text:
Hirbaatni gooftaa faayidaan isaa maalii dhaa/hirbaatni qulqullun kiritanootaas?
Gaaffii: Hirbaatni gooftaa faayidaan isaa maalii dhaa/hirbaatni qulqullun kiritanootaas?
Deebii: Hirbaatni qulqulluun gooftaa qayyabanna shaakala lubbuu kakaasuudha, sababa hiika gadi fagoo sanatti. Dur akkaataan kabaja ayyaana faasikaa, jala-bulti du'a isaa, Yesuus faayidaa kan qabuu seera hirbaata tokkummaa isa haaraa dhaabuu isaa, hanga yeroo ammaati isa eegaa jiru. Inni waaqefannaa kiristaanootaa isa kutaa tokkooffaa dha. Inni du'a gooftaa keenyaatii fi du'aa ka'uu itti dabalees kan itti fufee jiru kabajaan deebi'uu isaa akka nuyi yaadannu nu godha.
Faasikaan baay'ee ayyaana qulqulla'ee ture, waggoota amantaa Yihudootaatti. Innis Gibxitti kan godhame dha'icha isa dhumaa kan yaadachiisuu dha, angafi ijoollee Gibxii yeroo du'anitti akkasumas Isra'eloonni yeroo irraa hafan, michichila balbala isaani irratti kan faacasame sababa dhiiga hoolichaatiin. Isa booda hoolichis waadamee maxinnoodhaan nyaatama. Ajaji Waaqayyoos kan inni dhufu dhalootni hundumtuu ayyanicha akka kabajuu kennameeraaf. Seenan isaa seera Ba'uu 12 irratti teessifameera.
Yeroo hirbaataa isa dhummatti_ kabaji ayyaana faasikaa_ Yesuus buddeenicha kaasee Waaqayyoodhaaf galata galche. Cabsees duuka buutuu isaatiif akka kennee, akkana jedhe 'waa'ee keessaniif kan kenname foonni koo isa kana, kana yaadannoo kootiif godhadhaa, akkasumas hirbaata booda xooficha fuudhee akkana jedhe xoofoon kun waa'ee keessaniif kan dhangala'uu dhiiga kootiin kan ta'u kakuu haaraa dha' (Luqaas 22:19-21). Innis hafeera hirbaatichaa faarfannaadhaan cufee (Maati 26:30), akkasumas gara dukkanaatti ba'an gara Dabraza'it (gaara Dabraza'it). Bakka sanatti Yesuusiin yihudaan kan isa gane akkuma inni raaje. Guyyaa itti fufee jirutti fannifame hirbaata gooftaa wanti ija-qabeessii wangeela keessatti argama (Maat 26:26-29, Maar 14:17-25, Luqaas 22:7-22, fi Yoha 13:21-30). Ergamaan Phaawulos waa'ee hirbaata gooftaa 1ffaa Qoro 11:23-29 irratti barreesseera. Phaawulos wangeela keessa kan hin jire ibsa itti dabaleera 'osoo hin galinniif buddena kana kan nyaate yookaan xoofoo gooftaa kan dhugee hundumtuu foonii fi dhiigii gooftaa gatiitu irra jira. Namni garuu mataa isaa of haa qoru, akkasumsa buddenicha irraa haa nyaatu bxooficha irraas haa dhuguu, osoo hin galiinif kan nyaatuu fi kan dhuguu foon gooftaa waan adda hin baafneef firdii mataa isaatiif nyaata dhugas' (1ffaa Qoro 11:27-29) buddeenaa fi xooficha qoodachuu irratti 'haala isaani hin galeen' kan jedhuu maal akka ta'ee ni gaaffana ta'a. inni garuu ta'uu kan danda'uu kan buddeenichaatii fi kan xoofichaa hiika dhugaa salphisuudhaa fi fayyisaan keenya fayyina keenyaaf kan inni baase gatii guddaa hiraanfachuu dha yookiis inni ta'uu kan danda'uu miira kan hin qabnee fi haala kabaja seera waaqefannaa dhaabbataa akka qabaatuu fi kan hiyyamaa yookaan gara hirbaata Gooftaatti kan qalbii hin jijjirane cubbamoota wajjin dhufuu ta'a. Qajeelfama Phaawuloos haalli fudhachuu buddeenicha cabsachuudhaa fi xooficha dhuguu dura mataa keenya of qoruu nurra jira.
Ibsi Phaawulos inni kan biraan innis wangeela keessatti kan hin ammatamne wanti ija qabeessi 'buddena kana yeroo nyaattan hundumaa, xoofoo kanaas yeroo dhugdan hundummaa gooftaan amma dhufutti du'a isaa haasooftu waan ta'eef' (1ffaa Qoro 11:26). Kunnis kan seera isaati fi kan daangaa yeroo lafa kaa'a_ gooftaan amma dhufutti. Isaan kana keessaa qabiyyee gaggababoon kan nuyi barannuu Yesuus wantoota xixxiqaa kana lamaan akka fakkeenyaatti foon isaatii fi dhiiga isaa fayyadamee du'a isaatiif siidaa akka isaan godhee dha. Innis dhagaa soqamee siidaa yookaan sibila gatii jabeessanis miti haa ta'uu malee buddenaa fi waayiniidhaan.
Inni akka isaan biteetti, buddenichi waan cabeef foon isaa ni dubbata. Lafee cabe hin qabu, haa ta'uu malee qaamni isaa akka hamaatti dhiphateera adda ba'uun akka isa rakkisutti (Faarfa 22:12-17,Isaa 53:4-7). Waayinichii waa'ee dhiiga isaatiif dubbata, batalumma sanatti kan inni fudhatee du'a soodachiisaa kan argisiisuu dha. Inni raawwate mucaa Waaqayyoo waan biteef kan dubbatan lakkoofsa kan hin qabne raajii kakuu moofaatiif raawwii ta'e (Uuma.3:15, Faarf 22, Isaa 53). Inni yeroo akkas jedhetti 'kana yaadannoo kootiif godhadhaa' gara fuulduraattis dirqamaan kan itti fufuu seera ta'uu qabu ta'uu isaa yeroo argisisee dha, innis immoo kan inni argisiisee, faasikaan qalma hoolaa kan gaaffatu, gara fuulduraatti kan argisiisuu dhufuuf kan jiru hoolaa Waaqayyoo, innis cubbuu biyya lafaa kan balleessuu, hirbaata gooftaan raawwii argate. Kakuu haaraan kakuu moofaa bakka bu'e, Kristoos hoolaan faasiikaa (1ffaa Qoro 5:7) aarsaa ta'eera (Ibi 8:8-13). Seerri aarsaa isaa yeroo sana booda hin barbaachisuu (Ibiro 9:25-28) mataa gooftaa/hirbaata qulqulluu kiristaanootaa Kristoos yaadannoo inni nuuf godheedha, akasumas aarsaa isaatiin waa'ee gammachuu fudhaneef ibsuu dha.
English
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi'aa
Hirbaatni gooftaa faayidaan isaa maalii dhaa/hirbaatni qulqullun kiritanootaas?


c: text/html

text:
Ministarri dhimma-alaa Yunaayitid Isteets – Joon Keerii, waa’ee Isiraa’elii fi Faalastiin akka biyyoota lamaatti wal-cina jiraachuu irratti karoorri bal’aan baafame akka itti fufu gaafachuuf kaleessa yeroo taayitaan isaanii xumuramuutti dhihaate kanatti haasawa dhageessisanii jiran.
Haasaan har’a Keeriin waajira ministirii dhimma-alaa Yunaayitid Isteets irraa dhageessisan kanaan – haala itti wal-dhibdeen yeroo dheraaf ture furamuu danda’u irratti mul’ata walii-galaa ka dhiheessan yoo tahu, gama biraatiin Yunaayitid Isteets, dhimma kanaa irratti murtii golli naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummoota dabarse, kan Israa’el ijaarsa manneen qubinsaa babal’isuu qeeqe keessaa ba’uuf murteessuu irratti qeeqa dhihaataa ture of irraa deebisuutti fuuleffatan.
Hojiin dippiloomaasii yeroo xumura Prezidaantummaa Obaamaa kanatti mumul’atu, kan Israa’eliin qeequ kun – hoogganoota Israa’el, akkasumas seera-tumtoota Dimookiraatii fi Ripubilikaanii irraa qeeqa hordofsiisee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO): Baatiin Eblaa Seenaa QBO Keessatti Baatii Seenaa Qabeessa
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 4/09/2015
Ebla 09, 2015 | Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
Ummatni Oromoo sirna gabrummaa walabummaa, birmadummaa fi mirga dimokraasii isaa sarbee hacuuccaa fi saaminsa gadi dhaabuu barbaade baroota dheeraaf of irraa faccisuun walabummaa isaa tikfate. Haa tahu malee dhuma irratti diinni waggoota dheeraaf Oromoo gabroomsuu irratti hin milkaa’iin ture gargaarsa meeshaa fi beekumsaa ala irraa argateen ittisa Oromoo cabsee hawwii isaa bakkaan gahate. Kana irraas sirni Kolonii Oromoo irratti diriirfame. Abbaan biyyummaa Oromoo hafee biyya isaa irratti alagoome. Qabeenyi Oromoo fi Oromiyaa ajaja alagaa jala gale.
Gabroomfatootni ummata Oromoo cabsuun ol aantummaa fi sirna Kolonii Oromiyaa fi Oromoo irratti diriirsuuf milkaa’an iyyuu ummatni Oromoo gabrummaa irratti fe’ame fudhatee tole jedhee jalatti hin bulle. Walabummaa fi bilisummaa humna qawween irraa sarbame deebifatuuf wareegama baasaa har’a gahe. Wareegamni gosa hundaa baasaa jirus ummata Oromoo irraa kan dhaabbatu guyyaa mirgi isaa guutummaatti dhugoomee dhimma isaa irratti murteessaa tahe qofa.
Oromiyaa diina irraa ittisuu fi diina jalatti erga kufeen boodas walabummaa gonfachiisuuf kanneen wareegaman yaadatuun dirqama lammummaa ti. Kana hubatuun ture ABOn Ebli 15 guyyaa yaadannoo, Gootota haqa ummata Oromoof jecha lubbuu isaanii bakka bu’aa hin qabne baasan ittiin yaadatamu akka tahuu kan murteesse. Guyyaan Goototaa miseensota ABO qofaan eegale kun har’a kan ummata Oromoo maraa tahuun hubatamee biyya keessaa fi alatti kabajama. Kunis qabsaawota qabsootti jiran hamlachiisee, kaanis qabsootti akka makamanii fi gumaacha qabsoo adda addaa akka gumaachan taasiseera. Kanatti dabalees ilmaan Oromoo bilisummaa saba isaaniif jecha yeroo fi bakkoota adda addaatti kufan galmee seenaa fi onnee ummata isaanii keessatti akka galmaa’an taasise.
Bara 2015 kanas guyyaa Gootota Wareegamtoota keenyaa oggaa yaadatnu:
Gootota Oromoo hin gabroomnu jechuun sirna gabrummaa garaa jabinaan diriiruuf socho’u dura osoo dhaabbatanii kufan, kanneen ummatni Oromoo gabroomuu hin malle jechuun sirna Kolonii osoo lolanii wareegaman, Gootota ummatni Oromoo akkuma ummata kamuu walabummaa fi bilisummaa qabaachuu qaba jechuun mirga ummata Oromoof osoo falmanii kufan ittiin yaadatna.
Guyyaa kana Ebla 15, dhaamsa Gootonni Oromoo nuuf dhaaman yaadataa, akeeka walabummaa irratti cichuu dhaan qabsoo bilisummaa galmaan gahuuf murannoon qabsoo itti fufuuf waadaa keenya haaromsuun kabajna.
Guyyaa, akeeka haqaa irratti hundaa’uun Oromummaa dhaan caalaatti of ijaaruu fi tokkummaa saba keenyaa tiksuu fi cimsuuf waadaa itti seenu dha.
Guyyaa, kan dandeettii keenyaa keessa jiru of qusii tokko malee qabsichaaf gumaachuu dhaan kaayyoo goototni keenya irratti kufan milkeessuu irra akka oolu taasisuun jaalala fi kabajaa gootota keenyaaf qabnu itti agarsiisnu dha.
Guyyaa Goototaa waggaa bara kanaa kan dabre irraa addatti yaadatna. Addatti akka yaadatamu kan taasisu ammo baatiidhuma kana keessa Ebla 30, 2014 goototni dargaggoo Oromoo alagaan hin bitamnu, hin saamamnu jechuun mormii bittaa abbaa irrummaaf qaban karaa nagaa osoo ibsatanii addatti magaalaa Amboo akkasumas Madda Walabuu, Naqamtee fi bakkoota kaan keessatti kudhanootaan rasaasaa diinaan itti harcaafaman tahuu irraa ti.
Dargaggootni (Qeerroon) Oromoo bifa haaraan of qindeessuun itti fufiinsa qabsoo mirkaneessuutti dabalee harka qullaa diina dura dhaabbatuun wareegama ulfaataa baasaa akka jiran hubatamaa dha. Gootummaan dura dhaabbatanii rasaasa diinaan qoma rukutamaa jiran. Sochii farra Koloni fi sirna cunqursaa irratti godhaniinis dargaggoo empayera Itophiyaaf qofa osoo hin taane kanneen biroofis fakkeenya tahaa jiran. Wareegamni baasaa turanii fi jiran kun, Oromoo yeroo kamuu caalaatti walitti itticheee jira. Qabsoof onnachiisee fi kakaasee roorroo ummata Oromoo irra gahaa jiru addunyaa akka hubachiisan taasise. Addatti biyyoota alaa keessatti dhumiinsa dargaggoo Oromoo irra gahe addunyaa hubachiisuuf tarkaanfiin waggaa dabre keessa fudhatame ABOn dinqisiifataa, jabaatee akka itti fufus hiree kanaan yaaddachiisa. Karaa danda’ame hundaanis ummatni keenya sochii dargaggoo fi ummata Oromoo bira akka dhaabbatu dabalataan waamicha isaa dabarsa.
Har’a ummatni Oromoo miidhaa daangaa dabarte of irraa dhaabuun kan danda’amu qabsoo qofaan tahuu hubatee bakkayyuutti diina sardaa jira. Caalaatti diinaa fi jala deemtota diinaa jilbeenfachiisuuf Oromoon qabsoo isaa keessaa fi alaan finiinsuutti dabalee akka nam-tokkootti ka’uu qaba. Waan taheef, hacuuccaa diinaa jalaa bahuu dhaan bilisummaa keenya mirkaneeffatuuf bifa kamiinuu osoo gufuu walitti hin tahiin qabsoo keessatti qooda keenya guddisuu fi hirmaatuun dirqama lammummaa ti. Hammeenyi gabroomsaan raawwataa jiru hangamuu jabaatuu fi heddummaatu qabsoon kan irra aannu tahuu hubatuun qabsoo itti jirru haa finiinsinu. Murteessaan qabsoo haqaa deggersa ummatootaan gabbate malee heddummina meeshaa fi waraanaa miti.
Yeroo ammaa kana ummatni Oromoo yeroo kamiyyuu caalaatti dammaqee fi mirga isaa hubatee bal’inaan falmaatti seenuun diina hiriba dhorkee jira. Diinni ummata keenya yaada tokkoon qabsoo isaa bakkaa bakkatti finiinsuu irratti murannoo agarsiisaa jiruun baarage, gurmuu Oromoo laaffisuuf mala abbootii irree fi bittootaatti fayyadamaa ture haaromfatee olii fi gadi cehaa akka jirus ifatti mul’ata. Tokkummaa ummataa tooftaa gara garaan diigee wal dura dhaabuuf, lammiilee Oromoo fi kanneen biro Afaan Oromoo dubbatan aangoo bubuutuu fi dantaan ofitti qabee Oromoo ittiin hawwatuu kajeela. Kana hubatuun akeeka diigaa kana dura dhaabbatuu dhaan tokkummaa keenya tikfatuu fi cimsatuun qabsoo bilisummaa tarkaanfii tokko fuula dura kan tarkaanfachiisu tahuu Oromoon hundi hubatuu qaba.
Gama kaaniin wayta ammaa kana mootummaan Wayyaanee Filannoo fakkeessaa gaggeeffatuuf dibbee rukutuu irratti argama. Ololli fedheyyuu filmaata Wayyaanee ammas moosisuuf qopheeffame kana dimokraatawaa taasisuu hin danda’u. Komishinni filannoo geggeessu, kan filuu fi filamus Wayyaanee tahuun wallaalaa jalaayyuu dhokataa miti. Dhaadannoon Wayyaanee “Aangoo humnaan arganne, waraqaan gad hin dhiifnu!” jedhus kana caalaatti dhugoomsa. Waan taheef ummatni Oromoo adddatti ammo dargaggoon filannoo dabaan guutamee fi farra Oromoo tahe kana lagatuun qabsoo bilisummaa irratti akka xiyyeeffatan ABO hubachiisa. Filannoon afarfamaa jiru Empaayera malaammaltummaa, cunqursaa fi saaminsa irratti ijaaramte tiksuu fi jireessuuf jecha abbootii irree seeressuu kan akeekkate dha.
Maayii irratti, dhugaan mul’ataan jiru mootummaan Itophiyaa sagalee ummataa kan hin kabajne filmaata dimokraatawaan aangoo dabarsee kennuu kan fedhii hin qabne tahuu agarsiisa. Humnaan waan aangootti ol baheef sagalee ummataan aangoo gadhiisifnaan abjuu dha. Kanaaf falli jiru murna humnaan aangootti cichaa jiru humnaan falmatuu qofa. Kanaaf ammo ijaaramuudhaan humna tahanii argamuu feesisa. Humna tahan malee dhageettiin hin argamu.
Haqni ummataas bakka argatuu danda’a jedhanii yaaduun dogoggora. Kadhaa fi sossobbiin umrii bittaa cunqursitootaa dheeressuuf yoo tahe malee ummataaf mirga hin argamsiisu.
Kanaaf ummatni Oromoo walii galaa diddaa itti jiru jabeeffatuun gumaa wareegamtootaa bilisummaan baasuu qaba.
Wareegamtootni Keenya bara baraan yaadatamu!
Injifannoo Ummata Oromof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Ebla 9, 2015
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Adoolessaa 19/2017 Oromiyaa Lixaa Godina Wallagga Bahaa Magaalaa Naqemtee Keessatti Guyyaa har’aa Sochiin Warraaqsa Biyyoolessaa Oromiyaa FXG Duullii gabaa lagachuu, mormiin gibiraa fi qaraxa adda addaa dhorkachuu itti fufe. Qeerroon dargaggootni Magaalaa Neqemtee fi uummatni Daldaltootni Sabboontootni Oromoo guutummaatti mana daldalaa isaanii
✔manneen nyaataa fi hoteelotni cufamanii tajaajila dhaabaniiru
✔dunkanoonni (Suuqiiwwaan) daldaltootas hojii dhaa uun cufamaniru
✔Uummatni waliigalee qabeenyaa keenya gabaa hin baasnuu jechuun duula gabaa lagachuu itti fufuun mormii sirna abbaa irree wayyaaneef qabu ifatti argisiisuun diddaan daran jabaatee itti fufee jira.
Qeerroon dargaggootni Oromoo fi sabboontootni daldaltootni Oromoo hanga gaaffiin kabajamuu mirga abbaa biyyummaa uummata keenyaa kabajamuutti hacuuccaan kamuu nurraa dhaabachuu waan hin dandeenyeef qabeenyas keenyaafi gibira mootummaa garboomsaa wayyaaneef kanfallee diina of irratti hin goobsinuu jechuun guyyaa har’aa mormii Duula gabaalagachuufi diddaa gibiraafi qaraxa humnaa olii balaaleffachuun oromiyaa keessatti sochii FXG finiinaa jiruuf dirmannaa gochuun motummaa wayyaaneefi ergamtuu wayyaanee boqonnaa dhorkaa jiru.
Adoolessa 18/2017 Godina Lixa Shaggar Aanaa Aadaa’aa Bargaa Mogor irraa Warshaan Simintoo DANGOTE Hojjattoota ilmaan Oromoo 417 Hojii irraa Dhorkee Jira. Hojjettootni Warshaa Daangootee Guyyaa 4ffaaf guutummatti hojii dhaabanii jiru. Sochiin Warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyas FXG daran jabaachuun Itti fufee oole.
Dhaabbatni Ejensii TZE kan warshaa DAANGOTE waliin hojjatu yeroo darbe yeroo dheeraaf mindaa hojjattootaa seeraan ala irraa murachaa kan tureefi tarkaanfii irratti fudhatameen eeyyamni dhaabbatichi qabu haqamee ture. Dhaabbatni kuni ilmaan Oromoo achi keessa hojjachaa turan 417 hojii irraa dhorkuun ibsame. Sababa kanaan waldiddaa guddaan warshichaafi hojjattota gidduutti muudachaa jira. Haaluma kanaan guyyaa har’aa :
✔Ambaassaddar Abduu Alii (Itti gaafatamaa dhimma warshaa DANGOTE ) Finfinnee irraa
✔Aangawootni Olaanoon OPDOfi
✔Kaabinootni Ergamtootni Wayyaanee Godina Shawaa Lixaa Shaggar Amboo irraa garas dhaquun hojjattoota kanneen mariisisaa turaniyyuu waliigaltee malee gargar bahani. “IMX’dhaan galmooftan malee hojiitti deebi’uu hindandessan. Kanaan alatti mindaas akka hingaafanne” Jechuudhaan beeksisa maxxansanii carraa hojjattota kanneenii cufaniiru.
Haa tahu malee, hojjattotni kaanis sababa diddaa kanaafi haalota ummatni Oromoo keessa jiruun walqabatee guyyaa 4ffaaf hojii dhaabaniiru. Rakkoo hojjattoota kanaa qaamni ilaallatus furuu waan hinbarbaadnef kisaaraafi badii warshicha eeggatuuf ittigaafatama kan fudhatu qaamuma ilmaan Oromoo irratti yakka raawwachaa jiru akka tahellee Qeerroo, Hojjattootni fi ummatni naannichaa dhaammataniiru!
#OromoRevolution Adooleessa 15/2017 Gidduugaleessaa Oromiyaa Magaalaa Burraayyuutti Sochiin Warraaqsaa Biyyoolessaa Oromiyaa FXG Daran Jabaachuun Mormiin dachaa sadii(3) oliin dabaluu Gibiraa fi Qaraxa adda addaa uummata akkam kan dheekkansiise yoo ta’uu Qeerroon Dargaggootni Oromoo Magaalaa Burraayyuu roorroon uummata keenyarraa dhaabbachuu qaba jechuun Magaalaa Burraayyuu naannoo Kattaa fi Ashawaa Meedaa jedhamutti Sochii Warraaqsaa finiinsuun konkolaataafi Taaskiiwwaan (minibus) ajajaafi tajaajila mootummaa wayyaaneetiin socho’anii fi konkolaataa manaa kan abbaan qabeenyummaa isaanii kan aangawootaafi ergamtoota wayyaanee kanneen ta’an irratti Tarkaanfiin irree Qeerroo Dargaggoota Oromoon irratti fudhatamee deerooftee jiraachuu maddeen keenya Burraayyuu irraa gabaasan. Gaaffiin mirga abbaa biyyummaa itti fufinsaan gaafachaa jirruuf deebiin qubsaa hanga nuukennamuttiifi Master Plan Finfinnee hanga haqamutti falmaa irraa hin dhaabbatnu jechuun Qeerroowwaan Naannoo Burraayyuu dhaamsa dabarfatan.
Haaluma kanaan guyyaa har’aa sa’aa boodarraa eegaluun sochiin kun magaalaa Burraayyuu keessatti kan jabaate yoo ta’uu mootummaan wayyaanee humna poolisaa federaalaa fi komaandii poostii heddumminaan gara Burraayyuutti bobbaased uummata goolaa jiraachuun ifa ta’eera.
Magaalaa Amboofi Gudar Keessattis mormiin kan itti fufee jiruu yoo ta’uu Magaalaa Gudaritti Daldaltootni Guutummaatti dunkaanaa(Suuqii) isaanii cufuun mormii sirna wayyaaneef qabaniifi balaaleffaannaa daballii gibiraa mormaa jiraachuu ibsatan. Magaalaan Amboo dirree waraanaa fakkaatee muddama ulfaataa keessa jiraachuu maddeen Qeerroo ifa godhaniru. Gabaasaa dabalataan walitti deebina.


text:
#OromoProtests akkuma kaleessa galgala ibsame Jeneraalonni waraanaa Wayyaanee Oromiyaa ifatti beeksisee Oromiyaa bulchutti seenee jira. Kun tarii waan nama naasisu ta’uu mala. Garuu tarkaanfiin kun waanuma eeggamaa tureefi bu’aa tarsiimoon qabsoo Oromoo fidde ta’uu hubachuu feesisa. Ummanni keenya Oromiyaa kittillayyoota harkaa waan baafateef, Wayyaaneen ifatti as baatee Oromoo humna waraanaatin bulchuuf dirqamtee jirti. Kun ammoo dogongora tarsiimoo hamaa kan keessaa bahuu hin dandeenye keessa isaan galchuun, qabsoo Oromootif garuu hiree qabsoo finiinsitu tan biroo dabalee jira. Mee Akeekni tarkaanfii kanaa maali? Qabsoo Oromootif dhiibbaafi faaydaan fidu hoo? Kanarratti xiinxala armaan gadii dhiheessinee jirra.
Mee Waraanni kana godhuu maalif barbaade kan jedhu irraa haa eegallu.
- Erga Mallas du’ee as aanga’ota siyaasaa Wayyaanee (political leaders) jiddutti waldiddaan uumamuun ifa. Waldhibdeen kun akkaataa dhimma Oromiyaa deebisanii dhunfatan irratti daran hammaatee jira. Namni ifatti hoggansa kennus hin jiru. Waan takk murteesse kuun jalaa diiga. Tarkaanfii amma fudhatan kanaan janaraalonni, warra hoggana siyaasaatin, haala jiru hogganuudhaaf tokkummaa, tarsiimoofi murannoo hin qabdan, kanaafu hoggansa nutu harkatti galfachuu qaba jechuu isaati. Kun waanuma biyyoota heddu keessatti yeroo jeequmsi uumame hoggansi siyaasaa too’achuu dadhabe tarkaanfii waraanni fudhatuudha. Halli Oromiyaa kun daran itti fufnaan jeneraalonni aangoo mootummaa federaalaatis harkatti galfachuun waan hin oolle.
- OPDO fi damee nagaya eegsiftuu Oromiyaa ( poolisii, milishaa, dhaaba) irraa guututti amantaa dhabuudha. Hubadhaa ji’oota afran dabran waraanni Oromiyaa unkuraatuma jira. Garuu damee nageenyaafi bulchitoota zooniifi aanaa of dura qabeet ture kan socho’u. Akkasin haala tooa’chuu waan dadhabeef OPDOf dameen bulchiinsaaf nageenyaa lafa jalaan daba narratti hojjataa jiran jedhee shakka. Kanaaf damee nageenyaa Oromiyaa ifatti of jalatti deebisee ajajuufi too’achuuf barbaadee jira waraanni.
- San biras darbee tarkaanfilee milishaan gandaafi poolisin Oromiyaa Shawaa Lixaa, Arsii Lixaafi Wallagga Lixaa keessatti Agaazii irratti fudhatan sun haalli kun itti fufnaan humni Oromoo hidhatee jiru kun guututti fincilee balaa buusuu mala sodaan jettu jabduudha. Kanaafu milishaafi poolisii Oromiyaa kana ajajaafi too’annaa human waraanaa jalatti deebisuun akka hin fincille too’achuuf yoo dubbiin jabaattees saffisaan hiiksisuu ykn rukutuuf haala mijeeffachuu barbaadan.
- Hunda caalaa garuu tarkaanfiin kun tooftaa Oromoota ittiin doorsisani. Qondaalota OPDOtin nuti isiniif gooftaadha, afaan qawweetin isin bulchina, wixxifattan isin haleella jechuu fedhan. Ummata Oromootin ammoo amma booda milishaa laaftuufi poolisii isiniif garaa naatuun osoo hin taana hoomaa waraanaa hidhannaa guutuufi aangoo ajjeesuu qabuun isin rukunna jechuu feeti. Kun ammas biyya heddutti waraanni yeroo muddame tarkaanfi agarsiisa humnaa ( show of force) muldhisuun tooftaa sodaa uumuuf itti fayyadamuudha.
DHIIBBAAFI FAAYDAA MURTII KUN QABSOO
Dhiibbaa: Waraanni dabalataa gara Oromiyaa seenuun tooftaaf of eeggannoon sochoonu malee gaaga’ama lubbuu dabaluuf ummata shoorarkeessuu ni mala. Garuu hamma fedhe humna yoo dabalan Oromiyaa guututti too’achuu hin danda’amu. Akkuma yaaadatamu sochiin kun eegalee torban lama keessatti ‘command post dhaabbatee waraanni Oromiyaa keessa socho’uu eegala. Ergasii yero yeroon humna dabalataa yoo deemaniis fincilli babal’ataa malee dhaamaa hin deemne. Dhiibaa loltoonni gandootaaf magaalaa keessa baay’achuu irra aanuuf tooftaalee fooyyeffchaauu barbaachisa.
Faaydaa: Jeneraalonni Wayyaaneen ifatti waraanaan Oromiyaa bulchuu eegaluun miidhaa isaarraa faaydaatu caala. Faaydaalee kana keessaa muraasa yoo tuqne;
- Faaydaa Siyaasaa: Wayyaaneen hanga ar’aa ilmaan Oromoo of dura qabdeet akka waan mootummaa saba hunda bakka buututti of dhiheessa turte. Ummannis dhugaa yoo beekes ilmaanuma gudeeda isaatii bayanii bitaman san rukutuun garaa isaa nyaachuun hin oolle. Amma ilmaan alagaa ifaa ifatti suduudaan Oromiyaa bulchuuf murteessuun isii dhugaa jrtu as baasuun lolli ifatti Oromoofi Wayyaanota jidduu akka ta’u fayyada
- Waraanni aangooma fakkeessaa OPDOn qabaachaa turte san irraa mulquun jara keessatti muftoo uumuniifi warra gara mooraa qabsoo goraa jiranitti hedduu isaanii akka dabalu shakkiin hin jiru. Waranni Wayyaanee amala tuffii hamaa qabaachuun isaa beekamaadha. Kun ammoo poolisii Oromiyaafi milishoota waliin walitti bu’uun akka dabalu godhu. Kun ammoo tattaaffii ilmaan Oromoo qawwee alagaa baadhatan san gara saba isaanii akka goran gochuuf yaalamaa jiru ni tumsa.
- Baasin Babaluu: Jiddu galli tarsiimoo qabsoo tanaa humna diinaggee Wayyaanee laamshessuudha. Kun ammoo tooftaa gargaraatin hojitti hiikkamee milkaayaa jira. Waraana mooraa irraa baasanii yeroo biyya keessa facaasani baasii geejjibaaf, durgoof, meshaadhaf kkf baasiin ni dabala. Akka tilmaama amma jiruutti waraanni Oromiyaa keessatti bobbaafame ji’oota lamaaf yoo ture, baasiin humna ittisa biyyaa kan waggaa yoo xinnaate dachaan ni dabala.
- Faaydaa Diplomaasii: yeroo addunyaan amma keessa jirtu kanatti waraanaan ummata bulchuun qaanyiidha. Wayyaaneen ifatti waraanaan biyya bulchutti seenuun isii deeggarsa diplomaasii saffisaan dhabaa jirtu daran hiri’isa. Hamma fedhes dantaadhaaf ishee barbaadan biyti dhihaa takkaleen ummata duratti as baatee tarkaanfii kanaan sirriidha jechuu hin onnatu. Akkasumas humannaa Oromoo ‘nuti humnaan bulaa jirra, siyaasaafi diinaggee keessaa hirmaannaa hin qabnu, federaalizimiin jedhamu kan sobaati’ jedhu san guutut guututti mirkaneessuun tumsa diplomaasii nuuf cimsa.
Kanaafuu gara hundaan yoo madaalamu Wayyaaneen Oromiyaa ifatti humna waraanaatin bulchuuf murteessuun injifannoo qabsoon tun argamsiifte keessa tokko. Injifannoon kun ammoo qabsoo daran finiinsuuf haala keessaafi alaa mijeessa. Tooftaalee dabalata humnaa diinaa kana irra aanuuf fayyadan dhihotti maxxansina. Nu eeggadhaa.
By Jawaar
#BilisummaaOromoo-(27.01.2016, #DiddaaOromoo, Oromiyaa) Guyyaa hardha ganama Feb 27/2016 Aannaa Miyoo gandaa badiyyaa Teessoo keessattii barattooti Mana Barumsaa Sadarkaa lammaffaa hirriira nagaa bahan.
Guyyaan hardhaa magaalii Hiddi Lolaa gabayyaa waan taateff poolisiin Oromiyaa fi kaabinen Aanaa achii deemuu sodaatani namoota gandaa san irraa dhufani kan barataa ta’eef kaanille walitti qabani dhanani hidhuu jiran.
Hiriira ganda Teessootti gaggeefame kana irratti barattoota 50 ol dhaanani jiran. Nama tokkoo immoo hojata DA(Misoomaa) ganda suni kan ta’ee Dhibaa Geta Waqoo kana dhalotti issaa magaalaa Hiddi lolaa ta’ee hirrira kana situ qindeese jechuudhan akkaa malee dhaananii qabani deeman.
#OromoProtests Guyyaa har’aa Gurraandhala 27,2016
Godina Harargee Lixaa Aanaa Habroo Magaalaa dikicha mormiin bifa kanaan itti jira.
#OromoProtests- (26.02.2016, #QeerrooResistance, Oromia) “Qeeyroo movement has smashed the enemy camps and brought the entire Oromo people under one umbrella called “OROMUMMAA” including those in enemy camps. This movement has paid lives to open this new chapter in Oromia. Even so we don’t want our people to be killed in a such way, we have no choice except to pay the ultimate price to exist. Now Oromia is placed under military rule. From Oromia police to Federal Police then to the “Beast” Agazii now Military the final attempt of the regime. Many people may disturb with this TPLF moves..of course there will be sacrifices but mind you the reality is that this means the Oromo revolutionary movement is staging up to the next phase |The Final|. Now the Oromo people have one big task ahead of them |The final round| and MUST continue their struggle more than ever before and take the necessary actions for an inevitable victory.
Lest We Forget our martyrs who sacrificed their lives for us, those injured and 1000s who are in TPLF prison cells for this cause.
Victory for Oromo People! Down with the beast and wild animal Agazii gang group.” Daraaraa Sabaa
#BilisummaaOromoo-(27.01.2016, #DiddaaOromoo, Oromiyaa) Diddaa Oromoo Godiina Booranaa aanaa Miyoo magaalaa Hiddii Lolaa keessatti gaggeeffameen walqabatee, Wayyaanee shororkaa guddaa keessa seentee jirti. Ummati ifatti Wayyaanee waan balaaleffateef, wayyaaneen yeroo ammaa kana humna waraanaatiin ummata hidhaa fi reebaa jirti. Bakka addaddaatti Ummaata gabaa deemaa jiru qabanii dhaanaa jiru. Magaalaan Hiddii Lolaa tasgabbii dhabdee jirti. Barattoonnis humna waraana baqatanii bosona jiru.
Kun garuu diddaa keenya jabeessa malee duubatti hin deebisu jedhu Qeerroon Booranaa!!
#OromoProtests Guyyaa har’aa Gurraandhala 27/2016 Borana magaalaa Hiddii Lolaa keessatti mormii gaggeeffameen walqabatee, Wayyaanee shororkaa guddaa uummata Oromoo irratti rawwachaa jirtii!
#OromoProtests Umanni Oromoo Quba Qabdu?Walgahii Guyyaa Kalessa Hoganna OPDO Fi Jeneraalota Wayanee Jiddutti Godhameen, Fonqolchii Motummaa Nannoo Oromiyaa Bulcha Ofiin jedhu OPDO Irratti Godhamuun Oromiyaan Bakka Sadetitti Citte Jeneraalotan Akka Tigreetin Akka Bultu Murteffame Jira;;Kana Waan Ta’eef kabinonni Zoonii Fi Annota Hanga Gandatti Argamtan Hatattamaan Osoo Hidhatti Isin Hin Guurin Akka Qabsotti Gortan Ykn Qabsoo Jala Gortan Umanni Keenya Akkatti Ilmaan Tigraay ofirra itti Galchu Ni Beeka Waan Ta’eef!! Umanni Oromoo Bahaa Dhihaa, Kaaba Kibbaa Immo Biyyi Teenya Oromiyaan Jeneraalota Tigretiin Waan Latamteef Qabsoo Finiintuu Dhumaa Nu Eegatuuf Gola Hundaa Akka Qophooftan! #QabsoonIttiFufa #OromiyaanTanOromooti!
Mootummaan waayyannee tooftaa ittiin biyya bulchu wallaalee itti dhiisee hannaa fi saamichatti gadi ciise,G/W/LIXAA aanaa sayyoo nooleetti guyyaa gaafa 26/2/2o16 qabeenya obbo fiqiruu moosisaa manaa ari’anii buna keeshaa 115 fi birrii kuma 62 kan ta’u,akkasumas mi’oota biroo halkan makiinaadhaan saamani,achumatti kan argamtu aadde nugusee kan jedhamtu boonoo magaalaa kan buustu halkan tumanii warqee mormaa fi birrii bishaanii qarshii kuma 5’n oli harkaa fudhataniiru,achumatti abbaa manaa tumanii haadha manaa namaa gudeedaa turani.maaloo iyyaati iyyaa dabarsaa yaa lammiiko duuti kana caalu hin jiruutii du’a hin sodaatinaa,wal tumsaati deebii kanaa deebisuuf gara jabina cimaadhaan lola itti fufuuf jabaadhaa.wanta hin taanee ofitti taphachiisisuurra ajjeesanii du’uu wayya.jabaadhaa injifannoon kan uummata oromooti.
Waamicha Ariifachiisaa Ummata Oromoo Arsii Lixaa Hundaaf .#Share… waliif dabarsuu hin dagatinaa
************************************************************************
Yeroo ummatni Oromoo gama hundaan qabsoo fincila xumura gabrummaa finiinsaaru kanatti, mootummaan faashistii woyyaanee obbo muktaar kadiir wajjiin ta’uun Ajajoota woraanaa gurguddaa wal gahii teessiseen, oromiyaan bulchiinsa naannoo oromiyaa jalaa baatee humna woraanaan akka bultu ajaja dabarsuu gabaasni OMN irraa nu dhaqqabe ifatti ibsa. keesumayyuu ficila xumura gabrummaa dhiyeenya kana #Arsii lixaa keessatti gaggeeffameen tarkaanfiin boonsaan woraana fi qabeenya isaanii irratti fudhatamuun, daraan woyaanee abdii kan kuttachiise yoo ta’u.Haata’uu malee erga fincila sanaa booda, namootni sammuu woyyaanee malee sammuu ofiitiin socho’uu hin dandeenye OPDO’n tokko tokko, lubbuu nama ilmaan oromoo woraana Agaaziin ajjeefamte dhiisanii,qabeenyyiif waajiraallen gubatan gumaa dha jechuun ummata oromoo irraa qarshii guuruu, ummata hiriira bahe, hidhatti guuruu irra jiran. kanaaf hanga bilisummaa gonfatnutti, ummatni oromoo boqachuu hin qabu, hiriirri walirraa cituu hin qabu.
Akka labsii darbeetti, Har’aa (feburary 26,, 2016) jalqabee Oromiyaan bulchiinsa tokkollee akka hin qabne hubachaa, qabsoo jalqabne bilisummaatti geessuuf, hiriirri mormii gaafa dilbataa jalqabee guutuu oromiyaatti kan godhamu yoo ta’u, ummatni oromoo Arsii lixaa gootummaa keessaniin mootummaa woyyaanee akka dura dhaabbattan waamicha oromummaa dabarsineerra. Oromiyaan ni ilisoomti. Nuti diinaaf gadi hin jennu.Injifannoon ummata Oromoof.


text:
Mootummaan Siiriyaa fi bakka-bu’oonni mormitootaa, marii araaraa Raashiyaa fi Tarkiin karoorfametti hirmaachuuf jecha har’a magaalaa galma-mootummaa Kaazaakitaan keessatti walga’anii jiran.
Akka maddeen mormitootaa jedhanitti, mariin araaraa kun kan kallattiin walitti-dhufuun dubbatamu miti.
Mariin magaalaa Astaanaatti geggeessamu kun, walii-galtee dhukaasa-dhaabinsaa, baatii dabre keessa, jaarsummaa Raashiyaa, Iraanii fi Tarkiin tolfamee haga ammaatti hojjetaa jiru daran gad-jabeessuu irratti fuuleffata – jedhama.
Mariiwwan araaraa sana duraa, wal-waraasa bara 2011 biyyattii keessatti jalqabame sana dhaabsisuuf qoodni gumaachan baay’ee xiqqoo turan.


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Caamsaa 9, 2018
Kutaa Kudha-afraffaa
Dhimma har’a yaada koo irratti barreessuu fedhu keessa osoo hin seenin dura, waayee MIDROC laalchisee waa jechuun barbaada. Dhimmi Laga Dambii dhimma Maastar Plaanii Finfinneerraa adda hin ta’u yoo jedhame dhara waan ta’u natti hin fakkaatu. Karoorri lamaaniituu Oromoorratti duula labsanii, karaalee adda addaatiin sanyii isaa dhabamsiisuu dha. Karaa injifannootiinis yoo fudhatame, uummatni keenya diina harka micciiree lamaanuu dhaabsisuu danda’ee jira. Kana hundaafuu galanni uummata keenyaaf keessumaayuu warra dhimma kanaaf jedhanii wareegama ulfaataa kaffalaniif haa ta’u. Asirraa wanti hubatamuu danda’u immoo Oromoon waan barbaadu argachuuf humnas, dandeettiis, beekumsas, qabeenya fi tokkummaas akka qabuu dha.
Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) hanga Abbaabiyyummaan Oromoo mirkanaa’utti cimee ittifufuu qaba
Haasa’a ykn makmaaksa Oromoo keessatti waan jedhamu tokkotu jira. Innis “Lafti bari’uuf yoo jettu dukkanni ni hammaata” jedhama. QBOnis isa kana wajjin walfakkaata. Akkamitti yoo jedhame, qabsoon kun bifuma kamiinuu haa ta’u injifannoodhaan xumuramuuf galii isaatittii dhiyaatee jira. Haa ta’u malee, akkuma makmaaksi jedhu, qabsoon kunis hanguma galiitti dhihaachaa deemutti, wareegamni kaffalamus kan dur caalaa hammaachaa deema jechuu dha. Kanaaf, diinnis nutti cimee, Oromiyaa guutuu keessatti karaalee adda addaatiin uummata keenya miidhaa jira. Injifannoon xumuraa garuu kan qabsoo haqaa waan ta’eef, QBOn diina injifatee, gabrummaa xumuree galii hawwamu akka gahu shakkiin tokko hin jiru.
Abbaabiyyummaa Oromoo mirkaneessuu jechuun maal jechuu dha?
Yeroo baay’ee waayeen kun yoo dubbatamu akka waan Oromoon biyya isaa kana fottoqsee deemuutitti laalama ykn hubatama. Kuni garuu dogonggora. Oromoon bakka irraa fottoqus ta’ee irraa deemu hin jiru. Duris achuma lafa isaarra ture, ammas borus achuma jiraata. Haa ta’u malee, diinni ittidhufee bilisummaa uummatni Oromoo qabaachaa ture fi biyya isaa irraa fudhatee; abbaa biyyaa fi abbaa qabeenyaa irratti ta’ee; gama tokkoon qabeenya Oromoo saamaa gama biraatiin immoo biyyaa fi lafa Oromoorratti Oromoo hidhaa, dararaa, ajjeesaa; sabni Oromoo dhukkubaaf, beelaa fi gadadoodhaaf akka saaxilamu godhee; jireenya namaa agdii akka jiraatu taasisee waan as gaheef, diina kana ofirraa kaasee, hundeedhaan buqqisee, hiree ofii akka murteeffatu godhuu dha.
Gaafa diina isaa ofirraa buqqisee, bilisummaa isaa argate immoo, waa dhabee sana hundaa deebisee waan argatuuf, abbaa biyyaa fi abbaa qabeenya isaa ta’ee, abbaabiyyummaan Oromoos mirkanaa’e jechuu dha. Haala kana keessatti garuu akkamitti fi eenyu wajjin jiraachuu akka barbaadu; biyya akkamii ijaarrachuus akka fedhu kan murteeffatu uummatuma Oromoo ti. Biyya Itoophiyaa jedhamtu tana keessatti walfaanummaadhaan akka Federeeshiniitti jiraachuu yookaanis immoo mootummaa birmadummaa isaa dhaabbatee biyya walaba taate ijaarrachuuf murtii booddee kan qabaatu uummatuma Oromoo ti. Murtiin kun bakkee hin beekamnetti dursanii akka fottoquutitti hubachuun ykn hiika kana kennuun sirrii miti.
Abbaabiyyummaan Oromoo jijjiirama DhDUO/AWDUI keessatti godhamuun argamuu ni danda’aa?
Gaafii kanaaf deebii kennuuf qorannoos ta’ee xiinxala gadifagaate godhuun barbaachisaa natti hin fakkaatu. Haaluma deemaa jiru fi seenaa jaarmayoota kanaa yoo laalle, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, deebii gabaabaan gaafii kanaa “hin danda’amu” kan jedhu ta’a. Asirratti, gaafiin “Maaliif hin danda’amne?” jedhu ka’uu mala. Sababa kanaa gaggabaabsee ibsuun yaala.
- ADWUIn walumaagalatti diina malee fira Oromoo tii miti. Mootummoota Habashootaa dhufaa dabran hundaa caalaa uummata Oromoorra miidhaan kan gahe mootummaa AWDUI jalatti waan ta’eef, diinarraa wanti eegamu hin jiru
- DhDUOn kan har’a motora jijjiiramaa of fakkeessu kun hirribarraayuu kan dammaqe sochii uummata Oromootiini. Haa ta’u malee, uummata Oromoo galateeffachuu dhiisanii, har’allee sobuu fi uummata gowwoomsuu yaalan. Yoo uummatni callisee yeroo kenneef, akka waan uummatni tasgabbaayeetti laalanii amala isaanii kan dur sana agarsiisuu barbaadu. Yeroo kana immoo warra isaan ijaare sana tajaajiluu fedhu. Yoo uummatni itti ka’e, watwaatuu calqabu. Ammallee ofdanda’anii miila lmaan hin dhaabbanne.
- Waan uummata Oromootiif dhaabbatan fakkaatanii garuu uummata kana diinaaf saaxilaa jiru. Kanaafuu, jijjiirama fidanii gaafii Oromoo deebisuun hafee, nagaa uummatichaatuu eegsisuu hin dandeenye, hin danda’anis. Sabboontotni quuqama uummata kanaa qaban as bahaa jiraatanillee, DhDUOn akka jaarmayaatti ammallee kaayyoodhuma ijaarameef sanaaf hojjechaa jira.
- Maqaa jijjiiramaa fi maqaa Araat Kiiloo galuutiin daldalaa, garuu al-kallattiidhaan diina (Wayyaanee) isaan duuba riphee callisee daba hojjechaa jiru kanatti lubbuu horaa jiru; akka diinni afuura galafatu godhaa jiru malee jijjiirama barbaadamu fiduuf fedhiis ta’ee humna hin qaban. Namootni fedhii dhuunfaatiif jedhanii diina wajjin hojjechaa jiranis jaarmayaa kana keessa baay’eetu jiru.
- Jijjiiramallee fiduuf kan tattaafatan yoo ta’an, jijjiiramni isaan fiduu malan sirna tortoree baduuf deemu kana suphanii, lubbuu itti deebisanii uummatrra tursiisuuf yoo ta’e malee, abbaabiyyummaan Oromoo jaarmayoota kana jalatti gonkumaa mirkanaa’uu hin danda’u. Akkuma kanaan dura irra deddeebi’ee barreessaa ture, DhDUOn QBO gargaaruu caalaa gufuu ittita’uuf akka jiru dhugaan kun hubatamuu qaba.
Egaa, abbaabiyyummaa Oromoo mirkaneessuun hafee, jaarmayoota kana keessatti, sirna kana suphuudhaan jijjiiramni xixiqqoon hawwamullee argamuu akka hin dandeenye fakkeenyota tokko tokko kaasuu yaalee jira. Kanaafuu, gabrummaa xumuree, abbaabiyyummaa Oromoo mirkaneessuu kan danda’u qabsoo cimsanii ittifufuudhaan Oromoon hiree isaa ofiif/ofiin mirkaneeffachuu akka danda’u taasisuu qofaa dha. Karaan, malas ta’ee falli biraa hin jiru. Jaarmayaa ofiifuu bilsa ta’ee hojjechuu hin dandeenye fi humnas hin qabnerraa waa eeguu dhiisanii qabsoo cimsanii hanga galii booddeetitti ittifufuu dha malee filannoon biraa hin jiru.
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
13. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudha-afraffaa
12. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhalammaffaa
11. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhatokkoffaa
10. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kurnaffaa
9. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saglaffaa
8. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saddeettaffaa
7. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
Ella Naamah. shower. September 02nd , 2017.
Just because vinyl curtains are water-resistant and meant for daily use does not mean that you should not clean them regularly. Before beginning any cleaning methods, make sure you remove the shower curtain from the hook.
Never put vinyl curtains in washing machine when it is switched to 'hot' mode. Never dry them in the dryer. Both these practices can burn the curtains.
Step 2: Dump the curtain into the washing machine with 2 or 3 large towels. These towels are necessary as they act as scrubbers during the wash cycle. Add half a cup of detergent, half a cup of baking soda, and cold water, and wash the curtain on a gentle cycle. Using hot water to wash the curtain may conduce to melting of the curtain, so it's best to stick to cold water. Add a cup of vinegar to the rinse cycle.
y shhoee nniiaay shhoee nniiaaiin aaeemmcc ooeessnnee ssaall nly lose aaiiy nd rreedd tteeddaabbbb hhwer aahering ooii ssuullkkll ooeettaa 00iivvttttoosswwll bbeerrqqiiee..IIvvttttoossccnnbb rraaee nn eessnnllssddoollnn nn aayywwbbiiee rr nneeaattvv hhcc lloossaa rrooffoo oorriivvttattoo oobb iiwwdoollnn eeooeeyyouu oorree..PPiittnn oorroonnbbbb hhwwrriinvittttoossmmaass yyoouu hhvv ooeexttrr wwrriiee bbuu wwhhttee hh nniiaaiinn wwiillll eeppiinneeddccrreeccttllyyaaddnn eeddccee bbuu eeiieey. he eeuuyy f rrnnaall aayyssooee nniiaaiinn ssyyuull llaasshhvv ooyyoo hh rrwwrrkaaddtteeoottoo ooppiittaa aayybbbb hhwweerr iivvttttoossaa oo nneedd ooii oo uu oouu oouucaa llaassppiinn ooee br> o ayctmr h lik osp ln,prnal vtton ebcmin r oulrcie ormm--epitbebb he nittn r ecoigh rferdciewe tcoe oraiig nis rbby soe. m-obehv uh oognebfoet rialo w b ads n e uchass rtn ou w b howriiainsmk es a tse ohtm dmne. Jane 'Neill ssMMm o ooll nn aakkaaddoonn nn aaaaee abyyccrrss WbbiieeBBssnnss hhcc ppccaaiiee nnBabyyTTaakkYYuuCCrrss BBiitt nnoonneeeettCCrrssaaddPPiittbbeeBBbb hhwwrrIIvvttttooss hh uuiieesswwssiissiiee aaffttee hh iitt ffhhrrdduuhhee oo lessee iiii uu iieett iiwwoorrrrnneeoo aayyssooee iinniiaaiinn nn eeiinn pprrssnnllssnn oorroonniivvttttoossttddyy br>  tp/bbcrdnwcu/ay-y shhoee nniiaaiin aaeemmcc ooeessnnee ssaall nly lose aaiiy nd rreedd tteeddaabbbb hhwer aahering ooii ssuullkkll ooeettaa 00iivvttttoosswwll bbeerrqqiiee..IIvvttttoossccnnbb rraaee nn eessnnllssddoollnn nn aayywwbbiiee rr nneeaattvv hhcc lloossaa rrooffoo oorriivvttattoo oobb iiwwdoollnn eeooeeyyouu oorree..PPiittnn oorroonnbbbb hhwwrriinvittttoossmmaass yyoouu hhvv ooeexttrr wwrriiee bbuu wwhhttee hh nniiaaiinn wwiillll eeppiinneeddccrreeccttllyyaaddnn eeddccee bbuu eeiieey. he eeuuyy f rrnnaall aayyssooee nniiaaiinn ssyyuull llaasshhvv ooyyoo hh rrwwrrkaaddtteeoottoo ooppiittaa aayybbbb hhwweerr iivvttttoossaa oo nneedd ooii oo uu oouu oouucaa llaassppiinn ooee br> o ayctmr h lik osp ln,prnal vtton ebcmin r oulrcie ormm--epitbebb he nittn r ecoigh rferdciewe tcoe oraiig nis rbby soe. m-obehv uh oognebfoet rialo w b ads n e uchass rtn ou w b howriiainsmk es a tse ohtm dmne. Jane 'Neill ssMMm o ooll nn aakkaaddoonn nn aaaaee abyyccrrss WbbiieeBBssnnss hhcc ppccaaiiee nnBabyyTTaakkYYuuCCrrss BBiitt nnoonneeeettCCrrssaaddPPiittbbeeBBbb hhwwrrIIvvttttooss hh uuiieesswwssiissiiee aaffttee hh iitt ffhhrrdduuhhee oo lessee iiii uu iieett iiwwoorrrrnneeoo aayyssooee iinniiaaiinn nn eeiinn pprrssnnllssnn oorroonniivvttttoossttddyy br>  tp/bbcrdnwcu/ay-Review Of An Amazing Vitamin C Shower Filter
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s. In no way does Uoflgolfscramble claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text:
Ilmi nama jireenya isaa keessatti hojii baay’ee hojjata, gaariis ta’uu badaa. Ilmi nama hanga addunyaa tana keessa lubbuun jiraatu osoo hin dogongorin hin hafu. Dogongorri fi cubbuun hanqinnaa fi dadhabinna ilma namaa mul’isu. Osoo gara tawbaatti hin seenin duratti mee miidhaa cubbuun ilma namaa irraan ga’u gabaabinnaan haa ilaallu. Read more
Akkuma kutaale darban keessatti jenne daandiin haqaa lama ta’uu hin danda’u tokko qofa malee. Daandiin haqaa tokko ta’uun namatti dhiphachuun namoonni muraasni kan irra deeman osoo hin ta’iin daandii bal’aa dhala namaa guutu keessumeessu danda’uudha. Daandiin kuni nama kamuuf kan ta’uufi kan gahuudha. Daandiin haqaa kuni bal’achuu qofaa mitii ifaa fi qajeelummaan kan guuttameedha. Nama of balleessu fi kufaati mataa ofi irratti fidu barbaade malee eenyullee daandii kan irraa hin goru. Read more
Torbaan darbee keessa daandiin haqaa maal akka ta’ee fi warroota daandii haqaa irra fagaatan addeessuuf yaalle turre. Daandiin haqaa karaa tokkicha ilmi namaa badii fi adabbii adda addaa irraa baraaramuun nageenya, gammachuu fi milkaa’inna dhugaa galmaan itti gahuudha. Daandiin haqaa karaa ifaa fi qajeela ta’ee kan dukkanni fi jallinni keessa hin jirreedha. Daandiin haqaa rakkoo ilma namaatif furmaata guutu kan qabuudha. Kanaafu daandiin haqaa kamiin akka ta’e hubachuuf faaydaa armaan olii kan irraa argannu yookiin isa keessatti kan argamu ta’uu qaba. Read more
Dhalli nama ka’uumsa tokko irraa ka’ee gahuumsa isaa gahuuf daandii irra adeemu qaba. Daandiin irra deemu kun tarii waan gaarii fi milkaa’innatti isa geessa yookiin immoo badii fi kufaatitti isa geessa. Kanaafu dhalli nama daandii lama irra adeemaa jira jechuudha. Tokkoffaan daandii milkaa’inna fi gammachutti isa geessu, lamaffaan immoo daandii kufaati fi baditti isa geessudha. Read more
Yeroo darbee keessatti waa’ee hamaa fi jette jette ilaalchise irratti mari’achuun keenya ni yaadatama. Yeroo baay’ee hamni miidhaa baay’ee akka geessu hubanne irraa fagaachuf hin carraaqnu. İnuma akka madda gammachuutti fudhanna. Namoota lakkoofsa isaani baay’ee xiqqaatu hojii fafee kana irraa fagaata. Hama ittisuuf tarkaanfiwwan fudhachuu qabnu maal fa’aa?
1.Cimanii hojjachuu- Hojii malee taa’un hundee badiiti fi dhiphinnaati. Sammuun hojii gaarii hojjatee of bashanansiisu barbaada. Garuu yoo hojii dhabee akka ibiddaa of gubee fixa,ni cinqama. Read more


text:
Yesus krstoositti kan jaallatamtan amantootaa! Baga Waaqayyo nagaadhaan ayyaana dhalachuu Gooftaa keenyaa Yesus kristoos isa bara 2015 fi waggaa haaraa isa 2016 tiin isin gae!
“Hin sodaatinaa! […] saba hundumaaf kan ta’uu, mandara Daawititti Fayyisaan isiniif dhalateera, inni immoo kristos gooftaa dha” Lk. 2:10, 11.
Biyyi lafaa waan nama sodaachisaniin guutuu dha. Ilmoo namaas ta’e yks uumamni lubbuu qabu hundi, jiireenya isaaf waan sodaatan in qabaata. Sodaan kan nama gammachiisu utuu hin taane, kan nama naasisuu dha. Naasuun sodaachuu irraa madda. Namni hafuura sodaan guutame dhaabachuu hin danda’u. Battalatti amalli(behavior) isaa jijjiiramee waan godhu hin beeku. Sammuun isaa sirritti waan hin yaadneef lubbuu isaas kan biroos oolchuu hin danda’u.
Sodaan nagaan dhibamuu irraa madda. Namni yeroo lolaa fi oduu lolaa dhaga’u, hawwaasi nagaa dhabee jeeqamu, mootummaan abbaa irree mirga dhala namaa yommuu sarbu, in sodaata. Namni rakkina ta’aa jiru sodaatee, jalaa miliquuf, karaa, iddoo itti kooluu galee nagaan jiraachuu danda’utti socho’a. Namni akka waan du’a ooluu, yeroo dhukkuba qoricha hin qabne(virus) irraa dhufu, nama kan ajjeesu dhaga’uu, balaa konkolaata, balaa dooniin liqinfaamuu, balaa xiyaaraan dhumuu fi balaa uumamaan dhufuun du’uu sodaatee in raafama.
Sodaan walumaa galatti, hafuura, hamilee fi qaama namaa irratti dhiibbaa guddaa qaba. Kanaafuu waaqayyoo inni jiraataan, inni hundumaa danda’u biyya lafaa isa nama sodaachisu jalaa nama baasuuf jecha, tokkicha ilma isaa Yesus Kristoosiin gara biyya lafaatti erge. Fayyisaan biyya lafaa/saba hundumaa kan ta’e Yesus Kristoos Betlihem mandara Daawititti, Mariyam durba irraa yeroo dhalate, Ergamoonni waaqaa misirachoo yero o tiksitoota dammaqanii hoolota isaanii diinaa isaanii irraa eeggatnitti himan "Hin sodaatinaa!”, Fayyisaan isiniif dhalateera, innis kristoos Gooftaa dha jedhanii labsan.
Ergichi fi sagalichi kan nama jajjabeesuu dha. Sababiin isaa sodaan ejjeennoo namaa raasa. Haa ta'u iyyu malee, GooftaaYesus Kristoos inni Gorsaa, dinqii, waaqayyo-jabaa, abbaa bara baraa, angafa nagaa ta’ee biyya lafaa dhufe kun sodaa du'aa jalaa nama baasa. Gooftaa Yesus «Warra foon namaa ajjeesanii lubbuu garuu ajjeesuu hin dandeenye hin sodaatinaa!; garuu, erga ajjeesee booddee adaba barabaraatiif qiliileetti darbachuudhaaf aboo isa qabu sodaadhaa!» jedha (Mat10:28a; Lk12:5b).
Yeroo ammaa guutuummaan biyya lafaa nagaan boora'uu irraan kan ka’e jeqamsatti jirti. Yeroo loliisaa,yeroo dhalli namaa garmalee ajjeefamu, qabeenyaan barbadaa'u, aadaa fi mirga hawwaasa tokkoo sarban, baayyeen kan aadaan, gochaa suukanneessaan guyyaati gara guyyaatti kan nama mudatu dha.
Keesumaa amma, saba Oromoo irratti dulli addaa, mirga aadaa fi seenaa Oromoo dhabsiisu, duulli duguuggaan sanyii fi lafa isaa irraa fudhachuuf geggeefamaa jiru kana, amantoonni sodaa fi naasuu malee, jabaatee dhaabbatee hafuura hamaa dugda mootummoota duubaan goree uummata keenya dhiphisaa, gara jabinaan ajjeesaa, mana hidhaatti galchaa jiru kanaan mormuun bira dhaabachuu fi bakka dhimmi isaa ilallatuttis iyyachuun itti gaafatama Oromoo maraa fi itti gaafatama waldaa kristiyaanaa hundumaa ti.
Yesus Kristoos fayisaa biyya lafaa, inni nagaa keenya numre ta'e, araaraa fi nagaadhaan gara saba dhumaa, beelaa'aa jiru haa ilaaluu. Ayyaan dhaloota Gooftaa keenyaa Yesus Kristoos isa 2015 baga isin ga’e jechaa, waggaa haaraa itti galuuf jennu kana immoo, Waaqayyo waggaa mo’umsaa, waggaa nagaa, kan milkaaummaa fi kan eebbaa akka isiniif taasiisu hawwa koti.
Luba Fekadu Gurmessa Ofgaia.
Luba WKWOO
Yesus krstoositti kan jaallatamtan amantootaa! Baga Waaqayyo nagaa dhaan ayyaana dhalachuu Gooftaa keenyaa Yesus kristoos isa bara 2014 fi waggaa haaraan isin gae!
Bara 2014, waaqayyoo, mana mana keenyaatti, waldaa keenyatti yeroo konferaansii adda addaa qabaannetti sagalee isaan nu barsiisaa, nu eebbisaa,yaada gaarii nuf qabus mul’isaa ture. ”Egaa ani sii wajjin waanan jiruuf hin sodaatin! Ani waaqayyo kee ti hin na’in! Ani sin jabeessa, ani sin gargaaras irree qajeelummaa koo isa mirgaatiin ol sin qaba ” jedhee inni saba dhuunfaa isaatti dubbatame, sagalichi ammas nu wajjin jiraachuu isaa mirkaneessa. (Isa.41:10).
Waaqayyoo hundee amantii fi jireenya keenya , isa amanamaa fi hin sochoonee, yesus krstoosiin nu jaallate. Yesus krstoos, kan itti amanu hundaaf ”Gorsaa dinqii, waaqayyo-jabaa, abbaa barabaraa, angafa nagaa”(Is.9.6b) dha. Angaafi nagaa kun barri waaqayyo akeekkate yeroo ga’etti sanyii daawwit keessaan mandara Daawwititti dhalachuu isaa ergamootaa waaqayyoon mul’iinatti labsame. Isaanis ”Hooqubaan waaqayyoof waaqa gubbaatti, nagaanis namoota waaqayyo itti gammaduuf, lafa irratti” (lk.2.14) jedhan.
Nus ayyaana dhalachuu yesus kristoos isa 2014 kana ergamootaa waaqaa wajjin faarsaa galataan waaqayyoof hooqubaa dhi’eesina, hangafa nagaa kanas gara keessa keenyaatti simanna; hundumtuus hangafa nagaa kana akka simatu hawwii keenya.
Yesus kristoos du’a moo'ee erga ka'ee booda bartoota hafuura sodaatiin guutamanii mana cufatanii utuu jiranii, yesus dhufee ,”nagaan isiniif haata’uisaaniin jedhe.si'a sadii yeroo inni isaan jajjabeessu argina!”(W.Y 20:9,21,26).
Kristoosiin kan jaallatamtan hundi! Yesus kristoosiin kan qaban nagaa qabu. Nagaan hundee jireenyaati. Nagaan eebba qaba, Nagaan gatii guddaa qaba. Nagaan hundumaan olitti filatama.Yeroon kun yeroo da’imoonnii, maanguddoonni, uumamni Waaqayyoo hundi nagaa barbaadanii dha. Mootonni biyya lafaa, qaamni mootummaa fi miti mootummaan, qaabeenyaan biyya lafaa, nagaa kennuu hin dandeenye. Angafi nagaa inni ta'e yesus kristoos garuu akkas jedha.”Nagaa isin biratti nan hambisa, nagaa koo isiniif nan kenna; ani akka biyyi lafaa kennuttan isiniif kenna mitti, garaan keessan hin raafamin, hin sadaatinis (John 14:27).
Barri fuula keenya dura jiru kun bara Nagaa, eebbaa fi jaalalaa nuf haa ta'u!! Amen
Luba Fekadu Gurmessa Ofgaia,
Luba waldaa warra wangeelaa Oromo Oslo.
Oslo, 24.12.2014


text:
Adam Jiloo
Koloneel Adam Jiloo Weeboo(1917-2005) hoggantoota Qabsoo Baalee keessa tokko yoo ta'u itti aanaa Jeneraal Waaqoo Guutuu ta'ee waraana geggeessaa ture.
Dhaloota[edit | Lakkaddaa gulaali]
Adam Jiloo bara 1917 godina Baaleetti dhalate.
Qabsoo[edit | Lakkaddaa gulaali]
Bara 1962 keessa, Hayilasillaasen kutaa-biyyaa Baalee daawwachuu deeme. Daawwannaa kanarrattis "nuti Itoophiyaanonni uummata tokko; alaabaa fi biyya takka qabna" jedhee haasaa godhe. Gootichi Adam Jiloo akkas jedhee deebise "nuti uummata tokko miti, waan wal nu fakkeessu takkallee hin qabnu". Maalif akkas akka jedhe yeroo gaafatamu, Adam Jiloo akkas jedhee deebise "Itoophiyaa keessatti, mootin Amaara, abbaan seeraa Amaara, bulchaan Amaara, ergamaanillee Amaara. Nuti Oromoonni dhimma keenyarratti murteessuf mirga hin qabnu. Kanaafuu, wanti wal nu fakkeessu tokkollee hin jiru".
Ergaa dhimmoota kanarratti waliin haasa'anii booda, Hayilasillaasen Adamiin amansiisuu waan dadhabeef, doorsisuuf ergamaa Sumaaleti jechuun yakkuu yaale. Humni tikaa fiwudaalaas yakka biyya ganuu jedhuun qabanii akka hidhan ajaje. Akkaataa kanaan bara 1962 qabamee mana hidhaa gale. Wagga tokko erga hidhaa turee booda bara 1963 gadi lakkifame.
Bara 1963, Oromoonni Baalee gabrummaarratti qabsoo eegaaluuf murteessun Jeneraal Waaqoo Guutuu hogganaa godhanii filatani; Adam Jiloo ammoo itti aanaa ta'ee filatame. Baruma kana, Waaqoo fi Adam namoota biroo dabalatanii, leenjii waraanaa fudhaachuuf akkasumas meeshaa waraanaa barbaacha gara Somaaliyaa deeman. Somaaliyaarraa meeshaa waraanaa muraasa erga argatanii booda, gara Baaletti deebi'anii waraana riphxee-loltummaa jalqabani.
Qabsoo Baalerratti injifannoo guddaa galmeessani. Qabsoon kun, kutaa-biyyaa Baalee fi gartokkeee kutaa-biyyaa Sidaamoo bilisa baasee ture. Injifatamuu Hayilaasillaaseetin kan rifatan michoonni isaa, USA fi Israa'el gargaarsa godhaniin qabsoo Baalee deebisanii dhaamsan. Qabsaa'onni Baalees mootummaa fiwudaalaa wajjin haraara gochuun qabsoon kun bara 1970 xumurame.
Hayilasillaaserraa aangoo kan fudhata Dargiin, himaammatni inni Oromoorratti qabu adda hin turre. Oromoota jajjaboo hedduu wajjin himaammata kana akka jijjiiruf gaafachaa turan. Dargiin akka kana hin fudhanne erga baranii booda, bara 1977 deebi'anii qabsoo eegaluuf gara Somaaliyaa deeman. Somaaliyaa hoogganaa kan ture Siyaad Baarren, maqaa 'Somaalee Aabboo' jedhamuun Oromoota Sumaalomsuuf yaalaa ture. Adam Jiloo dhimma Oromoo Sumaalomsuu kana fudhachuu waan dideef, bara 1977 hanga 1980 hidhamee mana hidhaa ture. Dhiibbaa Addii Bilisummaa Oromoo mootummaa Sumaalerratti godhee, bara 1980 gadi lakkifame. Mootummaan Somaaliyaa garuu isa Sumaalomsuuf hordofuu ittuma fufe. Yeroo tokko ani Sumaaledha jedhi dubbadhu yeroo jedhaniin, angaawota Sumaale duratti "Wallaahi-Billaahi-Tallahi ani Oromoo" jedhee dubbate. Sababa kanaan ammas deebisanii hidhani. Haala kanaan, Somaaliyaa keessatti yeroo hedduu hidhamaa gadi lakkifamaa deebi'ee hidhamaa ture.
Dararaan Somaaliyaa waan itti hammaatef, bara 1988 gara Baaletti deebi'e. Mootummaan Dargiin batalumatti qabee mana hidhaa galche. Bara 1991, yeroo Dargiin kufu mana hidhaatii gadi lakkifame.
Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Asafa Jalata. Hajii Adam Jilo Webo: A Model Oromo Nationalist Hero (1917-2005), Oromo Studies Association, 2006 Conference Proceedings


text:
Maqaa Abbaa kan Ilmaa kan Afuura Qulqulluu Waaqa Tokko Ameen!
Faarfannaa Daawwit 5
Yaa Waaqayyoo kadhannaa koo dhaggeeffadhu,
Iyya koos hubadhu;
Jecha kadhannaa koos dhaggeeffadhu,
Yaa Mootii koo yaa Waaqa koo,
Maaloo gara keettan kadhannaa koo dhiyeessa hoo.
Bariidhaan sagalee koo dhagayi,
Bariidhaan durakeen dhaabbadha sin eeggadhas.
Ati Waaqa badii hin jaallanne dha hoo;
Warri hamaan si wajjin hin bulani.
Akkasumaan kan boonan ija kee dura hin dhaabbatanu,
Warra hamaa hojjetan mara ni jibbite.
Kan soba dubbatan hunda ni balleessita;
Isa dhiiga dhangalaasuu fi warra gowwomsoota ta’an Waaqayyo ni balaaleeffata.
Ani garuu baay’ina araara keetiin
Gara mana keettan ol-seena;
Siin si sodaachuudhaan gara mana-qulqullummaa
Keettan sagada (ugguma).
Yaa Waaqayyoo sababa diinoota kootiif tolaan na gaggeessi;
Karaa koo dura keetti sirreessi.
Afaan isaanii keessa dhugaan hin jiru,
Onneen isaaniis gatii hin qabu,
Qoonqoon isaanii akka awwaala banamaa dha;
Arraba isaaniitiin ni gowwomsu.
Yaa Waaqayyoo isaanitti murteessi maree isaaniitiinis haa kufani;
Waa’ee baay’ina hammeenya isaaniitiifis isaaniin godaansiisi (hari’i),
Isaanis si gaddisiisaniiru hoo.
Kan sitti amanan martinuu ni gammadu;
Bara baraanis ni gammadu, isaaniinis ni eegda.
Maqaa kee kan jaallatan martinuu siin boonu.
Ati isa qulqulluu ni eebbista hoo;
Yaa Waaqayyoo akka gaachanaa haboodhaan nu marsite.
Galanni Abbaaf Ilmaaf Afuura Qulqulluuf haa ta’u bara baraan Ameen!
Hallee Luyaa galanni Waaqayyoof, Hallee Luyaa yeroo maraa galanni Amaanu’eel Waaqa keenyaaf haa ta’u. Yaa Gooftaa koo Iyyesuus Kiristoos akkan icciitii baruuf kennaa kee naaf laadhu, hammeenya afuuroota hamaa hammeenya isaanii naaf ibsi, gargaarsa Afuura Qulqulluutiin kadhata kootiin yeroon si gaafadhu dura kootii isaan fageessi isaan qaaneessi; kunis araara keetiin naaf haa ta’u, naaf haa raawwatu.
Harmee koo hirkoo koo Giiftii koo dubroo Maariyaam abdiin koo siiyidha kennaa kee isa eebbifamaa amanachuun gara Ilma kee Iyyesuus Kiristoositti akka na haraarsitu sin kadhadha.
Haraarri Waaqummaa Ilma kee akka narraa adda hin baane yeroo mara naaf kadhadhu. Gargaarsi kees akka naa golboobu jaalalli kee akka naaf baay’atu naaf taasisi. Yaa jaallatamtuu gara laafeetti dubroo Maariyaam abdii koo haraarsummaa kee irran taasifadha. Yeroo yerootti eegumsi kee akka narraa adda hin baane ifni kennaa kee naaf haa ifu.
Yaa Waaqayyoo Waaqa moototaa addunyaan osoo hin uumamiin dura kan turte addunyaa dabarsitee bara baraan kan jiraattu Gooftaa uumama maraa aduu guyyaadhaaf ifa; halkan boqonnaa ilma namaatiif kan uumte yaa Waaqayyoo sin galateeffadha; ati halkanicha nagaadhaan dabarsitee gara jalqaba guyyaa kan ta’e ganama kanaan waan na geesseef sin galateeffadha; kadhannaa koo gara si isa Mootii addunyaa tottolchiteettin dhiyeeffadha. Dhugaa isa ta’e beekumsa ifa kee naaf dhiyeessi ibsaa laphee koo naaf ibsi ifni Waaqummaa kee laphee koo keessatti akka naaf ifuuf guyyaan jalqabe kana tolaa fi qulqullummaan akkasumas seera gaariidhaan xumuree gufuu malee jireenya koo akkan dabarsuuf na gargaari. Ati eebbifamaadha hoo kabaja, galata fi sagada Abbaa Ilma Afuura Qulqulluutiif nan dhiyeessa hanga bara baraatti Ameen!
Itti fufa...


text:
Qabsoo, Tumsaa fi karaa Bilisummaa
ABOn dhaaba malbulchaa warraaqaa fi amantalaa waggaa 37ti. Akeeki saa sirna kolonummaa hundee buqqisee Oromiyaa ofiinbultu gad dhaabuu dha. Sana bakkaan ammyyuu hin gahin malee, namoota waggoota digdamii torban kana dura of beekaniif jijii qabsoon ummata Oromoo ABOn hoogganamu argamsiise kan eenyuu hin abjonne. Sun tola hin argamne, lubbuu hedduutu itt kaffalame, qabeenya meeqatu barbadaawee, warra meeqatu faca’aee, caba hawaasomaa fi ayyaamii meeqatu uumame. Oromon ummata godinaa keessati baaqeen wayyaba thahe. Kanaaf bilisummaan saa nagaa, walqixummaa, gamtaa, fi tasgabiif naannaaf raggaasaa ta’a jedhamee abdatama. Sirni mootummaa ni jiga, dhalooti ni darba. Ummatii fi lafti irra jiraatan garuu barabaran walbiraa fi walitt ejjanii jiratu. Adeemsa seenaa keessa, darbee darbee nagaan waliin jiraachuu kan booressan murnooti fi abba tokkeen ni dhalatu.
Akkasitti murni empayera Itiyoophiyaa ijaaree fi dhaale Oromiyaa irra diriirfatee bara dhibbaa fi digdamaa ol kan barbadeessaanii jiru. Ummati walii diina miti. Haa tahu malee dibbee kolonii amma illee rukutamaa jiru callisanii ilaaluun isaan hin gaafachiisu jechuu miti. Gocha murnoota sanaan warra dhiigaa ta’anii jiru. Akka aadaa Afrikaati faloo bahanii, gumaa baasanii, ifati kan yakke aagii tufsiifatee araara buusuun jireenya hardhaaf haa tahu egeree ijoollee saaniif ni tola.
Utuu empayerri hin uumamin bulchi Itiyoophiyaa Tigraayii fi Amaraa gidduuti harka wal jijjiiraa ture. Biyyichi laga lagatt hiramee “nugusa nagastiin” olhantummaan darbaa dabarsaan mo’a. Uumama empayer duuba caasaa walfakkaatan diriirfame nugusichi Oromiyaa sududan karaa qondaalota muuduun bulcha ture. Sanaafis Oromiyaan kutaa adda addaati kukkutamte. Yeros sanaaf booqaan “zaranyaa” (sanyeessaa?) itt hin baane ture. Tigrooti amma jijjirama xinnoo fi to’annoo caalaan falcha/formulawalfakaataatt dhimma bahaniiru.
Oromiyaan deebitee walitt caasamte. Bulchaaf Tigirooti qajeelaa fi bilisa hin tahin malee kennata naannaan qondaalota ramadan. Ammaa saboota bira addaan beekuu abbaluun gurguddoo Habashaa hedduu, caalaan Tigreemiti dhaan “zaranyummaatt” fudhatame. Wayyaaneen fedha nama yeros jiru ilaaluun akka laaqama kan isaan duraatt hin deebine eenyummaa ummata kolonootaa baree jedhe.
Jarri kaan utuu dhuguma ummata bira akka Itiyoophiyoo fi walqixxeett fudhatu tahe Qubee keenya malee kan ofii qabaachuun cubbu maaf jedhu? Biyyaa ofii qabaachuu Oromo, Somaalee, Afar, Anyuwak, Wala’ittaa, Kafichoo, Sidamaa kkf maaliif raajeffatu? Kan mataa naannessaa jiru karoorfata Wayyaanee caalaa “zaranymmaa” garaa saanii keessa jiru mitii? Jarri kun oori’i saanii kun maalitt akka geessu beekuu? Jechi federeshina “zaranyaa fi gosaa” jedhu afaan Oromo tabu fi galtuu keessaa yoo bahus ni dhagahama. Wacabbarri federeshina “zaranyaa fi gosaa” jedhu kan dhufe erga sirni tokkeen Itiyophiyaa diigamee kolonootaaf angoon tokkoo tokkoo hiramee jedhamee kaaseetu. Sun xaxaa olhantummaa Habashaa hoodummaa baase. Sammuu saanii keessatt Habashaa fi jarri kaan seenyiin adda addati jechuu dha; akii Afriikaanotaa fi Afriikaamitoota? Sana malee yeroo ummata adda addaa kibbaa walirra goranii itt duudanii fi garboofatan qooqi akkasii afanii hin baane.
Sammuu akkasiitiin kan gurguddoon saanii roorroo abbooliin sanii Oromoo irratt raawwatan akka waan ta’uun irra ture fi kan hin gaabbamne godhanii kan fudhatan. Ammayyuu gaaddisa odaa utuu qabnu gaaddisa alaabaa keenya jalatt gumooftu jedhu. Harma muraa harka muraa, arrab muraa kaaba hanga kibbaati gahef hardhallee akka jannummaatt yoo ittiin dhaadatan Oromoon “Ishooyee!” jedhan hin dhibani. Sana ilaaluun kanneen tuffiin ummata keenya ilaalan akkasii haala duree malee waa waliin gona jechuun dabalanii of tuffachuu dha. Safuu dhas. Kan cunqurfamootaa tumsuu dandahan saboota seenaa kufaatii fi hacuuccaa walfakaataa jala jirani, demokratota addunyaa mirga ilmoo namaaf dhaabbatanii fi yoo jiraatan tarkaanfatoota Itiyoophiyaa ta’uu danda’u. Tarkaanfatota maqaa malee hanga yoonaa sirna empayeraa kan abboolii saanii addatt ilaalan as hin baane. Xiyyeeffannoon saanii qabeenya saa malee guraarama sirnichi namarraan gahu miti. Sanaaf malee gara laafina kan qabani fi kanneen bor hedan waliin Oromiyaa haa tahu biyya Habashaa bilisa baasanii demokratessuun nama hin dhibu ture.
Ummatoonni bulcha Habashaa jala jiraatan hundii bilisa tahanii hin beekan. Mootoli hundi quca namummaa bahaati dhimma bahuun goolaa moo’ani. Hariiroo isaanii fi mootota gidduu jiru akka hiree waaqaa murteeffameeti fudhatanii lubbuu dheeraa kadhataafii bahanii. Bilisummaan Itiyoophiyaa hedduu faarsamu sana. Kana mirkaneeffachuuf hedduu keessaa seenaa Amde Tsion, Teedros, Yohannis IV fi Minilik II ilaalaa. Joonjessaa irra marfameen gad haantummaa saatiin dhaadataa jiraate. Moototi saa yero saboota ollaa qabatan hamaa isa irratt shakalaa turan caalaatt qara baasanii itt bobba’ani. Hamma hardhaatt amala addaa kan agarsiise hin jiru. Oromoon hiree ofii ofiin murteeffachuu gaafachuu akka raajiitt kan fudhatan qofa. Isaaaniif Oromoon saba of dandahe, seenaa fi jireenya ofiin boonu miti. Isaanitt hirkatee akka barbaadanitt luugamanii oofuuf umamee. Rimsammi isaan sabootaa fi sabaawotaaf qaban haromsa cimaa barbaada. Seenaa godinichaa fi Addunyaa keessa debi’anii barachuu isaan barbaachisa. Oromoon, “Akka durii fi harka xuriitt hin hafan” jedha. Sana irra waa baratu laataa?
Kanaaf ummati Habashaa of baree bilsa of baasu malee hirree hacuucca fi duubatt harkiftuu tahee hafa. Ummatota bilisa, mirga walqixxummaa fi obbolummaa ilmoo nama, akkasumas olhantummaa seeraa fudhatan nagaan waliin yk wal cinaa jiraachuun hin dhibu. Ilmoon namaa wal irratt hirkatee jiraataa. Kan tokkoo hin qabne kan biraa qaba. Sirni dhalootaa kan jeeqamu yoo tokkoo gulummaa saa irra darbee hunda dhuunfachuu barbaadu. Sana ummati tole jedhee fudhatu hin jiru.
Kanneen walii tumsuun dandahamu olitt kaafnee jirra. Osoo demokratota dhugaa tahuu saanii hin mirkaneeffatin kan abbaa hirrummaan garaatt hafe waliin fiiguun dhadhaqii nama buusuu dandaha. Oromoon “Eenyutu si dhungannaan hidhii muxxeessita?” jedha. Hanga yoona hedduun ashkarummaaf malee nakkarumaaf Oromoo barbaadaa hin jiranii. Dogoggori abboolii keenyaa Goobana Daaccee kaasee jiru barumsa nuu ta’uu qaba. Isaan yeroo saaniitt jannaa fi gamnas turani. Waliinjiroos birmatuuf of duubaa qabu. Garuu haala yeroon gowwoomanii dagamanii diinaa tumsani. Kanaafi galtuu haafa fi hurraa isaan duuba dhufan hundaaf akka fakkeenyaati kan fudhataman. Jarri ammaa utuu hin dagamin of dagaa jiru. Waldhaaluma, birdhuu, sodaa, luynummaa fi raatessa booji’aatt riqachiisutu itt hammaata. Dogoggori Goobanaafaa sirriitt yoo quwatame akka irra hin deebi’amne gargaara.
Gurmuu guddifachuu waan ilaalutt hunda dura kanneen seenaa kufaatii fi kaasaaa wal fakii qabaniin walii galuun waan eegamu. Yoo waan itt nu shakkan qabaatan hojiin it agarsiisu yaaluu dha. Sanaan milkoofnaan kan cunqurfamoota dura dhaabbatu hin jiru. Sana boodaa demokratota yaada tarkaanfataa qaban mooraa cunqursaa keessa yoo jiraatan hawwachuun kan dandahamu. Kun namoota jireenya nagaa fi gammachuu hundaaf hawwan wayyaba tolcha. Waliin tahanii empayera cabsuun sirna yk sirnoota haaraa fi qajeelaa hundaaf akka fedha saati tolu ijaaruun ni salphataa. Sun hundu naannaa nageenya qabu uumuu carraa kennuuf malee Oromoon bilisoomuuf hirkoo barbaada jechuu miti. Sun qawwisa furtuu hamma yoonaa jalaa miliqaa turte tuquun irra haanama.
Akeeki ABO Repubilika Oromiyaa demokraatoftuu fi ofiin bultun gadi dhaabuu dha jenneerra. Kana bakkaan gahuuf qabsoo hidhannoo fi malbulchaa cunqursaa irratt kan gaggeessu ta’uun himameera. Akeekaa fi malli ABOn dhimma itt bahu yoo sana tahu murtoo inni dhumaa kan saba Oromootii. Sabichaa carraa mirga “hiree sabumaa ofii ofiin murteeffachuu”tt dhimma bahuun kan murteeffate ooffalchi ummataan (referendum) mirkaneessa. ABOn murtii ummataa gaaffii malee fudhata. Mirgi hiree murteeffanaa sabootaa yoomiyyuu kan hin sarbamne.
Sagantaa ABO hanga 1998, kutaa hariiroo sabgidduu jalatt, bakka dandahamutt saboota biraa waliin tokkummaa uumuuf akka hojjetu agarsiifameee ture. Sun akeeka malbulchaa keessatt osoo hin tahin yoo ofiin bulummaan argame kan tahu. “Ofiin bulummaa” fi “hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu”n addaa fi gargar kan bahan miti. Ofiin bulummaa kan filatu waan mirga hiree murteeffachuu qabuufi. Koloneeffataan dirqiin yk maalifaan mirga ummati bilisummaaf qaban fudhachiifama. Ummatich waan filatu irba oofalcha ummataa irratt godhuun mirkaneessa.
Hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu, ofiin bulummaa, ummata biraan tokkoomun sirna tokkoo keessa jiru. Qabsichi qabsoo hiree murteeffanaati. Murteen Republika ofiin bultu dhaabbachu yk Itiyoophiyaan walitt hafuun hobbaatii sanaati. Kanaaf gargar feca’amee hiree murteeffanaa abaluu, tokkeessoo abaluu, ofinbulummaa abaluu kan jedhamu hin jiru. Akkasiti dhiheessuun beekaa afanfajjii uumuu taha.
Midhaan tokkoo ni nyaatama, garri tokkoo dhiiga taha, garri biraa kosii taha. Sanaaf sirni sifaa sadii hin jedhamu. Kan sabicha ooffalcha ummataan geenyaan dirqama keenya raawwane jedhan yoo jiratan kaayyoo ABO hin calaqqisu. Ammumaa tokkott of dudhuun Oromoo fi halagaa biratt yaada lamaaniin taphachuu nu dadhabsiisa jedhanii ta’aa. Oromoon waan barbaadu hin beeku kan jedhamaa bahef kanuma fa’iifi. ABOn ummatichi irba saatiin waan murteeffate hanga hojiirra oolchutt biraa deebi’uu hin dandahu.
Egaa karaan seeraan ofiin bulummaa haa tahu Itiyoophiyaa akka jiruti tursuuti geessu dura murtee sabichaa jala darbuu qaba. Kaayyoo ABOn ganamaa ka’ee hordofu Republikii Oromiyaa demkratoftuu dhaabee iggiti itt gochuu dha. Sun ooffalcha ummataa gahee akka hin dhaabbanne agarsiisufii. Ummatichi kan filachuun irra jiru gorsuu fi isa duubas gara filatett masakuun qooda dhaabota malbulchaati. ABOn dhaaba isa ofiin bulummaaf nama kakaasuuf ganama murteeffate. Ooffalcha ummataa dura firrisanii saboota biraa waliin tokkummaa uumna jechuun “salaamaawii oneg” fashale nama yaadachiisaa. Inni ammaa kun sana irra adda yoo tahe sirriitt nama qaabachiisuu gaafata.
Empayera waliin hariiroo heera ABO adda tahe uummachaa, tarsiimoo ABO geeddaraa, dhaabota bilisummaa Oromoo hin fudhanneen walii tumsaa, ani ABO ofiin jechuun fakkeessa gowwomsaa karoorfame. ABO bule irraa adda bahuun mirgaa; isaan of himuun garuu madaa ummatichaatt qubaa kaa’uu akka hin taane itt yaaduu dha.
Qabsaawoti hedduun amma ABO tahu himatan hundi heera fi sagantaa ABO 1974 kaasee hanga 1998 fooyyeffamaa dhufe jala kaayyoo tokkichan waliin hiriiraa kan turani. Kaayyoon ABOn hordofu kan gootowwan meeqa itt wareegamanis sanuma. Mooraa bilisummaa keessa kan jiran kaayyoo ganamatt amanan hunda tokkoo kan gochuu dandahus sana. Sana duuba geeddarammi dhufe kan waloon himatan miti. Itt gala adda addaa qabatanii mirga Oromoof qabsoofna kan jedhan jiru. Daayi qabsaawaa hundaa tokkoo tahu hin qabu. Garuu maqaa ABOtt dhimma bahuuf bu’urri irra ka’amu heera hanga 1998 jiru ala hin ta’u. Murnooti jalqaba gargar bahaan, tokkoo mallato waan amma deemaa jiruu dursee arguuni. Murna sadan maqaa ABO dhahatan keessaa lamaan waliin yoo turan aangota heeraa keessaa kan geeddaranii fi foyyessan qabu. Fooyyeffati kun kan sadan waliin qabaataa turaniin walfallessa. Murni sadaffaan kan 1998 waliin foyyessaniin akka masakamu hima. Akeeki malbulchaa mamii malee Repbilik Oromiyaa ofiin bultu gaddhaabuu jedhu isaan biratt hafe jechuu dha. Maqichis isaaniin tola jechuu dha.
ABOn sababa hedduun tokkummaa saa qabatee deemu hin dandeenye. Kanaaf kan achi keessatt walitt qabaman murnaa fi abba tokkeen akka aarii saaniitt wal gumeessanii bahuun maqa fedhan moggaafatu turan. Kaayyoo ganama garuu hin gaddhiifne. Amma kan waliin deemuu dadhaban garuu tarsimicha jijjiiranii maqichas fudhatanii of baasuu yalaa jiru. Maqaan ganama waan baheef qaba. Ulaagaa sana guutu malee homtuu isa hin ta’u. Kanaaf akka jirutt dhiisuun kaayyoo seena qabeessa sanaa fi kanneen sanaaf wareegaman ulfeessuu taha. Maqaa wal harkatt qabuun ammas itt fufa taanaan deebi’anii xaxaa hamaa sanatt galuun hin oolu. Sanaaf gaaddisa halagaa wal dhaabuun akka hin deebine haa abdannuu.
Garagarummaan ilaalchaa amma amaname kun qabsoo walxaxaa baheef furmaata guddaa dha. Akka raajiitt ilaalamuun hafee qabsaawoti osoo hin daddaaqin bakka fedhi saanii jirutt ifatti gumaawuu qabu. Garee lamaan garagarummaa saanii baranii Oromummaan akka hariiroon tasa hin hincinnoofne qayyabannoo uumuu ni dandahu. Sagantaa gadjallaa waan tokkoo tokkoo itt qindeeffatan baafachuu kan isaan dhowwu hin jiru. Duratt kan rakkise garaagarummaa yaadaa ifatt himachuu dadhabuu dha. Yaada adda addaa qabaachuu fudhachuun gara demokrasii qabatamaatt tarkaanfii tokkoo. Dhaaboti Oromoo tokkeessoo hedduu keessaa kan ammaa tokkoo waan taheef ta’ina haaraa miti. Maqaa ABO dhahachuu saa qofatu adda isa godha.
Kaayyoo ganama kan itt cichamu adda tahuuf, saba biraa jibbuuf yk gaara sun dhiibutt nama geessuu fi wareegama inni gaafatu wallalamee mit. Garuu wareegama hamma yoonaa godhame bu’a qabeessa gochuuf malli sana qoofa waan taheefi. Kanneen qaawwaa adda addaatt dhimma bahuun tattaafannaa sabi kun gara eenyummaa saa badde argachuutt godhu hankaaksuuf yaalan jiru. Adeemsa saa keessa daddaaqinaa fi bitintruun jiraannan bakka hamilate hanqachuu irra tuffatamis jira. Uumamuun ABO didhaa sana hunda jala dhaabbatee sochii bilisummaa saba danboobaa fi naga jaallataa kanaa gara xumura boonsaa fi ulfina qabeessatt akka geessuufi.
ABOn kan herragamu humna qabaatee dhabeef, yaratee fi baayyateef miti; kaayyoo ummata saa ulfina gonfachiisutt cichuun hanga injjifannoott qabsoo itt fufaa gochuu dandahuuni. Dhaabota Oromo hedduutu mormituu seeraa tahanii Itiyoophiyaa demokratessuu dhama’aa jiru. Mootummaan akka isaan ol hin laalle qossa’aa bahe. Karaa biraammoo innis hamajaajii biroonis ABOn akka nagaaf tokkummaa hin arganne wanti hin goone hin jiru. Yoo barbaade heera Itiyoophiyaa fudhatee akka mormituutt haa hiriiru jedhu. Sun jechuun akkuma jara kaanii kottuu kolaafami jechuu dha. Maqchiis Itiyoopiyaa ofitt diru malee hin jiratu. Sanaan baduuf deema jechuu dha. Abdiin ummatichi bar tokkoo bilisomeen tarree saboota bilisaa dhaabbadha jedhus bishaan dhugaa. Hardha hanqina jaarmmaa cimaa fi hoogganoota caccisoo fi haala tolaa dhabuun sanaaf kaadhimachiiseenii taha. Gufuu yeroo xiqqoo kanaa jedhe qabsoon Oromoo dhugaa kun darabaa hin galuu. Hanqina dhalooti fi yeroon tokkoo qabu kan biraa itt guutee kaayyoo saba saa fiixaan baasuutu abdatama. Sun qabsoo hardha kutannoo fi dudhamaan jannooti Oromoo gaaraa fi sulula Oromiyaa keessatt Oofaa jiran irraa ni muldhata. ABOn oonee bu’uursota saa tahuun hafee ujuu sabichaa ta’eera.
Gidduu kana ifsooti bahaa jiru. Inni tokkoo Itiyoophiyaa demokratessuuf tarsimoo karoorfate labse. Inni lammaffaan tarsmoo addaaf maqaa ABOtt dhimma bahuu isa tokkoffaa kan balaaleffatu. Sadaffaan waan keessa hin jirreef balaaleffamati dabalamne jedhe kan komatu. Tuqaa haaraan inni jalqabaa dhiheeffate keessaa qabso harka hin dabarre gageessuu, dhaabota mormituu koloneeffataa walii haala duree malee tumsuu, empayera Itiyoophiyaa demokratessuuf hojjechuu kan jedhantu argama. Hooggansi saa eessa taahe akka gaggeesu hin himne. Iyya dabarsii Asmaraa lallabameen ni ka’a jedhamee yoo tahe wanti mamsiisu hedduu dha.
Birraan Arabaa akka ibidda saafaa Mallasaattis ni utala jedhamee yaadamee yoo tahe “guyyaan burquqaa” ballamame ni darbe. Mallas sanaan uttu hin ta’in badiisa biyyatt hojjetuun dira’inumaa ofiin of xaxee kufuun saa waan hin oolle. Dhaabi lammafaan kaayyoo ABO ganamaatti cichee akka jiru himuun, maqaan ABO dabaan dhimma itt bahamuu, manefestoo fi ifsa qabsoo harka hin dabarre baasuu isa tokkoffaa balaaleffate. Kanneen yaada bilisummaa hin jijjiirranne walitt dhufanii akka itt ABO jabeessuuf mari’atan haala hin mijjeessine; Inni sadaffaan ammayyuu gartokkoti dudhama agarsiisaa hin jiru. Waa’ee manefestoo, tumsaa fi qabsoo harka hin dabarree irratt ejjennoo saa himuu dhiisee maqaan koo maa dhahame qofaan ifsa dheekkamsaan as bahe. Garuu warraaqxota Oromoo fi “QC”fis waamicha waliin hojjechuu godheera.
Hunda irra kan eegamu ummata Oromoott dhugaa fi keessaan laalii ta’uudha. Tarsmoon duraa fi kan jijjirame waliin gitamee fi wal bira qabamee agarsiifamuu qaba. Inni haaraan isa durii irra anjaa qaba? Qabsoo bilisummaa irratt dhiibbaa malii qabata? Miseensotaa fi deggertoota ABO ija keessa ilaalanii waan geedarammi kun barbaachiseef it himuu dandahu? Kan deggeranis kan qabsaawanis ilalchi lama jiraachuu beekanii amananii sararaa isaanitt tolu filachuu qabu. Haa tahu malee ammas naannon irratt walii gamtoomuu dandahan jiru. Mallas sochii bilisummaa fi mormitoota Itiyoophiaa irratt cinqaarrii saa jabeessaa jiraa. Oromoon gooltuu jedhamee haleellaa jala waggaa digdamaa ol jiraate. Labsi saa dhiheenyaa gurra biyyoota alafi malee ofii seeraan bulee waan hin beekneef biyya keessaaf tumaan isa hin barbaachisu. Yaadisaa biyyoota alaa dogoggorsee akka isaan kanneen bulcha hamaa jala baqataniif jireenya tolaa hin kennine gochuufi. Bubbisa Wayyaaneeti garaglchuuf malbulchalafqu’o yeroo qayyabachuu yaaluutu malaa.
Dhimma Oromoo qofa ilaalu afaan halagaanis dabarsuun akka miti jedhanii kan barreessaa kana qeeqan jiru. Yeroo kaanimmoo baquleessaa jajanii kan dhiheessan isaanumaa. Akka amma jiruti barreessaan kun waan dhossu hin qabu hundi wajjiroota alaa keessa jira. Yaaliin godhamaa jiru akka sarettii “osoo beeknuu huuba wajjin nyachuu” keenya barsiifachuu dha. Daaya saba keenyaaf qabu eenyuunuu hin dhossu. Wanti maqaa ummataan goonuu fi jedhnu keessaan laalii yk ifaa tahuu qaba. Kan dhaggeeffatu, kan ilaalu fi kan hojjetu maaltu deemaa akka jiru beekee qeequu, yaadaan gabbisuu mormuu dandeessisuun demokratummaa dha. Garlamee fi dhokataa taanaan amanamummaa nama dhabsiisaa. Dubbisooti osoo yaada dhihaate sirriiti hin xiinxalin namicha barreessee fi mata duree qofa ilaaluun waa jechuutt fiigan jiru. Sunimmoo qeeqa jibbaan guutame cufa gadi baasuu dandaha. Nammi lama waabarii yaadaa adda addaa keessa ta’aniif qunnamtiin saanii hamajaajawaa ta’uu hin qabu.
Waanti biraa yeroon keenyaa manguddoon maalumaaf afaan banatu kan jedhu. Jara sanaan bakkaa fi yeroo tokkoo keessa jiraatu. Hamaa fi tolaa uumaa fi namaan dhufu walumaan dhandhamatu. Kanaaf manguddoonis jireenya kana keessa akka mirga fi dirqama qaban irraanfatamuu hin qabu. Sirna Gadaatt hundi akka hiriyaatt qooda qaba ture. Biyya kan bulchan, diina kan irraa ittisan kanneen sanaaf giidoo qabani. Gaheen manguddoo yaada fi gorsa kennuu dha. Brreessan kun hamma qaamaa fi sammuun saa sirriiti hojjetuti yero danuun qabsoo bilisummaa irra gahu callisee ilaaluu hin dandahu. Gab jedhii taa’i jefhamuu hin barsiifanne. Karaa namaa irra waan hin dhaabbanneefis gaddhiis hin jedhamu. Yaada saaf yoo tahe, dargaggoon, yada gidiraa keessa dabarre hedu fi wayyaa tahe, jaarraa walakaa duubati nu hin deebsine hin tahin malee hawaasi gammachuun simata. Ummati manguddoo irraa dhufeen utuu hin tahin wayyaa argadhe jedhee kan barreesicha galmee seenaatt darbata.
Xumuruuf ABOn erga dhaabbatee kan gumaachee fi wareegammi baase salphatt hin laalamu. Bilisummaan Oromoo naannaa sanaf neegeenya akka uumu mamiin hin jiru. Yoo booressituun hin jiraanne ummati ollaa nagaan jiraachuu akka anjaa qabu beeka. Murnooti isaan keessaa biqilan garuu miidhama olloota irraaan abbooliin saanii gaha gaabbisiisummaa saa hin fudhatani. Tuffii sabichaaf qabaniin kan kahe olhantummaan itt fufu abjootu. Nagaan jiraachuuf garuu akka dudhaatt gaabbanii aagii tufsiifachuun isaan irraa eegama. Yoo sana godhanii araara hin buufne garuu warra gumaa tahanii hafu. Kanaaf hammasitt isaaniin firoomun safuu taha. Isaan keessaa sanaaf abbaawummaa kan fudhatan yoo jiraatan hidhata uumuun ni dandahama. Kan walii tumsuun gaaffii hin qabne saboota koloneeffatamanii fi demokraatota addunyaati. Qabsoon bilisummaa mirga hiree ofii ofiin murteeffannaa sabicha beekamee, sagalee kennatuun waan murteeffatuun xumurama.
Walaba tahee of haa bulchu yk saboota biraan tokkummaa haa filatuu irba ooffalcha ummataa irrati kennuun mirkaneesa. Kan hanga sanaatt amanan adda ummachuu ni dandahu. Maqaan ABOs kan sagantaa saa hin geeddare birati hafutu akka. Barri of dhossuu hafee hundi ifa bahee jira. Qabsoon hunda irra akka humna saati gumaacha eega malee sanyii, saalaa fi bara dhalootaan nama hin faanfanu. Bu’aa ummataaf kan hojjetamu golgamuu hin qabu. Marii ummataa fi yaada qeeqaa jajjabeesuun keessaan laalummaa gaafata. Dhaaba malbulchaa warraaqaa irra sanatu eegama. Qayyabannoo akkaa keessaa fi alaan uumuun qabsoon Oromoo Oromummaan hidhate fi kutannoo fi dudhamaan kaayyoott ciche yeroo gabaabduu keessa Bilisummaa harkatt galfachuu ni danda’a.
Jaalbiyyooti kutatanii fi kaayyoo sabaaf dudhama qaban biyyaa saaniif utubaadha.
Qabsoon bilisummaa itt fufa ofiin buluun ni dhufa!
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Caamsaa 2011
Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo.
***Yaada, qeeqaa fi arbsoo barruu kiyya “Bilisummaa irra Facisaa”f karaa garagaraa kennamaniif deebiisa akka ta’uuf; kanneen kara fedheen qooda fudhattan hundi galata hin dhabina.


text:
Paartiin MEAD fi Semayawiin har’a waaree irratti ibsa gaazexeessotaaf kennaniin kan isaan irratti fuuleffatan dhimma biyyattii hedduu yaaddessaa jedhan irratti ture.
Akka ibsa barreeffamaan kennametti uummati Itiyoophiyaa yeroo ammaa gaafataa kan jiru jijjiirama sirnaa malee jijjiirama suphuu miti jedhan.
Kanaaf muummicha ministeeraa haarawaa filachuun hafuu qaba. Qooda kanaa biyya keessaa fi ala kan jiran paartilee mormituu waldoolii siivikii waluma gala dhimmi biyya kootii na dhiba kan jedhan lammiiwwan Itiyoophiyaa mara kan hirmaachise waltajjiin marii akka qophaa’u paartileen lamaan gaafataniiru.
Walatjjii marii kana irraas yaadi furmaataa kan maddu ta’uu amanu. Labsiin yeroo hatattamaa torban darbe labsames rakkoo jiruuf furmaata miti jechuu dhaan hatattamaan akka ka’u paartileen kun gaafataniiru. Itti gaafatamaan quunnamtii uummataa paartii Semaayawii obbo Abebe akaaluu ennaa dubbatan.
Gabaasa guutuu caqasaa


text:
Jecha Darbii{Password]
Jechi darbii Furtuu waan hundaati, Yoo jecha darbeii hin qabne #Eenyummeessaa(account) Facebook, Marsariitii adda addaa fi iddoo icciitii jiru kamiiyyuu jecha darbiitiin kan hidhameedha.
Jecha darbii keessan Akkamitti eeggachuu qabdu.???
Hayyootni koompuutaraa akka jedhanitti jechi darbii kamiiyyuu ni caba ykn hatama. Garuu Ogeessa dandeettii olaanaa qabu barbaada.
Haala salphatti akka isin jalaa eenyummeessaa keessan hin cabsine yoo barbaaddan #tartiiba armaan gadii hordofaa:
• Jecha Darbii yoo uumtanis ta’ee yoo jijjiirtan baay’ina isaa 8 gadi ta’uu hin qabu
• Jecha darbii keessan namni biraa tasuma arguus ta’ee beekuu hin qabu. Keessattuu yeroo nama giddutti bantan yoo saffisaan barreessuu hin dandeessan ta’e, namootni akka isin irraa siqan gaafachuu qabdu. icciitii cimaa waan ta’eef
• Jechi darbii makaa Qubee(A, b, c..), lakkoofsa(1,2,3…) fi mallattoolee addaa kanneen akka(!,@,#,$,%.^,.,&,*,fikkf) of keessaa qabaachuu qaba. fkn: Az0o!2324
• Jechi darbii isin fayyadamtan kan salphatti hin tilmaamane ta’uu qaba.Keessattuu ragaa odeeffannoo keessan ofkeessaa qabu osoo ofkeessaa qabaachuu baatee filatamaadha.
• Jecha darbii keessan yoo jijjiirtan eenyummeessaa keessan keessaa baatanii(ba’i ykn Logot) gootanii osoo jecha darbii haaraan seenuun filatamaadha. keessattuu Eenyummeessaa akka Facebook fa’a #LOGOUT ACTIVE Account jechuun iddoo hundaa akka cufamuuf eenyummeessaa keessaniif sodaa qabdan waan balleessuuf hedduu barbaachisaadha, fayyadamuun ni gorfama.
Walumaagalatti: Jechi darbii murteessaafi icciitii abbaan eenyummeessichaa qofti beekuu qabu waan ta’eef”:
- Jabaa ta’uu qaba.
- Namni biraa salphatti kan hin tilmaamne ta’uu qaba.
- Yoo xiqqaate baay’inni isaa dijiitii 8 ol ta’uu qaba.
- Ofii keessaniif salphatti kan yaadattan ta’uu qaba.
- Maqaa dhuunfaa ta’uu hin qabu
- Mallattoolee(!@#$%^…), Lakkoofsota(12345..) fi Qubeen(abcd…) walitti makuudhaan banachuu qabdu. Fkn Oromoict@pa$$word!
Jecha darbii erga hamma kana jennee booda, Yeroo ammaa Eenyummeessaan heddu waan jiruuf akkamitti osoo hin irraanfanne fayyadamuu dandeenya???
Fakeenyaaf ani Jecha darbii 32 qaba, 25 ni yaadadha, 7 irraanfadhee barbaadaan jira.
Haala salphaa ittiin eenymmeessaa keenya hedduuf fayyadamuu dandeeny keessaa
1) Maqaa walfakkaatuun jalqabuun, erga keessa achi seenne booda waan addaa itti dabaluu. fkn: osoo jecha darbee page OROMO ICT kana ilaaltanii oromoict@face1216 dhaa. Jechi darbii Page biroo immoo oromoict@faceL2L6 dha. ani kan yaadachuun na barbaachisu iddoo jalqabarratti 1(tokko) ture amma L dhaan bakka bu’uu qofa
2) Inni biraa Galmeeffatanii iddoo namni hin agarre kaawwachuudha. kun garuu hin gorfamu
3) Keessattuu Jecha darbii email dagachuu hin qabnu, waan hedduuf nu gargaara waan ta’eef.
HORAA BULAA
#OROMOICT [sgmb id=”1″]


text:
Posted: Amajjii/January 7, 2018 · Finfinne Tribune | Gadaa.com | Comments
Sirnii fi Qondaalonni Dararaa Geggeessan Hin Jijjiiraman Taanaan Manni Qorannaa Maa’ikelaawii Cufamuun Qofti Furmaata Hin Ta’u, Jedha Dargaggoon Dur Achitti Hidhame
Mootummaan Itiyoophiyaa, namoota siyaasaa hidhamanii jiran hiikuuf akka jiru fi mana hidhaa Maa’ikelaawii akka cufu ibsa kennuun isaa ni yaadatama. Bara 2006 mana-hidhaa Maa’ikelaawii qabamee mana hidhaa Maa’ikelaawii keessatti akka dararamaa ture ka dubbatu – dargaggoo Lammii Jireenyaa waa’ee ibsa mootummaa kanaa fi jireenya inni mana hidhaa keessatti dabarse irratti haasofsiisee jira. Manni hidhaa gara waggoota 27f lammiwwan Oromoo fi lammiwwan biyyattii ka birootiif iddoo dararaa fi gidiraa tahee jiraate cufamuun waan gaarii dha. Garuu, kan sana bakka buusamu manni dararaa ka biraan magaalaa Finfinnee, bulchiinsa Aqaaqii, Kondomiiniyeemii Galaan biratti ijaaramaa jira. Sirnii fi qondaalonni isaa dararaa geggeessan hin jijjiiraman taanaan, manni cufamuun faayidaa hin qabu, jedha. Dhaggeeffadhaa .
Gadaa.com delivers information on Oromia and the Horn of African region: top news stories and analyses, politics, and culture, arts & entertainment, and more.


text:
Magaalaa Kaaraachiitti, Paakistaan, hidhatoonni doqdoqqeen turan otobisii seenuudhaan dhukaasa bananii daandii Kaaraachii dhiigaan lolaasan. Rukuttaa kanaan hanga ammaatti namoonni 43 du’uun mirkanaayeera. Kan madaayan ammo 13, akka gabasni Reuters agarsiisutti.
Hidhattoonni 6 otobisii humnaan seenan dhiira, dhalaa, ijoolleefi manguddoo osoo addaan hinbaasne kan jumlaan haleellaa imaltoota irratti banan. Namoonni dhuman hundi kanniin amantaa Ismaa’iliyyaa (damee Shi’aa ) hordofaniidha.
Gareen hidhattootaa Jundullaah jedhamu itti gafatamummaa fudhateera. Gareen kuni Taalibaanii Paakistaaniitiin wolitti hidhata qaba jedhama. ‘Worri ajeefame hundi kanniin Ismaa’iliyyaati. Akka kaafiratti kan isaan ilaallu. Gara fundurattis Ismaa’ilii, Shi’aafi Kiristaana irratti tankaarfii nifudhanna,’ jechuun Ahmad Marwaat, dubbi himaan garee Jundullaah, Reuters itti bilbilaan hime.
Perezidaantiin Paakistaan, Nawaaz Shariif, ‘ummanni kuni ummata nagaafi kan biyya isaanii jaalataniidha. Tankaarfiin isaan irratti fudhatame tankaarfii qoqqoodamiinsa babal’isuuti,’ jechuun rukuttaa garee Ismaa’ilii irratti raawwatame balaaleffate.
Gareen Jundullaah haleellaa bara 2013 batasakaana Peshwaar irratti raawwatamee namoonni 80 itti dhumaniifis itti gaafatamummaa fudhatee ture.


text:
Koreen hoji raawwachiistuu dhaabbatichaa preezdaantichi akka taayitaa gadhiisan ni gaafata jedhameera.
Preezdaantiin Koongirasii Biyyoolessaa Afrikaa Siiriil Raamaafoosaan kaleessa ibsa laataniin dhimmi preezdaantichaa rakkoo ta’aa jira.
Preezdaant Zuumaan waggoota salgan taayitaarra turanitti malaammaltummaa hedduun maqaan isaanii ka’aa jira.
Torbee darbe Siiriil Raamaafoosaan preezdaant Zuumaa haasofsiisaniit turan.
Siiriil Raamaafoosaan amma preezdaantii paartichaa fi itti aanaa preezdaantii biyyattiisi.
Jaakoob Zuumaan dhiibbaan itti baay’achaa jiraatus taayitaa gadi lakkisuuf fedhii hin qabani.
Koreen hoji raawwachiistuu akka bu’u murteessinaan garuu aangoo gadhiisun isaanii waan hin oolle.
Maddi; BBC


text:
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Hayile-maariyaam Dessaalegn jijjiirama biyyattii keessatti taasisamaa jiru shaffisiisuuf jecha fedhii isaaniin taayitaa gad-lakkisuuf xalayaa galfachuu isaanii eega kaleessa beeksisanii booda, Itiyoophiyaatti Embaasiin Yunaayitid Isteets, ibsa of-eeggannaa nageenyaa baasee jira.
Tarkaanfiin siyaasaa kun gama nageenyaan dhgiibbaa inni Itiyoophiyaa keessatti fidu amma beekuudhaa baanne iyyuu, jijjiiramni siyaasaa guddaan kun dhimmoota nageenyaatti geessuu akka malu kan dubbate – ibsi Embaasichaa, tarkaanfii kana hordofee waan Itiyoophiyaa keessatti tahuuf jiru kan dhiheenyaan hordofaa jiru tahuu beeksise.
Yeroo ammaatti, hojjetaan Embaasichaa kamiyyuu, Finfinnee dhaa alatti imaluu isaa dura, Embaasicha irraa ehama argachuu qaba – jedha.
Kana malees, haala jiru, karaa safbaa-himaalee biyya keessaa akka hordofan, bakka namoonni itti walitti-qabaman irraa akka fagaatan, qajeelfamoota aangawoota naannoo akka hordofan kan akeekkachiise – Embaasichi, akka dhuunfaadhaan of-eegganaa shaakalanii fi qophiilee dabalee naannawwa isaanii hubannoon ilaalanis hubachiisee jira.
Haalli nageenyaa Itiyoophiyaa keessaa raaafamaa tahuu isaa fi otuu hin beekamiin kan hammaachuu malu tahuu akka hubatanis akeekkachiisee jira.


text:
Ajjeechaa Jimlaa Hammarreessatti Oromoo Irratti Raaw’ateef Wayyaaneen Waan Harka Isaa Ni Argata!
Ibsa Balaaleffannaa ABO
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Guyyaa kaleessaa (Fulbaana 15, 2017) ilmaan Oromoo 10,000 ol tahan humna “Liyyuu Poolisii” kan Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Somaaleetiin afaan qawweetiin sodaachifamanii qe’ee fi qabeenya ofii dhiisanii baqachuudhaan konkolaataa 80’n fe’amanii godaanuudhaan magaalaa Harar Kaampii
Hammarreessaa keessa qubsiifamuun dhagahame. Ilmaan Oromoo qophii fi akeekkachiisa tokko malee haala gaddisiisaa kanaan bultiin isaanii manca’ee baqa irra jirantu ganama har’aa (Fulbaana 16/2017) tajaajila nyaataa, bishaan dhugaatii fi qorciha mootummaa irraa yeroo gaafatanitti mootummaan naatoo dhala namummaa hin qabne kan Ummata Oromoo akka diina innikkaatti ilaalu rasaasa itti roobsuudhaan namoota 10 ol ajjeesee kan lakkoofsi isaanii hanga ammaatti addaan hin baafamin ammoo madeesse.
Ummata nagaa haala kanaan baqa irra jiruuf midhaanii fi bishaan, akkasumas qoricha, uffataa fi tajaajila jireenyaa birootiin dirmatamuufiin osoo barbaachisuu Faallaa kanaa kan mootummaa Wayyaaneetiin Ummata keenya irratti raaw’atame ajjeechaa jimlaa tahuu ABOn gaddaa fi aarii guddaadhaan ibsaa gochaan Wayyaanee kun dhala namaa hundaan kan balaaleffatamuu qabu tahuus hubachiisa.
Wayyaaneen bakka har’aan tana tarkaanfii suukanneessaa kana Ummata keenya irratti fudhate (Hammarreessatti) kanaan duras ilmaan Oromoo dhibbootaan lakkaawaman badii tokkoon maleetti hidhaatti guuree nyaata, dhugaatii fi wal’aansa fayyaa dhorkachuudhaan beelaa fi dhukkubaan hiraaranii akka dhuman taasisuun isaa yaadannoo dhihoo ti. Tarkaanfiin shanyi duguuginsaa dorgomaa hin qabne kan moootummaan Wayyaanee Ummata keenya irratti raaw’achaa turee fi jiru kanaan Ummatni keenya biyya ofii irratti akka bineensaatti ajjeefamuu fi itti roorrifamuun kan irraa dhaabbatu guyyaa sirna bittaa alagaa (gabrummaa) of irraa darbee, bilisummaa isaa gonfatee, mootummaa ofii dhaabbatee jalatti buluu danda’e qofa tahuu ABOn jabeessee amana.
Kana waan taheef, Caasaaleen ABO kan bakka hundaa, Waraanni Bilisummaa Oromoo kan Zooniilee hundaa, akkasumas, waliigalatti Ummatni keenya kan biyya keessaa fi alaa, karoora diinni keenya nu dhabamsiisuuf baafatee hojiitti hiikaa jiru kana tokkummaa fi gootummaa Oromummaatiin kaanee hongeessuu dhaan, mootummaa waggooota 26f Oromoo diina godhatee fixaa jiru kana of irraa kuffisuudhaan nageenyaa fi bilisummaa keenya dhugoomsinee jireenya keenya kan har’aa fi kan hegeree ilmaan keenyaatti iggitii haa goonu ! Ajjeechaa fi roorroo bifa hundaa Ummata keenya irratti raaw’achaa turee fi jiru hundaaf Wayyaaneen waan harka isaan guyyaan itti argatu fagoo hin tahu!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaa ti !
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo
Fulbaana 16, 2017


text:
OMN:Oduu Hawaasni Oromoo biyya Beeljiyeem magaalaa Biraseelsitti Waxabajjii 3 bara 2016 hiriira baldhaa geggeessuuf qophaayaa jiraachuun bekkamee jira. Qindeessaa hiriira kanaatii fi...
OMN:Oduu Caamsaa 11,2016 Qorataan mirga dhala namaa kan gaanfa Afrikatti Qorannoo geggeessan Filex Horne dhiheenna kana ibsa baasaniin, mootummaan Itiyoophiyaa mormii biyyattii...
OMN:Oduu Caamsaa 6,2016 Gabaasni dabalata akka armaan gaditti dhiyaata. Afrikaa bahaa irra baqattoota hedduu simachuun kan beekamtu keeniyaan baqattoota gara biyyitti dhufan//...


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu
Berhanu Hundee, Ebla 22, 2018
Kutaa Kudhatokkoffaa
Dhimma har’a qabadhee dhiyaadhetti osoo hin seenin dura, dubbistoota fi hordoftoota barruulee kiyyaatiif waan tokko ifa godhuun fedha. Mootummaa sirna Wayyaanee, kan Muummicha Ministeerotaa haaraa Dr Abiyi Ahmed tiin hogganamu, keessatti akka yaadamu fi hawwamutti jijjiiramni dhufuu hin danda’au yoon jedhu, dandeettii fi fedhii Dr Abiyyi gaafii keessa galchee tii miti. DhDUOs ta’ee Dr Abiyi ammaaf aangoo jijjiirama kana ittiin fidan hin qaban; wanti hunduu kan furtuu ta’ani fi caasaaleen mootummaa murteessaa ta’an harka Wayyaanotaa waan jiraniif, haala kana keessatti jijjiiramni tokko akka hawwamutti hin dhufu jechuufani. Ani akka dhuunfaatitti dhaabichas ta’ee namootarraa jibba hin qabu. Akka ilmaan Oromootitti hundaafuu jaalala walqixa ta’en qaba. Warra fedhii uummata Oromoo faallessaniin garuu nan morma.
Hiree ofii murteeffachuun uummattootaa kabajamuu fi hojjiidhaanis mul’achuu qaba
Akkuma beekamu mirgi hiree ofii murteeffachuu uummattootaa, sabootaa fi sab-lammootaa Heera biyyattii Itoophiyaa sana keessattillee keeyyata 39 keessatti lafa taa’ee jira. Seerri fi heerri Federaalaa hojiidhaan mul’achuullee baatan; waliigalteen irratti godhamee waraqaarra kaa’amanii jiru. Haa ta’u malee humnootni, keessumaayyuu warri sirna Federaalaatiin mormanii fi sirna durii sana deebisanii ijaaruu hawwan keeyyata 39 kanaan akka malee mormaa jiru. Mirgi hiree ofii ofiin/ofiif murteeffachuu uummattootaa waanuma seera Addnunyaa keessattillee irratti waliigalamee jiru waan ta’eef, inni kun addatti Itoophiyaaf qofaa hin uumamne. Kanaafuu, seera kana kabajuun mirga ilma namaa kabajuu dha. Mirgi ilma namaa immoo bakkee fedhettuu gaafii keessa galii hin qabu.
Jaarmayoota siyaasaa Oromoo kan ijaaramanii jiran yoo laalle, akka kaayyoo ykn mul’ata isaaniititti bakkee gurguddoo lamatti baasnee laaluu ni dandeenya. Isaanis:
- Itoophiyaa diimookraatofte keessatti gaafiin Oromoo deebii argachuu ni danda’a; kanaafuu biyyattiin tunis walfaanummaadhaan jiraachuu qabdi jedhani warra amananii fi kanaafis hojjetan; (Asirratti jecha “Walfaanummaa” jedhu boodan bal’inaan itti deebi’a)
- Lakkii impaayara Itoophiyaa keessatti sabootni fi sab-lammootni bifa koloniitiin qabamanii waan ta’eef; biyyattiin tunis sirna kanaan waan ijaaramteef, sirni kun diigamee, sabootnis walaba ta’uu qabu warra jedhan
Kaayyoo fi mul’atni akkasumas galiin qabsoo isaanii adda adda haa ta’u malee, akka anaaf galutti hundi isaaniituu fedhii uummata Oromootiif; mirga uummatichaas kabachiisuuf waan hojjatan natti fakkaata. Warri fedhii uummata Oromoo hin kabajne immoo, maqaa saba ykn uummata kanaa moggaafatanii ijaaramuu hin qaban. Maqaa saba kanaatiin uummata keenyas afaanfaajjessuun isaanirra hin jiru. Jaalatamus jibbamus, fudhatamus dhiisamus wanti fedhii uummata bal’aa Oromoo faallessu uummata kana keessatti hundee hin qabu. Fedhii uummata kanaa warri hin kabajne diinota uummatichaa ti. Kanaafuu, mul’ata adda addaas qabaatan fedhii uummatichaa eeguun; mirga hiree uummatichaas kabajuun dirqama Oromummaa ta’a.
Rakkoon mul’ata adda addaa uume kun, akkaataa seenaa fi gaafiin biyyoolessaa Oromoo itti hiikamu natti fakkaata. Kanarratti siriitti waan irratti waliigalame hin fakkaatu. Seenaan ijaarsa Itoophiyaas bifa adda addaatiin waan laalamu fi ibsamuuf, kaayyoo qabsoo kan waloo ta’e tokkorratti waliigaluun rakkisaa ta’e. Weerarri Minilik godhes karaa adda addaatiin ibsama; hiika adda addaatu kennamaafis. Haa ta’u malee, akkataan inni biyya tana qabatee fi ijaare yoo laalame, biyyattiin tun bifa koloniitiin ijaaramatee as geese. Olaantummaa saba tokkootu keessatti calaqqisaa as gahe. Kanaafuu, sirna kolonii kana diiguun barbaachisaa ta’a. Akkuma Addunyaa keessatti mul’ate, sirna kolonii diiguu jechuun biyya walaba taate fi mootummaa birmadummaa ijaarrachuu jechuu dha.
Haala Itoophiyaa keessatti garuu bakkee waliigalteen hin jirree fi gaafiileen sabootaas karaalee adda addaatiin hiikamaa jiran kana keessatti, murtiin xumuraa kan uummataa ta’uun dirqama ta’a; mirgi fi fedhiin uummatichaas eegamuu qaba. Gabaabumatti, waan barbaadu, akkamitti akka jiraachuu fedhu; eenyu wajjin jiraachuu akka fedhu uummatni bal’aan Oromoo murteessuu qaba jechuu dha. Warri kanaan morman ykn murtii kana dura dhaabbachuu fedhan warra fedhii uummata knaa hin kabajne waan ta’aniif isaan kun diinota uummatichaa ti. Walumaagalatti, mirga hiree murteeffannaa uummata Oromoo eegsisuun dirqama jaarmayaa Oromoo hundaa ti. Kana ykn sana siif wayya jedhanii uummata barsiisuun ykn iiti himuun garuu mirga jaarmayootaa ti. Mirgi hundaatuu eegamuu qaba jechuu dha.
Rakkoolee siyaasaa Itoophiyaa hidda baasanii as gahan kana furuuf akka yaadaatitti (theoretically) filannoolee (options) saditu jiru. Isaanis:
- Federeeshinii Dhugaa kan naannolee amma jiranirratti hundaa’e (WALFAANUMMAA)
- Walabummaa Sabaoota Itoophiyaa (GARGARBAHINSA)
- Tokkummaa Saboota walaboomanii (GAMTAA SABOOTAA)
Akkuman armaan olitti ibsuu yaale, filannoolee kana keessaa kan isaaf ta’u kan filatu uummata bal’aa ta’uu qaba.
A) Federeeshinii dhugaa kan naannolee amma jiranirratti hundaa’e (WALFAANUMMAA)
Jaaramayootni Oromoo karaa itti amananiin hojjechuun ykn qabsaa’uun mirga isaanii ta’ee; uummata kanas amansiisanii kaayyoo fi galii isaanii duuba hiriirsuunis akkasuma mirga fi jabeenya isaanii ta’ee; garuu akka barbaachisummaa xiqqaa tokkotitti (as a minimum requirement), sirni amma jiru kun yookaan hundeedhaan buqqa’ee fi diigamee yookaan immoo akka fedhii uummataatti, gaafiilee uummataatiif guutumaa guututti deebii kennuu akka danda’utti kan haaromsamu yoo ta’e, kun akka filannoo tokkootti laalamuu ni danda’a. Haal-dureen filannoo kanaa garuu gaafii uummata Oromoo isa bu’uraatiif deebii guutuu kennuu qaba. Yoo kun hin taane, qabsoon ittifufa. Biyyattii Itoophiyaa jedhamtu tanas, seenaan ishii akkuma jirutti ta’ee, garuu akka daangaa ishiitti jiraachisuu warri barbaadan filannoo kana fudhachuun dirqama ta’a.
B) Walabummaa Sabaoota Itoophiyaa (GARGARBAHINSA)
Xinnaatee yoo xinnaate filannoo inni duraa akka barbaadamutti milkiidhaan yoo xumuramuu baate, qabsoon sabootaas keessumaayuu kan Oromoo ittifufuun dirqama ta’a. Qabsichi immoo haala kanaan yoo ittifufe, galiin xumuraa walabummaa Oromiyaa ykn/fi mootummaa birmadummaa Oromoo mirkaneessuu ta’a jechuu dha. Filannoo inni lammataa kun saboota fi sab-lammoota biyyattii hunaafuu akka fedhii isaaniititti galii isaa kan gahu ta’a. Kaayyoo fi qabiyyeen barreeffamoota kiyyaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) waan laallatuuf kan saboota biroorratti yaada kennuu hin fedhu. Haa ta’u malee filannoon kun akka yaadaatitti hundaafuu ni ta’a jedheen yaada.
C) Tokkummaa Saboota walaboomanii (GAMTAA SABOOTAA)
Dubbiin tun akka makmaaksa Habashootaa “የሚለበስ የላት፣ መከናነብ አማራት” “Waan ofirra buustu hin qabduu, kan ittiin ofmartu hawwiti” jedhamu hin ta’in malee, kunis akka yaadatitti; hojiirra ooluun isaa baay’ee rakkisaa ta’uullee, akka filannoo tokkootitti laalamuu ni danda’a. Filannoon kun dhugumatti baay’ee fagoo kan ta’ee fi mirkanaa’uun isaas gaafii guddaa ta’ullee, nagaa fii tasgabbii akkasumas guddina fi dagaagina naannoo Gaafa Aafrikaa tiif filannoo gaarii dha jedheen yaada. Achi gahuun garuu , laga namatti aanu osoo hin ce’in laga achi aanu tokko ce’uu yaaduu akka ta’e naaf gala. Akka filannoo tokkootitti yaada dhiyeessuun hammeenya waan qabus natti hin fakkaatu; dubbiis oo’isuu miti.
Haa ta’u malee, haala Itoophiyaa keessatti bifa saboota fi sab-lammoota biyyattii sanaa yoo laalle, gamtaan akkanaa kun ijaaramuun isaa gaafiilee baay’ee kaasa. Gamtaa saboota walabaa ijaaruu dura sabootni sun mataa mataatti (kophaa kophaatti) walaba ta’anii mootummaa birmadummaa isaanii ijaarrachuu qabu (akka filannoo lammataa armaan olii jechuu dha). Sana booda akka gamtaa biyyoota Aafrikaa ykn gamtaa biyyoota Auroopaa, walitti deebi’anii ijaaramuu jechuu dha. Filannoon kun warra Itoophiyaa akka teessoo lafaatitti takka taatee jiraattu arguu barbaadaniifillee filannoo biraa ta’a. Yoo kuni hin taane biyyattiin sun filannoo lammaffaa keessatti addaan bittinooftee hafuu waan dandeessuuf jechuu dha.
Sabootni akka Oromoo, Amaaraa, Somaalee, Afaar, Tigraay, Beenishaangul, Sidaamaa, Gaambeellaa fi kan kana fakkaatan, kan daangaa murtaa’aa ta’e qabaniif rakkoo hin fidu. Rakkoo kan fidu garuu sab-lammooto xixiqqoo warra kibbaa kan daangaa ifa ta’e tokko hin qabneef baay’ee rakkisa ta’a; yoo naannoleen amma jiran kun walaba ta’anii; erga mootummaa birmadummaa isaanii ijaarratan booda walitti deebi’anii gamtaa uuman malee jechuu kooti. Egaa kan ta’es ta’u filannoon kamiiyyuu hojiidhaan mul’atee argamus dhiisus, murtiin xumuraa kan uummata bal’aa ti. Furmaata xumuraa (lasting solution) fiduu kan danda’u hiree murteeffannaan uummatootaa yoo mirkanaa’e qofaa dha. Kana mirkaneessuun immoo dirqama hundaa ta’uu qaba.
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
10. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kurnaffaa
9. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saglaffaa
8. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saddeettaffaa
7. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa