text:
Nanjibbe Kormaa Lukkuu
= = = = = = == = = == = =
Amma maaluma ta’ee maaf iyya kormaan lukkuu
Halkan guutuu gadoodee kan iyyu iyya kuukkuu
Maaliif qooxiirra ba’ee anarraa bitittisaa
Anoo jooraa du’aankoo dadhabeen gadi ciisaa
Maaliif narratti olba’ee narraa caraana jamaa
Akkasaa hossee mitii anoo nan yaada namaa
Yeroo inni gamaa iyyuu kuukkuuluuluu bari’ee
Quufee morma kaafatee kankoorraa na ari’ee
Anoo mana ijaarradheen dabarsee isaaf kenne
Nagararraa quphanee sinkabajallee hinjenne
Ani adda qullaan deemaa inni gonfoon dhaadataa
Anaan hagabuu bulchee foon mataarratti baataa
Maalumaaf natti inaafaa maaf hirriba nadhowwa
Isanni sagal fuudhuu anoo kankoodhan hawwaa
Bara jijjiiramemoo maaliif bariin caraanee
Akkan ciisee itti hin yaanneef maaf qalbiikoo nadhaanee
Manni murtii isaaf loogee narratti godheem dabaa
Anaan lafa na ciibsee ofiisaan mana yaabaa
Maasiikoo nyaatee quufee foonsaa mataatti baata
Koo sagalee ukkaamsee iyyee waliif dirmataa
Natti hindhiisiinaa firaa mee dafaa naabirmadhaa
Lukkuu kana rukutuuf hunduu naaf iyyaafadhaa
Yeroof iyyiti malee lukkuun umurii hinqabduu
Wal hortee babay’aattus guyyaa ayyaanaa hindabartuu
Wayi yaa lukkuu kormaa gabaabduu hojjaa xiqqoo
Sanyiinkee haadhumatu yaa ilbiisota indaaqqoo
Funaantuu kosii ormaa waan hundaa kan sassaabduu
Waan gaariif wanta badaa lukkuun addaan hinbaastu
Hundumaa walitti qabdee raammoos ta’e ilbiisaa
Qonqootti gadi naqatti wantoota jibbisiisaa
Kan sammuu yaadu hinqabne lukkuu sammuunshee duwwaa
Jiraattee narakkisuurra lubbuunshee ba’uu wayyaa
Gamnas mitiim gowwummaa waliinshee hinbeekamu
Foon addarrati baatti hin nyaattu namaa hinlaattu
Kan amalli buburree waan jibbisiistuu fokkuu
Hojiishees nan ciiga’e nanjibbe kormaa lukkuu!
= = = = = = = = =
Beekan Gulummaa Irranaa-2016


c: text/html

text:
1Neeni metootido wode GODAI ne woosaa siyo; Yaaqooba Xoossaa sunttai nena naago. 2Ba Beeta Maqidasiyaappe neeyyo maaduwaa kiitto; Xiyooneppe nena kaafo. 3Ne yarshshuwaa ubbaa i neeyyo hassayo; ne xuuggiyo yarshshuwan ufaitto. 4Ne wozanaa amuwaa neeyyo immo; ne halchchuwaa ubbaa polo. 5Ne xoonuwaa gishshau, nuuni ufaissau hombbocana; nu Xoossaa sunttan nu banddiraa xoqqu oottana. Neeni woossidobaa ubbaa GODAI neessi immo. 6GODAI ba doorido kawuwaassi xoonuwaa immiyoogaa taani biron erais. I ba geeshsha saluwan siyana; siyidi, ba ushachcha kushiyan gita xoonuwaa ayyo immana. 7Issooti issooti bantta ola parai goochchiyo gaariyan, harati bantta paran ceeqettoosona; shin nuuni GODAA nu Xoossaa wolqqan ceeqettoos. 8Eti xubettidi kunddana; shin nuuni denddidi, minni eqqana. 9Abeet GODAU, kawuwaassi xoonuwaa imma; nuuni nena xeesiyo wode siya.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hogganoonni biyyoota alaa deemsa filannoo biyya keenyaa gidduu seenuu hin qabdan jechuun Kan silaa aangoo gadhisuu qaban prezidaantiin Gambiyaa Yahyah Jamme akeekkachiisanii jiru.
Gaambiyaa waggootii diigdamii lamaaf kan bulchan Yaahyaa Jameeh kibxata Amajjii 10 bara 2017 Televiziyoona mootummaa irratti akka ibsanti filannoo muddee darbee gaggeeffameen erga injifatamanii booda aangoo gadhisuu fi dhisuu kan ilaaleen Gaambiyaan ofii ishee murteessuu dandeessi jedhan.
Oloolaa fi odeeffannoo sirri hin taane na irratti gaggeeffame jedhan irrattis akeekkachiisa kennanii jiru.
Prezidaantichii kaadhimamaa mormituu Adam Barrown Muddee 1 eega injifatamanii booda ba’ii filmaatichaa hin simadhu jedhan. Sababaan kennanis biyyootii alaa hedduutu dhimmi keenya keessa seene ka jedhu.Kanaaf lammiwwan Gaambiyaa walitti dhufanii furmaata akka barbaadan gaafachuun ni danda’ama jedhu.


text:
Up-to-date Oromo related news
News
-
isiin jalaana jabaadha
-
sabbonumma waliin haa cimsiinu
-
-
dhaableen siyaasaa kan maqaa oromootiin hundeefama baayyachuun isaa qabsoon ummta oromoo akka galma hin geenye godha malee faaydaa hinqabu. Kanaaf ummanni oromoo wanta isa baasu ilaaluu qaba
-
dhugaa keeti obsawaqa baayyachuun dhaabilee bu’aa tokkollee nuuf hin qabu garuu tokkoomuun bu’aa qabaachuu bira darbee humna nuuf taha bilisummaa teenya dhiheessa jedheen yaadaa warri kana godhaa jiran akka irraa of qusataniin dhaamuufi barbaada
jette oromoon
-
afaaniin odeessun qofti gahaa miti.hojiidhaan……………..
-
waljala haa yaanuu lammii tiyya lakkisaa addaan baatanii ummata abdii kutachiisinaa
-
Gabroomuu fi dhiitamuu keenyaaf sababni guddaan ilaalcha diinaa qofa osoo hin taane TOKKUMMAA dhabuu keenya dha
-
maali malli isaa? gaaffi sammuu kiyya keessa kna yeroo hundaa? many parties for one country. maaf wal hirra maaf wal jibinaa? obbo leencoo ni maraatani moo akkam?
-
kayyoo dagachuun of gowwomsuu dha. obb leencoo tasuma iyyu ummata oromoo gowwomsuu hin danda’an. nuti gantuu hin feenu.
-
wal hin ceepha’inaatii ofuma ilaalaa yoo ani waan gaarii dalage kan arge na hordofuu danda’a. garuu kaniin dalagu kan biroon arguu fi hubachuus Qaba. Partileen Siyaasaa baay’achuun waan Oromoo miidhu hin Qabuu yoo yaadaan tokko tahini fi galmi isaanii tokko tahe. garuu kan nu miidhuu partileen saanyii OPDO kan garaaf bulu yoo baay’atedha. Partiin Bilisummaa Saba Oromootiif dhabbatu baay’achuun Oromoota hedduu dhimma bilisummarratti qabsoo akka qabaatan godha. tokko irra lama wayya mitiiree garuu kan nu barbaachisu tokkummadha. tokkummaa jechuun immoo yaadaaf Galma tokko qabaachuu jechuudha. kun asirra adda bahee uumame kun kana waliin yaadaan wal dhabee bahee jechuudha kan tokkummaa keenya human dhowwatuu fi garaagarummaa nu keessa facaasu. dadhabina tokko hin argiin inni tokko arguu danda’a. kuni addunyaa jirru keessatti kan jiruuf kan jiraatudha.
-
boontuu teenya biiyti qabsooynuuf tun takkaa yoon aniis karaa kiyyaatu nabaasa je’e gar biraaniis akkasuma je’e tokkummaan akkamitti argama?akka kiyya taanaan dhaabuma oromoo bakka bu’u ABO jalatti hiriirre dadhabina keenya waliif ibsaa yoo waljala deemne irra gaariidha kanaaf tokkumaaniis akkasiini argamuu danda’a isinhoo maal jettan jara keenya?
-
Jaabaadhaa yaa ilmaan Oromoo of baqachuun hin danda’amu
-
yeroo du’a fi ajjeechaa akka lubbuu bookee akkasi Tasfahun saboonaa keenya nuu jala ajjeese akkasiti kolfan garaan maal isinin jedha mee ufi deebiidhaatoo ufi ilaala warra oromummaati amanuu!!!!!! maloo yaa saba kiyya tokkoo taane qaayi kana keessa haa baanu:(:(:(:(:(:(
-
keep it up! we will achieve more on great oromia agenda if we carry on to let our peoples together.
-
fiidhiin ilmaan oromo hundu billisummadha garu tokkuma hin qabanu
-
oduun gatii hin qabuuti hojiin agarsiisuf dhamaha yaa lammii ko.sinaan jaaladha,yoon dogogore dhiifama,but to do this ,please think critically.
-
Duraan dursee ummata oromoo hundaan baga gammaddan jechaa itti aansuudhaan hayyoota oromoo yaada kana burqisisanii gara hojiitti jijjiiraniin ulfaadhaa guddadhaa jechaa ummata keennaa ammo amaanaa akka kunuunsitan jedha
-
Baga gammanne baga gammadan lammii kiyyaa tattaffii fi dhamaatii hayyoota Oromoo waggaa dheeraa kan nuuf dhalchan meeshaa sab-quunnamtii saba keenya kan biyya keeessaa fi alaa(oromia media network ) argachuu keenyaatti. Jabaadha barri kan bilisummaa nuuf haa ta’u
-
mootummaan naannoo oromiyaa hojjaatootaa naannoo san keessa hojjatan hundaa irraa dirqidhaa mindaa isaanii irraa deegarsaa dhabba jechuudhaan dirqamaan nuura muraa jira jechuun kommi qabaan dhiyyesuun isaani beekame
-
Sagantaa baay’ee bareedaadha, barsiisaa fi beksisaa gorsaa fi akeekkachiisaa hojjechuutti jirtu…sinitti boonnaam!
-
Dhaabbata Oromoo wal qunnamsiistu kana qabaachuun keenya haalan akka Ilmaan Oromoo gammachiisu shakkii hin qabu jechaa Ilmaan Oromoo wal barbaadaa walii galaa diinagdee, siyaasa, hawaasummaa, afaaniif aadaa isaa guddifachuu keessattis gaheen dhaabbata walqunnamsiistuu kana haalan guddaa fi barbaachisaa waan ta’eef keesumaa Oromoon Oromiyaa jiran maddi oduu hunduu cufaa waan ta’eef baay’ee baay’ee isaaniif barbaachisa fi bu’uura waan ta’eef Oromiyaan maal irraa fi eessa, gara kamittis deema jirti kan jedhu sinumarra eegu!
Fknf: Leencoo Lataa maal irra jira, eessa jira maal hojjechaa jira yeroo amma kana?
-
kan durii caalaa jabaannee hojjechuuf carraa guddaan jiru amma qofa.
-
Tun waan toltu’uuti. Teenne ilaaluu irra akkana tattaafatuun xumura yaanneen nu gaya. Haa itti jabbannu.
-
Baay`ee isin jaalannaa ……………………….miidiyaa ija nuu baneedha……………………………………
-
baayyee bayyee galotoma yaa hawaasa oromoo hundaaf ittumma fufa!!!!!!!
-
jiraadha lammii koo siin jalannaa
-
Baay,ee gaariidha wanti kun hunduu qabatamaan osoo ta,ee natti tola
-
Any thing some one may comment can contribute the way to oromo’s freedom,so I have a great respect for those who write about history ,culture ,….. of OROMO’S.
-
Odeffanoof akka nuu mijaau e mail OMN barbaada
-
i see in the future we liberate
-
-
-
Oromiyaan haalalistuu


text:
Godinaa Harargee Lixaa, aanaa Meessoo keessatti walga’ii bulchiinsi aanaa Sanbata dabre waamee ture irratti kanneen argaman jiraattonni magaalaa Meessoo yaada bulchiinsichi itti dhiheesse fudhachuu diduu irraa fincilanii walga’icha dhiitanii ba’an, jedhu, jiraattonni achi turan.
Aangawoonni magaalaa aanaa Meessoo fi ka magaalattii “gaaffiin Maaster Pilaanii Finfinnee ammaa murtii Dhaabbata Dimookiraatawa Uummata Oromootin haqamee jira. Kanaaf, sababaa hiriira mormii itti baatan hin qabdan” jedhan iyyuu, uummatni garuu, “barattoonnii fi lammiileen Oromoo kaan sababaa mormii ba’aniif haa hiikaman.
Kanneen ajjeesamaniif mootummana itti gaafatama haa fudhatu, kanneen jedhanii fi gaaffiilee biroo kaasuudhaan, walga’icha dhiisee deemuu isaa dubbatan, jiraattonni. Kana irraa kan ka’e uummatni magaalaa Meessoo fi naannawa ishee Dilbata dabre hiriira mormii geggeessuu isaa fi daangii Finfinnee irraa gara Jabuutiitti geessu cufuu isaa illee himanii jira.
Gama biraan, haleellaa namoota bulchiinsa naannoo Somaaleetiin geggeessamee fi humnoota mootummaa tu harka keessaa qaba, jedhameen haleellaa bakka Urfoo fi Soddom jedhamutti geggeessameen qonnan-bultoonni aanatti ja’a rasaasaan haleelamuu isaanii fi san keessaa lama du’uu mirkaneeffachuu jiraattonni dubbataa jira. Boombiin magaalattii keessatti dhoosame dardara afur madeessuu illee dubbatu. Magaalaa aanaaa sana keessa jirtu ka biraa, Asaboot keessatti kaleessa halkan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti sa’aa lamaa fi walakkaa dhaa jalqabee hanga halkan walakkaatti uummatni magaalaa fi baadiyyaa walitti-dhufee karaa Finfinnee irraa gara Jabuutii geessu cufuun mormii geggeessaa turuu isaa jiraattonni dubbatanii jiran.
Hiriirriwwan magaalaa Meessoo fi magaalaa Asabootitti geggeessaman ka beekkannaa seeraa hin qabnee fi meeshaalee qabeenyaa caccabsuutti fuuleffate, jechuun ka balaaleffatan, itti-aanaa bulchaan aanaa Meessoo geggeessamuu isaanii garuu hin haalle. Haleellaa qonnaan-bultoota ja’a irratti raaw’atame sana garuu, mootummaan harka keessaa hin qabu, jedhan. Shawaa Lixaa, aanaa Calliyaa, Mana-barnootaa sadarkaa tokkoffaa Lalistuu Biillootti kanneen baratan barattoonni kutaa tokko haga afurii jiran, “otuu dhiigni obboleeyyan keenyaa dhangala’aa jiruu hin barannu” jedhuudhaan, hiriira mormii geggeessanii barnoota dhiisanii deeman, jedhu jiraattonni naannoo.


text:
FINFINNEE —
Itiyoopiyaan miseensota 47 kan of keessaa qabu miseensa council mirga namaa kan tokkummaa mootummootaa taatee filatamuun ishee kan ibsame kaleessa ture. Biyyattiin councilichaaf kaadhiamamtuu gochuun ofii ishee erga dhiyeessitee qabee qaamotii adda addaa biraa deggersii fi mormiin dhiyaachuu erga jalqabee garuu bubbuleera.
Itiyoopiyaan miseensa counslichaa ta’uuf ulaagaa kan guuttu ta’uu mootummaan ibsee jira. Amabsador Diinaa Muftii VOAf akka ibsanitti Itiyoopiyaan akka lak. hanga bara 2006tti miseensa komiishina mirga namtaa ta’uunis yeroon itti tajaajilte tureera jedhan. Miseensummaaf gaafii kan dhiyeessites waggaa tokko dura ta’uu isaaf gaaffiin sunis qoratamaa turuu isaa dubbi hiamaan minitera dhimma alaa Ethiopia Ambasador diinaan ibsaniiru.
Ambaasaaddor Diinaan akka jedhanitti komishinichaaf maaltu miseensa akka taatu kan ishee dandeessisu mara dhiyeeffattee jirti. Sakarkaa addunyaattis dhimmootii mirga namaan wal qabatan irratti Itiyoopiyaan maal gochuun akka irra jiraatu dhiyaatee ilaalameera.
Fakkeenyaaf mirga namaa kabajuu ilaalchisee seerawwan jiran kabajuu, seerawwan loogii sanyii morman kabajuu, mirga dinagdee, aadaa fi hawaasaa kan tokummaa mootummootaa gama kabajuutiin sadarkaa ardiitti dhimmootii mirga namaa eeganii fi eegisan kabajuu, bulchiinsa gaarii hundeessuu, sirna uummata hirmaachisu hundeessuu adarkaa addunyaatti hojii nagaa fi tasgabbii keessatti hirmaachuu ilaalchisee miseensa councilichaa akka taatu biyyootiin Afriikaa martinuu, akkasumas biyyoota 193 keessaa 178 Itiyoopiyaa filataniiru jedhan.
Mormitootaa fi gareeleen mirga namaa kan sadarkaa addunyaa garuu Itiyoopiyaan miseensa counicli mirga namaa akka hin taane sagalee isaanii dhageesisaa turan. Itti aanaa paartii Medrek fi itti gaafatamaan quunnamtii uummataa profesor Beyenee Peexroos har’a VOAf akka ibsanitti mormii isaanii kan ibsanii jiran.


text:
1Naa77antto saamai Simoona zareta eta yaran yaran gakkiis. Eta gakkida biittai Yihudaa zareti laattido biittaa giddon de7ees. 2Eti laattido katamati Berssaabeha woikko SHebaa7a, Molaada, 3Haxaari-SHu7aala, Baala, Exeema, 4Elttolaada, Batuula, Horima, 5Xiqilaaga, Beeti-Markkaboota, Haxaari-Suusa, 6Beeti-Labaa7ootanne SHaruheena. Eti muleera tammanne heezza; eta yuushuwan de7iya moottati etan gujettoosona. 7Qassi Aina, Rimmoona, Eteeranne Ashaana. Eti muleera oiddu katamata; eta yuushuwan de7iya moottatikka etan gujettoosona. 8Neegeeba Bazzuwan de7iya Baa7ilaati-Ba7eera woikko Raama gakkanaashin, ha katamatu yuushuwan de7iya moottata ubbaa laattidosona. Simoona zareti bantta yaran yaran laattido biittai hagaa. 9Yihudaa zareta gakkida biittai etayyo aahuwaa darido gishshau, appe shaakkin Simoona zaretussi imettiis. 10Heezzantto saamai Zaabiloona zareta eta yaran yaran gakkiis. Eti laattido biittai Sariida giyo katamaa gakkees. 11Hegaappe qassi arggo baggi biidi Mar77ila kanttidi, biidi Dabasheeta bochchiiddi biidi, Yoqina7aamappe arshsho baggan de7iya shaafaa gakkees. 12Hara baggaara qassi Sariida katamaappe arshsho baggi simmidi, Kisilooti-Taaboora gakkidi, Dabiraataaninne Yaafi7an zawatees. 13Hegaappe qassi arshsho baggaara Gaate-Hefeera, Iiti-Qaxiinanne Rimmoona gakkidi, Nee7akko mirqqettees. 14Huuphessa baggaara zawai Hanatoona simmidi, Yifttaahi7eela Wombban zawatees. 15Yan Qaxaata, Naahilaala, SHimiroona, Yidaalanne Beetaliheeme geetettiya katamatikka de7oosona. Eti muleera tammanne naa77a; eta yuushuwan de7iya moottatikka etan gujettoosona. 16Zaabiloona zareti bantta yaran yaran laattido biittaa giddon de7iya katamatinne eta yuushuwan de7iya moottati hageeta. 17Oiddantto saamai Yisaakoora zareta eta yaran yaran gakkiis. 18Eta biittaa katamati Iziraa7eela, Kasuloota, SHuneema, 19Hafaraima, SHi7oona, Anaharaata, 20Rabbiita, Qishiyoona, Abeexa, 21Remeeta, Engganiima, Enihaadanne Beeti-PHaxeexa. 22He biittaa zawai Taaboora, SHahaxuumanne Beeti-SHemesha bochchiiddi biidi, Yorddaanoosa SHaafan zawatees. Eti muleera tammanne usuppuna; eta yuushuwan de7iya moottatikka etan gujettoosona. 23Yisaakoora zareti bantta yaran yaran laattido biittaa giddon de7iya katamatinne eta yuushuwan de7iya moottati hageeta. 24Ichchashantto saamai Aseera zareta eta yaran yaran gakkiis. 25Eta biittaa katamati Helqqaata, Hala, Bexeena, Akishaafa, 26Alaameleka, Ami7aadanne Mish77aala. Arggo baggaara Qarmmeloosaaninne SHihoori-Libinaatan zawatees. 27Qassi arshsho baggi simmi Beeti-Daagoonakko mirqqettidi, Zaabiloona biittaanne Yifttaahi7eela Wombbaa bochchiiddi biidi, Beeti-Emeeqanne Na7i7eela gakkees. Qassi huuphessa baggaara Kaabula gakkees. 28Hegaappe qassi Ebroona, Rahooba, Hammoonanne Qaana kanttidi, Sidoonan zawatees. 29Hegaappe qassi biittaa zawai Raama simmidi, gimbbettida Xiiroosa katamaa gakkees. Hegaappe qassi Hoosakko mirqqettidi, Meediteraane Abban zawatees. Qassi Mahalaaba, Akiziiba, 30Uuma, Afeeqanne Rahooba geetettiya katamatikka yan de7oosona. Eti muleera laatamanne naa77a; eta yuushuwan de7iya moottatikka etan gujettoosona. 31Aseera zareti bantta yaran yaran laattido biittan de7iya katamatinne eta yuushuwan de7iya moottati hageeta. 32Usuppuntta saamai Nifttaaleema zareta eta yaran yaran gakkiis. 33Eta zawai Heleefappenne Da7inaaniima wolaappe doommidi, Adaami-Neqeeba, Yaabini7eelanne Laaqquuma kanttidi biidi, wurssettai Yorddaanoosa SHaafaa gakkees. 34Hegaappe qassi zawai arggo baggi Azinooti-Taaboorakko mirqqettees; hegaappe qassi Huqooqa simmidi, tohossa baggaara Zaabiloona biittaaninne arggo baggaara Aseera biittan zawatidi, arshsho baggaara Yorddaanoosa SHaafaa gakkees. 35Gimbbettida katamati Xiddiima, Xeera, Haamata, Raaqata, Kinaareeta, 36Adaama, Raama, Haxoora, 37Qedeesha, Ediraa7a, Enihaxoora, 38Yir77oona, Migidaali7eela, Horeema, Beeti-Anaatanne Beeti-SHemesha. Eti muleera tammanne uddufuna; eta yuushuwan de7iya moottatikka etan gujettoosona. 39Nifttaaleema zareti bantta yaran yaran laattido biittan de7iya katamatinne eta yuushuwan de7iya moottati hageeta. 40Laappuntta saamai Daana zareta eta yaran yaran gakkiis. 41Eti laattido biittaa katamati Xor77a, Eshttaa7oola, Irshshemeesha, 42SHa7albbiima, Ayyaaloona, Yitaala, 43Eloona, Timina, Eqiroona, 44Elttaaqe, Gibbatoona, Baa7ilaata, 45Yihuda, Banebaraaqa, Gaate-Rimmoona, 46Meyarqqoona, Raaqoonanne qassi Yoophphe katamaa yuushuwan de7iya heerata. 47Daana zareti biittaa laattanau injjetennaagaa be7ido wode, biidi Laayisha katamaa olidi xoonidosona; xoonidi he kataman de7iya asaa qara bisuwan wori wurssidi, katamaa banttau ekkidosona; ekkidi yan de7idosona. He katamaa sunttaakka laammidi, bantta aawaa Daana sunttan Daana giidi sunttidosona. 48Daana zareti bantta yaran yaran laattido biittan de7iya katamatinne eta yuushuwan de7iya moottati hageeta. 49Israa7eela asai biittaa shaakkidi wurssido wode, Nawe na7aa Yaasussi laattiyo biittaa bantta giddon immidosona. 50GODAI azazidoogaadan, Yaasu oichchin, Efireema gezziyan de7iya Timinaati-Seraaha giyo katamaa ayyo immidosona. Immin katamaa wotti yeggi keexxidi, yan de7iis. 51Qeesee El77aazari, Nawe na7ai Yaasunne Israa7eela asaa zaretuyyo yaratu halaqati GODAA sinttan Seelon, Xoossaa Dunkkaaniyaa penggen saamaa yeggidi, gishido laata biittai hagaa. Eti biittaa yaati shaakkidi polidosona.
Copyright
Learn More


text:
Nama ykn paartii filatan agarsisuuf mallattoo " x" gargaaramuun dogoggorsaa ta'u Medrek ibsaa jira. Bordiin filannoo kan Itiyoophiyaa garu mallattoon kun sadarkaa adunyaatti iyyu beekamaa dha, jechuun falma.
Kaardii ittiin sagalee kennan irratti Mallattoo " x " kaadhimamaa filachuu fedhaniif gargaaramuun uummata giddutti dogoggora uumaa jira, jechun paartileen Oromoo gamtaa MEDREK keessa jiran iyyatanii jiran. Obbo Bulchaa Dammaqsaa paartii WAFIDO irraa akka jedhanitti, ADWAUIn waan jibbamuuf uummanni mallatto " x " akka isaaf kennuu gaafachuun uummaticha gowwomsaa jira. Kanaaf jecha kan isaan akka uummanni paartii ykn nama filachuu barbaadu cinatti mallatto " x " kaa’u gaafatan.
Paartii Kongreessa Uummata Oromoo irraa Obbo OLbaanaa Lellisaa gama isaaniin, “barattonni filannoo dhufu kana irratti sagalee akka hin kenninee ittisuuf jecha, sambataa, Dilbataa fi Wixata dhufuutti qormaanni barumsaa barattotaaf akka kennamu sagantessani jiru, kun immoo akka barattoonni guyyaa filannoo sana itti hin hirmaanne danqaa taha, jedhan. Kana malees, baratoota deggertoota ADWUI miti, jedhamun shakkaman harki 75 ol kaardii filannoo akka hin arganne taasifaman jedhu.
Itti gaafatamaan Hariiroo Alaa kan Komishina Filannoo Itoophiyaa, Obbo Mohammad Abduraahmaan, “Mallattoon ‘x’ kan sadarkaa adunyaatti biyyoonni dimokratawoo ta'an itti gargaaraman waan ta'eef, uummanni biyya keenyaa ni dogoggora jechuun uummaticha ija tuffiin ilaaluu dha, jechun falman.
Mooraalee Yuniversitiwwanii fi kan waraanaa keessatti wiirtuu filannoo addaa qopha'anii keessatti hoijiin sagalee kennu kun akka geggeessamu ibsan, Obbo Mohammed.


text:
1Yaatin, nuuni woiganee? Xoossaa aaro kehatettai daranaadan, nagaran minnidi de7anee? 2Akkai; nuuni nagara ooso baggaara gidikko haiqqiichchida. Yaatin, nuuni hagaappe sinttau waati a giddon de7anee? 3Woikko nuuni ubbati Kiristtoos Yesuusaara issippe gidanau, xammaqettido wode, a haiquwankka aara issippe gidanau xammaqettidoogaa erekketii? 4Hegaa gishshau, Kiristtoosi Aawaa bonchcho wolqqan haiquwaappe denddidoogaadan, hegaadan nuunikka ooratta de7uwaa de7anau, a haiquwaa aara shaakkanau xinqqatiyan aara issippe moogettida. 5Aissi giikko, nuuni i haiqqidoogaadan haiqqidi, aara issuwaa gidikko, hegaadankka, haiquwaappe i denddidoogaadan nuunikka denddidi, aara issuwaa gidana. 6Nuuni hagaappe sinttanau nagarau aille gidenna mala, qassi nu nagaranchcha asatettaa wolqqai xayana mala, nu ceega asatettai Kiristtoosaara masqqaliyaa bolli misimaariyan xishetti kaqettidoogaa eroos. 7Aissi giikko, issi urai haiqqiyo wode nagaraa wolqqai a haarenna; shin 8nuuni Kiristtoosaara haiqqidabaa gidikko, aara qassi de7anaagaa ammanoos. 9Aissi giikko, Kiristtoosi haiquwaappe denddidoogaa, qassi naa77anttuwaa i haiqqennaagaanne haiqoi sinttappe a haarennaagaa nuuni eroos. 10I issitookka haiqqiis; nagarau a bolli wolqqi baawa; shin i ha de7iyo de7uwaa Xoossaayyo de7ees. 11Hegaadan qassi intte nagara oottennaadan, inttena haiqqidabaadan qoppite; shin Godaa Kiristtoos Yesuusa baggaara Xoossau intte paxa de7iyaabaadan, inttena qoppite. 12Hegaa gishshau, intte intte asatettaa amuwau azazettana mala, nagarai haiqqiya intte asatettaa haaroppo. 13Qassi intte asatettaappe issisaanne mooro ooso oottanau nagarau immoppite; shin haiquwaappe denddida asaadan inttena Xoossau immite; qassi intte kumetta asatettaakka xillo ooso oottanau Xoossau immite; 14aissi giikko, nagarai inttena haaranau bessenna; intte Xoossaa aaro kehatettaappe garssaara de7eetappe attin, higgiyaappe garssan de7ekketa. 15Yaatin, waananee? Xoossaa aaro kehatettaappe garssaara de7iyoogaappe attin, higgiyaappe garssaara deenna gishshau, nagara oottanee? Akkai; 16intte inttena issi urau azazettanau, ailledan oottidi immiyo wode, he inttena azaziyaagau ailleta gidiyoogaa ereeta; woikko intte intteyyo haiquwaa ehiya nagarau haaretteeta; woikko intte inttena xillo oottiya azazuwau haaretteeta. 17SHin Xoossau galatai gido; aissi giikko, nagarau kase intte aille; shin guyyeppe intte ekkido timirttiyaa giddon de7iya tumatettau intte kumetta wozanaappe azazettideta. 18Intte nagaraa ailletettaappe kiyidi, xillotettau aille gidideta. 19Intte mereta daafuranchcha gidiyo gishshau, taani ooyyookka geliya haasayaa haasayais; intte kase intte kumetta asatettaa moorobaa oottanau, tunatettaunne moorobau aille oottidi immideta; ha77i hegaadankka intte kumetta asatettaa geeshshabaa oottanau, xillotettau aille oottidi immite. 20Intte nagarau ailletidi de7iyo wode, xillotettai intteyyo goda gidenna. 21Inttena ha77i yeellayiya yohota he wode oottidoogaappe ai go77aa demmidetii? Aissi giikko, he yohotu wurssettai haiqo. 22SHin nagaraa ailletettaappe intte kiyidi, Xoossau haarettideta; qassi intte oottiyo ubbaban inttena muleera au aattidi immideta. Hegee intteyyo wore; hegaa wurssettai merinaa de7uwaa. 23Aissi giikko, nagarai qanxxiyo miishshai haiquwaa. SHin Xoossai nu Godaa Kiristtoos Yesuusa baggaara immiyo imoi merinaa de7uwaa.
Copyright
Learn More


text:
1Hegaappe guyyiyan, Yesuusi Aihudati bonchchiyo baalaayyo Yerusalaame biis. 2Yerusalaamen dorssaa penggiyaa matan Ibraisxxe qaalan Beetasaida giyo dagatti uttida haattai de7ees; he dagatti uttida haattaa yuuyi aadhdhida ichchashu baranddai de7ees. 3Hegan haattai qaaxxiyoogaa naagiya daro hargganchcha asati, qooqeti, wobbetinne silati zin77i uttidosona. 4Aissi giikko, issi issitoo Godaa kiitanchchai dagattida haattaakko biidi, haattaa qaattees; haattai qaaxxidoogaappe guyyiyan, koiro gelida urai bana oiqqida ai harggiyaappekka paxees. 5He sohuwan hasttamanne hosppun laitta sahettida issi bitanee de7ees. 6He bitanee hegan zin77idaagaa Yesuusi be7idi, qassi daro wodiyaa sahettidoogaa eridi bitaniyaa, “Paxanau koyai?” yaagiis. 7Sahettiya bitanee zaaridi, “Godau, haattai qaaxxiyo wode, tana dagattida haattan yeggiya asi baawa; shin taani gelana haniyo wode, hara urai taappe kasetidi geliichchees” yaagiis. 8Yaagin Yesuusi a, “Dendda eqqa; ne arssaa tookkada ba” yaagiis. 9Bitanee sohuwaarakka paxi aggiis; ba arssaa tookkidi biis. Hegee hanidoogee Sambbata gallassaana. 10Hegaa gishshau, Aihudati paxida bitaniyaa, “Hachchi sa7ai Sambbata; neeni ne arssaa tookkiyoogee higge gidenna” yaagidosona. 11SHin bitanee, “Tana pattidaagee, 'Ne arssaa tookkada ba' yaagiis” yaagidi etau zaariis. 12Eti a, “Nena, 'Ne arssaa tookkada ba' giidaagee i oonee?” yaagidi oichchidosona. 13SHin Yesuusi he sohuwan daro asai de7iyaagaa giddo gelidi geemettido gishshau, bitanee bana pattida asi oonakkonne erenna. 14Yesuusi guyyeppe he bitaniyaa Beeta Maqidasiyan demmidi, “Be7a, neeni paxadasa; hagaappe iitabai nena gakkenna mala, naa77antto nagara oottoppa” yaagiis. 15Hegaappe guyyiyan, bitanee biidi, bana pattidaagee Yesuusa gididoogaa Aihudatuyyo odiis. 16Yesuusi hagaa Sambbatan oottido gishshau, Aihudati Yesuusa waisuwaa doommidosona. 17Yesuusi zaaridi etayyo, “Ta Aawai ubba wode oottees; taanikka oottanau bessees” yaagiis. 18Hegaa gishshau, Yesuusi Sambbata gallassaa bonchchenna gishsha xalaalaassa gidennan, bana Xoossaara giigissidi, “Xoossai ta Aawaa” giido gishshau, Aihudati a woranau kaseegaappe minttidi koyoosona. 19Yesuusi zaaridi etau, “Taani intteyyo tumaa odais; Na7ai barkka ainne oottenna. I ba Aawai oottishin be7iyoogaa xalaalaa oottees; Aawai oottiyoogaa Na7aikka oottees. 20Aissi giikko, Aawai ba Na7aa siiqees; qassi i oottiyo ooso ubbabaa ba Na7aa bessees. Intte garamettana mala, i hagaappe aadhdhiya oosuwaakka ba Na7aa bessana. 21Aissi giikko, Aawai haiqqidaageeta haiquwaappe denttidi, paxa wottiyoogaadan, Na7aikka qassi ba siiqiyoogeeta paxa wottees. 22Asai ubbai Aawaa bonchchiyoogaadan, Na7aakka bonchchana mala, Aawai pirdda ubbaa Na7au immidoogaappe attin, i oonanne pirddenna; Na7aa bonchchenna uri, Na7aa kiittida Aawaakka bonchchenna. 24“Taani intteyyo tumaa odais; ta qaalaa siyiyaagaunne tana kiittidaagan ammaniyaagau merinaa de7oi de7ees. Haiquwaappe de7uwau i pinnidoogaappe attin, pirddettenna. 25Taani intteyyo tumaa odais; haiqqida asai Xoossaa Na7aa cenggurssaa siyiyo wodee yaana; ha77ikka yees. He cenggurssaa siyiyaageeti paxa de7ana. 26Aissi giikko, Aawai banan de7oi de7iyoogaadan, ba Na7aanikka de7oi de7ana mala oottiis. 27Aawai Na7aayyo pirddiyo maataa immiis; aissi giikko, Na7ai Asa Na7aa. 28“Hagan garamettoppite; aissi giikko, duufuwan de7iyaageeti a cenggurssaa siyiyo wodee yees. 29Siyidi eti duufuwaappe gaxi kiyana; lo77obaa oottidaageeti de7anau denddana; qassi iitabaa oottidaageeti pirddettanau denddana. 30“Taani tarkka ainne oottanau danddayikke; Xoossai tau odidoogaadan pirddais. Ta pirddai tuma; aissi giikko, taani tana kiittidaagee dosiyoobaa oottiyoogaappe attin, taani dosiyoogaa oottikke. 31“Taani tabaa markkattikko, ta markkatettai tuma gidenna. 32Tabaa markkattiya harai de7ees; qassi i tabaa markkattiyoogee tuma gidiyoogaa taani erais. 33“Intte Yohaannisakko asa kiittin, i tumau markkattiis. 34Taani hegaa inttena attona gaada giyoogaappe attin, asa markkatetti tana koshshiina gidenna. 35Yohaannisi muqaaddadan, eexxiisinne poo7issiis; qassi intte amarida wodiyaa a poo7uwan ufaittanau koyideta. 36“SHin tau Yohaannisaagaappe aadhdhiya markkatettai de7ees; aissi giikko, taani wurssanau Aawai taayyo immido oosoi, ha taani oottiyoogee, Aawai tana kiittidoogaa tabaa markkattees. 37“Qassi tana kiittida Aawaikka ba huuphen tabaa markkattees. Intte a cenggurssaa mulekka siyibeekketa; a meraakka be7ibeekketa. 38I kiittidoogaa intte ammanenna gishshau, a qaalai intte wozanan baawa. 39“Xoossaa maxaafatuppe merinaa de7uwaa demmiyoobaa intteyyo milatin, eta xanna7eeta; etikka tabaa markkattoosona. 40SHin de7uwaa demmanau taakko yiyoogaa intte koyekketa. 41“Asi tana bonchchanaagaa koyikke. 42SHin taani intte wozanan Xoossaa siiqoi bainnaagaa erais. 43Taani ta Aawaa sunttan yaas; shin tana mokkibeekketa. Hara asi ba sunttan yiyo wode, a mokkeeta. 44Intte issoi issuwaa bonchcheeta; shin issi Xoossaappe yiya bonchchuwaa koyekketa. Yaatin, waanidi ammananau danddayeetii? 45“Taani Aawan inttena mootiyoobaa intteyyo milatoppo; inttena intte demmana giidi ufaissan naagiyo Muusee mootana. 46Intte Muusa ammanidabaa gidiyaakko, tanakka ammanana; aissi giikko, tabaa xaafidai a. 47SHin intte i xaafidoogaa ammanennan ixxikko, taani giyoogaa waanidi ammanuuteetii?” yaagiis.
Copyright
Learn More


text:
1. EDNA ADAN WALIIN WAL BARAA!
Edna Adan hundeesituufi Dayirektera “Hospitaala Haadholii Edna Adan” jedhamu kan magaalaa Hargeyisa, Somaaliyaatti argamuu yeroo taatuu mirga dhalaa namaafiis nama falmuun sochii gaarii taasistudha. Keessatuu waa’ee dhaqna qabaa dubartootaa cimsitee kan mormituu enna taatu baroota darban akka Ministeera dhimma alaa soomaliyaa taa’uun dubartii ishee duraa taatee hojjetee jirti.
Mucaa Doktora Fayyaa Soomaaliyaa kan taatee Edna Adan Magaalaa Hargeysaatti dhalatte. Yeroo ganna 17 taatuu manni barumsaa Ijjolee dubaraa irratti xiyyefate magaalaa Hargeysaatti banamee. Achitti baratoota keessafilamuun warra kaan barsiisaa waan turteef muxanoo argattee. Qormaataafille ennaa teessuu qofaatti dhiira irra adda bahuun kutaa kan biraa keessatti ennaa ta’uu yeroo jalqaabaaf Shammaraan Soomaaliyaa keessa Carraa barumsa namootnii yartuun akka addunyaatti argatan biyyaa Biriteeyiin nama mo’attedhaa. Ganna torba guutuu achitti waa’ee Fayyaa qo’attee. Yeroo gara biyyaatti deebituu dubbartii Soomaaliyaa Narsii taatee ishee jalqabaa dhimma da’uumsaa irratti oggesaa taateefi yeroo jalqabaaf konkolaataa ofte taatee.
Abjuu ishee Hospitaala Soomaaliyaatti ijaaruu kana isheen abjoochuu eegaltee bara 1980’ta keessa haa ta’uu malee walwaraansa waliinii yeroo sana biyyatti keessa jiruun dirqamuun biyya isheerra goodaantee. Dhaabbata Fayyaa Addunyaan (WHO) filatamtee bakkeewaan barbaachiisoo garaagaraa irra taa’uun yeroo hojjechaa turte dhagahammumaa qabduu fayyadamuun aadaa bodatti haafaa kan ta’ee kittaanaa dubartootaa dhabamsiisuu irratti hojjettetii. Leenjii biyyoota 22 baha Meditiraaniyaatti argamaaniif leenjiin waa’ee da’umsaa ilaalchisuun WHO’n akka kennamuu taasisteetti. Bara 1991_1997 tti bakka buutuu WHO Jibuutii ta’uun hojjetee jirtii.
Yeroo gara Soomaaliyaatti deebiitee qabeenyaa horatte hundaa gurguruun abjuu ishee irratti hojjechuutti kaatee. Sababaa waraanaa achiitti geggefamaa tureen bakkii tokkiitiin Hospitaalaaf nii ta’a jedhamee magaalaa Hargeeysaa keessa isheen yaadde bakka balfaa ta’ee agartee. Sababa kanaan Pirojektii ishee hanqinni maallaqaa utuu Hospitaalichaaf baaxiin hin hojjetamiin dhumee. Gargaarsaa dhaabbilee garaagarafi daldaaltoota irraa argatteen Hoospitaallichii Bitootessa 9, 2002 banamuun hojjiitti seenee. Amma akka biyyaalessaatti gahee olaanaa fayyaa mirkaneessu irratti gahee olaanaa taphachaa hospitaala jiru ennaa ta’uu abjuun ishee ammo eegumsaa fayyaa guutummaa soomaaliyaaf mirkaneessu irraatti hojjechaa jirtii.
Adaan amma Dooktora kabaajaaa ishii yuunivarsiitii Kilaarkii kan Masachusetsiitti argamuu irra argattetii. Yuniversiitii Taledootti ammo dhimmaa fayyaan beekamtiin kennameefi jira. Dhiibbileen addunyaa birooniis gochaa ishee kanaaf beekamtii barbaachisuu kennaniiruuf.
“Dubaartii cunqursaa gara carratti jijjirte” jedhamuus dandeessetti!
Waa akka irra baraanne shakkii hin qabu!
Naaf jiraadhaa, Horaa Bulaa!
Akka Tamasgeen Axinaafuun Afaan Oromoon isiniif dhihaatetti!
–
2. JAALALA DHUGAA!
Oduun keeniyaa dhagaahamtee maarsarittii tokko irratti maxxanfamee waanan argeef isin afeeruun fedhe.Hayyataan ana hordofaa. Warra afaan Ingiliziin dubbisuu barbaaddaniif hidhaa gara maarsarittichaatti geessu (madda barrefama kana) geessu niin eera.
Namichii umuriin isaa ganna 58 tti dubbartii ganna 64 dhoksaan hawwaa turee wajjiin Gaa’ela isaa raawwate jedha barruun kun. Dubbartii amma ganna 64 taate kana jaallachuu erga eegalee wagga 40 ol lakkobsiiseraa. Namnii kun akkas jedhaa “ Jaalala dhugaa barbaadanii argachuun waan laayyoo mitii. Keessattu ergan haadhamanaa kiyya ishee duraa amma addan baane ijjoolle gurguddatan lama irra qabu waliin walfudhee fi haadha manaa kiyya ishee lammataa ijoolle sadii anatti dhiisuun da’umsaa irratti duutee dhabeedha kan dubbin jaalala dhugaa argachuun akka cimu naaf galee”
Namnii kun dubbartii amma fuudhee kana kan inni bare yeroo isheen mana abbaa manaa obboleetti ishii ykn haadha warra eessuma isaa daawwachuuf gara bakka inni jiraatuu dhufaa turte akka ta’e dhugaa baha. Lamaan isaaniiyyu akkuma wal arganiin jaalala keessatti waaliif haa kufaniyyudha malee safuu hawwaasa soddachuun utuu wal hin beellamin keessa isaanitti walbarbaadaa akka turan eeru. Jaartiin ganna 64 okkisaa jedhamtuu kan jaarsa ganna 58 Ayikaa jedhamutti eerumtee yeroo waa’ee jaalala dhoksaa lamaan isaani giddu bara dheeraaf ture akkas jechuun dubbatti “ baay’ee ijjolle taanedha kan nuun wal beeknuu. Keessi keenya akka walbarbaaduus nii beekna. Garuu bara hamma kana al tokkofille fedhii jaalalaa waliin raawwachuuf hin carromne.”
Bara 1969 ji’a walbaraniitti ijjolee ganna 17 taatee nama kan biraatti eerumte Okisaan. Ayikon ammo haadha manaa isaa irra mucaa dhiira argate. Garuu mucaan isaa kun waggaa tokko booda boqotee. Yeroo kana ammo Ayeekoon eerumuun mana dhaabbatte jirtii. “ yeroon mucaa koo lammafaa ulfa turee reef ganna 20’n ture. Garuu rakkoo guddan gadameesa kiyya irratti waan uumameef mucaa dahee baachuuf hin milkoofnee” jetti Okisaan. Maatiin abbaa mana ishee mucaa isaanii haadha mana kan biraa waan fuusisaniif ga’ela ishee itti fufuu hin dandenyee.
Waggaa 20 booda akka carra ta’ee mandara tokko Ayikoo waliin jiraachuu waan eegalaniif Okisaan akka fira dhihootti yeroo yeroon dhaqxee dubbistiin ture. “Okisaan yeroo yeroon akka firaatti dhuftee nu dubbisti turtee. Jaartiin kiyya ishiin lammataa nama gaarii waan turteef kabajaan keessumeessittiin turtee” jedha Ayikoon yeroo dubbatu. Keessa isaattii yeroo kanayyuu baay’isee barbaadanii kan turee yeroo ta’uu mirri isaa kun ishii birralee akka jiru hin beeku ture. Yeroo Jaartiin isaa da’umsa irratti bara 2011 boqottu Ayikoon ijjoolle isaa kan kunnunsuuf firaaf olla inni qabu Oyikaa qofa turee. Garuu amma ammatti fedhii walii qabu malee jaalala isaanii dheebuu wal hin baanee.
“ Akkasumaan dhuftee uffata nuuf miicitee nyaata nuuf dalagdee galtee mana ishii bultii turee. Garuu bara 2015 yeroo harkii kiyya raammoo tuqxuun tuqamee lubbun ana keessa bahuuf kaatee ollaatu dhufee anaaf ijjoolee koof qaqqabe osoo hin taanee isheetuu naaf qaqqabe” jedha Ayikoon. “Yeroo isheen akka ergan fayyeeyuu ana gargaaruuf akka qophii taate naaf himtuu keessa kootuu isheen tuqamee” jechuun dhugaa bahaa. Yeroo kana akka isheen dhuftee isaaf ijjolee isaa kunuunsituu itti himuun ijjolee isaa akka kan ishee ta’aniitti akka ilaaltuu kan inni godheef kan isheen abbaa manaa isheen dhiitamtee baatee sababa dhala dhabuu ishii akka ta’ee waan beekuuf turee.
Oyikaaniinis Ayikoo’n kenna rabbiti jechuun fudhatte jirtii. Mana amantaa kiristaanaatti luba durdhaabbachuuf erga waadaa waliif seenanii boodaa caamsaa 1,2016 (ji’aa laamaan dura ta’uu isaatii) wal fudhanii. “Abbaa manaa kiyya waanan jaalladhuf sababa inni dhugaatii hin dhugneefii” jette dubbatii Oyikaan. Ayikooniis amma waan wal fuudhaniif maatii fi firoottan isaan walbarsiisaa jiraa.
Horaa bulaa!
Kan Afaan Oromootti hiikee Tamasgeen Axinaafuudhaa!
Madda:http://howafrica.com/58-yr-old-man-marries-64-yr-old-woman-secretly-admiring-40-yrs/
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MIL’UU WAYYAANEE-Yaazoo Kabbabaa Hordofaatiin-Wayyaaneen maaf kana gooti? - January 22, 2017
- G U G S I IF A R D A A -AKKA T A PH A AA D A A O R O M O OTTI Beekan Gulummaa Irranaa Amajjii 2017 - January 21, 2017
- THE SECOND OROMO LEADERSHIP CONVENTION: For Immediate Release: 1/20/2017-Houston, Texas, March 10-12, 2017 - January 21, 2017


text:
Namoonni kanneen hojjettoota Abbaa Taayitaa Galiiwwan Oromiyaa of fakkeessuun gochoota goyyomsoo, sodaachisoo fi baajii sobaa hojjechiifachuun daldaltoota irraa sababii maaf vaatii hin kaffaltaniin Birrii guuraa turan jedhameera.
Keessattu galii mootummaaf galuu qabu, Birrii kuma 50 kanfaluurra nuuf Birrii kuma 6 kennuu isinii wayya jechuun hawaasa daldalaa gowwoomsaa turan jedhan abbaan adeemsa hojii kutaa qorannoo yakkaa kutaa magaala Alam Ganaa 2ffaa gargaaraan Inispeektaraa Zargaabbachoo Hayilamaariyaam.
Shakkamtoonnis dhimmi isaanii qulqullaa'ee seeratti kan dhiyaatan ta’a.


text:
1Kawuwaa Hizqqiyaasi kawotido tammanne oiddantto laittan, Asoore Kawoi Sanaakireebi gimbbetti uttida Yihudaa katamata ubbaa olidi oiqqiis. 2Hegaappe guyyiyan, Asoore biittaa Kawoi Laakisha giyo katamaappe issi waannatiya ola gadaawaa cora olanchchatuura Kawuwaa Hizqqiyaasakko Yerusalaame yeddiis. Yeddin biidi, Maayuwaa Meecciyaagaa gade efiya ogiyaappe qommo baggaara de7iya dagattida haattai goggiyo zaraa lanqqen eqqiis. 3Yaatin, Hilqqiya na7ai kawo keettan aawatiya Eliyaaqiimi, waanna xaafee SHeebininne Asaafa na7ai taarikiyaa xaafiya Yo7aahi akko kare kiyidosona. 4Kiyin Asooretu gadaawai eta, "Hizqqiyaasassi hagaadan yaagidi yootite; 'Asoore kawoi, wolqqaamai nena hagaadan yaagees; "Neeni hagaa keeni aibin ammanettadii? 5Neeni coo mela, 'Olaa olettanau taayyo aadhdhida erainne wolqqai de7ees' yaagaasa. SHin neeni oonan ammanettada ta bolli hagaa makkaladii? 6Neeni Gibxxe kawoi maaddana gaada qoppidabaa gidikko, meqqida shombboqo gatiman guufetiya asa mala. Aissi giikko, gatimai meqqin, pinccoi kushiyaa caddeesinne masunxxissees. Gibxxe kawoi banan ammanettiya asa ubbau hegaa mala. 7"'"SHin neeni taayyo, 'Nuuni GODAN, nu Xoossan, ammanettoos' yaagikko, Hizqqiyaasi Yihudaa asaanne Yerusalaame asaa, 'Intte Yerusalaamen de7iya yarshshiyoosan goinnanau koshshees' giidi, ayyo goinniyo xoqqa sohotanne yarshshiyo sohota diggirggido Xoossaa i gidennee? 8"'"Ane ha77i haaya! Yaada ta godaa Asoore kawuwaara naasetta. Neeni togganau danddayiya, gidiya asa demmikko, naa77u sha7u parata taani neeyyo immana. 9Neeni, 'Gibxxeti paraasatanne paraa gaareta taayyo yeddana' gaada ammanikkonne, ta godaa olanchchatu halaqatuppe issi laafiyaagaakka zaaranau danddayakka. 10Hegaa bollikka qassi, taani ha77i tumu GODAA azazoi bainnan ha biittaa xaissanau kiyidanaa? GODAI ba huuphen tana, 'Ba, he biittaa baada, olada bashsha' yaagidi odiis" yaagees' yaagite" yaagiis. 11Hegaappe guyyiyan Eliyaaqiimi, SHeebininne Yo7aahi Asooretu gadaawaa hagaadan yaagidosona; "Nuuni birshshettaa eriyo gishshau, hayanaa neeni nuuyyo ne ashkkaratuyyo Sooriyaa qaalan oda. Dirssaa gimbbiyaa huuphiyan de7iya asai siyenna mala, Ibraisxxe qaalan odoppa" yaagidosona. 12SHin gadaawai zaarettidi, "Ha qaalata taani inttessinne intte godaa xallaassi yootanau tana ta godai kiittideeyye? Inttenaara issippe bantta shiyaa maanaunne bantta sheeshshaa uyanau de7iya, ha dirssaa gimbbiyaa bolli uttida asaassaara ubbau odanaassa gidenneeyye?" yaagiis. 13Hegaappe guyyiyan Asooretu gadaawai denddi eqqidi, ba qaalaa xoqqu oottidi, Ibraisxxe qaalan hagaadan yaagiis; "Asoore kawoi wolqqaamai inttena giyoobaa siyite! 14Kawoi inttena hagaadan yaagees; 'Hizqqiyaasi inttena cimmoppo; aissi giikko, i inttena ta kushiyaappe wotti ekkanau danddayenna. 15I inttena, "GODAI tuma nuna ashshana; ha katamaikka Asoore kawuwaa kushiyan gelenna" yaagidi inttena GODAN ammanttoppo' yaagees. 16"Ee, intte Hizqqiyaasi odiyoobaa siyoppite. Asoore kawoi inttena, 'Tanaara sigettite; haa taakko kiyite. Yaatikko, intte ubbaikka intte woiniyaa teeraappenne intte balasiyaa teeraappe miishshana; intte bookkido ollaappekka haattaa uyishshana. 17Hegaappe guyyiyan taani yaada, inttena intte biittaa milatiya biitti ekkada efaana. He biittai kattinne woine eessi, oittinne woine ataakilttee kumido biittaa' yaagees. 18"Hizqqiyaasi inttena, 'GODAI nuna ashshana' yaagidi cimmennaadan naagettite. Dere asatu xoossatuppe ba biittaa Asoore kawuwaa kushiyaappe ashshida xoossi de7iiyye? 19Hamaata xoossatinne Arifaada xoossati awan de7iyoonaa? Safariwaima giyo katamaa xoossati awan de7iyoonaa? Eti Samaariyaa ta kushiyaappe wotti ekkidonaa? 20Ha biittatu xoossatu ubbaa giddon ba biittaa ta kushiyaappe ai xoossi ashshidoogaa shin, GODAI Yerusalaame ta kushiyaappe ashshanee?" yaagiis. 21SHin asai issi qaalanne ayyo zaarennan co77u giis. Aissi giikko, kawoi eta, "Ayyo ainne zaaridi odoppite" yaagi wottiis. 22Hegaappe guyyiyan Hilqqiya na7ai kawo keettan aawatiya Eliyaaqiimi, waanna xaafee SHeebininne taarikiyaa xaafee Asaafa na7ai Yo7aahi bantta maayuwaa pooshshidi, Hizqqiyaasakko biidosona; biidi Asooretu gadaawai giidobaa ubbaa ayyo odidosona.
Copyright
Learn More


text:
DHUKKUBA ASMII - Dr. Gurmeessaa
Asmiin haawaasa bal'aa biyyoota guddatanii keessaa dhiibeentaa 7 (7%) kan hubu yoo tahu biyya keenya keessatti immoo uummata sanaa ol baayyatu kan hubuu fi dhukkuba ka'umsi isaa maal akka ta'e hin beekambedha.
Dhukkubni asmii dhukkuba ujummoo qilleensaa waliin walqabatu yoo ta'u, dhukkubni kun kan nama qabu yoo ujummoon qilleensaa kulkulee (inflammation) godhatee bal'ina (diameter) duraan qabu irraa yoo xiqqaatuu fi dhangala'aa furdaa (mucus) maddisiisuudhaan yoo cufudha. Ujummoon qilleensaa dhiphatee fi dhangala'aa furdaa (mucus) kanaan guutame keessa qilleensi akka garaa olseenuu fi gadi bahuu hin dandahu. kana irraa kan kahe namoonni rakkoo kanaan qabaman .... Ni qufa'uu (keessumaa halkan), afuurri itti hanqata, lapheen ni dhukkuba, afuura yoo baafatan sagalee xiixuu yokaan qoquu (wheezing) dhagessisu, fi mallattoolee biroollee ni argisiisu.
Dhukkuba kan maaltu nutti kakaasaa? Qaamni keenya uumamaan wantoota alagaa ta'an ofirraa lola. Ujummoon qilleensaa keenyas qaama keenya keessaa tokko waan ta'eef akkasuma. Ujummoon qilleensaa Kan warra dhukkuba kana qabanii addumatti waantoota tokko tokkotti yoo ba'u loluudhaan bal'inni isaa ni dhiphata, dhangala'aa armaan olitti ibsame sana gadi lakkisa. Wantootni qaamni isaanii lolu kun allergen jedhamu. Ujummoon nama isa fayyaa isaan waliin wal hin lolu, qaamni warra dhukkuba asmii qabanii ammoo ni lola. isaan keessaa muraasni:
. Qilleensa qorraa
. Qilleensa gogaa
. Harca'a daraaraa gargaraa
. Foolii cimaa( ajaa ykn urgaa)
. Aara tamboo
. Dhukkee (dust)
. Dhukkuboota akka qufaa
. Sammuun dhiphachuu (stress)
. Aara qoraan boba'uu
. Foolii bineeldota manaa
. Foolii ilbisoota gargaraa
fi kkf.
Waa'ee wantoota kanaa kaasuu kan barbaachiseef akkuma beekamu qorichi dhukkuba asmii hundee irraa fayyisu hin argamne. Garuu qorichoonni mallattoolee asmii to'atan (controll) ka yeroo dheeraa fi gabaabaa gosa hedduutu jiru. Qorichoota kana biratti namni dhukkuba kanaan qabame waantoota isatti kaachisan yoo beeke waabtoota sana hambisuu (avoid) gochuu qaba. Fakkeenyaaf yoo qilleensa qorraa jibba ta'e afaan ofiitti marata yokaan kafana wayii godhatanii deemuun hedduu gargaara. Waan nutti kaasu beeknee irraa of eeguun waan salphaa miti, carraa qoricha cimaa fudhachuu fi hospitaala ciisuu irraa dhukkubsataa kana baraara. Namootni tokko tokko garuu kan maaltu akka isaanitti kaachisu hin beekamne ni jiru.
Dhumarratti hawaasa keessatti yeroo tokko tokko asmiin namarraa namatti qufaadhaan ni darba jedhamee yaadama. Kun digoggora asmiin dhukkubsataa tokkorraa kan biraatti hin darbu. Hidda dhiigaa ykn genetics dhaan garuu hamma xiqqoo maatii irraa dhalatti darbuu dandaha. Kana jechuun garuu yoo abbaaf haati asmii qabaatan mucaan ni qabata jechuu osoo hin taanee warra kuun irra caalaa carraa qabamuu qaba jechuudha
GALATOOMAA!


text:
Barreessaan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa fi Jiraattonni magaalaalee Oromiyaa adda addaa akka jedhanitti hiriirri mormii har’a illee itti fufee oole.
Humnoonni mootummaa hiriiricha facaasuuf yokaan ukkaamsuuf tarkaanfii fudhataniin namoota kudhanii ol tu ajjeesame. Wallagga Lixaa, Qilxuu Kaarraa keessatti poolisiin loltuu federaalaa ajjeesuu isaa fi magaalaa xiqqoo Maqa-Najjoo jedhamtu keessatti immoo, barataan tokko ajjeesamuu isaa irraa humnoota federaalaa fi hiriirtota gidduutti walitti-bu’insa uumameen loltuun federaalaa tokko qonnaan-bulaan ajjeesamuu gabaasaa argannee jirra – jedhu – Obbo Beqqeleen. Jiraataan maagaalaa Najjoos haleelamuu “loltuu Agaazii” jedhe kana dubbatee jira.
Hararghee Bahaa, magaalaa Awadaay keessatti yoo xiqqaate namoonni afur ajjeesamuu, Shawaa Lixaa, Dandii keessatti namoonni sadii ajjeesamuu fi Dambi Doolloo keessatti namni tokko ajjeesamuu, jiraattonnii fi barreessichi Kongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran.
Shawaa Lixaa, aanaa Mettaa-Roobii keessatti hiriira Har’a geggeessame irratti hojjetoonni mootummaa, dura-taa’aan bulchiisaa fi kaabineen hiriirtotatti makamuudhaan, mormii karaa nagaa gegggeessamutti hirmaachuuf waadaa seenanii jiran, jedhu, jiraataan Mettaa Roobii fi Obbo Beqqeleen.
Gama biraatiin, Ministerii koominikeeshiinii Itoophiyaa, obbo Geetaachoo Reddaa, Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, kutaa Afaan Amhaaraaf gaaffii fi deebii kennaniin “waa’een Maaster Pilaanii waan hin galiiniif gaafachuuf hiriirri bahe, amma gab jedhee, garii gara barnootaatti deebi’anii jiran” jedhan. Kanneen qaawwaa kanatti fayyadamuun jeeqama guddaa kaasuu fi badii geessisuuf deeman tu jira, jedhu, Obbo Getaachoon.
Hiriira kanaan wal-qabatee haga mootummaan beekutti haga ammaatti namoota shan tu du’e illee jedhu.


text:
ONESMOOS NASIIB (Hiikaa Awaajii): HAYYUU BAARUUMSA AMMAYYAA BU’UURE.
Kutaa 1ffaa
Barreessaan: Saphaloo Kadiir
Maqaan dhaloota daa’imummatti maatiin isaa moggaasaniif, Hiikaa yoo tahu, maqaan hedduu ittiin beekkamu ammoo Onesmoos Nassiib jaama. Oneesmoos maqaa biraa Abbaa Gammachiis jaamuuniis ni yaamama. Inni ammoo maxxansaalee barruu kitaaboota isaa keessatti maqaa Nama Biyya Oromoo jauun akka fayyadamaa ture seenaan ni hima.
Onesmoos Nassiib, walakkeessa bara 1850moota keessa lixa Oromiyaa, Iluu Abbaa Booraa bakka Hurrumuu jaamtutti dhalate. Abbaan isaa osoo inni daaima umriin ganna 4/afur/ hin guutin irraa duan. Harmee isaa yataamaa guddisaa jirtu jalaa daldaltoota gabratiin butamee gurgurame. Bittuu fi gurgurtuu gabraa tan adda addaatti wayta afurii ol eega gurguramee bitame booda bara, 1870 keessa lammii biyya Siwizii kan bara1832-1875’ti buufata galaana diima Masawwaa, Eertiraatti Qoondaala dhaabbata daldalaa Faransaayi, Biritishii fi Masrii tahuun tajaajilaa ture, Warner Maziinger jaamuun bitamee bilisa baafame.
Oneesmoos, bara 1865 mishinaaronni wangeela Siwiidiinii gama kaaba baha afrikkaatiin seenanii ummata oromoo amantii kiristaanaatti jijjiiruuf, galaana diimaa cehanii, gama eertiraa dhufan. Yeroo sanitti gara lafa oromoo seenuuf yoo aaggatan, lafti kaaba oromiyaa mootoota fi waraana warra absiiniyaatiin cufamee jiraachuu hubatan. Osoo galaana gamatti achi hin deebiin, hanga carraan oromiyaa hulluuqanii seenuu dandaan argamuutti Eertiraa naannuma Massawwaa qubatan. Qubatanii hin califne. Oromoota daldala gabraatiin bitamanii dooniin gama biyyoota arabaa ceesifamuuf gara Massawwaa geeffaman funaananii, barsiisaanii, gara amantaa kiristaanaatti jijjiiruu kaayyeefatan. Oneesmoos Nassiibiis yeroo kana ture kan warra daldala gabraatiin garas geeffame. Manzingeriin eega bilisa baafamee booda mana barnootaa mishinarii wangeela Siwiidiin iddoo imkulluu jaamutti carraa barnoota wangeela barachuu argate.
Oneesmoos warra mana barnootaa mishinarii wangeela swidiish kanatti marsaa jalqabaa barachuuf carraa argatan keessaa tokko dha. Fedhiifi dheebuu barnootaaf qabuu waliin cimina sammuu isaatti fayyadamee barumsarratti barataa cimaa taee argame. Warri meshinarii sammuu qaroo akkasiitti dhimma bahuu waan barbaadaniif, gaafa ayyaana Faasikaa Sanbata Bitootessa 31, 1872’tti cuuphuun amantaa kiristaanaa akka qabatu taasifame. Oneesmoos nama oromoo yeroo jalqabaaf amantii protestaantii akka qabatu taasifamee akka tahe seenaan ni dubbata. Oneesmoos barnoota isaas hordofaa, ergamaa wangeelaatiis lallabaa, barnoota isaa massawwaa xumure. Mana barnootaa keessatti barnoota wangeelaa dabalatee giograafii, herreegaafi afaan barate. Onesmoos hayyuu dandeettii afaan baayyee qabuufi afaanoota sirritti beekan keessaa afaan saba isaa, afaan oromoo dabalatee, afaan amaaraa, tigree, swidish, afaan arabaa, English, laatiinifi afaan xaaliyaani kan beeku tahuu seenaan ni ifoomsa. Eega barnoota isaa gahumsa gaariin mana barnootaa Massawaa irraa goolabe booda, warri mishinarii fedhii fi dandeeytii inni barnootaaf qabu kana hubachuun barumsa dabalataatiif biyya Siwiidin, Istookholm dhaabbata leenjii mishinarii Johanlaanditti akka baratuuf carraa laataniif. Oneesmoosiis jia waxabajjii, bara 1876 Massawwaa irraa gara biyya Awrooppaa imala jalqabe. Waggaa shaniif dhaabbata leenjii Johanlaand keessatti haala gaariin barachaa turee, bara 1881 sadarkaa diploomaatiin ogummaa barsiisummaa xumuree, ergamaa wangeelaattiis tahee mudamuun eebbifame. Akkuma eebbifameen baruma san jia onkoleessa Siwiidin irraa gara Massawwaa imale. Eega massawwaatti deebiee, dubartii Mihiret Hayiluu jadhamtu fuudhee bultii ijaarratee, jireenya haareya jalqabe.
Oneesmois gaafa Siwiidiin irraa deebi’u jalqaba karoorri isaa mana barnootaa itti barachaa ture Mankullutti waan barate qabatamaan mulisuuf yaadee ture. Haa tahuu malee yeroon tan warri mishinarootaa gara oromiyaa seenuuf lafa jalatti marii qadaaddachaa jiran waan taheef, manni barnootaa magaalaa massawwaa keessa turees magaalaa alatti godaansifamee waan jiruuf hin mijjooyneef. Jarri mishinarootaa gara lafa oromoo seenuuf marii fixachuu kana akkuma dhagaheen gammadee, hawwiifi abjuu biyya dhaloota isaatti deebiee ummata isaa barsiisuuf duraan qabaachaa ture waliin yaada isaa miliiysanii mul’ata isaa ganamaa dhugoomfachuuf jaraa waliin karaa bue. Garuu yaaliin jalqaba oromiyaa seenuuf bara 1881 gara Absiniyaatiin taasiisan hin milkooyneef. Imalli kun jala fashalooynaan gara Massawwaa if duuba deebian. Deebianii garuu hin teenye. Daandii jijjiiratanii, carraa lamaffaa karaa Suudaaniin wallagga seenuuf karoorfatanii karaa bu’an. Baruma kana jia sadaasaa Massawaa ka’anii galaana diimaa irra yabalanii gammoojjii Nubiyaa keessaan qaxxaamuranii, laga Abbaayyaa irraan amna jia lamaa booda qarqara biyya Suudaan kan daangaa lixa oromiyaa gahan. Daangaa kana dabranii Wallagaa seenuu garuu hin dandeenye. Bakka bu’aa mootii Masrii, lammii Awrooppaa maqaan Maarnoo Biyaan jedhamuun daangaa Suudaniin gara oromiyaa seenuu dhoorkaman. Imala dadhabsiisaa lammaffaatiis milkii malee hafnaan gara Famakaatti if duuba deebiuuf dirqaman. Amni if duuba deebiiinsa baayyee rakkisaafi balaa cimaan kan guutame ture. Waheeloonni Oneesmoosii fi innis karaa irratti dhukkubsatanii baayyee rakkachaa turaan. Dhibee malees bubbee gammoojjii (habonbolattii/, dambalii galaanaa, dhabsuu bishaaniifi dhibee buusaa gammoojjii Nuubiyaa keessatti isaan mudattee faan rakkoolee danuu keessaa hangafoota. Sababa rakkoolee kanaan waaheloota isaanii keessa namni lama; lammii Siwiidiinii fi dursaa garee sanii kan tahe Arihenuusii fi dargaggoon oromoo Filippoos jaamuu karaarratti duan addunyaarraa boqotan. Onesmoosii fi waaheeloonni isaa dhibee irraa dandamatan ammoo imala yaaddeessaafi araraafamaa booda Ebla 10, bara 1882 Kaartum gaan. Achiis imala hiffisaa fi dheeraa jia saddeetii booda walakkaa bara 1882ti Munkullootti deebi’an.
Munkullotti deebinaan Oneesmoos hawwiin biyya isaa Oromiyatti deebi’uu itti dukkanoofnaan hanga carraan biraa argamuu hojii barsiisummaatti deebie. Yeroo kana ture hojii barsiisummaa madditti, hojii kitaabootaa barreessuu fi afaanoota biraa irraa gara afaan oromootti hiikee maxxansuu eegale. Oneesmoos hojii maxxansa isaa kitaaboota amantaa gaggabaaboo gara afaan Oromoo hiikuun hojii jalqabe. Haaluma kanaan hojii barsiisuutiis dhiibaa hiikkaa fi maxxansa kitaabootaatiis osoo cimee itti jiruu, bara 1883 dhaamsi tokko warra mishinarootaa gahuu dhaga’e. Odeeffannoo daldaltoota Jimma qaxxaamuranii deebian irraa, mootiin Jimmaa Abbaan Jifaar II ummata isaa barnoota ammayyaan wal barsiisuuf hawwii akka qabuufi, mishinaroota irraa barsiisoota argachuu akka barbaadu akkasumaas mootiin Shawaa, Minilik II barsiisoonni Abbaan jifaar gaafate biyya isaa keessan gara Jimmaa qaxxaamuruuf akka hayyamees warra mishinarootaa gurra buusan. Oduu gammachiisaa kana dhageenyaan ergamoonni warra mishinarootaas carraa mijjaawa argatan kanatti fayyadamuun gara Oromiyaa seenuuf yeroo biraa caalaa qophaaan. Oneesmoosiis hojii isaa karatti dhaabee, yaalii yeroo 3ffaatiin gara Oromiyatti seenuuf garee tana keessatti ramadamee, dursaa gareetiis tahee imala jalqaban.
Jilli kun Oneesmoos dabalatee haadha mana isaa Mihret, dargaggeessa oromoo phexroos jaamuufi abboottii wangeela Swiidish lama Pahalmaan fi Bergimaan jaaman faa kan if keessaa qabu yoo tahu Massawwaa irraa dhuma bara 1884 amna isaanii kallattii bahaatti galaana diimaa irra imala jalqaban. Imala dooniitiin bahara irra gara Tajoraa, Jibuutii achumaan Harar qaxxaamuranii, baruma san jia Eblaa Shawaa, teessoo mootii Minilik, Inxooxxoo gahan. Waytaa Shawaa gahan garuu dubbiin akka dhaamsaan dhagayan san hin taane. Minilikiis tahee, Mootiin mootoota Abisiiniyaa Yohaannis IV, amantaa ortodoksii habashaa malee amantaa fi ergamni wangeelaa tokkolleen biyyattii keessatti akka hin hayyamamne waan labseef kara Jimmaa qaxxaamuruu dhoorkaman. Kana qofaa miti. Minilik, yeroo sanitti daangaa lafa oromoo jabo toannaa jala galfate dhawaataan tan hafees weeraree, Oromiyaa guututti dhunfachuuf abjoochaa waan jiruuf, dubbiin Oromoof akka baratan hayyamuu tun hin taaneef. Ummata Oromoof barnoota hayyamuun, diina injifachuuf hawwan harka eeboo qaraa kaayuu akka tahe waan hubataniif didan. Gama biraatiin ammaas, Warri Awrooppaatiis ergama wangeelaatiif nama Oromoo fardeeysuu fi itti fayyadamuun kuniis hin taaneefi. Kanuma hundaaf yaada isaa jijjiiree, hayyama gara Jimmatti qaxxaamuruu duraan hayyamee ture waakkatee, miiluma dhufaniin akka if irra dachaan ajaje. Oneesmoosiis biyya ofii tan yeroo dheeraaf irraa fagaatanii akka malee yaadaan, ummata ifii arguuf hawwanii dhufan keessaa akka fincila kakaaftuutti yookaa shoorarkeessituutti ari’amuun imalmaanaa kan isa dallansiise tahuullee, filannoo biraa waan hin qabneef miiluma dhufaniin gara Eertiraa ifirra dachan. Ammaas akkuma Eertiraa gahaniin, Oneesmoos, hojii barsiisummaa fi maxxansa kitaabootaa itti fufe. Yeroo kana ture hojii Macaafa qulqulluu gara afaan oromootti hiikuuf sochii isaa kan jalqabe. Haa tahuu malee Oneesmoos umrii ijoollummaa isaatii kaasee ummata Oromoo keessa jiraachaa waan hin turiniif, jechoota fi jechamoota afaan Oromoo baayyee gad fageenyaan hin beeku. Kanaaf nama cimaa isa gargaaru akka barbaachisu hubate. Yeroo tana dubree sammuu qaraa, shamarree saba isaa, oromtittii dandeettii danuu, tan sammuun isii garba afoolaafi jechoota Oromoo taate, Hayyittii Asteer Gannoo argatee ifitti dabaluun hojii hiikkaa Macaafa qulqulluu jalqaban. Oneesmoosi fi Asteeriis cimanii Maacaafa qulqulluu guutu guututti gahuumsaan gara Afaan Oromootti hiikan. Macafni qulqulluun gara afaan oromootti hiikan kun Oneesmoosiin haa yaamamuu malee, Asteer gahee bakka buummaa hin qabne akka gumaachite seenaatu hima. Asteer Gannoo Macaafa qulqulluu afaan Oromootti hiikuu qofa irratti osoon taane, kitaaboota ifiif maxxansite dabalatee, kitaabootaa Oneesmoos hojjate mara keessattiis, gahee guddaa tan taphatte tahuu seenaan ni dubbata. Dubbiftoota keenya kabajamoo, seenaa fi gumaacha dubree qaroo Aster Gannoo fuula dura qabannee isiniif dhihaanna, ammaaf seenaa fi hojii Oneesmoos irraatti xiyyeeffanna.
==Itti Fufa==
Barreessee dhiheessaan:
Saphaloo Kadiir | Abdulbasit
Teessoon:
Email: ak23873@gmail.com or
saphalookedir@gmail.com
Facebook: www.facebook.com/saphaloo
Mobile no: +254707482480


text:
Abbaan Taayitaa Daandii Baaddiyaa Ormoiyaa Qarshii Miliyoona hedduutiin godinoota Oromiyaatti karaa baasuutti jiraa.Taatullee hujiin karaa godina tokko tokkootti hagii tokko harkifachaa,haga tokkootti karaan dansaanuu jiraachuu dhabuu,ka hojjatan hammaachuu dabalee waan akka akkaa himata.
Akka Obbo Jaagamaa Qananii Itti aanaa Ittti Gaafatamaa,Abbaa Taayitaa Daandii Baaddiyaa Oromiyaatti,hujiin mootummaa naannoo Oromiyaa karaa baasee naannolee waliin gahuu tanaaf naannolee karaa baasanii misoomatti geessan.
Rakkoon karaa guddoon balaa makiinaati.Shifeerotii makiinaa haga malee oofuu,caatii nyaachaa,bilbilaan dubbachaa oofuu,halkanii fi guyyaa walti oofaa dadhabbiin oofuun waan balaa makiinaa fidaa keessaa tokko.
Karaa Oromiyaa keessa bahu Oromiyumatti tohata.Abbaan Taayitdaa Daandii Baaddiyaa Oromiyaa akka milikeetii karaa makiinaa irraa hin banne, hin buqqifamnee fi akka ummatilleen tana jabeeffatee nama balaa irraa oolchu tolchuun hujii isaati.Milikeeta karaa asfaaltii akka Abbaan Taayitaa Daandii Baaddiyaa Itoophiyaa tohatu ammoo gabaasa gadhaaf.
Woma taheefuu akka jecha obbo Jaagamaatti akka godinii Oromiyaa karaa barbaade argatu tolchuuf,karaa hojjachuutti jiran akka isaan dafanii dhumatan tolchuu fi karoorumaan hojjatamana tolchuun hujii teennaa obsaan nuu eegaa jedha.
Hayyee mee isan ammoo waan karaan dhabuun isan gootee,karaa nuu baasaa jettanii eegachuutti jirtan ykn eegattanii dhabdanii,waan balaan makiinaa naannoo teessanii jiru, shifeeriin seera malee oofee balaa fiduu,nama wal irratti fahanii makiinaa oofuu fi rakkoolee karaa nutti himaa.
Achumaan ammoo waan Itti Aanaan Itti Gaafatamaa Daandii Baaddiyaa Oromiyaa obboo Jaagamaan waan hujii karaa Oromiyaa nutti himellee MP3 tana irraa nuu caqasaa nuu barreessaa.


text:
Baqattoonni Oromoo kanneen Yemen keessa jiraatan yeroo ammaa rakkoo keessa jiraachuu isaanii dubbatu.
Lammiiwwan Yemen kanneen Sana'aa fi magaalaalee ka biroo keessaa gosaan wal qodoanii walii isaanii irratti ka'anii wayita jiran kanatti gurraacha of keessatti arguu hin feenu jechuu dhaan baqattoota irraan reebicha, saamichaa fi ajjeechaa nu irraan ga'aa dubartoonni keenyas humnaan gudeedamaa jiru jedhu.
Torban darbe keessa illee kan rasaasaan rukutamee balaan madaa'uu irra ga'ee ture baqataan Oromoo tokko dhaaba koolu galtootaa fi kan baqattootaatti iyyatu iyyuu deebii waan dhabeef jecha of ajjeesuu isaa miseensi hawaasa Oromoo Yemen Sana'aa nuuf ibsanii jiran.


text:
Bulchiinsa Naannoo Oromiyaa, Godinaa Arsii, aanaa Lemmuu fi Bilbiloo keessatti, gidduu kana Gaara Kaakkaa irratti ibiddi qabsiifame, haga lafa Hektaara dhibba tokko tahu irraa Bosona gubee fixuu isaa - aangawoonni aanaa sanaa dubbatanii jiran.
Bosonni akka Paarkii Biyyoolessaatti eegamu ennaa gubataa jiru kanatti bineensota qananiin akka Gadamsa Gaaraa (Maamunyeen Niyaalaa), Bosonuu, Kuruphee fi bineensota Addunyaa irratti beekaman hedduu tu keessaa dheessaa jira - jedhu - aangawoonni.
Hojjetaa Mootummaa, duula ibidda dhaamsuu sana qindeessaa jiran, Obbo Lataa Shanee akka jedhanitti uummatni gaara kaakkaatti naanna’ee ka dhorkuu yaalaa jiru tahe iyyuu laft isaa lafa gaaraa waan taheef dhorguudhaaf baay’ee rakkisaa dha.
Uummatni naannoo sana jiraatu ganda gandaan yaa’ee eegaa jira. Manneen-barnootaa guyyoota lamaaf cufamanii, waajiraaleen mootummaa cufamanii, barattoonni, hojjetoonni mootummaa fi poolisiin martinuu itti birmatanii ibiddicha ittisuuf carraaqaa jiru. Garii gidibee itti qotaa jiru. Kaan bosonichatti marsanii maka ciranii ibiddicha irraa kutuu yaalaa jiru, bakkee bishaan jirutti immoo bishaanitti fayyadamaa jiru, jedhu, eksipertiin bulchiinsa aanaa Leemmuu fi Bilbiloo, Obbo Lataa Sahanee.
Iddoon ibiddi kun itti qabsiifame bantii gaarichaa irra waan taheef bakka uummatni jiraatu irraa gara kiiloo-meetira kudhanii fagaata. Haga ammaa miidhaan lubbuu namaa irra gahe hin jiru, akka hojjetaan Mootummaa kun jedhanitti. Ibiddicha qabsiisan, jedhamuun kanneen shakkaman soolanoonni sadii qabamanii jiran, ka jedhan, Obbo Lataa Shanee umuriin isaanii waggaa kudha-afurii haga kudha-toorbaa tahuu dubbatu. Qorannaan isaa amma illee kan itti fufee jiru tahuu dubbatu.
Ibiddichi muka Saatoo jedhamu kan hiddi isaa lafa keessa bal’atu qabatee lafa jala waan seenuuf guutummaatti dhaamsuun rakkisaa tahuu isaa dubbatu. “Yoo dhaame illee deebi’ee ka’aa mala. Yoom akka guutummaatti dhaamu tilmaamuun nama rakkisa. Daran balaa hamaa dhaqqabsiisuu illee mala” jedhu.
Guutummaa gaaffii fi deebii waa’ee balaa kanaa MP3 tuquun dhaggeeffadhaa


text:
Jiituu Lammii; Unbarsiitii Finfinnee
Waxabajjii 13/2013
Dur, yoon daa’ima ture, ijoolleen dhiiraa arfaasaa laga, lafa ciraa deemanii gogorrii ykn. sololaa adamsu. Gogorrii ykn. sololaan kiyyoon qabanii galan “ ….alaa sagalee warraa ishee yoo dhageessee baduu yaaddi, nihuuqqatti.” Waan jedhamuuf hanga guyyaan qalmaa gahutti xaafii hammaaranii gurra isheetti naqu – Akka isheen sagalee dhugaa, qooqa fira ishee hindhageenyee gurra duuchanii, raatessanii haaduuf qopheessuudha akeekni isaa. Kun yaaddannoo ijoollummaati. Ittigala dubbii kanaa arguuf waliin haa turru!
Bitoottessa, 2003 murna guddina sabboonummaa Oromootti garmalee hinaafu tokkotu harka lafa jalaatiin walitti dhaamee, hasaasee dhoksaatti wal waamee, Finfinnee bakka ‘galma lotorii biyyoolessaa’ jedhamu keessatti sadoof wal gahe. Sadoon murna kanaa sabboonnummaa Oromoo dura dhaabbachuuf humna dabalataa horachuu akeekkatta. Akumma kanaan, sabboonummaa Oromoo yunbarsiitiifi dhaabbilee barnootaa heddu keessatti dagaagaa dhufe dura dhaabachuu dhimma dursaa godhatee barattoota dhalootaan Habashaa ta’an [ilmaan Amaaraafi Tigree] dhoksaatti walitti qabachuu karoorfate. Guyyaan gahee, namoonni dhoksaan waamaman qofa osoo hintaane warri hineegamnes wal gahee barii galmicha guute. Namoonni Prf. Masfin W/M fi Dr.Biraanuu Naggaa jedhaman mataa murna kanaa ta’uun fuulleetti yoo bahan, jaarmiyaaleen isaan oogganan [Ethiopian Human Rights Council -EHRCO, Ethiopian Economic Association – EEC] fi Profeesaroonni Olaantummaa Amaaraa leellisan harka lafa jalaan dubbii kana tumsu. Asirratti wanti hubatamuu qabu guyyichi guyyaa akeeka Oromomiyaa keessatti, Oromoorratti duuluuf qaban jabeeffatan waan ta’eef barattoota Oromoo dabalatee warri kibbaa biyyattiirraa dhufan waamicha kanatti akka hirmaatan hinbarbaadamu. Akka yaadan hintaane malee.
Pirof. Masfin W/M golgaa ‘academic freedom’ jedhutti dahachuun haasawa shira abbootiin isaanii uummatarratti hojjataa turan leellisu dhageessisuun ijoollee isaanii gochaa walfakkaatuuf kakaasu dhageessisuu eegalan. Adeemsa keessa, xiyyeeffannoon isaanii guddina Oromummaa Oromiyaa keessatti jabaachaa dhufe gufachiisuun olaantummaa Habashootaa deebisuu ta’uu akkaataan haasawa isaanii saaxiluu jalqabe. Takka haasa’anii gidduutti akka eegan, miira eegan dhabnaan waamichi isaanii akka yaadan waamicha dhoksaa ta’uu dhiisuu maman. Shakkii isaanii mirkaneeffachuuf jecha, “……namni Habashaa hintaane jiraa….?” Jechuun gaafatan. Galma guutuutu ittidheekkame. Jarri lamaanuu waan dubbatan wallaalanii ija keessa wal ilaalan. Duula dhoksaatti yaadaniin tasa afaan wal dhufuu hubatan. Ijibbaata dubbii, “…namni Itoophiyaawwii hintaanee hoo….?” Jedhan. Qaanuma isaanii golgachuuf malee ergaan gaaffilee laamaaniiyyuu walirraa fagoo hinturre. Kanaaf akka eegan nama “Itoophiyummaaf” eeboo mirmirsee geeraru, alaabaa isaanii jalatti kufee du’aaf hirbuu seenu; gowwaa akka harree ittife’atan…. argachuun rakkisaa ta’uu hubatan. Amma, barri akkasii darbee, hunduun kan ofii beekeera. Kiyyoon isaaniis deegamee – gogorrittiins miliqxeetti. Qooqa warra ishee, sagalee dhugaa dhagahuu jalqabdeetti. Gurri ija xaafiin duuchaan; sammuun kijibaan raatessan, mormi dagachiisanii haaduun eeggatan….. bilisomeera. Akka dur nama faaya isaa gatee moofaa ormaa aguuggatee ormaaf uggumu argachuun rakkisaa ta’uu qalbeeffatan. Lamaanuu miira qaaniitiin ija keessa wal ilaalan. ‘Harreen gaafa baasuu dhaqxeetu, gurra dhabdee galte!’ jedhama. Haata’uutii jarri kun abdii kutatanii dubbicha qadaadanii biraa hafu jechuumiti. Hinta’us. Dubbicha yeroo biraaf bulfannee gara yaadaa lammaaffaatti ceena.
Mootummaan wayyaanee Oromoo qalee, qalchiisee, gariin maatii guutuu mana waliin gubuun akka fiilmitti waraabee gola keessaa qabaachuu namuu beeka. Yeroo yaaddoon wayii ittidhagahamu fiilmii kana gola keessaa fuudhee daaraa irraa urgufee gara TV isaattiin figuunis waanuma barame. Dubbii nama raajjeffachiisus hinta’uu. Akeekni isaas dhokataa miti. Odeessa dhimma kana waliin godina Oromiyaa tokkorraa na qaqqabetu dubbii kana akkan kaasu na taasise. Maqaa godinichaa ammaaf na hingaafatiinaa – dubbichi garuu akkana. Tilmaamaan baatii sadi dura natti fakkaata. Akkuma barame fiilmicha suuqaa baasanii ittidabalanii, ittis daddabalchiisanii, boochiftuu garii barbaadanii gara TV isaaniittiin fiigan. Halkan tokko booyanii boochisuuf yaalan. Bubbultii keessa dubbichi akka eegan ta’uu didee harkatti qabbanoofnaan waan namni dhoksaatti jedhu dhokatanii funaanuu jalqaban. Jarri oduuf ergamanis suuqa suuqa seenanii waan namni fuulleetti (si’a kana namni aarii guddina fuullumatti dubbachuu jalqabeera.) jedhu ‘dhokatanii’ funaananii warra isaan ergeen geenyaan jarri rifaasuu adoodan jedhama. “Abbaan keenya bade…!” jechaa guca yaada ittiin walitti qabatan qopheessanii gara namoota harka isaanii jiranitti bobba’an. Gucichi gabaabumatti fiilmii sanarraa maal akka hubatan kan gaafatu ture. Deebiin isaan eeganis beekamaadha. Gucichi guutamee gaafa dhufu isa isaan dhokatanii dhaggeefataniin garaagarummaa wayiituu hinqabu. Harki 75 “….Nuffineeraa….! Hanga yoomiitti nu sobdu…!, Ofumaa nama qaltanii, ofumaa waraabdanii ofuma boossu….” Wanti hinjedhamiin hinturre. ‘Harreen gaafa baasuu dhaqxeetu, gurra dhabdee galte!’ isa jedhantu kana. Jarri qaanii isaanii walittis namattis hindubbanne. Achuma bobaa jala dhokfatan. Gogorrittiin kiyyoo kutatteetti. Qooqa warra ishee, sagalee dhugaa erga dhagahuu jalqabdee barri fagate. Warri kiyyo xaxan harka lamaan mataa haa qabatan! Warri kiyyoo diigee simbirrittii bilisa baasaa jiru na waliin – “Harmee, haadha gootota hedduu; Ammas diinni kee haa gaddu!” haa jedhaa.
Kabajamtoota dubbistoota barruu kanaa, amma gara waliigala dubbii kiyyaattan deebi’a. dhokataa Oromoo fi diina Oromoo gidduutti deemaa jirutu yaada armaan olii na yaadachiise. Diinni akka dhugaa dhageenyu ykn. dhugaa dubbannu hinfedhu. Yoo dhugaa dhageenye – dhugaa barra. Yoo dhugaa barre: diinummaa isaanii qalbeeffannee ofirraa fageessina. Kiyyoo isaanii akeekkanna. Diignee bilisa baana. Gaafas, “Kuni nuuf hinta’u!” jechuutu dhufa. Karaa isaan gamaa gamanattii nu qooduuf diriirfatantu cufama. Seenaatu jijjiirama. kuni isaaniif hanga du’aa ulfaata. Kanaaf bifa geeddaratanii, arraba jijjiirratanii halkanii guyyaa nurratti hojjatu. Akkuma gogorritti gurra duuchanii kiyyoo isaanii keessa nu tursuu hawwu. Ammuma yeroo barruu kana dubbiftanitti wanti ta’aa jiru hedduudha. Oromoon qe’ee isaarraa buqqa’a. Biyya Oromiyaa jedhamtu balleessuuf lafa Oromoo kukkutanii ollaatiif qoqqoodu. Magaalaa Oromiyaa keessaa Oromoon baqatee ormi akka dhuunfatu hojii bal’aatti jiru. (waan Finfinnef naannawaa isheetti hojjatamaa jiru qalbeeffadhaa!) Maqaa ‘qusannaa maatii’ jedhuun akka ilmoon hindhalanne, inni dhalatemmoo dhukkuba HIV/AIDSn dhumee – sanyiin saba kana akka badu harka lafa jalaatiin hojjatamaa jira. Oromoon barnoota ammaayyaa akka hinarganne bulchinsa barnootaa dabbaallee siyaasaatti kennuun barataafi barsiisaa goolu. Isa shira kana hubatee mormu adamsanii ajjeesuu, hidhuu, biyyaa hari’uu, qaqqobbii diinagdeetiin humna dhoowwuu; hariiroo hawaasaa keessaa moggaatti baasanii abdii kutachiisu. Warra faayidaaf bulu mooraa qabisoo Oromoo keessaa barbaaduun maallaqa guddaa dhangalaasanii qabsoo dura dhaabu….. duula hanga hinqabnetu geggeeffamaa jira.
Gama biraatiin, Oromoon kiyyoo bifa kamiiyyuu akeekkatee kallattii isaaf tolurratti erga fuulleffatee bubbuleera. Qaama faallaa akeeka isaa dhaabatu kamuu ofuulduraa darbachuuf bilchina gahaa horateera. Kuni qofti gahaa miti. Humna saba kanaa qindeessanii dammaqinsa jiru cimsanii manii diinaarratti qiyyaafachuutu murteessaadha. Kunimmoo atooma barbaada. Wal dhagahuu, fedhii sabaa dhugoomsuuf walii moo’amuu gaafata. Warra kiyyoo seenee baha dhabes hanga danda’ame gurri isaanii sagalee firaa akka dhagahu waan ormi ittinaqe keessaa urgufanii karaatti deebisuun ulaa diinaa cufachuuf tola. Warri dhugaa kana otoo beekanii faallaa akeeka sabaa hiriiruu filatan: bobbaa isaaniitu fuggisoodhaa – galgala hintolan. Ofiis niqaana’uu – diroon isaaniis dhufaa darbaa seenaa keessatti yeella’a. Kana ta’uurra -qalbiitti deebi’anii dhugaa wajjin araaramuun ulfina. Yoo akkanatti dubbatamu qoosaa fakkaata. Harkaan of yakkuu abbaatu of oolcha. Yookaniif ‘Hameessi Okolee dide Okkotee hindidu’ jedhumitii! Haadha gootota hedduu; Ammas diinni kee haa gaddu! Xumureera.


text:
1GODAI Muusanne Aaroona hagaadan yaagiis; 2"Leewa zaretun Qahaata yarata eta dabbuwan dabbuwaaninne eta so asan asan shaakkada qooda; 3yelettoosappe laittai hasttamaappe biidi ishatamaa gakkido attumaasa ubbaa, Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oottanau yiyaageeta qooda. 4Qahaata yarati Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oottana oosoi hagaa: eti ubbaappe aadhdhida geeshsha miishshatun aawatoosona. 5"Asai dunkkaanidosaappe baanau haniyo wode, Aarooninne a attuma naati Xoossaa Dunkkaaniyaa giddo gelidi, Taabootaa sintta magalashuwaa kaquwaappe wottona; wottidi he Maachchaa Taabootaa an kammona. 6He kammidoogaa bollikka qassi irppaniyaa kammona; hegaa bollikka qassi gujjidi, salo milatiya carqqiyaa kammona; kammidi tookkiyo kasota eta sagaayotun aattona. 7"Aattidi GODAA sintti shiishshiyo oittaa wottiyo xaraphpheezaa bollan salo milatiya carqqiyaa hiixxona; hiixxidi a bolli saineta, cilppata, xuu7atanne ushshaa yarshshuwau go7ettiyo otota wottona; qassi oittai ubba wodekka a bollappe xayoppo. 8Hegaa bollan zo7o carqqiyaa hiixxidi, irppaniyaa qassi a bolli kammona; kammidi tookkiyo kasota sagaayotun aattona. 9"Aattidi eti salo milatiya carqqiyaa ekkidi, xomppiyaa wottiyo ballata xomppetuura, toissiyo qaphetuura, eta wottiyoobatuuranne zaitiyaa tigiyo xaarotuurakka ubbaa kammona. 10Yaatidi akka miishshata ubbaakka irppaniyan kammidi, tookkiyo halaa bollan wottona. 11"Wottidi ixaanaa cuwayiyo worqqa saaxiniyaa bollan salo milatiya carqqiyaa hiixxona; hiixxidoogaa qassi irppaniyan kammona; kammidi tookkiyo kasota eta sagaayotun aattona. 12Hegaadankka, qassi Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon go7ettiyo miishshata ubbaa ekkidi, salo milatiya carqqiyaa xaaxona; xaaxidoogaa irppaniyan kammidi, tookkiyo halaa bollan wottona. 13"Yaatidi nahaasiyaappe oottido yarshshiyoosaa bolli de7iya bidinttaa diggona; diggidi a bolli ochchaa teera milatiya carqqiyaa hiixxona. 14Hiixxidi a bolli yarshshiyoosan go7ettiyo miishshata ubbaa, tama cooceta, ashuwaa qaphiyo qapheta, akaafatanne araciyo kuixaarota wottona. Wottidi irppaniyan kammona; kammidi tookkiyo kasota eta sagaayotun aattona. 15"Aarooninne a attuma naati, geeshshabatanne geeshsha miishshata ubbaa kammidi makkobarenne dunkkaanidosaappe denddiyo wodee gakkobare, hegaa ubbaa tookkanau Qahaata yarati yoona. SHin geeshsha miishshata eti bochchoppona; bochchikko haiqqona. Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon de7iya he miishshaa Qahaata yarati tookkona. 16"Qeesiyaa Aaroona na7ai El77aazari xomppiyaa zaitiyaassi, sawiya ixaanaassi, hachchi hachchi yarshshiyo kattaa yarshshuwaassinne tiyiyo zaitiyaassi, qassi Xoossaa Dunkkaaniyaa muliyaanne a giddon de7iya dumma geeshsha miishshata ubbaa bolli aawato" yaagiis. 17Qassi GODAI Muusanne Aaroona hagaadan yaagiis; 18"Qahaata yarati Leewa zaretuppe haiqqidi xayenna mala xeellite. 19Ubbaappe aadhdhida geeshsha miishshaa mati shiiqiyo wode, eti haiqqennan paxa attidi de7ana mala, etayyo hagaadan oottite: Aarooninne a attuma naati Xoossaa Dunkkaaniyaa giddo gelona; gelidi Qahaata yarati ubbai huuphiyan huuphiyan oottana oosuwaanne tookkana toohuwaa shaakki shaakkidi gishona. 20Qahaata yarati haiqqennaadan, ubbaappe aadhdhiya geeshshabata qeeseti xaaxishin be7anau giddo geloppona" yaagiis. 21GODAI Muusa hagaadan yaagiis; 22"Gershshoona yaratakka eta dabbuwan dabbuwaaninne eta so asan asan shaakkada qooda; 23yelettoosappe laittai hasttamaappe biidi ishatamaa gakkido attumaasa ubbaa, Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oottanau yiyaageeta qooda. 24"Gershshoona yarati oottiyo oosoinne tookkiyo toohoi hagaa: 25eti Xoossaa Dunkkaaniyaa magalashota, Xoossaa Dunkkaaniyaa, a kammiyoobatanne bollaara kammiyo irppaniyaa, Xoossaa Dunkkaaniyaa geliyoosan kaqqiyo magalashuwaa tookkona; 26qassi Xoossaa Dunkkaaniyaanne yarshshiyoosaa yuuyi aadhdhida dabaabaa magalashota, dabaabaa geliyoosaa magalashuwaa, wodorotanne etayyo go77iya miishshata ubbaa tookkona. Gershshoona yarati ha miishshatun oottanau bessiya ooso ubbaa oottona. 27Tookkiyoobaa gidin, hara ooso gidinkka eti oottiyo ooso ubbai Aarooninne a attuma naati eta azazin oosettona. Neeni eti tookkanau bessiyaabata ubbaa eta aawatettaa aawatettaadan etau gisha. 28Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon Gershshoona yarati oottana oosoi muleera hagaa. Eti oottana ooso ubbai qeesiyaa Aaroona na7aa Itaamaara aawatettaa garssaana gidana. 29"Maraara yarata eta dabbuwan dabbuwaaninne eta so asan asan shaakkada qooda; 30yelettoosappe laittai hasttamaappe biidi ishatamaa gakkido attumaasa ubbaa, Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oottanau yiyaageeta qooda. 31"Eti Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oottana oosoti hageeta: eta Dunkkaaniyaa xagaageta, hiraqota, tuussatanne gedeta, 32qassikka dabaabaa yuushuwan eqqiya tuussata, he tuussatu gedeta, toliyo xisheta, wodorota, hegeetussi koshshiya miishshata ubbaanne he miishshatuura gaittiyaabata ubbaa tookkona. Issi issi uraassi i tookkanabaa shaakkada gisha. 33Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon Maraara yarati oottana oosoi muleera hagaa. Eti oottana ooso ubbai qeesiyaa Aaroona na7aa Itaamaara aawatettaa garssaana gidana" yaagiis. 34Muusee Aarooninne maabaraa halaqati Qahaata yaratu attumaasaa eta dabbuwan dabbuwaaninne eta so asan asan shaakkidi qoodidosona. 35Yelettoosappe laittai hasttamaappe biidi ishatamaa gakkido attumaasati ubbati, Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oottanau yiyaageeti, 36eta so asan asan qoodin muleera 2,750. 37Qahaata yaratun Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oottida asaa qoodai hagaa. GODAI Muuse baggaara azazidoogaadan, Muuseenne Aarooni eta qoodidosona. 38Gershshoona yaratikka bantta dabbuwan dabbuwaaninne bantta so asan asan shaahettidi qoodettidosona. 39Yelettoosappe laittai hasttamaappe biidi ishatamaa gakkido attumaasati ubbati, Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oottanau yiyaageeti, 40eta so asan asan qoodin muleera 2,630. 41Gershshoona yaratun Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oottida asaa qoodin hagaa. GODAI Muuse baggaara azazidoogaadan, Muuseenne Aarooni eta qoodidosona. 42Maraara yaratikka qassi dabbuwan dabbuwaaninne bantta so asan asan shaahettidi qoodettidosona. 43Yelettoosappe laittai hasttamaappe biidi ishatamaa gakkido attumaasati ubbati, Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oottanau yiyaageeti, 44eta so asan asan qoodin muleera 3,200. 45Maraara yaratu qoodai hagaa. GODAI Muuse baggaara azazidoogaadan, Muuseenne Aarooni eta qoodidosona. 46Hegaa oottidi Muusee, Aarooninne Israa7eela halaqati Leewata ubbaa, eta yaran yaraaninne eta so asan asan shaakkidi qoodidosona. 47Yelettoosappe laittai hasttamaappe biidi ishatamaa gakkido attumaasati ubbati, Xoossaa Dunkkaaniyaa giddon oosuwaa oottanaunne ayyo go77iya miishshata ubbaa tookkanau yiidaageeti 48muleera 8,580. 49GODAI Muuse baggaara azazidoogaadan, eti huuphiyan huuphiyan oottana oosoi woikko tookkana toohoikka etau odettiis. GODAI Muusa azazidoogaadan, eti ubbaikka qoodettidosona.
Copyright
Learn More


text:
Biyyoota Afrikaa gama dhiyaa seeraaliyoon Laayberiyaa fi Ginii keessatti lakkofsi namoota haaraa Ibolaan qabamanii gad bu’aa kan jiru ta’uun ibsamee jira.
Oduu gaariin biyyoota Afrikaa gama dhiyaa irraa dhaga’amu kan jalqabe torban darbe ture. Ministrii eegumsa fayyaa Ginii keessatti qindeessaa waa’ee dhukkuba Ibolaa kan ta’an Aboubakar Diakite kaleessa Paris irraa akka jedhantti gad cabeera yeroo jennu garuu lakkoofsa guddaan miti jedhan.
Magaalaa galma mootummaa Laayberiyaa Menrovia keessatti aangawaan Tokkummaa Mootummotaa kan itti gaafatama irra jiran akka jedhantti Ibolaa ittisuuf carraaqqii gaggeeffamu keessatti fooyya’iinsa guddaan jira. Kanneen Ibolaan haaraa qabamanis ta’e du’an xiqqaataa jiru jedhan.
Ta’us garuu jedhan duulli Ibolaa irratti gaggeeffamu xumuramuu irraa fagoo irra jira jechuun kan akeekkachisan Anthony Banbury turan. Dhaabbtoota dhunfaa fi kanneen biroo dhufanii hojii kana gaggeessan feena jedhan.


text:
Tolchaa Wagii Irraa
Magalaa Jalduu keessa Daballonni Dargii yeroo sana dirree irraatti nama ajjesuuf mirga gutuu qaban heeduu ta'uu isaniin gamaatti, warani fi milishonni dhibootan lakkawaman magaalitti keessa qubachuun ummatoota magalaa fi badiyyaa keessa jiraatu ciinqaa turani.
Magalaa Jalduu irraatti loola banuuf,beellaminni guyyaa gaafa "Xiimqataa" Amajjii 19, 1978 bellamame ykn murta’e. Hidhannoo akka garitti qopheefachuun gamatti,namoota lola kana irraatti hirmatan qindeessuun irratti qophin godhame ture.Akka kanaan, karaa Obbo Mulataa Fayyisootiin Obbo Asaffaa Maracootti ergaan ergame. Asaffaa Maracoo nama Aanaa Gindabarati ti. Aanaan Jalduu fi Aanaan Gindabarat walin olla dha.
Asaffaa Maracoo, lola magalaa Gindabarati irratti ta’uf malu yoo ta'ee malee, lola Jalduti ta’uf ademu irratti dhufee qooda fudhacu akka hinbarbanne addesse. Itti dabales,”yoommu isiin Jaldu rukuttan, ani ammo gama kiyyan Kachisiin rukuuta” jedhe. Magaalan gudditti Aanaa Gindabarati Kaachisii jedhamun beekamti. Magaalan jalduu immo ”Gojjoo” ille jedhuni.
Karaa gama obbo Wagii Sattotiin akeekni waraanaa kun Daj.Kabbadaa Buzunesh itti ergaan ergame. Kabbadaa Buzunesh "yeroon hingeenye” jechuun akka hindufne fii waraana kana irratti hin-hirmaanne bekisise.
Lola isa caalqabaa irraatti kan hirmatan namonni beekkamon kan akka Obbo Raggasaa Fayyisaa fi akka Obbo Mogoora Tujjoo hinargamne beekisisaan.
Obbo Mogoraa fi obbo Raggasaan lola godhamuuf adeemu kana keessatti qooda irraa fudhachuu baatan-illee guyyaan murtawee, Amajiin 19,1978 guyyaa keessa 2:00 PM akkuma kabajameetti ture.
Gaafa 01/18/78 halkan, Jalduu irraa kilo- meetra 15 irraatti fageenyaan kan argamtu fi lafa "Qooftuu" jedhamtu, mana obbo Mulataa Fayyisooti ol’itti, Tulluu argamtu tokko gubbatti akka hidhannoo gutuun argaman wal-hubachiisan.
Nannoo Qooftuu, Qarree mana Mulataa Fayyisoo gubaaatti ba'uun sochii magalaa Jalduu Telescophaan to'achuu gaarii tuure. Gotoonni lola kana irraatti hirmachuuf wadaa galaan heedduu ta'ani iyyuu, guyyaa jedhameetti namonnii hidhannoo gutuu waliin dhufaan bayyee xiqadha.
sochii waranaa fi Daballoota Dargii kan basaasuu Basastonni keenya, heedduun magalaatti ramadamani ture. Magalaa Jalduu irratti dhukasaa banuuf hidhannoo isanii gutuu waliin kan argaman baay’inaan namoota 16 qofa.
Isaan keessa ani fi obboloeessi kiyyaa, Dirribsaa Wagii abba keenyatu nufudhatee dhaqee malee, bayy’ee da'ima turre. Maqaallewwaan lolaa kana irratti argamuuf Qarree jedhamee irratti dhufan:
1. Mulataa Fayyisoo
2. Wagii Sattoo
3. Baqqalaa Urgee
4. Atomsaa Urgee
5. Tolasaa Haata'u
6. Kabbadaa Taffarra
7. Alamuu Mul’ataa
8. Laggasaa Tolasaa
9. Guddisaa Tufaa
10. Mokkonoon Barii
11. Dirribsaa wagii
12. Shifarraa Zawudee
13. Tafarii Makuriyaa
14. Zawudee Makuraa
15. Guddisaa Itichaa
16. Tolchaa wagii ture
Jarrewaan kun hundi isanii,anaa fi obbolleessa kiyya irraa kan haaf, bifilee(sharp-shooters)dha turani. Dirreen Jalduu haatii seenaa waraana isa calqabaa keessumeesuuf of qopheesitee sa'aa murasatu haafe. Guyyaan kun "Ximqata waan ta'eef taaboonni bahe galuu jalqabeera. Dabbalotaa fi warana humna Polsitti gamatti, milishoonni 300 ol ummata keessaa filamanii, hidhatanii, magalaa eegaa turan.
Lola sa'a 2:00 PM banamuuf sa'aa 1:00 PM irraa Qarree (Tulluu) irra jirruu irraa, namonni 16 hoomaa waranaa Jalduu kessa qubatee jiru bittinneessuuf gara magalaatti hamillee fi kutannoo gutudhaan Jalduutti qajeelan. Ulaan magalaa sanaa karra 8 tiin namonnii lama-lama ta'ani magalaa marsanii akka seenaan qajelifamini keennamee ture.
Dhukasinni innii duraa Buufata Polsii irraatti akka banamuu yoo ta'u,dhukasaa kana Baqqaqlaa Urgee eebbisee akka banuu taasifamee. Baqqalaa Urgee, Alamuu Mulataa waliin karaa dubaa seenuun, bufata Polisii irraatti dhukaasa duraa banan. Ulaa undaan (saddettaninuu) namonni senaan, polisii fi waraanaa irraatti rasaasa akka bokkaa gadi roobsan.
Waranni fi polisonni magaalaa kessa jiran dhukasa hamaa (cimaa) godhan-illee,gotoota Jalduu funduura dhabachuu hindandeenye. Dabballonnii fi warri ibida kana qabsisan lubbuu isanitiin baqatanii yoo ba'an, namni qomoo Oromoo ta'e bulchaa polisii, "Ajajaa shantamaa" ture fii Olii jedhamuu bufataa polisii gadii lakkisuu diide loluu calqabe. Inni loluma kana irraatti harka keennuu irraa du'u filate.
Lola magalaa Jalduu Dargii irraa blisomsuuf godhame kana irraatti Obbo Mokkonnon Barii rasaasa Polisii maqaan isaa Lammii jedhamuu irraa dhukateen rukutamee kufe. Lola ho'aa sa'aa lamaan booda, magalaa Jalduu to'annoo jala olchuun ,Jaarsol biyyaa fi namoota bebeekkamoo sababii Qawweetiin hidhmani kan reebamaa turan, kan akka: Obbo Raggasaa Yaadatee, Raggasaa Bultoo,Gonfaa yaadatee, Mulata Banti, Doyyoo Nurasaa Tujjoo fijarsaa wagga 80 ol turan, obbo Gosoomaa Turaa dabalatee, namonni 70 ol mana hidha keessaa gadii lakkifaman.
Akkuma Jalduu to'anno jala oliteen Asaffaa Maracoo akkuma duraan jeedhee sana magalaa Gindabarati, Kachisii irraatti tarkanfii fudhachuun Dargii irraa blisoomse toanno jala oolche.
Lollii kun lola ulfataa ta'uu iyyuu gara keenyaan kan du'ee nama tokko qofa ture. Kara Dargiitiin loltonnii heeduun dua'ani iyyuu, namonnii barbadmaan: bulichaa waradaa yeroo sanaa fi Dabaloonni Dargii gara isaan ga'an arguu hundandeenye. Milishonnii Ummataa keessa filamanii, hidhatanii achii turan, carraan qabaan harka keennuu waan ta'eef, lakkofsaan 300 kan caalan boja'amani.Hundii isanii iyyuu Qawwee hidhatan lafa naqanii gara maatii isanitti deb'ani.
Magalaa Jalduu to'annoo jaala olichuuf lola hamaa godhamaa jiru kana irraatti itti gafatamaan dabbaloota wa'ee lafaa Dargiin shomamee achii ture,harka keennuu irra, kaatee mana silkii ykn Bilbilaa yoo seenuu achumaatti haafe.
Lola sa'a 2 booda Magalaan Jalduu fashistoota Dargii irraa blisaa baate. Dhukasnii dhabbate. Polisiin Mokonnon ajjesee, Lammii kan jedhamu ture. Mulataa Fayyiso fi Wagii Satto magalaa nanawanii yommu toatanii debi'an, Lammiiti dhufan. “Lammiin jeechaan si'ii?” jedhee, isa rukutudha yoo Mulatan gadi fudhatuu, Wagii Satto irraa dhowee, Lammii qabee mana isaa gessee, hadha manaa isatiin akka mana kanaa gadii hinbafne jedhee itti himee adeeme. Lammin mana isaa adabatee ta’utu irra jiraa ture.
Lammiin Mokonnon ajjeesuu hundii keenya iyyuu waan beknuuf Mulataan karaa birotiin naannawee, humna warana Dargii harcatee yommu to'atu, Lammiin “akka manaa hinbanee” kan Wagii Satto jedheen dhisee, karaa gubbaa dhaabataa ture.
Lammiin battalummaatti Mulataa Fayyisotiin ajjefame.
To’anno Magalatiin booda,tarkanfiin inni duraa hidhamtoota mana hidhaa keessa jiran hiikuu waan ta'eef, mana kutaa tokkitti keessaatti,namonnii 70 ol,jarsoliin kabajamonni, hidhamanii waan jiraniif, hidha Dargii irraa bilisa ba'han.
Manni hidhaa, galmee keessa jiruu waliin akka ibiddii itti naqamuu godhame. Qawween Dargiin Qotee-bulaa Oromoo hikkachisee gara 2000 ol mana tokkoo gutee waan jiruuf, innii akka abbaa Qawwetii debu' taasifame. Meeshaa waranaa Dargiin achitti walitti qabee hundii to’annoo jala oole. Qawwee kaneen, namonnii mana hidhatii ba'an maritti akka hidhatan godhame.
Amajjii 19,bara 1979 guyyan injifannoo kun galgalaaf yeroo bakka gadii dhiisu,Ummatoota Anaa Jalduu maraaf, akkasumas Meetaa Robiif, Dandiif borumtii isaa gaafa Amajii 20, akka wal- ga'ii (yaaii) guddan godhamuu wamichi maqaa Obbo Mulataa Fayyisoo fi, Obbo Wagii Sattotiin godhame labsame.
Galgala sana, Magalaa jalduu irraa Kilo Metraa 8 faggachuun, Injifannoo argameetti gamaduun, geerarsa dhirumma fi gootummaan itti gadii fudhaan. Maritti iyyuu osoo hinrafiin geeraraa bulan.
"Haa qootu Boorrii,
Haa lolu goonnii,
Goota hin-dhowwiin (hindhoorkini) naduraa;" jeechii jedhu irraa deb'ameeti sirbamaa ture.
Kutaa 3ffaan itti fufa


text:
1GODAU, nuna maaddarkkii? Aissi giikko, Xoossa asi mulekka baawa; asa giddon ammanettiyaabi xayiichchiis. 2Ubbatikka issoi issuwaassi wordduwaa haasayoosona; issoi issuwaa sheleeshshiya inxxarssan baletuwan haasayoosona. 3Abeet GODAU, ha sheleeshshiya doonaa bara. Otoruwan, "Nuuni nu inxxarssan xoonana; nu inxxarssai nuugaa; nu godai oonee?" yaagidi, ceeqettiya inxxarssa ubbaa neeni qanxxa ola. 5GODAI, "Hiyyeesati un77ettido gishshaunne, metootanchchatu ooliyaa gishshau, ha77i taani denddana. Taani eti amottiyo sarotettan eta wottana" yaagees. 6GODAA qaalati walahi bainna geeshshata; coociyaa taman laapputoo tigettida biraadan geeyidaageeta. 7Abeet GODAU, neeni nuna sarotettan naaganne hagaa mala asappe merinau nuna ashsha. 8Asaa gidduwan iitai bonchchettido wode, iitati ubba sohuwaara simerettoosona.
Copyright
Learn More


text:
1Inttenoo, xillotoo GODAASSI ufaissan yexxite; suure asati a galatanau bessees. 2Maazinqqiyaa diixxiiddi, GODAA galatite; tammu baqettan waaxettida diittaakka ayyo diixxite. 3Ooratta yettaa yexxite; loitti diixxiiddi, qaalaa xoqqissidi yexxite. 4GODAA qaalai suure; i oottiyo ooso ubbai ammanettiyaagaa. 5GODAI xillotettaanne tumu pirddaa dosees; aggenna a siiqoi sa7aa kumiis. 6GODAA qaalan saloti merettidosona. A doonaappe kiyiya shemppuwan etan de7iya awai, aginainne xoolintteti oosettidosona. 7Gita abbaa haattaa i issidiran eelissiis; he ciimma haattaa issisan zeeriis. 8Sa7a ubbai GODAAYYO yayyo; sa7an de7iya asai ubbai GODAA bonchcho. 9Aissi giikko, i haasayin haniis; i azazin, minnidi eqqiis. 10GODAA erenna kawotettatu zoretaa GODAI laalees; eta halchchuwaakka halissees. 11GODAA halchchoi merinaassi eqqidi de7ees; a wozanaa qofaikka yeleta ubbaa gakkanau de7ees. 12Xoossai GODAA gidido kawotettai, i baassa oottidi doorido asai anjjettidaagaa. 13GODAI saluwaara duge xeellidi, asaa ubbaa be7ees. 14GODAI ba de7iyoosaappe sa7an de7iya ubbaa xeellees. 15I eta ubbaa wozanaa medhdhees; eti oottiyoobaa ubbaa erees. 16Kawoi ba wottaaddaraa coratettan attenna; olanchchai ba wolqqaa minotettan kessi ekkenna. 17Ola pari xoonissana giidi naagiyoobi mela; i ba wolqqaa minotettan ashshanau danddayenna. 18GODAA aifeti ayyo yayyiyaanne aggenna a siiquwan ufaissaa oottiya asatu bollaana. 19Hegeenne, eta haiquwaappe ashshanaassanne koshaa wodiyan paxa wottanaassa. 20Nuuni GODAN ufaissaa oottoos; i nuna maaddiyaagaanne nu gonddalle. 21Nuuni a geeshsha sunttan ammanettiyo gishshau, nu wozanai an ufaittees. 22Abeet GODAU, nuuni nenan ufaissaa oottiyoogaadan, aggenna ne siiqoi nunaara gido.
Copyright
Learn More


text:
Abbootiin dubara kanaa , magaalaa Imbalalaa keessa, lafa gabaa gaaddisaalee xixiqqoo jala taa’anii ijoollee isaanii durbaa eegan. Ijoollee durbaa 219, waggaa lamaan kana, mana-barnootaa isaanii, kan hawaasa Chibook keessaa garee Shororkeessotaa Naayijeeriyaa – Bookoo Haraamiinukkaamsamanii fudhataman keessaa, haalli warra ijoollee durbaa afurii kana fakkaata. Butiinsi ijoollee kanaa Bokoo-Haraamiin geggeessame, gochaa gara-jabinaa isa baay’ee hamaa ture. Guutummaa addunyaa irraa balaaleffannaa guddaa hordofsiisee, biyyoota michoota Naayijeeriyaa irraa illee barbaacha ijoollee durbaa kanaaf gargaarsa birmachiisee ture.
Humnoonni waraanaa fi aangawoonni siyaasaa Naayijeeriyaa, yeroo baay’ee akka ijoollee kana argachuu fi baraaruu danda’an waadaa seenaa turan.
Namni Yaawaalee Duuniyaa jedhaman kun, waa’ee dhabamuu mucayyoo isaa durbaa ennaa yaadu, akka nama lagdaan qabee ka qaamni isaa ollatu ta’uu dubbata.
Iddoon ijoolleen durbaa sun waggaa lama dura irraa butamanii fudhataman, manni-barnootaa sadarkaa lammaffaa ka mootummaa manca’ee, caccabaa lafa tuulame qofa lafa sana irraa mul’ata. Manni-barnootaa sun akka deebi’ee ijaaramuuf jecha, bakka sanaa jigsame. Garuu, haga ammaatti hin ijaaramne. Chibookii fi magaalaaleen naannawa sana jiran mana-barnootaa malee hafan.
Dhabinsi mana-barnootaa rakkoo magaalattiin qabdu keessaa tokko qofa. Hidhattoonni Bokoo Haraam naannawa sanatti deddeebi’uu itti fufanii jiran. Bara 2014 keessa illee yeroo gabaabaaf Chibookiin weeraranii turan. Baruma kana baatii Amajjii keessas, of-wareegdonni lafa gabaa magaalattii keessatti namoota 10 ajjeesan.
Uummata Chibook, keessumaa, maatiilee ijoollee durbaa sanaa irratti haalli mu’ataa jiru suukanneessaa dha. Waldaa Warra ijoollee durbaa jalaa ukkaamsamanii sanaaf dura-taa’aa ka ta’an Yaakubuu Inkeekii – eega ijoolleen durbaa isaanii jalaa fudhatamanii as, haadhaa fi abbaan ijoollee sanaa, walumaa-galatti namoota 18 tu du’e.
Imbalalaa keessatti maatiileen ijoolleen isaanii jalaa butamanii fudhataman, wal-arguudhaan wal-jajjabeessuu yaalan.
Jooseef Saandaa namni jedhamu ennaa hiriyoota isaa fi waahiloota isaa hojii waliin ta’u, waa’ee mucayyoo isaa dhabamtee sana yaaduu keessaa of baasuu akka danda’u, ennaa qofaa isaa ta’u garuu, yaadi isaa waa’ee ishee qofa akka ta’e dubbata.
Maatiileen ijoollee durbaa sanaa irra-jiriin naannawa sana irraa dheessanii jiran. Garuu, magaalaa guddoo kutaa sanaa Mayidguurii keessa qubatanii jiran. Haalli ijoollee durbaa isaanii maal akka ta’e beekuu dhabuun akkuma sammuu isaanii dhiphisetti jira.


text:
Sabaa himaaleen ragaa dogoggoraa facaasuu dhaan haasaa garee finxaaleyyii ka jibbiinsaa babal’isaa jiraachuu dhaan muummichi ministeeraa Itiyoopoiyaa H/Maariyaam Dassaaleny haasaa gumii walii galaa kan tokkummaa mootummootaa irratti kaleessa galgala dhageessisaniin beeksisaniiru.
Jijjiiramni haala qilleensaa balaa hongee fi lolaan bishaanii jireenya lammiiwwanii rakkoo keessa buusaa jira jechuu dhaan obbo H/Maariyaam dubbataniiru. Henok Semaigzer bakka sanatti argamuun gabaasee jira.
Muummichi ministeerichaa yeroo utuu hin balleessiin ture caasaalee hawaasaa haasaa isaaniin qeequu kan jalqaban.
Caasaaleen hawaasaa odeeffannoo wal jijjiiruu fooyyessuu akkasumas hirmaannaa bal’aaf waltajjii digitaalii akkuma inni diriirse akkasuma immoo dhiibbaa gaarii hin ta’in kan inni hirmaattota irra kaa’e callisamee ilaalamuu hin danda’amu jedhan.
Muummichi ministeerichaa haasaa isaanii keessatti nagaa fi tasgabbii addnyaaf akkasumas walitti bu’iinsaa fi waraana uumame ilaalchisee kanneen waan uummataaf quuqaman of fakkeessantu jeeqama hammaa ba’aa oofaa jira jedhan.
Odeeffannoo dogoggoraa caasaalee hawaasaan hagam akka salphaatti tamsa’uu danda’uu isaaf namoota hedduu keessumaa dargaggoota hegeree keenya ta’an kara kallattii dogoggoraatti ennaa geessu argaa jirra jedhan.
Muummichi ministeerichaa haasaa kana kan dhageessisan biyyi isaanii baatilee hedduu darban keessumaa ragaalee karaa caasaalee hawaasaan tamsaasamaniin ennaa raafamaa jirutti.
Humnoonni mootummaa Itiyoopiyaa hiriirtota nagaatti dhukaasuun akka ajjeesan gareeleen mirga namaa ibsaa turan. Oromiyaa keessatti erga jalqabamee waggaa tokko guutuuf kan jiru hiriirri mormii magaalaalee adda addaa keessatti geggeessamaa tureera. Naannoo Amaaraa keessumaa Walqaayit, Gonder fi Gojjam keessatti mormiin uummata babal’ataa dhufeera.
Ethiopian sabaa himaa dhuunfaa ukkaamsuu ishee gareeleen mirga gaazexeessotaaf falman qeeqanii jiru.


text:
Itti-aanaa Dura-taa’aan Kongiresa Federaalawaa Oromoo obbo Baqqalaa Garbaa fi waahiloonni isaanii, eega torban tokkoo ti as Oromiyaa gama Dhihaa keessatti duula filannooo geggeessaa turan, kaleessa Bedele keessatti humnoota waraana Federaalaatiin qabamanii, reebichi fi hidhaan isaan mudachuu dubbatanii jiran.
Akka Beqqelee Garbaa jedhanitti, kaleessa magaalaa Naqamtee irraa ka’anii, Beddellee keessa karawwan irra uummata dadammaqsataa dabruuf ennaa yaalaniiti, walga’iin guddaan Muummichi-ministaraa biyyattii faa irratti argaman waan achitti geggeessamaa tureef, humnoota Federaalaa karaa cufanii eegaa turaniin, hanga walga’iin sun xumuramutti akka eegan itti himame.
Ennaa walga’ichi xumuramee, uummatni achi irraa dacha’uu jalqabu, “amma duula na filadhaa keessan geggeeffachuu dandeessu” – jedhanii, eyyamaniif – Poolisoonni Federaalaa sun.
“Ennaa nuti Sagalee guddiftuu keenya tottolfannee, dadammaqinsa filannoo sana labsachuu jalqabnu, uummatni walga’ii mootummmaa sana irraa deebi’aa ture cufti gara keenyatti dacha’e. Naannoo keenyatti walga’ee, jaalala isaa nuuf ibse.
Asxaa keenya ol kaasee deggersa nuuf qabu beeksise” – ka jedhan – Obbo Beqqelee Garbaa, achii booda humnoonni Federaalaa, karaa duraan irraa dhorkanii turan irra akka deemanii dadammaqsachuu danda’an itti himuu isaanii dubbatu.
“Achii booda, ennaa karaa sana irra deddeemnee dadammaqsannee deebinu immoo karicha cufanii nu eegan. Gurmuun poolisoota federaalaa ka biroon, ‘maaliif karaa kana irra deemtan?” jedhanii nu qaban. Shofeera konkolaataa keenyaa fi waahiloota keenyaa fi ana reeban. Nu dhidhiitan. Mooraa hidhaatti nu naqan. Qophee koo na baasisanii na kabalan …” jechuun himaan, Obbo Beqqeleen.
Yeroo dheeraa eega mana-hidhaa tursiisamanii booda, hoogganoonni Poolisii Oromiyaa humnoota Federaalaa sana waliin dubbatanii, waaree-booda sa’aa afuritti isaan hiikuu isaanii dubbatu. “Sababaa kanaan walga’iin uummataa guddaan silaa Mattuutti geggeessuuf karoorfannee tures ni hafe” jedhu.
Kan himannaa ilaalchisee har’a gaafataman, hoogganaan Boordiin Filannoo Bulchiinsa Naannoo Oromiyaas – Ambaasaaddar Dirribaa Magarsaa, Medrek waa’ee reebicha Obbo Beqqelee Garbaa fi waahiloota isaanii irratti raaw’atame – jedhame kanaa, himannaa waajira isaaniitti dhiyeeffachuu isaa eeranii, “poolisoonni Oromiyaa akka gochaa sana keessaa harka hin qabne dubbatanii jiran.
Gochaan kun ka raaw’atame humnoota federaalaa naannawa san turaniin ta’uu nutti himan. Eenyus tahe eenyu kan gochaa seeraa alaa raaw’ate itti gaafatamuu qaba. Qorannnaa geggeessaa jirra” jedhan.


text:
Waraanni Itiyoophiyaa torban darbe daangaa Ertiraa seenuun maadheelee kan waraanaati ittiin jedhe irratti haleellaa eega gaggeesse as muddamsi daangaa biyyoota lameenii irra jiru dabalaa jira.
Dubbi himaan mootummaa Itiyoophiyaa Shimellis Kemaal turiistoota Awuroopaa Affaar keessatti garee riphxee-looltootaaan baatii lama dura ajjefaman haaloo ba’uuf tarkaanfii kana fudhanne jedhan.
Ertraan immo weerera of tulummaa kan lafa Ertraa Itiyoophiyaan seeraan ala qabatte jirtu irraa yaada addunyaa maqsuuf karoorfame ittiin jette jirti. Haaloo ba’uuf duula waraanaa keessa hin seenus jettee jirti.
Dubbi himaan ministrii dantaa alaa Itiyoophiyaa Diinaa Muftii Ertiraan Itiyoophiyaa irratti duula harka biraan gaggeesitu aguguu yaalti, jechuun himatan.
Xinxaltonni akka jedhanti gareen hidhattootaa Affaar ARDUF jedhamu naanoo Erta Alle jedhamuutti darbee darbee haleellaa geesiisa malee beekamaa miti. Itiyoophiyaan akka jettuutti ARDUF leenjii fi deggersa maallaqaa kan argatu Ertiraa irraa ti. Ertiraan immo Itiyoophiyaan weerara gaggees situuf sababii kana himatti jetti.
Gareen ARDUF baatilee darban lamaaf dhaamsa I-meelii dabarsaa tureen baatii AMajji keessa humnootii Itiyoophiyaa waliin wal waraansa gaggeessaniin tuuristonni Awurooppaa shanaan ajjefaman.
Xiinxalaa waa’ee biyyoota gaanfa Afrikaa fi dur Itiyoophiyaatti Ambaasaaddara Amerikaa kan turan David Shinn akka jedhanitti, ARDUF dhugumaa balaa kana ha geesisu ykn yokaan akkanumaan haleellaa sanaaf sababaa haa taasisamu beekuun rakkisaa dha jedhan.
Kanaaf mirkaniin tokko hin jiru. waanuma Itiyoophiyaan jette fudhachuu irraa dubbatama. Dhugaa ta’uus mala. Sababiin isaa gama kaaniin Itiyoophiyaan gareelee Ertiraa kanneen Mootummaa Asmaraa kuffisuuf sosso’an gargaaraa akka jirtu galmeen agarsisu ni jira jedhan.
Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Mallas Zenaawwii baatii Ebla darbe paarlaamaa isaaniif haasaa dhagesisaniin mootummaan isaanii gareelee mootummaa Isaayaas Afewarqii kuffisuuf qabsaa’an kan deggeru ta’uu beesisanii turan kan jedhan David Shinn, kanas Ertiraan yeroo walgahiin Gamtaa Afrikaa Finfinnee keeessatti gaggeefamuuf turetti haleellaa bombii jabaa geesisuuf turte jechuun Itiyoophiyaan eega himattee booda jedhan.
Ertiraan garuu himannaa kana jabeessite haaluun ni yaadatama.Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Wednesday, January 20, 2010
Hundeeffama Waldaa Hawaasa Oromo Siydinii-Australia
(Oduu 21 Amajjii 2010 Sydeny-Australia)Oromonni biyya Awustiraaliyaa kan magaalaa Siyidnii keessa jiraatan waldaa hawaasa Oromoo hundeeffataniin qaama seerumaa mirkaneeffachuun isaanii gabaafame.
Waldaa hawaasa Oromoo Awustiraaliyaa maqaa jedhuun waajjira dhimma gurmaahinaa mootummaa Awusitraaliyaa irraa ragaa beekamtii kan argate waldaan kun miseenoota 50 akka horates beekameera.
Sirna labsii hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitraaliyaa kan magaalaa Siydinii sababeeffachuun sagantaa guyyaa Dilbataa Amajjii 17 bara 2009 iddoo bashannanaa Olompik keessatti qophaaherratti, maatiin miseensoota waldichaafii keessummoonni argamuun gammachuu isaanii mul’isaniiru.
Sirna kanarratti akka ibsametti, waldaan kun walitti dhufeenya hawaasa Oromo cimsuu, aadaafi afaan oromoo dagaagsuu, rakkoolee hawaasa Oromo furuudhaaf yaalii godhamu keessatti hirmaachuun kaayyoo isaati.
Waldaan kun koree bulchiinsaa dabalatee gurmuulee dhimma afaan Oromoofi Ispoortii qindeessan haamateera.
Hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitiraaliyaa kan magaalaa Siydinii kana dhugoomsuuf Waldaan hawaasa Oromoo Viiktooriyaafi namoota matayyaan carraaqaa turanis wayituma kana galateeffatamaniiru.
Guyyaa eebba waldichaa sababeeffachuunis miseensoota gidduutti waldorgommiin kubbaa miilaa taphatameera.
Kanaan durattillee, waldaaleen hawaasa Oromoo kutaalee biyya Awustiraaliyaa Viktooriyaa, Adileed fii Parzi keessatti hundeeffamuun socho’aa akka jiran beekamaadha.
Waldaa hawaasa Oromoo Awustiraaliyaa maqaa jedhuun waajjira dhimma gurmaahinaa mootummaa Awusitraaliyaa irraa ragaa beekamtii kan argate waldaan kun miseenoota 50 akka horates beekameera.
Sirna labsii hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitraaliyaa kan magaalaa Siydinii sababeeffachuun sagantaa guyyaa Dilbataa Amajjii 17 bara 2009 iddoo bashannanaa Olompik keessatti qophaaherratti, maatiin miseensoota waldichaafii keessummoonni argamuun gammachuu isaanii mul’isaniiru.
Sirna kanarratti akka ibsametti, waldaan kun walitti dhufeenya hawaasa Oromo cimsuu, aadaafi afaan oromoo dagaagsuu, rakkoolee hawaasa Oromo furuudhaaf yaalii godhamu keessatti hirmaachuun kaayyoo isaati.
Waldaan kun koree bulchiinsaa dabalatee gurmuulee dhimma afaan Oromoofi Ispoortii qindeessan haamateera.
Hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitiraaliyaa kan magaalaa Siydinii kana dhugoomsuuf Waldaan hawaasa Oromoo Viiktooriyaafi namoota matayyaan carraaqaa turanis wayituma kana galateeffatamaniiru.
Guyyaa eebba waldichaa sababeeffachuunis miseensoota gidduutti waldorgommiin kubbaa miilaa taphatameera.
Kanaan durattillee, waldaaleen hawaasa Oromoo kutaalee biyya Awustiraaliyaa Viktooriyaa, Adileed fii Parzi keessatti hundeeffamuun socho’aa akka jiran beekamaadha.
Posted by Oromo Community Association SA at 8:45 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)