text:
Istiqaama Cimsuuf
Torbaan darbee hiika istiqaama ilaalle turre. Yaadachisaaf istiqaama jechuun karaa qajeelaa fi haqaa Islaamaa irratti gadi dhaabbachuu fi itti fufuudha.
Gufuwwan Istiqaama
Istiqaaman dhaabbannaa lama qaba. Dhaabbannaan tokkoffaan As-sadaad (karaa qajeela irratti qajeela ta’uu, gadi dhaabbachuu). Dhaabbannaan lamaffaan immoo al-muqaaraba (karaa qajeelatti dhiyaachu). Namtichi dhaabbannaa lamaan kanniin irraa gorraan ykn jallanaan, ni hoonga’a. Dhaabbanna kanniin lamaan ibsuuf fakkeenya kana fudhachuu dandeenya. Akkuma fakkii armaan olii irratti mul’atu, namni yommuu tuqaa barbaade waraanuf xiyya itti alaameefatu (darbatu) takkaa tuqaa boora barbaade san waraanu qaba (as-sadaad) takkaa immoo tuqaa sanatti dhiyaachu qaba (al-muqaaraba). Kana jechuun takkaa hojii hojjatu, dubbii dubbatu keessatti sirrii ta’uu (Tuqaa alaamaa rukutu). Takkaa immoo hojii hojjatu fi dubbii dubbatu keessatti sirrii (correct) ta’uuf tattaafachu (tuqatti dhiyaachu). Kanniin lamaan keessaa yoo baye daangaa darbee ykn kaayyoo ofitirraa gore jedhama.
Kanaafu, haqa irratti gadi dhaabbachuuf takkaa tuqaa san dhahuu (as-sadaad) ta’uu takkaa immoo tuqaa sanitti dhiyaachu qabna. Eeti, karaa haqaa irratti gadi dhaabbachuuf namni tokko takkamaan tuqaa barbaade san gahuu hin danda’u. Garuu sadarka sadarkanii fi adeemsaf carraaqqi guyya guyyaatin tuqaa san rukutu danda’a ykn itti dhiyaachu danda’a. Gufuwwan tuqaa san akka hin rukutne ykn itti hin dhiyaanne nu taasisan maal fa’aa? Muraasni isaanii:
1.Dogongora– karaa qajeelaa irratti gadi dhaabbachuuf yommuu taattafannu, tasa ni dogongora. Ergasii ijjannoo fi kaka’uumsi keenya ni laamsheya. Dhumarratti, inuma hojii san dhiisun xumurama. Akka fakkeenyatti, namni tokko salaata ni salaata. Tarii salaata kana keessatti dogongoru danda’a. Ulaagaalee fi harkaana salaataa keessa tokko dogongoraan hanqisuu danda’a. Namni tokko dhufe gorsuu dhiise isa arrabsuu danda’a. Yeroo kanatti namtichi gara salaata dhiisutti deema. Yoo akkana godhe dhaabbannaawwan lamaan istiqaamaa irraa bu’ee jechuudha.
Jireenya keenya keessatti hanga feene taqwaa fi beekumsa haa qabannu guyyaa tokko ni dogongorra. Akkuma Ergamaan Rabbii (SAW) jedhan:
كُلُّ بَنِي آدَمَ خَطَّاءٌ وَخَيْرُ الْخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ
“Ilmaan Aadam hundii dogongortoota; dogongortoota keessaa isaan gaggaariin yeroo hundaa kanneen tawbataniidha.” (Sunan ibn Maajah)
Kanaafu, jireenya keenya keessatti keessumayyuu daandii haqa irra yommuu deemnu yoo dogongorre, rifachuun duubatti deebi’u fi jallachuu osoo hin ta’in, gara Rabbii deebi’u fi araarama kadhachuun adeemsa keenya itti fufu qabna. Namoonni wanta fedhan haa jedhanii isaaniif gurra kennuun ijjannoo keenya laamshessu hin qabnu. Fakkeenyaf, salaata keessatti yoo dogongorre, namni osoo nu arrabseyyu, salaata dhiisu osoo hin ta’in, dogongora san irraa baranne salaata keenya sirnaan salaatuf itti fufuudha.
Through try and error you become perfect
Carraaqqi fi dogongora keessa nama sirrii ykn gadi dhaabbatu taata.
“Dogongorrii yommuu uumamu garmalee nama dhukkubsa. Garuu walitti kuufamni dogongoraa waggoota boodaa muxannoo jedhama. Kuni immoo milkaa’innatti kan nama geessudha.”
2.Qoosa namootaa – seenaa Nabiyyoota (nageenya isaan irratti haa jiraatu) yoo ilaalle, ummata isaanititti Ergaa Rabbii itti geessuf yommuu deeman, ummanni isaanii itti qoosu, itti baacu. Haaluma kanaan namni karaa haqaa hordofuu karaa adda addaatin qoosni,tuffii fi baacon namoota irraa isa ni dhaqqaba. Yeroo kanatti duubatti deebi’u osoo hin ta’in, seenaa Nabiyyootaa ilaalun gara funduraatti tarkaanfachu barbaachisa. Fakkeenyaf Qureeshonni Ergamaa Rabbitiin (SAW) “Raagaa, walaleessaa, maraataa fi kkf”jechaani turan. Haa ta’uu malee qoosni fi arrabni kuni hundii Ergamaa Rabbii (SAW) duubatti hin deebisne, ijjannoo isaa hin laamshessine. Hanga dhumaatti carraaqun tuqaa barbaadan rukutanii jiru. Kanaafu, namoonni yommuu nutti qoosan ykn arrabsan inuma miidhaa qaama nurraan gahan, duubatti deebi’u hin qabnu. Karaan istiqaama karaa hababoon afamee irra deeman osoo hin ta’in qoree fi gufuu baay’ee akka qabu beeku qabna. Qoree fi gufuwwan kanniin yoo darbine, Jannata waadaa nu galamte In shaa Allah arganna.
3.Oftuulu fi of-dinqisiifachuu – namni yommuu hojii gaarii tokko hojjatu of tuulu fi of dinqisiifannaan itti dhagahamu danda’a. Kuni immoo istiqaama faallessa. Osoo hin beekin mucucaate kufa. Ergamaan Rabbii (SAW) ni jedhan:
“ أَنَّ رَجُلاً قَالَ وَاللَّهِ لاَ يَغْفِرُ اللَّهُ لِفُلاَنٍ وَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ مَنْ ذَا الَّذِي يَتَأَلَّى عَلَىَّ أَنْ لاَ أَغْفِرَ لِفُلاَنٍ فَإِنِّي قَدْ غَفَرْتُ لِفُلاَنٍ وَأَحْبَطْتُ عَمَلَكَ ”
Namtichi tokko nama [lubbuu ofii irratti daangaa darbee] tokkoon akkana jedhe,”Rabbiin kakadhe, ebaluuf Rabbiin hin araaramu.” Ergasii Rabbiin akkana jedhen: “Eebaluuf akka hin araaramne eenyutu Naan kakataa? Dhugumatti eebaluuf araarame, hojii kee immoo balleesse.” (Sahih Muslim )
Kanaafu, hojii ofitiin of dinqisiifachuu fi namoota tuffachuun istiqaamaa irraa akka mucucaatan nama taasisa. Hojii gaarii nama jalaa balleessa. Yeroo hundaa hojiin keenya xiqqaa akka ta’ee fi ibidda irraa akka nu hin baraarre yaadun, rahmata Rabbii kajeelu qabna, ofi gadi qabuu qabna. Sababa of-tuuluu fi of dinqisiifachuutin hojii keenya akka nu jalaa hin banne sodaachun of gadi qabuuf tattaafachu qabna. Hojii gaariin of dhaadachuu hin qabnu.
4.Dhiibbaa maatii, hiriyyoota, midiyaa fi naannoo – daandii istiqaama irra deemuf yommuu tattaafannu, maatiin, hiriyyoonni, midiyaa, naannoo fi kkf dhiibbaa guddaa nutti fidu. Dhiibban isaanii kuni negaativii (miidhaa kan qabu) ykn posootivi (bu’a-qabeessa) ta’uu danda’a. Maatiin keenya amantii kan hin jabeessinee fi daandii irra kan jallatan yoo ta’an, nutis akka isaanii ta’uun of balleessu hin qabnu.
Akkasuma hiriyyaan jaalalle godhanne daandii istiqaama irraa nu jallisuu danda’a. Namni sababa hiriyyaatin jallate Guyyaa Qiyaamaa akkana jedha:
“Yaa badii kiyya! odoo ebaluun jaalalle onnee taasifachuu baadhee maal qabaa! Dhugumatti Gorsi (Qur’aanni) erga natti dhufee booda irraa na jallisee jira; sheyxaannis namaaf salphisaa ta’eera.” Suuratul Furqaan(25):28-29
Lubbuu teenya fi maatii keenya ibidda irraa akka tiiksun, Rabbiin itti ajaja:
“Yaa warra amantan! Lubbuu keessanii fi maatiiwwan keessan ibidda qoraan ishii namootaa fi dhagaa heddu ta’e irraa eegaa. Ishee irra malaaykota gara jabeeyyi, ciccimoo ta’antu jiru. Waan Rabbiin isaan ajaje hin faallessan; waan ajajamaniis ni hojjatu.” Suuratu At-Tahriim 66:6
Wanta itti ajajamne hojjachuu fi wanta irraa dhowwamne dhiisun mataa keenya ibidda irraa fageessu dandeenya. Akkasumas, maatii keenya wanta Rabbiin itti ajaje akka hojjatan itti ajajuu fi wanta Rabbiin (Subhaanahu wa ta’aala) irraa dhowwee akka dhiisan gorsuun isaan ibidda irraa rahmata Rabbiitin eegu dandeenya.
Karaa Istiqaama itti jabeessan
1.Qur’aana barachuu, qo’achuu fi hojii irra oolchu– Qur’aana barachuun, qo’achuu fi hojii irra oolchuf tattaafachuun utubaa istiqaamaa (gadi dhaabbannaa) cimsa. Namni akkuma Qur’aanatti dhiyaatun istiqaama isaa jabaataa adeema. Afaan Oromootin hiikni Qur’aana hojjatame xiqqaa haa ta’uu malee, hanga danda’ameen hayyoonni hojjataa jiru. Akka fakkeenyatti Dr.Muhammad Rashaad Abdullee (Rabbiin rahmata isaaf haa godhu) tafsiira Qur’aana afaan Oromootin qopheessun ummataaf dhiyeesse jira. namni kana dubbisuun itti fayyadamu danda’a. Takkaa online nuuralhudaa.com/tafsiir dubbisuu danda’a takkaa immoo kitaabicha bituu danda’a. Guyyaa guyyaan sa’aati tokko yoo murteessineef jireenya keenya jijjiramuu akka danda’u hin shakkinaa. Atummaan guyyaa guyyaan sa’aati tokko murteessun dubbisi.
2.Gabaabbinna jireenya tanaati fi haala jireenya Aakhiraa yaadachu– Gabaabbinna jireenya tanaati fi haala jireenya Aakhiraa kan beeknu Qur’aana yoo qo’annedha. Yommuu hadhaan sabrii daandii haqaa hordofuu sitti dhagahamu, du’a yaadadhu. Jireenyi tee baay’ee xiqqoo fi gabaabdu akka taate beeki. Yoo istiqaama irratti duute, jireenyi Aakhiraa jireenya qananii fi zalaalamii akka taate yaadadhu.
Yeroo hundaa kaatimaa keetif sodaachun of sakkata’i. Akkuma Umar ibn al-Khaxxaab (RA) jedhe: Herreegamuun duratti of herreegaa; madaallamuun duratti of madaalaa.” Baditti yoo dabarte dafii gara tawbaa fi araarama Rabbii fiigi. Hojii dirqama kan akka salaata yoo dhiiste dafii jalqabi, duuti yoom akka sitti dhuftu waan hin beeknef.
3.Hidda onnee jalaa Rabbitti warwachuu – yeroo hundaa Rabbiin irraa araaramaa fi qajeelinna hidda onnee jalaa itti warwaachun istiqaamaa irratti akka cimaniif nama gargaara. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) ni jedha:
“Gara araarama Gooftaa keessan irraa ta’ee fi gara Jannata warra Rabbiin sodaataniif qophoofte kan bal’inni ishee akka samii fi dachii taatetti ariifadhaa.” Suura Ali-Imraan(3):133
Namni tokko gara araarama Rabbitti kan fiigu, gara Isaatti deebi’uu fi araarama Isa kadhachuuni. Akkasumas gara Jannataa kan fiigu hojii gaggaarii hojjachuu fi hojii badaa irraa dheessuni. Kuni hundi istiqaama irratti isa jabeessa.
4.obsa qabaachu– hadhaa obsaa yoo liqimsan mi’atti jijjirama. Namni obsaan daandii istiqaama irra yoo deeme jireenya tanatti tasgabbii fi haala gaariin jiraata. Jireenya dhuftutti immoo qubannaan isaa jannata. Hiika Qur’aana kana keessatti Rabbiin (Azza wa jalla) akkana jedha:
“Ammas isaan fuula Gooftaa isaanii barbaacha obsan, kan salaatas dhaabanii, waan Nuti isaaniif kennine irraa dhoksanii fi mul’isanii arjooman, kan waan gadhee waan gaariin deebisanii dha. Warri suni gandi boodaa isaaniif ta’aa dha. Isheen Jannata qubsumaa kan isaan seenaniidha; Abbootii isaanii, niitiwwan isaanii, ilmaan isaanii irraas namni gaarii hojjate (ishee ni seena). Malaaykonnis balbala hundaan isaanitti seenu. “Waan obsitaniif nageenyi isin irratti haa jiraatu; gandi boodaa waa tole!” (jedhu)” Suuratu Ar-Ra’ad 13:22-24
Kunoo bu’aan obsaa akkana! Hadhaan obsaa mi’aa addaan hin cinnetti nama geessa. Rabbiin Istiqaamaa nuuf haa kennu.
Kitaaba wabii
Commentary on the Forty Hadith of An-Nawawi jildii 2 fuula 690-694


c: text/html

text:
Mari Holzer desk, 2018-05-26 20:21:21. Some massage tables are made especially for you to rest your head in such a way that it relieves the pressure on your neck. You can lie on your stomach and still get your head comfortable. A massage will not work to relax you unless you can get comfortable on the massage table in the first place.
Ivona Gita desk, 2018-05-26 16:50:50. Knowing a little bit about length conversion can make you more comfortable when you are out shopping, taking measurements, walking between or calculating map distances, or driving a car on your trip abroad. When you know that the metric system is based on the number ten, the math conversions become fairly easy, but when they are not, you can use a conversion table or calculator instead.Whith all the new technology that is being developed on a daily basis it is sometime hard to keep up with all the terms and names. This article is to explain to you the major differences between these.
Rashmi Jameela desk, 2018-05-26 19:51:31. Work-related disorders occur in all types of work environments where poor posture, staying in the same position and repetitive motion can actually result in musculoskeletal disorders. Well over 80% of U.S. workers do mostly seated work. Sitting at a desk hour after hour can contribute to pain, discomfort and other health issues such as lower back pain, obesity, neck and shoulder pain, carpal tunnel and stress.
Lehua Kyllikki desk, 2018-05-26 18:25:30. Unfortunately no study has evaluated what type of low back condition is best helped by this form of therapy. And because symptoms associated with a herniated disc are very different than spinal stenosis symptoms, caution must be used in utilizing inversion traction for all types of low back or sciatica symptoms.
Doubravka Tamara desk, 2018-05-26 17:40:18. You are free to publish this article without any change in the content electronically, in print, in your e-book, or on your web site, free of charge, as long as the author resource details are included.If you have children, you already know that thereturn to schoolis imminent.That's why you are sure that you have to prepare every necessary thing for them such as school supplies or uniforms.However, it is important that you also have to take the necessary measures to ensure that your children's rooms are prepared so they can find the perfect space when doing their homework or study.
Mireille Felicia desk, 2018-05-26 16:51:46. Avi Reisman works on the design team at Metal Design Furniture Ltd. Avi's articles on interior design, landscaping, garden furniture, metal furniture and wrought iron are a must read for anyone considering investing in a new wrought iron table for their home.
Sela Anamarija desk, 2018-05-26 20:41:13. Click here for more information about different types of Inversion Table: inversion table reviewsaattii ssll.. .aattii ssll.. .e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..Victoria Beckham, also known as Posh Spice, has made the news several times this year. Not because of her husband's amazing talents or her singing career, but rather because of her feet. This Spice Girl has a very serious dilemma. Should she correct her bunions or should she continue to wear sexy shoes and deal with the pain?
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s.In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kennaan hafaan haaraatiin dubbachuu maal?
Gaaffii: Kennaan hafaan haaraatiin dubbachuu maal?
Deebii: Ta'umsi jalqabaa afaan haaraatiin dubbachuun kan ta'e gaafa guyyaa ayyaana shantamaffaa Hojii Ergamootaa 2:1-4 keessatti. Ergamoonni namoota walitti qabamaniif wangeela lallabudhaaf gad ba'an, afaan jarraatiin isaanitti dubbachaa: 'isaan kun hojii Waaqayyoo isa dinqisiisaa afaan ofii keenyaan utuu jajanii ni dhageenya!' (Hojii Ergamootaa 2:11). Echi Griikii afaan haaraatti hiikame jachaa jechatti 'afaan' jechuudha. Sababa kanaatiif, kennaan afaan haaraatiin dubbachuu jechuun namni sun nama kan biraa tajaajiluudhaaf jecha afaan hin beekneen dubbachuu dha. 1 Qorontoos boqonnaa 12-14 keessatti, Phaawloos kennaa dinqii hojjechuu akkas jechuun dubbata, 'Yaa obbooloota ko, ani mul'ata tokko yookiis beekumsa yookiis barsiisa tokko utuun hin dubbatin, afaan hin beekamneen duwwaadhaan dubbachaa gara keessan yoon dhufe attamittan isiniif waa'ee baasa ree?' (1 Qorontoos 14:6). Akka Ergamaan Phaawloos jedhutti, fi akkaataa Hojiin Ergamootaa agarsiisutti, afaan haaraadhaan dubbachuu nama ergaa Waaqayyoo afaan ofii isaatiin dhaga'uudhaaf, garuu yoo hiikame/jijjiiramettii kan hafe nama kamiifuu kan bu'aa qabu miti.
Namni kennaa hafaan haaraa hiikuu qabu (1 Qorontoos 12:30) kan namni afaan haaraadhaan dubbatu dubbate ture yoo afaanicha isa ittiin dubbatame sana beekuu dhaabatee iyyuu hubachuu danda'a. Afaanicha haaraa kan hiiku ergaa afaan haaraan dubbatame sana nama hundumaafuu hiikuudhaan, kanaaf hundumtu hubachuu danda'u. 'Kanaaf namni afaan hin beekamneen dubbatu, isa dubbate sana hiikuu akka danda'uudhaaf kadhachuutu isa irra jira' (1 Qorontoos 14:13). Afaan haaraa hin hiikamne ilaalchisee goollabbiin Phaawloos jabaa ture: 'Haa ta'u iyyuu malee waldaa kiristaanaa keessatti afaan hin beekmaneen sagalee kuma kudhan dubbachuu irra warra kaan barsiisuudhaaf qalbii kootiin sagalee hiika qabu shan duwwaa dubbachuu nan jaalladha.' (1 Qorontoos 14:19).
Kennaan afaan haaraatiin dubbachuu har'aafii? 1Qorontoos 13:8 kennaan afaan haaraaatiin dubbachuu dhaabbachuuf akka jiru eera, ta'us dhaabbachuu isaa raawwatamuun dhufuu wajjin walitti qabsiisa 1 Qorontoos 13:10 keessatti. Goochima kan Giriikii raajii fi beekumsa'dhaabbachuuf jiru' agarsiisuu fi afaan haaraatiin dubbachuu 'dhaabbachuuf jiruu' raawwatamuun utuu hin ga'ain dura akka afaan haaraan dubbachuun dhaabbachuuf jiru qabxii ta'een garaa garummaan ni jira.Ta'us kun barreeffama kana keessa karaa ifa ta'een qulqulluu miti. Kaanis keeyyata kan akka Isaayaas 28:11 fi Iyoo'eel 2:28-29 afaan haaraan dubbachuu akka mal'attoo dheekkamsa Waaqayyoo isa dhufaa jiruu akka ta'e kaasu. 1 Qorontoos 14:22 afaan haaraan dubbachuu 'warra hin amanneef akka mal'attootti' kaa'a. Akkaataa falmii kanaatti, afaan haaraatiin dubbachuun warra Yihuudotaatiif akka akeekkachiisaati Yesus Kiristoosiin akka Masihiitti fudhachuu waan didaniidhaaf Waaqayyo Israa'eeliitti faraduuf akka jiru agarsiisa. Sababa kanaaf, yeroo Waaqayyo Israa'eeliin irratti farade (bara 70tti warra Roomaatiin Yeruusaalemiin diiguudhaan), kennaan afaan haaraatiin dubbachuun kana booddee kaayyoo itti barbaadame sanaaf hin hoaajjetu. Ta'us ilaalchi kun ni danda'ama, barbaachisummaan afaan haaraatiin dubbachuu inni jalqabaa raawwatame jechuun ni dhaabbate jechuu hin ta'u. kennaan afaan haaraatiin dubbachuu akka dhaabbate caaffatni qulqullaa'oon ifa taasisee hin mirkaneessu.
Yeroodhuma walfakkaataadhaan, kennaan afaan haaraatiin dubbachuu har'a hojjetaa jiru, caaffata qulqul'aaoodhaa wajjin karaa waliin deemuun hojii irra oolaa jiru. Afaan qabatamaa fi dhugaa ta'uu danda'a (1 Qorontoos 14:10). Kaayyoon isaa nama afaan kan biraa dubbatuuf ergaa Waaqayyoo isaan ga'uudhaaf ta'uu qaba (Hojii Ergamootaa 2:6-12). Abboommii Waaqayyo kara ergamaa Phaawloos kennee wajjin karaa walii galuun ta'uu qaba, 'Namni afaan hin beekamneen dubbatu yoo jiraate, lama yoo baay'ate sadii duwwaan tarreedhaan haa dubbatan; namni tokko immoo isa dubbatame hiikuutu irra jira. Namni hiikuu yoo jiraachuu dhabaate garuu inni afaan hin beekamneen dubbatu sun, ofitti Waaqayyoottis haa dubbatu, malee waldaa keessatti hin dubbatin' (1 Qorontoos 14:27-28). 1 Qorontoos 14:33, wajjiniinis karaa waliin deemuun ta'uu qaba, 'Waaqayyo ofii isaatii Waaqayyo nagaati malee, Waaqayyo sabirii hin qabnee miti'
Nama afaan kan biraa dubbatu walii galuu akka danda'u yookiin dandeessuudhaaf Waaqayyo siriitti kennaa afaan haaraa dubbachuu kennuu danda'a. Hafuurri Qulqulluun kennaa hafuuraa hiruudhaan hunda gararraadha (1 Qorontoos 12:11). Mee yaadi ammam mishineroota bu'a qabeessa ta'an akka ta'uu danda'amu utuu gara mana barumsaa afaanii dhaquudhabaatanii namootatti afaanuma isaaniitiin isaanitti dubbachuu utuu danda'ani. Haa ta'u malee, Waaqayyo waan kana hojjechaa jiru hin fakkaatu. Afaanotini haaraan akkaataa Kakuu Haaraa keessatti mul'ataniin har'a waan mul'achaa jiran hin fakkaatan akka sana ta'ullee hari'a guddaa barbaachisaadha. Amantoonni lakkoofsa heedduu qaban kennaa afaan haaraatiin dubbachuu akka shaakalan kan dubbatan akkaataa caaffata qulqul'aaoo kanaan olitti caqasamiin karaa walii galuun hin taasisan. Dhugaan kun gara goollabbii kennaan afaan haaraatiin dubbachuu akka dhaabbate yookiin karoora Waaqayyo waldaadhaaf qabu keessatti baay'ee mul'ataa hin jiru kan jedhutti nama geessa.
English
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi'aa
Kennaan hafaan haaraatiin dubbachuu maal?


text:
Guyyaa Walabummaa Preesii har’a guutummaa addunyaatti ayyaaneffamee oole ilaalchisuuun, Raadiyoo Sagalee Ameerikaa dabalee kanneen galii dilaalaa uummata Ameerikaatiin socho’an – maddeen oduu biyyattii har’a Joorj Waashington Yunivarsitii wajjiin walgargaaruun marii tokko qopheessanii jiran. Marii kana irratti hayyoonni dubbatan, odeeffannoo dhugaa argachuuf dheebuu uummatni qabuu fi uummata sana irraa daangessuuf carraaqqii mootummoonni godhan ibsan. Madda oduu NPR jedhamuuf itti-aanaa prezidaantii tamsaasa oduu fi ibsa gulaalaa ka ta’an – Maayikil Oreskes, waa’ee kanaa ennaa dubbatan, “ kun mootummaata irreen-bultoota irraa ka’ee haga bakkawwan nuti dimookiraasiin jira jennuu, bakkawwan deemsa odeeffannoo ugguruun hojii mootummootaa ta’eetti deema.
Kun immoo, hojii oduu funaannachuu baay’ee ulfaataa fi yeroo tokko tokko immoo baay’ee bala’amaa taasisee jira” jedhan. Kan Raadiyyoon Sagalee Ameerikaa jalatti bulu – Boordii Bulchitootaa Tamsaasaa, ka Broadcasting Board of Govedrners yokaan BBG jedhamuuf hoogganaa ka ta’an – Joon Laansiing immoo, odeeffannoon akka meeshaa waraanaa ta’ee dhufuu hubachiisan.
Prezidaantiin Yunaayitd Isteets – Doonaald Traamp, maddeen oduu Yunaayitid Isteets tokko tokko oduu dharaa tamsaasu – jechuun balaaleffatan. Miidiyaan diina uummataa akka tahetti illee dubbatan. Gareen mirga gaazzexeessotaaf falmu – Reporters Without Boarders, “Traamp maddeen oduu biyya isaanii keessaa balaaleffachuun, akka hoogganoonni biyyoota Addunyaa irraa maddeen oduu biyyoota ofii keessaa ukkaamsuu itti fufan hamilee kenneef” jechuun qeeqa.
Raadiyoon Sagalee Ameerikaa, akkuma duraan turetti madda-oduu walaba ta’ee itti fufa moo afaan Mootummaa Prezidaant Traamp ta’a gaaffii jedhuuf – hoogganaan BBG – Joon Laansiing ennaa deebisan, “VOAn Afaan mootummaa ta’uudhaaf chaarterri isaa akka isa dhorku uummatni hubachuu qaba” jedhan.
Kana cuqaasuun qophii guutuu dhaggeeffadhaaa


text:
Barnoota afaanii keessatti hirmaata haasawaa gara saddeetitti hirama. Isaaniis akka
kanaa gadii ti:
Fkf. Caalan Caaltu wajjin jira.
Inni ishee wajjin jira.
Fakkeenya kana keessatti Caala fi Caaltuun maqaa dha. Inni fi isheen bakkee jara kanaa
wanna dhaabbataniif isaan immoo bakkamaqootadha.
Maqaa
3.1.1. Maqaa Garagaraa
Maqaa jechuun waan namni ittiin waamamu, jedhamu yookaan wanna nuy namaaf, bakkeef,
yaadaaf, gochaaaf fi kan kana fakkaatuuf kenninu dha.
Maqa akka hiikasaatitti bakkee shanitti hiruu nidandeenya
1. Maqaa waamsaa
2. Maqaa hundagayii
3. Maqaa walittiqabamaa
4. Maqaa mi'aa
5. Maqaa kan warra hin qabamnee
Maqaa waamsaa kan jennu maqaa namaa yookaan maqaa waan beekkamaa tokkoo kan akka biyya,
gaaraa, lagaa fi kan kana fakkaatan dha.
Fakk. Jimmaan magaala bareedu dha.
Gibeen laga guddaa dha.
Badhaasaan barataa dha.
Cilaaloon gaara guddaa dha.
Maqaa hundagayiin maqaa nuy namoota sanyiin isaanii tokko ta'e yookaan kan firooma
waliraa qaban akkasumas wanna gara biraa bifaa fi jireenyaan kan walfakkaatan hundaaf kan
kenninu dha.
Fakk. Faranjii, Oromoo, Guraagee, Loon, Habaaboo, Mana fi k.k.f.
Maqaa walittiqabamaa kan jedhamu maqaa walgayii namaa fi walgayii waan biraa bakke
tokkotti laalamuu dha. Asirratti walgayii yoo jennu yeroo tokko keessa kophaa walitti
dhufamee kan bakke tokko taa'u otuu hin ta'in, jireenyumti isaatuu walgayii kan ta'e
jechaa dha.
Fakk. Horii, Saba, Polisii fi k.k.f.
3.1.1.4. Maqaa Mi'aa
Maqaa mi'aa kan jennu maqaa mi'a garagaraa ti. Miini kan namni waan tokko
ittin hojjetu yookaan waan biraa irraa hojechuu kan danda'u dha.
Fakk. Bishaan
Aannan
Foon
Kafana fi k.k.f.
3.1.1.5. Maqaa Warra hin Qabamnee
Warrii hin qabamne kan jennu warra ta'asaanii yookaan gochaa- fi
godhamasaanii kan arguu dandeenyu, garuu isaan harka keenyaan qabu kan hin
dandeenye dha. Maqaa isaanii kennamuun maqaa warra hin qabamnee jenaan.
Maqoonni akkanaa kun hirmaata dubbii keessatti bakkee guddaa qabu. Maqoota
kana sagaloota biraarraayis uumuu nidandeenya.
Fakk. adii addeenya
hamaa hameenya
jabaa jabeenya
fago fageenya
dheeraa dheerina fi k.k.f
3.1.2. Uumama Maqaa
3.1.2.1. Waayee dhalchaa fi dhaltuu (saalaa)
Maqaan akkatti uumamu otuu hin ibsin, duraan dursinee wanna tokko hubachuun,
barnoota kanaaf baayee nugargaara. Ilmaan namota yookaan wanni biraa kan
lubbu qabaatanii jiraatan akka lamatti jiraachuu danda'an. Kuniis akka
dhalchaa yookaan akka dhaltuu ti. Ilmaan namootaatiin garuu "dhiiraa" fi
"dubartii" yoo jennu warra kaaniin kormaa fi dhaltuu jechuus nidandeenya.
Warra kanaraa hafan afaan Oromoo keessatti akka dhalchaa yookaan akka dhaltuu
goonee dubbachuu nidandeenya.
Fakk. Badhaasaan dhufe. (dhiira)
Caaltuun mana jirtti. (dubartii)
Leencii nibookkisa (dhalchaa)
Aduun ba'e. (akka dhalchaa)
Aduun baate. (akka dhaltuu)
Fakkeenya kana keessa dubbii lamaan gara dhumarraa kana yoo laale, akkuma
kanaa olitti ibssametti "aduu" akka lachittuu laaluu akka dandeenyu dha.
3.1.2.2. Uumama Maqaa Maqamul'iftuu
Maqaa warra hin qabamnee maqamul'iftu irratti "-eenya", "-ina",
"-ummaa",
"-uma" yookaan "-ooma" dabalee uumuu nidandeenya.
Fakk. maqamul'iftuu maqaa warra hin qabamnee
adii addeenya
fago fageenya
hamaa hammeenya
dheeraa dheerina
bayeessa bayeesummaa
walaala walaaluma
gamna gamnuma fi k.k.f.
3.1.2.3. Uumama Maqaa Goosii fi Maqaarraa
Maqaan warra hin qabamnee goosi irraa akkaataa garagaraatitti
uumamuu nidanda'a. Akkaataa garagaraa kana keessaa akkaataa beekkamaan uumama
dhalchaa fi dhaltuu ti.
Fakk. 1. akkaataa uumama dhalchaa fi dhaltuu
goosii dhalchaa dhaltuu
arg- agarsiisaa agarsiiftuu
ibs- ibsaa ibsituu
mul'is- mul'isaa mul'iftuu fi k.k.f.
As irratti wanni qalbeefachuu nubarbaachisu maqoonni asitti kennaman kun akka
hojjaa isaan agarsiisanitti namaafiis dhaabbachuu yoo danda'anis akka maqaa
warra hin qabamnee ti.
2. akkaataa biraa
goosii maqaa kan warra hinqabamnee
deem- deemsa
abaar- abaarsa
ijaar- ijaarsa fi k.k.f.
3. uumama maqaa warra hin qabamnee maqaa hundagayii irraa
maqaa hundagayii maqaa warra hin qabamnee
Oromoo Oromummaa
Ijoolee Ijoolummaa fi k.k.f
3.1.3. Lakkoofsa Maqaa
Maqaa lakkaawamu kan jennu maqaa waan tokkoo kan tokko, lama, yookaan baayee
dha jennee meeqa akka ta'e agarsiisuudhaaf kan dubbanu jechaa dha. Haata'u
malee maqaa lakkaawamu tokko, lama, kudhan jenne yeroo hundaa akka baayina
isaatitti otuu hin ta'in barnoota afaanii keessatti gara gurguddaa lamatti
hirra. Isaan lamaan kun - tokkee fi
- baayee dha.
Afaan Oromoo keessatti maqaa baayee lakkaawamaan maqaa tokkeerraa akka kanaa
gadiititti uumama.
1. dhuma maqaa tokkeerra dubbachiiftuu gatanii bakkee kanatt "-ota" yookaan
"-oota" daabalanii kan uumaman
Fakk. tokkee baayee
hoolaa hoolota
harree haroota
nama namoota
saree saroota fi k.k.f.
Haata'u malee seerii kun yeroo hundaa maqaa hundumaafuu hin hojjeta jechuu
hin dandeenyu.
Fakk. obboleessa obbolaa (obboloota)
dargaggeessa dargaggoota (dargaggoo)
2. akkasumas "-olii" yookaan "-olee" tokkeetti dabalanii kan
uumamanis jiru
Fakk. ilmoo ilmoolee
gooftaa gooftolee (gooftolii)
Afaan Oromoo keessatti seerii uumama maqaa baayee seera kana lamaan kophaa
miti. Akaataan biraatiis jiraachuu hin danda'a.
Fakk. korma korommii
sa'a saawaa fi k.k.f.
Maqaa hin lakkaawamne kan jennu moo maqoota baayina isaanii ammam amma ta'an
lakkoofsaan tokko, lama, yookaan dhibba jenne agarsiisu kan hin dandeenye
dha.
Fakk. Bishaan
Aannan
Okaa
maqaa warra hin qabamnee fi k.k.f
3.1.4. Hojjaa Maqaa
Maqaan dhaabii dubbii keessatti bakkee garagaraa qabaachuu yookaan hojjaa
garagaraa agarsiisu nidanda'a.
1. Maqaa akka gootuutitti (sabjektti)
Fakk. Badhaasaan gara Finfinee deeme.
Cilaaloon gaara guddaa dha.
Manni isaani bareedaa dha.
Horrin bobba'ani jiru.
Bishaan malee namni hin jiraatu.
Hammeenyi gaarii miti.
Fakkeenya kana keessatti maqoonni kun gochaa yookaan ta'umsa waan tokkoo
agarsiisun. Isaan sabjekti dhaabii dubbii ti jechaa dha.
2. Maqaa akka godhamtuutitti
Fakk. Ani Badhaasaa wajjinan ture.
Inni gaara Cilaaloo arguu barbaada.
Ishiin mana gaarii qabdi.
Gurbaan horii bobaase.
Gaali bishaan baayee dhuga.
Nuy hammeenya hin jaalannu.
3. Maqaa akka maqamul'iftuutitti galee qabeenya kan agarsiisu
Fakk. mana - nama mana namaa
qaawwa - balbala qaawwa balbalaa
ilma - nama ilma namaa
kottee - bineensa kottee bineensaa fi k.k.f.
Qabeenya jechuun fakkeenyaaf mana namaa, qaawwa balbalaa yookaan kottee
bineensaa yoo jennu manni kan namaa, qaawwi kan balbalaa fi kotteen kan
bineensaa ta'uun isaanii waan beekkamuuf jechaa dha.
Gaafii eenyu tu kan eenyu ti? maal tu kan maalii ti? yookaanis maal tu kan
eenyu ti? kan jedhuuf deebisa kenna.
Fakk. 1) Inni mana namaa baleese.
2) Mana namaa guddaarra kan ofii xiqaa wayya
Dubbii kana laman yoo laale "mana namaa" dhaabii dubbii duraa keessatti akka
godhamtuu kan lammata keessatti akka gootuu (sabjektti) ta'u isaa nihubanna.
Hiikasaa qajeelootti ibsuudhaaf, dubbii lammaffaa akkaataa biraatiinis
bareesuu nidandeenya.
Fakk. 3) Mana namaa guddaa irra kan ofii xiqaa tu gaarii dha.
Asirratti "mana namaa" yoo jennu namni qabaa yookaan abboomaa, manni moo
qabamaa ta'u isaanii hubbachuu nidandeenya. Afaan Oromoo keessatti maqaa
qabaan isa qabamaa booda dhufa.
mana namaa
(qabamaa) (qabaa, abboomaa)
Akka kanaa olitti laalametti "mana namaa" dhaabii dubbii sadeen keessatti
otuu of hin jijjirin gale. Gootuu yookaan godhamtuu ta'usaa beekuu kan
dandeenyu hiika dubbii kana irraa dha. Haata'u malee maqoonni akka gootuu
yookaan godhamtuu ta'anii dhaabii dubbii keessatti galan, maal akka ta'an
beekuu kan dandeenyu jijjirama yookaan uumama isaani irra dha. Seera
jijjirama yookaan uumama akkanaa kanaa armaan gaditti laala.
3.1.4.1. Maqaa akka Gootuu
Gootuun dhaabii dubbii keessatti eenyu yookaan maaltu maal akka godhu fi akka
ta'u nutti hima. Kanaaf maqoonni akka gootuu ta'ani yoo galan akka seera
kanaa gadiititti jijjiramu.
1. maqoota kan dhuma isaanititti "-n" dabalanii jijjiraman
Fakk. saree sareen
bultii bultiin
garbuu garbuun
Finfinee Finfineen
ijoolee ijooleen
Badhaasaa Badhaasaan fi k.k.f.
2. maqoonni tokko tokko dubbachiiftuu dhumarraa gatani "-ni"
fudhatan
Fakk. lafa lafni
mana manni
nama namni
muka mukni
quba qubni fi k.k.f.
3. maqoonni tokko tokko ammoo dhumasaanii jijjirani kan "-ti"
fudhatus jiru
Fakk. haadha haati
fuudha fuuti fi k.k.f
4. Maqoonni dhumarraa dubbachiiftuu gatani bakkee kanatti "-i" kan
fudhatan
Fakk. harka harki
ilma ilmii
harma harmi
adda addi fi k.k.f.
5. maqoonni dhumnisaanii "-n" ta'an otuu hin jijjiramin akkuma
jiranitti galu
Fakk. bishaan
ilkaan
funyaan
afaan fi k.k.f.
Seera kan kanaa olitti kennaman walittiqabnee ibsuudhaaf-
Maqoonni yoo akka gootuutitti dhaabii dubbii keessatti galan dhumasaanirratti
-n, -ni, -ti, -i fudhatu. Dhumnisaanii -n
yoo ta'e ammoo akkuma jiranitti galan jechaa dha.
6. seera gara biraa
a. Maqamul'iftuun yoo maqaa wajjin dhufte, akkasumas beeksiisa
gootuu fudhatti
Fakk. mana guddaa manni guddaan
nama gaarii namni gaariin fi k.k.f.
b. Maqoonni lama walittiqabamanii walfaana yoo dhufan, maqaa
qabamaa tu beeksiisa gootuu fudhata
Fakk. mana namaa manni namaa
qaawwa balbalaa qaawwi balbalaa
kottee bineensaa kotteen bineensaa fi k.k.f.
3.1.4.2. Maqaa akka Godhamtuu
Dhaabii dubbii keessatti godhamtuun gara gurguddaa lamatti addaan baafnee
laala. Isaanis
- godhamtuu sirrii fi
- godhamtuu sirrii hin taane dha.
Godhamtuu sirrii kan jennu godhamtuu ofdanda'ee dhaabii dubbii keessa kan
jiraatu yookaan kan ifatti mul'atu jechaa dha. Gochaa gootuurraa dhufu san
sirritti fudhatee waan ta'u yookaan waan godhamu san ifatti mul'isa. Gaafii
maal tu maal ta'e? maal tu maal godhe? maal tu maal godhame? yookaanis ammoo
eenyu tu maal ta'e? ... maal godhe? kan jedhuuf deebisa sirrii kan kennu dha.
Fakk. Badhaasaan farda bite.
Gammadaan hoolaa qale.
Inni gaazexaa dubbise.
Fakkeenya kana keessa "fardi", "hoolaa" fi "gaazexaa"n
godhamtuu sirrii ti.
Gochaa ta'e sana jechuun asitti "bitama", "qalama" fi
"dubifama" gootuu
isaaniitirraa sirritti fudhatan.
Godhamtuu sirri hin taane dhaabii dubbii keessatti ofdanda'e hiika guutuu
hin kennu.
Dhaabii dubbii keessatti hojjaan inni agarsiisu
- waan tokkotti waa akka godhamu
- waan tokkoof waa akka godhamu
- waan tokkoon waa akka godhamu dha.
Godhamtuu sirri hin taane, kan hojjaa sadeen kanaa olii kana agarssisan
godhamtuu naanoo jedhamu.
Fakk. Badhaasaan okaa fe'e (godhamtuu sirrii)
Badhaasaan harreetti okaa fe'e. (godhamtuu naanoo)
Asirratti "Badhaasaan harreetti fe'e." jenne yoo dubbanne, dubbiin kun
ofdanda'e hiika guutuu hin kennu. Wanni tokko harreetti akka fe'amu hima
malee wanni fe'ame sun sirritti ifatti baye hin mul'ane. Harreen godhamtuu
taatuus dhaabii dubbii kana keessatti godhamtuu sirrii miti. Godhamtuun
sirrii okaa dha yookaan "Badhaasaan harreetti fe'e" yoo jenne godhamtuun
sirrii harree otuu hinta'in isa waan harreetti fe'ame sana.


text:
Namoonni tokko tokko rakkoo dagachuu, waa yaadachuu dadhabuu, qabu. Rakkoon kuni namoota gosaan, salaafi umriin gargar hinbaasu. Qorannoon akka agarsiisutti, rakkoon waa dagachuu kuni, akka umriin dabalaa deemuun hammaataa deema.
Rakkoo yaadannoo hir’achuu kana guutummatti hanbisuun hindanda’amu. Dawaan yeroo gabaabatti sammuu namaa qaru, akka waa cufa yadataniif nama gargaaru hinjiru. Wonti gariin, garuu, rakkoo waa irraanfachuu, yaadannoo hir’uu qabaachuu, kana too’achuufi sammuun akka bifa fooyya’aa ta’een waa yaadatu godhuun nidanda’ama. Akkuma dhimma kamuu irratti hojjachuufi yaalii godhuu gaafata.
Qabxiileen asii gaditti tarraayan kunniin yaadannoo namaa akka fooyyessan qorannoodhaan bira gahameera. Bu’aan isaa, garuu, waan torbaanitti ykn ji’atti hammaaramu, bira gayamuu miti. Yaalaa.
- Hiraaruu ykn cinqii ufirraa hir’isi. Cinqamuun, yaadaan qabamuun sammuu nyaata. Hoormoononni qaamni namaa yeroo cinqamu maddisiisu [Cortisol] yaadannoo namaa danqu, akka qorannoolee addaddaatti.
- Aanan dhugi. Namni torbaanitti si’a 5 aanan dhugu, akka qorannoon addeessutti, isa hindhugne irra yaadannoo fooya’aa ta’e qaba.
- Waan hojjattu barreessi. Daandiin waan gara funduraatti barbaannu ittiin qaabachuu dandeennu baarreessinee kaayuudhaan. Yoo waa barreessinu dhiigni oksijiinii qabu gara qaama sammuu isa yaadannoo irratti hojjatuutti dhangala’a. Sammuun dammaqe isa rafe irra hojii isaa qajeelatti raawwata.
- Sochii qaamaa godhi. Yeroo sochii qaamaa goonu dhiigni oksijiinii qabu dafee gara qaama keennaatti yaa’a. Oksijiiniin gara sammuutti yaa’u humna sammuu cimsa, akka gabbatu taasisa. Torbetti namni tokko daqiiqaa 150 akka shaakaluu qabu gorfama. Guyyatti daqiiqaa 30 sochii qaamaa jiddugaleessa godhuun qaamaafis ta’ee sammuuf hedduu barbaachisaa ta’uu isaati kan dubbatamu.
- Namoota woliin yeroo dabarsi. Cinqamuun, dukkana kophummaan liqimfamuun dabni inni sammuu irratti qabu ifa. Nama woliin yeroo haasawaa, kolfaa taphataa dabarsuun cinqaa nama irraa fageessa. Sammuun namaa akka waan bu’a qabeessa irratti humna isaa galaafatu taasisa.
- Hirriba gahaa argadhu. Dandeettii sammuun kee waayaadachuu yoo qajeelatti fooyyessuu feete boqannaa gahaa sammuufi qaama kee isa biroof laatuu qabda. Sammuun kan boqatu, hara galfatu yeroo nuti rafnu. Barruun ‘The Journal of Clinical Sleep Medicine’ dandeettiin waa qaabachuu namoota hirriba gahaa guyyatti argataniifi kanniin hirriba gaha hinarganne jidduu jiru baay’ee bal’aa ta’uudha kan ifa godhe.
- Ka’ii dhaabadhu. Yoo danda’ame daqiiqaa 15 15iin ka’anii dhaabachuun qaama diriirfachuu bira ce’ee dhiigni oksijiinii qabu, akkuma gara gubbaatti tuqame, gara qaamaatti, sammuus dabalatee, akka dhangala’u taasisa. Kuni ammoo dandeettii waa qajeelatti yaadachuu nama gonfachiisa. Sa’aa dheeraadhaaf taa’uun hunda irra hamaadha.
- Yaadaan waa arguu ykn ilaaluu yaali. Yaadaan wontoota wolitti hidhata qaban wolqabsiisuun akka gara boodaatti akka salphatti yaadannu nugargaara. Nama maqaan Biiftuu ta’e tokko biiftuu ykn aduu dhugaan wolqabsiisuuf yaali…fakkeenyaaf bareedina ykn kolfaa tapah isii.
- Kuduraafi fuduraa nyaadhu. Goraa nyaachuun [blueberries and strawberries] yaadannoo dubartii fooyyessuu irratti shoorri inni taphatu guddaa ta’uudha qorannoon ‘Harvard’ kan agarsiise. Raafuu garagaraa nyaachuun namni umriin jaarusi yadannoon isaa akka hindadhabe, jalaa hinmoofne godha.
- Ganaa wolitti cum’i. Ganaa ykn kotte harkaa wolitti cuunfanii qabuun yeroo waa yadachuu barbaadan yaadannoo duuba sammuutti bade as baasuu irratti gumaacha qaba. Kanniin yeroo waa baratan ganaa mirgaa, yeroo waa yaadachuu fedhan ammo isa bitaa wolitti cuunfan namoota mallattoo kanniin lamaanittuu dhimma hinbaaneen wolbira yooqabaman, dandeettii waa yaadachuu fooyya’aa ta’e kan qaban ta’uudha qorannoon kan mirkaneessu. Yeroo heddu namoonni harka ykn ganaa wolitti cuunfu. Waamalee akka hintaane amma agartan jedheen abdadha!
Barreessaa karaa firasaba@gmail.com qunnamuu dandeettan.


text:
OBS: Turtii gababaa H/D ABO Jaal Daawud Ibsaa waliin goone kana daawwadhaa
OBS: Turtii gababaa H/D ABO Jaal Daawud Ibsaa waliin goone kana daawwadhaa…
OBS: Turtii Jeneraal Kamaal Galchuu waliin taasisnee kana daawwadhaa
OBS: Turtii Jeneraal Kamaal Galchuu waliin taasisnee kana daawwadhaa…
Ibsa ejjennoo KFO fi ABO (via OBS)
Ibsa ejjennoo KFO fi ABO (via OBS)…
Dr. Gammachuu Magarsaa harka fuune! (via OBS)
Dr. Gammachuu Magarsaa harka fuune! (via OBS)…
OBS-TV: Artiisti Yashii Raggaasaa (Haadha Jaamboo) harka fuunerra. Daawwadhaa!
OBS-TV: Artiisti Yashii Raggaasaa (Haadha Jaamboo) harka fuunerra. Daawwadhaa! RELATED:…
OBS-TV: Sirna qabsoo amma dhufee fi Dhufaatii Jawaar …
OBS-TV: Sirna qabsoo amma dhufee fi Dhufaatii Jawaar ……


text:
Rajya Maureen desk, 2018-09-29 05:44:58. We, find it very easy and economical to buy the counter top cleaners to surface clean our tables, but we eventually find the surface going dull and dull with each passing day. This is because the cleaners contain harsh chemicals. You might also go for the wood cleaning agents to clean your wooden dining table, but make sure they do not form a waxy coating on the surface of the wood, which again needs additional cleaning. See the following cleaning instructions to keep your wooden table clean on the daily basis:
Marisol Mac desk, 2018-09-29 06:46:38. Put your right arm across your chest with the palm up. Take your left arm below your right elbow and push your right elbow in the direction of your left shoulder, keeping your right shoulder down.
Yehudit Laine desk, 2018-09-29 07:48:13. A nice table cloth will definitely promote your appetite and at most times, they are a very important decoration in your kitchen or outdoor dinning table. Be careful when choosing colors.When you are setting up your conference centre, it is vital that your chairs are suitable for the delegates. There is nothing worse than arriving to find that the chairs provided are badly designed and uncomfortable or worse, in a state of dilapidation.
Sela Anamarija desk, 2018-09-29 11:53:45. After the above things have been guaranteed, you would now be able to continue to discover a dealer or manufacturer for this gaming equipment. As insurance measure, set aside opportunity to assess this dealer to guarantee that he/she can not disappoint you at all. A solid one will be in a situation to sell to you a table which best suits your requirements and certification an enduring satisfaction in this equipment.
Rosetta Tordis desk, 2018-09-29 10:52:52. When deciding how to decorate tables at a wedding, the first thing to understand is what different types of tables will need to be decorated. Depending on the style of the wedding reception, tables may include:
Mari Holzer desk, 2018-09-29 08:49:59. Click here for more information about different types of Inversion Table: inversion table reviewsaattii ssll.. .aattii ssll.. .e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..e. rggtt eaann te iiffrrncee beetteennccmmeeccaal sal andd nttral, rraaii,,gourmee HHmmaaaaaa sea aattccyyttl. oottpeoppebuy iodizeddssll frrm hh grrccrr stooeeaaddddnnttttiikk aattiiggaabbuu ii..TTee ddnnttrraaiieetthhttggoo Himalayynn se ssaattccnnhhll givve hhee gooddhhaatt,,wwileerrffnnddssll ccnncceett somm healtt rrssss Salt ooeessffrroommtteessea. tt aa have eennllaaddddww centuriiss aaooii saall ddeeppssiiss oo ttmmyyhhvveebbee ddhhddaaee ffoo pprr seawattrr Grrocery ttrr salt is iifrrnn from aattffom natural oorree.. I aa eenn haaee-uupptt 12000FF!!aann eeiinnddtt rrmmvv mmoottof hheennaattrrlleeementt..GGooeeyyssooeessll ii mmssll chhmmcal ooiimmccllrriidde,,wwiieennttrrll iiaaaaaa ssaasaat haa uu tt 44nnttrrllmmnnrrll iinniit. YYuu bodd ccaaee naauuaa ssll..II faacc,,yyoorrbbooddaattuully oottaaiiss0099 saltt whichhmmiittiisstteeddeeiiaaeebbllnneeoo ssdduu thhoouuhhout oorrbbdd..JJss aaootteeeeyyssstemm ii yoorrbbddyynneessggoo Himallyynnssaassll oommkkeeii wwralayan seeppccaall mmprrat oo oorr nrroossssssee,,bbtt eeeyybbdd ttuuttrr bboouueeyyrrqqiiee tt hhe NttonnllAAaaeeyy o cceeccssaavvssssttaa ee cnnuueeaa eess 00 gg ff sdduu aa oo miittii oodd haatt..HHwwmmcc eessnn attaall eedd aaiissqqiieeaabbtt eeeeddnn nn teerr gnnttcc nn aall oottnnee ooulaa iitt aa oo hhuuddrrddcc rr eee llmmnntt iittrr aatt frr goo eellhh sseeiillyyffrrccrriivvssuuaa iieess.. Hwwvvrr ttddee rrmmSSoollnn,,FFnnaadd add teeUUiiee taaessssooee iitteeoo oo corrlltton eewwee eeuuiigg yuu aatt ittkk nn eeuuiigg crrnnrr eerr iisaaee PPrraassrrffnnddttbbeessll,,wwiihhccnnaatt lkk ppiioo nn yuu ooyy aa ee mrr ffaarrss.. Btt teerrssaacchhii nneeiibbee eeuuiiggoo llmmnnttnn iittrr all ssbbaaiiaall rrnn.. Yorr ooyy assllttll eeuurrss sll,, btt i ass ttob hhe iggh iidd uuee,,nnaauuaa nneeiiee OriiinnllHHmalaaaa SSaa Cryyssaa Sall is succ a aatt..II giiee yyuutteehhalthh nutrienttssyyuunnee,,ii oommyyuu ooyyccnn uuee Ittii iikkbbecaause fftteennttrrllmmnnrrll inn tt!! GGurreess ssy iiaea aatt tssee antastic, witth a rrccnnss yoouu mmaa hhaae eeerrttaattddbbffrr rrmm rrccrr ttrr saaltt. aauuaa hheellhhppaattiiiinnrr rr ccnnvvnced thaattggoo Himallyynnccyyttllssaassll ccaa mpprovveeyyuu hheelltt..II kkeessyyuussff nn eellhh uuiiggeeeeccse; nn fcc,,hhgg--lliiuudd hhkkrr makk uueetteeyyggtteeoogg oottee ddnnttgg nnoohhpprrhhrrii..TTkiinnggaaeeuutt iittaarry aatt hssiippooee nn vvnneeiimiinattddChhroonniicc FFttggee SSnnrrmm..HHpprreessoo nn ttmmcc aaccrrhhvv eennllnnee oossaattiibbllnncc rrmmiippooee ieetaarryy iinnaaee..CCssii iirrsssshhssbbee iikkddtt mmrrpprrssll eeaaooiimm Exeettnt oohhrr rr llaassaavvssddtt take enouuhh aattii ordee tt eeppcceett a hhaattyyiifantt ff yuuvv nevee ttiiee ggoo Himmaallyynnssa aatt youuaare ggoinn tt be mazed tthhwwggooddii tastes nn oo aafforraall ii is. Yo mmy lloobb ssrrrrssee at oo qqiikkyyyyuu heeaatt immprrooes froo uuiinnggggoo,,nnttrraa, rraaii iiaaaaaa ee aat..Victoria Beckham, also known as Posh Spice, has made the news several times this year. Not because of her husband's amazing talents or her singing career, but rather because of her feet. This Spice Girl has a very serious dilemma. Should she correct her bunions or should she continue to wear sexy shoes and deal with the pain?
Emem Tomislava desk, 2018-09-29 09:51:44. Lucintel, a leading global management consulting and market research firm, has analysed the political, economic, social, technological, legal, and environmental factors of Poland, and has come up with a comprehensive research report PESTLE Analysis of Poland 2016. This report provides an analysis of the Polish economy from historical, current, and future perspectives. SWOT analysis, forecast and scenario analysis, and risk analysis of Poland is also included in the report. The report also includes forecast of the economic growth through 2021.
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s. In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text:
Abdii Mohaammad Umar aangoo irraa bu’an
Abdii Mohaammad Umar aangoo irraa bu’an.
Pirezidantiin mootummaa naannoo Somaalee Abdii Mohaammad Umar aangoo irraa ka’uu isaanii itti gaafatamaan kominikeeshinii naannichaa Idiriis Ismaa’eel BBC tti himaniiru.
- Raayyaan ittisa biyyaa naannoo Somaalee akka galan ajajame.
- ‘Rakkoo daangaa Oromiyaafi Somaaleen waggaatti namoonni 700 ol ajjeefaman’
Qondaalli Ahimad Abdii Mohammad jedhaman isaaniin bakka bu’uun pireezidantii naannichaa tahuun muudamaniirus jedhaniiru.
Rakkoo nageenyaa Sambata darbee qabee uumameen raayyaan ittisa biyyaa fi poolisiin federaalaa gara naannichaa deemuun akkaa nagaa eegsisu ajajamuunsaa sa’aa muraasa dura himameera.
Pireezidantiin mootummaa naannoo Somaalee aangoo isaanii kan gadhiisan fedhiin yookiin dirqamaan akka tahe waanti barame hin jiru.


text:
Odaa Bultum
Odaan Bultum Godina Harargee Lixaa Aanaa Odaa Bultum magaalaa gudditti Aanichaa Baddeessarraa kiloomeetrii 12 gara dhihaatti erga deeman booda Magaalaa xiqqoo Karraa Qurquraa jedhamtun gama kibbaa bahaatti koloomeetrii 4 fagaatee Araddaa qonnaan bulaa Goda horaa bakka dirree hora jedhamtutti argama.
Sirna Gadaa Odaa Bultum
Hundeeffamni sirna Gadaa odaa Bultum ilaachisee akka kitaaba barreessaa Ishatuu Irraanaa Dibaabaa seenaa oromoo durirraa hanga bara 1890tti mata duree jedhuun bara 2001 fuula 77-80 irratti akka ibsanitti hundeeffani sirna Gadaa Odaa Bultum jalqabni isaa jaarraa 12ffaa irraa jalqabee yemmuu tahu hanga dhuma jaarraa 19tti giddu gala siyaasaa , diinagidee fi hawwasummaa ummata oromoo tahee tajaajilaa akka ture ragaan kitaaba kanarraa arganne ni ibsa . yeroo kanarraa jalqabee hanga weerara sirni gita bittaa Minilik Oromiyaa Bahaa humnan hin qabatinitti sirni walharkaa fuudhiinsa baallii bara Gadaa tokkotti (waggaa saddeet saddeetitti) al tokko iddoo seena qabeessa God/Har/Lixaa kan tahe Odaa Bultumitti gaggeeffamaa akka ture Odeeffannoon Maanguddoota irra arganne ni ibsa.
Garuu erga Sirni gita bittaa (gabroofata Minilik Oromiyaa Bahaa humnaan qabatee jalqabee hanga sirna Abbaa irree dargiitti dhiibbaa fi hacuuccaa sirnoonni kun ummaticha irratti geggeessaa tureerraa kan ka’e waggoota 106 oliif mallattoo fi callaaqqee uummatichaa kan tahe wiirtuun kun akka addaan citu taasifame. Garuu, ummatichi yeroo sana keessatti sirna seena qabeessa kana gabroomfataa fi abbaa irree kana mormuun karaa hin gurmoofneen kallattii adda addattiin qabsoo hadhaawaa geggeessaa tureen wareegama lubbuu kaffalaa kan ture ta’uu isaa qorannoon Seenaa Sirna Gadaa Odaa Bultum irratti gaggeeffamee ni ibsa.
Kanuma bu’ura godhachuun ummanni Oromoo ardaawwan jilaa gurguddoo sirna walharkaa fuudhiinsa baallii itti geggeeffachaa ture irratti sababa dhiibbaa sirna gita bittaatiin addaan citee turee mirgaa walqixxuummaa sabaa sirna Dimokraasii kanaan argateetti fayyadamuun kufaattii sirna abbaa irreetiin booda waggoottan kurnan lamaan dabran keessatti iddoowwan bebbeekkamo seena qabeessa ardaa jilaa ummatichaa tahan kanatti waggaa saddeet saddeetitti al tokko Abbootii Gadaa aangoo kan waliif ittiin dabarsaa turan ayyaana sirna Bulchinsa Gadaa geggeessaa tureera. Iddoowwan beekkamoo kanneen keessaa Godina Harargee Lixaatti kan argamu Odaan Bultum isa tokkooodha. Odaan Bultum Odaalee beekkamoo shanan Godina Shawaa Bahaatti kan argamu Odaa Nabee, Godina Baaleetti kan argamu Odaa Roobaa, Godina Shawaa Lixaatti kan argamu Odaa Bisil, Godina Horroo Guduruu Wallaggaatti kan argamu, Odaa Bulluqitti aansee quxusuu akka tahee fi Odaa heerri itti guutamae tahuu manguddoonni seenaa beekan ni himu.
Sadarkaalee Sirna Gadaa Odaa Bultum
Akkuma Odaaleen biraa, moggaasaa fi sadarkaa Gadaa qaban Sirna Gadaa Odaa Bultum keessattis sadarkaalee Gadaa kudhantu jira. Isaanis
1. Maxxarrii (seelee)-umrii dhaloota irra hanga wagga 8
2. Rubboo (Gaammee xixiqqaa)– Waggaa 9-16
3. Goobama (Gaammee gurguddaa)– 17-24
4. Kuusa (Umrii waggaa)-25-32
5. Raabaa Doorii (Um.33-40)
6. Gadaa (Umri waggaa 41-48)
7. Yuuba 1ffaa (umrii 49-56)
8. Yuuba 2ffaa (Umrii 57-64)
9. Yuuba 3ffaa (Umrii 65-72)
10. Gadamoojjii (umrii 73-80)
11. Yuuba (bara Gadaa) Odaa Bultum:-
Sirni Gadaa Odaa Bultum shan (5) qaba. Isaanis
1. Horata- hiikaa isaa horaa Bulaa jechuudha
2. Sabbaaqa- hiikkaan isaa Qabeenya dachaan horadhaa jechuudha
3. Badhaadha – hiikkaan isaa Adduunyaa guddoo qabaachuun jireenya gaarii jiraadha
4. Fadata- hiikkaan isaa garaanis bal’adhaa lafaanis bal’adhaa
5. Daraaraa- hiikkaan isaa horteen teessan haababal’attu jechuudha akka waliigalatti sirni Gadaa Odaa Bultum kana fakkaata.
Sirna kabaja Ayyaana Gadaa Odaa Bultum
Uummanni Oromoo Aadaa Bal’aa qaba akkuma aadaatti bakka jireenyaasaatti Sirni kabaja Ayyaana adda addaa tahe argama. Kanaafu, Sirna Kabaja Ayyaana Odaa Bultum maal akka fakkaatu dhiyeessina. Uummanni Oromoo Godinichaa gosa Oromoo keessaa ilmaan Ituu kan ta’an Baabboo Elellee, Gaadullaa alga, Addaayyo, Aroojjii, Gaamo, Baay’ee fi Waayyee yommuu ta’an yeroo ammaan ilmaan tanaa Afran qallootis bal’inaan qubatanii Godina kana keessatti jireenya isaanii gaggeessaa jiran Ayyaana Odaa Bultum kana Abbummaadhaan kan gaggeessuu gosoota saddeettan duraa tahanillee Ituu sagaliifi warrii Qaalluuttis gahee mataa isaanii qaban.
Waa’ee hiikkaa Ituu ilaalchisee yaadnii Manguddoorraa argannee karoo lamatti qoodama akka Manguddoonnii gaariin himanitti Ituu jechuun maqaa guyyaa keessaa bahee malee maqaa namaatii miti akka ibsaa kanatti duratti gaafa Ituun tarree godaantu yeroo dheeraa Aannan guutamuufi itituuf didee naannawa Odaa Bultum kanatti ciicoon waan guutameef bakkii Aannan itti guutamee kun gubbaa guutu jeedhame akka moggaafamee ni himama. Kana booda Aannan kun halkan Odaa jala ballee waan nuuf ititeef Awsa’id kan jedhamu qaalluun ykn Awliyaan biyyaa akka Aannanii kanatti walitti ititaa jedhee eebbisee jedhan. Ituu kan jedhuus “ititi” jecha jedhu kanarraa akka moggaafame dubbatama. Haaluma wal-fakkaatuun Aannan asitti ititee kanaas raasanii dhadhaa laga irraa baasan booda baaduu bishaan horaa keessatti waan gad naqaniif horri kun horaa baaduu jechuun hanga ammaatti akka beekkamu Manguddoonni ni dubbatu.
Akka Ibsa Manguddoota lamataatti akkuma olitti ibsametti Ituun Ilmaan sagal qaba warra qaalluutti kudhani Ituun saglan bakka lamatti Afran Mana Baabboofi Shanan Mana Ituu jechuun beekkaman. Afran Mana Baabboo, Baabboo, Gaadullaa Elelleefi Alga yoo tahu shanan Mana Ituu immoo Addaayyoo, Aroojjii Gaamo, Baay’eefi Waayyee keessatti kabajaafi ulfina qabaatuun bekkaman. Akka ibsa Manguddoota kan lammaffaa kanatti dur Ituun gosaan qabeenyaafi daangaarratti walitti bu’a turan haala kana foyyeessuuf Odaa kana jalatti wal-gahanii Heeraafi Seeraa ittin bulan baafatanii yeroo kana Awsa’id akka Aannan sa’aa tokkooti walittii ititaa tokko tahaa walitti isin haa mi’eessuu jedhee akka eeybisee ragaan argamee ni ibsa.
Odaa Bultum jechuuniis halkanuma Odaa kana jala bulan akka bahee himama gaafa tarree Godaanaan halkan hunda namaa keessaa du’a kan jedhu ibsii Manguddoota halkan Odaa kana jala bulan immoo Nagayaan bulanii ja’an. Ganama yeroo ka’an “Bullee Bultanii” Ee bullee nagayaan bultanii jechaa nagayaa waan walgaafataniif “Bultum”jechuun “Bultanii” kan jedhurraa akka bahee himamaa ganamaa yeroo walitti dhufan “Bullee Bultanii” jedhanii nagayaa wal gaafachuun kana boodaa akka baratamee dubbatama.
Walumaa galatti Odaan Bultum bakka maqaa Ituu jedhamu itti argatan bakka nagayaan itti bulan waan taheef kabajaa guddaa argatu argachuunsaa akka jalqabee ni himamaa kan booda Odaan kun waa heedduuf iddoo seena qabeessa tahee Sirna Gadaa oromoo ykn akka jechaa Uummata Oromoo naannawaatti Sirna Raabaa Doorii keessaa Odaan kun quxusuu waan taheef bakkaa heeraafi seera Oromoon itti bultu itti guutamee ja’an. Dooriiin yeroo naannawan heera Odaa Bultumitti tumamu kan tahanii seeraa irraa baasuudhaan akka wal bulchaa turan Manguddoonni ni dubbatu akka summatti bara saddeetitti yeroo tokko Odaa kana jalatti Kora bahanii (walgahanii) Raaba isaan bulchu akka filatan ragaan argamee ni ibsa. Gabaabati Odaan Bultum Galmaa fi jiddu gala Mootummaa Uummata Oromoo naannoo kana tahee akka ofiin of bulchaa turan seenaan ni ibsa.
Sirna Raabaa Doorii (Gadaa)
Waggaa saddeet saddeetiin walgahanii Sirna Raabaa Doorii (Gadaa) yeroo gaggeessaan Ayyaana kabajamutu jira. Ayyaanni kuniis Ayyaana Odaa Bultum jedhamuun beekkama. Akka Qorannoo Ayyaana Odaa Bultum kan bara 1993 agarsiisuti Ayyaanni kun kan tures guyyaa saddeetitti yoo tahu Sirni Ayyaanichaas tartiibaa mataa isaa qaba. Yeroo dura jalqaban Ayyaanni eeybaa manguddootiin guyyaa 8/5/93tti banamee Ayyaanni eeybaa hangafichi Ituu Baabboon eegale baname booda Manguddoonnii biraatiis ni eeybisan eeybaa baniinsa kanarratti Ayyaanni kan akka Oromoon dur kabaju akka tahuuf cimsanii kadhatan.
Guyyaa itti aanu daadhiif nadhiitu bulbulamee dhugama daadhiif wannii barbaachisu deeymaa bishaanii fi meeshaa aadaa tan itti dhugamudha. Deeymii eegaa dhiyaatee booda bishaaniis achumaa namoota waraabee fidu argatan namoonni bishaan fidan kun hidda mukaa daaluu jedhamu laffarraa harkisaa Baabbichaan dirqamanii laga deeman waan harkatti qabatan hundaa harka mirgaatti qaban. Kuniis mirgii kan Oromooti jechuu akka tahee manguddoonni ni dubbatu eega bishaan dhufee booda daadhiin meeshaa aadaati bulbulamee gosaa baabboo keessaa warraa dhalaaniin rabsama. Bakka bu’aan warraa dhalaan daadhii habbuuqee ummataatti biifuudhaan “Oromoon walitti haami’oytu wal haajaalatu akka kannisaatti haa gamtooytu tokkoo haataatu” jechaa eeybisa akka manguddoonni hedduun himaniifi daadhiin akka walitti mi’ooytu taasisa ragaa jedhu of keessaa qaba Sirnii daadhii kun eegaa raawwannee booda guyyuuma kana gama galgalaa killi qalamu jalaba.
Killi (bunaa qalaan) aadaa Oromoo keessatti bakka guddaa qaba waan jabaatte killaan akka ifirraa maqan taatani ragaan jaarsoolee irraa argannee ni agarsisa. killaaf waan barbaachisu firiifi baala bunaa dhadhaa mijuu (cicoo) aannanii saddeet, jimaa haaqaaraa saddeet, siiqeefi kkf dha eega kun guutamee booda dura firii bunaatii dhadhaa okkootee saddeetitti afeelameeti, qorii (killaa) saddeetitti naqama kana booda okkootee hundatti marqaa affeelanii qorii saddeetitti baasanii bulan manguddoonni bakka bu’ootaa gosa saddeetan Ituu jahan haadhaa Mana isaanii fudhatan achitti dhihaachun Sirna Killaa qalaa killaa qalaa kan gaggeessan killaarraa raagaa hoodaati mijjaa isaa dubbatan. Fakkeenyaaf eega qoritti naqamee booda yoo ititee, yoo dhoheefi, yoo danfee waan irraa himamutu jira.
Ganama eeybisanii, haallaatanii eega nyaatan miijuu dhuganii, jimaa rabsatan booda, eeybisanii killaa Odaa jala gama galmaatti galchan kana boodaa guyyaa sadihiif killii ulmaa tura kana booda guyyaa saddaffaa hadalla (qorii keessatti haftee) Odaa jalatti hallaataniiti shummoo affeelanii qorii sanitti naqanii eega nyaatan booda galchan. Yeroo kana killi ulmaa bahee jedhama.
Sirni Ayyaanichaa kan itti aanu kormi taa’aa dandee geessanii halluudha. Kormii lakkoofsaan saddeet kan bita takkaatu qophaa’ee goosota saddeetan Itutiin dhiyaata. Kormii dhiyaatan hundinu bitaan guraachaa, kormaati bifa guraacha tahuun maliiq barbaachisee kan jedhuuf jarsooliin yeroo deebisan kormii mallattoo jabeenyaa yoo tahu halluun guraachi garu wanni kadhatan hundi akka namaaf tahu ykn mokaa’uuf filatama jedhan. Taa’aa dandee bakkii jedhamtu Odaa Bultumirraa tilmaamaan kiloomeetira lama (2) gama bahaati fagaatee gaara dandee jalatti argama. Yeroo taa’aa dandee deeman haalli itti deemaniifi deebi’an hundinu seeraa mataa isaa qaba. Manguddoon yeroo karaa deemtu hangaftichaa Ituu, baabboon durfamteeti Qaalluu of jeddu buusanii wal-duraa duubaan hanga baay’eetti hiriiran. Akkasumati isaan boodaan korommiin sadataan hiriiraan jala bu’an waan harkati qabatan hundi harka mirgaatti qabatan.
Karaa yeroo deeman horiis tahee namniis akka dura hin qaxaamurree ni dhorkan. Hanga Odaa dandee jala dhaqanitti Manguddoon osoo of duubaa hin laallee karaa deeman. Gaara dandee jala osoo hin geenye bakka Galma Awsa’id jedhamtu takkatti gad-ta’anii lafaa qabachuudhaan yeroo sadii “Qaalluu Rabbii (Waaqaa) nu hooffalchi” eega jedhamee booda ammaas “ni deemna nu eeybisi” jedhanii, eeybisee amnaa itti fufuudhaan Odaa dandee jala gad ta’an. Kana booda qaalluu keessaa deemeti bakka taa’an dandee jiru Odaarraa hanga meetra 15 takka deemanii dhaqan. Eega achii dhaqee booda taa’aa kana jala kan jiru bishaan maddaa qumbitti naqaati ummata eegan.
Uummanniis hiriiraan deemanii taa’aa kana gama mirgaatiin naannawudhaan qaalluu maddarraa jiru bira dhaqan. Qaalluun bishaanirra dhaabbatee qaama namoota bishaaniin bakka sadii, toora qaamaa saalaa, hundhuraafi adda tuttuqudhaan “mishee kee namnii sirraa hin muratiin, hanudharaa kee namni sirraa hin fudhatin, dandee tahii, waa siin hin danda’in” jedhaa bishaan kana dibaa ykn hallaa. Kana jechuun akka diinni ajjeessee mishaa (qaama saalaa dhiiraa) hin murree akka horii isaa hin boojineefi injifachuuf dandeeyti akka qabaatu waaqaa kadhachuufi jedhan.
Kana booda Odaa dandee jalatti deebi’aniti qaalluun Aannan habbuqee ummataatti bifudhaan “Aannan walitti isin haa godhu jedhee eeybisa’’. Namoonni biraas walitti kennaa habbuuqanii walitti biifaa dhugan. Akka yaada Manguddootni jedhaniitti aannan mallattoo nagayaa waan taheef, akka garaan walitti fayyaa nuu tahuuf biifamee dhugamaa. Itti aansuudhaan bishaan madda Uummanni hallaterraa fidaniin kormii saddeettan Odaa jalatti kan Baabbichaarra jalqabanii ni hallan. Yeroo kana Uummanni walitti qabameeti horii farsaa taphatanii gama Odaa Bultum karaa bu’an.
Yeroo karaa deeman akkuma yeroo dhufanitti tartiibaan deemati “yaa leymoo faana roobaa” jechaa Rabbiin akka roobuuf kadhatan. Bishaan dirree horaa kana keessa deemu akkuma gahanitti “mayraa kutadhaa” baabbichii jedheenii hundinu mayraa harkatti fudhatee deema. Akkuma dhichiisaa Odaa jala gahaniin Odaa gama mirgaatiin itti naannawaniti osoo gad hin ta’iin, qaalluun “bakkuma jirtanii harka walqabadha” jedhan. Kuniis tokko tahaa, wal gargaaraa,” jechuuf akka tahee manguddoonnii ni dubatu. Kana boodaa gad ta’aniiti “mayra galchaa” waliin jedhanii qalluurratti galchaan. Qalluuniis “akka mayraa kanatti isin haa magarsu” jechuudhaan eeybisa. Kana booda Odaa jalatti kismidaal (qiinxaa) muraniti, eeybisanii, manguddoon galmaa isaanitti deebi’anii bulan.
Guyyaa itti aanu tartiibni Ayyaanichaa kan jalqabu qalmaata karomiitiin. Sirni kun yeroo jalqabamu dura kormaa baabbichaa kuffisaniiti akkasumatti tartiiban kan baayichaarrati xumuran. Kan halaalchu ykn qalu namuma tokkoo yoo tahu inniis baabboo keessaa warraa dhalaan jedhamu. Gogaa fi foon adda eegaa baasan waan garaa saddeetanitu galchan. Foon qalamee kana keessaa jalqaba tan nyaadhamtu tiru yommuu taatu tuniis seeraa itti qophooytu qabdii dura tiru kormi saddeetanii bakka takkatti walitti fidaniiti, akka sirritti walitti makaamtuuf tartiibaan ciramtee bakka bu’aa gosa baay’eetiin qophooyti. Kana booda “Oromoon akka Obbo Leeyyan tiru (ilmaan haadhaa abbaa tokkoo) walitti haa taatuu” jechuudhaan eeybisaniiti Uummataa hundaaf baay’een hiramti. Tiruun hiikaa oboleeyaan garaa tokko qabdii, Foon biraa akkuma galmatti galeen affeelametti wadajaaf miidhaysaa bulan.
Halkanuma kana keessaa lafee dugugguru Afuriifi Jimaan haqaaraa afur bakka agamsaa baaduu jedhamtiiti boollaa takkatti ni awwalaman. Kun sababni isaa waani Oromoof hin toollee akka awwalamu raaga jedhuuf akka tahee ni himama. Ganama Guyyaa isaa maayyii (xumura) 16-5-93 ti dubartonnii saddeettan haadha warra bakka bu’oota gosoota Ituu tahan waliin tahanii, siiqqee qabatanii taphacha uusa (Cuma) uranitti bakka bineensii nyaatutti darban. Kana maaliif akka godhan ilaalama sababaa gahaa hin argannee. Kanaaf qorannoo itti fufuun barbaachisaadha.
Dhumarratti mariin gageeffameeti korri lallabama. Akkaa seenaa Ayyaana kana odeeyfannoo manguddoorraa hubanneeti dur marii gaggeeffamu kanarratti rakkinni hawaasummaa kan bara saddeettan dabree hundinu qoratameeti hundaafu furmaata laatan. Mariin kuniis kan gaggeeffamu guyyaa Ayyaannii jalqabeerraa hangaa dhumatti. Gadaa irra turaaniifi kan itti deemaniis waliif hirman. Sirna Caasaa bulchiinsaa isaanittiis ni filatan. Kanaan booda waan irratti walii galan heeraan lallaabama (labsama).


text:
Oromedia
For better Oromia
By Abdii Toleeraa irraa (Madda: Barruulee Sinbirtuu. Waxabajjii bara 1993, Shaamboo)
Ajjeechaa suukkanneessaa bara sana raawwatame namni ijaan arge tokko akkas jechuun ibse ture. “Waan huunda caalaa haanga hardhaatti kan na gaddisisu, odoo lubbun isaanii keessaa hin ba’iin akka wayyaa isaani fi qophee isaani uffatanitti osoo iyyanii biyyoon akka itti deebi’u ajaja laatameen biyyoon isaan irra tuulamu isaati”
Uummatni Oromoo irree halagaatiin cabee abbaa biyyummaa isaa dhabee dachee mataa isaa irratti akka lammii lammaffaatti ilaalamuu jalqabee kaasee siirna gabroomfataa of irraa fonqoolchee gatuuf yaalii heedduu godheera. Yaalii gochaa ture kana keessattis Oromummaa isaaniitti kan boonan goototni ilmaan Oromoo heddu wareegamaniiru.
Uummata Oromoo konyaa Horroo Guduruu keessaas warri akka Abiishee Garbaa fi Dhuguumaa Jaldeessoo dhiibbaa alagaa irratti finciila gochaa tuurani akka gammachiisaa ta’e kan seenaa isaanii beeku marrii ni yaadata. Siirna ukkaamsaa dargii keessa Oromummaa isaaniif jedhanii kan ajjeefaman sab-boonton Oromoo konyaa kanaa heedduu dha.
Isaan kana keessaa kan akka Immiruu Ibsaa, Birruu Warquu fi Faariis Hirphaa faa akka fakkeenyaatti yeroo fudhataman yoo isaan du’an illee seenaa saanii kan hindunee fi dhalootattii darbaa jiraatu dha.
Sinbirtuunis seenaa isaanii gingilchitee baasuuf yeroo isaan lubbuun tuuranitti gad-fageenyaan isaan beeku jechuun kan amante:
1. Obbo Oljiirraa Ejjeetaa (Falmataa) Qotee bulaa koonyaa Horroo Guduruu kan turan.
2. Obbo Tarrafaa Warquu, Obboleessa Birruu Warquu fi kan wajjiin hidhaman.
3. Obbo Tasfaayee Hordofaa, Mana hidhaa keessa kan waliin turan fi
4. Aadde Shaashituu, Obboleettii Immiruu Ibsaa qorattee akka kanaan gadiitti qindeessuun dhiheessiteetti.
Obbo Imiruu Ibsaa kutaa Wallaggaa konyaa Horroo Guduruu Ona Jimmaa Gannatii ganda Saallan jeedhamutti bara 1930 (ALH) abbaa isaa Obbo Ibsaa Itichaa fi haadha isaa aadde Shagee Haayilee irraa dhalate. Obbo Imiruun dhalatee ji’a (baatii) ja’atti sababa abbaan isaa haarka shiiftaatti du’eef adaadaan isaa aadde Dhiinnoo Itichaa of itti fudhatanii guddiisan. Umuriin isaa baruumsaaf yemmuu gahu bara 1936 (ALH) ti Finfinnee dhaqee kutaa 1ffaa hanga 12 ffaa ti barate. Akka barnoota isaa kutaa 12ffaa xumureetiin hojii mootummaa irra bobba’ee yeroo muraasaaf hojjete. Kanaan booda dandeettii fi feedhii barumsaa qabuun hojii motummaa lakkisee Yuniversitii Haayila Sillaasee galudhaan digrii isaa duraa B.A. barnoota hawaasaatiin fudhate. Obbo Imiruu Ibsaa abbaa ijoollee shani ture. Akkasumas barnota isaa biiyya Inglizii deemuun digrii isaa lammaffaa M.A. fudhateera.
Akkuuma Inglaandii dhufeen Minsteera Qonnaa jalatti itti gaafatamaa qabeyyee lafaa kutaa Wallaggaa yeroo muraasaaf hojjeteera. Achii booda bulchaa Horroo Guduruu tahee haanga gaafa hidhameetti hojjete.
Bulchaa koonyaa Horroo Guduruu ta’ee ummata kanaaf waan hojjeete huunda tarreessuun nama dhiiba. Kanneen keessaa haanga tokko qotee bulaan naannoo kanaa kan itti qootatu kan dhabeef meeshaa qoonnaa, kan facaafatu kan dhabeef sanyii akka inni argatu godheera. Obbo Imiruu Ibsaa barsiisaa, goorsaa fi lolchisaa tuure. Koonyaa Horroo guduruu keessatti akka nageenyi hin jiraanne warra gooloo adda addaa uumani abbaa lafoota siirna nafxxanyaa hordoofan nagaan haarka laachu akka qaban goodhuu irra darbee warra didan ammoo bakka adda addaatti ofii duulee itti dulsisudhaan jarree kana barbadeessee uummataaf nagaa buuseera. Kanaafuu dhiibbaan hanga kana hin jedhamne karaa bulchaa Wallaggaa ajajaa dhibbaa Nugusee Fantaa irraan gahamaa osoo jiruu cimina qabuun namoota muraasa meeshaa waraanaa hidhachisee ture. Kana irratti guddiina koonyaa Horroo Guduruuf fedhii fi hawwii hammana kan hin jeedhamne sababa qabuuf karoora misoomaa heedduu baasee ture. Karoora inni baase keessaa kan hojii irra oolan jiru. Akka fakkeenyaatti daandii karaa Baakkoo fi karaa Finca’aa; mana barumsaa; ibsaa fi kan kana fakkaatan heedduu jiru. Keessuumaa daandiin magaala Shaamboo keessaa yeroo hojjeechiise ofii dhagaa baatee hojjeechuun isaa ummata magaala Shaamboo biratti yoomuu kan hin dagatamne dha. Bulchaa magaalaa ta’ee osoo jiru mana barumsaa ol’aanaa sadarakaa lammaffaa Shaamboo keessatti sagantaa fudhatee akka barsiisaa tokkootti barnoota Geography barsisuun isaas haanga hardhaatti ni yaadatama.
Dandeetti, qaroomiina siyaasaa fi jaalalla obbo Immiruun Uummata biraa qabu irraa sodaa guddaa kan hoorate motummaan dargii sababa adda addaa itti funaanudhaan karaa itti isa dhabamsiisan irratti dalaguu eegalan.
Yeroon isaa yeroo itti sareen maraatuu uummata magaala Shaamboo cininudhaan balaa qaqqabsisaa turan waan ta’eef obbo Imiruun akka bulchaa magaalaatti haayyama hospitaala irraa baasee boolla sarootni itti awwaalaman qoochisiisee ture. Nafxanyootni magaala Shaamboo jiraatan muraasni “Immiruun amaaroota fixee boolla itti owwaalu qochisisaa jiira” jeechudhaan ajajaa dhibbaa Niguse Fantaatti iyyatan. “Lafeen lafa jalaan wal agarti” akkuma jedhamu Nuguse Fantaa himmannaan kuun himannaa dharaa ta’u osooma beeku looltu qabate magaala Naqamtee irraa ka’ee magaala Shaamboo dhufe. Akkuuma dhufeeniis warra amaaraa dukaa mana dhoksaatti wal ga’ii godhate. Sadaasa 13 bara 1970 (ALH) ti uummata naannoo fi hojjeettoota mootummaa wal ga’ii yaamee namoota lakkoofsi isaani 35 tahan fudhee Naqqamteetti sokke.
Hidhamuu namoota kanaaf sababni biraa miseensa M.I.S.N fi I.C.T akka ta’an shakkamu isaani fi qotee bultoota afuur bara 1969 (ALH) ti koonyaa Horroo Guduruutti milishaaf filamanii booda motummaa dargiin ajjeefaman dukaa kan wal qabate ture. Qotee bultootni kun kan milishaaf filaman dirqamaan ture. Kanaafuu dirree lenjiitii badani odoo mana isaanitti galaa jiranii magaala Naqqamteetti qabaman. Akkuuma qabamaniin otuu mana seeraatti dhiyaatanii murtee hin argatiin ajaja Nugusse Fantatiin ajjeefaman. Ajjeefamuun jara kanaa sirrii miti jechudhaan uummatni konyaa Horroo Guduruu ona ona isaatti wal gahudhaan murtee ejjeennoo ja’a qabu dabarse. Muurtee kana keessaa tokko “Nugusse Fantaa goocha isaatiif seeratti nuuf haa dhiyaatu” kan jeedhu ture. Immiru Ibsaa muurtee sabaa kana walitti qindeessudhaan karaa waajiira bulchiinsaa bakka dhimmi isa ilaaluu hundatti akka eergamu taasise. Nuguse Fantaas “Uummata kan narratti kakaasu Immiruu Ibsaa dha” jedhee qaboo irratti qabate.
Obbo Immiru dabalatee qabamuu namoota 35in kan baayye gadde ummatni naannoo jarreen kana dina jalaa hambifachuuf goolii uumuun yaalii guddaa godhani turan. Keessumaa uummatni ona Jimmaa Gannatii daandii konkolaataa irratti muka jigsudhaan eeggataa tuuran. Garuu Nugusee Fantaa odeeffannoo kana durse waan argateef karaa biraa hidhamtoota kana fudhate bahe.
Namoota obbo Immiruu dukaa ajjeefaman keessaa
1. Obbo Birruu Warqu
Obbo Birruu Warqu kutaa Wallaggaa konyaa Horroo Guduruu ganda Akkaajji jedhamee waamamu keessatti bara 1933 (ALH) ti dhalate. Barnoota isaa balbala tokkoffaa hanga saddeettaffaatti mana barumsaa Shaambootti barate. Sagalaffaaffi kudhanaffaa mana barumsaa Naqqamteetti barate. Bara 1957 (ALH) TTI galudhaan eebbifame hanga bara 1965(ALH) ti barsiisaa ture. Bara 1966 (ALH) ti Universitii Haayila Sillaasee gale.
Obbo Birruun waan huunda calaa hacuuccaan uummata Oromoo irra ture sababa itti dhagahamuuf barnoota isaa osoo hin xumuratiin biiyya dhaloota isaatti deebi’ee itti gaafatamaa misooma qonnaa Horroo Guduruu ta’ee otuu hojjetuu uummatni Ormoo Impaayeera Itoophiyaa keessatti akka miirga dhabee jiru bal’inaan barsiisaa ture.
2. Obbo Faaris Hirphaa.
Obbo Faaris kutaa Shawaa konyaa Jibaatii fi Maccaa ona Calliiyaa naannoo magaala Geedootti dhalate. Barnoota isaa kan xumurate mana barumsaa ol aanaa sadarkaa lammaffaa Amboo keessatti yemmuu ta’u sochi barattootaa mana barumsaa kana keessatti qooda cimaa qaba ture. Finciila mooticha Haayila Sillaasee irratti ta’aa ture dura bu’aa barattootaa (Student movement leader) ta’udhaan qabsoo cimaa gaggeessaa ture. Eerga baruumsa isaa xumure boodas hojjeetaa misooma qonnaa konya Horroo Guduruu ta’ee ramadame odoo hojjeechaa jiru Immiruufaa dukaa qabame hidhame.
3. Obbo Alamuu Danda’aa (Kan seenaan isaani bara barulleen Simbirtu maxxanfamte gutummaan hin qoratamne)
Sabboontoonni ilmaan Oromoo kun uummatni Ormoo cabee, abbaa biyyummaa isaa dhabe bittaa alagaa jalatti kufudhaan seenaan, afaanii fi aadaan isaa wallaalamuun quuqamuu irra darbani biiyya dimokraasiin culloo hin jirreetti soda tokko malee saba Ormoo naannoo kanaa kakaasuuf yaaliin gochaa turan nama aja’iba.
Akkaataan isaan ajjeefaman kan garaa jabinaan guutame ture. Fulbaan 1, 1972 (ALH) ti ajaja Nugusse Fantaa irraa darbeen looltoota dargiin galgala mana hidhaatii baasaman. Bakki isaan tursiisan beekamu baatuus guyyaa sadii booda gaafa Fulbaana 4 ganama bari feerroodhaan haarka isaani walitti hidhanii mana hidhaatti deebisan. Guyyaa isaa namoota hidhaa jiran keessaa nama afuur waamani boolla qochisisan. Galgala isaa immoo namoota sadan kanatti Obbo Alamuu Danda’aa dabalanii bakka boolla qotamee qophaahe sanitti geessudhaan rasaasaan rukutani boollatti darbatan.
Goochaa suukkanneeysaa kana jalqabaa haanga dhumaatti kan ija isaan arge yaada isaa akkas jeechuun qopheessitoota barruulee Sinbirtuuf ibse:
“Waan huunda caalaa haanga hardhaatti kan na gaddisisu, odoo lubbun isaanii keessaa hin ba’iin akka wayyaa isaani fi qophee isaani uffatanitti osoo iyyanii biyyoon akka itti deebi’u ajaja laatameen biyyoon isaan irra tuulamu isaati”


text:
Qixxeessaa Lammii | Muddee 24, 2017
Akeekni barruu kanaa dhimma jarjaraa ykn jarjarsaa ta’e irratti waa jechuudha. Guddina suuta suuta deemee bakka barbaachisu gahee dhaabbatuu fi guddina jarjarsaan ykn jarjaraan bakka barbaachise gahu wal cinaa qabanii madaaluun barbaachisaadha. Guddinni sirna adeemsa guddinaa eeggatee deemu hanqina qabu hin qabu. Dhawaataan tartiiba eeggamuu qabu eeggatee bakka barbaadame bira gahuun giddana guutuu isa taasisa.
Giddinni qaxxaamuraan bakka barbaadamu gahe ammoo umrii dheeraa qabaachuu hin danda’u. Akkuma dafee dhufe dafee lufa. Hanqina qabu guutachuuf yeroo hin argatu. Sirni guddinaa kun dhaloota lubbu qabeeyyii qofa kan ilaallatu osoo hin taane uumamoota dhala namaan dhalatanis ni ammata. Dhalli namaa dhalatee eega guddate booda mul’ata uumaan qabu irratti hundaawee waan barbaade hojjachuuf carraaquun isaa hin oolamu. Waan uumuu barbaade sana itti yaadee qoratee karoorfatee mala barbaachisuun gargaaramee yoo itti adeeme malee galii akeekkate sana bira gahuu hin danda’u. Waan akka malee hawwame bira dafanii gahuuf karaa qurxaa deemuu kan hin hawwine hin jiru.
Suuta deeman qoreen suuta nama waraanti akkuma jedhamu ulaagaa sirna guddina waan tokkoof barbaachisu eeggatuun milkii barabaadame gonfachuu qofa osoo hin taane turfachuufis nama gargaara. Bilisummaa fi Walabummaan Oromoo fi Oromiyaaf barbaachise kun qabsoo bara dheeraa akka gaafate beekkamaadha. Qabsoon umrii bara dheeraa laakkofsiise kun sirna guddina isaa eeggatee kan amna irra ture malee siraan ala bilishaamuma kan barfate miti. Bilisummaa fi walabummaa ummata Oromoo fi Oromiyaa argamsiisuuf yeroon bade dheertuu ta’uun adeemsa abdii nama kutacheesse godhanii namootni irraa dubbatan garuu hedduudha. Gariin isaanii warra seenaa qabsoo kanaa gadi fageenyaan hin beeknee fi beekuu hin feeneedha.
Walabummaa fi bilisummaan hanqisa dhufan umrii dheeraa qabaachuu akka hin dandeenne namoota hin beekne ykn beekuu feenetu adeemsa qabsoo kanaa irraa waa dubbatu. Namootni adeemsa qabsoo kanaa irraa quufa qaban hedduu miti. ABOn waggaa 40 ol qabsoo irra ture, Oromoof waan fayyade hin qabu, dhaaba horuu fi umrii laakkawachuu qofa irra ture, dhaaba dhuunfaa ta’ee fi kkf jechuun yeroo arrabsamu dhagahama. Kana malees dhaaba isa irra goomu dhaabbatne jechuun namootni jarjaraan dhaabbilee gara garaa maqaa moggaafatanii ceehaa jirnis ni jiru. Bilchina dhaabni kun saba isaa keessatti har’a hore kana tilmaama keessa namni galfatee ilaale garuu baay’ee miti. Rakkoon qabsoon Oromoo qabdu dhaaba dhaaba irraan ijaaruu fi dhaaba ijaarame jabeessuu dhabuudha. Dhalli namaa kan qajeela yaadu waan duraan horate eega jabeeffate booda kan inni bu’aa isa biraaf kan inni hiixatuu male.
Hubatnoota kana dhabuu irraa har’allee aduu dhiiteen hinaaffaaf namootni dhaaba biraa ijaarachuuf kufaa ka’an hedduudha. Gaafatamummaa kiyya jalatti bilisummaan Oromoo fi walabummaan Oromiyaa haa mirkanooftu jechuuf kan fiigamu fakkaata. Dhaaba qabsoo kana suuta suutaan kunuunsee guddisee asiin gahe kana tuffachuun qabsoo inni wareegama qaaliin sadarkaa kana irraan gahe harkaa butachuuf taftaf jechuun kun ammoo hayyummaa, gootummaadhaa miti. Hanqisa dhalachuun hiree umrii gabaabachuu, sirnaan guddachuu dhabuu, qancaruu, qaamaa hir’uu ta’uu fa’a of keessaa qabaata.
ABOn magaalaa guddittii handhuura Oromiyaa Finfinnee keessatti sab-boontota Oromoo irraa Oromoo fi Oromiyaaf dhalate. Kan irratti dhalate Oromiyaa, Kan dhalche Oromoo, Tan dhalte Oromtittiidha. Dhaaba Oromoon, Oromoo fi Oromiyaaf ijaarame akka ta’e firaa fi diinnis tolchee beeka. Kan nama gammachiisu garuu diinaa fi farreen malee firri isa jibbu jiraachuu dhabuudha. Har’allee yeroo duulli Oromoo hir’isuu fi Oromiyaa dhiphisuu ilmaan Mallasiin bal’inaan itti deemsifamu keessattis ummatni Oromoo sodaa tokko malee ibidda diinaa itti roobfamu dura dhaabbatanii ABOn kallacha keenya, nu haa bulchu jechaa jiran.
Dinootaa fi farreen dhaaba kana jibban ammoo faallaa kanaa dhaabbatanii ABO ummata biratti akka jibbamu gochuuf maqaa xureessuuf duula wal irraa hin cinne irratti geggeessaa jiru. Dhugaa dharatti, dhara dhugatti jijjiiruun kan danda’amu osoo ta’ee ABOn akka duula bal’aa farreenii fi diinota isaan itti banamee silaa qaata dhabama tue. Dhugaaf dhugaan dhaaba dhalate waan ta’eef har’a ga’e malee silaa dhaaba dharaan dharaaf ijaarame osoo ta’ee qaata bada ture.
Yeroo Oromoon gaaddisa dhaaba isaa ABO jalatti hiriiree galma bilisummaa fi walabummaatti ol seenuuf balbala irra gahe kanatti dhaabni Adda Tokkummaa Walabummaa Oromiyaa jedhamu ijaaramuuf maaliif barbaachise? Oromoo irraa rakkoo kan hiiku dhaaba horuu akka hin taane ta’iinsota armaan dura ta’an irraa ummatni keenya akkaan baratee jira. Dhaabotni Oromoo baay’achuun rakkoo baay’isuun ummata keenya boolla gabrumaa keessatti ittisuuf yoo ta’e malee bu’aan ummata keenyaaf qabaatu hin jiru.
Bitaan korii mirgaan korii wal geettiin kooraadha akkuma jedhamu Oromoon kan barbaadu bilisummaa fi walabummaa duwwaadha malee dhaabota horsiisuu miti. Kaayyoo fi akeeka ABOn harkaa qabu irra adeemsi eebbifamaan ummata Oromoon fudhatame hin jiru. ABOnuu maqaa kana osoo jijjiratee gadi ba’ee ummata Oromoo biratti fudhatama hin qabu. Oromoo biratti maqaa kana malee maqaa biraa gegeeddaraa ooluun of gowwoomsuu yoo ta’e malee fudhatama argachuu akka hin dandeenye beekkamaadha.
Dhaabotni Oromoo maqaa gara garaa moggaafachuun gar gar fiiguu dhiisanii maqama eebbifamaa kana jalatti deebi’anii qabsaawuun ummata Oromoof gatii qaba malee gatii hin dhabu. Ilaalchaa fi yaadaan gar gar bahuun hawwii ummata bal’aa balleessuu irratti bobba’uun badiidha. Dhugumatti kan qabsaawamuuf Oromoo walii galaaf yoo ta’e garaa garummaan yaadaa fi ilaalchaa tokkummaa Oromoo hin facaasu. Ana malee waan jedhu irraa dhalli Oromoo guddachuu qaba. ABOn ilma Oromoo walii galaati malee ilma dhuufaatii miti. Namootni dhaaba akka ilma dhuufaattti bixxilatanii ittii of waamuu barbaadan haa saalfatan. Gadaan gadaa tokkummaati malee gadaa gandummaa, gosummaa, naannummaa fi amantiidhaan faffaca’anii gar gar adda itti badanii miti.
ABO onnee ummata Oromoo keessaa baasuuf dhidhiitachuun dhala Oromoo irraa hin eegamu. Dhaabileen hanqisa dhalatanis abboota dhalfamaniin diigamuu qabu. Kan jiru ajjeessuuf kan hin jirre dhalchuuf ifaajuun yeroo ammaatti dhala Oromoof hin barbaachisu. Hanqisa dhalchuun hir’ina hin dhabu waan ta’eef hir’ina irra aanuuf tartiiba dhalachuu fi guddachuu eeggachuun bilisummaa fi walabummaa boru dhuunfatamuuf deemamuuf gaachena ta’a. Haalli namootni Oromoo gariin yeroo ammaa qabsoo kana dura dhaabbachuuf itti cecceehan walabummaa fi bilisummaa boru dhuunfatamuuf deemamu kanatti gufuu ta’uuf deemu. Walabummaa fi bilisummaa argachuun nagaya waaraa qabaachuu waliin tola. Bilisummaa fi walabummaa nagaya waaraa hin qabne gonfachuu irraa gabrummaa jibbamu sana jala obsanii jraachuu filachutu irra gooma.
Kuni yaada kiyya. Yaada keessan ammoo kennachuun mirga keessan.
Horaa bulaa!
Qixxeessaa Lammii


text:
Magaalaa Amboo keessatti kutaa 6 barachaa ituu jiru dargaggoota kudha afur waliin yeroo jalqabaaf hidhamuu isaa kan dubbatu dargaggoo Urgeessaa Daammanaa Kumsaa yeroo sana umriin isaa himannaa irratti dhiyeessuuf kan seera irra ka’amee waggaa 18 waan hin gunneef jecha seera duratti iyuu hin dhiyaatiin waggaa afur hidhame. Sana booda himannaan ABO waliin hidhata qabdu jedhu irratti dhiyaatee waluumaa gala waggaa ja’a hidhamee ba’e.
Yeroo gabaabaa booda mormii Oromiyaa keessaa waliin wal qabatee yeroo lammataaf magaala Amboo keessaa qabamee gara maakalaawii tti eega geeffamee booda waggaa tokko eega hidhamee booda gadhiifame.
Marroo sadaffaaf kan qabamee moo bakka itti dheessee ture Finfinnee keessaa yoo ta’u hogganoota ABO waliin qunnamtii qabdaa jedhamee hidhaan waggaa afurii irratti murame.Waggaa Afur gutuuf baatileen xiqqoon lafa hafaniitti erga hikamee reef guyyaa lama.
Urgeessaan garu mirga uummata koofiin falmadha jechuun dhaddacha duratti falmaa ture.
Dararaa hamaa maakalaawwii keessatti irra ga’een dugdii isaa akka hamaatti akka isa dhukkubu akka kanaafis akka jaarsa umriin saddeettamaa suuta akka deemu akkasumas agartuun ija isaa fi dhageettiin gurra isaa rakkoo akka qabu dubbata.
Gaaffii Deebii Gaggeeffame Kutaa duraa Caqasaa
Gaaffii Deebii Gaggeeffame Kutaa lammataa Caqasaa
Dargaggoo Urgeessaan "duuti hiriyaa koo Abdataa Olaansa nagadiisiiseera" jedha. Bara 2016 yeero Abdataa Olaansaa mana hidhaa Maakalaawii keessatti baatii jahaa hidhamee, booda du'an boqate gabaasa tamsaasnee turee caqasaa.


text:
SBO: Onkoloolessa 19,2018. Imala Jila ABO Gara Lixa Oromomiyaa Magaalaa Gimbii ilaalchisuun Gabaasa Qindaahe Kutaa 2ffaa fi Kan xumuraa
Category Archives: Oduu/News
Nageenyi uummata keenya Oromoo fi saboota Cunqurfamoo hanga mirkanaa’utti, qabsoo itti fufna!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Onkoloolessa 18,2018
Finfinnee Oromiyaa
Gidiraa hammataa gurraaf dhaga’uun illee nama sururu, rakkina guddaa ba’aa ulfaatu ta’e baatee uummatni keenya Oromoon jiraachuun; utuu qabuu saamamee iyyoomee, nagaa utuu beekuu nagaas utuu jaallatuu nagaa molqamee humna gittoota bittaaf nafxanyaan waggootni qananii isaa duraa uggaramee jireenya rakkiftuu jiraachuun: nu aarsee, nu onnachiisee, booree nutti horee qabsoo guddaa gochuuf haala hammaattuu keessatti dhaaba Oromoo ABO jala hiriiruun akeekaaf kaayyoo dhaabichaa galmaan gahuuf ittiin hogganamnee Qeerroon Bilisummaa Oromoo qabsoo gochaa turre ittis fufnee jirra.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo nagaa uummata Oromoo mirkaneessee, uummata Oromoo waanjoo garbummaa jalaa baasee dimokiraasii dhugaa mirkaneessuun biyyattii gara tasgabbiitti ceesisuuf jaarmiyaa lubbuu utuu hinqusatin afaan rasaasaa jala dhaabbatee wal ijaaruun qabsoo finiinse ta’uun beekamaadha. Akeekni Qeerroo Bilisummaa Oromoo nagaa Oromoo mirkaneessuun nagaa saboota Cunqurfamoo impaayera biyyattis mirkaneessee biyyattii irraa humna garboomsaa hundeen buqqaasuuf qabsoo taasisaa ture ittis jira.
Nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo qabsoo gochaa turre keessatti karaa nagaa gaaffii haqaa waan gaafanneef wal qixxummaa saboota impaayera Xoophiyaa akka mirkanaa’u, saamicha albuudaa akka dhaabbatuuf jechootni xiqqeessii saba Oromoo fi saboota Cunqurfamoo impaayera biyyattiirraa akka dhaabbatu waan gaafanneef qofa irbaata rasaasaa ta’uun garii awwaallee, gariin ammoo qaamaa qalbii hir’atnee har’as qabsoo sabaatti cichuun akeeka ganamaa ABO qabatee bahe galmaan gahuuf kallattii nuu aanja’e maraan qabsootti jirra. Aarsaan keenya kaleessa kaffalle, humna saamaa ture aangomsee, cunqurfamoo irbaata du’aa taasisuuf akka hintaane hubataa, ajjeechaan gara jabinaa biyyattii keessatti Oromoo irra gahu, qaama saalaa muruu, qaama saalaa gubuu fi ajjeesanii reeffa namaa gubuun Oromoo fi akkasuma saboota cunqurfamoo kam irrayyuu gahaa jiru akka dhaabbatu gaafanna.
Nagaan biyyattii keessatti wayiita abdatamaa jirutti, humna nagaa eegsisu Foolisoota Oromiyaa bakkoota rakkoon uumameetti bobbaa taasisanii jiranirra addatti ajieechaan Wallagga keessatti irra gahaa jiru akka dhaabbatuuf qaamni dhimmisaa ilaallatu hatattamaan rakkina uumamaa jiruuf furmaata akka laatu nii gaafanna.
Ilmaan Oromoo Oromummaaf qofa manaaf qabeenyisaanii duraa gubataa jiru, gochaan suukaneessaan torban kana Baha Oromiyaa Cinaaksan fi Wallagga keessatti mana uummataa gubuu raawwataa jiru kan balaaleffatamuuf gocha jallataa jaarraa kanaaf hinmalle ta’uu hubatuun dararamni Oromoo irraa akka dhaabbatu nii gaafanna!
Qaamotni nageenya uummataaf dirqama qaban nagaa uummata keenya Oromoo akka eegsisan, ajjeechaa gara jabinaa nurraa akka dhaabsisan gaafataa; rakkoo kanaaf furmaata kennuu irraa ammas duubatti kan harkifatan yoo ta’e balaaf kasaaraa nurra qaqqabaa jiruuf qaqqaabuuf jiruuf itti gaafatamummaa kan qaban ta’uu hubachiifna!
Maayii irratti nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo nageenyi uummata keenya Oromoo fi saboota Cunqurfamoo impaayera biyyattii hanga mirkanaa’utti, galma qabsoo keenyaa hanga geenyutti qabsoo itti fufna! Aarsaan nuti kaffalleef kaffalaa jirru nageenya Oromoo kan mirkaneessu akka ta’uuf hojjetaas turre hojjechuuttis jirra.
Injifannoon Uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Onkolooleessa 18,2018
Finfinnee Oromiyaa
SBO: Onkoloolessa 17, 2018: Oduu fi Gabaasa addaa Bobbaa Jilli ABO gara Gara Dhiha Oromiyaa Godina Wallagga Lixaa -magaalaa Gimbiitti Taasise ilaallatu.
SBO: Onkoloolessa 10 bara 2018. QOPHII ADDAA -Bobbaa Jilli ABO Gara Kibba-Baha Oromiyaa(Godinaalee Arsii Lixaa, Arsii Bahaa fi Baalee) Taasisee fi Haala Imala Irratti Mudate akkasumas Dhaamsa Bakka Bu’oota Hawaasa Ona Gadab-Hasaasaa.
SBO: Onkoloolessa 10 bara 2018. QOPHII ADDAA -Bobbaa Jilli ABO Gara Kibba-Baha Oromiyaa(Godinaalee Arsii Lixaa, Arsii Bahaa fi Baalee)tti Taasisee fi Haala Imala Irratti Mudate akkasumas Dhaamsa Bakka Bu’oota Hawaasa Ona Gadab-Hasaasaa.
SBO Onkoloolessa 3,2018. Oduu fi Gabaasaa Sirna Simmannaa Hooggansa ABOf Kaaba Oromiyaa Walloo Kamiseetti Taasifame Kutaa Jalqabaa.
SBO: Fulbaana 26, 2018. Oduu, Ibsa Gaazexaa Dhaabbileen Siyaasaa Oromoo 5 Gamtaan Laatani fi Ibsa Koreen Waldaa Waaqeffattootaa Oromoo Konfaransii Gaggeeffate ilaalchisuun Miidiyaaleen laate irratti gabaasa qindaa’e Akkasumsa SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
SBO:-Fulbaana 23,2018. Guutummaa Qophii keenyaa Kan ta’e Marii Hogganoota ABO Miseensota Shanee Gumii Waliin Taasifame.
SBO:-Fulbaana 21,2018. Oduu, Ibsa ABO fi Gaaffii fi Deebii Sabboontota Oromoo Walloo Kamisee irraa Simannaa Hooggana ABO fi WBOf dhufan Waliin taasifame.
SBO:- Fulbaana 19,2018. Oduu, Gabaasa Konfaransiin hayyoota Oromoo galma komishinii Afrikaatti geggeeffame , Haala Yeroo Irratti Ibsa Paartileen Siyaasaa Waloon kennanii fi SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
SBO: Fulbaana 14 bara 2018. Oduu fi Ibsa Gaazexaa Koreen Simannaa Hoggansa ABO fi WBO magaalaa Finfineetti laate.
SBO Fulbaana 09,2018. Oduu fi Gaaffii fi deebii miseensa Shanee Gumii Gumii Sabaa ABO J.Atoomsaa Kumsaa waliin goone
SBO: Fulbaana 7 bara 2018. Oduu fi Qophii addaa Konfirensii Gamtaan Barattoota Oromoo Finfinneetti qopheesse ilaallatu -Kutaa 2ffaa.
SBO: Fulbaana 5 bara 2018. Oduu, Gabaasaa Gumaacha Sabboontotni WBO Jabeessuuf Taasisanii fi Qophii addaa Konfirensii Gamtaan Barattoota Oromoo Finfinneetti qopheesse ilaallatu Akkasumas SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
SBO FULBAANA 02,2018. Oduu, Ibsa Miseensi Sh.Gumii-GS-ABO J.Ibsaa Nagawoo Gaazzexeessotaaf kennanii fi gaaffii fi deebii maanguddoo Oromoo Obbo Jeeyluu Abubakar Damboobaa waliin goone kutaa 3ffaa fi xumura
SBO Hagayya 31,2018. Oduu, Gabaasa Gumaacha Maadhelee fi Gaaffii fi deebii maanguddoo Oromoo Obbo Jeeyluu Abubakar Damboobaa waliin goone kutaa lammaffaa
SQ-Sagalee Qeerroo Hagayya 30,2018
Gaafiif Deebii hirmaatota Kora Simanna ABO Godinaalee irraa dhufanii wajjin taasifne
SBO Hagayya 29,2018. Oduu, Ijoo Dubbii ABO, Gaaffii fi deebii maanguddoo Oromoo Obbo Jeeyluu Abubakar Damboobaa waliin taasisame kutaa lammaffaa fi SBO Sagantaa Afaan Amaaraa
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa OROMOO HAGAYYA 28/2018 Gaaffiifi deebii gaazexeessitoota SBO fi TV Gaaddisa Dhugaa kanneen Finfinnee jiran waliin godhame.
Adeemsi Araaraa Akka Hin Gufanneef Gaafatama Keenya Haa Bahannu
(Ijoo Dubbii ABO – Hagayya 26, 2018)
======================================
(SBO/VOL – HAGAYYA 26, 2018) – Adoolessa 08, 2018 Hayyu-Duree ABO Jaal Daawud Ibsaa fi Muummicha Ministeerotaa Itoophiyaa Dr. Abiy Ahmed gidduutti yeroo jalqabaaf haasaan nagaa kan rakkoo siyaasaa mootummaa Itoophiyaa fi Saba Oromoo gidduu jiruuf furmaata karaa nagaa argamsiisuu akeeka godhate taasifamuun ni yaadatama. Tarkaanfiin seena-qabeessi sunis abdii fi gammachuu guddaa ummata keenyatti hore. Haasaan jalqabaa Muummicha Ministeerotaa Itoophiyaa waliin taasifamee guyyoota afur booda Addi Bilisummaa Oromoo kaka’iinsa mataa isaatiin labsii dhukaasa dhaabuu ifatti labsee abdii fi gammachuun ummata keenyatti bule kun akka fiixaan bahuuf fedhii fi kutannoo ol’aanaa qabaachuu isaa hojiidhaan mirkaneesse. Labsii Dhukaasa Dhaabuu kan haasaa jalqabame milkeessuuf labsame kana keessattis Irree fi Gaachana ummata keenyaa kan tahe Waraanni Bilisummaa Oromoo diina lolaaf isatti deemu of irraa faccisuu irraa kan hafe humnoota mootummaa Itoophiyaa irratti tarkaanfii waraanaa akka hin fudhanne ifatti ajajni fi qajeelfamni dabreefi. Continue reading
Jimaa Galataa: “Aadaakoo” / Oromo Music
SBO: Hagayya 26,2018. Oduu fi Marii Miseensonni Mana Maree Ameerikaa Dhiittaa Mirgootaa Oromoorra Gahe irratt Finfinneetti Taasisan ilaalchisuun Yaada Hirmaattota Waltajjichaa.
Agartuu Qeerroo tibbanaa (Qamunyee qabsoo)
Hagayya 24,2018
Finfinnee Oromiyaa
Qabiyyee Agartuu Qeerroo
– Qamunyee qabsoo
– Hullufa siyyaasaa
– Goddannisa Siyyaasaa
– Madaa Siyyaasaa
(…Maraatuu cancala hinqabne Baabura seensisuun maraatuu sanas uummata baabura keessaa sanas, Baabura gatii jabeessaa sanas of dhowwachuudha. Akkasuma maraatuu qabsoo Baabura qabsaa’otaa seensisuun qabsaa’ota, isuma mataasaa, fi Baabura qabsoo keenya balleessuudha… ) Continue reading


text:
Gootummaa durii isa abbootii fi akaakilee kiyya irraa dhagayeen alatti, gootummaan Oromoo inni guddichi kan ija kiyyaan argee ragaa baye isa bara kanaati. Gootummaan baranaa na boonse, saba koo akka abdadhu na taasise. Oromoon leenca ta’uu yoomuu caalatti akka amanuuf na dirqisiise. Oromoon, keessattuu dhaloonni kuni, goota. Goota jechuunuu gootummaa dhaloota kanaa haalaan waan ibsu natti hin fakkaatu.
Oromoo, kana booda gaddaa fi booyichatti xumura laatuuf yeroo gabaabaa sigaafata. Iddoo ganna 25’f hawwaa jiraatte (ijji kee irra buute fi onneen kee dharraate) gayuudhaaf kiiloomeetira muraasatu si hanqata. Kan godhuu qabnu, kana booda, hafuura qabannee, obsa godhannee imala eegalle itti fufuu qofa. Tabba bayuuf yeroo wanti xiqqoon nu hafetti wanti duubatti mucucannuuf tokko hin jiru. Gatiin guddaan kaffalameeti kan as gayame, yadadhaa.
Sochii baatii saddeetiif godhameen rasaasa takka osoo hin dhukaasne Oromoon diina hollachiise, eennummaa isaa hundatti agarsiise. Dhiiroo bilisummaan hanga nuti eegnuu olitti kaluu jirtii beekaa. Bifa eegalleen, ciniinnannee, yoo hammaatte haafas taatu qabannee, qabsoo eegalle itti fufne taanaan umriin gabrummaa baatii muraasatti gadi akka deebitu hin maminaa. Tuniisiyaa, Masrii fi Liibiyatti ummanni woggaa hedduuf qabsaayee miti abbootii-irree woggoottan hedduuf ummata irratti siidaa ijaaratan kan garagalche.
Mootummaan Woyyaanee abbaa-irree nuti beeknu heddu irra garaa-jabaataa fi balleessee baduuf kutattaadha. Wanti beekuu qabnu garuu, Gaafa Afrikaatti, hidhannee-dhabaannee, humni humna Oromoo gitu, nuti nu gaye jennee kaanaan kan irreen nu bitu tokko hin jiraatu. Osoo akka ajjeechaa, sodachisaa fi hidhaa Woyyaaneetii Oromoon dur jilbiifate. Humni Woyyaaneen hin bobbafne, wanti isiin olkaayatte, tokko hin jiru. Kana boodas wanti isiin gadi fuutu tokko hin jiraatu.
Yoo haalli hayyame gugataa, yoo dubbiin jabaatte xurree addaddaan tirataa gara Finfinneetti imaluu qabna. Finfinnee mootummaan abbaa-irree itti taphatu getteerti yeroon Oromoon harka isaatti galfatu.
Gufuun heddus yoo nu mudate, gatii fedhes yoo nu gaafate, ciminaan hojjannee, harkas wolqabannee, hiriira boruu hiriira dhumni Woyyaanee kalaayuu ifatti addunyaa hundatti argisiisu godhuu qabna. Kuni kan ta’u hirmaannaa hunda keennaatiin.


text:
KOMISHINII NAAMUSA FI FARRA MALAAMMATUMMAA MOOTUMMAA NAANNOO OROMIYAA
Biyyi teenya Itoophiyaan biyyoota Konveenshinii Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniifi konveenshinii Gamtaa Afrikaa fudhatanii mallattoon mirkaneessan keessaa ishee duraa yemmuu taatu, qabsoo farra malaammaltummaa akkaataa konveenshinoota kana keessatti akeekamaneen kan eegalte akkuma konveenshinoota kana mirkaneessiteen ture.
Haaluma kanaan bara 1993(ALI) Komishinii Naamusaafi Farra Malaammaltummaa Federaalaa qabsoo farra malaammaltummaa sadarkaa federaalaatti qindeessuufi Oogganuuf hundaa’e jira.
Haa ta’u malee, malaammaltummaafi hojimaata badaa biyya teenya keessatti hundee jabeeffatee akka barmaatileetti fudhatamaa ture sadarkaa federaalaa qofatti qabsoo taasifamuun maqsuun waan ulfaatuuf, komishiniin dhimmicharratti abbummaan hojjatu sadarkaa naannoleetti akka hundaa’u ta’e.
Bu’uurumma kanaan, Komishiniin Naamusaafi Farra Malaammaltummaa Naannoo Oromiyaa, Adoollessa 5, bara 1995 labsii lakkoofsa 71/95 kan hundaa’e ta’us, hojii qabatamaa keessa kan seene ji’a Sadaasaa bara 1997 keessadha.


text:
Korii guddaan, Yaa’ii Hooggansaa Oromoo Oromo Leadership Convention (OLC) kun ta asiin dura Amerikaa,Atlaantaatti taa’anitti aanee dhufe.
Korii Amerikaa godina Verjiiniyaa Bitootessa 10-12, 2017 Verjiiniyaa magalaa Kiristiyaal Sitii keessa taa’e.Akka warrii qopheesse jedhutti nama 600 caalutti itti dhufe.
Kaayoon isaa akka koree yaa’ii tana kopheessite keessaa Dr.Izqiheel Gabbisaa yuniversitii Kaateringi ka Mishigen jirtu keessaa dubbatetti ummata Oromoo biyya keessaa fi biyya alaatti rakkoo gugurdoo keessa jiru gargaarsa ilmaan namaatii fi gama siyaasaalleen gargaaraa tokkummaa Oromoo ijaaruu fi jabeessuu dhaaba dhaabuu.
Akkuma kanaan Yaa’iin tun dhaaba HIRPHA International (Humanitarian Initiative to Relieve the Plight in the Horn of Africa) jedhu ka nama mootummaan Itoophiyaatiin Afrikaa gama Gaafaa keessaa miidhame gargaarsa qindaahee kennuun qagaraafuu.
Rakkoo Oromoo sadarkaa biyya alaatti himuufiitii ykn gama diplomaasiitiin ammoo yaada gama Koreen Qindeessituutin dhiyaatee dameen qorannoo fi himaammataa hujii diplosamasii hojjachaa mootummaa abbaa irraa akka koreen jettutti Itoophiyaa irratti qabsaahuu.
Tanaafuu Afrikaa gama Gaafaa keessatti damee Organized Diplomacy and Advocacy Action in the Horn of Africa (ODAAHA) yayyaban.
3.Tana maleellee galmee yaada Koree Qindeessituutin dhiyaatte jedhan Declaration of Oromo Unity and National Aspirations and Oromo Charter of Freedom,Justice, Dignity and Human Rights jedhuun tokkummaa Oromoo jabeesitu jedhan yayyaban.
Hujii tanaaf koree yaada galmeelee tana keessatti dhiyaate hawaasa Oromoo addunyaatiin geettu yayyabame.
Galmeeleen dhiyaatan kun dhiyoottuu maxxansanii baasan.Hujii tana Koree Qineessituu miseena 17 qabdutti hojjata.
Akka Dr.Izqiheel jedhutit galmeen Chaarterii Hirbuu Oromoo tun ta kabaja mirga namaa eeguu fi falmituuf taati.
Yaa’iin tun tana maleellee, dhaabbilee hawaaaa hiree ufii ufiin murteeffatuu fi dimokiraatawa qabaachuuf qooda dubartootaa fi ijoolleen kahimaa sadarkaa addunyaatti yayyabuuf wali gale jedha Dr.Izqiheel.