c: application/epub+zip

text:
Ittiin Baafata
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
Fakkeenya Amantii Musee Hordofaa
FUULA 3 • FAARFANNAA: 33, FAARFANNAA 49
“Isa Ijaan Hin Argamne” Arguu Ni Dandeessuu?
FUULA 8 • FAARFANNAA: 54, 46
Eenyullee Gooftolii Lama Tajaajiluu Hin Dandaʼu
FUULA 17 • FAARFANNAA: 31, 27
Yihowaa Amanadhaa—Inni Isin Gargaara!
FUULA 22 • FAARFANNAA: 22, 1
Eegumsa Yihowaa Ni Dinqisiifattuu?
FUULA 27 • FAARFANNAA: 11, 6
▪ Fakkeenya Amantii Musee Hordofaa
▪ “Isa Ijaan Hin Argamne” Arguu Ni Dandeessuu?
Museen wanta ijasaatiin arguu hin dandeenye amantiidhaan arguu dandaʼeera. Matadureewwan kun lamaan, amantii akka kan Musee qabaachuu kan dandeenyu akkamitti akka taʼeefi ‘isa ijaan hin argamne akka waan arginutti yaada keenyatti jabaachuu’ akkamitti akka dandeenyu ibsu.—Ibr. 11:27.
▪ Eenyullee Gooftolii Lama Tajaajiluu Hin Dandaʼu
▪ Yihowaa Amanadhaa—Inni Isin Gargaara!
Addunyaa maratti namoonni miliyoonaan lakkaaʼaman hojii barbaaddachuuf gara biyyoota gara biraatti godaanu. Baayʼeensaanii kan godaanan hiriyaa gaaʼelaasaaniifi ijoolleesaanii dhiisaniiti. Matadureewwan kun lamaan, Yihowaan itti gaafatamummaa maatiitiif ilaalacha akkamii akka qabaannu akka barbaaduufi itti gaafatamummaa kana baʼuuf akkamitti akka nu gargaaru hubachuuf nu dandeessisu.
▪ Eegumsa Yihowaa Ni Dinqisiifattuu?
Caqasa, “Iji Waaqayyoo iddoo hundumaa jira” jedhu yommuu dubbisnu, tarii muraasni keenya Waaqayyo seerota baase hunda hordofee kabachiisuu akka barbaadu, kunimmoo sodaan sirrii hin taane akka nutti dhagaʼamu akka godhu yaadna taʼa. (Fak. 15:3) Haataʼu malee, matadureen kun karaawwan eegumsa Yihowaarraa faayidaa argachuu itti dandeenyu shan nu beeksisa.
13 Jijjiirama Tajaajilli Yeroo Guutuu Jireenya Koorratti Fide
FAKKII QOLASAARRA JIRU: Istaanbul keessatti obboleessi tokko karaa alidilee taʼeen nama rifeensa isaaf sirreessuuf birooshura Misiraachoo jedhamu kennuudhaan yommuu lallabu
75,627,384
2,312
1,632
1 Dhugaa Baatuu 1f namoota 32,711tu Gaʼa
Bara 2004 Kaasee guddina lakkoofsa qajeelchitootaarratti argame
165%
“Museen yeroo guddate amantiidhaan ilma intala Faraʼoon jedhamee waamamuu dide.”—IBR. 11:24.
1, 2. (a) Museen waggaa 40 yommuu taʼu murtoo akkamii godhe? (Fakkii jalqabarra jiru ilaali.) (b) Museen saba Waaqayyoo wajjin rakkinaan jiraachuu kan filate maaliifi?
MUSEEN wanta biyya Gibxii keessatti argachuu dandaʼu beeka ture. Mana bareedaa guddaa taʼeefi sooreyyiin keessa jiraatanis argee ture. Kan guddates maatii moototaa keessattidha. Ogummaa harkaa, urjii lakkaaʼuu, herregaafi gosa saayinsii kaan dabalatee, “ogummaa warra Gibxii hundumaa” baratee taʼuu dandaʼa. (HoE. 7:22) Museen salphaadhumatti qabeenya, aangoofi mirgawwan namoonni Gibxii kaan hawwan argachuu dandaʼa ture.
2 Haataʼu malee, Museen yommuu waggaa 40 taʼu murtoo maatii moototaa Gibxii isa guddisanitti bitaa taʼu godhe. Akka namoota Gibxii kaaniitti jiraachuullee utuu hin taʼin, garba taʼee rakkinaan jiraachuu filatee ture. Maaliif? Amantii waan qabuufidha. (Ibroota 11:24-26 dubbisi.) Museen ija amantiitiin haala jireenyaa naannoosaa turerra dabarsee ilaala ture. Nama hafuuraa waan taʼeef, Yihowaa ‘isa ijaan hin argamneefi’ abdii inni kenneetti ni amanama ture.—Ibr. 11:27.
3. Matadureen kun gaaffilee sadan kamfaʼiif deebii kenna?
3 Nutis wantoota ijaan arginuufi naannoo keenya jiranirra dabarsinee ilaaluu qabna. Jechuunis, “warra amantii qaban” taʼuu qabna. (Ibr. 10:38, 39) Amantii keenya jabeeffachuuf, yaada Musee ilaalchisee Ibroota 11:24-26rratti ibsame haa qorru. Kana yommuu qorrutti gaaffii armaan gadiitiif deebii argachuuf haa yaallu. Amantiin Musee, fedhii foonii moʼuuf kan isa gargaare akkamitti? Yeroo itti gaʼifametti, mirga tajaajilaasaatiif bakka guddaa kennuusaa akka itti fufu amantiin kan isa gargaare akkamitti? Museen ‘ijasaa gatiisaa isa booddeerra kan kaaʼate’ maaliifi?
4. Museen ‘gammachuu cubbuurraa argamu’ ilaalchisee maal hubatee ture?
4 Museen ‘gammachuun cubbuudhaan argamu’ yeroo gabaabaadhaaf kan turu taʼuusaa ija amantiitiin hubateera. Namoonni yeroo sana turan tokko tokko, biyyi Gibxii waaqayyolii tolfamoofi gocha hafuurota xuraaʼootiin kan mancaʼe taʼus, mootummaa addunyaarratti humna guddaa qabu taʼee ture; sabni Yihowaa garuu garboota taʼanii gidiraa argaa turan jedhanii yaadaniiru taʼa. Museen garuu Waaqayyo haalicha jijjiiruu akka dandaʼu beeka ture. Jalʼoonni kan dagaagan fakkaatanis, yeroo booda akka badan amantii qaba ture. Kanaan kan kaʼes, ‘gammachuu yeroo gabaabaadhaaf cubbuurraa’ argamuun hin gowwoomfamne.
5. ‘Gammachuu yeroo gabaabaadhaaf cubbuudhaan argamurraa’ fagaachuuf kan nu gargaaru maalidha?
5 ‘Gammachuu yeroo gabaabaadhaaf cubbuudhaan argamurraa’ fagaachuu kan dandeenyu akkamitti? Gammachuun hawwii foonii yeroo muraasaaf qofa kan turu taʼuusaa matumaa hin dagatinaa. ‘Biyyi lafaafi hawwiinsaa hundinuu kan darbu’ taʼuusaa ija amantiitiin ilaalaa. (1 Yoh. 2:15-17) Wanta namoota cubbuu hojjetaniifi yaada garaa hin geddarannerra gaʼurratti xiinxalaa. Namoonni akkasii, ‘lafa mucucaaturra dhaabatanii waan jiraniif dhidhimanii naasuu guddaadhaan xaph jedhu.’ (Far. 73:18, 19) Cubbuu taʼe tokko raawwachuuf yommuu qoramnu, ‘Gara fuulduraatti jireenya akkamii jiraachuun barbaada?’ jennee of haa gaafannu.
6. (a) Museen “ilma intala Faraʼoon jedhamee waamamuu” kan dide maaliifi? (b) Murtoon Museen godhe sirrii akka taʼe kan sitti dhagaʼamu maaliifi?
6 Amantiin Musee hojii ilaalchisee filannaa godherrattis isa gargaareera. “Museen yeroo guddate amantiidhaan ilma intala Faraʼoon jedhamee waamamuu dide.” (Ibr. 11:24) Miseensa mana mootummaa taʼuudhaan qabeenyaafi mirga qabutti fayyadamee Israaʼeloota gargaaruudhaan Waaqayyoon tajaajiluu akka dandaʼu godhee hin yaadne. Kanaa mannaa, garaafi humnasaa guutuudhaan Yihowaa jaallachuuf murteessee ture. (Kes. 6:5) Murtoon Museen godhe dhiphina hedduurraa isa oolcheera. Yeroo booda qabeenyi warra Gibxii inni dhiise hedduun harka Israaʼelootaa galeera! (Bau. 12:35, 36) Faraʼoon salphinni kan isarra gaʼe taʼuusaarrayyuu ajjeefameera. (Far. 136:15) Karaa garabiraammoo, Museen kan oole yommuu taʼu, Waaqayyo sabicha geggeessuuf isatti fayyadameera. Museen dhuguma jireenya kaayyoo qabu jiraateera.
7. (a) Maatewos 6:19-21rratti akkuma ibsame, waaʼee gara fuulduraa yaaduu kan qabnu maaliifi? (b) Muuxannoo garaagarummaa qabeenya foonii walitti qabachuufi qabeenya hafuuraa walitti qabachuu gidduu jiru ibsu dubbadhu.
7 Dargaggeessa Yihowaa tajaajilaa jirtu yoo taate, amantiin qabdu gama filannaa hojiitiin si gargaaruu kan dandaʼu akkamitti? Gara fuulduraatiif galma baafachuunkee gaariidha. Haataʼu malee, amantiin abdii Waaqayyo kennerratti qabdu, wanta yeroo gabaabaadhaaf turuufmoo, jireenya barabaraatiif akka walitti qabattu kan si kakaasudha? (Maatewos 6:19-21 dubbisi.) Gaaffiin kun Soofii ishee gosa daansii baaleet jedhamuun beekamtuu turte mudatee ture. Soofiin barumsa tolaa kan argatte yommuu taʼu, dhaabbatoota daansii baaleet Yunaayitid Isteetis jiran keessatti bakka guddaa argachuuf hawwaa turte. Akkas jechuudhaan dubbatteetti; “Kabaja guddaa argachuun kan nama gammachiisudha. Dhugaasaa dubbachuuf hiriyoota koorra akkan caalu natti dhagaʼama ture. Haataʼu malee gammachuu hin qabun ture.” Achiis viidiyoo Gaaffii Dargaggootaa—Jireenyakoo Akkamitti Yoon Itti Fayyadame Wayya? (Ingiliffa) jedhamu ilaalte. Akkas jetteetti: “Deggertoota duratti bakka guddaa, biyya lafaa keessattimmoo milkaaʼina kanan argadhe taʼus, garaa guutuudhaan Yihowaa tajaajiluu akkan hin dandeenyen hubadhe. Yeroo kanatti kadhannaa garaadhaa madden Yihowaatti dhiheesse. Achiis hojii daansii nan dhiise.” Murtoo goote kanaan maaltu isheetti dhagaʼameree? “Akkaataa jireenyaa kanaan dura jiraachaa ture dhiisuukootti gaddee hin beeku. Yeroo harʼaa gammachuu dhugaan qaba. Abbaa manaakoo wajjin qajeelchitoota taanee tajaajilla. Beekamoo miti, qabeenya hedduus hin qabnu; taʼus Yihowaa, barattoota Macaafa Qulqulluufi galma hafuuraa qabna. Matumaa wantan itti gaabbu hin qabu” jetteetti.
8. Gorsi Macaafa Qulqulluu dargaggeessi tokko jireenyasaa keessatti wanta gochuu qabu murteessuuf isa gargaaru kamidha?
8 Yihowaan wanta siif wayyu akka gaariitti beeka. Museen akkas jedheera: “Waaqayyoon gooftaa kee sodaachuu, karaa isaa hundumaa irra adeemuu, isa jaallachuu, garaa kee guutuudhaan, jireenya kee guutuudhaanis Waaqayyo gooftaa keef hojjechuu malee, Waaqayyo gooftaan kee maal si irraa barbaada? Gaarii akka siif taʼuufis abboommii fi seerrata Waaqayyoo warra ani harʼa si abboomu kana eeguu malees maal si irraa barbaada?” (Kes. 10:12, 13) Umrii dargaggummaa keetti hojii Yihowaa akka jaallattu si gargaaruufi “garaa kee guutuudhaan, jireenya kee guutuudhaanis” isa tajaajiluuf si dandeessisu filadhu. Daandii akkasii yoo filatte “gaarii akka siif taʼu” amanannaa qabaadhu.
9. Wantoonni itti gaafatamummaan Museedhaaf kenname akka isatti ulfaatu gochuu dandaʼan maalfaa turan?
9 Museen “sooruma Gibxiirra, isa Dibame taʼee arrabsoo baachuu badhaadhummaa isa caalutti lakkaaʼate.” (Ibr. 11:26, NW) Museen Israaʼeloota Gibxii baasee akka geggeessuuf, Yihowaan “Isa Dibame” godhee isa muudee ture. Hojii isaaf kenname raawwachuun ulfaataa taʼuusaarrayyuu, akka ‘arrabsamu’ isa gochuu akka dandaʼu beeka ture. Yeroo taʼe tokkotti namni Israaʼel tokko, “Ati eegduudhaa fi abbaa firdii akka taatuuf eenyutu nu irra si kaaʼe?” jedhee isatti gaʼisee ture. (Bau. 2:13, 14) Yeroo boodammoo innumtiyyuu, ‘Attamitti Faraʼon ana dhagaʼa?’ jedhuudhaan Yihowaa gaafateera. (Bau. 6:12) Museen arrabsoo ykn gaʼisa isarra gaʼu moʼuuf akka isa gargaaruuf sodaafi yaaddoo itti dhagaʼame Yihowaatti himeera. Museen itti gaafatamummaa ulfaataa isaaf kenname akka raawwatuuf Yihowaan kan isa gargaare akkamittiree?
10. Yihowaan, Museen itti gaafatamummaa isaaf kenname akka raawwatu kan isa dandeessise akkamitti?
10 Tokkoffaa, Yihowaan Museedhaan, “Ani sii wajjin nan taʼa” jechuudhaan isaaf mirkaneesseera. (Bau. 3:12) Lammaffaa, “Wantan Taʼuu Barbaadu Hunda Nan Taʼa” jechuudhaan hiika maqaansaa qabu keessaa isa tokko isaaf ibsuudhaan amanannaa akka qabaatu godheera.* (Bau. 3:14, NW) Sadaffaa, Waaqayyo akka isa erge akka amananiif humna dinqii raawwachuuf isa dandeessisu Museedhaaf kenneera. (Bau. 4:2-5) Arfaffaa, itti gaafatamummaa isaaf kenname raawwachuurratti akka isa gargaaruuf Aaroniin gargaaraasaa godhee muudeera. (Bau. 4:14-16) Museen dhuma jireenyasaarratti, Waaqayyo hojii tajaajiltootasaatiif kennu kamiiyyuu raawwachuu akka dandaʼaniif akka isaan gargaaru mirkanaaʼaa ture. Kanaaf Iyaasuu isa bakkasaa buʼuuf tureen, “Waaqayyo ofuma isaatii si dura in adeema, sii wajjinis in taʼa, inni si hin dhiisu, si hin irraanfatus; hin sodaatin, hin naʼinis!” jechuu dandaʼeera.—Kes. 31:8.
11. Museen itti gaafatamummaa ulfaataa isaaf kennameef bakka guddaa kan kenne maaliifi?
11 Museen gargaarsa Yihowaatiin, itti gaafatamummaa ulfaataa isaaf kenname ‘sooruma Gibxii hundumaarra akka caalutti’ ilaaluudhaan bakka guddaa kenneera. Faraʼooniin tajaajiluumoo, Waaqa Hundumaa Dandaʼu tajaajiluutu caala? Dhaaltuu mootummaa Gibxii taʼuumoo, nama Yihowaadhaan dibame taʼuutu caala? Amalli galateeffannaa Museen argisiise eebba isaaf argamsiiseera. Museen, Yihowaa isa ‘humna sodaachisaa’ taʼe isaaf kennuudhaan Israaʼeloota Biyyattii Abdachiifamtetti akka galchu isa gargaaree wajjin michooma adda taʼe qaba ture.—Kes. 34:10-12.
12. Mirgawwan Yihowaa biraa arganneefi bakka guddaa kennuufii qabnu kamfaʼi?
12 Nuufis hojiin nuu kenname jira. Yihowaan karaa Ilmasaa Phaawulos ergamaafi warra kaan akkuma ajajee ture, nuyis hojii tajaajilaa akka raawwannu nu ajajeera. (1 Ximotewos 1:12-14 dubbisi.) Hundi keenya mirga misiraachoo Mootummichaa lallabuu qabna. (Mat. 24:14; 28:19, 20) Obboloonni tokko tokko tajaajiltoota yeroo guutuu taʼuudhaan tajaajilu. Obboloonni cuuphamaniifi gaʼumsa qabanis gumii keessatti tajaajilaa ykn jaarsa gumii taʼanii tajaajilu. Haataʼu malee, miseensonni maatii keessan Dhugaa Baatota hin taane tokko tokko, akkasumas namoonni kaan tajaajilli keessan gatii akka hin qabne ykn fedhii ofii aarsaa gochuudhaan wanta isin raawwattan ilaalchisee dubbii hamilee keessan cabsu dubbachuu dandaʼu. (Mat. 10:34-37) Yaadni namoonni kun dubbatan, tarii aarsaan gootan gatii akka hin qabne ykn itti gaafatamummaa keessan raawwachuu akka hin dandeenye akka isinitti dhagaʼamu gochuu dandaʼa. Haalli akkasii yoo isin mudate, amantiin qabdan jabaattanii akka dhaabattan kan isin gargaaru akkamitti?
13. Yihowaan itti gaafatamummaa nuuf kenne akka raawwannu kan nu gargaaru akkamitti?
13 Yihowaan akka si gargaaru amanannaadhaan isa kadhadhu. Sodaafi yaaddoo sitti dhagaʼamus itti himi. Hunda caalaammoo, hojii kana kan sitti kenne Yihowaa waan taʼeef milkaaʼina akka argattuuf si gargaara. Akkamitti? Akkuma Musee gargaare siinis si gargaara. Tokkoffaa, Yihowaan, “Ani sin jabeessa, ani sin gargaaras; irree qajeelummaa koo isa mirgaatiin ol sin qaba” jedhuudhaan waadaa siif galeera. (Isa. 41:10) Lammaffaa, “Wantan dubbadhe iddoodhaan nan gaʼa, akeeka koos nan raawwadha” jechuudhaan abdiin inni kenne amanamaa taʼuusaa siif mirkaneesseera. (Isa. 46:11) Sadaffaa, Yihowaan tajaajilasaa akka raawwattuuf ‘humna humna gararraa taʼe’ siif kenna. (2 Qor. 4:7) Arfaffaa, Yihowaan itti gaafatamummaa siif kenname akka raawwattuuf obbolummaa addunyaa maraa waaqeffannaa dhugaatiin tokko taʼan, ‘wal jajjabeessaniifi wal cimsanitti’ fayyadamee si gargaara. (1 Tas. 5:11) Yihowaan hojii siif kenname akka raawwattu ennaa si gargaarutti, amantiin isarratti qabdu ni guddata; akkasumas badhaadhummaa lafarraa kamiyyuu caalaa mirgawwan argatteef bakka guddaa kennita.
14. Museen eebba akka argatu mirkanaaʼaa kan ture maaliifi?
14 Museen ‘ijasaa gatiisaa isa booddeerra kaaʼatee’ ture. (Ibr. 11:26) Yeroo sanatti waaʼee gara fuulduraa beekumsi ture muraasa taʼus, abdii Yihowaan kenne ilaalchisee beekumsi inni qabu ilaalchasaa akka isaaf qajeelchu heyyameera. Akkuma Abrahaam isa abaabiliisaa taʼee, Museenis Yihowaan namoota duʼan akka kaasu amanannaa qaba ture. (Luq. 20:37, 38; Ibr. 11:17-19) Ilaalchi Museen abdii gara fuulduraatti argatuuf qabu, waggaa 40 baqataa taʼee, akkasumas waggaa 40 lafa onaa keessa yeroo jiraatetti umriisaa akka gube akka itti hin dhagaʼamneef isa gargaareera. Abdiin Waaqayyo kenne akkamitti akka raawwatamu gad fageenyaan beekuu baatus, ija amantiitiin badhaasa gara fuulduraarratti xiyyeeffatee ture.
15, 16. (a) Badhaasa keenyarratti xiyyeeffachuu kan qabnu maaliifi? (b) Eebba Mootummicha jalatti argattu keessaa kamiin arguuf hawwita?
15 Ijakee badhaasa ‘isa booddee argatturra’ keesseettaa? Nutis akkuma Musee, akkaataa abdiin Waaqayyoo itti raawwatamu gad fageenyaan hin beeknu. Fakkeenyaaf, “yerichi sun,” jechuunis rakkinni guddaan ‘yoom akka taʼu hin beeknu.’ (Mar.13:32, 33) Taʼus, waaʼee Jannata gara fuulduraatti dhuftuu Musee caalaa beekna. Waaʼee gara fuulduraa waan hundumaa beekuu baannus, abdii Mootummaa Waaqayyoo jalatti raawwatamuufi ‘ija keenya irra kaaʼachuu’ dandeenyu hedduu qabna. Addunyaa haaraa ija qalbiitiin ilaaluun keenya, Mootummichaaf dursa kennuuf nu kakaasa. Akkamitti? Fakkeenyaaf, mana tokko akka gaariitti utuu hin ilaalin calluma jettee bittaa? Matumaa akkas hin gootu! Haaluma wal fakkaatuun, nutis abdii qabatamaa hin taaneef jennee jireenya keenya aarsaa hin goonu. Jireenya gaarii bulchiinsa Mootummichaa jalatti argannu ija amantiitiin ilaaluu qabna.
16 Mootummaa Waaqayyoo ilaalchisee hubannaa qabdu fooyyeffachuuf jireenyi Jannata keessattii jiraattu maal akka fakkaatu yaadi. Dandeettii ija qalbiitiin ilaaluuf qabdutti akka gaariitti fayyadami. Fakkeenyaaf, seenaa namoota Kiristiyaanummaan hundeeffamuusaa dura turanii yommuu qayyabattu, yeroo isaan duʼaa kaafaman gaaffii akkamii isaan gaafachuu akka barbaaddu yaadi. Jireenya guyyoota gara dhumaatti dabarsite ilaalchisee gaaffii akkamii si gaafachuu akka dandaʼanis yaadi. Abaabiliiwwankee jaarraa hedduu dura duʼan yommuu simattuufi wanta Waaqayyo isaaniif godhe hunda ennaa isaan barsiistu gammachuun akkamii sitti dhagaʼamuu akka dandaʼu xiinxali. Bineensonni naannoo tokko keessa nagaadhaan yommuu jiraatan ilaaluudhaan, akkasumas waaʼeesaanii barachuudhaan gammachuu argattu ija qalbiitiin ilaaluuf yaali. Akkasumas cubbuurraa walaba yommuu taatutti Yihowaatti hangam dhihaachuu akka dandeessu yaadi.
17. Yeroo harʼaatti badhaasa gara fuulduraatti argannu yaada qalbiitiin ilaaluun kan nu gargaaru akkamitti?
17 Badhaasa gara fuulduraatti argannu yaada qalbiitiin ilaaluun, amantii keenyaan akka itti fufnu, gammachuu akka qabaannuufi murtoo jireenya barabaraa argachuuf nu fayyadu akka goonu nu gargaara. Phaawulos, “Wanta ijaan hin argine yoo abdanne garuu, obsaan in eegganna” jechuudhaan Kiristiyaanota dibamootiif barreesseera. (Rom. 8:25) Seerri buʼuuraa kun Kiristiyaanota jireenya barabaraa argachuuf abdatan hundaafis ni hojjeta. Hanga ammaatti badhaasa keenya argachuu baannus, amantiin keenya cimaafi ‘gatii isa booddee’ obsaan eeggachuuf kan nu dandeessisu taʼuu qaba. Akkuma Musee waggoota Yihowaa tajaajiluudhaan dabarsine umrii keenya akka gubnetti ilaaluu hin qabnu. Kanaa mannaa, ‘wanti ijaan argamu yeroodhaaf, wanti ijaan hin argamne garuu barabaraaf’ kan turu taʼuusaa ni amanna.—2 Qorontos 4:16-18 dubbisi.
18, 19. (a) Amantii keenya jabaannee eeggachuu kan qabnu maaliifi? (b) Mataduree ittaanurratti waaʼee maalii qorra?
18 Amantiin, ‘waan ijaan hin argine akka waan arginuutti “Jira” jennee lakkaaʼuuf’ nu gargaara. (Ibr. 11:1) Namni wanta ijaan mulʼaturratti xiyyeeffatu, faayidaa guddaa Yihowaa tajaajiluun qabu hin hubatu. Nama akkasiitiif qabeenyi hafuuraa “gowwummaa dha.” (1 Qor. 2:14) Haataʼu malee, nuti abdii jireenya barabaraafi duʼaa kaʼuu kan qabnu siʼa taʼu, namoota ilaalcha foonii qabanitti garuu abdiin akkasii hin mulʼatu. Akkuma falaasamoonni bara Phaawulos turan doofaafi “funaantuu” isaan jedhan, namoonni hedduun yeroo haʼaa jiranis abdiin nuti lallabnu wanta hin fakkaanne akka taʼeetti yaadu.—HoE. 17:18.
19 Biyya lafaa amantii hin qabneen marfamnee waan jiraannuuf, jabaannee amantii keenya eeggachuu qabna. ‘Amantiin keenya akka hin badneef’ yeroo hunda Yihowaa kadhachuu qabna. (Luq. 22:32) Miidhaa cubbuu raawwachuun geessisu, faayidaa guddaa Yihowaa tajaajiluun qabuufi abdii jireenya barabaraarratti haa xiyyeeffannu. Amantiin Museen qabu, wantoota ijaan argaa turerra dabarsee ilaaluuf isa gargaareera. Mataduree ittaanurratti amantiinsaa “isa ijaan hin argamne akka waan arguutti” ilaaluuf kan isa gargaare akkamitti akka taʼe qorra.—Ibr. 11:27.
^ KEY. 10 Hayyuun Macaafa Qulqulluu tokko yaada Baʼuu 3:14rra jiru ilaalchisee, “Fedhasaa bakkaan gaʼuurraa wanti tokkollee isa dhowwuu hin dandaʼu . . . Maqaan kun [Yihowaan] Israaʼelootaaf dawoo, kuusaa jajjabinaafi abdii barabaraa ture” jechuudhaan barreesseera.
“Inni . . . isa ijaan hin argamne akka waan arguuttis yaada isaatti jabaate.”—IBR. 11:27.
1, 2. (a) Haalli Museen keessa ture balaa kan isarraan gaʼu kan fakkaatu maaliifi? (Fakkii jalqabarra jiru ilaali.) (b) Museen mooticha kan hin sodaanne maaliifi?
FARAʼOON mootii sodaachisaafi warra Gibxii biratti akka waaqaatti ilaalamu ture. Kitaabni Ween Iijipt Ruuled za Iisti jedhamu, Faraʼoon warra Gibxii biratti, “ogummaafi humna qabuun uumamawwan lafarra jiran hunda kan caalu” akka taʼetti ilaalamaa akka ture ibseera. Faraʼoon namoonni Gibxii akka isa sodaatan waan barbaaduuf gonfoo mootii fakkii marʼataa waa hidduuf jedhu qabu mataasaarra kaaʼata. Fakkiin sun mootichi diinotasaa battalumaan kan balleessu taʼuusaa kan isaan yaadachiisudha. Yommuu Yihowaan Museedhaan, “Ani mootii Gibxiitti sin erga, dhaqi, saba koo Israaʼelin biyya Gibxiitii baasi!” jedhu maaltu isatti dhagaʼamuu akka dandaʼu mee yaadaa.—Bau. 3:10.
2 Museen ergaa Waaqayyoo Faraʼoonitti himuuf gara Gibxii dhaqe. Ergaan kun Faraʼooniin baayʼee aarsee ture. Dhaʼichawwan salgan biyyicharra erga gaʼanii booda Faraʼoon, “Fuula koo dura deebitee yoo dhufte in duuta, kanaaf lammaffaa deebitee fuula koo dura akka hin dhufne, of eeggadhu!” jechuudhaan Musee akeekkachiise. (Bau. 10:28) Museen, Faraʼoon duraa deemuusaa dura ilmi angafaa mootichaa kan ajjeefamu taʼuusaa itti hime. (Bau. 11:4-8) Achiis Museen tokkoon tokkoon maatii Israaʼel korbeessa hoolaa ykn reettii qaluudhaan dhiigasaa mataa balbalaatti akka diban itti hime. Korbeessi hoolaa waaqa warra Gibxii Raa jedhamuuf aarsaa kan godhamu ture. (Bau. 12:5-7) Faraʼoon yeroo kanatti maal godha laata? Museen garuu isa hin sodaanne. Maaliif? Museen amantiidhaan Yihowaadhaaf waan abboomameef, “dheekkamsa mootichaa utuu hin sodaatin biyya Gibxii baʼe; isa ijaan hin argamne akka waan arguuttis yaada isaatti jabaate.”—Ibroota 11:27, 28 dubbisi.
3. Amantii Museen ‘isa ijaan hin argamnerratti’ qabu ilaalchisee maal qorra?
3 Amantiinkee akka waan ‘Waaqayyoon argituutti’ cimaadhaa? (Mat. 5:8) “Isa ijaan hin argamne” ilaalchisee amantii keenya guddifachuuf akka nu gargaarutti fakkeenya Musee haa qorru. Amantii Museen Yihowaarratti qabu sodaa namaa moʼuuf kan isa gargaare akkamitti? Abdii Waaqayyo kennerratti amantii akka qabu kan argisiise karaa kamiinidha? Museen “isa ijaan hin argamne” akka waan arguutti ilaaluunsaa, yeroo inniifi sabnisaa rakkina keessa turanitti kan isa jabeesse akkamitti?
4. Ija fooniitiin yoo ilaalle Museen nama Faraʼoonii wajjin walgitudhaa?
4 Ija fooniitiin yoo ilaalle Museen matumaa nama Faraʼoonii wajjin walgitu miti. Jireenyi Musee harka Faraʼoon keessa waan jiru fakkaata ture. Museedhumtiyyuu, “Gara mootii Gibxii dhaqee, saba Israaʼel biyya Gibxiitii kanan baasu ani eenyu?” jechuudhaan Yihowaa gaafateera. (Bau. 3:11) Museen waggaa 40 dura baqataa taʼee biyya Gibxiitii baʼee ture. Tarii, ‘Gara Gibxiitti deebiʼee mootichi akka aaru gochuunkoo sirriidhaa?’ jedhee of gaafatee taʼuu dandaʼa.
5, 6. Museen, Faraʼooniin utuu hin taʼin Yihowaa akka sodaatu kan isa gargaare maalidha?
5 Museen gara Gibxiitti deebiʼuusaa dura, Waaqayyo seera buʼuuraa barbaachisaa taʼe tokko kan isa barsiise yommuu taʼu, Museenis yeroo booda macaafa Iyoobirratti, “Waaqayyoon sodaachuun ogummaa dha” jechuudhaan seera buʼuuraa kana barreesseera. (Iyo. 28:28) Yihowaan, Museen sodaa akkasii akka qabaatuufi ogummaadhaan tarkaanfii akka fudhatu isa gargaaruuf, namaafi ofiisaa walbira qabee isaaf ibseera. “Afaan namaa eenyutu uume? Eenyutu didaa yookiis duudaa, kan argu yookiis jaamaa isa godha? Ana Waaqayyo mitii ree?” jechuudhaan Musee gaafateera.—Bau. 4:11.
6 Kanarraa barumsa akkamii arganna? Kan isa erge Yihowaa isa ergaasaa Faraʼoonitti akka himuuf wanta isa barbaachisu hunda kennuufii dandaʼu waan taʼeef, Museen sababa itti sodaatu tokkollee hin qabu. Kana malees, Faraʼoon Yihowaa wajjin ennaa walbira qabamu wayittuu kan lakkaaʼamu miti! Akkasumas, bulchitoota warra Gibxiitiin saba Waaqayyoorra rakkinni yommuu gaʼu kun isa jalqabaa hin turre. Museen akka itti Yihowaan, Abrahaamiin, Yoseefiifi isumayyuu harka Faraʼonota Gibxii kanaan dura turan jalaa itti oolcherratti xiinxalee taʼuu dandaʼa. (Uma. 12:17-19; 41:14, 39-41; Bau. 1:22–2:10) Museen, Yihowaa ‘isa ijaan hin argamnerratti’ amantii qabaachuudhaan, wanta inni Faraʼoonitti akka himu isa ajaje hunda ija jabinaan itti himeera.
7. Amantii Eelaan Yihowaarratti qabdu kan ishee gargaare akkamitti?
7 Obboleettiin Eelaa jedhamtu amantiin Yihowaarratti qabdu sodaa namaatiin akka hin moʼamne ishee eegeera. Eelaan bara 1949tti poolisoota Sooviyeetiin qabamtee Istooniyaatti kan hidhamte yommuu taʼu, qullaashee qondaaltota poolisii dargaggoota taʼan dura akka dhaabattu godhamtee turte. Obboleettiin kun, “Qaanii guddaan natti dhagaʼamee kan ture taʼus, Yihowaatti kadhannaa ergan dhiheessee booda nagaafi tasgabbiitu natti dhagaʼame” jetteetti. Achiis Eelaan guyyaa sadiif kophaashee hidhamte. Akkas jetteetti: “Qondaaltonni poolisii natti iyyanii, ‘Maqaan Yihowaa jedhamu sirumaa Istooniyaatti akka hin yaadatamne goona! Siin mana hidhaa galchina; warra kaanimmoo Saayibeeriyaatti ergina!’ naan jedhan. Achiis ‘Meerre Yihowaankee?’ jedhanii natti gaʼisan.” Eelaan nama sodaattimoo Yihowaatti amanamti laata? Yommuu isaan ishee qoratan, “Wanta kana baayʼee irratti yaadeera; Waaqayyo duratti fudhatama dhabee bilisa taʼuu koorra, hariiroon isaa wajjin qabu eegee mana hidhaa keessa turuu naa wayya” jechuudhaan ija jabinaan deebisteetti. Yihowaan Eelaadhaaf akkuma namoota fuulashee dura dhaabachaa jiran sanaa akka waan isa argaa jirtuu ture. Amantii Eelaan qabdu hanga dhumaatti ejjennooshee eeguuf ishee gargaareera.
8, 9. (a) Wanti sodaa namaa moʼuuf nu gargaaru maalidha? (b) Sodaa namootaatiin moʼamuuf yoo qoramtan, xiyyeeffannaa keessan maalirra gochuu qabdu?
8 Amantiin Yihowaarratti qabdan sodaa isinitti dhagaʼamu moʼuuf isin gargaara. Namoonni aangoorra jiran mirga waaqeffannaa keessan yommuu daangessan jireenyi keessan harka namootaa keessa akka jiru isinitti dhagaʼamuu dandaʼa. Kanarrayyuu darbee, ‘Yihowaa tajaajiluukoo itti fufuudhaan abbootiin taayitaa akka aaran gochuun sirriidhaa?’ jettanii of gaafattu taʼa. Wanti sodaa namaa moʼuuf nu gargaaru Waaqayyotti amanamuu akka taʼe yaadadhaa! (Fakkeenya 29:25 dubbisi.) Yihowaan, “Nama bor duʼu, ilmaan namootaa warra akka margaa darbuuf jiran maaliif sodaattu?” jechuudhaan gaafateera.—Isa. 51:12, 13.
9 Yeroo wanti akkasii isin mudatu Abbaa keessan isa hundumaa dandaʼurratti xiyyeeffadhaa. Yihowaan jalʼina bulchitoonni namootarratti raawwatan ni arga, isaaniif ni yaada, isaan gargaaruufis tarkaanfii ni fudhata. (Bau. 3:7-10) Sababa amantii keessaniitiin abbootii taayitaa gara jabeeyyii taʼan duratti yoo dhihaattanillee, “akka itti dubbattan yookiis maal akka jettan hin yaaddaʼinaa; wanti isin dubbachuuf jirtan yeroo sanatti isiniif in kennama.” (Mat. 10:18-20) Bulchitoonniifi mootummoonni ilmaan namootaa Yihowaa wajjin yommuu walbira qabaman wayittuu kan lakkaaʼaman miti. Amantii keessan jabeeffachuudhaan, Yihowaan Qaama dhugumaan isin gargaaruu barbaadu taʼuusaa hubachuu dandeessu.
10. (a) Dh.K.D. bara 1513 jiʼa Niisaanitti Yihowaan Israaʼelootaaf qajeelfama akkamii kenne? (b) Museen qajeelfama Waaqayyootiif kan ajajame maaliifi?
10 Dh.K.D. bara 1513 jiʼa Niisaanitti, Yihowaan karaa Museefi Aaron, Israaʼeloonni korbeessa hoolaa ykn reettii qaluudhaan dhiigasaa mataa balbala manasaaniitti akka dibaniif qajeelfama adda taʼe kenne. (Bau. 12:3-7) Yeroo kanatti Museen maal godhe? Phaawulos ergamaan yeroo booda Musee ilaalchisee, “Inni amantiidhaan Faasiikaan akka ayyaaneffamu godhe, . . . inni angafa kan taʼe hundumaa fixu sun akka isaanitti hin buunetti, dhiigicha balbalatti dibsiise” jechuudhaan barreesseera. (Ibr. 11:28) Museen abdiin Yihowaan kenne dhugumaan akka raawwatamu waan beekuuf, angafni ijoollee dhiiraa warra Gibxii hundi kan ajjeefaman taʼuusaa amanannaa qaba ture.
11. Museen Israaʼeloota kan akeekkachiise maaliifi?
11 Ijoolleen Musee biyya Miidiyaan, jechuunis ‘isa angafa kan taʼe hundumaa fixu sanarraa’ fagoo jiraachaa waan turan fakkaata.* (Bau. 18:1-6) Haataʼu malee, Museen maatiiwwan Israaʼel ijoolleesaanii angafaa balaarraa akka eegan akeekkachiiseera. Museen Israaʼeloota balaan irra gaʼuuf jedhu sanaaf jaalala akka qabu argisiiseera. Macaafni Qulqulluun, “Yommus Museen maanguddoota Israaʼel hundumaa waamee, . . . xobbaallaa Faasiikaa sana qaladhaa!” jechuudhaan akka isaan ajaje dubbata.—Bau. 12:21.
12. Yihowaan ergaa barbaachisaa akkamii akka lallabnu nu ajaje?
12 Sabni Yihowaa gargaarsa ergamootaatiin ergaa bakka guddaa qabuufi “Yeroon firdii isaa waan gaʼeef, Waaqayyoon sodaadhaa, ulfinas kennaaf! Isa waaqa, lafa, galaana, burqituu bishaanii uumeefis sagadaa!” jedhu dabarsaa jiru. (Mul. 14:7) Yeroon ergaa kana itti labsinu ammadha. Namoonni ‘dhaʼichashee irraa akka hin hirmaannetti,’ Baabilon Guddittii keessaa akka baʼan isaan akeekkachiisuu qabna. (Mul. 18:4) ‘Hoolonni kan biraan’ Kiristiyaanota dibamoo wajjin taʼuudhaan, namoota Waaqayyorraa fagaatanii jiraataniin “Waaqayyotti araaramaa!” jechaa jiru.—Yoh. 10:16; 2 Qor. 5:20.
13. Fedhii misiraachicha lallabuuf qabnu guddifachuuf kan nu gargaaru maalidha?
13 “Yeroon firdii” dhuguma akka dhihaate beekna. Akkuma Yihowaan jedhe hojiin lallabaas ariifachiisaa taʼuusaa sirriitti beekna. Yohannis ergamaan, “Ergamoonni afur golee lafaa arfan irra dhaabatanii, . . . qilleensota golee arfanii ittisuu isaanii nan arge” jechuudhaan barreesseera. (Mul. 7:1) Ergamoota, qilleensota biyya lafaa kanarratti badiisa fidan gadhiisuuf jedhan ija amantiitiin ni argituu? Ergamoota kana ija amantiitiin ni argitu yoo taʼe, misiraachicha amanannaadhaan lallabuu ni dandeessu.
14. ‘Namni jalʼaan karaasaa isa jalʼaarraa akka deebiʼu’ akeekkachiisuuf kan nu kakaasu maalidha?
14 Kiristiyaanonni dhugaan Yihowaa wajjin hariiroo kan qaban siʼa taʼu abdii jireenya barabaraas qabu. Haataʼu malee, ‘namni jalʼaan karaasaa isa jalʼaarraa deebiʼee akka fayyu itti himuuf’ itti gaafatamummaan nurra jira. (Hisqiʼel 3:17-19 dubbisi.) Sababni itti lallabnu dhiiga namootaarraa bilisa taʼuuf qofa miti. Yihowaafi namoota ni jaallanna. Yesus jaalalaafi gaarummaa argisiisuun maal jechuu akka taʼe fakkeenya waaʼee namicha Samaariyaa isa ooʼa qabeessa taʼee dubbaterratti akka gaariitti ibseera. ‘“Ooʼaan kakaʼee” lallabuudhaan akka namicha Samaariyaa gaarummaa argisiisaan jiraa?’ jennee of gaafachuun keenya gaariidha. Kana malees, matumaa akka lubichaa, akkasumas nama gosa Lewwii fakkeenya Yesusirratti caqasamaniifi ‘irraa goranii darbanii’ taʼuu hin barbaannu. (Luq. 10:25-37) Amantiin abdii Waaqayyo kennerratti qabnuufi jaalalli namootaaf qabnu, yerichi utuu hin dhumin misiraachicha lallabuurratti guutummaatti hirmaachuuf nu kakaasa.
15. Israaʼeloonni kiyyoo keessa akka galan kan itti dhagaʼame maaliifi?
15 Amantii Museen ‘isa ijaan hin argamnerratti’ qabu, Israaʼeloonni Gibxii erga baʼanii booda yommuu rakkinni isaan mudatetti isa gargaareera. Macaafni Qulqulluun, “Israaʼeloonni ol ilaalanii, kunoo, warri Gibxii booddee isaaniitiin isaan hordofaa akka dhufan argan; yommus Israaʼeloonni guddaa sodaatanii gara Waaqayyotti in iyyan” jedha. (Bau. 14:10-12) Israaʼeloonni haalli kun isaan mudachuu akka dandaʼu eeguu qabu turan. Yihowaan, “Mooticha garaa isaa nan jabeessa; innis faana dhaʼee isin in hordofa; ani mootichaa fi loltuu isaa hundumaa irratti ulfina nan argadha; warri Gibxiis ani Waaqayyo akkan taʼe kanaan beekuuf jiru!” isaaniin jedhee ture. (Bau. 14:4) Israaʼeloonni garuu wanti isaan argan isa ijaan argamu qofa, jechuunis Galaana Diimaa fuuldurasaanii jiru, loltoota Faraʼoon duubasaaniitiin isaan qaqqabuuf jedhan, akkasumas geggeessaasaanii nama waggaa 80 taʼeefi tiksee turedha. Yeroo kanatti kiyyoo keessa akka galan itti dhagaʼame.
16. Yeroo Galaana Diimaa ceʼanitti amantiin Musee kan isa gargaare akkamitti?
16 Haataʼu malee, Museen sodaadhaan hin raafamne. Maaliif? Ija amantiitiin wanta galaanicha ykn loltoota sana caalaa humna qabu arguu dandaʼeera. Museen, ‘gocha Waaqayyo isaan fayyisuudhaaf raawwatu ilaaluuf’ akka jedhu, akkasumas Yihowaan Israaʼelootaaf akka lolu beeka ture. (Baʼuu 14:13, 14 dubbisi.) Amantiin Musee saba Waaqayyootiif jajjabina kenneera. Macaafni Qulqulluun, “Sabni Israaʼel amantiidhaan akka nama lafa gogaa irra adeemuutti galaana diimaa ceʼan; warri Gibxii akkuma isaanii gochuu yeroo yaalanitti garuu in liqimfaman” jedha. (Ibr. 11:29) Kanaan kan kaʼes, ‘sabni Israaʼel Waaqayyoon in sodaatan; Waaqayyoofi Musee garbichasaa in amanan.’—Bau. 14:31.
17. Qorumsi gara fuulduraatti amantii keenyarra gaʼu maalidha?
17 Nutis dhiheenyatti jireenyi keenya balaadhaaf saaxilamuu dandaʼa. Xumura rakkina guddaarratti bulchitoonni biyya lafaa, dhaabbatoota amantii hedduu taʼaniifi miseensota keenyarra baayʼee caalu qaban guutummaatti akka balleessan mirkaneeffatu. (Mul. 17:16) Yihowaan nu warra yeroo sanatti eegumsa hin qabne fakkaannu ilaalchisee ‘biyya isa gandeen isaa dallaa, karraafi danqaraa hin qabne’ jechuudhaan dubbateera. (His. 38:10-12, 14-16) Ija fooniitiin yommuu ilaallu badiisa gaʼu jalaa ooluu akka hin dandeenye nutti dhagaʼamuu dandaʼa. Yeroo kanatti maal gootu?
18. Yeroo rakkina guddaatti jabaannee dhaabachuuf kan nu gargaaru maal akka taʼe ibsi.
18 Matumaa sodaadhaan raafamuu hin qabnu. Maaliif? Yihowaan namoonni sabasaarratti akka kaʼan qofa utuu hin taʼin, sabasaa akka oolchus waan dubbateefidha. Yihowaan, ‘Bara sana Goog biyya Israaʼel yommuu lolu, aariin koo inni bobaʼaan in kaʼa. Hinaaffaa koofi aariikoo isa akka ibiddaa bobaʼuun nan dubbadha’ jedheera. (His. 38:18-23) Yeroo sanatti Yihowaan warra sabasaa miidhuu barbaadan hunda ni balleessa. Yihowaan, ‘guyyaa isa guddaafi sodaachisaa’ taʼerraa akka isin oolchu amantii qabdu taanaan, ‘gocha Waaqayyo isin fayyisuudhaaf raawwatu ilaaluufi’ jabaattanii dhaabachuu ni dandeessu.—Yoe. 2:31, 32.
19. (a) Yihowaafi Museen hariiroo cimaa akkamii qabu turan? (b) Karaa keessan hundumaatti Yihowaatti kan amanamtan taanaan eebba akkamii argattu?
19 ‘Isa ijaan hin argamne akka waan arginuutti’ ilaaluu keenya itti fufuudhaan, rakkina guddaa gara fuulduraatti dhufuuf ammuma haa qophoofnu! Yeroo hunda qayyabannaa gochuufi kadhannaa dhiheessuudhaan michooma Yihowaa wajjin qabnu haa jabeeffannu. Museen Yihowaa wajjin walitti dhufeenya cimaa kan qabu siʼa taʼu, Yihowaanis dinqiiwwan raawwachuuf isatti fayyadameera. Kana malees, Yihowaan Musee ‘fuulaa fuulatti’ akka beeke Macaafni Qulqulluun ni dubbata. (Kes. 34:10) Museen raajii beekamaa taʼedha. Haataʼu malee, isinis amantii yoo qabaattan akka gaariitti Yihowaatti dhihaachuufi akka waan ijaan isa argitaniitti isa beekuu ni dandeessu. Akkuma Dubbiin Waaqayyoo jedhu ‘karaa keessan hundumaatti’ Yihowaatti kan amanamtan taanaan, ‘inni daandii keessan isiniif qajeelcha.’—Fak. 3:6.
^ KEY. 11 Yihowaan warra Gibxiirratti tarkaanfii kan fudhate karaa ergamootasaa akka taʼe ifadha.—Far. 78:49-51.
SEENAA JIREENYAA
Waggoottan 65 tajaajila yeroo guutuu keessatti dabarse yeroon yaadadhu, jireenyikoo guyyoota gammachiisoo taʼaniin kan guutamedha jechuu nan dandaʼa. Akkas jechuun garuu, guyyaan itti gadde ykn abdii kutadhe hin jiru jechuu miti. (Far. 34:12; 94:19) Walumaagalatti, jireenyikoo jireenya eebba argamsiisuufi kaayyoo qabu ture!
FULBAANA 7, 1950tti, miseensa maatii Betʼel Biruukiliin keessatti argamuun taʼe. Yeroo sanatti baayʼinni miseensota maatii Betʼel 355 siʼa taʼu, obboloonni kun biyyoota garaagaraatii kan dhufaniifi umrii waggaa 19 hanga 80 gidduutti kan argaman turan. Baayʼeensaanii Kiristiyaanota dibamoo turan.
‘Waaqa keenya isa gammadaa’ tajaajiluu kan na barsiise haadhakoodha. (1 Xim. 1:11, NW) Haatikoo Yihowaa tajaajiluu kan jalqabde ijoollummaakootii kaaseeti. Kanan cuuphame Adoolessa 1, 1939, umrii waggaa kudhaniitti, walgaʼii zoonii (yeroo ammaa walgaʼii aanaa jedhama) magaalaa Kolombos, Nebraaskaa, Yuu.Eess.Eetti godhamerrattidha. Namoonni naannoo 100 taanu, haasaa waraabameefi mataduree “Faashizimiimoo Bilisummaa” jedhu qabuufi Joseef Raazarfordiin qophaaʼe dhaggeeffachuuf galma kireeffame tokko keessatti walitti qabamnee turre. Walakkaa haasaa kanaa erga dhaggeeffannee booda, namoonni naannoo galma keessatti walgeenyee turre sanatti jeequmsa kaasan. Humnaan gara galmichaatti seenanii, walgaʼii keenya nu dhaabsisanii magaalicha keessaa akka baanu nu dirqisiisan. Achiis lafa qonnaa obboleessa tokkoo magaalattiitti dhihoo jiru keessatti walitti qabamnee kutaa sagantichaa isa hafe dhaggeeffanne. Kanaan kan kaʼes, guyyaan itti cuuphame gonkummaa hin irraanfadhu!
Haatikoo mana dhugaa keessatti na guddisuuf carraaqqii guddaa gooteetti. Abbaankoo nama gaariifi abbaa gaarii taʼus, waaʼeen amantiis taʼe haalli hafuuraakoo isa hin yaaddessu ture. Haataʼu malee, haatikoofi obboloonni Gumii Omahaa keessa turan gargaarsa na barbaachisu naa godhaniiru.
Yeroon mana barumsaa sadarkaa lammaffaa xumuruuf turetti, jireenyakoo akkamitti itti fayyadamuu akkan qabu murteessuun qaba ture. Ganna ganna yeroo manni barumsaa cufamu ijoollee kaanii wajjin taʼuudhaan, qajeelchaa yeroo boqonnaa (yeroo ammaa qajeelchaa gargaaraa jedhama) taʼeen tajaajila ture.
Obboloonni qeentee taʼan, Joon Chiimikliisiifi Tewoodor Jaaraaz jedhaman, Mana Barumsaa Giilʼaad kutaa 7ffaatii eebbifamanii hojii daawwannaatiif naannoo keenyatti ramadamanii turan. Umriinsaanii jalqaba waggoota 20nii keessa taʼuusaa yommuun bare baayʼeen dinqisiifame. Yeroo sanatti umriinkoo waggaa 18 yommuu taʼu, barumsa sadarkaa lammaffaa xumuruufan ture. Chiimikliis jireenyakoo keessatti maal gochuu akkan barbaadu yeroo itti na gaafate ammallee nan yaadadha. Waanan gochuu barbaadu yeroon itti himu, innis, “Eeyyee, tajaajila yeroo guutuu jalqabi. Jireenya keerratti jijjiirama akkamii akka fidu hin beektu” jedhee na jajjabeesse. Gorsi inni naa kenneefi fakkeenyi obboloonni kun naa taʼan baayʼee na kakaase. Kanaaf, barumsa ergan xumuree booda, bara 1948tti qajeelchaan taʼe.
Adoolessa 1950tti, warrakoo wajjin walgaʼii biyyoolessaa magaalaa Niiwu Yoork Siitii, Istaadiyomii Yaankiitti godhamerratti argameen ture. Yeroo kanatti walgaʼii obboloota Betʼel keessatti tajaajiluu barbaadanii wajjin godhamurrattan argame. Betʼel keessa tajaajiluu akkan barbaadus xalayaa barreesseen galche.
Abbaankoo qajeelchaa taʼuukoofi isaan dukaa jiraachuukoo mormuu baatus, kutaan keessa jiraadhuufi nyaatan nyaadhuuf hamma taʼe kaffaluu akkan qabu itti dhagaʼamee ture. Kanaaf, jiʼa Hagayyaa keessa guyyaa tokko hojii barbaaddachuu utuun deemuu, saanduqa xalayaan nuu ergamu keessa kaaʼamuttin gore. Xalayaa Biruukiliinii naaf ergamen argadhe. Kan irratti mallatteesse Naataan Noor siʼa taʼu, xalayichi akkas jedha: “Xalayaan ati Betʼel keessa tajaajiluuf fedhii akka qabdu barreessite nu gaʼeera. Hanga Yihowaan heyyametti Betʼel keessa turuu akka barbaaddu hubadheera. Kanaaf, Betʼel, Biruukiliin, Niiwu Yoorkitti argamutti gaafa Fulbaana 7, 1950 gabaasa godhi.”
Gaafa sana abbaankoo hojiidhaa yommuu deebiʼu, hojii akkan argadhen itti hime. Innis, “Gaariidha, Eessaa argatte?” naan jedhe. Anis, “Biruukiliin Betʼel, jiʼatti doolaara Ameerikaa 10 naa kaffalun” isaan jedhee. Haallikoo kun xinnoo kan isa naasise taʼus, kun filannaakoo taanaan, wantan filadhe kanarratti milkaaʼina argachuuf carraaqqii gochuu akkan qabu natti hime. Sana booda baayʼee utuu hin turin, abbaankoo bara 1953tti walgaʼii Istaadiyomii Yaankiitti godhamerratti cuuphame!
Hiriyaa tajaajilaakoo kan ture, Alfireed Nasraalaanis yerumasana Betʼelitti waan waamameef, walii wajjin gara Betʼel deemuun keenya baayʼee na gammachiiseera. Alfireed yeroo booda gaaʼela kan godhate yommuu taʼu, haadha manaasaa Joʼaanii wajjin Mana Barumsaa Giilʼaad galanii baratan. Achiis, hojii misiyoonummaatiif Liibaanonitti kan ramadaman siʼa taʼu, yeroo boodammoo hojii daawwannaatiif gara Yuunaayitid Isteetisitti deebiʼaniiru.
Hojiin jalqabaa Betʼel keessatti naa kenname kutaa itti barreeffamni walitti qabsiifamu keessatti kitaaba hodhuu ture. Kitaabni jalqaba ani irratti hojjedhe Waat Haas Riliijin Dan foor Maankaayind? jedhama. Jiʼoota saddeetiif kutaa itti barreeffamni walitti qabsiifamu keessatti ergan hojjedhee booda, Kutaa Tajaajilaa keessatti, Obboleessa keenya Toomaas Suliivaan wajjin akkan hojjedhun ramadame. Isaa wajjin hojjechuudhaan, beekumsa hafuuraafi hubannaa inni waggaa baayʼeedhaaf jaarmiyicha keessatti tajaajiluudhaan argaterraa fayyadamuun mirga guddaa ture.
Kutaa Tajaajilaa keessatti naannoo waggaa sadiif ergan tajaajilee booda, ilaaltuu olaanaa warshaa kan taʼe Maaksi Laarsan, Obboleessi keenya Noor akka na barbaadu natti hime. Maalan balleesse laata jedhee yaaddaʼeen ture. Obboleessi keenya Noor, gara fulduraatti Betʼelii baʼuuf karoora kanan qabu taʼuuf dhiisuukoo barruu barbaadee akka na waame yommuu natti himu nan tasgabbaaʼe. Nama yeroodhaaf biiroosaa keessa hojjetu barbaadee kan ture siʼa taʼu, hojii kana hojjechuu kanan dandaʼu taʼuusaa ilaaluu barbaadee ture. Anis Betʼelii baʼuuf karoora akkan hin qabnen itti hime. Yeroo sanaa jalqabee, waggaa 20f biiroosaa keessatti hojjechuuf mirga argadheera.
Obboloota keenya Suliivaaniifi Noor, akkasumas obboloota Betʼel keessa tajaajilan kaan kan akka Miiltan Heenshel, Kilaawus Jeensan, Maaksi Laarsan, Huugoo Riimariifi Giraant Suutarii wajjin hojjechuudhaan barumsan argadhe, eessaayyuu argachuu akkan hin dandeenye natti dhagaʼama.*
Obboloonni ani wajjin hojjedhe, hojii jaarmiyicha keessatti hojjetanirratti sirriitti kan qindaaʼan turan. Obboleessi keenya Noor hojjetaa cimaa kan ture siʼa taʼu, hanga dandaʼametti hojiin Mootummichaa akka babalʼatu barbaada ture. Obboloonni biiroosaa keessatti isaa wajjin hojjetan nama itti dubbachuuf namatti hin ulfaanne akka taʼe dubbatu. Dhimma tokkorratti ilaalcha garaagaraa yoo qabaannellee, yaada keenya bilisaan ibsina, innis yaada keenya ni dhaggeeffata.
Yeroo tokko, Obboleessi keenya Noor, dhimmoota xinnoo taʼaniifillee xiyyeeffannaa kennuun maaliif barbaachisaa akka taʼe natti hime. Wanta isa mudatee ture tokko akka fakkeenyaatti natti hime; yeroo inni ilaaltuu olaanaa warshaa turretti, Obboleessi keenya Raazarfordi isaaf bilbilee akkas isaan jedhee ture: “Obboleessa keenya Noor, warshaadhaa gara manaatti laaqanaaf yeroo dhuftu, haqxuu naa fidii kottu. Minjaala koorra naa kaaʼi.” Noor, yerumasana gara kutaa kuusaa meeshaalee dhaqee haqxuu sana fuudhee kiisiisaa keessa akka kaaʼu, achiis saʼaatii booda gara kutaa Obboleessa keenya Raazarforditti akka geessu natti hime. Wanta baayʼee xinnoo taʼus, Obboleessa keenya Raazarfordiif barbaachisaa ture. Achiis Obboleessi keenya Noor, “Qubeessaa qaramaa utuun argadhee natti tola. Kanaaf, maaloo yeroo hundaa ganama qubeessaa qaramaa naa qopheessi” naan jedhe. Waggaa hedduudhaaf qubeessaansaa qaramaa taʼuusaa nan ilaalan ture.
Obboleessi keenya Noor, wanta tokko akka hojjennuuf ennaa ajajamnu sirriitti dhaggeeffachuun barbaachisaa akka taʼes yeroo baayʼee nutti hima. Yeroo tokko, hojii tokko akkamitti hojjechuu akkan qabu balʼinaan ibsa kan naa kenne taʼus, ani garuu sirriitti hin dhaggeeffannen ture. Kanaan kan kaʼees, hojiisaarratti rakkinni isa mudatee ture. Baayʼee waanan gaddeef, xalayaa wantan godhetti baayʼee akkan gaabbeefi biiroosaa keessaa gara iddoo birraatti utuun ramadamee gaarii akka taʼe ibsun barreesseef. Ganamuma sana xinnoo turee, Obboleessi keenya Noor garakoo dhufee, “Roobart, xalayaa ati barreessite argeera. Dogoggora hojjetteetta. Kanaan duras sitti himeera, gara fulduraatti garuu of eeggannoo cimaa akka gootu nan abdadha. Amma lamaan keenyayyuu gara hojii keenyaati haa deebinu” naan jedhe. Gaarummaa inni natti argisiise baayʼeen dinqisiifadhe.
Waggaa saddeetiif Betʼel keessa ergan tajaajilee boodas, tajaajilakoo itti fufuun alatti karoora kan birraa hin qabun ture. Haataʼu malee, yeroo booda haalli kun ni jijjiirame. Bara 1958tti walgaʼii biyyoolessaa Istaadiyomii Yaankii, akkasumas Pooloo Giraawundisitti godhamerratti Looreen Bruuksiinan arge. Looreenii wajjin jalqaba kan wal barre bara 1955tti utuu isheen Kaanaadaa Montiriiyaal keessatti qajeelchaa taatee tajaajiltuu ture. Ilaalcha isheen tajaajila yeroo guutuutiif qabdu, akkasumas bakka jaarmiyaan Yihowaa itti ishee erge kamittiyyuu tajaajiluuf fedhii isheen qabdu yeroon argu baayʼeen ishee dinqisiifadhe. Galmi Looreen Mana Barumsaa Giilʼaad galtee barachuu ture. Bara 1956, umriishee waggaa 22tti, Mana Barumsaa Giilʼaad kutaa 27ffaarratti akka hirmaattu afeeramte. Giilʼaadii erga eebbifamtee booda hojii misiyoonummaatiif Biraaziilitti ramadamte. Aniifi Looreen bara 1958tti walitti dhufeenya keenya kan haaromsine siʼa taʼu, gaaffii ani gaaʼelaaf dhiheesseefis ni fudhatte. Waggaa ittaanutti gaaʼela keenya raawwachuuf achiis, waliin taanee hojii misiyoonummaarratti hirmaachuuf karoora baafannee turre.
Wantan yaade Nooritti yeroon himu, waggaa sadiif akkan obsuufi, achii booda gaaʼela godhannee, Betʼel Biruukiliin jiru keessa tajaajiluu akka dandeenyu natti hime. Yeroo sanatti hiriyoonni gaaʼelaa wal fuudhanii Betʼel keessa turuu kan dandaʼan, isaan keessaa inni tokko waggaa kudhan ykn isaa oliif, inni kan biraammoo yoo xinnaate waggaa sadiif Betʼel keessa kan tajaajile yoo taʼedha. Kanaaf, Looreen gaaʼela godhachuu keenya dura waggaa lamaaf Betʼel Biraaziil jiru, waggaa tokkoofimmoo Betʼel Biruukiliin jiru keessatti tajaajiluuf walii galte.
Waggaa lamaan jalqabaatti kan wal qunnamnu xalayaadhaan qofa ture. Yeroo sana iimeeliin kan hin jirre yommuu taʼu, bilbillis baayʼee miʼaa ture! Fulbaana 16, 1961tti gaaʼela keenya yeroo raawwannu, haasaa kan nuu kenne Obboleessa keenya Noor taʼuunsaa mirga guddaadha. Dhugaa dubbachuuf, waggoonni muraasni nuti eegne dheeraa nutti fakkaatanii turan. Haataʼu malee, waggoota 50 gaaʼela keessatti dabarsine boodatti deebinee yommuu yaadannu, obsaan eeguun keenya buʼaa akka nuuf argamsiise ni amanna!
Bara 1964tti, mirga daawwataa olaanaa zoonii taʼuudhaan biyyoota garaagaraa daawwachuun argadhe. Yeroo sanatti, obboloonni daawwannaadhaaf gara biyya biraa yeroo dhaqan haadhotiin manaasaanii isaanii wajjin hin deeman turan. Bara 1977tti sirreeffamni kan godhame yommuu taʼu, haadhotiin manaa abbootii manaasaanii wajjin deemuu jalqaban. Waggaa sanatti Aniifi Looreen, Giraant Suutariifi haadha manaasaa Eediitii wajjin taʼuudhaan waajjiroota damee Jarman, Ostiriyaa, Giriik, Qophros, Turkiifi Israaʼelitti argaman daawwanneerra. Walumaagalatti biyyoota gara 70 taʼan daawwadheerra.
Bara 1980tti daawwannaadhaaf Biraaziil yeroo deemnetti, gara magaalaa naannoo mudhii lafaatti argamtuufi Beelam jedhamtuu dhaqnee turre. Looreen magaalaa kana keessatti misiyoonii taatee tajaajilteetti. Obboloota magaalaa Maanaaʼusitti argamanis daawwannee turre. Haasaa Istaadiyomii tokko keessatti godhamerratti, namoota gareedhaan taʼaniifi aadaa Biraaziil keessatti baramaa taʼe, jechuunis isa dubartoonni maddiirra wal dhungataniifi obboloonni dhiiraa harka wal qaban hin hordofne argine. Akkas kan godhan maaliifi?
Namoonni kun obboloota keenya, mandara bosona Amaazon keessatti argamtuufi dhukkuba lamxiirraa bilisa taate keessaa dhufan. Of eeggannoodhaaf jecha, namoota walgaʼicharratti argaman kaanii wajjin harka wal hin qaban ykn wal hin dhungatan turan. Haataʼu malee garaa keenya tuqanii turan. Gammachuu fuulasaaniirraa mulʼachaa tures yoomiyyuu hin irraanfannu. Jechi Isaayaas, “Garboonni koo garaa isaaniitti gammadanii in faarfatu” jechuudhaan dubbate dhugaadha.—Isa. 65:14.
Aniifi Looreen yeroo waggaa 60 oliif Yihowaa tajaajiluudhaan dabarsinerratti siʼa baayʼee ni xiinxalla. Yihowaan karaa jaarmiyaasaa akka nu geggeessu heyyamuu keenyaan eebba argannetti baayʼee gammadna. Akka durii biyyaa gara biyyaa deemuu dandaʼuu baadhus, gargaaraa Qaama Olaanaa taʼuudhaan Koree Qindeessitootaafi Koree Tajaajilaa wajjin hojjechaan jira. Obbolummaa addunyaa maraa gargaaruurratti haala kanaan hamma taʼe gumaacha gochuuf mirgan argadhe baayʼeen dinqisiifadha. Obboloonni dargaggoota taʼan heduun, akkuma Isaayaas “Kunoo, ani jira, ana ergi!” jechuudhaan, gara tajaajila yeroo guutuutti yommuu galan arguun keenya baayʼee nu gammachiisa. (Isa. 6:8) Obboloonni kun wanta daawwataan olaanaa aanaa tokko yeroo dheeraa dura, “Tajaajila yeroo guutuu jalqabi. Jireenya keerratti jijjiirama akkamii akka fidu hin beektu” jechuudhaan natti hime dhugaa taʼuusaa mirkaneessu.
^ KEY. 20 Seenaa jireenyaa obboloota kanaa dubbisuu yoo barbaadde, Masaraa Eegumsaa kanaa gaditti caqasaman (Ingiliffaan) ilaali: Toomaas Suliivaan (Hagayya 15, 1965); Kilaawus Jeensan (Onkoloolessa 15, 1969); Maaksi Laarsan (Fulbaana 1, 1989); Huugoo Riimar (Fulbaana 15, 1964); Giraant Suutar (Fulbaana 1, 1983).
“Eenyu illee gooftolii lamaaf hojjechuu hin dandaʼu. . . . isinis akkasuma Waaqayyoo fi horiidhaaf hojjechuu hin dandeessan.”—MAT. 6:24.
1-3. (a) Yeroo harʼaa namoota baayʼee rakkina dinagdee akkamiitu isaan mudata? Namoonni tokko tokko rakkina kana furuuf maal godhu? (Fakkii jalqabarra jiru ilaali.) (b) Ijoollee guddisuu wajjin haala wal qabateen wanti nama yaaddessu maalidha?
MAARLIIN,* “Abbaan manaakoo Jemsi, hojiidhaa yeroo hunda baayʼee dadhabee manatti gala; taʼus qarshiin inni hojjetee argatu wanta guyyaa guyyaadhaaf nu barbaachisurra hin darbu. Itti gaafatamummaasaa isarraa salphisuufi mucaa keenya Jiimiidhaaf wantoota gaggaarii ijoolleen isaa wajjin baratan qaban bituufiin barbaade” jechuudhaan dubbatteetti. Akkasumas, Maarliin firootasaanii gargaaruufi qarshii gara fuulduraatiif taʼu walitti qabachuu barbaadde. Hiriyoonnishee hedduun qarshii baayʼee argachuuf jecha biyya alaa deemaniiru. Haataʼu malee, waaʼee biyya alaa deemuu yommuu yaaddu, miira addaddaatu isheetti dhagaʼama ture. Maaliif?
2 Maarliin maatiishee isa jaallattus taʼe barsiifata hafuuraa isaan qaban dhiistee deemuun ishee yaaddessee ture. Taʼus, namoonni kaan yeroo gabaabaadhaaf biyya alaa akka deemaniifi maatiisaaniirra karaa hafuuraa miidhaan akka hin geenye isheetti dhagaʼama ture. Haataʼu malee, fagoo teessee ilmashee Jiimiin guddisuu kan dandeessu akkamitti akka taʼe ishee yaaddessee ture. Intarneetiitti fayyadamuudhaan ilmashee “adabaa fi barsiisa gooftaatiin” guddisuu ni dandeessii?—Efe. 6:4.
3 Maarliin qajeelfama argachuu barbaaddeetti. Abbaan manaashee akkasheen deemtu kan hin barbaanne taʼus ishee hambisuuf yaalii akka hin goone dubbateera. Jaarsoliin gumiifi namoonni gumii keessatti argaman kaan, biyya alaa akka hin deemne kan ishee gorsan taʼus, obboleettonni hedduun garuu akkasheen deemtu ishee jajjabeessaa turan. Obboleettonni kun, “Maatiikee ni jaallatta yoo taʼe, deemuu qabda. Achi deemtees Yihowaa tajaajiluu ni dandeessa” isheedhaan jedhan. Maarliin utuma sodaattuu Jemsiifi ilmashee Jiimiin dhiistee hojii barbaacha gara biyya alaa deemte. Yeroo deemuuf jettutti, “Dafeen deebiʼa” jechuudhaan waadaa isaaniif galtee turte.
4. Namoonni hedduun kan godaanan maaliifi? Yeroo kanatti ijoolleesaanii kan kunuunsan eenyufaʼi?
4 Yihowaan sabnisaa gadadoodhaan akka jiraatan hin barbaadu; sababii hiyyumaatiin biyya kan biraatti godaanuun garuu bara duriitii jalqabee kan turedha. (Far. 37:25; Fak. 30:8) Yaaqoob abbaan amantii, maatiisaa beelli waan mudateef, ijoolleensaa biyya Gibxii dhaqanii midhaan akka bitan ergeenii ture.* (Uma. 42:1, 2) Yeroo harʼaa, namoonni baayʼeen qeʼeesaanii dhiisanii kan deeman waan beelaʼaniif miti. Maaliif deemuree? Hedduunsaanii liqii guddaan waan isaanirra jiruuf taʼuu dandaʼa. Warri kaanimmoo haala jireenya maatiisaanii fooyyessuu barbaadu taʼa. Namoonni hedduun rakkina dinagdee keessaa baʼuuf jecha, maatiisaaniirraa fagaatanii biyyumasaanii keessa ykn biyya alaa jiraatu. Yeroo baayʼee, ijoollee xixinnoo hiriyaa gaaʼelaasaaniitti, ijoollee angafaatti, akkoo ykn akaakayyuusaaniitti, firatti ykn hiriyootasaaniitti dhiisanii deemu. Namoonni godaanan, ijoollee ykn hiriyaa gaaʼelaasaanii dhiisanii deemuun isaan gaddisiisus, kan deeman filannaa waan dhabaniif akka taʼe isaanitti dhagaʼama.
5, 6. (a) Yesus gammachuufi tasgabbii ilaalchisee maal barsiise? (b) Yesus duuka buutonnisaa wantoota akkamiitiif akka kadhatan isaan barsiise? (c) Yihowaan kan nu eebbisu akkamitti?
5 Bara Yesusittis, namoonni hedduun harka qalleeyyiifi kan tuffataman waan turaniif gammachuu argachuu ykn tasgabbiidhaan jiraachuu kan dandaʼan qarshii baayʼee yoo qabaatan qofa akka taʼe isaanitti dhagaʼama ture. (Mar. 14:7) Haataʼu malee Yesus, namoonni abdiisaanii Yihowaa isa madda qabeenya hin badnee taʼerra akka kaaʼatan barbaada ture. Yesus, gammachuufi tasgabbii dhugaa argachuun kan dandaʼamu qarshiidhaan ykn carraaqqii ofiitiin utuu hin taʼin, abbaa keenya isa samii wajjin hariiroo gaarii qabaachuudhaan akka taʼe Lallabasaa Isa Gaaraarratti ibseera.
6 Yesus kadhannaa akka fakkeenyaatti barsiiserratti, qananiidhaan jiraachuuf utuu hin taʼin, “soora harʼaa bor nu barbaachisu” argachuuf akka kadhannu nu barsiiseera. Namoota isa dhaggeeffachaa turaniin, “Badhaadhummaa ofii keessaniif lafa irratti . . . walitti hin qabatinaa! Garuu badhaadhummaa ofii keessaniif waaqa irratti . . . walitti qabadhaa!” jedheera. (Mat. 6:9, 11, 19, 20) Yihowaan akkuma abdii nuu kennetti akka nu eebbisu amanamuu dandeenya. Faara tolaadhaan nu ilaaluu qofaan utuu hin taʼin wanta nu barbaachisu nuu guutuudhaan nu eebbisa. Dhugumayyuu, gammachuufi tasgabbii dhugaa argachuun kan dandaʼamu qarshiitti utuu hin taʼin abbaa keenya isa nuu yaadutti amanamuudhaani.— Maatewos 6:24, 25, 31-34 dubbisi.
7. (a) Yihowaan ijoollee guddisuuf itti gaafatamummaa kan kenne eenyuufidha? (b) Abbaafi haati ijoolleesaanii wajjin taʼuu kan qaban maaliifi?
7 ‘Duraan dursanii qajeelummaa Waaqayyoo Barbaaduun,’ ilaalcha Yihowaan itti gaafatamummaa maatiitiif qabu qabaachuu dabalata. Seerri Musee, seera buʼuuraa Kiristiyaanotaaf hojjetuufi warri ijoolleesaanii karaa hafuuraa leenjisuu akka qaban ibsu qabateera. (Keessa Deebii 6:6, 7 dubbisi.) Waaqayyo itti gaafatamummaa kana kan kenne Abbaafi haadhaaf malee akkoofi akaakayyuu ykn nama kan biraatiif miti. Solomoon Mootichi, “Yaa ilma ko, gorsa abbaa keetii dhagaʼi, barsiisa haadha keetiis hin tuffatin” jechuudhaan barreesseera. (Fak. 1:8) Yihowaan yommuu akkas jedhu, abbaafi haati ijoolleesaanii geggeessuufi barsiisuuf qaamaan isaan biratti argamuu akka qaban ibsuusaa ture. (Fak. 31:10, 27, 28) Ijoolleen warrasaaniirraa keessumaa waaʼee hafuuraa kan baratan, yommuu isaan guyyaa guyyaadhaan waaʼee Yihowaa waliin mariʼatan dhagaʼuufi fakkeenyasaanii ilaaluudhaani.
8, 9. (a) Abbaan ykn haati maatiisaaniirraa fagaatanii ennaa jiraatan yeroo baayʼee maaltu uumama? (b) Maatiirraa adda baʼuun karaa miiraafi amalaa miidhaa akkamii geessisa?
8 Namoonni biyya alaa deeman deemuusaanii dura, miidhaa inni qabuufi aarsaa inni isaan kaffalchiisu madaaluuf kan yaalan taʼus, maatiisaanii dhiisanii deemuun miidhaa akka qabu dursanii kan hubatan muraasa qofadha. (Fak. 22:3)* Maarliin akkuma biyya alaa deemteen, maatiisheerraa addaan baʼuusheetti miirrishee baayʼee miidhame. Abbaan manaasheefi ilmishees miidhamaniiru. Ilmishee Jiimiin, yeroo hunda, “Maaliif na dhiistee deemte?” jedhee ishee gaafata ture. Jiʼoonni Maarliin achi turuuf yaadde gara waggootaatti yommuu jijjiiramaa adeeman maatiinshee haala rakkisaa keessa akka jiru hubachuu jalqabde. Jiimiin kan namatti hin dhihaanne taʼuusaarrayyuu miiraan haadhasaarraa baayʼee fagaateera. Haatisaa, “Jaalalli inni naaf qabu guutummaatti badeera” jechuudhaan gadda isheetti dhagaʼame ibsiteetti.
9 Warriifi ijoolleen yoo waliin jiraachuu baatan karaa miiraa miidhamuufi amallisaanii mancaʼuu dandaʼa.* Hammuma ijoolleen xinnoo taʼaniifi yeroonsaa dheeratu, miidhaan gaʼus guddachaa adeema. Maarliin ilmashee Jiimiin dhiistee kan deemte faayidaasaatiif akka taʼe isaaf ibsitee turte. Jiimiin garuu haatisaa akka isa gattetti itti dhagaʼama ture. Jalqabarratti deemuusheetti mufatee ture. Booda garuu, deebitee dhufuusheetti mufate. Akkuma ijoollee warrisaanii isaan dhiisanii deeman kaanitti dhagaʼamu, Jiimiin haatisaa akka isheedhaaf ajajamuufi akka ishee jaallatu isarraa eeguu akka hin dandeenye isatti dhagaʼame.—Fakkeenya 29:15 dubbisi.
10. (a) Ani biraa dhabamuukoo bakka buusa jedhanii ijoolleedhaaf kennaa erguun miidhaa akkamii geessisa? (b) Haati ykn abbaan ijoolleesaanii fagoo taaʼanii guddisuuf ennaa yaalan ijoolleetti maaltu hirʼata?
10 Maarliin, qarshiifi kennaa addaddaa isaaf erguudhaan isa kiisuuf yaalii gootus, utuu isheetti hin beekamin ilmashee ofirraa fageessaa, akkasumas wantoota hafuuraafi maatiisaa caalaa qabeenyaaf bakka guddaa akka kennu isa leenjisaa turte. (Fak. 22:6) Jiimiin, “Deebitee hin dhufin. Achuma taaʼiitii kennaa naa erguukee itti fufi” isheedhaan jedheera. Yeroo kanatti Maarliin fagoo teessee xalayaadhaanis taʼe, bilbilaan ykn viidiyoodhaan haasofsiisuudhaan ilmashee guddisuu akka hin dandeenye hubatte. “Intarneetiidhaan mucaa keessan hammachuu ykn dhungattanii nagaan buli isaan jechuu hin dandeessan” jetteetti.
11. (a) Hiriyoonni gaaʼelaa hojiidhaaf jecha walirraa fagaatanii jiraachuunsaanii gaaʼelasaanii kan miidhu akkamitti? (b) Obboleettiin tokko deebitee maatiishee wajjin jiraachuu akka qabdu kan hubatte akkamitti?
11 Walitti dhufeenyi Maarliin Yihowaa wajjinis taʼe abbaa manaashee Jemsii wajjin qabdus miidhameera. Walgaʼiirratti kan argamtus taʼe tajaajila kan baatu torbanitti siʼa tokko ykn isaa gadi ture; dhiibbaa namni ishee qacare isaa wajjin saalquunnamtii akka raawwattuuf isheerraan gaʼu moʼuunis ishee barbaachisee ture. Maarliiniifi Jemsi, hiriyaa gaaʼelaa yommuu rakkinni isaan mudatu isaan gargaaruu dandaʼu waan of biraa hin qabneef, nama miirasaanii isaaniif hubatu kaanitti dhihaachuufi saalqunnamtii raawwachuuf qoramanii turan. Maarliin, isheenis taate abbaan manaashee ejja raawwachuu baatanis, ennaa walirraa fagaatanii jiraatan, qajeelfama Macaafa Qulqulluu hojiirra oolchuus taʼe fedhii miiraafi fedhii saalaa waliisaanii guutuu akka hin dandeenye hubatteetti. Yaada tokko battaluma isaanitti dhgaʼameen waliif ibsuu, ija jaalalaatiin wal milʼachuu ykn waliif seequu, gaarummaadhaan harkaan wal qaqqabuu, wal hammachuu, dhiheenyatti ‘jaalala’ waliif ibsuu ykn ‘walbira gaʼuu’ hin dandaʼan. (Wed. 1:2; 1 Qor. 7:3, 5) Akkasumas, ilmasaanii wajjin taʼuudhaan guutummaatti Yihowaa waaqeffachuu hin dandaʼan. Maarliin, “Walgaʼii koonyaa tokkorratti waaqeffannaan maatii dhaabbataa taʼe guyyaa Yihowaa isa guddaarraa ooluuf barbaachisaa akka taʼe ennaan baradhu, manatti deebiʼuu akkan qabun hubadhe. Karaa hafuuraa deebiʼee jabaachuufi jireenya maatiikoo deebisee ijaaruun qaban ture” jechuudhaan dubbatteetti.
12. Namoota maatiisaaniirraa fagaatanii jiraataniif gorsa Macaafa Qulqulluurratti hundaaʼe akkamii kennuutu dandaʼama?
12 Maarliin manatti deebiʼuuf murteessuunshee namoota addaddaatti miirri garaagaraa akka dhagaʼamu godheera. Jaarsoliin gumiishee isa biyya alaa keessa jiran, amantiifi jabina isheen argisiisteef ishee galateeffataniiru. Namoonni hiriyaa gaaʼelaasaaniifi maatiisaaniirraa fagaatanii jiraatan kaan garuu ishee hin galateeffanne. Fakkeenyashee hordofuu mannaa, ishee amansiisuuf yaalii godhan. “Yeroo xinnoo keessatti deebitee dhufta. Biyyakeetti yoo galte, qarshii si barbaachisu akkamitti argachuu dandeessa?” isheedhaan jedhan. Kiristiyaanonni hidhata walii taʼan, yaada humna nama buusu akkasii walii kennuu mannaa, ‘abbaa manaa, ijoollees akka jaallataniif, dubartoota warra gara ijoollee gorsuu qabu’; akkasumas ‘dubbiin Waaqayyoo maqaa gadhee akka hin godhannetti, warra mana ofiisaanii baʼeessa godhanii eeggatan akka taʼan gorsuu qabu.’—Tiitoos 2:3-5 dubbisi.
13, 14. Wanta maatiin keenya nurraa barbaadan caalaa Yihowaadhaaf dursa kennuun amantii gaafata kan jennu maaliifi? Fakkeenyaan ibsi.
13 Namoonni biyya alaa deeman hedduun kan guddatan aadaa maatiidhaaf keessumaammoo warra gargaaruuf iddoo guddaa kennu keessattidha. Kiristiyaanni tokko Yihowaa gammachiisuuf jedhee wanta naannoosaatti baramaa taʼe ykn wanta warrisaa barbaadan gochuu dhiisuunsaa amantii akka qabu kan argisiisudha.
14 Mee seenaa Kaaran haa ilaallu. Akkas jetteetti: “Ilmikoo Doon ennaa dhalatetti, aniifi abbaan manaakoo biyya alaatii hojjenna turre; animmoo Macaafa Qulqulluu qayyabachuu reefuu jalqabuukoo ture. Miseensonni maatiikoo hundi, hamma qarshii argannutti mucaa keenya kana warrikoo akka guddisaniif garasaaniitti akkan ergu narraa eegu turan.” Kaaran ilmashee Dooniin ofumasheetii guddisuuf ennaa barbaaddetti, firoonnisheefi abbaan manaashee dhibooftuu akkasheen taate yaaduudhaan isheetti kolfan. Kaaran, “Dhugaa dubbachuuf, jalqabarratti Dooniin waggoota muraasaaf gara warrakootti erguun rakkina maalii akka qabu hin hubannen ture. Haataʼu malee, Yihowaan mucaa keenya akka guddisnu itti gaafatamummaa kan kenne nutti, jechuunis warrasaatti akka taʼe beekan ture” jetteetti. Kaaran mucaa lammataa ennaa ulfooftetti, abbaan manashee ulfa sana akka baasistu ishee dirqisiise. Murtoo gaariin kanaan dura goote amantiishee waan cimseef yeroo kanattis Yihowaadhaaf amanamtuu taateetti. Yeroo harʼaa Kaaran, abbaan manaasheefi ijoolleenshee wal faana jiraachuusaaniitti baayʼee gammadu. Mucaashee isa tokko ykn lamaanuu warri kaan akka guddisan gooteetti utuu taʼee buʼaansaa kanarraa adda taʼa ture.
15, 16. (a) Muuxannoo obboleettii ijoollummaasheetti warrishee akkoosheetti ishee kennan tokkoo dubbadhu. (b) Isheenoo intalashee haadhasheetti kennuu kan didde maaliifi?
15 Dhugaa Baatuun Viikii jedhamtu tokko akkas jetteetti: “Waggoota muraasaaf kan na guddiste akkookoo siʼa taatu, yeroo kanatti obboleettiinkoo isheen quxisuun warrakoo bira turte. Yeroon warrakootti deebiʼu, ilaalchi ani isaaniif qabu jijjiiramee ture. Obboleettiinkoo miirashee isaaniif ibsuufi isaan hammachuuf kan hin sodaanne yommuu taʼu, isaanii wajjin walitti dhufeenya gaarii qabdi. Ani garuu miiraan warrakoorraa akkan fagaadhe natti dhagaʼama; ergan nama guddaa taʼee boodallee miirakoo isa dhugaa isaaniif ibsuun na rakkisa ture. Aniifi obboleettiinkoo warri keenya yeroo dullooman akka isaan kunuunsinu waadaa galleefii turre. Haataʼu malee, ani kanan isaan kunuunsu dirqamakoo baʼuuf siʼa taʼu, obboleettiinkoo garuu jaalalaan kakaatee isaan kunuunsiti turte.”
16 Viikiin itti fufuudhaan, “Amma, haatikoo akkuma ofiisheetii haadhasheetti na kennite, anis mucaakoo akka isheen guddistuuf akkan itti kennu barbaaddi. Ani garuu malaan akkas gochuu akkan hin barbaannen itti hime. Anis taʼe abbaan manaakoo mucaa keenya karaa Yihowaan barbaaduun guddisuu barbaanna. Akkasumas, walitti dhufeenyan gara fuulduraatti intalakoo wajjin qabaadhu balleessuu hin barbaadu” jetteetti. Haalli jireenyaa milkaaʼina argamsiisu, galma qarshii argachuu wajjin wal qabate baafachuuf ykn fedhii maatiitiif dursa kennuu utuu hin taʼin Yihowaafi seera buʼuuraa inni baaseef dursa kennuudha. Yesus, “Eenyu illee gooftolii lamaaf [Waaqayyoofi horiidhaaf] hojjechuu hin dandaʼu” jechuudhaan ifatti dubbateera.—Mat. 6:24; Bau. 23:2.
17, 18. (a) Kiristiyaanonni yeroo hunda filannaa akkamii qabu? (b) Mataduree itti aanurratti gaaffiiwwan kamfaa qorra?
17 Abbaan keenya Yihowaan, jireenya keenya keessatti Mootummaa Waaqayyoofi qajeelummaasaatiif dursa yoo kennine wanta nu barbaachisu hunda argachuu akka dandeenyuuf nu gargaara. (Mat. 6:33) Kanaaf, Kiristiyaanonni dhugaan yeroo hunda filannaa qabu. Yihowaan rakkinni akkamiiyyuu yoo nu mudate, seera buʼuuraa Macaafa Qulqulluu utuu hin cabsin ‘karaa ittiin keessaa baanu’ akka nuu qopheessu abdii nuu kenneera. (1 Qorontos 10:13 dubbisi.) Yihowaa ‘obsaan yommuu eeggannu,’ akkasumas ogummaafi qajeelfamasaa argachuuf kadhachuudhaan, abboommiifi seera buʼuuraa inni nuuf kenne eeguudhaan yommuu ‘isa amanannu’ inni “nuuf in raawwata.” (Far. 37:5, 7) Akka Gooftaa dhugaa isa tokkichaatti isa tajaajiluuf yommuu yaalii goonu carraaqqii keenya nuuf eebbisa. Isaaf dursa yoo kennine jireenyi keenya ‘akka wal nuuf qixxaatu’ godha.—Uumama 39:3 wajjin walbira qabii ilaali.
18 Miidhaa walirraa fagaatanii jiraachuun geessise sirreessuuf maal gochuutu dandaʼama? Maatii keenyarraa utuu addaan hin baʼin wanta isaan barbaachisu guutuuf tarkaanfiiwwan akkamii fudhachuu dandeenya? Namoonni kaan gama kanaan murtoo sirrii akka godhan gargaaruu kan dandeenyuhoo akkamitti? Matadureen itti aanu gaaffiiwwan kanaaf deebii kenna.
^ KEY. 1 Maqaawwan jijjiiramaniiru.
^ KEY. 4 Ijoolleen Yaaqoob yeroo biyya Gibxiitti deddeebiʼaa turanitti maatiisaaniirraa torban sadii caalaa fagaatanii hin turre. Yaaqoobiifi ijoolleensaa yeroo booda Gibxiitti yommuu galanis haadhotii manaasaaniifi ijoolleesaanii fuudhanii deemaniiru.—Uma. 46:6, 7.
^ KEY. 8 Dammaqaa! Guraandhala 2013, (Amaariffa) isa matadureensaa, “Godaansa Ilaalchisee Wanta Yaadamuufi Dhugaa Jiru” jedhu ilaali.
^ KEY. 9 Gabaasni biyyoota addaddaarraa argame akka ibsutti, hojiidhaaf jecha hiriyaa gaaʼelaa ykn ijoolleerraa fagaatanii biyya alaa deemuun maatii tokko tokkorra miidhaa cimaa geessiseera. Fakkeenyaaf, hiriyoonni gaaʼelaa akka wal hin amanne gochuu, saala wal fakkaatu ykn firaa wajjin saalqunnamtii raawwachuu, akkasumas ijoolleen amala akka badaniifi barumsi akka isaaniif hin galle, dheekkamtoota akka taʼan, akka dhiphatan ykn of ajjeesuu akka barbaadan gochuu dandaʼa.
“Amanannee,‘Gooftaaan isa na garagaarudha’ . . . in jenna.”—IBR. 13:6.
1, 2. Namoonni biyya alaa deeman hedduun yeroo biyyasaaniitti deebiʼan rakkina akkamiitu isaan mudata? (Fakkii jalqabarra jiru ilaali.)
EDWAARDOON* haala keessa ture yaadachuudhaan akkas jedheera: “Biyya alaatti hojii gaarii qarshii hedduu naaf argamsiisuun hojjedha ture. Dhugaa Baatota Yihowaa wajjin Macaafa Qulqulluu qayyabachuu yommuun jalqabetti garuu, karaa hafuuraas taʼe karaa qaamaa maatiikoo kunuunsuu akkan qabun hubadhe. Kanaaf garasaaniittan deebiʼe.”—Efe. 6:4.
2 Edwaardoon biyyatti deebiʼuudhaan maatiisaa wajjin jiraachuunsaa Yihowaa akka gammachiisu beeka ture. Haataʼu malee, akkuma Maarliin ishee mataduree darberratti caqasamtee, Edwaardoonis hariiroo maatiisaa wajjin qabu deebisee ijaaruuf jabaatee hojjechuu qaba ture. Akkasumas, haala dinagdee rakkisaa taʼe keessatti maatiisaa gargaaruu qaba. Wanta jireenyaaf barbaachisu argachuu kan dandaʼu akkamittiree? Obboloonni gumii keessa jiran kaanoo gargaarsa akkamii isaaf gochuu dandaʼu?
3. Abbaan ykn haati isaan biraa dhabamuunsaanii ijoolleerratti miidhaa akkamii geessisa?
3 Edwaardoon, “Yeroon caalaatti qajeelfama isaaniif kennuu qabuufi jaalala isaanitti argisiisuu qabutti ijoolleekoo akkan dagadhen hubadhe. Isaan bira waanan hin turreef, seenaa Macaafa Qulqulluu isaaniif dubbisuu, isaanii wajjin kadhachuu, isaan hammachuufi isaanii wajjin taphachuu hin dandeenyen ture” jedheera. (Kes. 6:7) Intallisaa isheen angafaa Aannaan haalasaa yaadachuudhaan, “Abbaankoo nuu wajjin waan hin turreef akka nuti eegumsa hin qabne natti dhagaʼama ture. Yeroo inni deebiʼee dhufetti, bifaafi sagaleesaatiin qofa isa barre. Yeroo inni na hammatu jaalalli abbaafi ilmoo gidduu keenya akka jiru natti hin dhagaʼamu ture” jetteetti.
4. Abbaan manaa maatiisaa bira jiraachuu dhiisuunsaa, dandeettii inni akka mataa maatii tokkootti gaʼeesaa raawwachuuf qabu kan tuqu akkamitti?
4 Abbaan manaa maatiisaa bira jiraachuu dhiisuunsaa, dandeettii inni akka mataa maatii tokkootti gaʼeesaa raawwachuuf qabu tuquu dandaʼa. Haati manaa Edwaardoo, Rubiin haalasaa akkas jechuudhaan ibsiteetti: “Abbaas haadhas taʼuun qaban ture. Akkasumas, maatii wajjin haala wal qabateen murtoo hedduu anatu godha ture. Yeroo Edwaardoon deebiʼee dhufetti, mataa maatiitiif bitamuu jechuun maal jechuu akka taʼe baruun qaban ture. Ammallee taanaan, yeroo tokko tokko abbaan manaakoo akka jiru yaadachuun qaba.” (Efe. 5:22, 23) Edwaardoon itti dabaluudhaan, “Ijoolleenkoo wanta tokko gochuu yoo barbaadan haadhasaanii heyyama gaafatu. Aniifi haatisaanii, qajeelfama isaaniif kenninurratti tokkummaa akka qabnu isaanitti argisiisuu qabna turre; anis akka Kiristiyaana tokkorraa barbaadamutti isaan geggeessuu barachuun qaban ture” jedheera.
5. Abbaan tokko rakkoo maatiisaa biraa dhabamuunsaa geessise sirreessuu kan jalqabe akkamitti? Buʼaansaahoo maal ture?
5 Edwaardoon maatiisaa gargaaruufi karaa hafuuraa isaan jabeessuuf wanta isaaf dandaʼame hunda gochuuf murteessee ture. “Kaayyoonkoo, dubbiikootiinis taʼe gocha kootiin fakkeenya isaaniif taʼuudhaan ijoolleekoo barsiisuu, jechuunis Yihowaa akkan jaalladhu isaanitti himuu qofa utuu hin taʼin hojiidhaan isaanitti argisiisuu ture” jedheera. (1 Yoh. 3:18) Amantii Edwaardoon argisiiseef Yihowaan isa kiiseeraa? Aannaan akkas jechuudhaan dubbatteetti: “Abbaa gaarii taʼuufi nutti dhihaachuuf carraaqqii cimaa gochuunsaa jijjiiramni guddaan akka uumamu godheera. Gumii keessatti itti gaafatamummaa fudhachuuf carraaqqii gochuusaa yommuu arginu baayʼee boonna. Biyyi lafaa Yihowaarraa nu fageessuuf yaalii gochaa tureera. Haataʼu malee, warri keenya dhugaarratti akka xiyyeeffatan yommuu arginu nutis akkas gochuuf yaaluu jalqabne. Abbaan keenya lammata nu dhiisee akka hin deemne waadaa nuu galee ture; akkuma jedhesimmoo nu dhiisee hin deemne. Utuu nu dhiisee deemeera taʼee, yoona ani jaarmiyaa Yihowaa keessatti hin argamun ture.”
6. Yeroo biyyoota Baalkaan keessa waraanni turetti, warri ijoollee qaban tokko tokko barumsa akkamii argatan?
6 Yeroo biyyoota Baalkaan keessa waraanni turetti, ijoolleen Dhugaa Baatota Yihowaa achi turan, gammachuu waraanni sun eegaluusaa dura qaban caalaa gammadanii turan. Maaliif? Warrisaanii hojii dhaquu waan hin dandeenyeef, mana taaʼanii isaanii wajjin qayyabachuu, taphachuufi haasaʼuu dandaʼanii turan. Kanarraa maal baranna? Qarshii, kennaa, ykn naannoo naga qabeessa taʼe caalaa wanti ijoolleen barbaadan warrisaanii isaanii wajjin akka taʼanidha. Dhugaadha, akkuma Dubbiin Waaqayyoo jedhu, ijoolleen warrisaanii xiyyeeffannaa yoo isaaniif kennaniifi yoo isaan leenjisan faayidaa guddaa argatu.—Fak. 22:6.
7, 8. (a) Abbaa ykn haati biyya alaatii deebiʼan dogoggora akkamii raawwachuu dandaʼu? (b) Warri ijoolleensaanii miira sirrii hin taane akka moʼan gargaaruu kan dandaʼan akkamitti?
7 Kan nama gaddisiisu garuu, warri biyya alaatii deebiʼan tokko tokko, ijoolleensaanii haaloo akka qabatan ykn dantaa akka isaaniif hin qabne yommuu argan, “Aarsaan isiniif jedhee kaffale hundaaf maaliif galata dhabdan?” jedhanii isaanitti dubbatu. Haataʼu malee, ijoolleen ilaalcha akkasii qabaachuu kan dandaʼan, warrisaanii isaanirraa fagaatanii jiraachaa waan turaniif taʼuu dandaʼa. Abbaan ykn haati rakkina kanaaf furmaata argachuu kan dandaʼan akkamitti?
8 Miseensota maatiikee sirriitti hubachuu akka dandeessuuf Yihowaan akka si gargaaru isa kadhadhu. Achiis, maatiikee wajjin ennaa mariʼattu, rakkina uumamerratti atis gaʼee akka qabdu amanii fudhadhu. Garaadhaa dhiifama gaafachuunis faayidaa qabaachuu dandaʼa. Haati manaakeefi ijoolleenkee sirreeffama gochuuf akka yaalaa jirtu yommuu argan rakkinakee siif hubachuu dandaʼu. Gara kuteessa yoo taateefi obsa yoo qabaatte, maatiinkee oolee bulee deebiʼanii si jaallachuu, akkasumas ulfina siif kennuu dandaʼu.
9. ‘Fira keenyaaf jennee’ utuu walirraa hin kutin qabeenya walitti qabachuuf dhamaʼuun kan nu hin barbaachisne maaliifi?
9 Phaawulos ergamaan, Kiristiyaanonni dullooman wanta jireenyaaf isaan barbaachisu ennaa dhabanitti ijoolleefi ijoolleen ijoolleesaanii ‘dugda warrasaanii akka deebisan’ abboomeera. Haataʼu malee Phaawulos, Kiristiyaanonni hundi wanta jireenyaaf isaan barbaachisu, jechuunis nyaata, uffataafi mana jireenyaa yoo argatan isatti gammadanii akka jiraatan jajjabeesseera. Jireenya olaanaa jiraachuuf ykn qarshii gara fuulduraatiif wabii nuu taʼu argachuuf jennee yeroo hundumaa dhamaʼuu hin qabnu. (1 Ximotewos 5:4, 8; 6:6-10 dubbisi.) Kiristiyaanni tokko ‘fira isaatiif’ jedhee biyya lafaa isa yeroo dhihootti badu kanarratti qabeenya walitti qabachuuf dhamaʼuu hin qabu. (1 Yohannis 2:15-17) “Gowwoomsaan soorumaa” ykn ‘yaaddoon jireenyaa’ carraaqqii maatiin keenya addunyaa haaraa keessatti “jireenya dhugaa harka isaanii keessa galfachuudhaaf” godhan balaarra akka buusu heyyamuu hin qabnu.—Mar. 4:19; Luq. 21:34-36; 1 Xim. 6:19.
10. Liqii guddaa keessa seenuu wajjin haala wal qabateen ogummaa akka qabnu argisiisuu kan dandeenyu akkamitti?
10 Yihowaan qarshiin akka nu barbaachisu beeka. Haataʼu malee, qarshiin hamma ogummaa Waaqayyoo eegumsa nuuf gochuufi nu gargaaruu hin dandaʼu. (Lal. 7:12; Luq. 12:15) Yeroo baayʼee, namoonni tokko tokko miidhaa hojiidhaaf jecha biyya alaa deemuun qabu salphisanii ilaalu; biyya alaa deemnees qarshii akka argannu mirkanaaʼoo taʼuu hin dandeenyu. Dhugaa dubbachuuf, biyya alaa deemuun miidhaa guddaa geessisa. Namoonni deeman hedduun liqii dabalataatiif saaxilamanii deebiʼu. Bilisummaadhaan Waaqayyoon tajaajiluu mannaa, namoota qarshii irraa liqeeffatan sana tajaajilu. (Fakkeenya 22:7 dubbisi.) Jalqabumayyuu liqii keessa seenuu dhiisuun ogummaa guddaadha.
11. Maatiin tokko baasii baasu murteessuunsaa rakkina qarshii moʼuuf kan isa gargaaru akkamitti?
11 Edwaardoon murtoo maatiisaa faana jiraachuuf godherratti milkaaʼina argachuuf qarshiitti qusannaadhaan fayyadamuu akka qabu beeka ture. Inniifi haati manaasaa wantoota dirqama isaan barbaachisanirratti hundaaʼuudhaan baasii hammamii akka baasan murteessaniiru. Baasiin isaan baasan isa kanaan duraatii gadi akka taʼe beekamaadha. Haataʼu malee, hundisaanii walii galuudhaan wantoota baayʼee isaan hin barbaachisneef qarshii baasuu dhiisuuf murteessaniiru.* Edwaardoon, “Fakkeenyaaf, ijoolleekoo mana barumsaa dhuunfaatii baaseen mana barumsaa mootummaa gaarii taʼetti galche” jedheera. Inniifi maatiinsaa hojii sochii hafuuraasaanii wajjin walitti hin buune akka argatuuf kadhannaa dhiheessanii turan. Yihowaan kadhannaasaaniitiif deebii kan kenne akkamitti?
12, 13. Abbaan tokko maatiisaa gargaaruuf tarkaanfiiwwan akkamii fudhate? Yihowaanoo murtoo inni jireenya salphaa jiraachuuf godhe kan eebbiseef akkamitti?
12 Edwaardoon haala keessa turan yaadachuudhaan, “Waggoota lamaan jalqabaarratti wanta tokkoyyuu hin qabnu turre. Qarshiin walitti qabadhe hirʼachaa deeme, galii xinnoon ani argadhu yeroo hunda wanta nu barbaachisuuf hin gaʼu ture, qaamnikoos baayʼee dadhabee ture. Taʼus, walgaʼii hundarratti argamuufi wal faana tajaajila baʼuu dandeenyee turre” jedheera. Edwaardoon, hojii jiʼoota ykn waggoota muraasaaf maatiisaarraa isa fageessu hojjechuu dhiisuuf murteessee ture. Akkas jedheera: “Kanaa mannaa, inni tokko yommuu dhabamu, kan biraa hojjechuu akkan dandaʼutti hojii garaagaraa hojjechuun baradhe.”
13 Edwaardoon liqii isarra jiru kaffaluu kan dandaʼu suuta suuta waan taʼeef, qarshiin inni liqeeffate dhala hedduu qabaata ture. Taʼuyyuu liqii isarra jiru suutuma suutaan kaffaluunsaa, akkuma Yihowaan warrarraa barbaadu karaa hundumaan maatiisaa gargaaruuf akka isa dandeessisu hubate. Akkas jedheera: “Qarshiin amma argadhu isan biyya alaatti argachaa turerra dhibba keessaa harka 10 gadidha. Taʼus, ‘Harki Waaqayyoo gabaabaa waan hin taaneef,’ wanta nyaannu dhabnee hin beeknu. Qajeelchaa taanee tajaajiluufiyyuu murteessinee turre. Kan nama ajaaʼibsiisu, sana booda rakkinni nuti gama qarshiitiin qabnu ni hirʼate, akkasumas wanta nu barbaachisu argachuun nuuf salphate.”—Isa. 59:1.
14, 15. Maatiiwwan, sochii hafuuraasaanii caalaa qabeenyaaf dursa akka kennaniif dhiibbaa isaanirra gaʼu moʼuu kan dandaʼan akkamitti? Gama kanaan fakkeenya gaarii taʼuunsaanii buʼaa akkamii argamsiisuu dandaʼa?
14 Biyyoota hedduutti, namoonni firaafi hiriyootasaaniitiif qarshiifi kennaa addaddaa kennuun dirqama akka taʼe isaanitti dhagaʼama. Edwaardoon, “Kun aadaa keenyadha, akkasumas kennuun baayʼee nu gammachiisa. Taʼus wanti nu daangessu jira. Kanaaf sochii hafuuraa maatiikootii utuun hin miidhin hamman dandaʼu akkan isaaniif kennu firootakootti malaanan hima” jedheera.
15 Firoonni tokko tokko namoonni biyya alaa jiraatan akka isaan gargaaran barbaadu. Kanaaf, yeroo isaan biyyasaaniitti deebiʼan, ykn maatiisaanii wajjin jiraachuuf jecha biyya alaa deemuu dhiisan, isaanitti aaru, isaan tuffatu, akkasumas isaan komatu. Tokko tokkommoo akka isaan jaalala hin qabne dubbatu. (Fak. 19:6, 7) Intalli Edwaardoo, Aannaan akkas jetteetti: “Taʼus qabeenyaaf jennee sochii hafuuraa aarsaa gochuu yommuu didnu, dhumarratti firoonni keenya tokko tokko jireenyi Kiristiyaanummaa keenya hammam barbaachisaa akka taʼe ni hubatu. Haataʼu malee, wanta isaan nurraa barbaadan yoo goone, akkamitti kana hubachuu dandaʼu?”—1 Phexros 3:1, 2 wajjin walbira qabii ilaali.
16. (a) Namni tokko sababii hin taane dhiheessuudhaan ‘of gowwoomsuu’ kan dandaʼu akkamitti? (Yaq. 1:22) (b) Yihowaan murtoo akkamii eebbisa?
16 Obboleettiin tokko, abbaa manaasheefi ijoolleeshee dhiistee biyya soorettii taate tokko erga deemtee booda, jaarsolii gumii achi jiraniin, “Akkan as dhufuuf anis taʼe maatiinkoo aarsaa guddaa kaffalleerra. Abbaan manaakoollee jaarsa gumii taʼee tajaajiluusaa dhiiseera. Kanaaf, Yihowaan as dhufuukootiin nu eebbisa jedheen abdadha” jettee turte. Yihowaan murtoo isatti amanamuudhaan godhamu yeroo hunda ni eebbisa. Haataʼu malee, murtoo fedhasaa wajjin wal hin simne, keessumaammoo murtoo utuu barbaachisaa hin taʼin mirga gumii keessatti qabnu dhiisuu gaafatu akkamitti eebbisa?—Ibroota 11:6; 1 Yohannis 5:13-15 dubbisi.
17. Murtoo tokko gochuu keenya dura qajeelfama Yihowaa argachuu kan qabnu maaliifi? Akkas gochuu kan dandeenyuhoo akkamitti?
17 Murtoo tokko erga gootanii booda utuu hin taʼin, gochuu keessan dura qajeelfama Yihowaa argachuuf carraaqqii godhaa. Hafuura qulqulluu, ogummaafi qajeelfamasaa argachuuf kadhadhaa. (2 Xim. 1:7) ‘Yihowaadhaaf ajajamuuf fedhii kanan qabaadhu haala akkamii keessatti? Ariʼatamni yoo narra gaʼellee isaaf ajajamuuf fedhii qabaa?’ Taanaan, isaaf ajajamuun sadarkaa jireenyaakoo gadi buusuu kan gaafatu yeroo taʼutti ajajamuu hin qabuuree? jedhaa of gaafadhaa. (Luq.14:33) Jaarsolii gumii gorsa gaafadhaa, amantii akka qabdan argisiisaa, akkasumas gorsa Yihowaa hojiirra oolchuudhaan waadaa isin gargaaruuf gale akka raawwatu akka amanamtan argisiisaa. Jaarsoliin gumii murtoo kan isiniif hin murteessine taʼus, filannaa yeroo booda gammachuu isiniif argamsiisu akka gootan isin gargaaru.—2 Qor. 1:24.
18. Maatii gargaaruun itti gaafatamummaa eenyuuti? Haataʼu malee namoonni kaanis isaan gargaaruuf carraa akkamii qabu?
18 Yihowaan, mataa maatii kan taʼan wanta maatiisaaniitiif barbaachisu utuu walirra hin kutin dhiheessuudhaan ‘baʼaasaanii’ akka baatan barbaada. Kanaaf, obboloota dhiibbaan utuma isaanirra gaʼuu, hiriyaa gaaʼelaasaanii ykn ijoolleesaanii dhiisanii utuu hin deemin itti gaafatamummaasaanii kana baʼaa jiran galateeffachuufi isaaniif kadhachuu qabna. Wantoonni akka tasaa gaʼan, kanneen akka balaa ykn dhukkubaa, carraa jaalala dhugaa akka waliif qabnuufi akka waliif yaadnu itti argisiisnu nuuf banuu dandaʼu. (Gal. 6:2, 5, hiika bara 1899; 1 Phe. 3:8) Kiristiyaana hidhatakee taʼe tokkorra yommuu balaan gaʼu isa gargaaruu ykn naannoo jiraatutti hojii argachuu akka dandaʼu isa gargaaruu ni dandeessaa? Yoo akkas goote, hojii barbaacha maatiisaa dhiisuudhaan bakka biraa deemuuf kakaʼuu dhiisuu dandaʼa.—Fak. 3:27, 28; 1 Yoh. 3:17.
19, 20. Kiristiyaanonni Yihowaan akka isaan gargaaru beekuusaaniitti gammaduu qabu kan jennu maaliifi?
19 Macaafni Qulqulluun akkas jechuudhaan nu gorsa: “Akki jireenya keessanii horiidhaaf sassataa hin taʼin, wanta argattaniin ‘Nu gaʼa’ jedhaa! Waaqayyo, ‘Ani matumaa si hin dadhabu, si hin buusus!’ jedheera. Kanaafis amanannee, ‘Gooftaan isa na gargaaruu dha, ani hin sodaadhu; namni maal na gochuu dandaʼa ree?’ in jenna.” (Ibr. 13:5, 6) Gorsa kana hojiirra oolchuu kan dandeenyu akkamitti?
20 Obboleessi biyya guddachaa jirtu tokko keessatti waggoota hedduudhaaf jaarsa gumii taʼee tajaajile tokko, namoonni yeroo baayʼee Dhugaa Baatonni Yihowaa gammadoo akka taʼan, akkasumas warri harka qalleeyyii taʼanillee uffannaa gaarii akka uffataniifi wanta isaan barbaachisu hunda akka qaban ibsuusaanii dubbateera. Kun abdii Yesus namoota Mootummaa Waaqayyootiif dursa kennaniif kennee wajjin kan wal simudha. (Mat. 6:28-30, 33) Eeyyee, Yihowaan inni Abbaa keessan isa samii taʼe, isin jaallata, akkasumas isiniifis taʼe ijoollee keessaniif wanta gaarii hawwa. “Waaqayyo guutummaa biyya lafaa in ilaala, warra garaa isaanii guutuu isa amanatan in gargaara.” (2 Sen. 16:9) Abboommii jireenya maatiifi wantoota jireenyaaf nu barbaachisanii wajjin wal qabatan dabalatee, abboommiisaa hunda kan nuuf kenne faayidaa keenyaaf jedheeti. Abboommii kana hojiirra oolchuudhaan Yihowaa akka jaallannuufi isatti akka amanamnu argisiisuu dandeenya. “Waaqayyoon jaallachuu jechuunis abboommota isaa eeguu dha; abboommonni isaa immoo baʼaa ulfaatoo miti.”—1 Yoh. 5:3.
21, 22. Yihowaatti amanamuuf kan murteessite maaliifi?
21 Edwaardoon akkas jedheera: “Yeroon haadha manaakoofi ijoolleekoorraa adda baʼee balleesse sana deebisee argachuu akkan hin dandeenye beeka. Taʼus gaabbiidhaan of miidhuu hin barbaadu. Namoonni ani biyya alaatti wajjin hojjechaa ture amma sooreyyii taʼanis gammachuu hin qaban. Maatiisaanii keessa rakkoo cimaatu jira. Maatiinkoo garuu gammachuu guddaa qaba! Akkasumas obboloonni biyya kana keessa jiran harka qalleeyyii yoo taʼaniyyuu, jireenyasaanii keessatti wantoota hafuuraatiif dursa kennuusaanii arguunkoo baayʼee na gammachiisa. Hundi keenya, abdiin Yesus kenne dhugaa taʼuusaa jireenya keenya keessatti argineerra.”—Maatewos 6:33 dubbisi.
22 Yihowaa amanadhaa! Isaaf abboomamaa, akkasumas isatti amanamaa. Jaalalli isin Waaqayyoof, hiriyaa gaaʼelaa keessaniifi ijoollee keessaniif qabdan, itti gaafatamummaa karaa hafuuraa maatii keessan gargaaruuf qabdan akka baatan kan isin godhu haataʼu. Yoo akkas gootan, Yihowaan ‘yommuu isin gargaaru’ jireenya keessan keessatti arguu ni dandeessu.
^ KEY. 1 Maqaawwan jijjiiramaniiru.
^ KEY. 11 Dammaqaa! Fulbaana 2011rraa (Amaariffa) mataduree, “Qarshiitti sirriitti fayyadamuu—Akkamitti?” jedhu ilaali.
“Iji Waaqayyoo iddoo hundumaa jira, isa hamaa fi isa gaarii in arga.”—FAK. 15:3.
1, 2. Eegumsi Yihowaa, toʼannaa kaameeraan dhoksaadhaan waraaburraa adda kan taʼe akkamitti?
BIYYOOTA hedduutti, kaameeraawwan dhoksaatti sochii tiraafiikii toʼataniifi balaawwan gaʼan waraaban baayʼinaan hojiirra oolaa jiru. Kaameeraawwan kun, konkolaataa balaa geessisee miliquuf jedhu waraabuudhaan, qaamni dhimmisaa ilaallatu konkolaachisaa baqate sana akka qabu isa gargaaru. Dhugumayyuu, iji kaameeraa bakka hundumaatti argamu kun, namoonni rakkina gochisaanii isaanitti fidu jalaa miliquun akka isaanitti ulfaatu godheera.
2 Haataʼu malee, kaameeraawwan dhoksaa baayʼinaan hojiirra ooluunsaanii Yihowaa isa Abbaa jaalala qabeessa taʼe nu yaadachiisuu qabaa? Macaafni Qulqulluun, “Iji Waaqayyoo iddoo hundumaa jira” jedha. (Fak. 15:3) Kana jechuun garuu, yeroo hundumaa wanta nuyi goonu ni toʼata jechuudhaa? Waaqayyo kan nu ilaalu seerasaa yoo raawwachuu baanne nu adabuuf yaaduudhaani? (Er. 16:17; Ibr. 4:13) Matumaa! Sababiin Yihowaan itti nu ilaalu inni guddaan, tokkoon tokkoon keenya waan jaallatuufi nu eeguu waan barbaaduufidha.—1 Phe. 3:12.
3. Karaawwan Waaqayyo akka nuu yaadu argisiisan shanan kam ilaalla?
3 Yihowaan kan nu toʼatu waan nu jaallatuuf taʼuusaa beekuuf kan nu gargaaru maalidha? Kun dhugaa taʼuusaa akkamitti akka argisiise haa ilaallu. (1) Yeroo fedhii gadhee qabaannutti nu akeekkachiisuudhaan, (2) tarkaanfii sirrii hin taane yeroo fudhannu nu sirreessuudhaan, (3) seerawwan buʼuuraa Dubbiisaa keessa jiraniin nu geggeessuudhaan, (4) rakkoowwan addaddaa yeroo nu mudatan nu gargaaruudhaan, akkasumas (5) wanta gaarii yeroo nurratti argu nu eebbisuudhaan kana argisiisa.
4. Yihowaan, cubbuun ‘balbala dura riphee akka isa eeggatu’ Qaayiniin kan akeekkachiise maaliifi?
4 Mee jalqaba, fedhii gadhee yommuu qabaannu Waaqayyo kan nu akeekkachiisu akkamitti akka taʼe haa ilaallu. (1 Sen. 28:9) Waaqayyo karaa kanaan eegumsa akka nuu godhu beekuuf, Qaayin isa yeroo Waaqayyo biratti fudhatama dhabetti ‘aaree bobaʼe’ akkamitti akka qabe haa ilaallu. (Uumama 4:3-7 dubbisi.) Yihowaan, Qaayin ‘wanta gaarii akka hojjetu’ isa gorsee ture. Yoo wanta gaarii hojjechuu baate garuu, ‘cubbuun balbalasaa dura riphee akka isa eeggatu’ isa akeekkachiise. Waaqayyo, “Ati garuu isa irratti aboo godhadhu!” jedheen. Yihowaan, Qaayin akeekkachiisa kana dhagaʼee ‘akka ol jedhu,’ jechuunis isa duratti fudhatama akka argatu barbaadee ture. Waaqayyo biratti fudhatama argachuun, walitti dhufeenya gaarii isaa wajjin qabnu akka hin dhabne godha.
5. Yihowaan fedhii gadhee yeroo qabaannutti karaawwan kamiin nu akeekkachiisa?
5 Waaʼee keenyahoo maal jechuutu dandaʼama? Iji Yihowaa garaa keenya keessa ni ilaala; fedhiifi yaada keenya isa dhugaa isa jalaa dhoksuu hin dandeenyu. Waaqni keenya inni jaalala qabeessa taʼe, daandii qajeelummaa akka hordofnu barbaada; garuummoo daandii keenya akka jijjiirru nu hin dirqisiisu. Yeroo karaa sirrii hin taanerra deemnu, Macaafa Qulqulluutti fayyadamee nu akeekkachiisa. Akkamitti? Guyyaa guyyaadhaan Macaafa Qulqulluu ennaa dubbisnu, yaada ilaalcha gadheefi fedhii hamaa moʼuuf nu gargaaru arganna. Kana malees, barreeffamoonni Macaafa Qulqulluurratti hundaaʼan, rakkina wajjin qabsaaʼaa jirrurratti ibsa kennuufi rakkina sana akka moonu nu gargaaruu dandaʼu. Walgaʼiiwwan gumiirrattis hundi keenya gorsa yeroo sirrii taʼetti kennamu arganna!
6, 7. (a) Barumsi namoota miliyonaan lakkaaʼamaniif qophaaʼe, Waaqayyo dhuunfaatti akka nu jaallatu mirkaneessa jechuu kan dandeenyu maaliifi? (b) Xiyyeeffannaa Yihowaan dhuunfaatti sii kennurraa faayidaa argachuu kan dandeessu akkamitti?
6 Akeekkachiisawwan akkasii kun, Yihowaan dhuunfaatti jaalalaan eegumsa akka nuu godhu mirkaneessu. Dhugaadha, yaanni Macaafa Qulqulluurra jiru erga barreeffamee jaarraawwan hedduun darbaniiru; barreeffamoonni jaarmiyaan Waaqayyoo qopheesse kan barreeffaman namoota miliyoonaan lakkaaʼamaniifidha; gorsi gumiirratti kennamus guutummaa gumichaatiif yaadamee kan kennamudha. Taʼuyyuu, Yihowaan ilaalchakee sirreessuu akka dandeessuuf karaawwan kana hundaan akka ati Dubbiisaarratti xiyyeeffattu godheera. Kanaafuu, haalli kun eegumsa Yihowaan dhuunfaatti siif godhe argisiisa jechuun ni dandaʼama.
7 Akeekkachiisa Waaqayyoorraa fayyadamuuf, dura akka nuuf yaadu mirkanaaʼoo taʼuu qabna. Achiis, wanta Waaqayyoon gaddisiisu kamiyyuu yaaduurraa fagaachuuf carraaquudhaan, gorsa Dubbiisaarraa arganne hojiirra oolchuu qabna. (Isaayaas 55:6, 7 dubbisi.) Akeekkachiisa nuu kennamu yoo fudhanne, miidhaa baayʼeerraa of eegna. Haataʼu malee, fedhii gadheedhaaf yoo moʼamne, Abbaan keenya inni jaalala qabeessa taʼe gargaarsa akkamii nuu godha?
8, 9. Gorsi Yihowaan karaa tajaajiltootasaa nuu kennu, baayʼee akka nuu yaadu kan argisiisu akkamitti? Fakkeenyaan ibsi.
8 Keessumaa yeroo sirreeffamni nuu kennamu, Yihowaan akka nuu yaadu hubanna taʼa. (Ibroota 12:5, 6 dubbisi.) Gorsi ykn adabni yeroo nuu kennamu akka nutti hin tolle beekamaadha. (Ibr. 12:11) Garuu, namni tokko Macaafa Qulqulluurraa gorsa kan nuu kennu maaliif akka taʼe hubachuun keenya barbaachisaadha. Kana kan godhu miira keenya miidhuuf utuu hin taʼin, walitti dhufeenyi Yihowaa wajjin qabnu balaarra akka buʼe waan hubateefidha. Gara Yihowaatti akkamitti deebiʼuu akka dandeenyu Macaafa Qulqulluurraa nutti argisiisuuf yeroo isa barbaachisu ni ramada, carraaqqiis ni godha. Maddi gorsa kanaa Yihowaa waan taʼeef gorsa kanaaf bakka guddaa kennina.
9 Mee namoonni gorsa kennan Waaqayyo akka nuuf yaadu kan argisiisan akkamitti akka taʼe haa ilaallu. Obboleessi tokko Dhugaa Baatuu taʼuusaa dura pornoograafii ilaaluu amaleeffatee kan ture siʼa taʼu, yeroo dhugaa dhagaʼu amala kana moʼee ture. Booddee, bilbila haaraa bitate; yeroo kanatti amalasaa isa duriitti deebiʼee Intarneetiidhaan pornoograafii ilaaluu jalqabe. (Yaq. 1:14, 15) Fedhiin keessasaatti akka barbadaa ibiddaa bobaʼaa ture ifatti baʼe. Gaaf tokko, jaarsa gumii tokkoo wajjin bilbilaan lallabaa utuu jiranii, jaarsi gumii sun teessoowwan tokko tokko ilaaluuf bilbila obboleessa sanaa ergifate. Jaarsi gumii sun bilbilicha fayyadamuu ennaa jalqabu, toora Intarneetii shakkisiisaa taʼe arge. Carraan kun, obboleessa karaa hafuuraa balaarra jiru sanaaf gaarii taʼe. Gorsa barbaachisaa sana fudhatee faayidaa kan irraa argate siʼa taʼu, oolee bulees fedhii gadhee sana moʼuu dandaʼeera. Abbaa keenya isa samii isa cubbuu keessa keenya dhokatee jiru ilaalee, fagaannee deemuu keenya dura nu sirreessu baayʼee galateeffachuu qabna!
10, 11. (a) Karaa kamiin qajeelfama Waaqayyoo argachuu dandeenya? (b) Maatiin tokko, qajeelfama Yihowaa hordofuun faayidaa akka qabu kan arge akkamitti?
10 Faarfatichi, “Ati gorsa keetiin ana in geggeessita” jechuudhaan Yihowaa faarfateera. (Far. 73:24) Yeroo qajeelfamni nu barbaachisu hundumaatti, ilaalcha inni dhimma tokkoof qabu Dubbiisaarraa qoruudhaan ‘Waaqayyoon yaaduu’ ni dandeenya. Seerawwan buʼuuraa Macaafa Qulqulluu hojiirra oolchuun keenya, karaa hafuuraa qofa utuu hin taʼin yeroo tokko tokko wanta karaa foonii nu barbaachisu argachuufis nu gargaara.—Fak. 3:6.
11 Muuxannoon qotee bulaa lafa ormaarratti hojjetuufi Maasbeet ishee Filippiinsi keessa jirtutti argamu tokkoo, fakkeenya gaarii Yihowaan namoota akkamitti akka qajeelche argisiisudha. Inniifi haati manaasaa ijoollee hedduu kan guddisan siʼa taʼu, qajeelchaa taʼanii tajaajilu. Gaaf tokko, namni isaan hojjechiisu ergaa lafasaa akka gadhiisan ibsu yeroo isaanitti ergu baayʼee naʼan. Sababiinsaa maal ture? Amanamoo akka hin taane sobaan himatamanii turan. Obboleessi kun maatiisaa qabatee eessa akka jiraatu kan yaaddaʼe taʼus, “Yihowaan ni qopheessa. Inni wanti fedheyyuu yoo uumame yeroo hundumaa waan nu barbaachisu nuu kenna” jechuudhaan dubbatee ture. Amanannaa akkasii qabaachuunsaa akkasumaan hin turre. Guyyoota muraasa booda, maatichi laficha gadhiisuu akka hin qabne yeroo beeku ni gammade. Abbaan lafichaa, Dhugaa Baatonni kun sobaan himatamaniyyuu seera buʼuuraa Macaafa Qulqulluutiin akka geggeeffaman, akka nama kabajaniifi naga qabeeyyii akka taʼan hubate. Abbaan lafichaa haallisaanii waan isa dinqisiiseef, achuma akka jiraatan qofa utuu hin taʼin, lafa irratti oomishan kan biraas dabalee kenneef. (1 Phexros 2:12 dubbisi.) Eeyyee, Yihowaan rakkina akka moonu nu gargaaruuf, karaa Dubbiisaa qajeelfama nuu kenna.
12, 13. Namoonni tokko tokko, Waaqayyo rakkinasaanii akka hin ilaalle kan isaanitti dhagaʼamu yeroo akkamiitti?
12 Yeroo tokko tokko garuu, rakkinni nu mudatu yeroo dheeraa fudhachuu dandaʼa. Dhukkubni salphaatti hin fayyine, mormiin miseensonni maatii keenyaa yeroo dheeraadhaaf nurraan gaʼan ykn ariʼatamni walirraa hin cinne nurra gaʼaa jira taʼa. Yeroo tokko tokkommoo garaagarummaan nama gumii keessa jiru tokkoo wajjin qabnu gidduu keenyatti walitti buʼiinsi guddaan akka uumamu godha taʼa.
13 Fakkeenyaaf, obboleessi tokko wanta gadhee akka dubbate waan sitti dhagaʼameef, ‘Wanti akkasii jaarmiyaa Waaqayyoo keessatti uumamuu hin qabu!’ jetta taʼa. Obboleessi sunimmoo gumii keessatti mirga yeroo argatuufi warra kaan biratti fudhatama yeroo argatu ilaalta. Yeroo kanatti, ‘Kun akkamitti taʼuu dandaʼa? Yihowaan hin arguu? Tarkaanfii hin fudhatuu?’ jettee yaadda taʼa.—Far. 13:1, 2; An. 1:2, 3.
14. Waaqayyo wanta nuti akka rakkinaatti ilaalle tokkoof battalumatti furmaata kan hin kennine maaliifi?
14 Yihowaan sababii tarkaanfii itti hin fudhanneef qaba taʼa. Fakkeenyaaf, ati kan balleesse nama sana akka taʼe sitti dhagaʼamus, Waaqayyommoo dhimmasaa karaa adda taʼeen ilaala taʼa. Akka ilaalchasaatti, balleessaa guddaa kan qabu si taʼuu dandaʼa. Dubbiin ati nama miidha jettee yaadde sun, tarii gorsa gaarii itti yaaduu qabdu taʼuu dandaʼa. Obboleessi keenya Kaarl Kileeyin inni miseensa Qaama Olaanaa ture, obboleessi keenya Raazarfordi fuulleetti sirreeffama kenneefii akka ture seenaa jireenyaasaarratti dubbateera. Yeroo booda, obboleessi keenya Raazarfordi fuula ifaadhaan, “Kaarl, akkam jirta!” jedhee nagaa isa gaafate. Obboleessi keenya Kaarl garuu sirreeffama kanaan dura isaaf kennametti waan mufatee tureef, garaasaatii utuu hin taʼin mormaa ol nagaa isa gaafate. Raazarfordi, Kaarl baayʼee akka aare waan hubateef, kiyyoo Seexanaa keessa akka hin galle isa akeekkachiise. Yeroo booda obboleessi keenya Kaarl akkas jechuudhaan barreesseera: “Obboleessa tokkotti haaloo yeroo qabannu, keessumaammoo wanta inni itti gaafatamummaasaa baʼuuf jedhee dubbatutti yeroo aarru, kiyyoo Seexanaatiif of saaxilaa jirra.*
15. Yeroo rakkinni si mudatutti Yihowaan akka si gargaaru ennaa eegdu, maal hubachuu keetu obsa qabaachuuf si gargaara?
15 Rakkinni tokko yeroo dheeraadhaaf kan ture ennaa nutti fakkaatutti obsa dhabuu dandeenya taʼa. Yeroo akkasiitti maal gochuu dandeenya? Karaa guddaa tokkorra konkolaataa utuu konkolaachisaa jirtuu baayʼinni konkolaataa karicha cufe haa jennu. Karaan sun hamma banamutti yeroo hammamiitiif akka dhaabattu hin beektu. Aartee karaa kan biraatiin deemuuf yoo yaalte, tarii karaan si jalaa baduu dandaʼa. Bakka yaadde gaʼuuf saʼaatii utuu obsaan eegdee sitti fudhatu caalaa sitti fudhachuu dandaʼa taʼa. Haaluma wal fakkaatuun, daandii Dubbii Waaqayyoo keessatti ibsamerra deemuukee yoo itti fufte, yeroo booda bakka yaadde gaʼuu dandeessa.
16. Sababii garabiraan Yihowaan yeroo rakkinni nu mudatu tarkaanfii itti hin fudhanne maal taʼuu dandaʼa?
16 Yihowaan yeroo rakkinni nurra gaʼu tarkaanfii kan hin fudhanne, leenjii barbaachisaa taʼe tokko akka argannu waan barbaaduuf taʼuu dandaʼa. (1 Phexros 5:6-10 dubbisi.) Waaqayyo rakkina akka namatti hin fidne beekamaadha. (Yaq. 1:13) Rakkoowwan hedduu kan nutti fidu ‘Seexana isa hamajaajii keenya’ taʼedha. Haataʼu malee, Waaqayyo karaa hafuuraa akka guddannu nu gargaaruuf haalawwan rakkisaatti fayyadamuu dandaʼa. Rakkina keenya kan ilaalu taʼuusaarrayyuu, ‘waan nuu yaaduuf’ rakkinni sun “yeroo gabaabduudhaaf” qofa akka turu godha. Yihowaan akka isiniif yaaduufi hanga dhumaatti jabina akka isiniif kennu amanamaa.—2 Qor. 4:7-9.
17. Yihowaan namoota akkamii barbaada? Maaliif?
17 Sababiin Waaqayyo itti nu ilaalu inni kaan baayʼee kan nama jajjabeessudha. Karaa Haanaanii raajichaa, Aasaa Mootichaan, “Waaqayyo guutummaa biyya lafaa in ilaala, warra garaa isaanii guutuu isa amanatan in gargaara” jedhee ture. (2 Sen. 16:9) Haataʼu malee Aasaan, garaasaa guutuu Waaqayyoon hin amananne. Nuti garuu wanta sirrii taʼe gochuu keenya yoo itti fufne Waaqayyo ‘nu gargaara.’
18. Wanta gaarii goonuuf eenyuyyuu dantaa akka hin qabne yoo nutti dhagaʼame, waaʼee Yihowaa maal yaadachuu qabna? (Fakkii jalqabarra jiru ilaali.)
18 Waaqayyo ‘araara akka nutti argisiisuuf,’ ‘wanta gaarii akka barbaadnu,’ ‘wanta gaarii akka jaallannuufi’ ‘waan gaarii akka goonu’ barbaada. (Amo. 5:14, 15; 1 Phe. 3:11, 12) Yihowaan namoota qajeeloo ilaaluudhaan isaan eebbisa. (Far. 34:15) Fakkeenyaaf, waaʼee deessiftoota biyya Gibxii Siifraafi Phuwaa jedhamanii haa ilaallu. Israaʼeloonni garbummaa biyya Gibxii jala yeroo turanitti, dubartoonni lamaan kun Faraʼon isa ijoollee dhiiraa dubartoonni Ibrootaa daʼan akka ajjeesan isaan ajaje caalaa Waaqayyoon sodaataniiru. Yaanni garaasaanii inni gaariin lubbuu daaʼimman sanaa akka oolchan akka isaan kakaase beekamaadha. Siifraafi Phuwaan, yeroo booda mana godhataniiru. (Bau. 1:15-17, 20, 21) Yihowaan wanta gaarii isaan godhan utuu hin ilaalin hin hafne. Yeroo tokko tokko, wanta gaarii nuyi goonuuf eenyuyyuu dantaa akka hin qabne nutti dhagaʼama taʼa. Yihowaan garuu wanta nuti goonu hundumaa ni ilaala, gatii keenyas nuu deebisa.—Mat. 6:4, 6; 1 Xim. 5:25; Ibr. 6:10.
19. Obboleettiin tokko, Yihowaan wanta gaarii isheen goote utuu hin ilaalin akka hin hafne kan hubatte akkamitti?
19 Obboleettiin Ostiriyaa keessa jiraattu tokko, Waaqayyo hojii cimaa isheen hojjechaa jirtu akka ilaalu hubatteetti. Dhalattuu biyya Hangaarii waan taateef, dubartii afaan Hangaarii dubbattu tokko akka haasofsiistuuf teessoonshee ni kennameef. Teessoo sana hordoftee yeroo dhaqxu, namni waan mana jiru hin fakkaatu. Irra deddeebitee dhaqxe. Yeroo tokko tokko, namni kan jiru isheetti fakkaatus eenyuyyuu deebii hin kennineef. Achiis, barreeffamoota, xalayaa, lakkoofsa bilbilaafi wantoota kana fakkaatan keesseefii deemte. Waggaa tokkoofi walakkaadhaaf deddeebitee erga dhaqxee booda, dubartii gaariin tokko obboleettii kanaaf balbala bantee nagaa gaafatteen! Achiis, “Ol seeni. Wanta ati fidde hunda dubbiseera; si eegaan ture” jetteen. Dubartittiin yaalii fayyaa keemooteeraappii jedhamu fudhachaa waan turteef sana dura kaatee nama dubbisuu hin dandeessu turte. Sana booda qayyabannaan Macaafa Qulqulluu ni jalqabame. Eeyyee, Waaqayyo carraaqqii obboleettiin kun gooteef ishee eebbiseera!
20. Eegumsa Yihowaa akkamitti ilaaltu?
20 Yihowaan wanta isin gootan hunda ni ilaala; yeroo boodas gatii keessan isiniif deebisa. Iji Waaqayyoo akka isin ilaalu yommuu hubattan, kaameeraa dhoksaa miira hin qabneen akka hordofamtan isinitti hin dhagaʼamin. Kanaa mannaa, Waaqa dhugumaan namaaf yaadutti yeroo kamiyyuu caalaa akka dhihaattan isinitti haa dhagaʼamu!
^ KEY. 14 Muuxannoon obboleessa keenya Kaarl Kileeyin, Masaraa Eegumsaa Onkoloolessa 1, 1984 (Ingiliffa) irratti baʼeera.
MACAAFNI QULQULLUUN, waaʼee namoota haala addaddaa keessatti uffatasaanii tarsaasan hedduu ni ibsa. Yaadni kun namoota yeroo ammaa jiranitti haaraa taʼuu dandaʼus, Yihudoonni garuu abdii kutachuu, gadduu, salphachuufi aaruusaanii argisiisuuf uffatasaanii tarsaasu turan.
Fakkeenyaaf, Ruuben yaanni obboleessasaa Yoseefiin oolchuuf yaade akka jalaa fashalaaʼeefi Yoseef garbummaatti akka gurgurame yeroo beeku, “uffata isaa tarsaase.” Abbaansaanii Yaaqoobis, Yoseefiin bineensi hamaan kan nyaate yeroo isatti fakkaatetti “uffata isaa of irratti tarsaasee” ture. (Uma. 37:18-35) Iyoob ijoolleensaa hundi akka duʼan yeroo isatti himametti “uffata isaa tarsaasee” ture. (Iyo. 1:18-20) Namni ‘uffata tarsaʼe uffatee’ ergaa himuu dhufe tokko Eelii isa Angafa Lubootaa ture duratti dhihaatee, Israaʼeloonni waraanarratti akka moʼaman, ilmaan Eelii lamaan akka ajjeefamaniifi saanduqni kakuu akka boojiʼame itti himeera. (1 Sam. 4:12-17) Yosiyaas Seerichi yeroo isaaf dubbifamutti sabni Israaʼel cubbuu akka hojjete yommuu hubatu, “uffata isaa in tarsaase.”—2 Mot. 22:8-13.
Yeroo Yesus qabame, Qayyaafaan inni Angafa Lubootaa ture Waaqayyo akka arrabsame yommuu isatti dhagaʼametti “aaree uffata isaa tarsaasee” ture. (Mat. 26:59-66) Akka seera amantii barsiisonni seeraa baasanitti, namni tokko maqaan Waaqayyoo yommuu arrabsamu yoo dhagaʼe uffatasaa tarsaasuun dirqamasaa ture. Ilaalchi barsiisonni seeraa manni qulqullummaa Yerusaalem erga baddee booda qaban garuu, “yeroo harʼaatti namni tokko maqaan Waaqayyoo utuu arrabsamuu yoo dhagaʼe uffatasaa tarsaasuun isa hin barbaachisu, yoo tarsaase garuu uffannisaa sun irratti ciccirama” kan jedhu ture.
Dhugaa dubbachuuf, namni tokko kan gadde garaasaarraa yoo taʼuu baate uffatasaa tarsaasuunsaa Waaqayyo duratti gatii hin qabu ture. Yihowaan, “Garaa keessan tarsaasaa malee, uffata keessan hin tarsaasinaa” jechuudhaan sabasaa kan abboome kanaafidha.—Yoe. 2:13.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32
^ ***sny55 ful. 47 Caaffanni Qulqullaa’oon—Hafuura Waaqayyootiin Barreeffaman***
Faarfannaa 37
Caaffanni Qulqullaa’oon—Hafuura Waaqayyootiin Barreeffaman
(2 Ximotewos 3:16, 17)
1. Dubbiin Waaqaa ibsaadhaa,
Duukkana ifa godhaa.
Kitaabicha dubbisaa,
Birmaduu nama baasaa.
2. Kan Waaqaati ergaansaa,
Ulaagaasaa barsiisaa.
Nuuf qajeelcha jireenyaa,
Aadaba namaa kennaa.
3. Kitaaba kana qorree,
Jaalala Waaqaa barree.
Guyyaa hunda dubbisnaa,
Jireenya ‘ttiin argannaa.
(Dabalataan Far. 119:105; Fak. 4:13 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 59 Yihowaan Da’oo Keenya***
Faarfannaa 49
Yihowaan Da’oo Keenya
(Faarfannaa 91)
1. Yihowaan da’oo keenyaa,
Itti amanamnaa.
Gaaddisni keenya isaa;
Isatti maxxannaa.
Waaqayyotu kattaa keenya,
Humnasaatti amanamnaa.
Yihowaan da’oo keenyaa,
Qajeeloodhaafis gaachanaa.
2. Kumaatamni kufanis
Dhuman si birattii,
Amanamootaa wajjin,
Oolta gaafasittii.
Matumaayyuu hin sodaattuu,
Balaanillee sin mudatuu.
Eegumsasaa argattaa.
Fagoo dhaabattee ilaaltaa.
3. Waaqayyo si baraaraa
Kiyyoofi balaarraa,
Matumaa hin gufattuu
Tasa hin dhiphattuu.
Leencicha ni caccabsitaa;
Boficharra ni eejjettaa.
Yihowaan da’oo keenyaa,
Eegumsasaa ni argannaa.
(Dabalataan Far. 97:10; 121:3, 5; Isa. 52:12 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 65 Amantaa Qabaachuu Qabna***
Faarfannaa 54
Amantaa Qabaachuu Qabna
(Ibroota 10:38, 39)
1. Himaa ture Yihowaan waan sirrii
Karaa raajotasaa durii.
Har’as Yesusitti fayyadamee
Jedhe ‘Qalbii jijjiirii.’
(Wallee)
2. Gammannee Yesusiif abboomamna
Mootummicha ni labsina.
Mirga dubbachuuf qabnu eegsisna;
Dubbanna dhugaa kana.
(Wallee)
3. Jabaadha amantaan nuti qabnu;
Sodaannee duubattin jennu.
Nutti roorrisanillee diinonni
Dhihaateera fayyinni.
(WALLEE)
Amantaa dhugaa ni qabnaa?
Yoo qabaanne ni fayyinaa.
Hojiidhaan ni argisiisnaa?
Amantaan kun jireenya nuu kennaa.
(Dabalataan Rom. 10:10; Efe. 3:12; Ibr. 11:6; 1 Yoh. 5:4 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 56 Yihowaan Mootii Keenya!***
Faarfannaa 46
Yihowaan Mootii Keenya!
(Faarfannaa 97:1)
1. Gammadaa, Waaqayyoon ol kaasaa,
Samiinis qajeelummaasaa ni labsaa.
Waaqa keenya jajachuudhaaf haa faarfannuu
Hojiiwwansaarratti haa yaannuu.
(Wallee)
2. Ulfinasaa hundatti hiimaa;
Fayyisuusaa labsaa yeroo hundumaa.
Yihowaan mootiidhaa; Galata ‘saaf laannaa.
Teessoosaa durattii sagannaa.
(Wallee)
3. Qajeelummaadhaan bulchaa jiiraa.
Ilmasaa Yesusiin moosifateeraa.
Waaqoliin addunyaa qaana’aatii kufaa,
Kan jajamu Yihowaa qofaa.
(WALLEE)
Yaa samii gammadii, Yaa lafaa ililchii,
Yihowaan mootiidha si’achii!
Yaa samii gammadii, Yaa lafaa ililchii,
Yihowaan mootiidha si’achii!
(Dabalataan 1 Sen. 16:9; Far. 68:20; 97:6, 7 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 38-39 Nuyi Dhugaa Baatota Yihowaati!***
Faarfannaa 31
Nuyi Dhugaa Baatota Yihowaati!
(Isaayaas 43:10-12)
1. Dhagaaf mukaaf hojjetuu,
Waaqa dhugaa tuuffatuu.
Akkuma beekamuu,
Homtuu ‘san gituu.
Waaqayyoliin hin beekan
Wantoota booda ta’an.
Sobadha wanti ‘saan dubbatan,
Duwwaadha sammuu hin qaban.
(Wallee)
2. Maqaa Waaqaa labsinaa,
Olaantummaasaa himnaa.
Waa’ee Mootummaasaa
Hunda beeksisnaa.
Haa huubatan warri kaan
Birmaduu fida dhugaan.
Yoo karaa hafuuraa guddatan,
Yihowaa faarsu nu waliin.
(Wallee)
3. Waa’eesaa dhugaa baanaa,
Arrabsoo irraa haqnaa.
Hamoota beeksisnaa,
Isa faarsinaa.
Araara argamsiisaa,
Kan fudhatuuf gorsasaa.
Lallabuun gammachuu nuu kennaa
Jireenyas ni argamsiisaa.
(WALLEE)
Yihowaaf dhugaa baanaa;
Sodaa malee duubbannaa.
Waaqni keenya raajii dhugaatii;
Ni raawwata yeroottii.
(Dabalataan Isa. 37:19; 55:11; His. 3:19 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 33 Waaqayyoo Wajjin Deddeebi’i!***
Faarfannaa 26
Waaqayyoo Wajjin Deddeebi’i!
(Miikiyaas 6:8)
1. Waaqaa wajjin deddeebi’ii;
Nama dhugaa ta’ii.
Yihowaadhaaf amanami;
Isattis firomii.
Dhugaaf iddoo guddaa kenni,
Sin gowwoomsiin namnii;
Waaqni akkuma daa’imaa,
Si qabee aadeemaa.
2. Waaqaa wajjin deddeebi’ii;
Cubbuurraa deebi’ii.
Ga’eessummaatti guddadhu,
Waaqatti dhihaadhuu.
Waan qulqulluuf dhugaarrattii
Dhugaafi qajeelaa,
Xiinxali hamma dhumaattii,
Amani Waaqattii.
3. Waaqaa wajjin deddeebi’ii,
Kan gammadduu ta’ii.
Fakkaachuf yaali Waaqayyoon,
Hunda ni caala kun.
Waaqaa wajjin deddeebi’ii;
Isa faarsuu ka’ii.
Mootummaasaa yeroo fiduu
Ni gammadda hedduu.
(Dabalataan Uma. 5:24; 6:9; Filp. 4:8; 1 Xim. 6:6-8 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 28 “Waaqayyo Tiksee Koo Ti”***
Faarfannaa 22
“Waaqayyo Tiksee Koo Ti”
(Faarfannaa 23)
1. Yihowaankoo tiksee kiiyyaa;
Sii’achii sodaan gayaa.
Hoolotasaatiif baay’ee yaadaa
Hin irraanfatu hundaa.
Bishaan gaarii na oobaasaa
Lubbuukoo ni haaromsaa.
Maqaasaaf jedhee na qajeelchaa
Daandiikoo naa tottolchaa.
Maqaasaaf jedhee na qajeelchaa
Daandiikoo naa tottolchaa.
2. Kophaakoo dukkana keessaa
Deemus na tasgabbeessaa.
Tikseenkoo narraa hin fagaatuu;
Garaankoo hin soodaatuu.
Dhadhaadhaan na jiisa mataa;
Xoofookoo naaf in guutaa.
Gaarummaansaa na duukaa jiraa,
Manasaa keessan turaa.
Gaaruummaansaa na duukaa jiraa,
Manasaa keessan turaa.
3. Tikseen kiyya na jaallataa.
Nan galcha ‘saaf galataa.
Nan beeksisa nama hundumaa
Eegumsasaa nan hima.
Dubbiisaaf nan aamanamaa,
Daandiisaarra nan deemaa.
Isa tajaajiluun ulfinaa,
Isumaafan of kenna.
Isa tajaajiluun ulfinaa,
Isumaafan of kenna.
(Dabalataan Far. 28:9; 80:1 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 4 Amalawwan Yihowaa***
Faarfannaa 1
Amalawwan Yihowaa
(Mul’ata 4:11)
1. Yihowaan qaba humna guddaa,
Madda jireenyaafii ifa hundaa.
Uumamni ibse humnakee aaddaa;
Ni caala guyyichi guddaan.
2. Ati firdiin kee kan qajeelee.
Abboommiinkees hundatti kan tolee.
Dubbiikeetti namni garagalee
Ogummaankee isaaf gale.
3. Jaalallikee mudaa hin qabuu.
Gatii sii deebisuun hin yaadamuu.
Ulfinniif maqaankee hin tuqamuu,
Yoomiyyuu ol haa qabamu.
(Dabalataan Far. 36:9; 145:6-13; Yaq. 1:17 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 16 Garaa Yihowaa Ciibsuu***
Faarfannaa 11
Garaa Yihowaa Ciibsuu
(Fakkeenya 27:11)
1. Waaqa keenya isa guddaa;
Siif jiraanna karaa hundaa.
Beekna garaakee ciibsinaa
Kanaan ga’ee guddaa qabnaa.
2. Hojjetaa ‘nnii amanamaan,
Hedduu gargaara warra kaan,
Nyaata kenna yeroosaattii,
Nu jabeessa hojichattii.
3. Amanamoota ta’uudhaan,
Amala gaarii qabaachuun
Akka garaa si ciibsinuu,
Hafuurakee haa argannuu.
(Dabalataan Mat. 24:45-47; Luq. 11:13; 22:42 ilaali.)
^ ***sny55 ful. 9 Kadhannaa Tajaajiltoota Waaqayyoo***
Faarfannaa 6
Kadhannaa Tajaajiltoota Waaqayyoo
(Efesoon 6:18)
1. Aabbaa samii Gooftaa Ol’aanaa,
Barabaraan maqaakee faarfannaa.
Garaa nuu laaftaa yeroo hundaa,
Gaarummaa nutti ni mul’istaa.
Gaarummaa ni mul’istaa,
Aati garaa nuu laaftaa.
2. Nu gargaarii dhugaa jaallachuuf.
Akka fedhakee ittiin raawwannuuf.
Abboommikee eeguuf hawwinaa,
Dhimminee hoolota barbaannaa.
Hoolotakee barbaannaa.
Abboommiikee ni eegnaa.
3. Ogummaakee argachuu feenaa.
Jaalalaafi ogummaa hawwinaa.
Oo’a qabaachuuf nu gargaarii,
Ni beeksisna ta’uukee gaarii.
Waaqa keenya beeksisnaa,
Jaalala argisiisnaa.
(Dabalataan Far. 143:10; Yoh. 21:15-17; Yaq. 1:5 ilaali.)

robotstxt: allowed

filter: keep