text:
Akkaataa Labsii mirgaa fi faayidaa dursitoota biyyaa fi mootummaa, qondaaltota mootummaa olaanoo, miseensota paarlaamaa fi abbootii seeraa aangoo gadi dhiisanii murteessuuf ba’e lakkoofsa 653/2009tiin pireezidantiin duraanii tokko, faayidaalee akka miindaa, mana jireenyaa fi waajjiraa, tajaajila fayyaa, geejjibaa, eegumsa fi kanneen biroo hedduu argata.
Aangoo gadi dhiisanii waggaa afuriif faayidaa fi tajaajila isaaniif malu argataa akka turan kan himan Dr. Nagaasoon, guyyaa isaan aangoo gadi dhiisan labsii kanatti kan ida’ame seera ‘pireezidantiin duraanii siyaasa dhaabaatti yoo makame faayidaa isaaf malu hin argatu’ jedhuun faayidaan isaan argatan jalaa haqamuu dubbatu.
“Kunis ta’e jedhamee akkan ani siyaasa keessatti qooda hin fudhanneef guyyaan ani aangoo gadi dhiise kan itti dabalame dha,” jedhu.
Aangoo gadi dhiisanii waggoota afur booda mana mareef dhunfaan dorgomuun dura qondaaltota bordii filannoo gaafatanii, dhunfaan dorgomuun faayidaa isaanii akka isaan hin dhabsiifne mirkaneeffachuu isaanii BBCtti himanii jiru.
Jireenya pirezidaantummaa boodaan Dr. Nagaasoon gammadaa miti
Dr. Nagaasoon mana mootummaan duraan kenneef keessaa bahi jedhamanis ittuma jiru
Haa ta’u malee akkuma filatamanii mana maree galaniin faayidaan argataa turan irraa murame. Murtichis murtee siyaasaati malee kan seeraan walqabatu miti jedhu.
”Hojjettoonni mana keessaa sadii turani, biqiltuu kan kununsu ture, polisoonni turani, kana hundammoo kan qindeessuu nama tokkotu ture. Konkolaataa lama shufeerii wajjiin qaba ture.”
”Amma kun hundi hin jiru, Sharfee tokko. Hojii galii naa fidu miindaan hojjedhu hin qabu,” jedhu.
Umurii ganna 74tti yuunivarsiitiiwwan biyya keessaa fi alaatti barsiisuu fi qorannoowwan dhiyeessuun of jiraachisaa akka jiran himaniiru.
Hin jiru, Sharfee tokko! Hojii galii naa fidu miindaan hojjedhu hin qabu.
Dr. Nagaasoo Gidaadaa, Pirezidaantii duraanii
”Mana kana kanin keessa jiraadhu seeraa ala. Jechuun naan kennamne seeraan. Keessaa bahi jedhani si’a lama xalayaa natti katabani. Gaafa tokko dhufani na baasu danda’u.” jedhu.
Mana isaanii duuba dirree teenisii jiru margi irratti daraaree jira.
Wayita amma miindaa sooramaa ji’atti qarshii 2295 argatu. Dhimma faayidaa isaanii Afa-yaa’ii mana maree bakka bu’oota uummataaf yeroo sadii ol xalayaa barreessanis deebii hin arganne. Siyaasa keessatti hirmaachaa waan hin jirreef faayidaa koo argachuun qaba jedhu.
Faallaa kanaatiin qe’ee pireezidaantii duraanii Obbo Girmaa keessa konkolaattota dhaabatanii jiran sadiitu jira.
Qe’een Obbo Girmaa bal’aadha. Mana amma keessa jiranitti osoo hin galiin dura kiraa manaaf qarshiin bahe dubbii ijoo ture.
Dallaan guddaan mana jireenyaa, waajjira, kutaa wal-gahii, mana kitaabaa, mana nyaanni qophaa’u akkasumas mana hojjettonni isaan gargaaran keessa jiraatani qofa qofaan ijaaramani jiru.
Obbo Girmaan jireenya aangoo boodaan hedduu hojjatan
Pireezidantin duraa obbo Girmaan namoota isaan gargaaran mootummaan ramadameeraaf
Loltoota karra eegan dabalatee namoonni dallaa keessa qixxeessanis hin mul’atu.
Erga aangoo gad-lakkisani booda wanti jalaa hafe akka hin jirre yaada qabu.
Homtuu na jalaa hin hafne. Mootummaan bayeessa na qabe jira.
Girmaa W/Goorgis, Pirezidaantii duraanii
”Homtuu na jalaa hin hafne. Mootummaan bayeessa na qabe jira. Mirga qabuu hunda nan argadha. Kana caalaammoo anis homaa wantan barbaadu baay’ee hin jiru.”
”Gahaadha. Ijoollee hojjettu qaba. Hakiimif narsii qaba. Baay’eetti na qarqaaruu jiru,” jedhu.
Jireenya aangoo boodaa
Seerri pirezidaantii duraa siyaasa biraatti akka hin galle dhorku Dr. Nagaasoo miidheera
Dr. Nagaasoo Gidaadaan erga aangoo gad-lakkisani booda wanti naa malu hin taane jechuun mootummaa komatu
Dr. Nagaasoon erga aangoo pireezidaantummaa gadi dhiisanii ganna 16 ta’eera.
Yeroo dheeraa kana waggoota afran jalqabaa kitaaba dubbisuun, akkasumas haga dhuunfaan dorgomanii ummata bakka bu’aniitti dhimmoota hawaasummaa fi siyaasaa hedduurratti hojjetaa turan.
Paartii siyaasaa dorgomaa keessatti hirmaachuunis hanga waggaa sadii dura walii galuu dhabani dhiisani bahanitti siyaasa jireenyaa fi hojii isaanii guutuu godhatani ture.
Jireenyi booda kanaa garuu wanta biyya alaa yeroo turan gochaa turanitti deebi’e. Kitaaba barreessu fi akka isaan jedhanitti ‘Hojii galii isaanii argamsiisu’ hojjechaa jiru. Kana keessaa waraqaalee qorannoo dhiheessuun isa tokko ta’uu nutti himan.
Obbo Girmaa W/Goorgis aangoo booda hojii guddaa akka hojjetan yaada qabu
Goodayyaa suuraa
Obbo Girmaa W/Goorgis pirezidaantii ta’uun dura bara H/Sillaasee eegale biyya tajaajilaa turan
Miseensa paarlaamaa mootummaa Hayilasillaasee kan turan Obbo Girmaanis erga aangoo gadi dhiisanii gad-hin teenye. Muddee dhufu umuriin isaanii ganna 94 guuta, ta’us har’as waajjira galuu hin dhiifne.
Waggoota afran darban hojii biyyaaf tolu jedhani yaadan hunda hojjetaa jiru. Yeroo miseensa paarlaamaa turan leellisaa kan turan biqiltuu dhaabuu fi bosonaaf dhimmamuun beekamu.
”Layibirarii dijitaalaa ummataaf ijaaree jira. Yoggaan mootummaa keessa ture kanan hojjadhu caalaa amma wantan hojjachaa jiru natti fakkaata” jedhu.
Manni kitaabaa ijaarame ammaaf hojii jalqabu baatus kitaaboleenii fi kompitaroonni mana leemmanaan ijaarame keessa qixeeffamani ta’ani jiru.
Wal-arganii beekuu?
”Wal agarre hin beeknu hammana,” jedhu pireezidantiin duraanii obbo Girmaa Waldagiyoorgis.
Dr. Nagaasoonis deebiin isaanii wal fakkaataadha . Kanaan dura si’a sadii qofa akka wal argan yaadatu.
Seerri labsii lakkoofsa 255/1994 manni maree bakka bu’oota Itoophiyaa baase pireezidantoota lamaan wal dhabsiiseera.
Yeroo xumuraaf faayidaa akka pireezidaantii duraatti argachuu qaban haa deebi’uuf akka isaan gargaaran obbo Girmaa koratanis hin milkoofne.
”Gaafuma sana abdii na kutachiisani. Ittan walii gala naan jedhani. Afaanii baasani. Kanaaf lammata isaan dubbisuu hin dhaqne,” jedhu Dr. Nagaasoon.
By Raabbiirra Abdiin Qaba


c: text/html

text:
Itti aanaa mummicha ministeeraa fi ministeera dantaa alaa Itiyoophiyaa kan ta’an Dammaqaa Mokonnan Kamiisa kaleessaa Sadaasa 18 bara 2021 galgala jila addaa Yuunaaytid Isteetes Jeefrii Feeltmaan waliin dubbachuu isaanii waajirrii komuunikeeshinii mootummaa ibsa baaseen beeksisee jira.
Ibsii kun akka jedhutti sharoorkeessaa kan ittiin jedhe Adda Bilisummaa Uummata Tigraay wajjiin dullii waraanaa gaggeffamuu haala itti dhaabuun danda’amu irratti yaadii Amerikaa maala akka ta’e Feeltmaan kan ibsan yoo ta’u Obbo Dammaqaanis ejjennoo Itiyoophiyaa beeksisanii jiru jedha.
Balaliin gargaarsa deddeebisan dirree xayyaaraa Kombolcha fi Laallibalaatti akka gaggeeffamuu kokolaataan 369 kan gargaarsa fe’an Tigraay akka seenaiif ehamamuu Obbo Dammaqaan ibsanii jiru kan jedhu ibsii ba’e dhimmi lammiwwan Amerikaa guutuummaa Itiyoophiyaa keessa jiran irratti dubbatamee jira jedha.
ABUT bulchiinsa naannoo Amaaraa fi Tigraay keessaa akka ba’u qabu Obbo Dammaqaan Feeltmaanti himuun isaanii ibsamee jira.
Gama kaaniin, dubbii himaan ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaa Ambaasaaddar Dinaa Muftii jilli addaa kan gamtaa Afrikaa Olusheeguun Obasaanjii fi gaanfa Afrikaatti jilli addaa kan Amerikaa Finfinnee seenuu isaakii kaleessa ibsanii jiru.
Ambaasaaddar Dinaan waaltaa Diploomaasii kan Yunivarsitii Hawaasaa keessa jiru ebbisuuf gamas kan jiran ta’u Yonaataan Zabdiwoos Hawaasaa irraa gabaasee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Finfinnee, Fulbaana 18, 2013 (TOI) – Itti aanaan Muummee Ministiraa Dammaqaa Mokonniin miseensoota komishinii nageenyaa walin mari’atan.
Marichaan Itti aanaan Muummee Ministiraa Dammaqaa Mokonniin dinaagdeen biyyatti weerara vaayrasii koroonaan yoo qoramtullee diingdeedhaan guddachuun ishee ammoo abdii cimaadha jedha.
Darbe darbee rakkinoonni jiraachuu kan kaasaan obbo Dammaqaan rakkinoota kana misooma gurguddaa eegalama kan aduubatti hin deebisne ibsaniiru.
Carraaqqi komishiniin nageenyaa fi araaraa taasise dinqisiifachuun fulduratti naannoowwan guutuu biyyatti waliin ga’uuf akka hojjetan eeraniiru.
Mootummaan hojii gaarii komishinichi eegalee tumsuu akka qabu ibsaniiru.
Itti aantuun Komishinii nageenyaa fi araaraa aadde Yeetnabarsh Nugusee hojiiwwan komishinichi hanga ammaatti raawwate ibsaniiru.


text:
Waan qormaata kutaa 12 baranaa dhiyoo tanaayyuu woma hedduu jechuutti jiran.Namu waan jedheef afaanma guutatee dubbata.
Biiroo barnoota Oromiyaatii fi ministirii barnootaalleen qormaatii kun hatamuu ya mirkansan.
Akka ministerii barnoota Federaalaa obboo Shiferrawu Shugguxee jedhutti qormaatii kun waan hatameef ammaaf jidduutti dhaaban.
“Akkuma jirutti qormaata marsaa interneetii irratti baheen wal fakkaate argine.Tanaafuu qormaata itti aanu kennuun barbaachisaa miti jenne. Qormaata media irratti bahe kennuun barbaachisaa miti.Tanaaf qormaata guyyaa afran dhufaa kennan cufaa ya dhaabne jennee maatii,ijoollee ummata kennalleetti himuuf.”
Ministerii barnoota qormaatii hatame jedhanii sab-qunnamtii irratti dubbatamaa ture dhraa jedhee kalee dubbate
“Oduun haga ammaatti jedhan oduu dharaa biyya nagaa dhowwuu,maatii fi ijoollee dogongorsuuf odeessan.Maatiin tana beekanii ijoollee isaanii gorfachuu malan. Ijoolleelleen tanuma beekanii karuma qophaahan suniin qormaataa qophaahuu malan.”
Tatullee dharati sun dhara taatee hin hafne.Akka jecha obboo Shiferrawutti haga fulaa poolisiin jirtutti qormaata bananii banamuu fi dhibaachun isaa hubatanitti hatame jechuun dhiba waan taateef jennee dogoggora uumameef “dhiifama gaafanna” jedha.
Akka barataan tokko jedhutti eeguma innii qormaata fixe akka ka lammeesso fudhachuuf kutaa hin seennee fi waan jiraa ammoo sab-qunnamtii irraa caqasan itti himanii nama hedduutti deebii qormaata baranaa argate.
“Ijoolleen gaafii qormaatallee waliin argatanilleen hinuma jirti.”
Akka abbaan gurbaa isaa Sabbataa Finfinnee barsiisfatu tokko jedhutti wantii akkanaa kun waan hamilee barattootaa fi maatiillee cabsaati.
Waan qormaata hatamee kana woma hedduu jedhan.Qormaata baranaa eennutti maaniif hate?
Akka namii hagii tokko jedhutti barattootii Oromiyaa baranaa haga guddana waan hin baratiniif akka jarilleen qophaahuuf qormaatii duratti dheeratu maatii, qabsaahotaa Oromootii fi namii hedduun maqaa #Oromoprotests ykn Mormii Oromoo jedhuun mootummaa federalaa fi naannoollee gaafatee irratti didanii jennaan qormaata hatanii interneeti irratti facaasan.
Qormaata baranaa silaa ijoollee kuma dhibba hedduutti fudhataa horii guddaatti itti bahelle.
Itti aanaan itti gaafatamaa Biiroo Barnoota Oromiyaa obboo Fiixee Aberraa waan qormaatii baranaa ya hatanii hattututi hatee taatullee dhiyootuu guyyaan qormaatii dhibiin kennamu himamaa jedha.
Wantii qormaata kutaa 12 baranaa hambise waan hedduu.Hagi tokko gareee mormii barattoota Oromoo,maati fi qabsaahota Oromoo akka qormaatii baranaa akka ijoolleen Oromoo barana haga guddaan hin baratan qophaahan tolchuuf duratti dabarsan gaafachaa bahe jedha.
Jawaar Mohaammad warra akka qormaata baranaa duratti dabarsan gaafchaa bahe jedhe keessaa tokko.
Maatii,ogeessa,barataa,qabsaahotaa fi ummata Oromootti addunyaa naannoo cufa keessaa akka qormaatii baranaa duratti dabru bilbilaa fi waan hedduun duule caqasuu didanii jennaan koreen Oromoprotests qormaatii bahu tolche jedha.
Woma taateefuu akka ministerii barnoota obboo Shiferrawu Shugguxee jedhutti dhiyootuu kennuuf labsama.Qormaatii kutaa 12 qormaaa yuniversitii seenuuf fudhatan.


text:
Ofidheegaa, yoo argittaan tarkanfii fudhaa
Oduu Ariifachiisa Amma nudhaaqqabe. Nama oromoo taatee naannoo oromiyaa keessa jiraattan hundaaf share gochuun waliif dabarsa. Mootummaan wayyaanee kallatti hin beekkamneen icciitii uummataa baasuuf dubartoota isaaniitiif/dubartoota isaan wajjiin tokko ta’aniif Leenjii gabaabaa kennuudhaan uummata oromootti erguun isaa amma yeroo dhihoo kanatti nu bira gaheera. Mootummaan kun naannoo oromiyaa keessatti aanaalee oromiyaa keessa jiran hunda keessatti dubartoota kudhaniif shan (15) hoteelaaf mana itti dhiichisan(Cifera bet) kan jedhamutti oromiyaa hunda keessa tamsaasuudhaan akka isaan icciitiif odeeffannowwaan gara garaa qeerroo oromoo irraa funaanani fidaniif,akkasumas battaluma sanatti hisisuuf,waraqaa eenyummaa isaanii,mobayilii isaan sakattaasisuufi ragaalee biroo kamiyyuu haala salphaa ta’een harkatti galfatee Qeerroo irratti tarkaanfii fudhachuuf saphana lukee isaa haala kanaan diriirsee jira. Kanumarraa ka’uun namoonni oromoo taatan yeroo mana dhugaatii gara garaa seentaniif yeroo mana nyaata seentan akkasumas, yeroo kamiiyyuu of eeggannoon akka adeemtan kabajaan isan beeksifna!
BILISUMMAAN KAN UUMMATA BALDHAATI!


text:
Ogeeyyonni UN ajjeechaa Gaazexeessaa Jamaal Khaashoqjii qorachuuf Istanbul seenan
Gareen ogeeyyota UN affeerraa mootummaa Turkiyaatiin guyyaa hardhaa Istanbul seene kun, dhaabbatichatti qorattuu addaa dhimmoota Yakka ajjeechaa kan taate Miss Agnes Callamard’n kan hogganamu yoo tahu, qonsila Istanbul seenuuf mootummaa Sa’uudiitiif gaafii hayyamaa kan dhiheesse tahuun beekameera. Haa ta’u malee mootummaa Sa’uudii irraa hanga ammaatti deebisaan kan hin kennamin tahuu odeeyfannoon ni mul’isa.
Gareen ogeeyyota Seeraa fi ogeeyyota qorannoo yakka ajjechaa of keessatti hammate kun, Isniina har’aa ministeera haajaa alaa Turkiyaa waliin kan mari’ate yoo tahu, haaluma wal fakkaatuun guyyaa boruu ammoo Abbaa alangaa biyyattii waliin wal arguuf kan karoorfate tahuu gabaafame.
Gaazexeessaa Jamaal Khaashoqjii October 2/2018 qonsilaa Sa’uudii Istanbul keessatti argamu eega seenee booda, humnoota tikaa mootummaa Sa’uudiitiin kan ajjeefame tahuun ni yaadatama.


text:
Kanneen keessaa Universitii Haromaya, Tajii, Buraayyuu, Sabbata, mandii Bishooftu, Geesoo, Midaa Qanhii, Geedoo, Aira fi Noolee haga tokko. Hoogganoota gareelee mormituu dabalee bakkaawwan adda addaa irraa namoonni ibsa nuuf kennanii jiran. Kan itti aanaa barreessaa kongresa federaalawaa Oromoo obbo Dejejne Xaafaa Kanneen ibsa nuu kennan keessaa tokko turan.
Hiriirri Mormii Barattoota Oromoo fi Uummataa Itti fufe
- Namoo Daandii
WASHINGTON, DC — Magaalaaleen addaa naannoo Fifnfne mootummaa Federaalaatiin fudhatamee Finfinnee jala galuu hin qaban, Finfinnee keessatti mirgi dantaan addaa heeraan Oromoof eeyamame Oromoof haa kennamu kanneen jedhaniif gaaffilee kanneen biroo kan dhiyeessan barattoonni Oromoo Hiriira har’as Universitiiwwanii fi manneen barnootaa adda addaa keessatti mormii dhageessisuu itti fufaniiru.
Kanneen keessaa Universitii Haromaya, Tajii, Buraayyuu, Sabbata, mandii Bishooftu, Geesoo, Midaa Qanhii, Geedoo, Aira fi Noolee haga tokko. Hoogganoota gareelee mormituu dabalee bakkaawwan adda addaa irraa namoonni ibsa nuuf kennanii jiran. Kan itti aanaa barreessaa kongresa federaalawaa Oromoo obbo Dejejne Xaafaa Kanneen ibsa nuu kennan keessaa tokko turan.
Kanneen keessaa Universitii Haromaya, Tajii, Buraayyuu, Sabbata, mandii Bishooftu, Geesoo, Midaa Qanhii, Geedoo, Aira fi Noolee haga tokko. Hoogganoota gareelee mormituu dabalee bakkaawwan adda addaa irraa namoonni ibsa nuuf kennanii jiran. Kan itti aanaa barreessaa kongresa federaalawaa Oromoo obbo Dejejne Xaafaa Kanneen ibsa nuu kennan keessaa tokko turan.
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
25-11-2022
Hoggantoonnii Marii Araaraa Tigraay Deeman
-
-
-
-
-


text:
Dabratsiyoon GabraMikaa'el (PhD): 'Waraanni nurratti labsamee ture'
Pireezidantii Ittaanaan Naannoo Tigraay DabraTsiyoon GabraMikaa'el (PhD) dhimmoota naannoofi biyyaa gaaffilee gaazexeessitootarraa dhiyaateef deebii kennaniiru.
Eebba kitaabaa MM Abiy Ahimad 'Ida'amuu' irratti ministirri muummichaa haasawa godhaniin ''Pireezidant Isaayyaas Afaworqii daandiiwwan Maqaleerra socho'uu barbaadu.
Kanaafis abbootiin amantaa kadhannaan nu gargaaraa,'' jedhanii turan. Dubbii kana akkamiin ilaaltu gaaffiin jedhu dhiyaateeraaf.
''Mootummaan Naannoo Tigraay, walitti dhufeenyi uummatoota Ertiraafi Tigraay akka cimu barbaada. Walitti dhufeenyi kunis gara daldalaafi waltahinsaatti akka cehu fedhii qaba.
Lammiileen Ertiraas naannichatti hojiilee garagaraa akka hojjetaniif mootummaan hayyameefi hojjechaa jiru,'' jedhan.
''Mootummaan Federaalaa waan hin hojjenne, nutu hojjechaa jira. Waan qabnu addaan hirannee jiraachaa jirra. Firoomni halaalaa hin cimu.
Hojii mootummaan Federaalaa hojjetaa jiru biratti qabamee yoo ilaalamu, nuyi hojii kitila hojjechaa jirra.''
Dubbii MM 'Kadhannaan nu gargaaraa' jedhuufis, mootummaan naannichaa fedhii nagayaaf qabu yeroo mara akka ibsuufi walitti dhufanii mari'achuun fala fiduun akka danda'amu ibsan.
''Pireezidantichi konkolaataa moo xiyyaaraan dhufu kan jedhu dhiisnee, karaan otoo hin banamin akkamiin dhufuu danda'u? jennee haa gaafannu.
Nuti karaan cufame akka banamu barbaanna. Yoo dhufanis keessummeessuuf qophiidha.
Daandiin banamee konkolaataan akka dhufan malee, xiyyaaraan akka dhufan hin eegnu,'' jedhan.
Amma duras walarguuf barbaadanii, dhimmoota garagaraan otoo walinargin hafuusaanii kaasaniiru.
'Sabni Tigraay balaarra jira'
''Wayita ammaa jechi 'sabni Tigraay balaa keessa jira' jedhu, mootummaan naannichaa gaaffii hawaasni kaasu dhoksanii bira darbuuf itti fayyadamaa jira, qeeqni jedhu ni ka'a,'' gaaffiin jedhu dhiyaateeraaf.
''Balaan uummata keenyarratti dhufe jira; kanaafidha tokko haa taanu kan jennu.
Jiraachuu uummatichaarra sodaaleen dhufan jiru. Nageenyi uummataa yoo eegamuudhaa baate ammoo, gaaffileen bulchiinsa gaariifi lafaa hiikkaa hinqaban,'' jechuun deebisaniiru.
''Kanaafis yeroo kamuu nageenya uummata Tigraay eegsisuuf dursa kennina.
Amma dura miseensonni farra-shorokeessaa Poolisii Federaalaa 43 tahan Buufata Xiyyaaraa Maqalee dhufan, nurratti waraanni akka labsametti fudhanna.
Nutu dhukaasuu dide malee, isaanoo waraana labsanii turan,'' jedhan.
Walitti baquu ADWUI
Koreen Giddu galeessaa ABUT (TPLF) garaagarummaan dhaabbilee ADWUI gidduu jiru 'abiddaa fi cidii' bakka tahee jirutti, dhimmi walitti baquu ka'uu hinqabu jechuun isaa ni yaadatama.
Waajirri addichaas ibsa yaada kana mormu baasee ture.
MM Abiy Ahimadis (PhD) haasawa Paarlaamaatti dhiyaatanii godhan irrattis, Yaa'ii dhaabichaa Hawaasaatti godhamerratti mariin godhamee akka falli barbaadamuuf waliigalamee ture. Yaada kanarratti kan walhingalle ba'uu danda'a jedhaniiru.
Dhimma kanarrati yaadni isanii maal akka tahe kan gaafataman Dabretsiyoon (PhD), ABUT walitti baquurratti yaada addaa akka hinqabnefi hojiirra akka oolu akka amanu dubbatu.
''Sagantaan siyaasaa dhaabbilee afranii tokko ture - Demokraasii Warraaqsaa ture. Amma garuu tokko miti. Adda addummaan keenyas ifa baheera.
Dhaabbileen maqaasaanii geeddaratan, sagantaasaanis geeddaruuf yaadanii turan. Sagantaa siyaasaa jijjiirame waliin gara Hawaasaa dhufaniiru otoo tahe, gaafas adda baana turre,'' jedhan.
Garaagarummaan amma jiru, kan sagantaa siyaasaa tahuu kan dubbatan Dabretsiyoon (PhD), ''ABUT miti kan waadaasaa hin eegne. Yaa'ii Hawaasaa booda nu gantaniittu jennee itti himaa jirra.
ADWUI'n fedhii sagantaa siyaasaa jijjiiruu qaba taanaan, yaa'ii ariifachiisaa yaamuu qaba,'' jechu Pireezidantii Ittaanaan kun.
Dhimma hiriira dhorkamanii
Torbee dabre keessa hiriirri lama magaalaa Maqaleetti adeemsifamuuf turan dhorkamaniiru.
Hiriirri waamamee ture kunis dhimma haleellaa dubartootaarra gahaa jiru balaaleeffachuuf ture.
Hiriira dhaabni miti-mootummaa 'Sab Hidrii' jedhamu yaame kana, bulchiinsi magaalaa Maqalee dhorkeera.
''Mootummaan dhimma dubartootaa xiyyeeffannoo itti kennee hojjechaa jira. Hiriirri dhorkamuu dhagaheera. Maaliif dhorkitu? jedheera. Tigraayif ni fayyada kan jedhu jiraannaan, nu arrabsuufis tahu hiriira bahamuu qaba,'' jedhu.


text:
Gargaarsa qarshii Miliyoona yunivarsitiin Walloo eega weer20tti tilmaamamu kana godinaalee afuriif raabsan.
Godiina walloo kibbaa bulchiinsii magaalaa Dasee waag Haamraa fi godonaalee hawaasa Oromoo keessatti dhaabattootii fayyaa jiraniif akkasumas waaltaa dhukkubsattoota Kooviid-19 qabaman adda baasanii kaa'an qopheessuuf oola.
Yunivarsitiin Walloo eega weerarri koronaa ka'e booda barattoota mara warra isaanii biratti akka galan gochuun ibsamee jira.
Qarshii Miliyoona 20 baasuun waan adda addaa bituun kaleessa raabsu isaa prezidaantii Yunivarsitii Walloo kan ta'an Dr.Abaataa Getaahuun Ibsaniiru.
Kanneen rabsaman kana keessa meeshaalee vaayrasii koronaa ittsuuf gargaaran keessa jiraachuun ibsamee jira


text:
Eeyyeen dhufee jira.
-OPDO’tu Wayyaanee jalaa Bilisa bilisa bahee, bilxiginnaa tahe,
-Ol-Aantummaa Nafxanyaatu ol-aantummaa Wayyaanee bakka bu’e.
-Nafxanyaan Abbaa barbaadde ajjeeftee osoo Seeraan hin gaafatamne Dhiichiftee Dhaadachuuf hiree argatte
-Minilik Oromoo Lafarraa fixee Goota tahee Seenaa qabu tahee faarfame.
-Oromoon Bara Wayyaanee caalaa Eenuummaa isaatiif Diina tahee ajjeefamuuf Saaxilame.
-Balbbal’ifannaan Daangaa Oromiyaa Kan Daangaa Somaalee qofa tureetu gara Naannoo Amaaraa fi Naannoo Affaaritti babbal’ate, Jijjiiramni dhufe kana, yoo Ummanni Oromoo kun jiijjiirama jedhee fudhate Bilixiginnaan waggoota Karoofatte san guutuu Biyya Bulchuuf carraa gudda qabdi.#Culullee_Facebook


text:
Marii Dhimma Daangeffama Finfinnee, Suuraa: Feesbuukii Adaanech Abeebe Naatinaa’eel Fiixeetiin @NatieFit Finfinee, Hagayya 19/2022- Mormii garaagaraaf sababa kan ture daangaa bulchiinsa magaalaa Finfinnee fi Godina Addaa Oromiyaa Naannawaa Finfinnee akkaataa qorannoo haaraa qophaa’een daangeeffamuu ibsameera. Adeemsi lafa daangeessuun kun aanaalee Finfinnee fi Godina Addaa Naannawaa Finfinnee jala
Gammadaa Olaanaa, gara bitaa irraa lammaffa irra kan jiru, Miidiyaa Hawaasa irratti beekamtii guddaa kan qabu yoo ta'u duula Miidiyaa Hawaasa irratti gaggeessaa warra turan keessa tokko, innis hoggantoota Safaricom dubbisee jira.Suuraa: Feesbuukii Gammadaa Olaanaa Finfinnee, Hagayya 15/2022- Safaricom Oromiyaa irraa mormii guddaan isa muudataa jira. Mormiin kunis dhaabbatichi
Namoonni mana hidhaa 'Maekelawi jedhamu kan Finfinneetti keessatti gara galmaatti jijjiirame Adoolessa 6, 2019 daawwatan /Ejensii Anadolu karaa Getty Images) Alamituu Hoomaatiin @alemituhoma Dirree siyaasaa Itoophiyaa dhiirota aangoo fi meeshaa waraanaa qabataniin guutame keessatti rakkoo siyaasaa, walitti bu’iinsa hawaasaa fi walwaraansi itti mul’atu. Dubartoonni iddoo murtoon itti


text:
Adeemsa hojii TBOJ fi haala qabsoo bilisummaa Oromoo irratti mariyachuuf koree hojii geggsituun gaafa Waxabajjii 22 (sanbata duraa) bara 2013 waaree boda saatii 14 :00tti magalaa NureenBerg kessatti waligayii miseensotaa egaluf qindaawera. Waligayiicha irratti bakka bu`onnii Adda Bilisummaa Oromoo argamuun ibsas ni kennu.
Kanaafu miseensoti damilee TBOJ martinuu akka sagantaa waligayii irratti yeroon argamtaniif kabajaan isiin aferra.
Qunnamtii: Odeefannoo dabalataan argatuuf
015210536858 fi tboj.uosg@gmail.com
Injifatnoon ummata Oromoof!
Koree hojii geggesitu TBOJ
Waxabajjii 14 bara 2013
Waamicha waligayii Tokkummaa Barattoota Oromoo Jarmanii (TBOJ)
Adeemsa hojii TBOJ fi haala qabsoo bilisummaa Oromoo irratti mariyachuuf koree hojii geggsituun gaafa Waxabajjii 22 (sanbata duraa) bara 2013 waaree boda saatii 14 :00tti magalaa NureenBerg kessatti waligayii miseensotaa egaluf qindaawera. Waligayiicha irratti bakka bu`onnii Adda Bilisummaa Oromoo argamuun ibsas ni kennu.


text:
Hegeree Oromiyaattin
Ambaasadarrii Masriif Finfinnee taa,uu Mohammed Idriis odeyfanno burqaa Oduu “sharq Al-owsat” waliin godheen Presdentiin masrii Abdulfattaah Al-sisii fii Mummichi ministera Ethiopa Haylamaram dassaalenyi Newyorkitti dhimma Biyya lamaanii keysaafuu Waa,ee Laga Abbaarratti wal marihachuuf kan deeman ibsee jira .
Ammallee itti gaafatonni haajaa alaa Biyya lameenii Shukrii fii tawaadros kan wal arguuf taa,an ibsee itti dabaludhaan masriin Finfinnee keysatti mana yaalaa ” Onnee fii Qochumaa ” akkasuma bakka ” khalee itti dhiqan” Ogeysa Fayyaa Addnyaa Dr Majdii Ya,aqubiin ummata Ethiopaf kan banan tahuu ibsee jira. Gara biraan yeroo ammaa kanatti masriin Ogeysota fayyaa 16 Ethiopa irraa fiddee Hospitaalota Cairo keysatti akka lenjisaa jiran burqaa Oduu kanaaf dabalee addeysee jira.


text:
Ejjennoolee Yunaayitid Isteetis qabatte hangi tokko gocha seeraan alaa TPLF kan jajjabeessu ta’uu mootummaan Itiyoopiyaa beeksisee jira. Itti aanaa muummicha ministeeraa fi ministriin dhimma alaa Demmeqee Mekonnin gaanfa Afriikaatti jila addaa Yunaayitid Isteetis Jefirii Feltman waliin dhimmootii yeroo kan Itiyoopiyaa irratti mari’ataniiru.
Marii sana ilaalchisee VOAf ibsa kan kennan dubbi himaan ministrii dhimma alaa ambaasaadder Diinaa Muftii, TPLF gocha isaa isaa irraa akka of qusatu Yunaayitid Isteetis gocha isa mul’inatti akka balaaleffatu obbo Demmeqeen gaafataniiru jedhan. Jefirii Feltman gama isaaniin Yunaayitid Isteetis ol aantummaa biyyaa Itiyoopiyaa fi tokkummaa isheef ejjennoo murannoo qabu qabaachuu isaanii ibsanii, rakkoon amma jiru karaa nagaan akka furamu gaafachuu isaanii ambaasaadder Diinaan dubbataniiru.
Mootummaan rakkoo sana ilaalchisee paartilee siyaasa mara waliin dubbataa jiraachuu isaas ambaasaadder Feltmaniif ibsamuu isaa beeksisaniiru. Walii galtee lola dhaabiinsaa irra ga’uuf haal duree kan kaa’e TPLF, naannolee Affaarii fi Amaaraa keessatti weerara kan inni raawwate, mootummaan haal duree sana akka simatu dirqisiisuu fi akkasumas gama maraan kan cufaa ta’e daandii Tigraayitti geessu bansiisuuf akka ta’e ibsuun isaa ni yaadatama.
Baatii sadii dura jalqaba baatii Caamsaa irra Itiyoopiyaa kan daawwatan Ambaadaadder Jefrii Feltman, irra deebii gara Itiyoopiyaa ennaa isaan dhufan kanatti muummichi ministeeraa Abiy Ahimed gama Turkitti qajeelan. Muummichi ministeerichaa daawwannaa hojiif Turki Ankaaraa seenuu isaanii waajjirri isaanii guyyaa har’aa kan beeksise yoo ta’u, ambaasaadder Feltman muummicha ministeeraa waliin wal arguuf durumaan beellamni qabame akka hin jiraatin ambaasaadder Diinaan ibsaniiru.
Dawwannaa isaanii duraatiin garuu muummicha ministeerichaa waliin mari’achuu isaanii Itiyoopiyaatti kan argamu embasiin Yunaayitid Isteetis ibsee ture. Obbo Demmeqee waliin kaleessa kan mari’atan Feltman, har’a immoo ministrii nagaa Murfriyaat Kamiilii fi abbaa alangaa muummicha Dr. Geediyoon Ximootiwoos waliin kan mariyatan ta’uu ambaasaadder Diinaa Muftiin beeksisaniiru.
Itiyoopiyaa dura Jabuutii kan daawwatan gaanfa Afriikaaf jila addaa Yunaayitid Isteetis kan ta’an Jefirii Feltman, itti aansuu dhaan tokkummaa Emireetota Arabaa kan daawwatan yoo ta’u, daawwannaa isaan biyyoota lamaanitti geggeessan, dhimma Itiyoopiyaa waliin wal qabachuu fi dhiisuu mootummaan Itiyoopiyaa odeeffannoo akka hin qabaatin Ambaasaadder Diinaa Muftii ibsaniiru jechuun Kenedy Abate Finfinnee irraa gabaaseera.


text:
Top posts
-
Libya: ISIS Executes 16 Ethiopian Christians, Again
Libya: ISIS Executes 16 Ethiopian Christians, Again Home › World › Africa › Horn of Africa › Ethiopia › Libya: ISIS Executes 16 Ethiopian Christians, Again Libya: ISIS Executes 16 Ethiopian Christians, Again BARBARIC. An image grab taken from a video...
-
Godaantonni Liibiyaa dha ka'an, kumaan lakkaawwaman doonii gara 20 keessatti fe'amanii deemaa turan dhabbata miti mootummaa Prooaktiiviyaa Opiin Aarmis ( Proactiva Open Arms) jedhamuun balaa doonii irraa bararaman. Dhabbanni kun goodaantota bishaaniin nyaatamuu irraa oolche kanagara qaama waardiyyoota qarqara galaana Xaaliyaanitti dabarseera.
43 mins · Godaantonni Liibiyaa dha ka'an, kumaan lakkaawwaman doonii gara 20 keessatti fe'amanii deemaa turan dhabbata miti mootummaa Prooaktiiviyaa Opiin Aarmis ( Proactiva Open Arms) jedhamuun balaa doonii irraa bararaman. Dhabbanni kun goodaantota...
-
OROMUMMAA NAMNI NAMAA HINLAATU-Seenaa Solomon’rraa
OROMUMMAA NAMNI NAMAA HINLAATU-Seenaa Solomon’rraa Abdii hin kutadhu akkamiin kutadhaa Dirqama enyummaa ba’aa sabaan baadha Imaanaa haadha koof Imaanaa Abbaakoo Galmaan ga’uf demaa cinaa dhabus hirko Lammiin qabsa’uf sun hanga humna kooti Dugda natii...
-
Waa Danda'uun Kenna moo Barnootani?
Ganda Warra Waa Danda'uu Koota maala Himadhaa? Waa danda'uu Namicha tokko ture jedhama.Namichi kun maaqa dhaloota malee kan naannoon ittin beeku qaba. Waa danda'uu ittiin jedhu. Akkumaa maqaa isaa obsa qaba namoota wal dhabdee qaban ararsuudhaf ,dhugaa...
-
Breking_News : Obboo Abbaa Duulaa Gammadaa angoo Gadi dhisuuf xalayaa maalif galfaatanii?
Abbaa Duulaa Gammadaa Breking_news : Obboo Abbaa Duulaa Gammadaa angoo Gadi dhisuuf xalayaa maalif galfaatanii? By Raabbiirraa on October 7, 2017 | Edit Afa Yaa’iin Mana Marii Bakka Bu’oota Ummataa Itiyoophiyaa(FDRE), Hundeessaan Dh.D.U.O. fi Pirazidaantiin...
-
Kan Paartiilee Mormitootaa Hedduu Hirmaachise Korri London Keessatti Geggeessame, Koree Hojii Gamtaa Qindeessu Dhaabbachuun Xumurame
Kan Paartiilee Mormitootaa Hedduu Hirmaachise Korri London Keessatti Geggeessame, Koree Hojii Gamtaa Qindeessu Dhaabbachuun Xumurame WAASHINGITAN, DIISII — Gamtaa dhaabota mormitootaa, Kan Gamtaa Bilisummaa fi Dimookiraasii Uummatootaa yokaan PAFD jedhamuun...
-
#OromoRevolution#Abbaa Gadaa duraanii Nagaasaa Nagawoo ilaalchisee nuu dhaqqabe#Share godhaa#Dubbisaa#
Akka Aadaa keenyaa fi akkaataa wal harkaa fuudhiinsa aangoo Sirna Gadaa Oromootti Abbaan Gadaa Oromoo tokko madaallii Sirna Gadaa keenyaa guutee yoo argame qofa ummataan filatama ! Fakkeenyaaf namni Abbaa Gadaa ta'uuf malu tokko yoo xiqqaatee xiqqaate...
-
BY: Tolcha Wegi : Godinaa Shawaa Lixaa Aanaa Jalduu Magaalaa Goojjootii Kabinootni Humna warrana Wayyaanneetin Jiraattoota, Barattoota Irraatti Tarkanfi Fudhataan
Yeroo ammaa waraani golleesituu Wayyanee "Fedeerala fii Kora bittineessaa" jechun kan beekamu itti bobb asudhan dargagoota fii jirattoota magalaa jalduu haalan dararaa Jiru.Guyyoota Sadeen darban kana keessa haalkan mana seenanii gurudhaan ijoollee 200...
-
Magaarsaa Dirribsaa Mootummaa Waayyaanneen Ukamsamee Iddoo Buuten Dhabame
Dargaggoon magaarsaa godinaa shawaa lixaa Aanaa Jalduu Gandaa Koluu keessaatti dhalate. Dargaggoon kun namaa eenyumaa isaaf falmuufi quqqama lammii isaati qabuudha. Barnoota isaa ergaa xumuree bankii Awaash Inteernatiol finfinnee damee Shoolati hojechaa...
-
Kaayyoo Malee,fakkaatti ofi malee utaalun salphinnaa
Oduu Durii Dakiyyeefi Raaca Bar tokko Raacafi Dakiyyeetu hirriyyaa turaani. Raacci kun sababii bishaanifi bolaa keessa jiraatuf jecha of tulumaa isaa dakiyyeetti hima. Olmaa dakiyyee him beeku waan taheef amumaa beeku dubbaata. Guyya tokko tokko immoo...
-
Fincillii XumuraGabrummaa Kolleejjii Barsiisoota Naqamteefi Jiratoota Naannoon Itti Fufee Jira
Caamsaa 27, 2016 Fincilli xumura garbummaa guyyaa har'aan kana Kolleejjii Barsiisotaa Naqamtee fi naannoo ishee keessatti daran jabaatee itti fufee jira.Fincilli kun kan jalqabe mooraa kolleejjichaa keessatti yemuu ta'u fincilli kun baballachuun irraan...
-
Jawaar Mohammed: Mootummaan Gaaffii Dhiheessineef Deebii Gahaa Kennuu Yoo Dide Tarikaanfii Itti-aanee Fudhannuun Kasaaraa Isa Mudatuuf Itti Gaatamaan Isuma
WASHINGTON, DC — Qormaatni biyyoolessaa Itiyoophiyaa hatamuu isaatii fi qormaatawwan barnoota lamaa fi baasiileen isaanii miidiyaalee hawaasummaan facaasamuu isaa irraa kan ka’e haqamuu isaa fi yeroon qoramaataa haaraan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti...
-
Namnii gaafa iyyoole gura duddee iyyoole jecha Haafa Hiriirri waamamaa jiru beekamtii hin qabu jedhu Obboo Muktaar!
Hiriirri waamamaa jiru beekamtii hin qabu- Preezdaant Muktaar Finfinnee, Adoolessa 28,2008(FBC) - Waamichi maqaa hiriira nagayaatin taasifamaa jiru beekamtii kan hin qabne ta’uu mootummaan naannoo Oromiyaa ibse. TypиcTичeckий oHлaйH-cпpaBoчHиk Лyчшиe...
-
Tumsii Ilmaan Oromoo Kallatti Hundaan Taasisan Hawwii Bilisummaa Uummata Keenya Ni gonfachisa.
Akkuma kara fulaa websaayiti kana"Erga Dhaloota Qubee: Beektoota Oromoof, Artistoota Oromoof, Gaazeexessitoota Oromoof, Qabsa'oota Oromoof, Qeerrooo Oromoof, Kanneen Uummataaf dhamataan Hundaaf:" jenne dhamsaa isiinif dhamne ture. Dhamsa kana fudhachuun...
-
Published from Overblog
Mormii Uummataa Yeroo Dheeraatii Booda Oromiyaan Amma Maal Keessa Jirti Mormii Uummataa Yeroo Dheeraatii Booda Oromiyaan Amma Maal Keessa Jirti Caamsaa 17, 2016 Jaallannee Gammadaa Kaartaa naannoo Oromiyaa agarsiisu Qoodi Yaadawwan Ilaali WASHINGTON,...
-
BARA DUUTI OROMOOOF DHIYAANA GUYYUU TAHE
BARA DUUTI OROMOOOF DHIYAANA GUYYUU TAHE Taammanaa Bitimaa irraa Kunoo, erga Fincilli Diddaa Gabrummaa inni otoo walirraa hin cintin, ji’oota sagal guutuu lakkoofsifate kun amma caalayyuu jabatee itti-fufee jira. Fincilli baranaa kun gaafa 12. 11. 15...
-
Baga Ayyaana Irreessa Bara 2016 Isiin Gahee!
Via Beknan Rabira. . #OromoProtests #Abbootii_Gadaa _Oromoof. Duraan dursee baga ayyaana guddaaf kabajamaa Oromoo Ayyaana Irreechaan isin gahe. Akkuma beekamu Oromoon seeraaf heera gadaa qaba. Gadaan seeraaf heera qaba. Abbootiin Gadaa Oromoos seera kanaan...
-
Oduu Gadaa: Gaazexeessaan Afaan Oromoo Jalqabaa Kumaa Ida'ee Addunya Irra Boqotaan.
Gaazexeessaan Afaan Oromoo Jalqabaa Kumaa Ida'ee Har'a Addunyaarraa Du'aan Boqotan. Gaazexeessaa Kumaan Nama Bara Afaan Oromoon Waa Jechuun Qaanii Itti ta'e sana keessa, Waahillan isaa biroo lama walumatti sadi ta'anii Raadiyoo Afaan Oromoo Harar Irraa...
-
Dubartiin Magaalaa Finfinnee tokkoo Daa'imma Ja'a Al tokkootti Godhate.
iraattun magaalaa Finfinnee daa’imman 6 deesse. Haati daa’imman 6n deesse tun umriin ishee 30. Hordoffii ulfaa ji’a 1f Hoospitaala Speeshaalaayizd Xiquur Anbassaatti taasisaa turte. Sanaan dura ammoo gara biraatti. Daa’imman erga takkaa dhalatan kanneen...
-
Ibsa Walgahii Koree Hojii Raawachiiftuu Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
Ibsa Walgahii Koree Hojii Raawachiiftuu Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 9/13/2016 Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) KHR–ABO walgahii isaa dhaabbataa Fulbaana 1 irraa kaasee hanga Fulbaana 11, bara 2016tti gaggeeffachuun, gabaasaa...
-
Ummata Oromoo Guutuu Addunya Irratti argamtaan Hundii keessan Baga Ayyaana Irreessan Sin Ga'e!
Baga Ayyaana Irreessaan Nu Gahe! Kabajamtoota Ilmaan Oromoo, dargaggoota, shammarraan, abboottiifi harmoolliin guutuu addunya irratti ayyaana irreessa kabajataan hundumaaf Akkasumaas biyya keessatti qabsoo haadhoftu gaggeessa ayyaannicha kabajachuuf Horaa...
-
Published from Overblog
VOA. Lola ABO fi Waraana Itiyoopiyaa bilisummaa June 2, 2015 Jaallannee Gammadaa WASHINGTON DC—Dilbata darbe Naannoo daangaa Itiyoopiyaa fi Keeniyaa irratti waraana mootummaa Itiyoopiyaa fi adda bilisummaa Oromoo gidduutti wal waraansi geggeeffamuu isaa...
-
Tumsi Beektoota Oromoo Garbummaa dheerate Gababsuuf Murteessadha.
Garbummaan Dheerate Bilisumaan Ijaa taate maalifi? Yeroo dheeradhaaf uummaannii qabsoo mootummaata Itiyoophiyaa dhufa darbaan waliin qabsoo gaggeessuun isaa wal nama hin gaafachisu. Haa tahuu malee erga bara 1963 waldaan macaaf Tulamaa hundeeffame as...
-
Erga Dhaloota Qubee: Beektoota Oromoof, Artistoota Oromoof, Gaazeexessitoota Oromoof, Qabsa'oota Oromoof, QeerroooOromoof, Kanneen Uummataaf dhamataan Hundaaf:
Hubachiisa Gabaabaa Oromoota biyya hambaa jirtan maraaf keessumaa artivistootaa fi gaazexeesitoota dhimma ummata oromoo irratti hojjettan maraaf :- Ummati Oromoo yeroo kana dheebuun isaa tokkoof tokko; innis birmadummaa biyya isaati. kanaaf, artistotni,,...
-
Yunivarsitii Jimmaatti Kadhimamaa Dr. Daani’eel Gizaachoo jedhamu du’ee argamuun himame.
Yunivarsitii Jimmaatti Kadhimamaa Dr. Daani’eel Gizaachoo jedhamu du’ee argamuun himame. OMN:Oduu Waxb. 07,2016 Yuunivarsitii Jimmaatti Kadhimamaa Muummee barnoota fayyaa kan ta’e Dr. Daani’eel Gizaachoo addunyaa kana irraa du’aan boqote.Du’a Dr.Daani’eel...


text:
Finfinnee, Caamsaa 27/2014 (TOI) – Itti Aanaan Muummee Ministiraa fi Ministirri Ministeera Dhimma Alaa Obbo Dammaqaa Makonniin deeggarsa namoomaa gara Naannoo Tigraay ergamu saffisiisuuf tattaaffii taasiifamaa jiru naannoo Afaar Keellaa Sardootti argamuun daawwataniiru.
Daawwannicharratti Pireezidaantii naannichaa Obbo Awwal Aarbaa dabalatee hoggantoonni mootummaa Federaalaa fi naannolee argamuu ibsameera.
Obbo Dammaqaan mootummaan deeggarsa namoomaa gara naannichaatti argaman saffisiisuuf tattaaffii hunda galeessaa taasiisaa jiru cinaatti, meeshaaleen gareen ABUT kaayyoo badiif oolchu akka hin dabarre xiyyeeffannoon hojjetamuu akka qabu hubachiisaniiru.


text:
Waxabajjii, 21/2014(TOI) – Magaalaa Bahaar Daaritti namoonni Boombii dhukaasuun shakkaman 6 to’atamuu Komishiiniin Poolisii naannoo Amahaaraa beeksise.
Komishiinichatti qajeelcha miidiyaafi kominikeeshiniitti hoggantuu kan ta’an Komaander Masarat Dabaarqee kaleessa galgala saatii tokkoofi walakkaatti magaalicha bakkeewwan adda addaatti Boombiin dhohoo himaniiru.
Hordoffii Poolisiin taasiseen kanneen gochaa kana raawwataniiru jedhee shakkee 6 to’annaa jala oolcheera jedhaniiru.
Dhohiinsi kun garuu miidhaan dhaqqabsiise akka hinjirre ibsaniiru.
Komaandar Masarat, gochaaleen akkanaa hojii olaantummaa seeraa kabachiisuu gaggeeffama jiru gufachiisuuf tattaffii taasifamuuf argisiistuu ta’uu eeraniiru.
Poolisiin, hawaasa waliin ta’uun hordoffii taasiseenis shakkamtoonni ja’a to’atamuu himaniiru.
Manneen shakkamtootaa wayita sakatta’amutti, boombii 2, bireenii 3 fi rasaasa kuma 3 fi 700, sinaayiperii tokkoo rasaasa 500 waliin akkasumas, karoorri shororkeessummaa raawwachuuf yaadame to’atamuu Komaandar Masarat himaniiru.
Dabalataan, gochaa shororkeessummaa kana waliin hidhata kan qaban shakkamtoonni 14 to’atamuun, qaamolee nageenyaa federaalaa fi naannootiin qorannoon irratti gaggeefamaa jira jedhameera.


text:
Dorgommii waancaa kubbaa miilaa addunyaa guyyaa 13essoo keessa jiran ta marro 40 caalaan tapahtanitt goolii 120 caaltutti gale.
Haga Neymerarii fi Messiitti goolii afuriin tokkeessoo jira.Tapha Arjentiinaatti goolii 5tti gale. Argentiinaan sadii,Naayjeeiryaan lama galfatte.Qara Meesiitti daqiiqaa sadeessoo irratti keessa buufatee Ahmed Muusaatti daqiqaa afreessoo irratti goolii tokko galfatee 1-1 tahan.
Meesiin ammallee daqiiqaa 46 irratti dabalatee 2-1 tahan.Ahmed Musaalleen daqiiaa 47 irratti tanaan lammeeffachu jedhee keessa abuufatee 2-2 tahan.
Marco Roojoolleen goolii sadeessoo daqiiqaa 50eesso irratti Arjentiinaa galchee taphii 3-2 dhumate.
Goolii lamaan Ahmed Muusaa galchetti akka Naayjeeriyaan waan bara 1998 asitti argattee hin beette biyya 16n dorgommii tanaa walti hafan tolche. Arjentiinaalleen dorgommii tanaa qaata dabarte.Ahmed Muusaa gurbaa ganna 21,kialbi Raashiyaa CSKA taphata.
Gama kaaniin ammoo taphataan Uraagaay Luuhis Suharez dhiyoo dorgommi kubbaa miilaa Biraazilitti irratti ittuma gadi jedhee nama taphataa Xaliyaanaa waliin taphatan tokko kutate.
FIFA dubbii tana hubatee akka waldaan kubbaa miilaa Urugaayii fi namichi nama ciniine jedhan kunillee haga galgala kanaatti yaada isaani kennan hahaje.
Suhareziin kun daqiiqaa 80esso irratti taphata Xaliyaanaa Giyorgiyo Chiellini adoo kubbaa wal irratti qabuutti jiranuu ittuma gadi jedhee gurmuu bitaattii kutate.
Fifan dubbii tana qorachuutti jiraa yoo balleessaa itti muran Suhaarez dorgommii hedduu irraa dhaabuu dandahan.
Xaliyaanii namii irraa ciniiname tun kalee moohamtee dorgommii kubbaa miilaa keessaa baatee Uraagaay ammo biyya 16n walti hafan keessaa tokkoo ammallee tapha adii afurillee taphachuu dandeetti.


text:
Gareen rakkoo walitti bu’iinsa biyyootaa qoratu kan ” International Crisis Group” jedhamu dhimmi hidha laga Abbayyaa ilaalchisuun marsariitii irratti ibsa kenneen mariin dhiyeenya Itiyoophiyaa, sudaanii fi Masrii gidduutti geggeessamaa ture akkasumas attamiin walii galtee irra akka ga’amu yaada dhiyaate maxxansee jira.
Garee kanaaf xiinxalaa gameessa dhimmi Itiyoophiyaa William davison fi daayiriktera projektii Afriikaa Kaabaa Rikaardoo Fabianii kaleessa Naayiroobii keessatti sabaa himaaf ibsa kennan. Torban tokko dura qaamolii kana gidduutti dhimmootii ijoo irratti adda addummaa jiru furuuf mariin geggeessame keessumaa Itiyoophiyaa fi Masrii gidduu muddamni ture fooya’ina argamsiisuu isaa gariin kun tuqee jira.
Haa ta’u malee mariin geggeessamaa ture falmii qaamota lamaan gidduu jiru hin furin hafe. Xiinxaltoonni akka jedhanitti amma muddammi jiru ol ka’aa adeeme.
Yeroon kun yeroo itti Itiyoophiyaan hidha Abbayyaa torbanneen hanga tokko booda bishaaniin guutuu barbaadaa jirtu waan ta’eef mariin baay’ee barbaachisaa dha. Masrii fi Sudaan karoora Itiyoophiyaan qabdu mormanii jiran. Itiyoophiyaan immoo wixinee hongee hanqisuu jedhu kan waggoota tooftaa waggoota hedduuf ture Itiyoophiyaan fudhatama dhabsiistee jirti.


text:
Gumaata Kaampaasii 7: Seenaa mana barumsaa Medikaalaa Yunvarsiitii Finfinneetti qabxii ol-aanaa galmaa'e
Dr. Sanyii Qajeelaan jedhama. Kaniin dhaladhee guddadhe Wallagga Hahaa magaalaa Naqamteetti. Mana barnoota ogummaa fayyaa ( Medical School) Yunivarsiitii Finfinneerraa qabxii guddaa 3.95 galameessuun eebbifameera.
Abbaan koo Barsiisaadha. Harmeen koo ammoo haadha warraa manaati. Takka takka shaayeefi buna nagaddi.
Obboleessaafi obboleettii tokkon qaba. Obboleessi koo hangafni ogummaa Poolisii keessa jira. Obboleettiin quxusuu koo taate ammoo barattuu kutaa 10/ffaati.
Naannoo Hospitaalaattin dhaladhee guddadhe waan ta'ef barumsa kana jalqabumaa qabee nan jaaladha ture.
Ijoollummaa kootti akka ijoollee baayyee wayitan guddadhu waaniin ta'uu barbaadu yoon himu Doktara fayyaan jedha malee waayee ogummaa kanaa hedduu hin beekun ture.
Jaalalli oogummaa kanaa kan na booji'e naannoo hospitaalaatti dhukkubsattoota hedduu yoon argu ta'us, waayee oogummaa kanaa haga tokko baree kaniin ogummaa kanatti makama jedhe yaaduu eegale yoon kutaa 9 baradhu ture.
Barnoota sadarkaa tokkooffaa fi lammaffaa keessatti waggaa waggaatti qabxiin koo fooyya'aa fooyya'aadhuma deemaa ture.
Kutaan keessatti baru keessaa tokkoffaa inuman baha garuu dareelee jiran hunda keessaa tokkoffa bahaa hin turre. Sababni isaas ijoolleen na caalan turaniiru.
Qormaata biyyoolessaa kutaa 12ffaatti qabxii guddaa galmeesisee muummee barnoota meedikaalaa aragachuu danda'eera.
Turtii koo waggaa 6fi walakkaa Kaampasii
Akkuma beekamu barnootni 'Medicine' nama sodaachisa yeroo jalqabdu. Bal'aadhas. Gorsa barattootni muummee kanaa waggaa lama sadii nu dura jiran dhufanii nuu kennan hordofaa turre gara caalu. Ta'us garri jalqabaa ni ulfaata ture.
Yeroo keessa haala barumsaas haala qorannoos, haala itti shaakala hojjennus itti baraa deemne.
Barumsi 'Medicine' hundumatti ulfaata. Sababni isaas kreeditiin isaa guddaadha, takkaatti waanta hedduu of keessaa qaba yaadachuu si barbaachisa.
Barnoota kan yeroo barattu inni guddaan of jijjiiruu danda'uu qabda. Halli ittiin dubbistu tokko yoo ta'uu didu haala ittiin dubbistu jijjiiruun fooyya'uu dandeessa.
Aniis maluma kana fayyadamuunin fooyyeffachuu danda'e malee jalqabarratti cimaa ture.
'Kaampaasiin iddoo nama, nama guutuu godhee baasuu danda'uudha'
Mana barnootaa Meedikaalaa keessatti cimina barnootichaan kan hafe inni kaan baayyee gaariidha. Ijoolleen waliin barannuu hedduun isaanii ijoollee amala gaarii qaban, barnootas jaalataniidha.
Hedduun keenya amala tokko qabna hojii keenyas wal gargaarreedhuma hojjenna.
Kaampaasiin (mooraan barnootaa) nama itti bareef iddoo nama, nama goodhee baasuu danda'uudha.
Itti gaafatamummaa kee iddootti barattu, jireenya kee gara fuulduraa iddootti karoorfattu, ofirra dabartees namoota biroof ta'uu iddootti bartudha kaampasiin.
Kanaaf mooraan barnootaa nama guutuu ta'e tokko hojjechuudhaaf iddoo ta'udha jedheen yaada.
Amala barnootaa fi ogummaa kanaarraa kan ka'e kaampasii keessatti hariiroo jaalalaa keessa hin galle.
3.95 galmeesisuu akkamiin danda'e?
Mana barnootaa meedikaalaa hunda keessatti qabxiin kun isa guddaa fi isa jalqabaa ta'uu isaaf ani ragaa hin qabu. Qabxiilee kana dura galmaa'aniis wantan ilaale hin qabu.
Qabxii bara kanaa isa guddaa akka ta'e garuu beeka.
Milkaa'ina koof sababni inni jalqabaa gargaarsa waaqayyooti jedheen yaada. Itti aansuun barnoonni meedikaala waggaa 6 fi walakkaa fudhata murannoo guddaa barbaada.
Waggoota kana keessatti namni nuffee booddetti jechuu mala. Yoo osoo hin nuffiin itti fufiinsaan dubbifame qabxii guuddaa galmeessuun milkaahuun ni danda'ama.
Yeroo hirribaa gahaa dhabuun wayita gara shaakallii hojiitti galamu mudachuu danda'uun alattii karoora baasuun ni dubbifama yoo ta'e hirribaaf yeroon gaha inuma jiraata.
Dhaamsan barattootaaf qabu
Wanti hundumtuu dandeettii keessan irratti hundaa'a. Hundi keessan dandeettii gaarii qabdu, sammuu gaarii qabdu Waaqayyoo kanaan isin eebbiseera jedheen yaada.
Inni guddaan garuu galma qabaachuudha. Galma kaawwannaan sana booda karoora ittin galma kawwattan geessan baastanii hojiitti hiikuu dandeenyaan wanti isin hin milkoofneef hin jiru.
Yoo waq jedhe gara baqaqsanii yaaluutti adeemaan jira. Damee baqaqsanii yaaluu keessaa ammoo gara barnoota waldhaansa balaa tasaatti galuufin karoora qaba.
Qabxiin Dr. Sanyiin galmeesise kun mana barnootaa meedikaalaa Yunivarsiitii Finfinneefi manneen barnootaa biyyattii keessa jiran keessatti isa olaanaa akka ta'e Manni Barnoootaa Meedikaalaa Yunivarsitii Finfinnee beeksiseera.


text:
Jimaata darbe hidhattoonni ‘Miseensa Liyyuu Poolisiiti’ jedhaman Waajjira Poolisii Aanaa Mooyyaleerratti Meeshaa gurguddaa irratti dhukaasuun balaa geessisan. Jiraattonni Magaalattii, hidhattoonni kun hedduummatanii dhufanii dhukaasa bananii dallaa waajjra poolisii fi dukkaana naannoo sana ture gubuullee dubbatu. Humni Poolisii Oromiyaa, Humna Raayyaa Ittisa biyyaa waliin hidhattoota kana irratti tarkaanfii fudhateen lubbuun namaallee darbeera jedhu jiraattonni. Dhimma kana Obbo Cheruu Gebre Sillaasee Itti Aanaa Kantiibaa Moyaalee gaafannee, hidhattoonni kun balaa geessisuu himanii lubbuu namaa bahe adda baafachuu akka hin dandeenye ka dubbatan. Koomander Naggaa Tirbiis hidhattoonni kun meeshaa gurguddaa akka waajjira isaaniirratti dhukaasan Raadiyoo VOAf’ himaniiru.
Galmoo Daawit dabalatasaa qopheesseera.


text:
Gaafa tokkoo manii barumsaa tokko ijoollee cufaan afaan keessaniin suuraa kaasaa,wa barreessaa kootta jedhe,jennaan daahimii tokko dadhabe maaliif akka dadhabe gale maatii isaa gaafate.
Toltuun sun irratti garaa hammaatee achi irraa kaatee afaan Oromoo akkamitti sadarlkaa addunyaatti akka guddisuu dandeettu yaaddee hujiiti seente jedha warrii isii beeku.
Hujii Afaan Oromootiin guddisut tanaan ‘Afan Publications’ jettee moggaafte,Toltuun.
Afan Publications ykn ammoo Afaan Publications,porojeekti Afaan Oromoo, eennummaa Oromoo,qulqullinna barnoota Afaan Oromoo fi dandeettii Afaan Oromoo addunyaatti baasanii qarooma jabana kanaatiin wal barsiisuu.
Fedhiin Toltuu akka mana Oromoo,mana maatii Oromoo cufa keessaa kitaabii Oromoo jiraatu.Hujii tana ammoo kitaabaa fi meeshaa barnootaa Afaan Oromootiin barreeffaman 17 barreessitee Muddee 31,2014, Norweey,Oslootti eebbisiisuun jalqabde.
Kitaaba barnoota afurii fi kitaaba suuraa kaasuu,tapha gara garaa tapchiisuun ijoollee afaan barsiisu kana USA fi Kanaadaalleetti eebbisiisuutti jirti.
Akka Toltuun jettettu fedhiin isii guddoon akka namii Oromoo cuftii ijoollee isaanii eennummaa isaanii biyyujma fedhanillee jiraatan barsiisaa guddifatan arguu.Toltuun Miilboorin,Awustiraaliyaatti dhalatte barumsa ‘Psychologytiin’ PhD barachuutti jirti.Hujuma tanaaf ammaaf barumsa dhaabee jetti yoo hedduu ijoollee didiqoo wa barsiifu fedhaa jetti,Toltuun.Yoo porojeektintun dhuamtte waan hin dhumanne," eennummaa Oromoo jabeessuuf hojjadha."Hujii Toltu hedduu www.afaan.com.au irra jirti.
Mee waan huji isii tana caqasaa.


text:
Korri Gamtaa Miseensota Adda Bilisummaa Oromoo fi akkasumas kan Hawaasaa Hagayya 6 hanga Hagayya 9tti Magaalalee Lakku (Minneapolis fi Saint Paul) keessatti geggeffamaa ture murti ejjennoo fi Kutannoolee dabarfatuun milkiin xumurame.
Korri Kun kan baname Hagayya 6 galgala sagantaa Irbaata WBO Hoteela Kelly Inn Best Western keessatti qophaa’een ture. Sagantaa kana irratti Tikeetni tinnisa WBOf oolu USA fi Kanadaa keessatti ballinaan baati sadii dursee gurguramaa ture bakka kanatti sagantaa Irbaata WBOtiin qophiin baninsa Koraa akka qindaa’u kan saganteeffame ta’ee karoorri Koree qindeessitus akkuma tilmaammeen milkaa’ee jira.
Guyyoota lameen itti aanaan Hagayya 7 fi 8 Korri Miseensotaa dhimma dhaabaa wali gala fi kan haala yeroo irratti ballinaan mari’atuun gaafa Hagayya 8 galgala Korri Miseensotaa kan galma University of Minnesota, Carlson School of Management keessatti deema ture afuura gaariin xumurame.
Galgala qophii bashannaa fi Hawwisoo ABOf qopha’ee irratti gaafa Adoolessa 8 galgala Artistoonni Oromoo bebbeekamoon kanneen akka Kadir Said, Dawite Mokonin, Abbabba Abbashu, Tottooba Taddasaa, Hirphaa ganfuree, Kamal Ibrahim, Muktar Adeeroo fi dargaaggootnii Haaranis argaman irratti galgala Addaa taasisun galmuma Hoteela Kelly Inn Best Western keessatti qophii akkaan ho’a namni hedduun raajeffatteen hanga barii sa’a 3tti shubbifama bule.
Guyyaa kana heddumina namaa fi akkasumas Artistoota dhiheenyaa fi fageenyaan walitti dhufanis ilaaludhan Miseensotni Bandi Gada kan wagga 20 dura Fifinetti dhaabbattan yeroo jalqabatiif bakka tokkotti biyya alaa kana keessatti heddumminaan walitti dhufani afuura duri deebisun yaadanno namoota heddu dammaqsuun qophichas “The Gada Band Re-Union” kan jechisiise ture. Hagayya 9 itti fufuun Walgahiin Hawaasaa Kelly Inn Best Western Hotel keessatti geggeffame , bakka bu’aan ABO qaama olana irra argaman ibsa balla godhuun Korri Hawaasaas gumaatan xumurame.
Kora ABO Amerika Kaaba kan bara kanaa qaama olaanaa Hooggana ABO bakka bu’ani kan geeggessan J/Abba Caala Lata turan. Hooggnooti dhaabichaa kan miseensa Hojii Raawwachistuu ta’an biroonis kan turan yeroo ta’u hayyoota olaanno keessa kanneen akka J/Xaha Abdi akkasuma Kora kana irraa hirmaatani jiru.
Hawaasni fi Deggertootni ABO naannicha jiraatanis sagantaa Gumaataa irratti hirmaatuun Maallaqaa qabsoo Bilisummaa Oromoof oolu $30,000.00 ol battaluma sanatti arjoomuun sagantaan Koraa sirnaan raawwate.
Kora ABO cinaattis toorban guutu asuma magalaale lakkuu keessatti kan deema ture wal-dorgommiin Kubbaa Miilla kan Federeshina Sporti Oromoo Amerika Kaabaatiin qophaa’e Oromoota kumaataman lakkaawaman USA, Kanada, Auropaa fi Australia irraa kan walitti fide yeroo ta’u toorban Oromoo bifa miidhagina addatiin Minnesota keessatti adeemsifame gammachuun raawwatee jira. Waluma galatti haalli bifa Sporti, Hawasummaa fi Siyaasaatiin Oromoota walitti fidee tokkumma Ummata Oromoo caalatti kan callaqisiisee fi egereen abdachisa torban itti mirkana’e dha.
Miseensotni, Deggertoonni fi Hawaasni Oromoo bifa adda addaan Kora ABO kana irratti hirmaate kan baraanaa xumuruun kan bara dhufuuf injifatnoole qabatamoo fi haala galii QBO dhiheessuu qabun waliitti deebi’uf walitti dhaammatuun nagaan fixate.
Koree qopheessitu Kora Gamtaa ABO Amerikaa Kaabaa
Injifanno Ummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummati!
Hagayya bara 2014
Minneapolis/Saint Paul, Minnesota


text:
Hoosiftoota
-
Og-Barruu
Bineensa Qusannaa Soorataa Beeku
Uumamni kun maqaa Kinkajou (Kink-ah-joo) jedhamuun waamama. Maqaa biraa kan honey bear jedhamuunis ni beekama. Sababni isaa qaamni isaa bineensa…Guutuu dubbisi...
-
Og-Barruu
Qamaleen Kun Maaliif Arraba Baasa?
Uumamni kun Emperor Tamarin jedhama. Emperor Tamarin Sanyii qamaleeti. Sanyiilee qamalee xixiqqaa jedhaman keessaalle isa tokko. Uumamni kun biyyoota Ardii…Guutuu dubbisi...
-
Og-Barruu
Bineensa Lafeefi ilkaanis Caccabsee Sooratu
Wolverine (WOLVIRIIN) Bifaa fi boca qaamaa, bineensota akka saree, Skunk fi Bear fakkaatu qaba. Guddinni isaa bineensa Bear jedhamu isa…Guutuu dubbisi...
-
Og-Barruu
Diina Qonnaan Bultoota Awustraaliyaa
Uumamni kun Wombat jedhama. naannawa qarqara kibba-baha Awustraaliyaa fi eddoola naannoo sanitti argaman keessa baay’inaan jiraata. Wombat naannawa bosona heddu…Guutuu dubbisi...
-
Og-Barruu
Uumama Meetira 3 lafaa ol Utaalu
Barruu tana keessattis sanyii Arroolee keessaa tokko kan ta’e, waa’ee Springbok laalla. Uumamni kun Naannawa Kibba Afriikaa fi Kibba lixa…Guutuu dubbisi...
-
Og-Barruu
Bineensa Bakka Roobni Jiru Fageenyarraa Fuunfatee Beeku
Saalaan (Oryx) naannawa Afriikaa gama bahaa fi Kibbaa, akkasumas Eeshiyaa keessaa biyyoota akka Urduunii fi Oomaan keessatti argama. Bineensi kun…Guutuu dubbisi...
-
Og-Barruu
Adurree Rarra’aa
Uumamni kun sanyii adurreeti. Sanyii adurree wayta jennu, adurree manatti horsiifannu qofa hin seehinaa. Leenci, Qeerransi, cheetah, Puumaan akkasumas Panther…Guutuu dubbisi...
-
Og-Barruu
Pademelon: Kaangaaroo Xiqqaa
Uumama ardiin Awustiraaliyaa qofti ittiin beekamtu kana maqaan isaa Pademelon jedhama. Sanyiiwwan marsupial ykn ammoo warra garaa jalaa korojoo qaban…Guutuu dubbisi...
-
Og-Barruu
Jeedala Namatti Madaqee Jiraatu
Uumamni kun sanyii Jeedalaati. maqaan isaatis Feeneek Fooks (Fennec Fox) jedhama. Feeneek Fooks sanyiilee Jeedalaa keessaa isa irra xiqqaadha. Sanyiin…Guutuu dubbisi...
-
Og-Barruu
Bineensa Farra Ilbiisotaa Tahe
Uumamni kun Ermaayine (Ermine) jedhama. Ermine sanyii Weasel keessatti kan ramadamu yoo ta’u, eddoowwan qabbanaawaa naannawa Ameerikaa kaabaa, Awrooppaa fi…Guutuu dubbisi...


text:
Waraanii Liyuu Hayil akka ganna sadii asitti nama kuma hedduu godina Gujii Bahaa aanaa Liiban keessaa baqachiise. Warrii waraana duraa goree amma ganda Simminto,Qurquraa jiru akka bulchaa ganda sunii jedhutti rakkoo hamaamtuu keessa jira. Simmintoo abbootii warraa hedduutti walti qubate.
Qaxuu Mallichaa, haadha ijoollee sadii: Gumaa qabaannee waan aananii hin dubannuu, manii keennalleen baala rukeessaa. Rakkoon jajjabdu nu keessa jirru liqimsaa fi dheebuu jetti.
Dhokkoo Xuunnichaa, bulchaa Simmintooti:Liyuu Poolsii yoma cufaa ollaa Booranaa barbaadee hadhaa amma abbaa warraa 300 ka namii1, 500 tahu keessa jiraatu ardaa Simmintootti walti dachahee jira.“Namii guyyaa afur bisaaniiyyuu hin arganne “biiroo godinaatii fi aanatti iyyannee dadhamnbee,kaleellee dhaqee gaafadhe.”
Dheengee Mallichaa, jaarsa ganna 60: hori nyaaphatti nurraa fudahtee kaan oolaatti nurraa fixee, lafa teenna irraa yaahuu dinnee irratti beeloomnee dheebochuutti jiraa jedha.
Warrii akkana rakkoo himachuutti jiru,Boorana aanaa Liiban keessaa lola Liyuu Poolis ka ji’aan duraa irraa hiiqee Simmintootti walti qubate.
Akka bulchaan ganda Simmintoo, aabba Dhokkoo Xuunnichaa jedhetti dhiirtii ammallee salfaa jirtii,waraana Liyuu Poolis ufi irraa eeguutti jirti,namii lola duraa gorelleen lafa ufii irraa yaahuu diduuf fulaa durii jiruu irraa yaahe.
Fulaan akkana namii waraana duraa baqateef godina Gujbii Bahaa aanaa Liiban akka bulchaan ganda Simmintoo jedhetti Qaxxee Waaree,Hara-Haaboruu, Handaraka,Jirma,Elelllee Guddaa fi Elellee Diqqaa,Kooba-Qulloo,Hara-Aadee fa. Namii armatti qubate kun akka jecha isaatti nyaataa dhugaatiillee dhabee rakkoo guddoo keessa jira.
‘Waraanii naannoo Somaalee Liyuu Poolis baruma kana cufaa ollootuma Booranaa barbaadaa hadhaa bahe’
Akka aabba Dhokkoon jedhutti waraanii Liyuu Hayil kun yoo cufa ollootuma Booranaa barbaadee hadha “ganna sadi asi akkanuma nu hadhuutti jira.”
Waraanii ji’aan duratti nama baqachiise kun “guyyaa sadii nu hadhee amma waggaa sadeessoo ejjinaa egii baqannee asi dhumnee amma ji’a tokko ejjina.”
Warrii arma jiru kun nyaataa dhugaatii dhiisii gaaddisa dansaayyuu hin qabu.
“Namii womaa hin qabu. Teendhee hin qabu.Bokkaa hagayyaatii fi dhaamochallee keessuma oolee bula.Namii dhufee nu laale tokkolleen hin jiru.”
Akka bulchaan gandaa Simmintoo jedhetti Boorannii amma beelaa fi dheebuu keessa jiru kun moggaa lafaa jiraa,waraana Liyuu poolisiitiin walti aanaa taatullee lafa ufi irraa baqachuu diduuf beelaa fi dheebuun rakkachuutti jira.
“Namii beelaan gaggabuutti jiraa edallee midhaan xaasaan walii qoodaa wal qulaamsaa jenneen,” jedha aabba Dhokkoon.
Fulaan dhibiin namii waraana Liyuu Poolis ka ji’aan duraa irraa hiiqee walti qubate akka bulchaan gandaa jedhutti Dhungoo, Haya-Aananii,Caffaa-Hiddii, Ijaaruu Funnaan-Giree,Halooyye, Malkaa-Gubaa Deeressaa fa.
Yoo walti deebisan namii waraanii Liyuu Poolis ka naannoo Somaalee dhfuee ji’a lamaa sadiin duratti lole baqachiise akka bulchaan ganda Simmintoo mala muree jedhetti 5,800 hinuma taha.
Amma waraana Liyuu Poolisiin wal hadhuutti jiraacuu baatanillee diqquma tokko wal irraa hiiqanii gamaa wal doofatan..Namuu mishigi qabatee wal eegataa jedha aabba Dhokkoon.
“Dhiyoollee waraana Liyuu Poolis 300 asi buusanii kaleellee meeshaa waraanaa gugurdaa dhaanaa bule waraanii sun.”
Rakkoo nyaataa fi dhugaatii biyyiti himattu tana akka itti aanaan Koomishineera Koomishiinii Sodaa Balaa Oromiyaa obboo Garramuu Oliqaa jedhutti koomishiinii isaani gabaasa hin qabu ammoo rakkoo beelaa fi dheebuu Boorana aanaa Liiban ammoo faanuma buuna jedha


text:
Itoophiyaa naannoo akka akkaatti barana bokkaa argachuu malan hin arganne.Rakkoon bonaa tun gammoojjii Oromiyaa jaha keessaa haga tokko horii fixaa haga tokkotti ammoo nama hedduu dheebessuutti jirti.Akka gabaasa dhaaba gargaarsa Amerikaa USAIDtti bonii kun godina Oromiyaa keessaa Kibbaa fi Kibba gama Bahaatii fi naannoo Soomaleetti akkanuma nama rakkise ammoo godina Booranaatti jabaate.Bokkaan Hagayyaa roobuu dhabuu fi Gannillee haga ammaallee akka dansaa roobuun dhabuun nama hedduu yaaddessuutti jira.
Akka itti gaafatamaa Gaaddisa Horsiisee Bulaa Oromiyaa aabba Nuuraa Diidaatti abbooti gadaa Booranaa ta seera gadaa guutachuuf Liibanitti godaanan irraa horii hedduutti dhumate.Bokkaan kun ammallee haga torbaan lamaatti roobuu baannaan akka aabba Nuuraatti rakkoo jabduutti dhalataa namii gargaarsa argachuu male. Gargaarsii diqqaan kennuutti jiran akka Amaanu’el Liiban nama rakkoo tana keessaa beekuu ka waan jiraa Finfinnee nutti himeetti, gargaarsii jiru diqqaa sunuu gara cufaa gahuutti hin jiru.
Mee marii teenna MP3 Komputera keessanii oli gama harka mirgaatii caqasaa.


text:
Maatii Oromoo tokko irraa qofa namni 17 humna Faannoon ajjeefamuu
Duulli duguuggaa sanyii, Konyaa Baha Wallaggaa, Ona Giddaa Kiiramuu, Magaalaa Haroo keessatti, humna Faannoo jedhamu, kan hidhannoo guutuun Naannoo Amaaraa irraa gara Oromiyaatti seenee fi saba Amaaraa kanneen bakkas jiraataniin, Uummata Oromoo irratti raawwatamu bifa haarayaan banamee jiraachuu.
Duula Dilbata Onkoloolessa 10, 2021 banamee, hanga Kibxata har’aatti walitti fufiinsaan deemaa jiruunis, maatii Oromoo tokko irraa qofa namoonni 17 (kudha-torba) haala suukanneessaan ajjeefamuu.
Dabalataan, Oromoonni humna kanaan butamanii achi-buuteen isaanii hin beekamin jiru danuun jiraachuu.
Dargaggoonni Oromoo 5 ajjeefamuu; isaan keessaas 2 fan’ifamuu
Ajjeechaan qabata deggersa WBOtiin, Uummata Oromoo irratti, keessattuu, dargaggoota Oromoo irratti fuuleeffachuun LMKIIn raawwatamu, Konyaa Lixa Wallaggaa, Ona Ganjii keessatti tibbana akka-malee hammaatee jiraachuu.
Haaluma kanaan, Dargaggoonni Oromoo, umuriin isaanii ganna 23 hin caalle shan guyyoota sadan kana haala suukanneessaan ajjeefamuu. Dargaggoota ajjeefaman kanneen keessaas, dargaggoonni lama Magaalaa Ganjii keessatti haadaan fan'ifamuun Hawaasni Oromoo Magaalaa Ganjii ba'ee akka daawwatu taasifamuu.


text:
Adaamaa/Sooddoo Waxabajjii 01/ 2011 Dhiibbaa jijjiirama haala qilleensaa ittisuuf dhaloonni bakka bu’aan eegumsa naannoof xiyyeeffannoo kennuu qaba akka qabu komishiniin bosonaa, naannawaa fi jijjiirama haala qilleensaa beeksise
Guyyaan naannawa addunyaa sadarkaa idil addunyaatti yeroo 46ffaaf akkasumas sadarkaa biyyaatti yeroo 26ffaaf naannoo Oromiyaa magaalaa Adaamaatti mata duree ” jijjiirama qilleensaa waliin haa ittifnu” jedhuun kabajameera.
Komishinariin itti aantuu komishinii bosonaa, naannawaa fi jijjiirama haala qilleensaa adde Fireenash Makuriyaa ayyaana kanarratti akka hubachiisanitti, misoomni magariisaa aadaa ta’ee akka itti fufu hojjechuu barbaachisa.
Mukni lafarraa dhumuunsaa, balfi gogaa fi jiidhaan manaa fi industiriiwwan keessaa ba’u, dameen tajaajilaa fitiraanispoorteeshinii kaarbooniin qilleensatti gadi lakkifamu haala qilleensaa qoraa akka jiran dubbataniiru.
Rakkoo kana amma dhumaatti salphisuuf barattoota sadarkaa tokkoffaarraa jalqabee qulqullinaa fi miidhagina naannoo, misooma bosonaa fibiqiltuu dhaabuu, itti fayyadama humna haaromfamuu ilaalchisee hubannoonsaanii akka cimu gochuun hojii dursi kennamuuf ta’uu akka qabu hubachiisaniiru.
“Biyyi dhaloota boruutiif dabarsinu qulqulluu, miidhagduu fi haala qilleensaa fayyaa lammiileef mijate akka qabaattu gochuuf hojii misooma magariisaa duula irraa adda ba’e aadaa godhannee itti fufsiisuu qabna” jedhaniiru.
Daarektarri olaanaa abbaa taayitaa bosonaa, naannawaa fi jijjiirama haala qilleensaa Oromiyaa obbo Boonaa Yaaddessaa gamasaaniitiin, dhaabbileen barnootaa, gurmaa’insi dargaggootaa fi dubartootaa misoomni magariisaa akka babal’atu hojjechuu akka qaban hubachiisaniiru.
Naannoo Oromiyaatti baatii gannaa kanatti biqiltuu biiliyoona 3 dhaabuuf karoorfamuusaas beeksisaniiru.
Balfa dhangala’aa fi gogaa mana keessaa ba’uun faalamni qilleensaa mudatuun biyyoota miidhamaa jiran 10 keessaa Itiyoophiyaan sadarkaa duraarratti akka argamtu kaa ibsan obbo Boonaan, haala kana jijjiiruuf bu’a qabeessummaa tarsiimichaaf tumsuun akka barbaachisu hubachiisaniiru.
Kantiibaan magaalaa Adaamaa obbo Assagid Geetaachoo gamasaaniitiin magaalattiin faalama qileensaa balfa mana keessaa ba’uun magaalaalee biyyattii miidhamaa jiran keessaa tokko ta’uushee ibsanii, rakkoo kana maqsuuf hojiiwwan qulqullinaa fi miidhaginaatiif xiyyeeffannoon kennameera jedhaniiru.
Balfa gogaa fi jiidhaa magaalattii keessaa ba’an gara xaa’oo uumamaatti jijjiiruuf hojjetamaa akka jiruu fi qabannaa fi dhabamsiisa balfaa irratti sirna ammayyaa’aa diriirsuu irratti akka argamu hubachiisaniiru.
Haala wal fakkaatuun godina Walaayittaatti guyyaa eegumsa naannoo sababeeffachuudhaan Walaayittaatti duulli biqiltuu dhaabuu jalqabameera.
Duula kanaan ifatti kan banan bulchaa godinichaa obbo Daagattoo Kumbee misooma magariisaa ganda irraa amma godinaatti diriirfame keessatti hirmaachuudhaan Walaayittaa magariisa uumuuf jiraataan hirmaannaasaa akka cimsu gaafataniiru.
Itti gaafatamaan waajjira eegumsa naannoo fi jijjiirama haala qilleensaa obbo Zallaqaa Zaaraa gamasaaniitiin waggaa kana gandoonni hundi sosochii hawaasaa taasisuudhaan tokkoon tokkoon namaa biqiltuu 40 akka dhaabu ibsaniiru.
Wayita ammaa biqiltuuwwan miiliyoona 98 ol qophaa’uusaa fi sanyiiwwan faayidaa dinagdee kan qaban, tajaajila ijaarsaa fi eegumsa naannoof oolan akka dhaabaman ibsaniiru.
Godinichatti jiraataan ganda Addee Koyishaa obbo Abbaayineh Anjalloo waggaa darbe garee misoomaatiin gurmaa’uudhaan biqiltuuwwan dhaabaman kuma shanii oliif kunuunsa taasisaa jiraachuusaanii ibsaniiru.
Kanaanis naannawa isaaniitti qilleensi akka jiraatu taasisuurra darbee naanawi isaanii akka eegamu waan taasiseef lafti deebi’ee akka gabbatu taasisaa jiraachuu dubbataniiru.
Baranas biqiltuuwwan kuma tokkoo ol dhaabuu fi kunuunsuuf qophaa’uusaanii ibsaniiru.


text:
Waayee keenya
Waldaa Wangeela Afaan Oromoo Frankfurt am Main
Afaan Oromoodhaan Waaqayyoon waaqeefaachu akka danda’amuuf Oromoon magaala Frankfurt fi naannoo isaa jiraatan waliitti dhuffuudhaan Waldaa Wangeela afaan Oromoo Frankfurt bara 1997 hundeessani jiru.
Kaayyoon Waldaa kanaa inni jajjaaboon:
· Dubbi Waaqayyoo akka macaafin qulqulluun jedhutti namootaaf dhuga’a ba’uu;
· Miseensoota fi namoota waldaa kana dhufuuf fedhii qabaniif barnoota macaafa qulqulluu barsissuudhaann akeeka Waaqayyo ilmaan namootaaf qabu hubachisuu;
· Sagaada fi farfaanaadhaan Waaqayyo uumaa keenya waaqeefanne amaantin jirachuu;
· Da’imoota sanbaata Afaan Oroomootin barsissuudhan, akka isaan dubbii Waaqayyo hubachaa guddatanif gargaaruu;
· Akka haalli fi yeroon eyyamanitti Afaan Oromoon dubbisuu, barreessu fi barsissuudhan guddina Afaan Oromoo uutubu;
· Hawaasoota Oromoo nannoo fi magaala Frankfurt keessa jiraanii wajjin harriiroo gaarii qabachuudhaan hanga danda’ametti tokkummaa cimsuu;
· Waldaa amantoota kristaanaa adda addaa wajjin quunnamtii jabeessuudhaan tokkummaa Amantootaa cimsuu;


text:
ABUUBAKAR MUUSSAA WADAAY ROOBAA JAARRAA
Sagantaa yaadannoo waggaa 45ffaa wareegama Abuubakar Muussaa Wadaay kan magaalaa Harar, Galma Caffee Naannoo Harariitti guyyaa kaleeysaa Adooleysa 20, 2022 godhame hedduu bareedaa ture.
Kaleeysa sagantaa ajaa’ibaa ture. Goota xurree nuuf tattaraare yaadachuun fakkaataa isaa kan azalaa heddummeeyfate horachuu taati. Xurree isaa san faana dhawuu fii akeeka isaa kan karatti hafe fiinxa baasuu taati.
Barbaachisummaan sagantaa tanaa kana qofa osoo hin taane hayyuu qaroo qareeyyii ture seenaa isaa barsiisuun dhalootatti abdii horuu fii dhaloonni qoma dhawatee isa if duratti laalaa murannoo fii kutannoon cichanii waan hin dandayamu namatti fakkaatu hunda tattaafachuun fiinxa baasuun akka dandayamu dhaloota barsiisuu taati.
Hirmaattonni sagantaa tanaa, caasaa mootummaa qooda fudhatanii fii hayyaman, addatti qindeeysitoonni Waldaya Artistotta Oromoo, gaazixeeysitoota, miidiyaalee fii namoota gumaata qaban hunda galatoomfachuun fedha. Bara hegeree maqaa isaatiin waa hedduu as baafnee milkaayinaan walitti deebi’uu qabnaan dhaamsa kiyya.
SABNI JABAA ISAA JABEEYFATEE AKEEKA ISAA FAANA DHAWEE GALMAAN GAYE FIINXA NI BAHA !!!!
Harar, FUGUG
Adooleysa 21, 2022


text:
Yaada uummataa walitti qabamee fi ibsa xiinxaltoota polotiikaa irraa hubachuun akka danda’ametti duula filannoo giddu galaa marroo, ka paarlaamaa Yunaayitid Isteets kan bara 2010 geggeessamaa jiruun rippaablikaanonni dursaa jiran.
Haalli dinagdee biyyattii kan yeroo ammaa filannoo Sadaasa lamaa geaggeeffamu irratti uummanni gara Repaablikaanotaatti akka luucca’u taasise, kun immoo dimokraatota miidhauu mala.
Duulli filannoo rippaablikaanotaa irra hedduun garee safuutti cichu kan dilaalli dureeyyii irraa muramu gad haa cabu, qoodi mootummaan jireenya uummataa keessatti qabu haa xiqqaatu jechuun falmu kan “Tii Paartii” jedhamuun geggeessamaa jira. Reippablikaanonni mana marii bakka bu’ootaa dhuunfachuuf barcuma 39 kan barbaadan si’a ta’u mana marii murtii seera keessatti immoo sagalee irra jireessa argachuuf barcuma 10 isaan barbaachisa.
President Barack Obama kaadhimamtoota dimokraatotaaf wayita duula filannoo geggeessanitti tarsiimoon duula filannoo reppaablikaanotaa martinuu dhukkuba waan darbe nama dagachiisuu jedhan. Kanaaf, filannoon amma gaaggeefamu kun imaammata rakkoo keessa nu buusee keessatti hafuu ykn keessaa ba'uu keessaa filachuu ta'a jedhu.
Gareeeleen duula filannoo to’atan akka jedhanitti filannoon walakkeessa marsaa Yunaaytid Steets kan hanga har'atti gaaggefaman keessaa inni ammaa baasii maallaqa guddaa gaafate. Torban kana ennaa duulli filannoo xumuramu doolaara biliyoona lamatti shalagamu fixuu mala.
Duula filannoo isa ammaa kana keessatti "Tii Paartii" n qooda ol'aanaa kan fudhate ta'uun ibsamaa jira. Tii Paartiin seenaa siyaasa Amerikaa keessatti durii kaasee kan beekamu ta'u isaa kan ibsan Yunivarsitii Tenesii kan Nooksviil jiru irraa Professar Asaffaa Jaallataa " erga prezidaant Baaraak Obaamaa aangoo qabatanii as yeroo ammaa kana immoo akka sochii polotikaa tokkootti mormii dhagesisaa jira" jedhu.
"Tii Paartiin gurraachi prezidaantii akka ta'u hin fedhu, saganataa mootummaan yeroo ammaa gama barnootaa, eegumsa fayyaa fi kanneen biroon uummata foyyesuuf karoorfate mormaa jira" jechuun ibsan, Professar Assaffaan.
'Tii Paartii"n sooreyyiin ykn duureyyiin qofti waan hundumaa akka fedhanti akka gaaggeessan fedha kan jedhan Proffessar Asseffaan, paartichi akka Ripaablikaanoota waliin hidhata qabu dubbatu.
MP3 tuquun dhaggeefadhaa.


text:
OMN(Oromia Media Network) dhugaa ummata Oromoo tan dhokatte ifa baasuuf ummataan ummatumaaf erga dhaabbatee Waggaa bira achi taree jira. Jalqaba irraa kaasee hanga ammaattis dhugaa …Read More »
Dubbii OMN fi Tokkummaa Ilaalchaa Mooraa QBO
Malkaa Caffee TV-n OMN (Oromia Media Network) erga hundeeffamee tamsaasa isaa jalqabee waggaa 1 guutuuf guyyoota muraasatu isa hafa. Hundeeffamni TV kanaa Media Walaba kan …Read More »
Imala Qondaaltota Mootummaa fi Simannaa Diaspooraa Oromoo!!
Seenaa Abdissa Akkuma Beekamu Imalli Qondaaltonni Mootummaa dhimma Hin beekamneef gara Ameerikaa fi Awuurooppaatti godhanii fi Simannaan Diaspooraan Oromoo taasisaniif bifa garaa garaan wal …Read More »
Minnesotaafi OPDO – Jawar Mohammed
Jilli OPDO kan Wayyaaneen gara biyya alaa bobbaafte mormii cimaan isa qunnaamuu gabaasota dhihaatan irraa argaa jirra. Warri Melbourne guutumatti walgahichi akka hafu gochuun yoo …Read More »
Abbaa Duulaa gaazeexeessitoota OMN wliin qanani’aa jira jedhu..
Dhugaa Baasi Dhugaa Baasi atii hojiin kee hojii ummata qoqqoodu dha jettanii na arrabsaa turttan. Yeroo OMN wantaa dhugaa hin taane post godhaan aniis …Read More »
OMN crew having dinner with Abba Dulla while Australian Community
This was a glimpse of what happened today at TPLF meeting. Three of the concerned oromo arrested so far. But as Oromo community leader end …Read More »
OMN fii Eesaat garaa garummaan isaanii maal?
https://www.facebook.com/video.php?v=1533629410251798Read More »
~Waan Dalaydan keessatti, Rabbiin Sodaadhaa,Cubbuu Hin Dalaginaa, Dhara Hin Dubbatinaa
~Waan Dalaydan keessatti, Rabbiin Sodaadhaa,Cubbuu Hin Dalaginaa, Dhara Hin Dubbatinaa, Posted by Awel Kedir Lole on Sunday, September 21, 2014Read More »
Baga geeysan, Baga ittiin nugahe
Injifannoo dhiigaafii lafee jaallan wareegamaniitiin lafaafii mirga hagoo irratti argame, wareegamaan tiyfachuun abdiifii dambooba hegeree walabummaa Oromiyaati!!! xumura bara 2014 seensa seensa bara 2015 ilaalchisee …Read More »
Urgent- memo detailing Jawar’s Control on every aspect of OMN
Based on your request to write a memo following a crisis at EC below are my notes. Since what prompted me to approach you for …Read More »


text:
Breaking News
==============
Godiina Arsii Lixaa Mgaalaa Adaabbaati Oduu amma dhagayame, guyyaa ardha muddee 11 -2015 Adaabbaati barataan umrii 16 maqaan isaa Husseen Daaluu Ulee jedhamu rasaasa humnoota motummaa wayyaanneen erga rukutameen booda gara mana yaalaa magaalaa shaashamannee Malkaa Odaa jedhamuuti geeffame, Achii ga’e sa’aati tokko dura akka du’e namootni ijaan argan naf himaniiru. wayita lubbuun keessaa ba’uuf jettu “du’a kiyyatti hin gaddinaa guumaa kiyya baasaa” akka jedhe ture dabalanii naaf himniiru. kana malees namootnii sadii maqaa isaanii argchu kanan hin dandeenye rasaasaan akka rukkutaman beekameera.
#OromoProtests #Oromo
“du’a kiyyatti hin gaddinaa guumaa kiyya baasaa”
Breaking News


text:
Jooyi Baayiden
- SEENAA JOE BIDEN IRRAA MAAL BARANNA
➲ Ijoollummaa isaatti seeraan dubbachuu waan hin dandeenyeef namoota biratti fudhatama dhabe.
➲ Guyyaa lammaffaa Nelia (haadha manaa isaa duraa) waliin restaurant tokkotti wal qacaree gatii nyaataaf waan kanfalu dhabee, Nelian teessoo jalaan $20 itti laattetti.
➲ Raayyaa waraanaa keessatti qacaramuuf jedhee dhukkubni ‘Asthma’ isa rakkisee utuu hin qacaramin hafe.
➲ Bara 1988 Biden yaalii baqaqsanii yaaluu ujummoo dhiigaa kan sammuu (surgery for a brain aneurysm) taasise. Ji’a sadii booddees irra deebi’ee surgery ta'e.
➲ Haadha manaa fi mucaa isaa balaa konkolaataan dhabe. Kana hordofee rakkoo sammuu godhachuudhaan hanga ajjeechaaf of saaxiluutti deemee ture.
➲ Joe Biden Pirezidaantii (president-elect) United States 46ffaa ta'uuf filatameera. Namoota wantoota baay’ee rakkisoo ta'een wal qabanii jiraniif dhaamsi isaa kanadha. Yaadadhaa “Yeroon baay’ee cimee nama rakkisu hanga dhumaatti hin jiraatu, namni cimaan garuu ni jiraata.” Seenaan isaa baay'eedha yeroo biraa baldhinaan isiniif dhiyeessuu yaala.
➦ GaℓaTσσMaa!!!YєRσσ GaaRii


text:
Siiraa-Lakk.8
Hojii Tiikaa irratti Bobba’uu
Nabiyyiin (salallahu aleyh wassalam) erga akaakayyuun isaa du’ee booda abbeeraa isaa, Abu Xaalib jalatti guddifamu fi kunuunfamu jalqabe. Abu Xaalib nama galiin isaa xiqqaa ta’eedha. Nabiyyiin abbeeraa isaa kana gargaaruf tiiksee ta’uun hoolota eege. Nabiyyiin (SAW) isaa fi nabiyyoonni isaan dura darban hoolota akka tiiksan ni beeksiisa. Inni warra Makkaatiif yeroo ijooollummaa hoolota tiiksaa ture. Haqa isaas (mindaa) abbaa hoolotaa irraa ni fudhata. Hadiisa sahiih ta’ee keessatti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan: “Rabbiin nabiyyi hin ergine, hoolota kan tiikse yoo ta’ee malee.” Sahaabonni (namoonni nabiyyi waliin turanii fi amanan) ni jedhan, “Atillee moo?” Nabiiyyinis ni jedhe, “Eeti! Warra Makkaatiif Qaraarixa irratti tiiksafii ture.” Sahiih Al-Bukhaari 2262
Hayyoonni Qaraarixni hiika lama akka qabu dubbatani jiru. 1ffaa-Qaraarixni maqaa bakkaa Makkaan keessatti argamuudha, 2ffaa-Saantima yeroo sanii Diinaara ykn Dirhaama irraa hanga ta’eedha. Akka hiika kanaatti hiikni hadiisaa akkana ta’a: Nabiyyiin (SAW) mindaadhaan hoolota tiiksaa ture.)
Dhugumatti hoolota tiiksun Nabiyyiif tasgabbii nafseen kabajamtuun barbaaddu kennaaf. Akkasumas, miidhaginna gammoojjitti akka gammaduu fi uumamtoota Rabbii irratti xinxalluun Guddinna Rabbii akka beeku isa taasisa. Tiiksen tiika isaa keessatti amaloota miidhagoo baay’ee argata. Nabiyyiif hoolota tiiksun ummata hoogganuu keessatti shaakallii fi leenjii guddaa ta’eefi jira.
Hoolota tiiksun abbichaaf (tiikseef) amaloota gaggaarii baay’ee kennaaf. Isaan keessaa:
1-Obsa (Sabrii)– Ganama irraa kaasee hanga galgalaatti dirqamni tiikse irra jiru, garaa hoolota quubsu fi badii irraa eegudha. Haala kana keessatti tiikseen obsa isa barbaachisa. Haaluma kanaan dhala namaa guddisuu fi barsiisu keessatti obsa guddaa barbaachisa.
Dhugumatti tiikseen gamoo keessa ykn mana qananii keessa hin jiraatu. Kan inni jiraatu qilleensa baay’ee hoo’aa ykn baay’ee qorraa ta’e keessa. Keessumayyu naannoo Arabiyyaatti hoo’i baay’ee guddaa waan ta’eef, dheebuu bahuuf bishaan qorraa fi baay’ee ta’e isa barbaachisa. Nyaatas yoo ta’e wanta akka xoroshoo fi qixxaa malee nyaata gaarii hin argatu. (Tarii warri magaalaa qofa keessa jiraatan xoroshoon maal akka taate wallaalu danda’u. Xoroshoo fi qixxaan garagara. Xoroshoon haphii fi gogduu yommuu taatu eelee sibilaa irratti tolfamti. Qixxaan immoo furdaa yommuu ta’uu eelee faaraa (suphee) irratti tolfama. Namni tiikse ta’e kana sirriitti beeka.) Gabaabummatti jireenyi tiikse baay’ee ulfaataa waan ta’eef, haala jabaataa kan hunda danda’uun isarra jira. Barachuun obsuu qaba.
2-Of gadi qabuu (At-Tawaadu’u)- amalli hojii tikaa hoolota fi re’oota tajaajiluu, yommuu dhalan isaan too’achuu, bineensa irraa isaan eegu fi isaanitti dhiyaatani rafuudha. Kunniin itti gaafatamumma guyyaa guyyaa tiikseti. Tiiksen hoolotaa fi re’ootatti dhiyoo ta’uu irraa kan ka’e yeroo garii fincaanii fi shishiin isaanii isa tuqa. Innis kana hundarraa hin hifatu, hin aarus. Akkuma hojiin isaa kuni itti fufuuni nafsee isaa irraa of tuuluu fi of guddisuun fagaata. Nafsee isaa keessatti amalli of gadi qabuu hidda qabata. Hadiisa sahiih ta’e keessatti, Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhanii jiru: “Namni hanga firii raafu qalbii isaa keessaa of-tuuluu (boona) qabu, Jannata hin seenu.” Namtichi tokko ni jedhe, “Dhugumatti namni tokko uffanni isaa gaarii akka ta’u, kopheen isaas gaarii akka taatu ni jaallata. [Kuni of-tuuludhaa?]” Nabiyyinis ni jedhan: “Rabbiin Bareedhaa, bareedinna ni jaallata. Al-Kibr (Of-Tuuluu) jechuun haqa fudhachuu diduu fi namoota tufachuudha.” Sahiih Muslim 91
3-Gootummaa- Tiiksen hoolonni isaa akka hin nyaatamneef bineensota waliin wal’aanso baha. Hoolota isaa waraabeessa, qeerransaa fi kkf irraa baraaruf goota ta’uun isarra jira. Namni horii fi hoolota tiiksu yeroo jalqabaaf goota ta’uu yoo baateyyu, akkuma tiika isaa itti fufuun amala gootummaa gabbifataa adeema.
4- Rahmataa fi mararfannaa– akkuma namni dhibamu fi rakkatu, hoolonnis dhibee fi rakkinnaaf ni saaxilamu. Yommuu hoolaan dhibamtu ykn cabdu wanti tiikse irra jiru, ishiif mararfachuu, ishii wal’aanu fi rakkinna ishiif hir’isuudha. Namni horiif rahmata godhuu namoota birootif daran rahmata godha. Keessumaayyu, ummata barsiisuuf, qajeelchuuf, dukkana keessaa akka baasuu fi ibidda irraa akka baraaruf nabiyyii Rabbiin erge yoo ta’e, namoota hunda caalaa rahmata namaaf godha ykn mararfata.
5-Dafqa ofiitiin galii argachuuf jaallachuu- Dhugumatti Rabbiin subhaanahu wa ta’aala hoolota tiiksu irraa nabiyyi (SAW) duroomsu irratti danda’aadha. Garuu isaa fi ummata isaa harkaan hojjatanii fi dafqa xuruuranii nyaachu barsiisuf kana godhe. Hoolota tiiksun gosa harkaan hojjatanii nyaachuti. Namni jireenya kabajamtu jiraatu nama karaa halaalatiin harka ofiitiin hojjatee fi dafqa itti xuruurate galii isaa argatuudha. Nama kadhachuu fi karaa haraamatin galii argachuun salphinna. Waa’ee nama qabeenya isa gahu osoo qabu nama kadhatu ilaalchisee Nabiyiin (SAW) akkana jedhan:
“Namni tokko [qabeenya] namoota kadhachuu itti fufa, hanga Guyyaa Qiyaamaa fuula isaatirra muraa foonii homaatu kan jiree ta’ee dhufuutti.” Sahiih Muslim 1040 , Hadiisa biraa keessatti, “Namni [qabeenya ofii] baay’ifachuuf namoota qabeenya isaanii kadhate, xiqqaates guddates wanti inni kadhatu barbadaa qofa.” Sahiih Muslim 1041
Kuni qabeenyaa fi humna osoo qabanuu namoota kadhachuun garmalee jibbamaa akka ta’e agarsiisa. Kabajaa harka ofiitiin hojjatanii nyaachun qabuu Nabiyyiin (SAW) akkana jechuun ibsu:
“ مَا أَكَلَ أَحَدٌ طَعَامًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ أَنْ يَأْكُلَ مِنْ عَمَلِ يَدِهِ، وَإِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ دَاوُدَ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ كَانَ يَأْكُلُ مِنْ عَمَلِ يَدِهِ ”.
“Eenyullee wanta harka isaatiin hojjatee nyaate caalaa gonkumaa nyaata gaarii hin nyaanne. Dhugumatti Nabiyyiin Rabbii Daawud (nageenyi isarratti haa jiraatu) wanta harki isaa hojjate irraa nyaataa ture.” Sahiih Al-Bukhaari 2072
Kana jechuun nyaanni hundarra gaariin namni nyaatu wanta harka isaatiin hojjateedha. Asitti wanta harka isaatiin hojjate jechuun harka isaatiin hojjatee galii ykn qabeenya argatuudha. Namni harka ofiitiin hojjatee galii yoo argatee fi galii kanaan ofii fi namoota isatti hirkatan yoo nyaachise, dhugumatti nyaata gaarii nyaataa jira.
Shakkii hin qabu, namni harka ofiitiin hojjatee yoo of danda’ee fi Rabbiin malee eenyuma irrattillee yoo hin hirkatin, bilisummaa guutuu argata. Akkasumas, jecha haqaa dubbachuu irratti dandeetti horata. Namoota meeqatu namoota daangaa darbaniif mataa ofii gadi qaba, badii isaan hojjatan irratti ni cal’isuu. Mindaa argannuu ni dhabna jechuun fedhii isaanii hordofu.
Barnoota Nabiyyiin (SAW) Hoolota Tiiksu irraa fudhatamu
Barnoota tiika hoolota irraa fudhatamu kan armaan oliiti. Nabiyyiin hoolota tiiksuun amaloota gaggaarii armaan olii gabbifatanii jiru. Garuu yeroo ammaa namoonni baay’een magaalatti godaanaa waan jiraniif carraa hoolota tiiksu hin argatan. Kanaafu, barnoota akkamii isaaniif maluu tiika Nabiyyii (SAW) irraa fudhatuu danda’uu?
A)-Haalli namoota nama guddisanii namatti dhagahamuu– Abu Xaalib Nabiyyiif (SAW) gargaarsa fi kunuunsa guddaa godhaafi ture. Garuu nabiyyiin jaalalaa fi kunuunsa kanatti gammaduun hin teenye. Haala abbeeraa isaa hubachuun yoosu gara hojiitti seenuun galii ofii fi abbeeraa ofii itti gargaaru barbaadeti. Namoonni gariin namoota biroo irratti hirkatan, nyaachu fi dhuguu malee homtu isaanitti hin dhagahamu. Taa’anii dafqa namaa nyaachu malee mataa ofiitii carraaqu hin barbaadan. Seenaa Nabiyyi irraa wanti barannu taa’anii nyaachu osoo hin ta’in hanga humni ofii danda’en hojii namaaf maluu hojjachuudha.
B) Hojii Tuffachu dhiisu– Nabiyyiin “Ani ganaa tiiksee ta’aa?” jechuun hojii hin tuffanne. Namoota qabeenya kadhachuun salphinna akka ta’e, hojiin haa xiqqaatus harka ofiitiin hojjatanii nyaachun kabaja akka ta’e waan beekaniif hojii argatan gonkumaa hin tuffanne. Namni kana yoo beeke, hojii argate ni hojjata. Yoo hojii kana itti gammadee hojjate, suutuma suuta galiin isaa dabalamaafi adeema. Naannoo keenya irraa kana ni hubanna. Hojii xiqqaa hojjachuun sadarkaa namaa gadi hin buusu. Tiiksee hoolotaa ta’uun sadarkaa nabiyyii gadii buusee jiraa? Gonkumaa hin buusne. Ammas hayyoonni (aalimman) Islaamaa nabiyyitti hidhatan xiqqaatus harka ofiitiin hojjatanii nyaachu jaallatu. Namoota kadhachuu garmalee jibbuu. Imaamu Ahmad akkana jechuun du’aayi gochaa ture: “Yaa Rabbii! Akkuma fuula kiyya wanta biraatiif sujuuda bu’uu irraa eegde, Siin ala wanta biraa kadhachuu irraayis na eegi.”Gabaabumatti, hojii halaala ta’e osoo hin tuffatin hojjachuun salphinna irraa nama eega.
C) Qabeenyi hundarra gaariin qabeenya hojjatanii argataniidha- addunyaa tana keessatti Rabbiin jireenya akkamii gabroota Isaatiif akka jaallatu hojii Nabiyyii (SAW) irraa ni baranna. Rabbiin Nabiyyii Isaatiif garmalee osoo hin carraaqinii fi hoolota hin tiiksin, jireenya isaa keessatti haala lafaa ta’een qananiisu ni danda’aa ture. Garuu Ogummaan Rabbii nabiyyii fi Muslimoonni hundii barnoota baay’ee barbaachisa ta’ee akka baratan agarsiisa. Barnoonni kunis: Qabeenyi hundarra gaariin namni argatu qabeenya harka isaatiin itti ifaaje hojjatuu fi tajaajila hawaasa isaatii fi ilma namaatif dhiyeessun wanta argatuudha. Qabeenyi hundarra badaan namni argatu immoo osoo humnaa fi fayyaa qabuu dugda isaatiin ciisee qabeenya isaaf kennamuudha.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Qur’aana keessatti hojjannee fi ifaajne akka nyaannu nu ajaja:
“Inni dachii laaffifamtu Kan isiniif taasiseedha- kanaafu manaakiba ishii keessa deemaatii soorata Isaa irraas nyaadhaa. An-Nushuur garuma Isaati.” Suuratu Al-Mulk 67:15
“Inni dachii laaffifamtu kan isiniif taasiseedha” kana jechuun wanta haajaa keessaniin wal qabate hunda akka argattaniif dachii tana Kan isiniif laaffise Rabbiidha. Mana akka irratti ijaarrattan, biqiltuu keessatti akka dhaabdan, midhaan ishii keessatti akka facaafattan, biyya tokkorraa biyya biraa gahuuf karaalee keessa deemtanii fi haajaa baay’ee akka guuttatan dachii isiniif laaffise. “manaakiba” jecha kanaaf hayyoonni hiika sadiin ibsanii jiru: 1ffaa-Manaakiba jechuun karaalee, 2ffaa-Gaarreen, 3ffaa-naannawa lafaa.[1]
Hiikni sadanu haala teessumma lafaa waan ibsuuf walitti dhiyaata. “Manaakiba ishii keessa deemaa” yommuu jedhu rizqii (soorata) barbaadachuu fi galii argachuuf karaalee, gaarreenii fi naannawa dachii keessa deemaa. Daldalaniis ta’ee karaa halaala biraa galiin itti argamu hojjachuuf dachii keessa deemaa. Garuu kana beekaa! Ifaajee fi carraaqin keessan homaa buusu hin danda’u yoo Rabbiin isiniif laaffise malee. Kanaafi itti aanse ni jedha: “soorata Isaa irraas nyaadhaa.” Rizqii (soorata) argachuuf carraaqun tawakkula (Rabbiin irratti hirkachuu) hin faallessu. Sinbirreen ganama garaa qullaa baati. Yommuu ishiin guyyaa guutuu olii gadi battistu Rabbiin ishii quubsa. Namni harkaan yoo carraaqe fi qalbiin isaatiin immoo rizqiin Rabbiin irraa akka ta’e yoo amane, Rabbiin isa quubsa.[2]
“An-Nushuur” jechuun du’aan booda kaafamuudha.[3]“An-Nushuur garuma Isaati.” Jechuun addunyaa qormaata tana erga ceetanii fi duutanii booda qorannoo fi jazaaf Guyyaa Qiyaamaa qabrii keessaa gara Rabbiitti kaafamtu. Du’aan booda isin kaasun wanta hojjataa turtaniif isin qorata. Ergasii nama gaarii hojjate mindaa gaarii kennaaf, nama badii hojjate immoo adabbii isaaf malu adaba. Kuni kan agarsiisu: rizqii yommuu barbaaddatan karaa halaala ta’een barbaadadhaa. Karaa halaalaatin erga argattanii boodas hojii gaarii boru Guyyaa Qiyaamaa isin fayyadu ittiin dalagadhaa. Qabeenya karaa haraamaatin walitti qabuu irraa of eeggadhaa, boru Guyyaa Qiyaamaa qorannoo cimaa waan qoratamtaniif. Ammas, qabeenyi keessan zikrii Rabbii fi salaata irraa isin hin ko’oomsin (biizi isin hin godhin). Namni qabeenyi isaa salaata fi zikrii irraa isa garagalche nama kasaaru waan ta’uuf.
Gabaabumatti, namni soorata (rizqii) argachuuf karaa halaalatin carraaqu qaba. Ammas, yommuu carraaqu, salaata fi zikrii Rabbii dagachuu hin qabu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala namoota Isa faarsanii fi qulqulleessan daldalli fi gurgurtaan salaataa fi zikrii irraa kan isaan hin ko’oomsinee ta’uu akkana jechuun faarse:
“Dhiirota daldallis ta’e gurgurtaan yaadannoo (zikrii) Rabbii irraa, salaata sirnaan salaatu fi zakaa kennuu irraa isaan hin dagneetu (hin garagalchinetu) [masjiidota keessatti Rabbiin faarsa, qulqulleessa]. Isaan Guyyaa isa keessa onnee fi ijji itti gara gaggaltuu sodaatu.” Suuratu An-Nuur 24:37
Kitaabban wabii
As-Siiratu Nabawiyyati–fuula 54-56, Alii Muhammad Sallaabi, Noble Life of The Prophet [English] 1/92-96
[1] Tafsiiru Ibn Kasiir 7/334, Zaadul Masiir fuula 1457
[2] Tafsiir ibn Kasiir 7/333-334, Tafsiiru Sa’dii 1034
[3] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi– 14/624 , Abdurahmaan Habanka


text:
Ragaalee Dhugummaa Ergamaa Rabbii(SAW)-kutaa 1
Kutaalee darban keessatti Ergamtootatti amanuu jechuun “Rabbiin haqaan kan isaan erge ta’uu amanuu, odeefannoo isaan irraa mirkanaa’e dhugoomsu fi isaan hordofuudha” jennee turree. Wanti Ergamtoota Rabbii namoota biroo irraa adda isaan taasisu wahyii (beeksisa) Rabbiin irraa isaan irratti bu’uudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala nama tokko Ergamaa Isaa gochuu yoo barbaade, ragaalee fi mu’jizaa (raajii) adda addaan gargaara. Namni tokko “Ani Ergamaa Rabbiiti na hordofaa” yoo jedhe, wanta oduu isaa kana dhugoomsu fidu qaba. Ragaalee armaan gadi keessaa ragaa tokkoon ykn sani oliin dhugummaa Ergamaa Rabbii agarsiisuun ni danda’ama:
1ffaa- Haqiiqaa Ergaa inni baadhatuu
2ffaa- Eenyummaa, amalaa fi adeemsa Ergamaa Rabbii maqaa gaarii fi guutuun akka waamamu taasisan
3ffaa- Ergamtoonni amala Ergamaa kanaa dubbachuu fi wanta isaan jedhaniin walitti galuu
4ffaa- Mu’jizaa (raajii) Rabbiin isaaf kenne
Mee amma kanniin tokkoon tokkoon haa ilaalu
(1)-Haqiiqaa Ergaa inni fideetiin Rabbiin irraa haqaan Ergamaa ta’uu dhugoomsu
Namni sammuu qulqulluu fi xinxalliin wanta Ergamaan fidee ilaale, dhugumatti Ergamaa kana Rabbiin haqaan akka erge ni arga. Fakkeenyaf, Nabiyyana Muhammad (SAW) ergaan inni namootaaf fidee ergaa fooyya’iinsa, gaarummaa, faaydaa fi bu’aa ilma namaa hundaaf toluudha. Wanti inni itti ajajuu ilma namaa kan fayyadanii fi wanti inni irraa dhoowwu ilma namaa kan miidhaniidha. Namni hanga fedhe fiixe qaroominna irraa haa gahuu, seerri fi heerri inni ilma namaatiif tumu, yeroo hundaa kan turuu fi hanqinna irraa bilisa kan ta’ee miti. Hanqinna baay’ee kan qabuu fi bakka bakkaatti gargar kan ta’uudha. Garuu faallaa kanaa seerri Ergamaan Rabbii (SAW) fidan yeroo hundaa kan turuu fi ilma namaa guutuuf kan ta’uudha. Namni tokko haqiiqaa wanta Ergamaan fidetti yoo itti lixe xinxalle, maddi seera kanaa Rabbii waa hundaa beeku akka ta’e ni hubata. Kanaafu, Ergamaan kuni kan Rabbiin erge ta’uu jala muree ni amana.
Rabbiin Qur’aana keessatti Nabii Muhammad (SAW) Ergamaa ilma namaa guutuuf ergamee akka ta’ee bakka adda addaatti dubbata. Isaan keessaa:
“Yaa ilmaan namaa! Dhugumatti, Gooftaa keessan irraa Ergamaan haqaan isinitti dhufee jira. Kanaafu amanaa isiniif irra gaarii ta’aati. Yoo kafartaniis wantoonni samii fi dachii keessaa kan Rabbiiti. Rabbiinis Beekaa Ogeessa ta’eera.” Suuratu An-Nisaa 4:170
Mee Keeyyata tana akka nuuf ibsan Sheykh Abdurahmaan Sa’diyyiif haa dhiifnu:
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilmaan namaa hunda gabrichaa fi Ergamaa Isaa kan ta’ee Muhammaditti akka amanan ajaja. Sababa isatti amanuu barbaachisee, faaydaa isatti amanuu irraa argamuu fi miidhaa isatti amanuu dhiisu ni dubbata. Sababni itti nama kakaase, Ergamaan Rabbii haqaan isaanitti dhufuu isaati. Kana jechuun mataan isaa dhufuunu haqa, seerri inni fide haqa (dhugaa)dha.
Namni qaruuten ergaan Rabbii kan isaan irraa cite ta’ee osoo jiruu ilmi namaa wallaalummaa keessatti dhama’uu fi kufrii keessatti raata’uun, ogummaa fi rahmata Rabbitiin kan hin malle ta’uu ni hubata. Ogummaa fi rahmataa Rabbii keessaa tokko qajeelinna jallinna irraa addaan baasanii akka beekaniif ergamaa isaaniif erguudha. Ergaa Nabi Muhammad (SAW) fide ilaalun qofti nabiyummaan isaa dhugaa akka ta’e ragaa jala muraadha. Haaluma kanaan, seera (shari’aa) guddaa fi daandiin qajeelaan inni fide [Ergamaa Rabbii ta’uu isaa ni mirkaneessa.] Sababni isaas, shari’aa kana keessaa odeefannoo dhokataa darbee fi gara fuunduraatti dhufutu keessa jira. Ammas, odeefannoo Rabbii fi Guyyaa Qiyaamaa wahyii (beeksisa) Rabbiin irraa ta’een malee kan hin beekamnetu keessa jira. Dabalataan, wanta gaarii, fooyya’aa, qajeelinna, haqummaa, toltuu, dhugummaa, gaarummaa, hariiroo firummaa sufuu fi amala gaaritti ajajutu [shari’aa kana keessa jira]. Ammas, wanta badaa, balleessaa, daangaa darbuu, zulmii, amala badaa, kijiba fi abbaa haadha miidhu irraa dhoowwutu [shari’aa kana keessa jira]. Kuni hundi Nabii Muhammad (SAW) ergamaa Rabbii akka ta’e agarsiisa. Namni akkuma ilaalchi fi hubannaan inni Islaamaf qabu dabalaa adeemun, iimaanni fi shakkiii tokko malee dhugaan amanuun isaa ni dabalamaaf. Kuni sababa iimaanatti isa waamudha.
Faaydan isatti amanuu keessa jiru immoo “isiniif keeyriidha (gaariidha).” jechuun beeksiisa. Keeyrin faallaa sharrii (wanta badaati). Iimaanni warroota amananiif qaama, qalbii, ruuhi, addunyaa fi Aakhirah isaanii keessatti gaariidha. Kunis kan ta’eef fooyya’insi fi faaydan hundii isarraa (iimaana) irraa kan burquu waan ta’eefi. Mindaan (sawaabni) ammaa fi gara fuunduraatti argamu hundii firii iimaanaa irraayyi. Gargaarsi, qajeelinni, beekumsi, hojii gaariin, gammachuun, mirqaansuun, Jannanii fi qananii ishiin of keessatti qabatte hundii iimaana irraa kan dhufuudha. Akkuma addunyaa fi aakhiratti dararamuun iimaana dhabuu fi hir’inna isaatirraa dhufu.
Miidhan Nabii Muhammaditti amanuu dhiisu irraa dhufu immoo faallaa wanta isatti amanuu irraa argamuun ni beekkama. (Kana jechuun namni yoo Nabiyyitti amanuu dide, beekumsa jireenya isaa ibsu, qajeelinna, gammachuu, Jannata fi wantoota biroo dhaba.) Namni yoo amanuu dide (kafaree) mataa ofii malee eenyullee hin miidhu. Rabbiin isarraa dureessa. Badiin warroota badii hojjatanii Isa hin miitu. Kanaafi akkana jedhe, “wantoonni samii fi dachii keessaa kan Rabbiiti” Kana jechuun uumamtoonni fi motummaan Isaa hundi too’annaa Isaa jala jiru. Rabbiin waan hundaa Beekaadha, wanta uumuu fi ajaju keessatti Ogeessa ta’eera. Inni nama qajeelinni fi jallinni maluuf ni beeka. Qajeelinnaa fi jallinna bakka isaanii kaa’u irratti ogeessa. (Nama qajeelu barbaadu hin jallisu. Nama jallinna malee qajeelinna hin barbaanne hin qajeelchu).”[1]
Ammas, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilmaan namaa guutuuf akka ergame nabiyyiin akkana jedhi jechuun ajaja.
Jedhi, “Yaa namoota! Dhugumatti, ani Ergamaa Rabbii Kan mootummaan samii fi dachii kan Isaa ta’e irraa gara hunda keessaniitti ergameedha. Isa malee dhugaan gabbaramaan hin jiru. Ni jiraachisa, ni ajjeesa. Rabbii fi Ergamaa Isaa nabiyyii hin dubbisnee fi hin barreessinee ta’e kan Rabbii fi jechoota Isaatti amanutti amanaa. Akka qajeeltaniif jecha isa hordofaa.” Suuratu Al-A’araaf 7:158
Mee ammas keeyyata tanaa ifa haa goonu: Rabbiin Nabiyyii Isaatiin Yaa Muhammad akkana jedhi: “Yaa namoota! Dhugumatti, ani Ergamaa Rabbii…gara hunda keessaniitti ergameedha.” Kana jechuun Arabaa fi Araba kan hin taanee, gurraachaa fi adii, abbooti kitaaba fi kanneen biroo hunda keessanitti ani Ergamaa Rabbii ergameedha. Kuni kan agarsiisu kabaja isaatii fi xumura nabiyyootaa ta’uudha. Inni ilmaan namaa hundaaf kan ergameedha. Akkuma Rabbiin jedhe, “Jedhi, “Gidduu kiyyaa fi keessan Rabbiin ragaa bahaadha. Qur’aanni kunis akka ittiin isinii fi nama inni bira gahu akeekachisuuf gara kiyyatti buufame.” (Suuratu Al-An’aam 6:19) (Kana jechuun isinii fi nama ergaan Qur’aanaa hanga Guyyaa Qiyaamaa bira gahu adabbii cimaan akeekachisuuf Qur’aanni kuni gara kiyyatti buufame) Rabbiin ni jedha:
“Garee [adda addaa] irraa namni isatti kafare, ibiddi iddoo gahuumsa isaa waadaa galameedha. Isa irraa shakkii keessa hin ta’in. Dhugumatti, inni dhugaa Gooftaa kee irraa ta’eedha. Garuu irra hedduun namootaa hin amanan.” (Suuratu Huud 11:17) (Kana jechuun garee adda addaa irraa namni Qur’aanatti amanuu didee fi itti buluu dhiise, ibiddi Jahannam iddoo gahuumsa isaati. Qur’aana irraa shakkii homaatu keessa hin ta’in. Dhugumatti, Qur’aanni haqa Gooftaa kee irraa bu’eedha. Garuu namoonni baay’een takkaa sababa wallaalummaa fi jallinnaa takkaa immoo sababa of tuuluu irraa kan ka’e hin amanan.)
Waa’ee Nabii Muhammad (SAW) ilmaan namaa hundaaf ergamu ilaalchise keeyyatonni Qur’aanaa baay’eedha. Hadiisnis akkasuma baay’eedha. Isaan keessaa tokko haa eerru. Abu Hureyraan akka gabaasetti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“Rabbii harka Isaa nafseen Muhammad jirtuun kakadhee! Ummata kana keessaa Yahuudaa fi Kiristaanii waa’ee kiyya dhagahee ergasii wanta ani ittiin ergametti osoo hin amaniin yoo du’e, warroota ibidda seenan keessaa ta’a.” Sahih Muslim 153 Hadiisni kuni keeyyata Qur’aanaa armaan oliitin walitti kan galuu fi ibsuudha.
Gara ibsa keeyyata Qur’aanatti yommuu deebinu“Kan mootummaan samii fi dachii kan Isaa ta’e” Kana jechuun mootummaan Samii fi dachii kan Rabbiiti. Samii, dachii fi wantoota hunda kan uume, bulchuu fi too’atu Isa. Jiraachisuu fi ajjeesun harka Isaa jira.[2]
“Rabbii fi Ergamaa Isaa nabiyyii hin dubbisnee fi hin barreessine ta’e kan Rabbii fi jechoota Isaatti amanutti amanaa.” Kana jechuun Rabbii fi Ergamaa Isaatti amanaa. Ergamaan kuni Nabiyyi hin dubbisnee fi hin barreessineedha. Akkasumas, Rabbii fi Jechoota Isaatti kan amanuudha. Ergamaan kuni Ergamaa amantii fi hojii isaatin gadi dhaabbataa fi qajeelaa ta’eedha. Kanaafu, “akka qajeeltaniif jecha isa hordofaa.” Fakkeenyaf, namni tokko isa fuundura nama daandii qajeela irra deemu argee yoo hordofe, dhugummatti namni kuni ni qajeela. Sababni isaas, namni inni hordofu kuni daandiin irra deemu kuni eessatti akka nama geessu sirritti beeka. Haaluma kanaan, nabiyyiin daandii qajeelaa Jannataa fi gammachuu zalaalamitti nama geessu hordofa. Kanaafu, isa hordofuun milkaa’innaa fi gammachuu zalaalamitti akka qajeelan nama taasisa.
Guduunfaa
➥Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilmaan namaa erga uumee booda akkanumatti qajeelcha malee hin dhiisne. Akka qajeelanii fi jireenya gammachuu gaggeessaniif Ergamtoota isaaniif erge.
➥Ergamtoota kanniin mallatoolee fi ragaalee ittiin beekkaman taasise. Ragaalee kanniin keessaa ergaan isaan ilma namaatti fidan namootaaf gammachuu, wanta gaarii kan argamsiisu fi wanta isaan miidhu isaan irraa kan dhoowwudha ykn ittisuudha.
➥Ergaan Nabii Muhammad (SAW) ilma namaatiif fidan, bakkaa fi yeroo osoo hin filatin, erga ilma namaa guutuuf ta’uudha. Kanaafu, ergaan kuni Rabbii waa hunda beeku irraa akka ta’e agarsiisa. Nabii Muhammadis (SAW) Rabbiidhaan akka ergame ragaa agarsisuudha.
➥Kana hubachuuf shari’aa inni fidee itti xinxalluu fi hordofuudha.
Kitaabban wabii:
[1] Taysiral Kariimul Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani–Abdurahmaan Naasir Sa’dii fuula 235-236
[2] Tafsiir ibn Kasiir 3/489-491
al-aqiidatul Islaamiyyatu wa usuusuhaa By Abdurahmaan Hasan Madiniyyi, fuula 285-289


text:
Magaalaa Finfinnee fi magaalaalee addaa Oromiyaa misoomaan walitti-qindeessuuf wixiname – ka jedhame Maaster Pilaanii Finfinnee mormuudhaan ka baatii Sadaasaa keessa Oromiyaa keessatti jalqabame mormiin barattootaa fi uummataa amma illee godinaalee adda addaa keessatti itti fufee jira.
Dhaadannoon hiriirtotaas maaster pilaanicha mormuu qofa otuu hin taane, “lammiwwan keenya hiriira mormii kana irratti humnoota mootummaan ajjeesamaniif mootummichi itti gaafatama haa fudhatu, kanneen ajjeesan seeratti haa dhihaatan! Kanneen kumaataman hidhaman haa hiikaman! Mirgi abbaa-biyyummaa keenyaa nuuf haa kabajamu!” kanneen jedhan dabalatee jira.
Godinaa Harargee Lixaa, magaalaa Asaboot irraa barataan dubbisne tokko akka jedhutti, “har’a ganama ennaa uummatni baadiyyaa gabayaaf jecha gara magaalaa dhufetti humnoonni mootummaa karaa irratti sakatta’anii ulee fi meeshaalee kaan uummatichi duruu hidhatu irraa hiikuu eegalan. Aarii sanaa irraa mormiin eegale walitti-bu’insa uumameen, humnoonni mootummaa dhukaasuu jalqaban.
Hiriironni immoo dhagaadhaan of irraa hari’an” jedha. Achuma godinaa Harargee Lixaa, aanaa Daaroo Labuu, magaalee xiqqoo Xuuxxis keessatti hiriirri mormii jiraattota magaalattii fi qonnaan-bultoota naannootiin geggeessame immoo nagaan xumuramuu isaa ka dubbatan, jiraataan magaalattii, “achii booda garuu, humnoonni mootummaa mana irra deemanii namoota hidhuu eegalan,” jedha.
Shawaa Bahaa, aanaa Fantaalleettis har’a barattooti mana barumsa sadarkaa tokkeessoo fi sadarkaa lammeessoo Guddinnaa Tumsaa magaalaa Mataa-Haaraa keessatti uummata waliin hiriira bahan.
Guyyaan har’aa ayyaana Gannii waan ta’eef manni-barnoota cufamullee, akka jiraattoti jedhanitti guyyichi gabayaa waan taheef uummat hedduu tu hiira bahe.
Gaaffiilee ummataa gaafate jedhan keessaa “maaster pilaaniin haa dhaabbatuu,laftii seera malee ummata Karrayyuu irraa warra ollaatii kennamte haa deebi’u,qawween seera malee nama irraa guuramte haa deebi’u,abbummaan Warshaa Sukkaaraa Mataa-Haaraa ummata Karrayyuuf haa mirkanaa’u” kanneen jedhanii fi kana fakkaatan tu ture.


text:
Addi bilisa baasaa biyyoolessaa Ogaaden akka jedhetti hongee gaanfa Afriikaa keessaa irraan kan ka’e uummannii fi beeladaaleen Itiyoopiyaa naannoo somalee keessaa du’aa jiru.
Sabaa himaalee fi ergaan e-mailii ergame akka jedhutti mootummaan qabiyyee ripxe loltootaa irra uggura gargaarsa namoomaa raabsuu waan kaa’eef jecha hanqinni nyaataa fi bishaanii hammaatee jira.
Itiyoopiaan tokkummaan mootummootaa fi jaarmoliin gargaarsa namoomaa rakkoo kan hammaatee jiru rakkoo naannoo sanaa calliinsaan akka bira taraniif dhiibbaa goote jechuu dhaan arjoomtonni gargaarsaa rakkoo uummata Ogaaden gara ifaatti fiduu dhaban jechuun qeeqa ergaan eI-meelii sun.
Gareeleen gargaarsaa garuu himannaa ONLF kanaaf deebii kennanii jiran. Dubbii himtuun sagantaa nyaataa addunyaa kan Itiyoopiyaa keessaa Susannah Nicol akka jedhanitti kanneen gargaarsi barbaachisu dhaqqabuuf tattaafiitu jira jedhan.
MP3 tuquun gabaasaa guutuu dhaggeeffadha