text:
Adeemsi seera tumaa sirna Gadaa keessatti seeraafi dambii mataa isaa qaba. Sirna gadaa Oromoo keessatti adeemsi seera tumaa adeemsa hirmaannaa uummata baldhaatti kan amanuufi kan ittiin raawwatudha. Akka seera Gadaatti namni kamiyyuu kan umuriinsaa eyyamu hunuu adeemsa seera tumaa irratti argamuuf mirga qofa osoo hin taane, dirqama sabummaas qaba. Adeemsa seera tumaa kanarrattis namni hunduu … Continue reading Adeemsa Seera Tumaa
Biyyaa papua New Guinea, Afaanota 820Biyyaa Indooneziya, Afaan 742Biyyaa Nijeeriyaa, Afaan 516Biyyaa Indiyaa Afaan 427Biyyaa Ameerikaa, Afaan 311Biyyaa Meksikoo,Afaan 297Biyyaa Kaameruun, Afaan 280Biyyaa Awusteraliya, Afaan 275Biyyaa Chaayinaa, Afaan 241Biyyaa Kongoo, Afaan 216Biyya Biraazil , Afaan 200Biyyaa Philipinsii, Afaan 180Biyya Maleziyaa , Afaan 147Biyyaa Kanadaa, Afaan 145Biyyaa sudaan, Afaan 134
Koroonaa vaayiraasii mata nu yaabuu feeti. Of eguu ni dandeenya sodaa hin barbaachisuu.Ittisa koroonaadhaf gorsaa oggeessa haa dhageenyu. Yeroon kun ni dabartii hin dabarrtuu hin se'iina.Wareegama qaalii hacuccaa bara hedduu.Qilleensarraa hin dhufne tolaatis as hin geenye.Salphoon seenaa hin beekne koroonaa vaayiraasii,Har'aa dhiiraa nut taati. Utumaa dhaga'anii gorsa ogeessa fayyaa.Innoo gurraachaa hin miidhu jedhani walitti qoosuu.Waaqayyoo nu … Continue reading Koroonan Ulfina hinbeektu
Tokkumaan Hummna! Gaaddisa Odaa jala gadi teenyee Yoo wal-hubannee wal dhagenyee Yoo wal jalaa kaafne dhagaa Yoo waliif yaadne nagaa Tokkummaan wal qabannee Yoo walii wajjiin dhaabbanne Kattaan gaaraa yoo dhodho’e Cabbiin roobee yoo lola’e Buubbeen kaabaas haa bubbisu Nu hin sochoosu nu hin buqqisu! Gammchuu G. kan barreeffame
Qawween koo boraatiin koo Kan rasaasa liqimsu Yaada garaa koo keessaa Danda’ee naaf hin ibsu Rasaasa itti guuttadhee Gaafan banu cancala Biyyi'o gurra qabtee Fiigee lixa daggalaa Wal caccabsee gulufa Wanta qabu harcaasee Qawween nageenya hin fidu Nagaa dhahee mancaasee Allaattiin waaqarra kaattu Bineensi bosona kessaa Sagalee qawwee kootii Hin jaallatu ni dheessa Ati garuu … Continue reading Qubee Koo
Babarreedu Oromoo Utuu naaf hindhagayin Firrikoo gamaanaa fi gamaa Bakka rakkoo kiyyaatti Situ dursee argama Aantiidhaafi obbolaa koo Dursitee natti siqxa Caba koo naaf dhidhiibdee Dhiiga koo narraa dhiqxa Kaasuu keetti na fuutee Qabdee lafaa na kaasta Dugda keetti na baattee Bowwaa keessaa na baafta Gaafa guyyaaa gammaachuu Wajjiniin nyaannee kolfaa Gaafa guyyaa dhiphinaa Kan … Continue reading Sin Jaalladha Hiriyaa koo
Dugugaatii alkolii dhugee Ani hin qabu machii Gitiintiree achumaa Dhiitaa hin oolu dachii. Humna asii gadii horde Lafa qabsiisee luka Dhaabaacha hin oolu anoo Akka dhagaafi mukaa Ofii kiyyaas jijjiramee Akkaa ani jijjirreef biyya Sagalee hammeenya keetu Sammuu koo keessaa iyya Qootisa bulleeffame Akkan gadi dhidhiitu Achumarra na oofta Lafti dhiitee bariitu Gammachuu G. kan … Continue reading Hindeemu
Ji’a sadiif sitti tolee Yommuu hutee daraartu Waqtiin bonaa yoo ga’u Maaliif ofii hin baraartu? Ofiifuu gaaddisa hin taane Maaltu sitti baqata? Kanaaf namni si afrgu Buqqisee si darbata. Caakkaadhaafi buulloo GHaddisa shifiifi mixii Lafa kiyya irraa ka’i Qotuun koo sii’if miti. Ilbiisni umurii hin qqabnetu Jala kan kee daaddisa Bareedina bifaa malee Taatee hin … Continue reading Keelloo
Kan wal kajeelu Afaan hin qajeelu Akaayin bara beela firaan adda nama baafti Jaalachaa oolaniis intala haadhaa hin fuudhan Harka goowwaatin boolla jawwee safaru. Haadhaatu du'e jedhani ilmoo bofaa wajjiin bo'icha hin ta'an -abaarsi goowwaa eeboon qixa
Aaa... jette kaatee Na barsiftee qubee Harka kan koo qabde Na qabsiiftee kobbee Tokko lama jettee Natti himtee lakkoobsa Har'a akkamittan Olmaa kankee dhoksa Amala koo hin mijanne Jeeqaa dadhabsiisaa Hundaa naaf dandeesse Gorsaa, na barsiisaa Akkan nama ta'uuf Sammuu koo naa qarte Daandii koo dukkanoftu Bekumsaan ibsite. ....safuuu yaa barsiisaa.


c: text/html

text:
Baatii Ebla bara 2015 keessa Donii godaantoota 400 ol feetee galaana Meedtraaniyaan keessatti liqimfamtee keessaa lubbuun hafuuf kanneen carroman nama 4 qofa kan jedhu dargaggeessi Oromoo maqaan isaa soda nageenyaaf jecha ifatti akka hin ibsame gaafate tokko lammiwwan Itiyoophiyaa 30 kanneen dhiyeenya kana gareen hidhatoota ISIS ajjesee keessaa tokko ilma adaadaa isaa kaan immoo Hiriyyaa isaa ta’u Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsee jira.
Firri jalaa ajjefame kan inni obboleessa waliin guddanne ittiin jedhu Awwaqee Gammachuu Hiriyyaan isaa immoo Mangistuu Gaashee kan jedhaman ta’uu ibsee jira. Obboleessi isaa baatii 3 dura sudaan irraa ka’ee Beengaazii, Libiyaa yeroo dhaqqabeetti bilbilaan waliin dubbatanii akka turan kan dubbatu baqataan oromoo balaa irraa hafuuf carroome kun na bira Tripoolii dhufuuf imaltuu jalqabauu isaanii natti himanii turan jedha. Kana giddutti ture sagalee isaanii kan dhabe. Baatii 3 booda garuu lammiwwan Itiyoophiyaa 3 fi kan Eertraa lama kanneen garee ISIS harkaa miliqanii ba’an Tripolii keessatti argee Awwaqee fi Mangituun harka jara ISIS akka jiran itti himanii lakkoobsa bilbila waardiyyaa mooraa jarreen keessatti hidhamanii kennaniif. Bilbilee obboleessa koo gadhisaa waan barbaachisu mara nana godha akka jedhuuf gorsan.
Akka gorfameetti bilbilee maqaa namoota barbaadu lameenii yeroo itti himuu namanii akkas jedhamu hin jiru, bilbila kana eessaa argatte? Ofii kee eessa jirta? Eenyuu jedhamta ? jechuun gaaffii waan itti heddumeesaniif soda nageenya ofii jecha yaalii godhu dhaabuu isaa dubbata baqataan kun. Sana booda Abdii kutatee baatii keessa jirru Ebla walakaatti galaana irraa imaltuu gara xaaliyaaniitti qajeelee donii liqimfamte keessaa lubbuun hafuuf eega carroomee booda xaaliyaanii seene.
Achittis mana komputaraa seenee ituu waa ilaallaa jiru oduu lammiwwan Itiyoophiyaa ISIS harkatti ajjefamuu arge suuraa obboleessa isaa fi hiriyyaa isaa vidiyoo irraa adda baafachuu dubbata. Of wallaaleen kufe jedha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Angawoonni gameeyyiin mootummaa ce’usma Libya hoogganaan duraanii Moammar Gadhafin du’uu isaanii mirkaneessuu dhaan loltoota mootummaatu har’a magaalaa Sirte keessatti walitti bu’iinsa humnootii gadafii waliin ta’e irratti ajjeesan jedhan.
Angawoonni gumii biyyoolessa yeroo ce’umsaa kanneen Tripoli keessaa akka hedhanitti humnootiin isaanii Gadafitti dhukaasanii kan ajjeesan si’a ta’u reeffa isaaniis of harkaa qabu. Kun kan dhaga’ame loltoonni mootummaa ce’umsaa yeroo dhumaaf duula Sirte keessatti humnootii Gadaafii irratti geggeessaniin ta’uun beekamee jira.
Sabaa himaalenis video reeffa Gadafi dhiigaan makame agariisaniiru. Associateed Press nama wayita Gadafiitti dhukaasame arge jedhe waliin gaaffii fi diibii geggeessee jira.
Kunis kan ta’e har’a ganama barii dha. Hoogganaan mana marii Mustafa Abdel Jalil du’uu Gaadafii ilaalchisee uummata biyyattiif ibsa kennuuf jiru. NATOn du’uu Gadafii hin mirkaneessine garuu xayyaarri waraana isaa konkolaattota lama kan humnootiin Gadaafii itti fayyadamaa turan haleeluu isaa beeksise.
Kanneen gammadan loltoonni mootummaa ce’umsaa Sirte keessatti samiitti dhukaasuu dhaan alaabaa isaanii magaalattii keessa dhaabanii jiru.
Moaammar Gaadaafiin Ajjeefaman Jedhan Angawoonni Libyaa
- VOA
Angawoonni gameeyyiin mootummaa ce’usma Libya hoogganaan duraanii Moammar Gadhafin du’uu isaanii mirkaneessuu dhaan loltoota mootummaatu har’a magaalaa Sirte keessatti walitti bu’iinsa humnootii gadafii waliin ta’e irratti ajjeesan jedhan.
Oduu
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
-
04-10-2022
Qophii Isportii
-


text:
Galata: Waraabbii kana kutaa odeeffannoo WBO Zoonii Lixaa irraa nuuf ergame; hedduu galateeffanna!!
Category Archives: Resources
Daddaaqaama siyaasaa yeroof nu muudateen aarsaa yeroo dheeraaf kaffaallee gatii hin dhabsiisnu.
Aside
Labsii Qeerroo Bilisummaa Oromoo waamicha Ajaaja olaanaa WBO Irraa dhihaate hordoofun bahee
(Qeerroo, Waxaabajjii 1/2019) Qeerroon Bilisummaa Oromoo qabsoo siyaasaa gaggeessaa turee dhaaba isaa ABO jalaatti hiriiruun hanga har’aatti qabsoo godheen jijjiiraama biyya tana keessaatti mul’aata jiruuf madda bu’uuraa tahee jira. yeroo kanaattis jijjiiraama siyaasaa idiil addunyaa, afriikaa, gaanfa afriikaa, akkasumaas impaayera Itoophiyaa fi Biyya teenya Oromiyaa keessaatti tahaa jiruu obsaan ilaalaa jirraa. akeekni Qeerroon qabsoo taasiseef sarbaama mirga namoomaa qe’ee Abbaa oromoo kabaaja fi ulfiina dhabdeetti kabaaja horee mirga abbaa biyyummaa akka sabaatti qabnu mirkaneeffannee kabaajchiifatuufi. Haa tahuutii taateewwaan irraa deeddebiin tahaa jiraan hundiyyuu kan faallaa wareegaama oromoon akka sabaatti kaffaalaa turee waan tahaaniif kana immoo callisnee ilaaluuf obsa fixaannee jirraa. waanti amma mul’aataa jiruu kun namootaaf ifa tahuu baatuus nuti Qeerroon Continue reading


text:
Hawaasni Oromoo Biyya Saa’ud Arabiyaa magaalaa Jiddaa fi naannawa ishii jiraatu sagantaa yaadannoo waggaa 2ffaa artist Haacaaluu Hundeessaa gaggeessan.
Sagantaa yaadanno kana irratti qophiileen garagaraa hirmaattota sagantichaatiin taasifamee jira.
Koreen Sagantaa kana qindeesse OMNtti akka himetti haalli ummanni Oromoo Sa’uud Arabiyaatti keessa jiru rakkisaa tahuun walqabatee ji’a Waxabajjii keessa saganticha gaggeessuun hin danda’amnee jedhe.
Hawaasni Oromoo magaalaa Jiddaa fi naannawa magaalattii jiraatu sagantaa kanaan wareegamuu artist Haacaaluu Hundeessaa yaadateeti jira.
Akkasuma kaayyoo inni irratti wareegame galmaan gahuuf hojiiwwan inni jalqabe itti fufsiisuu, faawundeeshinii maqaa isaatiin dhaabbate sana diinagdeen tumsuun guddisuu fi maatii isaa gargaaruuf waadaa galanii jiraachuu himanii jiru.
Sagantaan kun kan gaggeeffame dheengadda akka ta’ee fi iddoon isaa galma Hawaasa Itoophiyaa magaalaa Jiddaatti akka ta’e ibsanii jiru.
Saganticha irratti qophiileen garaagaraa turuu kan hime koreen qindeessituu, suuraa artist Haacaaluutiin caalbaasii qopheessuu fi caalbaasicha miseensonni Waldaa Sikkoo Mandoo injifataniii fudhachuu himan.
Miseensonni Waldaa Sikkoo Mandoo erga fudhatanii booda ummata Oromoo walloo mirga isaaf falmachaa jiruuf dabarsanii kennuu dubbatan.
Hawaasni Oromoo biyya Sa’uud Arabiyaa jiraatu akkaa fi haala rakkoo biyya sanatti irra gahaa jirtuun osoo hin hifatin bakka jiruu walitti dhufuun sagantaa kana gaggeessuun jabinaa fi jaalala ummanni artist Haacaaluu Hundeessaatiif qabu kan agarsiisuudhaa jechuun hawaasicha galateeffatee jira Koreen qindeessituu.


text:
Yunaaytiid Isteetes laastikii meetra dhedheeraa fi jabaa ta’an maraa 1500 jaarmayaa godaantoota addunyaa ykn IOM tti kennitee jirti.Kunis Yunaaytiid Isteetes lammiiwwan Itiyoophiyaa kanneen walitti bu’iinsa Tigraay keessatti gagageeffameen manaa fi qe’e ofii irraa buqqa’aniif dahannaa yeroo ijaaruuf yaalii gootuuf kan ooluu ta’uun ibsamee jira.
Kanas Itiyoophiyaatti Ambaasaaddarri Amerikaa Geetaa Paasiitu qondaaltitti gameettii imala IOM ka ta’an Moriin Achiiengii fi itti anaa komiishiinara ittisa balaa Itiyoophiyaa Yaasiin Nasiibuutti Finfinnee keessatti kenne.
Walitti bu’iinsii Tigraay keessaa uummata Miliyoona tokkotti tilmaamamuu manaa fi qe’e irraa kan godaansisee yoo ta’u hedduun isaanii ala ciisaa kaan immoo bakka daahannaa namnii keessatti hedduumaate keessa jiru.
Kan har’a arjoomamee Laastiika fi meeshaa mana ittiin ijaaraniin ala, hafata irra ciisan, uffata qorraa fi meeshaalee midhaan ittiin qopheessanii fi bilchheefatan adda addaa tu keessa jira.
IOM immo battaluumatti namoota baatilee shaman darbeef rakkoo keessa jiran kan Tigraay keessaaf geessuuf jira.


text:
Dabalanni miindaa xiqqaa ta’uu fi rakkoowwan furmaata hinargatin wal irratti tuulamuun baay’achuu isaaniitiin sadoo hanga hojii dhaabuutti gahu taasisuuf marii irra jiraachuu isaanii barsiisonni Addis Maaledaatti ibsan.
Lakkoofsaan kan heddummatanii fi barsiisonni maqaa isaanii ibsuu hinbarbaadin Addis Maaledaatti akka himanitti yoo ta’e; waldaa barsiisotaa Itoophiyaatiif irra-deddeebiin gaaffii yoo dhiyeessanis irra-caalaatti dhimmi miindaa, durgoo kiraa manaa akkasumas sirreeffama guddina sadarkaa dhabuun isaanii hojii isaanii irratti dhiibbaa uumeera. Kana hordofees hojii dhaabuuf akka dirqaman Addis Maaledaatti himaniiru.
Komichi kan dhiyaatu barsiisota sadarkaa dhaabbilee barnootaa hundatti argamanuun yoo ta’u; tibbana kan taasifame dabalata miindaa birrii 750 irraa ka’uun garuu barsiisonni yuunivarsiitii dhimmichaan baay’ee gaddisii dha ittiin jedhaniiru.
Barsiisota yuunivarsiitii irratti sadarkaa jalqabaatti komii kan kaase dabalati miindaa akka taasifamuuf gaafachaa turanii kan dabalameef birrii 750 qofa ta’uu isaatiin qaala’insa jireenyaa dandamachuu dadhabuu isaanii ti.
Qaala’insi jireenyaa hawaasa hunda biratti rakkisaa ta’uu kan kaasan barsiisonni; akka barsiisaatti komii gama isaanii wayita kaa’an “miindaan akka nuuf dabalamu nuuf hayyamamee erga eeggachaa turree booda; wayita gatiin asbeezaa tokkichaa samii tuqetti birrii 750 qofa dabaluun tuffiis dabalateetu” jedhan. Mootummaan miindaa barsiisotaa ilaalchisee qorannoon taasisa erga jedhee booda gatiin asbeezaa torbanitti yeroo sadii fi afur wayita qaala’utti birrii 750 qofa dabaluun qoosuu dha jechuun komii isaanii dhageessisaniiru.
Hojiin tuffii nutty deddeebi’eera kan jedhan komii dhiyeessitoonni kun; kanaan dura miindaan akka dabalamuuf irra-deddeebiin gaaffii dhiyeessaa turanii birriin 400 qofti akka dabalameef yaadatanii; ammas irra-deebiidhaan nutty qoosameera jedhan. Waldaan barsiisotaa Itoophiyaa kanaan dura kan ture “dabalata miindaa gadaanaa birrii 400” irratti akka waldaatti komii dhiyeessuu utuu qabuu callisee hafuu isaa kan eeran barsiisonni kun; ammas irra-deebiin wayita nutty qoosamu deebii hinkennine jedhaniiru.
Kana waan ta’eef “waldichi gara mootummaa miindaadhaan nu hacuucuutti duufaa jira” qeeqni jedhu barsiisota komii dhiyeessaniin eerameera.
Komiin barsiisonni sadarkaa lammaffaa irratti kaasan durgoo kiraa manaatiif kaffalamuun mana kireeffachuun akka hindanda’amnee dha. Durgoon mootummaan kiraa manaatiif jechuun nuuf kaffalu birrii 800 kan jedhan barsiisonni; kana irraas ashuuraan wayita kutamu birrii 520tu hafa; kanaan mana kireeffatanii jiraachuun ni danda’ama? Jechuun gaafataniiru.
“Gochaa kana qoosaa malee hiika maaltu kennamaaf; nuyi haala biyyi keenya keessa jirtu hubachuun callisne malee miindaan nuuf kaffalamu daraan gadaanaa dha; barsiisaan umurii isaa guutuu barnootaaf oolche hojii qacarameera jedhamee huccuu jijjiirratu dhabee qaaniin hanga itti cimtutti barataa fuula dura dhaabbataa jira. Barsiisaan agabuu isaa kutaa seenus ni jira. Miindaa nuuf kaffalamuun jiraachuun yoo hindanda’amne hojjechuun keenya hiika waan hinqabneef hojii ni dhaabna”yaadonni jedhan ka’aniiru.
Hanga ammaatti rakkoowwan dachaan Itoophiyaa keessatti mul’atan nu yaaddessuu isaatiin callisnee yoo turres amma garuu miindaa nuuf kaffalamuun jireenya dandamachuu hindandeenye; ummanni rakkoo keenya ifatti nuuf habeeku; mootummaan furmaata atattamaa nuuf ha kennu wayita jedhan dhaga’amaniiru.
Barsiisonni sadarkaa lammafaa fi tokkoffaa gama isaaniitiin “miindaan nuuf kennamu gadaanaa ta’uun akkuma jirutti ta’ee hooggantoonni manneen barnootaa sababoota adda addaatiin miindaa keenya kutu” jedhaniiru.
Pirezidaantiin waldaa barsiisotaa Itoophiyaa Yohaannis Bantii komii ka’eef deebii kennuuf fedha hingodhanne. Deebii kennuuf kan fedha dhaban “natty hintolle” jechuun bilbila cufaniitu.
Xiqqaachuun miindaa qaala’insa jireenyaa dandamachuuf qormaata ta’uu isaa barsiisota qofa osoo hintaane namoonni damee hojii biraatti bobba’an hundi wayita hammeessanuu fi “hojjetaa mootummaa ta’uu hinbarbaachisu” wayita jedhan dhaga’amu.
አዲስ ማለዳ Adoolessa 9 2014 No 57


text:
Prezidaant Doonaald Traamp hiriira mormii Minnesota keessatti geggeessamaa tureef gara hookkaraatti jijjiirameef deebii kennuu dhaan hojii gaarii hojjete jechuun waardiyyaa biyyoolessaa galateeffatanii jiran.
Hookkarri magaalaalee US hedduu erga raasee booda ergaa twiiterii kaleessa maxxansaniin Tramp, garee farra loogii sanyii “ANTIFA” ofiin jedhan hoogganantu jeeqama uume jedhan.
Demokraatonni kanneen magaalaalee fi kutaalee biyyaa bulchan leellistoota Minniapolis keessatti jeeqama uuman kanatti fuuleffachuu qabu jedhan. Waardiyyaan biyyoolessaas hojii gaarii hojjete jechuu dhaan utuu yeroon hin darbin kutaalee biro keessattis akkas ta’uu qaba jedhan.
Tramp US garee “ANTIFA” akka dhaaba shororkeessaatti ni fudhatti jedhan. Daayiritera projektii nageenya biyyoolessaa kan waldaa walabummaa sivilii Ameerikaa Hiinaa Shaamsii akka jedhanitti garee biyya keessatti hundaa’e akkasitti adda baasuuf bu’uurri seeraa hin jiru. Kana gochuuf adeemsa seeraa hedduu gaafata, heera biyyaa isa jalqabaa irra taa’ee kan jiruu walabummaan yaada ofii ibsuu isa jedhus balaa dha jedhan.
Washington dabalatee magaalaalee Ameeikaa 25 kutaalee biyyattii 16 keessatti uggurri sa’aa kaa’amee jira. Tramp hoogganoota kutaalee biyyaa, angawoota humnoota naga eegumsaa fi angawoota nageenya biyyoolessaa waliin viidiyoo dhaan konferensii geggeessaniin nageenya hawaasaalee Ameerikaa eeguu kan jedhu irratti mari’achuu jiru.
Mormiin halkan walitti aansuuf geggeessamaa jiru bakka jireenyaa prezidaant Trampitti illee dhiyaatee jira. Poolisoonni ennaa hojjettoonni ibdidda dhaamsan waltajjii Lafayeetti jedhamutti kan argamu mana sagadaa St. Joonsiti ibidda qabate dhaamsanitti hiriirtota waliin walitti ba’anii jiran. Waldaan sun Fuullee White Housitti argama. Ibsaan fuullee white House fi waajjiraalee fuullee kaleessa galgala dhaamaa turan.
Sabaa himaaleen akka gabaasanitti jimaata galgala hojjettoonni tajaajila biyyaa Traampiin of eeggannoof jecha yeroo gabaabaaf White Housitti kan argamu bakka lafa jalaatti geessanii jiran.
Dubbi himaan White House gabaasa kana ilaalchisee gaaffii VOA biraa dhiyaateef deebii hin kennine.


text:
Prof. Dr. Werner Gitt
Oromo: Wie komme ich in den Himmel?
Akkamittan Mootummaa Waaqayyoo dhaaluu danda'a?
Die grundlegende Frage, die suchende Menschen sich stellen, wird hier von Prof. Dr. Werner Gitt beantwortet. "Wie findet man den Himmel?" Auf jeden Fall nicht durch eigene Anstrengungen oder Konzepte. "Was aber bringt uns wirklich in den Himmel?" Gott hat die Einladungen für den Himmel schon verteilt wie im Gleichnis des Menschen, der zu einem großen Fest Einladungen verschickte. Doch viele Menschen redeten sich heraus.
Prof. Dr. Gitt ruft dazu auf, nicht so "kurzsichtig" wie diese Leute zu sein. Jesus will uns vor der Hölle erretten und diese wird kein Vergleich zu der sogenannten "Hölle von Auschwitz" sein. Er hat am Kreuz für unsere Schuld bezahlt, wir müssen diese Einladung nur annehmen, dann ist ein Platz im Himmel "gebucht". Ein Entscheidungsgebet soll den Lesern dabei helfen.
Dieses Traktat eignet sich besonders gut zur Weitergabe an suchende Menschen!
8 Seiten, Best.-Nr. 120-74, Kosten- und Verteilhinweise | Eindruck einer Kontaktadresse
Akkamittan Mootummaa
Waaqayyoo dhaaluu danda'a?
Namoonni baay’een waa‘ee jireenya bara baraa yaaduu hin barbaadan. Yeroo waa‘ee du’aa yaadanitillee du’aan boodaa waan ta’u yaaduu hin fedhan. Fiilmii ‚E.T.’ jedhamu keessaatti taatoo bu‘uuraa ta’uun kan taphatte Dreew Berimoor bara 1975 A.L.A. bakka hermoori jedhamutti kan dhalatte, yeroo umuriin ishee waggaa 28 ga‘u, “Adurree koo dura yoon du’e qaamni kiyyaa adurree kootiin nyaatamee kan hafe yoo hafes, kan ishiin nyaatame sanan yoo xiqqaate ishee ykn adurree koo keessaa jiraachuun barbaadaa“ jettee turte. Kun egaa hubannoo dhabuufi waan gara fuulduraatti ta‘uu malu arguu dadhabuu mitiiree?
Gooftaa Yesuus yeroo lafa kana irra turetti namoonnii baay’een gara isaatti dhufaa turan. Gaaffiin isaanis waa’ee yeroo ammaafi wantoota yeroo dhiyoo keessaatti ta’an irratti kan xiyyeeffatu ture.
- Namoonni lamxii 10 fayyuu barbaaduu isaanii (Luqaas 17:13)
- Namoonni jaamoonni arguu barbaaduu isaanii (Mat 9:27)
- Namichi tokko Yesuus waa‘ee dhaalaa irratti akka isa gargaaru barbaaduu isaa (Luqaas 12:13-14)
- Fariisonnii Yesuusiin dubbii barbaachaaf Qeesariif gibira kaffaluu isaanii (Mat 22:17)
Haa ta‘u malee namoonnii muraasni gara Yesuus dhufuudhaan, akkamitti gara mootummaa Waaqayyoo seenuun akka danda’amu ni dhaggeefatu turan. Dargaggeessi sooreessa ta‘ee hubannoo seeraa qabu tokko gara Yesuusitti dhiyaachuun.
„Yaa barsiisaa arjaa nana jireenya bara baraa dhaaluuf maal godhu“ jedheen (Luqas 18:18). Garuu Gooftaa Yesuus waan qabu hundaa dhiisee isa duukaa akka bu‘u yeroo itti himu, sooreessa waan ta’eef qabeenyi isaa garaa isa nyaatee, daandii mootummaa Waaqayyoo irraa gore.
Karaa biraatin immoo dargaggeessichi kun mootummaa Waaqayyoo galuuf barbaaduu baatuus barnoota waa’ee mootummaa Waaqayyoo dhaga’ee hubachuun gaaffii Yesuus gaafachuun carraa argatetti fayyadameera. Haaluma wal-fakkaatuun Zakiwoos yeroo baay’ee Yesuusin arguuf baay’ee osoo hawwuu, yeroo argatettis hamma inni eegeen ol Yesuus ta‘eeraf. Nyaata osoo waliin nyaataa jiraanii Yesuus “Har’a mana kanaaf fayyinni ta’eera“ (Luqaas 19:9) mootummaa Waaqayyoos argateera“ jechuun dubbateera.
Akkamittan mootummaa Waaqayyoo dhaaluu danda’a?
Akkuma ammaan dura ilaalleetti waanti nuti hubachuu qabnu:
- Mootummaa Waaqayyoo argachuun kan dandaa’amu yeroo murta’e keessaatti jaal’atamtoota dubbistootaa! Kana jechuun jireenya bara baraa argachuuf murteessuun yeroon isaa amma ta’uu akka beektaan jechuu dha.
- Gara mootummaa Waaqayyootti hojiiwwaan gagaarii qofa hojjechuun galuun hin danda’amu.
- Haal-duree tokko malee mootummaa Waaqayyoo dhaaluun ni danda’ama.
Yaanni keenya gara mootummaa Waaqayyoo dhaaluuf qabnu yaada Waaqayyoo waliin kan wal hin simne yoo ta’e dogogorreraa jechuudha. Fakkeenyaaf, namni sirbu ykn weeddisuu tokko beekamaa fi kan nama kofalchisuu waan ta’eef, yeroo soorama ba’etti mootummaa Waaqayyoo ni dhaala. Sababiin isaas namoota baay’ee waan kofalchiseef ykn waan sirbisiseef,”. Dubartiin soorettiin tokko, namoota harka qalleeyyii 20 ta’aniif mana ijaartee kennuun kaffaltii tokko malee keessaa akka jiraataan goote garuu, guyyaatti sa’aatii tokkoof akka isheen jireenya bara baraa argattuuf akka kadhataniif taasisaa turte.
Haa ta’uu malee dhugaadhaan akkamittiin mootummaa Waaqayyoo dhaaluun danda’ama?
Yesuus fakkeenyaatti fayyadamuun barsiise. Fakkeenyi kunis, Waaqayyoon kan mul’isuu yoo ta’u, mootiin tokko afeerraa guddaa akka godhe kan dubbatu ture. Wangeela Luqaas 14:16, mootichis namoonnii gara afeerraa isaa akka dhufan ergamtoota isaa erge. Haa ta’uu malee garuu namoonni waamaman deebiin isaanii gaddisiisaa ture. Hundi isaanii adda addaan waakkachuu jalqaban. Inni duraa, lafa biteen … inni biraa sangoota cimdii shan biteen … inni hafe haadha manaa fudheen … kanaafuu, dhufuu hin dandeenyu jedhaniin. Yesuus yeroo fakkeenya isaa dubbii mootichaan goolabu“ isiinii nan jedha, warra waamamee keessaa namni tokko illee dhiyaanan ani qopheesee hin dhandhamu“ jedhee dubbate.
Fakkeenyi kun baay’ee ifaadha. Saababni isaa Mootummaa Waaqayyoo dhaaluu ykn dhaaluu dhabuun akka danda’aamu waan dubbateef. Yaanni bu’uura isaa waamicha fudhachuu ykn fudhachuu diduu ta’a. Kun waan salphaatti ta’u miti ree? Bara dhumaa irratti namootni mootummaan Waaqayyoo yoo itti cufame, kun kan ta’eef daandii waan hin beekneef osoo hin taane waan hin fudhanneef qofadha.
Fakkenya irratti kan ilaalle namootni sadanuu fakkenya gaarii nuuf ta’uu hin danda’an. Isaan keessaa namni tokko illee waamicha afeerra hin fudhanne. Maarree mootichi uummata gara afeerratti yeroo waamuu qubee warqeen hin bareefamne, garuu daandii salphaa ta’een “Kottaa“ jedhee qofaa waame. Waamicha kana salphaatti kan fudhatan afeerra guddaa irratti bakka qabaatu. Sana booda namootni baay’een gara bakka sanaa dhufuu jalqaban. Mootichis bakkeewwan ilaaluudhaan hojjattoota isaatiin “deemaa gara dandii sana dangaa magalaa ba’aatii waamaa, manni koos akka guutuuf“ jedheen.
Yaadni fakkeenya kanaa nuuf maal akka ilaallu barbaada. Kunis mootummaa Waaqayyoo keessatti bakka qaba. Waaqayyoo bakkee kana kottuu dhaali jedha. Murtee dhugaa murteesuudhaan bakkee bara baraa jiraadhaa. Kanas amma taasisaa.
Yesuus afeerraa faana kan firoomseef mootummaan Waaqayyoo bakka tolaa waan ta’eefi.
„Waan waaqayyo warra isa jaal’ataniif qopheesse,iji namaa hin argine, gurri namaa hin dhageenye yaadni namaas bira hin geenye.“ (1 Qorontos 2:9)
Lafa irratti goonkumaa mootummaa Waaqayyootiin kan wal-fakkaatu hin jiru. Dhabuu kan hin qabnee baay’ee toleessa kan ta’e mootummaa Waaqayyooti. Gati-jabeessaa fi bakka raajiiti ilma Waaqayyoo kan ta’e Yesuus daandii kana akka salphaatti nuuf bane. Gara mootummaa Waaqayyoo akka dhaallu taasise.
Waanti nuti gochuu qabnu yoo jiraate, gara mootummaa Waaqayyoo deemuu barbaaduu qofaadha. Akkasumaas kan boruu ilaaluu hin dandeenyee akkuma namoota warra fakkeenya irratti ibsamanii, afeerraa Waaqayyoo nii tuffatu.
Fayyinni gooftaa Yesuusiin
Hojii ergamootaa 2:21 luuqisii baay’ee barbaachisaa haa dubbifnu. „Maqaa gooftaa kan waammatu hundinuu immoo nii oola“ yaadni kun bu’uura barsiisa kaakuu haaraati. Phawuloos, mana hidhaa Filiphiyoos geggeessaa warra mana sirreessaatiin akkas jedhe. ”Gooftaa Yesuusitti amani ati in fayyita, maatiin kees in fayyu“ jedhee yaada walii galaa dubbatera. (hojii ergamootaa 16:31) Ergichi baay’ee ifaa fi gabaabaa ta’uu iyyuu guutummaatti jireenya kan jijiiru ture.
Yesuus maal irraa fayyisaa? Gaaffii baay’ee gaariidha. Daandii isa gara jireenya badii geessuu fi si’ooli irraa fayyisa. Macaafni Qulqulluun namootni mootummaa waaqayyoo ykn sii’ooliin keessa bara baraan akka jiraatan dubbata. Lamaan keessaa inni duraa waan gaarii yoo ta’u, inni itti aanu garuu gidiraadha. Kanaan alatti filannoon biraa gonkumaa hin jiru. Namootni du’anii daqiiqaa shan illee osoo hin turin duuti kan dhumaa akka hin taane amaanuuf carraa hin qaban. Jireenyii kee kan itti murtaa’u haariroo Yesuus waaliin qabduuni kun immoo jireenyi kee bara baraa eessatti akka ta’u murteessa jechuudha.
“Biyya Polaand daawwannaaf bakkan turetti kanaan dura Awushwitzi konseentireshin kampii“ bakka jedhamu yeroon ilaalu bakka kanatti bara (1942 – 1944 G.C). Bara bulchiinsa 3ffaa Jarmaan yeroo waraana adunyaa lammaffaa, sanyii warra Yihuudotaa miliyoona 1.6 ol ta’an haala baay’ee suukanneessaa ta’een, qaamni isaanii akka gubatu godhameera. Kana bu’uureffachuun og-barruuwwaan baay’een si’ooliin Awushwitzi dha jedhanii ibsu. Maarree jechamni kun namoota dhibba ja’a yeroo tokkotti balleessuuf kan qophaa’e gaazi champarii yeroon ilaaluu gara yadaa koo dhufe. Dhiphinni isaa akkam akka turee tilmamuu nii dandeenya jedhee hin yaadu haa ta’uu malee kun si’ooliin turee? Bara 1945 G.C. Jalqabee champarii kanati dhiphinni waan darbeef kan nama qaanessu haaja’ibni isaa ni darbe. Amma bakkicha daawwachuun nii danda’ama. Yeroo kanatti Awushwitzi kan dhiphatus kan du’us hin jiru. Haa ta’u malee si’ooliin bakka dhiphuu bara baraa akka ta’e macaafni qulqulluun ni dubbata. Seensaa kampichaa irratti akka qaamni Yesuus fannifame kan argisisu argeera. Moodeela kana kan hojjete bakka mana adabaa keessaa kan turee adabamaa seeraa ture. Innis girgiddaa iratti shorooqudhaan ture.
Adabaamaan seeraa kun bakka kanatti du’u illee, fayyisaa kan ta’e Yesuus nii beeka ture. Bakka dhiphinaatti du’uus mootummaa Waaqayyoo keessatti garuu fudhatama argateera. Kaakuu haaraa keessatti Yesuus kan ibse si’ooliin namni kamiyyuu jelaa ba’uu hin danda’u. Fakkenyaaf (Mat 7:13; Mat 5:29-30; Mat 18:8). Bakka dhiphinni isaa itti fufuu kaatanii si’ooliin daawwachuun nii dandeessu.
Mootummaan Waaqayyoos akkanuma, kan bara baraati, gara bakka kanatti Waaqayyoo siin fudhachuu barbaada. Afeerraa kanaaf eyyamamaa of taasisi. Mootummaa isaa barbaaduun maqaa gooftaa waammadhu.
Dubartiin tokko ana waliin erga mari’anneen booda macaafaa qulqulluu kenninaaniif baay’ee aartee turte. Akkamitti namni tokko gara mootummaa waaqayyoo seenuuf dursee bakka qabachuu danda’a? Jette. Dubbiin sun akka qamni bakka bu’un waan kana raawatu jiru fakkaata. “Anis ishee faana waliin gala.“ Yoo dursitee bakka qabachuu baatte, bakka deemuf barbaaddu gonkumaa ga’u hin dandeessu. Fakkeenya gara Eddo Hawa’ii deemuuf tikeetii sirrii ta’ee akkuma barbaachisuu gara jireenyaa deemuufis tikeetii sirrii fi dhugaa ta’e barbaaachisa jechuudha. Haata’uu malee tikeetimaa bituu barbachisaa yeroon isheen jettu, anis dhugumaan, mootummaa Waaqayyoo dhaaluufis ta’e kaffaluun dirqama. Ta’us garuu gatii kana kaffaluuf namni kamiyyuu hin danda’u. Waan baay’ee mi’aa ta’eef, Waaqayyo mootummaa isaa keessaati cubbuu argee bira darbuu waan hin dandeenyeef, cubbuun keenya achi akka hin seenne dhorkeera. Kanaafuu atis baraa baraan Waaqayyoo waliin jiraachuu yoo barbaadee cubbuu Irraa fayyuu qabdan jedheen. Kun immoo kan ta’uu, cubbuun kan isa hin beekneetti nuuf jedhee kan nama ta’e karaa Yesuus Kiristos qofani. Inni dhiiga isaatin fannoo irraa oolee gatii guddaa kaffaluun daandii bal’aa gara mootummaa Waaqayyootti nama galchu nuuf ta’eera.
Kanaafuu gara mootummaa Waaqayyoo dhaaluuf maal gochuu qabna? Waaqayyoon hundumaa keenya waamicha caafata qullqullutin amma mootummaa isa dhaaluuf nu affeera.
- Balbala isa dhiphaadhaan ol galuudhaaf wal-dorgomaa ,isinittan hima’o, namoonni baay’een kanaan ol galuudhaaf karaa barbaadu garuu hin danda’an. (Luqaas 13:24)
- Mootummaan waaqayyoo waan dhiyaateef yaada garaa keessanii geeddaradhaa jedhee labsuu jalqabe. (Mat 4:17)
- ”Karra isa dhiphaadhaan ol galaa ! Karaan gara badiisaatti geessu boochoodha,karri isaas bal’aadha; namoonni ittiin ol galan immoo baay’eedha.karaan gara jireenyaatti geessu rakkoodha, namoonni isa argatan muraasa” jedhe (Mat 7:13-14)
- Wal’ansoo amantii isa gaarii sana jabeessii qabi! Jireenya bara baraas harka kee keessaa galfadhu! Isaaf waan waamamtee, dhuga-baatuu baay’ee duraati amantii kee ba’eessaa gootee beeksifteetta. (1.Ximo 6:12)
- Isaan immoo ”Gooftaa yesuusitti amani ,ati in fayyita, maatiinkees in fayyu” jedhaniin. (Hojii Erg. 16:31)
Ergaa kana keessatti waanti miira namaa kakaasuu fi waamicha simadhu jedhaatii jira. Ergaawwan armaan olii kana hundaa yeroo hubannu, keessa namaa kan banuu fi gaarummaan kan guutameef waamicha yaada garaa geeddarannaa fudhattee kadhannaa armaan gadii kadhattee wamicha siif dhiyaate kana akka fudhattu gochuuf.
Yaa gooftaa Yesuus lubbuun koo iddoo argamsa keetiin ala turte. Har’a garuu waanan si hubadheef yeroo jalqabaatiif kadhannaadhaan gara keetti nan dhufa. Yeroo amma kana jenatni fi gahanamni amma jiru hubadheera. Gahanamni cubbuu kootii fi amanuu dhabuu kootiin akka na hin fudhannee akka na olchituuf sin kadhadha. Siwaliin mootummaa kee keessaa bara baraan jiraachuu nan barbaada. Siin amanuun malee gochammaan fedha foon kootii rawwaachuun mootummaa kee dhaaluu akka hin dandeenye hubadheera.
Bakka koo fannoo irraa oltee cubbuu kootiif gatii kaffalteerta. Ati jaalala waan taateef qooda koo naaf duuterta, sin galateefadha. Cubbuun ani umurii ijoolummaa kootii kaasee rawwaadhe, kan ani yaades ta’ee kan hin yaadanees ati argiteetta, ni beektaas. Ani si fuulduraatti amma caafata dubbifamaadha. Cubbamaa kana hunda keessaa ture waanan ta’eef, gara kee isa waaqa jiraataa dhufee mootummaa kee dhaaluu hin dandeenye.
Haa ta’uu malee cubbuu kootti waanan gaabbeef dhifama akka naaf gootu sin kadhadha. Si fulduratti waan gaarii hin taanee akkan dhiisuuf na gargaari. Amala fi barsiifata gaarii akkan qabadhuu fi sagalee kee akkan hubadhuu na taasisi. Waan natti dubbatu akkan hubadhuuf, jabinaa fi abdii fulduraa jecha irraa akkan argadhu na eebisi. Waan na dhageesseef galaanni siif haa ta’uu. Ammas siin abdadhee, sitti amanee gara keetti dhufeen jira. Amma mucaa kee ta’eera. Gaafa tokko immoo mootummaa kee keessatti siin waliin nan argama. Yeroo kanattillee ati waan hundummaan waan na faanaa jirtuuf gammachuunifi abdiin sirraa qabu dachaadha.
Maaloo adaraa siin kan amananiif, sagalee kee fi amantaa kee namoota na barsiisan namoota wal¬daa Waaqayyoo argachuu akkan danda’uuf gargaarsa keen sikadhadha. Ameen!
Daayireektarrii fi Pirofeesarii ture.
Dr. Ing. Werner Gitt


text:
Seenaa Yunaayitid Isteetis keessatti yeroo jalqabaaf prezidaantiin duraanii yeroo lama senetii dhaan yakka ilaalchaaf akka dhiyaatu murtaa’e. Doonaald Tramp hookkara kakaasan jedhamuu dhaan himannaan irratti dhiyaate. Kijibaan filannoo bara 2020 anatu injifate jechuun labsuu dhaan Tramp deggertoonni isaanii ba’ii filannoo Joe Baayideniif beekkannaan akka hin kennamne akka morman kakaasan.
Sagalee dimokraatotaa irra jireessa kan qabuuf dura taa’aa kan ta’an Chuck Schumer akkaa jedhanitti “Seenaa Ameerikaa keessatti himannaalee cimoo prezidaantii Yunaayitid Isteetis irratti dhiyaate.”
Hookkara Amajjii 6 ka’een wal qabatee namoota 200 ol irratti himannaan dhiyaatee jira. Guyyaan kun guyyaa seera tumtoonni finxaaleessummaa biyya keessaa jajjabeessa jechuun akeekkachiisanii fi prezidaantiin aangoo isaatti seeraan ala fayyadame jedhanii ti.


text:
Ergaa: Lewwoota (18:1–5) 19:9–18
Faarfannaa 41; Qolosaayis 1:1–14; Luqaas 10:25–37
“Waaqayyo Museetti akkana jedhe, 2 “Saba Israa’elitti dubbadhuutii, “Ani Waaqayyo Waaqayyo kee ti!” 3Akka isaan biyya Gibxii keessa jiraattan keessatti godhan hin godhinaa, akka isaan biyya Kana’aan isa ani itti isinitti fidu keessattis godhan hin godhinaa” Lewwoota 18: 1-5
Sabni Israa’el gara Biyya Abdachiifamteetti imala isaanii itti fufuuf yeroo qophaa’anitti, kakuu Siinaa booda, Waaqayyo saba isaa karaa Musee barsiisuu itti fufe, irra caalaa akkamitti akka namoota maqaa isaa baatanii jiraachuu qaban irratti. Isa kana kan arginu Maccaafa Lewwotta Boqonnaa Kudha Sadddeetii fi kuhdh sagala gara jalqabaati.
Biyyi lafaa isaan keessa jiraachaa turan dhuudhaa mataa isa qaba. Duudhan kunis heduminaan kan seera Waaqayyoo wajjin kan wal faallessudha. Naamusa xuraaʼaa kan akka saalqunnamtii firaa wajjin, , ejja garaa garaa, kessaa iyyuu saalqunnamtii saala walfakkaataa raawwachuu, ijoollee aarsaa dhiheessuufi cunqursaa hiyyeeyyii irratti raawwatameen ol aantummaa qaba ture. Amaloonni cubbuu kun guutummaatti seera Waaqayyoo fi hawwii innii saba kanaaf qabu walitti bu’aa. Kannaaf Waaqayyoo dursee Saba Israa’el, warrii saba kakuu isaa ta’an, duudhaa fi gocha akkasii akka hin fudhanne isaan akeekkaiissa.
As irrattii,kan hubachuu qabnuu abdiin jireenyaa, seeraa Waaqayyoo wajjin kan waliittii hidhamee ta’uu isaa ti. Kana jechuunis seeraa Waqayyoo irraa maquun gara badiisa fi nageenya dhabuttii geessa. Sabni Israa’el akka saba Waaqayyootti biyya abdachiifamte keessatti, jirrenya tasgabbii, nagaa fi fayyaa qabu kan jiraatan, yoo akka saba kakauutti qulqullummaadhaan, maqaa Waaqayyoo of irrattii eeganii jiraatan qofa.
Akkuma beeknu, akeekkachiisni fi abboommiin jiraatus garuu, sabni Israa’el, haala eenyummaa isaanii wajjin walsimuun jiraachuu fi deemuuf hedduu rakkatu turan. Yeroon isaan ittii qululuumma quutuun jirattan hin turre. Gooftaan humnaa fi dinqiidhaan gammoojjii keessa yommuu isaan geggeessu illee, yeroo baay’ee waaqolii tolfamoo fi jireenya cubbuutti harkifamu, hedduu Waqayyoo irratti gungumaas turan. Yeroo baayʼee, namoota aadaa hawaasummaa fi seeraa isaanii akka hin hordofne akeekkachiifaman irraa jireenyyi isaanii adda akka hin turre argina. Garuu Waaqayyoo waadaa isaaniif galeera irraa kan ka’ee, yeroo isaan fuula Isaa barbaadan, dhiifamaafi hara’umsa ni argatu turan(Seera Keessa Deebii 4:29, 30).
Kan irraa kan hubannuu, qulqullummaan bu’aa jireenyaa Waaqayyoo wajjin walqabatee, dhiibbaa waaqummaa isaa jalatti. Akkasumas eenyummaa fi garaagarummaan Israa’el filannoo ayyaanaa fi hariiroo Waaqayyoo isaaniif qabu keessa madda. Isaan saba isaa, warra Gibxii keessatti garbummaa jalaa furee, gammoojjii keessa jiraachuu isaaniitiin isaan geggeessee, kunis qulqulluu isaan taasisa.
Kana jechuun Waaqayyo yammuu saba Isea’eeliin “Ani Gooftaa Waaqa keeti” yommuu jedhu, isaan hojii mataa isaati, akka ta’an mullisa. Darbees, kakuu inni isaaniif dhaabe keessatti isa waliin tokko ta’anii, haala ulfina Waaqayyoof malutti deddeebi’anii jiraachuu dha. Kana jechuun, qulqulluummaan hariiroodha, hariiroo Waqayyoo wajjin fi jireenyaa hariiroo sana addessuu jiraachuu dha.
kun kan mullisu, Sabii Israa’el akka saba Waaqayyoo qulqulluu ta’anii jiraachuuf, jireenya cubbuu fi aadaa fokkisaa naannoo isaanii jiru irraa adda of baasuu qofa osoo hin taane, hojii qajeelaa irratti of kenannii, jireenya Waaqa dhugaa tokkicha waaqeffachuuf akka jiraatan isaan gorsa.
Kun harʼaaf hiika maalii qaba?
Har’a, barreeffamni kun nu, saba Waaqayyoo warra filatamee fi furmennee, nutti dubbata. Nuti saba Waaqayyoo qulqulluudha, Kiristoos Yesuusitti cuuphamnee fi fayyine, akka wamicha keenyattii maqaa isaa akka mullisnuu dha. Waaqayyo gara laafessa ta’e “bulchiinsa dukkanaa jalaa nu baasuudhaan” Kiristoos Yesuusiin eenyummaa haaraa nuuf kenneera. Karaa du’aa fi du’aa ka’uu Gooftaa, garbummaa gosa xuraa’ummaa hundumaa jalaa nu oolchee “gara mootummaa Ilma isaa isa jaallatamaa, isa nuti furtuu, dhiifama cubbuu itti argannetti nu dabarsee” qulqulloota ijollee Waqayyoo nu godheera. Qol.1:14-14
Gocha ayyaana Waaqayyoo kanaaf deebiin keenya jireenya waamicha keenyaaf malu, akka ijoollee Waaqayyootti eenyummaa keenya haaraa jiraachuudha.
Akkuma saba Israa’el, deebiin keenya sodaa fi jaalala Waaqayyoof jechaa fi hojiin ta’uu qaba. Eenyummaa haaraa akka ijoollee Waaqayyootti hariiroo keenya hundumaa keessatti calaqqisiisuu nurraa eegama. Kana jechuun akka saba Waaqayyootti jiraachuu, maqaa Kiristoos baachuu, hariiroo keenya hundumaa keessatti jaalala Waaqayyoo calaqqisiisuu jechuudha. Kunis jireenya arjummaa, warra dibameef arjoomuu, jireenya dhiifma, gara laafina dhugaatiin namoota hundaa tajaajiluu. Kun immoo kan ta’uu qabu bu’aa eegachuuf otuu hin taanee, arjummaa guutuun ta’uu qaba.
Akkuma Yihudoota kanaa garuu, hundi keenya eenyummaa keenya walaansoo walqabna. Keessattuu akka saba Waaqayyootti jiraachuu keessatti, hariiroo keenya hundumaa keessatti jaalalaa fi ayyaana isaa calaqqisiisa ni rakkanna. Dadhaboo fi cubamoota wanta taneef. Yeroo baay’ee, waanta goonuu haala ilaallee, yoo bu’aa fi hiika nuuf qabatee duwwaa itti dhamana.
Gooftaan keenya inni arjaa dhugaan garuu addunyaa keenya seenee jireenya waamicha keenyaaf malu nuuf dhiyeessuu irraa gonkumaa duubatti hin jenne. Sana fannoo irratti agarsiiseera. Har’as itti fufee jira, karaa sagalee isaa fi irbaata qulqulluu isaatiin, cubbuu keenya irraa nuqulqullessee, hojii gaariidhaaf nu cimsuuf nutti dubbata. Waaqayyo ulfina akka argatuuf, jaalala Waaqayyoof qabnu, dubbii fi hojiidhaan, akka argisiisnu humna akka nuuf kennuuf Hafuurri Qulqulluun yeroo hundumaa gargaaraa kenya. Kana maaf godha? Waqayyoo dadhbina keenya beeka. Lammaffaa, akeeki Waqayuyoo nuuf qabuu, cubbuu biyyaa lafaan dhunfatammnee, akka badnuuf otuu hin taane, keessaa furamnee, akka ijollee isaatti maqaa isaa ulfinaan baannee akka deddebinuuf waanta’eef. Gochaa isaa kanaaf Waqayyoi haa’ulfaatu!
Gooftaan gara laafessa ta’e hundumaa keenya haa eegu, “akkaataa isaaf malutti akka deemnu, guutummaatti isa gammachiisuun, hojii gaarii hundumaa keessatti firii godhachuudhaan, Waaqayyoon beekuun akka daballu” nu haa dandeessisu. Ameen.


text:
Eega baatii Caamsaa dabree hookkarri Itiyoophiyaa gama Kibbaa keessatti hawaasa godinaalee Gujii fi Geediyoo keessa jiraatu gidduutti ka’ee as uummatni gara miliyoona tokkoo tahu manaa fi qehee isaanii irraa buqqa’anii dheessuu isaanii, qorannaan Jaarmayaa Godaantootaa ka sadarkaa Addunyaa – IOM beeksisee jira.
Akka gabaasaan kun jedhutti, uummatni manaa fi qehee ofii irraa buqqa’e gara kuma dhibba saddeetii tahu haala gaddisiisadhaan, godinaa Geediyoo keessa jiran. Kanneen hafan immoo, godinaa Gujii keessa jiran.
Namoonni buqqa’an irra-jireessi, hawaasa naannoo keessa ka qabatee jiru tahuu isaa fi kaan immoo, bakkawwan akka manneen barnootaa fi manneen ijaaramanii hin dhumne keessa akka qubatanii jiran – ka jedhu gabaasichi – gamooleen sun kan jireenya dhala-namaaf hin taane tahuu dubbata. Namoonni hedduun ala keessa kosii xuraawaa irra rafu – jedha.
Waa’ee gabaasaa kanaa kan ibsa kennan duubbi-himaan IOM – Joel Milman, aanaalee godinaa Gujii rakkoon kun mudate jaha keessaa, jaarmayaan isaanii – sababaa rakkoo nageenyaaf jecha afur qofa daawwachuu danda’e – jedhanii, godinaalee lameen keessatti rakkoo sana qorachuun kan itti fufu tahuu dubbatan.


text:
Sadarkaa itti-aanaa Biirootti, abbaa dursa-hojii Komiyunikeeshinii – Obbo Taayyee Danda’aa, Finfinnee irraa haasofsiiseen jira.
Obbo Taayyeen ajjeechaa tibbana loltoota woyyaneetiin magaalaa Mooyyaletti hawaasa nagayaa irratti raawwatame kan itti yaadamee godhameedha malee wanta tasa ykn dogongoraan taasifamee miti jechuun saba-himaalee akka VOA fi DW Afaan Amaaraa irratti ibsa kennaniiru.
Gochi kun kan bu’uura seeraa hin qabne ta’uu ibsuun qaamonni gocha kana raawwatanii fi qondaalonni olaanoon ajaja dabarsanis seeraan gaafatamu qaban jechuun dubbachaa turaniiru.
Qondalota ol-aanoo bulchiinsa Naannoo Oromiyaa komaand-Poostiidhaan qaban keessaa Obboo Taayyee Danda’aa kan tokko yoo ta’an, Komishinarri Poolisii Oromiyaa kan torban darbe Hararitti hidhame kan lammeessooti.
Hidhaan jumlaan humnoota mootummaatiin hawaasaa irratti gaggeeffamaatiin jiru godinaalee Oromiyaa hedduu keessatti hammeenyaan itti fufeera.
( Usmaan Baayyuu)


text:
Aadde Tsehay Tolessa, the Widow of Rev. Gudina Tumsa, May Her Soul Rest in Peace. Aayyoo Sabboontuu Aadde Tsahay Tolasaa Biyyoon Itti Hasalphatu October 15, 2014Posted by OromianEconomist in Aadde Faaxumaa Galmoo, Aadde Tsehay Tolasaa, Artist Almaz Tafarraa, Oromo Nation, Oromummaa, Uncategorized.
Tags: Aadde Tsehay Tolasaa, Oromo people
add a comment
Tsehay Tolessa, 84, the widow of Rev. Gudina Tumsa, passed away on October 12, 2014. Aadde Tsehay was a person of faith, courage and great perseverance. The government of Ethiopia, during the 1980s, never tolerated Oromo people’s aspiration for freedom and justice, but forced them to submit to harsh treatment. They grabbed Tolessa and forced her hands under her knees and tied them there, right after her husband, whom she married to in 1951, was abducted on July 28, 1979 and subsequently got killed. They filled her mouth with dirty rags and they beat her breaking bones and causing the skin to peel off. Then they threw her in a cell with 60 other people. There was standing room only and she remembered that she could only feel broken bones and blood as she had to stand. There was only one toilet but since nobody could move in the cell they could not use the facilities properly. No doubt disease was rampant and they were already under an immense famine. There was no light that came in this cell. She could not even hold a cup to drink water as others had to help her.
She stayed in that cell A FULL YEAR!!!! With her broken bones, rotting flesh and dilapidating condition she stayed in that mess of a cell for a whole year! When they let her out of the cell they put her in another jail for 10 years!! She was morally strong, even though she lost a husband, Rev. Gudina Tumsa, and brother-in-law, Baaroo Tumsa, to the Oromo cause.
Aadde Tsehay was a tower of her family, a shining light of courage to her people and a woman of deep faith in God. She survived by four children (Kulani, Lensa, Aster and Boruu) and many more grand children. May God bless her!! Rest in peace!!
Du’aan Boqotuu Aadde Tsehay Tolasaa Ilaalchisee Ibsa Gaddaa ABO irraa kenname.
Harka guddeessa Sabboontota Oromoo addatti ammoo dhalattoota Oromoo Qabsoo Bilisummaa Oromootti dhihoo jiraniin bal’inaan kan beekaman Aadde Teshay Tolasaa hoospitaala Land Mark jedhamutti waldhaanamaa osoo jiranii Onkoloolessa 12, 2014 Oromiyaa/ Finfinneetti addunyaa kana irraa du’aan boqatanii jiran.
Sabboontuu, hiyyeessa gargaaruu fi jajjabeessuun kan beekaman Aadde Tsehay Tolasaa Abbaa warraa isaanii Lubi Guddinaa Tumsaa badiin alatti murtii faashistummaan kan ajjeese mootummaan Dargii, ajjeechaa Abbaa warraa isaanii irratti raawwateen quufuu dhabuu irraa isaaniinis waggoota 10ni oliif mana hidhaa keessatti dararaa turuu seenaan Adde Tsehay ni hubachiisa.
Sabboontuu fi haadha hiyyeessaa kan tahan Aadde Tsehaay Tolasaa mana hidhaa Dargii keessatti miidhaan ol aanaan irra gahullee midhaa irra gaheef osoo harka hin laatne, akka mana hidhaatii bahaniin dhalattoota biyyaa isaaniin olitti rakkoo adda addaan qabamanii jiran gargaaruuf murteeffatanii waggoota 20 ol dabraniif dalagaa namoomaa boonsaa hojjataa turan. Garaa laaftuu fi ummata rakkateef kan naasuu qaban Aadde Tsehay, waggoota kanneen keessatti harka qalleeyyii hedduu nyaachisuu, daara baasuu fi waldhaansisuun hojii boonsaa bara baraan ittiin yaadataman hojjatanii dabran.
Haadha Ijoollee Afurii kan tahan Aadde Tsehay Tolasaa waggaa 84-tti Onkoloolessa 12, 2014 du’aan boqatan.
Qabsoo Bilismmaa ummata Oromoo keessatti qoodni isaanii guddaa dha. Senaan hidhaa waggaa 10 olii kana mirkaneessa.
Addi Bilisummaa Oromoo du’aan boqotuu Aadde Tsehay Tolasaatti gadda cimaa itti dhagahame ibsaa maatii, firoottanii fi sabboontota Oromoo maraaf jajjabina hawwa.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Onkoloolessa 14, 2014
Sirna Owaalcha Adde Tsehay Tolasaa
Onkoloolessa 15 Bara 2014
Funeral service of Aadde Tseay Tolesa, the widow of Rev. Gudina Tumsa
15th October 2015
Seenaa Gabaabaa Aadde Faaxumaa Galmoo (Haadha Abdii) 1930-2014 September 11, 2014Posted by OromianEconomist in Aadde Faaxumaa Galmoo, Black History, Inspirational Oromo Women, Oromia, Oromiyaa, Oromo, Oromo Identity, Oromo Nation, Oromo Wisdom, Oromummaa, The Goddess of Fecundity.
Tags: Aadde Faaxumaa Galmoo, Africa, African Studies, Inspirational Oromo Woman, Oromia, Oromiyaa, Oromo, Oromo people, Oromummaa
add a comment
Seenaa Gabaabaa Aadde Faaxumaa Galmoo (Haadha Abdii) 1930-2014
Qabsoo ummanni Oromoo gabrummaa jalaa bahuuf godhaa jiru keessatti injifannoon hamma yoonaa galmaawan heddu. Injifannoolee tana galmeeysuuf, biyya keessa qofa odoo hin taane, biyyoota alaa keessattiis wal’aansoo cimtuu tu adeemsifame. Akkuma kan biyya keessaatti, wal’aansooleen biyya alaatti godhamaniis seenaa if dandaye qabu.
Biyyoota sabni Oromoo maalummaa isaanii falmachuuf qabsoo cimtuu itti adeemsisan keessaa takka Somaalee dha. Tan lamadaa Jabuuti. Biyya Jabuutii keessatti maalummaa ifii beeysisuuf wal’aansoon Oromootaan godhamte, tan biyya Soomaalee tiin waldhabbii qabaattullee haala walfakkiitiis guddo qabdi. Kan biraa yo hanqate, hawaasa biyya sanii Oromummaa fudhachiisuuf qabsoon godamtee fii wareegamni saniif bahe tan biyya Soomaalee irraa gadii miti.
Akkuma kan biyya keessaatti, wal’aansoolee biyyoota alaatti godhaman keessattiis namoota seena qabeessa tahan tu jira. Haala kanaan, qabsoo Oromummaa beeysisuuf biyya Jabuutii keessatti adeemsifamte keessatti, warri maqaan isaanii alagaa fii lammii biratti sadarkaa duraatti beekkame keessaa tokko kan Aadde Faaxumaa Galmoo ti. Aadde Faaxumaa Galmoo, abbaa isii Obbo Aammad Muummad Galmoo fii haadha isii Aadde Aaminaa Alii irraa Bitooteessa 15, bara 1930-tti magaalaa Dirree Dhawaatti dhalatte. Abbaa fii haati aadde Faaxumaa, isii malees, ilmaan dhiiraa sadihii fii tan dubartii afur horan. Warri aadde Faaxumaa, Warri Galmoo, warra guddaa Dirree Dhawaa fii naannoo isiitti haalaan beekkame.
Gaafa umrin aadde Faaxumaa heerumaaf gaye, hireen bultii, Obbo Aammad Sheekh Usmaan Qawwee, nama dhaloonni Yakkaa, kan barnoota amantii tiif qe’eerraa fagaatee odoo daddeemuu Dirree dhawaa qubate, waliin walitti hiite.
Obbo Aammad akka aaddee Faaxuma fuudheen, bara 1964 keessa, hujii baabura gubbaa tan hojjachaa tureen haala walqabateen, gama Jabuutii deemuu mudate. Akka achi seeneen, warra aadde Sa’iidaa Abdallaa Kaamil, haadha warra Usmaail Galmootti dhihaate. Haati warra Usmaa’il Galmoo nama saba Affar irraa dhalate. Soddoonni obbo Aammad Jabuutii keessatti arkate gargaarsa barbaaduun itti dirmatanii, akka xiqqo tureen, hujii mootummaatti galmeeysan. Inniniis akka qubachuu isaa mirkaneeffateen, bara 1968 keessa, maatii isaa Dirree Dhawaa irraa if biratti godaansise.
Yaroon aadde Faaxuma biyya Jabuutii itti seente, yaroo warri biyyaa bulchiinsa Faransaayii ifirraa kaasuuf qabsaawaa turani. Aadde Faaxuma, nama sossoohinsi Afran Qalloo Dirree Dhawaa keessatti duruu onnee danfise waan taateef, dhibdee warra biyyaa hubachuuf yaroo irraa hin fuune. Falmaa abbaa biyyummaa fii fincilli sirna koloneeffataa ifirraa buqqaasuuf biyya Jabuutii keessatti godhamaa jiru, haala biyya abbaa isii tiin waan itti walfaakateef, guututti bira dhaabachuun barbaachisa tahuu daftee hubatte.
Aadde Faaxuma, sossoohinsa ummanni biyya Jabuutii godhaa jiran, kan ija isii tiin agarterraa hiis hubannootaa fii dammaqiinsa gudda arkatte. Kuni dammaqiinsa sossooha Afran Qalloo irraa arkatte daranuu keessatti cimse. If bira tartee, dubartoota Oromoo kanneen dammaqiinsa akka isii qaban, warra akka aadde Zeeynabaa Ibraahimii fii Halloo Sheekhaa (Habo Halloo) waliin tahanii, sossooha warra biyyaa maddii dhaabbachaa, ifiifiis wal gurmeeysuu jalqaban.
Haalli kuni, mootummaa Hayle sillaasee tan Jabuuti falmachaa jirtuu fii aadde Faaxumaa Galmoo walitti buuse. Embaasiin Xoophiyaa haala kanarraa isii qophuuf, waan itti jirtu dhiiftee, jaarmaya Waldaya Gargaarsa Dubartoota Iteege Manan kan ja’amu, kan maqaa niitii Hayle Sillaasee tan xiqqo dura duuteen moggaafametti akka makamtu ajajan. Saniifiis xalayaa miseensummaa dhaaba isaanii manatti erganiif. Garuu, onneen aadde Faaxumaa jibba gabroomsaa tiin guutamtee waan turteef, amrii gabroomfataa gurrattuu hin-qicanne. Inumaatuu, gochi jaraa, haala itti jirtutti daran akka cimtu godhe.
Waxabajjii 27, bara 1977, ummanni Jabuutii bulciinsa Faransaayii jalaa walaba akka tahaniin, Oromoonni biyya san keessa jiran, waldaya wal-gargaarsa Oromootaa kan Caayaa Oromoo-tti beekkamuuf jiraatu heeraan galmeeyfatan. Mootummaan Jabuutii, Maabara Xoophiyaa biratti Caayaa Oromoo galmeeysuun faallaa fedhii mootummaa Xophiyaa ti ture. Garuu murtii akkasii akka fudhattu an dirqe, tin’sa aadde Faaxumaa fii Oromoonni biyya san keessa turan qabsoo bilisummaa isaanii tiif godhani.
Caayaan Oromoo Jabuutii dhaabota biyya alaa keessatti maqaa Oromoo tiin jaaramanii heeraan galmeeffamaniif kan angafaa ti. Caayaan dhaabbatte, lammii Oromoo biyya san keessa qubatan gurmeeysuu malees, sossooha qabsoo bilisummaa Oromiya kan biyya keessatti jalqabameef dugugguuruu (lafee duuydaa) taate. Caayaan Oromoo Jabuutii damee lama qabdi. Dameen tokko kan Dhiiraa yaroo tahu kaan han Duartootaa ti. Damee lameen keessaa kan dubartoota haalaan cimaa ture. Kanaafiis sababni aadde Faaxuma. Gaafa Caayaan dhaabbaterraa, aadde Faaxumaa Galmoo, hooggantuu Caayaan Oromoo damee dubartootaa taate.
Caayaan Oromoo Jabuutitti dhaabbachun, yaroo mootummaan Soomaalee lafa Oromiyaa irraa hamma tokko kutachuuf, Dargii, warra Hayle Sillaasee iraa aangoo fudhatan waliin lola cimaa adeemsisaa turani. Lolli kuni, ummata Oromoo jalaa gubbaan ibiddaaf saaxile. Soomaaleen jalaan, Dargiin gubbaan, madaafa ijaa-gurra hin qabne waliti haruun, namaa-sa’a Oromoo qe’ee gugachiisuu jalqaban. San malees, yaroo sanitti, Dargiin Oromoota magaalota keeysa jiran Soomaalee gargartaniin araraasutti seente. Haalii kun Oromoota magaalotaa fii baadiyyoota lollii keessatti deemaa jiru, baqaaf qaadhime. Xiqqaa fi guddaan hawaasaa, Sheekkotiin, hayyoonni, manguddoon, waliigalatti, qarayyoon lammii odoo hin feene, qe’ee itti dhalatanii guddatan irraa biyyaa fii hawaasa hin beeyne, kan Somaalee fii Jabuutiitti, koluu bahuu jalqaban.
Aadde Faaxumaa Galmoo, tan yaroo tanatti Haadha Abdii taate, haala Oromoota mudate kanarraa akkaan gaddite. Isii fii aabban warraa tiis, ummata yakka tokko malee, qabeenyaa fii biyya isaanii irraa arihaman duratti jiruu sadoo jiraachuu maganfatanii, qabeenyaa fii onnee isaanii lammii isaanii tiif banan. Manaa fii mooraan isaanii kan baqattootaa tahee, Beet-Refuujii, ja’amutti seene.
Haadha Abdii tii fii mieensoonni Caayaa Oromoo Jabuutii, odoo dhibdee haalli armaa olii hawaasa Oromoo mudeef rakkatanuu, haalli qabsoo Oromoo biyya keessatti babal’atee, inniniis gama isaa tiin baqattoota alatti yaasuu jalqabe. Kuni Oromoota Jabuutii keeysa jiran kanneen ifiifuu jiruu jiraa gadii jiraachaa jiranitti ba’aa biraa dabale.
Yaroo tana, aadde Faaxumaa, yaroo hujii xixiqqoo cinatti hojjattee maatiif galii ittiin argaamsiiftu baqattoota gargaaruu irratti fuulleeysite. Baqattoota ummatarratti hiruun, warra ugummaa adda addaa qabanii hujii soquun, warra afaan hinbeeyneef simaa-baloo tahuun, kanneen dhukbsataniif qoricha barbaaduu fii mana yaalaa geeysuun hujii isii tahe.
Gama biraa iin, yo namni Oromoo toko du’e, khafana barbaaduun, lafa qabrii qotuu fii tajaajila reeyfaaf barbaachisu godhanii heeraan awwaaluun hujii abbaa Abdii yo tahu, awwaalchaa fii taaziyaa galte gurra namaatiin geeyuun hujii haadha Abdii tahe. Kana godhuuf, oowwa biyya Jabuutii kan halkanii fii guyya adda hin filanne keeysa, fooxaa isii mataarra kaayyattee, haga tokko lafarraa harkisaa, akka nama maratetti gandarra daddeemti. Haala isii kanarraa qalbiin fayyaa miti warri jechaa turan heddu. Awwaala boodaas, gaddi nama fira hin qabnee bakki itti taa’amu, yaroo baayyee, mana haadha Abdii ti. Akkasiin haati Abdii kan du’e awwaaltee, kan awwalcha dhuufe nyaachifte, addaan galchiti.
Haati Abdii, oggaa nama Oromoo tokkorra rakkoo tu gayee jachuu dhageeyse, gargaarsaaf yaroo itti lafaa kaatu if quba hin qabdu. Akkuma yaroo gaddaatti, fooxaa lafarra harkisaa, gandarra kaatti. Warra hojii qaburraa maallaqa hamma danda’an irraa funaantee kan rakkate rakkoo baafti. Waliigalatti, magaalaa Jabuutii keessatti yo namni Oromoo tokko hidhame kan gargaarsaaf yaammatu ykn himatu aadde Faaxuma . Kan dura dirmatuus isuma tahe.
Rakkoon baqataa Oromoo tii fii Oromiyan gabrummaa Habashaa jala jiraachuu haadha Abdii tiif takkaa hiriiba hin laanne. Dhuma bara torbaatamootaa, obboleeysi isii sab-boonaan, sossooha Afran Qallootiif utubaa ture, Obbo Usmaa’il Galmoo, manguddoota sossooha san tin’isaa turan waliin qabamee mootummaa Dargiitiin hidhame. Dargiin, isaa fii warra kaaniis hamma tokkoo eega mana hidhaa keessatti eega araraasan booda, galgala Waxabajjii 07a, bara 1979ii, mana hidhaa keessaa dhooysaan baasanii hiraataaf rasaasa nyaachisan. Kan kana godhaniif, firoottanii fii Oromoota biraa ittiin doorsisuu fi. Haa tahu malee, kuni, garaa aadde Faaxumaa daranuu jabeeysee, murannoo qabsoo bilisummaa tiif qabdu caalaa godhe.
Haati Abdii, guyyaan hunda caalaa isitti hammaate, kan isiin iraanfachu hindandeenye, bara 1991 keeysa, gaafa ummanni Issaa baqattoota Oromoorrati duula bananiin lammii isii bayyinaan qaqqalan tahuu mararfattee dubatti. Gaafana, baqattoota dhibba lamaa olii tu mana isiitti dhokote. Guyyaan kun guyya dukkanawaa jireenya isii tahee hafe.
Aadde Faaxuma, haala armaa olii tiin, jireenya sii guutuu, manaa fii maatii isii hadiyyeessitee, hara-galfii malee, arjummaa hambaa hinqabneen, baqataa Oromo tii fii qabsoo bilisummaa Oromoo gargaaraa akka turte, Oromoota haala baqattummaa tiin Jabuutii keeysa dabran, saboontaa fii qabsaawota bira dabree alagaanilleen ragaa bahaniif.
Haati Abdii, nama faxina dafee waa hubatuu fii baratu. Nama yaroo waa’ee saba isii haasawutti kaate, yaanni akka galaanaati qoma keessaa burqu dhagayamee hin quufamne. Nama odoo mana barnootaa hin dhaqin, afaan Oromoo malees, kan Arabaa, Soomaalee, Affaar, Amaara, Adaree fii Faransaayii sirritti dubbatu.
Jaalalti haati Abdii bilisumaa ummata Oromo tiif qabdu hoonga hin qabdu. Haa tahu malee, dhibdee dadarkaa umrii fii if tajaajiluu dhabarraa itti dhufteen, baroota as aanaa kana dhukubsattee siree mudatte. Yaroo hamma tokkoof, maatii isii tiin odoo tajaajilamaa jirtuu, bilisummaa saba isii tiif hawwitu odoo ijaan hin arkin, Fulbaana 09, bara 2014, biyyuma baqattoota Oromoo kumaatama gargaaraa turtetti, gara fuula Rabbitti deebite.
Haati Abdii, Abdi malees, haadha Fooziya (Hiddii), Usmaan, Sa’iida, Aniisaa fii Aaminaa ti. Aadde Faaxumaa Galmoo, seena fincila diiddaa gabrummaa kan bara dheeraaf deemaa jiru keeysati qoodni laatte haalaan gudda. Qooda qabsoo saba Oromootifi gumaachite, seenaan qabsoo bilisummaa Oromiyaa bara baraan yaadata.
Rabbi jannataan haa qanani’u.
Qabsaawaan ni kufa, qabsoon itti fufa!
Oromiyaan ni bilisoomti!
Abbaa Faayoo / Abbaa Urjii
Caalaatti dirree kana irraa dubbisaa (Read more )@ http://www.gulelepost.com/2014/09/11/seenaa-gabaabaa-aadde-faaxumaa-galmoo-haadha-abdii-1930-2014/
Seenaa Gabaabaa Sabboontuu Oromoo Aadde Faaxumaa Galmoo OMN irraa caqasaa:


text:
Abiy Ahimad duula Oromiyaa olaantummaan akka hooggananiif Qondaalota waraanaa sadii muuduun dhagahame.
Ministirri muummee Abiy Ahimad duula Oromiyaa irratti labsameef humna waloo bobbaafame olaantummaan akka hoogganan hooggantoota waraanaa sadii ramaduun ibsame.
Odeeffannoon keessoo mootummaatii OMN dhaqqabe akka mul’isutti, ministira muummichaan itti gaafatamummaan kan itti kenname: Fiild Maarshaal Birhaanuu Juulaa, Lieutenant Jeneraal Getaachaw Guddinaa fi Lieutenant Jeneraal Yilmaa Mardaasaati.
Fiild Maarshaal Birhaanuun humna waloo akka qindeessan, Lieutenant Jeneraal Getaachaw Guddinaa immoo humna lafoo akka qindeessan qajeelfamni itti kennamuu maddeen keenya himan.
Haalli ammaan kana Oromiyaa keessa jiru humna lafootiin olta’uu isaatiin xiyyaarota waraanaas fayyadamuuf akka murtaa’e eeranii, kanaafis Lieutenant Jeneraal Yilmaa Mardaasaa bakkeewwan Oromiyaa filataman xiyyaarota waraanaan akka reebsisan Ministira muummeen ajajamanii jiru jedhan maddi keenya.
Bulchiinsi Abiy Ahimad Tigiraayitti nagaan buusa jechuun, Oromiyaa irratti waraana qindaawaa labsee gaaga’ama guddaa lubbuu namaa fi qabeenyaa irratti hordofsiisuu erga eegalee torbanoonni lakka’amaniiru.
Oppireeshinii Waraanaa Riphee Lolaan balleessa jechuun labse kanaan lubbuu namoota nagaa balleessuu, Qe’ee uummataa mancaasuu irraan kan hafe bu’aan qabatamaan argate tokkollee akka hin jirre ragaaleen mirkaneessu. Waraana Bilisummaa Oromoo balleessuun hafee, Kasaaraan humna waraanaa fi Lojistikii guddaan isa mudataa jiraachuus lola hanga yoonaa geggeeffamerraa hubachuun danda’ameera.


text:
Seenaa jireenyaa
Seenaan jireenyaa gosa al-asoosamaa ta'ee ibsa ballaa jireenya nama tokkoo kan ofiin ykn nama biraatiin barraaweedha. Seenaan jireenyaa odeeffannoo barnootaa, hojii, hariiroo fi du'a nama sanii caala muuxannoo inni qabu of keessatti qabaata. Seenaan jireenyaa hawaasni akka irra waa baratuuf xinxila ballaa taatee fi mudannoo jiruu dhuunfaa of keessaa qaba. Jireenyi nama beekkamaa, hayyuu, abba gadaa, qaalluu fi gootaa barreeffamee akka seenaa jireenyaa ol kaa'ama.
Amaloota seenaa jireenyaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Seenaan jireenyaa odeeffannoo dhuunfaa kan akka bakka dhalootaa, bara dhalootaa, maatii irra dhalate of keessaa qaba. Akkasuma mudannoo jiruu fi jireenya keessatti isa mudatee fi wantoota inni hojjate barreeffamuu qabu.


text:
Dhaabbanni Raaaga haala qilleensaa Itiyoophiyaa Boorana fi Gujii dabalatee kanneen rooba hagayyaa eeggataa jiran bokkaa gahaa akka hin argatiin beeksisee jira.
Aadde Mihret Muluneeh, ogeettiin raaga haala qilleensaa, haalli qilleensa bishaan Paasifik gubbaa jiru ammas kan bokkaa uumu waan hin taaneef roobni hagayyaa naannolee Itiyoophiyaa kibbaa fi kibba bahaa dhaqqabe hanga eegamee gadi ta’uu VOA tti himan. Tokkummaa mootummootaatti qindeessaan gargaarsa namoomaa roobni kun dhabamuun ammas beela gaanfa Afriikaa akka daran hammeessu sodaa qabu beeksisee jira.


text:
Sangaan biyya ofiitti bookkisu, biyya ormaatti ni mar’ata.
“Oduuf na qalani” jette lukkuun.
Cubbuun bishaanii harka buleen nama nyaachisa.
Kan nyaatee fi kan kaate waa jalaa baha.
“Maali fardi ni maraatee?” jedhe waraabessi hari’ee dadhabee.
“Adeemsa abbaatu oftolchaa, fuula Waaqatu nama tolcha” jedhe
Jaldeessi.
Afaan gaariin afaa gaarii caala.
Hafaasaarra afaansaa
Namni dhadhaa afaan kaa’an dhagaa afaan nama kaa’a.
Harreen yeroo alaaktu malee yeroo dhuudhuuftu hinbeektu!
Mee Ergaan Makmaaksa kunneni maali?
Sangaan biyya ofiitti bookkisu, biyya ormaatti ni mar’ata.


text:
Baarentuu gadaa Irraa//
Beekaa, hayyuu ykn qaroo akka hin jenneef kan isaan ummatootatti
himan, barsiisuuf yaalan, fudhachiisuuf tattaafatan dogoggora
kaleessaa kan hin sirreessine ykn hin dhabamsiisne tahe.Dogoggora
sirreessuu irra sirrii akka tahetti akka fudhatamuuf dhidhiibuun ammoo
yakkatti ilaalamuu qaba.Yakkasi.
Fudhatama rakasaa fi hundee hin qabneef, akkasumas deggersa lubbuu hin
dheeranneef jedhanii dhugaa mul’ataa fi qabatamaa irra ejjatanii dhara
jechootaan daboolanii dhiheessuun har’aaf haa fakkaatu malee bor itti
qaanfatama. Mataa gadi nama qabachiisa, oolee haa bulu malee ittis
nama gaafachiisa.
Akka ummataattis tahe matayyaatti kan keessa dabranii fi keessa jiran
gilgaallatuun yo danda’ame qofa, egeree kan miidhagfatuun danda’amu.
Kan kaleessa keessa turame dagatuun kan har’aa wallaaluutti geessa.
Kan har’aa wallaaluun kan borii beekuu ykn dhuunfatuu irratti rakkoo
uuma. Kanaafi beektonni “Seenaa dabre kan beeke kan amma keessa jiruu
fi kan fuula duraa to’atuu ykn beekuu danda’a”kan jedhaniif.Maaltu
ture? Maal kanraawwatame? Maal raawwachuu ykn guuttachuu barbaanna?isa
jedhuuf deebiin gahaa argamsiisuufseenaa ofii beekuu irraa eegala. Kan
seenaa isaa hin beekne galii isaa beekuu hin danda’u. Galiin seenaa
dagatuun karoorfamus dogoggora kan uumu qofa osoo hin taane
kufaatiitti geessa.
Rakkoo siyaasaa Itophiyaan itti hammacamaa jirtuuf dhabamuun mirga
dimokraasii sababa isa duraa ti. Wal qixxummaan ummatoota gidduu
dhugoomuu dhabuunis hundee rakkoo biyyattii waliin dhalatee waliin
dulloome dha. Akeekaa fi yaada qaban irratti gurmaa’uun, yaada ofii
walaba tahanii ibsatuu fi dubbatuun ugguramuun, rakkina bittootaan
uumame furmaata hin argatiin jiru akka tahetti itti fufee jira. Kun
hundi walitti eda’amee jeequmsa siyaasaa, hiyyummaa, beela, boodatti
hafummaa dagaagse.Itophiyaan tarree biyyoota hiyyeeyyii keessaa akka
hin baane taasise. Itophiyaan biyya beelaa fi deegaa, bodatti
hafummaan keessatti dagaage tahuu irraa addunyaan akka fakkeenyaatti
eerga moggaafamtee xiqqaatu mootummoota sadii dhaqqabamee jira.
Walakkaa jaarraa dabre keessatti mootummaan Wayyaanee/TPLF mootummaa
3ffaa tahuu isaa ti. Hamaan kanneen wal duraa duuba dhufan hundi
kufaatii dabre irraa kan hin baranne tahuu isaanii ti. Haaraan
aangootti ol bahu kan isa duraa balaaleffatuu irra dabree jijjiirama
mul’ataa agarsiisuuf kan hin hojjatne tahuu dha kan ummatootaan
beekamu. Afaaniin balaaleffataa ykn badii tureef kan dabre gaafatamaa
taasisuun kan ammaa gaarii ykn dhimmaa akka hin taasisne ummatoota
hundatuhubata. Maalummaa mootummaakan ibsu dalagaa isaa malee
balaaleffannaa dhageessisu miti.
Mirga dimokraasii ummatootaa fi nam-tokkee afaaniin kabajuu dhaan
Wayyaaneen dorgomaa hin qabu. Osoo ololaan badhaadhinaa fi guddina
argamsiisuun, of gahanii osoo hin hagabiin jiraatuunni danda’ama tahee
kan Wayyaaneen duratti badhaafamu hin jiru. Akka ololaa fi
balaaleffannaa Wayyaaneetti, dimokraasiif falmuu fi kabajuu dhaan
Wayyaanee kangahu hin jiru.
Beektotni ilmaan ummatootaa kan ummatoota isaaniif dhimman buufata
qorannoo “Ma’ikelaawii” jedhamu keessatti hammeenyi suukanneessaa
irratti raawwatame kumootaan lakkaa’aman. Dhiirri mana hidhaa Gaannama
lafa irraa jedhamuu danda’u keessatti kolaafame, laamsha’e, sammuun
joore, akkanuma kumootaan lakkaa’aman. Dhalaan itti taphatan,
fannisanii tuman, qalbii fi qaamaan cabsan lakkoobsaan kaa’uun hin
danda’amu. Dhala namaa lammii kiyya jedhan irratti hammeenyi kun maaf
raawwatame? kan jedhuuf deebiin gabaabaa akka mootummaan barbaadetti
jala deemuu diduu irraa ti. Hundaan olitti kanneen hammeenya
suukanneessaa akkanaa raawwatan seeraan kan hin gaafatamne tahuu dha
kan gaddisiisu.
Zamana Wayyaanee kanneen hammeenya raawwatan gochaa isaaniin boonu
irra dabranii kan aangootti ol baafaman, muudaman tahuun ammoo
Itophiyaan biyya seeraan bultu osoo hin taane fedhaa fi haayyama garee
ykn murna aangoo qabateen kan bulfamtu tahuu haala hin shakkisiisneen
mirkaneessa. Baacoon baacoo caaluu fi tuffii ummatootaaf qaban kan
addeessu ammoo bara Dargii malee bara Wayyaanee homtuu kan keessatti
hin raawwatamne fakkeessanii, maa’iikalaawiicufne!jedhanii lallaba
kijibaa lallabuu isaanii ti.
Mootummaan Wayyaanee mootummaa isa dura ture hammeenya
“Maa’ikelaawiitti” raawwate qofaan osoo hin taane farra wal qixxummaa
tahuu isatiinis yakkamaa taasisa. Dargii yakkuun qofti Wayyaanee/TPLF
haqa qabeessa hin taasisu. Dalagaa isaatu ilaalama. Dimokraasii
lallabaa farra dimokraasii tahuun miidhaan ummatoota irra geessifame
kan Dargii ol malee gadi hin tahu. Wal qixxummaan haalamee murni
gabaabaa waan hunda irratti murteessaa fi waan hunda dhuunfatuun
irratti ajajaa of taasisuun,kan bara Dargii dachaa hedduun caala.
Siyaasaa irratti abbaan Wayyaanee dha. Dinagdee biyyatti kan
dhuunfatee jiru Wayyaanee tahuu ragaaleen agarsiisan gahaa tii oli.
Saaminsa adeemsifamuun alatti imaammata hordofamaa ture gadi faginaan
yoo ilaalame kan dhaloota ummatoota cunqurfamoo, ummataa fi biyyaaf
akka hin yaadne taasisee ofittummaa babal’ise akka tahe irraa
hubatama. Imaammatni kun naannoo bittootaa kan hin ilaalle akka tahe
beekamuu qaba.
Har’a Tigraayin alatti bulchiinsa mootummaa naannoo gara garaa
keessatti ofittummaa daangaa dabretu haa tahu jedhamee babal’ifamuu
irraa “anaaf”kan jedhu baay’atee argama. Saba kiyyaaf, biyya kiyyaaf
kan jedhu hin danatu. Kun ammoo “Hojjattee duroomuu ykn akka afaan
Wayyaaneetti miliyoonara” tahuu dandeessa kan jedhuun dorgommii
kijibaa uumame keessaa madda. Kijiba tahuu irraas hojjatee, duroome
gadi bahuu hin dandeenye. Kan isaan foddaa Televiziyoonaan
agarsiisanis tahe badhaasan, takkaan takkee dhamaasuu hedduun kan
dabre irra wayyoomina agarsiise dha. Har’a kunneen badhaafamaa turan
wayyabni bakka turanii lafa dhiitu ykn bakka duraaniitti deebi’anii
jiran. Hojjatanii argatuu fi duroomuuf mirgi ummatootaa fi dhala namaa
kabajamuu qaba. Bakka mirgi dimokraasii hin jirretti duroominni kan
hannaa fi saaminsaan argamu dha.
Sirna wayyaanee keessatti maqaa daandii, bishaan, ibsaa, mana yaalaa
fi tajaajiloota bu’uuraa uummataaf jedhamanii qabeenya biyyatiin
qabdu, gargaarsaa fi liqii biyya alaa biliyoonoota dhibbaan biyyoota
lixaa fi bahaa kanneen akka Chaayinaarraa argamus yoo fudhanne; kan
hojjetamee fi maallaqani itti dhangalahaa turee fi jiru amma samii fi
lafaa walirraa fagaata. Uummanni maqaa isaatin liqeeffatame, maqaa
isaatin kadhatame daandii hin arganne, bishaa akkasi, ibsaa hin beeku,
kilnika fayyaa isaa itti eeggatu hin arganne.
Dhugaan har’a Impaayeera Itiyoophiyaa keessa jiru kan argisiisu
mootummaan Wayyaanee /EPRDF Dargii abaaraa jirurraa karaa kamiinuu
fagoo hin jiru. Inni hojjetame jedhamu mataan isaatuu daandii yoo
ta’e, fuunduraa yoo hojjetamu duubaa buqqa’aa, diigamaa deema. Mana
barsuumsaa fi kilnika yoo ta’e osoo hojjetamee tajaajila kennuu hin
eegalani dhodhaawaa fi baaxii isaa bubbeen fudhatee barattootaa fi
ogeessoota fayyaa irratti jiga. Bishaan ujummoon diriirfamee osoo
bishaan keessa hin darabin waggoonni 7 fi 8 darbanii biyyeen
nyaatamee hojiin ala ta’a. Ibsaansi har’a boru argfattu osoo jedhamuu
utuban dhaabbate akka dhaabbateetti hafaa, bakka gariitti jijjigaa,
waggoonni 27 darbaniiru. Bakka baayyeetti ammo osoo hin hojjetamin
hojjetame jedhamees qarshiin biliyoonaan lakkaawwamu nyaatamee
hafeera, kanneen akka warshaalee sukkaaraa bilioonni 200 ol itti
kasaarame ykn itti nyaatame fakeenya guddaadha.
Walumaa galatti egaa hojettanii jiruu ofii fi kan uummata ofii
foyyessuu keessatti DorgommiinWayyaaneen uume kan loogummaa fi shiraan
xaxame waan ta’eef hannaa fi saamichaan of duroomsuun hojii ijoo
ta’ee ifatti dhimma itti bahamaa jira. Sirna kana keessatti
Obboleessa deegsuun ofiif duroomuun, lammii ofii gowwoomsuun
badhaadhuu, qotee bulaa lafa isaa irraa buqqaasuun of duroomsuu dha
kan baratame. Kontraaktarri karaa, hospitaala, bishaan, mana barumsaas
haa tahu kan biraa hojjachuuf kontraata fudhatu maallaqa nyaatuu malee
isaa hojjatee xumuruun gabaasuu hin mul’atu.Maallaqa nyaateefis hin
gaafatamu.Baajata daandiif, bishaaniif, ibsaaf, mana yaalaaf fi KKFF
irraa hatuun dantaa ofii irra oolfachuu dha kan Tigraayiin alatti
babal’fame. Balaa Kanaanis projektiin bishaanii, mana barumsaas ,
fayyaa fi kanneen biroo akka calqbamnitti hafanii uummanni guyyuu
himachaa oola.
Egaa Dhugaa qabatamaa ummatootaan beekamu kana haaluun waan hin
danda’amneef mootummaan Wayyaanee/TPLF amanee fudhatuuf dirqameera.
Mootummaan hattummaa isaa amane, deegaa fi hiyyummaaf sababa tahuu
fudhate, bulchiinsa haqaa argamsiisuu kan hin dandeenye tahuu
ofirratti ragaa bahe, badii turee fi jiru kan sirreessuu danda’u ana
qofa jedhee falmaa seenuun ummatootatuffatuu dha.Ofis sobaa jira.
Mootummaan Wayyaanee/TPLF bifa kamiinuu Impaayera Itophiyaa keessatti
jijjiirama ummatootni gaafatan, barbaadanii fi fedhan argamsiisuu hin
danda’u. Akeekaa fi kaayyoo isaatu isaaf hin haayyamu. Maddi galii
isaa waan gu’uuf dura dhaabbata malee hin deggeru. Waan taheef kan
ummatootaaf hafee jiru qabsoo itti jiru bakkaan gahuuf warraaquu qofa.
Waadaan tarrifamaa jiru kan kijibaa hojiin hin agarsiifamne, kan yeroo
ittiin bitatuuf tarrifamu tahuu qalbifatamuu qaba.
Shiroota olitti tarrifamanii alatti ummatootni addatti ammoo ummatni
Oromoon daldala siyaasaa maqaa Oromoon geggeeffamaa jiruhubatuun irraa
eegama. Maqaa Oromoo qabatanii ykn maxxanfatanii Masaraa seenuun
ummataaf faaydaa hanga hin argamsiisnetti maqaa qofa hafa. Maqaa
Itophiyaatiin kan aangootti fidame, tiksuufis waadaa seene ammoo
dantaa Oromoo irra ejjatuun waadaa seene guutuu irraa boodatti hin
deebi’u.
Kanaaf ragaan muummicha ministeraa haaraa Dr. Abiyyi gaafa muudama
isaa haasaa godhe keessatti tuqeera. Kan kaleessaa ykn seenaa dabre
kaasuu dhaan falmatuun barbaachisaa miti jechuun dubbate. Kun eenyuuf
akka akeekame hubatuun rakkisaa hin tahu. Gama biraan ammoo seenaa
waggoota dheeraa tarrisuun mooraa barbaadutti ummatoota dachaasuuf
isaa yaaluu dhaga’ameera. Kun hundi garuu furmaata akka hin taane ifaa
dha. Gama biraan muummichi ministeraa kun Baalee Roobeetti haasaa
ummata Oromoo naannoof taasiseen “Diinni Oromoo mohee hin beeku
Baandaatu moosise malee” jechuunis dubbateera. Akkuma beekamu baandaa
jechuun nama ummata isaa qofa osoo hin taane ofis ganee diina ummata
isaa waliin hiriiruun miidhaa dhaqqabsiisu dha.
Qabsoo Oromoo keessatti baandaan/gantuun miidhaan qabsoo bilisummaa fi
ummata Oromoo irraan geessisaa turanii fi geessisaa jirankan diinaan
olitti herregama. Cubbuu ummata ofii irratti dalagamu keessatti qoodni
jaarmayaan isaan hogganamuu maali?isa jedhuuf abbaan dhimmi ilaallatu
deebii itti kennuun irraa eegama.


text:
Dhugumatti, seenaan Nabiyyoota seenaa nama barsiisuu fi bu’aa bayii baay’ee qabuudha. Yommuu seenaa isaanii ilaalan, ‘Qormaata ciccimaa keessaan erga darbanii booda malee edaa milkaa’inni fi sadarkaa ol’aanaa irra gahuun akkanumatti hin argamu!’ nama jechisiisa. Nabiyyoonni namoota hunda caalaa Rabbiitti dhiyoo fi jaallatamoo ta’aniidha. Garuu isaan kana hunda waliin qormaata eenyullee hin qoramne qoramu. Kuni kan agarsiisu, milkaa’inni fi sadarkaa ol’aana irra gahuun wanta tasaa osoo hin ta’in qormaata ciccimoo keessa erga darbanii booda. Namni Rabbii olta’aatti amane (mu’iminni) yommuu kana hunda arguu fi beeku, qormaanni fi rakkooleen isa qunnaman milkaa’innaa fi sadarkaa ol’aanatti isa olkaasuuf akka ta’e ni hubata. Kanaafu, wanta isa qunnameef hin dallanu, Rabbii olta’aa hin komatu, ‘Rabbiin maaliif akkana na godhaa?` hin jedhu. Nabiyyoota fakkeenya gochachuun fuundura isaatti ifa milkaa’innaa fi sadarkaa ol’aana irra gahu ilaala. Mee gargaarsa Rabbiitiin qormaata ciccimoo Nabii Yuusuf (aleyh salaam) ijoollummaa irraa jalqabuun hanga ministeera biyyatti ta’uu gahuutti keessa darbee haa ilaallu. Yommuu seenaa isaa qorannu, jireenya keenya ni fooyyessina. Keessumaayyu, dargaggoonni qormaata fedhii jaalalaa waliin rakkatan barnoota guddaa hangana hin jedhamne argatu. Qur’aanni seenaa Yuusuuf osoo garmalee hin gabaabsin, osoo garmalee hin dheeressinis haala baay’ee nama hawwatuu fi barnoota namaaf ta’uun dhiyeesse jira.
Kitaabicha Buusuf
Alhamdulillah Rabbiil aalamiin. Kunoo tafsiirri suuratu Yuusuf xumura irra gahee jira. Kutaa dhumaa har’a ilaalun ni goloobna. Garuu tafsiira isaa haa xumurru malee ammaa amma itti xinxalluun barnoonni irraa fudhannu garmalee baay’eedha.
Dabalata
Guyyaa guyyaan dachii keessa asi achi ni deemna. Guyyama tokko gadi dhaabbannee wantoota dachii fi samii keessa jiranitti xinxallinee beeknaa? Baay’isnee waan arginuuf xiyyeeffannoo itti hin kenninu. Yookiin jireenya addunyaa tanaan waan ko’oomneef yaanni keenya kana quba hin qabu. Qur’aanni haguuggi keenya ofirraa kaasun wantoota samii fi dachii keessa jiran kanniinitti akka xinxallinu nu affeera:
Dabalata
Hanga ammaaatti seenaa Nabii Yuusuf (Aleyh salaam) ilaalaa turreera. Seenaa ajaa’ibaa nama barsiisuu fi booharsuudha. Nama rakkoo keessa jiruuf obsa akka qabaataniif fakkeenya namaaf ta’a. Dargaggeessa marsa ibiddi fedhii foonii itti jabaatu keessa jiru haraama irraa Rabbiif jedhanii of qabuun hangam sadarkaa ol’aanaatti akka nama geessu barsiisa. Nama qananii keessa jiru Rabbiif of gadi qabuun dirqama akka ta’e seenaan Yuusuf ni barsiisa. Seenaan ajaa’ibaa kuni seenaa dhugaa Rabbiin beeksisee akka ta’e itti aanse dubbata:
Dabalata
Alhamdulillah Rabbil aalamiin seenaa ji’a baay’ee dura jalqabne kunoo as irratti xumurra. Dhugumatti seenaa ajaa’ibaa nama barsiisu fi namummaa namaa sirreessudha. “Ani kana booda nama akkami ta’uu qabaa?” nama jechisiiisa. Kutaa darbe irraa itti fufuun seenaa Yuusuf xumuraa ni ilaalla. Garuu tafsirri suuratu Yuusuf asirratti hin xumuramu. In sha Allah itti fufa.
Dabalata
Kutaa darbe keessatti Yuusuf eenyummaa isaa obboleeyyan isaatiif erga ibsee booda badii waggaa dheeraa dura isatti raawwatan akka irra darbeef ilaalle jirra. Har’as itti fufuun kutaa hafee ni ilaalla. Obboleeyyan isaa haalo (gadoo) akka hin baafanne inumaa akka isaaniif dhiifama godhe erga mirkaneeffatanii booda Yuusuf akkana isaaniin jedhe:
Itti Fufi
Kutaa darbee keessatti Nabii Ya’quub (aleyh salaam) sababa Yuusufin dhabeen gadda isaa yeroo dheeraaf liqimsaa fi dhoksaa akka ture, yommuu ilmaan lamaan jalaa badan gadda kana arraba irratti baase akka dubbate ilaalle jirra. Har’as itti fufuun kutaa hafe ilaalla.
Itti Fufi
Kutaa darbe keessatti Yuusuf tooftaa baasun obboleessa isaa Biniyaaminiin akka of biratti hanbisee ilaalle turre. Ammas, itti fufuun Biniyaamin erga fudhatamee booda wanta obboleeyyan kurnan hojjatan ilaalla:
Dabalata
Seenan haa lakkaa’u namoota erga fooyya’anii fi kaabbaa iimaanaa diratanii booda ofirraa mulquun iddoo badaa duraanitti ykn san caalutti deebi’an meeqa ta’uu? Namoota akkanaatiin muntakisiina jennaan. Dhugumatti, erga qajeelanii booda jallachuun, erga kabajamanii booda salphachuun, erga milkaa’uf hammi xiqqoon nama hafu kufaatiitti kufuun hangam nama rifachiisaa, hangam nama gaddisiisaa! Salafoonni dhuma (khaatimaa) badaa sodaachuun khaatima gaarii irratti du’uuf wanta danda’an hunda godhu. Dhugumatti, xumurri hundu sababa qaba. Kanaafu, sababoonni fooyya’iinsa booda duubatti akka deebi’anii fi khaatima badaa irratti akka du’an nama taasisan baay’eetu jiru. Kitaaba “Min Akhbaaril muntakisiina” jedhu keessatti furmaataa fi seenaa waliin sababoota kanniin ni dhiyeessa. Kitaabni kuni Afaan Oromootiin
sammubani.com irratti kutaa kutaan dhiyaataa tureera. Amma haala kitaabaatiin walitti qabuun kunoo dubbistootaaf dhiyaatee jira.
Wanti kitaaba kana akka hiikuuf na kakaase keessaa tokko, dargaggoonni fi shamarran baay’een jalqaba irratti fedhii cimaan (nashaaxadhaan) Islaama sirritti qabatu. Ergasii Islaama laaffisu jalqabu inumaa hanga guutumatti hordofuu dhiisu gahuu danda’u. Sababni kanaa guddaan, gufuuwwan karaa Islaamaa keessatti nama qunnaman wallaaludha. Gama biraatiin, umrii guutuu Islaama hordofanii khaatimaa badaa irratti du’un wanta nama rifachiisuudha. Kanaafu, namni hundu sababoota khaatimaa badaatti nama geessan beekuuf carraaqu fi irraa fagaachu qaba. Kitaabni kuni sababoota kanniin ni dhiyeessa. Rabbii kitaaba kana akka hiikuuf naaf laaffise galanni fi faaruun hundi Isaaf haa ta’u. La hawla walaa quwwata illah billah.
Kitaaba Buufachuuf as tuqaa:
https://sammubani.files.wordpress.com/2022/02/sababootaa-fi-furmaata-waliin-seenaa-warra-fooyyaiinsa-booda-duubatti-deebianii-.pdf
Kutaa darbe keessatti Yuusuf tooftaa baasun obboleessa isaa of biratti hanbisuu barbaade. Tooftaan kunis dhoksaadhaan safartuu (quccubaluu) qalqalloo obboleessa isaa keessa kaa’udha. Obboleeyyan Yuusuf fe’aa isaanii erga fe’atanii booda tajaajiltoonni Yuusuf duubaan isaanitti dhufuun, “Quccubaluu mootii dhabne” jedhaniin. Ergasii meeshaan isaanii ni sakatta’ame. Sakatta’iinsi kunis akkana ture:
Itti Fufi


text:
KAANSARII HARMAA – Breast Cancer
******************************
*********
Kaansariin Harmaa kaansarii seelii harmaa irraa ka’u ykn ba’u dha. Kaansariin kun gara caalu ykn hedduminaan dubartii irratti (%99) muldhata. Haa ta’u malee dhiira irrattis darbee darbee (%1) muldhachuu danda’a. Kaansariin Harmaa kun seelii irraa ka’uufi iddo harma keessatti itti biqilu irraa ka’uun gosa gara-garaa (ykn maqaa garagaras) ni qaba.
—
Kaansariin kun maal irraa dhufuu danda’a laata?
Kaansariin Harmaa seeliin harma keessa jiru tokko haala sirrii hin taaneen guddachaa ykn baay’achaa dhufuudha. Seeliin kunniin ammoo seelii isa fayyaa irra saffisaan baay’achuun, dabalaafu kuufamaa, iitaa (kurusuu) jabaatu uumu. Seeliin kaansarii kunniin gara Xannacha Liimfii (lymph nodes) naannoo harmaatti argamaniifii gara qaama biraattis faca’uu ykn tatamsa’uu danda’u. Kaansariin Harmaa yeroo hedduu seelii aanan-harmaa oomishan irraa ka’a. Seelota biroo harma keessa jiran irraas ka’uu mala.
Caarraa namni tokko Kaansarii Harmaatiin hubamuu haala hoormoonii, jiruuf-jireenya isaa, uumaa (genetics) fi naannoo isaatirra ta’uu mala. Haa ta’u malee namoonni tokko tokko wontoota carraa kansarii kana horachuu dabalan otoo hin qabaatiin Kaansarichaan hubamuu ni danda’u.
Akkasumas namoonni %5-10 ta’an sababa geggederamu/jijjiramuu qaccee sanyii (gene mutation) maatiin darbuun carraa Kaansarii Harmaan qabamuu ni qabaatu.
—
Wontoota carraa Kaansarii Harmaatiin Qabamuu dabalan:
■ Akkuma jenne san dhiira caalaa dachaa hedduun (harka 99n) dubara irratti muldhata. Kanaaf dubarri dhiira caalaa carraa kansaarii kanaan hubamuu qabu.
■ Umriin dabalaa deemu. Adaduma umriin dabalaa deemuun carraan Kaansarii Harmaa horachuus ni dabala.
■ Ammaan dura harma cinaa tokko irratti Kaansarii qabaachuun carraa harma cinaa kaanii irrattis qabaachuu ni dabala.
■ Sababa qaccee sanyii maatii irraa darbuun yoo maatiin (obboleettiin ykn haati) kaansarii kanaan qabaamtee turte ykn jiraatte carraan kaansarii kanaan qabamuu kan nama biroo irra dachaa hedduun olka’aadha. Qacceen sanyii (jiiniin) kanaaf nama saaxilan (BRCA-1 and BRCA-2) jedhamuun beekaman kun jiraachuun carraa kaansarii kanaan qabamuu olkaasu.
■ Yeroo umrii xiqqeenyaa ykn daa’imummaa qomni (chastiin) carariif (radiation) saaxilamuun.
■ Furdinna ykn ulfaatinna gar malee guddaa ta’e qabaachuun.
■ Xurii laguu ykn dugda umrii woggaa kudha lamaa gaditti arguu jalqabuun namoota kaan caalaa carraa kaansarii harmaatiin hubamu ni dabala.
■ Umriin xurii laguu ykn dugda arguu itti dhaaban dheerachuun ykn guddaa ta’uun.
■ Umrii woggaa soddomaa booda daa’ima jalqabaa argachuun namoota san dura argatan caalaa carraa kaansarii harmaatiin qabamuu ni qabu.
■ Isaan ulfayanii hin beekne kan ulfayanii beekan caalaa carraa kansarii Harmaan qabamuu qabu.
■ Alkoolii baay’isanii dhuguun carraa kaansarii harmaatin qabamuu ni dabala.
—
Mallattooleen Kaansarii Harmaa maal fa’adha?
● iitaa (kurusuu) harma keessatti yoo qaqqabanii laalan jabaatu ykn jajjabaatu.
● Qaama harmaa keessaa iddoo kaan caalaa qaaqqabiif jabaatu
● Hammi, bocni ykn argaan harma sanaa jijjiramuu
● Halluun ykn haalli gogaa harma irra jiruu jijjiramuu (fkn dhooqachuu)
● Dhangala’aan harma irra bahu jirachuu.
● Dhukkubbii harma irratti namatti dhagahamuu.
● Qacceen harmaa gara kessatti seenuu/gara keessaa garagaluu
● Gogaan nannoo qaccee harmaa ykn harma irra iddoo bira jiru diddimachuu, quunca’uu, mada’uufi babbaqaquu, akka burtukaanaa san bolla xixiqoo mul’isuu/qabaachuun mallatolee kaansarii harmaa ta’uu danda’u.
■ Mallattooleen as gubbatti kaafne kun dhukkuboota harmaa kan birootiifis ta’uu ni danda’u. Kanaaf mallattooleen kun qofti jiraachuun Kaansarii Harmaati hin jechisiisu. Dabalataan fedhii nyaataa dhabuu, ulfaatinni qaamaa hirdhachuu, dadhabbiin, mallatoolee armaan olitti eeraman wojji ni jiraatu. Akkasumas kaansarichi kan qaama keessa faca’e yoo ta’e mallatooleen iddoo inni itti faca’e san irraa muldhatan ni jiru.
—
Maal haa goonu?
Ofeeggannoo akkamiitu barbaachisa?
* Dubartoonni torbaan torbaanin otoo sakata’iinsa harma isaanii ofii isaaniiti qaqqabuun godhatanii gaariidha. Harma qaqqabuun ilaaluun iddoon iita’ee jabaate, jajjabaate, ykn jijjirama kutaa harmaa kan biroo irraa qabu jiraachuu isaa adda baafachu. Yoo jijjiramni addaa jiraate gara mana yaalaa deemanii ogeessa fayyaa ykn doktora isaan yaalu ykn woldhaanu wojjiin mari’achuu.
* Mallattoolee armaan olitti eeraman yoo of irratti agarte otoo yeroo hin gubin mana yaalaa deemtee adda baafachuu. Mallattooleen as gubbatti kaafne kun dhukkuboota harmaa kan birootifis ta’uu ni danda’u.
* Mallatoolee kana yoo of irratti agarre hospitaala deemnee qorannoo doktoroonni keenya nuuf ajajan fkn ultrasound, mammogram fi sumuuda kutaa harmaa iitan sun irra jiru irraa fuudhamuufi kan biroo kan ogeessi nu ajaje hojjachiifachuu
* Alkoolii baay’isanii dhuguu dhabuu/dhaabuu.
* Sochii qaamaa gochu. Torbaanitti yoo xiqqaate guyyoota shaniif daqiiqaa soddoma soddoma sochii qamaa (ispoortii akka fiigichaa, daakkaa, deemsa arifannaa fi kkf) hojjachuu.
* Nyaata keenya madaalawaa gochuu. Yeroo hedduu fuduraaf kuduraa nyaachuu. Foon, cooma, kallee, dhadhaa, nyaata hapheeffamanii gurguraman baay’isuu dhabuu.
—
■ Sadarkaa kaansarichi irra jiru irratti hundaa’uun yaalli isaa kutaa harmaa kaansarichi itti biqile muranii/kutanii baasuu, ykn harma cinaa tokkoo guutuun gututti kaasuu/muranii kaasuu, ykn harmaafii xannachoota liimfii naannoo san jiran wolitti qabanii muranii kaasuu, ykn harma cinaa lachuu muranii kaasuus ta’uu danda’a. Dabalataan yaalli cararii (radiation) fi qorichootaa (Chemotherapy) fi ykn yaala hormooniin godhamus barbaachisaadha. Kana irra taree kaansarichi sadarkaa kanaan yaalamuu hin dandeenye irra yoo jiraate deeggarsi dhukkubbi woyyeessuufi dhukkubsataa kunuunsu (Palliative care) kennamuu ni danda’a.
—
Fayyaa ta’aa, fayyaa daha!
Horaa, bulaa, deebanaa!
—
©Dr. Nuredin Luke


text:
Kan humnootii mootummaa Itiyoophiyaa waliin wal waraanaa jiran Adda Bilisummaa Uummata Tigraay(ABUT) battalumatti waraana dhaabuun deemsa marii nageenyaa maanguddummaa gamtaa Afrikaan gaggeeffamutti hirmaachuuf tole jedhee jira. Kunis jijjirraa yaadaa guddaa yoo ta’u mootummaan Fedeeraalaa kana irratti waan jedhe hin qabu.
Wal waraansii Itiyoophiyaa kaabaa keessatti gara dhuma bara 2020 jalqabamee gaggeeffamaa ture kun, lubbuu uummata kuma kurna hedduu kan galaafate yoo ta’u, uummata miliyoona hedduu yeeroo waggaa tokko caaluuf tataajiila bu’uraan ala taasisee jira.
Angawoonni Tigraay ibsa Dilbata kaleessaa galgala baasan kun, dhiibbaa haaraa Yunaaytid Isteetii fi kanneen biroo biraa irratti taasifameen yoo ta’u, kunis wal waraansa baatii dabree jalqabamee fi tasgabii hanga tokko baatileef argamee ture eega cabsee booda.
Gamtaan Afrikaa maanguddummaa gama Jila addaa Olusheeguun Obasaanjoon gaggeessuu kan qeeqan angawoonni Tigraay, ibsa haaraa baasan irratti ifatti akka ka’anti, araarteessoota gam lameeniin fudhatama qaban ta’u akka qaban akkasumas, taajjabdoota addunyaa argamuu fi hayyoonni deemsa kana akka hogganamu eegna jedhan.
Mootummaan Itiyoophiyaa marii iddoo fedheetti, yeroo kamiin iyyu haal duree tokko malee gaggeessuuf qohii ta’u isaa beeksisee jira.
Angawoonni Tigraay tajaajiilli bu’uraa cite akka itti fufuu akkasumas, looltonni biyya ollaa taate Ertraa akka ba’anii fi dhimmootii biros gaafatanii jiran.
Yunaaytid Isteet, gamtaa Afrikaa fi Tokkummaan mootummootaa ibsa haaraa aangawoonni Tigraay baasan kana simatan yoo ta’u , Amerikaan gama isheen, Ertraa fi kanneen maqaa hin dhahamiin ka biroon warra walitti bu’iinsa kanatti boba’aa naqan ykn hammeessan ittiin jette gocha kana akka dhaaban gaafattee jirti.
Antoniyoo Gutarrees Ibsa ABUT Baase Simatanii Jiru.
Barreessaa dureen Tokkummaa Mootummootaa Antoniyoo Gutarrees wal waraansa Itiyoophiyaa gama kaabaa keessaa battalumatti dhaabuun karaa nagaan furuuf qophii ta’u mootummaan bulchiinsa naannoo Tigraay ibsa baase siamatanii jiru jechuun dubbii himaan jaarmayichaa Steefan Juriikibsanii jiru..
Gamtaa Afrikaa jalatti deemsa nageenyaa gaggeeffamutti hirmaachuuf fedhii qabaachuun isaanii kan nama jajjabeessu jedhan Gutarrees.
Gamnii hundumtuu carraa Kana nagaa buusuuf akkasumas, hokkara guutuummaan dhaabuudhaan mariif gad taa’uu akka qaban gaafatan. Deemsa marii gamtaa Afrikaan gaggeeffamu kana amananii duubatti ituu hin harkiifatiin marii nageenyaa jalqabuuf, huduu haala akka mijeessan Gutarrees gaafatanii jiran.
Tokkummaan Mootummootaas deemsa nagaa Gamtaa Afrikaan gaggeeffamu deggeruuf qophii ta’us ibsan.Fuulbaana 11 kabajamee kan oolee waggaa haaraa Itiyoophiyaa sababaa gochuunis lammiwwan Itiyoophiyaa maraan, waggaa haaraa kan gammachuu fi nagaa siniif haa ta’u jechuun Gutarrees hawwii qaban ibsanii jiru jechuun steefan Juriik ibsanii jiru.


text:
Tafsiira Suuratu As-Sajdah-Kutaa 4
Rabbiin (subhaanahu) osoo fedhe nafsee hundaafu qajeelcha ni kennaa ture. Garuu ilmaan namaatiif amaloota kanniin kennuun iddoo qormaata isaan kaa’e. Amaloonni kunniin: fedhii, sammuu ittiin waa hubatuu fi dandeettidha. Iddoon qormaataa addunyaa tana. Namni fedhii ofiitiin karaa qajeelinnaa ykn jallinnaa filachuu danda’a. Garuu dhumarratti bu’aa filannoo isaa ni argata. Namni karaa qajeelaa filachuun waan gaarii hojjate, Rabbiin subhaanahu isa gargaaruun Jannata isa seensisa. Namni karaa jallinnaa filatee hanga du’aatti karaa qajeelaatti deebi’u dide immoo gahuumsi isaa ibidda Jahannam ta’a. Kanaafu, addunyaa qormaataa tana keessatti namoonni filannoo ofiitiin bakka lamatti qoodamanii jechuudha: 1ffaa-mu’mina karaa qajeelaa filatee Gooftaa isaatiif ajajamu, 2ffaa-Kaafira karaa jallinnaa filatee Gooftaa isaa faallessu. Rabbiin osoo fedhee namoota hundaa ni qajeelchaa ture. Garuu Inni kana hin feene. Inni hundarra beeka, wanta hojjatuuf hin gaafatamu.
“Osoo feene silaa nafsee hundaaf qajeelcha ishii ni kenninaafi turre. Garuu Ana irraa jechi “Jinnii fi namoota irraa [kaafirota kan ta’an] hunda Jahannamiin Nan guuta” jedhu mirkanaa’e.” Suuratu As-Sajdah 32:13
“Osoo feene silaa nafsee hundaaf qajeelcha ishii ni kenninaafi turre.” Kana jechuun osoo feene namoota hundaa ni qajeelchinaa turre. Kana aayah biraatin haala kanaan ibsuun ni danda’ama:
“Gooftaan kee osoo fedhee, silaa kan dachii irra jiran hundi isaanitu ni amanuu turan.” Suuratu Yuunus 10:99
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa namoota hundaa qajeelchun ummata tokko ni godhaa ture. Garuu sababa baay’eef kana hin goone. Malaaykonni hundi isaanitu kan qajeelaniidha. Uumamaanu isaan Rabbii olta’aaf ni ajajamu, gonkumaa Isa hin faallessan. Silaa Rabbiin osoo fedhe ilma namaas akka malaaykota gochuu ni danda’a. Garuu ilmaan namaa qormaataf addunyaa keessa waan kaa’ef, kana hin feene. Qormaata booda namni addaan bafaamuun takkaa gara Jannataa takkaa immoo gara Jahannam deemu. Osoo namoonni hundi tawhiida irratti tokko ta’anii silaa mu’minaa fi kaafirri adda ni bahaa? Lakki. Addaan hin baafaman, hundi isaanitu tokko ta’uu turan. Osoo namoonni qajeelinna irratti tokko ta’anii waan gaaritti ajajuun, waan badaa irraa dhoowwuu fi jihaanni (qabsoon) ni dhabamaa ture.
Wanti barbaachisaan: Rabbiin namoota gosa lama (kaafiraa fi mu’mina) gochuu keessa hikmaa baay’eetu jira.
“Garuu Ana irraa jechi ‘Jinnii fi namoota irraa [kaafirota kan ta’an] hunda Jahannamiin Nan guuta’ jedhu mirkanaa’e.”
Kana jechuun sababa isaan qajeelinna dhiisanii jallinna filataniif, Ana irraa jechi “Jinnii fi namoota irraa kaafirota hunda Jahannamiin Nan guuta” jedhu mirkanaa’e jira.[1]
Namoonni fi jinniin addunyaa keessatti iddoo qormaataa waan kaa’amaniif kan fedhe karaa qajeelaa filata, kan fedhe immoo karaa jallinnaa filata. Kuni akka barattoota daree qormaataa keessa kaa’amaniiti. Barataan fedhe filannoo isaaf kenname keessaa deebii sirrii filata. Barataan biraa immoo deebii dogongoraa filata. Namoonnis addunyaa tana keessatti akkanuma. Namoonni karaa qajeelaa filatanii irra deeman dhumti isaanii Jannata. Namoonni karaa jallinnaa filatanii jallinna irratti du’an dhumti isaanii adabbii Jahannami. Kanaafi, Guyyaa Qiyaamaa akkana isaaniin jedhama:
“Qunnamti Guyyaa keessan kanaa waan dagattaniif [adabbii] dhandhamaa. Dhugumatti Nutis isin daganna. Wanta hojjataa turtaniif adabbii yeroo hundaa turu dhandhamaa.” Suuratu As-Sajdah 32:14
Kana jechuun sababa Guyyaa keessan kana (Qiyaamaa) qunnamuuf amanuu fi hojjachuu dhiistaniif, adabbii dhandhamaa. Aayah keessatti, dagachuu jechuun dhiisu fi irraa garagaluudha. “Dhugumatti Nutis isin daganna.” Kana jechuun akkuma isin Guyyaa Qiyaamaatti amanuu fi isa qunnamuuf hojjachuu dhiistan, Nutis adabbii keessatti isin dhiifna. “Al-Jazaa’u min jiinsil amal (jazaan gosa hojiitini).” Jedhamaa miti ree? Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa homaayyu hin dagatu. Garuu asitti dagachuun dhiisu akka ta’e haa hubatamu.[2] Kuni lugaa keessattu ni beekkama. Ati jechi nama tokko erga si mufachiisee ykn si aarse booda yoo aarin sirraa gale, “Ani wanta san dagadhe.” Jetta. Kana jechuun dhiise, irraa garagale.
“Wanta hojjataa turtaniif adabbii yeroo hundaa turu dhandhamaa.” Kana jechuun sababa wanta addunyaa keessatti hojjataa turtaniif adabbii turaa addaan hin cinne dhandhama. Wanti isaan hojjataa turan Rabbii olta’aatti amanuu dhiisuu (kafaruu), haqa Isarraa dhufe kijibsiisuu, Isaaf ajajamuu diduu fi badii adda addaati.
[1] Tafsiir Sa’dii-768, Tafsiir Muyassar-416, Tafsiiru Qur’aanil Kariim-Suuratu As-Sajdah, Ibn Useymiin- fuula 69
[2] Maddoota olii


text:
Finfinnee Fulbaana 25/ 2013(TOI) – Ministirri Muummee Dr. Abiyyi Ahmad fedhii fi hawwii uummata Itiyoophiyaaf qaban akkasumas ejjannoo Mootuumman isaaniin durfamu qabu ilaalchise fuula feesbuukii isaanirratti ibsan.
Ergaan isaanitiis ‘Sobni addunyaa kan naannooftu hamma dhugaan kopheeshee keewwattee qaqqabdu qofaatti dha’ jedhama jechuun mammaaksaan dabarsaniru.
Akka Dr. Abiyyi jedhanitti, Ida’amuun kan hin sarmine ta’uusaa, badhaadhinni kan hin hafne ta’uusaa waliin ta’uu keenyaan cimnee, tokkummaa keenyaan kabajamnee fi sodaatamnee akka biyyaafi Uummataatti fuulduratti deemaa akka jirru ija jabinaan ni mirkaneessina jedhaniru.


text:
Finfinnee, Hagayya 18/2022- Mootummaan Naannoo Oromiyaa fi dhaabbatni UNDP carraa hojii uumuu, sirna seera fooyyeessuu, nageenya amansiisaa fiduu, misooma qabeenya namaa walii galtee hojii waggoota Afuriif turu kaleessa waliif mallatteessan.
Sirna mallattoo booda bakka bu’aan UNDP Turhan Saleh karaa fuula tiwiitera isaa “Pirezidaant Shimelis Abdiisaa waliin waliigaltee tumsa yeroo dheeraa har’a mallatteessuutti gammadeera. Misoomni furtuu nagaa ta’uu isaa garaa guutuudhaan walii galuu: hojii, wabii nyaataa fi haqaa dinagdee babal’achaa jiruu fi hundaaf hojjachuu irratti waliigallee jirra.” jedhe.
Mootummaan naannoo Oromiyaa gama isaatiin ibsa baaseen, “Dhaabbanni UNDP Naannoo Oromiyaa keessaatti waggoota 10 darbaniif hojiiwwan kunuunsa naannoofi namoomaa irratti hojjechaa kan jiru yoo ta’u, waggoota itti aanan afuriif dhimmoota carraa hojii uumuu, sirna seera fooyyeessuu, nageenya amansiisaa fiduu, misooma qabeenya namaa, qophii karoora bu’aa irratti xiyyeeffateefi sirna to’annoofi hordooffii irratti MNO waliin hojjechuuf walii galtee mallatteesseera.” jedhe.
Saganticha irratti argamuun kan mallatteessan Pirezidaantiin MNO Shimallis Abdiisaa haasaa taasisaniin naannoon oromiyaa karoora waggaa kudhanii qopheeffachuun guddina ariifataafi walitti fufaa galmeessisuuf xiyyeeffatee hojjechaa jiraachuu ibsan.
Kana Malees Hojii mootummaan gama carraa hojii uumuu, leenjii kalaqaa kennuufi guddina ariifataafi walitti fufaa galmeessuuf eegale tumsuuf dhaabbanni UNDP naannoo Oromiyaa waliin hojjechuuf murteessuu isaattis galateeffaraniiru. AS


text:
Abdii Boruutiin Sochiin uummata Oromoo, kan bara 2014 irraa eegalee godhamaa jiru kun injifannoo hawwame dafee argamsiisuu baatullee, jijjiirama addaa addaa argamsiisaa jira. …Read More »
Tartiiba Qubee Afaan Oromoo jijjiiruun waan boba’aa jirurratti boba’aa dabaluu dha
Abdii Boruutiin Kaayyoon Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) fi warraaqsi biyya keessatti akka ibiddaa boba’aa jiru injifannoolee hanga ammaatti argaman tikfachaa; waan …Read More »
Yaa’ii Hoggansa Oromoo (OLC) fi Gumii Oromiyaa Addunyaa (GGO)
Lamaanuu Oromoo dha, lamaanuu Oromoof, lamaanuu Oromoon uumaman: Rakkoon jiru maali? Abdii Boruutiin Akkuma beekamu fi namuu hubachuu danda’u yeroo ammaa mooraa QBO keessatti waan …Read More »
Faayidaa Addaa Naannoon Oromiyaa Finfinneerraa qabu laalchisee labsii Wayyaanee
Abdii Boruutiin Dhiyoo kana faayidaa addaa naannoon Oromiyaa Finfinneerraa qabu ilaalchisee mootummaan Wayyaanee labsii mata dureen isaa “የኦሮሚያ ክልል በፊንፊኔ/አዲስ አበባ ላይ …Read More »
Oromiyaan yoo walaboomte malee, furmaatni xumuraa Oromoof hin argamu
Abdii Boruutiin Namni mata-duree barreeffama kanaa argu, qabiyyee barruu kanaa dubbisuu yoo baatellee, dhaamsi isaa maal ta’uu akka danda’u ni hubata jehdeen …Read More »
Yaadannoo Warraaqsa Uummata Oromoo
Abdii Boruutiin Akkuma beekamu fi yaadatamu, warraaqsi uummata Oromoo Sadaasa 12 bara 2015 handuura Oromiyaa Jalduu keessatti dhoowee kunoo waggaa tokkoof deemaa jira. Asirratti wanti …Read More »
Ololli Hogganoota fi Miseensota ABO irratti godhamaa jiru Qabsoo Oromoo fi Misensota Dhaabicha ni jabeessa malee hin laffisu.
Diinni baroota dheeradhaf milijena itti dhangalasee karaa bitamtootaa fi gantota qabsoo kana dhabamsiisuu ijibataa ture.Haa tahu malee dhabichis tahe hogganoti qabsicha cichoo tahan …Read More »
Abdii Boruutiin Waayee biyya Itoophiyaa jedhamtu tanaa yoon kaasu, jechaa “Impaayara” jedhamu irraa hanbisee hin beeku. Haa ta’u malee, kufaatii Wayyaanee booda biyyi tun akka …Read More »
Xalayaa Oromummaa: Adda Dimookraatawa Oromoof (ADOf)
Xalayaa Oromummaa: Adda Dimookraatawa Oromoof (ADOf) Abdii Boruutiin Duraan dursee nagaan Obbolummaa fi Oromummaa isin haa gahu. Akkuma yaadatamu, dhiyeenya kana jaarmayaa PG7 …Read More »
Sochii Uummatni Oromoo itti jiru akka sochii Musiliimota Itoophiyaa sana dhaabbata moo ittifufee jijjiirama tokko fida?
Abdii Boruutiin Gaafii akka mata dureetti dhiyaate kanaaf deebii otuu hin barbaadin dura, garaagarummaa fi walfakkeenya sochiilee lamaanii kana hubachuun barbaachisaa dha. Walfakkeenya caalaa …Read More »


text:
Ijoollee too yaa tiruu
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa shanaffaa kana…
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa afraffaa kana…
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi…
Taammanaa Bitimaa irraa Ginni bittaa-Maqalee Jarri qawween as galee Akkuma Minilik-faa Uummata keenya qalee Ijoollee…
Taammanaa Bitimaa irraa Dubbiftoota barruu tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, wannin harra isiniif dhiyeessu kun dubbii dureewwan warra Wayyaanee keessaa…
Taammanaa Bitimaa irraa Dubbiftoota barreeffama…
…