text:
Baatirii
Baatiriin elektirikii meeshaa seelii elektirookeemikaalaa of keessaa qabu yoo ta'u hojiinsaas anniisaa keemikaalaa gara anniisaa elektirikiitti jijjiiru dha. Seelin tokko tokkoonsaa moggaa poozatiivii, ykn kaatodii, fi moggaa nageetivii, ykn anoodii qaba. Elektiroolaayitoonni ayonoonni elektiroodota ykn moggaa lamaan gidduu akka yaa'u godhu, kunis karantiin baatirii keessaa yaa'ee hojii akka hojjatuu godha.
Baatiroonni dursaa (primary battery) yeroo tokkoo faayidaarra oolanii achii booda kan gatamani dha; elektiroodonni isaanii yeroo baatiriin hojjatu akkaataa duubatti deebi'uu hin dandeenyeen jijjiiramu. Fakkeenya gaarin baatirii alkaalayinii kan meeshaalee socho'an baayyeen itti fayyadamanii fi kan ifaaf tajaajilu dha. Baatiriin lammaffoo (kan chaarjeffaman) yeroo baayyee chaarjii godhamuu fi faayidaarra ooluu danda'a; qabiyyeen elektiroodii kan jalqabaa yeroo karantiin faallan keessa darbe bakka duraatti deebi'a. Fakkeenyaaf baatirii liid-asidii kan konkolaataa keessatti itti fayyadmnu fi baatirii liitiyeem ayoonii kan elektirooniksii socho'u keessatti itti fayyadamnu kaasun ni danda'ama. Baatiriin bifaa fi danaa addaa addaatin dhufa, seelii baayyee xiqqishuu kan meeshaa warra gurri dabarsu gargaaruu fi sa'aatii harkaatii humna kennuu hanga baatirii guddinaan amma kutaa tokkoo ga'u kan anniisaa waljijjiirraa bilbilaa fi daataa senterii kompitaraaf dhiyeessuu ta'uu danda'a.
Akka tilmaama bara 2005tti, wagga waggaadhan daldallii baatirii qarshii biliyoona $48 baasa, waggaatti guddina dhibbantaa 6% ta'us agarsiisa.
Baatiriin boba'aa bebbeekkamoo akka gaazoliinii caala anniisaa xiqqaa qaba. Kana garuu amma tokko baatiriin anniisaa isaanii akka elektrikiitti (kan gara hojii makaanikaalitti karaa jijjiirramu) waan kennaniif ni fura, karaa biraa boba'aan injiinii keessatti gara hojiitti yeroo jijjiiramu annisaansaa baayyee xiqqaa dha.
Seenaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Jechi baatirii jedhu meeshaa elektirikaalii ibsuuf kan jalqaba fayyadame Beenjamin Firaankiliin ture, kunis bara 1748 Leyden jars baayyee ibsuuf qawwee baayyee kan yeroo sana baatirii jedhamuun wajjin wal fakkeessee (Beenjamin Firaankiliini jecha kana waraanarraa ergifate, baatiriin waraana keessatti meeshaa waraana waliin wajjin tajaajilan ibsa). Alesaandiroo Vooltaa baatirii elektirookeemikaalaa kan jalqabaa kan vooltaayik paayil jedhamau bara 1800tti hojjate. Kunis koopparii fi zinkii walirratti tuullame yoo ta'u gidduusaanii waraqaa bishaan soogiddaa keessa cuubametu jira, baatiriin kun karantii baayyee hin jijjiiramne yeroo dheeraaf maddisiisa. Vooltan voolteejin baatirii kun sababa walnyaatinsa keemikaalaa ta'uu hin hubanne. Vooltan seelonni inni uume kun madda anniisaa hin dhumneeti jedhee amana, fana maleesi nyaatamuu elektiroodota baatiriirra ga'u akka waan nuffisiisaa tokkootti qofa ilaale, akka waan hojii baatirii keessatti hafuu hin dandeenyeetti hin ilaalle. Bara 1834tti, Maayikil Faradaay nyaatamuun elektiroodotaa walnyaatinsa keemikaalaa geggeeffamuun kan dhufu ta'uu fi kan hin oolle ta'uu agarsiise.
Baatiroonni jalqabaa yaalii adda addaa hojjachuuf baayyee murteessoo kan turan yoo ta'u, garuu voolteejin isaanii kan jijijjiiramuu fi karantii guddaa yeroo dheeradhaaf kennuu kan hin dandeenye turan. Baatiriin seelii Daanish jedhamu, kan bara 1836tti kemistii biyya Biriiteen Joon Firedriik Daani'eelin kalaqame, baatirii akka madda elektirikiitti tajaajile kan jalqabaa ti. Baatiriin kun madaala industirii ta'e, akkasumas cimdaa telegiraafii keessati akka madda anniisaatti baayyinaa itti fayyadamuu jalqaban. Baatiriin kun huubboo koopparii kan bulbula kooppar salfeetin guuttame qabata, kana keessa huubboo suphee salfariik asidii fi elektiroodii zinkiitu qabatutu jira.
Seelonni jiidhaan elektiroolaayitii dhangala'oo fayyadamu, kunis yoo seeran qabamuu baate dhangala'uu fi cobuu danda'a. Namoonni baayyen huubboo fuullerraa hojjatame ruuqolee kana qabachuuf itti fayyadamu turan, kunis salphaatti akka caban godhe. Amaloonni akkanaa kun seelii jiidhan meeshaale socho'aniif mijataa akka hin taane godhe. Dhuma jaarraa 19ffaa keessa, baatiriin seelii gogaa kalaqame, isaanis meeshaalee socho'aniif humna dhiyeessuuf mijataa ta'an. Baatiriin seelii gogaa elektiroolaayitii dhangala'oo waan furdaa hin dhangalaanen bakka buusan.
Akkaataa Ittiin Hojjatu[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Baatiriin aannisaa keemikaalaa qajeeltodhaan gara anniisaa elektirikiitti jijjiira. Baatiriin seelii vooltaayik muraasa of keessaa qaba. Seeliin tokkoo tokkoonsaa walakkaa-seelii lama qaba, walakkaan-seelii elektiroolaayitii elektirikii dabarsu fi anaayonii fi kaatayonii of keessaa qaba; kunis karaa siiriyesiin walqabata. Walakkaan-seelii tokko elektiroolaayitii fi elektiroodii nageetiva ta'e qaba, elektiroodii kanatti anaayoniin (ayoonota chaarjii nageetiva ta'e qaba) itti godaanu; walakkaan-seelii kan biraa ammoo elektirolaayitii fi elektiroodii poozatiiva ta'e qaba, elektiroodii kanatti kaatayooniin (ayoonii charjii poositiiva ta'e qabu) itti godaanu. Walnyaatinsi redksii baatirii kana humna maddisiisa. Kaatayoononni yeroo baatiriin chaarjii ta'u kaatodii irrattii ni hirrifamu (elektiroonin itti dabalama), anayoononni ammoo yeroo dischaarjii ta'u anoodii irratti ni oksideeffamu (elektiroonin irraa fudhatama).
Seelii-walakkaan tokko humna elektiroomootivii (electromotive force - emf) qaba, kunis dandeettii inni karantii elektirikii keessoo seelii irraa gara duuba seelitti oofuf qabuun murteeffama. emf dhugaa garaagarummaa emf walakkaa-seelii lamaani ti. Kanaafuu, yoo elektiroodonni emf fi qabaatan, emfn dhugaa dha; jecha biraatin, emf dhugaa garaagarummaa dandeettii riddaakshinii walnyaatinsa-walakkaa ti.
Humna elektirkii hoofu ykn kan moggaa seelii baatirii hoofu voolteejii moggaa (terminal voltage) jedhama, voolteejidhaan safaramas. Voolteejin moggaa, kan seelii chaarjii gochaas ta'ee dischaarjii gochaa hin jirree tokko voolteejii sarkiyuutii banaa jedhama, kuns emf seelichaa wajjin wal qixxee dha. Sababa ittisa keessootiin (internal resistance), chaarjin moggaa seelii dischaarjii gochaa jiruu tokkoo voolteejii sarkiyuutii banaarra xiqqaa dha, kan seelii chaarjii gochaa jiruu ammoo voolteejii sarkiyuutii banaa ni caala. Seelii yaadaa kan baayyee bayeessa ta'e ittisa keessaa xiqqoo qofa qabaata, hanga dhumutti voolteejin moggaa seranaa qabaata, achii booda 0tti gadi bu'a. Yoo seelin akkasii voolteejii 1.5n odoo hin jijjiiramin qabaatee fi chaarjii kolombii tokkoo kuusee kaa'e, achii booda yoo guutummaan dischaarjii godhe hojii juulii 1.5 ta'u hojjachuu danda'a. Seelii dhugaarratti garuu, ittisni keessoo yeroo dischaarjin godhamu ni dabala, akkasumas voolteejiin sarkiyuutii banaa yeroo dischaarjiin godhamu ni hirrisa. Yoo giraafin voolteejii fi ittisaa yeroo irratti hundaa'ee kaafame, suurri uummamu yeroo baayyee qonyoo dha; bifti qonyoo kanaa kemistirii fi tarreeffama keessa seelotaa irratti hundaa'ee ni jijjiirama.
Voolteejin moggaa seelii irratti uummamu humna walnyaatinsi keemikaalaa elektiroodota fi elektiroolayitoota gidduutti ummamu baasu irratti hundaa'a. Seelin alkaalayinii fi zinkii-kaarbonii kemistirii addaa qaba, garuu tilmaamaan emf vooltii 1.5 qaba; akkasumas seelonni NiCad fi NiMH kemistirii addaa qabu, garuu tilmaamaan emf vooltii 1.2 qabu. Seelonni liitiyemiigaruu emf vooltii 3 ykn sanaa ol qabu.
Akaakuu Baatirii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Baatiroonni baatirii dursaa (primary battery) fi baatirii lammaffootti addaan qooddamu:
- Baatiroonni dursaa haala duubatti deebifamuu hin dandeenyeen, anniisaa keemikaalaa gara anniisaa elektirikiitti jijjiiru. Yeroo ruuqonni walnyaatana dhuman, baatirii sanatti anniisaa deebisuun hin danda'amu.
- Baatiroonni lammaffoo chaarjeffamuu danda'u; kana jechuun, walnyaatinsi keemikaalaa geggeeffame duubatti deebifamuu danda'a, kanas anniisaa elektirikii seelii sanatti gad-lakkisuun raawwatama. Chaarjessuun kun baatirii sana gara ruuqolee jalqaba qabatuutti deebisa.
Baatiroonni dursaa muraasni, fakkeenyaaf kan sarkiyuutii telegiraafiif itti fayyadaman, elektiroodii isaanii jijjiirun hojiitti deebifamu. Baatiriin lammaffoo, sababa bittinaa'uu wantoota ka'aa baatirichaa, elektiroolaayitii dhabuu fi nyaatama sibiila keessa isaarran kan ka'e, yeroo daangaa hin qabneef chaarjeffamuu hin danda'an.
Baatirii Dursaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Baatiriin dursaa, ykn seelin dursaa, yoo walittii qabaman battalumatti karantii maddisiisuu jalqabu. Baatiroonni kun meeshaale socho'an kan karantii xiqqaa barbaadan, kan darbee darbee qofa fayyadaman, ykn bakka madda anniisaa biraarraa fagoo ta'etti waan akka akeekkachiisaa (alarm) fi sarkiyuutii walqunnamtii keessatti bakka anniisan elektirikii darbee darbee qofa jirutti tajaajilarra oolu. Baatiriin dursaa haala amansiisaa ta'een chaarjeffamu hin danda'an, sababiinsaas walnyaatinsi keemikaalaa geggeeffamee salphaatti duubatti deebi'uu waan hin dandeenyeef, akkasumas meeshaa ka'aan baatirichaas bakka jalqabarrattii irra turetti waan hin deebineef. Oomishtoonni baatirii baatirii dursaa chaarjessuuf yaaluu hin gorsan.
Walumaa galatti, baatiriin dursaa baatirii charjeffamu caalaa rukkina anniisaa guddaa qabu, garuu baatiriin dursaa (baatirii gataman) hojiiwwan anniisaa guddaa barbaadan kan loodii oomii 75 (75Ω) gadi ta'anirratti sirriitti hin hojjatan.
Akaakuun baatirii gatamanii baayyee beekkamaan kan akka Zinki-kaarbonii fi baatirii alkaalaayiniifaa ti.
Baatirii Lammaffoo[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Baatiriin lammaffoo, seelii lammataa ykn baatirii chaarjeffamanis ni jedhamu, jalqaba odoo itti hin fayyadamin dura chaarjii godhuun dirqama; wayita baayyee yeroo oomishaman meeshaa ka'aansaanii haalata gadchaarjidii ta'erratti argama. Baatiroonni chaarjeffaman karantii elektirikii itti gadi-lakkisuun chaarjeffamu, kunis walnyaatinsa keemikaalaa kan yeroo baatirii sanatti fayyadamaan geggeeffamu gara duubaatii deebisa. Meeshaalen karantii barbaaddamu madaalanii dhiyeessan chaarjerii jedhamu.
Baatiriin chaarjeffamu kan jalqabaa baatirii liid-asidii ti. Teknooloojin kun elektiroolaayitii dhangala'aa baattuu hin saamsamne keessa jiru qabata, kunis baatiriin sun yeroo hunda ol garagaree akka dhaabbatuu fi naannoon baatirii sanaa gaazii hayidiroojinii yeroo garmalee chaarjeffamu baasu akka bittinneessuu danda'uuf jecha qilleensa sirriitti akka argatu gochuu barbaachisa. Baatiriin liid-asidii anniisaa elektirkii inni dhiyeessuu danda'u wajjin yoo madaallame amma tokko ulfina guddaa qaba. Baasin oomishaasaa xiqqaa ta'uunii fi karantii guddaa inni qabu akka baatiriin kun bakka anniisaan (tilmaaman 10Ah ol) ulfinaa fi salphina qabachuu caalaa baayyee barbaachisaa ta'etti akka baayyinaan hojiirra oolu godhe. Faayidaan isaa inni guddaan baatirii konkolaataa ta'uudha, kunis karantii fiinxee amapiirii 450 kenna.
Baatiriin liid-asidii saamsamaa vaalviin too'atamu (baatirii LAVT) industirii konkolaataa keessatti akka bakka bu'aa seelii jiidhaa liid-asidiitti tajaajila. Baatiriin LAVT akka elektiroolaayiitiitti salfariik asidii akka hin sochoone godhame fayyadama, kunis carra inni dhangala'uuf ykn yaasuuf qabu hirrisuun umurii baatirii sanaa dheeressa. Baatiroonni LAVT elektiroolaayitiin isaanii akka hin sochoone godhu. Akaakun lamaan:
- Baatirii jeelii (ykn seelii jeelii) (Gel batteries) elektiroolaayitii amma tokko jajjaboo ta'e fayyadama.
- Baatirii xuuxxama hafaa fuullee (Absorbed Glass Mat) keessatti elektiroolaayitiin hafaaa fuullee addayaatin xuuxxama.
Baatiroonni chaarjeffaman kan salphaatti socho'an "seelii gogaa" saamsame baayyee of keessati qabatu, isaanis tajaajila akka bilbila mobaayilii fi koyyaatif baayyee fayyadu. Seelonni gosa kanaa (tarree kana keessatti rukkinni humnaa fi gatiin dabalaa deema) nikeel-kadimiyeem (NiCd), nikeel-ziink (NiZn), hayidiraayidii sibiilaa nikelii (NiMH), fi liitiyem-ayonii (Li-ion) qabata. Liitiyem-ayoniin gabaa seelii gogaa chaarjeffamuu keessaa isa guddaa fudhata. NiMHn tajaajila baayyee keessatti sababa humnaan caaluuf NiCd bakka bu'eera, garuu NiCd meeshaalee anniisaa, raadiyoo gama-lamaa, fi meeshaalee mana yaalaa keessatti ammallee ni tajaajilu.
Kalaqni dhihoo kana dhufe ammoo baatirii elektirooniksii of keessaa qabu kan akka USBCELL baatiriin AA karaa USBtiin chaarjii gochuu nama dandeessisa, akkasumas qarqaba baatirii gamna (smart battery packs) kan too'ataa haalata-chaarjii fi sarkiyuutii ittisaa kan baatiriin sun garmalee chaarjii fixatee akka hin miidhamne ittisu qabu faa dha. Of-gadchaarjessan gadaanaan (OGG) seelonnii lammaffoon odoo gurguraaf hin bittimfamin dura akka chaarjeffaman godha.
Akaakuu Seelii Baatirii [gulaali | lakkaddaa gulaali]
Seelonni elektirookeemikaalaa baayyen uummamaniiru, saxaxaa fi adeemsa keemikaalaa gara garaas qabu; isaanis gaalvaaniik seel, elektirolaayitiik seel, fiyuul seel, filoowu seelii fi vooltaayik paayilii faa dha.
Seelii Jiidhaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Seelii jiidhan elektiroolaayitii dhangala'oo qaba. Maqaan biraa isaan qaban seelii lolaa, kunis sababa elektiroolaayitii dhangala'oon qaama keessoo baatirii sanaa hunda uwwisuuf, ykn seelii qaawwaa, sababiinsaas gaasin yeroo hojjatan isaan uuman yaa'ee gara qilleensaatti waan makamuu fi. Seelii jiidhan seelii gogaa dura kalaqame, baayyinaan elektirookemistirii barachuu keessatti akka meeshaa barnootaatti tajaajilu. Baatiriiwwan kun meeshaa laabiraatorii keessatti argamuu, kan akka biikeriitti fayyadamuun akkamitti akka seelonni elektirookeemikaalaa hojjatu agarsiisuuf jecha salphaatti hojjachuun ni danda'ama. Seelii jiidhaan addayaa kan seelii konsentireeshinii (concentration cell) jedhamu, nyaatama sibiilaa (corrosion) hubachuuf fayyada. Seelii jiidhaan baatirii dursaa (kan hin chaarjeffamne) ykn kan lammaffoo (kan chaarjeffamu) ta'uu danda'a. Jalqabarratti, baatiriin dursaa hundi, seelii Daani'eel dabalatee, huubboo fuulleerraa hojjatame kan gubbaansaa banaa ta'e keessatti seelii jiidhaa ta'anii hojjataman. Baatiriin dursaa kan seelii jiidhaa ta'an kan biraa Leclanche cell, Grove cell, Bunsen cell, Chromic acid cell, Clark cell, fi Weston cell dha. Baatirii seelii gogaa jalqabaa hojjachuuf kemistirii seeli Leelaanchitu hojiirra oole. Seelii jiidhan ammallee iddoowwan akka baatirii konkolaataa fi industirii humna eeggataa kan akka iswiichi giir (switchgear), telekoominikeeshinii, ykn UPS gurguddaa keessatti ni tajaajilu, garuu idoo baayyetti baatiriin seelii jeel bakka bu'aniiru. Tajaajilli akkasii baayyinaan seelii liid-asidii ykn nikel-kaadimiyemii fayyadamu.
Seelii Gogaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Seelii gogaan elektiroolaayitii baayyee furdaa (paste) fayyadamu, kunis jiidha xiqqoo kan karantiin akka yaa'u godhu qofa qaba. Haala faallaa seelii jiidhaa ta'een, seelii gogaan gara kamittuu yoo garagalee ni hojjata, kunis dhangala'aa bilisaan socho'u waan hin qabnee fi; amalli kun seelii gogaa meeshaalee socho'aniif mijaataa taasisa. Yoo wal dorgomsiifaman, seelii jiidhan jalqabaa qabduu fuullerraa hojjatame waan ta'eef kan salphaatti cabu ture, kunis karaa gubbaa banaa yoo ta'u uleen liidii keessa gadi cuubbama ture, akka hin dhangalaaneef of eeggannoo barbaada ture. Hanga baatiriin jeel oomishametti, baatiriin liid-asidii socho'uu danda'uu fi fayyummaa (safety) seelii gogaan qabu hin qabu ture.
Seelii gogaan baayyee beekkamaan baatirii ziinki-kaarbonii ti, yeroo tokko tokko seelii Leelaanchi gogaa jedhama. Baatirii ziinki-kaarbonii, akkumaa baatirii alkaalaayinii, yaadan voolteejii 1.5 qaba; kunis lamaanuu ruuqolee ziinki-maangaaneez daay'oksaayidii waan fayyadmaniifi.
Seelii gogaan beekkamaan anoodii ziinkii qaba, yeroo baayyee qabduu huubboo akmooyyee qaba, kaatodiinsaa ulee kaarboonii fi kan garaa walakkaa jiru dha. Elektiroolaayitiinsaa ammooniyeem kilooraayidii furdaa hin dhangalaane kan anoodii ziinkitti aanee jiru dha. Iddoon hafe kan elektiroolaayiitii fi kaatodii kaarbonii gidduu jiru dhangala'aa furdaa isa lammaffaa ammooniyeem kilooraayidii fi maangaaneez daay'oksaayidii qabata. Maangaaneez daay'oksaayidiin akka depolariseritti tajaajila. Saxaxa tokko tokko keessatti, ammooniyeem kilooraayidiin ziinki kiloraayidiidhan bakka buufma.
Soogidda Bulbulame[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Baatiriin soogidda bulbulamee baatirii dursaa ykn kan lammaffoo kan soogidda bulbulame akka elektiroolaayitiitti fayyadmanu. Yeroo oo'a guddaa keessatti waan hojjataniif oo'i akka keessaa alatti hin baane sirriitti saamsamuu qabu.
Eeggataa (Reserve)[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Baatirii eeggataan (reserve battery) addaan diiggamee (akka humna hin kennine godhamee) yeroo dheeradhaaf kaawwamuu danda'a (tarii waggoota dheeraaf). Yeroo barbaaddamu, baatiriicha walitti deebifama (fkn elektiroolaayitii itti dabaluu); tokkicha walitti deebifamnaan, baatirichi chaarjii ta'e hojiif qophii ta'a. Fakkeenyaaf, baatiriin fiyuuzii qawwee elektiroonikiin hojjatuu irratti itti fayyadaman, qawween yeroo dhuka'e ka'u: safisni sun haguuggaa elektiroolaayitii cabsuun baatiriin sun akka ka'u godha, kunis sarkiyuutin fiyuuzii anniisaa akka argatu godha. Baatiriin eeggataa yeroo dheera erga kuufamanii booda (waggaan kan lakkaawwamu), baayyinaan umurii gabaabaaf qofa (sekendii ykn daqiiqaa) akka hojjatu godhameet saxaxama. Baatiriin bishaanin kaafamu, meeshalee qorannoo garbaa ykn meeshaalee waraanaa yeroo bishaan keessa seenan akka hojjatu godhu.
Hujjeeffama Seelii Baatirii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Amallii baatirii marsaa fe'iisaa (load cycle) irratti, marsaa chaarjessuu irratti, ykn umurii irratti hundaa'un jijjiiramuu danda'a, kunis saba kemistirii keessoo, xuuxxama karantii, fi tempireecharaa tini.
Kemistirii Baatirii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Baatirii Dursaa fi Amaloota Isaanii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Baatirii Lammaffoo fi Amaloota Isaanii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Power Shift: DFJ on the lookout for more power source investments. Draper Fisher Jurvetson. Retrieved 20 November 2005.
- Bellis, Mary. History of the Electric Battery. About.com. Retrieved 11 August 2008.
- http://environment.nationalgeographic.com/environment/energy/great-energy-challenge/battery-quiz/
- Bellis, Mary. Alessandro Volta – Biography of Alessandro Volta – Stored Electricity and the First Battery. About.com. Retrieved 7 August 2008.
- Stinner, Arthur. Alessandro Volta and Luigi Galvani (PDF). Retrieved 11 August 2008.
- Electric Battery History – Invention of the Electric Battery. The Great Idea Finder. Retrieved 11 August 2008.
- Battery History, Technology, Applications and Development. MPower Solutions Ltd. Retrieved 19 March 2007.
- Borvon, Gérard (10 September 2012). "History of the electrical units". Association S-EAU-S.
- "Columbia Dry Cell Battery". National Historic Chemical Landmarks. American Chemical Society. Retrieved 25 March 2013.
- Terminal Voltage – Tiscali Reference. Originally from Hutchinson Encyclopaedia. Retrieved 7 April 2007.
- Howstuffworks "Battery Experiments: Voltaic Pile". Accessed 10 April 2007.
- Howstuffworks "Battery Experiments: Voltaic Pile". Accessed 10 April 2007.
- ↑ "Battery Experiments: Voltaic Pile". Acc


c: text/html

text:
Main Page
Abarraan Oromiyaa konyaa salaalee Ona hidhabuu Abootee Ganda Dabalaa bokkooloo iddoo addaa Qontore jedhamutti bara 1981 haadha isaa aadde Mitikkee Tolaa Yaadatee fi abbaa isaa obbo Raggaa Baallamii Gammadaa irraa dhalate. Akkuma ijoollee baadiyyaa hamma umriinsaa barnootaaf gahutti hojiilee xixiqqaa maatii gargaaraa yeroo umriin barnootaaf qaqqabu bara 1988 mana barumsa naannuma sanitti argamu MB Dabalaa Qontoreetti kutaa 1ffaa seene. kutaa 1-5 manuma barumsa kanatti barachuun kutaan itti aanu waan hin jirreef lafa fageenya sa'aa 1 ol deemsisutti imaluuf dirqame; mana barumsa Alamganaa. kutaa 5-8 achumatti hordofuun ammas sad. 2ffaa Aanaa hidhabuu Abootee keessa waan hin turreef deemsa sa'aa 3 galaa torbee tokkoo baachuun gara aanaa Kuyyuutti fuula naannefate. haatahu malee umrii isaa waliin imalli kun ulfaataa waan tureef akkasumas manni barumsa sad. 2ffaa Jeneraal Taaddasaa Birruu ni banama odeeffannoo jedhu miidiyaan waan dhagaheef kutaa 9 ffaa mana barumsa Garba Gurraachaatti eegale addaan muruun bara 1997 MB Jeneraal Taaddasaa Birruutti eegale. Kutaa 9-10 achumatti xumuruun Qophaa'inni yericha Aanicha waan hin turreef MB Fiicheetti kutaa 11-12 baratee fixuun bara 2001 immoo Yuunivarsiitii Wallaggaa muummee Civics and ethical studies qorachuun bara 2003 Digrii jalqabaan eebbifame.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Guyyaa arraan tanaa barattooni mana Barnoota NUSAYBAH, Qaraati dhaabaniitiin hiriiraa nagayaa mana barnoota NUSAYBAH magaalaa Minneapolis Minnesota kessatti argamu keessatti mormii isaanii haala owwaan gaggeessanii jiran.
Nuti osoo ummatni keenya ajjeefamu, ari’amuu, hidhamuu qaraattii keenya itti fufuu hin dandeenyu, mirgi ummata kenyaa kabajamuu qaba, barrattotni Oromoo mirgi isaanii kabajamuu qaba, qotee bulaa keenya ni deeggarra, mootumaa wayyaane ni balaaleefanna, jechuun hiriira nagayaa gaggeeysanii jiran, akkasumas Mootummaan Ameerikaa gargaarsa dhaabu qaba mootummaa Ethiopia kan dhiiga oromo gad naqaa jiru gargaaru haa dhaabu mormii jettu mormanii turan. (Nasir Hamza)


text:
Mee namoonni qamni isaanii battee te’e lama waraqaa diriiraa tokkorra akka jiranitti yaadi. Namoonni kunis gara kallattii lamaatti duwwaa ilaaluu danda’u, dheerina fi bal’ina qabu garuu gadi fageenya hin qaban, waraqaan suni immoo bal’ina addunyaa isaaniiti. Namoonni kuni nama waraqicha irra hin jirre arguu danda’uu? Hin danda’an. Kan isaan arguu danda’an isa waraqicharra jiru duwwaadha (addunyaa isaanii). Ilaalcha gadi-fageenya qabullee hin qaban. Mee karaa duuba isaanii goruudhaan quba harka kee tokkoon akka nama waraqicha tuquuf jedhuutti fakkeessi itti diriirsi. Namoonni kuni amma si arguu danda’u? Namoonni kuni qaama kee hunda arguu hin danda’an garuu handaara quba kee isa addunyaa isaanii seene sana arguu danda’u malee.
Kunis haala nuti Waaqayyo waliin qabnu wajjin wal-fakkaata. Waaqayyo kan jiraatu dandeettii ijaan arguu keenyan alattidha. Inni kan jiraatu bakkaa fi yeroodhaan alattidha. Kanaaf ijaan isa arguun rakkisaa ta’a. Nutis akka namoota waraqaa diriiraa sanarra jiraniiti. Yoo inni quba isaa diriirsu gochaa inni addunyaa keenya keessatti raawwatu keessaa baayyee xiqqoo duwwaa arguu dandeenya. Nuti egaa akka namoota gar-lama duwwaa arguu danda’anii fi warra waraqicha irratti argamaniiti. Isa kallatti sadaffaa irra jiru arguu hin dandaeenyu. Garuu haala kanaan nuti kallattii 4ffaa keessatti (dheerina, bal’ina, gad-fageenyaa fi yeroo) yommuu argamnu, Waaqayyo immoo sana hundaan alatti argama. Kanaaf Waaqayyo isa kallattiiwwan armaan oliin alatti argamu kana attamii beekuu dandeenyaa? Akkuma namoota battee (kallattii lama duwwaa arguu danda’anii) waraqicha irratti argaman sanaa, yoo isin waraqaa sana qubaan tuqtan malee isin arguu hin dandeenyee, nutis yoo inni fedhee eenyummaa isaa nutti mul’ise malee Waaqayyoon arguu hin dandeenyu. Inni dirqama waraqicha addunyaa keenyaa tuquu qaba. Waaqayyo kallattiiwwan kamiyyuu keessaa tarkaanfatee dhufuu qaba.
Akkuma seenaa ilmaan namaa qu’anneen, keessumaa immoo seenaa amantii hafuuraa yommuu ilaallu yerootti Waaqayyo “waraqaa addunyaa” keenyaa tuqe ni jiraa?
Hubadhu! Seenaa keessatti yeroon itti Waaqayyo kara Yesuus Kristoos quba isaatiin addunyaa keenya tuqe ni jira. Yesuus Waaqa ta’uu isaa labsuudhaan, isa arguun Waaqayyoon arguu akka ta’e dubbateera. Inni kallattiidhaan Waaqa biraa gara addunyaa keenyaatti ergamuudhaan cubbuu namootaaf dhiifama kan argamsiisedha. Kanas gochuu kan danda’u Waaqayyo duwwaadha.
Kitaabonni kakuu haaraa hedduun Waaqummaa Yesuus Kristoos mirkaneessaniiru. Inni Waaqa isa “Foon uffataa keessa maadhefachuudhaaf dhufee nu gidduu buufatedha”. Inni fakkeenya Waaqa isa ijaan hin mul’anneeti.
Nuti namoota kallatti lama duwwaadhaan ilaallu yoo taane, Waaqayyo inni kallattiin isa hin daangessine immoo nama ta’uudhaan addunyaa namaa isa kallattii afur qabu keessa dhufee nama ta’uunsaa gochaa hiika qabeessadha. Innis kanaan eenyummaa Isaa nutti mul’ise. Garuu Waaqayyo maaliif kana godhe?
Seenaan jaarsa qotee bulaan tokko ture. Innis qofaasaa kutaa tokko keessa jiraata ture. Kutaa isaatti aansee immo kutaan midhaan keessa kuufamu jira ture. Halkan tokko waqitii qorraa keessa simbirroonni bakkeedhaa qorra isaan ajjeesuuf jedhu jalaa baqatanii karaa foddaa mana qotee bulichaa, gara kutaa isaa isa ho’uutti ol-seenuu jalqaban. Qotee bulichis gadi ba’uudhaan foddaa kuusaa midhaanii sana bane. Kuusaan midhaanii suni keessisaa baayyee ho’a ture. Innis harka isaa facaasuudhaan sibbirroonni suni gara kuusichaatti nagaadhaan akka seenan gochuudhaaf yaale. Garuu simbiroonni suni isa hubachuu hin dandeenye ture. Yeroo kana ture qotee bulichi simbirroota sana keessaa tokko ta’uuf kan hawwe. Otuu simbirroota keessaa isa tokko ta’uu danda’a ta’ee, salphaatti gara kuusichaatti isaan gaggeessuudhaan du’a jalaa isaan baraaruu danda’a ture. Yeroo sana ture qotee bulichi Yesuus maaliif gara biyya lafaa akka dhufe kan hubate. Qotee bulichi nama waan ta’eef simbira ta’uu hin danda’u, Waaqayyo garuu Waaqa hunda danda’u waan ta’eef nama ta’ee dhufe. Innis hunda ni raawwate. “Waaqayyo, akkasitti tokkicha ilma isaa hamma kennuufitti biyya lafaa jaallate; kun immoo isatti kan amanu hundinuu jireenya bara-baraa haa qabaatuuf malee, haa baduuf miti”! (Yoh 3:16) jedha sagaleensaa.
Waaqayyo gara biyya lafaa dhufuu isaa caalmaatti hubachuudhaaf, ibsa guutuu yoo barbaadde barreeffama gabaabaa, “Amantii jaamaadhaan gamatti” jedhu kana dubbisi.


text:
Garuu horiin kun akkuma ammaan dura isiniif ibsinetti madda galii addaa jedhameeti beekkama. Kan ajaja hayyu duree qofaan sossoohudha kanaaf namni biraa horii kana irraa dubbachuus tahee gaafachuu mirga ittinqabu! Horiin kun maalmaal irra akka arkame akkuma ammaan dura isin beeysifnetti Taxin madda galii kanaa guddaa yemmuu taatu wantoonni biraas jiru kan dhaabbataa akka madda galiitifii tajajilaa sagaggaalummaatiif oolfaman.
Kanneen kessa tokko ILMAAN OROMOO biyya abbaa isaanii irratti hidhaafii ulee diinaatiin luqqa’anii bu’aa bahii meeqaan lubbuu jijiirraan qabne jiraachifachuuf jecha rakkofii gidiraa waan ittin shalagamtu hinqabne keessa bahanii biyya anbaa dhufaniidha. Kanneen dahata gaafatan marti warra maqaa ABO qabatee ta’uu kanatti xalayaa deggarsaa irraa barbaacha dhufu. Garuu qondaalli kun kan naasuufi dantaa ilmaan Oromoo irra hinqabnee haalduree lafa kawateeti isaan eega kunis dolaarii 200 kan USA dhaati madda galii addaa kanjedhamuusaniif taha. Kana malees namni kun yoo shamarran taate akka waan isaan barbaadan godhuu dandeeysu wadaa naqa isaafii warra isa jala jiraniif akka yeroo isaan barbaadaniiti isaan wajjiin sagaggalummaa hojjattuuf. Tan didde hin kennamuufi yoo kennameefiis akka silaa barbaadamutti hin kennaniif kan dhiiraatiis dirqama fudhatee akka osoon barbaanne miseensa tahee isaaniif ergamuuf waadaa naqatu.
Kan horii san dhabaaf xalayaan deggarsaa dhowwatamee biyya tanna keessa bahi farnjiin jechaanii jirtu manni haa lakkawu maqaanillee tarrisuun nidandayama. Garuu warri Oromoo hin tahin kan durattu sagaggalummaa aadaaf qabu waan qondaalli kun barbaadu guutuun Oromaawanii xalayaan akka aja’ibaati brreyfamteefii bekkomsa biyyatti arkatu. Yaaboleeysa koo yaa garaa gudee kan alagaadhaa fira sii godhee ana hoo maaltu diina sitti godhe je’eemii ABDI QOPHEEN Rabbin haa araaramuufi? Mee laalaa WBOn ilmaan Oromoo hundaaf kan isa jaalatufii jibbuufiis walqixa du’aafii yeeroo jirutti qaama an Oromoofiin dhabbadhe ifiin jedhun yeroo wantii akkanaa Oromoo irratti raw’aatamu maal jettu???
Tan biraa bara 2008 keeysa warri jijjiiramaa yeroo dhaaba warra shiraatiin gaggeeyfamu kana keeysa bahan horii dhaabaa guututi fudhataniiti bahan jechuun dhaaba dandamachiisuuf projecti miliyona labsan miseensi mata matatti dolari USA 500 akka buusan labsameeti ture miseensi akka jirutti baase Lotori maqaa FDGtin qopheeysanii gurguraa bahan. Kana qofaami horii yeroo walgahii argamu hunda abbaan dinagdee hin arku sababni saas namni abbaa diinagdee kun nama gandaa isaaniitiimi kanaaf akkuma warra jijjiiramaa san fudhatee deema jedhaanii shakkaa waan jiraniif buusii meseensummaa qofaatu garaa isaatti dhaqa. Kanamalees gareen kun akkuma Amari ETHIOPHIAn Nuun malee hinjiraatu jedhanii amanan san isaaniis QBO nuun malee hiintaatu warra jedhee murteeyfateedha Oromoonni biraa yoo ajaja isaanii fudhatan qofa Oromoodha yoo kaan Oromummaan kee irr’udha.
Kanaaf waarra ajaja isaanii hin fudhanneefii kutaalee biraa if keeysaa qulquleeysuun Stepi dhumaa irra gayseeeti jirti Isiinuu jirtuu sanuu manan jirtu jetti Oromoon. Bakka qondaalli kun aangoon itti dabalamuuf yaadamaa jirutti hooriin kun qabame yeroo Hayyudureen dhufee SKANDINIVIA keesa turee mariin qondaala kanaaf aangoo dabaluu dhoysaan mari’atamaati ture jedhama kuniis bakka Miseensa Gumii Sabaatifii Itti gaafatamaa jaarmaya alaa jaal Odaa Xasee isa buusuuf qophiin godhamaa akka jiru oduun warra itti dhiheenyaan hordafan irra nu gahee ni ibsa. Garuu akkamitti yoom maaliif gaaffi jettuf samamiinsa horii kanaa akkaata itti gadii baasanii miseensootaaf ibsanii gama qondaala kanaaf aangoo dabaluuti ceehan waliin arkuuf teenya…..Ittifufa
Miseensota Kutaa Skandinivia
Qabsoon gandaan bakkangeeysu!!!!!!!!!!!!!!!!!!


text:
Waa'ee
Qur'aanni Kitaaba qulqulluu Rabbii olta'aa irraa bu'eedha. Kaayyoon bu'iinsa isaas ilmaan namaa dukkana keessaa gara ifaatti, jallinna keessaa gara qajeelinnaatti, dhama'iinsa keessaa gara tasgabbiitti baasudha. Waggaa 23f dhawaata dhawaatan Nabii Muhammad (sallallahu aleyh wassallam) irratti buufame. Jechaan erga buufame booda meeshaalee barreefama irratti barreefame. Kanaafu, Qur'aanni karaalee lamaan dhalootarraa dhalootatti osoo darbu as gahe. Karaan 1ffaan qomatti qabachuu (haffazuu), karaan 2ffaan meeshaalee barreefama irratti barraa'udha. Qur'aanni Afaan Arabiffaatiin waan bu'eef hawaasa addunyaa dhaqqabsiisuuf hanga danda'ameen Afaan isaaniitti hiiku fi ibsuun barbaachisaa ta'e argame. Ummata keenya bal'aa ergaa Qur'aanaa dhaqqabsiisuuf Qur'aana gara afaan Oromootti hiiku fi ibsuuf yaalin guddaan taasifama tureera. Kanaafu, haala salphaan namoonni Qur'aana akka hubataniif websaayitiin kuni baname jira. Tooftaaleen itti fayyadamnu kana fakkaata:
1-Jalqaba jecha jechaan aayah Qur'aanaa hiiku
2-Jechoota walitti fiduun hiima ijaaru. Kuni hiika dhiyoo (interpretation) ta'a.
3-Maddoota tafsiiraa adda addaatti fayyadamun aayah (keeyyata) Qur'aanaa ibsu. Kuni Tafsiira jalatti bal'innaan argama.
4-Hanga danda'ameen jechoota sassalphoo fi himoota garmalee hin dheeranne fayyadamuuf carraaqu.


text:
Tilmaama Pirimiyer Liigii: Maark Looransan
Taphoonni daarbiiwwan Maanchistarii fi Mersiisaayid dhuma torbee kanaatti si'aawinaan eegamaa jiru.
Xiinxalaan kubbaa miilaa BBC Maark Looransan waan jedhe: ''Siitiin waancaa liigichaa mo'achuuf, Yunaayitidiin mo'achuu qaba. Haa tahu malee yeroo baay'ee, morkataa kee cimaa injifachuun waancaa hin kaastu.''
Laawuroon daarbiiwwan lamaanuu qabxii walqixa 1-1 tahee xumuramu jedheera. Kanaan waliigaltaa?
TILMAAMMII LAAWUROO
SAMBATA DURAA
Evertan v Liiverpuul
Taphni kun, leenjisaa Yargan Kilooppif, waa'ee taphattootasaa waan hedduu akka isatti hma jedheen yaada.
Garee kanarrattis hammam muddamni yoo itti cimellee, Kiloopp waa'ee Mohaamad Salaah irratti ofeeganno guddaa taasisan jedha.
Evertaniif ammoo taphni kun injifatamuu Sitiin booda carraa haaloo itti bahaniidha.
Tilmaammii Laawroo: 1-1
Barnimaz v Kiristaal Paalaas
Paalaasonni torban dabre Liivarpuuliin injifatamuun isaanii hedduu isaan miidheera.
Taphni sunis Kiristaal Paalaasotaan gara liigii gadiitti bu'uuf qarqararra geesseera.
Barnimaz ammoo muuxxatanii ka'uun beekamu. Torban dabres Waatford waliin xumura irratti walqixa bahuu danda'aniiru.
Tilmaammii Laawroo: 2-1
Biraayitan v Haadersfiild
Biraayitan tapha torban dabre Leesistar waliin taphatan irratti rukuttaa adabbii (penalty) maqsuun carraa gaarii qaban dabarsan.
Bu'aan torban dabres tapha Haadersfiild waliin taphatan irratti dhiibbaa irraan gaha.
Haadersfiildotaaf walqixa bahuunillee hamilee itti hora. Haa tahu malee waan isallee argatan hin se'u.
Tilmaammii Laawroo: 2-0
Leesistar v Niiwukaasil
Leesistar torbaffaarra taahuuf, barnileey waliin morkachaa kan jiran wayita tahu, Niiwukaasil ammoo gadi bu'uurraa baraaramuuf tattaafachaa jiru.
Niwukaasiloonni dirreesaaniin alatti injifatamuuf rakkisaa tahanillee, galchii gahaa lakoofsisaa hin jiran. Kanaaf Leesistar ni moo'a jedheen tilmaama.
Tilmaammii Laawroo: 2-0
Istook v Tootanhaam
Taphni kun Istookif tapha guddaadha. Taphoota sadan darban waan mo'amaniif, sodaa gara gadii bu'uu qabu.
Tootanihaam ammoo Cheelsii irraatti qabxii ajaa'ibsiisaa galmeessisaniiru.
Tilmaammii Laawroo: 0-2
Waatfoord v Barnileey
Taphoota 12 walitti aansuun erga moo'amanii booda, taphoota sadi ammoo mo'achuu danda'aniiru.
Waatfoord dirree isaaniirratti akka dansaa taphatu. Ta'uyyuu Barnileey qabxii isaanii sirreessuuf waan hedduu carraaqaniif, morkiin ni cima.
Tilmaammii Laawroo: 1-2
Weest Biroom v Siwaansii
Weest Biroom waqtii taphaa kanaatti leenjistoota lama jijjiiraniiru. Gara liigii gadiitti bu'uun isaanii waan hin oolleedha.
Tilmaammii Laawroo: 2-1
Maan Siitii v Maan Yunaayitid
Tapha Chaampiyoons Liigii Roobii taphatan irratti, Siitiin taphni agarsiisan hagas mara hinturre.
Peepp Guwaardiyoolaan dogongora muraasa dalageera. Tapha hagana gahuurraa Raahim Isteerling hambisuunsaa hedduu na dhibeera jedha Laawuroon.
Taphni kunis Guwaardiyoolaafis itti ulfaata jedheen yaada. Yunaayitidis akka malee itti cimuu danda'a.
Tilmaammii Laawroo: 1-1
DILBATA
Arsenaal v Saawuzihaampitan
Wanti Arsenaal yeroo hundaa bitaa natti gala. Dhukkubbiin wahii sitti dhagahamee qorsa fudhattee, wayita natti fooyya'e jettu, deebi'ee sitti ka'a.
Kanaafuu baqaqsanii wal'aanuutu isaanii barbaachisa.
Saawuzaaihaampitaniin garuu ni mo'atu.
Tilmaammii Laawroo: 2-0
Cheelsii v Weest Haam
Wayitan wanta Cheelsii keessatti tahaa jiru ilaalu, dhuma bara taphaa kanatti Antooniyoo Koonteen (leenjisaa) kilabicha gadhiisanii bahu.
Chaampiyoons Liigii irratti hirmaachuufillee carraan qaban dhiphateera. Haa tahu malee Weest Haamiin ni mo'atu.
Tilmaammii Laawroo: 2-0Isin hoo tilmaammii kanaan walii galtuu?


text:
Dabmee Boruun
Biyya lafaa kana irratti hojiin nama miseensa mana maree tahee filamuu itti gaafatamni isaa uummata isaa filateef malee mootummaa biyya bulchuuf miti. Mootummaan biyya bulchu namoota hojii mootummaa hojjetaniif ofii muudata. Yoo akka mootummaan barbaadutti hojjechuu didanis hojii kenneef irraa molqee ari’uu danda’u. Miseensa mana maree garuu mootummaan ari’uu hin danda’u. Kan filatus yoo hojjechuuf dide ykn dadhaba tahe ykn badii hojjetee argame kan taa’itaa irraa buuse bakka nama sana kan nama biraa filatu uummata duranuu falate qofa tahuu qaba.
Miseensi mana maree afaan uummataa tahee uummatee isa ergateef hojjeta. Rakkinni fi dhibeen uummataa yaroon akka hiikamu. Uummata isa filatee tajaajila mootummaa akka kan fayyaa eegumsa, barnootaa,karaa wal quunnamtii fi guddina hormaataa akka qabaatu uummata isa ergateef hojjeta. Haa tahu malee biyyaa akka Impayeera Itophiyaatti manni maree uummataa qaama mootummaa tahee waan mootummaan barbaadu ragaasisuuf dha hojiin isaa. Kanas waan godhaniif sababa adda addaatu jira. Inni duraa ofuma isaanii iyyuu mootummaan kun waan barbaadu yoo hojjechuu didan akka nagaa isaan dhowwatu waan beekaniif soda irraa kan ka’u dha. Karaa biraa ayyaan- ilaalatummaan qabamanii waa’ee uummataa dagatanii jireenya miidhagaa jiraachuuf jecha hojii mootummaa hojjechuu filatan.
Yaroo amma keessa jirru kana seeraan ala TPLF yaroo lamaffaaf Labsi Hattattamaa uummataa nagaa jiraatu irraatti labsaa jirti. Haalli labsi hattattamaa baraachisuu biyyaa hin jirree keessatti labsii hattattaa labsuun uummata irratti waraana labsuu akka tahe biyyi lafaa hubachaa jiraa. Fuula durattis dura dhaabbachaa jira. Uummatni keenya illee Bahaa amma dhihaa Kabaa amma Kibaa waraana seeraa ala irratti labsame kallattiin dura dhaabatee jira. TPLF garuu waan seeraa godhachuuf akka mala ishee manni maree uummtaa akka waan seeraa fakkeessuuf oofaa jirtu ni agarra.
Akka TPLF hawwitu tahee yoo manni maree uummataa gargaarree uummata nagaa irratti kan waraanaa labsu tahe uummatni keenya mana maree kana akka qaama TPLF itti fudhachuuf dirqama. Bakka bu’aa uummataa kennameef sana irraa molqee akka qaama diinatti tuhatamuus qaba. Kan waraana kana gaggeessus tahe kan waraana kana gargaaruu uummataa du’aa jiruu biratti garagarummaa hin qabu.
Uummatni keenya waan bareechee hubachuu qabu OPDOn qaama Mootummaa EPRDF akka taate dha. Yoo OPDOn hin jiraanne EPRDF hin jiru. Yoo EPRDF hin jiraannee TPLF hin jirtu. TPLF warraa kanaan itti dhima baatee uummata keenya irra waggaa 27 deemte. Har’as namooni qondaalota OPDO tahan tokko tokko afaan uummata isaanii haa dubatan malee qaama mootummaa EPRDF waan tahniif waraana uummata keenya irratti labsaa jiruufis qaama akka tahan dagachuu hin qabnu. Labsii kana Oromiyaa keessatti kan hojii irra olshu qabu OPDO dha. Labsii kana hojii irraa olshuu dhiisuuf OPDOn mootummaa EPRDF keessaa bahuu qabdi. Kun tasa waan tahu natti hin fakkaatu. OPDO mootummaa EPRDF keessaa baasuuf Uummatni Oromoo mootummaa EPRDF kan TPLFiin hooggannamu cabsuu qaba.
Miseensonni mana maree uummataa prime minister TPLF isaanii dhiyeessitu yoo ragaasisaniif rakkina hin qabu. Nama tokko jijjiruun haala qabatamaa biyya sana keessa jiru irratti homaa tokko illee gargarummaa hin uumu. Akka warri OPDO diaspora hawwaa jiran itti Obbo Lammaa Magrsaa ykn Dr. Abiyi Ahmad prime minister yoo tahan dhiiga uummata Oromoo dhangala’aa jiruu dhaabuu hin danda’u. Mee caalaa iyyuu akka dhangala’uu hin godhiin. Kan barbaadde gochuuf aangoo kan qabu TPLF malee nama prime minister tahu akka hin taane namni hin beekne jira natti hin fakkaatu. Gegeessitoonni OPDO waggaa 27 darban waan uummata Oromoo tajaajilaa ture godhanii dhiyeessuu yaadu. Uummatni Oromoo garuu TPLF qabeenya Oromoo saamuu ,uummatni ajjeessamuu fi dararamuuf kan meeshaa taheef OPDO akka tahetti hubata.
Inni darbe darbee jira. Isa darbe seenaaf dhiifna. Kaleessas , har’as tahe boruu diinni Uummata Oromoo cabsuu kan danda’u ilmaan Oromoo meeshaa godhatee akka tahe sirritti hubachuu qabna. Namonni akka Obbo Lammaa Magarsaa warri afaan uummataa dubbatanii fi rakkinaa uummataa hubatan utuu hojiin uummata isaanii wajjin dhaabbatanii gargarumaa fiduu ni mala. Yoo obbo Lammaan kan afaaniin dubbatu hojii irra kan olshu tahe Leenca Oromoo tahuu kan isa dhowwu hin jiru. Yoo hojiin hin argamne garuue hantuuta gogaa leencaa ufatee dubbatu irraa adda hin tahu.
Diinonnii Uummata Oromoo injifatamuu isaanii jalaa of dhoksuuf marchaa jiru. Labsiin hattattamaa kan barbaachisuu uummata sodaachisuuf. Uummatni Oromoo akka bilisa tahee fi diina injifate kan mirkanneefate gaafa soda moo’ate sana. Baatii Sadaasa 2014 kaasee uummatni Oromoo sodaa akka injifatee jiru arguu dadhabuun tabjaa’uu dha. Shira addaa xaxxuunis waan dhimaa baasuuf dideef dhamaa jiru malee Uummata Oromoo sii achi jilbeefachiisu akka hin daneenye bareechanii beeku.
Of tulummaan kan of dhiibaa jirtu TPLF meeshaa waraanaa amma tokko waan qabduuf lubbuu xiqqoo dheerafachuuf uummata irratti waraanaa labsuu filatti. Warri ayyaan –ilallattoonnis ishee fakkaatanii lama buluuf jecha hammenya isheen hojjetu keessaa qooda fudhatu. Gaafa TPLF baddu wajjin boola galuuf akka of qopheessaa jiranis dagachuu hin qaban. Warri miseensa TPLF hin taane kan akka Abbaa Dulaa Gammadaa, Abdi illee, Siraaji Fargeessa, Damaqee Mokoonon maafiyaa TPLF irraa adda bahanii ilaalamuu hin qaban. Ayyaanni isaanii kan TPLF irraa adda hin tahu. Yoo hundaa yaroo TPLf abaarruu warra dhiiga uummatn harka dhiqatee jiru kana irranfachuu keenya akka hin taane hubatamuu qaba.
Fincila uummata meeshaa waraana guddaa qabaachuun dhaamsuu ni danda’a utuu tahee mootummaan Soviet Union kan nukuleera biyyaa lafaa yaroo gabaabduu keessatti balleeessu danda’u qabu harka uummataatti caccabee biyya kudha shan hin tahu ture. Irree uummataa meeshaa fi waraanni kamuu cabsuu yoom akka hin jirree TPLF f galuu hin danda’u. UUmmata Oromoo qofa utuu hin taane uummata Impayeera Itophiyaa keessa jiru mara biratti TPLF xireefatamtee jirti.Namni TPLF itti dhagaa hin darbannee yoo jiraate ergamtoota ishee warra ishee wajjiin uummata saamuuf biyyaa balleessaa jiru qofa. Isaanis ishee wajjin waan badaa jiraniif lubbuu ishee miti kan isaanii iyyuu baraarefachaa hin jiran.
Manni maree uummata Labsii Hattattamaa Lammaffaa kana TPLFf yoo ragaasisanis Fincila Xumura Garbummaa Qeerroon Bilisummaa Oromoon bubbisaa jiru dhaabuu hin danda’an. Dhiiga uummata baayyee dhangalaasuuf garuu sababa tahuun ni mala. Akka nama ittis seenaa gurraachaa fudhatanii darbuu irraa uummata isaan filate wajjin dhaabbatanii didaa agrsiisuun seenaa boonsa akka qabaatan isaan godha. Waan barbaadan biyya lafaa kana irratti yoo godhan TPLF kufaatii jalaa olshuu waan hin dandeenyeef uummata wajjin dhaabbachuun yaada eebisamaa dha.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Seenaa Haadha Keenya Qulqulleetti Dubree Maariyaam
Dn. Zalaalam Daggafaa fi
Dn. Mazgabuu Kafyaalaw
Ji’oota dura waa’ee haati keenya qulqulleetii dubroo Maariyaam Waaqayyoon filatamtee Waaqayyo Gooftaan keenya dhala namaa fayyisuuf jecha dubartoota keessaa akka ishee filate ilaallee turre. Amma ammo waa’ee dhaloota ishee ilaalla Waaqayyo laphee hubatu nuuf haa kennu.
Dhalachuu Ishee
Jalqaba irratti waa’ee maatii haadha keenya Maariyaam, akaakilee Ishee fi jireenyi afuuraa isaanii akkam akka ture muraasa ibsuu yaalla.
Waaqayyo fuulduratti kan jaalataman, amantaa fi hojii gaarii tiin cimanii (jabaatani) jiraachaa kan turan akaakileen hadha keenyaa Dubree Maariyaam Teektaa fi pheexriiqaa(Phaxriiqaa) jedhamu. Isaanis Sooreyyoota(sooressoota) hunda qaban turan. Baay’inni qabeenya isaaniis lakkoofsaa fi safara (daangaa) hinqabu ture.Garuu ijoollee(dhala) hin qabani ture.
Guyyaa keessaa gaafa tokko Teektaan mana galmeewwan( kuusaa qabeenyaa) isaa seenee baay’ina qabeenya isaa ilaalee haadha manaa isaa Phaxriiqaadhaan “Ati maseena; anis maseena dha; qabeenyi kun hundi eenyuuf ta’aa? ‘’ jedhee ishee gaafate. Isheenis «Waaqayyo narraa mucaa yoo si dhowwate kan biraa fuudhi; mucaas dhalchi siif eeyya meera!» isaan jette
Innis jecha ishii kana dheekkamuun «Ani akkan kana hin raawwanne Waaqni Israa’el ni beekaa!» jedheen.
Kanumaan osoo gaddaa jiranii mul’ata arganiiru. Kunis waatii (jabbii xiqqoo) bifti ishii adii ta’e dallaa loonii(foonaa) isaanii keessaa hogguu baatu, waatittiin waatii biraa akkaa dhalte hanga jahaaffaa geessee isheen jahaffaan addeessa(ji’a) deesse addeessittiin ammoo biiftuu yeroo deessu arganii gara nama abjuu hiikuu deemanii gaafatan. Innis mucaa gaarii ni argattu (ni deessu) Addeessittiin mucaa uumamaan ol taatedha. Dubbiin biiftuu garuu natti hin mul’anne isaaniin jedhe. Isaanis kana hoo yeroon haa hiiku jedhnii deeman. Kana booda Phaxriiqaan ulfooftee deesse. He’eemeen jattee maqaa bafteef (moggaafte) He’eemeen Deerdeetiin deesse; Deerdeen, Toonaatiin deesse, Toonaan Siikaariin deesse,Siikaar Hermeellaa deesse,Hermeellaan Faasteeniin deesse,Faasteeniin Haannaatiin deessee tti.
Haannaa jechuun amantaa fi hojii gaariin kan jabaatte, qulqullinaan kan faayyeffamte, kabajamtuu,eebbifamtuu, uumama gaariij jechuudha.
Dubartiin hojii gaarii fi amantaa dhaan kununfamtee guddatte kun yeroo umurii gaa’elaaf geese nama sanyii Yihudaarraa dhalate nama qajeelaa Iyyaaqeem jedhamutti heerumsiisan. Haannaa fi Iyyaaqeem jiireenya isaanii gammachuu fi jaalalaan gaggeessaniyyuu maseenummaan akaakileesaanii isaaniinis qaqqabe. Waaqayyo gadanmeessa Haannaa akka banu laphee cabeen kadhannaatti cimanii jiiratu ture. Baay’inni qabeenya isaaniis hangasa mara baay’ee hin turre.
Ollaa Haannaa kan turte dubartiin sagaagalummaatiin jiraattu tokko jirti ture. Guyyaa keessaa gaafa tokko Haannaan isheetti dhiyaattee har’a mana kiristaanaa deemuuf jedhee yaddeen ture garu huccuun uffadhu hin qabu jettee itti himte. Dubartittiin kunis huccuun koo lamaa fi isaa ol kan ta’u jira kan koo uffattee maaliif hindeemtuu? jetteen. Hannaan garuu huccuu cubbuudhaan argamedha; Waaqayyo amaluuma Isaatiin ququlluu waan ta’eef kana hin jaalatu jettee deebisteef. Dubartittiin kunis akkas jettee dubbii laphee xuquutiin dubbatte “Haannaan sababa maaliif mucaa ishee dhowwe jedheen siif gadda ture, garuu, kan akka dhagaa gogsee si hambise hammeeanya keeti.’’ Jetteen. Haannanis baay’ee gaddite.
Yeroo biraas aarsaa dhiyyeeffanna jedhanii mana qulqullummaa deemnaan hangafti lubootaa Roobeel “Aarsaa (wareega) warra maseenaa hin fuudhiin.’’ Kan jedhu jira,isin warra Waaqayyo waadaa Addaamiif kenname kan”horaa, baay’adhaa, lafa guutaa’’ jedhu isin dhoowwe mittii? Waaqayyo waan isin jibbeef malee osoo isin jaalatee mucaa isinii kenna ture; wareega keessan akka galchattaniifis carraa isinii kenna ture jedhee isaan deebise.
Hambaa aarsaa isa maanguddoonni Israa’el warri dhala qaban nyaatan sana isaan dhowwate. Isaanis waan isaan irra gahe kanatti gaddanii Waaqa isaaniitti rakkoo isaanii himatanii osoo deebi’aa jiraanii muka jala taa’anii bullaallaan( gugeen) osoo ijoolleshee wajjin haasoftuu, abaaboo (daraaraa) firii naqatee jiru Haannaan argitee bullaalleewwan amaluumaa isaaniin akka wal horan kan taasiste, biqiltoota akka daraaranii firii naqatan kan taasistu ani uumamni koo dhagaarraa ta’innaa? kan dhala nadhowwatte jettee gaddite. Guyyaa afurtamaaf subaa’ee galanii Waaqayyotti boo’aa turaniiru.
Kana booda Haannaa fi Iyyaaqeem Waaqayo kan isatti ta’uusaa baranii wareega wareeggatan ‘’Dhiira yoo arganne (dhalle) bu’ee bahee qotee nu haa qarqaaru hin jennu mana Waaqayyoof tajaajilaa ni ta’a. Dubartii yoo arganne qoraan nuuf haa cabsitu; bishaan nuuf haa waraabdu hin jennu. Waaqayyoof leemmaatii warqee hodhiti, golgaa hojjettee foo’aa footee haa jirtaattu.’’jechuun wareeganii kadhatan.
Kana boddee adloolessaa gaafa 30 abjuun dinqii ta’e argani. Toorban tokko booddees Hagayya bultii torba ergamaan mucaa gaarii in deessu jedhee isaanitti hime. Haati keenya qulqulleettii Maariyaamis akkuma Ergamichi dubbate heeyyama Waaqayyootiin garaatti hafte(ulfaa’amte). Yeroo isheen garaatti haftes raajii hedduutu raawwateera.
§ Ija tokkee (kan ijji ishii tokko jaamee turte) kan taate adaadaan Giiftii keenyaa Beersaabeeh jedhamtu dhuftee “Haannaa Waaqayyo gargaarsa Isaatiin si daawwate natti fakkaataa harmi kee gurraacha’e, hidhiin kee daalach’e.” jettee garaashee tuqxee garaashee yeroo sukkuumtu ijishee banameeraaf (ifeeraaf).
§ Ilmi eessum Haannaa Saamiinaas jedhamu yeroo du’e qabannoo sireesaa qabattee yeroo itti naannoftee boossu gaaddidduun ishee yommuu irra bu’u ka’ee dhugaa ba’eera. Waan abjuu hiikaan sun hambises isaaniif hiikeera.
Kana booddee Yihudoonni goomiif boqonnaa waan hin qabneef dur sanyii isaanii kan ta’an Daawiit, Solomoon kanneen jedhaman waggoota afurtama afurtama akka gagaa nuu baqsanii, akka qiraacii nu caccabsanii nu bitani; ammammoo inni ishee kanarraa dhalatu maali laata? jedhanii diinummaan irratti kaka’anni. Yeroo kana ajaja ergamaatiin qulqulloonni Hannaa fi Iyyaaqeem baqatanii gara tulluu Libaanos deeman.
Qulqullichi Daawit faarfannaa isaarratti «Hundeewwanshee tuluuwwan qulqullaa’oorradha» jedhee akkuma dubbate( Faar86(87):1). Eebbifamtoota maatii isheerraa caamsaa guyyaa 1 osoo isaan tulluurra jianii Giiftiin keenya qaulqulleettii dubroo Maariyaam in dhalatte. Erga dhelattee boodas guyyaa toorbaffaatti maqaa ishii Maariyaam jedhanii moggaasan.
Hiika Maqaa Ishee
Yaa maatii Waaqayyoo! Hiika maqaa Giiftii keeenyaa kitaabolee gaggalagachuun,hayyoota mana kiristaanaa hubachuu yaalla. Akka abbootiin nu barsiisanitti hiikaan maqaa Giiftii Keenya Dubroo Maariyaam akka armaan gadii ta’a:-
A. “Maariyaam” jechuun, gara mootummaa Waaqayyoo tti kan nama galchitu jechuudha.
B. Maariyaam jechuun kennaa fi qabeenya jechuudha. Luqa. 1.28 irratti “ Kennaan kan guutamte gammadi Waaqayyo Gooftaan si wajjin jirahoo” jechuudhaan ergamaa qulqulluu Gabri’eeliin kennaa fi qabeenyi guutuu ta’e akka isheef kenname, foon Isheerraa foon; lubbuu Isheerraa lubbuu fudhatee kan dhalatu Gooftaan keenya Iyyesuus Kiristoos yeroo hunda ishee wajjin akka ta’e mirkaneesseera. Kanaafuu yeroof maatiisheef kennaa fi qabeenya taatee kennamuu ishee kan ibsu ta’us dhumni isaa garuu fayyina addunyaa kanaatiif kennaa taatee kan kennamte ta’uu ishee ibsa.
C. Maariyaam jechuun uumamaa ol; uumaatii( Waaqayyootii) gadi jechuudha. Giiftiin keenya qulqulleettii Maariyaam haadha Waaqayyoo waan taateef warra sodaa fi hoollannaattiin galleeffatan ergamoota qulqullaa’oo ni caalti.
“Teessoo Isaa fuuldura yemmuu dhaabatan kochoosaaniitiin fuula isaanii fi miila isaani in haguugu.” (Mul’ata. 4:7-9; Isaa 6:2) Giiftiin keenyaa garuu gadameessa isheetti Isa baatteetti; harma ishees hoosifteetti; dugda isheetti baatteetti; harkasheen hammetteetti. Dhaloota Isaa irraa hanga fannoo Isaatti ilmala Isaa hundarratti biraa hin hafne.
Ergammoonni tuquu dhiisii ilaauu kan hin dandeenye abidda Akkeenyaa gadameessa isheetti waan baatteef uumama hundaan ol ta’uushee ni amanna. Qulqullichi Yaareed kadhannaa isaa balbala ifaarratti “kennaan kan guutamtee fi madda gammachuu kan taate jji isaanii baay’ee kan ta’e kiirtuu beelii fi kochoowwan hedduu kan qabda.Isaan ibiddi Ilma keerraa ba’u akka isaan hin gubneef fuula isaanii in haguugu. Ati garuu bultoo Akkeenyaa taatee, amaloomni akkeenyaas si hin gubne arrba ibiddaa baattee» jedheera.(balbala Ifaa lakk.—-)
Guddinaa fi Daa’imummaa Ishee
Qulqulleeetiin dubroo Maariyaam barri daa’imummaa Ishee hanga rawwatuttii haadhaa fi abbbaa ishee wajjin jiraatte. Wagoota sadii fixxee yaadni ishee fira; afaanshee midhaan osoo hin bariin akka wareega keenayaatti mana qulqullummaaf kennina jehdanii fudhatanii deeman. Hoogganaan lubootaa fi uummanni yeroo ishee argu biiftuu caala harka toorba iftee qaqawweessa caalaa soodaachiiftee durrii iftu fakkakattee isaanitti mul’atte. Isaanis uumama kana fakkaattu maal goonaa? Maal ishee nyaachifnaa? Maal isheef afnaa? Jedhanii osoo dhiphatanii Ergamaa qulqulluu Faanu’eel mannaa samii irraa leemmaatii warqeetti, dhugaatiisamii xoofoo ifaatti qabatee samiirraa bu’ee isaanitti mul’ate. Uummannis lubichaaf kan dhufe isaanitti fakkate. Lubichi fudhachuuf yeroo ka’u Ergamichi irraa ol fagaate. Haannan mucaashee hammattee kabajasaa fudhachuuf achi siiqxee yeroo tessuu akkuma ol fagaatetti hafe. Kana booddees kabaja daa’imittiif dhufe yoo ta’e maaltu beeka? qofaashee dhiisii achi siiqi isheedhaan jedhan. Haannaanis akkuma jedhamtes taasiste. Yeroo kana ergamaan qulqulluu Faanu’eel bu’ee kochoosaa tokkoon haguugee, tokkoo immoo ishee uffisee manna sana nyaachisee wayinicha obaasee gara samiitti ol bahe. Gooftaan saba Israa’el mannaa samiirra buusee akkuma isaan nyaachise haadha keenyas kara ergamichaa sooreera. (Ba’uu 16:13, 1Moot.19:1-8)
Erga dhimmi sooratashee fala argatee mana qulqullummattii ishee gashan. Guyyaa kana mannii kiristaanaa mudde guyyaa sadi ayyaana waggaa ishee baatiilee( ji’oota) birootiin immoo yeroo hundaa jiini galee guyyaa 3ffaa irraatti ni yaadatti.
«Yaa mucaa koo dhaga’ii mana abbaa kees irranfadhu; mootiin miidhagna kee jaalateerahoo» Jedhee qulqullichii Daawiit (Faar. 44:101) irratti akkuma dubbate. Haati keenya qulqulleetii, Maariyaamiin ergamoonni akkaa ishee sooran mana qulqullummaa keessa waggaa kudha lama jiraatte; waggaa kudha shan yommuu fixxu Yihudoonnii goomiidhaan «Shamarree waan taateef mana qulqullummaaatii bahuu qabdii» jedhanii raagni dubbatame sun dhumee osoo ishiin mucaashee hin dahiin dursinee ishee balleessuu qabna jechuun raayyaan loltootaa hedduu qabatanii Giiftii keenya yammuu marsan Waaqayyoo ergamaasaa ergee bakakkaadhaan isaan fixe.
Hangafni lubootaa hammina isaanii kana argee akkam taata egaa? jedhee ishee gaafannaan gara Waaqayootti naaf beeksisii jetten. Innis kadhannaa gaafa jedhu «Qomoo Yihuudaa keessa kanneen haati manaa isaanii duute lakkaa’eetu ulee isaanii mana qulqullummaatti galchii irratti kadhadhu aniis mallattoo siifan kenna » kan jedhu deebii kenneef.
Waaqayyos akkuma waadaa galeefiitti lubichaaf mallattoo adda addaa mul’iseefii maanguddichi Yooseef tiksee( kaadhima) Giiftii Maariyaam akka ta’utti filatame. Guyyaa sanaa eegalee maanguddichi Yooseef tiksee 9 eegduu) Maariyaam ta’uun haadha Gooftaa isaa tajaajilaa tureera. ( Maat 1:18-26, Luq1:26-45)


text:
Finfinnee, Bitootessa 11/2014 (TOI)- Itoophiyaan Shaampiyoonaa atleetiksii mana keessaa 18ffaa Beelgireed 2022n sadarkaa 1ffaan xumurte.
Itoophiyaan dorgommichaan meedaaliyaa 9 argachuun addunyaarraa 1ffaa ta’uun xumurteetti.Atleetonni Itoophiyaa dorgommii fiigichaa garaagaraan koorniyaa lamaaniin Warqee 4, Meetii 3 fi Nahaasa 2 waliigala meedaaliyaawwan 9 biyyattiif argamsiisaniiru.
Shaampiyoonaa atleetiksii mana keessaa kanaan Ameerikaa fi Siwiizarlaand sadarkaa 2ffaa fi 3ffaa ba’uun xumuraniiru.
Itoophiyaan shaampiyoonaa atleetiksii mana keessaa 12ffaa Vaaleenshiyaan warqee 4, meetii 1 fi nahaasa 1 wayita argattu shaampiyoonaa atleetiksii mana keessaa 17ffaa Barmiingihaamiin ammoo Warqee 4 fi meetii 1 argachuu ragaan Federeeshinii Atileetiksii Itoophiyaarraa argame ni mul’isa.@fbc


text:
Oromo Community’s Appeal against Ethiopian’s government aristocracies
Date 14th July 2020
To Government of Ireland,
To European Commission,
To Amnesty International Ireland,
To Human Rights Watch,
Dear,
Greetings,
We, the member of the Oromo community in Ireland would kindly write to you about the current political turmoil in Ethiopia. We came to learn that there is a big political turn around in Ethiopia as a result of the assassination of a prominent artist Hachalu Hundessa, a vocal against the aristocracies of the Ethiopian government against Oromo people. The available information around the killing of Hachalu and the subsequent events after that clearly indicate that the Ethiopian government is responsible for the killing of Hacalu Hundessa. The Assassination of the artist was a planned, and deliberate act of terroir by the government to harvest a calculated political gain from the agony of the Oromo people through arresting and humiliating the Oromo leaders and closing down its free mass media, the Oromo Media Network. The shutting down of the only free Oromo media, the OMN and the arrest of its journalists and administration is completely illegal and unjustified and politically motivated
The Ethiopia government is also responsible for the killing of more than 300 people in Oromia and Finfinnee (Addis Ababa) as a result of the anger and demonstration by people against these government actions. The Ethiopia government has since blocked the Oromo community from the international community by shutting down the Internet and all communication lines and continued arresting in thousands, and killing many women children and the elderly.
The arrest of all Oromo political leaders Jawar Mohammed, Bekele Gerba, Abdi Regasa, Hamza Borena and many thousand other Oromos are illegal and it is a political move. It is the act of anti-democracy where the government is trying to clear out opposition political parties to establish an old and unacceptable feudal system of governance. The Ethiopian ruling party has been involved in the dead political end trying to bring back very sensitive historical issues that can ignite never-ending violence and instability in the country and in the region at large.
The Ethiopian government, specifically the PM is responsible for the killing of 86 people of which 50 are Oromos around a year ago as a result his irresponsible statement and unthoughtful order to remove Jawar Mohammad security guards, a prominent Oromo leader and former activist and reformist security, now arrested.
The government put most of the Oromo region under illegal and unconstitutional command post for over 2 years, killing and arresting thousands of Oromo, especially in South, West, and central Oromia zones. This military group which is ordered by Abiy Ahmed has been burning farmers’ houses, farms, and arresting, raping, and displacing thousands of Oromo farmers from their livelihood.
The Oromo people are suffering under Abiy administration in an imagination double standard. The Ethiopian government was responsible for creating false precedents like non-tax compliant to loot the wealth of a prominent Oromo investor called Dinku Dayasa. Dinku is now in exile as he feared for his life and all his wealth specially Sodare Resort is shut down by the government.
The Ethiopian ruling party failed multipipe time in protecting the Oromo people against aggressions from all corners and couldn’t bring the responsible to justice. The government failed to protect the people either deliberately or failed to act as a result of administrative weaknesses.
The business that was owned by Oromo individuals was completely destroyed and looted in the Amhara region by the Amhara terrorist group called ‘Fano’. The government does not bring any responsible group to justice yet. Further to this, many Oromo students were killed in all universities in the same Amhara region which Abiy Amhed administers. In the same Amhara region, many religious institutions (Specially mosques) were burned down and nobody was brought to justice or questioned about it.
Any Oromo political party that is in opposition to the policies of the ruling Property Party were continually harassed, their office ransacked and shut down and thousands of their members arrested. This is the ruling party’s deliberate act of harassing to push them out of election so that it could steal the election results same way as its predecessors.
Many Oromo around Addis Ababa were displaced by the so-called Addis Ababa Master Plan, a plan set by the government to facilitate land grabbing. The plan has been humiliating and devastating to our people. Oromo farmer’s farmland, the only property they ever had, has been taken away from them to be leased to Chinese, Indian, and investors from Arab countries. To make things worst the Oromo people can’t even peacefully demonstrate these all illegal and unbearable aristocracies against them. The government has organised attacker groups against any Oromo who wants to complain about his or her grievances or these mistreatments. These attackers, whom the government call ‘Peace Team’ brutally attack and displaced any Oromo who tries to speak or demonstrate about these political harassments and/or even their family member’s deaths.
Therefore, we the member of Oromo community living in Ireland ask your honorable office to:
1. Urge the Ethiopian government to refrain from, and stop killing our people just because they demanded their human and natural rights
2. Ask the Ethiopian government to allow an impartial and independent investigation into the death of Hachalu Hundessa and bring those responsible to justice as soon as possible. The Ethiopian government is fabricating false documentaries to conceal its own crime and thus any investigation and outcome by the government is false and unacceptable.
3. Urge the Ethiopian government to immediately release all Oromo political leaders without preconditions so that peace and stability can resort and they are allowed back to their duties and the government can focus its attention to the crucial public health issues such as coronavirus pandemic.
4. Urge the Ethiopian government to immediately and unconditional allow OMN (the only free media) and release all of its employees as soon as possible.
5. Ask the Ethiopian government to immediately restore the Internet and communications to allow the international media into the country so that the true picture of the aristocracies committed by the Ethiopian government be known to the international community.
6. Ask the Ethiopian government to remove the unconstitutional and illegal command post that has been forcefully put in Oromia and undertaking inhumane and illegal actions on to our people.
7. Ask the Ethiopian government to bring to justice those government securities and military members that burned down farmers houses, rape the same member of a family at the same place and committed human rights violations
8. Urge the Ethiopian government to bring to justice those who are responsible for the killing of Oromo students, destroying Oromo business and burndown mosques and churches as soon as possible.
9. Ask the government to refrain using armed attackers against the people, and bring those responsible for killing and displacing the Oromo from the homes and farmlands.
10. Urge the Ethiopian government to stop false accusation and cheap propaganda against the opposition parties it perceives as a threat to its authority and allow the Oromo people to decide their leaders in a democratic election.
Dear honourable,
As you might have been following the Oromo people all over the world and back home are on the international streets demanding the above mentions basic rights from the Ethiopian government. About 40-45 million Oromo back home are in a peaceful demonstration against the government that never hears them. Our people are irresponsibly exposed to the danger of coronavirus as the government is putting to jail thousands and thousands of them into small rooms and confinements with no protections. These all political social and security problems are happening under the administration of the 2019th Noble Peace Award receiver Abiy Ahmed.
Therefore, we request your immediate attention and action so that the Ethiopian government may listen to you. Anything you do today will save the lives of thousands of our people and restores their peace and stability. We thank and appreciate your office for its continued work on human rights in Ethiopia especially for its recent report that exposed the hidden government’s cruelty against our people. We kindly appreciate and thank you in advance, for all your thoughts and actions that is can save the lives of many thousand Ethiopians.
Yours Sincerely,
Dublin, Ireland.
======================================================================================================================================================================
Mirga Uumamaa fi Seeraan Qubnu Dhorkamuu irraa kan kae Dhalli Oromoo Tokkoyyuu Du’uu hin Qabu!
Xayalaa Banamaa(Open Letter)
- Kabajamoo Dr Abiy Ahamad, Muummicha Ministeeraa Itoophiyaaf
- Kabajamoo Obbo Lammaa Magarsaa, Ministeera Ittisa Itoophiyaaf
- Kabajamoo Obbo Shiimallis Abdiisaa, Itti-aanaa Prezedaantii Oromiyaaf
- Kabajamoo Ambaasaddar Eshetu Dessie, Ambaasaddara Itoophiyaa biyya Ayerlaandiif
Hawaasa Oromoo Ayerlaand irraa
Waldaan Hawaasa Oromoo biyya Ayerlaand haala yeroo ammaa Oromiyaa fi walii gala biyyattii keessa jiru xiinxaluun gadi-fageennaan irratti mari’atee jira. Waldaan keenya uummatni erga sirna cunqursaa Wayyaanee ofirraa fonqolchee asi ijoollee isaa kan ta’aaniin oogganamaa gara sirna dimookraasiitti akka imalaa jiru ni amanna. Erga bulchiinsi yeroo ce’umsaa kun jalqabee asis tarkaanfii hedduu ooggantootni Oromoo kan akka Obbo Lammaa Magarsaa fi Muummichi Ministeeraa Dr. Abiy Ahamad fudhataman kan mana jaajjabeessu dha. Keessumaa hidhamtoota Wayyaaneen mana hidhaatti guurtee dararaa turte gadi-dhiisuu, dhaabota siyaasaa hundaa biyyatti deebi’anii sagantaa isaanii hamma tokko akka uummatatti dhiheeffatani godhuu, biyyoota ollaa Itoophiyaa waliin nagaa buusuun waan hunda keenya gaammachiise dha.
Haa tau malee haalli tokko tokko yeroo yerootti ka’ee kan uumata keenya nagaa dhowwu, kan miidhuu fi gara fuula duraattis kan miidhuu danda’u darbee darbee argamma jira. Harás bulchiinsa ijoollee isaa jalaatti ilmaan oromoo qeée isaanii fi bakkoota adda addaatti ajjeefamaa, hiraarfamaa fi saamamaa jiru. Oromoon harás akkuma keleessaa gandaa itti dhalatee guddate keessatti akka reée qalamaa jira, arrabsamaa jiras. Oromoon akkuma kaleessaa sirna nafxanyaa warra laalessaniin sodaa fi dhoksaa tokko malee miidiyaa adda addaa irratti ija mootumummaa ijoollee Oromoo oogganamuu jalatti salphachaa jira. Yakka Oromoo irra ga’u tokko obsaan yeroo bira dabarru kan biraa duraa duubaan utuu wali irraa hin citin itti fufee jira. Warri yakka hojjetanis yeroo isaani seeratti dhihaatanis arguu dhabuunis hedduu nama gaddisiisa, nama yaaddessas.
Waldaan Hawaasa Oromoo Ayerlaand
haala kana gadi fageenyaan erga irratti mari’ate booda
Xalaan Banamaa (Open Letter) kun Mootummaa Itoophiyaa fi Ooggantoota biyyattii ol-aanoof akka
ergamu sagalee tokkoon murteessee jira. Waldaan keenya mootumaan
Itoophiyaa fi ooggantootni xalayaan kun ergamuuf hundi qabixillee
asiin gadii kana xiyyeeffatnoo itti kennanii ilaaluun gaaffii uummata keenyaa
fi gaaffii waldaa keenyaa kan ta’an kana hojii irra akka oolchani fi deebii akka itti kennanis cimsinee gaafatna.
- Haala nageenyaa Oromiyaa keessatti uumamee tureen dhumiinsa ilmaan Oromoo qe’ee isaanii keessatti qaama nafxanyaa ofiin jedhuu fi ergamtoota isaaniitiin geggeeffame yoomiyyuu kan hin fudhatamne dha. Haal dureen jeequmsa kanaa yaalii ajjeechaa gooticha Oromoo kan tae Jawaar Mahaammad irratti yaalame haa fakkaatu malee humni Oromoo ajjeesse kun kan dursee itti qopaae akka tae hubatamaa dha. Waldaan keenya Waldaan Oromoo biyya Ayerlaand mootummaan Itoophiyaa oolee utuu hin bulin warra yakka ajjeechaa ilmaan Oromoo irratti raawwatani kana akka gara seeraatti dhiheessu gaafatna.
- Yakki ajjeechaa yakkamtootaan yaalii ajjeechaa Jawaar Mahaammad irratti yaalame akka yakka ilmaan Oromoo hunda irratti yaalameetti ilaalla. Yaaliin kun uummatni Oromoo mirga isaa akka hin gaafatne, biyyaa isaa keessaatti akka nagaan bahee hin galle tae jedhanii jeequuf kan godhame dha. Waldaan Oromoo Ayerlaand yakka akkanaa mormuu qofaa utuu hin taane yoomiyyuu irratti qabsaaá, dura dhaabbatas. Mootummaan Itoophiyaa warra yakka kana irratti hirmaatan, keessaa iyyuu namootni ragaan qabatamaan sagalee fi maqaan isaanii beekame fi yakka kana warra ajajan hundaa hatattamaan seeratti akka dhiyeessu gaafatna.
- Waldaan Oromoo Ayelaand gootota Oromoo warra ajaja seeraan alaa, ajaja yakkaa sana fudhachuu diduun fedhii uummata isaanii lubbuu fi jireenya isaanii dursuun ajaja yeroo fi seeraan alaa hin fudhanu jedhanii lubbuu obbo Jawaar Muhaammad baraaran hedduu galatoomfatna; gootumaa isaaniis ni dinqisiifatna. Goototni Oromoo kun Goobana Daancee kaasee barattee ijoolleen Oromoo harkaa fi gurra alagaa ta’uun ajajaa fi ergaa fudhatanii uummata isaanii irratti duulaa fi cunqursaa turan kan yeroo jalqabaaf diddaa lammii isaanii miidhuu danda’u diduun fedhii saba isaanii bira dhaabbachuu ijoollee Oromoo kan ifatti mulisee waan ta’eef mootummaan Naannoo Oromiyaa goototawwan kana beekamtummaa fi galata guddaa (badhaasa waliin) akka gumaachuuf kabajaan gaafatna.
- Akka irra deddeebiee dhaga’amu ooggantoota ODP fi gareen Nafxanyaa ofiin jedhu naamus-qabeessa kan tae humna Oromoo Qeerroofi maqaan kennamaa turee fi jiru qoodaa fi dursuma humni kun humna cunqursaa wayyaanee kuffisuu keessatti durummaan hojjete irraanfachuu irra darbee galata dhabeessa kan taasisu waan ta’eef gochaan akkanaa hatatamaan akka dhaabatu, warra Qeerroo humna Oromoo arrabsan(Fakkenyaaf Walaloo Masaraa Mootummaa keessatti kan dhiheessan) seeraan akka gaafataman gaafatna.
- Waldaan Hawaasa Oromoo Ayerlaand humni ‘Nuti Nafxanyaa dha’ ofiin jedhu, kan qawwee hidhatee Oromiyaa jeequmsa guddaa keessa galchaa jiru, akkasumas mana amantaa kam iyyuu kan waraa akkanaaf dahoo ta’ee meeshaa waraana kuusuu fi yakkamtoota mooraa isaanii keessa dhoksu cimsinee balaaleffatna, mootummaan Itoophiyaas warra akkana kana hordofee hatattamaan seeratti akka dhiyeessu gaafatna.
- Oromoon afaan isaatiin Waaqa isaa kadhachuu, amantii isaa geggeeffachuu fi afaan isaatiin waldaa isaa oogganachuu mirga uumaamaa fi seera mootummaa biyya sanattiin kan keennameef dha. Kanaafuu Waldaan keenya garee Waldaa Mana Amnatii Ortoodoksii Oromoo ijaaruuf socho’aa jiru ni deggera, biras ni dhaabbata. Mootummaan Itoophiyaas taé kan noonnoo Oromiyaa Oromoon mirga isaa kamuu akka argachuu qabu baree akka gargaaru ni gaaftna.
- Miidiyaaleen humnota nafxanyaa, sodaa fi jibba Oromoo qabani kan kaayyoo fi seenaa sirna Nafxanyaa faarsuudhaan, walitti-bu’iinsa sabaa fi sab-lammoota Oromoo irratti kakasaa jiran utuu jiranii ijaa fi gurra Oromoo kan ta’an kan akka OMN fi ONN mootummaa Itoophiyaa fi humnoota Oromoo diina godhataniin haraareffamuu isaaniitti hedduu gaddina. Waldaan Hawaasa Oromoo Ayerlaand Miidiyaaleen farra Oromoo ta’an hundi Oromiyaa keessa hatattamaan akka bahan gaafatna. Mootummaan Itoophiyaa midiyaalee Oromiyaa keessa taa’anii kan oduu sobaa fi kan jeequmsa kasuu warra dhiiheessan kam iyyuu akka seeratti dhiheessu gaafatna.
- Poolisiin Oromiyaa, ijoolleen Oromoo Raayyaa Ittisa Biyyattii keessa jirtani fi adda durumaan mootummaan Oromiyaa lubbuu fi mirga saba keessanii kan ilmaan Oromoo bakka jiranitti tiskuudhaan dirqama lammummaa baatani Waldaan Oromoo Ayerlaand jabeessee isini gaafata.
- Muummichi Misineeraa Dr. Abiy Ahamad qooda isaan biyyoota ollaa Itoophiyaa walitti fiduun nagaa fi araaraa buusaa turanii fi ammas godhaa jiran kan hunda keenyaa gammachiise haa tau malee har’as akkuma bara wayyaanee maqaa ol-aantummaa seeraa eegsifna jedhuun, Komaand postiitiin uummatni keenya Wallaggaa, Gujii fi Booranaa irrati labsamee jiru kan akka salphaatti nagaan xumuramuu dandau taee utuu jiruu fedhii dhabuu fi warra gara qabsoo nagaatti deebi’ani akka sirrii ta’een qabuu dhabuu irraa kan ka’e tauu isaa ni hubatna. Haa tau malee uummatni Oromoo hara’a Komaand postii jala jiran sababa tokko malee hidhamaa, ajjeefamaa fi dararamaa jiru. Waldaan Oromoo Ayerlaand mootummaan kun hatattamaan ijoollee Oromoo warra bosona jiran waliin haasa’uun araarsa buusee akka uummatni keenya gara jiruu fi jireenya isaatti nagaan deebi’u akka godhu gaafatna. Sababa komaad postiin wal-qabatee ilmaan Oromoo mana hidhaatti guuraman hatattamaan akka gadidhiifaman gaafatna.
- Walii galteenii fi wal hubatnoon dhaabota siyaasaa Oromoo hunda gidduutti ta’e waldaan keenya gammachuu guddaadhaan simata, ni deggeras. Wal hubatnoon kun kan wal morkii balleessuu, kan wal irratti dhaabbachuu balleessu, kan dhaabota Oromoo hunda garee tokko godhee ilmaan Oromoo cunqursaa jarraa tokkoo ol irra ture kan waliin tiksuu fi kan gadadoo sana deebisee Oromootti fe’uuf wal qindeessaa jiran, kan hidhataa fi dhaadachaa jiran kan waliin qolatu akka tau Waldaa Oromoo Ayerlaand cimsee gaafata, fiixaan bauu kanaatis jabeessee deggera.
- Waldaan Hawaasa Oromoo Ayerlaand sirna cunqursaa Wayyaanee irratti, akkuma ilmaam Oromoo hundaa, kan ciminaa fi gara kutatnoon waan dandaa’ame hundaan qabsaa’a kan ture dha. Erga jijjiiramni sun dhufee booddee haalaa fi akkataa mootummaan Itoophiyaa bulchaa jiru fi akkataa itti geeggeessa jiru xiyyeeffatnaa guddaa itti kennee ordofaa jirra. Abdii fi amantaan waldaa keenyaa mootuummaan kun, akkuma waadaan itti kennamee fi akkuma ofiifis himaa turetti, biyyatti gara dimookiraasiitti akka ceesisuuf uummatootiin biyyatti dhiibbaa tokko malee oogganaa bakka itti filaatuun ga’u, fi humni siyaasaa kamuu dhiibbaa tokko malee sagantaa isaa qabatee uummatatti akka dhihaatu dha. Abdin keenya kun ammas cimaa haa tau malee haalli biyyatti keessatti argamu tokko tokko keessumaa Seera Bulchiisan Mootumaa Federaalaa kan jiru kana kan shakkii keessa galchuu dandau karaa dhaabota addaa addaa fi karaa mootummaa biyya bulchaa jiruu kanaan yaadni dhihaatan tokko tokko yaaddessaa dha. Waldaan Keenya ammumaa kaasee sirna federalaa kan dhiiga kumaatamaan dhufe kana kan dhiiguu yaalu kamuu dura akka dhaabbatu fi seera bulchiinsa federaalaa jiru kan balleessuuf sochou kam iyyuu kan balaleeffatu tauu isaa dursinee hubachiisa, gartuu kana godhuu yaalan kamuu duras ni dhaabbana.
- Uummanti Oromoo gaaffii bara dheeraaf gaafatchaa ture, mirgoota kan uummatummaa isaa ta’an kana daangaa malee argachuuf ilmaan isaa hedduu itti wareegaa turuun isaa beekamaa dha. Waldaan Oromoo Ayerlaand Oromoon mirga isaa uumamaanis tae seeraan qabu argachuuf lubbuu nama tokkoollee wareeguu akka hin qabne cimsee amana. Haa tau malee gaaffiin Oromoon abbaa biyyummaa Finfinnee irratti gaafatchaa ture, gaaffiin Afaan Oromoo afaan hojii biyyattii akka tau gaaffachaa ture, gaaffiin wal-qixxummaan akka humna, baayyinaa fi qabeenya isaatti biyyaattii keessatti qabaachuu qabu hamma ar’aatti deebii hin argatne. Waldaan keenya yeroo ce’umsaati jedhee abdii fi amantaan mootummaa kana eegaa haa jiraatu malee gaaffilee kana deebisuuf carraaqiin qodhamaa jiru faalla isaa akka deemaa jiru argina. Kanaafuu mootummaan kun gaaffii Oromoon mirga isaa gaafachaa jiru kana haala akkamii irraa akka jiru uummata Oromoof hatattamaan ibsa akka kennu gaafatna. Uummatni Oromoos tae Waldaan Oromoo Ayerlaand hamma gaaffiileen uummata Oromoo kun deebii waaraa argatanitti qabsoo keenya kan addaan hin citne tauu asuun hubachiifna.
- Waldaan Hawaasa Oromo Ayerlaand dhaabotiin siyaasaa mirgi Oromoo akka bakka hin geenyee fi mirga uummatni keenya argate fuul-duubatti deebisuuf hojjetani, keessumaa warri sirna fedaraalaa hadheessanii fi sirna durii, boodatti hafaa sana deebisuuf carraaqan Naannoo Oromiyaa keessaa akka hatattamaan hariamanii baafaman, hiriira nagaas tae wal-gaii kamuu Oromiyaa keessatti akka hin ayyamaneef cimsinee gaafatna.
Waldaa Hawaasa Oromo Biyya Ayerlaand
Dabliin, Ayerlaand, 2019


text:
Saphaloo Kadiir irraa Waa malee miti, ‘waatoo jala waatu jira’ yoo jedhu oromoon koo. Eeyyee! Ilmaan saba kootii, yeroon ammaa tan if dagannuufi tan cal’ifnuu …Read More »
FINCILLI TAKKA FINIINEE LIGIDU AMNA QABSOO DHEERESSUU DARAN INJIFANNOO QANCARSA. (Kutaa 2ffaa)
FINCILLI TAKKA FINIINEE LIGIDU AMNA QABSOO DHEERESSUU DARAN INJIFANNOO QANCARSA. #OromoProtests (Kutaa 2ffaa) Barreessaan: Saphaloo Kadiir (2ffaa). Sababni qabbanaa’uu (qoorruu) fincila diddaa gabrummaa inni …Read More »
KULKULFATA – ASOOSAMA
Barreessaa:- Saphaloo Kadiir KUTAA LAMMAAFFAA(2) Mooraan koollejjichaa yeroo dheeraaf faanaa fi hafuura namaa dheebottee turte, torbaan kana namoota umrii garagaraa kan kutaa Oromiyaa keessaa walitti …Read More »


text:
Gochaaleen hammeenyaa loltoota mootummaa impaayerattiin Uummata Oromoo irratti raawwatamu daran hammaachaa bubbuluun, Roobii kaleessaa (Caamsaa 13, 2020), Konyaa Lixa Wallaggaa, Ona Ganjii keessatti, Qeerroowwan Oromoo sadii, Poolisoota Humna Addaa Oromiyaa jedhamuun, Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Xoophiyaan leenjifamanii, baatiilee muraasa dura gama Konyaalee Oromiyaa Lixaa fi Kibbaatti bobbaafamaniin ajjeefamuu.
Ajjeesanii, du'aatti roorrisuu...
Kamisa har'aas, haaluma wal-fakkaatuun, achuma Lixa Wallaggaa, Ona Gullisoo, Ganda Caancoo jedhamu keessatti Qeerroowwan Oromoo sadii, Isin deggertoota ABO'ti; WBO waliin hidhata qabdu; isintu karaa itti agarsiisa;... jedhamuun, poolisoota kanaan ajjeefamuu isaanii, odeessa jiraataa bakkasii irraa bilbilaan arganneen mirkaneeffachuun danda'amee jira.
Ajjeechaan kun kan raawwatame ganama har'aa toora sa'aa 3:00 yommuu ta'u, waardiyyootni impaayerattii dhiiga Ilmaan Oromoo lolaasuu araada godhatan garuu, reeffi dargaggoota kanaa akka lafaa hin kaafamneef jecha, guyyaa guutuu nama irraa ittisaa olanii jiru.
Daba dabaan olii, kara-deemaa mara karaa irraa humnaan maqsanii, beektaa ilaali; ilaaltu malee hin dabartu jechuun, du'aa nafa Ilmaan Oromoo daawwiif oolchaa ooluu isaanii kan RSWO'tti hime Oromtichi, dargaggoota ajjeefaman sadan keessaa kan maqaan yaadate lama – Iddoosaa fi Lijaalam – maqaa dhahuun, akka lakkoofsa yeroo biyyasiitti hanga sa'aa 12:00'ttillee reeffi Qeerroowwan sadanuu bakkuma itti bitimaman sanatti ugguramee jiraachuus dubbata.


text:
Itoophiyatti wal’aansi baqaqsanii yaaluu onnee inni jalqabaa akkamiin raawwate?
Yaaliin baqaqsanii wal’aanuu kan of eeggannoo olaanaa gaafatu yoo tahu, dhibeen dabalataa jira taanaan immoo inumaayyuu wal-xaxaa waan tahuuf ogeessota muuxannoo guddaa qabaniifi biyyoota teeknolojii gahaa qaban keessatti akka geggeefamu gorsama.
Wiixata 18/2013 ALI wal’aansi baqaqsanii yaaluu ‘’Itoophiyaa keessatti kana dura tahee hin beeku,’’ jedhame taasifameera.
Yeroo tokkotti namni ganna 55 wal’aansi baqaqsanii yaaluu gosa lama wiirtuu yaalii onnee Elooziyaar jedhamu, Finfinneetti taasifameefira.
Yaaliiwwan taasifaman lama keessaa inni tokko ujummoon dhiigaa onnee yoo cufamu, ujummoo kutaa qaamaa biraa fidanii isa cufame bakka buusuudhaan kan hojjetamedha.
Inni lammataa immoo, ulaan kutaa onnee bitaa guutummaa guutuutti cufamee dhiigni kutaa onnee mirgaa irraa gara kutaa onnee Awoortaa jedhamutti deemuuf yoo rakkatudha. Kunis wal’aansa ulaa onnee jedhama.
Hakiimota wal’aansa milkaa’aa kana geggeessan keessa tokko kan tahaniifi Wiirtii Wal’aansa Onnee Itoophiyaa keessa kan hojjetan Dr. Faqqada Agwaar BBCtti akka himanitti, ‘’namni kun yaaliiwwan lameen kunneen argateera, milkaa’ina guddaadhas. Wal’aansi kun ogeessota biyya keessaan yoo hojjetamu kun kan jalqabaati,’’ jedhan.
Wal’aansa sa’atii jaha fudhate kana kan hogganan Dr. Faqqadan al tokkotti wal’aansa lama geggeessuun yaalii idileen taasifamurraa addadha jedhan.
Adeemsa wal’aansa kanaatiin maashiniin onnee fi somba bakka bu’ee hojjetu tajaajilasaa xumuree gara adeemsa uumamaatti yoo geeddaramu akkam taha? Gaaffiin jedhu dhimma yaaddessaa yoo tahu ogeessonni yaalii kanarratti hirmaatan hundi of-eeggannoo fi hordoffii taasisanniiru jedhan.
Wal’aansi wal-xaxaa tahe kun balaa kan dhaqqabsiisu yoo tahuf, ogeessonni jijjiirama mul’atu hunda dhiyeenyatti hordofaa turan jedhan.
‘’Wallaansa baqaqsanii wallaanuu keessaa yeroo baanu gadda fuunee bahuu dandeenya ture. Onneen deebitee ka’uu dhiisuu dandeessi.
''Sa’atii 24 keessatti balaan kamiyyuu mudachuu danda’a. Kana hundaa osoo beeknuti kan hojjenne. Tahus waan yaaddofne keessaa tokkollee hin mudanne,’’ jedhu.
Yeroo jalqabu wal’aansichi gara sa’atii torbaa fudhachuu mala jechuun tilmaamanii kaanan illeen garuu sa’atii jaha keessatti xumuramuunsaa milkaa’ina jedhu. Wal’aansichi yeroo adeemsifamaa turettis rakkoon tokkollee akka isaan hin mudanne dabaluun himu oggeessi kun.
‘’Rakkoon homaatu hin uumamne, sagalee keenya ol-kaasnee yeroon itti haasofnellee hin turre. Of tasgabbeessinee muuziiqaa dhagahaati hojjenne,’’ jedhan Dr Faqqadan.
Itoophiyaatti wal’aansa baqaqsanii yaaluu onnee erga kennamuu jalqabee waggoota muraasa ta'eera. Hakiimota biyya alaatu yeroo gabaabaaf dhufee wal’aansa kana kennee deema ture.
Wal’aansa onnee waggaa afran darbaniif taasifaman keessaa kan akka isa ammaa hinjiru.
Haa tahu malee Dr Faqqadan yaaliiwwan lamaan yeroo garaagaraatti kennamuu isaanii ni yaadatu. Takkatti yaalii akkanaa lama taasisuuf muuxannoon akka hin turreefi rakkisaa waan taheef osoo hin kennamiin turuusaa himu.
Kanaaf rakkoo wal-xaxaa akkasii namoonni qaban filannoo gatii hin qabneef biyya alaa demanii yaalamu ture. Kanaanis hanga doolaara 50,000 baasuu danda’u jedhan.
Dr Faqqadan, ‘’kun milkaa’inaan waan xumurameef yaalii biraaf karaa ni bana,’’ jechuun, namoonni wal’aansa kana argachuuf gara biyya alaa deemuun irraa hin eegamu jedhan.
Hakimichi akkaataan jireenyaa geeddaramuun wal-qabatee dhukkuboota daddarboo hin taane keessaa dhukkubni onnee babal’achaa jiraachuu dubbata.
Dhukkubsataafi maatii isaanii
Dhukkubsataan yeroo yaalamuuf deeman dhibeen isaanii tokko qofa akka tahetti ture kan isaan yaadan. Haa tahu malee hakiimonni qorannoo dabalataa yoo taasisan rakkoo dabalataa akka qaban hubatan.
Haala jiru kan hubatan maatiin dhukkubsataa kanaa, ‘’dhugaa jiru fudhataniit nu amananii nutti kennan,’’ jedhu Dr Faqqadan.
Dhukkubsataan oppiraasiyoonii erga xumuranii sa’aatii afur booda dammaqan.
‘’Qaamni isaanii guutummaan guutuutti akka hojjetu erga barreen booda maashinii isaan gargaaru irraa buqqisne. Sa’atii 24 ittaanutti immoo ujummoowwan qaama isaaniitti galchine mara baasuudhaan sireerraa akka ka’an taasifame,’’ jedhan
Kanaanis maatiin isaanii gammadoo akka turan, waliinis kolfaa taphachaa akka turan himu. Wal’aansa kanarrattis walummagalatti ogeessonni fayyaa 10 tahan irratti hirmaataniiru jedhan.
Akka ogeessonni jedhanitti lapheen banamee wal’aansi baqaqsanii yaaluu erga raawwateen booda lafeen hanga wal-qabatutti torbee 12 fudhata.
Dhukkubsataan guyyaa torba keessatti hospitaalaa akka bahaniifi ji’a sadii keessatti immoo gara jiruu isaanii guyyuutti deebi’uu danda’u taha jedhan.
‘’Dhukuubsataan kun qoricha hojii onnee isaanii gargaaru isaan hin barbaachisu. Jijjiiramaafi bu’aa argameenis waan gammanneef waliin suuraa kaaneerra,‘’ jedhan Dr Faqqadan.


text:
SABABOOTAA FI FURMAATA WALIIN ODUU WARRA FOOYYA’IINSA BOODA DUUBATTI DEEBI’ANII-KUTAA-2
Kutaa darbe keessatti barbaachisummaa kitaabichaatii fi hiika intikaasaa ilaalle jirra. Intikaasa jechuun erga fooyya’anii fi Islaama qabatanii booda gara duubatti deebi’uudha. Nama Islaama qabatee fi haala gaariin fooyya’e tokko ni argina. Garuu yeroo muraasan booda namuma kana Islaama kan gadi dhiise ykn laaffisee fi haala badaatti kan deebi’u ta’ee argu dandeenya. Kuni sababa qaba. Kanaafu, erga Islaaman faayamne booda duubatti deebinee akka hin bushoofnef yoo sababoota duubattti nama deebisan beeknee irraa of qusanne maal isinitti fakkaataa?
Sababoota erga fooyya’anii booda duubatti akka deebi’an nama taasisan keessaa:
1-Du’aayiitti xiyyeefannoo kennuu dhiisu
Jireenya Musliimaa keessatti du’aayin bu’aa guddaa qaba. Meeshaa waraanaa diinni Musliima dhoowwachuu hin dandeenyedha. Yoo ulaagaalee fi naamusni guuttaman meeshaa waraanaa bu’aan isaa waadaa galameedha. Kanaafi, Umar ibn Al-Khaxxaab (radiyallahu anhu) akkana jedha: “ani du’aayin qeebalamu hin yaaddawu, garuu du’aayi gochuu yaaddawa.”
Yommuu diina ykn zaalima irraa dhimmi wayi isa muudate du’aayin ibaadaa Muslimni itti dheessudha. Yookiin dhimma amanti irratti akka isa gargaaruf ykn obboleeyyan isaatiif rahmata godhuuf ykn sadarkaa isaa akka olkaasuuf du’aayidhaan gara Rabbii dhiyaata. Waa’ee du’aayi ilaalchise hubannoo wali galaatiin kuni iddoo itti dubbatanii miti. Garuu asitti du’aayitti fayyadamuu irraa gufuwwan dhoowwan kaasu barbaanna. Gufuwwan kanniin keessaa:
i-Du’aayitti dantaa kennuu dhiisuu:
Tarii gufuun kuni gufuwwan gurguddaa keessaa tokko ta’uu danda’a. Warroonni erga fooyya’anii booda duubatti deebi’an baay’een gama kana ni dhiisan. Jireenya isaanii keessatti hin yaadatan. Nan yaadadha, abbaan kiyya-Rabbiin rahmata isaaf haa godhuuti-jecha kana baay’isaa ture:
يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ
“Yaa Kan qalbii gaggaragalchu hoo! Qalbii tiyya diinii Kee irratti gadi dhaabi.”
Namni tokko akka natti himetti, namoonni yeroo durii du’aayitti xiyyeefannoo guddaa kennu turan. kunis Rabbiif galanni haa galu wanta kufuu irraa isaan fageesse keessaa tokkoodha.
ii-Guddinnaa fi bu’aa du’aayi hubachuu dhiisu
iii-Sheyxaana mi’aa du’aayitii fi maqoo mu’minaa dhoowwatu too’achuu dadhabuu. Muslima sheyxaanaaf harka kan kennuu fi waamicha isaa “du’aayi dhiisi” jedhuuf kan awwaatu ta’ee argita.
iv-Badii fi ma’asiyaa hojjachuu
Sila dargaggeessi ma’asiyaa dhiisuu naaf wabii ni seenaa?
Nagaha bahuu isaaf qabsiisaa
Namoonni gariin Rabbiif ajajamanii ni boqatanii
Hudhaa ma’asiyaa hin dhudhaanee
Badiin qalbii irratti walitti tuulamu fi haguugun sababoota meeshaa waraanaa kana (du’aayi) akka itti hin fayyadamne nama taasisan keessaa tokkoodha.
V-Namoonni baay’een akka Islaama irratti dhaabbatan du’aayi gochuu ilaalchisee sirritti hubachuu dhiisu: Kunoo asitti nama dogongora keessatti kufe malee nama karaa qajeelaa qabateef du’aayin barbaachisaa akka hin taanetti namoota amanantu jira. Rasuulaa (SAW) fi sahaabonni isaa sadarkaa guddaa qabaachu waliin Islaama irratti Rabbiin akka gadi isaan dhaabu kadhachaa (du’aayi gochaa) turan.
Namni tokko akkana jechuu danda’a: nuti yeroo hundaa du’aayi ni goona. Garuu kanaaf bu’aa hin arginu. Kanaafu sababoonni du’aayiin akka qeebalamtu taasisan maalidhaa?” Ani nan jedha: sababoonni kanaa baay’eedha. Isaan keessaa kan nu ilaallatu haa kaasnu:
-nyaataa fi dhugaati gaarii taasisuu (halaala nyaachu fi dhuguu)
– Namoota haqa isaanii isaaniif kennu fi wanta isaan irraa fudhatame isaaniif deebisu.
-Firummaa sufuu fi haadha abbaaf tola oolu
-Waqtii du’aayiin itti qeebalamu barbaaduu kan akka halkan gara dhumaa tokko sadaffaa, guyyaa Jum’aa sa’aati dhumaa, salaata booda, sujuuda keessatti, yeroo roobni bu’uu, yeroo dhibee fi imalaa.
Dhumarratti, du’aayin meeshaa waraanaa cimaa ta’e, hayyama Rabbiitiin bu’aan isaa waadaa galameedha. Nuti du’aayi irraa hin duroomnu, inni ibaadadha:
“Gooftan keessan ni jedhe, ‘Na kadhaa isiniifan awwaadhaa. Dhugumatti, isaan Ana gabbaruu irraa boonan, salphattoota ta’anii Jahannam seenuf jiru.’” Suuratu Ghaafir 40:60


text:
Qormaannii guutuu biyyaa kan kutaa 12ffaa Fulbaana 30 bara 2015 yeroo jalqabaaf yunivarsitiwwan keessatti kan kennamuu ta’u ministeerrii barnootaa beeksisee jira.
Manneen barnootaan ala Yunivarsitii keessatti akka kennamuuf kan barbaadamees, nageenya sirna qormaataa eegsisuuf akka ta’e kan ibsamee yoo ta’u, kana gochuufis Yunivarsitiwwan baasii qarshii Biliyoona tokko akka isa dabalsisuu hubachiise.
Brana qormaata kanaaf kan ta’an barattoota kuma 900 fi kuma 76 ta’u Tigraayiin alatti tasgabii dhabiinsa biyyatti keessa jiruun barattonni kumnii 56 qormaataaf akka hin teeny ibsamuu isaa Gabra Mikaa’eel Ganra Medhiin Finfinnee irraa Gabaasee Jira.
Qormaannii Kutaa Kudha Lamaa Yunivarsitiwwan Keessatti Kennan: Ministeera Barnooraa
- VOA
Qormaannii guutuu biyyaa kan kutaa 12ffaa Fulbaana 30 bara 2015 yeroo jalqabaaf yunivarsitiwwan keessatti kan kennamuu ta’u ministeerrii barnootaa beeksisee jira.
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
25-11-2022
Hoggantoonnii Marii Araaraa Tigraay Deeman
-
-
-
-
-


text:
Abdii Boruutiin
Kutaa sadaffaa – Dhugaa ragaa qabu moo afaanfaajjessaa dha? Iccitiin jiru hoo maali?
Akkuma kanaan duraa har’as kutaa sadaffaa barruu kiyyaa kanas gaafii’umanan jalqaba. Kan gaafii kana akkan kaasu na godhe ammoo media fi intarneeta irratti waan tokko tokko dhaga’uu fi argee dubbisuu kooti.
Duraan dursee wanti tokko akka naa hubatamu kanan barbaadu, akkuman barruu kiyya kan kana duraa keessatti illee ibse, kaayyoon barruulee kiyyaa kan kanaan duraas ta’ee kan gara fuulduraa dhiyaatan walumaa galatti Oromummaan akka guddatu, tokkummaan Oromoo keessumaayuu waliigaltee fi tokkummaan qabsaa’ota Oromoo akka ijaaramuu fi cimu, humna horannee Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBO) dafee galii booddee akka ga’u akkasuma illee Afaan keenya akka qulqullaa’u, bal’atu fi guddatu, akka hin dagatamne, yaada fi dhaamsa koo Oromoo hundaafuu dabarsuu dha.
Jaarmayoota siyaasaa Oromoo kan walaba ta’anii qabsoo kana irra jiranis eega bilisummaa uummata keenyaa fi walabummaa biyya keenyaaf qabsaa’ani hunda isaanii tu ija tokkoonan ilaala. Deeggarsi kiyyas hundaafuu qixxee dha. Tokko ol qabee kan biraa gadi hin qabu; tokko deeggaree kaan hin balaaleffadhu. Yoo dogoggora ykn balleessa hojjetan jedhee itti amane hunda isaaniitu qixxuman qeeqa. Kun mirga abbaa fe’ee ti. Hawwiin kiyya garuu jaaramayoonni Oromoo kun kophaa kophaa qabsaa’uu irra waliigaltee fi tokkummaa uumanii akka waliin qabsaa’ani dha. Kuni ammoo hunda caalaa waan bu’aa guddaa uummata keenyaaf fiduufi.
Karaa biraatiin ammoo miseensummaas ilaalchisee ani miseensa jaarmayaa ogummaa (professional organisation/ professional body) malee miseensa jaarmayaa siyaasaa tokkoo illee miti. Kanaaf garee tokkotti hirkadhee isa tokko qofaa deeggaruu fi ittisuun yaadas kaayyoo kiyyas miti. Gabaabumatti ani nama Oromummaatti amanu fi kan tokkummaa ilmaan Oromoo hundaatu hawwu dha.
Waayeen uummata Oromoo fi qabsoo keenyaa waan na quuquuf, waan boqonnaa na dhoowwuuf akkan yaada fi ilaalcha kiyya barreessu na kakaase. Waanan arge fi dhaga’e, waanan hubadhe kan dhugaa irratti hundeeffame jedhe amanu irrattan yaada fi ilaalcha kiyya barreessa malee waanan hin beekne kan ragaa hin qabne fi hin amanamne qabadhee dubbistoota barruulee kiyyaa afaanfaajjesuu hin barbaadu.
Ani dhugaattan amana. Gaafii dhugaa dhiyeessee deebii dhugaa argachuun barbaada. Uummanni keenya illee dhugaa jiru akka hubatun barbaada. Dhaadannoon kiyya illee dhugaa jirutti amanaa ti wal amansiisaa, dhugaadhaan waliin haasa’aa, dhugaa dhaan waliin hojjedhaa, tokkummaa dhugaa uumaa, dhugaa jiru uummata keenya hin dhoksinaa fi kkf dha.
Egaa amma gara gaafii kutaa barruu kanaatti deebi’uu dhaan sababni gaafii kana na kaasise akkuman kanaa olitti tuqee dabre dhiyoo kana Oromo Media irratti waan tokko tokko dhaga’uu kooti. Amma qofaa otuu hin taane kanaan duras akkan dhaga’etti wanti media kana irratti dabru tokko tokko baay’ee gaddisiisaa dha. Maqaan namoota illee yaamamee ifatti kan saaxilamu asi irratti.
Kan nama dinqu fi kan namaa hin galle Qabsoo Bilisummaa Oromoo kana keessatti iccitiin qabsaa’ota jidduu jiru kan uummanni Oromoo hin beekne ykn kan uummata keenya irraa dhokatu maal inni? Kana hoo eenyu irraa dhageenya? Eenu tu dhugaa jiru nutti hima?
Amma gaaf tokko seenaa keessatti barreeffamee arginutti eeguu qabnaa?
Eenyu akka dhugaa dubbatu, eenyu akka dhugaa qabu ani ofii kiyyaa hin beeku anaafi illee hin galu. Kan naa gale yoo jiraate duulli Oromoonni wal irratti godhan amma illee akka hin dhaabbatini fi akka itti fufaa jiru dha. Yeroo ammaa yeroo gaafiin tokkummaa bakka hundatti ka’aa jirutti, yeroo waliigalteen uumamuu qabutti wal irratti duulli fi wal diiguun kun mul’achuun isaanii dhuguma gaddisiisaa dha.
Kan media kana irratti dubbatamu kun dhugaa ta’uu fi ta’uu baachuu waaqni/rabbi tokkichi haa beekun jedha. Kanan akkan jedhu ammoo mala dhabeetani. Qabsaa’onni keenya wal beeku, iccitii jirus ni beeku ta’a. Iccitii walii beeknanuu duula akkanaa wal irratti oofani miti? Uummanni Oromoos gaaf tokko dhugaa jiru kana beekuun isaa hin oolu.
Yaamichi WBOn ZK marsaalee tokko tokko irratti baase illee akka waan namoota garee tokkoo irraa ba’e godhameeti dhiyaate. Kan kana godhan jedhamani illee maqaan namoota tokko tokkoo ka’ee ture. Egaa kun ammam dhugaa dha? WBO ZK kun jira moo hin jiru? Namoonni maqaan isaanii ka’e kun dhuguma maqaa WBO tiin daldalanii? Qabsaa’ota dhugaa ti moo dhuguma akkuma jedhame warra diina tajaajiluu fe’ani dha? Waayeen kun baay’ee walxaxaa fi afaanfaajjessaa dha.
Akkuman barruulee kiyya kan kanaan dura keessatti illee mul’ise fi ammas jedhu hawwiin Oromoo hundaatu tokkummaa qabsaa’otaa keessumaayuu walitti deebi’anii tokkoomuu ABO ti jedheen amana. Lammiileen Oromoo ammoo tokkee dhaanis haa ta’u gamtaa dhaan yaamicha tokkummaa yoo godhan ykn tokkummaa dhaaf yoo iyyatan kun balleessa natti hin fakkaatu. Abbaan fe’e haa yaamu abbaan fe’e haa owwaatu yeroon yeroo tokkuummaa ti. Kuni dhugaa hundi keenya itti walii galuu qabnu dha.
Kanaaf ani illee barruu kiyya isa kutaa lammaffaa keessatti yaamichi WBO ZK dhaga’amuu qaba jedhe. Garee ykn murna tokko deeggaree otuu hin taane ofii kiyyaaf tokkummaan Oromoo, tokkummaan qabsaa’otaa fi tokkoomuun ABO hawwii guddaa kiyya waan ta’e fi QBO illee galii booddee ga’uu kan dandeessu tokkummaa qofaa dhaan akka ta’u waanan itti amanuufi.
Barruu WBO ZK ilaalchisee ani kanan jedhu (yoon akkana jedhu ammoo garee tokko deeggaruu fi ittisuu kiyyaa miti) yaamicha nagaa, araaraa fi tokkummaa dhiisiiti yaada’uma fe’ee yoo ta’e har’a abban fe’e interneeta irratti waan fe’e barreessuu (baasuu) ni danda’a. Kan isa dhoowwu hin jiru. Kan dirree lolaa jirus lolaatuma interneeta irrattis waan barbaade baasuu danda’a. Kan WBO maaliif kophaa ta’ee, akka waan godhamuu hin dandeenye ykn hin hayyamamne tokkotti ilaalama? Kuni yoo godhame ammoo kan seenaa keessatti nama gaafachiisuu miti. Kanaaf namoonni barruu WBO sana jalatti yaad (comment) ofii barreessan tokko tokko – WBOn dirree lolaa malee dirree intarneetiitti seenaa keessatti hin beekamu, raajii dha – jechuun isaanii sirrii natti hin fakkaatu. Kuni raajiis miti. Kan barruulee WBO ZK sana baasan WBO dhugaati miti kan jedhani yoo ta’e, kuni yaada isaanii ti. Ragaa qabaachuu danda’u. Kana anis hin beeku.
Yaada’uma tokkummaa tu na gammachiifnaan yaamichi kun dhaga’amuu qaba jedhe malee anis gara kiyyaan WBO dhugaa ta’u ykn ta’uu baachuu ragaa qabadhee ti miti.
Ani kanan jedhu warri dhugaas ta’e iccitii jiru beektan isa kana gadi baasaatii uummanni Oromoo akka dhaga’u godhaa. Media’uma fi intarneta irratti wali irratti duuluun, wal arrabsuun, wal abaaruun, wal salphisuun diigumsa caalaa fida malee bu’aan inni uummata keenyaaf fidu jira jedhee hin yaadu. Duula kana dhiisaati dhugaa jiru nutti himaa. Dhugaan dhokattee eessayuu ga’uu hin dandeessu. Yaaliin Oromo media irratti godhame ykn dabre kun dhuguma dhugaa fi iccitii jiru ifatti baasanii uummanni Oromoo akka beeku godhuuf yoo ta’e kana booda seenaanuu waan hin daganneef saaxiluun gaarii dha garuu ragaa qabatamaa wajjin uummata keenyatti himamuu qaba. Kuni yaada kooti.
Dhaamsa WBOn ZK kanaan dura dabarse irratti ABOn murni ykn gareen sadeenuu ibsa ofii akka baasani fi yaamicha kana illee akka deeggaran kan yaadatamuu dha. Kuni ammoo kan marsaalee (website) tokkee tokkee isaanii irratti bayee ture dha. Egaa gaafiin asitti ka’uu qabu: Akka namoonni tokko tokko jedhanitti ykn akka Oromo Media irratti dabretti yaamichi kun nama ykn gamtaa tokko irraa kan ba’e yoo ta’e; WBO dhugaa irraa yoo hin ta’in akkamitti deeggarsa kana argachuu danda’e? ABO murni sadeenuu fakkeessumaaf yaamicha ykn dhaamsa kana ni fudhanna, ni deeggarra jedhanii? Oromoo maaltu godhamaa jiraa? Iccitiin jiru ifatti ba’uu qaba. Waayeen keenya afaanfaajjessaa ta’aa jira.
Amma walitti deebinutti nagaan turaa.
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…
Sagantaan yaadannoo Artist Usmaayyoo Muussaa magaalaa Finfinnee Hoteela ILILI INTERNATIONAL tti torbaan dhufu ni qophaawa.…
Taammanaa Bitimaa irraa Jaalatamoo fi kabajamoo yaa dubbiftoota barreeffama kanaa, mee kunoo hardha irraa kaaseen:…
Dhumaatiin ummataa Oromiyaa keessatti geggeeffamaa jiru irratti maaf hin dubbanne komiin jedhu hedduutu dhufa. Gama…


text:
Tagged items
-
Osoul Global Center
Jaartii heddummeessuu moo sanyoo heddummeessuu?
Olola warren maalummaa islaamaa hin hubatin hafarsan keessaa islaamummaan dubartii xiqqeessuuf afur fuudhuu hayyame jedhan. Fiilmii kana keessa...07/02/20182419
-
GuideToIslam
Beekkomsa 10n dinqisiisaa waayee masiih Islaama ke...
Kuni beekkomsa hubannoo 10 Kan sadarkaa masiih islaama keessatti qabu ibsuudha. Nama dhugaan masiihiifii haadha isaa Maryam jaalatuuf dhiheessina. Kun...09/12/20183237
-
-
-
-
-
-
Naji Ibrahim Al-Arfaj
Ergaa tokko qofa
sagantaan kuni kitaaba namootaa karaa gabaabaan islaamummaa baranii itti seenuu fedhaniif barnoota gayaa qaba.Ragaawwan qur’aanaafii towraatiifii inji...09/12/2018507
-
Jamaal Muhammad Ahmed
barnoota salaataa
kitaabni kuni barnoota salaataa guutuu nama barsiisa.09/12/20181476
-
Abdulaziz Ibn Abdillah Ibn Baz
akkaataa salaata nabiyyii (s.a.w.)
kuni kitaaba akkataa salaata nabi muhammad (s.a.w.) jalqabarraa kaasee hanga dhumaatti ibsu. akka namni hundi isaanitti hidhatee salaatuu dandayuuf as...09/12/2018836
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Soomana ramadaanaa seera sadarkaa fii naamusa isaa
Soomana ramadaanaa seera sadarkaa fii naamusa isaa09/12/2018694
-
Jamaal Muhammad Ahmed
Towhiid & utubaalee islaamaa fi iimaanaa
Sagantaan kun wayee tokkumaa rabbiiti nama barsiisa. Ammas utubaalee islaamaa fii iimaanaa uf keessaa qaba.09/12/2018542
-
Ahmad ibn Abdul Halim ibn Taymiyyah
Aqiidaa waasixiyyaa
Barruun tun aqiidaa sirrooytu muslimtootaa (Ahlussunnati wal jamaa’ah) namaaf adeeysiti.09/12/2018700
-
Muhammad bin Jamil Zeno
Aqiidaa kee qabadhu
Barruun tun aqiidaa sirrooytu muslimtootaa (Ahlussunnati wal jamaa’ah) namaaf adeeysiti,bifa qaafi fi deebiitiin qophooyte.09/12/2018483
-
Muhammad bin Abdulwahhab
hundeelee sadeeniifii ragaa isii
kitaabni kuni kan barnoota bu’ura islaamaa nama barsiisu. waayee salaataatis uf keessaa qaba.09/12/2018517
-
author
Ergaan Nabi Muhammad
"ergaan nabi muhammad saw tan nageenyaa fi gara laafummaa tolaoolinsaa turte ammallee sanuma" Bill Piikar hayyuu kiristaanaa.11/12/2018546
-
author
Nabi Muhammad Eenyu
Ergamaan rbbii muhammad SAW cunqursaa hedduu kheeysa dabaree ture, garuu erga injifatee haaloo bahatuu dandayee booda diinota isaatiif dhiifama...11/12/2018451
-
author
Nabi Muhammad Eenyu?
Inni Ergamaan Rabbii SW daa'ima yatiima gammoojjii arabaa keessatti Rabbiin guddise caalaa anbiyootaa kan namaaf ergame Tahe.11/12/2018519
-
author
Nabi Muhammad eenyu?
Nabi muhammad meeshaa waraanaa hin qabanne cunqurafamtootarraa diina deesbisuuf malee, Nageenyaa fi wal-qixxummaa baballisuuf malee, diinota isaa wajj...11/12/2018454
-
author
Haalaa amala Nabi Muhammad
diinonni nabi muhammad jajjaboon dhumarratti amantii Islaamaa qabatanii turan, sunis sababa rahmataa fi akkaan gara laafina isaatiif haalaaf amala gaa...11/12/2018485


text:
Har’a, jaarmayaalee siyaasaa fi ka Siivilii shantamaa oliin kan waamame, hiriirri mormii guddaan – lammiwwan Itiyoophiyaatiin waajira Ministrii Dhimma-laa Yunaayitid Isteets irraa haga waajira mana-maree yokaan Koongiresii Yunaayitid Isteetsitti geggeessamee jira. Mootummaan Itiyoophiyaa -- Oromiyaa fi naannoolee biyyattii kaan keessatti miidhaa geessisaa jiru dhaabuu qaba – jechuun balaaleffatan. Hiriitota keessaa tokko akkana jechuun, waahgila keenya afaan Amaaraa Alulaa Kebbedeef ibse.
Hiriironni kun, iyyannoo isaanii waajira Ministirii Dhimma-alaatti ka galfatan yoo tahu, yeroo Alulaan as deebi’etti gara Waajira Ministirii Dhimma-alaatti qajeelaa akka turan nuuf ibsee jira.


text:
Barruu Tajaajila Wangeelaa Afaan oromoo
mullisa
wangeelaa
Fuula kanattii qorannaa Macaafa Qulqulqull, ergaa fi mullisa Wangeelaa ijoo dubbii adda addaa irratii, barrefamn argattu.
tajaajila fi geggesummaa
Barreessaa hubee tajaajilaa fi geggeesummaa, kan Kiristoosiin giddu galeessa godhate, shaakala tajaajilaan kan mirkanee'ee fuula kanatti araggatu.
jireenya maatii fi ijoolle
Duudhaa fi jireenyaa maatii kistiyaanaa, kan sgalaee Waaqayyoo irratti hundaa'ee, beektotaa fi tajaajiltoota Wangeelaan kan barrefame asitti ragatu.
dhimmaa fi jireenya hawasaa
Barreressa hubee Wangeelaa jireenyaa hawasaa kessatti qooda amanaa fi Waldaa Kiristiyaanaa , kan beektota, fi tajaajiltoota wangeelaan barrefame asitti aragtu.


text:
Godina Qellem Wallaggaa magaalaa Dambi Dolloo keessatti har’a humni raayyaa ittisa biyyaa baay’inaan magaalattii keessatti bobba’uu dhaan meeshaalee gurguddaan golee magaalattii adda addaa irra dhaabamee waan jiruuf sodaa keessa jirra jechuun jiraattonni dubbataa jiran. Meeshaa gurguddaa kan akka Martayyeesii mgaalattii keessa dhaabuu dhaan raayyaan waraana ittisa biyyaas meeshaa dhuunfaan qabatanii asiif achi sosso’uun akka waan dirree waraanaa jirruu nutti fakkeesse jechuun jiraattonni yaaddoo qaban ibsaa jiran.
Itti gaafatamaan waajjira bulchiinsa magaalattii illee isuma kana mirkaneessan. Haala magaalattii keessatti mul’ataa jiru itti aanaa itti gaafatamaan waajjira nageenyaa fi bulchiinsaa godina Qellem wallaggaa obbo Tsegaye Waaqjiraa ennaa ibsan illee poolisiin Oromiyaa nageenya naannoo keenyaa eegsisuuf ga’aa dha jedhan.
Humna raayyaa ittisa biyyaa bobbaasu haalli yaaddessaa ta’es naannoo keenyatti mul’ataa hin jiru. Federaala irraa bobba’anii dhufan waan ta’eef nuti isa kana quba hin qabnu jedhan. Waan amma mul’ataa jirus magaalattiif waan haaraa waan ta’eef uummati shororkaa’uu isaa dubbatanii, Qeerroo akkasumas jaarsoliin biyyaa uummati akka tasgabbaa’u irratti hojjechuu qabu jechuun dhaamsa daarsaniiru.


text:
Eebila 9/2014 (TOI) –Naannoon Gaambeellaa Warqee Sharafa Alaa Doolaara miiliyoona 49.87 ol argamsiisu Baankii Biyyaalessaaf erguu Ejansiin Misooma Albuudaa fi Inarjii naannichaa beeksiise.
Naannichi Warqee Kiiloo Giraama 966 Baankii Biyyaalessaaf erguu ibsameera.
Warqeen Baankii Biyyaalessaaf ergame kun Aanaalee Diimaa, Abboobboo, Gaambeellaa fi Mangeeshaarraa mala aadaan kan oomishame ta’uu Daayreektarri Olaantuun Ejansichaa Aadde Akkuuwaataa Chaam ibsaniiru.
Naannichi Warqeen baatiwwan salgan darban Baankii Biyyaalessaaf erge kan bara darbee yeroo walfakkaatuun yoo madaallame caalmaa qabaachuu Aadde Akkuuwaataan dubbataniiru.
Bara baajataa kana Warqee Kiiloo Giraama kuma 1 fi 600 Baankii Biyyaalessaaf galii gochuuf karoorfamee hojjetamaa jiraachuu kaasaniiru.