text:
Fulbaana 14, 2013
Ummanni Oromoo harqootaa gabroofataa Habashaa jalaa bilisa of-baasuuf qabsoo geggeesse hangafoota keessa takka lola Oromoo Baalee ka bara 1963-hii tahuun beekamaa dha. Qabsoon gaafasii babal’attee kutaalee Kibbaa-Baha Oromiyaa mara keessatti wareegamni gaafatte laafaa hin turre. Gootota wareegama qaalii baasan san yaadatuun dirqama seenaa ta’uu isaa hubatuu dhaan, Ayyaana Yaadannoo Waggaa Shantameessaa jalqaba qabsoo sanii barana addunyaa guutuu keessatti kabajuuf sochiin wagga tokkoo calaaf adeemsifamaa turte gufuulee adda addaatiin haga tokko dubbatti harkifataa jirti. Gufuulee qophii ayyaana kanaatti danqa tayan keessaa irra guddaan gara Preezadantiin OSA kan baranaa – DR. Ibraahim Elemoo tii fi obboleessa isaa Kadiiro Elemoo irraa tahuu ummanni ayyaana kana hawwiin eeggataa jiru martinu akka quba qabaatu gochuuf ibsa kana baasuuf dirqamnee jirra.
Ayyaanni kun ulfinna isaan maluun faayamee akka kabajamu gochuuf yaalii godhamee ture keessatti maqaa dhabaatiin ykn maqaa hawaasaatiin akka qindheeffamu yaada jedhu irratti ilaalchi adda addaa uumamee osomaa furmaanni manguddotaan yaalamaa jiru, Dr. Ibraahimii fi obboleesi isaa akkaataa nama saalfachiisuun harka keessa galfatanii namoota kanaan dura maqaa dhaabaatiin kabajna jechaa turan ofitti ammatanii “OSA-n ogummaa fi qabeenna gayaa waan qabuuf nutu isin wajjiin kabaja” waadaa jedhuun addaan fottoqiinsa koree dhalchanii kunoo haga ardhaatti gufuu tayaa jiran.
Jarreen kun akka gocha kanarraa eemaraman koree fi dhuunfalleen tattaaffii godhameef gatii kennuu didadii, kunoo nu ilmaan Oromoo jiddutti hammeenna dhalootaan dhaalamuuf deemu oofaa jiran. Tuffii fi dantaa dhabaan rakkinni isaan habaqaalan kun:
1. Ayyaana herregame gatii fi kabajaa isaan malu dhabsiisa
2. Hirmaannaa lammiiwwan Oromoo biyyoota adda addaa irraa gochuuf hawwaa jiran irdhisa
3. Gootatota Oromoof lolan sadarkaa gandaatti gad-deebisa
4. Ayyaana sagantaalee guyyaalee sadihii guutuun kabajamuuf bu’urfame gara saa’aa jahatti gabaabse dhama dhabsiisa.
5. OSA’n jaarmaya rakkoo hawaasa Oromoo keessatti mul’attu beekkomsa hayyootaatiin furuuf gargaaru ta’uu dhiisee, murnoota Oromoota waliindhahuu fi qooqqodutti gadi siqa.
Dr. Ibraahim akka harkaa isaatii fi ka OSA illee qophii ayyaana kanaa keessaa baafatu telefoonaa fi barreeffamaan ergaa itti himameef dantaa hin kennine. Isaa fi obboleessis ayyaana kana keessatti mul’atuuf hawwii qaban fiixa baasuuf tumsa tahuu bira dabranii hoggana qophii sanii tahuuf yaaluu isaanii, duulli sabaa-himoota hawaasotaatiin gochaa jiran waan dhokata qabuu miti.
Akka dhuunfaatti nama ykn garee fedhan wajjiin dhaabatuun mirga isaaniiti. Garuu, maqaa OSA-tiin addaan qoodamiinsi isaan nu giddutti utuban sadarkaa akkaan yaadchisaa irra waan gayeef jecha, hoggantichi kun daddafitti akka qophii kana keessaa harka baafatan hogganni OSA tii fi lammiiwwan Oromoo martinuu akka dhiibba irra kaayan kabajaa guddaan gaafanna.
Obbooleeyyan keenna kanneen gorsa jarreen saniitiin hawatamanii diiggaa dhalootaan dhaalamuuf deemu keessa seenanis akka hatattamatti shira san hubatanii gara miiza mariitti deebi’an onnee obbolummaa biyyoomaatiin gaafanna. Waamicha kana didanii jarreen kaayoo diiggaa qabaniif ulee tahuun, jeynoota saba Oromoo guutuuf qabsaawanii kufan gulantaa
warraa, balbalaa fi gosaatti gad-buusuu taati. Kanaafuu, hayyootaa fi manguddoonni, dargaggootaa fi shamarran seenaa kanaaf dhimman martinuu biyya jiranitti sochii qaanqee diigamiinsa tana dhaamsuuf geggeeffamu keessaa akka qooda gayaa fudhatan afeerra.
Akkasumattis, Ayyaanni yaadame kun akka namoonni tokko tokko maqaa itti argatuu qofaaf hobbaafataaf fiffiigan sanitti osoo hin tayin, koree ardiiwwan Awuroophaa, Awustraliyaa, Ameerikaa Kabaa, Afrikaa fi Eeshiyaa irraa ijaaramteen ulfinna isaan maluu uffatee akkaataa dhalootaaf barnoota gayaa itti kennuu dandayutti kabajamuuf akka jiraatu hirema tanatti gargaaramnee ummata Oromoo mara hubachiisuu feena.
Bara ilmaan Habashootaa eennumaa Oromoo irratti duulaa jiran kanatti, nu ilmaan Oromoo garaagarummaa bu’aa hinfidneen addaan qoodamiinsa biraa wixinuun cubbuu daangaa hin qabne. Kanaafuu, dhama obbolummaa sabaatii fi qalbii qulqulluu Oromummaa tiin ergaan kun hubatamee, hogganni OSA walitti dhufee tarkaanfii barbaachisu fudhatee akka ifatti nu beeksisu kabajaa guddaan gaafanna.
Ayyaanni darreen October 20, bara 2013, Minneapolis-tti tayuuf saganteeffames, kabajaa, gaachanaa fi qarruu Ayyaani kun qabaatuun malu waan irdhisuuf jecha, marii aadaa fi safuu Oromummaa guuttuun gara guyyaa biraatti ka jijjiramuuf deemuu tahuu hubachiifna. Bakkaa fi guyyaan gara fuuduraatti ibsama. Galatoomaa.
Kabajaa wajjiin,
Koree Ayyaana Yaadannoo Waggaa 50-ffaa Q/H Oromiyaa (1963)
Koreea.a.yaadannoo@gmail.com


c: text/html

text:
Hogganoonni addunyaa du'a ilma mootii Fiiliip irratti gadda ibsataa jiru
Miseensonni maatii warra gonfoo, hogganoonni biyyootaa fi ministiroonni muummee gadda jabaa du'a ilma mootii Fiiliip, Duukii Edinbiraan itti dhagaahame ibsachaa jiru.
Waggoota 73f abbaa warraa giiftii Biritish Elizaabet 2ffaa kan turan Ilmi mootii Fiiliip, Duukiin Edinbiraa ganna 99tti du'aan boqochuu masaraan biyyaalessaa Bakiingihaam Jimaata ganama beeksise.
Mootii fi Giftiin Ispeen ergaa jajjabinaa giiftii Elizabeetiif warra ergan keessaati.
Maatii warra gonfoo Awurooppaatti dabalataan biyyoonni 'Commonwealth' kan irra hedduun kolonii Biriteen jala turan gadda itti dhagaahame ibsachaa jiru.
Jireenya itti gaafatamummaa fi galma qabu ilmi mootii Fiiliip jiraatan akkasumas cichoomina isaan giiftii Elizabeetiif qabaachaa turaniif beekamtii kennan.
Warri gonfoo Ispeen, mootichi Feeliip fi Giiftittiim Letiziyaa yaadannoo isa waliin qabnu yoomuu hin dagannu jedhan ergaa giiftii Elizabeetiif erganiin.
"Yeroo isa waliin dabarsine akkasumas si cinaa ta'uun duudhaa tajaajilummaa fi cichoomina inni gonfoo biyyattii fi Yunaayitid Kiingidamiif qabu yoomuu hin dagannu," jedhan ergaan telegiraamaa giiftittiif ergan.
Mootiin Siwiidin Kaarl Gustaaf, duukichi Edinbiraa "waggoota dheeraaf hiriyaa gaarii maatii keenyaa ture, hariiroon keenyas gatii guddaa qaba ture" jedhe.
Maatiin warra Gonfoo Daach ilma mootii Fiiliip kabaja guddaan yaadanna jedhan.
Itti dabaluunis "bara jireenya isaa dheeraa itti gaafatamummaa uummata Biritish tajaajiluuf oolche" jedhan.
Mootiin Beeljiyam Filiippee fi giiftiin Matiildee "yeroo waliin dabarsine mara akka gaariitti yaadachaa jiraanna" jedhan.
'Utubaa jireenya giiftittii'
Ergaan jajjabinaa biyyoota 'Commonwealth' 54 kan walumaagalatti uummata biliyoona 2.4 qaban irraas dhufaa jira.
MM Awustiraaliyaa Iskoot Moorisan ibsa baasaniin "dhaloota deebinee arguun ulfaataa ta'e uume" jechuun ilma mootii Fiiliip dinqisiifate.
MM Niwu Ziilaand Jasiindaa Ardarni badhaasa duukichi kennuun "dargaggoonni hedduun bu'aa bahii jireenya isaanii jijjiiru keessa darbaniiru" jette.
MM Kaanadaa Jastin Tiruudoo "biyya keenyaaf gumaacha guddaa nama oole" jedhe.
"Ilmi mootii Fiiliip nama galmaa fi kutannoo jabaa qabu, jireenya giiftittii keessatti akka utubaa ta'etti isa yaadanna" jedhan.
MM Indiyaa Nareendiraa Moodii kaka'uumsa tajaajila uummataaf qabuun ilma mootii Fiiliip jaje.
Pireezidantiin Keeniyaa Uhuuruu Kenyaataa "mallattoo duudhaa maatii, tokkummaa uummata Biritish akkasumas kan hawaasa addunyaa guutuu" jechuun ibsan.
Dhalli namaa akka wal danda'ee waliin jiraatu nama hojjechaa turedhas jedhan.
Hoggantoonni biyyoota ZImbaabuwee fi Tanzaaniyaas gadda itti dhagaahamee fi ergaa jajjabinaa dabarsaniiru.
Pireezidantiin Ameerikaa duraanii Joorji W Buush, ilmi mootii Fiiliip "jireenya dheeraa fi baay'ee ajaa'ibaa qaba ture, namoota biraaf jiraate" jedhan.
Firaans biyyoota gadda ibsatanii fi ergaa jajjabinaa ergan keessaa tokko.
Itoophiyaa
Pirezidantiin Itoophiyaa Saahilawarq Zawudee xalayaa gaddaa Giiftii Elizaabetitti erganiiru. Pirezidant Saahilawarq xalayaan gaddaa barreessan waa'ee du'a Ilma Mootii Fiilippiiti.
Ergaa isaanii keessattis biyya tajaajiluu jechuun maal akka ta'e waggoota dheeraaf akka agarsiisaniifi namoota hedduuf fakkeenya guddaa ta'u ibsuu fuula Fesbuukii isaaniirratti ibsaniiru.
Pirezidant Saahilawarq du'a Ilma Mootii Filiippin isaaniifi ummanni Itoophiyaa gadduu xalayaa barreessan keessa eeraniiru.
Kana dura Giiftii Elizaabetiifi Ilmi Mootii Fiilip bara 1965 [ALI bara 1957] waamicha mootii Haayilasillaaseen Itoophiyaa daawwachuu isaanii Pirezidant Saahilawarq yaadachiisaniiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Koronaavaayirasi: Oduun sobaa Afrikaa keessatti naanna'aa jiruu maali?
Weerarri koronaavaayirasii addunyaa keessatti babal'achaa akka dhufeen odeeffannoon dogoggoraafi oduun sobaas akkasumaa babal'achaa dhufeera.
Afrikaa keessatti tatamsa'inni koronaavaayirasii guddaa ta'u baatus, aanga'oonni biyyoota ardichaa tokko tokko garu oduu sobaa to'achuuf hojjataa jiru.
1. Lakki, hareedaa haaddachuun vaayirasicha sirraa hin ittisu
Fakkiin dur dhimma hareedaafi hargansuu irratti abba taayitaa fayyaa Ameerikaan hojjatamee ture fayyadamuun odeeffannoon dogoggoraa dhiiroti koronaavaayirasii ofirraa ittisuuf hareedaa haaddachuun qabu jedhu tatamsa'eera.
Gaazexaan The Nigerian Punch jedhamu mataduree: "Koronaavaayirasii irraa of eeggachuuf, haareeda haaddadhaa, jedha CDC'n" jedhuun maxxansa gadhisee ture.
Odeeffannoon kana biyyooti hedduu keessatti maxxanfamun namootni hedduu qoddataniiru.
2. Lallabaa Naayjeeriyaa koronaavaayirasii lolaa jiru
Lallabaan amantaa kiristaanaa vaayirasichaa irraa nama fayyiisuu nan danda'a ofiin jedhuuu tamsaasa oduu sobaaf saaxilameera.
Oduun hojjataa waldaa Glorious Mount of Possibility Church Deevid Kingleyoo Ejaayija jedhamu midiyaalee hawaasummaa irratti kan qoodamuu eegale erga vidiyoon isaa Chaayinaa deemee koronaavaayirasii nan balleessa jedhu erga YouTube'tti ba'eedha.
Vidiyoo kaanaratti "Raajummaan koronaavaayirasii nan balleessa. Chaayinaa nan deema koronaavaayirasii balleessuun barbaada," jechuun dubbata.
Guyyaa xiqqoo booda maqaan isaa Elija Emeka Chibuke'tti geeddarame odeeffannoon namni kun Chaayinaa deemeera garuu vaayirasichaan qabame hospitaalaa jira jedhuu naanna'oo eegale.
Suuraan akkanii hospitaala jiru agarsiisuuf fayyadamame kan taatoo Naayjeriyaa beekama Adeshinaa Adesanya jedhamu kan bara 2017tti hospitaalaa keessatti du'eedha.
3. Oduu sobaa wa'ee konkolaachisaa taaksii
Oduun konkolaachisaa taaksii Naayjeeriyaa tokko koronaavaayirasiin qabameera jedhu midiyaa hawaasummaa irratti qoodama ture - garuu dhugaa miti.
Akka oduun kun jedhutti, konkolaachisaan taaksii kun 'nama adii' koronaavaayirasii qabu tokko gara lafa to'aatamatti geesse. Sana booda mootummaan bulchiinsa Ogun konkolaachisaa kanaan gara hospitaalaa deemi jedhe.
Oduun kun Konkolaachisaan kun vaayirasichaan qabamuun isaa erga barame booda hoospitaalaa miliquun yoo naayiraan miliyoona 100 (doolara 274,000) maatii isaaf kennamee malee vaayirasicha namootattan dabarsa jedhe jechuun oduun ni hima.
Odeessaan kun dhugaa akka hin taane aangaa'onni dubbataniiru.
4. Sagalee ibsa irratti waraabame jedhame Keeniyaatti yaaddoo kaase
Keeniyaa oduun sagalee yeroo ibsa koronaavaayiraasii warabamee jedhame of keessa qabufi WhataApp irratti heeddu qoodame 'oduu sobaa' ta'uu isaa mootummaan biyatti ibsa baaseen beeksiseera.
Sagaleen kun Keeniyaa keessatti namootni vaayirasichaan qabaman 63 ta'uu himus, kun dhugaa miti. Ammatti Keeniyaa keessatti namni koronaavaayirasiin qabame argame hin jiru.
Ministeerri Fayyaa biyyatti sagaleen kun yeroo leenjii kominikeeshinii irratti hojiidaree hojjatamuu kan warabamee ta'uu ibsuus akkamiin uummattatti akka ba'e hin himne.
Akka seera Keeniyaatti wa'ee weerara irratti oduu sobaa maxxansuunis ta'e qooduun addabbiii maallaqaa doolara 50,000n ykn hidhaa waggaa lamaan qaba
5. Qoricha fayyisu
Naayjeriyaa keessatti lalllabaan tokko vidiyoofi suuraa mooqni mimmixaa koronaavaayirasii fayyisa jedhu maxxanse. Oduun kun WhatsApp irrattis qoodameera.
Koronaavaayirasiif yaaliin adda baafameefi qorichii argame hin jiru. Oduun kun ammoo nyaata aadaa Nayjeeriyaa kan ta'e moognii mimmiixaa kun faayidaa fayyaa akka qaba jechuun odeeffannoo xiqqoo ni kenna.
Lixa frikaa biyyaa Keppe Verdee keessatti, oduun dooktarri Biraazil shaayeen fennel jedhamu koronaavaayirasii fayyisuu danda'a jedheera jedhu midiyaa hawaasummaarra nannaa'uu eegale. Kun ammoo namootni gara suuqiitti akka fiigan taasisuu isaa AFPn gabaaseera.
Akka WHO jedhutti weerrarri kun weerara oduu sobaafi odeeffannoo dogoggoraa fideera.
Dhaabbati Fayyaa Addunyaa WHO carraa vaayirasiin qabamuu hir'isuuf yeroo yeroofi sirritti harka dhiqachuun ni gargaara.


text:
Gabaasa Qeerroo Qellem,Gidaamii Adoolessa 26,2014
Mootummaan wayyaanee barattoota boqonnaa yeroo gannaaf maatii galan maatii irraa irraa ugguruudhaan qabee mana hidhaatti galchaa akka jirtu gabasi nu gahe addeessa. Har’a gabaasni Qeerroo Qellem Giddamii irraa nu dhaqqabe kan ibsu barattoota madda Walaabuu Yuuniversitii irraa galan aanaa Gidaamii ganda Giraay Sonqaa jedhamu irraa basaasaa wayyaanee aanaa kaan irratti ilmaan Oromoo dabarsee diinaf saaxilun kennaa jiruun saaxilamanii humna waraana Wayyaanetti kennamuudhaan Adoolessa gaafa 18/2014 qabamanii hidhamanii jiru. Basaasaan wayyaanee maqaan isaa Waaqgaarii Qan’aa kan jedhamu jiraataa aanaa Gidaamii ganda Giraay Sonqaa jiraataa kan ture amma garuu ganda Afteer Saanboo jedhamutti teessoo jireenya isaa kan jijjiirrate maqaa qindeessitoota FDG,Miseensa ABO, Alabaa ABO fannisuutiin, uummata kakaasuu fi ijaaruun duras aanaa kana keessatti isaan kun warra duraati jechuudhan yuuniversitii irratti hojii kana hojjetaa akka turan jedhee diinaaf kennee kan jiru gabaasni nu gahe ibsa, ijoollotni kuni maqaan isaanii akka arman gadii kan taheedha
1.Gammadaa Birhaanee
2.Solomoon Taaddasaa
3.Mallasaa Taaffasaa
4.Amaanu’eel Facaasaa
kan jedhamaniidha, namootni maatii akka tahanii fi amma gara itti hidhamanillee kan hin beekmne tahuu isaa Qeerroon gabaasee Qellem Wallaggaa Gidaamii irraa nuuf gabaasee jira.


text:
Yeroo ammaa kanatti roobootiiwwan hojii dhalli namaa hojjetu sirnaan hojjetan arguun baratameera.
Magaalaa guddoo Jappaan Tookyoo keessatti kan argamu giddu gala gabaa tokko keessatti roobootiin tokko suuqii keessa dhaabbattee hojiishee haalaan hojjechaa jirti.
Roobootiin kun waan nama barbaadu hundaan nama tajaajilaa jirti.
Dhugaatii namaaf hirti, lafaa kaastee bakka isaaf qophaa’erra ni keessi.
Kophaamashee namaaf tajaajila kenniti, namoonni seenanii tajaajila argatanii ba’u, akkuma namaatti sosochootee si’aayinaan hojjetti.
Roobootiin kun wayita hojii hojjettu waanuma akka namaa sammuudhaan yaaddu fakkaatti, garuu miti. Roobootiin sammuu uumamaa hin qabdu waan ta’eef.
Namatu fageenya kiilomeetira fagoorraa ishee to’ata, kanaan sochooti.
Namni roobootii kana to’atu meeshaa roobotittii itti dhiyeessee mul’isuu fi danaashee hundayyuu fidee fuuldurasaa kaa’u ‘virtual reality’ fayyadamuunidha.
Roobootiin ‘Model-T’ jedhamtu kun kan kubbaaniyyaa Jappaan ‘Telexistance’ jedhamuuti.
Dizaayiniin roobootii kanaas, akkaataa namoonni qaamaan bakka biraa osoo jiranii bakka fedhanitti hojii humna namaa barbaadu kamiyyuu hojjechuu akka danda’anitti kan hojjetameedha.
Daarekatarri Boordii Kubbaaniyyaa kanaa Yuuchiroo Hikosaakaa, ”roobootittiin fakkeenya namaatiin kan hojjetamteedha” jedhan.
”Bakka jirtan teessanii roobootii kana fayyadamuun iddoo feetan deemuu dandeessu” jedhan daarektarichi.
Hojiin teeknooloojii kun roobootii bilbilaan hojjetu yookiin ‘telerobotics’ jedhama.
Roobootiiwwan fageenyarraa dhala namaan to’atamuun boombii darbachuuf fayyadan yeroo dheeraaf kan turan ta’us, wayita weerara koronaavaayirasii kanammoo roobootiiwwan nyaata mana namaatti namaaf geessan akkaasumas kanneen teeleedhaan hojjetan dhiyeenya kana haala kanneen duraarraa adda ta’een hojjetamaa jiru.
”Biyya uummannishee heddumminaan jaaraa jiran kan Jappaan kana keessatti hanqinni humna namaa mudataa jira. Keessattuu hojiiwwan galii xiqqoo argamsiisan keessatti rakkoon kun baayye mul’ata” jechuun rakkoo mudataa jiruuf kun furmaata akka ta’u dubbatan daarektarichi.
Hojiiwwan qaamaan argamanii hojjechuun barbaachisan keessatti roobootiiwwan kunneen kumaatamaan ramaduun haga tokko rakkoo kana furuun ni danda’ama jedhan.
Dhaabbileenis hojjettoota fageenyarraa roobootiiwwan kunneen to’atan heddumminaan qacaruun hojjechiisuu danda’u jedhan.
Namni tokko amma magaalaa Tookyootti hojjetee daqiiqaa 10 boodammoo magaalaa Okaayidoo keessaa hojjechuu danda’a, osoo geejjibaan imaluu hin barbaachisne bakka garaagaraatti hojjechuun ni danda’ama” jedhan.
Namoonni roobootii kana hojjechiisan jalqaba oonlaayinii iddoo gabaan itti gaggeeffamu interneetii saaqanii seenu, isa booda waan gurguruu fi bituu barbaadan karaa ‘virtual reality’ roobootii ajajuun akka socho’anii hojjetan godhu.
“Yaadi kun keessumaa haala amma keessa jirruuf abdii kan uumuudha. Sababni isaas namoonni walitti dhufeenyaa fi wal-tuttuqqaa yoo hir’isan yaaddoo koronaavaayirasiis akkasuma hir’isa waan ta’eef.” jedhu daarektarri kun.
Teeknooloojiin kun rakkoo furamuu qabu kan mataasaa qabaachuus hin haalle.
Roobootiin kun saffisa akka namaa qabaachuu dhabuu akkasumas meeshaan ittiin roobootiiwwan to’atan yeroo dheeraa booda miira namaa kan gadi buusuu fi kan nama raatessu ta’uu himaniiru.
Kanaafis waahillan isaanii waliin ta’uun hojjechaa jiraachuu himaniiru.
Maddii oduu BBC Afaan Oromoti


text:
Kiim Kaardaashiyaan West tarree biiliyeenaroota addunyaatti makamte
Artistiin Televizyinii US beekamtuun Kiim Kaardaashiyaan garee dureessota addunyaatti makamuun amma biliyeenaya jedhamte.
Galii Televizyinii irra argattu dabalatee, xiyyeeffannaa meeshaa miidhaginaafi uffannaa, invastimantiifi mallaqa deeggarsa meeshaa irra argatuun qabeenyishee doolara biliyoona tokkoo ga'eera jedha Barruuleen daldalaa Foorbsii.
Amma tarree biliyeenaroota addunyaa 2,755 keessaa tokko ta’uu isheetiin Foorbsii ishee galmeesseera.
Hundeessaan Amazoon Jeef Beezoos kan garee kana dursaa jiru qabeenyi isaa doolara biliyoona 177 qaqqabeera.
Lammilleen Ameerikaa kan tibbana garee kanaatti dabalamte biraan ammoo hundeessituu applikeeshinii ittiin namoonni jaalalaaf walbarbaadaniifi walbeellamani kan taate Wiitinii Wolfee Haardidha. Qabeenyishee doolarii biliyoona 1.3 ta'uun galmaa'eera.
Qopheessaa fiilmii kan ta'e Tayilaa Peerii kan dolaara biliyoona tokko qabuufi Miriyaam Adelsoon qabeenya doolara biliyoona 38.2 Ameerikaarraa tarree dureeyyii Foorbiis kana keessa galaniiru.
Abbaan warraaa Kiim Kaardaashiyaan, Kaaniyee Weestiin, kan waldhiisuudhaaf deeman, qabeenya doolara biliyoona 1.8ttin duraanuu garee kanaatti makameera.
Obboleetiin Kiim Kaardashiyaan, Kayilii Jeenaa garuu Caamsaa waggaa dabre garee kana keessa baafamte, jedha barruun Foorbs kun.
Kiim akkamiin biliyeenayaa taate?
Akka shallagaa Foorbsiitti , qabeenyi dubartii umri 40 tun Onkoloolessa keessa, galiisheen dhaabbata meeshaa midhagina Kiim Kaardaashiyan Weestiifi uffata Skims jedhamu irra argatuuf, miliyoona 780 irra biliyoona tokkootti dabalame.
Dhaabbati Kiim Kaardaashiyan weestii(KKW) bara 2017 hundeeffame, Skims garuu waggaa lamaan dura eegale.
Kiim dhaabbata KKW dhibbeentaa 20 dhaabbata kootiitti doolarii miliyoona 200tti gurgurte, daldalishee galii-qabeessa biliyoona tokkoon ga’e.
Hojiin haaran isheen eegalte, Skims, kan uffannaa jalaa gurgur, bara manaa hojjatan kana milkaaʼina argatee ture.
Dubartiin beekamtuun tun, hordooftoota hedduu miidiyaa hawaasarratti qabdu fayyadamuun daldalashee beeksifattee jirti.
Hordoftootiishee miidiyaa hawaasarratti (Instagram; miliyoona 213, Twitter miliyoona 69.7) gahu.
Guraandhala keessa, abbaa warraasheee raapparii Kaaniyee Weest hiikuuf galmee banteeentti. Erga bultii waliin ijaarratanii waggaa torba yoo tahu ijoollees afur waliin horataniiru.


text:
Itti aantuun pirezidaantii Kamala Harris walgahii daldalaa U.S.-Afrikaa Adoolessa 19 Marrakech keessatti baname qopheessuu isaaniif mootiicha Mohammed ja’affaa fi Mana Maree Dhaabbilee Afrikaa (CCA) galateeffataniiru.
Itti aanaantuun pirezidaantii Ameerikaa, hirmaattota walga’ii kanaa irratti fageenya irraa haasawa taasisaniin, “Yaa’ii daldalaa U.S.-Afrikaa bara 2022 keessummeessuu isaaniif Mana Maree Dhaabbilee Afrikaa, Kabajamoo Mootiicha Mohaammad ja’affaa fi Mootummaa Morookoo galateeffachuun barbaada.” ".
Itti aanaan pirezidaantii Kamala Haaris haasaa isaanii keessattis sirna baniinsa walgahii Marrakesh bara kana mata duree: "Waliin ta’uun ijaarsaaf Fuulduratti " jedhuun gaggeeffame irratti hirmaachuun isaanii kabaja guddaa akka qaban dubbataniiru.


text:
Bilisummaa Oromoo ajjeechaa Humni Addaa Amaaraa (Miliishaan Amaaraa) mootummaa giddugaleessaan tumsamu deddeebi’ee ummata Oromoo nagaa fi hidhannoo hin qabne irratti raawwatu gadi jabeessee balaaleffachaa ture. Mootummoonni impaayera Itoophiyaa dantaa siyaasaa isaanii milkeeffachuudhaaf walitti bu’insa sabaafi sablammootaa akka tarsiimoo siyaasaatti fayyadamuudhaan kan beekaman yoo ta’e iyyuu, walitti bu’insi yeroo ammaa yeroo kamiyyuu caalaa daran hammaatee jira. Miliishonni Amaaraa qofatti of boobbasanii, akkasumas humnoota mootummaa federaalaa fi Ertiriyaa waliin qindoomuudhaan naannoo Oromiyaa fi naannoo Beneeshaangul Gumuzitti bobbaafamuun isaanii ni yaadatama. Fakkeenyaaf kanuma yeroo dhihoo raawwatame yoo fudhanne, ji’a Gurraandhala fi ji’a Bitootessaa bara 2021 keessa Milishonni Amaaraa heddduu ta’anii fi meeshaalee waraanaa gurguddoo hidhatan uummata Oromoo Nagaa, Godina Wallaggaa Bahaa, bakkoota Waasti, Sireedooroo, Hagamsaa fi Haroo/Lalisee jedhaman keessa jiraatan irratti rasaasa roobsuudhaan Oromoota nagaa fi hidhannoo hin qabne hedduu ajjeesanii jiru. Tibbuma kana, gareen waraana Ertiriyaa loltoota hedduu of keessaa qabu Naannoo Beneeshaangul Gumuz, Godina Matakkalii fi godinoota Qellem Wallaggaa fi Wallaggaa Lixaa, Shaashamannee, Godina Gujii fi Booranaa dabalatee lixa Oromiyaa keessatti bobbaafamanii ajjeechaa hedduu raawwatanii jiru.
Keessumaa ammo Dr. Abiyi erga uummata fuulduratti waadaa seenanii aangoo qabatee booda, maqaa olaantummaa seeraa kabachiisuutiin milishota Amaaraa hedduu hidhachiisee naannolee biroo keessatti waan bobbaaseef, ajjeechaan uummata nagaa irratti raawwatamu daran kan hammaate yoo ta’u, Itti Aanaan isaa Dammaqee Mokonninis milishota Amaaraa heddumminaan hidhachiisanii fi leenjisanii uummata Amaaraa akka tiksan ifatti dubbachuudhaan, karoora gara naannolee birootti lafa babal’ifachuuf qaban ifoomsee ture. Akka biraan garuu, uummanni Oromoo meeshaa waraanaa qabachuuf mirga dhabuu qofaa osoo hin taane, mancaa qonnaadhaaf akka aadaatti itti fayyadamuu fi ulee dhiirri Oromoo akka aadaatti qabatu illee akka hin qabanne ifatti ugguramee jira. Kun ammoo seeraa, imaammataa fi danbii naannolee biroo tuffachuu qofa osoo hin taane, miliishonni Amaaraa uummattoota naannolee biroo akka jeeqanii fi waan fedhan akka irratti raawwataniif mirgi addaa akka kennameef agarsiisa.
Ajjeechaa Milishonni Amaaraa deddeebi’anii Oromiyaa keessatti uummata nagaa irratti raawwatan kan baratame yoo ta’e iyyuu, ajjeechaa milishonni Amaaraa guyyaa sadii dura uummata Oromoo nagaa Godina Wallaggaa Bahaa keessa jiraatan irratti raawwatame ABO baay’ee rifaasisee jira. Odeeffannoon nu qaqqabe akka agarsiisutti, guyyoota lamaan darban (Onkoloolessa 10 fi 12 bara 2021) uummanni Oromoo nagaan Godina Wallaggaa Bahaa, keessa jiraatan baay’inni isaanii 40 ta’an guyyaa saafaa ajjeefamanii jiru. Gaafa guyyaa Onkoloolessa 10 bara 2021 Miliishonni Amaaraa meeshaalee waraanaa gurgurdaa hidhatan Godina Wallaggaa Bahaa Ganda Haroo keessatti Oromoota nagaa fi hidhannoo hin qabne 25 ta’an haala suukaneessaadhaan ajjeesanii jiru. Ajjeechaan kunis namoota sagal bakka tokkotti ajjeefaman dabalatee, haala baay’ee suukaneessaa fi gara jabina hamaa ta’een raawwatame. Namoota digdamii shan ajjeefaman keessaa namoonni digdami mormi isaanii qalamee kan ajjeefaman yoo ta’an, namoonni shan ammoo rasaasaan ajjeefaman. Namoota haala suukaneessaaadhaan ajjeefaman kanneen keessaa namoonni 14 reeffi isaanii akka hin kaafamne humnoonni hidhatan waan dhorkaniif sareetu nyaate. Namoota digdamii shan ajjeefaman keessaa namoonni kudha saddet Ganda Haroo keessatti kan ajjeefaman ta’uu odeeffannoon nu qaqqabee jira. Odeeffonnoon nu qaqqabe akka agarsiisutti umuriin namoota ajjeefamanii waggaa 12 haga waggaa 70 ta’a. Gaafa guyyaa Onkoloolessa 12 bara 2021 Godina Wallaggaa Bahaa aanaa Kiiramuu fi Guutoo Giddaa magaalaa Luugoo jedhamtu keessatti Oromoonni nagaan 15 ta’an ajjeefaman. Kunis Bulchaa magaalaa Luugoo duranii umuriin isaa waggaa 55 ta’e, namticha abbaa ijoollee shanii umuriin isaa waggaa 60 ta’e, dubartii umuriin ishee waggaa 70 taatee fi mucaa saafela umuriin isaa waggaa 17 ta’e of keessaa qaba.
Kanatti dabalees reeffi namootaa tibbana Godina Booranaa keessatti argame hedduu nama suukaneessa. Gabaasi Falmittoota Mirga Hidhamtootaa gaafa guyyaa Onkoloolessa 13 bara 2021 ba’e akka ibsutti dargaggoonni Oromoo maqaan isaanii Booruu Gayyoo fi Darajjee Birhaanuu jedhaman Mana Hidhaa Hiddii Lolaa Godina Booranaa aanaa Miyoo keessaa baafamanii loltoota paartii Bilxiginnaatiin ajjeefamanii bakka hin beekamnetti awwaalamanii jiru. Kanaanis barbaacha yeroo dheeraaf maatiin dargaggoota ajjeefaman kanneenii taasisaniin reeffi isaanii gaafa guyyaa Onkoloolessa 13 bara 2021 argamee jiraachuu gabaafame.
ABOn maatii ajjeechaa Milishonni Amaaraa fi loltoonni PP raawwatan kanaan hubamaniif jajjabina hawwa. Dabalataanis eenyummaan namoota ajjeefaman kanneenii haga ammaatti sirriitti waan hin qululloofneef gara fuulduraatti adda baasuun mirkaneessina. ABOn gocha hammeenyaa loltoota PP fi Miliishaa Amaaraa biyyattii keessatti daran hammaachaa fi babal’achaa deemaa jiru kana gadi jabeessee balaaleffata.
Gochi mootummaan Dr. Abiyyii kaayyoo siyaasaa ofii bakkaan ga’achuuf walitti bu’insa saboota biyyattii hammeessuu irratti fuuleffate kun guutummaa biyyattii fi naannoolee keessatti wal waraansa lammiilee fi duguuggaa sanyii hamaa boodatti deebisuun hin danda’amnetti geessuu waan danda’uuf gamanumaan yaaddoo guddaa qabnu ibsuu barbaanna. Kanaafuu:
1. Ajjeechaa Godina Wallaggaa Bahaa keessatti deddeebi’ee raawwatamu ilaalchisee ummatootni Itoophiyaa fi hawaasi idil-addunyaa odeeffannoo sirrii ta’e akka argataniif qaama walaba ta’een akka qoratamu waamicha goona.
2. Abidda walitti bu’insa sabootaa qabsiifameen lubbuu namootaa dhumaa jiruuf Mootummaan Dr. Abiyyii fi paartiin isaa Paartiin Bilxiginnaa itti gaafatamummaa akka fudhatuu fi gocha loogiidhaan guutame Paartiin Bilxiginnaa raawwatu fuulduratti walitti bu’insa sabootaa hamaa qabsiisuu waan danda’uuf gocha akkanaa irraa akka of qusachuu qabu uummatotaa Itoophiyaa fi hawaasa idil-addunyaa beeksisuu barbaanna.
3. Uummata Oromoof, mootummaa si tiksu akka hin qabne si ammallee gadi jabeessinee si yaadachiisuu barbaanna. ABOn dhimma kana yeroo dheeraaf irra deddeebi’ee sitti himaa ture. Mootummaa Naannoo Oromiyaa saba isaatiif quuqamu dhabuun uummaticha weerara humnoota naannolee biroo Miliishaa Amaaraa jedhamee waamamuuf saaxilee jira. Mootummaan Naannoo Amaaraa akka qaama paartii Bilxiginnaa keessatti olaantummaa qabuutti mootummaa Dr. Abiyyiitiin tumsi addaa godhameefii lubbuu uummata Oromoo gara jabina suukaneessaadhaan galaafachaa jiru. Kanaaf, uummanni Oromoo Mootummaa Ce’umsaa Biyyoolessa Naannoo Oromiyaa jabeeffatuun, weerara humnoonni naannolee biroo sirratti raawwatan jabaattee ofirraa ittisuudhaan naannookee keessatti nagaa fi tasgabbii akka mirkaneeffattu ammas irra deebinee siif dhaamna.
4. Hawaasi Idil-addunyaa mootummaan Dr. Abiyyii mirgoota dhala namaa akka kabajuu fi gocha sabaaf sablammoota biyyattii gidduutti walitti bu’insa hammeessuudhaan nagaa fi tasgabbii uummatoota Itoophiyaa fi uummata naannichaa mancaasu kanarraa akka of qusatuuf dhiibbaa akka jabeessanii godhan ammas irra deebinee gadi jabeessinee dhaamna.
5. Akkasumas Hawaasi Idil-addunyaa Mootumaan Dr. Abiyyii Heera Mootummaa Federaalaa Dimokiraatawaa Rippaabilika Itoophiyaa, akkasumas seerota mirga dhala namaa sadarkaa biyyaalessaa, naannoo fi idil-addunyaatti hojiirra oolanii jiran akka kabajuuf caalaatti dhiibbaa akka taasisan gaafanna.
Walumaagalatti gochi maal na dhibdeen raawwatamu akkanaa uummata inni bakkan bu’a jedhuuf bu’aa hamaa qabatee dhufuu waan danda’uuf, Mootummaan Naannoo Amaaraa miliishota isaa hatattamaan naannoo Oromiyaa keessaa akka baasu, ABOn gadi jabeessee gaafata.
Injifannoo Uummata Bal’aaf!


text:
Humni Liyyuu Poolisii Soomaalee Goodina Harargee Lixaa Aanaalee Hawwii Guddinaa fi Daaruu Labuu Keessatti Lubbuu Oromoota 29 Galaafachuun Manneen Oromoo 369 Akka Guban Ibsame!
Ajjeechaan, saamichi, weerarrii, gochaan qabeenya mancaasuu Waraana Liyyuu Poolisii Soomaaleen geggeeffamaa jiru itti fufuun goodina Harargee Lixaa aanaalee Daaroo Labuu fi Hawwii guddinaa keessatti lubbuun ilmaan Oromoo 29 fi lubbuun dhalattoota Soomaalee 26 darbuu fi Manneen jireenyaa Oromoo 369 meeshaalee keessa jiran waliin guutummaatti gubachuun akka manca’e maddeen gabaasaniiru.
Aanaaleen Haroo Guddinaa fi Daaroo Labuu aanaalee Naannoo Soomaalee waliin wal hin daangessine yommuu ta’u, humni Liyyuu Poolisii daangaa qaxxamuruun amna dheeraa deemanii dhufuun Ilmaan Oromoo qulqulluu galaafachaa kan jiran yommuu ta’u, guyyaa dheengaddaa irraa eegalee hanga hammaatti gochaan ajjeechaa fi qabeenya barbadeessuu humnoota Liyyuu Poolisii Soomaaleen raawwatamaa akka jiru gabaafameera.
Mootummaan Wayyaanees/TPLF guyyaa kaleessaa dookumenterii sobaa dalaguuf, reeffa namoota ajjeefamanii vidiyootiin waraabuun xayyaara Hilikoopteraan fudhattee kan deemte yoo tahu, guyyaa hardhaas waraana dabalataa Hilikoopteera lamaa aanaa Daaroo Labuutti akka naqxe beekameera.
Harrichi Wayyaane Haylamaaram galgala kana ibsa rakkoo Harargee Lixaa Aanaalee Daaroo Labuufi Hawwii Guddinaa keessatti obboleeyyan keenya Soomalee waajjira Poolisii keessatti ajjefaman jedhe. Kuni kijiba adiidha. Miskiinnan ajjeefaman kun makkalakaayaan mana isaaniitii guuree bakka Hadraa Sheek Usmaan ykn Hoyyo aamin jedhamu kaayee, ajjeechaan kun raaw’atamuu guyyaa tokko dura dhiisee biraa deeme. Magaalaa Gaadulloo waajjirri poolisii humaatuu hin jiru.
Wanni waajjira poolisii maqaa dhayuuf poolisii Oromiyaa kan ajaja isaanii diddee aantummaa ummataafi mootummaa naannoo filatte maqaa balleessuufi. Hin milkaayan abadan!
This evening puppet minister Hailemaramiam Desalegn claimed Somali’s were killed in POLICE STATION in Gadullo town of West Hararge. He is deliberately lying to fit a narrative TPLF is building to attack Oromia Police and regional government. Those civilians were killed in warehouse used as place of worship and storage known as Hadra Shek Usman or Hoyyo Amina. They were collected from their home and placed there by the military which left them defenseless while they and local elders were begging. In fact there is NO police station in Gadullo town.


text:
This language is currently in review and will be available soon!
Piroojektiin dildil, piroojectii qu’annaa fi qorannaa kalaqaa (innovation) miirawummaa aad-amantaawaa fi hiraarsa mana keessaa hir’isuu (xiqqeessuu) biyyoota Itiyoophiyaa fi UK gabbisuu fi cimsuuf dhaabame (hundeffamee) dha. Piroojektichi haala fudhannaa ilaalcha aad-amantaawaa miidhamtootaa fi yakkamtootaa dhaabbataatti irratti hojjechuun fi haallan fudhannaa ilaalchota kanniin koornayaa, meeshaa fi xiin-sammuu haala hiraarsa mana keessaa mijeessuu yookan immoo faccisuuf (dhaabuuf) fayyadan waliin ittiin walitti dhufan hubachuun hawaasa amantaa qabu galma taasifachuun malleen dhiyeessii walabummaa dagaagsuu barbaada. Proojektichi miiltoowwan hawaasa baadiyyaa fi magaalaa biyyoota Itiyoophiyaa fi Ertiriyaa waliin hojjechuun malleen dhiyeessii qu’annaa fi qorannaa fi giddu-galummaa haaraa uumuu fi tarsiimoowwaan tajaajila hiraarsa mana keessaa fi hawaasa xiqqaa (lakkoofsaan) fi godaantota UK keessa jiran waloomsuuf (tokkoomsuuf) fayyadan daran (caalmaatti) deeggaru beeksisuuf beekumsa kanatti fayadamuu barbaada. Piroojektichi gamtaa hoggantoota fuul-duraa UKRI (Grant Ref: MR/T043350/1) fi fandii dabalataa faawundeeshinii Harry Frank Guggenheim irraa argamuun deeggarama (Distinguished Scholars Award 2019).
Jechi ‘dildil’ jecha afaan Tigriffaa isa biyyoota lamaanuu Itiyoophiyaa fi Ertiriyaa keessatti dubbatamu yommuu ta’u, hiikni isaas RIQICHA jechuu dha. Jechichi hiraarsawwan mana keessaa akka aad-amantaawaa adda addaatti raawwatamaniif mala dhiyeessii daran wal-utubaa fi walitti hidhataa ta’e galmaan gahuuf kaayyoo walitti fiduu barnootaawwaan adda addaa, dirrawwan hojii fi qooda fudhattootaa kan dimshaasheessu dha. Kaayyoolee beekumsa aadaawwan baay’ee keessa jiraniif karaa wal-jijjiirraa beekumsa kibba-kaabaa fi fakkeenya yaad-rimaawaa qopheessuun akkasumas malleen dhiyeeessii too’annaawaa hojii irra oolmaa fi qu’annaa dhimmoota hiraarsa koornayaa irratti xiyyeeffate fi hiraarsa mana keessaa isa idil-addunyaan wal-biratti adeemsisuun beekkamtii kennuu fi ol’aantummaa seenaa hawaasa kaabaa garagalchuu piroojektichaas ni calaqqisa.
Asxaan (logo) kun obboo Daani’eel Dastaa jaarmiyaa beeksisaa DDN isa Finfinnee keessatti argamuun wixineeffame (designed). Obboo Dastaa fi Dr. Istiraatiin galma keenya kan ta’e hiraarsa mana keessaa bifa bu’aa qabeessa ta’een irratti dalaguuf asxaa dirrawwan hojii haala amantaa gaarii irra jiran keessa hojjechuun ariifachiisaa ta’uu isaa ibsu fi mul’ata piroojektichaa bifa milkaa’aa ta’een ibsu uumuuf waliin hojjetu.
Golboon adiin fedhii hojii piroojectichi gareewwan qooda fudhattootaa, barumsawaan yaad-rimaawaa fi seektaroota adda addaa waliin hojjechuuf riqicha ittiin wal-hidhatu kan bakka bu’u yommuu ta’u; inni diimaan immoo halluun isaa bifa dhiigaa akkuma ta’e hundatti badii fi miidhaa hiraarsa mana keessaatiin gahu ibsa. Baalli gugurraachaan immoo bakka bu’aa imimmaanii ti.
Dameewwan ciccimoo riqicha irraa ol guddatan immoo abdii fi sochii gararraa bakka bu’a. Dameen kuun kaan waliinis kan wal-xaxe dha. Innis walitti dhufeenyaa fi wal-utubbii hojimaat-gargaartuu hiraarsa mana keessaa walitti hidhatiinsa qabuu fi hawaasa amantaa garaa garaa keessa jiru galmaan gahuuf karaa piroojektii kanaan uumamee dha.
Piroojektichi michuu hojii hoggantoota fuul-duraa UKRI Dr. Roominaa Istiraatii hundeeffamee hogganamaa fi Mana Barumsaa Seenaa, Amantaa fi Falaasamootaa Yuunivarsitii SOAS Landanitti hojii irra oolaa jira. Dr. Roominaa Istiraatiin akka hoggantuu abuurtuu (PI)tti sochiiwwan qu’annaa fi qorannaa, dhagna godhachiisuu fi wal-jijjiirraa beekumsaa hogganuuf Akasumas, walitti dhufeenya hawaasa michuuwwanii, miiltoowwanii fi qooda fudhattootaa wal-amantaa irratti hundaa’e cimsuuf itti gaafatamummaa qabdi/qaba. PI’n bulchiinsa hojii adeemsistuu Piroojektii hawwachiisaa sa’aatii idil-alaa kan ta’aniin Ad. Esteelaa Papagiyaaniin deeggarama.
Piroojektichi qu’annaa PhD kan yeroo dheeraa naannoo Tigraayi/Itiyoophiyaatti Dr. Istiraatiin qopheesse/ssite irraa ka’uun dagaagaa fi cimaa kan dhufe fi sagantaalee gorsaa fi marii baroota dheeraa michuuwwanii fi miiltoowwan Akusimii, Maqalee fi Finfinneetti jiran waliin adeemsifamaniis kan calaqqisuu dha. Innis michummaa duraaniis haaraa dhaabbilee barnootaa mootummaa fi mit-mootummaa yuunivarsitii Akusim (Akusim, Itiyoophiyaa), koolleejjii Afuurawaa St. Fireemnaaxoos (Abbaa Salaamaa Kasaatee Birihaan) (Mekele, Itiyoophiyaa), Waldaa Dubartoota Ogeeyyii seeraa Itiyoophiyaa (Finfinnee, Itiyoophiyaa), Komishinii gargaarsaa fi misooma Manneen Kiristaanaa Ortodoksi Itiyoophiyaa(Finfinnee, Itiyoophiyaa), Dhaabbata Diversity Resource International (DRI), (Bringtan, UK), Yuunivarsitii Biristool (Bristool, UK) fi Yuunivarsitii Sheefildii (Sheefild, UK) waliin jiruu fi jiraachuu qabu kan gabbisuu dha.
Gareen piroojektichaas ogeeyyii ol’aanoo fi miiltoowwan teeknikaa dandeettiiwwaan adda addaatiin piroojektichaa deeggaran akkasumas Koree Dhaabbataa Gorsaa; gabaabumaatti kanneen fuula ‘Waa’ee keenyaa’ irratti tarreeffaman hunda of jalatti hammata.
Toorri Intarneetii (website) kun gareewwan qooda fudhattootaa piroojektii kanaa walitti dhiyeessuu fi beekumsa dirrawwan hojii gidduu fi barnootaawan gidduu jiru dagaagsuu fi wal-utubbii haaraa cimsuuf waltajjiiwwan odeeffannoo fi wal-jijjiirraa beekumsaa qopheessuun haala tima tarsiimoo piroojektichaa mijeessuu kaayyeeffata. Hojiilee dhaabbatoo qu’annaa fi qorannaa, mudannoowwan hubannaa uumuu fi sichiiwwan wal-jijjiirraa beekumsaa irraa argamanis ni maxxansa. Fuula dhaabbataa qabeenyaa; maxxansa qabeenya kaayyeeffatee qooda fudhattoota murtaa’oo kanneen akka hayyoota Dubbii Waaqayyoo fi duuka buutota fi ogeeyyii ol’aanoon fi qu’attoota hiraarsa mana keessaatiin qophaa’anis of-jalatti hammata. Qabeenyonni baay’een isaanii kan biyya keessaa yommuu ta’an, kan hafan immoo qu’annichaaf barbaachisummaa guddaa kan qabanii fi malleen dhiyeessii idil-addunyaa fi hawaasa amantaa waliin ta’uun hiraarsa mana keessaa xiqqeessuu kan hubachiisanii dha. Piroojektichi qabeenyonni (kan barreeffaa) jalqaba maxxanfaman afaan hawaasichi fi qooda fudhattootni kaayyeefataman fayyadamaniin yoo ta’e illee, hojiiwwan Amaariffaa, Tigriffaa fi Ingiliffaan qophaa’an keessattis maxxansuu barbaada.
Kaayyoolee piroojektichaa bu’uurawwan qabeenyaa toora Intarneetii keenya irra jiran luboota, duuka buutota, gorsitoota, tajaajiltoota dhimma hawaasummaa, qu’attoota, ogeeyyii ol’aanoo, fi qooda fudhattoota hiraarsa mana keessaa irratti hojjetan fi safartuuwwan aad-amantaawaa hojii isaanii keessatti fayyadamuu isaanii gammachuun fudhatan waliin qooduun deeggaruu dandeessa.
Hojiiwwan kan kanaa olii fakkaatan irratti dhuunfaan kan hojjettu yoo taate esseyoota toora Intarneetiif ta’an gara toora Intarneetii piroojektichaa haala qoodinsa beekumsaa fi muuxannoo haaraa ijoo piroojektichaa mijeessuuf kaayyeeffatee qophaa’etti galchuus yaada keessa galchuu qabda. Yaada dabalataaf qajeelfama toora Intarneetii ilaalladhu. Toorri Intarneetii kun bu’aawwan suur-sagalee dabalatee hojiiwwan kamiyyuu ni fudhata.
Garee marii piroojektichaa DV-Gender-Faith (JISCMAIL) hawaasa amantaawaa waliin hiraarsa mana keessa irratti hojjechuu, shaakala gaarii walta’uun gabbisuu fi malleen dhiyeessii walitti hidhatiinsa fooyya’aa ta’an dagaagsuuf ogeeyyiin ol’aanoo, qu’atootni fi qooda fudhattootni Afuurawoo qu’annaa fi qorannaa, muuxannoo fi leecalloowwan leenjii haaraa ta’an qooduu akka danda’aniif yaadamee qophaa’e keessatti hammatamuu kees ni jaalatta.
Piroojekticha ilaalchisee gaaffii walii galaa dhiyeessuuf ykn michummaa haaraa uumuu yoo barbaaddan email piroojectichaaf qophaa’ee soasflf@soas.ac.uk ‘n wal-qunnamuu dandeessa. Itti gaafatamtuu ol’aanaa, Dr. Roominaa Istiraatii kallattiin dubbisuu yoo barbaadde immoo ri5@soas.ac.uk ‘n barreessuu dandeessa. Miseensa garee toora Intarneetichaa irratti tarreeffaman abbaa argachuu barbaadde kamiyyuu waliin haasawuuf email piroojektichaaf qophaa’e fayyadamuun nama barbaadde ibsuun barreessi. Sa’aatii hojiin ala yoo ta’e ykn saffisni Intarneetii yoo gad-aanaa si jalaa ta’e guca ‘Contact’ isa isa fuula toora Intarneetichaa irratti argamu al tokko cuqaasuun fayyadami.


text:
Walit bu’iins kaabaa Itiyoophiyaatti Itti fufee jiru yunaayitid Isteetsiin yaaddoo cimaa ta’ee jira. Haleelaan xiiyaara waraanaatiin magaala Maqalee irrati raawwate, waraana Mootummaa Itiyoophiyaatin, waraana Eertiraatin, Umnna naannoo Amaaraa fi Milishoota naanichaa idilee hin taaneen, Adda Bilisumaa Umata Tigraayin, akkasumas gareewwan hidhatan adda addaatin hokkori mirga namoomaa irratti raawwachaa jiruu fi dhumiinsi deemaa jiru hedduu suukanneesaadha.
"Haalawan farra mirga namoomaa akkanaa jabeesinee balaaleeffanna. Warreen walti bu’iinsichaa keessatti hirmaachaa jiran hundinuu mirga siviilotaa kabajuu irratti dirqama seera mirga namoomaa addunyaaf akka aboomaman gaafana,"jedhan Dubbi himaan Ministeera dhimma alaa Yunaayitid Isteets Niid Praayis.
Niid Praayis itti dabaluudhaan,
"barreessaa muummee mootummootaa gamtoomani fi hoggantootaa gamataa Afrikaa waliin waligalla. Walti bu’iinsa Kaabaa Itiyoophiyaatti adeemaa jiruuf falli karaa waraanaatin argamuu hin jiru. Falli siyaasaa waarinsa qabu argamuutu irra jira. Mootummaan Itiyoophiyaa fi Addi Bilisummaa Saba Tigraay dhukaasa dhaabani haal duree kamiinuu malee gara mariitti akka deeman gaafana>> jedhaniiru.
Odeeffannoon sarbiinsa mirga namoomaa ilaachisee jiru, qorannoon sadarkaa adduunyaa bilisa, ifaa fi amanamaa ta’ee akka taasifamuu dirqisiisa.
Gareewan walti bu’iinsichaa keessaa harka qaban hunduu qorannoo kanaaf eeyyamuudhaa fi haala mijeessuu qabu.
Mootummaan Itiyoophiyaa qaamolee mootummaa qorannoo taasisanuuf akka haala mijeessu fi akka eeyyama kennu addaan baafnee waamichaa goona.
<< haala mirga namoomaa Tigraay keessa jiru ilaalchisee komishiinin mirga namoomaa mootumoota gamtoomanii odeeffanoo inni baasu eegaa jirra.
Komishinin mirga namoomaa Mootummootaa gamtoomanii fi komishiinin mirga namoomaa Itiyoophiyaa bu’ii qorannoo waloodhaan taasisan yeroo dhihoo keessatti ifaa godhu jennee eegna. Akkasumas, komishiini qorannoo gamtaa Afrikaa komishiini mirga namoomaa fi saboota waliin akka haala waliin hojjanno uuman gaafanna. >> jedhan Niid Praayis.
Haalaa bilisa fi ifa qabeessa ta’een qaamolee sarbiinsa mirga namoomaa raawwatan ittigaafatamummaatti dhiheesuun araaraa fi nageenyaaf barbaachisaadha.


text:
Bataskaanni Eertiraa dhimma Kaardinaala Itoophiyaarratti ibsa gaafatte
Torban lamaan dura Eertiraa akka hin seenne dhorkamuun buufata xiyyaaraa Asmaraatti kan dhorkaman Pirezedaantiin Bataskaana Kaatolikii Itoophiyaa Birhaaneyesuus Dammaree ilaalchisuun Bataskaanni Kaatolikii Eertiraa Waajirri Dhimmoota Amantaa Biyyaaleessaa irraa ibsa gaafachuu oduun Vaatikaan Niiwus jedhamu gabaaseera.
Bataskaanni Kaatolikii kunis dhimmicha irratti ibsa akka kennamuuf kan gaaffii dhiyeesse Wajjira Dhimmoota Amantaa Biyyaalessaa Eertiraatiif.
Xalayaan 'ibsi nuuf haa kennamu' jedhu kunis Barreessaa Ol-aanaa Kora Phaaphaasotaa kan ta'an Abbaa Tasfaagiyoorgis Kifiloomiin kan mallattaa'eedha.
Gaggeessaan Kaatolikii Itoophiyaa Kaardinaal Birhaaneyesuus buufata xiyyaara Asmaraa erga gahanii booda akka gara biyyattiitti hin seennee kan dhorkaman abbootii amanataa Bataskaanattii lama biroo waliin ture.
Abbaa Birhaaneyesuufi abbootiin amantaa isaan waliin turan kan gara Asmaraatti imalanii turan sirna kabaja Bataskaana Kidaanemihiratii Eertiraatti gaggeeffamu irratti argamuuf akka ture ibsameera.
Abbootiin amantaa akka gara Asmaraa hin seenneef buufata xiyyaaraa erga gahanii dhorkaman keessaa tokko kan turan Abbaa Fiqiree Walda-Tinsaa'hee, "Jilli kun buufata xiyyaaraa gahee wantota guutuu qabu hunda guutee adeemsa barbaachisu darbeera. Viizaan akka imaltoonni bakka sana qaqqabanii kennamus ji'a tokkoof kennameefiiras," jedhan.
Waanta barbaachisu hunda xumuratanii viizaa isaanii fudhatanii buufata xiyyaaraa keessaa ba'uuf yeroo jedhamutti ture kan dhorkaman. Kunis ajajni akka dhorkaman darbe aanga'oota ol-aanoorraa akka dhufe erga ibsameefiin booda akka deebii'an ibsaniiru, Abbaa Fiqiree Walda-Tinsaa'ee.
Abbootiin Bataskaana Kaatolikii Itoophiyaa, Asmaraa erga gahanii booda akka hin seenne dhorkamuu isaaniitiin buufata xiyyaarichaa keessa saatii dheeraadhaaf rakkachaa turuun isaanis himameera.


text:
Hoogganoonni waldaa kiristaanaa Prispiteeriyaan kan Kaameruun, kannneen daarektara mana-barnootaa waliin butamanii fudhatamanii turan - barattoonni 79 gad-lakkisamuu isaanii dubbatanii jiru.
Kaaba-lixaa biyyattii bakka hidhattoonni walabummaa naannoo Afaan Ingilizii dubbatuuf falmanii – magaalaa Baamendaa keessatti, Wixata dabre kana, barattoonni kunii fi hoogganaan mana barnootaa waldaa Pripiteriyaan butamanii fudhataman.
Viidiyoo ijoollee sanaa miidiyaa hawaasummaa irratti facaasamee turee irratti, kannneen “Ambaa Boys” ofiin jedhan – hidhattoonni kutaa Ambaazooniyaa irraa walabummaa naannoo Afaan Ingilizii dubbatuuf falman, “kan ijoolleen kun gad-lakkisaman, gaafa naannoon keenya bilisoome qofa” jechuun akeekkachiisanii turan.


text:
Konkolaachistoonni konkolaataawwan gurguddoo 200 kanneen zayitii nyaataa fi sukkaara deddeebisan kan mootummaan to’atamu bakka sakatta’aatti danqamuu isaanii dubbatan.
Konkolaachistoonni kun zayitaa fi sukkaara dilaalaan alaa deddeebisaa turan. Ministriin daldalaa kanneen kun daldalaaf kana biyyatti galchuu danda’u jechuun eeyamee, booda irra immoo gurgurtaaf korporeeshinii mootummaatti gatii gad aanaa dhaan gurguruu qabdu ittiin jedhee jira.
Daldaltoonni kun immoo kana diduu dhaan konkolaataan isaanii magaalaa Dirree Dhawaa keessatti guyyoota 15f danqamuu isaa dubbatan. Sukkaarri baqee, zayitiinis dhangalaa’aa jira jedhaniiru. Konkolaachistoonnis maallaqa fixaniiru jedhanii jiran. Angawoonni dhimmi to’annaa meeshaalee alaa galanii immoo ajaji kan nuuf dhufe ministrii daldalaa biraa ti jedhan.
Gabaa irra kan jiru hanqina dhiyeessii sukkaraa fi zayitii nyaataa tasgabbeessuuf miinisteerri dhaldalaa Adoolessa 3 qabee kanneen kan akkasii alaa galchan dilaala male akka galchan eeyamee ture. Akkuma kanaan daldaltoonni kun Jabuutii fi Somaaliilaand irraa oomisha kana bitanii gara biyya keessatti galchuun raabsuu jalqabanii turan.
Guyyoota 15 booda garuu konkolaachistoonni biyya ka biroo kutanii dhufan yeroo yerootti keellaa gumruka Dirree Dhawaa keessa fe’umsa isaanii waiin akka dhaabatan dirqamuu isaanii daldaltoonni oomisha kana alaa galchan ibsaniiru.
Dhimma kana irratti ministriin daldalaa deebii akka kennaniif yaaliin godhe hin milkoofne jechuu dhaan Addis Chekol gabaaseera.


text:
Paakistaan: Ilma mootii UAE fedhii saalaaf simbira baduu geesse adamsu
- Saaher Baaloch
- BBC Afaan Urdu
Bara 1983, qondaaltonni waraanaa lama waajjira dhaabbata konkolaataa kireessu bakka Paasni jedhamu Lixa Paakistaanitti argamutti goran.
Isaan keessaa tokko ''Konkolaataa gaarii qabdaa? Sheekii Arabaa gara Paanjuur geessuu barbaanna?'' jechuun gaafate.
Abbaan qabeenyaas akka qabuufi ilma isaa Haniif jedhamu akka itti agarsiisu itti erge.
Konkolaataan gaafatame ilma mootii Biyyoota Arabaa Gamtoomanii (UAE) jaha keessaa tokko kan ta'an Suroor bin Mohaammad al - Naahiyaaniifi.
Ilmi mootii kuni bakka Panjuur jedhamu kan deemu simbira 'houbara bustards' jedhamtu adamsuufi.
Simbirri kuni immoo baay'inaan xiqqoo yoo taatu, namoonni muraasni foon ishee fedhii saalaa akkasumas gammachuu saalqunnamtii dabala jedhanii amanu.
Sheekichi konkolaataa ilaalaniif jaalate. Kanattis Haniif kan yeroos ganna 31 ture waliin michummaa cimsate.
Yeroo ammaa waggoota 37 booda Haniif namoota masaraa mootummaa UAE irraa waggaa waggaatti gara Paakistaan dhufanii simbira adamsaniif kanneen haala mijeessuuf keessaa tokkodha.
Gosoonni sinbiraa kunniin hanga simbiroo Tarkii jedhamtu geessi. Lakkoofsi isaaniis xiqqaataa jira. Kanaaf, isaan ajjeesuun ammallee dubbii kaasa.
Ta'us, ammallee ispoortiidhaaf adamsamaa jiru.
Kanneen Paakistaan keessa jiraniifi humna cimsatan adamoo dhoksaan waggoota dheeraaf raawwatu kana ni deeggaru.
Biyya galoo galaanaa UAE waliin hariiroo isaanii cimsuuf itti fayyadamu.
Kanneen imala maatii moototaa deeggaran UAE'n hojiifi invastimantii nutti fiddi jedhanii abdatu.
Haa ta'u malee, wanti Paakistaan adamoo kanarraa argattu ifa miti. Kanneen biznasii adamoo keessa jiran jarri maatii moototaa kan adamoo keessa qooda fudhatan gammachuu dhuunfaa isaaniifi jedhu.
Waggaa waggaan baatii Sadaasaafi Guraandhala gidduu Haji Haniif maatii moototaa UAE gara bulchiinsa Balochistaan imalan simata.
Adamoon baranaa osoo hin xumuramiin Haji Haniif qophii adamoo maatii moototaaf taasifamu akka daawwatu BBC affeeree ture.
Barjaan konkolaataa maatii moototaaf qophaa'e kan Paakistaan osoo hin taane kan UAE ofirraa qaba.
Kunis akka Abu Daabi xiqqoo keessaa jiraachu keenya akka yaadannu nu taasise.
Maatiin moototaa adamoof dhufan namoota hedduuf carraa hojii uumaniiru.
Erga waan qaban nu daawwachiisan booda Haji Haniif kan amma umriin isaanii 60 keessa jiru ''bakka keenya jaalattanii'' jedhanii nu gaafatan.
''Akka konkolaataa argatu erga isa gargaarree booda deebi'ee dhufe [ilma mootii]. Bara 1998, abbaan koofi ani sheekichi waan nu amaneef konkolaataa isaa 20 to'achaafi turre.''
Daawwannaan maatii mootichaa namoota naannichaa 35 ta'aniif osoo mootichi adamoof hin dhufin ji'a sadii dura eegalee hojii akka argatan taasiseera.
Kunneen simbirroo leenjisuu, dallaa keessaa bareechuu, uffata miiccuu, qulqulleessuufi konkolaataa eeguu hojjetu.
Namni doqdoqqee qabu kanfalameefi bakka simbirroon adamfamtu jirtu barbaadu ni jira. Kunis, ilmi mootii simbiroo barbaacha akka fagoo hin deemneefi.
Ilmootin dhiiraa Haji Haniif sadanuu yeroo ammaa abbaa isaanii gargaaruuf mindeeffamaniiru.
Paakistaan ifatti miseensota maatii moototaa affeeruu kan jalqabde bara 1973 eegaleeti.
Bara 1989 bulchiinsi naannichaa mootummaa federaalaa Islaamaabaad jiru waliin waliigaluun eeyyama kana akka cimu taasisan.
Kanaanis, bakkeewwan gara garaa UAE, Qataar akkasumas miseensota maatii mootota Sa'udiif qoodaman.
Bara 1970 keessa adamoon simbirroo houbaras jedhamtu torbaniif tura ture. Maatiin moototaa osoo magaalatti hin deebi'in dura simbirroota adamsanii bilcheessanii nyaatu.
Akka kana dura barame taanaan joobiraan simbirroo houbaras jedhamtu akka adamsu ta'a. Akkasumas namoonni dhukaasanii simbira kana adamsu.
Amma garuu sababa adamootiin simbirroo houbaras erga qabamtee booda bakka kanneen adamsan jiranitti joobiraan akka ishee qabu ishee gadhiisu.
Haa ta'u malee, adamoon kuni falmisiisaadha.
Dhaabbanni International Union of the Conservation of Nature (IUCN) jedhamu yeroo ammaa baay'inni simbirroo houbara bustards jedhamtu 50,000 - 100,000 akka tilmaamamu hima.
Yeroo ammaa simbirroo kana galmee kanneen baduurra gahan jedhurras galmesseera.
Barana Paakistaan daawwannaa ilma mootii UAE haalaan eegde. Kunis bara 2020 keessa biyya lammiileen ishee UAE keessa akka hin hojjenne viizaan dhowwameef keessa galuu ishitiini.
Kana jechuun immoo galii hedduu argattu ishee dhabsiisa.
Sheekichi garuu daawwannaafi namoota mindeessuu qofa osoo hin taane bishaan boollaa qotuu, mana barumsaa ijaaruufi kaanis hojjechuun ummata gargaara.


text:
Wiixata darbe aanga’onni naannoo Amaaraa ibsa kennaniin duula olaantummaa seeraa kabachiisuu gaggeefamaa jiruun namootni 4500 ol ta’an hidhamuu beeksisaniiru. Duulli kun torban darbe keessa kan eegale yeroo ta’u, meeshaalee waraanaa harka namoota dhuunfaa jiran galmeessuu falmisiisaa ta’uus gaggeefamaa jira.
Naannoon Amaaraa naannoo duulli olaantummaa seeraa kabachiisuu itti gaggeefamu isa takkittii miti. Ji’a darbe naannoo Oromiyaa keessatti duulli hidhattoota WBO irratti ji’a tokkoof gaggeefamaa akka ture aanga’oonni naannichaa ibsaniiru. Duulli kun humnoota Federaalaa hirmaachisee, Dirooniifi haleellaa qilleensaan kan deeggarame ture.
Duulli mootummaa federaalaa kun gara walitti bu’iinsaatti yoo adeeme, akka UN jedhutti lammiilee biyyattii miiliyoona 20 deeggarsa fedhan irratti gaaga’ama namoomaa kan biraa uuma.
Ofii duulli ‘olaantummaa seeraa kabachiisuu’ kun garamitti deemuu danda’a?
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
ABUUBAKAR MUUSSAA WADAAY ROOBAA JAARRAA
Sagantaa yaadannoo waggaa 45ffaa wareegama Abuubakar Muussaa Wadaay kan magaalaa Harar, Galma Caffee Naannoo Harariitti guyyaa kaleeysaa Adooleysa 20, 2022 godhame hedduu bareedaa ture.
Kaleeysa sagantaa ajaa’ibaa ture. Goota xurree nuuf tattaraare yaadachuun fakkaataa isaa kan azalaa heddummeeyfate horachuu taati. Xurree isaa san faana dhawuu fii akeeka isaa kan karatti hafe fiinxa baasuu taati.
Barbaachisummaan sagantaa tanaa kana qofa osoo hin taane hayyuu qaroo qareeyyii ture seenaa isaa barsiisuun dhalootatti abdii horuu fii dhaloonni qoma dhawatee isa if duratti laalaa murannoo fii kutannoon cichanii waan hin dandayamu namatti fakkaatu hunda tattaafachuun fiinxa baasuun akka dandayamu dhaloota barsiisuu taati.
Hirmaattonni sagantaa tanaa, caasaa mootummaa qooda fudhatanii fii hayyaman, addatti qindeeysitoonni Waldaya Artistotta Oromoo, gaazixeeysitoota, miidiyaalee fii namoota gumaata qaban hunda galatoomfachuun fedha. Bara hegeree maqaa isaatiin waa hedduu as baafnee milkaayinaan walitti deebi’uu qabnaan dhaamsa kiyya.
SABNI JABAA ISAA JABEEYFATEE AKEEKA ISAA FAANA DHAWEE GALMAAN GAYE FIINXA NI BAHA !!!!
Harar, FUGUG
Adooleysa 21, 2022
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
VOA-irraa PETER HEINLEIN akka gabaasetti hiriirichi Dilbata dabree namoota kuma hedduu hawate. Garuu, kuma meeqa? gaaffii jedhuuf, maddeen adda addaa tilmaama adda addaa kennu. Televiiziyoonni Mootummaa Itiyoopiyaa kuma lamatti tilmaame. Qindeessitooni hiriirichaa garuu, kuma kudha-shanii haga kuma digdamaa ga’a jedhu. Lakkoobsichi meeqa ta’e iyyuu hiriirichi geggeeffamuun dhimma guddaa dha. Bara 2005, ennaa Poolisoonni Mootummaa mormitoota hiriira ba’anii Mootummaan ba’ii filannoo Paarlaamaa dogoggorse jechuun balaaleffatan keessaa rasaasaan ajjeesee jalqabee Mootummaan hiriira mormii akkanaa ehamuun kun ka duraa ti.
Hiiriira DILBATA kanaa tii booda, vidiyooleenii fi suuraaleen marsaalee Interneetii irratti maxxansaman Mootummaan Muummicha-ministaraa HAILE-MARIAM DESSAALENYI Hoogganaa isaan duraa - Obbo MELLES ZEENAAWII-n, uggura haasawa Polotikaa irra kaa’amee ture laaffisaa jiraa laata? oduu jedhu babal’isee jira. Hoogganoonni mormtootaa dhaloonni haaraan ka’aa jiruu? gaaffii jedhus kaasee jira. Kan hiriira sana qineesse Paartiin “SEMAYAAWII PARTY” jedhamu gurmuu xiqqoo Paartii filannoo bara 2005 tii booda diigame irraa adda ba’ee hundeessame.
Hoogganaan SEMAAYAAWII PAARTII Obbo YILIQAAL GEETINNET Paartiin isaanii dargaggoota umuriin soddomii shanii gadii, ka lammiwwan ETHIOPIA - dhibba irraa harka toorbaatama ta’uu fi ilaalcha Polotikaa Maarkisistii dhaloota tokko caalaaf biyyattii dhuunfatee jiru irraa adda ba’uu fedhu ka bakka-bu’u ta’uu dubbatu.


text:
Xurree Milkaa’innaa fi Gammachuu-Lakk.9
Sababa dogongora keetin qaana’uun achitti kufte hin hafin. Namni dogongora tokko malee takkaan milkaa’u akka hin jirre beeki. Ammalle hojjadhu, dogongoruu dandeessa, ammallee hojjadhu kasaaru dandeessa, ammalle hojjadhu wanti yaadde si ta’uu dhiisu danda’a. dogongora kanniin yommuu uumtu karaan ati hordofaa jirtu akka si hin baasne sitti akeeka, gara funduraatti karaa kana hordofuu akka hin qabne sitti agarsiisa. Gabaabumatti yaada hin danda’u jedhuun sammuu kee cufuu dhiisiti wanta si harka jiruun wanta hojjachuu dandeessu dalaguun sammuu fi ija kee banii, jireenya kee haaromsi.
Yommuu badiitti fedhiin kee kaka’u, kaayyoo kee guddaa yaadadhu. Badii hojjachuun kaayyoo guddaa dhiisi kayyoo xiqqaayyu bakka akka hin geenye taasisa. Fakkeenyaf yeroo dargagummaa kee kanatti fedhii too’achuu dhiiste yoo baditti jallatte kaayyoo qabatte irraa duubatti mucucaatta. Barataa yuniversitii yoo taate dafte barnoota kee akka hin xumurre gufuu sitti ta’a. Kuni kaayyoo xiqqaadha. Kaayyoon inni guddaan immoo Jalala Rabbii argachuu fi jannata seenu yoo ta’ee badiin/cubbuun kayyoo guddaa kana nama dhabsiisa, adabbiif nama saaxila. Sababa cubbuutin sammuun ni jeeqamti, ni dhamaati, qalbiin tasgabbii dhabdi. Sababa hojii gaggaari hojjachuutin sammuun ni banamti. Walumagaalatti Imaanni sammuu bana, qalbii ibsa, jireenya mi’eessa. Nama dukkana jireenya dhandhame ergasii mi’aa imaana dhandhametu firii fi bu’aale imaana beekaa. Rabbiin imaana keenya nuu haa dabalu.
Namoota birootin wal bira of qabuun, gammachuu fi nageenya hin dhabin. Wanta qabdu ilaali. Telefoonota guyyaa guyyaan haarawa bahan harka namootati ilaalun, dharra’uu fi bituuf of hin dhiphisin. Namootan wal qixxaa’u qaba jette idaa hin dandeenye ofirratti hin fe’in. Akkataa mataa keetitii fi dandeetti keetti jiraadhu. Namoonni maal naan jedhan jette of shakkaa kan jiraattu yoo taate dhiphinnaa keessaa hin baatu. Namoota hundaa tokkoon tokkoon gammachisuuf of dhiphista. Jiraadhu jireenya mataa keeti. Wanta qabduuf Rabbiin galateefadhu, itti gammadi.
Wanta akkam badaa fi fokkuudha Rabbitti waa qindeessun(shirkii raawwachuun)! Osoo Rabbiin wanta isaan barbaadan hundaa kennuuf, ‘Ilma qaba’ jedhani arrabsu, Isaan ala wanta biraa gabbaru. Dhugumatti kufriin cubbuu hundaa caalaa hamaa, jibbisiisaa fi uumama namaa sirrii diiga. Ibbida jahannamatti nama geessa. Wanta hanga shirkii kosii fi badaan hin jiru. Rabbiin badii kanarraa nu haa tiiksu.
Bidiruu jijjiramaa yommuu yaabbattu, bubbeen cimaan bidiruu tee galaana jala dabarsuu hedu si muudatu danda’a. Kanaafu bubbeen kuni bidiruun tee galaana jala akka dabartuf sababa hin ta’in. Kana irraa gara funduraatti bidiruu tee kan oofu haa ta’u. Gargaarsa Rabbiirraa kadhu. Adda kee bubbee kana ofirraa deebisu hin dandeessuti.
Jireenyi tana fakkaatti. Yeroo tokko tokko qormaanni sidaaqsu fi hurgufu danda’u si qunnama akkuma bidiraa galaana irraa bubbeen cimaan qunnamu danda’u. Qormaata kana darbuuf hanga dandeessu carraaqi. Gargaarsaf Rabbiitti warwaadhu, gara Rabbii deebi’i (towbaa godhii).
Qabeenya caalaa imaana keetif dhiphadhu. Rabbiin nama jaallatu fi hin jaalanne yoo fedhe qabeenya ni kenna. Garuu Imaana nama Inni jaallatu qofaa kenna. Imaanni kee akka si jala hin banne fi harka qullaa addunyaa keesaa akka hin baane sodaadhu. Abdii fi sodaan kee madaalamaa haa ta’an.
Furtuwwan milkaa’inna fi gammachuu kanniin armaan gadiiti. Yommuu Qur’aana qaraatu furtuwwan kanniin fi kan kana fakkaatan irratti xinxalli.
√ Haqaan Amanuu
√Taqwaa (sodaa Rabbii)
√ Rabbii fi Ergamaa Isaati (SAW) ajajamu
√ Sabrii fi salaata
√ Hojiiwwan gaggaari dalagu
√ Tawakkula (Rabbirratti hirkachuu)
√ Iklaasa (hojii tokko Rabbiif qulqulleessu)
√ Rabbiif galata galchuu (shukrii)
√ Wanta qabanitti quufu
√ Du’aayi
√ zikrii (yaadanno Rabbii)
√ Tawbaa (gara Rabbii deebi’u) fi araarama kadhachuu
√ Beekumsa
√ Badii irraa fagaachu
√ Qulqullummaa (naamusa fi kabaja ofii eegu)
√ Dubbii jibbisiisa fi hin fayyanne (lagw) irraa garagaluu
√ Karaa Rabbii irratti qabsaa’u
√ warraaf tola oolu
√ sadaqaa kennu
√ qalbii ofii qulqulleessu fi kkf
Kufaati, dhama’iinsa, gammachuu dhabuu, cinqii, gadda, abdii kutuu fi kan kana fakkaataniif bu’uura kan ta’an kanneen armaan gadiiti:
√ Kufrii, shirkii
√ Nifaaqa
√ Boonu (kibr)
√ Rabbii fi Ergamtoota Isaatif ajajamuu diduu
√ Rabbiin sodaachu dhiisu
√ Daangaa Darbuu fi cunqursaa
√ Obsa dhabuu
√ Salaata dhiisu
√ Sheyxaana fi fedhii duwwaa hordofuu
√ Zikrii (Yaadannoo) Rabbii irraa garagaluu keessummaayyu Qur’aana
√ Galata galchuu dhiisu
√ Cubbuu keessatti lixuu
√ Wallaalummaa (Jaahiliyyaa)
√ Doy’a ta’uu
√ Jireenya aakiraa caalaa jireenya addunyaa filachuu
√ Ribaa (dhala) nyaachu fi kkf
Yommuu Qur’aana qaraatu bu’uuraale kufaati kana fi kan kana fakkaatan irratti xinxalli.
Akkuma waa’ee kee ilaalchise haala badaan yommuu ka’u jibbitu, namoota biraas waa’ee isaani ilaalchise haala badaan kaasu jibbi. Fakkeenyaf, namni tokko “Inni/ishiin nama jallataadha, dhiira/dubartii waliin akkana ta’a/taati…” yommuu jedhe si hamatu akkuma jibbitu, atille namoota biroo akka armaan olii jette hamachuu jibbi. Arraba ofii loggomuun furmaata akkam bareedu yommuu wanta dubbatan keessa bu’aan hin jirre!
Addunyaan tuni bakka milkaa’inna yookiin kufaati itti bittuudha. “Milkaa’inna bitadhu osoo gabayaan jirtuu, meeshan isaa rakasaa fi salphatti kan argamu ta’ee osoo jiru.” Guyyaan ni dhufa kan gabayaan cufamtu, meeshan isaa kan hin argamne. Suni Guyyaa Murtiiti. Kanaafu hojii gaariitti fiigun milkaa’inna boruu bitadhu. Yeroon kee gabaabadha carraa keetti fayyadami.
Namni dogongora kee argee si gorsuuf carraaqu waan gaarii guddaa siif hojjate. Kanaafu gorsa irraa fudhuu, dogongora kee sirreessuf carraaqi. Gorsa nama sanii fudhachuun sitti ulfaatu fi of tuulun sitti dhagahamu danda’a. Garuu dogongorri kee fe’aa guddaa sitti ta’a, gatii baay’ee si kafalchiisa. Har’a homaa sitti fakkaachu dhiisu danda’a garuu guyyaa tokko garmalee gaabbita. Yeroon erga dhumateen booda gaabbin maal fayyada ree?
Rabbiin nama fedhe qajeelche qulqulleessa. Kanaafu Rabbiin qajeelummaa fi qulqullinnaaf kadhadhu. Jedhi “Yaa Rabbii daandii haqaatti nu qajeelchi, qalbii teenya qulqulleessi.”
Namoota hundumatti gammachuu fi milkaa’inna kee ibsuun gaarii miti. Gariin nama yommuu ati gammachuu fi milkaa’inna kee itti ibsattu si waayyun karaa duubatti si harkisuun barbaada, waxmadii adda addaa si funduratti xamada. Guyyaa tokko osoo hin beekini fi hin argin itti tarta. Kanaafu nama gammachuu fi milkaa’inna kee itti ibsattu laalladhu.
Amaloota gaarii keessaa tokko dubbii fi mormii faaydi hin qabne, bu’aa hin buusne fi duwwaa ta’an irraa garagaluudha. Bakka kanaa yeroo qaalii ofii hojii gaarii gara sadarkaa ol’aanutti ol nama kaastu hojjachuuf itti fayyadamuudha.
Jireenyi kee kan darbee yookaa si kolfiisisa yookaa si boochisa. Kanaafu jireenya kee kan darbe ilaalun, jireenya har’a kee ijaari. Yoo jireenyi darbee kee milkaa’innaan guuttame Rabbii galata galchi, milkaa’inna kee akka siif ol guddisu. Garuu jireenyi darbee kee yoo wanta fafee fi badaan guuttame, abdii hin kutin. Rahmanni Rabbii badii ati raawwatte caala. Araarama kadhu, towbaa dhugaa towbadhu. Jireenya kee irra deebi’i ijaari. Boqonnaa haarawa jireenya keeti bani. Eeti jireenya kee keessatti dogongora si barsiisu danda’u raawwachu dandeessa. Dogongora kee irraa baradhu gara funduraa tarkaanfadhu. Tattaafi fi dogongora keessa milkoofta.
Akkuma namoota kadhachuu irraa of qabduu fi wanta qabdutti gammadduun akkasuma Rabbiin qabeenya kee barakachiisa, quufa fi sooressa si godha Insha Allah. Kanaafu wanta qabdutti gammadi Rabbii galata galchi, quufa fi sooressa ni taatati. Sooressa jechuun qabeenya baay’ee qabaachu qofa osoo hin ta’in wanta qabanitti quufudha, haafa’u dhiisudha. Meeqatu qabeenya baay’ee qaba garuu hin quufu, wanti qabu isa hin gahu. Yeroo hundaa isaaf hiyyummaadha quufu dhabuu isaatirraa kan ka’e. Namoota baay’ee argina osoo qabeenyaf haafayanu wanta qabanu dhaban, kasaaratti seenan. Qabeenyi isaani barakaa hin qabdu. Kanaafu qabeenya namoota biroo dharra’uun hin haafa’in. Gargaarsaf Rabbiin kadhu. Dhugumatti Inni Al-Mughni (Sooressa kan nama taasisu), Ar-Razzaaq ( Kan nama nyaachisu fi obaasu). Garuu ilmi nama hiyyeessa fi dadhabaadha. Namoota biroo sooreessa gochuu dhiisi mataa ofiitu sooressa gochuu hin danda’u yoo Rabbiin sooressa isa hin taasisin. Yoo nama kadhatte yookaa ni argatta yookaa ni dhabda. Gadii aantummaan sitti dhagahama. Garuu Rabbiin yommuu kadhattu kabajaa fi tasgabbii sitti dhagahama.
Arraba kee waan badaa fi hin barbaachisne dubbachuu irraa qabnaan ati haala gaarii fi nageenya keessa jirta.


text:
Hawaasni muslimaa waltajjiiwwan gara garaa irratti Mummicha ministeraa irraa hanga qondaaltota sadarkaa gadii jiraniif, hoggantoota isaa filatuu akka danda’u deeggarsa barbaachisu mootummaa gaafatus hin milkoofne. Mootummaan yeroo dheeraaf dhimma amantaa keessa hin seenu jedhaa ture. Hawaasni muslimaatis gaaffii mirgaa waggaa dheeraaf gaafataa jiruuf deebisaa tokkollee dhabuu irraa kan ka’e mirga isaa kabajsiisuu itti fufee jira.
Haaluma kanaan torbee dabre keessaa godina Harargee Bahaatti ummanni hoggantoota isaa kan filate yoo tahu, kanuma hordofuun Biiroon Bulchiinsa fi Nageenya Oromiyaa xalayaa gaafa Ebla 8/2019 Waajira Bulchiinsa godina Harargee bahaatiif barreessseen, tarkanfii hawaasni muslimaa hoggantoota isaa filate kana balaaleffatuun, waajjirri bulchiinsa godinichaa murtii ummataa kana akka dhaabsisu akeekkachiise.
Mootummaan gama tokkoon ummanni dhimma amantaa isaa ofumaa akka fixatu jedhus, gama birootiin ammoo ummata hoggantoota isaa bakka buufataa jiru dhaabsissuf akeekkachiisuun kan heera biyyattii faallessu tahu mul’isa.


text:
Mootummaan naannoo Oromoo, akka Itti Gaafatamaan Biiroo Aaadaafi Tuurizimii Oromiyaa,Mohaammad Jiloo jedhutti ummata jabana hamaa sun keessa haala hamaan suniin fixan qaabachuuf siidaan dhaabuufiitti jira.
“Laftii tun ta mootummaan minilik ka ummata Oromooti fi ummata Itoophiyaa dhibiillee humnaan bulchee aadaa fi afaan isaa humna qawweetiin irraa balleessuuf irratti duule. Haawwan harma irra ciranii,dhiiraa kolaasanii harka irraa ciran.Tun hujii Nafxanyaati.Ummata Gadaan buluu dhowwee qawween bulchuuf itti dhufe.Aanoleetti walgahii yaamee sanyii isaanii balleesse.”
Barii sun akka obbo Mohaammaditti, 1,900 keessaa minilik lafa ballifachuuf gochaa akkasii ummata irratti hojjate.
Paartiin mormituu siyaasaa Itoophiyaa ta akka MEHAD fi EDEPA faan hujiin akkanaa tun,siidaa dhaabuu tun dhaloota dhufullee haaloo fuusfitii ummati Oromo ammoo akka siidaan akkanaa ijaaramullee hin fedhu jedhan.
Obbo Mohaammad ammoo warra fedhii ummataa hin beennetti tun fedhii ummataatii miti jedhaa. jedha.
“Warraa fi paartii fedhiin ummataa maan akka taate hin beennetti tun fedhi ummataatii miti jedha.Fedhii isaa irraa kaanee hojjanneef egerilleen akkasuma.Biyya jiguu geette walti qabuutti jirra.Mootummaan durii mootummaa aadaa tokko,afaan tokko, seenaa tokko jedhee walti qabee caccarassee nama bulchuu fedhu.Warra mootummaa akkasii kuffisuuf kufee siidaa dhaabana.”
Mootummaan naannoo Oromiyaa Aanolee, Finfinnee,Adaamaa fi Calanqoolletti siidaa gootota jaaruutti jiraa,ka aanolee kana muuziyeemiillee itti dabalee qarshii miliyoona 20 itti baasee jedha gabaasii mootummaa naannoo Oromiyaa.Maqalee,BaahirDaarii faalleen siidaan akkanaa jaarumatti jrian.
Siidaa Aanoleetti dhaabuutti jiran kun Botootessa kana keessa eebbifama.


text:
Ejensiiwwan Geejjibaa Maal Isiniif Hojjechaa Jiru
Namootaa fi meeshaaleen haala nagaalessaa fi bu’aa qabeessaan Siyaatil keessa akka sosso’an taasisuuf, Magaalattiin hanqina guddinaa fi misooma irra deebii keenya salphisuuf piroojektootaa fi sagantaalee irratti invasti taasistee jirti.
Haalli imala keessan kan naannoo Siyaatil jijjiiramaa jira. Yeroon itti karoorfattan amma.
Guyyaa hunda, Magaalaan Siyaatil, bu’uura misoomaa tiraanziitii keenya, piroojektoota fooyya’insaa xixiqqoo fi gurguddoon jabeessuuf akkasumas daandiiwwan keenya baroota itti aananiif nagaalessa ta’uu isaanii mirkaneessuuf jecha gama lamaan hojjechaa jira. Magaalaa keenya yeroo baay’ee rakkisaa ta’etti akka keessa imaltan isin gargaaruuf yaadnee jirra.
Lixa Siyaatil
Riqichi High-Rise Lixa Siyaatil eega March 2020’tti cufamee, tooftaaleen sochii tiraafikaa naannichaa itti hir’isnu— fkn dhokdhokkeen, tiraanziitii qabachuun, ridesharing ykn naammooma turuun — namootaa fi meeshaaleen karaa nagaalessa akka socho’an taasisuuf tooftaa ijoo dha. Filannoo keessan barbaaddachaa.
Downtown
Namootni gara hojiitti waan deebi’anii fi biiznasiiwwanis deebi’anii waan banamaniif, ejensiiwwan geejjibaa biyya keessaa fi tiraanziitii keenyas, dhimmi geejjibaa fi tiraanziitii hawaasa imalaa jiruuf bu’aa qabeessaa fi nagaalessa ta’uu mirkaneessuuf hojjechaa jiru.
Magaalaan Siyaatil, Qajeelchi Geejjibaa Isteeta Waashingitan, King County Metro, Sound Transit, fi Buuftani Doonii Siyaatil namootaa fi meeshaaleen karaa nagaalessa akka socho’an taasisuuf qindoominaan hojjechaa jiru. Yeroo/sa’atii irratti hojjechaa kan jirru yommuu ta’u, kanaanis dursa odeeffannoo akka argattan gochuun dhiibbaawwan ijaarsaaf akka qophooftanii fi imaluuf karoorftan taasisa.


text:
1. Bishaan yoo nama nyaatu nama kofalchiisatiini.
2. Bishaan lagaa wal hin eegu
3. Bitaan korii mirgaan korii walgeettiin koora dha
4.Wama qalte qalii tirumaan naaf gali jette jaartiin
5. Biyya FARDI hin jirre HARREEN garmaamti/saggaarti
6. Biyya ofiitti Lukkuun korma
7. Sangaan biyya ofiitti baroodu biyya ambaatti ni mar’ata
8. Biyya abbaa kootiiiti jedhee injiraan moluu irratti hafe
9. Boruufuu si’abdadhe bada moluu tiyya jedhee namichi
10. Daa’imaa taphaa sinbiraa lubbu
11. Dubbiin bay’atteef fardatti hin fe’an
12. Du’a abbaatifi du’a Sangaa ilmi hin jibbu
13. Dhakaan ciisanii darbatan deebi’ee mataa nama dhaha
14. Baredde jedhanii hintala obboleetti hin fuudhan


text:
Eertraan loltoota ishee eeggataa walitti qabdee bobbaasaa jirti gabaasi jedhu lola naannoo Tigraay keessatti deebisee ka’e daran hammeessuu danda’a yaaddoo jedhu uumee jira.
Dubbi himaan TPLF fuula Tweetera isaanii irratti akka barreessanitti humnoonni Eertraa Humnoota naannoo Amaaraa fi Affaari irraa dhufan gargaaramuu dhaan naannoo Tigraay hanga tokko keessatti haleellaa hamaa raawwataniiru jedhan. Gabaasaa Mohammed Yusuf Naayiroobii irraa ergee fi ibsa Embaasiin Yunaayitid Iteetis Fininnee dhaa baase irraa walitti qindeessuu dhaan dhiheessina
Obbo Geetaachoo Reddaa akka jedhanitti humnoonni TPLF diina of irraa qolachaa jiru jedhan. wa’ee haleellaa raawwatamee angawoota Eertraa fi Itiyoophiyaa irraa ibsi kenname hin jiru.
Jilli Yunaayitid Isteetis kan gaanfa Afriikaa Maayik Hamer baatii Waxabajjii darbe erga muudamanii booda dawwannaa isaanii Itiyoophiyaatti geggeessan sadaffaa torban darbe xumuran. Hamer Kibxata kaleessaa ibsa gaazixeessotaaf kennaniin, Eerraan dhimma keessoo kan biyya hollaa ishee jidduu seenuu dhaabuu qabdi jedhan.


text:
Gabaasa Qeerroo Gimbii Muddee 30,2014
Muddee 26 fi Muddee 27/2014 Godina Dhiha Oromiyaa magaalaa Gimbiitti Dhaddachi Mana Murtii Godina Wallagga Dhihaa galmee hidhamtoota Oromoo Oromummaan yakkamanii hidhamanii himatamaa jiran ilaaluun ilmaan Oromoo 32 bilisaan gadi lakkisee galmee hidhamtootaa cufee jira.Mootummaan abbaa irree Wayyaanee sobaan Ilmaan Oromoo yakkee balleessa malee hanga barbaade erga hidhatti ukkamsee booda, galmee sobaan qindeessee ittin ilmaan Oromoo hidhee dararaa ture turtii je’oota hedduu fi waggootan lakka’amuu booda bilisan gadi lakkisuun haamilee fi sammuu ilmaan Oromoo erga torture godhee booda gatii kan hin qabne ta’uun beekamadha. Ilmaan Oromoo jumlaan ukkanfamanii manneen hidhaa Wayyaanee garaagaraa keessatti argaman hundi Oromoo ta’anii dhalachuu fi ani Oromoodha, mirgi keenyaa sarbamuu hin qabu waan jedhanii dubbatan qofaaf yakkamaa ta’an malee balleessa kan hin qabne ta’uun beekamadha.
Kanaafuu manneen murtii Oromiyaa dhugaa jiru hubachuun tarkaanfii sirrii fi seeraa warreen fudhachaa jirtan galatni keessan bilisummaa haa ta’uu jechaa ilmaan Oromoo manneen murtii Wayyaanee garaagaraa keessa jirtan waan dhugaa hojjettaniif midhaan fedhe iyyuu yoo isin irra ga’ee uummatni Oromoo cufti dugda keessan duuba jiraachuu hubachuun dhugaa Uummata keessanii fi haqa uummata Oromoo afaan qawween dabsamaa jiru akka dura dhaabbattan amma illee waamicha keenya dabarsina. Maqaa fi galmee himata ilmaan Oromoo irra bilisaan gadi lakkifaman kan isin qaqqabsifnu ta’uu ni hubachifna!!
Godina Dhiha Oromiyaa Magaalaa Gimbii Keessaitti Dhaddachi Maana Murtii Godina Wallagga Dhihaa Galmee Hidhamtoota Oromoo 32 Cufe.
Gabaasa Qeerroo Gimbii Muddee 30,2014


text:
Bakka biraattis waan akkanaa yaalun isii waan hin oolleef of eeggannoon guddaan haa godhamu
“Harka fuune Jawaar keenya Guyyaa kaleessaa 27/12/2015 Godina Arsii Aanaa Muunessaatti Qur’aana ciranii magaalaa Qarsaa keessatti gatan ammas har’a guy. 28 ciramee magaalaa keessatti argame ummanni dallansuun ka’ee qorannoo osoo geggeessan gara sa’atii 7tti mucaa tokko harkatti qur’aanni cirame qabame mucaan kun ilma poolisiiti, waan nama ajaa’ibu OPDOn oso wanti kun hin raawwatamin guyya 3 dura dhageenye jedhu nama shoorarkeessaa tokkotu Asallaa irraa dhufee kana dalaguu heda jedhanii nutti himan jedhu jarri akka barataan waa hin dubbanne guyya nuti hiriira baana jennee qophoofne p.federaalaa manaa bahuu nu dhoorkanii barnoota torbaan 2fi cufan amma sodaa isaanii karaa kanatti dabsuuf shira kana xaxaa jiru”
#OromoProtests Shira lukkeelee Wayyaanee kana ilaalaa.
Bakka biraattis waan akkanaa yaalun isii waan hin oolleef of eeggannoon guddaan haa godhamu


text:
(Waaqeffannaa, Waxabajjii 6 bara 2017) Gumiin Waaqeffannaa Oromoo duula Waaqeffannaa fi Irreechaa xiqqeessuuf gaggeeffamaa jiru akka balaaleffatu ibsa Waxabajjii 5 bara 2017 baaseen beeksise.
Teessoon isaa Norwey kan ta’e Gumii Waaqeffannaa Oromoo Addunyaa ibsa mata duree “vidiyoo balaaleffannaa Irreecha fi Waaqeffannaa kan «Prophet Suraphel Demissie» tin gama youtube fi «Presence Tv Channel» gaafa Caamsaa 30,2017 faca’e laallata” jedhuun baaseen akka hubachiisetti, gochaa fi oloolli Waaqeffannaa fi Irreechaa xiqqeessuu fi xureessuuf yaalaman kamiyyuu nagaa fi walitti dhufeenya gaariif balaafamaa dha.
Akka Gumichi ibsetti, lallabaan wangeelaa Suraphel Demissie jedhamu waltajjii bariisa amantii Kiristaanaa irratti “qaanii tokko malee Irreecha fi waaqeffannaa xiqqeessuudhaan dubbatame”; lallabni kunis karaa marsaa walqunnamtii https://www.youtube.com/watch?v=rX1p6rOY_7c addunyaaf faca’ee jira.
Gumichi, dubbii fi lallabni kun Waaqeffannaa fi Irreechaa kan xiqqeessuu fi xureessu waan ta’eef hatattamaan akka haqamu, lallabaan sunis ummata Oromoo akak dhiifama gaafatu hubachisieera.
Kana yoo gochuu baate, akka Gumiin Waaqeffannaa ibsetti, “ummanni Oromoo nagaa jaalatu waan ofii immoo kan roorroo ofirraa dhoowwachuu” kan danda’uu dha.
Guutummaan ibsichaa akka armaan gadii ti.
================================
Ibsa gazexaawwaniif – Waaqeffannaa Oromoo Addunyaa baase:
Ibsa gaazexaawwaniif
Waxabajjii 05.06.2017
Dhimmi: vidiyoo balaaleffannaa Irreecha fi Waaqeffannaa kan «Prophet Suraphel Demissie» tin gama youtube fi «Presence Tv Channel» gaafa caamsaa 30,2017 faca’e laallata
Waaqeffannaan Oromoo Addunyaa vidiyoo namni Prophet Suraphel Demissie jedhamu gaafa caamsaa 30.05.2017 gama Youtube, Facebook, Tv isaa presence TV channel (Amazing Deliverance) jedhamuun fi marsareetii isaatin facaase yoo arginu hedduu gaddine. Vidiyoo kanarratti qaanii tokko malee Irreecha fi waaqeffannaa xiqqeessuudhaan dubbatame (https://www.youtube.com/watch?v=rX1p6rOY_7c) .
Irreechi aadaa fi duudhaa Oromoo, Oromoota daangaa amantii kamuu qaxxaamuruurn akka biyyatti walitti fidee biyya alaalatittis ta’ee biyya keessatti keessattuu Hora Arsadee, Bishooftutti kabajamaa jira. Keessattuu bara as aanaa kana akka guyyaa biyyoolessaatti fudhatamaa dhufeera. Achittis ilmaan keenya, obbolaan keenya bara 2016 gumaata lubbuu ofii kaffaluu niyaadanna. Irreechi kan amantii tokkoo qofa osoo hintaane Oromoo hundaafuu calaqqee eenyummaa isaati.
Waaqeffannaanis amantii Oromoo ganamaa yoo ta’u sabni Oromoos ta’ee saboonni biraa Waaqa Gurraachatti bara dheeradhaaf amanaa kan jirani. Waaqeffannaan bishaanitti, gaaratti, meeshatti, lagatti hinamanu.
Haata’u malee namni Prophet Suraphel Demissie jedhamu guyyaa 30.05.2017 haala nama qaanessuun irreecha fi waaqeffannaan akka waan bishaanitti bulanii, xiqqeessudhaan, salphisuudhan arrabsee youtube, Facebook fi tamsaasa TV isaa akkasumas marsaretii isaatirraan dabarsee jira. Facebook kanas namni 37 000 akka hordofufi namni hammasii jaalatu mul’ata.
Aadaa saba guddaa Afrikaa, aadaa fi duudhaa akkasumas amantii Oromoo arrabsuun salphisuufi xiqqeessun kan bara dheeraf itti turan ta’us bara dammaqiisi fi guddinni jiru kana keessatti akkanatti saba Oromoo xiqqeessun fudhatama hinqabu. Hedduus nama guba.
Ummanni Oromoo rakkina dhalatu karaa nagaatin furachuudhaf aadaa bara dheera qaba.
Kanarraa kan ka’e, Waaqeffannaan Oromoo Addunyaa Prophet Suraphel Demissie akka inni saba Oromoo dhiifama gaafatu, vidiyoo arrabsoo kanas tamsaasa mararraa akk haqu gaafanna.
Kuni yoo kabajamuu baate, ummanni Oromoo nagaa jaalatu waan ofii immoo kan roorroo ofirraa dhoowwachuu danda’u ta’uu ibsuudhan waan san booda walitti deebinu ta’a.
Waqeffannaa Oromoo Addunyaa
Garagalcha:
Waajjiraa Pirezidaantii Federaala, demokiratawaa republikii Tophiyaa: Kabajamaa obbo Mulatuu Tashoomaa
Waajjira Muumicha Ministeeraa, kabajamaa obbo Haile Mariam Dessalegn
Waajjira Caffee Oromiyaa – Kabajamaa obboo Lammaa Magarsaa


text:
Bitootessa 29,2015 Gabaasa Qeerroo Naqamte.
Maqaa dorgommii Ispoortii jedhuun dargaggoota Istaadiyoomii Wallaggaa keessatti walitti qabuun kan afaan faajjessaa jirtu Wayyaaneen,karaa dabballoota isaanii filmaataaf jecha barattoota Yuuniversitii Wallaggaa akka isaan mormii kamiinuu ka’u keessatti hin hirmaatne olola adda addaa gaggeessaa turan. Dargaggoonnis haala kana kan hubatan magaalaan Naqamtee keessa naannawanii mormii fi diddaa isaanii dhageessisaa oolanii jiru.
Kana irratti dabalees mooraalee Yuuniversitii fi naannoo Istadiyoomii keessa naannawuun dhadatnoo fi walleelee warraaqsaa akka dhageessisaa turan odeessi jiru beeksisa. Dadhatnoolee Qeerroon dhageessisaa turan keessas:-
- Oromiyaan ni bilisoomti!
- Mootummaan Wayyaanee gabroomfataa dha,
- Abbaay Tshayyee farrummaa uumata Oromoof qabuun seeratti dhihaachuu qaba.
- Walabbummaa fi bilisummaan Oromoof haqa.
- Maaster planiin Finfinnee daddaffiin akka dhaabbatu fi kkf irra turan
Mormii dhageessifamee fi muldhifame kunis akka media adda addaa irratti hin dabarreef jecha manneen interneetii fi network jiru akka cufaa oolan gabaasi Qeerroo Naqamtee nu gahe addeessa.


text:
Hagii tokko bokkaa gannaa dhabe,haga tokko bokkaa hagayyaatti irraa oole.Bonii baranaa Oromiyaa harka 30 caalaan itti dhufe.
Itoophiyaan ummata isii bonii itti jabaate miliyona 5.6 gargaarsa gaafachuutti jirti.
Afrikaanu barana bokkaa silaa argachuu malte hin arganne.Gama hedduu horii dhiisii naminuu jiraachuufuu yaaddoo keessa jira.
Naannoon Somaalee,ummata Kibbaa naannoo Amaaraa,Afaar faatilleen naannolee rakkoo akkanaa kessa jiran keessa tokko.
Godina Baalee keessaa keessattu aanaaleen gammoojjii horiin irraa du’uutti jira.Laftii durii baddaa gurraatti jedhan amma diddiimessa tahuutti jirti jedha warrii Madda-Walaabuutii fi Dalloo-Mannaatii dhubbfine.Horiin yoo qalatan foonii hin qabuu yoo gurgurtan ammoo gati hin qabu jedhan.
Bonnii kun Madda-Walaabuutti ganna lamaa asi akka malee hammaachuu dhufe jedha warrii lafaa namii akka obboo Ahmed faati.
“Horiin jiru maqaatti jiraa malee hin jiru. Qalatan foon hin qabuu gurguratan gabayaa hin qabu.Mataa kiyyattuu gara hori 16 naraa dhume.”
Laftii akkanaa rakkoon tun itti hammaatte jedhan ganda akka:“Hora koree,Bariisaa,Gannaalee Duumee, Odaa Boojjii,Goloo Jawwee, Warree fi Karjuula akka malee miidhamaa jiran.”
Gargaarsii jirulleen diqqaa jedhan.
Gama Dalloo-Mannaa keessaa ammoo ganditii bonaa itti hammaatte jedhan: Barraaqa,naanniga dheeraa,kallee golbaa, waabara,Malkaa Amaanaa,Cirrii gammoojjummaan hammaachuu irraa kana kahe loon hedduutti dhume.
Gargaarsii kennanilleen maati nama 10 fi 20 fa qabu womaanuu hin gahu.Rakkoon akkanaa tun haga guddaan gammoojjii.Gatiin midhaaniilleen qaalii.
Dalloo-Mannaa akka warrii beeku jedhutti durii biyya waan hedduun himan,biyya bunaati.Gama afraniinuun biyya baddaati.Tun cuftii waan duriiti.Amma ammoo guddoo miidhamte.
Mootummaan Itoophiyaa naannolee rakkatan jedhanii gargaarsa kennuutti jiraa jedha.
Akka itti gaaftamaan damee ittisa balaa Itoophiyaa,Mitikkuu torbaan dabre keessa jedhetti mootummaan isaanii rakkoo bonaan faluuf doolara miliyoona afurii baasee ummataan gargaaruutti jira.
Tana maleelleen mootummaan Itoophiyaa gargaarsa doolara miliyona 984 ummata rakkateen gargaaruuf gaafate.
Daarekterii USAID Itoophiyaa, Lesilee Riid ammoo akka addunyaan ardii Afrikaa bonii itti hammaate quba qabaattu gaafate.


text:
Waaldaa Aksiyoona Ijaarsa Walaabuu
Mootummaan Naanno Oromiyaa waggoota darbe keessatti hojiiwwan gurguddaa gama misoomaa, siyaasaa fi hawaasummaatin hojjatamniin naannoo keenya keessatti misoomni ariifataan uummatni sadarkaa sadarkaan irraa fayyadamu galmaa’aa jira.
Haaluma kanaan, Mootummaan keenya rakkoowwan hawaasa dinagdee uummatni keenya qabu hundee irraa hiikuuf pirojektootni adda addaa baajata Mootummaa, hirmaannaa uummataa fi deeggarsa dhaabbilee adda addaatiin karoorfamanii hojjatamuun uummatni akka irraa fayyadamu ta’ee jira.
Sochiiwwan misooma egeree biyya keenyaa fi uummata keenya dhugoomsuuf; gama mootummaatin diriirfaman keessaa, warraqsi dinagdee ykn “economic revolution” gahee ol’aanaa qaba.
Dhaabbilee ijaarsaa kallatti jijjiiramaa biyyi keenya qabatee imalaa jirtu cinaa dhaabbachuuf mul’ata guddaa akka biyyaattis ta’ee, akka gaanfa Afrikaatti qabatee hoji dhabdummaa seenaa gochuuf socha’aa jiruu fi yeroo gabaabaa keessatti Waaldaa Aksiyoona Ijaarsa Walaabuu (WAIW) ji’a bitootessaa bara 2010 tti Mootummaa Naannoo Oromiyaatin dinagdee naannoo oromiyaa gama hundaan cimsuuf dhaabbilee/waaldaalee warraqsa dinagdee naannoo Oromiiyaa boqonnaa haaraatti ceesisuuf hudeeffaman keessaa isa tokkoodha.
WAIW kunis kan hundeeffameef Hojiiwwan ijaarsa daandii, Hojiiwwan ijaarsa riil isteetii, Hojiiwwan ijaarsa gamoolee, Hojiiwwan ijaarsa daandii Baaburaa, Hojiiwwan ijaarsa bishaanii, Hojiiwwan ijaarsa buufata xiyyaaraa, Hojiiwwan suphaa adda addaa fi kkf bifa gahuumsa qabuu fi sadarkaa isaa eeggateen hojjachuun itti qufiinsa maamilaa mirkaneessuun abbaa qabeenyaa heddu horachuun naannoo misoomte uumuudha.
Haaluma kanaan, yeroo gabaabaa keessatti hojii boonsaa hojjachuun abdii gara fuulduraaf qabu dhaaba cimsachaa jiruudha. Hojiiwwan gurguddoo hanga ammaatti Waldaan Aksiyoona Ijaarsa Walaabuu hojjate fi haala waliigalaa dhaabbatni kuni ammaan kana irra jiru akka asii gadiitti gabaabinaan ibsinee jira.
MUL'ATA
Waldaan Akisiyoona Ijaarsa Walaabuu bara 2015 ALItti biyya keessatti akkasumas, bara 2020 ALItti Afrikaa keessatti adda duree kaampaanotaa ta’e arguu dha.
ERGAMA
Kaampaanii ijaarsaa dorgomaa ta’e uumuun carraa hojii lammiileef banuun qabeenya akka horatan gochuu, akkasumas bu’uuraalee misoomaa babal’isuun fayidaa uummataa milkeessuu dha.


text:
Kan dhiheenya kana mana isaaniitii humnoota mootummaatiin qabamanii hidhaa jiran miseensi Koree Hoji-raaw’achiistuu Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo bbo Abdii Raggaasaa mana murtiitti dhihaatanii guyyaa biraa akka deebi’anii dhihaataniif beellamni itti gaafatamee jira.
Kaleessa mana-murtii aanaa magaalaa Buraayyuutti ka dhihaatan Obbo Abdiin guyyaa 11 booda akka deebi’anii dhiheeffaman beellamni itti gaafatamuu kan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan abukaatoo isaanii Dr.Tokkummaa Dhaabaa ti.
Obboleessi obbo Abdii, Obbo Gammachuu Raggaasaa immoo, “akkataan qabinsa isaa mana hidhaa keessumaa, maatii fi abukaatoo isaa waliin akka walitti dhihaaatee dubbachuu danda’u mirgi isaa akka eegamuuf manni-murtii ajajeyyuu ammallee meetira soddoma caalaa itti dhihaannee dubbisuu hin dandeenye,” jedhu.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Yunaaytid Isteetes fi Kubaan walgahii marsaa 6ffaa kibxata kaleessaa kan gaggeessan yoo ta’u erga Traamp aangoo qabatanii as garu isa jalqabaa ta’u isaati.
Traamp kora tokkummaa mootummotaa irratti hasawaa dhageesisaniin mootummaan Kubaa malaamaltummaan kan guutamee fi jeeqamsa kan uumuu jechuun eega dubbatanii booda sa’atilee hanga tokko booda walgahiin kun gaggeeffame.
Kubaanis gama isheen haasaan Traamp kabajaa fi fudhatama kan hin qabnee akkasumas dhimma isa hin ilaallee keessa kan itti seenee jechuun Embaasiin ishee waashingtan keessa jiru irraa ibsa baaste.
Diploomaatonni biyyoota lameenii hojjattoota Embaasii Amerikaa kanneen Havaanaa kubaa keessaa dhukkubsachuun isaanii irratti mari’atan.Nageenyii fi fayyaan isaanii kan ishee yaaddeessu ta’u Amerikaan irra deebitee ibsitee jirti.
Ministriin dantaa alaa Amerikaa walgahii kana booda ibsa baaseen Maddii dhukkuba kanaa maal akka ta’e akka ibsamu akksumas kun ammaan booda dhabachuu akka qabu hubachisee jira.


text:
Biyya Jarmanii keessa waggoota 32f kan jiraate Gazexxessaa Yaareed Terfaa Dibaabaa dhalatee waggaa 10ti maatii isaa waliin gara Jarmaniitti godaane.Yaared Jarmanii eega seenee booda Oguuma gosa adda addaa barate.
Dura ooguuma bittaa fi gurgurtaa bunaa, itti fufee mana barnootaa diraamaa seenuun taatummaa baratee fiilmii keessatti taatoo qooda gaggabaabaa tahee hojjete, wellisuu fi kanneen faffakaatanis hojjetaa ture.
Yeroo ammaa Televiziyoona biyya Jarmanii NDR jedhamu keessatti sagantaa dhiyeessu qaba. San dura Raadiyoo biyyattiif hojjachu isaa kan ibsu Yaareed Kitaaboota lamas barreessee jira.
Dhiyeenya kanas Televiziyoona biyya Jarmanii tokko irratti nyaata oromoo beeksisuuf carraa argateera. Biyya ofii gadhiifnu iyyu afaanii fi aadaan keenya dagatamuu hin qabu jedha Yaareed.
Gaaffii fi deebii kutaa lamaan dhiyaate MP3 tuquun dhaggefadhaa.


text:
Damee Boruutin, Caamsaa 21, 2018
Impaayeera Itoopiyaa keessatti jijjirama Mootota Habashaa keessaa Haayile Selaassie Amma Dr. Abiyi arguuf umurii dheeraa warri argate eeba Waaqayyoo qabu. Waan dhugaan seenaan raga bahu Mootoni Habashaa hundi afuura sobaan kan guutaman, dhugaa wajjin kan garaa fi dugda tahan uummata isaanii sobuu fi afaanfajeen bara baraan warra hawwii qaban akka tahe ifa jira. Waan uummatni irratti baraa fi dammaqaa deemuuf tooftaa fi malaamaltummaan tokkoof hojjeete isaa haaraaf akka hin hjjenne bareechanii beeku. Haayile Selaasseen Waaqatu na muudee jedhe. Dargiin kaayyoo sooshalizimii fi komoniziin afarsaadhaan uummata gura duuche. TPLF kaayyoo dimookraasii haaratu nagaa fi badhaadhina fida jettee ilmaan biyyaa kumaatan hiitee, kumaatamaan ajjeeftee, kumaatamaan naaf gootee biyya guutuu saamuun nama utuu hin taane biyyumti Itoopiyaa jedhamtu akka hiyoomtu goote.
Qabsson uummataa jabaatee itti muddaa gaafa dhufu tooftaan kana dura ittiin deemaa turtu harkatti bishaan tahuu yaroo agartu fala biraa barbaaduun dirqama itti tahe. TPLF miseensonta Impaayeera Itoopiyyaa sana keessatti afaan adda adda dubbatan heddu qabdi. Isaan keessa tokko OPDO dha. OPDOn TPLF Afaan Oromoo dubbatu. Ergaamaan TPLF inni har’a dirqama isaan tiksuu sadarkaa duraatti fudhatee jiru Afaan Tigrees akkuma isaanii dubbata. Miseensonni TPLF Afaan Oromoo dubbatan waan gara aangootti as bahaniif Uummatni Oromoo faayidaa maalii argachaa jira? Uummant Oromoo dinicha owwaalaa hin jiru. Haati Oromoo imimaan ishee hin qoorre. Qaroon qaqqallii ilmaan Oromoo har’as akkuma dur dhiigni isaanii lolaa jira. Warra mana hidhaa diinaa keessatti gidiraa argaa jiran hafee kumaatamaan adamsamanii mana hidhaatti guramaa jiru.
Hoogantonni OPDO afaan damma dibatanii waan uummata Oromoo jaallatanii fi haqa isaaf dhaabbatan fakkaatanii qabsoo bilisummaa Uummata Oromoo bilibilaa jiru dhaamsuuf bishaan itti guuraa jiru. Fuula tokkoon ololla hiikaa hin qabne afuufuudhaan uummata waan ciniinee bulu hin qabne abjuun booka obaasaa fi cooma nyaasaa jiru. Karaa duuba waaraanni TPLF maqaa Labsii Yaroo Muddamaan biyya keenya irra qubatee uummata keenya akka saree bahaa fi galma dhowwaa jira. Amma iyyuu of dhoksuuf haa gidiran , ammam iyyuu fakkeessuuf haa wixxifatan dhugaan jiru ololli sobaa garbummaaf hiikaa hin tahu. Dhugaan lafa jiru rakkinni uummataa yoo kan caalu tahe malee waan furamuuf deemu miti. Dhimi isaanii inni duraa qabsoo Uummata Oromoo diibatee dhufe TPLF irraa baraaruu dha. Hojiin isaanii kun amma nama qarmii xaafii keessa gugguufaa jirutti. Hojii isaanii kana namni hin hubanne yoo jiraate ayyaanlalatootaa fi bitamtoota qofa.
Imaamatni TPLF bara 27 uummata Impaayeera Itoopiyaa ittiin burjaajessaa fi gowwoomsaa as geese har’a qabsoo uummataan keessattuu fincila Uummatni Oromoo godheen saaxilamee fudhatama dhabee jira. Imaamata Dr. Abiyi ittiin deemaa jiru Imaamata oduun qabeenyii fi badhaadhinni biyya Itoopiyaaf samii irraa roobuuf deemu fakkeessee imala lalabaa bakka bakkatti marmaaruu dha. Gaafa aangootti muudamu waggaa torbatti Moototummaa akka fudhatu mul’ata haadha isaa kaasee jira. Mul’anni gaafi sana ka’e ha’a gara imaamata ittiin biyya bulchuu deemaa jira. Yaaddoon koo guddaan utuu humna waraana, tikee fi nagaa eegdu aboome mul’ata isaa kana Sanyii Solomon Dynasty wajjin wal qabsiise Minilki Sadaffaa akka of hin mogaafne dha.
Dr. Abiyi Uummatni Oromoo dhiiga isaa akka lolaa gannaa dhangalaasee akka cunqursaa fi saamsa TPLF qabsoon of irraa dhiibee darbaa jiru hin argu. Arguus hin barbaadu. Sababni isaa innis badii TPLF uummata Impaayeera Itoopiyaa keessa jiru irraan gahaa turte keessaa gahaa mataa isaa waan qabuuf. Itti gaafatama isaa har’a uummatni keenya bulchinsa isaa jalatti akka kana duraa dhumaa jiru duwwaa utuu hin taane kan darbeefis itti gaafatamuuf akka deemu quba qaba.
Haxxummaan ammaan kana mootumaan Dr. Abiyi ittiin deemaa jiru eessaanuu isa gahuuf hin deemu. Uummatni Oromoo uummata gowwwaa waan itti himan hundaa fudhatee akka bishaan bo’oo baasaniif nama duukaa deemu miti. Diinni isaa qawween gad isa qabeef malee uummata qara beekumsaa badhaadhaa biyya lafaaf dabrsu qaba. Biyya olaa irra deemee maaloo uummata keenya mana hidhaa jiran nuuf gadhisaa jedhee yaroo gaafatu of itti qaana’uu qaba. Maali ilmaan Oromoo kumaatamaan mana hidhaa mootummaa isaa keessa jiran nama miti? Maaliif dura dabrsee of hiikee biyoota biraaf fakkeenya hin tahu? Innis nuyis biyya Impaayeera Itoopiyaa keessatti kan hidhu, kan hiiku, kan ajjeessu kan barbaade kan hojjetu TPLF akka tahe ni beekna. Namoota dhiiga ilmaan Oromoo dhangalaasaa fi qabeenya Oromiyaa dhala dhala isaaniif tahu saaman utuu seeraa fi heera tokkotti hin dhiyaatiin namoota waggaa sadetamaa ol bakka oolimaa mangudoo( adult day care) warra barbaachisu mootummaa keesaa ari’aman jechuun qaani dha. TPLF saroota guddifate uummata keenya irratti gad lakkiftee nagaan qabeenya keenya saamaa jirti.
Uummatni Oromoo dhugaa jiru akka hin dubbanne afaan isaatti maqaa Labsii Yaroo Muddaan cancala naqanii jiru. Ofii akka saree maraatuu olii fi gadii fiiganii uummata burjaajessuu fi ayyaan ilaalatummaan uummata tokko tahe ka’e gargar facaasuuf abalaa jiru. Uummatni Oromoo tokko tahee qabsoo jalqabe kana bakkan yoo hin geenye ayyaanni lafa isaa irraa dugugamee baduu akka isaa eegachaa jiru adda baasee beekuu qaba. Waaqayyoo Uummata Oromoo lafa irra jiraatu kana wajjin isa uume. Lafti isaa keenaa uumaa fi keenaa Waaqaa ti. Qawween yoo tahe malee lafa Oromoo eenyu iyyuu fudhachuu hin danda’u. Diina qawween lafa keenya fudhatee qawween harkaa baafachuu qabna.
TPLF qawween lafa oromoo fudhatee jirti. Seera TPLF jalatti lafni kan mootummaatti malee kan uummataa miti. Akka seera TPLF baafate yoo tahe Uummatni Oromoo lafa kan isaa tahe hin qabu. Mootomuun TPLF kan ijaaramee Tigirootan waan taheef mootommaa kana jalatti lafti Oromoo kan Tigiroota akka tahe dagachuu hin qabnu. Kanaaf bosona keenya, albuuda keenya. bishaan keenya, lafa qonnaa keenya akka barbaadanitti kan nu saamaa jiran. Lafa uummatni keenya akkayyuu fi abaabayuun irra jiraate irraa nu buqqisanii gurguratanii wal badhaasaa jiru. Isaan warra qabeenya nuyi warra hiyeessaa tanee jirra. Sooressi Biyya Itoopiyaa dhiba keessa harki sadetamii shanii ol Tigiroota akka tahan beekamaa dha.
Dr. Abiyi warra kana wajjin yaroo haasaa godhe, horii bara mootummaa isanii kana keesssa horan akka dhala dhala isaaniif dabarsaniif caala illee akka horachuu qaban waadaa galeef ture. Garuu horii biyya alaa dhoksan akka deebisan isaan gaaftees jira. Utuu mootumicha irraa amantii qabatanii maaliif dura iyyuu biyya alaa dhoksuun barbaachisaa tahe? Utuu biyya tokko keessa waliin jiraana jennee iyyuu warra qabeenya Oromoo samee soorome kana wajjin karaa dinagdee wal dorgomnee jiraachuu hin dandeenyu. Yaroo hundaa abbaa qabeenyatu karaa hundaa dhiitee biyya bita. Kanaafu biyya sana keessatti haalli karaa nagaan waliin jiraachuun hin danda’amne uumamee jira.
Uummanti Oromoo nagaa fi aarara jalata yaroo jennu nagaa fi aaraara sobaa afaaniin fakkeessan miti. Uummatni Oromoo dubbii dhugaa of keessaa hin qabne hin fudhatu. Mootumuma TPLF irree tokkummaan kaane of irra buqqisaa jirru ijoolleen keenya afaanumaan nu gowwomsanii akka waan mootummaan haaraan nuuf uummama jiruu fakkeessuuf yaala guddaa gochaa jiru. Hiree keenya irree tokkummaan ofii keenya akka murteefannuu Fincila Xumuraa Garbumaa bakkaan gahuuf WBO fi QBO wajjin dhaabbanee qabsoo keenya halkanii fi guyyaa itti haa muddinu.
Gadaan Gadaa Bilisumaa Ti!
Injfannoo Uummata Oromoof!


text:
Taphni kubbaa miilaa kan dhiheenya kanaa
Nashaaxa hin qabuu usneeti daawwanna
Kan duraan taphatus amma ni batachaa
Goolii bakka wallaalee ifumatti galcha.
Inni jidduu taphatu hiriyaaf dabarsaa
kan silaa karra eegu harkuma facaasaa
Morkataan miliqsee goolii itti mirmirsaa
Boqannaan duratti takkaaf duwwaa baasa.
Dirree alagaatti waliin wal dorgoomaa
Boqonnaan boodatti tahe duwwaaf lama
Deeggartoonni gamanaa hamilee cabanii
Gammachuudhaan galan warri gama kaanii.
Gaafa dirree ofiitti tapha biraa qabu,
Taphattoota filuu irratti wal dhabu
Dirree ol seennaan jeequmsa eegaluu,
Lama keelloo argatee sadii diimaan galu.
Fuul-duraaf hin sobaminaa tun isiniif gorsaa
Kubbaa yeroo dhiittan firraa achi fageeysaa
Waliin wal ilaaluun kennaa waliif dabarsaa
Goolii naqaa mo’adhaa geeba argamsiisaa!


text:
Waltajjii Xahirirtti hiriira har’a geggeessameen hiriirtonni mormii qajeelfamni ol aantummaa Muslims Brotherhood fi aangoon isaanii akka jigu gaafataa turan.
Hedduun isaanii kan Mr. Morsiin akka filannoo presidentummaa hinjifatan dhaaba sanatti adda ba’uu isaanii ta’us Muslims Brotherhood aangoon isaanii akka babal’atu dhiibbaa godhe jedhanii yaadu.
Presidentichi ajaji isaan dabarsan murtii seeraatiin ol akka ta’uuf qajeelfama ba’e hin geeddarre jedhu momritoonni. Amr Said kanneen waltajjii snatti hiriiraaf ba’an keessaa tokko. Labsiin kun labsii seera yeroo hatattamaa kan mootummaan duraanii baase caalaa cimaa dha jedhan.
Seerri yeroo hatattamaa humnootii naga eegumsaan geggeesama, labsiin heera biyyaa garuu qaamotii mootummaa kan murtii haqaa, fi damee seera tumtootaa irratti dhiibbaa qabaata. Warraaqsi nuti geggeessine, abbaa hirree ofi irraa fonqolchuu qofaaf utuu hin taane abbaa irree ka biroo ofitti fiduuf ta’e jedhan.
Waltajjii Xahirir bakka handhuura sochiin mootummaa duraanii fonqolche itti geggeeffametti uummati argame guutummaa biyyattii irraa walitti dhufe.
Uummati hedduun waltajjichatti yaa’uun walitti bu’iinsa poolisii fi mormitotaa dabalatee muddama jira.
Haa ta’u malee erga Brotherhood fi gareeleen Islaamummaa kanneen biroon hiriira faallaa hiriira mormii walitti kan bu’iinsa jiru daranuu hammeessa jedhamee sodaatame waamuuf karoorsan hambisanii booda sodaan jiru qabbanaa’ee jira.
Murtiin kunii fi waadaan Mr Moorsiin waadaa isaan kaleessa mana murtii duratti seenan uummata haga tokko kan amansiise si’a ta’u sochiin isaanii biyyattii akka waadaa galaniitti fuula duratti tarkaanfachiisuu, heera haaraa fi paarlaamaan haaraan jiddu seeninsa rakkoo adeemsa seeraa irraa walaba ta’e hanga hundeeffamu qofaatti jedhan.


text:
Godina Wallagga Lixaa Aanaa Qondaalaa Ganda Maree Suuqaatti Jimaata darbe hidhattootni mootummaa namoota sadii ajjeesanii sadii madeessan, jechuun namootni naannoo VOAn dubbise.
Bulchaan Aanichaa waan jedhame raawwatamuun mirkana tahuu dubbatanii, “Odeeffannoo dogongoraa diinni dabarseen rakkoon kun mudate. Jiraattota ala miseensotni Raayyaa Ittisa lamas qaamuma dogongoraan dhukaasa banee sanaan ajjeesaman,” jedhan. Dhimmichi qoratamaa akka jirus Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jiru.
Naakor Malkaa tu Naqamte irraa gabaase.