text:
Hogannooni ABO Magaalaa Mummiti Washington DC Keessatti Gurraandhala 17, 2013 Waliigaltee Dhaabota Oromoo Ilaalchisee Ibsa Kennan
Walgahii Miseensoota, deegartootaa fi hawaasa Oromoo naannoo Washington DC jiraataniif ibsa kan kennan Jaallan Dr. Mekuria Bulchaa fi Odaa Xasee yoo tahan, isaaniis wal duraa duubaan waligalteen ShG-ABO fi QC–ABO jiddutti tahe ilaalchisee, rakkoolee dhalatan irraa kaaseebakka amma jiran haala qubsaa fi gammachisaa taheen ibsanii jiru.
Hogganoonni lamaan Mooraan Qabsoo Oromoo tokkomuun murteessaa fi waan filmaata hin qabne tahuu ifaan ibsani jiru. Dabalaniis qabsoo ilmaan Oromoo kumaatamaan itti aarsaa tahan kana bakkaan gahuu fi fedhii eebifamaa ummata keenyaa dhugoomsuuf badiilee dabarte irraa baratani fuldura deemuun barbaachisaa akka tahetti qaamni lachuu guutumatti akka waliif galan ibsani jiru.
Ibsa isaanii keessatiis, haala qabsoon teenya keessa jirtu, gochaa gara jabeenya mootumooni dhufaa dabraan Abashaa ummata keenya irratti raawatuu fi Qabsoon Oromoo Waraana, Siyaasaa fi Fincila Diddaa Gabrummaan gargaaramte ummata harqoota gabrummaa jalaa baasuuf ibsani jiru. Kanas taasisuuf hirmaanaan nu hundaa barbaachisaa akka tahe jala sararani dubbatani jiru.
Qabxiilee walii galtee isaani keessatti SHG–ABO fi QC-ABO waldiddaa isaan jidutti yeroo dheeraaf uumame irra aanani tokkoomuun rakkoolee dhalatan hundaafu akka waloon furmaata barbaadaan akkasumas rakkooleen uumante Qabsoo Oromoo dadhabsuu fi diinaaf faa’idaa tahuu malee akka qabsoo Oromoof bu’aan buuse waan hin jirreef, badilee hojjataman irraa baratani fulduraaf haalli akkasi akka hin deebine tartiiba itti furatan lafa kaayachuun akka tokkoomuuf murteefatan ibsani jiru. Kanumaan waliin mirgi Oromoo guutumatti Abbaa biyyaa tahuun hamma mirkanaawutti qabsoon akka itti fuftuus mirkaneessani jiru.
Maayyi irratti gaaffii hirmaatoota irra dhihaateef deebisaa quunsaa erga kennan booda Jaallan Konyaa DC qophii bareedaa akkasi qopheessuu isaaniif galatoomfatani. Hamma mooraan Qabsoo Bilisummaa Oromoo tokkoomutti kanneen fedhii bilbisummaa fi walabummaa Oromoo qaban hunda waliin haasawuun waan irraa eergamu hinda akka godhanii fi hirmaannooniniis akka yaanni kun milkaawu gargaarsa isaani akka gumaachan dhaammatani jiru.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Oromiyaan Ni Bilisoomti!
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
9 Comments
-
oftaanaan said,
jabaadhaa yaa oromoo kanduraacaalaa tokkummaa cimuuqabdi.tokkummaanjabeenya.hedduugammanne,tokkummaakanadhageenyaan.
-
oftaanaan said,
gadaankanbilisummaati.injifannoonkan oromooti
-
elias said,
40 years in meeting, singing, writing, denouncing, announcing, Ajaaaaaaaaaaaaiba wanti Oromo.
-
truth for oromo people said,
i will like to see what is the out come of this unification between this two part of OLF i hope it sucesseded !
-
Haxxee said,
Karaan bilisummaa ciminaa fi kutannodhaan ciniinanii qabsaa’uu qofa. Qabsoo gama hundaan jechuu kiyya. Kanaaf, uummati Oromo cdheebuu bilisummaa qabu bahuudhaaf qabsaa’ota isaatti birmatee degersa barbaachisaa kenneefii cina dhaabbachuuun murteessaa fi barbaachisaadha. Bilisummaan dhiigaan qofa akka dhuftuu fi cichanii kutatanii qabsoofnaan jechi hin dandayamu jedhu dictionary qofaa keeysattii fi ilaalchi Oromon lolaan bilisoomuu hin dandayu jedhu sammuu fi Dictionary Leencoofaa qofa keeysatti akka argamtuu hojiidhaan agarsiisuun yeroon isaa amma!
-
abbaa seenaa said,
Warri baqattanii biyya alaatti akkanatti bilisummaa jaallattan kuni,maloo isin ilmaan alatti dhalattanii Oromummaa fi akkana dhukkubsattan moo warra qabsaawoota keenya bobaa Isyaas jalatti hidhamtantu kana yaada.qabsoon keessan oduu sarara paltalkii fi maxxanssa Gadaa.com irra hindarbu,Oromoon isin kana itti himtan kan du’ee lafa keessa jiru moo kanlubbuun lafarra jiru,baruma baraan wanni kijiba kana gahutti isin dirqu kuni dhukkuba akkamiiti waaqni isin haa fayyisu.
-
Bachoo said,
Yeemmuu oromoni walii galee (tokkomee) qabsaa’uu baayyee namatti tolaa rabbi nuwajjini yaat’uu oromiani ni walabomtii ni bilisoomtii.
-
Bachoo said,
Haayyee attami jirtuu, waliigaluuni jalqaba walabummaa gatii ta’eefi jabaadhaa hiniqoqodaminaa nama biyya qabuu waaqini nuyaagodhu jeechuni barbaadaa.
-
Duuda Dhugaa said,
Isinuu hedduun keessan kan biyya faranjitti dhalatanii fi jireenya binya alaa baratani, biyumaa beettan sana teetanii seenaa qabsoo haasayutti jirtu. Akkamitti Skype, radio, Telefoona fi emailiin Oromoo bilisoomuu danda’a. Dhiheenna kana akka dhagayetti yoo ta’e ilmaan keessan mana barumsa faranjitti aadaa fi afaan faranjii baratanii Afaan Oromo is boring akka jechuu hin qaanfanneedha. Oromoota biyya isaanii keessatti hacuuccaa woyyanee jala jirani isin Itoophiyaa mitii afaan Oromoo malee Afaan Amaaraa hin dubbatinaa jettu, ilmaan keessan immoo akka Afaan Oromoo walalan gootu, mee eessaan Oromoof dhimmuun keessan mula’ata ree?
Waanuma walii keenaatuu walaalutti jirra natti fakkaata.
Mee rabbiin nu gargaarinnaa.


c: text/html

text:
BIRROOLEEN MAAL TAATE?
Gammachiis Naadoo irraa*
Birrooleen maal taate maaliif qara ilaalte,
Naasuu tokko malee dallaa keessaa baatee,
Barcuma ulfinaa of jalaa darbattee,
Bakka isheef hin malle qe’ee halagaa galte.
Tarii nagaa miti isheen waa rakkatte,
Gaaf tokko deebiti yaada naanneffatee,
Jennee mari’atnee irratti walii gallee,
Ilmaan abbaa tokkoo wal qooduuf hin malle.
Dhiiginni dhiiga hin dheessu waliin dhalatanii,
Marabbaa fi jaalala yoo dhabuuf baatanii,
Maal maatii ishee dhiiftee maaliif qara ilaaltii,
Masaraa ulfinaa maliif diiguuf yaaltii?
Dachii Taaddee Birruu kan Elemoof Baaroo,
Galma hunda keenyaa fi qe’ee Guuree Faaroo,
Kan gootaan marfamte darbiin nuti dhaalle,
Maaliif nyaapha hafeertii moo seenaa irraa laallee?
Galma abbootii gadaa fii dachii kumatamaa,
Masaraa booranaa fii ardii barantumaa,
Seenaa raga bahaa biyya goota hundumaa,
Tasa hin gurguramuu eenyuun jijjiiramaa?
Akkan hin shakkineef nama hormaa miti,
Qaamaan nuu wajjini fedhiin fagoo jirti,
Bu’aa lubbuun fidnee halagaaf sharafti,
Maalummaa ishee gantee maaliif jijjiiramtii?
Waadaa waliif seennee nu lachuu gaaf tokko,
Nuti foon tokkicha ilmaan abbaa tokkoo,
Maaliif hin furannu waliin teenyee raakkoo,
Maal abaarsa qabnaa waan dur bara rakkoo?
Kan keenya raajii dha hamtuu nu mudatee
Maal yoo nu baraareef Rabbitti hin guddatee?
Yaadaan wal dadhabuun jira marraa tokko,
Gargar baana hin seene fira gaafa rakkoo,
Erga na tuffattee hormaaf taatee fakkoo ,
Bakka feete dhaqi karaan dudda indaqqoo.
Nuti duute seene isheen muuxateettii,
Haala ilaallattee mormiif dhihateettii,
Carraan suma tokkoo duraan milkoofteettii?
Moo ofiisheef raatoftee nu joonjessuu fetii?
Gochaan ishee inni duraa barumsa naaf tahee,
Hallan dabarsine seenaadhaaf ol kaa’ee,
Ani diiguu hin beeku ijaaruun bobba’ee,
Kan hojii koo hin dhabu waan Rabbi naaf kaa’e.
Bra baayyee joorte ittis dadhabdeettii,
Badii isheen dalagdes kan dagatan mitii,
Tarkaanfii fudhachuuf mataa nama hiitii,
Kan nuun nu mudate rakkoo salphaa miti.
Hormi nu gaafata mal taate hin maraattee?
Akkamittiin diigdi masaraa ofii jaarate ,
Jaallewan ishee duriif mala akkamii dhaamte,
hin yaadin baatee galli waa’ee taatee?
Kan ishee seenaaf dhiifnaa baayyee nutti cophxee,
Waa hundaan nu miitee yeroo keenyas gubdee,
Waa sirrachaa hin jirtu kan darbe irraa bartee,
Erga nuuf hin taanee dhiisaa baga dhaqxee.
Mee sana itti dhiifnee waan harraa dubbannaa,
Nama ofii isaa ganautti maalumaaf dhiphannaa,
Akka wal fakkannuun waliin mari’atnaa,
Lammii dhumaa jiruuf ol kaanee dirmannaa.
Kanan wal mufadheen amma wal hubadhee,
Hamataa fii goomataas hunda adda baafadhee,
Kan saba koo dursee dhiifama wal gaafdhee,
Barumsa irra argannaas sirriitti abdadhee.
Imimmaan jaalalaa baayyeen dhangalasee,
Gargar baanee turuun gar malee na aarsee,
Hojii isaa haa argatuu kan gargar nu baasee,
Walitti nu deebisee Rabbi koo naannessee.
Tokkumaan Oromoo ammas haa dagaaguu,
Jalalli saba koo yoomuu haa bargaaguu’
Nu riqicha taanee lammii koof haa darbuu,
Sabinni koo gaaf tokko bilisummaa haa arguu.
Natti hin dallaninaa waan taheen dubbadhee,
Kanan yeroo dheeraa baayyee itti dhiphadhe,
Kun nu hin baasu jedhees baayyedhan iyyadhee,
Harra carraa argadheen saba kootti himadhee.
Amma milkahuufii bara baayyeen jooree,
Adeemsa koo keessas fira bayyeen horee,
Ililliin facaafne ija godaeeraa,
Hayataan dhihannee isa wal hafeerraa.
Oromiyaan dhiiga ilmaan isheen bilsoomti !!
Injifatnnoon uummaa Oromoof!!
* Gammachiis Naadoo: abdii.bori@yahoo.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments
-
Wegene said,
Hunda haa qaqqabu!
-
Jibbaa Roorroo said,
Gammachii walaloon kee hedduu namatti tola galatoomi.
Birrooleen ni maraatte kanaaf qara ilaalte
Itti barsiisi birroolee akka alagaaf hin joorre
ragaa seenaa itti himi boodden ishee hin toluu
galmmeessi seenaa ishee lmmiin bor sigaafatuu

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eenyutu eenyu eega, eenyutu eenyurraa waa eega?
Abdii Boruutiin*
“Uummanni Oromoo si eega; ati ammoo sagalee isaa ta’uu qabda. Ani nama tokko waanan ta’eef, hiriira irratti argamus argamuu baadhus homaa miti hin jedhin. Dhugaa dha, ati nama tokko garuu nama wanti tokko irraa eegamu dha.” Dubbiin kun yaamicha (barreeffama) Prezidaantiin Waldaa Qormaata Oromoo (WQO) Dr Haile Hirpha, Oromoota Ameerikaa kaabaa jiraniif (jiraataniif) Afaan Ingiliziitiin dabarsan keessaa kanan fudhadhe fi Afaan Oromootti hiikuu yaale dha. Yaamichi Afaan Ingiliziitiin barreeffame kun Caamsaa 17 bara 2010 gadaa.com irratti maxxanfamee ture. Warri yaamicha kanaaf owwaattanii, hiriira nagaa kanarratti argamtanii, uummata sagalee hin qabneef, sagalee keessan dhageessistan, dirqama Oromummaa waan agarsiiftaniif jiraadhaa, fayyaa ta’aa; galanni keessan bilisummaa Oromoo haa ta’u.
Mata duree barruu kanaatiin waayee gara garaa kaasuun barbaada. Inni tokko, filannoo Itoophiyaa, kan sanbata guddaa (dilbata) dabre godhame yoo ta’u, inni lammaffaan waayee Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) ilaalchisee waan tokko tokko kaasuufani. Akka marsaalee (website) tokko tokkorratti argame fi meediyaalee tokko tokkorraa dhaga’ametti Wayyaaneen akka moo’achuuf deemtu dha. Kun durumaanuu beekamaa waan ta’e fi filannoo otuu hin jalqabin dhume (xumurame) waan ta’eef, waan baay’ee nama dinquu miti. Biyya nagaa fi diimookraasiin dhugaa jiru keessatti filannoon dhugaa godhama malee, biyya akka impaayara Itoophiyaa, biyya abbaa irree keessatti, dhugaa dhaan wal dorgomanii dhugaa dhaan injifachuun waan hin danda’amnee dha. Mootummaa faashistii kana irraa eenyutu waa eega?
Uummanni Oromoo akka saba tokkootti gabrummaa Habashaa jala jiraatu illee, akka jiruu fi jireenya isaatti yoo ilaalle, bakka lamatti baasuu ni dandeenya. Isaan kunis uummata Oromoo kan biyya (Oromiyaa) keessa jiran fi warra biyya alaa jirani (jiraatani) dha. QBO kana keessatti, qabsoo hadhaawaa kan godhaa jiru; kan miidhaa guddaan irra ga’aa jiru; kan hidhamu, dararamu, ajjeefamee karaarratti gatamu; kan qawwee diinaatiin uukkaamamee jiru; walumaa galatti kan mootummaa faashistii kanaan miidhamaa jiru, uummata Oromoo kan biyya keessa jiru dha. Uummanni kun, uummata ba’ee galuu dadhabaa jiru; kan qayee ofirraa humnaan buqqifamaa jiru; kan booyee imimmaan irraa hin qoorre; waaqa/rabbi malee kan gargaarsa tokko hin qabne; humna diina irraa ittisu kan hin qabne; uummata amma illee adunyaa kanarratti hiraanfatame dha.
Uummata Oromoo kan biyya alaa jiran (jiraatan) yoo ilaalle, isaanuma kanaa bakkee lamatti baafnee ilaaluu ni dandeenya. Isaanis warra biyyaa olla ykn biyya dhiyoo keessa jirani fi warra biyyoota Awuroopaa, Ameerikaa, Austraaliyaa fi kkf keessa jirani dha. Maaliif akkan bakka lamatti baase, ibsuun yaala. Oromonni biyya olla kan akka Somaaliyaa, Jibutii, Keenyaa fi biyya dhiyoo kan akka Yaman keessa jiraatan, Oromiyaarraa haa baqatan malee, biyyootuma kana keessattuu nagaa argatanii jiraachuu hin dandeenye. Jiruun isaaniis akkuma warra Oromiyaa keessa jiranii ti; achittis ba’anii galuun sodaachisaa ta’aa jira. Kuun hidhamaa fi dararamaa; kuun ammoo diina fi gargaartuu isaatiin qabamanii akka biyyatti deebi’an godhamaa jiru. Jireenyi isaaniis bakka hundattuu hadhaawaa ta’aa jira.
Warri biyyoota biroo keessa jiran, keessumaayuu warri Awuroopaa, Ameerikaa fi Austraaliyaa,… keessa jiraatan, wanti biraa illee yoo hafe, jireenya nagaa keessa jiru. Ba’anii galuun isaanii sodaachisaa miti; qawwee diinaatiin ukkaamamanii hin jiran. Nagaan ba’anii galu; waan barbaadan godhuu danda’u; mirgi isaanii hin dhiitamu; hiriira illee ba’anii sagalee ofii dhageessisuu danda’au. Walumaagalatti, warra biyya keessa jiran wajjin yoo madaalaman, garaa garummaa guddaatu jira jechuu dha. Wanti wajjin (waliin) qaban garuu akka uummata ykn saba tokkootti gabrummaa Habashaa jala jiraachuu fi bilisummaa waliin barbaaduu dha. Kan waliin qaban inni guddaan ammoo “eenyummaa – Oromoo ta’uu” dha.
Wanta Oromoon hunduu, kan biyya keessa jiranis ta’e, kan biyya alaa jiraatan, waliin qaban fi waliin barbaadan “eenyummaa” fi “bilisummaa” ilaalchisee, gaafiilee tokko tokko kaasuun barbaada. Oromoon hunduu akka eenyummaa isaaniitti, akka Oromoo tokkotti, wal jaalatuu, wal mararfatuu, walii nawuu? QBO ilaalchisee ammoo, qabsoo kana galii dhaan ga’uuf eenyutu eenyu eega? Eenyutu eenyurraa waa eega? Gaafii isa duraatiif deebii barbaaduu dhaaf, dubbii akka makmaaksaa tokkon yaadadha. “Rakkoon walitti nama fida; wal bira nama dhaabbachiisa; akka wal jaalatan, wal mararfatani fi walii na’an nama godha; hunduu rakkoo tokko ykn walfakkaataa waan qabaniifi” jedhama. Uummanni keenya warri biyya keessa jiranis akkuma waayee dubbii ykn makmaaksa kanaa ti. Gabaabumatti, akka uummata tokkootti, akka wajjin (waliin) qawwee faashistii jala jiranitti, akka rakkoolee waliin qabaniitti, akka eenyummaa isaaniitti wal jaalatu, wal mararfatu, waliif nawu jedheen yaada.
Uummata keenya warra biyya alaa jiran, keessumaayuu warra Ameerikaa, Awuroopaa,… jiraatan yoo ilaalle, akka yaada kiyyaatti, wal jaalachuu, wal mararfachuu fi walii nawuu dhiisi, akka eenyummaa ofii, akka Oromoo tokkoottuu waan wal ilaalan natti hin fakkaatu. Yoon akkana jedhu ammoo, Oromoota warra Oromummaatti amananii, wal jaalatan, wal mararfatan fi walii na’an warra biroo wajjin walitti makuu kiyyaa miti. Tokko balleesseef kan biraa yakkamuu hin qabu. Walumaagalatti, wanti ani jechuu barbaade, akkuma jiruu fi jireenyi adda adda ta’e, karaa waayee kanaatiinis (deebii gaafii duraatiif) warri biyya alaa jiran akka warra biyya keessa jiranii natti hin fakkaatu jechuu kooti.
Waayeen kun maaliif akka mamsiisaa natti fakkaatef, fakkeenyota tokko tokko kaasuun ni danda’ama. Hawaasota Oromoo biyya alaa keessatti, rakkooleen gara garaa akka mul’achaa jiran kanuma argamu fi beekamu dha. Kutaa, naannoo fi amantii dhaan wal qoqqooduun; kan kanaan ka’e olola walirratti oofanii waliin mormuun, wal nyaachuun, wal dadhabsiisuun dhugaa ifatti mul’achaa jiru dha. Egaa, waayee kana, kan waa hunda gaafii keessa galchu. Shakkiin kiyyas asumarraa ka’eeti. Hamma rakkooleen akkanaa hawaasa keessa jiranitti; hamma duulli balleessaan akkanaa walirratti godhamaa jirutti; hamma Oromummaan hin gudannetti; hamma waliigalteen hin jirretti; QBO dhiisi dhimmaa salphaa tokkoofuu waliin dhaabbachuun waan hin danda’amnee dha.
Eenyummaa ofii fi dhimma ofii dagachuu; uummata irraa dhalataniif quuqamuu dadhabuu; otuu uummanni ofii rakkoo hamaa keessa jiruu, dhimma dhuunfaatiif dursa kennuu caalaa badaan waan jiru natti hin fakkaatu. Jaalannus jibbinus, dhugaan jiru garuu, kan hawaasa Oromoo biyya alaa keessatti mul’atu, waayee kana dha. Akkuman jalqaba barruu kanaarratti ibse, wanti biraa illee yoo hafe, yaamicha hiriira nagaa, kan Dr. Hailen Oromootaaf dabarsan dhaga’anii, Oromoo meeqatu hiriira irratti argame? Oromoo meeqatu otuu dhaga’anuu hafan? Guyyaa tokko biyya ykn magaalaa tokko ilaaluu dhaafuu bakkee tokkoo ka’anii bakkee biraa deemuu barbaadu ykn danda’u. Sa’aatiin hiriira kanaaf dabru illee waan faayidaa hin qabneefuu baduu danda’a. Maal ta’a uummata ofii kan sagalee hin qabneef, gaaf tokko ba’anii sagalee ofii yoo dhageessisan?
Gaafii lammaffaa kanaa olitti ka’e, qabsoo bilisummaa kana galii dhaan ga’uuf: Eenyutu eenyu eega? Eenyutu eenyurraa waa eega? jedhuuf, kan bilisummaa barbaadu hunduu qabsoo kana cimsuu dhaaf gahee ykn qooda ofii gumaachuu qaba. Karaa danda’ameen, beekumsaan, barumsaan, dandeettii dhaan, humnaan, qabeenyaan gargaarsa godhuu qaba jechuu dha. Haa ta’u malee, qabsoo kana keessa fi alaan cimsuu dhaaf, bakkee hundattuu qabsoo gaggeessuun barbaachisaa ta’us, qabsoo biyya keessatti godhamutu jijjiirama, bu’aa fi injifannoo guddaa agarsiisuu danda’a jedheen amana. Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) illee bara 1991 injifannoo guddaa kana agarsiise, qabsoo biyya keessatti waan cimsee tureefi. Qabsoon biyya alaatti godhamu faayidaa hin qabu jechuu kiyya akka hin taane hubachiisuun barbaada.
Wanti ani qabsoon biyya (Oromiyaa) keessatti ta’uu qaba jedhuuf, tokkoffaa, balaa hamaan kan ga’aa jiru uummata keenya kan biyya keessa jiranirra waan ta’eef, isaanis kana jalaa ba’uu dhaaf qabsoo hadhaawaa godhaa jiru; diinni irratti duulamuu qabus kan jiru achuma biyya keenya keessa dha. Dabballoota fi jala kaattuu biyya alaatii qabaatu illee diinni hidhatee qawwee dhaan uummata keenya ukkaamsaa jiru biyya keessa jira jechuu dha. Lammaffaa, biyya alaa, keessumaayuu Awuroopaa, Ameerikaa, Austraaliyaa,… keessa taa’anii too’annoo fagootiin (remote control) keessumaayuu qabsoo hidhannoo cimsuun baay’ee rakkisaa dha. Sadaffaa, uummanni biyya keessa jiran waliigaltee fi tokkummaa qabaachuu danda’u jedhee waanan yaaduuf, warra biyya alaa jiraatan caalaa isaan gurmeessanii qabsoo kanaaf qopheessuu fi hiriirsuun ni danda’ama jedheen yaada.
Uummata Oromoo kan biyya alaa jiran, hoggantoota QBO dabalatee, hundumaa yoo ilaalle, QBO kanaafuu ilaalcha adda addaa waan qaban fakkaatu. Kan waliigaltee fi tokkoomuu isaan dhoowwus sababni tokko kana jedheen yaada. Hamma waan waliin qaban tokkorratti waliigalanii, kanas galii dhaan ga’uuf waliin hin qabsoofnetti, waliin mormuun, wal dadhabsiisuun ittuma fufa; kuni ammoo QBO kanatti gufuu ta’a. Akkan ofii kiyyaa yaadutti, uummanni Oromoo biyya keessa jiru baroota dheeraa (waggoota kudha sagal) ABOn dhufee nu bilisoomsa jechaa abdii dhaan waan eegaa turani fi amma garuu abdiin kun waan hir’achaa deeme natti fakkaata. Waanan kana jedheef yeroo biraan itti deebi’a.
Gaafii eenyutu eenyu eega? Eenyutu eenyurraa waa eega? jedhuuf deebii kennuu dhaaf, uummanni keenya kan biyya keessa jiran hidhamaa, dararamaa, ajjeefamaa, wareegama hamma kana hin jedhamne kaffalaa, qabsoo hadhaawaa godhaa jira. Kan inni hawwaa ture fi ammas jiru, qabsaa’onni tokkoomanii, kaayyoo tokkoof “bilisummaa” dhaaf harka walqabatanii, humna cimaa horatanii, uummata keenya bakkee jirutti isa dhaqqabanii, gabrummaa keessaa akka isa baasanii dha. Warri biyya alaa jiran ammoo, yoo bilisummaa barbaadan, uummata keenya kan qabsoo hadhaawaa keessa jiru fi falmataa jiru kana bira dhaabbatanii waan danda’an, karaa danda’aniin tumsa ta’uu dha. Qabsaa’onni fi hoggantoonni ammoo alaala taa’anii qabsoo kana cimsuun keessumaayuu biyya alaa taa’anii qabsoo hidhannoo cimsuun akka hin danda’amne, ana caalaa waan beekanif dhugaa kana hubachuu danda’u jedheen amana. Kanaaf, waliigaltee fi tokkummaa uumanii tarsiimoo qabsoo kanaarratti hojjechuu qabu.
Dhumarratti, akkuma argamu fi hubatamu, qabsoo hidhannootiin, humna cimaa dhaan malee diina faashistii kana filannoo fi karaa biraatiin buqqisanii achi darbuun waan hin danda’amnee dha. Kan filannoo qopheessu, kan humnaan (of)filachiisu, filatamu, injifadhe jedhee labsus diina’uma. Biyya nagaa fi diimookraasiin hin jirre keessatti filannoon dhugaa ni ta’a jedhanii yaaduun of gowwoomsuu dha. Kan dabre irraa baratamuu qaba. Humna malee kan humnaan dhufe wanti biraa deebisuu hin danda’u. Wayyaaneen humnaan biyya keenya qabatte, humnaan malee bakkee dhuftetti hin deebitu. QBO galii dhaan ga’uuf qabsoon hidhannoo yoomiyyuu caalaa barbaachisaa dha. Karaan biraa illee yoo yaalame, qabsoo hidhannoo duubaan cimsuun waabii ta’uu danda’a. Injifannoo argachuu dhaaf kun murteessaa dha.
Galatoomaa.
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.


text:
AFAAN KEENYAAF AFAAN KEENYAAN HAA-KAANU
Taammanaa Bitimaa irraa*
DURADUBBII
Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, mee dursee barri haaraan kun bara nagaa fi bara badhaadhinaa, bara milkii gaarii fi bara tokkummaan Oromoo sonaan jabaatu isiniif haa tahu! Ilaa, amma waayee mataduree kanaa olitti kaayamee irrattan waa isiniif dhiyeessaa mee na hoofkalchaa!
Duula dhuma bara dabree isa muummiyyeewwanii (iliitonnii) warra Amaaraa: uummata Oromoo, saba Oromoo fi Biyya Oromoo irratti adeemsisan duradhaabannoo fi ofirraa-qolannaan dhalawwan Oromoo alaa-manaa agarsiisan kan hedduu nama gammachiisu. Amma irraantii tokko tokkollee arganneeti jirra. Hubaddhaa nuti Oromoonni biyya namaa deemnee: laga Abbayyaa, laga Barreessaa fi laga Bashiloo ceenee biyya Habashaa qabannee, mirga warra Habashaa irra ijjanneetii mitii! Isaan garuu biyya keenya humna qawwee fi humna gargaarsa Faranjiitiin qabatanii: harma aayyolee cicciranii, harka aabbolee mummuranii, ijaa-funyaan dargaggeeyyii fi shamarranii buqqifatanii, lafa lafee Oromoo sarbatanii, gabbaarii fi gabra nu taasifatanii waggaalee hedduu qaxxaamuruun as gayani. Kana hundaa kan jalqabee fiixaan-isaaniif baase, isa qaamaan namaa garaanimmoo bineensaa san kan Minilik jedhamu.
Minilik kun wanneen inni uummata Oromoo, uummatoota: Waalayitaa, Kafichoo, Dimmee, Gimiraa fi kanneen biroo irratti adeemsise wanneen Hitler, naazichi uummata Yuudaa irratti adeemsee gadii miti. Ammoo, warri isaa iliitonni Amaaraa “kana irraanfaddhaatii akka jagnaatti isaa fudhaddhaa” nuun jechaa jiru. Hardha uummannii fi mootummaan Biyya Jarmanii nama waayee Hitler kaasee faarsu, waayee isaa xiqqoo ishiillee akka gaariitti ilaalu mana seeraa geessuun adabsiisu. Isaan “keenyaa” nama harma harmeewwan teenyaa mummure faarsaa akka gootaatti akka fudhannuuf nu dirqisiisu! Abadan lafa irraayyi ammas nu duguugu malee, kun dachee Oromoo irratti hin tahu!
Egaa, fiixaan-bayiinsi waayee asmaarii sanii isa Minilik faarsuu fi faabrikaa Baddallee irratti gonfanne kun, gara qabsoo isa kana fakkaatuutti nu ceesisuu dha qaba! Akkamitti, eessatti, maal maal faa irratti isa jedhamu kanaa gaditti wajjumaan ilaalla. Ilaallees, humnaa fi onnee tokkoomeen wajjumaan ol-jenna!
SEENASA
Amma gareen warra Amaaraa kan “Garee Cuquliisaa – Blue Party” jedhamu, duula hamaa Afaan Oromoo irratti banee jira. “Engineer Gizachew of Blue Party said, “Afaan Oromoo was a rural language and will stay as such and it will never able to get modernised therefore we are forced to keep using Geez”/ obboo Bariisoo irraayyi/.Yaa Oromoo koo, yaa saba Gadaa namtichi kun kana jechuun duula fi waraana: Afaan Oromoo, uummata Oromoo fi saba Oromoo irratti ifumatti kan labse Shaggar, handhuura Oromiyaa, qeyee jagnicha Oromoo qeyee Tufaa Munaa keessatti. Ee, Shaggar dachee Oromoo Kurnan Gullallee isaan erga qawwee ibiddaatiin, waraanaa Minilikiin moyamanii, isaan dhuumatii irraa hafan qawween buqqifamanii, quwween oofamanii naannoo Arsiitti hariyamanii saniitti. Wanni kun Oromoota bakka jiran maratti, alaa-manaa ilkaan ciniinnachisetoo kan isaan tokkoomsuun olkaasu tahuu qaba! Dabrees, Gareen Cuquliisaa kun biyyattis, biyyoota alaattis oggaa walgayii isaan waamame banu: dursee sirba Minilik faashisticha faarsu tokko dhageessisuuni.
Raaji Waaqa, safuu namaa nuti afaan isaanii, afaan qawween nutti dhufuun marcuma afaan keenyaa qabate kana baranna! Isaan garuu afaan keenya irratti, biyyuma keenya irratti duula banaa jiru. Kanaafuu, tarkaanfiiwwan lama gara fuulduraatti tarkaanfachuun: AFAAN KEENYAAF AFAAN KEENYAAN HAA-KAANU! Kun waamicha saba Oromoo fi waamichaa harmee Oromiyaa ti!
AFAAN OROMOO
Warri eeboo fi fardaan cabseetoo biyya keenya seene, gocha hamaa fi hammeenyaa inni adeemsise keessaa inni tokko isa Afaan Oromoo irratti tahe. Hamma yeroo dhiyoo, bara 1991-tti Afaan Oromoo akka bakka balaqqeessa tahe kan akka: yaa’ii, paarlamaa, bataskaanaa, mana barumsaa, mana seeraa fi waajjirootatti ittiin hin hojjatamneef seeraan dhoowwamee ture. Gaazexoonni, kitaabeewwanii fi barrooleen marti isaan baafamuun dhoorkaa ture. Kan biraa hafee Barroo Qulqulluu kan biyyoota Oroppaatti afaan keenyaan barreeffamanii dhoksaan karaa Sudaanii fi Keeniyaa faa biyya seenan guursisuun, mootummaan Habashaa inni Kiristaana ofiin jedhu gubsiisee jira. Kana bira kutee olola jibbaa fi jibbisiisaa afaan Biyya Gadaa kana irratti oofsisaa ture.
Garuu, kun cufti fiixaan isaaf bawuu hin dandeenye. Afaan qawwee, Afaan Amaaraa bakka maraa fi akka maraatti iddoo Afaan Oromoo buufamuuf humnii fi horoon irratti dhangalawullee afaan isaa kun boongoowwan isaa, jechuun magaalaawwan bira dabruun gandeen Oromoo hulluuqee seenuu hin dandeenye. Sirumaa Afaan Oromoo keenya dhiibbaa gurmee wayii malee, babaldhachaa, guddachaa kunoo Dhaloota Qubee daggala-raasaa fi gabrumfataa hollachiisaa dhaqqabee jira.
Afaan Oromoo biyyoota Gaafa Afrikaa sadii keessatti akka afaan dhalootaatti (afaan haadhaa-abbaatti) dubbatama. Kunis: Impaayera Toopphiyaa, Biyya Keeniyaa fi Somaliyaa Kibbaa keessatti. Baddaa Raayyaa, hara Ashangee irraa hamma Maanya Hindiitti (“Indian Ocean“-tti), Muggii fi Beegii duubaan daangaa Sudaan irraa hamma Magaalaa Jijjigaa cinaatti dubbatama. Akka afaan dhalootaatti uummata kitila 46-tu, akka afaan lammaffaa yookaan sadaffaatti immoo uummata kitila 12-tu, walumatti uummata kitila 58-tu isaan dhimma-baya. Ardii Afrikaa keessatti akka afaan dhalootaatti Afaan Arabaa fi Afaan Hawusaatti aanee sadarkaa 3-ffaa irratti argama.
Afaan Oromoo afaan daran sooressa tahee fi afaan hedduu, hedduu miidhagina isaatiin raajeffatamu. Heddumminni jechoota isaa, bareedumni afaanii yaa’inni sagalee isaa kan nama maalalu. Akkuman walooloo kiyya tokko keessatti ibsuuf yaale, inni “afaan nadhii dammaa” ti. Kan biraa hafee, waggaalee 130 seeraan dhoowwameeyyuu, hardha hanqina jechoota ammayyaa kan afaanota Addunyaa Sadaffaa hunda keessatti argamu sanillee karaa qabachiifatee jira. Oromoonni hundi alaa-manaa, fiixaan-baanee jirra jechuun otoo haara wayiituu hin baafatin dagaaginaa fi misooma afaan keenyaa irratti hojjachuu qabna!
WANNEEN HOJIIRRA OOLUU QABAN
Egaa amma, waraana fi duula ginni-bittee Amaaraa fi mummiyyeewwan Amaaraa afaan keenya irratti banan kana ofirraa faccisuuf, maal maal faa gochuun akka nu irraa eegamanin armaan gaditti baldhinaan tarreessa. Baldhinaanis jala-harriqa.
1) Oromiyaa keessatti afaan biyyaa Afaan Oromoo tahuu eenyumtuu beekuu qaba. Ijoolleen Oromoo manneen barumsaa kam keessattuu, yoo mabbawwanii (unibasiitotaa) fi kolleejota Afaan Ingiliziitiin barsiisan tahe malee, afaan ofiitiin barachuu qabdi. Ammaan tana ijoolleen Oromoo afaan qawween nutti dhufee qawweenis nutti fe’ame kana, Afaan Amaaraa wanni barattuuf sababni wayiitu hin jiru. Gayeen gayee dhaa afaan qawwee kun nu irraayyis, marcuma Afaan Oromoo irraayyis bu’uu qaba! San bira dabreeyyuu namoonni Oromiyaa keessa akkaa waaraatti jiraatan afaan biyya keessa jiraatanii kana, Afaan Oromoo barachuutu isaan baasa. Kun mee seera biyyoota addunyaatii! San irratti ijoollee Amaaraas tahee, kan warreen biroo bakka tuuta-tuutaan jiraatanitti afaan ofiitiinis barachuun seeruma. Kana irratti warri amma “Oromiyaa nutu bulchaa jira” nuun jedhan, warri OPDO miila isaanii lamaanin dhaabachuun isa jedhame kana hojii irra oolchuutu isaan baasa. Jalakaattummaan Afaan Amaaraas, jalakaattummaan warra Wayyaanees inni isaan adeemsisaa jiran kun eessumaanuu isaan hin gawu! Uummata isaanii, uummata Oromoo galaana Abbayyaa kana gaachana taasifachuun oljechuu qabu!
Yaa Oromticha, yaa Oromtittii, yaa qeerransoota Qubee dhageessuu! Gayeen gayee dhaa, amma irraa kaasee Oromiyaa guutuu keessatti ennaa barsiisaan Afaan Amaaraa isin barsiisu, yookaan inni wanneen biroo Afaaan Amaaratiin isin barsiisu olseenu isinimmoo akkuma jirtaniitti kutaa sana gadhiisuun gadi-baatu! Hubaddhaa kun seenaa keenya keessatti bara 1969 keessa dachee Oromoo Afran Qalloo irratti magaalaa Dirre Dhaawaatti tahee ture! Bara Dargii, ee bara mootummaan Habashaa ilmoo namaa qalee karaa irratti darbatu san dachee Oromoo Sadan Liiban magaalaa Amboo fi magaalaa Walisootti tahee ture! Bara dukkanaa san keessa kan ijoolleen Oromoo sun hojii raajeffatamaa kana goote, isin hardha bara ifaa, bardhibbee 21-ffaa keessa gochuu hin daddhabdani! Oromoonni addunyaa tana mara keessatti argaman hundumtuu karaa hundumaan isin cinaa jiruwoo!
2) Dira Shaggar keessattis Afaan Oromoo Afaan Amaaraa cinaatti afaan ballaqqeessa (“official language“) tahuu qaba. Ijoolleen Shaggar akkuma ijoollee dira Biruusel isa magaalmataa Biyya Beeljigii sanaa afaan lamaan kutaa tokkoffaa irraa kaasanii Afaan Oromoo fi Afaan Amaaratiin barachuu dha qabu!
3) Oromiyaa guutuu keessatti Afaan Amaaraa afaan balaqqeessaa tahuun isaa hatattamaan dhaabachuu qaba! Horoo fi horiin: bunni, sabbuu, diggaa fi hoomishinni warshaalee Oromiyaa keessaa isaan amma Afaan Amaaratii oolaa jiran dhaabachuun, Afaan Oromootiif ooluu qabu! Waajjiroonni mootummaa Toopphiyaa isaan Oromiyaa keessatti argaman Afaan Oromootiin hojjachuun dirqama!
4) Manneen amantii hundumtuu Biyya Oromoo keessa jiran Afaan Oromootiin hojjachuu, Afaan Oromootiin uummata tajaajiluutu isaan irraa eegama. Oromiyaa keessatti yoo isaan kana gochuu baatan, Waaqa tokkichaa fi guddicha san akka rifachiisan beekuu qabu!
5) Namoonni Biyya Habashaa irraa dhufuun manneen daldalaa fi seedataa banatan Afaan Oromootiin hojjachuu qabu. Oromtichi tokko, Oromtittiin takka Oromiyaa keessatti: gabaattis, manneen bunaatti, manneen nyaataa fayittis afaan ofiitiin tajaajilamuu qaba, qabdi! Yoo kun tahuu baate Oromoonni warreen kana irraa waa bituu fi waa itti-gurguruu, akkanuma irraa bitatanii dhuguu fi nyaachuu dhaabuu qabu!
6) Oromiyaa mara keessatti nama uummata Oromoo fi saba Oromoo arrabsu irraa waa bituu fi waa itti-gurguruun dhaabachuu qaba! Nama akkanaa kanatti dubbachuun, gaafa rakkoon itti-dhufte hamma inni ifumatti dhiifama hin gaafatinitti isaaf birmachuun hin jiru.
7) “Gareen Cuquliisaa” inni amma Afaan Oromoo irratti waraana fi duula bane kun, hatattamaan uummataa fi saba Oromoo dhiifama gaafachuu qaba. Tahuu baannan, gareen kun dachee Oromoo irratti, wiirtuu Oromiyaa dira Shaggar irratti hojii isaa adeemsisuu hin qabu!
8) Namnoonni Amaaraa isaan Oromiyaa keessatti gaazexoota faa baasuun: “Gaallaa Gadaay” isaanii oofaa jiran ifumatti uummata Oromoo dhiifama gaafachuu qabu! Tahuu baannan, jarreen kun dachee Oromoo irratti, wiirtuu Oromiyaa dira Shaggar irratti hojii isaanii adeemsisuu hin qabani!
9) Oromoonni Oromiyaa keessatti bakka kamittuu afaan ofiitiin dhimma-bawuu qabu. Ijoolleen Oromoo warri miseensota Dhaloota Qubee tahan, namoota alagaa isaan Afaan Oromoo barachuu barbaadan tolumaan barsiisuu qabu. Warri OPDO immoo bakka itti-baratamuu fi wanneen ittiin-baratamu ijoollee tanaaf dhiyeessuun dirqama! Warri OPDO kun faajjii Afaan Oromoo olqabanii akka tarkaanfataniif, karaa garagaraatiin dhiibbaan adeemsifamuutu karaa qajeelaa taha.
XUMURA-DUBBII
Yaa Oromoo yaa uummata koo, nuti Oromoonni aadaa fi duudhaa uummata keenyaa irraanfachuu hin qabnu. Namni kamuu, Amaarris, Tigreenis eenyu fi eenyu faa marti nagaa fi kabajaan nutti dhufnaan akkuma aadaa keenyaa boonsisaa saniitti simanna! Isa afaanii fi billaa qaratee nutti dhufu guruu, tokkummaan dura dhaabanneetoo ofirraa deebifna! Uummanni Habashaa: warri Amaaraas, warri Tigrees uummata ollaa keenyaa waan tahaniif nageenya fi ollummaan isaan waliin qabnu kana ololli warra Garee Cuuqulisaa fi kan warreen faarsituu Minilik naazichaa faa booressuu hin qabu. Faashisota Amaaraa isaan kaleessa fi isaan hardhaatii obsa tokkollee horachuu hin qabnu! Ammoo, baaqaa-callaa addaan-baafachuun aadaa Oromooti. Ilaa gayeen gayee dhaa, fashistoonni fi sanyiitti-amantoonni Habashaa nurraa bu’uu qabu! Mirgaa fi haqa uumamaan qabnuuf sochowuun, bilisummaa fi walabummaa keenyaaf tarkaanfachuun mirgaa fi haqa uummata Habashaa: kan warra Amaaraas, kan warra Tigreess kan miidhu akka hin taane, eenyumtuu beekuu qaba!
Akkuma mammaaksi Oromoo tokko: “abbaan iyyu malee, ollaan namaa hin birmatu” jedhu san, nuti karaa maraan of ijaarree, karaa maraan hidhannee yoo kaane malee, kan nuuf maluu hin jiru. “Ilma yartuu haatiyyuu hin jaalattu” jedha Oromoon. Kanaaf, nuti hundumtuu: AFAAN KEENYAAF AFAAN KEENYAAN HAA-KAANU!
============== // ==============
* Taammanaa Bitimaa: gurree@web.de
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments »
-
abbabiyya said,
dhugaa keetii partii blue jedhamtu tunii dargagoota amaratiin ijarama jirtii namootan akka dr yaqob hailemariam nami akka nama kana minilik dhadhesuu hin jiru torban laman durati wajjira isaanit wagga dhibafa isaa kabajan irrati minilik addunya irra nami isaan qixau yoo jirate seenaa addunya kessa phexiros rashiya..alexsande z great of greek yoo tate male namni isaan waliqitu hin jiru jedha…for boycotttoblueparty…
-
dhufu said,
Good point
-
Gadaa Bilisaa said,
yaadda baredda
Write Your Comment Below.
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
Use the "Report Comment" link under each comment to report an inappropriate comment.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.


text:
Guyyaan raayyaa ittisa Ityoophiyaa 2ffaan kabajamaa jiraFinfinnee Guraandhala 01 2006(FBC) Raayyaan ittisa Itiyoophiyaa jiddu gala jijjirama teknooloojii ta’uudhaan akka itti fufuuf hojiiwwan hojjetamaa jiran cimanii akka itti fufan ministirri ittisaa obbo Siraaj Fageessaa dubbatan.
Ministirichi guyyaa Raayyaa ittisaa har'a irraa eegalee marsaa lammaaffaan kabajamu ilaalchisuudhaankaleessa Gaazeexeessitootaaf ibsa kennaniiru.
Dameewwan gara garaatiin humna raayyaa ijaaruufi ga’uumsa dabaluuf jiddu galeessawwan baruumsaa 20 caalan keessatti sochiin ol’aanaan taasifamaa akka jiru ministirichi ibsa kennan kanaan eeraniiru.
Ayyaanichi kan kabajamu mata duree”milkaa’ina imala haaromsaatiif humna Nagaafi misoomaa ta’uun itti fufna”jedhun kabajama jedhaniiru.
Miseensoota raayyaa ittisaa Nagaa kabajsiisuuf bobba’an dabalatee miseensoonni raayyaa ittisaa guutuu biyyaatti argaman iddoo jiranitti guyyaa kana mareedhaan,gaaffiifi deebiifi sochiiwwan Ispoortiitiin kabaju jedhamee eegame.
Xummurri Ayyaanichaa Guraandhala 7 bara 2006 Finfinneetti haala miidhagaadhaan kan kabajamu yammuu ta’u lammiiwwan Nagaafi misooma biyyaatiif wareegaman yaadachuuf siidaa ijaaruuf dhakaan bu’uraa ni kaa’amas jedhan.Madirk Li’ultu gabaase.
#Hits:886


text:
Dr.Arthur Donaldson Smith, doktorii Ameriakati,dhalootaan Biritsh nama adamoo fi jireenna Afrikaa ilaalan jedhan keessaa tokko.
Bara 1890 keessaa haroo Ruudelfiin qaxxaamuree,Baalee fi Boorana keessaa bahee Keenyaatti dabre.Yoo akkana deemu kana Baalee Ginniir,Boorana Meeggaa fi lafa akka akkaa keessa maree, kaaniin wal hadhaa,hadhee walti araaraaramaa waan hedduu arge.
Namii kun bara 1897 keessaa kitaaba “Through Unknown African Countries the first expedition from Somaliland to Lamu,” Kenyaa jedhu barreesse.Kitaaba kana bara 2008 irra deebihanii barreessan.
Akka Asebee Raggaasaa,Yuniversitii Jermanitti barumsa PhDtti jiru jedhutti , kitaabii kun akka Oromoon warra isa hadhe ka akka miliinilki fa ufi irraa dhowwaa,seeraa gadaatiin ufi bulchaa,rakkoo nagaan falachaa jiraate irratti barreeffame.
Kitaabii kun durii Oromoo hammeennaa fi waan hedduun dhageennee,akka jarii biyya ufii keessa nama hin dabarsanillee nutti himanii sodaachaa dhufne taatullee waldhabnullee dubbii nagumaan fixanne jedhee barreesse jedha Asebeen, waan Smith kitaaba kana keessatti barreesse maqeeffatee.
“Seera keessan barachuu feena jettee gaafatee jennaan mataan seera keennaa lichoo jedhanii lichoo hayyuu karrayyuu, Boruu Galgaloo itti kennanii fudhattee galatteenii, lichoon sun ammallee muuziyeemii London jiraachuu hin ooltu.”
Woma taateefuu suuraa footoo Boorana bara 1902 keessa Ellsi Island,Amerikaa fidan kanaa fi miilota isaanii hardhallee Amerikaa waliin muuziyeemii gara garaa keessa jirti jedhan.
Suuraan Boorana 1902 keessaa Ellis Island fidanii kana Fulbaana 2006 kutaa Amerkaa 16 keessa naqanii ummata agarsiisan.Akka gaazexaan NYT barreesseetti ammoo bara 2007 ammoo suuraa isaanii Jerman Berlin,eegee Liverpoolitti dabaransii biyya akka akkaaa keessa naqan.
Akka odeeffannoo dhaaba Ellsi Island Foundation jedhu irratti arganentti warra Ellis Island dhufe keessa ta biyya Irish dhufte tokko akkana jette.
”Bidirun teenna bisaan irra deemaa dhuftee guyyaa walqixxee Ellsi Island geenne achii ammoo dooniin Ellis Island nu fahan.Achii ammoo doonii irraa nu buusanii mi’uma keenna waliin mana guddaa tokkotti nu naqan.Nu nama haga 5,000- 6,000 taana.Ji’ii sun Adoolessaa akka malee oowwaa wayuma tiyya ta aadaa Irish keeyyadhen dhufe."
Horteen Oromoo/Booranaa bara 1902 keessa Amerikaa fidanii eessa geette?Lichoon hayyuu Booranaa faranjiin fudhattee Londonittiin galatte jedhan sun eessatti eegee aante?
Horteen jara kanaa addunyaa keessa facaatee biyya bulchuutti jirananittuttuu beennaa.Isuma jarii gaafas biyya teena dhufe sun aadaa Gadaa Oromootuu barreeffatee ta ufiitti buluuniitti jriaattuttuu?Waan abbaa abbaatti barbaadata,barbaadii ittuma jira.


text:
WASHINGTON, DC
— Dargaggoon umurii waggaa 28 oguma addaa addaa qabuu fi oguma uumaan na badhaase jedhu kanaan immoo uummata koo gargaaruu aadaa koos dagaagsuu fi beeksisuun fedha jedha.
Beenyaa Dhaabaa jedhama. Yeroo ammaa kitaabota lama barreessuu dhaan maxxansiisuuf qophee irra jira.
Barnoota seeraan degeree kan qabu si’a ta’u Kan inni irratti bobba’ee jiru garuu hojii aartii ti. Fiilmiiwwan ofii isaa barreesse irratti taatoo ta’uu fi daayrektera ta’uun hojjechuu isaa illee dubbata Beenyaan.
Diraamaa dheeraa fi gabaabaa Televiziyoona irratti mul’atu barreessuu fi ofii isaaf taatoo ta’ee irratti hirmaachuu isaa kan ibse artist Beenyaan walaloo sirbaa barreessuun sagaleen illee kan weellisu ta’uu ibsee jira.
Guutummaa gaaffii fi deebii armaan gaditti caqasaa


text:
Ijoolleen horsiisee bulaa fi qonnaan bulaa yoo jara magaalaatiin walti laalan ammallee duubuma jiran.Yoo ammoo ta duriitiin wal bira qaban guddoo barachuutti jiran.
Akka aabba Kootee Ibraahim,itti gaafatamaan dhaaba mootummaa hin tahini,Waldaa Horsiisee Bulaa Misooma Liiban jedhetti “yoo akkam diqqaatte ganda cufa keessa manneen barnootaatti jra.”
Rakkoon guddoon akka aabba Kooteetti warri horii akkuma amala jireenna isaaniittuu ijoollee isaanii hujiitti gargar qoodaa;kaan looniin,kaan gaalaan,kaan re’een,kaan hujii qonnaatti qoodee hojjatataan.
“Maan jennaan jireenna isaaniitti akkana,horiillee bananii gadi hin lakkisan.”
Hujiin Waldaan Misooma Horsiisee Bulaa Liiban,akka aabba Kooteetti jireenna warra Malkaa-Gubaa guddoo jijjiire,gama barnootaa fi waan hedduun nama gargaara.Taatullee humna guddoo hin qabu.
Ijoollee horsiisee bulaa waan hedduutti barnoota dhowwa;tikaa fi obaa,bonaa fi oolaa,wal dhaba lafaa fi waan akka akkaa faa.
Ilmaan horsiisee bulaa duruu carraa barnootaa guddoo hin arganne yoo argatan ammoo morkaan barachuu malan.Wal dhaba barattootaa godina Gujii ka dhiyoo tanaa faan,namii walti naqee,wallaalaa walti naqee ykn woma taateefuu qalbi nama baratee,ka egerillee wal herregatuu qabaatanii akkuma “hordofilleen duuluma” jechaa barnootaatti jabaachuu malan, aabba Kooteelleen tanuma jedha.
“Wannii akkanaa kun armaan duratti godina keennatti gizee(marroo lama)uumamtee…ijoolleen tun …lafa tana jijjiiruu malte…obboleeyyan isaanii ta baaddiyaatti hafte barsiisuu malee waan akkasii babbaddaa sunitti galuu hin malle.”
Woma taateefuu warri horii ijoollee cufa barsiifachuu dadhabullee faaydaa barnotoa guddoo beekaa akka jecha aabba Kooteetti.
Mee MP3 tana irraa qophii tana nuu caqasaa.


text:
Wareegama Barbaachisaa Baasanii Bilisummaa Uummata ofii Mirkaneessuun Nama Boonsa
Wareegama Barbaachisaa Baasanii Bilisummaa Uummata ofii Mirkaneessuun Nama Boonsa. Galmee seenaa keessattis bara baraan jiraata. Akkuma beekamu mootummaan wayyaanee haala yeroo ammaa akkaataa hammaataa fi jibbisiisaa taheen ilmaan oromoo mana hidhaatti guuraa jira. Kaanis saamaa, kaanis ajjeesaa, kaanis biyyaa arii’uu daran jabeessuun waanjoo garbummaa jabeessee hudhaa jira. Kun kan hiika argatu tokkummaa Oromoo jabeessuun sochii bilisummaaf godhamu finiinsuu qofaan taha. Uummatni Oromoos haala kana hubachuun qotee bulaa, barsiisaa, barataa, hojjetaa, daldalaa, dafqaan bulaa fi marti osoo lagaa fi aangoon wal hin qoodiin QBO jabeessuun dirqama. Wayyaaneen paartiilee biyya bulchan keessaa addatti xiyyeeffannoo fi ija shakkiin irra caalaa kan ilaalu Dh.D.U.Oti. Kunis haqa lafa kaawee darbu qaba. Dh.D.U.O ofii bixxilee har’a Oromoo ittiin gowwoomsuuf dhaaba siyaasaa qabdu jedhu kana irraa amantamummaa waan hin qabneefi.
– Full Statement (Qeerroo.org)
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
1 Comment
-
Gurmu abdi said,
“Walii galan, alaa galan.”jedha oromoon! Dhaabni oromoof dhaabbadha jedhu yoo xiqqaate 5, 7,9 fi isaa ol. baayyachuun isaa baay’ee gariidha diinota naasisuudhaaf.Haa ta’uutii karaa bilisummaan ittiin argamu barbaaduu irratti walii galuu tokkummaa qabaachuu. keesumaa iyyuu waliin mar’chuu malee alagaa waliin mari’achuu dhiisuudha.yaada kana kanan jedhuuf ibsa Dh.D.U.On giddu galeessaa baase irratti.alagaan alaguma kanaan durattis dhabni kun ergama qofa malee bultoo isaaf nyaata qopheefachuu malee bilisummaa uummataa fi bu’aa uummata oromoo kan eegu miti.bu’aa uummataaf utuu ta’ee yeroo uummatni isaa yuniverstii keessaa rukutamu,reebamee du’u cal jedhee hin ilaalu ture.kanaaf ammas dhaabni kun gowwoomsamees haat’u utuu beekuu kan alagaa jala gale gara QBO Tokkummaa’u qaba QEERROO oromoo cina dhaabachuu qaba.warri deebitan rabbi baga hubannaa isinii kenne.


text:
Sis
Fi'iloonni hundeen isaanii dubbifamtuu sagalee dheertutti aantuun xumuramtu qaban, maxxantuu "sis" jedhamtu maxxanfachuudhaan gara uunkaa siisseetti jijjiiraman.
Fk
Haadhooleen "l", "t", "d" ykn "x"dhaan xumuraman maxxantuu "sis" jedhamtu hoggaa maxxanfatan, haala kanatti aanuutu mul'isa.
Fk
Jijjiiramni sadarkaa firoommii (gosaggaloommii) sagaleetiin mul'atu jiraachuu isaa sirritti qalbisi. Jijjiiramni kuniis, bifa kanatti aanuun taha.
Sababa kanaafii, "sis" gara "chis"tti jijjiiramti.
Haaluma akkanaatiin jijjiiramni kanatti aanuus jiraachuusaa hubadhu.
return to top | previous page | next page


text:
Fi'ila + illee
Fk
Itti roobaa bulullee cirrachi hin horafaawu.
koottu jettee na afeertullee mana kee hin dhufu.
Xiqqaattullee qaanqeen ibidduma.
Qaamaan narraa fagaattullee yaadan anuma bira jiraadhu.
Inni ammoo wan beekullee namatti himuu hin hedu.
Yoo dhufanillee hinbeeku.
Yoo hafi siin jedhanillee hin hafin. Maaa + illee
Fk
Ahamdilleen mana haarayatti gale.
Hordafaalleen na sigaafate.
Qamarolleen gabbatte.
Waan mucaan kunilleen beeku, ati akkamitti wallaalte?
Isaanilleen nutti dhfuu hanqatan kkf Hubachiisa. Faaydaan 'illee' n hima keessatti qabaattu lameen gararreetti ibsaman qofaamiti. Kanneen ammaaf, askeessaa hanqatan maxxansaa itti aanu keessatti bal'inaan dhiheessuuf yaalla.


text:
Seera afraffaa
Maqaalee danoom-mul'istuu 'an' jedhamtu maxxanfatan.
Maqaaleen akkaataa seera kanaatiin uunkaa leexaatirraa gara uunkaa danuutti jijjiiraman, uunkoommii kanatti aanu qabaata.
Fk. Gaala gaallan
IBSA:
Birsagoota lameen maaheeyyiidhaa keessaa:
a. Birsagni duraa sagaleen dheertudha
b. Birsagni maaheeysa ammoo, sagalee gabaabduu dubbachiiftuu "a" jedhamtu qabdi.
Jijjiiramni kuniis, jijjiirama birsaga maaheeysa qofarratti mul'atu taha. Danoom-mul'istuun sadarkaa kanatti ittiin gargaaramnuus, '-an' jedhamti.
IBSA :
- Dubbachiiftuu birsaga maaheeysa haquu.
- Dubbifamtuu birsaga maaheeysaa lakkuu godhuu
- Danoom mul'is "an" itti maxxansuu.
Leexa danuu
Fk. saawa saawwan
Garaagarummaa birsagoota lameen jidduu jirtu haa ilaalluu.
Birsaga 1 birsaga maaheeysa
Leexaa saa wa
Danuu saa wwan
Garaagarummaan uunkaalee lameen jidduu jirtu birsaga maaheeysaarratti mul'atti.
wa -wwan
dubbachiiftuun ("a") ni haqamti.
Saawa-a = saaw
Dubbifamtuun (w) n dachaa taati.
Saaw + w saaww
Danoom-mul'istuu ("an") xumurarratti maxxansuu.
Saaw saawwan
Fk
Maqaaleen akkaataa seera kanaatiin gara uunkaa danuutitti jijjiiraman keessaa, maqaan "haadha" jedhu, haala addaati qaba. Ennaa maqaan kuni gara uunkaa danuutitti jijjiiramu dubbifamtuun birsaga maaheeysaa (jechuuniis "dha"n, ) gara sagalee "w" jedhamtutti jijjiirama.
Haadha haawwan


text:
1. Maqaa + fi'ila maqaa haarya
Maqaan sagalee gabaabduudhaan xumuramu, fi'ilaa wajjiin wailtti makamuudhaan maqaa haaraya ni'uuma. Maqaan sagalee dheertuudhaan xumuramu ammoo, dubbachiiftuu akka ifirraa hanqisee takkittii qofaan qooda fudhata. Maqalee makoon bifa kanaan uumaman hundi, dubbiifamtuudhaan xumuramuu isaaniitiis qabifadhu. 1. Maqaa sagalee gabaabduudhaan xumuramuufi fi'ila walitti guduunfu.
Fk.
2.Maqaa sagalee dheertuudhaan xumuramuufi fi'ila walitti guduunfuu.
Maqaan sagalee dheertuudhaan xumuramu, dubbachiiftuu takka ofirraa hanqisuudhaan hirmaata.
Fk.
return to top | previous page | next page


text:
Fk.
- Hatichi, sanduqa hate.
- Tuujiin rafe.
- Magarsaan, haayyuudha.
- Manni keenya, ijaarame.
- Been gali!
- Iftaan nideemtan.
- Baqqalaan maraate. Gochibsoota
Jechoonni fi'ila dura bu'uudhaan, akkaata gochi itti raaw'atamu, yeroo gochi itti raaw'atamu, bakka gochi itti raaw'atamu fi laamlammee gochi itti raaw'atamu ibsan, gochibsoota jedhaman.
Gaaffiilee:- akkamitti?, yoom?, eessatti? Almeeqa?….jechuudhaan gaafatamaniif deebii kenna jechuudha.
Fk.
- Aaishaan suutatti deemti.
- Ilmikee qaceellotti taphate.
- Laaqana isaa jarjaratti nyaate.
- Ani achi hinjiru.
- Martinuu iftaan nidhufan.
- Isinoo garam bobbaatan?
- Harki namichaa al-kudhan caphe.
- Dambidoollotti hariki nacabe.
- Bakka irraa dhuftetti deebi'i.
- Manuma itti galtu barbaaddadhu. Qarqabdoota
Jechoonni jechoota, murnoota jechootaatiifi himmeen adda addaa walitti qarqaban, qarqabdoota jedhaman.
Fi, malee, yookiin, yookaan, yoo, garuu,
Illee, ammoo, moo, hallettuu……kkf.
Fk.
- Sabbootuufii Hangaatuun waljaalatan.
- Caaltuu yookiin Hangaatuu gaafadhu.
- Naman! Teessu nagayaan taa'i, yookaan nurraa deemi.
- Yoo waan gaarii argite, nayaami.
- Abdalla malee, Badriin hindhufne.
- Anaafi inni wajji hojjanna.
- Silaa deemubaatte walgarra.
- Bulchaas, Hangaatuus gaafadhu.
- Galgala ammoo, roobuu hin'oolu.
- Bulchamoo Hangaatu gaaffatte?
- Isaafii isiinilleen wajji jiran.
- Halleettuu, walarkuu hin'oollu. Duukabuutootaafi durabuutoota
Buxusoonni xumura jechootaarratti maxxanuudhaan, madda, suduuda ykn akkaata gochi itti dhalate ibsan, duuka buutoota jedhaman.
Itti, irra, n, f, malee…kkf. Raajeeffannoo
Sagaleen hamilee bifa garagaatiin nama keessatti uumamtee haala sun ibsuudhaaf futtaafattu raajeeffannoo jedhamti. Gadda, tuffii, qishnaa, kadhaa, aara(aarii), ajaa'iba ykn rifaatuufi nasuu ibsachuudhaaf itti gargaaramna.
Fk
Way!, magan!, cal!, yaw!, ugum!, bada harree!,
Ish!, ee!, us!, sa!, bada ana!, yaa rabbi!….kkf.


text:
Fk 1. Ijoolleen warra keenyaa martinuu, beekoodha; kanneen warra ollaa keenyaatiis, maraatoo fakkaatan malee, beekoodha.
2. Ilmaaniitu wallaaloo duraa tahe malee, inni beekaadha. 3. Inni maraataadha; isiiniis maraattuudha, isaan lameenuu maraatoo akka waliiti.
Kormummaan ykn naayummaan lubbuqabeeyyiiifi lubbumaleeyyiin qabaata, kornaya jedhaman.
Fk Caalaan deeme
Caaltuun deemte
Waahimni "deeme" jedhu, waa'ee mataima 'Caalaa' jedhamuuti dubbata. Caalaan' n, maqaa dhiiraati. Fi'illi waa'ee Caalaadhaa dubbatu, fi'ila uunkaa kornaya (dhiirummaa) Caalaatiis ibsu tahuu qaba. Maqaan Caaltuu" jedhamu ammoo, maqaa dhalaati. Fi'illi waa'ee Caaltuudhaa dubbatuus, kornaya (naayyummaa) Caaltuudhaa ibsuudha qaba.
Jechoota matimuummaadhaan hima keessatti hirmaatan keessaa, muummeeyyiin, maqaaleedha. Jechoonni ramaddi birkiilee dubbiitiin maqaalee' jedhaman keessaahiis, garricaalu, kornaya ofiiti qaban. Maqaaleen akkaagara kormummaa calaqqisan, kormee jedhaman. Kanneen naayyummaa calaqqisan ammoo, naayyee jedhaman. Fk
Jechi 'saala' jedhamu, jecha godinoota Kibbaa keessatti laguu waan taheef jecha 'kornya' jedhamuun gagaaramna. (korma+naaya=kornaya) Kornya = gender
Kormee = masculine
Naayyee = feminine
Maqaaleen garigarii ammoo, maxxantoota kornaya isaanii mul'isan maxxanfatan. Maqaaleen kormeen sagalee –'eeysa' jedhamtu maxxanfatan; kanneen naayyee tahanammoo, sagalee 'eeytii' jedhamtu maxxanfatan.


text:
Duubaggaltoonni fi'iloota hundeen isaanii dubbifamtoota lamalamaan xumuramanirratti maxxanuudhaan wahenna si'anee mul'isan hundi dubbachiftootaan eegalaman. Wahenna-mul'istoota haadhoodhaa wajjiin walmaddii qabnee haalaallu.
Garaagarummaan sadarkaalee afran mallattoo () itti godhamtetti mul'attu maalirraa dhalatte? Kana hubachuudhaaf ibsa kanatti aanu qalbisi.
Akkaataa fi'iloonni itti horsiifamuufi waheena si'anee mul'isuufiis duubaggaltoota akka maxxanfatan barnoota kutaa kanaatirraa hubbatteera. Duubaggaloonni fi'iloota hundeen isaanii dubbifamtuu leexaadhaan xumuramanitti maxxanuudhaan wahennaa mul'isan, fi'iloota dubbifamtoota lama-lamaan xumuramanitti yoo maxxanfaman, gurmuu walfaanoommii lameeniitiin uumamtu sagaleessuun hindandayamu. Fakkeenya tokko haailaallu.
Fi'ila "sard" jedhu kana haa horsiifnu.
Dubbifamtoonni lamaa ol yoo walfaana hiriiran, sagaleessanii sagaleessuun abadan (goonkumaa) hindandayamu. Haalli hormaata fi'ila 'sard' jedhurratti(sadarkaalee afuriiti) mul'atuus kanuma.
Duubaggaltuu dubbifamtuudhaa eegalamtu, fi'ila huunden isaa dubbifamtoota lamaan xumuramturratti maxxansuu jechuun, dubbifamtoota sadii walfaana hiriira galchuudha. Kuniis haala dubbifamtoota sadeenuu sagaleessuun itti hindandayamneet uumama. Rakkina garanaan jiru furuudhaaf takka dubbachiiftuu takka waljiddutti qabaachuudha. Dubbachiiftuun rakkinni kun itti furame, 'i' tahuu sii hubadhu.
Rdt rdit (sardita, sarditi, sarditan)
Rdn radin sardina


text:
Fk.
- Abbaa = kan namadhalche.
Obboo Tulluun, abbaa ilmaan afurriti.
- Abbaa = kan laacceello (qabeenya? Qabu.
Abbaan makiinaa tanaa eenyu?
- Abbaa = duree, mataa, durabu'aa, ittigaafatamaa muummicha jechhuudha.
Gaaffii:- obboo Tulluun, ilma maqaan 'Gadaa' jedhamu yoo qabaate, abbaa eenyuuti jedhama?
Deebii:- abbaa Gadaati jedhama.
Garaagarummaan abbummaa obbo Tulluutiifi abbummaa duree taligaa biyyaa jidduu jirtu, gurraan hinbeekkamtu. Ennaa katabnu ammoo, bifa garagaraaiin katabuudha qabna.
abbaagadaa = duree taligaa biyyaa
abbaa Gadaa = Gadaan maqaa ilmaati.
Fk.
Hoggaa maqaalee lamarraa maqaa tokko yolchinu, maqaan lamadaa, akka waan maqibsa maqaa duraa ibsuudhaaf qoodafudhateetti mul'achuu hinqabu. Maqaan maqaalee lama walitti gudunfuudhaan uumamu, maqaa haaraya; ulaagaalee maqaan kamuu qabaatu qabaachuudha qaba. Yoo kuni tahuubaate, maqaafi maqibsa walfaana bu'an malee, maqaa haaraya hin'uuman.
Rakkina garanaan mul'achuu dndayan keessa, kanneen maqaa 'mana' jedhamu ifkeessaa qaban ibsuuf yaalla.
Fk.
- Mana barnootaa
- Mana nyaataa
- Mana muziiqaa…….kkf.


text:
Gibtsi dhimma hidha haaromsaa wajjin wal qabatee waltajjii mareetti deebi’uu akka barbaaddu himteFinfinnee Amajjii 29 2006 (FBC) Gibtsi dhimma hidha guddicha haaroomsa Itiyoophiyaarartti maree jidduutti dhaabdeetti deebi’uuf gaafatte.
Faanaa Biroodkaastiing Korporeet kan dubbiseen Itiyoophiyaatti Ambaasaaddarri Gibtsi Mahaamamd Idiriis biyyisaanii maree biyyaaleetti deebi’uu akka barbaaddu mirkaneessaniiru.
Ambaasaaddarichi Itiyoophiyaan dhimma laga Abbayaarratti hayyama qaama kamiiyyuu gaafachuun irraa hin eegamu,guddinni Itiyoophiyaa guddina Gibtsidha jedhaniiru.
Biyyisaanii maree adeemsifamaa ture jidduutti dhaabdus gara waltajjii mareetti deebi’uudhaan dhimmichatti karaa Nagaatiin furmaata argamsiisuu akka barbaaddus Ambasaaddarichi dubbataniiru.
Yaa ta’uutii torban sadiin dura Gibtsi dhimmicha gara mana maree tasgabii dhaabbata mootummoota gamtoomaniitti nan geessa jechuun isheefi amma Ambaasaaddarri biyyattii mareen akka barbaadamu dubbachuun isaanii biyyattiin waa’ee Abbayaarratti ejjennoo tokko akka hin qabne kan mul’isu akka ta’e oduu himaan ministeera dhimma alaa Itiyoophiyaa Ambaasaaddar Diinaa Muftii dubbataniiru.
Ministeera Bishaan jallisiifi anniisaatti daayireektarri dhimma lageen daangaa darbanii obbo Faqii Ahimad Nagaash gamasaaniitiin Gibtsi mareedhaan ala filmaata gara biraa akka hin qabnedha kan mirkaneessan.Daawiit Masfintu gabaase.
#Hits:592
Balballoomii Oduu
Hundeeffamni waggaa 24ffaa DHDUO har’a kabajamaa jira
Finfinnee Bitootessa 17 2006(FBC) Koreen jiddu galeessa dhaabbata Demookraatawa Ummata Oromoo(DHDUO) kabaja ayyaanichaa sababeeffachuudhaan kaleessa ...
Wal ga’iin mana maree ADWUI kallattii fuulduraa kaa’uun xummurame
Finfinnee Bitootessa 16 2006(FBC) Wal ga’iin idilee mana maree adda demokraatawa warraaqsa ummattoota Itiyoophiyaa(ADWUI) kallattiiwwan gara fuulduraa...
Koreen hojii raawwachiisaan ADWUI raawwii hojii baatii jahaa qorate
Finfinnee Bitootessa 07 2006(FBC) Koreen hojii raawwachiisaan Adda Demookraatawa Warraaqsa Ummattoota Itiyoophiyaa(ADWUI) raawwii hojii dhaabaafi Moot...


text:
Ozone
Ozone (O3) kan jedhamu molekula atomi-sadii qabu, kan atomotta oxygenaa sadii ofii kessa qabu dha. Kunis allotropeii oxygenaa yoo ta'uu diatomic O2 irra ofii danda'uun diqqatte argame. Ozoniin sadarka-lafa (Ground-level) irratti argamu qillensa kan hamessu fi akkatta qillensa basu fi galchu (respiratory system) binensotta kan midhuu dha. Ozoniin atmosferra gubba irratti argamu garuu cararii Ultraviolet jedhamu kan nama irratti midha dhaqabsu danda'u akka lafaa hin dhaqabne godhaa. Kuniis hamaa diqoon Atmosferra Lafa kessatti argama. Fayyadamtotta fi Industrii kessatti gochaa heduu qaba. Allotrope kemikalotta kessaa sayintistiin kan jalqaban bekkame Ozone yoo ta'uu, kuniis akka kemikala kompoundit kan gargara bafame bara 1840t namicha Christian Friedrich Schönbein jedhamun yoo ta'uu innis jechaa Greeka (ozein) irratti maqaa basef. Kuniis maqaa urgaa yeroo lightining jiruu dha. Urgaan yeroo lightiningii argamu kunii kan dhufuu jijjirama kemikalaa yeroo sunitii dafee ademsifamu irra malee ozoni irra kan dhufuu miti. Formulaan ozone, O3, hanga bara 1865faat hin murtefamne turee, bara kanatiis J.L.Soret namichi jedhamu murtessu yoo danda'uu bara 1867t immoo Schonbein namichi jedhamu dhugessu danda'erra.


text:
Dhimmi himannaa pireezdaantii Keeniyaa bu’aa dhabaa akka jiru himame
Finfinnee Amajjii 29 2006 (FBC) Manni murtee yakkamtoota waraanaa idila addunyaa(ICC) pireezdaantii Keeniyaa Uhuruu Keeniyaataa irratti himannaan dhiyeesse gara bu’aa dhabuutti deemaa akka jiru himame.
Abbaan alangee dhimma himannaa pireezdaantichaa qabatanis keeniyaataan yakka raawwachuusaanii ragaa qabatamaan mul’isu hin arganne jedhameera.
Manni murtichaatis torban muraasa dhufu keessa dhimmi himannaa haa dhaabbatumoo itti haa fufu dhimma jedhurratti murtee dabarsa jedhamee eegamaa jira.
Manni murtichaa kaleessa deebii abbaa alangee dhaggeeffateera.
Abbaan alangee mana murtichaa Beenjaamiin Guumbart kaleessadha abbootii seeraa mana murtichaa duratti dhiyaachuun haala jiru kan himan.
Baatii darbe keessa abbaan alangee kuniifi daraboonniisaanii adeemsa murtee dhimma Keeniyaataa jalqabsiisuuf ragaa akka hin arganne eeruudhaan mana murtichaatti waan himaniif guyyaan adeemsi murtee itti eegalamu yeroo biraatiif beellamamee ture.
Olmaa kaleessaatiinis abbaan alangee kun jechuma kana mana murteetti dabalanii himan jedhameera.
#Hits:183


text:
Blog
We are The Oromo Community Of Las Vegas maintaining the Oromo Community for the purpose of unity and rebuilding love among our poeple those live in Las Vegas Metropolitian Area and broad.
Ayyaana Guyyaa Gootota Oromoo/4/18/2012
Hawaasni Oromoo Magaala Las Vegas guyyaa Ayyaana Goototaa Oromoo akkasumas wal-gahii hawaasicha kan waggatti guutummaa miseensota wajjiin al sadi'i gaggefamu giddu galessaa godhachuun Ebla 18, 2012 tti wal-gahii seena Hawaasa Oromoo magaala Las Vegas keessatti kanaan dura godhamee hin beeknee kan galmeessee dha. Akkasumas haalli sagantichi ittiin gaggefame haala boonsaa fi abdii tokkummaa ummata Oromootiif gahee guddaa kan taphatu ta'uun isaas yoom iyyuu kan dagatamuu miti. Hundumaa caala...Read Full Post »
Wal- Gahii guyyaa Amajjii 4, 2012
Baga Bara 2012 ittiin isin gahe.
Ayyaana waggaa fi wal-gahii keenya kan miseensota fi ummata Oromoo kanneen naannawa magaala Las Vegasitti...Read Full Post »
WELCOME TO THE OROMO COMMUNITY OF LAS VEGAS NEWS PAGE
WE ARE ABOUT TO ANOUNCE DATE, TIME AND THE PLACE OF OUR QUARTERLY MEETING WITH ALL COMMUNITY MEMBERS. STAY TUNED AND HAVE ALL MEMBERS TO JOIN US ON TOP OF OPEN MEETING.
BAGA GAMMADAN
KOREEN JAARMIYA HAWAASA OROMOO MAGAALA LAS VEGAS SOCHII GUDDINNAA, JAALALAA FI TOKKUMMAA HAWAASA OROMOO KANNEEN MAGAALA LAS VEGAS JIRAN GIDDUTTI RAAWWACHUUF EEGALE ITTIMA FUUFUUN KARAA IRRA CAALATTI UMMANNI YAADAA FI GORSA BARBAACHISU HAYYU DAREEWWAN ISAANIITIIF AKKA KENNAN DAANDII HAARA UUMUU DANDA'EERA. kOREEN KUM ERGA HOJII JALQABEE JI'A SADI YOO TA'UU YAALII HAMMA AMMATTI KOREEN KUN GODHAA JIRU KANA...Read Full Post »


text:
WASHINGTON,DC
— Maratooni Iscotland kalee magaalaa Galsow dorgoman Atileeti Hayilee G/Sillaaseetti moo’e.Hayilee moohachuu qofaa mitii rekordii haaraallee cabse.
Asiin dura gaafa Iscoland dhufee fi ammitii tokkoo mitii moohachaa tanaaf guddoo gammdee jedhe.
Dorgommii tana nama kuma hedduutti irratti dorgome.Gama kaaniin ammoo Naayjeriyaa fi Itoophiyaan dorgommii waancaa addunyaatiif dabruuf Sanbata kana Finfinneetti taphatan.
Leenjisaan kubbaa miilaa Itoophiyaa,Sewunet Bishawu humna taphattoota isaanii yaadaa fi humnallee ya qopheessine jennee abdannaa jedhaa.Leenjsiaan kubbaa miilaa Naayjeeriyaa Stephen Keshi ammoo Itoophiyaa moohachuuf abdii harka 100 ufitti abdannaa jedha.
Dorgommii kubbaa miilaa waancaa addunyaa bara dhufu Biraazilitti taphataniif biyya Kurnyatti mirkanfatee mirkanfatee 50tti walti hafee 22 keessaa filatan.
Dorgommii English Premie
r League ta kalee fi Guyyaa dheengaddaatti goolii 26 gale.Gama kaaniin ammoo Amerikaan dorgommii GOLF ta President CUP,Waancaa Perzdaantii jedhan irratti ta kalee waliin marro shaneessoo moohattee.
Dorgommii NFL,eegi jalqabanii torbaan torbeessoo keessaa jiranii galgala kana NY, Jetsii fi Atlaantaa Falconsitti waliin tapahta.
Mee tana nuu caqasaa


text:
Dorgommiiwwan spoortii gara garaa hidha haaromsaa irratti xiyyeeffatan adeemsifamanFinfinnee Bitootessa 21 2006(FBC) Waggaa sadaffaa ijaarsi hidha guddicha haaromsaa itti eegalame sababeeffachuun dorgommiiwwan Spoortii gara garaa har’a Staadiyamii Finfinneetti adeemsifamniiru. Read more...
Waggaan sadaffaan boru dorgommii spoortiiwwan gara garaatiin yaadatamaFinfinnee Bitootessa 19 2006(FBC) Waggaa 3ffaa ijaarsi hidha guddicha haaromsa Itiyoophiyaa itti eegalme sababeeffachuun snbata boruu dorgommiin spoortii gara garaa ni dorgomama. Read more...
Leenjistoonni kuubbaa miilaa Itiyoophiyaa kanaan duraa badhaafamanFinfinnee Bitootessa 18 2006(FBC) Federeeshiniin kubbaa miilaa Itiyoophiyaa leenjistoota waaliyaawwan Itiyoophiyaa sadi kanaan duraatiif akkuma sadarkaa shoora isaan gumaachanitti badhaasa gara garaa kenne. Read more...
More Articles...
- Luusiiwwan Itiyoophiyaa boru gara Wiindookitti imalu
- Dorgommiin spoortii yaadannoo jalqaba ijaarsa hidhaa ni taasifama
- Atileetoonni Itiyoophiyaa Maaraatoonii Roomitti adeemsifameen milkaa’an
- Ramaddiin morkii maayessaa shaampiyoonsi liigii Awurooppaa ifoomsame
- Tapha guutuu Itiyoophiyaarratti gareen Oromiyaa sadarkaasaa eegisisaa jira
Ispoortii(Radio)
- Marii ispoortii Roobii Ganamaa Primeerliigii Itiyoopiaa Fi Tapha Chaampiyoons Liigii AwurooppaaTaasifame Guraandhala 12 2006.
- Marii Spoortii injifannoo atleetonni Itiyoophiyaa galmeessisaniifi fabxiiwwan birw irratti xiyyeeffate wixata,guraandhala 10,2006.
- Marii Ispoortii Robii Ganamaa 5-06-06 Fiigicha qaxxaamura intarnaashinaala Jaanmeeda gaggeffame irratti taasifame
- Marii Spoortii dhimmawwan spoortii tibbanaa irratti xiyyeeffate Wiixata Guraandhala 03 bara 2006.
- Marii Ispoortii Federeshinii kubbaa miilaa Itiyoopiyaa gamaggama taasifame irratti Robbii ganamaa Amajji 28, 2006.
- Marii Spoortii garee biyyaalessaa fi dhimmawwan biroo irratti xiyyeeffate Wixata Amajjii 26, bara 2006.
- Marii Ispoortii Shaampiyoonaa guddatoo ta Itiyoopiyaa 2ffaa fi Garee biyyaalessa Itiyoopiyaa waan caa Afriikaa bara 2015 tiif qophii ta'u qabu Amajji 21, 2006.
- Marii Spoortii garee Kubbaa miillaa Itiyoophiyaa fi dhimmawwan biroo irrattii xiyyeeffate .Wixata Amajji 19, 2006.
- marii Spoortii tapha guutuu oromiyaa fi dhimmaululan tibbanaa irratti xiyyeeffate amajjii 12, bara 2006.
- Marii Spoortii Garee Kubbaa mullaa Itiyoophiyaa fi dhimmawwan biroo irrattii xiyyeeffate .Wixata Amajji 07, 2006.


text:
Illaa fi Illaamee
Qannoo Waaqjiraa irraa*
Qabisoon bilisumaa Oromoo ABO hogganamu yeroo ammati bu’a fi bahii heddu keessa darbee haala amma irra jiru irra gahe jira. Qabisoon saba hundaa bu’a fi bahi, akkasumas wareegama heddun gaafachuun isaa hin ooluu. Qabisoon sadarka xiqoo irra ka’e guddachaa deemuun sadarkaa fi galii barbachiisee irra ga’a. Haala akasii keessa darbanii bilisummaa ofii gonfachuun dirqama. Egaa qabisoon ABOn geggefamu kunis waggoota afurtama darbe keessatii injifannoollee gur-gudda galmeesiisa asi ga’era. Garu qaamootiin tokko tokko haala qabissoon kuni irra ka’e fi garamiti akka deemaa jiru osoo hin xiinxaliin qeeqa fi ceephoo kaasuun hin oolee. Qaamii ceephoo fi qeeqa kana kaasaa jiran eenyuu dhaa? Maaliif ceephoo akkasii kaasuu? Ceephoo isaan kaasan maalii irrati hundaa’e tii? Yoo ceephoo qabaatanii fi immo maalii fi tarkaanfii jabba fudhatanii qabisoo kana bakkan hin ga’an jenne gaafii kaasuun barbachissadhaa.
ABOn yeroo jalqabaa sabboontoota murasaan bu’ureefame sabboontoota horachaa deemuun sadarkka sabbonumaa sabi Oromoo irra jiru kana galmeesiseera. Harra ABO keesati rakkoon gara-gara haa mulatu malee qabissoon kun wareegama irra eegamu kafale asi ga’eera. Hanga bilisumaan Oromoo bakkan ga’utis qabisoo fi wareegamin itti fufa. Yeroo heddu namootii baayyeen qabisoon kun wagga dheera fudhate, maaliif sabin Oromoo hin bilisoomuu jedhanii gaafatu. Kun gaafii baayyee dogogoraadhaa. Qabisoo kam iyyu umurii dangesuu fi hin dandeenyuu. Kan godhamaa jiru qabissoodhaa waan ta’efi adeemissa isaa xumurate bakkan ga’a. Bilisumaan fedha duwa osoo hin taanee wareegama heddu waan gaafatuuf. Qaamootiin qabisoon kun umurii dheera fudhate jedhanii gaafatan ofii isaaniif immo hangam wareegama kafaluuf qophii akka ta’an hin beekamu.
Namootiin biraa immo qabissoo kanati gootota heddutu wareegamae jira, namoota heddutu hidhamee jira jedhanii waa’ee namoota wareegamanii fi hidhamaniin wal-qabissianii ceephoo kaasuu barbadu. Haata’u garu wareegamii barbachissaa kafalamuun akka hin oolee fi gara duratiis akka kafalamu beekuun barbachiisaadhaa. Osoo wareegama hin kafaliin bilisumaa goonfachuu yaaluun gowumaadhaa. Kanaafiis hundumiti keenyaa akka jaarmiyyatiisi ta’e akka sabatii sadarkaa hubanaa qabisoofi qabinuu fi fedhii nuti qabinu haala adeemissa qabisoo saba tokko fi godhamu irrati illalchisee hirina qaba. Hirini kun garu yeroo eegata fooya’a deema malee batala tokkoti sabini Oromoo hubanaa tokko irra ga’u hin danda’u. Akkuma kaleessa qabissoon keenyaa sadarka xiqoo irra guddachaa deemee asi ga’e yeroo fudhatee galiin ga’un hin ooluu. Kuni immo murannoo jabba barbada. Namootiin baayyeen bilisumaa ni barbadu garu wareegama hin barbadan. ABOn qaamaa dhokata akka saba Oromoo bilisummaa Oromoo bakkan ga’ufi dirqami itti kenamegodhanii kan illalan jiru ABOn maaliifi dhufee bilisa nun baasuu jedhanii gaafachuun hirrina gudaadhaa. Garu kara kam dhaaba kana wajjin dhaabadhee bilisumaa saba koof qabissa jedhanii yaaduun garu dhaabi kun akka jabaatu godha. Namoota biraati immo ABO paarlaama Oromoo godhanii kan illalan hin dhiban. Waan harkka baasanii namoota dhaaba kana geggesan filatanii fi qabisoo isaan geggessa jiran ga’a hin taanee jedhanii ceephaa’an guutanii jiruu. Keesumaa yeroo ammati jechoota akkasii bareefamaniisi ta’e dubbii afaanii baayyee dhageenyaa. Akkasumas ABOn bilisumaa bakkan ga’u hin dandeenyee jedhanii dhaaba kana irra foxoqanii qabisaa’uu fi murteefatan jiru. Gaafiin jiru garu dhuguma bifa kanaan bilisumaa arriitiin fiddu danda’u jedhanii gaafachuunis gaariidha. Hundumaafuu qaamoota kana fi yeroo kenanii illaluu irra kan hafe carran biraan hin jiru. Yoo dhugumaan danddeetii isaa godhatanii Oromoo bilisoomissan gaariidhaa. Kana ala garuu gaafa waggan dabala deemuu isuma harra jedhamu kana jedhamuun hin ooluu.
Qabisoon bilisumaa Oromoo ABOn geggefama jiru adeemissa irra jira, adeemissa kana keesati dogogora fi rakkon guddan mulachaa tureera, harras mulachaa jira. Dogogorii fi rakkon Kun garu qabisoo bilisummaa keenya hin daangeesuu. Yoo dhuguma muranoo fi jaalala qabisoo kanaf qabaanee dogogorra fi rakko dhaaba keenya mudachaa ture fi jiru itti dirmanee sireesuu qabina malee ceephoo ofuu duwan furmaata hin argamisiisuu. Yoo calisinnee ceephoo qofaa adeemisifina ta’e hojjii diinumaa hojjachaa jira male qabsoo irra hin jiru. Keesumaa yeroo ammati tekinoolojjii bara isa ta’e interneetatii gargaramuun ceephoo fi olola hin taanee waa’ee rakkoo qabisoo keenya muddate irrati yaada diigumissa barresuun namoota tokko tokkofi gootuma itti fakkata. Haalii akkasii garu hangam qabisoo kana akka miidha jiru yaaduun barbachisaadhaa. Wanttootiin baayyee saba keenya jala dhokate hin jiru, eenyuu akka sabboonaa ta’e fi akka siriiti qabisaa’a jiru, eenyuu immo afaaniin akka odeesuu bareechee beeka. Eenyuu immo hojjii diinumaasi akka hojjetu beekamaadhaa. Kani immo walalumaan olola hin taannee adeemisisaanis jiru. Warra akkasiif barumissa isaan barbachiisa. Warra beeka diigumissa saba keenya gidduti facaasan garuu seenan guyya tokko isaan gaafata. Yoo issan arguu baatan illee ijjoolleen isaanii ittin ceepha’amuun hin ooluu. Kanaafiisi qabissoon keenyaa haa ariifatusi haadheeratus waan nuirra barbachisu gochuutu nurra jira.
Wareegama babachissa kafaluu qabina. Yoo bara keenya keesati milkaa’uu dhaa baanee dhalee keenyaafi qabisoo kana dhaalsiisuu qabina. Warri harra diina bira goranii saba isaanii miidhaan guyya tokko itti qaana’uun hin ooluu. Dhalii ofii seena fokkissa dhaalsiisuun irra waan jibissisan hin jiru. Abban koo diina birra goree saba isaa midhaa ture jedhamu irra osoo saba isaa fi qabisaa’uu wareegame jechuu wayya. Harra OPDOn bu’a diinoota irra argatun ofii walaaltee dhala ishee seena hin taannee dhaalsiisa jirti. Kanaafiis dhalootii abbootiin issanii OPDO ta’an seena fokkisaa akkasii dhaaluu hin qaban. Abbotii isaanii irrati finciluu qabu.
Walummaa galati adeemissii qabissoo bilisumaa Oromoo bu’a bahii heddu kessa darbe as ga’era. Borisi rakkon heddu keessa darbuu keenya hin ooluu. Wareega gudda kafaluun keenyas hin ooluu. Kana ofii keenya amansiisuu qabina. Qabisoon keenya kunis wagga dheera fudhachuu mala. Kun hundumitu garu boodeetii nu hin deebiisuu. Guyya tokko diinootiin keenya biyya keenya huminaan qabatan gadhiisuun hin ooluu. Oromoon immo abba biyya ta’e biyya isaa bulchuun hin ooluu. Kanaa fi immo ofii keenya kara hunda ofi qopheesuu qabina. Tokkumaan saba keenyaa barbachissa dhaa. Wal-gorfachuu fi wal-kabajuutu nu irra jirra. Namoota qabisoo kanati dadhabanii fi qabisaa’a jiran jajjabeesuu fi kabajuu qabina. Qabissoo keenya kan dheeresuu fi kan gabaabisuu danda’u nu mataa keenyaa. Ammas abdii hin kutanuu, qabisoon keenyaa itti fuffa!
IUOf
* Qannoo Waaqjiraa: kewakjira@yahoo.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
4 Comments
-
Guta Damoso. said,
Believe it or not ,like it or not,I am not learning any single point from the peddle of lies on the internet.We failed because we failed to stop 2 or 3 very incapable or mediocre who led OLF over the last 22 years.They thought ,they were responsible for the mass upheaval of the Transitional period of 1990 and 1991.That has happened because of the over throw of DERG and high expectation of oromo.That credit goes to the people of oromo who frightened the enemy by shaking the earth.However ,the 2 or 3 incapable people wanted to take the credit for those gains.Thus they wanted to upgrade their CV by overthrowing TPLf militarily. They did not know the magnitude of the task , as the result they failed terribly Then they looked for a scapegoat and they found one of their comrade who was wisely advising them not to do the job he knows they were not good at.They start to lie there and it has never stopped for 22 years and no body knows how to stop the vicious cycle of this crime done against oromos. I witnessed what happen physically.
-
Baqqaanaa said,
Obbo Guta Damoso
Yaada tokko dubbachuuf kaatee waan of qabde fakkaatta akkan “comment” kee irraa hubadhetti. Nama waa’ee kufaatii gaafas ta’ee ture san beekuu fi ragaa jiraataa of fakkeessite. Yoo dhuguma wanti beektu jiraate as baasii Oromoon haadhagahu. Shirri ummata keenya irratti godhamaa ture kun dhokatee hafuu hinqabu. Namoonni hedduun waan argaa fi dhaga’aa turan garaadhumatti qabatanii kan jiranis kan du’anis jiru. Atimmoo kaka’umsikee nama iccitii jabduu beeku fakkaatta waan ta’eef osoo dubbattee badii boru dhufuuf jedhu jalaa illee nu baraaruu dandeetta. Kun garuu yoo tarii faayidaa ummata Oromoo faayidaa namoota dhuunfaa caalchiftee kan ilaaltu ta’e dha. Osoo waan beektu dubbattee hedduu gaarii dha. Jiraadhu.
-
Guta Damoso. said,
Baqqaanaa mee kana ilaali.Believe it or not I know for sure why WBO of 1991/1992 failed. I know how the WBO was camped and all the back ground information of camping. There was no body capable of leading the army on the ground. The Army leaders who failed in broad day light blamed the politicians who scored scintillating political victory against the EPRDF. Those political victories of OLF during the charter were not without price. The agreement to camp both WBO and EPRDF army was an agreement reached by both OLF and TPLF. The OLF honoured the agreement and the TPLF failed to honour. Then OLF scored political goal with moderate price. The world saw OLF was a party of people who can uphold the rule of law. That was a major victory we scored at international level. Look my friend!!,there was the opinion of the crowd to teach a lesson to EPRDF and our leaders should have known better and play down those immature ideas until the WBO was a force capable of engaging with the battle hardened TPLF army. The 2 or 3 people wanted an engagement soon against the political advice. The politician was overwhelmed and the 2 or 3 militants tilted the opinion in favour of them to declare a battle against the TPLF. None of this militants had the qualification to conduct a complex army business .To add an insult on an injury they blamed the political leaders for their failure and it is a lie they started then is being recycled for 22 years costing the life of many and bringing down our reputation as a people and party.
If I were in the position of this people who lie for so long I resign or commit a suicide or I pause any military activity until I rectify the mistake by going for training my self. An army looks like his General. A confused general be-gets confused army and honourable gallant general be-father an army that dies before dishonour. Remember the sort of militia they were sending from Eritrea who confess on ETV. No were you can stop their mess and still they point a blaming finger to some body else. It is a double and triple mistake they committed and never stop today. Don’t do what you are not born to do. Do what you are good at. This people does not have an iota of a character of military leadership and still the masquerade as generals.
-
ramart. said,
nutii dhaloota boruu biyyaa isn harkaa fudhuu wantaneef malumaan sena oromo nuraa zeerodhaa jachuudha.
kanafuu wan qabdaan nuf baliisaa nuf ibsaa…!
akkum atii jatee opdon senaa alaaga nu basisaa jiraa.
wan garii nuf bareesitee galatoomi!!
bareefama afaan oromoo heduu bareesi hin danda’u na of kolchaa!


text:
Of duuba yoo laalan
Karaa giixirsaa qabsoon Oromoo keessa darbee as gahe yoo of duuba deebinee ilaalle hammam akka yeroon barrisu hubachu dandeenya. Hundi saa lafjala ija firaa fi hamaajaajii irra dhoffamee tolfame. Akeeki ture dhaabaa garbummaa, qaanii fi gadgalumaa jalaa nama baasu ijaaruu ture. Qabsaawoti yaada saanii kan facaasan barruu harkaan qophaawee fi ergaa afaaniin ture. Yaa’a sana keeessa akkastuu alkoolii fi “stencil”tt dhimma bahaniiru. Maxxansituun komputara seenaa dhihooti. Rabsi harkaa harkatt dabarsuun gaggeeffame. Si’anaa qunnamtiif faaksii, maxxansituu haada malee, makiinaa akkaasaa fi interneetiin,haala shaffisummaa, dammaqsaa fi facaasaa jijjiiraniiru. Qooqoti “blogging, twiter, face book fi cell phone” jedhaman qabsaawota dursoott abjuunuunuu itt hin mullanne. Akka sanatt dhaaba adda Bilisummaa Oromoo jedhamu uumanii sagantaa malbulchaan kaayyoo saa lafa kaa’an. Achirraa cunqursaa ofirraa faccisuun eegalame. Raagota turani; hamma yoonaa sararaa saanii masakaa yoo dabeettii keessa deebitu hin taane kan soba buusisuu aggame hin jiru. Bakka amma jirru ga’uuf walgahoti akkamitt gaggeeffamaa akka turan, meeqatu nageenya, qaama fi lubbuu saanii akka itt baasanii fi meeqa akka jiraan keessaa harca’an se’ata dubbisaaf haa dhiifnu.
Meeshaan olitt kaafne hundi yeroo sanaaf ammayyaa turani. Guddinni shaffisaan teknolojii meeshharkaa durii dhimma hin baafnee tolcheenii jiraa. Akkawoon barreessaa kanaa kan 60moota keessa duutee waa’ee telefoonaa dhageesse ta’a malee dhimma itt hin baane. Hardha garuu jireenyi saanii waatattaa, kan isaa durii hoduun dhagahan hawwisiisuun haa ta’u malee, abaabileen see bosona biyya see keessatt “cell phone”tt dhimma bahaa jiru. Kanaaf ajjeessoo dullachi guddina teeknolojiitt dhimma bahuuf haa ta’uu jireenya ummataa wayyaatt jijjiiruuf sammuu dargaggoo shaffisaa tahe qooda fudhachiisuun dirqii ta’a. Sun dullachoota irraa karoora ceesisaa gaafata. Kan gadamojjeffaman irraa kan Baallii fudhatan kara deemaa Badhaatuu fi Badhaasaa hunda utuu hin ta’in jallewwan saanii qabsoo, dambooboo, dhaaba dubbiin laaltuuti. Oromiyaa walaba keessatt heerri kan tiffamu guutummaa sabaan ture. Gadaa haaraan seerota foyyessuu yk jijjiiru nin danda’a ture malee sirna sana gochuu isa dandeessise miti. Ammas yoo ta’e miseensi hooggansaa kamuu akka eegduu amanamoon isaan qofa ta’ett of ilaaluu hin qabani. Mana saanii qulqulleessanii yeroo murtaawaa Baallii itt dabarsan labsuu qabu. Akka ummati bara baraan waan jiratuuf eegduu kaayyoo ofii tahe fudhachuu dha.
Sochiin bilisummaa Oromoo kan ABO fi kanneen isa irra habaqalaman dabalatu gaafii yeroof deebii kennuu hanqataa jira. Hedduun akka kaasaatt taasisa baayyeett qubaa qabu. Humnnooti alaa hedduun akka dantaa Oromiyaa keessaa qaban ni mullata. Kanaaf dhiibbaa hamaan isaan tolchan guddaa ta’a. Garuu sun akka kaasaa muummichaatt dhihaachuu hin danda’u. Dhibdeen qabeenyaa, muuxannoo fi walqayyabannoo akka durii kaasaa dha jedhamuu hin danda’anii. Sadarkaa dhaabaatt dhibee kootammi keessaa ka’a. Mana ofii qulqulleessuu fi qaawaa hunda duuchachuu dadhabuun qilleensii hamaan galee faaleera. Sun erga ta’ee kaayyoo eenyu akka deggeru, farri kaayyoo isa kam akka ta’e fi eenyu keettoo diinaa ta’uu baruun rakkisaa dha. Gara ummataatiin muxannoon colonaawu qabanaawaa waan isa tolcheef ofbaruuf hedduutu hafa. Kanaaf kan inni dhaabota saa haa ta’uu cunqursaa irratt komee hedduu kan hin darabnne. Dhaaboti malbulchaa yeroo ummanni rakkina keessa jiru biraa dhibuun hamma yoonaa obsaan irra darbame. Fayyisaan biraa dhufinnaa jedhanii eeguu manna naannatti argamanii akka inni miixatee rakkina keessaa of baasu gargaaruun dirqama saanii ture. Fakmishoon Tafarii bara Waraana Lammaffaa amma hin hojjetu.
Hogganooti dhaaba jallatamaa fi guddaa akkasii uggootaa fi gaaga’am hin sodaannee ta’uu qabu. Akeekatt cichuu malee nammi maal jedhaan qollifachuun dadhabina. Akkaakuu sana silaa tuuta gaggeesan irra adda kan isaan tolchu. Heerri bu’uuraa Adda Bilisummaa Oromo walabummaa Oromiyaati. Yoo sun dhoofsisatt dhihaate ABO utuu hin ta’in waan biraa ta’a. Sun qabattee irraa dheessan ta’uu hin qabu. Namooti ajjeefamaa, hidhamaa, biyaa ari’amaa, baqatanii bakka akeekkatan hanqataa fi maqaa ABOn guraaramaa jiru. Hoogganooti ulfina qaban sirritt hoogganuu yk dadhabne jedhanii bu’uu dha. Hanga dhaabichi du’utt yk moggeeffamutt duubatt harkifachuun cubbuu dha. Murtiin dhiheenya Oromoo miseensota dhaabota mootummaa koloneeffataa waliin hojjetan afurtamaa olitt kenname, Oromoon maalii waliin akka haasa’aa jiru agarsiisaa. Fedha ummati walabummaaf qabu hawwaa fi hankaaksi kamuu haquu hin danda’uu. Kadhaa haa ta’u harka kennachuun gonka garaa diinaa hin laaffisuu. Kanneen duchiisaa bahanii, eegee suuqqataa deebi’an irraa homtuu hin eegamu. Dorsisa ABUT hoomishamanii tuulaman irraa daangessaan (“yirgaan” ) isaan oolchu waan hin jirreef duubbeen saanii isaan yaacessaa jiraata.
Diinoti keessaa fi alaa ABO mancaasuu ni yaalu ta’a; garuu yoo qabsaawota laashessuu hin taane kaayyoon dandeetii saaniiraa fagaatee jira. Surrii fi onnee aba tokkoota Oromoo irratt goodamee hafa. Hanqina dandeettii qabaachuun, daddaaquu, dudhama dhabuu fi beekaa waa dhiisuu dhibuun gufannaa yerooti. Hoogganootii amma jiran “Waamicha Lubbuu keenya Oolchaa” ummataaf deebii kennuu dha baannaan wayitt hin gallee tahu. ABO, dhaabi Oromoo guddichi miseensota saa addatt ayyaana sabichaa ta’ee jiraa. Dhaaboti Oromoo dhugaa walabummaaf dhaabbatan gara tokkummaati duufuu agarsiisaa jiru. Barreessaan kun moor saa “Prison of Conscience” keessatt qabattee kana irratt ilaalcha Oromoo hubate xiinxaluu yaalee ture (fuula 358-360).
Oromoon walitt mufatus, waljibbus wiirtuu irraa hin kaanne qaba. Bilisummaa sabicha irra fagaatee hin deemu. Kan hojiin farraa ta’e illee afaaniin hamaa baasuu ni rakkata. Kanaaf caalatt wal hubachuun dansaa. Murnooti ABO irra citan unkaan malee qabeen sagantaa sochii bilisummaa bu’uuraa gad hin dhiifnee. Kanaaf walitt dacha’uun akkuma. Hogganooti dubbiin laaltu harkifachuu irra bahanii walsimachuutu qabsoo qajeelcha. Yoo hundi keessaanlaalummaa fi garaa qulqulluun walitt deeman sochii bilisummaa f walabummaaf injifannoo dha. Yeroo amma yoo dhaabichi lubbuuf wuxxifataa jiru kana murnooti yk abba tokkooti kamiin saaniiyyuu caalaatt babbaqasuu yaalan yoo jiraatan ergamtoota badii, diinni wakkalatett lakkaawamu. Gochi saanii maqaama saanii malee ABO kan hubame caalaa hubuu hin danda’u.
Hardha sochii hawaasomaa keessatt rogi haaraan gara Oromoo Badiin mullataa jira. Rakko jirutt qabaa qabaan itt siqaa jiru. Kanaaf sochooti “Afaan, Bu’uursa Madda Walaabuu, Oromo First” jedhaman fakkeenya ta’u. Hawaasa Oromoo keessa hanqinooti jiran dhaabota ciccimoo uumuun irra haanamuu ni dandahama. Dhaaboti hawaasomaa amma uumamanii fi fulduratts tolfamuu dandahan ayyaanni Oromummaa gilgila ta’eee turuu dhugoomsuun yeroo hunda of ifsaa fi dhagahamaa akka jiratu mirkaneessu. Garuu hoomishi saanii dhimma malbulchaaf nafii guddaa qabaatullee, isaan dhaabota malbulchaa bakka bu’uu hin danda’anii. Garuu cooreen walitt yaatee doloolloo akka gabistu irraanfachuu hin qabnu.
Kanaaf dhaaboti malbulchaa sanatt dhimma bahan jiraachuun barbaachisaa dha. Gadjabeessi dhaabota haaraa, kaamessumaa, shaffisummaa fi ogeessuman, akaakuu dhaabota malbulchaa, diinagdee fi hawaasomaan akkeeffamuu qabani. Sichi mesharkooti dullachii fi haxaaruumman dhimma hin baasanii. Sadarkaa beekumsi Ilmaan namaa gahe kanatt san irra deebi’anii dhimma itt bahuu yaaluun of ajjeesuu dha. Namoota ilaalchaan gargar ta’ani irra amanamummaa argachuuf dargaggoon amma sochii hawaasomaatt bobba’an hojii saanii haaraa keessatt fedha dhaaba malbulchaa kamiiyyuu calaqisuu irra of eeguu qabu. Dhaaba malbulchaa filatanitt seenuun keessaan dhiibba irratt gochuu yaaluun mirga saaniiti. Sana malee, alaan baqasanii itt seenuuf “fiinoo Joshuwa” isaan barbaachisaa.
Yaadi jajjabduu sammuu keessaa qaban muuxannoo qabsichaan walitti qabamee madaalamuu qaba. Qabsichi akkamiti jalqabe fi jabinnii fi laafinni saa mal akka ture qorachuu qabu. Tuqaa sana irra ka’aniitu dargaggoon waa’ee dhaala saanii haasawuu kan danda’an. Dhaalli sirna qabeessi yaa’a wal qayyababannoo murna lamaa, isa bahuu fi isa galuu irratt hundaawaa. Kan biraa aangoo humnaan qabachuu dha. Nammi tokko yoo “ Yeroon kun keenyaa, karaa gaddhiisaa” jedhu akka dogoggoraan hin hubatamne waa’ee yaa’a isa kamii akka baanu ifaa gochuu qaba. Humnaan angoo heerawaa butuu yaaluun dhaabicha kaayyoo saa waliin balleessuutt fudhatama. ABOn ayyaana sabichaa ta’ee jira; eenyy uu isaa fi kaayyoo inni ittiin deemu mancaasuu hin danda’u. Diinni beekaa sana dhiisee miseensa ta’anii dhiisanii ilmaan Oromoo bar tokko ayyaana sana bulfachuu danda’innuu jedhu hunda balleessaa jira. Darggaggoon warraaqoo ta’an ala dhaabbatanii gadooduu mannaa dhaabotatt seenanii keessaan jajjabeessuu wayyaa. Yeroo furtuu kanaa kan barbaachisu waggaa dhalootaa utuu hin ta’in onnee waarraaqsaatii.
Tumsi “Biiraan Beddellee” jajjabeessaa qacceefixaa utubuu saa balaaleffachuuf dhiheenya tolfame meeshaan qunnamtii ammayyaa hagam dhimma baasaa akka ta’e hubachiisa. Naannaa yaada tokkoott, yeroo gabaabduu keessatt namoota ilaalcha walfakkaataa qaban shaffisaan walitt fiduun salphaa akka ta’e mullise. Sun dhaabota malbulchaa naannaa ofii fi sun sochii bilisummaa Oromoo irratt dhiibbaa maalii akka fidu hubachuu dadhabaniif barnoota ta’uu qabaa. Karaa rakkisaa keessa darbanii dhufan yeroon hagam akka barrisu fi ijaajjee akka isaan hin eegne, mildhuu xinnoon itt agarsiisuu dandeetti turtee. Sochichii akka durii lafjala qofa mitii akka hedduu hin dhoffane iji nama si’anaa ija Waaq ta’aa jira; meeshaan quunnamtii fi raabsaa akka kurnan shan darbanii duubatt hafaas miti. Yeroon kun yeroo ummata manii saa fedhutt hoogganuun, hankaaksituu fi luuxxee galtuu itt qaanesuun danda’amu.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Amajjii 2014


text:
Qeerroo: Ajjeechaa Mootummaan EPRDF Injiiner Tasfahun Camadaa Irratti Raawwate Rakkoo Empayera Itiyoophiyaa Qabee Jiruutiif Furmaata Hin Ta’u
- Ibsa Qeerroo Bilisummaa
Finfinnee
Ajjeechaa sukkanneessaa mootummaan wayyaanee Injineer Tasfaahun Camadaa irratti raawwate tuffii Uummata Oromoo maraaf qabu kan mul’isu dha. Uummatni Oromoo garbummaa mootummaa habashaa jalatti kufe jedhee guyyaan itti qabsoo irraa dhaabbate hin qabu. Sirni bulchiinsa TPLF/EPRDF Maanguddoota, Barsiisota, Baratoota, Qonaan bulaa, hojjetaa fi daldalaa akkasumas dhiiraa dhalaa fi xiqqaa guddaan Oromoo osoo nu hin hafiin baroota dheeraaf Oromummaa qofaan yakkamuun dhumaatii daangaa hin qabne saba Oromoo irraan gahaa yoonaan gahe. Qe’ee irraa arii’aa, saamaa fi darara daangaa hin qabnes saba Oromoo irratti hammaachuun itti fufee jira.
Haalli kun daran bifa gara jabina hamaan ittin fufuun yeroo ammaa dhiibbaan mootummaan EPRDF uummata Oromoo irraan gahaa jiru daran hammaachaa dhufuu irraan, Guyyaa har’aa Hagayya 24, 2013 Injineer Tasfaahun Camadaa waggoota toorbaaf mana dukkanaa keessatti erga ukkaamsuun dararaa gara garaan irraan gahaa har’a Hagayya 24, 2013 mana hidhaa Qaallittii keessatti ajjeesuun yeroo dhagahamu Injiiner Tasfahun Camadaa ajjeefamus qabsoon Oromooo akka ajjeefamuu hin dandeenye mootummaa Wayyaaneef mirkaneessina.
Ammaan duras dararaa hidhaa keessatti irraan gahamaa ture irraa ka’uun Injineer Tasfaahun Camadaa dhukkubsatee akka waldhaanamuuf irra deddeebbiin bulchitoota mana hidhaa TPLF gaafatus deebiin argate diddaa ta’uu isaatiin irraan kan ka’e miidhaan akkaanii irra gahaa ture. diduun isaanii kan beekamu dha. Mana hidhaa Qaallittii keessatti Oromoota qaroo ta’an heddumminaa midhuu fi ajjeessuun aadaa Wayyaanotaa yoo ta’e iyyuu Barataa Alamaayyoo Garbaa, Gaaddisaa Hirphaasaa fi Tasfahun Camadaan hammeenya daangaa hin qabneen wareega kafaluun isaanii mooraa qabsoo Oromoo fi uummata Oromoo biratti godaannisa hin dhinne ta’ee muldhataa jira.
Mootummaan Wayyaanee gaaffii uumata Oromoo bifa laalaa hammeenya daangaa hin qabneen furuuf tattaafatus rakkoo biyyattii daran jabeessa malee sirnicha kufaatii fi seena dabaa galmeessuu isaa irraa isa hin oolchu. Godhchaa Wayyaanotaa kanas Qeerroon Bilisummaa jabeessee balaaleffataa mootummaan Wayyaanee fi sirni bulchiisi EPRDF itti gaafatamummaa jalaa akka hin bane gadi jabeessuun Qeerroon Bilisummaa beeksisa.
Oromoonni biyya keessaa fi ala jiran marti wareegama ilmaan Oromoo irraan gahaa jiru kana dura dhaabbachuuf bakka maratti sagalee keessan aduunyaan akka dhagahu taasisuun fadoomina isaa beeksifna.
Qabsaa’aan ni Kufa. Qabsoon itti fufa!
Injifannoo Uummata Oromoof!!
Hagayya 24, 2013
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
1 Comment
-
Oromo kan baasu waraana qofa! said,
Haati koo maliif na deessee????
Haati ilmooo nama hundi ji’a sagal ilmoo ishii garatti baattee deessi.
Kan haadha oromo garuu kophaa dha.
Guyya tokko ilmoon koo kun darbee fi naa dabarsaa laata jettetu dugdati nubaattee ushurusruu jechaa daaktee, ofii beeloftee nuu laatte, ofii dheebotte annan yoo dhabne ollaa kadhatte nu obaafte, ofii daartee qoraan cabsitee gurgurtee daara nu baafte, otoo ofii hinbaratiin galaa miilaan deemte nu jala baatte nubarsiifte, gaafa homaa dhabde moo himimaan ishi isa yaa’ee hindhume sana nuu dhangalaafte ittin nugaggeesite, hamma abba degrii fi diplomaa, masterii if doctorii, enjineri nutaasifte malee, ilmoo ishee akka irbaata saree tigree taanu otoo beekte mana barumsa otoo hintaane bosona loolaa nu geessitee akati lolanii lubbuu ofii baassanii diina maancaasan nubarsiiftti ture. Kunoo ilmaan oromo haati keenya goyya tokkollee otoo hindarbiifin otoo boosuu darbuu ishiiti. Egereen keenya kana taatee jirti. Hamma yoomiiti biyya amba tenyee bonya? Barannees irbaata saree tigree edda taaneti dhalloonni dhufu hamma tigreen biyya keenya keessa jirtutti barumsa waraanaa malee barumsaa biraa aka hinbarane gorsaa.
Hamma oromon tokkitiin lafarrati haftuti waraanaa irrati bobaanee wareega nurraa eegamu hunda baasuu qabna. Edda qaroo ijja keenyaa jamsaniiti, jirreenyi keenya faydaa hinqabu. Kana caala waanti dhabnu hinjiru. Du’a qoraatiin ilee nama ajjeefti, biyya ofii jedhanii du’uuni moo waan hunda caala nama bonsa.