text:
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Obbo Haile-mariam Dessaalenyi, paartiilee mormitootaa waliin walga’iin geggeessan keessumaa, karoora guddinaa fi transfoormeeshinii lammataa ilaalchisuun ka qopheessame ture. Sababaan isaa kanas tahe sana, waltajjiin kun waltajjii hooggnaan biyyaa, kan Itiyoophiyaa kallattiidhaan paartiilee mormitootaa waliin kallattiin dubbatan ka jalqabaa ta’ee jira jedha gabaasaan keenya. Gaaffiilee paartiilee mormitootaa irraa dhihaatan, xalayaadhaan malee akkanatti kallattiidhaan dhaggeeffatanii hin beekan. Ka magaalaa Finfinnee jiru Galma Koomishina Dinagdee Afrikaa, ka Tokkummaa Mootummootaa keessatti walga’ii geggeessame irratti kanneen argaman baay’een isaani, miseensota mana-maree paartiilee polotikaa biyyoolessaa ti.
Kanneen keessaa tokko Prezidaantin “Raa’iyi Party” yokaan Paartii Abbaa-mul’ataa jedhamuu Obbo Tashaalee Sabroo “Waltajjiin akkanaa kun, ka paartiileen mormitootaa martinuu gaafataa turan. Eega gaaffiin isaa dhihaatee waggoota kduanii booda, ajandaan dhufe kun akka salphaatti kan argame miti. Paartii mootummaa fi mootummaa waliin yoo hin dubbanne, eenyu waliin dubbanna. Bakka toletti dirnqsiifachuu, bakka hammaatetti immoo kallattiin balaaleffannaa keenya dubbachuu dha. Kana malee guutuu hin ta’u.” jedhu.
Deemsa Filannoo Itiyoophiyaa kanneen jabeessanii balaaleffatn keessaa hoogganaan Paartii EDEEPPAA Obbo Caannee Kebbedee, mormitoonni carraalee uumaman maratti gargaaramuu qaban jedhu. Walga’ii Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa waliin geggeessametti kan hirmaatan Dr. Caanneen, carraaleen akkasii gaaffiilee uummataa dhageessisuuf akka gargaaran dubbatu.
Walgaf’ii Muummichi-ministaraa Paartiilee mormitootaa waliin geggeessan kana irratti karoora guddinaa fi traansfoormeeshinii marsaa lammataa ilaalchisee, ogeeyyi dhimmi isaa ilaachisuun ibsi kennamee jira. Mormitoonnis yaada isaanii irratti kennanii jiran. “Karoorichi, kabajamuu mirga namoomaa fi dimookiraasii of keessaa qabaachuu qaba” jechuu isaanii, Obbo Tashaalee Sabroo fakkeenyaan dubbatanii jiran.
Walga’iin, paartiileen mormitootaa Muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa waliin xumura torban dabre irra geggeessan kun, sabaa-himaaleen akka gguddoo hin gabaasamiin ka dubbatan hoogganoonni mormitootaa kun, “waltajjiileen akkanaa itti-fufinsaan qopheessamuun barbaachisaa akka tahe dubbatu. Paartiileen mormitootaa gara digdamaa walga’ii kanatti akka hirmaatan tu ibsame. Paartiileen mormitootaa akka Medrek, Semaayaawii fi MIAD garuu, walga’ichatti hin hirmaanne.


c: text/html

text:
Manni maree paartii biyya bulchu kan Itiyoopiyaa Dura ta’aa ADWUI kan turan obbo Haylamariyaam Dassaalenyiin kan bakka bu’an dura taa’aa Dhaabbata dimokrtaatawaa uummata Oromoo Dr. Abiyyi Ahimediin dura taa’aa isaa gochuun filatee jira.
Prezidaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaas Dr. Abiyyi dura taa’aa addichaa ta’uun filatamuu fi jijjiirraa taasisame ilaalchisuun kaleessa OBNf ibsa kennanii jiru. Prezidaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Lammaa magarsaa OBNf ibsa kennaniin filanoo kun karaa dimokraatawaa ta’een geggeessame, qabsoo hadhaa’aas nu gaafate jedhan.
Itti gaafatamni guddaan Dhaabbata Dimokraatawaa Uummata Oromootti kenname kun kan uummati keenya yeroo dheeraaf gaafataa ture kan jedhan prezidaant Lammaan, bu’aa qabsoo uummata Oromootu dhaaba keenya asiin ga’ee, sabaa fi sab lammoonnis dhaabbati dimokraatawaa uummata Oromoo biyyattii hoogganuu danda’a jedhee itti amnuu dhaan itti gaafatama kana nutti kennuu isaaf ni galatoomsanna jedhan prezidaant Lammaa Magarsaa OBNf ibsa kennaniin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lolli humnoota poolisoota addaa bulchinsa naannoo Soomaleetiin daangaa Oromiyaa cee’uun geggeeyfamaa jiru yeroo amma bifa qindoomina cimaa qabuun guyyaa jimaata hardhaa godinoota Harargee dhihaa fii bahaa keeysatti cimee itti fufee jira. Lolli Godinaa Harargee Dhihaa magalaa Mi’eesso irratti baname kallattii sadihiin yo tahu isaaniis kurfaa Saawaa, Soddomaa fii bakka Buna jedhamtu tahuu odeessi garasii bahu mirkaneesseera. Guyyaa hardhaa humni Poolisoota ...Read More »
Pireezdaantiin Eertiraa Obbo Isaayyaas Afawarq Daawwannaa guyyoota Sadiif guyyaa borii Adooleessa 14/2018 Magaalaa Finfinnee akka seenan beekame.
Prezedaantiin Eertiraa Isaayyaas Afawarq afeerraa Mumichi Ministeeraa Dr.Abiy Ahimed isaaniif taassisaniin Daawwii hojiitiif gara Itiyoophiyaa imalu. Daawwii kanaanis hariiroo biyyoota lamaanii cimsuuf akka ta’e gabaafameera. Jilli Mootummaa Eertiraa Prezedaantii Isaayyaas Afawoorqiin durfamu qondaalota Mootummaa Ityoophiyaa wajjin hariiroo biyyoota lamaanii irratti ni mari’atus jedhamee eegama. Jilli Mootummaa Eertiraa turtii isaanii Itiyoophiyaa keessatti gara Magaalaa Hawaasaa imaluun Paarkii indaastirii Hawaasaa akka daawwatan ...Read More »
Peresedaant Dr. Mulaatuun Tashoomaa Obboo Dirribaa Kumaa fii Obboo Shifarraaw Shugguxee dabalatee namoota 8f muudama Ambaasaaddarummaa kennan.
Akka odeeffannoon sab-qunnamtii hawaasa ibsitutti namootni saddeettan biyyoota akkamiitti Ambaasaaddarummaan muudamuun isaanii ifa ta’uu dhiisuus guyyaa hardhaa muudama Ambaasaaddarummaa guutuu argataniiru. Obboo Shifarraaw Shugguxee kan dhiheenya taaytaa peresedaantummaa Sochii Dimokraasummaa Ummatoota Kibba Itoophiyaa irraa kaafaman fii Ministeera qonnaa akan ta’an akkasumaas Kantiibaan magaalaa Finfinnee obboo Dirribaa Kumaa, Obboo Alamaayyoo Taganuu, Obboo Isheetuu Dasee, Obboo Azaanaaw Taaddasaa faan kanneen muudaman keessatti ...Read More »
Abraahaam Waldamaariyaam kan muudamni janaraalummaa guutuun humna raayyaa ittisa biyyaa dhiheenya kan kennaneefii ture soorama ba’uun isaanii barame.
Janaraal Abraahaa Waldamaariyaam gaafa baatii Waxabajjii 25 bara 2010 irraa jalqabee akka soorama ba’anii jiran oduun ESAT qaqqabeera. Janaraal Araahaa Waldmaariyaam yeroo dhiiraaf ajajaa raayyaa ittisa biyyaa godinaa baha biyyaa ta’uun bulchinsa naannoo soomaalee irratti dhiibbaa guddaa geggeessaa akka turetti himameera. Janaraaltichi baha Itoophiyaa keeysatti hojii daldala Kotrobaandummaatiin horii guddaa argachuun janaraalota magaalaa Finfinnee keeysatti manneen jireenyaa qaalii jaarratan keeysaa ...Read More »
Manni murtee biyya Igipti namoota 37 kanneen daldala qaama namaa geggeeysan jedhamuun qabaman irratti adabbii hidhaa itti murteessuun himame.
Gaazeexaan biyya Igiptii tti maxxanu akka ibsetti manni murtee magaalaa Kaayroo namoota daldala qaama namaa daldalan irratti hidhaa adabbii waggaa 7-15 irratti murteeysuu gabaasaniiru. Namoota adabbiin hidhaa sababaa daldala qaama namaatiin itti murtaa’e keeysa ogeeysonni fayyaa aakka keeysatti argaman barameera. Akka ibsa gaazeexaatti jiraattonni biyya Igiptii kanneen jiruu harka qalleeyyii jiraatan horii argachuuf jecha seeraan ala qaama isaanii akka gurguraa ...Read More »
Andargaachaw Tsiggee dabalatee hidhamtoonni 500 oli guyyaa har’a gadhiifaman.
Obbo Andaargaachaw Tsiggee hoogganaan dhaabbata Ginboot 7 fi kan bakka hinjirreetti yakka shororkeessummaatiin himatamee buufata xayyaara biyya Yamantti qabamee waggoota afuriif hidhaarra ture guyyaa Kibxata har’a akka sa’aa biyyaatti waaree booda gadhiifamaniiru. Obbo Andaargaachaw dabalatee namoota 500 oli himannaan isaanii addaan citee dhiifamni taasifameefi akka gadi lakkifaman erga gaafa Sanbata darbee motummaadhaan ifa taasifameen booda har’a sa’aa booda gadhiifamuu isaaanii ...Read More »
Himannaan miidiyaalee ESAT fii OMN akkasumaas Dr. Birhaanuu Naggaa fii Obboo Jaawar Mahammad adda cituun himame
Abbaan Alangee Federaalaa himannaa, miidiyaalee teessoo isaanii biyya alaa ta’ee jiru; ESAT fi OMN, akkasumaas himannaan Dr. Birhaanuu Naggaa fii Obboo Jaawar Mahammad irratti bane ture akka adda citu gaafatee jiraachuun guyyaa har’aa miidiyaalee biyyattiin gabaafameera. Obboo Birhaanuu Wandimmaagany Abbaa Alangee Federaalaatti daayreekteerri daayreektarri hordoffii yakkoota biyyaa alaa akka himannaan miidiyaa ESAt, OMN, Obboo Jawar Mahammad fii Dr. Birhaanuu Naggaa ...Read More »
Hoogantoonni ol’aanoon Biyya Kooriyaa Kaabaa gara biyya Ameerikaa imaluun himame.
Jeneraal Kiim Yuung Chool hoogganaan Ol’aanaan biiya Kooriyaa Kaabaa biyya Ameerikaatti imaluun isaanii himameera. Hooganaan biyya Kooriyaa Kaabaa wanti biyya Ameerikaa imalaniif haala wal’ga’ii biyya isaanii fii Ameerikaa irratti mare taasisuuf akka ta’e dhaga’amee jira. Peresedaantiin Ameerikaa Doonaald Tiraamp hoogganaan oli’aanaan biyya Kooriyaa Kaabaa Jeneraal Kiim Yuung Chool akka biyya Ameerikaa seenaa jiran fulla tuwiitara dhunfaa isaanii irratti guyyaa har’aa ...Read More »
Magaala Arbaa Mincii keessatti jiraattotaafii Poolisoota federaalaa giduu rakkoon uumame.
Magaalaa Arbaa Mincii keessatti bakkeen Gurbaa jedhamu bulchinsa mootummaa durii tiin bakkee buufata waraanaa ta’uuf akka yaaddametti himama. Haata’uuti garuu, erga mootummaan Woyyaanee angoo dhunfattee booda jiraattonni karaa seeraatiin manneen jireenyaa irratti ijaarrachaa ass ga’aniiru. Jiraattonni woggoota 20n darban keessatti maatii warraa kuma 4 oli ta’an kara seeraatiin manneen jireenyaa ijaarratuun ibsaafii bishaaniis seeraan galafatnii baasii baasaa jiraachaa jiru. Bulchinsi ...Read More »
Aaddee Azeeb Masfin haati warra Muummee Ministeera durii Mallas Zeenaawii miseensa Boordii Meeteek ta’uun muudaman.
Dhaabbanni gamtoomaa sibiilaafii Inginariingii Meeteek jedhamu kan baajeta mootummaa birrii biliyoona 10niin ijaarame dhaabbata malammaltummaan keeysatti geggeeffamu akka ta’etti qeeqamaa jira. Hoogganaan dhaaba Meeteek kan ture Jeneraal Kinfee Daanyee miseensa dhaaba bilisa baasaa Tigraay ture. Dhiheenya Jeneraal Kinfee Kidaanee fedhinnaan angoo dhiisan jechuun bakka isaanii ministeera Warshaa kan turan Dr. Baqqalaa Bulaadoo muudamaniiru. Dhaabbanni MEETEEK kun karoora hojii warshaa Sukkaaraa ...Read More »


text:
Gabbaras jedhamu gonfaa, kennaan kun bifa meeshaafi qarshiitiin maatii ishee heerumtuutiif dhiyaata.
Gabbarri maali?
Gabbarri Oromoo Arsii biraatti bakka guddaa qaba. Dargaggeessi fuudhuu barbaadu tokko maatii intalaaf gabbara fidu malee sirnichi guutudha hin jedhamu.
Amma amma garuu namoonni aadaa duraa irra bahanii humna ol mallaqaafi baasii hin taaneef saxilamaa jiru.
Gabbarri kan dhiyaatu inni fuudhuufi isheen heerumtu (Aagaafi Aageen jechuudha) yoo waliigalaniifi adeemsi jaarsummaa xumurameen boodadha.
Oromoo Arsii biratti gabbarri dhiyaatu maatiirrayyu darbee firoota intalaafillee gahuu qaba jedhama. Akkoofi akaakayyuu, eessummaniifi soddoonni marti hinkoo isaanii argachuun aadaadha.
Aadaan kun kabaja dubaraafi maatii isheef qaban agarsiisa jedhanii kan deggeran jiru. Gama biraan ammoo ilma harka qalleessa fuudhaaf karoora qabuuf yaaddoodha jedhanii kan mormanis hin dhiban.
Yaada kana namoonni keessa darban akkamitti ilaalu?
Bara 2013 kan fuudhan Obbo Abdiisaan, “Gatii gabbaraa qarshii 95,000fi bullukkoo 35 maatii haadha warraa kootiif kenneera,” jedha. [Abdiisaan maqaa isaanii isa sirrii miti].
Baasiin Obbo Abdiisaan gabbaraaf baase kun kan nyaataafi dhugaatii, waamichaaf, faayaa cidhaaf barbaachisan, kan uffannaafi qophiiwwan biroo barbaachisaniin aladha.
Fuudhaaf gabbara dhiyeessuun kun miira waldorgommii hawwaasa keessatti uumaa waan deemuuf yeroo irraa gara yerootti qaala’aa deema jedhu namoonni gatii gabbaraa cimaa deemuu isaa morman.
Yeroo hedduu kan tokko godhe inni kan biraan caalaa isaa gochuun hawwaasa keessatti baramaadha.
Obbo Badhaasoonis baasii gabbaraaf baase guddaa ta’uu dubbata. [Badhaasoon maqaa isaa isa dhugaa miti].
Bara 2016 biyya Ameerikaatti akka fuudhe kan dubbatu Badhaasoon, gabbaraaf Dolaara 6,000 akka kenne ni yaadata.
“Kennan gabbaraa kun akka dargageeyyiin fuudha barbaadan tokko tokko fedhii dhaban godhaa jira. Maatiin intala heerumtuu gabbaraaf humna keenyaa ol akka kenninu nu gaafatu.”
Keessumaa ammoo gurbaan fuudhu nama biyyaa alaatii dhufe (diyaasporaa) yoo ta’e kennan gaafatamus ni jabaata, jedha dargagoon Abdurazaaq.
Sabaaba kanarrra kan ka’een namoonni gabbarri akka hafu barbaadaniis jiru.
Gabbarri shamarran biratti akkamiin ilaalamaa?
Dammaa Sheyifuddin namni fuudhu tokko gabbara maatiifi firoota dubara fuudhuuf kennuun aadaa bareedaa waan ta’eef itti fufuu qaba jetti.
“Kun aadaa abboonnifi haawwonni keenya asiin gahan waan ta’eef nu biratti kufuu hin qabu.”
Kun yeroo ta’u ammoo jetti Dammaan, aadaa duraniitiin osoo ta’ee gaariidha. Amma wanni aadaa balleessa jiru namoota biyya alaatii dhufanii gabbaraaf mallaqa gudda baasiniidha.
Maatiinis ammoo diyaaspora waan ta’eef qofa intala isaanii heerumsiisu hin qabani; gabbarallee akka malee eeguu hin qaban jechuun haala madaalawaa ta’een ta’uu akka qabu ibsiti Dammaan.
Akka Dammaan jettutti gabbarri dirqamaan ta’ee kan qormaatarra nama buusu ta’uu hin malu. Gaarii kan ta’u kan giidoo ilma fuudhuu ilaalcha keessa galche yoo ta’edha.
“Dirqama gabbaruu qabda kan jedhamus hafu qaba. Yoo diyaasporaan mallaqa guddaan gabbare hiyyeessi hoo maal haa ta’u?”
Wanti guddaan yaadniifi ilaalchi gabbaraa kabaja intala heerumtuufi maatiifi firootasheef akka ibsuutti waan ilaalamuuf hanga isaa caalaa yaada isaatu ergaa qaba waan ta’eef aadaa jajjabeeffamuu qabudha jetti Dammaan.
Ibsiituu Bayaann ammoo gama isheetiin: “Akka intala Arsii tokkootti aadaa itti boonudha. Gabbarri kabaja intalaa qofa osoo hin taane kan waarraa, ardaafi gosaatillee,” jetti.
Gabbararratti maaltu kennama?
Dargaggeessi fuudhuuf qophaa’e gabbaraaf haadhaafi abbaaf uffata, akkasumas obboleessa hangafaaf ammoo raadatu kennama jedhu beektuun aadaa Aaddee Zaaraa Duubee.
Gabbarri bifa qarshiitiinis maatii intalaatiif ni kennama. Kana malees, akka aadaa gabbaraa Oromoo Arsiitti eessumman dabalatee fironni intalaa akkuma akka dhiyeenya isaaniitti bullukkootu kennamaaf
Yeroo intalli manaa baatuu obboleessi hangafaa balbalarraa dhaabbatee Raada qaraxa fudhata. Dargaggeessi fuudhu kun ammoo “Raadni qaraxii siif haa hortu,” jedhee eebbisa.
Obboleessis deebi’see “intalli kee ilmaafi intala siif haa hortu”jedhe eebbisa. Ega obboleessi raada qaraxa fudhatee booda intalli sun heerumuuf qophiidha jechuudha.
Akka aadaatti gabbarri guyyaa cidhaa dura kennama. Yeroo tokko tokko ammoo sabaaba gargaaraatiin guyyaa cidhaa booda kan kennanis jiru jedhu Obbo Baayaan Waaqoo.
Sabaaboota gabbarri yeroo gara garaatti (yeroo cidhaa dura ykn booda) ta’uuf:
- yoo dargageessi fuudhu sun yeroo sanitti humna ittin gabbaru kan hin qabne yoo ta’e
- yoo intalli sun fedha isheetiin yookiin hayyama maatiin ala kan heerumte yoo ta’e
- yoo dargageessi intala butiin kan fuudhe yoo ta’edha.
Yoo intalli fedha isheetiin heerumte yookiin dargaggeessi intala buute fuudheefi bultii ijaarratanii boodas ni tura malee gabbarri hin hafu akka warri aadaa beekan kun jedhanitti.
Kana jechuun gurbaan fuudhe sun jaarsa gara warra soddaatti akka dubbii fixaniif ergata. Maatiin intalaas erga dubbiin dhumatee booda kan gara sirni gabbaratti deeman. Gurbaanis warra soddaa araarfatee gabbarra jedhu.
Yeroo tokko tokko gurba yeroo fuudhanitti dhiyeessuuf humna hin qabu yoo ta’e bubbulee gabbaruu akka danda’u carraan ni jiraata. Turtiin kunis ji’oota hamma waggoota hedduutti ta’uu danda’a.
Obbo Gammadaa Waariyoo haadha warraa isaani bara 1991 kan fuudhan ta’uus garuu gabbara kan kennaan waggoota 19 turanii erga ijoollee horataanii boodadha.
Gabbarri kunis kabaja intala saniifi maatii isheetiif qabu agrsiisa kan jedhameefis kanumaaf jedhu.
Gabaasicha kan qindeessee Dhiyeesse BBC Afaan Oromooti
Hub: Suuraalee Heddu nutu itti dabale.


text:
Preview
Issue #43
https://www.voaafaanoromoo.com/a/5463411.html
Yunaaytid Isteetes Atlaantaa keessatti Jimaata darbee namnii Rayshard Brooks jedhamuu harka polisiitti du'uun gabaafamee jira. Jorjiyaa keessatti mormiitonni Wiixata har'a galgala mana maree kutaa duratti hiriiruun murtiin haqaa kan yakka rawwatamee akka jijjiramuu fi rakkoo filannoo biyyatti mudatee jedhan irratti gaaffii dhiyeesuuf jiru.
Gocha gara jabinaa polisiin gaggeeffamuu fi loogii jiru mormuun Atlaantaa fi Waashingtan dabalatee magaalaalee hedduu keessatti hiriirri gaggeeffamuuf jira.
Kana malees Wiixata har'a kaawunsiliin mirga dhala namaa kan Tokkummaa mootummootaa dhiittaa mirga dhala namaa gosa irratti hirkate dhaqqabaa jiru irratti Robii dhufu falmii hatattamaa gaggeesuuf har'a walii galee jira.
Dilbata kaleessaa Waashingtan, Neewyork,Loosaanjalas, Atlaanataa, Maayaamii dabaalatee magaalaalee hedduu keessatti hiriirrii mormii gaggeeffamee jira.
- Declined by admin
- Type of issue
- Submitted via the Previews bot
- Reported
- Jun 21, 2020


text:
Seenaa Gabaabduu Sabboonaa Oromoo Obbo Araarsoo Boruu
(1952 – 2015)
Qabsoon bilisummaa ummata Oromiyaa, arra, sadarkaa if duuba hin deebine geeysee jirti. Akkanumaa waliin, bahaa-bu’ii amna isii keessatti warra dhaabbiin rooraatuu fii kanneen Xophiyummaan a’oo seente jidduu, lammii keessaa, kanneen galii isii irraa shakkii qaban heddu. Garuu, yo kan durin wal cinaa qabame, lakkooysi warra kanaa akkaan xiqqa.
Hamma walakkaa baroota torbaatamootaatti, warri kaayoon qabsoo bilisummaa Oromiyaa abjuu hujiin hin fassaramne itti fakkaachaa turte baayye. Haalli san, murannoo qabsaawota dirree qabsoo saaqaniin injifatamee, kaayoon bilisummaa dhaabbii takkittii mooraa qabsoo taatee lammii keessa babal’achutti seente. Milkii tanaaf Elemoo Qilxuu fii Jaarraa Abbaa Gadaa tiin alatti warri itti faarfaman hin jiran.
Gaafa jeeynoonni armaa olitti maqaan dhawame, kaayoo bilisummaa tiif wareegama barbaachisu kennuuf muratanii daggala Oromiyaa seenan, kaayoo deemaniin bowwaasuu fii tumsa barbaachisuun warri bira dhaabbatan jibiri. Qoonni jara kanaa, babal’ina kaayoo bilisummaa tan gaafa qacalee tiif murteessa ture. Sadarakaa qabsoo tan gaafa kanaa keessatti, qabsaawota maqaan tarree duraatti tarrifamu keessaa tokko, Rabbi rahamata haa godhuu fii, Araarsoo Boruu (Ahmad Muussaa Haaji Alii Boruu) ti.
Araarsoo, abbaa isaa Obboo Mussaa Haaji Alii Boruu tii fii haadha isaa Aadde Haloo (Halimaa) Aadamirraa Baha Oromiyaa, Godinaa Bareentumaa, magaalaa Dirree Dhawaa, duubbee Masgiid Jum’aa, naannoo maqaa akaakoo isaa tiin moggaafamuun, ganda Haaji Boruu-tti beekkamutti Caamsaa 10, bara 1952, dhalate.
Gaafa sammuun Araarsoo barnoota fudhachuu geeyse, ijibbaata sirna gabrummaa dura dhaabbachuu, tan gaafa inni dhalte lammiin hordofaa turan irraan kan ka’e, akkuma daa’imman yaroo saniitti, mana barnoota Amaaraa (akka gaafas itti beekkamutti) irraa iggitamee, Amantii Islaamaa tii fii Arabii akka baratuuf, Madrasaa Gubee geeyfame.
Madrasatti, Araarso, qu’annaa hifaata malee tiin, yaroo gabaabduu keessatti if bira dabree, warra waliin baratan gargaarutti seene. Xiqqo booda, san bira kutee, barachaa, manuma barnootaa sanitti, joollee barnootaan isaa gad jiran barsiisuu jalqabe. Barnoota madrasaa akka xumureen, guddaan, dheeraan, barnoota ammayyaa tiif, mana barnoota Madrasa Jadiidaa geeyfame. Araarso akkuma mana barnoota kaanitti, kanattiis, barnoota isaatti akkaan cime. Barnoota sadarkaa duraa booda kan jiddu galaa tiif mana barnoota Laga Harree-tti dabree, waliigala kutaa duraa, baroota gabaabotti keessa fullahee, kan lamadaatti tarkaanfate.
Gama biraa tiin, Araarso sab-boonota bara 1974, magaalaa Dirree Dhawaa keessatti maadheeleen gurmaawan keessaa tokko. Magaalaa san keessatti, barattootaa fii dafkaan bultoota dammaysuu fii jaaruu, akkasumatti ammallee, qotee buloota naannoo sanii if beeysisuu irratti odoo haalaan hojjatuu, ji’a Waxabajjii tan bara 1977, gama universitiitti tarkaanfachuuf, qormaata hulaa kudha lamaa fudhatee, barumsa maraan qabxii ol-aantu galmeesse.
Yaroon tuni, yaroo qabsoon hidhannoo bilisumma ummata Oromiyaa qacalee ti ture. Qabsoo hidhannoo qacalee gubbisuuf warra jalqabaan marxifatan keessaa Araarso angafa tahe. Akka hujiin Dirree Qabsoo karaa qabatteen, biyya alaa deemee qabsoo bilisummaa tiif tumsa akka argamsisuuf qaadhimame. Araarso barnoota isaa itti fufuuf karaa universitii Finfinnee deemuu dhiisee, dirqama qaadhimameef hobbaafachuuf, jilaa waliin, biyyarraa sossoohe. Amna miilaa tan guyyaa torbaa booda, ji’a Onkololeessaa kan bara 1977a, magaalaa Jabuutii seene.
Gaafni Araarso faan Jabuuti seenan, gaafa biiyti sirna bulchiinsa gabrummaa Faransaayii jalaa reefu bilisa itti baate ture. San malees, yaroon san, yaroo Oromoonni biyya san keessa jiran, jijjiirama arkametti fayyadamuun, caasaa Embaasii mootummaa Xophiyaa jalaa walaba taateen, if gurmeessanii maqaa Caayaa Oromoo ja’uun mootummaa haarayatti if galmeessan ture.
Jilli Araarso irraa tokkoo, Caayaa Oromoo magaalaa Jabuutii tan reefu jaaramaa jirtu caaseysuu fii karaa qabsiisuu irratti qooda guddaa laatan. Gama biraa tiin, miseensonni caayaa tiis, qoma bal’oon isaan simatanii, dhimma biyyaa bahaniif if dura tarkaanfachiisuu irratti dugugguruu (lafee duuydaa) tahaniif.
Araarso, karoora biyyaa bahaniif fiixa baasuu irratti, ramaddii hujii tan magaalaa Jabuutii keessatti isa hambifte gammachuun fudhatee, hujitti seene. Gama tokkoon, dhimma siyaasaa tan biyyaa baheefiif dhaabotaa fii Embaasiilee ambaarra daddeemaa, gama kaaniin, lammii Oromoo kanneen biyya san keessatti if wallaalanii alagooman dammaysuu fii Caayatti dabaluu irratti hifannaa malee halkanii fii guyyaa carraaquu jalqabe.
Lakkuma qabsoon bilisummaa finiinaa deemtuun, Oromoonni baayyinaan baqatanii Jabuutii gaafa seenuu jalqaban, Araarso daran hirriiba dhabaa dhufe. Baqattootaaf iddoo bulmaataa tii fii dhihana irraa arkatan barbaaduu fii qubachiisuu dirqama godhate. Akka hara fudhataniin, bixxillee baqattumaa akka arkataniif waan barbaachisu godhuu fiin ba’aa isarra jirtu taate. San boodaas, kanneen qubsumaaf karaa Amerikaa fii Kanadaa deemuu barbaadaniif, korboo guutuu, afaan hiikuu fii mala dhawuun tan isaa taate. Warra dalagachuuf karaa Sa’udii deemuu fedhanii fiis baasabooraa fii viisaa biyya sanii barbaaduuf, oowwa biyya sanii keessa, olii fii gad kan daddeemu tahe.
Gama biraa tin, rakkoo dirree qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa keessatti bara 1978 arkamte furuuf, Araarso, tattaafata guddaa godhe. Haala dhalate irraa kan milkaawu diina qofa taachaa hubachuun, dhibdeen ganamumaan akka dhaamtuuf karaa dandayuu maraan carraaqe. Ijibbaanni isaa fiixa bahuuf dinnaan, odoo hin jaalanne, dhaabbi fudhachuu dirqame. Dhaabbiin, murannoo cimtuu waliin, gaafas Araarso fudhate, tokkummaa Oromoo cimsuu irratti qooda guddaa gummachite.
Addi Bilisummaa Oromoo, biyya Soomaalee keessatti heeraan hojjachuuf akka hayyama arkateen, Araarso achiitti ramadamee, jalqaba bara 1980i, Jabuutii irraa gamas sossoohe. Soomalee keessatti itti gaafatamaa Waajjira Hargeessaa tahee, qabsoo bilisummaa tiif dirqama isaa hobbaafachaa odoo jiruu, dhaabaan waldhabee, biraa deemee, ji’a Adooleessaa kan bara 1982a, bahara Hindii qaxxaamuree Sa’uudii seene.
Araarso Sa’uudii dhaquun hawaasa achi ture keessatti jijjiirama cima fide. Araarso Sa’uudii keessatti, ilmaan Oromoo faffac’arraa akka gurmaawan godhe. Dhaaba maqaa Tokkummaa Hojjattoota Oromoota Riyaad (THOR) ja’uun gurmeessee, ifii fii wal malees, qabsoo bilisummaa Oromiyaa tiif waan hedduu akka gumaachan godhe. Biyya dibbee dhawuun boquu nama dhabsiisu keessatti, agarsiisa aadaa tii fii daawwiilee dhooysatti qopheessanii, Oromoota achii malees, kanneen naannoo biraa akka irraa barataniif viidiyoon waraabanii wanni lammii keessa facaasan, irree qabsoo bilisummaa akkaan cimsite.
Haalli Sa’uudii akkaa-gara dhaabaa gaafa dhufe, maatiif biyya qubsumaa barbaacha, Sadaasa 19, bara 1986, biyya Xaaliyaanii – magaalaa Roomaa warraa waliin seenan. Hamma yaroon achii sossoohuu geeysutti, akkuma Riyaaditti Roomaa keessattiis, lammii gargaaruu fii gurmeessuu hujii godhate. Hooggana isaa fii kanneen biraa tiin, waldayni baqattoota Oromoota Roomaa keessatti dhaabbatee, yaroo gabaabduu keessatti, damee Tokkummaa Barattoota Oromoo Aroppaa (TBOA) keessaa kan hundarra cimaa tahee arkame.
Araarsoo fii maatii: Bitaarraa gama mirgaatti, Faayoo, Tiyyaa,
Araarso, Faxxumee, Leensaa fii Guulaa
Araarso, jiruu baqattummaa irraa hara fudhatee qubachuuf, Ebla 14 bara 1988, maatii isaa waliin biyya Kanadaa magaalaa Torontoo dhufe. Akka Torontoo seenettiis, hujiin sabaa jalaa in hafne. Wanni qubsumaa hanqattee, miseensa Tokkummaa Oromoo Amerikaa Bitaa (TOAB) damee Ontariyoo tahee, murannoo isaa saniin, mooraa qabsoo bilisummaa gabbisutti seene.
Araarso, nama naamusa cimaan faayame. Nama yaada isaa ifatti ibasatu, kan namaa tiis qamaa qalbiin gurra banee caqasu. Nama dhaabbii bilisummaa ummata Oromiyaa tan ganama manaa baheef irraa takkaa hin daddabini. Nama dirqama fudhate hamma hobbaafatuu hirriibni hin fudhanne. Guddaa fii xiqqaa lammii tiif jaalalaa fii kabajaa qabuun, qabsaawaa fii sab-boonaaf fakkeenya dhugaa tahe.
Waldhabbii qabsaawotaa tan bara 1978 irraa kaasee, Araarso, “bilisummaa biyyaa tii fii walabummaa sabaa tiif tokkummaan qabsaawotaa barbaachisaa dha,” je’ee nama yaadu. Yaada isaa kana, afaan bira kutee, katabbii isaa tan akkaan faayamteen taraaree, suuraan miidhaysee, kaleen agarsiiseen odoo abdii hin kutanne, irra daddeebi’ee, yaroo hedduu dooyaarratti agarsiisee jira. Yaroo dhukkubni itti sharafee hafuura itti kutaa dhufees, wanni dhaammate, wasiyyaan isaa, “tokkummaa qabsaawotaa fiduuf tattaafata godhaa jirtan itti jabaadhaa,” tan jattu.
Araarso, bara dabre, Amajjii 19, 2014, hawaasa Torontoo kanneen gadda haadha warraa, Aadde Faxxum Abdukariim Alii, tiif walitti qabaman irratti, “Ambayyoo! Ani silaa nama du’a Fxxumee irraa dandamatuu miti. Garuu, haalli keessan irraa na hambise. Galatoomaa!” jechuun jaalala haada warraa tiif qabu ibsee ture. Duuba, tin’isni hawaasaa akka hawwe hin taaneef. Akki je’ee hanqattee, amata isaatti, Amajjii 15, bara 2015, dhukkuba yaroo gabaabduu keessatti isa sardeen, magaalaa Torontoo keessatti, adunyaarraa gale.
Araarsoo fii Faxxumeen, dhuma bara 1981, Somaalee keessatti irbuu jaarsaa jaartummaa waliif seenan. Eega gaafasii, hamtuu fii toltuu isaan mudattu mara jaalala namayyu hinaafsiftuun keessa hulluuqan. Akkuma wal-jaalatanitti wal jalaa hafuu didanii, Guulaa, Faayoo, Tiyyaa fii Leensaa biyya ambaa keessatti hadiyyomsanii, wal duraa duuba, deeman. Ilmaan isaanii malees, hawaasa Oromoo magaalaa Torontoo garaa raasan.
Rabbi jannataan haa qananiyu!
Oromiyan ni bilisoomti!
Abbaa Urjii
http://www.gulelepost.com/2015/01/16/seenaa-gabaabduu-obbo-araarsoo-boruu-1952-2015/


text:
Oduu Gaddaa : Bitoteysa 19/2015 Magaalaa Cairo:
Aaddee Munaan kan itti dhalatte Baha Oromiyaa Aanaa Dadar Araddaa Soddomaa bakka ja’amtutti akka lakkofsa faranjjii 1996tti dhalatte.
Kan itti guddatte ammo Magaalaa Dirre Dhawaa Ganda Garaadaa Ganda 01ti.
Aadde Munaa Mohammed akkuma biro miidhaa Sirna Bulchiinsa Wayyaanee jalaa baqatudhaan 2014 keysaa biyya abbaa isii gad dhiistee Baqattummaan Biyya Masrii Magaalaa Kaayro keysatti jiraachaa turte.
Garuu Duuti waan hin olleef Bitoteysa 17/2015 Iddo Hujii yk Mana Madaamitti Gamarraa Sa’aati 6tti Qaama dhiqatuuf akka Shaawara sentetti manaa shaawaraa keysatti hafte.( Lubbun Irraa Baate)
Gutuun Oromota Magaalaa Kayrotti jiraatanii Du’aan Boqachuu Aaddee Munaa Mohammed akka dhageyaniin iddo hujii isii Ganda ” Gaarden Sitii ” ja’amutti walgeyan.
Wayta Sa’aan Sa’aa Afur taatu makiinaa Motummaan fudhamtee Mana Reefkaa ” Zenhum Sayyida Zenab” geyfamte , erga Doktoronni Du’aan Boqachuu isii mirkaneysanii akka awwaalamtuuf hayyama baasan.
Dhaabbanni Baqataa Addunyaa UNHCR dameen Cairotiis awwaalamu isitiif hayyama godhee jira.
Haala kanaan Bitoteysa 19/2015 bakka Baqattonnonni Oromo Biyya Masrii baayyinaan argamanitti sirna awwaalcha isii raawwate.
Bakki yk iddon sirni salaata ” Janaazaa ” isii itti raawwatame Masjiida guddaa “Hayyil Aashir Masjidu Salaam ” bakka ja’amutti irratti salaatameen bidatti iddo awwaalcha islaamota tan taate ” Maqbarat Rabi’a Al-Adawiyya ” ja’amtutti sirna miidhagaa fi bonssaan awwaalamtee jirti.
Erga sirni awwaalchaa raawwatamee bodaan Aalimni Oromo Guddaan Shek Mohammed Saaniin Haala Du’artaa Gorsa gaarii hirmmaattota sirna awwaalchaaf godhanii jiru.
Akkasuma Gutuun Hawaasa Baqataa Oromo Du’aan of biraa dhabuu Aaddee Munaa Mohammed Ibrotti kan gaddan tahuu ibsanii sirni awwaalchaa kuni bifa miidhagaa kanaan raawwatu isaatiif hojjattota Pistiikii fii shek Mohammed saanii fi warreen guyyaa sadii gutuu hamma sirni awwaalcha isii raawwatutti qodaa fi hirmmaannaa guddaa godhan hunda galatomffatanii jiru.
Nus gara kenyaan Addee Munaa Mohammedif Araaramaa fi jannata kadhachaa Firaa fii Aalii isii hundaaf jajjabina hawwina.


text:
Oduu Ammee! Gareen mootummaa Abiyyi Ahimadiin durfamu waraana TPLFtti jaarsummaa ergate.
Ergaan kallattiin Abiyyi Ahimad irraa Dilbata darbe karaa maanguddoota TPLF bira gahe akka agarsiisutti uummanni Tigraay yeroo ammaa loltoota mootummaa Itoophiyaa fi Shaabiyaa sochii dhorkee jira.
Kanarraa ka’uun gareen mootummaa Abiyyi jaarsummaa ergus qondaalonni Tigraay garuu hin fudhanne jedhameera.
Gama biraatiin, Waraanni Tigraayis lola taasisaa jiruun gara Maqaleetti dhiyaataa dhufeera. Warraanni garee mootummaa sodaa TPLF Maqalee qabachuu dandeessi jedhuun naannessaa magaalattii dahannoo ykn mishigii qotataa jira.
Manni Marii Amantaalee Naannoo Tigraay haala jiru kana qabbaneessuuf gareen mootummaa fi TPLF lola akka dhaaban, waraanni Shaabiyaa Tigraay keessaa akka bahu,saamichi loltoonni mootummaa Federaalaa taasisaa jiru akka dhaabbatu, waraanni Amaaraa lafa Tigraay keessaa ariitiin akka ba’us gaafatan.
Maammee Caffee
Mootummaan Suudaan Gama meeshaa waraanaatiin WBO gargaaruuf qophii xumuruu Jeneraalli Cehumsaa Suudaan Abdul-Fattaah Al-Burhaan Sudaan Tv irratti Ibsa keennanii jiru. Meeshalee waraanaa dabalatee gargaarsa maallaqqafi gama barbaachisaa ta’een bira ni dhaabbanna je’ee jira. Maddi Suudaan Tv dha.
ጌዜው አሁን ነው፡፡
yeroon amma
Dhoksa kan biraa hinqabuu jedhe #Mekonin_kebede ammoo “yeroon oromummaa itti awwaalan amma’ jedhee jira! Edaa oromoon du’eetu awwaalcha eeggataa jira!
Murteen Kan oromooti!


text:
Of Eeggannoo faayyadamtoota Facebook Hundaaf
“Login Approval ON/Two-factor authentication” ON hin Godhinaa
Namoonni baay’een akka namni na jalaa hin seennef jettanii itti bantu
Keessattu joolleen Suad Arabia Yeroo hedduu SIM card hin Cufama Booda osoo irraa OFF hin goone tasa logout taanan akkasitti sii dhumatte jechuudha
Keessattuu warri maqaan keessan
best eenniyyoo
best maaliyiyyoo
Ebaluu baalee
Ebaluu arsii fi maqaa kana fakkaatu Qabdan akka ID hin qabne beekamaadha
Kanafuu of eeggadhaa!!!
Garuu namoota ID qabdaniif Rakkoo hin qabu
Q. Muhidin Husen


text:
Dhiigni Bilisummaaf Sabaaf Dhangala’e Bolola Angoo Siyaasaan Hinsharafamu.
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Sadaasaa 7, Bara 2016
Waan hundaa dura miseensota Qeerroo Bilisummaa fi qabsa’oota Bilisummaa Oromoo Fincila Diddaa Gabrummaa osoo finiinsanii wareegaman hunda guyyaa seena qabeessa kanatti gootummaa olaanaan yaadachuu feena. Addatti ammoo jaallan keenya erga Fincilli Xumura Gabrummaa Sadaasaa 2015 labsamee as qabsoo saba isaanii irratti wareegamaniif, har’a qaamaan nu biraa dhiban illee, kaayyoo isaan irratti kitiman sana fiixaan baasuuf hirbuu keenya kaleessaa irra deebinee onnee guutuun haaromsinaaf. Guyyaa seena-qabeessa kanatti gootowwan keenya nu biraa wareegaman miira wal-makaan yaadanna. Gama tokkoon jaallan keenya of biraa dhabuu irraa gaddi suur-qalbii keenya yommuu waraanu, gama kaaniin ammoo lubbuun jaallan keenya wareegamanii bu’uura Bilisummaa saba keenyaa utubaa waan jiruuf sabboonummaa cimaa nu keessatti danboobsa. Gootonni keenya kun seenaa saba keenya keessatti bara baraan yaadatamaa jiraatu.
Fincilli Diddaa Gabrummaa haaloota akkaan rakkisoo tahan keessa qaxxamuraa as gahe. Finchilichi kiyyoo diina tarsiimoo fi shira ayyaan-laallatoota keessa dandamatee waggaa kudha-tokkoffaa isaa yommuu kabajatu kana injifannoolee cululuqoo tahan galmee seenaa qabsoo Bilisummaa keessatti barreessuudhaan. Fincilli Diddaa Gabrummaa Sadaasaa 9 bara 2005 akkuma labsameen qabsoo sabicha of dura tarkaanfachiisu eegale. Dhalootni haarawaan muratnoon cimaan guutamee Diddaa Gabrummaa sabichaa qindeessuu fi hoogganuun dirqama sabummaa olaanaa bahaachuutti bobba’e. Haala akkaan rakkisaa keessatti waggaa kudhan guutuuf qabsoo sabichaa of-irratti hirkannoo cimaadhaan taliige. Qeerroo fi Qarree Oromoo sadarkaa sadarkaan ijaaruun itti-fufiinsa qabsoo Bilisummaa saba keenya mirkaneesse. Dhalootni haarawaan Bilisummaa dhugaa fi Dimokraasii haqaa akka gonfataniif onnachiise.
Qeerroon gootummaa cimaa, qindoomina olaanaa fi naamusa gahaadhaan qabsoo Bilisummaa saba isaa gara sadarkaa itti-aanutti ceesisuu isaa waan mirkaneeffateef, baatii Sadaasaa bara 2015 keessa Fincilicha “Diidda Gabrummaa” irraa gara “Xumura Gabrummaa”tti tarkaanfachiise.
Fincilli Xumura Gabrummaa waggaa tokko guutuuf biyyatti keessatti Qeerroon finiinuu yommuu eegalu sadarkaa duraatti imaammata TPLF Qabsoo Bilisummaa Oromoo barnoota dheeraaf daangaalee biyya irratti moggeessitee tursuuf karoorfatte fashaleessuun sochii xumura gabrummaa handhuura biyyatti Finfinnee keessatti gad-dhaabe. Kana gochuun toftaa TPLF qabsoo Bilisummaa Oromoo gurraa fi ija addunyaa irraa qoqqobdee tursuuf wiixinatte dhadhaa ibidda buute jala godhe. Waaroo dimokraatummaa sobaa isheen baroota dheeraaf marxifattee addunyaa ittiin goyyoomsaa turte sana saaxile. kasaaraa dimokraasiin liqimifamuu ishee, malaammaltumaa dinagdee fi siyaasaan laaqamuu ishee fi ummata biratti tufamaa fi tuffatamaa dhufee ishee golgaa tokko malee akka isheen dirretti baatee labsitu dirqe.
Fincilli Xumura Gabrummaa gartuu biyyatti waggaa digdamii shaniif bitaa turte kana bu’uuraan raasuu qofa osoo hintaane akka isheen ‘labsii Yeroo Atattamaa’ labsituuf dirqe. Osoo hinjaallatiin haalluu sobaan akka handhura dimokraasii Afrikaatti of-dibaa baate sana akka isheen irraa haqxuu godhe.
Muratnoon ilmaan Oromoo baatiwwaan kudha lamaan darbaniif addattin agarsiisan moototi TPLF hundeedhaan rommisiiseera. Rasaasni isheen yeroo irraa gara yerootti ol-adeemaa keenya irratti roobisaa jirtu ilmaan keenya caalmaattuu Qabsoo Bilisummaaf hiriirse malee tasa of duuba deebisuu hindandeenye. Duulli shanyii duguugga TPLF ifaa fi lafa-jalaan ummata keenya irratti labsite diina tarsiimoo ta’uu ishee mirkaneesse malee hamilee dhalootni haarawaan Bilisummaa saba isaaniif qabanitti bishaan naquu hindandeenye. Walumaagalatti Gootummaan Qeerroon Bilisummaa agarsiise TPLFin xaba siyaasaa biyyatti keessa baaseera. Har’a TPLF qawwee malee deggersa ummata tokko illee hinqabdu. Barri angoo ishees guyyaa irraa gara guyyaatti gabaabbachaa dhufeera.
Haata’u malee haqinni qindoomina moora qabsoo Oromoo keessatti mul’achaa jiru yeroofuu taatu TPLF angoo irra turtu godhee jira yoo jenne soba hinta’u. Ayyaan-laallattoonni yeroo adda-addaatti moora qabsoo saba keenyaa keessatti oomishamaa dhufuun isaanii sabichi humna, qabeenyaa fi beekumsa isaa qindeeffatee diina tarsiimoo kana irratti akka hinfuulleffanne godhuu keessatti shoora olaanaa xabateera. Keessattuu, warri osoo qabsichi galii isaa hinga’ii karaa qaxxamuraa angootti ol ba’uuf abju’atan yeroo adda-addaatti jeequmsa hinbarbaachifne qabsoo kana keesssatti uumuun hamilee sabni keenya qabsoo Bilisummaa isaaf qabu miidhuun isaanii waan wal nu gaafachiisu miti. Gartuuwwaan kun osoo ummatni keenya gabrummaa haalaan fakkaataa ta’e jalatti dararamaa jiru, osoo dhalootni haarawaan rasaasa mootummaa kanaan guyyuu akaawamaa oolu, yeroo adda-addatti TPLF waliin angoo qooddachuuf iyyannoo galfataa turan. Isaan kun osoo dalagaadhaan waan qabatamaa ta’e tokko dirree irratti hinmullisiin, wareegama dhalootni haarawaan dhugoomuu Bilisummaa saba isaaniif baasaa jiran jala dhokatanii angootti olba’uuf manaamaa turan. Gartuun kun humnoota hiree murteeffannaa ummata keenya balaaleffatan waliin afooshaa siyaasaa tolfachuun tarsiimoo qabsoo Bilisummaa saba keenya irratti shira osoo xaxanii mul’atu.
Akkasumas kanneen sochiin Qeerroo TPLFin gatantarsaa jiraachuu isaa qalbeeffatan fincilicha irraa iftoominaan qooda fudhatanii sirna of-irroo kanatti xumura gochuuf gahee isaanii gumaachuu manna lafa jalaan angoo boruuf of-ijaaruu dalagaa isaanii isa angafa godhatanii olii fi gad ka’achaa jiru. Isaan kun osoo TPLF angoo irraa hindhabamiin akkaataa itti walii isaanii jidduutti angoo bulchiinsa biyyaatti boru qooddatan mariyachuuf biyya alaa kana keessa oliif gad naanna’uu akka wareegama qabsoottii ittiin of faarsuu barbaadu. Ayyaan-laallatoota saba keenya keessa riphanii ciisaa kun angoo boruuf wal kurfeessuu kan eegalan bubbulaniiru. Gartuun kun isa silaa boru dalagamu har’a osoo angoon siyaasaa harka saba keenyaa hingaliin raawwachuuf biyya alaa kana keessa olii fi gad ka’achuu akka dhimma qabsoo belbeltuu tokkootti osoo ololanii dhaga’amu. Yeroo wareegama qaalii Qeerroon Bilisummaa gumaachaa jiru kanatti qulqullinaan fincilicha utubanii sirna abba irree kanatti xumura gochuu mannaa, waan Bilisummaan saba keenya ‘Heeraa’ isaan biyya alaatti bexxeluuf yaalan jiran keessaa madduu fakkeessanii ummata keenya jidduutti afaanfaajjii hinbarbaachifne afarsaa jiru. Isaan kun Jaarmaa Qeerroo fi hooggana isaa xiqqeessuuf yaalanii wal irraa hincinne osoo gadhanii mul’atu. Qabsoo Bilisummaa saba keenya dalagaadhan osoo hintaane meeshaalee sab-qunnamtiin taliiguuf abju’atu. Hooggana qabsichaas galaana gamatti muudanii karaa foddaalee sub-qunnamtii biyyatti erguuf abbalu.
Sadarkaa murteessaa Qabsoon Bilisummaa saba keenya irra jirtu knatti, kanneen bolola angoo irratti bobba’an maraaf Qeeroon dhaamsa qaba. Waan hundaa dura fedhii dhuunfaaf osoo hintaane fedhii sabaaf dursa kennuun amaloota fi afooshaalee siyaasaa mirga saba keenya sharafan irraa atattamaan akka dhaabbatan Qeerroon waamicha godha. Wareegama qaalii sabni keenya Bilisummaa isaaf baasaa jiru kana dantaa xixiqqaan sharafuu irraa akka of-qusatan gad jabeessinee dhaammanna. Hamilee dhaloota haarawaa keessaa bilisummaa sabaf belbelaa jirtu doomsuuf tattaafachuu irraa akka of-igitaniif waamicha goona.
Ummata Oromoo guddichaaf ammoo waamicha itti-fufiinsa qabsoo dabarsina. Wareegama ilmaan isaa baasaniin diinni isaa kan qabattuu fi dhiiftu walaalaa jiraachuu ishee hubattee muratnoo isaa dachaa dachaan akka itti fufu onneessina. Dhiigni ilmaan isaatii kan dhangala’e bilisummaa saba guutummaatti argamsiisuuf malee namoota muraasa angootti ol baasuuf miti. Saamicha biyya isaa dhaabuuf malee namoota muraasa duroomsuuf miti. Sirna gabroonfataa hundeedhaan buqqisuuf malee gartuu tokko angoo irraa buusee gartuu kaan angootti baasuuf miti. Kanaafuu, Shira alaanis ta’e keessan qabsoo kee irratti xaxamaa jiru dammaqiinsaan of irraa tikfadhu!
Gootowwaan Miseensotni Qeerroo Bilisumaa ammoo yogguu jaallan kee kumaatamaan si biraa kufan yaadadhu! Haadholii bo’aa jiran irraa kan imimmaan haqu, boquu abbootii gaddi cabse kan ol qabu qabsoo ati murannoon gootu qofa. Bilisummaan saba keetii baar-gama hindhufu. Walabummaan biyaa keetii xayyaaraan siif hinegamu. Of ijaartee, wal ijaartee diina qee’ee abbaa kee si sarbe jala dhaabachuu malee fala tokko illee hinqabdu. Wareegama armaan dura baasaa turte dachaa dachaan ol-kaaftee qabsoo kee finiisuun sirna gabrumaatti xumura gochuun dirqama seenaan sitti kenne. Fuulli kee durri ifaadha. Gootummaan kee diina saba keetii rommisiiseera. Hamilee cimtuu fi naamusa jabaan dhaloota haarawaa qabsoo sabaaf hiriirsuu itti fufi. Guyyaan injifannoo keetiis fagoo miti.
Fincilli Xumura Gabrummaa Seenaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti bara baraan ni Yaadatama!
Sadaasaa 7, Bara 2016
Hooggana Jiddu-Galeessa Qeerro Bilisummaa Oromoo.
Finifnnee Oromiyaa


text:
Sangaan biyya ofiitti bookkisu, biyya ormaatti ni mar’ata.
“Oduuf na qalani” jette lukkuun.
Cubbuun bishaanii harka buleen nama nyaachisa.
Kan nyaatee fi kan kaate waa jalaa baha.
“Maali fardi ni maraatee?” jedhe waraabessi hari’ee dadhabee.
“Adeemsa abbaatu oftolchaa, fuula Waaqatu nama tolcha” jedhe
Jaldeessi.
Afaan gaariin afaa gaarii caala.
Hafaasaarra afaansaa
Namni dhadhaa afaan kaa’an dhagaa afaan nama kaa’a.
Harreen yeroo alaaktu malee yeroo dhuudhuuftu hinbeektu!
Mee Ergaan Makmaaksa kunneni maali?
Sangaan biyya ofiitti bookkisu, biyya ormaatti ni mar’ata.


text:
GOCHA GARAA JABUMMAA OROMIYAA KIBBAA DHEEDA BOORANA LIIBAN GODINA GUJII BAHAATTI RAAWWATAME:
Dhukkuba COVID-19 ittisuuf walqabatee mootummaan Xoophiyaa🇪🇹🇪🇹🇪🇹 ji’a Ebla 8 ,2020 labsii muddumaa labsuun beekamaadha.
– Yoo dhageennu koronaa ittisuuf ture.
Garuu; kibba Oromiyaa dheeda Boorana Liiban godina Gujii Bahaa keessaatti gochaan raawwatame kan laala namaa gubee hirriiba dhowwuufi waraana sammuu namatti kaasuudha.
-Ummata Oromoo godinoota Booranaa, Gujii Bahaafi Lixaa akkasumas Oromiyaa lixaa Wallaggaatti dhiyeenyummatti gocha raawwatamaa ture namni baayyeen waan irraanfatu natti hin fakkaatu.
Gochaan Godina Gujii Bahaa dheeda Liiban horsiisee bultoota Booranaa aanaa Liibaniifi Gumii Eeldalloo irratti raawwate waan lamaan adda tayee mullata.
1. Mana gubanii jiru. Kan adda godhu maatii mani irraa gubatee iddoo itti deebiyu hin qamneefi yeroon yeroo sababa dhibee COVID-19 namni wal irraa baqatu yoo ta’u, Horii isaanii guutuu irraa fuudhuun duwwaatti hambisuudha.
2. Manneen guban kanneen keessa qabeennii miyaa gubateera. Kun haarayaa miti. Tarii kan adda godhu ummatichii horsiisee bulaa ta’u irraan kankaye horiin akka jabbiifi illmoolee re’ee, akkasumas Lukkuu manatti galu. Yeroo mana guban horii kan guutuu waliin guban.
. Lubbuu nama ijjeessanii dannaba fuudhan. Dannaba jechuun horii diinnii yeroo nama weeraree nama injifatu fudhatuudha. Haga harka abbaatti hin deebiyin horiin sun dannaba jedhama.
Qabxiin 3ffaa kun kan raawwate Ebla 14,2020 godina Gujii Bahaa Aanaa Gumii Eeldalloo ganda Dibbee ona Eeldiimaa ollaa aabba Okkotuu Kaarruu Guyyooti. Jaarsii abbaa ollaa kun akka warrii achi jiran himanitti rasaasa 4 qaama poolisii addaa Oromiyaa jedhamtu irraa itti dhuqaafameen du’e. Gaaffii ergaa gaafatanii boodaadha, jaarsa kan ijjeesan.
Gaaffiin waraanni Mootummaa Xoophiyaa kun aabba Okkotuu Kaarruu osoo bobbaa looniitu galuu gaafate akkas turee jedhan;
WX: Aabba Shanee gartee?
Jaarsa: Hin garre
WX: Deebiin isaanii rasaasaa ture.
Eega gocha kan isanumtii maqaa itti moggaasa jedheen dabra.
Weerara qaamni waraana mootummaa Xoophiyaa horsiisee bultoota Oromoo Booranaa godina Gujii Bahaa aanaa Gumii Eeldalloo ganda Dibbeetti geggeesse kanaan;
– Lubbuun nama tokko baateera
– Manneen 18 gubataniiru
– Madhaa maatiin manneen 30 ol buqqifamaniiru
– Horiin Loon, Gaalaa, re’een karra hedduu akka dannabaa fuudhamanii ganda Booba jedhamutti walitti qabamaniiru.
Manneen gubatan kan eenyuu fa’a isaa jedhuuf, namoota asii gadii kanaadha. Jiraattota biyya Xoophiyaa naannoo Oromiyaa godina Gujii Bahaa dheeda Liiban aanaa Gumii Eeldalloo ganda dibbeeti.
1.Huqqaa Jaarsoo
2.Billaacha Huqqaa
3.Jaatani Galgaloo
4.Haadha Liiban Jaatanii
5.Okkotuu Kaarruu Guyyoo (isaas ijjeesaniiru)
6.Boruu Dheengee
7.Bonayyaa Abbasaruu
8.Boruu Bonayyaa
9.Qaallicha Bonayyaa
10.Boruu Dheengee
11.Abbaroobaa Jibichaa
12.Jaartii Jibicha Baggajjaa
13. Qallaa Daalacha kusuu
14. Mamaa Jibichaa
15.Shoobaa Jibichaa
16.Elemaa Qaallichaa
17.Waata Qaallichaa
18.Qaandhaa Gufuu
Manneen kanneen keessa meeshaa manatiin alatti lmooleen re’ee, Jabbii, Lukkuufi midhaan nyaataati. Gootaraan kuusaa midhaanis gubataniiru. Laala garaacha badheessaa, qabbana nannaqii roobaa, jiruu horsiisee bulaa yaadachaa imimmaan sammuu keessaatti nama copha. Eega kun kan raawwatte mootummaa dimookiraatawaa biyya keenya bulchaa jiru
Eebila 16, 2020 godina Gujii Bahaa horsiisee bultoota Oromoo Booranaa aanaa Liiban ganda Dhakaa Qallaa irratti qaama waraana mootummaa xoophiyaatin weerarri walfakkaatan raawwatameera. Weerara kanaan:
– Manneen lama gubataniiru
( Mana Bonayyaa Saara Boruu Riiboo
Mana Gonnicha Saara Boruu Riiboo)
– Horiin akkuma dannabaa fuudhamee madhaa maatii waliin hidhame.
– Madhaa maatiin manneen 15 ol buqqifamaniiru .
Eebila 13-16, godina Gujii Bahaa aanaa Gooroo Doolaatti Oromoon Gujii 300 ol ta’an mana hidhaatti guuramaniiru.
Akkasuma G/Gujii Bahaa magaalaa Shaakkisootti namoonni 30 ol akka hidhaman himamaa jira.
Eebila 14-17, godina Gujii Bahaa magaalaa Nageellee Booranaa keessaatti Oromoonni Booranaafi Gujii 250 ol tahan hidhamaniiru.
– Namoonni hidhaman kunneen kabinee, hojjattoota mootummaa, jaarrolee biyyaa, qaamota seeraa, nadheenii ijoollee adoo hin jedhin walii galaa hidhaa jimlaan akka hidhaman jiraattoonni ni dubbatu.
Dabalataan namoota hidhaman kanneen keesaa:
Nadheen uulmaatti jira.
Huwwiitti uulmaa Darmii Tukkisee jedhamti. Haga deettee/ssee bultii 7 bulte. Daayima haga dhalatee bultii torbaa waliin mana hidhaatti darbatan. Huwwittiin/Dubartiin tun hospitaala Nageellee Booranaatti opporeeshiiniin deette. Darmiin haadha warra barsiisaa barsiisaa Dhaddacha Galgalooti. Namni dhufee manaa fuudhe milishaa maqaan isaa Addisuu jedhamuudha.
– Huwwooleen 11 haawwan daa’ima hoosisaa jjraniidha.
– Huwwiittiin tokko ta Lemlem jedhamtu ulfaa ji’a sagaliiti. Da’uuf halkan alatti hin hamneef.
Walumagalatti gochan kibba Oromiyaa godina Gujii Bahaa aanaalee Gooroo Doolaa, Gumii Eeldalloofi Liiban, magaaloota Harqalloo, Shaakkisoo, Bulbuliifi Nageellee Booranaa keessaatti ilmaan Oromoo irratti mootummaa biyya bulchuun raawwatamaa jiru gocha dhala namaaf hin malle, garaa jabummaa lubbuu qabeeyyii kamu irratti raawwachuuf hin eeyyamamne waan tayeef dhaabbileen mirga ilmaan namaaf falman kamu akka dura dhaabbatanii ummata kan bararan gaafadha.
Deeggarsii lamummaas ummata kanaaf akka godhamu qaamolee gargaaruuf fedhii qaban hundaaf waamicha dhiyeessa!
Dhala namaaf mirgi namummaa ha eeggamu!
Via: Shalom BG Jato


text:
LAMMAA Magarsaa Maal Jadha mee Dhageffadhaa : Qawee it dabaalachuu dha
hidhanoo jete sanatii bodee mo warri mana hidha kessa jiran basii!!
FincilaOPDO “Dhaloota sadiitu jira. 1. Waan gaarii hojjates waan badaa hojjates ergama isaa fixatee kan bahaa jirutu jiru. 2. Inni tokko’mmoo kan waan itti fakkaate hojjachaa jirutu jira. 3 . Tokkommoo kan qophaayaa jirutu jira………..Inni fixate bahaa jirajira, amma booda isatti abdachuun badaa miti, nu’baasu!.. Generation’ amma jiru garuu emerge godhaa jiru kana’rra tti ‘invest’ godhuun, hojjachuun, wabii keenya, biyya keenyaa, Saba keenyaa boruu ti!…..innimmoo ammumaa qophaa’uu qaba. …..Tokkummaa Uuummata keenyaa, Saba keenyaa cimsuu, cimsuun baayyee barbaachisa dha! …. Wabii keenya tokkummaa Uummata keenyaa ti, garaagarummaa keenya keessatti diinatu fayydama, garaagarummaa keenya keessa tti nutu itti saaxilama, … nutu rakkooti ba’a…….Tokkummaa Saba kanaa hin cimsu taanaan gatii hin qabu……Haa afuuti tokkummaan Saba kanaa, Oromoo lama gidduu tti namni gargaarummaa uumu, diina keenya’rraa adda ba’ee kan hin ilaalamne, bakkeetti baasee kan allaattii dhaaf nulaateen adda tti kan ilaalamu miti!


text:
(Amajji 1,2019, Finfinnee Oromiyaa) Qabsoo Bilisummaa Oromoo galiin gahuudhaaf qooda olaanaa taphachuutiin garbummaatti xumura gochuuf Fincila Diddaa Garbbummaa irraa hanga Fincila Xumura Garbbummaatti aarsaan qabsaa’ootni Oromoo baasaniif Qeerroo Bilisummaa Oromoo kaffale kan yaadatamu ta’aa, bara haaraa kanattis qooda qabsaa’aa bahachuudhaan akkuma baroota dabarsine kanaa Adda Bilisummaa Oromootiin hogganamnee galii isa maayiin gahuuf hundarra kan miira itti gaafatamummaan qabsoofnu ta’uu uummata keenyaaf hubachiisaa bara haaraa itti seennee jirru barri 2019 kan bilisummaa waaraa fi nagaaf tasgabbii uummata Oromoo fidu akka ta’u hawwii keenya baroota dheeraaf ammas kanuma kan hawwinu ta’uu ibsanna.
Waraana Oromoo irratti mootummaan labsamee akkasuma weerara daangaa irraan uummata meesha maleeyyii Oromoo irratti meeshaa gurguddaa fayyadamanii humnootni nagaa Oromoo booreessanii nagaa keenya qilee buusanii jeequmsa baballisaniin miidhamaa guddaan uummatni keenya waraana keessummeessaa, wayiita jiru kanatti gaddi guddaan utuu nutti dhagaa’amuu bara haaraa 2019 akkasuma guyyaa WBO kabajataa jiraannullee, qabsoo karaa nagaa taasifnuun ajjeechaa fi buqqaatinsi uummata keenya irraa dhaabbatee nagaaf tasgabbiin nii buufama abdii jedhu qabannee qabsoo wal ijaarree karaa nagaa taasifnuun rakkoo ammaa keessaa Oromoon nii baana jennee kutannoon sochii warraaqsaa itti fufnee jirra.
Waraanaan wal qabsiisee, qabsoon afaan qawween uummata bituuf afaan qawween bulchuuf abjootamu keessaa bu’aan argamu, biyya golgoleessanii ofis golgoleessuu qofa jennee amanuurraa humna waraanaan uummata keenya rukutuun humna hidhateen uummatatti dhaadataa xinnaaf guddaa ajjeesuun balaaleffatamaa ta’uufii adeemsa siyyaasaa amala bineensummaa calaqqisiisu ta’uutti hubannee, humni hidhatee jiru yakka ajjeechaa deettii nurratti raawwatuu irraa of adabee rakkoo biyyattii akkasuma rakkoo siyyaasaa biyya Xoophiyaa karaa nagaan furuu akka qabu ammas cimsinee gaafanna. Yakkoota suukanneessoo uummata irratti raawwataa ajjeesanii gubuuf manaaf nama walitti gubuu caalaa yakki ulfaataan jira jennee hinyaadnu, kanaaf qaama ajjeechaa raawwatuuf qaama araddaa uummataa Oromoo gubuutiin balaaf uummata saaxilaa jiru seeraan akka gaafatamu gochuu akka qabuuf har’as qaama dhimmichi ilaallatu nii gaafanna. Yakka humnootiin hidhatan daangaa irratti raawwataa jiran dabalatee yakki waraana mootummaa raayyaa ittisa biyyaatiin nurratti raawwataa jiru balaaleffatamaa ta’uu fi kana akka dhaabaniif dhaabbilee siyyaasaa Oromoo dabalatee; humni uummataaf dhabbatu kamuu gaheesaa bahatu akka qabu gaafanna.
Kana ta’uun hafee abjuu dulloome abjootuurraa uummata irratti shira shiranii kumaaraa lubbuu saba keenya Oromoo irratti raawwachuutiin barcuma ofii tikfachuuf kan abbalamu taanaan abjuun shiraan uummata bituu ka jaarraa ammaa kanatti fiixa bahiinsa maseenu ta’uu hubachiisaa, uummata ajjeesanii afaan toluudhaan nagaa fakkaatanii qaama nagaatti quba qabuudhaan uummataan waljibbisiisuuf akeekni qabamee hojiitti seeenamutti dabalee holola wal ijaaranii facaasuudhaan dhugaa uummataa ukkaamsuuf yaaluun yakka dhiifama hinqabne ta’uutti amanuurraa qaama shiraa fi hololaan aangoo ofii tikfachuu barbaaduuf akka nurraa of adabu nii gaafanna.
Kanas bara 2019 kan itti seenaa jirru keessatti shiraa fi holola maqa balleessii uummata Oromoo fi addatti dhaaba keenya ABO irratti oofamus ta’ee holola qaama uummata nagaa irratti oofamuu dura dhaabbachuuf humna gatiittaa’aa wal ijaaree haala salphaan hinraafamne kan nagaa uummataa bakkatti deebisuuf gahumsa qabuun qabsoo keenya karaa nagaa itti fufna. Ajjeechaan uummata keenya garraamii meesha maleeyyii Oromoo irratti adeemsifamaa tureef adeemaa jiru ajjeechaan shiraas ta’ee ajjeechaan kallattiin rasaasa uummatatti dhukaasuutiin Raayyaan ittisa biyyaa maqaa jedhuun qaamni of waamu uummata keenya irratti raawwatu irreessaaa uummata irraa akka kaasu gaafataa, gochaan ajjeechaaf dararamaa akkasuma hidhaan qabsoodhaan dhaabbata ejjennoo jedhu qabannee, waraanni nurraa dhaabbatee karaa nagaa elaaf elaameen rakkoon furamee hiree isaa Oromoon akka murteeffatuuf qaama isa bulchu ofiin akka filatee, kan filateen bulu gochuuf dimokiraasii dhugaa uummata keenya dhamdhamsiisuuf ga’ee nurraa eegamu nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo miira tasgabbaa’aa wal hubannoo qabuun nii qabsoofna.
Kanumaan uummata keenyaaf bara haaraa kanatti fedhii keenya fedhii Oromoo jaarraa tokkoo olii, bilisummaa haqaa kan safaraaf fallaana garbonfataan safaramee laatamu utuu hintaane, kan itti dhiignee itti cabnee itti dararamnee ittis dararamaa jirru bara kana bara 2019 akka nuuf dhugoomu hawwina, akka arginuufis akkasuma akka uummata keenya bilisummaa haqaa biraan geenyuufis qabsoo jabaa nii goona. Waan ta’eef uummata keenya maraaf ergaa nagaaf tasgabbiitti nu ceessisa jennee abjoonnu akka gadiitti nii ibsinaaf
Qote Bultoota Oromoof
Qabsoo waggoottan dheeraa godhamaa ture keessatti miidhamni uummata keenya Oromoo qote bulaarra gahe eenyuun olitti kan nama mufachiisu ta’uuf har’allee miidhama afaaniin dubbachuun nama rakkisu keessa kan jiru Qote bulaa ta’uun hubatamaadha. Qote bultootni keenya Oromoon manaaf araddaa isaanii irraa miliyoonaan lakkaa’amanii buqqaa’anii, miliyoonaan lubbuu darabanillee hanga ammaatti qaama rakkoo isaanii gaafatee furuuf karaa mootummaan dhibuun nu mufachiisee jira. Nu mufachiisuun kun ammo lubbuun ilma Qote bulaa Oromoo hanga lubbu-qabeeyyii xixiqqoo ilaalcha dhabuudhaan, deettiin/jumulaan ajjeefamee qaama mootummaa isa gaafatee rakkina isaa furuuf dhabuu irra darbee iyyatee iyyaannaansaa dhagaa’amuu dhabuurraa kitilayyoon ilmaan Oromoo rasaa/alatti darbatamee mana isaa irraa ari’amee nagaa molqamee tasgabbii dhabuurraa gojamaa/hawwii jireenya nagaaf tasgabbii keessa waggoota afuurii as seenee jira.
Kun ta’ee wayiita jiruttti, qabsoo karaa nagaa goonuun bara haaraa kanatti gadadoo uummata keenyaa, gadadoo Qote bulaarraa, du’aaf ajjeechaa, hidhaaf reebichatti dabalee araddaa isaarratti maasa isaa waliin gubachuun nii dhaabbata hawwii jedhu qabannee kana lafa dheebuu uummatichaa lafa dheebuu Qote Bultoota keenya, akkanni qabeenya isaaf Bosonoomee akka Bosonuu ajjeefamuun irraa dhaabbatu, akka uummata biyyattiitti mirgisaa kabajamee seerri akka isaaf dhaabbatuu qabu gaafachuu keenya akkuma baroota darbanii itti fufnee kan qabsoofnu ta’uu uummata keenya Oromoof nii ibsina. Qeerroo Bilisummaa Oromoo uummata isaa Qote bulaaf dhaabbachuu ka jabeessee itti fufu ta’uu nii hubachiifna.
Daldatoota Oromoof
Waggoota dheeraadhaaf akeeka qabsoo karaa dinagdee duubatti nu deebisuu humni nafxanyaa qabatee adeemaa tureera. Qabsoo dinagdeen uummata keenya duubatti dhiibuu keessatti, toora abbootii qabeenyaa keessallee hojjetatee akka Oromoon hinseenneef hojii bal’aan halagaan nurratti adeemaa tureera. Addatti bara sirna EPRDF keessa, qabsoo uummataa keenya Oromoof mogolee ta’a jedhamu dinagdee keenya rukutuu keessatti qoodni sirnichaa kan ammallee aangoo irra jiruu olaanoo ture olaanoo ta’ees jira. Waggoota 27 darban keessatti waanuma daldalatee qixa dhala namaa jiraatuuf qofa jibbamee, halagaan guraarrii fi hiraarri irratti adeemaa turee ittis jira. Kana keessattis daldaltoota Oromoo hedduu lubbuun darbeera, kanneen jiran ammo akka guddinaan hinsaffisne gochuu keessatti project garaagaraa irratti hojetuurraa, gibiraa fi baatii akkasuma mawwaacoo fi baasiiwwan maqaan isaanii hedduu ta’e uummata keenyatti fe’uudhaan sammuu dinagdee keenya Oromoo rukutaa turaniiru. Akeeka jibbisiisaa akkanaa duraa kan dhaabbannu Qeerroo Bilisummaa Oromoo; biyyattii keessatti abbummaan daldaltoota keenyaa mirkanaa’eefii akka saboota birootti mirgisaanii kabajamee akka jiraatan akka ta’uuf qabsoo keenya jabeessinee itti fufna. Daldaltootnis mirgaaf dirqama isaanii baranii qaama mirga isaanii fi mirga uummata isaanii dhiibu, qaama uummata nagaa meesha maleeyyiitti dhukaasee galaafatuuf manaaf araddaa waliin barbadeessu dura dhaabbachuuf akka hundaan olitti nu cina dhaabbatuu qaban daldaltoota Oromoof hiree kanaan nii gaafanna.
Hojjetoota mootummaaf
Hojjetootni mootummaa kanneen qabsoo jabaa uummata keessaniif mootummaa uummata keessan alanfatee nyaatee dhabama gochuu hedu EPRDF keessa teessanii qabsoo bilisummaa gochaa turtan kan qaama uummata balaaleffatu keessa jiraachaa, harkaa nyaachaa uummata keessaniif gamnoomaan dhaabbataa turtan kan seenaan isin yaadatu ta’uu isin hubachiisaa, ammas uummata keessaniif dhaabbachuu akka itti fuftan hubachiifna. Addatti hayyootni Oromoo ija fuulduratti argu qabdan, rakkoo saba keessan irratti dhufuuf aggamu saaxilaa akkuma turtan ammas waan balaa biyya keessan Oromiyaatti fiduuf uummata keessan Oromootti fidu shira EPRDF saaxiluudhaaf eenyuun olitti dirqama biyya keessan baraaruu akka bahattan isin gaafanna. Gama Qeerroo Bilisummaa Oromootiin akeeka jargummaa/gaarummaa uummataaf hojjetuu keessanii kan isin deggarru ta’uu isiniif ibsina.
Humnoota Oromoo hidhattanii bakkoota garaagaraa jirtaniif
Irbuun keessan uummtaafi irbuun keessan biyyaa fi malee irbuun keessan mootummaa isin leenjiseef EPRDF akka hintaane hubatuurraa foolisootni Oromiyaa fi Kora Bittinneessaa kanneen faana gooticha Oromoo Musxafaa Huseen qabattanii, toora nagaa uummata keessanii eegsisuudhaaf humna uummata keessaniitti dhukaasaa jiru balaaleffattanii uummatarraa qolachaa jirtan dirqama Oromummaa isinitti kennamee jiru bahataa waan jirtaniif guddifnee isin leellisuu fi akeeka jaalala biyya ofii akkanaa qabatee kan deemu jajjabeessuuf gama keenyanis miiraa nagaa uummataa deebisuuf humna nagaa booreessu qolachuu akkanaa dabalee akka isin keessatti horatamu hawwaa, kanneen barcuma aangaa’oota tiksuuf uummatatti dhukaasaa turtanis dhukaasaa jirtanis qaama keessan, abbaa keessanii fi haadha keessan gaddisiisuutiin obbolaa keessan ajjeesaa jiraachuu hubattanii, humnoota uummata keessan akka ajjeeftaniif isin bobbaasaniif dhagaa’uurra uummaticha keessaa baatan dhagaa’uutiin afaan Qawwee saba keessan Oromoo irraa akkasuma saboota cunqurfamoo impaayera biyyattiirraa akka deebiftan isin gaafanna. Fedhii uummataa tiksuu cinatti nagaaf tasgabbii uummata keessanii akka seeraaf heera biyyattiitti tiksuu irratti akka dalagdan hawwina kana isinirraa feenas. Uummata keessaniif dhaabbattanii kan miidhaan isinirra gahu yoo ta’e sagalee isiniifis ta’uudhaan yakki hammeenyaaf garajabinaa akka isin irratti hinraawwanne Qeerroo Bilisummaa Oromoo kan isinii falmu ta’uu hubachiisa.
Barataa Oromoo fi Qeerroo Bilisummaa Oromoof
Hawwiin keessaan nagaa uummataa, tasgabbii waaraa fi saamichaaf hidhaan akkasuma ajjeechaan uummatarraa dhaabbatee waraanni waggaa 27 nutti banamee jiru daangaa’ee akka nagaan bu’uuf gaafataa turuun barataaf bara 2011 asittimmoo bifa addaan ijaaramee Qeerroo Bilisummaa Oromoo qabsoo karaa nagaa gochaa jiraachuun hubatamaa ta’ee, aarsaa lubbuu kaffaluutiin qabsoo sadarkaa har’aa irraan gahuu keessatti qooddattoota olaanoo keessaa tokko ta’ee aarsaa kaffalaa tureera. Aarsaan kee gati maleeyyii ta’uutiin, jaala jaallattu afaan rasaasaa mootummaa EPRDF’n dhabaa, ofii guraraamaa dararamaa dhiigaa lafee cabaa qabsoon ati har’aan geettee jirtu galiisaa akka maseenuuf humnoonni jeequmsa babal’isanii uummata nagaatti waraana labsan akka of qusatan gaafaataa akka turte waraana raayyaa ittisa biyyaa maatiikee sirraa alanfatee nyaachaa jiru akka irraa dhaabbatu gaafachuukee cimsitee akka itti fufuu qabdu dhaamna. Humna uummatakee ajjeesu kamiif dhiifatama tokko gochuun sirra akka hinjiraanneef, humna hidhaa jabeessee jiru EPRDF’n ofirraa dinninuu cinatti wayiita daangaan akaakayyuuf abaabileekeen eegamee har’a gahe, daangaan Oromiyaa, diinaan sarbamee maasiin/araddaan maatiikee halagaan manca’ee obbolaaf haatikee wayiita mana jireenyaa waliin gubataa jiranitti afaaniin nagaa labsaa, si duubaan biyyaakeef uummatakeetti waraana labsuun EPRDF yakka guddaa ta’uu hubachuudhaan qabsookee akka itti fuftu Qeerroo Bilisummaa Oromoo si hubachiisa. Aarsaan ati kaffalte humnoota aarsaa si kaffalchiisaniin saamamee gatii dhabsiisuu akka hinqabne asumaan hubachiifna.
Walii galatti barri haaraan itti seenne bara bilisummaa haqaa itti gonfannu akka nuu ta’u hawwaa, bara nagaaf tasgabbii uummata keenyaaf akka ta’uuf qabsoo goonu ka yoomiin olitti miira gootummaa miira ogummaa fi akeeka nagaaf tasgabbii Oromiyaa deebisuun saamtotaaf ajjeestota balleessuu jedhuun afuura nagaa labsuutiin karaa nagaa qabannee qabsoo keenya itti fufna!
Injifannoon Uummata Oromoof
Labsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Amajji 1,2019


text:
Humni Aartii Oromoo haguma baraamaa dhufu duulli hadhaawan irratti geggeeffamaa jira!
Ogeessa Kaameraa fi Abbaan Gada Digital studio Boonaa Umar sirba haaraa viidiyoo waraabuf bahee magaalaa sabbataatti shubbitoota fi waahillan isaa faana namoota 18 waliin erga qabamanii mana hidhaa seenanii baatii tokko guutee jira. Manni murtii fulbaana 29/2013 akka gad lakkifaman ajajus haga ammaa mana hidhaa keessatti hiraarfamaa jiru.
Torbee kana keessa immoo waan ajaa’ibaa duula alagaan RAYA STUDIO TUBE irratti gooten YouTube isaa hordoftoota 190k ol viidiyoowwan 600 ol wajjin jalaa gubsiifame. Kana jechuun ijji aartii oromoo dhiiga boohun adda miti. Abrahaam Rayyaa viidiyoowwan warraaqsaa yeroo bara wayyaanee irraa haga har’aatti hojjettaman haalli fi hanqinoonni jiran osoo isa hin daangessin waraabee edit gochuun uummataan gahee qabsoo Oromoo finiinsuu keessatti gahee mataa isaa taphachaa ture. Artist Jaafar Yusuuf yeroo hedduu qabamee gad lakkifamaa ture ammas Buraayyuu mana hidhaa jira.
Hayyoota keenya, Artistoota keenya nuuf hiikaa!
Madaan Oromoo guyyuma guyyaan bal’achaa jira!
Related


text:
Dhimmi hoggantoota Koongiresii Federaalawaa oromoo - Baqqalaa Garbaa Gurmeessaa Ayyaanoo, Dejenee Xaafaa, Addisuu Bulaalaa dabalatee himatamtoota 22 - nageenyaa wabii dhiheeffatuu eegsisuuf jecha akka yakka laalcha cufaadhan lallamuu abbaan alangaa gaafate. Abbaan alangaa gaafii barreeffaman mana murtiitii dhiheesse kana irratti heerri biyyaatti kana heeyama jedhuus, abukaatonni hidhamtootaa garuu gaafichi heera biyyattii cabsa jechuudhan morman.
Yakki tokko laaalcha cufaadhan lallamuu han geechisu hoo iccitii jireenya dhuunfaa himatamtootaa, hamilee haawaasaa fi nageenya biyyaa irratti rakkoo fide qofa jedhan abukaatonni himatamtootaa.
Dabalaniis, “himatamtoonni keenya yakka ulfaataadhaan waan himataniif ija ummataa funuratti, bakka diploomaatonnii fi gazexeesonni dhimmicha hordofuu danda’aniin akka laallamu filanna,” han jedhan abukaatonni himatamtootaa keessumattuu himatamtoonni mana murtii kana irraa amantaa akka hin qabnee waan ibsachaa turaniif gaafii abba alangaatiin akka walii hin galle ibsan.
Manni murtiis gama lachuu erga dhaggeeffatee booda murtii kennuudhaa boruu bellama qabeera.
Torbban darbe himatamtoonni shan, Galaanaa Nagaraa, Cimsaa Abdiisaa, Darejjee Margaa, Gammachuu Shaanqoo fi Magarsaa Asfaaw mana murtiitti odoo hin dhiheeffamin hafan ture. Harra garuu akkuma manni murti ajejeetti 22 isaanii dhiheesse poolisiin.
Abbaan alangaa himatamtoota digdamii lamaan irratti ji’a Eblaa bara 2015 shororkeessummaadhan himata banuun isaa hin yaadatama.


text:
Amajjii 30,2017
Godina Arsii Magaalota Seeruu,Asaasa,Nageelle, Suudee,Gobeessa, Doddotaa,Jimaata, Ashmiira, Waabee,Darrabbaa,Seerofta, Adaabbaa, Kofale,Boqojjii, Hurutaa, Minee, Balee Gasgaar keessatti Barruulen Warraaqsaa kaleef dheengadda maxxanfamaa jiru.
Kana malees Godinuma Arsii keessatti waraanni feederaalaa ganda gandaan nama 10-20 warra hojii milishaa hojjatan walitti qabee leenjii waraanaa kennaafii jira, Aanota hunda keessatti dargaggoota gurmeessjdhaan hojii uumufif yaadamees ummatuma milishaa kanaan leenjisiisee,hojiitti seensisuuf akka deemaa jirus himamaa jira


text:
‘Miidiyaan haleellaa gosa haaraa as dhufaa jiruuf qophaa’uu qaba’ – Tsadaala Lammaa
Guyyootaan dura heeyyamnisaa kan haqamee ture miidiyaa Addis Standard kan hundeessan Aadde Tsadaale Lammaa, haleellaan kanaan durarraa adda ta’e miidiyaarra gahaa waan jiruuf, gaazexeessitoonni Itoophiyaa kanaaf qophaa’uu qabu jechuun BBCtti himan.
(bbc)—Kanaa dura miidiyaaleen mirgasaaniif mootummaa wajjin falmataa turu eeruun, amma haalli sun geeddarameera jedhan.
Keessattuu marsariitiiwwan irratti bal’inaan mul’ataa dhufeera jedhan.
Mootummaan gara damee dhuunfaarratti qiyyaaffachuun dhiibbaan qaqqabsiisu akka isaan yaaddesseefi dhaabbachuu qabu dubbatan.
Haleellaan kun namoota dhuunfaa, dhaabbilee mootummaa waliin hariiroo qabanirraa arrabsoofi doorsisa isaaniirra qaqqabuu dabalata.
Dhaamsi yeroo tokko tokko ergamu ‘’maatiikoollee kan kan sodaachisu ta’aa dhufeera’’ jedhan.
‘’Gaazexeessitoonni ta’ii haaraa kanaaf qophaa’uu qabu, ta’ii raaawwachuu hin qabne garuu dhufaa jirudha. Waan ta’aa jiru waan kanadha.
Qondaalli mootummaa tokko ’’nama harma haadha ofii ciniine’’ wayita jedhu, deeeggartoonni mootummaa kumaatamatti lakkaa’aman haala walfakkaatuun simatu.
Miidiyaa haleellaa akkasirraa ittisuuf kuni baratamuu qaba,’’ jedhan.
Murtoo Abbaa Taayitaa
Aadde Tsadaalen Abbaan Taayitaa Miidiyaalee Itoophiyaa eeyyama Addis Istaandard uggure seera cabsuun murtoo itti hin yaadne dabarsuun waan nama naasisu ta’uu dubbatan.
‘’Waan ta’uu hin qabneefi uumamuu hin qabne ture’’ jechuun uggura Abbaa Taayitichaa ibsan.
Abbaan Taayitaa Miidiyaalee seera miidiyaa haaraa baheen aangoo kennameef irra ce’ee eeyyama dhaabbata Addis Istaandard maxxansu ‘JAKENN Publishing’ dhorkuun sirrii akka hin taane Abbaa Taayitichaatiin falmuu kaasan.
Hundeessituun Addis Istaandard Aadde Tsadaaleen, eeyyama daldalaa kan dhaabbatichaaf kenne Ministeera Daldalaati malee Abbaa Taayitichaa miti jedhan.
Abbaan Taayitaa Miidiyaalee eeyyamni kenne kan toora intarneetiirratti ilaallatu qofaadha.
Dhaabbatichi akeekkachisa duraa akka seeratti otoo hin kenniiin fi haalduree barbaachisaa otoo hin guutiin, eeyyama dhorkuuf murtoon Abbaan Taayitichaa dabarse seera qabeessa hin turre jedhan Aadde Tsadaaleen.
”Hojiin seera kabajuun jalqaba qaamolee seera kabachiisanirra eegalu qaba. Seera kabachiisaan seeraan ol miti,” jedhani ibsan Aadde Tsadaalen.
Kanaan duras qondaalli olaanaan dhaabbatichaa tokko bu’uura haala hin qabneen Aaddis Istaandard ‘’harma haadha ofii kan ciniinefi baandaa’’ jechuun arrabsuu dubbatan.
Abbaan Taayitichaa ejjannoon qondaala mana hojichaa murtoo kennamurratti dhiibbaa qabaachuun akka mirkaneeffamu marii hoggantoonni miidiyaalee Abbaa Taayitichaa waliin taa’aniirratti gaafatameera jedhan.
‘’Ajandaa gartuu shororkeessaa tarkaanfachiisa’’ himannaa jedhurratti Abbaan Taayitichaa ibsa akka kennu gaafachuun, himannaa akkasii nageenya hojjattootaa balaarra kan buuse ture jedhan.
Qopheessitoonni Addis Istaandard Ittigaafatamaa Abbaa Taayitaa Miidiyaalee Obbo Idiris Mohaammad waliin erga mariyatanii booda wal hubachuu kaasan.
Eeyyama dhorkame deebisuu dabalatee Abbaan Taayitichaa himannaa dhiyeesse ilaalchisuun ibsa ifatti akka kennuuf waadaa seenuu hordofee, Roobii waaree boodarraa eegaluun hojiitti deebi’uu Aadde Tsadaalen himaniiru.
Seerri miidiyaa fooyya’e akka jedhutti, qaamni eeyyamni kennameef gochoota dhorkaman irra deddeebiin kan sarbufi sarbamiinsi qaqqabsiise dabalaa kan adeemufi fooyya’iinsa kan hin agarsiifne yoo ta’e, Abbaan Taayitaa ji’a tokko hin caalleef eeyyama ugguruu danda’a.
Labsichi eeyyama haquu, haaromsuu ykn dhorkuu dhimmoota ilaallatan murteessuu kan qabu Boordii Abbaa Taayitichaati jedha.
Bilisummaa miidiyaa Aadde Tsadaalen waggaa sadiitti ogeeyyiin hedduu irratti dhama’anii seerri miidiyaa haaromfame, bilisummaa miidiyaaleef shoora qabaachuu amanu. ‘’Seericha kan hin daangofne, garuu mirga ittigaafamummaa hedduun guutameen kan eeyyamu ta’uu arguun, akka miidiyaattii nutis babal’isaa jirra,’’ jedhan. Haata’u malee, seericha kabachiisuu qaama qabuun murtoo akkasii murtaa’un nama naasisa jedhan. Dhaabbanni isaanii hojii kan dhaabe dhimmi kun sirnaan akka ilaalamu ta’uu itti dabalanii dubbataniiru. Miidiyaaleen Itoophiyaa gocha akkasii keessaa bahuuf waggoota dheeraaf falmaniiru, seeraa ragga’e cabsuun kabajuu diduudha, seera kabajuu dhabuun immoo iddoo duraanitti deebi’udha jedhanii dubbatan.
’Mootummaa qeequun mirga heeraan naaf kenname’ Eyyamni Addis Istaandard dhorkamuun mootummaa qeequrraa maddee? jedhamuun gaaffii dhiyaatef Aadde Tsadaalen, ’’Addis Istaandard dhaabbatadha. Dhuunfanis qeeqaan dhiyeessu yoo ta’e, mirga heeraan qabudha’’ jedhan. ”Itoophiyaa biyya dimokiraasiin bultu goona yoo jedhame namoonni dhuunfaa mootummaa yaadaan mormuuf mirgi qaban kabajamuufi qaba,’’ jedhan. Aadde Tsadaalen yeroo ADWUI keessallee qeeqa dhiyeessaa akka turan dubbatan. Waraanni Tigiraay wayita jalqabamurraa eegalee mormaa akka turan kaasaniru. ‘’Waraanni yeroo eegalurraa kaasanii kanneen deeeggaran turaniiru, rakkoon akkasii isaanirra qaqqabeera?’’ jedhanii gaaffii dhiyeessan. ‘’Garaagarummaa yaadarratti hundaa’uun yaadni namoota muraasaa kabajamee, kan namoota biroo sirni keessatti hin kabajamne hundaa’uu hin qabu,’’ jedhan.
”Tattaaffiin hangas gahuufi duuti namootaa hedduu mootummaa ADWUI caalu hundeessuuf miti. Mootummaan namoota morman, qixa namoota deeggaranii kabajuu wayita danda’e sirna fooyyeen hundeessuun kan danda’amu,’’ jedhanii BBCtti himan. Ifaan ifatti sababan yaada dhiyeesuuf miidiyaan cufuun yaadame yoo ta’e gocha sirrii mitii jedhan. Addis Standard ganna 12 dura barruu ji’aan Afaan Ingiliffaan maxxanfamu ta’uun kan hundeeffame wayita ta’u, sababa labsiin yeroo muddamaa haala hojiirratti dhiibbaa uumeen guutummaatti gara marsariitiin odeeffannoo dhiyeessuurratti hojjataa jira.


text:
“Humnaan abbaan isaas akka isa reebu taasisuudhaan, dhagaa dugdatti hidhanii dullaan reebanii qaamni isaa erga raaamma’ee booda lubbuun darbe” yaada maatii namni irraa ajjeefamee
[SQ, Caamsaa 27,2020] Shaggar Kaabaa ona Dagam araddaa Leemman Caarraqii bakka addaa Buukkoo jedhamutti namni Habtaamuu Nugusee Roobii jedhamu, abbaa maatii kan ta’e waraana mootummaan reebichi hamaan irratti raawwatee ajjeefamuu isaa maatiin Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof himan.
Obbo Habtaamuu Nugusee Roobii jiraataa ona Shaggar Kaabaa yoo ta’an abbaa warraa ijoollee 5 ti. Haati warraa isaanii aadde Biraanee Dinquu yoo ta’an, ijoolleen isaan waliin qaban Burtukee Habtaamuu, Gaaddisee Habtaamuu, Dirribee Habtaamuu, Sisaay Habtaamuu fi Mangistuu Habtaamuu kan jedhamanidha.
“Obbo Habtaamuu Nugusee siyyaasa kam irraayyuu bilisa” jedhan namni yaada nuu laatan.
“Waraanni mootummaa dhagaa dugdatti hidhanii reebicha irratti raawwataa turuu fi, lafa hidhanii jiranitti humnaan akka abbaan isaa obbo Nugusee Roobii reeban taasisan” jedhan maatiin isaa sodaa nageenyaaf maqaa utuu nuu hineerin nuu hime.
Sababa Habtaamuu Nugusee haala kanaan akka reeban taasise gaafannee jirra. Namni yaada nuu laatan miseensa maatii obbo Habtaamuu keessaa akka nuu himanitti “Obbo Habtaamuu Nugusee abbaa isaa waliin mufannaa qabu turan. Kanaa jecha abbaan Habtaamuu obbo Nuguseen, qaamni mootummaa gorseefii akka walitti araarsuuf gaafatan” jedha.
Abbaan obbo Habtaamuu maanguddoon Nugusee Roobii jedhaman, akka inni reebamuuf osoo hintaane, gorsanii akka sirreessaniif eeruu kana qaama mootummaaf laatan jedhan kan yaada nuu kennan.
Reebichi akkamii akka irra gahe gaafannee “garaacha isaa irra adeemuun mi’a garaa isaa hedduun illee miidhame. Qaamni isaa reebichaan raamma’ee yaalaaf hospitaala galee mana damdamachuu dadhabee lubbuun darbe” jedhan.
Gochaan kun akka lakkoofsa Habashaatti baatii saddeerraffaa gaafa 4,2012 reebichi irratti raawwatee. Baatii Saddeettaffaa gaafa 17,2012 du’ee Eebla 18,2012 sirni awwaalchaa isaa raawwate jedhan.
Gochaa kana kan raawwate humna addaa Oromiyaa akka ta’e nuu himan. Humni addaa Oromiyaa lakkoofsaan nama 9 ta’an araddaa sana seenanii, isaan keessa namni sadii uleedhaaf waan kaaniin reebuu nutti himan kanneen yaada nuu laatan. Reebicha gaafa sanaan buusaan jilbaa isaa dhangala’uus himan.
Erga reebamee booda guyyaa muraasa qofaaf kan ture, baay’ee miidhamuu isaa irraa kan ka’e reeffa isaa walumatti suphinee walitti qabnee awwaalle jedhan.
Sababaa kanaan maatiin obbo Nugusee Roobii wal lagataa jiraachuus nuu himan. Waaanni humnaan abbaa ilma reebsisanii maatiin akka wal jibbullee taasisan jedhan. Ijoolleen obbo Habtaamuu fi haati warraa isaa mana obbo Nugusee lagataa akka jiranittidha kan yaada nuu laatan. Erga kun ta’ee waliin nyaataa akka hinjirres himanii, maatiin obbo Habtaamuu Nugusee Roobii abbaa isaa obbo Nugusee lagatanii akka jiran himu.
Qalbeessaa Dhangi’aa qindeesse.


text:
Mimxinni Harkaan Dhaaban Hudduu Nama Gubdi
Damee Boruu: Caamsaa 02, 2020
Kononeel Abiyi bultii lama dura namoota Ijaarsa siyaasa Biyya Impaayeera Itoopiyaa keessa soosochaa jiraniif haasa haala yaroo fi waan godhamuu qabu wal mariihachuuf waame irratti yaada Haayya duree ABO Dawuudi Ibsaa kaaseef deebii hin male akka dubbate namni baayyeen komachaa jira. Dhugaa dha Haayya Dureen ABO yaroo achii bahu Markaatoo deemaa hin jiru. Kan bakka akkasii deemuu warra Akka Kononeel Abiy warra mana sagaagalumma itti dhalatee karaa irratti guddate akka tahe mamii hin qabu.
Kononeel Abiyi Sareen umurii ishee guutuu ergamtu Waayyaanee turte Hayya Duree ABO Daawud Ibsaa nama umurii isaa guutuu Uummata Oromoof qabsawe shiftaa yoo jette anaan na ajaai’buu hin danda’u. Hojiin nama kana nama arabsaa oollee dhiifama gaafachuu dha. Waraqaa doktra ofiin jedhu bitatee beekaa of fakkeessuu kufee ka’a. Basrssisto ni barsiisa. Ogeesota nagaa ni brsiisa. Arstistoota ni barsiisa. Erga hin oolleedokterumaa kudhanii ol bitachuu qaba ture.
Nama walalaa kijbaan of guddisuuf miixachaa jiru akka tahe har’a biyya lafatu argaa jira. Guddisa bade karaa irratti guddate irraa waan nagaa fi gaarii eeguun karaa miti. Utuu nama safuu fi sammuu qabu tahee ulifana bakka aangoo qabatee jiruuf jecha araba isaa adabachuu qaba. Namuma isaafis tahe aangoo Mootumicha bakka bu’ee jiruuf ulifna hin qabu. Akka saree maraatuu kameeraa qabatee karaa irra figaa oolee bulaa jira. Waan gochaa jiru kan guyyaa guyyaan isa salphisu kan isa guddisu miti. Yoo biyya Impaayeera Itoopiyaa kana akka dhaadachaa jiru Kanaan eeguuuf yaadaa jiraate baayyee of gowwomsaa jira.
Kaan isaa dhiifne akka Oromootti maal akka gochaa jirru of haa ilaallu. Rakkinni keenya inni duraa harka keenya keessa akka jiru hubachuu dagachuu keenya. Kononeel Abiyi nama abba isaa himachuu hin dandeenye”ILMA ABBAA GADAA” jedhee kan aangoo irratti akka rara’u godhe Oromoota.Qarree fi Qeerroon Oromoo kumaataman dhiiga isaanii lolasanii aangooKononeel Abiyi badhaasanii gara manaa deebi’an. Qabssoon galma aangoo yoo hin geenye ni gatata malee qkaayyoo fi akeeka qabsaa’ameef bu’aa hin fidu. Ijoolleen Abbaa Gadaa Araati Kiloo nuuf galtee warri jedhee uummata Oromoo gowwomse. Ana dabalatee Oromoo hunda akka yaada kana hin fudhanne naaf gala. Haa tahu malee burjaajani uumame ammam qabsoo Uummata Oromoo fi eenyummaa Saba Oromoo irratti gaagama akka fide argaa jira.
Kononeel Abbiyi Diqaala Habashaa farra Oromommuun nama guutamee guddate. Mootota Habashaa Haile Selaassee irraa qabee amma Kononeel Abiyi ijaan arguuf Waaqayyo Umurii dheeraa naaf laatee jira. Hunda isaa ni irrattis amma danda’u qabsoo gochuu irra hin dhaabbanne. Garuu namni akka Kononeel Abiyi sanyii uummata Oromoo fi maalummaa Oromoo lafa irraa duguugee balleessuuf kaayyoo fi akeeka qabu tokko hin jiru. Nama kana Uummatni Oromoo aarsaa barbaachisu baasee yoo yaroon utuu hida aangoo isaa gadi fageesse of irraa hin buqaafne lammaffaa sagalee Oromoo jedhu dhaga’uu bara baayyee nu fudhata.
Dhaadachuun Mootota Impaayera Itoopiyaa aadaa da. Yaroo dhaadatan onneen isaani ni bokokkaa. Eenyu akka tahnis ni dagatu. Nama miti Waaqayo iyyuu waan aangoo sana irraa isaan buusu itti hin fakkaatu. Sababni waraanni ittisa biyyaa jedham mindaa nyaachuu fi akka saree nama aangoo irra jiruuf ergamuu malee uummata fi biyyaaf akka hin yaadne beeku. Isaaniin garuu eeguuf akka dirqama qabutti fudhatu.
Haayle Silaaseen waan ergamaa Waaqa taheef namni namni isa xuqquu danda’u akka hin jirre yaada. An jedhee dubbatee hin beeku. Nuyi (isaa fi Waaqa jechu ) hasaa isaa keessatti yaroo hundaa. Garuu akka hantuutaa siree jalatti oowalame. Mengistu Haayle Maariyama nama dhalootni qubee harka guddaan quba hin qabanne “amma namni tokko hafutti ni lola” jechaa waraana milliyoonan lakkawamu facaasee lubbuu isaa baafachuu firinxiixee bade. Malasaan warri aangoo brabaadan “tulluu bahaa akka keenya baaruda rasaasaa urgeefachaa koota aangoo fudhaa” jedhee dhaadachaa ture. Garuu Qarree fi Qeerroon Oromoo harka qullaa murannoo guutuun qabsooftee Wayyaanee akka buqqistee Oromiyaa irraa darbite hundi keenya ijaan arginee jirra. Kononeel Abiyi ol aantummaa Itoophiyaa aarsaa barbaachisu baafnee hin tiksina yaroo jedhus dhageenyee jira. Dhaaddanaa Mootota Habasha isaa dura turan irra adda miti. Afaaniif haa jedhu malee yaroo dhugaan dhufu kan dura frinxiixu isa.
Kononeel Abiyi Motota Habashaa kaan irra kan adda isa godhu maqaa OPDOn gara aangoo dhufuu ayyaana argachuu isaa ti. Waan hundaa dura OPDO aangoo isa badhaafte diigee balleesse. Haalli kun qoodaa itti nyaate cabsuu yookan harka afaan isa ka’e ciniinuu dha. Itti aansees Oromoota Qabsoo bilisummaaf of kenan hundaa irratti waraana labsuu dha. Wallaga, Gujii fi Booranii of irratti lolaa jira. Ilmaan Oromoo qarroo tahan hundi biyyaa Oromoo keessati adamsamanii hidhamaa fi ajjeefamaa jiru. Oromiyaa keessa bakka waraanni hin jirree hin jiru. Uummatni Oromoo waan OPDOn Wayyaanee wajjin taate bara dheera isa madeesiteef irraa aarii haa qabatu malee OPDO keessa ilmaan Oromoo akka jiran ni hubata. OPDOn illee uummata Oromoo ni gargarti jedhee haree gate. Afuuran uummata burjaajeessuuf malee Partiin PPE jedhu dhugaan ijaaramee hin jiru. Namoota miindaa mootummaa nyaatan akka miseensota PPE fakkeessan uummata burjaajessa jiru. Kan of ijaaree aangoo harkatti dhufachuuf hojjechaa jiru naxaynootaa fi Diqaalota Habashaa akka tahe dagatamuu hin qabu.
Qabsoon bilisummaaf goonu dogongoraa keessaa bauu qaba. Qabssoo bilisuummaa utuu goonu yaroo motummaan Impaayeera Itoophiyaa tokko kufu isaa haara deebifnee ijaaru irratti gahaa gudaa akka qabnun argaa jira. Mootummaan Haayle Silaasee gaafa kufee Mootummaa yaroo Dargii ijaaramuu hida isaa jabeessani gadi dhaabuu irratti beektonni fi olaanan ajajoota waranaa Oromoo bakka guddaa qabu. Gorsaa fi barumsa warra akka Haaylee Fidaa, Baaroo Toomsaa, w.k.f fi gargaarsa warra akka General Gabre Kiristoos Bolii, Mardi Nugusee, Demsee Bulto, Takaa Tulluu w.k.f malee mootummaan Mangistuu Haayle Mariyaam waan yaadamuu danda’u natti hin fakkaatu.
Bara 1991 gaafa Motummaan Dargii kan Mangistuu Haayle Maariyaamiin dursamu kufu Mootummaa Impaayeera Itoophiyaa haaraa ijaaramu keessa kan qooda qudhatee ABO warra qabsoo bilisummaa gochaa ture. Mootummaan Wayyaane akka jabaatee biyya tasgabeefateen WBO moraatti galshisiisee itti marsee muluu godhe. Warra hafes akka bineensa adamisee fixxuuf ayyaa argatee jira. Waggaa digdamii torbaaf ilmaan Oromoo irratti rorroo hiriyaa hin qabne raawwatamee jira.
Waan kufaatii Wayyaanee booda jiru waan bara 1991 itti tahe irraa adda hin fakkaatu. Kan adda godhu yoo jiraate Mootummaan kun gara aangoo kan dhufaa jiru maqaa Ummata Oromoodhaan tahuu fi gootni Oromoo hundi Habashaa amanii harka laachuu diduu dha. Bara Motummaa Kononel Abiyi wagga lama kana keessatti salphinni Uummata Oromoo irra gahe bulchinsa mootummaa Habashaa waggaa dhibaaf shantamaa kan caalu dha. Uummatni Oromoo Milliyoona hedduun lakkawamu Baha, Dhiya , Kibaa fi Kaaba Oromiyaa irraa buqqa’ee balaaf saaxilamee jira. Biyya isaa keesatti dhukkubsata, kadhataa fi hiyyeessa tahee gadadummaan du’aaf jireenya jidduu jira kan lubbun hafe. Qarron ilmaan Oromoo akka bineesa admsaamanii hidhamaa fi ajjeefamaa jiru. Qabeenyi uummata keenyaa durii daran saamamaa fi barbda’aa jira.
Nama balagee kana wajjin Mootummaa biyya ijaaruu fi uummataf yaadu ni ijaara jedhanii yaaduun barbaachisaa miti. Dimookraasiin filmaatan ni dhufa jennee uummataaf abdii sobaa laachuun of gowwomsuu dha. Guyyaa har’as irra deebi’e Uummata Oromoo kanan yaadachiisu fedhu qarroo ilmaan isaa Ajajoota WBO akka galateefatu dha. Jaal Goolicha Deenge, Jaal Maroo, Jaal Sanyi hundi keessan galatooma. Seenaa Uummata Oromoo warqiin barreessaa jiru. Utuu isin hin jirraanee salphinni bara 1991 yaroo lammaffaa uummata keenya irratti rawwatamee ture.Gootonni keenya bara baraan laphee fi smmuu keenya keessa jiraatu. Waan dandeenyu hundaan isinii gummachuuf dabalee daddablee waadaa seenna. Bilisummaan afaan qawween duwwaa akka dhufu argaa jirra.
Qarree fi qeerroon Oromoo warri warra Wayyaanee harka qullaa Oromiyaa irraa buqistan ka’aa seenaa lammafaa galmeessa. Mootummaan kun Mootummaa Diqaalota Habashaa fi Nafxanyoota eenyummaa Oromoo balleessuu akeekatee deemaa jiru. Habashoonni warri Dr. Abaachoo ajjeess fi warri waan biyyi qabuu same hunduu hiikame ilmaan Oromoo nagaan warri akka Abdi Ragaasaafaa akka mana hidha keessatti dhukkuba covd-19 saxilaman tahaa jiru.
Hiree keenya irree keenyaan humnaan murteefachuu malee filmaata biraa hin qabnu. Qarroo fi qeerroon ka’aa WBO wajjin hiriira gala. Dhumaatii jalaa of baraara. Warra waa’ee dimookraasii Impaayeera Itoophiyaa fi filmaata faarsuuf gurra hin keniina. Sun abjuu hiikaa hin qabne.
Injifannoo Uummata Oromoo!
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!


text:
Torbee lamaa booda waraanni Oromiyaa guututtii labsamuuf!
Jeeneraala Biraanuu Juulaa fi obboo Abiyyi Boo’aa jiruu!!
Gootichi gaachani ummataa Oromoo WBO n injifannoo galmeessiseen Abiyyiif Biraanuun Juulaa mataa qabatanii iyyaa jiraachuu maddi raayyaa ittisaa biyyaa keessaa nu gahee ni ibsaa.
J. Biraanuu Juulaa gaaga’amaa waraanaa (waraanaa Abiyyii fi Biraanuu) fi qabeenya isaanirratti gaheen hedduu jeeqamanii ajajjoota waraanaa kallattii hundumaa jiraan waliin wal dhabdee hamaa keessaa jirachuu maddi waajjiraa Biraanuu Juulaa argamee ni addeessaa.
Carraa maayii qabnuu filmaataa duraa olaantummaa waraanaa gonfachuuf torbee lama booda Operations jabaa WBO, miseensoota Adda bilisummaa Oromoo, KFO, PBO fi Oromiyaa guutuutti baanuuf mootumaan karooraa baafatee qophii taasisaa jirachuun biraa gahameera.
Duula amma karoorfamee milkeessuuf ajajjoota waraanaa dhihaa fi kibbaa Oromiyaa jiraan addaatti gumaachaa isiin qopheessinee, akkasumas badhaasa qarshii f aangoo qopheessuu isaanni waadaa seenaaf jiruu. Haa ta’uu malee Waadaa kun garuu sobaa ta’uu ajajjooti waraana fi odeeffannoo, hubannoo wan qabaniif Jeeneraala Biraanuutti kolfaa jirachuu odeeffanneera.
WBO kallattii jirtuun boquu diinaa daraan cimsitee cabsuuf qophii kee jabeeffadhaa n dhaamsa keenya.
IUOF!
Via Hundee Lammii
Oromiyaan akka Nafixanyaa jalaati bultuu Col/Abiy Ahammed mirkanesse kuno waraana Amaraa irra fudhee Oromiyaan keesatti linjii tikkoo iti keenyee Oromiyaa keesati yeroo amma kana akka malee facaasee akka jiruu dha oddeefanoon akka jiruti.
Kanafuu Oromoon hundi off eegannoo gochuu qaba amma calqabee jeedhu ergaan keesan nu gahee.
Yeroo kana Oromiyaa irrat an godhamaa jiruu an sirna Menilki caalu dha jeecha jiruu. Kanafuu Oromoon hundi qabsoo dandii irra badee kana deefacuu dhaf qeerroo fi qareen tokkumma dhan kahee falmachuu banaan Oromoo dhaf dhumee jeedhuu. Kanuma.
Shari waalif godha
Galatoma .
Eegdoota Warraaqsa Oromiyaa.
EWO-Bitootessa 20,2020.
Muudama Sirna Hafteen EPRDF Taasisaa Jiru Kan Muddamaa Fi Humnaan Aangoorra Turuuf Mallattoo Argsiistuudha.
Ergaan muddamaan wal muudaa jiran kun sochii abdii kutannaa fi gufuu siyaasaa karaa nagaa ittiin Ummattoota biyyattii sobuuf mallattoo argisiistuu jala bultii filannoo dharaa kanaaf amaamoota filannichaaf dabarsu qaba. Qaamni mootummaa ofii jedhu filannoof qophaahaa jira jedhamee dhaabbilee siyaasaa biroof taayitaa dabarsuuf fedhii akka hin qabne mirkanii taasisee jira.
Humnaan of jiraachisuuf morteeffatee akka jiru namoota haaraa muuduun ragaan gahaan dhugoomsee jira. Muudamni godhame kun muddamaa fi ariitiin tahe malee silaa filannoma sobaa kanaan booda tahuu qaba ture. Dursanii namoota amanamoo bakka qabsiisuun isaanii jaarmiyaan siyaasaa qophii finalloof jecha wareegama darbaa baasaa jiran cidha masaanuu isaanii faayanii beekamtii kennuuf akka jiran mirkanaahee jira.
Biyya mootummaan hin jirre keessatti murna ayyaanlaallattoota kanneen komachuu fi hamachuun barbaachisaa hin turre. Yeroon kun yeroo mootummaa ceehumsaa ijaaran akka tahe Eegdootni Warraaqsa Oromiyaa EWOn akeekee ture fudhachuu dhabuun akka gareen haftee wayyaanee kunneen of jabeessee dhiittaa mirga namoomaa geggeessu carraa uumeefii jira.
Mootummaa ceehumsa ijaaruun yoo rakkises Ummata miidhaa fi dararaa keessummeessaa jiru waliin fala tahuu qabu marii gochuutu furmaata waaraa fida jennee amanna. Warraaqsi Ummataa abbaa irree wayyaanee hiddaan buqqise garee harcaatuu kanatti xumura gochuun ni dandahama. Haa tahuu malee jaarmiyaa siyaasaa baranee haala waliin deemuu fi murtoo jajjabduu fudhatu dhabuu fi guduunfaa itti gochuuf qoohii tahuu dhiisuu akka tahe beekamaadha. Ammas Ummatni keenya haala rakkoo dhufaa jiru qolachuuf qophaahuu murteessaadha.
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Via Hundee Lammii
##Oduu ajaa’ibaa !
#Sammuu doofaa keessaa cubbuu malee qajeellummaa hin biqiltuu!
##Obboo Abiyyi Ahamed muudamaa adda kennee!
#Obbo Taayyee Dandaa’aaf Obbo Biraanuu Leenjisoo muudamaa adda fudhataan
Taayyeef Biraanuun ololaa sobaa, afaanfajjii qabsoo oromoo irraati barreessuuf muudaman.
#Obbo Taayyee Danda’aa dhimmaa obboo Jawaar M. Balaalleffachuu, qeeqaa barreessuun toora Facebook akka maxxansuu dirqamni guutuun kennameef jira. Akkasumaas Obbo Biraanuu Leenjisoo dhimmaa ABO fi hooggana ABO balaaleffachuu, oduu dharaa tamsaasuuf dirqamni jabaan itti kenameera. Biraanuu leenjisoo waajiraa Televizhiinii haaraa obboo dammaqaa gadnaaqaa saaquuf deemuu keessaadha.
#Obbo Taayyeen qaruuteef suuftuu mootummaa TPLF ta’ee manneen hidhaa Finfinnee keessaati muuxxannoo waggaa 10 kan qabuu yoomu ta’uu sabboontotaa Oromoo ragaa sobaan lubbuu ijoollee keenya murtoo kennisiisa tureeraa. Fakkenyaaf Gaaddisaa Hirphaa, Alamaayyoo Garbaa , ….. kijibaa inni odeessaa tureen wareegaman. Gochii raawwachaa ture hanqatee lafee oromoo cabsuu ittuma fufiinsa dalagaa jira.
#Humni adda baayinni 10,000 taa’an wareegamaa lubbuu baasuuf dirqamaanni bobba’aniitii dabalataa, oduu sobaaf ololaa Taayyee fi Biraanuu Leenjisoo qopheessaan akka tamsaasan dirqamni dachaa itti kennameera.
#Sammuu doofaa keessaa cubbuu malee qajeellummaa hin biqiltuu.
Maqaaf warri ogummaa seeraa barataniif osoo hin xumuriin dirqamaa hogganummaa biyyaatti ramadaman naamusaa ogummaa bishaanitti naqaan.
#Miseensoonni humni adda waraanaa jechuun torbaan darbaa ji’oota sadiif leenjifaman Oromiyaa kallattii hundaan uummataa Oromoo roorrisuuf bobbaafaman dirqamaa dachaa kennamuusaa adda baafameera.
#Miseensoonni humni adda jedhaman kun baayeen isaan umrii gana 22 gadi yoomuu taa’an dhiphinaa jireenyaa moohachuuf Poolisii Oromiyaa tataa’u jedhaman gowwoomsuun ji’oota sadi leenjjii safisaa kennameef booda dirree waraanaatti ergamaniiru.
#Hundeen miseensonni humni adda kun waraanuu miti leenjiin kennameef qorqalbiin qaban akkaataa ofii ittisamu wan isaan dandeessisuu mitii. Haaluma kana ka’ee kallattii waraanni WBO jiruu barbaadu harkaa lataa jiruu.
#Wanni ajaa’ibaa hedduu namaa raajjuuf dirqamni addunyaa irraatti argamee hin beennee ijoollee kanaaf kenameera. Dirqamni dachaa kannemee dirree lolaa ergamuu isaanitti.
###dirqamni kennameef
1: Barreeffama Obboo Taayyee Danada’aan toora FB irraatti maxxanfamu hordofuu dhaan share fi like gochuu, (Obbo Taayyeen dhimmaa Jawaar Mohamad irraatti xiyyeeffatee dirqamaa fudhateera)
2: Dirqamni Biraanuu Leenjisoo kename dhimmaa ABO fi hooggana ABO irraatti barreessa. Humni adda kun like fi share gochuun dirqamaa murteessaa itti kennameedha.
#Abiyyii doonni kompaasii dhabdee ta’ee qondaaloota murachaa jira. Siyaasni ololaan qajeellee hin jiruu. Oromoon maal akka barbaaduuf akkamitti haqa qabuu gonfachuu dandahuu jala muree ni beeka. Kanaafuu qabeenyaa qisaasu dhaabaatti qabeenyaa ololuudhaaf oduu dharaa baaftan osoo boruuf kaawwataniin itti fayyadamtu dhaamasa sabboontotaa Oromootti.
IUOF!


text:
Baatiilee kurnan darbaniif kaa’amee kan ture labsiin yeroo hatattamaa ka’uu isaa mootummaan Itiyoophiyaa beeksisee jira.
Haalawwan labsiin kun akka labsamu taasisan akkaan gad xiqqaachuu isaa ministeerri ittisaa Siraaj Fageessaa beeksisaniiru.
Kanneen hookkara fi jeeqama kaasuun shakkaman namoonni 7,737 garuu hidhaa keessa jiraachuu isaanii fi manneen murtii adda addaatti dhimma isaanii hordofaa kan jiran ta’uu ibsaniiru.
Hoogganaa paartii mormituu kan ta’an Professor Beyene Peexroos garuu labsiin sun durumaanuu labsamuunis baatilee kudhaniif turuunis irra turre jedhan.
Gaaddisuu sodaa fi dhiibbaa biyyattii irra kan buuse ture jedhan.
Akka lakkoobsa Itiyoopoiyaa Fulbaana 8 bara 2009 hanga guyyaa har’aa jechuun Hagayya 8 bara 2009tti kaa’amee kan ture labsiin yeroo hatattamaa ka’uun kan beeksisame har’a ganama wal ga’ii mana maree bakka bu’oota uummataan geggeessame irratti ture.
Labsiin kun akka ka’uuf yaada murtii kan dhiyeessan hoogganaa waajjira Command Post fi ministeera ittisaa Siraaj Fageessaa haalli nageenyaa wayyaawuu isaa ibsaniiru.
Walumaa gala sababaalee gabaasa sana keessatti dhiyaatan ittiin ka’umsa godhachuu dhaan hojiiwwan Command Post qabatee ture humnootii naga eegumsa naannoo qaamotii dhimmi isaan ilaallatu-tti sadarkaa sadarkaan dabarsuu dhaan itti dhiyeenyaan deggeraa tureera.
Haala walii galaa gamaaggamuu dhaan, waantonni xixiqqoon furmaata hin arganne jiraatan iyyuu, kanneen akkasii kun immoo yeroo kaan iyyuu mudachuu akka danda’an yaada keessa galchuu dhaan qaama humnoota nageenyaa fi angawoota naannootiin ol akka hin taane waan irra gaa’ameef labsiin yeroo hatattamaa ka’ee, hojiin hafe sirnaan akkuma kana duraatti hojjetamuu akka itti fufu yaadi murtii mana maree bakka bu’ootaaf dhiyaatee jira.


text:
ICC, International Criminal Court,Mana Murtii Wanjala Addunyaa qoratu The Heague jiru.
Mootummaa cehumsaa Suudanii fi paartii mormituu Daarfur jiranitti Kaartumitti kora taa’ee irratti walii gale.
Akka oduu himaan oduu himaan paarti mormituu ka sochii haqaa fi wal qixxummaa Suudan, Ahmed Tugood VOAtti himetti marii tanaan Bashiirii fi bulchoota Suudan ta durii afur mana murtii kanatti kennuuf.
Jara kana akka Tuuguud jedhetti yoo paartileen Suudan walii galan torbaa itti aanaa keessaa ICC-tti kennanii himatan..
Manii Murtii wanjala addunyaa qoratu, ICC Pirezidaantii Suudan Al Bashir dhiiga nama hedduutti irra jedhee qabuuf falaa bahe.
Bashir ganna 30 caalaa biyya sun addunyaan wal hanqise bulchaa bahe Ebla bara 2019 hujii irraa buusan.


text:
Haala Yeroo irratti YAADACHIISA Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa kenname.
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo | Guraandhala 12, 2021
Yeroo ammaa golee Oromiyaa mara keessatti lammiileen Oromiyaa gamtaan ka’uun hiriira deeggarsaa MCBO fi balaaleffannaa sirna bulchinsa PPtti jiru. Qabsoon barattoota, Qeerroo Bilisummaa Oromoo kun uummata haamilachiisee itti fufinsaan gaggeeffamaa jira. Lammiileen Oromiyaa biyya isaanii keessatti nagaan akka jiraataniif filannoo fakkeessaan dura Mootummaan Cehumsa Biyyoolessa Oromiyaa akka dhaabbatu, hidhamttootni siyaasaa haalduree tokko malee akka hiikaman, haqni ajjeechaa Artist Haacaaluu Hundeessaa qaama walabaan haa qoratamu, ajjeechaa fi gochaaleen sukkanneessaan Oromiyaa keessaa haa dhaabbatu kanneen jedhan gaaffiilee ijoo dha. Hiriirri eegalame guyyaa 8ffaa irratti kan argamu yoo tahu,hanga gaaffiileen gaafataman hundi lakkaa’amanii deebi’anitti itti fufa.
Lammiilee Oromiyaa;
Qabsoo taasisnu keessatti wareegama kaffaluun waan jiraati. Qabsoon Qeerroon Bilisummaa Oromoo taasisu qabsoo karaa nagaa hiriira nagaa bahuuni dha. Ammas kanumaan itti jira. PPn gaaffiilee mirgaa lammiileen Oromiyaa gaafataa jiraniif deebii kennuu irra ammas hidhuu itti fufte. Filannoon haqaa akka jiraatuuf waajjiraaleen dhaaba Oromoo, ABO fi KFO akka banaman, hooggantootnii fi miseensotni dhaabichaa akka hiikaman gaafatamus inumaa miseensota, deeggartootaa fi sabboontota mana hidhaatti guuruun itti fufe. Kanaaf, gochi akkanaa PPn haamilee kutachuu kan agarsiisu tahuu hubachuun qabsoo eegalle karaa namuusa qabuun jabaannee akka itti fufnu yaadachiisaa hiriirri kana boodas tahe amma taasifamaa jiru qaama hiriira deeggarsaa Mootummaa Cehumsa Biyyoolessa Oromiyaa fi mormii sirna bulchinsa PP tahuu jabeessinee hubachiisna.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Guraandhala 12, 2021


text:
- USA fi Kuubaan biyya waliitti embaasii banachuu
- Itti gaafatamtoota USA gugurdoo Kuubaa imaltuu erguu
- Waan Kuubaan adaban irraa dhaabuu
- Baankileen biyya lamaanuu waliin hojjachuu fi kkf irratti walii galan
Kuubaa fi USA ganna 50 keessatti takkumaa akka biyya ollaatti womaa waliin hin qabaanne.
Kuubaan ammallee jabana Sooshalisiti ta addunyaan ganna hedduun duratti bira yaateen bulti.USA,Kuubaann ummata isii addunyaan wal argu dhoortee,mirga inni qabu dhowwattee itti dukkaneessitee bira teette jettee waan hedduun adabde
Waan Kuubaan adaban keessaa akka biyyaatti wa irraa bituu,itti gurgurachuu, nama isii ufitti dhufuu dhoortee,akka namii Amrikaallee daldalaa fi waan tokkollee Kuubaa wlaiin hin hojjanne dhoorte.
Kuubaan bara hedduu addunyaan wal hanqattee moggaatti baatee,biyya tana ganna shantamaa caalaa maatii tokkotti bulcha;maatii Kaastroo.
Jabanii USA fi Kuubaan wal dhaban,COLD WAR,bara biyyiti jechaa afaaniitiin wal aatee wal doorsitu,ganna 50n dura.
Eegii sunii asittu embaaasii biyya walii qabaachuu dhiisii, akka biyya ollaa womaayyu waliin hin qaban.
Wal dhabii bara dheeraa sun amma hafaa deemuutti jira. Akkuma kanaan Amerikaan nama Kuubaa irraa hiite jajajbaa sadii gadi dhiiftee Kuubaalleen nama perzdaanti Obaamaan ‘nama jajajbaa Amrikaa keessaa tokko’ jedhee faarse,ALAN GROSS gadi dhiifteef.Alaniin kun dhaaba USAID hojjata,seeraa malee teknooloojii elektiroonikis Kuubaan hin jaalanne guuree Kuubaan dhufe jedhani ganna 15 itti muran.
Nama Kuubaa sadeen gadi dhiisanillee ganna kurnya USA hidhameAkka jecha perzidanati Obaamaatti biyya km 145 qofa daarii Amerikaa irraa fagaattu moggaatti baasanii itti oli seenuu didanii addunyaan wal hanqisuun waan hin taane ammitii saatii karaa haaraan walti dhufan tahuu malte jedhee dubbate.
"Woma tokko qofa ganna kurnya shanii caala irra dedeebihanii bu’aa haaraa barbaaduutti hin amanu.”
Kuubaan fi USA waan irratti wal dhaban ganna sadeen dabran keessa dhossaan mari’achaa bahan.Wal dhaba kana haga guddaan Kanaadaa fi itti gaafatamaa amanti kaatoliki Roomaa, Pope Firaansisitti fal barbaadaaf bahe. Perzidaantiin USA Baraak Obaamaatii fi perzdaantiin Kuubaa Rahul Kaastiro kalee daqiiqaa 45 caalaa waan nama hidhamee wali hiikuu tana irratti bilbilaan wal dubbatan.
Asiin duubatti akka jecha perzidaanti Obaamaatti Kuubaa fi USA biyya waliitti Embaasii banachuu,bittaa fi gurgurtaaf biyya waliitti yaahuu fi waan hedduu waliin hojjatan.Taatullee “wayi wal irraa bitachuu fi gurgurachuu irratti Kongireesiin wal dubbanna”.
Afi’i yaahiin Mana Marii Amerikaa,ka paartii Ripaabilikaan, Joon Boohener ammoo Amerikaan bulchiisa maatii Kastiro waliin hariyaa tahuurf rakkoo jirtu irra deebihanii dhiisii,sun yaaduuyyuu hin malle jedha.
Guyyaan eegee perzdaantii USA fi ka Kuubaa bilbilaan wal dubbatan bara 1961.


text:
Guyyaa WBO 2019 Laalchisee, Amajjii 1, 2018
Related
Related Posts
- Agarsiisa Jajjabee WBO Zoonii Kibbaa, Guyyaa WBO Amajjii 1, 2021.
Agarsiisaa Jajjabee WBO zoonii kibbaa Amajjii 1/2021 Guyyaa WBO fii Eebba Waraana Bilisummaa Oromoo. January…
- SBO Sagalee Bilisummaa Oromoo, Amajjii 25, 2019
SBO Sagalee Bilisummaa Oromoo, Amajjii 25, 2019 SBO AMAJJII 25, 2019. Oduu fi Haasaa Hayyu-Dureen…
- SBO Sagalee Bilisummaa Oromoo, Amajjii 6, 2019
SBO Sagalee Bilisummaa Oromoo, Amajjii 6, 2019 SBO AMAJJII 06,2019. Oduu, Yakka waraanaa mootummaan EPRDF…


text:
Ajjeechaan, ukkaamsaa fi dhabamiini kabaja mirga namaa kan isa yaachise Paarlaamaan Gamtaa Awurooppaa, guyyaa har’aa dhimma Oromoo fi Itoophiyaa irratti marii bal’aa geggeessa. Murtii cimaas ni dabarsa jedhameeti kan eegamu.
Miseensonni paarlaamaa dhimma Oromoo deeggaruudhaan sagalee isaanii akka laataniif Oromoo fi kanniin yakka mootummaan Itoophiyaa Oromoo irratti baatii lamaa oliif raawwatamaa jiru balaaleffatan bifa addaddaan dhiibbaa godhaa turan. Irra jireessatti kan itti dhimma bayamaa ture Miidiyaalee hawaasaati. Guyyoota lamaan darbaniif sochiin karaa Twitter’n #PasstheMotion jedhamutti dhimma bayuun dhiibbaan guddaan godhamaa ture. Dhiibbaan kuni har’a hanga sa’aa 17’tti ciminaa fi bal’inaan itti fufuu qaba.
Kana godhuuf akka isin dandeessisu asii gaditti garee gurguddaa Paarlaamaa Awurooppaa keessatti argamuu fi maqaa hoogganootaa (Twitter isaanii woliin) keenneerra. Kallattiidhaan twit isaaniif godhuudhaan akka Oromoo bira dhaabatan, ummata dhumaa fi ukkaamamaa jiruuf dubbatan, dhimma dimokraafi mirga namaaf irratti tankaarfii fudhatan (dhiibbaa) godhaa.
ALDE Group Guy Verhofstadt @GuyVerhofstadt
S&D Group Gianni Pittella @giannipittella
PPE Group Manfred Weber @ManfredWeber
ECR Group Syed KAMALL @SyedKamall
EFDD Group Nigel Farage @Nigel_Farage
GUE/NGL Group Gabriele Zimmer GUE/NGL
Paarlaamaa Awurooppaa akka wolitti dhufee dhimma Oromoo irraa mari’atuu fi dubbatu kan dirqe qabsoo baatii lamaa oliif godhameedha: Dhiiga obboleewwan keennaati. Bu’aa waaree, injifannoo kallattii hundaa, galmeessisuuf, qabsoon eegalame kallattii hundaan cimee geggeeffamuu akka qabuudha worri xiinxalaa siyaasaa geggeessan kan gorsan.
Toora intarneetiin worri marii Paarlaamaan Gamataa Awurooppaa geggeessu hordofuu feetan asbira cuqaasaa.
Qabsoon itti fufa!


text:
Ustaazonni Keenya lammiilee naannoo Somaaleetii buqqifamanii Finfinnee qubatan Ziyaaran
Ustaazonni keenya lammiilee Oromoo naannoo Soomalee irra buqqifamuun Finfinnee Kolleejjii Riift Vaalii qubsiifamaniif deeggarsa godhan
Ustaazonnii keenya deggarsa kana kan godhan guyyaa 15 dura yoo tahu, deeggarsa kanaas ummata irraa walitti qabuun osoo hin taane kiisa isaanii keessaa baasuun kan godhan tahuun beekameera.
Ustaazonni keenya duraan haala baqatoonni keessa jiran ilaalanii kan turan yoo tahu, yeroo lammataaf wan baqattoota kanaa ni barbaachisa jedhan qabatanii kan deeman tahuus odeeffannoon argame ni addeessa.
Sagantaa Ziyaaraa kana irratti waliitti qabaan Koree Furmata barbaadduu hawaasa Muslimaa Ustaaz Abubakar Ahmad, Ustaaz Injinar Badruu Huseen, Sheekh Makkata Muhee fi Ustaaz Sa’iid Alii kan hirmaatan tahuun beekameera.


text:
Prezidaantiin Eertraa Isaayyaas Afewerqii, IWEHAT waraansa jalqabuuf ija jabaata jedhee qaruma hin eegne jedhan. Afewerqiin akka jedhanitti IWEHAT gara Finfinnee fi Asmaraatti imaluuf karoorsee ture.
Itti dabalees Televiiziyona biyyoolessaa irratti dhiyaachuun akka ibsanitti Eertraan biyyoota naannoo jiran kamuu caalaa nageenya Itiyoopiyaaf yaaddi jedhan.
Gama biraatiin dhalattoonni Tigraay, loltoonni Eertraa humnootii Itiyoopiyaa cina hiriiruu dhaan Tigraay keessaa lolaa jiru jedhu. Dhiittaa mirga namaa gamasiif illee sababaa dha jedhu.
Gaaffii fi deebii prezidaanti Isaayaas geggeessan erga lolli naannoo Tigraay banamee as isa jalqabaa ti jechuun Birhaane Berihee gabaasee jira.


text:
Ministriin dhimmi alaa Itiyoophiyaa Jabuutii Kaaba gama dhiyaa naannoo Obok bakka Godooriyaa jedhamu keessatti karaa seeraan alaa gara Yemenitti ce’uu kanneen yaalan lammiiwwan Itiyoophiyaa lubbuun isaanii darbuu isaaf gadda itti dhaga’ame ibsuu isaa dubbi himaan ministrii dhimmootii alaa obbo Nebiyaat Geetaachoo Assaggid VOAf ibsaniiru.
Obbo Nebiyaat akka jedhanitti erga balaan sun dhaqqabee booda embsiin Itiyoophiyaa Jabuutiitti argamu garee hundeessuu dhaan gara lafa balaan sun itti dhaqqabetti sosso’ee hoogganoota sadarkaa ol aanaa fi hoogganoota IOM fi kan waldaa fannoo diimaa addunyaa waliin ta’uu dhaan namoota balaa sana irraa oolan dubbisaniiru jedhan. Balaa kana irraa kanneen hafanii fi lubbuun darbe meeqa akka ta’an ibsaniiru.
Akkan ragaa achii argadhetti jedhan obbo Nebiyaat lammiiwwan 16 lubbuun oolaniiru. Jarmayaa koolu galtootaa IOM waliin ta’uu dhaan namoota irraa hafan waliin ga’uudhaan namoonni irraa oolan namoonni lubbuun hafan hammana kan du’an hammana ragaan jedhu kan argame. Waluma gala lammiwwan Itiyoophiyaa 57 lubbuu dhabuu isaanii mirkaneeffachuun danda’ameera jedhan.


text:
Itiyoophiyaa Qabeenya Uumamaan Badhaate jedhamuun himamaaf. Garuu uummanni ishee waantoota barbaachisoo jedhaman kanneen akka Mana Jireenyaa, Uffaata, Nyaataa fi dhugaatiin of danda’anii kanneen hin jirre baayyeedha.
Sababoota hanqinaa kanneen fidaniin yeroo baayyee qorattoonni akka ibsanitti Imaammata Diinagdee itti fufinsa qabu dhabuu fi Imaammatoota diinagdee ba’an karaa guutuu ta’een hojiirra oolchuu dhabuu, Hooggana ga’umsa qabu dhabuu, Dhaabbileen Mootummaa dadhaboo ta’uu fi Investimantii dhuunfaaf haalli mijataan dhabamuun rakkoowwan diinadgee ykn hiyyummaa Itiyoophiyaaf akka Sababootaatti kaafamu.
Gabaasa guutuu caqasaa