text:
1Yesuusi etayyo oduwaa leemisuwan yaagidi doommiis; “Issi bitanee woiniyaa giyo turaa tokkidi, dirssaa yuushshi aattidi diriis; qassi he woiniyaa gum77iyo ollaakka bookkiis; hegaa naagiya asaayyo adussa shuchchaa gimbbiis; hegaappe guyyiyan, kottaa oottiya asau immidi, hara dere biis. 2Woiniyaa aifiyaa maxiyo wodee gakkin, bana gakkiyaagaa ekkidi yaana mala, issi ashkkaraa ba kottaawatukko kiittiis. 3Kottaa oottiyaageeti a ashkkaraa oiqqidi wadhdhidi, kushe mela yedettidosona. 4Naa77anttuwaa hara ashkkaraa etakko kiittiis; kiittin eti he ashkkaraassi huuphiyaa qoo7idinne kaushshidi yeddidosona. 5Woiniyaa turaa godai qassikka hara ashkkaraa kiittiis; he ashkkaraa woridosona; qassi hara darotakka hegaadan oottidosona; issuwaa issuwaa wadhdhidi, harata woridosona. 6“Woiniyaa turaa godaayyo kiittanau ubbaappe wurssettan i daro siiqiyo a na7aa xalaalai attiis; i, 'Eti ta na7aa bonchchennan aggokkona' giidi, ba na7aa etakko kiittiis. 7“SHin kottaa oottiyaageeti bantta giddon, 'Laattanaagee hagaa; hinddite a woroos; a aqoi nubaa gidana!' yaagidosona. 8Na7aa oiqqidi woridi, a ahaa woiniyaa turaa giddoppe gaxaa kessi olidosona. 9“Simmi woiniyaa turaa godai waatanee? Yiidi he kottaawata wori wurssidi, woiniyaa turaa kottaa oottiya hara asau immana. 10“'Gimbbiyaageeti karidi ixxido shuchchai godaa xaphuwaa minttiya, ubbaappe aadhdhiya shuchcha gidiis. Hagee Godai oottidobaa; qassi nu aifiyaukka garamissiyaabaa' yaagiyaagaa Xoossaa maxaafaappe nabbabibeekketii?” yaagiis. 12Qeese halaqati, higgiyaa tamaarissiyaageetinne cimati Yesuusi he leemisuwaa banttanan leemisidoogaa erido gishshau, a oiqqanau koyidosona; shin asau yayyidi, aggi bayidi biidosona. 13Qassi a haasayaappe bala demmidi, a oiqqana mala, Parisaawetuppenne Heeroodisa baggatuppe amaridaageeta akko kiittidosona. 14Kiittin yiidi, “Tamaarissiyaagoo, neeni tumaa haasayiyoogaanne asappe asa shaakkennaagaa nuuni eroos; aissi giikko, neeni asa dummayakka; qassi Xoossaa ogiyaa tumatettan tamaarissaasa. Nuuni Roome biittaa Kawuwaa Qeesaarayyo giiraa giiriyoogee wogeeyye woga gidennee? Giiraa giiraneeyye digganee?” yaagidosona. 15SHin eti lo77o milatiya iita asa gididoogaa Yesuusi eridi, “Tana aissi paacceetii? Issi santtimiyaa haa ehiite; taani be7ais” yaagiis. 16Eti au ehiidosona; “Ha merainne sunttai oogee?” yaagidi eta oichchidosona. Oichchin eti, “Roome biittaa Kawuwaa Qeesaaraagaa” yaagidosona. 17Yesuusi zaaridi eta, “Yaatikko, Qeesaaraagaa Qeesaarassi, Xoossaagaa Xoossaassi immite” yaagin eti abaa garamettidosona. 18Haiqqida asi denddenna giya Saaduqaawetuppe issi issi asati Yesuusakko yiidi, hagaadan yaagidi, a oichchidosona; 19“Tamaarissiyaagoo, Muusee nuuyyo higgiyaa xaafiiddi, 'Machcho ekkida asi na7a yelennan haiqqikko, he haiqqidaagaa ishai a machchiyo aissidi, ba ishaayyo na7a yelanau bessees' yaagiyaagaa xaafiis. 20Issi wode laappun ishantti de7iyaageetuppe bairai machchiyo ekkidi, na7a yelennan haiqqiis. 21Haiqqin naa77anttoi o aissiis; ikka na7a yelennan haiqqiis; heezzanttoikka hegaadan haniis. 22Laappunatikka o ekkidi, na7a yelennan haiqqidosona; ubbaappe guyyiyan, qassi he maccaasiyaa haiqqaasu. 23Yaatin, haiqqida asai haiquwaappe denddiyo gallassi, a etappe augaayyo machcho gidanee? Aissi giikko, laappunatikka o ekkidosona” yaagidosona. 24Yesuusi zaaridi, eta hagaadan yaagiis; “Intte baliyoogee, Xoossaa maxaafatanne Xoossaa wolqqaa intte erenna gishshaassa! 25Aissi giikko, haiqqida asai haiquwaappe denddiyo gallassi, saluwan de7iya kiitanchchatu mala gidanaagaappe attin, attuma asinne ekkenna; macca asinne gelenna. 26SHin haiqqidaageetu dendduwaabaa gidikko, Muuse maxaafan xaafettida xaragettiya buuraabaa odiya sohuwan, Xoossai Muusa, 'Taani Abrahaama Xoossaa, Yisaaqa Xoossaa, Yaaqooba Xoossaa' giidoogaa mulekka nabbabibeekketii? 27I paxa de7iyaageetu Xoossaa gidiyoogaappe attin, haiqqidaageetu Xoossaa gidenna; intte keehi balideta” yaagiis. 28Higgiyaa tamaarissiyaageetuppe issoi eti palamettiyoogaa shiiqidi siyiis; qassi Yesuusi etayyo loitti zaaridoogaa siyidi, “Azazo ubbaappe aadhdhiya azazoi augee?” yaagidi Yesuusa oichchiis. 29Yesuusi zaaridi, a hagaadan yaagiis; “Azazo ubbaappe aadhdhiya azazuwaa siyite; 'Israa7eela asau, Godai nu Xoossai issi Godaa. 30Intte Godaa intte Xoossaa intte kumetta wozanaappe, intte kumetta shemppuwaappe, intte kumetta qofaappe, intte kumetta wolqqaappe siiqite' yaagees. 31Qassi azazo ubbaappe aadhdhiya naa77antto azazoi hagaa; 'Neeni ne shooruwaa ne huuphedan siiqa' giyaagaa; hageetuppe aadhdhiya hara azazoi baawa” yaagiis. 32Higgiyaa tamaarissiyaagee Yesuusa yaagiis; “Tamaarissiyaagoo, tumaa gaadasa; neeni 'Xoossai issi Xoossaa xalaala. Appe attin, hari baawa' giidoogee tuma. 33Xoossaa kumetta wozanaappe, kumetta qofaappenne kumetta wolqqaappe siiqiyoogeenne qassi ba shooruwaakka ba huuphedan siiqiyoogee, xuuggiyo yarshshuwaappenne hara yarshsho ubbaappe aadhdhees” yaagiis. 34Yesuusi higgiyaa tamaarissiyaagaa zaaroi aadhdhida eranchcha asa zaaro gididoogaa be7idi, “Neeni Xoossaa kawotettaappe haakkabaakka” yaagiis; hegaappe guyyiyan, Yesuusa harabaa oichchanau ooninne xalibeenna. 35Yesuusi Beeta Maqidasiyan tamaarissiiddi, hagaadan yaagiis; “Higgiyaa tamaarissiyaageeti Kiristtoosa woigidi Daawita na7a giyoonaa? 36Daawiti bana Geeshsha Ayyaanai haasayissin, 'Godai ta Godaa, “Taani ne morkketa neeni yedhdha eqqiyoobaa oottana gakkanaassi, hagan taappe ushachcha baggaara utta” giis' yaagiis. 37Daawiti ba huuphen Kiristtoosa, 'Godaa' giidi xeesikko, yaatin, Kiristtoosi waanidi, Daawita na7a gidii?” yaagiis. Daro asai Yesuusi giyoogaa ufaissan siyiis. 38Yesuusi tamaarissiiddi, hagaadan yaagiis; “Higgiyaa tamaarissiyaageetuppe naagettite; eti adussa maayuwaa maayidi yuuyiyoogaanne giyaa sohuwankka asai eta bonchchidi sarotiyoogaa dosoosona. 39Eti Aihuda woosa keettatun daro lo77iya oidiyaa dosoosona; qassi asi banttana imattiyoosankka bonchcho sohuwaa dosoosona. 40Eti am77etu keettaa bonqqidi, banttau lo77o milatanau Xoossaa woosaa adussoosona; eti ubbaappe aadhdhiya pirddaa ekkana” yaagiis. 41Yesuusi Beeta Maqidasiyan muxuwaataa yeggiyo saaxiniyaa matan uttidi, asai ba miishshaa he saaxiniyan yeggiyoogaa be7iis; daro dure asai daro miishshaa he saaxiniyan yeggees. 42Issi hiyyeesa am77iyaa yaada, issi santtimiyan laamettiya naa77u bakkannata he saaxiniyan yeggaasu. 43Yesuusi ba erissiyo ashkkarata xeesidi, “Taani intteyyo tumaa gais; muxuwaataa saaxiniyan yeggida asa ubbaappe ha hiyyeesa am77iyaa darissada yeggaasu. 44Aissi giikko, harati ubbai banttau palahida miishshaappe yeggidosona; shin a ba pacaappe, bau de7iya aquwaa muleera imma aggaasu” yaagiis.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
WASHINGTON,DC —
Obboo Najiib nama Itoophiyaatii,Kanaadaa jiraata,dhiyoo tana humna ibsee ka Itoophiyaa haga ammaatti hojjatteenii hin beenne maqaa porojeektii Rift Valley, Geothermal
jedhaniin ibsee fi huji ibseen hojjataniin hujiittit jira.Hujii naanno Oromiyaa,Shaashamannee,ganda Korbeettiitti jalqaban tana birrii biliyoona 80tti itti bahe.
Yoo hujiin tun dhumatte nama Itoophiyaa dhiisii biyyoota ollaa isiitiiyyuu ta akka Somaalee,Keenyaa fi hedduuf ibsee galchuu dandeetti jedha.Tana tolchuuf ammoo dhaab isaanii Rift valley Geothermal
jedhan, korporeshiini telekomunikeeshiini Itoophiyaa waliin tahee hujii tana kalee walii mallatteesse.
Hujiin Geotermal tun akka obboo Najiibitti hujii horiin guddaan itti bahu ta biyyiti akka Itoophiyaan faan akka feetetti hojjatteenii hin beenne.
Hujiin tun ganna lamaan duubatti ummataa bu’aa buusuu jalqabdi,Korbeettiin hujii tana itti hojjatan tun qorannoo ganna shaniitiin bisaan lafa jalaa km sadii ka bididdaa keessa jiraatti jira. Sun akka humanaatti jijjiiranii ibsee biyyaa galchuu dandahan jedha obboo Najiib.
Gama kaaniin ammoo obboo Najiib faan Oromiyaa keessa lafa akka Mooyyalee, Daawwaa, Goolii fi Mandii,Shiree, Najjoo,Affaar fi Binishaangul faatti hujii akka warqi baasuu fi xaahoo baasuu hojjachuutti jira.
Yoo walti deebisan obboo Najiiba faan Oromiyaa dabalee naannoo akka akakatti maqaa gara garaatiin doolara biliyoona hedduuttiin investimentii hojjachuutti jiran.
Obbo Najiib biyyiti kennattu koottaa misooma hojjadhaa jedha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dorgommiin, Jan Meda International Cross Country, jedhan dorgommii fiigicha qaxxaamuraa ka atileetotii biyya hedduu walti dhufanii baruma baranaan itti wal dorgoman.
Dorgommii baranaa 29essoo tana atileetota 900 caalanitti KM 6,KM8tii fi KM12 dubraa fi dhiiraan itti wal dorgome.
Akka leenjisaa Huseen Shibootti,dorgommiin tun atileetota dorgommii Qaxxaamura Addunyaa Afrikaa Kibbaatti wal dorgomaniif qopheessiti.
“Atileetotii teenna atileeota Keenyaallee moohachuuf qophii jiran.”
Dorgommii tana irratti KM6n Buzee Diribaatti naannoo Oromiyaatii –22:32.59 moohate, Abebech Afeworqi – Kilabii Ittisaatii fiigicha KM8 dubraa 30:10.94moohate, naannoo Mootummaa Kibbaattii ammoo Muktar Idrisitti KM8 ta dhiiraa tana 26:22.92 moohate, dorgommii km 12 ta nama gugurdaa ammoo,Atseduu Tsegayeetti kilabii Ittisaatii 39:51.59 moohate.
Qophii Ispoortii Hardhaa MP3 tana irraa nuu caqasaa.


text:
1Aneen Siimnyōn Pēētērō nyoo ā-irchinii Yēēsu Kiriistō pāyit akaaneen kāāyooytooyiintēēnyiin. Āsirwookwaan choo kyoonyōōru kaarana nyaa karaam kitya kilēē achaan /akiikeecham /keetiliilook kupunuunō Yēēsu Kiriistō nyoo Iriintēēnyoon aku Sāruuniintēēnyoon. 2Kuupēēruurook :Iriin kitya ānyōōruu kaalya, nēē ātāsēy taay āsōwuuy inyeentee nkōō Yēēsu Kiptaayaantēēnyoon. 3Kiikōōnēēch :Iriin kir aka tōkōl nkōō kaamuukeenyiin sikēētēpii kilēē wōloo mārtooy :inyeentee. Kiimuukēy kēētēpi kilēē nyoonēē, āmu kiinkēt inyeentee nyoo kiikuurēēch keeramtee ōōwintanyiin ākōō kāroomnyēēnyiin. 4Nkōō kaamuukaanoonēē ku kiikukōōnēēch :Iriin tukun choo kāroomēēn kitya choo kiiyoomiisēēch, sikēēnyōōruu sopoon nyēpō Toomirmiiryeenyiin akeechirila rāyiityoo ngʼwēny nyoo āpuuy :makuut chaa raacheen. 5Kunyuun, aroo wōloo āmuuktooy ātāsi kaarana kāroomin, ātāsi kāroomin ngʼoroomnyō, 6ātāsi ngʼoroomnyō riipotoo keey, ātāsi riipotoo keey murtaar, ātāsi murtaar kōōnunātoo keey, 7ātāsi kōōnunātoo keey choomnyoot nyoo āchāmēy choo ātuupcho, ātāsi choomnyoonoonēē choomnyoot nyoo āchāmēy piich tōkōl. 8Nēē ātingʼēy ngʼaleechu kuyam, āpāyiisyēēchinii Iriin nkōō oor nyaa karaam kitya ākookiilyō nkōō ngʼoroomnyoo Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu Kiriistō. 9Piich choo mātingʼēy ngʼaleechu, ku kōryootēēn āmēēnkēt kiyoo mārēy :Iriin ākiikuruutyēērō kilē /kikēē-uuntoochi ngʼōōkiikwaak. 10Kunyuun oo, choo kituupchō, atyama wōloo āmuuktooy a-ir kiyoo ngʼuutuuy kilē kiikukuurook :Iriin ālēkuu chaachiich. Nēē a-ir kilēē nyoonēē, ku moopētsōōt mpō āsip ākoongʼo, 11/akēētookook achuuta Kaa Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu Kiriistō nyoo Sāruuniin, wōloo āpoomāngʼēy ākōy. 12Āpkootwook ngʼaleechu, mpō nēē ānkēt :akwaan, akyookiilchi ngʼālyoontoo man nyoo kyoonyōōru. 13Ārōōtēy kilē karaam āngʼuutwook ngʼaleechu, kutoosāpēy, 14āmu ānkēt kilē āmētooy pōōri kilēēkit, kilēē paani kiingʼuutwoon :Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu Kiriistō. 15Ātyāmēy nkōō kaamuukeenyuun āngʼuutwook ngʼaleechu, soopkootēy pērēētuus tōkōl mpō nēē kaameer. 16Kii nēē kimwoorwook akipō chōōnētoo :Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu Kiriistō ākōō kaamuukaa Iriin, ku maakumwoorunēēnook ātiintoon chēpō chiirana, āmu kiikeeroo ōōwintanyiin. 17Kiitōrōōr :Paapa Iriin inyeentee aku-ir ku-ōōwiit, paani kiimwoorēy kilē, "Inyēēn wēēriinyuun nyoo āchāmēy ākoopāypāchinii." 18Kiikuteer :achaan kuut kuchōōnēē im kēēmii ākōō inyeentee tulwoonoonēē tiliil. 19Kunyuun, kiirānēy ngʼal choo kiimwoorēy :ōōrkooyiipō Iriin. Karaam āyāpchii iit ōōrkooyichoochēē, āmu lēē taayit nyoo lārēy nkōō tuurin ākōy kuurir :kōōrēē akutooku :kookeelyaantaa kutākwoorō kuulopooyook. 20Mārēy āsōwuu kir nyoo ōōw. Nyoonēē ku nyi: māsōwuunēē :chiich kāāpkootuutēchiich kiyoo ngʼuutuuy :ngʼaleepō ōōrkooyiipō Iriin mu siruut 21āmu, kiimāmwooruuy :ōōrkooyiichoochēē ngʼaleekwaak kipaat, aku kingʼuutinii :Toomirmiir nyoo Tiliil kimwooru ngʼaleepō Iriin.
Copyright
Learn More


text:
1GODAI hagaadan yaagees; "Saloi ta kawotaa araata; sa7aikka ta tohoi yedhdhiyo soho. Yaatin intte taayyo keexxana keettai ai mala keettee? Taani shemppana sohoinne awaanee? 2Hageeta ubbabaakka ta kushee oottiis gidennee? Hegaa gishshau, hageeti ubbatikka taageeta. SHin taani bana ziqqi oottiyaagaakko, ba oottido nagarau azzanidi simmiyaagaakkonne ta qaalan kokkoriyaagaakko xeellana. 3"Asai ubbai bau bau injjetiya ogiyaa doorido gaasuwan, korimaa yarshshiyaagee asa woriya uraa mala; dorssa maraa yarshshiyaageekka kanaa goora7iya asa mala; kattaa yarshshuwaa yarshshiyaageekka gudunttaa suuttaa yarshshiya ura mala; qassi hassayissiya ixaanaa cuwayiya urikka eeqaassi goinniya asa mala. Eta shemppoikka eta tunatettan ufaittees. 4Hegaa gishshau, taani metuwaa etayyo doorana; eti yayyidobaakka taani eta bollan ehaana. Aissi giikko, taani xeesido wode, ooninne koyibeenna; taani haasayido wodekka ooninne ezggibeenna. Eti ta sinttan iitabaa oottidosona; taani ufaittennabaa dooridosona" yaagees. 5Inttenoo, GODAA qaalaayyo yayyidi kokkoriyaageetoo, a qaalaa siyite; "Intte ishantti, inttena ixxiyaageeti, ta sunttaa gishshau, inttena bohiyaageeti, 'Intte ufaissaa nuuni be7ana mala, GODAI ane bonchchettin be7ana' yaagidosona; shin eti yeellatana. 6Katamaappe yiya waasuwaa siyite; Beeta Maqidasiyaappe yiya cenggurssaakka siyite. Hegee cenggurssai ba morkketussi eta oosuwaa mala kushiyaa zaariya GODAA cenggurssaa. 7"Bannakkennan na7a yeliya maccaasi de7ii? Leessoikka un77ettennan attuma na7a yeliya maccaasi de7ii? 8Hagaa malabaa oonee siyidai? Qassi hagaa malabaa oonee be7idai? Issi biittaa asai pexi issi gallassi yelettanau danddayiiyye? Woikko kawotettai issi kuttan yelettii? Yerusalaama bannakkosaarakka, issi kuttan ba naata yelaagaasu. 9Yelana wodiyaa gattiya taani eti yelanaadan oottikkinaayye? Qassi yelanaadan oottiya taani yeliyo uluwaa gorddiyaanaayye? Hagaa giyaagee tana, GODAA ne Xoossaa. 10"Inttenoo Yerusalaamo siiqiya ubbatoo, iira ufaittite; i gishshaukka ufaissan poocu giite. Inttenoo issi yeekkiya ubbatoo, iira keehippe ufaittite. 11Aissi giikko, intte i minttettiya xanttaa xammidi kallana; qassi i daro bonchchuwaappe loitti uyidi, intte ufaittana" yaagees. 12GODAI hagaadan yaagees; "Be7ite, taani iyyo sarotettaa shaafadan darissana; kawotettatu duretettaakka kumidi goggiya pulttuwaadan, iyyo ehaana. Yaatobare intte hegaa xammana; i hashiyan intte toohettana; i kiyuwan uttidi, intte baalotana. 13Aayyiyaa ba na7aa minttettiyoogaadan, taanikka inttena minttettenna; intte Yerusalaamen minettana. 14Intte hegaa be7iyo wode, intte wozanai ufaittana; intte meqettaikka maataadan aacana. Qassi GODAA kushee a ashkkaratuura de7iyoogeenne a hanqqoi a morkketu bollan de7iyoogee erettana" yaagees. 15Be7ite, GODAI tamaa ekkidi yaana. Ba hanqqettidoogeeta qaxxayanaunne tamaa lacuwan seeranau gotiyaa qefiyaa toggidi, i yaana. 16Aissi giikko, GODAI asho maayida ubbaa tamaaninne bisuwan pirddana. Qassi GODAA bisuwan haiqqidaageetu qoodai darana. 17GODAI hagaadan yaagees; "Ataakilttiyaa sohuwan bantta eeqau goinnanau, bantta giddon de7iya issuwaa kaallidi, banttana dummayidi geeshshiyaageeti, qassi gudunttaa ashuwaa, sheneyiyaabaanne eceriyaa miyaageeti ubbai issippe xayana. 18"Taani eta oosuwaanne eta qofaa eriyo gishshau, kawotettata ubbaanne dumma dumma qaalan haasayiyaageeta issippe shiishshanau yais; eti shiiqidi, ta bonchchuwaa be7ana. 19Taani eta giddon malaataa oottana; etappe attidaageetakka ta gitatettaa siyibeennanne ta bonchchuwaa be7ibeenna kawotettatukko, Tarsseesakko, Liibiyaakko, Lidiyaakko, Tubaalakko, Yaawaanakkonne abbaa doonan de7iya haaho biittatukko kiittana; kiittin eti ta bonchchuwaa kawotettatu giddon yootana. 20Israa7eela asai kattaa yarshshuwaa geeshsha miishshan wottidi, GODAA Beeta Maqidasiyaa ehiyoogaadan, eti intte ishantta ubbaa kawotettatu ubbaa giddoppe paratun, paraa gaaretun, gaameelatun, baqulotuuninne miishshata caaniyo gaaretun utissidi, taayyo imo gidanaadan, ta geeshsha deriyaa Yerusalaame ehaana. 21Etappe issoota issoota taani qeesetanne Leewata kessana. Taani GODAI hagaa odais" yaagees. 22Qassikka GODAI hagaadan yaagees; "Taani medhdhiyo ooratta salotinne ooratta sa7ai ta sinttan minnidi de7iyoogaadan, hegaadankka, intte zerettainne intte sunttai minnidi de7ana. 23Aginaa xeeruwaappe biidi hara xeeruwaa gakkanaashiininne issi Sambbataappe biidi hara Sambbataa gakkanaashin, asai ubbai ta sinttan goinnanau yaana. 24Eti kiyidi biidi, ta bolli makkalida asatu ahaa be7ana. Hegeeta miya guxunee haiqqenna; eta xuuggiya tamaikka to77enna. Eti asa ubbau sheneyiyaabaa gidana" yaagees.
Copyright
Learn More


text:
Adeemsa kenniinsa haqaa Oromoo Gujii
Ogganaan Doorii Abbaa Doorii jedhama. Innis Raaba keessatti nama Abbaa Murtii ta’ee hojjetaa tureedha. Doorii jalatti Hayyuuwwaniifi Jaldhaabota hedduutu argamu. Adeemsa murtii kennuu kan geggeessan Hayyuuwwan yoo ta’an, hojiin Jaldhaabotaa naamusa eegsisuufi himatamtoota dhiyeessuudha.
Naannawa tokko tokkotti Dooriin dhimmoota yakka ajjeechaa kan hinilaalle ta’us, Gosa Hokkuu keessatti yakka ajjeechaa dabalatee, dhimmoota kamiyyuu sadarkaa Doorii kanatti ilaalamuufi furmaata argachuu danda’u. Kana keessatti dhimmoonni sadarkaa kanatti furmaata hinarganne sadarkaalee kenniinsa murtii hundaa eeggatee Abbaa Gadaatiif dhiyaata.
Gadaa: Sirna Gadaa keessatti aangoo olaanaa kan qabu Abbaa Gadaati. Of jalattis Hayyuuwwan, Jaldhaabotaafi Fagawwan qabata. Sirna kenniinsa murtii keessattis gahee olaanaa kan bahatan Hayyoota. Kana keessatti gaheen Abbaa Gadaa gabaasa murtii Hayyuuwwanirraa dhiyaatu qorachuu, karoorsuu yookaan akka sirratu gochuufi qaamolee isa jala jiraniif qajeelfama kennuurraa kan hafe abbaan gadaa kallattiidhaan adeemsa murtii kennuu hingeggeessu. Sadarkaa kanatti yakki ajjeechaafi dhimmoonni hedduun furmaata ni argatu. Sadarkaa kanatti Abbaan Gadaa dhimmoota humnaa ol ta’an, Yubni akka gargaaru gochuu danda’a. Kunis ta’ee furmaati hinargamne taanaan Gumii Bokkoof akka dhiyaatu ta’a.
Gumii Bokkoo: Gumiin Bokkoo waggaa saddeetitti yeroo tokko kan geggeeffamu yoo ta’u gosoota sadeen Gujiitti argaman, Abbootii Gadaafi oggantoota olaanoo sirnichaa, akkasumas oggantoota hawaasa biroo bakka bu’an kan hirmaataniidha. Yaa’ichis guyyoota 28f kan turu yoo ta’u, Annaa Sooraa, naannawa Me’ee Bokkoo jedhamutti kan geggeeffamuudha.
Sirnoota ijoo yaa’icharratti raawwaataman keessaas Baalli kennuufi fuudhuu, seera baaftonni olaanoon waan argamaniif akkaataa barbaachisummaaasaatti seera baasuu, waggoottan saddeettan darban keessatti dhaddacha sadarkaa hundaatti, dhimmoota furmaata hinargatiniifi humnaa ol ta’aniif furmaatiifi murtiin xumuraa nikennama.
Adeemsa kenniinsa murtiifi araara
Akkuma ummato Oromoo godinaalee biroo hawaasa Gujii birattis jaarsummaan bakka guddaa qaba. Jaarsummaan walitti bu’iinsi ni furama. Walitti bu’iinsi wayiita umamu rakkochi lubbuufi qabeenyarratti miidhaa geessisuun dura yookaan booda jaarsoliin gama lameenii murtii kennuun araarri akka bu’u taasisu.
Sababa gara garaatiin walitti bu’iinsi uumamee dhiigni dhangala’uu yookaan lubbuun baduun kan uumamu ta’e jaarsoliin of eeggannoofi sirna addaatiin walitti araarsu.
Akkaatuma ulfaatinaafi salphina dhimmichaatti, sadarkaa adeemsa murtii kennuu hundaa keessatti sirnoonni adda addaa ni geggeeffamu.
Himati jalqabaa kan ilaalamu dhaddacha murtii warraafi firaatiinn yoo ta’u, adeemsa kenniinsa murtiirratti hayyuuwwan naannawaa ni argamu. Sadarkaa kanatti dhimmichi furmaata hinarganne yoo ta’e, abbaan dhimmaa yoo dhimmasaa Abbaa Gadaatti dhiyeeffachuu barbaade oliyyannoof gara Abbaa Gadaa deema.
Abbaan dhimmaa kallattiidhaan ofiisaatiin Abbaa Gadaa bira deemee, “Rakkoo akkanaatu na mudatee furmaata naaf kennaa” jedhee dhimmasaa Abbaa Gadaatti himata. Hayyoonni eddii himata kana dhaggeeffatanii booda himatamaa maamsisu. Yoo himatamaan waamicha kabajee dhufuu dide Jaldhaabonni qabanii akka fidan taasisu.
“Namni dhugaa argate karaa moonaa argate” jechuudhaan akkaataa ulfaatinaafi salphina dhimmichaatti rakkoo jedhame qorachuun hanga danda’ametti murtii haqaqabeessi kennama. Beenyaan kan barbaachisu yoo ta’e beenyaa kaffalchiisu.
Yoo yakki ajjeechaa otoo ittihinyaadamiin akka tasaa raawwatame tarkaanfiin maatiin namni jalaa ajjeefame fudhatu, akka ajjeechaa beekaa (itti yaadamee) raawwatee hinhammaatu.
Ajjeechaan raawwatame itti yaadamee kan raawwate ta’ee, maatiin namni jalaa miidhame, haaloo bahachuuf manaafi qabeenyaa namichaa gubuufi firootasaa ajjeesuu danda’u. Yeroo kanattii adeemsi araara buusuu kan eegalu ta’a. Hanga danda’ametti qabeenyi biroon utuu hinmanca’iniifi lubbuun dabalaataa akka hinbaaneef, maatiin nama yakkicha raawwatee “Ani bade” jechuun, ajjeechaa umame rakkoo tasa mudate ta’uu, naasuufi gadda itti dhaga’ame ibsu. Jaarsoliinis hatattamaan gara maatii namni jalaa ajjeefameetti akka ergaman gaafatu. Isaanis “lubbuun ba’eera, nu araarsaa, maatii namni jalaa miidhamee nuuf qabaa” jechuun waan baratameedha.
Hayyoonnis, gara maatii namni jalaa miidhamee deemuun “Maatin abaluufaa…’balleessaa keenyaa; gaabbineerra’ jedhaniiru balleessaa biraa akka hinraawwanne” jedhuun. Maatiin namni jalaa ajjeefames “Tole! Qabamneerra. Kanaan booda dhaabneerra. Isinis waan murteessitan murteessaa” jechuun deebii kennu. Rakkoon uumamee tasgabbaa’uun adeemsi araara buusuu geggeeffamuu eegala.
Namni yakka raawwate qeensa qoratee, rifeensa haaddatee araaraaf qophaa’a. Araaraafis hoolaan ni bitama. Bakkiifi guyyaan araaraa murtaa’ee, ulaagaan barbaachisaan guutamuu eegala. Hoolaan qophaa’es naannawa horiifi namni ga’uu hindandeenye holqa yookaan boolla keessatti qaluun tiruunsaa maatii namni jalaa ajjeeffame harka kaawwama.
Namni yakka kana raawwatemmoo harkisaa lamaan dugda duubatti hidhama. Harka nama yakka kana raawwatee duubatti hidhuun, Harka Micciirricha jedhama. Namichi tiruu harkatti baateefi namni harki duubatti hidhame walcinaa akka dhaabbatan taasifama.
Sana boodas fuulasaanii walitti deebisanii akka ijaajjan gochuun inni harki duubatti hidhame (yakkamaan), gadi jedhee harka namicha namni jalaa miidhameerraa tiruu nyaata. Kana keessatti tiruun akka mallattoo firummaa deebi’anii hundeessuutti kan ilaalamuudha. Foon hoolaa inni hafe namoota gosa Gujiitiin ala ta’aniin fudhatama. Sababnisaas, “firri foon firasaa hinnyaatu” kan jedhu agarsiisuufi.
Sirni alatti geggeeffamu haala kanaan erga raawwatee booda, warri gumaa lamaan walqabatanii jalqaba mana namicha yakkicha raawwatee deemu. Maatiiwwan lameen akka walhinarginee golgamee daadhiin (bookni) dhiyaata.
Booka kanas warri gumaa lameen habbuuqqatanii walitti biifu. Sana booda jibichi qalamee nyaatama. Gara mana namni jalaa ajjeeffamees deemuun sirni walfakkaataan geggeeffama. Dhumarratti maatiiwwan lameen akka walhin lolle, walhin barbaanne jechuudhaan araarrifi nagaan bu’a.
Maddi: Kitaaba, Sirna Haqaa Aadaa Oromoo Gujii, Sidaamaafi Awwii Ministeera Aadaafi Tuurizimiitiin qophaa’e


text:
Daraggoonni irra hedduun dhiirota ta’an ariifatanii adeemuu dhaan waltajjii masqalaa irra naanna’uu dhaan naannoo Cherqoos hanga meshwalekyaatti sagalee isaanii dhageesisaa turan.
Andaara galaana Libyaatti kan waraabame vidiyoon olola gareelee finxaaleyyii marasariitii isaa irraa akka mul’isetti lammiiwwan Itiyoopiyaa 15 rasaasaan kaan immoo mormi irraa muramanii ajjeefamuu agarisiise.
Har’a finfinnee keessatti hiriira mormii kan geggeessan haalli isaa hedduu kan isaan gaddisiise ta’uu ibsuu dhaan lammiiwwan irratti gochi gara jabinaa akkasii akka hin raawwatamne tarkaanfiin akka fudhatamu gaafatanii, kanneen gocha ISIL kana irratti hirmaatanis murtiitti haadhiyaatan jechuun sagalee isaanii dhageesisaniiru.
Marsariitiilee adda addaa irratti hiriirri kun vidiyoon waraabamee dhiyaateera. Siyum Yun amlak kan obboleessi isaa Iyasu Yhun amlak haleellaa sanaan duraa ajjeefame hiriira sana irratti hirmaachuu isaa ibsee jira.
Uummanni Finfinnee ganda keenyatti wal ga’ee kadhata qalbii jijjiirrannaa godheera. Abbootiinis dhufaniiru. Faarfattoonnis hedduun argamaniiru. Ganama kaanee gara qaama mootummaa dhaquuf karaa jalqabnaan bor dhuftu nuun jennaan mana keenyatti deebine jedhee jira.
Yoo kun mirkanaa’e jedhan Redwan namoota kanneen Awrooppaa seenuuf imala hamaa geggeessuun lubbuu isaanii balaa irra buusaniif akeekkachiisa jechuu dhaan sabaa himaa mootummaa irratti dhiyaachuun dubbataniiru.
Maatiiwwan namoonni duraa ajjeefaman VOAf akka ibsanitti du’uu firoottan isaanii kan hubatan erga TV saatelaayitii irraa akkaataa ajjeechaa gara jabinaa irratti raawwatan daawwatanii booda. Miidhamtoonni kun irra hedduun koolu galtootaa fi baqattoota Itiyooopiyaa irraa ta’anii fi kanneen galaana Mediterranean qaxxamuranii karaa Libyaa ba’uu dhaan Awrooppaa seenuu fedhani.
Paarlaamaan Itiyoopiyaas borii qabee guyyaa gaddaa biyyoolessaa sadii labsee jira. Naannolee biyyattii salgan, bulchiinsaawwan magaalaa fi embaasilee Itiyyoopiyaa naannoo addunyaa jiranitti alaabaan biyyattii gad siqee akka fannifamu murteessuu isaa afaan yaa’iin mana maree bakka bu’oota uummataa Abbaa Duulaa Gamadaa ibsaniiru.
Ibsa Paarlaamaaf kennaniin ministeerri dhimmi alaa Tewdros Adahanom akka jedhanitti mootummaan lammiiwwan isaa kanneen biyyoota akka Libya keessa jiranii fi fedha ofiin biyyatti deebi’uu barbaadan baasii isaatiin biyyatti deebisuuf qophee dha jedhan.
Mootummaan Itiyoopoyaa uummati ajjeechaa ISIL kana akka balaaleffatuu fi roobii borii hiriira geggeeffamu irratti akka hirmaatu waamicha dabarsee jira.
Muummichi ministeeraa H/Mariam Desaleny kaleessa galgala ajjeechaan suukaneessaan sun erga raawwatamee booda haasaa TV dhageesisaniin lammiiwwan Itiyoopopiyaa tokkoomuu dhaan garee ISIL dura akka dhaabbatu naannolee haala hamtuun keessatti uumamaa jiru keessa jiranis fedha isaaniin gara biyya isaaniitti akka deebi’an waamicha dabarsaniiru. Uummata maraafis jajjabina hawwaniiru.
Ajjeechaan kun shororkeessonni ilma namaa lafa irraa fixuuf ka’an ajjeechaa raawwatani. Lammiiwwan keenya kun biyya isaanii keessaa ba’anii Libya keessa utuu jiranii humni shororkeessaan kun ajjeechaa suukaneessaa kana irratti raawwachuun uummata keenya mara akka gaddisiise beekna. Mootummaanis ajjeechaan suukaneessaan kun hedduu kan nama gaddisiisu ta’uu isaa amanuu dhaan maatiwwan isaanii akkasumas uummatichaaf jajjabina hawwa, uummatis shorokeessummaa irratti duula jalqabame mootummaa cina dhaabatee akka itti fufu waamicha dabarsina jedhan.
Gama biraatiin Cairo dabalatee biyyoota Libya fi naannoo ishee jiraniif ambasaddora kan ta’an Ambasador Momamud dirir haala yeroo ammaa Libya keessa jiru waahila keenya Afaan Tigre Bertr Siltaniif ibsanii jiru. Libyan yeroo ammaa mootummaa dhaabbataa mara hirmaachise hin qabdu kan jedhan Mohamud Qaamni inni tokko naannoo Tobruk dhuunfatee mootummaan ana yoo jedhu kaan immoo Tripolii qabate mootummaan ana jedha.
Gama biraan paartileen mormituu Semayawi paartii lammiiwwan Itiyoopiyaa ba’anii gadda isaanii akka ibsaniif hiriira waamame ni deggerra jechuu dhaan ibsa baasee jira. Har’a jechuunis kibxata 13 bara 2007 jiraattonni magaalaa Finfinnee ajjeechaa sukaneessaa lammiiwwan keenya irratti raawwate ilaalcha haa argatu jechuu dhaan gara mana mootummaatti deemaa utuu hiranii poolisiin humnaan bittimsee jira jedhan ibsi paartii kanaa.
Maatiiwwan namoonni duraa du’an dabalatee uummanni mootummaa qabna jedhee ennaa hiriiru humnaan ofi irra deebifamuun lammiiwwan isaaf ilaalcha kennuu dhabuu dha jedhee jira. Ebla 14 bara 2007s hiriira mormii waltajjii masqalaatti akka geggeessu paaritiin kun ibsee jira.
Paartiin Mormituu ka biroon Medrekis gama isaan haleellaa gara jabinaa gareeleen finxaaleyyii Libya keessatti lammiiwwan Itiyoopiyaa irratti raawwate ejjennoo uummati keenya farra shororkeessummaaf qabu cimsa malee hin laaffisu jedhee jira. Yeroo ammaa loogii siyaasaa biyya keenya keessa jiru irraan kan ka’e lammiiwwan biyyattii biyya isaanii keessaa hojjetanii jiraachuu waan dadhabaniif biyyaa ba’anii haala hamaaf saaxilamu jedha ibsi paartii medredk. Gocha gara jabina ISIS raawwatee sabaa himaalee irratti akka gootummaa godhee tamsaase kana ennaa ilaallu miseensonni Medrek martinuu gadda guddaatu nutti dhaga’ama jechuu dhaan maatiiwwan namoonni duraa du’aniif uummata Itiyoopiyaaf jajjabina hawwina jedhee jira.


text:
Manni hidhaa Qilinxoo hidhamtoota balaa Ibiddaa irraa hafanii lubbuun jiru ittiin jedhe Kamiisa Fulbaana 08 bara 2016 ganamaa irraa eegalee Maatiitti himuu isaa kaleessa gabasnee turre.Ta’us garuu maatiin amma iyyu eessa butee namoota isaanii maqaan hin dubbifamne jedhan hedduu ta’uu Abukaatoo isaanii an ta’an Obbo Wondimmuu Ibsaa dubbatanii jira.
Hidhamtoota 180 oliif abukaatoo ta’uun kan dhabaatan Obbo Wondimmuun maatiin namoonni jalaa hidhaman kanneen lubbuun jiru jedhamuun maqaan dubbifameef 60 hin caala jedhu. Harkii caalaan amma iyyu mana hidhaa Qilinxoo deebi’aa gaafadhaa jedheen erge jedhu. Namni heddummaachuu irraa kan ta’e yeroo maqaan waamamuu dhaga’uu dhaban ta’e sababaa biraan waliin isaa hin beekamne jedhan. Sambata borii kaasee hidhamtoota maatiitti agarsisuuf waadaa waan seenameef hubatamuuf jira jedhu.


text:
1Yaagin Iyyoobi zaaridi, hagaadan yaagiis; 2"Hayyanintta, intte tumukka asa; aadhdhida eratetta ubbaikka inttenaara haiqqana! 3SHin taukka intteegaadan akeekai de7ees; taani intteppe laafikke! Ha intte haasayidobaa ubbaa ooninne erees. 4Taani Xoossaa woossin, i siyido asa gidikkonne, ta laggetuyyo miicciyoobaa kiyaas; taani xillonne boree bainna asa gidikkokka, qilliicciyoobaa kiyaas. 5Inttena aiba metoinne gakkibeenna gishshau, ta metuwaa kareeta; kunddanau ganddigaariya bitaniyaakka sugeeta. 6Bonqqiyaageetu keettati saro de7oosona; Xoossaa yiilloyiyaageetikka hirggi bainnan de7oosona. Eta kushiyaa wolqqai eti goinniyo xoossa. 7"SHin neeni ane meheta oichcha; eti nena tamaarissana. Woikko saluwaa kafota oichcha; eti neeyyo yootana. 8Woikko sa7aara gooshettiya meretati nena tamaarissana; abbaa moletikka neeyyo odana. 9GODAA kushee hagaa oottidoogaa hageetu ubbaa giddon erennai oonee? 10Paxa de7iya meretatu ubbaa de7oinne asa ubbaa shemppoi a kushiyaana. 11Inxxarssai qumaa shaakki eriyoogaadan, haittai haasayaa shaakkidi erenneeyye? 12"Aadhdhida eratettai cimida asatu matan de7ees; daro wodiyaa de7iyoogee akeekaa immees. 13Xoossaassi aadhdhida eratettainne wolqqai de7ees; zoreenne akeekai an beettees. 14Xoossai qolidobaa zaaretti keexxanai oonee? I qachchido uraakka birshshi yeddanai oonee? 15Xoossai iraa teqqikko, biittai melees; i iraa bukissikko, di7oi biittaa bashshees. 16"Minotettainne xoonoi Xoossaagaa; cimettiyaageenne cimmiyaageenne naa77aikka appe garssaara de7oosona. 17Zoriyaageetuppe i aadhdhida eraa qaari ekkees; halaqatakka i gooshshees. 18I kawota kawotaa araataappe wottees; wottidi ailleta kessees. 19Qeesetuppekka bonchchuwaa qaari ekkees; wolqqaamatakka aatti yeggees. 20Ammanettida asatakka co77u oottees; cimatuppekka akeekaa wotti ekkees. 21Halaqata kaushshees; deriyaa kaalettiyaageetu wolqqaakka wurssees. 22"Xuman de7iya xuura yohota qonccissees; sakkana xuma sohuwaakka poo7o kessees. 23Xoossai kawotettata gitayees; gitayidi qassi xoonees. Kawotettaakka aassees; aassidi qassi xaissees. 24Sa7aa asaa halaqata akeekaa diggidi, ogee bainna bazzuwan toilattanaadan oottees. 25Poo7oi bainna xuman eti tattaafoosona; mattottida asatudan eti ganddigaaroosona.
Copyright
Learn More


text:
LEENSAA GUDDINAA TUMSAA:
QEERRITTII MUL’ATA ABBAA DHUGUUMSITE.
–
Goonni kan du’ee dabre qofaa miti. Kan hojii fakkeenyummaa taatuufi bu’a qabeessa tahan sabaaf hojjatan, kan lubbuun jiraniis goota. Arra seenaa gabaabduu tokko hayyittii teenya lubbuun jirtu, tan hojiilee danuu saba isiitiif hojjatte takkaa waliiniin wal isin barsiisa. Leensaa Guddinaa Tumsaa, hundeessituu dhaabbata Guddinaa Tumsaafi kan biroo tahuun hojii danuu isiin gumaachite keessaa muraasa tuqeen isiniin gahuuf yaala. Hanga xumuraatti na faana bu’aan afeerraa kooti.
Luba Guddinaa Tumsaa qabsoo Oromoo ijaaruu fi jabeessuu, afaan oromoo dagaagsuu, Oromiyaa fi Oromoo mul’isuu keessatti hayyoota qooda olaanaa bahan keessaa tokko turan. Guddinaan goota miidhaa sabaa onnee irraa jibbuufi mootummaa saba oromoo miidhu kamuu kan balaaleeffatu, hayyuu mul’ata guddaafi kaayyoo qajeelaa qabu yoo tahu qabsaa’oota jajjaboo qabsoo oromoof warraaqaa turan, kanneen bilisummaa Oromoo arguuf xiiqiin hojjatan, warreen walabummaafi guddina ilmaan oromoo osoo hawwanii, hawwii qofa osoo hin tahin warraaqsa finiinsaa turanii dha. Osuma sabboontoota fakkaatoo isaanii waliin sochii warraaqsichaa finiinsanii mootummaa galaafamaafi balaafamaa Dargii harka bu’uun waan saba isaaniitiif hojjataniif, mirga saba bal’aa kan waggoota baayyeef ukkaamamaa ture waan gaafatan qofaaf qabamanii galaafataman keessaa isa tokko ture. Isa qofaa miti. Obboleessi isaa sabboonaan, goota sabboonummaa leellise, leenci onnee qeerreensaa Baaroo Tumsaatiis nama qabsoo Oromoo keessatti gumaacha guddaafi daaddaa hin qabne laachaa turee, booda lubbuu isaa takkittii oromoof laatee wareegamee dabree dha.
Eegaa! “Ilmoon leencaa leencuma, dameen odaa oduma malee dambii wahii taatiiree?” Gonkuma odaan dambii hin tahu. Kan jecha kana mirkaneessite dhalli leencaa, dameen latiinsa gootootaa, Sabboontuun onnee qeerreensaa, qaroo sammuun qaroominaan badhaate, jaalattuufi quuqamtuun fooniif dhiiga isii Aadde Leensaa Guddinaa, abbaa isii goota kutataa du’a hin sodaanne, Guddinaa Tumsaafi Harmee isii adde Tsehay Tolosaa gidduu argamte. Maatii isii qofaaf osoo hin tahin sammu qabeettii, amala toleettii intalaa taatee ergama dhiiga Oromoo keessa jiru baadhattee saba isiitiif gara ardii tanaa dhufte. Dhuftees maatii sabboontootaafi onnattoota keessatti guddina jireenya isii jalqabde. Mul’anni abbaa isii keessa ture, kan eenyulleen amantii kamuu hordofuus saba isaatiif waan gaarii hojjachuu qaba jedhu san Leensaa keessattiis akka biqiltuu odaa margee guddina isii waliin akeekniis guddachaa, mul’anniis dagaagaa deemuu jalqabe.
Gaafa abbaan isii Guddinaa Tumsaa mootummaa Dargiitiin bara 1979 qabamee gara mana hidhaa geeffamu Leensaan gashaantii waggaa 17 turte. Abbaan isii yeroo baayyee qabamee hidhamee akeekkachiifamee gad lakkifamaa ture. Guddinaa Tumsaa akka ajjeefamuus osuma beekuu garuu du’a sodaa falmii mirga namoommaa kan dhiisu hin taane. Guyyaa tokko immoo haadha mana isaa waliin mana amantaatii gara mana isaanii osoo galaa jiranii humna waraana mootummaa Dargiitiin fuudhamanii achi buutee tahan. Osoo baayyee hin turiin harmeen isii Aadde Tsehay Tolosaas qabaman. Luba Guddinaa Tumsaa torbuma qabame keessa mootummaa nama nyaataa dargiitiin kan ajjeefame tahuus garuu du’uun isaa maatiif ifatti kan beekkame bara 1991 keessa akka ture himama.
Sababa qabamee dhabamuu abbaa isaanii kanarraa ka’uun miidhaa biyya keessa yoo turan irra gahuu malu shakkuun obboleessa tokkoofi Obboleewwan durbaa lamaa waliin biyya ormaatti baqattoota ta’an. Leensaaniis biyya Jarmaniitti baqattummaan galtuus garuu biyyi Jarmanii kun harka diriirsitee, fuula hiiktee hin simanne. Jarman nyaara guurtee, fuula hiitee oodaa simachuun kun Leensaaf hin taane. Jireenyi hadhaa’ee Awrooppaa isii jibbisiifnaan, Jarman teessee biyya Amerikaatti kolugaltummaa gaafatte. Kuniis yeroo tokkotti kan milkaa’uuf hin taane. Jireenyi garuu itti fufe. Isiiniis yaalii isii ittuma fufte. “Deddeebi’ii keessa haadni dhagaa mura” akkuma jedhamu san yaalii dheeraa booda milkaa’eefii gara biyya Ameerkaa galte. Wanni hin dabare hin jiru, barri rakkinaa saniis akka qocaatti tirachaallee tahu dabruu hin oolle. Dhawaatumaan shorroqaa dabre.
Baqattummaan hangam gubduufi hifachiiftuu akka taate tan hubatte Leensaan, akkuma Dr. Ali Birraan “Miila taha malee garaan biyyaan bahu” jedhe san qaamaan biyya Ameerkaa teessee garaafi qalbiin biyya isii Oromiyaa yaadaa turte. Qaamaan jireenya gaarii keessa jiraattuus qalbiin isii saba isii kan gabrummaan gubdu waliin gubachaa, kan hoongeen beelaa yarachiiftu waliin yarachaa, kan dhibeen araraaftu waliin araraafamaa eega turtee booda yoo humni mootummaa dargii raafamu guyyaan abjuuf hawwii ganamaa itti hiikamuufi yaadannoon mul’ata abbaa isii itti dhugoomuus dhihaachuu hubattee, galaa imalaaf tahu guduunfachuu jalqabde. Halkan hammaatee dheeratuus bariin hin oolu waan taheef, aduun duumessaan golgamtuus akkuma tahe tahee bara 1991 mootummaan Dargii aangoo irraa barbadaa’e.
Leensaa Guddinaatiis bara 1991 akkuma Dargiin jigee, miilli biiftuu bilisummaa dimimmisuu malee ifee lafa hin gahin, osoo biyyi shoorarkaa wal waraansaa irraa hin tasgabbaa’in miilli isii gara ‘Oromiyaa’ imala jalqabe. Imalli isii kun hawwiifi mul’ata isiin qabaachaa turteef ragaa bahee kan dhugoomsuuf qofa osoo hin taane kan qabatamaan mirkaneessuuf akka tahe dhugaa mamii hin qabnee dha. “Abbaan koo abbaa yaada gaariifi mul’ata qabeessa dha. Nutiis mul’ata isaa yaadannoo godhannee itti fufsiisuu qabna.” dhaaddannoo jettu tan qabdu Leensaan Guddinaa, saba isii kan miidhaa hamtuu keessa jiran furmaata hatattamaatiin dhaqqabuuf dhaabbata gargaarsaa mara galeessaafi addunyaaleessa, moggaasa yaadannoo maqaa abbaa isii Guddinaa Tumsaa’ tiin bara 1992 hundeessite. Dhaabbanni Guddinaa Tumsaa (Gudina Tumsa Foundation, GTF) dhaabbata mit-mootummaa dhalaataa biyyaatiin hundaa’ee, mootummaa Xoophiyaatiin galmaa’e dhaabbata hangafa akka tahe ragaan ni mul’isa.
Dhaabbata GT kaayyoo gaariifi mul’ata dhugoomaa kan qabu yoo tahu, irra jireeysa ummata Oromoo naannoo balaa hoongeetiin yeroo baayyee miidhaman jireenya isaa fooyyeessuuf hojjata. Haaluma kanaan piroojektoota baayyee naannoo Fantaallee, Karrayyuu keessatti, dubartoota Lixa Shawaa, Sulultaafi Finfinnee irratti hojiilee bu’a qabeessa hojjachuun hawaasa biratti jaalatamummaa guddaa argatee jira. Dhaabbanni GT ittiin qajeelfama bu’ura guddinaa qindaawaa mul’ata gad fagoo Luba Guddinaa Tumsaa qaban irraatti hundaa’uun kan qajeelfamu yoo tahu, hirmaannaa hawaasaa cimsuun jireenya isaanii fooyyeessuu, manneen barnootaa ijaaruun barnoota idileefi ga’eessootaa babal’isuu, aadaa, seenaafi hogbarruu Oromoo guddisuufi kkf irratti kan hojjatuu dha. Haaluma kanaan dhaabbanni kun hundeeffama isaatii hanga ammaa hojii adda addaa hawaasa Oromootiif hojjatee jira. Hojiilee san keessaa manneen baruumsaa sad. 1ffaafi giddugalafi sad. 2ffaa ijaaruu (fknf, Matahaaratti Mana Baruumsa Daandii Guddinaa) Giddugala Oomishaafi gurgurtaa Dubartootaaf hundeessuu (Finfinnee, Gullallee), giddugala barnoota ge’eessootaa ijaaruu, manneen kitaabaa, tajaajila bishaan dhugaatii, kiliniikoota fayyaa ijaaruu, eegumsa naannoo, dhaabbata maxxansaa hundeessuu, kitaaboota aadaafi afoola oromoo maxxansuufi hojiilee biroo baayyee irratti hojjatee bu’aa daaddaa hin qabne hawaasa oromoof gumaachee jira dhaabichi kun.
Walumaagalatti dhaabbanni Guddinaa Tumsaa, dhaabboolii gargaarsa mit-mootummaa adda addaa waliin kan hojjatu yoo tahu hundeessituun dhaabbatichaa Leensaan, qaama dhimmi ilaallatu waliin hariiroo uumuun hawaasa oromoo rakkoo garagaraa qaban deeggarsa adda addaa akka argatan taasisaa turte. Dhaabbata Guddinaa Tumsaa bakka bu’uuniis Leensaan biyyoota alaa baayyeetti afeeramtee hojii dhaabichi hojjachaa jiru ibsaa turte. Kana malees hundeessituun Dhaabbata GT, aadde Leensaan mul’ata abbaa isii qofa osoo hin tahin dandeettii addaa abbaan isii qabu kan biraas kan dhaalte tahuu hojiin isii ni mirkaneessa. Abbaan Leensaa, Guddinaa Tumsaa hayyuu dandeettii hogbarruu guddaa qabu akka tahe seenaa isaarraa ni hubanna. Dandeettii hogbarruu keessaa dandeettii walaloo afaan oromoo inni qabu akka fakkeenyaatti kaasuu ni dandeenya. Walaloo Guddinaa Tumsaa barreesse keessaa mata duree “ATTAM YAA OBBO BARIISAA” jedhuun gaazexaa Bariisaa kan yeroo san afaan oromootiin maxxanfamuuf barreessee dha. Mee walalicha sarara muraasa isin yaadachiisuu hoo?
(BARIISAA VOL.1, NO.2, BITOOTESSA 3, 1968)
“ATTAM YAA OBBO BARIISAA”
“Baga nagaan galte yaa Obbo Bariisaa
Koottu waldhungannaa maddi walii keessa
Walarguun firootaa jireenya mi’eessaa
Deemtee turte jedhuu biyya fagoo keessaa
Baay’inni firootakee eessaa fi eessaa
Jedhee siif katabaa Qees Guddinaa Tumsaa
…….” jedhee jalqabee walaloo dheertuu dubbisan hin quufamne, tan ergaan isii yoomillee nama keessaa hin dhumne faa barreessaa ture.
Leensaa Guddinaatiis dubree dandeettii walaloo barreessuu guddaa qabduu dha. Dandeettii walaloo qabdu kanatti fayyadamuun walaloo dhama qabeessaafi ergaa seena qabeessa qaban baayye barreessite. Walaloo Leensaa Guddinaa barreessiteefi Wellisaan keenya hangafni Dr. Ali Birraan ittiin wellise keessaa walaloo sirboota lamaa isaanii kan armaan gadii kana ilaallu.
Leensaa Guddinaa dubartii barnootaaf kabajaafi ilaalcha addaa qabduufi ilmaan Oromootiis akka baratan hawwii guddaa qabdu tahuu mana baruumsaa bu’uruu qofaan osoo hin taane, nama kakaasuufiis walaloon akkanatti ibsiti:
“Barnootaa barnootaa ammaas barnootaa
Kana tahuu qaba kaayyoon Oromootaa
Barnoonni dhugaa of-irraa egalaa
Aada hubachiisee seenaas ni xinxalaa
Of-tuffii balleessaa,
Hammilee kufte kaasaa
Ija jaame banaa sammuu bilisomlomsa”
Jechuun walaloo bara dhibbatti ergaan isii hin moofooyne sammuu keenya keessatti sumuddee, onnee keenya keessatti barreessite.
Walaloon biraa Leensaan barreessitee kan biraa walaloo ulfina, kabajaafi badhaadhina afaan oromoo qabu ibsitu, afaan ofii mul’iftuu eenyummaa ofii, calaqisaa aadaaf seenaa, bu’urri bilisummaa afaan ofii akka tahe qofa osoon taane hayyoonni waa beekaniis kan hin beekne barsiisuu akka qabuus walaloon akkanatti labsiti hayyittiin, hidda hayyuu irraa magarte.
“Galmaa aada keenyaa,
Eegaa seenaa keenyaa,
Kallacha tokkummaa, hundee bilisummaa
Afaan Oromo hundee Oromummaa…
Gurratti mi’aawaa yaa’aan sagalee kee
Cirracha bishaaniitii baayyinni jecha kee
Kan rafe dammaqsa weedduuf walaloon kee
Lakkaa’ameen dhumu hibboof maakmaaksikee” jechuun walaloo ergaa gad fagoo qabduufi akka aananiitti laphee nama qabbaneessitu nuun geessi hayyittiin oromoo, aadde Leensaa Guddinaa.
Kabajamtoota dubbiftoota keenya, Seenaan Leensaa Guddinaafi hojiilee dhaabbanni Guddinaa Tumsaa hojjatan barruu gabaabaa kanaan kan himamee xumuramuu miti. Arraaf garuu hubannoof akka tahu, kan hin beeknees akka baru jedhee barruu garagaraa irraa kaniin walitti funaane qindeessee haala kanaan isiniif dhiheessuuf yaale. Leensaa Guddina hayyittii lubbuun jirtu waan taateef dogoggorri barruu gabaabduu koo kana keessatti yoo mul’ate akka na sirreessitu kabajaan gaafadha. Kan kanarraa hafe seenaa maatii Leensaa kan akka seenaa abbaa isii Guddinaa Tumsaafi adeera isii Baaroo Tumsaa fuula dura qindeessee kaniin isiniif dhiheessu taha. Arraaf immoo hanganuma naaf guddifadhaa jechaa, Leensaa Guddinaatiis umrii isii waaqayyoo nuuf haa dheeressuu, jedhee eebbisaa dubartootaas tahee dhiirri Oromoo hojii sabaaf tahu kan akka Leensaa kana akka nuuf hojjatan gamanumaan afeeraan dhaamsa koo goolaba. Horaa bulaa!
–
Barreessaan: Saphaloo Kadiir
Teessoon:
Email: ak23873@gmail.com,
saphalookedir@gmail.com
Facebook: http://www.facebook.com/saphaloo
Mobile no: +254707482480


text:
1Hintte giddon laymatethi de7eyssi zigirettees. Hessa mela laymatethi hari attoshin, ammanonna asaykka oothokona. Hintte giddon ba aawa machcheera tunida asi de7ees. 2Hessan hintte qiirottanawunne yeellatanaw bessenne, shin otorttideta. Hessa mela borssobaa oothida uraa hintte giddofe kessanaw bessennee? 3Taani ashon hinttera doona ixxikokka ayyaanan ta hinttera de7ays. Taani hinttera de7iya asada hanada hessa mela oosuwa oothida uraa bolla pirddas. 4Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthan hintte shiiqiya wode taani ayyaanan hinttera daana. Hessan Godaa Yesuus Kiristtoosa wolqqay hinttera gidana. 5He uraa nagara ashoy dhayidi, iya ayyaanay Godaa Yesuusa pirdda gallasan attana mela I Xalahes aadhdhi imetto. 6Hintte ceeqoy lo77o gidenna. Guutha irshshoy munuqa ubbaa dentheyssa erekketiyye? 7Hintte ha77i irshshoy baynna munuqa gidana mela, nagara irshshuwaa hinttefe kessite. Nuus Paasika dorssaa gidida Kiristtoosi yarshshettis. 8Hessa gisho, geneynne iitatethi de7iya irshshuwaara gidonnashin tumatethinne geeshshatethi de7iya uythara nu baaliya bonchchoos. 9Ta kase xaafida dabddaabbiyan hintte laymatiya asaara gahettonna mela hinttew odas. 10Hessa guussay ha alamiyan de7iya laymateyssatara woykko uuzetara woykko kaysotara woykko eeqa goynneyssatara polo gahettofite guussu gidenna. Hessa gidikko, ha alamiyappe hintte keyanaw bessees shin attis. 11Shin ammanays yaagishe laymateyssatara woykko uuzetara woykko eeqa goynneyssatara woykko cayeyssatara woykko mathotteyssatara woykko kaysotara gahettofite gada hinttew odays. Hessa mela asara hari attoshin, kathika mooppite. 12Woosa keethafe karera de7eyssata bolla pirddanaw tana aybe gathey? Woosa keethan de7eyssata bolla hintte pirddeketiyye? 13Shin karera de7eyssata bolla Xoossay pirddana. He iitabaa oothiya uraa hintte giddofe kessite.
Copyright
Learn More


text:
Wal ta’iinsi Ejensii biyya Britin Itiyoopiyaa dhaaf deggersa yeroo kennu imaammata mirga namaa waliin bifa wal giteen ta’uu fi dhiisuu isaa akka xiinxalu manni murtii biyya Britain tokko murteessuu isaa gareen mirga namaaf falmu HW simatee jira.
Manni murti ol aanaa biyya Britain kaleessa jechuunis Adoolessa 14 bara 2014 murtii dabarseen waajjirri wal ta’iinsa sadarkaa addunyaa sun Itiyoopiyaa dhaaf deggersa yeroo kennu ragaalee dhiittaa mirga namaa agarsiisan sirriitti hin xiinxalu jechuun himannaa irratti dhiyaati qorannaa guutuu kan mana murtii barbaada jechuu isaa Margaret Bashir NY irraa gabaastee jirti.
Human Rights watch-tti itti aantuun directorri dhimmootii Afriikaa Laslii Leefkoo ibsa VOAf kennaniin murtiin mana murtii Britain tarkaanfii isa jalqabaaf ajaa’ibsiisamuu qabu jedhan.
Waa’ee gargaarsa Britain kan dubbatan Lefkoon DFID maqaa jedhamuun kan waamamu waajjirri ministeera misooma sadarkaa addunyaa gargaarsa kennu mara kan ittiin qindeessu imaammata kan qabu ta’uu isaa ibsanii imaammati kun Britain biyyoota ka biroo waliin kan qabdu hariiroon gargaarsaa mirgi namaa eegamuu isaa kan ittiin qoratuu fi mirkaneessu ta’uu ibsaniiru.
Kanaaf jecha murtiichi mana murtii kaleessaa HRW Gambeela keessatti raawwatamuu isaa quba qaba galmeesseera kan ittiin jedhu dhiitamuu mirga dhala namaa hamaa qorachuu kan dandeessisu ta’uu Lefkoon beeksisaniiru.
Dhimmi kun waajjirri misoomaa kan sadarkaa addunyaa Gameela keessatti raawwatameera kan jedhame iyyannaan dhiitamiinisa mirga namaaf akka ta’utti deebii kennuu dhabuu dhaan imaammatuma ofii isaa irra daddarbe yoo ta’u gad fageessee kan qoratu. Kun tarkaanfii isa jalqabaa maleeti. Murtii isa xumraa miti jedhan Lefkoon.
DFIDn gocha imaammata ofii isaa faallessu dalageera jechuun gaaffiin yeroo dhiyaatu kun isa jalqabaa ta’uu kan ibsan Ms Lefkown kanaaf jecha murtiin mana murtii barbaachisaa kan ta’eef jechan.
Tarkaanfii isa jalqabaa kana ni ajaaiffanna. Sababiin isaas waggoota darban keessa Gambeelaa fi naannolee ka biroo keessati imaammatqa gandeen hundeessuu waliin kan wal qabateen himannaaleen dhiittaan mirga namaa raawwatamuu isaa ibsan hedduun dhaga’amanii jiru.
Nutis akka nama mirga namaaf falmuutti dhiitamiinisi mirgaa kun haala ga’aa ta’een hordoffii dhabuun isaa nu yaaddessaa ture jedhan.
Gama biraatiin dhiyeenya kana as Washington DC keessa kan jiru waaltaa Wilson-tti qophaa’ee kan ture waltajjii marii tokko irratti argamanii kan turan Amerikaatti dubbi himaan Embassy Itiyoopiyaa obbo Wahde Belay Itiyooopiyaa keessatti ijaarsi gandeenii humnaan ijaarama kan jedhu haalanii jiran.


text:
1Irōōtootē ng'ālyoontooni: Mākumiyātiitu :bēsyōōsyēk choo bo tabanta. 2Mākusooynān :biiko, makucham beesaan, makukas keey ānkumēēnnyo. Mākuchubiisyootē, āmēēywēyē sikiikwaa, āmātiny kumwooy kōōnkōy ām kiy. Mākuyēk biich chēē mā tiliilēch ām taayeetaab Yēyiin, 3āmātinyē chamateet. Māriirēē biich, ānkumōlōlchinootē biich ng'al, āmāriibē keey. Mākukāwōōtēnē, ānkuchāmē kuyēyē ng'al chēē miyootēch. 4Mākuchoomtooy chuut, ānkutuchinootē ng'al. Mākuyibē keey kule inkētē kiy ake tukul. Mākuyēk biich chēē kicham lelesta, āmēēbērē chāmē Yēyiin. 5Mākuyēyē keey kule bo Yēyiin, nteenee kutāyē kāāmuukēywēēkyii. Isatee keey bichooto. 6Mii :alake ām bichoo chēē bēētootē kēēstoonikaab biich ānkubākōōbērbēērē koor chēē kuskusēch chēē kiikunyikisyi :ng'ōōkiswookik ānkutōōrtooy :muchas nyēbo kiy ake tukul. 7/Kiinēētē kooruuchoo ākookoy, nteenee -mēēmuuchē kut kōōnkēt :icheek kutukul ng'ālyoontēētaab manta. 8Kwiilē :bichoo ng'ālyoontēētaab manta kuu yoo kikwiilē :Yaane āk Yaambure Muusa. Biich :bichu chēē kiikutoonkōōyiis ānkiikubootyo ām manta. 9Nteenee, māyitē wuy :bichoo, kuuyu makukas :chii ake tukul bēērbēēryēēt nyēē boonto kuu wōloo /kikēēkāstooy chēbo Yaane āk Yaambure. 10Tēmētēēwō, ābērē 'inkētē kurubta keey āk kāānēētēywēēkyuu, wōlēē ābuurtooy, kiyēē ānēmchinē keey ayey āk wōlēē āmoong'toochinē keey Yēyiin. Inkētē mbo subak kule -māsimānyēēru ānkāāboontē chamateet āk muytaayeet. 11Inkētē mbo subak wusiisyēēt nyēē kyāānyōōru āk nyāliluutēkyuu, yoo kyāāmiitē Antyookya, Ikoonnya āk Luustra. Kyāāmuytoochi wusiisyēēt. Ānkoo kuwuu nyooto, kisārwoo :Mokoryoontēēt ām tukuuchoo tukul. 12Nto kubooyiit man, +/mākēēwus chii ake tukul nyēē kēēnēmchi keey kurub Yēēsu Kiriistō. 13Nto biiko choo choolwookēnootiin, choo ibērbēēriisyootē, mākumiyātyi choo miisin. Mākōōbērbēēriisyootē /ānkiibērbēērootē nkicheek. 14Nteenee, kurubta keey āk inyiing', ii, Tēmētēēwō, itāsē taay irubē kiyoo /kiikiineetiing' 'ankiichamte, kuuyu 'inkētē biiko chēē kiinēētiing' 15āk mbo subak wōlēē 'kiinkētitē siruutēkaab Yēyiin kuchakee leekwaanti. Imuuchē :siruutēchoo kuyeyiing' inyōōru kiirnātēēt /ankiiraraachiing', yoo keekaasee keey Kāārārookiintēēt Yēēsu. 16Kwoonēē :siruutēchoo tukul wōlēē mii :Yēyiin. Kāroomēch :siruutēchooto, yoo /kiinēētiisyēē /ānkiiburyoong'tēē biiko /kēēchuulē /ānkiiboorchinē biiko kukārāmiitu kuchurta. 17/Kēēyēyē kuu nyooto sukung'eet kuchōbākoy :chiitaab Yēyiin kutukul kubo yiisyō ake tukul nyēē karaam.
Copyright
Learn More


text:
Camadaa Hundee irraa*
Wayyaaneetti mataa dhukubbii guddaa kan itti ta’ee jiru keessaa, baayyina ummata Oromoo fi baldhina dachee oromiyaa ti. Wayyabummaan oromiyaa fi ummata Oromoo xiqqeessuuf jecha eega aangoo qabattee kaastee shira dhuma hin qabne oromiyaa keessatti dalagdee jirti. Haata’uuti garuu shirri TPLF kun akka isheen barbaadetti dhugoomufii tasa hin dandeenye. Qorqalbii oromiyaan baldhoodhaa fi ummati Oromoo biyyatti keessa wayyaba jedhu balleessuuf jecha heeraa fi seera ofii tumatte dahoo godhachuudhaan ummta Oromoo irratti daba dhiifama hin qabne irratti hojattee jirti. Shira wayyaaneen hojataa turtee fi ammas itti jirtu amma tokko kaasanii ilaaluun eddu gaarii dha.
Shirri wayyaaneen inni guddaa fi angafti ummata Oromoo hooggana dhabsiisuu dha. ummati Oromoo kabajamaa fi guddaan kun hooggana argannaan akka murna bicuuf ajajamaa fi saamamaa yeroo hunda hin jiraanne sirnaan beeku. Kanaaf jecha adda durummaan fedhaa fi hawwii ummata Oromoo kan hoogganu dhaaba siyaasaa beekamaa fi namoota qoroo ta’an ummata Oromoo dhabsiisuun toftaa TPLF isa duraati. Kana dhugoomsuuf yeroo dheeraaf itti dhama’aa kan turte kallacha ummata Oromoo kan ta’e ABO dhabamsiisuu ykn dadhabsiiuu kan jedhu tarsiimoo guddaa qabdi. ABO sammuu ummta Oromoo keessaa haquun akka laayyotti akka hin danda’amne sirnaan waanta beekaniif jecha dhaaba kana dadhabsiisuu kan jedhu toftaa gara garaatti dhimma bahan jiru.
Dhugaa dubbachuuf ABO ummata Oromoo biratti abdii fi mallattoo eenyummaa Oromoo ta’e tasa dhabamsiiuu ykn maqaa balleessuun karaa diinaatin akka hin danda’amne TPLF sirnaan hubattee jirti. Haata’uu garuu dhaaba kana diinni kan dadhabsiise irra kan ofii isaatiin of tolchetu dadhabbii guddaa itti ta’e. hoogganni ABO yeroo gara yerootti shiraa fi toftaa diinaa yaada keessa galchuun, rakkoo keessa isaa bilchinaan fala itti kennaa deemuu dadhabuun isaa, diinaaf karaa bane jira. hoogganni dursee waanta hunda xiinxalee fala yoo itti kennuu dadhabe, diinni dursee dhimma itti baha. Kan yeroo dheeraa argaa turree fi argaa jirrus kanuma. Kanaaf dadhabbina keessa dhaaba keenyaa (ABO) diina komachuu irra dadhabbina mataa keenyaa jennee of amansiisuu qabna.
Dubbiin ABOn akkamitti haala diinaaf mijatu keessa isaatti dhalche kan jedhu ammaaf turfachuun, gochaan TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuuf dhama’aa turteef garuu gumaacha kennee jira. TPLF jaalatus jibbitus sammuu Oromoo keessa ABO haquu tasa hin dandeenye. Garuu dadhabbina mataa keenyaa fi yeroon rakkoo qabsoo keessatti numudate fala itti kennaa deemuu dhabuun keenya diinaaf karaa saaqee jira. kanaaf wayyaaneen dadhabbina keenyatti dhimma bahuudhaan toftaa Oromoo hooggana dhabsiisuu jedhu amma tokko itti gargaaramtee jirti. TPLF soda guddaa kan irraa qabu ABO waan ta’eef akka rakkoo keessa isaan xaxamee yeroo dheeraa turu gochuu keessatti qooda guddaa qabdi. Garuu rakkoo ABO keessatti yeroo dheeraaf tureef maddi isaa tasa wayyaanee miti. Maddi isaa rakkoolee dhaaba mudatan bilchinaa fi beekumsaan dursanii hubachuun fala itti kennuu dadhabuu keenya ta’a. kanaaf ammoo qooda guddaa kan qaban hoogganoota ABO kan turanii fi kan ammas itti jiran ta’a. sanas ta’ee kanas hawwii fi toftaa diinni keenya barbaaduuf gumaacha guddaa taasifnee jirra. Ammas taanaan kan irraa baratamuu qabuu fi bilchinaan keessa dhaaba keenyaa ilaallee, xiinxallee, haala siyaasa addunyaa fi naannoo barree, kan kaleessaa fi kan egeree sirnaan qorannee, dadhabinnaa fi jabina keessa dhaaba keenyaa irra dibaa tokko malee adda baafannee, ilaa fi ilaameedhaan rakkoo harkaaa nuqabdutti fala ni soqna yoo ta’e, ammas haalli mijataa dha. yaadaan diina keenya caallee argamuu qabna. Waanta diinni keenya yaadu dursinee beekuun barbaachisaa dha. kana ni raawwanna taanaan shiraa fi toftaa TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuuf dhamaatu yeroo gabaabaa keessatti irra aanna.
TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuuf kan ABO irratti xiyyeefatte akkuma jirutti ta’ee, dhaabbilee siyaasaa ABOn ala jiranis xiyyeefannnaadhuma wal fakkaatee kenniteefii jirti. Dhaabbilee maqaa Oromootiin socho’an hunda isaanii hooggana cimaa dhabsiisuu keessatti duula guddaa irratti raawwattee jirti. Kan maalaqaan keessaa bitachuu dandeesse sirnaan dhimma itti baatee jirti. Kan maalaqaa fi fayidaa gara garaan hin gowwoomne ammoo maqaa shororkeessaa jedhuun mana dhidhaatti naqxee jirti. Kaan dhoksaan ajjeestee jirti. Kuun akka baqatee biyyaa bahu taasistee jirti. Dhaabbilee siyaasaa Oromoo kamuu keessatti hoogganni qaroo fi eenyummaa saba isaa hubatu akka hin biqille of eeggannoon irratti hojattee jirti. Waggoota 22n darban kana hojiin guddaa TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuu dha.
Toftaan TPLF Oromoo hooggana dhabsiiuu jedhu kun, dhaabbilee maqaa siyaasaan socho’an duwwaa otoo hin taane, dhaabbilee hawaasaa Oromoo (civic society) gara garaa keessattis kanuma raawwachaa turte. Waldaa barsiisota, barattootaa, daldaaltotaa, hafooshaa, beektotaa Oromoo fi caasaalee dhimma Oromootti dhiheenya qaban hunda keessatti hoogganni cimaan akka hin maddine roga hundaan itti hojachaa as geesse. Dhaabilee hawaasaa Oromoo kan biyya keessa jiran duwwaa otoo hin taane, kan biyya ambaa keessatti ijaaraman illee bifuma kanaan hooggana muldhata qabu dhabsiisuu keessatti gahee guddaa taphachaa jirti.
Ammas TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuuf dhaabbilee siyaasaa fi hawaasaa Oromoo gara garaa keessatti duwwaa otoo hin taane, kan ofiif ijaarrattee fi akka projeetii mataa isheetti kan dhimma itti bahaa jirtu OPDOs imaamatuma kanaan masakaa jirti. OPDO keessatti dhalataan Oromoo dhimma Oromoof quuqama qabu akka hin biqille dursitee keessatti hojattee jirti. Akkuma ta’an ta’anii namootiin dhaaba OPDO kana keessatti biqilan yoo jiraatan yeroodhaan bakkaa kaasu. Ilmaan Oromoo quuqama sabaa qaban battalumatti bakkaa ka’u. OPDO keessatti tasgabbiin akka hin argamneef hoogganni dhaabbataa akka hin jiraanne godhu. Yoo attam baayyate OPDO keessatti namni tokko waggaa shan (5) walitti aansee bakka hooganaa tokkoo tura. Sana booda maqaa gara garaan akka bakka gadi dhiisu taasifama.
Kan biraa OPDO keessatti namootiin sababaan yaadanii fi waa hubatan akka bakka argatan hin eeyyamamu. Yeroo hunda namoota Oromoo biratti kabajaa fi hulfina hin qabne, akka bakka olaanaa argatan godhama. Sababni isaa namootiin ummata biratti fudhatama hin qabnee fi eenyummaa isaaniitiif dantaa hin qabne (identity crisis) ummata irraa qoollifachuun TPLFf amanamoo ta’u. ajajaa fi fedhii TPLFf malee, Oromoof quuqama hin qaban. Kun ta’uun isaa TPLFf ilaalcha warraaqsaa ti. Ilaalchi warraaqsaa OPDO keessatti akka dagaagu barbaadamuu fi dagaagsaa jiran, ilaalcha Oromoo jibbisiisee TPLF jaalachiisuu ti. Ilaalcha Oromoo saamsisee TPLF duroomsuu ti. Ilaalcha gadaantummaa ti. Kanaaf TPLF namoota akkanaaf bakka guddaa qabdi. OPDO keessatti haalli yeroo ammaa jirus kanuma. Kun ta’uun isaa ammoo Oromoo hooggana dhabsiisuuf imaamata TPLF duruma harkaa qabduu dha.
TPLF Oromoon akka hooggana qaroo hin qabaanne kan taasiftuuf wayyabummaan Oromoo akka Oromoon of irratti hin beekneef. Akkuma amma argaa jirru, parlamaa TPLF keessatti sagaleen 180n kan Oromoo ta’ee otoo jiruu, sagalee TPLF kan 32 ta’e akka barbaadetti waanta barbaade Oromoo irratti murteessa. Sirna kamuu keessatti muldhatee hin beeku. Sagaleen 180n yeroo sagalee 32n ajajamu ammam namoota of walaaloo fi saba keessaa bahan dagatan namatti muldhisa. Parlamaa TPLF keessatti kan amma OPDO sagalee qabu hin jiru. Garuu kan akka OPDO sirna TPLF keessatti waanta tokko illee murteessuu hin dandeenye OPDO dha. OPDOn ammuma saba Hararii, Beenshangul fi somalee illee dhimma naannoo isaa irratti waa murteessuu hin danda’u. Harariin mooraa dallaa tokko keessa jirtu, yeroo oromiyaa irraa gandoota kornootan lakka’aman irraa fudhatan, yeroo Somaleen oromiyaa irraa humnaan ganda fudhattu, yeroo Beenshagul Oromoo irraa ganda duwwaa otoo hin taane, aanaa irraa guuratuu fi ajjeesu, OPDOn afuura raafuu baafachuu hin dandeessu. Kun hundi akka ta’uti kan tolche TPLF. Kanaaf TPLF Oromoo hooggana dhabsiisuuf halkanii fi guyyaa hojachaa turte amma tokko itti milka’aa jirti.
Kana hunda TPLF kan raawwatuuf aangoo siyaasaa, dinagdee fi tikaa ummati Oromoo na barbaachisa jedhee akka hin yaannee fi hin gaafanneef. Aangoo murteessoo kana irraa Oromoo moggeessuun TPLFf hojii guddaa dha. bittaa sirna bicuu itti fufsiisuuf TPLFf haalli kun murteessaa dha. kanaaf Oromoo hooggana dhabsiisuun bara bittaa TPLF kan dheeressuu dha.
Yeroo ammaa kana TPLF gara sadarkaa lamataatti ceetee jirti. Wayyabummaa Oromoo karaa humna namaan dadhabsiisuu fi oromomaan dagatee jira jedhanii waanta yaadaniif amma gara dachee oromiyaa qoqoduutti cehanii jiru. Oromiyaan dachee baldhoodha ilaalchi jedhu adeemsa keessa akka dadhabuuf amma yoonaa kan itti hojachaa turan, yeroo ammaa gara gulantaa guddaatti ceesisanii jiru. Yeroo ammaa oromiyaa handhuura dhabamsiisuu fi oromiyaa bakka lamatti qooduuf hojii guddaa raawwachaa jiru. Oromiyaa eerga finfinnee maleeyyee taasisanii booda amma garuu, oromiyaa bahaa fi lixatti kutuuf karoora baafatanii sochii duraa jalqabanii jiru. Yeroo gabaabaa keessatti oromiyaa giddu galeessaa balleessuuf hojii guddaa fi karoora bara dheeraa baafatanii itti jiru.
Giddu galeessi qaama oromiyaa miti kan jedhu sammuu namaa keessatti uumuuf jecha shira ammeenyaan guutame dalagaa jiru. Akka karoora bara dheeraa TPLF dhoksaan qopheessee jirutti, giddu galeessa oromiyaa keessatti saba gara garaa irraa dhufee fi dhalataa naannoo isaanii qubachiisuuf karoora fixatanii jiru. Finfinnee irraa amma kilo meetira 100ti naannoo federaalaa jala akka galuu fi adeemsa keessa qubataan dhaloota naannoo kan ta’e, Oromoon akka buqa’u taasisuuf karoorfatanii jiru. Akka karoora isaaniitti waggaa 50 dhufu naannoon Amaaraa karaa Manzee jiru Adaamaa qabatee akka Finfinneetti dhaabbatu, naannoon kibbaa ammoo waliso qabatee akka finfinneetti dhaabbatu karoorfatanii jiru. Haaluma kanaan Oromoon giddu galeessaa dhaloota tokko booda ni bada jedhanii yaadanii jiru. Karoorri waggaa 5 dura oromiyaa irraa kutanii godina addaa naannoo finfinnee jedhaa turan yeroo ammaa kana guutummaatti gara federaalaatti akka galuu fi finfinnee irraa amma KM 100 magaalonni jiran maqaa guddinaa fi invesimeentii jedhuun akka adeemsa keessa fedaraala jalatti bulan karooraan itti deemaa jiru. Magaalaa Jimmaa, Adaamaa, baatuu fi Mojoon akka federaala jala galan ammumaa kaasanii irratti hojachaa jiru.
Kana hunda TPLF kan raawwachaa jiru, Oromoo hooggana dhabsiisuun kan itti milkahee dha. ummata Oromoo fi oromiyaa dadhabsiisuu keessatti sirnooti nafxanyaa fi TPLF tumsa tokkoon hojachaa jiru. Kanaaf Oromoon haalli keessa jirru eddu suukaneessaa dha. dubbiin dubbii boruuf jedhan miti. Haalli harkaa nuqabu, haalaan jajabduu dha. atakaaroo fi siyaasa booddessaa keessaa baanee egeree keenyaaf kan ta’u yaaduun murteessaa dha. kan boru hojannu boruuf bulfannee kan ardhaa irratti xiyyeeffachuu qabna. Abjuu fi miiraan dhiibamnee wal dhiibuu keessaa baahuu qabna. Haalli amma keessa jirru yeroo Bilisummaa, Walabummaa, Birmadummaa, dimokraasummaa, itiyoophummaa jennee atakaroo wal qabnu natti hin fakkaatu. Yeroon isaa yeroo akka sabaatti dhabamuuf deemnu waan ta’eef dhimma oromummaa irratti waliin hojachuu, tumsa waliif ta’uu, kan kaleessaa irraa barannee kan boruuf waliin hojachuu, ilaa fi ilaameen wal dhagahuu qabnuu dha. mooraa qabsoo Oromoo tasgabbeessuuf hoogganni jiru bilchinaan yaaduu gaafata. Siyaasa “karaa cabeen haa yaasa” jedhu keessaa bahuun yeroon isaa amma natti fakkaata. Atakaaroon siyaasaa, mooraa qabsoo Oromoo keessaa qabbanaahuu qaba. haalli keessa jirru murnaaf, naannoof, gosaaf, ………… yeroo itti yaadnee maqaa qabsootiin kakannu natti hin fakkaatu. Hundee eenyummaa keenyaatti dadhabbina keenya irraa kan madde haala suukanneessaatu as deemaa jira.
Haala fuundura keenya jiru ija banannee ilaaluun dirqamaa fi imaanaa hunda keenyarra jiru. Seenaa darbe walitti kaasaa isaan wal qoccoluun haala amma irra jirru kanaaf fala miti. Haala amma irra jirruuf fala kan ta’u, haala kaleessa keessa turre (jabinaanis ta’ee dadhabbinaan) bilchinaan xiinxallee haala amma numudateef bifa fala ta’uun kaahuu qabna. Yoo kana hin goone diinni keenya nucaala fagoo deemee jira. diinni keenya nurratti humna baayyifachaa jira. yeroo diinni nurratti humna isaa baayyisaa jiru kana keessatti mooraan qabsoo Oromoo ammoo, haala diinni dhalchaa jiru caaluu qaba. roga hundaan tokkummaa fi eenyummaa saba keenyaa jabeeffachaa deemuun hunda dursuu qaba.
Ololaaf jecha dhugaa harkaa nuqabdu walitti himuu irra wal dhokasaa, wal mooksaa, fakkeessaa, inijannoo lafarra hin jirre waliif labsaa, waan hin jirre dubbachaa, amilee hin jirreen wal sosobaa deemuun waanta tokko illee bu’aa hin qabu. hadhahus haqa lafa jiru walitti himuu fi wal barsiifachaa deemuun bilchina. Yoo dhugaa walitti himne malee dhugaa hargachuu tasa hin dandeenyu. Dhibeen keenya waanta biraa ta’ee otoo jiruu fayyaalessa fakkaannee deemuun ammam akka numiidhee jiru kan darbe irraa barachuun beekumsa.
Akka amma argaa jirrutti, nama lamas ta’anii sadiis ykn dhibbaa fi kumas ta’anii dhaaba siyaasaa dhaabbachuun, olala walirratti oofuun, marsaa intarneetaa dhuma hin qabne banachuun, raadiyoo maqaa gara garaa qabu garuu kan rakkoo qabsoo Oromoof fala tokko illee hin akeekne baayyifachuun, maqaa gara garaatiin qabsoo Oromoo moggaafachuu……. Kkf yeroo ammaa kennaa teknologii ta’ee jira. Kun baayyachuun ammeenya miti. Garuu fafa kan ta’ee jiru hundi isaaniituu haqa lafarra jiru wal akeekuu irra, haqa aguuguu irratti xiyyeefachuu isaanii ti. Haala kana keessaa bahuun murteessaa dha. haalli kun uumamuun isaa humna mooraa qabsoo keenyaa akka malee dadhabsiisee jira. diinaaf ammoo madda jireenyaa ta’ee jira. fafi kana caalu hin jiru. Diinni keenya akka dhaadannooti kan qabatee jiruu fi nutis gargaaraa jirru “Oromoon tasa tokko ta’uu hin danda’u, akka salphaatti walirraa fageessuun ni danda’ama” jecha jedhu dhugoomsaa jirra. Kun haqa lafa jiruu dha. tarii namootiin ykn gareen tokko tokko haqa lafa jiru kana fudhachuuf ni rakkatu ta’a. ykn rakkoo kana kan dhalche “ebelu, garee akkanaati, duri jennee turre, otoo ebelu jiraachuu baatee, ……” jedhanii quba namatti qabuu malu. Garuu abbaan rakkoo kanaa hunda keenya. Ani qulqulluudha kan jedhu tarii rakkoolee dhalataniif madda guddaa ta’ee argamuu mala. Kanaaf rakkoon kun kan hunda keenyaa eega ta’ee falli mana hunda keenyaa jira. falli isaa ammoo haqa lafa jiru kana of amansiisuu dha. rakkoon jiraachuu fi qaama rakkoo kanaa ta’uu keenya hundi keenya of amansiisuu dandeenyaan, falli mana keenya hundaa waanta burquuf yeroo gabaabaa keessatti qabsoo keenya furgaasuu dandeenya. Fala rakkoo nama dhuunfaa ykn garee biraa irraa kana eegnu ykn abbaa rakkoo nama dhuunfaa ykn garee tokko goonee kan hubannu yoo ta’e, ammas dammaqaa hin jirru.
Dhuma irratti shira diinaa irra aanuu fi egeree saba keenyaa karaa sorooroo irra buusuuf falli nuti qabnu haqa lafa jiru ija banannee ilaaluu dha. haqa lafa jiru hubachuu dandeenyaan fala argachuuf salphaa dha. jabina qabnu akkuma jirutti ta’ee xiyyeeffannaan keenya dadhabbina yeroo ammaa harkaa nuqabu sirnaan hubachuu qabna. Uumama namaa ta’ee akka salphaatti dadhabina qaban fudhachuun nama rakkisa. Kun dhimma nama dhuunfaa miti. Dhimma sabaa ti. Dhimmi sabaa dhimma dhuunfaa oli. Akka sabaatti rakkoo keenya ilaaluun guddina siyaasaa ti. Dhimmi dhuunfaa fi garee dhimma sabaa keessatti olaantummaa ni qabaata taanaan, yoom iyyuu rakkoo keenya hiikkachuu hin dandeenyu. Sababni isaa dhimmi sabaa dursa argachuu irra dhimma nama dhuunfaa fi gareetu dursa argata. Dhimma dhuunfaa fi garee ammoo tokko kan biraa mo’achuun dhugoomsuuf tattafatama. Kun qabsoo Oromoof kufaatii yoo dhalchaa deeme malee tasa fala hin ta’u. kanaaf dhimma garee fi dhuunfaa keessaa baanee dhimma sabaa aanfachuun baayyee murteessaa dha. ummata Oromoo birattis kabajaa fi ulfina kan argannu yoo dhimma garee fi dhuunfaa keessaa baanee dhimma sabaa anfannee dha. dhimma sabaa kan hunda keenyaa yoo taasifanne, hundi keenya injifataa dha. kan injifatamu ilaalcha diinaa fi diina duwwaa dha. dhimma dhuunfaa fi garee yoo anfannee, maqaa qabsoon kakachaa deemna yoo ta’e, hundi keenya injifatamoo dha. kana gareenis ta’ee dhuunfaan beekuu qabna.
Haala amma mooraa qabsoo Oromoo keessatti uumamee jiru kana yeroo gabaabaa keessatti gara injifannoo fi ciminaatti geeddaruuf falli nuti qabnu ilaa fi ilaameedhaan fuundura walitti dubbachuuf wal danda’uu dha. wal danda’uun bifa sadaiin raawwachuu ni dandeenya jedheen yaada. Tokkoffaan ilaalchaa fi galii siyaasaa tokko dhaabbileen, garee fi namni dhuunfaan qabu alduree tokko malee bifa ifa ta’een walitti baquu dha. inni lamataa ammoo ilaalcha siyaasaa gara garaa qabaatanii galii tokkoof dhaabbileen, garee fi namni dhuunfaan socho’aa jiru adda waloo (front) uummachuu dha. inni sadaffaan galii siyaasaa tokko qabaachuu baatanis diina waloo irratti ijjannoo fi murtee tokko qaamotiin qabaatan, tumsa waloo uummachuu dha. kana gochuun yeroo dheeraa fi alduree gara garaan wal takaalee diinaaf yeroo kennuun barbaachisaa miti. Ammuma yeroo fudhachaa deemu diinaaf humna ta’ee nuuf ammo qaama dadhabbinaa uumaa deema. Kana gochuuf murannoo fi bilchina akkasuma beekumsa siyaasaa nu gaafata. Yoo diina ta’e malee Oromoon haala kana mormuu fi maaliif gootan jedhu tasa hin jiru. Dhaamsii fi fedhiin Oromoo yeroo hunda tokkummaa dha. tokkummaa diina keenya nurraa haphisu. Tokkummaa mooraa qabsoo Oromoo daandii injifannoo qabsiisu ta’uu qaba.
* Camadaa Hundee: camadaa@gmail.com


text:
1PHauloosinne Sillaasi, Amppipholiisaaranne Apholooniyaara aadhdhidi, Tasalonqqe yiidosona; Tasalonqqen Aihuda woosa keettai de7ees. 2PHauloosi ba meeziyaadankka yaa geliis; hegan heezzu Sambbata gallassatun Xoossaa maxaafatuppe asaara haasayiis; 3Kiristtoosi waayiyaa ekkanaunne haiquwaappe denddanau bessiyoogaa etassi birshshidi yootiiddinne tuma gididoogaakka eta erissiiddi, “Yesuusi ha taani intteyyo odiyoogee Kiristtoosa” yaagees. 4Etappe issooti issooti yohoi tuma gididoogaa akeekidi, PHauloosaaranne Sillaaseera gaittidosona; hegaadankka, Xoossaassi goinniya daro Giriiketinne daro bonchchettida maccaasati, PHauloosaaranne Sillaaseera gaittidosona. 5SHin Aihudati qanaatidi, issi issi oosoi bainna iita asata qocaappe shiishshidosona; shiishshidi katamaa asaa wocamissidosona; PHauloosanne Sillaasa asaakko kessana mala koyidi, Yaasoona keettaa menttidosona. 6PHauloosinne Sillaasi etassi beettennan ixxin, Yaasoonanne issi issi ishantta katamaa halaqatukko goochchidi, “Hageeti biitta ubbaa metoyidaageeti, hagaakka yiidosona. 7Yin Yaasooni eta ba sooni wottiis; hageeti ubbai, 'Yesuusa giyo hara kawoi de7ees' giidi Qeesaara azazuwaa menttoosona” yaagidi, qaalaa xoqqissidi haasayidosona. 8SHiiqida asainne katamaa halaqati hegaa siyidi metootidosona. 9Halaqati Yaasoonanne harata waasiyan birshshidosona. 10Ammaniyaageeti PHauloosanne Sillaasa sa7ai qammiyoogan sohuwaara Beeriyaa yeddidosona. Beeriyaa gakkidi, Aihuda woosa keettaa gelidosona. 11Beeriyaa asati Tasalonqqen de7iya asatuppekka aadhdhiya akeekanchcha gidido gishshau, “PHauloosi giidoogee tumakkonne” yaagidi, ubba gallassi Xoossaa maxaafata tamaariiddi, qaalaa kumetta laamotan ekkidosona. 12Hegaa gishshau, etappe daroti, Giriiketuppe bonchchettida daro maccaasatinne daro attumaasati ammanidosona. 13SHin Tasalonqqen de7iya Aihudati PHauloosi Xoossaa qaalaa Beeriyankka yootidoogaa siyido wode, Beeriyaa yiidi, asaa aara ooshshidosona. 14Hegaappe guyyiyan, ishantti sohuwaarakka PHauloosa abbaa mati yeddi aggidosona; shin Sillaasinne Ximootiyoosi Beeriyan attidosona. 15PHauloosa moissida asati Ateena gattidosona; he asati Sillaasinne Ximootiyoosi banttau danddayettidoogaadan, eesuwan baakko yaana mala, PHauloosi kiittido kiitaa ekkidi, Beeriyaa simmidosona. 16PHauloosi Ateenan Sillaasanne Ximootiyoosa naagiiddi, kataman eeqai kumidaagaa be7idi yiillotiis. 17Hegaa gishshau, Aihuda woosa keettan Aihudatuuranne Xoossaassi goinniya Aihuda gidenna asatuura palamettees; qassi ubba gallassi giyan banaara gaittiya asaarakka palamettees. 18Qassi Eppiqoroosappenne Isxxo7ikiyaappe yiida issi issi eranchchati PHauloosaara palamettidosona; etappe issoi issoi, “Ha toofiinai ai haasayanau koyii?” yaagidosona. Harati PHauloosi Yesuusabaanne haiquwaappe i denddidoogaa banttassi yootiyo gishshau, “Ooratta xoossatubaa odiyaabaa milatees” yaagidosona. 19PHauloosa oiqqidi, “Ha neeni tamaarissiyo ooratta yohoi aibakkonne nuna erissarkkii? Aissi giikko, neeni nuuyyo oorattabaa yootaasa; simmi hagee Aibakko nuuni eranau koyoos” yaagidi PHauloosa Ariyosppaagoosa giyoosaa efiidosona. 21Ateena asai ubbainne hegan de7iya imattati oorattabaa haasayiiddinne siyiiddi pe7iyoogaappe attin, haraban pe7okkona. 22PHauloosi Ariyosppaagoosa sinttan eqqidi, hagaadan yaagiis; “Ateena asatoo, Xoossatussi ubbaban intte daro yayyiyoogaa taani be7ais. 23Aissi giikko, taani intte goinniyoogaa xeellaidda aadhdhishin, 'Erettenna Xoossaassi' geetettidi xaafettida yarshshuwaa sohuwaa qassi demmaas; hegaa gishshau, ha intte erennan goinniyoogaa taani inttessi yootais. 24“Sa7aanne sa7an de7iya ubbabaa medhdhida Xoossai saluwaanne sa7aa Godai, asi keexxido Beeta Maqidasiyan de7enna. 25Aibakko paccido asadan, asa kushe i xeellenna; aissi giikko, i ba huuphen de7uwaa shemppuwaanne ubbabaa asa ubbaassi immees. 26Xoossai asa zare ubbaa issi uraappe medhdhidi, biitta ubban wottiis; i ba huuphen eti de7ana wodiyaanne sohuwaa kase zawayiis. 27“I hegaa oottidoogee eti oiqqi oiqqi xeellidi, bana koyiiddi, geelladan demmanddonaashsha giyoogaana; gidikkonne, Xoossai nuuppe ooyyoonne haaho gidenna. 28Aissi giikko, intteppe issi issi eranchchati, 'Nuuni a naata' giidoogaadan, nuuni aani paxa de7oosinne de7idi qaaxettoos. 29Simmi nuuni Xoossaa naata gidido gishshau, Xoossai asa cinccatettaaninne qofan worqqappe woi birappe woi shuchchappe oosettidabaa milatees yaagidi, qoppanau bessenna. 30Hegaa gishshau, Xoossai asai eribeenna wodiyaa aattiis; shin ha77i ubbasan asai ubbai nagaraappe simmana mala azazees. 31Aissi giikko, Xoossai gallassaa keeri wottiis; he gallassan ba doorido uran sa7an de7iya asa ubbaa bolli xillo pirddaa i pirddana; asa ubbaassi haiquwaappe a denttidoogan hegaa tumayiis” yaagiis. 32Etappe issi issi asati haiquwaappe dendduwaabaa PHauloosappe siyidi, a bolli qilliiccidosona; shin harati a, “Nuuni hagaa neeppe gujjidi siyana koyoos” giidosona. 33Hegaa gishshau, PHauloosi eta giddoppe kiyiis. 34SHin issi issi attumaasati PHauloosaara gaittidi ammanidosona; eta gidduwan Ariyosppaagoosan de7iya pirdda keettaa daannai Diyoonaasiyoosi, Damaariiso giyo issi maccaasiyaanne harati de7oosona.
Copyright
Learn More


text:
Bonii Oromiyaa gama Kibbaatti jabaate godina Booranaa keessaa horii kuma 82 caalu fixee, bokkaan jiraachuu baannaan ammallee horiin hedduun dhumachuu fa dandaha jedhanii sodaan jirti.
Godina kanatti bokkaan ganna dabree roobee haraa fi eela hedduu duuchee namaa fi horiin bisaan dhabee rakkate.Bokkaan Hagayyaa ammoo haga diqqaatti roobe,bokkaan Gannaa ka baranaa ammoo haga silaa roobuu maletti hin roobne amma yoo tole malee ganninuu dhumachuuf guyyuma diqqaatti hafe.
Aabba Liiban Areeroo itti gaafatamaa waajjira Horsiisee Bulaa godina Booranaati.Akka tti gaafatamaa kanaatti rakkoon amma jirtu akkuma jirtutti deemaan sanyiin loon Booranaa rakkoo guddoo keessa buuti.
“Bokkaan kun caamuuf haguma guyyaa 10-tti hafe…achiin duuba Bona-Hagayyaa ka dhaamocha qabutti itti aana,horiin kun tana irraa hafa jechuun dhiba.”
Horii dhumate keessaa loon,gaala,re’ee fi waan hedduutti jira.Akka itti gaafatama kanaatti mootummaa fi dhaabbileen gargaarsaa namaa fi horiillee waluman gargaaruutti jiran.
Rakkoo akkanaa keessaa bahuuf malii jabaan jiru nama horiin jiraatuu misoomsaa barsiisuu wayya akka itti gaafatamaa kanaatti.
Aanaaleen rakkoon oolaan kun itti jabaatte akka itti gaafatamaa kanaatti,Miyoo, Dirree,Yaaballo faa taatullee aanaalee horiisee bula cufa keessatti rakkuma akkanaatti jira.
Dhaabii Mootummootaa hin tahin Itoophiyaatti gatii oli kaatee bona jabaate dabalee nama miliyoona lamaa caalutti gargaarsa fedhaa jedhee labse.
Mee waan tana irratti qopheessine MP3 tana irraa caqasaa.


text:
Dr.Godaanaa Jaarsootii fi Dr.Guyyoo Waaqoolleen tanatti atileetota biyya Rift valley milkeesse jedhan
Afrikaan biyya beelaa fi hiyyuma,siyaasaa gara hin qamne qofaan beekamtuun miti.Afrikaan Gamii Bahaa biyya addunyaa irratti atileetota fiiganii hin dadhabne hedduu qabaachuun beekmatu.Atileetotii akka Daraartuu,Qananiisaa,Hayilee faan hedduun amma lafaa dhufuutti jiranilleen ta hagii guddaan naannoo Oromiyaatii dhufanii Itoophiyaan gama atileetiksiitiin beessisanilleen warruma achii bahe.
Adoo tana jennuu namii maaniif fiigee hin dadhabe,amala abbaan sun ufi barsiise moo,waan maatii irraa dhaalanitti jiraa moo, teessuma lafa jarii suun qubatuu moo maanti jira,nyaataa fi dhugaatii argatan moo maan?
Dr.Godaanaa Jaarsoo,ogeessaa fayyaa Hospitaala Adaamaati.Namii lafa tabbaa keessa qubatu amala tokko qaba jedhanii, saayinsiin maan arge jennaan.
“Wannii saayinsiin qoratee beeku tokko…qilleensii lafa gaaraa keessaa jiru diqqaa..nafii nama lafa sun keessa jiraatu oksijiinii sun qusannaan itti fayyadamuu barate..tanaafuu yoo fiigullee oksijiinii sun qusatee waan fiiguuf dafee hin dadhabu.”
Dr.Guyyoo Waaqoo Hospitaala University Naayroobii,Keenyaatti ogeessaa fayyaa haawwanii fi ijoollee dubraatii,achiin ammoo barsiisaa.Afrikaan gamii Bahaa maanii akkana atileetota hedduu qabaachise, jarii kun waan namii hin nyaanne nyaata moo...
“Laftii tun cuftii ta Rift Valley keessa qubattu tanaafuu nafa isaanii qilleensa kana barsiisanii barumsallee itti argatan malee nyaataa fi dhugaatiin qofaa namii fiigee dadhabuu hin didu.”
Akkuma taateefuu Afrikaan gamii Bahaa lafa atileetotii akka Abbebee Biqilaa,Maammoo Woldee fi miilotii isaanii hedduun itti dhalatanii wa nama agarsiisanii dabarn.Namii fiigicha ufi barsiisee badhaasa addunyaa mi’eeffate badhaasa gurrachumaa yaaha.
Mee waan qophii Ispoortii irratti Dr.Godaanaa fi Dr.Guyyoo gaafannee MP3 irraa nuu caqasaa.


text:
1Ebich Kiristoosichi toommooch mullee too'iyoona kupphati no, no qelloon emirikkoon qayiichi kupphataaneena'ochi shaagoon shaago nooch qaawiihe. 2Kiristoosiyolla bi qelloon emirikkaanoone; Yaafa Macaafooch bi kooreetoomon, "Ne toommooch boonoshi qoonniti qoono ta toommooch kindiye" getteeto ceenniye. Ebich no ikki ikkoo kittinnee no manoon no eenniiyemmoyich biich gaaccemmi gaawa mooyon shuunaree biin emirikkibone. 4Yaafa Macaafoochee no danaa beeti haa'iyoonaa goggoona gibano nooch bi beeyemmoyich, shiichiqqi Yaafa Macaafooch kooreeto bulli nooch dojiya kooreetone. 5Ikka mulloona tunaree ikka qaaroona no Doono Yesuus Kiristoosichi Nihoo Yeerin ittoshi oogiiyemmoyich, haa'iyoonaa goggiyoona bi waan ceenniti Nuggushoo Yeeri Kiristoosichi qocoon dabbiree ittoshinaa ittoshina ikka mulloona ikkottaqqi beemi hakkoon ittoshich imbe. 7Ebich Yeeri oogemmoyich Kiristoosi ittoshin bi waan bi katichoon shalligibee ebiyoomon tuniibotalli, ittoshinaa ittoshina ikkoo baroon shiqqiyaaye. 8Kiristoosi Ayihudeena'ochi maddacho bi tunato, Yeeri gibaneeto bi tunoon bekkiiya qaabbachina'oyich gibanikkeeti gibanee qaaroon bi ceechoyichiye; 9wotta aagateena'o Yeerin bi maaroyich boonoshi oogiiyemmoyichiye iyo. Yaafa Macaafooch bi kooreetoomon, "Ebich aagateena'ochi daggoochaa neechon miixemmo taane; Shoddabee neen gallatemmo taane" iye. 10Wotta "Aagateena'ote! Yeerichi asheena'ona tookki emiribote!" iye. 11Wochiqqi wotta "Aagateena'o ittoshi bulla! Doono Yeerin gallatabote! Asheena'o bulli naadibeete" iye. 12Wochinnoon wotta keemachi Isiyaasi "Iseyi yaroo woyemmone; aagateena'onoo hajiya tiyemmone; boonoshiyoo biin gibanemmina'one" iye. 13Gibanee giimbo tunati Nuggushoo Yeeri Yaafa Ayaanee giidoona ittoshich gibano woddemmoyich ittoshi mulloon bi toommooch ittoshi too'iitoyich emiroonaa diggoonon ceechiree ittoshich imbe. 14Ta maneena'ote! Ittoshi, ittoshi qelloona gaawa mooyon shuunoyich gabiqqi shuun ittoshi bedo bullin, ariyoona ittoshi ceenon, wotta ittoshinaa ittoshina ikkoo baroon kaaraa ciicon hakkemmo ittoshi tunoon, ittoshichon ta ta qelloona manjiiqqa ariito taane. 15Yeeri taach immiti wojee naboona wochinnoon wottaree ittoshin shalligichoyich ebi wochooch ikkikka mooyina'on aafee kupphoona koorito taane. 16Yeeri ebi wojoon taach bi immito aagateena'oyich Kiristoos Yesuusichi maddacho ta tunemmoyichiye. Aagateena'o Yaafa Ayaanoona yaafeeree Yeerina shunnati deejoomon boonoshi tunemmoyich, Yeer waanee taach immati mishiraachee qaaroon gettaabee qeeshoochoomon maddii beeto taane. 17Illa Kiristoos Yesuusina tookkii taach beeti ikkittinoona Yeerich ta maddii beeti maddoona geecii beeto taane. 18Aagateena'o Yeerich de'a boonoshi gettemmoyich, Kiristoosi bi qaaroonaa bi shuunoona, mallatoonaa woriganikkiti mooyonochi giidoona, Yaafa Ayaanee giidoona ta waanaa tunaqqi bi shuunati mooyoyee beshi bara amoonolla getoyich aafoon kupphataache. Ebich Yerusalemee tiijiqqa Iliqoonee Shawooch beddaahee guuddaqqa Kiristoosichi mishiraachoon ikkeenolla echiyaanoon gettaa bechito taane. 20Ebiyee bara asho baashiti toommooch ta hagaachemmoyich, asheena'o Kiristoosichi shigo ceeggeetee boonoshi waayataani xaa'ooch mishiraachee qaaroon bechii getoyich qiiccato taane. 21"Shiichii biicho boonoshich getteyaaneena'o beeggemmina'one; waayataaneena'oo shalligemmina'one" getee Yaafa Macaafooch bi kooreetoomone. 22Ebichi naboona wotta and beddaahee ittoshi waan womon hakkaano taane. 23Tunaballi and hini ta beeti shawooch gubbich ta shuunemmi bara shuunoo aallo bi tunatoyich, ebiyeenoo ittoshin hammii beegoyich wodda naton qaatoo taach beetoyich, 24katinoon ittoshi waan hamma gibanaa beeto taane. Isifaanee Shawooch hamibee ikkot ittoshin beeggemmo taane; shiichiree ittoshina danaree giishacha aaboon ittoshi waan kotaree ta emiritoyee gub, arooch hammemmo taane; wottoo ta gommoyich taan deggemmo ittoshi tunoon gibanaa beeto taane. 25Tunaballi and Yeerina yaafeeti kittinneena'on gaachemmi mooyon yechaqqa, Yerusalem hammaa beeto taane. 26Makidooninaa Akaayee Shawoonooch beeti kittinneena'o Yerusalem beeti, Yeerina yaafeeti kittinneena'ochi daggooch beeti girachina'on degoyich shunnitina'one. 27Ebin boonoshi qelloona degga shunnitina'one; wotta ebiyoo tun beda mooyone. Ayihudeena'o boonoshich immati Yaafa Ayaanee wojoochee aagateena'oyich qooditina'one; ebich meenoyich qaawii beeti mooyona wotta Ayihudeena'on gaacho boonoshich qaawiihe. 28Illa ebi boonoshi immiti wojoon daami shaggii imiichi ebin ta ceechitoyee gub, ittoshi waanina besharee Isifaanee Shawooch hammemmo taane. 29Ittoshi waan waaree Kiristoos waanee danaa beeti ceeni wojoon ittoshich qoodemmo ta tunoon arii beeto taane. 30Illa ta maneena'ote! Taach Yeerin qollabee, taanna tookki ta qiiccaa beeti qiiccoomon ittoshi qiiccemmoyich, Doono Yesuus Kiristoosinaa Yaafa Ayaano immii beeti shunoona ittoshin qollaa beeto taane. 31Yihudee Shawooch beeti, Yeerich de'a getaani asheena'ochi kishoochee ta wodemmoyich, wotta Yerusalem ta daammaa beeti wojoona Yeerina yaafeeti kittinneena'o emiremmoyich taach Yeerin qollabote! 32Aroochee Yeerichi daaggoo bi tuna gaata, emiroona waaree ittoshi waan kashemmo taane. 33Diggee Nuggushoo Yeeri ittoshi bullina tookki tunabe; tookkona.
Copyright
Learn More


text:
1Ta ishatoo, taani Xoossaa qaalaa inttessi yootanau inttekko yiido wode, xoqqa qaalaaninne aadhdhida eratettan yootanau yabeikke. 2Aissi giikko, taani inttenaara de7aidda, Yesuus Kiristtoosappenne qassi masqqaliyaa bolli misimaariyan xishettidi i kaqettidoogaappenne attin, harabaa erennaadan, ta qofaa qachchaas. 3Taani daafuraaninne yashshan daro kokkorssan inttenaara de7aas. 4Taani tamaarissiyoogaanne yootiyoogaa Xoossaa Ayyaanaaninne wolqqan qonccissaisippe attin, cimo aadhdhida eratetta qaalaana gidenna. 5Hegaa gishshau, intte ammanoi Xoossaa wolqqaanappe attin, asa aadhdhida eratettan zemppibeenna. 6Nuuni ayyaanan wozannaamidaageetu giddon aadhdhida eratettaa haasayoos. SHin hegeekka ha sa7aa aadhdhida eratettaa gidenna; woi ha sa7aa haariya xayiyaageetu aadhdhida eratettaa gidenna. 7SHin nuuni yootiyo aadhdhida eratettai, Xoossai kasetidi, daro wodiyaappe kase nu bonchchuwaassi doorido asaappe geemettida a xuura aadhdhida eratettaa. 8Ha sa7aa haariyaageetuppe ooninne ha aadhdhida eratettaa eribeenna. Eti eridabaa gidiyaakko, bonchcho Godaa masqqaliyaa bolli misimaariyan xishidi kaqqokkona. 9SHin Xoossaa maxaafai, “Ooninne aifiyan be7ibeennaagee, haittankka siyibeennaagee, qassi ooninne ba wozanan qoppibeennaagee Xoossai bana siiqiyaageetussi giigissidoogaa” giyoogaadan nuuni haasayoos. 10Xoossai ba xuura yohuwaa ba Ayyaanan nuna erissiis; aissi giikko, Geeshsha Ayyaanai Xoossaabaa harai atto geemettida yohuwaara ubbaa qorees. 11Aissi giikko, asan de7iya asa ayyaanappe attin, asabaa eriyai oonee? Hegaadankka, qassi Xoossaabaa Xoossaa Ayyaanaappe attin, ooninne erenna. 12Nuuni Xoossai nuussi immidobaa ubbaa eranau i nuussi yeddido Ayyaanaa ekkidoogaappe attin, sa7aa ayyaanaa ekkibookko. 13Nuuni ayyaanaa yohuwaa ayyaanaa yohuwaara likkissidi, Ayyaanai nuna tamaarissido qaalan hagaa haasayeetteesippe attin, asa aadhdhida eratettai nuna tamaarissido qaalan haasayokko. 14SHin Geeshsha Ayyaanai bainna asi Xoossaa Ayyaanaa yohuwaa ekkenna; aissi giikko, hegee ayyo eeyyatetta. Yohoi Geeshsha Ayyaanan qorettiyo gishshau, i eranau danddayenna. 15SHin Geeshsha Ayyaanai de7iyo asi ubbabaa qorees; shin a huuphen a ooninne qorenna. 16Aissi giikko, Xoossaa maxaafai, “Godaa wozanaa eriyai oonee? A zoranau danddayiyai oonee?” yaagees. SHin nuussi Kiristtoosa wozanai de7ees.
Copyright
Learn More


text:
Godinaa Qellem Wallaggaa, aanaa Gidaamii keessa kanneen jiran, gandeen akka Biqiltuu Abootee fi So’ii Gimbichee keessatti barattoonni har’a hiriira mormii geggeessuu isaanii dubbatu, jiraattonnni fi barattoonni. Jiraataan Gidaamii tokko akka jedhanitti, mormiin kun ka Maaster pilaanii Finfinneetti fuuleffate qofa otuu hin taane, hidhaan, dararaa fi ajjeechaan akka irraa dhaabatu ka gaafatu.
Godinaa ollaa sana jiru, Wallagga Lixaa, magaalaa Gullisoo keessa kanneen jiran, manneen barnootaa sadarkaa tokkoffaa fi lammaffaatti kanneen baratan har’a hiriira mormii geggeessuu isaanii fi humnoota mootummaan adda-facaasamuu isaanii dubbatu – jiraattonni magaalaa Gullisoo fi barattoonni.
Gama biraan, Godinaa Shawaa Kaabaa, magaalaa Fichee keessatti dorgommiin Atileetiksii Shaampiyoonaa dargaggootaa, kaleessa, gara dhaadannoolee mormii fi iyyaatti jijjiiramuu isaa daawwattoonni achi turan, dubbataa jiran.
Battaluma, humni waraanaa mootummaa federaalaa magaalaa Fichee jiru itti bobba’ee qawwee dhukaasuudhaan adda facaasuu isaa ibsan, namoonni ijaan argan. Har’a immoo, dorgomtoota keessaa haga tokko doorsisuudhaan ka gara dirree dorgommichaatti deebisan ta’e iyyuu daawwattoota dorgommicha ilaaluuf dhufan seensuu dhorkanii deebisuu isaanii dubbatu.
Wallaggaa Bahaa, aanaa Sirbuu Siree, magaalaa Siree keessa kanneen jiran – manneen barnootaa sadarkaa tokkoffaa fi lammaffaa keessatti barattoonni kaleessa fincila kaasuu isaanii, barattoonnii fi barsiisonni ijaan argan nuuf ibsanii jiran.


text:
WASHINGTON,DC —
Genzebee Dibaabaa
Ijoolleeen obboo Dibaabaa, Ejegayehu Dibaba
, Genzebe Dibaba
fi Dejenee Dibaabaa ollaa keessaa dhalatan Arsii Boqojjii fi Oromiyaa qofaa miti Itoophiyaayyuu akkanuma addunyaa irratti beesissuuttijiran.
Jarii kun cuftii warra fiigiachaan addunyaa irratti beekkamu. Moohannaa tana akka waan dhaalaan walii dabarsanii waluma irra marsaa moohachaa yaahan.
Genzebee Dibaabaa
Genzebeen ganna 22 tun haga bara haga Oromiyaa,Keneyaa jalqabdee haga dhiyoo Jermaniitti cufa moohumatti jirti.Fiigicha metiri 1500 guyyaa dheengadaa, Gurrandhalaa 1,bara 2014 Karlsruhe,Jermanitti dorgoman iratti 3:55:17tti mootee rekordii haaraa aragatte.
Olompikii Raashiyaa
Gama kaaniin ammoo USA dorgommii Winter Olympic
,Gurrandhalaa 7,1014 Sochii Russiatti jalqabaniif atileeota 230 ergatti nama isiin dorgommii qopheeffattee keessaa tokko ka ganna 15ti.Dorgommii tana irratti atileetota 2,500 biyya 88 dhufee cabbii irratti wal dorgomaa. Afrikaa keessaa,Zimbaabuwwee,Keenyaa Toogoo fi Morookootti dorgoma.
Kubbaa Miilaa
Gabayaan ijoollee Afrikaa ta Awurooppaatti kubbaa miilaa taphatanii ooowwaa deemuutti jirtiif.Jara kana doolara miliyoona hedduutiin bitachuutti jiran.
Gurbaan dhalootaan Aljeriyaa Faouzi Ghoulam kilabii xaliyaanaa S.S.C Napooli taphatu fi gurbumma Aljeerjiaa kilabii Ispaayin Grandaa taphatu, Hassan Yebdaamma kilabii Xaliyaatti fudhate.
kilabiin Faransaay Monaakoolleen, gurbaa dhalootaan Tuniziyaa Aymen Abdenour ergifatte. Gurbaan Naayjeeriyaa Kilbii Russiaa Locomitive Mosko taphatu,Victor Obinnaalleen kilabii xaliyaana Chievo Verona ergifatte. Jara kana horii miliyoon ahedduutiin wal irraa bitachaa kaan ergifachaa yaahan.
Super Bowl bara 2014
Dorgommii,Super Bowl kalee galgalaa irratti Seattle Seahawks
Denver Broncos walti hafe waancaa taphate. Dorogommii Gurrandhalaa 2, 2014 taphatan tana kilabii Seattle Seahawkistti kilabii Boronkoo ta Denver,Koloraadoo 43-8 moohee waancaa fi badhaasa akka akkaa fudhate.
Kilabii Seattle,SeaHawk tSuper Bowl 2014 mootetti akkana gammada
Super Bowl dorgommii kubbaa miilaa Amerikaa harkaa fi miilalleen taphatan.Dorgommii kilabootii 32 haga ganna tokkoo taphachaa dhufanii warrii walti hafe waliin taphattu.


text:
1He laittan laappuntta aginan laatamanne isiinintta gallassan GODAA qaalai hananabaa yootiya Hagge baggaara hagaadan yaagiiddi yiis; 2"Salaatiyaala na7aa, Yihudaa haariya Zarubaabeelayyo, Yoxedeeqa na7aa, qeese ubbatu halaqaa Yaasuyyoonne omooduwaappe simmida asaayyo hagaadan yaagada yoota; 3'Ha Beeta Maqidasiyaa bonchchoi kase ai malakko be7ida asaappe attidabi intte giddon de7ii? Hachchi intte a xeelliyo wode, waani uttidee? Intte aifiyan i bainnabaa milatees gidennee? 4"'Gidikkonne, Zarubaabeelaa, ha77i minna! Taani GODAI hagaa odais. Yoxedeeqa na7au, qeese ubbatu halaqau Yaasuu, neenikka minna! Biittan de7iya asa ubbau, inttekka minnite! Minnidi oottite; aissi giikko, taani inttenaara de7ais. Taani Ubbaappe Wolqqaama GODAI hagaa odais. 5Intte Gibxxeppe kiyiyo wode, taani inttenaara maacettido maachchaadan, ta Ayyaanai inttenaara de7iyo gishshau yayyoppite! 6"'Qassikka taani Ubbaappe Wolqqaama GODAI hagaa odais. Taani qantta wodiyan issitoo gujjada, salotanne sa7aa, abbaanne mela biittaakka qaattana. 7Kawotettata ubbaakka qaattana; qaattada kawotettatu ubban de7iya aqoi haa yaanaadan oottana. Taani Ubbaappe Wolqqaama GODAI ha Beeta Maqidasiyaa bonchchuwan kunttana. 8Birai tabaa; worqqaikka tabaa. 9Koiroogaa bonchchuwaappe ha naa77antto Beeta Maqidasiyaa bonchchoi darana; taani Ubbaappe Wolqqaama GODAI ha sohuwan sarotettaakka immana' yaagada yoota" yaagiiddi yiis. 10Daariyoosi kawotido naa77antto laittan, uddufuntta aginan laatamanne oiddantto gallassan GODAA qaalai hananabaa yootiya Hagge baggaara hagaadan yaagiiddi yiis; 11"Ubbaappe Wolqqaama GODAI hagaadan yaagees; 'Higgee woigiyaakko eranau ane qeeseta hagaa oichcha: 12"Issi urai yarshshuwaassi geeshshi wottido ashuwaa ba afalaa xeeran xaaxi ekkidi efiishin, he afalaa xeerai oittaa, woikko woxiyaa, woikko woine eessaanne zaitiyaa, woikko hara ai qommo qumanne bochchikko, he boshettida qumai tumu geeshsha gidanau danddayii?" yaagada oichcha' yaagees" yaagidi yiis. Oichchin qeeseti, "Gidanau danddayenna" yaagidi zaaridosona. 13Haggee qassikka, "Ahaa bochchidi tunida issi urai hageetuppe issi qommo qumaanne bochchikko, he qumai tumu tunanee?" yaagidi oichchiis. Oichchin qeeseti, "Ee tunana" yaagidi zaaridosona. 14Yaatin, Haggee zaarettidi, "GODAI hagaadan yaagees; 'Ha asainne ha kawotettai ta sinttan hegaakka mala; eti oottiyo oosoinne eti shiishshiyo imotai ubbaikka hegaakka mala tuna' yaagees" yaagiis. 15GODAI hagaadan yaagees; "Hachchippe doommidi, intte bollan gakkidabaa akeekite! GODAA Beeta Maqidasiyaa gimbbettaa doommanaappe kase, 16intte naa77u kunttaale kattaa ekkana giidi, kattaa wottosaa biideta; shin issi kunttaale xallaa demmideta. Qassi issi xeetu litiro woine eessaa ekkanau woiniyaa gum77iyo ollaakko biideta; shin intte mexi oitamu litiro xalla woine eessaa demmideta. 17Taani intte kushee oottido ooso ubbaa bollan melissiya carkkuwaa, kattaa harggiyaanne shachchaa yeddada xaissaas. SHin intte ha ubbankka taakko simmibeekketa" yaagees GODAI. 18"Hachchi gallassaappe, ha uddufuntta aginan laatamanne oiddantto gallassaappe doommidi, ane akeekite; qassi GODAA Beeta Maqidasiyaa baasoi baasettido gallassaappekka doommidi qoppite. 19Ha77i zerettau haniya katti intte gootaran xayikkonne, qassi woiniyaa turai, balasee, roomaaneenne wogaraikka hachchi gakkanaashin aifiyaa aifana xayikkonne, hachchippe doommada taani inttena anjjana" yaagees. 20He aginan laatamanne oiddantto gallassan GODAA qaalai naa77anttuwaa Haggekko hagaadan yaagiiddi yiis; 21"Yihudaa haariya Zarubaabeelayyo hagaadan yaagada yoota; 'Taani salotanne sa7aa qaattana; 22kawotettatu araatata aatta yeggana; eta wolqqaa xaissana. Para gaareta eta laaggiyaageetuura aatta yeggana; paratinne paraasatikka mulee bantta giddon haiqettana. 23Ta ashkkarau, Salaatiyaala na7au Zarubaabeelaa, taani Ubbaappe Wolqqaama GODAI nena he gallassi ekkana; ekkada taani nena ta maatafaa migido mala oottana. Aissi giikko, taani nena dooraas' yaagada yoota" yaagiiddi yiis.
Copyright
Learn More


text:
Itiyoophiyaa keessatti dararaa fi ajjechaa mootummaan lammiwwan isaa irraan ga’aa jiru haa dhaabatu jechuun lammiwwan Itiyoophiyaa waashiingtan fi naannoo ishee jiraatan har’a hiriira nagaa ba’uun gaafatan.
Jijjiramni Itiyoophiyaa keessatti dhufuuf yeroon isaa amma kan jedhan hiriirtonni kun iyyataa fi gaaffii isaanii ministrii dantaa alaa kan Yunaaytid Isteestti kan dhiyeeffatan ta’uun beekamee jira.
Hiriira kana irratti namni lakkoofsaan guddaa ta’e ba’u isaa kanneen ijaana rgan beeksisanii jiru.


text:
1Saa7oola asainne Daawita asai daro wodiyaa olettidosona; Daawiti olan minni minnidi biyo wode, Saa7oola asai laafi laafidi bees. 2Kebroona kataman Daawitayyo naati yelettidosona; Iziraa7eeliyaa Ahino7aama yelido baira na7ai Aminoona; 3Qarmmeloosiyaa Naabaala am77iyaa Abigaala yelido na7ai Kil77aabi naa77antto; Gashuura Kawuwaa Talmmaaya na7iyaa Maa7ika yelido Abeseloomi heezzantto. 4Oiddanttoi Haggiiti na7aa Adooniyaa; ichchashanttoi Abiixaali na7aa SHafaaxiyaa. 5Usuppunttoi Daawita keettaayee Egili na7aa Yitira7aama; ha naati ubbai Kebroonan Daawitayyo yelettidosona. 6Saa7oola asaaranne Daawita asaara olettiyo wode, Abaneeri Saa7oola asatu giddon minni minnidi biis. 7Saa7oolassi Aaya na7iyaa Rixifo giyo issi baakkiyaa de7ausu; Yaabusttee Abaneera, "Ta aawaa baakkeera aissi aqadii?" yaagidi oichchiis. 8Abaneeri a haasayan daro yiillotidi Yaabustta, "Tana neeni Yihudaa kana huuphe gaadiiyye? Hachchi taani ne aawaa Saa7oolayyo, a ishanttuyyoonne a dabbotuyyo ammanettais; taani nena Daawita kushiyan aattada immabeikke. SHin ha77i neeni tana ha mishiree gaasuwan mootaasa! 9Saa7oola zariyaappe kawotettaa wotti ekkidi, Israa7eela zawan Daanappe biidi Berssaabeha gakkanaashin, Israa7eela bollinne Yihudaa bolli, Daawita kawotettaa essanau GODAI maaci wottido ha yohuwaa taani oottana xayikko, Xoossai Abaneera gufantto" yaagiis. 11Yaabusttee Abaneerayyo yayyido gishshau, hara qaala qaattibeenna. 12Abaneeri Kebroonan de7iya Daawitakko, "Biittai oossee? Neeni tanaara maachchaa maacetta; Israa7eela asai ubbai neekko simmanaadan taani nena maaddana" yaagidi kiitaa yeddiis. 13Yaagin Daawiti, "Lo77o! Taani nenaara maachchaa wottana. SHin taani nena issibaa oichchais; neeni tana be7anau yiyo wode, Saa7oola na7iyo Miikaalo taayyo ekkennan yooppa" yaagiis. 14Hegaappe guyyiyan, Daawiti Saa7oola na7aa Yaabusttekko kiittidi, "Xeetu Pilisxxematu qaaratuwaa cilooshada ekkido ta maccaasiyo Miikaalo tau imma" yaagiis. 15Yaagin Yaabusttee kiitaa yeddidi, i keettaawaa Laawisha na7aa Palxxi7eelappe wotti ekkidi ehiissiis. 16I keettaawai Baahuriima katamaa gakkanaassi yeekkiiddi i geeduwaa kaalliis; kaallin Abaneeri a, "Guyye simmada so ba" yaagiis; yaagin bitanee guyye simmidi biis. 17Abaneeri Israa7eela cimatukko biidi, hagaadan yaagiis; "Daawiti intte bolli kawotana mala, daro wodiyaa amottideta; 18ane hekko ha77i polite! Aissi giikko, GODAI, 'Ta asaa Israa7eela, taani Pilisxxeema asatu kushiyaappenne eta morkke ubbatu kushiyaappe ta ashkkaraa Daawita baggaara ashshana' giidoogaa hassayite" yaagiis. 19Abaneeri Biniyaama zaretuyyo dumma haasayiis; hegaappe guyyiyan, Israa7eela asainne Biniyaama asai ubbai oottanau koyido ubbabaa Daawitayyo yootanau Kebroona katamaa biis. 20Abaneeri banaara laatamu asata ekkidi, Kebroona katamaa bin, Daawiti ayyoonne a asaayyo imatuwaa makkiis. 21Hegaappe guyyiyan Abaneeri Daawita, "Eti nenaara maachchaa maacettanaadaaninne ne wozanai amottiyo ubbaa haaranaadan, taani baada Israa7eela asaa ubbaa kawuwaassi ta godaassi shiishshais" yaagiis; yaagin Daawiti Abaneera moissidi saro yeddiis. 22He wode Daawita asainne Yoo7aabi olaappe darobaa omooddidi simmidosona; shin Abaneeri Kebroona kataman Daawitaara de7enna; aissi giikko, Daawiti yeddin i saro biichchiis. 23Yoo7aabinne aara de7iya olanchchati gakkiyo wode, asai Yoo7aaba, "Neera na7aa Abaneeri kawuwaa Daawitakko yin, kawoi a yeddin, i saro biis" yaagidi yootiis. 24Hegaa gishshau, Yoo7aabi kawuwaakko biidi, "Waanadii! Abaneeri neekko yin, aibissi saro yeddadii? Hekko i biichchiis! 25Neera na7ai Abaneeri nena cimmanau, neeni geliyoosaanne kiyiyoosaa be7anaunne neeni oottiyo ubbabaa eranau yiis" yaagiis. 26Yoo7aabi Daawita sinttappe kiyidi, Abaneera geeduwaa kiitaa yeddiis; yeddin eti a Siira haatta ollaa lanqqeppe guyye zaaridosona; shin Daawiti ha yohuwaa erenna. 27Abaneeri Kebroona katamaa guyye simmidi yiido wode, Yoo7aabi aara dumma haasayanabaadan dirssaa pengge a ekkidi efiis; ba ishaa Asaaheela suuttaa achchanau Abaneera uluwaa caddiis; caddin Abaneeri he sohuwan haiqqiis. 28Daawiti ha yohuwaa siyidoogaappe guyyiyan, "Taaninne ta kawotettai Neera na7aa Abaneera suuttan GODAA sinttan merinaukka ashettokko. 29A suuttai Yoo7aabanne a aawaa so asaa ubbaa achcho; uzuuziya cittoi de7iyo asi, woikko gogai keehippe sakkiyo asi, woikko wobbiya asi, woikko bison haiqqiya asi, woikko namisettida asi Yoo7aaba zariyan mulekka xayoppo!" yaagiis. 30Hegaadan oottidi, Gabaa7oona kataman kiyida olan bantta ishaa Asaaheela Abaneeri worido gishshau, Yoo7aabinne a ishaa Abishaayi Abaneera woridosona. 31Daawiti Yoo7aabanne aara de7iya asa ubbaa, "Intte maayuwaa pooshshite; maaqiyaa maayite; Abaneera halaa sinttan hemettiiddi yeekkite" yaagiis. Kawoi Daawiti halaa kaallidi biis. 32Abaneeri Kebroonan moogettiis; kawoi ba qaalaa xoqqissidi duufuwan yeekkiis; asai ubbaikka yeekkiis. 33Kawoi Abaneerayyo, "Abaneeri eeya asadan haiqqanau bessii? 34A kushee qashettibeenna; a tohoikka sanssalatan qashettibeenna. Asi iita asatu kushiyan haiqqiyoogaadan i haiqqiis" yaagidi zilaaliis. Asai ubbai Abaneerayyo zaarettidikka yeekkiis. 35Sa7ai poo7o de7ishin, Daawiti oittaa maanaadan shoobbanau asai ubbai akko yiis; shin Daawiti, "Awa aifee wullennan de7ishin, oitta woikko harabaa baara be7ikko, Xoossai tana woro" yaagidi caaqqiis. 36Kawoi oottidobaa asai ubbai be7idi ufaittiis; tumukka kawoi oottido ubbabai asa ubbaa ufaissiis. 37Hegaa gishshau, he gallassi Daawita asai ubbainne Israa7eela asai ubbai kawoi Neera na7aa Abaneera worissibeennaagaa akeekidosona. 38Kawoi ba ashkkarata hagaadan yaagiis; "Israa7eela biittan gita asinne halaqi haiqqidoogaa intte akeekekketii? 39Taani Xoossai tiyido kawo gidikkokka, hachchi taayyo miyyee pacciis. Hageeti Xaruuyi naati taayyo minnidosona; iitaa oottidaageetuyyo GODAI eta oosuwaadan zaaro" yaagiis.
Copyright
Learn More


text:
Poolisiin Germany haleellaa Wixata Berlin keessatti raawwatame ilaalchisuun shakkamaa haaraa barbaadaa jiraachuu ministeerri dhimma biyya keessaa biyyattii beeksisanii jiran. Gabaasaalee sabaa himaa kan lammii Tunisiyaa dahata siyaasaa gaafateef garee leellistoota Islaamummaattii hidhata qabu garu hin mirkaneessin hafan.
Angawoota humnootii nagaa eegisisan biraa ibsi erga kennameefii booda Thomas de Meziyer akka jedhanitti poolisiin shakkamaa isa haaraa adda baaseera, garuu shakkamaa ta’uu isaa fi nama ajjeechaa raawwate jechuu miti jechuun cimsanii dubbatan.
Meeziyeer gabaasaa sabaa himaa mirkaneessuu ykn haaluu baatanis seera tumtoonni kan akka Stephan Meyer akka jedhanitti shakkamaan sun hordoffii poolisii jala kan turee fi waraqaa eenuymmaa kijibaa hedduutti fayyadamaa ture.