanii kana akka Baaqelaa, Atariifi boloqqee xaa’oo albuudaa kan akka Naayitiroojiin jedhaman biyyoo keessatti dabalu. Sanyiin midhaanii kunniin maasii qonnaa sun biyyoonsaa akka jiidha qabaatee turu gochuu danda’u. Sanyiin midhaanii gosti tokko ykn bifa tokkotti gargaaramanii,iddoo tokkotti,walbiratti biqilchamuu hinqaban.(waldorgomu waan ta’eef) Fakkeenyaaf Boqqolloon Bisingaafi Daaphoo kkf wajjin walkeessa facaafamuu hinqaban.
3. Dabareedhaan(Faraqaan) facaasuu
Hamma danda’ametti raaga qilleensaan gargaaramnanii tibba roobaa beekanii ittiin hojjechuun bu’aa guddaa qaba. Sanyii midhaanii yeroo adda addaa facaasuun gaariidha.
Kanas jechuun muraasa tibba jalqaba roobaa booda, muraasammoo tibba roobaa dura, muraasammoo tibbuma roobi dhaabbatu facaasama. Kanaanis eega bokkaan dhaabbatee torbaan sadii booddee yoo facaasan aramaan dafee akka hin biqillee godha.
Mala qonnaa sadan hafan immoo Jildii 12ffaa irratti isiniif dhiyeessina.