text:
Oromo News 05/21/2021
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
State Siouxland sadii keessati dhukkubni corona virus xiqqaacha deemu jira.
Iowa keessati qoranoo bultii 14 godhameen namni corona virus qabamee jiru parsantii 3%dha kunis baaye xiqqaachu kan mullisuudha.
Deparmantiin mana fayyaa Iowa akka gabaaseti namni haarawa due 7 yoo tau kan haarawa qabame ammo 176 dha, kana keesa namni 4 Woodbury County keessati kan argamuudha. Siouxland District Health namni kamuu waggaa 12 fi sanii ol tae talaali corona virus akka fudhatan himan.
Nebraska keessati state vaccine dashboard akka mullisutti namni isaa 16 fi sanii olta’e present 53% akka talaali corona virus guutu fudhatani jiran himan. Namni haarawa qabame 100 yootau namni hospitaala jirummoo 75 dha.
South Dakota keessati namni qabamu 17 gad xiqqaate jira.guyyaa jimaata namni haarawa qabame 34 yoo tau kan duemmoo namuu akka hin jirre gabaasan.
Nebraska fi South Dakota bakka issaani aaka biyyatiti lakkoofsa nama hojii dhabdoota gad xiqqaa kan tae kanqabaniidha innis persentii 2.8% dha. Jaris Utah fi Hampshire kan walqabataniidha.
Hojidhabdoonni Iowa April keessa 3.8% kan tureedha. Sadarkaan jiraattota Iowa akka bbiyyati sadarka xiqqaa 10 irra jirani fi akka biyyati guututi April keessa 6.1% dha.
Guyyaa har’a US environment protection agency akka gabaasetti magaala Sioux City $300,000 Brown field grant akka kennamu himan. Birrii kunis bakkeen barbaachisu kandeemudha stockyard qaraa fi downtown dabalatee.


c: text/html

text:
Muddee 08,2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa Calliyaa Magaalaa Geedootti Har’a Warraaqsii FDG Ummata Oromoo Magaalaa Geedoo, Qonnaan Bultoota Calliyaa, fi Gootota Qeerroon Barattoota M/B Geedoo sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa fi Manneen Barnootaa sadarka 1ffaa dabalatee Warraaqsii Cimaa Magaalaa Geedoo irratti gaggeeffama jira. Ummatni Oromoo Qonnaan Bultootni Oromoo Aanaa Calliyaa GeedooGandoota Baadiyaa garaagaraa dabalatee ,Gootota Barattoota Oromoo M/B Geedoo, Sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’ina fi mannee Barnoota Baadiyyaa utuu hin Hafiin hiriirri mormii guddaan Magaalaa Geedoo keessatti gaggeeffama jira. Daandiin Konkolaataa Gara Godina hOrroo guduruutti Geessuu fi Daandiin Konkolaataa Gara Wallagga Lixaatti dabarsuu Cufamee jira. Warraaqsii kun Kan Uummatni kumoota hedduun Lakka’aman irratti argaman fi Humni Waraana Wayyaanee Magaalaa Geedoo irra jiru to’achuu kan hin dandeenye ta’uun hubatamera. Uummatni Mootummaa nu ajjeesaa jiru jalatti hin bullu jechuun Warraaqsaa mormii guddaa gaggeessa jiru. Uummatni fi Qeerroon dargaggootni Barattootni Oromoo FDG fininsuun Gaaffii mirga Biyyummaa fi Karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsiin Magaaloota Oromiyaa Caffeen Naannoo Oromiyaa Murteesse Atattamaan Haqamuu qaba jechuun Warraaqsaa Finiinsuun Magaalaa Geedoo keessatti uummata Magaalaa fi Naannoo baadiyaa cufa dabalachuun Hiriira Mormii guddaa gaggeessa jiru. Dhaadannoowwan armaan gadii itti fufinsaan dhageesisan.
-Master Pilaaniin irratti wareegamaa jirru haqamuu qaba.
-Wayyaanee OPDO’n Nu hin bulchitu, ABO’n abdii uummata Oromooti,
-ABO’n Mirga dimookiraasii fi namummaa ni kabachiisa, ABO’n biyya hin gurguru
-Mootummaa Dhukaasee nu ajjeesaa jiru jalatti hin bullu, mootummaan EPRDF/TPLF/OPDO’n bakka nu hin buutu, mootummaan uummata isaa ajjeesuu addunyaa irra hin jiru.
-Nuti bilisummaa barbaadna, Mirgii Dimookiraasii fi Namommaa Nuuf Haa Kaabajamu,
-Ilmaan Oromoo Oromummaan Yakkamuun Hidhaman hatattamaan Haa hiikaman.
-Mootummaan Yakka Duguginsa sanyii ummata Oromoo irratti rawwacha jiru seeratti haa dhiyaatu
-Labsiin Magaalota Oromiyaa Caffeen Murteesse haqamuu qaba.
– Lafti Keenya Lafee keenya lafee keenya murree hin Kennu.
– Gaaffiin keenya gaaffii mirgaa mirga abbaa biyyummaa, kan bilisummaa fi dimookiraasiiti,
Gaaffii uummataa Oromoo karaa nagaa fi Dimookiraasii Adeemaa jiruuf fallaa sopchii kana Mootummaan Wayyaanee humna waraanaa bobbaasuun Sochii Ummata to’achuuf humna waraanaa Gara Geedootti guura jiru.
Haaluma Walfakkaatuun Magaalaa Baabbichaa keessatti Goototni Qeerroon barattootni Oromoo m/b Baabbichaa sadarkaa 2ffaa Baabbichaas Guuyyaa har’aas itti fufani jiru.Uummatni Oromoo fi Dargaggootni Qeerroon Barattootni Oromoo gamtaa isaanii jabeessuun waraana wayyaanee dura
uddee 08/2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa Calliyaa Magaalaa Geedootti Har’a Warraaqsii FDG Ummata Oromoo Magaalaa Geedoo, Qonnaan Bultootan Bifa Adda Ta’een Itti Fufe.
Muddee 08,2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa Calliyaa Magaalaa Geedootti Har’a Warraaqsii FDG Ummata Oromoo Magaalaa Geedoo, Qonnaan Bultoota Calliyaa, fi Gootota Qeerroon Barattoota M/B Geedoo sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa fi Manneen Barnootaa sadarka 1ffaa dabalatee Warraaqsii Cimaa Magaalaa Geedoo irratti gaggeeffama jira. Ummatni Oromoo Qonnaan Bultootni Oromoo Aanaa Calliyaa GeedooGandoota Baadiyaa garaagaraa dabalatee ,Gootota Barattoota Oromoo M/B Geedoo, Sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’ina fi mannee Barnoota Baadiyyaa utuu hin Hafiin hiriirri mormii guddaan Magaalaa Geedoo keessatti gaggeeffama jira. Daandiin Konkolaataa Gara Godina hOrroo guduruutti Geessuu fi Daandiin Konkolaataa Gara Wallagga Lixaatti dabarsuu Cufamee jira. Warraaqsii kun Kan Uummatni kumoota hedduun Lakka’aman irratti argaman fi Humni Waraana Wayyaanee Magaalaa Geedoo irra jiru to’achuu kan hin dandeenye ta’uun hubatamera. Uummatni Mootummaa nu ajjeesaa jiru jalatti hin bullu jechuun Warraaqsaa mormii guddaa gaggeessa jiru. Uummatni fi Qeerroon dargaggootni Barattootni Oromoo FDG fininsuun Gaaffii mirga Biyyummaa fi Karoorri Master Pilaanii Finfinnee fi Labsiin Magaaloota Oromiyaa Caffeen Naannoo Oromiyaa Murteesse Atattamaan Haqamuu qaba jechuun Warraaqsaa Finiinsuun Magaalaa Geedoo keessatti uummata Magaalaa fi Naannoo baadiyaa cufa dabalachuun Hiriira Mormii guddaa gaggeessa jiru. Dhaadannoowwan armaan gadii itti fufinsaan dhageesisan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Walii galteen nageenya kutaa Yei kan dhaga’ame koreen gamtaa waraanaa, lolaaf wal barbaaduun akka dhaabatu, lola dhaabinsa dhaabbataan akka tolfamu fi marii dhimma biyyoolessaa akkasumas daandiin gama magaalaa Yei kan Sudaan kibbaatti geessuu fi baasu akka banamu ilaalchisuun guyyoota afuriif Kampaalaa keessatti erga mari’atnaii booda.
Walii galtee ijoon waraanni bilisummaa uummata Sudaan lola dhaabinsi dhaabbataa ta’e akka labsamu fi gareelee lamaan kutaan Yei dirree waraanaa akka hin ta’in akka mirkaneeffatan walii galuu isaa ti.
Brigadier General Hillary Edson Yakani SPLA kan bakka bu’an ennaa ta’u fedhii garee isaanii hanga tokko ibsanii jiru
Rakkoo kedduun jiraachuu isaa arginee jirra. Keessumaa amala miseensota waraanaa hanga tokkoo kanneen taayitaa qaban seeraan ala itti fayyadaman fi lammiiwwan keenya dararan. Kanaaf fedhiin keenya inni guddaan mootummaan waraana biyyoolessaa yaada madaalawaa qabu kandhugumatti uummatichaaf kabajaa qabuu fi waraana irraa maal akka eegamu kan beeku akka hundeessu jedhan.
Jaarsa araaraa ijoo kan ta’an Major General Marshal Stephen Babanen akka jedhanitti walii galteen dilbata kaleessaa mallatteeffame torbanneen 18 keessatti hojii irra kan oolu si’a ta’u kunis ripxe loltoota duraanii waraana biyyoolessaatti makuu of keessaa qaba.
Ennaa walii galtee kanaa fi lolli dhaabbataan akka tolfamu mallatteessinu kanatti gara naannoo itti deebi’anii gurmaa’auuf qophaa’anitti geessamu. Kunis torban tokkoo hanga lamaa isaan fudhata. Sana booda torban jedhame kana keessa naanoo deebi’anii gurmaa’an dhaqu.


text:
“Irra caalaa jijjiiramni qalbii namaa hawatu ka mul’ate paartiilee miseensota Ihadeg lama: Dhaabbata Dimookitaatawa Uummata Oromoo yokaan OPDO fi Sochii Biyyoolessaa Saba Amaaraa yokaan BIADEN keessatti” ka jedhu – Jawaar Mohammed, “lameen keessatti jijjiiramni mul’ate ka wal-faallessu. OPDO keessatti hoogganoota gameeyyii fi muuxannoo-qabeeyyii dhaabicha keessa turan akka Obbo Abbaa-Duulaa Gammadaa fi Obbo Girmaa Birruu faa koree hoji-geggeessituu keessaa baasanii gara Koree gidduutti gad-buusan, faalla isaa: BIADEN keessatti immoo hoogganaa gameessa waggaa lamaa fi walakkaa dura Gumii dhaabichaa saddeetteffaa irratti soorataan akka ba’an taasisaman, Obbo Addisuu Leggesee faa koree hoji-geggeessituu dhaabichaatti deebisan,” jechuun itti fufee ibse.
Kunis maaliif akka ta’e gad-fageenyaan ennaa ibsu, “OPDO keessatti akka lakkoobsa Awurooppaatti bara 2010 irraa jalqabee hoogganoota gameeyyii dhaabicha keessatti hoogganoota fudhatama guddaa qabanii fi uummata birattis hojii isaaniin jaallatama argatan taayitaa irraa buusuuf gama hoogganoota haga xiqqoo Adda Bilisummaa Uummata Tigiraayitti hidhata jabaa qabaniin carraaqqiin godhamaa ture. Yaaliin kun dhaabicha keessatti qoqqoodaminsa uume, amma waan ta’es qaamuma wal’aansoo sanaa ti,” jedha – Xiinxalaan siyaasaa, Jawaar. Kanaa fi ka biroof xiinxala bal’aa kennee jira.


text:
Karoota sadiin passwordi Facebook keessanii isin jalaa itti hatamu
Warri Facebook namaa hatu maloota ijoo asii gadii 3’n keessaa tokko faayyadama. isin ammoo sadeenuu sirritti hubadhaa irraa of tiksaa.
1. Mala Hawaasummaa (Social Engineering)
Malli kun salphamatti dadhabina keessanitti faayyadamuun akkaawuntii Facebook keessan bananii seenu jechuudha, inniis karaalee hedduu of keessaa qaba muraasni isaanii:-
- Passwordi keessan tilmaamuu. kana jechuun lakkoofsa bilbila keessan itti yaalu, yoo dide maqaa keessan itti yaalu. kanaas yoo dide lakkoofsa fi maqaa keessan akka yeroo baay’ee namootni biroo faayyadamanitti wal keessa laaqun itti galchuuf yaalu. akkasuma akkaataa qubeeleen keyboard irra jiran ittiin tarreeffaman kan yeroo baay’ee namoonti faayyadamaniin yaaluu danda’u.
- Forget password ka jedhuun filannoowwan facebook fiduun isin fakkaatanii seenuf yaalu. malli Forgot password gochuu kun facebook qofa osoo hin taane email keessaniis maluma kanaan seenuf yaalu. Fkn, namichi Facebook keessan hatuu barbaade kun email keessan qabaannan bakka isin jalqaba email itti banattan deemun Forgot password gochuun filannoo dhufuun yaala. kana jechuun dursa email keessan seenaa, boodarra facebook seena jechuudha.
2. Qurxummeessuu (Physhing)
Akka mala kanaatti dura warri passwordi isin jalaa hatuu barbaade websaayitii Facebook fakkaatu hojjatanii liinkii isaa isinitti ergu booda yeroo isin liinkii sana bantan websaayitii fuula Facebook cufame fakkaatutu isinitti dhufa isin ammoo weebsaayitii facebook isinitti fakkaatee password fi email itti guuttanii ‘login’ ka jedhu tuqxu. eega isin login tuqxan booda liinkichi gara warri liinki isinitti erge ajaje isin fida. (bakka bu’aa hin qabne isin fida jechuudha) Password fi Email keessan ammoo warroota liinkii isinitti erge bira dhaqa.
Malli Qurxummeessuu jedhamu kun yeroo ammaa baay’inaan hojirra oolaa jira. liinkii madda amansiisaa irra dhufe malee kanuma agartan hunda hin baninaa. irra caalatti karaa keessaatiin namni maalummaan isaa hin beekamne liinkii isinitti erginaan ija shakkiitin ilaaluu qabdu.
3. Keylogger
Keylogger jechuun akaakuu softweerota password fi email dabalatee wanta isin keyboard keessan faayyadamtanii barreessitan hunda galmeessu jechuudha. qubee, lakkoofsa fi mallattoo adda addaa isin tuqxan hunda galmeessaa deema.
Keylogger Gosa lamatu jira:
inni tokkoffaa waan isin keyboard faayyadamtanii barreesitan hundaa galmeessee kompiitara ykn mobaayila keessan keessatti save godha. booda namichi bakka waan beekuf kompiitara yn mobaayila keessan argannaan faayilii san banee laala. waan isin barreessaa turtan hunda arga waan ta’eef achi keessaa passwordi keessan barbaada jechuudha. Malli kun salphaadha nama nuyii waliin jiraatutu yeroo hedduu nurratti dalaguu danda’a.
inni lammataa ammoo namichi isin irraa fagoo taa’ee halaalatti vaayirasii Keylogger kompiitaraa yookiin mobaayilaa keessan keessa galcha, karaa hedduu faayyadamuun mobile/computer keessan keessa seensisuu danda’a. booda vaayirasiin Keylogger sun waan isin keyboard faayyadamtanii barreesitan hundaa qubee, lakkoofsa fi mallattoo isin tuqxan guuree namichaaf erga jechuudha. Mala kana nama dandeettii hacker qabutu fageenya taa’ee nurratti dalaguu danda’a.


text:
Man'ee Duwwaa qabuu
Duraan, halqaroota tokko tokko keessatti man'eewwan duwwaan lakkoofsa 0 tti dirqisiifamu, kan biroo keessatti ammoo diraa duwwaatti, yoo A1 duwwaa tahee walmadaalliin kallattii =A1=0 fi =A1="" TRUE kennen ala. Duwwummaan hamma fayyadamutti ni dhaalama, kanaaf barbaachi yoo man'ee duwwaa kenne =VLOOKUP(...)=0 fi =VLOOKUP(...)="" lachanuu TRUE kennu.
Wabii salphaan man'ee duwwaa akka lakkoofsa 0 tti mul'ata garuu akaakuu lakkoofsaa ta'uun dirqamaa miti, kanaaf walmadaalchisoonni man'ee wabeessuu waliinii akka eegametti hojjetu.
Fakkeenyota armaan gadiitiif , A1 lakkoofsa ofkeessaa qaba, B1 duwwaadha, C1 wabii Bl ofkeessaa qaba:
Hubannoo Mayikiroosooftii Egseelii halaa biroo agarsiisuu fi yeroo hunda akka bu'aatti wabii man'ee duwwaaa yookan man'ee foormullaa man'ee duwwaa kenna. Fakkeenyaaf:


text: Oromiyaa (kan yoo Ingiliffa keessatti yeroo tokko tokko Oromia jedhame kan barreeffamu, garuu barreeffama Afaan Oromoo keessatti Oromiyaa jedhamee beekama) kun immoo kutaalee Itoophiyaa kurnan keessaa tokko taate dha. Ballinaa lafa bahaa hanga kibba-dhihaa biyya keessatti 353,632 km² ta'ee qabatee, baayyinaa ummataa bara 2002 tilmamee hanga miliyoona digdamii-afurii qabdi, kunis ballina lafaa fi baay'ina ummataan biyyaa keessaa tokkofaa ishee tasisaa. Isheenis kan ofii keessa qabduu: kutaa Arsii, Baalee, Harargee, Iluu Abbaa Booraa, Kafaa, Shawaa, Sidaamoo fi Wallagga of keessaa qabdi, Booranaa fi Gujiin Sidaamoo jalatti walitti qabama turan. Magaalaan guddoon Oromiyaa durii Finfinnee yoo taatu, kan ammaa garuu Adaamaadha. Bara booda gaaffii mirgaa sabni Oromoo gaafateen booda gara Finfinneetti deebbite. Magaallan gugguddoon biraa Oromiyaa keessatti argaman Adaamaa, Amboo, Asallaa, Bishooftuu, Dambidoolloo, Fiichee, Gimbii, Gobbaa, magaalaa Jimmaa, Mattuu, Nagallee Booranaa, Naqamtee, Shaashamannee fi Walisoo dha.


text:
Paarkin Baalee paarkii bineensota achi qofa jiraatan baayyee kan qabu yoo ta’u bineensota Itoophiyaa keessa qofa jiraatan garuu balaa keessa warra jiran baayyedhaaf iddoo murteessadha. PBGB hoosiftoota Itoophiyaa keessa qofa jiraatan 20 fi hoosiftoota Gaarren Baalee keessa qofa jiraatan shaniif iddoo jireenyaati. Hoosiftoonni PBGB keessaa faayidaa guddaa qaban jeedala fardaa (anis simensis), gadamsa gaarrenii (Tragelaphus buxtoni), tuqaa mataa guddaa fi qamalee Baaleeti. Naannon Afroo-alpaayinii, iddoo jeedalli fardaa addunyaan kun qabdu keessaa walakkaan jiraatanidha, jeedalli fardaa addunyaarraa kaaniidii baayyinaan xiqqoo yoo ta’u yeroo ammaa 400 kan ta’an qofatu addunyaarra jira. Bosonni gaattiraa fi heexoo kan gara kaabaatti argamu akkasuma iddoo jireenyaa bineensa balaa jala jiru kan biraa kan ta’e kan gadamsa gaarrenii ti. Gadamsi PBGB keessa jiraatu, baayyina addunyaan kun qabdu keessaa harka lama-sadaffaa ta’a. Dabalataanis, tuqaan mataa guddaa addunyaan kun qabdu martii fi qamaleen Baalee addunyaan kun qabdu baayyeen paarkicha keessa jiraatu. Kana malees, amfibiyaanota Itoophiyaa keessa qofa jiraatan 12 fi reptaayiloota Itoophiyaa keessa qofa jiraatan afur PBGB keessa jiraatu.
Jeedalli fardaa tullu-gubbaa lafa ol ka’aa Itoophiyaa ja’a irratti murta’anii jiru. Walumaagalatti baayyinni jeedala fardaa 400 ta’a, kanaafis sorattoota foonii Afrikaa balaa keessa jiran keessa kan jalqabaati, akkasumas addunyaarraa kaaniidii balaa keessa jiranidha. Sababa kanaaf, seeraan waan jireenya isaanii balaa keessa galchu kamirraayyuu ni eeggamu. Miidhama bidoollee sababa baballina lafa qonnaa fi horii horsiisuutin kan ka’e dhufe balaa isa hamaadha fi guddaadha, garuu dhibeen adda addaa (dhibee saree maraatuu fi canine distemper) kan saree manaarraa jeedala fardaatti darbu balaa ariifachiisaadha, yeroo as dhihootti Garreen Baalerratti ka’uudhaan jeedaloota fardaa baayyee ajjeesee baayyina isaanii ittuu gadi xiqqeesse.
Dabalataan, paarkin kun sanyii Itoophiyaa keessa qofa jiran keessa dhibbantaa 26% qabata, kunis qaroo tokko, hilleentii tokko, bineensa horii fakkaatu tokko (bovid), sanyii ilkaan rigoo saddeetii fi tuqaa guddaa kan addunyaa kun qabdu marti achitti argamu. Akkasumas, amfibiyaanota hedduu kan achi qofa jiraataniifi baayyee hinargamnes jiru, reptaayiloonni lama kan Baale keessatti qofa argaman nijiru.
Hoosiftoota 47n kan PBGB keessa jiraatan keessa harki tokko-sadaffaan ilkaan rigoo dha. Maatin ilkaan rigoo, keessattuu pilaatoo Afiroo-alpaayin keessatti, sanyii murteessaa PBGBti. Isaan nyaata jeedala fardaati, akkasumas margaa dheedduu naannoo Afroo-alpaayini, bakka itti adeemsi kiraayotarbeeshin (cryoturbation) raawwatamu, ti.
Hoosiftoonni PBGB keessa jiran kan biraan bosonuu achi qofa jiraatu, borofa, klipspringer, grey duiker, karkarroo, jeedala magaala, waraabessa burree, deeroo, weennii, leenca, qeerransaa fi yayyiidha.


text:
NFL National Football league wal dorogmmii kilaboota kubbaa harkaa fi miilaa Amerikaati,kilabii NFL 32 tahanitti AFC fi NFC jedhanii Amerikaa fulaa lamatti qoodanii gama gamaa waliin taphatan. Abbaan achi keessaa dabsatee bahe waancaa Super bowl jedhaniif walti hafa.
Akka kanaan AFC keessaa kilabiin Kansas City Chief Tennesse Titans 35 fi 24 moote waancaa Super Bowl jedhaniif San Francisco 49ers walti hafan. 49ers garee Green Bay Packers, Wisconsin 37 fi 20 moote bira dabarte.
Super bowl kana nama miliyoona hedduutti daawata.Beesisii sekondii 30 tapha Super bowl irratti himatan doolara miliyoona hedduu itti baasan.Superbowl baranaa Gurrandhalaa 2,bara 2020 Mayaamii Filaariidaatti taphatan.
Sanfiraansiskoon asiin duratti marroo shan superbowl moote; 1995, 1990, 1989, 1985, 1982 Chiefs ammoo bara 1970 qofa Super bowl moote.


text:
Ilaalcha waliigalaa
Kaayyoon keenya:
- Gudina magaalattiif danqaawwaan qulleessuu
- Fooyya’iinsa poolisii gadi fagoo bu’uuressuu
Kaayyoo kana galmaan ga’uuf, poolisiiwwanii fi muuxannoowwan nuti qopheessinu:
- Itti gaafatamummaa cimsuu
- Walitti dhufeenya poolisii fi hawaasummaa fooyyessuu
- Haala danqaa guddinaa Isteetaa fooyyeessuuf shariikota keenya kanneen seera baasan waliin hojjechuu
Poolisiiwwanii fi muuxannoowwan haaraa uumuudhaaf, kan nuti hojjennu:
- Hawaasicha waliin
- Abukaatoo waliin
- Ogeessota waliin
Bara 2020 keessa fooyya’iinsa Dipaartimentii Poolisii Minneapolis (MPD) wajjin kan walqabate fooyya’iinsa hedduu geggeessanii jiru. Isaanis kan isaan of keessatti haammatan:
- Adeemsa namuusaa haaraa ta’e
- Poolisiiwwan haaraa kan kaameraa uffata irratti qabanii
- Ulaagaalee haarawaa kan fayyadama poolisii humnaa fi gabaasaa
- Ragaa barreeffamaa fi barbaacha kan beeksisaan alatti seenuu (no-knock)
Jijjirama dabalataa kan fooyya’insa poolisii waliin walqabatan:
- Ajaja Ittisa Dipaartmentii Mirga Dhala Namaa Minnesotaa
- Adeemsa Haqaa
- Fooyya’iinsa waggaa darbee


text: Mudde 10/2015 Godina Kibba Lixa Shaggar(Godina Walisoo) Magaalaan Walisoo Bilisoomte!! Warraaqsa Biyyaalessa Oromiyaa FDG Golee Oromiyaa cufa keessatti gaggeeffamaa jiruun Guyyaa har’a gaggeeffamaa jiruun milkiin guddaan argama jira. Uummatni Magaalaa Walisoo to’achuun Sagalee Guddiftuu Bulchiinsa Magaalaa Wajjiraa Fudhachuun Magaalaa Walisoo keessa naanna’uun dhaamsa Baga Gammaddan, Magaalaan walisoo Bilisoomteetti jechuun Ergaa Bilisummaa Labsaa jiru. Waraanni Wayyaanee Uummatatti Guuramuyyuu Uummatni Magaalaa Walisoo hin Gadhiifnu jechuun Bilisummaa Labsachuu itti fufee jira. Injifannoon Kan Keenyaa!!


text:
1. Bishaan yoo nama nyaatu nama kofalchiisatiini.
2. Bishaan lagaa wal hin eegu
3. Bitaan korii mirgaan korii walgeettiin koora dha
4.Wama qalte qalii tirumaan naaf gali jette jaartiin
5. Biyya FARDI hin jirre HARREEN garmaamti/saggaarti
6. Biyya ofiitti Lukkuun korma
7. Sangaan biyya ofiitti baroodu biyya ambaatti ni mar’ata
8. Biyya abbaa kootiiiti jedhee injiraan moluu irratti hafe
9. Boruufuu si’abdadhe bada moluu tiyya jedhee namichi
10. Daa’imaa taphaa sinbiraa lubbu
11. Dubbiin bay’atteef fardatti hin fe’an
12. Du’a abbaatifi du’a Sangaa ilmi hin jibbu
13. Dhakaan ciisanii darbatan deebi’ee mataa nama dhaha
14. Baredde jedhanii hintala obboleetti hin fuudhan


text:
Breaking News: Sa’uudii fi Qaxar daangaa hunda walii banuuf walii galan
Ministeerri haajaa alaa Kuweeyt galgala kana akka beeksisetti, Sa’uudii fi Qaxar daangaa lafaa, galaanaa fi qilleensaa hunda halkan har’aa irraa eegalee walii banuuf walii galtee irra gahuu ibse. Tajaajilli odeeyfannoo Kuweeyt akka gabaasetti, biyyoonni Galoo Galaana Arabiyaa rakkoo isaan jidduu ture furuun diinagdee fi nageenya naannichaa irratti waliin hojjachuuf, dhiheenyatti walii galtee xumuraa kan mallatteessan tahuus ibsame.
“Qaxar shororkeessitoota deeggarti; akkasumas Iiraan waliin naannicha booressiti” sababa jedhuun, Sa’uudii, Emreets, Bahreeyn fi Masri June bara 2017 irraa eegalee qoqqobbii cimaa Qaxar irra kaayanii akka turan ni yaadatama.
Kuweeyt rakkoo biyyoota Arabaa jiddutti uumame furuuf carraaqqiin yeroo dheeraaf godhaa turte milkaahuun, lammiilee naannichaa haalaan kan gammachiise tahuus odeeyfannoon ni addeessa.
Odeeyfannoo walqabateen Malik Salmaan walgahii biyyoota Galoo Galaana Arabiyaa January 05, 2021 Sa’uudii keessatti geggeeffamu irratti akka argamuuf, Amiira Qaxar Sheikh Tamiim Bin Hamad Al-Saanii kallattiin kan affeere tahuun beekamee jira.


text:
Voice of Independent Oromia (VIO) News page - Fuula Oduu Sagalee Walabummaa Oromiyaa (SWO)
Ajjeechaa Milishoota Naannoo Beenishaangul Gumuz – kanneen Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan leenjifamanii fi hidhachiifamaniin, Ona Mana Sibuu keessatti, Oromticha tokko irratti raawwatame…
Jaalli keenya, Dr. Namarraa Wayyeessaa, har’a Sanbata-duraa, Caamsaa 1, 2021, MPLS, MN keessatti, addunyaa kanarraa boqote.. Jaalli keenya, sabboonaa soda-maleessa ta’uun beekamu kun, bara dargaggummaa isaa keessa, Oromiyaa keessatti, WBO gidduu jiraatee tajaajila fayyaa kennaafii…
Kibba-Baha Oromiyaa, Konyaa Arsii Lixaa, Onoota kanneen akka: Shaashamannee, Adaabbaa fi Dodolaa keessatti Uummanni Oromoo haala rakkisaa keessa jiraachuu…
Ajjeechaan, dararaa fi butanii dhabamsiisuun Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan Uummata Oromoo irratti, addatti ammoo maatii qabsaa'otaa irratti xiyyeeffachuun raawwatamu, goleelee Oromiyaa addaa addaa…
Marii waa’ee Oromummaa irratti fuuleffachuun, Hayyuu Oromoo Prof. Asaffaa Jaallataa waliin taasifame…
Oromoonni 20 ol ta’an Ona Najjootti boolla warqeen keessaa baafamu keessatti ajjeefamuu. Reeffa Oromoota ajjeefamanii keessaa kan Oromoota sagalii qofti kan argame yoo ta’u, kan hafan garuu akka hin argamneef biyyoon irra deebifamuu…
Ajjeechaa suukanneessaa Oromoota 7 irratti, Konyaa Walloo, Ona Harxummaa Fursee, Ganda Karaa Qorii keessatti, Kibxata Eebila 20, 2021, Poolisa Humna Addaa Naannoo Amaaraan raawwatame.…
Haati daa’imaa, Abbaa-warraakeetu [Shanee] deggera jedhamuun, daa’ima ishee kan baatii saddeetii waliin, Konyaa Arsii Lixaa, Ona Adaabbaa keessatti hidhamuun dararamaa jiraachuu…
Page 9 of 80


text:
Godina Shawaa Lixaa! Bosonni Jibaat kallattii sadiin gubachaa jira
Godina Shawaa Lixaa keessatti aanaalee Sadii daangessuun eektaara kuma 44 ol irratti kan argamu, Bosonni Jibaat kallattii sadiin gubachaan jiraachuu jiraattonni OMN-tti himan.
Akka jiraataan Aanaa Jibaat OMN dubbise jedhutti, yeroo ammaa kana Bosonni kun abidda itti qabsiifameen gubachaa kan jiru yoo ta’u, sadarkaan abiddichaa guyyaarraa guyyaatti dabaluun dhaamsuufillee humna uummataa ol sadarkaa ta’eerra qaqqabee jira.
Shaneetu Bosonicha keessa jira jechuun, Raayyaan ittisa biyyaa fi Humni Addaa Oromiyaa, bosona guddaafi buufata nineensotaa ta’e kanatti abidda qabsiisani, kan jedhu maddi keenya kun, sababa gubachuu bosona kanaatiin bineensonni hedduun baqatanii gara lafa qullaatti ba’aa jiraachuu hima.
Uummatni Naannoo bosonichaa jiran, aanaalee sadiirraa abiddicha dhaamsuuf birmannaa taasisanis, waraanni mootummaa uummatni akka itti hin siqnetti halaalatti dhowwee jira jechuun miira gaddaan OMN-tti kan himu namni kun, qaamni furmaata kennuu danda’u dafee akka isaan qaqqabu akkasumas uummatni Oromiyaa xiyyeeffannoo akka isaaniif kennu gaafatee jira.
Bosonni kun bareedinaafi mallattoo magariisummaa Oromiyaati kan jedhu maddi OMN kun, maqaa Shanee balleessuu jedhuun qabeenya guddaa Oromiyaa mancaasuun mataasaatuu yakka jechuun taatee kana balaaleffata.Waraanni Naannoo sana buufatanii argaman hedduun, uffata raayyaa Ittisa biyyaa kan uffatan ta’us, Afaan Oromoos ta’e Amaariffa hin beekan kan jedhu namni kun, waraanota kana keessa miseensonni waraana Eertiraa jiraachuu akka hin oolle shakkiisaa himuun, mootummaan gama tokkoon duula biqiltuu dhaabuu jechaa, Gama biraan ammoo waraana biyya ollaatiin bosona ambaa dhaloota ta’e gubuun yakka balaaleffatamuu qabuudha jechuun komiisaa himatee jira.
Via: Oromia Media Network
ወሎና ወለጋ ላይ ጉጂና ቦረና ላይ እንድሁም በቀሩት የኦሮሚያ ዞኖች በዘነበው ዘር የማጥፊያ ጥይት ዝናብ ጃማይካዎች ለአባ ዝናቡ ስሰግዱ
Argitee Oromoo inni umrii guutuu nuuf qabsaayaa jira jennee faarsaaturre waan jedhu? Oromiyaan Walaboomuu takkaahuu foccoquu isajdhu nuti akka ABO Hiltonitti dhagehuuyyuu hinfeenu jedha mardaasaankee.Qabsaayaa akka Cololneel Gammachuu Ayyaanaa isa mirga hiree ifii ofiin murteessuu diriddiriif hidhiyeessinu jedhummoo pp waliin ukkaamsanii mana hidhaa kaahu.
Kanniintu qabsaayota fakkaatee ganzaba keenya nyaataa bahe.hattuun nuhate
Suuraan kun hedduu bareeda???????
አባ ዝናቡ መንቆርቆሪዮስ በፓርላማ እንዳሉት ከሆነ ኢትዮጵያ በቅርብ በጎርፍ ትፈርሳለች።
Related


text:
Barruu Xinxala Seeraa
barruu kana Seeroonii kenya wa’e tamboo mal jedhanii kan jeedhuu abbaa alangaa godina jimmaa anaa cora botor kan ta’an Obboo mulugeetaa megersaadhaan qophaa’egaree komnikeshinii mana hojii abbaa alangaa godina jimmaa.
seensa
Tamboo xuuxuun nama xuuxu irrattis haa ta’uu bakka namoonnii baay’een argamanitti xuuxuun rakkoo fayyaa kan qaqqabsiisu ta’uu odeffannoon madda adda addaa irraa argamuu ni mul’isa(muldhisa).Kana qofaa osoo hin taanee waraqaawwan tamboon itti samsamamu irratti barreeffamni tamboon du’aaf nama saaxilaa, tamboon dhibeewwan kaansariinama qabsiisa jedhu barreeffames kan argamuu yommuu ta’ukun miidhaa tamboon qaqqabsiisuu kan akeekuudha.
Qorannoo Dhaabbani Fayyaa Addunyaa (WHO) yeroo adda addaa taasisuu irratti akka mul’isutti(muldhisutti) namonni miiliyoona 8 tti tilmaamaman sababa tambootiin akka guutuu addunyaatti kan du’an yommuu ta’u kana keessaa namootni miliyoonni 1.2 ta’an namoota hin xuuxnedha.Akkasumas gama diinagdeetin immoo Doolaara Ameerikaa Biiliyoona 500 tilmaamamu miidhaa qaqqabsiisaa jira.Bu’uura qorannoo kanaatiin rakkinootni kun kan uumaman biyyoota guddatanitti ta’us yeroo ammaa garuu sababa adda addatiin biyyoota hin guddanneettis rakkoon kun kan babaldhachaa(babal’achaa) jirudha.Rakkinni kun babal’achuu irraan kan ka’e hawaasni addunyaa tamboo to’achuu irratti ejjannoo walfakkaata akka qabatan tasisee jira.
Yeroo Jalqabatif A.L.Awuropaa bara 2003 Dhabbanii Fayyaa Addunyaa(WHO) tooftaawwan tamboo to’achuuf dandeessisuufi biyyoota miseensa ta’an dirqama irra kaa’u  > yookiin sanada waligalee tamboo to’achuuf bahee mirkaneesse.Haa ta’u malee waliigaltee kana hojiirra oolchuf mariin kan jalqabame bara 1995 ture.Seenaa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii kaassatti konvenshiniin kun konveenshinii yeroo gabaaba keessatti hojii irra ooledha.
Biyyi keenyaa Itioophiyaan Guraandhala 25 bara 2004 waligalticha mallatteessiterti .kana buu’uura godhachuudhaan labsiin lakk. 661/2001 kan bahee ta’uus booda irra garuu labsiin Lakk. 1112/2011 bahuu danda’eera. kana qofa osoo hin taanee labsii 661 irratti hundaa’uun Manni marii ministeerotaa dambii lakk. 229/2007 baasuudhaan hojii irra ooluu danda’eeraa.
TamboonMiidhaa Qaqqabsiisu Yoom Beekame?
Tamboon rakkoo fayyaa kan ta’uu jalqabe waggaa dheeraa ta’eera.Tamboo xuuxuudhaan rakkoon hargansuu,qufaasisuun yeroo hunda waan muldhatu ture.Jalqama bara qaroominaa keessa beektotni amantaa Musliima Lixa Afrikaa miidhaa tamboo xuuxuun qaqqabsiisu beekanit turan.Kanaaf ragaan immoo barreeffamni isaa biyya Timbuktuutti argama.Bara 1700 keessa tamboo ujummoo fayyadamuun xuuxuun dhibee kaansarii afaanii akka fidu bira gahame.Dhuma bara 1800 fi jalqaba bara 1920 keessa walitti dhufeenyi tamboo fi kaansarii gosa hedduu irra deddeebin muldhachuu jalqabe.Gabaasni jalqabaa walitti dhufeenyi tamboo fayyadamuu fi dhibee sombaa dhuma bara 1800 irratti taasifame.Bara 1880’moota keessa warshaan tamboo oomishu biyya Ameerikaa Kibbaa keessatti oomishamun tamboon baay’inaa fi gatii salphaan akka oomishamuuf sababa waan ta’eef tamboo xuuxuun waan baratame ta’uu danda’era.kun immoo warraaqsa tamboo xuuxuu dhoorkaniif ka’umsa ta’e.Booda irra immoo tamboo fayyadamuu fi gurguruun dhiibbaa jala seenee.Bara 1912tti Doktorri Biyya Ameerikaa Ayizak Adlar jedhamu nama yeroo jalqabaatif tamboo xuuxuun dhibee kaansarii sombaa kan qabsiisuu ta’uu qorannaadhan mirkaneesse yaada kennuu danda’eera..Waraana Addunyaa 1ffaa dura dhibeen kaansarii kan badaa beekamu hin turreeyyu haa ta’u malee waraana booda garuu tamboo xuuxuun waan baratameef ka’umsa dhibee kaansarii ta’uun isaa beekame.
Rakkoo Yeroo Dheeraa Tamboo Xuuxuun Fidu
- Dhibee onnee:-Tamboo xuuxuun mallattoon miidhaa inni onnee fi ujummoo dhiigaa irratti qaqqabsiisuu baay’ee si’ataadha.Daqiiqaa tokko keessatti rukuttaan onnee dabaluu jalqaba.Karbon mono oksaayidin haara tamboo keessaa bahu dandeettii dhiigni oksijinii baachuu danda’u irratti dhiibbaa qaba.Keemikaalotni haara tamboo keessaa bahu ujummoo dhiigaa dhippisuun dhibee onneef nama saaxila.
- Rakkoo kalee fida:-Tamboo xuuxuun dhibee kaansaari kalee hordofsisa.kaleen akka miidhamuuf gahee guddaa qaba.
- Dhibee infiluweenzaaf saaxila:-Dhibeen kun yeroo jalqabaatifbiyya Israa’elitti raayyaa ittisa biyyaa keessatti qorannoo taasifameen kan beekame yommuu ta’u namoota 168 tamboo xuuxan keessaa %68.5 dhibee kanaan qabamuu danda’aniru.
- Dhibee Afaan keessaa:-Namni tamboo xuuxu kaansarii afaaniif waan saaxilamuuf afaan nama tamboo xuuxuu foolii ajaa’aa qaba.Kanaaf sababa kan ta’u miidhaa ilkaan,arrabaa fi hidhii irra qaqqabuuni.
- Dhibee Sombaa:-Namoonni tamboo xuuxan carraan dhibee sombaatin qabamuu isaa baldhaadhaa.Namoota tamboo hin xuuxne faana yommuu walbira qabamee ilaalamu namni guyyaatti tamboo 20 xuuxu carraan dhibee sombaatin qabamuu isaanii dacha 2 hanga 4 ta’a.
- Rakkoo wal-hormaataa:-Tamboo xuuxuun ovarii irratti miidhaa qaqqabsiisa.Miidhaan isaa baay’ina tamboo xuuxamuu fi dheerina yeroo xuuxamuu irratti hundaa’a.Nikootinii fi keemikaalli biro tamboo keessatti argamu walhormaatni akka hin uumamneef karra banu.Kana qofa osoo hin taane qaama walhormaata dhiiraa irrattis dhiibbaan inni qabu daran ol’aanaadha.Dabalataan immoo dubartoonni ulfi tamboo kan xuuxan yoo ta’e daa’imni dhalatu rakkoo fi hirdhina(hir’ina) qaamaa adda addaatif kan saaxilamu ta’a.
Miidhaa yeroo Gabaabaa
- Hargansuu Badaa(Bad Breath)
- Humna dadhabsiisuu
- Dandeetti dhandhamuu fi fuunfachuu hirdhisu(hir’isuu)
- Qufaasisuu
- Yeroo dheeraaf hargansuu dadhabuu
Labsiin 1112/2011 hiikoo jecha tamboo jedhuu kennuu baatus keewwata 30 irratti garuu oomisha tamboo jechuun gariinis ta’u guutummaan guutuutti baala tamboo irraa qophaa’ee xuuxuudhaan,ol-Harkisuun,Alanfachuun,Fuunfaachuun ykn karaa biraan wanta fudhatamu jechuudhaa hiikoo itti kennera.
Dhorkaawwan
Labsii kanaa fi Dambii keessatti dhorkaawwan gama adda addaatin taa’ee jira kanaaf dhorkaawwan kana tarreedhuma seericha keessa taa’aniin akka armaan gadiitti ilaalla.
Eeyyama Malee Hojii Tamboo Hojjachuu
- Namni kamiyyuu qaama raawwachiiftuu irraa eeyyama addaa osoo hin argatin oomisha tamboo oomishuu,gara biyya keessaa galchuu ykn jumlaadhaan raabsuun dhorkaadha.
- Meeshaa Elektirooniksii Nikootiiniin itti kennamuu ykn bu’aa teknolojii Tamboo(sijaaraa) faana walfakkaatu gara biyya keessaa kaayyoo daldalaatiif galchuu, oomishuu, gurguruuf dhiyeessuu ykn gurguruun
- Namnii biqiltuu tamboo biqilchus ykn oomishu kamiyyuu tamboo biqilchuu ykn omishuun midhaa hojjatootaa fi naannoo irraan gahu ittisuuf to’achuuf dirqama qaba.
- Oomisha Tamboo Qabiyyeen isaa qaama rawwachiiftuun dhorkame gara biyyaa galchuun,jumlaadhaan raabsuu,gurguruu ykn gurgurtaaf dhiyeessuun dhorkaadha.
- Oomishaa ykn fichiisiisaan oomisha tamboo,qabiyyee oomisha tamboo fi dhimmoota kanaan walqabatan ilaalchisee odeeffannoo qabaachu kan qabuu ta’e qaama rawwachiiftuun yommuu gaafatamu kennuuf dirqama qaba.Oomishaan ykn fichiisiisaan yommuu dirqama tumaa kanaa raawwatu odeffannoon qaama raawwachiiftuf kennu iccitii daldalaa seeraan eegumsi taasifameef yoo ta’e kunis barreeffamaan yoo ibsameef qaamni raawwachiftuun icciti daldalaa kana eeguuf dirqama qaba.
- Namnii kamiyyuu barreeffamaan ykn waraqaa oomishichii ittiin maramu dhandhama dabalata akka qabuu ibsuuf ibsuu baatus dhandhama addaa kan qabu ta’uu
- Wantoota omishichaa faana tuttuqqi qabaniin fakkii tamboo ykn mi’aa dhandhama jijjiruu kan qabate
- Qabiyyeen oomisha tamboo fayyaaf kan fayyaduu ykn miidhaa fayyaa irraatti fidan kan hirdhisaan(hir’isan) kan akkaa Vayitaminii fuduraafi kuduraa, amiino asidii, kaaffeen,toorin ykn si’essituu kana fakkaatan, faatii asiidii fayyadan ykn humnaa fi cimina kennuun kan walqabatan si’eessitoota akkanaa kan qabatee ta’u
- Haalluu haara tamboo jijjiiru kan qabu ykn oomisha tamboo ulaagaa qaama raawwachiiftuun bahuu biro kan hin gunnee oomishuu, gara biyyaa seensisuu, jumlaan gurguruu, raabsuu ykn qinxaaboon rabsuun dhorkaadha.
Dhorkaa Bakka Itti Xuuxamuu
- Bakka kamiyyuu namoonni baay’ataan,bakka hojii bakka geejjiba ummataa,bakkaa mana jirenyaa waliinii,bakka tajaajila waliinii kamitiyyuu tamboo xuuxuuu fi fayyadamun dhorkaadhaa.
- Bakkeewwan armaan olitti caqasaman irratti hanga meetira 10 ummataaf banaa ta’aniifi karaa balbala, foddaa ykn bakka qillensa galchuu danda’uu birootti tamboo xuuxuun dhorkaadha.
- Bakkaa Armaan olitti caqafaman akkuma jirutti ta’anii dhaabbata fayyaa, dhaabbata mootummaa,adda durummadhaan daa’immaniifi tajajila nama umuriin isaa waggaa 21 gadiif oluu M/Barumsaa, dhabbata barnootaa ol’aanaa,bakka oolmaa dargaggoo,paarkii bashannanaafi bakkeewwan biroo Qaamaa raawwachiiftuun ykn to’attoota fayyaa namootaatiin ibsamuu keessatti tamboo xuxuun ykn fayyadamuun dhorkadhaa.
Yeroo Baay’ee Tamboo Bakkaa Namonnii Baay’een argamanitti Xuuxun Dhorkaa akkaa ta’eef yakka ta’uun isaa namoota Baay’een kan dubbatamuudha.Haa ta’uu malee tamboo bakka namoonnii baay’een argamanitti xuuxuudhaan garuu namni himatamees adabamees jiraachuu isaa garuu ragaan hin jiru.
Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa sanada waliigaltee sirna tomboo ittiin to’atan baase keewwata 4 irratti fi seensa labsii 1112/2011 irraa akka hubachuun danda’amutti tamboo bakka namoonni baay’een argaamanitti xuuxuun kan dhorkameef sababoota lamaani.
አዲሱ የፌደራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ 1234/2013 ይዟቸው የመጣው ዋና ዋና ነጥቦች የነሐሴ 12/2013 ስርጭት። – FM MHAAG Jimmaa Attorney
- አዲሱ የፌደራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ 1234/2013 ይዟቸው የመጣው ዋና ዋና ነጥቦች የነሐሴ 12/2013 ስርጭት።
- Galmi kenya our objectives፣ እንደ ጅማ ዞን አቃቤ ህግ ፅፈት ቤት ግባችን
- tamsaasa camsaa 24/2013 hubannoo seeraa wa'e qaama bilisa baasu habeus corpus kuta tokkoffaa
- tamsaasa fm MHAAGJ caamsaa 23/2013 wa'ee tamboo ilaalchisee seerrii maal jedha
- Tamsaasa fm mhaagj caamsaa 2013 hubannoo seeraa seera godaansaa irrattii
1.Amala Namaa Yookiin naamusa namaa sirreessuf
Ogeessonni fayyaa gama kanaan qorannoo taasisan akka ibsanitti uumama isaanii ta’ee daa’imman waan ija isaanitiin argan gochuuf yookiin raawwachuuf ariifatu.Daa’imman akka yaadama isaanitti waanti namni jabaan(namni guddaan) raawwatu hunduu sirriidha jedhanii fudhatu.kanaaf tamboo bakka namni baay’atutti xuuxuun bakka sanatti daa’immanis argamu danda’u waan ta’eef waanti kun sirrii fi waan isaan fayyadu fakkaatee itti muldhata.Yeroo sana gocha tamboo xuuxuu kana ofii isaanitiif raawwachuuf fedhiin isaan keessatti dhalachuu danda’a.Kanaaf ogeessonni kun akka agarsiiftutti kan kaasan immoo daa’immaan maaliif xuuxuu akka jalqaban yommuu gaafataman yaaliidhaaf,waan nama qaroomsuu nutti fakkaate,namni jabaan yommuu xuuxuu argeen kan jedhaniifi sababoota biroo caqasuu isaanii akka ragaatti kaasu.As irratti daa’imman tokko tokko rakkina yeroof isaan mudatuu furuuf jedhanii tamboo xuuxuu jalqaban jiraachuun isaanii dagatamuu hin qabu.Fakkeenyaaf daa’imman sababa adda addaati maatii isaanii irraa adda bahanii jireenya karaa irraa gaggeessan qorra halkan halkaniitif jecha tamboo xuuxuu jalqabanii booda keessaa bahuu dadhaban kaasuun ni danda’ama.Kanaan walqabatee namoonni tamboo xuuxan jechoota akka daa’immani fi namni biro gocha isaan raawwatan kana deeggaruuf haasa’u.Kunis tamboo xuuxuun sammuu nama si’eessa,nyaatni akka dafee bullaa’u taasisa(digestion) jechuun haasaan sobaa yookiin dogoggorsiisaan isaan dubbatan nama baay’ee balaaf saaxilee jira.
Kana ta’uu isaatin bakka namoonni baay’atanitti tamboo xuuxuun kan dhorkameef daa’imman amala(naamusa) hin barbaachifne qabatanii akka hin guddanneefi.
2.Miidhaa namoonni tamboo xuuxan namoota biro irratti qaqqabsiisan hirdhisuuf
Tamboon akkuma beekamu waan qilleensa faana haala salphaan makamuu danda’u waan ta’eef qilleensi immoo yeroo gababa keessatti bakka baay’ee fi nama baay’ee bira qaqqaba waan ta’eef tamboo qilleensatti makame baatee bakkaa bakkatti socho’a jechuudha.Kanaaf namoonni tamboo xuuxan hanguma rakkoo fayyaa of irraan gahan rakkoo fayyaa nama hin xuuxne irraan gahu.Namootni hin xuuxne gaasota summaa’oof ,keemikaalota xixiqqoo haara tamboo keessatti argamaniin hanguma namoota xuuxanii miidhaan irraa gaha waan ta’eef seerichi kan baheefis namoota hin xuuxne eeguf jecha kan dhorke.Akkuma waliigalaatti kaayyoon seera kanaa dhaloota amma jirus ta’ee dhaloota gara fulduraa ilaalchisee rakkoowwan gama diinagdeetin,hawaasummaatin akkasumas faalama qilleensaa irraa eegufi.
Dhorkaa Bakka Gurgurtaa
- Nama umuriin isaa waggaa 21 gadi ta’etti kallaatinis ta’eeal’kallatiin tamboo gurguruun hindanda’amu nama umuriin isaa kanaa gadi ta’es gurgursiisuun hindanda’amuu.
- Bakkeewwan labsii kana keessaatti tamboo xuuxuun dhorkaman hanga meetiraa 100 keessatti tamboo gurguruun dhorkaadha.
- Bitaafi gurguraan bakka/haala wal-arguu /walittidhufuu hin dandeenyeen oomisha tamboo gurguruun akka gurguramu haala mijeessuun dhorkamaadha.
- Baay’inni tamboo tokko 20 ta’e kan hin banamne ykn baay’ina ykn ulfaatina qaama raawwachiftuun baasuun ta’a.
Dirqama Ibsa fi Haala Samasama Oomishaatin Walqabatu
- Oomishni tamboo kamiyyuu ulaagaa biroo qaamni raawwachiiftuun baasuu fi yeroodhan kan jijjiramu akeekkachiisa faana barreffamaa fi fakkii qalama qabuun waraqaa tamboo ittin samsaman irratti qabaachuu qaba.
- Akeekkachiifni fayyaa fulduraaf duubaan hanga %70 (dhibbeentaa torbaatamaa ) gadii kan hin taanee haguuguu qaba.
- Waraqaa Tamboon ittiin samsamamu karaa alaatiin barreeffamnii itti barraa’u amala, rakkoo fayyaa irraan gahuu haala dogoggorsaa ta’een ibsuu, midhaan gostii tamboo tokko gosa tambii biraa irraa qaqqabsiisuu xiqqaa ta’uun ibsuun beeksiisuun dhokaadha.
- Oomisha tamboo kam irrattu kallatiidhaanis haa ta’uu al-kallatidhaan midhaa gadii anaa kan qaqqabsiisuu ta’uu ibsuun dhorkaadha.
DhorkaaBeeksiisaan wal qabatu
- Gosa oomisha tamboo kamiyyuu kallaatinis ta’e alkallatiin beeksiisuun dhorkadha.
- Gosa oomisha tamboo kamiyyuu beeksiisuun, Piroomot gochuuf ispoonsara ta’uun dhorkadha.
Tarkaanfiiwwan
Qaamni dhoorkaawwanii fi dirqamoota labsii kana fi dambii keessatti hammataman darbee(cabsee) argame tarkaanfi adabbiin itti Fudhatamu labsiidhuma kana keessatti hammatamee jira.Kunis tarkaanfii bulchiinsaa fi adabbii yakkaa ti
Tarkaanfii Bulchiinsaa
Tarkaanfiin buulchiinsaa akkuma balleessaa,miidhaa fi baay’ina badichaatti kan hundaa’u ta’ee tarkaanfichi garuu akeekkachiisa barreeffamaatii kaasee hanga eeyyamni daldalaa haqamuutti kan qaqqabu ta’a.Yoo balleessaa irra deddeebin raawwate hojii kana keessatti akka lammaffaa hin hirmaanne dhorkamuu danda’a.
Oomishichaan walqabatee yeroo muraasaaf akka gara biyyaa hin seenne dhorkiin irratti bahuu danda’a.Dabalataan immoo oomishichi gara biyya keessaa seenee jira taanaan baasii abbaa qabeenyichaatin akka biyya dhufetti deebi’u taasifama .Biyya keessa seenee kan raabsame yoo ta’e immoo akka deebi’ee sassaabamuu,akka manca’uuyookiin immoo akka karaa seera qabeessaan dhaalamuu taasifama.Oomisha rakkoo qulqqulinaa qabu yoo ta’e hanga samuudni fudhatamee laburaatooriidhaan sakatta’amee qulqqullumaan isaa mirkanaa’utti akka hin raabsamne dhorkamuu danda’a.
Adabbii yakkaa
- Qulqulinaan walqabatee dhorkaawwan jiran darbuun adabbii hidhaa salphaa waggaa 3 hin caallee fi adabbii maallaqaa qarshii 200,000(kuma dhibba lama) hin caallen hordofsiisa.Hir’ini(hirdhinni) uumame fayyaaafi lubbuu namaa irratti miidhaa ol’aanaa kan qaqqabsiisu yoo ta’e adabbii hidhaa waggaa 7 hin caalle fi adabbii maallaqaa 500,000(kuma dhibba shan) hin caalle ta’a.
- Qaama to’atuuf deeggarsa gochuu dhiisuun adabbii hidhaa salphaa waggaa 1-waggaa 5 hordofsiisa..
- Dhorkaawwan beeksisaan walqabatu namni cabse adabbii salphaa baatii 3 gadi hintaanee fi adabbii maallaqaa 30,000(kuma soddomaa)-100,000(kuma dhibba tokkoo) gahuun adabamuu danda’a.
- Qaamni ispoonsara godhe beeksisicha qopheesse ,kan maxxanse,kan dabarse yookiin karaa biro kamiiniyyuu namni hirmaate hidhaa waggaa 3 hin caalle fi adabbii maallaqaa 50,000(kuma shantamaa) gadi hin taanen adabama.
- Dhorkaawwan bakka tamboon itti xuuxuumu fi itti gurguramu darbanii argamuun ilaalchisee bakka gurgurtaa dhorkametti gurguruun hidhaa salphaa baatii(ji’a) hin caalleen yookiin adabbii maallaqaa qarshii 5000(kuma shan) hin caalleen adabama.Bakka dhorkametti xuuxuun immoo adabbii maallaqaa qarshii 1000(kuma tokko) hin caalleen adabama.
- Bakkeewwan tamboo xuuxuu gurguruun itti dhorkametti gachaawwan kun dhorkamuu barreeffamaa fi fakkiiwwaniin akka hin raawwatamne tarkaanfii barbaachisaa namni hin fudhanne adabbii hidhaa salphaa baatii(ji’a) sadii hin caalleen yookiin adabbii maallaqaa 1000(kuma tokkoo)-10,000(kuma kudha)gahuun adabamuu danda’a.
- Qabiyyee tambootiin walqabatee dhorkaa jiru namni darbe adabbii hidhaa baatii(ji’a)3 –waggaa 3 fi adabbii maallaqaa 1000(kuma tokkoo)-200,000(kuma dhibba lama) adabama.
- Namni nama umuriin isaa waggaa 21 hin guunnef tamboo gurgure,akka fayyadamu taasise akkasumas kenne adabbii baatii(ji’a) 3 gadi hin taaneen yookiin adabbii maallaqaa hanga qarshii 3000 (kuma sadii) gahuun adabama.
- Qabiyyee tamboo ilaalchisee odeeffannoo qabachuu fi guutuudhaan walqabatee dirqamoota jiran cabsuun adabbii hidhaa salphaa waggaa 1-waggaa 3 fi adabbii maallaqaa qarshii 50,000(kuma shantama) gadi hin taanen adabama.
- Dirqamoota labsii kana keessatti hammataman kan cabse(darbe) qaama namummaan seeraan kennameef yoo ta’eadabbiin dabalataa dhaabbatichi dhorkamuu,akka cufamu yookiin akka diigamu murtaa’uu danda’a.
Guyyaa Ayyaana Kabaja Tamboo
31 may,world no tobacco day
- Dhabbataa Fayyaa Addunyaa bara 1987 jalatti biyyootni miseensa Yaaa’in Fayyaa Addunyaa(World Health Assembly) resolushinii WHA40.38ta’e irratti Bitootessa 29bara 1988 guyyaa tamboo xuuxuu irraa bilisaa akka idila addunyaatti (a world no smooking day)akka kabajamuuf waamicha taasiset ture.Kaayyoon isaa immoo akka guutuu addunyaatti namootni tamboo xuuxan sa’aatii 24’f oomisha tamboo irraa akka of qoqqoban taasisuudha.
- Bara 1988 Resolution WHA42.19 ta’e irratti Yaaa’in Fayyaa Addunyaa(world health assembly)guyyaa ayyaana tamboo waggaa waggaadhaan waxabajjii akka kabajamuu dabarse.
- Akka biyya keenyaatti guyyoota akka biyyaattis akka addunyaatti kabajnu baay’ee akka qabnu nan beeka haa ta’u malee rakkoo odeeffannoo haa ta’uu hin beeku guyyaan tamboo xuuxuu irraa bilisaa yommuu kabajamu hin argines hin dhageenyes.Seerotni keenya eessa dhaqaniin gaaffii kooti.
Mulugeetaa Magarsaa
Horaa Bulaa
Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards The 1958 New York Convention pdf
since ethiopia ratifies the new york convention in parlament throu proclamation indeed it is inevitable to provide he convention by our web. On February 13, 2020, the Ethiopian parliament approved the ratification of the 1958 New York Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards (the “Convention”). The Convention was adopted by the United Nations diplomatic conference on 10 June 1958 and entered into force on 7 June 1959. To date, 161 states have become parties to the Convention. Ethiopia signed the Convention early on but stalled the ratification for more than 60 years. The ratification of the Convention results in the legislation becoming an integral part of the law of the land. Further, the ratification comes at a time when Ethiopia is currently drafting a new and comprehensive domestic arbitration legislation whose advanced draft circulated for public consultation suggests that it is modeled after the United Nations Commission on International Trade Law (UNCITRAL) Model Law on Commericial Arbitration. In this issue of our legal update, we consider the substance of the Convention and the significance of its ratification by Ethiopia.
Barruu Xinxala Murtii
Itti Gaafataamummaa Waliigalteen Alaa Dhaabbilee Fayyaa Vs Murtii Dhaddacha Ijibaattaa Mana Murtii Waliigalaa Federaalaa lakk.Galmee 64590 irratti kenne pdf
Barruu Xinxala Seeraa PDF
Barruu xinxala seeraa Qo’annaa Abbaa Alangaa Aanaa Sigimo kan ta’an obboo Abdusalam Muhamad Taasisan


text:
Qixxeessaa Lammii | Ebla 03, 2018
Akkuma beekkamu waan dhaban irra waan argatanitti haara galfachuun waanuma jiru. waan barbaachaaf manaa bahan dhabanii manatti galuuf hennaa of irra deebi’an harka duwwaa galuu irraa waa harkatti qabatanii galuun beekkamaadha. ifaajanii argachuu fi dhabuu gidduu garaa garumaa guddatu jira jedhanii yaaduun hin barbaachisu. Hamaan ifaajanii dhabuu osoo hin ta’ain sodaatanii ifaajuu dhabuudha. Qabsoo bara dheeraaf ummatni bal’aan Oromoo godhaa ture haraqee shunfurree takkaatiin haqqisuun baay’ee na yaaddesse. Nama erga gara taaytaa mootummaa ol dhufe irraa kaasee Oromoo irratti malee Oromoof hojjatee hin beekne sababuma Oromoo ta’eef qofa taaytaa qabachuu isaaf gammachuudhaan dachee dhiichisaan rifachiisuun natti hin tolle.
Miseensota dhaaba bitamtuu bara 27 guutuu wayyaaneef ijaa gurra taatee ummata Oromoo ajjeechaa fi hidhaan, saaminsaa fi hiraarsaan qaccee kutte har’a qabsoo bara dheeraaf ala irraa qaama biraan geggeeffamee sadarkaa kana irra gahe lafumaa fuudhanii badhaasuu qofa osoo hin taane ittiin faarsuun cubbuu hin taane keessa of naquudha. Abbaan bu’aa kan fide qaama nama fixe osoo hin taane qaama saba isaaf dhume ta’uu qaba. Miseensotni dhaaba kanaa yoom erga dhalatanii ummata Oromoof quuqamanii beeku yaa! Oromoo! Kan Oromoof du’e irra kan Oromoo ajjeesseef kabajaa kennuu fi faarsuun maal irraa madde? Har’a Abbiy faarsuu jechuun wayyaanee faarsuu irraa garaa garummaa hin qabu.
Ilma abbaa dhalche beekanitti abbaa ta’uuf hiixachuun nama dhalchuu dadhabee fi dhati dhibeef mala. Sabni Oromoo ilma gudeedaa kan isaaf jecha bara 40 ol ala bahee alatti dararamaa turee fi jiru yaadachuu dhabuudhaan ilma diinatti cinaa galee diina waliin haadhaa fi abbaa, obboleessaa fi obboleettii irratti boba’aa raphee gubbaa turee fi gubsiisaa ture akka goota biyyaa fi hayyuu sabaatti miidiyaa hawaasaa irratti bahanii faarsuun silaa hin malle. Eenyuun akka filame, eenyuuf akka filame, maaliif akka filame nama beekan waa nuuf baha jedhanii abdii hin malle irra kaahatanii isaan dhaadatuu fi isaaf ragaduun yeroon isaa hin geenne. Dr Abbiyi ilma Mallas malee ilma Oromoo miti. jaalatamuu fi jibbamus eegduu ykn tiksituu sirna Tigrootaati malee kunuunsituu ummata Oromooti jedhanii yaaduu fi abadachuun fayyalumaa daangaa hin qabneedha.
Yaada gara garaa yeroo ammaa filamuu isaa irratti bifa gara garaan kennamu dhageeffadhee hedduu na raaje. Yaada wal dhawaa fi dhamaasaa gara garaattu yeroo ammaa bakka mara irraa bubbisaa jira. Kana hundaaf yeroon isaa akka yaada kiyyaatti hin geenne. Kursii irra taa’uun abbaa haqaa fi quuqamaa ummataa nama hin taaisu. Namni waan barate akka itti baratetti hojitti hiika malee akka ummatni bal’aan itti yaaduu fi itti barbaadutti hojii irra oolchuu hin danda’u. miseensotni dhaaba Tigrootaa cufti muuyaxannoo kan irraa horatan warra sana irraa waan ta’eef yaadaa fi hojiin isaaniis kanaan ala ta’a jedhanii yaaduu fi tilmaamuun baay’ee rakkisaadha.
Hundumaa caalaa kan na raaje suuraa nama kanaa T-shirt irratti maxxansanii akka nama seenaa ajaa’ibaa saba isaaf hojjatee tokkotti maxxanfatanii burraaquudha. Miseensotni dhaaba isaanii yoo godhanis dhugaa qabu. Miseensi isaanii waggaa 27 keessatti yeroo jalqabaaf sadarkaa kana irratti akka nama tokkootti ol bahuun isaniif ijifatnoo daangaa hin qabne. Ummata Oromoo fi saboota cuqurfamoo biraaf ammo faaydaan inni qabuu fi inni fiduu danda’u akka hin jirre gamanumaahuu akeekuun nama hin rakkisu.
Humni, jabinni, ijji, gurri, arrabni ykn arraatni saa Wayyaanee ta’uu dagachuu hin barbaachisu. Garaagarummaan inni muumicha minesteraa duraanii wajjiin qabu Oromoo ta’uu qofa yoo ta’e malee waan muummichi amma fedha isaan aangoo gadhi dhiise hin hojjatin inni hojjatu hin jiraatu. Kuuffiyyaa wayyaanee kan isiin yoo barbaadde godhatu, yoo hin barbaadne of irraa lafa keettu akka ajaa’ibaatti ilaaluun hin barbaachisu. Muka muka itti aanutti hidhan akkuma jedhamu haada Oromoo qabsoo irraa ittiin qabuuf wayyaneen ta’e jettee Oromoof sagataadhaan lafa keettetti dirmanii qabsoo irraa dhaabbachuun gabrummaa hamma dhumaa jalaa bahuun hin dandeenye keessatti gadi of deebisuu akka ta’e beekuu barbaachisa.
Qabsoon Oromoo qabsoo miseensa OPDO tokko aangessuuf bara dheeraaf godhamee fi wareegama qaalii lubbuu namaa kumaatamoota dhibbaan laakkawamu kafalchiise taaytaa rakasa kanaan jijjiiruun salphina hamma dhumaa keessaa bahuu hin dandeenyetti akka harka kennachuu ta’e beekuu feesisa. Kan himu hin dhabamu kan dhagahuti hin jirre akkuma jedhamu sabootni Oromoo bu’aa nama tokkoof jecha rakkoo waloo keessatti of ittisuu irraa of qusatanii gara bu’aa waloo qabsoon argamsiisuutti fuula galuun barbaachisaadha. Hoogganni hara’a hooggana sabaati jedhamee faarfamu gaafa sabni walii gala bahee sagalee mataa isaa itti kennatee filate qofa ta’uu danda’a. Nama Wayyaaneen filate akka nama ummatni filatee tokkotti gammachuudhaan marataanii halkanii guyyaa dhiichisaan lafa balleessuun qabsoo xumura irra geette kana irraa of dhaabuuf morma wadaroo Wayyaanee keessa keewachuudha.
Gaaffiin Oromoo OPDO aangessuu osoo hin taane tokkoo tokkoo dhala Oromoo aangessuudha. Kun ammo kan dhugoomu qabsoo dhugaan malee jijjirama fakkeessii duraa duubni qullaa kanaan miti. jijjirraa haphii alaa keessa argan kanaan sobuu irra jijjiram buqqisaa isa hundee sana fiduuf qabsoo gosa hundaa cimsanii itti fufuu feesisa. Haala amma dhalate kanaan tasgabaahuun dhiiga ilmaan xqqaa laakkofsaan hin beekkamne sana bishaan caalaa rakaseessuu, lubbuu dhala hedduu dhabame gatii dhoorgachuu fi saree duute haqisuu akka ta’e wallaaluu hin barbaachisu. Gumaan wareegama gosa hundaa sababa mirga saba bal’aaf bahe kan kafalamu hawwii fi fedhin ummata Oromoo bakka barbaadame sana irra gahuu yoo danda’e qofa.
Awwaala Mallas irra Abiy sooduu dhaabuun gaaffii saba Oromoo deebisuu hin ta’u. Gabaabatti gaaffiin Oromoo walabummaa fi bilisummaa dhugoomfachuu waan ta’eef dhaaba daandii kana harkaa qabu ABO waliin qabsoo xumura gabrummaa rarraga injifatnoo irra geettee jirtu guudunfuu barbaachisa. Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi WBOn qabsoo dhiibanii sadarkaa dhumaa irraan gahan kanatti xumura gchuuf yoomiyuu caalatti jabaachuu qabu.
Qabsoon itti fufa!
Injifatnoon Ni Dhufa!
Qexxeessaa Lammii Irraa.


text:
Dilbata darbe hidhattoonni Argoobbaa gara Aanaa Fantaalleetti cehanii namoota lamaa ajjeesuu jiraattonni dubbatan. Jiraattonni, namootni lameen kun ka ajjeefaman rasaasaan rukutamanii akka ta’e himanii bulchiinsi aanaas tahe mootummaan ajjeefamuu namoota kanaa sirnaan qorachuu baannaan nageenyi naannoo sanaa balaarra bu’uu sodaa qaban kan himan. Hooggannaan Waajjira Dhimma Nageenyaa ka Aanaa Fantaallee Obbo Hawaas Carcar Waajjirri isaanii dhimma kana qorataa jiraachuu himaniiru.
Gama birootiin ammas kaleessa Godina Gujii Aanaa Sabbaa Booruutti Raayyaan Ittisaa nama tokko ajjeesee tokko madeessuusaa jiraattonni Raadiyoonii VOA’f himaniiru, Galmoo Daawit dabalatasaa qopheesseera.


text:
Koriyaan Kaabaa fi Chaayinaan rakkoo jabaa uumaa jiran kan ilaaleen ministeerri ittisaa kan Yunaaytid Isteetes Loyiid Ostiin akeekkachiisa kennanii jiru.Waashiingtan fi biyyoota Eshiyaa Michuu ta'an gidduu walitti dhufeenya jiru jajjabeesuuf jecha Ostiin imaltuu irra ituu jiranii kanajedhan.
Ostiin Robii har'a ministrii dantaa alaa Amerikaa Antonii Bliinkin waliin Koriyaa Kibbaa kan seenan yoo ta'u sana dura immoo Tokiyoo, Jaapaanti imalanii jiru.
Prezidaant Baaydiin aangoo eega qabatanii as imallii diplomaasii kan sadarkaa olaanaa ennaa gaggeeffamu kun ka duraati.


text:
WBO: Riqicha Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Saba Oromooti.
Injifannoo Boonsaan Goolabnee jirra!!
Irreecha har’aa dhiigan irreeffannee jirra!!
Lola sa’a 1:20 eegalamee, Sa’a 8:00 booda madoo ishee guurrattee deemte….
Godina Qellam Wallaggaa Ganda Burii Maariyaam jedhamutti humna diinaa 43 waliin WBOn lola jabaa gaggeessan. Humna diinaa irraa 19 gaafa du’aan adabamtu, kaan madooftee humna dabalataa waammatte. Erga humna dabalataa waammattees WBO bakkaa siqsuu hin dadeenye. Marsaa 2ffaaf Gidaamii irraa humna dabalataa gaafattee utuu gara lolaatti fiigaa jirtuu bakka Garjeeda 85 jedhamutti Oraaliin galagalee mulluu taatee deebite. Isheen asii dirmattee dhuftees madooshee guurrattee ofirra deebi’aa jirti. Essaan galti kan jedhuuf ammas gaaffii keessa jirti.
WBOn dhiigaan irreeffatee jira, Injifannoo boonsaan galmaa’ee jira.
Oddessaa Sanyii tufaa munaa irraa
Mame Teshome
WBO: Riqicha Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa Saba Oromooti.
Related


text:
Tigiraayitti dargaggeessi tokko poolisiin ajjeefame
Ajjeechaan kun kan raawwatame naannoo Tigiraay aanaa Na’ideer Addeeti keessati ta’uu isaa ajajaan poolisii bakka sanaa Inispekter Yamaanee Kidaanemaayiraam BBC’f mirkaneessaniiru.
Ajjeechaan dargaggeesa kanaa kan qaqqabe Sanbata darbe ALI Bitootessa 19, 2012 Aanaa Na’ideer Addeeti jedhamtu keessa ganda Jiraatti. Sababiin ajjeefamuu dargaggoo kanaa ammoo poolisiin namoota mana dhugaatii turan akka bittinaa’an wayita gochaa turetti walitti bu’insa uumameen akka ta’e ibsameera.
Dargaggeessi ajjeefamee, maqaansaa Haagoos Nigusee kan jedhamu yoo ta’u, rasaasa miseensa poolisii tokko irraa itti dhukaafameen battalumatti lubbuun isaa darbuu sab-qunnamtiin waajira aanichaa ibseera.
Ajjeechaa dargaggeessa kanaa waliin walqabatee miseensi poolisii shakkames to’annoo jala oolfamee qorannoon taasifamaa jiraachuu ajajaan poolisii bakka sanaa mirkaneessaniiru.
Koronaavaayirasii: Mootummaan Naannoo Tigraay weerara dhibee Covid-19 ittisuuf labsii yeroo muddamaa labse
Mootummaan Naannoo Tigraay weerara koronaavaayirasii ittisuuf labsii yeroo muddamaa labse.
Labsii yeroo muddamaa weerara dhibee Koronaavaayiras ittisuuf labsame kuni torbeewwan lamaaf tura jedhameera. Naannichatti hanga yoonaa namni dhukkuba kanaan qabame jiraachuun isaa hin beekamu. Qondaaltonni namonni 16 qoratamnii bilisa ta’u isaanii garuu ibsaniiru.
Mootummaan Itoophiyaa daangaa biyyootaa cufuu, manneen barnootaa cufuu, hojjettonni manaa akka hojjetan gochuu dabalate kaanillee murtesseera. Murteen Naannoon Tigraay murteesse naannicha keessa sochii taasifamurratti malee imala gara naannichaatti taasifamu irratti waan murtaa’e hin jiru. Naannolee sagal Itoophiyaa keessa jiran keessaa kan labsii muddamaa labse Tigraay qofaadha.
Maaltu dhorkame?
Magaalaadhaa magaalatti akkasumas imala magaalaafi baadiyyaatti ni dhaabbata. Akkasumas giddugaloonni gabaa ummanni baay’inaan keessatti walgahu labsii kanaan dhorkameera.
Akkasumas cidhiifi taskaarri akka dhaabatu murtaa’u pirezidantiin itti -aanaa naannichaa Dr Dabrastiyoon himaniiru. Labsiin kuni torban lamaaf kan turu ta’us barbaachisummaa isaa irratti hundaa’e dheerachuu danda’a jedhameera. Labsiin kuni heera nananichaa fooyya’e keewwata 93 fi 103 bu’uura godhachuuni jedhaniiru qondaaltonni. Itoophiyaa keessatti namoonni dhukkuba koronaavaayirasiin qabamani 12 yeroo ta’an kanneen keessaa 4 bayyanataniiru.
Haa ta’u malee, namni du’e hin jiru. Ta’us, ummanni haala eegamun qajeelfamoota hojiirra oolchaa akka hin jirre taajjabuu isaanii Pirezidantiin Itoophiyaa ibsanii turan.
Ethiopia: ዘ-ሐበሻ የዕለቱ ዜና | Zehabesha Daily News March 29, 2020


text:
Angawoonni naannolee kan guutuma kutaalee Yunaayitid Isteetis gama kibbaa prezidaant Traamp qaruma miidhaa hin qabu jedhan iyyuu, dilbata kaleessaa faca’inni vaayiresii koronaa akkaan heddummaataa adeemuu ilaalchisee yaaddoo haaraa qaban ibsaa jiran.
Kantiibaan magaalaa Phoenix, Arizona Kate Gallego caaaa oduu ABCf akka ibsanitti daldalaawwan naannoo jiran erga isaanii baatii Bitootessaa fi Ebla keessa cufamnii booda danfnee bannee jirra jedhan.
Amma rakkoo keessa jirra jechuu dhaan magaalattii keessaa uummata magaalattii miliyoona 1.7 keessaa 59,000 kanneen ta’an vaayiresii koronaan qabamaniiru.
Yunaayitid Isteetes erga dhiyeenyaa guyyaatti namoonni 50,000 ol haaraa vaayiresii koronaan qabamuu gabaastee jirti.
Angawoonni naannolee akkaan dha’amanii faca’ina vaayiresichaa dhaabsisuuf jecha naannoon isaanii deebisee akka cufamu ajajanii jiru, garuu mgaalaan New York of eeggannoo dhaan daldalaawwan banaa jirti.


text:
Yoomiyyuu taanaan bilxiginnaan gubbaarraa hanga gandastti diina ummata oromooti.
“Fearlessness in those without power is maddening to those who have it.”
―
Haasawa qalbii namaa cabsu rabbiin dhugaa oromoo haa baasuu
Ann amma achi qabsoo Oromooti jedhe biyyaa bahu Jawar Mohammed
Salphinna zamana kanaa yoo kojibanillee akka jalaa hin baane kuni qofti ragaa guddaadha.
#Abiyyi akka haadhaaf abbaanillee oromoo irraa hin tahiin ufumaa isaatii ragaa bahaa jira.
Addunyaan kabeeytuun Haati Saba Amaara Abbaan Oromoo beeyti inni homa gaafa san himatellee dagatee
Yaa namana Yaa namana
Nama maraatetu nafxanyaa amana
Yaa namana Yaa namana nama maraatetu Bilxiginna Amana
OMN video showing when government forces fired and killed the cousin of the prominent Oromo singer, – https://t.co/irGbmNbzZf pic.twitter.com/6MaMZtPZpa
— Kichuu (@kichuu24) July 17, 2020


text:
SBO: Sagalee Bilisummaa Oromoo fi Ibsa ABO, Wax. 19, 2020
Gammachuun Saba Sidaamaa Gammachuu Keenya!
(Ibsa ABO – Waxabajjii 19, 2020)
Kaleessa (Waxabajjii 18, 2020tti) Mootummaan Bulchiinsa Naannoo Sidaamaa Mootummoota Miseensota Federeeshinii Itoophiyaa keessaa tokkoo fi isa 10ffaa tahuudhaan beekamee ifatti aangoo Mootummaa Naannoo fudhate. Addi Bilisummaa Oromoo gaaffiin Mirga Hiree Murteeffaannaa Saba Sidaamaa haala kanaan (karaa nagaa, sirrii fi seera-qabeessa taheen) deebisaa argachuu isaa ilaalchisee Saba Sidaamaatiin Baga Gammaddan! oggaa jedhu gammachuu ol’aanaadhaani.
Kun Saba Sidaamaa kan Mirga Hiree Murteeffannaatiif baroota dheeraaf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa yoona gaheef Injifannoo ol’aanaa fi seena-qabeessa. Milkaawinsi fi Injifannoon Sabni Sidaamaa qabsoo isaatiin argate kun Saboota akkuma Saba Sidaamaa qabsoo Mirga Hiree Murteeffannaa irra turanii fi jiran kanneen biroofis oduu aagaa/milkii fi abdachiisaa dha. Fakkeenyummaan isaatis onnachiisaa fi jajjabeessaa dha.
Saba Sidaamaatiin irra deebinee baga injifannoo qabsoo keetii fi firii wareegama qabsaawota ilmaan keetii dhandhamatte jechaa, barootni fuul-dura keenya jiran Sabni Sidaamaa Bilisummaa, Nagaa fi Dimokiraasii (Bulchiinsa Haqaa) barootaaf dheebote kan itti mirkaneeffatuu fi dheebuu isaa bahu akka tahan hawwina.
Injifannoo Ummata Bal’aaf !
Adda Bilisummaa Oromoo
Waxabajjii 19, 2020
Finfinnee


text:
Tarkaanfii Ijibbaataa OPDO Tibbanaa
Dubbisaa Share Waliif Godhaa OPDO Moofaan deebi’aa jirti.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa
Baadiyyaa Bakka Hundaatti Walgahi Uummataa Dirqamaan Kan gaggeessaa jiru Rayyaa itti Biyyaati. Waraanni ulee fudhatee akka Waraanaa Dargi Reebee walgahi Nama Yaasaa jira.
Haala Komaandi Lixaa fi Kibba Oromia.
Yeroo Darbe Komaandi postiin Leenji Hoggansa Bulchiinsa Sadarkaa Gandaa Guutuu Oromiyaatti Leenji Guyyaa 10niif Dhimma Caasaa Gandaa deebisani ijaaruu irrati Ganda tokko irraa nama saddeti(8)filani leenjisani hojiitti bobbaasani turan. Haata’u malee namoonni kun utuu waan itti leenji’an kana utuu hojiirra hin oolchin achumaan dhiisani hafan.Namoonni leenji’a kun dubbii Hamtuu kanaan Uummata keenya dararaa dabalaataa keessaa hin galchinu jechuun didan. Dabbaalataan Haala yeroo keessaa hin gallu jedhani baayyeen isaani hojicha didani kaan hidhamani kaan immoo hojicha dhiisani magaalatti galani ta’aa jiru.
Haata’u malee #Tibbana immoo opdio tarkaanfii ijjibbaataa fudhannee ammas deebifnee tooftaa jijjiirree Ammas Bulchiinsa Ganda deebiifnee ijaarraa jedhani Walgahii Sadarkaa Aanaatti waamani maree eegalani jiru. Haaluma kanaan Namoota bara mootummaa TPLF (Wayyaanee)Muuxannoo hoggansaa Caasaa Gandaa qaban Caasaa opdio Moofaa Kaabinee Gandaa Durii fi Caasaa milishootaa durii kan yeroo amma hoji dhiisani Uummatatti makamani baadiyyaa keessa jiraachaa jiran Deebisani Caasaa Gandaatti Filaa jiru. Tooftaan kana Aanaalee akka Godina Qellem jalaa Aanaa jiran hunda jalatti tooftaa kanaan deebisaani Caasaa durii filaa jiru. Kana malees G. W. Lixaa Gimbi jalaas aanaalee akka Gulisoo, Haaruu, Hoomaa, Ayira, M andi, Qondaalaa, Qiltu kaarraa, Begi, Najoo, Lataa, etc. dhaa Caasaalee gandaa bara wayyaanee basaastummaan Nama hiraarsuu fi Dararuutiin Muuxannoo hoggansaa gandaa cimaa qaban Dirqamaan Uummanni walgahi bahee deebisee akka filatu godhani hojjetaa jiru.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo


text:
Voice of Independent Oromia (VIO) News page - Fuula Oduu Sagalee Walabummaa Oromiyaa (SWO)
Tarkaanfiin qabeenya diinaa irratti, Konyaa Gujii Bahaa keessatti, WBO’n fudhatamu jabaatee itti-fufuun, qabeenyaaleen (midhaan) aangawoota MKII kanneen shiraa fi hannaan dhuunfataman danuun WBO’n to’atamuun uummataaf qoodamuu; addatti ammoo, kuusaan midhaanii Bulchaa Ona Liiban, Obbo Mohammad Nuuraa Areeroo, kan Magaalaa Nageellee Booranaa keessatti argamu, Kibxata Fuulbana 7, 2021 gubamuu.
Barattoonni Oromoo Yunvarsitii Amboo, Kaampaasii Hacaaluu Hundeessaa, Muummee Barnoota Lammummaa, eebbifamtoonni baranaa danuun, daafii qomee Artiist Hacaaluu Hundeessaa ofirraa qabuu fi dhahaan Gadaa irratti barreeffame uffataniif, Kibxata Fuulbana 7, 2021 har’aa tikoota MKII’n ukkaamfamuun hidhaatti darbamuu.
Konyaa Lixa Wallaggaa keessaa, Magaalaa Begii dabalatee, Onni Begii guutumatti, Jimaata Fuulbana 3, 2021 to’annoo WBO jala galfamuu. Lola PP (Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa) fi HIT (Humna Ittisaa Tigiraay) gidduutti adeemsifamaa jiruun wal-qabatee, Uummanni Oromoo Walloo rakkoo hedduu mudachaa jiraachuu.
Leenjii maqaa Gaachana Sirnaa jedhamuun, kutaalee Oromiyaa garaagaraa keessatti Uummanni Oromoo dirqamaan akka leenji’u taasifamaa jiruun wal-qabatee, Konyaa Harargee Bahaa, Ona Haramaayaa, Magaalaa Awadaay keessatti, Uummanni Oromoo ispoortii hin malle akka hojjetu dirqisiifamuun, gidirfama hamaa mudachaa jiraachuu.
Lola hidhattoota Naannoo Affaarii fi Naannoo Amaaraan Oromoo Walloo irratti guyyoottan sadeen darban bifa haarayaan banamee jiruun, Oromoonni Walloo sagal (9) Ona Harxummaa Fursee keessatti ajjeefamuu; kanneen baay’inaan sanaa ol ta’an ammoo madeeffamuu.
Hariiroo WBO fi Humna Ittisaa Tigiraay (HIT) gidduutti dhiheenya kana uumame ilaalchisuun marii Hayyuu fi Qabsaa’aa Oromoo gameessa Obbo Daani’eel Dafaa waliin taasifame.
Duula duguuggaa sanyii humnoota finxaaleyyii Naannoo Amaaraa irraa gara Oromiyaatti seenaniin, Konyaa Baha Wallaggaa, Onoota kanneen akka: Giddaa Ayyaanaa, Haroo Limmuu, Agamsaa fi Arqumbee keessatti, Wiixata Hagayya 23, 2021 irraa qabuun hanga har’aatti Uummata Oromoo irratti geggeeffamaa jiruun, Oromoonni baay’inaan 370 olitti tilmaamaman juumlaan ajjeefamuu.
Oromoonni mana hidhaa Daalattii – Giddu-gala Oromiyaa, Magaalaa Sabbataa, iddoo Daalattii jedhamuun waamamutti argamu – keessatti hidhamanii dararamaa jiran, kanneen baay’inaan Kuma-sadii (3000) ol ta’an dhibee daddarbaa Koleeraaf saaxilamuu; isaan keessaas Oromoonni 2 lubbuun darbuu.
Page 3 of 80


text:
Namoota sammuu qaroo bu’aa olaanoo argamsiisan keessaa, qaroomina sammuu guddaa kan qabu fi amaloota adda qabuun kan beekamu tokko Albart Anistaayiin dha.
Anistaayiin akkamitti anniisaa atoomii keessaa cuunfuu akka dandeenyu nu barsiiseera. Tarii namni kun samuu xiqqoo qabnu kana keessaa akkamitti waan bu’aa fidu tokko yookan lama baasuu akka dandeenyu nu barsiisu danda’a ta’a. Kanaaf ammoo haala rafiitii, nyaataa fi filannoo uffannaa isaa beekuun nu gargaaruu malaa.
Anistaayiin guyyaatti yoo xiqqaate sa’aatii 10’nif rafuun namoota hedduu caalaatti gorsa fayyaa kana hojii irra nama oolche dha.
Seenaa dhala namaa keessatti kalaqaalee Albart Anistaayin jijjiirama gurguddoo fidan kan akka Gabatee Pereedikii, caasaa DNA fi yaad-rimee Ispeeshaal rileetiivitii (Special relativity theory) yoo fudhanne, hundi isaanii iyyu kan argaman yeroo namnni kun rafu ta’uun isaa beekameera.
Kesaattu dhuma irra kan jiru kan yaad-rimee abjuu keessaa loon elektrikiidhaan yeroo ajjefaman arge ture. Haa ta’u male kun dhugaa ta’u ni danda’aa laata?
Bara 2004 keessa, hayyoonni saayinsii kan Yuniversitii Luubeek biyya Jarmanii yaada kana qorachuun, namoonni sirriitti rafan namoota rafiitii gaha hin arganne harka lama caalaa yaada gurguddaa burqisiisuu akka danda’an eeraniiru.
Maddii BBC Afaan Oromoo
Itti fuffaa….


text:
Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo: Warraaqsa Jijjiirama Bu’uuraa Dorrobe Gatachiisuuf Duula Godhamu Callisnee Hin Ilaallu
(Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo, Waxabajjii 25, 2018)
Warraaqsa bara 1974 Impaayera Itoophiyaa raasee sirna Nugusummaatti xumura godheef sababootnii fi humnootni adda addaa jiraatanis kan akka qabsoo diddaa gabrummaa Saba Oromootti qooda ol’aanaa qabaate hin turre. Diddaan ummatni Oromoo Raayyaa, Daawwee fi Baalee keessatti hidhannoodhaan mootummaa Hailasillaasee dura dhaabbachuudhaan agarsiise kanaaf ragaa dha.
Waldaa Maccaa fi Tuulamaa fi Sochii Afran Qalloo hundeessuu dabalatee sochiin qabsaawotni ilmaan Saba Oromoo sirna mooticha Hailasillaasee irratti qabsaawuudhaan mirga Saba isaanii kabajsiisuuf taasisanis ragaa biroo ti.
Finciloota sirna qubattootaa irratti qotee bulaa Oromoo Arsii, Salaalee fi bakkoota adda addaatti geggeeffaman, Dhaadannoon “Lafti kan Qotee bulaa haa tahuu!” jedhu ummta keessa faca’uu dabalatee qabsoo bifoota kanaan (hidhannoo fi hidhannoo malee) ilmaan Oromoo geggeessaa turanii fi wareegama qaqqaalii qabsoo kana keessatti baafamaa tureetu wal irratti kuufamee warraaqsa bara 1974tiif bu’uuraa fi humna jabaa tahe.
Dargiin bu’aa warraaqsa sanaa afaan qawweetiin butate warraaqsa jijjiirama bu’uuraa fi bilisummaa ummatootaa dorrobee ture sana gatachiise. Dargiin dhaadannoo gurra ummatoota cunqurfamoo harkisu kan akka “Lafti qottootaaf haa tahu” jedhutti dhimma bahee yeroo murtaaweef deggersa ummatoota cunqurfamoo bal’inaan horachuu danda’e. Sanan dabalata dhaadannoo “Itoophiyaan haa dursitu !” jedhu jalatti dahachuudhaan gaaffii bilisummaa fi kan mirga dimokiraasii ummatootaa ukkaamsee fedhii aangoo fi akeeka siyaasaa qaamota muraasaa galmaan gahuuf duula cimaa eegale. Akkanaanis lubbuun ilmaan biyyaa akka baala mukaatti harca’e. Tarkaanfii maqaa “Goolii diimaa/Qayyi shibbir” jedhuu fi lola waggoota 17 guutuu karaa Kaabaa humnoota Bilisummaa Ertiraa fi Tigiray wajjin, karaa Bahaa fi Dhihaa Adda Bilisummaa Oromoo wajjin Dargiin geggeesseen lubbuun dhala namaa kuma dhibbootaan lakkaawamuu fi qabeenyi biyyaa herreguuf hin salphanne barbadaawe.
Mootummaan Dargii sana hunda oggaa raaw’achaa turetti dhaadannoon inni dhageessisee ummata of duukaa hiriirsuuf itti dhimma bahaa ture kan Tokkummaa Itoophiyummaa leellisuu ti. Akkanaanis inni/Dargiin akka humna tokkicha jaalala biyyaa qabuu fi tokkummaa fi wal qixxummaa ummatootaaf dhaabbateetti, humnootni isa morman hundi ammoo warra biyya diiguuf deemu, warra nagaa ummataa hin jaallanne, warra mootummoota birootiin bitamee ykn. qacaramee Itoophiyaa diiguuf ergame, dhiphoo ‘waanbadee’…fi kkf. akka tahanitti waggaa 17 guutuu ololamaa bahe.
Bu’aa wareegamaa fi qabsoo ummatootaa afaan qawweetiin butatee warraaqsa jijjiirama dorrobee ture kan gatachiise mootummaan Dargii qabsoo bilisummaa Oromoo dabalatee qabsoo ummatootni akka Ertiraa, Tigray fi kanneen biroos geggeessaniin bara 1991tti burkutaawee dhabama tahe. Qabsoo mootummaa Dargii kuffisuuf godhame keessattis Oromoon lubbuu qabsaawota ilmaan isaa hedduu dirree lolaa fi manneen hidhaatti gabbaree jira. Haa tahu malee kufaatii Dargii kan 1991 boodas bu’aa wareegama qabsaawota ilmaan Oromoo fi kan saboota birootiin argame sana afaan qawweetiin butatee akeeka siyaasaa fi saamicha dinagdee murna ofiitiif kan oolfate humna TPLF/EPRDF kan caalmaa humna waraanaa qabutti gargaaramee aangoo dhuunfatee fi ergamtoota isaaf lukkee tahanii ummata keessaa dhalatanitti diinoman qofa.
Waggoota 27 dabran (bara aangoo EPRDF) fedhii aangoo siyaasaa fi saamicha dinagdee aangawoota TPLF fi lukkeewwan isaanii guutuuf jecha Adda Bilisummaa Oromoo dhabamsiisuu fi gaaffii haqaa Sabni Oromoo bilisummaa ofiif kaase ukkaamsuuf lolli addaan hin citne Adda Bilisummaa Oromoo fi ummata Oromoo irratti geggeeffamaa yoona gahe. Lola kanaa fi loloota biyyoota ollaa akka Ertiraa fi Somaaliyaatti fedhii siyaasaa fi dinagdee TPLF/EPRDF guutuuf geggeeffameen ammas akkuma bara Dargii lubbuun ilmaan ummatoota cunqurfamoo Impaayera Itoophiyaa kuma dhibbaan lakkaawamu harca’e. Isa bara EPRDF kan bara Dargii irraa wanti adda taasisu miidhaan ummatoota kaan irra gahu akkuma jirutti tahee, Sabni Oromoo garuu akka Sabaatti addatti irratti qiyyaafatamee ajjeechaa, hidhaa, saamicha, qe’ee isaa irraa buqqifamuu fi miidhaa akaakuu adda addaatiif saaxilamuu isaa ti. Diinummaan TPLF/EPRDF kan Saba Oromoo irratti addatti xiyyeeffate kun ammoo Sabichis roorroo kana qolachuuf caalaatti xiiqeffatee Dhaaba isaa Adda Bilisummaa Oromoo faana hiriiruudhaan bilisummaa isaaf akka qabsaawu taasise. Akka kanaan waggoota 27 dabran roorroo mootummaan TPLF/EPRDF irraan gahu mormuudhaan ummatootni cunqurfamootni Impaayera Itoophiyaa hedduun bifa gara garaatiin qabsaawaa fi wareegama baasaa turuun dhugaa hin haalamne tahu illee kan akka Saba Oromootti mootummaa EPRDF irratti qabsaawee wareegama ulfaataa baase hin jiru.
Dhugaa kanaa olitti ibsame irraa wanti hubatamu hanga gaaffiin haqaa ummatootni bilisummaaf, mirga abbaa biyyummaaf, dimokiraasiif fi nagaaf kaasan deebii sirrii fi quubsaa argatee rakkoon siyaasaa, dinagdee fi hawaasummaa kan akkaataa hundeeffama sirna mootummaa Impaayera Itoophiyaa irraa maddu akka waliigalaatti furmaata waaraa hin argatinitti, addatti ammoo, hanga gaaffiin bilisummaa Saba Oromoo guutummaatti deebii hin argatinitti Impaayera Itoophiyaa fi naannoo isiitti nagaa fi tasgabbiin bu’uu kan hin dandeenye tahuu isaa ti.
Yeroo ammaan tanaa qabsoo ummatootni cunqurfamoon Impaayera Itoophiyaa akka waliigalaatti bifa gara garaatiin geggeessaniin, keessattuu ammoo qabsoo ummatni Oromoo hoogganummaa Adda Bilisummaa Oromootiin geggeessaa jiruun mootummaan TPLF/EPRDF kan waggoota 27 dabran duula duguuginsa shanyii fi gochaa shoororkeessummaa ummata Oromoo fi ummatoota biroo hedduu irratti geggeessaa bahe irreen isaa laamsha’ee, keessi isaa tortoree kufaatiidhaaf afaan boollaa irra gahee jira. Mootummaa farra ummataa tahe kana irratti qabsaawanii sadarkaa kanaan gahuu keessatti, akkuma olitti jedhame, wareegamni ummatni keenya akka waliiglaatti baasee fi miseensotaa fi deggertootni ABO adda-durummaadhaan baasan qooda hundaa olii qaba. Keessumaa ammoo wareegamni dargaggootni ilmaan Ormoo (Qeerroon Bilisummaa Oromoo) sochii Fincila Diddaa Gabrummaa fi Fincila Xumura Gabrummaa keessatti walitti fufiinsaan baasaa yoona gahan qooda addaa qaba.
Ummatni Oromoo akka waliigalaatti fi Qeerroon Bilisummaa Oromoo addatti kan isaan warraaqsa kana geggeessaa jiran gaaffii fi dhaadannoo Bilisummaa Oromoo dhawwaaqaa Alaabaa mallattoo bilisummaa isaanii taate Alaabaa ABO/Oromoo balaliisaa ti. Dhugaan kun osoo ifatti beekamuu fi ija mootummootaa fi hawaasa Addunyaa duratti mul’achaa jiruu har’as qaanii tokko malee bu’aa wareegama ummata Oromoo fi kan ummatoota cunqurfamoo biroo butachuudhaan fedhii aangoo fi akeeka siyaasaa namootaa fi humnoota murtaawaniitiif oolchuudhaan warraaqsa jijjiirama bu’uuraa dorrobe kana gatachiisuuf yaaliin godhamaa jiru guddaa tahuu argaa jirra. Kunis kanuma bara mootummaa Dargii wajjin haala wal fakkaatuun Alaabaa Itoophiyaa fi dhaadannoo “Tokkummaa Itoophiyummaa” jettu jalatti dahatanii gaaffii haqaa kan bilisummaa fi mirga abbaa biyyummaa ummata Oromoo fi ummatoota cunqurfamoo biroo ukkaamsuuf yaaluudhaan of mul’isaa
jira.Adeemsi akkanaa kan dhaadannoo fi maqaa tokkummaa Itoophiyummaatiin gaaffii mirgaa fi bilisummaa ummatootaa ukkaamsuuf yaaluu kun hatattamaan yoo hin sirranne diigamiinsaa fi badiin inni naannoo kanatti hordofsiisuuf deemu ulfaataa taha. Yeroo ammaatti kan barabaachisu maddi rakkoo maal akka tahee fi furmaata waaraa argamsiisuuf wanneen godhamuu qaban maalfaa akka tahan, akkasumas, qaamotni adeemsa gara furmaata waaraatti taasifamu kana keessatti hirmaachifamuu qaban eenyufaa akka tahan sirriitti addaan baasanii tarkaafiilee gara furmaata waaraa sanatti geessan hojiidhaan lafa irratti fudhachuu eegaluu dha. Waan taheef, haalli siyaasaa Impaayera Itoophiyaa kan wareegamni qaaliin itti baafamee yeroo ammaa jijjiirama bu’uuraa dorrobee jiru kun humnoota akeeka siyaasaa fi saamicha dinagdee kan mataa isaanii galmaan gahachuuf jecha gatachiisuu barbaadaniin akkan hin gatanne taasisuudhaan haala jijjiiramni bu’uuraa fi furmaatni waaraan itti argamu mijeessuuf ummatootni, jaarmayooni, mootummootnii fi qaamotni dhimma kana keessatti qooda qaban hundi hafuura itti gaafatamummaa ol’aanaadhaan gaafatama isaanii akka bahatan Addi Bilisummaa Oromoo gadi jabeessee hubachiisa.
Miseensotaa fi deggertootni Adda Bilisummaa Oromoo waliigalatti, Waraanni Bilisummaa Oromoo fi Qeerroon Bilisummaa Oromoo haala adda taheen, akkasumas, ummatni bal’aan Oromoo kan dabre hunda irraa barachuudhaan qabsoo fi Warraaqsa Bilisummaa kan dhiigaa fi lafee keenyaan utubnee sadarkaa kanaan geenye gatachiisuuf kanneen foolatan itti dammaqnee shira isaanii hoongessuudhaan bilisummaa keenya mirkaneessuuf kan yeroo kamuu caalaatti jabaannee akka sochoonu Addi Bilisummaa Oromoo irra deebi’ee hubachiisa.
Adda Bilisummaa Oromoo
Waxabajjii 25, 2018
ONN: Waxabajji 25,2018-Lixa Oromiyaa Tongoo
========================
Lixa Oromiyaa Begii bakka addaa Tongoo jedhamutti waraanni EPRDF WBO fakkaatee Uummata Sudaan bakkicha qubatee jiruuf uummata Oromoo rukutuu itti fufee
Mootummaan EPRDF shira isaa itti fufuun ABO shororkeessaa gochuuf uummata Sudaan irraa ba’ee gara Oromiyaa naannoo Tongoo qubatee jiru rukutuuf shira xaxaa jira. Kanaaf WBO’n dhiha Oromiyaa keessa sossohu hojii waraana EPRDF uummata nagaa irratti raawwachuuf jedhu cimsee balaaleffataa, akeeka kana uummanni akka hubatuuf dhaamee jira. Shira kanaan ABO shororkeessaa gochuuf WBO fakkaatee uummata kana rukutuuf hojiitti jira.
Akkasuma uummata Oromoo naannoo Tongoo ammallee ajjeesuu itti fufee waraana dhaabbiin akka jumulaan ajjeesaa jiru gabaafamee jira.
Yakka daangaawwan Oromiyaa irratti raawwatamaa jiru kana uummanni guutummaan akka dura dhaabbatu Qeerroon dhaama!
ONN: Waxabajji 25,2018-Gabaasa addaa, namoota mana hiraarsaatii bahan ilaalchisee
===================
Mootummaan Wayyaanee/EPRDF namoota mana hiraarsaatii bahaa jiraniif mana jireenyaa laachuufi.
Mootummaan nama nyaataa sirni EPRDF uummata Oromoo waraanaan dadhabee dantaan bituuf hojii jabaarra jira. Haaluma kanaan namoota mana huirarsaatii bahan akkasaan mi’aa jireenyaa arganii qabsoo keessaa of baasuu dandaa’anitti maallaqaaf wantoota bubuutuu dhuunfaatti itti darbatee afaan cuqqaaluu irratti hojiitti jira.
Akka icciitiin isaan keessaa bahaa jirutti mana jireenyaa namoota mana hiraarsaatii bahaniif laanna jechuun hojiitti jiru. Akeeki mana jireenyaa namaaf laachuu humna qabsoo afaan qabsiisanii tasgabbii argachuuf kan yaadanii jiran ta’uu Qeerroo Bilisummaa gabaase.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo yakka jallataa Mootummaan fudhataa turee itti jiru addatti yakkamaa wal badhaasee nageenya walii eeguuf carraqu kan mormuuf hojii isaan hojjechuuf jedhan kanatti qabsaa’onni mana hiraarsaa irraa bahaa jirtan qooda fudhachuun kaayyoo keessan ganuu ta’uu isin hubachiisa. Addunyaa kanarratti yakki guddaan kaayyoo ofii ganuudha. Kaayyoo ofii ganuun sammuun arrabsamaa jiraachuu akka fidu beektanii qooda akka irraa hinfudhanne qabsaa’otasaaf Qeerroon dhaama. Qaama ofiiyyuu badaa jiruuf qabeenya uummataaf ta’uuf jiruuf qabsoo finiinsinaan Bilisummaa bitamee hinargamnetti adeemaa jiraachuu hubachuudhaan qabsoo keessan kaleessaa akka jajjabeessitan isinii dhaama!
Uummata ajjeefamee, dhiigee, lafee caccabee mana hiraarsaatii isin baaseef qabsaa’uu itti fufaa!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa
Finfinnee Oromiyaa
Waxabajji 25,2018


text:
Ippistimooloojii
Ippistimooloojii (jecha Giriik ἐπισtήun, epistēmē, hiikansaa "beekkumsa, hubannoo", fi λόYoς, logos, hikaansaa "qorannoo") damee falaasamaa kan uummamaa fi ballina beekumsaa irratti xiyyeeffatu yoo ta'u maqaa biraa "tiyoorii beekumsaa" jedhunis ni waammama. Ippistimooloojiin beekumsi maal akka ta'ee fi akkamitti akka argamu/baratamu qorata, akkasumas beekkumsi mataduree ykn wanta tokkoraatti jiru hangam akka baratamuu/argamuu danda'u irratti xiyyeeffata. Mormii guddaan ippistimooloojii irratti jiru uummama beekkumsaa fi akkamitti akka inni wantoota akka dhugaa, amantii, fi sirrummeessa wajjin walqabatu karaa falaasamaa qaaccessuu irratti xiyyeeffata. Jechi "ippistimooloojii" jedhu kan uume filoosoophera Iskootish Jeemsi Fireediriik Feeriyee (1898-1864).


text:
Kaan pirezidaanti Tiraampi waan itti deemaa dhoffachuuf daarektea Biiroo Qorannoo Federaala Amerikaa, FBI (Federal Bureau of Investigation) Jeemsi Komeey kana hujii irra gusse jedha kaan ammoo waan daarekterii FBI hojjatetti akka Hilarii Kilinton dorogmmii filannoo pirezidaantumaa Amerikaa jidduu tolche jedha.
Xalyaan pirezidaanti Tiraampi daarektea FBI James Kometiin gusse ammoo “Itti gaafatamaa biiroo tanaan bulchu jabaa hin qabuu,” jetti.
Daarektera FBI ka kalee hujii irraa gussan irratti addunyaan woma hedduu jechuutti jirti.
Tiraampi ammoo abbaan alangaa addaa mootummaa Amerikaa Jeff Sessions fi itti aanaatti isaatti akka daarektea FBI kana hujii irraa gussan yaada dhiyeesse.
Jarii kun daarekterii FBI gaafa Hilarii Kilinton bara ministera haajaa alaa Amerikaa taatee hojjattetti email mootummaan kenneef dhiiftee ka ufiitiin hujii mootummaa hojjattee odeeffannoo mootummaa jajjabduu alatti baafate jedhanii himatan kaanitti waan silaa tolchuu male hin tolchine jedhee dubbae.
Hilarii Kilinton jaartii pirezidaantii Amerikaa aabba Biil Kilinton pirezidaantii tahuuf Tiraampi waliin dorgomtee jidde.
Waan Tiraampi daarektera FBI hujii irraa gussee nama hedduutti pirezidaanti kanatti dheekkamuutti jira.
Itti gaafatamaan senetii paartii Demokiraati Chuck Schumer wannii Komee gussaniif akka hujiin biiroon isaa waan Raashiyaa fi Tiraampi gaafa filannoo pirezidaantummaa Amerikaa waliin qabaatan hin qoratamne tolchuuf jedhee miilota isaa waliin dallansuun duubate.
“Miseensotii mana marii Amerika Raashiyaan Tiraampiif gargaaruuf filannoo teenna keessa qorachuutti akka jiru hinuma beenna. Senetiileen qorachuutti akka jiru hinuma beenna.FBI ammoo Raashiyaa fi duulii filannoo Tiraampi maan akka waliin qabaatan laaluutti jira.Qorannoon tun Tiraamiiyyuu bira gahuutti jirtii?”
Itti gaafatama senetii paartii Demokiraati kun akka minsitirii haajaa alaa Amerikaa qorataa addaa waan Raashiyaa fi Tiraampi faatii gaafa filannoo pirezidaantummaa waliin qabaatan qoratu gaafate.
Miseensotii paartii Rippaabilikaan hagii tokkollee pirezidaanti Tiraampi daarektera FBI gussuu isaatti dallansuu qaban.
Daarekterii FBI, James Koomee ganna 4n duratti pirezidaanti Obaamaan hujii ganna 10 daarektera Biiroo Qorannoo Amerikaatif file.
Tiraampilleen bara filame sun daarektera kana guddoo faarse.Dhiyuma tana keessaa waan biiron isaa waan Raashiyaa fi duulii filannoo Tiraampi filannoo Ameirkaa irratti waliin qabaatanii fi waan hedduu irratti waajjira kongireessii Amerikaatti yaamanii qoratan.
Yoo kalee hujii irraa gussan sun innii qubaa hin qabuu godina Kaalifooriyaa magaalaa Los Angeles dhaqee hojjatoota FBI waliin kora irra ture.Akka hujii irraa gussanilleen oduu TV irraa dhagahe.
Eegee ammoo saatii tokkoon duubatti xuyyuura yaabbatee WDCtti deebihe.


text:
Dilbata Onkolooleessa 2 bara 2016 magaalaa Bushooftuu keessatti kan kabajamu ayyaana Irrechaa mootummaan naannoo Oromiyaa siyaasa isaa tarkaanfachisuuf itti gargaaramaa jira jechuun Kongrasiin Federaala Oromoo himatee jira. Abbootii Gadaa dura qabuun karaa harka jalaan hojjatu haala ajjechaa hidhaa fi dorsiisa Oromiyaa keessaa aguuguuf fiigichaa fi qohilee sirbaa itti dabalanii qindeessaa jiru jedhu. Dura ta’an Abbootii Gadaa fi abbaan Gadaa Tulamaa Bayyanaa Sanbatuu garuu guyyaan dorgommii figichaa guyyaa jala bultii ayyaanchaa ti jedhu. Qophileen sirbaa akka hin jirre beekna jedhanii namni fedhe hunduu dhufee ayyaaneffachuuf mirga qaba jedhan.
Waajjirri Aadaa fi Turizmii Oromiyaa gama isaan ayyaanichi abbootii Gadaan kan qophaa’ee fi gama beeksisuu fi qorannaa jajjabeesuun qofa itti hirmaanne jedha. Ergaan siyaasaa ayyaana kana irratti dhiyaatu tokko hin jiraatu jechuun ergaan darbanis ayyaana kana kan calaqqisan qofa jedhee jira. Yuneeskoon ayyaana Irrechaa kan galmeessu ykn beekkannoo kan kennuuf barana waan ta’eef qophiin addaa kan gaafa jala bultii ayyaanichaa gaggeeffamu qophaa’uu ibsee jira.


text:
Muddee 2,2015 Haromayaa
Gootichi Barataa Yuuniversitii Haromaayaa Department Coprative Waggaa 2ffaa Kan Baratu Barataan Gazzahinyi Oliiqaa Rasaasa Wayyaaneen Wareegame.
Barataa Gazzaahiny dhalootaan godina Wallaggaa Horroo Guduruu yeroo ta’u University Haroomayaa keessatti department cooperative wagga 2ffaa barata osoo jiruu sochii warraaqsaa FDG fi didda master pilanii Finfinne mormuuf hiriraa naaga sadaasa 30,2015 saboonta bartoota ilmaan Oromoo ba’aani turaan kessa isaa Tokko Ture .
Barataan gootichi Gazaahinyi rebichaa cimaa humnaa Agazitiin irra ga’een hospitala University Haroomayaatti utuu yalamuu lubbun isaa darbitee hara’aa Muddee 2,2015 reeffi isaa gaara naannoo dhaloota isaa Horroo Guduruutti ergamee jira .
Qabsa’aan ni kufaa qabsoon itti fufaa !


text:
“Namootni guyyaa tokkoofillee na waliin shaayii dhugan laakkoofsi baankii isaanii uggurameera, anga’onni wajjin waan meeqa hojjenne garuu jalaa hin ugguramne,”
jechuun namni siyaasaa Jawaar Mohaammad mana murtiitti dubbate.
Manni murtii olaanaa Federaalaa dhadhachi Araadaa, ajjeechaa artist Haacaaluu Hundeessaa hordofee namoota to’annoo jala oolan, kanneen galmee obbo Jawaar Mohaammad fa’a jalatti himataman dhimma qabeenya isaanii uggurame ilaalee ooleera.
Abukaatota isaanii keessaa tokko kan tahan Dr. Tokkummaa Dhaabaa BBC’tti akka himanitti, ajaja manni murtii dabarseen: abukaatonni baasii tokkoon tokkoon qabeenyi isaanii jalaa ugguramee jireenyaaf isaan barbaachisu barreeffamaan mana murtiif dhiheessuu himan.
Shakkamtoonni qabeenyi isaanii kan akka herreega baankii, konkolaattonnii fi qabeenyi OMN uggurri irra kaahame dabalatee baasii isaan barbaachsiu kan akka nyaataf, mana kiraatiif, liqii baankii fi kanneen biroo dabalatee akka gadhiifamuufif gaafachuu himan.
Abbaan Alangaa gama isaatiin baasiin abukaatonni dhiheessan ragaadhaan kan hin deeggaramnee fi qabeenyi OMN deebi’uu hin qabu jechuun falmuu himan.
Namootni himataman maal jedhan?
Baqqalaa Garbaa
Dhadhacha har’aa irratti kan dubbatan Obbo Baqqalaa Garbaa qabeenyi isaanii konkolaataa dabalatee kan jalaa ugguramee jiru seeran ala waan ta’eef gadhiifamuufii akka qabu dubbatan.
“Ani waggoota 37’F hojii mootummaa nama hojjetedha. Namni wagga kana hunda hojjete akkamitti konkolaataa dulloomtuu kana qabaata jechuun sirrii miti.
Uummanni kiyya gaafan gara Naqamtee fi Adaamaa deeme konkolaataa meeqan akka nasimatan argitanii jirtu. Biyya alaattis konkolaataa badhaafameen jira. Kanaaf konkolaataa dulloomtuu kana horatte jedhanii ugguruun sirrii miti,” jedhan. Kanaan alattis konkolaataan kiyya kuni yakka ittiin himatame keessatti kan hin hammatamnee fi herreegni baankii keenyas kan uggurame maatii kiyya rakkisuu fi ana dadhabsiisuuf itti yaadameeti jechuun dubbatan.
Jawaar Mohaammad
Dhadhacha har’aa irratti obbo Jawaaris carraa dubbachuu argataniin qabeenyi isaanii mana isaanitii fudhatame karaa seera qabeessan kan galmaa’e osoo hin taane bifa saamichaatu narratti raawwatame jedhan.
“Mana kiyya keessaa qabeenyi kiiyya kan akka birrii 100,000 ol warqii, sa’aatii fi badhaasni meedaaliyaa adda addaa ani argadhe poolisiin fudhatee kan ofii godhate.
Qabeenyi kuni ragaa ta’ee narratti hin dhihaanne, naafis hin deebine maalifan saamama,” jechuun gaafataniiru.
Kanaan alattis namootni isaan wajjin guyyaa tokkoofilee shayii dhugan herreegni baankii isaanii ugguramee angaa’onni waliin waan hedduu gochaa turre garuu nagaan jiraatus jedhan.
“Namoota amma aangoo irra jiranii biyya bulchan shaayii dhuguu miti waan baayyee wajjin gochaa ture yoo dhuguma ugguruun sirrii ta’e kansaanii maaf hin ugguramne?
Isaan har’a nu moo’anii nubitaa jiru, nutimmmoo boru filannoodhaan moonee isin warra haqaa kana waliin hojjenna. Akkasitti hubadhaatii seera qofaa hojjedhaa,” jechuu isaaniis Dr. Tokkummaan himaniiru.
Manni murtiis falmii uggura qabeeya himatamtootaa irratti dhihaate kanarratti deebii abukaatotaa dhagahuuf gaafa onkololeessa 24tti beellama qabateera.
Herregni baankii Obbo Baqqalaa Garbaa, gaazexessaa Mallasaa Dirroibsaa fi kan obbo laa Jawaar mahaammad nama torbaa jalaa ugguramuun rakkachaa akka turan abukaatoon isaanii kana dura BBCtti himanii ture.
Poolisiin Jawaar Mohaammad, Obbo Baqqala garbaa dabalatee namoota 12 biroo ajjeechaa Hacaaluu booda hookkara uumuun, reeffa Hacaaluu Finfinneetti deebisuun, ajjeechaa poolisiifi yaalii ajjeechaa qondaaltota mootummaan shakkuun to’atu ibseera.
Dhaddacha dhiyaataa turan irratti Obbo Baqqalaa Garbaa fi Obbo Jawaar Mahaammad yakka hojjennee osoo hin taane dhimma siyaasaaf waan hidhamne jechuun himaa turan.
Related


text:
Agarsisoota Islaayidii Baratamoo
Pirezenteshiinicha ammaa keessa islaayidoota fayyadamuun agarsiisaa islaayidii baratamoo hiika feedhii dubbistoota keeti guutuuf islaayidoota kaasuu dandeessa. Agarsiisoota islaayidii baratamoo hamma dandeessuu uumuu dandeesa.
Maqaa dhiheessaa(wwan)
Agarsiisoota islaayidicha baratamoo jiran hunda tarreessa.
Agarsiisa islaayidii baratamoo uumuuf, Haaraa cuqaasi.
Agarsisaa Islaayidii Baratamoo Fayyadami
Agarsisaa islaayidii baratamoo yemmuu Eegali cuqaastuu filattee ademsiisa. Karaa birootiin, pirezenteeshiinin martii ni mula'ata.
Agarsiisa islaayidii bartamoo adeemsisuuf:
-
Agarsisicha tarriicha keessaa fili kana booda Agarsiisa Islaayidii Baratamoo fayyadamii cuqaasi.
-
Eegali cuqaasi.
Haaraa
Gulaali
Islaayidoota Ida'ii, haqi, yookiin deebisi sadarkeessi akkasumas maqicha islaayidii baratamoo filattee jijjiirii.
Jalteessi
Garagalcha agarsiisa islaayidii uuma. Gulaalicuqaasuun maqicha agarsiisiicha fooyyeessuu dandeessa.
Eegali
Agarsiisii islaayidiichaa adeemsisa. Yoo pirezenteshinii baratamoo adeemsisuu barbaadee Agarsiisii Islaayidii Baratamoo fayyadamuu akka filattee mirkaneessii.


text:
Oromoon biyya ofii irratti qabsoodhaan abbaa biyyaa ta’ee masaraa mootummaa qabachuu qaba
Dhagahi lammii koo: masterii pilaan lamaffaa kan Adaamaa heck kuma 31 hojjetamaa jira hojiin kun erga hojii eegalee torbe lama ta’eera kan hojjetuu AU fi Institit pilaan M/o fi Bu/M/Adaamaati yoo nama qabattee suuraa kaasisi ani immoo finfinnee jira malee nan kaasa ture
Hojiin kun immoo Mojoo fi Adaamaa walitti makuufidha .
AU hojii kana hojjeechiisuu qarshi. mili.10 ramadee turee yeroo amma kana konkolaata 6 ramadee jiraa ijoollee hojjettu immoo manni siree qabameefi nyaata immoo mallateessan hoteela nigisti kan jedhamuu kan boolee naannoo hospitaala rifitii vaay keessaa fayyaadamaa jiruu
Via : Mohammednur Guye
Obbo Addisuu, Wixineen kun gabbachuu hin danda’, gatamuu qaba. Haarayatti kan biraa qopheessuun dirqama. Wixineen harayni kun qabxiilee armaan gadii ifaan ifatti lafa kaayuu qaba.
– Finfinneen qaama Oromiyaa tahuu
– Finfinneen magaalaa guddoo Oromiyaa tahuu
– Finfinneen akkuma magaalota Oromiyaa kamiiyyu Oromiyaa jalatti kan bultu tahuu fi itti waamamni ishii Cafee Oromiyaatiif tahuu
– Finfinnee keessa sabaafi sabalammoonni jiran hundi mirga heeraan kennameef kan kabajamuuf tahuu
– Jiraattonni Finfinnee bulchiinsa filataniin bulan
– Jiraattonni Finfinnee Caffee Oromiyaa keessatti bakka bu’ummaa qabaatu, itti waamamni bulchinsa magaalattii Caffeedhaaf ta’uu.
– Galii magaalattii irraa Oromiyaan qooddachuu
Qabxiileen ijoon kanuma.Kanuma ogeeyyiin seeraa tolchanii dhiheessuudha. Kun aangoo Oromiyaa ni eegsiaa, mirga saba biraa homaa hin miidhu. Jiraataan Finfinnee Oromiyaa jalatti buluu hin barbaanne dhiisee deemuun mirga isaati.
Oromoon biyya ofii irratti qabsoodhaan abbaa biyyaa ta’ee masaraa mootummaa qabachuu qaba !! Mirga shasharafamaa qaamni alagaa siif laatu dinnee didaa jedhaa ! Qabsoon itti fufa. Oromoon eenyuu gadi ? Ni turra malee ni urra jette Boombiin/Qumbursiin


text:
Cell nucleus
.
Cell biology kessatti, nucleus (plural nuclei; Latin irra Template:''nucleus'' or Template:''nuculeus'', kernel) organelle membraneniin marfamee argamu yoo ta’u kan itti argamus eukaryotic cells bayye kessa. Nucleusiin genetic material DNA molecule irra midhafamani kan protein akka histone wajjin walitti xaxamani chromosome jedhamani ofii kessa qaba. Geneotni chromosome kessatti argaman nuclear genome celli kessatti argaman jalatti argamu. The function of the nucleus is to maintain the integrity of these genes and to control the activities of the cell by regulating gene expression.
Kuttalle nucleus bekkamo ta’an nuclear envelope fi nuclear lamina dha. Nuclear envelopen membrane daballata (membrane lama) kan organelleotta hunda ofii kessatti marsee, wantotta nucleus kessatti argaman kan cytoplasm irra gargar bassu dha. Nuclear laminan immo waan walitti xaxame yoo ta’u jabbena akkumma cytoskeleton celli kennu innillen nucleus kenna. Nuclear membranen moleculotta bayye waan hin dabarsineef (impermeable membrane waan ta’ef) demma moleculotta nucleus fi cytoplasma jiddu akka jirrattu urran nucleus (nuclear pore)n jirrachun barbachisaa. Urrotni kuni membreni lachu kessa waan dabranif akka dandii moleculotta diddiqo fi ionotta ta’e tajajilla gudda kenna. Demma moleculotta guggudo akka protein jirran geggesuf egganoon kan godhamu yoo ta’u, active transportiin carrier proteiniin geggefamu jirrachu qaba. Nuclear transportiin hojja cellif bayye barbachisaa dha, kunis sababa demman urra kessani godhamu “gene expression” fi “chromosomal maintenance”ii waan qarqaruf.
Waantotti cell kessatti argaman membren qabachu battanulle, kessi nucleus gossa tokko mitti. Nucleusiin wantotta diddiqo ‘subnuclear’ ta’an qaba, wantotti kun immo protein, moleculotta RNA fi kutta DNA garagara ta’e ofii kessa qabani. Kaneen kessa kan bekkama ta’e nucleolus dha, kunnis bayyinan ribosome midhagsu irratti tajajilla. Ergaa nucleolus kessatti midhafamani bodda, ribosomotni gara cytoplasmatti dhaqanni mRNA jijjiru.


text:
Kaarli Firidiriish Gaawus
Kaarli Firidiriish Gaawus (Jarmaniffa: Gauß, yoo dubbifama [ɡaʊs]) (30 Ebla 1777 – 23 Gurrandhala 1855) abbaa herregaa lammii Jarmanii kan damee saayinsii baayyedhaaf gummacha guddaa godhedha, kunis tiyoorii lakkoofsaa, aljebraa, istaatistiksii, qaaccessuu, difiresnhiyaal ji'oomeetirii, ji'oodeesii, ji'oofiiziksi, elektirostaatiksi, astironoomii, tiyoorii maatiriksii, fi optiiksii dabalata.
Yeroo tokko tokko Princeps mathematicorum (Laatinii yoo ta'u hiikansaas "mootii herregaa" ykn "abbaa herregaa adda duree") ykn "abbaa herregaa guddaa erga bara durimiitii dhufe" jedhamee kan waammamu Gaawus, damee herregaa fi saayinsii baayyee keessatti shoora olaanaa qaba, seenaa keessatti abbaa herregaa isa guddaadha.