text:
Thomas Takias 2 sababa teessee ilaaltuuf namoonni gurguddoo sitti fakkaatu. Jecha warra Ingilizii 3 Ifa arguuf dukkana halkanii dabarsuun dirqama. Maaksim Troobey 5 Cabbii caalaa yoo addaatteyyuu, urjii caalaa yoo qulloofteyyuu ceephoo jalaa bahuu hin dandeessu. William shekispir 6 Addunyaa kana jechi ibsu hin jiru.
Jecha warra Morookoo 7 Nama carraa qabu galaanatti yoo darbatteyyuu qurxummii afaanitti qabatee baha. Jecha warra Arabaa 8 Namni suuta deemu dafee bakka yaade gaha. Jecha warra Ingilizii 10 Namni waan hundumaa hawwu nama guddaadha. Maataammaa Gaandii 12 Nama tokko dogoggorasaarraa deebisuun hojii guddaadha. Abirahaan Liinkan 13 Namoonni hammuma gammachuuf of qopheessan gammadu. Abirahaam Liinkan 14 Namoota biroodhaaf hin yaadnu yoo taane,waanta namaaf gochuufii dandeenyu yoo dhiifne burqaa gammachuu tokko Akka gogsine beekuu qabna.
Rey Liiman Wiilber 15 Gammachuu fi shittoon walfakkaatu. Osuu namootaaf biifanii ofiis urgeeffatu.
Heenriik Ibsan 17 Namoonni hedduun abdii fuula duraa qaban abjootanii yeroo gammachuu abdiidhaan eeggatu. Toomaas Diiriyes 19 Waanti nuti sodaachuu qabnu sodaa qaofadha. Namni akkasii madaala jireenyasaatii ni eega. Konfiishiyees 22 Sodaa kee of keessa dhokfadhu. Robert Luis Stevens 23 Sammuun keenya qaamota keenyatti amanuu dhiisuuf aangoo qaba. Andire Morwa 24 Namni namoota injifatu nama cimaadha.
Namni ofiisaa injifatummoo nama hundumaa caala. Laawoo 8ffaa 25 Dadhabinni jireenya keessatti nama quunnamu tokko qofa. Innis waan beekuu qaban beekuu dhabuudha.Qondaalli dhaaba siyaasaa Zanu-PF yaadni Mugaabee aangoo irraa buusuf qophaa'e gaafa Kibxataa paarlaamaatti dhiyaata.
Adeemsi isaas guyyoota lama caalaa hin fudhatu jedhaniiru. Yaada dhiyaate keessaa bulchaan biyyatti umurii 93 Mugaabeen haadha warraa isaanii Girees ''heera akka cabsitu'' eeyyamaniiru kan jedhu keessa jira.
Hoggantoonni waraanaa yeroo darbe gidduu seenan akka jedhanitti Mugaabeen pirezidantii itti-aanaa duraanii ari'aman waliin wal arguuf jedhu. Emersoon Minaangagwaan Mugaabeetin erga aangoo irraa kaafamani booda gara biyya alaa bahani ture. Namni hedduun haadha warraa isaaniif karaa tolfachuuf Mugaabeen kana godhani jedhaniiru. Egaa ergasiiti waraanni dhimma kana gidduu seenuun Mugaabe hidhaa mana keessaatti dhorkani kan hambisan.
Gaafa Dilbataa, dhiibbaan itti heddummatus Mugaabeen yaa'ii walii galaa dhaaba siyaasaa isaanii torban sadii booda akka walitti qaban ibsa tamsaasa televijinii kallattiin darbeen dubbatani nama hedduu ajaa'ibsiisaniiru.
Adeemsi himannaa sa'aatiin 24 Mugaabeen akka aangoo gad-lakkisuuf isaanii kenname darbe booda eegaluuf jedha. Walgahii dhaaba siyaasaa booda gaafa Wiixataa miseensi paarlaamaa Powuul Mangwaanaa yeroo dubbatan, pirezidantichi: ''Rincicaa namaati.
Sagalee ummataa dhagahuu danda'a ture garuu dide. Himannaan yeroo baay'ee Zimbaabweetti hin mudatu, yoo ''naamusa badaa ta'e,'' ''heera yoo dabse'' ykn ''kabajuu, deeggaruu ykn kabachiisuu yoo dhabe akkasumas ''dadhabinaan''. Ishiin garuu hojjetoota mootummaa arrabsiti, pirezidantii itti-aanaa sagantaa ummanni walitti qabametti arrabsiti.
Waraana illee gadi qabde ilaalti,'' dhimmoota kanaan himataman jedhaniiru obbo Mangwaanaan. Adeemsi isaa - ogeessonni dheerachuu danda'a jedhanis- akka saffisuu gochuun gaafa Roobii xumuramu danda'a, ''sababni isaas dhimmoonni itti himataman ifa waan ta'anif''. Manneen maree Zimbaabwee lamaan - gumii biyyaalessaa fi seeneetii- keessatti sagaleen erga kenname booda himannaan eegalama. Sagalee caalmaa yoo argate, koreen mana maree lamaanirraa hundaa'e pirezidantii aangoo irraa buusuuf qorata.
Paartiin mormituu karaa kanaan fayyadame Mugaabee aangoorraa buusuuf kanaan dura yaaluus hin taane. Amma garuu, Mugaabeen deeggarsa dhaaba siyaasaa isaanii waan dhabaniif harka lama sadaffaa argachuun dada'ama. Yeroo Minaangagwaan waajjira gad-lakkisan deeggaraa Girees Mugaabee ta'un kan beekaman Felekelaa Mifookoo pirezidantii itti-aanaa ta'aniiru. Kunis teessuma pirezidantii koruu danda'u jechuudha.
Hoggantoonni waraanaa garuu Mugaabee fi pirezidantii itti-aanaa duraanii gidduutti mariin erga taasifame booda ummanni ''waan irra gahame baruu danda'a'' jedhaniiru. Oduu Itoophiyaa Viidiyoo Jajjaboo. Waa'ee Zimbaabwee waan haaraa: Paarlaamaan Mugaabee himachuu danda'a 21 Sadaasa Mugaabeen aangootti cichan Waa'ee waldhabdee Zimbaabwee wantoota shan Emersoon Minaangagwaan Mugaabeetin erga aangoo irraa kaafamani booda gara biyya alaa bahani ture.
Waraanni akka jedhetti Mugaabee waliin waan fuulduraaf ta'u malu karoorsaniiru. Mata dureewwan walitti dhiyaatan Siyaasa Afriikaa Zimbaabwee. Jalqabatti deebi'i.
Odeessa kana irratti dabalata.Account Options Sign in. Top charts. New releases. Add to Wishlist. Jechoota Hayyoota Jechoota Hayyoota Oromoo fi kan biyyaa ala You can share your favorite on Facebook, Twitter, WhatsApp, Viber and other social media sites with your friends and followers.
With the easy navigation of this app, you can navigate copy and share with your loved ones. Once downloaded it works Offline. Please rate our app in the Google Play store. Reviews Review Policy.
View details. Flag as inappropriate. Visit website. See more. Ibsaa Jireenyaa Jireenya Badhaatu. Ibsaa Jireenyaa is Life's Light which aims to show humanity the way to happiness.
Holy Bible in Afaan Oromo. Orotech free app. Oromo Bible - Macaafa Qulqulluu. Robsan Mako. Multi functional and user friendly Afan Oromo Bible app for your Android device.
Learn Afaan Oromo. Bantyder Bahiru. Learn Afaan Oromo Easy. Gursha : Ethiopian Recipes App. Nati Gossaye. An app for learning how to cook Ethiopian food and find restaurants to eat at.Here we provide Jechoota Hayyoota Addunyaa 1. Jechoota Hayyoota Addunyaa app is listed in Entertainment category of app store. This is newest and latest version of Jechoota Hayyoota Addunyaa gulelesoft. It's easy to download and install to your mobile phone. Download the app using your favorite browser and click on install to install the app, do not forget allow app installation from unknown sources.
We provide direct download link with hight speed download. Please be aware that we only share the original, free and pure apk installer for Jechoota Hayyoota Addunyaa 1. If any apk download infringes your copyright, please contact us. All version this app apk available with us: 1. You could also download apk of Jechoota Hayyoota Addunyaa and run it using popular android emulators. Jechoota Hayyoota Addunyaa 1. Download APK 8. All Version Jechoota Hayyoota Addunyaa 1. Aplikasi SiMontok Ne Money Cube - PayPal Likes and Followers Aplikasi SiMontk.
Simontox Apps New in Category. Opera Copiilor. PlayCine V3.Thomas Takias 2 sababa teessee ilaaltuuf namoonni gurguddoo sitti fakkaatu. Jecha warra Ingilizii 3 Ifa arguuf dukkana halkanii dabarsuun dirqama. Maaksim Troobey 5 Cabbii caalaa yoo addaatteyyuu, urjii caalaa yoo qulloofteyyuu ceephoo jalaa bahuu hin dandeessu.
William shekispir 6 Addunyaa kana jechi ibsu hin jiru. Jecha warra Morookoo 7 Nama carraa qabu galaanatti yoo darbatteyyuu qurxummii afaanitti qabatee baha.
Jecha warra Arabaa 8 Namni suuta deemu dafee bakka yaade gaha. Jecha warra Ingilizii 10 Namni waan hundumaa hawwu nama guddaadha.
Maataammaa Gaandii 12 Nama tokko dogoggorasaarraa deebisuun hojii guddaadha. Abirahaan Liinkan 13 Namoonni hammuma gammachuuf of qopheessan gammadu. Abirahaam Liinkan 14 Namoota biroodhaaf hin yaadnu yoo taane,waanta namaaf gochuufii dandeenyu yoo dhiifne burqaa gammachuu tokko Akka gogsine beekuu qabna.
Rey Liiman Wiilber 15 Gammachuu fi shittoon walfakkaatu. Osuu namootaaf biifanii ofiis urgeeffatu. Heenriik Ibsan 17 Namoonni hedduun abdii fuula duraa qaban abjootanii yeroo gammachuu abdiidhaan eeggatu. Toomaas Diiriyes 19 Waanti nuti sodaachuu qabnu sodaa qaofadha. Namni akkasii madaala jireenyasaatii ni eega.
Konfiishiyees 22 Sodaa kee of keessa dhokfadhu. Robert Luis Stevens 23 Sammuun keenya qaamota keenyatti amanuu dhiisuuf aangoo qaba. Andire Morwa 24 Namni namoota injifatu nama cimaadha. Namni ofiisaa injifatummoo nama hundumaa caala. Laawoo 8ffaa 25 Dadhabinni jireenya keessatti nama quunnamu tokko qofa. Innis waan beekuu qaban beekuu dhabuudha. Kanan Frederik Furar 26 Miirri injifannoo kan madaalamu injifachuu qofaan osuu hin taane,yommuu kufanis tattaaffii gochuudhaan ni madaalama.
Antuwan Tekov 32 Karaan ittiin gammachuu argatan tokkicha. Innis muddamaa fi sodaa human keenyaa olitti nutti dhufan jalaa miliquudha. Monten 33 Namni tokko amaloota sadii 3 qaba. Alfans Kar 34 Namni hiriyaa isaatiif gammachuu hin yaadne rakkinaaf saaxilamaadha. Namni akkasii ofiisaa qofa osoo hin taane,namoota biroos ni madeessa. Kufaatiin namaas eenyummaa akkasii irraa dhufa. Abraham Liinkan 36 Otuu of hin gargaariin eenyumaaniyyuu gargaaruu hin dandeessu.
Hirik Litas 38 Balaa namatti dhufe injifachuuf tarkaanfiin jalqabaa waanta raawwate galataan fudhachuudha. William James 39 Jireenyi Kenya waanta yaadni keenya uumudha. Milten 41 Amma rakkinni si rakkisutti ati hin rakkatiin. Jecha Ameerikaanotaa 42 Jireenya keessatti waanti nuti akka karooraatti qabannu waanta lamatu jira.Ashamaa harka fuune jaalatamtoota, kabajamtoota ilmaan oromoo?
Nagayni badhaadha? Alaa manni, aalii ollaan fayyaadha? Baraa bariin, daagaa argaadni nagayaa? Mee arraan tana jechoota hayyootni oromoo dubbatan isiniif dhiheessinaa nu hordofaa.
Jechoota Hayyoota Oromoo 2.0 APK
Seenaan waan lubbuu qabaati, yoo gowwatti himan waan lubbuu dhabaati. Gudeedni kormaa waan lubbuu qabaati, masheenatti goreen waan lubbuu dhabaati.
Bilaaluu gurguddoo keessa deemteeti, cirracha tokko kan kophee keessa seene dadhabde. Rooba guddaa keessa deemteeti, dhimmuu mana takka obsite. Qoree dhoqqee keessaa si haa baraaru. Itillee dhabi.
Dhugaa dhabi. Maddi:- Manguddoo oromoo irraa. Like Like. Anis Maammila kheessan haareya tahuu khiyyaan tanduraa ofittiin gammade. Itti aansuudhan hanga arraa turuu kiyyarraa ofittiin gadde.
Sii ichi ammoo hirmaannaa tiyya bilaashitti lafatti xab hin godhu bakka ittigodhu malee. Ittiin fufa. Fayya dayaa. Like Liked by 1 person. Rabbi isin bira haa jiraatuu isin nuuf jabaadhaa Nullee isinuu qabnaa boruuf isin abdanna jabaadha!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Rabbi fayyaa siif haa kennu qalamni kee haa morgue Kaayyoo kee rabbi galmaan siif haa gahu. Like Liked by 2 people. You are commenting using your WordPress. You are commenting using your Google account. You are commenting using your Twitter account.
You are commenting using your Facebook account. Notify me of new comments via email. Notify me of new posts via email. Caayaa Saphaloo. Skip to content. Seensa Seenaa Galma Guddaa Walaloo. Qeebaa ykn komii yoo qabaattan teessoo armaan gadii kanaan nu qunnamaa. Email:- ak gmail.
Rate this:. Share this: Twitter Facebook.We provide Jechoota Hayyoota Oromoo 2. Jechoota Hayyoota Oromoo is a free Entertainment app. It's easy to download and install to your mobile phone.
Jechoota Hayyoota Addunyaa 1.1.1 APK
Please be aware that ApkPlz only share the original and free pure apk installer for Jechoota Hayyoota Oromoo 2. The average rating is 4. If you want to know more about Jechoota Hayyoota Oromoo then you may visit OromNet Software and Application Development support center for more information. If any apk download infringes your copyright, please contact us.
Jechoota Hayyoota Jechoota Hayyoota Oromoo fi kan biyyaa ala You can share your favorite on Facebook, Twitter, WhatsApp, Viber and other social media sites with your friends and followers.Jechoota hayyootaa ergaa guddaa qabu kana dhageeffadhu! Video kana like godhi!
With the easy navigation of this app, you can navigate copy and share with your loved ones. Once downloaded it works Offline. Please rate our app in the Google Play store. Jechoota Hayyoota Oromoo 2. Download APK 3. All Version Jechoota Hayyoota Oromoo 2. PS4 Remote Play. Plotagon Story. Free Gift Code gener Whats Tracker. TikFollowers : Free New in Category.


c: text/html

text:
Gorsa_Gaarii!!
Maatin tokko akkata itti ijoollen isaanii, Wanta jaalatani fi Wanta jibban ittin ibsatan sirritti addan baasani beekun gaariidha! Jireenyi qormaata ulfaataadha.
Namoonni hedduun jireenyi
qormaata garagaraa qabaachuu
beekuu dhaburraa mala jireenya
namoota biroo jiraachuuf osoo
yaalan kufu.
:::::::::::::::::::::
Akkatan itti ijoollen ofii wanta jaalatan takka ittin ibsatan garagar: Garin ijoollee wanta jaalatan akka nama wanta san hin jaalannetti, fallaa wanta sani deemun ykn arrabsuudha, qeequdhan ibsatu.
Garin immoo wanta jaalatan sana farsuudhan, sodaa malee ibsachudhan ibsatu.
Garin immoo wanta jaalatan sana yoo namoota birotti (hiriyyaa isaanitti) wa’ee nama jaalatan sana itti odeessani, Namoonni isaan itti odseessan malee hin jaalatan, jaalalli amala namoota akkana yeroo bayyee bala irra ba’aa.
Garin immoo wanta jaalatan dhokfachuudhan jaalatu, yoo namoonni ykn maatiin isaani irratti beekan akka nama wanta sana hin jaalanneetti of fakkeessu, kuni gaarii tahe garu Sammuun bilchaachu gaafata.
Garin immoo Maatii isaatti himachuu jaalata, akka maatin isaa wajjin jaalatuf, inni kuni Bilchina Sammuu gaafata akkuma Jaalala nama sana jaalatan Maatii ofiitti himatanitti Yoo Namni isaan jaalatan sanii wajjin walitti mufatanis, Jibba isaa ykn aara yeroo san walitti bu’insa umaame san irra dhabbatani Midhaa fi icciti walitti bu’insa isaani gocha sirritifi gocha sobaa wal keessa godhuudhan Maatii isaanitti himachu barbaadu.
Inni kuni Hayyuumma Maatii isaani irratti hunda’aa,
Yoo maatin isaani Hayyuumma fi Beekkumsa ittin ijoolleen isaani wanta Jaalatanifi wanta jibban akkata isaan itti himatan hin beekne, Jireenyi ijoollee isaani kuni haala salphaadhan balaa irra bu’uu danda’aa.
Maatin garin wanta ijoolleen isaani himatan malee wanta bira hunda soba itti fakkatti, kuni waanuma arga jirruudha.
Kanafuu Wantoota kana sirritti addan baasun Murteessa qofa osoo hin taane Barbachiisadha, Jireenya ijoollee keenyatif yaadna taanan Amaloota kana gadi fageenyan hubachun Murteessadha.
Yeroo tokko tokko Wanta gaarii hojjachuuf yeroo tokko
tokko gammachuu fi fedhii kee
aarsaa gochuu qabda, wanti
si gammachiisu hundi sirrii ta’uu
dhabuu danda’a waan ta’eef.
Jireenya kee keessatti wantoonni
yaraan yoo uumamanis kitaabicha
hincufin, fuulasaa banii boqonnaa
haarawa jalqabi.
Namni haqaatiis beekkamaadha
Namni dharaatiis beekkamadha
Kan nama rakkaa jiru ammoo nama Yeroo ilaaltu nama gaarii keessi isaa immoo summii baadhatee deemu,
Weyta haasawu arraba nama dhugaa dubbatuutiin haasawa isaa bareecha, immoo keessi isaa hamtuun inni baadhatee deemu silaa gaara gubbaa kaayani gaarri addaan dhoohee faca’a
RABBIIN keessaa fi gubbaa keenya nuhaa bareechu.
Itti…..fufaa….?
Yaadanii Abdii Amin

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dhuma torban darbee naannoo Buraayyuutti hookkara uumameen kan ka’e lubbuun namootaa darbuu fi hedduun madaa’uu kanneen biroon immoo manaa fi qe’ee isaanii irraa godaanuun ibsamaa jira.
Angawaan bulchiinsa nageenyaa magaalaa Burraayyuu Komishinar Solomoon Taaddasaa, "rakkoon Buraayyuu keessatti uumame Qeerroo wajjin wal hin qabatu," jedhu.
Gama kaaniin manneen daldalaa Finfinnee keessa jiran irratti midhaan dhaqqabaa akka jiru ibsamaa jira.
Komishinni polisii Federaalaa gama isaan ibsa kenneen ABO fi Arbanyiich Ginboot torba fakkeessuun garee midhaa dhaqqabsisaa jiruutu jira waan ta’eef Qeerroo waliin wal hin argu jedha.
Gabaasa Guutuu Caqasaa.


text:
BY Bosona Oromiyaa
Duraan dursee Gootota Amboo Handhuura oromiyaa Ilmaan Jeneraal taaddasaa Birruu , Ilmaan Hagarii Tulluu itti aansuun
Gootota Madda walaabuu Handhuura gootowwanii ilmaan Sulxaan nuuhoo ilmaan Haaji Aadam saaddoo Ilmaan Jeneraal waaqoo guutuu SHanyii goototaa
Ergasiis Gotota Harargee Sammuu oromiyaa ilmaan Elemoo Qilxuu , Ilmaan Jaarraa Aabbaa gadaa fi kanneen hafanis guutuu oromiyaa walii galaa keessaa kanneen maqaa isaanii dhawee keessa bahuu hin dandeenye hundaaf Rabbiin haa Araaramuuf . Haawwota , abbootaa fi obboleewwan kanneen irraa wareegaman cufaa rabbiin nu haa jajjabeessu waliin . akkanuma biraan dhiiga isaanii dhiiga walabummaa fi bilisummaa magarsu Rabbiin haa godhu . Oromoon yoo dhiiga isaanii kana lafatti dhiiftan Rabbummaanuu isan hin dhiisu akkanuma biraan milkaawunuu shakkii keessa kan nu galchuudha .
Tokkummaa Oromoodhaa Carraa kanaan akka argamu keessaa fi Alaan oromoon hundinuu itti gaafatama Sabummaa fi Biyyummaa isarra jiru bahatuuf dursa uf qopheessuudha . kanatti Aansuun Dirqama ( Itti gaafatamni ) yeroo ammaa oromorraa barbaachisu akka armaan gadii kanatti kaasuu barbaada .
Falmaa deemsifamaa jiru kana daran milkeessuuf Oromoonni Biyya keessaa fi Alaa dabalatee Barattoonni Yunivaristiilee cuftuu qabxiilee armaan gadii qalbifachuun barbaachisaadha.
1 . Barattoonni oromoodhaa karaa nagaatiin mirga abbaa biyyummaadhaa falmachuuf ka’e waan isaan barbaachisu cufaan cina dhaabbatuudha . FKN
Malaa fi tarsiimoo kaahuudhaaf
Diinagdeen Cina dhaabbatuudha
Sagalee isaanuu kana adunyaa dhageessisuudha
Gootowwan isaanirraa wareegaman suuraan isaanii fi maqaan isaanii guutuun qabamee gaafa oromiyaan walabamteef galma guddicha seenaa biyyaa keessa kaawamuudha
Maatii isaaniif tajaajilli gahaan kennamuudha
Meeshaalee hammayyaa isaaniif barbaachisu kan warabbilee suuraawwanii fi telefoona isaaniif qopheessuudha
Barattoota madaawwan jala bu’uudhaan hordofuun yaala gahaa akka argatan taasifamuu qaban fi kkf hatattamaan guuttamuufiin dirqama lammii oromoo cufa keenyaati .
2 . Roorroo Gabroon fataan Abbaa Irree ilmaan oromoodhaa amma jiran cunqursuu , Hidhuu Ajeesuun gochaa suukaneessaa irraan gahaa jiruu fi Godaansisaa jiru bira darbee dhala dhufuullee akka duguuginsa sanyii isa muudatu kaate kana UUUUUUUUUU Jennee Gurra Lamaan qabannee adunyatti iyyuudhaan barsiisuu fi dhageessisuudha .
Jaarmayoota dhala ilma namaatiif mormatu hunda akkasuma Miidiyaalee adunyaa hunda dhageessisuufuu isaan dhaqqabsiisuudha .
3 . DHaabilee Oromoodhaa kan siyaasaa maqaa oromootiin biyya keessaa fi alaa jiranis Gamtaan ka’anii jaarmaya cimaa Dibilomaasii tokko ummatanii oromoo oromoo argamsiisanii akka qaama beekkamaa tokkotti dhimma oromoo fi oromiyaa mootummoota adunyaa biratti beeksisuu fi gargaarsas irraa barbaaduudha . Kana males Yakka cubbuudhaa gabroonfataan Wayyaanee oromoo irratti raawwataa jiru guutuu isaa Dokmantii Itti godhuun Ragaalee wajjiin Gara mana murtii Adunyaaf dhiheessuu qabu .
4 . DHaabileen siyaasaa oromoo kamiiyyuu kan maqaa oromootiin sosso’aa jiran cufaaf DHaamsa Irra maayii ykn isa dhumaadhaa ijoo Hawaasni fi barattoonni oromoo biyya keessa fi biyya alaa jiran yeroo ammaa kana isinirraa eegaa jiran Yoo dhuguma oromoo taatanii oromoo fi oromiyaaf dhaabbattan taate ykn Oromoo fi oromiyaa bilisoomsuuf tattaafatan tahe akkasuma wal dhabiin keessanis yoo ilaalcha siyaasaa taate Har’a oromoon keessa fi alaan jirus isin madaalaa jira . kanaafuu qabxiileen atattamatti isinirraa barbaachisu akka fkn kana fakkaata
A , Wal dhaba siyaasaa isin jidduu jiru dagattanii Harka wal keessa kaawachuu fi diinarratti waliin fuulleffachuudha .
B , Barattoota oromoodhaa kan har’a gaafii abbaa biyyummaatiif karaa nagaatiin gaafatanii lubbuu isaanii qaqqaalii itti dhabaa jiran kana duugda duubaan gurmaa’uun isaan faana hiriiruu qabdan .
C , DHaabbileen kun wanti beekuu qaban fashala inni waggaa dheeraa isaan jiddutti kaka’aa tureef jecha akkasuma fashalli isaanii Bilisummaa fi walabummaa oromoodhaa bira dabarsaa turetu har’as har’as ijoolleen ykn ilmaan isaanii lafaa dhufan Gaafima kaleessa ummanni oromoo gaafataa ture san deebisanii Bifa haarawaan gaafachaa jiran jechuu beekuu qabu .
D , Sabboontotaa fi Gootowwan dhugaadhaa kan OPDO Keessa jiranii fi biyya alaa jiran cuftuu Har’a boodaan ERGAMTUU Namaa ykn Tajaajiltuu Abbaa irree tahuun isaanirraa hafee gara abbaa biyyummaatti tarkaanfachuun akkasuma gaafiin barattoonni oromoo amma kaasan kun carraa keessan kan irraa boodaa tahuu beektanii irraa fayyadamuun barattootaa fi hawaasa oromoo fayyaduun dirqama keessan kan maayiiti .
E , Hawaasni oromoodhaa Qotee bulas tahee Daldaltoota , akkanuma Dalagdoota muutummas tahee Baqattoonni oromoodhaa Akka kijiba gabroonfataa abbaa irreetiin dagamtanii ykn sossobamtanii sammuun keessan isin hin jeeqamnee fi isa wajjiin hin burjaajofne marxifattanii ilmaanii fi obboleewwan keessan wajjiin gara qabsoo yoo ol kaatan qofa carraa qabdus akkasuma dhaamsa isiniifis keenya .
5 . Yaadachiisaa fi Ergaa Barattoota oromoo Yunivaristiilee cufarraa Hawaasni oromoo biyya keessaa fi biyya alaa jiran isaanirraa eegaa jiran akkasuma isaan yaadachiisanii fi isaanirraayis eeggamu akka fkn kaafna
A . Yaadaa fi Gumaacha Sooreyyii Dura deemtotaa ykn Xiinxallootaa fi Hayyoonni isiniif kennanitti dhimma bahuu .
B . 1) Mormii nagaa ( nonviolent resistance) godhuuf erga murteeffattanii, hamma danda’ame hundaan tarkanaafilee hokkaraa ( violence) akka hin jiraanne:
Tooftaalee jeequmsaa kanneen akka dhagaa darbachuufi gamoolee barbadeessurraa of eegaa
Poolisonni yoo haleellaa isinitti aggaaman bifa nagaatin dura dhaabbadhaa malee harka itti hin laatinaa
Basaastonni mootummaa (agent provocateurs) isin keessa seenanii jeequmsa kaasuu waan danda’aniif namoota karoora kaayameen ala socho’an qalbiidhaan too’adhaa.
C . Suuraawwan Gootowwan oromoo lubbuun isaanii darbe sabboontota oromoodhaa isin biraa wareegama kafalaman osoo hin awwaalamin kaasuudhaan takkaayyuu waraabuudhaan gara qaamota dhimmi isaa ilaaluuf raabsuu qabdu .
D . Barattoota madaawanii fi bakka buuteen isaanii dhabaman cufaa hamma dandeettanitti waraa buu fi odeeffannoo isaanii karaa cufaan jala bu’uun suuraa fi maqoota isaanii guutuu irraa fuudhuun bakkoota dhimmi isaa ilaalu cufaaf dabarsuu fi isinis uf biratti qabuun toohannaa keessan jala galchuu qabdan .
E . Waraabbii sagalee fi suuras hamma dandeettan meeshaa hammayyaatti qulqullutti gargaaramuun akkumma ammaan duraatti gad fageenyaan irratti hojjatuu qabdu . Tarii meeshaa hammayyaa yoo haalli isiniif mijjatuu baates telefoonaa suuraa isaa qulqulleessuun kaasuun gara qaamota dhimmi isaa ilaaluf dabarsuun irratti hojjatuu qabdu barattoonni cufti isaanii .
Walumaa galatti Asis tahee achi , Nas tahee sis bakka jirru cufaan du’a sodaatuu irraa sammuu teenya bilisoomsuu fi amnsiisuu qabna dura . kanaafuu oromoon biyya keessa jiru qofti miliyoona 40 OL Kan tahuu fi kan biyya alaa jiru miliyoona 22 olitti kan shallagamu yoo tahe walii galatti miliyoonni 62 ol kan tahu TIGREE YKN WAYYAANEE Miliyoona 2 ( lama ) hin guunneen liqimfamnee wixxifatuu dadhabuun qaanyii irra maayiiti . Nuti oromoon miliyoona 62 ol jennee himatuu qaanfannee jirra . Salphinnii fi gad galummaan kanarra xiqqaadhaa hin jiruu beekuu qabna ufittis himuu qabna tokko tokkoo keenyaan .
*** DHaamsa gabaabduu :: Waan dalagnu hunda keessatti Rabbii ol tahe sodaatuu fi Rabbi ol tahetti Adaba hin dhabne akka rabbiin nu milkeessu isa kadhatuu qabna . Irree ykn Humna keenyaan osoo hin taane Tumsa Rabbii ol taheetti hajamuu beeknee akka nu milkoofnu Rabbii keenya kadhaa irraan fatuu hin qabnu .
Na qunnamuuf Bosona Oromiyaa @gmail.com


text:
LibreOffice 7.2 Help
Mallattoolee herreega gosa garagaraa mul'isa.
Math-axis Ellipsis
Sajoon kun cita siiqqee-Math (tuqaale surdalaa sarjaan wiirta'an sadii) saaga. Ajajni foddaa Ajaja: dotsaxis
Vertical Ellipsis
Sajoon kun cita sarjaa (tiqaale sarjaa sadii) saaga. Ajajni foddaa Ajaja: dotsvert
Upward Diagonal Ellipsis
Sajoon kun cita shafaaxa asii olii (tuqaalee sadii shafaaxaan gajjeella bitaati gara gubba mirgaa) saaga. Ajajni foddaa Ajaja: dotsup ykn dotsdiag
Downward Diagonal Ellipsis
Sajoon kun cita shafaaxa asii gadii (tuqaale sadii shafaaxaan olaana bitaati gara gadaana bitaa) saaga. Ajajni foddaa Ajaja: dotsdown
Foddaa Ajaja keessatti backepsilon barreessuun epseelonii duuba saagu ni dandeessa.
Iddooqa foormulaa kee keessatti saaguuf,   foddaa Ajajoota keessatti barreessi.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Qabeentaa keessatti dhangii kan galfatootaa ifteessi.
Sadarkaa isa qindeessuu barbaadduu filadhu.
SararichiCaasaa galfataawwan kasaa keessaa, akkamiin akka barqiifaman murteessa. Danaa galfata tokkoo jijjiiruuf, lakkadda yk barruu saanduqaawwan duwwaa sarara kana iraa jiranitti, lakkadda yk barruu galchuu ni danddeessaa. Akkasumas, saaduqa duwwaa yk lakkadda tokko keessatii cuqaasuu fi ittaansitee qabduu lakkaddaa tokko cuqaasuu nidandeessa.
Sarara Caasaa irraa lakkadda tokko haquuf, lakkaddicha cuqaasiitii isa booddee furtuu Haqi dhiibi.
Sarara Caasaa irraa lakkadda tokko bakka buusuuf, lakkadicha cuqaasiitii, itti aansii qabduu lakkaddaa tokko cuqaasi.
Sarara Caasaa irraatti lakkadda tokko ida'uuf, saanduqa duwwaa tokko cuqaasiitii, itti aansii qabduu lakkaddaa tokko cuqaasi
Inserts the chapter number. To assign chapter numbering to a heading style, choose Tools - Chapter Numbering.
Barruu kan mataduree boqonnaa saaga.
Dhaabduu caancalaa tokko saaga. Xuqaawwan dursaa dhaabduu caancalaatti ida'uudhaaf, Fill character box keessaa arfii tokko filadhu. Qubannoo dhaabduu caancalaa jijjiiruudhaaf, saanduqa Qubannoo dhaabduu caancalaa keessaatti gatii tokko galchi, yk ammoo saanduqa filannoo Mirga hiriirsi filadhu.
Lakkoofsa fuulaa kan galfataa saaga.
Geesituu qaama galfataawwanii, isa iyyaatoo geessituuwwan banuu (LS) fi cufuu (LE)dhaan marsite, uuma. Sarara Caasaa irraa, saanduqa duwwaa fuuldura qaama isa ati geessituu uumuufii barbaadduutti argamu cuqaasiitii, sana booda qabduu kana cuqaasi. Saanduqa duwwa, isa qaama geessuu barbaadde sanatti aanee jiru, keessatti cuqaasiitii, isa booda geessituu kana ammas cuqaasi. Geessituuwwan martinuu addataa tahuu qabu. Qabeentaa qofaaf jiraata.
Applies the current settings to all levels without closing the dialog.
Akkaataa dhangeessuu, Sarara caasaa irraa, qaama isa filatameef ifteessa.
Qaaqa bakka akkaataa arfii filatamee itti gulaaluu dandeessu bana.
Ajajaa caancalaa isa fayyadamuu barbaaddu filadhu.
Mudana fuula bitaa fi dhaabduu caancalaa gidduutti fageenya dhiifamuu malu gachi.
Gara mudana fuula mirgaatti dhaabduu caancalaa hiriirsa.
Yammuu qabduu E# Caasaa sararaa keessaa cuqaaste qofa mul'ata. Lakkoofsa boqonnaa fooyaa wajjin ykn fooyaa malee mul'isuuf ana filadhu.
Dhaabduu caancalaa, gatii "galumsa bitaa irraa", isa akkaataa keewwataa caancala Akkaataawwani irratti filatameen murteeffame, waliin haala firoomeen qubachiisa. Kana malee dhaabduun caancalaa sun kallattii galumsa fuula bitaatiin qubachiifama.


text:
Yunivarsitiin Garriisaa, ka Keeniyaa keessaa kan irra caalaan barattoota isaa turan - namoota 148 waggoota afur dura haleellaa Al-shabaabiin dhumaniif sirna yaadannoo geggeessee jira.
Gareen Al-shabaab achii booda illee haleellaa hedduu geggeessee jira. Garuu, Keniyaa keessatti kan haga kanaa dhuminsa hedduu dhaqqabsiise hin jiru.Fixiinsi suun eega uumamee waggaa sagal booda Yunivarsitiin kun banamee hojii jalqabe.
Lakkobsii barattoota mooraa sana keessa barataa jiranii isa bara 2015 ture sana dacha caalee jira.


text:
Biyyoota gaanfa Afrikaa keessatti uummanni Miliyoona sadii ta’u Robaa fi lolaa bishaan akkasumas laftii cite garagaluu isaan torbanneen dhiyeenya kanaa keessa rakkataa jiru.
Namoonni hedduun kan du’an yoo walakkaa kan ta’an Keniyaa keessatti.Naannoo Sanaa Qurxummii qabaa kan ture Vinsant Musilaa guyyaa sadiif odoola xiqqoo keessatti qabamee eega turee booda baraarsame.Akka inni jedhutti Qurxummii qabuuf Jimaata dabree gamas deeme. Yeroo achii deemee bishaan tokko hin turre.sana booda bishaan hatattamaan guutee garagalee. Daqiiqaa lama keessatti bishaaniin marfameen ce’uu dadhabe jedhe.
Manneen diigamanii oomishniis manca’ee.Daanidilee fi Riqiichi caccabanii gandee baadiyyaa dhaqqabuun akkasumas gargaarsa dhaqqabsisuun rakkisaa ta’e.Jiraattonni gandeen ofii keessatti bishaaniin nyaataman gara lafa gogaatti dheessan. Namnii haadha warraa isaa dhiyeenya kana awwaalee JoseefAbongoo jedhamu lolaan bishaanii kun reeffa haadha warraa isaa awwaalamee baasuu mala jechuun soda qaba.
Guutummaan kutaa Sanaa hanqiinni nyaataa isa mudatee jira.David Aguko lammii Itiyoophiyaa yoo ta’u lafa Qonnaa midhaan irra facaafannu hin qabnu.Loon keenya iyyu lolaa bishaaniin waan fudhatamaniif rakkoo guddaa nu argatee jira jedha.
Roobnii hamaan kun sudaan Kibbaa mudatees lolaa bishaanii hamaa geesisuun hawaasa duraan hokkara baqachuun qe’e ofii irraa godaanee ture ammas akka godaanu dirqisiise.
Waajirri Tokkummaa mootummotaa kan Sudaan Kibbaaf Akoboo keessa jiru uummata miidhamee kan kuma hedduu ta’eef tajaajiila bu’uraa kennuuf ijibbaataa jira. Bakka bu’aan Tokkummaa mootummotaa kan Sudaan Kibbaa David Shearer teessumii lafa iddoo sanaa gad jedhaadhaa ta’u ibsanii dabalataan Lolaan Bishaanii Itiyoophiyaa irraa gara keenyatti gad yaa’aa.Dhugumaan kun Waan gaddisiisaa dha. Achitti deebinee jaarmayoota gargaarsa arjoman waliin dubbanna jedhan.
Sagantaan nyaata addunyaa gargaarsa nyaataa hanga tokko karaa jaarmayaa Briteen keessa maadheeffatee Oxfaamiin ergee jira.
Garu jedhan gargaarsii barbaachisuu isa eenyuu iyyu yaaduun olii.
Biyyoota gaanfa Afrikaa keessatti Baatii Onkolooleessa fi Muddee keessa Roobnii jiraaachuunbeekamaa dha. Garu akkaas hin heddumaatu jedhamee jira.


text:
Baqattoonni laga meditraniyaan qaxxaamuruu dhaan gara Ferensayitti imalan rakkoo hamtuun isaan mudachuu dubbatu.
Mootummaan bakka jireenyaa waan nuu hin kennineef jecha daandii irra riqicha jala buluuf dirqamne jedhu .
Bakka isaan buufatanii jiran daandii irraa walitti qabuu dhaan magaalaa dhaa alatti geessee nu gate, achitti illee poolsiin faana nu dha’ee mirga keenyaaf ennaa iyyanutti nu reebee nu dararuu dhaan kaan immoo hidhaatti naqe jedhan. Guyyaa har’aas magaalaa Paris ala naannoo LASAPEL jedhamutti hiriira mormii geggeessanii jiru.
Bakka hiriira Sanatti kan argamee fi haala baqattoonni Paris itti jiran kan nuuf ibse dargaggoo Guutamaa Tadala ture. Tujuben paristti bilbiluun haasofsiistee jirti.


text:
Paartiin badhaadhinaa qofaasaa kan itti dorgomuu filannoo naannoo Sumaalee
Boordiin filannoo biyyaalessaa Itiyoophiyaa filannoo walii galaa marsaa 6ffa Waxabajjii 14/2013 kan raawwachiisaa yammu ta’u sababii dhimma nagaatiin bakkawwan filannoon itti hin adeemsifamin hafetti Fulbaana20/2014tti marsaa lammataa adeemsisuuf beellamni qabameera
Filanno marsaa jalqabaa guutummaa gutuutti naannolee hin hin qabamnne keessaa naannoon Sumaalee isa tokko yammu ta’u naannichatti galmeen filattootaa taasifamee wayita ammaa paartiin siyaasaa dorgomuu badhaadhina qofa ta’u itti aanaa bulchaan naannichaa obbo Mahaammad Roobalee Addis Maaladaatti himaniiru.
Itiyoophiyaatti bu’a ba’ii hedduu booda filannoo marsaa 6ffaa baatii Waxabajjii darbee gaggefameen naannolee gartummaan gutuuti hin hirmaanneefii muraasa hirmaatan jiru. Filannoon guutummaan guutuu kan itti hin gaggefamnee naannolee Sumaalee,Tigraayiifii Haararii yammu ta’an Naannoolee filannoon muraasaan itti gaggefamnee Oromiyaa ,Amaaraa, Beeniishaangul Gumuuziifi naannoo Kibbaa keessatti argamu.Naannolee filannoon muraasasn itti gaggefamnee gidddhaa Beeniishaangul Gumuuz isa tokko yammu ta’u Godinaalee sadii naannichatti argamuu filannoon kan gaggefamnee Godina tokko qofaatti ta’uun kan yaadatamudha.
Naannoo Beeniishaangul Gumuuzitti Godinaaleen filannoon itti hin gaggefamnee lamaan Godinoota Matakkaliifi Kamaashii yammu ta’an Godinaaleen kun sababii rakkoo tasgabbii Boordiin filannoo biyyaalessaa Itiyoophiyaa hin danda’u jachuu isaatiin akka ta’e kan yaadatamudha. Naannolee kana iddoowwan muraasatti filannoon ittu hin gaggeffamiin kan hafee sababii rakkoo tasgabbi tureefi rakkoo waraqaa irra tureen akka ta’e ibsii boordii filannoo biyyaalessaa Itiyoophiyaa kan yaadatamudha.
Boordiin filannoofi murtee ummataa biyyaalessaa Itiyoophiyaa Fulbaana 20 bara 2014 Naannolee Harariifi Sumaalee fii Naannoo kaabaatti adeemsisuu lakkofsii filattootaa walii galaa galma ’an miliyoona 7.6 yammu ta’u Dirre Dhawaatti 1841 Harariiti kuma 135 Smaaleetii miliyoona 5.1 naannoo Kibbaatti miliyoona 2.3,filannoofi murtee ummataa naannoo kibbaatti gaggefamuuf kuma 527 nii hirmaatu jachuudhaan boordichi beeksiseera
Naannolee filannoon itti gaggeeffamu kanatti 47 n isaaniitti mana maree bakka bu’oota ummataaf mana maree naannoof immo 705 dha. walii galatti buufataalee filannoo 7054tti filannichi gaggeeffama jadhameera.
Boordichi filannicha al tokkotti gaggeessuu akka hindandeenye murteessuu ibsatti aanee filannoon biyyaaleessummaa marsaa 6ffaa marsaa lamaan gaggeeffama .Boordichi filannoo marsaa lammaffaa kanaaf qophii dorsa taasisaa jira. Filannoon marsaa jalqabaa Waxabajjii 14 bara 2013 kan gaggeessee boordiin filannoo dursee ,kanaan dura filannoon marsaa lammaffaa Qaammee 1/2013 tti kan dabaree yoo ta’es qophiin filannicha yeroo karoorfamee itti ijaa hin xumuramne filannoon marsaa lammaffaa Fulbaana 20 bara 2014 akka gaggeeffamu boordichi ibsuun isaa niyaadatama.
Filannoo marsaa lammaffaa kanaan paartilee siyaasaa dorgoman afur jidduudhaa paartii badhaadhinaa qofa kan hafee yammu ta’u paartileen filannichatti akka hin hirmaanne murteessan paartii bilisuumaafii wal qixxummaa adda bilisummaa biyyaalessaa ogaadeen fii paartii haqa hawaasummaa lammiilee Itiyoophiyaadha. Paartileen kun filannicha kan of baasan galmee filattootaa waliin wal qabatee iyyannaa dhiyeefataniin boordiin filannoo deebii sirrii hin kenniine kan jadhuuniidha,
Addis Maaladaan paartileen filannootti hin hirmaanne dubbisuu kan yaale yammu ta’u itti gaafatamaan quunnamtii ummataa paartii Ezeemaa Naatina’eel Fallaqa kan itti aanuu nutti himaniiru.
Adeemsa raawwii filannoo biyyaaleessumaa 6ffaa Itiyoophiyaatti paartileen siyaasaa soodaachisa tokko male bilisummaadhaan mirga hirmaachu akka qabaniif sochiin filannoo kamuu seeraafi qajeelfama filannootiin geggafamuu akka qabu yoo beekamus inni mul’atu garuu faallaa isaatiin paartii tokkof kan logu ture jadhaniiru.
Paartiin bilisummaafii walqixxummaafii Ezeemaan yaada walinnii kennaniin paartii biyya bulchu dabalatee paartiileen morkattoota hundi waliigaltee waliinii malattesan irratti akkaataa labsii naamuusaa filannichaan sirna filannoo barbaachisa diriirsuuf akka qaban labsii naamusa filanichaan mirkana’uu isaa yaadataniiru.
Garuu immo paartileen siyaasaa morkattoota laalchan isaanii garaa garaa karaa seera qabeessa dadamaqsa taasiisuudhaan filattoonni yaada isaanii bilisaan ibsachuudhaafnhirmaachuu akka isaan danddesiisuu kan hojjetame hojiin tokko iyyu akka hinjiru jadhaniiru.
Naannoo Sumaaleetti adeemsi galmee filattootaa rakkoo kan qabuu ta’u isaatiin olitti sirna filannoo kan dhiibbatee ,hiikko filannoo kan faallesuu garee tokkoof kan looguudha jachuudhaan paartiin bilisuummaafii walqixxummaa beeksisaniiru.
Paartiileen siyaasaa morkattotaa kanaan dura komeewwan bordi filannof dhiyessan hiikamu dadhabuun isaanii filannicha irratti amantaa akka dhaabni nuu taasiseera jechuudhaan paartileen siyaasaa Ezeemaafii walqixxummaafii bilisummaa beeksisaniiru.
Paartileen kun ragaa ifa taasisaniin meeshaan filannoo kanaan dura hatamee ture harwaatiin akka bakka bufamu gaafachuu isaanii yaadatanii amma garuu kaardiin kanaan dura saamamee ture gara filannootti galamuu isaatiin filannichi amanamtummaan isa hanqata jadhaniiru.
Paartileen kun naannolee buufataaleen filannoo itti hin hundeeffamne irratti buufanni filannoo akka hundeeffamus kan gaafatan yammu ta’u deebiin boordii filannoo biyyaalessaa iraa kenname ga’a miti jechuudhaan beeksisaniiru.
Haalli boordiin filannoo itti caaeeffamee sadarkaa sadarkaadhaan ittu hin ta’iin caasaa mootummaa walinidha kan jedhan paartileen filannicha kessa of baasan raawachifttonni filannoo meeshaa filannoo saaman seeraan gaafatamtuu dhabuun isaanii filannicha haqa qabeessa akka hin taanee taasisa jechuudhaan ibsaniiru.
Adeemsi ramaddii meeshaalee filannoo boordichaa dhiyaatanis ,filannoon raawwachiiftoota filannofii leenjiin akkasumas ramaddiin yeroo adeemsa galmee filattootaa ragaan ifa ta’u dhabuu isaa kaasaniiru.
Leenjitonni karaa boordichaa lenji’an ittu hin beekiin sanadniifii meeshaaleen filannoo karaa hojjatoota caasaa mootummaa aanaafi gandaa raawwatamuu isaa amanamtummaan kan hin qabnne ta’u isaatiin Fulbaana 20 bara 2014tti filannoo gaggeeffamu keessaa of baasaniiru.
Boordichi gama isaatiin konkolaattonni meeshaalee filannoo raabsaman fe’ateee man kuusaa yeroo boordichaa yeroo magaalaa Finfinneetti argamuu Fulbaana 11 bara 2014 tti gara naannoo filannoo deemuu isaanii itti gaafatamtuun dhimoota komunikeeshinii boordichaa Soliyaanaa Shimallis ibsaniiru.
Boordichi baasii mataa isaatiin birrii miliyoona 5 baasuudhaan iddoowwan galmeen filattootaa itti badeetti Ogeeyyoota leenjisee erguudhaan hojiin fooyyessaa hojjetame lammata akka galma ‘an taasisuu isaa kan ibse yammu ta’u gabaasa kanas paartileen siyaasaafi ergeera jechuudhaan beeksiseera.
Galmeen filattootaa lammata kan taasifame iyyannaa paartileen siyaasaa irraa dhiyaateen jadhameera. raawachiftootaaf leenjii kennuudhaan karaa raawachiiftootaa hiriina hubannaa jiru sirreesuudhaan deggarsa meeshaa taasiisuudhaan galmeen filatootaa lammata akka gaggefamu taasifameera.
Akkaataa gaaffii paartilee siyaasaan dhiyaateen naannoon gutuu tokko adeemsa galmee akka gaggeessuu gaafatame ture garuu hirina qabeenyan geggesuun hin danda’amne
Paartileen filannicha of baasan filannichi gaggeeffamuf torbeen lama yammu hafuu ba’uun isaanii gocha itti gaafatama hin qabnneedha jechuudhaan boordiin filannoo ereera. mana mare waliiniitin akkaataa walii galtaniin raawwachiiftoota filannoo akka nuu kennan yoo gaafannes raawwachiisa filannoo walii nuugalchiisuu hin qabnu nuun jedhaniiru jedheera boordichi.
Bultiwwan muraasa booda naannolee sadiifi bulchiinsa magaalaa Dirre Dhawaatti filannoon geggafamuu paartileen siyaasaa 22 kan keessatti kan dorgoman yammu ta’u filannoo naannoo Sumaaleetti gaggeeffamu keessaa paartileen siyaasaa sadii keessa of baasaniiru.
Kanneen keessaa tokko kan ta’ee addi bilisummaa biyyaalessaa ogaadeen filannicha keessa kan of baase sababbiwwan garaa garaa akka ta’e beeksiseera. Akkaataa hojii boordii filannoo biyyaalessaa irra ifttommni ijaa hinjirrefii hirinawwan kuunakka sira’an gaafatee geddarumsii dhufu dhabuu isaatiini jedheera.
Fulbaana 20 bara 2014 dhufu barcumawwan paarlaamaa filannoon itti gaggeeffamu keessaa iddoo ol’aanaa kan qabaatan naannoo Sumaaleefii kiibbatti kan argaman yammu ta’an barcumawwan manni mare bakka bu’oota ummataa qabuu 547 keessaa Waxabajjii darbee filannoon kan itti gaggefamnee barcumawwan 436 qofaattidha .yeroo sanatti filannoon guutummaa guutuutti kan itti hin gaggefamnee naannoo sumaalee paarlaamaatti barcuma 23 kan qaban yammu ta’u filannoo Fulbaanaa dhufutti hundaati filannoon ni gaggeeffama jechuudhaan soliiyaanaan ibsaniiru, Barcumawwan paarlaamaa kanatti dabalee barcumawwan mana maree naannoo 273 saniif filannoon ni gaggeeffama. jedhaniiru Sooliyaanaan.
Filannoo Fulbaana 20 gaggeeffamu kanaan akkuma naannoo Sumaalee hundaa iddoowwan heeddutti barcuumawwan paarlaamaaf filannoon kan gaggeeffamu naannoo kibbaafii. Naannoo kibbaa barcuma mana mare bakka bu’oota qabu 104 keessaa filannoo ammaa dorggommiif kan dhiyaatan 22 dha. sababii adeemsa mana murtee tureen Waxabajjii 14 filannoon kan itti hin gaggefamnee naannoo Harariitis barcumawwan paarlaamaa lamaaf guyyaa kana filannoon ni gaggeeffama.
Bu’aan filannoo biyyaalessaa marsaa jalqabaa baatii Adoolessaa darbee boordii filannoo biyyaalessaa Itiyoophiyaatiin ifa ta’eera. Bu’a filannoo boordichi ifa taasiseen barcuma mana mare bakka bu’oota ummataa barcuma walii galaa 547 qabu marsaa jalqabaan barcumawwan 465 keessatti qabamaniiru kana jechuun bay’inni barcumawwan hafanii 82dha jechuudha. Bu’a yeroo marsaa jalqabaa ifa kan taasiise barcuma bakka bu’oota ummataa 436 keessaa paartiin badhaadhinaa barcumawwan 410 mo’aachuu isaa boordichi ibsuun isaa kan yaadatamudha. Boordichi akkaataa bu’a ibseen filannoo marsaa jalqabaan barcumawwan mana maree bakka bu’oota ummataa 26 paartilee siyaasaa morkattotaafii dorgomtoota dhuunfaatin qabamaniiru.
አዲስ ማለዳ 15 Fulbaana 2014 No 14


text:
Prezidaantiin Yunaaytid Istetes Donaald Traamp fi giti isaanii kan koriyaa kaabaa Kim Jong Un waliin walgahii seena qabeessa eega gaggeessanii booda Kibxata borii galgala singaapor irraa kan ka’an ta’u waayit Hawuus gabaasee jira.
Mariin prezidaantoota Amerikaa fi kan koriyaa kaabaa giddutti gaggefefamuuf jiru kun yeroo eegamaa ture caalaa ariitiin dhaqqabaa jira.
Ibsii Waayit Haawuus baase akka jedhutti Traamp gita isaanii kan koriyaa kaabaa waliin qofaatti kan dubbatan yoo ta’u turjuumaana qofatu isaan waliin jira.
Sana booda Laaqana nyaataa itti fufanii booda irra ministrii dantaa alaa Amerikaa Mike Ompeo, dura ta’aa ajajoota waraanaa Joon Kellii fi gorsaa nageenya biyooleessaa Jaan Bolton dabalatanii marii gam lameenii gaggeessu.
Dhuma irratti prezidaant Traamp singaapoor ituu gadhiisanii hin ba’iin dura tuua oduuf ibsa kennuu jedhama.Ba’iin marii kanaa maal iyyu haa ta’u sagantaa nukleeraa koriyaa kaabaa fi kan misaa’eela Baalstiik irratti xumuura fida jedhu aangawoonni Amerikaa.


text:
Duudhaalee Mootummaa Cehumsaa Biyoolessaa Naannoo Oromiyaa (MCBNO) Ittiin Masakamu
Mirgoota dhala namaa addunyaan irratti waliigalamee fi biyyi kunis fudhatee mirkaneessite kabajuun akkauma jirutti ta’ee MCBNO yeroo cehumsaa kana keessatti duudhaalee armaan gaditti tarreeffaman mara ni kabaja, ni tiksa, ittiinis masakama:
- Olaantummaa fi walabummaa ummataa: lammilee Oromiyaa walabaa fi mootummaa cehumsaa kana olitti abbaa aangoo olaanaa fi murteessaa ta’u isaa ni kabaja, ni tiksa.
- Mirga dhala namaa fi mirga diimokraasii: MCBNO mirga dhala namaa fi mirga diimokraasii ummata Oromiyaa keessaa jiranii ni kabaja, ni tiksa.
- Walqixxummaa korniyaa: MCBNO mirga walqixxummaa dhiiraa fi dubartiin ummata Oromiyaa ni kabaja, ni tiksa.
- Olaantummaa heeraa FDRE fi heera Oromiyaa: Heerri FDRE fi heerri Oromiyaa seera olaanaa mootummaa Oromiyaa kamiiyyuu ol akka ta’e ni kabaja, ni tiksa. Seerri MCBNO baasu kamuu heera kana ni falleessa yoo ta’e fudhatama hinqabu.
- Garaagarummaa mootummaa fi Amantii: MCBNO Oromiyaa keessatti mootummaa fi amantiin garagara ta’u ni kabaja, ni tiksa. Amantiin kan mootummaa ta’e hinjiru. Mootummaan dhimma amantii keessa hin seenu, amantiinis dhimma mootummaa keessa hinseenu.
- Mirga sablammootaa (minority rights): MCBNO mirga sablamoota Oromiyaa keessa jiratanii ni kabaja, ni tiksa.
- Walabummaa seer-ilaal: Qaamni Seer-ilaal (judiciary) MCBNO walaba ta’a.
- Itti-gaafatammumma mootummaa: mootummaan tajaajilaa fi jiruu hojjatu iftoominaan geggeessa, badii dalage kamuufu seeraan itti gaafatama.
- Waliin qoddannaa aangoo (shared rule): Hariiroo waliitumsuu bulchiinsa mootummaa naannoolee biro fi kan heeraan murta’e mootummaa giddu galeessa waliin qoodata.
- Hariiroo michooma godinaa cimsuu: Diimokraasii, tasgabbii, nagaa waaraa, misoomaa fi maammilummaa dinagdee fi daldalaa Gaanfa Afriikaa keessaatti uumuuf, walitti bu’insaa godinica keessa jiru ilaafi ilaameen furuuf ni tattaafata.


text:
Muddee 1,2015 Gabaasa Qeerroo Gimbii
Mootummaan wayyaanee humna dafee qaqqabaa fi kora bittinneessaa kan Oromiyaa hidhannoo hiikkachiise.
Wayyaaneen hidhattoota kora bittinneessaa fi humna dafee qaqqabaa Oromiyaa magaalaa Gimbiitti ed hidhannoo isaanii irraa hiikkachiisuun Qeerroon gabaasee jira. FDG aanaa Ayiraa, wanjoo fi Gimbiitti kaleessaa dhoween waraanni wayyaanee biyyatti hin hafne magalaa Gimbii dhufee buufate jedha Qeerroon. Battala kanatti uummata hedduutu qabame reebame hidhaatti guurame. Sababa kanatti poolisoota Oromiyaa fi kora bittinneessaa oromiya irraa ergamee gara sana jiru irraa hidhannoo hiikkachiisuun Qeerroon gabaasee jira. Yeroo ammaa kanatti magaalli Gimbii buufata waraana wayyaanee taatee argamti. Uummanni mirga keenyaaf falmachuu hin dhaabnu jechuudhaan itti fufee jira.
Baalee Roobetti FDG eegalee jira. Halkan edaa Qeerroon waraqaa bittimsuun
– Barataan kamuu ka’ee mirga isaa akka falmtu waamicha taasie
– Mormiin master pilaanii yoomiyyuu akka hin dhaabbanne waamichi bakka uummanni argutti maxxanfamee bule
– Sirbootni qabsoo Qeerroodhaan dhageessifamaa bulan haaluma kanaan guyyaa har’as kan itti fufee jiru tahuu Qeerroon yeroo ammaa gabaasaa
jira. Waraanni wayyaanee magaala Roobee buufatee jira.Itti Fufa FDG! Oromiyaan ni bilisoomti


text:
Hojjattoonni dhaabbata tajaajila mantii Kiristaanaa “Great Commission Ministry Ethiopia” jedhamuu lamaa fi ilmi hojjetaa isa tokkoo kaleessa Godina Wallagga Lixaa, aanaa Ganjiitti ajjeefaman, iechuun Lixa Oormiyaatti qindeessaan tajaajila dhaabbatichaa, Paaster Asfaaw Hordofaa Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran.
Bulchaan Wallagga Lixaa Obbo Eliyaas Uummataa immoo, ‘ajjeechaa kana kan raaw’ate qaama hidhatee socho’uu’ jedhan. Gama qaama hidhatee naannoo sana socho’a, jedhame – Waraana Bilisummaa Oromoo irraa himannaa kanaaf deebii argachuuf carraaqqiin goone ammaaf hin milkoofne.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Itiyoophiyaan faca’ina vaayiresii koronaa dhaabsisuuf jecha enaa uggura guutuu biyyaa keessu uummati tajaajila barbaachisuuf sochii godhu banaa taasisuu dhabuu ishee hayyoonni eegumsa fayyaa fi hojjettoonni gargaarsa namoomaa beeksisaniiru.
Magaalaalee kan akka Maqale keessa geejjiba kan akka meeshaa barbaachisuu fi dawaalee bitachuuf geejjibi hin jiru. Haaluma wal fakkaatuun magaalaaleen tajaajila taaksii, konkolaataa fi bajaajii dhaabuun isaanii namoonni wal’aansa fayyaa isaan argatin attamiin gara mana yaalaa dhaqu gaaffii jedhu kaasisee jira.


text:
Obbo Baqqalaan Shakkii Ajjeechaan Himataman: Haadha Warraa Isaanii aadde Haannaa Raggaasaa
WAASHINGITAN, DIISII — (voaafaanoromoo)–Geggeessaa reeffa artisti Haacaaluu Hundeessaa irratti kanneen qabaman hoogganoonni KFO Obbo Jawaar Mohammed, Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Hamzaa Booranaa kaleessa mana-murtii dhihaatanii, beellamni ka biraan mana-murtiin kennameefii jira. Dhimma kana adda-baafachuuf Abukaatoo fi maatiilee isaanii irraa dhimma kana adda-baafachuuf quunnamuu yaalleyyuu, haga ammaatti kan argamme – Haadha warraa
Obbo Baqqalaa Garbaa Aadde Hannaa Raggaa ti.
Obbo Baqqalaan Kaleessa Adoolessa 2 mana murtiitti dhiyaatanii himannaan irratti dhiyaachuu ka dubbata aadde Hannaan ibsanii Manni isaanii sakatta’amuullee himanii jiran. Adoolessa 6tti beelllamni ka biraan kennameef jedhu. Ijoolleen isaanii Bontuu Baqqalaa fi Saamuel Baqqalaa waliin hidhamuu dubbanii jiru. Obbo Baqqalaa attamiin akka qabaman ibsuu dhaan eegalu aadde Haannaan. Gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Kaayyoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo Galmaan Gahuuf Warraaqsi Jabaachuu Qaba!
Koree Qindeessituu Warraaqsa Galaana Uummataa (KQ-WGU)
As dhihoo kana hiriirri humna siyaasaa Gaanfa Afrikaa kan jijjiiru dandahu hirmaannaa siyaasaa ilmaan Oromoon akka ta’e firaafis diinafis ifa ta’ee jira. Haga har’aatti, hirmaannaan siyaasaa ilmaan Oromoos dhiigaa fi lubbuu ilmaan Oromoon sirni faashistii fi abbaa irree sadii diigamus mirga abbaa biyyummaa Oromoo hin mirkanaahiin jira. Kunis, sababa jaaramayaa jabaa naamusaan wal abboomuu, waraana humna halagaa caalu fi hojii diplomasi gahaan itti milkaahuu hanqachuun, hiree biyya ofii dhuunfachuu of irra dabarsaa har’a geenye. Bara odeessaa kana keessattis, addunyaan odeessa wal qixa walii qooduun fi teknology itti dhimma bahuun qabsoo bilisummaa Oromoof aanjaan guddaa uumee jira. Haala kanaan, diinni rifaatuu guddaa keessaa seenteef, tarsiimoon itti Oromoo ukkaamsuuf murteeffatan Oromoo akka sabaatti dhabamsiisuu, Oromiyaa akka biyyaatti diiguu fi Oromummaan akka eenyummaa Oromoo hin taane itti duulanii Oromoo qalbii cabsuu ture.
Galata qabsawota qaroo fi dargaggoota keenya dafqa, dhiiga, lafee fi lubbuu qabsoo bilisummaa Oromoof kennanii, akeeki diinaa fashalee jira. Uummati Oromoo akka hin dhabamne qawwee kaasanii diina kukuffisaa jiru, Oromiyaan akka hin diigamne hidhatanii waardiyyaa dhaabbachaa jiru, Oromummaanis akka hin dhabamne kaayyoon wal qaranii wal babbaasuun Oromummaa dhaloota dhaalchisaa jiru. Haala kanaan, sagantaan Ergamtoota nafxanyaa PP fi ABO-WBO wal fudhachuu dadhabuun lolli hamtuu Oromiyaa keessatti gaggeeffamaa jira. PPn abdii kutannaadhaan gargaarsa Eritra kadhachuun loltuu Eritrea Oromiyaatti bobbaasuun ajjeechaa fi saamicha uummata keenya irratti gaggeessaa jira. Oromoon haala kana callisee ilaaluun du’a fi hidhaa itti hammeesse malee irraa dhaabuu hin dandeenye.
Humni Ertrea fi PP sanyii duguggaa Oromiyaa keessatti gaggeessaa jiru, humni kun Kibba Oromiyaa; Gujii, Dhiha Oromiyaa; Wallagga Horroo Guduruu, Kaaba Oromiyaa; Walloo Kamise fi Gidduu Galeessa Oromiyaa; Kaaba Shawaa fi Finfinnee keessatti faanni isaanii mul’atee jira. PPn humna Eritra irra dabartee deeggartoota Fashisti Dargii humna Raashaa fi China akka kadhachaa jiraachuunis suuraa hiriira deeggarsaaf lukkeeleen PP qabatanii Finfinnee keessatti mul’atan irraa hubachuun dandahama. PPn aangoo namoota dhuunfaa fi murnaaf jecha biyyaa, qabeenya biyyaa fi uummata halagaatti gurgurachaa jiru.
Haa ta’uuti, humnooti gara dhihaa kan akka USA fi Awropa PP irraa fuula garagalfachuun rakkoo Itiyophiyaa keessa jiru furuuf humna waraanaa fayyadamuuf fedha qaban agarsiisaa jiru. Sababaan guddaa isaan himan ammoo falmaa uummataa fi mootummaa gidduutti ta’aa jiruun mirgi dhala namaa waan sarbameef akka ta’e hubatamaa dha. Oromiyaa bakkoota hedduutti sarbaminsi mirga dhala namaa raawwates gahaatti gurra argachuu hanqachuun gaaffii ta’us, falmaa hadhaawaa gaggeessuu fi addunyaatti iyyachuun akka addunyaan namaaf birmatu karaa saaqu, akkasumas tarkaanfii fi dhiibbaa guddaa uumu akka dandahu irraa barachuun dandahama. Tarkaanfiin Amerikaa fi Awrophan fudhatan kan seenaa keessatti mul’atee hin beekne dha. Har’a yakkamtooti qondaaloti mootummaa Eritrea fi Itiyophiyaa akka garaa isaanii addunyaa keessaa hin sochoone ugguramanii jiru, gargaarsa dinagdee akka durii sochoosanii meeshaa waraanaa itti bitatanis hin qaban. Wareegamnii fi iyyannaan uummataa gurra argachaa jira.
Kanaaf, Oromoon Warraaqsa jabaa gaggeessuun, diina sochii dhorkuun bilisummaa isaa goonfachuu malee fala biraa hin qabu. Warraaqsi meeshaa guddaa ittiin abbaa irree jigsan akka ta’e Oromoon marsaa sadiif argee jira. Ammas yeroo ijii fi gurri addunyaa Itiyophiyaa irra jiru kanatti sosso’uun murteessaa dha. Waan ta’eef, qabxiilee armaan gadii irratti fuulleffatamee:
- Ejjennaa USA fi Awropan PP irratti fudhatan deeggaruu fi wal barsiisuu, bakka hedduutti lafaa fi gamoo bakka mul’atutti katabuu. Suuraa kaasanii FB fi media hawaasummaa irra maxxansuu. Fknf. ‘’We respect the diction of USA and EU on Ethiopia,’’ ‘’ NATO and security council should save the life of children and women’’ ‘’We Love OLA’’ fi kkf
- Sochii keessatti akka gaga’amni guddaa hin dhalanne eeggachaa, karaalee gurguddaa Jibuutii, Somaliya, Sudaan, Keenyaa fi Eritrea irraa biyyaa seensisanii fi baasan, akkasumaas Finfinnee seensisaan hunda ugguruu irratti fuulleffachuun fardii dha.
- PPn magaalota keessa maadheffattee konkolaataan sosso’uun uummata basaasti, hidhattoota uummatatti bobbaasti waan ta’eef, bobahaan Oromiyaa keessa galu hundi karaa irratti ibidda itti shiduu irratti fuulleffachuun barbaachisa.
- Qabeenya Oromoo manatti ittisuun akka diinni Oromoo hagabu, laafuu fi jigu irratti fuulleeffachuun feesisa. Namni qawwee baatu nyaata malee jireenya hin qabu, qaama rasaasa sitti dhukaasuf; bishaan, midhaan, dhadhaa, loon, aannanii fi damma itti guurun yakka. Keessattu magaaloota PPn keessatti maadheffatte hunda irraa midhaanii fi bishaan irraa kutuun dirqama ta’uu qaba.
- Ilmaan Oromoo fi saboota cunqurfamoo beekaas ta’e wallaalaan caasaa diina keessa jiran, karaa firaa fi fiixaa isaanii akka hojii dogoggoraa uummatatti dhukaasuu irraa deebihanii fi yakka ol’aanaa ta’uu hubachiisuu, inumaayyuu humnoota PP, Ertrea fi Humna Addaa Amaaraa kan uummata hiraarsanii fi ajjeesanitti qawwee isaanii garagalchuun uummata cinaa dhaabbachuun seenaa hojjetan gorsuu fi jajjabeessu. Yoo kana gochuu hanqatan garuu yakka hamaa akka dalagaa jiran fi yeroon itti gaafataman fagoo akka hin taane hubachiisuun barbaachisaa dha.
- Waraanni PP naannoo Amaraa irraa Oromiyaatti fe’amaa jiru Oromiyaa keessatti yakka sanyii duguggaa gaggeessuuf waan ta’eef uummanni keenyi daangaa Oromiyaa tiksuun dirqama.
PPn partii seera hin beekne dha, kan uummata fixaa jiru sababaa deeggarsa uummataa hin qabne fi maseena dha. Partii maseene kanatu ilmaan Oromoo fi cunqurfamoo fixaa jira. Haala amma addunyaan itti jiru kana itti dhimma bahuun bilisummaa ofii goonfachuuf wareegama feesisu baasuun uummata ofii kabajaa itti horan malee PPn ajjeechaa uummata irraa hin dhaabdu. Kanaaf, karaan tokkichi waamicha WBO fudhatanii Warraqsa Galaana Uummataa Waxabajjii 8, 2021 irraa eegalamee gaggeeffamu keessaa qooda fudhachuu dha. Haala kanaan partiin maseenni kun yoo awwaalame bakka isaa WBOn biyya qabatee malee nagaa waaraa dhalchuun uummataa boqochiisuun hin dandahamu. Duutii fi gidiraan uummata irraas hin dhaabbatu.
Haqni Abbaatti Haa Deebitu!
QBO Bakkaan Gahuuf Warraaqsa Jabeessuun Fardii Dha!
Injifannoo Uummata Oromoof!
KQ-WGU
Waxabajjii 6, 2021


text:
- Akaaniffaa Amajjii Bitooteessa Fulbaana Maarqoos Mudde Sadaasa aannan adurree arba ashaboo asxaa baabura geejjibaa baankii barii biiroo bishaan biyyoo daabboo doonii farda egduu gaarii gabaasa gadamesaa gatii gudeeduu haadha mana ibsaa xiqqaa jaalatamaa jilba kaayyoo kan biraa kophee kubbaa kubbaa ijaa lootii luxxee manduubbee maqaa mucaa dhumaa dhalate muka osolee qaama qurxummii rophilaa sa'aa saamunaa sattawaa seenaa shimbiirroo sukkaara tulluu urjii waraqaa yommuu
- Akaaniffaa Beenin GaDangme Ingliiffaa Konggoo


text:
OdeeyfannooUncategorizedUSA
Ministeeri Haajaa Alaa Ameerikaa Reeks Tilarsan Malik Salmaan waliin mari’ate.
Malikni Sa’udi Malik Salman Bin Abdulaziiz Alhada har’aa Magaalaa Riyaad keessatti Ministeera Haajaa Alaa Ameerikaa Reeks Tilarsan waliin mari’ate. Mariin Hooggantoota lamaanii dhimmoota naannichaa tii fi walitti dhufeenya biyyoota lamaanii irratti kan xiyyeeffate tahuu, gabaasni Ajansiin Odeeyfannoo Sa’udii irraa argame ni mul’isa.
Mr Tilarsan Sabtii kaleessaa Riyaad kan seenee yoo tahu, imala isaa kanaan gara Qaxar cehuun qondaaltota biyyatti waliin mari’achuuf karoorfate. Marii qondaaltota naannichaa waliin karoorfateen, rakkina biyyoota galoo galaana Arabiyaa jidduu jiru furuu irratti kan mari’atu akka ta’e gabaasni arganne ni mul’isa. Daaw’annaan amma Reeks Tilarsan naannichatti geggeessaa jiru kun, ji’a afur keessatti yeroo lammaffaati.
Reeks Tilarsan Sabtii har’aa walgayii walitti dhufeenya Mootummaa Sa’udii fi Iiraaq jidduu jiru cimsuudhaaf karoorfame irratti kan hirmaatu tahuus beekkameera.


text:
Tajaajilli geejjiba magaalaa konkolaataa Bajaajii yokaan Miil-sadee Itiyoophiyaa keessatti hedduu babal’ataa jira.
Shawaa Bahaa magaalaa Adaamaatti geejjibi kun kan heddumminaan dhimma itti bahamu yoo tahu, eega dhiyeenyaatii as garuu Bajaajii keessatti imaltootaa fi konkolaachistootarratti yakki adda addaa akka raawwatu dubbata - Qajeelchi Poolisii Magaalaa Adaamaa.
Qajeelchichatti Abbaan deemsa nageenya naannoo mirkaneessuu Koomaander Kebbedee Leggesee, ganna darbe konkolaatonni miil-sadee yakka akkasiirratti bobbo’an 153 qabnee jirra, jedhan.


text:
Lammiwwan Itiyoophiyaa ta’u keenyatti amantii jabaa qabna kan jedhan bakka buutonni ummata Hadiyyaa gaaffiin bulchiinsa naannoo ofii qabaachuu nutti hin ho’uu nutti hin qabnaa’uu jedhan.
Bakka buutonni kun mummicha ministeera Abiy Ahamd waliin kanneen mari’atan yoo ta’u jijjirama biyyatti keessaa akka deggeran kunis dogoggoora ammaan dura hojjataman sirreessuuf kan gargaaru ta’u dubbatan.
Hadiyyaan uummata falaasama Idaa’amuu hojiin kan barsiseedha jechuun kan dubbatn Dr. Abiyyi Ahamad uummanni nagaa jaallatu kana mootummaan kabajaa guddaa qabaaf jedhan.
Gaaffilee uummata biraa ka’an kan bu’uura misoomaa qorannoodhaan akka furamuuf Dr. Abiyyi kallattii kaa’uu isaanii Yonataan Zabdiwoos gabaaasee jira.


text:
Mana Keessatti Kan Ugguraman Obbo Baqqalaa Nagaa amma haala akkamii keessa jiru? Gaaffii dhaggeeffataa
WAASHINGITAN, DIISII —(voaafaanoromoo) — Barreessaa paartii Koongiresa Federaalawa Oromoo fi kan Mana Keessatti Ugguraman Obbo Baqqalaa Nagaa dhimma Maaster pilaanii Finfinnee waliin wal-qabatee yeroo mormiin Oromiyaa keessatti babal’atee geggeeffamaa turetti, humna mootummaatiin akka manaa ofii tii hin baanee fi sabaa-himaa kamiif iyyuu odeeffannoo hin kennine ugguramuu isaanii, ibsa yeroo sana dhaaba isaanii irraa kenname gabaasuun keenya ni yaadatama.
Yeroon uggurri kun na irra kaayame, baatii Sadaasaa bara 2017 kan fuul-dura keenyaatti waggaa lama guuta jedhu Obbo Baqqalaan.Guyyaa sana ituun karaa irra deemaa jiru konkolaataan dhufanii humnaan itti na seensiisan.Nutii humna polisii humna tika nagaa ti naan jedhan.Namoonni kun arfanuu Shugguxii of-harkaa qabu. Inni Shofeera cina ta’uus warri barcuuma isa duubaa irra ana gidduu galchanii bitaa fi mirgaan ta’anis meeshaa natti qabanii ittiin na tumataa fi harkaanis na dhaanaa turan jedhu Obbo Baqqalaan.
“ Mana keetii lamuu akka hin bane, hojii siyaasaa ooftan dhaabii ni beekna” naan jedhan Obbo Baqqalaa Nagaa. Yeroo sana Sabaa himaaf ibsa akka hin laanne ittifamuu isaaniis paartiin isaanii gabaasee ture. Garu waa’een koo yaadatamuu qaba jechuun sagalee isaanii dhagesisuuf murteessan.
Gaaffii fi Deebii gaggeeffame armaa gadiitti caqasaa


text:
Harras kunoo afaanum kalessa dhadhaa dibatee ittin Uummata Oromoo gowwomsee abdiddatti naqaa tureen irra iyyuu darbee dirqama Wayyanee irra fudhateen mooraa QBO bakka sagalitti ciree …Read More »
Osoo ABOn Dhalachuu Baatee Lakkoofsi Oromoo Amma Jiru Kun Ni Jiraa Laata?
2, Oromoon OdooGabronfattoota HabashaaHarkatti Kufuu Baatee Hoo Har’a Eessa Jira Laata..? Baarentuu Gadaa Irraa Yoon kaleessa yaadadhu, yoon waan Oromoon waggoota 100 oliif keessa turee …Read More »
Ibsa Addaa Bilisumma Oromiyaa
Harka muraafi shalabbii harmaa kan habaleen raawatame rasaasatti jijjiiree murrriqii Saba Oromoof diinni haareysoomsuuf dhaadate oolchuun duursinee gumaa kalleessaa kafaluuf irroomuun Sabaa dirqama sardaadha. dhawwaaqni, …Read More »
Sabni Oromoo maal barbaada?
Abdii Boruutiin Ummanni keenya amma maal barbaada? 1-Dhaaba waa fiduu malee dhaaba seena fi hawwii itti himuu miti 2-Dhaaba waa godhu malee ka’aa jedhee kaasee …Read More »
Gurmeessuun namoonni akka waa waliin hojjatan walitti fiduudha…….
GURMEESSUU YKN IJAARUU ( ORGANIZING ) Humni namoota hedduu yoo wal ta’ee hojjate jijjirraa fiduudhaf gahaa yoo ta’u namni tokko garuu waa xiqqoo hojjachuu danda’a……. …Read More »
Qabsoon Bilisummaa Oromoo garamitti deemaa jirti?
Abdii Boruutiin Erga uummatni Oromoo gabrummaa Habashoota jalatti kufee kaasee hanga har’aatti qabsoon bilisummaa saba Oromoo bu’aa bayii meeqa keessa dabree akka har’a gaye seenaatu …Read More »
Walabummaa dura fi walabummaa booda
Abdii Boruutiin Jaarmayoonni bilisa baasaan keenya maal jedhu? Kaayyoo qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) ilaalchisee yeroo ammaa intarneeta irratti marii oo’aan waan godhamaa jiru …Read More »
Maaliif kan dabre irraa hin baranne? (Kutaa lammaffaa)
Maaliif kan dabre irraa hin baranne? (Kutaa lammaffaa) Kutaa lammaffaa Mata duree kana jalatti isa kutaa duraa keessatti qabsaa’ota fi jaarmayoota siyaasaa Oromoo kan walaba ta’anii …Read More »


text:
Miseensonni gurmuu gamtaa Afriikaa kan Somaaliyaa keessaa lola Al-Shabab torban darbe geggeessetti aansuu dhaan siivilota torba ajjeesuu isaanii bulchaan VOA sagantaa Afaan Somaaleef ibsanii jiran.
Bulchaan naannoo Shebelee gara gadii Mohammed Nur akka jedhanitti qonnaan bultoonni shan kanneen du’an keessaa ta’uu marii jiraattota naannoo waliin geggeessaniin mirkaneessanii jiran.
Siivilonni ka biroon lama kanneen konkolaataan isaanii karaa irratti duraa cabes humnootii nagaa eegsisan kanaan ajjeefamuu jedhan. Nuur ofii isaanii qonnaan bultoota ajjeefaman keessaa tokko kan beekan ta’uu dubbatan.
Dhukaasi sun kan raawwatame Hagayya 10, ganda Golweeyin keessatti yoo ta’u tilmaamaan Moqaadishoo irraa fageenya km 100 irratti argama.
Somaalii fi angawoonni gamtaa Afriikaa leellistoonni Al-Shabaab humnoonni naga eegumsaa ennaa isaan naannoo Golweyn to’atanitti dhukaasa itti banuu mirkaneessaniiru. Loltoonni sunis leellistoota sana waliin dhukaasa hamaa sa’aatilee dheeraaf ture geggeessaniiru. Halellaan sun lafa qonnaa naannoo sanaa kan Golweyiin irraa fageenya km 2.5 irratti argamu irratti ta’uu Nuur gaaffii fi deebii bilbilaan geggeessaniin ibsaniiru.
Loltuun gamtaa Afriikaa tokko kan ajjeefame yoo ta’u, lama immoo madaa’uu Nuur ibsanii jiran. Ajjeechaan siivilota sanaa ennaa dhukaasa sanaa ykn isa booda ta’uu adda hin baafamin jira. Angawoonni gamtaa AFriikaa balaa sana qorataa jiraachuu beeksisan. Angawoonni AMISOM gaaffii VOA biraa dhiyaateef deebii hin kennin jiru.


text:
Magaalaa guddaa Oromiyaafi Itoophiyaa kan taate Finfinnee keessattidha.Ji’a Waxabajjii bara 2002.Guyyaansaa Dilbatadha.Guyyaan kun guyyaa boqonnaakoo waan ta’eef hiriyaakoo dhukkubsatee mana waldhaansa fayyaa,Xuqur Ambassaa ciisee waldhaanamaa jiru gaafadhee, sana boodammoo nama meeshaa daldalaa biyya alaatii naa fichisiisuutti horii kennuuf sagantaan qabadhe.Manni waldhaansa fayyaa Xuqur Ambassaa kun keessummoota dhukkubsattoota dubbisuu barbaadaniif sagantaa baase irratti, Guyyoota Dilbataafi Sanbataa sa’atii7:30-10:30tti, Wiixataa hanga Jimaata waaree boodaatti sa’atii 11:30_1:30ttii, Ganama ammoo sa’aatii 12:30-1:30tti waan ta’eef hiriyaakoo Haatoluu jedhamuu wajjin iddoo lamaanuu deemuuf ganda Birbirsa Gooroo (Piyaassaa)kaafee Cheentirootti sa’atii ja’atti wal beellamne.
Ani yeroo fedhe yoo ta’e sa’aatii beellamaakoo nin kabaja.Dhaabbata daldalaakoo keessattiifi hiriyootakoo biratti haalakoo kanaanin beekama.Walumaa galatti sa’aatii beellamaa kabajuun aadaakooti jechuu nin dnda’a.” Jedha namtichi kabbadaa jedhamu.Nama umriinsaa waggaa 40-45ta’udha akka tilmaamakootti. Seenaasaa kana isatu seenessa.
“Gaafa sana sa’aatiitti iddoo beellama keenyaa dursee kan ga’e ana.Konkolaataa koo Liifaan jedhamtu gamoo Araadaa jala dhaabee korojoo horii keessatti qabadhe gatiittii koo’rratti diradhee, konkolaataa koo cufee,shugguxii mudhii koorraa jajjabeeffachaa, yeroon mana kaaffee kana ga’u sa’aatiin 6 ta’eera.Manni kaaffee kun karaa dura waan ta’eef gabaa guddaa qaba.Yeroon achi ga’u kursii duwwaa kan namni irra hinteenye dafee argachuu hindandeenye.Xiqqoo dhaabbadhee bitaafi mirga ilaalee, kursiin duwwaa natti muldhachuu didnaan gara boodaatti yeroon ofirra garagalu, naduubaan kallatii moggaa tokkoon miinjala kursiin sadii itti marsee jiru kan namni irra hin jirre argadheen taa’e.
Keessummeessituun tokko dhuftee;”Maal ajajamu?” jettee nagaafatte. Laaqana sababii hin nyaanneef Shaayee,buna ykn. maakiyaattoos haata’u dhugaatii lallaafaa ajajachuu hinbarbaannen ture.Garuu utuu waa hinajajatin taa’uun hindanda’amu waan ta’eef dhugaatii lallaafaa ajajadheen, hiriyaakoo eeguun jalqabe.Sa’aatiin harkakoo irraa 6:15 jette. Hiriyaankoo Haatoluun hindhufne.Namooti lama dhufanii kursii lamaan nabira jiranirra taa’uuf ;”Namni as jiraa?” naan jennaan namni jira jedheen akka irra hinteenye dhorke.Sa’atiin 6:30 jette.Hiriyaankoo ammallee hin dhufne.Sa’atiin 6:45 jette.Mobaayiliikoo(Bilbila) baaseen gara hiriyaakoottin bilbile.Bilbilli isaa deebii hin kennu jedha.
Haala kanaan utuun jiruu intalli baayi’ee bareeddu tokko ol seente.Wandaboo gabaabduu Dakkuu fakkaattu kan gudeeda ishee ifatti saaxilu Afaan Igiliziitiin “Miniskartii” jedhamtu uffatti.Isheenis akkumakoo jalqaba iddoo taa’umsaa bitaafi mirgaan ilaaltee kursiin duwwaa ana bira akka jiru hubattee gara koo dhuftee “Namni jiraa?”jettee Afaan Amaaraatiin nagaafatte.Anis akka nabira teessu barbaadeen, “Lakkii nama hinqabuu taa’uu dandeessa”,Ittiin jennaan nabira teesse.
Urgooftuun isheen ofitti biifte urgaansaa baayi’ee nama gammachiisa. Baayi’een gammade.Utuun morma ishee jala seenee caalaatti ishee suufee jedheen hawwe.Intalli kun umriin ishee waggaa 25 hin caalu.Bifti fuulaa,dhaabbatni qaamaa,uffannaafi ijoollummaan ishee urgooftuu dibattee wajjin walitti dabalamee qalbii dhiiraa salphaadhaan kan booji’udha. Miilla ishee walirra kaa’atte.Wandaboon ishee ol sassaabamee gudeeda ishee hanga oliitti saaxilee muldhise.Yaabiyyoo nanyaadhu ! Haalli ishee kun fedhii dhiirummaakoo kakkaasee tasgabbii nadhorkate.Yaa biyyoo nanyaadhu ! Kana maaltu natti ergee ? Jedhe. carraan intala kana itti arge dinqisiifadhe.Haala miira kana keessa daakaa sababiin jiruuf waa’ee dhufuufi hafuu hiriyaakoo yaaduu nan irraanfadhe. Utuun ishee bira taa’aa oolee bulee, ishee ilaalee kanan quufu natti hinfakkaatu.
Intalattiin kun siiniimaa kana nadaawwachiisuuf natti ergamtemoo dhimmasheef Maakiyaattoo ishee unachaa jaalallee ishee as teessee eeguuf dhuftee? Jaalalleen ishee kun akkam ayyaantuudhaa?Intala kana fakkaattu kana ammatee dhungachaa wajjin ciisu akkam ayyaantuudha laataa?Innimmoo akkam bareeda laataa? Yoonaa baayi’ee miidhagaa kan Shamarran hawwatee onnee isaanii booji’u ta’a.Boo ! yoona fokkisa akka kootu horiidhaan ishee mo’ee ammatee wajjin ciisa ta’a.Yaabiyyee nanyaadhu ! Erga dhuftee teessee takkaallee daguungortee nanilaalle.Dhugaa qabdi maalkootu ishee hawwannaan nailaaltii?Yoona faaraan kun maal fakkaataa? Akkam fokkisaa?jettee garaa isheetti natuffachaa jirti ta’aa. Yaa biyyee nanyaadhu! Qormaata guddaa keessa nagalchite.
Sa’atiin hiriyaakoo itti beellame darbuusaa utuman beekuu sa’atii harkakoo ammas ammas ilaalaa,achumaanis intalattii ija hatee ilaaluu ittin fufe.Isheenis akkuma koo sa’atii harka ishee al kudhan ilaalaa, Maakiyaattoo ishee unachaa, Mobaayilii ishee baastee bilbilte. O!O!O!Mobaayiliin ishee kan abbaa kuma kudhaniiti. Yaabiyyee nanyaadhu ! dhiiraa wajjin kan dubbattu ta’uu ishee haasaa isheerraan hubadhe. Dhiira beellamtee kan duraa hafe natti fakkaata.
Sa’atiin harka ishee,Warqeen qubaa,kan mormaafi Shawaaliyaan (Ambaarriin) harka ishee kan biraati. Uffannaan ishees Jaakeettaa, Wandaboofi kopheen boottii hanga jilba isheetti dheeratu gogaarra kan oomishaman si’a ta’an, gatii guddaadhaan kan bitaman natti fakkaata.Uffata gogaa (kal’oo,Leezerii)biyya faranjiitti hodhamee biyya keessa gale ta’uusaa hubadheera.Magaala iftu ilkaan ishee akka aannanii kan addaatan si’a ta’an, rifeensi mataa ishee gatiittii isheerra akka hiddaa gadi kan jige, intala baayi’ee bareedduu, dhiira gomjaasiftudha.Yaabiyyee nanyaadhu Qaama kana amma biyyoon ni nyaataa ? Jechaa utuun uumama ishee dinqisiifadhuu yaadi tokko sammuukootti dhufe.
“Dhiifama, obboleettii!Sa’atiinkee meeqa jettii? Kankoo kun sirrii natti fakkaachuu diddee”.Jedheen ishee gaafadhe.Ishee haasofsiisuuf barbaadeetani malee sa’atiin harkakoo sa’atii warqee kan qarshii kuma kudhaniin bitamedha.Ishee karaan itti haasofsiisu barbaacha soba dubbachuukoo sammuufi sa’atiinkoo kan nataajjabu natti fakkaate.Kanas haata’u sana isheen gaaffiikootiif deebii kennuuf “Okkee! sa’atii torba”jette. Sagaleen ishee akkam namatti tolaa?Yaabiyyoo nanyaadhu.
Intalli kana fakkaattu kun na haasofsiisuun ishee qofti garaa naqabbaneesse.Anis kana qofaan hin dhiisne.Itti fufeen utuun sodaadhuu “Dhiifama giiftii!ammas gaaffii tokkon qaba.”jedhe.Yaabiyyoo nanyaadhu!Isheen garuu “It’s all right go ahead”naan jette.Afaan Ingilizitiin. Yaabiyyoo nanyaadhu!.Intala barattedha.Sagalee koo ciccirachaa;nama beellamaa sa’atii tokko dabarsu siquunnamee beekaa?Utuu haalli akkasii siquunname maal jettaa? jedheen walitti aansee gaaffii dhiyeesseef.Isheenis “O ! my God !Ani obsa akkasii hin qabu.Inni nabeellame daqiiqaa shan dabarsinaan dhiiseen deema.Akka carraa anis akkuma kee namaa wajjin walbeellamee eegaan jira.Amma dhiisee deemuuf daqiiqaa muraasatu naahafe.”jette.
“Anis kunoo hiriyaakoo gara sa’atii tokkoo eegeera.Rakkoo isarra ga’e hubachuuf bilbillaanis bilbillisaa hin deebisu jedha.Utuun isa eeguu laaqana hin nyaatinin jira.Amma garuu obsakoon fixadhe.Utuun isa eeguu beelli natti jabaate”.Jedheen akka qoosaa dubbadheen ofumakootiif kolfe.Isheen garuu akkakoo hin kolfin malee akka kolfuu taatee ilkaan ishee isaan adii, hidhii ishee isaan haphii, haalluu diimaa dibamanii goraa bilshaate fakkaatan, saaqxee kolfakoo tumsite.
Itti aanseen,”haalli keenya walfakkaata akkan hubadhetti.Atis namni beellamte kan siduraa hafe natti fakkaata” jedheen dubbadhe.
“Sirriidha”
“maarree laaqana yoo wajjin nyaanne maal sitti fakkaata?”
“Innillee gaarii ture.Garuu…” jette utuu haasaa ishee hin xummuuriin mataa ishee gara bitaafi mirgatti sochoosaa calluma jette.
“Garuu maalii? Rakkoon jiraa ?”
“Rakkoonillee hinjiru.”
“Maal yaaddofteree ?”
“Nama hin beeknee wajjin calluma jedhanii laaqana nyaatuu ?”
“Maal qabaree wal barrakaa !Ani maqaankoo Kabbadaadha.”
“Okkee ! animmoo Shankoriinaan jedhama.”
“O ! maqaa bareedduu, intala bareedduudhaaf kenname “ Jedheen maqaa ishee dinqisiifadhe.
Shankoriinaa wajjin tokko lama jennee haala kanaan wal barre.Mana kaaffee Cheentiroo kana Keekii malee laaqanni nuti barbaadnu sababii hinjirreef hoteela guddaa tokko waliin deemnee nyaata ajajannee nyaanne.Biiraas ajajannee daddabalannee dhugne.Amma haasaa dheeraa booda sirriitti walitti madaqne.
Shankoriinaan yeroo haasoftu Akka Faranjii Afaan Amaaraa baratetti dubbatti.Afaan Amaaraa wallaaltee osoo hintaane akka of jajuu natti fakkaata.Anis maqaankoo Kabbada haata’u malee uffannaankoo konkolaataan,sa’atiin warqee,warqeen kaateenaa harka koo,kan ammayyaa waan ta’eef Shankoriinaan baayi’ee akka jaallatte naaf ibsite. Keessumattuu qarshiifi Doolaarii korojoo koo keessa jiru yeroo argituf walumaagalatti haala jireenya mijaawaa ani jiraachaa jiru yeroon itti himu ammoo,caalaatti natti siqxe.Keessa garaa ishees bantee natti muldhiste.
Egaa haala kanaan erga walitti madaqnee, mana ciisichaa hoteelichaa tokko seennee,akka xinnoo boqonnun ishee gaafadhe.Isheenis daftee deebii naaf hin kennine.Xinnoo erga yaadaa turte booda haala tasgabbaa’een:
“Ani jaalallee qaba. Isa malee dhiira gara biraa wajjin ba’ee hinbeeku. Siwaliin garuu haalli ittiin walbarreefi waliin amma teenyu nadinqa”.jettee kofalte.Anis ishee wajjin xiqqoo kolfeen mammaksa Oromoo isa,”Mana haadhakoon dhaqa jettee goraa bira hindarbin”jedhamu gara Afaan Amaaraatti hiikef.Ammas akka kolfuu taate;
“Ani Itoophiyaa keessa hinjiraadhu U.S.Ameerikaa, magaalaa Washingiton keessan jiraadha.Asii daa’ima waggaa kudhanii baran ture dhaqee, achittin guddadhe.Haatiifi abbaankoo yeroo ammaa achi jiru.Ani boqonnaafin dhufe.Kanan buufadhe ammoo hoteela keessa miti.Hosteela tokko keessa kutaa tokko ji’a sadiif kireeffadhen keessa jira.Sitti agarsiisuu nan danda’a.Akka carraa erga walbarree mana ani kireeffadhe sitti agarsiisuu nandanda’a.Kanaaf mana ciisichaa hoteelaa hin seenu.” Naan jette.
Shankoriinaan yeroo akkas naan jettu gammachuu natti dhaga’ame ibsuun nadhiba.Gammachuu daangaa hin qabnetu natti dhaga’ame.Intalli bareedduu burtukaana fakkaattu kun akka naharka galten hubadhe.Kana gidduutti Mobaayilliin ishee bilbillaan kaaste.Iccitii kan dubbattu natti fakkaata.”Heloo! yeroonsaa yeroo ga’u siin bilbila!Okkee?”Jettee Mobaayila ishee cufte.
Sirni affeerraakoo kan hoteela kana keessatti raawwatamu erga dhume booda,ganda isheen mana kireeffadhe jette ganda Qarsaa (Kaazaanchiis) konkolaataa Liifaaniikootiin dhaqne.
Manni isheen kireeffadhe jettu kun Mana Viillaa bareedaa ammayyaa si’a ta’u, naannoo dallaa gimbii manichaa wajjin wal qabatanii,Supheefi dhagaa Ambootiin manneetiin kutaalee kudha lama wal qabatanii ijaaraman jiru.Ani yeroon gara mooraa kana keessa seenu hin hubanne malee Peensiyooneedha (mana ciisichaaf kireeffamanidha.)Manni Viillaa guddaanis akkasuma.Mana Viillaa guddaa kana yeroo seennu Soofaan bareedaa keessummoonni irra taa’an jira.Kutaaleen ciisichaa baayi’eenis mana Viillaa kana keessa jiru.
Egaa akkuma ol seenneen Shankoriinaan soofaa guddaa kana harkaan natti agarsiisaa akkan yeroof irra boqodhu na’affeeraa; “Furtuu fideen dhufa” jettee gara intala teessee nama keessummeessitu (receptionist) deemte.Korojoo ishee keessaa birrii hamma ta’e itti kennitee furtuu fiddee dhufte.Harkaan nawaamtee gorduuba mana kanaa keessaa karaa borootiin baane.Manneetii ciisichaa kudha lamaan gidduudhaa lakkoofsa tokko furtuu harkatti baattuun bantee ol itti seenne.
Kutaan ciisichaa kun gorduuba xiqqaa kan qabu si’a ta’u kursii xixiqqaa lamaafi miinjala xiqqaa tokko,siree bareedaa,Saanduqa uffataa dhaabbatu kan keenyan manaa wajjin walqabatee tolfame qaba.Kutaan dhiqannaas akkasuma baayi’ee ammayyaa’adha.Baayi’ee bareeda.Walumaa galatti keessi mana kanaa baayi’ee bareedaadha.Shankoriinaan akkan taa’u harkaan siree natti agarsiisaa;
”Manni ani ji’a sadiif kireeffadhe egaa kana fakkaata ! Eenyu jettee maqaakee ?”
“Kabbadaadha !” Jedheen itti hime.Isheenis
“Okkee! Kebbee! Mannikoo hinbareeduu ?“ Jettee nagaafatte.Anis;“Kan biraadha.Baayi’ee bareedaafi ammayyhaadha!” Jedheen mudhii ishee isa akka mudhii soonsaa qallatu ofitti qabee hidhii isheerra dhungachuuf jennaan maddii ishee natti qabde.Anis hidhii ishee bira darbeen maddii isheen argadhe.Hidhii ishee sababii nadhorkatteef kanuman argadhen dhungadhe.Haalli ishee akka Faranjiiti.Kan isheen natti himterraa ka’uudhaan biyya Faranjiitti sababii guddatteef aadaa Faranjootaa fudhatte jedheen ishee hubadhe.
Shankoriinaan battalaan utaaltee nabiraa kaatee mana dhiqannaa seente.Kan isheen dubbattu natti hin dhaga’amne malee bilbilaan haasa’uu ishee hubadheera. Haala ishee kanaafis waan gara biraatti ishee hin shakkine.Maal akka haasoftus hordofuu hinyaalle.Xiyyeeffannaankoo yoom dhuftee waliin ciisna kan jedhu ture.Xiqqoo turtee qullaa ishee dhuftee nafuldura dhaabbatte.Yaabiyyoo nanyaadhu!Kan qaama ishee irratti hafe butaantaafi qaboo harma ishee malee uffati gara biraan irra hin jiru. Kokkolfaa;
“Atis akkakoo baafadhuutii na eegi !”Jettee kutaa dhiqannaatti deebite. Anis Shugguxiikoo Boraatii jalatti ruuqeen uffatakoo hundumaa ofirraa baasee,duddaan ciiseen ammaa amma dhufti jedheen balbala kutaa dhiqannaa utuun ilaaluu, balballi mana ciisichaa baname. Kan ol natti seene garuu Shankoriinaa utuu hin ta’in dargaggoota lama kan hanga jirmaa gagga’anidha. Yaa biyyoo nanyaadhu! Dargaggeessi tokko Cuubee, inni tokko ammoo Shugguxii natti aggaame.Isheen ammoo uffata ishee uffattee kutaa dhiqannaa keessaa natti kokkolfaa gadi baatee;
“Kabbee ! Diraamaan keenya kun asirratti raawwata” Naan jette. Kursii irra deemtee miila ishee walirra naqattee teesse. Edaa isheen hoggantuu hattootaati. Ani kana hin hubanne.Horii hallayyaa marga duubaan jiru utuu hin argin marga dheedhuuf itti gamun ta’e.Hattuun shugguxii natti aggaamee;“Okke ! qajeelfama amma ani siif kennu raawwadhu.Harka kee lamaaniin mataa kee qabadhuutii siree ciisturraa gadi bu’ii jilbeenfadhu.”naan jedhe.Anis “Yaabiyyoo nanyaadhu!”jechaa akka mucaa wallaaltuu boo’aan akka isaan na ajajan jilbeenfadhee harka koo lamaaniin mataa koo qabadhe. Hattooti kunniin nanrukunne.Korojoo koo bananii keessa kan jiru Doolaarii U.S.Ameerikaa kuma 50fi qarshii Itoophiyaa kuma 100arganii burraaqan.Sa’atii warqee harka koo, kaateenaa warqee harka koo irraa,warqee qubaafi morma koo,uffata koo,kootiifi surree qarshii kuma kudhaniin biyya alaatii bitadhe,kophee qarshii kuma shanii,Moobaayilii koo kan qarshii kuma kudhanii walitti qabanii korojoo koo keessatti naqan.Battala kana akkuma mataa koo qabadheen;”Yaabiyyoo nanyaadhu!”jedheen akka tasaa dubbadhe.Yeroo kana sadan isaanii altokko natti kolfan. Akkas jechuun natti bare.Aadaa godhadheera.
Hattooti kunniin erga qabeenya koo sassaabbatani booda natti kolfuufi qoosuu jalqaban.Furtuu konkolaataakoo dabalatee qabeenyakoo hundumaa erga narraa fudhatani booda,inni tokko “Eenyu maqaan isaa Jeerii?“jedhee Shankoriinaa gaafate.Edaa maqaanishee Jeeriidhaa?”Eenyu maqaan isaa Jeerii?”Jedhe irra deebi’ee.”Ani eessa abbaasaattin isa beeka.Kabbadaa naanjedhe.Isin garuu Kabbee yoo jettanii waamtan nigammada.Kanaaf Kabbee!Jedhaatii waamaa !Jettee ammas kofalte.Isaanis wajjin kolfani.Kolfa isaanii erga raawwatani booda inni tokko:“Kabbee!”naan jedhe.Anis “Abeet!” jedheen owwaadhe.Ammas sadan isaanii altokko natti kolfaa erga turan booda;”Amma butaantaakee uffadhu.Garuu intalattii kanaaf sirriitti qophooftee turte”. Jedhanii ammas natti kolfani.”Amma kana booda baatee akka deemtu sii hayyamna ! Garuu karaa balbalaamoo karaa foddaa ba’uu barbaaddaa?”
“Karuma isin jaallattan.”
“Lakkii nutti himi”
“Egaa karuma balbalaa ba’uu naaf wayya.”Jennaan Ammas altokkoo natti kolfan.Hattoota kaneen keessaa inni shugguxii natti aggaame;
“Lakki Akkas miti.Siree keessa galee uffata qorraa uffatee haaciisu.”Naan jedhe.Akka isaan na ajajanitti yeroon sireetti ol ba’u Shugguxiikoo boraatii jala suuqee ture baafachuuf carraan argadhe.Hattooti sadan kunniin yeroo naciibsanii qabeenyakoo saamanii, ba’uuf ofirra garagalan Shugguxiikoo baafadheen hattuu shugguxii baatu laphee isaarra dhayeen lafa irratti diriirse.Isaan lamaan sanas jilba jilba isaaniirra dhayeen lafa irrattin isaan conqolaase. Lafa kufanittimmoo akka hin sochoone isaan akeekkachiise.
Tarii bayyaannatanii akka natti hin dhukaasneef Shugguxii hattootaa utuu harkaan itti hin bu’in quba miillakootiin isaanirraa fageesseen sochiisaanii dhaggeeffadhe. Inni Shugguxii natti aggaame battalaan lubbuunsaa keessaa harattee baate.Onnee isaarran dhaye. Intalattiifi hatichi tokko ammoo rasaasi jilba isaanii dhoofte baayi’ee sababii isaan miiteef ciisanii aadu.”Maaloo nunajjeesin” jedhanii nakadhachuu jalqaban malee socho’uu hin dandeenye.
Yaa biyoo nanyaadhu.”Harkaan idaa sanyoon nama dhaana” jette niitiin.Kana booda reeffa hattuu du’e sanaa baatanii kutaa dhiqanaa keessa akka galchanin isaan ajaje.Yoo kana gochuu baatan isaaniinis adda adda isaanii dhayee akkan isaan ajjeesu akeekkachiisnaan utuu aadanii reeffa hiriyaa isaanii lafarra harkisanii mana dhiqannaa keessa galchan.Yeroo kana sadan isaanii mana dhiqannaa sana keessatti furtuudhaan balbala irratti cufeen furtuusaa korojookoo keessan ka’e.Kana booda uffatakoo uffadheen qabeenyakoo hundumaa fudhadheen balbala mana ciisichaa sanas furtuudhaan irratti cufeen furtuu isaas fudhadheen konkolaataakoo keessa bu’een mooraa sanaa ba’e.”
”Yaabiyyoo nanyaadhu. Kan gaafa sanaa hin irraanfadhu!.”Jedhe Kabbadaan.
Asoosama kana hayyama barreessichaa malee kitaaba irratti, sabquunnamtii garaa garaa irrattis ta’e diraamaadhaan fayyadamuun seeraan gaafachiisa .
Isaayyaas Hordofaa Miijanaa


text:
WBO barbadeessanii dhabamsiisuun ni danda’amaa? Kutaa lammaffaa
Berhanu Hundee, Caamsaa 21, 2020
Barreeffama kutaa tokkoffaa keessatti, dhimma mata duree kanaatiif ka’umsa akka ta’u, seensa ykn dura-dubbii gabaabsee ergan ibse booda, gaafii bu’uraa tokko kaaseen ture. Innis: “WBOn, lolee injifatee uummata Oromoo bilisoomsuu ni danda’aa?” kan jedhu ture. Akkuman gaafii sana jalatti waan tokko tokko gaggabaabsee ibsuu yaale, Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO), kan goototni kumaatamaan ittiwareegaman, xiqqeessuuf ykn hamilee uummata keenyaa cabsuuf, waa baay’eetu ololamaa ture, ammas jira. Habashootni ykn diinotni QBO, injifannoolee hanga har’aatti qabsoo hadhooftuudhaan argaman tuffachuu fi hamilee qabsaa’ota Oromoo cabsuuf; keessumattuu immoo qabsoo hidhannoo busheessuuf ABOn ykn WBOn lolee lafa taakkuu takkaallee qabacuu hin dandeenye jedhu. Injnifannoolee gurguddoo QBOn argamsiise garuu osoo beekanuu; isaan kana dhiisanii waayee lolanii lafa qabachuu nutti himuu yaalu.
Warri tuffii akkanaa qabsoo Oromootiif qaban kun, yeroo hunda Shaabiyaa fi Wayyaanee wajjin walbira qabanii nu laalu. Dhugaa dha, Shaabiyaan loolee injifatee Eertiraa bilisa baasee jira. Wayyaanotnis, waan lolanii injifatanii, Finfinnee seenanii aangoo qabataniif naannoo isaanii jechuun Tigraay bilisoomsanii; ofii isaaniitiifis waggoota 27 ol waa hundaa too’atanii sooramaniis jiru. Haa ta’u malee, wanti dagatamuu hin qabne gargaarsa Shaabiyaa fi Wayyaaneen yeroo sana argachaa turanii fi haala yeroo sanaatu isaaniif murteessaa ture. Qabsoon Oromoo harka caalaa Oromoorratti hirkatte malee gargaarsi alaa hamma kana kan argame hin jiru yoo jedhame dhara hin ta’u. ABOnis haalota baay’ee walxaxaa fi ulfaataa keessa dabreeti bara 1991 injifannoo galmeesse. Akka Wayyaanotaa lolee lafa qabachaa deemee, Finfinnee seenuu baatus, qabsoon hidhannoo ABOdhaan hogganamaa turte dhiibbaa baay’ee gootee jirti.
WBOn har’a lolaa jirus tarii lafa qabachaa fi magaalota bilisoomsaa deemee Finfinnee galuu dadhabuu malus, karaan inni ittiin dhiibbaa godhee bilisummaa uummata Oromoo argamsiisuu danda’u hedduu dha. Karaalee kana, isaan kana ykn sana jedhee asitti tarreessuun barbaachisaa miti. Wanti ani barbaachisaa qofaa osoo hin taane dirqama jedhee asitti kaasuu barbaadu garuu karaa danda’amu hundaan WBO bira dhaabbachuun dirqama Oromummaa akka ta’ee dha. Olola diinaa afarsaa fi isa kanaan gowwoomaa hamilee qabsaa’ota keenyaa cabsuu hin qabnu. Obsi fi ofitti amanummaan baay’ee murteessaa dha. Wanti Oromoon dagachuu hin qabne, ijoolleen (miseensotni WBO) har’a jiruu fi jireenya isaanii bosona fi gaara Oromiyaa godhatanii; kufaa fi kuffisaa jiran kun, kan isaan lubbuu takka baatu hin deebine nuuf uummata Oromootiif wareegamuuf qophaa’an qoosaafii miti. Gaafiin uummata Oromoo karaa nagaatiin deebii argachuu waan dhabeef dirqamanii karaa kana filatan. Kanaafuu, Oromoon ijoollee tanaan boonuu qaba malee, akka Shiftaatti isaan laaluun fafa.
Diina qofaa osoo hin taane, Oromootni garaa isaanii guuttachuuf jedhanii; mootummaa kanaaf xurunbaa ta’anii; WBOrratti olola ofan tokko tokko yeroo isaan waan kanatti gaabban akka dhufu abdiin qaba. WBOn maaliif uummata bal’aa Oromootiin deeggaramuu qaba? WBOn bilisummaa argamsiisuuf qofaa osoo hin taane; bilisummaan yoo argame boodallee isa kana tikfachuu fi nagaa Oromiyaa eegsisuuf humna biyyoolessaa ta’a. Har’a qofaa osoo hin taane waan gara fuulduraa dhufus, egeree keenya yaaduun brabaachisaa qofaa osoo hin taane murteessaa dhas. Irran deebi’a, WBOn shiftaa miti; akkuma yeroo hunda jedhamu, WBOn abdii fi gaachana Oromoo fi Oromiyaa ti. Dhugaan kun diinota QBO fi jala-kaattuu isaaniitiif liqimsamuu dhiisuu mala. Hadhooftus garuu dhugaa fudhachuun dirqama ta’a.
Yeroo jaaramayootni hunduu karaa nagaatiin qabsaa’uu filatanitti, WBOn maaliif lola filate?
Gaafii jabaa kanaaf deebii osoo hin barbaadin dura, mee gaafiilee biraa kaasuun barbaada. Karaa nagaatiin qabsaa’uuf, dhugumatti haalli jiru mijataa dhaa? Dirreen karaa nagaatittiin qabsaa’an dhugumatti babal’atee jiraa? Lola har’a WBOn keessa seeneef maaltu sababa ta’e? Akka Oromiyaan jeequmsa keessa seentu kan godhe fi uummatni Oromoo akka nagaa fi tasgabbii hin arganne kan taasis maali? fi gaafiilee kana fakkaatan hedduu kaasuun ni danda’ama. Deebii gaafiilee kanaatiiif akkasumas gaafii jabaa baddaatti ka’eef deebii kennuuf, barreeffama itt aanu keessatti yaada fi ilaalcha kiyya ibsuun yaala.
– ittifufa –
Hanag walitti deebinutti nagaan turaa.


text:
Wantoota Sooma Balleessan
Wantoonni sooma cabsan /balleessan gosa lama. Isaaniis
A.Wantoota sooma cabsan qadaa kan barbaachisu
B.Wantoota sooma cabsan qadaa fi kaffaaraa kanneen barbaachisan
A.Wantoota sooma cabsan qadaa kan barbaachisu
1.osoo beekanuu nyaachu ykn dhuguu– karaan afaanitiin ykn funyaanitiin nyaanni ykn dhugaatin gara gahuudha. Nyaataa dhugaatiin kuni wanta nama fayyadu fi hin fayyanne, kan nama miidhu fi hin miine kan of keessatti hammateedha. Yoo kuni uumame soomni cabe ykn bade jira osoo afaan takkaa ykn habbuuqqi takkaa ta’eeyyu. Garuu foolii fuunfachuun sooma hin cabsu, fooliin garaa waan hin geenyef. Namni osoo beeku nyaate ykn dhugee qadaa baasu qaba.
Haa ta’uu malee, dagatee ykn dogongoraan yoo nyaate ykn dhugee qadaa baasun isarra hin jiru nyaataa dhugaati osoo beeku fi yaadatu yoo itti hin fufin. Ergamaan Rabbii (SAW) waan akkana jedhaniif:
مَنْ أَكَلَ نَاسِيًا وَهْوَ صَائِمٌ فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ، فَإِنَّمَا أَطْعَمَهُ اللَّهُ وَسَقَاهُ ”
“Namni tokko osoo soomu dagatee yoo nyaate, sooma ofii haa guutu. Rabbitu isa nyaachise obaase waan ta’eef.” (Sahiih Al-Bukhaari fi Musliim)
Kanaafu namni tokko dagatee yoo nyaate ykn dhuge, dhiphatu hin qabu. Akkuma yaadaten ykn namni biraa isa yaadachiseen nyaata ykn dhugaati san dhiisun sooma ofii itti fufu qaba.
2.Afaaniin ala wanta garaa gahuu– karaa afaanitiin ala namni wanta tokko garaa isaa geesse, soomni isaa ni caba, qadaa baasu qaba. Fakkeenyaf, karaa taa’atiin qoricha ykn wanta biraa seensisuun sooma cabsa. Yookiin karaa funyaanitiin qoricha galchuun sooma cabsa. Karaa gurraatin qoricha galchuun wal dhabbii (kilaafaa) keessa jira.[1]
“Lilmoon (marfeen) akka nyaatatti itti fayyadaman, yoo namtichi fudhate soomni ni caba. Lilmoon tuni nyaata ykn dhugaati haqiiqa ta’uu haa dhiistuyyuu malee akka nyaataa dhugaatitti waan nama gargaartuuf hukmiin (murtiin) ishii hukmii nyaataaa dhugaatiti. Garuu lilmoon akka nyaatatti nama hin gargaarre, sooma hin cabsitu (hin balleessitu).” Majaalisu shahru Ramadaan-fuula 100
3.Osoo beekanuu hoqqisuu (haqqisuu)- hoqqisuu (haqqisuu) jechuun nyaata ykn dhugaati deebisuu ykn garaa keessaa gara alaatti baasudha. Haqqisuun nama tokko moo’ate ofiin yoo bahe, sooma qadaa baasun ykn kaffaaran isarra hin jiru. Hadiisa Abu Hureeyran irraa odeefame keessatti Ergamaan Rabbii (SAW) waan akkana jedhaniif:
“ مَنْ ذَرَعَهُ قَىْءٌ وَهُوَ صَائِمٌ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاءٌ وَإِنِ اسْتَقَاءَ فَلْيَقْضِ ”
Osoo soomu nama haqqisoon isa moo’ate, qadaan isarra hin jiru. Garuu kan of haqqisiise (osoo beeku akka haqqisu kan of taasise), sooma qadaa baasu qaba.” Abu Daawud
osoo beeku haqqisuu yoo jennu gochoota nama haqqisiisan raawwachuun of haqqiisisudha. Fakkeenyaf, garaan wanta keessa jiru akka baasu humnaan walitti dhiibu, quba gara kokke seensisuun of haqqisiisu, wanta tokko fuunfachuun ykn wanta nama haqqisiisu ilaalun of haqqisiisu. Haala akkanaa kana keessatti namni tokko sooma isaa qadaa baasu qaba hammi haqqise xiqqaa osoo ta’eyyu.
4.Heydii (laguu) fi nifaasa (dhiiga dahaa)– Akka walii galtee aalimmanititti dubartiin takka laguu ykn dhiiga dahaa yoo argite, soomni ishii ni caba. Maghriiban dura daqiiqa muraasa osoo ta’eyyu laguu ykn nifaasa yoo argite soomni guyyaa sanii ni bada, qadaa baasun ishii irratti dirqama.
5.Osoo beeku maniyyi (dhangala’oo saalaa dhangalaasu)– harkaan qaama hormaata kakaasanii yookiin dhungachuun ykn hammachuun ykn wanta biraa fayyadamanii dhangala’oo saalaa dhangalaasun, sooma balleessa. Hadiisa al-qudsi keessatti Rabbiin waan akkana jedheef: “Sababa Kiyyaaf fedhii foonii, nyaata fi dhugaati dhiise.” (Sahiih Al-Bukhaari)
Dhangalaa’o saalaa dhangalaasun fedhii foone (shahwaa) waan ta’eef osoo beekani fi yaadatanuu maniyyi dhangalaasun sooma cabsa. Qaada baasun isa/ishii irra jira.
Garuu maniyyi abjuun yoo dhangalaasan yookiin immoo gocha homaatu osoo hin raawwatin yaadan maniyyi yoo dhangalaasan, soomni hin cabu (hin badu). Abjuun maniyyii dhangalaasun filanno namtichaatin ala waan ta’eef. Akkasumas, wanta sammutti nama dhufe hojitti yoo hin jijjiriin namni suni hin qabamu. Ergamaan Rabbii (SAW) waan akkana jedhaniif:
إِنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ عَنْ أُمَّتِي مَا حَدَّثَتْ بِهِ أَنْفُسَهَا، مَا لَمْ تَعْمَلْ أَوْ تَتَكَلَّمْ ””
“Dhugumatti, Rabbiin wanta nafseen isaanii itti hasaaste ummata kiyyaaf irra darbe yoo [wanta yaadan san] hojii irra hin oolchin yookiin hin dubbatin.” ( Sahiih Al-Bukhaari )
6.Islaama irraa garagaluu– namni guyyaa Ramadaanaa keessa Islaama irraa garagale (kafare), soomni isaa ni bada. Guyyaa kana keessa ta’ii guyyaan kuni erga dhumateen booda ta’ii yoo gara Islaamaa deebi’e, guyyaa kana qadaa baasun isarra jira. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) waan akkana jedheef: “Yoo Rabbiin wajjiin waan biraa gabbarte, dalagaan kee ni bada.” (Az-Zumar (39):65)
Soomni ibaadaa (gabbarrii) waan ta’eef Islaama irraa garagaluun (kafaruun) ibaada kana balleessa.
B.Wantoota sooma cabsan qadaa fi kaffaaraa kanneen barbaachisan
Namni niiti isaa waliin guyyaa adiin ji’a Ramadaanaa keessa wal-qunnamtii saalaa raawwate, soomni isaa ni caba /ni bada. Wantoota sooma cabsan keessaa kuni isa guddaadha. Kanaafi, qadaa baasu qofaa miti kaffaaras kafaluun namarra jira. Akkasumas, namni guyyaa soomaa zinaa raawwate, soomni isaa ni caba. Soomni isaa cabuu qofa mitii badii guddaas raawwate jira. Kanaafu, dhugaan tawbachuu, qadaa baasu fi kaffaaraa kafaluu qaba.
Abu Hureeyran akkana jechuun gabaase: Namtichi tokko gara Ergamaa Rabbii (SAW) dhufuun, “Ani bade”jedhe. Ergamaan Rabbiis (SAW) ni jedhan, “Maal taate?” Namtichis ni jedhe, “ [Guyyaa adii] Ramadaanaa keessa niiti tiyya irratti kufe (wal-qunnamtii saalaa raawwadhe).” Ergamaan Rabbiis (SAW) ni jedhan, “Wanta gabra bilisa ittiin baastun argattaa?” Namtichis ni jedhe, “Lakkii!” Ergamaan Rabbiis (SAW) ni jedhan, “Ji’oota lama wal duraa duuban soomu dandeessaa?” Namtichis ni jedhe, “Lakkii hin danda’u.” Ergamaan Rabbiis (SAW) ni jedhan, “Hiyyeessota 60 (jahaatama) nyaachisu dandeessaa?” Namtichis ni jedhe,”Lakkii hin danda’u.” Ergasi Ergamaan Rabbiitiif (SAW) Araq (baaldii) temirrii keessa jiru kenname.” Namtichaan akkana jedheen, “Kana fudhu, sadaqadhu.” Namtichi ni jedhe, “Namoota nu caalaa hiyyeessa ta’aniif moo? Gaarren [Madiinaa] lamaan jidduu nu caalaa namni hiyyeessa ta’e hin jiru.” Ergamaan Rabbiis (SAW) ni jedhan, “ Fudhuu maatii kee nyaachisi.” (Sahiih Al-Bukhaari fi Musliim)
Hadiisni kuni tuqaa ijoo baay’ee agarsiisa. Tokkoffaa, namni tokko kaffaaraa wantoota sadiin armaan gadi keessa tokkoon kafaluu danda’a.
- Gabricha ykn gabritti bilisa baasu. Namtichi gabricha /gabritti yoo hin qabaatin, bite bilisa baasu danda’a.
- Ji’oota lama wal duraa duuban soomu
- Hiyyeessota 60 (jahaatama) nyaachisu. Akkanatti jabaachun adabbii, yakka wal-qunnamtii saalaa guyyaa adii Ramadaanaa keessa raawwachuu guddaa akka ta’ee agarsiisa.
Aalimman dhiirsa fi niiti kaffaaraa kafaluu qaban moo dhiirsa qofatu kafalu qaba kan jedhu irratti wal dhabanii jiru. Akkaataa jamhuura (aalimman harka caalutti) osoo beekanu fi yaadatanuu guyyaa adiin ramaadaana keessa wal-qunnamtii saalaa yoo raawwatan lamaan isaanii irra kaffaaraan ni jira. Haa ta’uu malee, yoo inni isa waliin akka qunnamtuuf niiti isaa dirqiisise, isa qofatu kaffaaraa kafala. Ishiin kaffaaraas ta’ee qadaas hin kafaltu, waan dirqisifamteef. Garuu yoo ishiin sababa wayitiif hin soomin, homaa ishii irra hin jiru.
Aalimman gariin immoo akki jedhan, isa qofatu kaffaaraa kafala, Ergamaan Rabbii dubartii osoo hin ta’in namticha kaffaaraa akka kafalu waan ajajaniif. Garuu ilaalchi jalqaba irra jabaadha- “lamaan isaanitu kaffaaraa kafalu qabu” kan jedhutu irra jabaadha.
Hubachiisa: Niitin ykn dhiirsi dagatanii yookiin wallaalummaan yookiin dirqiin guyyaa ramadaanaa keessa wal-qunnamtii saalaa yoo raawwatan, qadaas ta’ee kaffaaran isaan irra hin jiru. Kuni Adeemsa Abu Haniifaa, Shaafi’i fi Ahmad (Sahiihu fiqhu sunnaah fuula 109)
Kaffaaran tartiiban ta’uu qabaa? (4)
Jamhuurri (aalimman harki caalan) tartiiban deemu qaba jedhu. Ji’oota lama soomutti hin darbu gabra bilisa baasu yoo dadhabe malee. Hiyyeessota jahatama nyaachisutti hin darbu ji’a lama soomu yoo dadhabe malee.
Imaam Maalik immoo kan isatti tole filachuun kaffaaraa kafalu danda’a ilaalcha jedhu qabate.
Wal-qunnamtii saalaa irra deddeebi’uun kaffaaran irra ni deddeebi’aa?
- Guyyaa Ramadaanaa keessa wal-qunnamtii saalaa raawwate ergasii kaffaraa kafalee, ammallee guyyaa biraa wal-qunnamti saalaa yoo raawwate, kaffaaraa biraa kafaluun isarra jira.
- Guyyaa tokko keessatti wal-qunnamtii saalaa yoo irra deddeebi’e raawwate, kaffaaraa tokko qofatu irra jira. fakkeenyaf, guyyaa sa’aati torbatti raawwate sa’aa lamaan booda yoo itti deebi’e, kaffaaraa tokko qofatu irra jira.
- Namni guyyaa ramadaanaa wal-qunnamtii saalaa raawwate, guyyaa kanaaf kaffaaraa kan hin kafalle ta’ee osoo jiru guyyaa biraa yoo itti deebi’e maal gochuu danda’a? Kana ilaalchise ilaalcha lamatu jira.
Tokkoffaa: guyyaa hundaafu kaffaaratu isarra jira. guyyaan hunduu ibaadaa of danda’e waan ta’eef. Kuni ilaalcha Maalik, Shaafi’ii fi gareeti.
Lamaffaan immoo wal-qunnamti saalaa jalqabaa irraa kaffaaraa yoo hin kafalin, kaffaaraa tokko qofatu irra jira ilaalcha jedhudha. Ilaalchi kuni ilaalcha Abu Haniifaa fi saahibota isaa, Al-Awzaa’i, Az-Zuhrii.(4)
Hadiisa kana irraa tuqaan biraa fudhatamu, namni dadhabaan kaffaaraa kafaluu dadhabe, kaffaaraan isarraa bu’a hanga kaffaaraa kafaluu danda’utti.
Gudunfaa
Namni tokko wantoota sooma jalaa balleessan beeke, irraa fagaachuf tattaafachu qaba. Wanti hin dagatamne tokko immoo namoonni ji’aa Ramadaanaa guutu wal-qunnamti saalaa halaalaa irraa fagaatan jiraachu danda’u. Wal-qunnamtiin saalaa niiti ofii waliini kan dhowwame guyyaa adii ji’a Ramadaanaa fi yeroo itikaafaa malee halkan hanga obboroo kan dhowwame miti. Halkan niiti isaatin wal-qunnamu danda’a.(Ilaali suuratu Al-Baqaraa 2:187) Garuu akkuma subhii (fajrii) irraa sooma jalqabeen hanga galgala lulluqatutti wal-qunnamtii saalaa niiti isaa waliin raawwachuu irraa fagaachu qaba. Namni tokko niiti isaa ji’a Ramadaanaa keessa dhungachuu fi hammachuu danda’a yoo maniyyiin kan hin dhangalaane ta’e ykn gara wal-qunnamti saalatti kan hin geessine yoo ta’e.(Majaalisu shahru ramadaan-fuula-99)
Xiqqaatus guddatus wantoota sooma cabsan tarreessine jirra. Alhamdulillaah Rabbil aalamiin. Yaa Rabbii nuuf araarami.
Kitaabile wabii
[1] fiqhul ibaadati– Hasan Ayyuub- fuula 440
2.Majaalisu shahru Ramadaan– ibn Useymiin fuula 98-102
3.EssentialsOfRamadhan By Tajuddin B.Shu’aib (fuula 108-114)
4.Sahihu Fiqhu Sunnaah-jildii 2ffaa Abu Maalik, fuula 103-110


text:
Daawud Ibsaa: ‘Oromoon qabsoo keessatti ilmaan qaqqaalii dhabaa dhufe, kan Haacaaluu kun garuu bakka murteessituu kan geesse nutti fakkaata’
(BBC Afaan Oromoo) – Waggoottan darban keessa Oromoon ilmaan isaa qaqqaaliifi kichuu, akkasumas manguddoota qabsoo gaggeessaa ture keessatti dhabeera kan Haacaaluu ammaa kun ammoo bakka murteesituu geese nutti fakkaata jedhan Hayyuu Dureen ABO Obbo Daawud Ibsaa.
Artistii beekamaafi jaallataamaan Oromoo Haacaaluu Hundeessaa erga ajjeefamuun dhagahamee namootni hedduun gadda isaanii ibsachaa jiru.
Obbo Daawud ajjeechaan artisti Haacaaluu irratti raawwate ‘’suukaneessaafi kan garaa nama gubudha,’’ jedhan.
Obbo Dawuud gadda guddaan akka itti dhagahame ibsuun maatiifi uummata Oromoo maraaf jajjabina hawwaniiru.
‘’Ajjeechaan kun uummata Oromoo biratti addatti ilaalama. Dhuguma lubbuun namaa waaqaa biratti wal qixa tahus kan Haacaaluu kun uummata Oromoo keessatti qabsoo isaafi jireenya isaa waliin walitti hidhamee ilaalama.’’
Hayyuu Dureen ABO Obbo Daawud ajjeechaa nama Oromoon akka ija isaatti ilaalu kanarratti raawwachuu cimsinee balaaleffanna jedhan.
Obbo Daawu kaleessa galgala akkuma Haacaaluun ajjeefameen komishiniin Poolisii magaalaa Finfinnee namoota muraasni to’atamuu ibsee akka ture yaadachuun, “Faana ajjeechaa mucaa kanaa balleessuu hin qaban”.
Itti dabaluun qaamni walaba taheefi dhimma siyaasaaf hin hojjenne ajjeechaa Haacaaluu irratti raawwate kana qorachuun uummataaf ibsuu qaba jedhan.
Ajjeechaa kana irratti shakkii qabna’’
Obbo Daawud Ibsaa ajjeechaa kana irratti yeroo gabaabduu kana keessatti maqaa dhahuu baannus shakkii qabna jedhan.
‘’Warri Kisaaraan polotikaa irra gahe gurbaa beekamaa kana irratti tarkaanfii fudhatanii kallattii qabsoo jijjiirruun uummataafi uummata wal fuuldura dhaabuuf gochaa godhamedha jennee shakkina.’’
Waggoota dheeraaf kan qabsoofne sabaa fi sablammoota biyya kana keessa jiran hundaaf waan taheef ammas uummataafi uummata gidduu ilaalchi addaa jiraachuu hin qabu jedhan. Oromiyaa keessa uummata saboota garaagaraatu jira kan jedhan Obbo Daawud ajjeechaa kana hordofee walitti bu’insi akka hin uumamne dhaaman.
‘’Sirna irratti malee uummata kam irratti iyyuu qabsoo hin goone.’’ Kanaaf uummatni keenya ilaalcha kana osoo hin jijjiirratiin uummata hundumaaf kabajaa qabaatee qabsoo isaa itti fufuun Haacaaluu eenyu akka ajjeese adda baasuuf hojjechuu qabu jedhan.
Magaalaa Finfinnee keessas dippilomaatotaafi sabaafi sablammii hedduutu jira waan taheef lubbuu fi qabeenya nama hundaa tiksuun barbaachisa jedhan Obbo Daawud.
Kanarratti dargaggoonnii fi uummatni keenya gahee isaa bahachuu qaba jedhan. Dhuma irrattis humni nageenyaa siyaasa waliin osoo wal hin makiin itti gaafatamummaa isaa bahachuu qaba jedhan.


text:
Addi Bilisummaa Sidaamaa, SLF filannoo fakkeessaa keessatti akka hin hirmaannee fi hidhamtootni siyaasaa Sidaamaa, Oromoo fi Sumaalee haalduree tokko malee akka hiikaman gaafate. Filannoo dharaa waliin kan gangalannu nuti sobaaf hin qabsoosne jedheera. Hooggansichi, Woldeamaanu’eel Dubbaalee ejjennoon keenyaa fi rakkinni keenya kanuma ABO fi KFO irra gahus jedhan
Qeerroo Intelligence Group
Daraatuu Tulluu fi Feyyisaa Leellisaa
Dhihoo kana dhimma Jawar Mohammedfaa irratti Fayyisaa Leellisaa,Keessaa baateen waan jedhe ni yaadattu. Atileet,Kolonel Daraartuu Tulluu garuu, namoota beekamoo fi jaallatamoo qabattee ” Ani isin dhabuu hin danda’u; akka dhuunfaattis sabaattis miidhamna; nyaata nyaadhaa; biyyi kun biyya nyaata lagatanii haqa argachuun haa hafuutii biyya haqni rasaasaan rukkutamu dha.” jechuun akka nyaatan taasiste. Seenaa Oromoo keessatti taateen lagannaa nyaataa guyyaa 40 bara baraan yaadatama. Feyyisaa Leellisaa, Keessaa baatee fi gandeen pirezedaantii isaanii Cundhuura gammachiisuuf taasistes seenaa kana keessatti galmee gurraachaan yaadatamaa hafti.
Qeerroo Intelligence Group
Related