text:
Oromia/ Ethiopia: Thousands of #Oromo nationals are being arrested and in detentions. Their location is unknown. #OromoProtests December 26, 2015Posted by OromianEconomist in Kidnapped and disappearance of Oromo civilians, Oromo Protests, Oromo students protests, Oromo the Largest Nation of Africa. Human Rights violations and Genocide against the Oromo people in Ethiopia, Uncategorized.
Tags: #OromoProtests, #OromoProtests 2015, 'BECAUSE I AM OROMO’: SWEEPING REPRESSION IN THE OROMIA, Africa, Gammachuu H/Mariam, Genocide against the Oromo, Gruops at risk arbitrary arrests in Oromia, Human rights violations, Land grabbing, Master Plan is Master Killer, Oromia, Oromo culture, Oromo people, Tyranny
trackback
Oromia/ Ethiopia: Thousands of #Oromo nationals are being arrested and in detentions. Their location is unknown. #OromoProtests
Oromoonni Hedduun Gara Mana Hidhaatti Guuramaa Jiru
Humnoonni mootummaa Oromoota kuma hedduutti lakkaa’aman Fincila Diddaa Gabrummaa(FGD) Oromiyaa keessatti adeemsifaa jiru irratti hirmaataniittu jechuudhaan gara mana hidhaatti guuranii darara jiru. Baratoonnni, barsiisonni, wallistoonni, gaazexeesitoonni, daldaltooni akkasumas quteebultoonni humnoota mootummaan uukkaanfamanii erga fudhatamnii booda reebicha fi miidhaa cimaa irraan gahuun isaan darara jiru. Namoonni ukkaanfaman baay’een isanii eessa akka jiran hinbeekamu. Maatii, firootaniifi hirriyyoonni akka isaan hindubbisne godhamaniiru.
Suraa armaan gadii irratti kan mula’atu Gammachuu Haylamaaram Dinqaa jedhama. Dhalatee kan guddate magaala Ambooti yoommuu ta’u taphataa kubbaa miilaa Magaalaa Burraayyuu ture. Kan jiraatu magaala Sabbataa yeroo ta’u, gaafa 20/12/2015 bakka hojiirraa isa qabanii gara Maa’ikalaawwiit geessanii ergaa dararaa turani booda shoorkeessummaarratti hirmaateetta jechuun himata itti bananiiru
Suraa armaan gadii irratti kan mula’atu hirmaateetta jechuun himata itti bananiiru. Erga qabamee hidhameetii, maatii, firoottanii fi hiriyyoonni isa dubbisuufi haala inni irra jiru beekuu hindandeenye. Gammachuu fi dargaggoonni Oromoo kuma hedduun yeroo amma kanatti mana hidhaa keessatti badii tokko malee, mirga isaanii waan gaafataniif qofa dararama jiru. Hidhaa fi ajjechaan qabsoo Oromoon abbaa biyyummaaf taasisa jiru dubbatti hindeebisu!
Source: Oromoonni Hedduun Gara Mana Hidhaatti Guuramaa Jiru
Comments»
No comments yet — be the first.


c: text/html

text:
Hundee Dagaaginaa Odaa Hullee (HDOH)
Odaa Hullee Development Foundation (OHDF)
Ijaarsa Gadaa Odaa Hullee
Odaan Hullee Odaalee Oromoon jalatti seera tumataa ture keessaa isa tokko. Gadaa bara dheeraaf addaan cite kana qorannaafi qophii hedduun booda haala haaraan iddoo isaatti deebisuuf hojiin hojjatamaa jiru sadarkaa isa dhummaa irratti argamna. Ijaarsi keenya, HDOH, koree addaa kan dhimma kanaaf biyyatti dhaabbate wojjin hariiroo cimaa horachuun qophii sirna kanaa hordofaa jira. Kaka’umsa kanas gammachuun simatee akka woldaa hawaasaa tokkotti waan isa irraa eegamu bahachuu carraaqaa jira.
Seenaa boonsaa ummanni Oromoo qabuufi kan seeneffatamuu qofa utuu hin ta’in sirna jireenya keenyaatti as deebi’ee ijaaramuufi tajaailuu qabu keessaa tokko sirna ittiin bulmaataa keenya durii Gadaadha. Gadaan kan sabni keenya bara kuma jahaa ol ijaaree, tikseefi dagaagsee hawaasa haqa dhala namaa kabaju ta’uun ittiin jiraataa tureedha. Gadaan sirna hunduu dhiibbaafi loogii tokko male dirqama isaa ittiin bahachuun mirga isaa ittiin eegsifatee bilisummaan jalatti bulaa tureedha. Gadaan kan Oromummaa tikseefi gadi dhaabeedha. Gadaan sirna boonsaa kan dhalli Oromoo qobaatti ittiin of kunuunsu qofa utuu hin ta’in kan alaa itti dhufellee alagummaan utuu hin dhiibamin Oromummaa moggaafatee mirga guutuu itti argataa tureedha. Wolumaa galatti gadaan wiirtuu Oromummaafi bilisummaa ilma namaa ture jechuun ni mala.
Kana qofas miti gadaan tokkummaa sabaa dhugoomsuun irreefi gaachana Oromoo ture. Gadaa jalatti hunduu akkuma haqaafi dirqama wol qixxee qabaataa ture biyya isaa irrattis abboominni isaa kan wol hin caalle ture. Aangoonis ta’ee qabeenyaan wol caalanii saba gidduutti gita uumuufi duraa duuba dhaabbachuun iddoo horatee hin beeku. Hunduu biyya isaatii quuqamaa waan ta’eef guyyaa gammachuu qofa utuu hin ta’in guyyaa hamaan uumamellee wojin murteeffatee, wojjin itti bobba’ee daangaa isaa kabachiifata. Hunda caalaa gadaan irree Oromoo cimaadha ture. Kanaaf lafinniifi badiinsi sirna Gadaa diigamuufi kufaatii Oromootiif keeyyata jalaqabaa ture yoo jenne dogoggora miti.
Weeraraafi bittaa alagaa jaarraa tokkoofi wolakkaatiin booda qabssoofi woreegama dachaa hedduun akka hawwiitti arifachuu baatus dhugaan Oromoo ifa galafi mullataa dhufaa jira. Lammiin bara dheeraafi wolirraa fagaateefi fageeffamee ture wolitti deebi’uufi wol hawwachuun akkasumas aadaafi seera isaa awwalaman deebisee ol kaasuufi kunuunsuu jalqabuun isaa bu’aa qabsoo woreegama hadhaahaa keessaa isa guddaafi calanqisaa tokko. Kana keessa akka fakkii guddaatti kan mulatu kabajamuu sirna Gadaati.
Sirna Gadaa Oromoo kanneen dursaan badan keessaa tokko Gadaa Odaa Hulleeti. Gadaan kun kan akaakilee ilamaan Macaa garee worra Sadachaatiin kan ijaarame yoo ta’u innis quxisuu Gadaa Odaa Bisil seena qabeessa kan tumaan Makoo Bilii itti tumameeti. Gadaan Odaa Hullee Oromoota lixa kibbaa Oromiyaa jiraatanu kanneen jalqaba jaarraa kudha saglaffaarraa jalqabee bulchiinsa mootolii shanan gibee (Jimma, Goomma, Geeraa, Limmuufi Guumaa) jalatti bulaa turaniiti. Sirna Gadaa kan dursaan bade yoo ta’u har’a badiinsi isaa jaarraa sadaffaa keessa jira.
“Ijji badus iddoon ijaa hin badu” akkuma jedhamu, sirni gadaa kun hafuun isaa jaarraa lamaa ol ta’uyyuu Odaan Hullee garuu har’as lafuma sana jira. Innis godina Jimmaa aanaa Omoo Naaddaatti argama. Bara sirni Gadaa si’a Odaan Hullee wiirtuu tumaa seeraafi bulchiinsaa turetti Oromoonni Gadaa kana jalatti seera tumataa turan kutaalee bulchiinsaa torbatti qoodamuun seera jaraa kabachiifataafi raawwachiifataa akka turan beektonni ni mirkaneessu. Torban kutaa bulchiisaa kunis Tumaa Amdoo, Odaa Tinjii, Odaa Liiban, Caffee Senqee, Tumaa Gophaa, Tumaa Mayyee fi Odaa Diimaa jechuun beekaman.
Akka hayyootiin seenaa ibsanutti kutaan kun kan qabeenya umamaatiin heddu milkaahe, kan hojiin qonnaafi ogummaan harkaa itti dagaageefi sirni daldalaa sadarkaa guddaa irra itti gahe ta’uun isaa dagaagina gita hawaasaafi kuufama dilbii (development of social classes and accumulation of capital) uumuun sirna haqaafi dimokraasii sana irratti dhiibbaa hamaa akka geessiseefi badiinsaa akka saaxile hubanna. Jijjiiramni sana booda uumame gama diinagdeefi hawaasummaatiin milkii guddaa argamsiisuun isaa dhugaa ta’uyyuu dhiibbaan inni gara adda addaatiin uumes akka jiru ifaadha. Sana faana hacuuccaan gitta bittaa alagaatiin raawwatamaa ture, jijjiiramni amantaa ummatichaafi itti makamni sabaafi sablammoota gara garaa rukunii hundaan dhiibbaa uumuun sabboonummaa hawaasa kanaa irratti qormaata cimaa ta’aa akka dhufe namuu ni hubata.
Har’a galata qabsoo Oromoo Gadaa badde kana deebisanii kaasuuf hawaasni godina Jimmaa lammiiwwan keenya biroo kan dhimma kanaaf quuqama qabanu wojjin ta’uun sirna Gadaa Odaa Hullee deebisanii dhaabuuf sadarkaa dhumaa irratti argamu. Yeroo seenaa keenya keessatti heddu murteessaa ta’e kanatti sirni jaarraa lamaa ol badeefi dagatame kun lafa kanatti gadi bahuun isaa hiikaa heddu qaba. Qaawwa heddu duucha caba heddullee supha. Akka wiirtuu Oromumaa isaatti gurmuu keenya cimsee yaadaafi tarkaanfii keenya wol faana taasisa. Gaaddisni Odaa Hullees kan jalatti tokkummaan keenyaafi sabboonummaan keenya itti cimu akkasumas kan waadaan mirga keenyaaf dhaabbachuu itti haaromu akka ta’u abdii guddaa qabna.
Carraa kanaan ijaarsi keenya gamtaan hawaasaa ‘Hundeen Dagaagina Odaa Hullee’ deebi’ee dhaabbachuu Gadaa Odaa Hulleetiif gamachuun isaa guddaa ta’uu ibsa. Gammaduu qofas utuu hin ta’in waan danda’u hundaan bira dhaabbachuun dirqama kaayyoo gurmuun kun ijaarameef keessa isa hangafa akka ta’e beeksisa. HDOH haala qabatamaa godina Jimmaafi hir’inoota mullatanu kan akka dagaagina Afaaniifi aadaa Oromoo, hubannaa seenaafi mirga dhala namaa akkasumas dhimmoota hawaasummaa gara garaa hubachuun rakkoolee kana hiikkachuu irratti hawaasa keenya bira dhaabbachuufi jecha jiraattota biyya alaatiin ijaarameedha. Ijaaramuun Gadaa Odaa Hullee injifannoo qabsoo Oromoo ta’uu isaa irra deebinee yaadachiisaa lammiin keenya hunduu sochii kana akka gammachuun simatu, qaama ijaarsa Gadaa kana irratti bobba’es akka bira dhaabbatu waamicha keenya dabarsina. Kanneen qophii kanarra jiranus akka abdiin jalqaban milkiinis akka xumuranu hawwii keenya ibsaa nutis cinaa jaraa jiraachuu keenya waadaa keenya haaromsinaf.
Sabboonummaan Oromummaa hadagaagu!
Hundee Dagaaginaa Odaa Hullee/ Odaa Hullee Development Foundation

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Walitti bu’iinsa naannoo Somaalee fi Oromiyaa gidduutti uumameef sadarkaa biyyaatti kora araaraa qopheessuuf koreen araaraa hundaa’e preezdaant Lammaa Magarsaa waliin kaleessa mari’ateera.
Dursaan koree kanaa Injinar Geetaahuun Huseen wal dhibdeen naannolee lameen gidduutti uumame seenaa keenya keessatti waan takkaa umamee hin beknedha jedhani, kaayyon koree isaaniis nagaa buusuu, warri qa’ee isaanii irraa buqqa’an gara iddoo isaaniitti akka deebi’aniif haala mijjeessudha.
Rakkoon akkanaa kun lammata akka hin dhalannes fala kaa’uudha jedhan.
Koreen isaanii naannoo Somaaleetti kora araaraa midhamtoonni, manguddoonnii fi abbootin amantaa irratti hirmaatan qopheessuf mootummaa naannoo Somaalee waliin akka marii’atee fi kora kana Oromiyaa fi sadarkaa biyyaatti magaalaa Adaamaatti qopheessuf fedhii akka qabu ibsaniiru.
Miseensonni koree kanaa ummanni Oromoo fi Somaalee obbolaawwan waan ta’aniif hoggantoonnis araaraaf haala mijeessuu akka qaban dubbataniiru.
Hojiin preezdaantii Afrikaa Kibbaa Niilsan Maandeellaa fi preezdaantiin Gibts Anuuwaar Saadaat ummata gidduutti uumuf hojjetan yaadachiisanii, akkuma obbolummaa ummata Amaaraa fi Oromoo cimsuuf socha’an, jila tokko qabatanii gara naannoo Somaalee deemun nagaa akka buusan gaafataniiru.
Kana kan godhan taanaan waaggaa 100f nagaa buusuun, goota ilma Oromoo qofa osoo hin ta’in, goota Kuush jedhamtu jedhan.
Koree araaraaf qophaa’e kana kan mariisisan Preezdaantiin bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Lammaa Magarsaan mootummaan naannichaa nagaa buusuuf akkasumas qaama nagaa barbaadu kammiinu waliin hojjachuuf qophii ta’u ibsan.
Garuu walitti bu’iinsi kun kan ummataa osoo hin taane warra faayidaan dhuunfaan isaanii jalaa tuqamee fi faayidaa mataa isaanii guttachuuf daba hojjataniin kan uumamedha jedhan.
Rakkoo kana kan uume garaagarummaa ilaalchaa miti, aangoo barbaachaas miti, saamicha malee kan jedhan obbo Lammaan, jimaan alatti ergamurraa guyyaatti Doolaara miiliyoona tokkoo olitu argama jedhan.
Kun immoo harka qonnaan bulaa keenya kan galuu miti, daldala koontiroobaandiitu jira, ji’a tokkotti sakkata’iinsa tasaa taasifameen Doolaara seeraan aala socha’aa ture baayyeetu too’atame.
Biyyattiin immoo hanqina sharafa Doolaaraa qabdi; kanaafuu rakkoon kun kan uummataatii miti jedhaniiru.
Hoggantoota mootummaa caalaa maanguddoonni hariiroo ummataa cimsuu irratti hojjachu akka qaban kan dubbatan obbo Lammaan, hoggantoonnis dirqama irraa eegamu kan bahatan akka ta’e ibsuu isaanii OPDO - Official irraa odeeffanneerra.
Hoggansi faayidaa fi fedhii ofii guuttachuuf walitti bu’iinsa saboota lamaaniitti fayyadamee itti gaafatamuu qaba jedhan Preezdaant Lammaan.


text:
Bara 1994-95 ture hoggantoonni Televizyiniin Ethiopia sagantaan bashananaa Afaan Oromoo, Tigree fi Amaaraan hatattaaman akka eegalan ajjajan.
Afaan Amaaraa muuxannoo waggaa 36 waan qabuuf maneen tiyaatiraa finfinnee keessa waan guutaniif Qophii 120 jedhamu eegaluuf hin rakkannee ture.
Afaan Tigree QIDAM MISAANAA kan jedhu eegaluuf hedduu rakkoon hin ture..barri isaanuma harkaa waan jiruufi.
Rakkoon guddaan silaa kan qunamuu irra ture Afaan Oromooti. Afaan Oromoo TV dhaaf haaraa ta’uu qofa otoo hin taanee Artistoonni Diraamaa, baacoo fi qophii bashannanaa hojjatan Finfinnee keessaa argachuun hedduu cimaa waan tureef.
Haata’u malee QOPHII BASHANNANAA AFAAN OROMOO akka qopheessu itti gaafatummaan atattama kan itti kennamee Gazexeessaa beekamaa Samu’eel Dhaabaa yoosuu xiyyeeffannaa isaa Oromoota Manneen Tiyaatiraa Habashaa keessa hojjanii fi Gaazexeessitoota Qophii Ijoollee warra qopheessan irratti ture.
Artistoota Samu’eel Dhaabaa yeroo sana xiyyeeffannaa guddaa kenneef keessaa artisti ADMAASUU BIRAANUU, TAADDASAA CUQQEE, MULUGEETAA BAALCHAA FI MARTAA ture.
Wayita sanas Artisti ADMAASUU BIRAANUU mana tiyaatiraa mana qopheessaa magaalaa Finfinnee keessa hojjataa ture. ETV illee achuma ture.
Kanaaf artisti Admaasuu Birhaanuu warra duraa ETV Qophii bashannanaa Dhangaaf artistoota dafanii birmatan keessaa isa duraati.
Artiisti Admaasuu Biraanuu rakkoo ogeessa arti Qophiin Dhangaa qabuuf dafee daqabuu qofa osoo hin taane, dargaggoota Oromoo fedhii artii qaban, warreen Qophii bashananaa sanarratti hirmaachuu barbaadaniif muxxannoo qabuun heddu gargaaree.
Hirmaannaa artisti Admaasuu Birhaanuu fi kan birootiin TUUTNI DHANGAA kan jedhamu miseensota gara 30 qabu ijaaraman.
Artisti Admaasuu Biraanuu Oromiyaa (walloo dabalatee) mara irra naana’uun Diramaa fi taphoota agarsiisaa tureen dawwatoota biratti heddu jaalatame.
Qophiin Dhangaa ADMAASUU BIRAANUU keessa hin jirre DHANGAA miti namoonni jedhan ni turan.
Admaasuu Biraanuu waltajjii daawwii agarsiisu irratti, of jijjiru irratti hedduu beekamaadha. Gaafa tokko hoteela naannoo Nifaas silkiitti WAARDIYAAN hoteelichaa KADHATAAN as seenuu hin danda’u jedhee balbala irratti dhorkuu isaa har’a illee nan yaadadha.
Artiin Oromoo iddoo hin jirree ka’ee sadarkaa amma gahu irra akka dadhabu gummachu guddaa kan keennan keessa Artisti Admaasuu Biraanuu isa hangafa.
Artsti Admaasuu Birhaanuu, waara akkuma isaa boqotan kan akka CAALTUU WALDAYASII fi TAADDASAA CUQQEE wajjin yeroo ummata fulduratti bahan, otoo isaan Diraamaa/tapha/goofata hin jalqabin ummanni fuuluma isaanii ilaalanii gammadaa fi kolfuu eegalu ture.
Artist Admaaduu Biraanuu ilma isaa Amenti Megersa yeroodhuma sana Qophii Dhangaatti dabaluun faana isaa akka hordofu taasiise. Amantiins kunoo Filmii addaa addaa hojjachaa akka jiruu fi Youtube Channel Ame Finfinne-Tube jedhamu hundeesuun Vidiyoo Oromoo ilaalatanii fi Diraamaa Abbaan Isaa Hojjete Gama Hawaasa biraan ga’uu irratti hakaniif guyyaa carraqaa jira akkasumaas Artiistoota biyyaa keessa jiraan duuba ta’uun ogummaa isaatiin tajaajilaa jira galanni Admaasuuf haata’u malee.
Duraan Diyirektarii gara boodaa ammoo Qopheessaa Qophii Dhangaa ta’ee yeroon Artisti Admaasuu Biraanuu fi TUUTA DHANGAA wajjin dabarse yeroon yaadadhu addunyaa kana irraa BOQOCHUUN artist ADMAASUU
BIRAANUU heddu nagaddisiisa.
Haata’u malee dandeetii fi fedhii Artisti Admaasuu Biraanuutiin har’a waggaa 15-16 boodaa ADMAASUWWAAN heddu dirree ARTII irratti bobbuun artiin Oromoo sadarkaa amansiisaa irra gahuu yeroon arguu heddun gammada. Galanni guddaan Admaasuu fi waa’ilota isaatiif haata’uti.
Artisti Admaasuu boqotu illee hojiin isaa diroo dhaloota dhufu wajjin jiraata.
Waa’ee Admaasuu Biraanuu barreeffama gabaabaa kanaan fixuu hin danda’u. Yeroo biraan itti deebi’a. Sababiin isaa waltajiilee inni irratti hojjetee fi diraamaa, Filmiin inni keessa jiru lakkawamee hin dhumu waan ta’eef
Dhumarratti lubbuun Admaasuu Biraanuu nagaan akka boqottu, boolla isaas daadhiin akka guutu, warra isaatiif ammoo Waaqayyoon sarbii akka kennun hawwaa.
RiP
By Dejene Gutema
Seenaa Abbaa Caalaa Gabaabaatti!! Admasuu Biraanuu malee QOPHIIN DHANGAAN Dhangaa hin fakkatu! OROMOON ARTIISTI GUDDAA DHABE!
Bara 1994-95 ture hoggantoonni Televizyiniin Ethiopia sagantaan bashananaa Afaan Oromoo, Tigree fi Amaaraan hatattaaman akka eegalan ajjajan.


text:
Abdulkadir Shek Mohamed
As wr wb.
Ummanni khenya (Oromo Harargee “nama 2408 VOA Afaan Oromo News) khan dheengadda Ilu Abba Boora irraa buqqa’anii furmaata barbaachaf odoo gara Finfinne deemanii, mootummaan Oromiya/Ethiopia, Jimma kheessatti walitti qabee hayyisaa ture, amma khunoo torbaan 1 dura mooraa(camp) “Membaroo” je’amtutti geessaniit achi kheessatti daa’imman,dubartoota fii manduddoonni hedduu rakkataa jiran.
“Ummanni khenya khan Jimmaa gargaarsa obbolummaa masjiidarratti labsanii funaananii: nyaata, dhugii, fii waan dandahaniin haala boonsaa taheen waan isaanif godhanii godhaatis jiraniif heedduu nuuf galatoomu qabuu” jedhan.
Ummanni khun gargaarsa tokkollee hin qaban, mootummanis sababaa isintu qe’e teessan dhiisee yaa’e jechuutin qamadii goggoyduu xiqqo xiqqo irra firfirsan malee waa takka hin goonef, duuba hawaasni kuma 2 olii khun
●~Ala galaa jiran
●Waan irra ciisan hinqaban
● Nyaata gayaa hin qaban
●Uffata dirrarraa hin qaban
●Hedduun isaanii dhukkuba garaa kaasaatin miidhamaa jiran
● Tajaajila fayyaa hin qaban
●Soomanni dirqama waan taheef soomanuttis jiran.
Duuba ummanni khun maal nurraa barbaadan isinitti fakkaata?
Deebin isin bira jirti👉


text:
Waxabajjii 06, 2017
Akkuma ummata isaatti afaan Oromoo tiis afaan guddaa dha. Afaan kuni, afaanota alarraa dhufan, jachuun, warra maddi isaanii Afrikaa-rraa ala tahan kan akka afaan Arabaa, ykn afaan achii waliin diqaalawan kan akka Sawaahilii, Amaaraa fii Tigree tii miti. Afaan ummata Afrikaa kan dhaloonni isaa tiis Afrikaa ti. Afaan baroota kumaatama qabu. Afaan guddinaa isaa tii fii baayyina namoota isa dubbatuu tiin afaanota adunyaa keessa jiran keessatti gulantaa oliitti arkama.
Akka hubannoota qormaata hamma yoonaatti, adunyaa keessa afaanota 6912 tu arkama. Afaanota kana keessaa irra hedduun afaanota xixiqqoo fii lammii bicuu if duubaa qabu. 473 afaanota yaroo gabaabduu keessatti du’uuf jiraatanitti eegamu. Ummata adunyaa biliyoona 7 kan arraa keessaa, harki 87 (87%) lammii afaanota 95-ii ti. Harka 76 (76%)-a tu afaanota 50 irratti abba. Afaanota kana keessaa baayyina lammii isa tiin kan durummaa qabu Maandariin Chaaynotaa ti. Afaan kuni, lammii miliyoona 973 if duuba qaba. Isaan malees, warra akka afaan lamadaatti isa beekan miliyoona 257 dhunfatee jira.
Lakkooysa saba Oromoo kan diinni dhawwaaquun odoo hin taane, haala dhugaa fii fakkaatuun yo fudhatame, afaan Oromoo baayyina lammii isa falmatanii tiin afaanota adunyaa keessaa gulantaa 24faa -rratti arkama. Kuni, lammii afaan Oromoo ifatti falmatan, hawaasa Garbaa kanneen Dhidhima Keeniyaa qubatan irraa kaasee, Garrii, Waataa fii Boorana biyya sanii dabalatee, ilmaan Raayyaa kanneen Wayyaaneen afaan isaanii tiin adda baaftee Tigroomsuuf ijibbaataa jirtu walitti herreguun waan mirkanaawaa ti. Kana malees, akkuma Maanadariinitti, afaan Oromoo tiis, firaa fii diina jidduu, nafxanyoota kalee tii fii kan arraa (Tigroorta sharriif barachaa jiran) waliin, warra akka afaan lamadaatti isa beekan, miliyoonota qaba.
Afaanota hunda keessaa afaan jachootaan soorama afaan Ingilizii ti. Afaan kuni, hamma yoonaatti jachoota if dandayan 171, 476 if keessaa qaba ja’ama. Afaan Ingilizii lammii isa falmatan miliyoona 372 fii kanneen akka afaan lamadaatti beekan miliyoona 611 qabu. Durooma isaa kanaaf bu’urri, ergisaa jachootaa kan afaan Laatiin, kan baroota dhibba afur caalaaf afaan isaa gabroomsee fii, afaanota saboota ifii gabroomsee fii itti dhihaaterra fudhate. Sanirraan, biyya dhaloota isaa Ingiliz malees, biyyoota 67 keessatti akka afaan mootummaatti heeraan fudhatamee waan tajaajilli ittiin kennamaa jiruu fi.
Akka Ingiliziillee tahuu baatu, afaan Oromoo tiis afaan dureeysa. Baayyina jachoota isaa himuun ammaaf rakkisaa tahullee, haala qabatamaa isaarraa durummaa isaa ibsuun nama hin dhibu. Lammiin afaan Oromoo, kan lafa baloo Gammoojjii fii Baddaa dhunfatte keessa dhangala’ee, aloola, tiiyfannaa fii qonnaan jireenya isaa baroota kumaatamaaf gaggeeyfachaa as gaye, hoojum isaa, mukaa-citaa fii bineeyyii qabu hundaaf, jachoota qabaaf. Sanirraan, Haroo Xaanaa tan qubsuma Garbaarraa kaasee, hamma Raayyaatti, Diida Waaleedirraa hamma Matakkalitti yo iyyaafatame, wanni tokko kan jechoota adda-addaa tiin ibsamu heddu. Kuni durooma afaan Oromoo tiif raga. San malees, afoolli afaan Oromoo, mammaaksi qofti, himamee hin dhumu. Kanarratti, ollummaa, hawaasa biraa tiin wal seenuu fii sababaa amantii tiin jachoonni afaan Oromoo fudhatee ittiin if gabbise heddu.
Afaan kuni, bara 1887, gaafa ummanni Oromiyaa, guututti, gabrummaa Minilik jalatti kufanirraa kaasee, akkuma ummata isaatti, afaan hacuuccaa hoonga hin qabne jala seene. Gaafasirraa kaasee, diinni ummata isaan dubbatuun adda baasee, abbaa dhoorkee, ajjeesuuf ijibbaata hin godhin hin-qabu. Hawwii isaa tana hujiirra oolchuuf, aadaa fii hooda bu’ura guddina isaa tahaniin adda baasee, akkuma lammiitti, afaan Gaallaa, afaan Qottuu, afaan Islaamaa jachuun adda qoqqoodee akka meeshaatti maqaa adda addaa moggaaseef. Ittiin barachuu fii bareessuu heeraan dhoorkee, miyoota sab-qunnamtii kanneen akka raadiyoo fii televisiyoona irraa ugguree, hamma ittiin dubbachuun qaanfatamuun gaye. Haala kuna, bara 1887 kaasee, baroota dhibbaaf eega irratti hojjate booda, bara 1984-tti, karaa mootummaa gaafasii, Dargiin, tiin “afaan du’uuf deemu” jachuun jachoota hamma tokko harshif irraa kaayuuf afaan karoorfatamee fi.
“Yaa qacaa! Si ajjeesuuf bineeyyiin sirratti walii galanii,” jannaaniin “marii san keessa Rabbi turee hii?” je’ee gaafate ja’an qocaan. Akkasii tii, akkuma qocaan diina isaarraa dahoo horetti, afaan Oromoo tiis, sab-boonota akka Sheek Bakhrii Saphaloo tii fii wal’aansoo qabsoo bilisummaa Waaqni ergeefii, bayyanachutti seene. Afaan Oromoo du’a jalaa bahee dagaagutti seenuun, Xoophiyaa fii warra isiitti amananiif dhukkuba sammuu tahaa dhufe. Taaboonni diinaa mana qubeen jirtu hin seenu hamma ja’u takka dallane. “Qubeen maal si goote?” jannaaniin, “sheeyxaanaa” je’e ja’an qeesoonni isaaf dubbatan.
Duuba, wanni dhiheenya kana gama xurumbaa Wayyaanee, OPDO, tiin dhawwaaqaa jiru sharrii Taaboonni Wayyaanee hariira jalatti dhooyfatee deemaanii as gaye. OPDO-n meeshaa Wayyaaneen karoora Yohaannis tan Darbuushoonni boquu irraa hallagan bakkaan gayuuf dhaabbatte. Tuuta summii qorkummaa (abbaa-irrummaa) Habashaa hawaasa Oromoo keessa ittiin naquuf tolfatte. Bara 1990, gaafa isiin boojihamtootaa fii warra waraana Dargii keessaa harka itti kennaan haala kanaaf gamaaggamtu, Qubee fii afaan Oromoo qaata wal-fudhatan.
Boojihamtoota, gantoota Dargii tii fii goobanoonni eegas itti dabalamanii Tigreef meeshaa tahaa jiran, kalee fii arraas, dirqamni isaanii ajaja hujiirra oolchuu fii gooftaa gammachiisuuf wixxifachuu qofa. Arra, gooftaan “baroota dhibbaa fiin aangorra tura,” je’ee ifii fii isaaniis abdachiisaa ture, akka somba goflaan seentetti, hafuurri itti ciccitaa, quqqufa’aa, du’aa jira. “Dhukkuba gooftaa tiif maalo anuma koobaa,” jatte ja’an gabrittiin, gooftaa gammachiisuuf. Wanni haala tarrisa qubee afaan Oromoo irratti OPDO bobbaasees, galiin isaa, kanaan addummaa hin qabu.
Miseensoonni dhaaba Wayyaanee, OPDO-n, afaan Oromoo tiif yaaduun hanqatee, warra:
- Garaa isaanii guutuu malee, dhiiga ilmaan Oromoo kan Tigreen akka galaanaatti yaasaa jirtuuf coraan hin hadoonne,
- Warra, kumaata ilmaan Oromoo kanneen guyyuma guyyaan ija haadhaa fii abbaa duraa Tigrootaan dhabamsiifamaa jiran, ijji hin agarre,
- Qottoota kumaatama sababaa xaa’oo tiin ooyrootarraa yaafamanii fii ummata guyyuma-guyyaan lafa handhuraa isaanii irraa Tigrootaan buqqifamaa jiraniif warra garaan hin gubanne.
- Warra, ilmaan Raayyaa kanneen mana barnoota afaan keenyaa (Oromoo) barbaanna ja’anii iyyaa jiran, gurri isaanii hin dhageenye.
Fedhii gooftaa hujiirra oolchuu malee, tarrisa qubee fii guddina afaan Oromoo keessa wanni OPDO galchu hin jiru. Hin bu’ureessine. Hin dagaagsine. Qubeen ija qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa ti. Goobanootaan tuttuqaa hin taa tu.
Oromiyaan ni bilisoomti!


text:
Uummata Oromoo Maraaf, waa’ee Dr. Mitikkuu Teessoo
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 12/30/2015
Muddee 30, 2015 | Ayyaantuu News | Dhaamsa sabboonaa Oromoo Seenaa S. irraa
Gantuu fi galtuun Wayyaanee Mitikkuu Teessoo Pirezedaantii Yunivarsiitii Amboo bara darbe Dhaabaa Dabalee faana ta’uun uummata Amboo 87 ficcisiiuusaa hundi keenya ni beekna. Yakka uummata Oromoo irratti raawwatan caalatti mirkaneessuuf lamaan isaanii (Mitikkuu fi Dhaabaan) bara 2014 gara USA ergama Wayyaanee fudhatanii US State Departmentitti mormii guddaa Oromooti ala kanatti gochaa turan dura dhaabbachuuf gabaasa dhiyeessuuf dhufuun isaanii Ayyaantuu.net irratti saaxilaamuun isaa ni yaadatama. Bara kanammoo namoota 5 ajjeesisee gara namoota Kuma lama (2,000) ol ta’an Amboo fi naannooshee jiraatan mana hidhaatti guursiseera.
Yeroo ammaa kana barmoonnis dhaabateee jira. Sareen Wayyaaneefi ergamtuun kun ammallee barattootatti dhaadataa jira. Tarkaanfii du’aa irratti aggaamame jalaa yeroo meeqa miliqee jira. Haadha warraasaa USA tti ergeereera. Haati warraasaa isheen abashaan suniifi ilmoonsaa yeroo ammaa kana Minesotaa, USA mana maallaqa doolaara hedduun bitame keessa jiraatu. Innis baduudhaaf qophiirra jira.
Sakatta’a gidduu kana godhame keessatti manasaa bulaa akka hinjirree fi hoteela haadha qabeenyaa magaalichaa kan taate Abbabach Mataaferiyaa keessaa mana siree qabatee akka bulaa jiruufi yeroo tokko tokko ammoo manasaa kan Finfinneetti bitatee keessaafi naannoo goorgisii Semen Hotel keessa akka bule bira gahameera. Nama uummata sabboontota Amboorratti duguuggaa sanyii raawwate kanas bakka argametti tarkaanfii suukkaneessaa akka irratti fudhatamuuf qeerroon daran hojjetaa jira. Iddoonni ga’uufi deemaa jiru jala buunee siniin geenya. Mitikkuun baajeta ijaarsa manneen Yunivarsiitii Amboof mootummaan ramade keessaa miliyoona 20 ol akka miliqseefi namoota achi keessa taayitaarra jiran faana akka hirates bira gahameeera. Waadaa muudama haaraa Ambaasadarummaa mootummaa Waayyaanee biraa isaf galamerraan kan ka’es saba ficcisiisuutti jira.
Naannoo Finfinnee kan jirtaniif iddoo inni yeroo mara bulu siniif dhaamna, warreen Ambo jirruuf ammoo sirriitti waan hordofaa jirruuf sinitti himna.
Ni moona, shirriifi ergamtuun Tigiree marti ni salphatti!
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Ambaasaaddar Taqaddaan dhimmicharratti gabaasa dura taa’aan Koomiishinii Gamtaa Afrikaa fi gargaaraa barreessaan Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii dhiyeessanirratti mari’ataniiru.
Haalli naannichaa tasgabbaa’aa fi mootummaan Sudaanis deeggarsa taasisaa jiraachuu eeraniiru.
Nageenyi Daarfuur fooyya’aa jiraachuu isaanin lammiilen buqqa’an deebi’anii qubatanii jireenya idilee isaaniitti akka deebi’aniif deeggarsi hawaasa addunyaa murteessaa ta’uun eerameera.
Mootummaan Sudaan rakkoo tasgabbii naannichaa dandamatee waliigaltee nageenyaa hojiirra oolchuuf socho’aa jiraachuun isaa kan jajjabeeffamu jedhan.
Kanaan ala Ityoophiyaan rakkoo dhiha Afrikaa, Saahilii fi naannoo Chaad jiru hiikuuf addunyaa waliin akka hojjettus ambaasaaddar Taqaddaan himaniiru.


text:
Deetaa alaa gabatee keessatti saaguu(GaafataSaaphaphuu)
Gingilcha alaaguu Gaafata fuula saaphaphuu (LibreOffice Calc) fayyadamuudhaan, gabateewwan galmee HTML irraa wardii Calc keessaa saaguu dandeessa.
Hammanga murtaa'e maqaadhaan Calc yookiin wardii Microsoft Excel irraa saaguuf mala sanumatti fayyadamuu dandeessa.
Malli saaguu armaan gadii ni jiru:
Qaaqaan saaguu
- Qaree maadhee bakka qabiyyeen haaraa saagamutti kaa'a.
- Choose Sheet - Link to External Data. This opens the External Data dialog.
- URL galmee HTML yookiin maqaa wardii galchi.Yeroo dhumu Enter tuqi.Qaaqa filannoo faayilii banuuf qabduu ... cuqaasi.
- Sanduuqa tarree guddaa kan qaaqaa keessatti,hammangaawwan mogga'an yookiin gabateewwan saaguu barbaaddu filadhu.
- Hammangaawwan yookiin gabateewwan akka hoggayyuu sekondiiwwan n keessatti fooyya'an ifteessuus ni dandeessa.
Gingilchi alaaguu maqaalee hammangaawwan man'eetiif uumuu danda'a.Dhangeessi amma danda'amu ni qabatama,gingilchi garuu beekuma fakkii homaayyuu hin fe'u.
Naannessaadhaan saaguu
- Galmeelee lama bani:wardii LibreOffice Calc kan deetaan alaa keessatti saagamuuf jedhu(galmee galtee) fi galmee kan deetaan alaa irraa ba'u(galmee maddaa)
- Galmee galtee keessaa naannessa bani
- Sanduuqa makaa naannessaa gadii keessaa galmee maddaa filadhu.Naannessi amma maqaalee hammangaa fi hammangaawwan kuusaa deetaa yookiin gabateewwan galmee maddaa keessa jiran agarsiisa.
- Naannessa keessatti akkasitti saagi link haalata harkisaa
- Deetaa alaa feete naannessa irraa gara galmee galteetti harkisi.
Yoo galmee HTML gingilcha Gaafata teessoo saaphaphuu wajjin akka galmee maddaatti feetee jiraatte,gabateewwan naannessa keessatti itti fufaan "HTML_gabatee1" irraa kaasanii kan mogga'an , akkasumas maqoota hammanga lamaa kan uumamanii turan agarta.
HTML_hunda- galmee hunda agarsiisa
Gabateewwan_HTML- gabateewwan HTML hunda galmee keessa jiran agarsiisa
Deetaa alaa gulaaluu
- Gulaali - Geessituu bani. Asitti geessituu gara deetaa alaa gulaaluu dandeessa.


text:
Adunyaa irratti figiicha lafa dheeraan kan beekamu Atleet Haaylee G/Sillaasee akkasumas Atleet Birhaanee Adaree Neew Kasil Briteeyin keessatti fiigiicha kiloo-meetra 21n, injifatanii jiru. Hayileen figicha kiloo-meetra 21 kana daqiqaa 59 fi sekondii 33n kan xumure yoo ta’u, figiicha fageenya dheeraan muxannoo kan qabdu Atileet Biraanee Adaree fageenya wal fakkaataa xumuruuf sa’atii 1 fi daqiqaa 8 fi sekoondii 49 ishee fudhate.
As Yunaaytid Isteesi keessatti dorgommii wal fakkaataa gaggeefameen, ramaddii dubartootaa irraa, Atleet Meseret Daffaar akkasumas gama dhiirootaa irraa Atileet Gebre-egizaabiheer G/ Mariaam injifatanii jiru.Atileeti Meseret Daffaar sa’atii 1 daqiqaa 7 fi seekondii 44..n injifattee jirti. Atleet Gebre-egizaabiheer G/ Mariaam ramaddii dhiiraa keessatti yeroo dheeraaf dursaa eega turee booda dhuma irratti waan laafeef xiqqoof dursamee lammaffaan bahe.
Gama kaaniin Afrikaa kibbaa keessatti kan gaggeefame tapha kubbaa miillaa addunyaa ilaalchisee gaaffiilee Raadiyoon sagalee Amerikaa sagantaan Afaan Oromoo dhiyessee ture deebisuun namoonni injifatan 21 beekamanii jiru. Umuriin isaa waggaa 13 ka ta’e barataa Hundarraa Mahaadii biyya NeezerLaands irra akkasumas Obbo Hasan Bekrii Adam Oromiyaa Godina Arsii Lixaa Adaabbaa irraa kanneen qabxii olaanaa argatan keessaa ta’uunis beekamee jira.
Guutummaa qophii kanaa MP3 tuquun dhaggeefadhaa.


text:
Qorannoon Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanitti dameen ramaddii maalaqqa qarqaarsa ijoollee fi Dhabbanni Baqatoota Addunyaa wajjin hojjatanii akka agarsiisutti ijoollee fi dargaggoota gara Awrooppaa godaanan harka afur keessaa harki sadii karaatti acuuccaa fi dhiitaa mirgaa hammaataa ta’eef saaxilaman.
Ijoollen kun baayinaan Ayvoorii koostii, Gaambiyaa fi Nayjeeriyaa akkasumas biyyota Dhiha Afrikaatii ta’uu isaanii an ibsu gabaasichi ijoolleen irra-caalaa hameenyi irratti hojjatamuu garuu biyyota Afrikaa Uffee Saharaatii gadii godanan akka ta’an tarreessa.
Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Guyyaa Qiyaamaa jechuun Guyyaa namoonni du’an hundi awwaalcha isaanii keessaa kaafamuun murtiif Rabbiin fuunduratti dhiyaataniidha. Guyyaa sirnii samii fi dachii itti jijjiramuudha. Guyyaa samiin itti dhodhootu, urjileen harca’an, garreen bakka isaaniti buqqifaman, dachiin garmalee sochootu fi wantoonni nama rifachisanii fi naasisan biroo itti adeemsifamuudha. Guyyaan kuni guddinnaa fi ulfaatinna isaatirraa kan ka’e maqaa adda addaa qaba. Isaan keessaa As-Saa’ah (Sa’aa), Guyyaa Aakhirah (Dhumaa), Yawmul Jam’i (Guyyaa Walitti qabamaa), Yawmud-Diin (Guyyaa Murtii), Yawmul Taghaabun (Guyyaa mu’minoonni bu’aa buufatanii, kaafironni immoo kasaaraniidha), Al-Haaqqah (Guyyaa haqni (dhugaan) ifa bahu), Al-Qaari’a (Rukuttaa jabaa), Gaashiya (wanta hundaa tan Haguugdu) fi kan biroo. Read more
Tawhiida jechuun maal jechuudhaa?
Jechi “Tawhiid” jedhu xumura, wahhada, yuwahhidu jedhu irraa kan dhufeedha. Wahhada jechuun tokkichoomse, tokkicha godhe. Tokkichoomsun kan mirkanaa’u nafiyyi (dhabamsiisu) fi isbaat (mirkaneessu ykn raggaasisuun) yoo jiraatedha. Wanta tokko yoo tokkichoomsite, wantoota isaan ala jiran hunda ni dhabamsiista (nafiyyi), Isaaf immoo tokkichummaa ni mirkaneessita (Inni Tokko qofa akka ta’ee ni amanta). Read more
Namootan walitti makamuun takkaa akka qorichaa nama fayyisa takkaa immoo akka summii nama ajjeesa. Namootan yommuu walitti makaman of eeggannoo cimaa gochuu fi namoota itti makaman haala fi amala isaanii beeku barbaachisa.
Namootan walitti makamuu bakka afuritti qoodu dandeenya. Read more
Sheyxaanni diina ifa baha ilma namaa jallisuuf murate ka’eedha. Sheyxaana jechuun maal jechuudhaa? Jinnii jechuun hoo?
Afaan Arabiffaatin jechi “Sheyxaana” jedhu jecha walii galaa fincilaa oftuulaa hundaaf ta’uudha. Walumaagalatti jechi kuni jiraata murtaa’a tokkoof kan itti fayyadamaniidha. Sababni isaas, sheyxaanni Gooftaa isaatti waan fincilee fi of tuulef. Sheyxaanni rahmata Rabbii irraa abdii kute jira. Sababa kanaaf, Rabbiin ibliis jechuun isa waame. Jechi kuni jecha Alabasa fi ublis jedhanirraa dhufeedha. Alabasa jechuun wanti gaariin kan isa keessa hin jirre. Ublis jechuun immoo abdii kutuu fi baduudha. [1] Read more


text:
Eekwaadoorii fi biyyi Meesii Arjantiinan tabatanii, gulaallichis 1f 3n xumurameera.
Eekwaadoor 1f 0n duursaa turtus,Liyooneel Meesiin daqiiqaa 12ffaa, 20ffaa fi 62ffaarratti galchiiwwan lakkoofsiseen, Arjantiinan gara waancaa addunyaatti akka dabartu taasiseera.
Liyooneel Meesiin biyyasaa bakka bu’ee waancaa addunyaa bara 2018 qophaa’u kanarratti yoo hirmaatu si’a 4ffaasaa ta’aaf.
Taboota biroo biyyoota Ameerikaa Kibbaa jidduutti taasifame ammoo kan Braaziilii fi kan Chiilii ture.
Braaziil 3f 0n Chiilii injifattee, shaampiyoonan kooppaa Ameerikaa Chiilin ammoo waancaa addunyaatin ala taatetti.
Taboota birootin Paaraagwaay 1-0 Veenzuweelaa, Uraagwaay 4–2 Booliiviyaa, Peeruu 11 Kolombiyaan adda ba’aniiru.
Taboota galgala gaggeeffamaniin boodas Braaziil, Uraagwaay, Arjantiinaa fi Kolombiyaan Ameerikaa Kibbaatii waancaa addunyaarratti hirmaachuu isaanii mirkaneeffataniiru.
Maddi; www.supersport.com


text:
Tajaajilii Embaasiin Amerikaa Itoophiyaa naannoo gara garaa keessatti kennulleen tajaajilii interneetiiti fi bilbila harkaa waan diqqaateef ,fi haala qaama mootummaa Itoophiyaatiif nagaa eegullee dursanii beekuun dhiba waan taheef tajaajilii dhaabachu fa dandaha.
Akeekachiisii Misnitrii Haajaa Alaa Amerikaa baase kun mootummaan isaa Onkololeessa 21,2016 baase bakka bu’ee bahe.Mootummaan Itoophiyaa Onkololeessa 8,2016 jalqabee labsi muddamsuu baasee hojjachuuniittiin jira.
Labsii tanaan hajaja mana murtii malee nama qabuu,miidiyaa haga tokko caqasuu nama dhowwuu,wal gahanii taa’uu, dhaabbilee fi mootummaa biyya alaa haga tokkoon wal arguun dhowwaa.Saatii jedhan malee galuu fi bahuulleen dhowwaa.
Tana maleellee mootummaan Itoophiyaa lammii Amerikaa Itoophiyaa keessatti qaballee akka kanaan Embaasii Amerikaatti hin himu.
Labsiin Muddamsuu ta mootummaan Itoophiyaa baase marsaa interneetii Embasii Amerikaallee irra jirti.
Interneetii fi tajaajila bilbilaa Itoophiyaatti yoo hedduu adoo hin namatti himn himnee haga guddaan waan cufaniif Embaasiin Amerikaalleen lammii isaa Itoophiyaa keessa jiraniin wal arguun dhiba.
Dandeettan fala keessan barbaadadhaa, tahuu baannaan rakkoo jirtu durattuu maatii,hairyaa fi fira keessanitti himadhaa.
Marsaa interneetii Embaasii Amerikaa irraa odeeffannoo nagaa argachuu dandeettan.Hiriiraa irraa ufi eegaa, walitti hin gobbatinaa,ufillee hin dedhinaa mirgaa fi bitaallee mimilladhaa.
Mootummaa hiriira humnaan diiguu fi qawweellee itti tokkosuu dandahaa, tanallee quba qabaadhaa.Hiriira nagumaaf bahanillee humna haga dabraatiin itti dhufuu fa dandahan, ufi eegannoo malee hiriirinuu jeequmsatti jijjiiramuu dandaha tanallee beekaa.
Lammiin Amerikaa ufiif jedhanii waan naannoo jiranii beekanii irraa ufi eeguu malan.Yoo ammo tana irratti ariitiin achii bahuu feetanii gargaarsa Embaasii Amerikaa barbaaddanillee mala keessanillee dhahadhaa.
Yoo Itoophiyaa keessa jiraattanii fi yoo ammoo achitti imaltuu dhaquu feetanillee waan biyyitii keessa jirtu keessaa hubadhaa.
Waan biyyiti keessa jirtuu gama odeeffannootiin akka dansaa beekuun waan nama dhibduuf Ministirii Haajaa Alaa Amerikaa bilbila keessan nu biratti (Embaasii Amerikaatti) irratti kunoo asi jalatti “Smart Traveler Enrollment Program (STEP)” galmeeffadhaa achii irraa odeeffannoo fi ergaa jirtuu isanitti himuu dandahanii jedha.
Tana malee odeeffannoo dabalaa kunoo marsaa interneetii kanaa irratti argattan.
- Enroll in the Smart Traveler Enrollment Program (STEP)to receive security messages and make it easier to locate you in an emergency.
- Contact the U.S. Embassy in Ethiopia, located on Entoto Street in Addis Ababa, at +251-11-130-6000 from 7:30 a.m. – 5:00 p.m. Monday-Thursday. After-hours emergency number for U.S. citizens is+251-11-130-6911 or 011-130-6000.
- Call 1-888-407-4747 toll-free in the United States and Canada or 1-202-501-4444 from other countries from 8:00 a.m. to 8:00 p.m. Eastern Standard Time, Monday through Friday (except U.S. federal holidays).
- Follow us on Twitterand Facebook.


text:
Adoolessa 28,2013 Finfinnee
Adoolessa 28,2013 Finfinnee
Akka gabaasaa Qeerroo godina Booranaa,Aanaalee garagaraa keessatti akkasuma godina Baalee keessatti haala sochii Qeerroo fi barattoota yuuniversitii fi koollejjii adda addaa irraa galan irrattti quunnamtii dhaaba ABO waliini,ijaarsa uummataa fi haala hordoftoota amantaa Musilimaa irrattis yaaddoo qabduun adda dureedhaan uummata kan nurkaa baasu,kan siyaasa keessa galchaa jiru barattoota jedhuun gara deemanii fi bakka hundaatti hordofiin barattootaa wayyaaneedhaan cimee akka jiru gabaasaan Qeerroo haaluma wal fakkaatuun godinaalee lameen kana irraa nugahaa jira.Isa kanaaf barattoota qabachuuf jecha tarsiimoo jechaa,wal gayii garagaraan barattoota qabachuuf labsachaa jirti kan jedhu odeeffannaan isaa addeessa. Akkasuma kanumaan kan wal fakkaatu godina Addaa barattoota aanaa Sulultaa irraa boqonnaaf galan guyyaa guyyaatti maatiin ijoollee isaanii hordofuu qabdu kan jedhu dirqamni maatii barattootaatti bahaa jira,naannoo naannoo jiranitti basaasota mijeeffatuun uummata naannoo kanaa keessatti qopheessaa akka jiru,kunis sodaama barattootni uummata ijaaru jedhuun akka tahe gabaasaan caasaa mootummaa keessaa qabnuun addeesaa jira.


text:
IBSA EJJENNOO TBOJ KORA 38ffaa
Muddee/December 28, 2013 · Gadaa.com
(TBOJ.de) – Ummatni Oromoo qabsoo hadhaa’aadhaan bilisummaasaa gonfachuuf sirna bittaa Abashaa waliin geggeessu keessatti TBOJ shoora guddaa galmeessaa jira. Sirni bittaa Abisiniya ilmaan Oromoo gabroomfachuudhaaf bara dheeraa hacuuce keessatti araddaasaa irraa buqqisee, qabeenyaa isaa saamee, mirga isaa sarbee, afaan, aadaa fi seenaa isaa awwaalee, ilmaan Oromoo galaanatti akka dhumanu, kan hafan addunyaa irratti akka faca’anu godhee, gariin mana hidhaatti akka dararamanu kaan kaan irbaata rasasa isaa akka ta’anu godhaa jira.
Uumatni Oromoo guddichi kun rakkina bara dheeraa akka lakkaa’u godheera. Har’as mootummaan TPLF wayyaanee uummata Oromoo addatti salphisuu, dadhabsiisuu fi ajjeesuu irratti hojjechaa jira. Wayyaaneen irra caalaa uummata Oromoo kana koloneeffachuun isaa dantaa diinagdee fi siyaasa isaatiif. Sirna dimokiraasii sobaa isaa keessatti uummata bal’aa kana doorsisee sagalee hedduun argadhe jechuudhaan umrii isaa dheereffatee jira.
Kanaafuu nu miseensotni TBOJ kora 38ffaa ibsa ejjennoo keenya akka kanaa gadiitti dabarfanneerra.
1. Seera hirmaannaa qabeenyaa fi hojii argachuu abbaan hirree mootummaa TPLF-wayyaanee qomoo isaatii fi miseensa dhaaba isaatiif diriirse keessatti carraa hojii fi itti fayyadama qabeenyaa argachuu dhabuudhaan dargaggootni ilmaan Oromoo fi lammiiwwan Itiyoopiyaa biroo ofi jiraachisuuf jedhanii biyya Arabaatti akka nama biyya hinqabnee, lammii Itiyoopiyaa hintaanettis mootummaan Itiyoopiyaa lakkaa’ee reebichaan lubbuunsaani biyya Arabaatti darbeef bulchiinsa mootummaa wayyaanee ni balaaleffanna.
2. Yeroo ammaa ilmaan Oromoo shororkeessitoota jedhamanii mana isaaniitii dirqiin fuudhamanii mana hidhaa wayyaaneetti reebichaan du’anii reeffi isaanii mana isaaniitti ergamaa jira. Barattootni Oromoo mooraa universiitii adda addaa keessatti rasaasa wayyaaneetiin du’aa jiru. Lubbuun lammiiwwan keenyaa kun sababa qabsoo bilisummaa uummata Oromoof darbaa jira. Kanaafuu nu miseensotni TBOJ qabsoo isaanii kana galmaan ga’uudhaaf kutannoodhaan itti fufna.
3. Qabsoo bilisummaa Oromootiif jedhanii beektotni, dargaggootnii fi abbootiin Oromoo mana hidhaa bulchiinsa wayyaaneetti dararaman haal-duree tokko malee akka hiikamanu cimsinee ni gaafanna.
4. Uummatni Oromoo mirga amantii isaanii sarbame gaafachuudhaaf
hiriira nagaa magaalaa Finfinnee fi Arsii keessatti geggeessaniif rasaasa loltuu wayyaaneetiin lubbuu isaanii dhabaniiru. Gocha farra mirga namummaa kanaaf mootummaan Itiyoopiyaa itti gaafatamaadha.
5. Rakkina Saba kenya furuuf Qabsoo bifa kam iyyu geggessuun miga kenya fi dirqama lammumma kenya hubachu dhaan har’aas Qabsaa’oota Bilisummaa Oromoo walhubanno fi waligalteen gara tokkumatti akka dhuufani fi qabsoo jalqabame fixaan akka baasnu waamicha kenya kabajaan dabarsina.
6. TBOJn Jaarmoole QBO fi bu’a isaani argamsiisan kabajuudhaan ijaarsa bilisa ta’e bilisummaa uummata Oromootiif qabsa’aa kan jiru ta’uusaa hubannee seera ittiin bulmaata keenya kora kana irratti ragga’ee fi murteewwan kennaman hundaa sagalee guutuudhaan ni deggerra.
INJIFANNOON KAN UUMMATA OROMOOTI
NUERNBERG MUDDEE 14.12.13


text:
Pax Ivanna. shower. April 08th , 2017.
y shhoee nniiaay shhoee nniiaaiin aaeemmcc ooeessnnee ssaall nly lose aaiiy nd rreedd tteeddaabbbb hhwer aahering ooii ssuullkkll ooeettaa 00iivvttttoosswwll bbeerrqqiiee..IIvvttttoossccnnbb rraaee nn eessnnllssddoollnn nn aayywwbbiiee rr nneeaattvv hhcc lloossaa rrooffoo oorriivvttattoo oobb iiwwdoollnn eeooeeyyouu oorree..PPiittnn oorroonnbbbb hhwwrriinvittttoossmmaass yyoouu hhvv ooeexttrr wwrriiee bbuu wwhhttee hh nniiaaiinn wwiillll eeppiinneeddccrreeccttllyyaaddnn eeddccee bbuu eeiieey. he eeuuyy f rrnnaall aayyssooee nniiaaiinn ssyyuull llaasshhvv ooyyoo hh rrwwrrkaaddtteeoottoo ooppiittaa aayybbbb hhwweerr iivvttttoossaa oo nneedd ooii oo uu oouu oouucaa llaassppiinn ooee br> o ayctmr h lik osp ln,prnal vtton ebcmin r oulrcie ormm--epitbebb he nittn r ecoigh rferdciewe tcoe oraiig nis rbby soe. m-obehv uh oognebfoet rialo w b ads n e uchass rtn ou w b howriiainsmk es a tse ohtm dmne. Jane 'Neill ssMMm o ooll nn aakkaaddoonn nn aaaaee abyyccrrss WbbiieeBBssnnss hhcc ppccaaiiee nnBabyyTTaakkYYuuCCrrss BBiitt nnoonneeeettCCrrssaaddPPiittbbeeBBbb hhwwrrIIvvttttooss hh uuiieesswwssiissiiee aaffttee hh iitt ffhhrrdduuhhee oo lessee iiii uu iieett iiwwoorrrrnneeoo aayyssooee iinniiaaiinn nn eeiinn pprrssnnllssnn oorroonniivvttttoossttddyy br>  tp/bbcrdnwcu/ay-y shhoee nniiaaiin aaeemmcc ooeessnnee ssaall nly lose aaiiy nd rreedd tteeddaabbbb hhwer aahering ooii ssuullkkll ooeettaa 00iivvttttoosswwll bbeerrqqiiee..IIvvttttoossccnnbb rraaee nn eessnnllssddoollnn nn aayywwbbiiee rr nneeaattvv hhcc lloossaa rrooffoo oorriivvttattoo oobb iiwwdoollnn eeooeeyyouu oorree..PPiittnn oorroonnbbbb hhwwrriinvittttoossmmaass yyoouu hhvv ooeexttrr wwrriiee bbuu wwhhttee hh nniiaaiinn wwiillll eeppiinneeddccrreeccttllyyaaddnn eeddccee bbuu eeiieey. he eeuuyy f rrnnaall aayyssooee nniiaaiinn ssyyuull llaasshhvv ooyyoo hh rrwwrrkaaddtteeoottoo ooppiittaa aayybbbb hhwweerr iivvttttoossaa oo nneedd ooii oo uu oouu oouucaa llaassppiinn ooee br> o ayctmr h lik osp ln,prnal vtton ebcmin r oulrcie ormm--epitbebb he nittn r ecoigh rferdciewe tcoe oraiig nis rbby soe. m-obehv uh oognebfoet rialo w b ads n e uchass rtn ou w b howriiainsmk es a tse ohtm dmne. Jane 'Neill ssMMm o ooll nn aakkaaddoonn nn aaaaee abyyccrrss WbbiieeBBssnnss hhcc ppccaaiiee nnBabyyTTaakkYYuuCCrrss BBiitt nnoonneeeettCCrrssaaddPPiittbbeeBBbb hhwwrrIIvvttttooss hh uuiieesswwssiissiiee aaffttee hh iitt ffhhrrdduuhhee oo lessee iiii uu iieett iiwwoorrrrnneeoo aayyssooee iinniiaaiinn nn eeiinn pprrssnnllssnn oorroonniivvttttoossttddyy br>  tp/bbcrdnwcu/ay-Get To Know Baby Showers Through Its History
Baby showers are a great chance to celebrate the birth of a baby. In a typical baby shower party, you will have food, activities, games, and prizes. You can often see many baby showers take place a few months before the baby is born. To throw a successful party, you need to talk with the mom and understand what she needs.
When you are ready step out of the shower and become aware of yourself once more where you are sitting or lying down.
4. Tape then caulk. For a professional-looking job, apply parallel strips of tape first along the length of the joint. Use blue painter's tape and have them around 3/8 of an inch apart. The caulk should go between these two strips and the tape should help keep the application straight, even, and away from surfaces where it shouldn't be.
Recent Posts
Categories
Monthly Archives
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s. In no way does Uoflgolfscramble claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text:
Raadiyoo Moqadishoo keessatti maadhaffateef Daayreekteera kan ta’e Abukar Hassan Mohamoud magaalatti keessatti ajjefamuun beekamee jira. Gazexxesonni somaaliyaa keessatti eega baatilee dhiyeenya kanaa as ajjefamuun kun sadaffaa ta’uu isaa ti.
Gaazzexeessaan booda kana magaalaa MOQDISHOO keessatti rasaasaan tumamee ajjeesame kun Direkteera Dhaabbata Raadiyoo Somaaleweyin jedhamuu kana, hidhattoota eenyummaan isaanii hin beekamiin tu manaa isaa aanaa WAAJIR jiru keessatti ajjeese jedhu namoonni ijaan argan.
Raadiyoon SOMAALEWEYIN Raadiyoo Dhuunfaa MOQDISHOO KAABAA keessa maadheffate.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Gareen seera tumtoota Ameerikaa bulchiinsi Traamp uggura Raashiyaa irra kaa’amee jiru utuu Kongiresiin hin mirkaneessin akka hin kaasne seera ittisu baasan.
Flynn ambaasaaddora Raashyaa waliin dhoksaatti mari’achuun dhiyeenya saaxilamuun seerri kun ba’uun barbaachisaa taasisee jira jechuu dhaan miseensa mana maree kan ta’an Adam Schiff tuuta oduuf ibsaniiru.
Marii Flynn geggeessan kamuu haa ta’u prezidaantichi uggura Raashiyaa irra jiru kaasuun eeyamamuu hin qabu.
Chiff akka jedhanitti dura taa’aa garee basaasaa Devin Nunes waliin kaleessa wal arganii hariiroo Flynn Raashiyaa waliin qaban akkasumas jiddu seeninsa Raashiyaa kan yeroo filannoo akka qoratamu mari’ataniiru.


text:
Leenjiso Horo
Amajii 2017
Sab-qunnamtii Oromoo kamiyyuu kan Oromiyaa, Oromoo fi qabsoo Oromoo tan haqaa
addunyaa barsiisu irratti olola oofuunii fi balalleeffatuun dogoggora hiriyyaa hin qabne. Qabsoo
haqaa, qabsoo saba koloneeffatamee fi biyya koloneeffatamee ti. Oromoon saba
koloneeffatame; Oromiyaa biyya koloneeffatame. Qabsoon Oromoo, qabsoo bilisummaa fi
walabummaa ti. Qabsoo sabummaa ti; qabsoo biyyummaa ti. Kanaaf, qabsoon kun qabsoo
haqaa ti. OMN Afaan Arabaatiin Oromiyaa, Oromoo, aadaa, fi qabsoo bilisummaa Oromoo
ibsuu fi barsiisuu jalqabee jiraatuun isaa ifaa dha. Kun waan Oromoon hawwuu fi jaalatu.
Sagantaa nama boonsuu fi gammachiisu. Gama biraatiin ammoo, nam-tokkee fi garreewwan
sagantaa kanatti hin gammanne duula balaaleffanaa irratti oofaa jiraatuu isaaniituu argina.
Sab-qunnamtiin Saba kamiiyyuu, Saba, qabsoo saba isaa fi biyyaa isaa addunyaa barsiisuun
waanuma seenaa saboota qabsoo godhanii kamiyyuu keessatti godhamaa ture. Sab-qunamtiin
meeshaa barumsaa ti. Ija sabaa isaa ti. Abukaatoo sabaa isaa ti. Akkasumaas, sab-qunnamtiin
tokko Saba isaatiif gargaarsa argmsiisuuf ta’ee, mararfannaa horachuufiis ta’ee ykn akka
sabootni sun diina saba isaa hin deegarreefiis ta’ee Afaan biyyoota sanaatti fayyadamuudhaan
barsiisuun barbaachisaa dha. Kun waanuma adunyaan ittiin fayyadamaa turee fi jiru. Waan
haarawaa miti. Kanaaf, OMN kanarratti saganteeffatuun isa waan eebifamaa dha;
jajjabeeffamuu fi leellifamuullee qabaas. Kun qabsoo bilisummaa Oromootiif akka balaatti
ilallamuu odoo hin taane, akka milkaawwinnaa fi injifannotti ilaalamuu qaba.
Haata’u malee, har’a sagantaa OMN Afaan Arabaatiin biyyoota Afaan kana dubbataniif darbsuuf
saganteeffatuu isaa irratti kanneen dantaa yeroo, kan murna isaanii malee hegeree qabsoo
bilisummaa Oromoo ifduratti hin laalle qabsoo bilisummaa Oromoo dhimma amantiin walitti
hidhanii ummata Oromoo walitti buusuuf olola hamaa fi hammaata oofaa jiraachuun isaanii ifa
ta’ee jira. Fedhiin murna kanaa ykn nam-tokkee kanaa Afaanii fi amantii walitti fiduudhaan,
ummata Oromoo jiddutti shakkii, mama, garaagarummaa fi jibbansa ummuuf yaalii godhmaa
jiru. Dhugaan himamuu qabuu fi lammiiwwan Oromoo hubatuu qaban, xiyyeeffannaan
farreewwan kanaa tokkummaa Oromoo diiguu, qabsoo bilisummaa Oromoo dhageettii
dhoogguu, ukkamsuu, laamshessuu fi dhabamsiissuf yaalii fi tattaafii godhaa jiru; godhaallee
turan. Kana dura dhaabatamuun, dirqama lammummaa ti.
Dhugaan lafa jiru, Afaan Arabaa Afaan ummata bala’a naannoo Oromiyaa jiraatuu ti. Addunyaa
keessa, ummata miliyoona dhibba afurii fi digdamatu Afaann kana dubbata. Naannooma
Oromiyaa duwwaa ummata miliyoona heddutu Afaan kana dubbata. Afaan isaaniitiin waayee
Oromiyaa, Oromoo fi qabsoo bilisummaa Oromoo isaaniif ibsuun, himuun, fi isaan barsiisuun
dhimma amantii miti. Afaan Arabaatiin sanyii duguggaa, hidhaa, guraarasa, ajjeechaa,
hacuuccaa, saamiinsaa fi hiyyummaa gadaddoo, Wayyaaneen Oromoo fi Oromiyaa irratti
raawwataa jirtu, saboota Afaan Arabaa dubbatuuf himuun yakkaa miti; balaa dalaguu miti;
amantiillee miti. Akkuma beekkamu, waggoota hedduuf Suudaan qabsoo keenya deeggaraa fi
mararfataa ture. Kuniis kan ta’eef, waayee keenya Afaan ummatni Suudaan dubbatu Afaan
Arabaatiin waan itti ibsameef. Biyyootni kolonii Awroppaa jalatti kufan, waggoota qabsoo
bilisummaa isaanii godhaa turan, Afaanuma koloneeffataatiin saboota lammii koloneeffatatti
himaa turan. Oromoonis, kanumaaf wanti Afaan Amhaaraatiin Amhaaraa fi saboota impaayera
Itoophiyaa keessa jiraatan kan Oromiffaa hin beekneef wanti himamaa jiruuf. Sab-qunnatiin
saba kamiiyyuu, rakkinna saba isaa, saba gara biraatiif Afaanuma saba saniitiin ibsuun balleessaa
miti, sirii dha malee.
Lammiiwwan Oromo kan beekaas ta’ee ykn odoo hin beekin OMN Afaan Arabaatiin
odeeffannoo tamsaasuu kan balalleeffataa jirtan diqqoo dhaabatanii odoo ittiyaadanii bareedaa
dha. Balaaleffanaan kun gara makmaaksa Oromoo: “Horii abbaan gaafa cabse, ormi ija
balleessa” jedhutti akka nu geessine, of eegganoo guddaa gochuun barbaachisaa dha. Har’a,
Wayyaaneen gaafa OMN bu’uurfamee odeeffannoo Oromiyaa keessa tamsaasuu jalqabee, itti
duulaa turuunii fi ammaas itti duulaa jiraatuun ifaa dha. ‘Dish’ Oromoon odeeffannoo
Televiziyoona OMN dabarsuu dhageeffatuuf qaban mana isaanii irraa caccabsaa akka turte waan
irraanfatamuu miti. Amma ammoo, OMN Afaan Arabaatiin odeeffannoo Oromiyaa kan olaa
Oromiyaa jiraatan kan dhiyootii fi kan fagootiifiis waayee Oromoo fi Oromoo dhageesisuuf
saganteeffanaan, Wayyaaneen sadarkaa ol’aanatti duula hamaa irratti bobbaaftee oofaa jirti.
Lammiiwwaan Oromoo kan sagantaa OMN balaaleffataa jirtan, balaaleffanaan kun diina
Oromoo Wayyaanee wajjiin akka isin dhaabaa jiru hubatuu qabdan. Kanaaf, dhaabatamee,
yeroon fudhatamee ittiyaaduun barbaachisaa dha.
Gabaabamatti, lammiiwwan Oromoo dhaabbii dhaabataa irkoo qabsoo bilisummaa Oromootiif
ta’u qabaachuun barbaachisaa dha. Deegaruunis ni feessa. Dura dhaabatuun, mormuun fi
abaaruun furmaataa miti. Haala akkanaa irraa of qusachuun barbaachisaa dha. Kanaaf, qabsoo
bilisummaa Oromoo addunyaa hubbachiisuu fi barsiisuuf OMN hamma humni isaa danda’etti
Afaan hundaan waayee Oromoo fi Oromiyaa dabarsuun qabsoo bilisummaa Oromoo gargaara
malee hin miidhu.
Oromiyaa NI Bilisoomti!


text:
Galmee Obbo Gurmeessaa Ayyaanootiin kanneen himataman hoogganoota koongiresa federaalawa Oromoo mana-hidhaa Qilinxoo jiran maraaf, manni-murtii federaalaa ol’aanaan, ka Lidetaa jiru, Wixataa darbee jalqabee hanga har’aatti ragaa of irraa ittisaa dhaggeeffataa ture.
Abukaatooleen himatamtootaa, muummicha ministeera Itiyoophiyaa – Obbo Hayile-maariyaam Dessaalenyi dabalee – angawoonni biyyattii ol’aanoon shan akka maammiloota isaaniif ragaa of irraa ittisaa ta’anii dhihaatan mana-murtii gaafatanii jiran.Manni murtiis ajaja kennee jira.
Gama biraatiin immoo, otuu ragaan of irraa ittisaa Obbo Baqqalaa Garbaa dhaggeeffatamaa jiruu, abbaan-alangaa “garaachi na dhukkube nan beela’ee itti fufuu hin danda’u ” jechuun dubbatan. Obbo Baqqalaan kun gorsa aangawootaa argachuuf yeroo barbaacha malee sababaa qubsaa miti jechuun falmaa turan.Manni murtiis itti fufuuf qophii ta’u ibsu iyyu dhuma irratti deemsi mana-murtii sun addaan cite jedhu – Abukaatoolee keessaa tokko – Obbo Abdul-jabbaar Huseen Gammadaa.
Waaree booda garu itti fufee baatii Onkolooleessa bara 2017 tti bellamnii biraa kenname.


text:
Kallattiiwwan misooma qabeenya uumamaa, misooma jallisiifi bonee milkeessuuf hordofamuu qaban
Akkuma addunyaatti, eegumsiifi kunuunsi qabeenya uumamaatiif godhamu xiqqaachuu isaarraa kan ka’e, bu’uura jireenyaa kan ta’e qabeenyi uumamaa yeroo irraa gara yerootti xiqqaachaa dhufeera. Haalli kun immoo jireenya lubbu-qabeeyyiifi oomishaafi oomishtummaa keenyarratti dhiibbaa fidaa akka jiru beekamaadha.
Haata’u malee, dhaabniifi mootummaan keenya rakkoo kana maqsuudhaaf waggoottan sadan darban keessa raayyaa misoomaa ijaaree leenjiiwwan adda addaa kennuudhaan eegumsaafi kunuunsa qabeenya uumamaarratti hojii bal’aa hojjetaa tureera/jiras.
Keessattuu, gama eegumsa, kunuunsaafi misooma qabeenya uumamaarratti, hawaasni bosona bade deebisee dhaabuudhaan, kan haphate gabbisuu ykn heddummeessuudhaan, haaraa misoomsuudhaafi tuttuqqaa namaafi beeyilada irraa bilisa taasisuudhaan balaa lubbu qabeeyyiifi oomishaafi oomishtummaa keenyaaf yaaddessaa ta’aa jiru kana maqsuudhaaf, hojii bal’aa hojjetaa jira. Hubannaa ummanni dhimma kanarratti qabuufi balaa mancaatiin qabeenya uumamaa geessisaa jiru attamitti ilaaltuu? Yoo kan wal-hin-simne ta’e maaltu nurraa eegamaa?
Hojiin kunuunsaafi eegumsa qabeenya uumamaa bara 2004 keessa hojjetame, kan baroota darbanii caalaa sosochiin ummataa kan keessatti uumameefi bu’aa guddaan kan itti galmaa’e ta’uyyuu, hanqinoonni hedduunis keessatti galmaa’aniiru.
Hanqinoonni kunniin rakkoolee ilaalchaa, dandeettii fi dhiyeessii hogganaa ol-aanaadhaa kaasee hanga ogeessaafi qonnaan bulaa bira jiruudha. Hoggansi sadarkaa sadarkaadhaan jiru humna misoomaa hunda qindeessuun hanga dhumaatti deeggarsaafi hordoffii walitti fufiinsaan kennuun bu’aa eegamu fiduu dadhabuun rakkoo guddaa ture. Hanqinoota boqonnaa qophii keessatti mul’atan adda baasuun battalatti kallattii furmaataa kennuurra, rakkoolee kanniin waliin gara boqonnaa raawwiitti ceehuun waliin rakkachuunis mul’ateera.
Gama biraatiin, hojii kunuunsaafi eegumsa qabeenya uumamaa fayyadamummaa ummataatiin wal-qabsiisanii hojjechu dhabuunis rakkoowwan mul’atan keessaa tokko ture. Humna dargaggootaafi dubartootaa hojii kana keessatti karaa guutuu ta’een fayyadamuun hin danda’amne. Kanarraa kan ka’e, fayyadamummaan dargaggootaa fi dubartootaa hanga barbaadamu hin mirkanoofne.
Haala qabatamaa manca’insa qabeenya uumamaa amma jiruun, hojii hiixatanii karoorfachuun osoo barbaachisuu, ququnxuranii karoorsuu, karoorri bahu haala qabatamaa jiru xinxaluurra, karoora ka’umsaaf naannoo irraa bahe akka jiruun fudhachuun mul’ateera.
Rakkoon inni biraa, ilaalcha Oromiyaan badhaatuudha jedhanii seenaa darbeen of tuulanii jiraachuu fedhuuti. Eeyyee Oromiyaan kaleessaa magariituudha. Har’a hoo?
Hanqinni guddaan hojii bara darbee keessatti mul’ate inni biraan immoo, hojii eegumsaafi kunuunsa qabeenya uumamaa hojii misooma beeyladaa waliin qindeessanii hojjechuu dhabuudha.
Hanqinoota hojii bara darbee keessatti mul’atan kana attamitti hubattanii? Hanqinoota kana haala kanaan adda baasnee beekuun hojii keenya bara kanaatiif bu’aa maalii qabaa?
Hojiin eegumsaafi kunuunsa qabeenya uumamaa bara darbe hojjetame hanqinoota armaan olitti tuqaman kanniin qabaatullee, hojii bara kana hojjennuuf bu’uura cimaa nuuf ta’a. Bu’urummaan isaatis, muuxxannoowwan gaggaarii gama kanaan galmaa’ani.
Hojii bara darbee kanarraa ciminoota argaman cimsuun, hanqinootaaf ammoo kallattii furmaataa kaa’uun karoorri hojii bonaa misooma qabeenya uumamaa fi misooma jal’isii bara kanas hojii ijoo raayyaa misoomaa cimaan raawwatamu godhachuun boqonnaan qophii isaa xumuramee boqonnaa raawwiitti galameera.
Kanaafis, kallattiin gurguddoo hordofnee karoora keenya raawwannu taa’aniiru. Waa hunda dura hojiin hojjenuu kallattii hojiirra oolmaa KGT hordofuu qabna. Isaanis, hojii hojjennu bu’uura TMGB hojjechuu, bishaanii fi qabeenya uumamaa gahumsaan fayyadamuufi qonnaan bulaan keenya oomisha galii gaarii argamsiisu irratti xiyyeeffatee akka oomishu taasisuudha.
Kallattiiwwan hordofamuu qaban
- Raawwataafi raawwachiisaan ilaalcha wal-fakkaataa akka qabaatu taasisuudha. Kanaaf ammoo, leenjiin boqonnaa qophii sadarkaa naannootti gaggeessitoota ol-aanoofi giddu galeessaaf kenname hanga qonnaan bulaatti gadi bu’eera. Waltajjii leenjii kanarrattis hanqinootaafi ciminoota bara darbee irratti akka mariyatamu kallattiin taa’eera. Kallattii furmaataaf kaa’ameefi hojiilee bara darban hojjetaman irraa muxxannoo argamaniin hojii qabatamaa keessa galuun murteessaadha.
- Karoorri hojii Bonaa hanga qonnaan bulaa dhuunfaatti bahu hiixataa haala qabatamaa jiru xiinxaluu irratti hundaa’uu isaa mirkaneeffachuun barbaachisaa ta’a.
- Hojiin hojjetamu hundi kallattii kaa’ame eegee akka raawwatu deeggarsaafi hordoffii walitti fufiinsaan kennuunis kallattii hordofamuu qabudha.
- Hojiin misooma qabeenya uumamaa kan qonnaan bulaa qofa waan hin taaneef, jiraattoota magaalaa dabalatee dhaabbileen mootummaafi mit-mootummaa, akkasumas, dhaabbileen amantii keessatti qooda akka fudhatan gochuu
- Hojii misooma sululaa hojiilee misooma beeyladaa waliin walitti qindeessuun hojjechuu. Sulula misooma keessatti nyaata beeyladaatu misooma. Nyaata misoomu kana haamanii nyaachisuun oomishaafi oomishtummaan beeyladaa foyyeessuun ni danda’ama. Gama biraatiin, sababa dheedichaatiin baadiin qabeenya uumamaarra gahu ni hir’ata. Beeyladoonni toora kanatti misoomanis warreen sanyii fooyya’oofi oomishtummaa foyyee qaban ta’u. Kanaaf ammoo, sagantaa mala harka namaan diqaalomsuun naannawa misooma sululaa kanatti bal’inaan hojjetamuuf karoorfamee jira.
- Sagantaa kanaan ala, misoomni sululaa horsiisa kanniisaatiif mijataa dha. Kanaaf, hojii misooma sululaa keessatti dargaggootaafi dubartoota gurmeessuun hojii kana irratti hirmaachisuun bu’aa gar-lamee argamsiisa. Sululli misoomuu fi sulula misoome keessatti dargaggoonnii fi dubartoonni dinagdeen fayyadamoo ta’uu.
Hojiin misooma sululaa oomisha qonnaa keenyaaf mijaa’aa dha. Haalli mijaa’aan yoo argame ammoo, caalmaatti misoomsuun galma karoora GT milkeessuudha. Karoora GT keessatti oomishaafi oomishtummaa keenya dachaan daballa jennee karoorfanneerra. Rooba qofa eegnee omishuun kana milkeessuu dandeenyaa?
Kanaaf, filannoon jiru, qabeenya bishaanii qabnu hunda duguugnee fayyadamuun waggaatti si’a 2 fi isaa ol oomishuu danda’uu qabna. Kallattiin hojii Bonaatiif taa’ees kanuma. Gaggeessaan sadarkaan jiru kallattiiwwan kanaan hogganaa jiraa? Ogeessi hoo? Deggersa kallattiiwwan kana bu’uura godhate kennaa jiraa? Qonnaan/horsiisee bulaan kallattiiwwan kanaan gara hojiitti seeneeraa


text:
Obboo Hayilamaariyam Gammadaa, abbaasaa Obboo Gammadaa Masqalee fi haadha isaa Aaddee Ka’ade Addaamuu irraa, bara 1907 Godina Shawaa Kaabaa aanaa Jiddaa ganda Bogonjo jedhamuutti dhalate. Umuriin isaa akkuma barnootaaf gaheenis gara magaalaa Finfinnee geeffamuun, mana barnootaa Dagimaawi Minilik seenee barnoota akka jalqabu taasifame.Haa ta’uyyuu malee yeroo sanatti Xaaliyaaniin biyya waan weerarteef, barnoota isaa gidduutti kutuun hiriyoota isaa waliin falmii weerartuu xaaliyanii waliin taasifamaa turekeessatti qooda fudhachuu jalqabe.
Haa ta’uyyuu malee utuu yeroo dheeraa hin turin magaaluma Finfinnee keessatti sochii diddaa weerartuu Xaaliyaanii sana gochaa ture irratti qabamuun gara mana hidhaa weerartuu Xaaliyaanii, Somaaliyaa bakka Danane jedhamutti ergamuun waggaa sadii boodas akka Xaaliyaaniin biyyaa baateen gara Finfinnee deebi’e.
Akka Finfinneetti deebi’enis yeroo sanatti Ministeera Hojii jedhame waajjira beekamutti qacaramee kutaalee Walloo, Shawaa, Tigray, Harargee, Kafaa, Iluu Abbaabooraa, Baalee, Arsiifi Sidaamoo deemuun hojjeteera.Deemsa carraa hojii isaa kanaanis Obboo Haayilamariyam Gammadaa waa’ee Oromoo fi kutaalee Oromiyaa akkasumas , mala bulchiinsa jallaa ummata Oromoo irratti mootummaa yeroo sana tureen saba Oromoo irratti fe’amee jiruu fi walumaa gala waa’ee Impaayera Itoophiyaa kana hubannaa gaarii argachuu danda’ee ture.
Mal-Bulchiinsi jallaan looginsi sanyii, dhiittaa mirga dhala namaa Oromoon lafa itti dhalatee jiraachaa jiru irratti akka sabaatti tuffatamuu fi maqaa hin malleefiin waamamuun isaa Obbo Haayilamaariyam Gammadaa kutaalee Oromiyaa adda addaa keessatti argaa ture sun boqonnaa laateefii akka inni hojii isaa qalbiin ciisee hojjatu taasiisuu hin dandeenye. Rakkoo sana keessaa Oromoo kan baasuu danda’u Oromoo malee qaamni biraan jiraachuu akka hin dandeenye hubachuuf yeroo itti hin fudhanne. Isa kaanfis of irraa jalqabuun akka isa irra jiru murteessuun hojii mootummaa yeroo dheeraaf hojjachaa ture gad lakkisuun dhuunfaan hojii Abukatummaa seeraa hojjachuu jalqabe, Hojiin isaa kunis barnootaan kan deeggarame akka ta’uuf, guyyaa hojachaa galgala ammo barnoota seeraa Yuunivarsiitii Finfinnee ammaatti barachuu jalqabe. Barnoota isaa kanas xummuree Diploomaan erga eebbifameen booda, jiruu fi jireenya isaa isa hafe Oromoo salphina isa mudate jiru keessaa baasuuf gahee isaa ba’uuf qopheessuu jalqabe.
Hojiin seeraa inni dhuunfaan hojjatu kunis Oromoota kutaalee Oromiyaa adda addaa dhufan baay’ee waliin kan isa wal barsiise yoo ta’u, namoota qunnamuu hundaa irraa waan innidhaga’u haqa barbadaaf dhaaddachaa fuula duratti dhihaatanii haqa barbaadaaf dhaaddachaa fuula duratti dhihaatanii haqa osoo qabanii sanyiin looginsa ta’u yeroo hubachaa deemu, jibbiinsi sirna sanaaf qabu jabaachaa hawwii inni falmaaf qabu ol ka’aa deeme.
Akeeka isaa fiixaan baasuufis umanni Oromoo bifa kamiinuu of ijaaruu fi ijaarsa sanaan tokkummaan falmii gochuu akka qabu waan itti amaneef hayyama mootichi Hayilasillaasee uummanni of ijaaruu danda’a jedhee baasetti dhimma bu’aan namoota yaada akka isaanii qaban waliin ta’uun bu’ureffamni Waldaa Maccaafi Tuulamaa mirkana akka ta’u taasise.
Akkuma beekamu yeroo sanatti waldoonni Walgargaarsaa Maccaafi Tuulamaa maqaa fi qaama lama ta’ee beekamullee waldoonni Kun lamaan bakka tokkotti walitti dhufee maqaa tokkoon “Waldaa Maccaafi Tuulamaa” jedhamee akka beekamuuf namoota taasisan keessa Obbo HaayilaMariyaam Gammadaa isa tokko akka ta’e namoonni baay’een dhugaa ba’uuf.
Waldaan kunis seeran galmaa’ee qaama hojii gaggeessituu yeroo yeroo filatus Obbo HaayilaMariyaam Gammadaa barreessaa Waldichaa ta’uun filame. Yeroo sana ka’ees Waldaa Maccaafi Tuulamaa bifa lamaa qabatee irra keessa walgargaarsa keessaan ammo dhaaba bilisummaa sabaaf falmu utubame kana jabeessanii gad dhaabuuf, yeroo isaa irra guddaa aarsaa itti godhe heera fi seera waldichaa bareesse. Odaan sirna Gadaa keessatti bakka inni qabus gad fageenyaaan irratti qorate ibsuunis Odaa asxaa Waldichaa akka ta’uuf kan yaada dhiheessee fi raggaasise ture.
Haa ta’u iyyuu malee sochiin isaa kan hin gammachiifne, mootichi yeroosii Hayilasillaaseen namootni Oromoo hin taane waldaa kana kessa seenuun akka basaasaniif namoota baay’ee itti misoomsise. Obbo HaayilaMariyaam Gammadaa, yeroo hojii mootummaarra tures ta’e sana booda hojii dhuunfaa hojjatu sana irratti qondaaltota mootummichaa baay’ee waliin dhimmoota Oromoo fi seenaa isaa ilaallatu irratti karaa addaa addaan walitti bu’aa waldura dhaabbachaa turuun isaa hojii Waldaa Maccaafi Tuulamaa hojjachaa jiru keessatti Mootummicha biratti ija shakkiin akka ilaalamu karaa kan saqe ture. Itti dabalees,Obbo HaayilaMariyaam Gammadaa uumamaan nama waan argeefi taajabe soda tokko malee utuu itti hin fakkeessin fuula duratti dubbatuu fi barreessu waan ta’eef haalli uumama isaa kunis hordoffii mootummaa akka isaa irraa hin fagaanneef sababa itti dabalaa akka ta’etu himama. Fakkeenyaaf, Obbo HaayilaMariyaam Gammadaa ogummaa qabuun Mana paatriyaarkaa (Qeesii Guddaa warra Ortodoksii) ijaare isa yoo ta’u, eebba mana kana irratillee haasaa akka taasisuuf mootichaan kan afeerames isuma ture. Obbo HaayilaMariyaamis haasaa isaa kessatti …yeroo jalqabaaf manni paatriyaarkii biyya kanatti ijaaramuu isaatiif baga gammaddan jedhe… “garuu haasaa isaa hundaarraa jechi isaa …Mana Paatriyaarkaa yeroo jalqabaaf biyya kanatti ijaaramuu isaaf baga gammadan jedu kun Haayilaasillaasee guddaa aarse. Sababni isaas Itoophiyaan biyya Kiristaanaa sanuu kan umrii waggoota kuma sadii qabduudha jedhamaa, isa kanaanis Biyya alaa irraa gargaarsa argachaa, amma manni kun ijaarame inni jedhuu fi ergaa dhaamsa kana keessa inni dabarfachuu barbaade mooticha Haayilasillaaseef galeefii ture.
Kanatti dabalees, bara 1942tti barreeffamni (Kitaabni) ‘Zikkira Nagar’ jedhamu Bilaattaa Maateme Silaasee nama jedhamuun barreeffamee ba’e keessatti waa’ee Oromoo barreeffamee ture. Cuunfaan dubbichaas Gaallaan (Oromoon) Biyya kana keessatti akka hin dhalatnee fi akka saba Itoophiyaa (Habashaa) kaanii mirga biyya kana keessatti hin qabne, akkasumas Oromoon akka Ciisanyaa (gabbaaritti) malee, seera namummaa guutee hin ilaalamu kan jedhu ture. Barreeffamni kunis karaa Obbo HaayilaMariyaamiin deebiin quubsaan itti kennamee ture. Deebiin itti kenname sunis, abbaa biyyummaa Oromootiif Itoophiyaan mataa ishee irra guddaan ummata Oromoo ta’uu isaa bal’inaan kan ibsu dhaamsa guddaa dabarseef. Haalli akkasii yeroo sanatti waan hin beekamneef dubbichi nama kitaaba kana barreessefi qondaaltoota mootichaa baay’ee kan rifachiisee fi aarsee ta’ellee, ummata Oromoo birratti fudhatama guddaa kan argate akka turetu dubbatama. Yeroo adda addaa kan gaafatamaa ture yoo ta’u, kana keessaa yeroo tokkos gaaffii adda addaa kan gaafatamaa ture yoo ta’u, kana keessaa yeroo tokkos gaaffii armaan gadii gaafatama ture.
“Waldaa Maccaafi Tuulamaa jedhame kan beekamu waldaa walgargaarsaa tahuun isaa hafee gara siyaasatti jijjiramaa jiraachuu isaa bira geenyee jirra, osoo mootummaa (nuti) jirru mootummaa biro ijaaruu fi nuun fonqolchuuf deemaa jirtan’’ ittiin jennaan:
Kabajamoo mootii biyyaa! Nuti kanhojjetne kan akka mana barumsaa, Mana yaalaa fi daandii konkolaataati. Kana hojjachuun keenya immoo, akkan yaadutti hojii silaa mootummaan hojjachuu qabu ture.Karaa keenyaan nuti mootummaa kessan gargaaruu male, farra mootummaa hojjachuutti hin fudhatnu” jedheen.Yeroo deebii kana nugusichaaf keennutti sodaan ykn gad-aantummaan dhi’atamaa waan hin turreef haaraa itti tahe kunis mufachiise.Akkasuma ta’ee garuu yeroo sanatti mootichi Obbo Hayayilamariyaam irratti balaa qaqaabsiisuuf hin sangateeffanne.Irra caalayyuu ofitti butuun dhimma itti ba’uuf saganteffatan.
Haala kanaanis hojii mootummaatti deebi’ee mindaa fi itti gaafatamuummaa guddaa akka qabaatuuf xalayaa ittiin ajeja ture.Hojii isaa sunis itti gaafatama abbaa seeraa fi qeeyee mootummaaf ammo seera gorsituu ta’ee akka dalaguuf ture.
Muudamni kunis maalif akka ta’e, Obbo Haayilamariyaamiif galuufif yeroo itti hin fudhanne ture. Yeroo gabaabaaf erga hojjateen booda fedha isaan hojicha gad lakkisee ba’uun yeroo isaa guutummatti ijaarsaWaldaa Maccaafi Tuulamaa irratti dabarsuu jalqabe. Haa ta’uyyuu malee yaada isaa kan bakkaan ga’uuf hin milkoofne.Hojii isaa gad lakkisee yeroo muraasa booda hidhattoota mootummichaan mana fuudhamee man hidhaatti darbatame. Qabeenya isaas maqaa Idea baankiin horii hin taanetti gurguruun mormitootni isaa akka qircatan taasisanii, maatii fi qeeyee isaa dirree gubbaatti rakkinaaf gad lakkisan. Mana hidhaa sana keessattis dararama qaamaafi qalbiin irra ga’aa tureen erga dadhabeen booda manatti galee haa du’u jechuun yeroo lubbuun isaa ba’u geessu manatti galchan. Mana ga’ees bultii muraasaa qofa erga tureen booda darbe.
Utuu hin du’in dhaamsa inni maatii, hiriyyootanii fi ummata Oromoo maraaf dabarses ilmi isaa Obbo Adaal Haayilamariyaam Maxxansa Madda Walaabuu Lakk.1 Gurraandhala 1993 b’e waliin gaaffii fi deebii gaggeessee tureen akkas jedhan jedhe:
‘Ijoollee kiyya abbaan keenya du’e jettanii hin gaddinaa.Bakkaa dhugaa dhaabbadhee, dhugaa dubbadheen du’e.Ani abbaan keessan gabra ta’ee, gabra guddisuu irra jedheen isinis rakkisee ofiikoofis du’e.Duuti Kiyya du’a gootaa ti. Kanaan si’achitti dubbiin Oromoo warra gabroomfataatti bofa hudduu lixxe itti taati.Bofti hudduu lixxe, yoo harkisan ni citti, yoo dhiisan ni lixa’ jedhan turan.
Maddi: Barruu GOOTAA OROMIYA


text:
(Oromedia, Finfinnee, 10 Wxabajjii 2016) Miseensoti OPDO lama sababa malaanmaltummaatiin hidhaman; hidhamuun OPDO lamaanii kun garuu siyaasatti hidhata akka qabu himamaa jira.
Gabaasaan Oromedia Finfinnee irraa akka gabaasetti hidhattooti Tigiraay Waxabajjii 9 bara 2016 sadarkaa itti aanaa pireezdaantiin itti gaafatamaa Biiroo Qonna Oromiyaa ta’uun tajaajilaa kan ture obbo Zalaalam Jamaanaa qabata malaammaltummaan to’annoo jala oolcheera.
Haga guyyaa hidhameettis to’annaa fi hordoffii humnoota tikaa jala akka ture beekameera.
Kana malees, kantiiban magaalaa Sulultaa duraanii obbo Diroo Damee maqaa ofii fi firoota isaanitiin lafa baay’ee qabachuu isaanitiin shakkamee to’annoo jala kan oolfame ta’uun beekameera.
Caffeen Oromiyaa ajaja Togorootaan bulaa jirus dhimam kana raawwachiisuuf walga’ii ariifachiisaa Wxabajjii 8 bara 2016 taa’en, obbo Zalaalamii fi obbo Diroorraa mirgi himatamuu dhabuu irraa mulquun ni yaadatama.
Miseensoti OPDO haala kana hubachuun yeroo kana keessatti gara qabsoo Oromootti dabalamanii mirga abbaa biyyummaa Oromoo mirkaneessuu keessatti gahee seena qabseessa akka bahan sabboontoti Oromoo waaamicha godhanfii jiru.