c: text/html

text:
Wantoonni Rabbii gaditti gabbaraman nama qajeelchuu hin danda’an
Itti Haa Fufnu
Sababni biroo namoonni Rabbii olta’aan alatti wanta biraa itti waaqefataniif jireenya keessatti qajeelcha barbaadudha. Jireenyi tuni iddoo qormaataa waan taateef namni yeroo garmalee itti dhama’uu fi gara itti deemu wallaalutu jira. Yeroo kanatti humna guddaa isa qajeelchu barbaada. Wantoonni Rabbii olta’aan alatti waaqeffataman takkaa sanamoota lubbu hin qabne, takkaa nama du’eedha, takkaa immoo lubbu-qabeenyi namarraa fagoo ta’anii fi deebii namaaf deebisuu hin dandeenyedha. Sanamoonni siidaa waan ta’aniif hin dhagayan, hin argan, homaa hin beekan. Kanaafu, sanamoota irraa qajeelcha barbaaduuf jecha isaan waaqeffachuun hojii sobaati fi doofummaa guddaadha. Namni du’ees ruuhin waan keessaa baatef homaa hin dhagayu, hin argu. Kanaafu, wanti hin arginee fi hin dhageenye akkamitti nama qajeelchaaa? Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha.
Fakkeenya dadhabinna gabbaramtoota mushrikootaa
Itti Haa Fufnu
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa wantoonni mushrikoonni waaqeffatan uumamtoota hunda caalaa uumama baay’ee dadhabaa fi xiqqaa ta’e uumuu irraa dadhaboo akka ta’an, inumaa uumamni dadhabaan kuni osoo waa harkaa bute deebisu akka hin dandeenye ibsuuf fakkeenya ni dhiyeessa:
Wantoonni Rabbii gaditti gabbaraman namoota uumuu, sooru, ajjeesu ergasii jiraachisuu hin danda’an
Itti Haa Fufnu
Sababni namoonni Rabbii olta’aan ala wanta biraa itti gabbaraniif keessaa tokko ilma barbaadudha. Erga wal fuudhanii booda yeroo dheeraaf ilma yoo hin argatin, ilma argachuu kajeelun ibaadaadhaan Rabbii olta’aa gaditti wanta biraatti dhiyaatu. Fakkeenyaf, “Ebalu ilma naaf kenna.” Jedhanii yaadun silatin, wareegaa fi kan kana fakkaataniin isatti dhiyaatu. Inumaa, “Ilma naaf kenni” jedhani kadhatu. Kuni hundi shirkiidha. Rabbiin ala eenyullee ilma namaaf kennu hin danda’u. Sababni isaas, ilma namaa kan uumu Rabbiin qofa. Ni jedha:
Kutaa darbe keessatti shirkiin soba ta’uu ragaalee sammuutii fi wahyiitiin ilaalle jirra. Kutaa kana keessatti Qur’aana irraa fakkeenya dhyeessuun fokkinnaa fi soba shirkii caalatti ni ilaalla.
Haa Jalqabnu
Wantoonni Rabbii gaditti gabbaraman uumamtoota uumu hin danda’an–kutaa 2
Itti Haa Fufnu
Kutaa darbe keessatti Rabbii guddaa olta’een alatti wantoonni namoonni waaqeffatan uumamtoota uumuu akka hin dandeenye ragaalee sammuuti fi ragaa kitaabatin mirkaneessine jirra. Ammas itti fufuun wantuma darbe jabeessina.
Wantoonni Rabbii gaditti gabbaraman uumamtoota uumu hin danda’an–kutaa 1
Itti Haa Fufnu
Wanta Gabbaramaa dhugaa gabbaramaa sobaa irraa adda baasu keessaa tokko uumamtoota uumuu fi ergasii deebisuudha. Uumamtoota Kan Uumuu Gooftaa tokkicha qofa. Isa waliin eenyullee hin hirmaatu. Kuni dhugaa namni hundu beekudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
Wantoonni Rabbii olta’aa gaditti gabbaraman (waaqefataman) waa hundaa irratti too’annaa fi dandeetti qabuu?
Itti Haa Fufnu
Gabbaramaan gabbaramaa dhugaa ta’uuf wanta hundaa kan harkaa qabu, too’atu fi dandeetti irratti qabu ta’uu qaba. Namni wanta tokko kan gabbaruuf (waaqefatuuf) isarraa faayda argachuu ykn miidhaa ofirraa ittisuu barbaadeti. Akkasi miti ree? Kan gabbaramu kuni faayda barbaadan namaaf kennu fi miidhaa namarraa deebisuuf faayda kana kan harkaa qabuu fi miidhaa kana deebisuuf dandeetti qabaachu qaba. Ta’uu baannan, wanta harkaa hin qabnee fi dandeetti irratti hin qabne akkamitti namaaf gochuu danda’aa?
Sanamoota, Masiih, haadha isaa, malaykoota, nabiyyoota, waliyyoota, saalihoota, jinnoota fi uumamtoota biroo gabbaraman ilaalchisee
Itti Haa fufnu
Rabbii olta’aan ala wanta biraa gabbaruun (waaqefachuun) sirrii ta’uu ragaan agarsiisu tokkollee hin jiru. Wanti namoonni akka ragaatti dhiyeessan wanta sobaa hundee hin qabneedha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
Gaafi, “Iyyasuusi fi haadha isaa waaqefachuun sirriidhaa??” jedhu osoo ilaallu kunoo xumura irra geenye. Yeroon gaafi kanaaf deebiin jala muraa itti deebisnu amma. Mee osoo haqa irraa hin jallatinii fi namoota hin arrabsin dhugaa taane gaafi kanaaf deebii sirrii haa kenninu. Jalqaba namni wanta tokko kan waaqeffatuuf faayda irraa argachuuf ykn miidhaa akka isarraa deebisu barbaadeti. Akkasi miti ree? Kan waaqeffatan faayda namaaf kennuu fi miidhaa namarraa deebisuuf amaloota akkami qabaachu qabaa? Dhugumatti, jiraataa, beekaa, dhagaya, argaa fi danda’aa ta’uu qaba. Kan waaqefatamu jiraataa yoo hin ta’in du’aa irraa wanta barbaadan argachuun danda’amaa? Kan waaqefatamu haala fi rakkoo namaa kan beeku, argu, dhagayuu yoo hin ta’in, wanta barbaadan irraa argachuun danda’amaa? Kan waaqeffatan wanta hunda irratti danda’aa yoo hin ta’in faayda namaaf kennu ykn miidhaa namarraa deebisu danda’aa? Fkn, rooba roobsu irratti danda’aa yoo hin ta’in soorata barbaadan namaaf kennu danda’aa?
Itti Haa Fufnu
Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) “Ani Gooftaadha na waaqefadhaa” akka hin jenne hundi keenyaa ni beekna. Dhugumatti ergaan isaa guddaan: “Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaan keessan ta’e gabbaraa (waaqefadhaa), Isaan ala wanta biraa hin waaqeffatinaa” kan jedhu ture. Tarii namni kana yommuu dhagayuu, namoonni maal ta’aniitin “Iyyasuus gooftadha” jechuun waaqefatu ree? jechuun gaafachuu danda’a. Gaafi isaa kanaaf deebii karaa adda addaattin kennuun ni danda’ama. Garuu isaan keessaa inni ijoon: osoo sirritti itti hin xinxallin namoota yeroo duri wanta Iyyasuus hin jenne jedhan hordofuudha. Kanaafi, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
Itti Haa Fufnu

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mootummaan bulchiinsa naannoo Tigraay deggersii maallaqaa akka godhamuuf sabaa himaa naannoon gaafachuun isaa ibsamee jira. Hojjattonni dhaabata misooma mootummaa mindaa isaanii dhibba keessaa harka shanii qabee hanga harka dhibbaatti ji’a ji’an kennaa akka jiran Itti gaafatamtuun waajiira hariiroo mootummaa fi uummata Tigraay Aaddee Liyaa Kaasaa ibsanii jiru.
Kana malees hawaasnii daldalaa fi abotiin qabeenyaa sochii kanatti seenuun Dilbata Waxabajjii 11 bara 2011 Teelee Tonii ofii qoheessanii qarshii miliyoona 200 fi miliyoona 50 walitti qabuuf karoorfachuun ibsamee jira.
Maallaqa kana walitti qabuun kan barbaachise waggootii darban 4 keessatti rakkoo siyaasaa uumameen karoora guddinaa fi Traanformeeshinii ka’ame fixaan baasuun waan dadhabmeef ta’uu Aaddee Liyaa Kaasaa Ibsanii jiru


text:
Mariin qophii wixinee sanada waliigaltee hidha laga Abbaay ilaalchisee geggeeffamaa ture waliigaltee malee xumurame
Mariin qophii wixinee sanada waliigaltee haala guutinsaa fi gadi lakkifama bishaan hidha laga Abbaay ilaalchisee Waashingitan DCtti gaggeeffamaa ture waliigaltee malee xumurame. Ameerikatti Ambaasaddarri Ityoophiyaa Obbo Fitsum Araggaa fuula Feesbookii isaa irratti, “Mariin qophii wixinee waliigaltee guyyoota lamaaf Ameerikaatti geggeeffamaa ture walii galtee malee xumurame” jechuun barreesse.
Ministeerri Bishaan, Jallisii fi Iinarjii Dr. Injiner Silashii Baqqalaa torbee kana marii qophii wixinee waliigaltee haala guutinsa fi gadi lakkifama bishaan hidha haaroomsaa ogeeyyiin biyyoota sadanii irratti hirmaachuuf gara Ameerikaa Waashingitan DC kan imale tahuu gabaafame. Mariin biyyoota sadeenii xumura ji’a kanaa walii galteen ni goolabama jedhamee ture.
Marii hidha laga Abbaay ilaalichisee yeroo dheeraaf geggeeffamaa tureen Suudaan yaada Ityoophiyaa kan deeggaraa turte tahus, yeroo dhihoo as ammoo Masriif tumsaa jiraatuus odeeyfannoon ni addeessa.


text:
Browsing Tag
muummicha ministeeraa
Waggaa tokko dura jijjiirama siyaasaa biyyattiitti argame hordofuun, Muummichi Ministeeraa Abiy Ahmad magaalaan Finfinnee magaalaa…
Muummichi Ministeeraa Heeraan ala aangoo qabachuuf sochii godhamu kan hin…
Muummichi Ministeeraa Dr Abiy Ahmad dabarfamuu filannoo biyyoolessaa fi murtee fudhatame ilaalchisuun ibsa Khamiisa har’aa…
Itoophiyaan dangaalee biyyoota ollaa waliin qabdu cufachuu beeksifte
Tatamsaa'a dhibee Koroonaa-Vaayiras kan saffisaan addunyaa irratti babaldhachaa jiru to’achuuf Itoophiyaan tarkaanfiiwwan…
Mootummaan Yunivarsitiiwwan gara tasgabiitti hin deebine irratti tarkaanfii…
Jeequmsa Yunivarsitiiwwan biyyaatti gara gaara akeessatti dhiheenya ka'e hordofuun, Muummichi Ministeeraa Dr Abiy Ahmad boordii…
Muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahmad haala yeroo irratti ibsa kenne
Muummichi ministeera ibsa har’a waaree booda kenneen, walitti bu’iinsa tibba kana uumamee tureen lubbuun namoota 86 kan darbe yoo…
Muummichi Ministeraa Dr. Abiy Ahmad daaw’annaa hujii Kooriyaa Kibbaa…
Dr Abiy Ahmad wal gahii Tumsaa Jaappaan fi Afrikaa (TICAD) jedhamu kan hoggantooni biyyoota Afrikaa 42 muummicha ministeera…
Muummichi ministeraa Dr. Abiy Ahimad fi Prezdaantiin Kooriyaa Kibbaa Moon…
Muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahmad affeerraa mootummaa Kooriyaa Kibbaattiin biyyattii kan daawa’ataa jiru yoo tahu, har’a…
Muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahmad daaw’annaa hojiitiif gara Kooriyaa…
Muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahmad affeerraa prezdaantii Kooriyaa Kibbaa irraa dihaateen halkan edaa garasitti kan imale yoo…
Muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahmad jiraattota magaalaa Wolaaytaa Sooddoo…
Dr. Abiy Ahmad har’a ganama gara Naannoo Kibbaa imaluun magaalaa Arbaa Micitti duula biqiltuu dhaabuu irratti eega hirmaatee…
Muummichi Ministeeraa Dr. Abiy Ahmad ministeerota Haajaa Alaa Finland fi…
Muummichi Ministeeraa Dr. Abiy Ahmad ministeera haajaa alaa Finland Peekaa Haaviisto har'a ganama waajjira isaatti simachuun,…


text:
Bulchiisa naannoo Uummatoota Kibbaa, godinaa Konsoo fi naannawa sanatti hookkarri baatiileef geggeessamee ture gab jedhee, nageenyi irra wayyaawaan bu’uu isaa jiraattonni Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himanii jiran.
Aanaale addaa Amaaroo, Dereshee, Halee fi Burjii keessatti jeeqamnii fi walitti-bu’insawwan yeroo adda addaatti ka’an dhabamuu lubbuu namoota hedduu fi barbadaa’uu qabeenyaa guddaaf sababaa tahuu isaa dubbatu – jiraattonni kun.
Walitti-bu’insaa fi jeeqama kana keessatti namoonni hidhannoo hin qabne 68 ajjeesamuu isaanii fi kanneen kuma dhibba tokkoo fi kuma soddomii sadii tahan manaa fi qehee ofii irraa buqqa’uu isaanii, akkasumas, manneenii fi qabeenyaan tilmaamni isaanii sirriitti hin beekamne barbadaa’uun himamee jira.
“Walitti-bu’insi sun gaaffii eenyummaa irraa ka madde,” jedhamuun kan hafarfamaa ture oduu dharaa ti, kan jedhan Biiroon Bulchiisaa fi Nageenyaa naannoo Kibbaa immoo, gurmuuleen seeraa-alaa magaalaa Gomaayidee keessatti ijaarsa haaraa uumuuf yaaluu irraa rakkoon sun akka uumame dubbata.
Yakka sana keessaa harka qabu, kanneen jedhe – namoota 137 qabee hidhuu isaa, mootummaan bulchiisa naannoo Kibbaa torban dabre keessa beeksisee ture – jechuun, Yonaataan Zebdiwoos, Hawaasaa irraa gabaasee jira.


text:
Hoggantoota biyya isaanii saamuudhaan beekaman
Biyyoota addunyaa hedduu keessatti namoonni aangoorra jiran ummata isaanii saamuun beekamu. Kun immoo zulmii irraa boodaati. Kaliifaan lammaffaa Umar ibn Al Khaxxaab (Rabbi dalagaa isaa hunda irraa haa jaalatuutii), “namni beelawee rakkate yoo jiraate” jedhee mana namaarra deemaa dhaggeeyfataa ture. Nama beelawe rakkate yoo arge ammoo, ofuma isaatii midhaan duydatti baadhatee geessa. Haala kanaan impaayera guddicha ijaaree Adliin bulchee godaane. Rabbiin dalagaa isaa irraa haa jaalatuutii. Hoggantoonni arraan tana ummata bulchan hedduun ammoo faallaa kanaati. Barruu armaan gadii kessaati, namoota biyya isaanii saamuudhaan beekaman isiniif dhiheessina.
Arnooldoo Aleemaan, Pireezidaantii Nikaaraagwaa bara 1997 -2002 (waggaa Shaniif bulche)
Namichi kun waggaa shaniif aangoorra turee doolaara Ameerikaa miiliyoona 100 ol saame. Yakka Kanaanis eega aangoorraa bu’ee booda kan hidhame yoo tahu, Kana booda qorannoo irratti geggeeffameen badiin raawwate waan irratti mirkanaa’eef adabbiin hidhaa waggaa 20 irratti murameera. Namichi kun eega hidhamee booda namoota isa wajji saamaa turan 14 saaxilee isaanillee hiisiseera. Walumaa galatti namichi kun mallaqa ummataa dhimma dhuunfaatiif akka fedhii isaatti fayyadamaa ture. Fakkeenyaaf haadha warraa isaa wajji xaaliyaanitti bashannanuuf, halkan tokkoof doolaara 25,955 baasii godhee jira. Kunis birrii biyya teenyaatiin kuma miiliyoona tokkoo ol taha.
manni Murtii Nikaaraaguwaa mallaqa fi qabeenya saamame deebisuudhaaf tattaaffii godhaa osoo jiru, haala hin beekamneen manni murtichaa bara 2009tti bilisaan gad lakkise. Mootummaan Ameerikaatis qabeenya maqaa isaatiin galmaayee Ameerikaa keessatti argamu kan doolaara Miiliyana 2.7 tahu Nikaaraaguwaaf deebisee jira.
Paavloo laazaarenkoo, Muummicha Ministeera Yukreen (bara 1996-97) (waggaa 1 qofa bulche)
Namichi kun waggaa tokko qofaaf aangoorra ture. Garuu waggaa takkittii san keessatti doolaara Miiliyana 200 ol same. Kana jechuun namni kun guyya guyyaan doolaara ameerikaa kuma 500 ol saamaa ture jechuudha. Namichi kun biyyoota garagaraa keessatti qabeenya adda addaa bitachuu isaattu himama. Waggaa tokko keessatti eega qabeenya hagana gahu saamee booda aangoo gad dhiisee baqate. Swiizarlaand fi Ameerikaa keessattis hidhamee ture. Mootummaan Swiizarlaand qabeenya hamma murtaawaa Mootummaa Yukreeniif deebisus, namichi kun garuu biyyoota gargaraa keessatti mana bitatee jiraataa akka jiru himama.
Albeertoo Fujimoorii, Preezidaantii Peeruu, bara 1990 hanga 2000, waggaa 10 bulche
Namichi kunis maallaqa doolaara miiliyana 600 tahu saamuudhan himatame. Bara inni aangoorra ture sanitti mallaqni doolaara biiliyana 4 tahu namoota garagaraatiin kan saamame yoo tahu, kana keessaa inni parsantii 25 kan tahuuf itti gaafatamaadha. Kana booda biyyattii waggaa kudhaniif marsaa lamaan eega bulchee booda, marsaa sadaffaas moohate. Haa tahu malee himannaa malaammaltummaa kana dheefa biyya gad dhiisee gara jaappaan baqate. Eega gara jaappaan baqatee booda aangoo gad dhiisuu isaa xalayaan kan ibse tahus, xalaayaan isaa fudhatama hin arganne. Boodarratti gara Chiilii eega deemee booda qabamee gara Peeruu deebifame. Eegasii bara 2009tti hidhaan waggaa 13fi baatii jahaa itti murame. Bara 2017tti ammoo preezidaantiin biyyatti Fujimooriin rakkoo fayyaa qaba jedhee dhiifama godheefii ture. Haa tahu malee ummanni mormii dhiheesse. Boodarratti bara kana manni murtii Fujimooriin lammata deebi’ee akka hidhamu murteessee hidhatti deebi’e.
Jeen-Klaawud Duvaaliyar, Preezindaatii Heeytii, bara 1971 hanga 1986, waggaa 15 bulche
Namichi kun umrii 19tti wayta abbaan isaa du’u aangoo qabate. Waggaa 15’f bulchee qabeenya doolaara miiliyana 800 tahu saame. Bara 1986tti fincala gaggeeffameen aangoo gad dhiisee gara Faransaay baqate. Waggaa 25f eega achi jiraatee booda bara 2011 gara Heeytii deebi’e. Eega deebi’een booda hidhamee qorannoon irratti gaggeeffamee ture. Tahullee manni murtichaa badii irratti hin argine jechuun bilisaan gad lakkise. Waggaa 3 boodas rakkina onneetiin dachii tanarraa godaane.
Slobodaan Miloseevich, Preezidaantii Yugozlaaviyaa Ykn Sarbiyaa, 1989-2000, waggaa 11 bulche
Namichi kun yeroo aangoo irra turetti doolaara biiliyana tokkoo ol saamee jira jedhama. Saamicha isaa Kanaan olitti garuu, yakka duguuggaa sanyii ummata Muslimaa kan SrebreeniKaa irratti raawwateen beekkama. Eega aangoo irraa bu’ee booda mootummaan Sarbiyaa saamicha qabeenya ummataa sababee himannaa irratti bane. Garuu ragaa quubsaa waan hin arganneef, yakka duguuggaa sanyii muslimoota irratti raawwateef akka himatamuuf dhaabbata mootummoota gamtoomaniitiif dabarsee kenne. Achi booda Osoma himannaan isaa mana murtii Addunyaatti dhagahamaa jiruu, goolabbii osoo hin argatin bara 2006tti rakkina onneetiin du’e.
Zeeynal Aabidiiin Bin Alii, Preezidaantii Tuniiziyaa, bara 1987 hanga 2011, waggaa 23 bulche
Namichi kun doolaara biiliyana 2.6tti dhihaatu akka same himama. Zeeynal Aabidin Tuniiziyaa saamullee dalagaa gaggaarii heddu dalaguun isaatiinis ni beekkama. Fakkeenyaaf bara 1986tti galiin nama tokkoo kan wagga Avreejiidhaan doolaaraa 1,201 ture. Bara 2008titti galii nama tokkoo gara doolaara 3,7tti ol guddisuu dandayeera. Hiyyummaa biyyattii parsantii 7.4 tures gara parsnatii 3.8 gad buuseera. Sababa nama kanaatiif Tuniiziyaan Leenca Afriikaa jedhamtee wamamaa turte. Haa tahu malee sababa dhiibbaa mirga namoomaatiin ummanni irratti fincilee aangoorraa buuse. Warraaqsi biyyoota Arabaatis biyyuma tanatti jalqabe. Mormiin tuniiziyatti ka’ee osoo ji’a hin guutin Zeeynal aabidiin aangoo gad dhiisee gara saud Arabiyaa baqate. Namni kun dalagaa gaggaarii qabaatus mallaqa biyyattii doolaara biiliyana 2.6 ol kan saame tahutu himama. Kana keessaa haga ammaatti kan biyyattiif deebi’e doolaara Miiliyana 68 qofa.
Saanii Abaachaa, Preezidaantii Naayjeeriyaa, bara 1993-1998 waggaa 5 bulche
Akka gabaasa miidiyaaleetti Preezidaantiin Naayjeeriyaa kun waggaa 5 keessatti doolaara biiliyana 5’ii ol saame. Saanii Abaachaa Akkuma Preezidaantii Tuniiziyaa biyya isaatiif toltuu heddu dalageera. Fakkeenyaaf idaa biyyattii doolaaraa biiliyana 36 ture kafaluun gara doolaara biiliyana 27 gad buuseera. Kanas tahu doolaaraa Biiliyana 5 ol saamera. Haa tahu malee osoo heddus hin turin innis rakkina onneetiin du’e. Kana booda mootummaan Naayjeeriyaa maatii saanii Abaachaa himatee haga ammaatti doolaara biiliyana 2.5 deebisiisuu dandayeera. Ammas mootummaan mallaqa Abaachaa, kan Biyyoota akka Bahaamaas, UK, USA, fi Aayirlaand keessatti hafe deebisiisuuf hojjataa jira.
Mobuutoo Seessee Seekkoo, Preezidaantii Zaayer ykn Koongoo Rippaabliik, bara 1965-1997, waggaa 32 bulche.
Namicha Guddicha Afriikaa jedhamuun kan beekkamu Mobuutoo Seessee seekkoo, mallaqa biiliyana 5 tahu qabeenya biyyattii irraa saamuu isaa miidiyaaletu hima. Mallaqni inni saame kun, osoo tajaajila biyyaatiif oolee silaa idaa biyyattiin yeroo sanitti ofirraa qabdu hunda kafalee fixuu ni dandaya. Haa tahu malee inni garaa ofii guutachuu murteesse. Yeroo hedduu fincilli garagaraa isarratti godhamus, dandamatee waggaa 32f turuu dandayeera. Xumura irratti fincilli itti hammaannaan biyyaa baqatee gara Toogoo deeme. Achi booda gara Morokoo cehee dhukkuba kaansariitiin waggaa tokko booda du’e. Haga ammaa mallaqa saamee baankii kaayate keessaa doolaarri miiliyana 6.68 qofatu akka deebi’u murteeffame. Kunis isa baankii Swiizarlaand keessa jiruudha.
Ferdinaand Maarkoos, Preezidaantii Filippiin, bara 1965-1986. Waggaa 21 bulche
Namichi kun yeroo tokkoti goota biyyaa jedhamuun meedaalyaa heddu badhaafamee ture. Haa tahu malee saamicha biyyattii irratti raawwateen badhaasni hunduu irraa mulqameera. Yeroo biyyattii waggaa 21f bulche keessatti, idaan biyyattii doolaara miiliyana 369 ture, gara biiliyana 28titti ol guddate. Mindaan hojjattoota mootummaa ammoo harka sadihiin gad bu’e. Akkasumas lammiileen biyyatti hiyyummaa keessa jiraataa turan kan miliyana 18 turan ammoo dachaan dabaluun miiliyana 35 tahan. Walumaa galatti namichi biyyattii ajjeesee ofii isaatii ammoo doolaaraa biiliyana 10 ol saamee biyyaa baqate. Eega Baqatee waggaa 3 booda du’aan addunyaa tanarraa gale. Mootummaan amma biyya bulchaa jirus carraa hunda fayyadamee mallaqa Maarkoosiin saamame deebisuuf carraaqaa jira. Haga ammaatti baankiilee biyyoota alaa irraa doolaara biiliyana 3.6 deebisiisuu dandayeera.
Muhammad Suhaartoo, Preezidaantii Indoneeshiyaa, bara 1967-1998, Waggaa 31 bulche
Muhammad Suhaartoo nama gaarii ture. Aangoo eega qabatee booda biyyattii haalaan jijjiireera. Fakkeenyaaf galiin nama tokko osoo inni gara aangoo hin dhufin waggaan doolaara 804 ture. Eega aangoo irra bahee waggaa muraasa booda gara doolaara 4,114 ol guddisuu dandayeera. Hiyyummaa biyyattii parsantii 45 ture gara 11 gad buuseera. Daa’imman dhukkuba gara garaatiin akkuma dhalataniin du’aa turanis parsantii 60n hir’isuu dandayeera. Walumaa galatti imaammata inni boceen biyyattiin badhaatee sadarkaa of dandayuu irra geesse. Kana booda dhaabbanni nyaata addunyaa milkii inni argamsiiseef warqii isa badhaase. Haa tahu malee bara 1990 booda bulchiinsi isaa haalaan jijjiirame. Malaammaltummaan ni hammaate. Innis qabeenya biyyaa saamuu jalqabe. Doolaaraa biiliyana 15 hanga 35 saamee jira jedhamee tilmaamama. Malaammaltummaan hammaachuurraa kan ka’e milkiin inni argate hundi bilaash tahe. Biyyattiin diigamatti dhihaaannaan, bara 1998titti aangoorraa fonqolchame. Achi booda saamichaan himatamee osoo mana murtiitti deddeebi’u du’e. Motummaan haga ammaa qabeenya saamame deeffachuu hin dandeenye. Haga ammaatti maatii Suhaartoorraa maallaqa doolaara Miiliyana 300 tahu qofaatu kaaznaa mootummaatti deebi’e.
Qophii Abu Ibtisam


text:
Godinaa Horroo-Guduruu Wallaggaa, aanaa Jaardagaa-Jaartee keessatti namoonni gara 25 ta’an Wiixata dabre kana qabamanii hidhamuu isaanii dubbatu – jiraattonni aanichaa. Namoota hidhaman keessaa irra-jireessi miseensota paartii mormituu, ka Koongiresa Federaalawa Oromoo ta’uu isaanii illee jiraattonni aanichaa ibsanii jiran.
Namoota hidhaman jedhaman keessaa;Obbo Margaa Booree, Katamaa Nagaasa, Katamaa Namoomsaa fi Faantaa Toleeraa jiraachuullee dubbatan. Akka jiraattonni jdhanitti, namoonni hidhaman kun, akka dhimmi isaanii mana-murtiitti dhihaatee ilaalamuuf gaafachuuf jecha haga har’a waaree boodaatti nyaata lagataa turan.
Bakka-bu’aan bulchaa aanaa Jaardagaa-Jaartee, Obbo Fayyeeraa Soorii, garuu, "hidhamtoota sababaa siyaasaatiin qabaman qulqulleeffadhee hin beeku, kanneen mana hidhaa jiran namoota sababaa hannaatiin qabamani," jedhu. Kana malee."Kanneen maqaan isaanii armaa olitti tarreessame tarii humna nageenyaan qabamamuu malan, haga ammaatti gabaasaa hin arganne," jedhanii jiru.
Itti-aanaa Itti-gaafatamaa waajira poolisii aanaa Jaardagaa-Jaartee, Komaander Girmaatti bilbillee turre, garuu eega gaaffii keenya dhaggeeffatanii booda telefoona isaanii cufan.


text:
Samii fi Sirna Solaaritti Xinxalluu-Kutaa 2
Namoonni jireenya tana keessatti qalbiin isaa gammachuun akka guuttamtu barbaadu. Wanta gammachuu fi tasgabbii argamsiisa jedhamuu hojjachuuf ni carraaqu. Garuu wanti isaan hojjatan hundi gammachuu fi tasgabbii barbaadame isaaniif hin fidu. Garuu gaafii kana of gaafannee beeknaa “Namni maaliif qalbii isaa keessatti duwwummaan (emptiness) itti dhagahamaa? Keessi isaa qulllaa akka ta’etti itti dhagahama.” Namni miirri kuni yoo itti dhagahame deebii barbaaduuf ni carraaqaa? Tolee, gaafi kanaaf deebii argachuun dura sababa isaa beekun nu barbaachisa. Doktorri qoricha kennuun dura waa’ee dhibee ni qorataa miti ree? Sababa dhibee yoo beeke, namtichi sababa sanirraa akka fagaatu ykn akka hojjatu isa ajaja. Haaluma kanaan, qalbiin namaa duwwaa akka taatu sababoonni taasisan baay’eedha. Garuu inni guddaa fi hangafni, hanqinna iimaanati.
Namni Rabbitti shakkii tokko malee yoo hin amananii fi Isaaf hin ajajamiin, qalbii isaa keessatti duwwummaan (onni) itti dhagahama. Kuni haqa. Iimaana fi hojii gaariin ala wanta fedhee osoo hojjate qalbii duwwaa taate tana guutuu hin danda’u. Qalbiin yoo duwwaa taate addummee fi dhiphinni namatti dhagahama. Garuu Jaalala Rabbiitiin yoo guuttamte, eessallee deemi addummeen (kophummaan) sitti hin dhagahamu. Akka waan dallaa firaafireen guuttamee fi gaaddisa qabu keessa seente sitti fakkaata. Kuni mi’aa iimaanati. Kanaafu, namni mi’aa kana dhandhamuuf iimaanaa isaa/ishii dabalachuuf carraaqu barbaachisa. Karaalee iimaana itti dabalatan keessaa wantoota Rabbiin uumee irratti xinxalluudha. Kutaa darbe irraa itti fufuun samii fi wantoota ishii keessa jiran itti haa xinxallinu.
Uumama samii itti xinxalli. Ija kee ammaa amma itti deddeebisuun mallattoolee gurguddaa keessaa tan ol fageenyaan , olkaa’insaan, bal’innaan fi bakka ishii qabachuun samiin guddoo akka taate ni argita. Ol fageenya ishiitirraa kan ka’e ibiddi ishii hin dhaqqabu, akka wanta ulfaataas gara gaditti hin kuftu. Jalaa utubaa hin qabdu, gubbaanis kan itti rarraatu hin qabdu. Garuu Dandeetti Rabbii samiiwwanii fi dachii akka hin banne qabuun tan qabamteedha. Ammas wal qixxeenyaa fi madaallama ishii itti xinxalli. Baqaqiinsi, uraan, jallinnii fi wal darbuun keessatti hin argamu.
Ammas itti deebi’ii halluu (bifa) hundarra gaarii ijaaf mijaa’a ta’e samiin irratti uumamte itti xinxalli. Bifni samii kuni bifa hundarra gaarii ta’ee fi ijaaf jabeenya ta’uudha. Inuma nama wanti ija isaa miidhu tuqe gara bifa magariisaa fi wanta gara bifa gurraachaatti dhiyaatu irra deddeebi’ee akka ilaalu ajajama. Ija yeroo hundaa samii argitu akka ofitti hawwatuu fi hin miidhamne bifa samii akkamitti bulee akka godhee mee ilaali. Kuni iccitii muraasa halluu kana keessa jiruudha. Hikmaan baay’een nuti hin beekne kana caala.
Mee amma gara ampuuli guddaa yeroo hundaa guyyaa guyyaan samii irraa gadi ifu itti xinxalli. Ampuuli kana (aduu) qajeelotti nan ilaala osoo jette ija kee balleessa. Garuu ijaan qajeelotti osoo hin ilaalin Dandeetti Rabbii Guddaa hubadhu. Rabbiin ni jedha:
“Kan samii keessatti buruuja godhe, Siraaja (aduu) fi ji’a ifa kennu ishii keessa kaa’e toltuun Isaa baay’atte. Inni nama gorfamu fedheef yookiin galata galchuu fedheef halkanii fi guyyaa wal bakka bu’an Kan taasiseedha.” Suuratu Al-Furqaan 25:61-62
Buruuj jechuun urjiilee gurguddoodha. Siraaja jechuun immoo duungoo ykn faanosa ifaa fi hoo’a kennuudha. Aduun ifaa fi hoo’a waan kennituuf siraaja jedhamte. Jiiyni immoo ifa qofa waan kennuuf muniira jedhame. Akkuma saayinsin yeroo ammaa nutti himu jiiyni ifa mataa ofiiti hin maddisiisu. Gara biraa irraa argata. Qur’aanni jaarraa kudha afur dura aduun madda ifaa fi hoo’a waan taateef siraaj jechuun moggaase. Jiyni immoo ifa qofa waan kennuuf muniir jechuun moggaase. Kanaafu, kuni Qur’aanni Rabbii wantoota hundaa uume irraa akka bu’e agarsiisa.
“Inni nama gorfamu fedheef yookiin galata galchuu fedheef halkanii fi guyyaa wal bakka bu’an Kan taasiseedha.” Rabbiin halkanii fi guyyaa tokko kan biraa bakka akka bu’u kan godheedha. Halkan yommuu deemu guyyaan ni dhufa. Guyyaan yommuu deemu halkan bakka bu’a. Haala kanaan wal bakka bu’uu itti fufu. Kan akkana godheef namni gorfamu fedhu akka gorfamuufi. Kana jechuun namni gorfamu ykn yaadatu Rabbiin kana hunda taphaaf akka hin uumne ni beeka, hojii Isaa itti xinxalluun Isatti amana. Wal bakka bu’uun halkanii guyyaa isaaf yaadannoo fi gorsa ta’uun gara Rabbitti amanuutti isa dhiiba. Halkanii fi guyyaa wal duraa duubaan kan fidu Rabbiin qofa akka ta’e ni yaadata. Kanaafu, halkanii fi guyyaa kana keessa Rabbiif galata galcha. Hojii halkan isa jala darbe guyyaa hojjata. Hojii guyyaa isa jala darbe immoo halkan hojjata.
Akkasumas, qalbiin namaa tuni yeroo halkanii fi guyyaa ni jijjiramti. Kakka’uumsi fi ceem’un, yaadachuu fi dagachuun, walitti sunturuu fi diriiruun, itti qajeelu fi irraa garagaluun qalbii keessatti ni uumama. Yaadachuun (zikriin), nashaaxan (kaka’uumsi) fi Rabbiif galata galchuun akka namoota keessatti uumamuuf Rabbin halkanii fi guyyaa akka wal bakka bu’an taasise. Akkuma halkanii fi guyyaan deddeebi’aniin gochoonni ibaadaas ni deddeebi’u. Kanaafu, akkuma isaan yeroo halkanii fi guyyaa keessatti irra deddeebi’anii ibaadaa godhaniin gorfamuun, yaadannoo fi galata galchuun dabala[1].
Ammas xinxallii kee itti fufuun adeemsa aduun waggaa keessatti sarara ishii keessatti raawwattu mee ilaali. Adeemsa Khaaliqni ishiif laaffiseen guyyaa hundaa ni baati ni dhiiti. Adeemsa kanarraa goruu fi duubatti hafuun hin jiru. Osoo aduun bahuu fi dhiyuu baatte silaa halkan, guyyaa fi waqtileen hin beekkaman turan. Dukkanni ykn ifti addunyaa ni haguugaa ture. Yeroon galgalaa yeroo ganamaa irraa addaan hin baafamu. Osoo aduun bahuu baatte silaa dhimmi addunyaa ni jeeqama. Addunyaan isaan irratti dukkanoofte osoo jirtu silaa namoonni akkamitti jireenya isaaniitiif dalagatuu, dhimma isaanii qindeefatu? Ammas dhiyiinsa aduu itti xinxalli. Osoo aduun dhiyuu baatte silaa namoonni tasgabbaa’u, hara galfachuu fi anniisaa isaanii haaronfachuu hin danda’anii ture. Ammas osoo aduun dhiyuu baatte, silaa dachiin garmalee hoo’un bineensonni fi biqiltoonni ni gubatu turan.
Bahuu fi dhiyuun aduu akka duungoo mana keessatti ibsamtuuti. Duungoon hanga yeroo barbaadame ni ibsamti. Ergasii namoonni akka hara-galfatanii fi rafan ni dhaamti. Haaluma kanaan aduunis faayda namootaa fi tasgabbii isaanitiif jecha akka baatu fi dhiitu ni taasifamti. Gara kanatti akeekun Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Mee naaf himaa! Rabbiin hanga Guyyaa Qiyaamaa isin irratti halkan itti fufaa yoo taasise, Rabbiin ala gabbaramaan ifa isiniif fiduu danda’u eenyuu? Sila hin dhageessanii?” jedhiin” Suuratu Al-Qasas 28:71
Kana jechuun Rabbiin hanga guyyaa Qiyaamaa walitti aansun halkan qofa osoo taasisee Rabbiin ala wanta gabbaramu kamtu ykn eenyutu ifa guyyaa fiduu danda’aa? Sila kana itti xinxalluun Tokkichummaa Rabbii hin hubattanii? Ammas,
“Mee naaf himaa! Rabbiin hanga Guyyaa Qiyaamaa isin irratti guyyaa itti fufaa yoo taasise, Rabbiin ala gabbaramaan halkan keessatti boqattan isiniif fiduu danda’u eenyuu? Sila hin argitanii?” jedhiin” (Suuratu Al-Qasas 28:72)
Osoo walitti aansun guyyaa qofa taasise Rabbiin ala eenyutu halkan keessatti hara galfattan fiduu danda’aa? Halkanii fi guyyaa Rabbiin malee eenyullee fiduu hin danda’u. Aduun erga baatee booda osoo Rabbiin bakkaa akka hin sochoone godhee eenyutu bakkaa ishii sochoosun halkan fiduu danda’aa? Akkasumas, erga seente booda ganama akka hin baane osoo godhee eenyutu guyyaa fidu danda’aa? Kanaafu, Rabbii akkanatti halkanii guyyaa isiniif fiduuf galata hin galchitanii? Isaaf hin ajajamtanii?
Rabbiin Injifataa fi Beekaa ta’ee akkamitti aduuf adeemsa lama akka murteessef mee itti xinxalli: Adeemsi tokko gara olii ol bahuu, adeemsi lamaffaan immoo gara gadii gadi bu’uudha. Adeemsa kana keessatti buufata tokko irraa gara buufata biraatti ni dabarti hanga dhuma isaa geessutti. Sababa adeemsa kanaatiin waqtileen garagaraa afran waggaa keessatti Dandeetti Khaaliqa olta’aatin uumamu. Yommuu adeemsi ishii walakkaa samii irraa gadi bu’e, qilleensi ni qorra, ganni ni dhufa. Walakkaa samii keessa yommuu taatu immoo hoo’i ni jabaata. Fageenya lamaan jidduu yommuu taate immoo yeroon wal-qixxaata. Waqtilee afran kanaan fooyya’insi gabroota, beelladoota, bineensotaa fi biqiltoota ni raawwatama. Sababa waqtileetiin yeroon garagara ta’a, haalli, biifti, faaydaa fi dhaangaleen nyaataa biqiltoota irraa argaman garagara ta’u. (Nyaanni yeroo gannaa argamu yeroo bonaa argamuu dhiisu danda’a. Faallaa kanaa, nyaanni yeroo bonaa argamu yeroo gannaa argamu dhiisu danda’a).
Ammas gara ji’aa fi ajaa’iba mallattoo isaa ilaali. Akkamitti Rabbiin ji’a akka jirbii haphiitti isa jalqabuun hanga ifni isaa guuttamuu suutuma suuta hamma isaa dabala. Ergasii hanga haala jalqabaatti deebi’uu hir’achuu eegala. Kana irratti hundaa’e jireenya, ibaadaa fi sirna Hajji isaanii keessatti waqtileen namoota ni beekkama. Sababa kanaan, ji’oonni fi waggoonni addaan bahu.
Gabaabumatti urjiin wayitu hin jirtu kan hikmaan (ogummaan) Rabbii keessa jiru yoo ta’e malee. Hamma, bifa, addaan fageenyaa fi boca isaanii ogummaa Isaatiin garagara godhe. Urjii takka kan xiqeessu tan biraa immoo kan guddisu, takka kan fageessu tan biraa immoo kan dhiyeessu ogummaa Isaatiin. Haala wali galaatiin kana hubachuu yoo barbaadde kutaalee qaamaa keetiin wal bira qabi. Kutaaleen qaamaa gariin gurguddaa, kan biroo immoo xixxiqaa. Tokko kan biraa irraa addaan fagoo. Bocni fi hammi isaanii garagara. Kuni hundi faaydaa garagaraatiif kan uumamaniidha. Haaluma kanaan urjiileen hamma, bocaa fi fageenya garagaraa qaban gahee mataa ofii taphatu.
Guduunfaa
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) ni jedha:
“Dhugumatti “Eenyutu samiiwwanii fi dachii uumee, aduu fi baatis laaffisee?” jette yoo isaan gaafatte, dhugumatti “Rabbiidha” jedhu. Kanaafu, akkamitti garagalfamuu?” Suuratu Al-Ankabuut 29:61
“Eenyutu samiiwwanii fi dachii uumee, aduu fi baatis laaffisee?” jette osoo namoota Rabbiitti waa qindeessan ykn Isa qofa hin gabbarre gaafattee, dhugumatti “Rabbiidha” jedhu. Samii fi dachii uumuun, aduu fi jiyni sarara isaanii irra akka deeman taasisuun hojii Rabbii akka ta’e ni beekkama. Sababa ifa aduutiin biqiltoonni ni biqilu. Osoo aduun jiraachu baatte silaa biqiltoonni hin biqilan. Kanaafu, namoonni fi beelladoonni soorata dhabu. Jiiynis dachii irratti ifa ibsa, lakkoofsa ji’ootaa fi waggoota itti beekan. Taabonni, Malaaykaan, nabiyyiin, waliyyiin, namni du’ee qabri keessa jiru kan isaan kadhatanii fi sujuudaniif wantoota kanniin hojjachuu danda’u? Kanaafu, akkamitti Rabbi isaan nyaachisuu fi obaasuf ajajamu irraa garagaluu? Akkamitti Isa qofa kadhachuu, Isa qofaaf sujuudu fi gadi of qabuu dhiisanii wanta isaan hin fayyannee fi hin miine kadhatuu?
[1] Tafsiir sa’diyy-fuula 686
Miftaahu Daaru sa’aadah-fuula 564-566 fi 590-591, Imaamu ibn Al-Qayyiim


text:
Gamnummaa Abdullah Ibn Mas’uud
Jechamoota Abdullah ibn Mas’uud(Rabbiin Isarraa haa jaallatu) keessa tokko, namtichi tokko majliisa(iddoo namoonni walitti qabamanii taa’an) dhufe akkana jedhe,”Ani warroota harka mirgaa keessaa osoo hin ta’in warroota Rabbitti dhihaatan keessaa tokko ta’u barbaada. Abdullah Ibn Mas’uudis akkana jedhe,”Haa ta’uu malee gabrichi yeroo du’ee lamuu akka hin kaafamne kan hawwutu as jira.”(Mataa ofiitin jechuu isaati)
Guyyaa tokko gara alaa bahe. Namoonni muraasni isa hordofanii duuka deeman. “wanti barbaaddan jiraa?” Namoonnis “Lakki, si duuka deemu barbaanne (hordoftoota kee ta’uun).” Jedhaniin. Innis akkana jedhen,”Deebi’aa,of salphisaa jirtu,analle salphisu heddan.” (Itti fufe) akkana jedhe,”Osoo waa’ee mataa kiyyaa ani beeku isin beektanii silaa awwaara/daaraa mataa koottii naqxu turtan.”
Mee ilaala gamnummaa(qarummaa) isaa. Meeqa keenyattu hordoftoota kumaatamatti lakkaawwaman horachuuf olii gadi kaanna/fiignaa. Beekkamaa ta’uuf waa meeqa goona,amala nu bira hin jirre agarsiisun namoota biratti fudhatama argachuuf carraaqna. Kana irraa kan ka’e hojii keenya keessatti iklaasa dhabna. Ofii fi isin waqqasuu asumatti dhaabe gara jechoota qaroo Ibn Mas’uuditti nama barsiisanitti isin haa dabarsu.
Abdullaa Ibn Mas’uud(RA) akkana jedha:
Halkanii guyyaa keessa akkuma deemtun umriin kee hir’ataa,hojiin kee galmaa’a adeema,duuti tasa sitti dhufti. Namni hojii gaarii facaafate gaarummaa haamata. Namni hojii gadhee facaase immoo gaabbi(seena’u) haamata. Namni kamiyyuu wanta facaafate walitti qabata(haamata). Yoo isaa hin qaddaramiin/hin murteefamiin namni tokko carraan nama suuta deemaa biras hin darbu,nama dafee deemus hin dhaqqabu
Namni hojii gaarii hojjatu Kan isaaf laaffise(hayyame) Rabbiin akka ta’e beeku qaba. Namni hojii badaa irraa tikfamees kan isa tiikse Rabbiin akka ta’e beeku qaba.(Kana jechuun anatu hojii gaarii kana hojjate,hojii badaa irraa of tiikse jedhe namni tokko of tuulu hin qabu. Kana irra Rabbii hojii gaarii akka hojjatu laaffisee fi hojii badaa irraa tiksee galata galchu qaba.)
Namoonni Rabbiin sodaatan bulchitoota,Muftoonni(muftii) hoggantoota. Isaan hordofuun gaarummaa kee dabala.
Dubbiin hundarra dhugaa ta’e Kitaaba Rabbiiti(Qur’aana), jechi hundarra sirrii taate jecha taqwaa(sodaa Rabbiiti),amantiin hundarra caalu amantii Nabiyyanaa Ibraahimi(kana jechuun amanti Islaama),sunnaan hundarra caalu sunnaa Nabiyyanaa Muhammad(SAW),qajeelchi hundarra caalu qaleelcha Nabiyyootati,haasofni hundarra kabajamaa Rabbiin yaadachuudha,galmeen hundarra caalu Qur’aana,wanti hundarra gaarii immoo firi isaati(Qur’aanati). Wanti hundarra badaan bid’aadha (amantitti wanta haarawa dabalu). Wanti xiqqaan garuu quubsaa(gahaa) ta’ee wanta baay’ee garuu nama jeeqaa ta’erraa gaariidha.(Kana jechuun qabeenyas ta’ii wanta biraas baay’ate nama jeequ irra xiqqaate garuu gahaa kan ta’etu caala.)
Nafseen ati badii irraa baraarte bulchiinsa ati too’achu hin dandeenye caalti. Gaabbin hundarra badaan gaabbi Guyyaa Qiyaamati. Dogongorri hundarra badaan dogongora qajeelfamaan booda raawwatameedha. Qabeenyi hundarra caalu qabeenya nafseeti. Rizqiin(sooranni) hundarra caalu taqwaadha. Quufni(content) qalbii hunda caalu yaqiina(dhugaa ta’uu amanu),haqa shakkuun kufriidha. Ballaan hundarra badaan jaamu qalbiiti (qalbiin ballaa ta’uudha). Weeyniin kuufama badiiti. Dubartiin taqwaa(sodaa Rabbii) hin qabne waxmadii sheyxaanati. Dargaggummaan gosa maraatuti.
Cubbuun hamaan sobuudha. Namni namoota dhiifama godhe, Rabbiin nama sanii dhiifama ni godha. Namni aarii ofii too’ate Rabbiin mindaa isaa kenna,namni namaa araaramu Rabbiin ni araaramaaf. Namni yeroo balaa obsuu Rabbiin wanta bade san bakka ni buusaf. Bu’aan hamaan/badaan dhala/ribaadha. Nyaanni/sooratni hamaan qabeenya yatiimaa nyaachudha. Wanti nafse kee quubsu siif gahaadha. dhumni hunda keessani qabriidha. Wantoonni dhuma isaani irratti hundaa’u. Duuti hundarra kabajamtuun du’aa shahiidati(karaa Rabbii irratti ajjeefamuuti). Nama boonu Rabbiin ni salphisa. Namni Rabbiin dide sheyxaanaa ajajama.
Namni aango ofititti fayyadame namoota biroo miidhu Rabbiin isa ni salphisa. Namni sababa taqwaa qabuun of gadi qabee Rabbiin sadarkaa isaa olkaasa.
Namoonni jechamoota gaarii baay’ee qabu. Namni jechoonni isaa hojii isaa waliin walii galan inni wanta gaarii badhaafame. Kan jechoonni isaa hojii isaa falleessan kan ta’e immoo of arrabsaa jira.
Namticha dadhabaa,akkunamaan yeroo gubu,argu nan jibba. Yookaa jireenya duniyaati hin hojjatu yookiin immoo jireenya aakirati hin hojjatu.
Saalata akkuma salaattun balbala Rabbii dhahaa jirta. Namni balbala Rabbii dhahe Rabbii ni banaaf.
Namtichi beekumsa argate hundaa ni dagata jechuun ni danda’ama sababa cubbuu hojjateen.(Cubbuu fi beekumsi walii diina. Tokko tokko balleessa. Namni cubbuu yoo hojjate beekumsi isaa hin qabamu.)
Qalbiin namaa marsaa lama keessa dabarti. Isaanis gochaa fi gocha dhabuu. Yeroo gochaa qalbii kee barbaadi,yeroo gocha hin qabne immoo qalbii kee too’adhu.(Kana jechuun yeroo hojii tokko hojjattu niyyaan kee maal akka ta’e qalbii kee gaafadhu. Yeroo wanta hojjattu dhabdu immoo wanta badaa/haraama hojjachuu irraa of qusadhu,qalbii kee too’adhu.)
Namni kaafirri fayyummaa qaama kan qabu ta’uu danda’a garuu qalbii garmalee dhibamte qaba. Mu’uminni qalbii garmalee fayyaa taate qaba garuu qaaman ummata keessaa dadhabaa ta’uu danda’a. Rabbiitti kakadhe, yoo qalbiin teessan dhiibamtu taate garuu qaamni keessan fayyaa ta’e, Rabbiin biratti isin ilbiisota gadi. (Yoo akkana jedhu hin rifatin. Qalbii teenya dhibeewwan garagaraa irraa fayyisuuf haa carraaqnu. Fakkenyaf jibba,waanyu,shakkii, fi kkf. Namni qalbii ofii qulqulleessuf carraaqu dhugumatti Rabbiin ni gargaara. Fayyaa qaama caalaa fayyummaa qalbiitif xiyyeefanno haa kenninu. Sababni isaas milkaa’inni fi gammachuun keenya fayyummaa qalbii irratti hundaa’a. Jibbaa fi waanyu irraa gammachuu fi milkaa’inni ni argamaa sila?)
Cubbuun/badiin wanta kamiyyuu qalbiitti hin tolledha. (wanti badaan tokko namtichatti gaarii fakkaata garuu qalbiin sababa hojii saniitin rahaa(boqonnaa) dhabdi)
Mil’ata kaminiyyuu sheeyxaanni si sossoba. ( wanta siif haraama ta’e yommuu ilaaltu sheyxaanni si sossoba. Sababa ilaalcha keetin si sossobuun zinatti si geessu danda’a. Kanaafu filmii, interneeti,gazeexa,kitaaba fi kkf irratti dubartii qullaa yommuu ilaaltu sheyxaanni si sossobaa akka jiru beekkadhu.)
Dachii keessatti wanti arraba caalaa hidhamu qabu hin jiru.
Tarii fedhiin tokko gaddaa yeroo dheeraa namatti fidu danda’a.
Yeroo dhumaatti ummaanni nu dhufu kan hojiin isaani hundarra gaariin qur’aana wal jiddutti qara’uu fi qaarii(nama qur’aana qara’u) badaa dhageefachudha. (Dhugumatti wanti jedhame dhufe. Namoonni sagalee Qur’aana qara’uutin beekkamaa ta’uuf olii gadi kaatu. Fuula Rabbii dhiisanii jaalala namoota argachuuf waa meeqa hojjatu. Hiika Qur’aana beeku fi itti fayyadamuuf carraaqu dhiisani sagalee bareedan qara’uuf carraaqu. Sababa kanaan kan ka’ee ifa isa keessa jiru osoo harkaa qabanuu itti hin fayyadaman. Kanaafu qur’aana yeroo qaraanu niyyaa keenya haa tolchinuu. Fuula namoota osoo hin ta’in Fuula(jaalala) Rabbii argachuuf qara’uu qabna. Beekkamaa ta’uuf yoo qaraane bu’aan keenya maaliree? Beekkamaa ta’uun maal nuuf dabalaa?)
Eenyullee waa’ee amantii ilaalchise hin akkeessin. Yoo inni amane atillee ni amanta. Yoo inni kafare atillee ni kafarta. Yoo nama akkeessu barbaadde namoota du’an akkeessi, kan lubbuun jiru badii irraa hin tiikfamuuti. ( Namoota gaarii dhumni isaani tole akkeessi yoo nama akkeessu barbaadde. Kottee isaani hordofuun deemi. Seenaa isaanii qoradhu, baradhu duuka bu’i. Sababni isaas, isaan wanta gaarii hojjataa turan,haala gaarii irratti du’aniis,dhumni isaani kan bareededha. Kan jiru immoo dhumni isaa toluu fi baduun isaa hin beekkamu.)
Har’aaf asirratti nu gaha hanga torbaan barruu biraatin walitti deebinutti Assalaamu aleykum wr wb. Yaadonni hammattu keessa godhe yaadota kooti. Dogongoraa yoo argitanii fi yaada kennu yoo barbaaddan email kanaan na qunnamu dandeessu sammubani@hotmail.com
Kitaaba wabii alfawaid Fuula 244-250


text:
AS WR WB nTAFSIRA SUURAA ISRAA AYATA 48-57
About :
Other Information
Categories:Education Website
Featured Articles:
Wal-Hikhuu gaffiilee buulti wajii wa-qabatu hunda
AS WR WB nKITAABA KHASHFI ASH-SHUBAHAAT KUTAA 14FFAA
AS WR WB nTAFSIRA SUURAA ISRAA AYATA 37-49
AS WR WB nKITAABA KHASHFI ASH-SHUBAHAAT KUTAA 13FFAA
AS WR WB nTAFSIRA SUURAA ISRAA AYATA 31-41
AS WR WB nKITAABA KHASHFI ASH-SHUBAHAAT KUTAA 12FFAA
AS WR WB nSAGANTAA MUHAADARAA MAGAALAA NAIROBI
AS WR WB nTAFSIRA SUURAA ISRAA AYATA 23-33


text:
Ebla 28,2017/ Mootummaan wayyaanee jiraattoota uummata gidduu gala naannoo laga xaafoo fi magaalaa suluultaa bakka Mana jireenyaa fi bakka itti gamtaan hojii hojjeettan sini kennina jechuun uummata afanfaajeessa jirti.
Akkasumas jiraatoota maqaa misooma sobaan qeedherraa buqqadhaniif bakka sinii buusna ykn beenyaa sini kennina jechuun dhagaa budhuraa dhaabne jechuun uummata sossoobuu yaalutti jirti. Barsiisaa kadhumsa beekumsaa waan tadheef barsiisootaafi Mana jireenyaa kennaa jiraachuun gabaafame.kunis furmaata umuriishee eeressu yaaltus namuu hubateera . daangaa oromiyaarraan diina lafa Kenya saamsisaa,lammii keenya ajjeesaa,qabeenya Kenya saamaa saamsisaa hin goyyoomfamnu jedha uummanni akka qeerroon naannawwaa Sanaanugabaasetti.


text:
Qaammee tokko bara 2016 dargaggoonni lama godina Qellem Wallaggaa magaalaa Dambi Dolloo keessatti du’uu isaanii gabaasuun keenya ni yaadatama. Mootummaanis kana irratti kaleessa deebii kennee jira. Tujuben Gara Dambi Dolotti deebitee qophii qindeessite qabdi kuno.
Dubbi himaan waajjira kominikeeshinii Mootummaa Itiyoopiyaa obbo Mohamed Seid, VOA waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin dargaggoonni lama jechuun dargaggoo Hailu Efreem fi Ibsaa Rundee magaalaa Dambi Dolloo keessatti ajjeefamuu, keessumaa Hailu Efreem haati isaa aadde Taaddaluu Tamaam reeffa ilma isaanii irra akka taa’an taasisaman gabaasa jedhuuf deebii kennaniin namoonni akkas jedhaman magaalattii keessa hin jiran. Oduu kijibaa ti jedhan.
Kaleessa erga gabaasi sun dhaga’amee as uummati naannoo fi barsiistonni yeroo ammaa leenjii irra jiran mufannaa isaanii kanneen leenjisa kennan bulchitoota magaalattiif dhiyeessuu dubbatan. Mootummaan dhugaa keenya haguuge namoota nuti awwaalle jiraattota miti jechuun isaa nu gaddisiiseera jedhu. Barsiistota leenjii kana irratti gadda itti dhaga’ame ibsanii jiran. Nu sobaa nu blchuu hin danddeessan waan ta’eef aangoo gad dhiisaa. Dhangala’uun dhiiga lammii keessanii akka dhiiga bineensaatti ennaa ilaalamu isin hin dhibuu? Jechuun aarii dhaan dubbachuu isaanii barsiistota mana barnootaa sadarkaa lammataa Qelllem keessaa tokko kan ta’anii fi wal ga’ii sana irratti hirmaatan tokko nuuf ibsaniiru.
Dargaggoo Qaammee tokko ajjeefame ka biroo Ibsaa Rundee ennaa sanatti maatii isaa dhaqqabuu yaallus argachuu hin dandeenye. Erga gabaasi kaleessaa dhaga’amee booda haadha warraa Ibsaa Rundee Aadde Xeenaaye Gammachuu argadhee dubbiseera. Mooraa mana jireenyaa keenya seenanii ani mucaa koo xiqqoo akkan baadhadhetti haati isaa bakka dhaabatanii turanitti nu duratti rasaasa morma isaatti naqanii ajjeesan jedhan.
Gabaasa kaleessa waajjira kominikeeshinii mootummaa biraa kenname kana ilaalchisee dubbi himaa kan ta’an obbo Mohammed Seidiin argachuuf irra deddeebi’uun yaalii goonuus har’aaf itti hin mikloofne. Waajjira kominikeeshinii mgaalaa Dambi Dolloof itti gaafatamaa kan ta’an obbo Zemene Xigaabuu garuu argannee jirra. Dargaggoonni kun lamaan jiraattota magaalaa keessanii ta’uu mootummaan haalee jira Maaliif? jedhee gaaffiin dhiyeesseef kun maaliif akka haalame ani hin beeku garuu dargaggoo Haayiluu Efreemii fi Ibsaa Rundee akkasumas aadde Taaddaluu Tamaam haati Haayiluu jiraattota magaalaa keenyaa ti jechuu dhaan qaamni ol aanaan haalli kun magaalattii keessatti hin uumamne jedhe ofuma isaaf deebii kennuu danda’a. Dargaggoonni lamaan du’uun mirkana jedhan.


text:
Atileetotii Itoophiyaa hagii guddaan naannoo Oromiyaatii dhufan dorgommii biyya alaa irratti badhaasa hedduu guurrachumatti jiran.
Belaaynesh Oljirraa fiigicha km 10 Bogota Kolombiyaatti Fulbaana 20,2015 dorgoman irratti tokkeesso baate.
Belaaynesh atileetii ganna 25ti dogrommii addunyaa irratti duruu guddoo beekamtu. Fiigihca km 10 Bogota Kolombiyaatti dorgoman irratti tokkeesoo baate.
Belyaanedha akkuma ganna dabaree baranallee metrii 1200 haftee jennaan atileetii Keenyaa Veronica Nyaruai lakkiftee bira dabartee dorgommii tana daqiiqaa 33:57 moote.
Lammeesoon Veronikaa sadeessoon ammoo Buze Dirribaati Atileetiin Itoophiyaa ta dhbiin Misikir Mekonnin torbeesso baate.
Gam kaaniin ammoo Itoophiyaan dorgommii All African Games Koongoo Biraazaavilitti dorogmna irratti madaaliyaa 22 argatte.Itoophiyaan atileetiksi qofa adoo hin tahin Tekuwaadoo fi boksiilleen ya drgomte.
Afrikaa keessaa akka jecha daarekterii teknika biyyoolessaa jedhettu Itoophiyaan gama atileetiksiitin Afrikaa keessaa Aljeeriyaatti aantee lammeessoo taate.
Koongoo Biraazaavil biyya Afrikaa gama Dhihaati.Torbaan sadeen dabaranitti biyya tanatti atileettoa kuma kunrya hedduutti biyya cufaa keessaa dorogmmoo All Afrikaa Games jedhaniif itti dhufe.Dorgomiin tun 11essoo. Atileetota kuma 15 tahanitti istaadiyoomii biyya sunii keessatti walti awwaarsaa bahe.
Dorgommii biskileetti,wallaansoo, karaatee, Juudoo, boksii,Tekaandoo fi walumattu dorgomii ispoortii 22 tiif walti dhufe.
Itoophiyaan dorgommii tanaaf atileetota 68 ergitee madaaliyaa 22 argatte.


text:
Ergama fi Mul’ata
Ergama
Seerota Imaammataa fi Tarsiimoo Mootummaa saffinaan hojiirra oolchuuf dandeessisan qorachuun uummata hirmaachisuun baasuu, karooraafi baajata qaamolee mootummaa raggaasuun raawwiisaa hordofuufi to’achuu akkasumas Manneen Maree Uummataa sadarkaa sadarkaan jiran dandeettii raawwachiisummaa isaanii cimsuun hojiilee bakka bu’ummaa isaanii ga’umsaan raawwachuu akka danda’an deeggarsa barbaachisaa kennuun, uummata naannichaa gama hundaanuu fayyadamaa taasisuu.
Mul’ata
Bara 2012tti Oromiyaa naannoo diimokiraasiifi bulchiinsi Gaariin keessatti dagaage taasisuu.


text:
Muummichi ministeeraa Jaappaan Shinzoo Abe sababaa fayyummaan isaanii gad adeemaa deemeef aangoo gad dhiisuuf karoorsuu isaanii beeksisan.
Tookiyoo keessatti jimaata har’aa tuuta oduuf ibsa kennaniin Abeen akka jedhanitti aangoo gad dhiisuuf kan murteessaniif dhibee madaa’uu marum’aanii bara 2007 aangoo irraa akka bu’an isaan taasise waan itti deebi’eef jecha.
Kan silaa yeroon hojii isaanii Fulbaana 2021 dhumatu Abeen, hanga hoogganaa haaraan muummicha ministeeraa ta’ee tajaajilu hanga filamee paarlaamaa dhaan raggaasisamutti aangoo irra turu jedhamee eegama.


text:
Abdii Boruutiin Namni tokko dhimma tokkorratti yaada isaa yoo barreessu, yaadni inni dhiyeessu kun dubbistoota hundaa birattuu deeggarsa argatee hundaanuu fudhatamuu …Read More »
Gad-aantummaa aadaa fi Afaan isaaniitu isaan cinqa moo, diigamuu impaayaraatu isaan yaaddessaa?
Abdii Boruutiin Erga uummatni Oromoo fi uummatootni biroo gabrummaa Habashaa jalatti kufanii kaasee hamma bara 1991tti ol-aantummaan aadaa fi Afaan Amaaraa walqabatanii itti fufaa …Read More »
Baddanii Badaa yaa warra badoo!!
Abdii Boruutiin Dubbisttotni barruu kiyyaa, yoo mata duree kana argan rifachuu yookaanis Abdii Boruu maal maal jedhaa?! Maal jechuu barbaade? jedhanii gaafiilee …Read More »
Qabsoo Bilisummaa Oromoo maaltu laaffise ykn laaffisa?
Abdii Boruutiin Gaafiin akka mata dureetti kaase kun onnee Oromootaa, keessumaayuu kan warra dhimmi kun isaan ilaaluu fi qalbii isaanii harkisuu, akka tuqun yaada. Gaafiin …Read More »
Gadaan gadaa araaraa, waliigaltee fi tokkummaa ti – Tokkummaan hunda hammatus itti aaneee..
Abdii Boruutiin Xumura Ayyaana Irreechaa bara 2010 irratti oduu gaarii fi gammachiisaa nu dhageessisuu Isaatiif Waaqayyo/Rabbi galanni haa gahu. Tokkummaa ilmaan Oromoo ilaalchisee wanti hawwaa …Read More »
Yaamicha tokkummaatiif owwaachuu fi qabsoo hidhannoo cimsuun yoomiyyuu…
Abdii Boruutiin Uummanni Oromoo bar-dhibbee tokkoo ol gabrummaa Habashaa jala turani fi ammas jirani illee, gabrummaan uummanni keenya har’a bar-kurnee lama keessa jiran kun yoomiyyuu …Read More »
Qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti, qabsoon hidhannoo hammam abdachiisaa dha?
Abdii Boruutiin Seenaa biyyoota gara garaa kan gabrummaa jala turani fi bilisummaa argatan yoo ilaalle, qabsoo bilisummaa isaanii keessatti qabsoon hidhannoo bakka guddaa akka …Read More »
Afaan Ofii barachuun manarraa eegala.
Keessumaa biyya Alagaatti alagaa fuudhanii irraa dhalanii daa’ima ofii afaanii fii aadaa ofii barsiisuu jechuun sabboonummaa fii cichummaa gaafata. Keessuma dhalli Oromoo Ka abbaa fii …Read More »
Kaayyoon dhaaba jijjiiramaa ABO YKN hooggana bergaader….
Qabsoo Ofirratti Amantaa fi Kan kaleessaa irraa Barannee, kan Boruuf Maal Gochuu Qabna jennee of gaafachuu! Dhaabni siyaasaa tokko tarsimoo fi galii gara garaa qabaachuun …Read More »
Jaallan Sooreessaa J/ Jaarraa Abbaa Gadaa fii warri isa mararfatan maal jedhu?
Jaallan Sooreessaa J/ Jaarraa Abbaa Gadaa fii warri isa mararfatan maal jedhu? Gaazeexeessaa, angaftichaa fii abbaa galmee jechoota Afaan Oromoo kan tahee obboo Mahdii Hamiid …Read More »


text:
Akka warrii lafaa jedhutti waraanii milishootii naannoo Somaalee fi miilotii isaanii Muddee dabrte godina Booranaa dira Mooyyalee guyyaa sagal hadhe waan hedduu balleesse.
Mootummaan Federalaa Itoophiyaa bulchiinsa godina Booranaa aanaa rakkoo akkanaatiin himan Mooyalee,Areeroo,Waacillee,Nageellee Booranaa,Guchii fi Godin aGujii keessaa fi naannoo Somaaleellee keessallee bulchoota naannoo yaamee Finfinneetti mari’achiisee akka rakkoon akkanaa itti hin deebinee biyya waliin kora taa’e.
Warra marii tanaaf Finfinnee dhaqe keessaa tokko bulchaa anaa Mooyyalee,aabba Baggajjaa Morgeeti.
Mootummaa Federalaatti ‘nagaa buusaa’ jedhee kora yaamee mari’achiise jedha.
Namuu nagaa irratti walii galee taatullee 'wannii namii irratti wal dhabe ariitiin fala argachu malte jenne' jedha.
“Waraanii diqqaallee hin qabuu dandaallee hin qabu,” jedha
Sadaasaa bara 2018 Mooyale lola torbaan tokkoo keessa ture Muddee ammoo guyyaa sagal akka kanaan akka aabba Baggajjaan jedhetti qabeennii biyyitii bara hedduu jaarratte hedduutit bade.
Olloota Oromoo gabraa fi olloota waraanii kun gube jedhan keessaa:
- Qabbahnaawaa
- Maddoo Miigoo
- Gooroo Sooddaa
- Gooroo Buttee
Mooyyaluma keessaa ganda 01 fi 2 faallee guddoo gubanii amma nama hedduutti baqatee ala ciisaa jedha aabba Baggajjaan.
Walumattuu waraanii Muddee dabartee kun suuqii,hoteelii manneen jireennaa fi qabeenna akka aabba Baggajjaan jedhetti 2,153 gubee kaan ammoo saaman.
- Qabeenna mootummaa ka akka biirolee baranootaa, biiroo bisaanii, fayyaa fi waan akkanaa dabalee 9
- Baankii Gamtaa Oormiyaa ka birrii miliyoona 32 caalaa keessaa saaman jedhanii fi hedduu.
- Hoteelii 53
- Mana jireennaa 1,500
- Suuqii fi manneen daldalaa 300
Manneen saaman ykn guban kun akka aabba Baggajjaan jedhetti manneen qorqoorroo,buuyyoo,qiriccoo fi waan hedduu namii jiraatuun.
Mariin araaraa bulchiinsii godina Booranaatii fi ka naannoo Somaalee Finfinneetti taa’an muddamsuu jirtu qabbaneessanii nagaa buusuu. Waan kora irratti walii galan aanaa fi gandatti ittiin hojjachuu.
Lolii akkana Mooyale balleesse sun eegii dhaaatee ya ture amma waraani mootummaa Itoophiyaatti alfa eeguutti jira.
Nama baqatellee ummaaa fi dhaabbilee namii hedduun itti wal gargaaree jireenna isaa faluufiitti jiraa namilleen diqqaattullee amma qaheetti galuutti jira jedha bulchaan aanaa Mooyyalee aabba Baggajjaa Morgee.


text:
Lammiileen Masrii mormii Prezdaantii biyyattii irratti jalqaban Jum’aa har’aatis kan itti fufan tahuu gabaafame
Lammiileen Masri torbee dabre irraa jalqabee Prezdaant Abdulfattaah Al-Sisi aangoo akka lakkisu gaafachuun mormii kan gegeessaa jiran yoo tahu, haaluma kanaan har’a salaata Jum’aa bodaa magaaalota biyyattii heddu keessatti mormiin kan itti fufe tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Mootummaan Masri ummanni addabaabaayii Tahriiritti akka hin baane akeekkachiisuun daandiiwwan garasitti geessan hunda kan cufe yoo tahu, Aktivistiin biyyattii Muhammad Alii gama isaatiin “dachiin Masri guutuun Tahriir waan tateef, ummanni poolisoota waliin osoo walitti hin bu’in naannawa hundatti mormii akka itti fufu” jechuun waamicha dabarse.
Haaluma kanaan har’a naannawa Gizzaa, El Warraaq, Luxor fi Qina jedhamu keessatti , akkasumas magaalota Suwiiz fi Aleksaandariyaa keessattis mormiin cimaan kan geggeeffamaa jiru tahuun beekamee jira.
Gama birootiin ammoo mootummaan Masri mormii ummataa kana cabsuudhaaf lammilee biyyattii heddu hidhatti kan darbaa jiru tahuu gabaafame. Dhaabbatni mirga namoomaatii falmu Human Right Watch ibsa baaseen, mootummaan Masri torbee dabre irraa jalqabee aktivistootaa fi hoggantoota Paartii mormitootaa dabalatee, namoota 2000 ol kan hidhe tahuu beeksise.


text:
__//__
Caffee Oromiyaatti, Dura Taa’aa Koree Dhaabbii Dhimma Bulchiinsaa, Seeraafi Misooma Namaa Kab. Obbo Naasir Huseeniin durfamu, Piroojeektiiwwan 28 bara kana karoorfaman keessaa 27 xumuuruuf hojjetamaa kan jiran keessaa daandii cirrachaa Ganda Sanqallee Faarisii 3.1 dheeratu, diichii (bo'oo lolaa) meetira 475 dheeratu, ijaarsa giddu gala gabaa, pirojektii ibsaa daandii irraa, iddoo magariisaa (green area) baajata birrii miiliyoona 6 oliin hojjetamaa jiru, giddu gala gabaafi buufata konkolaataa, akkasumas, haala qabiinsa sirreeffamtoota seeraa mana amala sirreessaa Karchallee Amboo daawwateen, mootummaan waggaa waggaan dhiifama godhuun akka baanu erga dhageenyee har'a waggaa 2 lakkoofsiifnee waan jirruuf mootummaan naannoo Oromiyaa furmaata itti nuuf haa kennu jechuun gaafataniiru.
Pirojektoonni sadarkaa magaalichaatti hojjetamaa jiran sadarkaa gaarii kan jiran ta’uufi haalli qabiinsa sirreeffamtoota mana amala sirreessaa Karchallee Amboos fooyyee qabaachuu obbo Naasir ibsaniiru.
Gama biraatiin, Magaalicha keessatti pirojektoonni baajata mootummaa Naannoon hojjetamaa jiran daandiin aspaaltii keessa keessaafi buufanni konkolaataa yeroo qabameef keessatti xumuuramuu dhabuu koreewwan dhaabbii kunniin akka hanqinaatti ilaaluu ibsaniiru.
Hanqinaaleen kunneen akka furamaniifis Koreen Dhaabbii Caffee Oromiyaa qaama dhimmi ilaallatuuf kan dhiyeessu ta'uu Obbo Naasir himaniiru.
Koreewwan Dhaabbii kunniin boru hawaasa Magaalaa Amboo waliin ni mari'atu


text:
Barattoonni godina booranaa harra hiriira bahuun mootummaan ajjeechaa barattoota Oromoo dhaabbilee olaanoo Kaaba biyyattii keessatti ta’a jira jedhan akka dhaabsisu gaafatanii jiru.
Hiriira magaala Yaaballootti ta’e kanarratti barattoonni fi jiraattonni ka hirmaatan yoo tahu, mootummaan haala ajjeefamuu Adii Waaqoo: barataa Oromoo ka yuuniversitii Waldiyaatti ajjeefame akka qoratus gaafataniiru. Boruu Galgaloo barataa mana barumsaa qophaayinaati.
Kutaa 11 akka baratu kan hime barataan kun dhaabbilee barnootaa naannoo Amaaraa keessa jiran ka baratan barattoonni Oromoo miidhaan irra dhaqqabuun, haalli nageenyaa isaanii rakkisaa ta’uun hiriira kana akka baanu nu taasise jedha.
Barataa Yuniversitii Goonder lubuun baate barattoota doormii isaa fuul dura jiranitti tanaan shakkaman qorachuutti jiran
Boruun mootummaan haga yoonaa deebii gahaa kennuu dhabuun lubbuun barattoota Oromoo shanii akka darbu hedduun ammoo barumsa dhiisanii gara maatiitti akka galan taasise jedhe. Barattoota Oromoo Yuuniversitii naannoo Amaaraatti lubbuun darbe jedhame keessaa takka dhalataa Godina Booranaa ka tahe Adii Waaqoodha.
Adiin Yuuniversitii Waldiyaatti barataa gosa barnoota Peedagoojii yoo tahu, dilbata darbe lubbuun isaa darbee kibxata darbe kana Booranatti awwaalame. Hiriyoonni isaa VOA’f akka himanitti Adiin eegdota mooraa yuuniversitii baratuun erga tumameen booda dhukkubsatee lubbuun isaa dabarte. Halakee Waariyoo barataan Yuuniveritii Weldiyaa Adi faana ture yoo dhugaa bahu, eegdonni yuuniversitichaa namoota kaan faana tahuun muka qawween Adii Waaqoorraan lapheerra rukutanii dhiigni afaanii fi funyaaniin bahee jedhe.
Rakkoon Tibbana Yunivarsitiilee Itiyoophiyaa Keessatti Mul’ate Rakkoo Siyaasaa Wal-xaxaa Biyyattii Keessaa Irraa Madde, Jedhame
Kun ka tahe Sadaasa 25 bara 2012, yoo tahu sana boodas Adiin gara mana yaalaa geeffamus miidhaa irra gahe adoo hin dandamatin dilbata halkan lubbuun isaa darbuu hiriyaan isaa Halakeen VOA’f dabalee himeera.
Barataan Oromoo Yuuniversitii Waldiyaatti ajjeefamuun kun ka jalqabaa miti, sadaasa 9 bara 2019 rakkoo yuuniversiticha keessatti uumameenis barattoonni Oromoo lama du’uunis ni yaadatama.
Boruun barataan hiriira Yaa’aballootti gageeffamerra ture, kana balaaleffachuuf baanee jedhe. Hiriirri kunis dheengaddaa, Boorana Aanaa Areeroo fi kaleessa ammoo Aanaa Magaalaa Yaa’a Ballootti gaggeeffame jedhe.
Jiraataan kaan Sagalee Ameerikaaf yaada isaanii kennan akka jedhanitti barattoonni kun yoo hiriira bahan warra bulchiinsa naannoo waa sadii gaafatani. Tokko mootummaan nageenya barattoota Oromoo Yuuniversitii naannoo Amaaraa keessa baratan akka eegu, barattoota Oromoo naannoo Amaaraa baratan ka nageenyaaf jecha baqatanii maatii bira jiran Yuuniversitiwwan Oromiyaa keessa jiranitti akka ramaduu fi barattoota Oromoo yuuniversitiiwwan naannoo Amaaraatti ajjeefaman warra lubbuu baase seeraaf haa dhiheessuu ka jedhudha.
Angawi mootummaa barattoota kana gaaffii harkaa fuuchuu dubbatan Kantiibaa Magaalaa Yaa’a Balloo ka ta’an Obbo Soraa Galgalooti. Obbo Soraan hiriirri kun nageenyaan goolabamuu dubbatanii. Bulchiinsi naannoo waa’ee warra barattoota Oromoo yuuniversitiwwan naannoo Amaaraatti ajjeefaman akkamitti hordofaa jira jechuun gaafatamaniis, bulchiinsi aanaa fi Godinaa bulchiinsa naannoo Oromiyaa gaafataa jiraa jechaan deebii kennan. Haala du’uu barataa Adii Waaqoos adda baasuuf mootummaan naannoo ka Federaalaa gaafachuu quba qabaachuullee dabalanii dubbatu.
Barattootni hiriira kana gubba turanis mootummaan gaaffii gaafanne kana ilaalee nuuf deebisuu baannaan gaaffii qabnu karaa nagaan dhiyeeffachuu itti fufna jedhan. Harras Sadaasa 12 bara 2019, waanuma ajjeecha barattoota Oromoo kana ilaalchisuun Boorana Magaala Dirreetti hiriira gaggeessanii jiru.
Mootummaan Federaalaas jalqaba torbee kanaa dhaabbileen barnootaa olaanoo mootummaa biyyattii humna poolisii federaalaan akka eegaman ajaja dabarsuunsaa ni yaadatama.


text:
Yunivarsitii Aksum keessatti walitti bu’iinsa baraattoota gidduutti uumamtti aansuu dhaan lubbuun barataa tokkoo yoo darbu hedduun madaa’aniiru. Yunivarsitii Aksuum keessatti kaleessa haalli kun utuu hin uumamin dura torban darbe Yuniversitii Debre Maariqoos keessatti gocha raawwatame mormuu dhaan ture barattoonni magaalattii keessatti hiriira nagaa kan geggeessan.
Poolisiinis hiriira sana bittimsuuf gaazii imimmaansu fayyadamuu isaa maddeen yuniversitii sana keessaa VOAf ibsaniiru.
Tarkaanfii humnootiin nagaa eegsisan fudhataniin booda jeequmsi ka’uun illee ibsameera. Hookkara ka’eenis barataan waggaa lammataa tokko ajjeefamuu isaa fi namoota lakkoobsi isaanii hin beekamne irra miidhaan ga’uun illee beekameera
Walitti Bu’iinsi Yunivarsitii Aksum Keessatti Ka’e Lubbuu Barataa Tokkoo Galaafate
- VOA
WAASHINGITAN, DIISII —


text:
LibreOffice 7.3 Help
Meeshaa hantuutee osoo hin fayyadamiin, gabatee furtuu qofa fayyadamuun LibreOffice to'achuun ni danda'ama.
Fuula gargaarsaa guddaa tokkoo tokkoo moojuulii irratti (fakkeenyaaf, barreessaa LibreOffice yookiin fuula gargaarsaa guddaa Calc LibreOffice) moojuulii sanaaf gargaarsa qaxxaamuraa kan gabatee furtuu gahinsa gochuuf geessituun ni jira.
Dabalataan, "Gaheenya" gabatee furtuu jalatti ajajaalee ejjattoo-ejjattoodhaan waa'ee meeshaa hantuutee malee akkamitti moojuulii filatamee to'achuun akka danda'amu argatta.
Karaa wantoota armaan gadii jijijjiirtota F6 xiyyeefannoo fi geengoolii irradeddeebiitiin dhiibuu:
kabala baafataa,
kamshaalee hunda gubbaa gara jalaatti fi bitaarraa gara mirgaatti,
foddaa bilisa mara bitaarraa gara mirgaatti,
galmee
Press Shift+F6 to switch through objects in the opposite direction.
Gara galmeetti jijjiiruuf,AjajaCtrl+F6 dhiibi.
Gara kabala baafataa fi duubatti deebi'uuf F10 dhiibi.
Escapen, baafata xiqqaa baname, kamshaa, ykn foddaa bilisa ammaa cufa.
Baafata jalqabaa filachuuf DirqalaAlt yookan F6 ykn F10 dhiibi (baafata Faayilii). Xiyya mirgaan, baafatni itti aanu kan mirgaa ni filama; xiyya bitaan, baafatni durii ni filama.
Xiyyi gadee baafata filame bana. Xiyyi dabalataa gadee fi olee, filannoo ajajoota baafataa keessatti siqsa. Xiyya mirgaatiin ammoo, baafatoota xiqqaa jiran mara banuu ni dandeessa.
Ajaja baafataa filame raawwachuuf Enter dhiibi.
Hanga sajoon jalqabaa kamshaa irra jiru filamutti F6 irra deddeebi'ii dhiibi. Kamshaa surdalaa irratti sajoo filachuuf xiyya mirgaa fi bitaa fayyadami. Haaluma walfakkaatuun, kamshaa sarjaa irrati sajoo filachuuf xiyya olee fi gadee fayyadami. Furtuun Home, kamshaa tokko irraa sajoo jalqabaa, furtuun End ammoo kamshaa isa dhumaa filu.
Sajoo filame raawwachuuf Enter dhiibi. Yoo sajoon filataman haala baratamoon gocha hantuutee irraa duuban barbaadu ta'ee, kan akka reektaangilii galchuu, san booda furtuu Enter qofa dhiibuun ga'aa miti: iddoo kanatti AjajaCtrl+Enter dhiibi.
Wanta fakkasaa uumuuf sajoo AjajaCtrl+Enter irratti cuqaasuu. Wanti fakkaasaan gidduu mul'annootti hammamtaa dura ibsame waliin bakka qabata.
Galmee keessaa wanta fakkaasaa jalqabaa filachuuf, meeshaa filannoo irraa AjajaCtrl+Enter dhiibi. Yoo wanta fakkaasaa filaman gulaaluu, hammamteessuu, ykn siqsuu barbaadde, xiyyeefannoo galmee keessatti sirreessuuf jalqaba CAjajaCtrl+F6 fayyadami.
Yoo kamshaan argii irratti mul'achuu kan danda'u caala ta'e, sajoo gara handaara mirgaa ykn jalaatti agarsiisa. Sajoo hafan agrsiisuuf kamsha filachuun PageUp ykn PageDown dhiibi.
Kamshaa filame banuuf xiyya gadee fi mirgaa dhiibi. Innis cuqaasa hantuutee waliin waltiqixa. Kamshaa keessatti furtuuwwan xiyya mirgaa fi bitaa fayyadami. Furtuuwwan Home fi End kamshaa keessaa sajoo jalqabaa fi dhumaa walduraa duubaan filu.
Esc dhaan kamshaa cufi. Hantuuteen alatti kamshaa siqsuun hin danda'amu.
Saanduqa makaa fili. Enter dhiibi.
Galfattoota saanduqa makaa gadee maruuf, xiyya gadee ykn furtuu Page Down, ykn olee maruuf ammoo xiyya olee ykn furtuu Page Up fayyadami. Furtuun Home gara galfata jalqabaatti fi furtuun End gara galfata dhumaatti si geessu.
Galfata filame raawwachuuf Enter dhiibi.
Foddaawwan, Qaaqawwanii, fi dirree to'annoo gabatee hedduu keessaa, deetaa filachuuf gabateewwan ni jiru, fakkeenyaaf, gara mirgaa Mul'annoo Madda Deetaa keessatti. Furtuuwwan armaan gadii gabatee kanneen keessaa filachuuf fayyadu:
Kabala iddoo: tarree ammeef filannoo jijjiiruu fi filannoo hunda dhiisa, garuu yoo maadheen ammaa haalata gulaalli keessa jiraate hin ta'u.
AjajaCtrl+Kabala iddoo: filannoo tarree ammee fi dhiisuu filannoo kana jijjiira.
AjajaCtrl+Shift+Kabala iddoo: filannoo tarjaa ammaa
OptionAlt+Xiyya Olee yookan DirqalaAlt+Xiyyaa Gadee gargareessaa gabatee fi unka gidduu siqsa, fakkeenyaaf barroo tarroo kuusdeetaa keessaa.
To'annoo gabatee yookiin mul'annoo madda deetaa keessatti, furtuun Tab tarjaa itti aanutti siqsa. To'annoo itti aanuu siqsuuf, AjajaCtrl+Tab dhiibuu dandeessa. Too'annoo duraa siqsuuf, Shift+AjajaCtrl+Tab dhiibi.
Jalqaba DirqaleeAlt+spacebar dhiibi.
Sirni baafataa ajajoota kan akka Siqsi, Hagamtaa Jijjiiri fi Cufi ni bana.
Ajaja (xiyya gadee, itti aansee Enter) filadhu.
Qaaqaa ykn foddaa, siqsuuf ykn hagamtaa jijjiiruuf amma furtuuwwan xiyyaa fayyadamuu dandeessa.
Jijjiirama fudhachuuf Enter dhiibi. Jijjiirama dhiisuuf Escape dhiibi.
Hanga foddaan ykn kamshaan filamutti F6 dhiibi.
CommandCtrl+Shift+F10 dhiibi.
Press Shift+F4 to select the first object in the current document. When an object is selected, press Tab to select the next object, or press Esc to go back to the text.
Wanti OLE filame kan kaka'u furtuu Galchi jedhuuni.
Safartuu tarsaa qulqullinaa tokkoon wantoota filaman siqsuuf, furtuulee xiyyaatti fayyadami.
Set the grid resolution unit with LibreOffice - PreferencesTools - Options - LibreOffice Writer - Grid in the Resolution area. If you enter a number greater than 1 in the Subdivision area, you must press the arrow key as often as the number states to move the selected object by one grid resolution unit.
Wanta filatame piikseelii tokkoon siksuuf OptionAlt fi furtoota xiyyaa fayyadami.
Qabannoo haalataa gulaali galchuuf, CommandCtrl+Tab fayyadami. Qabannoon bitaa innii gara gubbaa qabannoo si'aadha, liphsachuu eegala. Qabannoo itti aanuu filachuuf, AjajaCtrl+Tab fayyadami. Qabannoo haalataa gulaaluu keessaa bahuuf, Escape fayyadami.
Qabannoo haalataa gulaali keessatti, furtootni xiyyaa qabannoo filataman isa hamamtaa wantichaa jijjiiru siksa.
Korkoddii kan wanta tokko furtoota xiyyaa waliin siqsuu nidandeessa. Jalqaba qabannoo haalataa gulaali galchitii, korkoddii filadhu. Akaakuu korkoddii irratti hundaa'uun, korkoddiicha gara adda addaatti siqsuu nidandeessa.
Wanticha filadhu.
Qabannoo haalataa gulaali, AjajaCtrl+Tab waliin galchi.
Qabannoon bitaa innii gara gubbaa liphfachuu eegala. Yeroo hedduudhaaf AjajaCtrl+Tab dhiibi, hanga qanannoon humtuu hin liphfannetti. Asattoo kun ammaa korkoddiin wantichaa akka ka'aa ta'e agarsiissa. kalatiidhaan korkoddii kakaasuuf, galmeewwan barruu keessaa, Shift+CommandCtrl+A dhiibuu nidandeessa.
Korkoddiicha siqsuuf furtoota xiyyaa fayyadami. Wantaan akka barbaachisumaasaatiitti korkoddiicha dukaa bu'a.
Korkoddii wanta filatamee, fakkeenyaaf baafata halqaraa wantoota keessatti jijjiiruu nidandeessa.
Yoo wantichii Gara Keewwatatti korkoddaa'ee, furtuun xiyyichaa, wanticha gara keewwata duraaniitti ykn gara keewwata itti aanuutti siqsa.
Yoo wantichii Gara Fuulaatti korkoddaa'ee, Furtooti PageUp yk PageDowniin gara duraaniitti ykn gara itti aanuutti siqsa.
Yoo wantichii Gara Arfiitti korkoddaa'ee, furtootni Xiyyaa, keewwata ammee keessa siqsu.
Yoo wantichii Akka Arfiitti korkoddaa'ee, sajoon korkoddii kamiyuu hinargamu. Wanticha siqsuu hindandeessu.
Yoo wantichii Gara Goodayyaatti korkoddaa'ee, furtootni Xiyyaa, qixa irraa duubaatiin goodayyaa itti aanuutti siqsa.
Mul`atoota gargarreesamaa keessaatti galmeewwan Calc LibreOffice, Fakkasaa LibreOffice,fi Toleessaa LibreOffice sardalanii fi tarjaan addabaasuu dandeessa. Tokko tokkoon mul`ata gosa galmeewwan biraa agarsiisu. Hantuutee gargaaramuudhaan, sarara hiraman kabala maraa irraa gara galmeetti harkisuu dandeessa.
Shift+AjajaCtrl+F6:: hirtuu sararoota bakka qubannoo durtii fi xiyyeeffannoo sarara tokkoo mul'isa.
Furtoota xiyyaa: hirtuu sarara ammee qixa xiyyaa keessaa ejjatoo guddaan siqsa.
Shift+Furtoota xiyyaa: hirtuu sarara ammee qixa xiyyaa keessaa ejjatoo xiqaan siqsa.
Delete: hirtuu sarara ammee haqa
Shift+Delete: hirtuu sararawwani lachan haqa
Enter: qubannoo ammee hirtuu sararawwani supha
Escape: hirtuu sarara ammee gara qubannoo durtiisaatiitti haaromsa
CommandCtrl + Shift + F4 opens and closes the data source view.
F6: galmee fi kamshaa gidduutti jijjiira.
+ (furtuu idaatii): aloolaa madda deetichaa keessatti galfata filataman baldhisa.
- (furtuu hir'inaa): aloolaa madda deetichaa keessatti galfata filataman qoncoorsa.
AjajaCtrl+Shift+E: aloolaa madda deetaa fi gabatee gidduutti jijjiira.
F6: kabala wantaa, mul'annoo gabatee, fi iddoo filannoo gidduutti jijjiira.
FilannoAlt+Xiyya olii ykn FilannooAlt+xiyya gadii: daangaa mul'annoo gabatee fi naannoo filannoo olii fi gad siksa.
AjajaCtrl+Furtuu xiyyaa: gabatee filatame gara kallattii xiyyaatti siqsa.
CommandCtrl+Shift+Furtuu xiyyaa: gabateen filatame mul'annoo gabatee keessatti hammamtaa jijjiira.
Del: Mul'annoo gabatee irraa, gabatee fi walindhaa filataman haqa.
Tab: gabateewwanii fi walindhaa, mul'annoo gabatee keessaa gidduutti jijjiira.
Enter: yammuu walindhaan filatamuu, furtuun Enter qaaqa Amaloota kan walindhaa bana.
Enter: yammuu gabateen tokko filatamu, furtuun Enter dirre deetaa jalqabaa saanduqa tarree irraa iddoo filannoo keessatti galcha.
AjajaCtrl+xiyya Bitaa ykn Xiyya Mirgaa: tarjaa filatame gara bitaa ykn gara mirgaatti siqsa.
F6: kamshaa, mul'annoo tarjaa, fi naannoo amaloota gidduutti jijjiira.
Press Tab to select an icon. If you selected one of the icons from Rectangle to Freeform Polygon and you press Command Ctrl+Enter, an object of the selected type is created in default size.
If you press Enter while the icon Select is selected, the focus is set into the image window of the ImageMap Editor. Press Esc to set the focus back to the icons and input boxes.
If the Select icon is selected and you press CommandCtrl+Enter, the first object in the image window gets selected.
Sajoo Tuqaalee Gulaali fayyadami rogdaneewwanii fi dugdaf haalataa gulaalii tuqaa keessatti jijjiiruuf.
Use CommandCtrl+Tab in the image window to select the next point. Use Shift+CommandCtrl+Tab to select the previous point.
Wanta filatame haquuf furtuu Delete wajjin xiyyeeffannoo kan fodda calaqqee keessatti argamu fayyadami.
Sajoo ykn to'annaa, ajaja filatameen ammaatiif Qacceewwan Baay'ate mul'isuuf Shift+F1 dhiibi.
Fuulota gargaarsa duraasaa keessatti, gaggeessituu itti aanutti utaaluuf Tab ykn gaggeessituu darbetti utaaluuf Shift+Tab fayyadami.
Geessituu filatame raawwachuuf Enter hanyaquu.
Fuula gargaarsa darbeetti deebisuuf Backspace furtuu Enter olii hanyaqi.
Xiyya Bitaa ykn Mirgaa: qubannoo tokko gara bitaatti ykn mirgatti deemi
CommandCtrl+Left Arrow or CommandCtrl+Right Arrow: jump to the previous or to the next split
CommandCtrl+Shift+Left Arrow or CommandCtrl+Shift+Right Arrow: move a split one position to the left or to the right
Home ykn End: qubannoo jalqabaa ykn dhumaa danda'amutti utaali
CommandCtrl+Home or CommandCtrl+End: jump to the first or the last split
Shift+CommandCtrl+Home or Shift+CommandCtrl+End: move split to the first or to the last position
Furtuu iddoo: addabaa saagi ykn haqi
Furtuu Insert: addabaa saagi (addabaa'oota hin jjiiramne jiran dhiisi)
Furtuu Delete: addabaa haqi
Shift+Delete: addabaa'oota hundaa haqi
Xiyya olii ykn Xiyya gadii: gabatee tarree tokko gadi ykn ol mari
Page Up ykn Page Down: gabatee fuula tokko gadi ykn ol mari
Furtuu Escape (yeroo harkisa hantuuttee): harkisuu dhiisi, addabaa gara qubannoo duritti siksi
Xiyya Bitaa ykn xiyya Mirgaa: tarjaa bitaa ykn mirgaa filitii filannoo biraa haqi
CommandCtrl+Left Arrow or CommandCtrl+Right Arrow: move focus to the left or to the right column (does not change selection)
Xiyya Shift+Left ykn Xiyya Shift+Right: hangii filatame baldhisi ykn suntuursi
CommandCtrl+Shift+Left Arrow or CommandCtrl+Shift+Right Arrow: expand or shrink the selected range (does not change other selections)
Home or End: select the first or the last column (use Shift or CommandCtrl as with cursor keys)
Shift+furtuu iddoo: hangi tarjaa dhuma filatamee hanga tarjaa ammaatti fili
CommandCtrl+Shift+Space key: select the range from the last selected column to the current column (does not change other selections)
CommandCtrl+A: select all columns
Shift+F10: baafata halqaraa bani
CommandCtrl+1 ... CommandCtrl+7: set the 1st ... 7th column type for the selected columns
Xiyya olii ykn Xiyya gadii: gabatee tarree tokko gadi ykn ol mari
Page Up ykn Page Down: gabatee fuula tokko gadi ykn ol mari
CommandCtrl+Home or CommandCtrl+End: scroll to the top or bottom of a table
Tabiin too'annaawwan hundaa qaaqaa keessatti geeddarama.
OptionAlt+Xiyya Gadii saanduqa makaa bana. Enteriin galfata ammaa saanduqa makaa keessaa fila.
Qabduun xiyyaa naannoo filannoo guddaa keessa siqa. Spacebariin arfii ammee tarree arfoota saagamanii ida'a.


text:
Addi Bilisummaa Oromoo, Ammajii 12,2020 Finfinnnee galma “Miliniyeemii” keessatti sagantaa “Barii Finfinnee” jedhu, ka dhimma filannoo dhufaa jiruutti fuuleffate geggeessee ummataan wal mari'ate
Bu’ursitootaa fi hoogganoota dhaabichaa, hoogganoota dhaabota siyaasaa kanneen biroo fi ka dhaabota Itiyooophiyaa keessaa ka biroo sagantaa guddaa kana irratti argamnii jiran. Imaammata ABO ilaalchisuun kan haasawa godhan – Hayyu-dureen dhaabichaa – Obbo Daawud Ibsaa, “Tokkummaan Oromoo tokkummaa Itoophiyaattif murteessadha.
Kanaaf tokkummaa fi sabbonumaa Oromoo jeequun dhaabbachuu qaba,” jedhan.


text:
Ibsa Ajaja olaanaa ABO-WBO Waltajjii hawaasni qopheessu irratti namooti dhuunfaa ejjennoo dhuunfaa isaanii haasaahanis, ejjennoo isaaniif kan gaafatama guutuu fudhatu qaamuma haasawaa taasise dha malee …Read More »
The Oromo changing their names as a show of pride
A surge in ethnic pride among Ethiopia’s Oromo community, the country’s largest ethnic group, is leading some, like Moti Begi, to change their names. The …Read More »
Do Ethiopia’s Oromo People Have A Better Alternative For Modern Democracy?
Ethiopia’s Oromo people made headlines around the world when peaceful protests turned violent against government land use changes, prompting a state of emergency. Now Oromo voices …Read More »
Diinnii Maal Balleesse?!
Badii maalii qaba diinni? Nutu karra saaqeef, balabala banee olgalche. As taa’i jennee teessoorraa kaaneef. Cooma murree afanitti gurshine. Itittuu habuuqqachiifne. Qe’ee bal’aa itti agarsiifne. …Read More »
~Du’a dheefa du’a dheeyxee?
Du’a dheefa, du’a dheyxee… Yaa lammikoo, karaa meeyxee ? Nama keessaa si filattee Goojjo teetii gad darbitee Qeheef maatiin gargar baaftee Lagaa gaaraan baaftee buuftee …Read More »
New Dirama Afaan Oromoo (Sin Dabrin)
Aartii Afaan Oromoo Guddisuuf gummaacha keenya haa baanu!!! Yaada qofa kannachuun guddina Aartiitiif humaa hin godhu. Tanaaf gahee gama keenyaa bakka jirruu bahaachuun dirqama lammummaa …Read More »
MANDAROOTA FI MAGAALAAWWAN OROMIYAA – OROMIAN TOWNS AND CITIES: Kutaa Duraa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barruu tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kunoo harra irraa kaaseen mataduree kanaa olitti kaayame jalatti waa isiniif dhiyeessaa, mee na …Read More »
Harar unchanged: Inside Ethiopia’s timeless city of mosques
(CNN)The ancient walled city of Harar in eastern Ethiopia is a hard place to forget: the silent maze-like alleys, the scents of the markets, the …Read More »
Ibsa Bu’ura Muslimoota Oromoo Irraa Kenname
Oromia oromo_muslimsMuslimooni Itoophiyaa hacuuccaa mootummaan biyyattii irraan gayaa jiru ufirraa faccisuuf qabsoo karaa nagayaatiin geggeessaa jiraniif, ummatootni nageenna jaaltan kanneen addunyaa martinuu sagalee tumsaa akka …Read More »
Qoosaa: Jaalalleewwan lamaan kanneen saalaan faallaa walii ta’antu (dhiiraa fi dhalatu) waggoota hedduuf wal-jaalatanii jaalala dhugaa mi’ooftuu wajjiin dhandhamachaa turan!
#SEENAA_DHUGAA!!! * Isaan kunneen gar-malee waan wal-jaalataniif ija isaanii afoo wal-dhabuu kan hin feene yoo ta’an, akka carraa ta’ee guyyoota hedduuf osoo ijaan wal hin …Read More »


text:
Hobomboleettiin cimaan Haarikeen Dooriyaan jedhamee moggaafame biyyoota Kaaribiyaan kan rukute yoo tahu, keessumattuu Bahamas keessatti lubbuu namoota saddomaa ol kan galaafate tahuu odeeyfannoon ni addeessa. Muummichi ministeeraa Bahaamas Hubert Minis balaan hobomboleettiin cimaan kanaan biyyattii keessatti muudate bal’aa tahuu ibsuunn hawaasni addunyaa akka birmatuuf gaafate,
Haaluma kanaan Prezdaant Doonaald Traamp waardiyyaalee humna galaanaa Ameerikaa tattaaffii baraarsaa akka deggeraniif gara Bahamas kan erge yoo tahu, humni galaanaa Briteen, waldaan fannoo diimaa fi dhaabbanni mootummootaa gamtoomaniitis midhaan nyaataa, dawaa fi gargaarsa barbaachisu kanneen biroo hatattamaan gamasitti ergaa jiran.
Akka Wiirtuun qorannoo Haarikeen Ameerikaa beeksisetti ammoo, Haarikeen Dooryaan yeroo ammaa kana Ameerikaa bulchiinsa Joorjiiyaa irraa fageenya kiiloomeetira 100 irratti kan argamu tahuu beeksise. Hombomboleettiin kun naannawa Kaaribiyaan keessatti saa’aa tokkotti kilomeetra 290 kan imalaa ture tahus, saffisni kun gara kilomeetra 185tti kan hir’ate tahuullee ibsame.
Haata’u malee Dooriyaan kallattii isaa gara Kibba Bahaatti jijjiiruun saffisa dabaluu akka danda’uu fi balaa lolaa dabalatee lubbuu namaa irratti miidhaa dhaqqabsiisuu mala sababa jedhuun lammiilee Kibba Ameerikaatiif akeekkachiisni kennamee jira. Haaluma kanaan, jiraattonni Ameerikaa kutaa Filooridaa gara Varjiiniyaatti kan baqataa jiran tahuus odeeyfannoon ni addeessa.


text:
Haalli Ayyaana Waggaa Haaraa Bara Kanaa Itti Ayyaaneffame Ka Dur Baratame Irraa Adda, Jedhu Namoonni Ambo Irraa VOAf Yaada Kennan
“Namootni Vaayirasii Koronaarraa dursanii of eeguuf gochaan eeggannaa taasisan yeroo gabaa ayyaana waggaa haaraatti gadi bu’aadha” jedhan jiraattonni magaalaa Amboo hagi tokko.
Kabaja ayyaana bara haaraa Itoophiyaa ka bara 2013n wal-qabatee Mootummaan akka uummata biyyattii gidduutti jaalalli uumamu taasisuuu fi ajjeechaawwan bakkawwan garaa garaatti raawwataman jedhanis akka dhaabsisu gaafataniiru.
Yaada namootaa Ambo irraa walitt-qabame caqasaa.


text:
Dhalattoonni Tigraayii fi diggertoonni isaanii hawaasa biyyootii alaa kanneen biroon kaleessa Washington DC keessatti har’a immoo magaalaa New York keessatti hiriira guddaa geggeessanii jiran.
Kaayyoon Hiriira sanaas waraansa Tigraay keessaa mormuu, mootummaan Yunaayitid Isteetis haala Tigraay keessaa hubatee tarkaanfii inni fudhateef kallattii imaammataa inni kaa’eef deggersa dhageessisuuf jecha.
Kanas hojii irra mala inni itti ooluu danda’u gaafachuuf ta’uu illee qindeessitoonni hiriira kanaa gaafatanii jiran.


text:
Balaa Xiyyaaraa Itoophiyaa: Bu'aan 'Boeing' dhibbeentaa 20'n hir'ate
'Boeing' bu'aan kurmaana duraa bara kanaa kan bara darbeen wal bira qabamee yoo ilaalamu dhibbeentaa 20'n hir'achuu beeksise.
Kanaaf sababa kan jedhe xiyyaarota 737-Max gahaa dhiyeessuu dhabuudha. Xiyyaarotni 737-Max dhaabbatichaan omishaman maamiltootaaf dhiyeessuu dhaabee ture.
Kunis balaa xiyyaarota Itoophiyaafi Indooneezhiyaa irra gaheen booda xiyyaarri 737-Max qilleensarraa waan buufameefi.
Dhaabbatichi bu'aa bara 2019 nan argadha jedhee tilmaamee tures haqeera.
Hireen xiyyaarota gosa 737-Max erga barameen booda tilmaama bu'aa argatu haaraa akka ifa taasisu hime.
Maatiin namoota balaa xiyyaarotaa kanaan lubbuu dhaban, daandileen xiyyaaraa akkasumas namootni achi keessaa qooda qaban miidhama irra gaheef Boeing himataa jiru.
Kuni ammoo dhaabbaticha baasii biraaf saaxiluun isaa waan hin oolle.
Dhaabbatichi omishaalee kaan irraa bu'aa argataa jiraatullee, bu'aan isaa dhibbeentaa 20'n hir'achuutti dabalataan kafaltii beenyaa isa eeggatu waliin galiin isaa daran miidhamuu mala.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Akaakuun kun faankishinootaIstaatistiksii qabata.
Fakkeenyota murtaawoo ibsoota faankishinii keessa jiraniif deetaan gabatee armaan gadii keessa jiru akka hundeetti tajaajila.
odeeffannoo teessoo irratti,dhangii ykn qabeentoota man'ee deebisa.
CELL("InfoType" [; Reference])
Gosti odeeffannoodiraa fakkaattoo kan gosa odeeffannoo adda baasudha.Diraan fakkaattoo yeroo hundaa afaan ingiliffaatiin ta'a.Inni jalaa ykn inni gubbaa akka filannootti.
Wabiin (filannoowwan tarreeffaman)iddoo man'ee qoratamuuti.Yoowabiin hammangaa ta'e,man'een gara bitaa olitti socho'a.'the cell moves to the top left of the range. If Reference is missing, LibreOffice Calc uses the position of the cell in which this formula is located. Microsoft Excel uses the reference of the cell in which the cursor is positioned.
Faankishiniin kun firii aduu foormulaa madaaluu kenna(karaa biraatiin hanga danda'ameetti firii madaallichi argate). Faayidaan isaa inni guddaan faankishinii STYLE() waliin haalatoota filataman qabeentoota mandhee irratti hundaa'uudhaan mandheetti fayyadamuudha.
CURRENT()
=1+2+CURRENT()
Fakkeenyichi 6 kenna. Foormulaan bitaa gara mirgaatti akka armaan gadiitti shallagama: 1 + 2 ni ta'a 3, yeroo CURRENT() mudatamu firii aduudhaaf kennuudhaan; kanaafuu CURRENT() 3, 3 jalqaba jiru irratti ida'amee 6 argamsiisu kenna.
=A2+B2+STYLE(IF(CURRENT()>10;"Red";"Default"))
Fakkeenyi A2 + B2 kenna (STYLE asitti 0 kenna). Yoo ida'amni kun 10 ol ta'e, haalatni diimaan mandheetti fayyadama. Ibsa dabalataaf faankishinii STYLE ilaali.
="choo"&CURRENT()
Fakkeenyi choochoo kenna
Foormulaa mandhee foormulaa akka diraa barruutti mul'isa.
FOORMULAA(Wabii)
Wabiin mandhee foormulaa qabuuf wabiidha.
Wabiin sirrii hin ta'iin ykn mandheedhaaf wabiin foormulaa hin qabne gatii dogongoraa kenna #N/A.
Yoo mandheen A8 foormulaa =SUM(1;2;3) qabaate sana booda
=FORMULA(A8) barruu =SUM(1;2;3) kenna.
Odeeffannoo addaa waa'ee naannoo ammee hojjechaa jiruu deebisa. Faankishinichi qajeelfama barruu qeenxee fudhatee ulaagaa sana irratti hundaa'uudhaan deetaa deebisa.
INFO("Gosa")
Gabateen armaan gadii ulaagaa barruuf gatiiwwan tarreessa Type akkasumas gatiiwwan deebii faankishinii INFO tarreessa.
Fayyadamni wardii bbiroo gatiiwwan qe'eeffaman ulaagaaleeType f fudhachuu danda'u, LibreOffice Calc iin garuu gatiiwwan Ingiliffaa qofa fudhata.
=INFO("release") lakkoofsa oomisha deebisuu LibreOffice faayidaa irra jiru deebisa.
=INFO(D5) mandhee waliin D5 diraa barruu qabate sirna gosa sirna dalagaa deebisa.
Yoo wabiin mandheettii duwwaa ta'e DHUGAA kenna. Faankishiniin kun qabeentaan mandhee duwwaa ta'uu isaa murteessuuf fayyada. mandheen foormulaa of keessa qabu duwwaa miti.
ISBLANK(Gatii)
Gatiin qabeentaa qoratamuu qabudha.
=ISBLANK(D2) akka carraatti SOBA deebisa.
haalota dogongoraa qorata, gatii dogongoraa #N/A irraa kan hafe, DHUGAA ykn SOBA kenna.
ISERR(Gatii)
Gatiin gatii kamiyyu ykn himannoo gatiin dogongoraa #N/A irraa kan hafe jiraachuu isaa ilaaluuf qoratamudha.
=ISERR(C8) yeroo mandheen C8 =1/0 of keessatti qabatu DHUGAA kenna, sababni isaas 1/0 n dogongoradha.
=ISERR(C9) yeroo mandheen C9 =NA() of keessatti SOBA, sababni isaas ISERR() dogongora #N/A ni dhiisa.
Haalota dogongoraa qorata, gatii dogongoraa #N/A dabalachuudhaan, fi DHUGAA ykn SOBA kenna.
ISERROR(Gatii)
Gatiin gatii qoratamuu qabu ibsa. Dogongorri yoo jiraate ISERROR() DHUGAA kenna yoo ta'uu baate immoo SOBA kenna.
=ISERROR(C8) yeroo mandheen C8 =1/0 of keessatti qabatu DHUGAA kenna, sababni isaas 1/0 n dogongoradha.
=ISERROR(C9) yeroo mandheen C9 =NA() of keessatti qabatu DHUGAA kenna.
Returns the value if the cell does not contains an error value, or the alternative value if it does.
IFERROR(Value; Alternate_value)
Value is the value or expression to be returned if it is not equal or results in an error.
Alternate_value is the value or expression to be returned if the expression or value of Value is equal or results in an error.
=ISERROR(C8) yeroo mandheen C8 =1/0 of keessatti qabatu DHUGAA kenna, sababni isaas 1/0 n dogongoradha.
=ISERROR(C8) yeroo mandheen C8 =1/0 of keessatti qabatu DHUGAA kenna, sababni isaas 1/0 n dogongoradha.
Yoo gatiin intijarii guutuu ta'e TRUE ,ykn yoo gatiin qara ta'e FALSE deebisa.
ISEVEN(Gatii)
Gatiingatii mirkanaa'edha.
Yoo gatiin intijarii ta'uu baate,lakkoofsi kamiyyuu tuqaa deesimaaliin boodaa ni hafu.Mallattoon gatiis ni hafa.
=ISEVEN(48) TRUE deebisa.
=ISEVEN(33) FALSE deebisa.
=ISEVEN(0)TRUE deebisa.
=ISEVEN(-2.1) TRUE deebisa.
=ISEVEN(3.999) FALSE deebisa.
Lakkoofsota guutuudhaaf qorata.Yoo lakkoofsi 2f hirame lakkoofsa guutuu argamsiise 1 kenna.
ISEVEN_ADD(Lakkoofsa)
Lakkoofsi lakkoofsa qoratamuu qabudha.
=ISEVEN_ADD(5) 0 kenna.
=ISEVEN_ADD(A1) yoo mandheen A1 lakkoofsa 2 of keessatti qabaate 1 kenna.
Yoo mandheen mandhee foormulaa ta'e DHUGAA kenna.
ISFORMULA(Wabii)
Wabiin mandhee keessatti qorannoon foormulaa qabaachuu isaa murteessuuf adeemsifamuudhaaf wabii agarsiisa.
=ISFORMULA(C4) yoo mandheen C4 5 of keessatti qabaate SOBA kenna.
Gatii yaayaa (DHUGAA ykn SOBA) qorata).
Yoo dogongorri mudate, faankishiniin SOBA kenna.
ISLOGICAL(Gatii)
Returns TRUE if Value is a logical value (TRUE or FALSE), and returns FALSE otherwise.
=ISLOGICAL(99) SOBA kenna, sababni isaas 99 lakkoofsadha malee, gatii yaayaa miti.
=ISLOGICAL(ISNA(D4)) qabeentotni mandhee D4 kan barbaadan ta'aniyyu DHUGAA kenna, sababni isaas ISNA() n gatii yaayaa kenna.
mandheen yoo gatii dogongoraa (gatii hin jirree) #N/A of keessatti qabaate DHUGAA kenna.
Yoo dogongorri mudate, faankishiniin SOBA kenna.
ISNA(Gatii)
Gatiin ibsa ykn gatii qoratamuu qabudha.
=ISNA(D3) akka carraatti SOBA kenna.
Returns the value if the cell does not contains the #N/A (value not available) error value, or the alternative value if it does.
IFNA(Value; Alternate_value)
Value is the value or expression to be returned if it is not equal or results in an #N/A error.
Alternate_value is the value or expression to be returned if the expression or value of Value is equal or results in an #N/A error.
=IFNA(D3;D4) returns the value of D3 if D3 does not result in an #N/A error, or D4 if it does.
Yoo qabeentotni mandhee barruu ykn lakkoofsota ta'uu isaanii qoratee, yoo qabeentotni barruu ta'an SOBA kenna.
Yoo dogongorri mudate, faankishinichi DHUGAA kenna.
ISNONTEXT(Gatii)
Gatiin ibsa ykn gatii bakkatti gatiin barruu ykn lakkoofsota ykn gatii Buuliyaanii ta'uu isaa mirkaneessuuf qormaatni geggeeffamudha.
=ISNONTEXT(D2) yoo mandheen D2 barruu abcdef of keessatti qabaate SOBA kenna.
=ISNONTEXT(D9) yoo mandheen D9 lakkoofsa 8 of keessatti qabaate DHUGAA kenna..
Yoo gatiin lakkoofsa ibsa ta'e DHUGAA kenna.
ISNUMBER(Gatii)
Gatiin lakkoofsa ykn barruu ta'uu isaa murteessuudhaaf ibsa qoratamuu qabudha.
=ISNUMBER(C3) yoo mandheen C3 lakkoofsa 4 of keessatti qabaate DHUGAA kenna.
=ISNUMBER(C2) yoo mandheen C2 barruu abcdef of keessatti qabaate SOBA kenna.
Yoo gatiin qara ta'e DHUGAA ,ykn yoo lakkoofsi guutuu ta'e SOBA deebisa.
ISODD(Gatii)
Gatiingatii mirkanaa'edha.
Yoo gatiin intijarii ta'uu baate,lakkoofsi kamiyyuu tuqaa deesimaaliin boodaa ni hafu.Mallattoon gatiis ni hafa.
=ISODD(33) TRUE deebisa.
=ISODD(48) FALSE deebisa.
=ISODD(3.999) TRUE deebisa.
=ISODD(-3.1) TRUE deebisa.
Yoo lakkoofsi 2f hiramee lakkoofsa guutuu argamsiisuu dide DHUGAA (1) kenna.
ISODD_ADD(Lakkoofsa)
Lakkoofsi lakkoofsa qoratamuu qabudha.
=ISODD_ADD(5) 1 kenna.
Qajeelfamni wabii ta'uu isaa qorata. Yoo qajeelfamni wabii ta'e DHUGAA kenna, yoo ta'uu baate SOBA kenna. Yeroo wabii argatu faankishiniin kun gatii wabii ta'e hin qoratu.
ISREF(Gatii)
Gatiin gatii qoratamuu qabudha, wabii ta'uu isaa murteessuuf.
=ISREF(C5) C5 wabii sirrii waan ta'eef firii DHUGAA jedhu kenna.
=ISREF("abcdef") barruun gonkumayyu wabii waan hin taaneef yeroo hunda SOBA kenna.
=ISREF(4) SOBA kenna.
=ISREF(INDIRECT("A6")) DHUGAA kenna, sababni isaas INDIRECT faankishinii wabii kennudha.
=ISREF(ADDRESS(1; 1; 2;"Sheet2")) SOBA kenna, sababni isaas ADDRESS faankishiniin yoo wabii fakkaateyyu, barruu kenna.
Yoo qabeentotni mandhee barruu ibsu ta'e DHUGAA kenna.
Yoo dogongorri mudate, faankishiniin SOBA kenna.
ISTEXT(Gatii)
Gatiin gatii, lakkoofsa, gatii buuliyaanii, ykn gatii dogongoraa qoratamuu qabudha.
=ISTEXT(D9) yoo mandheen D9 barruu abcdef of keessatti qabaate DHUGAA kenna.
=ISTEXT(C3) yoo mandheen C3 lakkoofsa3 of keessatti qabaate SOBA kenna.
Returns the numeric value of the given parameter. Returns 0 if parameter is text or FALSE.
If an error occurs the function returns the error value.
N(Gatii)
Value is the parameter to be converted into a number. N() returns the numeric value if it can. It returns the logical values TRUE and FALSE as 1 and 0 respectively. It returns text as 0.
=N(123) 123 kenna.
=N(TRUE) 1 deebisa
=N(FALSE) 0 deebisa
=N("abc") 0 deebisa
=N(1/0) deebisa #DIV/0!
Gatii dogogoraa #N/A deebisa.
NA()
=NA()Qabeentoota man'ee gara #N/A tti jijjiira.
Returns the type of value, where 1 = number, 2 = text, 4 = Boolean value, 8 = formula, 16 = error value, 64 = array.
TYPE(Gatii)
Value is a specific value for which the data type is determined.
=TYPE(C2) akka firiitti 2 deebisa.
=TYPE(D9) akka firiitti 1 deebisa.


text:
Xumura irratti, murtiilee guguddoo walga’iin hoogganoota Gamtaa Afrikaa dabarse keessaa tokko gammachuu guddaan otuu hn taane, calleensaan sirna cufataadhaan ka raaw’atame.
Gariin isaanii yakka waraanaatiin mana-murtii sadarkaa Addunyaatiin – hoogganoonni Gamtaa Afrikaa kurnaan lakkaawaman, guyyaa xumuraa irratti, tarsiimoo mana-murtii sadarkaa Addunyaa keessaa ba’uu sana murteessuuf calleensaan itti deeman. Hoogganoonni Afrikaa, yeroo dheeraadhaaf, manni-murtii sadarkaa Addunyaa kun loogiidhaan, hoogganoota Afrikaatti fuuleffate – jechuun balaaleffataa turan. Namoota haga ammaatti, mana-murtii sana duratti yakka ilaalaman soddomii-sagal keessaa, soddomii-saglanuu lammiwwan Afrikaa akka ta’anittti dubbatan.
Ejjennoon Gamtaa Afrikaa keessatti dudhatame kun garuu, biyyoota Afrikaa hundeeffama mana-murtii sanaa mallatteessanii jiran irratti dirqama akka hin taane tu dubbatama. Biyyoonni Afrikaa 34 miseensota ICC ta’an yoo manicha murtii sana keessaa ba’uuf murteeffatan garuu, Gamtaan Afrikaa ka deggeru ta’uu tu dubbatama.
Dhaabbbata Qorannaa Naga-eegumsaa Finfinnee keessa maadheffate, kan “Instituter of Security Studies” jedhamu keessaatti qorataa ka tya’an – Nadubu-isii Kiristiyaan Anii, murtii dabarsame sana ennaa ibsan, “Tarsiimoon keessaa ba’insaa kun, ejjennoo siyaasaa hoogganoonni Afrikaa mormii mana-murtii sadarkaa Addunyaa irratti qaban ittiin ibsatan tahee tajaajila. Ejjennoon ICC keessaa ba’uu kun, akka biyyoonni Afrikaa – otuu Gmtaa Afrikaa waliin walitti-bu’insa hin qabaatiin, walabummaadhaan, fedha ofiitiin manicha murtii sana keessaa of baasan jajjabeessa” jedhan.
Ejjennoon kun murtii cimaa ta’uu dhaa baate iyyuu, wanna akka salphaatti ilaalamu akka hin ta’iin hubachiisan.


text:
Kan USn hoogganaman gamtaan wal taatotaa bakka waraanni mootummaa Siiriyaa qabatee jiru haleeluu dhaan uummata hedduu galaafatanii qabeenyaan illee manca’e jechuu dhaan angawoonni Siiriyaa balaaleffataniriu.
Angawoonni biyyattii akka jedhanitti haleellaan samii irraan daangaa Jordan irratti geggeessame waraanni Siiriyaa fi michoonni isaa tattaaffii isaan IStti duuluuf godhan danqe.
Kan michuu dhiyoo Siiriyaa ta’e mootummaan Raashiyaa bakka waraanni Siiriyaa qabatee jiru samii irraan haleeluun fudhatama hin qabu jechuun qeeqe.
Angawoonni US immoo kaleessa akka jedhanitti xayyaarri kun humnootii mootummaa Siiriyaa kan haleeleef sababaan godinaa lolli irraa dhorkame kan maadhee isaanii ciru seenuu waan itti fufaniifi.


text:
Dorgommii Kubbaa Miilaa Oromoo baranaa 23essoo,Amerikaa godina Minisootaa magaalaa Maple Grove istaadiyoomii Crimson keessatti taphatan.
Kilaboota kubbaa Oromoo 25ti guyyaa 10f irratti wal dorgome
Kilaboota tana keessaa Qeeroo,Qeerramsaa, Finfinnee, Tokkummaa, Abdii Sabaa,Abdii Boruu,Michu Sabaa fi hedduu.
Garee A fi B jedhanii qoodan. Garee A keessaa Qeerramsa Poortilaanditti Oromo United MN 3-1 moo’ee waancaa irraa fudhate. Qeerramsii takkuma akkana oli hin baane.
Warra “Torbaan Oromoo” kabajuuf Amerikaa dhufe keessaa tokko aaddee Caaltuu Sanii, itti gaafatamtuu galii Oromiyaa fi miseensa OPD.
“Wal moohuuf osoo hin tahin dorgommi hamilee walii kennuudhaf wal jajjabeessuudhaaf, dorgommii tokkummaa waan taheef hedduu bareedaadha.”
Wannii aaddee Caaltuu gammachiise ka dhibiin MN Oromiyaa jechaa biyyatti dhageette asi geennaa ammoo “xiqqoo saniimitii guddoon arke,” jette.
Kana malleellee ‘Oromo Street’ yoo jedhan “Oromootti wali moggaase natti fakkaate tana arguu kiyyaa hedduun gammade.”
Asii achi akka aaddee Caaltun jettutti tokkummaa Oromoo jabeessaa biyya jaaruu,jijjiirama amma dhufe durattiin deemuu fi “waan harka nu seene nuy harka seene jabeeffachuu.
Namii dhibiin dorgommii OSFNA tana irratti argine Kaalifoorniyaatti ambaasaaddera Itoophiyaa Birhaanee Mesqel Abbebee Sanyiiti.
"Oromoon akkuma qabsooshaan moohate ispoortiidhaanis moohachaa jira guddina ummata keenyaa fi walitti dhufeenna ummata keenyaaf ceesisisa.”
Kilabiin Poortilaani akka warrii isaan walin dhufe jedhetti duruu akka dansaa qophaahee dhufe.
“Ijoolleen teenna akka ibidda taphatti. Qeerransii qeerramsuma.”
Tishoo Tafarraa koree OSFNA keessa jira.Dorgommiin tun eennummaa teenna nu barsiifti jedha.
Ijoolleen Oromoo dorgommii tanaa dhufan akka jecha isaatti taan sadarkaa lammeessoo,koollejii fi yuniversiti baratti.
Tishoonuu amma barumsa bioengineering PhD barachuutti jira.
Pirezidaantiin OSFNA bara dhufuu Mekfiraa Haaji Ahmed Nuureeti.
OSFNA jechuun aadaa teenna,Oromummaa teenna itti wal agarsiifnu jetti. “Guyyaa keenna torbaan keenna.”
Mekfuriyaan barana hujii tanaaf filan.OSFNA sadarkaa lamaa sadii durattiin deemuu feeti. “Kun waan argitan taha.”


text:
LibreOffice 7.3 Help
Fayyadamaa deetaa hamma tokko irra dirreewwan ykn haaloota waliin madaalu nidandessa. Fakkeenyaaf fayyadamaa deetaa ogeejjiilee kana gadi wajjin waliin madaalu nidandessa.
Fayyadamaa gooree irra galmee kee irratti yoo barbaadde, barruu gooree dhoksuf haalaa fayyadamu nidandessa.
Galmee kessatti barruu dhoksu barbaaddu fili.
Saagi - Kutaa filadhu.
Naannookeessaa, saanduqa filadhu.
Sanduuqa Haalaan irratti, fayyadamaa_Maqaa akaakayyuu == "Doe" barreessii, "Doe" maqaa akaakayyuu wara fayyadaman barruu irra dhoksu barbaaddu dha.
saagi cuqaasi, issa bobba galmee olkaa'i.
Maqaan kutaa dhokata naanna'aa irratti mulachu nidanda'a.
Gabateen kanatti aanu tarree fayyadama jijjiiraman isa ati gahaatti yeroo haalota ykn dirree qindeessu barbaaddu argattudha:


text:
(qeerroo, Amboo, Gurraandhala 27,2012) Uummata Oromoo meeshaa maleeyyii gaaffii mirgaa yeroo gaafatu irraa bir’uu kan qabu mootummaan Wayyaanee waan meeshaa itti dhoosaa jiruu fi meeshaa waraanaa baatee deemu itti fakkaatee bir’uudhaan sakatta’a gochaa akka jiru gabaasame.
Mamiin mootummaa kanaa uummata Oromoo irraa qabu daran jabaachaa deema.Sababni isaa inni guddaanis gaaffii mirgaa gaafatamee deebiin hidhuu fi hojii arihuu ykn ajjeessuun deebii itti fakkaata.
Yeroo ammaa kanatti kanuma irraa ka’uunis uummata karaa nagaa deemu magaala Amboo kallattii hundaan marsuun sakkatta’a gaggeessaa jiru.
Uummatni biyya abbaa isaa keessatti olii gadi bilisaan deemuun dhorkamaa jira.Ifannaa fi doorsisaan namoota keessumaa dargaggoota Oromoo konkolaataa irraa buusanii rakkisuu irratti argamu.
Yoomuu sakatta’i,hidhaan,doorsisnii fi ajjeechaan qabsoo ilmaan Oromoo duubatti akka hin deebisne hubachuutu irra jiraata ture.
Mootummaan Wayyaanee TPLF human waraana bobbaasee uummata ittiin doorsisu kana beelaa fi hiyyummaa biyya sana keessatti jaaree jiru karaa itti salphisu gochuun karaa ture.
Gaaffiileen mirga ummataa deebisuu hanqachuu irraan sagalee ummata bal’aa guyyuu human waraanaa fi milishaan waan ukkamsee barootaan jiraatu itti fakkaachuu ni mala.
Ammo haalli amma deemaa jiru ummati Oromoo jiraachuuf jecha mootummaa Wayyaanee gutummaatti dhabamsiisee jireenya Oromummaa fi Oromiyaa mirkaneessutti kan isa geessu malee meeshaa soda kan duubatti deebi’u hin fakkaatu.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa


text:
LibreOffice 7.3 Help
Fankiishiini Ofiinaqaa dhamsuu fi banuun jijjiraa,tarjaa tokkoo keessaatti galiinsaa biroo irratti hunda'uun, ofumaa galinsaa xumuruu. Tarjaan hangaa man'eewwan 2000 ykn diraawwan garaa garaa 2oo ta'an sirritti barbaada
Barruun xumuurame ni shoolama.
Kan xumuramee fudhachuuf,Galchi ykn furtuu qaree dhiibi.
Barruu miiltessuuf ykn xumura gulaaluuf,F2dhiibi.
To view more completions, press CommandCtrl+Tab to scroll forward, or CommandCtrl+Shift+Tab to scroll backward.
To see a list of all available AutoInput text items for the current column, press OptionAlt+Down Arrow.
yommuu arfiilee isaa galinsa duraa waliin wal simu fayyadamnee formulaa barressinuu,fankiishinoota kudhaan darbaan kan Dhullee keessaa tarreessun,hangii maqoota hiikame huundaa irraa,hangii maqoota kuusaa deetaa huundaa irraa,fi qabiyyee hangiiwwan moggaafaman huundaa irraa fayyadamun qacceen gargaarsaa ni uumama.
Ofiinaaqan qub-suukanaawaa dha.Fakkeenyaaf yoo man'ee keessatti " Waliigala" barreessite,osoo dursa ofiinaaqa kaka'uumsaleessin tarjaa walfakkata keessatti "waliigala" kan jedhu man'ee biraa keessatti galchuu hin dandeessu.


text:
Kutaa Yunaaytid Isteetes Miniisootaa keessatti dhukkubii Gifiraa ykn shifeen mudate caalaatti hawaasa Somaalee giddutti ta’u gabaasaaleen ibsanii jiran.Kunis tallaalii farra Gifiraa ykn shifee ijoolleen akka hin talaalamneef maatiin waan ittisaniif ta’uun ibsamee jira.
Ministriin eegumsa fayyaa kan kutaa Minisootaa akka jedhetti erga Caamsaa 16 qabee kutaa sana guutummaa keessaa namoota 68 kanneen dhibee kanaan qabaman jiraachuutu gabaase.Kanneen keessaa 58 lammiiwwan Somaaliyaa ti. Akka gabaasa sanaati namoonni kun tallaalii akka hin fudhannetu ibsame.
Anagawoonni eegumsa fayyaa akka jedhanti talaalii kana fudhachuun ijoollee dhukkuba Otism (Autism) jedhamuuf saaxila jechuun maatiin talaalsisuu didan.Kutaa eegumsa fayyaatti daarekterri dhimma dhukkubootaa Kris Ehresmann akka jedhanitti gareeleen farra talaalii hawaasa kana irratti fuuleffatan jedhan.
Kana irratti Dr. Obsaa Hasan Hospitaala Marsii irraa ibsa nuu kennanii qabu.