text:
Dubbii iimaana Diigu-Kutaa 6.7
Kutaa darbe keessatti Rabbiin ala wanta nama fayyadu fi miidhu hin dandeenye waammachuun (du’aayin itti qajeelun) shirkii akka ta’e ilaalle jirra. Har’a kutaa xumura dubbii beektotaatin ni goloobna.
Dubbii Beektotaa irraa Muraasa
Sheykhu Muhammad bin Abdulwahhaab ni jedha: faaydaa fiduu fi miidhaa ittisu keessatti wanta Rabbiin malee homtu hin dandeenye argachuuf namni Rabbiin ala kan biraa kadhate, Rabbiin gabbaruu (ibaadaa) keessatti qindeessee (shirkii hojjatee) jira. Akkuma Rabbiin olta’aan jedhe:
“Nama Rabbiin ala wanta hanga Guyyaa Qiyaamaatti deebii isaaf hin deebisne kadhatu caalaa jallataan eenyu? Isaan (warri kadhataman) kadhaa isaanii irraa gaafilota (quba hin qaban). Yommuu namoonni walitti qabaman, isaaniif diinota ta’u, gabbarri (waaqefanna) isaaniis ni mormu.” Suuratu al-Ahqaaf 46:5-6
(Nama Rabbiin alatti gabbaramtoota (wantoota waaqefataman) kadhaa isaa gonkumaa isaaf hin deebisnee kadhatu caalaa namni jallataa fi wallaalan hin jiru. Sababni isaas, gabbaramtoonni kunniin warra du’an ykn mukkeeni ykn dhagaalee fi kkf dha. Kadhaa namoota isaan waaqefatanii quba hin qaban (hin beekan, hin dhagayan). Yommuu namoonni Guyyaa Qiyaamaa qorannoo fi jazaaf walitti qabaman, wantoonni isaan gabbaraa turan kunniin diinota isaanitti ta’u, gabbarri (waaqefannaa) isaanii ni mormu. Akkana jechuun mormu: “Akka nu gabbaran (waaqefatan) isaan hin ajajne. Akka isaan nu gabbaraa jiranis nuti hin beekne. Yaa Gooftaa keenya isaan irraa gara keetti qulqulloofne.”[1])
Kanneen isin Rabbii gaditti kadhattan wanta hanga qoola haphii ija temiraayyu hin qaban. Yoo isaan kadhattan, kadhaa keessan hin dhagayan. Osoo dhagahaniillee, isiniif deebii hin deebisan. Guyyaa Qiyaamaa shirkii keessanitti ni kafaru (ni mormu). Akka [Rabbii] keessa beekaatti homtu sitti hin beeksisu. ” Suuratu Faaxir 35:13-14
Rabbiin olta’aan Isaan ala wanta biraa kadhachuun (du’aayin itti qajeelun) shirkii akka ta’e ni beeksise. Namni “haajaa kiyya Rabbiitti naaf geessu ykn shafa’aa (jaarsummaa) naaf ta’u ykn Isatti na dhiyeessu” jedhee odeessuun “Yaa Rasuulallah ykn yaa Abdullah ibn Abbaas ykn yaa Abdulqaadir ykn yaa mahjuub” jedhe, kuni shirkiidha.” (Ad-Duraru as-Sinniyatu-2/19)
Ash-Shawkaanii ni jedha: “Tawhiida qulqulleessun hin guuttamu du’aayin hundi Rabbiif yoo ta’e malee. Waamachuun, birmannaa barbaaduun, abdachuun, waan gaarii argachuuf kadhachuun, sharriin namarraa akka ittifamuu kadhachuun Isaaf, Isarraayis. Isaan ala wanta biraatiif miti, Isaan ala wanta biraa irraayis miti. (Kana jechuun kan waammatan (kadhatan), birmannaa irraa barbaadan, abdatan, waan gaarii argachuu fi waan badaa ofirraa deebisuuf kadhataan Rabbiin qofa. Deebiin kadhaa, birmaanna fi waan gaariin kan dhufus Rabbii olta’aa qofa irraayyi. Isaan ala wanta biraatti du’aayin itti qajeelun hin ta’u.)
“Masjidoonni kan Rabbiiti. Kanaafu, Rabbiin waliin eenyullee hin waammatinaa.” Suuratu Al-Jinn 72:18 (Ad-Daru nadiidi fuula 17)
Ammas ni jedha: Dhugumatti shirkiin wanta Rabbii qofaaf ta’e keessatti Isaan ala kan biraa kadhachuudha yookiin wanta Isa malee homtu hin dandeenye keessatti Isaan ala kan biraa dandeetti akka qabu amanuudha. Yookiin wanta gara Isaatti malee homattu ittiin hin dhiyaanneen Isaan ala kan biraatti ittiin dhiyaachudha. (Fkn, sooman ykn silati seenun Rabbiin ala wanta biraatti dhiyaachu. Kuni shirkiidha.)… (Ad-Daru nadiidi fuula 18)
Muhammad Rashiid Ridaa ni jedha: “Namni gara gabbarri nafsee isaatti namoota waame, dhugumatti namoonni Rabbii gadiitti isaaf gabroota akka ta’an waame jira, osoo Rabbiin gabbaru irraa isaan dhoowwu baateyyu. Namni ibaadaa, kan akka du’aayi keessatti ofii fi Rabbiin jidduu giddu-galaa godhe, Rabbii gaditti giddu-galaa kana gabbaree jira. Sababni isaas, giddu-galummaan kuni Rabbii qofaaf hojii qulqulleessu (ikhlaasa) faallessa. Yeroma ikhlaasni badu, ibaadanis bada. Kanaafi Rabbiin olta’aan akkana jedhe:
“Kanaafu, amantii Isaaf qulqulleessuun Rabbiin gabbari. Dhagayaa! Amantiin qulqulluun Rabbi qofaafi. Warri Isaa gaditti awliyaa’a godhatan, “Gara Rabbiitti akka sirritti nu dhiyeessaniif qofa isaan gabbarra” [jedhu].” Suuratu az-Zumar 39:2-3
“Warri Isaa gaditti awliyaa’a godhatan.” Kana jechuun warri Rabbii gaditti wanta biraa gabbaramtoota (gooftota) godhachuun gabbaran (waaqefatan), “Gara Rabbiitti akka sirritti nu dhiyeessaniif qofa isaan gabbarra” [jedhu].”
Gara Isaatti awliyaa’a giddu-galaa godhachuu isaanii Rabbiin olta’aan “Isaa gaditti [gabbaramtoota] godhatan” jedheen.
Ammas ni jedha: Namoota keessaa namoota wanta mushrikoonni hundi hojjatan osoo hojjatanu muwahhidiin (warra Rabbiin tokkichoomsan) ofiin jedhantu jira. Garuu akkuma amantii keessatti balleessaa raawwatan, lugaa keessattis balleessaa raawwatu. Hojiiwwan isaanii kana ibaadaa hin jedhaniin. Garuu tawassula, shafa’aa (jaarsummaa) jechuun moggaasu danda’u. Rabbii gaditti ykn Rabbiin waliin kan waammatan (kadhatan) shariikota hin jedhaniin. Garuu waliyyoota, maanguddoota (jaarsummaa (shafa’aa) namaaf ta’an) jedhanii moggaasu. Qorannoo fi jazaan maqaalee irratti osoo hin ta’in haqiiqaa irratti ta’a.” (Tafsiirul Manaar-3/347, 5/421-422)
Guduunfaa
☝Du’aayi jechuun waammachuu, kadhaadha. Du’aayin amanti keessatti beekkame of gadi qabuu,jaalala, sodaa fi kajeellaa waliin Gabbaramaa irraa wanta tokko kadhachuudha. Du’aayin akkanaa Rabbii Tokkichaaf malee hin ta’u.
✐Shari’aan nama lubbuu qabu sagalee kee dhagayu fi si gargaaruf dandeetti qabu, akka beekumsaan ykn humnaan si gargaaru waamu ykn kadhachuu irraa hin dhoowwu.
✐Garuu wanta nama hin fayyanne fi hin miine kadhachuun shirkii fi dhoowwamaadha. Fkn, nama du’e kadhachuun, nama fagoo dhaqqabu hin dandeenye kadhachuun, siidaa, fakkii fi kkf kadhachuun shirkiidha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Rabbii gaditti wanta si hin fayyannee fi si hin miine hin kadhatin. Yoo akkas goote, dhugumatti yoosan ati zaalimoota keessaa taata.” Suuratu Yuunus 10:106
(“Yoo akkas goote” kana jechuun yoo wanta si hin fayyannee fi hin miine kadhatte, warroota nafsee ofii miidhanii fi balleessan keessaa taata. Sababni isaas, Rabbii olta’aa gaditti wanta nama hin fayyannee fi hin miine kadhachuun shirkii waan ta’eef, kasaaraa guddaa fi azaaba (adabbii) cimaatti nama geessa.)
[1] Tafsiiru Muyassar-502-503, Tafsiiru Xabari-21/117
“Nawaaqidul Iimaani al-qawliyah wal amalayah” fuula 152-155 Abdulaziz bin Muhammad


c: text/html

text:
Qabxiilee 7 tan dubartii ulfaa’uu barbaaddurraa eegamu!
✍ Walqunnamtii saalaa guyyaa tokko tokko gidduu bahanii godhuu
✍ Guyyaa laguun/xuriin itti dhuftu guyyaa meeqaffaa ji’a meeqaffaa keessa akka ta’e galmeeffattee barreeffachuu. Bakki kuni bakka dubartoonni keenya hundi itti shawwadamteedha. Laguu rabbiitu natti fide jettee guyyaa kam akka itti dhufe hin barreeffattu barreeffachuus hin feetu! Garuu silaa faayidaa guddaa qaba. Yoo ulfooyte guyyaa laguun itti dhufte sanirraa eegalee umriin daa’imaa shallagama. Kanaaf yaa ginnoota keenya itti yaadaa
✍ Hanguma umriin keessan deemaa deemtuun carraan dhala argachuu keessanii akka tiqqaatu beekuu qabdu. Yeroon mala dhahachuuniis bayeessa
✍ Viitamiina foolik asiidii jedhamu guyyuu fudhachuu
✍ Nyaata fayyaf gaarii ta’an soorachuu
✍ Ulfaatina qaamaa garmalee gad-buusuu
✍Sigaaraa aarsuuufi alkoolii dhuguu irraa fagaachuu
Fayyaa hin dhabinaa!
👇👇👇
https://t.me/KedirAbdulatifH

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Waxabajjii 10/2018; Basaasaa Yeroo Dheeraaf Qabsoo Bilisummaa Oromootti gufaa cimaa ta’aa turee fi Sabboontota Oromoo Hiraarsaa ture Namarraa Biraanuu jedhamu WBOn to’annoo jala oolche
1.Namittiin kun baroota hedduudhaaf gantuu taatee wayyaanee fi deeninnatii wayyaanee dhiha kanatti ramadamee WBO dhabamsiisuuf socho’aa ture Shimallis nama jedhamuun ijaaramuun bara 1998 ALH tti sabboontota Oromoo namoota 17 WBO deggeru jaal Laggasaa gargaaru jechuun Godina Qellem Wallaggaa aanaa Gaawoo Qeebbee keessatti namoota kanneen akka
1.Dargaggoo Waajjiraa Abdiisaa Harroojjii irraa
2.,Obbo Taarikuu Raagaa Garjeeda Laaloo Garee irraa
3.Obbo Raggaasaa Doonnoo Ashirraa
4.Obbo Tolinaa Asaffaa Jimmaa Horroo Irraa
5.Efreem nama jedhamu ogeessa fayyaa kan ture Jimmaa Horroo irraa fi namoota hedduu qabsiisuun erga qabsiise immoo ragaa irratti akka baahe.
2.Gantichaa fi basaasticha yeroo darbe Ona Gidaamii kaassatti akkuma isa kana to’annoo WBO jala oole Shuumaa Bazzaabbii kan jedhamuu wajjin Mooraa WBO dhihaa kan rukuchiisan.
3.Sabboontota Oromoo jaal Laggasaa Wagii deggeran basaasuun hedduu isaanii kan hiisisaa fi darsiisaa kan ture.
4.Baroota as dhihoo as waardiyyaa paarkii dhaatii walal ta’uun qacaramee waardiyyaa fakkaatee sochii WBO naannoo sanaa tiksuun hojii basaasummaa hamaa dalagaa akka ture.
5.Naannoo paarkii dhaatii walal kanaa Lafa bosonaa Akka malee safaree uummata gowwoomsuun qarshii hedduutti gurgurachuun uummata Saamaa kan ture
6.Qajeelfama Maadhee ABO tiin miseensa ABOttin isin ijaara akkasumas Waraana ABO ttin isin geessa jechuun qeerroo hedduu waraana qabsiisuun mana hidhaatti guursisaa, dararsiisaa kan ture yammuu ta’u,Walumaa gala Aanaalee Godina Qellem Wallaggaa jala jiran kanneen akka Gaawoo Qeebbee,Jimmaa Horroo,Daalle Waabaraa,Anfilloo, Daalle Sadii,Laaloo Qilee,Haawwaa Galaan,D/Dolloo,Sayyoo,Yamaaloogii Walal,Gidaamii fi Godina biroo keessaallee kaanneen akka aanaa Begii keessa naanna’uun hojii basaasummaa fi gufuu qabsoo bilisummaa Oromoo kan tur
e haqni Oromoo guyyaa saafaa itti dhufee Godina Qellem Wallaggaa aanaa Gaawoo Qeebbeetti harka gooticha waraana bilisummaa oromoo galchee jira.Torbanuma kana godinuma kana aanaa Gidaamii keessatti waayila Namarraa Biraanuu kanaa kan ta’e Shuumaa Bazzaabbii to’annoo WBO jala galuunsaa kan yaadatamuudha.”


text:
“Ragaa Baatoota Koo taatu.” H.D.B. 1:8in Barumsa Amantaa, Lallaba, Tibbana
“Afuurri Qulqulluun isin irratti yeroo bu’etti humna ni fudhattu, Iyyaruusaaleem, Yihuudaa, Samaariyaa fi hanga handaara Addunyaatti ragaa baatoota Koo taatu” Jecha kana kan dubbate Gooftaa fi Fayyisaa keenya Iyyasuus Kiristoosi dha. Kan dubbates du’aa erga ka’een boodaa guyyaa afurtamaaf Duuka Bu’oota Isaa gidduutti argamuun sammuu isaanii isaaniif banuun kitaaba isaaniif erga ibseen booda gara abbaa […]
Amma garuu Kiristoos warra du’an hundaaf angafa ta’ee du’aa ka’eera” (1ffaa Qor. 15: 12-32)in Barumsa Amantaa, Icciitii mana kiristaanaa torban, Icciitiiwwan mana kiristaanaa, Tibbana
Kutaa Lama Abdii Du’aa Ka’uu Ilma Namaa Dhalli namaa harka isaatin ajaja Waaqayyoo cabsuun du’a ofitti fidus Waaqayyo garuu dhala namaa kufe kana akka kufetti du’a bara baraatiif isa hin dhiisne. Waaqayyo badii dhala namaa hin jaalanne nama gara bakka kabaja isaa duraatti deebisuuf yaadee cubbuu fi du’a balleessee du’aa ka’uu fi jireenya bara baraa […]
Caamsaa 11 Yaadannoo Boqonnaa Qulqulluu Yaareedin Tibbana
Soorii Moosisaa Guyya kanattis fakkeenya Suraafeel kan ta’e abbaan faaruu lammii Itiyoophiyaa kan ta’e Qulqulluu Yaareed boqateera. Qulqulluun kunis gosa firoota Abbaa Geedeewooni dha. Innis Manneen Kiristaanota Itiyoophiyaa Keessatti Ijaaraman kan dursitu luba Mana Kiristaanaa Aksuumi dha. Manni Kiristaanaa Kunis Amantaan abbaa kabajaa kan ta’e Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoos kan keessatti lallabamee fi Waaqa kan […]
“Seera Kiristoos raawwadhaa!” Gal 6:2in Lallaba
Dn. Yooseef Baqqalaa Hiikaa: Soorii Moosisaa Seerri Kiristoos Maali dha? Seerri Kiristoos Jaalala dha. Jaalli namni tokko kan nama biraa waliin kan walii walii isaa kan ittiin gaggeessu; walii yaaduu irratti kan hundaa’e jaalala laphee fi kennaa Afuuraa ti. Walitti dhufeenya gaarii namoota gidduu jiru irraa ka’uun tokko kan biraaf kan raawwatu waan gaariin jaalala […]
“Amma garuu Kiristoos warra du’an hundaaf angafa ta’ee du’aa ka’eera” (1ffaa Qor. 15: 12-32)in Barumsa Amantaa, Icciitii utubaalee shanan, Tibbana
Kutaa Tokko Adeemsa jireenya dhala namaa keessatti dhalachuu, jiraachuu fi du’uun ta’iiwwan deddeebi’anii mul’atanidha. Dhimma kana ilaaluun namoonni tokko tokko jireenyi dhala namaa hanga lafa kana irratti jiruu fi deddeebi’u qofatti malee duunan faayidaa dhabeessa ta’a jedhanii kan yaadan jiru. Garuu jireenyi dhala namaa jireenya addunyaa kana irraa bira darbee akka itti fufu Manni Kiristaanaa […]
Gidiraawwan Fannooin Tibbana
H.K.H. Roodaas Taaddasaa Harki fi miilli Isaa mismaaraan dhahamuu isaanii immoo Qulqulluu Daawiit irra bulee Faar. 21:16 “Saroonni baay’een Namarsaniiru. Yaa’iin hamootaas Naqabe. Harka fi miila Koos mismaaraan dhahani. Lafeen Koo hanga mul’atuttis Nagarafani. Isaanis Na’ilaalani” jechuun sareen waan tufe deebi’ee akkuma nyaatu, Ayihuudonnis erga Inni Ooritiin dabarse booda deebi’anii kan raawwatani ta’aniiruu waan ta’eef […]
Gidiraawwan Fannooin Tibbana
H.K.H. Roodaas Taaddasaa Akkasumas, gonfoo qoree gonfachuun Isaa Addaami fi Heewaan gorsa jawwee waan dha’aniif gonfoon injifannoo isaanii irraa fudhatamee ture waan ta’eef; gonfoo injifannoo keenya nuuf deebisuu Isaa agarsiisuuf gonfoo qoree gonfatee fannifame.
Gidiraawwan Fannooin Tibbana
H.K.H. Roodaas Taaddasaa (Dr.) Raayyoonni Ayihuud gonfoo qoree xaxanii mataa Mootii moototaa Mataa jireenya bara baraa kan ta’e Kiristoos Iyyasuus irratti gombisaniiru. Gonfoo qoree gonfachuu Isaatiinis abaarsa dursee “Sababa keetiin lafti qoree haa biqilchitu” jedhamee addaam abaaramee ture sana haqee Addaamiif beenyaa ta’eera (Seer. Uum. 3:18)
Tibba Gidiraa /Jimaata/in Tibbana
Rattaa Guree Guyyaan jimaataa Gooftaan keenya Qorichi keenya guyyaa itti addunyaaf itti fannifame dha. Guyyaan kun guyyaa Fayyinni itti raawwatame waan taateef guyyaa addaa jedhamtee beekamti. Guyyaan kun akka Mana Kiristaanaa keenyaatti moggaasa icciitii adda addaa qabdi. Jimaata Fannoo: Qorichi Addunyaa hundaa Gooftaan keenya Iyyesuus Kiristoos Addaamii fi ijoollee isaa hundaaf Fannoorratti fannifamee akka biraannaatti […]
Beeksisain Advert
Yaa’ii Afuurawaa Ji’aa kutaa Afaan Oromoo B.A. Bitooteessa 13/07/2012 Waldaa Qulqullootaa Wiirtuu Olaanaatti Qindeessaa Barnootaa fi Tajaajila Duuka Bu’ummaatti Kutaan Afaan Oromoo ji’a ji’aan jiini seenee Dilbata 2ffaatti Yaa’ii Afuurawaa isiniif qopheessaa turuun isaa ni yaadatama. Maarree ammas isuma kana bu’uura godhachuun gaafa Bitooteessa 13 sa’aatii 7:30 irraa eegalee waan hundaa qopheessee isin eegaa jira. […]


text:
Musical ‘Maal Wayya?’ By Young Oromo Artist, Anoolee Zarihun Wadaajoo July 22, 2015Posted by OromianEconomist in Oromo Artists, Oromo Music, Oromummaa.
Tags: African music, Jaamboo Jootee: "Gidiraa":New Oromo Single Music, Maal Wayya?, Musicians and the Performance of Oromo Nationalism, Oromia’s lyrical stanza: Haacaaluu Hundessaa’s music video:“Maalan Jira …?, Oromo young artist ANOOLEE ZARIHUN WADAAJOO, Qubee koo, Seena Solomon
add a comment
Maal Wayyaa?
Saba koo bilisoomuu wayyaa
Oromoon bilisoomuu wayyaa
Oromoon walaboomuu wayyaa
Saba koo walaboomuu wayyaa…..
Related:-


text:
Prezidaantiin yunaayitid Isteets duraanii Doonald Traamp Biiroon Qoraannoo Feederaalaa ykn FBI sakatta’iinsii mana isaanii isa kutaa biyya Filooridaa bakka Maara Laagoo jedhamu jiru irratti taasisee dhiibbaa siyaasaa irratti kan hunda’eedhaa jechuun isaanii fi sakatta’iinsii taasifamee Domaald Trump yemuu wajjiraa prezidaantummaa gadi lakkisaanii bahan galmeewwan mootummaa harka nama dhuunfaa ta’uu hin qabnee gara mana kuusaa fi galmee biyyaalessatti waan hin deebifinef qoraanoon yeroo dheera akka taasifamaa ture gabaasamee jira.
Gabaasiin Paatsiyy Widakusiwaraatin masaraa waayit Haawus irrra qindeeffame akka jedhetti filaannoo prezidantummaa dhufuuf kan dorgomuuf carraaqaa jira Doonald Trump ergaa sakata’insichii taasifamee boodaa ergaa deggertootaa isaaniif imeelidhaan dabarsaniin tarkaanfiin mana isaanii irratti taasifamee akka isaan bakka bu’aa Paartii Reppabiliikotaa ta’anii hin dorgomne maqaa isaanii ballesudhaaf dhiibaa Partii Dimokiraatotaa taasiseen akka ta’ee ibsanii jiru.
Tarkaanfichii misensotaa paartii Rippaabilikaanotaa wareen mana maree mootumma keessa jiran kan mufaachiise yemmuu ta’u, itti gaafatamtuun dhimma preesii masaraa waayit haawus Kaaren Jeen piyerii ibsaa oduu gabastotaaf keennanin waayit haawus dhimmichaa akka dursee hin beeknee yemmuu ibsan,
“Sochii kana ilaalchisee waan dursinee beeknu hin qabnuu. Prezidaant Baayideen prezidaantii ta’ani flatamuu isanitiin duraa kaasee yemuu waajiraa keessa turaan hunda ministirrii haqaa qorannoo isaa akka of danda’ee taasisuu ifatii beeku. Olaantumaa seeraatii ni amanuu.” jedaniiru.
Amajii 6 masaraa muutummaa biyyatii irratti jeequmasaa raawwateen walqabatee Prezidaantii duraanii Doonald Turaamp irratii qorannoon taasifamaa akka jiru waan beekamuu dha.


text:
Azaa fi rakkisuu sahaabota Nabiyyii (SAW) qunname–kutaa 4ffaa
Itti Fufi…
5-Mus’ab ibn Umeyr (Radiyallahu anhuu)
Makkaan keessatti Mus’ab ibn Umeyr ijoollee hundarra qanani’aa fi of faayu ture. Abbaa fi haati baay’ee isa jaallatu turan. Haati isaa Mali’at dubartii qabeenya baay’ee qabdu turte. Uffata hundarra gaarii fi laafaa ta’e isa uwwisti. Mus’ab warra Makkaa keessaa hundarra shittoo urgaa’a dibata. Kophee hundarra gaarii taate godhata. Haati isaa garmalee isa jaallachuu irraa kan ka’e, yommuu hirribaa ka’u akka nyaatuuf teemira, eeybi fi dhadhaa walitti makte kubbaayyaa keessa gochuun mataa isaa bira keetti.
Da’waa (Waamicha) Dhoksaa (Ad-Da’watu Sirriyatu)
Dabalata Dubbisuuf
Nabiyyiin (SAW) amma Rabbii rahmata godhaa fi Arjaa ta’eef nabiyyii ta’uu isaa mirkaneefatanii jiru. Suuratu Al-Alaqaan nabiyyi ta’an. Yommuu Malaykaan Jibriil (aleyh salaam) si’a lammataatif dhufu Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa aayaata tannin irratti buuse:
Nabiyyiin (SAW) Khadijaaf daldaluu fi Ishii Fuudhuu
Dabalata Dubbisuuf
Khadiijaa bint Khuwaylid dubartii abbaan manaa ishii irraa du’ee fi kabajaaf qabeenya tan qabdu turte. Qabeenya ishiitiin akka daldalan dhiirota ni qaxarti turte. Yommuu waa’een dhugummaa dubbii, amaanaa eeguu fi bareedinni akhlaaqa Nabii Muhammad (SAW) ishii gahuu, qabeenya ishiitiin daldalaa ta’uun gara Sooriya akka deemu isatti dhiyeessite. Daldaltoota biroo caalaa qabeenya akka isaaf kennitu waadaa ni seente. Innis kana fudhachuun tajaajilaa ishii Maysiira jedhamuu waliin gara Sooriyaa imale. Nabiyyiinis Sooriya erga gahee meeshaa manaa baheen ni gurgure. Meeshaa barbaadus ni bite. Gara Makkaa erga deebi’ee booda Khadiijaan qabeenya ishiif fide ni gurgurte. Qabeenyi ishiis dachaa ta’e.
Seenaa Warra Arbaa (As’haabul Fiil)
Dabalata Dubbisuuf
Seenaan kuni Qur’aana fi hadiisan kan mirkanaa’edha. Qur’aana keessatti suuratu fiil gara seenaa kanaa akeekti. Boodarratti suurah tana guutuu ishii ni dhiyeessina. Hadiisa keessatti immoo: Rasuulli (SAW) yeroo Hudeybiyah hanga bakka As-Saniyyah jedhamtu gahanitti adeemsa itti fufan. Bakka kanatti gaalli inni yaabbatu jilbifattee gara fuunduraatti deemu didde. Namoonni ni jedhan, “Hal,Hal! (Jecha kana yommuu gaalli deemu didde itti fayyadaman) Dhaabbachuu didde akkasumatti jilbifattee turtee. Ammas namoonni ni jedhan, “Al-Qaswaa [lafatti] gogde.(Al-Qaswaa gaala nabiyyiiti (SAW)). Nabiyyinis (SAW) ni jedhan: Al-Qaswaan hin gogne, suni amala ishiiti miti. Garuu arba Kan qabetu ishiis qabee. (Akkuma Rabbiin arba Abraha gara fuunduraatti akka hin deemne dhoorge, gaala tanas akka hin deemne dhoowwe.) (Sahiih Al-Bukhaari 2731)


text:
3 thoughts on “BREAKING NEWS:- Uummatni Magaala Finfinnee Jiraatu Carraa Argateen Filannoo Dharaa Fashalsuudhaaf Duula Wayyaanee Irratti Bahe!”
-
Filannoo Sossobaa
Haa gahuu nagaan koo,hunda Oromootaa,
Jaallaan qabsoof dhuman gootowwan goototaa,
Booranaa fi Baarentuu,ilmaan qabsaa’otaa,
Garaan hin dagannee,yoomuu ni yaadataa,
Rabbii har’aan nu gahetti galata galfataa,
Galanni haa gahuu,rabbii hundaa horataa,
Namoota hagamtuu,Aaammiiiinn jedha laata?
Ajaa’iba rabbii,gochoota Itoophiyaa,
Seerri cabe jedhee,osoo addunyaan iyyaa,
Dimookiraasii jettee,haasofti halkan guyyaa,
Waraanaa fi wareeraan jeeqaa mirga biyyaa,
Nagaan alatti,Dimookiraasiin dhugaa akkamitti tayaa???
Namni Oromummaa qabdu,ilmi Oromiyaa,
Irraa of qusadhaa,gochoota Itoophiyaa,
Harka keessaa fudhaa,gochaan keessaa bayaa,
Tokkummaa jabeessaa,irratti haasayaa,
Gaafas,gaafiin Kenya,galma isaa gayaa
Filannoon sossobaa,sun jarumaaf tayaa,
Diina biyyaa baasuuf,hundinuu qabsaayaa,
Qawwee itti bitadhaa,diina mataa dhayaa!!!
Biyyarraa baqachuun deebii maalii tayaa,
Lammii koo,Oromoo,bakkayyuu wal tayaa,
Dammaqaa dammaqsaa,warri bahaa fi dhiyaa,
Falmaa Itoophiyummaa,fuulduratti bayaa,
Ilmaan Oromootiif,BILISUMMAAn fayyaa,
Kanaaf,sanyii Seemii nurraa kaasuu wayyaa,
Diina mataa dhahuuf,hundinuu qophaayaa,
Deebiin kana hundaa,qawween mirkanaayaa,
Gaaf san,BILISUMMAAn keenyas nutti mi’aayaa!!!
Qareessaa fi qareettiin ilmaan Oromootii,
Biyyarraa baqannee,biyya alagaatittii,
Rakkoo dhaan dhaanamaa,jiraachuun maal buuftii,
Mee maalitti,dhiifne,harmee haadha mootii,
Kan falmaa ishii dhuman leenconni abbootii,
Nuti hoo maaf dagannee,nurraa ooltii duutii,
Moo filannoo sanaan Wayyaaneen nuuf naatii,
Jettanii,teettan moo,yaa foon dhiiga kootii,
Ka’aa yaa lammii koo,gowwaa hin eeginaatii!!!
Qabsoo itti fufaan,Bilisummaan dhuftii,
Qabsaayuu qabaanna,hanga dhumaatittii,
Yoo duunee dhumnellee,seenaan nu yaadattii,
Hanga hundi dhumee,nam-tokko hafutti,
Jabaadhaa socho’aa qabsoon itti fuftii,
Lolu qabna dhiiroo,lama hin jirtu duutii!!!
Amajjii 25,2015,
Barri 2015,bara Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa nuuf haa ta’uu!!!
Yaa Rabbi nu walaboomsi,nu birmadoomsi!!!
-
Pingback: Gadaa.com | FinfinneTribune Uummatni Magaala Finfinnee Jiraatu Carraa Argateen Filannoo Dharaa Fashalsuudhaaf Duula Wayyaanee Irratti Bahe! |
-
Pingback: The Oromians Protest Ethiopia’s Tyrannic Rules, Its Land Grabs And The New Master Plan Of Ethnic Cleansing Against The Indigenous Oromo People In The Name of Development Expansion Of Finfinnee (Addis Ababa) | OromianEconomist


text:
Jarmayaan " Ijaarsa Dubartoota Oromoo Addunyaa" kan hundeeffame bara 2007 keessa yoo ta'u,mirga dubartoota Oromoo eegsisuuf sagalee dubartoota biyya keessaa dhokatee jiruus sgalee ta'uuf akkasumas mirga dhala namaaf falmuuf kan hundeeffame ta'uu waajjira jaarmayichaa Washington, DC keessa jiru irraa aadde Dinqinash Dheeressaa Kitilaa ibsanii jiru.
Ijaarsi kun baatii Adooleessa bara 2011 keessa konfraansii sadarkaa adunyaa Fraankfart Jarmanii keessaatti gaggeesuuf karoorfatee socho'aa jira.
Akeeki walgahii kanaas waa'ee mirga dubartootaa, qooda dubartoonni hawaasa ofii keessatti qaban akkasumas mata durewwan adda addaa irratti muxannoo wal jijjiruuf akka ta'e ibsameera.
MP3 tuquun guutummaa isaa dhaggefadhaa


text:
Boruu barraaqaatiin Murni ergamtuu Nafxanyaa Oromiyaa irratti fe’amte kan ‘Mootummaa Oromiyaa’ ofiin jettu Oromoos tahee Oromiyaa bakka hin buutu. Oromoon yeroo ammaatti mootummaa koo kan …Read More »
Ethiopia’s security forces accused of torture, evictions and killings – report
www.theguardian.com Ethiopia’s Nobel peace prize-winning prime minister Abiy Ahmed has been urged to investigate allegations that state security forces have committed a raft of serious …Read More »
Ethiopian security forces accused of grave human rights abuses
Aljazeeraa A rights group has accused Ethiopian security forces of continuing to commit grave human rights violations, including extrajudicial executions and torture, since Prime Minister …Read More »
Ethiopian security forces committed 39 extrajudicial killings – Amnesty
ADDIS ABABA (Reuters) – Ethiopian security forces in the Oromiya region have executed 39 opposition supporters and arrested thousands of others accused of being members …Read More »
Aministii Intarnaashinaal: ‘Humnoonni mootummaa lammilee nagaa ajjeesuufi mirgoota namoomaa sarbuu ragaa qabatamaan qaba’
BBC Afaan Oromoo Ajjeechaa humni nageenyaa Itoophiyaa Oromiyaa keessatti bara 2019 keessa raawwataa ture keessaa ‘nama sababa bilbilli isaa iyyeef qofa itti dhukaafamee ajjeefamuun’ taatee …Read More »
Loltoonnii Bilsiginnaa 12 ajjeefaman
Aanaalee Godina Gujii keessatti humna nageenyaa mootummaafi humnoota hidhatanii bosona jiran gidduutti walitti bu’iinsi itti fufee jiraachuu bulchiinsi godinichaa himeera.Humnoota mootummaarra miidhaan ga’aa jiraachuu kan …Read More »
OMN yaada kiyya irraa hanbise..B/J Kamaal Galchuu
OMN hiree naa kenneef galata qabaaf.Yaada murtessaa fi Oromoon dhagayuu fedhu kan irraa muree hambise akka ummataaf dhiyeessu abdii qaba.., OMN : KKEESSUMMAA – Turtii …Read More »
Gaazexeessituu Beteliheem Taaffasee akka hojii gadhiistu maaltu taasise?
bbc Af-gaaffiiwwan namoota bebbeekamoo waliin LTV irratti taasiftuun beekamtii kan horatte gaazexeessituu Beteliheem Taaffasee (Beetii)n hojii kana dhaabuu ishee BBC’tti himteerti. “Hojiin jaaladhu kana dhaabuudhaaf …Read More »
Seeyfuu Muummee eenyu?
Caamsaa 16, 2020 Abbaa Urjii tiin: Qabsoon bilisummaa ummata Oromoo tan arra akka aduu barcaatti hangaatee diina keessaa fii alaa rooraasaa jirtu, kaleeysa dukkana wahuu …Read More »
Jimma Saqqaatti kan hidhaman Obbo Abdoo Abbaa Joobir eenyu?
BBC Afaan Oromoo Suuraan Obbo Abdoo Abbaa-Joobir harki isaanii duubatti hidhamee humnoota nageenyaa mootummaan marfamanii yeroo deeman agarsiisu miidiyaalee hawaasummaa irratti ijoo dubbii ta’eera. “Waaree …Read More »


text:
Bakka jirtanii fi bakka jiraattan hundaatti nagaa fi dhaamsi kiyya kan onnee irraa madde isin haa dhaqqabu! Kunoo, nuti Oromoonni erga torban takkootii asii faaraan rafnee irriba hin quufne; faaraan nyaannee midhaan hin quufne; faaraan bishaan dhugnee dheebuu hin baane. Garuu, waa tokkollee hin daddhabne; waa tokkollee hin beelofne; waa tokkollee hin dheebonnee, buna Oromoon keenya addunyaa fi ilmoo namaa mara badhaase kana deddeebfinee dhugaa waayee biyya keenyaa irratti walmariyachaa, tokkkummaa keenya akka sibiilaatti jabeeffachuu akka qabnu waliif galaa, ijoollee Oromoo fi namoota Oromoo rasaasa diinatiin galaafatamaniif gaddaa, booyaa jirra. Gochi warri qawween cabsee biyya keenya seene kun, uummata keenya irratti amma oofaa jiru kun onnee teenya madeessullee, qalbii teenya jeequuf aggaamullee, hamileen keenya fi aariin keenya, seexaan keenya fi booreen hin jeeqamnee sirumaa tokkoomsee ol nu kakaasaa, uummata keenya cinaa nu hiriirsaa jira. Ani barreeffatan amma isiniif dhiyeesse kana, dheengadda-kaaniin ariitiin barreessee, gara mandhee Akkaadamii Oromiyaatti ergee ture. Waan wanni mandhee ONA kana irratti baafamu, miseensota isaa callaa keessatti hafuuf, namoonni keenya tokko tokko kanneen barreeffama san dubbisan akkan ani gara mandheewwan Oromoo isaan eenyumtuu dubbisuu dandayuutti erguuf, yaada naaf dhiyeessani. Amma obbolaa kiyya kanneen galteeffachaan barreeffama san gulaalee, wanneen gariis itti-dabaluun kunoo isinii dhiyeessee, mee yoo yeroo fi wanneen biroo isiniif hayyaman dubbisuuf yaalaa!
Haalli amma biyya keenya keessa adeemaa jiru karaa tokkoon kan daran nu jajjabeessu, hamilee fi onnee teenya kan sirriitti olkaasu. Karaa kaan immoo kan daran, daran nu gaddisiisu, kan imimmaaniin fuula keenya xoollessu. Ijoolleen teenya kichuuwwan tun xiyyiitii fi xiyya diina uummata keenyatiin akka baala mukaatti harcawuun ishii, kan aariin nu guggubee, xiiqii fi booree garaa nu kaayee tokkummaan kaanetoo akka Dhaloota Qabee kana bira dhaabannu nu taasisu! Amma yeroo kun yeroo nuti ijaarsa koo, garagarummaa koo, dugda koo, miila koo, maaloo maaloo koo faa jennuu miti! Amma alaa-manaa waltahuun uummata keenya bira goruu qabna! Ee, “qabnaan” kun dirqama. Dirqama seenaa fi dirqama dhalootaati! Yeroon isaa yeroo nuti alaa-manaa waltahuun ijoollee teenyaa fi uummata keenya bira dhaabannu. Yeroo waltaanee iyyinee, iyyaa waliif dabarsinu! Iyyi keenya kun iyya imimmaaniin cuubamee qofa otoo hin taane, iyya dhiigaan cuubameetisi. Dhiigni sun dhiiga dhalawwan Oromoo ishii mirgaa fi haqa uummata ishiitiif dhiigaa kuftee sanaati! Dhiiga dhiiraa-dubartii Oromoo ijoollee ofii cinaa dhaabachuun dhangalaafamee sanaati! Kunoo, otuma agarruu, ijuma teenya duratti Wayyaanonni Habashaa isaan qawwee bakka amantii ofii buufatan kun, ijoollee Oromoo fixaa, kanumaas addunyaatti agarsiifachaa jiru. Dur Yohaannis isaanii fi Minilik oggaa Oromoota meeshaa waraanaa isa maqaa Kiristaanummaa isaanitiin humnoota Oroppaa yeroo sanii irraa argataniin, bara dukkanaa san dukkana uffatanii Oromoota akka okaatti haamaa, dirreewwanii fi gaarran Oromiyaa dhiigaan faalaa, laggeeni fi harawwan Oromiyaa dhiigaan booressaa biyya keenya qabatan sanii miti! Bardhibbee ifaa bara ammaa kana keessa, kunoo Hababashoonni Tigraay ofumaan ofuma qullaa-dhaabuun malummaa isaanii addunyaatti agariisaa jiru.
Yaa Oromoo koo, kunoo akkuma gara torban tokkoo miidiyaalee addaddaa irraa dhageessan ijoolleen teenya, dhalawwan teenya heddumminaan nu jaalaa galaafatamtee jirti. Magaalaa Amboo fi naannoo isaa irraa qofa namoota keenya gara 40-tu galaafatame. Jimma, Dirree Dhaawaa, Horroo Guduruu, Roobe (Baale) fi naannoo sanitti, Midaa Qanyii, Xuqur Incinnii, Tokkee Kuttaayee, Gimbii fi Mandiitti faatti namoonni keenya fi dhalawwaan keenya diinaan gorra’amanii jiru. Yaa Oromoo kiyya hamma yoomiitti, hanga hammamiitti warra qawween biyya keenya seene kanaan gaadamaa, hindhamaa, garafamaa, waxalamaa dabrees ajjeefamaa jiraanna? Nuti warri biyyoota alagaa keessa jirru, amma hatattamaan walgayiiwwan kurfeessuu, hiriira babbawuu fi waayee haala amma uummanni keenya keessatti argamuu kana, miidiyaalee warra alaatti beeksifachuutu nu irraa eegama. Ee, dabaleetan jedhaa: miidiyaalee, miidiyaalee biyyoota addunyaa tanaa hundaatti akka ijoolleen teenya akka bineensaatti adamfamtee ajjeefamaa jirtu, akka uummanni keenya bayeetoo ijoollee ofiitti makamuun, mirgaa fi haqa ofiitii falmachaa jiru beeksifachuu qabna! “Yoo abbaan iyye ollaan namaaf birmata!“, jedha mammaaksi Oromoo tokko.
Nuti amma ijoollee teenya ishii nu jalaa galafatamte awwaallachaa, reenfa ishiirra tarkaanfannee qabsoo saba keenyatiif harka-walqabannii garuma fuulduraatti adeemuutu nus, biyya keenyas kan baasu taha. Biyya leencotaa qabatanii, ilmoowwan leencotaa gorra’anii nagaan taa’uun akka gonkkumaa hin jirre, warri Wayyaanee kun dursanii beekuu qabuuyyu. Kunoo, amma uummata keenyatti ba’aa inni baatee deemuu hin dandeenye waan itti-fe’aniif, ibidda hamaa ofitti shidaniiti (qabsiisaniiti) jiru. Oromoon hardha irraa kaasee akka duubatti hin deebine, akka impaayerittii sochoosuuf waltahee sochowu, akka harqoota gabrummaa caccabsee achi darbatu diinonni isaa beekuu qabu. Ilaa, uummannii fi sabni Oromoo waltahee qabsoo ofii cimsachaa gara fuulduraatti tarkaanfachuu malee, filmaata biraa hin qabu. Habashoonni qaawa filmaata wayiillee nuuf hin hambifnee, cufaa sibiilatiin duuchanii jiru. Kanaaf, nuti alaa-manaa waltahuun, maarree nuti kitiloonni 46 (46 000 000) cufti harka walqabannee qabsaawuu callaa dha; filmaanni nuti qabnu!
Nuti dhalawwan Oromoo alaa-manaa uummatoota akkuma keenya mana hidhaa impaayeritti, karchallee keessa jiran mara bira dhaabachuu qabna! Isaan akka obboleeyyaniitti ilaaluu qabna. Uummatoota: Sulula Laga Omoo, Gambeellaa, Benshaangul, Somaalee Ogaadeniyaa, Afaar, Sidaamaa faa cinaa gorree roorroo isaan irratti adeemaa jiru kanas, isuma keenya waliin addunyaatti dhageessisuutu nu irraa eegama! Nagaa fi nageenya namoota biyya keenya keessa nagaan jiraatanillee, eeguu fi tiksuun muuxannoo aadaa keenyaa isa boonsisaa sanaati.
Miidiyaaleen Oromoo isaan amma burqaa, hamilee keenya jajjabeessaa jiran kun guyyuu warra OPDO-tiif waamicha uummmata keenyaa dabarsuu fi qabu! Isaan amma akka uummata ofiitti makamuun hacuuccaa isaa dhageessisan, Caffee Oromiyaa fi Paarlamaa Toopphiyaa keessattis akka gaafii uummanni Oromoo ammaan tana qabatee warraaqaa jiru irratti haasawuu qabu! Akkanuma Oromoota miseensota Waraana Toopphiyaa tahaniif, waamicha harmee Oromiyaa dabarsuufiin barbaachisaa dha. Akka isaan uummata isaanii isa sochowaa jiru kanatti makaman, akka qawwee isaanii Oromoota irrattii mitii, gara diinota uummata Oromoo fi Biyya Oromootti garagalfatan deddeebifnee itti-iyyachuu qabna! Karaa isaanitti iyyannu keessaa inni duraasaa karaa miidiyaalee keenyaa kanaati. Raajii WAAQAA! Habashoonni Wayyaanee kun foolisoota Oromiyaa isaan jalatti isaanuma tajaajilaa jiranillee, amanuu daddhabanii qawwee irraa hiikkachaa jiru. Kunoo, Habashoonni kun amma gara appaartayidii Afrikaa Kibbaa durii fi gara mootummaa Israa’eel isaan gocha akkanaa Falastiinota irraatti adeemsaa jiraniitti of-geeddaraa jiru. Kanaaf, amma irraa kaasee, nama Oromoo dhiisitii laftii fi margi, bineeyyii fi alaattiiwwan Oromiyaallee diina qawween biyya abbootii Gadaa fi haadholii Siiqqee unkuraa jiru kanatti ka’uu qabu! “Oromoon goondaa dhaa, boolla goondaa harka hin kaayin! Oromoon kanniisaa gaagura kanniisaa hin horfin!“, jedhe Bitimaa Soondhessaa jedhama, naannolee Afran Walisoo fi Jahan Bachootti! Egaa, amma irraa kaasee nama Oromiyaa dhiisitii, lafti Oromiyaayyuu iyyitee iyya dabarsuu qabdi!
Kana irratti kana dabalamu immoo yaada obboleessi keenya obboo “Ka. She.” kaase sani. Oromoonni ogummaa-seeraa qaban akkamitti dureewwan TPLF mana-seera-addunyaa, isa magaalaa “den Hague” jirutti dhiyeessinu nuuf qorachuun sirrii dha. Dureewwan warra Wayyaanee ijoollee teenya qalanii, uummata keenya gorra’anii Oroppaa fi Ameerikaa keessa abadan bashannanuu hin qabani! Seeri dureewwan Sarbiyaa, dureewwan Sudaanii fi dureewwan Keeniyaa fayiif hojjate, Oromoo fi Oromiyaafis akka hojjatu ganamumaan beekuun mishoo dha. Kana irratti kan idayumuu qabu immoo: Waldaan Qorannoo Oromoo (OSA-n) xalayaa hatattamaa gara a) Tokkuummaa Mootummoota Waltahaaniitti (ToMoWa-UNO) b) gara mootummoota biyyoota kubbaaniyyaaleen isaanii Oromiyaa keessaa qonnaan-bultoota Oromoo lafarraa buqqisaa jiraniitti, fakkeenyaaf: mootummaa Shiinaa fi Indiyaa, Sawudii Arbiyaa fi kanneen fafakkaatanitti c) gara mootummoota kubbaaniyyaalee fi namoonni isaanii Karoora Finfinnee babaldhisuuf qooda keessaa qabanii kanneen akka Biyya Faransaa fi Itaaliyaa faatti d) akkanuma gara kubbaaniyyaalee saanitti kallachaan erguufii qabu! e) Dabaleesoo, gara mootummaa USA, isa ministeerri isaa kan dhimma alaa, guyyaaa Kamisa dabree, kan biraa hafee magaalaa Finfinnee Shaggaritti otoo achuma Unibarsitii Finfinnee keessatti barattoonni Oromoo qawween marfamanii jiranuu, waayee harree Oromoonni midhaanii fi meeshalee daldalaa, qoraanii fi cidiin faa otoo hin hafin magaalaa tana “gabbaraniitti” qoosuu, waayee barattoota Oromoo Oromiyaa mara keessaa loltoota mootummaa Toopphiyaa kanaatiin ajjeefamaa jiranii sagaleen takkallee afaan isaa keessaa hin baane. Kun qaanii fi salphina mootummaa fi biyya guddaa fi aangawaa kanaati. Kanaaf, OSAn xalayaa waayee kanaa fi waayee gargaarsa mootummoonni biyyoota Lixaa mootummaa TPLF-iif godhanii ibsu erguufiin mishoo taha.
Mee ammammoo waayee walgayii dheengadda-kaan (gaafa 03. 05. 14) magaalaa Biyya Jarmanii, Muunshin-itti tahee sanii yoon isiniif tuqe, akkamitti yeroo ammaa Orormoonni biyyotambaa (“diaspora“) keessa jiraatan aarii fi tokkummaan akka waltahaa deemaa jiran isinitti agarsiisa. Nuti magaalmataa (“capital city“) Jarmanii, Barliin irraa barii-barraaqaa ka’uun konkolaataa konkolaachisaa oollee, wantee (kiilomeetira) 586 deemuun walgayii sa’aa 14-tti jalqabamuu san dhaqqabne. Ennaa manaa baanu san bultee nyaannullee, beelawuu fi dheebochuun keenya hin oolle. Manneen bunaa fi manneen nyaataa karaa deemnu san cinaa bakka hedduutti argamu. Garuu, walgayii san yeroon dhaqqabuuf kana hin goone. Bakka walgayiin itti-adeemu san keessa, mana nyaataa tokko seennee dhiyaana ajajanne. Keessummoota baay’ee waan qabaniif akka nuti barbaannetti hatattamaan nuuf dhiyeessuu hin dandeenye. Nu keessa jaallee keenya tokko gara galmoo (“hall“) walgayichi keessatti tahuu san yoo ilaalu, Oromootaan guutamee jira. Inni kana nutti himee, tajaajiltuu mana nyaataa san gara keenyatti waamuun akka nuti dhiyaana san nyaachuu hin dandeenyee fi akka bunaa fi shaayii qofa ariitiin nuuf dhiyeessitu damboobina Oromoo sanaan gaafate. Ishinis damboobduu dha turtee: “kun rakkoo hin qabu daddafeetan bunaa fi shaayii isiniif fida“, jettee nutti himte. Silaa beelofneerraa, jaalleenumti sun “daabboo nuuf fiduu dandeessuu?” jechuun dubartii san gaafatee, ishiin ennasuma nuuf dhiyeessite. Daabboon kun daabboo adii fi gurraacha kan xixiqqaatee mummuramuun korboon namaaf dhiyaatu. Aadaan kunillee kan Jarmanii mitii, kan warra Xaaliyaanii irraa fudhatame. Nuti ishii walsaamnee, walitti qoosaa afaan keewwannee buna Oromootiin gadi buufannee, walgayichaaf olseenuun, bakka nuuf qabamee duwwaa jiru tokko teenye. Kan nu gammachiise, Oromoonni gaafa san, akkuma saganteeffametti, sa’aa jedhame san mataa isaa irratti argamuu dha. Nuti Oromoonni magaalaawwan keessatti dhalannee fi guddanne yookaan kanneen manneen barumsaa impaayera Toopphiyaa keessa dabarre, hedduun keenya akkuma warra Amaaraa tahuun, beellama Habashaa (“ya-Habashaa qaxaroo“) san fudhannee argamna. Kunoo, gaafas dhiignii fi lafeen ijoollee teenyaa sun gara aadaa uummata Oromootti waan namoota keenya deebiseef gammanne.
Walgayiin sun akkuma aadaa Oromootti eebba manguddootiin jalqabee, booda haasaa fi xiinxalli jalqabme. Amma Oromoonni waraqaalee ibsannoo dhiyeessanis, warri ka’anii dubbataniis kaan imimmaaniin hudhamaa, kaan imimmaan maddii (boqoo) ofiirra gayyaasaa dubbatu ture. Dubartii fi dhiira, mangoddoo fi dargaggeeyyiin martii aarii fi seexaa guddaan ka’anii yaada ciccimaa dhiyeessuyyu. Namni ka’ee dubbatu hundi dirqiin immimmaan dhoowwachaa yookaan ofirra lolaasaa, aarii fi itti-gaafatama cimaa taheen dubbata ture. Namni taa’ee dhaggeeffatus akkanuma ture. Dubartoonni Oromoo imimmaan ofirra yaasaa, nu warra dhiiratiin: “tokkummaan olka’aatii qabsaawaa, tahuu baannann surree keessan nutti keennaa!“, jechaa turani. Mee yaa Waaq, jechi dubartoota keenyaa kan akka dhagaatti jabatu kun, kan akka dammaatti mi’awuu kun, kan itti-gaafatama harmee teenya Oromiyaatiif qabnu, marfannoo fi jaalala uummata Oromootiif qabnu akka daawwitiitti nutti muldhisu kun, kunoo waggaalee 136 booda (1878-2014) deebiyee akka gaariitti dhufuu isaati. Bara waraanni Minilik faashistichaa sun Ka’umsa Oromoota Kurnan Gullallee humna qawwee ibiddaatiin cabsee, dachee Oromiyaa tan Shaggarii fi naannoo isaa dhiiga Oromootiin jiise san dubartoonni Oromoo Gullallee akkana jedhaniiyyu. Dabrees bara 1876 keessa oggaa waraanni Minilik saniin Oromoonni Jahan Bachoo, Afran Walisoo, Torban Kuttaayee fi Caboo faa akka okaatti biyya ofiitiif jecha haamaman san dubartoonni Oromoo akkana jedhaniiyyu. Anaaf erga dubartoonni keenya akkanatti ka’anii, erga ijoollee teenya Oromiyaa guutuu irraa akkanatti olkaatee, Oromiyaan bilisoomuu fi walaabomfuu guyyaa jalabultii irra dhaqqabdee jirti. Si’achi Habashoonni qawween ibiddaatiin biyya keeny guggubaa, ijoollee fi namoota keenya qalaa abadan nagaan taa’uun hin jiru!
Egaa, yaa Oromoo kiyya uummata keenya cinaa waltahuun, tokkoomnee haa dhaabannu! Iyyinee, iyya haa dabarsinuufi! Amma arrabni keenya, qalamnii fi eeboon keenya wali irratti mitii, Oromoo irrattii mitii, gara diina uummata keenyaatti xiyyeeffamuu qaba! Heddumminni loltoota isaanii, gangallanni taankiiwwan isaanii, hangaasuun xayyaara waraana isaanii marti uummata Oromoo isa tokkoomee mirgaa fi haqa uumamaan qabuuf sochowu kana, lamuu jilbeeffachiisuu gonkumaa hin dandayu. Kakuu dhaa, laguu dhaa qabsoo keenya irraa, iyya harmee Oromiyaa irraa duubatti hin deebinu!
Gayeen, gayee-dhaa
Iyyaa, iyya dabarsaa
Yeeyyii isin nyaattu marsaa
Dhaloota boruutti gabrummaa mitii
Bilisummaa fi walabummaa dabarsaa!
Oromoo yaa saba-koo oljedhi
Oromiyaa yaa biyya-too olka’i
Waanjoo gabrummaa caccabsiitii
Ofirraa gamasitti achi-ha’i!
Imimmaan warra ijoollee teenyaa
Sabbata qabsootiin irraa haqna
Dhiiga Oromoota keenyaa
Alaabaa bilisummaatiin irraa faqna!
Bilisummaa, bilisummaa jechaa tarkaanfanna
Walabummaan Oromiyaa akka du’aatii
Homaayyuu hin fafuu ni abdanna
Dhiigaa-lafee keenyan Oromiyaa jaarranna!
============== // ==============


text:
Freedom House,dhaaba mootummaa hin tahin ka mootummaan Amerikaa horiin gargaaru.Gannuma gannaan demokiraasii biyya biyyaa qoratee gabaasa baasa.
Ganna 12 asitti demokiraasiin addunyaa yararachaa gadi deemti jedhee gabaasa baase.
Chaaynaa,Raashiyaa fi Kooriyaan Kaabaa biyya hardhallee balaa addunyaati jedhanii sodaatan taatullee ardiin akka Latin America faatii akka Freedom House jedhetti ardii guddinnii Demokiraasii miila itti gadi dhaabahcaa deemumatti jiru.
Waan addunyaatti dhiba tahe keessaa akka gabaasa Freedmom Hosuetti mirga namaatii fi waan namii argachuu male heddu.
Arch Puddington hayyoota Freedom House keessaa tokko."Ganna 12 asitti mirgii namaa addunyaa keesastti adoo gargar hin citin gaduma deema.Akka kanaan bara 2017 keessa biyya hedduutti rakkoo akkanaa keessa jira.”
Amerikaa demokiraasiin isii addunyaafuu fkn taati jedhanii herregataniiyyuu filannoon pirezidantummaa isii bara 2016 ta Raashiyaan itti seenee borcite jedhanii qorachuutti jiraniiyyuu biyya dhiba kanaan himatan.
Raashiyaan tun biyya Awurooppaa hedduu keessatti dhibuma akkanaatiin himatan.
Biyya akka Chaayinaa fa ammoo mootummaan XI Ping waan namii hojjatu cufaa keessuma seenee oolmaa fi bultii nama dhowwaan himatan.
Musliimaa Rodhinga ka biyya Maaynamaar godina Rodhingaa keessaa Baangilaadishitti baqa yaahu jireenna namaa bade qofaa mitii akka USA jettutti sanyii nama balleessuu.
Freemdom House biyya hedduu qoratee biyyiti 49 ganna 12 dabranii asitti biyya gama siyaasaatiin akka hamaa jirtu ta gama siyaasaatiin nagaa hin qmane jedhee baase. Biyyoota sunitti namii waan fedhe dubbachuu hin dandahau.
Freedom House biyyoota tanaa qabxii 1-100 kenneef.Afurtamii sagallan tun 100 keessaa 10 gadi argatan.Tattana keessaa ta akka hamaa jitu Siiraa,Suudan Kibbaa, Eertiraa, Kooriyaa Kaaba, Turkemisntan,Equatorila Giinii,Sawudi Arebiyaa, Somaaliyaa Uzbekistaan,Suudan,CAR, Liibyaa.
Eegii Pirezidaantiin Zimbaabuwee Rooberti Mugaabee hujii irraa buusaniin duubatti biyyiti sun bultii horatti jedhanii herregan jedha Puddington.
"Eegii Mugaabee buusaniin duubatti mootummaan haarahii waan waadaa galeef hinuma guutaa jedhanii eegan.”
Ardii akka South America fi Central America keessaa biyya akka Meksisoo fa ka namii bahee bulchaa fedhe filatuu abdiitti duraa mullata.
“Warra dorgomu keessaa tokko nama hedduutti isa jaalate yoo akkuma jaalatanii maachan kanaan bahanii filatan Meksikoon gara jijjiirama waan deemtu fakkaatti.”
Iraaqwii fi Afgaanistaan waraana keessa jiraatanillee akka Freedom House jedhutti biyyitii lachuu filannoo itti deemtu tanaan nama gumiin jaalattu ka itti gaafatamummaa waranaa keessa hin jirre filatti jedhee abdata.
Biyyootii ollaa isii Chaayinaatii fi Kooriyaa Kaabaa ittti gaandiddeessitullee siyaasaa Kooriyaa Kibbatii fi ka Taaywaan wayyaahaa deemuutti jira.
"Wannii mootummaan karaa demokiratawaan filate achi jiruufuu fkn waan siyaasaan isii wayyaa qabu jiruuf tuninuu milkii tokko jedha dhaabi kun.


text:
Damee Boruu: 03/22/2018
Bitootessa 10, 2018 dhumaatii Ilmaan Oromoo Magaalaa Moyaaleetti keessatti guyyaa waaree uummata nagaan jiruu fi jireenya gaggeefataa jiru irratti raawwatameef waraanni Wayyaanee WBOn haleelamuu ijaa (revenge) ykn haaluu bahuuf akka tahe Mootummaan EPRDF sababa dhiyeefatee jira. Dhumaatii Haroo Arsadii, Calanqoo fi Hammarreesaaf immoo eenyuun ijaa ykn haaluu bahuu akka raawwatame kan dageenye hin jiru. Mootummaan TPLF ilmaan Oromoo lafa irraa dugugee balleessuuf sababa himachuu hin qabu. Akka barbaadetti hidhee, tumee, ajjeessee, qaama irraa cirree bara dheeraa kana guutuu itti sirbee bitaa jira.
Haa tahu malee lolli waraanaa iyyuu seera akka qabu hin dagannu. Loltunuu seera biyyaa tokko keessatti ajaja olii irraa dhufee jedhee seera biyyaa ykn biyya lafaa cabsee yoo nama ajajjeesse lubbuu baaseef itti gaafatamuu qaba. Hojiin TPLF garuu seera biyyaa Itoophiyaa jedhamuufis tahe kan biyya lafaaf kabajaa qabu. TPLF mafia seera biyya lafaa irraa adda taheen humna seera bosonaan jiraatu dha. Akka TPLFiif yoo tahe Uummatni Oromoo nama dhalootan TIgree tahe ajjeessuu miti foon isaa jaji’ee nyaachuun ijaa baasuuf hin danda’u.
Akka dargagoon Oromoo tokko mana hidhaa TPLF biyya Tigrayi keessatti lafa jala itti hidhameen bahe jedhee dhiyeenya kana ONN irratti dubbachaa ture Oromonni butamanii achi gaheen isaanii hin beekamne lafa jala itti hidhamanii jiran keessa, warra iji keessaa bahe, gurraa fi arabni irraa cite arguu isaa raga baha. TPLF kana hin gootu jechuu miti. Jaarsa , jaartii, dubartii ulfaa fi daa’ima ajjeessaa olitti. Hammeenyi kun hunduu waan bu’aa qabuuf itti fakkaachuun ni mala. Sammuu oftuullumaa qabduu gammachuusuuf malee bu’aa hin qabuuf. Uummta Oromoo akka tutta kaanisaa tuqqamee belbilchee kan lafaa kaase hammeenya TPLF raawwachaa jirtu kana akka tahe mamii hin qabu.
Moottonni Amaaraa Uummata Oromoo jaarraa tokko ol kan bituu danda’an” nuti obbolaa keessan“, ”kan nu dhalchu hin beeknu” jechaa karaa duubaa boola qotanii nama Oromoo owwaalaa fi warra jabaa tahe immoo durba isaanii kennuufdhaan malaamaltummaan akka gowwoomsaa turan seenaan raga baha. Mootummaan Amaaraas qabeenya Oromoo saamee ittiiin bashananee yaroo jiraatuu uummatni keenya jireenya gadadoof saaxilamee akka ture ifa jira. Sosobaan Mootota Amaaraa qabsoo bilisumaa uummatni keenya gochaa ture laafisuuf gahaa waan qabu natti fakkaata.
Hammeenyi TPLF salphannee jiraachuu fi ulfinaan du’uu jidhuu akka filannu waan nu dirqeef jecha uummatni keenya sodaa mo’atee murannoo guutuun qabsoo bilisummaa itti seene. Duuchaatti Uummatni Oromoo aduu bilisummaa guyyaa tokko illee taatu argee darbuuf waan filatee TPLF waan barbaadde haa labsitu, hammeenya barbaadde haa hojjetu , abbaa barbaadde haa ajjeeftuu irree tokkoon ka’ee dura dhaabbachaa jira. Kana nama Oromoo tahee dhalate tokko miti biyyi lafaa hundi raagaa tahaa waan jiruuf uummata koo jajuuf jedhee kaasaa hin jiru.
Uummatni Oromoo seeraa fi heera badhaadhaa uummatni biyya lafaa iyyuu irraa baratee nagaan jiruu fi jireenya akka gaggeefatu gargaaru kennaa guddaa qaba. Akkuma kana uummatni keenya aadaa sooresa tahes ni qaba. Aadaa Aaraaraa (conflict resolution) uummatni dhaalaan qabu biyya lafaa kana irratti immoo barnootaa, muxxannoo fi qormaataa dheeraa booda oggummaa aaraaraa horatanii ittiin namoota hojjetan aggarra. Namootni Oromoo tokko tokko waan yaroo kana keessa waa’ee qabsoo uummata keenyaa oogan fakkeessanii barreessan baayyee nama gadisiisa. Fakkeenya fudhachuuf namni maqaa Birhanu Hundee jedhu tokko Afaan Amaaraa fi Oromoo waan hedduu wal keessa laaqaa jira.
Ummatni Oromoo akkataa itti rakkina isaa hiikatu aadaa qaba. Namni kun waa’ee qabsoo uummata Oromoo irraa barreessu yaada. Yoom gara qabsoo uummata Oromoo akka seene hin beeku. Maxxansaa isaa kana keessatti maqaa namootaa gurraan dhaga’ee hunda sarara. Haalla turee fi furmaata argamee dhibame irraa waan beeku hin qabu. ABO Kaayyoo Bilisummaa tahuun isaa hafee ABO kan Badhaasaa, kan Tolasaa, kan Camadaa kan nama biraa inni maqaa beekuu jedhee waama.Yoo akka inni jedhuu ABO kan namoota tokko tokko tahe gaafa isaan du’an ABO wajjin du’ee rakkinni jira jedhu ni hiikama. Garuu waan hubachuu qabu ABO kaayyoo bilisummaa akka tahee fi qabeenya dhuunfaa Uummata Oromoo hundaa akka tahe dha.
Karaa biraa namnuu karaa isatti fakkaateen qabsoo kanaaf gummaachuu irraa dhaabbatee amma nama tokko qofaa duba hiriiruu eegachuu hin qabu. Haa tahu malee diina uummata keenya fixaa jiru dhiisanii afaaniin iyyuu yoo tahe wal irratti bobba’uun haalan fokkisaa dha. Yakkamas waan tahee akka wal nu gaaffachiisus dagachuu hin qabnu. Namni tokko yaada isaa hin ibsatiin ilaacha jedhus hin qabu. Garuu yaroo uummatni keenya Bahaa amma Dhihaa , Kabaa amma Kibaa akka nama tokkotti ka’ee diina isaa isa duraa kan taate TPLF irratti bobbaa’a jiru waa’ee garaagrumaa Oromoo afarsuun bu’aa maalii qabaa? Yoo akeekni isaa qabsoo kana gara boodatti harkisuufis tahee hin milkaa’uuf. Sababni isaa uummatni Oromoo waan barbaaduu fi waan isa baasu adda baasee hubatee jira. Namni kun anaanuu na dogongorsee yaroo koo fudhachaa jira. Waa’ee isa dhiise gara tokkummaa fi gootummaa Uummatni Oromoo itti jiruu deebi’uun na gammachiisa.
Uummatni Oromoo wal irratti miti orma irratti iyyuu ijaa ykn haaluu uummata bahu miti. Yaroo TPLF waraana Liyuu Poolisii Somalee uummata keenya irratti bobaaftee kumaataman ajjeeftuu fi nama miliyoonaa ol jiruu fi jireenya isaa irraa buqqiftee darbitu Uummatni Oromoo Uummata Soomalee isa jidduu jiru irratti bobba’ee hin fixne. Uummatni Somalee obbolaa keenya jedhee ofitti ammate. Ummatni seenaa fi aadaa badhadhaa qabu eenyummaa isaa hojiin akkana mirkaneessa. Uummatni keenya rakkinaaf saaxilamuun isaa nuu haa gubu malee injifannoo siyaasaa biyya lafaa kana irratti kan gonfate Uummata Oromoo akka tahe dagachuu hin qabnu.Uummatni Oromoo diina isaa fi fira isaa adda baasee beekee jira. Har’a s borus diinnii keenya TPLF uummata olaa keenya jiru hundaa wajjin walitti nu diruu shiraa xaxxaa jirti. Shira kana cirree yoo bira darbuu hin dandeenyu tahe akkuma TPLF nuyis uummata keenyaaf diina horachaa deemna.
Akka ayyaana keenyaa tahee biyyi keenya Oromiyaan karaa hundaan sabaa fi sab-lammii hedduun marsamtee jirti. Kufaatiin Mootummaa Itoophiyaa isaan irrattis gaaga’ama hin yaadamne fiduu waan danda’uuf yaadoo qabaachuun isaanii ni mala. Keessattuu akkaataa itti uummatni Oromoo isaan hubatuu fi fudhatu haalaan murteessaa(delicate issue) dha. Yoo karaa qajeelaan yaroo qabsoo itti jiruu kaafne waliin gara fuula duraa tarkaanfachuu hin dandeenyu tahe rakkinni uummata keenyaa fi biyya keenya mudatu salphaa hin tahu. Kanaafuu Uummatni Oromoo sabaa fi sab-lammawwan kanaaf abdii bilisummaa akka tahu irratti hojjechuu qabna.
Namoota dhalootan Tigree illee tahan warra Mootummaa TPLF wajjin dhaabbatee uummata keenyaa fi qabsoo keenya irrra gaaga’ama geessisn seera waraanan adabuu malee haaluu yknn ijaa bahuuf jechaa waan godhamu bareedaa hin tahu. Waan har’a uummatni keenya gochaa jiru biyyi lafaa akka ija baasee nu ilaalaa jiru dagachuu hin qabnu. Ijaa ilmaan Oromoo warreegama qaqqaallii baasaa jiranii baasuuf Fincila Xumura Garbummaa akkuma jalqbne kanaan itti fufnee fiixaan baasuu qabna. Mootummaa TPLF mancaasuun qofa gahaa miti. Isa boodas uummatni keenya ilaa fi ilaamen nagaan jiruu fi jireenya isaa gaggeefachuuf ayyaana argachuu qaba. Haala qajeelaa kana fakkaatu uumuuf waldhaansoon Qeerroon Bilisummaa Oromoo Oromiyaa fi naannoo ishee keessatti deemsisaa jiru haalan amansiisaa dha.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!
Mootummaan Garboofattuu Uummata Garboome Bilisa Hin Baasu
Damee Boruu: 3/28/18
Seenaa biyya lafaa irratti amma har’a Mootummaan Garbooffatuu uummata garbummaa jalaa bilisa baase ragaan mul’isu hin jiru. Dhaabbanni TPLF aangoo guutuu (absolute Power) irratti haa qabaatu malee Mootummaan Uummata Oromoo wagga dhigdamii torbaaf bitaa jiru Mootummaa EPRDF akka tahe wal nama hin gaafachiisu . Akka Mootummaatti TPLF qophaa ishee Impaayera biyya Itoophiyaa bituufis dandeetti hin qabdu. Kanaafu maqaa Saboota Impaayeera Itoophiyaa keessa jiraniin Dhaabboota adda ddaa ijaartee tooftaa jidduu galummaa dimookraassii jedhuun akka hin sochoone akka fardaa takaaltee ittiin biyyaa garboofachaa turte. Har’as bareechitee itti jirti.
Mootummaan sirna waan taheef akka nama tokkotti fudhatamuu ykn hubatamuu hin qabu. Sirna Mootummaa sana irrati hundaa’ee namni mataa mootummaa sanaa tahu waan dhalaguu danda’u fi hin dandeenye qaba. Fakkeenyaa sirna Mootummaa EPRDF kan hundeesee ijaarate TPLF waan turteef Meles Zenawii sodaa tokko malee maqaa Mootummaa EPRDFiin waan barbaade hojjechuuf ayyaana argatee ture. Haayile Mariyaam Dasaalenyi immoo maqaaf achi jira malee waan TPLF eehamteef ala bahee hojjechuu miti afaan isaa banee iyyuu dubbachuu akka hin dandeenye namni quba hin qabne yoo jiraatee isa du’e duwwaa dha.
Haayile Mariyaam qodaa cabaa ture. Waraana , nagaa tikstuu fi mana seeraa TPLF irratti aangoo tokko illee qabaachaa hin turre. Yaroo waraanni TPLF jumlaan uummata nagaa fixxu , yaroo walii gala uummatni Impaayera Itoopiyaa haqni isaa sarbamee dararamu, qabeenyi isaa saamamu , mana hidhaa keessatti waxxalamu fi akka bineesaa adamsamee ajjeefamu maaloo dhiisaa jedhee illeedubbachuu hin danda’u. EEnyutu maal akka hojjechaa jiru hin beeku. Agaazii TPLF tokko Haayile Mariyaam Dasaaleyni ol aangoo qabdi. Haayile Mariyaam Dasaalenyi dhalootan Walaayitaa waan taheef uummata Walaayitaa bilisa hin baafne. Saboota Impaayera Itoophiyaa keessa jiran irraa adda baasee kan badhaase illee hin qabu.
Hooggantoonni OPDO durii warra waraana irratti booji’amani waan turaniif TPLF itti dubachuu miti ija guutanii ilaaluu iyyuu ni sodaatu. Waan hojjechuu qaban barreefaman qajeelfama hojii jedhamee TPLF irraa ergamaaf malee akka wal qixxeetti waliin mariihachuuf iyyuu ayyaana hin argatan. Tarii hooggantoonni OPDO warri boojuu hin taane TPLF itti dubbachuuf onneen isaanii waan dhangala’e hin fakkaatu. Akka warra boojuu sanaa utuu sodaatiin waan isaan itti fakkaate dubbachuuf TPLF eehama waan gaafatan hin se’u. Haalli kun jijjiramni yaadaa biqilaa jiraachuu ni agarsiisa.
Haa tahu malee amma sirni EPRDF ijaarate jiru rakkinni siyaasaa, dinagdee fi nagaa biyyaa Impaayeera Itoophiyaa hiikaa hin argatu. Jijjiraa namootaa utuu hin taane kan barbaachisu jijjiraa sirna biyyaa burjaajjessee dhiiga dhangalaasaa jiru tahuu qaba. Mootummaa EPRDF hooggannuuf Abiiyi ykn Abooyeen, Shuguxxeen ykn Damaqeen filatamuun gargarummaa hin fidu. Namni filamu kun kan hooggannuuf deemuu waraana TPLF kan uummata nagaa fixxaa fi jeeqaa jiru, nagaa tiksiituu biyyaa jedhamee humna mafia nama adamsee ajjeessaa oolu dhunfachuuf deema. Sababa kana irraa kan ka’e namni EPRDF itti mataa tahu akkuma warra isa duraa abaaramaa fi jibamaa taha.
Humna waraanaa fi nagaa tiksiituu TPLF irratti namni tokko aboomaa qabachuu akka hin dandeenye guyyaa guyyaan argaa jirra. Namni Prime Minsiteera Impaayeera Itoophiyaa tahuuf filatamee , Dr. Abiyi Jeraala Samoora yoonus fi Geetachew Assafaa aboomee warruma miseensa EPRDF tahan jidduutti iyyuu sirna ilaa fi ilaamee fiduu hin dandeenye bakkee jira. Utuu humnaa isa qabaate isaaniin bakka jiran irraa kaase afuura fudhatee waan hojjechuu hawwu irratti tarkaanfachuu ni mala. Utuu bakka jiran irraa isaan hin kaasiin bakka jiru irraa akka isa darban garuu mamii hin qabu. Biyya Impaayeera Itoophiyaa keessatti sirna ilaa fi ilaamee fiduuf dugdi TPLF cabuu qaba. Ulee dugda TPLF cabsuu kan of harkaa qabu qabsoo uummata duwwaa dha.
Dr. Abiyi Prime Minister tahee filamuu isaaf gadda hin qabu. Garuu baasii dhiiga ilmaan Oromoon tahuun garuu fudhatama hin qabu. An durumaa ‘Team Lemma’ jedhamee kan faarsamu kana kan hundeesse ittiin deemaa jiru shira TPLF akka tahee natti mul’ata. TPLF Qabsoo bilisummaa Uummatni Oromoo gochaa jiru addaa fi addatti dura dhaabbachuu waan dhabdeef keesaa seentee boorreessuuf waan xiyyeefatte natti fakkaata. Olola ykn propaganda TPLF gad gadhiistu baayyeen keenya wal didaan OPDO fi TPLF jidduu akka jirutti fuunee afuufaa olla. EPRDF keessa wal didaan hin jiru. Uummata keenya waliin fixan, labsii yaroo muddamaa waliin biyyaa keenya irratti labsan, ilmaan Oromoo guyyaa guyyaan waliin ajjeessa fi mana hidhaa keessatti dararaa jiru.
Uummatni Oromoo qabsoo Abbaa Biyyummaaf godhu itti mudduu malee filmaata biraa hin qabu. Qeerroon Bilisummaa Oromoo kan dagachuu hin qabne dhumaatii guddaan kan dhufuu deemu Haayile Mariyaam Dasaalenyi caalaa Dr.Abiyi gaafa prime minister tahu dha. Dr. Abiyi TPLF irraas tahe EPRDF irraa ammantii argachuuf ilmaan bareechee fixxuu qaba. Impaayeera Itoophiyaa humnaan tokko gochuuf qabsoon bilisummaa ilmaan Oromoo waggaa afurtamaa ol utuu wal irraa hin citiin dhiiga itti lolaasanii fi lolaasaa jiran bakka jirutti dhaabbachuu qaba. Hida garbummaa jabeesse gad hordoofuuf caasaa OPDO kan TPLF mataa irratti baatee jiraatu jabeessee diriirsuuf deemaa jira.
Oromonni tokko tokko Dr. Abiyi Prime Minister tahee filamuun waan qabsoo uummata Oromoof bu’aa qabu itti fakkaatee warra hudduu of dhiitaa jiru aggarra. Ergaan inni qabu EPRDF ijaaruu fi jiraachisuu malee Uummata Oromoo bilisa baasuu miti. Kan isa filate ijaarsota miseensa EPRDF tahini. Itti gaafatamni isaas seera EPRDF qabuun sagantaa EPRDF hojiin ragaasisuu dha. Yoo seera EPRDF ala bahee aangoo isaaf kaname kana irraa molquuf mirga qabu. Utuu jalaalaa fi hawwii Uummata isaa gargaaruu qabaatee illee mootummaan inni gaggeessaa jiru farra qabsoo uummata Oromoo waan taheef waan gochuu fedhu humna isaa ol taha.
Amma ammaatti kan agarruu Uummata Oromoo bilisa baasuun hafee miseensa OPDO iyyuu lubbuu olshuu akka Team Lemmaan hin dandeenye dha. Baayyeen keenya yaroo Uummatni Oromoo nagaan balleessaa tokko malee dhumu hooggantoonni OPDO siif jira jechaa turan maaliif calluma jedhanii ilaalu jennee gadina. Namni nageenya miseensosataa isaa eegsisuu hin dandeenye maal godhee nageenya uummataa eegsisa? Aangoo sobaa kana guddaa godhanii afuura dhokfatanii uummata keenya ficisiisaa jiru. Bara baraan gowwummaa keessa bahaa hin jirru. Waan warri kun gochuuf deeman waan TPLF gochaa turte irraa adda hint ahu. Itti gaaftamni Dr. Abiyi inni duraa qabsoo bilisummaa Uummata Oromoo dhaamsuu dha. Qabsoo bilisummaa Oromoo dhaamsuuf immoo ABO fi QBO balleessuu qaba. Utuu humni kun lamaan jiru EPRDF akka barre uummata Oromoo dhidhiitee bituu fi qabeenya uummata Ormoo akka barbaade saamuu hin danda’u. Ijaarsa kana lamaan balleessuuf jecha lubbuu ilmaan Oromoo meeqaa akka baduu fi Uummatni Oromoo ammam akka dararamuuf deemu nutti haa mul’atu.
Qabsoo Fincila Xumura Garbummaa yoo itti muddine prime ministeerumaan Dr. Abiyis akkuma Haayile Mariyam Dasaalenyen dhibamee ni darbama. Mootummaan EPRDFis dhiiga uummata keenyaa dhuguu irraa ni dhaabbata. Uummatni Oromoo amma Abbaan Biyyumaa Saba Oromoo mirkanaa’u qabsoon gochaa jirru dachaa dachaan jebeessuu qabna. Humna, beekumsa qabeenyaa fi meeshaa qabnu utuu hin qusatiin WBO fi QBO gumaachuu yaroon isa amma. Haalli qabsoo bilisummaaf kennataan har’a jiru kun yoo nu darbe garbummaa jalattti dhidhiitamaa jaarraa biraa eegna.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Aanaa Jalduutti WBO deeggartu jedhamuun uummanni hiraarfamaa jira.
Godina Shawaa Lixaa gandoota baadiyyaa aanaa Jalduu keessatti Waraana Bilisummaa Oromootiif deggersa taasiftan jechuun hawaasa reebuu fi hidhuun akkaan hammaachuu jiraattonni himan.
Aanaa Jalduu ganda Sariitii jedhamtu keessatti abbaa warraa kee bakka inni jiru nutti himi jechuun haadha Oromoo aaddee Biraanee Baayisaa jedhamtu daa’ima ishee waliin humnoonni mootummaa hidhanii jiru.
Aaddee Biraanee Baayisaa dheengadda waaree booda ture qaamolee mootummaatiin reebichi hamaan kan irratti raawwatame.
Humnoonni mootummaa reebicha hamaa erga irratti raawwatanii booda, daa’ima xiqqoo waggaa sadii waliin ishee fudhatanii adeemuu miseensonni maatii ishee OMN-tti himaniiti jiru.
Gochi gara jabinaa kun, gandoota baadiyyaa aanaa Jalduu keessatti maqaa “Waraana Bilisummaa Oromootiif deggersa taasiftan” jedhuun hawaasa irratti raawwatamaa jiraachuus jiraattonni aanaa Jalduu ganda Sariitii OMN-tti himaniiru.
Abbaa warraakee bakka inni jiru nutti himi jechuun haadha Oromoo aaddee Biraanee Baayisaa irratti reebicha hamaa erga raawwatanii booda, daa’ima waggaa sadii waliin gara Jalduu geessuun waajjira poolisii aanaa Jalduutti hidhuu kan himan jiraattonni, aaddee Biraanee Baayisaa sababa reebicha irratti raawwatameetiin miidhaa hamaaf saaxilamtee yeroo ammaa kana nyaata nyaachuu hin dandeessuu jedhu.
Hawaasa nagaa maqaa WBO deggertan jedhuun reebuufi hidhuun akkaan hammaachuu jiraattonni OMN dubbise kunniin himaniiru.
Ganduma Sariitii keessatti, Waraana Bilisummaa Oromoof deggersa taasiftan jechuun qaamoleen mootummaa, qonnaan bulaa Oromoo obbo Gazzahaany Mardaasaa jedhamu irratti reebicha hama raawwataniin du’aa fi jireenya gidduutti isa gatanii akka adeeman miseensonni maatii himaniiru.
Dabalataanis humnoonni mootummaa har’a ganama qe’ee obbo Waltajjii Margaa dhaquun, ‘ati miseensa Waraana Bilisummaa Oromooti’ jechuun isa qabuuf yoo yaalan inni harkaa waan ba’eef, qe’ee isaa saamanii, miseensota maatiis gara mana hidhaatti fudhatanii adeemanii jedhu jiraattonni ganda Sariitii.
Aana Jalduu keessatti manneen jiraattotaa gubuufi qonnaan bultoota Oromoo maqaa WBO deggertan jedhuun hidhuufi saamuun akkaan waan hammaateef, hawaasni qe’ee gad dhiisee baqachaa jiraachuu OMN odeeffateera.


text:
(Ibsa ABO – Mudde 15, 2018) Guyyoota 6 dabraniif Kibba Oromiyaa naannoo magaalaa Moyaaleetti lola hidhattoota Somaalee kanneen meeshaa lolaa gurguddaa hidhachiifamaniin Ummata Oromoo naannoo sanaa irratti gaggeeffamaa jiruun gaaga’ama guddaatu lubbuu fi qabeenya Ummataa irra irra gahaa jira.
Akka jiraattota naannichaa irraa hubachuun danda’ametti hidhattootni Somaalotaa kun meeshaalee lolaa gurguddoo fagootti waa rukutuu danda’anitti fayyadamuudhaan manneen barnootaa, baankiilee, manneen amantii, manneen daldalaa fi manneen jireenyaa ummataa, akkasumas, buufata poolisii rukutuudhaan barbadeessaa fi ummata fixaa jiru. Lola kana ummata irraa ittisuun dandeeytii milishootaa fi poolisoota Naannootii ol tahaa jiraachuus jiraattotni naannoo himachaa jiru.
Haala kana keessatti Raayyaan Ittisa Biyyaa Itoophiyaa (Ethiopian Defense Force) yeroo kaan callisee taa’ee walitti ilaaluu fi yeroo milishootaa fi poolisootni Oromiyaa humna Somaalotaa kana of irraa dhiibuu argu ammoo Somaalotaaf baabsuudhaan Oromoo irratti dhukaasaa jiraachuun baramee jira. Akka kanaan lola guyyoota 6 dabraniif gaggeeffamaa jiru keessatti Raayyaan Ittisa Biyyaa Itoophiyaa yeroo sadii hidhattoota Somaalotaaf tumsee kan Oromootti dhukaasuudhaan 15 ajjeesee 19 ammoo madeessuu jiraattota naannichaa irraa hubachuun danda’amee jira.
Kana malees humnumti Raayyaa Ittisaa Itoophiyaa kun manneen jireenyaa Ummataa irra naanna’uudhaan namoota meesha-maleeyyii 3 ajjeesee jira. Gochaan Raayyaan Ittisaa Itoophiyaa gama biraatiif tumsee Oromoo irratti dhukaasuu fi ajjeesuu kun isa jalqabaa osoo hin taane amma duras bakkaa fi yeroo adda addaatti deddeebi’ee raaw’atamaa akka ture jiraattotni naannoo gara garaa miidiyaaleedhaaf ibsaa turuun ni yaadatama. Haalli akkasii deddeebi’ee mul’achuun (keessattuu haala yeroo ammaa kan akka adeemsa jijjiiramaa fi yeroo cehumsaatti ibsamaa jiru kana keessatti) Ummata keenyaaf hedduu yaaddessaa fi rifaasisaa dha. Raayyaan Ittisa Biyyaa silaa nageenya Ummataaf gaachana tahuu kan qabu malee yaaddoo tahuu hin malle.
Lola naannoo Moyaalee kanaan hanga ammaatti lubbuun namoota 36 dabree namootni 100 gahan ammoo madaawuun beekamee jira. Kana irraa kan ka’e yeroo ammaa ummatni naannichaa sodaa nageenyaatiif gara biyya ollaa (Keeniyaa)tti baqachuu eegalee jira.
Hidhattootuma Somaalee kanaan lolli karaa Baha Oromiyaa Ummata Oromoo irratti gaggeeffamus akkuma itti fufetti jira. Akka kanaan, keessattuu Cinaagsanii fi naannoo sanatti lubbuu fi qabeenya Ummataa irra miidhaan gahuun mudannoo guyyuu tahaa dhufee jira. Ajjeechaan kun Ummata keenya irraa akka dhaabbatu gaafachuufis hiriirri bakkoota adda addaatti bahamaa jira.
Gama Mootummaa Itoophiyaatiin miidhamaa fi gaaffii Ummataa kanaaf gurra kennuun mul’achaa hin jiru. Inumaa iyyuu Mootummaan Itoophiyaa kan dhimmi isaa waliigaltee fi karaa nagaatiin akka xumuramuuf irratti hojjetamaa jiru (Waraana Bilisummaa Oromoo) humnaan dhabamsiisuuf naannoo Waraanni kun jirutti loltoota isaa fi meeshaa lolaa guurrachaa jiraachuutu bal’inaan mul’achaa jira.
Walgahiilee adda addaa irratti Adda Bilisummaa Oromoo maqaa xureessuu fi kan nagaa hin barbaadne fakkeessuuf ololli gama qaamota Mootummaatiin ABO irratti oofamus babal’achaa dhufee jira. Adeemsi Mootummaa kun yoo akkanumaan kan itti fufu tahe nageenya Ummataa fi biyyaa balaa guddaa irra kan buusu malee abdii jijjiiramaa kan wareegama qaaliidhaan har’a argame kana fiixaan baasuu keessatti gumaacha kan hin qabne tahuu gadi jabeessinee hubachiisuu feena.
Maayyii irratti daangaa Oromiyaa hundaan (Dhihaan, Bahaan, Kibbaan, Kaabaan fi Kibba-Bahaa irraan) ajjeechaan Ummata Oromoo irratti gaggeeffamu dhaabbatee Ummatni Oromoos tahe Ummatootni hundi nageenyi isaanii akka mirkanaawuuf Mootummaan Naannoo Oromiyaa fi kan Federaalaas gaafatama isaanii akka bahatan Addi Bilisummaa Oromoo cimsee gaafata. Jijjiiramni haala siyaasaa kan qabsoo hadhaawaa fi wareegama ulfaataa Ummata keenyaatiin argame kun akka hin gufanne gochuun gaafatama hunda keenyaa tahuu qaba. Adeemsi jijjiiramaa eegale fiixaan bahee, Ummanti Oromoos tahe Ummatootni kaan biyya, qe’ee fi qabeenya ofii irratti yaaddoo fi sodaa nageenyaa tokko malee Bilisummaadhaan jiraachuu haalli itti danda’an akka uumamuuf ABOn dirqama isa irraa eegamu hunda bahachuu obsaan kan itti fufu tahuu hundaaf mirkaneessina.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo
Mudde 15, 2018


text:
Kan walitti bu’iinsaan raafamte Sudaan naannoo Daarfuur keessatti nama jalqabaa biyyattii keessatti vaayirasii Monkiipakis jedhamuun qabame argamuu Sudaan ibsiteetti.
Ministeerri Fayyaa Dilbata galgala akka jedhetti, dhukkubni barataa ganna 16 qabe kun torban darbe bulchiinsa Daarfuur Lixaa keessatti argame. Waa'ee dhukkubsataa kanaa bal'inaan hin ibsine.
Ministeerichi akka jedhetti yoo xiqqaate namoonni dhukkuba Monkiipakis qabamuun shakkaman 38 yoo ta’an hundi isaanii qorannoo geggeessameen vaayiresichi kan keessatti hin argamne yoo ta’u, tokko garuu Lixa Daarfuur keessatti ta’uu ibseera. Qaamoleen fayyaa tatamsa'ina vaayirasichaa daangessuuf barataa kanatti kanneen siqan adda baasuuf hojjechaa akka jiran ibseera.
Weerarri vaayiresii kanaa yoo faca’e walitti bu’iinsa kurna hedduuf Daarfuur keessatti geggeessameen rakkataa kan jirtu Sudaaniif balaa dha.
Vaayiresiin kun daljeessaa fi bineensota bosonaa ka biroo irraa kan dhufe yoo ta’u, ho’a qaamaa, dhukkubbii qaamaa, qorrisiisuu fi dadhabbiin mallattoo isaa ti. Namoonni itti hammaate immoo qaama iaanii madeessuu mala.
Jarmayaan fayyaa addunyaa Addunyaa ji’a darbe dhibee kana ilaalchisuun yeroo muddamaa addunyaa gochuun labsee ture, kunis addunyaan weerara yeroo ammaa mudachaa jiru akka ilaalcha itti kennu mirkaneessuuf jecha.


text:
Guyyaa Sanbataa, gaafa Amajjii 7 bara 2012 wal-dhibdeen mooraa Yunivarsitii Wallaggaa keessatti ka’e barattoota irra miidhaa adda addaa geessisuu isaa, keessumaa barataan tokko rasaasaan miilla irra dhawamee Hospitaala Naqamtee galuu barataan kaan immoo Itti-aanaa Prezidaantii, kan Akkaadaamii Yunivarsitichaan jabaa reebamee kan hospitaalicha keessa du’aa jireenya gidduu jiru tahuu dubbatu barattoonni Yunivarsitichaa.
Nageenya isaaniif jecha maqaan isaanii akka ifatti himamu kan hin feene barattoonni kun, hoogganaan Waajira Poolisii Godinaa Wallagga Bahaa, Inispekter Olaanaa Getaachoo akka jedhanitti, barattoonni sun guyyaa Sanbataa sana akka nyaatni fooyyeffamuuf gaafachuun, nyaata didanii Kaafteriyaa Yunivarsitichaa duratti walga’anii dhaabatan.
“Yeroo sa’atiin tajaajila nyaata xumuramee kaafteriyaan cufamu waardiyyoonni Yunivarsitichaa rasaasa dhukaasanii nu bittimsuuf bobba’an. Eega barattoonni adda faffa’anii booda immoo, namni uffata gurraacha uffate tokko konkolaataa lakkoobsa taargaa 0065 OROMIYAA qabu keessaa bu’ee barataa doormii isaa dura barattoota kaan waliin dhaabataa ture, Leenjisaa Raggaasaa shugguxxiidhaan miila bitaa irra haleele” jedhu, barattoonni. Barataan sun battala Hospitaala Naqamteetti geessamee ka wal’aanamaa jiru tahuu dubbatu. Kan boorumtaa isaa ganama Itti-aanaa Prezidaantii Akkaadaamii Yunivarsitichaan akka hamaatti reebame barataan ka biraanis hedduu miidhamee, Hospitaala Naqamtee keessatti akka Oksiijiiniin lubbuun isaa keessa tursiisamee jiru illee nuuf ibsanii jiran, barattoonni Yunivarsitichaa. Barattoota kudhan akka hidhaman illee dubbatu.
Prezidaantiin Yunivarsitichaa, Proofeeser Fiqaaduu Beyyenee guyyaa lammataa waree-baada Awaasaa dhaa dhufee barattoota wajjiin marii geggeessuun haala sana qabbaneesse , jedhu. Proofeeser Fiquuduun telefoonaan quunnamnee akka waliin dubbachuu eegalletti, telefoonni nu irratti cufame. Booda deddeebisnee bilbillee iyyuu nuuf hin kaasne.
Hoogganaan Waajira Poolisii Wallagga Bahaa, Inispekter Olaanaa Getaachoo immoo, barattoonni sun waan dhagaa darbataniif jeeqamni ka’e. Barattoonni madaa’anis, kanneen hospitaala geessamanis, kanneen hidhamanis jiraachuu malu. Dhimma isaa qorataa jirra, jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennan.
Qophii isaa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Gabaasa Qeerroo Qeerroo Magaala Amboo
Bitootessa 3/2015 Lixa Shaggar irratti barattootni guyyaa har’aa jechuun Bitootessa 3/2015 barattoota waggaa darbee wareegamaniif yaadannoo taasisuuf manni barumsaa akka cufamuu fi barataan kamiyyuu mana barumsaa akka hin deemne kaleessa irraa kaasuun ergaa waliif dabarsuudhaan waamicha taasisanii jiru, haaluma kanaan guyyaa har’aa barattootni mana barumsaa Calliyaa,Geedoo,Miidaqany, Amboo,Gudar, Tokkee Kuttaayee fi kkf guutummaan guututti manni barumsaa cufaatti oolee jira,
Kana malees waraqaalee warraaqsaa hedduunis halkan edaa kan bittimfame waraqaalee balaliituun magaalaa Amboo fi naannoo Yuuniversitiitti bittimfamee kan bule tika mootummaa Wayyaaneen naasuu guddaa keessa seenuudhan, ganamaan ka’anii
funaanuun dhagayamaa jira. kanumaan wal qabsiisuun barattootni naannoo jiranitti walitti dhufuudhaanis yaadannoo barattoota waggaa darbe wareegamaniif taasisaniin hucuu gaddaa uffachuudhaan, gumaan obboloota ilmaan Oromoo wareegaman keessattuu dhimma naannowaa Finfinneef mootummaa Wayyaaneen galaafatamaniif wareegamni isaanii bilisummaan deebi’uu qaba jechuudhaan dhaadannoo fi ergaa waliif dabarsaa akka jiran Qeerroon gabaasa.


text:
Hijaaba:Mallattoo Kabajaa-kutaa1
Qananii lakkoofsa hin qabne kan Rabbiin ilma namaa irratti oole keessaa tokko uffatadha. Kaayyoon uffata qaama ilma namaa haguugun ho’a, qorra fi miidha adda addaa irraa eegudha, qaama namaa faayudha. uffanni kan nama faayu fi nama fokkisutu jira. Namni sababa uffataatiin ni kabajama yookiin ni xiqqeefama.
Uffata nama faayanii fi kabaja namatti uwwisan keessa tokko hijaaba. Dubartiin uffataan miidhagdi. Uffanni hundi immoo dubartii hin miidhagsu. ‘Qullaa deemun miidhaginna, uffata uffachuun fokkinnaa fi duubatti haftummaadha’ jetti gariin tan sheyxaanni dhamaase. “Miidhaginni ilma namaa uffata (haguugidha) miidhagini horii immoo qullaadha.”
Hijaabni amala horii irraa gara kabaja namummaatti ilma namaa olkaasa. Dubartiin yommuu hijaaba sirrii uffattu bareeddi, kabaja fi qulqullinna ofi tiiksiti. Qaama ofi namuma argiteetti hin gurgurtu. Ofii fi namoota biroo gara baditti hin harkistu. Hijaabni hayaa (qaani) dubartitti uwwisa. Hayaan damee imaanati. Namni haya qabu ni kabajama. Wanta fafee fi fokkuu hin raawwatu. Rabbiin nama hayaa qabu ni jaallata.
Rabbiin haala kanaan hijaabatti nu ajaja:
“Yaa Nabiyyicha niitolii keetiin, shamarran keetii fi dubartoota mu’umintootaniis jilbaaba(hijaaba) isaanii qaama isaanii irratti akka gadii buusan itti himi. Akka beekkamanii fi hin rakkifamnee kanatu irra dhiyoodha. Rabbiin Araarama, Rahmata godhaa ta’eera.” Suuraa Al-Ahzab 33:59
Dubartiin yommuu hijaaban faayamtu dhaabbannaa fi haalan ishii tola. Namni ni kabaja. Kan haalan isaa bade malee namni kabaja isii tuquuf kan deemu hin jiru. Ni saalfatu. Dubartiin hijaaba uffattu ofitti amanummaa horatti. Namuma argiteef tapha hin taatu. Meeshaa beeksisa fi gurgurtaa hin taatu. Qulqulummaa ofii eegun jireenya gammachuu jiraatti.
Dubartiin hijaaba hin uffanne immoo qaani waan hin qabneef akka feete taati. Sheyxaanni itti taphata. Taphaa dhiira taati. Kabaja fi ulfinna hin qabdu. Meeshaa beeksisaa fi gurgurtaa taati. Qaama ofii namuma argiteetti gurgurti. Ofii fi namoota biroo baditti harkiisti. Uffadhe jettii garuu qullaa deemti. Qullaa deemun faashina fi qaroominna jetti. Qaama qullaa ofii yommuu addunyatti agarsiistu gammachuu fi tasgabbii dhabdi. Tokko duuban hordofuun miidhaa hamaa irraan gaha. Miidhan hijaaba malee deemu himame hin dhumu.
Diinni ilma namaa kan ta’ee sheyxaanni ilma namaa qullaa oofun baditti isaan harkisuu barbaada. Yeroo ammaa hijaaba uffachuun akka yakkaatti qullaa deemun immoo akka qaroominnaatti gochuun ilma nama jaanjessa. Diinni Islaama keessattu Tsiyoononni uffata kabajamaa kana namarraa baasanii horiin ilma namaa wal qixxeessu barbaadu. Wanta fokkuu fi gadhee babal’isuun addunyaa too’achu barbaadu. Dubarti qullaa ofuun sanyii ilma nama balleessu fedhu. Ilmi nama karaa sirrii irraa jallatee yommuu bolloo jaahilummaatti (walaalummati) lixu uffata uffachuu dhiise qullaa deemu filata.
Faaydaa hijaaba
1.Badii irraa nama tiiksa- dubartoonni lama tan hijaaba uffattu fi iskartiin deemtu waliin karaa dheeraa osoo deemanu dhiirri osoo itti dhufe, tamtu jalqaba salphatti gudeedama? Tan iskartii uffattu mitii? Karaa dheeraa dhiisati hawaasa keessattu dubartoonni qullaa deeman gudeedda fi rakkoole biroof salphatti saaxilamu. Qormaanni guddaan yeroo amma dargoogata hadoocha jiru qormaata dubartii irraayyi. Sababni isaas dubartiin yommuu qullaa deemtu dhiirri ija itti bobaasun keessa isaa miidha. Dubartiin qullaa deemtu tuni gara baditti isa harkiisti.
Suuraa fi vidiyoon halkanii guyyaa miidiyaa irratti gadi furaman waraana caalaa sammuu nama hadoocha jiru. Osoo dubartiin hundii hijaaba uffatte silaa zinaa fi wantoonni fokkuun garagaraa akkanatti ni babal’ataa? Yaa obboleetti tiyya yommuu hijaaba uffattu mataa keeti fi obboleeyan kee badii irraa tiiksa jirta. Namni baditti nama harkiisa baditu isa eeggata. Nama badii irraa nama baraaru immoo tola fi gaarummatu isa eeggata. Warroota maraatanii qullaa deeman akkeessun uffata kabajama hijaaba ofirraa hin mulqin kabaja dhabdaati. Faashina jette surree fi uffata qonxee fi maxxanne ofitti hin dirin ni salphattaati.
Hijaaba ofirraa mulquu jechuun kabaja ofirraa mulquu jechuudha.
Yommuu hijaaba uffattu dhiirri akkuma argee si waliin ta’uu irraa ni salfaata.
2.Faaya qaamati– dubartiin hijaaba uffattu garmalee miidhagdi. Yommuu hijaaba ofirraa mulqitu qaamni ishii ifatti baha. Yeroo san ni fokkatti. Rifeensa qullaa yommuu ol dhaabde deemtu akkam fokkatti, yommuu hijaaban haguugdu immoo akkam miidhagdi! Mee ilaali yaa obboletti surree fi uffanni qonxeen akkamitti akka dubartii fokkisu. Yommuu hijaaba uffattu immoo lu’ula’a(lul) galaana keessa baate fakkaatti (fakkii irratti kan agartu kana), garmalee miidhagdi. Sheyxaanni fi deggartoonni isaa miidhaginna kana namarraa baasun qullaa nama oofu barbaadu. Kanaafu yaa obboleetti tiyya sheyxaana fi deeggartoota isaa tolee jechuun qullaa hin deemin qaamni kee ni fokkataati. Warraa faashina jedhanii baditti nama waaman akkessuu fi hordofuun galaana salphinaatti hin lixin. Dubartii meeqatu salphate hijaaba ofirraa baaste qaama ofii osoo gurgurtuu!
3.Faaya sammuuti fi qalbiiti- warroonni ‘Hijaaba uffachuun duubatti haftummaadha, qullaa deemun qaroominna’ jedhan warroota galaana wallaalummaa fi baditti lixaniidha. Sammuun isaani sodaa Rabbii irraa qullaadha. “Yommuu namtichi taqwaa horatu, qullaa sammuuti fi qaama ofii haguuga.” Akkuma Qur’aana keessatti eerame uffanni hundaa caalu uffata taqwaati (7:26). Yommuu taqwaan qalbii keessatti hidda qabatuu, namtichi cubbuu raawwachuu fi qullaa deemu irraa ni saalfata (ni saalfatti). Abdurahman Ibn Aslam akka jedhanitti,’Namtichi yommuu Rabbiin sodaatu, qullaa ofii ni uwwisa(haguuga). Kanaafu uffata taqwaatin of haguuga.” Yommuu sammuun taqwaa irraa qullaa taatu, qaamni akkamitti haguugamaa? Sheyxaanni fi deeggartoonni isaa taqwaa (sodaa Rabbii) qalbii irraa haaqun, ilma namaa akka hori taasisu fedhan.
Dubartiin yommuu qaama ofii hijaaban haguugdu, sammuu fi qalbii ofii immoo taqwaan faaytu dhiirri dhibee fedhiitin hin dhukkubsatu. Dubartiin yommuu qullaa deemtu sammuu fi qalbiin ishii akka ona/duwwaa ta’etti itti dhagahama. Cubbutti waan harkifamtuuf sammuu fi qalbiin tasgabbii fi gammachuu hin argatan. Qaama ofii addunyatti agarsiisun namoonni akka dinqisifatan waan barbaadduf eenyulle yoo ishii hin dinqisifatin aarii fi jeequmsan sammuu ofi gubdi. Jeequmsi, gaddii, cubbuu fi aariin dandeetti xinxallu fi yaadu ajjeesu. Ati yommuu hijaaba uffattu badii kanniin irraa baraaramun dandeetti yaadu fi xinxallu kee ni gabbifatta.
Seenaa keessatti dubartoota Islaamaf gummacha guddaa gumaachan ilaali mee! Aalimonni fi Imaamonni gurguddoon harka dubartootatti guddatanii addunyaa jijjiran. Yeroo amma kanattis dubartoonni gummacha guddaa taasisa jiran lakkoofsa hin qaban. Fakkeenyaf hiika Qur’aana afaan ingilizi “Sahih International” jedhamu kan qopheessan dubartoota. Hiikni kuni baay’ee salphaa fi addunyaa irratti fudhatamaa guddaa kan argateedha. Kanaafu hijaaba uffachuun sammuu kee qara, qalbii tee faaya,qaroominna ijaara. Hijaaba ofirraa hin mulqin dhalootatu badaa.
4.Burqaa gammachuuti- cubbuu fi badiin burqaa gaddaa fi jeequmsaati. Gaarummaa fi naamusni immoo burqaa gammachuu fi milkaa’innaati. Dubartiin hijaaba yommuu uffattu qaani horatti, akkuma argite hin taatu. Cubbuu irraa of qabdi. Hijaaba uffachuun zinaa, gudeedda fi wantoota fokkuu irraa baraaramti. Kunii immoo gammachutti ishii geessa. Kanaafu hijaaba uffachuun badii irraa si baraarun gammachuu fi milkaa’inna dhugaa argatta.
5.Garmalee barbaadamta- dhugumatti dubartoonni hijaaba uffatanii fi namuusa ofii eegan garmalee barbaadamu. Fuudhaf kan dhufu lakkoofsa hin qabu. Yommuu ati ala kee hijaaban, keessa kee immoo taqwaan of faaytu, namni hunduu ‘Ah osoo dubartiin tunii harka kiyyatti galte.” Jedhe sitti dharra’a. Ati uffataa hijaabati fi taqwaa uffannaan dubartiin akka teeti qaalin(wuddiin) hin jirtu. Garuu ati hijaaba ofirraa mulqite akkuma argite yoo taate namuu si hin barbaadu, kabaja fi gatii dhabda. Dhiirri si jaallate osoo hin ta’iin qabeenya kee jaallate sitti deema. Ergasii qabeenyi kee yoo dhume sirraa dheessa.
Alhamdulillah Rabil Aalamin. Kutaa 1ffaan asirratti xumurama. Insha Allah torbaan hanga kutaa 2ffaan walitti deebinutti Assalamu Aleykum wa rahmatullahi wa barakatuh.
Like and share https://www.facebook.com/jireenyabadhaatu/


text:
Tokkummaa mootummotaa keessatti komishiinara mirga dhala namaa ka ta’an Zeid Ra’ad Al Hussein Dilbata kaleessaa Itiyoophiyaa seenanii jiru.
Kunis afeerraa mootummaa biraa dhiyaateen ta’uun ibsamee jira.Zeid daw’annaa Itiyoophiyaa keessatti gaggeessan Kanaan marii sadarkaa olaanaa gamtaan Afrikaa fi waajira mirga dhala namaa kan Tokkummaa mootummotaa giddutti gaggeeffamu irratti hirmatu.
Komishinarri olaanaan Zeid baatii Ebla bara 2017 Itiyoophiyaa daw’achuun mummicha ministeera biyyatti ka duraanii fi aangawoota sadarkaa olaanaa miseensoota hawaasa sivilii wajjiin hala kabajamuu mirga dhala namaa fi dameen waajiira isaanii kan gaanfa Afrikaa keessaa hojii gaggeessu irratti dubbatan.
Mootummaan Itiyoophiyaa gara jalqaba waggaa kanaatti Zeid Itiyoopiyaa seenuun waan bara darbee jalqaban akka itti fufaniif gaafate.
Guyyaa afuuruuf yeroo gamas turanti Zeid mummicha ministeeraa biyyatti Dr. Abiyyi Ahmad fi aangawoota sadarkaa olaanaa biyyatti wajjiin wal arguuf jiru.


text:
Ibsa Suuratu Al-Mursalaat-Kutaa 3
Suuratu Al-Mursalaat suurah waa’ee Guyyaa Qiyaamaa fi haala namootaa dubbattuudha. Dhugumatti, Suurah tana keessa ragaalee amansiisoo Qiyaamaan haqa ta’uu agarsiisanii fi wanta Guyyaa san raawwatamantu jira. Kanaafu, eenyutu ragaalee kanniinitti xinxalluun amanee Guyyaa san adabbii ibsame jalaa nagaha bahaa? Kutaa darbe irraa itti haa fufnu…
“(25)-Sila Nuti dachii walitti qabattuu hin taasifnee? (26)-Jiraa fi du’aas [tan walitti qabdu]? (27)-Gaarreen ragga’oo dhedheeroo ishii keessatti goone. Bishaan mi’aawas isin obaafne. (28)-Guyyaa san kijibsiiftotaaf ee badii isaanii!” Suuratu Al-Mursalaat 77:25-28
Arabiffa keessatti guddinnaa fi aangoo agarsiisuuf maq-dhaala“nuti” jedhu fayyadamuun wanta baratamee fi beekkameedha. Kanaafu, keeyyattoota Qur’aanaa keessatti Rabbiin “Nuti” jedhe yommuu fayyadamu, Guddinnaa fi Aangoo Isaa agarsiisuufi. Asitti “Nuti” baay’inna hin agarsiisu. Rabbiin olta’e Tokkicha waan ta’eef.
“Sila Nuti dachii walitti qabattuu hin taasifnee? Jiraa fi du’aas [tan walitti qabdu]?” Kana jechuun dachii jiraataa keessanii fi du’aa keessan tan walitti qabduu hin goonee? Iddoo jireenyaa fi mana keessatti jiraattota ofirratti qabdi. Warroota du’an immoo qabrii keessatti of keessatti qabatti.[1] Garaa dachii keessa du’aatu jiraata. Gubbaa dachii keessa immoo lubbu-qabeenyitu jiraata. Kanaafu, dachiin jiraa fi du’aa tan walitti qabattee fi sassaabdeedha.
Wanti bu’uuraa dachii “biyyee fi bishaani.” Dachiin qabee jireenyaati malee mataa ofiitin lubbuu tana qabduu miti. Lubbuun wanta ishii irraa adda baheedha. Kana jechuun lubbuun tuni gara biraati ishii keessatti seensifamti. Lubbu-qabeenyitti lubbuu kan seensisu dachii osoo hin ta’in, Rabbii olta’aadha.
Hammaarri biyyeetti lubbuun yoo seensifamte, hammaarriin kuni qabee lubbuu of keessatti qabatu ta’a. Yeroo du’aa lubbuun tuni qaama hundeen isaa biyyee ta’ee irraa fudhatamti. Ergasii qaamni gara biyyeetti deebi’a. Lubbuun itti seenun dura haala duraan turetti deebi’a.
Dachiinis qaama du’e hanga nyaatte balleesisutti of keessatti qabatti. Ergasii biyyema dachii tanarraa jireenyi biraa ni uumamti. Tarii qaama duraan du’ee biyyetti deebi’e irraa wanti tokko ijaarsa qaamaa haarawaa kana keessa seenu danda’a. Haala kanaan du’aa fi jireenyi dachii tana keessatti irra deddeebi’u.
Akkuma mul’atu, dachiin qabee guddaa murtii fi uuminsa Rabbiitin lubbu-qabeenyin keessaa ol yaa’aniidha. Ammas, murtii, uumiinsaa fi too’annaa Rabbiitin wantoonni du’an dachitti deebi’u. Tarii hammaarrin biyyee fi bishaan dachii, jireenya fi du’a jidduu si’a baay’ee deddeebi’an.[2] (Kana jechuun wanti tokko yommuu du’u gara biyyeetti jijjirama. Biyyee tana irraa biqiltoonni ni biqilu. Biqiltoota kana irraa lubbu-qabeenyin ni nyaatu. Nyaanni kuni gariin qaama keessa deemun gara dhangala’aa salaatti jjjirama. Dhangala’aa saalaa kanarraa namni ykn lubbu-qabeessi ni uumama. Ammas, lubbu-qabeessi kuni guddatee ni du’a. Ergasii qaamni isaa gara biyyeetti jijjirama. Biqiltoonni biyyee kanarratti ni guddatu. Ergasii lubbu-qabeessi biroo biqiltoota kanarraa ni nyaata. Nyaanni kuni gara dhangala’aa saalaatitti jijjirama. Haala kanaan jiruu fi duuti si’a baay’eef deddeebi’u. Wanti asitti hubatamu qabu, biyyee fi bishaan hundee ykn bu’uura qaamni namaa irraa ijaarramuudha. Garuu lubbuun alarraa qaama biyyee fi bishaan irraa ijaarrame kanatti seenti. Qaama kanatti lubbuu Kan seensisu Rabbii olta’aadha.)
Kanaafu, maaltu Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Guyyaa Qiyaamaa namoota kaasu akka hin danda’amnetti akka ilaalan nama taasisa ree? Jecha biraatin, maaltu, “Namoonni erga du’anii booda hin kaafaman” jedhanii akka yaadan nama taasisa ree? Dachiin tuni qabee waa of keessatti qabattu malee lubbuu tan uumtu miti. Bu’uurri qaama lubbu-qabeenyi biyyee fi bishaani jennee jirra. Qaama biyyee fi bishaan irraa erga walitti qabee booda lubbuu itti seensisuun nama Kan taasise, erga du’anii booda biyyee fi bishaan irraa walitti isaan qabuun lubbuu itti seensisee lamuu isaan hin kaasu? Dhugumatti, Rabbiin waan hundaa irratti danda’aadha. Suuratu Xaaha keessatti dhugaa kana akkana jechuun ifa baasa:
“Ishii irraa isin uumne, ishii keessatti isin deebifna. Yeroo biraas ishii keessaa isin baafna.” Suuratu Xaahaa 20:55
Dachii irraa isin uumne. Kana jechuun biyyee fi bishaan ishii irraa qaama keessan uumne. Du’aan boodas gara dachiitti isin deebisna. Biyyee keessa taatu. Yeroo biraa dachima tanarraa isin baafna. Qorannoof, murtiif, ergasii mindaa kafaluuf, adabuuf yeroo lammataaf gara jireenyaatti isin deebisna.[3] Kuni Guyyaa Qiyaamaa ta’a.
Isin homaa kan hin turree taatanii osoo jirtanuu dachii irraa isin uumne. Akkuma yeroo jalqabaa isin baasne du’aan boodas dachiima irraa isin baasna.[4] Kanaafu, lamuu kaafamu akka waan hin danda’amneetti hin ilaalinaa. Rabbiin biyyema irraa isin uume, biyyeematti isin deebisa, lamuus biyyema irraa isin kaasa.
“Gaarreen ragga’oo dhedheeroo ishii keessatti goone.” Kana jechuun dachii keessatti gaarreen sirritti gadi dhaabbatan, lafa qabatanii fi dhedheeroo taasifne jirra. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa gaarreen ibsa lamaan ibse: gadi dhaabbatoo fi dhedheeroo. Ibsa lamaan kana dubbachuun xiyyeefannoo fi kunuunsa Rabbiin gabroota Isaa dachii keessa jiraataniif kenne agarsiisa. Gaarreen dachii keessatti gadi dhaabbachuu fi sirritti hidda qabachuun dachii tasgabbeessa. Yeroo hundaa dhiibbaa keessaa fi kirkiraaf akka hin saaxilamne eega.
Ammas, gaarreen dhedheeroo ta’uun namoota fi wantoota birootiif faayda baay’ee fidaaf. Gaarreen kana keessa bishaan mi’aawan ni kuufama. Dhagaa isaanii irraayis namoonni ijaarsaaf itti fayyadamu. Yeroo duulaas gaarreen keessatti dhokachuun of eegu.[5]
“Bishaan mi’aawas isin obaafne.” Kana jechuun bishaan mi’aawa dhugaatif ta’u duumessaa irraa buusun isin obaafne. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Sila bishaan dhugdan san argitanii? Isintu duumessa irraa buuse moo Kan buuse Nuhi? Osoo feene ashaboo [kuraawaa] isa taasifna. Kanaafu, maaliif [Rabbiin] hin galateefannee?” Suuratu Al-Waaqi’a 56:68-70
Yaa namoota! Bishaan dhugaatii namatti tolu, kuraawaa fi hadhaawaa kan hin taane san itti xinxallitanii? Isintu duumessa irraa buusee moo Nutu buusee?” Osoo Rabbiin subhaanahu wa ta’aala duumessa irraa bishaan dhugaatiif namatti tolu buusu baate, eenyutu buusaa? Ilmaan namaa guutuun osoo walitti qabamanii copha bishaani takka buusu hin danda’an. Rabbii olta’aa malee bishaan qulqulluu duumessa irraa kan buusu hin jiru. Kana hubachuuf mee yeroo hoonge haala namootaa ilaali. Yeroo hoongee roobni dhabamu san namni hunduu gara Rabbii olta’aa fiiga. Osoo namoonni ofii kan buusan ta’anii, silaa duumessa irraa bishaan ni buusu turan. Garuu, Rabbii Tokkicha malee eenyullee bishaan kana hin buusu.
Gaarreen gurguddaa fi dhedheeroo kanniin uumuu fi bishaan mi’aawa duumessa irraa buusun namoota obaasun wantoota guddinna dandeetti Rabbii fi ogummaa Isaa agarsiisaniidha. Kunis du’aan booda jireenya lammataaf kaafamuun haqa akka ta’ee ragaa amansiisaa namaaf dhiyeessa. Jireenya lammataa kana keessatti qorannoon, murtii fi jazaan ni adeemsifama. Kanaafu, ragaalee nama amansiisan booda nama Guyyaa Qiyaamaa kijibsiisuu, “Guyyaa san kijibsiiftotaaf ee badii isaanii!” jedhee akeekachisuun wanta maluudha.
Asi olitti ragaalee nama amansiisan Qiyaamaan haqa ta’uu agarsiisan erga dhiyeesse booda, namoota Qiyaamaa kijibsiisaniif adabbii isaan eeggatu hima:
“(29)-Gara waan sobsiisaa turtanii deemaa. (30)-Gara gaaddisa abbaa damee sadihii deemaa.” [jedhamu]. (31)-Gaaddisa qabbanaa’as miti, laboobaa irraas nama hin eegu. (32)-Dhugumatti ishiin qaanqeewwan akka gamoo darbiti. (33)-Inni (qaanqichi) gaalota sufr fakkaata. (34)-Guyyaa san kijibsiiftotaaf ee badii isaanii!” Suuratu Al-Mursalaat 77:29-34
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa keeyyattoota tanniin warroota Guyyaa Murtii kijibsiisan dubbisuun jalqaba. Dubbiin kuni Guyyaa Murtii wanta isaanitti qajeelfamu keessaa fakkii murameedha. Gara Jahannam akka deeman yommuu ajajaman dubbiin kuni sammuu keessatti fakkii kaasa.
Rabbiin subhaanahu kijibsiiftota irratti erga murteesse booda Guyyaa Qiyaamaa maal akka isaaniin jedhamu jireenya addunyaa keessatti namootaaf hima. Qur’aanni wanta gara fuunduraatti raawwatamu akka waan raawwatametti kan ibsuuf, gara fuunduraatti wanti suni dirqamaan akka raawwatamu namootatti beeksiisuufi. Wanta gara fuunduraatti raawwatamu akka waan raawwatameetti ibsuun yeroo Qur’aanni bu’utti Araboota biratti sirna dubbii beekkamaa hin turre. Yeroo ammaa keenya kana keessatti, namoonni filmi hojjatan kanneen taatee (gocha) wanta tokkoo odeessan sirna dubbii kana argatanii jiru. Filmi hojjachuun dura, wanta gara fuunduraatti raawwatamu qabu ni odeessu ykn ni barreessu. Ergasii wanta odeessan ykn barreessan kana filmi keessatti hojii irra oolchu.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa waan hundaa beeku, Guyyaa Qiyaamaa haqa ta’uu ilaalchise ragaalee amansiisoo erga dhiyeesse booda gara wanta Guyyaa san kijibsiiftootaan jedhamutti darbe. Kijibsiiftoonni akka waan amma tanatti Guyyaa Murtii keessa jiranitti isaan dubbise:
“Gara waan sobsiisaa turtanii deemaa.” Kana jechuun yeroo addunyaa keessa turtan sanitti gara wanta sobsiiftaniitti deemaa. Wanti isaan sobsisaa turan kuni ibidda Jahannami. Kaafironni addunyaa irratti, “Adabbiin ibiddaa hin jiru” jechuun yaadaa turan. Adabbii Jahannam ilaalchise wanti Ergamtoonni fi hordoftoonni ergamtootaa isaanitti himan akka sobaatti ilaalaa turan. Guyyaa Qiyaamaa adabbii Jahannam kana ijaan argu. Akkana isaaniin jedhama:
“Tuni ibidda isin sobsiisaa turtaniidha. Sila kuni sihriidha moo isin hin agartanii?” Suuratu Ax-Xuur 52:14-15
Ibiddi kuni sihrii (falfala) sobaati moo isintu hin arginee? Kuni isaan gaafachuuf osoo hin ta’in isaan waqqasuufi. Nama tokko yommuu waqqasnu, akka gaafatti dubbii keenya dhiyeessinaaf. Guyyaa Murtii ibiddi Jahannam haqa ta’ee waan arganiif jalaa dheessu hin danda’an. Kanaafu, “Gara gaaddisa abbaa damee sadihii deemaa.” isaaniin jedhama. Kana jechuun gara aara Jahannam bakka sadiitti qoodametti deemaa. Aarri Jahannam yommuu olka’uu bakka saditti qoodama. Haaluma kanaan aarri ibidda guddaa yommuu olka’u ni qoqqodama. Aarri kuni gaaddisa qaba. Ergasi gaaddisa aaraa kanaa maal akka ta’e ni ibse: “Gaaddisa qabbanaa’as miti, laboobaa irraas nama hin eegu.” Kana jechuun gaaddisa kana keessa boqonnaa fi tasgabbiin hin jiru. Yommuu isa keessa turanis laboobaa ibiddaa irraa isaan hin eegu. Kana irra laboobaan ibiddaa bitaa mirgaa fi gara hundaan isaan marsa. Akkuma Rabbiin olta’aan jedhe:
“Gubbaa isaanitii haguuggi ibiddaatu isaaniif jira, jala isaanitiis haguuggi [ibiddaatu] jira.” Suuratu Az-Zumar 39:16
Ergasii itti aanse guddinna qaanqewwan ibiddaa dubbite: “Dhugumatti ishiin qaanqeewwan akka gamoo darbiti.” Kana jechuun qaanqeen ibiddi Jahannam darbitu guddinni ishii akka gamoo guddaati. Qaanqee jechuun ibidda irraa qilleensa keessatti wanta faffaca’uudha. Gamoon immoo ijaarsa (mana) guddaa ta’eedha.[6] Ergasii itti aanse bifa qaanqe ibse: “Inni (qaanqichi) gaalota sufr fakkaata.” Kana jechuun bifti qaanqe kanaa akka gaalota gurraacha gara booraatti dhiyaatan fakkaata. Gaalota sufr jechuun gaalota gurraacha gara bifa booraatti dhiyaataniidha. Kuni kan agarsiisu ibiddi Jahannam, barbadaan ishii, laboobaa fi qaanqen ishii gurraacha, bifti ishii jibbisiisadha. Garmalee hoo’iti. Rabbiin ibidda Jahannam irraa nagaha akka nu godhu kadhanna.[7]
Adabbii cimaa kana erga ibsee booda namoota Guyyaa kana kijibsisan, “Guyyaa san kijibsiiftotaaf ee badii isaanii!” jechuun akeekachiisa.
Itti fufa…
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Xabarii-23/596
[2] Ma’aariju tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-2/579-586
[3] Ma’aariju tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi- 8/146
[4] Tafsiiru Xabarii-16/87
[5] Ma’aariju tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi -2/582-583
[6] Fatihu Qadiir-1571, Shawkaani, Daarul Ma’arifa
[7] Tafsiiru Sa’dii-1067, Tafsiiru Muyassar-581