text:
(Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Onkoloolessa 30,2018, Finfinnee, Oromiyaa) Uummata nagaa dhowwatanii: waraanaan ajjeesaa, kaan gaddaan garaa madeessaa, kaan cabsanii naaffisuu fi jaamsuun egeree jiruu itti dukkaneessaa; uummata waliin jiraachuun matumaa hindandaa’amu hinyaadamus.
Uummatni Oromoo baraan gadda keessummeessaa, gaddaaf gadoo kuufataa yowwaana gahus, imimmaan isaa qoorsuuf tattaaffii taasiseen mirga isaa kabachiifachuuf qabsaa’aa turullee hanga har’aatti qe’ee isaarratti ajjeefamuufii araddaasaa irraa buqqaa’uun yakki hammaatan irratti raawwataa jira. Qeerroo Bilisummaa Oromoo nageenyi uummata Oromoo fi saboota ollaa akkasuma Oromiyaa keessa jiraatanii boora’uun uummatni nagaan humna hidhatee jiruun ajjeefamuun kan balaaleffatu ta’uun beekamaadha.
Waraana gidduudhaas nagaan argamu gama kamiinuu kan hinjirre, waraanaan kasaaraa qabeenyaaf dhabama lubbuu danoomsuun komii babal’isee ittuu biyyi akka nagaa dhabdu gochuusaa hubatuun rakkinni uummata Oromoo irraa gahuuf uummata cunqurfamoo impaayera biyyattii irra gahu karaa nagaa akka furamu hawwa; kanaafis qabsaa’aa tureera itti fufees qabsaa’a. Kana galiin gahuufis; Qabsoo walitti fufiinsaa uummata isaa gurmeeffatuun sagalee karaa nagaa dhageessifataa akkuma baroota hedduu dabarsaa jiru itti fufee jira. Rakkinni uummatakoo haa furamu jedhanii karaa nagaa ta’een sagalee dhageessifachuun, karaa nagaan rakkoo qaban ibsachuun qaroomina siyyaasaa isa olaanaa ta’uuttis Qeerroo Bilisummaa Oromoo nii amana.
Kana danquuf uummata karaa nagaa hiriraan sagalee isaa dhageessifatu, rakkoo qabuuf yaaddoo isaa karaa nagaan ibsatu irratti dhukaasuun ajjeesuu fi madeessuun balaaleffatamaa fi hadheeffatamaa ta’uus cimsee dhaammata. Qeerroon Bilisummaa Oromoo haala biyya keenya Oromiyaa keessatti humna hidhatee jiruun uummata nagaa Oromoo irra gahaa jiru, ajjeechaa Kibba Oromiyaa Gujii fi Lixa Oromiyaa Wallagga keessatti uummata Oromoo irra gahaa jiru cimsee balaaleffata. Yakkoota ajjeechaa uummata irratti raawwataa dirree dimokiraasii ballisne jechuun kan hindanda’amneef nagaan biyyattii deebi’eera jechuun kan wal hinqabatne ta’uus asumaan dhaammata.
Uummata shororkeessaa waraana hidhatee jiru itti bobbaasuun uummata nagaa irratti meeshaa gurguddaa hidhatanii miira sodaachisuuu keessa bulchuuf abbaluuf “humnaan sin bita!” jedhanii yaaduun kan milkooma irra badiisni isaa caalu ta’uu hubatuun qaamni hidhannoon uummata shororkeessuuf uummatatti bobbaa taasise uummata keenyarraa akka dhaabbachuu qabu Qeerroo Bilisummaa Oromoo gad jabeessee gaafata. Lubbuu ilmaan Oromoo tibbana darbaa jiruuf qaamni yakka ajjeechaa raawwate qoratamee seerratti dhiyaatuu akka qabus nii gaafanna!
Ajjeechaa deettii Oromoo fi saboota Cunqurfamoo impaayera biyyattii irratti raawwachuun kan balaaleffatamu ta’uu hubatuun nageenyi sabaaf sab-lammii biyyatti, addatti nageenyi uummata Oromoo haa mirkana’uu jenna. Gama keenya gama Qeerroo Bilisummaa Oromoo tiin nageenya uummataa mirkaneessuuf yeroo kam olitti amma kan hojjennu ta’uus nii ibsanna!
Maayii irratti; Bakka nagaan uummataa boora’ee jirutti dirree dimokiraasii bal’isna jedhanii yaaduuf ballisne jedhanii dubbachuun hindanda’amu. Waan ta’eef nagaa uummataaf mootummaas ta’ee qaamni kamuu dursa kennuu akka qabu dhaammanna!
Injifannoon Uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Finfinnee Oromiyaa
Onkoloolessa 30,2018


c: text/html

text:
Mirgoota Dhala Namaa
Mirgootni dhala namaa safuu ykn hamilee amaloota ilma nama kan heera idil addunyaa eegamuudha.
Mirgoota dhala namaa yaadni jedhu yoom, eessaa, akkamittii fi eenyuun eegalee? Gaaffi kanaaf deebii argachuudhaaf qorannoon gara garaa haa jiraatan malee, haala seenaa, duudhaa fi aadaa uummata addunyaa (dhala namaa hunda) hirmaachiseen qorannoon taasifamee deebii laate hin jiru.
Fakkeenyaaf:- mirga dhala namaa jechuun maal jechuudha yoo jettu waliigalteeleen gara garaa sadarkaa addunyaa, ardiilee fi kutaalee gartokkee ardiilee akkasumas sadarkaa biyyaatti jiran deebii seenaa, jiruuf jireenyaa fi hubannoo warra adii muraasa bu'uureffate irratti hundaa'e kennu. Garuu mirga dhala namaa jechuun seenaa dhala namaa hunda ilaaluun dirqii ta'uu agarsiisa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Paartiileen mormitootaa Oromoo lama Koongiresiin Uummata Oromoo fi Warraaqsi Federaalistii Uummata Oromoo Miseensotaa fi deggertoota isaanii dabalee namoota hidhuun Oromiyaa keessatti akka haaraatti jalqabe amma illee bal’inaan itti fufee jira jechuun himatu.
Addi Bilisummaa Oromoos hidhaadhuma kana ilaalchisee torban kana ibsa barreeffamaan facaaseen duula hidhaa ilmaan Oromoo kallattiin qiyyaafatee geggeeffamu dhaabsisuuf hawaasni addunyaaf uummatoonni Itiyoophiyaa waan danda'ame akka godhan waamicha dhiheessee jira.
Koongiressa Uummata Oromoo irraa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kan ibsa kennan Obbo Olbaanaa Leellisaa, duulli hidhaa haaraan dhiheenya jalqabame godinaalee Oromiyaa akka Wallga Bahaa fi Dhihaa, Iluuabbaaboor, Jimmaatti akkasumas Finfinnee naannawa isheetti miseensota paartii isaanii fi ka paartii Warraaqsa Federaalistii Oromoo irratti haala yaaddessaan itti fufuu dubbatu. Poolisoota harkaa akka ragaa akka argannetti haga ammaa namoonni dhibba lamaa haga dhibba sadii hidhamanii jiru, jedhu. Barreessaan Warraaqsa Federaalistii Dimookiraatawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaas jechuma Obbo Olbaanaa deggeruun inumaa Godinaa Gujii keessatti immoo daranuu hammaatee jira jedhu.
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Obbo Melles Zeenaawii ammoo gama biraan ibsa dhiheenya kana kennaniin hidhaa yeroo ammaa Itiyoophiya keessatti mul’atu, leenjii fi qajeelfama hookkaraa Mootummaan Ertiraa kennee, dhaabonni Mootummicha waliin hidhata qaban itti hirmaatan wajjiin akka wal-qabataa taheetti eeraN. kanneen sirna heeraan kaayame hin fudhatiin garuu, kana ifatti gochuun kan isaan hin baafne waan taheef, karaa seera-qabeessa hojjechuuf filatan humnoonni polotikaas yoo haalli miija’eef akkuman duraan dubbadhe, itti sigaachuun isaanii akka hin hafne duraanuu ka beekamu." jedhu Obbo Melles.
Qophii guutuu MP3 tuquun caqasaa


text:
Magaalaa Harar keessatti jala-bultii ayyyaana Cuuphaa Dilbata ayyaaneffamee fi guyyaa ayyaanichaa – Wixata ganama ennaa taabotni gara Waldaa Kiristaanaatti deebi’ee galfamu walitti-bu’insaa fi hookkara ka’een qabeenyaa waajira poolisii magaalaa Hararii fi gamoo “SMART TOWER” jedhamu dabalee qabeenyaalee dhuunfaa irra miidhaan jabaan ga’uu abbootiin qabeenyaa fi waajirri Nageenyaa Naannoo Hararii VOA-tti himanii jiran.
“Gurmulee seeraa-ala socho’an tu ayyaanichatti fayyadamee, uummatoota amantii fi sabummaan walitti-buusuuf shira jeequmsaa kana karoorfatee hojjete,” jedha mootummaan naannoo Hararii. Waa’ee hookkara kanaa, hoogganotoa amantii, haadha qabeenyaa gamoon irraa caccabsame, hoogganaa paartii mormituu, hoogganaa dhaabbata fi aangawaa nageennyaa bulchiisa naannoo Hararii dubbisnee jirra. Caqasaa.


text:
Laptop Filatamoo 6 Kan Bara 2021 Keessa Bitamuu Qaban
Koompiitaroonni akka laptop yeroo ammaa kanatti tajaajila hedduu kennaa jiru. Barataa kaasee hamma hojjattoota mootummaatti ittiin tajaajilamaa jiru. Mana taa’anii fageenyatti barachuufi Hojiilee adda addaa online irratti dalaguuf kan itti gargaaramaniis baay’edha. Namoonni hedduunis sababa Laaptooppin ulfaatinaa guddaa hin qabneefi fudhatanii iddoo tokko irraa iddoo biraatti sochoosun waan danda’amuuf ni filatu.
Maxxans har’aa keessatti Laaptooppii filatamoo bara 2021 Jaha (6) isiniif fidnee jirra. Laaptooppiwaan kun gatiin isaanii Doolaara Ameerikaan 1000-2000 jiduu ta’a. Gatiin kun biyya keenyaaf qaalii akka tahe ni beekna. Garuu Maxxansaa har’aa keessatti kan filanne “Laaptooppii filatamoo bara 2021ti” Kanaafuu; Maxxansa biroo keessatti Laaptooppii wayitaawaa gatii rakisaa fi jiddu galeessan gurguraman ni dhiheessinaa dura duraan nu hordofaa.
Laaptooppiiwwan asii gadii dhimmoota garaa garaatif itti faayyadamuu ni dandeessu. Fakkeenyaf; Warra hojii dagaagsaa (Developer), Warra hojii saxaxaa (Design) fi Warra Tapha (Game) taphachuu irratti bobba’anif ni faayyada. Laaaptooppin kunneen dandeettii gahaa waan qabaniif dadhabbii fi laafinsa tokko malee hojii isaanirra eegamu sirnaan hojjachuu ni danda’u.
Hubadhaa: Nuti kan dhiheessaa jirru Laaptooppii sirna dalagaa (Operating System) Windows’n hojjataniidha. kanaafuu; Laaptooppin Ati barbaaddu kan sirna dalagaa MacOS fi Linux yoo ta’e ammaaf as keessaa argachuun hin danda’amu. Osomaa ta’uu Laaptooppin sirna dalagaa ‘Windows‘ namoota hedduu biratti jaalatamaa fi filatamaadha.
1. Microsoft Surface Book 3
Laaptooppi filatamoo bara 2021 jedhaman keessaa Surface Book 3 kan jedhamu isa tokko. sirna dalagaa Windows’n kan hojjatu yemmuu ta’uu kan oomishee gabaaf dhiheesse dhaabbata Microsoft dha. Laaptooppin kun chaarjii yeroo tokko yoo guuttate hanga sa’aatii 17.5 turuu danda’a.
- Operating System: Windows
- Processor: Core i7 Family
- RAM Size: 16 GB
- Hard Drive: 256 GB
- Screen display size: 13.5 Inches
- Manufacturer: Microsoft
2. Dell XPS 13
Dell dhaabbata Kompiiataraa fi Laptop oomishuun addunyaa irratti beekamuudha. Laaptooppii Dell XPS 13 jedhamu kanaas isatu oomishe. Laaptooppin kun gatiin isaa qaalii ta’uus laaptooppiwwan sirna dalagaa Windows’n hojjatan keessaa kan baay’ee jaalatameedha. wantoota adda isa taasisan keessaa tokko fuullee (screen) isaa baay’ee jabaa tahuudha.
- Operating System: Windows 10 Home
- Processor: Intel
- RAM Size: 16 GB
- Hard Drive: 1 TB
- Screen display size: 13.3 Inches
- Manufacturer: Dell Computers
3. Acer Swift 3
Laaptooppin Acer Swift 3 jedhamu jalqaba bara 2020 irratti kan gad dhiifameedha. Ta’uus hanga ammaatti Laaptooppi filatamoo jedhaman keessatti ramadama.
- Processor: AMD Ryzen 7 4700U
- Hard Drive: 512GB
- RAM size: 8GB
- Screen display size 14 Inches
- Battery Life (in hours) 11.5 Hours
- Manufacturer Acer
4. HP Spectre X360
Laaptooppin HP Spectre X360 jedhamu kan Microsoft Surface Book (kan lakkoofsa tokko irraa) waliin walitti dhufeenya ni qaba. Osomaa ta’uu kan adda isa godhu, Fuullee (screen) quba keetin ajajuu dandeessa. akkasuma Digirii 360 naanneessuun ni danda’ama.
- Operating System: Windows 10 Home
- Processor: Intel Core i7 10th Gen
- RAM size: 16 GB
- Capacity: 512 GB SSD
- Screen display size: 13.3 Inches
- Battery Life (in hours) 22 Hours
- Manufacturer: HP
5. Huawei Matebook 13
Kuni Laaptooppii oomisha dhaabbata Hawaawii (Huawei) kan ta’eedha. inniis Laaptooppii filatamoo bara kana keessatti ramadamee jira. wantoota adda isa godhu hedduu of keessaa qaba. isaan keessaa Ashaaraa quba keetiin banamuudha. Qabbaneessituu (Shark Fin) dhaabbata Huawei irraa itti dabalameefi jira. chaarjii ‘PowerBank’ akka dabalataatti waliin dhufa. Akkasuma bilbila harkaa gosa Huawei waliin waan wal simuuf wantoota hedduu hin baramin tokko tokko qaba.
- Operating System: Windows Home
- Screen display size: 13 Inches
- Processor: Core i5 Family
- RAM Size: 8 GB
- Hard Drive: 512 GB
6. ASUS ROG Zephyrus S GX701
Ati Nama tapha (Game) taphachuu jaalatu yoo taate Laaptooppin ASUS ROG Zephyrus S GX701 jedhamu kun sihiifi. Laaptooppin kun ‘Gaming Laptop’ jedhamuun beekama. Dandeettiin isaa baay’ee cimaadha. Osoo addaan hin kutin Taphoota garaa garaa sa’aatii baay’eedhaaf ittiin taphachuu si dandeessisa.
- Processor: Core i7-8750H
- Storage: 1TB M.2 SSD
- RAM & Speed: 8GB DDR4 2666MHz
- Operation System: Windows 10 Pro (64bit)
Osoo Laptop fi Kompiitara hin bitin dura wantoota beekuu qabdan 9 https://oromiasamsung.com/laptopi-yoo-bittan-wantoota-beekuu-qabdan-9/


text:
Haacaaluu Hundeessaa Marsaa 1ffaa
Faawundeeshiiniin Haacaaluu Hundeessaa Artiistoota adda addaa Awwaardii Haacaaluu Hundeessaatiin dorgomsiisaa ture badhaase. Sagantaan Awwaardii Aartistii Haacaaluu Hundeessaa Artistoota buleeyyiifi dhaloota haaraa damee adda addaarratti bobba’an badhaasee jira. Faawundeeshinichi Artiist Halloo Daawwee, Ibraahim Aadam fi Zarihuun Wadaajoo tokko tokkoon isaani Birrii kuma dhibbaa shantama (150,000:00) badhaasee jira.
Dabalataan Sirna Awwaardii Haacaaluu Hundddeessaa kan bara 2022 kanaan dameelee badhaasaaf dhihaatan keessaa:
- Walaloo Bareedaa (Best Lyrics) bara 2022, Sisaay Asaffaa Badhaasa waancaafi Birrii kuma dhibba 1 badhaafame.
- Yeedaloo Bareedaa (Best Melody) bara 2022 wallee (3Obsan) Yoosan Geetaahun Badhaasa waancaafi Birrii kuma dhibba 1 badhaafame.
- Sirba Cimaa bara 2022 (Song of the Year) “3Obsan” Yoosan Geetaahuun, Badhaasa waancaafi Birrii kuma dhibba 2 badhaafame.
- Qindeessaa muuziqaa cimaa bara kanaa Artisti Daawwiit Taaddasaa Birrii kuma dhibba 1 badhaafame.
- Sinimaatoogiraafi cimaa bara kanaa Artiisti Shimallis Taaddasaatu injifateera.
Doktarri kabajaa Artisti Alii Birraa badhaafamaa bara jireenyaa (Lifetimes) tahuun badhaafamee jira. Kana malees, faawundeeshinichi ogeessota suur-sagalee garaa garaaf beekkamtii kennee jira.


text:
Seenaan Magaala Ambo kan barreffamee dhumu ta’uu baatus mee hanga tokko isiinif qooda. Ambo magaalaa Oromiyaa gara dhihaatti aanaa Amboo keessatti argamtu. Magaalaan Amboo naannoo Oromiyaa godina Shawaa Dhihaa kessatti argamti. Magaalaan kun Finfinneerra gara dhihaattii Kiilomeetira 125 fagaattee argaamti. Ol ka’iinsi lafaa naannoo Amboo meetira 2101 yeroo ta’u laatiitiyuudii fi loongitiyuudiin ishii 8059’N 37051’E ta’a.
Ambo waan baayyedhaan beekkamti. Kana keessa tokko hora (mineral water) Ambotti. Warshaan hora kanarraa Bishaan Amboo oomishu magaalaa Amboorraa kiilomeetira 5 fagaatee argama. Kan biraa dhagaa mana ijaarsaaf oolu dhagaan Amboos achumatti argama. Manneen naannoo sana baayyeen kan ijaarraman dhagaa Amboo kanaani.
Ambo bishaan oo’aa(hot spring) lafa keessa burqu qabdi. Bishaan oo’aan kun bashannanaafis ta’ee fayyaa ofii eeguuf tajaajila guddaa kenna. Ambo naanno ishiitii iddoowwan turistii harkisan baayye qabdi. Kana keessa Finca’aa Gudar, Fincaa’aa Hulluuqaa, Haroo Wancii, fi kkf kaasuun ni danda’ama.
Ambo keessa Yuunivarsiitii tokkoo, manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa lamaa fi manneen barnoota sadarkaa tokkoffaa baayyetu jira. Manni Barumsaa Sadarkaa 2ffaa Amboo mannen barnoota gurguddo Oromiyaasta’e biyyattii kessa jiran keessa tokko.
Akka lakkoofsa uummataa bara 2005tti, magaalaan Ambo uummata 49,421 qabdi. ibsaa turuu isaaniiti. Kana jechuun waggotaa hedduu duraadha. Amman tana baayyini uummaticha dacha illee ta’u mala.
Maddi:- Internet fi Odeennaffanno.


text:
- 1. RR EE TT PP AA HH CC77LLoonngg--RRuunn aanndd
SShhoorrtt--RRuunnCCoonncceerrnnss::
GGrroowwtthh,,PPrroodduuccttiivviittyy,,
UUnneemmppllooyymmeenntt,,aanndd IInnffllaattiioonnPPrreeppaarreedd
bbyy:: FFeerrnnaannddoo QQuuiijjaannooaanndd YYvvoonnnn
QQuuiijjaannoo 2002 Prentice HHaallll BBuussiinneessss
PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,,
66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr
2. LLoonngg--RRuunn OOuuttppuutt aannddPPrroodduuccttiivviittyy
GGrroowwtthh AAnn iiddeeaall eeccoonnoommyy iiss oonnee
iinnwwhhiicchh tthheerree iiss:: rraappiidd ggrroowwtthh ooff
oouuttppuutt ppeerr wwoorrkkeerr,, llooww
uunneemmppllooyymmeenntt,, aanndd llooww iinnffllaattiioonn. 2002
Prentice HHaallll BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg
PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll
CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 3. LLoonngg--RRuunn OOuuttppuutt
aannddPPrroodduuccttiivviittyy GGrroowwtthh TThhee aavveerraaggee
ggrroowwtthh rraattee ooff oouuttppuutt iinntthhee eeccoonnoommyy
ssiinnccee 11990000 hhaass bbeeeennaabboouutt 33.44 ppeerrcceenntt
ppeerr yyeeaarr. AAnn aarreeaa ooff eeccoonnoommiiccss
ccaalllleeddggrroowwtthh tthheeoorryy iiss ccoonncceerrnneedd
wwiitthhtthhee qquueessttiioonn ooff wwhhaatt ddeetteerrmmiinneess
tthhiissrraattee. 2002 Prentice HHaallll BBuussiinneessss
PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,,
66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 4. LLoonngg--RRuunn
OOuuttppuutt aannddPPrroodduuccttiivviittyy GGrroowwtthh TThheerree
aarree aa nnuummbbeerr ooff wwaayyss ttooiinnccrreeaassee
oouuttppuutt. AAnn eeccoonnoommyy ccaann:: AAdddd mmoorree
wwoorrkkeerrss AAdddd mmoorree mmaacchhiinneess IInnccrreeaassee
tthhee lleennggtthh ooff tthhee wwoorrkkwweeeekk IInnccrreeaassee
tthhee qquuaalliittyy ooff tthhee wwoorrkkeerrss IInnccrreeaassee
tthhee qquuaalliittyy ooff tthhee mmaacchhiinneess 2002 Prentice
HHaallll BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess
ooff EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy
FFaaiirr 5. LLoonngg--RRuunn OOuuttppuutt
aannddPPrroodduuccttiivviittyy GGrroowwtthh AA hhaarrddeerr
qquueessttiioonn ttoo aannsswweerr iiss wwhhyyhhaass tthhee
qquuaalliittyy ooff llaabboorr aanndd ccaappiittaallggrroowwnn
mmoorree sslloowwllyy ssiinnccee tthhee eeaarrllyy11997700ss.
TThhee ggrroowwtthh ooff tthhee IInntteerrnneett,,
wwhhiicchhbbrriinnggss aabboouutt aann iinnccrreeaassee iinn
tthheeqquuaalliittyy ooff ccaappiittaall,, sshhoouulldd lleeaadd
ttoo aanneeww aaggee ooff pprroodduuccttiivviittyy ggrroowwtthh.
2002 Prentice HHaallll BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg
PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll
CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 6. RReecceessssiioonnss,,
DDeepprreessssiioonnss,,aanndd UUnneemmppllooyymmeenntt TThhee
bbuussiinneessss ccyyccllee ddeessccrriibbeess
tthheeppeerriiooddiicc uuppss aanndd ddoowwnnss iinn
tthheeeeccoonnoommyy,, oorr ddeevviiaattiioonnss ooff
oouuttppuuttaanndd eemmppllooyymmeenntt aawwaayy ffrroomm tthhee
lloonngg--rruunn ttrreenndd. AA rreecceessssiioonn iiss
rroouugghhllyy aa ppeerriioodd iinnwwhhiicchh rreeaall GGDDPP
ddeecclliinneess ffoorr aatt lleeaassttttwwoo
ccoonnsseeccuuttiivvee qquuaarrtteerrss. IItt iissmmaarrkkeedd bbyy
ffaalllliinngg oouuttppuutt aanndd
rriissiinngguunneemmppllooyymmeenntt. 2002 Prentice HHaallll
BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff
EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 7.
RReecceessssiioonnss,, DDeepprreessssiioonnss,,aanndd
UUnneemmppllooyymmeenntt AA ddeepprreessssiioonn iiss aa
pprroolloonnggeedd aannddddeeeepp rreecceessssiioonn.. TThhee
pprreecciisseeddeeffiinniittiioonnss ooff pprroolloonnggeedd aanndd
ddeeeeppaarree ddeebbaattaabbllee.. CCaappaacciittyy
uuttiilliizzaattiioonn rraatteess,, wwhhiicchhsshhooww tthhee
ppeerrcceennttaaggee ooff ffaaccttoorryyccaappaacciittyy bbeeiinngg
uusseedd iinn pprroodduuccttiioonn,,aarree oonnee
iinnddiiccaattoorr ooff rreecceessssiioonn.. 2002 Prentice HHaallll
BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff
EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 8.
DDeeffiinniinngg aanndd MMeeaassuurriinngg UUnneemmppllooyymmeenntt
TThhee mmoosstt ffrreeqquueennttllyy ddiissccuusssseedd
ssyymmppttoommooff aa rreecceessssiioonn iiss
uunneemmppllooyymmeenntt.. AAnn eemmppllooyyeedd ppeerrssoonn iiss
aannyy ppeerrssoonn 1166yyeeaarrss oolldd oorr oollddeerr11..
wwhhoo wwoorrkkss ffoorr ppaayy,, eeiitthheerr ffoorr
ssoommeeoonnee eellssee oorriinn hhiiss oorr hheerr oowwnn
bbuussiinneessss ffoorr 11 oorr mmoorree hhoouurrssppeerr
wweeeekk,,22.. wwhhoo wwoorrkkss wwiitthhoouutt ppaayy ffoorr 1155
oorr mmoorree hhoouurrssppeerr wweeeekk iinn aa ffaammiillyy
eenntteerrpprriissee,, oorr33.. wwhhoo hhaass aa jjoobb bbuutt
hhaass bbeeeenn tteemmppoorraarriillyyaabbsseenntt,, wwiitthh
oouurr wwiitthhoouutt ppaayy.. 2002 Prentice HHaallll
BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff
EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 9.
DDeeffiinniinngg aanndd MMeeaassuurriinngg UUnneemmppllooyymmeenntt
AAnn uunneemmppllooyyeedd ppeerrssoonn iiss aa ppeerrssoonn
1166yyeeaarrss oolldd oorr oollddeerr wwhhoo::11.. iiss nnoott
wwoorrkkiinngg,,22.. iiss aavvaaiillaabbllee ffoorr wwoorrkk,,
aanndd33.. hhaass mmaaddee ssppeecciiffiicc eeffffoorrttss ttoo
ffiinndd wwoorrkk dduurriinnggtthhee pprreevviioouuss 44
wweeeekkss.. AA ppeerrssoonn wwhhoo iiss nnoott llooookkiinngg
ffoorr wwoorrkk,,eeiitthheerr bbeeccaauussee hhee oorr sshhee
ddooeess nnoott wwaanntt aajjoobb oorr hhaass ggiivveenn uupp
llooookkiinngg,, iiss nnoott iinn tthheellaabboorr ffoorrccee..
2002 Prentice HHaallll BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg
PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll
CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 10. DDeeffiinniinngg aanndd
MMeeaassuurriinngg UUnneemmppllooyymmeennttl a b o r f o r c e = e
m p l o y e d + u n e m p l o y e dp o p u l a t i o n = l a b o r
f o r c e + n o t i n l a b o r f o r c eu n e m p l o y m e n t r
a t e =u n e m p l o y e de m p l o y e d + u n e m p l o y e dl a
b o r f o r c e p a r t i c i p a t i o n r a t e =l a b o r f o r
c ep o p u l a t i o n 2002 Prentice HHaallll BBuussiinneessss
PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,,
66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 11.
DDiissccoouurraaggeedd--WWoorrkkeerr EEffffeeccttss TThhee
ddiissccoouurraaggeedd--wwoorrkkeerr eeffffeecctt
lloowweerrsstthhee uunneemmppllooyymmeenntt rraattee..
DDiissccoouurraaggeeddwwoorrkkeerrss aarree ppeeooppllee wwhhoo
wwaanntt ttoo wwoorrkk bbuuttccaannnnoott ffiinndd jjoobbss,,
ggrrooww ddiissccoouurraaggeedd,, aannddssttoopp llooookkiinngg
ffoorr wwoorrkk,, tthhuuss ddrrooppppiinngg oouuttooff tthhee
rraannkkss ooff tthhee uunneemmppllooyyeedd aanndd tthheellaabboorr
ffoorrccee.. 2002 Prentice HHaallll BBuussiinneessss
PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,,
66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 12. TTyyppeess ooff
UUnneemmppllooyymmeenntt FFrriiccttiioonnaall
uunneemmppllooyymmeenntt iiss tthheeppoorrttiioonn ooff
uunneemmppllooyymmeenntt tthhaatt iiss dduueettoo tthhee
nnoorrmmaall wwoorrkkiinngg ooff tthhee llaabboorrmmaarrkkeett;;
uusseedd ttoo ddeennoottee sshhoorrtt--rruunnjjoobb//sskkiillll
mmaattcchhiinngg pprroobblleemmss.. SSttrruuccttuurraall
uunneemmppllooyymmeenntt iiss tthheeppoorrttiioonn ooff
uunneemmppllooyymmeenntt tthhaatt iiss dduueettoo cchhaannggeess
iinn tthhee ssttrruuccttuurree ooff tthheeeeccoonnoommyy tthhaatt
rreessuulltt iinn aa ssiiggnniiffiiccaannttlloossss ooff jjoobbss
iinn cceerrttaaiinn iinndduussttrriieess.. 2002 Prentice HHaallll
BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff
EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 13.
TTyyppeess ooff UUnneemmppllooyymmeenntt CCyycclliiccaall
uunneemmppllooyymmeenntt iiss tthheeiinnccrreeaassee iinn
uunneemmppllooyymmeenntt tthhaattooccccuurrss dduurriinngg
rreecceessssiioonnss aannddddeepprreessssiioonnss.. TThhee
nnaattuurraall rraattee ooff uunneemmppllooyymmeennttiiss tthhee
uunneemmppllooyymmeenntt tthhaatt ooccccuurrss aassaa nnoorrmmaall
ppaarrtt ooff tthhee ffuunnccttiioonniinngg oofftthhee
eeccoonnoommyy.. SSoommeettiimmeess ttaakkeenn aasstthhee ssuumm
ooff ffrriiccttiioonnaall uunneemmppllooyymmeennttaanndd
ssttrruuccttuurraall uunneemmppllooyymmeenntt.. 2002 Prentice
HHaallll BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess
ooff EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy
FFaaiirr 14. TThhee BBeenneeffiittss ooff RReecceessssiioonnss
RReecceessssiioonnss mmaayy hheellpp ttoo rreedduuccee
iinnffllaattiioonn.. SSoommee aarrgguuee tthhaatt
rreecceessssiioonnss mmaayy iinnccrreeaasseeeeffffiicciieennccyy
bbyy ddrriivviinngg tthhee lleeaasstt eeffffiicciieenntt
ffiirrmmssiinn tthhee eeccoonnoommyy oouutt ooff bbuussiinneessss
aanndd ffoorrcciinnggssuurrvviivviinngg ffiirrmmss ttoo ttrriimm
wwaassttee aanndd mmaannaaggeetthheeiirr rreessoouurrcceess
bbeetttteerr.. AAllssoo,, aa rreecceessssiioonn lleeaaddss ttoo aa
ddeeccrreeaassee iinntthhee ddeemmaanndd ffoorr iimmppoorrttss,,
wwhhiicchh iimmpprroovveess aannaattiioonnss bbaallaannccee ooff
ppaayymmeennttss.. 2002 Prentice HHaallll BBuussiinneessss
PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,,
66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 15. IInnffllaattiioonn
IInnffllaattiioonn iiss aann iinnccrreeaassee iinn tthhee
oovveerraallllpprriiccee lleevveell.. DDeeffllaattiioonn iiss aa
ddeeccrreeaassee iinn tthhee oovveerraallllpprriiccee lleevveell..
SSuussttaaiinneedd iinnffllaattiioonn iiss aann iinnccrreeaassee
iinntthhee oovveerraallll pprriiccee lleevveell tthhaatt
ccoonnttiinnuueessoovveerr aa ssiiggnniiffiiccaanntt ppeerriioodd..
2002 Prentice HHaallll BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg
PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll
CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 16. PPrriiccee IInnddeexxeess PPrriiccee
iinnddeexxeess aarree uusseedd ttoo mmeeaassuurreeoovveerraallll
pprriiccee lleevveellss.. TThhee pprriiccee iinnddeexx
tthhaattppeerrttaaiinnss ttoo aallll ggooooddss aanndd
sseerrvviicceess iinn tthheeeeccoonnoommyy iiss tthhee GGDDPP
pprriiccee iinnddeexx.. TThhee ccoonnssuummeerr pprriiccee
iinnddeexx ((CCPPII)) iiss aapprriiccee iinnddeexx ccoommppuutteedd
eeaacchh mmoonntthh bbyy tthheeBBuurreeaauu ooff LLaabboorr
SSttaattiissttiiccss uussiinngg aa bbuunnddlleetthhaatt iiss
mmeeaanntt ttoo rreepprreesseenntt tthhee mmaarrkkeettbbaasskkeett
ppuurrcchhaasseedd mmoonntthhllyy bbyy tthhee
ttyyppiiccaalluurrbbaann ccoonnssuummeerr.. 2002 Prentice HHaallll
BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff
EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 17.
PPrriiccee IInnddeexxeess TThhee ccoonnssuummeerr pprriiccee
iinnddeexx ((CCPPII)) iiss tthheemmoosstt ppooppuullaarr
ffiixxeedd--wweeiigghhtt pprriiccee iinnddeexx.. OOtthheerr
ppooppuullaarr pprriiccee iinnddeexxeess aarree
pprroodduucceerrpprriiccee iinnddeexxeess ((PPPPIIss)).. TThheessee
aarree iinnddeexxeessooff pprriicceess tthhaatt pprroodduucceerrss
rreecceeiivvee ffoorrpprroodduuccttss aatt aallll ssttaaggeess iinn
tthhee pprroodduuccttiioonnpprroocceessss.. TThhee tthhrreeee
mmaaiinn ccaatteeggoorriieess aarreeffiinniisshheedd ggooooddss,,
iinntteerrmmeeddiiaattee mmaatteerriiaallss,,aanndd ccrruuddee
mmaatteerriiaallss.. 2002 Prentice HHaallll BBuussiinneessss
PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,,
66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 18. TThhee CCoossttss
ooff IInnffllaattiioonn PPeeoopplleess iinnccoommee
iinnccrreeaasseess dduurriinnggiinnffllaattiioonnss,, wwhheenn
mmoosstt pprriicceess,,iinncclluuddiinngg iinnppuutt pprriicceess,,
tteenndd ttoo rriisseettooggeetthheerr.. IInnffllaattiioonn
cchhaannggeess tthhee ddiissttrriibbuuttiioonn ooffiinnccoommee..
PPeeooppllee lliivviinngg oonn ffiixxeeddiinnccoommeess aarree
ppaarrttiiccuullaarrllyy hhuurrtt bbyyiinnffllaattiioonn.. 2002
Prentice HHaallll BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg
PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll
CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 19. TThhee CCoossttss ooff
IInnffllaattiioonn TThhee bbeenneeffiittss ooff mmaannyy
rreettiirreeddwwoorrkkeerrss,, iinncclluuddiinngg ssoocciiaall
sseeccuurriittyy,,aarree ffuullllyy iinnddeexxeedd ttoo
iinnffllaattiioonn.. WWhheennpprriicceess rriissee,,
bbeenneeffiittss rriissee.. TThhee ppoooorr hhaavvee nnoott
ffaarreedd ssoo wweellll..WWeellffaarree bbeenneeffiittss aarree
nnoott iinnddeexxeedd aannddhhaavvee nnoott kkeepptt ppaaccee
wwiitthh iinnffllaattiioonn.. 2002 Prentice HHaallll
BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess ooff
EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 20.
TThhee CCoossttss ooff IInnffllaattiioonn
UUnnaannttiicciippaatteedd iinnffllaattiioonnaann
iinnffllaattiioonn tthhaattttaakkeess ppeeooppllee bbyy
ssuurrpprriisseeccaann hhuurrttccrreeddiittoorrss..
IInnffllaattiioonn tthhaatt iiss hhiigghheerr tthhaann
eexxppeecctteeddbbeenneeffiittss ddeebbttoorrss;;
iinnffllaattiioonn tthhaatt iiss lloowweerr
tthhaanneexxppeecctteedd bbeenneeffiittss ccrreeddiittoorrss..
TThhee rreeaall iinntteerreesstt rraattee iiss tthhee
ddiiffffeerreenncceebbeettwweeeenn tthhee iinntteerreesstt rraattee
oonn aa llooaann aanndd tthheeiinnffllaattiioonn rraattee.. 2002
Prentice HHaallll BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg
PPrriinncciipplleess ooff EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll
CCaassee,, RRaayy FFaaiirr 21. TThhee CCoossttss ooff
IInnffllaattiioonn IInnffllaattiioonn ccrreeaatteess
aaddmmiinniissttrraattiivvee ccoossttss
aannddiinneeffffiicciieenncciieess.. WWiitthhoouutt
iinnffllaattiioonn,, ttiimmee ccoouullddbbee uusseedd mmoorree
eeffffiicciieennttllyy.. TThhee ooppppoorrttuunniittyy ccoosstt
ooff hhoollddiinngg ccaasshh iisshhiigghh dduurriinngg
iinnffllaattiioonnss.. PPeeooppllee tthheerreeffoorreehhoolldd
lleessss ccaasshh aanndd nneeeedd ttoo ssttoopp aatt tthheebbaannkk
mmoorree oofftteenn.. PPeeooppllee aarree nnoott ffuullllyy
iinnffoorrmmeedd aabboouutt pprriicceecchhaannggeess aanndd mmaayy
mmaakkee mmiissttaakkeess tthhaatt lleeaaddttoo aa
mmiissaallllooccaattiioonn ooff rreessoouurrcceess.. 2002 Prentice
HHaallll BBuussiinneessss PPuubblliisshhiinngg PPrriinncciipplleess
ooff EEccoonnoommiiccss,, 66//ee KKaarrll CCaassee,, RRaayy
FFaaiirr


text:
Bilisummaa Ummataa fii Walabbummaa Oromiyaatiif kan Qabsaawu Hogganni dhaaba ULFO/THBO haarayni, jiddu galeeysa hoggana qabsoo biyya Ambaa hin godhatu.
Falmaan abbaa biyyummaa oromiyaa jiddu galeeysa hoggana qabsooAwrooppaa ykn Ameerikaa(USA) godhatee kan jalqabame hin turre.Garuu yeroo as dhihoo kanatti kan mul\’ataa dhufe faallaa isa kanaati.Qabsoo bilismmaa Oromoo kan lubbuu gootota meeqaatiin bosona oromiyaa keeysatti biqilte biyya ambaatti galchanii Saarukha intarneetaa game (tapha) joollee fakkeeysuun hin danda\’amu.
Kabajamaan ummatnni Oromiyaatiis qabsoo akkasii hin barbaadu.Yaroon ammaa yaroo ajandaan dhooysaa kan QBO keeysatti dhokatee qabsoo qancarsaa ture ifa if baasee saaxilamaa jiruudha. Kanaaf yeroon kun yaroo biyya ambaa keeysaa waan qaamni tokko hojjate himachaa cubbuu xibaaranii hawaasa dogoggorsiisanii miti.Yaroo roga hundaan gara biyyaatti fuulleffannee diinarratti qabsooynuudha. Dhaabbilee siyaasaa oromoo ilaalchisee waahedduun dubbatamuu daran waa hedduun hubatamee jira.Ijoon dubbii ibsa kanaa eenyummaa hoggana dhaaba ULFO Oromiyaa keeysaa qabsoo hidhannoo finiinsaa jiru hawaasa Oromoo hubachiisuu irratti fulleffata.
ULFOn Uumama isa irraa kaasee hanga ammaatti bu\’aa bahii gara garaa keessa qaxxaamuruun sadarkaa sadaffaa irra jira. Isaaniis :-
1, ULFO bara 2000 keeysa labsamee ture. Kuniis dhaabbiilee siyaasa oromoo ilaalcha gara garaa qaban walitti fiduun bifa Agoobaraatiin magaalaa Asmaraatti ijaaramee ture. Yeroo sanitti Ummanni oromoo hedduu gammaduus turtii ji\’a afuriitiin booda hawwiin ummataa abjuu tahee hafe.Kanaaf sababa kan tahan warreen iftuultummaan shiraa foon isaanii keeysatti margeen (mayreen) sakaalamee labsamuu fii diigamuun wal faana tahee ture.
2, ULFO bara 2010 ti, kuniis Namoota harcaatuu dhaaba tokko ykn lama irra walitti dhufanii nuti ULFO ifiin jechaa turaniidha. Baay\’inni namoota kanaa lakkoofsaan kudhan(10) kan hin geenyeedha. Namoonni kun yeroo takkaafillee bifa qabsoo kamiinuu if dura sossoosanii hin beekan. Dhaaba itti dabalamanii yeroo gabaabaaf waliin turan keeusattiis taanaan irratti hojjatanii dhaaba san guddisuu irra, diiganii hiddaan buqqusuun dhaabaas dhabamsiisanii ifiifiis harca\’anii dirretti hafuun isaanii. Eenyuufille ifaadha.
Eegaa namoonni kun yeroo ammaa biyya Ameerikaa (USA) keeysaa nuutu ULFO dha, jechaa jiran kun  > Akkuma ja\’amu san tahee hawaasa oromoo biyya ambaa keeysa jiraatu dogoggorsuuf yo tahe malee wanti isaan hoggonaa jiran tokkolleenuu hin jiru.
3, Dhaaba ULFO/THBO kan bara 2012 irratti heeraa fii seera guutuun labsame, Dhaabni kun yeroo QBOn laafee gara diigamutti deemuun haalli tokko tokko mul\’ataa dhufetti hudeeyfamuun isaa kan addaa isa taasisa. Kuniis qabsoo lubbuu fii qabeenyi ummata oromiyaa hedduun itti bade kana dhabama irraa hanbisuuf itti yaadamee kan bifa haarayaan hundeeyfameedha. Dhimma kana irratti marii yeroo dheera godhameen booda Hangafaticha QBO kan tahe Sooreysa Jeeneraal Jaarraa Abba Gadaa waliin tahuudhaan U.L.F.On dhaaba siyaasa guutuu tahee QBOtiif kan qabsaawu tahuu 20/02/2012tti labsamee ture.
Hangaftichi QBO Sooreysi Jeeneraal Jaarraa Abbaa Gadaa akuma dargaggummaa umrii isaanitti QBO biqilchanii turan du\’a isaaniitiin durattiis Moggaasa Maqaa ULFO/THBO kan harcaatuu murna shiraatiinillee qaadhimamuu jalqabe gara Dhaaba guutuutti jijjiiranii turan. Akkuma dhaaba kana hundeeysaniin Eeybisanii dhaloota haarayaaf dabrsuudhaan boqonnaa QBO haaraya bananii Wareegaman. Dhaabni kun hujii bara tokkoo keeysatti human waraanaa bifa, tooftaa fii tarsimoo haarayaan kutaalee oromiyaa hedduu keeysatti ijaaruudhaan diina (Nyaapha) oromiyaa haleeluu itti fufee jira.
Hogganni dhaaba kanaatiis Gooticha Humna waraana ULFO wajjiin lafa oromiyaa keeysa warraaqaa jira. Biyya ambaa keeysatti kan maadheyfatuuf sababni tokkolleen hin jiru. Namoonni Ameerikka (USA) keeysa taa\’anii nuutu ULFO dha, jechaa jiran kun hoggana dhaaba ULFO haaraya kana waliin hariiroo tokkollee kan hin qabne tahuu,lammiilee keenya kan bilisummaafii walabummaa biyya oromiyaatiif quuqaman hudaaf dabarsina.
Nuduukaa buutanii sochii keenya hordofuuf kan barbaaddaniif gara bakka bu’oota koonyaalee dhaaba ULFO/THBO kan naannoo keeysantti argamurraan nuhordofuu kan dandeeysan tahuu kabajaan isin hubachiifna
Tokkummaan Human !!
Oromiyaan Ni Walboomti !!
KHR ULFO/THBO
Odeeffannoo dabalataa:-
M/KHR ULFO/THBO J/Lellisaa Tuujii Bilbila:- +967-712117233 E-mail:bakakaa12@yahoo.com or ULFO/THBO
E-mail:- ulfo2012@yahoo.ca or Info.ulfo2012@gmail.com
Caamsaa 10 – 04 – 2013.


text:
Caamsaa 18/2014(TOI) – Itoophiyaan bara bajataa 2014 baatii 10 darbanitti hojjetoota galanaarra leenjisuun dooniiwwan biyyoota alaa irraatti qacaarsiisuun galii doolaara miiliyoona 6 ol argachuu ishee Ministirri Geejibaafi Loojistikisii aadde Daagimaawit Mogos himani.
Tajaajila Sivili aveeshii irraas galii doolaara miiliyoona lamatti kan dhihaatu argachuu beeksisaniiru.
Koreen Dhaabbii Dhimmoota Bu’uuraalee Misooma Magaalaa fi Geejibaa Mana Maree Bakka Bu’oota Ummataa, gabaasa raawwii karooraa baatii 10, Ministeera Geejibaa fi Lojistiksiirratti mari’achaa jira.
Yaa’ii kanarratti Ministirri Geejibaafi Loojistikiisii aadde Daagimaawit Mogos gabaasa raawwii hojii baatii 10 kan ministeerichaa dhiheesaniiru.
Itoophiyaan bara bajataa kana baatii 10 keessatti hojjetoota galanaarra leenjisuun dooniiwwan biyyoota alaa irraatti qacaarsiisuun galii doolaara miiliyoona 6 .75 argachuu gabaasa isaaniin eeraniiru.
Itoophiyaan hojjetoota galanaarra leenjisuun biyya alaatti qacarsiisuuf haala dandeesisuu mijeesuuf seeraa qopheessuu ishees hubachiisaniiru.
Baatii kurnan darbetti tajaajila Sivil aveshiiniin galii doolaara miiliyoona 2.3 walitti qabuuf karoorfamee galii doolaara miiliyoona 1.9 walitti qabuun akka danda’ame himaniiru.
Ministeerri Geejibaafi Loojistikiisii ”Imammaata Biluu Ikonoomiin” waggaa 10 keessatti hojjetoota galaanarra kuma 100 horachuun sharafa alaa doolaara biiliyoona 1 irraa argachuuf koroorfamuu ragaan ministeericharra argame ni muli’isa.
Imaammata kanaan sadarkaa idil addunyaatti hojjetoota galanaarra gahumsaafi dorgomoo ta’an horachuuf xiyyeeffannoon hojjetamaa jira.


text:
Mooraa dhaabbata tika nagaa Afgaanistaan isa QALAAT jiru cinatti kamiisa har’a ganama haleellaa bombii dhaqqabe Taalibaan itti gaafatama fudhatee ira.
Balaa kanaan yoo xiqqaate namnii 15 ajjeefamee kanneen biroon 90 caalan madaa’uun ibsame jira.Dubbii himaan mootummaa kutaa Gul Islam Seyal akka jedhanti namoota balaan kun isaan mudate keessa irra hedduun dubartootaa fi ijoollee kanneen dhukkubsatanii Hospitaala naannoo sana keessa turan.
Hospitaalli Zabul kan naannoo sanatti dhiyeenya qabu haala guutuummaatti jechuun danda’amuun barbadaa’uu isaa angawaan kutaa biyyaa ibsanii jiru.
Siviloonni Afgaanistaan keessaa hokkara hamaaf saaxilamuu fi bara darbee qofa kanneen ajjeefaman lakkofsaan guddaa ta’u tokkummaan mootummotaa beeksisee jira.
Waggaa kana jechuun bara 2019 baatilee isaan jalqabaa 6 keessatti siviloonni 1366 ajjeefamanii kanneen biroon 2446 madaa’uu waajirri qaama tokkummaa mootummotaa tokko beeksisee jira.


text:
Bulchiinsa Sudaan kibbaa kutaa Biluu Naayil keessatti falmii lafa ilaalchisee yeroo dhiyootti uumameen guyyoota lamaaf lola raawwatameen daa’imman dabalatee namoonni 150 ajjeefamuu isaanii ogeessi fayyaa Kamisa kaleessaa ibseera.
Lolli kun ji’oota darban keessa kan raawwate muraasa keessaa isa hamaa yoo ta’u, namoonni hedduun mormii dhageessisuu dhaan daandii magaalaa guddoo bulchiinsa Blue Nile Damazin irratti bahuun dhaadannoowwan dhageessisuu dhaan waldhabdee bara kana namoota dhibbaan lakkaa’aman galaafate balaaleffatan.
Walitti bu’iinsi magaalaa Blue Nile keessatti torban darbe, erga miseensota ummata Hausaa fi gareewwan diinota isaanii gidduutti lafa irratti falmiin ka’ee booda kan uumame yoo ta’u, jiraattonni dhibbaan lakkaa’aman dhukaasa cimaa fi manneen ibiddaan gubachuu jalaa dheessan dubbataniiru.
Waraansi kun kan fuuleffate Kaartuum irraa gama kibbaatti fageenya km 500 irratti kan argamu naannoo Rozerees-tti kan argamu naannoo Wal Al-maahii irratti ture.
Itti gaafatamaan hospitaala Wad al-maahii Abbaas Musaa, dubartoota, daa’immanii fi maanguddoota dabalatee roobii fi kamisa gidduu yeroo jirtutti namoonni 150 ta’an ajjeefamaniiru jedhan. Hookkara sanaanis namoonni 86tti hedaman maaa’anii jiran.
Kamisa kaleessaa namoonni dhibbaan laka’man Damazin keessatti mormii dhageessianiiru, hangi tokko bulchaan kutaa sanaa hojii irraa akka ari’amu gaafachuu isaanii kanneen ijaan argan dubbachuu isaanii AFPn gabaaseera.


text:
“Isaanis amantii isaaniin… humna abiddaa balleessan”. Ibr 11:33-35
“Isaanis amantii isaaniin… humna abiddaa balleessan”. Ibr 11:33-35
Dn. Takluu Haayiluu
Kaayyoon Waaqayyoo dhala namaa uumeef maqaa Isaa galateeffannee akka mootummaa Isaa dhaalluufidha. Haata’u malee dhalli namaa bilisummaa qabutti fayyadamuun Waaqa dachee fi samii akkasumas uumamtoota hunda uume dhiisee Waaqa alagaa waaqessuun (Waaqa tolfamaaf jilbeeffachuun) ajaja Waaqayyoo “Ana malee Waaqonni biroo siif hin ta’iin” jedhu yoo cabsu kitaaba qulqulluu kessatti bakka hedduutti katabamee ni argana. Se. Ba’uu 20:1-4, Mat 6:24, Yoh 5:29.
Israa’eeloonni yeroo wareeramanii biyya Faariis Baabiloon keessa jiraatan Naabukadenetsoor ijoollee Israa’eel gosa moototaa fi abbootii murtii ta’an keessaa mudoo kan hin qabnee fi babbareedoo, beekumsaan kan guutamanii fi kanneen qalbii qabessa ta’an, mootii fuldura dhaabachuu danda’an filatee mana barumsaa kaalaadawiyaanotatti afaanii fi ogummaa akka barataniif gaafate. Daani’eel, Anaaniyaa, Azaariyaa fi Misaa’eel ni filataman. Akkasumas fuula mootichaatti kabaja argatan. Isaanis Sababa nyaataa fi dhugaatiin akka hin bushoofneef ykn harfoofneef daadhiiif cooma mootii dhiisanii akaayii goggoogaa fi bishaan xiqqoo dhugaa barumsa isaanii baratan (Dan 1:8-21). Mootichiis maqaa isaanii:- Daani’eeliin- Bilxaasoor, Anaaniyaan- Sidiraaq, Azaariyaan- Abidinaagoom, Misaa’eeliin –Misaaq jechuun jijjire. (Dan 1:1-dhumaa).
Ijoolleen kunis beektotaa fi qalbii qabeeyyii waan ta’aniif kutaalee biyya Baabiloon irratti muudaman. Dan2:46-48. Muudamuun ijoollee sadeen kanaa garuu, saboota Baabiloon biratti inaaffaa uume. Isaanis ijoollee sadaniif mooticha wal dhabsisuuf jecha akkas jechuun mala baasan “Firaa fi diina kee kan ittiin addaan foo’attu xaa’ota (tolchaa) itti sagadamu dhaabi” jechuun gorsan. Isaanis kutaalee Baabiloon irratti ijoolleen ati muudde gosoota Ayihuudota ta’an Waaqa ati dhaabdeef hin jilbeeffatan; ajaja kees hin kabajan jechuun mootiitti himan. Yeroo kana mootichis ni dheekkame. Hojjetotaa fi jiraattota biyya sanii hunda xaa’ota (tolchaa) dhaabbateef akka sagadaniif waamamanii, akka jilbeefataniis ajajaman. Mootichis haalota sadiitti fayyadamuun namootni hundi akka xaa’otaaf (tolchaaf) jilbeefatan taasisan. kunis:-
v Labsii baasuun: -labsiin Kun warreen aangoo irra jiranii hanga tokkoon tokkoon namootaa kan laallatu yoo ta’u warreen aangoo qaban fakkenya ta’uu waan qabanif isaan irratti daraan xiyyefata ture.
v Sagalee Muuziqaan booji’uun:- “wayita sagalee dibbee, nagaaritaa, fi kkf dhagessan kuftanii akka xaa’otaaf sagaddan’’ kan jedhuun sagalee meeshaalee muuziqaan booji’e.
v Yoo jilbeeffachuu diddan labooba abiddaa keessatti akka darbataman jechuun sodaachisani. Mootichis harka kiyya irraa waaqni isin baasu eenyu? (Dan 3:15), Yoo jilbeeffachuu diddan abiddatti darbatamtu yoo jedhus ijoolleen sadeen garuu “Waaqni nu’i Waaqessinu labooba abidda kana keessaa nu baasa. Nu baasuu baatus waaq-harkee (tolchaa) keef hin jilbeeffannu” jechuun deebisaniif.
Haa ta’uu malee ijoollee sadeen kunis haala kanaan jilbeeffachuu hin dandeenye. “Isaan garuu hin jilbeeffannu” jedhani. Dan 3:13-19.
Yeroo kana mootichi ijoollee sadan labooba abiddaa keessatti darbachise. Laboobni abiddichaas hamaa ta’uu isaa irraa kan ka’e namootni ijoollee sadeen darbatan battaluma sanatti abiddaan nyaataman.
Daa’imman sadeen garuu hidhaan isaanii hiikamee Afur ta’uun, inni afraffaan garuu isaanirraa adda kan ta’e dha. Innis bifa Waaqoota kan qabu, Ergamaa Waaqayyo Qulqulluu Gabri’eeli dha. Labooba ibiddaan rifeensi mataa isaaniillee osoo hin gubatne labooba ibiddaa keessa afur ta’uun deddeebi’aa “Waaqni abbotii keenyaa ol ol haa jedhu, maqaan Isaa bara baraaf kan galatoome haa ta’u….”jedhan. (Faaruu ijoollee sadeenii 1:2-dhumaa) jechaa osoo faaraftanii mootichii fi namootni kanneen argan, dhaga’anis.
Kana irraa ka’uun “Waaqni ergamaa isaa ergee, garboota isaa amanamoo Anaaniyaa, Azaariyaa, fi Misaa’eel labooba Abiddaa keessaa baase haa galatoomu” jedhan.Dan 3:28. Sababni kabaja ayyaanna yaadannoo Ergamaa Qulqulluu Gabri’eel Mudde 19 kabajamus seena ijoollee sadeeniin kan walqabate dha.
Seenaa kana irraa wantoota gurguddoo armaan gadii baranna.
- Cimina amantaa ijoollota sadeeni
- Tajaajila qulqulloota Ergamootaa
Amantaan amanuu,amanamuu, murteessuu fi hojiin agarsiisuu of keessatti qabata. Ijoolleen sadeenis Waaqayyootti amananii, jabina amantaa isaanis “Waaqni waaqessinu abidda keessaa nu baasa” jechuun dubbatani. Amantaa isaan abbootii isaanii irraa fudhataniifis wareegaman, Waan isaan qunnamu mara fudhachuuf murtessan “Waaqni waaqessinu abidda keessaa nu baasuu ni danda’a; ta’uu baatus abidda kanatti darbatamnee akka wareegamnu fedha Waaqayyoo yoo ta’e abiddatti ni senna” Jechuun amantii isaanii ibsan.
Jecha afaan isaanii hojiin muldhisan. Akkuma qulqullu Ya’iqob “Amantiin hojii malee kan du’ee dha”. (Ya’iqoob 5:12) jedhe. Amantaa yoo qabaanne moo’icha, humnaa fi ogummaa arganna. (1Yoh 5:4) Kanaaf Waaqayyon ergamaa isaa ergee abidda keessaa isaan baase. Ergaamotni Waaqayyoo naannoo warra isaan sodaataniitti ni buufatu ni fayyisuunis (Faar. 33:7). Ciminni isaaniis akka Waaqayyoon afaan warra Waaqayyoon hin beekneen galateeffamuuf sababa ta’e. ( Dan 3:28-30).
- Ergamootni qulqulloota, jaboota, akkasumas ija namaan hin muldhatamneedha.
- Ergamootni Baay’inni isaanii kan hin beekamne kumaa fi kumaatama ta’u. Erm. 33:22
- Ergamootni qulqullootni bara baraan kan jiraatan, kan hin duune, hin fuune fi saala kan hin qabneedha. Mat 22:30
Ergamootni qulqullootni tajaajila gurguddaa lama qabu.
Tokkoffaan boqonnaa malee Waaqayyoon galateeffachuu fi kabajuu (Mul. 4:6-11, Mul 5:6—14, Isa, 6:1, Faarsa 102:20) yoo ta’u
Inni lammaffaan immoo dhala namaa boqonnaa malee tajaajiluu (eeguu) dha. Waaqayyo Ergamaa Isaa ergee afaan Leencotaa cufeera. (Dan 12:1)
Tajaajila Ergamootni dhala namaaf kennan hedduu keessaa isaan muraasni:-
- Ergamootni dhalli namaa jireenya bara baraa akka argatan ni gargaaru. Ibr 1:4
- Ergamootni gara uumamtootaatti araaraa fi dheekkamsa fiduuf (2Mot 19:35) ni ergamu. “Ergamaan Waaqayyoos deebisee yaa Gooftaa hunda danda’aa warreen waggaa 70 itti dheekkamte magaalota Iyyerusaaleemii fi Yihudaa kanaaf kan hin dhiifneef hanga yoomiitti?”( Zak 1:12),
- Ergamootni kadhannaa namootaa fuula Waaqayyootti ni dhiyeessu. Mul 5:8 Mul 8:2-2, Mat 18:10, Yoh 1:52
- Qulqullootni Ergamootni wanta hamaa irraa ni baraaru (eeguu) gara gaarittis nu geessu. ( Se. Ba’uu 22:32)
- QuLqulootni Ergamootni dhala namaa ni jajjabeessu ni kunuunsu. 1Mot 19:5, Dan 10:13-21
- Qulqullootni Ergamootni badii jinnii/seexanaa / jalaa nu baasu
- Qulqullootni Ergamootni warreen shakkan ni adabu. Luq 1:20
- Qulqullootni Ergamootni Waaaqayyoo dura nuuf dhaabbatu. Luq 1:19
- Qulqullootni Ergamootni diinaan nuu falmu
- Qulqullootni Ergamootni Waaqayyo, yeroo rakkoo keenyaa nu gargaruu.Farf 33(34):7,farf 90:10
Kana irratti yeroo kadhannaa ergamootaa kaasnu wantootni sadii jiraachuu isaanii qalbeeffachuu qabna.
- Kan kadhatamu, dhiifama kan laatu, Waaqni araaraa jiraachuu isaa. Ba’uu 32:11-15
- Kan kadhatu /araarsituun/ Ergamaan ykn Qulqullootni jiraachuu. Zak 1:12
- Kan kadhatamuuf /dhiifama kan barbaadu namnii jiraachuu akka qabu beekuun nurraa eegama. Luq 18:13, Umm 20:7, Hizqeel 14:14
Walumaagalatti yeroo kabaja ayyaanaa qulqullicha Gaabri’elii kabajnu nu’i Kiristaanotni amantaa keenyan cimnee dhaabbachuu akka qabnu, sababa amantaa keenyaaf hanga wareegamuutti deemuu akka qabnu, ijoollota sadeen irraa ni baranna. Itti dabaluunis Waaqayyon yoo ajaja Isaa eegne, akka fedha Isaatti yoo deemne hamaa irraa akka nu eegu ni hubanna. (Faar 118:105, Ibr 8:28.) Akkasumas Ergamootni Waaqayyoo hamaa fi hammaataa irraa akka nu eegan, akka nuuf dhabbatan (nuuf kadhatan) ni baranna. Ijoolleen sadeenis amantii isaaniin cimanii, gaarummaa Waaqayyoo, eegumsa hangafa Ergamaa qulqulluu Gabri’eelii nutti muldhisaniiru. Kanarraa ka’uun mootichis “Ergamaa isaa kan ergee ….garboota isaa kan fayyise Waaqni Anaaniyaa, Azaariyaa, fi Misaa’eel kan galatoome haa ta’u” jedhe.
Nuyi kiristaanotni amantaa keenyaan cimnee, hojii gaarii hojjennee fakkenya taanee, addunyaa hamaa kana irraa gaarummaa Waaqayyoo, kadhannaa Ergamootaa, araarsummaa haadha keenya Dubroo Maariyaamitti amannee, gaabbii gallee, kabajamaa foonii fi qulqulluu dhiiga Waaqayyoo fudhannee dhaaltuu mootummaa Waaqqayyoo akka taanuuf fedhaa fi jaalala Waaqayyoo nuuf haa ta’u.
Galanni Waaqayyoof haa ta’u!
Eegumsi hangafa Ergamaa qulqullu Gabri’eelii nu biraa hin hafin. AMEEN!!!
Madda
Weebsaayitii Waldaa qulqullootaa barruu Afaan Amaariffaa.
Kitaaba seenaa
Kitaaba Raajii Daani’eel


text:
Ministrii dhimma alaa Yunaayitid istees gurraacha jalqabaa kan ta’an hoogganaan waraana duraanii Jeneraal Kooliin Paawel umurii isaanii waggaa 84tti dhibee COVID-19n wal qabateen wixata har’aa du’aan boqotan.
Maatiin isaanii Feesbookii irratti maxxansuun du’a isaanii ennaa beeksisan, abbaa manaa gaarii fi nama jaalalaa, abbaa, akaakayyuu fi lammii Ameerikaa guddaa dhabne jedhan.
Maatiin isaanii akka jedhanitti Koliin Paawel talaallii vaayiresii koronaa guutummaan fudhataniiru. Hojjettoota mana yaalaa Walter Reed, ennaa guyyaa dhuma isaanii kunuunsa gaarii godhaniif ni galateeffanna jedhan.
Pawel bara 2001 hanga 2005 ennaa bulchiinsa ripaablikaanticha George W. Bush diplomaatii gameessa biyyattii turean. Kana dura Pawel jeneraala ol aanaa waraanaa fi gadamoojjii waggaa 35, hoogganaa Pentaagon, dura taa’aa hojjettootaa ta’uu dhaan bara 1983 hanga 1989tti ennaa bulchiinsa prezidaant George H.W.Bush tajaajilaniiru.


text:
Xurree Milkaa’inna fi Gammachuu-lakk.3
Barruun tuni barreefamoota gaggabaabo ji’a Bitootessa (March) 2016 fuula Fesbuuki Jireenya Badhaatu irraa walitti kuufamteedha.
Hanga fedhan namoonni cubbuu/badii haa raawwatan, isaan hin hordofin hin akkeessin. Namoonni baay’een sababa akkeessutin cubbuutti kufu. Akkana siin jechuu danda’u,”Namni hunduu jaalalle dubartii/dhiiraa qaba. Kana namni hunduu ni hojjata. Ati nama addaati? Dargaggummaa keetti fayyadami. Yoo amma of hin bashanansiisin yoom of bashanansiisuf? Rakkoo hin qabu boodarra ni tawbatta, Rabbiin gafurrahimi….” Hanga isaan hordoftu haala kanaan si sossobu. Namoonni kunniin sheyxaana namaati irraa garagali,wanta isaan jedhan gonkumaa hin dhagahin.
Kabajama/tu obboleesa/obboleetti koo sheyxaana fi namoota fedhii ofii hordofaniin hin gowwomin. Osoo namni tokkichi kan dhugaa hordofuu fi badii irraa fagaatu si qofa ta’eyyu, gonkumaa badii raawwattoota hin hordofin. Hanga fedhe badii fi wanti fokkuun haa babal’atu injifannoo fi milkaa’inni haqaa fi namoota ishii hordofaniif ta’a. Seenaa keessatti hawaasa badii hojjachuun milkaa’e ni jiraa? Yeroo gabaabaf bilicliciin/ballaqqeessi addunyaa tanaa milkaa’inna itti fakkaachu danda’a. Garuu dhumni isaani halaakama/kufaatidha. Kanaafu badii/cubbuu raawwatota hin hordofin. InshaAllah si kan milkaa’u fi gammadu.
Jireenya kee keessatti nama haqaa fi dhugaa ta’ee qabaadhu. Namni keessi isaa dhugaa yeroo rakkoo sirraa hin fiigu, si bira dhaabbata. Namni haqa kan hin sobne duniyaa baddu tana argachuuf si hin sobu. Keessumatti jireenya gaa’ilaa kee keessatti nama haqaa fi dhugaa dubbatu filadhu. Sobni jireenya kee balleessa. Atillee nama haqaa fi hin sobne ta’uuf carraaqi.
Yaada “Ani dargaggeessa/shamara. Anillee akka namoota biroo of bashannansiisu qaba. Maaliif of hidha? Maalii yeroo dheeraa nan qaba boru nan tawbadha.” Jedhu mataa keessatti kuufachun cubbutti hin lixin. Kuni waxmadii sheyxaana kan inni nama ittiin gowwomsudha. Dhumni cubbuu hadhaa fi badii malee wanta biraati miti. Jalqaba irratti gammachuu xiqqoo ni argatta dhumarratti garuu hadhaa fi badii keessaa hin baanetti si dabarsa. Duuti yoom akka dhuftu namu hin beeku. Dargaggoonni kumaatamatti lakkaawaman du’aaf qalma osoo ta’aa jiranuu akkamitti nuti yeroo dheera qabna,boru ni towbanna jechutti gootomne.
Wanta namoonni mataa ofiiti hin hojjanneef isaan hin faarsin. Osoo wantoota gaggaari hojjataniyyuu garmalee isaan faarsun akka kufan sababa hin ta’iniif. Faarsu dhiisiti jechoota gaggaarin isaan jajjabeessi. Fakkeenyaf, “Hojii baay’ee hojjachaa jirta akkamitti kana hunda hojjachu dandeesse?, ati nama garmalee qaroodha, namni si/isa fakkaatu hin jiru…” jechuun dugda isaa kutuudha. Yommuu namni tokko haala kanaan faarfamu sheyxaanni akka of dinqisiifatu isa godha, kuni hundii qananii Rabbiin itti kenne ta’uu isaa irraanfachuun humna isaa qofaan akka waan milkaa’e godhe itti mul’isa. Ergasi namtichi kuni osoo hin beekin kaayyoo ofii irraa mucucaata. Namoota meeqatu jiru osoo faaruf dharra’anu karaa walakkaa irratti hafan, osoo hin milkaa’in kufan. Diinni nama injifachuu yoo barbaadu nama faarsaa mitiree? Kanaafu namoota faarsu osoo hin ta’in haala kanaan jajjabeessi. “MashaAllah hojii gaarii hojjataa jirtaa itti fufi. Rabbiin si haa gargaaru. Wanta qabatte irraa duubatti hin deebi’in. Obsaan carraaqi, Rabbiin mindaa kee si haa kafalu…”
Yommuu gara sadarkaa gara oliitti ol bahu barbaaddu, qormaata baay’een si muudatu. Fakkeenyaf yeroo tokko tokko sheyxaani imaana kee hurgufuu danda’a. Dhama’insi fi dukkanni si haguugu danda’u. Yeroo kanatti maal gootaa? Jalqaba sheyxaana Rabbiitti mangafadhu (A’uzu billahi mina sheyxaani rajim jedhi). Hanga wanti keessa kee dhiphisu sirraa deemu obsi. Yoo nama waliin mormii /falmii keessa jiraatte dhiisi biraa deemi. Gaafi baay’ee of gaafachu irraa of dhowwi. Gaafi baay’ee of gaafachun shakkitti nama darba. Yaadota “Rabbiin maaliif akkana godha? maaliif kana hojjata?” Fi kkf sammuu keessaa haaqi. Rabbiin gaafataadha malee gaafatamaa miti. Mootiin moototaa akkamitti wanta hojjatuuf gaafatama? Wanta hundaa ogummaa fi beekumsaan waan hojjatuuf gonkumaa Rabbiin hin gaafatamu. Qur’aana qara’i. Du’aayi godhi. Yaa Rabbii takka erga nu qajeelchite qalbii teenya haqa irraa hin dabsin jedhi. (Du’aayi suura Ali-Imraan 3:8 irra jiru qara’i).
“Yommuu taqwaan(sodaan Rabbii) qalbii marsuu, sodaan biraa ni bada.” Yommuu qalbiin tee taqwaan guuttamtu, sodaan hiyyummaa,sodaan diinaa, dhiphinni, gaddi fi kkf sirraa achi deemu. Yommuu taqwaan qalbii tee guutu, ifa imaanatin ardii irra deemta. Salphatti fedhii keeti fi sheyxaanaf gabra hin taatu. Rabbiin furqaana (dhugaa fi soba addaan baasu) fi makrajaa (rakkoo keessaa karaa ittiin bahan) si godha. Kanaafu guyyaa guyyaan beekumsa faayda qabdu barbaadun imaana, taqwaa keenya haa dabalannu.
Fiixe milkaa’inna ol’aanaa irra ijjachuu yoo barbaadde, Qur’aana, Sunnaa Rasuula (SAW), du’aayi, zikrii, iklaasa, sabrii fi taqwatti maxxani. Adeemsa kee keessatti madaalama ta’i Insha Allah ni geessaa ga’uumsa kee.
Yommuu warrii kee si arrabsan yookiin walii hin galle, yookiin amaloota isaani keessaa tokko yoo jibbite maal goota? Jalqaba yommuu isaan faalla kee deeman wulataa isaan si oolanii fi si guddisuuf wanta jala darban yaadadhu. Yeroo baay’ee xaari isaani irraanfanne isaan faallessuf olkaana. Yommuu si arrabsan seeqadhu bakka sanii deemi, isaan waliin garmalee hin mormiin, jechoota isaani irraanfadhu. Sababni isaas jechoonni isaani rakkoo isaan si guddisuuf jala darbanii gadi. Yommuu isaan waliin waa irratti walii hin galle, ‘kiyya qofatu ta’aa’ dhiisiti miidhaa walii galteen dhabamuu ilaali. Yoo walii galuu dhiisun keessan rakkoo guddaa kan fiduu fi hariiro kan kutu yoo ta’e, yaada isaani irratti walii gali. Ammas wulataa fi xaari isaani hin dagatin. Yoo amala badaa isaan irratti agarte, du’aayi isaani godhi. Bakka kanatti sheyxaanni akka si hin gowwomsine of eeggadhu. Warra kee akka tufattu si godha. Sanyii isaan jibbuu qalbii kee keessatti facaasa. Yeroo kanatti sababa isaanitin bakka gaarii akka geette yaadadhu. Kanaafu qormaata sheyxaanni sitti darbu gadii liqimsuun du’aayi isaani godhi. Nabiyyana Ibraahim (AS) yaadadhu akkamitti abbaa isaa waliin jiraacha akka ture. Abbaan isaa mushrika haa ta’uuyyu malee du’aayi isaaf gochaa ture.
Akkamitti fi yoomin cubbuu/baditti akka kuftu hin beektu yoo Rabbiin si hin eegin. Kanaafu, dhuma badaa cubbuu fi wanta fokkuu irraa dhalatu irraa tikfamuuf Rabbiitti warwaadhu, du’aayi godhi. Jedhi: Yaa Rabbii sheyxaana, cubbuu fi wanta fokkuu irraa nu tiksii.” Kuni karaa badiin addunyaa yeroo ammaa keessa jirtu irraa baraaramtuni.
Of tuulu-Kibir
Namni cubbuu ofii yommuu beeku hangam akka dadhabaa ta’e ni beeka. Hojii gaggaari baay’ee yommuu hojjattu yookiin qabeenya baay’ee yommuu horattu, sheyxaanni cubbuu kee si irraanfachisuun akka boontu si godha. Ergasii waxmadii isaa keessa seenta. Namoota beekumsaan si caalan ykn qabeenyan si gadi ta’an akka tufattu si taasisa. Yaada isaani akka hin fudhanne si godha. Karaa kanaan sheyxaanni namoota amantii keessaa isaan baasa. Kanaafu hojiin kee baay’ee yommuu sitti fakkaatu cubbuu kee yaadadhu of gadi qabi. Namoonni baay’een hojii gaarii si caala akka hojjatan yaadadhu. Hojiin gaariin kamiyyuu ati hojjattu mataa keetif carraaqa akka jirtu beeki (ilaali Al-Qur’an 29:6) – sadaqaa yoo kennatte guyyaa Qiyaama mindaa argachuuf deemta, namoota karaa sirritti yoo qajeelchite boru mindaa argatta. Kanaafu mataa keetif carraaqa jirta. Hojii gaarin of tuulun nuuf ni malaa ree?
Diina naannoo keetti hin uumin. Nageenyan jiraadhu. Hamaa fi maqaa balleessu irraa dheessi. Jibba, waanyu fi gadoo kuufachu irraa of qulqulleessuf carraaqi. Hamni, jette jetten, maqaa balleessun, jibbi, waanyun, shakkiin fi gadoon hundewwaan namoonni diina walitti ta’aniidha. Dubbii xiqqeessi. Kaayyoo kee irratti xiyyeefadhu. Wanta si hin fayyanne achi dhiisi. Namoota araarami. Dogongora isaani irra darbiif. Dogongora keetif dhiifama gaafadhu. Sheyxaana obboleessa/obboleetti nagaha akka shakkitu si taasisu itti qabsaa’i. Du’aayitti maxxani. Kunniin karaa diina uumu irraa ittiin baraaramtudha. Rabbii nu haa gargaaru.
Miira fi yaada kee too’adhu. Sab-qunnamti(social media) irratti hin gowwomiin. Yoo nama tokko irraa jaalalan qabamte, miira kee addunyatti hin labsin. “Si jaaladha … tiyya,Sirraa obsuu dadhabee.. fi kkf jechuun facebook irratti hin maxxansiin. Laala jaalala irratti yoo obsitee fi jechoota hin taane dubbachuu irraa yoo of qusatte, Insha Allah Rabbiin mindaa kee si kafala. Obsiiti karaa sirrii hordofii. Yoo garmalee sitti ulfaate, nama amantu fi kan gorsa gaarii si laatu danda’u irraa gorsa barbaadi.
Namoota irratti too’ataa taane hin ergamne. Dogongora isaani xixiqqoo isaan irra barbaadun ifatti baasuf hin tattaafatin. Yommuu ati dogongora xiqqaa namoota ifatti baasuf tattaafattu, dogongorri/aybiin kee guddaan ifatti baha.
Takkaa saala faalla fuudhu dandeessu waliin taphaa jalqabnaan, ergasi sansalata san keessaa bahuun sitti ulfaata. Sheyxaani haala kanaan si sossobu danda’a,”Salaama jedhiin ajrii argattaa. Silaa wanta biraa isa/ishii waliin hin hojjattu salaamuma jedhiin.” Eeti salaama waliin jechuun badooma hin qabu. Garuu sheyxaanni isa/ishii waliin akka chaati gootu si dhiiba. Yoo guyyaa guyyaan isaaf/ishiif miseeji barreessu itti fufte sheyxaanni suutuma suutan harkatti si galfata. Ergasi osoo of hin beekin cubbutti kufuu dandeessa. Karaan irra gaariin fitna (qormaata, badii) yeroo ammaa kanaatirraa ittiin baatu saalla faalla waliin makamu dhiisu, du’aayi fi zikrii gochuu, beekumsa nama fayyaadu barbaadu fi taqwaa qabaachudha. Online irratti chat gochuu dhiisudha.
Murtii hundaa mataa kee qofaan hin murteessin. Namoota hagaa kan beekumsaa fi bilchinna qaban waliin mari’adhu. Yoo dhiirsa taate haadha manaa tee waliin mari’adhu. Hanga feete ani beekadha jette yoo of ilaalte yeroo hundaa guuttamaa miti, hanqinna wayii ni qabda. Yommuu shuura(marii) namoota waliin adeemsifte fi Rabbiitti hirkatte murtoo wayii murteessitu, InshaAllah murtoon kee faaydi kan qabu ta’a. Dhuma murtoo keetif garmalee hin dhiphattu yommuu namoota mari’achistu fi Rabbiitti hirkattu. Garuu adda yoo murteessite hadhaa baay’ee dhandhamta.
Amala gaarii malee amala badaa warra kee irraa hin dhaalin. Yoo amala badaa isaan irraa kan dhaaltu taate yeroodhaan jijjiruuf tattaafadhu.
Yommuu mana namaa seenuf deemtu balbala dhahi.Salaama irratti qara’i, seenuf hayyama gaafadhu. Qajeela fundure balbalaa osoo hin ta’in gara cinaa balbalaatti dhaabbadhu. Eenyu ati yommuu siin jedhan ‘Ana ana’ hin jedhin. Kana irra Ani ebalu jedhi. Yoo dubartiin qofti mana jiraatte hin seenin duubatti deebi’i hanga dhiirri yookiin abbaan manaa dhufu eegi. Yoo duubatti deebi’i jedhamte osoo hin mufatin gara duubatti deebi’i. (ilaali Suuraa An-Nuur 24:28) Balbala fundura dhaabbachuun ijaan mana keessa hin ilaalin. Mana keessa erga seente boodas dubartoota mana keessaa irraa ija kee gadi qabadhu.
Yommuu namni tokko gaafi si gaafatu, ‘kana hin beektu sila osoo hagana geettu’ jechuun isa/ishii gadii hin xiqqeessin. Kaleessa akkuma isaa/ishii nama waa hin beekne turte. Har’a garuu Rabbiin beekumsa irraa waa si barsiise. Kanaafu beekumsa keetin hin boonin. Wanta beekturraa suuta fi haala salphaan itti himi. Yoo hin beekin ‘Ani hin beeku’ jedhi.
Kasaaran addunyaa tanaan sobamuu fi daandii haqaa (Islaama) irraa jallatu caale ni jiraa sila?
Kasaaran addunyaa tana kaayyoo dhumaa godhachuu fi Aakiraa dagachuu caale ni jiraa?
Yommuu cubbutti kuftu, gonkumaa akka hin jijjiramne goote of hin ilaalin. Dargaggoonni baay’een sababa hanqinna isaani ilaalutin duubatti harkifatu. “Cubbuu baay’ee raawwadhe jira,of jijjiruu hin danda’u.” Jedhu. Yookiin immoo”Ani nama gaaridha. Rahmanni Rabbii bal’aadha…..” Fi kkf jechuun of sobuu. Yoo nama gaarii taate ammalle hanqinna baay’ee qabdaa nama daran gaarii ta’uuf carraaqu qabda. Yoo hanqinnaa baay’ee qabaatte fi cubbutti kufte, isaan si hin laamshessin, jabeenya hin dhabin. Kana irra hanqinna fi dogongora kee jijjiruuf carraaqi. Namoota biroo waliin wal bira of qabuun duubatti of hin harkisin. Eebalu na caala, akka isaa kanatti hojjachuu hin danda’u jechuun duubatti of hin harkisin. Akkasumas, ani ebaluun caala jechuun gara funduraatti deemu irraa hin rinciciin. Hojii keetif itti gaafatamaan siyi,mitiree? Duniyaattis Aakirattis hojii keetif si malee eenyullee hin gaafatamu. Kanaafu hojii kee miidhagsi.
Yommuu namoota irraa waa barbaaddu, wanta xiqqaa isaan gaafadhu. Yoo wanta baay’ee fi irra deddeebite gaafatte, si jibbu,si xiqqeessu. Hanga dandeessun liqaa irraa dheessi. Yoo garmalee si hin barbaachisin liqaaf namootatti hin fiigin. Haajaa keetif Rabbiin gaafadhu. Yommuu namoonni,”Kana barbaaddaa? Qarshii si kennu? Fi kkf “siin jedhan tole hin jedhin yoo rakkoo hin qabaatin. Kana irra ‘jazakallahu keyran, Alhamdulillah nan qaba hin barbaadu.’ jedhin. Wanta qabdutti gammadi,harka namaa hin ilaalin, nama soreessa, jaallatamaa fi gammadaa ni taatati.
Jalqaba jijjirama keeti irratti iklaasni fi ijjannnoon kee laafa ta’uu danda’u. Garuu akkuma yeroon darbuu fi qabsoon kee itti fufuun, InshaAllah iklaasa fi ijjannoo argataa adeemta. Garuu qabsoo kee keessatti iklaasa fi ijjannoo argachuuf barbaadu hin dagatin. Sababni isaas isaan lamaan kunniin bu’uurale milkaa’innati.
Haleellan jechoota namoota ijjannoo kee hin laamshessin. Yoo namoonni hijaab uffachuu keetif sitti qoosan, abdii kutun hijaaba ofirraa hin mulqin. Beeki hijaabni kabaja fi qulqullummaa kee kan eegudha. Sirna itti bulmaata keetti maxxani. Haala jireenya maraatu yeroo ammaa hin akkeessin.


text:
Jiraattonni magaalaa Hawaasaa, gatiin bittaa akka malee ol ka’uu isaa irraa kan ka’e qaala’insa jireenyaan ka rakkataa jiran tahuu, Sagalee Ameerikaatti dubbatan.
Qaala’insa jireenyaa kana kan hordofsiise abboota qabeeyaa ofittoodhaan shira xaxamuu fi muudamtoonni mootummaa rakkoo kanaaf ilaalcha kennuu dhabuu dha, jedhuun himatan jiraattonni kun.
Jiraataa magaalaa Hawaasaa kan ta’anii fi dhaaba bu’aaf hin hojjenneef kan hojjetan obbo Alaqaa Naaqoo akka jedhanitti qaala’inni jireenyaa bifa adda addaa qabate jedhan dhiibbaa irraan ga’uu dubbatu.
Namni jiraachuuf waan barbaade argachuuf qabsoo hedduu gaafata. Amma isa danda’u qofaa dha kan darbaa jiru. Yeroo ulfaataa dha.


text:
Fulbaana 21/ 2015 (TOI) Ayyaana Irreechaa boru kabajamurratti hirmaachuuf keessummoonni bakka addaddaarraa magaalaa Bishooftuu galaa jiru.
Keessummoonni Itiyoophiyaa kutaa addaddaarraa dhufan kabaja Irreechaa kanarratti akka hirmaatan eegama.
Abbootiin Gadaa Oromoo, Haadholiin Siinqee, dargaggoonniifi kutaaleen hawaasaa addaddaa uffannaa irreecha calaqqisiisu uffatanii gara magaalaa Bishooftuu gala jiru.
Dhaabbilee tajaajila hawaasaa kennan kanneen akka Hoteelaa, Giroosarii, manneen keessummoonni itti boqotan, manneen nyaataa keessummoota simachaa jiru.
Sagantaa boru Hora Harsadeetti taasifamuun dukkanni gannaa darbee booqaa birraatiin bakka bu’uusaatiif uumaadhaaf galanni ni gala.
Ayyaanni Irreechaa ayyaana galataa, jaalalaa, araarriifi dhiifamni itti lallabamu, mallattoo nageenyaa oromoo dhalootarraa dhalootatti daraa har’a ga’eera.
Ayaanni Irreechaa guyyaa har’aa Hora Finfinneetti dammaqinaan kabajamuunsaa ni yaadatama.


text:
Daa’imaan dandeetti dubbisuu fi barreessuu isaanii dagaagfachuu (gabbifachuu) kan qaban, osoo mana baruumsa idilee (kutaa 1ffaa) hin galle dura osoo ta’ee filatamaa dha. daa’imman dandeetti dubbisuu fi barreessuu isaanii dagaagfachuu irratti, carraaqiin isaan maxxansaa fi kitaabota garagaraa dubbisuudhaan muuxannoon argatan, milkaa’ina fuul- duree isaaniitiif baay’ee murteessaa dha.
Sababni isaas, daa’imman kunniin yeroo wantoota dubbisuu fi barressuu shaakalan, haala dubbii, namuusa dhaggeeffachuu, boca, sagalee fi tartiiba qubeelee waan sirriitti barataniif barnoota isaanii sadarkaa itti aanuuf bu’uura ta’a. Daa’imaaan ida’uu, hir’isuu, baay’isuu fi hiruu osoo hin baratin dura, yaad- rimeewwaan lakkoofsotaa, maalummaa herreegaa fi akkataa qayyabannoo sasalphaa irraa gara isa wal- xaxaatti cehuun danda’amu irratti hubannoo gahaa argatu. Kun immoo barumsa isaanii sadarkaa 1ffaa fi isaa olitii dorgomaa fi gahuumsa qabeessa akka ta’an isaan gargaara.
Daa’imaan barnoota idilee ogummaa herrega qayyabachuun shaakalan dandeettiiwwaan herreegaa barnoota idilee dura baratamuu qaban kanneen akka haalawwan itti lakkoofsota qooduun danda’amu, maalummaa lakkofsota bu’uuraa, lakkoofsota lakkaa’uu, ji’oomeetiriiwwaan sasalphaa kan akka bocaa fi piroobileemota garagaraa furuu shaakalu.
Haata’u malee, deeggarsi daa’imman barnoota idilee dura ogummaa qayyabannaa bu’uura herreguu, dandeetti dubbisuu fi barreessuu isaanii dagaagfachuuf tattaaffiin godhan laafaa dha. Yeroo ammaa kannatti daa’imman miliyoon 250tti tilmaamaman erga baruumsa isaaniitiin kutaa 4ffaa gahanii booda barreessuu fi dubbisuu shaakalaa jiru. Rakkoowwaan armaan olitti ibsaman kana furuuf Dhaabbatni Baraarsa daa’immani (Save the Children) karoora isaa kan bara 2012-2018 A.L.A.tti turu baafate keessatti daa’imman osoo mana baruumsa idilee hin galin dandeettii qayyabannaa, dubbisuu fi barreessuu isaanii akka fooyyeffatan gochuuf xiyyeeffannoon hojjetaa jira. Dhabbatni Baraarsa Daa’immanii iddoo baruumsa mijataa uumuun daa’imman yaaddoo nageenyaa fi fayyaa tokko malee tasgabbiin baruumsa isaanii akka hordofan gochaa jira. Akkasumas, Dhaabbanni Baraarsa Daa’immanii tooftaalee baruu fi barsiisuu irratti bu’aa barbaadamu fiduun danda’an hojiirra oolchuudhaan daa’imman barnoota fi jireenya isaaniitiin milkaa’oo akka ta’an tooftaalee (maloota) gargaraa bocuudhaan hojiirra oolchaa jira.
Barnoota idileen duraa fi Qayyabannaa herregaa: Barnootni mana baruumsaa idileen duraa fi shaakalliin qayyabannaan herreegaa, sagantaa Dhaabbata Baraarsa daa’immaniitiin qophaa’ee, akka addunyaatti hojiirra oolaarra kan jiru yoo ta’u, kaayyoon isaas dagaagina barnoota idileen duraa fi shaakallii qayyabannaa herreegaa daa’immanii gargaaruuf kan xiyyeeffatee dha. Keessumattuu daa’imaan osoo mana barumsaa idilee hin galiin, kitaabolee fi meeshaalee deeggarsaa shaakalliidhaaf barbaachisan hin argatan. Walumaa galatti, kaayyoon sagantaa kanaa qabxilee gurguddoo armaan gadii kan of keessatti hammateedha.
Qajeelfamoota Ijoo: Dandeetti, hubannaa fi ofitti amantaa maatii cimsuudhaann, maatiin daa’imman isaanii osoo gara mana baruumsaatti hin ergin dura, manatti haala dubbisuu, barreessuu fi qayyabachuu akka barsiisan gochuu. Maatii barattootaatiif kitaabotni garagaraa gatii salphaadhaan akka isaanii dhiyaatu gochuu,Akkasumas carraa dubbisuu salphaadhumatti akka argatan gochuu, Kunis, maatiin akkamitti mana dubbisa kitaabaa socho’aatti fayyadamuudhaan seenaa mataa isaanii barreessuu akka danda’an hubachiisuu dhaan.Qulqullinaa fi dhiyeessa sagantaa barnoota idileen duraa foyyeessuun keessumattuu daa’imman saaxilamoo (Vurnerable) ta’an qophaa’ummaa, dandeettii fi gahuumsa isaanii akka gabbifatan gochuu.
Manneen baruumsa idilee utuu hin galin duraa, meeshaalee barbaachisoo ta’an guutuudhaan daa’imman bifa taphaan, sirbaan, faaruun, gochaa fi kanneen biroo bashannansiisaa ta’aniin fayyadamanii barsiisuun, dandeettii isaanii akka fooyyeffatan deggeeruudhaan manneen barnootaa idilee keessatti akka milkaa’an haala mijeessuu.
Hariiroo manabarnootaa idileen duraa fi erga manneen barnoota idilee galan gidduu jiru cimsuudhaan sirna barnootaa daa’immaniif mijatu daa’imaann sadarkaa barnootaa adda addaa irratti argamaniif haala mijataa uumuudhaan akka gahooman gochuu.


text:
Haa ta'u malee humnootiin mootummaa dallaa keessaa akka hin baane waan dhorkaniif jecha dhakaa darbuu yeroo jalqabanitti humnootiin nageenyaa dhukaasa bananiin durbee kutaa 11ffaa barattu tokko rasaasaan harka ishee irra rukutuu isaanii barattonni dubbatanii jrian.
Gaazii imimmaansuttis gargaaramuu dhaan hiriirri isaanii utuu hin geggeessamin humna poolisaan bittannaa'eera jedhu barattoonni kun.
Gama biraan immoo mgaalaalee Chanqaa, Giddaa ayyaanaa, Chaliyaa fi bakka birootti illee hiriirri kan geggeessaman si'a ta'u bakka kaanitti nagaan geggeessamee kan xumurame si'a ta'u bakka ka birootti immoo humnootii mootummaan ittisamaniiru. Universitiiwwan hanga tokko keessatti barnoonni kan itti fufee jiru si'a ta'u kanneen akka Univesitii Haromaayaa fi Wallaggaa keessatti barnoonni amma iyyuu utuu hin jalqabamiin kan jiru ta'uu jiraattonni naannnoo fi barattoonni nuuf ibsanii jiru.


text:
Biiroon Nageenyaa fi tasgabbii Naannoo Benishaangul Gumuz, hidhattootni Naannoo Amaaraa, uummata Gumuz, Godina Hawwii Aanaa Jaawwii jiraatan ammaaf lakkoobsi isaanii qulqullaahee hin beekamiin ajjeese jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himee jira.
Dhimma kanarratti anga'oota Mootummaa Naannoo Amaaraa wajjin bilbilaan walitti dubbachuu isaaniis hoogganaan biiroo sanaa Obbo Abaraa baayyataa. dubbatanii jiran. Haalli tasgabbaa'aa fakkaata, jedhanii rakkoon itti uumametti mootummaan Naannoo Amaaraas tahe Federaalaa akka namoota yakka kana raawwatan seeratti dhiyeessu gaafatanii jrian, Obbo Abarraan.
Naakoor Malkaa tu aangawicha dubbisee, Ambo irraa gabaase.


text:
Nagaa Buusuuf Carraa Dhumaa
Addi Bilisummaa Oromoo (ABO-SG), Amajjii 20, 2019 waraanii dhaabichaa kan gaara jiru hundaaf, bosoona keessa ba’ee akka galu jedhee waammicha gochuudhaan murtii dhaaba kara ifa ta’een keneera. Sagantaa gaafiif deebii Oromia Media Network (OMN) waaliin taasise kana irratti, waraanaaf ajaja ifaa ta’ee kennuu duwwaa osoo hin ta’in, dhaabni isaanii ejjennoo akkamii akka qabuu ibsaniiru. Ijoon dubbii Obbo Ararsoo Biqiilaa godhan keessaa qabxiiwwan shan jala muruun barbaada.
1. Tooftaa Qabsoo dhaaba isaanii ilaalchisee: ABO-SG Asmaraa irraa jalqabee karaa nagaa qofa qabsaa’uuf murtii goodhee akka lafa kaa’etti, boqonnaan qabsoo hidhannoo akka cufame keessa deddebi’anii ibsaniiru. Wallitti buu’iinsi ta’ee jirus Mootummaa Federaalaa Itiyoophiyaas ta’ee Motummaa Nannoo Oromiyaa wajin mariidhaan furmaata itti keennuudhaaf qophii akka ta’an mirkaneessanii himuun waada galaniiru. Kanaaf, amman duuba maqaa ABOn kan socho’uu qaamnii hidhatee hundi toftaa fi fedhii dhaabaa ala ta’eera jechuudha.
2. Waa’ee waraanii bosonaa ba’ee galuu ilaalchisee: Murtii waliigalaa Mootummaa Ityoophiyaa wajiin irra gahame murtii walii gala dhaabichaati. Gumiin Sabaa (Central Committee) ABO-SG Asmaraa irratti waliigalee, Shaneen Gumii (Executive Committee) Finfinnee erga gahee boodaa, itti dabalaan mirkaneese. Murtiin kunis waraanii kan Asmaraa tures, kan biyyaa keessa tures, mooraatti galee, leenjii argatee, waaan barbaachisuu osoo lafara hin harkisin yeroo gabaabaa keessatti hojiitti akka hiiku dha. Sababii adda addaan hojii irratti hin hikamin turuyyuu, ammas ta’ee hooggansi ABO-SG murtii isaa irra osoo hin gorin akka jiru Obbo Ararsaan jala muranii himaaniiru.
3. Ajaja “mooraatti galaa” jedhu san, karaa ifa ta’een dabarsuu ilalchisee: Akka I/A Hayyuu Duree ABO-SGtti kan isaan dubbatan murtii dhaabaa akka ta’e ibsaanii, ajaja ifaa ta’een waraanii bosona jiru akka bosonaa bahee, mooratti galee, leenjifamee, poolisii Oromiyaatti makaamee, diina kallatti afuriin daangaa cabsuudhaan, dhiiga lammii keenyaa dhangalasu akka faccisuun irra jiru, murtii dhaabaa kara ifaaf ifa ta’eetti ibsa kenanriiru.
4. Waraanni bosona keessa jiru ajaja hooggansa siyaasaa jala jiraachuu ilalchisee: Hooggansi siyaasaa dhaabichaa, ajajni fi qajeelfamnii inni waraanaaf kennu ni fudhatama jedhee abdata. Yoo waraanni ajaja fincilee kara ofi karoorfatee yoo adeemuu barbaadee garuu, hooggansi akka tarkaanfi isaa fudhatu himame. Akkas jechuun, amma murtiin dhaabichaa kara ifaa ta’een waan labsameef, waraannii bosona jiru yoo fudhatee hojii irra hin oolchin, waraana ABOtti jedhee of waamuu hin danda’u. Ummatni Oromoos fudhachuu hin qabu.
5. Himannaa mootummaa ABOn humnaan angoo irraa buusuu yaada jedhu ilaalchisee: ABO-SG yeroo ammaatti biyya bulchuudhaaf qophii hin qabu. Barcuuma aangoo yaabuufis fedhii hin qabu. Karooras lafa hin kawwanne. Filannoon yoo ta’e dhaabni ABO-SG yoo hin mo’atiniyyuu aangoo fudhachuuf jarjartii hin qabu. Fedhiin dhaabichaa angoo utuu hin ta’in bilisuumma, dagaagina jiruuf jireenyaa, akkasumas nageenyaa waara’aa ummata Oromoof argamsiisuudha. Isaan kun mirkanoofnaan, dhaabni ABO, kana caalaa hawwii hin qabu. ABOn ammuma barcumaa aangootiif adeema jedhan olola diinaati jedhaniiru.
Ibsa kana, ummatini Oromoo, mootummaan Itiyoophiya, humnootnii mirga Oromoo mirkaneesuuf dhabatan hundi, miseensonnii fi degertootnii ABO-SG akka laayyooti ilaaluun hin tolu. Itti dhimmamanii fudhachuu qabuun jedha. Sababiin isaas, nagaa itti fufiinsa qabu buussuuf, kanatu kara dha.
Hunda dura, waraanni ABO-SG furtuun akka harkaa isaa jirtuu beekuun barbaachisa dha. Ummata Oromootiif jecha humni bosoona lixe, amman booda bosona taa’uu hin qabu. Waraanni amma bosona jiru, yoo dhugaadhan WBO ta’e, murtii dhaabaa fudhatee hatatamaan hoojjii irra oolchuun dirqama. Hooggansi ABO waraana tokkollee akka hin barbaanne karaa nama hin dogogorsineen, karaa ifaa ta’een ajaja dabarseera, miseensoonni WBOs akka bosonaa bahan waammicha godheera. Kun akka ta’uuf fedhii uummata Oromoo maraati. Waraanaa hidhaanoo adeemsisa bilisaan sibaasa human jedhu, Oromoon barbaaduu yeroo amma tasa hin argamu. Akkuma Obbo Araarsoon jedhaan, lola hidhannoo waggaa 150 booda, ummatnii bututeera. Oromoon amma nagaa barbaada.
Kanaaf, ummatni WBOn murtii dhaaba isa hooggansaa dhaabaa irraa fudhatee, akka qaama polisii Oromiyaatti makamee qabsoo mirga uummata Oromoo eeguutti galuu qaba. Kun marii waan barbaachiisu miti. Waraana uummataa kan ta’e, fedhii ummataa kabajuu ala fillanoo hin qabu.
As irratti Oromoon haleellaa itti agaamamu of irra qolachuuf hidhannoo barbaachisa kan jedhan jiru. Gaafiin hidhanoo gaaffii mirgaati. Oromoon qee’ee isaa, maatii isaa, qabeenya isaa tikfachuuf hidhaannoo dhuunfaa qabaachuun mirga, MNOs kana deggeruu qaba. Ummatni hidhachuu qaba jechuun garuu, dhaabni siyaasaa tokko milishiyaa mataa isaa biyya seera qabu kessatti qabaachuudhaaf mirgaa qaba jechuu miti. Waraanni qaama siyaasa dhunfaan hogganamuu jiraachuun seera miti, mirgaas miti.
Kanumaan wal qabatee, waamicha Obbo Ararsoon maqaa dhaaba isaaniitiin godhan, hayyuu dureen dhaabichaa hin goone jechuudhaan olala nama burjaajessu gochuun fudhatama hin qabu. I/A hayyuu dureen, murtii dhaabaa ifa godhaniiru. Kunis waliigaltee adda adda godhaame, waltajii adda adda irratis ifa waan ture dha. Kanaaf, hooggansi ABO-SG, murtii godhame irraa bahuu hin danda’u. Yoo waan akkasiitiin qaamni hooggansaa ABO-SG kessa as ba’e, ummatni Oromoo tokkoolee fudhachuu hin qabu. Murtiin ummatatii himame kun, dhugumaan kan dhaaba yoo ta’e, miseensoonii Gumii Sabaa fi Shanee Gumii, akkasumas yeroo dheeraaf hoggansa ABO kan turan, gadi bahanii ummatatti dhugaa himuuf dirqaama seenaan irra ka’eetu irra jira.
Mootummaan Itiyoophiyaa furmaata barbaaduun itti gafatamaakootti jedhee yoo kan yaadu ta’e, yaada ABO-SG kara Obbo Araarsoo dhiheesse siranaan ilaalee fudhachuu qaba. Amma dhimmi waa’ee nagaa busuu, tasgabii deebisuuti, gama mootummatti ceeteetti. Motummanis gahee isaa akka bahu nan abdadha.
Itti gaafatamni kan jiru Mootumaan Itoophiyaa, humna nagaadhaaf qophaa’e waan nageenyaa dubbatu irratti humna loltuu qabu hundaan itti bahee, injiifannoo waraanaa argachuufin deema jedhee sochii itti fufu hin qabu. Dhimma siyaasaa yoo adeemsisuuf ta’e malee waraanni nagaa itti fufiinsa qabu argaamsiisuuf hin danda’ee hin beeku. Kun beekamuu qaba. Ummatni Oromoo akkumma WBOn waraana irratti bobba’ee lammii homma hin ballesin balaadhaaf saaxiluu isaa akka hin jaallanne, mootummaanis yaada kana fakkatuun adeemuudhaan, nagaan akka boora’uu gochuu isaatti hin gammadu, bu’aa waan hin qabneef.
Kanaaf, mootumman nagaa buusuuf jecha tarkaanfii hoggansi ABO-SG fudhate kanaaf deebii kennuu qaba. Kana dhugoomsuuf,
1. Dhukaasni hadhaabatu;
2. Sochiin waraanaa kan hojii idleef deemu illee yeeroof hadhaabatu;
3. Bakka humnii waraanaa ABO-SG leenjiif itti galu addaan baasee himuudhaan, guyyaan hidhaattooni hundi mooraatii deebi’an murteesee wammicha akka godhu;
4. Hooggantoonnii fi miseesnsooni akkasumas deggertoonni ABO-SG hidhaman, haa hiikaman. Durumaa hidhaamuun isaanii sirrii hin turre. Bifa kamiinuu mootummaa jijiiramaatiif hidhaan sababii siyaasaaf taasifamu hin tolu. Furmaata argaamsiisuf gufu ta’uu malee bu’a qabatama hin qabu.
Abbootiin Gadaa Oromiyaa torban kana dhaabilee siyyasaa Oromoo wallitti fiduuf beelalma qabatan, rakkoo amma jirtuu hikuufi iddoo ol aanaa kenuun, waliigalteen qaama lamaanii amma lafa jiru akka hojii irraa ooluu dirqisiisuun barbaachisaa dha. Rakkoon walii galtee dhabuu irraa hin maddine. Qaamni lamaanuu waliigaltee isaan akka kabajaan dubbataa ooluu. Rakkoon waliigaltee hojiitti hiikuu dha.
Kanaafuu, Abbotiin Gadaa Oromomiya waraana amma deema jiru dhaabsisuuf duraan dursaa qaamnii lamaan kun waliigalteedhuma isaani akka hojjii irra olchaan “seera itti tumuu” qabu jedheen yaada. Hojii irra oolchuudhafis, qaama sadaafa ijaaranii, akka seera itti tumameeti dukaa bu’anii to’achuuf murtii kenuun waan hin oolee hata’u.
Yoo kun hin taane, bilisummaa Oromoon qabsoodhan argatee mirkaneesuuf carraa seena qabeesa arganne nu harkaa baasuuf gochii ta’uu yoo itti fufe, ummatnii Oromoo haala tokkumma isaa jabeesuun murtii itti keenuuf kara injiifanoo arganne sanatti akka nu deebisu anii shakkii tokko hin qabu.


text:
Awustiraaliyaan walitti-bu’insa Tigiraay keessaa irratti Koomishinarri Ol’aanaa Mirga Namoomaa, ka Tokkummaa Mootummootaa fi Koomishinni Mirga Namoonaa Itiyoophiyaa akka gamtaan qorannaa geggeessan ka waajirri Koomishinaricha Tokkummaa Mootummootaa labse ka simattu tahuu beeksiste.
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Abiyyi Ahimad, akka loltoonni Ertiraa daangaa Itiyoophiyaa keessaa bahan gaafa Bitootessa 26,2021 labsuun isaaniis tarkaanfii qajeelaa ka biraa akka tahe ka dubbatte, Awustiraaliyaan, akka mootummaan Itiyoophiyaa kanneen yakka raaw’atan mara akka itti gaafataman taasisuu fi hookkara naannoo sana keessatti geggeessamu dhaabsisu dhiibbaa gochuu kan itti fuftu tahuu hubachiistee jirti.
Austraaliyaan dhiittaalee mirga namoomaa Tigiraay keessaa gabaasaman, kanneen akka hookkara humnaan gudeeddii fi saala irratti hundaa’ee harka lafa jalaan geggeeffamee ilaalchisee akka yaaddoo jabaa qabdu kan ibsite Awusraaliyaan, ka dhaabbatichi Tokkummaa Mootummootaa gaafa Bitootessa 22 gochaalee hookkaraa saala irratti hundaa’ee geggeessame balaaleffatee fi kanneen yakka kana raaw’atan akka seeratti dhihaatan ka dhiibba godhu tahuu ibse ka cimsitee deggertu tahuu beeksisee jirti.
Kanneen rakkinatti jiraniif ka gargaarsa tahu, Doolaara Miliyoona sadii karaa Sagantaa Nyaata Addunyaa ka Tokkummaa Mootummootaa kan arjoomtu tahuunis beekamee jira.


text:
Amaloota Gabroota Ar-Rahmaan-Kutaa 5.3
Ammas gabroonni Ar-Rahmaan warra, “zinaa (sagaagalummaa) hin raawwanneedha.” Kana jechuun amaloota gabroota Ar-Rahmaan keessaa tokko isaan zinaa hin raawwatan. Sababni isaas, badii gurguddaa irraa fagaachu keessatti of eeggannoo cimaa godhu. Isaan iddoolee gara badii zinaatti nama kuffisan irraa ni fagaatu. Haada iffaa (kabaja ofii eegu) qabachuuf karaalee Rabbiin itti ajajee ni hordofu.
Isaan zinaa kan hin raawwanne erga ta’anii, wanta zinaa caalaa fokkuu ta’e kan akka saalaa wal fakkaatun wal qunnamu (homosexually) itti hin taran.
“Zinaa” jechuun osoo karaa seera qabeessaatiin wal hin fuudhin dhiiraa fi dubartiin wal qunnamti foonii raawwachuudha. Gara Afaan Oromootti yommuu deebisnu sagaagalummaa jennaan. Miidhaan zinaan nama dhuunfaa fi hawaasa irraan gahuu garmalee guddaa waan ta’eef, Rabbiin azza wa jalla zinatti akka hin dhiyaanne ajaje:
“Sagaagalummattis hin dhihaatinaa. Dhugummatti inni hojii fokkataa fi karaa hamaa ta’ee jira.” Suuratu Al-Isra 17:32
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa keeyyata tana keessatti sababoota fi wantoota dursaa zinaatti nama geessan irraa dhoowwu agarsiisuuf zinatti dhiyaachu irraa dhoowwe. Kanaafi, gabroonni Ar-Rahmaan ija, harka, gurraa fi miirota biroo isaanii badii irraa ni qabu. Rabbiin Azza wa jalla zinaa faahishaa akka ta’e ni ibse. Kana jechuun badii fokkuu guddaa ta’eedha.
Akka lugaatti faahishaa jechuun dubbii fi hojii irraa wanta fokkuu hunda. Dhimmi haqaa fi murtii sirriin walitti hin gallee hundi faahishaadha.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa zinaan karaan isaa hamaa akka ta’e ni ibse. Zinaan “karaa hamaa ta’ee jira.” kana jechuun fedhii fooni guuttachuuf karaa badaa fi fokkuu ta’eedha.
Zinaan karaan isaa hamaa ta’uun Rabbiin azza wa jalla zinaa haraama gochuu yommuu fedhettii fi wanta guddaa namni addunyaa tana keessatti ittiin qoramu yommuu godhetti, bu’aa badaatti wanta nama geessu fi karaa isaa wanta badaa godhu isa keessa kaa’e.
Gama fayyaatin sababa zinaatiin dhibeewwan adda addaa ni babal’atu. Akkuma saayinsii fi dhaabbileen fayyaa mirkaneessaniitti sababa zinaan hawaasa keessatti babal’ateen dhibeewwan daddarboon baay’atanii jiru. Dhibeewwan kanniin keessaa dhibeen qoricha dhabee fi sababa zinaatin daddarbuu dhibee Edisiiti.
Gama hawaasummaattin yommuu ilaalle, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa sirna hawaasummaa ilma namaa bilooketti maatii dhiigan wal qabatan irratti akka ijaarramu taasise. Kana jechuun maatiwwan baay’een walitti dhufuun hawaasa guddaa ijaaru. Garuu miseensi maatii hariiroo firummaa dhiigaatin kan wal qabatan ta’uu qabu. Ammas, maatii kana keesaa haqa baasi dirqamaa baasu, haqa wal dhaalu fi soddoomu kaa’e.
Yommuu zinaan hawaasa keessa babal’atu sirni kuni ni bada. Sababni isaas, amanummaan maatiin firummaa dhiigaa irraa qaban ni bada. Kana jechuun yommuu zinaan babal’atu maatii keessatti ilmi dhalatu kan isaanii ta’uu ykn dhiisu amanuuf isaanitti ulfaata. Fkn, dubartiin abbaa manaa qabdu zinaa raawwattee abbaa manaa ishii waliin yoo jiraatte, ilmi yommuu dhalatu, abbaan manaa kuni kan isaa ta’uu ykn kan isaa ta’uu dhiisu isaa ni shakka. Ergasii amanamummaan maatii keessaa ni bada.
Ammas, yommuu zinaan babal’atu daa’imman badhetti gataman kan abbaan isaanii hin beekkamne ni baay’atu. Yeroma daa’imman badhetti gataman kunniin baay’atan yakkamtoonni ni baay’atu.[1] Sababni isaas, daa’imman kunniin yommuu guddatan abbaan isaanii waan hin beekkamneef kan isaan guddisu ni dhabu. Kanaafu, galii isaanii argachuuf jecha yakka adda addaa hojjatu. Haala kanaan, hawaasa guutuu balleessu.
Kanaafi, Islaama keessatti miidhaa badaa zinaa irraa dhalatu hanbisuuf adabbii nama zinaa raawwate guddaa taasise. Inni yoo fuudhee ykn ishiin yoo heerumtee zinaa raawwatan, dhagaan buruqfamanii ajjeefamu. Yoo kan hin fuune ykn hin heerumne ta’e immoo si’a dhibba (100) reebamu. Garuu ajjeesuuf ykn reebuuf qajeelfama hordofantu jira. Qajeelfamoota sanniin keessaa: osoo hin dirqiisifamanii namni zinaa raawwate mataa ofiitin, “Ani zinaa raawwadhe” jedhee amanuu. Yookiin immoo ragaaleen afur argamuudha. Namoonni ragaa bahan kunniin shakkii tokko malee ija isaanitiin yommuu zinaa raawwatan argu qabu.
Gabroonni Ar-Rahmaan addunyaa fi Aakhiratti miidhaa fi adabbii guddaa zinaa irraa dhalatu waan beekaniif wantoota zinaatti nama geessu irraa ni fagaatu. Kanneen akka dubartoota nyaaphaa (ajnabiyyah) waliin kokkolfuu, haasawa hin barbaachisne isaan waliin haasawu, fiilmi ilaalu fi kkf irraa ni fagaatu. Dubartoonni gabroota Ar-Rahmaan irraa ta’anis dhiiraa nyaaphaa waliin akkuma fedhan hin ta’an, hijaaba isaanii sirnaan uffatu.
“Namni kana hojjate adabbii qunnama.” Kana jechuun namni Rabbii Tokkicha waliin waan biraa gabbare, haqa malee nafsee Rabbiin haraama godhe ajjeessee fi zinaa raawwatee, adabbii hojii badaa isaa ni argata. Adabbii kana itti aanse ni ibse: “Guyyaa Qiyaamaa adabbiin isaaf dachaa ta’a,”
“Gabroota Ar-Rahmaan keessaa nama badii shirkii, nafsee ajjeesu fi zinaatti kufeef adabbiin dachaa ta’uu keessa iccitii maaltu jiraa?” jedhamee gaafatamu danda’a.
Akkana jedhamuun ni danda’ama: Mu’imintoota biroo caalaa gabroonni Ar-Rahmaan amantii irraa waa’ee baay’ee beekanii jiru. Ija ummataa keessatti fakkeenya gaarii ta’anii jiru. Namni beekumsa qabuu fi beekumsa hin qabne wal-qixa adabamaa? Gabroonni Ar-Rahmaan beekumsa badii kanarraa isaan deebisuu namoota biroo caalaa kuufatanii jiru. Kanaafu, yoo badii kanniin hojjatan namoota biroo caalaa adabbiin isaaniif dachaa ta’a. Akkuma mindaan hojii gaggaarii isaanii namoota biroo caalaa dachaa ta’u, akkasumas, adabbiin isaaniis dachaa ta’a.
Azaabni (adabbiin) dachaa kuni nama badii kana keessatti kufee osoo hin tawbatin du’eef ta’a. “kan salphifame ta’ee yeroo hundaa achi keessa jiraata.” Yeroo hunda adabbii jahannam keessa jiraachun isaa sababa shirkii hojjatee osoo hin tawbatin du’eefi. Salphifamaa ta’uun isaa immoo yommuu gabroota Ar-Rahmaan keessaa ta’uun Rabbiin isa kabaju, inni kabaja kana duubatti deebi’uun ofirraa mulqe. Shirkii hojjachuun ni kafaree, ajjechaa fi zinaa hojjachuun badii hundarra fokkuutti tare. Isa salpisuun kan ta’u, bakka hawaasa mushrikoota wali galaa gadi itti ta’u kaa’uni. Kunis, sadarka gara olii erga ol bahee booda gara gadi waan deebi’eef jazaa isaati.
Amma gaafi haa gaafannu, “Namni sadarkaa gabroota Ar-Rahmaanitti erga ol bahee booda akkamitti badii shirkii, ajjeechaa fi zinaatti kufuu danda’aa?”
Akkana jennee deebisuun ni danda’ama: namoonni sadarkaa guddaa kanarra gahan itti gaafatamumma amanti guddaa akka fudhataniif kaadhimtoota ta’u. Yommuu itti gaafatamummaa amanti kana fudhatanii hojii isaanii jalqaban, gara abbooti aangooti fi gara biraa irraa dhiibbaan isaan irra gaha. Hacuuccaa fi dhiibbaan kuni badii gurguddaa kanniin keessatti akka kufan isaan taasisuun abbaa aangoo daangaa darbaa ta’e gammachiisuuf ykn sadarka isaanitiif sodaachuun Rabbiin waliin waan biraa kadhatu.
Tarii abbaan aangoo nama isa faalleessu ajjeessuuf murtii shari’aa (fatwaa) akka kennan isaan irratti dhiibbaa gochuu danda’a. Isaanis, haqa malee fatwaa kennanii nama ajjeefamu hin qabne ajjeessuun abbaa aangoo (sulxaana) waliin ajjeechaa keessatti hirmaatu.
Ammas, gabroota Ar-Rahmaan keessaa namoonni gariin fitnaa dubartoota babbareedotiif saaxilamuun badii zinaa keessatti kufuu danda’u. Kanaafu, amaloota gaggaarii isaanii ibsuu waliin gabroota Ar-Rahmaan keessaa gariin badii kannitti kufuu akka danda’an beeksisuun ogummaa (hikmaa) irraayyi.
“Namni badii kana keessatti yoo küfe karaan keessaa ittiin bahaniin jiraa?” jedhee gaafachuu danda’a. Eeti, duuti dhufuun dura karaa ittiin bahan ni jira: “Nama tawbate, amanee fi hojii gaarii hojjate malee. Warra san Rabbiin hamtuu isaanii gaariitti jijjiraaf. Rabbiin Araaramaa, rahmata godhaa ta’eera.”
Nama badii shirkii, ajjeechaa fi zinaatti erga kufee booda Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa rahmataa fi tola Isaatiin karaa tawbaa isaaf banee jira. Tawbaa jechuun badii hojjachuu irraa gara Rabbiif ajajamuutti deebi’uudha. Tawbachuun badii kanniin irraa qulqullaa’e adabbii jalaa nagaha bahuu danda’a. Aayah tana keessatti tawbaan kunis waa sadii akka of keessaa qabu Rabbiin azza wa jalla ni ibse:
1ffaa-Tawbaan dhugaa ta’uu. “Nama tawbate” jechi jedhu ni agarsiisa
2ffaa-Shirkii irraa of qulqulleessuuf iimaana haaromsu. “amanee” jechi jedhu ni agarsiisa.
3ffaa- tawbaa fi iimaanni isaa dhugaa ta’uu ibsuuf hojii gaggaarii jaalala Rabbii ittiin barbaadan hojjachuu. Jechi, “hojii gaarii hojjate” jedhu ni agarsiisa.
Rabbiin azza wa jalla balbala tawbaa isaaniif erga banee booda, namoota tawbataniif waadaa gaarii seene.[2] Waadaan kunis: “Warra san Rabbiin hamtuu isaanii gaariitti jijjiraaf. Rabbiin Araaramaa, rahmata godhaa ta’eera.”
“Warra san Rabbiin hamtuu isaanii gaariitti jijjiraaf.” Jedhu ilaalchise hayyoota jidduutti ibsa lamatu jira:
1ffaa-Addunyaa keessatti hojiin badaan isaanii gara hojii gaaritti jijjirama. Shirkii gara ikhlaasatti, zinaa gara kabaja ofii eegutti, hojii badaa biroo gara hojii gaaritti jijjiraaf. Yommuu dhugaan tawbatan hojii badaa hojjachaa turan dhiisun hojii gaggaarii hojjachuu jalqabu. Kanaafu, jireenyaa isaanii hafee keessatti hojii badaa dhiisun hojii gaarii hojjachuun dabarsu (xumuru). Akkuma namni dhukkubsataan yommuu fayyuu dhibeen isaa gara fayyaatti jijjiramu, namoonni tawbatan kunniinis amallii fi hojiin badaan isaanii gara amalaa fi hojii gaariitti jijjirama.
2ffaa-Aakhiratti tawbaa dhugaa yoo tawbatan badiin isaan hojjatanii dabarsan kunniin gara toltuutti jijjiramu. Sababni isaas, akkuma namni hojii badaa hojjate dabarse san yaadachuun gaabbuu fi araarama kadhatuun zanbiin (badiin) toltuudhaan bakka buufama. Araarama kadhachuun mataa isaatinu toltuu waan ta’eef.[3]
Gabroonni Ar-Rahmaan badii erga hojjatanii booda yoo dhugaan tawbatan, bakka duraan turanitti deebi’u. Yeroo duubatti deebi’uun badii hojjatan sanitti, badii galmee hojii isaanii keessatti barreefame Rabbiin tola Isaatiin haaqun bakka sanii hojii gaarii godha. Kuni Rabbiin irraa arjoominna guddaadha. Bakka hojii badaa toltuu gochuun badii haaqu, dhoksuu fi irra darbuu caala. Dhugumatti, tolti Rabbiin gabroota Ar-Rahmaan irratti oolu ee guddate!!![4]
Namni mindaa namoota tawbataniif waadaa galame kana argachuuf, tawbaan isaa dhugaa ta’uu qaba. “Namni tawbate fi hojii gaarii hojjate, dhugumatti inni gara Rabbii tawbaa dhugaa tawbata.” Kana jechuun namni badii irraa buqqa’uun gaabbee gara Rabbii deebi’ee fi hojii gaarii hojjate, tawbaan isaa guutuu fi fudhatama tan qabduudha. Sababni isaas, tawbachuun gara karaa Rabbitti nama geessutti deebi’a waan ta’eef. Kanaafu, tawbaa isaa Rabbiif haa qulqulleessu.[5] Mindaan tawbaa isaa Rabbiin biratti guddaa ta’ee argataati.
Ammas hiikni biraa aayah tanaa: namni dhugaadhaan tawbachuu barbaade fi niyyate, tawbaa kanaan Jaalala Rabbii qofa barbaadun isarra jira, wanta tawbaa balleessun walitti makuu hin qabu.[6] Kaayyoon tawbaa guutuu fi haala hundarra gaarii ta’een hojjachuutti kakaasu keessa jiru, qulqullinnaa fi guuttamu tawbaa irratti hundaa’e badii irraa haxaawu fi mindaa isaaf guddisuufi. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Yaa warra amantan tawbaa qulqulluun gara Rabbii deebi’aa. Guyyaa Rabbiin Nabiyyii fi warra isa wajjiin amanan hin hoongessine san Gooftaan keessan diliiwwan keessan isin irraa haxaawee Jannata laggeen jala yaa’an isin seensisuun ni kajeellama. Ifti isaanii fuundura isaaniitii fi mirga isaanii deema; “Yaa Gooftaa keenya! Ifa keenya nuuf guuti, nuufis araarami; Ati waan hundaa irratti danda’aadha.” Jedhu.” Suuratu At-Tahriim 66:8
Akkuma Umar bin Al-Khaxxaab fi kan biroo jedhan tawbaa qulqulluu (tawbaa dhugaa) jechuun badii irraa buqqa’uu fi gonkumaa itti deebi’u dhiisudha. Akkuma aannan gur’uu sa’aatti hin deebine, namni dhugaan tawbatus badiitti gonkumaa deebi’u dhiisudha. Ammas, Hasan ni jedha: tawbaa qulqulluu jechuun qalbiin gaabbu, arrabaan araarama kadhachuu, qaaman badii irraa buqqa’u fi gara fuunduratti itti deebi’u dhiisudha.
Guduunfaa
✏ Badiiwwan keessaa isaan hundarra gurguddoo ta’an:
1-Shirkii-Rabbii olta’aa waliin waan biraa gabbaruu
2-Haqa malee nama nagahaa ajjeesu
3-Zinaa
✏ Shikiin qalbii ajjeesa, ajjeechaan qaama ajjeesa, zinaan immoo kabaja namaa ajjeesa.
✏ Namni badiiwaan kanniin hojjate, addunyaa fi Aakhiratti adabbii cimaatu isa qunnama. Garuu, namni badiiwwan kanniinitti tare, tawbaa qulqulluu fi dhugaa tawbachun adabbii jalaa ni baha. Tabwaa jechuun badii irraa buqqa’uun gara Rabbiif ajajamutti deebi’uudha.
✏ Namni sharxii tawbaa guutuun tawbate, dhugumatti inni tawbaa dhugaa fi fudhatama qabdu gara Rabbii (subhaanahu wa ta’aalaa) tawbata.
✏ Yaa obboleessa koo/ Yaa obboleetti koo! Badiiwwan armaan olii keessaa tokko yoo hojjatte, hanga duuti dhuftu balballi tawbaa siif banaadha, carraa kanatti fayyadami. Carraa tawbaa of jala dabarsuun adabbii guddaaf of hin saaxilin. Eeti, hadhaan badii takkamaan nama keessaa hin bahu, ulfaatinni isaa takkamaan namarraa hin salphatu. Garuu akkuma tawbaa, istighfaara fi hojii gaggaarii baay’istuun hadhaa fi ulfaatinni kuni hir’ataa adeema. Mee ilaali, jireenya kee keessatti akka waan ba’aan guddaan gurmuu kee irra jiruutti, ulfaatinni fi dhiphinni sitti dhagahama. Akkasi mitii? Sababni kanaa maali jettee gaafatte beektaa? Sababni kanaa “Badii (zanbii) dha” Qalbii irratti badiin yoo baay’atee ulfaatinnaa fi dhiphinna guddaa namatti ta’a. Karaan ba’aa zanbii ittiin ofirraa darban: tawbaa dhugaa tawbachuu, salaata sirnaan salaatu, araarama kadhachuu, sadaqaa kennu, sooma soomu fi hojii gaggaarii biroo hojjachuudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala rahmata Isaatiin tawbaa nasuuha (dhugaa taateen) nu haa milkeessu.
Kitaabban wabii:
[1] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi -9/611
[2] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi -6/639-645
[3] Tafsiiru Ibn Kasiir-5/610-611, Bidaa’u Tafsiir-2/267, Zaadul Masiir-fuula 1023
[4] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi 6/646
[5] Tafsiiru Sa’dii-fuula 687
[6] Zaadul Masiir fuula 1024


text:
LibreOffice giddo xaphooma muraasu qulfubba
Deskitoppekki amuraatira mite mite muraasu qulfe ofoltano.Deskitoppete ofoltino qulfe LibreOfficera dino.Babaxitino qulfe LibreOffice, uduunchuwa - rosicheesa - Keyboardra, woy deskitoppeki amuraati giddo ofoshiishate wo'naali.
Muraasu qulfubba horoonsira
Pirogiraamekki assiishimmara jawa beeqqo muraasu qulfubba horoonsiratenni woshshama dandiitanno. Lawishshaho, Command+OCtrl+O muraasu qulfubba Fani eo Fayile mayino giddo aante leellitanno. Konne assiishsha muraasu qulfubba horoonsidhe injeessa hasirittoro, HajajoCtrlxiiwi nna worora amadi nna aanchite O qulfe xiiwi. hasaawu leellihu gedensaanni lamenta qulfubba aguri.
Pirogiraamekki loosiisatto woyite, baala loossa leeltanno gede mawuse woy kiboorde horoonsidhe mereero doora dandaatto.
Muraasu Qulfenni Mayinubbate Woshshamme
Mayino gaxi aana leellitannori boode fikiimooti hundaanni xuruurantino. Hakkuriu mayinubba suwashshu garinni ALT qulfenni hundaanni xuruuramino fikiima mitteenni xiiwatenni injeessa dandaatto. Mayino mitteegge fananturo, wirro qolte hundaanni xuruurantino fikiimoota afatto. Hakkuriu mayinubba shotu garinni hundaanni xuruuramino fikiima fikiimi qulfe xiiwatenni injeessa dandaatto..
Hasaawubba Qorqorate Muraasu Qulfubba Horoonsira
Baala wote ayee aamamino hasaawi giddo mittu miili malaatisamme duucha wote hiiqqamme xiyyonni leelltanno. Kuni miili, ilka, doorote bare, dirtote saaxine giddo eo woy buuxote saaxine ikka dandiitannoti, aanase illacha afidhino yaamantanno. Illachu bixxille ilka ikkituro, ei xiiwa iso kisootto gede harisanno. Buuxote saaxine fooqisigaxa xiiwatenni laddantino. Doorshu barera illachu heeriro, dargu giddo baqqisamino doorshi bare soorrate worbichu qulfubba horoonsiri. Mittu miilinni woy darginni aanannohuwa harate Giggishshu qulfe horoonsiri, galchamme ragira harate Shift+Tab horoonsiri.
ESC xiiwatenni soorrote suuqa nookkiha hasaawa cufanno. illacha ilku aana wortoro, ilku su'mixiyyammenni bixxillamino xuruura calla ikkikkinni, doorantino ilki hundaannidu'ma caale la"atto. Kuninoei qulfe xiiwatenni hasaawa eittoro leellishanno, isino ilku xiiwamme ledo mittoho.
Mawusete loossara muraasu qulfubba
Goshooshi-nna-wori horoonsirittoromawusetenni doorate woy uduunne nna su'muwa kisate, HajajoCtrl nna ikkitotenniDooroAlt ledote assiishshimma injeessate qulfuwate shifte horoonsira dandaatto. Soorrantino assiishshubba goshoosha-nna-wori yannara qulfubba worora amadate yannara mawusetemu'lisaanchi suudinni leellino. Soorrantino fayilla nna wolootu uduunni dooramme,soorraancho qulfubba doorsha- assiishshubba loosu aana hossanno garinni hala'la dandiitanno. Konni loosi leelo X Xulaalo Gashaanchiki irkoniiti.
Loosu Borro Eo Barubba
-
Roore yanna kaa'litannore boode hajajubba amaddinota eigaru mayino fana dandaatto.
-
Mitto woy roore baxxino fikiimoota surkate HajajoCtrl+Shift+S Baxxino fikiimooti hasaawa fanate muraasu qulfubba horoonsiri.
-
Eote borro doorate HajajoCtrl+A horoonsiri. Doorsha hunate qiniiti woy gura worbichi qulfe horoonsiri.
-
Qaale doorate lameegge-kisi.
-
Borrote eo bare giddo saseege-kisa eote bare doortanno. Borrote bortaje giddo saseege-kisa xaa coyi fooliishsho doortanno.
-
Wirrisu darginni ayee coyeqaalu goofimarchira hunate hajajoCtrl+Del horoonsiri.
-
HajajoCtrl nna qiniiti woy gura worbichi qulfe horoonsiratenni, wirrisu qaalunniwi qaaluwa kubbanno; qolteno Shift qulfe worora amadittoro, qaalu taru tarunni dooramanno.
-
INSRT Surki gara nna hunte borreessi gara mereero xaadisate nna wirro badhera qolate kaa'lanno.
-
Goshooshi-nna-woriborrote saaxine giddo nna gobbaanni kaa'la dandaanno.
-
Konne HajajoCtrl+Z muraasu qulfubba soorrubba mitte qaafoni gaabbate kaa'litanno; Borro umo soorramate albaanni aantete deerra afidhanno.
-
LibreOffice has an AutoComplete function which activates itself in some text and list boxes. For example, enter c:\a~/a into the URL field and the AutoComplete function displays the first file or first directory found on the C: drivein your home folder that starts with the letter "a".
-
Wolootu fayilla nna furchuwa giddoonni goshooshate Woro worbichi qulfe horoonsiri. Qolteno URL bare giddo nooha cinaancho furcho leellishate qiniiti worbichi qulfe horoonsiri. URL biso eittohu gedensaanni End qulfe xiiwittoro muddamu AutoComplete leellanno. Hasirootto bortaje woy fayile mitteegge afirittoro, ei xiiwi.
Tiramme maakiroora
Xa loosanni no maakiro hunate, HajajuoCtrl+Shift+Q xiiwi.
LibreOffice giddo xaphooma dirto muraasu qulfubba
The shortcut keys are shown on the right hand side of the menu lists next to the corresponding menu command. (Not all of the mentioned keys for controlling dialogs are available on the Macintosh.)
Qorqorshu hasaawubbara muraasu qulfubba
Bortajubbate nna hullote qorqorammera muraasu qulfubba
Bortajubbate muccisammera woy suudisammera muraasu qulfubba
Ciboolu giddo muraasu qulfubba
Cibboolaho haaroo qixxaawu dargi giddo muraasu qulfubba:
Ciboolu giddo balaxilachu dargi muraasu qulfubba:
Selecting Rows and Columns in a Database Table (opened by CommandCtrl + Shift + F4 keys)
Misilete Uduunnira Muraasu Qulfubba


text:
Waayit Haawus, jalqaba baatii kanaa yeroo walga’iin biyyoota duureyyii Addunyaa irraa G-20 jedhamanii yero Hamburg, Jarmaniitti geggeessameetti marrii irbaata irratti Prezidaant Traamp fi Prezidaantii Raashiyaa, Vilaadmiir Puuutiin gidduutti geggeessame ilaalchisee ibsa kennuu irraa akkuma if qusatetti jira.
“Irbaatni sun, irbaata waliin-haasaa ti. Bifa galgala sanaa tu akkanuma” jedhan – dubbi-himtuun Waayit Haawus, Saaraa Hakabii Saanders, waa’ee mata-dureelee hoogganoonni lameen irratti haasawanii ennaa gaafataman.
Guyyaa tokko dura immoo, waa’ee wal-ga’ii Traampii fi Puutin dhuunfaatti geggeessan kana ennaa maddeen oduu gabaasan, Mr. Saanders, waa’ee kanaa gaafatamanii, “mana-nyaataa guddaa tokko keessatti, yeroo hoogganoonni biyyoota digdamaa olii isan cina taa’anii argaa jiranitti akka marii dhuunfaatti haasa’uun isaanii xiqqoo wanna bitaachawaa dha – jedhanii turan.
Dippiloomaatonni duraanii, xiinxaltoonni siyaasaa fi seera-tumtoonni ka garee Dimookiraatotaa, ibsa kaleessa Saanders jedhan sana ilaalchisee ennaa yaada kennan, “kun waan baratamaa miti” jedhan.


text:
Prezdaant Zhii Jinping Iddoolli Taayiwaan humnaanis tahu gara Chaayinaatti ni makamti jechuun akeekkachiise
Prezdaantiin Chaayinaa ayyaana waggaa 40ffaa qajeelfamni biyyattii itti raggaasifame ilaalchisee dhaamsa dabarseen, iddoolli Taayiwaan seeraa fi seenaanis qaama Chaayinaa waan taateef Beejiing jalatti akka deebitu waamicha godhe. Zhii Jinping akka jedhetti, “Taayiwaan fedhiin gara Chaayinaatti yoo kan hin makamne tahe, Chaayinaan humnaanis tahu iddoolattii gara biyya haadha isiitti makudhaaf ni dirqamti”jechuun akeekkachiise.
Zhiin Jinping itti dabaluudhaanis, ummata Chaayinaatiif tokkummaan dhimma filannoo hin qabne waan taheef, qaama alaa dhimma isaanii keessa harka naqachuu barbaadu kamiyyuu kan hin obsine tahuu hime.
Taayiwaan bara 1950 Chaayinaa irraa fottoquun of dandeettee sirna dimokraasiitiin kan bulaa jirtu yoo tahu, Chaayinaan garuu hanga har’aatti beekkamtii hin kennineef.


text:
Mootummaan Cehumsaa Sudaan naannoo daangaa biyya isaatti kan argamtu, kutaa Itiyoophiyaa – naannoo Tigiraay keessatti wal-waraansi hammaachaa deemuu isaatti yaaddoo qabu ibsee, akka gareeleen martinuu wal-waraansa dhaabanii, wal-dhibdee gidduu isaanii karaa nagaa fi mariin furatan waamicha dhiheessee jira.
Mootummaan Kaartum maadheffate kun, akka hoogganoonni biyyoota Afrikaa fi hoogganoonni ideal-addunyaa nagaa fi sabatiinsa naannoo sanatti buusuu irratti gargaaranii fi Itiyoophiyaa keessatti hiree nagaa buusuu tarkaanfachiisanillee waamicha godhee jira, jechuun Maayikil Atiit Kaartum irraa gabaasee jira.
Daangaan Itiyoophiyaa Waliin Qabnu Cufamee Jira:Sudaan
Gama biraatin, Aaangawoonni Kasalaa kan kutaa Sudaan yeroo muddamsi waraanaa naannoo Tigiraay keessatti guyyoota dhihoo as hammaatee jiru kanatti daangaa Itiyoophiyaa waliin qaban cufachuu isaanii beeksisanii jiran.
Garu uummata hidhannoo hin qabne kan walwaraansa dheessuun gara daangaa dhufuuf gargaarsii ni godhamaaf jedhamee jira.
Namnii hidhannoo qabatee daangaa Sudaanti ce'huun Kasalaa seenee dirree wal waraansaa akka taasisuu garu hin ehamnu jedhan aangawaan Kasalaa.
Gabaasaa guutuu caqasaa