text:
(Oromedia, 26 Guraandhala 2012) Tarkaanfiin murni polotikaa Oromoo kan dhaaba siyaasaa Ginboot 7 jedhamu waliin hiriiree Itoophiyaa dimokiraatessuuf socho’aa jiru, ilmaan Oromoo biratti fudhatama dhabee akka jiru qorannoon tokko mul’ise.
Qorannoon garee “Oromia First’ jedhamuun gaggeeffame akka ifa godhetti, qorannoo kallattii fi ala kallattiin Oromiyaa fi addunyaa keessatti gaggeeffameen Oromooti hedduun tarkaanfii murni maqaa ABOtiin of-waamee warra Ginboot 7tti jedhamutti dabalame fudhatama hin qabu.
“Oromoon dhibdee Gaanfa Afrikaa hiikuu keessatti qooda guddaa kan gumaachu ta’u illee, dhibdee Gaanfa Afrikaa hiikuuf gaaffii siyaasaa fi mirga Oromoo ukkaamsuun yookaan gara dabarsuun dhibdee san caalatti kan jabeessu ta’uu kan hubate,” gareen “Oromia First” jedhamu kun, itti dabaluunis, “haala yaaddessaa naannoo Gaanfa Afrikaa keessatti mul’achaa jiru furuuf humnooti siyaasaa walamantaa fi walakabajaan waliin hojjachuu akka qaban yaada dhiyeessee jira.
Keessaayyuu, hojii fakkeessaadhaan hundeen dhibdee akka hin furamne seenaa irraa hubachuun barbaachisaa ta’uu kan eere, gareen qorannoo gaggeesse kun, akka fakkeenyaattis, shiroota mootummaa Minilikii haga mootummaa Wayyaaneetti dalagamaniin dhindeen Gaanfa Afrikaa dana walxaxaa ta’aa akka dhufe hubachiisee jira.
Dhibdee walxaxaa dhufe kanaaf, maddi akkaataa dhibdee san itti qabanii fi itti hiikan ta’uu kan ibse qorannoon kun, shirri humna Goobanaatiin Oromoo dhuunfachuuf godhame haala amma mul’ataa jiruuf hundee ta’ee jira jedheera.
Waggaa digdama duras seenaan kun deebisee of haaromsuun kan deebi’ee mul’ate ta’uu kan akeeke, Qorannoon kun, mootummaa Wayyaanees akkuma abbbootii isaa shiraan Oromiyaa cabsuuf humna OPDOtti gargaaramuu ibsee, yeroof kan milkaa’e fakkaatus, garuu dhibdee Gaanfa Afrikaa daran akka walxaxu godhuu isaa ifa godhee jira.
Humnooti akka Ginbooti 7s yeroo ammaa kanatti gochaa walfakkaataa irra deebi’anii hojjachaa akka jiran kan ibse Qorannoon kun, naannoftuun dhibdee kun akka furamuuf dhaabota siyaasaa dhugaa fi haqaaf hojjatan waliin walamantaa fi walkabajaan waan waliin galan irratti gamtaan hojjachuu malee namoota caasaa fi sirna jaarmiyaa tokkoo seeraan ala fudhatanii ittiin qoosaniin adeemuun dhibdee Gaanfa Afrikaaf furmaata hin kennu jedhee jira.
Qorannoon gidduu kan ifa godhame irraa akka hubatametti, sadarkaa addunyaatti namoota akka tasaa gaaffiiileen dhiyaateef 250 keessaa 245 tarkaanfii murni kanaan dura JIJJIIRAMA ofiin jechaa bahee, booda keessa immoo ABO jedhe Ginboota 7 tti dabalame mormanii jiru.
“Sababni isaan mormaniifis, tokkoffaa morni kun Oromiyaa dhiiga gootota hedduun ijaaramte, deebisanii garbummaaf dhiyeessan kan jedhu dha.
Itti bahi qorannoo kanaa akka hubachiisutti, dhaaba eenyummaa fi aangoo saba Oromoo deebisuuf qabsootti jiru, ABO diiganii humna Impaayira dullattii deebisee ijaaru keessatti hojjatu taasisuuf yaaliin godhamaa ture, akkuma duulota kanaan duraatti fashalee jira.
Jalqaba bara 2012 irraa eegalee murni maqaa ABOtiin ka’ee, sagantaa ABO seeraan ala jijjiiree humnoota siyaasaa Itoophiyaatti makamuu isaa ibse kun, qaamota hawaasaa fi jaarmiyoota mirga Oromoof falman maraan balaaleffatamaa akka jiru beekamaadha.


c: text/html

text:
Onkoloolessa 7,2012 Finfinnee
Wal gahiin koree gidduu galeessaa OPDO magaala Adaamaa keessatti guyyaa afuriif deemsifame wal dhabdee fi wal diiggaan xumurame.Yeroo ammaa kana keessatti mootummaan Wayyaanee ilmaan Oromoo caasaa kam keessaa illee amantamummaa irraa kan dhabe Miseensotni OPDO ABO waliin hojjechaa jirtu,Yaadaa fi Hojiin ABO waliin jirtu jechuun namoota amantamummaa irraa qaban gara aangootti baasuu fi aangoo irraa buusuun wal dhabdee fi wal mormii irra turanii jiran.Koree gidduu galeessaa OPDO keessattis yeroo dheeraa kan hojjetes Juuneddiin Saaddoo hojii irraa ariiuun kanneen biroo gara hojii raawwachiistuu KG OPDOtti fidanii jiran.Isaanis
1. Abarraa Haayiluu itti gaafatamaa miidiyaa Oromiyaa irraa buee gara Koree gidduu galeessaatti
2. Nuuree Qamar itti gaafatamaa Harargee irraa gara Hojii raawwachiistuu KG OPDOtti
3. Solomoon Kuchuu Itti gaafatamaa kaaba shawaa irraa gara KG OPDOtti
4. Abdulqaadir Mohaammed itti gaafatamaa Arsii irraa gara KG OPDOtti
Kan dhufan yoommuu tahu mootummaan wayyaanee namoota irraa amantamummaa qabdu duwwaa waliinis marii dhoksaa gaggeessaa kan jiru yoommuu tahu kanneen amantamummaan isaanii irraa hanqate irratti murtii siyaasaa fi seeraa murteessuuf olii fi gadi kaachaa jiraachuun saaxilamee jira.Mootummaan Wayyaanee shira meeqa xaxus QBO hanga galmaan gahutti qabsoon jabinaan akka itti fufu miseensotni qeerroo murtii dhumaa dabarfatanii jiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WASHINGTON,DC —
OSCAR,
badhaasa daabii fiilmii Amerikaa baruma baraan artistii,hujii aartii, fiilmii, daarktera,sirbaa fi hujii artii akka akkaa Amerikaatti guddoo jaalataman badhaasuuf hujiiN jalqabe.Badhaasii baranaa kun 86essoo.
Artistootii Afrikaa sadeen badhaasa OSCAR kana moohaan:intala Keneyaa ta ganna 21,ta Amerikaa New Meksico jiraattu,Lupita
Nyong'o
fi namicha ganna 36, maatiin isaa Naayjeeriyaa dhufee innii amma Loondon,,jiraatu Chiwetel Ejoifor
qooda isaan fiilmii garbummaa ganna kudhanii lamaa,”12 Years a Slave”
keessaa qabaniif moohatan.
Gurbaa Somaalee ganna 28,daarektera fiilmii tahuu fi waan gara garaa hojjachuun beekamu,Barkhad Abdi hujii innii fiilmii"Captain Phillips
keessa qabuuf badhaafama. Jara kana maqaa isaanii Ammajii 16, Hollywooditti labsan.
Fiilmiin dhibiin badhaafamuuf labsaman American Hustle""Gravity""
12 Years a Slave,"Captain Phillips
,"Dallas Buyers Club,""Her
,""Nebraska
,"The Wolf of Wall Street,"
fi" Philomena
," fa.
Warra hujii tanaan badhaafamu keessaa hagaa kaan Leonardo DiCaprio,"The Wolf of Wall Street"
jedhutiin artisiti Christian Bale
ammoo hujii fiilmii "American Hustle
” keessaa qooda qabuu badhaafama.
Fiilmii Philomena
" keessaa Judi Dench "Gravity,”
keessaa Sandra Bullockii fa. Meryl Streep qooda isiin “August
fi Osage County”
keessaa qabduuf badhaafmati.
Warrii kun Gurrandhaalaa 2,2014tti Los Anjelsitti badhaasa fudhata.


text:
Ka akka billaachaa bisaan irra barrisee daaku,ka akka qurxummii bisaan keessa loo’u loo’u, akka raachaa itti bindiirfatu,fi ka roophii gurdummatulleen hedduu.Akkii bisaaniin daakatan gosa hedduutti jira.Atileetotii addunyaa bebeekamoon wal dorgomuuf qophii jiran.
Dorgommii 12essooo FINA Chaampion Ship jedhanii biyya 171 dorgomuuf galmaahe.USA nama akka Ryan Olche Olympikii irratti madaaliyaa 11 argate fa ergatte. Rekordii metirii 100,200 fi 400 harka isaa jirti.
Dorgommii bisaanii ka daattuun,warri bisaan daakuun beekamu walti qophaahuu 12essoo Federeshiiniin FINA qopheessu Muddee-3-7, 2014 jalqabdi.
Atileeti Tikkii Galaanaa Maratoonii Jappaanif Qophii Jirti
Tikkiin nama ganna 27ti eegii bara 2012 Olompiki London irratti warqii motee asitti guddoo hin mumullattu.
Tikkiin fiigicha hedudu irrattti badhaasa argatte. Maratooni Rooterdaamii fi Amesterdaam fa irratti moohachuun beekamti. Atleetiin Ugaandaa Stephen Kiprotichilleen dorgommii tanaa qophii jira.Innilleen Tikkii waliin Olompiki Londo moohe.Dorgommii tana Gurrandhalaaa 22 bara 2015 jalqabn.
Gama dhibiin ammoo maratoonii addunyaan eeguutit jirtu Jappaanii fi Singapoor guyyaa 6n duubatti jalqabanii atileetotii walti qophaahuutti jiran.Dorgommii tana Federeshiinii Atileetiksii Addunyaa IAAF qopheessa.
Biskileetii
Atileetiin Eertiraa, Mekseb Debsay dorgommii biskileetii oofuutiin Afrikaa keessaa tokkeessoo tahee badhaafame.
Waldaa Atileetoa Addunyaa,UCItti atileetota Afrikaa keessaa biskileeti oofan tokkeesos tahee badhaafame.Atileetii kun dorgommii bara kana dorgme qabxii 241 argatee Afrikaa keessaa tokkeesso tahe.
Gurbaan Eertirtaa kun nama ganna 23 amma kilabii Jermen gargaarsa Biskileeti Geremeni keessa jira.
Biyya Afrikaa ta barana jabeenna kubbaa miilaatiin guddoo guddatee FIFAn Sadarkaa kenneef,Giinii
Sadarakaa FIFA Sadaasaa baaseen Giiniitti akka malee oli bahe sadarkaa guddaa irra gahe.Giiniin duraan Afrikaa keessaa 11essoo irra turte amma oli ceetee Afrikaa keessaa jaheessoo taate.
Tokko haga kudhani ka jiru sadarkaa Afrikaati,kana ammoo ka addunyaati.
1.Aljeeriyaan addunyaa ammo(18)
2.Tuniziyaa (22)
3.Ayvoori Kosti,(24)
4.Senegaal (35)
5.Gaanaa(37)
6.Giinii (38)
7.Keep erdee(39)
8.Kaameroon(41)
9.Naayjeeriyaa(42)
10.Maalii(49)
Taphattota kubbaa miilaa ka miilii miidhame
Manchster Untied keessaa Angel De Mariya, foon gudeedaatti cite,’Stoke City’ keessaa ammoo Vikotr Moses foon ribuutti rifate, Juventus keessaa ammo Kwadwo Asamo’ah foon mogoleetti micciirame wallaansatti jiran.
Di Mariyaan tapha kialbiin isaa bori,Muddee2,2014 Sitii waliin taphattuuf waan taphata hin fakkaatu.Jarii kaanillee tapha Waancaa Afrikaa bara 2015 keessa waan jiran hin fakkaatu.Di María kialbii Manchester Yunaaytid Hull Ciy waliin taphattu daqiiqaa 13esso irratti ribuun gudeedaa dudda duubaan oli rifattee tapha keessaa bahe.Di Mariyaan dhalootaan Argentiinaa.
Viktor Moses Istokei Sitii taphatu torbaan saddeetiif tapha dhaabuuf deema. Sitiin Viktor ergifattee taphachiifatti.
Gama kaaniin Dorgommii waancaa kubbaa miilaa Afrikaa Ammajii 17,2015 jalqabaniif biyya 16 walti qophaahuuttti jira. Taphattotii biyya alaatii dhufanii abdan hagaii tokko ya dhufiitii hanqate. Namii Gaanaan abdattu Kwadwo Asamoah kilabii Juventus keessa jiru tapha irratti jilbii miliqee dhufu dadhabe.
Asamoha nama ganna 25ti marroo afur dorgommii waancaa Afrikaa kana taphatee barana hin taaneef.


text:
Jiituu Lammii; Adoolessa 13, 2014
DIDDAAN UMMATAA KAN TUFAN NAMA ARRAABSISA!
Waaqaa gaditti kan sodatamuu fi kan bara baraan jiraatu ummata. Ummanni kan jibbe ni buqqisa; kan jaalatemmoo jabeessee dhaaba. Kunuunsee magarfata. Kana hunda gochuuf humnaa fi ga’umsa of harkaa qaba. Ummanni humnoota jallinaa seenaa dhala namaa keessatti dhufanii darban hunda dabareen ofirraa godaanisisaa ofii bara baraan jiraata. Henry VIII (England: 1509-1547), Adolf Hitler (Germany: 1933-1945), Augusto Pinochet (Chile: 1973-1990), Benito Mussolini (Italy: 1922- 1943), Joseph Stalin (USSR: 1922-1953), Jean Bokassa (Central African Republic: 1966 –1976), Idi Amin Dada (Uganda: 1971-1979.) Emperor Menilik, Mengistu Haile Mariam fi Meles Zenawi (Ethiopian Empire), hunduu bara isaanii keessatti hirree jabeeffatanii ummatarratti fokkuu dalaganiiru. Ajjeesaniiru. Ajjeesisaniirus. Isaaniin olitti Waaqayyollee jiraachuu dagataniiru. Haa ta’u malee Isaanis ta’e, akeekni isaanii bakkatti hafuu hin dandeenye. Ummanni garuu yaadannoo xuraawaa isaan dhiisanii darban faana isaaniirraa seenaa keessatti ilaalee yaadachaa bara baraan jiraata.
Adoolessa 13, 2001 Oromoon “guyyaa gaddaa” jedhee yaadata. Guyyaa sirni wayyaanee miidhaa ummata Oromoorraan gahaa jiru daran jabeeffachhuun Labsii jallinaa itti dabarse ture. Finfinneen teessuma lafaatiinis ta’e seenaa, aadaa fi duudhaadhaan Oromootti hidhata addaa qabdi. Diinni Oromoo dhugaa kana waan beekuuf erga Oromiyaa dhuunfatee eegalee Oromoo fi Finfinnee gargar kutuuf shira hanga hin qabne hojjachuu lakkisee hin beeku. Labsiin Adoolessaa kunis itti fufiinsa shira kanaa ti. “Finfinneen magaala guddittii Oromiyaa ti” jechuun maqumti isaatuu diinaaf dhukkubbii dha. Seenaa, Aadaa fi duudhaan Oromoo achitti deebi’ee biqiluu fi guddachuuf hiree argata. Oromoon baroota dheeraadhaaf waa hallerraa moggeeffamee ture carraa kanaan walitti dhufuun guddina eenyummaa isaa furgaasuuf haalatu aanja’a. Inni diinni Oromoo sodaatu isa kana waan ta’eef, golgaa teessoo OPDO geeddarra jedhuun Oromoo rukutuuf karoora baafatan.
Kanaaf Oromoon murtii hamaa kana hadheeffatee mormuun warra murtii kana dabrsee fi murtii kana fudhaterratti gamtaan waldhaansoo eegale.
Jalqaba bara 2004tti, waamicha hiriira mormii Waldaa Maccaa fi Tuulamaatiin qophaawerratti Oromoon xiyyoo lafaa hundarraa walitti dhaamee Finfinneetti fuula deeffate. Dambaliin ummataa fardaa fi lafoo magaalittiirra garagaggaluu kan arge diinni Oromoo, sodaadhaan humna waraanaa naannichaa qabu hunda ummata nagaan mirga isaa gaafachuuf bahetti bobbaase. Waraanni kun Maanguddoo fi dubartii otoo hin jenne diinummaa isaa mirkaneesse. Hooggantoonnii fi miseensonni Waldaa Maccaa fi Tuulamaa hidhaatti guuraman. Waajjirri waldichaa qabeenyi isaa saamamee akka cufamu ta’e. Barattoonni Oromoo Yunbarsiitii Finfinnee keessa baratan hundi barnootarraa hari’aman. Gariin calalamanii hidhaman. Isaan keessaa lama haala sukkanneessan mana hidhaa keessattii ajjeefaman.
Kun hunduu walgahee diddaa ummataa jabeesse. Haariidhaan gamtaa ummataa ijaare. Dallansuun ummataa fincilatti geeddaramee gola Oromiyaa hunda keessaa dheekkamsa ho’aa kaase. FDG Oromoon gamtaa jabaan geggeesseen teessoon diinaa raafame. Warri labsii hammeenyaa labsan irriba dhaban. Ilmaan Oromoo haqa sabaaf jecha heddumminaan wareegaman. Hidhamanii gaaga’aman. Ta’us gatiin dhiigaa – lubbuu isaanii lafatti hin banne.
Waxabajjiin 10, 2005, seenaa addaatiin bari’e. Warri tuffiin labsii jal’inaa ummatarratti labse “… Finfinneen Magaala Guddittii Oromiyaa ta’uu akka qabdu qorannoon irra geenye …” jechuun labsii labsiin kaasuuf dirqaman. Fedhii ummataatiin ala deemuun eessaanuu akka nama hin geenye baruuf qorannoon hin barbaachisu ture. Boru hin-beekneen diinatti hidhattee “…Finfinnee keessatti yoo mana ijaarre hin mul’atu, Adaamaatti garuu ni mul’ata, … Waldaan Maccaa fi Tuulamaa waa’ee Finfinnee haasa’uuf mooraalii maalii qaba … ?” jechuun afaan darbaa dubbattes har’a taajjabatti hafte. Yeroof fakkaata malee ummanni mo’amee hin beeku. Bubbulullee diddaan ummataa labsii labsiin nama kaasisa. Isa tufan nama arraabsisa.
Isa kaleessaa akkanaan yaadanna. Har’as dubbii wal fakkaataatu gola Oromoo seenee jiraa kanaaf isatti fuulleffaana. Karoorri golgaa ‘magaalaa Finfinnee guddifna.’ jechuun si’a kana labsame itti fufa shira diinaa kan Finfinnee fi Oromoo walirraa kutuuf deemsifamaa turee ti. Tarii inni si’anaa Oromoo fi Finfinnee walirraa kutuu qofa otoo hin taane, Oromiyaa fi Oromiyaa gargar kutuuf kan akeekame murtii fokkisaa fi abaaramaa dha. Erga karoorri kun ifa ta’ee eegalee Oromiyaa keessatti diddaan ummataa jabaachuu namuu gurraa qaba. Oromoon akkuma kanaan duraa gatii lubbuutiin shira kana ofirraa debisuun ala furmaata dhibii harkarraa hin qabu. Kanammoo hojiin agarsiisaa jira. Mormii ummataa tuffachuun labsiin kun ragga’ee hojiirra oola taanaan, badii hanga hin qabnetu dhufuuf deema. Warri karoora kana raggaasisuuf olii gadi fiigaa jiran seenaa fokkuu hojjachuun dura waan boodarra dhufuuf malu otoo xiinxalanii isaaniif wayya. Sana gochuu hanqatanii tuffii agarsiisuu fi fedhii ummataan ala bahuu isaaniitiin adda dureen gatii baasu. Seenaarraa baruu dadhabuun doofummaa dha. Afaan qawweetiin fedhii ofii ummata fudhachiisuuf carraaquun booddeen isaa salphina ta’uu kan darbe yaadachuu feesisa. Gaafa tuffiin akka kanaa diinarraa dhiibee dhufe, Oromoon hundi waliif humna. Humna halkan tokkoon labsii labsiin geeddarsiisu harkaa qaba. Akkuma kaleessa agarre, har’as laaluuf jirru, diddaan ummataa isa tufan nama arraabsisa.
Gadaan Gadaa Bilisummaati!


text:
Tokkummaan Humnna! >>> Humna Tokkummaa!
SEENAA Y.G(2005)
Qabasoon Walabummaa/Bilisummaa Oromoo sadarkaan irra jiru, akka kaleessaa kan hawwii qofaan guutamanii dubbatanii miti. Ilmaan Oromoo akka kaleessaa “Tokkummaan humna” jedhanii, adaraa waaqaa fi lafaa haa tokkomnu jedhanii yeroo itti wal kadhatan irra hin jirru. Bilisummaa fi injifannoo warra kaanii ilaallee, hinaaffaan atu nuutis akkas taanee jennee of nyaachuu irra hin jirru. Har’a wareegamni qaaliin itti kafalamee “HUMNA TOKKUMMAA” itti argisiisaa jirra. Dhalli Oromoo Biyya keessa jiraatu, humna tokkummaa diinatti argisiisaa jira. Humnuma tokkomee kanaatu diina raasee hegaree isaa akka mil’atee ilaaluu taasisaa jira. Biyya alaattis humni tokkomee bu’aa maalii galmeesisaa akka jiru ijaan argaa jirra. Qabsoon Oromoo kana booda Injifannoo barbaadamu galmeesisaa deemuu irraa , humna dabalataa horachaa deema malee, akka tokkomuuf sochii taasifamuun humna hin buusuu.
Bakka jiran beekuun, bakka ga’an herreeganii waan bakka ga’an sanaaf gamanumaa akka qophaa’aan nama taasisa. bakka jiran wallaaluu fi waan irra ga’an hubachuu dhabuun, wallaalaa nama taasisa. Maanguddoomanii qalbiin ijoollee ta’uu dhugeessa. Waan irra ga’an beekaa ykn ani keessa hin jiru taanaan ,, jedhanii halaakuunis duubarra salphachuu fida. Ilamaan Oromoo hundi, warra har’allee arrabaan dheeratan dabalatee wanni hubachuu qaban, qabsoon wareegama qabsaa’ootaa fi dhaloota har’aan Sadarkaan kanarra ga’ee jiru, deeggarsa xiinxaltoota xobbee dhabee mitii, shirri fi hammeenyi addunyaadhaanu duubatti akak hin deebineedha. Inifannootu hundayyuu karaatti deebisaa deema. Qabsoon Oromoo bifa hundaan gaggeeffamaa jiru, har’a dabeessaa fi kashalabboota kabajaa hin qabneen, ofii waa osoo hin hojjannee, isuma jiru dhabamsiisuuf warra abbalaniin , hin hongaawu. Tokkummaan humnaa jechaa bara hin lakkaa’uu. Warra hiikkaa tokkummaa hubatee, humnatti jijjiirrateen inuma itti fufa. Wareegamni dhalootaa firii humna tokkummaati!!! qoosaa mitii. Qabsoon Oromoo diinaaf yaaddeessaa ta’uu guyyaa saafaa addunyaa irratti lallabamaa osoo jiruu, odoo arginuu fi dhageenyuu, Qabsaa’oota Oromoo walitti qabanii qabsoo kanaaf furmaata hin fiddan jedhanii warri legelleegan, ammallee sadarkaan qabsoo Oromoo maal irra akka jiru Ifatti akka ilaalaniif ija banadhaa jennaan. Qabsoon Oromoo kana booda maaloo maqaa keessaniif boodatti harkifannee jedhee duubatti deebi’ee isaaniin hin qixxaatu. Hin eeggatu.
Baabura Qabsoo Oromoo jechuun, Baabuura wayyaanee Finfinnee keessaa miti.baabuura haqarra ejjatee, dhiiga Ilmaan cunqurfamoo irra oofamuu miti. baabuura miidhaa Ummatootaa haguuguuf umamee miti. Baaburri Qabsoo Oromoo, baabuura haqaatii. baabuura yeroo dantaa ofii qofaa itti tajaajilamanii keessaa harca’anii mitii. Kaleessa baabuura kanatu nu geessa jedhanii yaabbatanii, mijachuu dinnaan, keessaa bu’anii kan biraatti ce’anii miti. baabuura dhugaatii. Baabuura hadhaa hedduu qabdu. Baabuura injifannoo fi walbummaatti nama geessitu.karaan ishee dheeraa. Galiin ishee fagoo. Obsaa fi murannoo kan gaafattu. Baaburri shufeeroota muratoon oofamtu kun, warra dadhabee fi laafate, akkasumas kan isaan gananii keessaa harca’aniif , baabuura finfinnee dhiigaan laaqamee cinaa geessanii hin dhaabbattu. Cubbamoota daddeebisuuf gonkumaa hin yaaddu. Jabiinaa fi cichoomiina isheen kunoo humna tokkummaa diinatti argisiisu oomshitee lammii boosaa jirti.
Qabsoon Oromoo milkaa’iinaan akka goolabamuu, diinnu guyyaa saafaa amanaa jira. Hegaree isaaniif yaadda’anii ifatti waan isaan baasuu lallabuu eegalanii jiran. Warri galata hin qabnee fi kabajaa hin qabnee kun hin liqifamuuf. wareegama Ilmaan Oromoon , dhimmi Oromoo ajandaa addunyaa addatti, ajandaa Senaataroota Ameerikaa ta’uu isaa ifatti osoo arganii, qabsoon gaggeeffamaa jiru bu’aa buusee hin qabu jedhanii diina qixxee falmaa jiran. Dhaaboonni siyaasaa addunyaa irraa hundumtuu hanqina qaban. Hanqinni isaan keessa ture nu keessas jira. Sirreessuu fi keessatti hirmaatanii yaada dhiheessuu kaasee ofiin amma qajeelchuutti of kennuun kan abbaati. Lubbuu ofii mararfachaa qabsoon gonkumaa hin jiru. Waraanumayyuu qabaayii???? jedhanii arraba dheeratu. Wayyaaneen ammoo waraana Bilisummaa Oromoon qabadhee jettee midiyaa irra baaftii. Xinxaltoonni Hogganni bu’uu qabaa jedhu. Dadhaboodhaa, dulloomaniiru kkf jedhu. Wayyaaneen ammoo ega angotti dhufnee qormaati tokkoffaa keenya Hogganootuma kamataman kana tarrisu. eenyutu dhugaatti jira? hedduu nama gaddisiisa. Xiinxaltoonni keenya har’allee tokkummaan hin jiruu jedhu. Ijoolleen Biyya keessaa kaabaa kibba, bahaa dhihaatti raajii hojjachaa jirti. Warri tokkummaan dhibee jedhan kun, miidiyaama irrattillee ofii tokkomanii hin beekan. Wayyaaneen ammoo ABOn ijoollee nurratti bobbaasee, Biyya foxxoqisuufii jedhee halkanii fi guyyaa lallaba. Addunyaan ammoo gama biraan, gaaffiin ummata kanaa dhugaadhaa, wayyaaneen dhugaa kana liqimsuu qabdii jechaa jiru. amma kana keessaa qabsoon keenya sadarkaan inni irra ga’ee jiru kan ibsuu isa kam??? ???
Galanni Gootoota wareegamanii fi Qabsaa’oota cichoominaan jiraniif haa ta’uutii, Qabsoon Oromoo furmaata baroota dheeraa keessatti hawwiinu keessa dabree, Umurii wayyaanee waggoota muraasa keessatti jennee tilmaamuu irra geenyee jirra. Kufaatiin wayyaanee 100/100 mirkana. har’a WALABOOMUUF qofa osoo hin taanee, WALABUMMAAN duuba waan nu eeggatuuf marii eegallee jirra. Haalaa fi akkaataa teessuma Oromiyaa irraa, tarii walabummaan booda wareegama gama hundaan nuuti baafnuu, wareegama walabummaan duraa caaluu akka danda’uu tilmaamuun eegalamee jira. Kana jechuun abdii nu kutachisaaf osoo hin taanee, wareegama sana hanqisuuf har’aa kaafnee waan hojjachuu qabnuu akka jiru wal hubachiisuufi. Walabummaan booda halgaa irraa mitii, akka Ummataattu qormaata hedduu ulfaataatu nu eeggata. Qormaata nu eeggatu kana keessa dabruuf, qophiin barbaachisu eegalamuus mala. garuu haalaan qophaa’uu nu feesisa. Hin abjoottaa akka naan hin jenne. Kufaatiin wayyaanee dhugaadhaa hin shakkiinaa.
Shirri diinaa lakkoofsa hin qabu. Shiraan Kufaatii isaa illee ni dhoksa. maaliif jennaan, inni isa kuffisee qophii akka hin godhannee fi ega kufee booda isa hadheessuuf jedhama. Wayyaaneen miidiyaa irra jirti malee Biyya bulchuu irra hin jirtuu jedhama. Isheen garuu jiraachuu ishee miidiyaa of harkaa qabduun osoo hin taanee, bitamtoota midiyaalee hawaasaa adda addaa irratti bobbaaftee jiraachuu isheef ragaa lakkofti. Har’a nuuti holola kana hundaa irra tarree, keessa keenya ifatti itti argisiisaa jirra. Funyaan ishee jalatti goota meeqa uumnee sirna ishee mogolee jalaa kaafneerra. Kun dhugaa !!!! humna tokkummaa amma jiruun wayyaanee kan raafnee, humna qabaachuu qabnu keessaa harka walakkaa irra yoo geenyee, wayyaaneen hin jirtu. Humna kana harka walakkaatti butaa fi sadarkaa sana irra gaafa geenyu waan goonfannu fi isa booda jiruufis har’umaa yaaduu fi qophaa’uun hedduu barbaachisaadha.
Barreeffamakoo kutaa dheeraan qophaa’ee kanatti seenuuf yaadoota har’aa qalbiin qabadhaa. hanga har’aatti akkaataa sadarkaa har’a irra jirru dhaqabuuf yaadoota waliif hiraa fi wal gorfachaa turree jirra. Yaadaa fi gorsa wayyaanee lafaan ga’uu caalaa har’aa kan nuuti fardeessu qabnuu, wayyaaneen kufuun booda kan jiruuf ta’uu qaba jedheen amana. Akka walii galaatti, sochii kana boodaa kan ce’umsaatti fudhachaa, kan galii keenyaa fi galii keenyaan booda jiru irratti mari’achuu eegaluun dansaadha jedheen amana.
Kana booda maaltu nurraa eegama? maaltu nu hafa? maaltu nu barbaachisa? hanga Bilisummaatti maaltu nu hafa? Bilisummaan booda maaltu nu eeggata? yaadoota kana bal’inaan dhiheessuun barbaada. Kufaatiin wayyaanee mirkana. Yoom kuftiinillee jabiina keenyaan murtaa’aa malee jabiina wayyaaneen miti. sadarkaa kanarra ga’uuf, wareegamni dhalootaa fi qabsaa’ootaa bakka ol aanaa qaba. wareegama kana firii itti gochuun kan danda’amuu Walaboomuu qofaan osoo hin taanee, walaboomuu ykn bilisoomuun booda waan jiruun mirkaneessuu barbaachisaadha. wayyaanoota keessaa har’aa kan dhaga’aa jirru, nuuti ganna amma kana kan qabsoofneef waan har’a argaa jirru kanaaf mitii jechuu ega eegalanii bubbulanii jiran. Rakkoon jireenya hawaasummaa irra ga’aa jiru sadarkaa yaaddeessaa irra ga’aa jiraachuu himamee jira. Kun akkaataa hawaasa isaanii gaggeessan irraa madda. Nuuti woo bor maaltu nu eeggata ? kana hudnaa ilaalla. Kanas , muuxannoo Biyyoota Bilisoomanii , Dhaaboota siyaasaa milkaa’anii hanga tokko fudhannee ilaalla? kanneen keessaa haala qabatamaa Sudaan kibbaa,,,,Filitsixeem ,,,,,Ertiraa,,,,,,,Tigiraayi,,,,,,Somaaliyaa,,,,,Afriikaa-Kibbaa,,,,,Itoophiyaa-wayyaanee,,,,,,,,,jibuutii ,,,,,,,Affaar,,,,,Jibuutii,,,,,Amantii,,,, Jireenya Hawaasummaa,,,,Siyaasaa kkf hundaa kaafnee hegaree keenya waliin irratti dubbanna. Maaliif jennaan amma yeroo isaa waan ta’eef. Akka Ummataatti yaaduu fi akka siyaasaatti yaaduun garaagarummaa maalii qaba? akka siyaasaa fi qabsaa’aatti yaaduun maal jechuudha? akka Ummataa fi qabsaa’aatti yaadunoo? akka Ummataa fi Bulchaatti yaadun tokko? garaagarumman maalii? kana hundaa ilaalla .Kutaa 2ffaatti walitti deebina.
Galatoomaa!
Horaa Bulaa!


text:
KIRISTAANU HEESHSHORA
Maateˈne Yihowa Qaaganno Gede Kaaˈle
Ermiyaasi Yihudu manni Maganonsa Yihowa hawino daafira mulenni baˈˈannota kule qorowisiisanno gede hajanjoonnisi. (Er 13:25) Israeelete daga Yihowa hawate geeshsha iillitinohu hiittoonniiti? Israeelete maate ayyaanaamittetenni shoshshoggitino. Hatte yannara noo annuwi Marro 6:5-7 aana kulloonniha Yihowa biddishsha harunsitinokkiti egennantinote.
Yannankera ayyaanaamittetenni jawaattino maate, songuwano kaajjitanno gede assitanno. Annuwu ganyite hagiirsiissannota Maatete Magansiˈra assidhannoha ikkiro, maatensa Yihowa qaagganno gede kaaˈla dandiitanno. (Fa 22:27) “Tenne Hajajo Wodanikkira Wodhi”—Maate Xaˈminoonnita Qaalu Xaˈmo” yitanno viidiyo laˈini gedensaanni aante noo xaˈmuwara dawaro qolle:
Mite maatera, maatete magansiˈra assiˈra qarra ikkitannonsa yannara kaaˈlinonsari maati?
Hagiirsiissannota Maatete Magansiˈra ganyine assiˈra afidhino horo giddo mite hiitteeti?
Maatete magansiˈra assiˈra qarra ikkitannoe gede assinoeri maati? Konne qarra qeelate maa assa dandiineemmo?


text:
Abbaa hoduu mee waa’ee Ateetee nutti hodeessi jette Gaddiseen waan ollaansee wagga waggaan shaakaltu baruuf. Ateeteen jedhe, Abbaan Hoduu, Ayyaana dubartiiti. Ayyaanni sunis dubartii dha. Yoo mararfatan Ateetiyyoo yk Aayyolee jedhuun. Durbi Ateetee hin bulfattu.Dubartiin eerumte Callee Ateetee haadha see yk haadha dhirsaa see irra itt darbe wagga waggaan facaafachuun ulfeessiti. Haadholii darban itttiin yaadati. Kanaaf jala jalaa itt qophaawuuf yeroo qabdi. Waan dubartoota afeertuu, waan uffatu waan qalamu qopheefattee guyyicha simatti.
Ayyaana kana irratt dubartootaa qofatu qooda fudhata. Waliin nyaatanii dhuganii dalaganii waaqaa galateeffatu. Dhangaan qophaawuu akka humnaati. Hatawu malee akaakuun saa filamaa taha. Kan qabu korma qala kaan akkuma tahett korbeeyyii qala. Marqaa addaa fi farsoo bordee fi daadhii addaatu qophaawa. Kan facaafatamanis kanneen.
Facaafachuu jechuun dame muka filamaa akka ulmaayyaa fa yk margaan, dhugaatota kana keessa cuubanii ufitt facaasu yk ofiin haxaawu jechuu dha. Ayyaana kanaan kan facaasaa jedhanis jiru. Sanas jedhamu kana, facaasaan guyyaa Ateeteeti. Ayyaanni kun hanga shananiitt gaggeeffama.
Mallattoon Ateetee inni guddaan callee (injjirree) dha. Calleen Ateetee mi’a ulfoo haadholii darban irra daddarbaa dhufe. Callee haadhaa, intala angafa yk nitii ilma angafaatu dhaala. Osoo haati callee jirtuu intalli Ateetee hin bulfatu. Ateeteef uffata addaatu qophaawa. Uffati kun ulfoo dha, uffata biraan makamuu hin qabu. Kophaati ol kaa’ama. Uffati Ateetee waan lama, qoloo (qomee) fi wandaboo. Uffati kun kuula adda addaa qaba.
Qomeen muddhii olitt hafa. Kuula dalga sararaman gateettii kaasee hanga dhumaatt qaba. Kuuloti kun bifa walmakaa adii, baqqala fi gurraacha qabu. Wandaboonis handaara irra kuulota bifa kanaan goodaman qaba. Kanneen dhugeeffannoo dudhaa hordofan hunduu halloota kana waan adda addaa ittiin goodu. Hallooti kun bara Oromoon bilisa ture halloota faajjii saa turani. Jara kanatu dhaalooti haaraan akka of hin irraanfanne gargaare.
Tibba Ateetee dubartooti mana dhuunfatu. Walitti yaa’anii Ateetee farfatu. Itillee gudeeda irra buufatan rukutaa jilbeenfatanii sararoota kanaa gadiin weedduu Ateeteen dalagaa banu:
Ateetiyyoo waggaatu ga’ee
Waggaan geenyaan walgeenye
Faruun Waaqa ilmoo isaanii kenne galateeffatu. Kan ilmoo hin qabne, dhabduunis akka deessu kadhatu. Uumaan waaq hundi akka taadhomu kadhatu. Weeduu dalaga keessaa sararaa lama yoo fudhanne maseentuun akkas jetti:
Rafu hirriba hin qabu
An eessa abbaakoo dhaquu
Yaa Ayyole gurjaa bulii
Dhabduu keef seera murii
Guyyooti Ateetee dubartiif guyyoota gammachuu fi bashanannaati. Ijoolleen nitii facaafattuu bakka jiranii horee saanii guurratanii, haadha saanii kennaa fidu. Baga nu deessee lafaan nu geese jedhuun. Kun carraa itt walargaa fi kan wali hin beekne walbaraa kenna. Dubbiin saa kan faranjooti “Mother’s Day” jedhaniin walfakkaata. Garuu hanga yoonaa daldala bu’aa argamsiisutt hin geeddaramne jedhe abbaan hoduu.
Utuu inni haasaa saa hin xumurin, Gaaddiseen maal, kun isaa Alaqaa Xadaalaan seexana jedhanii nuti himan miti jette. Badi jedhiin, isaa haa balleesu. Afaan Oromoo keessa qooqi “seexana” jedhu hin jiru. Ayyaani hamaanis hin jiru. Sun kan gabra cehee hooda keenya keessa seene. Eenymma kee balleessee ofti akka qanoftu gochuu malee ergama biraa hin qabu. Siif immoo Waaqayyoo ayyaanni haadholii fi abboolii keenyaa haadhisu. Gaafa biraan ballisee isinii hodeessa ammaaf nagaan bulaa jedhe abbaan hoduu.


text:
Pope Fraansis guyyaa jalqabaa isaanii jechuun Roobii har'aa prezidaant Obaamaa waliin White House keessatti dabarsuuf jiru. Hooggantichi amantii Kaatolika Roomaa kun Ameerikaa ennaa seenanitti Prezidaant
Baraack Obaamaa, haadha warraa isaanii fi ijoollee isaaniin simataman.
Hidda dhalata Arjentiinaa kan ta'an Pope Fraansis hiyyummaatti duuluu, galiin namaa qixxee ta'uu mormuu, kaapitaalismii hammaa ba'aa fi jijjiirama qilleensaa balaaleffachuu isaaniin lammiiwwan Ameerikaa miliyoonaan laka'aman biratti ajaaibsiifannaa argataniiru.
Har'a White House irraa haasaa dhageessisuuf jiru, uummata miliyoonaan laka'amutu haasaa isaanii dhaggeeffachuuf jira.


text:
EESSAA KARAM
The Struggle for freedom
Friday, October 27, 2017
Sochii yeroo ammaa
Monday, October 2, 2017
DHDUO Irreecha Barii
- DHDUO Wayyaanee
- DHDUO saba Oromootif dalaguuf socho’u
“GAANGEEN TAKAALLAA KUTATTE” JENNAAN, “OFITTUU GABAABSITEE” JEDHAN
Thursday, September 21, 2017
DHDUO qaxxaamura karaa seenaa irratti
Egaa akkuma hundi keenyaa agarru diinni saba Oromoo hangafti har'a Wayyaannee ta'uun wal nama hingaafachiisu.
Wayyaanenis kan saba Oromoo cabsite waan Oromoon sodaatef ykn barnoota dhabeef ykn heddumina dhabeef osoo hintaane mala baafachuudhani. Malli isaan waggaa 30 dura dangaa Ertiraa taa'anii mala humna Oromoo ittiin adda facaasan baafatan suni waan xiqqaa hinturre.
Dhaaba maqaa Oromootin dhaabanii, ofiimmoo humna dhoowwanii akka barbaadanitti yeroo barbaadanitti nama Oromoof osoo hintaane isaaf hojjetu qofa achi teechisuun DHDUO fi ummata adda tiksaa turaniiru.
kanarraa kan ka'e sabni Oromoo hubannaan inni DHDUOdhaf qabaachaa ture warra alagaaf hojjetu jedheeti. Nama achi keessaa saba isaatif quuqame dafanii qorannoodhan achii ari'uun hidhuufi ajjeesun Wayyaanen hamma ammaa milkooftee turet. Milkiin suni garuu amma xumuramaa jira fakkaata.
Yeroo jalqabaatif ummanni Oromoo DHDUO keessaa kan saba isaatif quuqaman baayyachaa waan dhufaniif dhaabni kuni quuqqaa saba isaa dubbachaa waan dhufeef sabboontotnni hedduun itti makamaa waan dhufaniif guyyoota kurna darban keessa qaxxaamura seenaa agarre. Ummannis yoo dhuguma saba keenya bira dhaabbattan isin bira jirra jedhee afaan guutee dubbate.
Amma kan hafe kaa DHDUO waan jedhan san hojiin mul'isuu qofa.
Hamma kana duraa kan agarre DHDUO waan ummata ofii shakkuuf ykn sodaatuf marii kamuu hinhayyamu ture, fedha ummataa hineegu ture. Halli amma jijjiiramaa jiru kuni garuu DHDUOdhaaf carraa hinargamne uumee jira. Hiree guyyaa rakkina dhalate kanaan walitti qabatee uumame kanatti fayyadamuun DHDUOn ummata ofiitif amanamoo, saba ofiitif quuqamoo ta'uu isaanii hojiidhan mul'isuu qabu.
Kana godhanii argamnaan sabni keenya yeroo ammaa dhaabolii siyaasaa isa sobaa bahan kana waan ifateef gara DHDUO goree biyya ofii wanni hindhuufanneef hinjiru. Dhaabonni siyaasaa ibsa sobaa baasudhaan, waamicha ofii keessa hinjirre yaamudhaan hamma ammaa uummanni keenya filannoo biraa waan dhabeef owwaachafii ture, amma garuu isaan ifatee jira. Dhaaboliin siyaasaa hedduun seenaa ta'anii hafaa jiru. Sababiin isaas yeroo ummanni dhugumaan rakkatee diinni itti taphate kana waan of biraa dhabeef.
DHDUO carraa lafa duwwaa argatte kanaan fayyadamuudhan moo'annoo seenaa argachuu danda'u ta'a. kunis kan ta'uuf:
- caasaa biyyattii keessatti harkaa qabu
- humna namaa homtuu gaaf Afrikaa keessatti hinqabne harkaa qabu
- Foolisii, waraana akkasumas miseensota qabu
- dargaggoota biyyaa kan carraa argameen saba isaatif qabsaa'uu barbaadu harkaa qabu
kanatti fayyadamuudhan DHDUO wayyaanee jalaa suuta suuta loo'aa deemuu danda'u. Keessattuu carraa rakkoo dhalatee kanaan saba ofii madeessan araarfachuudhan jalqabuu qabu. Namoota hidhaman aangoo isaanii jala jiran hiikuu. Wayyaanen akka saba isaanitiin walitti isaan buusuf hojjettu beekudhaan harka wayaa jalaatin saba isanii ijaarun mala marii hinqabne.
Silas yoo hamma fedhan wayyaanedhaaf amanamoo ta'anillee wayyaanen isaan shakkitee ykn ari'uu ykn hidhuu ykn ajjeesuu hindhiiftuu seenaa hojjechuun boruuf dhala ofiitif waan lafa kaahudha.
DHDUOn carraa argame kanatti fayyadamuudhan osoo dargaggon Oromoo abdii isaanirraa hinfixatin dhaaba Oromoo ta'uu danda'uu qaban.
Yoo DHDUOn garuu carraa kanatti fayyadamuu dadhabdee sodaadhan carraa kana dabarsite, sabni Oromoo silas yeroo dhiyoo keessatti waan tokkorra gahuun isaa hinooluu, garuu seenan isaan gaafachuus hinoolu.
DHDUO carraa akkanaa lammate deebitee hinargamtu waan ta'eef itti fayyadamaa. Yoo saba keenya cinaa dhaabbatanii salphina kana keessaa baasuf karaa akeektan deeggarsi mara keenyaa isin waliin jira.
Friday, September 15, 2017
Yeroon Oromoo gaheera --- injifannoon dhiyaatera
Monday, September 11, 2017
Yeroo Oromiyaa baraarru yoomuu caalaa amma!
Karaa biraatin maal ilmaan Tigrootaa ummata keessan duratti ciibsitee yoo isin garaftu argaa hinjirruu? Cinnaksanitti, Mi'eessotti darabooowwan keessaan Foolisii Oromiyaa tumaniii yoo harka caccabsan kunoo waan dhoksaa miti. Biyya keessanirratti ilmaan saba bicuu isin salphisaa, xiqqeessaa jirti. Ummata keessan birattis tajaajila halagaaf malee saba keessaniif hinkennitanii jedhamee waqqafamaa jirtu. Egaa kana keessaa filachuun isinitu murteessa.


text:
Ragaaleen qorannoo akka muul’isanitti, rakkoolee fayyaa jireenya namaa gaaga'an keessaa dhiibbaan dhiigaa, dhukkubni onnee, dhukkubni sukkaaraa, rakkoon baay'achuu koolestiroolii, kaansarii fi kkf kan baay'atan namoota baadiyaa jiraatan caalaa kanneen magaalaa jiraatan irratti akka ta'eedha.
Kanaaf ammoo akka sababaatti kan ka'aame garaagarummaa haala jireenyaa "unhealthy lifestyle" akka ta'eedha.
Kana jechuun akkuma magaalonni babal'atan, indaastiroonni garagaraas ijaaramanii fi walitti hidhanni hawaasummaa walxaxaa fi babal'achaa adeemu, haalli rakkoo fayyaaf saaxilamuu dabalaa dhufeera.
Saaxilama;
1/Qilleensa faalamaa;
Naannoo mana jireenyaattis haa ta'u iddoo hojiitti qilleensa aara warshaadhaa ba’uun faallameef saaxilamuu.
2/Haala soorataa;
Bu'aa biqilootaa; kuduraa fi muduraa caalaa;foon, nyaata mimmi'aawaa,dhugaatii lallaafaa, nyaata golgamee gurguramu baay'isuu, zayita nyaata fayyaaf hin tolle fayyadamu fa'a.
Kanaanis walqabatee garmalee furdachuu.
3/Sochii qaama gochuu dhabuu;
Yeroo dheeradhaaf iddoo hojii keessa taa'uu. Sa'atii dheeraa ta'aanii TV daawwachuu, lukaan sochii gochuu dhiisuu.
Karaa gabaabdudhaafis konkoolaataa koruu.
Darbii gamoo tokkoyuu ol ba’uuf liiftiitti fayyadamuu.
4/Tamboo xuuxuu fi alkoolii baay'isuu;
5/Hariiroon hawaasaa laafuu;
Haala jireenya magaalaa walxaxaa ta'e irraa kan ka'e aadaan wal-gargaarsaa dhabamuu fi namootni kophummaa filachuu irraa kan ka'e, dhiphina sammuuf saaxilamu.
Kun ammoo karaa tokkoonis haa ta'u karaa biraan waliigala fayyaa miidha.
6/Nyaata keessatti ashaboo baay'isuu;
Kun magaalaas;baadiyaattis kan muula'atudha.
Gorsa yaalaa kan nuuf laate Dooktar Yonaadha.(Irra deebiin kan maxxanfame)


text:
Ministira Deetaan Dhimma Alaa Aadde Hiruut Zammanaa Ministira Baqattoootaa fi Wal-ta’iinsaa Noorweey Siilvii Listaawigiinin guyyaa kaleessaa waajjira isaaniitti simatanii waliin mari’ataniiru.
Aadde Hiruut wayita kana godaansi ajandaa addunyaa keenyaa ta’uu ibsanii, kunis biyyoota hedduu irratti dhiibbaa uumaa jira jedhaniiru.
Kanaaf furmaatni isaa ka’umsa godaansaa hiikuu akka barbaachisuu fi kanaafis mootummoota gamtoomaniitti, Gamtaa Afriikaa fi gama dhaabbilee kaaniin kallattiiwwan gara-garaa baasuun socho’uu akka barbaachisu himaniiru.
Itiyoophiyaan Afriikaatti baqattoota simachuun adda-duree ta’uushee ibsanii, kana imaammata kaampii haaraa banuun gocha fakkeenyummaa qabu raawwachaa kan jirtu ta’uu ibsaniiru.
Mirgi baqattootaa akka hin-sarbamne, dhiheessiin barbaachisan akka guutaman, carraa barnootaa akka argatanii fi biyyattiitti carraan hojii akka isaanii uumamu Itiyoophiyaan hojjataa kan jirtu ta’uu ibsaniiru.
Baatii Sadaasaa 2010 Dhaalaan Mootii Noorweey Hakoon Maganuus daawwannaan Itiyoophiyaatti taasisan hariiroon biyyattii dameelee gara-garaan cimaa dhufuusaa kan argarsiisu ta’uu ibsanii, kanas Itiyoophiyaan gaariitti akka ilaaltu himaniiru.
Adeemsa nagaa Sudaan Kibbaaf gumaacha ijaraa Noorweey gumaachiteef Aadde Hiruut galateeffataniiru.
Ministirri Baqattootaa fi Walta’iinsaa Noorweey Siilvii Liistaawgin gamasaaniin Itiyoophiyaan baqattoota simachuuni fi carraaqii godaansa seeraan-alaa ittisuuf taasisaa jirtu dinqisiifataniiru.
Biyyisaanii dhimma baqattootaa fi qabiinsa baqattootaa irratti Itiyoophiyaa fi biyyoota Yuuroop kaan waliin tumsitee hojjachuuf qophii ta’uushee ibsaniiru.
Keessumaa daddabarsa seeraan-alaa namootaa too’achuu fi seeratti dhiheessuuf carraaqii waliinii akka barbaachisu Ministirittiin himuusaanii odeeffannoon Waajjira Dubbi-himaa Ministeera Dhimma Alaa irraa arganne ni-eera.


text:
“Aadaan fudhaa fi heerumaa boddatti hafaa fi barmaatileen midhaa geesisan faca’insa vayirasii HIV irratti qooda guddaa qabu” jedhu Obbo Seeyifuu Taaddasaa CARE ETHIOPIA irraa.
Seenaa keessatti yeroo duraaf, lammii Afrikaa fi dhalata Ugandaa ka ta’an Dr. Elly Katabiraatiif barcuuma hogganummaa hawaasa Eedsii kan addunyaa kennudhaan konfrraansiin sadarkaa adunyaatti Eedsii ilaalchisee VIenna, Austria keessatti geggeessamaa ture xumuramee jira.
Dr. Katabiraan haasawa dhagesisaniin, kanneen vayrasii HIV waliin jiraatan gutummaa addunyaa irratti dhaqqabuu akka danda'amutti, biyyonni duureeyyiin waadaa mallaqa kennuuf seenan akka eegan gochuuf dhiibu qabna, jedhan.
Mata dureen Gumii Eedsii kan bara 2010 “Mirgii keenya asumatti ammuma” ykn afaan Ingliziin “Rights here, right now “ ka jedhu ta’uu kan ibsan, hirmaataan gumii kanaa obbo Seeyifuu Taaddasa “Keer-Itiyoophiyaa" irraa, waa’een Afrikaa gumii kana irratti ilaalcha guddaa argachu isaa ibsan.
Keessumaa Afrikaa Kibbaa keessatti dhimma Eedsii irratti hojii guddaan hojjetame ajaa’ibsifannaa guddaa argachu dubbatanii, haati otuu vayirasii HIV qabduu ulfoofte akka vaayiresicha mucaatti hin dabarsinee ittisuu gama ilaallateen akka daranuu gad-fageenyaan hojjetamuu qabu hubachiisan, Obbo Seeyifuunn.
Adunyaa irratti namni marti Vayirasiin HIV qaama isaa/ishee keessa jiraachuu fi dhiisuu baruuf carraa argachu qaba, yaadni jedhu jabinaan irratti mari’atamuu isaa kan ibsan obbo Seeyifuun, aadaan fuudhaa fi heerumaa boodatti hafaa fi barmaatilee boodatti hafoon, gama faca’iinsa vayirasii Erdsiin qoodni qaban hedduu tahuu ibsuun,uummata barsiisuun barbaachisaa ta’uu illee dubbatan.
Mallaqni gargaarsaan kennamu kallattiidhaan namoota dhukkuba Eedsiin rakkataa jiran dhaqqabu qaba ,jechuun prezidaantin Ameerikaa duraanii, Biil Klinten dubbachuu isaanii kan ibsan obbo Seeyifuun Afrikaa keessatti lakkofsi namoota Vayirasii HIV qabanii gad bu’aa akka jiru hubachisan jiru jedhan.
Adunyaan dhukkuba Eedsii ittisuuf maallaqa kennu gad cabsaa yeroo jiru kanatti, haawaasnii Oromoo biyya alaa fi biyya keessa jiru wal ta’uun, kanneen dhukkuba Eedsiin rakkataa jiran gargaaruu qaba jechuun, Obbo Seeyfuu Taaddasaa VOAf ibsanii jiru.


text:
Xagge 78: Angatenni Borreessinoonnita Girgiddu Aani Borro
KOWIICHCHO mayi ikkanni no? Mannootu lowo jili aana no. Baabiloonete nugusi kume ayirradda manna jilaho woshshino. Kuni manni Yerusaalamete Yihowa mininni abbinoonni worqetenna birru xaasira aganni, saanete qole sagale wodhe itanni no. Hedeweelcho kayinni mitte mannu anga dagge girgiddaho borreessa hanaffu. Jilu aana noo manni baalunku lowo geeshsha waajji.
Nabukedenetsoori ahaaho ikkannohu Bilxaasoori hakkawaro nugusa ikke no. Nugusu hayyoota mannasi minira abbinanni gede qoonqosi gotti asse coyi'ri. Isi hayyoota mannasi togo yii: ‘Tenne borro nabbawe tirose kulannoehura, lowo elto uyinannisi; qoleno hakku manchi gashshooti'ya giddo sayikkiha qara nugusa ikkanno.’ Ikkollana hayyootu mannisi giddo girgiddu aani borro nabbawanna tirose kula dandiinohu mittuno dino.
Nugusu ama canco macciishshite jila intanniwa lowo minira daggu. Ise nugusa togo yitu: ‘Massooti. Gashshootikki giddo magannate ayyaani noosihu mittu manchi no. Ahaahikki Nabukedenetsoori moohi waro hayyootu mannisi baalunkura hakkonne mancho roorrichcha assino. Hakko manchi su'mi Daanieeliiti. Manna sokke iso woshshi; tenne borro tiro maatiro gudise kulannohena.’
Konni daafira hakkawotenni Daanieeli daanno gede assini. Daanieeli mitte elto nafa diadheemmo yii; hakkiinnino Yihowa Bilxaasoori ahaaho Nabukedenetsoori nugusimmatenni dirrisinohu mayiraatiro kula hanafi. Daanieeli togo yii: ‘Isi lowo geeshsha naaxxino. Yihowano qorichchishinosihu iseraati.’
Daanieeli Bilxaasoori togo yiisi: ‘Ati kayinni isira mayi iillinoro afootto; hattenne affanni heedhenni Nabukedenetsoori naaxxinte gede atino naaxxootto. Yihowa mininni xaasanna saane abbite insara wodhite agootto. Haqqetenninna kinnatenni seekkinoonni maganna galatte, Bayiru Kalaqaanchinkera kayinni ayirrinynye diootto. Maganu girgiddu aana tenne borro borreessitanno gede anga soyinohu iseraati.’
Daanieeli lede togo yii: ‘Borreessantino borro, MAANE, MAANE, TEEQEELINNA FAAREESI yitanno.’
‘MAANE yaa Maganu gashshootikki diro kiire jeefo ganino yaate. TEEQEELI yaa ati kiilotenni keenamitto; kayinni kiilote aana shotte leellitto yaate. FAAREESI yaa kayinni gashshootekki Meedooninna Faarsi gosara uyinoonni yaate.’
Daanieeli coyi're nafa gudikki, Meedooninna Faarsi daga Baabiloone qasa hanaffu. Katama doyissite amadde, Bilxaasoori shitu. Angatenni borreessinoonniti girgiddu aani borro yitinori hakko hashshanni wo'mi! Xa Isiraeelete gosa kayinni hiikkitannokka? Mulenni tenne hajore ronseemmo; balanxe kayinni Daanieelira iillinore hanni la'no.
Daanieeli 5:1-31.
Xa'muwa
- Baabiloonete nugusi lowo jila jile Yerusaalamete Yihowa mininni abbinoonni xaasiranna saanera aganinna itanni hee'reenna mayi maikki?
- Bilxaasoori hayyoota mannasi mayyii? Insa kayinni ma assa hooggu?
- Nugusu ama nugusa ma assi yitu?
- Daanieeli nugusaho xawise kulinonte gede, Maganu girgiddaho borreessitanno gede anga soyinohu mayiraati?
- Daanieeli girgiddaho borreessinoonni qaalla tiro mayyee xawisi?
- Daanieeli coyi're nafa gudikki mayi maikki?
Wole xa'muwa
- Daanieeli 5:1-31 nabbawi.
Bilxaasoori girgiddu aani borro laeenna macciishshantinosi waajja, Magano waajjate ledo heewisiisi. (Dan. 5:6, 7; Far. 19:9; Ro. 8:35-39)
Daanieeli Bilxaasooriranna ayirradu mannisira coyi'ri wote, guulle leellishinohu hiittoonniiti? (Dan. 5:17, 18, 22, 26-28; Soq. Los. 4:29)
Daanieeli fooliishsho 5, Yihowa kalqete alamera aliidiha ikkinota luphphi assite leellishshannohu hiittoonniiti? (Dan. 4:17, 25; 5:21)


text:
Filannoon Itiyoophiyaa Caamsaa 24, bara 2015 geggeessame “filannoo dha” jedhee kan dubbachiisu argachuu hin dandeenye, ka jedhan, as Yunaaayitid Steets, kutaa Michigaan ka jiru – Yuniversitii Keeiriing keessatti Proofesara ka ta’an – xiinxalaa siyaasaa Dr. Iziqeel Gabbisaa ti.
Dhimmoota hayyuu seenaa fi dhimmoota siyaasaa, dinagdee fi hawaasummaa biyyoota Gaanfa Afrikaa irratti ka qorannoolee hedduu geggeessan – Dr. Izqeel, mootumaan Itiyoophiyaa akka waan filannoo dimookiraatawaa biyya isaa keessatti geggeessaa jiruutti duulawan “na filadhaa” mormitootaaf haga tokko balbala saaqe malee, akka aangoo siyaasaa eenyuuf iyyuu dabarsee kennuu hin barbaadne, duruma bara bulchiisa Muummicha-ministaraa Melles Zeenaawii irraa jalqabee ifa taasisee jira.
“Hojii misoomaa waan biyyattii keessatti geggeessaa jirruuf, biyyattii gara biyya galii giddu-galeessaa qabduutti ceesisuuf jecha waggoota kurnan yokaan kudha-shanan fuul-dura keenyaaf aangoo siyaasaa dabarsinee kennuu hin dandeenyu” jedhaa turan – jedhu.
Akka Dr. Izqeel jedhanitti, mormitoonni filannoo sanatti hirmaachuu isaaniitiin sagaleen uummatni isaaniif kenne sirnaan lakkaawamee taayitaa qabachuu dadhaban iyyuu, duula “na filadhaa” irratti uummatni bakkawwan hedduutti deggersa isaaniif dacha’ee ba’e akka gama isaanii jiruu fi akka mootummaa kana jijjiiruu fedhu ifatti agarsiisee jira. Walumaa-galatti, uummatni Paartii amma taayitaa mootummaa harkaa qabu akka hin feene ifatti mul’isee jira.


text:
Baha Wallaggaa keessatti FXGn gootota barattoota Oromoon itti fufee
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 2/02/2016
Guraandhala 02, 2016 | SBO
Baha Wallaggaa keessatti FXGn gootota barattoota Oromoon itti fufee akka jiru ibsameera.
Barattootni Ona Degaa ganda Kolooboo mana barumsaa Sadarkaa 1ffaa fi Ona Nuunnuu Qumbaa mana barumsaa Sadarkaa 2ffaa fi qophaa’inaa Gurraandhala 01, 2016 qormaata fudhatanii akka bahaniin dhaadannoolee gara garaa dhageessisuun diddaa sirna wayyaaneef qaban mul’isuu isaanii kan gabaase madda oduu Qeerroo ti.
Gama biraan Yunversitii Wallaggaa mooraa Naqamteetti waraqaan loogoo Qeerroon beekamu “Ka’i Qeerro!” jedhu Komputeraan qophaa’e guyyaa lama dura bittinneeffame haga ammaatti magaalaa keessatti kan mul’ataa fi facaafamaa jiru tahuun ibsameera.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Baranas akkuma bara darbee, misooma magariisaaf raayyaa ijaarameen
Aara industriiwwan biyyoota dinagdeen guddatan irraa gadilakkifamu, qillensa faaluun madaala isaa akka dhabu taasiseera. Ho’insi Addunyaa gara malee dabluu isaatiin tulluuwwan cabbii bifa mul’atee hin beekneen baquun galaana guutaan. Dimbiliquun galaanota kanaatis dhumaati dhala namaatiif sababa ta’eera. Hongeen babal’achuu isaatiinis omishaafi omishtummaan qonnaa xiqqaachuu danda’eera. Lubbu-qabeeyyiinis badii hin hojjanneen adabamuuf dirqaman. Rakkoo dinagdeetiin wal-qabatee manca’insi bosona irraa gahu ammoo, keesumattuu biyyoota Afrikaa keessatti rakkicha daran hammeesseera.
“Kan dhugu ana, kan machaa’u meeti” akkuma jedhamu, badii biyyoonni dinagdeen badhaadhan hojjetaniin biyyi keenya ta’e, Afrikaan rakkoolee jijjiirama qilleensaan wal-qabatanii uumamaniin adabamuun dirqama itti ta’e. “Badii isin hojjettaniin adabamuu hin qabnu” jechuun abbaan mul’ata biyya keenya jaallee Mallas Afrikaa bakka bu’uun mormiin dhageessisan Afrikaanotaa dhugaa argamsiisera. Inumaa Afrikaan beenyaa argachuu akka qabdu dabalataan amansiisuun.
Badii dureeyyonni raawwataniin hin adabamnuu gaaffii Afrikaanotaa dhageessisaa, gadi lakkifama Co2 misooma magariisaatiin hir’isaa adeemuun, ejjennoo Itoophiyaa kan ta’e, waggoottan 2-3 darban keessatti hojiin gama kanaan hojjetame, Addunyaa raajii kan jechisiise. Haata’u malee, hojiin hojjetame badii qabeenya uumamaarra gahe waliin wal-bira yoo ilaalamu ammas hojii caalmaa hojjechuun dirqama akka ta’e kan agarsiisu.
1. Omishaafi omishtummaa dabaluu keessatti hojiin kunuunsaafi eegumsa qabeenya uumamaa shoorri isaa akkamiin ifaa?
Xiinxalli haalaa manca’insa qabeeya uumamaatiin wal-qabatee hojjetame akka agarsiisutti, akka biyyaatti waggaadhaan bosonni hek. Kuma 70 ta’u akka manca’uufi biyyoon toonii mil 4.2 caalu ammoo haramee bada. Kun ammoo omishaafi omishtummaa qonnaa irratti hammam dhiibbaa akka qabu tilmaamuun nama hin rakkisu. Rakkoo kanaaf fala kan ta’u ammoo hojiilee misooma sululaa, eegumsa biyyoofi bishaanii baroottan achaanuu fi bara darbe sosochii hawaasaa bal’aadhaan hojjetamaa ture, bara kanas caalmaatti humna raawwachiistummaa cimsuun itti fufsiisuudha. Waltajjiin dhimma kanaafi kan biroos irratti xiyyeeffate tibbana Magaalaa Adaamaatti hoggantoota ol-aanaafi giddu-galeessaa hirmaachisuun taa’ameera. Waltajjii kanaan kallattii karoorri hojii Bonaa itti raawwtu irratti leenjjiin kan kenname yoo ta’u, leenjii kennuun cinaattis rakkooleen raawwii keessatti bara darbe mudatan adda bahaniiru.
Hojii kunuunsa qabeenya uumamaatiin wal-qabatee ajandaan ijoon, hojii fizikaalaafi Baayolojikaawaa hojjetamuun dhimmoota wlitti hidhaminsa qaban hunda qindeessuun raawwachuudha. kunis Kunuunsaa fi misooma beeyladaa akkasumas misooma bunaati.
Itti aanaa hogganaan Biiroo Qonnaa Oromiyaa Ob. Abbabaa Dirribaa karoora hojii Bonaa irratti xiyyeeffachuun hirmaattota wayita mariisisan “Waggoottan lamaa hanga sadii keessatti, hojiiwwan misooma sululaa hirmaannaa ummataatiin hojjennee xumura kan jedhu jalqabarratti shakkisiisullee, hojiin bara 2004 keessaa sosochii uummatatiin hojjetame wanti hin danda’amne akka hin jirre kan mul’ise.
1. Duula kunuunsaa fi eegumsa qabeenya uumamaa 2004 hojjetamee irraa maal baranne?
Bara 2004 muxannoowwan gaggaarii naannoo Tigraay, Oromiyaa keessaa Godinaalee Harargee lamaanii fi Shawaa kaabaatti argaman bu’uura TMGBtiin Oromiyaa hunda keessatti bifa wal-fakkaatuun akka hojjetamu sochiin godhame baay’ee milkaa’aa ture.
Sosochii ummatatiin yeroo gabaabaa keessatti karoora misooma magariisaa milkeessuuf sochiin godhame baay’ee jajjabeessaa ta’uyyuu, hanga barbaadame akka hin raawwanne dhimmoota hudhaa jedhaman mariin kun adda baaseera. Rakkooleen kuniin adda bahuun isaanis karoora misooma sululaa bara 2005 keessa hojjechuuf qabame daran milkaa’aa taasisuudha.
Rakkoolee raawwii hojii misooma qabeenya uumamaa bara 2004 keessa mudatan jedhamanii adda bahan, rakkoo ilaalchaa, dandeettii fi dhiyeessii hogganaa ol-aanaa kaasee hanga ogeessaa bira jiruudha. Kanniin keessaa hogganaan sadarkaa sadarkaadhaan jiru deeggarsaafi hordoffii walitti fufiinsaan gochuu dhabuu, hojii qabeenya uumamaa fayyadamummaa ummataatiin wal-qabsiisuu dhabuu, kunis qooda fudhannaa dargaggootaafi dubartootaa dabaluuf hojiin qindeessuu hojjetame laafaa ta’uu, rakkoolee wayita shaakallii mul’atan bu’uura irratti hiikuun hojiitti galuu dhabuu akka ta’e Ob. Abbabaan kan ibsan. Dhiyeessidhaanis wal-qabatee, fedhii jiru dursanii adda baasuufi dhiyeessuurrattis rakkoon mul’ateera. Ogeessa birattis rakkoon ilaalchaa ture, hirmaannaa ummataa akka galtee guddaatti fudhachuu dhabuu, kunis karoora hiixataa baasuun hirmaannaa ummataa bal’aa ta’een milkeessuu dhabuufi, hojii qonnaa hojii misooma midhaanii qofa godhanii ilaaluufi k.k.f.n ta’uutu ibsame.
Rakkooleen kunniin bara kana akka itti fufan gonkuma hin barbaadamu. Marii kanaan adda bahuun isaanitis waan darbe irraa barachuun bu’uura ciminaa karoora itti aanuu godhachuudha. Haaluma kanaan hanqinoota mul’atan kanniin gara ciminaatti jijjiiruuf kallattiin dandeessisu hirmaattota leenjii kanaaf kennameera.
Ilaalcha jijjiiruun hojii ijoo dha. Raawwataanis ta’e raawwachiisan ilaalcha tokkoo qabatanii, hojii hunda raayyaa fi raayyaa qofaan hojjenna ejjennoo jedhu irraa gahuutu irraa eegama. Kunis leenjii hubannoo cimsuu sadarkaa sadarkaadhaan kennamuun boqonnaa qophii keessatti xumurama. Kun akka ta’uuf leenjiin sadarkaa naannootti jalqabame sadarkaa sadarkaadhaan hanga qonnaan bulaatti gadi bu’a. Leenjidhaan alatti, keessumattuu rakkoo ilaalchaa qonnaan bulaa bira jiru jijjiiruuf, hojii qabatamaa hojjetameen muuxannoo argame daawwatee akka amanu taasisuu yoo ta’u, kan biroo ammoo hojii qabeenya uumamaa hojjetamu kanaan ummanni qabatamaadhaan fayyadamaa akka ta’u taasisuudha. Gaarreen misoomsuu qofa osoo hin taane, gaarreen misooman kanaan wal-qabatee, jalagaarreenitti burqaan madduu qaba. Sababa dhiqama biyyootiin xiqqaachuun omishaa hafuu qaba. Kanaan alas hojii misoom qabeenya uumamaa kanaan dargaggoonnii fi dubartoonni gurmaa’anii irratti hojjechuun fayyadamoo ta’uu qabu. Kun yammuu jedhamu hojii Bona tokkoo hojjetameen burqaan maddee bu’aan battalaa kan mul’atu osoo hin taane, hojiileen waggoottan lamaafi sadi dura hojjetaman kan qonnaan bulaan ittiin baratu ta’uu ni danda’u. Hojii kunuunsa qabeenya uumamaa wayita Bonaa hojjetamuun wal-qabatee, kallattiin kenname kan biraa, dhimma deeggarsaa fi hordoffiiti. Deeggarsaafi hordoffiin laafaa taanaan wanti hojjetamuuf yaadame ni milkaa’an waan hin fakkaanne. Kanaafuu, hojiin hojjetamu hundi karooraan hogganamuu fi kallattii kaa’ame raawwatamuusaa hordofuudha. Qooda fudhattoota adda addaa hirmaachisuu keenya mirkaneessuu, kanas jechuun hojjetamuu hojii misooma qabeenya uumamaarraa bu’aan argamu kan qonnaan bulaa qofa waan hin taaneef, hawaasa magaalaa dabalatee, abbootiin amantaa, gaggeessitoonni hawaasummaafi dureeyyoonni keessatti akka hirmaatan haala mijeessuudha.
Kallattiin kan biroon, karoora hiixataa raayyaa cimaa ijaarameen hojii misooma qabeenya uumamaa hojjechuun fayyadamummaa ummataa mirkaneessuu galma godhate baasuu danda’uudha. Karoorri kun karoora ka’umsaa sadarkaa naannootti bahe ka’umsa godhachuun hanga qonnaan bulaa dhuunfaatti qophaa’a. Yammuu qophaa’us adeemsa karoorri misooma sululaa itti bahu hordofee qophaa’uu qaba. Kunis haala qabatamaa qilleensa baramaa (Ecology) hordofee ta’uutu irra jiraata.
Kabajamtoota dubbistoota keenya, maxxansa kanaan hammana yoo isiniin jenne, kutaa itti aanuun, hojii Bonaa hojjetamu keessatti, humna raawwachiistummaa cimsuun hojiileen fizikaalaafi Baayolojiikaalawaa hojjetamuu qaban maalfaa akka ta’an. Kan isiniif dhiyeessinu ta’a.


text:
Ejjennoo boonsaa hayyuu Oromoo fi qabsaa,aan haqaa Oromoo mana murtii irratti dubbate
Obbo Beqqelee Garbaa, “Bara jireenya kootti, haqa-jal’ate, loogdummaa, loogii-sanyii fi cunqursaa mufadhee mormeen jira.
Haqa Jal’ate Loogdummaa fi Cunqursaa Mormee Aarsaa Ta’uun Koo Anaaf Kabajaa Jabadha.
Itti fufunis obbo Baqqalaan ..
“Qabsoon haga ammaa godhe keessatti dhiifama gaafachuu yoo na barbaachise dhimma lama qofa irratti.
Tokkoffaa gidiraa fi roorroo uummata Oromoo irratti geggeessamu, akka ta’uu qabutti yoon ibsuu hanqadhee fi kanas kanan qodhe — nagaan waliin jireenya uummatootaa fi obbulummaaf yaaduu irraa sababaa hanqateef yoo tahe – uummatni Oromoo akka dhiifama naaf godhun gaafadha.
Lammata immoo miidhama Uummata Oromoo hamma ta’ee ol how’isee dubbadhe yoo ta’ee fi kanas kanan godhe – dantaa dhuunfaa koo fi maqaa guddifachuuf yoo tahe, Waaqayyo akka dhiifama naaf godhun gaafadha” jedhan.
Itti-fufudhaanis “Manni-murtii otuu ani badii hin hojjetiin yakka natti mure, naaf gaddee adabbii natti salphisa – jedhee waanan hin amanneef, yaada adabbii-salphisu dhiheessuu dhiisuu koof nan gadda” – jechuun yaada isaanii xumuran – Obbo Baqqala Garbaa. Haati-manaa isaanii, hojii irraa waan hari’atamaniif, ijoolleen isaanii galii tokko malee akka gidiramaa jiran illee Manicha murtiitti dubbatanii turan –


text:
wedding. Monday , September 25th , 2017 - 16:55:29 PM
The bridal bouquet is an important part of your wedding, and it must reveal your own style, tastes, and attitude. If there are some specific flowers that you prefer, coordinate with your florist to include them into the design of your bouquets design. Apart from the traditional history of the bridal bouquet, it focuses attention on the natural beauty of a bride on her special day. Personalizing the best bridal bouquet is not difficult, but it takes time. Discuss all the wedding planning stages with the florist and get a customized bouquet that best matches your preferences.
Copyright 2010-2011 Rose Haller, WeddingCakeToppings.info & WeddingLDS (Both Divisions of Celestial Publishing -- Rose Haller, Chief Creative Officer & Editor-in-Chief). All rights reserved.Homemade Wedding Favors Sweet Treats Straight From The Heart
Immpprraaccee ffWWddiiggPPoooorrmphhyy nnee oofftteemmsstt iimpprraann ffaaccttrr ffaa eeddnn iiss tthh eeddnn hhttggaahed at bwweeddddnn hhttggaahh sswwaa ssllff hhnneeeeyyhhnn lleehhssbbee aakkdduu aanndppuu wwyy ttsstteeppccuues hht iillbb ook of thetions o ome. hhttggaphss re hh oottttnniill iitteemm oo aakk aawwyywwtt..TTeeeeooe, tt s mperativv oohhrr hh eettppoooorrppee oo oorrttssee eeddnn hhttggaahh ii hh hhttggrraaphhy off aattvviiiissrrllttiiggtt wweeddnnss tteeccmmaassssppoooorrppss ccuull eeooeemmrriigg ffr nnouncements, ootrait isppays, rrttaakkyyuu crrss sswwll ssccvvrrgg off tthe eeddnngg aandd rreecceettoo..II ii aa mmaajoor ccmmeeccaa eeddaavvoorr hhttssppppoorrtt hh uukkoo tthh eeffffoorrttssffrrmmnn hhttggrraahh ttddoo rriiddeeppnneettppoooogrrpphheess WWddiiggppoooorrppyyii hh eettwwyytt mmoottllzz oorrsseeiillday. ou nly ee nn hhnncc hhppffllyy ffccppuurrnn oouurrwwddddiggddyy ooii sswiiss ooeeppllooy a pprrooffeessssiioonnall wwddiiggppoooorrppeerr ffoor r iihhffttrr eeeerraattiooss AAoohhrriipprraattaappcc ffhhvvnn oorr wwddiiggppoooorrpp ssaarrrree eettttggttee.. ccuullyy nnoorrddiiyyrruuiiee ii ssnnttppssiill oo sstt eeppii oocc wiitthheeeeyyrreellaaiieeaann rreeddss..BBttwwiieeppeeaaiiggtteeggeettllss eeggnnrrllyyttyytt iinnlluddee eevveerryyooyy eeddnnssaaeetteeooll ccaaiinn hhttyyuuccnnffnn vvrrbbdd ooppeeeettaaddssaaeetteerrjjyy nn oorrww..II iillbb ooddiiee ooccppuueetteeeemmmmnnssiinnyyuu eeddnn..WWddiiggddee ot nnyyiippyytteeuuiinn of to iinndiivviiuull ttii hh nnoonnooff ww ammllee,,wwhhooccmm oowwrr oo llss hh ooppeeffrrtteer fuutuuee IIff oo aarreeppaannnn ooccppuue hhss llssee ooeett,,yyuuccrraannyyccnnoo iisstteeppoooorrppyyoo oorrbbggddyy II oo ookkaatt tthheeoohhrraappeecct ffwwddiinnggpphhttggaapphhyy ouummyyaarreewwtt ttee iipprraacc iitthhssii vvrrbbdd'' iiee ffee hh aarraaee ffaaccuull eedd oostay aa way uu oorraaoosssscc ssjjbb yyuu aa ss wootteerrccmmaaiinnwwll ee ffccuuss hh nnwwrr iillll bb hhiirr wweeddddnn hhttggaahh..YYss ookknn aa hhss wwooddrruu phhoottoggrraappssoo aaiius eremonies, eeddnn rrssee nn ance, iiee eess of ttggtteennss,,eeee ffttee rr iiee pprr..Wedding Music Should Your Wedding Program List Out Your Music
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s. In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.


text:
Posted: Bitootessa/March 3, 2014 ·
Kabajamtoota Dhaabbiilee Siyaasa Walabummaa Oromiyaatii fii Firoottan QBO idil-addunyaarra jiran maraaf.
Bara dabre ji’a March 2013 keeysa yeroo tokkotti gameeyyii warraaqsa Q.B.Oromiyaa lama dhabuun keenya ni yaadatama. Isaaniis Angafaticha QBO J/l Jaarraa Abbaa Gadaatii fii Gooticha Qabsaawaa J/ Shaazalii Gaatuur Mahammad du’aan nurraa adda bahuun gadda Ulfaataan liqimsamnee turre. Dhugumatti yeroo tokkotti gameeyyii akkasii lama dhabuun salphaa miti.
Ji’a March 03-03-2013 Sooreysi keenya J/ Jaarraa Abbaa Gadaa wareegamuun gadda hamaa keeysa osoo jirruu March 06-03-2013 Qabsaawaa yeroo dheeraatiifii HD dhaaba ULFO/THBO kan tahe J/ Shaazalii Gaatuur Mahammad wareegame. Gadda irratti gaddi nuuf dabalee ture. Gaddi mudate kun nu qofa osoo hin taane lammiilee keenya guutuu addunyaarra jiranii fii firoottan QBO maraaf gadda jabaa tahee ture. Osoo tahuu guyyaan kun hawaasa lammiilee oromiyaa biyya yaman jiraatan biratti bifa addaatiin yaadatama.
Kunoo Oolle bullee bara tokkoffaa du’a gameeyyii kanaa geenyee jirra. Yaadannoo guyyaa kanaatiif nuti hawaasni lammiileen oromiyaa biyya yaman jiraannu biratti March 07-03-2014 guyyaa yaadannoo Jaallan kanaa godhachuuf qophii keenya xumurree jirra. Kanaaf lammiileen oromiyaa idil addunyaarra jiraatan marti akkuma guyyaa hamaa san gadda gameeyyii kanaa nu bayyanachiiftan ammaas guyyaa yaadannoo isaanii kanarrtti qaamaaniis tahee qilleensarraan akka nu waliin hirmaattan yaamicha lamummaa isiniif dabarsina. Carraa kanaan seenaan gootowwan wareegamanii danuun kaafamuudhaan ni yaadatama.
Galata:- Sabboontota obboleeyyan keenya nurra biyya fagoo jiraataniis milkaawina qophii kanaatiif nu gargaaraa jiranii fii miseensota koree qophii kanaa maraan Galanni isaanii walabummaa Oromiyaa akka tahu hawwiin keenya guddaadha.
– Iddoon qophii kanaa Yaman, Sana’aa, 60 st. Qophii kanarratti yaada ykn qeeqa yoo qabaattan nu qunnamaa.
E-mail:- mhamza33@yahoo.com ykn bakaka12@yahoo.com
Koree Qindeeysituu qophii kana Yaman, Sana’aa.
March 01/2014
Tokkummaan Humna!
Oromiyaan Ni Walaboomti!


text:
Murtii yunaaytid Isteetes kana keessatti fayyaa haadholii fi daa’imman Afrikaa keessaa hagam eegsisuun akka danda’amu mari’achuuf hayyonni waa’ee fayyaa addunyaa irra jiran Johaaneesburg Afrikaa Kibbaa keessatti walga’uuf jiru.Hanqinni maallaqaa mudannaan sagantaaleen tajaajiila eegumsa fayyaa Afrikaa keessaa kanneen irra jiriin isaanii gargaarsa biyya alaa irratti hirkachuun gaggeeffaman duubatti deebisuu mala. Kana malees lakkoobsii ogeessoota eegumsa fayyaa Afrikaa kessatti gad adeemaa buluun rakkoo ka biraati. Jedhame.
Gama kaaniin Bitooteess 25-28 bara 2017 biyyoota Afrikaa waaltaa fi gama dhiyaa 13 keessatti daa’imman umriin isaanii waggaa sahanii gad ta’e talaalii farra dhukkuba laamsheessaa ykn poliyoo argatanii jiru.Dhuma bara darbee jechuun 2016tti Naayjeriyaa Kaaba bahaa keessatti ijoolleen afuur poliyoon qabamuun isaanii gabaafamee ture.Waggootii dhufan sadii keessatti Afrikaan nama dhukkuba Kanaan qabame tokko iyyu hin qabaattu taanan ardittiin poliyoo irraa walaba jedhamee labsamuuf jira.
Gama kaaniin Afgaanistaan fi Paakistaan keessa namoonni shan poliyoon qabamanii jiru.


text:
Abdii Boruutiin*
Mata duree kanaan barruu kana akkan dhiyeessu kan na taasise, barreeffama dhiyoo kana Obboo Fayyis Oromiatiin mata duree “Oromo Talents in the Habesha Political Clubs” http://gadaa.com/oduu/20698/2013/07/10/oromo-talents-in-the-habesha-political-clubs/ jedhuun dhiyaate dha. Barruulee Obboo Fayyis dhiyeessu, xinnaatee yoo xinnaate waggoota afran dabran keessatti hordofaan ture, hordofaan jiras. Akka ilaalcha kiyyaatitti, barruuleen Obboo Fayyis tokko tokko qabiyyeen isaanii mormisiisaa haa ta’an malee, kan hafan harki caalaan isaanii kan barumsa namaaf kennanii dha jedheen yaada. Ani Obboo Fayyis fuulaan beekuu baadhus, nama beekumsaa fi dandeettii guddaa qabu akka ta’en hubadha. Kanaafuu akka ilma Oromoo tokkootti kabaja fi ulfina guddaan qabaaf. Dandeettii barreessuu isaallee nan dinqisiifadha. Yeroo tokko nan yaadadha, yeroo anis barreessuu jalqabu, yaada jajjabeessaa naaf barreessinaan, “…Obboo Fayyis, nama akka keetii kanarraa yaada hamilee namaa jajjabeessu argachuun kiyya baay’ee na gammachiisa. Ati nama fakkeenya gaarii namaaf taatu dha..” jedhee yaada isaarratti akka deebiitti yaada (comment) koo barreesseen ture. Ammas taanan dandeettii isaa gaafii keessa galchuu kiyyaa miti. Obboo Fayyis nama (Barreessaa) dandeettii qabu dha.
Haa ta’u malee, barreeffamni isaa, kanan armaan olitti kaase kun komii na keessatti uume. Dhugaa dubbachuudhaaf, qabiyyeen barreeffama isaa kunillee kan qabsoo keenya jabeessu fi tokkummaa ilmaan Oromoo cimsu natti hin fakkaatu. Obboo Fayyis, nama waan tokkummaa Ormoo jabeessu barreessaa turee dha. Akkamitti barreeffama isaa kana keessatti dubbii nama mormisiisu akka barreesse naaf hin galu. Asirratti, wantin dubbistoota barruu kiyyaa hubachiisuu barbaadu, anillee silaa yeroo ammaa, yeroo diinni fi alagaan akkasumas tajaajiltuun isaanii gamaa gamanaa qabsoo fi Oromummaa keenyarratti duulaa jiran kana, Sabboontota Oromoo qeequurratti hin xiyyeeffadhun ture. Haa ta’u malee, qabiyyeen barreeffama Obboo Fayyis akkan callisee dhiisu na hin goone. Obboo Fayyis irraa waa baay’een eega. Kanan barreeffama isaa keessatti dubbise garuu faallaa ta’een arge. Kanaaf jedheetan barruu kana dhiyeessuu barbaade malee otuu rakkoolee biroo qabnuu, isaan kana dhiisee Sabboontota keenyarratti olola oofuuf kaayyoo godhadheetii miti. Ani fedhii fi hawwiin kiyya mooraan keenya tasgabbii fi nagaa argatee akka humni Oromoo cimu malee, namoota qeequuf kaayyoo qabaadheetii miti.
Gara ijoo dubbiitti deebi’uudhaaf, maalirraa ka’ee akkan barruu kana dhiyeessu kan na taasisan qabxiilee tokko tokko barreeffama Obboo Fayyis keessaa fudheen yaada koo ibsuu yaala. Obboo Fayyis, jalqaba barruu isaarratti akkana jedha “…We sometimes denounce such fellow Oromo as being collaborators, betrayers of our objective and even paint them as criminals, who did atrocities against the Oromo nation…” Akkuma feene fi karaadhuma feeneenuu haa ilaallu fi hubatnu, akka matayyaatti kennaa ykn dandeettii namootaa dinqisiifachuun waanuma jiruu dha. Haa ta’u malee, hammuma fedhe kennaa ykn dandeettii addaa qabaatus, qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti namni fedhii uummata ykn saba Oromoo faallessee, diinaaf tajaajila kennu gantummaa fi galtummaarraa qulqullaayuu hin danda’u. Amannus amanuu baatnus, jaalannus jibbinus, fudhannus dhiisnus, kun dhugaa lafa jiruu dha. Namootni akkanaa kun, hanga kaayyoo QBO faallessanitti; hanga mooraa diinaa cimsuuf hojjetanitti; hanga qabsoo keenyatti gufuu ta’anitti, kennaa fi dandeettii fedhe qabaatanis isaan kun farra QBO ti yoon jedhe dubbii oo’isuu natti hin fakkaatu. Maaliif yoo jedhame, gabaabumatti meeshaa diinaa waan ta’aniifi.
Asirratti gara qabxii biraatti otuu hin cehin dura, mee fakkeenya Obboo Fayyis kaase waayee taphattoota kubbaa miilaa kan biyya Jarmanii inni jedhu (Klose and Podolski) haa ilaallu. Akka ilaalcha kiyyaatitti, kun waayee saba Oromoo fi qabsoo isaa wajjin hin deemu. Poolaand fi Jarmaniin biyyoota walaba ta’anii dha. Erga uummatni isaanii bilisummaa qabaatanii fi biyyi isaanii walaba ta’anitti, lammiileen isaanii, kan kennaa ykn dandeettii (talent) qaban, bu’aa maallaqaatiif ykn diinagdeedhaaf jedhanii akka dhuunfaatti bakkee fedhanitti yoo taphatan, kun waan fedhii saba ykn uummatoota isaanii faallessuu miti. Otuu yeroo Naaziin Jarmanii Poolaand qabatan (yeroo Waraana Addunyaa Lammaffaa) sana ta’ee; lammiileen Poolaand Naaziidhaaf gargaarsa godhanii turanii, inni kunis akkuma gantummaatti ilaalama ture. Maaliif yoo jedhame, yeroo sana fedhii uummata Poolaand waan faallessaniifi. Har’a garuu erga Poolaand walabummaa ishii qabaatetti, lammiileen ishii bu’aa dhuunfaatiif jedhanii biyya Jarmanii keessatti kennaa ykn dandeettii isaanii yoo gurguran kun yakka hin ta’u. Mee haa jennuu, erga Oromiyaan walaboomte booda, lammiileen Oromoo kan kennaa addaa qaban, fedhii dhuunfaatiif jedhanii biyya Amaaraa dhaqanii yoo waa godhan kun fedhii uummata Oromoo faallessuu natti hin fakkaatu.
Qabxiin biraa, akka ilaalcha kiyyaatti, kan tokkummaa ilmaan Oromoo gaaga’ama keessa galchuu malu, yaada Obboo Fayyis akkana jedhee barreesse dha: “…I think the politics of the empire in the last 300 years, till the Woyane took power in 1991, was seemingly under the domination of some Oromo, including the Amharinya-speaking Oromo. The main crime or mistake these Oromo elites did seem to be their action of promoting and using Amharinya as a national language, neglecting or even oppressing Afan Oromo…” Itti fufuudhaan Obboo Fayyis akkana jedha: “…It is historically recorded that very few soldiers from Tigrai or Semien came to invade Oromia, but mainly the “gallant” Oromo (both Amharinya-speakers and Afan Oromo-speakers) being led by Minilik II and Gobana Daacee did the invasion…” Kun waan baay’ee nama dinquu dha. Mee gaafii gabaabaa tokkon Obboo Fayyisiif dhiyeessa: Waa nafxanyoota Oromiyaa keessatti horani wal horsiisan; kan waggoota dhibba tokkoo fi soddomaa ol Oromiyaa gabroonfataa turani fi jiran Oromoota Shawaa ti jechuu dhaa? Kan caalaatti ajaa’iba namatti ta’u ammoo kan duri haa hafuu; kanuma yeroo Wayyaanee kana yoo fudhanne, kan baay’inaan Oromiyaa keessa jiran loltoota Tigroota ta’an otuu hin taane Oromoota Shawaa kan Wayyaanee tajaajilanii dha jechuu isaa tii?
Obboo Fayyis, loltoota Tigree kan har’a Oromiyaa keessatti akka galaanaa uummata keenyarratti dhangala’aa jiran fi nu weeraranii biyya keenya qabatanii jiran kana lakkoofsi isaanii baay’ee xiqqaa dha jedhinaa laata? Lakkoofsi loltoota Tigree xiqqaa yoo ta’e, kan hafan loltoota Oromoo Shawaa ti jechuu isaatii? Kaayyoon barreeffama kanaa seenaa fi dhugaa jiru nutti himuuf moo Oromoota jidduutti wal shakkii fi wal balaaleffachuu uumuufi? Karaa biraatiin, siyaasaan impaayarittii kan waggoota 300 keessatti, hanga bara 1991tti, gaggeeffamaa ture harka caalummaa Oromoo tiini jechuun isaa, kan Dr. Fiqiree Tolasaa jedhuun waan wal fakkaatu dha. Oromoon sirumaa hin gabroonfamne jechuu maaltu nama dhoowwa (dhoorka) ree? Bara 1991 booda garuu harka caalummaa Wayyaaneetiin akka ta’e nuuf ibsa. Kun lakkoofsi Tigree xiqqaa dha kan jedhu sana hin faallessuu? Moo lakkoofsi isaanii xiqqaa dhaa, garuu siyaasaa keessatti harka olaanaa qabu jechuu isaa ti? Obboo Fayyis waan biraa nu barsiisaa ykn nutti himaa turee; amma garuu akkuma Habashootni nuun jechaa jiran, warri bebbeekamoon (kan kennaa addaa qaban) kan impaayara tana keessatti hogganummaa olaanaa qabaachaa turan Oromoota waan ta’aniif yookaanis dhiiga Oromoo waan of keessaa qabaniif, lakkii Oromoon hin gabroonfatamne nuun jechuufi?
Akkuman armaan olitti, jalqaba barreeffama kiyyaa kana keessatti ibse, Obboo Fayyis nama kennaa (talent) qabuu dha jedheen amana. Haa ta’u malee, akka barreeffamni isaa kun mul’isutti, garuu innumtuu kennaa isaa kanatti fayyadamee; siyaasaa faallaa fedhii Oromoo ta’e keessatti dhaamsa biraa nuuf dabarsuu waan barbaade fakkaata. Tarii kanaaf jedhee, dursee Oromootni kennaa qaban, kan kilabiilee siyaasaa Habashaa (Habesha Political Clubs) keessatti dalagaa jiran, balaaleffatamuu hin qaban jechuuf ta’inaa laata? Barreeffama Obboo Fayyis kana keessatti qabxiileen baay’ee mormisiisaa ta’an heduutu jiru. Haa ta’u malee, hunduma isaaniituu tokko tokkoon asitti dhiyeessee yaada koo irratti barreessuu irra; kan hafan dubbistootaaf dhiisuudhaan; xumura barreeffama kiyyaarratti, gaafiin ani Obboo Fayyis fi namoota akka isaatiif dhiyeessuu barbaadu: Kennaan, dandeettii fi beekumsi Oromoo, kan fedhii saba Oromootiif hin taane ykn hin oolle, hiikkaan isaa maali? kan jedhu ta’a. Ani dura Oromoo dha! Oromummaatu dursa!
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Mootumman Wayyanee TPLF fi Liyyuu Poolisiin Oromo irrati duula cimaa fi ajjeechaa irran gahaa jiru. Gochii kun wagaa afur irraa kaasee haala jabaadhaan ilmaan Oromoo qe´ee isaanii irraa ariyyamaa fi ajjeefamaa jiru. Gochi kun gara mootummaa nannoo Oromiatin tohatamuu dhabuun isaa Ummata Oromootif kabaja dhabuu illee akka ta´ee beekamuu qaba.
Mootummaan wayyanee ilmaan Oromo lakkoofissa keessa galichuu eerga dhiifitee ture jira. Wayyaneen karaa harka lafa jaalaatiinis ta´ee karaa ifaatinis Oromo kana ajjeesuufi qabeenyaa isaa irra haxaa´uu erga jalqabidee enyuuyyu ni beeka. Wayyaanonni karaa biraa Oromo irrati duuluun kun amma tokko itti ulifaachuun isaa waan hin olleefi nati fakkaata bajata guddaa ramaddee Solamalee Liyyuu Poolisii kan jedhuu uumuu dhaan nannoo Oromia keessumaayyuu Baha Harargee keessati ajjeechaan jabaa raawwatamaa jira Poolisoota Sumaalee kanaan.
Wagaa arfan kana irraa kaassee bulichiinsii naannoo Somalia gochaa ajjeechaa ilimaan Oromo irraan gahuufii saamicha lafa Oromo akkasumas Beeladootaafi qabeenya Oromo Liyyuu Poolisii kanaan ajjeechisiisaafi saamisiisaa ture kana kan bira dhaabatee fi deegara guddaa gochaafi ture moottummaa wayyaanee waan ta´eef, gumaachaa kana moo dirqama mootummaan naannoo sumalee wayyaanota tplf dhaaf firootummaa isaanii agarisiisuuf jecha ykn walitti aantummaa isaanii cimisachuuf jecha gaafa ilmaan Tigre Godar Walqaayiti irraa godaani´anii Sudan galaniifi gargaarsa maalaqaa milliyyona hedduutti lakka´aamuu gochuun isaanii ni beekama.
Kanumaan wal qabatee hariroon moottummaa nannoo Somalee – Prezidaantii nannoo kana Abdi Illey wajjiniifi TPLF cimachuu fi michuumina irraan kan ka´ee sodaa tokko malee daanga Oromia cabisanii seenuudhaan ajjeechaa gara jabinaan ilmaan Oromo irraan gahaa jiru.
Dhimma kana irrati bulichitoonni nannoo Oromia gaafa gaafatamanii deebisanii rakkoon kun kan jiru Oromoodhuma kan afaan sumalee dubbatu malee sumalee miti jechuun dubbii kana laafeessafii sodaa gooftolii isaanii jalaa bahuuf jechaa ammas irra deebi´anii Oromo ficcisiisaa jiru. Garuu hardhas ta´ee borus OPDOn mirga Oromo eegidees hin beekituu burus akkasuma. Oromo kana keessayyis alaayyis diina isaa erga dhoowwuu dadhabanii diina isaa jiraachisuu irrati jirujechaadha. Erga diina Oromo kana eeguu ykn dhoowwu dadhabanii dhaaba maqaa Oromootin socha´uu qabachuun maaf barbachisee? Jedhanii gaafa tokko illee of gaafatanii hin beekan. Ammas badii irrati badiin jabaachaa deema. Dhuguma ebbii Oromoon ittin wal ebbisuu kun qoratamuu qaba. Tokkummaa Otuu jedhamuu garaagarummaan, afaan tokko otuu jedhamuu afaan walii hin galee, diina irrati otuu jedhamuu dhiiga ofii irrati. Mee ofi ofii keenya of haa ilaallu!
Alemayehu Tilahun


text:
"Sirni wayyaanee artistoota irratti kan xiyyeeffate, daandii walqunnamtii sabboonummaa Oromoo balleessuufi hundee sabboonummaa Oromoo balleessuuf jedheen yaada" Wallisaa Lammii Soorii
Wayyaaneen Humna Qabdu Maraan Sabboontota Oromoo Dhabamsiisuuf Haalaan Hojjachaa Jiraachuu, Hidhaa TPLF irraa miliqee kan bahe Sabboonaan Oromoo Artist Lammii Sooriin Saaxile.
Madda Oduu ABO, MOA
Guraandhala 07, 2009
Sirni wayyaanee yeroo ammaa kana caasaafi humna qabu maraan sabboontota Oromoo lafa irraa dhabamsiisuu irratti xiyyeeffatee hojjachaa akka jiru ibsame. Sabboontoti Oromoos roorroo wayyaaneef otuu hinjilbeeffanne qabsoo diddaa isaanii akka finiinsan dhaamamee jira.
Dambalii Hidhaa dhiyeenya kana sabboontota Oromoo irratti xiyyeefatee jalaa miliqee kan bahe, Artisti Lammii Soorii, madda oduu ABO, MOAf akka ibsetti, yeroo ammaa kana hojiin guddaa Oromiyaa keessatti mootummaa wayyaaneen hojjatamaa jiru maddeen sabboontota oromoo biqilchan mara cufuufi sabboontota Oromoo hidhuufi ajjeesuudha. “…..dhiibbaan ilmaan Oromoo jabaachaa jira.
Wayyaaneen nama Oromoo ta’ee mirga isaa gaafatu hidhuufi ajjeesuuf ragaa tokko illee hinfeetu. kun hedduu, bal’achaa jira.” Ummati Oromoo biyya dhalate keessatti waan Oromummaa isaatiin boone, waan mirga isaaf dubbateefi miidhaa isa irra gahu falmate qofaaf akka malee hiraarfamaa jira kan jedhe Wallisaan Oromoo kun, hidhaafi hiraarsaan kunis akka sabboonummaan Oromoo hindagaagne gochuuf ta’uu saaxileera. Haala kanas Wallisaa Lammii Soorii akka ibsetti “ sirni wayyaanee artistoota irratti kan xiyyeeffate, daandii walqunnamtii sabboonummaa Oromoo balleessuufi hundee sabboonummaa Oromoo balleessuuf jedheen yaada; sababni isaas quuqqaa, reebichaafi hiraarsaa ummataa isaantu saaxila.’’
Mootummaan Wayyaanee maqaaf heera isaa keessatti namuu yaada isaa bilisaan ibsachuu danda’a jedhee kaahus, qabatamaan garuu, karaa dhaaba awudovizyaalii jedhamuun maqaa mirga abbummaan kabachiisa jedhuun mirga fedhii ofii ibsachuu wallistootaa ukkaamsaa akka jiru kan saaxile Wallessaa Lammii Sorii, “kaasettiin gabaatti bahuuf gaadii guddaa jira; maqaa dhaaba wayyaanee audiovisual jedhamuun kaasettiin sun ilaalamee darba; akka gabaa irra hinoolles nigodham; yoo akka carraa ta’ee oole immoo akka hingurguramne godhama. Dhiibbaa akkanaatu wallistoota Oromoo irra gahaa jira; ummata keessa akka hinseenes gochaa jiru; mana hidhaa keessa jiru, wallistooti Oromoon.”
Gama biraan waan biyyattii keessa nagaan jiru fakkeessuun kan wayyaaneen artistoota biyya alaa irraa waamaa jirtu ilaalchisee, Wallisaa Lammii yaada kenneen, “kun dhiittaafi roorroo biyya keessatti raawwatamaa jiru dhoksuuf kan godhame, garuu biyyattii keessatti Oromoo irra waan gahaa jiru kan hindhoksine, gochaa waliin dhahuuti,” jedhee jira. “Mootummaan wayyaanee waliin dhahuun jiraachuun nibekama,”kan jedhe Wallisaa Lammii, “waliin dhahuun kun garuu haga yerootti dahoo godhatanii kan jiraachuu fedhuu isaanii mul’isu malee kan diddaafi fincila ummataa dhaabuu miti,”jedhee jira.
Gama kaaniin, wayyaaneen wallistoota tokko tokko ala irraa kan waamaa jirtu irrattisa yaada kenneen, “kun ittiin of gowwoomsuuf malee, ummata yoo ta’e miidhaafi roorroo isa irra gahaa jiru eenyuuyyuu alaa galee dhoksuufi haaluu hindanda’u. Dhugaadha, Artistoota alaa ni waamu; biyya keessaa immoo ni ukkaamsu. Yeroo biyya dhufanis sirbanii deemuun ala ummata waliin walqunnamuu hindanda’an. Kun immoo wayyaanotuma deebisee qaanessa; kanneenuma isaan waliin shubbisu qaanessa; kun immoo boolla qotanii irra keessa isaa faayaa akka hafuuti ,” jedheera.
Gaaffii ummata Oromoo waan deebise fakkeessuuf kanaan dura mirgoota tokko tokko akka kabajetti lallabaa turuu sirna wayyaanee kan yaadachiise, Artisti Lammiin, oduufi lallabni sun kan ittiin Ummata Oromoo gowwoomsuuf kaayyeffame, garuu immoo bara 2004 Waldaa Maccaa fi Tuulamaa fucuuf tarkaanfii fudhateen ifa bahuu hubachiise. Yeroo sanaa eegalee, artistooti Oromoo illee waltajjii ittiin ummata waliin walargan dhabanii biyya isaanii keessatti jireenya dhokannaafi baqannaa akka jiran addeessee jira. Kanas yoo dubbatu,”Erga Waldaan Maccaafi Tuulamaa-WMT cufamee carraan ittiin ummata waliin walargan tokko illee hinjiru.Wallistooti Oromoo hinjiran jechuu wayya; hidhaafi reebichaan hiraarfamaa jiru; mana sadiifi afur kireeffatanii dhokatanii jiraachaa jiru,” jedhee jira.
Biyyi san keessatti Oromoo jibbuun sadarkaa duraa irratti kan argamu sirni wayyaanee, otuu lakkoofsi Oromoo baay’achuu baatee waan summiin fixu natti fakkaata kan jedhe artisti Lammii Soorii, gochaan yeroo ammaa kana sabboontota Oromoo irra gahaa jiru jibbinsa Oromummaafi falmaa mirga ofii malee yakka dalaganii akka hintaane illee ibsee jira. “Wayyaanonni har’a maqaa Oromoo kanayyuu dhagahuu hinfedhan; otuu Oromoon baay’achuu baatee summii itti naqanii waaan fixan natti fakkaata. Namoota isaan jala deemaniifi sodaan isaan jala fiiganiin ala namni Oromoo ta’ee keessaayyuu, kan mirga isaa gaafatu, nama Oromummaa isaatti amanu akka diina guddaatti fudhatanii dhiibbaa guddaa irraan gahaa jiru,” kan jedhe Wallisaan kun Oromummaan ragaa tokko malee akka nama ajjeechisaa jiru saaxilee jira.
Haata’uutii, miidhaafi roorroon kun ummata Oromoo qabsoo irraa kan duubatti hindeebisne ta’uu kan ibse Wallisaa Lammii Sorii, gochaan gara jabinaan ummata irratti raawwatamu mallattoo sodaafi kufaatii waan ta’eef dhalooti keenya , tokkummaan qabsoo bilisummaa akka finiinsuufi diina aduun itti dhiitee iyyaa jirtutti gurra otuu hinkennine “dhalooti kun tokkummaa isaa jabeeffachuu qaba. Qabsoon keenya ifa nibaha.Jabinaan qabsaa’uu malee kan bilisummaa keenyaan nu gahu hinjiru.” jedhee jira.
“Barii jala simbirri ni wacci; gufuuleen qabsoo Oromoo bakka hundumaatii wacaa jiru.” Kan jedhe Wallisaan kun, diinni gara badii jala wacuun kun, kan sabboontota Oromoo daran jabeessu malee kan duubatti hindeebisne ta’uu eeruun, “dhugaan keenya bahaa jira; kan itti dhiyaa jiru wayyaaneedha. Dhugaan keenya waan ifa bahaa jiruuf diinni keenya wacaa jirti; itti galgalaa’eera. Jabaadhaa! Wallistooti Oromoos duunee argamna malee harka laachuu hinqabnu; abdii guddaan socho’uu qabna; diina jalaa diduutti jabaachuu qabna; barattooti Oromoos qabsoo keessan itti fufaa; didaa garbummaa didaa! Garbummaa hinbaannu jedhaa!” jechuun dhaamsa dabarsee jira.
Mootummaan wayyaanee sabboontota Oromoo duuchaan walitti qabee hidhaa akka jiru, wallistoota keessaas kan akka Wallisaa Zarihuun Wadaajoo hidhee hiraarsaa kan ture ta’uu gabaasuun keenya kan yaadatamuudha. Sadarkaa addunyaattis, galmeen qabiinsa mirga dhala namummaa Itoophiyaa haga ammaatti kan hinwayyoonfe ta’uu illee dhaabotiiin akka human right Watch gabaasaa bar 2009 baasan keessatti mirkaneessanii jiru.
MOA


text:
Godina Wallaggaa Lixaa magaalaa Najjoo keessatti Dilbata darbe Caamsaa 01 bara 2016 galgala barataa kutaa sagalii kan ta’e Saamu’el Taklee Amantee du’uu isaa jiraattonni naannoo ibsanii jiru. Jiraattoonni akka jedhantti Dilbata darbe guyyaan ayyaanni “du’aa ka’uu ykn Faasikaa” guutummaa biyyatti keessatti kan kabajame yoo ta’u barataa Saamu’el hiriyyoota isaa waliin galgala magaalaa keessa ituu deemanii polisonni isaan ari’uu eegalanii hangi tokko figanii jalaa yeroo miliqan barataa Saamu’el garuu polisoonni qabanii reeban jedhu. Saamu’el dugda koo jecdhee iyyaa fi dhiiga haqqisaa waan tureef hiriyyonni isaa gara hospitaalaatti geesan. Sana booda achitti du’e jedhu.
Bulchaan Magaalaa Najjoo Obbo Biraanuu Caalii garuu dargaggoon kun erga du’e booda Hospitaala geessan jedhu. Doktoroonnis ayyaana waliin wal qabatee waan nyaatee fi dhuge irraa kan ka’e du’e jedhu. Dhugaatii hammaan ol dhugeen onneen isaa midhameetu odeeffanno jedhu dhageenyee jirra jedhan. Gama kaaniin barattootaa fi jiraattoota hidhaman dhaqanii ijaan arguuf rakkoon akka jiru dubbatamaa jira. Hidhamtoota kaan immoo magaalaan ala iddoo adda addatti geeffamuu fi maatiin lafa isaan jiran dhabuun rakkataa akka jiran beekamee jira.
Bulchaan magaalaa garuu kanneen hidhaman dhaqanii dubbisuuf yeroo qaba malee dhorkaan hin jiru erga jedhanii booda haalli yakka isaanii ilaalmee kanneen iddoo biraatti geeffaman jiru jedhan. Maatiin deemanii dubbisuuf humna maallaqaa qaban dhufanii iddoo isaan jiran nu gaafachuu danda’u jedhan.


text:
Sadaasa 3,2016
Warraaqsa Uummataan finiinfamaa jiru dhaabuu oggayyu dandeettii qabduun,waan qabdu maraanuu warraaqsa bishaan itti naquuf hojii guyyaa guyyaan hojjetaa jirtuun Wayyaanee waan qabaneessaa jirtu fakkaatullee ittuu jabeessaa jirachuun himame.Haaluma kanaan mooraa Yuunibarsiitiif guutummaa Oromiyaa keessatti duula Uummata keenya Uummata Oromoorratti Bantee Jirtuun
- Ajjeechaa gara jabeenyaa,hidhaa,Gudeeddii shamarraniif haadholii, dararaa dhala namaaf hin malleDuula Dookimantarii sobaa qindeessuu,dookimantara sana uummata hunda biraan dhaqqabsiisuu
- Mooraa Yuunibarsiitiif dhaabbilee ol aanoo keessatti barsiisoti akka humnaa olitti barataa barnootaan muddan keessattuu gama kilaasii barnootaan hanga duriin dachaa meeqaan akka barataan saatiisaa
kilaasiitti dabarsu taasisanii jiran,kana biratti Qorumsa barataa hin madaalle kan waan barataniin wal hin argine baasuun barataa sammuu hatuuf yaaluu
- Social media kanneen akka fb,fi kkf irratti Leenjii namoota muraasaa laachuun maqaa kutaa biyya Oromiyaa garaagaraan akka holola diigumsa yeroo hunda akka dhaadessan taasisuu
- Aggaammii Bilisummaa duubatti hiixachiisuuf qaroowwaan uummatichi qabuuf abbootii qabeenya hedduu irratti duula hidhaa banuu.
- Maqaa command post sababeeffachuun sodaa hawwaasa keeaaa seensisuun hariiroo Qeerroo boyyaa internet addaan cicciruun akka kuttuuf haala mijeessuun irratti dalaguu.
- Uummata dukkana adduunyaaf lammiin isaa hin argine seensisuun duula gara jabinaa irratti raawwachuun hojiin isheen raawwattu fuula addunyatti aka hin baane ugguruu


text:
Barreeffama kanaa kitaabota kanneen biraattii adda kan godhu kan inni barreeffame nama tokkoon utuu hin taane barattoota koree gumii kanaa keessa jiraniin ta’uu isaa ti.
Kitaabonni kun mata dureelee adda addaa kan of keessaa qaban si’a ta’u seenaa fi aadaa abboonni keenya wareegama baasuun ol nuu kaa’anii darban dhaloonni itti aanu attamiin dagaagsuun dirqama isaa ba’aa jira qabiyyee jedhu kan of keessatti kan qabu ta’uu Itti gaafatamaan gumii kanaa barataa Mo’ataa Yaadatee ibsee jira.
Yaada kitaaba gareen barreeffamee kanaa attamiin walitti fiduun danda’ame? Kitaaba kana barreessuuf maal bu’uurfattan isa jedhuuf gaaffilee ka biroo illee itti gaafatamaan gumii kanaa barata Mo’atan ibssra.


text:
“NATO-n gara fuul-duraatti tarkaanfiin fudhatu, duula farra-shororkeessummaa, dhimma godaantotaa, doorsisa Raashiyaa irraa dhufuu fi biyyoota gama Bahaa fi Kibbaatiin NATO daangessanitti fuuleffachuu of keessaa qabaachuu qaba – jedhan – Traamp.
Prezidaantiin Yunaayitid Isteets – Doonaald Traamp, har’a haasawa walga’ii hoogganoota NATO irratti haasawa dhageessisaniin, gamtichi, gama damee ittisaatii ka maallaqni itti hanqatu ta’uu ibsanii jiran. NATO-n irra-jireessa shororkeessummaa waraanuutti akka fuuleffatus hubachiisanii jiran.
“NATO-n gara fuul-duraatti tarkaanfiin fudhatu, duula farra-shororkeessummaa, dhimma godaantotaa, doorsisa Raashiyaa irraa dhufuu fi biyyoota gama Bahaa fi Kibbaatiin NATO daangessanitti fuuleffachuu of keessaa qabaachuu qaba – jedhan – Traamp.
Miseensonni NATO, maallaqa itti ramadamee baasuuudhaan akka dirqama isaanii bahan illee hubachiisan.
Biyyoota miseensota NATO 28 keessaa 23 dirqama isaanii ba’uu hanqachuun, uummata Yunaayitid Isteetsiif, gochaa haqaa miti – jedhan.
Haleellaan Boombii of-wareeginsaa torba kana Maanchester keessatti geggeessame, gad-fageenya gochaa hammeenyaa shororkeessummaa fuul-keenya dura jiru agarsiisa – jechuun illee dubbatan.


text:
Dargaggonni addunyaa irra jiran miliyoona tokko caalaan sababaa silaa ittifamuu danda’amuun du’aa jiru jechuun jaarmayaan Fayyaa addunyaa ykn WHOn beeksisee Jira.
Sagantaaleen yeroo dubartiin ulfaa fi da’umsaatti hojii irra olaa jiran akkasumas talaaliin yeroo yerootti kennaman du’a silaa ijoollee mudachuu malu harka guddaa hanqisee jira.
Garu fayyaan dargaggootaa fi shamarran umriin isaanii 11 hanga 25 gidduu dagatamee ykn ija tuffiin ilaalamaa jira jedha jaarmayaan fayyaa addunyaa.
Gama kaaniin haatii mucaa ykn daa’ima ishee annan harmaa hosisuun guddifte bu’an isaa daa’iima qofaaf otoo hin taane haadhaafis ta’u qorannaan haaraa gaggeeffame agarsisee jra.Haatii hosiftu umriin dabalaa yeroo deemu dhukkuba onnee qabamuuf carraa jiru irraa xiqqeessa jedhu Doktoroonni.


text:
Muddee 14 Bara 2014 paartileen Gamtaa MEDREEK Finfinnee keessatti hiriira uummataa gaggeesseen Filannoon Baatii Caamsaa dhufu Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffamuuf jiru kan haqaa fi walaba akka ta’uuf gaafatee jira. Namoonni siyaasaa hidhaa keessa jiran kan mormituu, kan hooggana koree dhimma Islaamaa furmaata barbaaduu akkasumas Gazexxeesssonni adda addaa akka hikamaniif hiriira kana irratti gaafatamee jira.
Rakkoo jira jedhan irrattis mootummaa Itiyoophiyaa wajjiin marii gaggeessuuf kan fedhan ta’uun ibsamee jira. Rakkoo mormiitoonni jira jedhan irratti hojjachuuf qophii ta’Uu isaa kan ibse Bordiin filannoo biyooleessaa rakkoo uumame furuunis hojii keenya jedha. Mormiitoonni garuu Bordiin Filannoo walaba miti miseensoota paartii biyya bulchaa jiruun kan guutame waan ta’eef kan dubbachuu qabnu mootummaa wajjiin qofa jedhu.


text:
Fininnee keessatti yeroo dheeraaf kan ijaaramaa ture fi Manneen Tiyaatiraa, galmawwan qorannaa aadaa dabalee – galmawwan hedduu kan of keessaa qabu – Waaltaan yokaan Giddu-galli Aadaa Oromoo, torban lama dura sirnaan eebbifamee hojii jalqabuu isaa Biiroon Aadaa fi Tuurizimii Oromiyaa beeksisee jira.
Itti-gaafatamaan Biiroo Aadaa fi Turiizimii Oromiyaa – Obbo Guutuu Wayyessaa akka jedhanitti, Giddu-galli Aadaa Oromoo kafa karee meetira kuma afurtama irratti kan ijaarame yoo tahu, birrii Itiyoophiyaa miliyoondha dhibba sadi’ii ol tu ijaarsa isaatti ba’e. Hayyoota, ogeeyyii adda addaa fi artistoota dabalee hojjetoota haga dhibba sadii ta’an tu Giddu-gala kN keessaa hojjechuuf deema, ka jedhan Hoogganichi Biiroo Aadaa Oromiyaa, kutaleen akka godaambaa fi kutaa qorannoo afaanii fi seenaa hojii jalqabuu isaanii dubbatanii jiran. Giddu-gala kana cinatti, Manni-barnootaa artii ijaaramuuf, Prezidaantii Oromiyaatiin dhagaan bu’uraa kaa’amuu isaa illee hubachiisanii jira.


text:
Raashiyaan guyyaa injifanno waggoota 82 dura Nazi Jarmanii itti injifatte kabajaa jirtu kanatti, ministerri dhimma alaa Lavrov gita isaanii kan US Rex Tillerson waliin kallattiin wal arganii mari’achuuf jecha gara Washington-tti qajeelanii jiran. Namoonni lameen baatii darbe Moscow keessatti kan wal argan ennaa ta’u hayyoonni akka jedhanitti dhimmi isaan irratti fuuleffachuun amri’achuuf jiran dhimma Siiriyaa ta’uu mala.
Dhimma Siiriyaa irratti lamaan keenya waan wal fakkaatu akka barbaannu eeksisne. Innis wal waraansa dhaabuu fi mootummaa haaraa uummata Siiriyaa biratti fudhatama qabu uumuu dha. Garuu ennaa gad teenyee gad fageenyaan dhimma isaa ilaalu waa tokko irratti iyyuu waan walii galuu hin dandeenye fakkaata kan jedhan gumii Atlaantik irraa Ambasadderr Alexaander vershbow turan.
Ambasaddor Vershbow akka jedhanitti dhimmi inni ijoon hegereen Siiriyaa Prezidaant Bashar al-Assad kan US fi biyyoonni ka biroo hedduun aangoo irraa bu’uu qabu jedhaniif deggersa Raashiyaa qaban ofitti haammata moo ka jedhu jedhan.
Raashiyaa, Iran fi Turkey godinaa nageenyaa siviloota Siiriyaaf akka tolfamu Astana, Kazakhstan keessatti torban darbe walii galtee mallatteessanii jiran. Tilerson godinaan nageenyaa kun attaimiin akka hojjetu daran baruu barbaadu. Vershbow akka jedhanitti mariin irra deddeebi’uun Tillerson fi Lavrov gidduutti geggeessamu barbaachisaa dha.


text:
(Oromedia, Finfinnee, 14 Adoolessa 2015) Waldaan Ogeessota Aartii fi Fiilmii Oromoo Finfinnee Gidduugala Aadaa Oromootti hundeeffame.
Oduun Finfinnee irraa bubbulee nu gahe akka ibsutti, sagantaa Caamsaa 16 bara 2015 kan artistoonni Oromoofi keessummoonni waamichi taasifameef irratti waldaan ogeessoota aartii 60n hundeeffameera.
Akka gabaasaan Oromedia hubachiisetti, guyyaan waldaan aartistoota Oromoo itti hudneeffame kun aartistoota Oromoof guyyaa guddaa ture; guyyaa hawwiinsaanii yeroo dheeraa booddee itti milkaa’eefi tokkummaan isaanii itti cime, aartiin Oromoo imala haarawaa itti jalqabe ture.
Hundeeffamuun Waldaa Fiilmiifi Tiyaatira Oromoo (WFTO) yeroo dheeraaf hawwii guddaadhaan eegamaa ture guyyaa itti dhugoome kana, sirbawwaniifi kilaasikaaliiwwan Baandiin Biiftuu Oromiyaa dhiheesseen miidhagee ture.
Dura Ta’aan WFTO, artiisti Qaroo Taammanaa keessummoota saganticharratti argamaniin “Anaa haa dhufu” erga jedheen booda haasawaa taasiseen, eenyummaan Oromoo sirna gita bittaa mootummoota abbaa irree biyyattiitiin dhiibbaa irra ga’aa akka ture dubbateera. Dhiibbaadhuma kanaan afaan, aadaafi duudhaan ummatichaa jaarraa tokkoo oliif qucaree akka ture ibseera.
Sirnoota darban keessa Oromoon akka lammii lammaffaatti ilaalamuun mirgaafi eenyummaasaa sarbamuun aadaan, afaaniifi seenaansaa akka hindagaagne dhiibbaa guddaan irra turullee sabboontoonni qabsoo ilmaan Oromoo sirbaan, barreeffamaafi karaa addaddaatiin eenyummaa sabichaa deebisuuf gumaacha taasisan seenaan hindagatu jedha.
Akka ibsa dura taa’ichaatti, waggoottan kurnan lamaan darbanitti, barreessitoonni, qopheessitoonniifi taateewwan hedduu indastirii aartiitti makamaniiru. Kana keessatti yaaliisaan taasisan gaarii ta’uus ammayyuu aramaan indastirichaa buqqa’ee akka waan hindhumiiniif ammas aartiin Oromoo akkaataa barbaadamuun bifaafi gosaan hamma guddachuu qabu akka hinguddanne addeessa. Kunis ta’uu kan danda’e, xiyyeeffannaa mootummaan damichaaf kenne gahaa ta’u dhabuu, abbootiin qabeenyaa tumsa barbaachisu taasisuu dhiisuufi hubannoon ummanni aartiif qabu gadaanaa ta’uu ibseera.
WFTOnis rakkoowwan gama indastirii aartii mul’atan tokkummaan hiikuun afaan, aadaafi duudhaa Oromoo dagaagsuuf warraqsa imala haaraa eegaluuf kan dhaabbate ta’uu Artisti Qaroon himee, kanaafis mootummaan, abbootiin qabeenyaafi hawaasni waldicha cinaa akka dhaabatu waamichasaa dabarseera.
Ittigaafatamaa Ittaanaan Biiroo Aadaafi Turizimii Oromiyaa, Obbo Shallamaa Imaanaa gamasaaniin akka jedhanitti, sirnoota darban keessa walqixxummaan ummattootaa osoo hinmirkanaa’iin sirni atseewwanii walitti darbaa dhufe aadaan, seenaafi eenyummaa Oromoo isa bareedaarratti awwaala ka’ee darbus, qabsoo waggoota 20 ol lakkofsiiseen har’a haalli mijataa uumamuusaatiin dhalataan Oromoo jajjabaachuun aartiisaa dagaagsuuf socho’uu qaba.
Aartiin Oromoo hamma barbaadameefi hawwamee bira ga’amuu baatuus yeroo dhihoo as xiyyeeffannaa olaanaan seekatarichaaf kennamuu eegaluusaa eeranii, akka fakkeenyaattis qorannaa, aadaan, seenaafi aartiin Oromoo akka dagaaguuf mootummaaan giddugalaa aadaa ijaarsise keessatti wiirtuulee addaddaa banamuun ummataaf dabarsuunsaa kana kan mirkaneessa jedhu. Darbees mana barumsaa aartii ijaaruuf dhagaan bu’uuraa mooricha keessatti ka’amees kanuma kan dhugoomsu ta’uus addeessu.
Kana malees aartiistoota Oromoo waggoota dheeraaf aartii sabichaa guddisuuf carraaqaa turan hangafootaafi ammaan tana rakkoo hawaasummaarratti argaman deggaraa jiraachuunsaas xiyyeeffannoo damee kanaaf kenne kan mul’isu ta’uu himanii, kanaa boodas sochii WFTOn aartiicha guddisuuf taasiuuf deggarsi barbaachisu kan itti fufu ta’uu Obbo Shallamaan ni dubbatu.
Artisti Tasammaa Galataas hundaa’uun waldichaa fiigicha qofa qofaa kanaan dura ture hambiisuudhaan tokkummaan waliin hojjechuu kan dandeesisu akka ta’e dubabte. “Kanaan booda aartiistoonni Oromoo gareedhaan ijaaramuun aartii Oromoo guddisuu danda’; rakkoosaaniis kan hiiku walduma kana ta’a.”


text:
Haleellaa shorokeessotaa Jimaata darbe Paaris irratti raawwatameen booda angawoonni Ferensaay guutummaa biyyattii keessaa namoota 23 to'annaa jala oolchanii jiran. Akka angawootaatti shakkamaa haleellaa lubbuu galaafate kana qindeesse adda baasanii jiran.
Lammii Beeljium hidda dhalata Morokoo kan ta'e Abdelhamid Abaaoud haleellaa namoota 129 galaafachuuf shirame sana hoogganuu mala jedhameera. Angawoonni Beeljium jalqaba waggaa kanaa haleellaa poolisiin fashale qindeesse jechuun hordofamaa ture.
Ferensaay keessaa minisriin dhimma biyya keessaa had sought Abaaoud earlier this year for a foiled terror attack on police.Bernard Cazeneuve har'a ganama ibsa kennaniin poolisii 170 ta'an halkan edaa magaalattii marsanii jiran. kanneen to'annaa jala oolanitti dabaluu dhaan namooni 100 ol ta'an mana akka hin baane ugguramaniiru.
Weerarri poolisiin geggeesses naannoo Toulouse, Grenoble, Jeumont, Lyon fi ganda Parisian kan Bobigny jedhamu keessatti yoo ta'u wayituma kanas rookkeetii, laawncherii, qawwee Kilaashinkoofi fi saqqiiwwan rasaasni hin seenne argamaniiru.


text:
Walitti bu'iinsa daangaa Oromiyaafi Somaalee Itoophiyaa gidduutti uumameen lubbuun lammiilee hedduu darbeera; qaamniis hir'ateera. Rakkoo kanaan walqabatee lammiilee hedduun bakka jiraachaa turan irraa buqqa'aniiru; qabeenyisaaniis barbadaa'eera.
Rakkoon kun ammayyuu akkuma ittifufetti jira. Rakkoo kanaafi kanneen biroon walqabatee barattoonni yunivarsitiiwwan biyyattii hedduu keessatti adeemsi baruu barsiisuu akka gufatu ta'eera. Lubbuun barattoota hedduus sababuma kanaan darbeera.
Qaama kamiinuu haata'u ajjeechaan lammiilee irratti raawwatamu rakkoo nageenyaa uumame kan furu miti. Pirezidaantiin Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa, Obbo Lammaa Magarsaa ibsa torban darbe OBNf kennaniin akka jedhanitti, “Gaaffii Kamiifuu ajjeechaan deebii hinta'u.” Kanaafuu mootummaan rakkoon kun battalatti akka dhaabbatuuf hojjechuu qaba.
Bakka qaamoleen nageenyaa naannoo Oromiyaa, Somaaleefi Federaalaa buufatanii jiranitti yakkichi ajjeechaa lammiileerratti raawwatameera. Yakki kun raawwatamuun qaamoleen nageenyaa naannawa sana jiran maal hojjechaa akka jiran gaaffii keessa galcha.
Rakkoo kanaafi kanneen birootiin walqabatee hojiin baruu barsiisuu manneen barnootaa sadarkaa tokkoffaa hanga yunivarsitiiwwan biyyattii keessumaa naannoo Oromiyaatti akka gufatan ta'eera.
Rakkoo dhimma daangaatiin walqabatee Oromiyaafi Somaalee Itoophiyaa gidduutti uumame karaa nagaatiin furuun, lammiilee qe'ee ofiirraa buqqa'an gargaaruufi gara qe'ee isaaniitti akka deebi'aniif wabii nageenya isaanii mirkaneessuun gahee olaanaa mootummaa irraa eegamuudha.
Rakkoon walti bu'iinsaa kun erga eemamee bubbuleera. Haata'u malee hanga ammaatti furmaata waaraa hinarganne. Qaamoleen lammiileerratti yakka ajjeechaa raawwatanis gaafatamuufi dhiisuunsaanii ummataaf hanga ammaatti waanti ibsame hinjiru.
Mootummaan federaalaas ta'e naannoo qaamolee yakka ajjeechaa raawwachaa jiran hanga ammaatti akkamitti to'achuu akka dadhabaniifi qoratanii seeratti dhiyeessuu akka dadhaban anaaf hingalle. Rkkoon kun hanga yoomiitti akkasitti ittifufa gaaffii jedhus sammuu keessatti na uumeera.
Walumaagalatti, rakkoo nageenyaa sababa walitti bu'iinsa daangaa Oromiyaafi Somaalee gidduutti uumameefi gaaffiilee barattoonniifi ummatni bakkeewwan adda addaatti kaasaa jiran callisanii dhaggeeffachuun sirrii waan hintaaneef mootummaan deebii rakkoo uumame furuufi nageenya mirkaneessuu hatattamaa kennuu qaba.
Natsaannat Taaddasaatiin


text:
Jijjirama qilleensaa mudateen Itiyoophiyaa keessatti uummanni Miliyoona 8 ta’u gargaarsi nyaataa kan isa barbaachisu ta’uu jaarmayoonni adda addaa beeksisaa jiru. Jiraattonni Godina Arsii Lixaa akka ibsantti caamni yeroo mudatu kun kan jalqabaa miti jedhu. Kan baranaa garuu daran hamaa ta’uu dubbatu. Midhaan facaafatan sababaa roobni dhabameef karaatti hafuu isaa fi erga roobni xiqqaan argame booda kan facaafatanis hagas mara oomisha argamsisee hin qabu jedhu.
Ta’us garuu gargaarsa mootummaan barana raabse tokko iyyu hin jiru jedhan. Gama kaaniin bulchaan godina Arsii Lixaa Obbo Abaadir Abdaa gargaarsi raabsamaa jiraa caamni humnaan ol ta’e hin jiru jedhu.


text:
Torbe kana keessa baratoonni Oromoo sadarkaa tokkoffaa fi sadarkaa lammaffaa magaalota Oromiyaa, Amboo, Gincii fi Mandii keessatti Maaster Pilaanii Finfinnee, hojiirra oolchuu mootummaan Itoophiyaa ADWUItiin durfamu akka dhaabu hiriira nagaa bahuudhan gaafachaa jiru. Mormiin kun gara magaaloota Oromiyaa kaanattis akka babala’achuu danda’u ni eegama. Magaalonni Oromiyaa baratoonni mormi itti kaasan poolisii Oromiyaa fi Poolisii Federaalaatiin marsamanii eegamaa jiru. Haga yoonaa, mormii godhameerratti miidhaan lubbuu namaarra ga’e jiraachuu baatus, baratooni hedduun humna mootummaatiin qabamanii akka hidhaman gabaafameera.
Kanaan duras (bara 2014), baratooni Oromoo yunvarsiitii adda adda keessa barachaa turan Maastar Pilaanii Finfinnee kana mormuun hiriira nagaa bahun isaanii ni yaadatama. Haata’u malee, baratoonni kun humnoota mootummaatiin haleelamani; baratoonni dhibba tokkoo ol ta’an yeroo ajjeefaman, baratoonni hedduun reebamanii balaa cimaaf saaxila bahaniiru; kaan immoo mana hiidhaatti naqamaniiru. Kanneen mana barumsaa irraa ariiyamanis hedduu dha.
Maastar Pilaaniin Finfinnee, gandootaa baadiyaa 200 ol fi magaaloota 36 Godina Addaa Oromiyaa Naannaawwaa Finfinnee keessa jiran gara Finfinneetti makuuf karoora bahe dha. Haata’u malee, Oromoota biratti Maastar Pilaaniin kun fudhata hin argannee. Sababni isaas, lafa Oromoo bulchinsa maagaala Finfinne jala galchuudhaan Oromonni lafa isaanii maqaa invastmantiitiin akka dhaban gochuudha. Qotee bultoota Oromoof qarshii xiqqoo laachuudhaan lafa isaanii uummaatoota bira (warra kaabaa) fidanii lafa Oromoorra qubachiisuuf yaalii godhamaa jiru waan ta’eefi. Oromoon lafti isaa irraa fudhatamee jennaan, jiruuf jireenyi isaa ni jeeqama; afaaniifi aadaan isaa ni bada ;akkasumas daangaan Oromiyaa cabe bulchinsa Finfinneef kennama. Walumaa galatti, Oromoon abbaa biyyumaa isaa nisarbama jechudha.
Mormiin guddaan uummata Oromoorra isa mudatus, mootummaan ADWUI karooricha hojiirra oolchuuf halkanii guyyaa hojjechaa jira. Gaaffi uummataa kabajuu hindandeenye. Mootummaan kun karooricha hojiirra oolchuu hindhaabu taanaan uummanni Oromoo mirga isaa falmachuuf yeroo kamiyyuu caalaa qophaa’aadha. Baratoonni Oromoos, hiiriira mormi gochaa kan jiraniifi kanumaafi. Hamma gaafffiin Oromoo deebii argatutti, mormii fi fincilla itti fufa.


text:
Ijaarsa Raayyaa fi itti fayyadama teknoloojii Qonnaa
Hojii moo ilaalcha misoomawaatu dhibe?
Tarkaanfii milkaa’inaatiif duursanii gufuu laallachuu dha
Ciicata gabaasa raawwii hojii seektera Qonnaa 2005
Bu’aa qorannoo Hojii seektera fayyaa bara 2005 fi kallattii hojii 2006
Murtiilee Yaa’ii Dhaabbatummaa 7ffaa fi 9ffaa ADWUI Ittiin Hogganamu Raayyaa Misoomaatiin Bu’a Qabeessa Taasiisuuf Yaa Tumsinu!!
Filannoo Manneen Maree Gandootaa, Aanaalee fi Magaalotaa Bara Kanaa Milkeessuuf
Hirmaannaa Ummataatiin waliinga’iinsa Bishaan Qulqulluu Guddisuuf
Raayyaa misoomaa bu’uura ta’uu danda’u uumuudhaan misooma magaalaa saffisiisuu
Duudhaa dhaloonni dhaaluu qabu
Karoorri bilchaataan wabii raawwii ti
Eegumsaafi kunuunsa bosona Caattoo
Humna jijjiirama ilaalchaa, kabajamuu mirgoota dubartootaaf
Sirna wabii fayyaa ummataa ta’uun tajaajile