text:
Dr. Nuredin Luke: Deebii gaafilee keessanii:
I. Namni tokko qabamee mallatoo otoo hin muldhisin dhukkubicha daddabarsuu ni danda’a?
* Eeyyee ni danda’a. Namni tokko vaayirasichishaan qabamee otoo mallattoo muldhisuu hin jalqabin dura dhukkubicha gara nama biraatti ni daddabarsa. Guyyaa lammaffaa fi sadaaffaa Vaayirasichi qaama seene irraa kaasee dhukkubicha gara namoota birootti daddabarsuu ni danda’a. Jiddu galeessaan guyyaa afurifi shan erga dhukkubicha daddabarseen booda mallattoo muldhisa. Namni tokko mallattoo muldhisuuf jiddu galeessaan guyyaa 5-6 tura. Haa ta’uu malee mallattoo otoo hin muldhisin hanga guyyaa kudha afuris turuu ni danda’a. Kanaaf otoo mallattoo hin muldhisin duras dhukkubicha inuma daddabarsa.
II. Qufaa Dhukkuba VaayirasiiKoronaa (COVID-19) fi Qufaa qakkee/uttaalloo ykn dhukkuba biraa irraa dhufu attamitti adda baafna?
* COVID-19 qufaa gogaa qofa hin fidu. Namotni tokko sadaffaa ta’an (%34) ta’an qufaa aakee qabu/aakkita ni qabaatu. Amma irratti manuma keenya teenyee qufaan kun kan COVID-19ti, kun ammoo ka isaatii miti jechuu hin dandeenyu. Kun ogeessa fayyaatiin mallattolee biraa wojji wolbira qabamee ilaallamuu barbaachisa. Dabalataan qorannoon akka raajii, dhiigaa fi qoronannoon biroos barbaachisuu danda’u. Kanaaf halli qajeela Qakkee/ Uttaalloo manumatti COVID-19 irraa adda baafnuun ulfaataadha jechuu. Mana yaalaa deemuu feesisa.
III. Vaayirasichi otoo somba hin seenin yeroo muraasaaf kokkee/qoonqoo irra waan turuuf bishaan dhugnee gara garaachaa gadi dabarsuun aasidii garaachaatiin ajjesuu ni dandeenyaa?
* Kun sirrii miti. Beekkumsa amma jiruun Vaayirasichi uwwusituulee haphii (mucos membrane) afaanii, funyaaniifi ijaatiin gara sirna marsaa dhiigaa seenuun gara sombaa deema. Kanaaf haala jedhamu saniin kokkee irraa bishaaniin micamee gara garaacha gadi buufne asiidiin ajjeesuun vaayirasicha of irraa ittisna kan jedhu sirrii miti. Garuu bishaan dhuguun dalagaa qaama keenyaaf barbaachisaadha. Bishaan dhuguu dhugaa, garuu vaayirasicha halaa jedhame saniin miicee hin deemu.
Fayyaa ta’aa, fayyaa argadhaa!
Horaa, bulaa, deebanaa!
—
Dr. Nuredin Luke
Gorsaafi dhaamsa namummaa qondaalota Bilxiginnaatiif
Balaa dhukkubni koronaa kun qabatee dhufaa jiru hubataa akka hin jirreefi, hoggansa balaa kana jalaa biyyaaf ummata baraaruuf malu kennuufis qophii akka hin taane jala muree hubadheera. Kanarra kanan gahes ergan jechaafi gocha torban sadeen kana isinirraa arge ergan madaalee booddeedha. Fakkeenyaaf;
– Torban lama dura qilleensifi midhaan biyyanaa koranaaf nama hin saaxilu ergaa jedhu ifatti dabarsaa turtan. Guyyama lama dura hoggansi olaanaan tokko ‘ koronaa jedhanii kan hafarsan kun dhibee duutuu utaalloo hin geenyeedha” jechuun dabballoota walitti qabamanitti himaa ture.
– Erguma dhibeen kun biyya seeneyyuu osoo isinitti waywaannuu dabballoota kumaatamaan galma ukkaamfamaa keessatti walitti qabdanii walghahii teessisaa turtan. Dabballootuma keessanis saaxiltanii ummatas gaaga’amaaf qaadhimtan. Rabbi nu haabaasu malee.
– Yeroo addunyaan guutuun dhukkaba kana jalaa baraaruuf odeeffannoon murteessaadha jettee gorsitu kanatti, isin garuu interneetii Lixaafi Kibba Oromiyaa morka gowwaatiin qabamtanii akkuma murtanitti jirtu.
– Namni dura vaayrasichaan qabamuun beekame Oromiyaa keessa naannayaa ture. San booda Adaamaatti babal’ate. Isin garuu hanga naannoleen dhukkubichi keessatti hin argaminuu waan itti dhimmamtan hin fakkaatu. Labsiin har’aatuu erga naannoleen biroo sadi labsanii dabarsitan. Kunis balaa kanaaf hangam takka ilaalcha gadi aanaa akka qabdan agarsiisa.
– Akka paartii biyya bulchaa jirutti dhukkuba kana ittisuuf dursa dirqamni keessani. Garuu ammoo hoggansa olaanaa hanga dabballoota keessanitti ammas duula dhibee kana jalaa ummata baraarsuu osoo hin taane duula warra isiniin faallaa jiruu laaffisuufi dhabamsiisuun qabamtanii jirtu.
Akki kun isniifi biyyaafis hin ta’u. Balaa kana jalaa ofiifi biyya baasuu yoo barbaaddan wantoota armaan gadii akka sirritti hubattaniin barbaada.
Weerarri koronaa kun akka isin laffiftanii laaltan kanaa miti. Rakkoo fayyaa, hawaasummaa, diinaggeefi nageenyaa hamaa fidee dhufe.
– Gama Fayyaan- weerarri ( pandemic) kun weerara kanneen biroo kan akka koleeraa, busaafi gifiraa hin se’inaa. Saffisaafi baldhina akkaan guuddaatiin deema. Qaama hawaasa hunda saaxila. Bakka murtaayatti hin dhaabbatu biyya darbee addunyaa waliin gaheera. Kanaafi saffisnifi bal’inni weerara kanaa humna dhaabbilee fayyaa guyyoota gabaabaa keessatti laamshessa. Sadarkaa biyya teenya hiyyeettii tanaa dhiisaatii kanneen hedduu dagaaganii laamshayanii jiran.
– Gama Hawaasummaatiin- Vaayrasiin kun gaaga’ama hawaasummaa guddaa fida. Namoonni rifachiisuufi baay;inaan ni dhibamu, ni du’u du’u. San qofa miti rakkoon. Akka dhukkuba biraa firri dhukkubsattoota dhibamsiifachuun hin danda’amu. Kan du’an awwaallachuun hin ta’u. Kun cinqii hawaasummaa ( societal stress) uumuu bira dabree, hojiin dhibamsiisuufi awwaalus qaama mootummaan waan ra’atamuu qabuuf caasaa fayyaafii nageenyaa irratti dhiibbaa cimaa qaba.
– Gama Diinaggeen- Dhukkubni kun weerara biyya keessaffi addunyaati ( both epidemic and pandemic) dha. Kana jechuun sochii diinaggee keessaafi alaan laamshessa. Keessaan omisha qonnaa, warshaafi tajaajilaa hir’isa. Sochii daldala biyya keessaa laaffisa. Alaan ammoo biyyoonni waliin daldallus omishas ni hirdhisu, alaa bitachuus ni hirdhisu. Kana jechuun gabaan omisha nuti alatti erginuu gadi bu’a. Meshaan alaa galfachuu qabnus ni hirdhata ykn qaalaya. Kun lamaan walitti dabalamee daldala alaa ( import-export) keenya kan duraanuu xiqqaa quucarsee lafaan dhaya. Sochiin diinaggee biyya keessaa laamshayuufi daldalli alaa laafachuun kufaatii diinaggee ( depression) fiduu mala; ni fidas. Biyya hanga ammaa nyaataanuu of hin danda’iniif kun balaa hamaadha. Akka dur gargaarsa warra alaa akka hin abdanne dhukkubichi diinaggee isaanitis daaraa godhaa jira. Dura kan ofii baraaran malee harka nutti hiixatan jennee abdachuu of gowwoomsuudha.
– Gama Nageenyaa ( Security)- Weerara vaayrasii kanaa irra aanuuf tarkaanfilee jireenya ummataa danqan fudhachuun dirqama ta’a. Kun ammoo dhiibbaa xiinsammuufi diinaggee waan qabaatuuf laaftutti hojitti hiikanii tursiisuun hin danda’amu. Fakkeenyaaf tamsa’ina vaayrasichaa hirdhisuuf sochii ummataa dhaabsisuun dirqama. Kanuma amma eegalme kana. Tarkaanfiin kun bu’aa barbaadame akka fiduuf ammoo yeroo dheeraaf ( tarii hamma ji’a lamaa fi sanii ol) uggura sochii tursiisuu gaafata. Kun ammoo ummata irra jireessi harka qalleessa ta’eef baay’ee ulfaataadha. Dhiibbaa uggurri uumu laaffisuuf mootummaan deeggarsa barbaachisaa godhuu baannaan, lammiileen murtii mootummaa diigutti deemu. Rakkoon nageenyaa kan akka saamichaa, qaama nageenyaan walitti bu’uu kkf ni babal’ata. San qofa miti. Qaamota nageenyaaf meeshaa ittiin vaayrasicha ofirraa itti ittisan gahaa dhiheessuufi baannaan; dhukkubichi qaama nageenyaatti babal’annaan, hamileefi efficiency isaanii hedduu gadi bu’a. Gara fincilutti deemuu malu. Waliigala koronaan walqabatee rakkoo nageenyaa hawaasa keessaa qofa osoo hin taane humnuma nageenyaa keessaahuu madduu akka malu tilmaamuun barbaachisaadha. Hawaasnifi qaamni nageenyaa murtii mootummaa hojitti hiikuu didnaan/ dadhabnaa, dhukkubicha daran babal’ata. Rakkoon hawaasummaafi diinaggee gubbatti kaasnees waliin hammaata.
Kanin armaan olitti tuqe rakkoolee fayyaa, hawaasummaa, diinaggeefi nageenyaa koronaan fidu keessaa baay’ee gabaabaadha. Eerudhumaafin kaaye. Maarree falli maali?
– Rakkoo kana seriously haa fudhannu. Akkanatti laalaa; Rakkoo akkanaa takkaa isin mudattee hin beektu.Isin dhiisaa Ilmaan namaa har’a lubbuun jiran rakkoo akkana hamaa takkaa arganii hin beekan. Biyyanatti mitii addunyaatti. Kanaaf rakkoo ulfaataa kana ulfina isaan malu kennaa yaadaa.
– Wanti isin cinqu tokko filannoo as deemu akka taate nan beeka. Koronaan karoora namoonni, paartileen, biyyoonnifi addunyaan baafatanii lafaa qaban zeeroon baay’iseera. Kanaaf filannoof hin cinqaminaa. Dhimma filannoo yeroof kiisha duubaa keessa kaayadhaa. Filannoon karoora lafa kaayamee jiruun hin godhamu. Filannoo Itoophiyaa dhiisii olompikiin addunyaa haqameera baraa. Amma siyaasaa filannoo keessaa bahaa. Mataa keessan gara balaa yeroo kana jalaa ummata baraarsuutti jijjiiraa. Balaa kana manage godhuu baannaan isin warra itti gaafatamummaa harkaa qabu dhiisaa nuti warri isin morminuu bakakkaa ummataa jalaa hin baanu. Sammuu keessan filannoo keessaa baasuun qalbii takkaan hojii emergency management kana akka hojjattan isin garagaara. Mormitoota keessan morkiin osoo hin taane tumsaan akka hirmaachiftan isin gargaara. Ummata birattis olola nu filadhaa osoo hin taane dhaamsa lubbuun nuuf jiraadhaa akka geggeessitan godha. Ummannis haasaa keessan shakkin laaluu dhiisee akka qalbiin dhugeeffatu godha.
Kanaan yoo waliif galle, wanti dafee ta’uu qabu
– Caasaan mootummaa gubbaa hamma gaditti saffisaan fuulleffannaa isaa guutuu tamsa’ina dhukkuba kanaa hanqisuu irratti haa ta’u
– Ogeeyyii fayyaatiif qaamota nageenyaa ( polisootaafi loltoota) saffisaan meeshaan vaayrasich irraa ittiin of eegan haa raabsamu.
– Dargaggooni leenjiifi meeshaa eeggumsaa waliin qaamota fayyaafi nageenyaa haa gargaaran
– Midhaan hangi kuusaa keessa jiru madaalamee qaamota harka qalleeyyii garagaaruuf haa qophaayu.
– Warra siyaasaa keessan morman hidhuu, doorsisuu, quuxessuu, itti muufachuu dhiisaa akka ugummaa isaaniitiin jigii yaammadhaa.
– Interneetiin dafee haa banamu..saffisni haa dabalamu, gatiin haa hir’atu
Dhumarratti ammas irra deebi’ee wannin jedhu rakkoo as deemaa jiru kana laaffistanii laaluun haa gahu.Politics as usual amma hin ta’u. Adaduma yeroon deemuun hireen balaa vaayrasiin kun fidu dandamachuuf qabnu xinnaataa deema. Dammaqinaan, saffisaanifi qindoominaan hojjannaan irra aanama. Laafisanii laalanii, bifa haraca’een sochoonaan dhibeen kun ummataafi biyya galaafata.
( Hojiin biraa waan na eeggatuuf saffisaan waanin barreesseefi keessa deebi’ee waan hin laaliniif dongora qubee keessaa gingilchaa dubbisaa)
Nagayaan Bulaa!!


c: text/html

text:
Ba’iin filannoo Tigiraay ka xumuraa har’a dhiha irra ifatti labsamee jira.
Akka ba’ii filannoo kanaatti barcumoota filannoof dhihaatan 190 keessaa, paartiin Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay – jechuun EWEHAT, barcuma 189 injifachuu isaa, Komishiniin Filannoo naannichaa beeksisee jira.
Koomishinarri Koomishinicha Filannoo – Muluwarq Kidaane-maariyaam akka ibsanitti, Ewehaat, sagalee ol’aanaadhaan dorgommiidhaan barcumawwan 152 hundumaa injifatee, sagalee wal-madaalaa keessatti kanneen argaman barcumoota 38 keessaa immoo 37 injifate. Barcuma tokko hafe immo Paartii Baayitoonaa tu injifate. Seenaa Tigiraay keessatti Paartiin mormituu barcuma argachuun kun ka duraa ti. Filannoo sana irratti Paartiileen shanii fi namoonni dhuunfaa 4 kan hirmaatan yoo tahu, uummata miliyoona tokkoo fi kuma dhibba toorba tu yaa’ee sagalee kenne.
Ka bulchiisa naannoo Tigiraay keessa socho’u – paartiin siyaasaa “Saalsaay Wayyaanee Paartii,” jedhamu immoo , filannoo torban dabre naannoo Tigiraay keessatti geggeessame keessa gochaaleen sirnaa alaa hedduun raaw’atanii jiran, jechuun himatee jira - jechuun, Mulugeetaa Atsibahaa, Maqalee irraa gabaasee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Daangaa Iraaqii fi Siiriyaa irra kan jiru mooraa baqattootaa cinatti gareen IS haleellaa har’a raawwateen yoo xiqqaate siivilonni 21 du’uu isaanii gareen mirga namaa Siiryaa keessaa qoratu beeksisee jira.
Dubbi himaan garee kanaa Rami Abdel akka jedhanitti yoo xiqqaate of wareegdota shantu mooraa baqattoota Iraaqi fi lammiiwwan Siiriyaa qe’ee ofii irraa godaananiif tolfame keessaa fi alatti ofitti boombii ofitti dhoosan.
Madden Kurdii fi Siiriyaa akka jedhanitti kanneen miidhaan irra ga’e irra hedduun erga lola naannoo Siiriyaa fi Iraq kan IS to’atee jiru jalaa baqatanii booda mooraa yeroof dhaabate keessa jiraatani.
Lolli hamaan kan ka’e erga IS, humnootii demokraatawaa Siiriyaa SDF fi loltoota gamtaa Kurdootaa fi Arabootaa gidduutti haleellaan geggeessamee loltoota hanga tokko galaafatee booda.


text:
Sadaasa 21,2016
Mooraa Wallagga Yuunibarsiitii keessatti Qeerroo waan jalqabe xumura itti gochuuf waloon ka’ee gootummaasaa agarsiisaa jira.Yeroo humni xiqqoon wayyaanee ajjeesuuf,gudeeduu,hidhuu,saamuu irratti bibbaatee jirtutti nuti qeerroon barattoota ilmaan Oromoo calliifnee ilaaluun nurra hin jiraatu jechuun Sochii diddaa garaa Warraaqsaatti tarsiisuun FXG fardeessanii eegalanii jiran,Mootummaa shororkaa wayyaanee mataaf miilla wal’aalaa jirti,Qeerroo qabsoo kanatti xumura gochuuf waan eegale galmaan gahuuf gamaa gamanaa wal waamuu qabeera.Mooraa Wallaggaa keessatti amma saatii kana dhukaasa guddaatu dhaga’amaa jira. Tarkaanffiin kaaffee fi konkolaataa heedduu kan moorichaa irratti fudhatamaa jira.Lubbuin nama biyya nama hin naasifne keessatti qabeenyi nama naasiisuun akkan akka sammuu namaa xuqus agarsiisaa jiru.
Hiriira Guddaarratti Sabboontonni Magaalaa Naqamtee Nannoo Jaatootti Rasaasa Diinaan Rukuman Lama Fayyuummaan Isaanii Yaaddeessaa Ta’ee Gara Hositaala Olaanootti Dabarfamuuf Jechuun Dhaaga’ame Haalli sabboontota lama guyyaa gaafa hiriira guddaarratti rukutamee haalaan nu yaaddeessaa jira jedhu akka gadii kanatti “Sabbonaa Suyyum Asfahuu fi sabbontuu Zarituu Bultii yerobayyee hidhadhaf rebichaan dararamaakanturan ammammo rasasa wayyanenrukutamanii rakkachaa jiruu suyyumimmo rasasi qomasakesatti wanafef lenca gurraachaa demee akka bafatuuf riferi ta ewanjiruf birri busa fi jirraa”


text:
Gaaffii dhiyeessineef deebiin nuu kenname garuu barnoota itti fufaa jedhamne jedhu.
Gara biraan godina Horroo Guduruu Wallaggaa mgaalaa Shaambuu keessatti waraanni mootummaa mooraa Yniversitii Wallaggaa kan magaalaa keessa jiru keessatti boombiin dho’uu isaa barattoonni dubbataniiru.
Sana booda barattoonni gaaffii dhiyeessuu yeroo yaalanitti humnootii waraanaan reebamuu fi hidhamuun hanga har’aatti itti fufuun ibsameera.
Dhaabni momrituu paartii Kongresa Federaala Oromoo dilbata dhufutti hiriira waamuuf karoorfadhe jedha.


text:
UNHCR akka jedhutti bidiruun humnaa ol nama feete sun kan garagalte imaltoota Bosaasoo irraa fuutee karaa erga jalqadee daqiiqaa 15 booda.
Jiraattonni naannoo akka jedhanitti yeroo balaan kun dhaqqabetti haalli bubbeen qilleensaa hamaa waan tureef sababaa ta’uu mala.
Balaa kanaan kan midhaman irra hedduun Oromootaa fi lammiiwwan Somalee kan Puntland utuu hin taane kan somalia ishee guddittii kanneen gara Yemenitti ce’uuf namoota seeraan ala namoota deddeebisan mindeessan turan jedhama.
Garuu jiraattonni magaalaa Bosaasoo hedduu fi kanneen balaa Sana irraa lubbuun hafan balaa kana kan ilaaleen gabaasaalee adda addummaa qabu Raadiyoo sagalee Amerikaa sagantaa Afaan Oromoof kennan.
Namoonni balaa sana irraa lubbuun hafan lama bakka dhokatanii jiran irraa akka dubbataniitti namoota seeraan ala nama deddeebisanin tumamanii galaanatti kan darbaman ta’uu iibsanii imala balaa irra nu buuse kanaaf maallaqa baafne jedhan.
Kanneen lubbuun irraa hafan kun lamaan Oromoo yoo ta’an akka hamaatti miidhamanis yoo argamne qabanii biyyatti nu deebisu jedhanii aangawoota puuntlaand waan sodaataniif wal’aansa ogeessa fayyaa ituu hin argatiin kan jiran ta’u dubbatan.
Bidiruun balaa wal fakkaataan isa mudate lama ta’u fi lakkoobsi namoota irra turaniis kan angawoonni lafa kaa’an 55 ol ta’uu kanneen lubbuun hafan kun raadiyoo sagalee Amerikaaf ibsaniiru. Garu Gabaasi kun mirkanii hin argatiin jira.
Jiraataan magaalaa Bosasoo tokko ibsa kenneen hanga ammaatti reeffi namoota 39 argameera. Balaan kun kan dhaqqabe Kibxata darbe ta’uu kan beeksisee UNHCR balaan kun hamaa fi kan lubbuu nama heddu galaafate ittiin jedhejira.
Jaarmayoota gargaarsaa biraa akeekkachiisi kennamus waggaa kana keessa namoota kuma 100 ta’antu galoo galaana Aden fi galaana diimaa qaxxaamuranii jiru jedha.


text:
Sagalee Bilisummaa Oromoo
๐๐ข๐ซ๐ง๐ข ๐ ๐๐๐๐ซ๐๐๐ฅ๐ข๐ณ๐ข๐ฆ๐ข๐ข ๐๐ข๐ฒ๐ฒ๐ ๐ค๐๐ง๐๐ ๐๐ข๐ข๐ ๐๐ฆ๐๐ ๐ฃ๐ข๐ซ๐๐๐๐ก๐ฎ๐ฎ ๐ข๐ฌ๐๐๐ญ๐ข๐ข๐ ๐ซ๐๐ ๐๐๐ฅ๐๐๐ง ๐ฆ๐ฎ๐ฅโ๐ข๐ฌ๐๐ง ๐ก๐๐๐๐ฎ๐ฎ ๐๐ก๐.
๐๐ข๐ซ๐ง๐ข ๐ ๐๐๐๐ซ๐๐๐ฅ๐ข๐ณ๐ข๐ฆ๐ข๐ข ๐๐ข๐ฒ๐ฒ๐ ๐ค๐๐ง๐๐ ๐๐ข๐ข๐ ๐๐ฆ๐๐ ๐ฃ๐ข๐ซ๐๐๐๐ก๐ฎ๐ฎ ๐ข๐ฌ๐๐๐ญ๐ข๐ข๐ ๐ซ๐๐ ๐๐๐ฅ๐๐๐ง ๐ฆ๐ฎ๐ฅโ๐ข๐ฌ๐๐ง ๐ก๐๐๐๐ฎ๐ฎ ๐๐ก๐. ๐๐๐๐ซ๐๐ ๐๐ข ๐๐๐๐ซ๐ซ๐ข ๐๐ข๐ฒ๐ฒ๐ ๐ค๐๐ง๐๐๐ฌ ๐๐ฎ๐ฎ๐ค๐ฎ๐ฆ๐ ๐๐ข๐ซ๐ง๐ ๐ ๐๐๐๐ซ๐๐๐ฅ๐ข๐ณ๐ข๐ฆ๐ข๐ข ๐ข๐ญ๐ญ๐ฎ๐ฎ ๐๐ฎ๐ซ๐ค๐ฎ๐ญ๐โ๐๐ ๐ฃ๐ข๐ซ๐๐ง.
ย
[๐๐๐ โ ๐๐๐๐๐ ๐๐,๐๐๐๐] Fakkeenyaaf Naannoleen Sirna Federalizimii biyya kanaa jalatti utubamanii jiran hangamuu dhiibbaa fi harka keessa galfannaan jiraatu bulchiinsa mataa isaanii kan qaban mootummoota naannoo of dandaโoo dha. Akka naannoo isaaniittis seeraa fi heera baasatanii Federaala jalatti ammoo akka walootti isaan durfaman. Osoo mootummaan Federaalaa jiruu mootummaan naannoo tokkoo, mootummaa naannoo isa biraa keessa harka hin galfatu ture. Dhimma isa tokkoo keessa inni biraan hin seenu ture. Harโa waa hunduu diigamee, Sirni Federaalizimii biyya kanaa maqaafis tahu laaffachuu osoo hin taane diigamee gara baduutti deemaa jira.
ย
Gochi mootummaan naannoo Amaaraa bulchiinsa naannolee biroo kan akka Oromiyaa fi Benishaangul keessa seenee raawwataa jiru Sirni Federaalizimii biyya kanaa diigamuu fi keessa seeninsa bifa kanaa dhorkuuf humna dhabaa jiraachuu isaa agarra. Humni waraana/poolisii naannoo Amaaraa lafoota Oromiyaa daangaa bulchiinsa Amaaraan waldaangessan adda addaa cabsee seenuun ifatti gabaasamaa jira. Karaa Laga Abbayyaa daangaa ceโuun Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Ona Amuruu ganda Dangajaa jedhamu seenuun ummata irratti dhukaasa bananii miidhaa gugurdaa akka dhaqqabsiisan ummatatu dubbataa jira. Manneen gubuun, loon ooffatanii deemuu dha kan ibsamaa jiru.
ย
Kaaba Shaggar karaa Darraa, Lixa Shaggar Onoota Gindabarat, Warra Jaarsoo, Baha Shaggar Onoota Boosatii fi Fantaallee irraan weerarri humna kanaa jiraachuu akka hin oolles dubbatama. Babalโachuu gocha diigumsaa fi weerara akkanaa osoo mootummaan Federaalaa Sirna Federaalizimii jiru bakkatti ittisuu fi heeraa fi seera jiru hojii irra oolchuuf murannoo fi fedha isaa qabaatee kun hin raawwatamu ture.
ย
Hojiin diigumaa fi ummatoota gidduutti waldhabbii fi lola qabsiisuu humni waraanaa/poolisii naannoo Amaaraa kun kan Oromiyaan kan dhaabbate osoo hin taane, mootummaa naannoo Benishaangul waliinis atakaaroo seenee jiraachuu isaa ibsi mootummaan naannoo Benishaangul kaleessa Mudde 15,2020 baase irraa hubachuutu dandaโama. Bulchiinsi Naannoo Benishaangulis deemsi mootummaa naannoo Amaaraa kun hamaa, Sirna Federaalizimii biyya kanaa balaa irra kan buusu taโuu akeekkachiisuun, humni kun gocha isaa irraa akka dhaabbatu akeekkachiise.
ย
Mootummaan naannoo Amaaraa rakkoo Godina Matakkal keessa jiru gara biraatti harkisuudhaan osoo mootummaan Federaalaa jiruu sana irra tarkaanfatee Matakkal humna waraanaan seenuu fi godinicha qabachuuf dhaadataa jira. Ibsoota nageenya booressan, ummatoota waldura dhaaban adda addaa baasuun dhaadatuu qofa osoo hin taane, qaamota haala naannoo sana keessa jiru waliin tasumaa wal hin beekne, kan akka ABO maqaa dhahuun jibbaa fi akeeka dhokataa qaban ifa godhataa jiran.
ย
Kanaaf, haalli biyyattii keessatti deemaa jiru, addatti sochiin bulchiinsi naannoo Amaaraa fi humni inni hidhachiisee sossoosaa jiru itti jiran biyyattiif balaa, Sirni Federaalizimii biyya kanaa diigamaa jiraachuu isaaf ammoo mallattoo isa guddaa dha. Mootummaan Federaalaa gocha akkanaa dhaabuuf humna dhabuun, dhaabbadhu jedhamee yeroon itti dubbatuu hanqatuun sirnichi humna dhabaa jiraachuu qofa osoo hin taane diigamaa jiraachuu agarsiisa.
ย
Deemsi kun sirna duraanii kan Itophiyaa dullattii alaabaa lummuxxii san deebisuuf deemsa itti jiramuuf karaa soquuf duula beekamtii qaamota adda addaan deggeramuu dha kanneen jedhan hedduu dha.
Abbaan jabaatee qeโee isaa haa eeggatu; mirgaa fi bilisummaas abbaatu barbaaddata.
ย
๐๐๐ฌ๐ฌ๐จ-๐๐จ๐ฅ๐๐๐ก ๐๐๐ข ๐๐๐๐ ๐๐๐๐ช๐จ๐ ๐๐๐ฆ๐๐ ๐๐๐ก ๐๐๐๐๐๐ ๐ก๐
[๐ฆ๐๐ข โ ๐ ๐จ๐๐๐ ๐ญ๐ฒ,๐ฎ๐ฌ๐ฎ๐ฌ] Hayyu-Dureen ABO Jaal Daawud Ibsaa haga ammaatti nagaa qabu; mana jireenyaa isaaniitti argamu. Qabsoo Bilisummaa sabaa irra waan jiramuuf wanti fedhe yo dhufe waan nama dhaamochiisu hin jiru. Jaal Daawud kana tolchanii beeku; kanattis amanu. Wanti ejjennaa isaanii irraa if booda isaan deebisus hin jiru.
ย
Kanas tahe sana, Jaal Daawud Ibsaa mana isaaniitti argamu. Ololli maqaa isaanii dhahatee saโaa ammaa kana akka waan hidhamaniitti deemaa jiru garuu dhugaa miti.
Ololli kun maaf qindeessamee gadhiisame isa jedhu keessa isaa gaggalagalchanii ilaaluunis hin badu. Ammoo Oromoon qabsoo mirga isaa kabajsiifachuuf godhu irraa sekondiif illee dagamuu hin qabu. Hidhaas, ajjechaas, dhiitamiinsa mirgaas kan xumura itti godhu qabsoo waan taโeef.


text:
Shira OPDO/ODPn ABO akkaa “Diina” ti Farajuu walgahii Adaamaa raatii shirtee mormii guddan harkattii fashalahe
Abbaa Orma, PhD, Ebla 18, 2019
Hardha ABOn “Diina” jechuun bor ABOn shororkeessaatti farajuuf balbala saaquudhaaf.
Akkaa hundi qubaa qabutti torban darbe (Ebla 4-7) OPDO/ODP Central Committeen Adaamaatti haala jijjiirama biyyaa fi naannoo (Oromiyaa) irratti xiyyeeffattee marii gagefachuun hin nibekkama. Walgahii kanarratti MM Dr. Abiy fi Presidentiin Oromiyaa Obbo Lemmaa Magarsaa qooda fudhataniruu.
Waltajjiin kan gaggeeffame Alamuu Simee fi Addisu Aregaa tiin.
Akka odeeffannoon keessaa himutti walii waliigalaatti farajuu marichi haala jijjiirama biyyaa fi Oromiyaa irratti kan xiyyeeffate ta’ee cuunffaatti waltajjii warra gaggeessan irraa kan manaa kaafamani:
- Caasaan miira jijjiiramichi barbaaduun hubachuuf hogganuu dhabuu
- ilaalcha fi qaamaan wal makuu
- Ejjennoo diina jedhu qabaachuu ummata ittiin barsiisuu sodaachuu (ABO diina jechuun barsisuu sodaachuu)
- Humna dadhabee fi injifatame nuu wajjin hin madaalle, ilaalcha bara 6 offaan, manguddoota jaarraa 21n hin yaadneen hogganaman sodaatuu/sodaachuu kan judhu ( jedhu )
- Qaamni of sirreessitan of sirreessaa, yoo diddan calallee partii keesaa isin baafna, achuma galaa
- Amma booda diina jettanii barsiisuu qabdu kan jedhu kaa’ani.
Gaaffii fi mormii hirmaattonni/hirmaattotni walgahii warra waltajjii gaggeesuu dhihesaanii
- Attamittii kaleesa dorgomaa jennee har’a diina jenna?
- Oromoo nu jalaa qoodu, deggaraas wan qabanuuf kun rakkoo guddaa nutti fida.
- Haalli oftuultonni (Amaraa) itti deemaa jiran maqaa ABO kaasu irra dabre saba Oromoo kan tuquudha
- Dirree democracy kan dhiphisuuf tokkummaa Oromoo kan miidhu hin ta’uu?
- Haalli qabataaman lafarra jiru akka isin waltajiira ifsitan ABOn dadhabeera kan jedhu kana hin garsiisu. faallaa dhugaa lafa jiruu dubetartuu.
- Gaaffiin Finfinnee fi afaan hojii federaalaa, carraa hojii dargaggoo, rakkoo olaantummaa seeraa fi naamuusi afaan wal fakkastuu dubbatanii hogganuu dhabuu olii hanga gadiiti akka jiru.
- Keesasatuu keessattuu dubbiin kun bilchinaan yoo qabamuu baatee haala kanaan hawaasatii gadi ba’e rakkoo dabretti nu deebissa, Oromoos miidha. keessa keessammoo isiin asii bookistu, kan du’u kan biraati kan kanbirmatuufillee hin jiru. Rakkoo amma karaa siyaasaa, dinagdee fi hawaasummaa jiru, sirna hooggansaa kan hinjirre ta’uun miira walii galaa kan agarsiisu ta’ee kayoon isaa kan ture silaa ejjennoo diina jedhu qabsiisuu ture.
Waluma walumaagalatti kaadiroonni OPDO murtii ABOn “Diina” jedhuu murtessisuu dhiibbaa gundam godhanullee hirmaattonni falmii/falmaa guddaa godhanii harkatti fashaleessaniiru. Akkuma haala TPLf, Alemu Simee maqaa boqonnaa (break) jechuun walgahii dhaabee chamber hirmaattotta dorsisuu yaluulee, ( yaalullee ) yaliin saa ( isaa ) otuu fixaan ( fiixaan ) hin bahin harkatii feshalaheraa Fashala’eera.
Kan hedduu namaa gaddisiisu ergamtootiin Tigree Alamuu Simee, Addisu Aregan fi gareen jaraa safuu malee ABO diina jechuun saba oromootti daldaluu yaluun hammam/ammam ciicuu saba kanaa akka qabanu mullisa. Warri kun hadhas gaaddidduu ODP jala dhokatanii tooftaa Tigreen baafteefitti fayyadamuun jijjiirama jiru dachaasuun saba keenya garbummaatti deebisuuf tattaafataa jiruu.
Kan nama ajaa’ibummoo, MM Dr. Abiy fi Presidentiin naannoo Oromiyaa Obbo Lemma Magarsaa ballina dirree siyaasaa akka injifannootti bookkisanu gaafa Alamuun ABO akka diinaatti farajuu tattaafatu harka lafa jalaatiin dhiibbaa godhaafi jirachuun jaraa saaxilameera. Tarii dirreen siyaasaa bal’ate jeedhamuu saba kaan qoofaafii? Oromoo hin Ilaallatuu?
Akka odefannoon keenya himutti, dhumarratti gaafa murtiin diinummaa ABO harkatti fashalaahu Dr. Abiy quba basuun carraa argatanii hirmaattotaa rakkoo biyyattii muudatee jiru ifsaniii haala amma keessa jiru keessatti ABOni hirmaachuun dirqama ta’uun hin hafuu jedhaani dubataniruu.
Ooromoon kanarraa wantii hubachuu qabuu, akka sabaatti partileen hundi filannoorratti qooda akka fudhatanuu dhiibbaa gochuun jabaatee itii fufuu qaba. Mootummaanis sodaa filanoon mo’atamuu irraa kan ka’een saba Oromoo shororkessuu akka dhaabu dhiibbaa itti fufuun dirqama sabaati!
Hadha ABOn “Diina” jechuun bor ABOn shororkessatii farajuu balbala saaquu dha!
Horaa bulaa.


text:
Soorettii Caalaatiin
Namoomaa hayyoota jedhaman osoo hin dabalatee Oromoon hedduu Har’a Kaayyoo QBO Karaa dalgaa hubachuu fi hubachiisa Yeroo jiran arga jirra. Waan hundaa Caalaa beekanii dantaaf ta’e hanqina hubannootni Kaayyoo QBO Sadarkaa gaaffii Daabboottii/breadwood questions/fi Aangoo Siyaasaatii gad-buusuun yaakka Uummataa foyyaaleyyii burjaajjiif saaxiluusaatiin qabsichaa gatii hin mallee baasisuu itti fufeera
Ergaa kaayyoon Barreeffama gabaabduu kanaas akkaataa Uumaama Impaayera Itoophiyaa fi Dhabama Oromiyaa Ibsuu fi akkasumas Kaayyoon QBO ifa gochuu ta’a.
Walakkeessa Jaarra 19ffaa Yeroo biyyotni Warraa Lixa Addunyaa kana/Awurooppaa/Ardii Eshiyaa fi Afrikaa weerartummaan dhuunfachuuf duula hamaatti turan keessaa waltajjii guddaan tokko Biyyaa Jarman Magaalaa Berliiniitti waame.
Waltajjii bara 1884_85 godhame kanarratti hirmaattoonni biyyoonni Weerartuu /Emperyalist/Yoo ta’an Waltajjichii Berlin Conference jedhamuun beekama.Jarmanii fi Beeljeem Biyyaa Moroo qabachuurratti Laga Agadir irratti walitti bu’uu/Agader crisis/fi Biritaayinii fi Faraansaay Sudaan Bakka Fashodaa jedhamuutti Wal haleelun/Fashodaa Incidents/waltajjii kun Akka waamamnuuf sababa turani.
Ajaandaan Waltajjii kanaas “Afrikaa Karaa Nagaa Qircachuu” Kan jedhu ture. Walta’isa Waltajjii kana hojiitti hiikuu keessattii Mootummaa Ummata Gurraachaa qoodaa fudhatee Mootii Habashaa Minilik qofaa ture. Biyyoota Weerartootaa Awurooppaa ta’an keessaa Gaanfa Afrikaa Abbuummaan Kan qircatan Xaaliyaan,Birtaayin fi Faraansaay ture.
Mootii Ummaata Gurraachaa Keessaa Minilikiin Haalaa Armaan gadiin Mootummoota Biyyaa bilisa qaban Cabsuun Awurooppaanotaa Waliin qircate.
- Kallattii Kibbaa Oromiyaattiin Oromoo Booranaa Birtaayin Keeniyaa qabattee jirutu Waliin Adda qooddate. Magaalaa daangaa Itoophiyaa Hara’aati Moyyaaleerraa kaasee hanga Km500 Magaalaa Marsaabetitti Har’a Oromoon osoo Adda hin citin qubatee Jiru Biritaayinif kennuun Moyyaaleerraa gara kaabaatti Kan Jiru Minilik fudhatee. Oromoon Gosa Booranaa, Gabraa, Saakuyyeefaa Har’a bulchiisaa Mootummaa Keeniyaa Jala jiraatan gaafas Kan Minilik Birtaayiniif kenne ture.
- Gama baha biyyiitiidha Mootummaa Somaalee Cabsuun Somaliyaa har’aa Ingilizii ,Xaaliyaan fi Minilik addaa qircachun Somaalee Saba tokko,biyya tokko fi Mootummaa tokkoo qabdu Bakka sadiitti qircatani .
- Gama Kallattii dhiha Impaayera Itoophiyaa har’aatiin Birtaayinii fi Minilik Mootummaa Ummaata Nyuwer lamatti Cabsuun Adda qircatan. Har’a Uummatni Nyaweer Mootummaa Naannoo Gambeellaa keessaa jiraachaa Jiru Kan gaafas Minilik fudhatee Yoo ta’u Ummaatni Nyaweer Har’a Sudaan kibbaa keessaa Jiru Kan gaafas Birtaayin fudhattedha. Har’uma Sudaan kibbaa keessaatti Sabni guddaan Sadarkaa tokkoffaarraa jiru Ummaata Dinkaa Kan Salvaker keessaa dhalatuttii anee baay’innaan Sadarkaa lammaaffarra Kan Jiru Ummaata Nyuwer Kan Rik Machar Irraa dhalatu dha.
- Kallattii kaaba Impaayera Itoophiyaa har’aan Ummaata Affaar Farasaay,Xaaliyaan fi Minilik addaa qooddachuu Ummaata Kurd Gaanfa Afrikaa/Horn Africa Kurds/uumani. Kanaaf uummaani Affaar har’a Ertiryaa keessaa kana gaafas Xaaliyaanif Kenname, Kan Jibuutii keessaa jiran Kan gaafas Faraansaay kennamee fi Kan Itoophiyaa keessaa jiran Kan Minilik Kenname ture.Haalaa kanaan Mootummaa Ummaata Affaar Cabsuun Bakka sadiitti qoodanii har’a Adda faffaca’anii jiraachuuf dirqamanii.
Egaa Impaayerri Itoophiyaa har’a jirtu Weerara Minilik fi Koloneefattoota Awurooppaa Waliin Mootummaa biyyoota walabaa Afaan Qawween Cabsuun Ummaata dhiigaa tokkoo Adda facaasuun Kan ummaamte dha.
Uummaata hireen hamtuun mudatee keessaa tokko Kan ta’e Ummaata Oromooti. Gaaffiin Oromoo asirraa madda. Biyyaa Afaan Qawween Cabee Mootummaa Isaa diigamee eenyummaa Isaa xiqqaate, namummaan Isaa salphate, Salphina namoomaa, Saamichaa dinaagdee fi diigumsaa hawwaasummaa ija baasaa Saaxileeme Waggoota 150 oliif hiraara jiru aara gufachiisuu dha.
Kunimmoo Kan dhugoomuu Oromoon Akka Sabatti bilisa ta’ee hiree isaa irrattii yoo murteessuu danda’e dha .Erga gaafa Humnaan cabnee Mootummoonni dhufaa darbaan Akka meeshaa walitti nu Dabarsaa dhufanii malee Kan Oromoon Mootummaa dhukaa Jaarmiyaa akkamii Qabuu, Sirna Siyaasaa, dinaagdee fi hawwaasummaa akkamii hordofuun Akka fedhuu Akka Murteeffanuuf carraa dhorkatamne.
Uummatni Bilisummaa hin qabne Hiree ofirratti murteessuu waan hin dandeenyeef Oromoon bilisa ta’ee Mootummaa ofii barbaadu Akka uummatatu gochuun Kaayyoo qabsoo bilisummaa oromoo ti. Wareegamni dhaawataa walakkeessaa jaarraa tokkoo ABO jalaatti hiriirree baasaa jirruu Kaayyoo kana dhugoomsuf Kan bahaa jirudha. Namni Dhuunfaan, Murni fi Jaarmiyaan gaaffii Oromoo kana Qara dabsan dhiheessaaf xiyyeeffanno laachuu didduu dhaan Kaayyoo kana dhugoomsuf dhalootni uumamaa Impaayera Itoophiyaa fi dhabama Oromorraatti hubanno ifaa qabaachuun murteessaadha. Impayeerrii Itoophiyaa Kan biqilte Dhabama Oromiyaa fi Mootummaa uummattoota cunqurfamaa birrattidha. Kanaaf Impaayerri dabaa uumamte kun itti fufuun Dhabama keenyaa tole jenne fudhachuu Kan ta’u.
Oromoon Akka sabaatti Amma carraa Lama qaba. Tokkoon wareegama gaafatu baafnee uummaata bilisa ta’ee Mootummaa Mataa ofii dhaabattu dhugoomsuudha. Lammeessoon Wareegama sodaannee, Dantaaf bulle dhabama eenyummaa sabummaa fi Biyyaa keenyaarratti Impaayerri Itoophiyaa Akka lalistu hayyamudha Filannoon sadaffaan natti hin mul’atu.
IUOF!
Ulfaadha!


text:
LibreOffice 7.2 Help
Hides selected rows, columns or individual sheets.
Select the rows or columns that you want to hide, and then choose Format - Rows - Hide or Format - Columns - Hide.
Wardii caancala wardii irraa filuun dhoksuu dandeessa itti aansuun Dhangii - Wardii - Dhoksi filuu dha. Wardiiwwan dhoksaman yoo hangii maxxansi keessatti argaman malee hin maxxanfaman.
Qurxiinsi irraantoo tarree ykn tarjaa akka tarreen ykn tarjaan dhoksamuu isaa agarsiisa.
tarreewwan, tarjaawwan ykn wardiiwwan agarsiisuf
hangi wantoota dhokataa dhunfatan fili. Sanduuqa golee gubbaa tarree 1 fi maddii tarjaa A fayyadamuu dandeessa. kunii wardiiwwaniif adeemsaa barbaachisa miti.
Choose Format - Rows/Columns - Show or Format - Sheet - Show.


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? – MARSAA LAMMAFFAA – Lakkoofsa Torbaffaa
Berhanu Hundee, Waxabajjii 28, 2019
Barreeffama kutaa jahaffaa keessatti obsi uummata Oromoo akka gowwummaatti laalamuu akka hin qabne fi akkasumas faayidaan uummatni kun jijjiirama dhufee jira jedhamurraa argates akka hin jirre fakkeenyota adda addaa kaasuudhaan dhimmoota tokko tokko ibsuu yaaleen ture. Barreeffama kutaa torbaffaa kana keessatti aggaammii Oromoorratti akka Sabaatti godhamaa jiru fi bu’aaleen QBOn argamsiises gaaga’ama keessa akka jiran ibsuuf waan tokko tokko kaasuu barbaada.
Osoo waan guddaa barbaadnuu kan harkaa qabnuu akka hin dhabne!!
Yaaliin fonqolchuu Mootummaa dhiyoo kana godhame kun waa baay’ee nu hubachiisuu qaba. Akkuma namootni adda addaa yaada isaanii ibsaa turan/jiran, yaaliin Mootummaa fonqolchuu kun waan Naannoo Amaaraatti qofa karoorfame osoo hin taane, fakkeessuuf yoo ta’e malee, karoorri inni hangafti Mootummaa Itoophiyaa kan Jiddugaleessaa fonqolchuuf akka ta’e wantootni kana mul’isan hedduu dha. Karoorri kun kan dhiyootti bahe ykn akka tasaa godhame osoo hin taane, kan yeroo dheeraa ittiyaadamee fi ciminaan irratti hojjetamaa turee dha jedheen yaada. Mootummaa Jiddugaleessaa fonqolchuun maaliif barbaachise? Kan yeroo Wayyaanee hin yaadamini fi hin yaalamin maaliif yeroo ammaa ta’e? Gaafiilee kanaaf deebiilee adda addaa jiraachuu malanillee, ani sababaalee armaan gadii kanan tilmaama.
- Tokkoffaa, Oromoodhaaf jijjiirama fiduu baatullee, Mootummaan ammaa kun kan Oromoo ti jedhamee waan ololamuuf; diinotni Oromoo immoo Wayyaanota caalaa Oromoo waan jibbanii fi sodaataniif, Mootummaa amma namoota Oromoo ta’aniin hogganamu kana dhabamsiisuu barbaadu.
- Lammaffaa, adeemsi MM Dr Abiyyi hedduu isaan onnachiisee, hamilees isaanitti horee jira. Maal jechuu kooti? Guyyaadhuma akka MMtti filatame sanarraa kaasee bakkee deemu hundatti wanti inni haasa’aa ture waan Mootota durii keessumaayyuu Minilik faarsu fi dhaadhessu waan ta’eef, haala kana keessatti humnootni sirna Moototaa sana hawwan ofijaaraa fi ofcimsaa; keessaa fi alatti caasaa diriirfachaa; humna isaanii jabeessaa as gahan.
- Sadaffaa, ammas adeemsuma fi falaasamaa Dr Abiyyi yoo ta’u, obsa agarsiisuun, jaalala fi dhiifama faarsuun isaa humnoota farra-Oromoo ta’an biratti akka kadhaa fi laafina Mootummaatti waan laalameef, onnee isaanii waan cimse fakkaata. Asirratti wanti hubatamuu qabu, jechaaf malee Mootummaan Itoophiyaa hangam laafaa ykn cimaa akka ta’e ani ragaa hin qabu.
- Afraffaa, maqaa hidhannoo hiikkachuu jedhuun (keessumaayyuu WBO laallatee) Oromoo jidduu rakkooleen adda addaa akka jiran diinotni Oromoo waan hubataniif; humna keenyas tuffatanii; waan barbaadan godhuuf hamilee argatanii jiru. Karaa biraatiinis yoo laalme, jaarmayootni Oromoo ni tokkoomna ykn/fi waliin hojjenna jedhanii ibsa ejjannoo baasuu malee, hojii lafarratti mul’atu hojjetanii; tokkummaa ykn tumsa mooraa Oromoo ijaaranii; humni Oromoo akka jabaatu waan hin godhiniif, kunis laafina mooraa keenyaa diina biratti hubachiise.
- Shanaffaa, hanguma Oromoon walirratti duulu; hammuma waliigalteen Oromoo jidduutti hira’tu; karaa faallaa ta’een immoo, diinotni keenya caasaa isaanii babal’ifachaa; ofijaaraa fi hidhachaa; Oromiyaa keessaatti dabalatee walgurmeessaa waan jiraniif, bakkee (iddoo) hundatti humna isaanii jabeessaas waan jiraniif, kun hunduu walittidabalamee isaan onnachiisee; hanga Mootummaa fonqolchuutti isaan geessee jira jechuu dha.
Egaa, sababaaleen kun akka hubannoo kiyyatti malee, kanaa alas kan biraas jiraachuu malu. Kan ta’es ta’u, akkuman baddaatti tuqee dabre, yaaliin akkanaa kun barumsa fi hubannoo guddaa Oromoof kennuu qaba. Uummatni ykn Sabni Oromoo akka waliigalaatti gaaga’ama keessa akka jiru fi addatti immoo Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) haala badaa keessa seenuuf akka jiru dammaqinaan hubannee, waan nutti deemaa jirus alaalattui arginee, ofirraa qolachuuf yoomiyyuu caalaa tokkummaan Oromoo amma barbaachisaa dha; murteessaa dhas. Tokkummaa Oromoo yoon jedhu, akka Sabaatti, akka uummata bal’aatti; akka dhaloota Oromoo hundaatti; ilaalcha siyssaatiin, ayidoolojiidhaan, naannoodhaan, amantiidhaan osoo walhinqoqqoodne tumsa waliif ta’uudhaan diinota keenya dura dhaabbachuu bira dabarree injifachuu danda’uuf qophii ta’uu qaban jechuu kooti.
Osoo fonqolchi kun milkaa’ee jiraatee, haalli Oromoo akka Sabaatti maal ta’uuf akka deemu hubachuu nu barbaachisa. Uummatni keenya sirna durii sanatti deebi’ee gabroomfatamuu baatullee, haala jijjiiramu keessatti wareegama ulfaataa akka nu gaafatu beekuu qabna jechuu kooti. Dhumarratti, Dr Abiyyi laalchisee wanti ani baddaatti akka sababaatti dhiyeesse, dhugaa ta’ullee, garuu akka balleessa isaatti kophaatti baafnee isatti quba qabuun furmaata waan hin taaneef, ayidoolojii fi kaayyoo fedhellee yoo qabaate, akka ilma Oromoo keessaa bahee tokkotti yeroo rakkoo isa bira dhaabbachuun dirqama ilmaan Oromoo ti jedheen amana.
Yoo fedhii uummata bal’aa Oromoo kan faallessu ta’e, adeemsa isaa fi hojii isaa qeeqaa, garuu akka rakkoon nageenyaa isarra hin geenye karaa danda’ameen gargaaruun barbaachisaa dha. Kun akkuma jirutti dirqama lammummaa ta’ee; QBO laalchisee garuu qabsoon kun hanga galii isaa gahutti; hanga hiree murteeffannaan uummata Oromoo mirkanaa’utti qabsoon kun ittifufuu qaba. QBO galiidhaan gahuu qofaatu Saba/Uummata Oromootiif furmaata xumuraa (lasting solution) fiduu fi wabiis ta’uu danda’a. Karaan biraa waan furmaata maayii fidu natti hin fakkaatu. Maqaa tokkummaa Itoophiyaa eeguu fi eegsisuu jedhuun uummatni Oromo kana booda dhimma isaa dagachuu hin qabu. Jaalatamus jibbamus, dhimma Saba kanaatu dursa argachuu qaba. Kanuma dubbiin!!!
Hanga walitti debinutti nagaatti


text:
Mootittiin kun saanduuqa ishee akka argattuu gargaaruu dandeessa?
Itti dhiyaadhaa!
Hibboo
Mootittiin kun saanduqa ishee dhabde!
Namoonni mi’ooftuuwwan ishee jalaa hin nyaanne dhugaa himu. Isaan warri hatanii nyaatan ammoo soba dubbatu.
Wayita gaafataman, naamoonni shan akka armaan gadiitti deebii kennan…
Nama 1: ‘Nu keessaa namni tokko nyaateera’
Nama 2: ‘Nu keessaa namonni lama nyaataniiru’
Nama 3: ‘Nu keessaa namonni sadi nyaataniiru’
Nama 4: ‘Nu keessaa namonni afur nyaataniiru’
Nama 5: ‘Nu keessaa namonni shan nyaataniiru’
Namoota meeqatu amanamoo dha? Warri/kan dhugaa dubbate Eenyu?
Deebii isaa argachuuf gara gadii ilaali
Deebiin Isaa:
Deebiin isaa Nama 4ffaa qofatu dhugaa hime. Ati bifa addaan hiikte ta’a, akki itti hibboo kana hiikan tokko kan armaan gadiiti.
Walumaa galatti, deebii tokko qofaatu sirrii ta’uu danda’a. Kunis namoonni hundi waan gara garaa waan dubbataniif, isaan keessaa tokko qofatu dhugaa himaa jira.
Isaan keessaa tokko qofatu dhugaa hima taanan ammoo afran hafan sobaa jiru jechuu dha. Warra nyaatanitu soba waan ta’eef namichi 4ffaa sirrii dubbate jechu dha.
Namoonni shananuu sobaa jiru yoo ta’e, namichi 5ffaa dhugaa dubbate jechuu. Kun ammoo hima kan ‘warra hin nyaanne dhugaa hima’ jedhuun wal faalleessa.
Kanaafu, nama 4ffaa qofatu dhugaa hime jechuu dha.
Maddi Fuula BBC. Afaan Oromoo


text:
Deep-seated Racism among Amhara Elite is the best kept secret.
“As a matter of fact, we do not have the negro blood at all … and we are superior to the other tribes,” says this blue blooded and well-bred Amhar elite, Yilma Tadese, now serving as the Ethiopian AU Ambassador. He said this 60 years ago. At about the same time, Emperor Haile Selassie came to California, UCLA, and said ” his people are not negros.” Now compare this to the offensive and racist crimes committed against Oromo, Wolyta, Sidama, and others.
Ethiopia is a land of slavery, conquests, and genocide then and now. Fixing this multi-national ailling ancient empire needs a lot of work to either mend or completely break it! So help us God.
– Faisal Roble
የአማራ ብሄር አፈጣጠር
የግዕዝ ቋንቋ ከየመን በ1ኛ ክ/ዘ አከባቢ ወደ ኢትዮጵያ ገባ። ግዕዝ የአረብ ቋንቋ ነው። በዝው ከ/ዘ የግዕዝ ቋንቋ ተናጋሪ አረቦች የአክሱም መንግስትን መሰረቲ። እርቶዶክስ በ4ኛው ከ/ዘ ከግብፅ ወደ ኢተዮጵያ ስገባ ወደ ግዕዝ ተተረጎመ። ትግሪኛ የበ7ኛው ክ/ዘ እንደ ገበያ ቋንቋ ሆኖ ከግዕዝ ተፈጠረ። በ10ኛው ክ/ዘ አገዎች የአክሱም መንግስትን ገርስሶ የዘግዌ መንግስትን መሰረቱ። አማርኛ ደግሞ በ12ኛው ክ/ዘ አከባቢ ከግዕዝ: ከትግርኛ: ከአገዎ: ከኦሮሞና ከሌሎችም ውህደት ተፈጠረ። Infact, አማርኛ የአገዎ መንግስት የወታደሮች የምስጥር ቋንቋ ነበር። በ13ኛው ክ/ዘ የአማርኛ ተናጋሪ ወታደሮች የአገዎን መንግስት ገርስሶ የአቢሲኒያ መንግስትን መሰረቴ። አማርኛ ቋንቋ የመስፋፋት ዕድል አገኘ። ይህ ቋንቋ ደግሞ በህደት የአማራን ብሄር ፈጠረ። ለዝህ ነው አማራ የፖለቲካ ማህበረሰብ ወይም ቡድን እንጂ ብሄር አይደለም ወይም የዘር ግንድ የለውም የምባለው።
Ermias Legesse Amharas are more Ethiopians than Oromo!!! It is the same as Mr.Yilma!!
Koomandar Indalee Qumillachoo jedhamu kan WBO/ABO teknoolojii GPS fayyadamnee dhabamsiisaa jirra jedhee midiyyatti hasa’aa jiru kana haala gaariin isa beeka abbanis haadhaanis Amaara, naanno gojjam irraa dhufanii guduru keessa magaala kombolchaa jiraatu Indaaleenis baay’ee mucaa xiqqoo ta’ee tu kombolcha dhufe. Amma ilaali kan akkanaatu poolisii oromiyaa keessa guutamee ummata oromoo duguugaa jira. Ani waliin baranne waan ta’eef warra isaallee naan beeka.
Garuu GPSiin isaanii eessa eessattidha hojjetaa?
Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Guduruu bakka addaa Tulluu Habiib jedhamutti waraanni humna addaa Oromiyaa jedhee of waamu dargaggoo asiin gaditti argaman kana manaa baasuun ajjeesee bosonatti gate. Hamma yoomiitti haati nu deesse ilmaan ishee waraabessaf gabbaraa haftii
Via: Koonyaa Horroo Guduruu Irraa.
በሆሮ ጉዱሩ ወለጋ ሁለት ወጣቶች ከቤት አዉጥቶ ጫካ ውስጥ ተገደሉ ፡፡
[ኦነድ – ህዳር 28/2013] የሆሮ ጉዱሩ ወለጋ ጉዱሩ ወረዳ ነዋሪዎች የሆኑት ሁለቱ ወጣቶች
1)ኦሮሞ መለሳ እና
2)ኑጉሣ ጌታችወ የተባሉት እኩል ልሊት ህዳር 27/2013 ከቤተሰቦቻቸው ቤት አወጥቶ የኦሮሚያ ልዪ ኃይል ፖሊስ ከተግደሉ ቦኀላ ጫካ ወስጥ አስኪሬናችው መገኘቱን የአከባቢው ነዋሪዎች ለኦሮሞ ነፃነት ድምፅ ተናግረዋል ፡
Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Guduruu Ganda Habeebee jedhamutti Poolisiin Humna Addaa Oromiyaa dargaggoota lama halkaniin manaa baasuun ajjeesanii bosanatti gatuu jiraattonni himan. Aanaa Guduruu ganda Habeebee jedhamu keessatti, halkan qixxee poolisii humna addaa Oromiyaatiin mana maatii isaanii keessaa qabamanii mudde 07.2020 rasaasaan ajjeefamanii bosona keessaa reeffisaanii ganamaan argamuu jiraataan magaalichaa OMN dubbise himeera.
Dargaggoonni ajjeefaman kunniin, Oromoo Mallasaafi Nugusaa Geetaachoo kan jedhaman yoo ta’an, qeerroowwan Oromoo qabsoo waggoota lama duraa keessatti qooda Olaanaa qaban ta’uu OMN odeeffateera.
Qeerroowwan ajjeefaman kun barattoota yoo ta’aan, hawaasa keessatis jaalammummaa namootan qabanidha jedhameera. Oromiyaa Godinaalee garaa garaa keesatti, Qeerroowwan Oromoo kaan hidhaatii baasanii kaan ammoo maatii biratti, qaamolee nageenya mootummaatiin ajjeefamuun, agarsiiftuu waanjoo garbummaati’ kan jedhu namni Guduruu irraa dubbisne kun, Oromoon wal faana falmatee wal faana gaafatee Roorrootti xumura gochuu qaba.” jechuun dhaamsa dabarfateera.
Godina Wallagga Bahaa Aanaa Kiiramuutti, ‘Ilmi keessan qeerroo nurratti kakaase’ jechuun Abbaa warraafi Haadha Warraa mana isaaniitii qabanii hidhuu maatiin OMN-tti himan.
Aanaa Kiiramuu keessatti hidhaafi reebichi poolisii humna addaa Oromiyaatiin Uummata nagaarratti raawwataa jiru hammaatee itti fufuu kan himu jiraataan Aanichaa, barattoota Yuunvarsiitiitii galanii qe’ee jiran dabalatee, qeerroowwan Aanicha keessa jiraatan guuranii hidhuurra darbuun doorsisaafi hidhaan maatii ijoollee hidhaa baqatanii Naannoo sanarraa siqanii jiran irratti godhamullee hedduu hammaachuu namni kun himeera.
Jiraataan Aanichaa OMN dubbise kun akka jedhutti, guyyoota lama dura Mudde 5.2020 “ilmi keessantu qeerroo mootummaarratti kakaase. Ilmi keessan shaneedha; Bakka inni jiru eessa?” jechuun haadhaafi abbaa nama biyyaa baqatee jiruu kan ta’an Aadde Marartuu Guddataa fi Obbo Dagalee Kumii Kumii maatii tokko keessaa, Abbaa warraafi haadha Warraa Waajjira poolisii Aanaa Kiiramuutti hidhanii jiru jechuun OMN-tti himeera.
Sababa Ilmi keenya bakka jiru hin beeknu jedhan qofaaf hidhamuu maatii kana kan dubbatu namni OMN dubbise kun, “ilmi isaanii kun dargaggeessa ganna 25 oliiti” jechuun itti gaafatamummaa maatii jala akka hin jirillee dubbata.
Sanaan alattis maatiin hidhaman kun Qe’eefi qabeenya isaaniirraa waan qabamaniif ijoolleen qe’etti hafan yaaddoo keessa jirus’ jedha. Anaa Kiiramuu keessatti, reebichiifi hidhaan kan yeroo kamii caalmaatti hammaateera kan jedhu namni kun “isaaniin alattillee Kiiramuu keessatti hidhaafi daraaraan ilmaan Oromoo irratti guddaafi xiqqaa utuu hon jedhin geggeeffamaa jira” jechuun dubbata.
Godinaalee Wallaggaa keessaa, Wallagga Lixaa bakkeewwan muraasaa fi Qellem Wallaggaatti niitoorkiin bilbumaa guutummaa guutuun balleefamee, jiraattonni rakkoo hamaa keessa jiraachuu gabaasuun keenya ni yaadatama.


text:
Fedhiin Kee Guddaan Rizqii Kam Argachuudhaa?-Kutaa 1
Namni jireenya keessatti yeroo hundaa qanani’ee jiraachu barbaada. Akkasi miti ree? Kanaafi, halkanii guyyaa galii argachuuf oli gadi fiigna. Garuu fiigichoon kuni hanga yoomi itti fufaa? Hanga qananii barbaannu argannuu? Qananii addunyaa barbaannu yoo arganne, guyyaa tokko osoo hin beekin nu harkaa fudhatamti. Ergasii bakka kaleessa ykn san caalaa badaa ta’etti deebina. Garmalee gaabbina. Garuu maaliif akkana jennee hin yaanne? “Addunyaan tuni qananiin ishii dhaabbataa miti. Har’a gammachuun yoo oolan boru immoo faallaa kanaatu nama qunnama. Sila gammachuu fi qananiin gadi dhaabbataan yeroo hundaa turaa ta’e hin jiruu? Isa yoo arganne tasgabboofne teenna?”
Eeti, gaafin ni bareeda. Garuu deebii argachuuf gaafi biraa asirratti dabaluun barbaachisaadha. Innis, “maaliif qananiin addunyaa ammaa amma jijjiramaa? Gaddaa fi gammachuun, qananii fi gadadoon maaliif addunyaa tana keessatti wal gahanii? Maaliif addunyaan iddoo qananii fi gammachuu qofa hin taanee?”
Kana hundaaf deebii argachuuf gara Gooftaa addunyaa tana uumetti deebi’u qabna. Sababni isaas, Isatu addunyaa tana maaliif akka uumee fi wantoota ishii keessatti adeemsifamu hunda caalaa beeka. Kanaafu, gaafi armaan oliitiif deebii qajeelcha Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa buuse keessatti arganna:
“[Rabbii] Mootummaan waan hundaa harka Isaa jiru tolli Isaa baay’ate. Inni waan hundaa irratti Danda’aadha. [Rabbiin] eenyu keessantu irra gaarii akka hojjatu isin qoruuf Kan du’aa fi jireenya uumedha. Inni Injifataa, Araaramaadha.” Suuratu Al-Mulk 67:1-2
“[Rabbiin] eenyu keessantu irra gaarii akka hojjatu isin qoruuf Kan du’aa fi jireenya uumedha.” Kana jechuun Rabbiin isin qoruu fi qormaata kanaan eenyutu hojii irra gaarii ta’e akka hojjatu ifa baasuf ergasii hojii isaa irratti hundaa’e nama hundaafu mindaa kennuuf ykn adabuuf du’aa fi jireenya uume.[1]
Kanaafu, akkuma aayah armaan olii irraa hubannu addunyaan tuni iddoo qormaatati. Gammachuu fi gaddi, qananii fi gadadoon, gaarii fi sharriin wantoota namni ittiin qoramuudha. Ergasii Guyyaa Murtii Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa namoonni qormaata addunyaa tana akkamitti akka dabarsan qorachuun jazaa isaaniif kafala. Dhugaa kanaa Qur’aana keessatti haala kanaan arganna:
“Lubbuun hundi du’a ni dhandhamti. Isin qormaatuuf hamtuu fi gaariin isin mokkorra. Garuma Keenyatti deebifamtu.” Suuratu Al-Anbiyaa 21:35
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa gabroota Isaa addunyaa keessatti ni uume. Wanta gaaritti isaan ni ajaje, waan badaa irraas isaan ni dhoowwe. Kheeyri fi sharriin, durummaa fi hiyyummaan, jabeenyaa fi xiqqeenyaan, qananii fi gadadoon isaan qore (mokkore). “Garuma Keenyatti deebifamtu.” Kana jechuun isin ajjeesna, ergasii gara qorannoo, murtii fi jazaa Keenyaatti isin deebifna. Guyyaa Qiyaamaa dirqamaan isin kaasna. Gonkumaa diduu hin dandeessan. Hojii keessaniin jazaa isiniif kafalla. Nama gaarii hojjate mindaa gaarii kafallaaf, namni sharrii (waan badaa) hojjate immoo adabbi isaaf malu adabama.[2]
Dubbiin erga akkana ta’ee, addunyaan tuni iddoo qormaatati. Aakhiraan immoo iddoo qorannoo fi jazaati. Addunyaan iddoo qormaataa waan taateef qananiin ishii yeroo hundaa hin turu. Gadadoonis akkasuma. Kanaafu, iddoon qananii fi gammachuun yeroo hundaa itti turu Aakhiraadha. Haala kanaan gaafilee armaan oliitif deebii arganna. Amma gara mata-duree keenyaatti haa deebinuu: “Fedhiin kee guddaan rizqii kam argachuudhaa?”
Eeti, hundi keenya rizqii ni barbaanna. Gariin keenya rizqii addunyaa tana qofa irratti xiyyeefachuun wanta Aakhirah jedhamu dagate. Addunyaa tana malee jireenyi biraa ni jirti jedhee hin yaadu. Kaayyoon isaa guddaan rizqii addunyaa tana qofa argachuudha. Kanaan ala, rizqii guddaa isa duubatti dhokate hin beeku. Kuni nama Aakhiratti kafareedha. Rabbiin yoo fedhe nama akkanaatiif rizqii barbaadu itti kenna. Garuu Aakhiratti rizqii gaarii hin argatu. Ni jedha:
“Nama [addunyaa] jarjartuu taate tana fedhu, ishee keessatti nama feenef waan feene ariifachisna. Ergasii Ibidda Jahannam waqqafamaa fi darbamaa ta’ee kan seenu isaaf goona.” Suuratu Al-Israa 17:18
Namoota addunyaa keessatti iddoo qormaataa kaa’aman keessaa namni haala itti fufaa ta’een hanga yeroon qormaata isaa du’aan xumuramutti, Aakhiratti kan hin amannee fi hin hojjanneef ta’ee addunyaa irraa meeshaa, faaya fi mi’aa ishii qofa barbaadu, addunyaa ariifattu tana nama barbaannef ni kenninaaf[3]. Mee hima kana haa gabaabsu: Namni fedhii fi hojiin isaa hundi addunyaa ariifattu fi gabaabdu tana argachuuf qofa ta’ee fi Aakhiratti hin amanne, Rabbiin addunyaa tana keessatti wanta fedhe ariifachiisaaf. Nama fedheef rizqii ni bal’isa, nama fedhe immoo itti dhiphisa.[4] Namni hundi wanta fedhe hin argatu wanta Rabbiin isaaf murteesse malee. Namni Aakhiratti hin amannee fi addunyaa qofa barbaadu kuni, Guyyaa Murtii qananii Jannataa irraa qoonni wayitu isaaf hin jiru. Kana irra, kan arrabsamuu fi darbamuu ta’ee Jahannam keessatti gubata. Aakhirah turtu dhiisee addunyaa badduu waan filateef ni waqqafama (ni ajiifatama). Akkasumas, rahmata Rabbii irraa ni fageefama.
Namni addunyaa gabaabdu fi jarjartuu tana barbaadu nama Aakhiratti hin amanneedha. Gooftaa isaa irraa mindaa hin abdatu, adabbiis hin sodaatu. Nafsee fi qalbii isaa guutuu meeshaa fi faaya addunyaa tana qofatti rarraasa. Kaayyoon isaa guddaan addunyaa tana qofa. Aakhiratti waan hin amanneef Guyyaa Qiyaamaa qananii Jannataa hin argatu.
Faallaa kanaa, namni Aakhirah barbaadee hojii isarraa eeggamu hojjate, rizqii bal’aa argata. Aayah armaan olii irraa itti fufuun ni jedha:
“Namni Aakhirah barbaadee fi mu’mina ta’e osoo jiruu carraaqqi ishiif malu carraaqe, warri suni carraaqqin isaanii galateefatamaadha.” Suuratu Al-Israa 17:19
“Namni Aakhirah barbaadee” kana jechuun namni ganda Aakhirah, gammachu fi qananii achi keessa jiru barbaade, “mu’mina ta’e osoo jiruu carraaqqi ishiif malu carraaqe”…
Mu’mina jechuun nama Rabbiitti, Malaaykota Isaatti, Kitaabban Isaatti, Ergamtoota Isaatti, Guyyaa Qiyaamaatti fi murtii Rabbitti amaneedha. Namni Aakhirah fi qananii ishii barbaadu ulaagaalee lama guutuu qaba. 1ffaa- qalbiin amanuu 2ffaa-carraaqqi ykn hojii Aakhiraf malu hojjachuudha. “mu’mina ta’e osoo jiruu carraaqqi ishiif malu carraaqe” jedhu keessatti ni arganna. Carraaqqi ykn hojii Aakhiraaf maluu keessaa hojiin zaahiraa (alaa): jecha tawhiidaa Laa ilaah illallah labsuu, Rabbii Tokkichaaf salaatu, arkaana Islaamaa biroo bakkaan gahuudha. Ammas carraaqqi kana keessaa carraaqqin keessaa ykn qalbii: shari’aa Islaamaa qabachuuf ijjannoo qabaachu, Rabbiin irraa jaallachuu, nafsee fi qalbiin Isaaf harka kennu, Rabbiin, Ergamaa Isaa, warra iimaana fi taqwaa qaban jaallachuu, kufrii, badii fi wanta fokkuu jibbuudha.[5]
“warri suni carraaqqin isaanii galateefatamaadha.” Kana jechuun warri qalbiin amananii fi hojii Aakhiraaf malu hojjatan, hojiin isaanii fudhatama kan qabu, guddatuu fi isaaniif kuufamuudha. Gooftaa isaanii biratti mindaa guddaatu isaaniif jira. Kana waliinu addunyaa irraa qoodni isaanii isaan jala hin darbu. Nama hundaafu Rabbiin kennaa Isaa ni kenna. Kennaa Isaa kan dhoowwu hin jiru.[6]
Galata jechuun hojii gaarii wanta nama gammachiisuun deebisuudha. Jecha biraatiin, nama hojii gaarii hojjate wanta isa gammachiisu isaaf gochuudha. Galanni dubbiinis faarsu of keessatti qabata. “carraaqqin isaanii galateefatamaadha” yommuu jedhu wanta carraaqaa (hojjachaa) turaniif mindaa guddaa isaan gammachiisu argatu jechuudha. Galanni Rabbiin olta’aan warroota toltuu hojjataniif godhu Guyyaa Qiyaamaa ganda qananii isaan seensisuu fi yeroo hundaa achi keessa akka jiraatan isaan taasisudha.[7]
“Hundaayyuu, isaan kanaa fi isaan saniif kennaa Gooftaa keeti irraa ni daballaaf. Kennaan Gooftaa keetis dhoorgamaa miti.” Suuratu Al-Israa 17:20
Aayan tuni nama akkana jedhee gaafatuuf deebii deebisti: “Rabbiin maliif kaafirootaa fi daangaa darbitoota gariif jireenya addunyaa fi faaya ishii irraa qabeenya baay’ee bal’isaaf? Akka amananii hojii gaarii hojjatanii fi karaa Isaa qajeela irratti gadi dhaabbataniif maaliif isaan irratti hin dhiphisnee?”
Jireenya addunyaa keessatti haalli qormaataa kutaaleen namootaa iddoo qormaataa kaa’amanii osoo addaan hin baasin wal-qixa akka ta’uu barbaachisa. Iddoo qormaatatti kutaaleen wal keessa kan makaman waan ta’aniif nama hundaafu wanti inni ittiin qoramu kutaa inni keessa jiruun kan wal gituudha. (Fakkeenyaf, mana barnootaatti ykn yuniversitiitti barattoonni kutaalee adda addaa irraa ta’an bakka tokkotti walitti naqamuun qoramu danda’u. Barataa hundaafu, qormaata kutaa inni keessa jirutu isaaf dhiyaata. Kutaa 10 irraa yoo ta’e kan kutaa kudhanii, kutaa sagal yoo ta’e kan kutaa sagaliiti.)
Kana irratti hundaa’e, namoonni dhuunfaa mu’mintootaa fi kaafiroota, Muslimootaa fi badii hojjattoota irraa ta’an qormaata isaaniif malutu isaaniif dhiyaata. Qormaanni hundarra caalaa ta’e garii isaanii durummaan qoru, garii isaanii immoo hiyyummaan qoru; garii isaanii fayyaan qoru, garii isaanii immoo dhibeen qoruu; garii isaanii xiqqeenyaan qoruu, garii isaanii immoo jabeenyaan qoruu ykn qormaata adda addaa keessa dabarsuudha.
Ibsa kana booda hiikni aayah: Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa jireenya addunyaa iddoo qormaata taasise tana keessatti kaafirootaa fi daangaa darbitoota kanniini fi warroota amananii fi taqwaa qaban kanniniifis kennaa Isaa ni kenna. Yaa nama ogummaa Isaa gaafatu hoo! Imala qormaataa isaanii keessatti kaafiroota fi daangaa darbitoota irraa kennaan Gooftaa keeti kan dhoorgamu miti. Qormaanni hunda caalu kana waan barbaachisuuf. Akkasumas, kennaan Rabbii ogummaa fi beekumsa Isaa irratti kan hundaa’edha.[8]
“Akkamitti garii isaanii garii irra akka caalchifne ilaali. [Haa ta’uu malee] Aakhiratu sadarkaa fi irra caalchisutti irra guddaadha.” Suuratu Al-Israa 17:21
“Akkamitti garii isaanii garii irra akka caalchifne ilaali.” Kana jechuun yaa nama dubbiin kuni isaaf ta’u! Jireenyaa addunyaa keessatti bal’innaa fi dhiphinna rizqiitiin, mijaa’innaa fi rakkinnaan, beekumsaa fi wallaalummaan, bareedinnaa fi bushaa’inna fi kan birootin garii isaanii akkamitti garii irra akka caalchisne ilaali. Ogummaa (hikmaa) wal caalchisuu keessa jiru kana itti xinxalli! Wal caalchisuun kuni nama hundaafu kan mul’atuudha. Garuu ogummaa isa keessa jiru beekun xinxallii sirrii ta’ee barbaachisa.
Irrannatti ogummaa kana keessa jiru ifatti baasu irratti Rabbiin olta’aan nu gargaare jira. Qormaataaf qopheessuuf wal caalchisuun kuni garaagarummaa amala qaamaa fi nafsee namoota dhuunfaatin kan wal-qabateedha. Kuni kennaan Rabbii jireenya Aakhiraatti nama qormaata addunyaa darbeef kennamu sadarkaa fi irra caalchisutti hundarra guddaa ta’uu akka qabu nama xinxalluutti agarsiisa. Sababni isaas,Guyyaa Qiyaamaa jazaan hojii isaanii sadarka gadi aanaa Jahannam irraa kaasee hanga sadarka ol’aanaa Jannata Fardawsa gahutti gargar kan ta’uudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa dhugaa kana akkana jechuun beeksisa: “[Haa ta’uu malee] Aakhiratu sadarkaa fi irra caalchisutti irra guddaadha.” Kana jechuun addunyaa caalaa ganda Aakhirah keessatti wal caalu fi gargar ta’utu irra guddaadha. Sababni isaas, namoota keessaa Jahannam keessatti sadarkaa gadi aanaa sansalataan kan hidhamuu fi ibiddaan azzabamutu jira. faallaa kanaa immoo Jannata keessatti sadarkaa ol’aanaa qananii fi gammachuu ishii keessa ta’utu jira. Akkuma warri Jahannam gara gadi jiran adabbiin wal caalan, warri Jannataas sadarkaan isaanii wal caala.[9]
Dubbiin erga akkana ta’ee, fedhii fi kaayyoon kee guddaan rizqii kam argachuudhaa? Rizqii addunyaa baduu moo rizqii Aakhirah yeroo hundaa turuudhaa? Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Rabbiin gabroota Isaatiif Al-Laxiif dha. Nama fedheef rizqii ni kenna. Inni Jabaa Injifataadha. Nama mindaa Aakhirah fedhe, mindaa isaa keessatti isaaf daballa. Nama mindaa addunyaa fedhes ishii irraa isaaf ni kennina, Aakhiratti immoo qoonni homaatu isaaf hin jiru.” Suuratu Ash-Shuuraa 42:19-20 (“Al-Laxiif” jechuun gabricha Isaatiif Kan mararfatu, wanta gaggaari gara inni hin beekne irraa kan isaaf fiduu fi wanta badaa inni hin yaanne irraa Kan isa eegudha.)
Akka aayah tanaatti namoonni bakka lamatti qoodamu:
1ffaa- Warroota Aakhiraa barbaadaniidha. Warri kuni Aakhiratti warra amananii fi hojii isaanii keessatti Jaalala Rabbii fi mindaa Aakhirah barbaadanidha. Aakhiraf carraaqu keessatti qooda addunyaa hin dagatan. Wanta Rabbiin isaaniif hire addunyaa irraa ni fudhatu. Garuu addunyaa tana kaayyoo ol’aanaa hin godhatan. Rabbiin subhaanahu warroota kana hojii gaggaarii akka hojjatan isaan gargaara. Mindaa isaaniis dachaa dachaan ni dabalaaf.
2ffaa- Warroota Addunya malee homaa hin barbaannedha. Aakhiratti waan hin amanneef hojii Aakhiraaf barbaachisu hin hojjatan. Namoota kanaaf Rabbiin qananii Jannataa irraa qooda homaatu hin godhuuf.
Kitaabban wabii
[1] Ma’aarij Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabbur- Abdurahmaan Hasan Habankaa 14/615
[2] Tafsiiru Sa’dii-609, Ma’aarij Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabbur- Abdurahmaan Hasan Habankaa 14/301
[3] Ma’aarij tafakuri-9/588
[4] Tafsiiru Xabarii-14/535-536
[5] Ma’aarij Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabbu -9/588-589
[6] Tafsiiru Sa’dii-fuula 529
[7] Ma’aarij Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabbu -9/589
[8] Madda olii
[9] Ma’aarij Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabbu-9/592, Tafsiiru Ibn Kasiir-5/61-62


text:
Pirezadaantii Waldaa maccaa fi Tuulamaa dabalatee namoonni mana HD ABO bulan muraasni hidhaman.
KMN:- Onkoloolessa 13/2020
Pirezadaantii Waldaa maccaa fi Tuulamaa obbo Dirribii Damisee dabalatee namoonni mana HD ABO bulan muraasni hidhaman. Keessummoonni har’a mana HD ABO obbo Daawud Ibsaati wayita bahan hidhaman kunneen namoota guyyaa kaleessaa ibsa HD dhimma mootummaa ce’uumsaa ilaalchisuun kennan irratti argamuudhaan hiraachaa turan akka ta’e barameera.
Keessummoonni kunneen erga guyyaa kaleessaatii mana HDtti ugguramanii Kan turan yommuu ta’u har’a ganama gara mana keessanii deemuu ni dandeessan jedhanii poolisoonni erga itti himanii booda wayita isaan mana HDtii bahanii gara mana isaanii qajeelaa jiranittiidha poolisoonni sirnichaa yaada isaanii jijjiirudhaan qabanii konkolaataa keessa galchanii kan gara mana hidhaatti geessan.
Dhimmi hojiirraa ugguramuu HD ABO kun erga eegalamee baatii tokko ol kan ture yommuu ta’u waajjira olaanaa ABO gullallee jiru seenanii hojii idilee geggeessuf waan dhoorkamaniif mana jireenyaa isaanitti dhimma mootummaa ce’uumsaa Biyyoolessaa Oromiyaa irratti yaada dhaaba isaanii hirmaattotaa fi miidiyaadhaaf ibsaa turan.


text:
Lakkaawwii
Dhangii lakkoofsa fi sadarkaa, lakkaawwii boqannaaf galmee ammaa keessatti ifteessa.
Sadarkaa
Click the chapter and outline level that you want to modify, and then specify the numbering options for the level. To apply the numbering options, except for the paragraph style, to all of the levels, click "1-10".
Lakkaawwii
Sadarkaa toorii filatameef, dhangeessuu ifteessi.
Akkaataa Keewwataa
Select the paragraph style that you want to assign to the selected chapter and outline level. If you click "None", the selected outline level is not defined.
Lakkoofsa
Akkaataa lakkaawwii isa sadarkaa toorii filatametti fayyadamuudhaaf barbaaddu fili.
Akkaataa Arfii
Dhangii arfii lakkaawwii fili.
Sadarkaalee xixiqqoo agarsiisi
Lakkoofsa sadarkaawwan toorii isa lakkaawwii boqonnaa keessatti dabaltu fili. Fakkeenyaaf, sadarkaawwan sadii kan lakkaawwii boqonnaa agarsiissuudhaaf, "3" fili: 1.1.1
Dura Gargareessaa
Barruu isa, lakkoofsa boqonnaa fulduratti mul'isuu barbaaddu, barruu yaadannoo keessatti galchi. Fakkeenyaaf, "Boqonnaa: 1" mul'isuuf, "Boqonnaa: " barreessi.
Booda Gargareessaa
Barruu isa booda lakkofsa boqonnaa galchi. Fakkeenyaaf, "1." mul'isuuf, (.) barreessi.
Irraa eegali
Lakkoofsa isa akka lakkaawwii boqonnaatti lamkaasuu barbaaddu galchi.


text:
SEENAA GABAABAA JAAL KABBADEE BUZUNESH (1908-19760)
Jaal Kabadaa Buzunesh Gurraandhala 7, 1908 Oromiyaa giddu gala, Meettaa Roobii, araddaa Gorsaa keessatti dhalatan. Umuriin isaanii barnootaaf akka ga’eenis maatiin isaanii abbaa lafaa waan turaniif salphaatti barnoota argachuu danda’anii jiru. Jaal Kabbadaa Buzunesh bara jireenya isaanii keessatti beekumsaa fi dandeettii qabaniin sadarkaa hogganummaa garaa garaan keessatti gahee isaanii gumaachanii jiru. Kanneen keessaas ministeera humna ittisa biyyaa ta’uu sadarkaa olaanaatti waggoota afuriif tajaajilaniiru.
Haa ta’u maleeuu, sadarkaa olaanaatti muudamuun kun Jaal Kabbadaaf milkii hin turre. Jaal Kabbadaan, waan namni biraa akka laayyootti hin agarre, argaa ooluun isaanii immoo daran waan biraaf isaan kakaase. biyya cunqursaan keessatti hundee godhate keessatti qabsoodhaan malee hundee dhibdee san jigsuun akka hin danda’amen akak hubatan isaan gargaare. Sababa kanaan, sadarkaa olaanaatti hojjachuun kun ibidda bara baraan laboobaa jiraatu isaan keessatti qabsiise; isaan irraayis dhalootaa dhalootatti darbuu isaa itti fufe.
Jaal Kabbadaan aangoo mootummaan kenneefitti dhimma bahanii ummata isaanii hin mine. Bara san keessatti waan ta’ee hin beekne, aangoo mootummaa argatanitti dhimma bahanii ummata isaanii barsiisuuf kaka’an. cunqursaa fi dhiibbaa uummata oromoo irratti ga’aa jirus ifaan ifatti loluufis qabsaa’ota Oromoo akka isaanii barbaaduu eegalan. Akkanaanis ijoollee Oromoo faana gurmaa’anii qabsaa’uuf Ebila 23,1962 gara Maccaa fi Tuulamatti makaman. Erga WMT makamanii boodas hojiilee garaa garaa hojjachuu dhaan uummata keessatti dammaqiinsa guddaa uuman
Jaal Kabbadaa Buzunash, hojiilee boonsaa Waldaa Maccaa fi Tuulamaa keessatti dalagan keessaas mudde 14,1967 Dheeraa irratti osoo Loltuu dhaan hordofamanii uummata kumaatamatti lakkaa’amu fuulduratti ba’anii dhiibbaa uummata Oromoo irratti ga’aa jiru ifatti uummataaf ibsan.
Hojii boonsaa kana waan raawwataniifis, dhiibbaa guddaan irra ga’e; maatii isaanii irraa addaan ba’an. Akkasumas hoggantummaan isaanii ministeera ittisa biyyaa irratti qaban irraa aryataman. Yeroo dhiibbaan itti baayyachaa dhufus hiriyoota isaanii kanneen akka Jeneraal Taddesee Birruu,Jeneraal Daawwit Abdii,Dr Morgaa Firrisaa,Obbo Baqqalee Mokonnin,Obbo Dajanee Booji’aa,Obbo Daadhii Fayyisaa,Obbo Tasfaayee Digaagaa,Koloneel Maammoo Mazaamiir waliin mari’achuu dhaan bosona seenan.
Jaal kabbadaan yeroo hamtuu san keessatti waggoota ja’aaf qabsoo bosonaa erga taasisanii boodas Fulbaana 06,1976 diinaan marfamanii qabsoo guddaa taasisan. Qabsoo kana keessattis waraana 200 hin caalle qabatanii waraana kumaatamaan lakkaa’amu faana qabsoo olaanaa taasisan. Haata’uutii, humni isaanii human diinaatiin walgituu hin dandeneye. Haguma humni diinaa itti jabaachaa dhufe, humni isaanii daran xiqqaachaa dhufe. Kana booda hireen isaan qaban lama: harka kennachuu yookaan immoo otuu falmanii wareegamuu ta’e. Jaal Kabbadaan garuu, harka kennachuu hin filanne; harka laachuun uummata Oromoof salphina guddaa akka ta’e barsiisuuf jecha Fulbaana 18,1976 osoo harka diinaa hin seenin meeshaa qabatanii jiraniin lubbuu isaanii tokkitti uummata Oromoof aarsaa godhanii darban!
-
seennaan kaabbada seenaa hin dagatamnedha,ammas namoonni akkasa kanneen biroon waan jiraniif itti dabaltanii osoo barreessitani namoonni waan baayee irraa baruu jedheen yaada. kanaaf kanneen biroos soqaa too bnuuf barreessa. baayee guddaa galatoomaa.
-
Ani karaa mataa koo seenaa jal Kabbadaa naaf haaraa turee, amma garuu seenaa isaanii kana irraa dubbiseen waanan bareef gammachuu guddaatuu natti dhaga’ame. kanaafuu ammas akkuma kanaa gootonnii hedduun waan jiraniiif soqtanii akka uummatattii gadii baastaan abdii nan qaba. Galatoomaa!!! Tokkummaa(Hacaaluu Hundeessaa)
-
Seenaa kana ani karaa gamaa kootii reefuun bare. Ummaatni oromoo baay’ee midhamaa turuu isaaniin hubadhe. Jaal Kabbaaddaan qabsoon isaan godhaan baay’ee garaa namaa raasa. Egaan Jaal Kabbaaddaan adaraa tokkoo nutti kennanii darban. Kanaaf yaa Ummataa Oromoo jabadha! harka wal haa qabannuu! diinaa lafa keenya irraa balleessaa! Seenaa dhokataanii jiran nuf barbaada! kaleessa akkam turree? har’as maal fakkaanna? Yaa ummataa Oromoo of bara har’a fi isa gara fulduuraaf!!!!!!!!! Warrii seenaa kana barreessitaan galatooma. Jaal kabbaadaaf immoo boqonnaa gaarii…haa ta’uufi. Hundii keessanuu naaf jiraadha!
-
As more familiarity is gained, it will become second nature.
This will reveal income, age, home ownership status and
other criteria to further define your target market. The initial purchase of PLR articles
is a smart investment.
-
ammallee seenaa gootota keenyaa nutti himaa warri beektaan, anaaf haaraa dha seenaan kun!!!
-
Kabbadaa Bizuunashi, gooratti dachaasee hundumashi. Goota ija barbaaada seenaan ni yaadata.
-
BAAYYEE GALATOOMAA SEENAA GOOTOTA BIROOLLEE AKKASUMA NUUN GA,UU HIN DAGATIINAA
-
Edaa seenaan oromo akkuma bishaani yaa’ee hin dhumu jechudha barreesitoonni seena qabsa’ota keenya gurra nu busatan ammayyu waqayyoo beekumsa dhuma hin qabne siniif haa laatun jedha akka kootti seenaa Jaal Kabbadaa kana ani amman argee baayyee galatooma yoo issan du’aniyyu qabsoon isaan qabsiisa ittuma fufa malif yoo jettanis qabsaa’an yoo du’e qabsoon itti fufa jedha mitiree seenaa keessa tokko ammayyu seenaa qabsa’ota keenya kan biroofille dheebudhan isin eegganna horaa bula isinis nama seenaa ta’a warreen seena kana barreessitan hundu jabaadha dukkanni ni bariiti hadara jabadha oromonni hundi waliin tokkumman itti fufaa ijji keenyaa qabsoo gamattii otooma ilaaltu akka hin dabarree jalleewwan oromo koo jabadha hadara………………..


text:
Q
– MARSAA LAMMAFFAA – Kutaa Shanaffaa
Berhanu Hundee
Barreeffama kutaa afraffaa keessatti adeemsi ODP fi hojii isaan dalagaa jiran QBO ni gargaara moo gufuu itti ta’aa jira? jedhee gaafii kaasee; asirratti yaada gabaabaa; akkasumas jaarmayaan kun (ODPn) maaliif dhimma Oromootiif dursa fi xiyyeeffannaa akka hin kennine sababaalee adda addaa dhiyeesseen ture. Barreeffama kutaa shanaffaa kana keessatti filmaata biyyoolessaa dhufuuf jiru fi waliigaltee ABO fi Mootummaa jidduutti godhame laalchisee ibsa Koreen Teekiniikaa dhiyoo kana kenne laalchisee yaada koo dhiyeessa.
ABOn loltuu fi humna hidhate bosona keessaa hin qabu jechuun tooftaa siyaasaa ti moo dhugaa dha?
Akka ibsamaa turee fi yaadatamutti, waliigalteen ABO fi Mootummaa Itoophiyaa jiddutti godhame ABOn karaa nagaatiin akka qabsaa’u fi loltootni isaa jechuun miseensotni WBO humna addaa Oromiyaatti dabalamanii nagaa Naannoo kanaa (Oromiyaa) akka eegan akka ta’en hubadha. Haa ta’u malee, waliigaltee kana hojiirra oolchuurratti rakkooleen adda addaa akka uumamanis waanuma himamaa turee dha. Waliigaltee kana hojiirra oolchuu fi akkasumas nagaa fi tasgabbiin akka uumamu jechaaf Koreen Teekiniikaa dhaabbate. Adeemsa kana keessatti miseensotni WBO hangi tokko mooraatti akka deebi’an ni yaadatama. Mooraa kana keessatti garuu rakkooleen adda addaa isaan qunnamaa akka ture miidiyaarraa dhagahamaa ture. Kuni ta’ee osoo jiruu garuu ammallee warri bosonatti hafan akka mooraatti deebi’an irratti hojjetamaa jira fakkaata.
Adeemsi kun waan naaf hingaliniif, dhiyoo kana barreeffama gabaabaa tokko dhiyeesseen ture
http://ayyaantuu.org/waliigaltee-abo-fi-mootummaa-ibsa-koree-teekniikaa-የኦነግና-የመንግስት-ስምምነ/ Barreeffama sana keessatti, ibsa Koree Teekiniikaa laalchisee gaafiilee dhiyeesseen ture. Akkuman mata-dureerratti gaafii dhiyeesse, ibsi ABOn Obboo Daawudiin hogganamu kenne akka yaada kiyyaatitti karaa lamaan laalamuu ni danda’a jedheen yaada.
Tokkoffaa, akkuma hubatamaa jiru ABOn hoggantootni isaa erga biyyatti galan booda dhiibbaalee adda addaatu isaanirra waan jiru fakkaata. Gama mooraa Habashootaatiin akkuma barame ABOtu biyya tana keessatti lola labsee, nagaa booressa jedhanii jaarmayaa kana maqaa xureessaa jiru. OPDO (ODP)nis jaarmayaa kana (ABO) sababa godhattee, Oromiyaa keessatti rakkoolee adda addaa uumaa jirti. Waan ta’eef, ABOn amma komii kana keessaa bahuu fi filmaata dhufuuf jiruufis ofqopheessuuf jecha ani karaa nagaatiin qabsaa’uuf murteeffadhe; loltoota fi hidhattootas hin qabu jechuun tooftaaf ta’uu male jedheen tilmaama.
Lammaffaa, ABOn dhugumatti miseensota WBO amma bosona jiran kana ajajuuf humna waan dhabeef, yookaanis miseensotni kun ABOf waan hin ajajamneef, ABOn immoo waan ta’aa jiruuf ittigaafatama akka hin fudhanneef jecha, dhugumatti murtii kanarra waan gahe fakkaata. Wanti asirratti namaa hin galle garuu ibsa WBOrraa kennamaa jiruu dha. Akka Jaal MARROON ibsaa jirutti WBOn amma bosona jirus qaama ABO akka ta’ee fi kaayyoo jaarmayaa kanaa galiin gahuuf lolaa akka jiru dha. Yoo akkas ta’e immoo, ABOn WBOrraa adda ofbaasuun adeemsa fi kaayyoo jaarmayaa kanaa gaafii keessa galchuu mala.
ABOn karaa nagaatiin qabsaa’ee, filmaataan moo’atee kaayyoo ijaarameef galiidhaan gahuu danda’aa?
Anaaf kun gaafii cimaa dha. Maaliif yoo jedhame, haala amma biyyattii tana keessatti addatti immoo Oromiyaa keesatti mul’achaa jiru yoo laalle, dhugumatti filmaatni dhugaa ta’e godhamee; isa kana keessatti ABOn injifatee; kaayyoo isaas galiidhaan ni gaha jedhanii yaaduun hedduu rakkisaa dha. Namni amala Mootummaa Itoophiyaa fi addatti immoo amala fi shira OPDO beeku, waan kana tilmaamuun waan isa rakkisu natti hin fakkaatu. Yoo lolli Oromiyaa keessatti deemaa jiru kun akkanumatti kan ittifufu ta’e fi nagaa fi tasgabbiin hin uumamne, akkamitti filmaatnuu gaggeeffamuu danda’a? Lolli kun akka dhaabbatu immoo, warra bosona jiru waliin marii dhugaa taasisuun waan filannoo (option) hin qabne ta’a. Gaafii miseensotni WBO kun dhiyeessaa jiran dhageeffachuu fi furmaata waloo barbaaduun barbaachisaa qofaa osoo hin taane hundaafuu murteessaa dha.
Gaafiileen biroo asirratti ka’uu malan, ijoollee bosona jiran (Miseensota WBO) kana duuba qaama biraatu jiraa? Yoo qaamni biraa jiraate, qaamni kun kan fedhii uummata Oromootiif hojjetuu dhaa? Ijoolleen tun gaafiileen isaan dhiyeessaa jiran ykn/fi ibsi isaan baasaa jiran akka mul’isanitti: gaafiin Oromoo debii haa argatu; Abbaabiyyummaan Oromoo haa mirkanaa’u; mirgi hiree murteeffannaa uummata Oromoo haa kabajamu fkk kaasa kan jiran rakkoo maal qabu? Isaan kun gaafiilee uummata bal’aa Oromootii mitii? Ijoolleen tun fakkeessuuf jedhanii lubbuu isaanii wareeguuf lolaa jiruu? Gaafiilee isaan dhiyeessaa jirani fi ibsa isaan baasaa jiran keessa dogongora maaltu jira, dhugaa haa dubbannu yoo jenne?
Asirratti wanti hubatamuu qabu, ani ijoollee kanaaf dubbachuuf osoo hin taane, osoo danda’amee; karaa nagaatiin rakkooleen kun furamuu danda’anii; uummatani keenyas nagaa fi tasgabbii argatee, ani gammachuun kiyya daangaa hin qabu. Ani asirratti yaada koo yoon barreessu, qaama kamiifuu dubbachuuf osoo hin taane, nagaa fi nageenya uummata keenyaatu na yaachise. Barreeffamni kiyya kaayyoos ta’ee dhaamsa biraa hin qabu.
Hanga walitti deebinutti nagaan turaa.


text:
1) 1980 Hoggantoota ABO magarsaa barii faa nama 9-11 ajjeesisuun
Ogaden tu ajjeese jedhee seenaa barreesse
2) Jeneraal Taaddasa Birru harka diinaa seenuu isaatiif kallattiin
shoora ol’aanaa taphate
3) Shira Leencoon dhandhaareen Baaroo Tumsaa ajjeefame otoo jiru,
jaarraa abbaa Gadaatu ajjeese jechuun ABO bakka lamatti cabsuun
Sooreysa jaarraa abbaa Gadaa tti amata hedduu lola geggeessaa ture
4) Bara chaartaraa WBO 20,000 mooraatti galchee TPLF fi Shaabiyaan
dhooysise
5) Chaartara booda Hoggana qaroo Sabaa fi ABO jaalle Nadhii
Gammadaa diinaan nyaachisee, ibsaa Guutamaa hidhaa baasee
Booleen baafate
6) Bara 1998 Kora sabaa ABO sababeessuun Jaalle Galaasa Dilboo
aangoo irraa kaasisuun Daawid ibsaa ykn fireew maasho fi Obboleessa
isaa abbaa caalaa muude. Sana booda WBO biyya ollaa jiru shira Tplf fi
Leencoon xaxaniin ABO Biyya Eertiraatti maqaa gargaarsaatin
galchisiise. Hoggantoota qaqqaroo salphisuun akka faca’an shoora
ol’aanaa harka lafa jalaan taphate
7) 2008 jaarmaya ABO jijjiiramaa Jeneraal Kamaal Galchuu irratti
hojjatuun WBO Zoonii kibbaa ture akka TPLF tti galan kallattiin kan
irratti hojjate Leencoo Lataati
8) 2014 haarayatti ODF jaare. Ani takkaa Oromiyaatti hin amanne jedhe.
Oromoon gaafii dimokraasi malee Kolonii Habashaa jalatti hinkufne
jechuun dogogora seenaan hin daganne tumatee gadi bahe
9) 2015 Walhubannoo jaarmayoota Oromoo wajji seenuun maqaa olola
walirratti hin oofnu jedhuun jaarmayoota sakaalee afaan qabsiise
10) 2016 Walitti dhufeenya jaarmayoota oromoo doomsuun jaarmaya
amaaraa G7 tti gale. Itti aanaan LL, Dr diimaa Nagoo, Jaarmayoota
Walabummaa Oromiyaatti amaniin” Xabbaaboch nachew” jedhee ESAT
MEDIA irratti ifaan ifatti dubbate
11) Bara 2017 Biyya Suudaan maqaa walgahii EGAD sababuun,
khaartuum dhaqee Hoggantoota TPLF Abboy Sibhaat fi Siyyuum
Masfin wajji iccitiin wal qunnamee deebi’e
12) 2018 Qabsoo qeerro awwaaluuf, Kaayoo Oromoo afaan faajjesu,
Oromiyaa walabummaa dhoorkuu fi Ethiopia durii deebisee ijaaruuf
murtees
Shira Leenco Lataa
1) 1980 Hoggantoota ABO magarsaa barii faa nama 9-11 ajjeesisuun


text:
Chee Guvaaraa
Ernestoo "Chee" Guvaaraa (Ispeeniffa: [ˈtʃe ɣeˈBaɾa]; Waxabajjii 14, 1928 – Onkoloolessa 9, 1967), baayyinaan El Chee ykn salphumatti Chee jedhamee kan beekkamu, geggeessaa warraqsa Maarkisistii, doktorii, barreessaa, geggeessaa riphee-loltootaa, dippilomaatii, fi abbaa tiyoorii waraanaa lammii Arjentiinaa ti. Warraaqsa Kuubaa keessatti nama ijoo kan ture Cheen, fulli isaa kan istaayilii qabu bakka hundatti mallattoo fincila gabrummaa fi aadaa uummataa keessatti addunyaa maratti kan beekkamu ta'e.
Dargaggeessa ta'ee yeroo medisinii baratutti, Guvaaraan biyyootaa Ameerikaa Kibbaa keessa deeme, yeroo kanas hiyyummaa, beela, fi dhibee argeen baayyee suukanneeffamee. Guvaara kuni saamicha kaappitaalizimii kan Yunaayitid Isteetis biyyoota Laatin Ameerikaa irratti geggeesitu ta'uu hubate. Kunis haalli kun akka jijjiirramuuf hojjachuuf fedhii guddaa isa keessatti uume. Fooyyessa hawaasummaa (social reforms) Gu'aatimaalaa keessatti pireezidaanti Jaakooboo Arbenz geeggeessuu keessatti hirmaachuuf isa kakaase, boodarra pirezidaantiin kun gargaarsa CIAtin fonqolchame, kunimmoo ilaalcha siyaasaa Guvaaraa cimseef. Boodarra Meeksikoo Siitii keessatti, Guvaaraan Raa'ulii fi Fidal Kaastiroo wal bare, dhaaba isaanii Sochii Adoolessa 26ffaa jedhamutti makame, bidiruu Giraanmaa (Granma) jedhamtu yaabbatees mootummaa abbaa hirree Fulhensiyoo Baatistaa kan USn deeggaramu kuffisuuf gara Kuubaa deeme. Guvaaraan oduma hin turin finciltoota biratti baayyee jaallatame, itti-aanaa ajajaa ta'ees muudame. Waraana riphee-lolaa waggaa lama fudhate kan mootummaa Baatistaa kuffisuun milkaa'e keessattis shoora olaanaa tabate.
Warraaqsa Kuubattiin booda, Guvaaraan mootummaa haaraa kana keessatti gaheewwan ijoo hedduu tabate. Kana keessaa ol iyyannoo namoota manni murtii warraaqsaa yakka waraanaa hojjachuu itti murteesse qorachuu fi namoota dhukaasanii isaan ajjeesan too'achuu, fooyyessa lafa qonnaa akka ministeera indastiriitti too'achuu, duula dubbisuu fi barreessuu biyyoolessaa geggeessuu, pirezidaantii baankii biyyoolessaa fi daarekterii leenjii humna waraanaa Kuubaa, fi dippilomaatii sooshaalizimii Kuubaa bakka bu'u ta'uun addunyaa mararra deemuu ture.


text:
Nadaan Aa’ishatti himatte
Kutaa 1ffaa
Barreesaan Dr Iyad Quneybii kan Afaan Oromootti kan hiike Abdul Jabbaar Aliyi
Nadaan barnoota isii Ameerikatti xumurtee kolleejji fayyaa irraa eebbifamtee baate gaheen isii haakima xiinsammuuti. Shaadiin kan woggaa lamaan isii dursu fuudhaaf isii gaafate, innillee barnoota isaa kan haakima xiinsammu Astirooliyatti erga xumuree waggaa lama.
Nadaan intalli umrii 26 tole jettee shaadii woliin wol fuudhan yeroo hamma takka gammachuun dabarsan. Utuu badheessi jaalala isaanii hin turin jireenyi isaanii gama hawwii hin milkoofne tan yeroo dheeraatti jijjiiramte.
Guyyaa tokko hujiirraa daftee yoo galtu, shaadiin hin deebine ture.Nadaan kutaa kitaabaa seentee woraqaa fi qalama fudhattee barruu eegalte.
1.Shaadiin Na cufa, Akka Najaalatu Naaf hin ibsu, inumaa jaalala inni Naaf qabu shakkuun jalqabe.
2.Yeroo tokko dhibamee ture inni Naaf rifatuu isaa natti hin agarsiifne tajaajila addaas Naaf hin goone
3.Guyyoota Laguun Aadaa natti dhufu xiqqo ni dhiphadha ture inni waa tokkos eddoo Naaf hin qabaatu woldhaanaa xiinsammuu waan ta’eef waan natti dhagayamu beekuu woliin !
4.Dubartummaa kootiif eddoo kennuu koo Narratti tuffata kabaja dhabuu koo natti agarsiisa.
5.Waan dhimma kiyyatti deebi’uuf dantaa hin qabu yeroo tokko hamartiin haatikoo diinaara 1000n bittee Naaf kennite cabee Akka Naaf tolchu gaafadhe ji’oota hedduuf fuuldhura isaa teessorraa hin buune yeroon yaadachiisu hunda hardha boru qofa naan jedha
6.Ufittummaa qaba Narra uf caalchisa yeroo garii lamman keennayyuu wol bira dalaggarraa turree dhufna nyaanni mana keessa hin jiruu tarii yoo waahilli isaa isa waame ka’ee baya qubakoo hin qabu
7 .Yeroon inni nawoliin dabarsu kan gammachuutii miti yeroo yaadaan tamsa’aadha qaamaan wolittti dhiyoo yaadaan adda fagoo taanee dabarsina
8.Rakkoolee eddoo dalagggaatti isa mudatu Gara manaatti geessa isa woliin tasgabbii hin argadhu
9.Kanuma woliin gammachuu isaa naaf hin qoodu.
10.Yoo dhimma tokkorratti haasa’a woyii itti dheeressee woliin haasaye,
Na harkatti kuta. Akka gabaabsu nagaafata gaafii heddumeeysu kiyyas ni hifata
11.Na hifatuu jalqabe
Kana hunda yeroo godhu garuu waahillan isaa dubartoottaa tan eddoo daalaggaa woliin yeroo garii qaba
fkn kokolaataa keessatti utuu Na’eegu daqiiqaa Lama yoon irraa ture aaree dallana
Garuu Yeroo tokko waahilli isaa takka daqiiqaa 15 nurraa turte yeroo isiin dhiifama jetteen inni lakki lakki Rakkoo hin qabu jedhee deebiseef
12.Yeroo tokko mobaayila isaa fuudhee barreessiituu(secretary) isaatti ergaa tokko erge yeroo hedduu ergaa good morning good Naghit jedhu waan hinaafeef Akka hin ergine akekkachiise, Inni Narratti erga beekee booda natti dallane guyyaa hedduuf naan oode, san booda password mobayila isaa najalaa jijjiire.
13.Maalummaa kiyya akka haqamee isa woliin dhokatetti natti dhagayamuu eegale, Nama afotti dadhabbinna fi bakka ufi dhabuu kootu natti dhagayame.
14.Hinaaffaa koo yaada hamaadhaan Naaf deebisaa. Akka an waahillan woliin haasayatti gamu Akka isaanitti qalbii laafu nafakkeessa.
15.Yeroo dalagduun boqonnaa jirtu mana keessatti na hin gargaaru garuu inni mirga dubartii fi miidhama jaraa irraa barreeffama post godhaa oola. yeroo mana qulqulleeffannaa seene utuu hin tolchin xurii fa’a dhiisee ba’a Akka Ani dalagaa kana hunda raawwadhu narraa fedha. Maaliif ?
Wolqixxummaa dhiiraa fi dubartiitti Amantaamii garuu ?!
16.Booda kana tamboo xuuxuu waan, eegaleef Hafuura isaarraa ani immoo cinqamuun eegale. Waan xiqqoo maraaf cinqamuun eegale maaliif Anaaf hin tottolfanne Akkuma Namaaf totttolfatutti ?
17.Isarraa fagaatuu filachuu jalqabe.
18.Rakkoo shaadii guddoo keessaa inni Nama afotti Nama gaarii, Nama Jaalalaa uf fakkeessa garuu gaarummaan isaa Ana biratti ni laamshaya (ni dhabama)
Dalaggaatu natti baayyate bu’aa bayii jireenyaati jedhee irra dibee na Amansiisuuf yaala Nama biraa woliin haala dalaggaa isaatiin gaarummaadhaan woliin jiraatuun dirqama Akka Haakima xiinsammuutti jechuu Naaf hima
19.Jireenya isaarraa tan Ani himuu qaanfadhutu jira hedduu isa hammeessiti waan ta’eef
20.Hidhata judduu keenyaa hamaa kanarraan ka’ee qunnamtii keenya kan fedhii uumamaa irraa baqatuu eegale Waan qaanyii tokko dalagaa jira waan natti fakkaateef.
21.Laafinna isaa Na afotti muldhifatuu irraa ni boona inumaa humnaa ol Narratti uf tuula. waan laafina isaa muldhisu yoo mudates qaama jajjabinaa fi injifannoon natti uf dhaada
22.Anis dhimma isaatti dantaa dhabuun eegale Waan hunda keessatti faallaa isaa ta’uun calqabe waan tokkoonis isa fakkaachuu hin barbaanne
23.Ogeettii xiinsammuu ta’uu koo woliin, xiin sammuun koo isa biratti dhibamaadha,isarraa adda bayuun gaafadhe inni garuu waan Anaaf bite kan maqaa kootti hin deebisin tokkos Akka Naaf hin hayyamne Naaf hime .
Saahibban tiyyaan mari’adhe tarii jara biraa furmaata argadhaa jedheen yaade, garuu kan Isaanis wol caala malee Rakkoma Akka kootii himatan eddoo tokko tokkotti sosso’iinsi jireenyaa wol caalus Isaanis Akkuma kooti.
Garuu An shamarree Aa’ishaa jedhamtu takka tan durdur jiraatte tan Abbaan worraa isii Muhammadﷺ (Ergamaa Rabbii) ta’e takka yaadadhe seenaan jireenya isii tan gadaa teenna tanaan hedduu wol faallaa ta’uu dhagayee, Gama hulaa senaatiin isi’iin wolqunnamee isii woliin mari’achuuf itti dhufe. Amala isii fi Abbaan worraa isii ittiin qanani’aa turan dhagayee jira.Ammoo waan garii tan qaanfadhuu hin gaafanne
“Rakkoo Anaa fi Shaadii jidduu jirtuun wolitti madaalee laaluuf gaafii san fakkaattu lakkoofsaan Aa’ishaa gaafadhe”
(Deebii Aa’ishaan kennite kutaa itti Aanutti itti fufna inshaa Allaah)


text:
Appii fi koodii sobaa maallaqni keenya ittiin hatamu akka itti beekuu dandeenyu fi of eeggannoo gochuu qabnu
Yeroo ammaa karaa lamaan kaardiin bilbilaa nu jalaa hatamuu danda’a. kuni akkamitti ta’a? Furmaatni isaa hoo? Qabxiilee asii gadii laman sirnaan hubadhaa.
1. Moosaajii/Appii maallaqa hatu
karaan kun telegram irratti kaardii bilbilaa nama biroo hatuuf baay’inaan mul’ataa jira. Group fi channel garaagaraa irratti Appii ittiin maallaqni hatamu hedduun dalagamee maxxansama. karaa keessatiinis namatti dhufanii nama gowwoomsuf kan yaalan ni jiru.
Aappiwwan kanneen download goonee install yoo goonu hayyama keenya malee osoo nuti hin beekin kallattiidhaan maallaqa keenya butuun gara SIM cardi nama birootti dabarsa. namoonni gocha kana irratti bobba’an yeroo hedduu Appii badii kana ergaalee nama hawwatan waliin maxxansu. kanaafuu, Nuti ergaalee nama hawwatan kan maddi isaa hin beekamne dafnee amanuu dhiisun furmaata tokko.
Aappii maallaqa hatuu fi kan biroo akkamiin adda baasnee beekuu dandeenya?
- Moosaajiiwwan (Appiwwan) maallaqa namaa hatan hammi isaanii baay’ee xiqqoodha. yeroo hedduu size isaanii 1MB gadi yoo ta’an, yoo baay’ate 2MB hin caalu. Kanaafuu Appii 2MB gadi keessumaa 1MB gadi ta’an shakkuu qabdu. Appin nama gowwoomsuf oolu kun kan dhugaa fakkaatee isiniif dhufuu danda’a. Fkn maqaa fi Astaa facebook qabatee dhufuu danda’a. telegram irratti Appin gosa ‘Apk’ salphatti download waan tahuuf ariifatuu hin qabdan
- Moosaajiiwwan maallaqa hatan download gootanii yeroo install gochuuf jettan permission Appii sanaa jalatti “directly call phone number, this may cost you money” jechuun isiniif fida. yeroo kanatti install gochuu yoo dhiistan gaariidha. tarii Appii maallaqa hatu ta’uu fi ta’uu dhiisuu isaa adda baafachuu yoo barbaaddan osoo install hin godhin dura bilbila keessan flight mode irra godhaa.
Yeroo install gootanii open gootan flight mode irraa akka kaastan kan isin gaafatu yoo ta’e Appichi kan maallaqa hatuudha. yeroo kanatti Flight mode irraa yoo kaastan kallattiin maallaqa keessan gara kan nama birootti dabarsa. Kanaafuu, osoo flight mode irraa hin kaasin Appicha bilbila keessanirraa haqaa.
2. Koodii bilbilaa ittiin kaardiin hatamu
Tooftaan kun immoo ‘kaardii dachaadhaan isiniif guutama’ jechuun hanna raawwatamudha. Yeroo baay’ee Facebook irratti suuraa loogoo Itiyoo telekoomii fayyadamuudhaan nama gowwoomsuu yaalu.
Akkamiin hatama kan jedhuuf, koodii bilbila isaanii irratti kaardii keessan guutu isiniif kaa’u. Koodicha yoo fayyadamtan kaardichi dachan isiniif guutama jedhu. Fakkeenyaaf lakkoofsa bilbilaa 0920304050 irratti kaardiin akka guutamu gochuuf koodii *805*lakk. Dhoksaa kaardii*920304050# fayyadamaa jedhu.
Kana xiqqoo waanti adda godhee nama gowwoomsu lakkoofsa bilbilichaa ‘0’ jedhee jalqabuu dhiisuu isaati malee koodiin kun kaardii akka namaaf guutu waan namni hundi beekudha. Haa ta’u malee lakkoofsi zeeroon jiraates jiraachuu baates ni hojjata. Bifa kanaan kaardii keessan hatu jechuudha.
Walumaa galatti kaardiin dachaa guutamu hin jiru. Akka tasaa kaardiin keessan bifa kanaan yoo hatame lakkoofsa bilbilaa inni irratti darbe SMS dhaan waan isiniif dhufuuf lakkoofsa bilbilichaa Teeleetti gabaasuu qabdu.


text:
Mariin marsaa duraa prezidaantii Afriikaa kibbaa Cyril Ramaphoosaan kan
hoogganame yoo ta’u kunis jarmiyichi ardittii , jaarsummaan jidduu seenuuf bakka bu’iinsa sirnaa fudhachuu mul’isa jechuu dhaan dubbi himaan waajjira muummicha minsteeraa Nigusuu Xilaahuun VOAf ibsaniiru. Hoogganni gamtaa Afriikaa marii waa’ee hidha laga Abbayyaa keessaa dhabamuun mata duree marii ta’ee ture.
Baatii Amajjii keessa muummichi ministeeraa Abiy Ahimed prezidaantiiin Afriikaa Kibbaa Cyril Ramaphoosaa dhimmi projektii hidha Abbayyaa ilaalchisee marii jiru jaarsummaan akka gargaaraniif gaafatanii jiran.
Sambata darb ministeera dhimmi bishaanii fi enerjii kan ta’an Sileshii Beqqele VOAf akka ibsanitti Itiyoophiyaan torban lama keessatti hidha Abbayyaa bishaaniin guutuu ni jalqabdi jedhan.
Eskinder Frew waliiin gaaffii fi deebii geggeessaniin ministeerichi hanga Masrii, Sudaanii fi Itiyoophiyaa gidduutti irra ga’amutti hidha sana bishaaniin guutuun yeroo biraatti akka darbuuf walii galteen irra ga’ame gabaasi jedhu soba jedhan. Kana irratti oduu dhaa booda gabaasa qabna.


text:
Koloneel Aliyyii Cirrii dhalatanii umrii isaanii 96ti du’an kan boqotan yoo ta’u sirnii awwaalcha isaanii har’a Sadaasa 14 bara 2017 aangawoonni, artistonnii fi uummanni Oromoo hedduun bakka argamanti madda walaabuu keessatti gaggeeffamee jira.Koloneel Aliyyiin qabsaa’ota bara 1960ta keessa Fincila Baalee keessatti ituu dargaggummaa hin ga’iin itti hirmaatan. Qabsoon gaggeessanis mootummaan Haayle Sillaasee uummata Oromoo irratti cunqursaa fi gabrummaa gaggeessuu dhabamsisuu irratti fulleeffate. Qabsoo kana hogganaa kan turan Janaraal Waaqoo Guutuu Koloneel Aliyyii cirri qabsoo kanatti dabalamuu yeroo argan hedduu gammadan.
Abbaan Koloneel Aliyyii qabsaa’aa beekamaa ta’u fi ilmii isaanii koloneel Aliyyiin waahiloota isaanii kanneen biroo waliin gara Somaaliyaatti ergamuun leenjii waraanaa argachuu isaanii waahiloota isaanii durii keessaa tokko kan ta’an Haajii Aliyyee Umar ibsanii jiru. Dhuma irratti Koloneel Aliyyi Cirriin aanaa Madda Walaabuu magaalaa Bidireetti deebi’anii kan jiraataa turan yoo ta’u dhuma irrattis dhukkubsatanii wal’ansa fayyaa argataa eega turanii booda du’an boqochuu isaanii ibsamee jira.
Koloneel Aliyyii Cirrii haadha warraa afur fi ijoollee 25 kan qaban ta’u kanneen itti dhiyeenya qaban ni dubbatu.


text:
Prezidaant Doonaald Traamp haleellaa ol aantummaa warra adii kanneen Charlottesville VA keessatti hiriira “Unite the Right” jedhuun geggeessame irratti raawwatame fudhatama dhabsiisuu dhabuu isaaniitn gareelee siyaasa guutummaa US biraa qeeqa hamaan irra ga’ee jira. Haleellaan sun lubbuu namaa galaafate.
Prezidaantichi kan haal suukaneessaa jibbiinsaa, kanneen yaada adda addaa qaban gidduutti walii obsi dhabamuu balaaleffachuu dubbatan. Yaadi isaanii kun kan dhaga’ame Sanbata darbe konkolaataan hiriirtota mormii ba’anitti oofamuu dhaan kan umuriin waggaa 32 jiraattuu Charlottesville Heather Heyer galaafatee kanneen biroo 19 madeessee sa’aatilee hanga tokko booda.
Haala sukaneessaa kan jibbiinsa mul’isu, walii obsuu dhabuu fi hookkara bifa addaan raawwatame kana jecha cimaan balaaleffanna jedhan Traamp.
Haa ta’u malee Traamp garee leellistootaa kanneen mormii Sambata darbee qindeessan kan irra hedduun isaanii deggertoota isaanii siyaasaa mul’inatti sab xiqqaalee sanyii biraa, Juushotaa fi dubartoota gad aantummaan ilaalan kallattii dhaan hin balaaleffanne.
Itti aanaa prezidaant Mike pence ennaa dilbata kaleessaa Columbia daawwatanitti Traampiif looganii jran.
Itti aanaa prezidaant Mike pences akka jedhanitti sabaa himaan kanneen hookkara kana kakaasan irratti utuu hin taane sabaa himaaleen prezidaanticha qeequu irratti fuuleffatan jedhan. kanaaf dhimmi isaa kan ilaallatu waliin wal qabsiisuu qabna jedhan.
Kanneen haleellaa raawwatameen miidhaan irra ga’e dilbata kaleessaa Charlottesville VA keessatti sirni dungoo qabsiisuu geggeessamuun kabajaan yaadatamaniiru.


text:
Eenyumtuu fira qaba. Firri nama tokkoo yookan yakka mootummaan hojjetu kana mormaa jira yookanimmoo mootummaadhaf ergamee ummata dararaa jira. Gaafa gocha nama tokkootif maatin dararamuu jalqabe hunda biraa gahuuf deema.
Akkuma odeeffannoon Oromiyaa kutaalee gara garaa irraa dhagahamaa jiru mootummaan karaa Dabbaloota fi milishaa akkasumas foolisii maatii namoota mootummaa mormanii irratti miidhaa ajjeechadhaa hamma hidhaaf dararaa geessisaa jira.
Miidhan kunillee kan dhaqqabaa jiru ilmi, intalli, abbaan, haati, ykn obbolaan keessan biyya keessatti mootummaa dura dhaabatan, lolaa jiran, mormaa jiran ykn biyya alaa taa’anii karaa TV fi Facebook akkasumas midiyaa gara garaa mootummaa mormaa jiran sababa jedhuuni.
Akkuma seera addunyaa iddoo kamuu namni yoma yakkallee hojjete abbaatu itti gaafatama malee maatin isaa yakka ilmaatif kan itti gaafatamu seera waggoota dhibbaa as hinjiru. Seerri waan ilmi ykn intalli mootummaa mormaniif itti gaafatamu bara 1930 keessa, bara Istaliin biyya bulchu Rusiyaa keessatti maatii keessaa namni yoo mootummaa morme «fira diinaa» jechuudhan maatin isaa hinadabama ture. Chaayinaa keessattis bara Maa’oon biyya san dursaa ture sababa namni maatii keessaa mootummaa mormeef maatin isaa adabamaa ture. Biyya Jarman keessatti bara Naazii maatin nama mootummaa mormee adabamaa ture.
Egaa biyyi Tophiyaa akka bara Staalin, akka bara Maa’oo yookan akka Naazii Jarmaniitti bulaa jirtii?
Toftaan maatii nama mootummaa mormee miidhuu kuni waan afur of keessaa qaba:
- Namni maatii kiyyattu miidhama jedhee mootummaa mormuu akka dhiisufi
- Maatin akka ilmaan ofii irratti dhiibbaa godhee qabsoo keessaa baasufi
- Dabballoota fi ummata walitti diina gochuu bira darbee akka gara ummanni walfixuu jijjiiramuufi.
- walumaagalatti ummanni sodaatee akka qabsoo dhiisufi.
Keessattuu ummata walficcisiisuudhaan gara gosaan walfixuu akka cehu gochuuf mootummaa aangoo ofii dheereffachuufi. Dabballeen, milishaan ykn foolisiin tokko maatii nama biraa irra miidhaa fi dararaa yoo geessisu kan ofii mana Waaqaa dhoksa moo garaa keessa godhatee deema? Mana namaa yoo gubu mana kan ofii kiisii keessa godhatee deemaa?
Egaa tooftaa hamaa mootummaan ummata walficcisiisuf jalqabe kana ummanni itti dammaquu qaba. Hunda caalaa yoo sammuu qabaatan kana dammaquu qabu warra mootummaadhaf ergamaa jiru. Miseesonni Paartii Badhaadhina yakka akkanaa kana irraa yoo of qusachuu baatan abbaaf haadha ykn obbolaa nama qabsaayee tokko yoo miidhan kana isaanitis akka miidhamuu danda’u yoo mana namaa guban kan isaanitis akka gubachuuf deemu yaaduu qabu.
Ummanni dhimma kanarratti sirriitti dubbachuu qaba. Manni kiyya hara hintuqamne jedhanii callisuu osoo hintaane boru anas na dhaqqaba jedhanii dursanii yaadun hedduu barbaachisaadha. Eenyumtuu fira qaba. Firri isaa yookan yakka mootummaan hojjetu kana mormaa jira ykn mootummaadhaf ergamee ummata dararaa jira. Gaafa gocha nama tokkootif maatin dararamuu jalqabe hunda biraa gahuuf deema. Kana namuu beekee waan kuni akka dhaabatu hojjechuu qaba.


text:
US Open,maqaa dorgommii teenisii addunyaa Waldaan Teenisii Addunyaa (WTA) gannuma gannaan qopheessu.
Dhiiraa fi dhalaalleen atileetota addunyaa walti filanitti wal dorgoma.
Atileetiin US tanaan faarsan ilmaan Richard Williams(leenjisaa teenisii) Serenaa Williamsii fi Venus Williams fa.
Atileetiin US ta ganna 36 Venus ammoo nama ganna 39ti.Serenaan marra 24 dorgommii teenisii addunyaa gugurdoo Grand Slam moote. Obboleettii isii Venus William waliin nama 12 Teenisii sadarakaa tokkeessoo jiran moote. Tanumaan horuma hortee amma doolara miliyoona 170 caalaa horatte.
Tapha kalee US,magaalaa New York keesastti atileeetii Estooniyaa Kaia Kanepi waliin taphatte irratti moote waluma gula marroo 10 akkana moote.
Sereenaan amma atileetii Czech,Karolina Pliskovaatiin walti marte.Atileetii walti hafan dhibiin ammoo atileetii US S.Stephensii fi atileeti Lativiyaa, Anastasija Sevastova.
Warra lamaan keessaa abbaan moohe shaampiyoonaaf walti hafa.Addunyaa keessatti dorgommiin teenisii bebeekamtuun lafuma keessatti taphataniin maqaa baasaniif; US Open,Australian Open,French Open fi Wimbledon Open.
US Open baranaatiin ammoo dhiiraan ammoo atileetii Juan Martindel Potro (Arjentiinaa) fi atileetii US Johan Isneritit walti mare.
Rafael Nadaalii(Spanish) fi atileetii Austria Domnic Thiemilleen warra walti maree shaampiyoonaaf taphatu.
Serena Williamsiin reefuu jenne tun haadha intala dubraati.Maqaan angafa isii Olompiyaan guyyaa dheengaddaa ganna tokko guuutte.
Sereenaan nama ganna 36ti ganna tokkocha uulmaa kanattuu marroo torba dorgmmii gugurdoo akkanaa dorgomte.


text:
Paartii siyaasaa naannoo Tigraay keessa sosso’aa turan keessaa tokko kan ta’e dura taa’aa ARENA kan turan obbo Abrahaa Dastaa torban darbe to’annaa jala oolanii jiran.
Abukaatoon obbo Abrahaa obbo Tesfalem Berihee akka jedhanitti obbo Abrahaan sambata darbe mana murtiitti dhiyaataniiru. Dhimma isaan itti himatamaniifis ibsameera jedhan. Himannaan sunis sabaa himaalee irratti ergaa daddarbuun wal qabachuutti dabalee, meeshaa seeraan alaa qabachuun shakkamanii to’annaa jala ooluutu itti himame jedhan.
Abukaatoon isaanii obbo Tesfaleem akka jedhanitti obbo Abrahaan guyyaa to’annaa jala oolan, hidhamtoota kanneen biroottii waan adda ta’e, miidhaan irra kan hin geenye ta’uu dubbataniiru.
Haala kana keessaa harka kan hin qabaanne jedhaman obboleessi isaanii quxisuun illee waliin hidhamuun isaanii kan isaan yaaddesse ta’uu ibsaniiru. Dhimma isaa qulqulleessuufis yeroon itti dabalaa gaafatamuun ibsameera jechuun Habtaamuu Siyyuum gabaaseera.


text:
Daddaaqinni tokko tokko karaa sirrii jalqaban irraa Oromo maqsuun haafa Nafxanyaa tuffachiisaani jira. Eegeetu rakkisaa jira yoo tahe of irraa kutu dha. Itophiyaan gola barbaadde qabaachuu dandeessi. ISAPA, ADWUI, EPP hundi jaarmota Itophiaati. Oromoof hundi saanii meeshaa ukkaamsaati. Qabattee kana irratt, eenyuu Oromoo xaxaa hin bahamne keesa akka galchu hayyamamuu hin qabu. ABUT Dargiin akka kufu erga baree Tigray alatti kan dorgomuu dandeessisan boojuu waranaa Kibbaa, Amaaraa fi Oromoo keessaa jaarmaa isaan toohataman ijaaree. Akkasitt ADWUI tolchuun maqaa saatiin aangoo qabate. Humnaan of filchiisaa hanga yoonaa aangoo irra jira. Jara ummatoota biraa keessaa ijaare Gargaartota jedhee moggaase. Kurnan sadii darbaniif ABUT hirree cimaan hunda saanii kan ADWUI keessa jiranis hin jirres masakaa ture. Seenaan duubbee saanii fi jireenyi tajaajiltummaa waloo ABUTii qaban gola fulduratt uumamu, EPPf walitt isaan hidhuuf deema. ABUT balleessaa sabootaa fi sabaawotaa keessatt tolche hunda isaanitt dhimma bahuun dhaqabsiise. Nama waan tahaniif miseensoti OPDO tokko tokko, ADWUI keessa walqixxummaa sobaan jiraachu yeroo nuffan ummata ofiitt baqachuun didhuu dandahan. Isaanis dhiibbaa qabsoo dargaggoo Oromoon ADWUI keessatt taheen OPDOn ABUTn bakka buhuu dandahe
Maqaa ABUT baaseef OPDO dhiisee ODP tahe. Amma ADWUIn hafee, Gargaartuu dabalatanii gola EPP jedhamu taana jedhaa jiru. Oromoo sossobuuf “E” duraa dhossanii qaata “PP” qofa agarsiisuutt kahanii. ABUT murtoo kana keessatt qooda hin fuddhu jedhe. Dhaba inni ijaare jigsuun maal fida laataa? Jarri Gargaartota jedhaman nutis Mummicha Ministeera tahuu ni barbaanna waan jedhaniif gola haaraa keessatt akka baqan hayyamameefii jedhamee. Ergi ni fanfanamu tahe ADWUItt maltu isaan hidhe? Afaan kaa’aamoo ulee dha laata? EPPn karaa tokkicha waajjjira MMitt geessu akka tahu yaalamaa jiraa laata? Waan taheefuu, EPPn dhalachuun Oromoo ni galchamoo hin galchu kan jedhu bakka dhaabbannee ilaallu irratt hirkataa. Haala duree malee Itophiyummaa kan fudhatan ni dhiba taha. Kanneen Itophiyaa yoo taane, dhoofsisaa booda jedhaniif dhimma saanii mitii. Isaaniif abbaa biyyummaan Oromoon Oromiyaa irratt qabanii fi mirgi hiree ofii ofiin murteeffachuu waan dhoofsisaa dhihatan miti. Dhaaboti EPP tahan, dhaabota Itophiyaa, ulee ABUT turanii. Garuu OPDOn Garee Lammaan hogganamee mormii Oromoott yoo dabalamu kan of jijjiire fakkaatee ture. Qabsoon Oromo erga aangoo irra baasee booda garuu, hirree Habashaa Oromiyaa irratt jabeessuutt bobbahe. Isa aangoott fiduuf kan miidhamaniif humna hiruu fi beenyaa baasuun hafee, ijoollee Oromoo biyya Amaaraatt ajjeefamaa, itt roorrifamaa jiraniifillee hin dhaqabneef. Kanaaf EPP ijaaruun saa Oromummaa lagachuu fi Itophiyaa Dullatii jabeeffachuu saa agarsiisa.
Oromoo irraa kan eegamu tukkummaan jaarmaa cimfatanii rakkina abdattuun Nafxanyaa, akkasumas EPPn itt fiduu dandahu irra haanuuf sonaawuu dha. Ummatooti kibbaa Oromiyaa waliin kufan, akka waliin kahanii mirga ofii irraa hamaa ittisuuf harka wal qabachuun qaama tarsimoo Oromoo tahuu qaba. Oromoon waraana isaan eegutt, Abbaa Duulaa tokkoon bobbahuun filmaata biraa hin qabu. Hogganooti dhaabota Oromo wareegammi kanaan dura tahe akka hobbatii dansa qabaatutt ammas kennanii waan injifannoo argamsiisu qofa irratt xiyyeeffachuu dha. Sirna Gadaan, Yuba fi Lubaatt wal qoodanii bobbahuu dha. Raabaa fi Dooriif Qeerrantii fi Qeerroo jabeessanii hoggansa kennu malee jari qophee dha. Gita bittuu malbulchaa fi amantee utuu hin tahin, ummatooti empayeritt suduudaan wal arganii hariiroo saanii egeree irratt murteessuu akka dandahan ifaja’uunis tarsiimoo saaniitt yoo qabatan gaarii dha. Waan halleefuu hariiroo Itophiyaa waliin qaban irratt garlamee tahuun moo’amuu waan fiduuf, utuu hin daddaaqin ejjennoo ofii taliila gochuu dha. Ummatoota biraa waliin walqixxummaa, bilisummaa fi obbolummaan jiraachuun Oromoof anjaa qaba. Garuu durfannoon dura of tahuun dha. Oromiyaan haa jiraattu!
Barruu Duubaa: Maqa balleessaa fi arrabsoo Badiin Amaaraa Washingon DC jirtu 11/23/19, san duras Finnoota adda addaatt Oromoo fi sabboonaa saanii Jawaritt buufatte raga bahuu duuba, Oromoon of kabaju kamuu, hanga isaan jecha maqaa saaniitiin saba Oromoo irratt godhame kana balaaleffatanitt dhaabota maqaa Itophiyaa qaban kamiinuu hariiroo uumuu hin qabu.
Gurguddoon Oromoon hariiroo Toophiyaa waliin qaban taliila gochuu qabu
Daddaaqinni tokko tokko karaa sirrii jalqaban irraa Oromo maqsuun haafa Nafxanyaa tuffachiisaani jira. Eegeetu rakkisaa jira yoo tahe of irraa kutu dha. Itophiyaan gola barbaadde qabaachuu dandeessi. ISAPA, ADWUI, EPP hundi jaarmota Itophiaati. Oromoof hundi saanii meeshaa ukkaamsaati. Qabattee kana irratt, eenyuu Oromoo xaxaa hin bahamne keesa akka galchu hayyamamuu hin qabu. ABUT Dargiin akka kufu erga baree Tigray alatti kan dorgomuu dandeessisan boojuu waranaa Kibbaa, Amaaraa fi Oromoo keessaa jaarmaa isaan toohataman ijaaree. Akkasitt ADWUI tolchuun maqaa saatiin aangoo qabate. Humnaan of filchiisaa hanga yoonaa aangoo irra jira. Jara ummatoota biraa keessaa ijaare Gargaartota jedhee moggaase. Kurnan sadii darbaniif ABUT hirree cimaan hunda saanii kan ADWUI keessa jiranis hin jirres masakaa ture. Seenaan duubbee saanii fi jireenyi tajaajiltummaa waloo ABUTii qaban gola fulduratt uumamu, EPPf walitt isaan hidhuuf deema. ABUT balleessaa sabootaa fi sabaawotaa keessatt tolche hunda isaanitt dhimma bahuun dhaqabsiise. Nama waan tahaniif miseensoti OPDO tokko tokko, ADWUI keessa walqixxummaa sobaan jiraachu yeroo nuffan ummata ofiitt baqachuun didhuu dandahan. Isaanis dhiibbaa qabsoo dargaggoo Oromoon ADWUI keessatt taheen OPDOn ABUTn bakka buhuu dandahe


text:
Akkuma bekkamu bara 2016 Fincilaa gudda biyya kanatyi kaasee jijjirama(miccirama) Kan biyya kanati fide wayee master plan #Finfinneti
. Yeroo sanatti akkuma amma kana Hayyota keenya kana biyya buqqisaani,Kan Ajjesaanii Fi Kan hafan Mana hidhatti ugguraniiti Kan master plan Sana labsuuf turan. Has ta’uu garuu Qeerroon keenya didda kaafteen harkatti qabneeti sirna biyya teenya qiqqircee nu saamuf ture miila takka jalaa dhoofne milli takka hafe dandamatee amma kunoo laabsi Sana caale qabee dhufaa jira ! Maaltu ta’uuf deema?
2. Biyya kana iddo 20ti qooduudha kun akki itti ta’u confederal state 3 (Oromia excluding #Finfinne
,Amhara,Tigrai) fi Federal state 17 (Finfinne,Somali,afar,sidama,walaita…) Kun Waan fuldura keenya ta’uuf deemu.
#Oromoo
handhuura kee #Finfinna
kan ilmaan qaqqalii 5,000+ itti gabbartee kumaatam itti maddifteef inni guddan
finfinnedhaf,Ammas deebanii madoo kee tuqaa jiru! Filannoon nuti qabnu lama takka hundii keenya itti dhumnee Kan hafe bilisoomsuu inni lamataa salphatte Wagga 1000f cabdee alagaa jalatti jiraachuu! Kana lamaan kessa filachuun Kan keenya! Ani akka kooti waan narra barbaachisu hunda godhee biyya koo bilisomsuudha! ATI HOO????


text:
Duuti saamtuudha. Nama hedduutu biyyee uffatee, Rabbii isaatin wal gahe. Rabbi haa araaramuuf, Jannataan Rabbi haa qananiisu.
Nus gaafa asii godaannu hin beynu.
Dawaan du’aa yoo jiraate gaarii hojjechuudha. Gaarii hojjechuun ammoo ji’a Ramadaan keessa galata dachaa qabdi. Koottaa! Baatii Ramadaan tana ta dhaammannoo haa Soommannu. As booda Ramadaana biraa eeguu keenya Rabbi qofaatu beeka.
Akka nama Ramadaana biroo gahuuf hin jiraannetti Ibaadaa haa saammannu.
Asiin dura mucucaannee lafa geenyus Ramadaana kanatti fayyadamnee haa kaanu. Hamturraa fagaatanii, qulqullummaan gaarii hojjechuu maaltu caala?
Yaa Rabbi warra karaa kee irra jiraatee, karaa kee irratti du’ee Jannata arkatu nu taasisi.