text:
Friday, July 9, 2010
Ayodhya kaanda- Yenimidava roju
Satrughnula vivaahaanni kannulaaraa chusi,vaallathopaate Ayodhyaki vacchaadu. Kontakaalam ayyaaka Yudhaajit Bharatudini tana intiki teesukellaaru. Bharatudu tanatho paatu Satrughnudini kudaa teesukuvellaadu. Akkada vaallu yenni bhogaalani anubhavinchinaa, yellappudu tama tandri ayina Dasaradha Mahaaraajuni taluchukunevaaru.
Dasaradha mahaaraajuki tana naluguru kumaarulu naalugu chetulavantivaaru. Aayanaki oka koduku meeda prema yekkyva, maroka oduku meeda prema takkuva anedi ledu. Nalugurini samaanamaina drustitho chusevaaru. Kaani aayanaki Raamudante amitapaina preethi. Yendukante,
Teshaamapi Mahaatejaa Raamo ratikaraha pituhu
Swayambhuriva Bhutaanaam Bhajaava Gunavattaraha
Raamudiki unna gunamula cheta, Dasaradhudiki Raamudante koncham prema yekkuva. Raamudiki unna goppa gunaalu yentante, yeppudu prasaantamgaa, nirmalamgaa untaadu.(Praanullo konnitiki puttukatho chevi vinapadakapovacchu, Kannu kanapadakapovacchu, Notitho maatlaadakapovacchu, kaalu cheyyi pani cheyyakapovacchu. Kaani, puttukatho chedda manassu yeppudu puttadu. Mana manassu manam maarchukogalam. Alaa maarchukolekapote adi mana tappe. Anavasaramaina vishayaala gurinchi aalochinchakundaa unte, andaru prasaantha chittamgaa undagalamu). Yeppudu mruduvugaa madhuramgaa maatlaadutaadu. Avatalivaadu verrikekalu veste, udrekamgaa maatlaadite, Raamudu maatram mounamgaane undevaadu, vaadanalu chesevaadu kaadu. Avatalivaadu tanaki vanda apakaaraalu chesinavadainaa kaani, tanaki okasaari anukokundaa upakaaram cheste maatram, Raamudu atanu chesina Upakaaraanni gurtutecchukuni aanandapadataadu ( Avatali vyaktilo tappulu vetikevaadu kaadu).
Buddhimantudu, mundu tane palakarinchevaadu. Alaa kaakunda yevaranna tanani mundugaa palakariste, Ayyo! nenu vaallani palakarinchalekapoyaane ani benga padevaadu. Andukani andarini mundu tane premagaa palakarinchevaadu. Aayana praakramavantulaku paraakramavantudu ayinappatiki, nenu intativaadini ani yeppudu anukodu. Tanakannaa peddavaallani yellappudu gouravinchevaadu. Yeppudu dharma viruddhamaina maata maatlaadevaadu kaadu.
Sreyaskaramu kaani pani chesevaadu kaadu(manam yedaina pani chesemundu, mana lopala unna buddhi, manam chestunna pani manchido kaado cheptundi. Kaani mana manassu aa maata vinadu. Adi ee pani cheyyaddu ani anadu. Ademantundi ante, andaru chestunnaaru. Madi kattukuni kurchunte yenduku panikiraamu, ee maatraaniki yemi kompalu munigipovu, aa pani chesindi nene ani swayamgaa cheppedaakaa yevadiki teliyadu ani palurakaalugaa mabhyapetti, Indriyaalaku longi, Sreyaskaramu kaani pani cheyistundi. Kaani Raamudu manassuk longi sreyaskaram kaani pani yennadu chesevaadu kaadu).
Alaage,
Dharmakaamaardha tatvagnyaha smrutimaan pratibhaanavaan
loukike samayaachaare krutakalpo Visaaradhaha
Guruvulu cheppina vishayaalani avasaramainappudu smarinchagala nerpu undata. Samayaspoortitho maatlaadagala nerpu undata, Aachaaraalani peddalu yelaa paatinchevaaro alaa paatinchevaadu.
Pragnulaina vaarini, Satpurushulani, yelaa rakshinchaalo telisiunnavaadu. Yevarini yekkada unchaalo, yevarini yelaa niyaminchaalo, yelaa kharchupettaalo telisiunnavaadu. Sangeeta, silpa, nrutyamulandu aariterinavaadu.
Alaage longanatuvanti gurraalani, yenugulani longadeesukuni vaatimeeda swaari cheyyagalige sakti unnavaadu. Prapanchamlo unna atikoddimandi atiradhulalo sresthudainavaadu. Yenni Astra-Satraalu telisinaa nishkaaranamgaa baana prayogam cheyyanivaadu.
Inni gunamulatho andarini santoshimpa cheyyagaligevaadu kanuka Raamudante Dasaradhudiki anta preeti.
Okanaadu Dasaradhudu, naaku antarikshamlo mariyu bhoomi meeda utpaatamulu(tokachukkalu, gulakaraalla varsham) kanipistunnaayi. Naaku vruddhaapyam vastondi. Inka nenu yentokaalam bratakanu. Andukani naaku priyaatipriyamaina, sakala gunaabhiraamudiki tondaragaa yuvaraajya pattaabhishekam cheseste prajalandaru santoshamga untaaru ani aalochinchi, Dasaradha mahaaraaju, tana mantrulani, itara raajulani, prabhutwa udyogulani, jaanapadulani,ayodhyaa pattanavaasulani modalaina vaarini pilichi pedda samaavesam yerpaatu chesaaru. Raamudiki tondara tondaragaa yuvaraajya pattabhishekam cheyyalane tondaralo Kekaya raajuki, Janaka mahaaraajuki kaburu pampaledu.
Dasaradha mahaaraaju kurchunnaaka, andaru tamaki yerpaatu chesina sthaanaallo kurchunnaaru, Appudu Dasaradhudu ilaa annaadu.
Idam sareeram Krutsnyasya charataa hitam
Paandhurasyaatapatrasya cchaayaayaam jaritam mayaa
Ee tellati godugu kinda konni vela samvatsaraala nundi kurchuni unnaanu. Ee tellati godugu kinda kurchuni undagaane naa sareeraaniki vruddhaapyam vacchesindi
Ippudu naa sareeram visranti korukuntundi. Andukani mudulokaalani saasinchagala saktivantudaina kumaarudu Raamudiki yuvaraajya pattaabhishekam cheddaamani anukuntunnaanu. Kaani, naa antata nenu teesukunna nirnayam khacchitamgaa undakapovacchu. Raamudu naa pedda kumaarudanna pakshapaata buddhitho nenu ee nirnayam teesukuni undacchu. Nenu nyaayaanyaaya vichaarana chesi undakapovacchu.
Ee simhaasanam meeda kurchune vaadu ee raajyaanni dharmabaddhamgaa paalinchaali. Prajalanu kanna biddalugaa chusukovaali. Raamudu pattaabhishekaaniki arhudu ani nenu anukuntunnaanu. Kaani, Raamudu alaantivaado kaado meeru vichaarinchandi. Nishpakshapaatamgaa raagadweshaalu lekundaa aalochinchi nirnayinchandi. Meerandaru kudaa Raamudu pattaabhishekaaniki arhudu ani anukunte, pattaabhishekam chestaanu. Meerandaru baagaa aalochinchi mee nirnayaanni cheppandi annaadu.
Akkadunna vaallandaru oke saari santoshamtho gattigaa," Dasaradha mahaaraajaa! meeru cheppina prapaadaaniki memu angeekaristunnaamu. Ventane Raamudiki yuvaraajya pattaabhishekam cheseyyandi. Raamudu pattaabhishekham cheyinchukuni, yenugu meeda yekki, tellati godugu kinda uregutunte, yeppudu chustaamaa ani maa manasulu yeduruchustunnaayi" ani vaarandaru arichina arupuki akkada unna antahpura praakaaram kadilipoyindaa annattugaa undi.
Ee maatalu vinna Dasaradhudu santoshinchi, vaallani oka maata adigaadu. Adentante, konni vela samvatsaraalugaa mee andarini kanna biddalugaa chusukuntu, dharmam tappakundaa paripaalana chesaanu. Ivvaala nenu Raamudiki yuvaraajya pattaabhishekam chestaanu ante meelo okkaru kudaa,
"Dasaradha! ippudu mee valla vacchina lotu yemiti. Konni vela samvatsaraala nunchi dharmam tappakundaa mammalni tandrilaa chusukunnaavu ani okadu analedu. Naa kodukuki yuvaraajya pattaabhishekham cheste chudaalani undannaaru. Nenu annaanani meeru annaaraa. Naa paalanalo lopaalu kanapaddaayaa. Naakanna goppa gunaalu Raamudilo kanapaddaayaa. Raamudu meeku yuvaraajugaa yenduku kaavaalo cheppandi" ani annaadu
Appudu andaru,
Raama satpurusho loke satyadharmaparaayanaha
Saakshaadraamaadwinirvrutto Dharmaschaapi sreeya sahaa
Ee samasta lokamlo Raamudu satpurushudu. Aayanaki Satyamu Dharmamu kaavaali. Annitiki minchi Dharmaanni, Lakshmini kalipi unchatam Raamuniki telusu annaaru.
Alaage Raamuni chuste pournami naati chandrudini chusinantha aahlaadamgaa untundi. Bhoomiki yentha orpu undo, Raamudiki anta orpu undi. Bruhaspatiki yenta buddhi undo, Raamudiki anta buddhi undi. Indrudiki yenta Sakti undo, Raamudiki anta sakti undi. Inni gunaalu unnaayi kanuka memu Raamudini raaju gaa korukuntunnaamu.
Alaage, Raamudu Lakshmanuditho kalisi yuddhaaniki velite viyajam chepattakundaa Raamudu raadu. Raamudu chaalaa kaalam yuddham chesi Ayodhyaki tirigi vaste, lopaliki velli santoshamgaa, aanandaalatho kaalam gadapadu. Aatana snaanam chesi ventane yenugo, radhamo yekki Ayodhyalo prati vaalla daggariki vacchi, mundu aayane palakarinchi, kusala prasnalu vestaadu. Prati intimundu nunchi velutu, kanapadda vaallandarini mundu taanu pilichi prasnistaadu. Yevarayyaa ilaa prasninche raaju. Atuvanti gunam nee kumaarudilo undi. Andukani aayana maaku yuvaraaju gaa kaavaali ani annaaru.
Alaage, Prajalu sukamgaa unte, tandri santoshinchinattu santoshistaadu. Mammalni tandrilaa yento premagaa chusukuntaadu.(prema= taanu anubhavinchakapoyinaa, tanavaaru anubhavistunte, vaaru anubhavinchina aanandaanni chusi aanandapadatam). Prajalaki yedanna kastam vacchipoyinaa, Raamudu maatram aa kastaanni taluchukuni baadhapadutune untaadu.
Asalu yemi teliyanatuvanti jaanapadulu, Sthrilu, pillalu, Raamudik yemi kaanatuvantivaallu roju gudilo Raamudu aarogyamgaa undaalani, aayana mammalni chakkagaa chudaali, aayana santoshamgaa undaali ani praardhistuntaaru. Andukani Raamudu maaku raajugaa kavaali Dasaradhaa, ani vaallandaru annaaru.
Vaalla maatalu vinna Dasaradhudu yento santoshinchaadu. Ee chaitra maasamlo pushyami nakshatramtho chandrudu kalisi unnappudu, Raamudiki pattaabhishekham chestaanu ani prakatinchaadu. Taruvaata Sumantrudini pilichi, Raamudini teesuku rammannaadu. Vasishtudini pilichi, pattaabhishekhaaniki yerpaatlu cheyyamannaadu. Appudu Vasishtudu akkada unna vaallani pilichi....
"Meeru ratnaalani siddham cheyyandi. Alaage tellati vastraalanu, pelaalani(maramaraalu), chaturanga balaalani, oka manchi yenuguni, tellati goduguni, nooru kumbhaalani, bangaaru kommulunna yedduni, poortigaa unnatuvanti puli charmaanni siddham chesi, veetannitini Dasaradha mahaaraaju agni gruham lo pettandi. Dwaaraalanu toranaalatho alankarinchandi. Gandham kalipina neellatho gadapalani kadagandi.
Dhoopam veyyandi. Paalu perugutho kalipi unna annaanni brahmanulaki pettandi. Prati inti meeda patakaalu yeguraveyyandi. Naatakaalu vesevaallani, Paatalu paadevaallani siddhamcheyyandi. Vesyalu alankarinchukoni raavaali. Vaallu anthahpuramlo rendava kakshya varake vacchi akkada nireekshinchaali.
Anni devaalayaallo pratyeka pujalu cheyinchandi. Abhishekhaalu cheyyandi. Podavaina kattulu pattukunna veerulani siddham cheyyandi" ani annaadu.
Sumantrudu Raamachandramurty ni aa sabhaki teesukuvacchaadu. Appudu Raamudu, nenu Raamavarmani vacchaanu ani cheppi, chevulu pattukuni tana sirassu Dasaradhudi paadaalaki tagilettu namaskaaram chesaadu. Raamudiki unna gunamulani chusina Dasaradhudiki addam lo tanani tanu chusukunnattu undi.
Appudu Dasaradhudu, Raamaa! naa yokka seelamunu telusukunna, goppa dharmamu kaligina, nirantaramu nannu anuvartinchedi ayina naa pedda bhaarya Kousalya kumaarudivi kanuka, alaage neeku goppa gunamulu unnaayi kanuka, neeku pattaabhishekham cheddaamani anukuntunnaanu. Neeku teliyanivi kaavu ee vishayaalu. Ayinaa okasaari vinu. Nuvvu raajuvayyaaka rendu vyasanaalu vastaayi. Avi mananni naasanam chestaayo. Kaavuna vaatini daggaraku raakundaa chusuko. Aa rendu vyasanaalu kaamamu mariyu krodhamu. (Kaamamu valana nishkaaranamga vetaadaali ane buddhi pudutundi. Judamaadaali ane buddhi pudutundi. Pagatiputa nidrapovaali ane buddhi pudutundi. Paradushanamulu verokari daggara kurchuni vinaali anipistundi. Pagati puta ani chudakundaa, sthreetho sambhogiddaam anipistundi. Madhyam taagaalanipistundi. Pagatiputa nrutyamu chudaalanipistundi, geetamulu vinaalanipistundi. Alaage krodhamu valana chaadilu cheppaali anipistundi, satpurushulani nirbandhinchaali anipistundi. Kapatamugaa verokarini champaalanipistundi, itarulu vruddhiloki vaste orvalenitanam vastundi. Itarulaloni gunaalanu doshaalugaa cheppaalanipistundi. Itarula dhanaanni apaharinchaali anipistundi. Avatalivaari manassu baadhapadettu maatlaadaali anipistundi, chetilo aayudham pattukuni avatalivaadini nishkaaranamgaa sikshinchaali anipistundi).
Raamaa, neeku pushyamii nakshatramlo pattaabhishekham chestaanu. Kaavuna ee rojuki velli upavaasam cheyyi annaadu Dasaradhudu.
Andaru vellipoyaaka Dasaradhudu kudaa vellipoyaadu. Antahpuraaniki vellaaka Dasaradhudu Sumantrudini pilichi, Raamudini malli teesukurammannaadu. Raamudu vacchaaka, Dasaradhudu ilaa annaadu," nenu jeevitamlo anubhavinchani sukham ledu. Ee sareeraaniki vruddhapyam vacchesindi. Yenno yagnyaalu chesaanu, pitru runam, devataa runam, rushi runam, ilaa anni runaalu teerchukunnaanu. Nenu cheyyavalasina pani yedannaa undi ante adi nee pattaabhishekhame. Meeru yendukinta tondarapadtunnaaru ani adugutaavemo. Naaku peedakalalu vastunnaayi. Ulkalu padutunnaatu. Ee sareeram maadipotundi ani benga padatamledu. Prajalu dikkulenivaaru kaakudadu. Andukani neeku tondaragaa pattaabhishekham chesestaanu. Neeku pattaabhishekham cheyyalane oka aalochana vacchindi. Aa aalochana maaripokamunde cheseyyaniy.
Bharatudu chaalaa manchivaadu. Ippudu menamaama ayina Yudhaajit daggara unnaadu. Bharatudu raaka munde neeku pattaabhishekham chestaanu. Oka manchi pani modalettagaane vighnaalu vastaayi. Nee snehitulandarini apramattamgaa undamanu. Sitammatho kalisi devatalanu prardhinchu. Darbhala(gaddi) meeda paduko" ani cheppi pampinchaadu.
Dasaradhudu Sumitrani chesukunnaa pillalu puttaledu kaabatti, yavvanamlo unna, soundaryaraasi, anni vidyalu telisina Kaikeyini vivaaham chesukunnaadu. Aa samayamlo Kekaya raaju, naa kuturiki neeku pillalu pudite vaallaki pattaabhishekham cheyyali ani adigaadu. Dasaradhudu appudu maata icchaadu. Andukani ippudu Kekaya raajuni pilavakundaane Raamudiki tondaragaa pattaabhishekham cheyyali anukuntunnaadu.
Raamudu anthahpuraniki vellu tana talli ayina Kousalyaa devi tho tana pattaabhishekham gurinchi cheppagaa, aavida chaala santoshapadindi. Sitamma, lakshmanudu yento aanandapaddaaru. Tana mitrulaki kudaa cheppaadu. Taruvaata Raamudu devatalaki havissulu icchi, migilina havissuni tinnaadu. (Upavaasam ante kadupu nindaa tineste kannu padipotundi kaabatti. kannu padiponanta saatvika aahaaram, sareeram nilabadataaniki kaavalasinantha tini, aa opika tho bhagavataaraadhana cheyyatam upavaasam. Annam tinadam maaneyyatam upavaasam kaadu).
Ayodhyaa nagaramanthaa chaala santoshamgaa unnadi.
1 comment:


c: text/html

text:
(Audio) Kadhata [kan ittiin jalqabame]
“Yaa Waaqayyo Gooftaa! Sabni kee
warri si barbaannu, warri si dheebonnu,; ati lubbbuu keenyaa, jireenya keenyaaf
dhaloota keenyaafis ni barbaachifta jennee fuula Kee duratti dhiyaannee jirra.
Ulfina kee isa guddaadhaan, Hafuura keetii fi dhiibbaa Waaqummaa keetiinis
gidduu keenyatti akka argamtu si kadhanna, jaalala kee nuuf haa ta’u!
Yaa Waaqayyo Yaada kee baruu
barbaanna, jaalala kee adda baafachuu fi sii wajjin waliif gallee deddeebi’uu
barbaannaa; kanaaf isa amaleeffannee fi isa addunyaan jedhu qofa otuu hin
taane, Yaa Waaqayyo, yaadi kee karaa hafuura keetii garaa tokkoo tokkoo
keenyaatti akka dhangala’u, wanti ati nutti himuu barbaaddu akka nuuf galu
hunduma keenya akka gargaartun si kadhadhaa, jaalala kee nuuf haa ta’u!
Anis dubbii Kee akka jaalala keetti
dubbachuu akkan danda’uuf ayyaanni kee naaf haa baay’atu! Ulfina hunduma isaa
immoo ati duwwaan fudhadhu. Maqaa Yasuusiin, Ameen!”
Kutaan irraa kaanee ilaallu
Maat.5:13-16
“Yesuus itti fufee, ‘Isiin soogidda lafaa ti; soogiddi garuu
minyaa yoo of keessaa dhabe maaliin deebi’ee minyeeffama ree? Gad baafamee
gatamee, namni irra ejjetee balleessa malee, homaa tokkoofuu waa’ee hin baasu.
Isin ifa lafaa ti, mandarri tulluu gubbaatti ijaarame dhokachuu hin danda’u,
homtinuu ibsaa qabsiisee guuboo jala hin kaa’u, baattuu ibsaa irra kaa’a malee,
ibsichi mana keessa kan jiran hunudmaa in ibsa. Namoonni hojii keessan isa
gaarii arganii, Abbaa keessan isa Waaqa irraaf ulfina akka kennaniif, ifni
keessan akkuma kanaatti namoota duratti haa ifu!’ jedheen.”
Gooftaa keenya Yasuus Kiristoostu
kutaa kutaa kana keessatti dubbata. Baroota Isaa fi warra Isa hordofanittis
dubbata. Warra kan Isaa ta’anii barsiisi Isaa isaan biratti fudhatama qabaatee
jennaan itti amananii warra isa duukaa bu’anitti dubbata.
Ouu kutaa kana hin dubbatin dura, “Lallaba
Gaaraa irraa” isa jedhamu 5:1- kan
Gooftaan Yasuus gaara irratti ol ba’ee barsiise dha. Waan baay’ee erga dubbatee
booda, waa’ee amalaa: namni duukaa bu’u namni Waaqayyoo tokko amala akkamii
qabaachuun akka isa irra jiru irratti erga barsiisee booda, bifa ittiin amalli
namoota Waaqayyoo kun immoo ittiin baafamee mul’ifamu (calqisu) 5:13-14 irratti
barsiissa.
Amalloonni kun bifa lama qabu: kan
keessa namaa jiruu fi kan bakkeetti baafamee mul’ifamuu barbaadu. Innin keessa
namaa, hariiroo namaa fi Waaqayyo gidduu jiraatu irratti, akkamitti namni Waaqayyoon
gammachiisaa fi Waaqayyottis gammadaa jiraachuu akka danda’u ibsa.
Hariiroon keessaa kun jireenya namaa
keessatti ‘ifummaa’ fi ‘soogidduumaa’ uuma. Jechuunis wanta dhiibbaa fiduu
danda’u uuma. Dhiibbaan hariiroo keessaan uumame kun immoo dhokfamee taa’uun
irra hin jiraatu; baafamee mul’ifamuutu irra jiraata isa jedhu irratti Gooftaan
Yasuus barsiise --- soogiddaa fi ifatti fakkeessee.
Kan baay’ee nama dhibu asi irratti
Gooftaan Yasuus ‘soogidda ta’aa!’ hin jenne. Garuu ‘soogiddummaan keessan akka
dhabamu hin godhinaa!’ jedhe malee. Warri kaan soogiddummaa of keessaa
qabaachuuf gara Gooftaan dhuufuun dirqama isaan barbaachisa. Warri gara Gooftaa
dhufan garuu, jirreenyi ‘soogiddumaa’ ykn jireenyi dhiibbaa uumuu danda’u
ammaan dura iyyuu isaan keessatti jalqabee waan jiruuf, ‘jireenyichi akka inni
akka ta’utti mul’atee dhiibbaa akka dhufu barbaadamu fiduu danda’u godhaa ---
jireenya jiraadhaa!’ jedhee barsiise.
Amantoonni hundumtuu Gooftaa Wajjin
hariiroo waan qabaniif, jireenyi soogidduummaa inni dhibbaa uumuu danda’u isaan
keessatti uumameera. Kanaaf Gooftaan Yasuus jireenya nu keessatti uumamee jiru,
isa Isa irraa fudhanne --- barsiisa Isaa dhageenyee fi Isatti amanuudhaan isa
arganne kana—akka inni hojiidhaan mul’atu akka taasufnu nu gaafata.
Kanaaf, ‘soogiddummaa keessan hin
dhiisinaa!’ nuun jedha. Akka Yasuus dubbatutti, soogiddi soogiddummaa isaa yoo
dhiise, deebi’ee mi’eeffamuu hin danda’u. kana jechuun immoo soogidda ta’uu
isaatu hafe jechuu dha. wanti soogidda fakkaatu, garuu mi’aa of keessaa hin
qabne immoo dhagaa dha. Dhagaan immoo raawwattee bakka soogiddi barbaachisutti
hin barbaadamu; hojii soogiddummaas hojjechuu hin danda’u. kanaafuu, gadi
baafamee gatama; miillaanis irra ejjetama!
As kessatti ‘Soogiddi’ akka
fakkeenyaattii fidhatamee ti. Amalli soogiddaa akkuma beekamu: jireenya guyyaa
guyyaatti jiraannu keessatti soogiddi barbaachisaa dha. Nyaata keenya kamuu
keessatti hammi ta’e ni barbaachisa. Kanaaf, soogiddi yeroo hunduma
barbaachisa. Amantootas yeroo sogiddatti fakkeessu, Gooftaan Yasuus, isin biyya
lafaatiif ni barbaachiftu jechuu Isaa ti.
Soogiddi nyaata tursiisuuf ni
gargaara—akka hin tortorre gochuuf. Gooftaan Yasuusis yeroo ‘isin soogidda’
jedhu, ‘isin keessa hin jirtan taanaan, isin keessatti hin hojjettan taanaan…
biyyi lafaa ni baddi – foolii gaarii, amala gaarii, jireenya gaariis hin
godhattu ’ jechuu isaa ti. Kanaafuu, akka amanaa tokkootti, ija Waaqayyoo
duratti bakkaa fi itti gaafatamummaa guddaa qabda jechuudha. Ati warra kaan
jiraachisuuf ni barbaadamta!
Itti fufee Gooftaan Yasuus “ifa”tti
nu fakkeesse. Ifnii fi soogiddi akkaataa adda adda addaatti dhiibbaa uuma. Ifni
warra naanna’anii fi fagaatanii argamanitti mul’ata. Soogiddi immoo waan itti
bu’e, waan itti makame, dhandhama isaa
jijjiira. Ifni alaan yeroo dhiibbaa uumu, soogiddi keessa galee ti! Nus
hawaasaa fi namoota keessa oollu/ keessatti hojjennu keessattis dhiibbaa
gaarii—isa akka ulfina Waaqayyotti ta’e—uumuu dandeenya.
Dhiibbaa soogiddummaan/ifaan
walfakkeeffamu kana uumuun diqama nuti si’a tokko raawwannu utuu hin taane,
jireenya keenya dha. Jireenyi diraqamaa wajjin tokko miti. Dirqama itti
rakkatanii baasuu, jireenya garuu itti yaadaniis ta’e utuu itti hin yaadni ni
jiraatu! Egaa, warra wajin jiraannu, warra wajjin barannu, warra awajjin
hojjennu, warra wajjin oolu irratti dhiibbaa Waaqayyoof ulfina fichisiisu
uumuun kan keenya akka ta’e mul’isa kutaan kun.
Akka ifaatti immoo, warra fagoo
jiran, warra hojiidhaan malee nu arguu hin dandeenye, warra qunnamtii jabaa
illee waliin hin qabne irrattis hojjechuu ni dandeenya. Hojii gaariin yeroo
baay’ee of hima. Yoo yeroo inni hojjetame namni nu hin argine ta’e iyyuu, erga
hojjetamee booda, ‘eenyutu akana godhe?’ jedhamee gaafatamuun hin oolu!
Akkuma jalqaba irratti ilaallee
jiruu, soogiddummaas ta’e ifummaa kan nuti arganne Gooftaa wajjin hariiroo
qabnu irraa ti. Macaafni Qulqulluun, waa’ee Waaqayyoo yeroo dubbatu:
-
Waaqayyo
ifa dukkanni raawwatee isa bira hin jiru (1Yoh.1:5)
-
Waaqayyo
ifa homtuu itti dhiyaachuu hin dandeenye keessa jiraata (1Xim.6:16)
-
Waaqayyo
Abbaa Ifaa ti! (yaaq.1:17)
Dukkanni fakkeenya cuubbuu, fakkeenya
jal’inaa, karaa irraa kaachuu, du’aa,..ti. Ifni immoo fakkeenya gaarummaa,
qajeelummaa, qulqullummaa, dhugaa, tolaa, waan fudhatamaa fi hawwataa ta’ee ti.
Ifni Waan Waaqayyo illee itti fakkeeffame dha. Waaqayyos yeroo waan hundumaa
uumuu jalqabe, jecha dubbate keessaa inni duraa “Ifni haa ta’u!” kan jedhu dha
(Uum.1).
Kanaaf, ifni nuyi qabnu isa Waaqayyo
irraa arganne dha. Waaqayyoo wajjin yeroo jiraannu, ifni nu keessa guutaa deema
jechuu dha. Ifummaan keenyas ba’aa adeema. Museen gaafa gaara siinaa irra turee
dhufe, Waaqayyoo wajjin yeroo dabarsee (dubbatee) waan dhufeef, fuulli isaa hamma
namoonni illee ilaaluu sodaatanitti ni calqisa/ifa ture (Bahuu 34:29-33). Mee
amala sibiilonni yeroo maagineettiidhaan walitti dhufan agarsiisan yaadadhaa.
Sibiilli sun hamma maagineettii sanaa wajjin walitti rigataa/wal tuqee ture,
dandeettiin waa harkisuu isaa jabaata. Keessattuu, dhaabbataatti maagineettii
sanaan wal qabatee jira taanaan, dhaabbataatti dandeettii waa harkisuu waan
jireenya isaan faallaa ta’e immoo of irraa dhiibuu qabaata jechuu dha.
Nyuyis yeroo hunudmaa Waaqayyoo
wajjin hariiroo/waliiti dhufeenya gaarii qabaannee jennaan, yeroo hundumaa
ayyaan ittiin amala soogiddumma fi ifummaa naannoo keenya irratti fiduu ittiin
dandeenyu dhaabbataatti qabaanna jechuu dha.
Akka Macaafni Qulqulluun nu ajajutti,
nuyi yeroo hunda wangeela lallabbuun nu barbaachisa. Wangeellis yeroo hundumaa
nuun lallabamuu qaba. Wangeela immoo kan lallabuu dandeeny karaa lamaan: Dubbii
dhaa fi hojiidhaan(jireenyaan).
Waldaan Biiftuu Boolees sagantaa
ba’anii magaalaa qulqulleessuutiin wangeela lallabuu qindeessaa kan isheen
jirtuuf, isa kanaafi.
Gooftaan Yasuus, ibsaa keessan guuboo
jala otuu hin ta’in ol baasaatii iddoo hunduma duratti mul’atu kaa’aa jedhe.
Kunis waa’ee ifa isa ‘already’ of keessaa qabnu akka namoonni argan gochuu ti.
‘Ifa Waaqayyo irraa argatan ijoolleen Isaa akka baasanii mul’isan barbaaduun
jalqabumaa jalqabee iyyuu ‘agenda’ Waaqayyoo ti. Isa.60:1 “Ifni kee dhufeera,
ulfinni Waaqayyoos siif ba’eeraa tii, kanaafis ka’ii ibsi!” jedhee dubbata.
Egaa ergaan har’aa kun walumaa
galatti waa’e ka’anii mul’achuu ti.Waaqayyo akka nuyi kaanee ibsinu, akka nuyi
kaanee waa hojjennu barbaada.
Wangeelli guutuu dha. Waan hundumaa
of keessatti hammata, waan hundumaafis barbaachisaa dha. Sababiin isaa waan
hundumtuu Waaqayyoon ta’e, Isa malees kan uumame tokko illee hin jiru.
Far.24:1 irratti, “lafti fi wanti isa
keessa jiru hundumtuu kan Waaqayyo ti” jedha. (Bahuu 19:5;Iyob.41:11;
Far.50:12).
Seera Uumamaa 1 keessaatti Waaqayyo
uumama hundumaa: lafa, waaqa, ibsoota, bishaan, biqiloota, bineensota fi nama
gaafa uume dhuma irraatti, “Baay’ee gaarii!” akka ta’e arge jedha (1:31). Waan
baay’ee gaarii ta’ee isa duratti argame kanas namni akka bulchu, akka itti
fayyadamu, akka kunuunsuu fi akka eeguuf nama irratti muude (1:26-29; 2:15).
Kanaafuu, walumaa galatti naannoo
keenyaa (environment): biyyee, qilleensa, muka, bishaan, bineensota, biqilootaa
fi qabeenya uumamaa mara kunuunsuun itti gaafatamummaa Waaqayyo namatti kenne
dha. Dura Addaamitti kenne, inni immoo amma dhala namaa hunduma bakka bu’a.
Kanaaf nama soortuu godhee uumamaa irratti muude, Waaqayyo.
Gama biraadhaan immoo Waaqayyo
jiraachuu uumama hundumaa ni barbaada jechuu ni dandeenya. Waaqayyo namni qofti
akka jiraatu barbaada miti, yoo nama caalchisee fi ofitti aansee uume ta’e
iyyuu.
Waaqayyo akkaataa baay’ee nama
dinquttii fi akkaataa walxaxaa (complex) ta’etti, uumama uume hundumaa walitti
hidhee jira. Inni tokko isa kaan malee akka hin jiraannetti. Namni uumama
uumame irratti aboo kunuunsuu fi eeguu fudhate, garuu innis uumama kana malee
jiraachuu hin danda’u. Bishaan, biqilaa fi bineensonni hin jiran taanaan namnis
akka lafarra jiraachuu hin dandeenyetti uumame. Kana immoo Waaqayyotu godhe --
akka uumani uumame hunduu wal gargaaree fi waliin jiraatuuf. Kanaafuu, isa
tokko balleessuun isa kaan irrattis dhiibbaa uumuu ta’a.
Fakkeenyaaf, wahiyoon O2
jedhamu qilleessa keessa jiru yoo dhabame uumamni lubbuu qabu harki caalaan
jiraachuu dhaaba. CO2 hin jiru taanaan biqiloonni nyaata isaanii
qopheeffachuu hin danda’an. Kanneenii fi kan biros hamma isaanii eegee kan
qilleensa keessa kaa’e, namnii fi uumamni biroonis akka itti dhimma ba’anitti
sirna isaa kan diriirse Waaqayyoo dha. Waaqayyo ogeessa! [barumsa har’aa
keessatti hamma danda’ame technical terms warra jedhaman kanatti dhimma ba’uu
irraa of qusachuun yaa, garuu akka hubatamuufan kana kaase malee]
Egaa nuyi naannoo keenyaa fi qabeenya
uumamaan nuuf kenname hunda eeguun nu barbaachisa. Sababni isaa immoo:
-
Waaqayyotu
isaan uume
-
Abbaan
qabeenyummaa isaanii kan Waaqaayyoo ti
-
Waaqayyo
akka isaan jiraatan barbaada. Waan Waaqayyo jiraachuun isaa gaariidha jedhe
nummoo yoo balleessine, isa gaddisiisuun keenya hin oolu. Mitiiree?
Yoodhuma akka uumama harka keenyatti
kenname kunuunsuuf soortuu (stewards) taanee muudamen iyyuu, yoodhuma Waaqayyo
immoo uumamni jiran akka isaan eegaman barbaada ta’e iyyuu, haala qabatamaa
amma keessa jirruun kun ta’aa hin jiru. Naannoonis ta’ee qabeenyi uumamaa
miidhamaa jira.
Qilleensii fi bishaanni ni faalama;
biyyeen ni faalama, ni dhiqamas; gosti bineensootaa fi biqiloota baay’ee
dhabamsiifamaa jiru. Waaqayyo immoo kanatti hin gammadu. Kana immoo ajaja Inni
Nohiif nenne irraa arguu dandeenya.
Waaqayyo, sanyiiin/gosti bineensota bishaan badiisaa irraa ofiin hafuu
hin dandeenyee akka inni oolchuuf Nohiin ajaje (Uumama 6:19-22).
Kanaafuu, biqilootaa fi bineensota
badaa jiran/baduuf jiran kunuunsuun yaada Waaqayyoo tajaajiluu dha. Haa ta’u
iyyuu malee hojii namni hojjechaa jiruun qabeenyi uumamaa baay’een manca’aa
jira.
Ani ji’oota muraasa fuula dura biyya
Chaayinaan ture. Yeroon achi ture keessatti wanti guddaa na jibbisiisan keessaa
inni tokko, itti gammadee qilleensa
yeroon harkisuu dadhabu dha. Yeroon itti faalama qilleensaa irraa kan ka’e
namoonni baay’een afaanii fi funyaan isaaniitti haguuggatanii adeemantu jira.
Kun yeroodhuma dhiyoo illee miidiyaa irra akka ture baay’een keessan kan
argitan/dhageessanidha jedheen yaada. Isaanii fi biyyoon gurguddataa jiran
baay’een illee rakkoo akkasii xiqqeessuuf jecha, warshaalee gurguddoo gara
iddoo magaalaa keessaa ba’eettii fi gara biyyoota guddataa jiraniitti geessaa
jiru. (Nu bira faa fidaa jiru jechuudha!)
Egaa ani fakkeenyumaafan maqaa dha’e
malee biyyoonni baay’een rakkoo akkasiin akka miidhamaa jiran beekamaadha.
Biyyoota baay’ee keessatti bokkaan asiidawaa ta’e roobaa jira; kan keenyas
dabalatee biyyoota baay’eetti deddeebitiin ongee/gogiinsaa—jijjiirama
qilleensaan kan wal qabatu--- mul’ataa jira. Waggaa sadan tokko dura haala deddeebitii
ongee yeroo qorannu, aanaa Fantalllee
keessatti wanti arganne kana deggara. Jaarsolii biyyaa fi jiraattota aanichaa
haasofsiifnee turre. Isaanis: “kanaan
dura gogiinsi waggaa torba torbaan dhufa ture, kanaafuu ‘Bona Saftii’ ittiin
jenna ture. Amma garuu, bonni/gogiinsi waggaa lamaa fi sadii dhufaa jira.
Horiin keenyas itti nu duraa hubamaa jiru” jedhan. Ciramuun bosonaa fi
faalamuun qilleensaa egaa deddeebitii (frequency) hongee irratti shoora guddaa
haasa’a.
Baay’een keenya bishaan laga yaa’u
dhugnee akka guddanne beekamaadha. Garuu har’a, laga magaalaa keenya keessa
yaa’u dhuguu mitiitii ilaaluuf fedhii ni qabaannaa? Eenyutu faale? Waaqayyo
dhaa?
Gosti bineensotaa fi biqiloota bor
waa hedduuf nu fayyadamuu danda’anii har’a dhabamsiifamaa jiru. Baay’ee
isaaniis bora akka seenaatti ijoollee keenyatti himuuf jirra: Dur muka
baddeessaa jedhamu tokkotu jira ture – ijoollee taanee hurbuu isaa nyaanna; dur
bineesa harba jedhamu tokkotu jira ture,… jennee jechuu dha. Yoo arganne immoo
suuraa qofa ijoollee keenyatti agarsiifna ta’a. [as irratti baddeessatu badaa
jira jechuu koo miti].
Kana qofas miti, magaalaan keessa
jiraannu kun, iddoo baay’eetti funyaan qabannee kan bira dabarru dha. lagi ni
xiraa’a, mandarri ni xiraa’a. Kana immoo miidhaa Waaqayyo nurraan ga’e otuu hin
taane, kan nuyi hojjechaa jirru dha.
Akkuma guutummaa biyya lafaa irrattis
xiyyeeffannoon kennameefii dubbatamutti, kunuunsi naannoo (environmental
protection) inni jedhamu kun barbaachisaa dha; saayinsii fi siyaassa mataa
isaatiis ni qabaata. Mee waa’ee saayinsii fi siyaassa isaa iyyuu yoo
[yeroodhaaf] dhiifne, akka ilmaan Waaqayyootti waa’een qabeenyaa abbaa keenyaa
nu galcha. Amantoota baay’ee biratti dhimmi naannoo, dhimmi qilleensaa, dhimmi
dhiqamuu biyyee, dhimmi badiinsa uumamaa akka waan isaan ilaallatuutti hin
fudhatan. Dhimmi kun dhimma qabeenya abbaa isaanii akka ta’e kan yaadanii hin
beekne illee ni jiru. Haa ta’u iyyuu malee garuu, dhimmi kun nu
galcha—jechuunis nu ilaallata.
Mee maal goonee fooyyessina ire? Isa
jedhu ilaaluu keenya dura dhimmoota laman hubachiisuu barbaada:
-
1ffaan.
Naannoo fi qabeenya uumamaan nuuf kennaman kunuunsuun Waaqayyoon tajaajiluudha!
Waaqayyo akka isaan jiraatan barbaada waan ta’eef.
-
2ffaan.
Naannoo fi qabeenya uumamaan nuuf kennaman kunuunsuun karaa itti jaalala
qabaachuu keenya mul’ifnu dha. Waaqayyoonis jaallachuu, namootas jaallachuu.
Laga namni tokko karaa gadii waraabbatee dhugu, nummoo karaa olii waan lagicha
faaluu fi summeessu yoo itti goone, jaalala qabna jennee dubbachuu ni
dandeenyaa? Har’a jiraachuu fi of misoomsuuf jennee qilleensaa fi maddoolee
bishaanii (bishaan lafa keessaa dabalatee) yoo faalle, dhooloota dhufuuf ni
yaadna jechuu ni dandeenyaa? Akkas goona taanaan dhootaafis ta’ee namoota
miidhaan nuyi goonu hubuu danda’u hundumaaf jaalala hin qabnu.
Handhuurri Kiristaanummaa immoo
jaalala dha. Guyyaa tokko namnichi tokko gara Yasuus dhufee, abbommii keessaa
inni caalu isa kam jedhee gaafate. Yasuusis, Waaqayyoon waaqa kee garaakee
guutuun, yaada kee guutuun, jireenya kee guutuunis jaalladhu; hiriyaakees akka
ofii keetti jaalladhu jedhee deebise. Egaa Jaalala qabaachuun abboommii
hundumaa eeguu dha!
Egaa nuyis namoota jaallachuu irraa,
dhaloota dhufu jaallachuu irraa, Waaqayyoon isa waan hundumaa uumee fi kan ofii
isaa godhates jaallachuu irraa kan ka’e naannoo keenyaa fi qabeenya uumamaa
akka soortummaan (stewardship) eegnuu fi sirnaan itti fayyadamuuf nutti kenname kunuunsuun ni barbaachisa.
Yoo yaada kana irratti waliif
galleerra ta’eef, tarii egaa amma ‘eessa irraa jalqabnee naannoo keenya
kunuunsina?’ jennee gaafachuun hin oolu. Kanaaaf akka nu gargaarutti, mee
fakkeenya sasalphaan kaasuu yaala:
-
Itti
fayyadama annisaa/humnaa hamma danda’ame xiqqeessuu ( fkn. Ifaan/ibsaan qusii
malee ifaa oolee akka bulu gochuun naannoo irratti dhiibbaa qaba)
-
Maddoolee
bishaanii qulqullummaatti eeguuf ifaajuu
-
Meeshaalee
har’umeef itti fayyadamnu (kan akka peestaalii) dedeebisnee itti fayyadamuuf
yaaluu [haaraa bituu irra] yookiin immoo meeshaalee dhaabbataatti nu gargaaruu
danda’anitti fayyadamuun naannoo faaluu dhiqqeessa; meeshaalee dhiibifamnii
dhimma biraaf ooluu danda’an sirnaan warra hojii akkasii hojjetaniif dabarsanii
kennuu/dhiyyeessuu.
-
Meeshaalee
baay’ee callifnee bituu irraa of qusachuu (warrootuma itti dhimma baanu qofa
bituu); yeroo binnus warra annisa baay’ee hin fudhanne, salphaatti kan
omishaman, summii nannoo irratti kan hin babal’ifnetti dhimma ba’uu
-
Wantoota
yoo bakkeetti lakkifaman qilleensaa fi bishaan faalan akka itti gannu irratti
of eeggannoo gochuu.
-
Mukeetii
dhaabuu, biyyee eeguu, warreen hojii akkasii hojjetanis deggaruu
-
Tarsiimoo
fi himaammata kunuunsa naannoo irratti xiyyeeffatu deggaruu fi babal’isuu
-
Kosii
mana/warshaa keenya keessaa ba’an sirnaan bakka rakkoo hin uumnetti gatuu fi
tarkaanfii barbaachisu ogeessota mari’achiisuun fudhachuu
-
Dhimma
kana irra tti hubantii namoota naannoo keenya jiranii ol kaasuun/barsiisuun
fakkeenyas ta’uun tajaajila guddaa dha
-
K.k.f
Egaa walumaa galatti, kaayyoon barsiisa kanaa naannoo keenya
kunuunsuudhaan yaada Gooftaa keenyaa haa tajaajillu kan jedhu dha.
Tarkaanfiin nuyi har’a fudhannu hojii bor hojjetamuu
danda’uuf/jijjiirama bor dhufuu danda’uuf bu’uura ta’a. Garuu yoo har’a nuyi
irratti dammaqnee hin kaanu ta’e, tarii ijoolleen keenyas waa funyaanii fi
afaanitti diratanii waldaa keessa ta’uun isaanii hin oolu.
*** Garuu waan tokko immoo nan amana. Waaqayyo inni waan hin
jirre jiraachisuu danda’e, haaluma akkasii keessatti namoota jiraachisuu ni
danda’a. Haala hundumas geddaruu ni danda’a; nuyi garuu dursinee Isaa wajjin
waliif galuun nurra jiraata. Innis
dhiibbaa gaarii ta’e akka fidnuuf nu gargaara!
Kanaaf nuyi hamma dandeenyu, naannoo keenya kunuunsuuf, isa
miidhames suphuuf yeroo kaanu, yaada Waaqayyoo tajaajilla jechuudha. Nuyi
qabeenya uumamaatti sirriitti itti fayyadamuu ni dandeenya, garuu miidhuun
immoo sirrii miti. Yaada kana isa Waaqayyo geggeesitoota saba Isiraa’eliin
jedhe irraa argachuu ni dandeenya, ‘margi inni isin nyaattan isin hankaakee
jennaan, miilla keessaniin immoo balleessituu? Bishaan qulqulluu inni isin
dhugdan hankaaknaan isa hafe immoo booressituu? Sabni koo isa isin miilla
keessaniin booressitan dhuguu qabaa?’ (Hisq. 34:18-19) Kana jechuun, itti
fayyadamuun ni danda’ama; garuu miidhuun dhorkaadha jechuu dha jedheen
fudhadha.
Kanaafuu, kaanee yeroo nuyi naanno keenya irratti hojjennu
yoo namoonni nu gaafatan ‘Abbaakootu
barbaada!’ Yoo jenne ittiin qabnee Wangeela keenya isa guutumummaa of
keessaa qabu labsuu dandeenya.
Yeroo nuyi ulfina Waaqayyoo yaadaa naannoo keenya kunuunsuuf
kaanu, ifni keenya namoota baay’ee biratti mul’ata. Hojii gaarii kana nama
hundumaatu arga waan ta’eef!
Waaqayyo isin haa eebbisu!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eeritiraa
Eeritiraan biyya Gaanfa Afrikaa keessatti argamtu. Eeritiraan naannoo Galaana Diimaatti argamti.
Eeritiraa n biyya baha Afrikaatti argamtu yoo tattu dhihaan Sudaaniin, kibbaan Itoophiyaan, kibba-bahaan Jibuutin dangeffamte argamtii. Bahaa fi kabba-bahaan Galaana Diimaan kan marfamte yoo taatu, Galaana Diimaa gama immo Sa'ud Arabiyaa fi Yamanitu argama. Odoloonni Dahilaak fi Odolli Hanish bayyen akka kutaa Eertiratti ilaallamu.
Mudde 1, 1890tti, Eertiraan bittaa gabrummaa (colony) Ixaaliyaa jala galte. Eertiraan ammaa kuni billisumma Itoophiyaarra kan argatte warrana wagga sodammaffi geggeffameen booda. Warranni kunis bara 1961 hanga 1991 geggeeffame. Heerri Eertiraa bara 1997tti ba'e akka ibsetti, Eertiraan riippabiliika pirezidaantin bultu (presidential republic) yoo taatu dimookiraasii paarlaamaa (Unicameral Parliamentary Democracy) qabdi. Haa ta'u malee sababa warrani Itoophiyaa fi Eertiraa jiddutti Caamsaa 1998 jalqabbeffi, Eeritraan seera kana hojji irra olchuu hin dandenye.
Eertiraan biyya afaan fi adaa adda adda qabdu fi gosa amantii lamma qabdi, kunis amantii Islaamaa Sunnii fi amantii Ortodoksii kan bahaa (Oriental Orthodox Christianity) ti. Ertiraa keessatti gosa sagalitti argamu. Eritraan afaan biyyaffi murteeffame hin qabdu, haa ta'u malee biyya keessatti afaani gosa sadiin hojjattu; kunis Tigriffa, Arabiffa fi Ixaaliyaaniffa dha.


text:
Kaana ammoo leenjsiaa Kumaalaa Zelaalem Destaati.Leenjsiaa Zelaalemilleen atileetota Itoophiyaa ta akka Gezzahaanyi Aberraa fa leenjsee addunyaatti beessisee fa.
Wanti namii jechuutti ammoo maqaa fi hujii jara kanaa baduu dhowwuuf wanti tokko maqaa isaaniitiin hojjatamu maltee fa.Yoo daarektera,ogummaa fi teknika Federeshiinii Biyyoolessaa obboo Duubee Jiloo tana irratti wa gaafannellee ammatti waan maqaa isaaniitiin hojjamtuuf lafa jiraa beekuu baadhullee jarii kun nama guddinna atileetiksii Itoophiyaatiif hujii guddoo hojjatee jedhe.
Gama kaaniin Atileetiin Keenyaa tokko Maratoonii Berlin moohatee,rekoordii haaraallee cabsee doolara kuma 100 caalaan badhaafame.Namii Maratoonii km 42 tana moohate Wilson Kipasnag Lammeessoon fi sadeessooleen Keenyuma.
Biyyiti tun gama dubraalleen akkanuma tokkeessoo,lammeessoo fi afreessoo baatee dorgommii tana moohatte.
Taphattoota Premiere League addunyaa gugurdoo keessa taphatanii goolii hedduu galchuutti jiran keessaa;Spanish La Liga keessaa Messi,Ronaldoo Costa fa.Germany Bundsiliga ammoo ijoollee isaan Bosnia Herzogiovinia, Polandii fi Faransaayii bitatanitti goolii hedduu galcheef.
English Premier Leageu keessaa ammoo Daniel Strudge garee Liverpoolti, Kiristina Benteke Aston Villa,Oliver Groud Arsenal,Arson Ramseyilleen Arsenal,kaan ammoo Yayyaa Tureeti Manchester City fa.
Amerikaatti ammoo dorgommi NFL fi NCAA taphachuutti jiran.


text:
Artiist Admaasuu Biraanuu
(VOAafaanoromo) WASHINGTON, DC —
Qoosaa, draama, sirbaa fi hojii aartii adda addaa hojjachudhan ummata Oromoo biratti beekkama - Admaasuu Biraanuu. Guraandhala 14 bara 2016 dhalatee ogaa 60-tti, adunyaa kanarra du’an boqate. Admaasun abba ijolee shaniiti. Du’i artiistii jalatamaa kana ijoolee fi firootaa isaa qofa mitii, ummata oromoo hojii isaatin isa jalatuu hunda rifachiisee, gaddisiisera.
Admaasuun Bara 1970 keessaa Siinimaa bulchiinsa magaala Finfinnetti sirba hammayya sirbuuf shubbisan han artitti seene. Achumatti meshaa muziqaa adda addaa han akka tramfeeetii faa taphachuu jalqabe. Admaasun ofii sirbuu qofa odoo hin ta’in walaloo fi yeedaloo sirbaa qopheesee artiistoota akka Dawitee Mokoonnon ,Tsegaayee Dandanaa Hirphaa Gaanfuree fi Asteer Dadhiifaatii gumaachera.
Keennaa uumaa, jalaala artii fi cimanii hojjachuu walitti fayyadamee artiistii urjii ta’udhaf yeeroo itti hin fudhanne.
Tuuta Dhangaa. Dhangaaan sagantaa bashannaanaa Tv Itoophiyaa qophii Afaan Oromoo irratti dhihaachaa ture.
Bara 1990 keesaa ogaa Televisiinii Itoophiyaaratti Sagantaan Afaan Oromo jalqabamu, Admaasun yeroo oddo hin gubiin taatota haaraa walitti qabee shaakalchiisu jalqabe. Obbo Dajanee Guutamaa Itichaa, oggas TV Itoophiyaati qophii Afaan Oromootii Daayreektarii Isitiidiyoo ture. Aadee Simeeny Teessoo immo sagantaa Afaan Oromoo irratti beeksiistuu fi gaazexeesituu turte. Lamaanuu dubbisee, gumaachii Admaasuu guddaa akka ture nayaadachiisaniiru.
Admaasuun Kaarakterii fe’e ta’e taphachuun isa dhibee hin beeku jedhan warri hojii isaa dinqisifatan. Draamaa fi koomedhii ( tapha) irratti hojatee huda asitti siini tareesuu dadhabuus, amma tokoo sin yadachisuudha: Ani eenyuu, abbaa dumbburree, qaanqee, haadha garasuu, mana nyaataa, hadhaa firaa , Ameerikaa, qaween koo fi Dheebuu kaasuun hin gaha.
Aartiin Oromoo reefu hinxuqamnee , reefu jalqabaa jirra han jechaa ture Admaasun kara ijolee nubooda jirtuuti agarsiisa jira jechaa ture. Inni garuu artii jalatuu bakka hawwee gahee odoo hin argin du’an dursameera. Sirni awwalcha Admaasuu bakka firoonni, hiriyoonii fi namoonni hojii isaa dinqisifataan argamanitti magaala Finfinneetti sirnna o’adhan geggefameera.
To listen to VOA click here


text:
Friday, May 2, 2014
Hawaasa Oromoo Netherlands: Waamicha Hiriira Mormii
Caamsa 2, 2014
Ajjeechaa bartootta Oromoo’rra ga’aa jiru, akkasumas seeraan ala magaalaa Finfinnee babaldhisuuf gocha Mootummaan Itoopiyaa raawwachaa jiru mormuu dhaan magaalaa Den Haag, Netherlands keessatti hirirri mormii ni gaggeeffama. Namoonni biyya Netherlands keessa jiraattan hiriira kana’rra tti akka argamtan kabajaa Oromummaan waamicha keenya isiniif dabarsineerra.
Guyyaa fi teessoon hiriirri itti gaggeeffamu,
Guyyaa Hiriiraa:- Jimaata Caamsaa 9 (Fridag Mei 9-05 2014)
Magaalaa :- Den haag
Teessoo:- Plein 2, 2511 CR Den Haag (Parlama Nederland)
Sa’a:- 12.00n eegalee 14.00n xumuurama
Bifuma wal-fakkaatuun Hawaasinni Oromoo biyya adda addaa keessa jiraatu martinuu guyyaa fi haala isiniif mijate tti hiriira mormii wal-fakkaataa akka gaggeessitan kabajaa Oromummaa tiin isini tti dhaammanna.
Tokkummaan Umna!
Koree Hojii Raawwachiiftuu
Hawaasa Oromoo Netherlands
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Monday, November 3, 2014
Ibsa ABO Guyyaa Fincila Diddaa Gabrummaa Ilaalchisee
Sadaasa 3, 2014 (Oromo Liberation Front) — Qabsoo Bilisummaa Oromoo hirmaatnaa ummataan caalaatti utubuu fi sirna gabrummaatti xumura gochuuf bara 2005 ABOn ummata bal’aa Oromoof alagaan bitamuun nu haa gahu! Jedhee akka diina irratti finciluuf waamicha dabarse. Ummatni Oromoos waamicha Dhaaba isaa ABO irraa dabreef gammachuun ofitti fudhatee Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) guutuu Oromiyaa keessatti adeemsisuun tarkaanfii boonsaa yoomiyyuu yaadatamaa jiraatu fudhate.
Fincilli bara 2005 itti fufame bifa adda addaa fi sadarkaa adda addaatti adeemsifamaa har’a gahuunis haqa qabatamaa fi mul’ataa dha. Itti fufi Fincilli Diddaa Gabrummaa bara 2005ni kunis baatii Eblaa Bara 2011 irraa eegalee muratoo ilmaan Oromoo Qeerroo fi Dargaggoon haaraatti bifa jarmyaa qabatee caalaatti ol kaafame guutuu Oromiyaa waliin gahee akka itti fufetti jira. Fincilli Qeerroon Bilisummaa ol kaafame hirmaatnaa ummata bal’aa Oromootiin tumsamuun kan mooraa diinaa raase QBO ammoo galii isaatti dhiheesse tahuu FDG bara 2014 keessa adeemsifamaa turee fi jiru caalaatti mirkaneessa.
Fincila ummata Oroomoo qooda ola aanaa Qeerroon finiinaa jiru ummata Oromoo keessaa fi ala jiraatu irraa tumsaa fi deggersa ol aanaa argatuu danda’uun isaas hammeenyaa fi daba ummata Oromoo fi Oromiyaa keessatti hojjatamaa jiru addunyaaf ifa gochuu dandeessiseera. Injifannoon galmeeffame kunis laafaatti kan hin argamne tahuun ammoo eenyuyyuu jalaa dhokataa miti. Ummatni Oromoo bilisummaa kan barbaadu tahuu ifatti mul’isuuf wareegama qaalii fi ulfaataa baaseera. Wareegama lubbuu, qaamaa, qabeenyaa fi kan biroo maallaqaan hin shallagamne irratti baasaa jira.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Barataan Yuunivarsiitii Haramaayaa Hasan Huseen mana hidhaa mootummaa wayyaanee keessatti wareegame
Posted by Madda Walaabuu Press on 6/03/2014
Waxabajjii 03, 2014 | Qeerroo Finfinne
Ajjeechaan ilmaan Oromoo keessumaa barattoota Oromoo irratti xiyyeeffatamuun tarkaanfiin fudhatamaa jiru itti fufee jira. Yuunivarsiitii Haramaayaa keessatti gaaffii abbaa biyyummaa gaafachuudhaan Mana hidhaa mootummaa Wayyaaneetti darbamuu irraan darbuudhaan barattootni Oromoo mana hidhaa keessatti ajjeefamaa jiru.Barataa Nuuraddiin (Alsan) Hasan Barataa Computer science waggaa 2ffaa kan tahee fi dhalootaan Godina Shawaa lixaa magaala Baakkoo kan tahe mana hidhaa mootummaa Wayyaaneetti darbamuun dararaa jabaan erga irraan gahaa turee Gaafa 02/06/2014 mana hidhaa keessatti lubbuun isaa darbee jira.
Ajjeechaan ilmaan Oromoo keessumaa barattoota Oromoo irratti xiyyeeffatamuun tarkaanfiin fudhatamaa jiru itti fufee jira. Yuunivarsiitii Haramaayaa keessatti gaaffii abbaa biyyummaa gaafachuudhaan Mana hidhaa mootummaa Wayyaaneetti darbamuu irraan darbuudhaan barattootni Oromoo mana hidhaa keessatti ajjeefamaa jiru.
Dhalootni Qubee bu’aa QBO ti malee kan polotikaan gosaa dhalchee miti
Waxabajjii 02, 2014 | Abdii Boruutiin*
Yeroo hunda, dhimmi uummata Oromoo ykn waayeen qabsoo bilisummaa isaa yoo ka’u, Habashootni, waan kana busheessuuf jedhanii siyaasaa ykn polotikaa gosaa wajjin walqabsiisanii fedhii isaanii guuttachuuf carraaqqii akka godhan hubatama. Dhiyoo kana waayee Maastar Plaanii Finfinnee (MPF) ilaalchisee marii VOA sagantaa Afaan Amaaraa irratti godhame tokko akka tasaa dhaggeeffadheen ture. Habashootni, maqaa Oromootti yookaanis namoota Oromoo jedhamanitti fayyadamuudhaan kaayyoo dhokataa isaanii hojiirra oolchuuf shira dalagaa akka turani fi ammas itti jiran waan haaraa miti. Dhaggeeffattoota raadiyoonii isaanii afaanfaajjessuuf; dhimma kanas marii dhugaa fakkeessanii garuu isa kana keessatti dhaamsa qaban tokko dabarfachuuf jedhanii tooftaalee adda addaatti fayyadamu. Tooftaalee kana keessaa inni tokko, namoota Oromoo jedhaman garuu dhimma uummata Oromoo dhiisanii kan fedhii Habashootaa guutuuf carraaqan barbaadanii mariitti dhiyeessuu dha.
Yeroo hunda, dhimmi uummata Oromoo ykn waayeen qabsoo bilisummaa isaa yoo ka’u, Habashootni, waan kana busheessuuf jedhanii siyaasaa ykn polotikaa gosaa wajjin walqabsiisanii fedhii isaanii guuttachuuf carraaqqii akka godhan hubatama. Dhiyoo kana waayee Maastar Plaanii Finfinnee (MPF) ilaalchisee marii VOA sagantaa Afaan Amaaraa irratti godhame tokko akka tasaa dhaggeeffadheen ture. Habashootni, maqaa Oromootti yookaanis namoota Oromoo jedhamanitti fayyadamuudhaan kaayyoo dhokataa isaanii hojiirra oolchuuf shira dalagaa akka turani fi ammas itti jiran waan haaraa miti. Dhaggeeffattoota raadiyoonii isaanii afaanfaajjessuuf; dhimma kanas marii dhugaa fakkeessanii garuu isa kana keessatti dhaamsa qaban tokko dabarfachuuf jedhanii tooftaalee adda addaatti fayyadamu. Tooftaalee kana keessaa inni tokko, namoota Oromoo jedhaman garuu dhimma uummata Oromoo dhiisanii kan fedhii Habashootaa guutuuf carraaqan barbaadanii mariitti dhiyeessuu dha.
Student Nimona Tilahun Terminally ill After Torture
Waxabajjii 02, 2014 | Radio Afuura Biyyaa
Mootummaan Woyyaanee Hegeree Biyyaa akkasitti karaatti hambisaa jira!
Mootummaan Woyyaanee Hegeree Biyyaa akkasitti karaatti hambisaa jira!
Dargaggoo Nimoonaa Xilaahun bara 2007 yunversiitii Finfinneetii eebbifamee godina Kaaba shawaa mana barumsaa Shanootti barsiisaa ta’ee yeroo ramadame akkuma dargaggoo Oromoo kaanii innis ummata isa guddisee, barsiisee kanaan isa ga’e tajaajiluuf hawwii guutuudhaan ture kan inni hojii barsiisummaa eegale. Akkuma dargaggeessa kamii iyyuu mana dhaabee ijoollee godhatee jireenya gaggeessuuf abjuun isaa bara dheeraa waan bakka ga’aa dhufe itti fakkaate.
Killing, torturing, mass arrest, and terrorizing the Oromo People will not stop the quest for Self determination, democracy and constitutional rights of the Oromo people.
Waxxabajjii 02, 2014 | Statement of the United Activist and Members of the OLF (UAM-OLF)
The TPLF led- government of Ethiopia that came to power by sheer force of gun twenty three years ago has continued to rule the country by keeping its citizens under constant fear and intimidation.Thousands of innocent citizens have been executed in the dark corners of hidden and known TPLF’s prison cells just for demanding to exercise their birth right and democratic rights granted by the constitution of the country. Tens of thousands are languishing in secret and known detention centers without any legal counsel to defend themselves. Most of these detainees have never been appeared in court for years. Independent journalists and bloggers have been detained, tortured and others exiled.
The TPLF led- government of Ethiopia that came to power by sheer force of gun twenty three years ago has continued to rule the country by keeping its citizens under constant fear and intimidation.Thousands of innocent citizens have been executed in the dark corners of hidden and known TPLF’s prison cells just for demanding to exercise their birth right and democratic rights granted by the constitution of the country. Tens of thousands are languishing in secret and known detention centers without any legal counsel to defend themselves. Most of these detainees have never been appeared in court for years. Independent journalists and bloggers have been detained, tortured and others exiled.
Ergaa gabaabaa DH.D.U.O tiif
Waxxabajjii 02, 2014 | Dhugasa Ibsa Irraa
Akkuma beekamu uummatni Oromoo cunqursaa gita bitoota jala edda galani eegalee miidhaan irra gahaa tureera. Isaan keessa qabatamaan kan beekaman hanga tokko akka kanaa gaditti ni tarreessa.
Akkuma beekamu uummatni Oromoo cunqursaa gita bitoota jala edda galani eegalee miidhaan irra gahaa tureera. Isaan keessa qabatamaan kan beekaman hanga tokko akka kanaa gaditti ni tarreessa.
Seenaa Bu’uresitootaa, Hogganootaa, qondaalotaa, miseensota ABO fii Dhaaba ABO baraaruudhaan tokkummaa qabsaawota ummanni keenya lallabuufi arra yoo hindhugoomisine yoom tokkoominna?
Waxxabajjii 01, 2014 | Amin Jundi Irraa
Hoogganoota ABO MaraafiJaallan yeroo tokko keessatti qabsoo oromoo firii arra muli’atu kana agarsiisuufi qoodnni isin laachaa turtaniifi itti jirtan seena keessatti bakka guddaa qaba. Haata’uu garuu seenaan kun hujii boonsaa dalaydanii fi dogoggoroota tokko tokko godhameen walmakee arra dhaloota haaraya oromo biratti bifa addaa qabaachaa akka deemaa jirruufi daranuu haalli kun hindhaqabaminne yoo ta’e seenaa qabsoo oromoo keessatti galmee gurrattiin akka dibamuufi deeminnu xinxalluu hindandeettan jedhee hinyaadu.
Unethical Journalism will not Change the Reality on the Ground
Posted by Madda Walaabuu Press on 6/01/2014
Open letter to Tizita Belachew and Addissu Abebe of VOA Amharic Service
June 01, 2014 | By Daandii Qajeelaa
Dear Mrs. Tizita Belachew and Mr. Addisu Abebe,I listened to the interview you jointly made with what you called three “Oromo Ethiopian scholars” on the controversial Addis Ababa (Finfinne) Master plan broadcasted on Saturday, May 23, 2014 with keen interest. Those interviewed were 1) Dr. Bulcha Ta’a, 2) Dr. Demissie Oluma, and 3) Dr. Gizachew Tesso and the two of you moderated the debate as independent and neutral VOA Amharic service journalists. From the outset, the interview seemed to have been designed as a rebuttal by Drs. Ta’a and Oluma to an earlier interview Mr. Addissu Abebe made with Dr. Gizachew Tesso on the same subject. It was noted that Dr. Gizachew Tesso was re-invited to join the other two gentlemen because several listeners of the VOA Amharic service raised questions on his earlier interview.
Waamicha Hiriira Mormii Haawaasa Oromoo Awroopaa Maraaf Brussels, Belgium [Waxabajji (June) 20, 2014]
Caamsaa 31, 2014
Waa’ee Qotee bultoota Oromoo handhuura Oromiyaa irra buqqisuu, qabeenya isa saamuu, ajechaa fi hidhaa barattoota Oromoo irra gahaa jiru mormachuuf jecha, hawaasotni Oromooo biyyoota Awuroppaa jirru gamtaadhaan Hiriira Mormii bahuuf murteesinee jirra.
Waa’ee Qotee bultoota Oromoo handhuura Oromiyaa irra buqqisuu, qabeenya isa saamuu, ajechaa fi hidhaa barattoota Oromoo irra gahaa jiru mormachuuf jecha, hawaasotni Oromooo biyyoota Awuroppaa jirru gamtaadhaan Hiriira Mormii bahuuf murteesinee jirra.
Mootummaan wayyaane kanneen qindeessitoota FDG ti ittin jadhe ammallee adamsaa jiraachuun isaa himame.
Caamsaa 31, 2014
Gara lixa Wallagaa irraa odeeffannoon nu dhaqabe akka addeeysutti humni tika Wayyaane ganda keessa mana manatti bobbahuudhaan ijoollee Oromoo FDG qindeessitaniruu ummataa fi baratoota kakaaftaniru ittin jadhe adamsaa akka jiru beekkame.
Gara lixa Wallagaa irraa odeeffannoon nu dhaqabe akka addeeysutti humni tika Wayyaane ganda keessa mana manatti bobbahuudhaan ijoollee Oromoo FDG qindeessitaniruu ummataa fi baratoota kakaaftaniru ittin jadhe adamsaa akka jiru beekkame.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Mooraa Yuniversitii Jimmaa Keessatti Lamuu Fiilmiin Afaan Oromoo Akka Hin Agarsiifamne Dhorkame
Posted by Madda Walaabuu Press on 3/20/2013
Bitootessa 20, 2013 | Qeerroo Jimmaa
Aaangawoonni Wayyaanee Filmiin Afaan Oromoo akka lammaaffaa mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa keesaatti hin argiisifamne murteessan. Peresedentii baratootaa Yuunibasiitii Jimmaa Daawut Geetachoo murtii Wayyaanee fi ilmaan Abaashaa murteessaan kana irraatti akkaa mallaateessuuf dirqisifamee mallateesisuu odeessii keessaa Wayyaanotaa ba’uu mirkaneessee jira.
Dabballoonni Wayyaanee yeroo ammaa kana walgahiilee bifoota adda addaan bakka gara garaatti godhatan irratti gama ittin gumii gudinaa fi dagagina Seenaa, Aadaa fi Afaan Oromoo karaa itti dadhabsiisanii ykn yoo mijateef immoo kallaattii ittiin Mooraa Yuunibarsiitiilee keessaa itti dhabamsiisan irraatti hojjechaa kan jiran ta’uu beekama.
Gama kaaniin mootummaan Wayyaanee akkuma akkeeka isaa ilmaan Oromoo ukkamsee hidhuu, qara dabarsuu, barnootaa irraa arii’achuu, mirgaa dhorkachuu, hin dhaabuu yoo ta’ee fi gaaffii mirgaa Ummaannii Oromoo gaaffachaa jiruuf deebii kan hin keniinee yoo ta’ee fi ilmaan Oromoo sababaa Oromummaa isaanii qofaaf hidhamanii jiran hin hiikuu yoo ta’ee; murtiin Wayyaaneen yeroo garaagaraattii gama siyaasaan, Aadaa,Afaan, Seenaa,fi Dinagdeedee uummataa Oromoo irraatti dabarsuu hin kaafamuu yoo ta’ee gaaffiin mirgaa barattootaa fi qoteebulaa Oromoon walii galatti ummata Oromoon ka’e hin dhaabbatu.
Aaangawoonni Wayyaanee Filmiin Afaan Oromoo akka lammaaffaa mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa keesaatti hin argiisifamne murteessan. Peresedentii baratootaa Yuunibasiitii Jimmaa Daawut Geetachoo murtii Wayyaanee fi ilmaan Abaashaa murteessaan kana irraatti akkaa mallaateessuuf dirqisifamee mallateesisuu odeessii keessaa Wayyaanotaa ba’uu mirkaneessee jira.
Dabballoonni Wayyaanee yeroo ammaa kana walgahiilee bifoota adda addaan bakka gara garaatti godhatan irratti gama ittin gumii gudinaa fi dagagina Seenaa, Aadaa fi Afaan Oromoo karaa itti dadhabsiisanii ykn yoo mijateef immoo kallaattii ittiin Mooraa Yuunibarsiitiilee keessaa itti dhabamsiisan irraatti hojjechaa kan jiran ta’uu beekama.
Gama kaaniin mootummaan Wayyaanee akkuma akkeeka isaa ilmaan Oromoo ukkamsee hidhuu, qara dabarsuu, barnootaa irraa arii’achuu, mirgaa dhorkachuu, hin dhaabuu yoo ta’ee fi gaaffii mirgaa Ummaannii Oromoo gaaffachaa jiruuf deebii kan hin keniinee yoo ta’ee fi ilmaan Oromoo sababaa Oromummaa isaanii qofaaf hidhamanii jiran hin hiikuu yoo ta’ee; murtiin Wayyaaneen yeroo garaagaraattii gama siyaasaan, Aadaa,Afaan, Seenaa,fi Dinagdeedee uummataa Oromoo irraatti dabarsuu hin kaafamuu yoo ta’ee gaaffiin mirgaa barattootaa fi qoteebulaa Oromoon walii galatti ummata Oromoon ka’e hin dhaabbatu.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Saturday, July 6, 2013
Kitaaba Haarawaa: Kudhaama Seenaa
Kitaaba maqaanisaa Kudhaama Seenaa jedhamu ,obbo Leellisaa Aadaa Bantiin barreeffamee maxxanfamee bahee jira. Kitaabni kun Seenaa saba oromoo fi uummata Kuush, Seenaa saboota Amaaraa, Tigiree, Agaw, Shinaashaa fi kan isaan fakkaatan, seenaa dhalootaa fi babal’ina Amantii Kiristaanaa fi Isilaamaa, akkasumas Aadaa, Duudhaa fi amantii Waaqeffannaa ilaalchisee qorannoo fi ragaa bal’aa waliin ibsa.
Kitaaba kana dubbisuun hubannoo fi beekumsa Seenaa fi Eenyummaa keenya irratti qabnu, tokkummaa fi garaagarummaa Amantii Waaqeffannaa, Kirisitaanaa fi Isilaamaa gidduu jiru, walitti dhufeenya Aadaa fi Amantiin qabu xiinxaluu fi hubachuuf nu gargaara. Kun dhugaa ta’uu mirkaneeffachuuf Kudhaama Seenaa bitaa dubbisaa!
Yoo kitaaba kana dubbiftan dhaamsa isaa qaamaa fi qalbiitti kudhaammattu, akkasumas dhagaa tokkoon shimbira lama rukuttu. Tokko, Seenaa kanaan duna hin dubbisiin ykn hin dhageenye argattu. Lama, guddinaa fi dagaagina Hogbarruu Afaan Oromoof gahee keessan gumaachitu.
Walmalee hin qabnu, walhaa tumsinu!
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Friday, December 4, 2015
Dabalaa Xaafaa reebicha ulfaataa dhaan ajjeefame
Ummata Oromoof gara laafina kan hin qabne, faashistiin abbaa irree wayyaanee ajjechaa ilmaan Oromoo irratti raawwataa jiru jabeessee itti fufuudhaan guyyaa kaleessaa Mudde 03,2015 sabboonaa qabsa’aa sabaa Dabalaa Xaafaa reebicha ulfaataa irraan gahuudhaan ajjeese.
(SBO – MUDDE 04, 2015) Hidhaa fi ajjechaadhaan ummata Oromoo fi ilmaan isaa mirgaa fi bilisummaa isaa kabajsiifachuuf murannoon guutuu Oromiyaa keessatti sossohaa jiran of booda deebisa yaada jedhuun abdii kutannaadhaan duula bal’aa hidhaa fi ajjechaa hammate kan gocha sanyi duguuggaa irraa adda hin taane ummata Oromoo fi ol adeemtuu Oromoo irratti raawwataa kan jiru mootummaan faashistii wayyaanee, guyyaa kaleessaa Mudde 03,2015 sabboonaa qabsa’aa goota ilma Oromoo Dabalaa Xaafaa Oromummaa isaan yakkuun erga qabeen booda, reebichaa fi tumaatii humnaa olii irratti raawwachuudhaan ajjeesee jira.
Sabboonaa fi kabajamaan qabsa’aan sabaa Dabalaa Xaafaa hidhattoota diinaa humnoota federaalaan qabamee akka malee reebamee miidhamuu irraa waldhaansaaf gara Finfinnee hospitaala Xiqur-Ambassaatti geeffamus akka malee waan rukutameef irraa dandamachuu dadhabee hospitaaluma kanatti guyyaa kaleessaa ganama sa’aa 11:00 (11:00 AM) irratti wareegamee jira.
Akkuma sabboontota qabsaawota ilmaan Oromoo kaanii kabajamuu mirga ummata Oromoof karaa isaa danda’ameen falmaa kan ture Dabalaan, ejjennaan isaa kun diina innikaa saba Oromoo kan ta’e wayyaanee biratti yakkamaa isa taasisuun waggoota 10f hidhamee dararaa mana hidhaa irraa hafee waggaa darbe kan bahe ta’uunis barameera.
Qabsawaa sabboonaa Dabalaa Xaafaa dabalatee goototni sabboontotni barattootni Oromoo Dajanee Sarbeessaa, Guutuu Abarraa, Karrasaa Caalaa, Gazzahany Oliiqaa fi kanneen hafan biroon falmii mirga abbaa biyyummaa Oromoof qabsoo yeroo ammaa Oromiyaa keessaa finiinaa jiru keessatti wareegamaniiru. Hedduun isaanii rasaasa diinaan qaamaa kan hir’atan oggaa ta’u, kumoota hedduun hidhaatti guuramaa jiran.
Dhiigni ilmaan Oromoo dhangala’aa, lafeen caccabaa fi lubbuun bahaa jiru QBO finiinsee gumaan isaanii bilisummaan akka deebi’u shakkiin hin jiru. Tarkaanfiin diinummaa fi gochi faashistummaa mootummaa abbaa irree wayyaanees ummata Oromoo fi ilmaan isaa barattoota/Qeerroo biyyaa falmaatti yo jabeesse malee duuba kan deebisu akka hin taane beekamuu feesisa.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Dirqama qabsoon gaafatu guutummaatti mo’achuuf, qabsoo bilisummaa milkiin xumuru fi jireenya ummata Oromoof wabii argamsiisuuf ABO deebisanii dhinsuu, gurmuu qabsaaota Oromoo walabaa deebisuu fi humneessuun gaafatama qabsa’otaa fi waligala ummata Oromoo ti.
Garaagarummaa fi diigaminsa mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti baroota hedduuf babal’achaa fi hidda gadi fageeffachaa dhufe mariin furuun (dachaasuun) gaaffii yeroo ti. Feedhiin kun kan qabsaa’otaa qophaa osoo hin taane hunda caalaa abdii fi hawwii ummata Oromoo ti.
Dheebuu sabaa kana deebisuun ABO bu’uura kaayyoo walabummaa Oromiyaatii fi bilisummaa ummataa qabsaawootan ganama karoorfame irratti deebisanii ijaarudhaaf qaamota ABO J/Dhugaasaa Bakakkoo fi J/Kamaal Galchuun hogganaman gidduutti mareen geggeefamaa ture walhubannoo ol’aanaa irra akka ga’e ummata keenyaa fi qabsaa’ota Oromoof yeroo labsinu gammachuu fi qabsoo hadhaawaa nu eeggatuuf wareegama barbaachisuu kafaluuf akkuma kaleessaa hardhas qophaawoo ta’udhaani. ABO dhinsuuf humneessuun qaamota maqaa ABOn socho’an hunda kan hammatu osoo ta’ee waan filatamuuf yaaliin hunda waliti fiduu itti fufa. Hojiin nu afatu wal-hubanno kana irratti irkachudhaan gara tokkummaa keenya dhugoomsuuti deemuu ta’a. Kunis yeroo gabaaba keessatti milkiin ni baha jennee abdanna.
– Full Press Release, read either:
1) OromooLiberationFront.org
2) OromoLiberationFront.info


text:
Fincilli Diddaa Gabrummaa (FDG) Hanga Bilisummaa Oromiyaatti Jabaatee Itti Fufa
(Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo)
Gaafa: 06-11-2012 Lakk.: 018/stm-abo/2012
Sadaasa 9, bara 2005 fincilli kun maaliif bifa qindaawaan labsame? Gaafas haala akkamitu ture, hará hoo haala akkamitu harkaa nu qaba? Fuulduraaf hoo maaltu mala? Gaaffiilee kana gabaabsanii deebisuun barbaachisaa taha. Ummanni Oromoo diina irratti kan finciluu eegale akkuma humna qawweetiin cabee jilbeenfachiifameen ture. Fincilli diddaa gabrummaa Sadaasa 9, bara 2005 wayta labsametti Itoophiyaa keessatti oduun belbeltuun dhimma itti baha filmaata wayyaanee bara sanitti geggeeffamee turee ti. Filmaata sana keessatti sagaleen Oromoo ukkaamamaa ture. Sagaleen humnoota siyaasaa filmaata san keessatti aangaée dhagahamaa ture sagalee paartii biyya bituu fi kan dhaaba mormituu barasii ‘Qinijjit’ jedhamuu qofa ture. Bahii filmaataa irratti wal falmiin humnoota kana lamaan gidduu ture QBO waggoota kudhanootaaf geggeeffamaa ture irratti gaaddiddeesse. Gaaffiin siyaasaa Itoophiyaa keessa jiru kanuma humnoota lamaan filmaata irratti hirmatanii qofa akka tahe fakkeesse. Falmaan qabsoo fi sagaleen diddaa ummatoota cunqurfamoo ni ukkaamame.
Haalli sun bifa sanaan yoo itti fufe adeemsa qabsoo bilisummaa Oromoof balaa guddaa qabaata ture. Sana hambisuuf jecha sagaleen Oromoo ukkaamsaa keessaa baafamee dhagahamuun fardii tahe. Sagaleen qabsoo Oromoo kan warra biyya bulchuus tahee kan warra aangoo kaleessa harkaa buute deeffachuuf Wayyaaneen falmaa turee san irraa adda tahuu addunyaa hubachiisuun dirqama guddaa tahe. Kana irraa kaúun ture kan Addi Bilisummaa Oromoo Sadaasa 9, bara 2005 bifa qindaawaan Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) labse.
Fincilli labsame sun sagalee ummata Oromoo kan walitti waca humnoota lamaaniin ukkaamfamee ture deebisee dhageessise. Hamilee ummata Oromoo caphee ture deebisee dhiinse. Oromoon sagalee of dandaé kan gaaffii mataa isaa irratti hundaawe qabaachuu isaa bifa qindaaween bahee akka labsatu qaceelche. Mootummaan Wayyaanee oduu deemsa fincila sanii dhoksuuf guddoo tattaafatu illee, miidiyaaleen addunyaa haala Oromiyaa keessa tureef xiyyeeffannoo kennanii gabaasaa turuun ni yaadatama. Mataan Wayyaanee gaafasii Mallas Zeenaawii, biyya keessatti dhimma FDG Oromiyaa keessaa dhoksuuf haa yaalu malee, mootummaa Ameerikaa waliin dhimma san irratti jabeessee mariátaa ture. Mormii Oromiyaa keessatti dhoowe saniin yaaddoo guddaa seenuu isaa karaa embaasii Ameerikaa Finfinnee keessa jiruun iyyachuu isaa wikileaks dhiheenya kana saaxiluun hin dagatamu. Fincilli Oromiyaa balóo keessatti guyyuma takkatti dhoohee dhagahame sun lammiin Oromoo hangamuu fageenya lafaatiin addaan haa jiraatu malee fedhiin isaa tokkicha tahuu diinaafis firaafis mirkaneesse. Fincilli kun hiriira bahanii sirna nama nyaataa balaaleffachuu, barnootaa fi hojii dhaabuu, gabaa lagachuu fi tooftaalee kana fakkaatan biroos kan hammate ture.
FDG keessatti wareegamoonni qaqqaaliin kafalamaniiru, harás kafalamaatuma jiru. Keessumattuu dargaggoonni Oromoo ummata isaanii baláaf fakkeenya tahuudhaan gatii bilisummaan gaafattu baasaa turan, harás baasaa jiran. Gucni falmaa qabsoo qindaawaan guyyaa sana qabsiifame hanga haráattuu bobaée diinota gubaa jira; lammiif ammo ifaa hin dhaamne tahee jira. Kanneen fincila kana keessatti bakkoota Oromiyaa adda addaatti wereegaman, qaamaa hirátan, hidhaadhaan hiraarfamanii qabeenyaa itti saamaman bara baraan yaadatamoo dha.
Hará waggaa 7ffaa fincila kanaa yeroo yaadannu maal keessa jirra jennee gaafachuunis barbachisaa dha. Hará haala daranuu fincilaa fi qabsoo walii galaa bilisummaaf taasifamu daranuu finiinsuun dirqama tahu keessatti argamna. Ukkaamsaa fi saamichi ummata keenya irratti diinaan geggeeffamaa jiru harás ni hammaate malee hin fooyyofne.
Oromoon har’a diina aangoo irra jiru qofaan osoo hin taane kan aangootti bahuuf abjoochaa jiruunis ija hamaadhaan laalamaa jira. Mirgoonni sabni keenya qabsoo isaatiin hanga tokko kabajsiifate illee akka
haqamee bakkuma kaleessaatti deebiúuf shirri lafa jala shiramaa jiru salphaa miti. Mootummaan aangoo irra jiru ummata Oromoo akka diina innikkaatti fudhatee mataa ol qabachuu dhorkuutti jira. Kan biraa
hafnaan miseensonni OPDO kan sirnacha waliin dhaabbatan illee osoo hin hafne akka Oromootti tuffatamaa
jiru, hiree aangootti dhufuu dhorkatamaniiru, mirgootuma heeraan qaban illee akka dhimma itti hin baane moggeeffamaniiru.
Kanuma cinaatti duula maqaa amantiitiin Oromoo irratti xiyyeeffatee geggeeffamaa jiru kaasuun dirqii taha. Mootummaan Wayyaanee hawaasa Muslimaa mirga walabummaa amantiif falmachaa jiru maqaa biraa itti maxxansuun rukutaa jira. Kaayyoon duula kanaa amantii Islaamaa qofa irratti kan xiyyeeffate osoo hin taane amantoota dhalootaan Oromoo tahan dhawuuf kan akeekkate tahuun dalagaadhaan mulátaa jira. Hanga ammaatti haleellaa maqaa duula farra amantii kanaan taasifame keessatti kan rukutamaa jiran ilmaan Oromoo ti. Arsii Gadab Asaasaatti, Finfinneetti, Wallo Garbaa fi Kamiseetti tarkaanfiin ajjeechaa fudhatame kanaaf ragaa dha.Akka waan musliimni Oromiyaa keessa qofa kan jiraatu taheetti haleellaan kun Oromiyaa keessatti murtaawuun Oromoo maraaf ergaa dabarsu qaba. Akkas yoo jennu garuu nageenya hawaasa musliimaa Oromiyaan ala jiraatuuf dhimma hin qabnu jechuu akka hin tahin jabeessinee hubachiisuu feena.Mootummichi Oromoo rukutuuf hawwii qabu dhugoomfachuuf gaafa fedhe maqaa ABOtiin itti dhufa, gaafa biraas maqaa amantiitiin rukuta.
Walumaa galatti haalli hará ummatni Oromoo keessa jiru haala daranuu fincilaa fi tooftaa biraa illee jabeeffatanii roorroo kana of irraa qolachuuf marxifatanii ka’anii tahuun eenyufuu ifaa dha. Fincilli diddaa
gabrummaa Sadaasa 9, bara 2005 bifa waaltawaadhaan itti fufame waggaa torba booda harás daranuu
hundee jabeeffatee fi bal’ífatee itti fufuun filmaata jiran keessaa tokko tahee jira. Mirgi ummata keenyaa
dhiitamaa jiru kan kabajamu kadhaa fi magantaan osoo hin taane diddaa diinaaf qaban jabeessanii agarsiisuu
qofaani. Wareegamni gootonni Oromoo gaafa Oromiyaan harka alagaatti kuftuu qabee baasaa jiran kan firii godhatu dhaloonni amma lubbuun jiru diinaaf sarmuu didee fincila yoo finiinse qofa. Baayínni ummata Oromoo fi balínni Oromiyaa gatii fi kabajaa isa madaalu kan argatu yoo gurmoofnee jaaramnee hanga geenyu diinatti garsiifne qofa. Kanaafuu, waggaa 7ffaa FDG yeroo yaadannu kanatti hamilee qabsoo irra jabaa horachuudhaan gurmuu tokkoomfannee diina irratti xiyyeeffachuun kan wal nama hin gaafachiifne taha.
Gadaan Gadaa Bilisummaa ti!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Sadaasa bara 2012
Click here to read the statement in Amharic


text:
Bitootessaa 16/2014 Adeemsi FDG fi warraaqsi qabsoo bilisummaa Oromoo haala jajjabeessaa ta’een Qeerroo gootota baratoota Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaatiin gagggeeffamaa jiru yeroo irra gara yerootti jabachaa jiraachuun ibsamera. Goototni Qeerroo baratootni Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa aadaa, seenaa fi gootummaa gotota qabsoo bilisummaa Oromoof wareegamanii tiksuu fi galmaan ga’uuf kan akeekkatan yoo ta’uu, Bitootessaa 15/2017 Qeerroon goototni baratootni oromoo kun gumii guddinaa fi dagaagina seenaa aadaa fi Afaan Oromoo keessatti hirmachuun qophii baay’ee ajaa’ibsiisa ta’ee mini Studeum mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa keessatti qopheeffachuun waleelee warraqsan barnoota guddaa wal barsiisan, eenyummaa Oromoos ifatti mul’isuun
farsan, Walleelee warraqsaa kan dhiyeenyaa kana artistootni Oromoo lama sirban, kan Artist Shukurii ” Miniliik nuf diinaa yaa Teedii maal baacaa” jechuun sirbee fi kan artisti Qamar Yosuuf wallisee” Miniliiki binensa” jechuun wallisee Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa keessa nanna’uun dhiichisanii sirbuun uummataaf barnoota guddaa dabarsuun, diinota Oromoo fi habashaa miniliikiin dhaadattutti eenyummaa dargaggoota Oromoo fi uummata Oromoo ifatti diinatti soda tokkoo malee agarsiisan. Goototni ilmaan Oromoo kun lafeen lammiiwwaan koo bakka jirtuu iyyitee jechuun habashaan nurratti hin dhiichiiftuu, kanaan boodaa abbaan irree nu hin bulchituu, minilikii nuf diinaa gocha isaa ni beekna, hashaan habadhuma, Oromoon lamuu hin gowwominaa jechuun diina garaa guban, sochii sabboontota Qeerroo dargaggoota Oromoo kanatti wayyaaneen rifachuun humna poolisaa humna ol halkaniin
doorsisaaf mooraa yuunivarsiitiitti ol haa galchu iyyuu malee goototni baratootni Oromoo sodaa tokkoo malee Oromummaa , sabboonummaa fi eenyummaa Oromoo dabaree dabaree walleewwaan kanneen farsuun diinatti mul’isan.
Sochiin kun Bitootessaa 16/2014 jabaachuun itti fufee; guyyaa kana immoo sabboontotni fi Goototni Qeerroo baratootaa Oromoo Ayyaanaa Dhangalaasaa kan hordoftootnif Leelliftootni fi deeggartootni amantaa waaqeffaanna qopheessan irratti uuffata aadaa Oromoo godinaalee Oromiyaa garaagaraa uffachuun eenyummaa, fi aadaa isaanitti boonuun eenyummaa uummata Oromoo diinatti argisiisan. sagantaa kanaa booda Qeerroon baratootni Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa wal qindeessuun magaalaa Jimmaa fi Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa hunda keessa nanna’uun wallee warraaqsaa qabsoo bilisummaa Oromoo fi adeemsaa FDG argisiisuu sirbuun uummataa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa fi Magaalaa Jimmaa keessatti argamuu garaa raasuun barnoota guddaa uummataaf dabarsan.
Haaluma kanaan uummaanni gariin baratootatti makamuun walleen warraqsaa itti fufe. yeroo kanatti walleen warraaqsaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo gootota baratoota Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa fi Uummataan qabsiifamee addatti ABO fi WBO kan faarsuudha. qeerroon ” sirraa hin ollee WBO koo nan ture malee” jedhuu fi Ballammii yaa gurraacha garbuu WBO ABO beektaa qeerransa kutee bira darbuu” jechuun sabboonummaa fi gootummaa qabsoo bilisummaa oromoof qaban ifatti mul’ifatan addattis ABO faarsatan.Adeemsa warraqsaa qabsoo bilisummaa Oromoo jabeessuun waraana wayyaanee marsee gootota baratoota oromoo eegaa oluuf illee sodaa tokko akka hin qabneef argisiisan.
Mootummaan Wayyaanee haala kana irraa sodaa guddaa keessa
seenuun humna waraanaa qabuu fi poolisoota qabu magaalaa Jimmaa fi Yuunivarsiitii Jimmaa keessatti bobbaasuun eeggicha cimaa taasisaa jira.


text:
Iccitiiwwan Galii-Kutaa 1ffaa
Galii jechuun soorata namni tokko addunyaa tana keessatti jireenya ofii itti fufsiisuuf argatuudha. Yeroo baay’ee galii maallaqaan wal qabsiisna. Addunyaa tana keessatti jireenya ofii itti fufsiisuuf namni hunduu madda adda addaa irraa galii adda addaa argata. Gariin immoo inumaa kan galii hin qabne jira. Yoo argatan nyaatan, yoo dhaban ni obsan yookiin beelan miidhamuun namoonni du’an manni haa lakkaa’u. Gariin immoo galii ofiitin machaa’un yommuu addunyaa balleessanii fi badii babal’isan argina. Galiin isaani haraama ta’ee halaala ta’ee haajaa itti hin qaban, kan argan hundaa walitti haruudha. Namoota miidhuun qabeenya walitti guuruf fiigu. Hanga yoomi akkanitti walitti haruuf fiigu, hanga yoomi akkanatti nama miidhu?
Mee har’a galii keenya akkamitti akka guddisnuu fi jireenya badhaadhinnaa jiraannu gabaabamutti haa ilaallu. Duraan dursinee wanti beeku qabnu galiin keenya wanta humna keenya qofaan carraaqne finnu osoo hin ta’in soorata (rizqii) Rabbiin nuuf murteessedha. Mallatoole Rabbii keessaa tokko namoota gariif qabeenya ni bal’isa, gariif immoo ni dhiphisa. Osoo hunda isaanitu dureessa godhee silaa tokko tokkoof hojjataa ta’uu ni danda’aa? Jireenyi addunyaa tanaa osoo hin hojjatin akkamitti itti fufti ree? Akkasumas osoo hunda isaanitu hiyyeessa taasise silaa akkamitti wal tajaajiluun jireenya addunyaa tanaa itti fufsiisu?
“Sila Rahmata Gooftaa keeti isaantu qoodaa? Nutu jireenya duniyaa keessatti waan ittiin jiraatan gidduu isaanitti qoode. Akka gariin isaanii garii tajaajilaa godhatuuf jecha garii isaanii garii irra sadarkaan ol fuune. Rahmataa Gooftaa keetitu waan isaan walitti qaban irra caala. “ Suura Az-Zukhruuf 43:32
Hundii keenyaa gammachuu fi milkaa’inna jireenya keessatti argachuuf garmalee feena. Kanniin lamaan argachuuf dhagaan nu hin bocne fi hin fonqolchine hin jiru. Galii keenya argatuuf olii gadii fiigna. Garuu wanti hojjannu guutun gammachuu fi milkaa’inna ta’uu danda’u? Iccitiin galii keenya itti argannu eessatti argamaa? Mee walumaan haa ilaallu. Obsaan waliin haa turru. Isiin qophiidhaa?
1.Kaayyoo kee murteessi– jireenya kee keessatti kaayyon kee maalii? Maalif jiraattaa? Kaayyon kee nyaatte du’u qofaa moo kaayyoo biraa qabdaa? Maaliif addunyaa tana keessaa jiraattaa? Kaayyoo kee yoo hin murteessinii fi sirritti hin beekin iccitii milkaa’innaa fi gammachuu argachuu hin dandeessu. Iccitiin milkaa’inna, gammachuu fi galii argachuu as irraa jalqaba. Yoo kaayyoo kee sirritti beekte karaan itti deemtu ifa siif ta’a. Kaayyoo ofii beekun qofti gahaa mitii, tartiibni kaayyos iddoo ol’aanaa qabata. Kaayyoon jalqabaa kee maalii? Nama soreessa ta’uudha moo doktora ta’uudha moo maaliidhaa?
Iccitii milkaa’innaa fi gammachuu jireenya keessatti argachuuf kaayyoon jalqabaa kee addunyaa tana osoo hin ta’iin, qabeenya walitti tuulu osoo hin ta’in, nama beekkamaa ta’uu osoo hin ta’in, Jaalala Rabbii argachuu fi Jannata seenuuf ta’uu qaba. “Osoo qabeenya hin argatin akkamitti Jaalala Rabbii fi Jannata seenu danda’an?” jette gaafachuu dandeessa. Deebiin isaas, wanta tokko argachuuf karaa hordoftuutu jira, yoo karaa san irraa dabde wanta san hin argattu. Qabeenyi kee karaa kaayyoo jalqabaa kee kana ittiin geessu malee kaayyoo kee dhumaati miti. Yommuu galii kee argachuuf tattaafattu wanta dallansuu Rabbii sitti buusan irraa ni fagaatta, karaa jaalala Rabbii ittiin argattuu fi jannata ittiin seentu ni hordofta. Kuni immoo galii kee keessatti akka hin kasaarre fi baraaka qabaattu si taasisa, karaa sirrii hordofaa waan jirtuuf. Garuu kayyoo guddaa kana dagatte qabeenyuma walitti guuru irratti yoo xiyyeeffatte adabbii hamaa dhandhamta. Namoonni naannoo keenya jiran kan kaayyoo jalqabaa ofii dagatanii qabeenya qofa irratti xiyyeefatanii fi adabbii hamaa dhandhaman barnoota gahaa nuuf ni ta’u.
Kanaafu iccitiin galii tokkoffaan kaayyoon kee inni duraa Jaalala Rabbii argachuu fi Jannata seenudha. Wantoota kaayyoo kana si jalaa diigan irraa waan dheessituu fi wantoota kaayyoo kana siif ijaaran waan hojjatuuf galiin kee barakaa qaba, jireenya keessatti gammachuu fi tasgabbii argatta. Kaayyoon kee jalqaba kana yoo ta’ee Rabbiin dhimma kee sii laaffisa, bakka ati hin beekne si soora. Garuu kaayyoon kee kana yoo hin ta’in addunyaan dugda sitti garagalchiti.
2.Rabbiin irraa araarama kadhachuu– iccitiin galii lammaffaan Rabbiin irraa araarama kadhachuudha. Namoonni gariin garmalee of gowwomsanii jiru yommuu Rabbiin dagatanii humna ofii qofaan carraaqani qabeenya walitti sassaabuuf ifaajan. Kana jechuun carraaqu hin qaban jechuu osoo hin ta’iin karaan isaan hordofan baditti kan isaan geessudha. Karaa haraamatin qabeenya walitti guurani boodarra adabbii wanta hojjataa turanii dhandhamu. Eeti namni dogongoruun haraama ni hojjata. Garuu gara Rabbiii deebi’uu fi araarama kadhachuun boqonnaa haarawaa jireenya isaa keessatti banuu ni danda’a. Yommuu namni tokko araarama Rabbiin irraa kadhatu, gufuun isaa fi milkaa’inna jidduu jiru jalaa haxaawamaa adeemu. Sababni isaas, milkaa’inni fi gammachuu Rabbiin qofa irraa waan ta’eef. Badii hojjachuun balballa milkaa’innaa fi gammachuu cufa.
Rabbiin irraa araarama kadhachuu fi gara Isaatti tawbaa dhugaan deebi’uun, Rabbiin rooba akka roobsu fi humna irratti humna akka namaa dabaluu Qur’aanni nu barsiisa:
“Yaa ummata kiyya Gooftaa keessan araarama kadhaa, ergasii gara Isaatti tawbaan deebi’aa. Bokkaa walitti dhaabbataa godhee isiniif ergaa. Humna keessan irrattis humna isiniif dabalaa. Yakkamtoota taatanii irraa hin garagalinaa.” Suura Huud 11:52
Wanti rizqii namaa hir’isuu fi barakaa keessaa kaasu badii hojjachuudha. Badii sanirraa yoo hin deebi’inii fi Rabbiin irraa araarama yoo hin kadhatin roobni akka hin roobne fi galiin guutumatti akka badu sababa ta’a. Gara Rabbii deebi’uu fi araarama kadhachuun immoo galii irratti galii, rooba irratti rooba, badhaadhinna irratti badhaadhinna namaa dabala.
Kanaafu iccitiin lamaffaan galii itti argatanii fi dabalatan tawbaa dhugaan gara Rabbii deebi’uu fi araarama Isa kadhachuudha.
3.Hojjachuu fi Carraaqu– hojii malee ta’uu fi namoota jala harka qabachuun salphinnaa fi deega. Islaamni amantii hojitti namoota kakaasudha. Nabiyyoonni fi namoonni gaggaarin namoota hojiin ciccimoo turaniidha. Namoota kadhatanii kan bulan osoo hin ta’in harka ofiitin taattafatanii of bulchaa turan. Namni tokko humnaa ittiin hojjatuu osoo qabaatu maxxanaa ta’ee jiraatun isaaf dhibee fi salphinna. Garuu namoota baay’ee ni argina kanneen hojii tufatanii fi hojjachuu hin feene. Harka namaa eeggachuu fi kadhachuun amala itti ta’e. Akkuma hadiisa keessatti dhufe kadhaan namoota sadiif hayyamama. Isaaniis, nama garmalee hiyyoomef, nama garmalee idaa (liqaa) keessa jiruu fi nama kaasaa ofirraa kafaluu dadhabe. Kanaan ala osoo humna qabanuu kadhachuun addunyaa aakhiratti salphinnaa.
أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ نَاسًا، مِنَ الأَنْصَارِ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَاهُمْ ثُمَّ سَأَلُوهُ فَأَعْطَاهُمْ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا عِنْدَهُ قَالَ “ مَا يَكُنْ عِنْدِي مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ أَدَّخِرَهُ عَنْكُمْ وَمَنْ يَسْتَعْفِفْ يُعِفَّهُ اللَّهُ وَمَنْ يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ اللَّهُ وَمَنْ يَصْبِرْ يُصَبِّرْهُ اللَّهُ وَمَا أُعْطِيَ أَحَدٌ مِنْ عَطَاءٍ خَيْرٌ وَأَوْسَعُ مِنَ الصَّبْرِ ” .
Abu Sa’id al-Kudriyi akkana jechuun gabaasan:
“Namoonni Ansaara irraa ta’an Ergama Rabbii (SAW) kadhatan, Innis isaanii ni kenneef. Ammas ni kadhatan; hanga wanti isa bira jiru dhumutti ni kenneef. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhe: wanta gaarii (qabeenya) na bira jiru isin irraa hin dhowwadhu (hin kuufadhu). Namni kadhaa irraa of qabee Rabbiin nama san akka hin kadhanne taasisa. Namni quufa barbaadu (wanta qabutti gammadu), Rabbiin isa quubsa. Namni obsuu Rabbiin akka obsu isa taasisa. Namni tokko kennaa hin kennamneef wanta sabrii caalaa gaarii fi bal’aa ta’ee. (Kana jechuun kennaan hunda caalu gaarii fi bal’aa ta’e sabriidhaa jechuudha)” (Sahiih Al-Bukhaari fi Sahiih Muslim)
Kanaafu kadhaa dhiisanii hojjachuun, erga hojjatanii wanta argatanitti quufu fi itti gammaduun, haafayuu dhiisu fi yommuu rakkoo fi toltuu obsuun furtuu milkaa’innaa fi gammachuuti, icciti galiiti.
Wanta humni kee danda’u barbaadi hojjadhu. Hojii hin tufatin. Hojii qulqullinnaan hojjachuu fi yeroo murtaa’e keessatti xumuruun galii kee dagaagsi. Wantuma xiqqoo harkaa qabduu irraa ka’e. hadiisa armaan olii yaadadhu. Hanga xiqqoon tuni ol sii guddattu hin haafayin, quufi, obsi, carraaqqi kee itti fufi. Yoo kasaara sodaatte iccitii galii lakkoofsa 1ffaa, 2ffaa fi 4ffaa yaadadhu hojii irra oolchi.
4.Rabbiin irratti hirkachuu– jireenyi tuni jireenya ulfaattu fi qormaata baay’een guuttamteedha. Qormaata fi gufuwwan jireenyaa bira darbuuf gargarsi baay’ee nama barbaachisa. Ta’uu baannan dukkana jireenya keessatti kufani hafudha. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Yoo Rabbiin isin gargaare wanti isin injifatu hin jiru. Yoo Inni isin xiqqeesse immoo Isa booda kan isin gargaaru eenyu? Mu’imintoonni Rabbuma irratti haa hirkatanii. “ Suura Ali-Imraan 3:160
Kanaafu gargaarsi fi injifannoon hundii Rabbuma irraayyi. Rizqiin teenyas Isuma irraayyi. Rabbiin irratti hirkachuu jechuun hojii dhiisi taa’i jechuu osoo hin ta’iin hanga humna keeti carraaqiti gargaarsaf Isa kadhu. Jireenya kee keessatti si gargaaru akka danda’u abdadhu. Firii hojii keeti Rabbuma irraa eegi. Kanatu Rabbiitti hirkachuudha.
Gariin hojii malee ta’uun Rabbiin nuuf jira jedhu. Gariin namoota immoo garmalee halkanii guyyaa hojjachuun ba’aa hin dandeenye ofitti fe’u. Lamaan isaanitu dogongora keessa jiru. Nama dhiisati mixiin gurraatin lafa deemtu ‘Rabbiin na razzaqa’ jette ciisaa hin ooltu. Ni tattaafatti. Ergasii Rabbiin ni razzaqa (ni soora).
Akkasumas leencii wanta har’a sooratu yoo argate, ‘wanta boruu ittiin oolu hin qabu’ jedhe halkanii guyyaa carraaqun of hin ajjeessu. Boqonnaa ni fudhata. Rabbiin tan boruus isaaf razzaqa.
Nuti hoo ilmi namaa eessa jirraa? Boru wanta ittiin oolu hin qabu jechuun addunyaa tana osoo ariinu zikrii Rabbii irraa fagaanna, Isatti hirkachuu dhiisne irraa garagalla, humna keenya qofaan osoo ifaajnu of ajjeesna. Rabbiin bineensota fi ilbisoota adda addaa sooru ilma nama akkamitti sooru dadhabaa?
Kanaafu yoo iccitii galii barbaadde Rabbiin irratti hirkadhu- si gargaaru akka danda’u Isa amani.
5.Karaa halaalatiin rizqii (soorata) barbaadachuu– hojii fi carraaqqi keessa karaa adda addaatin galii kee barbaadachu dandeessa. Karaan hundii garuu si hin baasu. Gariin si fageessa, gariin si kasaarsa. Kanaafu karaa si hin fageessine fi hin kasaarsine filachuun galii kee dagaagfadhu. Karaan sunis karaa halaalatiin galii argachuuf tattaafachuudha. Hatuun, nama gowwomsuun, kadhachuun, malaamaltummaan, loogin, mattaan, dhalaanii fi kkf nin galii gaarii fi guddaa argachaa jira yoo jette garmalee of gowwomsite jirta. Akkana goonan gonkumaa hin milkooftu. Yeroof fooqin malaamaltumma fi dhalaan ijjaarrame milkaa’inna fakkaachu danda’a. Garuu boodden isaa ibiddaa fi hoongodha.
“Rabbiin gonkumaa iccitii milkaa’inna wanta dhowwee keessa hin goone.”
Dubartiin takka seenaa ofii akkanatti ibsiti
Seenan kiyya ifaadha. Dogongora kiyya irraa akka barattaniif isinitti hima. Gaa’illi koo gamtoominna anaa fi abbaa mana jidduu kiyyaatin haala gammachuutin jalqabame. Dureessa hin turre, garuu wanta qabnutti kan gammannu turre. Intala garmalee jaalannu takka qabnaa turre. Marsaa jalqabaa gaa’ila keenya intala teenya raffisnee, salaatu, Rabbiin faarsu fi Qur’aana qara’aa turre.
Guyyaa tokko qusannaa keenya yommuu sakattaanu maallaqa hanga ta’e akka kufanne argine. Dhiirsa kiyyaan aksiyoona (sharing) dhala(ribaa) qabu akka binnu yaada itti dhiheesse. Bu’aa kanarraa argamuun jireenya intala teenya ni gargaarra waliin jenne. Wanta qabnu hundaa fi gurgurtaa faaya kiyyaa dabalatee aksiyoona kana irratti investii goone. Erga yeroon muraasni darbeen booda aksiyoonni ni kufe. Ni kasaarre. Liqaa baay’ee waliin hafne. Karaa badaa (badii ribaa) yommuu Rabbiin akkana jedhu barree:
“Rabbiin dhala (keessaa barakaa) ni haaqa; sadaqaa immoo ni guddisa. Rabbiin warra akkaan kafaraa, dilaawa hundaa hin jaallatu.” Suuraa Al-Baqaraa 2:276
Halkan tokko dhiirsa kiyya waliin mormii cimatti seenne. Akka na hiiku isarraa barbaade. Innis iyyuun, “Ati narraa hiikkamte… Ati narraa Hiikkamte..” nan jedhe. Anaa fi intalli koo garmalee boonne. Kanattu mataa kiyya keessa deema: Rabbiif ajajamuu irratti walitti dhufnee,Rabbiin diidun (daangaa Isaa darbuun) addaan baane.
Kanaafu karaa halaala qofaan galii kee dagaagfadhu nama gammachuu qabuu fi milkaa’a taatati. Yoo karaa haraamatin deemte ni kufta, maallaqni si harka hin teettu. Salaabi taati, barakaa hin qabdu.
Hin haafayin- hadiisa armaan olii yaadachuun wanta qabdutti quufi. Wantoota gara haraamatti nama oofan keessaa tokko haafayu fi dharra’uudha. Jiraadhu jireenya mataa keeti. Daandii haraama fi namoota karaa harmaatin qabeenya walitti kuusan hordofuun ibidda jireenya keetitti hin qabsiisin.
Kanaafu iccitiin galii 5ffaan karaa halaala qofaan galii argachuuf carraaqudha.
Insha Allah hanga torbaan kutaa 2ffaan walitti deebinutti Assalamu aleykum wr wb.


text:
Roso 9
Maatekki Hagiirraame Assi’ra Dandaattohu Hiittoonniiti?
1. Higgete garinni adhama maatete hagiirrira qara ikkitinohu mayiraati?
Maate hagiirraame ikkitara hasiˈrannohu hagiirraamu Magani Yihowa ayewoteno danchare kulanno. (1 Ximootewosi 1:11) Adhanna adhama jammarsiisinohu isooti. Higgete garinni adhama maatete giddo teense heeˈnanni gedenna ooso ille yaaddo nookkiha lossiˈnanni gede kaaˈlitanno daafira, maatete hagiirrira qara coyeeti.
Maganu adhanna adhama ma garinni laˈˈanno? Isi adhamino manni mitteenni geedara hasiˈranno. Kiristaanu qooxeessinsara noo higge garinni, adhamansa higgaawe assiˈra hasiissannonsa. (Luqaasi 2:1, 4, 5) Yihowa minaanninna minaama mimmitoho ammanaminore ikkara hasiˈranno. (Ibiraawuyaani 13:4) Isi adhama diingannita giwanno. (Milkiyaasi 2:16) Ikkollana, Yihowa minaanninna minaama giddo mittu soorriro kuˈu adhama diige wole adhanno gede faqqadino.
2. Minaanninna minaama mimmitoho hiittoore ikka hasiissannonsa?
Yihowa labbaahanna meyaata kalaqinohu adhamanno wote mimmitoho badhe ikkaraati. (Kalaqo 2:18) Minaanni maatete umo ikkino daafira, maatete hasiisannoha maalu coye wonshanna insara Maganunnire rosiisa hasiissannosi. Qoleno umisi hasattonni roorse galtesira baxille leellisha hasiissannosi. Minaanninna minaama mimmito baxanna ayirrisa hasiissannonsa. Guuta ikkino minaanninna minaama nookki daafira, gatona yaa rosa lowonta hasiissannote; korkaatuno tini maatete hagiirrira qara coyeeti.
3. Maatekki giddo hagiirru hoogiro, galtekki fushshite huna hasiissannohe?
Maateˈne giddo afoo arrawo hunannori tuncu yiiˈnero, kiˈne lamunku mimmito baxillu illenni laˈˈate woˈnaala hasiissannoˈne. (1 Qorontoosi 13:4, 5) Maganu Qaali maatete giddo kalaqantannota shiimmaadda mitiimma tirate babbaxxa woyyitanno diyaanno.
4. Ooso, Maganu kiˈne ma ikkitinara hasiˈranno?
Yihowa kiˈne hagiirraamma ikkitinara hasiˈranno. Isi wedellimmaˈnenni hagiidha dandiitinanni gara kultannota duuchantenni woyyitino amaale aannoˈne. Qoleno anniˈnenna amaˈne hayyonni, hattono insa temokkironni dancha roso afidhinara hasiˈranno. (Qolasiyaasi 3:20) Hakkiinni saeno, Kalaqaanchiˈne Yihowa isiranna Beettisira soqqantine hagiirre afidhinara hasiˈranno.
5. Annuwanna amuwa, oosoˈne hagiirraamma ikkitanno gede ma assa dandiitinanni?
Oosoˈnera sagale, galtannowa, hattono uddidhannore shiqishate diinaggaabbine loosa hasiissannoˈne. (1 Ximootewosi 5:8) Ikkollana oosoˈne hagiirraamma ikkitanno gede, Magano baxxanno gedenna isire rosa halchitanno gede rosiisano hasiissannoˈne. (Efesooni 6:4) Kiˈne Magano baxxinannita heeshshoˈnenni leellishshine lawishsha ikkaˈne, oosoˈne kiˈne faale hadhanno gede lowo kaaˈlo afidhino. Amaaltinanninsa amaale Maganu Qaali aana xintantinota ikkituro, oosoˈne garunni assaabbanni lophitanno gede assitanno.
Oosoˈne jawaachishanna galata rosse; korkaatuno tini lowonta kaaˈlitannonsa. Qoleno soˈro loossuro raga qolanna seejja hasiissanno. Togoo qajeelshi, hagiirrensa hunanno coyiwiinni agarannonsa. (Lawishsha 22:15) Ikkollana, seejjitinanni wote hanqunninna kaajjillunni seejja dihasiissanno.
Yihowa Farciˈraasine annuwanna amuwa, hattono ooso kaaˈlate lowo maxaaffa qixxeessitino. Tini maxaaffa Qullaawu Maxaafi aana xintantinote.


text:
Ibsa dhaaba ULFO irraa mootummaa Saudi arabiyaatiifii dameelee gola addunyaa hundaaf ergame
Mootummaann sa’uudii arabiyaa gaafa 14 -11 – 2013 irraa jalqabee lammiilee keenya irratti tarkaanfii seeraan alaa kan gara jabinaa fudhachaati jira. Lammiileen keenya biyya keenya keeysatti imaammata gabroomfataa wayyaaneetiin hacuucamanii fala akkuma biyyoota biraa biyya sa’uudii arabiyaa keeysa jiraachaa turan. Ummanni keenya miidhaa hamaa kanaaf kan saaxilaman kun kanneen seeraan ala gara biyya kanaa seenan qofa miti, kanneen seeraan biyya kanaan jiratan qabaatanii yeroo dheeraaf jiraataa turan dabalatee qabeenya saamamuufii lubbuun ajjeefamaa jiran .Roorrifamuun seeraan alaa kun lammiilee keenya irratti deddeebi’ee raawwatamaa kanture tahuus Kan ammaa kun diinummaa ija baase waan taheef dhaabbiileen kabajamuu mirga namoomaatiif dhaabbatan hundi mootummaa sa’uudi arabiyaa irratti dhiibbaa jabaa akka godhan hoogganni dhaaba ULFO hubachiisee jira. Akkuma lammiileen keenya biyya sa’uudi arabiyaa jiraatan bifa kamiiniis tahu lammiileen sa’uudi arabiyaa biyya keenya keeysa seenaa turan ammaas seenaa jiran.
Lammiilee keenyarratti miidhaan seeraan ala raawwatamaa jiru kun murtii kan hin arganne yoo tahe, lammiilee biyya sa’uudi arabiyaa KAN bifa kamiinuu biyya keenya seenan irratti tarkaanfiin halu bahaa kan kana caalu fudhatamuuf kan jiru tahuu ULFOn akeekkachiisa cimaa dabarsee jira. Akka ummanni keenya biyya keenyarraa godaanu kan godhan keessaa tokko hiyyummaa gabrummaarraa burqe tahuun beekkamaadha. Mootummaafii tujaarotni biyya arabaa sirna gabroomfataa wayyaaneetiin waliif galuun arabootni lafa keenya saammachaa jiran.Haala kanaafii kkf hunsaan hundaan araboonni diina keenyaaf firoomanii ummata keenya biyyarraa akka bahan godhaa turan. Kanneen biyyarraa bahaniis human isaanii gatii xiqqaatti gurguranii araboota tajaajilaa jiran. Horii xiqqaan isaan tajaajilaa yeroo dheeraaf kuufatan saamamanii harka duwwaa mana hidhaatti darbamaa , Kaaniis rasaasaan ajjeefamaan gaafa 4 – 11 – 2013 irraa jalqabee hangaa ammaattinamoonni hedduun nurraa ajjeesanii jiran. Kanneen bakka namni hin arginetti du’aniis danuudha.Hujii fookkataa seera kamiinuu dhoorkaa tahe dubartoota keenya gudeedaa jiraachuu isaanii ragaalee gara garaa irraa hubachuun sandahamee jira.
Kanaaf dhaabni ULFO biyya keeysaa fii alattiiis mirga ummata keenyaa kabachiisuuf kan qabsooynu waan taheef, roorroo lammiilee keenyarra gayu kamuu kan hin fudhanne tahuu Eenyufillee hubachiisuu barbaanna. Gabaabumatti mootummaan sa’uudi arabiyaa lammiilee isaa kan biyya keenya seenaniif kan yaada’u yoo tahe saaminsaa fii ajjeechaa lammiilee keenyarratti raawwachaa jiru ariitiin akka dhaabu ULFOn akeekkachiisa.
OROMIYAAN NIWALABOOMTI!!!
KHR ULFO
November, 24/2013
Email:- info.ulfo2012@gmail.com


text:
Thursday, December 31, 2015
Mormii Ganjii, Amuru, Naqamtee fi Gimbii Keessaa fi Tarkaanfii Humnoota Mootummaa
VOA Afaan Oromoo
የኦሮሚያ ወቅታቂ ሁኔታ
WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Maaster Pilaanii Finfinnee mormuun baatii Sadaasaa keessa jalqabee haga ammaatti itti fufee jiru mormii Oromiyaa keessaaa dhaabsisuuf, tarkaanfiin humnoota poolsii Federaalaa fi waraana mootummaan fudhatamu hammaachuu isaa, jiraattonni magaalaalee adda addaa har’a dubbataa jiran.
Godiaa Wallaggaa Lixaa, aanaa Ganjii, magaalaa Ganjii keessatti reebichi kaleessaa kaasee humnoota mootummaatiin irratti geggeessamaa jiru suukanneessaa isaa ta’uu kan imimmaaniin hudhamaa dubbate, jiraattota magaalattii keessaa tokko “kaleessa barattoonni kutaa kudha-tokkoffaa fi kudha-lammaffaa, ka mana-barnootaa qophaa’inaa, kanneen kutaa sagalii fi kudhaniis hiriira mormii ba’anii jennaan, bulchaan aanichaa waraana itti ajajee waraanni konkolaataa lamatti dhufee barattoota irratti dhukaasa bane” jedhan.
Bulchaan magaalaa Ganjii, Obbbo Taammenee Abdiisaa immoo, “poolisoonni tarkaanfii fudhachuun isaanii, barattoonni waan jeeqanii mana-barnootaattis dhagaa darbataniif jecha. Barattoonni WBO faarsaa turan, ABO faarsaa turan. Kun immoo, akka heera mootummaatti dhaaba shororkeessummaatti farrajame.” Jedhan.
Godinaa Horroo Guduruu Wallaggaa, aanaa Amuruu keessattis kaleessa humnoonni mootummaa barattoota mormii kaasan reebanii cabbabsuudhaan, kanneen reebichaan madaawanis gara mana wal’aansa fayyaa geessuu irraa gara mana hidhaatti geessan, jedhan jiraattonni Amuruu.
Wallgga Bahaa, magaalaa Naqamtee keessattis, har’a humnoonni poolisii federaalaa fi loltoonni mootummaa, barattoota Mana-barnootaa Sadarkaa Lammaffaa Qophaa’inaa reebanii, barattoota danuu madeessuu isaanii, jiraataan magaalaa sanaa nuuf ibsee jira.
Magaalaa Gimbii keessatti, hiriira mormii barattoonni sadarkaa lammaffaa kaasan humnoonni mootummaa facaasuu yaalan iyyuu, karaa adda addaa cabsatanii ba’uudhaan ka mormii isaanii dhageessisaa turan ta’uu, jiraattonni nuuf ibsanii jiran.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Oromiyaa Bahaa: Magaalaan Dirree Dawaa hayyuu fii sabboonaa isii, abbaa ummata Oromoo, kan saba isaa dukkana wallaalaa keessaa baasuuf hamma lubbuun isaanii gama akhiraa deemtutti …Read More »
Magaalaa Dirree Dawaa Hayyuu fii Sabboonaa isii Dr. Sheek Muhammad Rashaad Abdullee Akkanatti awwaallatte
Oromiyaa Bahaa: Magaalaan Dirree Dawaa hayyuu fii sabboonaa isii, abbaa ummata Oromoo, kan saba isaa dukkana wallaalaa keessaa baasuuf hamma lubbuun isaanii gama akhiraa deemtutti …Read More »
Dr. Sheekh Mahammad Rashaad (Sheekha Yoomiyyuu hin irraanfatamne)
Wanni sabni ittiin beekkamu keessa tokko afaani. Kana hubachuun, diinni afaan Oromoo dhabamsiisuuf ijibbata gudda godhe. Ijibbaanni diinni godhaa ture, arra namatti mul’achuullee baatu yaroo …Read More »
OSA’s Statement of Condolence on the Passing Away of an Oromo Muslim Scholar Dr. Sheikh Muhammad Rashad Abdulle
It was with great sadness that we recently heard about the passing away of Dr. Sheikh Muhammad Rashad Abdulle, a former recipient of OSA Life Time …Read More »
VOA Afaan Oromoo waayee Dr. Sheek Muhammad Rashaad
Gaafiif Deebisaa VOA Afaan Oromoo waayee aakhiramuu Dr.Sheek Muhammad Rashaad Abdullee Laalchisee gaazeexeessaa Obboo Sa’id Mohammad fii joollee Dr. Sheek Muhammad Rashaad waliin taasise…(galanni kan …Read More »
AQIIDAA SHEEK DR. MUHAMMAD RASHAAD ABDULLEE
********AQIIDATUL OROMIYYAAH KUTAA 3FFAA********* Urjii Ahmad Aqiidaa Ulamaa’ii Oromoo tan Ahbaashiitiin wal bira qabuun “Aqiidatu Oromiyyaah” Kutaa 2 qopheeysee jira. Kutaa 3ffa keessatti Barruun amma …Read More »
SHEEKH MUHAMMED RASHAD KABIIR ABDULLEE KABIIR MUUMAYYAA
DHALOOTA ISAA :- Dhaloonni isaa akka bara faranjiitti bara 1934. BAKKEEN INNI ITTI DHALATE : Baha Oromiyaa Carcar Laga Arbaa ganda Jarjaree ja’amutti BARMOOTA ISAA …Read More »
Dr. Sheekh Mohammad-Rashaad Abdullee- Buulessa Seenaa Oromoo ti
(Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo) Addunyaa kana irraa duáan boqochuun hayyicha amantii, afaanii fi barnoota seenaa Dr. Mohammad Rashaad Abdullee, lammii Oromoo guddaa hanga xiqqaa …Read More »
Sheekh Mahamd Rashaad Abdullee Rabbiin rahamata haa godhuuf nuufillee imaanaa sabrri jajjabuu nuuf haa khannu.
Ani Sh. Mahamd Rashaad akka khiyyatti akkaan isa laalutti khaznnaa Ilmmii Diinii dunyya, khaznnaa funuuna gurgguddaa, Deeraa ogooma waa heddu hanggan hin qabnnee. Library ulumaa’iin …Read More »
Waggaa meeqa guutuu itti ifaajanii Afaan Oromootti qur’aana hiikanii Sagalee qulqulluun gurra nu buusani
Silaa addunyaan mana keenyaa mitii Manni dhugaa kan du’a boodaati Duuti waa hin haftu hundumatti dhufti Arra kunoo dhabne aalimticha muftii Namni gaariin du’u hundaatu …Read More »


text:
Carraa guddinni ‘technology’ yeroo ammaa argamsiise irraa Miidiyaaleen Oromoo muraasni kan dhimma Oromoo tajaajiluu irratti hundeeffaman horatamuun waan nama gammachiisaa ti. Isaan kun hundi akka tokkotti firii Qabsoon Bilisummaa Oromoo argamsiise tahuunis hin falamsiisu. Kan ummatni Oromoo isaan irraa eeguu fi kan isaan himatanis galma gahiinsa QBO milkeessuutti waan gumaachu hojjechuu dha. Dhimma kana irratti jabinaa fi hanqina jiru qalbii guutuudhaan hordofanii jabinni jiru akka daran guddachaa deemuu fi hanqinni mul’atu akka guutamaa fi wayyaawaa deemuuf yaada kennuudhaan haa tahu akka danda’ame hundatti qooda gama ofii bahachuun dirqama sab-boontota Oromoo maraa ti. Miidiyaalee keenya nuutu guddifata amantii jedhu irratti hundaawuudhaanin yaada kiyya kan dhimma kana ilaalu akka armaan gadiitti gabaabsee dhiheessa.
Miidiyaan tokko waan hojjetu hunda irrattuu safuu fi ulaagaa ittiin hojjetu qabaachuun barbaachisaa dha. Safuu fi ulaagaan Miidiyaaleen Oromoo ittiin masakamuu qaban ammoo kan dantaa Oromummaa tiksuu fi jajjabeessuu irratti hundaawe tahuu qaba. Akkumaan olitti jedhe kan ummatni Oromoo isaan irraa eeguu fi isaanis himatan galma gahiinsa QBO milkeessuun kaayyoo hundeeffama isaanii tahuu waanin abdadhufin kana jedha.
Namootni miidiyaalee Oromoo hundeessanii fi taligan miidiyaalee kanaan dhimma QBO, dhimma Dhaabota Siyaasaa Oromoo fi waliigala dhimma Oromummaa irratti hojjechuuf, hidhannoon haalaan murteessaa tahe kan jalqaba irratti guuttachuu isaan barbaachisu beekumsa duubbee seenaa wantichaa fi odeeffannoo gahaa dhimma kana ilaalchisee qabaachuu dha. Yoo akkas hin taane waanuma of duratti arganii fi dhagahan hunda (osoo dharaa-dhugaa fi fafaa fi mishooma isaa addaan hin gilgaalle) ijaagurra ummataan gahuutu mudata. Sun ammoo harka tokkoon ijaaraa harka kaaniin diiguutti geessa. Gahoomina sadarkaa qulqullinaa ykn. standard miidiyaa tokko miidiyaa jechisiisan dhabsiiseetis akka owwaattuu (echo) fakkaachuu muda.
QBO ilaalchisee seenaa dalagamee dabres haa tahu waan amma dalagamaa jiru (kan dhugaan turee fi jiru kan ragaa gahaa qabu) ijaa fi gurra Ummataaf dhiheessuun waanuma miidiyaalee Oromoo irraa eegamuu dha. Kan arguu fi dhagahu irraa barata. Madda jabinaa fi bakka rakkinni/hanqinni jiru addaan baafatanii bu’aa-bahii qabsoo nama afoo jirtu milkiidhaan keessa qaxxaamuruufis gargaara. Kanaaf yeroo miidiyaaleen Oromoo QBO ilaalchisee waan dhugaa fi qabatamaa taheen dhihaatan sab-boontota Oromoo hundaatu itti gammada. Miidiyaaleen Oromoo hedduun yeroo ammaa gama kanaan hojii boonsaa fi nama jajjabeessu hojjechaa jiru. Haa tahu malee miidiyaaleen gariin osuma hojii boonsaa akkanaatis hojjetanii gama kaaniin ammoo waan isa kana busheessus yeroo hojjetan deddeebi’ee mul’ata.
Fakkeenyaaf, namoota ofii taa’anii dhimma jireenya dhuunfaa ofii gaggeeffachaa afaan qofaan akka nama QBOf dhimmamee fi itti hirmaachaa jiruutti of dhiheessuudhaan qabsaawota hojiidhaan QBOf jecha wareegama bifaa fi sadarkaa gara garaa baasaa jiran irratti dhagaa darbataniif waltajjii banuudhaan olola diigaa QBOf fafa malee mishooma hin qabne ijaa fi gurra ummataan gahuun ijaaruu moo diiguu dha? Har’a namni Oromoo dhugumaan sab-boonummaa qabuu fi dhimma QBO hordofu kamuu eenyu akka dhugumaan daandii qabsoo bilisummaa Oromoo irratti hiriiree QBO galmaan gahuuf wareegama barbaachisu baasaa jiru sadarkaa Dhaabaa fi murnaattii mitii sadarkaa nam-tokkeettuu addaan baasee beeka yoo jenne soba hin tahu. Eenyufaatu bakka itti tolte taa’ee jireenya ofii ow’ifachaa afaaniin akka qabsaawaatti of dhiheessaa jiraanis waan namuu beekuu dha.
Jaalalti Dhaabni ABO Oromoo biratti horate bareedina maqaa Dhaabichaa irraa kan madde miti. Bu’aa wareegama ilmaan Oromoo Addichatti hiriiruudhaan baasanii fi galata injifannoolee gurguddoo Oromoon hanga har’aatti ittiin gonfatee ti malee. Oromoon jaalala ABOf qabu oggaa ibsatu namoota ABO hoogganan ykn. miseensota abaluu fi abalu jedhaman osoo hin taane dhiiga ilmaan isaa QBO ABO.dhaan hogganamu irratti dhangala’ee fi bu’aa wareegama sanaan argametu ija isaa dura dhufa. Waa’een ABO fi waa’een QBO waa’ee jireenya Sabummaa Oromoo ti. Dubbii ulfaattuu lubbuun gootowwanii fi hayyoota Oromoo lakkoofsaan tilmaamuun hin salphanne irratti kitimamee fi har’a illee itti fufee wareegamni ulfaataan itti baafamaa jiruu dha. Waan taheef nam-tokkees tahe qaamni ykn. murni Oromummaa himatuu fi dantaa Oromummaafin hojjedha jedhu tokko yeroo dhimma ABO fi QBO kaasu wareegamni Oromummaaf baafamee fi baafamaa jiru kun itti dhagahamuu qaba. Itti gaafatamni lammummaa fi Safuun Oromummaa isa daangessuu qaba.
Miidiyaan Oromoon dantaa sabummaa kiyya naaf tajaajila jedhee abdii fi amantii guddaa irra kaa’achuudhaan jaalalaa fi deggersa isaa arjoomuuf tokko har’a gadi deebi’ee gaaffii qaanfachiistuu yeroon itti dabarte “ABO isa kam?…….jechuu fi dhiisuu gidduutti rakkanne” oggaa jedhu dhagahuun dhuguma miidiyaan kun dantaa Oromummaa tarkaanfachiisuu kaayyoo jedhu sana garuma irraa itti jiraa? moo bilchinaa fi dammaqiinsa akkaataa itti dantaa Oromummaa tarkaanfachiisuuf hojjetamuutu itti hir’ate laata? gaaffii jettu namatti bulcha.
Yaada koo xumuruuf: Oromoon har’a waa’ee eenyummaa ofii fi waa’ee qabsoo bilisummaa isaa irratti dammaqiinsa wayyaa horateera. Dhaabota siyaasaa bilisummaa isaa dhugoomsuuf hojjetanii fi warra kaanis addaan baasee beeka. Hangi oduu ganda keessaa fi odeeffannoo dogoggorsaa namootaa fi qaamota itti gaafatamummaan (Responsibility) itti hin dhagamane irraa maddituun dogoggoru xiqqaa dha. Kan har’a dogoggorus bultumaan hubachaa deema. “Sissiqaati Goobana” akkuma jedhan. Miidiyaalee Oromoo irraa kan eegamu hojiin isaanii harka tokkoon ijaaraa harka kaaniin diiguu akka hin taanee fi ummata si tajaajilla jedhaniin biratti kan isaan taajjabsiisuu fi fudhatama isaanii gadi buusaa deemu akka hin taanetti bilchinaa fi hafuura itti gaafatamummaatiin hojjechuu dha. Yoo akkas hin taane “Ofii jettu mi’aawi yaa soogiddaa dhagaa sehanii si gatuu” mammaaksa jedhu yaadachuu qaban.
malkaacaffee@gmail.com
Hagayya 09, 2015