text:
WASHINGTON DC
— Angawoonni Federaalaa Ameericaa har’a suraa fi video shakkamtoota haleellaa Boston raawwatan jedhanii ifa taasisaniiru. Shakkamaan inni duraa kofiyyaa gurraachaa keeyyatee jira, inni lammataa immoo kofiyaa adii gara boodaatti gara galchee keeyyatee jiru agarsiisan.
Angawoonni akka jehdantti shakkamaan koofiyaa adii keeyyatuu kan haleellaa boobmii sanaan shakkamuuf shakkamaa lammataa amma iyyuu hin qabamin jira, meeshaa hidhatee waan jiruuf sodaachisaa dha jedhan.
Qorattonni namoonni lamaan konkolaataa tokko hatanii waaltaa Technology Massachusetts kan bakka Watertown jiruu utuu hin baqatin dura angawaa police waaltaa sanaa tokkotti dhukaasuun ajjeesan. Yeroo sana ergaa poolisiin walitti dhukaasuun sun vidiyoo ogeessotaan hin ta’in ykn vidiyoo amateriin kan waraabame.
Poolisiin yeroo faana dha’aa turetti shakkamtoonni sun konkolaataa isaanii keessaa dhuka’aa darbaa turan. Shakkamaan inni tokko suraa FBIn ka’e irraa akka argametti koofiyyaa gurraacha kaayyatee kan ture si’a ta’u dhukaasa poolsiin walitti banameen madaa’ee hospitaala Beth Israel-tti erga geessamee booda achitti du’uu agawoonni ibsanii jiran.
Dr. David Shoenfeld Hospitaala sana keesaa doktota yoo ta’an jiraataa bakka dhukaasi poolisii fi shakkamtoota gidduutti itti geggeessame bakka Watertown jiraatu. Dhukaasa sana dhaga’een jira jedhu.
Anawoonni Hospitaalaa akka jedhanitti shakkamaan madaa’e sun yeroo hospitaala ga’u onneen isaa dadhabee ture, bakka hedduu rasaasaan rukutamee jira. Madaa hamaa kan dhuka’aan dha’ames qaama isaa irratti ni mul’ata ture.
Jimaata har’aa ganama barii dubbi himaan Police kutaa Massachusetts Timothy Alden haala isaa ibsanii turan.
Naannoo shakkamaan lammataa tarii keessa dahatee jira jedhame bakka Watertown jedhamu marsuu dhaan Poolisiin barbaacha isaa itti fufee jira.
Eessummni shakkamtoota kanaa Mr. Gasrniin tuuta oduuf ibsa kennaniin ijoolleen obboleessa koo tii waan sukaneessaa akkasii raawwachuu isaanii hedduu nu qaanesse jedhan. shakkamaan hanga yoonaa hin qabamin jiru mucaan obboleessa isaanii lubbuun jira taanaan harka akka kennu maatii namooni duraa miidhamanis dhiifama akka gaafatu waamicha dabarsanii firoottan namoota du’anii fi madaa’anii argee maatii koo bakka bu’ee jilbeenfadhee dhiifama gaafachuun fedha jedhan.
Shakkamtoonni kun kan obbolaa yoo ta’an umruiin waggaa 19- Dzhokhar Tsarnaev fi kan umuriin waggaa 26-Tamerlan Tsarnaev lammiiwwan chechenya ti.
Haleellaa Boston Ilaalchisuun gabaasa qindaa'e dhaga'aa


c: text/html

text:
Ummatin Oromoon hundumtu harka walqabachuufi waligaludhaan qabsoo jalqabame itti fuufsiisuuf waan nurra eeggamuu
Mesfin Habtemariam irraa | Waxabajjii 10, 2014
Ummatin Oromoon hundumtu harka walqabachuufi waligaludhaan qabsoo jalqabame itti fuufsiisuuf waan nurra eeggamuu gochuudhaan sirna gita bittumma Wayyaane ceekuu ummata keenyaa irra kuffisuuf goocha adda durumma nurra eeggamuu dha.
Jalqaba nuti Oromoonni sabaafi sablammii Itoophiyaa keessa jiran keessa baayyina gudha kan qabnuufi jechuun lakoofsaan %40 yoo taanuu, bal’ina lafaatinis baay’inni isa lafa Oromooti. Kun akkuma jiruu ta’e seena dubatti deebine yoo lakoofnuu sabni guddaan kun midhaa bulchiinsa waliin walqabateefi godaannisa nama gaddissisuu baayyee gatee yoo darbelle sabaa fi sablammii biro waajjiin jalalaafi kabajaan kan jiraate ummata obsaa qabuu dha.
Ummatin kun aadaafi afaan ofi guddisuu, akkasumas qabeenyaa uumama qabuun fayydamuu irra dhoorkame gita bitoota sirnoota darbaniin midhame (hacuccame)ummata jiraate dha. Sirna gita bitta waayyane amma jirunis gochoota jaaraa 21 keessatti nigodhaman jedhame hintilmamamneen hacuccaafi midhaa bulchiinsa ummataa Oromoo irratti geessisa jira.
Fakkenyaaf yoo kaasne: namni tokkoo gaafii mirgaa yoo kaasee Oromoo ta’u isaaf qoofa shorerkeessa, dhadhessituu, gooliiumtoota ilaalaha waayyanne dhiphumman jedhuun nihidhama, nireebama, dubartootni yoo ta’an immoo nigudeedamuu, daa’imman hadhaa malee raasaa irratti gatamu.Sirna gita bitumma kanaatin maatiin hindigama, akka carra ta’e midhaa kana irra kan haafan immoo qa’ee isaani, biyyaa isaanii gadhisani nigodaanuu (nibaqatuu). Lafa bara dheera irra jiraatani saamamani maqaa investimentif samtoota biyya alatif nikeennama. Midhoota kanaafi kan hintuqamneen mootumma waayyaneetiin ummata Oromoo irratti nirrawwatama. midhaan kun Ummataa Oromoo irratti haadhawaahata’uu malee, Saboota iragaafii mirgaa kasaan irrattis midhaa fi cunqursaa, hidhaafi ajeechaa akka rawwatamuu ifa dha. Kanaaf mootummaan waayyaane Ummata bakka bu’ef kan dhaabbate Ummatni Tigray parseentidhaan yoo shallagamu, Ummataa waligala itoophiyaa jiruu keessa %6 qofa yoo ta’u, Ummatni Oromo garuu Ummataa waligala jiruu keessa %40 niqaba. Kanaafuu Ummatin kun lakoofsaan ammana kan caaluu ta’e aangoo qabuufi ofin ofbulchuun akkamitti mariif dhiyaata?
Ijoolleen Ummata gudda kana keessa bahanif biyya keessas ta’e biyya ala jiraatan gaaffii mirgaa Ummata walin walqabate kaasanif maalif moormii kaasuun barbachise? Ani kan naaf hingalle waayyanen Ummata Oromoof maali isaati? Bakka bu’umma Ummata eenyu keenne? Kaanaafuu wayyanen Ummata Oromoof bakka bu’uu hindanda’u. waani ta’uu qabu garuu qabsoo bilisumma kallatti hundanu jalqabame kana, dargagoota Oromootin, mootumma werara wayyaane lafa fi ceekuu Ummata keenyaa irra haaxoofnne ballessuun Ummata midhame kana guyyaa araddaa fi lafa isaa irratti nagaan itti jiraatuu safisisuu qabna.
Mootumman wayyaane guyyaa angoo qabate bra 1991 irra kaase gaafii ummata oromoo Ukkamsudhaan ajeechaa fi hidhaa kan haafa ni immoo biyya irra akka baqatan gocha inni godha jiru dhaabbachuu qaba.
Mootumman wayyaanneen qajeelfamuu maqaa adda bilisumma Oromootin goolii umtoota jechudhan midhaa lammiwwan qulquluu irratti gessisa jiruu, gita bitumma hadhawwan kun yeroo dhumaatif ceekuu ummata keenyar irra ka’uu qaba. Akkuma beekkamuu yeroo kami irra caala barabaachisa yeroo ta’e Ummata keenyaa biraan gahuun kallatti siyaasa tokkoon fiduun barbaachisa dha.
Qabsoo bilisumman godhmuu kakkasuuf ragaa tamsaasuun qabsoon biyya keessa jiru akka fininuu, midiyawwan Oromoo biyya ala jiran gaheen isaan taphata jiran kan jajjabatuu fi itti fuufuu qabu dha. Midiyawwan kanaan fayyadamudhaan Ummata keenyaa raga ni hidhachisna propaganda soba wayyaneen afuufuu qulla akka ta’e fi Ummatnis akka hinfudhanne goochuun mirgaa isaatif kana caalaa akka ka’uu nigoona.
Dhuma irrattis Ummata keenyaa ragaa fi infoormeshinii yoo hidhachisne qawwee dhookaasa males wayyanen lafa keenyaa kessa haxa’ame akka baduu nigoona. Kunis yoo ta’uu baate qabsoo waliigalan ceekuu keen yoo irra guyyaa wayyaane itti kuuffisnuu fi bilisumma ittin gonfachuu dhiyoo dha.
Sirna wayyannetin Ummata dukkana kessatti dararama jiruuf nuti daragaggoni Oromoo ifa nitaana.
Injifannoon Ummata haccucameef haa ta’uu!!!
Email:mesfinabt@gmail.com
10 Waxabajjii 2014

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Torban dura Oromo hin hidhatin hiriira nagaa irra turan kumoota qawween gad ciraman keessaa kan du’an harka yaraa kan ta’an afurtaman tokko eegumsa ifsa dungoon yaadannoo Camsaa 22, 2014 “White House” fulduratt ta’e irratt maqaan saanii gabaasamee ture. Sun Oromiyaa guutuu keessati raawwatame. Oromo hundi lammiin saanii biyya ofii bakka hallett hoomaan guyyaa saafaa yeroo gad ciraman diina irraa facisuu dadhabuun waan garaa nama waxalu. Yeroo aanga’oo fi qubqabsiis gurguddoon fedha saba saanii hammaa baasanii ilaaluun yeroo ilmoo namaatt roorrifamu callisanii irra darbuun waan nama gaddisiisuu fi aja’ibsiisuu. Bulchooti Itoophiyaa, garee saanii akka Ministeera Dantaa Alaa Amerikaa daawwii irra jiruufillee kabaja kan hin beekne bakka itt walgahan mayila jatama irratt ijoollee Oromoo fixaa ture. Sooka’uu dhabuun saanii deggeruu jechuu dhaa? Sammu hooqqachuun giroo ofiiti.
Kan du’an akka dabaankufootaatt bakka boqonnaa saanii dhumaa jiru, kan jiraa du’anii, kanneen madaawanii fi firooti yeroo kana mana hidhaa faalamaa keessa bakka itt gad ciisanillee hin qabne fi qaamaa fi sammuquwiin guraaramaa, gudeedamaa; reefa waan hin arganneef abaa fi haadhaa fi akaakayyuu imimmaan roobsaa jiran gidiraan saan itt fufee jira. Kan gara milli isaan geessett baqachuun hamaa caalaatt,. o’aa, qorra, bokkaa fi bineens dagalaatt saxilamaa jiranis ni argamu. Sun hundi gatii birmadummaaf gaafatamu. Hamma yoomiitt laata Oromoon kan qaanii akkasii baatee ta’u? Hamma sabichi harka walqabatee ka’uun ba’aa saa ofirraa hin fonqolchinett gadadoon Oromoo hin raawwatu. Ummata itt roorrifame qofa kan balaa koloneeffataa albaadhess kanaan dhufu dhaabuu danda’u. Dhigii barattoota, angafootaa fi kurkrtuu saanii didhaa itt bulchee fana dhooftuu gara bilisummaatt geessu isaaniif haa ta’u. Koloneeffataaf akeekii duroomaa fi dagaagina argachuu dha. Gaaga’amtootaaf garuu akeeki saanii bilisummaa fi kan dhaban deeffachuu dha. Kan ta’e kun tooftaa diinaa keessaa tokko. Tooftaa hundi olhantummaa jabeessuu dha.
Akeeki koloneeffataa qabeenya waatattaa fi humna namaa kolonootaa ittisa malee bolquu dha. Sanaaf mala argachuu danda’u hundaan koloneeffamaa jilbeenfachisuuf tattaafata. Yeroo amma TPLF qooda sana fudhachaa jira. Caasaan federaalaa fulduree qofaa. Herrega kamiinuu Itophiyaan ammallee empayera kolonummaati. Humna buubaa,lammii biyyaa haqanii baasuu, deegsa, goolii, fi dorsisi tooftota mancaasaan fedha saa bakkaan gahuf dhimma itt bahu. Danuun seenaa akka Oromoon walitt bu’a wal hin madaalleen injifatamu tolche. Oromoon akka Habashaan keessaayyuu TPLF haxiixaa meetra dhibbbaa malee kan karaa dheeraa akka hin taane beekaa; hamaaketa malee qeeransa mitii. Qeerransichi gurraachii kan hamaaketi ajjeeffatte yeroon ka’ee irraa buufatu fagoo hin ta’u. Barri bulcha goolii fi fixiqacee koloneeffataaa hamma Oromoon kan saamame deeffachuuf murannoon walga’ee ka’utt qofa tura. Koloneeffatoo hundi akka Oromiyaan hoggana roga qabu hin baafanne gochaa jiraatani. Adamsanii qoomaa yk boojuu harkatt kufe ajjeesaa turani. Kan hafan biyyaa bahan yk hidhaa gaarreen Habashaa irratt dhumani. Kanneen biro hordoftoota saanii kumkumoota waliin garbummaan gurguraman. Sun ammayyuu tooftaa too’annoo fi gabbarsiisa saaniitii. Oromoon cookkoo saa gochuu dhaa, kan qabu jajjabeesssaa qoree saanii dhoqqee keessaa saxiluutu irra jira.
Bulchooti itt haananii dhufan akka ilmaan Oromoo takkallee too’annoo saanii sammuu fi qaamaa alatt hin guddanne mirkaneeffataa turani. Oromoo hundi eenyummaaa ofii gatanii kan koloneeffattuu akka fudhatan dirqisiifamaa bahan. Kan qaban hunda dhabanii afaan saanii, aadaa saanii, fi amantee saanii maqaan dhuunfaallee utuu hin hafin gad dhiisisani. Lammooti koloneeffataa gadadoo ummataa utuma arganii sun hundi dagaagina saanii kan calaqisuu ta’uun madaqfamanii. Kan isaan ilaalcha hunda caallaatti dhandhoonamanii hafan akka san ta’eetu. Sanaaf malee gocha bu’aa caalaa badiisi itt fidu hin dhiiban turani. Goolii, haqa lammii fi deegsi akkasii hamma jarri yartuun quba saanii keessaan miliqxe dammaqina malbulchaa guddifattee nakkaruu eegaltett itt fufee ture. Jarri yartuun kun seerawummaa sirnichaa gaaffii jala oolchuun hunda malalchiifte. Sun mootummaa abbaa gonfoo fi gola kumunistii loltuu, gola sabaawaa Tigraawayiin bakka buufame finqilchuu gargaaree ture.
Hardha gowwaa karaa irraa maqsuuf heeraa fi seeroti hunda walqixee laalu jedhan labsamaniiru. Garuu finnaan empayeraa doo’ii murna albaadhessa tokkoo, duraan Amaara, amma Tigraawayi ta’ee hafe. Imaammati, Oromoo hoogansa, barumsatt carraa wal qixxee fi qabeenyatt saaqaa dhabsiisuun humna caalaan si’aawaan oofamaa jira. TPLF akka barruu saa “Hizbaawii Adaraa” jedhamuutt gita giddu galeessa Oromo baleessuuf karoorfachuu saatu muldhataa. Karoorfati kun addatt kan xiyyeeffate qabsoo Oromoo irrattii. Sabboonaa Oromoo diinagdeen jabaa ta’e akkka tasaa sochii Oromoo walaba utubuu danda’innaa jedhanii arguu hin fedhani. Sun Oromoo waan fedha bu’uuraa fi baraaramaa dhabsiisa.
Waliigalatt humna fi lakkofsa saanii gad cabsuuf, Oromoon, ajjeechaa, gibira, baasii gargaarsaa, saamicha fi buqqaafamaan mancaafamaa fi deegfamaa jiru. Oromoo garri wayyabi warraa fi maatiif nyaata gabatee irra kaa’uu hin danda’ani. Bishaan dhugaatii fi qulqullinaaa, godoo mataa jala galfatan hin qabani. Tajaajilli fayyaa fi daarrii dubbatamuuf waan qananii ta’u; rakkoon saanii waan mullatu. Sun ta’us dhaaaboti misoomaa fi horoo, waa’ee deetii guddinaa olaanaa Itoophiyaan agarsiiste jedhanii hodeesuu. Finfinneett akka fooqiin toora galuuf Oromoo hammammi ajjeefamuu, buqqifamuu, beela’uu fi dhukkubaan faalamuu qabu? Qoosaamoo guddinni waaan hin mullane, qayyabannoo ilmaan namaa irraa fagoo ta’e laata? Yoo jireenya wayyabaaf hin tolu ta’e bu’aan guddinaa maalii? Sunis tooftaa biraa sadootaa kan fixaqaccee, buqqifamaa fi bakkaa sochoosaa roorrisaan Oromoo irratt raawwate golguufii laata? Dilormaa wayyabi hojii waan hin qabneef firoota yartuu irratt hirkachuuf dirqamee jira. Mootummaan jedhame sana gargaaruun hafee kan waraanaatt ergee fafawani, lafaa saanii irraa kan buqqisee fi waabarii kan ari’e ol deebisuun ba’aa jaruma yaraa sana irratt dabalaa jira.
Lafa Oromoon maatii guddataa jiru itt sochoosuuf ol kaatan irra Oromoomittii qubachiisuun, tooftaa biraa hawaasa Oromoo tasgabii dhabsiisuu fi atooma balleessuuf tolfamaa jiru. Jarri qubatan yaroon, wayyaba qabeenya saa dhabsiisame naanna saanii jiru ni sodaatu. Kanaaf roorrisaa gita hin qabne akka fayyisaa saaniitt ilaaluun keettoo badii ta’anii isaaf ma’ii baasu. Oromoon sodaachisuun, sammuu jara qubatan kana qofatt utuu hin ta’in, kan yaroo Oromiyaa keessa jiranii fi olla jiraatan hundaatt gad tumamaa jiraa. Tuqii kitila biyya keessa facaaseen TPLF Oromiyaa fi olloota see gidduutt waldhabdee uumuuf yero hedduu yaala, yeroon milkaawus jira. Tooftaan Oromiyaa burjaajessuu akkasii qomoo Oromoo tokko kan biratt naquus ni dabalata. Kun jaarraa tokkoo oliif dhalootaa dhalootatt darbaa waan dhufe.
Bulchichi Oromoo bakka tokkoo sochoosuun bakka biraa geessee ni qubachiisa. Sun akka itti hin tollee fi naannaa baratanitt dhimma bahuun hamaa irraa of golguu akka hin dandeenye gochuufi. Misoomatt qabachuun lafa saamanii ummata homishaa naannaa magaalaa buqqisaa jiru. Dhugaan saa karoora guddicha Finfinnee qabaniif Oromoo irraa fageessuu dha. Kan buqqifaman hiree saaniitt dhifamanii, hedduun qaata ala buloota fi kadhattoota ta’ani. Kan dubaroo Oromoo irra gahuu dandahu haa hednu. Lubbuun hundaa akka gabaabbatu mirkanii dha. Akka ammaa Oromoon takkaa umrii kanaan lakkobsa hammanaan kadhachuun hin beekamu. Gonkumayyuu hin kadhatu ture. Tooftaan akkasii erga qabamaatii kaasee buqqaattuu fi boojuun tokko tokko rakkinaan kan ka’e diinatt galanii, akka gargartuu, loltu fi hojjettuu jiruu adda addaatt tajaajilaa dhufani.
Kiraayiin lafaa hin qabsiifnes Oromoo hedduu Finfinnee keessa jiraachuu irraa fageessa. Sun jiraattoti magaalaa akka kan afaan Oromoo hin dubbannett heddummatan gumaacha. Finfinneeen akka laaqii gabra Oromoo keessaa hin tanee hanga garri caalaan see ummatoota biraan daanga’amanitt ballisuu itt fufuu. Finfinneen egaa, biyya afaan Oromoo hin dubbanne ta’uu itt fufuun abbaa biyyaaf halagaa tahaa jirti. Baraarama ayyaana sabaaf, lafti waan guddaa dha. Oromoof too’annoon lafa saa harkaa bahuun dhimma du’aa fi jireenyaa taatii.
Sirni barumsaa wayyaba kutaa kurnaffatti danga’u “Sector Review” Mootii Moottotaan walfakkaata; kaasaa isa conqplaachisan keessaa tokko. Sababa tooftaa walfakaatan sanatu deebi’ee dhufe. Akka akeekaatt jijjiirammi sirna barumsaa akkasii irratt tolfamu ijoolee akka waggaa kudhan caalaa hin baranne godhamaniif duraan dursee waabarii teeknikaa fi leenjisaa gahaa qopheessuu feesisa. Sana malee kaayyoon daa’immi akka afaansee ganamaan barattu addunyaan irratt waliigalee fi wareegama gootota Oromoo kumootan hojii irra oolfame fashalsiisuu ta’a. D oorsis sichi dargaggoo Oromoo afaan halagaa akka waaqeffatan gochuu waan hin dandeenyeef mirgoota akkasii dhorgachuun kan eegamu miti. Akki durii harma jigee.
Akki itt barumsi biyya koloneeffataa fi Oromiyaatt gaggeeffamu adda addaa. Akaakuun barsiisotaa fi dhiheessiin waatattaa barumsaa wal hin gitani. Ijoolleen saanii hogganoota akka ta’an kan Oromiyaa hojjii humnaa fi jawwarummaatu itt murtaawe. Dhalooti Qubee afaan ofii barachuu filachuu saaniif adabamaa jiru. Qaxaraa guddichi, Mootummaan Federaalaa fi qaxartooti Finfinnee garri caalan utuu mirga durfannoo yoo hin taanee carraa walqixxxeee biyya ofii keessatt hojii argachuu dhaloota Qubee utuu hin hedin sadarkaa kamittuu qaxaramuuf dandeettii afaan Amaaraa fi Inglishii gaafatu. Bakka sana kan wal caalmaan itt seentu tokko. Sababa sanaan Oromoon akka ergamtuu waajjiraa fi eegduu karraatt illee qaxaramuuf mirgi saanii mulqamaa dha. Magaalota hundaa keessaa Finfinneen ijoollee Oromoof kan itt hin aggaamamne taatee jirti. Hundi kan aggaamame Oromoon afaan ofiitt dhimma bahuu akka gaabbu gochuu dha. Garuu sun gonka hin ta’u, furmaati jilbeenfachuu utuu hin ta’in mirga sabii hiree ofii ofiin murteeffachuu fi walabummaaf qabsaawuudha. Sun xifa dhaabbachuun irra hin jiru. Aarsaan gaafatu guddaa ta’uu dandaha garuu filmaati jiru bilisoomu yk nambiyyaa gadgaloo ta’anii bara baraan jiraachuu dha.
Nammi kamuu akka seera beekamaatt empayeritt yk addunyaa gara fedhee Finfinnee yk magaalaa Oromiyaa kamuu keessa jiraatee hojjechuu fi qabeenya horachuu ni danda’a. Magaaloti wiirtuu hoomishaa fi daldalaati. Kaapitaallii saba hin qabu; naannaa itt tole kamittuu guddachuu fi godaanuu danda’a. Seenaa irraa akka barannutt baadiyyaa irraa magaalaatt guddachuu dhaabuun hin danda’amu. Daldalooti, hoomisheessoti, tajaajila kennooti fi hojjettooti bakki saanii magaalaa dha. Eenyuu magaalota Oromiyaa keessa qubatee hojjechuu ni danda’a garuu sun mirga moo’ummaa Oromiyaaf giroo dhabuu danda’u jechuu miti
Kan olla gaarii walii ta’ani, wal qayyabatanii fi dantaa fi ulfina walii yoo walii eeganii. Yeroo cehumsaa kana ilaalchoti gurgudaa lamatu jiru. tokko mirga sabootaa hiree ofii ofiin murteeffachuu walabummaa dabalatuu mirkanrrffachuu fedhan, kaan tokkummaaan ummatoota empayera jala jiranii kan hin uggamne kan jedhani. Kanaaf furmaati rakkina empayerittii bara kolonummaa duubaa irraa ka’a adda addaa wal fincilan qabu. Yoo murnooti hundi tokkummaan fedha tokko tokkoon ummatootaa irratt akka hundaawuu hin fudhannee lola malee hin furamu, sun badaa dha. Heerri TPLF dira’ina haaqabaatu malee dhimma kan baasu fedha tokko tokkoon ummatootaa tahu beekeeraa. Bilisummaan Oromiyaa bilisummaa jiraattota see ilaalcha dansa qaban hundaati. Dudhaan Gadaa sana ajajaa.
ABO fi golooti mormituu hedduun TPLFn gooltuumaan dhahamaniiru. Anga’ooti jecha sobaa akkasiitiif gurra kennuun yeroo hariiroo abba tokkootaa tuqan mullatta jira. Sun tajaajila kenneef dudda baasuuf jedhameetuu. Maddi tajaajilaa Oromiyaa dhaa; utuu Oromoon of agarsiisuu dandahee waantii naannaan tajaajila soqaniif hin jiraatu. Haa ta’u malee kan sammuu nama hooqu kanneen burqaa demokraasiiti ofiin jedhan abbaan humnaa waan fedhe akka godhu hayyama gaddhiisaa laachuu saaniiti.
Oromiyaa keessatt Oromoo kamuu ABO yk Al-Qaayidaa jedhamee qabamuu, hidhamuu, ajjeefamuu fi guraaramuu ni danda’a. Gara caaluu qajeelloon dhagahamuun barbaachisaa miti. Kanaaf miseensoti goloolta Oromoo mormituu dubbiin saanii qajeelaan utuu hin laalamin hiddhamanii jiru. Miseensoti OPDO tokko tokkollee ABO marfachuun ciicatamanii “kiraayi sabsaabii” jedhamuun yoo ari’aman mullata. Sun qooqa kanneen gocha TPLFtt gaafii kaasan hundaaf dhimma baasuu. Miseensota PDO saanii hamaatti dhiibuun duuba ittiin dorsisanii seexaan saanii kan hin hayyamneef akka tolchan dirqsiisuunis beekamaa dha. Kan hardha gateettii rurrukatan bor hudduu keessa dhiituu.
Akeekii kan qabatee Oromiyaa bu’aa murna tokkoof gadi qabee saamuu, Oromoo namummaa baasuu dha. FInnaa Oromoo beekuun saa hanga qabaa jabeeffatee didhuu danda’utt jaalbiyyoota Oromoo akka walabummaa hin dhiibne gara dabarsuufii. Garuu ammas yoomis kolneeffataa waan ta’uuf Oromiyaa irratt seerawummaa hin argatu. Jiraattoti magaalaa hedduu horee nafxanyoota duri fi kanneen moototi walitt haananii dhufan mararfatanii. .Jara keessaa kaan bantii riqaa irra turuu abjootuu. Oromiyaa irra darbanii kunuunsa Finfinneett gabaasuu faa gaafatuu u.
Tooftaan humna daangaa hin qabne, haqa lammii, buqqa’umsa, deegfama, goolii fi doorsisaatt roorrisaan dhimma bahus Oromiyaan mirga see irraa hamaa faccisuu malee filamata hin qabdu. Fixisi ummataa 191 kaasee tolfamaa bahe silaa kanneen hubannoo addunyaatti fidhuu danda’aniin irra ilaalamee hafe. Sannaayiroon quunnamitii namoota taraaf akka ammaa saaqaamaa hin turree. Wayyaaneen si’achi fixasanyyi gootu dhoffachuu hin dandeessu.
Altokko doonnachoo fincilaan takko “Kanniisi gaagurri see tuqamee fi ummati abdii kutate tokko” jedhee turee. Mootummaan Itoophiyaa si’an jiru imaammata roorrisa kolonummaa ni jijjiira jedhee hin abdatu. Kanaafi moormii dhiheenya barattooti eegalanii fi deebiin kenname soda Oromoo mirkaneesse kan jedhamu. Karoorii magaalaa citaa isee dhumaa gala dugda kutte jedhamu sana. Kanniisi kan yaa’anii gaagura fi tuuta saanii baraaruufi. Oromoonis kanumaa, eenyuu kan eegalame yeroo dheeraaf ni qabanaawa jedhee eegachuu hin qabuu. Furmaati tokkittiin godinichaaf jiru utuu ofirrummaan murnaa manca’uu irraan hin gahin waldhabdee nagaan furuudha. Kanneen godinicha keessaa dhimmi saa isaan laalu hundi xiyyeeffannoo sardaa kennuufiitu irraa eegama. Oromiyaa akka durii gulummaal fudaal mitii, Oromoonis ciisanyaa baroota 1974 duraa sana hin ta’an.
Oromiyaa dabaankufoota see yoomuu hin irraanfatu; jabduu saanii faaruun, siidaan bara baraan bollaa ol jiraachisti. Oromoon bakka bakkaa “Gootota keenya eessaan dhaqxu” jedhaa jira. Gaddaa fi waacifi walmakeera. Yartuun ajjeefamuu, dhiitamuu, biyyaa ari’amuu fi tuffatamuu, isee nyaachisanii daa’ima ofii agabuu bulchuu caalaa salphinni hin jiru. Salphina kana ofirraa hin buusan taanaan namummaan gaaffii jala ooltii; akka sabaatt badunis fagoo hin ta’tuu. Baayyina fi onnee Oromo qindeessinaan kan jala dhaabbatu hin jiru. Oromoomatu of qindeessa malee nama biraa eeggachuu hin qabu. Of qindeessas. “Abbatu of mara jette bofti” kan jedhan yaadachuu dha. Kun bulee ooluu waan hin qabnee. Karaa hawasomaa dammaqinni argame itt fufuu qaba. Karaa malbulchaa seenaan haromee, Qabsoon Oromo hoggansa tokkoome bilchaataan gadi bahuun waan yeroo hin kenninee.
Kanneen guyyoota 1974 duraa yaadan kan hubachuu qaban Oromiyaan bara durii keessa jiraachuu diduu dha. Wiirtota magaalaa see kan lafquwii, diinagdee fi hawaasomaan walkeessa seenanii jiran irratt sagalee jabaa qabaachuu feeti. Heddummataniif ciisanyooti abbaa lafaa mirga saa yk keessumootii mana abbaa manaa irraa fudhachuu hin danda’ani. Jiraattoti saaanii eessaayuu haa dhufanii, tooftaa fi fixiisii hagamiiyyuu akka Oromiyaan magaalota see irratt mo’ummaa hin arganne dhaabuu hin dandahanii. Fedha saba Oromoo hubachuu dhabuun karaa nagaan gargar deeman qayyabachuu diduun karaa fafawe olhaantummaa koloneessaatt geessu filachuu ta’a. Hundi nagaa irraa waan buufatuu fi lola irraa waan dhabu hedduu qaba. Garuu lolli qoftii nagaa fi tasgabii buusa taanaan jireenyi nagaa malee waan dhimma hin baafneef haa ta’u. Qabsoon bilisummaa fi nagaa haa jiraatu! Hacuuccaa fi ajjeechaan haa manca’u! Oromiyaa walaba dafqaa fi dhiiga jaalbiyyoota seen ni ijaarra! Qabsoon itt fufa!
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Caamsaa 2014


text:
Amajjii,16,2012 Gabaasa Qeerroo Naqamte
Mootummaan Wayyaanee Dargaggoota Gaaffii Mirga sabaa gaafataniif deebii laachuun waan human isaa ol taheef hidhuu ajjeessuu fi barnoota irraa arihuun aadaa isaa tahee jira. Gochaan Wayyaanee kun kan yeroo kufaatii isaa gabaabsuu fi caalaatti ummata biyyitti irratti kakaasu gochaa jiraachuun beekamaa dha.
Barattoota Oromoo gaaffii mirgaa gaafatan keessaa dhihootti rakkoo mooraa University Wallaggaatti dhalate haga ammaa hin qabanaawiin jiru guyyuu barattoota hidhuu fi gara dabarsuun magaalaa Naqamtee goolaa akka jiru beekama. Haala kanaan barattoota University Wallaggaa baratan keessaa namni 60 ol hidhaa kan jiran yeroo tahu kanneen keessaa barattooti maqaan isaanii gaditti jiru kanneen qabamanii bakka buuteen isaanii hin beekamiin jira.
1.Abdiisaa Guutaa Dhalootaan Ginc irraa
2.Dajanee Baqqalaa Dhalootaan Gindabarat irraa
3.Asaffaa Xaafaa Dhalootaan Amboo irraa
4.Bojaa Gaddafaa Hoolota irraa
Haaluma wal fakkaatuun barataa Addunyaa Iddeesaa jedhamu mootummaan Wayyaanee bara lamaan darbe kana Yuunivarsiitii Hawaasaa irraa osoo waggaa 3ffaa barachaa jiruu ati deeggaraa ABOti jechuun yakkitee barnoota isaa akka addaan kutu gochuun waggaa tokkoof hidhaa kan tursiistee fi Yeroo ammaa garuu barnoota isaa magaala Amboo keessatti Computer science dhaan waggaa 4ffaa kan ta’e ukkaamsanii fudhachuun as
buuteen isaa dhabamee jira.Funaansi qeerroo Oromoo yeroo yerootti dabaluun kan hammaatee fi tarkaanfiin gara jabeenyaa irratti raawwachaa kan jiru yoommuu ta’u Barataa Maammush jedhamus konkolaataa isaanii keessa buusuun bakka inni jinru kan hin beekamne ta’uu qeerroon naannoo kanaa ifa godha.Gochaalee gara jabeenyaa ilmaan oromoo irratti raawwachaa jiru dura dhaabbachuun diddaa jabduu akka goonuu fi ilmaan oromoo marti sagalee keenya akka nuu dhageessan jechuun qeerroon magaala Amboo fi naannoo ishee waamicha dabarsee jira.


text:
Daily Archives: January 25, 2012
Walaloo Ka’i Qeerroo Part 2
Diddaan Barattoota Oromoo Itti Fufe.Mootummaan Wayyaanee Raafamte.
Amajjii 25,2012 Finfinnee
Mootummaan Wayyaanee diddaa barattooti Oromoo Amajjii 22 fi 23,2012 University Finfinnee keessatti eegalan dhukkaamsuuf jecha humana waraanaa fi tikaa heddumminaan mooraa san galchuun hanga ammaatti jeequu fi sodaachisaa akka jiru beekama. Kanas tahu diddaan barattootaa hin dhaabanne,hanga qabsoon mirga hiree murteeffannaa bakkaan gahutti sochiin dargaggootaa fi ummata Oromoo akka hin dhaabbanne qeerroon beeksisa.
Barattootni mana barumsaa Gudar sadarkaa lammaffaa fi Barattootni Koollejjii Qonnaa baakkoo diddaa itti fufuun mana barnoota isaanii cufanii jiru.Mootummaan wayyaanee barattoota dirqiin mana barumsaatti deebisuuf yaalii jabaa gochuu irratti argamtus hin milkoofne.Magaalli Finfinnee fi uummatni sodaa mootummaa wayyaanee irraa kan ka’e baay’ina waraana mootummaa bobba’een tasgabbii dhabdee jirti.Yaa’ii jiru irratti uummatni na qaanessa jechuun wayyaaneen sodaa guddaa keessa galtee jirti.Keellaawwan Hararii fi Finfinnee gidduutti argaman kanneen akka keellaa Awaash,Qaallittii irratti uummatni naannoodhaa naannootti bobba’u sakatta’a cimaan rakkachaa jira.Meeshaan uummataas naannoo kanatti haalaan saamamaa jira.
Gama biroon Sodaa Warraaqsi uummataa bilisummaa isaa kabajsiisuuf deemu irraa kan ka’e yuunivarsiitiileetti mootummaan tika ramaduunii fi walgahii gaggeessan irratti walitti qabsaa’uu jalqabuu iccitiin tika mootummaa Wayyaanee keessaa ba’e ifa goldhe.Tikni mootummaa kanaa wal gahii gaggeesseen hanga warraaqsi ka’utti ati eessa turte? atihoo? jechuun wal wal irratti qabsaa’uu jalqaban.Haaluma wal fakkaatuun Hooggantootni Poolisii federaalaa Amajjii 24,2012 wal gahii magaala Finfinnee Mexicotti godhaniin federaalaota naannoo naannootti hidhannoo guutuun bobbaasuuf murteessanii jiru.Ibidda warraaqsaa
qabate humnaan dhaamsuuf baajata biyyattii dhimma waraanaa fi bulchinsaaf oolchuun uummata biyyattii hiyyummaa bara baraa keessatti hambisuuf mootummaan kun waan deemtuuf uummatni hunduu irratti dammaquun tumsa warraaqsaa akka godhu dhaammanna!
Qabsoo itti fufna! Gabrummaan ni kuffifna!
University Haramaayaa Keessatti Basaasoti Wayyaanee Yoo Hojii Basaasaa Itti Fufan Qabxiin akka Dabalamuufi Himame
Yuunivarsiitiin Haramaayaa sodaa Barattoota Oromoo irraa kan qabu irraa kan ka’e tika mootummaa wayyaanee yeroo yeroon mariisisaa jira.Guyyaa Har’aa tikni mootummaa Wayyaanee itti gaafatamtoota baha Oromiyaa ta’an maqaan isaanii Kadirii fi Takkaaleny jedhaman miseensota isaanii waliin akkamiin diddaa jalqabame dhaamsuu akka danda’anii fi yuunivarsiitii Haramaayaa diddaa irraa bilisa akkamitti akka godhan yuunivarsiitii Haramaayaa keessatti jaleewwan mootummaa mooraa keessatti argaman waliin marii’achaa oolan.Mariin kun sodaan kan guutamee ta’uu iccitiin isaan isaan keessaa ba’e saaxilee jira.Wal gahii isaanii kana irratti Jaleen mootummaa wayyaanee Barataa Solomon
Laggasaa Barataan Gender and Development keessatti kan argamuu fi qabsoo qeerroo dhaamsuuf waadaa yoommuu galu qabxii barnoota isaa akka idaasisaniif waadaa galuu isaanii iccitiin marii sana irraa ba’e saaxilee jira.Barataa Solomon Laggasaa miseensota ke dabalattee hojii ilmaan oromoo garbummaa bara baraa jalatti hambisu dhaabuu baannaan tarkaanfiin gatii hojii kee madaalu akka si eeggatu qeerroon dhaamee jira.Waardiyootni oromoo mooraa yuunivarsiitii Haramaayaas barattoota irraa oduu akka fuudhan dirqamni har’a ganama 24,2012 sa’a 8:00 am irratti wayita bakka itti bobba’an wal hiran kennamuu oduun qorannoon qeerroo ifa godheera.
Gama biroon mooraa yuunivarsiitii Adaamaa naannoo karrayyuu jedhamutti ilmaan oromoo nageenya dallaa sanaa eegan(Waardiyoota) irratti akeekkachiisni kennamaa jira.Waardiyootni kunneen ilmaan oromoo ta’uu isaaniin sodaa qaban ibsuufi jechuun qeerroon dhaamee jira.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa!


text:
Ammanenna Dabbotu Wozanaa Ufayssiyaabaa Yootiyoogaa
YESUUS KIRISTTOOSI, “Ne soo simmada, Godai neessi waanida gitabaa oottidaakkonne qassi i neessi waanida kehakkonne ne so asau yoota” yaagiis. He wode i Gadara giyo kataman deˈennan waayi aggana; he katamay Galiilaa Abbaappe tohossa baggan arshshokko baqqidi deˈees; i bana kaallanau koyida issi bitaniyaara haasayiis. Yesuusi yootidobay asay keehi ufayttiyoobaanne keehin koshshiyaabaa ba dabbotussi yootana koyiyoogaa i eriyoogaa bessees.—Mar. 5:19.
Hegee issi issi wogan haraagaappe keehi qoncciyaabaa gidikkonne, ha wodiyankka hegaa malabaa darotoo beˈoos. Yaatiyo gishshau, issi uri tumu Xoossaa Yihoowau goynniyoogaa doommiyo wode, darotoo ba ooratta ammanuwaa ba dabbotussi yootanau koyees. SHin i hegaa waatidi oottana koshshii? Hara haymaanootiyaa kaalliya woy mule haymaanootee baynna dabbotu wozanaa ufayssiyaabaa waatidi yootana danddayii? Geeshsha Maxaafay maaddiya loˈˈo zoriyaa zorees.
“NUUNI MASIYAARA GAITTIDA”
Koyro xeetu layttan, Yesuusi Masiyaa gidiyoogaa erida koyroogeetuppe issoy Inddiraasa. I eridobaa sohuwaara yootidoy oossee? “Inddiraasi koiro ba ishaa Simoonaara gaittidi, ‘Nuuni Masiyaara gaittida’ yaagiis. ‘Masiyaa’ giyoogee ‘Kiristtoosa’ giyoogaa.” Inddiraasi PHeexiroosa Yesuusakko efiidi, PHeexiroosi Yesuusi erissiyo ashkkara gidanaadan maaddiis.—Yoh. 1:35-42.
Usuppun laytta gidiya wodiyaappe guyyiyan PHeexiroosi Yoophen deˈiyo wode, huuphessa baggan Qiisaariyan deˈiya mato halaqaa Qornneliyoosa soo baanadan ayyo odettiis. PHeexiroosi yaa gakkiyo wode son shiiqi uttidaageeti oonee? “Qornneliyoosi ba dabbotanne ba laggeta issippe xeesi shiishshidi, [PHeexiroosanne aara yiyaageeta] naagees.” Yaatiyo gishshau, Qornneliyoosi ba dabboti PHeexiroosi yootiyoobaa siyidi, siyidoban banttau qofaa qachanaadan maaddiis.—Oos. 10:22-33.
Inddiraasinne Qornneliyoosi bantta dabbotussi oottidobaappe ay tamaarana danddayiyoo?
Inddiraasikka Qornneliyoosikka ba hanaa hano giidi aggiigibookkona. Inddiraasi PHeexiroosa Yesuusaara eretissiis; Qornneliyoosi qassi ba dabboti PHeexiroosi yootiyoobaa siyanaadan oottiis. SHin Inddiraasinne Qornneliyoosi bantta dabbota giddibookkona woy eti Kiristtoosa kaalliyaageeta gidanaadan cimmanau malibookkona. Hegaappe tamaariyoobaa akeekadii? Nuunikka hegaadan oottana koshshees. Nu dabbotussi amaridabaa yootidi, eti Geeshsha Maxaafaa tumaa eranaadaaninne nu mala Kiristtaanetuura erettanaadan oottana danddayoos. Gidoppe attin, bantta koyidobaa dooranau etau deˈiya maataa bonchidi eta giddokko. Nuuni nu dabbota waatidi maaddana danddayiyaakko bessiya, Jarmanen deˈiya Yuˈergenanne Petro giyo azinaabaanne macheebaa ane beˈoos.
Petra Geeshsha Maxaafaa Yihoowa Markkatuura xannaˈada xammaqettaasu. I azinay Yuˈergeni wotaaddaratu halaqa. Koyro heeran Yuˈergeni ba machiyaa kuuyidoban ufayttibeenna. SHin Yihoowa Markkati Geeshsha Maxaafaappe tumaa tamaarissiyoogaa guyyeppe akeekiis. Ikka bana Yihoowau geppiis; qassi haˈˈi gubaaˈe cima. Nuugaappe dumma haymaanootiyaa kaalliya dabbuwaa wozanaa ufayssiyaabaa yootiyoogaa xeelliyaagan i zoriyoobay aybee?
Yuˈergeni hagaadan giis: “Nuuni nu dabbota giddananne etassi issi kutti keehi darobaa yootana koshshenna. Hegee eti sheneho gaanaadan oottana danddayees. Takkidi, hiillan guuttabaa darotoo yootiyoogee loˈˈo gidana danddayees. Qassi nu dabbota etaagaa mala koshshay deˈiyoonne layttan etaara lagge gidida ishanttuura eretissiyoogee loˈˈoba. Yaatiyoogee eti nunaara maayettanaadan maaddees.”
Kiitettida PHeexiroosinne Qornneliyoosa dabboti Geeshsha Maxaafaa tumaa sohuwaara ammanidosona. Koyro xeetu layttan tumaa siyida harati eesuwaara ammanibookkona.
YESUUSA ISHANTTI SHIN?
Yesuusa dabbotuppe amaridaageeti i haggaaziyo wode an ammanidosona. Leemisuwau, kiitettida Yaaqoobinne Yohaannisi Yesuusau aayee michee naata gidennan aggokkona; qassi eta aayyiyaa Salooma assi aayee micho gidennan waaya aggana. A ‘Yesuusaunne kiitettidaageetussi banttassi deˈiyaagaappe immida daro asatuppe’ issinniyo gidennan waaya aggana.—Luq. 8:1-3.
SHin, Yesuusantta so asay haray sohuwaara an ammanibeenna. Leemisuwau, Yesuusi xammaqettoosappe issi laytta gidiya wodiyaappe guyyiyan, issi wode Yesuusi tamaarissiyoobaa siyanau cora asay shiiqiis. SHin, “asai a, ‘Gooyees’ giyo gishshau, a dabboti hegaa siyidi, a ekkanau biidosona.” Guutta wodiyaappe guyyiyan, Yesuusa aayee naati i manddara baanau ay halchidaakko oychin, i eti oychidobaa zaaribeenna. “Aissi giikko, . . . a ishanttikka [an] aammanibookkona.”—Mar. 3:21; Yoh. 7:5.
Yesuusi ba dabbota oyqqido ogiyaappe nuuni ay tamaarana danddayiyoo? Etappe amaridaageeti bana gooyees giido wode i hanqqettibeenna. Yesuusi hayquwaappe denddi simmidi ba aayee naˈaa Yaaqoobau qonccido wode, ba dabbota gujjidikka minttettiis. Hegee Yaaqooba xalla gidennan, Yesuusa aayee naati haratikka I tumuppe Mase gidiyoogaa ammananaadan maaddennan waayi aggana. Hegaa gishshau, eti kiitettidaageetuura Yerusalaamen issi pooqiyan deˈishin geeshsha ayyaanay eta bolli wodhidoogee qoncce. Guyyeppe, Yesuusa aayee naati Yaaqoobinne Yihuday gita maataa demmidosona.—Oos. 1:12-14; 2:1-4; 1 Qor. 15:7.
AMARIDAAGEETUSSI DARO WODIYAA KOSHSHEES
Koyro xeetu layttaagaadan, ha wodiyankka dabbotuppe issoti issoti daro wodiyaa takkidi tumaa ekkoosona. Leemisuwau, i azinay 1978n Yihoowa Markka gididi xammaqettiyo wode Rooma Kaatolike haymaanootiyaa mintta kaalliya Roosiwitibaa qoppa. Roosiwita ba haymaanootiyaa minttada kaalliyo gishshau, koyro ba azinaara eqettaasu. SHin daro layttaappe guyyiyan, eqettiyoogaa aggada Yihoowa Markkati tumaa tamaarissiyoogaa akeekaasu. Akka 2003n xammaqettaasu. A laamettanaadan aybi maaddidee? Roosiwiti azinay a eqettido gishshau hanqqettiyoogaappe, a laamettanaadan maaddiis. A, “Keehi daro danddayiyoogeenne gencciyoogee keehippe maaddana danddayees” yaagada zorausu.
Moonika 1974n xammaqettaasu; qassi i naaˈˈu attuma naati tammu laytta gidiya wodiyaappe guyyiyan Yihoowa Markka gididosona. I azinay Hansi iira aynne eqettennaba gidikkonne, 2006 gakkanaassi xammaqettibeenna. Takkidi akeekidoogan goˈettido gishshau, eta soo asay, “Yihoowau ammanettidi a baxuuxite; qassi ammanuwan shuggoppite” yaagidi zorees. Eti Hansa siiqiyoogaa assi ubbatoo yootiyoogee keehi maaddidoogee qoncce. I wurssettan eta haymaanootiyaa kaallana giidi ubbatoo hidootan naagidosona.
TUMAA HAATTAY WOPPU GAANAADAN OOTTEES
Yesuusi issi wode tumaa merinaa deˈuwaa demissiya haattan leemisiis. (Yoh. 4:13, 14) Nu dabboti irxxanne geeshsha haattaa mala gidida tumaa siyidi woppu gaanaadan koyoos. Daro haattaa eesuwan uyiyoogee cuulliyoogaadan etau darobaa issi kutti yootidi cuulettanaadan oottana koyokko. Eti woppu gaanaadan woy cuulettanaadan oottana danddayiyay nuuni ammaniyoobaa etau yootiyo hanotaa. Geeshsha Maxaafay “xillo asi haasayanaappe kasetidi” qoppiyoogaanne ‘aadhida erancha asi haasayanaappe kasetidi qoppidi asi ekkiyo haasayaa haasayiyoogaa’ yootees. Nuuni he zoriyaa waatidi oosuwan peeshshana danddayiyoo?—Lee. 15:28; 16:23.
Issi machiyaa ba ammanuwaabaa ba keettaawau yootanau koyana danddayausu. A ‘haasayanaappe kasetada qoppikko,’ haasayana qaalaa loytta doorausu; qassi elle haasayukku. A bana xillodan woy appe aadhiyaabadan xeellana koshshenna. A yuushsha qoppada haasayiyoobay woppu giidi sarotettan deˈanaadan maaddana danddayees. I azinay pashkki giidi ufayttidi haasayiyo wodee awudee? I ufayttidi haasayiyoy woy nabbabiyoy aybee? I dosiyoy saynisee, polotikeeyye, woy qassi ispporttee? A ba azinaa qofaa xaasayada xeellennan, i Geeshsha Maxaafaa eranau koyanaadan waatada maaddana danddayay? Hageeta qoppiyoogee a akeekan haasayanaadaaninne oottanaadan maaddees.
Yihoowa Markka gidenna so asaa wozanaa ufayssiyaabaa yootiyoogee nu ammanuwaabaa darissennan odiyoogaa xalla gidenna. Nuuni yootiyoobaara maayettiya loˈˈo deˈuwaa deˈana koshshees.
LOˈˈO DEˈUWAA DEˈIYOOGAA
Qommoora abay odettido Yuˈergeni hagaadan giis: “Geeshsha Maxaafaa maaraa ne deˈuwan ubbatoo oosuwan peeshsha. Ne dabboy koyiyoogaa yootana xayikkonne, eranau koyanaadan a keehi maaddiyaabay hegaa.” A machiyaa xammaqettoosappe 30 layttay aadhin xammaqettida Hansi hegaa maayees. I, “Tumay nu deˈuwan nuna goˈˈidoogaa nu dabboy akeekanaadan, loˈˈo eeshshay deˈiyo Kiristtaaneta gidiyoogee keehi koshshiyaaba” yaagiis. Nu ammanoy nuna hara asaappe loˈˈo asa oottidoogaa nu dabboti akeekana koshshees.
Kiitettida PHeexiroosi azinati eta ammanuwaa kaallenna maccaasau hagaadan giidi loˈˈo zoriyaa zoriis: “Intte azinatuppe Xoossaa qaalau azazettenna issooti issooti de7ikkokka, intte palamettennan, eti intte yashshatettaanne intte geeshsha de7uwaa be7idi ammanana mala, etau haarettite. Intte intte huuphe pixiyoogaaninne worqqa wottiyoogan woi lo77o maayo maayiyoogan intteyyo bolla baggaa loittoppite. SHin intte wozana giddon de7iya lo77otettai Xoossaa sinttan intteyyo daro al77o gididi, xayenna ashkkenne woppu giida ayyaana gido.”—1 PHe. 3:1-4.
PHeexiroosi issi machee loˈˈo eeshshay azinaa omooddana danddayiyoogaa xaafiis. Kiristto giyo michiyaa Geeshsha Maxaafan deˈiya he zoriyaa hassayada, 1972n xammaqettido wodeppe doommada ba eeshshan azinaa omooddanau baaxetaasu. I azinay issi wode Yihoowa Markkatuura xannaˈidaba gidikkonne, tumaa loytti kaallenna. I kase Yihoowa Markkatu shiiquwan uttees; qassi gubaaˈiyan deˈiyaageetuura siiqettees. Eti i ba koyidobaa dooriyo maataa bonchoosona. Kiristta a wozanaa ufayssiyaabaa waatada yootay?
A hagaadan gaasu: “Yihooway taani baanaadan koyiyo ogiyaa mintta kaallanau murttaas. Qassi, aynne yootennan loˈˈo eeshshan ta azinaa omooddanau baaxetays. Geeshsha Maxaafaa maaraa kanttanaadan oottennaba gidikko, tau danddayettida ubban i koyiyoobaa oottays. Qassi i koyiyoobaa dooriyo maataa bonchada, Yihoowassi immada aggabayays.”
Kiristta oottidobay issibaa hanotaadan oyqqiyoogee maaddiyoogaa qonccissees. A shiiquwan muletoo uttiyoogaaninne loytta haggaaziyoogan ayyaanaaban ubbatoo minttettiyaabaa oottausu. Gidikkokka, a ba azinaa siiqana, aara wodiyaa aattananne a ufayssana bessiyoogaa akeekausu. Issibaa hanotaadan oyqqiyoogeenne koshshiyaabaa akeekiyoogee ammanenna dabboti deˈiyoogeeta keehi maaddiyaaba. Geeshsha Maxaafay, “Ubbabau wodee de7ees” yaagees. Hegee so asaara, ubba qassi ammanenna aqo laggiyaara wodiyaa aattana koshshiyoogaa bessees. Issippe wodiyaa aattiyoogee loyttidi haasayanaadan maaddees. Haasayiyoogee boorasennaadan, bana koyennabadan qoppennaadan woy qanaatennaadan oottees.—Era. 3:1.
MULE HIDOOTAA QANXXOPPA
Eta son harati xammaqetti simmin a aaway 20 layttappe guyyiyan xammaqettido Holgeri, “Nuuni so asa siiqiyoogeenne ayyo woossiyoogee keehippe koshshees” yaagiis. Kiristta gujjada ‘ba azinay tumaa ekkidi Yihoowa Markka gidana gaada muletoo hidootan naagiyoogaa’ yootaasu. Nu haymaanootiyaa kaallenna dabbotubaa nuuni awudenne loˈˈobaa qoppidi hidootan naagana koshshees.
Nuuni nu dabbotussi ulottidi, eti tumaa erana mala maaddanaunne Geeshsha Maxaafaa qofaa eta wozanaa ufayssiya hanotan yootanau halchoos. Qassi nuuni ubbabaa “ashkketettaaninne yashshatettan” oottana koshshees.—1 PHe. 3:15.


text:
(Gabaasaa: Adoolessa 17, 2014) – Godina Lixa Shawaa Aanaa Midaa Qanyii keessattitti FDG uummataan jabaachuu irraan uummanni walga’ii dabballoota Wayyaanee balaaleffachuun lagate.
Aanaa Midaqenyi keessatti walgahiilee dabballoonni Wayyaanee yaaman akka uumanni irratti hin argatne taasisuun diddaa mootummaa irratti kakaaftaniittu sababaa jedhuun Oromoota sabboonoo ta’anii aanaa kana keessatti argaman mana hidhaa buusan.
Haala kanaan nama hidhaa poolisa aanaa Midaaqenyii keessatti guyyaa gaafa Adoolessa 15,2014 irraa kaasee hidhamanii kanneen jiran keessaa:-
1. Barsiisaa Addunyaa Maammoo,
2. Obboo Sisaayi Lammeessaa,
3. Jifaree Masfiin kasseeta eebbisaa sirbisiifte jechuun qabaman,
3. Obboo Takkalaa kannee jedhaman kan keessatti argaman badii tokko malee hidhamanii jiraachuu Qeerroon gabaasa.
Kana malees mootummaan abbaa irree Wayyaanee Aanaa Midaaqanyii ganda Goodaa Galaanitti dabbaloota basaasa isaa bobbaasuun uummata samsiisa jira. haala kanaan dabballootni Wayyaaneef ergamuun qabeenya uumataa gaaffii tokko malee saamuu fi malaamaltummaan uumata rakkisaa kanneen jiran keessaa:-
1. Darajjee Nagarii,
2. Tasfaayee Shuumaa kanneen jedhaman yeroo amma kana mootummaa
Wayyaanee amanamaa ta’uunn uummata saamaa jiru. Akkasitti hanga ammaa Oromoonni qabeenya irraa samamanii jiran keessaa:-
1. Obboo Qixxumaa Abdiisaa,
2. Obboo Hirphasaa Bargaaga kanneen qabeenyaan isaanii duraa saamame yoo ta’an uummaanni yeroo amma kanatti mootummaan Wayyaanee waggaa 23 guutuu qorqee nu nyaachaa ture kanaan booda nurraa dhaabbachuu qaba jechuun sirnicha balaaleffachuu itti fufanii jiru.


text:
Amajjii 16,2013 Asoosaa
Yuunivarsiitii Finfinnee keessatti gaaffii mirgaa barattoota oromoon gaafatame mootummaan Wayyaanee dura dhaabbachuuf mana hidhaatti ukkaamsuun isaa ni yaadatama.Gaaffiin mirgaa ukkaamsaan hin dhaabbatu jechuun barattootni oromoo Yuunivarsiitii Asoosaa walitti dhufuun marii erga gaggeessanii ibsa ejjennoo armaan gadii kana baafatanii jiran.Ibsawwan ejjennoo kunneen
1. Hidhaa fi ajjeechaan hanga dhaabbatu qabsoo irraa hin dhaabbannu
2. Mootummaan wayyaanee garboomfataa waan taheef aangoo irra akka buu iyyanna
3. Sagaleen ilmaan oromoo fi sabawwan cunqurfamoo biyyattii keessaa Addunyaatti akka dhagaamuuf dirqama keenya ni baana
4. Paarlamaan biyyattii dhugaa uummataa dhoksu addunyaan akka nuu dhagauu fi hubatu iyyanna
5. Miseensota OPDO tahan hubachiisuun QBO galmaan ni geessisna
6. Waadaa galle haal duree tokko malee ni baana
Barattootni Oromoo kunneen QBO galmaan geessisuuf kutannaan hojjechuuf waadaa erga walii galanii booda sabawwan cunqurfamoo uummata Gambeellaa waliinis walitti dhufuun haala biyyattii irratti marii gaggeessanii jiran.Koreen Hojii raawwachiistuus ilmaan Oromoo fi sabawwan cunqurfamoo Gambeellaaf kan filaman yoommuu tahu dargaggootni Gambeellaa ilmaan Oromoo waliin tahuun mootummaa Wayyaanee aangoo irraa darbuuf hojjechuu isaaniitti ilmaan Oromoof galata galchaa gammachuu isaanii ibsatanii jiran.
Kana malees Qeerroon Yuuniversitii Asoosaa barattooti Oromoo Yuniversitii Fifineetti gaaffii mirgaa gaafataniif deebiin mootummaa Wayyaanee irraa kenname reebichaa fi hidhaa waan ta’eef dhimmi kun akka hatattamaan dhaabbatuuf ifatti xalaaa bulchiisa mooraa Yuniversitichaaf barreessanii jiraachuun gabaafame.


text:
Timirtte 12
Kawotettaabaa Sabbakiyo Oosoy Darajjayettidoy Ayba Ogiyaanee?
Yesuusi hayqqanaappe guuttaa kasetidi, “Asa ubbau markka gidana mala, kawotettaa wonggeliyaa mishiraachchoi sa7a ubban odettana; hegaappe guyyiyan, wurssettai gakkana” yaagidi yootiis. (Maatiyoosa 24:14) SHin alame yuushuwan mishiraachuwaa sabbakiyo oosoy waani polettanee? Yesuusi saˈan deˈiyo wode oottidobaa leemisuwaa kaalliyoogaana.—Luqaasa 8:1.
Nuuni asau eta son yootanau baaxetoos. Yesuusi bana kaalliyaageeti sooppe soo biidi mishiraachuwaa sabbakanaadan loohissiis. (Maatiyoosa 10:11-13; Oosuwaa 5:42; 20:20) Koyro xeetu layttan wonggeliyaa yootidaageeti banttau imettida moottan sabbakidosona. (Maatiyoosa 10:5, 6; 2 Qoronttoosa 10:13) Hegaara issi mala hanotan, ha wodiyan sabbakiyo oosoy loˈˈo hanotan daraajjayettido gishshau, ubba gubaaˈiyau haggaaziyo moottay imettees. Hegee Yesuusi ‘wonggeliyaa mishiraachuwaa asaassi yootanaadaaninne loytti markkattanaadan’ azazidoogaa nuuni polanaadan maaddees.—Oosuwaa 10:42.
Nuuni asaa demmiyo soho ubban etau yootanau baaxetoos. Yesuusi abbaa lanqqiyan woy asay haattaa duuqqiyo ollaa mataaninne hegaa mala, daro asay deˈiyo sohuwan sabbakiyoogankka leemiso gidees. (Marqqoosa 4:1; Yohaannisa 4:5-15) Nuunikka asaa demmiyo soho ubban, giishin ogiyan, zalˈˈe heeran, dubbushan woy silkkiyan Geeshsha Maxaafaabaa asau yootoos. Qassi hanotay injjetiyo wode nu shoorotuyyo, nunaara oottiyaageetuyyo, nunaara tamaariyaageetuyyoonne nu dabbotuyyo yootoos. Ha ubba ogetun asau markkattanau baaxetiyoogee, alame yuushuwan miilooniyan qoodettiya asay Yihooway “ashshiyo mishiraachchuwaa” siyanaadan oottiis.—Mazamure 96:2.
Neeni Xoossaa Kawotettaa mishiraachuwaa yootana danddayiyo uri deˈii, qassi he mishiraachoy sinttappe eta ay keenaa goˈˈiyaabakko qoppana danddayay? Ha mishiraachuwaa neessi danddayettida keenan sohuwaara haratuyyo yoota!
Sabbakettana bessiya “mishiraachchoi” aybee?
Yihoowa Markkati sabbakiyoogan Yesuusa leemisuwaa kaalliyoy ayba ogiyaanee?


text:
Gabaasa Qeerroo Lixa Shawaa Waxabajjii 12,2014
Waxabajjii 12/2014 Waraannii Mootummaa Wayyaanee Godina Lixaa Shawaa aanaa Gindabarat Magaalaa Kaachiis irra qubatee jiru barattoota irratti waraana banuun barattoota Oromoo kutaa 12ffaa Sadii (3) ajjeese jira. Mootummaan Wayyaanee duula dugugginsa sanyii genocide uummaata Oromoo irraatti banee jiru jabeessuun itti fufe.
Wayyaaneen humna waraanaa of harkaa qabu uummata Oromoo irratti bobbaasuun yeroo amma kanatti uummata nagaa irratti waraana banuun dhukaasee ajjeesa jira.Addatti ammoo barattoota Oromoo adamsee rasaasaan reebee ajjeessuu itti fufee jira, haala kanaan barattootni Oromoo kutaa 12ffaa bara kana xummuran sadii(3)
1. Barataa Damee Balchaa Baanee
2. Barataa Caalaa Margaa kanneen
3. Barataa Baqqalaa Tarrafaa
Jedhaman keessatti argamu


text:
Misiraachoo Waaqayyo Biraa Dhufe!
Misiraachoon Waaqayyo biraa dhufe maalidha? Kan itti amannu maaliifi? Birooshurri kun gaaffiiwwan Macaafa Qulqulluu yeroo baayʼee gaafatamaniif deebii kenna.
Birooshura Kanarraa Faayidaa Argachuu Kan Dandeessu Akkamitti?
Birooshurri kun Macaafa Qulqulluurraa kallattiidhaan barachuuf si gargaara. Caqasoota kennaman Macaafa Qulqulluukeerraa argachuu kan dandeessu akkamitti akka taʼe ilaali.
Misiraachoon Kun Maalidha?
Misiraachoon Waaqayyo biraa dhufe maal akka taʼe, ariifachiisaa kan taʼe maaliif akka taʼefi maal gochuu akka qabdu baradhu.
Waaqayyo Eenudha?
Waaqayyo maqaa qabaa? Waaʼee keenyahoo ni yaadaa?
Dhugumaan Misiraachoon Kun Waaqayyo Biraa Dhufee?
Ergaan Macaafa Qulqulluu sirrii taʼuusaa akkamitti mirkaneeffachuu dandeenya?
Yesus Kiristos Eenyudha?
Yesus maaliif akka duʼe, yeroo ammaa maal raawwachaa akka jiruufi furiin maal akka baradhu.
Kaayyoon Waaqayyo Lafaaf Qabu Maalidha?
Macaafni Qulqulluun Waaqayyo maaliif lafa akka uume, rakkinni yoom akka hafuufi laftis taʼe namoonni isheerra jiraatan abdii maalii akka qaban ibsa.
Namoonni Duʼan Abdii Maalii Qabu?
Yeroo duunu maal taana? Dhugumaan michoota keenya duʼaan dhabne deebinee argachuu ni dandeenyaa?
Mootummaan Waaqayyoo Maalidha?
Mootiin Mootummaa Waaqayyoo eenyudha? Mootummaan kunoo maal raawwata?
Waaqayyo, Hammeenyiifi Dhiphinni Akka Jiraatu Maaliif Heyyame?
Hammeenyi kan jalqabe akkamitti? Waaqayyo hanga ammaatti hammeenyi akka jiraatu kan heyyame maaliifi? Yeroon dhiphinni itti badu ni dhufaa?
Maatiinkee Gammachuu Argachuu Kan Dandaʼu Akkamitti?
Yihowaan inni waaqa gammadaa taʼe, maatiin gammachuu akka qabaatu barbaada. Gorsa Macaafni Qulqulluun abbaa manaa, haadha manaafi ijoolleedhaaf kennu qori.
Waaqeffannaa Dhugaa Beekuu Kan Dandeessu Akkamitti?
Amantii dhugaan tokko qofadhaa? Mallattoowwan shanan waaqeffannaa dhugaa beekuuf gargaaran ilaali.
Seerawwan Buʼuuraa Macaafa Qulqulluu Kan Nu Fayyadan Akkamitti?
Yesus qajeelfamni kan nu barbaachisu maaliif akka taʼeefi seerawwan buʼuuraa Macaafa Qulqulluu barbaachisaa taʼan lamaan kamfaa akka taʼan dubbateera.
Waaqayyotti Dhihaachuu Kan Dandeessu Akkamitti?
Waaqayyo kadhannaa hunda ni dhagaʼaa? Akkamitti kadhachuu qabna? Waaqayyotti dhihaachuuf maal gochuu qabna? Deebii gaaffiiwwan kanaa argadhu.
Amantii Ilaalchisee Wanti Misiraachoo Taʼe Maalidha?
Yeroon namoonni hundi Waaqa dhugaa isa tokkicha tokkummaadhaan itti waaqeffatan ni dhufaa?
Waaqayyo, Jaarmiyaa Qabaachuun Kan Isa Barbaachise Maaliifi?
Macaafni Qulqulluun Kiristiyaanonni dhugaan kan gurmaaʼan maaliifi akkamitti akka taʼe ibsa.
Waaʼee Yihowaa Barachuukee Itti Fufuu Kan Qabdu Maaliifi?
Beekumsi Waaqayyoon ilaalchisee argatte namoota kaan fayyaduu kan dandaʼu akkamitti? Waaqayyoo wajjin hariiroo akkamii qabaachuu dandeessa?


text:
Timirtte 10
So Asaa Goynoy Aybee?
Benippe doommidi, so asay issippe wodiyaa aattanaadan, ayyaanaaban bantta hanotaa minttanaadaaninne issoy issuwaara keehi siiqettanaadan Yihooway koyees. (Zaarettido Wogaa 6:6, 7) Hegaa gishshau, Yihoowa Markkati saaminttan saaminttan so asay issippe gonniyo wodiyaa keeroosona; he wode, so asau ayyaanaaban koshshiyaabaa ufayssiya hanotan tobboosona. Neeni nerkka deˈiyaaba gidikkokka, dooridobaa Geeshsha Maxaafaa goˈettada xannaˈiyoogan Xoossaara deˈiya dabbotaa minttana danddayaasa.
Yihoowakko shiiqanau maaddees. “Xoossaakko shiiqite; ikka inttekko shiiqana.” (Yaaqooba 4:8) Nuuni a Qaalaa, Geeshsha Maxaafaappe a eeshshaabaanne a oosuwaabaa keehi tamaariyo wode Yihoowa loyttidi eroos. Tiˈokiraase Haggaazo Timirtte Keettaa prograamiyan kiyida Geeshsha Maxaafaa nibaabiyaa he saaminttan issippe nabbabanau amarida wodiyaa keeriyoogan so asaa goynuwaa doommana danddayettees. Geeshsha Maxaafaappe nabbabiyo kifiliyaa so asa ubbay kayan kayan nabbabana mala immana danddayettees; yaatidi tamaaridobaa ubbay tobbana danddayees.
So asaa dabbotay minnanaadan oottees. So asay issippe Geeshsha Maxaafaa nabbabiyo wode, azinaynne machiyaa, yelidaageetinne naati issoy issuwaara keehi siiqettoosona. Hegee eti ufayttiyo, woppu giyo, qassi saaminttan saaminttan yeemottidi naagiyo wode gidana koshshees. Naatu layttaadan, yelidaageeti Wochiyo Keelaaninne Beegottite! maxeetiyan kiyidabaappe keehi goˈˈiya huuphe yohuwaa tobbanau doorana danddayoosona. Intte naata timirtte keettan gakkida metoy aybakko, qassi eti hegaa waati giigissana danddayiyaakko haasayana danddayeeta. SHiiquwan yexxiyo mazamuriyaa meezetana danddayeeta; qassi so asaa goynuwaappe simmin kaaˈana danddayeeta.
Saaminttan saaminttan issippe Yihoowayyo goynnanau keerido ha dumma wodee, so asa ubbay Xoossaa Qaalaa xannaˈiyoogan ufayttanaadan maaddees; qassi Yihooway intte oottiyoobaa keehi anjjana.—Mazamure 1:1-3.
So asaa goynuwau nuuni wodiyaa keerana koshshiyoy aybissee?
He wodee so asa ubbau ufayssiyaagaa gidanaadan yelidaageeti waatana danddayiyoonaa?


text:
“Galleen yoo mana ga’aniidha"
Biyyi keenya Itoophiyaan lafa misooma qonnaaf ta’u bal’aa fi lagawwaan misooma jallisiif oolan hedduu qabdi.Lafti biyyattii misooma qonnaaf ta’u kun garuu guutummaatti misoomaaf oolaa akka hin jirre ragaleen yeroo addaddaa bahan ni mul’isu. Kanaaf sababii gargaraatu eerama. Kanneen keessaa inni guddaan garuu haalli qotiisa keenyaa roobarratti kan hirkateefi mala aadaatiin kan gaggeeffamu waan ta’eef boodatti hafoo ta’uusaati.
Kanaaf, waggoottaan darban keessa haala qotiinsaa ture teeknooloojii amayaatiin deegaruun jijjiiruuf xiyyeeffannoo guddaan itti kennamee hojjetamaa kan tureef. Yeroo ammaas haala qotiinsa aadaa kana teknolojii ammayyaatiin deggeruun oomishaafi oomishtummaa qotee bulaafi dammichaa guddisuuf yaaliin ittifufiinsa qabu taasifamaa jira. Sochiilee taasifama jiraniinis bu’aan jajjabeessaan galmeeffamaa jira. Guddistuu oomishaa kan akka xaa’oo, sanyiiwwaan filatamoo, qoricha aramaafi farra ilbiisotaa qotee bulaaf yeroodhaafi gahinaan dhiheessuu dablatee deggersa oggummaa taasifamuun oomshinniifi oomishtummaan qutee bulaafi damichaa akka dabalu taasiseera.
Kanaaf ragaa gahaa kan ta’u ammoo waggoottaan saddeettaan darbaniif walitti fufiinsaan guddinni dinagdee galmaa’uusaati.Guddina dinagdee argame kanaaf oomishaafi oomishtummaan damichaa guddachuun ga’ee olaanaa akka qabu ni amanama. Dinagdeen biyya keenyaa qonnaarraatti waan bu’uurreeffatef jechuudha.
Bara oomisha 2005/2006 hojii qonnaaf xiyyeeffannoo gaarii kennamee hojjetamuusaatiin callaan barana argamu kan bara darbeerra caalmaa akka qabu ragaan Ejansii Istatistikii Giddugalessaarraa tibbana argame ni mirkanneessa.Daarektarri muummee Ejansichaa Aadde Samiyaa Zakkariyaa ibsa dhiheenya kana kennaniin akka beeksiisanitti oomishinni baranaa kan bara darberra harka 10n yookiin kuntaala miliyoona 22.9n caalmaa qaba.
Akka ibsa kanaatti barana oyiruu hektaara miliyoona 12.4 ta’urraa midhaan kuntaalli miliyoona 254, kuma 203fi 518 ol ta’utu argama jedhamee kan tilmaamamu yoo ta’u, innis qonnawwan babal’aa daldalaa otoo hindabalatiin oyiruu qonnaan bultoota dhuunfaa kanneen miliyoona 14tti tilmaamaman qofarratti kan xiyyeeffateedha.
Midhaan ni argama jedhamee tilmaamame kun naannoleedhaan oggaa qoodamus Oromiyaarraa kuntaala miliyoona 126fi kuma 364 ol, Amaaraarraa kuntaala miliyoona 82 ol, Ummattoota Kibbaarraa ammoo midhaan kuntaala miliyoona 21.8 akka ta’uudha.
Raagni kunis midhaan oyiruurra sassaabamee qe’eetti utuu hin galiin dura. Kanaaf, afoolaa’uu wayita sassaabbiifi dha’uu hin dabalatu. Galleen yoo mana ga’aniidha akkuma jedhamusan qotee bultoonni midhaan waggaa guutuuf itti dha’amanii hojjetan sababa roobaafi ofeegannoo gochuu dhabuurraa akka jalaa hin miidhamineef ofeeggannoon yeroon haamuu sassaabuufi dha’uu gaafata. Kun yoo ta’eedha egaa callaan tilmaamame argamuu kan danda’u.
Gama kanaan ogeessonni qonnaas deggarsa barbaachisu mara gochuufiitu irraa eeggama. Kana maddiittis hojii qonnaa egereef asumaa achi qophaa’uun malchiisaa waan ta’eef qotee bultonniifi qaamooleen dhimmichi isaan ilaalatu marti callaa guddistuufi wantoota barbaachisan guutuuf qindominaan hojjechuu qabu. Keessumaa qoteebulaan tilmaammii bara oomishaa kana dhugoomsee gara bara oomisha ittaanutti ce’uuf ofeeggannoo gudaadhaan hojjechuutu irraa eegama.
********
Source: Bariisaa, March 2014.


text:
WAASHIINGTOON DII SII - FINFINNEE
— Afrikaa keessatti dhukkubonni Tamboo xuxuutti hidhatanii uumaman, rakko daran hamaa ka geessisaa jiran ta’uu Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa ibsee jira.
Kutaalee Afrikaa hanga tokko keessatti waggootti dhufan 12 keessa tambootti gargaaramun ka dachaan dabalu tahuu gabaasaaleen haarawa bahan akeekkachisanii jiru.
Gareen “ Global Smoke Free Partnership “ jedhamu akka gabaasetti, uummata Afrikaa keessa jiran dhibba irraa harka 90 ka ta’an, nama tamboo xuxxuu waliin waan jiraataniif tamboo namni biraa xuuxuu irraa aarri bahu akka hafuuraan qaama isaanii hin seenne ittisuuf carraa hin qaban.
Gaaffii deebii Dr.Amsalu Baqqalaa waliin gaggeeffame caqasaa.
Gabaasaa Kutaa 1ffaa dhaggeffadhaa
Gabaasa Kutaa 2ffaa Dhaggeffadhaa


text:
Gurraandhala 14,2012 Gabaasa Qeerroo Finca’aa
Godina Wallaaggaa Bahaa Hoorroo Guduruu Onaa Abbaa Coommaniitti Guraandhala 12,2012 bakkaa warshaa Sukkaaraa Finfaa’aatii, shonkoorrii Hagaadaa sukkaaraaf Omiishaamee jiru lafa Hektaaraa 7 irraa qaama hin beekamiiniin guutummaatti Ibiddaan barbadaayee jira. Lafa qonnaa kana irraa baroota dheeraaf mootummaan Wayyaanee shukkaara omishatee biyya alaa fi Tigrayitti akka guuraa bahe ni beekama.
Dhuma bara 2011 irraa hanga Amajjii Bara 2012 keessaa hojjettoota lafa qonnaa fi kanneen warshaa shukkaaraa keessaa hojjetan Oromoota nama 600 ol tahan mootummaa Wayyaaneen hojii irraa arihamanii turuun ni yaadatama. Haala kanaan wal qabsiisuun Gurraandala 13,2012 guyyaa guutuu hojjettoota ammaan dura hojii irraa arihameen isintu qonnaa shukkaaraa kana barbadeesse sababa jedhuun heddumminaan qabanii hidhaatti guuraa jiraachuu gabaasi Qeerroo Finc’a irraa nu gahe addeessa.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa!


text:
Daily Archives: May 3, 2014
FDG Gootota Barattoota Oromoon Qabsiifame Itti Fufe!
Caamsaa 3/2014 FDG jabaatee itti fufe haala kanaan gaaffiin karaa nagaa fi dimookiraasii itti fufuu irraan Wayyaaneen nagaa hin dhageenye amma illee sagalee qawween malee uumataaf deebii kennuu didaa akka jiru dhagahama.
Guyyaa har’aa Godina Lixa Shawaa aanaa Shananitti uummaanni daandii shanaanii Xiqur Inciniii geessuu akka banamuu hin dandeenyetti cufamee diddaan cimaan kan qoteebulaa waliin gamtaan ka’e qabsiifamera.Waraanni Wayyaanees uummata meesha maleeyyi itti rasasa matarayasii dhukaasuun ajjeesaa jira. Yeroo kanatti Aanaa Shaanana irratti ilmaan Oromoo 3 wareegama Qaalii
kanfalan. Shamarreen Oromoo Hayinaaleem Guutuu dubara waggaa 14ti fi dargaggoonni 11 biroo yeroo amma mana hidhaa qabamanii akka jiranii fi Obboleessii ishee da’imni waggaa 9s akka ajjeefamee jiru gabaasi ammaaf achi irraa dhihaate addeessa.
Wallee Baqqee Haaraa Hawwisoo Qeerroo Bilisuummaa Oromoo Finifnnee
“Roorroo Dachaa (made with Spreaker)”
IYYAA, IYYA DABARSAA
Obboleewwan miseensota mandhee tanaa,
Haalli amma biyya keenya keessa adeemaa jiru karaa tokkoon kan daran nu jajjabeessu, hamilee fi onnee teenya sirriitti olkaasu. Karaa kaan immoo kan daran, daran nu gaddisiisu, kan imimmaanin fuula keenya xoollessu. Ijoolleen teenya kichuuwwan tun xiyyiitii fi xiyya diina uummata keenyatiin harcawuun ishii, kan aariin nu guggubee, xiiqii fi booree garaa nu kaayee tokkummaan kanetoo akka Dhaloota Qabee kana bira dhaabannu nu taasisu! Amma yeroo kun yeroo nuti ijaarsa koo, maaloo maaloo koo, dugda koo, garagarummaa koo faa jennuu miti! Amma alaa-manaa waltahun uummata keenya bira gooruu qabna! Ee, “qabnaan” kun dirqama. Dirqama seenaa fi diraqama dhalootaatti! Yeroon isaa yeroo nuti alaa-manaa waltahuun ijoollee teenyaa fi uummata keenya bira dhaabannu. Guutuu barruu kanaaf:- Iyyaa iyya dabarsaa


text:
Waamicha Marii Tokkummaa Qabsaawota Oromoo
Qoodama jaarmayoota siyaasaa Oromoo jiddutii dhalachaa dhufeen keessattuu ABOn hiramuun irreen qabsoo bilisummaa Oromoo laafisee, ar’a bakka kam jirtiin isiituu wallalchisee, Oromoon itti wal gaafata jira.
Kanaaf yeroo ammaa hamileen ummataa, sadarkaa abdii kutannaa irra waan gaheef akka amma jaarmayootin siyaasaa faca’an kanatti eenyutu bakka bu’aa Oromoo ta’ee, dubbatan gaafii keessa galee waan jiruf ar’a Oromoon mariif wal barbaada fakkata.
Manguddoon Oromoo ammoo, tokkummaa fi nageenyi maati fi hawaasa gidduu akkka jiraatu mufii argamu kamuu, araaran hiikudhaaf hawaasa keesstti qaama furmaataa tahuu aada fi amantiinis waan dirquuf jalqaba irraa eegalee, garaa garummaa qaamota siyaasaa Oromo kana dhiphisuuf akkuma jechaa turre wanti itti hin dadhabin hin turre.
Haata’u malee, yaalin araaraa ABO, tur diddaa hogganoo taatin milkaawuu hanqatus tattaafin waggoota kurnan dabre gochaa turre seenan kan dagatu nutti hin fakkaatu.
Waa’ee, kana ilaalchisee, ibsa boordin jaarmaya maanguddoo Oromoo MN Amajjii 5, 2012 baasne keessatti dursinee, murtiin ijannoo akka murna hawaasa Oromoo MNtti fudhanne, waltajjii Adoolessa 16, 2011 kan Oromoota magaalota USA jiranis dabalate irratti dhiyaatee, deegarsa mana guutuu eega utubame walii galteen tokkummaa ABO bakka danqame jedhamee irraa xumura argatee, saba gaafatuufis deebii akka ta’u murtiin ijjannoo fi kadhaan keenya gatii dhabdee, ammas gareen walin jiruu lamatti 2tti baqaquun kuun ABO ufiin jedhee kan hafes alagaa waamatuu isaanii itti gaddine murtii Baatii Adoolssaa July 2011 fudhanne hujitti haa hiiknu dhaamsa jedu wajiin dabarsuun keenyaq ni yaadatama.
Kunis akka dhiifnee hin teenye dhimmi kun waa’ee biyyaa waliin qabnuu waan taheef, akkuma maxansa barruu baafne san irratti jeene, yeroo adda addaatti maanguddoota Oromoo magaalota garaa garaa jiran wajji marii gochaa turre keesatti qabsaawota Oromoo jiddutti tokummaan uumamee Oromoon walfaana hiriiruu qaba waan jedhu irraatti yaada walfakaataa qabaachaa dhufuun keenya, uumama waltajji marii Oromoo jedhu kanaaf gumaachi jennee ilaalla.
Kunis Oromoo jiddutti waltajjiin marii akkanaa adeemun, dhalli Oromoo akka ilmaan saba tokkotti walitti dhufee, dhima rakkoo isaa irratti mariin jalqabamuun dhibdee, garaa garummaa ture dhiphisee, tokkummaa sabni Oromoo hawwuu fi huna qabsoon barbaaddu fis karaa saaqa abdii jedhu hedduun keenya akka maanguddoo Oromoo USAtti yoo waliin mari’annu, bifuma kamiinuu Oromoo gidduutti mariin eegalamuun wal hubannaan waliin marii keessaa dhufa waan taheef akka yaada eebbifamaatti fudhanne.
Akka waldaya maanuguddoo Oromoo MN tattis walgahii boordii jaarmaya Manguddoo Oromoo MN Fulbaana 1, 2012 waame irratti manguddoonni heduminaan qooda irraa fudhatan, yaaduma olitti tarrefamanin kan wal fakkaatu tahuu dubbatanii Oromoota giddutti waltajjiin marii jalqabamuun issaa, humni Oromoo kan sababa siyaasatiin faca’e, walitti yoo hiiqe, haala yeroo ammaa biyya Itoophiyaa keessatti mul’achaa jiru kun akkuma ammaan dura, yeroo heddoo carraan Oromoo dabraa ture akka hin taane lammiin Oromoo walitti dhufee, rakkina jiru furatee tokkumaan qaawwa argamettii dhimma bahun gaafii yeroo kan filatama hin qabne tahuu jala sararanii dhaamatanii jiru.
Kanaaf jaarmayoota Oromoo walabaa, mirga O romotif qabsooftan huddaaf waamichaa fi dhaamsi akka manguddoo Oromootti hifannaa malee itti dedeebinee isiniif qabnu
1. Gaafii hawwsni keessan tokkummaa qabaadhaf isin gafachaa ture diduun ummanni siyaasan hiraramuu fi qasoon akka arginu kanatti laaffatuu kana yoo ta’e malee, bu’aan qoodama irraa argamee fi argamus waan hin jirreef.
2. Akkuma namuu hubtaa jiru haalli amma Itoophiyaa keesatti dhalataa jiru kun Oromoo sabummaa fi biyya takkittii walitti qabu dhisii sirna bulchiisa wayyaanee kana diiguu keessatti tumsa saboota biraatuu yeroo gaafatu kanatti Oromoon akka bal’ina isaatin humana jabaa ta’ee as bahuun filmaata waan hin qabneef.
3. Fedhii fi gaafii ummata ufiitis fudhatanii qabsoo tanas jiraachisuun itti gaafatama dhalootaa fi seenaa waan namaa salphisuuf.
4. Gaaddisa tokkotti walitti dhufanii mari’atuu keessa furmaanni argamuu waan dandayamuuf haallan kanneen ilaalcha keessa gachuun karaa rakkinni ture irra aanamee tooftaa haarawa Abbaan biyyummaa Oromoo ittiin dhugoomu waliin tolchitanii ummatattiin akka as baatan waamicha abummaa isiniif gochaa dhaa, yoma yaada tokko irratti wallii galuun dadhabames, wal-irraatii duulli ture dhaabbatee, akka Oromootti walii tumsaan diina waloo darbatuu irratti ijjannoo tokko akka qabaattan irra dedeebinee waamicha abummaa isiniif goona.
Oromoof tokkummaa fi bilisummaa Rabbi haakennuuf.
Boordii jaarmaya manguddoo Oromoo MN. Fulbaana 2012
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.


text:
Sababaa Qorannoo Jedhuun Qondaaloti Wayyaaneen Jiraattota Magaalaa Sulultaa Guyyaa 5f Walgayii Gaggeessaa Jiru!
(Qeerroo.org) – Gabaasaa Qeerroo Guraandhala 25 godina addaa Finfinnee Sulultaa irraa addeessuun mootummaan wayyaanee yeroo ammaa ABO qofa osoo hin taanee sodaan isaa miseensotuma isaayyuu shakkuudhaan sodaa keessa galee jira,seelii ABO fi seelii keenya adda baafachuu qabna jedhani labsii labsaa jiru magaalaa kana irratti,kaleessa;guraandhala 24 irraa kaasanii miseensota OPDO kan taam hunda walitti qabuudhaan wal gayii ariifachiisaa qaama nu hordofuu fi nun hordofne adda baasuudha jedha mootummaan jedhuun hanga guyyaa 5niitti walgayiin wayyaanee magaalaa Sulultaa irratti dhimma kanaaf adeemsifachaa jirti. Wal gayii kana irratti namoota hirmaatan addatti ammo miseensa ABOti jedhuun shakkaa ture mootummaan wayyaanee tikoota isaatiin gara qorannaa federaalatti akka fuudhataman taee jira,isaan keessa kan maqaan nama lamaa nu gahee jiru:
1. B/saa Tamasgeen Hirkoo
2. B/saa Guddataa Takkaaliny Oliiqaa
Kan jedhaman kun barattoota siyaasa barsiisa,maatii barattootaa waamuudhaan sabboonummaa akka baratan,aadaa fi seenaa oromoo barattootni keessan hubachuu qabu kan jedhu maatii isaa gorsaa barattoota maatiin isaanii deggeraa mootummaa tae ammoo ilaalcha gaarii hin qabaniifi,walii galatti sammuu barattoota siyaasaan jijjiiranii jiru jedhuun yakka kanaan gara qorannootti dhiyaatanii jiru,keessi isaa bifa hidhaatiin tikoota wayyaaneetiin qabamanii gara federaalaatti akka geeffaman gabaasaan Qeerroo addeessa. Itti fufee mareenii fi qorannoon Wayyaanee magaalaa Sulultaa irratti gaggeeffama kan jiru guyyoota 5f seemii isaanii adda baafachuuf ajandaa godhatanii kaanii jru bakka biroo irratti kan itti fufu akka tae odeeffannaan ibsa. Diddaan Itti fufa!
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.


text:
Oromoon karaa filannoo nagaan angoo qabate habashota waliin jirachuu ni danda’aa?
Miliyon Taddesse*
Kutaa 1ffaa
Barreffamni koo kun gaaffii lama of keessaa qabdi tokkooffan Oromoon biyya tophiyaa jedhamtu keessatti karaa filannoo nagaan mo’atee wayyaanee angoo irraa busee angoo qabachuu ni danda’a ?lammaffaan ammo Oromoon biyya Tiphiyama jedhamtu kana keessaatti ilmaan habashotaa waliin ta’ee enyummaa fi mirgii isaa kabajamee jiraachuu ni danda? Kan jedhu dha.
Garaa qaama barrefamakotti gaafan seenu,akkuma beekamu Ummatni Oromoo akkuma saboota addunyaa kana irratti argamanitti, Ummata seenaa of danda’ee, biyya sarara daangaa beekamaa qabu, aadaa, afaan, duudha fi qora-qalbi sabbummaa kan barootaa kumaatamaan lakkaawwaman kuufachaa dhufe kan qabuu fi seenaa bulchiinsa fi aadaa siyaasaa adunyaa kanaaf bu’ura dimokiraasi kan ta’ee, sirna gadaa kan qabu akka turee seenaan jiruu ragaa ni ba’a. Haa ta’u malee garuu ummatnii Oromoo akka nagaan hin jiraanne bara minilik humnaan biyya isaa weraree lafaafi qabenyaa isaa irra fudhatee enyuummaa Oromoo kan Amaraatti akka jijjiramu taasisee kasee senaan,afaani fi Aadaan Oromoo yeroo yerootti babadaafi cunqurfaamaa kan dhufee yoo ta’uu Ammalee jijjiirama bifaa fi maqaa yoo ta’ee malee ittuma fufee jira,Barota dheraa darban kessa eegdoota sirna kiyoo gabroonfatoota Amaaraara( warren saba Oromoo human amaaromsan), waggota 22 as ammo egdota sirna kiyoo Itoophiyaa kan ta’an hogganoota Wayyaaneetiin warranni Oromoo balessuu ittuma jira. Fuldurattii kun Oromoo irraa ni dhaba hin dhabbatuu waluumaan ilaalla. Waanin kaasuu barbaadu garuu akka kiyyattii Gitni bittaa garee lamaan kun bifa isaanituu adda adda malee isaan Oromoof tokkuma,sabaabni isaas Sirni kiyoo gabrummaan ummata Oromoo fi Oromiyaa irratti dirriirfame kuni dantaa gita bittuu Habashotaa kan walii gala kan eeguu fi tiksuu malee Dantaa Oromoo kan eguu fi tiksu miti. Sirni gittota bittaa habashaa Lammeenu sirna Aadaafi afaan Oromoo jibbuu garuu sirnaa qabeenya ummata Oromoo jaallatu fi saamuu dhan jiraachuf barbaadu dha. Waldhabiin gittota lammanii kun Oromiyaa irratti ool aantumaa gartumaa siyaasaa qabaachuuf irraan kan ka’ee altokko tokko wal moormu, Yeroo Oromoon jabbaate tokko ta’ee ka’uu garuu lammen isaanu Oromorratti ka’uuf tokkumma umuu. Kanaaf ammo raga kan ta’uu seenaa walhubannoo fi waliigalteen Miniliki fi Yohaannis kan Dirree Boruu ni himaa.
Warren habashaa egaa har’as boris kan isaan irratti yeroo hunda walii galan kessa; Sab-boonnumaan Oromo akka hin dagagnee gochuu innis: aadaa, seenaa, afaan duudhaa fi waan Oromoo saboota biro irraa adda isa godhuu akka lafa hin qabannee gochuu,Fedhii isaa fi qabeenya biyya isaa irrattii mataa isaan ajajaa akka hin taane, Sabni Oromoo bilisa ta’ee waan kiyya kan jedhu hunda akka mataa isaatiin ajaju hin dandenye godhu dha. Kanaaf Warreen habashaa kalessas, har’as, gara fuldurattis ummata Oromoo fi enyumaa saba Oromoo adunyaa kana irraa dhabamsisuudhaan maalummaa isaa fi seenaa isaa Irranfatee habashaa fakkaatee, ofitti qaana’ee, enyumma isaa dhisee isaan akka habashummaa akka enyummasaa jedhee himatu barbaadu. Kaayyoon isaanii hojii abbootiin isaanii jalqaban dhuggoomsuu fi fiixa baasuuf, sabni Oromoo akka Itoophiyuummaa fi enyummaa Itoophiya akka mallattoo isaatti fudhatee faalla seenaa isaa dhaabatu godhanii tursiisudhaaf akka ta’ee jala murre kan hundi kenyaa hubanne dha. Rakkoon Ummatni Oromoo eega kiyoo garbrummaa warra Habashaa jalatti kufe kaasee irra ga’ee; ajjechaa,biyya isaa gadhisee baqaa deemuun bakka baqaatti du’uu,senaan Oromoo inni dhugaan senaa sobaa kan isanitiin dibamuu fi laaqamuu,qabenyaan saamamauu, beela, gadadoo, tuffatamu,akka gad antummaatti ilalamuu,dhiphinaa, salphinaa fi dhumiinsaa dha. Hangaa yonaa garuu Oromoon rakko kana jalaa ba’uuf hin dandeenye sababiin isaas haallii siyaasa Oromoos ta’ee kan Impaayera Itophiyaa hedduun walxaxaa fi kaan umrii wayyaanee dheressuf mija’aa ta’ee argamaa jiraachu dha. Walxaxaa kan isa taasisaa jiruu keesaa tokko dhabotni siyaasaa Oromoo gara garaaraa yeroo yerootti bakka adda addaatti dhaabbachuun walii isaanii fi ofii isaanii giddutti akkasumas warren habashotaa Tayitaarra jiranis ta’ee taytaarra ba’uuf deman giddutti falammii deemsisaa jiran irraan kan ka’e dha. Humni TPLF Jarmiyootni siyaasa ormoofi warren biro isa morman waldura dhaabbannoo isaan walii isaanii giduutti geggeesaniif haala mijaawaa uumaafi jirachuu hubateraa. Toftaan kunis Oromoon akka cimee isa dura hindhaabaneef aanjaa uumaafi jirachuu hubataniruu. Haga humnooti Oromoo siyaasaa wayyanee kana morman kun humna isaanii waL-irratti fixanitti wayyaneen umrii bullchiinsa sukkanessaa isaa taakkuu tokko fi lama achi butata jira. Wayyanootni ofii isaanii Rakkoo waal gidduttii ha qabaatanillee malee rakkoo isaanii dabarsaanii qamaa biraattii hin kennaanii kun ammo toftaa fuula duratti isaan ademsisuuf ykn butuuf isaan qopheessa,haalas ni mijessafi. Warrii Amaaraas akkasuma qaawwaa argameen Oromoon akka waldiguu fi qabsoon sirnaa abbotii isaanii deebisuuf gaggessaa jiraan akka cimu hala mijataa ummachaa waan jiran fakkaata.
Rakkoo Guddaan fulduratti Oromorratti gabrumma dheressuuf haala mijataa umuuf jiruu kessa inni tokkoo jarmiyotnii Oromoo ilaalchaa walirraa fagaatee horachaa demuu fi Oromoo yadaan walirraa fagaassaa demuu isaaniiti. Kana kessaa tokkoo Oromootnii qabsoo bilisummaa Oromoo irraa adda ba’aanii kayyoo Bilisummaa kan lubbuun ilmaan Oromoo hedduun irraatti dhumee dubatti dhisanii Itopiyaa dimokrattoftee umna jedhanii warren humnaa Oromoo bakkaa hedduutti digan umamaa dhufuu isaaniti.
Ani akka shammarree Oromoo tokkootti yeroon yaaduu, Jaarmiyotni amma biyya tophia kessatti warren habashaa waliin taanee sirna warraaqsa dimokrasi dhuga dhabnee Oromoo angessinee habashoota waliin taanee jiranna jedhani maqaa adda adda dhan of moggaasani qabsoo bilisumma Oromo irra achii ba’anii of gurmessun Bu’aa isaan gara fuldurattii fidan jira jedhee waan natti mul’atu hin jiru. Daranuu sammuu dargaggotaa fi qabsa’ota Oromoo ballessuufi tokkumma ilmaan Oromoo diigu, lafeefi dhigaa qabsa’oota Oromoo bilisummaa Oromoof jechaa caccabee fi dhangala’ee akkanumaan dirree irratti hambisuu male faydaa ka bira Oromoof ni qabataa jedhees hin yaadu. Biyyi Impayera Itophia jedhamtu kellessas har’as boris Oromoof mana hidha,mana samichaa fi mana enyummaa Oromoo balessu malee mana Oromoo ijaaru miti. Kun waanuma duris ta’ee ammas umrii keenya kana kessattii hubachaa dhufne dha. Hara’as jalqabarratti dhihenyuma kana kessattii waan bay’ee arga waan jirru dha.
Mee Qaphxiiwwan adda addaa kaasuun barbaada.
Qabxii 1ffan ka’uu qabuu wayyanee karaa filannoo nagaan angoo irraa busuun ni danda’amaa?
Kana ilalchisee;akka anii mataa kiyyaan yaadutti Yoo Jarmiyotni amma kara maqa Oromoon gurma’ani biyya galuun Ethiopia dimocratessuf jecha wayyanee kara nagaan qawwee malee qabsoofne angoo irra busnee Oromoo garaa angoo qabsisuutti fidnaa jechuun wan tasa yaadamuu hin qabnee dha. Kana ammo akka ragaattii waggottan hedduu kana keeessatti addunyaan marti kan hubatedha nutis hundi Kenya waan argaa jiruu dha. FKN yoo fudhanne, waggottan darbaan kessattii warren qabso bilisumma Oromo abaaranii biyya kessatti gurma’anii filannoo irratti hirmaachuun qabsoo kara nagaa gaggessa jiran irra barachuu hin dandenyu taanaan kun rakkoo adda bira akka qabnuu agarsiisa. Numaaf galuu didee malee Obba malasa Zanaa haala tuffii of kessaa qabuun durumaanuu ifatti labsataniruu. Akka Malasaa Zenaa utuu hin du’iin dura dubbatettii; qabsoo lafeefi dhignii ilmaan Tigray hedduun itti dhangala’ee karaa filannoon fudhanna jechuun waan hin yadamnee jedhee turee. Ammas kanumaa nutti agarsisaa jiru.
Obboo Bulchaa Dammaqsaa yoo fudhanne ilallee waa bayyee irraa baranna. Jalqaba obboo bulchaan dhaba qabsoo bilisumma abaarudhaan sirni federalisimi ummata oroomoof ga’a dha sirna kanaan olitti Oromoof waan biraa hin barbachisu jechuun biyyatti debi’anii qabso filanno egalalani. Yero amma garu sadarkaa Obbo Bulchaa Dammaqsa irra jiran baruuf hundi kenyaa waan gaffii nu kasisu miti. Kara nagaan falmatanii motummaa wayyanee angoo irra fudhachun akkasumas mirga ilmaan Oromoo biyya tophia kessatti kabachisuun akka hin danda’amne hubatani harkaa fi milla sassaabbatani ta’uuf murti irra ga’ani jiru. Yeroo darbaan kana kessattis obbo bulchaan kan falmii gaggessaa turaan wayyanee qofaa waliin hin turree warren Tokkumma tophiyaa jedhanii kessa isaanitti summii Oromoo fixuu baatanii maqaa tokkummaatiin socho’aa turan walinis turee, kunimmoo sababoota malirraan ka’anii akka ta’ee garaa bodaatti ibsufan yaala.
Dr. Marara Guddinas yoo fudhannee jalqaba barreffama isaatiin dhaba OLF abaaruun jalqabani, ummata Oromoof kan barbachisu sirnuma amma biyya tophia kessa sabota biraa waliin jirachuu ta’ee garuu sirnaa federalizimii dhugaa ta’uu qaba jedhani qabsoo filannoon wayyanee mo’atani Oromoo angoo qabsisuu Egalani. Haata’u malee qabsoo Dr. Mararanis ta’ee deggertotni isaan gaggessaa turaniin bu’aan isaan fidaan waa takka hin jiru. Kan Dr. Mararaan amma jechaa jiranis filannoon dorgomani motumma wayyane angoo irraa fudhachuun waan hin yadamneefi filannodhuma irratti hirmachuun bu’aa akka hin qabnee fi Oromoo bilisa basuuf toftaan adda biraa yoo umamee malee akka filannodhaan hin danda’amne haasaa isaanii keessatti yeroo adda addattii ibsa akka ture arginerra. Dabalataaniss Dr. Mararaan yeroo adda addaattii barreffamota isanii irraattii sochiin warren wayyaness dabalattee warren habashaa Enyummaa Oromo balleessuuf deman waan ummata Oromoo garaa haala fokkisaatti ademsisuu akka ta’ee ibsaa turaniruu. Waluuma gala garu Bu’aan filannoon kara nagaa Oromoof argamsisee hidhafi ajjecha hojirra ari’amuu ilmaan Oromo malee bu’a tarkanfataa fide hin qabu. Waan nama gaddisisu kessaa qabsoo kara nagaa jedhamee gaggeffama ture kessattii kan midhamaa ta’ee warren gaggessitota osoo hin ta’iin miseensotaafi deggertota warren jala jiraan ture. Sababiin isaas motummaan wayyane toftaan itti fayyadame gaggessitoota warren addunyaan isaan bektu dhabamsisuu osoo hin ta’iin deggertotafi misensota isan jala jiran qulqullessudhaan gaggeessitotaa qofaa isaanii mataa gubbaarratti hambisun dhaba isaani lamshessu ture. Kun ammo wayyaaneef fixa ba’insaa argamsiseera. Yero amma misensotni fi deggertotni dhaba kana heddun shorerkessittuu jedhanii maqaa sobaa itti maxxansanii mana hidha kessattii darararamaa jiru, kan hidhaa irra hafe Bulcha Dammaqsafi Dr. mararaa akkasumas darbe darbee namotni xiqqon hafani ta’u danda’a. Kan hoji isaa irra ar’iame akkasumas kaan wayyaanee fi OPDOn wabii jirenyaa dhabsiisuun darara jirtu ammo lakkofsaan heddu dha. Ammas wanti gara fulduratti Jarmiyoota siyaasaa Oromoo kan akka haratti ijaramaani fi ijaramaa jiran kana eggatu kana irraan adda natti hin fakkatu. Dr. Nagasoo yoo fudhanne ilaallees waan bay’ee irraa baraanna. Innis Dr. Nagasoon ergaa angoo presidantummaa wayyanee dhitanii ba’anii kaasee sochii qabsoo kara nagaan wayyanee angoo irra busuu gaggessaa turaniruu. Dabalatan ammoo Dr. nagaasoon Oromoo irraa achii ba’anii dhabota habashaa warreen summii Oromoo balessu of kessatti bataananii maqaa tokkuumma umattota Itophiyatiin socho’an waliin ta’anii sochirra turaniiru, yeroo amma garuu isan walinillee hojjechuu waan hin dandenyeef dhaba isaniis gadi lakkisanii qabsoon biyya Itophiyaa kessatti gaggeffamu na ga’aa jedhani ba’aniruu. Kunis sababoota waan heduu of kessatti qabaata gara boodaatti itti dhufna. Ammas wanti gara fulduratti Jarmiyoota Oromoo yeroo amma akka harawaatti bakka sagaltamii sagalitti ijaramaa bu’aa isaan busuu danda’ani humnaa fi tokkumma Oromoo addaan cicciruu malee bu’aa adda biraa waan fidan tasuma natti hin mul’atu. Sababiin isaas kayyoon dhabota kana kayyoodhuma motumma wayyane waliin wali galte umudhaan sabota biro waliin ta’uun kara nagan falmani mo’achuun sirna warraqsa federalizimi wal fakkata umuudha waan ta’eef. Halaa waggota hedduu kana kessa hubanneerran kan ka’e wayyane kara nagan falmani ango irra molquun mirga Oromoo kabachisna jedhanii yaaduun abjuu guyyaa kessa abjotamu natti fakkata. Qaphxiwwaan warren kan ammo kutaa 2ffaan itti fufaa. Galatoma!
* Yadaa yoo qabaattan kanaan na ergaa, Miliyontaddesse@gmail.com
Oromian ni bilisoomti!!
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments
-
Abbaa Boora:
Galatoomi, Ob. Milliyon!
Gaaf’ilee babareedduun kun yoo xiqaate kana dura si’a 100 ol gaafatamaniiru. Warra seenaa oromoo fi habashaa beekuuf deebiin isaani 100/100, lakki (NO) kan jedhudha. Gara fuundurraatis akasuma jedheen yaada.
Oromoon saba ilmoo ofii caala dhugaa jaalatu dha. Saba nama dhiisii bineensa lee madaqsee faana buluu danda’u dha. Haa ta’u malee dhugaa qabaataniidhumaaf moo mirga hinqabaatani.
Jaalannus jibbinus mirgi yoomiyyuu kan nama meeshaa waraana ol’aanaa of harkaa qabuuti.
Kanaaf oromoon Ethiopia demokraatessuufi karaa filanoo aangoo mootumma ethiophia qabachuu kan dandawu gaafa oromoon humna waraana habashaa cabsee humna waraanaa kan oromoof ta’u horate qofa.
Oromoon angoo ethiopia qabatus yookan oromian ethiohia jalaa bilisa baate jechuun moo demokraasiin argame jechuu miti.
Oromian bilisa baates ethiopian “demokraatoftes” sirna Gadaa tiin buluu baanaan sirna abba hiirreetu dhalata.
Karaa lachuufuu humni waraana oromo kan oromo qofaan gaggeefamu muteessaa dha. Oromoon otoo warana oromo kana waraana habashaa cabsuu danda’u hinhoratin karaa filannoo angoo ethiopia qabanna jedhee yaadu yoo jiraate warra seenaa darbeefii kan hamma deemaa jiru irraa waa tokko lee hinbaranne qofa natti fakkaata.
Kanaaf gafiin guddaan gaafatamuu qabu: humna waraana oromo kan wayanee cabsu danda’u akkamiti horanna? kan jedhu dha.
Namooni tokko tokko oromoon biyyota amba jiran yoo guyyaa guyyaan hiriira bayan wayyaneen dhiibbaa biyyota alaatiin kufti jedhanii yaadu. Ani karaan kun seena bara 23 ol ti waan ini fide hinargine.
Tokko tokkoti moo karaa fincilaatin mootumaa garagalchanii waraanaafi angoo wayyaanee kana waan dhuunfatan iti fakkaata. Karaan gabaabaa kun akkuma biyyota Arabaa fi Auropaa keessati argine saboota biraa faana walii galanii dhagaafi bungulloo darbatanii karaa cufanii mootummaa humnaan garagalchuu yaaluu dha.
Milkaawuuf garuu warri hidhate (loltoonii) yoo finciltoota bira dhaabachuu qabu. Ta’uu banana finciltoonni irbaata rasaasaa ta’u. Akuma beeknu bara 2005 kun yaalamee ture. Kan hinmilkoofneef moo waraanii wayaanee hidhattoota soboota biraa of keessaa ijaa hinqabaanneefi aka fedhanitti abbaa fedhan ijaa ajeesaniifi. Hamma lee akkasuma.
Kanaaafuu, aka nama tokkooti ijoolleen oromo kichuun kun waraana wayyaanee hama funyaaniiti hidhateti bungulloofi dhagaa akka darbatan kakaasuun ijoolee kana of jalaa ficisiisuu malee waan milkaa’u natti hinfakkaatu.
Namni kaan moo wayaane nama dhiisii waaqni lee waan mo’u itti hinfakkatu. Nama seena beekuuf garuu oromoon tokkoomnaan wayaanee dhiisii Africa keessati kan oromo sodaachisu hijiru.
Egaa karaan inni xumuraa,kan dheeraafi hadhaawaa karaa isaan waraana dargii cabsan deemuu malee karaan biraa kan oromoo garbummaa jalaa baasuu tokko lee natti hinmul’atu.
Galatoomaa!
-
dosha:
yoomuu waan hin taane dha.wayyaneen angoo dabarsee akkaa hin lanne addunyan ni beekti.ani warreen akkuma holaa ummata oromoo asiif achi ofa jiran kana wayyanee calaan isaan shakka :FKN warreen ODF wayyanota wajjiin yeroo dheraaf karaa dhoksaan mari’achaa turani amma ni gallaa garuu filannoo irrattis hin hirmaannu jedhanii wayyaaneef amma wadaa senaniikun kayyoon isanii maal akka tahee naaf hin galuyyu.of eggachuun barbaachisaa ta’aa namota kanarraa.1,oromootti karaa nagaa kan angoo kennuu waggaa 100000 bodayyee hin umamuu 2.oromon kan barbaduu habshaa wajjjin jiraachuu miti,kun kan ummatnii oromoo heddun itti amanee fudhatee qabsoon kara qawwee malee akka nu hin basnee itti amnee kessa jira.


text:
Empaayeraa Dimokraatessuu Ilaalchisee ergaa gulaalaa Imaammata ADO
Addi Demokratawaa Oromoo, ADO, ummanni Oromoo biyya isaa irratti abbaa, qabeenya isaa irratti abboomaa, jireennya isaa irratti murteessaa ta’ee, sabaa fi saboota biyyattii hunda waliin sirna mootummaa Federaalaa dhugaa, kan dimokiraasii, haqaan bulmaatnii fi wal qixxummaan keessatti dagaagan uumuu akeekkatee socho’a. Kana fiixaan baasuufis Ethiopan dimokiratoftee fedireshenii sabdaneessaatti jijjiiramuun dirqii ta’uu isaatti amana.
Yaadni kun yaada qajeelaa fi eebbifamaa ta’uu waakkachuu yeroo dadhaban akkaataa hujiitti hikamuu danda’amuu isaa irratti namoonni mamii kaasan ni jiru. Hundeen mamii kanaa tokko gaaffii empaayerri akkamitti dimokraatawa jedhuu irraa madda.Sababni sadarkaa lammataatti dhiyaatu ammoo amala bulchiinsa Itoophiyaa haga ammaatti argamaa ture irraa kan ka’e dorgommii polotikaan jijjiirraa sirnaa argamsiisuuf kan gonkumaayyuu hin aanjine ta’uudha.
Gitoonni faraqaan empaayerattii bulchaa ar’a ga’an, boortaan sirna hacuuccaa, cunqursaa, fi abbaa-irrummaa ummatarratti fe’uu malee ilaa fi ilaameen rakkoo kamuu hiikuuf qophii dhabuun akka sababa dabalataatti tarrifama. Amalaa fi adaa bulchitoota impaayeratti kan hiddi isaa gadi fagoo ta’e kana keessatti sirni dimokraasii akkamitti biqilee, margee, gaamaraan ammoo gaaffii namoota danuu ti. Kana waan ta’eef seenaa addunyaa wabii taasifachuun ijoo dubbii kana keessatti deebii kennuu yaalla.
Ummata Oromoo ummattoota hedduu irraa adda ka isa taasisu dimokraasiin aadaa isaa ta’uudha. Oromoon humna halagaa jalatti kufuu isaan duratti jaarraa hedduuf sirna Gadaatiin taliigamaa ture. Kana yeroo jennu ammoo Oromoon akka ummata tokkootti erga ijaaramee kaasee Gadaan bulaa ture jechuu miti. Kufaatii sirna Gadaa booda haga kophee waraana Minilik jalatti kufuun argamutti sirni dimokraasii faalla’ee ummanni harka abbaa- irrootaa jalatti galuu haaluun hin danda’amu. Dhufaatii gadaa dura hoo Oromoon maaliin bulaa ture jedhanii uf gaafachuun barbaachisaadha.
Seenaa ummatoota addunyaa kan sirni dimokraasii keessatti abboome yeroo mil’annuu deebii gaaffii kanaa arganna. Mootummaan magaalaa Athens dimokraasiin buluutti hangafummaan beekkama. Kunis abbaa-irroota danuu jalatti humnaan dhiitamuuu hedduun booda ta’uu dagachuu hin feesisu. Athensiin dimokraasii badhaasutti namni maqaan dhayamu Solon jedhama. Solon akka taaytaa fudhateen sirna kana gadi dhaabuuf mirga abbaa irrummaa waggaa kurnan tokkoof akka isa barbaachisu ummata beeksisuun taaytaa fudhate. Kana irraa kan agarru dimokraasiin gadaamessa abbaa-irrummaa, hacuuccaa, fi impaayerummaa keessatti dhalachuu isaa ti. Kana wajjiin kan yaadachuu mallee yeroositti Athens empaayera ta’uu isii ti.
Seenaan Roomaa illee kanuma ragaa ba’a. Roomaan repaablika ta’uun duraa fi boodas impaayera akka turte ifaadha. Qeesaar booda Roomaan yoo xiqqaate waggaa 400 caalaa dimokraasiin bulte.
Roomatti aanee bakki sirni dimokraasii deebi’ee itti marge England keessatti. Kunis biyya mootiin Waaqaan muudame jedhuu fi ummannis irreen bulfamuu aadeffate qalbiin yaadachuun barbbaachisaa dha. Dhiibbaa ummataan mootichi mootummaa ummataa akka fudhachuuf dirqame seenaan Magna Cartaa ni dubbata. onneen dimokraasii akka kanaan gadaamessa imaaperummaa fi aadaa cunqursaa keessatti bu’ureeffame waggaa 900 boodas dhikkisuu hin lakkifne.
Seenaa as dhihoo wabii taasifachuun yoo barbaachise kan Japan ragaa guddaadha. Japan biyya mootin isii aduu (ee, aduu!) irraa daraarree dhalanne jedhu kan abbootiin waraanaa ummata akka qabeetti saamsanii humnaan bulchan turte. Japan Dimokraasii fudhachuun, dura humnaanis ta’u, aadaan dimokraasii Japan keessatti dagaaguu danda’aa jedhanii yoo gaafatan yeroo sanatti namoota hedduuf waan yaadamuyyuu danda’amu miti. Garuu Japan ar’a waggaa 50 caalaa dimokraasiin bulaa jirti.
Biyyoonni laalle kun cufti impaayera turan. Kanneen impaayerri dimokraata’uu hin danda’u jedhan seenaa kana irraanfachuu hin qaban. Akkasumas biyyi tokko dimokraata’uuf ummatoonni ykn gitni bulchiinsaa dursee aadaa dimokraasii qabaachuu qaba kan jedhus yaada seenaa addunyaatin utubamee miti.
Kana jechuun Itoophiyaa dimokraatessuun ni laaffata jechuu miti. Qabsoo dheeraa gaafata. Itoophiyaa kaleessaa haga ar’aatti mana-hidhaa sabootaa taate, gara biyya dhugaan federeeshina sab-daneessaatti jijjiiranii dimokraasiin akka dagaagu gochuun waldhaansoo hadhaawaan alatti hin kajeelchisu. Qabsoo kana geggeessuuf kan dantaan itti jirtuu fi ittis milkaa’uuf humna itti qabu ammoo saba Oromoo waan ta’eef, ADO ummata isaa keessatti argamee qabsoo haalli fi yeroon gaafatu, qabsoo siyaasaa, geggeessuun ummanni Oromoo biyya isaa irratti abbaa, qabeenya isaa irratti abboomaa, jireennya isaa irratti murteessaa ta’ee, sabaa fi saboota biyyattii hunda waliin sirna mootummaa Federaalaa dhugaa, kan dimokiraasii, haqaan bulmaatnii fi wal qixxummaan keessatti dagaagan Itoophiyaa biyya sabootaa fi namoota hundaa taasisuuf qabsaawuu filate. Daandiin qabsoo ADO filate kun kan haqaa waan ta’eef ittis akka milkaa’u abdii qaba.
Jechuun ergaan gulaalaa imaammata Adda Dimokiratawaa Oromoo ibsu yaada isaa gudunfa.


text:
Canada
Canadan biyya bayyinan kabba North America qabatte dha. Adunya kessa Canadan ballina lafaa ishee yoo walitti qabanni ilallani lammaffa irratti argamtii. Canadan Garba Atilaantiik irra kastee hanga Garba Paasifiik yoo balattu, kabban immo hanga Garba Arkitiik fagatti. Kibba fi kabba dhihaan Canadan United Statesiin dangefamti. Jiratotni Canada ummatta aboriginal (Indians, Metis fi Inuit) jedhamani dha. Canadan bara 1867tti akka British Coloniesitt dhabatte. Haa ta'u male Canada kessa bakki tokko tokko French Colonies turrani. Canadan United Kingdom irra kopha kan batte bara 1982tti. Haa ta'u malee Canadan akka Commonwealth Countritt bekkamti, akkasumas Queen Elizabeth 2n, head of state Canadatti.
Canadan Federal Constitutional Monarchy yoo tatu kan ittin bultu immo Parliamentay Democracy dha. Province kudhani fi Territory sadi qabdi. Akka Federalatti Canada kessatti afaan akka biyyatti fudhatamu English fi French dha.


text:
Taj Mahal
The Taj Mahal mausoleum kan Agra, Indiatti argamu dha. Mughal kessatti “Emperor” kan ta’e Shah Jahan akka mausoleumiin kuni hadha mana issa Mumtaz Mahalif akka ta’u godhee ture. Kan ijjaramu jalqabe bara 1632 yoo ta’u kan dhumatte immo tilmaman bara 1648t. Enun akka “design” godhee irratti wal-dhabiin jirattulle, Taj Mahaliin nama bayye ta’aniin akka hojjatame fi Ustad Ahmad Lahaurin akka “designer” durra ta’u danda’a jedhame nama fillatamu dha
Taj Mahal (yerro tokko tokko "the Taj" kan jedhamu) kun akka fakkena Mughal architectureit bayye fudhatama. Mughal architecturiin “style” gosa bayye irra dhufee yoo ta’u, gossoni kunis: Persian, Turkish, Indian, and Islamic kan jedhaman walitti qabatetti. Taj Mahaliin fakki fi “structure” gossa gossa irra kan hojjatame ta’ulle, kuttan mausoleumii marble adii qabu bayye bekkama dha. Fillano UNESCO kan bara 1983 World Heritage Site jedhamun akka hojji seena qabu adunya kessatti bekkamanitti filattamerrai.