text:
Jalqaba uumamuu Impaayeera Itoophiyaa irraa kaasee hanga hardhaatti ummatni Oromoo: jimlaan ajjeeffamuu (sanyii duguuggaa), eenyumaan isaa haalamuu, hidhamuu, gidirfamuu, saamamuu fi biyya isaa irraa humnaan ari’amuu irraa kan hafe faayidaan Oromoon sirna Impaayeerummaa humnaan uumame kana keessatti argate kana jedhamee kan herregamu tokkoo illeen hin jiru.
Adeemsa seenaa dukkanaawaa kana jijjiiruuf, ilmaan Oromoo bakka buusuun hin danda’amne kanneen miliyoona baay’een lakkaawaman bilisummaa fi walabummaa saba goota kanaaf jecha lubbuu isaanii bakka bu’aa hin qabne dabarsanii kennaniiru. Addi Bilisummaa Oromoo (ABOnis), ilmaan Oromoo seenaa gootummaa kana dhaalaniin kan bu’ureeffameefi, warreegama sabni Oromoo Jaarraa tokkoo fi walakkaaf baasaa jiru kanatti firii gochuufi. ABOn, qabsoo hadhooftuu wareegama hedduu baasiste geggeesseen hardhaan tana, sagantaan ABO ummata Oromootiin tinnifame, dhibdeelee ykn rakkoolee: siyaasaa, diinagdee, hawaasummaa, aadaa fi dhiitama mirga dhala namummaa Impaayera Itoophiyaa jalatti ittiin eelaa fuudhe ykn gidirfametti furmaata waaraa kan argamsiisuu dha. Kana dhugoomsuufis ummatni Oromoo Kaabaa Kibbatti, Bahaa Lixattii fi handhuura Oromiyaa keessatti sagalee fi ilaalcha siyaasaa tokkoon diina faashistummaan isaa ammaan dura bifa kanaan mul’atee hin beekne dura dhaabatee FDG gara Fincila Xumura Gabrummaatti tarkaanfachiise. Kunis sodaa injifatuun gootummaa abbootii isaa irraa dhaalen diinatti rifaatuu hamaa naqeen qabsoo isaa ittisa irraa gara haleelaatti ceesisee jira.
ABOn, gootummaa fi tokkummaa sabni Oromoo harka qullaa, karoora fi sagantaa lafa kaawwate irratti irkatuun Fincila Xumura Gabrummaa (FXG) walitti fufiinsaan ji’oota 11f adeemsiisaa jiru ni dinqisiifata. FXG kanaan, bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa bakkaan gahuuf, tiksituu Impaayerichaa kan ta’e mootummaa faashistii Wayyaanee fi sirna impaayerichi irratti ijaarames hundeen buqqisuun murteessaa dha.
Kunis ummata bilisoomeen, referendum walabaa fi bilisa ta’e irratti mirga hiree murteeffannaa saba Oromoo mirkaneessuun taha. Waan taheef KHR-ABO kanaan ala furmaatni biroo akka hin jirre sirriiti hubatee fi waliifis dhaamee, FXG kana toftaa hidhannoo fi hidhannoo maleettis dhimma bahuun kan duraanii caalaatti akka finiinsu waamicha hatattamaa dhiheessa. Mootummaan faashistii Wayyaanee kun kufee mirgi ummata Oromoo haga mirkanaahutti hoogganummaa haga ammaatti kenne caalaa cimsee akka itti fufu ABO’n irbuu isaa irra deebi’ee haaromsa.
WBO, HOGGANOOTA , QONDAALOTA, MISEENSOTA FI DEGGERTOOTA ABO MARAAF
Miseensota WBO, Hogganootni, qondaalotni, miseensootni fi deeggartootni ABO qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa keessatti adda duree ta’uun haalota rakkisoo keessatti wareegama qaqqaalii baasaa as gahuun kanuma beekamu dha. Sadarkaa har’a qabsoon irra gahee fi sabni keenya keessa jiruu, of kenniinsa keenya ol kaafnee qabsoo galiin gahuuf yoom iyyuu caalatti diinna keenya awwaaluudhaan aangoo siyaasaa Oromoo mirkanneesuuf bakka jirutti mootummaa faashiistii Wayyaanee haleeluu irratti akka bobbaanu waliif dhaamna.
MOOTUMMAA FAASHISTII WAYYAANEE FI ERGAMTOOTA SIRNICHAA ILAALCHISEE.
Mootummaa faashiistii Wayyaanee fi ergamtoota Wayyaanee kan ta’an Hoogganootni OPDO kan sadarkaa federaalaa fi mootummaa naannoo Oromiyaa irra guddaan isaanii, jijjiirraa fakkeessaa xixiqqaa, kan akka Afaan Oromoo Afaan Finfinnee godhuu, Oromoota naannoo Finfinnee irraa humnaan buqqa’aniif mana kennuuf labsa adda addaa baasuu dhaan, ummata humnaan hiriira baasuuf karoora qaban. Kun gaaffii bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaaf gonkumaa deebii tahuu waan hin dandeenyeef, karoora kana duubaan shirri jirus ummata Oromoo afanfaajjessanii fincila xumura gabrummaa dura dhaabbachuun sirna gabroomfataa Wayyaanee ummata Oromoo irra tursiisuu fi amanamummaa sirnichaaf qaban ittiin mul’ifatuuf murteeffatuu mirkaneessa.
Miseensoota OPDO kanneen sanyii duguuggaan saba isaanii itti dhagahamuun sabni isaanii akka hin miidhamne hojjachaa turanii fi hojjachaas jiran ni dinqisiifata. Ummatni Oromoo shira hoggannoota OPDO fi gooftolii isaanii kan summii dammaan dibame fakkatuu olitti kaa’ame kanaan akka hin dagamne yaadachiisaa, karoora mootummaan faashiistii TPLF baafate kana fashalsiisuu dhaan, amna gara bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaatti godhaa jiru kana cichoominaa fi shaffisaan itti fufee xumura akka itti godhu ABO’n gadi jabeessee dhaama. Kana waliin Oromoota badii isaanii irraa barachuu hanqatuun lammii isaanii irratti yakka raawwataa jiranis ABO’n akeekkachiisa.
ILMAAN OROMOO WARAANA MOOTUMMAA WAYYAANEE KEESSA JIRANII FI HOJJATTOOTA MOOTUMMAA SADARKAA HUNDAA.
Akkuma dhalli Oromoo hundi beekuu fi hubatutti, sanyii duguuggaan saba Oromoo irratti eega labsame yeroon isaa bubbulee ti jira. Hardhaan tana, lubbuun dhala Oromoo, kan Wayyaanoti aggammii itti shaakalan ta’ee jira.
Haalli kun ammoo, kan dhala Oromoo hunda irriba fi jireenya dhorku ta’uu qaba. Waan ta’eefis, ilmaan Oromoo kan waraana Wayyaanee keessa jirtani fi kanneen caasaa mootummaa sadarkaa Federaalaa fi mootummaa naannoo Oromiyaa keessa hojjettan of gurmeessuu fi wal gurmeessuun qabsoo sabi keessan bilisummaaf geggeessaa jiru waan dandeessan hundaan akka cinaa dhaabbatan ABO’n yaamicha lammummaa dhiheessa. Yoo itti gaafatama kana hin baane garuu, fuula duraatti komii saba Oromoofi gaafatama seenaa jalaa akka isin hin baafne ammumaa isiin yaadachiisuun dirqama jennee amana. Hardhaan tana, qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa bira yoo hin dhaabbanne, yeroon ummata ofii waliin dhaabatanis yoommi laata? gaafii jedhuus deebbisuun dirqama keessan akka ta’e jala muruun ABOn isiin hubachiisna.
DHAABOTA SIYAASAA ITOOPHIYAA ILAALCHISEE.
ABOn humnoota siyaasaa Impaayeera Itoophiyaa, kanneen farra mootummaa faashiistii TPLF ta’an mara qabsoo isaan lafarratti gochaa jiran ni kabaja. Kanneen hiree murteeffannaa ummatoota Impaayericha keessa jiran akka akeekaatti kabajuuf murteeffatan ammoo ABOn bifa addaatiin ilaala. Kanaafis,Tumsi Bilisummaa fi Dimookiraasii Ummattootaa (PAFD) ijaarame. Haaluma kana irratti hirkachuun, dhaabootiin siyaasaa biyyattii keessatti bifa mul’ataan lafarratti hojiin beekaman sagantaa siyaasaa walii waliif kabajuun, diinna waloo kan ta’e mooutmmaa faashistii Wayyaanee irratti xiyyeeffatuun mootummaa gara jabinni isaa daangaa hin qabne kana aangoo irraa waliin akka kaafnu irraa deebi’ee yaamicha isaa haaromsa.
MISEENSOTA FI DEGGERTOOTA SABABA ADDAATIIN CAASAA ALA JIRANIIF.
Qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa bakkaan gahuuf amni hafe xiqqaa ta’us, dirqamni yeroo amma nu irraa eegamu ulfaataa dha. Haala ammaa keessatti, dirqama fuuldura keenya jiru injifatnoon xumuruuf, dirmannaa ABO’n barbaadu godhuu irraa kan if nama qusachiisuu sababi kamuu jiraachuu hin malle. Haalli keessa jirru, haala jiraachuu ykn dhabamuu keessaa filachuu ti. Dhabama irraa saba keenya oolchinee rakkoo dhuunfaa qabnu furachuun gamnummaa ta’uu hubatuun, miseensotni fi deggertootni arma dura ABO keessaa sababaa adda addaatin bahan, hatattamaan dhaabatti akka deebi’an ABO’n yaamicha lammummaa fi biyyummaa isaaniif dabarsa.
DHAABOTA SIYAASAA OROMOO WALABA TA’AN ILAALCHISEE.
Mootummaa faashiistii gabroomfataa Wayyaanee Oromiyaa irraa buqqisuun, bilisummaa fi nagaa waaraa ummata Oromoof argamsiisuuf, humna namaa fi qabeenyaa ummata Oromoo tokkoomsuun murteessaa ta’uu isaatti amanuun, dhaabota siyaasaa Oromoo walaba ta’an gidduutti waliigaltee fi walhubannoo irra gahuun ni yaadatama. Waliigaltee fi walhubannoon kun akka hojiitti hikamuuf, bakka bu’oota dhaabota kanaa irraa koreen ijaaramte, Koree qindeesituun Jaarmayooli Bilisummaa fi Walabummaa Oromiyaa (KQ-JBWO) waliigaltee kana hojiitti hikuu fi hojii irratti akka milkooftuuf ABO qooda irraa eggamu akka gumaachu mirkanneessa.
SOCHII NAANNOO UMMATA AMAHARAA (Gondor, Gojamii fi Walqaayt) ILAALCHISEE.
Sochiin farra mootummaa faashiisti Wayyaanee ummatni Amahaaraa naannoo Gondorii fi Gojjamitti geggeessaa jiru, sochii mirgaa ta’uu ABO’n ni amana. Haa ta’u malee, mootummaan Wayyaanee karaa irraa maqfame malee gaaffiin kun deebii argachuu hin danda’u. Waan ta’eef, kallattii hundaan mootummaa Wayyaanee jilbeenfachiisuuf ciminaan akka irratti hojjetamuu qabu ABO’n yaadachiisaa, ajjeechaa, hidhaa fi gidirfamuu ummata naannoo Amaaraa irratti faashiistoota Wayyaaneetin gaggeeffamaa jiru gadii faggeenyaan balaaleeffata. Saaminsa fi eenyummaa isaanii haquuf gochaa mootummaan faashistii Wayyaanee irratti raawwataa jiru mormuun, qabsoo sabni Koonsoo fi Majangir geggeessaa jiru, ummatni Oromoo fi dhaabni isaa ABOn ni dhinqisifata; biras ni dhaabbata. Qabsoon sabni Konsoo fi Majangar gaggeessaa jiran, qabsoo haqaatis jedhe amana. Itti dabalees: ajjeechaa jumlaa, hidhaa fi gidirsaa saba Konsoo fi Majangar irra gahaa jiru ABOn cimsee balaaleeffata.
HAWAASA OROMOO BIYYA ALAA JIRAN ILAALCHISEE.
Mirgi abbaa biyyummaa isaa sarbamuu, nagayaan jiraachuu dadhabuu irraa hawaasini Oromoo biyya alaa jiraatu kan baqattummaaf isa saaxile hubatuu dhaan biyya isaa deebifatuun murteessaa ta’uu amanee qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaaf tinnisa gochaa har’a gahe. ABOn gumaacha kanaan duraa dinqisiifataa, qabsicha injifatnoon guduunfuuf ammoo dirqama addaa haalli yeroo ammaa gaafatu bahuuf hawaasni keenya ala jiru gumaacha qabsoo dachaa dachaan akka ol kaasu Koreen Hojii Raawwachiiftuu ABO jabeesee waamicha dabarsa.
YAKKA SANYI DUGUUGGAA (genocide) MOOTUMMAA WAYYAANEE GAGGEEFFAMAA JIRU ILAALCHISEE.
Mootummaa faashiistiin TPLF mootummoota impaayeericha keessatti kana dura mumul’atan hunda caalaa gara jabinaan kan guutame ta’uu isaa kan hojiin agarsiisaa jiru ta’uu dhaabootni mirga dhala namaaf dhaabatan hundi raga itti bahaa jiran. Sanyii duguuggaan kallattiin kan saba Oromoo irratti qiyyeefatame ta’uu, hojii faashiistootni TPLF kan ji’oota 11 ilaaluu fi tarkaanfii isaannii xinxaluun gahaa dha. Sanyyi duguuggaan kun ummatoota naannoo Gambellaa, Beenshangul, Sidaamaa, Ogaden, fi ummata Konsoo fi Majangar irrattis bal’inaan kan gaggeeffamaa turee fi jiru dha. As kaluu kana ammoo ajjeechaan jumlaa kan saba Amaaraa irratti dabalataan xiyyeeffatame gadi bahuun raga dabalataa ti jennee ammana. Waan ta’eefis, ajjeechaa suukanneessaa adeemsifamaa jiru kana gareen walaba ta’ee qoratee mootummoota gamtoomanii fi dhadacha mana heera addunyaaf (ICC) akka dhiheeffamu ABOn jabeesee hawaasaa addunyaa mara gaafata
Kanuma waliin, dhaaboota mirga dhala namaaf dhaabatan,,kanneen sanyii duguuginsi Oromoo fi saboota biroo irratti geggeeffamaa jiru yakka ta’uu hubatanii iyyaannaa dabarsaa jiran ABOn dinqisifataa fi galateeffataa hojii eebbifamaa kana cimsanii akka itti fufan gaafata.
Injifannoo Ummata Oromoof !!!
KHR-ABO
Fulbaana 12, 2016


c: text/html

text:
Koronaavaayiras: Odeeffannoofi gorsawwan sobaa fudhachuu hin qabaanne
Koronaavaayirasiin addunyaarratti biyyoota hedduu keessatti mudataa jira. Tibba kanattis wanti irraa nama fayyisu hin argamne.
Kanaan kan ka'ees maddeen adda addaa gorsawwan fayyaa miidhaa hin qabaannee garuu kan hin fayadne eeramaa jiru.
Odeeffannoowwaniifi gorsa sobaa mala koronovaayirasii ittiin ittisuun danda'amudha jedhamanii odeeffaman keessaa qullubbii adii fayyadamuufi bishaan ho'aadha qaama dhiqachuu kan jedhan keessatti argammu.
Gorsawwan dhukkuba kanaan wal ballinaan qabatanii eeraman keessaa muraasa isaanii ilaaluuf jirra.
1. Qulluubbii adii
Gorsi qulluubbii adii nyaachuun infekshinii kana irraa nama dhorka jedhu midiyaalee hawaasaarratti ballinaan qoodamaa jira.
Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO) akka jedheetti "qulubbuun adii qabiyyeensaa fayyaaf waan gaarii qabaatulleen, soorachuun akka koronaavaayirasii irraa nama fayyisu ilaalchisee ragaan omaa hin jiru.
Tarkaanfii akkasii fudhachuun hanga gorsa wallaansa fayyaa akka hin fudhatame hin dhorkineetti mataasaatiin miidhaa omaa hin qabaatu. Garuu miidhaa qabaachuuf haalli itti danda'u ni jiraata.
Gaazeexaan Kibba Chaayinaa tokko akka gabaaseetti, dubartii tokko erga qullubbii adii kilogiraama 1.5 walitti aansuun nyaatteen booda hospitaala galtee jirti.
Waliigalatti kuduraafi muduraa nyaachuufi bishaan gahaa dhuguun fayyaan jiraachuuf murteessaadha. Haa ta'u malee gosti nyaata tokkichaa dhukkuba kana fayyisu isaatiin ragaan argame hinjiru.
2. 'Miniraaloota raajii'
Qopheessaan YouTube fi hordoftoota kumaataam kan qabu Jordaan Saazar, akka jedhuutti 'qorichoonni miniraalaa raajii' ta'aniifi MMS jedhaman koronaavaayirasii qulleessuu danda'u jedha.
Saazariif namoonni biraa osoo dhukkubni koronaa hin umamiin diraa qabanii waan kana beeksisaa turan. Baatii Amajjii keessaa qorichi MMS jedhamu kun seelii kaansarii ajjeesuuf illeen humna kan qabu waan ta'eef koronaavaayirasiilleen ni balleessa jechuun fuula tiwiratii isaarratti barreesse.
Bara darbee, dhaabbanni bulchiinsa qorachaafi nyaata Ameerikaa wa'ee MMS dhuguun dhiibbaa inni fayyaaf qabaatu ilaalchisee akeekachiseera.
Dhaabbatichi akka jedheetti, ''bu'aalee jedhaman kunneen kamiyyuu dhukkuba kamuu fayyiisuu isaanii qorannoo agarsiisu hinagare,'' jedheera. Sirriiyyuu wantoa kanneen dhuguun haqiisiisuuf, ol gamuu, garaa kaasaafi mallattoowwan hirrina dhagala'aa cimaaf madda akka ta'an akeekachisaniiru.
3. Qulqulleessaa harkaa manatti omishamu
Dhiyeessitiin dhangala'aa harka jarmiirraa qulleessuu bakka adda addaatti argamuutu himamaa jira. Harka haalaa dhiqannaan ammoo malawwan ittisa tatamsa'ina dhukkubichaa keessaa tokkoodha.
Hanqinni dhiyeessitii omisha kanaa mudachuun Xaaliyaan keessatti akkuma himmeen, dhangala'aan tajaajila kanaaf oolu mana keessatti omishamu akka danda'u midiyaa hawaasaa irratti tamsa'uu eegale.
Haata'u malee, omishaalee midiyaarratti gadhiifaman kunneenis biraandii omisha beekamaa tokko kan wal fakkeefameedha. Omishi sunis lafa ittiin qulleessuufi malee qaamaaf fayyyadamuuf kan hin ollee ta'uutu himama.
Dhangala'aawwan qabiyyee alkoolii hedduu qabanis qaamaaf miidhaa qabaachuutu himama.
4. Bishaan garaagarummaa daqiiqaa 15'n dhuguu
Maxxansi feesbukii hedduudhaan baayyifamee maxxansaa jiru. Maxxansichis ''Doktora Jaappaaniitu'' daqiiqaa 15 bishaa dhuguudhaan vaairasicha qaama keessaa karaa afaanitiin seensee waan baasuuf haajajeera jedha. Odeessaalee walfakkaataan afaan Arabaatiin maxxanfamees yeroo kuma 250 ol qoodameera.
Pirofesar Biloomfiild akka jedhaniitti, dhimma kana ilaalchisee ragaan saayinsaawaan tokkoolleen hin jiru.
Vaayirasiin karaa qilleensaan darban karaa qaama argansuu keenyaan gara qaamaatti seenu. Muraasni isaanii karaa afaaniin kan qaama seenan ta'a. Haata'u malee, bishaan walitti fufuun dhuguun vaayirasichaan qabamuu irraa isiin hin oolchu.
Haata'u malee, baayisanii dhuguun wallaansaan waanuma fayyaa ofiif gorfamuudha.
5. Ho'aafi ayskireemii irraa of eeguu
Ho'ii vaayirasii akka ajjeessuu ilaalchisee gorsiiwwan adda addaatu himamaa jira. Kanaafis vaayirasii ajessuuf bishaan ho'aa dhuguu kaasee hanga bishaan ho'aadhaan qaama dhiqachuu ykn maashina rifeensa gogsuutti fayyadamuun sirri akka ta'eetti himama.
Maxxansa namoota hedduun baayyifamee midiyaalee hawaasummaarratti biyyoota adda addaa keessatti maxxanfameedha. Gorsi kunis sobaan akka UNICEF'n dabarfamee ta'u himamaa ture.
Gorsichis bishaan ho'aa dhuguufi aduu qanqammachuun vaayirasi ajjeessa, garuu ammoo ayiskireemii nyaachurraa of qusachuu barbaachisaadha jedha.
Dhaabbata UNICEF'tti koronaavaayirasii irratti hojjataa kan jiran Chaarlotte Gornitzka akka jedhaniitti, ''Ergaan tibbana intarneetii irratti kan UNICEF jedhamuun qoodamaa jirus...ayiskireemii nyaachuufi nyaatawwan qabannaa'aa kan biraa fudhachuurraa of qusachuun dhukkubicha ittisa jedha. Kunis guttummatti sobadha.''
Tibba ho'a bonaatti vaayirasiin qaamaan alatti siriitti jiraachuu akka hin dandeenye beekamaadha. Haata'u malee, ho'i hangam vaayirasii koronaa irratti dhiibbaa akka qabaatu hin baramne.
Kanaafuu qaama keessan ho'isuuf ykn aduutti of saaxiluun akka vaayirasiin keessa keenya hin jiraannee gochuun, guttummaatti sirrii miti jedhu Pirofesar Biluumfiild.
Vaayiraasicha tokkicha qaama keessa gallaan haalli itti ajjeefamu omtu hinjiraatu. Qaama keetu ofiirraa ittiisuuf yaalu qabaata.
Qaamaan alatti ammoo ''vaayirasi ajjeessuuf haala qileensaa gara digrii 60 si barbaachisa,'' jedhu Pirofesar Biloomfiild. Haalli kunis bishaa ittiin qaamni dhiqatamuufi kan saa'uunaa kamuu caalaa baayyee hoo'adhaa.
Ansoolaafi fooxaaa haala qillensaa digrii 60 keessa kaa'uun yaada gaarii ta'a, waan ho'ii akkasii vaayirasii uffatarraa ajjeessuu maluuf. Garuu harka keenya dhiqachuu caalaa filmaanni biraa gaariin hin jiru.
Bishaan ho'aadhaan qaama dhiqachuu ykn waan ho'aa dhuguun yoo dursa kan dhukkubsatte ta'een alatti haala ho'aa qaame keetii gonkumaa hin geedaru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Stalkerware: Itti fayyadamni softiweerii michuu ittiin basaasan dabalaa jira
Namni karaa bilbilashee hordofamaa, basaasamaa turte Eemii jedhamti. Abbaan manaashee odeeffannoo waa'ee hiriyootashee gadi-fageenyaan itti himuu wayita inni eegalu seenaan kun hundi raawwatamaa turuusaa hubachuu eegalte.
''Wayita waliin haasofnu waa'ee oolmaa kootiifi waa'ee hiriyaa koo Saaraa dubbata. Dhimma dhuunfaa inni beekuu hin qabneedha kun.
Akkamiin barte jedhee wayitan gaafadhu natti himtee turte naan jedha. Kan natti himtee turte dagattefaa jedhee naan lola,'' jetti.
Eemii, maqaashee isa sirrii miti, abbaan manaashee bakka oolmaashee hunda akkamiin akka baru heddu dhiphachuu jalqabde.
''Yeroo tokko tokko kaaffee keessatti hiriyootakoo waliin akka na argefaa natti hima.
Wayitan achiin darbun si arge naan jedha. Waanti hundi gaaffii natti ta'e. Nama hunda shakkuun eegale. Hiriyootan itti dhiyaadhullee amanuun dadhabe,'' jette.
Haalli kun ji'ootaaf kan ture yoo ta'u shakkiin daranuu hammaataa dhufe. Gaa'illisaanii yaaddoo keessa galaa dhufe, shakkii fi sodaan gidduusaaniitti daranuu hammaate.
''Guyyaa tokko ana, abbaa manaa koo fi daa'ima keenya umurii waggaa ja'aa waliin taane daawwannaaf baane. Abbaan manaa koo suuraa kaase ilaali jedhee bilbila mobaayilii isaa natti kenne.
Battala sanatti ergaan wayii seene. Ergaan barreeffamaa kun akkas jedha ture: 'Gabaasi guyyaa bilbila Eemii qaqqabeera, dubbisi,'' jetti.
''Naasuudhaan dafqi narra yaa'een hafuura baafachuu dadhabe. Of tasgabbeesseen akka waanan qaama dhiqachuu barbaadeetti itti hime.
Yeroo sanatti daa'ima kiyyaaf jecha achi turuun waan narra tureef akka waan homaa hin argineettin callise.''
''Battala jalqabaa mana kitaabaa deemeen kompiyuutara fayyadamee mosaajii basaasaa inni narratti fayyadame adda baasuu eegale.
Wayita kana maraannaan an ji'ootaaf keessa ture deebii argachuu eegale. Waanti hundi ifa ba'uu, daadnii qabachuu eegale.''
Mosaajiin basaasaa 'Stalkerware' yookiin ammoo 'spouseware' jedhamee beekamu mala basaasaa jabaa kan ta'ee fi ifaan ifatti online kan gurguramuudha.
Mosaajii kana fayyadamuun ergaawwan bilbilarra jiran hundi ni dubbifamu, wanti screen bilbilaa irra jiru hunduu ni waraabama, GPS ni uggurama, kaameeraadhaan waan namni sun hojjetu hundu waraabuun ni danda'ama.
Tips to avoid being victimised:
Don’t leavedevice unattended – most software requires physical access
Ditch fingerprintlock - a partner can use your print while you sleep
Add security app- antivirus software can also detect spyware and remove it
Akka gabaasa dhaabbata cyber-security 'Kaspersky'tti namoonni mosaajii kana meeshaalee elektirooniksii isaaniirratti argan bara darbe keessa dhibbeentaa 35n dabaleera.
Qorattoonni dhaabbata kanaa bara keessa qofa hanga ammaatti meeshaalee elektirooniksii namoota 37,532 irratti mosaajiin 'Stalkerware' argameera.
''Namoonni hedduun desktop ykn laptop isaaniif eegumsa gochuu danda'u garuu bilbila mobaayilaaf eegumsa hin taasisan.'' jedhu.
Argannoon Kaspersky akka mul'isutti mosaajii stalkerware fayyadamuudhaan Raashiyaan tokkoffaadha.
Indiyaa, Biraaziil, Ameerikaa fi Jarmaniin wal duraa duubaan lammaffaa hanga shanaffaarra jiru. UKn ammoo sadarkaa saddeettaffaarra jirti.
Eemiin erga kompiyuutarri ishee ugguramuu amantee booda teeknooloojiirraa amantii dhabaa dhufte.
Namni biraa Jessica jedhamtus mosaajii basaasaa 'stalkerware' kanaan miidhamteetti.
Abbaan manaashee duraa sagalee guddistuu ykn micro phone bilbilashee fayyadamuun waan isheen hiriyaa itti dhiyaattu waliin dubbattu hunda dhaggeeffachaa ture.
Abbaa manaashee duraa waliin erga wal hiikanii turaniiru, ta'us garuu battaluma hiriyootashee waliin wal argitu bilbilashee cuftee konkolaataa keessa dhoksiti, ammallee!
Namni Dhaabbata tola ooltummaa nageenyummaa meeshaalee eletirooniksii keessa hojjettu Gemma Toynton haalli kun miidhaa hamaa namarraan ga'a jetti.
''Warri mosaajii basaasaa fayyadaman kompiyuutaraa fi mobaayila namaatti dhimma ba'u. Kanarraa kan ka'e namoonni teeknooloojiirraa abdii kutataa jiru. Kun jireenya kee balleessa''.
Lammii Ameerikaa kan taate Eemiin yeroo ammaa kana abbaa manasheetiin wal hiikanii irraa fagaattee jiraatti.
Abbaan manaashee duraa kun kallattiidhaan akka hin bilbilleef ajaji darbeera.
Waa'ee eegumsa daa'imaa ilaalchisuun wayita itti dubbatuu fedhu karaa ergaa barreeffamaa qofa akka ta'u ajajameera.
Mosaajiin yookiin Softiweeriin namoonni fayyadamiin ittiin nama basaasan kun wayita bilbila nama basaasamuurratti fe'amu hin argamu.
Garuu waan namni hojjetaa oolu hundaa galmeessee gara nama mosaajii basaasaa fe'ee sanatti erga.
Namoonni yakka akkanaa raawwatan yoo qabaman adaabbii akkamiitu isaan mudata kan jedhu seeraan wanti taa'e jiraachuu baatullee akkaataa seera bara 1997 ba'e kan mirga nama karaa interneetii hacuucamuuf dhaabateetiin ni adabamu.
Teekinooloojii akkanaa to'achuurratti xiyyeeffatamuu akka qabu dhaamu Eemii fi namoonni akkashee miidhaman biroon.


text:
Naayil
Naayil maqaan jedhuu kan dhufee Afaan Ijiipti irrayi. Naayil laga gara kaaba yaa'u kan Afrikaa keessatti argamu yoo ta'u addunya keessatti dheerinaan laga dhericha jedhamee beekkama. Naayil tributary (bishaan kara irratti isatti makaman yookan isaa irra gargar ba'an) lama qaba. Kunis Waayit Naayil(White Nile) (White Nile) fi Biluu Naayil(Blue Nile)dha. Haa ta'u malee, Biluu Naayil bishaan guddoo Naayil kan keessaa burquu fi biyyee badhadha kan qabu dha. Kan duraa Waayit Naayil immo dheerinaan Biluu Naayil ni caala. Waayit Naayilin African Great Lakes jiddu Afrikaa (Afrikaa Giddu galaa)tti argamu ka'a. Lagni kunis madda (burqaa) dheeraa kibba Ruwaandaa qabatte, achii ka'e gara kaabaa adeema, innis kanneen keessaa ba'uun adeema: Tanzaaniyaa, Haroo Viktooriyaa, Yugaanda fi Kibba Sudaan. Biluu Naayil immo Haroo Xaanaa Itoophiya kessatti argamu jalqabe, kibba-baha irra gara Sudaan senna. Lagi lamaan (Biluu Naayil fi Waayit Naayil) dhihoo Kaartum (magaalaaa guddoo Sudaanit) wal-qunamu.
Kutaan laga kaabatti argamu bayyinaan gammoojjii keessa adeema, kunis Sudaan gara Ijiipti adeema. Bara durii ansee qarommi Ijiipti laga kan irratti kan hundeffame ture. Ummatti bayyen Ijiipti fi annotti baayyee Ijiipti keessatti argaman (biyyotta qarqaratti argaman malee) hundinu qarqara Sulula Naayil kaaba Aswaanitti argamatti argamu. Bakki adda fi senna Ijiipti baayyeen Ijiipti Durii qarqara laga Naayil kanatti argamu.
Naayil bakki itti dhabatu River delta guddicha kan gara Galaana Meditiraaniyaaniiit jigutti dha.


text:
Dubbii Iimaana Diigu-Kutaa 13.1
Amantii Irraa Murtii beekkamaa mormuu
1-Jalqaba irratti mata-duree kutaa kanaa: “Amantii irraa murtii dirqamaan beekkamu mormuu” hiikna. Asitti mormuun hiika waakkachuu, amanuu dhiisu fi mirkaneessu didu qaba. Amanti irraa dirqamaan murtii beekkamaa jechuun: murtiiwwan amantii irraa wanta zaahiraa (ifaa) namoota addaa kan akka aalimmanii fi namoota wali gala biratti beekkamaa ta’ee fi aalimman wali galtee jala muraa irratti wali galaniidha. Fakkeenyaf kan akka salaataa, zakah, fi kkf, wantoota haraamaa ifaan ifatti dhoowwaman. Fakkeenyaf kan akka ribaa (dhala), zinaa, khamrii fi kanneen biroo. Kunniin hundi amanti keessatti murtiwwan beekkamo ta’aniidha.
Akkuma beekkamu: iimaanni murtii Rabbii olta’aa fi murtii Ergamaa Isaa sallallahu aleyh wassallam dhugoomsu irratti kan dhaabbateedha. Murtiiwwan kanniin keessaa barbaachisoo fi jabaa kan ta’an, murtiiwwan amantii irraa shakkii tokko malee dirqamaan beekkamaniidha. Kanaafi, Ibn Taymiyaan ni jedha: dirqamoonni zaahiraa dirqama ta’uutti amanuu fi wantoota dhoowwaman zaahiraa dhoowwama ta’utti amanuun hundee iimaanaa fi bu’uura amantii gurguddaa keessaa tokkoodha. Namni kana waakkatu akka wali galtee Muslimootatti kaafira.” (Majmuu’al Fataawaa 12/497)
Bakka biraatti akkana jedha: Halaalli wanta Rabbii fi Ergamaan Isaa halaala godhan, haraamni wanta Rabbii fi Ergamaan Isaa haraama godhaniidha. Amantiin wanta Rabbii fi Ergamaan Isaa karaa godhaniidha. Wanta Rasuulli sallallah aleyh wassallam karaa godhee keessaa bahuun eenyufillee hin ta’u. Suni shari’aa abbootin taaytaa namoota qabsiisuu qabaniidha. Mujaahidonnis isarratti qabsaa’un isaanirra jira. Nama tokkoon tokkoon irra isa (shari’a) kana hordofuu fi gargaarutu jira.” (Majmuu’al Fataawaa 35/372)
Murtiin dirqamaan amantii irraa beekkamu kan namni isa mormee akka kaafiratti ilaallamu kuni hidhaa beeku fi daangeessu danda’amu qaba: Shaafi’iin akkana jedha: Beekumsa irraa beekumsa wali galaa nama sammuun isaa moo’atamee malee namni umrii saalfannaa irra gahee wallaalu hin qabnetu jira. fakkeenyaf, salaata shanan, sooma ji’a Ramadaanaa, yoo danda’an beeyti hajjuu, qabeenya isaanii keessatti zakaa, isaan irratti zinaa, haqa malee ajjeessu, hanna, khamrii dhoowwu Isaa fi kan kana fakkaatan… Beekumsa irraa gosti kuni wanta Kitaaba Rabbii keessa jiruu fi warra Islaamaa biratti haala wali galaatin argama. Awwaamni isaanii awwaama darban irraa ni odeessu. Dhaloonni darbees Ergamaa Rabbii irraa ni gabaasu. Gabaasaa fi dirqama ta’uu isaa keessatti wal hin morman. Beekumsi kuni beekumsa wali galaa dogongorri keessatti uumamu fi hiikni isaa jijjiramuu hin danda’amneedha. Isa keessattis wal mormuun hin hayyamamu.” (Ar-Risaalah fuula 357-359)
Bakka biraattis akkana jedha: “Wanti keeyyata Qur’aanaa ifa ta’ee ykn sunnaan irratti wali galame, isa keessatti uzriin kan citeedha. Isaan lamaan keessaa tokko keessatti shakkuun hin ta’u. Namni fudhachuu dide, akka tawbatu gaafatama.” (Madda olii fuula 460)
An-Nawawiin murtiiwwan kunniin wali galteen (ijmaa’an) mirkanaa’aa fi ummata biratti beekkamaa akka ta’e ni mirkaneessa. Ni jedha: “Yeroo ammaa kana amantiin Islaamaa babal’atee jira. Beekumsi zakaan dirqama ta’uu hanga namoonni addaa fi wali galaa beekanitti, wallaalaa fi beekaan keessatti wal qixxaatanitti Muslimoota keessa faffacaa’e jira. Kanaafu, eenyullee kana (dirqama zakaa) mormuuf hiika jijjiruu isaatiin dhiifamni isaaf hin godhamu. Haaluma kanaan, dhimmoota amanti keessaa wanta ummanni irratti wali galee nama mormee hunda keessatti dhimmichi akkanuma, beekumsi isaa kan babal’atee yoo ta’e, kan akka salaata shananii, ji’a Ramaadaana soomu, janaaba irraa nafa dhiqachuu, zinaan, khamriin, dubartoota mahram fuudhun dhoowwamaa ta’uu…
Wanta irratti wali galamuun (ijmaa’a) isaa karaa beekumsa addaatiin beekkamaa ta’e kan akka niiti irratti adaadaa ishii nikah hidhachu dhoowwamaa ta’uu, namni osoo beeku fira ajjeese kan hin dhaalle ta’uu, dhaala irraa akkawoon tokko jahaffaa akka qabdu fi murtiiwwan kana fakkaatan, namni kanniin morme hin kafaru. Beekumsi kanaa ummata bal’aa keessa waan hin babal’anneef dhiifamni isaaf godhama.” (Sahiih Muslim bi sharih An-Nawawi 1/205)
Qaraafanis nama wanta amanti keessatti irratti wali galamee morme kaafira godha, garuu namni kuni kaafira ta’uuf wanti inni morme wanta irratti wali galame fi beekkamaa ta’uu qaba. Ni jedha: Namni wanta irratti wali galamee morme ni kafara jedhamee guutumaan guututti hin guduunfamu. Kana irra, wanti irratti wali galamee amanti keessatti beekkamaa ta’uu qaba. Dhimmoota meeqatu irratti wali galamee garuu aalimman muraasa malee kan hin beeknetu jira. Dhimmoota akkanaa kan irratti wali galamuun isaanii dhokataa ta’e mormuun kufrii miti…” (Al-Furuuq 4/117)
Gabaabumatti, namni wantoota dirqaamaa amanti Islaamaa keessatti irratti wali galame fi ummata keessatti beekkamaa ta’e mormee fi fudhachuu didee, ni kafara. Fakkeenyaf, namni salaata shanan, zakaa, sooma ji’a Ramadaanaa, hajjii fi kkf mormee fi fudhachuu didee ni kafara. Ammas, wanta haraamaa irratti wali galamee fi ummata keessatti beekkame, kan akka zinaa, ribaa (dhala), khamrii fi kkf mormee ni kafara.
2-Amantii irraa wanta dirqamaan beekkamu mormuun kufrii ta’u erga ifa ta’e, mormiin kuni bifoota adda addaa akka qabuu itti akeekna. Tarii mormii ifaa ta’uu danda’a. Fakkeenyaf dirqama salaataa ykn zakaa mormu (salaanni ykn zakaan dirqamaa miti jechuun mormuu)… ribaan ykn khamrin halaala akka ta’e dubbachuu…Yookiin wanta wali galteedhaan halaala ta’ee kan akka daabboo, bishaanii fi kkf haraama jechuu. Mormiin hiika jijjiruu badaa lugaa Arabiffaa keessatti hin fudhatamne ta’uu danda’a. Kan akka hiika jijjiru Baaxiniyyah akkana jedhanii: Hojiiwwan dirqama (waajiba) ta’an maqaalee dhiirotaa jaalallo isaanii akka ta’an ajajamaniidha. Wantoonni dhoowwaman maqaalee dhiirotaa isaan irraa akka qulqullaa’an ajajamaniidha.” Ulamaa’onni kufrii warra akkana jedhanii irratti wali galanii jiru. Akkasumas, suufiyya irraa wanta jallattoonni jedhan: “namni sadarkaa yaqiina irra gahe dirqamoonni (hojiiwwan waajibaa) isarraa bu’u.” Jechuun odeessan bifa mormii keessaa tokko.
Murtii kufrii keessatti wanta mormii kanatti dabalamu qabu keessaa tokko, namni tokko murtii amantii keessatti beekkame kana ni amana, garuu murtii kana fudhachuu diduu isaa beeksisa, Rabbii olta’aaf buluu ni dida, osoo beeku faallessu fi of tuuluu irraa kan ka’e murtii kanaaf masakamuu ni dida. Ibn Taymiyaan dhimma kana bal’inaan ibsee jira. Ni jedha:
“Dhugumatti, Rabbiin isarratti haraamaa akka godhee amanuu fi wanta Rabbiin dhoowwe fi dirqama godhee keessatti Isaaf masakamuu isaa amanuu waliin gabrichi zanbii yoo hojjate, inni kuni kaafira miti. Haa ta’u malee, Rabbiin akka haraama hin goone yoo amane ykn haraama godhu Isaa amanee garuu haraama godhamu kana fudhachuu ni dida, Rabbiif buluu fi masakamuu dida, inni kuni takkaa waakkataa takkaa immoo osoo beeku kan faallessu ta’a. Kanaafi akkana jedhu: Namni akka ibliisatti of tuuluu irraa kan ka’e Rabbiin faallesse ni kafara. Garuu namni dharra’uu (garmalee fedhuu) irraa kan ka’e Rabbiin faallesse akka ahli Sunnah waljam’aa inni hin kafaru. Kan kafarsiisu khawaarija qofa. Namni of tuuluun Rabbiin faallessu, osoo Rabbiin Gooftaa isaa ta’uu dhugoomseyyu, beekaa Isa faallessu fi mormuun isaa dhugoomsu kana faallessa. Ibsi kanaa: namni wanta dhoowwame (haraama) halaala gochuun hojjatu, akka wali galteetti inni kaafira. Sababni isaas, namni wanta Qur’aanni haraama godhee halaala godhu Qur’aanatti hin amanne…” (As-Saarimul Masluul fuula 521-522) (Fkn, namni hojii haraamaa kan akka dhugaati nama macheessu halaala (hayyamamaadha) jedhe dhugu, inni kaafira.)
Haala kanaan wanti kufrii ta’ee ni beekkama. Akkasumas, amanti irraa murtii dirqamaan beekkame mormuun itti dabalama. Kunis kan ta’u, murtii Rabbii akka ta’e beeku fi amanu isaa waliin murtii kana fudhachuu dhiisu fi diduudha.
Asitti sababni kufrii dhugoomsu didu osoo hin ta’in: dhiisu, deebisuu fi diddaadha. Kanaafi, Rabbiin Kitaaba Isaa keessatti kufrii kijibsiisuu fi kufrii garagaluu wal qabsiise. Sababni isaas, lamaan isaanitu gargar waan ta’aniif. (Kufriin kijibsiisu odeefannoo Rabbiin subhaanahu beeksiiseen wal qabata. Kufriin garagaluu immoo ajajoota Rabbiin ajajeen wal qabata.) Akkuma Rabbiin olta’aan jedhe:
“(31)-Hin dhugoomsine, hin salaanne. (32)-Garuu kijibsiisee garagale.” Suuratu Al-Qiyaamah 75:31-32
(Asitti namtichi kaafirri kuni wanta Rabbiin beeksise hin dhugoomsine. Kana irra ni kijibsiise. Kanaafu, kuni kufrii kijibsiisuti. Ammas, wanta gurguddaa Rabbiin itti ajaje keessaa salaata hin salaanne. Kana irra, garagalee deeme. Kuni kufrii garagaluuti.)
Ammas ni jedha:
“Ishii kan seenu hin jiru dararamaa malee, kan kijibsiisee fi garagalee.” Suuratu Al-Layl 92:15-16
(Nama dararamaa keeyyattoota Gooftaa isaa kijibsiisee fi irraa garagalee malee Ibidda Jahannam kan seenu hin jiru.)
Yommuu Rabbiin ibliisaan Aadamiif sujuudi jedhee ajaju, sujuudu ni dide. Kanaafu, of tuuluu irraa kan ka’e Rabbiif ajajamu dide. Rabbiinis azza wa jalla kufrii isarratti murteesse. Ni jedha:
“Yommuu Malaaykotaan “Aadamiif sujuudaa” jenne [yaadadhu]. Ibliisa malee isaanis ni sujuudan. [Ibliisni] didee fi of tuulee kaafiroota irraa ta’e.” Suuratu Al-Baqarah 2:34
Madda:
“Nawaaqidul Iimaani al-qawliyah wal amalayah” fuula 242-245 Abdulaziz bin Muhammad


text:
Muddee 1,2015 Gabaasa Qeerroo Gimbii
Mootummaan wayyaanee humna dafee qaqqabaa fi kora bittinneessaa kan Oromiyaa hidhannoo hiikkachiise.
Wayyaaneen hidhattoota kora bittinneessaa fi humna dafee qaqqabaa Oromiyaa magaalaa Gimbiitti ed hidhannoo isaanii irraa hiikkachiisuun Qeerroon gabaasee jira. FDG aanaa Ayiraa, wanjoo fi Gimbiitti kaleessaa dhoween waraanni wayyaanee biyyatti hin hafne magalaa Gimbii dhufee buufate jedha Qeerroon. Battala kanatti uummata hedduutu qabame reebame hidhaatti guurame. Sababa kanatti poolisoota Oromiyaa fi kora bittinneessaa oromiya irraa ergamee gara sana jiru irraa hidhannoo hiikkachiisuun Qeerroon gabaasee jira. Yeroo ammaa kanatti magaalli Gimbii buufata waraana wayyaanee taatee argamti. Uummanni mirga keenyaaf falmachuu hin dhaabnu jechuudhaan itti fufee jira.
Baalee Roobetti FDG eegalee jira. Halkan edaa Qeerroon waraqaa bittimsuun
– Barataan kamuu ka’ee mirga isaa akka falmtu waamicha taasie
– Mormiin master pilaanii yoomiyyuu akka hin dhaabbanne waamichi bakka uummanni argutti maxxanfamee bule
– Sirbootni qabsoo Qeerroodhaan dhageessifamaa bulan haaluma kanaan guyyaa har’as kan itti fufee jiru tahuu Qeerroon yeroo ammaa gabaasaa
jira. Waraanni wayyaanee magaala Roobee buufatee jira.Itti Fufa FDG! Oromiyaan ni bilisoomti


text:
Hegeree Oromiyaatin
Sabbonaan Oromo Obbo Mohammed Abu Baker Mohammed Hunbannaa Guraandhala 3/2015tti Kiniyaa Magaalaa Naayrobitti Du,aan Addunyaa Kanarraa Boqatee jira.
Obbo Mohammed Abu Baker (Maammadeem) bara 1936tti Abbaa Isaa Baker Mohammed Hunbanna fi Haadha Isaa Aadde Aashaa Yousuf Logee irraa Baha Oromiyaa Aanaa Konbolchaa Araddaa Eeguu Ganda Hunbannaa bakka ja’amtutti dhalatee guddate .
Wayta Umriin Ganna 10 geyu Haadha Isaa Addee Aaishaa Waliin Magaala Dirree Dhawaatti gale ture.
Erga Barnota Sadarkaa Duraa Xumuree Magaalaa Asmaraa Demee shuferummaa baratee Hayyama Konkolaata baafate ture.
Kanaan boda Dirree Dhawatti Debi’ee shuferummaan yero dheera erga Ummataa Isaa tajaajilaa turen boda , Bara bulchiinsa Sirna Dargii keysa 1979tti biyya bahee Ijabutii galee ture.
1980raa kaase hamma 1998 Biyya Sa’udii Arabiyaatti jiraachaa ture.
Biyya Da’udii keysatti Nama Oromo ka dura ” Tireellaa yk Makiinaa fe’inaa ” dhunffaa isaa qabachaa ture tahunii bekkama.
Obbo Mohammadeen Abbaa Ijolle Afuriti isaanis kan Addaan Kanadaa Awstaralia fi Sa’udii Arabiyatti Addaan jiraachaa jirani.
Obbo Mohammed Abu baker erga Sa’udiirraa gale finfinnerraa mana jirenya bitatee iraachuuf yaadulle Keysatti jiraachuu hin dandenye, sababni isaas wayyaanen waan rebamaa turef 2006 keysa gara biyya kiniyaatti Qabenya isaa hunda dhiise Mataa isaa qofaan bqachuun haareyaan jiru baqaatiif saaxilime ture.
Obbo Mohammadeen Gaafa Sa’udii jiru Hiriyyota Isaa Kan akka Araaso Boru , Hunde , Aliyyii Shaafi Yosuf Yamanii Sabiti Abdalla fi Ahamed Abdallaa Akkasuma Aliyyii Abbaas fi kadiir Martuufaa waliin Tokkummaa Hojjattota Oromota Riyaad (THOR) akka jaaramu gochuu keysatti qoda guddaa qaba.
Haati Manaa fi Ijollee isaa Aaddee Sa’adaa Abdullee Shararii 2009 keysa Magaalaa Dirree Dhawaatti Du’aan Adunyaa kanarraa boqachuun isii ni yaadatamaa.
Obbo Mohammed Abu Baker biyya kiniyaa baqattummaan keysatti jiraachaa jiru sanitti dhukkuba Sukkaraan erga yero dheeraa dararamaa tureen Guraandhala 3/2015tti Duti waan ollef Du’aan Addunyaa kanaraa Boqatee jira.
Ijolle isaa Akkasuma firaa fi Aalii isaaf hundaaf jajjabina hawwaa Obbo Mohammed Abu baker yk Maammadeef Araaramaa fi Jannataan si haa qananiisu jennaani.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Eddoo Addaa Addaatti Hiriira-mormiitifi Gaffilee akka OPDOtti Deebisuu Hindandeenyen Dhiphachaa Jirti
OPDOn biyyaa addaa addaatti mormiin ishe muuddata jira. Haaluma kanaan magaala Stockholm/Sweden irratti gaafa Guraandhala 7, 2015 gaaffileen dantaa oromoo kallattidhaan ilaalatan heddu kaan gaafataman yoota’u ergamaan OPDO, Dhaaba Dabalee akka OPDOti hanqni akka jiru ammanuuf dirqamuus deebi sirri itti kennu hindandeenye, silaays akka deebsu hindandeenye beekamaadha. Gaaffileen dhiyaatan dhimoota akka: Maqaa investmantiitin badiin oromoo irra gahaa jiru, Aangoo OPDO kan TPLFn danga’e ta’u isaa, Dhimma Finfinnee fi rakko oromoo, Ugguramuu guddina Afaan Oromoo fi aarti, Ugguramuu bilisummaa amantiilee fi miidiyaa (media) fii Rakkoolee daangaa Oromiyaa irratti kalattiidhan kan xiyyefatan ture. Gaaffilee ka’an keessa hangi tokko kan armaan gadi kana:
- Oromiyaa misomsaa jirraa jechaa nama biyyaa ala jiru afaanfajjesuuf odeessa jirtu. Ilmaan oromoo tiif garu mana hidhaa babaldhisaa jirtu. Kuni misomaa?
- Oromoon eddoo baayyedha (Finfinnee, Harargee, Baalee kkf) buqa’a jira. Keessumattu Oromiyaa bahaa irratti humni mootummaan qawwee hindhachiise ilmaan oromoo ajjeesaa lafaa fi qabeenya irraa saama jira. Issin warri OPDO maal eegdu yeroo ummanni dhumu kana? Yoo qawwee dhabdaan seerri jira jettan kuni ho maaf badii kana ittisuu dadhabe?
- Maqaa investmentitin ilmaan oromoo manca’a fi baqataa jira, nannoon summidhaan badaa jira. Badii kanaatti OPDOn itti hingaafatamtu?
- Finfinneen Magalaa gudditti Africa oso ta’eyyu maalif bulchiinsa Oromiyaa jalatti hingallee?
- Afaan Oromoo guddisne jettu, garu Afaan Oromoo maalif hanga amma afaan federalaa gochuu dadhabdan?
- Ijjoollee oromoo harka qullaa ba’ani mirga isaani waanta gaafataniif qofa, waraana Agazitiin rasaasan dhumuun isaani isin warraa OPDO hingaddisiisu?
- Biyyaa bulchaa fi misomsaa jirraa jettu, garuu akkuma OPDOtti amata 20 oliif ilmaan oromoo sadarkaa angoo murteessa ta’an kan akka muumchaa minsteeraa, minsteera dhimma alaa kkf qabachuu hindandeeny. Kanaafu OPDOn biyyaa bulcha hinjirtu. Hanga yoom akanatti itti fuftu?
- Minsteera ittisaa keessa ilmaan oromo sadarkaa olaanatti akka hinguddanne ugguramani, sadarkka gadi aanatti qabamani jiraachun isaani kun akka OPDOtti maaltu isinitti dhagayama? Hangaa yoomitti ofifis sodaachaa ummataas ficisisaa jiraattu?
- Dimookraasi guddisaa jirra jettu, gamaa biraatin ammoo dhaabolee akka OFC (oromo federalist congress) akka dorgomee hininjifanne ugguraa jirtu. Ilmaan oromoo barumsaa ga’a qaban kara OFC dorgomaani akka hininjifanne gochuun kun dimookirasii dagaagsudha?
- Ilmaan muslima waanuma mirgaa amantaa isaanii gaafataniif qofa ajjeefamun kuni maali?
- Hawaasa oromoo dubbifna jechaa biyya alaa keessa deema jirtu. Garuu bakka hundatti oromoota osoo hinta’in saba biraatu isin simachaa jira. Walga’i keessan Tigrootatu hordofa jira. Kuni isiin hinqaanessu?
Deeggartootni OPDO/TPLF tokko tokko OPDO dhaaf harka dhau’uf kan argamani turan carraa akka hinargannee waan ta’ef akkasumaas gaffilee armaan olii kanneen yeroo dhagayaan sodaatani osoo yaada deegarsaa hinkennin bahuuf dirqamanii jiru.


text:
Naannoo Gambeellaa aanaalee saddeet keessatti guyyaa tokko qofatti lammiiwwan kuma 63 ol balaa lolaa tasaatiin buqqa’uu isaanii mootummaan naannoo Gambeellaa Addis Maaledaatti beeksise.
Hoogganaan tajaajila hooggansa yaaddoo balaa naannoo Gambeellaa Gaatbeel Muun Addis Maaledaatti akka ibsanitti; aanaalee naannichatti argaman saddeetitti Hagayya 18 bara 2014 guyyaa tokko qofatti balaa lolaa tasa uumameen lammiiwwan kuma 63 fi 970tti siqan qe’e isaanii irraa buqqa’uuf dirqamaniiru jedhan.
Naannichatti lolaan hamaan uumamee lammiiwwan yeroo lammaffaaf akka buqqa’anii fi hanga Addis Maaledaan odeeffannoo kana qindeessitetti baay’inni buqqaatotaa kuma 75 ol ga’uu hoogganticha irraa mirkaneessiteetti.
Balaan tasaa kun aanaalee Gambeellaa, Jiruu, Akooboo, Waltaafoo, Jikawoo, Laaree fi aanaalee kan biraa lama keessatti kan mudate yoo ta’u; bakkawwan kanatti rooba roobeen dabalatatti lolaan naannoo Oromiyaa Gambeellaatti dhiyaatanii jiran irraa gara naannichaatti seene ka’umsa balaa kanaa ti jedhameera.
Instiitiyuutiin meetirooloojii Itoophiyaa naannichatti balaan lolaa uumamuu akka danda’u eeruu isaa hordofee; mootummaan naannoo Gambeellaa hojii qophii duraa kan raawwate yoo ta’es; balaan lolaa tasaa kun kan yaadamee fi humnaa ol ta’uu isaatiin buqqaatota baraaruun akka hindanda’amin himaniiru.
Lammiiwwan buqqa’an gara bakkawwan gogaa dha jedhamuun yaadamaniitti hojiin geessuu fi qubachiisuu raawwatamuu fi deeggarsa namoomaa nyaataa fi nyaata hintaane hojiin dhiyeessuufii raawwatamaa akka jiru hooggantichi dubbataniiru.
Balaan lolaa kun qabeenya irras balaa hamaa kan qaqqabsiise yoo ta’u; fakkeenyaafis aanaa Laareetti qofa hojii calaluu taasifameen beeladoonni maalaa 386; re’een kuma tokkoo fi 558; hoolaan 179; luukkuun kumni tokkoo fi 226 du’u isaanii fi qabeenyaa biraa irras miidhaan qaqqabuu himaniiru.
Dabalataan aanaalee torba keessatti miidhaan walqabataan akka uumamee fi mootummaan naannichaa ka’umsa miidhaa kanaa qulqulleessaa akka jiru beeksisaniiru.
Mootummaan naannichaa yeroo itti aanutti bakkeewwan eeraman kanaa fi kan biraatti balaan akka hinuumamneef hanga danda’ameen hojiin of eeggannoo hojjetamaa jira jedhaniiru.
Naannoo Gambeellaatti torban tokko dura aanaalee jaha keessatti uumamee kan ture balaan lolaa marsaa jalqabaa akkasuma lammiiwwan kuma kudha tokko ta’an naannoo isaanii irraa buqqiseera.
Naannichatti waggaa darbe balaa lolaa akkasuma uumameen lammiiwwan kuma 13 ta’an qe’ee isaanii akka buqqa’an ni yaadatama. Balaa lolaa uumamee tureen lammiiwwan buqqa’an deebisanii bayyanachiisuun humna kiyyaa ol waan ta’eef mootummaa federaalaatiif waamicha yoon dhiyeesses deebii atattamaa hinarganne jechuun isaa ni bekama.
Naannichi humna qabuun hanga danda’ame deeggarsa zayitaa fi daakuu furnoo yoo taasises; gargaarsichi garuu gahaa hinturre jedhameera.
Buqqaatotaaf da’oon akka hinijaaraminiif kan himamee ture yoo ta’u; buqqaatonni bakka daangaa Sudaan-kibbaatti dhiyaatutti daandii cinatti qubatanii waan jiranuuf wayita bokkan roobu rakkoo hammaataa keessa akka jiran himamuun isaa ni yaadatama.
አዲስ ማለዳ Hagayya 21 2014 No 63


text:
Waxabajjii 9, 2022
ABOn, xalayaa gaafa 06-06-2022 lakk.022/xly-abo/2022 gara Partii Kongiresii Federaalawaa Oromoo (KFO) barresseen haalli itti fayyadama alaabaa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) seera biyyattii fi hariiroo dhaabbilee lameen tiksuun akka ta’uu malu gaafachuun keenya ni yaadatama.
Hafurrii fi ergaan xalayaa sanaa gabaabaadha. Haafuurri xalayaa sanaa waanni sirreeffamuu malu dhaabbillee gidduutti wayita umamu karaa seeraa, naamusaa fi walkabajuun sirreeffamu qaba kan jedhu ture.
Addi Bilisummaa Oromoo erga alaabaa kana ibsituu kaayyoo isaa godhatee raggaasifatee, akka mallattoo dhaabichaa godhatee qabsoo bara dheeraa ittiin haa hogganu malee, akka faajjii qabsoo Oromoo maraatti ilaala. Faaruun, ibsi, jechi, fi miirri ABOn alaabaa kanaaf qabu kanuma mul’isa. Alaabaan kun kan ABOti jechuun kan Oromoo miti jechuu akka hin taane ifaadha. Kan Oromooti jechuunis kan ABO hin ta’u jechuu miti. Seenaan ABO, seenaan Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBO) fi seenaan qabsoo baroota shantamaa asii Oromoo akka waligalaatti wal-hidhate jira. Kana irratti, osoo beekanii yookin hin beekin atakaaroo hin feesifnee kaasuun eenyuunu hin fayyadu.
Alaabaa kanaaf miseensoti ABO, hogganni fi deggertoonni dhaabichaa akkasumas ummati Oromoo bal’aan walbira dhaabbachuun seenaa ummata cunqurfamaa keessatti, wareegama ol’anaa fi cululuqaa ta’e irratti baasan. Addatti ammoo hogganooti fi miseensoti ABO alaabaa kanaa waliin irbuu fi kakuu lubbuu qabu. Miseensi ABO yeroo dhaaba kanatti dabalame qabsoo seenu alaabaa kanaaf kaayyoo ABOtiif irbuu seena. Hanga har’aatti wareegamni bahe; lafeen itti caccabe; dhiigi itti dhangala’e; maatiin itti tamsa’e qabsoo keenyaaf utubaa hin raafamne ta’ee jira. Alaabaan kunii fi qabsoon ABO Oromoo tokkoomsuu fi akkasumas ummata carraa tokko, kaayyoo tokko fi fedhii bilisummaa fi walabummaa qabu tokko uumuu keessatti shoora akkaan mul’ataa ta’e qaba. Alaabaa kana kan eeggatu, tikfatu, kabajatu akkasumas bor abjuu keenya sanaan nu gahuu ummata bal’aa Oromooti. Dhaabni kamiyyuu alaabaa seenaa akkanaa qabduu; abjuu fi hawwii Oromoo muli’ftu; bilisummaaf walabummaaf asxaa taate ni kabaja, ni eegas jennee amanna. Ummatni Oromoo wareegama alaabaa kanaaf gumaachee fi gumaachaa jiru, hawwii billisummaa fi walabumma bakkaan gahachuuf faajjii isaa godhatee addunyaatti ibsatuuf taahuun ifaa dha.
ABOn ummati Oromoo alaabaa kana akka qabeenya fi asxaa isaatti fudhachuu isa gammachuu guddaa irraa qaba. Kaayyoon ABOn bilisummaa fi walabummaaf qabu ummata keenya biratti jaalatamuu fi fudhatamu akka ta’etti hubata. ABOn aktivistoonni fi gartuuleen alaabaa kana qabatanii socho’aa turan qaamuma kanaa godhee ilaalaa har’a gahe. Kanaaf fayyadamuu aktivistootaa ilaalchise guyyaa tokko yaada mormii kaasee hin beeku. Ummati Oromoo hiriira dantaa Oromoo tiksu kamirratti; duula dipilomaasii ummataa irraatti; dhimma Oromoo biyyoota biroof ibsamu irratti; gaafii Oromoo Mootumma Gamtoomaniif (UN) dhihaatu irratti; yookin guutuu addunyaaf dhihaatu irratti fi dhimma hawasaa irratti akka mallattoo enyummaa fi asxaa sabummaa isaatti fayyadamuun mirga Oromoo maraati. Kanneen akkasi ABOn akka injifannoo kaayyoo isaafi kan Oromoo waligalaatti fudhata. Kaayyoon ABO ummata carraa tokko, biyya tokko fi hawwi tokko qabu uummuuf waan ta’eef.
Partileen Oromoo kan biroon alaabaa kaayyoo isaanii ibsu mata mataatti qabu. Hogganootni isaaniis akkuma hogganoota ABO kaayyoo dhaaba isaanii kan itti amananii fi kan ABO irraa adda tahe ittiin ibsatan alaabaa fi faajii mataa isaanii qabu. Akka seera biyya kamiittuu, kan biyya kanaa dabalatee, partileen siyaasaa alaabaa seeraan, aadaan fi seenaan kan mataa isaanii ta’e, kan dhimma siyaasaa kanneen akka walgahii, ibsa midiyaa, hiriira, xalayaa, asxaa waajjira isaanii, duula filannoo fi kannen kana fakkaatan irratti fayyadamu. Paartilee kunnnen alaabaa isaanii kaayyoo yookin sagantaa siyaasaa mataa isaanii bakka bu’u fayyadamuun ummataa burjaajii irraa oolchuu fi adeemsa iftoomsuuf fayyadamu. Yoo kana ta’uu baate partii addaa, sagantaa siyaasaa addaa, asxaa addaa dhaabboleen siyaasaa hedduun adduynaa irra jiraniif hin barbaachisu ture. Dhimmi alaabaa dhimma kaayyooti jechuudha.
Alaabaan dhaaba tokko sagantaa siyaasaa fi heera ittiin bulmaata dhaaba sanaa keessatti ifaan caqafamee qaama hariroo fi adeemsa paartilee biyya tokko masakuun raggaasifama. Kunis hojii fi adeemsa keenya guyyuu taliiga. Kan ABOf kan waa’ila keenya KFO haaluma kanaan hojiirra oole jira. Hariiroo kana walii tiksuun ammoo seera sanaaf itti gaafatama qabaachuu irra taree hariiroo keenya daran jabeessuuf walhubannoo gaarii tolchuuf nu gargaara. Xalayaa armaan dura KFOf barreeffame sana irrattis, hoggantooti dhaabbilee keenya lamaaniis seera lamaan keenyaayyuu waliif kabajuu malu jennee wal gaafanne. Dhaaba KFO fi hogganoota saanii waliin hariiroo ijaaraa qabna. Kuni ammoo qabxiilee waliigallu irratti fi dantaa Oromoo tiksa jennee amannuu irratti daran jabaannee akka itti hojjennu nu gargaara.
Yaada KFO waliin kaafne kana irratti walmormi ‘alaabaan kun kan Oromooti moo kan ABOti’ jedhu tokkollee hin kaafne. Ummati Oromoo ‘ni fayyadama moo hin fayyadamu’ jedhus hin kaafne. Ka’uus hin danda’u. Garuu dhaabni siyaasaa kamiyyuu alaabaa fi asxaa sagantaa isaa ibsuun alatti yookin ammo kan seeraan isaaf kennameen alatti sochii siyaasaaf (political mobilization) akka kan isaa ta’eetti fudhatee alaabaa dhaaba biroo fayyadamuun sirraffamu qabaa jenne.
Yaaddoo ummati keenya dhimmoota tokkommaa isaa tiksuu malaniif hin malle dammaqinaan ilaalu ni hubanna. Sun guddoo gaabiffamu qaba. Osoo waantoti rakkoo uumuu malan jedhanii yaadaman hin babal’atin karaatti wal-deebisuun ammoo tokkumma keenya daran jabeessa. Kanneen faallaa keenya dhaabbataniif tokkommaa Oromoo fi dhaabbilee Oromoo laaffisuuf halkanii guyyaa dalagan akka jiran dagachuu hin qabnu. Hariiroon dhaabbilee Oromoo waan wal-ta’ani irratti waliin hojjetan; waan wal-hintaane ammoo bulfatnii mala wal-hubannoo qabuun boruuf turfatanii itti deeman jennee waliin hojjataa as geenye diina Oromoof gammachuu hin kennu. Kanaaf ummati keenya, kanneen tokkummaa Oromoof dhippattani, burjaaja’uu irraa jabaadhaa of- eegaa jenna. Haala hayaataa fi kabaja qabuun akka waliin dubbatuuf ummata keenyaaf dhaamsa dabarsina.
Ummatni keenya alaabaa itti waliin wareegamne kana bifa fedhee fi ittiin sabummaa isaa dhaadessuu, faayatuu fi hawwii bilisummaa isaa ibsatu dhimma itti bahuuf mirga guutuu akka qabu gadi jabeessinee amanna, irra deebiin mirkaneessina.
Yeroo kana jennu, akka ilaalcha ABOtti, alaabaan kun sagantaa fi akeeka dhaabbateef akka ooluu kan tohatuu qabu ABO caalaa ummata itti wareegame dha jennee amana. Alaabaan kun kaayyoo bakka bu’uu fi sangantaa siyaasaa dhaabbatuuf qaba. Qaamni siyaasaa fi hoggannooti dhaabbillee siyaasaa sagantaa siyaasaa alaabaan sun dhaabbateen alatti sochii siyaasaaf fayyadamuu irraa akka of qusatan gaafanna. Gama keenyaanis alaabaa kaayyoo fi sagantaa siyaasaa keenya bakka hin buune sochii siyaasaaf hin fayyaadamnu fayyadamnees hin beeknu. Kana walii kabajuun hariiroof waayilummaa qabsoo nuu jabeessa, sochii siyaasaa keenyaa tartiiba fi sirna itti hora.
Alaabaan kun akkuma ammaan tana Oromoon offitti fudhatee akka sabaatti alaabaa isaa godhate, fuulduratti alaabaa biyyaa Oromiyaa fi mootummaa akka taatuu gochuuf ummata waliin qabsoo isaa itti fufa.
Injifannoo Ummata Bal’aaf!
Adda Bilisummaa Oromoo
Waxabajii 9, 2022
Finfinnee
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Finfinnee, Waxabajjii 12, 2010 (FBC) Hiriirri nagaa kaayyoo, jijjiirama Ministirri Muummee Mootummaa Federaalaa Dimookraatawaa Itiyoophiyaa Doktar Abiy Ahimad itti-gaafatamummaatti erga dhufanii booda fidaniif, deggarsaa fi beekamtii kennuu qabu Sanbat-Duraa fuul-dura keenyaa Waxabajjii 16 Finfinneetti akka geggeeffamu eegama.
Koreen Qindeessaa hiririchaa guyyaa har’aa dhimma hiriira deggarsaa kana irratti ibsa kenneera.
Ibsa kanaan akka eerametti kaayyoon ijoo hiririchaa jijjiirama yeroo ammaa biyyattiitti dhufe jajjabeessuu fi beekamtii kennuufiidha. Walumaagalatti, lammileen Itiyoophiyaa Ministira Muummee Doktar Abiy akka tumsan mirkaneessuuf garaa-garummaa malee kan irratti hirmaatan akka ta’u himeera.
Koreen kun Itiyoophiyaan nagaan ishee fuul-duraa akka mirkanaa’u, lammileen Itiyoophiyaa marti hiriira kana irratti hirmaachuun michummaa isaanii akka mul’isan gaafateera.
Hiriirichi Sanbat-duraa sa’aatii 1 irraa jalqabee Adda-babaayii Masqalaatti akka geggeffamuu fi jiraattota Finfinnee dabalatee kan naannoo Finfinnee akka irratti hirmaatan akka eegamu ibseera.
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Facebook Posts
BIIO Fulbaana 03, 2015- Dokumantiin Qorannoo Manufakcharing Industirii irratti xiyyeeffate waliin ta’iinsa Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaa fi Yunivarsiitii Saayinsii fi Teeknooloojii Adaamaatiin Baajata Qarshii Mil. 3.4 niin Afaan Oromiffaa fi Ingiliffaan qophaa’e karaa Hoogganaa Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Dr Tashoomaa Addunyaa fi Pirezedaantii Yunivarsiitii Saayinsii fi Teeknooloojii Adaamaa Dr Lammii Guutaa tiin wal harkaa fuudhinsi taasifamee jira.Sagantaa kana irratt Itti Aantootni Dhaabbilee 2nii dabalatee Beektootni Qorattootni Yunivarsiitichaa Dokumanticha qopheessanii fi Ogeessotni qoranicha irratti Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaa irraa hirmaaatan argamanii jiru. Dhuma irrattis Waraqaan Ragaa beekkamtii fi Galateeffannaa Qorattootaaf kennamee jira.Dokumantiiwwan qophaa’anis:1. “Oromia Manufacturing Industry Roadmap” (2021-2035)2. “Oromia Manufacturing Industry Strategic Plan” (2021-2035)3. “Oromia Manufacturing Industry Institutional set up” (2021-2035) ... See MoreSee Less
Biiroon Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Baga Bara Haaraa 2015 Nagaan Geessan jedha! Biirichi Carraa fi Poteenshaala Invastimantii Naannichi qabu beeksisuun Sochii Invastimantii Naannicha Keessatti gaggeeffamaa jiru daraan babal'isuu fi Bu'a qabeessa taasisuuf xiyyeeffannoo Guddaan hojjechaa jira. Abbootiin Qabeenyaa Biyya keessaa fi Alaa gara Naannoo keenyaa dhufanii "Invest" akka godhan karri Keenya Banaadha. Ayyaana Gaarii!Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaa!! ... See MoreSee Less
BIIO Qaammee 3, 2014- Biiroon Invastimantii fi Industirii Oromiyaa dhimma Bulchiinsa Ragaa (Data Base) irratti Hojjettoota Biirichaaf Magaalaa Adaamaatti Leenjii kennaa jira. Leenjicha kannaa kan jiran Hoogganaa Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Dr Tashoomaa Addunyaati. ... See MoreSee Less
BIIO Qaammee 2, 2014 -Biiroon Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Biiroo Pablik Sarvisii fi Misooma Qabeenya Namaa Oromiyaa fi Komishinii Siivil Sarvisii Fedaraalaa waliin ta'uun Sirna Bulchiinsa Odeeffannoo Qindaa'aa Siivil Sarvisii irratti Hojjettoota Biirichaa tiif Magaalaa Adaamaatti Leenjii kennaa jira.Hoogganaan Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Dr Tashoomaa Addunyaa Sagantaa Leenjii kana irratti argamanii Haasawa baaniinsaa taasisuun Teeknooloojii ammayyaatti fayyadamuun Ragaalee Mana hojichaa "System" tti galchuun ammayyeessuun murteessaa ta'uu fi leenjicha xiyyeeffannoo guddaan hordofuun Hojii qabatamaatti hiikuun baay'ee barbaachisaa ta'uu ibsuun leenjicha ifatti jalqabsiisanii jiru. ... See MoreSee Less
Biiroon Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Baajata Bara 2014 Mootummaan ramade irraa 2% Qarshii 596,441. 60 Daa'imman Saaxilamoo fi Namoota dhibee HIV tiin saaxilamaniif Deeggarsa taasiseBIIO Qaammee1 2014, -Biiroon Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Baajata Hojii Adeemsiftuu Bara 2014 Mootummaan ramade irraa 2% Qarshii 596,441.60 Daa'imman Saaxilamoo fi Namoota Harka qalleeyyii dhibee HIV tiin Saaxilamaniif Bulchiinsa Maggalaa Hoolotaa fi Godina Harargee Bahaatti walitti Namoota 43'f Deeggarsa taasisee jira. Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaatti Dursaan Garee Dhimma Dub/Daa'immaanii fi Dhimma HIV/AIDS Aadde Iteenash Gunjaa Hooggantootaa BIIO, Caasaalee Godinaa fi Magaalaa Galma gahiinsa Sagantaa Deeggarsaa kanaaf gumaacha taasisaniif galateeffatanii jiru. Sagantaa Deeggrsaa taasifame kana ilaalchisee Bulchiinsi Magaalaa Hoolotaa Sirna Badhaasaa fi Beekkamtii qopheessuun Geebaa fi Waraqaa Ragaa BIIO tiif kennee jira. ... See MoreSee Less
Invastimantii fi Magaalaa Bishaan GurraachaaSagantaa Daawwannaa Pirojektoota Invastimantii Bulchinsa Magaalaa Bishaan Gurraachaatti qophaa'e Hojjettoota Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaa akksumas Caasaa Invastimantii fi Industirii Magaalichaatiin gaggeeffe Dhaabbata "Anan Agro Industry PLC" daawwate. Dhaabbatni ",Anan Agro Industry PLC" Hormaata Loon Aannanii fi Nyaata Loonii haala Ammayyaa ta'een Invastimantii fakkeenyaa Gaarii fi Muuxannoo dabarsuu danda'u irratti hojjechaa jira.Magaalota Naannoo Oromiyaa Invastimantiin saffisaan Keessatti babal'achaa jiru keessaaa Bulchiinsi Magaalaa Bishaan Gurraachaa ishee tokkoodha.Hagayya 24,2014Finfinnee ... See MoreSee Less
BIIO Hagayya 22, 2014 -Sagantaan Daawwannaa Pirojektoota Invastimantii Hooggantootaa fi Hojjettoota Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaatiin gaggeeffamu Bulchiinsa Magaalaa Bishooftuutti Dhaabbata Dassuu Amboo fi Riizoortii Piraamidii daawwate. Sagantaa Daawwannaa kananis sochii Dhaabbileen kanneen gochaa jiran fakkeenyummaa guddaa kan qabanii fi Muuxannoo Gaarii dabarsuu akka danda'an hubatamee jira. ... See MoreSee Less
BIIO Hagayya 21, 2014 -Biiroon Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Hojii Tajaajila Lammummaa Mana Harka qalleeyyii hojjechaa jiraachuu beeksise.Biiroon Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Daawwannaa Pirojektoota Invastimantii Naannichaa sababeeffachuun Magaalaa Mojootti Hojii Tajaajila Lammummaatiin Mana Harka-qalleeyyii Kutaa Lama Maallaqa Qarshii 150,000’n Ijaaruuf, Hoogganaa Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Dr Tashoomaa Addunyaa, Itti Aantoota Biirichaa fi Kaantiibaan Bulchiinsa Magaalaa Mojoo Aadde Kadijjaa Jamaal bakka argamanitti Hojii Jalqabsiisan.Sagantaa jalqabsiisa ijaarsa mana harka-qalleeyyii kanarratti argamuun haasawa kan taasisan Hogganaan Biiroo Invastimantii fi Industirii Oromiyaa Dr Tashoomaa Addunyaa akka jedhanitti, hojiin tajaajila lammummaa duudhaa fi aadaa boonsaa ittiin wal utubnuu fi rakkoolee jiran ittiin furaa deemnu waan ta’eef, Biirichi hojii tajaajila lammummaa kana Pirooppoozaalii qopheessuun qaamolee tumsitootaa adda addaarraa walitti qabuun kan hojjetaa jiruudha.Siyyum Hayiluutu gabaase ... See MoreSee Less


text:
Dubartoota Obboleeyyii Sadeen
Wagoota hedduun dura namoota miiraa fi gocha hamaa hannaatiin hiriyooman sadituu ture. Hirriyoonni hojjii hannaa irratti bobba’an kunis waggoota hedduuf hojii hannaa fi abaaramaa ta’e kana madda galii jireenya isaanii godhachuudhaan waliin socho’aa turan.
Otuma akkanatti waliin hataa jiraatanii gaafa tokko abbaa milkii ta’anii warqii fi birrii sanduuqa isaa waliin suuqii tokko seenuun hatan. Erga hataniin booda sanduqicha qabachuudhaan miliqanii bosona keessatti guyyoota muraasaatiif dhokatan.
Abbaan qabeenya kanaas suuqii isaa keessaa warqii fi naasa saamamuu poolisitti iyyate. Iyyata kana bu’uura gochuudhaan poolisiinis qabeenya saamame barbaadus argachuu hin dandeenye. Haattoonnis bosona keessa guyyoota hedduuf turuu barbaadan. Haa ta’u malee, bosona itti dhokatan keessa guyyoota hedduuf nyaata malee waan turaniif beela’uu eegalan. Furmaata beela’uu isaanii irratti erga mari’ataniin booda isaan keesssaa nama tokko gara magaalaa erguudhaan waan nyaatamu akka fiduuf waliif galan. Haaluma walii galtee isaanii kanaatiin namni tokko gara magaala dhiyootti argamtutti deemee waan nyaatamu akka fidu ergame.
Akka caaraa ta’ee waan nyaatamu akka fiduuf hottoota sadeen keessaa kan ergame Chimdeessaa waan tureef, innis miira hamaa qabu irraa ka’uudhaan hiriyyoota isaa lameen hafan irratti shira dalaguu yaade. Yaadni isaas hiriyyoota isaa lameen hafan irratti shira dalaguu yaade. Yaadni isaas hiriyyoota isaa nyaata bitu summii itti dabaluudhaan nyaachisee akka dhuman gochuudhaan qabeenya waliin saaman kana qophaa fudhachuu ture. Chimdeessan yaada isaa galmaan gahuudhaaf summii hantuutaaf qophaa’e bitee nyaata hiriyoota isaatiif biteetti make summeessee gara bosona ergametti dafee qajeele.
Haaluma walfakkaatuun hiriyyoonni isaa lameen hafanis akkuma Chimdeessaa miira hamaan kan guutaman waanta’eef akkuma bakka nyaata fidee dhufeen nyaata harkaa fudhachuudhaan Chimdeessaa ajjeesanii qabeenya waliin saaman kana lamatti hirachuudhaaf murteessan qawwee isaanii qopheeffatanii eegan.
Battaluma Chimdeessaan isaan bira gaheetti dhukaasanii ajjeessan. Gara malees beela’anii waan tureef lameenuu nyaata Chimdeessan fide jarjaruun nyaatanii battalumatti bitaaf mirgatti summiin dhukkubsatanii dhuman. Reeffi isaaniis guyyoota sadiif otuu hin mul’atin ture. Booda tiksituun hafuura xiraa’aa reeffaa faana dhoftee bira gahuun reeffa namoota dhumanii fi qabeenya saamame argitee poolisii dhiyootti argamuuf gabaasa gooteen poolisiin qabeenya saamame fuudhee abbaa qabeenyaaf deebisee jedhama.
Barattuu: Warqituu Bonsaa, Kutaa 8ffaa, Mana Barumsa Sad. 1ffaa Diima


text:
Abidda Bor Dhohee Oromoo Balleessuuf Deemu Kan Mootummaan Har’a Awwaalaa Jiru Nii Balaaleffanna!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Waxabajjii 2,2019
Addunyaa kanarratti haleellaan summii dhaabbatee jiraachuun beekamaadha. Kunis balaa dhalaa dhalootatti fidu hanbisuu irraa kan ka’e biyyi kamuu balaa summiin wal rukutuu, wal waraanuu daangaa itti gootee akka jirtu nii hubatama. Kun akka addunyaatti balaaleffatamuudhaan uummatas ta’e waraana kamuu summiin haleelanii qilleensa biyyattii fi bishaan biyyattii faaluun dhaloota duubaan dhufan qaama hir’uu waan taasisuuf yakka olaanaa daguuggaa sanyii ta’uu qoratamuu irraa haleellaan summii fi balaan aggaammii summiin waraana gaggeessuu akka addunyaatti dhaabbatee jira.
Akka addunyaatti yakki balaaleffatamaan kun garuu; Oromiyaa keessatti irra deddeebiin gaafa raawwatamu argaa jirra kun ammoo hedduu nu mufachiisee egeree uummata keenyaaf abdii qabnu kutee jira. Mootummaan EPRDF maqaa sakattaa WBO jedhuun gargaarsa biyyoota alaa irraa argateen Bitootesssa 14, bara 2019 dhukaasa summii Lixa Oromiyaa Qellem Wallaggaa Aanaa Anfilloo keessatti raawwatee gaaga’ama lubbuu fi faalama qilleensaaf bishaan dhugaatii uummata mudateen ilmaan Oromoo irraa namni 2 summii kanaan ajjeefameera.
Yakkootni kun bara kana Oromiyaa Lixaa keessatti waraana raayyaa ittisa biyyaan raawwatamaa jira. Har’as Waxabajji 2,2019 Lixa Oromiyaa Qilxu Kaarraatti waraanni mootummaa Raayyaan Ittisa Biyyaa dhukaasa summii raawwatee jira. Nuti akka Qeerroo Bilisummaa Oromootti waraanni mootummaa kan baabsu utuu hintaane kan uummataaf dhaabbatee uummataaf biyya sana tiksu, hawwaasa balaa irraa eegu biyyattiif akka ijaaramu hawwina dimokiraasiin akkasiin dagaaga ejjennoo jedhu irra dhaabbannee, akkuma maqaasaa ta’uun hafee waraanni mootummaa kun (Raayyaan Ittisa Biyyaa) yakka dhukaasa summaa’aa uummata keenya Oromoo irratti raawwateen gaaga’ama guddaan dhaqqabee namnis bineensotni bosonaas summii sanaan ajjeefamuu uummatni dubbataa jira.
Summiin Mootummaan dhukaase egeree dhaloota boodaan biyyattii keessatti dhalatuu miidhuu danda’a yaaddoo jedhu irra dhaabbachuudhaan mootummaan abidda bor dhuka’ee uummata keenya gubee barbadeessu awwaale jennee fudhanna akkasidhas. Balaan kun qilleensa kan faaluu fi bishaan naannichaa kan faaludha. Kun ammoo ilmaan Oromoo naannichaa qaama hir’uu ta’anii akka dhalatan godha jennee yaaddoo egeree hormaata Oromoo naannoo dhukaasi Summii kun itti biifamee nu seenee jira. Yakka fokkisaa dhukaasa summii kana adda durummaan Qeerroon Bilisummaa Oromoo yakka daguuggaa sanyii (Genocide) ta’uu hubatudhaan cimsee kan balaaleffatu ta’uu uummata keenya Oromoonis yakka kana bahee akka balaaleffatu waamicha Oromummaa nii goona.
Gama biraan mootummaan maquma sakattaa WBO jedhuun Amajji 12 fi Amajji 13 bara 2019 Lixa Oromiyaa godina Qellem Wallaggaa Ona Gidaamii jedhamtu keessatti haleellaa Elekooteraa uummata keenya irratti guyyaa lama fudhateen lubbuun namaa darbuu fii bosonnis barbadaa’ee jira. Mootummaan uummata bulchu haala kanaan daguuggaa sanyii irratti raawwata jennee waan hinyaadneef gochaa mootummaan biyya keenya Oromiyaa bakkoota garaagaraatti raawwataa jiru nu Qeerroo Bilisummaa Oromoo hedduu nu gaddisiisee qabsoottis nu onnachiisee jiraachuu ibsina. Haaluma wal fakkaatuun maqaa ABO deggarta jedhuun Kibba Oromiyaa godina Gujii Bahaa Gumii Eldalloo keessatti manneen uummata nagaa 250 ol baruma kana gubate. Kana biratti yakki hedduu haamilee nu cabsee fi mootummaan biyya bulchaa jiru waraana isaatti gargaaramee raawwate manaaf nama Godina gujii keessatti gubee jira. Yakki jibbisiisaan akkanaa akka dhaabbatuuf yeroo uummatni irree tokkoon ba’ee wal cina dhaabbachuudhaan falmatu amma ta’uu Qeerroo Bilisummaa Oromoo nii hubachiisa.
Maqaa waraana ABN dahatee lolli daangaa Oromiyaa giddu gala Oromiyaa Ona Salaalee, Karraayyuu, Kaaba Oromiyaa Walloo fi Oromiyaa kutaa magaalaa garaagaraa keessatti sochiin Habashootni lafa Oromoo saamuuf taasisaa jiran yeroon akka dhaabbatuu qabuuf gurmuun wal cina hiriirree gaafachuun yeroon isaa amma ta’uus hubachiisna.
Walumaa gala gochaan uummata keenya Oromoo irratti maqaa sakattaa WBO jedhuun dhukaasi summaa’aa gaggeeffamaa jiru abidda uummata keessa dibamaa jiru kan bor boba’ee Oromoo daguugee lafarraa dhabasiisu waan ta’eef daddaffiin mootummaan irreesaa irree ittiin summii baatu kana akka deeffatuuf uummatni Oromoo bakka maraa uummata isaa balaa kanaan miidhamaa jiruuf akka birmatu Qeerroo Bilisummaa Oromoo gadjabeessee dhaammata.
Injifannoon Uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Waxabajji 2, 2019


text:
AMBOO KOO Asiimbaa fi Dadabiit Oromiyaa!!!!
Akkuma armaan olitti ibsuuf yaaletti OPDO’n waggoota 23’n dura haleellaa sirna nafxanyaa ofirraa faccisuuf holqa Asiimbaatti galuun Aangoo har’a bobaa wayyaanee jalaan argatee Uummata Oromoon bakka bu’a ofiin jedhu kan argate Asiimbaa dahoo godhachuuni. Gama biraatiin Wayyaaneen Taayitaa har’a qunxuuxxee jirtuuf Gammoojjii fi holqi fi holqi Dadabiit shoora ol-aanaa taphachaa akka ture seejaan ragaaa baha. otoo holqii fi Gamkoojjiij Dadabiit jiraachuu baattee wayyaaneen waxalaa fi haleellaa Dargii irraa hin haftu turte, Gara Ambootti yemmuun deebi’u:
Uummanni Amboo Wayyaaneedhaafis ta’e OPDO wayyaanee Gaachana godhatuuf gaaf-tokkollee jilbiiffatee kan hin beekne fi yeroo mara Gaafii mirga Abbaa Biyyimmaa,mirga dhala namummaa, wabummaa qabeenya isaatiif adda dureedhaan kan falmatuu fi Qaanqeen fincila diddaa gabrummaa Abidda ta’ee Amboo keessaa laboobu yeroo kamiyyuu kan hin qabbanoofne fi hin dhaamne ta’uu isaati. Maarreekaa dhekertichi Mallas Zeenaawiinis yeroo tokko Caffee/Paarlaamaa/ keessatti ifaan akkas jedhe: አምቦን በደማችን ጎንደርን በብራችን Amboo dhiiga keenyan Gondar Qarshii keenyaan binne” jedhee. Otoo akka Amboo Uummanni wallaggaa,Jimmaa, Arsii, Baalee,Harargee, walloo/karrayyuu/tokkummaadhaan warraaqee silaa dur Oromiyaan HIREE ishii MURTEEFFATTE.
Asirratti Godinaaleen kunniin qabsoo taasisas hin jiran jedhee dhugaa jiru hin waakkadhu.Buburrees ta‘u darbee darbee wantoonni mul’atan ni jiru. Hamma barbsadamu miti jechuu kooti. kanaafuu Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaatiif Godinaaleen Oromiyaa biroo GAMTAA fi TOKKUMMAA AMBOO barachuu qabun jedha. Viva Amboo, Biravo Ambo keep it on ur marvalous struggle!!!!


text:
Damee Boruutiin.
Fincila malee Filannoon Wayyaanee Hin Buqqisu! Qeerroo Bilisummaa 2011TPLF isa ormi ittiin jedhu caalaa hojiin isheen yaroo akkana saaxilaa of baaftu arguun baayyee namati tola. Hidhamtoota hiiknee warra dorgomii siyaasaa barbaadaniif goodaa siyaasa balifnee nageenya biyyaa tasgabeessuuf akka fedhii qaban dubbatanii utuu hin rawwatiin of duuba galagalanii uummata Impayeera aItopiyaa keessa jiru irratti waraana labsuun of tufachiisuu dha. Uummata keenyaaf illee haaraa miti. Kana duraas argee jira. Akkuma isa duraa kunis ni darba. Labsiin kuun uummata cunqursaamaa hundaa keessattuu Uummata Oromoo kan harka laachisu miti.
Jalqaba iyyuu hummni TPLF Oromiyaa garboofachuu kan ayyaana argatte meeshaa baraa amma funyaanii gahu waan hidhatee dhufeef akka tahe ifa jira. Meeshaa qabaachuu irraa darbee ijaarsota ergamuuf danda’an bixxilatee uummata gowwomsuu fi mootummaa warra dhihaa afanfajeessuun gargaarsa diploomasii fi dinagdee guddaa argachun amma har’aa jiraattte. Har’a garuu uumata Impaayera Itopiyaa keessa jiru duwwaa utuu hin taane michoonni ishee mootumaan warra dhihaa hunduu ishee hubatee, ishee tufatee jira. Kana bood gargaarsa afaan bantee habuuqachaa baate hin argatu.
Yaroo kan keessa maaliif isaa waadaa uummataaf galtedhiiftee of duuba deebitee waraana labsuun barbaachisaa tahe? Namoonni waa’ee seera biiyyaa sana beekaan labsiin kun seeraa ala akka tahe ni dubbatu. Kana maiee labsiin waraanaa kan labsamuu yoo humna alaa daangaa cabsee biyya qabachuuf dhufe ykn gaaga’amni biyya balleessu yoo argame malee uummata mootummaa jala jiru irratti labsiin waraanaa fudhatama hin qabu. TPLF garuu guyyaa lama illee taatu buluuf waan hin goone hin jiru. Seera biyya lafaa hubachuu miti kan ofii baafte iyyuu eeguu hin dandeessu.
TPLF waraanaaf baayyee beela guddaa gabdi. Maaliif yoo jenne kan isheen qabdu meeshaa waraanaa duwwaa tahee waan jiruuf. Waraana kadhachaa jirtu kana argachuu immoo hin dandeessu. Onkara uummtee karaa dhiiga dhangalaaftuu fi uummata daraartuu shiraa xaxxuun hojii ishee isa duraa akka tahe ni beekna. Kanaafuu Qeerroon Bilisummaa Oromoo, ijaarsoonni maqaa Oromoon socho’aan, warraqtonni ilmaan Oromoo fi Uummatni Oromoo bal’insatti akka akeeka ishee kana hin guunneef of eegannaa guddaan godhamuu qaba. TPLF kan buqqisee barbadeessuu qabsoo karaa nagaa Qeerroo fi Uummanti Oromoo gageessaa jiru kana akka tahe mamii xiqqoo illee hin qabu.
Siyaasaa TPLF uummatni walii gala tufatee of keessaa baasee tufee jira. Siyaasaan bara baraan of haaromsuu gurra namaa iyyuu seenaa hin jiru. Waa’een “Hidaasee fi Qidaase” uummata biratti faaruu hattuu qofa tahee jira. Guddina dinagdee TPLF faarsitu uummatni argaa hin jiru. Ummanti beelaa, deebuu, rakkinaa fi hiyyumaa kana jedhamee himuun nama rakkisu keessa akka jiru ni agarra. Eeyyee TPLF fi gargaartonni ishee qabeenya biyyaa saamanii jireenya badhaadha keessa waan jiraniif namni hunduu akkuma isaanii qanaatee waan qabu itti fakkaata. Kana malee waan baayyee of jalataniif jireenyi isaaniif hin taanee Laga Abbayyaa itti yoo darbame dhimaa isaaii miti. Kanaafuu isaan dura biyyichi yoo bade dantaa hin qaban.
TPLF har’a of harkaa kan dhabaa jirtu michoota ishee warra aangoo irra shee baase Mootota Dhihaa duwwaa miti. Dhaabbotnii isheen bixxilatee uummata ittiin burjaajesaa turtees jalaa bahuuf wixxifachaa jira. Kanaafuu umuriin TPLF guyyaa guyyaan gabaachaa deemaa jira. Ijaarsonni Oromoo walabummaa qaban kan akka ABO fi OFC ijaarsa OPDO gara TPLF itti achii deebuu irraa of itti harkisuu qabu. Warra jalaala Uummata Oromoo qabanii fi warra uummatni isaanii cunqursaa keessaa bahuu qaba jedhanii hawwan garaaruun lubbuu TPLF ni gabaabsa. Wareegama uummatni keenya baasus ni xiqqeessa. Bakka kaleessa turan sanatti achi of irraa ittisuun barbaachisaa natti hin fakkaatu.
OPDOn diaspora jiran Prime Minister OPDO keessaa eenyu haa tahuu irraatti yaroo mataa wal cabsan agarra. Kana duras jedheen jira. Qabsoon Uummata Oromoo prime minister buusuu fi muuduu miti. Abbaan fedhe iyyuu prime minister haa tahuu haa dhiisu Qabsoon Uummata Oromoo Abbaa Biyyummaa Oromiyyaa mirkanaafachuu dha. Waan namni Oromoo prime minister taheef qabsoon Uummatni Oromoo dhiiga isaa itti lolaasa fi lafee isaa itti tareesaa asiin gahee hin dhaabbatu.
Haasan isaanii yaroo tokko tokko baayyee na dhiba. Fakkeenyaaf Lammaan yoo prime minister tahee lubbu TPLF fi kufatii Impaayera Itopiyaa baraaruu ni danda’a jedhanii dubbatu. Lubbuun TPLF baraaramuu qabu jechuun faallaa qabsoo bilisummaa Uummata Oromoo dhaabbachuu dha. TPLF fi Uummatn Oromoo warra gumaa ti. TPLF summii bulee ka’ee uummata balleessu. Xanach uummata Gaafa Afrikaa gaaga’uuf deemuu waan taheef baduun dirqama. TPLF wajjin nagaan jiraachuun hin danda’amu. Namoonni kun Oromoo tahanii maaliif akka TPLF jiraattu akka barbaadan naaf hin galu. Uummatni Oromoo dinagdee, siyaasaa fi biyyaa isaa irratti aangoo qabaatee fedha isaan abbaa barbaade wajjiin yoo jiraatuun mirga isaa ti.
Qabeenyi isaa saamamee, haqni dhiitamee akka Impayeeri Itophiyyaa hin jignee utubaa tahee baatee dhaabbachuu hin qabu. Warri Uummata Oromoo akka Ipaayera Itophiyaa tiksu hawwaan bilisummaan Uummata Oromoo akka dursuu qabu hubachuun yaroon isaa amma.
TPLF Labsii Hattattama uummata irratti labsuu irra maaliif biyya ishee Tigray bilisoomsuu hin feenne? Akka biyyaa isaanii bilisa hin baafneef, diina jabaan marsamanii akka jiran ni argu. Uummata Ertiraa waan qabanii irraa saamanii biyyaa ari’an. Isaa irratti waraana itti bananii lubbuu kuumaata hedduun lakkawamuu galaafatan. Uummata Amaaraa fi Oromoo wajjin warra dhiigaa tahanii jiru. Namni mootummaa TPLFf nagaa hawwuu tokko naannoo isaanii waan hin jireef akka isaan hin baafnee hubatanii dhiisan. Tarii yoo gaabte dhuma irratti itti deebi’uu ni mala.Waan saamtee bolqitu waan argatteef malee kaayyoon ishee ganamaa Tigray bilisa baasuu ture. Bara kana immoo sodaatu ishee mudate jira.
Labsiin lamaffaa kunis akka kufu beekti. Guyyaan jireenya ishees akka raawwate agarti. Kaayyoon ishee waan saamtee jirtu karaa irraa maqfachuu fi isa hafe amma danda’an saamachuuf waan tahe fakkata. Kana booda maalitu dhufuu danda’u isa jedhu deebisuun salphaa miti. Humnaan uummata bituun raawwatee jira. Nagaan mootummaa gadhiisuuf fedhii akka hin qabne aggarra. Murteessaan humna waraanaa ol fi gad ofaa jirtu kana jalaa facaasuuf dandeettii qabaachuu qabna.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Ijifannoo Uummata Oromoof!


text:
CUUNFAA LOOMII
*******************
Bu’aan qorannoolee hedduu akka addeessutti cuunfaan loomii:
* Vaayitamiin C dhaan kan badhaadhefi madda Vaayitamiin C isa guddaa ta’uun sirni ittisa qaamaa keenya akka jabaatu godha.
* Nyaata qaaman hin bullofne (Fiber) guddaa waan of keessaa qabuuf gogiinsa garaa hanbisuu, ulfaatinna qaamaa hirdhisuufi fayyummaa mar’umaan guddaa keenyafis gaariidha.
* Hammi PH qaama keenyaa madaalawa akka ta’u gargaara.
* Bullayinsa nyaataa saffisiisufi oomisha hadhooftu(bile) kan bullayinsa Lipiidiif (coomaaf zayitaaf) barbaachisu ni si’eessa.
* Bu’aa wolnyaatissa keemikaala qaamaa ta’anii isaan qamaaf hin barbachifne bulbuluu irrattis gahee qaba
* Dabalataan madda albuudota akka pootashiyeemii, maagniziyeemii, kaalshiyeemii, fosfarasii fa’a ta’uunis ni beekama. Kun ammoo sirna narvii kunuunsuufi dhiibba dhiigaa hirdhisuu irratti gahe gudda qaba.
* Baakteriyootn dhukkuba fidan hedduun akka wol hin horre ittisuu irratti gahee guddaa taphata.
* Dhukkubbi nannoo jilbaa, ciqilee, fi naanno lafeen wolitti dhufu (joint) namatti dhagahamu tokko tokko ni hirdhisa
* Qakkee/uttaalloo (Common Cold) woyyeesuufi fayyisuufis ni tajaajila
* Gubaa laphees haga tokko ni woyyeessa.
* Kormammaa fi gogaan keenyas akka wolitti hin shunturoofne ni godha.
* Fayyummaa ija keenyaafis barbaachisaadha.
—
Horaa, bulaa, deebanaa!
Fayyaa ta’aa, fayyaa dahaa!
—
©Dr. Nuredin Luke


text:
Hubataa Dubbii tiin
Qabsoon Oromoo tooftaa hundatti dhimma bahuu qaba: Qabsoo nagaas, kan hidhannoos.
ABOn WBO, WBOnis ABO dha! Addadummaan WBO fi kaayyoo ABO isa ganamaa gidduu hin jiru. Waanti jiru, hooggansi siyaasaa ABO keessaa hammi tokko nagaan qabsaa’uuf heeraa Xoophiyaa fudhatani biyyatti galuu isaaniiti. Kannen hafan ammoo qabsoo hidhannoo isa ganamaa itti fufan.
Haala haarawaa kana keessatti Hayyu Dureen ABO, jaal Daawud Ibsaa, “nuti karaa nagaa qabsaa’uuf gallee waan ta’eef, WBO saba Oromootti kennineerra” jedhee labse.
Hoogganoota seera Xoophiyaa tti masakamanii qabsaa’uuf biyyatti galan kunneen keessa hammi tokko diinatti harka kennatan. Murni gantuu kun Itti aanaa HD ABO, Araarsoo Biqilaa, fi miseensota Shanee Gumii ABO shan dabalata.
Kanneen hafan ammoo gatii barbaachise kafalanii mootummaa nafaxanayaa irratti seera fi nagaan falmii siyaasaa gaggeessuu/qabsaa’uu itti fufan. Osoo hin turin, gareen kun mana hidhaatti guuraame. Ummata isaaf sagalee ta’uun hafe ofiisaaf iyyuu sagaleensaa ukkaamamee, itti roorrifamaa jiraata.
Haala miseensonni Shanee Gumii harki wayyabni ABO gananii diinatti harka keennan, fi haala HD fi jaallan hafan mana hidhaatti guuraman kana keessatti, qabsoon siyaasaa boodatti hafe. Kan diplomaasiis ni laamsha’e.
Has ta’u malee, jaallan dirree qabsootti hafaniin qabsoon hidhannaa jabaachaa dhufe. Hojiin qabsoo hidhannaa, siyaasaa fi kan diplomaasii deeggeruuf karaa adda addaan hojjetama. Bakka qabsoon siyaasaa fi kan diplomasilaamsha’etti, qabsoon hidhannoo, qobaasaa kaayyoo QBO bakkaan gahuu hin danda’u.
Gaafa humni garii haala nagaan qabsaayuuf Finfinneetti ol gale WBO dandamachiisuu fi QBO finiinsuun driqama ture. Waanti kun dhaabichi, haala haaraa isa mudate irratti hundaayee hooggana waraanaa qofaa osoo hin taane, hooggana siyaasaas qabaachuu isa feesise.
Kanaaf, miseensonni Gumii Sabaa ABO, qabsoo hidhannootti cichanii hafan dirree qabsootti Kora Sabaa geggeeffatan. Korri kun seeraan hoogana ABO-WBO filatae. Ajajaa ol-aanaa ABO-WBOn akka geggeeffamus waliigalame.
Oromootni biyyaa alaa jiran, yoo qabsoo bilisummaa hoogganuu fedhan, akka Oromiyaatti deebi’anii, WBO tti makamanii, qabsoo bilisummaa Oromoo itti fufanis waamichi godhameefii ture. Garuu kanneen yeroo ammaatti biyya ambaa keessaa deddeemanii “miseensa ABO” ofiin jedhan keessaa namni affeerraa ABO-WBO fudhatee Oromiyaatti deebi’e hanga ammatti hin jiru.
Jarri biyyaa alaa taa’anii “remote control”n ABO-WBO hoogganuu kajeelu. “Beektootni” Oromoo tokko-tokko, waa’ee waraanaa hin beekne hundi, byya ambaa taa’anii WBOf gorsaa ta’uuf hawwu. Ofii dhaqanii WBO tti makamuu hin fedhan.
Walumaa galatti, Oromoota biyya alaa taa’anii hooggana ABO ta’uuf hawwan kanatu, tooftaalee asiin gadiitti fayyadamee, ABO-WBO deeggersa ummataa dhabsiisuuf sosso’aa jira.
Sabni Oromoos ta’e sabboontonni Oromoo, biyaa keessaa fi biyyaa alaa jiran, waan kana beekuu qabu.
Jarreen qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti burjaajii uuman kana, adda baasanii baruu of irraa ittisuun feesisa. Hojii dabaa akkasii irraa akka deebi’aniif akeekachiisuun barbaachisaa dha. Yoo hojii farra qabsoo bilisummaa kana irraa of hinqusatan ta’e garuu, hojii isaanii kana saaxiluu fi sabatti mul’isuun dirqama ta’a.
Horaa bulaa!
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
OBS: Walaloo Lataa Qana’ii simbooziyeemii hayyoota Oromoo irratti dubbise September 23, 2018Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Walaloo Afaan Oromoo, Walaloo Lataa Qana'ii
add a comment
Oromia: Haqni Dhara Hin Qabu: Birraa 5, bara 2015, magaalaa Finfinne, galma aadaa Oromoo keessatti – CD-iin kuusaa walaloolee waloo Lataa Qana’ii bakka uummatni hedduun argametti eebbifamee gabaa irra oole. September 8, 2015Posted by OromianEconomist in Oromo Literature.
Tags: Haqni Dhara Hin Qabu, Lataa Qana'ii, Oral Oromo literature, Oromo Literature, Walaloo Lataa Qana'ii
2 comments
Haqni Dhara Hin Qabu
WASHINGTON DC—Birraa 5, bara 2015, magaalaa Finfinne, galma aadaa Oromoo keessatti – CD-iin kuusaa walaloolee waloo Lataa Qana’ii bakka uummatni hedduun argametti eebbifamee gabaa irra oole. Akka qopheessitoonni qophii kanaa jedhanitti, maanguddootaa jalqabee haga ijoollee xixiqqootti uummatni hedduun, walaloolee Lataa jaallatanii fi dinqsiifatan argamanii jiran. Qophiileen bashannansiisan akka koomediilee gaggabaaboo fi walaloolee illee dhihaatanii jiran. Qindeessitoota qophichaa keessaa tokko ka ta’e – ogeessi Koomiyunikeeshinii, Obbo Gammadaa Olaanaa, uummatni hedduun galmicha keessatti walga’uuf kan baay’ee nu fayyade miidiyaa hawaasummaa keessumaa karaa Feesbuukii dhaamsawwanii fi beeksisawwan walitti daddabarsine, jedha. Waloo Lataa Qana’ii illee waa’ee waloolee isaa ennaa ibsu “walooleen kiyya jireenya hawaasaa yeroo ammaa argaa jirru irraa ka madde” jedha.


text:
Jalqaba irratti akeeki merkurii qorattoonni hawaa keessa akka socho’an taasise. San boodas namni yeroo jalqabaaf ji’a irra akka eggetu dandeessisee jira.
Katleen Kennedy intala obboleessa John Kennedy kan robert Kennedy ti. Milkaa’ina John kennedy akkas jechuun ibsan.
Dhimmi isaa maalan iraa argadha? oolmaa maalii soof oolu isa jedhu utuu hin taane, hojichi hojii ulfaataa waan ta’eef hojjetamuu qaba isa jedhu.
Namni ji’a irra akka deemu dandeessisuun ulfaataa dha. Kanaaf injineroota waan hin danda’amne akka danda’amu gochuu qabna jedhan qabna. Sana yoo goone qormaata keessa hin dabarre hin qabnu yaada jedhu sammuu lammiiwwan Ameerikaa keessa kaa’e.
Presidenti Kennedyn yeroo aangoo irra turanitti lammiiwwan America hidda dhalata Afriikaa baraoota isaan qabsoo mirga namaa itti finiinsan ture. Presidentichi ajjeefamuu isaanii baatilee haga tokko dua kongresiin US seeraawwan mirga namaa akka baasan dhiibbaa gochaa turan.
Gaaffiin fuula keenya dura jiru gaaffii namummaa ti. Gaaffiin kun akka barreeffama dheeraa kan ture si’a ta’u heera Ameerikaa irras taa’ee jira. Bu’uurri isaa lammiiwwan Ameerikaa mirgaa fi carraa qixxee ta’e haa argatan kan jedhu jedhan kennedyn.