text:
Ijoon dhorkamuu Barattoota kanaa FDG magaalaa qassoo fi uggaa hordaatti qideessitan,walaloo kabiinoota arrabsu dalagdan kan jedhu yeroo ta’u manni barumsichaas akeekkachiisa kana qaama OPDO tiin akka ajajame ifa godheera jedha gabaasaan qeerroo Moxee Barattooti Oromoo kaan baratanii qonnumatti kan deebi’an yommuu ta’u kanneen sabboonymmaa uummataa gegfeessan immoo barumsaarraa ari”amaa jiraachuun beekamaadha Jiraattoti aanaa waamaa hagaloo akka jedhanitti impaayera biyyatti keessatti mirgi dhala namaa waakkannaa tokko malee aanaa waamaa hagaloo tti akka dhiitamus dubbataniiru.
Friday, September 11, 2015
Manni Barumsaa Moxee Godina Wallagga bahaa Waamaa Hagaloo Barattoota Saddeet Barnootaaf hin Galmeessu jechuun mana Barumsaarraa Dhorke
Fulbaana 9,2015
Ijoon dhorkamuu Barattoota kanaa FDG magaalaa qassoo fi uggaa hordaatti qideessitan,walaloo kabiinoota arrabsu dalagdan kan jedhu yeroo ta’u manni barumsichaas akeekkachiisa kana qaama OPDO tiin akka ajajame ifa godheera jedha gabaasaan qeerroo Moxee Barattooti Oromoo kaan baratanii qonnumatti kan deebi’an yommuu ta’u kanneen sabboonymmaa uummataa gegfeessan immoo barumsaarraa ari”amaa jiraachuun beekamaadha Jiraattoti aanaa waamaa hagaloo akka jedhanitti impaayera biyyatti keessatti mirgi dhala namaa waakkannaa tokko malee aanaa waamaa hagaloo tti akka dhiitamus dubbataniiru.
Ijoon dhorkamuu Barattoota kanaa FDG magaalaa qassoo fi uggaa hordaatti qideessitan,walaloo kabiinoota arrabsu dalagdan kan jedhu yeroo ta’u manni barumsichaas akeekkachiisa kana qaama OPDO tiin akka ajajame ifa godheera jedha gabaasaan qeerroo Moxee Barattooti Oromoo kaan baratanii qonnumatti kan deebi’an yommuu ta’u kanneen sabboonymmaa uummataa gegfeessan immoo barumsaarraa ari”amaa jiraachuun beekamaadha Jiraattoti aanaa waamaa hagaloo akka jedhanitti impaayera biyyatti keessatti mirgi dhala namaa waakkannaa tokko malee aanaa waamaa hagaloo tti akka dhiitamus dubbataniiru.
Filmaata sobaa wayyaanee booda kanneen hidhaman birmatnaa siyaasa tokkollee hin arganne jedhu Fulbaana darbee hanga fulbaana ammaatti jechuun Waggaa tokkoof ibsaan aanicharraa bade miidiyaalee idil addunyaa kamiinuu deeggarsa siyaasaa hin arganne
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Leta Kenei Aga
Latest posts by Leta Kenei Aga (see all)
- Ati soba hin beektuu? Badhaasa qabda! - June 1, 2016
- Fiilmiin Afaan Oromoo Finfinneetti malee akka hin agarsiifamne seeratu dhorkee? - May 31, 2016
- HARKA HIN KENNIIN! - May 4, 2016
Ani kanin jedhu mee jarana….kanin jedhuyyuu hin qabu anoo. Otuma wanti jedhan jiraateeyyuu akka itti jedhantu dhiba. Garuu gaaffiin koo, ‘Otuu wal jaallachuu qabnuu wal jibbuun kun; otuu wal kabajuu
qabnuu dhoqqee walitti dibuun kun, otuu gaara wal baasuu qabnuu hallayyaatti wal dhiibuun kun’ maaliif? kan jedhudha. ‘Wal jabeessuu, wal tumsuu fi gorsaan wal ijaaruu caalaa; wal komachuu, wal qeequu, wal arrabsuu, wal abaaruu fi wal diiguun’ maaliifi? ‘Oftuullummaa fi ‘kan koo haa caaluudhaan’ eeboo morodannee wal adamsuun kun haga yoomiittii?’ kan jedhudha gaaffiin koo. Amala dalga galaa akkasii kana irraa otuu of sirreessinee hin wayyuu?
Kottaa mee jarana! Wal haa kabajnu, wal haa jaallannu,
wal haa gorfannu! Yeroon kun yeroo nuti itti jibbaa fi holola shaakaluu qabnu otuu hin ta’iin yeroo nuti itti irree tokkeeffannee saba keenyaaf hojjechuu qabnu dha. “Yaa saree otuu waan siin jedhan beektee waan siif kennan
hin nyaattu” jedhe namichi.
Miidiyaa hawaasummaa irrattis maal akka maxxansitan duraan dursaa xiinxalaa. Dhimma Oromummaa keenyaaf bu’aa hin buusne irratti mata dhukkubbiidhaan wal hin falmiinaa! Dhalootaa waan isin barreessitan dubbisuufis of eeggadhaa. Keessummaa warri barnootaa fi umuriidhaan nu caaltan waan dubbattanii fi waan hojjettan irratti of sirreessaa. Hin ta’u taanaan garuu dhaloota kana fuulduratti gatii dhabdu!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gaazii
Gaazin haala wantootaa kan bu'uuraa afur keessaa tokko (isaan kaan jajjaboo, dhangala'oo fi pilaazmaa dha). Gaazii qulqulluun, atamoota dhuunfarraa (fkn gaazii luujii) kan uummame, molokiyuulii elementii kan atamii tokkorraa uummame (fkn ooksijiinii), ykn molokiyuulii kampaawondii atamoota adda addaarraa hojjatame (fkn kaarbon daayi'oksaayidii) ta'uu dnada'a. Wal makaan gaazii, akkuma qilleensaa, gaazota qulqulluu adda addaa of keessaa qabaachuu danda'a. Wanti gaazii jajjaboo fi dhangala'oorraa adda baasuu tokko fageenya guddaa paartikilii gaazii gidduu jirudha. Addaan fageenyi kun gaazin halluu maleessa ta'e namatti akka hin mullane godha. Bakka elektrikii fi giraaviitin jirutti, walii qunnamtiin paartikiloota gaazii gidduu jiru baayyee xiqqaa dha.
Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Draper, John William (1861). A textbook on chemistry. New York: Harper and Sons. p. 178.
- John S. Hutchinson (2008). Concept Development Studies in Chemistry. p. 67.
- J. Clerk Maxwell (1904). Theory of Heat. Mineola: Dover Publications. pp. 319–20.ISBN 0-486-41735-2.


text:
Hagayya 26,2013Gabaasa Qeerroo Finca’aa
Godina Dhihaa Oromiyaa bakkotaa gara garaatti sabboontotni ilmaan Oromoo ajjeechaa suukkaaneessaa mootuummaan Wayyaanee EPRDF hayyuu Oromoo Injinner Tasfahun Camadaa irratti raawwatamettii gadda guddaa itti dhaga’amee, ibsachuun
Anotaa gara garaa keessatti Hagaayyaa 25/2013 irraa egaluun reeffaa gooticha Injiner Tasfahun Camadaa eegaa turan. Keessaattuu Magaalaa Amboo, Gudarii , Geedoo fi Hanga Godina Horroo Guduruu Wallaaggaa Anaa Guduruutti sabboontotni Oromoo
reeffaa gootichaa Oromoo walqindeessuun simmannaaf egaa kan turan ta’uu gabaasi Qeerroo naannicha irraa beeksisa.
Awwaalchaa gooticha Oromoo Injineer Tafahun Camadaan walqabatee mootummaan Wayyaanee humna waaraanaa bobbaasuun uummata sodaachisuuf yaaluun, reeffii isaas guyyaa uummataan simatamuuf waan eegamaa tureef mootummaan Wayyaanee ta’e jedhee halkan akka darbuu fi maatii isaan akka dhaqabu taasise.Haalli kunis bakkaa hundatti sammuu uummataa keessaatti hadhaa kana hin jedhamne fi kulkkulfannaa uumee jira.
Sirni gaggeessaa awwaalcha hayyuu fi goota Oromoo Injiiner Tasfaahuu Camadaa Hagayya 26,2014 godina dhalotaa isaa Onaa Guduruu keessaatti ganda Harbuu iddoo jedhamu itti bakkaa hiriyoonnii isaa , sabboontotni Oromoo,Qeerroowwaan,dargaggoonnii Oromoo, Baratootni Oromoo dhaabbiilee barnotaa garaagaraa irraa boqonnaaf galanii jiran bakkoota garaagaraa irraa walitti dhammaachuun sirna awwaalcha gooticha Oromoo Enjineer Tasfahuun Camadaa irraatti argamuun marartoo fi jaalala goota kanaaf qaban agarsiisuun kabajaan aduunyaa kana irraa gaggefame.
Sirna sana irrattis haala sagalee jabaan fi dhadhannoon hangana hin jedhamneen Ummaannii fi sabboontotni dargaggoonnii Oromoo dhadannoowwaan argaman gadii dhageesisan.
1.Tasfaahuun hin dunee ummataa Oromoof jedhetu wareegame,
2. Wareegama hayyuu keenyaan bilisummaan uummataa keenyaa ni mirkana’a!!
3, Qabsoo hayyuun Oromoo Tasfahuun Camadaa irraatti, wareegamee fiixaan ni baafna.
4, Wayyaaneen diinaa uummataa keenyaati!!
5, Gumaan Hayyuu Oromoo Tasfahuun Camadaa irree qeerrootiin ni baafama!!
6, Diinni goota keenyaa qabsaa’aa kuffisuus qabsoon inni egalee hin kufuu itti fufaa kan jedhuu fi Walaloo fi seenaan Hayyuu Oromoo Injiineer Tasfahuun Camadaa uummataaf dubbifamuun haala aja’inbsiisaa ta’een sirni awwaalchaa isaa rawwate.
Walumaa galattii sirna awwaalchaa enjiiner Tasfahuun Camadaa irraatti kutaalee Oromiyaa gara dhihaa fi magaalota Finfinnee Adaamaa dabalatee Uummaannii Oromoo tilmaamaan 10,000 olitti lakkaa’amani tu irraatti kan argamee fi dargaggoonnii hedduun waraanaa Wayyaaneetiin utuu achii hin ga’iin karaattii kan dhorkamuun deebifaman ta’uu odeessii nu qaqqabee jiruu ifaa godhee jira.
Kana malees, Caasaaleen Qeerroo kan Godinotaa Lixaa Shawaa, Jimmaa, Iluu Abbaa Booraa , fi Godina kibbaa lixaa Shawaa erga gootichi Oromoo hayyuun ija uummataa ta’ee kun wareegamuu dhaga’anii gaddaa guddaa isaanitti dhaga’ame ibsachaa guyyaa sirni awwaalcha isaa rawwatamee bakkuma jiranitti maadheewwan walitti dhufuun dungoo qabsiifachuun sirna awwalchaa kana hirmaachuun gadda isaanii waliif ibsuun qabsoo gootni Oromoo kun irraatti wareegamee galmaan ga’uuf waadaa isaanii haaromsan.
Sirna Awwalchaa Gooticha Oromoo Injiineer Tasfahuun Camadaa ilaalchisuun gabaasni Qeerroo Oromiyaa gara gara irraa itti fufa.
Qbasa’an Kufus Qabsoon ittii Fufa!.


text:
Qeerroo.org: Oromian News Update / Maanguddoo fi Dardara, Osoo Hin Jedhiin Ummanni Oromoo Jumlaan Hidhamaa Jira
2. Obbo Gammachiis Hambisaa abbaa maatii
3. Obbo Bookaa hundeessaa abbaa maatii
4. Obbo Baacaa Kabbadee abbaa maatii
5. Obbo Fiqiruu Wadaajoo abbaa maatii fi mana nyaataa fi dhugaatii kan qabu
6. Obbo Eyob Kumarraa mana elektrooniksii kan qabu
7. Barataa Raajii Abbayyaa kutaa 10ffaa
8. Barataa Abbushee Hirphaa kutaa 7ffaa
9. Barataa Dabaloo Tolosaa
10. Barataa Surraa Caalii 12ffaa
11. Dargaggoo Eebbisaa Saaqqataa humnaan bulaa
2. Barataa Magarsaa Baqqalaa hoogganaa Gumii Afaan Oromoo duraanii
3. Barataa Firaayaad barreessaa gumii Afaan Oromoo
4. Dargaggoo Girmaa mooraa Yuunivarsiitii keessaa kan rifeensa sirreessu
2. Barataa Alamuu Magarsaa barataa kutaa 8ffaa fi barataa mana rifeensaa hojjechuun of jiraachisaa jiru, balleessaa tokko malee humnoota tikaa wayyaanootaan hordofamee ukkaanfamuun hidhatti kan darbame.
3. Dargaggoo Deebisaa Birruu magaalaa Ambootti leenjii konkolaachisummaa barachaa kan jiru, fi nama Obbooleessii isaa
4. Getachoo Birruu bara 2011 humnoota tikaan ukkaanfamee mana hidhaa Wayyaanee Qaallitii keesatti hidhaan dararama kan jiru.
5. Dargaggoo Taammiree Caalaa hojjetaa Wajjiraa dargaggoo aanaa Caalliyaa humna poolisii federaalaan kan ukkanfamee qabamee kanneen keessatti argaman sabboontotni dargaggootni Oromoo hedduum lixa Shawaa irraa balleessa tokko malee mana hidhatti darbamuun dararamaa jiraachuun gabaafamera.
2. Barataa Gammachuu Butunaa ”
3. Barataa Mokonnoon Abarraa ”
4. Barataa Guutamaa Galaanaa ”
5. Barataa Sofia Kadiir ”
6. Barataa Shimaallis Caffee ”
7. Lammeessaa Balaay ”
8. Barataa Tolawaaq Shaashoo ”
9. Barataa Mul’isaa Tafarraa ”
10. Barataa Naazib Jibril ”
11. Barataa Getachoow Fiqaaduu ”
12. Barataa Galetaa Kumerraa ”
13. Barataa Gammachuu fiqaaduu ”
14. Barattuu Abbabuu Xaafaa ”
2. Wandee Nagaasaa jiraataa ganda 01
3. Daawuti Tolaa jiraata ganda 02
4. Mulaatuu Cawwaaqaa qotee bulaa ganda galoo guutee
5. Fiqaaduu Gaarii qotee bulaa ganda galoo guutee
6. Taddalee Guddataa qotee bulaa ganda galoo guute.
7. Barataa Eebbaa Kantiibaa barataa kutaa 11ffaa
8. Barataa Abdii Mokonnoon barataa kutaa 10ffaa
9. Barataa Qananii Daaniel barataa kutaa 7ffaa
10. Barataa Dirribaa Tasfaa barataa kutaa 7ffaa
11. Barataa Girmaa Mulaatuu barataa kutaa 10ffaa
12. Barataa Jifaaraa Busunaa
13. Barataa Obsaa Raggaasaa barataa kutaa 9ffaa
14. Barataa Obsaa Geetanee barataa kutaa 10ffaa
15. Barataa Lalisaa Indaalee barataa kutaa 9ffaa
16. Gammaachuu Waaqjiraa hojjetaa bulchiinsa lafaa,
17. Lijaaleem Immaanaa wajjira bulchiinsaa keessa kan hojjetu dabalatee uummaanni Oromoo nagaan namootni dhibbaan lakka’aman hidhamuu Qeerroon naannicha irraa gabaasee jira.
2. Obboo Geetachoo Oljirraa qotee bulaa
3. Barsiisaa Qabanaa Hiikaa
4. Obboo Caalaa Raggaasaa
5. Obboo Damee Daddafaa
6. Barsiisaa Malaakuu Aagaa
7. barsiiraa Hundumaa Awweetuu
8. Barsiisaa Yaared Dheeressaa
9. Barataa Efireem Qanaa’aa
10. Barataa Dirribaa Gaja’aa
11. Barataa Milkeessaa Saamu’eel,
12. Barataa Toleeraa Waaqumaa kanneen keesatti argama


text:
Afan oromo
MASJID
AT-TAQWA
Alhamdulillahi Obboleyyan Islaamaa Masjidni khenya konfaransi (yearly Conference) Ulamaa babbekamtuu Biyyoota alaa ifii biyya kheysaa isiniif afeeruun isiiniif qopheysaa jira.
- Oromiyaa irraa sheekkota sadii
- Minisoota irraa
- akkasumatti Alberta irraa
- maqaa sheekkota khanaa kheysa baruuf maxxansa kheenya eeggadha.
long weekendii Guyyaa Jummaa irraa ilaa guyyaa Alhadaa: May 15 -17, 2015 tanaratti nuuf arkamtan kabajaan obbolummaatiin isin afeerra.
Bakka: Alberta Avenue Community League
9210 118 Ave NW, Edmonton, AB T5G 0N4
Parking: bilaash
Laaqanaas niqabna
kheysa hubannaaf lakkofsa khanaan nu qunnama
Masjid At-Taqwa @ 780-705-7525 ykn
Abdulhakim Ali @ 780-903-2115 ynk
bakki itti argamnu 10654-101 Street. NW Edmonton, AB T5H 2S1
gargaarsa kora khanaatiif ticketa
1. $ 100
2. $ 50
3. $ 20 baratootaaf gurguraa jirra. ticketa khana bitachuudhaan akka nu cinaa dhaabbatan obboleyyan Islaamaa.
Jazakumullah kheyran


text:
kan dhagayame YEROO BILISUMMAAN KEENYA DHIYAATE KANATTI HIN CALLISNU YAA BARATTOOTA OROMOO KA’AA kan jedhu barattootni waraqaa balaliituu bittimsuun eegduwwan mootummaa Wayyaanee bakkaa kan sochoose tahee jira, akkasuma yuuniversitii Bulee Horaa, Madda Walaabu fi Haromayyaa keessatti walleewwan qabsoo dhageessisuu, mootummaa Wayyaanee hin barbaannu, bulchiinsi Wayyaanee nugaheera jechuu fi barumsa dhaabuun gara FDG olkaasuun uummata dhageesisuu fi hirmaachisaa jiraachuu Qeerroon gabaasaa jira.
søndag 31. mai 2015
Yuuniversitiilee Gara Garaa Keessatti Ka’e Gaaffiin Mirgaa Barattoota Oromoon Itti Fufe.
Yuuniversitii saayinsii fi teknoloojii Adaamaa keessatti Caamsaa gaafa 27/2015 barattootni waraqaa garagaraa mooraa keessatti facaasuun
kan dhagayame YEROO BILISUMMAAN KEENYA DHIYAATE KANATTI HIN CALLISNU YAA BARATTOOTA OROMOO KA’AA kan jedhu barattootni waraqaa balaliituu bittimsuun eegduwwan mootummaa Wayyaanee bakkaa kan sochoose tahee jira, akkasuma yuuniversitii Bulee Horaa, Madda Walaabu fi Haromayyaa keessatti walleewwan qabsoo dhageessisuu, mootummaa Wayyaanee hin barbaannu, bulchiinsi Wayyaanee nugaheera jechuu fi barumsa dhaabuun gara FDG olkaasuun uummata dhageesisuu fi hirmaachisaa jiraachuu Qeerroon gabaasaa jira.
kan dhagayame YEROO BILISUMMAAN KEENYA DHIYAATE KANATTI HIN CALLISNU YAA BARATTOOTA OROMOO KA’AA kan jedhu barattootni waraqaa balaliituu bittimsuun eegduwwan mootummaa Wayyaanee bakkaa kan sochoose tahee jira, akkasuma yuuniversitii Bulee Horaa, Madda Walaabu fi Haromayyaa keessatti walleewwan qabsoo dhageessisuu, mootummaa Wayyaanee hin barbaannu, bulchiinsi Wayyaanee nugaheera jechuu fi barumsa dhaabuun gara FDG olkaasuun uummata dhageesisuu fi hirmaachisaa jiraachuu Qeerroon gabaasaa jira.
Gaafa Caamsa 29/2015 barattootni mooraa Yuuniversitii Bulee Horaa keessaa qabamanii bahan yeroof maqaa isaanii argachuu baannus ilmaan Oromoo sabboonummaa qabanii fi kijibni mootummaa Wayyaanee wayita kana aangoo isaa itti fufee jiraachuuf karoorfate kun yoomiyyuu cal kan nama hin jechiisne tahuu barattootni diddaa gaggeessanii fi kanneen fincila kaasuuf adda dureedha jedhamanii shakkaman tikoota wayyaaneen qabamanii mooraadhaa bahuus gabaasni Qeerroo nugahe hubachiisa. FDG ammas haaluma wal irraa hin cinneen itti fufee jiruudha.
go to link http://qeerroo.org/2015/05/31/yuuniversitiilee-gara-garaa-keessatti-kae-gaaffiin-mirgaa-barattoota-oromoon-itti-fufe/
Abonner på: Legg inn kommentarer (Atom)


text:
Baatirii
Baatiriin elektirikii meeshaa seelii elektirookeemikaalaa of keessaa qabu yoo ta'u hojiinsaas anniisaa keemikaalaa gara anniisaa elektirikiitti jijjiiru dha. Seelin tokko tokkoonsaa moggaa poozatiivii, ykn kaatodii, fi moggaa nageetivii, ykn anoodii qaba. Elektiroolaayitoonni ayonoonni elektiroodota ykn moggaa lamaan gidduu akka yaa'u godhu, kunis karantiin baatirii keessaa yaa'ee hojii akka hojjatuu godha.
Baatiroonni dursaa (primary battery) yeroo tokkoo faayidaarra oolanii achii booda kan gatamani dha; elektiroodonni isaanii yeroo baatiriin hojjatu akkaataa duubatti deebi'uu hin dandeenyeen jijjiiramu. Fakkeenya gaarin baatirii alkaalayinii kan meeshaalee socho'an baayyeen itti fayyadamanii fi kan ifaaf tajaajilu dha. Baatiriin lammaffoo (kan chaarjeffaman) yeroo baayyee chaarjii godhamuu fi faayidaarra ooluu danda'a; qabiyyeen elektiroodii kan jalqabaa yeroo karantiin faallan keessa darbe bakka duraatti deebi'a. Fakkeenyaaf baatirii liid-asidii kan konkolaataa keessatti itti fayyadmnu fi baatirii liitiyeem ayoonii kan elektirooniksii socho'u keessatti itti fayyadamnu kaasun ni danda'ama. Baatiriin bifaa fi danaa addaa addaatin dhufa, seelii baayyee xiqqishuu kan meeshaa warra gurri dabarsu gargaaruu fi sa'aatii harkaatii humna kennuu hanga baatirii guddinaan amma kutaa tokkoo ga'u kan anniisaa waljijjiirraa bilbilaa fi daataa senterii kompitaraaf dhiyeessuu ta'uu danda'a.
Akka tilmaama bara 2005tti, wagga waggaadhan daldallii baatirii qarshii biliyoona $48 baasa, waggaatti guddina dhibbantaa 6% ta'us agarsiisa.
Baatiriin boba'aa bebbeekkamoo akka gaazoliinii caala anniisaa xiqqaa qaba. Kana garuu amma tokko baatiriin anniisaa isaanii akka elektrikiitti (kan gara hojii makaanikaalitti karaa jijjiirramu) waan kennaniif ni fura, karaa biraa boba'aan injiinii keessatti gara hojiitti yeroo jijjiiramu annisaansaa baayyee xiqqaa dha.
Contents
- 1 Seenaa
- 2 Akkaataa Ittiin Hojjatu
- 3 Akaakuu Baatirii
- 4 Kemistirii Baatirii
- 5 Wabii
Seenaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Jechi baatirii jedhu meeshaa elektirikaalii ibsuuf kan jalqaba fayyadame Beenjamin Firaankiliin ture, kunis bara 1748 Leyden jars baayyee ibsuuf qawwee baayyee kan yeroo sana baatirii jedhamuun wajjin wal fakkeessee (Beenjamin Firaankiliini jecha kana waraanarraa ergifate, baatiriin waraana keessatti meeshaa waraana waliin wajjin tajaajilan ibsa). Alesaandiroo Vooltaa baatirii elektirookeemikaalaa kan jalqabaa kan vooltaayik paayil jedhamau bara 1800tti hojjate. Kunis koopparii fi zinkii walirratti tuullame yoo ta'u gidduusaanii waraqaa bishaan soogiddaa keessa cuubametu jira, baatiriin kun karantii baayyee hin jijjiiramne yeroo dheeraaf maddisiisa. Vooltan voolteejin baatirii kun sababa walnyaatinsa keemikaalaa ta'uu hin hubanne. Vooltan seelonni inni uume kun madda anniisaa hin dhumneeti jedhee amana, fana maleesi nyaatamuu elektiroodota baatiriirra ga'u akka waan nuffisiisaa tokkootti qofa ilaale, akka waan hojii baatirii keessatti hafuu hin dandeenyeetti hin ilaalle. Bara 1834tti, Maayikil Faradaay nyaatamuun elektiroodotaa walnyaatinsa keemikaalaa geggeeffamuun kan dhufu ta'uu fi kan hin oolle ta'uu agarsiise.
Baatiroonni jalqabaa yaalii adda addaa hojjachuuf baayyee murteessoo kan turan yoo ta'u, garuu voolteejin isaanii kan jijijjiiramuu fi karantii guddaa yeroo dheeradhaaf kennuu kan hin dandeenye turan. Baatiriin seelii Daanish jedhamu, kan bara 1836tti kemistii biyya Biriiteen Joon Firedriik Daani'eelin kalaqame, baatirii akka madda elektirikiitti tajaajile kan jalqabaa ti. Baatiriin kun madaala industirii ta'e, akkasumas cimdaa telegiraafii keessati akka madda anniisaatti baayyinaa itti fayyadamuu jalqaban. Baatiriin kun huubboo koopparii kan bulbula kooppar salfeetin guuttame qabata, kana keessa huubboo suphee salfariik asidii fi elektiroodii zinkiitu qabatutu jira.
Seelonni jiidhaan elektiroolaayitii dhangala'oo fayyadamu, kunis yoo seeran qabamuu baate dhangala'uu fi cobuu danda'a. Namoonni baayyen huubboo fuullerraa hojjatame ruuqolee kana qabachuuf itti fayyadamu turan, kunis salphaatti akka caban godhe. Amaloonni akkanaa kun seelii jiidhan meeshaale socho'aniif mijataa akka hin taane godhe. Dhuma jaarraa 19ffaa keessa, baatiriin seelii gogaa kalaqame, isaanis meeshaalee socho'aniif humna dhiyeessuuf mijataa ta'an. Baatiriin seelii gogaa elektiroolaayitii dhangala'oo waan furdaa hin dhangalaanen bakka buusan.
Akkaataa Ittiin Hojjatu[edit | Lakkaddaa gulaali]
Baatiriin aannisaa keemikaalaa qajeeltodhaan gara anniisaa elektirikiitti jijjiira. Baatiriin seelii vooltaayik muraasa of keessaa qaba. Seeliin tokkoo tokkoonsaa walakkaa-seelii lama qaba, walakkaan-seelii elektiroolaayitii elektirikii dabarsu fi anaayonii fi kaatayonii of keessaa qaba; kunis karaa siiriyesiin walqabata. Walakkaan-seelii tokko elektiroolaayitii fi elektiroodii nageetiva ta'e qaba, elektiroodii kanatti anaayoniin (ayoonota chaarjii nageetiva ta'e qaba) itti godaanu; walakkaan-seelii kan biraa ammoo elektirolaayitii fi elektiroodii poozatiiva ta'e qaba, elektiroodii kanatti kaatayooniin (ayoonii charjii poositiiva ta'e qabu) itti godaanu. Walnyaatinsi redksii baatirii kana humna maddisiisa. Kaatayoononni yeroo baatiriin chaarjii ta'u kaatodii irrattii ni hirrifamu (elektiroonin itti dabalama), anayoononni ammoo yeroo dischaarjii ta'u anoodii irratti ni oksideeffamu (elektiroonin irraa fudhatama).
Seelii-walakkaan tokko humna elektiroomootivii (electromotive force - emf) qaba, kunis dandeettii inni karantii elektirikii keessoo seelii irraa gara duuba seelitti oofuf qabuun murteeffama. emf dhugaa garaagarummaa emf walakkaa-seelii lamaani ti. Kanaafuu, yoo elektiroodonni emf fi qabaatan, emfn dhugaa dha; jecha biraatin, emf dhugaa garaagarummaa dandeettii riddaakshinii walnyaatinsa-walakkaa ti.
Humna elektirkii hoofu ykn kan moggaa seelii baatirii hoofu voolteejii moggaa (terminal voltage) jedhama, voolteejidhaan safaramas. Voolteejin moggaa, kan seelii chaarjii gochaas ta'ee dischaarjii gochaa hin jirree tokko voolteejii sarkiyuutii banaa jedhama, kuns emf seelichaa wajjin wal qixxee dha. Sababa ittisa keessootiin (internal resistance), chaarjin moggaa seelii dischaarjii gochaa jiruu tokkoo voolteejii sarkiyuutii banaarra xiqqaa dha, kan seelii chaarjii gochaa jiruu ammoo voolteejii sarkiyuutii banaa ni caala. Seelii yaadaa kan baayyee bayeessa ta'e ittisa keessaa xiqqoo qofa qabaata, hanga dhumutti voolteejin moggaa seranaa qabaata, achii booda 0tti gadi bu'a. Yoo seelin akkasii voolteejii 1.5n odoo hin jijjiiramin qabaatee fi chaarjii kolombii tokkoo kuusee kaa'e, achii booda yoo guutummaan dischaarjii godhe hojii juulii 1.5 ta'u hojjachuu danda'a. Seelii dhugaarratti garuu, ittisni keessoo yeroo dischaarjin godhamu ni dabala, akkasumas voolteejiin sarkiyuutii banaa yeroo dischaarjiin godhamu ni hirrisa. Yoo giraafin voolteejii fi ittisaa yeroo irratti hundaa'ee kaafame, suurri uummamu yeroo baayyee qonyoo dha; bifti qonyoo kanaa kemistirii fi tarreeffama keessa seelotaa irratti hundaa'ee ni jijjiirama.
Voolteejin moggaa seelii irratti uummamu humna walnyaatinsi keemikaalaa elektiroodota fi elektiroolayitoota gidduutti ummamu baasu irratti hundaa'a. Seelin alkaalayinii fi zinkii-kaarbonii kemistirii addaa qaba, garuu tilmaamaan emf vooltii 1.5 qaba; akkasumas seelonni NiCad fi NiMH kemistirii addaa qabu, garuu tilmaamaan emf vooltii 1.2 qabu. Seelonni liitiyemii garuu emf vooltii 3 ykn sanaa ol qabu.
Akaakuu Baatirii[edit | Lakkaddaa gulaali]
Baatiroonni baatirii dursaa (primary battery) fi baatirii lammaffootti addaan qooddamu:
- Baatiroonni dursaa haala duubatti deebifamuu hin dandeenyeen, anniisaa keemikaalaa gara anniisaa elektirikiitti jijjiiru. Yeroo ruuqonni walnyaatana dhuman, baatirii sanatti anniisaa deebisuun hin danda'amu.
- Baatiroonni lammaffoo chaarjeffamuu danda'u; kana jechuun, walnyaatinsi keemikaalaa geggeeffame duubatti deebifamuu danda'a, kanas anniisaa elektirikii seelii sanatti gad-lakkisuun raawwatama. Chaarjessuun kun baatirii sana gara ruuqolee jalqaba qabatuutti deebisa.
Baatiroonni dursaa muraasni, fakkeenyaaf kan sarkiyuutii telegiraafiif itti fayyadaman, elektiroodii isaanii jijjiirun hojiitti deebifamu. Baatiriin lammaffoo, sababa bittinaa'uu wantoota ka'aa baatirichaa, elektiroolaayitii dhabuu fi nyaatama sibiila keessa isaarran kan ka'e, yeroo daangaa hin qabneef chaarjeffamuu hin danda'an.
Baatirii Dursaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Baatiriin dursaa, ykn seelin dursaa, yoo walittii qabaman battalumatti karantii maddisiisuu jalqabu. Baatiroonni kun meeshaale socho'an kan karantii xiqqaa barbaadan, kan darbee darbee qofa fayyadaman, ykn bakka madda anniisaa biraarraa fagoo ta'etti waan akka akeekkachiisaa (alarm) fi sarkiyuutii walqunnamtii keessatti bakka anniisan elektirikii darbee darbee qofa jirutti tajaajilarra oolu. Baatiriin dursaa haala amansiisaa ta'een chaarjeffamu hin danda'an, sababiinsaas walnyaatinsi keemikaalaa geggeeffamee salphaatti duubatti deebi'uu waan hin dandeenyeef, akkasumas meeshaa ka'aan baatirichaas bakka jalqabarrattii irra turetti waan hin deebineef. Oomishtoonni baatirii baatirii dursaa chaarjessuuf yaaluu hin gorsan.
Walumaa galatti, baatiriin dursaa baatirii charjeffamu caalaa rukkina anniisaa guddaa qabu, garuu baatiriin dursaa (baatirii gataman) hojiiwwan anniisaa guddaa barbaadan kan loodii oomii 75 (75Ω) gadi ta'anirratti sirriitti hin hojjatan.
Akaakuun baatirii gatamanii baayyee beekkamaan kan akka Zinki-kaarbonii fi baatirii alkaalaayiniifaa ti.
Baatirii Lammaffoo[edit | Lakkaddaa gulaali]
Baatiriin lammaffoo, seelii lammataa ykn baatirii chaarjeffamanis ni jedhamu, jalqaba odoo itti hin fayyadamin dura chaarjii godhuun dirqama; wayita baayyee yeroo oomishaman meeshaa ka'aansaanii haalata gadchaarjidii ta'erratti argama. Baatiroonni chaarjeffaman karantii elektirikii itti gadi-lakkisuun chaarjeffamu, kunis walnyaatinsa keemikaalaa kan yeroo baatirii sanatti fayyadamaan geggeeffamu gara duubaatii deebisa. Meeshaalen karantii barbaaddamu madaalanii dhiyeessan chaarjerii jedhamu.
Baatiriin chaarjeffamu kan jalqabaa baatirii liid-asidii ti. Teknooloojin kun elektiroolaayitii dhangala'aa baattuu hin saamsamne keessa jiru qabata, kunis baatiriin sun yeroo hunda ol garagaree akka dhaabbatuu fi naannoon baatirii sanaa gaazii hayidiroojinii yeroo garmalee chaarjeffamu baasu akka bittinneessuu danda'uuf jecha qilleensa sirriitti akka argatu gochuu barbaachisa. Baatiriin liid-asidii anniisaa elektirkii inni dhiyeessuu danda'u wajjin yoo madaallame amma tokko ulfina guddaa qaba. Baasin oomishaasaa xiqqaa ta'uunii fi karantii guddaa inni qabu akka baatiriin kun bakka anniisaan (tilmaaman 10Ah ol) ulfinaa fi salphina qabachuu caalaa baayyee barbaachisaa ta'etti akka baayyinaan hojiirra oolu godhe. Faayidaan isaa inni guddaan baatirii konkolaataa ta'uudha, kunis karantii fiinxee amapiirii 450 kenna.
Baatiriin liid-asidii saamsamaa vaalviin too'atamu (baatirii LAVT) industirii konkolaataa keessatti akka bakka bu'aa seelii jiidhaa liid-asidiitti tajaajila. Baatiriin LAVT akka elektiroolaayiitiitti salfariik asidii akka hin sochoone godhame fayyadama, kunis carra inni dhangala'uuf ykn yaasuuf qabu hirrisuun umurii baatirii sanaa dheeressa. Baatiroonni LAVT elektiroolaayitiin isaanii akka hin sochoone godhu. Akaakun lamaan:
- Baatirii jeelii (ykn seelii jeelii) (Gel batteries) elektiroolaayitii amma tokko jajjaboo ta'e fayyadama.
- Baatirii xuuxxama hafaa fuullee (Absorbed Glass Mat) keessatti elektiroolaayitiin hafaaa fuullee addayaatin xuuxxama.
Baatiroonni chaarjeffaman kan salphaatti socho'an "seelii gogaa" saamsame baayyee of keessati qabatu, isaanis tajaajila akka bilbila mobaayilii fi koyyaatif baayyee fayyadu. Seelonni gosa kanaa (tarree kana keessatti rukkinni humnaa fi gatiin dabalaa deema) nikeel-kadimiyeem (NiCd), nikeel-ziink (NiZn), hayidiraayidii sibiilaa nikelii (NiMH), fi liitiyem-ayonii (Li-ion) qabata. Liitiyem-ayoniin gabaa seelii gogaa chaarjeffamuu keessaa isa guddaa fudhata. NiMHn tajaajila baayyee keessatti sababa humnaan caaluuf NiCd bakka bu'eera, garuu NiCd meeshaalee anniisaa, raadiyoo gama-lamaa, fi meeshaalee mana yaalaa keessatti ammallee ni tajaajilu.
Kalaqni dhihoo kana dhufe ammoo baatirii elektirooniksii of keessaa qabu kan akka USBCELL baatiriin AA karaa USBtiin chaarjii gochuu nama dandeessisa, akkasumas qarqaba baatirii gamna (smart battery packs) kan too'ataa haalata-chaarjii fi sarkiyuutii ittisaa kan baatiriin sun garmalee chaarjii fixatee akka hin miidhamne ittisu qabu faa dha. Of-gadchaarjessan gadaanaan (OGG) seelonnii lammaffoon odoo gurguraaf hin bittimfamin dura akka chaarjeffaman godha.
Akaakuu Seelii Baatirii [edit | Lakkaddaa gulaali]
Seelonni elektirookeemikaalaa baayyen uummamaniiru, saxaxaa fi adeemsa keemikaalaa gara garaas qabu; isaanis gaalvaaniik seel, elektirolaayitiik seel, fiyuul seel, filoowu seelii fi vooltaayik paayilii faa dha.
Seelii Jiidhaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Seelii jiidhan elektiroolaayitii dhangala'oo qaba. Maqaan biraa isaan qaban seelii lolaa, kunis sababa elektiroolaayitii dhangala'oon qaama keessoo baatirii sanaa hunda uwwisuuf, ykn seelii qaawwaa, sababiinsaas gaasin yeroo hojjatan isaan uuman yaa'ee gara qilleensaatti waan makamuu fi. Seelii jiidhan seelii gogaa dura kalaqame, baayyinaan elektirookemistirii barachuu keessatti akka meeshaa barnootaatti tajaajilu. Baatiriiwwan kun meeshaa laabiraatorii keessatti argamuu, kan akka biikeriitti fayyadamuun akkamitti akka seelonni elektirookeemikaalaa hojjatu agarsiisuuf jecha salphaatti hojjachuun ni danda'ama. Seelii jiidhaan addayaa kan seelii konsentireeshinii (concentration cell) jedhamu, nyaatama sibiilaa (corrosion) hubachuuf fayyada. Seelii jiidhaan baatirii dursaa (kan hin chaarjeffamne) ykn kan lammaffoo (kan chaarjeffamu) ta'uu danda'a. Jalqabarratti, baatiriin dursaa hundi, seelii Daani'eel dabalatee, huubboo fuulleerraa hojjatame kan gubbaansaa banaa ta'e keessatti seelii jiidhaa ta'anii hojjataman. Baatiriin dursaa kan seelii jiidhaa ta'an kan biraa Leclanche cell, Grove cell, Bunsen cell, Chromic acid cell, Clark cell, fi Weston cell dha. Baatirii seelii gogaa jalqabaa hojjachuuf kemistirii seeli Leelaanchitu hojiirra oole. Seelii jiidhan ammallee iddoowwan akka baatirii konkolaataa fi industirii humna eeggataa kan akka iswiichi giir (switchgear), telekoominikeeshinii, ykn UPS gurguddaa keessatti ni tajaajilu, garuu idoo baayyetti baatiriin seelii jeel bakka bu'aniiru. Tajaajilli akkasii baayyinaan seelii liid-asidii ykn nikel-kaadimiyemii fayyadamu.
Seelii Gogaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Seelii gogaan elektiroolaayitii baayyee furdaa (paste) fayyadamu, kunis jiidha xiqqoo kan karantiin akka yaa'u godhu qofa qaba. Haala faallaa seelii jiidhaa ta'een, seelii gogaan gara kamittuu yoo garagalee ni hojjata, kunis dhangala'aa bilisaan socho'u waan hin qabnee fi; amalli kun seelii gogaa meeshaalee socho'aniif mijaataa taasisa. Yoo wal dorgomsiifaman, seelii jiidhan jalqabaa qabduu fuullerraa hojjatame waan ta'eef kan salphaatti cabu ture, kunis karaa gubbaa banaa yoo ta'u uleen liidii keessa gadi cuubbama ture, akka hin dhangalaaneef of eeggannoo barbaada ture. Hanga baatiriin jeel oomishametti, baatiriin liid-asidii socho'uu danda'uu fi fayyummaa (safety) seelii gogaan qabu hin qabu ture.
Seelii gogaan baayyee beekkamaan baatirii ziinki-kaarbonii ti, yeroo tokko tokko seelii Leelaanchi gogaa jedhama. Baatirii ziinki-kaarbonii, akkumaa baatirii alkaalaayinii, yaadan voolteejii 1.5 qaba; kunis lamaanuu ruuqolee ziinki-maangaaneez daay'oksaayidii waan fayyadmaniifi.
Seelii gogaan beekkamaan anoodii ziinkii qaba, yeroo baayyee qabduu huubboo akmooyyee qaba, kaatodiinsaa ulee kaarboonii fi kan garaa walakkaa jiru dha. Elektiroolaayitiinsaa ammooniyeem kilooraayidii furdaa hin dhangalaane kan anoodii ziinkitti aanee jiru dha. Iddoon hafe kan elektiroolaayiitii fi kaatodii kaarbonii gidduu jiru dhangala'aa furdaa isa lammaffaa ammooniyeem kilooraayidii fi maangaaneez daay'oksaayidii qabata. Maangaaneez daay'oksaayidiin akka depolariseritti tajaajila. Saxaxa tokko tokko keessatti, ammooniyeem kilooraayidiin ziinki kiloraayidiidhan bakka buufma.
Soogidda Bulbulame[edit | Lakkaddaa gulaali]
Baatiriin soogidda bulbulamee baatirii dursaa ykn kan lammaffoo kan soogidda bulbulame akka elektiroolaayitiitti fayyadmanu. Yeroo oo'a guddaa keessatti waan hojjataniif oo'i akka keessaa alatti hin baane sirriitti saamsamuu qabu.
Eeggataa (Reserve)[edit | Lakkaddaa gulaali]
Baatirii eeggataan (reserve battery) addaan diiggamee (akka humna hin kennine godhamee) yeroo dheeradhaaf kaawwamuu danda'a (tarii waggoota dheeraaf). Yeroo barbaaddamu, baatiriicha walitti deebifama (fkn elektiroolaayitii itti dabaluu); tokkicha walitti deebifamnaan, baatirichi chaarjii ta'e hojiif qophii ta'a. Fakkeenyaaf, baatiriin fiyuuzii qawwee elektiroonikiin hojjatuu irratti itti fayyadaman, qawween yeroo dhuka'e ka'u: safisni sun haguuggaa elektiroolaayitii cabsuun baatiriin sun akka ka'u godha, kunis sarkiyuutin fiyuuzii anniisaa akka argatu godha. Baatiriin eeggataa yeroo dheera erga kuufamanii booda (waggaan kan lakkaawwamu), baayyinaan umurii gabaabaaf qofa (sekendii ykn daqiiqaa) akka hojjatu godhameet saxaxama. Baatiriin bishaanin kaafamu, meeshalee qorannoo garbaa ykn meeshaalee waraanaa yeroo bishaan keessa seenan akka hojjatu godhu.
Hujjeeffama Seelii Baatirii[edit | Lakkaddaa gulaali]
Amallii baatirii marsaa fe'iisaa (load cycle) irratti, marsaa chaarjessuu irratti, ykn umurii irratti hundaa'un jijjiiramuu danda'a, kunis saba kemistirii keessoo, xuuxxama karantii, fi tempireecharaa tini.
Kemistirii Baatirii[edit | Lakkaddaa gulaali]
Baatirii Dursaa fi Amaloota Isaanii[edit | Lakkaddaa gulaali]
Baatirii Lammaffoo fi Amaloota Isaanii[edit | Lakkaddaa gulaali]
Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Power Shift: DFJ on the lookout for more power source investments. Draper Fisher Jurvetson. Retrieved 20 November 2005.
- Bellis, Mary. History of the Electric Battery. About.com. Retrieved 11 August 2008.
- http://environment.nationalgeographic.com/environment/energy/great-energy-challenge/battery-quiz/
- Bellis, Mary. Alessandro Volta – Biography of Alessandro Volta – Stored Electricity and the First Battery. About.com. Retrieved 7 August 2008.
- Stinner, Arthur. Alessandro Volta and Luigi Galvani (PDF). Retrieved 11 August 2008.
- Electric Battery History – Invention of the Electric Battery. The Great Idea Finder. Retrieved 11 August 2008.
- Battery History, Technology, Applications and Development. MPower Solutions Ltd. Retrieved 19 March 2007.
- Borvon, Gérard (10 September 2012). "History of the electrical units". Association S-EAU-S.
- "Columbia Dry Cell Battery". National Historic Chemical Landmarks. American Chemical Society. Retrieved 25 March 2013.
- Terminal Voltage – Tiscali Reference. Originally from Hutchinson Encyclopaedia. Retrieved 7 April 2007.
- Howstuffworks "Battery Experiments: Voltaic Pile". Accessed 10 April 2007.
- Howstuffworks "Battery Experiments: Voltaic Pile". Accessed 10 April 2007.
- ↑ "Battery Experiments: Voltaic Pile". Acc


text:
#CAFFEE_SADACHAA…..
Bulchiinsa sirna gadaa Oromoon bara birmadummaa qabu keessaa isa tokko. Geppoon isaas laga #Gibee_Oomoo_Gojobii_fi_Dhidheessaan kaaba, kibba, bahaa fi dhihaan kan daangeffamuudha. Miseensi caffee Sadachaa ilma Maccaa #Akaako jedhamuudha. #Akaakoon ilmaan Afur qaba. Isaanis
1. #Sadacha
2. #Jimma
3. #Badii fi
4. #Harsu jedhamu. Arfan ilmaan Akaakoo keessaa Jimma ilmaan shan horuun gara gosa guddaatti kan ofguddisee dagaage yoo ta’u,
ilmaan isaas
1. #Biloo
2. #Agaloo
3. #Laaloo
4. #Abbukaakoo fi
5. #Qoree jedhamuun kan beekamaniidha. Limmu, Liiban, Jidda, fi ilmaan Maccaa kanneen birootiif obboleessa tiruu kan ta’e Akaako ilmaan isaa #bulchiinsa_caffee_Sadachaa jedhamu jalatti woggoota dhibba ja’aaf (600) sirna bulchiinsa hammayyaa jaarraa 21ffaa keessatti illee dheebuu ummata adduunyaa ta’ee dinqisiifatamu kan adduunyaan maqaa Giriikootni itti moggaasaniin bakkayyuu beeku Sirna Gadaatiin hammatee woggaa saddet saddeetiin baallii wol harkaa fudhachiisaa hamma wolakkeessa jaarraa 19ffaatti akka turan seenaan ni yaadata. Galmi bulchiinsa Caffee Sadachaa #Odaa_Hullee jedhama. Innis godina Jimmaa ona #Oomoo_Naaddaa ganda #Hullee_Beeyyamitti argama. Odaan-Hullee odaalee Oromoo jaarraa 21ffaatti diinaan irra deddeebiin muraman keessaa tokko akka ta’e saaxiluun barbaachisaadha. Wolakkeessa jaarraa 19ffaatti Ilmaan Akaakoo caffee Sadachaa erga diiganii booda mootummoota goonfoo bibbicuu lakkoofsaan buusaa tokko(6) ta’anitti addaan caccaban.
#Mootummaa_Gaaroo_mootummaa_Foollaa_Guumaa_Geeraa_Jimmaa_Gomma, fi k k f tti faffaca’an. Dhuma jaarraa 19ffaa keessa #Jimma_Foollaa_fi_Gaaroon ofjalatti cabsuun impaayera Oromoo guddaa fi giido qabeessa ta’e uummachuun mootummoota shanan Gibee keessaa isa beekamaa ta’eera. Mootummoota Oromoo #Shanan_Gibee kan jedhaman
1 #Jimma
2 #Gomma
3 #Limmu
4 #Geeraa fi
5 #Guumaadha. Kanneen keessaas Jimma hamma 1933tti Itiyoophiyaa biyya jedhamtutti otuu hin makatin #biyya_Oromoo_woraana_Calanqoo_booda_woggaa_50f birmadummaan turte akka taate beekuun barbaachisaadha. Erga caffeen sadachaa diigamee asitti mootummoonni goonfoo seeraa fi heera isaanii kan tumatan #Odaa_Hulleetti. Kanaaf heerri hin barreeffamin Jimmaa tumaa-hullee jedhamu hamma Jimma Itiyoophiyaatti makamtutti tajaajila kennaa ture. #Tumaan_Hullee erga Jimma bara 1933tti Habashootaan weeraramtee fedhii male Oromummaa molqamtee ITIYOOPHIYAA jedhamtee kaasee hojii irra ooluuf carraa hin arganne….. Mootiin jimmaa
#AbbaanJifaar_caayaa_Odaa_Hulleetti_akkaan_jedhiidhaan_heera_tumatachuu_fi_saganta_Raada_Jaalallee jedhamuuf woggaatti yeroo lamaa ol achitti akka wolgahan seenaan bifa afoolaatiin nu gahe ni ibsa.
Asxaan Odaa ta’uun
yoomiyyu hinbeekamaa
haqqiin Oromootaa
yoom irraanfatamaa
galmi ni mullata
odaan ni dhaabbataa
haqqiin afaan qaban
funyaaniin dubbataa…..
–
(b/saa #Tijjaanii_Shekediriin)
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- AFOOLA OROMOO KEESSAA: RAACHAA FI MARAATOONII: Tolasaa Raggaasaa - February 4, 2017
- YEROOKEE MALEE HINDU’IIN:BILBILAA HARKAA FI MIDHAA INNI QABU (Smart phone is killing you slowly):Dr.Yona. - February 4, 2017
- MAAL WAYYA - February 3, 2017


text:
Waliigaltichi kan mallatteeffame kaleessa yeroo walga’iin Koree Diinagdee Iityoo- Sudaan 4ffaan Finfinneetti gaggeeffamaa ture yammuu xumuramu.
Sadarkaa itti aanaa muummee ministiraatti qindeessaan klaastara faaynaansii, diinagdee fi ministirri quunnamtii infoormeeshinii fi teeknooloojii DooktarDabratsiyoon G/mikaa’eel biyyoonni lameen bu’uuraalee misoomaa fi hariiroo waliinii cimsuuf hojjechaa jiru jedhan.
Waliigalteewwan keessaa inni tokko baankiin walitti hidhamuudha. Haaluma kanaan Baankiin Daldala Ityoophiyaa dameesaa Sudaan Kaartuumitti banuuf qophiisaa xumureera.
Koreen kunis hundaa’ee hojiirra jiraachun isaa hariiroo diinagdee biyyooyta lameenii cimsaa jira jedhaniiru.
Hasaboo Mohaammad Abduraamaan; itti aanaan preezdaantii Sudaan gama isaanitiin hariiron biyyoota lameenii diinagdee fi bu’uuraalee misoomaarra jiru walitti dhufeenya biyyootaa caalman cimsa jedhaniiru.
Biyyoonni lameenuu qabeenya beelladaa hedduu akkuma qaban waliin hojjechuun isaanii daldala seeran alaa hambisuun irraa fayyadama isaanii gabbisuuf isaan gargaara jedhan.


text:
Wednesday, May 7, 2014
“Mirgaa fi bilisummaa keenya amma argannutti garboonfatoota irratti ni qabsoofna, dadhabnu ilmaan itti guddifanna” Gen. waaqoo Guutu – “dhimmi Oromoo kana booda nafxanyootati bofa udduu lixxe taatee jirti. Harkisan itti cita, dhiisan itti lixa” hoogganaa Meccaa fi Tuulamaa
Camadaa Hundee irraa*
Angafootiin hooganoota qabsoo Oromoo raaga isaan raagaa turan amma lubbuun jiraachuu baatanis, jechi isaanii dhugoomee jira. Oromoon alagaa irraa gaaffii tokko illee hin qabu. bilisummaa fi abbaan biyyuummaa kiyya kabajamuu qaba kan jedhu duwwaa ilmaan isaa barsiifate. Sabni mirgaa fi bilisummaa dhabe sossobbaa fi fakkeessii wareertonni dhiyeessanii yeroon inni harka kennate seenaa keessa hin jiru. Abashoonni dhufaa darbaa sababni mooraa masaraa Miniliki keessatti wal lolaniif naannoo isaanii bulchuuf ykn bituuf miti. Qabeenyaa Oromoo fi Oromiyaa irratti duroomuf, aangoo irratti wal lolu. Sirni kaleessaa aangorra tures ta’ee, kan amma aangoorra jiru, yoo toftaan bittaa isaanii garaa garummaa qabaate malee, galiin isaanii Oromoo garboomsuudhaan aangoo siyaasaa fi dinagdee dhuunfachuu dha.
Mana hidhaatti Oromoo guuruun, ajjeessuu fi biyya isaa irraa buqisuun oromomoon mirga isaaf falmachuu irraa tasa duubatti deebisaa hin jiru. Qubattuun abashaa bara Miniliki irraa kaasanii Oromoo akka sabaatti dhabamsiisuuf yaalii eddu taasisanii, itti hin milkoofne. Miniliki Oromoo miliyoonotaan lakka’aman jumlaan duguugee jira. H/sillaaseen bifuma wal fakkaatuun qabeenyaa fi saba Oromoo akka sabaatti dhabamsiisuuf yaalee jira. bara bittaa dargiis haaluma kanatu itti fufe. Kan bara bittaa TPLF kan bara H/sillaasee fi dargii irraa adda kan taasisu, maqaa afaan kee dubbachuu dandeesse jedhuun, miindeffamtoota irratti ijaaree, qabeenya dachee Oromiyaa saamuu, ilmaan Oromoo egeree sabaaf ta’an karaatti ambisuu, afaan isaa kan dubbatan itti miindessuu, Oromoo aangoo siyaasaa fi dinagdee irraa fageessuu kan kaayyeeffatee dha. haalli TPLF waggaa 22 Oromoo irratti raawwate kanuma. Beektota ilmaan Oromoo egeree sabaaf ta’an toftaa gara garaan dhabamsiisee jira. barataa Oromoo barsiisaa fi beektola lammii Oromiyaa ta’an hundeen balleessuuf kan akka sirna TPLF hojate hin jiru.
Sanas ta’ee kana haqa ummati Oromoo qabu, hukkaamsuun tasa hin danda’amne. Yeroo ammaa dhaloota eenyummaa isaa beekutu Oromiyaaf guddatee jira. galata gootota Oromoo kaleessa lubbuu itti dhabaniif haa ta’uu, yeroo ammaa gaaffiin Oromoo amma galiin isaa qaqabutti sadarkaa humni kamuu dubaatti deebisuu hin dandeenye irra gahee jira. dhaamsa dureen qabsoo Oromoo angafooti dhaammatan qabatamaatti muldhachaa jira. kun bu’aa qabsoo Oromoo ti. Oromoo fi Oromiyaaf gammachuu, diina Oromoof ammoo, mata-dhukkubbii dha. falli TPLF qabu kana booda miindeffamtootaan Oromoo gowwaamsuu fi bituu akka hin dandeenye yeroon itti hubatu amma. Ilmaan Oromoo OPDO keessa galanii, miindeffamtootaan hoogganamaa turan, bifa nama gammachiisuun gara qabsoo sabaatti makamanii jiru. Hoogganni OPDO miindeffamtoota ta’uu isaanii hubachuun, ilmaan Oromoo miliyoonatti lakka’aman miseensa OPDO ta’anii otoo jiranuu, ummata isaanii wajjin dhaabatanii jiru. Kun qabsoon Oromoo diina irratti injifannoo seena qabeessa galmeessisee dha.
TPLF fi miideffamtoota isaa malee, ilmi Oromoo Oromoo ajjeessuuf diina wajjin dhaabbate hin jiru. Oromoon ilmaan isaa dammaqoo ta’aniifii jiru. Haalli yeroo ammaa tokkummaadhaan barattootiin Oromoo fi ummati Oromoo diddaa garbummaa finiiinsaa jiru kana dhugoomsa. Amma kan ta’uu qabu OPDOn yeroo kamuu kan walitti haraaramuu hin dandeenye qaama lama ta’uu ishee ti. Isaanis miindeffamtootaa fi sabboontota jedhamanii adda wal baasanii jiru. Keessumaa hoogganootiin OPDO gubbaa jiran yakkaa fi daba gara garaa Oromiyaa fi ilmaan Oromoo irratti waan raawataniif yeroo kamuu ummata wajjin warra haraaramuu hin dandeenyee dha. dhalooti haaraan (dhaloota qubee) kan ta’an garuu OPDO keessa jiraatanis mirgaa fi bilisummaa saba isaaniif akkasumma abbaa biyyummaa isaaniif ifatti falmachuu jalqabanii jiru. Kun guddina siyaasa Oromoo muldhisa.
Kanaaf TPLF amma fedhe meeshaa waranaa fi humna tikaa qabaatus, dachee Oromiyaa keessatti jaamaa (ija dhablee) ta’aa dhufuun isaa ifa ta’ee jira. fincilli barattoon Oromoo golee Oromiyaa hunda keessatti qabsiisan kana muldhisa. Oromoon tokko taanan, diinni keenya amma fedhe guddaa fakkaatus, dachee Oromiyaa keessatti ija hin qabu. ijaa fi gurra diinaa duuchuuf tokkummaan keenya fardii dha.
Keessumaa yeroo ammaa dhaabbileen siyaasaa Oromoo guddaa xinnaa otoo hin jedhiin tokkummaan dhaabbachuu qabu. wal dhibdee ykn garaa garummaa xixiqaaf jecha, diina Oromootiif yeroo kennuu hin qaban. Dhiigdi barattoota Oromoo, dhaabbilee siyaasa Oromoo yeroo kamuu caala, akka waliin hojataniif imaanaa itti ta’uu qaba. xuurii dhiigaan ilmaan Oromoo dhaamte kana dhaabbileen siyaasaa dhaabbatanii ilaaluu qabu. gumaan barattoota Oromoo kan baafamu tokkummaa ilmaan Oromoo dhugoomsuun ta’uu qaba. biyya keessatti ilmaan Oromoo yeroo kamuu caala, waliin dhaabatanii jiru. Dhiigaan muldhisanii jiru. Dhaabbileen siyaasaa biyya keessa jiranis ta’ee, biyya alaa socho’an gaaffiin bilbiltuu tokkummaa ta’uu isaa hubatanii atatamaan waliin hojachuu qabu. hoogganii dhaabaa ykn garee kamuu dhimma tokkummaa Oromoof gurra hin kennine diina gargaaruun ala Oromoof bu’aa tokko illee hin qabaatu. Kanaaf dhiigdi barattoota Oromoo TPLF fi miindeffamtoota isaan dhangala’e, nutokkoomsuu qaba. ajandaa ummata oromomoo fi Oromiyaan ala gaaffiin bilbiltuun hin jiraatu.
Qabsoo galii keenya isa dhumaan nugahu dhugoomsuuf, qabsoo walitti fufiinsa qabuu fi gurraa fi ija diinaa jaamsuu danda’u, gaggeessuu qabna. Kana gochuuf, tokkummaan gaaffii fardii dha. beektotiin Oromoo waldaa fi jaarmiyaan hawaasa Oromoo bakka jiran hundatti dhimma kana dhugoomsuuf dhama’uu qabu. diina keenya dachee Oromiyaa irraa buqisuuf qabsoo roga hundaa gaggeessuu qabna. Keessumaa qabsoo keessa keenyaa, daddaffiin daandii sirrii qabsiiisuun yeroon isaa amma. Hojiin dippilomaasii fi dhageettii sadarkaa addunyaatti argachuu kan dandeenyu, yoo keessi keenya akka Oromootti tasgabbii fi tokkummaa qabaannee dha. kudhan taanee, dhimma tokko dubbachuuf hojii dippilomaasii gaggeessuuf ni yaalla yoo ta’e, namni nama dhaghu hin jiru. Tokkummaa yoo qabaanne, alagaan gurra namaaf kenna. Hojiin dippilomaasii milkii argata. Kana beeknee qabeenyaa qabnu hunda gara humnaatti jijjiruu qabna.
Oromoon biyya Itiyoophiyaa keessatti humna sabni kamuu biyya sana keessatti hin qabaanne qabna. Humna namaa Oromoon qabu, Itiyoophiyaa keessatti guddaa duwwaa otoo hin taane, murteessaa dha. dinagdeen Oromiyaan sirna Itiyoophiyaa jiraachisuuf burqisiiftu bakka bu’aa hin qabu. taa’umsi Oromiyaa Itiyoophiyaa keessatti bakka furtuu dha. qabeenyi keenya sadan kun gara humnaatti jijjiruu yoo dandeenye, diinni yeroo ammaa kana guddaa fakkaatee of ilaalu kun, galabaa abidda cinaa jiraatuu dha. kana gara humnaatti jijjiruuf dhaabbileen siyaasa Oromoo, caasaan jaarmiyaa hawaasa Oromoo, beektotiin Oromoo gahee murteessaa qabu. kanaaf ilaa fi ilaameedhaan qabeenya ittiin badhaanee jirru, gara humnaatti jijjiruun bilisummaa keenya goonfachuuf haa kaanu. Oromiyaan dhaloota haara egeree isaanii beekan itti guddifattee jirti. Kana booda dhimma qabsoo oromoo tuffatanii bira darbuun tasa hin danda’amu. Gaaffiin oromoo gaaffii mirgaa fi bilisummaa ti. Gaaffii kana deebisuun ala falli abashootii fi bittooti qaban hin jiru. Kana booda gaaffii oromoof otoo hin abboomamiin, egereen isaanii dukkana.
Tokkummaan humna.
* Camadaa Hundee: camadaa@gmail.com
=>gadaa
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Seenaa Hundeeffama GAHAO (Gumii Aadaa fi Hog-barruu Afaan Oromoo Yuunivarsiitii Haramaayaa Damee Harar).
Aadaan bakka bu’aa yookaan mallattoo jiruufi jireenya hawaasa naannoo tokkooti. Aadaan karaalee adda addaa darba. Isaanis: gochaan, jechaaniifi meeshaaleee aadaatiini. Aadaa, afaaniifi hawaasni hidhata guddaa waliin qabu. Faayidaa yookiin tajaajila afaan aadaa keesaatti qabu karaa garaagaraa ilaaluun nidanda’ama. Inni jalqabaa afaan baataa aadaati. Wanti dubbatamus ta’e barruun darbu tokko aadaa hawaasa tokkoo kallattii garaagaraan tuttuqa. Nus kanaaf bakka barnoota keenyaatti aadaa keenyaan of taanee mul’anne.
GAHAO’n Walitti qabduu ijoollee Oromoo maraati. Barattoota guutuu Oromiyaa irraa dhufantu walitti dhufuun Aadaa, Afaanii fi seenaa uummata bal’aa kanaa walirraa baruun, kan hin beekne barsiisuf walitti dhufanii kan hundeessaniidha. Gumiin kuni yuunivarsiiticha keessatti haala seera qabeessa ta’een kan socho’uudha.
Gumichi olaantummaan Gamtaa barattootaatiin kan hoogganamu yoo ta’u, barattootaa fi hojjattoota akka miseensatti hammatee qaba. Kaayyoon GAHAO saba biroo jibbuuf , aadaa fi seenaa ofii kabajee kan ormaa tuffachuuf miti kan dhaabbate. kan ofii abbaatu dagaagfata. Inni immoo akkuma amala isaa ni kabaja malee dhimma saba biroo jibbuufis hin qabu,sabuma keessaa dhalate fakkaata. Nama jibbuun inumaa bira hin turre. Hardhas aadaa fi duudhaa, aartii fi hog-barruu uummata Oromoo guddisuuf Gumii dhaabbateedha.
Gumiin Kuni Yuunivarsiitii Haramaayaa Koolleejjii Fayyaa fi Wal’aansaa Harar keessatti akka hundeeffamuuf barattoonni bara 2001 A.L.H tti mooraa Hararitti barachaa turan ga’ee cimaa taphachaa turani. wareegama hedduus baasaniiru.
Iyyata yeroo gara garaatti qaama dhimmi isaa ilaallatu maraaf deddeebi’amee dhiyaachaa tureen Eebla 02/ 2001 A.L.H akka banamuuf bulchiinsi yuunivarsiitii Haramayaa heeyyame. Haaluma kanaan Eebla 03/2001 A.L.H irraa Eegaluun galmeen miseensota mooraa fayyaa Hararii ifatti eegale.Sagantaan jalqabaas haala bareedaan gaafa guyyaa 24/08/2001 A.L.H banamuun sagantaa isaa ifatti yoo eegalu milkiin xumuruu danda’ee jira.
Hojiilee karaa Gumii kanaa dalagamanii fi dalagamaa jiran keessaa:
• Dhaloota seenaa beeku, kan Afaan isaatin dubbachuu hin saalfanne, kan Aadaa fi safuu hawaasaa kabaju, akkasumas Eenyummaa, Amantii, Aadaa fi Afaan Saba biroo kabajee jiraatu Oomishuu,
• Afoolota Oromoo dagataman sassaabuu fi kitaabatti jijjiiruu,
• Barattootni haaraan yeroo gara Moorichaa dhufan sagantaa “Baga nagaan dhuftanii” qopheessuun karaa isaan ittiin milkaa’uu danda’an qajeelchuu fi Eenyummaa isaanii irratti hubannoo laachuufii
• Warra turtii mooraa keessaa fixataniif ammoo sagantaa “Nagaan dhaqaa” qopheessuun ogummaa barataniin hawaasa isaanii karaa sirriin akka tajaajilan jajjabeessuu,
• Uffata Aadaa gola Oromiyaa maraa agarsiisuun akkasumaas Aadaa isaanii waltajjii nama hunda giddugaleeffate irratti barsiisuu,
• Dandeettii adda addaa barattootni qaban cimsuu fi kaka’umsa keessatti Uumuu,
• Tuuta walgargaarsaa dhaabuun guyyaa balaan ga’etti walcinaa akka dhaabataniif haala mijeessuu,
• Gama barnootaatiin barattootni cimoo ta’anii akka argamaniif jajjabeessuu,
• Iddoolee seena qabeeyyii ta’an daawwachuu,
• T-shirt barreeffama nama barsiisuu danda’u ofirraa qabu maqaa Gumii kanaan barattootni akka maxxansatan haala mijeessuu
• Waltajjiilee gurguddaa fi barsiisoo ta’an kan mooraa guddaatti gaggeeffaman miseensotni akka hirmaataniif haala mijeessuu fi akkasumas guyyaa qophiin addaa jiru miseensota GAHAO mooraa guddaa fi namoota biroo affeeruun muuxannoo waljijjiiruu,
• Meeshaalee faayaa, kitaabotaa fi k.k.f barbaachisoo ta’an miseensotaaf dhiyeessuu,
• Biiroo Aadaa fi Turizimii Godina Harargee Bahaa waliin walitti dhufeenyaan kan hojjatamaa jiru yoo ta’u deeggarsa isaanitiin Gumii kun manneen barnootaa naannoo koolleejjii kanatti argaman keessatti akka banamu taasifameera, ammas itti jira,
• Kitaabilee gumiin qabdu barattootaf ergisuun akka dubbisaniif haala mijeessuu,
• Fiilmilee Afaan Oromoo gabaarra jiran barbaaddee dhiyeessuun Ilalchisuu fi jajjabina addaa barreessitootaa fi taatota Fiilmichaatiif kennaa turte, kennaa jirtis.
• Walumaa galatti, GAHAOn amma dandeesseen hojii Eenyummaa irratti dalagamuu qabu, Aadaa fi seenaa Uummata guddaa kanaa guddisuu danda’u irratti gara kuteenyaan hojjachaa jirti.
Walumaagalatti Gumiin Aadaafi Hog-barruu Afaan Oromoo (GAHAO’n) kana kan fakkaatu yoo ta’u, Seera ittiin bulmaataafi chaappaa mataa isaa danda’e kan qabu, karaa seera qabeessa ta’een beekamtii yuunivarsiitii Haramayaa irraa argateen koolleejjii Fayyaa fi Wal’aansaa Harar damee dhuma yuunivarsiitichaa kan ta’e keessatti socho’aa jira.
Amma ammoo kinoo kitaaba mata dureen isaa ‘QEERRANSA KAAMPAASII” jedhu kan qabiyyeen isaa Kuusaa Walaloo fi Afoola Oromoo ta’e qabatanii gadi ba’anii jiru. Kaayyoon barruu kana qopheessuuf isaan kakaase : Afoollii fi aadaan uummata kanaa dhokachaa deeman dhaloota dhufuuf darbanii akka jiraatan taasisuu, Miseensonni gumichaa dandeettii waa barreessuu akka horataniif kakaasuu,Guddina afaan kanaatifis shoora ta’e tokko akka gumaachuuf akkasumas barattoota sadarkaa gara garaa fi dhaabbilee barnoota ol’aanoo keessa jiraniif fakkeenya ta’uufi ture.
Kitaaba barreessuuf malli isaan fayyadamaa turan dandeettii barattoota mooraa keessa jiraniitti dabalee yeroo barattootni boqonnaaf gara maatii galan guuca raabsuun Afoolaa fi aadaa uummatichaa kan baduutti jiranii fi kana dura barreessitoonni baay’een irratti hin fuulleffatin godina godina irraa sassaabaa turan. Isa kana kanatu walitti dhufee boca kitaabaa qabate. Miseensonni Gumichaa kan yeroo kaanitii olitti sochii nama raaju namoota kaan of cinaa hiriirsun dalagaa turan. Silas waanti itti ifaajan Milkaa’uun isaa waan hafu miti , ifaajeen bara kana keessaa isaanuu qeerransa kaampaasii godhee gadi baasee jira.
Qabiyyee kitaabichaa keessaa muraasni: Walaloo, Asoosama gabaabaa, Ciigoo, Jechama, Baacoo, Hiibboo, Mammaaksa, Faaruu loonii, Weedduu yeroo cidhaa, Weedduu gaaguraa, Mirriysa Harargee, Darashii, Urursuu daa’immanii, taaphoota gara garaa, Geerarsa, Sheekoo, Hiika jechootaa fi k.k.f dha.
Akka fakkeenyaatti qolaa kitaaba isaanirra kan jiru Mirriysa Oromoo Harargee keessaa kan fudhatan akkas jedha;
Halkanii deema malee..
Waraabo waa kopheen qabuu….
Ciisee galalcha malee
Leenci waa hirriiba hin qabuu…
Wajjumaan nyaanna malee
Wajjuma yaana malee
Cinaa garaan waliif fayyaa nun qabuu…
Qeerransaa lagaa harqaa
Leencaa gaaraa bookkisaa….
Waatiyyoo xiqqoo takkaaf jecha
Gowwaan lammii boochisaa…
Yeroo ammaa kana maxxansi kitaabichaa kan dhumate yoo ta’u raabsamuuf qophiirra jira. Namoonni kitaaba seena qabeessa kana fudhattanii raabsuu barbaaddan teessoo armaan gadii kanaan quunnamuu ni dandeessu.
Lakkoofsa bilbilaa:
+251-9 21 79 87 28
+251-912 60 76 19
+251-924 54 75 39
+251-919 60 87 18
E-mail:
Gahaoharar6409@gmail.com
Deebisaaseenaa12@gmail.com
Hundessaa2015@gmail.com
Facebook: Yuunivarsiitii Haramayaatti GAHAO Harar
Page: Qeerransa Kaampaasii
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MAAL WAYYA - February 3, 2017
- XIMQATAA KUMARRAA (WALOOFI BARREESSAA KITAABA AFAAN OROMOO) Kutaa 1ffaa - January 30, 2017
- Jechoota mana Jireenyaa dhala namaa fi gola bineeldotaa Waliin wal qabatan muraasa:Abdiisaa Guuttataa’tiin - January 29, 2017


text:
Afaan Ingilizin Duubisuuf Addana Tuqaa
Duulli Duguungsa Sanyii mootummoota Habashaatiin ummata Oromoo irratti gaggeeffamu tooftaa fi bifti isaa haa geeddaramu malee, jaarraa tokkoo oliif osoo wal irraa hin cinne gaggeeffamaa jira. Akkuma irra deeddeebifamee seenaa keessatti kaafamu Oromoon weerartoota Habashaa osoo ofirraa loluu humna meeshaa hammayyaan caalamee cunqursaa jalatti kufe.
Erga gaafa cabee biyyi isaa weeraramee bulchiinsa alagaa jalatti kufee hanga har’aatti tasgabbii argatee hin beeku. Mootummoota humnaan cabsanii isa weeraraniin goochi duguugnsa Sanyii seenaan hin daganne irratti raawwatameera. Loltoota Minilik irraa kaasee hanga hidhattoota Wayyaanee har’aatti. Gochaa gara jabinaan guutame hedduutu Oromoo irratti raawwatame.Kanneen baroota dheeraa dura raawwataman akkuma seenaatti olkaawwannee wantoota bara mootummaa Wayyaanee kana keessa raawwatamanii fi hanga har’aan tanaatti raawwatamaa jiran haa laallu.
- Duula Duguuginsa Sanyii godina baha Wallaggaatti bara 2008 irraa kaasee gaggeeffamaa jiru.
Caamsaa 17 bara 2008 keessa ture ilmaan Oromoo 400 ol tahan hidhattoota Gumuz mootummaa Wayyaaneetiin leenjii waraanummaa fudhatanii fi hidhachiifaman weerarri irratti gaggeeffamee qe’ee isaanii keessatti kan jumlaan ajjeefaman. Hidhattoonni Gumuz meeshaalee waraanaa AK 47 irraa kaasee hanga meeshaalee gurguddaatti hidhachiifaman godina baha Wallaggaa onoota garaa garaa keessattuu ona Saasiggaatti bobba’uun qe’ee Oromoo weeraran. Ummata meesha maliyyii irratti dhukaasa roobsan. Hidhattoonni deeggarsa guutuu mootummaa Wayyaanee irraa argatan kunniin lola Caamsaa 17 irraa kaasee ummta Oromoo godina baha Wallaggaa irratti bananiin battalumatti lammiilee Oromoo 400 ol tahan galaafatan. Kanneen dhumatan keessatti kan argamanis irra guddaan daa’immanii fi dubartoota.
Namoota 400 dhumataniin gamatti, kanneen lakkoofsa guddaa qaban ammoo akka hamaa madaa’an. 12,000 ol ka tahan ammoo qe’ee fi qabeenyaan isaanii gadhiisanii gara magaalaa Naqamteetti godaanan.
Qabeenyaa maallaqaan shallaguuf nama rakkisu hidhattoota ummata Oromoo irratti duulchifaman kanneeniin saamame, barbadaa’e. Namoota dhibba afran ajjeefaman keessaa kanneen akka ilma namaatti seera awwaalcha argatanis hin jiran. Hedduun isaanii erga meeshaalee waraanaatiin ajjeefamaniin booda haala nama suukkanneessuun ableen gurra’amanii mormi irraa cirame. Awwaalcha dhoowwatamanii allaattii fi waraabeessi itti bahee nyaate. Oggaa kun hundi raawwatamu mootummaa naannoo kan ofiin jedhu OPDOs tahee biyyan bulchaan jira kan jedhu IHDG afuura hin baafanne. Sababiin isaa ammo tahe jedhanii ummata Oromoo irratti duula banan waan taheef. Akka seera Itoophiyaa maqaaf barraa’eetti meeshaan waraanaa ummata Civil dhaaf hin hayyamamu.
Hidhattoonni Gumuz garuu meeshaa waraanaa gurguddaa kan mootummaa qofaan tohatamu hidhatanii ummata Oromoo irratti ajjeechaa Jumlaa raawwatan. Hunda caalaa kan nama raaju ammoo lammiileen Oromoo ajjeechaa Jumlaa kanaan dhumachuu, madaa’uu, qabeenyaan jalaa saamamuu fi barbadaa’uun, akkasumas qe’ee isaaniirraa buqqifamanii godaanuun itti xiqqaatee lola kana isintu kakaase jedhamanii manneen hidhaatti guuraman. Mootummaan Wayyaanee hammeenya naannichatti raawwatu kan hanga har’aatti addaan hin kunne.
Bara 2010, bara 2011 fi 2012 keessattiillee duulli wal fakkaataan ilmaan Oromoo irratti gaggeeffameera. Tuttuqaan ummata Oromoo naannichaa irratti gaggeeffamu hanga har’aatti itti fufee jira.
- Weerara hidhattota Somaalii Kibba Oromoo magaalaa Mooyyaalee.
Mootummaan Wayyaanee duula isaa itti fufuun, Waxabajjii 27 bara 2012 keessa Kibba Oromiyaa godina Booranaatti magaalaa Mooyyaaleetti hidhattoota Somaalii bobbaasuun ummata Oromoo irratti weerara bansiise. Kanneen maqaaf Poolisoota naannoo Oromiyaa jedhaman dabalatee namoonni 50 ol duula hidhattoota Somaalii mootummaa Wayyaaneetiin deeggaramaniin ajjeefaman. Kanneen dhibbootaan lakkaawaman madaa’anii, kumootaan kan lakkaawaman ammoo qe’ee fi qabeenya isaanii gatanii akka godaanan taassifaman. Dhaabbileen dhuunfaa fi kan mootummaa tarkaanfii kanaan barbadaa’an. Hanga hidhattoonni Somaalii biyya weeraranii, lubbuu lammiilee galaafatanii fi qabeenyaa barbadeessan mootummaan Wayyaanee akka waan quba hin qabneetti taa’ee ilaale. Akkuma aadeffate boodarra isintu lola qabsiise kan jedhuun lammiilee Oromootti garagalee mana hidhaatti naqe. Hidhattoonni isaa osoo hin hafiin maaliif ummata waliin dhaabbattanii Somaalota loltan kan jedhuun manneen hidhaatti guure.
Kana Malees mootummaan Wayyaanee Kibba Oromiyaatti Gosoota Garrii, Gabraa, Ajuuranaa fi Oromoota Booranaa walirratti kakaasuun dhumaatii lubbuu guddaa naannicha dhaqqabsiiseera. Qabeenyaan ummataa maallaqa guddaan shallagamu yeroo garaa garaatti saamameera, barbadaa’eera. Duulli gosoota xixxiqaa hidhachiisanii Oromoo irratti duulchisuu kun ammallee naannichatti bal’inaan itti fufee jiraachuun beekamaadha.
- Duula baha Oromiyaatti gosoota Somaalii mootummaa Wayyaanee TPLFn hidhachiifamaniin Oromoo irratti gaggeeffamaa jiruu fi lubbuu lammiilee Oromoo 37 ol galaafate.
Mootummaan Wayyaanee irra deddeebi’uun baha Oromiyaa keessatti Somaalota abjuu bara dheeraa kan lafa Oromoo dhaaluu qaban hidhachiisee ummata Oromoo irratti duulchisaa jiraate. Kanaanis lubbuun namaa bade, qabeenyaan barbadaa’e kan salphaatti ilaalamu miti. Baha Oromiyaa onoota akka Mi’eessoo, Jaarsoo fi Anniyyaa faa keessatti milishoota Somaalii mootummaa Wayyaanee TPLFn hidhachiifamaniin lolli guddaan ummata Oromoo irratti banamee jira. Duula qindaa’aa kan mootummaa Wayyaaneen karoorfamee erga barri 2013 seenee hanga ammaatti osoo walirraa hin cinne baatileef baha Oromiyaatti ummata Oromoo irratti gaggeeffamaa jiru kanaan lammiileen Oromoo 37 ajjeefamaniiru. Kanneen dhibbootaan lakkaawaman ammo ni madeeffaman. Akkumas 20,000 kan tahan qe’ee fi qabeenyaa isaanii gatanii godaananiiru. Akkasumas beeladoonni manaa 700 ol tahan ummata Oromoo irraa saamamaniiru.
Lolli gaggeeffamu kun maqaa walitti bu’iinsa daangaa jedhuun humnoota badii mootummaa Wayyaaneetiin kan qindeeffame oggaa tahu, loltoonni Wayyaanees hidhattoota Somaalii duubaan goranii ummata Oromoo lolaa akka jiran ragaaleen qabatamaan ni jiru. Tarkaanfiin faashistummaa
mootummaa Wayyaanee kunis duula duguuginsa Sanyii irraa adda baafamee kan ilaalamu miti.
- Duula Amaarota maqaa “Liyyuu Poolisi” jedhuun ijaaramaniin Oromoota Karrayyuu irratti baname.
Godina baha Shawaa naaannawaa Karrayyuu keessatti lolli bifa qindaaween Oromoota Karrayyuu irratti gaggeeffamaa jirus qaama duguuginsa sanyii ummata Oromoo irratti gaggeeffamuuti. Naannoo kanatti mootummaan Wayyaanee maqaa “Liyyuu Poolis” jedhuun dhalattoota saba Amaaraa qofa irraa kan ijaaraman daangaa Oromiyaa fi Amaaraa gidduu qubsiise ture. Ragaaleen bahan akka mirkaneessanitti naannoo kanatti bara Minilik irraa kaasee hanga har’aatti lolli addaa hin cinne gaggeeffamaa jira. Qaamni “Liyyuu Poolis” kun ammo Waldaa Dargaggoota Ona Minjir jechuun waraana biraa ijaaree duula bal’aan kan Oromoo lafarraa buqqisuu adeemsisaa jira. Naannoo kanatti mooraan leenjii bal’aa fi guddaa tahe banamee dargaggoonni Amaaraa leenjii waraanummaa itti fudhataa jiru. Bishaan jallisii mootummaan naannoo Oromiyaa jedhamu saniin tolfame ummata irraa ittisanii, waraanni irra qubsiifamee daldala horii, akkasumas oomisha kuduraa fi muduraa irratti bobba’anii jiraachuu gabaasaaleen ni addeessu. Waraanni naannicha qubates baatii baatiidhaan ummata kiloomeetira 20 ol dhiibaa jira. Maqaaf mootummaa naannoo Oromiyaa kan ofiin jedhu OPDO poolisoota naannoo Oromiyaa bakkichatti geessuun qubattoonni Amaaraa kanneen laficha irraa akka buqqan gochuuf yaalus lola irratti banuun poolisoota naannoo Oromiyaa irraa lama ajjeesan. Yeroo irraa gara yerootti dhalattoonni Amaaraa naannichatti walitti qabanii leenjii waraanummaa kennamaafii jira. Ummata irratti shaakaalaa akka jiranis barameera. Waraanni Amaarota irraa ijaarame naannicha qubsiifame kun lola yeroo garaa garaatti ummata irratti gaggeesseen waggaa tokko keessatti lammiilee Oromoo 76 ajjeesuutu ibsame. Kanneen keessaa 6 dubartoota oggaa tahan, 3 ammoo daa’imman. Loltoonni Amaaraa kanneen bakka lammiileen horii tiksanitti baleen gurra’anii akka ajjeesanitu gabaafame. Namoonni ajjeefaman torbaatamii jahan kanneen ajjeefamamii bosonaa fi karaa itti gataman. Kanneen bkka buuteen isaanii dhabame ammo 10 ol tahu.
Humni dhalattoota Amaaraa irraa ijaarame kun erga leenjii isaa xumurateen booda horii ummataa saamuu irratti akka bobba’e gabaasaaleen naannicha irraa argaman ni addeessu.
Haaluma kanaan loon, re’eelee fi harroonni kuma dhibbootaan lakkaawaman gandoota akka Dhibeettii, Qararrii, Haroo Qarsaa, fi kanneen biro keessaa humna “Liyyuu Poolisi” jedhamu kanaan ummata Oromoo irraa samaman.
Walumaagalatti duulli gama hundaan ummata OROMOO irratti gaggeeffamaa jiru kun fala hatattamaa barbaada. Gochaan bakkoota hundatti adeemsifamaa jiru kun duula duguuginsa sanyii irraa adda bahee hin laalamu. Sochiin wal fakkaataan godinoota Oromiyaa hunda keessatti adeemaa akka jirus beekamaadha. Kanaaf ilmaan Oromoo waliif dirmachuun duula hammeenyaan guutame kan mootummaa Wayyaaneen qindaa’e kana ofirraa ittisuudha qaba jenna. Dhaabbileen kabajamuu mara dhala namaaf dhaabbatanis duula Oromoo irratti gaggeeffamaa jiru kana quba qabaatanii akka dirmatan dhaamna.
M. Seenaa
Caamsaa 31, 2013


text:
Xalayaa Jaalalaa-Waamichakoo alanaaf!
Hawwii akkam nagaadhaa?Ani fayyaadha.Nageenyikoo jaalalaa gaara yaabee bu’e,galaana qaxxaamuree,qilleensarra balali’ee si haa dhaqqabu. Guyyaaf bara gammachuu bara biyyoo waliin daakaa turre, bara dhoqqees waliin laaqnee guddanne sanan yaadee yaadni naan caba. Bara tiiyaatira abbaa manaaf haadha manaa taanee,daboo kadhannee ijoollee qochiifachaa turre,bara ijoollummaa. Nii yaadattaa?baras utuu dagannee wal hin dagannu,wal malee nama quba hin qabnu,feenu wal gangalchaa ,wal cicciniinaa,takkas hanga hidhiin keenya lameen waan maqxe himtutti wal dhunganna.
Ajab barri sun utuu har’a ta’ee?Guyyichis anumaaf sii jedhee maal ta’a yoo duuba deebi’ee?. Hawwii,elaa erga gaafa baateeti ijjikoo ol deebi’ee shamarra biraa hordofaa hin jiru.Feedhiin qaamakootis gaafa baatee qabe waan na keessatti gudunfamedha.Yoon taa’u qaamonnikee hundi na dura daaddisu,haalli uffannaakee, urgaan uffatakee,dhahaan shurrubbaakee,xuuxxoon hidhiikee addatti na dura dhaabbata,koo hidhiin erga ati irraa fagaattee waan sooroma (xoorrataa) ba’e fakkaata,hidhiin hormaa akka hidhiikee natti mi’aawuu hin danda’u sammuukootu akkasiin of na amansiise,gaafa galtuufan sii kaahee jira,atoo?bareeddinnikee durii sun adaraa akkasumaan sirra jiramoo?gammoojjiin biyya hambaa kun bifakee balleessiteettii?an miidhaginakee miti ijaan si arguufan gaggabaa jira,guyyaa ati naa dhuftu,guyyaa turtii waggaa 40 dura waliin turre sana wal
yaadachiifnaafan si eegaa jira,jabduuko ati gara kuteettiidha obsitee kaayyookeef akka manaa baatetti itti cichitee jirta,jijjiiramamaatiikee waan hawwituu hojiin nuffisiisaan sitti dhufullee damdamachaa jirta,kanatu akkan hamma ati dhuftutti hin fuuneef na qabee,na sakaalee jiraam,”ani Hawwii qaba Hawwiinkoo naa galti
gaafasheen galtu malee isheen ala mana biraa ijaarrachuu hin fedhu,aniif isheen kennaa waaqayyoo waliif nu kennedha hormatti baruuf dhagaa (Tulluu Koomtooo) Naqee sochoosi jechuu walin tokko” jedheen harmeef abbeekoo takaroo qabaa jira har’a utuu dhufakee eegnuuabbaakoo dhiisii anuu dulloomeera.
Garuu,Hawwii mucaa Yuunibarsiitii Adaamaarraa bahee abidda bosona baalee dhaamsuu dhaqee abiddi qabatee gube nii yaadattaa?moo nii dagattee?Shuumaa mucaa achumatti hiriyaansaa Abiddi gubee jennaan maraatee har’a Gidda keessatti xinnaaf guddaan”Baalee” jedhee itti qoosu,kan baalaaf raabi muka kolfaa godhate sanahoo?Innii utuu ati galtee aniif ati cidha guddaa akka addunyaatti gurra namaa hawwatu,kan gugsii fardaa,konkolaataa,dhiichisa Foollee,faccee dabballee tiin faayamee cidha addaa jedhamuun UNESCO irratti galmaahu galtee waliin gaggeeffannee nii fayyaam,inni raata’es nii dammaqa,inni du’es nii ka’a,inni maraate maraatummaan isaa fayyaan hammachiifama.Hundaafuu guyyaan ati galtu ati na dhoksitee narraan bahuuf jettaa egaa durseen of qopheessa,waan Mankaahaaf,waan cidha ittiin gaggeessinu hojjechuun dirqama,farsoo Amaamotaa buquriirraa Gaanii(kan supheerraa tolfamu farsoo buquriin itti naqamudha) hedduutti akka naqaniif amumaa kaaseen harmeekootti hima.
Cidha keenyaaf Gaanii hedduu harmeen tolchaa jirti namoota Farsoo hin feeneef keessumoota ollaaf Cuggee(akkuma gaanii taatee tiqqooshee kan Okkootee bishaanirrajirtu)qopheessiteetti. waamicha waammachuun eegala.Waaggaa hanga kana gumaatan hormaaf laachaa ture sana naa deebi’uuf ga’eera.Akka amaamotakoo irraa hin hafneen jedha. Hawwii atis gamakeetiin cidha guddaa taasifachuun hawwiikoo guddaa waan ta’eef waan sirrraa eegamu raawwadhu.An si hin ajaju ati nama ogummaa jabaa qabdudha,beekumsa sammuu badhaadhe baattee jirta.Kanaaf mee guyyaa gammachuu keenyaa guyyaa kikiksaa,Qasaatii,Kolfaa sanaaf waan oolu atis dalagi.
Naagaatti
Ijji nagaa wal nu haa argu
Hiriyaakee Suutumaa dha Oromiyaarraa
Jaalallee dirqiin jiruu addaan nu tamsaase Hawwii Dhabbasaatiif
bakka jirtutti
…..Abdii Guuttataa Dilgaasaa tiin
–
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MAAL WAYYA - February 3, 2017
- XIMQATAA KUMARRAA (WALOOFI BARREESSAA KITAABA AFAAN OROMOO) Kutaa 1ffaa - January 30, 2017
- Jechoota mana Jireenyaa dhala namaa fi gola bineeldotaa Waliin wal qabatan muraasa:Abdiisaa Guuttataa’tiin - January 29, 2017


text:
- Gootowwan qaqqaaliin qabsoo bilisummaa Oromootii fi walabummaa Oromiyaatiif jecha lubbuu takkittii lagoon qabnen san laatanii wareegama qaalii bakka bu’ummaan hin argamne kafalaa turan san karaa kijibaa/ xurree sobaa/ irratti wareegamaanii laata? Kan ja’uu dha.
- inni biraa ammoo, namni waggaa meeqaaf Hayyu Duree ABO (Adda Bilisummaa Oromoo) tahee qabsoo tanaan deemaa ture akkamitti “Ani takkaa bilisummaa Oromiyaatti amaanee hin beeku ja’a?” Tan jattuu dha.
Monday, 23 March 2015
OVR: Will this submission be the rise or demise of ODF?
Sirkannaan Ahmed | Bitootessa 22, 2015
“Aak..! Ja’an malee waan tufan, makmaakan malee waan himan..!” jachuun Oromoodha waa baayyee mul’isa. Aniis dubbii tiyya maakmaaksaan jalqabuun kiyya maakmaaksa isinii himuuf yookaa isin barsiisuuf miti. “Waatoo jala waatu jira.” ja’anii mitiiree? Waa malee manni hin aaru, aniis waa malee hin maakmaakne jechuu kiyya. Dhiifama! Dubbiitu naan bade malee Salaamtaas hin daganne; Ashamaa! harka fuune akkam jirtan? Isin haa gahu salaamanni kiyya ilmaan Oromoo hunda bakkuma jirtanitti. Ani yaada dhimma saba kootii kan amma amma sammuu koo keessa deddeebi’ee boqonnaa naaf waakkatu malee, nagayaan jira.
Dubbiin maakmaaksaan jalqabde tun eessaaf deemti jattanii xumura barruu tanaa irra gahuuf akii sardamuun keessan hin oolu. Garuu, dubbichi oduu qammante taatullee amma haareyatti waan finiinseetu jira. Inniis dhimma waggaa lama dura xuxxisaan isii dhagahamuun gurraaf qalbii ilmaan Oromoo mara keessa marmaaraa turte takkaatu qabatamaan dhoohee; guyyoota lameen dabre kana mata duree haasawaa taahuun, gurra ol galuu fi gad galu keessa wacaa turtee fi xiqqaa guddaan afaanii qabaachaa turee dha. Jechi san guyyaan gochatti jijjiiramee arginu yoom tahinna? Tan jattu namuu if gaafachaa tureeti, arra qabatamaan hojitti fassaramuun isaa hin oolle. Haalli isaa garii ajaa’ibsiisee, kaan gaddisiisee, hanga tokko gammachiisuus, aniis yaanni keessa kootti dhimmisee akkaan ilaalcha dhunfaa kootii isiniin gahuuf na dirqisiise. Dhimmichiis gara biyyaatti galuu ADO (Adda Dimokraatawaa Oromoo) ykn ODF ti. Mee aniis eessarraa jalqabee essatti akkaan goolabuuf na rakkisullee, waan sammuu kootti dhagayame walitti cunfeen, gabaabsee akka armaan gadiitti jabaa isiniin jechuuf yaale. Dubbisa gaarii.
Yeroo waa’ee ADO/ODF kaasanii haasawan waan baayy’eetu mataa kiyyaa keessa olii gad marmaaree, qalbii kootiis raasee, sammuu tiyya keessattiis gaaffii uumee na xaxa. San keessaa ijoon akka fakkeenyaatti:
Gama biraatiin, kaleeysa yeroon OMN dhageeffadhu, Nama tokko kan garee Leencoo Lataa ykn ODF deegaruutuu, “Nuti reefka keenya biyyatti nu hin galchine, Nuti osoo lubbuun jirruu biyyatti galle.” ja’e. Safuu! Waan hedduu nama gaddisiisaati. Sababniis namni reefki isaanii biyyatti gale sooreeysa Jaarra Abbaa Gadaa fi Jen. Waaqoo Guutuu faa dha. Fuulli rabbii isaanitti haa tolu! Nama tahee kan biyya ifii jibbu hin jiru. Garuu, jeeyni adamoof bahe leencaaf arba hin baddinii, osoo simbirroollee hin adamsine manatti galuun akka kiyyaatti salphina. Salphina qofa moo?? Salphinni yoo wal caale ,salphina salphinaa oliiti.
Wanni baayy’ee/hedduu sammuu tiyya na rakkisaa jiru; nuti yeroo biyyaa jirru namni alaabaa ABO uffachuu miti namni ijaan yoo arkeehuu mootummaan gabroomfataan biyya cunqursaa jiru si ajjeessa. Amma garuu akkamiin alaabaa ABO fudhatanii biyyatti galan? Gaaffii natti tahe. Akkuma alaabaan biyya addunyaa hundaa hikkaa qabdu, alaabaan ABO tiis hiikkaa fi ergama if dandahe qabaachuun beekkamaa dha. Garii namaatiif alaabaan huccuu dha. Garuu, huccuun huccummaa isiitiin osoon taane, asxaa fi faajjii sabaa tahuun hiikkaa, akeeka, kaayyoo, galmaa fi kkf if keessatti hammatteeti kan moggaafamtu. Wanni faarfataniif, wanni ittiin dhaadataniif, wanni ittiin geeyraraniifiis kanumaafi. Gama kaaniin Alaabaan ABO Kaayyoon isiin jalqaba ganamaa baateef galmaa hin geenye. Galmaan gahiinsa akeeka kanaa milkeessuuf jecha, Jaallan qabsoo irratti wareegaman kan lakkoofsaan maqaa dhooynee hin xumurre hedduutu jira, hanga ammaatiis itti wareegamaas jiru. Duuba arra ODF eega kophatti miraaza baatee, meeshuma ABO ti dhimma baana jachuun kun nama hin dhiphisu jattanii yaa ambayyoo?? Ani akka mataa kiyyaatti ODF irraa rakkoo hin qabu. Haa tahuu malee alaabaa ABO qabatanii biyyatti galuun isaanii anaaf du’a.
Akkuma beekkamu, Kaayyoon ABO WALABUMMAA OROMIYAA, BILISUMMAA OROMOO FI BIRMADUMMAA DANGAATI. ODF Jechuun ammoo Oromiyaa Xooppiyyaa keessaati dimookraassummaan badhaate mirkaneessuu dha. Jecha biraatiin, dimookiraasii Xooppiyyaa keessatti barbaduudha! Waan hedduu wal faalleessati. Nama harree qoraanii fi harree daakuu wal keessa oofuu taate dubbiin. Mee isinuu dubbii tana gad laalaa kaa. Namni kaleessa akeeka ABO qabatee dhaabbicha hogganaa ture arra ammoo tan biraa uummatee, akeeka kaleessaa san dagatee hoggaa gartu “Namni akka fedhu dhabe akka hin feene taha.” nama hin jechisiisuuree?
Xumura irratti dhaamsiin ani Oromoota, sabboontootaa fi deeggartoota ABO /Adda bilisummaa Oromootif/ qabu yoo jiraate; hamilee hin caphiina. Qabsoo teenya itti fufuu qabna. Roga /karaa Hundaan, Rakkoo qabsoo teenya keessa jirtu qabsoon irra aanna. Sabboontootaa fi deeggartoonni ABO kanneen odeeffannoo gahaa hin qabne ololaan hamilee cabuu hin qabu. Qabsoon teenya itti fufuu qabdi. Gama keenyaan hayyootaa fi beeytoota Warreen qabsoo bilisummaa Oromootif Wareegamaan caalaa wanni beeynu ykn beekoomsi nuti addatti qabnu hin jiru. Addi Bilisummaa Oromoo nuuf jecha tattaafataa jira. Kanaaf, dhaaba kaayyoo jalqaba baheef, akeeka bu’ura irraa itti amanee sinqeeyfatee amnarra jiru, kan xurree dhugaa irraa osoo hin maqin qabatee deemu ABO cinaa dhaabbachuu qabna malee, akka muka qilleensi gamaagamana raasuutti ykn akka bishaan qorii irraatti garuma jallisanitti dhangala’uu hin qabnu. ODF biyyatti galuun qabsoo teenya of duubaa hin deebbisu. Kan duraani caalaa itti jabaachuu fi itti cichuu qabna. Isaaniin, ODF’niis “Carraa Gaarii” jechaa, Hamileen keenya jabaatee, daran qadiidee, qabsoon keenya finiinee itti fufuu qaba. Isaaniin mormuun sirrii miti. Itti dhiisa namuu wan fedhe haa godhuu. Kan dogoggore ykn saba isaatti daba hojjate seenaatu gaafata waan taheef. Wanni nuti godhuu fi if gaafachuu qabnu “Akka dhunfaatti, mataa keenyaan dirqama keenya bahaa jirraa?” kan ja’u tahuu qaba… Dhugaa jirtu hanga addaan baafannuu ammoo jerjeruu haa dhifnuu. Hundaafuu, ODF duriis dhaaba keenya wan hin tahiiniif maaliif itti rakkanna? Isaniis carraa isaanii haa yaalanii. Yoo siyaasaan carraa taate. Kabajamtoota dubbiftoota barruu tanaa, kun ilaalcha dhunfaa kootiiti. Ilaalcha Sirkannaan jachuu kiyya. Garuu yoon dogogore dhiifama isin gaafachaa, tokkummaan gaachanna! Irreen tokkummaa yeroo mara injifattuu dha. Kanaaf, tokkummaa oromoo jabeessaa jachaatiin ergaa koo goolaba.
=====”OROMIYAAN NI BILISOOMTI!!”=====
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Ibsaa Guutama irraa*
Oromoon saba tokkicha. Dubbee demokraatumma yeroo hin yaadatamne kaasanii qabu. Akka seenaatt Oromiyaan amantee tokkicha qabdi turte. Amantichi dhimma finnaa keessa hin seenu. Akkasumas finnaan addatt dhimma amantee waan ta’e keessa seenuun safuu ture. Sana jechuun bakki itt waldeggeran hin turre jechuu miti. Dhaaboti Lubaa fi Qaallu aadaa fi hoodaan bakka walitt dhufan qabu. Haata’u malee yeroo nagaa haa ta’u lolaa amantalummaan (ilaalchi amantee alaa) masaka waliigalaa sabichaaf kennaa ture. Oromoon dhugaa, amantee ulfina kennuu fi adda addumaa yaadaaf wal danda’uun beekama. Dhaalmaa ofi irratt mari’achuun haala amma keessa jirru qayyabachuuf nama gargaara. Kanaaf kanneen hamaa nuu hawwanii fi gargar nu qooduu fedhaniif gurra qeensuu hin qabnu. Deemsa yeroo keessa kan nuu tolutt akka baanu mamii hin qabnu. Yoo iyyaafataa deemnuu fi naannaa keenya qeeqaan laallutt kaanu, caalaatt of baruu fi addunyaa keessa jirruu hubachuu eegaluun, nafii fi jaalala lammii keenya Oromoo, waliin biyya waloo fi kaayyoo bilisummaa tokko qabnuuf waan baafnuuf akka ofirraa qabnu qayyabachuu eegalla. Achumaan annisaan Oromummaa gadifageenyaan nuugalutt ka’a. Ammaaf, Oromiyaan biyya amantee hedduutii. Tokkummaa see eeggattee jiraachuuf amantalummaa guddifachuu malee filmaata biraa kan qabdu hin fakkaatu. Kanatt haansinee sun mal jechuu akka ta’ee fi anjaa Oromiyaaf qabaachuu danda’u ilaaluu haa yaallu.
Amantalummaa yeroo jennu hala amanteen dhimma gara bulchaa, barumsa ambaa yk dhimma malbulchaa biraa ilaalu keessa hin galle jechuufi. Akkasuma finnaanis dhimma amantee ilaalu keessa galuu hin qabu jechuu dha. Gabaabaatt amanteen kan abbaa, finnaan kan walii tahuu fudhachuu jechuu dha. Sun akeeka, garagarummaa amanteen jiru utuu hin laalin, biyyattiin kan namoota finnicha jala jiranii hundaati jedhu irrati bu’uurfama. Tokko tokkoon namaa, mirga bilisummaa yaadaa, kan seexaa saa qofaan masagamu qaba jechuu dha. Yoo amanteen tokko fo’amee akka amantee finnaa ta’u godhamee, finnichi jara hafan hunda irratt dhiibbaa tolaa hin taane gochuu danda’a. Sunimmoo mirgoota nambiyyaan qabu hunda tuqa.
Bara nugusa nugusoota Itiyoophiyaa, finnaa fi amanteen Tawaahidoo gargar hin jiran turan. Finnaan hirree yeroo gumaachu amanteen ilaalcha masagaa kenna ture. Kanaaf amantooti hafan baras hangam akka gadi ilaalamaniif itt cobamaa ture ni yaadatamaa. Olaantummaa amantee tokkoon amantoota biraa irratt lamuu akka roorrifamu kan barbaadu jira hin fakkaatu. Tajaajila saafi amanteen Tawaahidoon mootota waliin angoo fi qabeenya hirmataa jiraate. Nugusicha duuba amantee fi galmastaanni (church) seeraan gargar bahan jedhame. Qabeenyi saas akkuma qabeenya dhaabota biraa kan finnaa ta’e. Keessaayyuu finnaan dhimma galmastaanaa keessa galuu hin dhiisne. Muudammii fi ari’amuun matoota amantichaa sanaaf ragaa dha. Sun mirga bilisummaa yaadaa tuquu jechuu dha. mirga sana irra ejjennaan amantalummaan gar tokkoon haalame jechuu dha. Dursee Waldaa Waaqeffannaa cufee. Amma amantee Islaamaa keessa harka galfachuun mormii kanaa dura argamee hin beekne kaasee jira. Abbaan hirree eenyuunu kophaatt hin dhiisu.
Itophistooti qasaawota ofiin jedhan hedduun jecha “Laaqii Kiristinaa garba awaamaa fi Islaamaa keessaa” jedhu qaabachuutt kan ka’an fakkaata. Rakkinni saanii seenaa fi demokrasii wal fudhachiisuu dadhabuu dha. Kaan ammayyuu amantee Tawaahidoo , faajjii halluu sadanii fi finnaa Habashaa ulfoo ta’uutt fudhatu. Kanaaf abboolii saanii irra ilaalcha addaa guddifachuu hin dandeenye. Habashamitii hundi wanti habashaaf “ulfoon” isaaniif mallattoo kufaatii saanii kan Habashaaan qabachuuf fudhatee itt duule ta’uu hin irraanfatani. Yeroo amma yaada dulloomaa fulduratt dhiibuun kaarra gidduu saanii jiru dhiphisuu irra kan baldhisuu ta’a. Moototi fi galmistanni qoteebulaa firoota saanii ta’an hacuucaa fi qorqaa jiraatani. Booda biyyoota kibba saanii jiran koloneeffatanii gara laafina tokko malee waliin saamaa turani. Warraaqsa 1974 duuba finnaa amantalaan uumamuun hedduu abdachiisee ture. Galmistannis miiltoo finnaa tahuun hafee gumaacha amantoota saan jiraachuutt ka’uutu himama. Duratt gumaacha amantoota biraan jiraata akka ture kan irraanfatamu miti.
Rimsammi amantalummaa ammayyaa tarii biyyoota Kiristinnaa Dhihaatiin eegalame ta’a. Akka fakaatutt sana kan maddisiisee serri ayyaanaa gaaffilee guddina beekumsaa fi teknoloojiin ka’an deebisuuf hanqina qabaachuu dha. Yeroo waa’ee amantalummaa dubbannu kan nammuu beekuu qabu amantalummaan amantee dhabuu yk waqanqabnee jechuu akka hin taane. Nambiyyooti hundii fi bulchooti saanii bilisummaa yaadaa fi mirga akka fedhaniti uumaa saaniif hoo qubaa galchu qabu. Seerri finnaa faanfana malee sana kabachiisa. Sun kan danda’amu yoo finnaan addati amantee tokko hin mararfanne. Finnaa demokraatawaan amantee kamuu galmeessuu malee hayyama kennuu tahitaa hin qabu. Sana jechuun amantee finnaa kan jedhamu hin jiru, finnaanis amantee qabachuu hin danda’uu jechuu dha. Biyya amante hedduu qabu keessatt amanteen malbulchaa keessa seenuu hin qabu; garuu abba tokkootaaf amanteen kabachiifamuu qaba. Bilisummaan waldaan qixaawuun, mirga murnoota hundaa kan murnoota amantees dabalatuu.
Ilmoon namaa jireenya addunyaa kanaa irratt rakkina hedduutu isaan mudata. Rakkinoota akkasiifi laguu malee waliin furmaata soquutu irra eegama. Teknoolojiin guddachuu, misa naannaa, dhibee, beela fi qilleensa hamaa irra of eeguun, oguma addunyaa kana irraa, kan akka qormaata mirkanbeekawaa gaafata. Meesharkaan amantee ayyaanawummaa jireenya abba tokkootaa gabbisuu qofaaf dhimma baasa. Jiraattota biyyichaa hundaaf kan waloo miti. Kanaaf rakkina waatattaa namootaa furuuf mala waloo hunda haammatu barbaachisa. “Dansummaan, akka amantalaatt kan madaalamu anjaa inni garagarummaa malee miseensota hawaasaa hundaf kennuuni. Amanteef garuu “dansummaan” kan madaalamu tolaa inni jireenya du’a duubaaf argamsiisuuni. Finnooti amantee akkamitt murnoota bucuu gantummaa fi adda ta’uun fixaa akka turan seenaan galmeesseera. Ogeeyyii, beekotaa fi raagoti meeqa fannoo ibidaa irratt akka gubatanii fi akka mormi irra qela’ma tures dhageenyeerra. Finnaa demokratawaa jalati garuu mirgi abba tokkootaa fi murnoota bucuu seeraan eegama. Guddinni mirkanbeekii fi dirree beekumsaa hundi ni jajjabeeffama. Amantee, saala, sanyii fi bifaan faanfanamuun hin jiratu. Hundi walqixxummaan ilaalamuu, akkasumas hojii, amantee fi barumsa barbaade hordofuuf mirga qaba.
Waaqeffannaa malee amantooti Oromiyaa keessa jiran hundi kanneen walfakkaatan alaa qabu. Murnooti waldhabdee keessaaf, alaa tumsa galmeeffachuu ni yaalu ta’a. Sun taanaan balaa jireenya sabichaa dorsisu kan sabgidduu garasii fi garanatt walharkisiisuu dhuma hin qabne fiduun ni mala. Kanaaf tokko tokkoon sabboonota tokkummaa fi mo’ummaa sabichaa waan ilaalu irratt kan hojjetaniif abbawumaa fi itt gaafatama akka qaban hubachuutu irra eegama. Wanti isaan qulqullumaan afaanii baafatan akka hamaatt furamee qaawwaa hankaaksitooti keessa luuxan uumuu dandaha. Utuu yaada dheedhiin gad hin bahin waan amanteen saanii barsiisu sirritt hubatanii bilcheessuun dansa. Waa’ee seera jireenya lafaa irrat wanti raagoti jedhan jira ta’a. Qooqota Macaafa qulqulluu irra ergifachuuf (Matewos 22:15-22) “Egaa mootichaaf kan fudhachuun ta’u kennaa; Waaqayyoofis kan fudhachuu isaaf ta’u kennaa! ” jedha. Haddis irraas barruu walfakaataan dhahameera (en Wikipedia.org, Islam and secularism). Yoo gaaffin tokko hariiroo kee biyya lafatt ejja ta’e ati waa’ee saa caalaatt beekta, garuu you hariiroo amanteett ejja ta’e kan kiyya ta’a.” Sun qooqta Raajicha Qulqulluuti jedhama. Namooti sana lachuu akka amantalummaa hayyamanitt fudhatan jiru.
Yaadaanmaliin, amantee Baha Gidduu maddanitt kan bulan hedduun nuti obbolaa dangaan gargar nu hin baafne jechuu yaalu. Dhungaan saa garuu amantee tokko qabna jedhee kan walii hilee hin jiru. Seenaan Awuropaa fi biyyoota Arabaa kanaaf ragaadha. Arabooti Kirstinnota irra goranii biyyoota Arabaa hin rukutan turani. Awuropotis akkasuma. Hundaaf fedha saba saaniitu dura dhufaa. Sabboonummaan, hanga yoonaa sabgiddummaa buubaa koministotaa kan jireenya gaarii hojjetaa addunyaa hundaa wareegu irrayyuu haanee jira. Akeeki waloon qabnu inni bu’uuraa fedha sabummaa keenya kan naannaa tasgabii fi nagaa qabu keessa jiraachuun, madda qabeenya keenya too’annee mo’ummaa keenya irraa hamaa ittisuu dha. Sana bakkaan gahachuuf Oromummaa qofatu masagaa waloo nuu kenna.
Oromiyaan biyya amantoota hedduuti jenneerra. Amanteen tokko kan biraa hin caalu. Oromoon erga qabamanii mirga saanii dhalootaaf qabsaawaa jiru. Mirgoota saanii kan mirga abba tokkee, noolaa fi malbulchaa dabalatu haalamaa jiraatani. Amanttoti saanii sadarkaa lammaffatt yk hamma hin jirreeti gadi buufamani. Qabsoo walirraa hin citneen, mootummaan Itiyoophiyaa amantee finnaati kan jedhu addati akka hin qabaanee fi finnichis amantee akka hin qabne fudhachuu dirqisiisani. Amantee kan qabu nama qofa. Sabi tokkoo nagaa qabeessaa fi tasgabbaawaa ta’uuf sun barbachisaa dha. Oromiyaa keessatt walabummaa fi bilisummaaf, akka waliin dhaabbatan kan godhu Oromummaa dha. Oromummaan ilaalcha addunyaa Oromoon bilisummaaf qabu kan Ilmoon namaa hudndi walqixxee fi eenyuu, eenyuu ol akka hin taane fudhatu. Jaalbiyyummaan qabsaawotaa Oromummaa keessaa madda. Hawaasi Oromoo akka hawasa hallee hawaasoma haa tahu, amantee, gosa yk lammoomaan murnoota adda addaa qaba. Hunda qajeeltuu, walqixxummaa fi faanfana malee bulchuuf, seerri yadcichaa amantee fi hooda murnootaa ala tahe, jiraachuu feesisa. Sanaaf falli saa amantalummaa dha.
Yeroo bilisummaa keenyaaf qabsaawaa jirru fi wanti halle nuun mormaa jiru kana waa’ee murneessaa afarsuun karaarraa nu maqsuu yk nu hankaaksuu abbalu gaditt hin laalamu. Mirga hiree saba ofii ofiin murteeffannaa hojiirra olfachuu qofa osoo hin ta’in, mirgi keenya amantee fi bilisummaan yaadaa ukkaanfamaa jira. Mirga abba abbaa haa tahani kan murnootaa Oromiyaa keessaa hunda waliin hamaa irraa ittisuun nu ilaala. Mirgi nambiyyaa tokko illee yoo haalame bilisummaan sabichaa guutuu hin ta’u. Kanaaf finnaan empayeraa mirga amantee nambiyyoota keenyaa keessa seenuu waliin balaleffachuutu nurraa gaafatama. Kana sababfachuun kan dhimma tokkummaa keenyaa keessa lixanii laaquu barbaadanis ni sokkaana. Jechii saba Oromoo akka gosaatt dhiheessuu aggaamu, jecha tuffii agarsiisu, kan firummaa barbaadu akka hin taanes hundaan beekamuu qaba. Walgahiin tumsaa ummata keenya muslimotaa qabsoo irra jiruuf, Meniyapolisitt dhiheenya ta’ e kan dinqisiifamuu qabu. Haasaan dardara Oromoo Jawaar Mohammediin hasawamee akka barreessaan kun hubatutt kan hala jiru waliin deemu. Yabboo kam irratuu maalummaa Oromummaa akka dhagahamutt himuun sabboonaa carraa sana argate irra kan eegamu. Garuu nammi hundi waan hasawamee fi barreeffamu irratt furaa ofii kennuun hin hafu; yaadi abbaa hin dhorgamu. Haa ta’u malee qeeqi kamuu namichatt osoo hin ta’in qabate irratt xiyyeeffachuutu irra jiraa. Yoo sun ta’e dadhabinaa fi jabina keenya irraa wanti barruu fi walbarsiifnu ni jiraata. Qabateen kun itt baha fagoon gahan waan qabuuf wal ciiga’aa fi miira ofii alatt ilaalamuu qaba. Haasicha sararaa sararaan, tuqaa tuqaan kanatu bade, sanatu tole jennu malee dubbataa ciicachuu qofa irratt yoo darbatame nama dogoggorsa. Ol adeemaa keenya akki itt busheessinuu fi jajjabeessinu malamuu qaba. Hundi dhugummaa fi danda’ummaa waliif haa qabatu. Durfannoo fedha Oromiyaa jaallannuuf haa kenninuu. Qabsoon keenya biyya walabaa fi ummata bilisaa itt fufa. Hanga bilisummaatt harka walqabannee haa jogaanu.
* Source: Gubirmans Publishing
By Ibsaa Guutama*
Oromo are one nation. They had democratic past from time immemorial. Historically, Oromiyaa had one religion. That religion did not interfere in the affairs of the state. In the same manner, the state did not interfere in exclusively religious matters. That did not mean that there was no support for each other. Both political (Luba) and religious (Qaalluu) institutions had areas of cooperation in cultural and ritual matters. But, secularism had given the nation an overall guidance in times of peace and war. True, Oromo did not only respect religion, but was also known for its tolerance of difference in thoughts. Discussing our heritage helps us understand our present. So, we should not lend our ears to evil wishers who intend to divide us.
With time, we will certainly find the way that suits all of us. The more we inquire and look at our surrounding critically, the more we develop consciousness about ourselves and the world we live in, then we realize the value and love we owe to our fellow Oromo with whom we have common country and common kaayyoo of liberation. Then, we also come to understand in depth the essence of Oromummaa. Oromiyaa is a land of many religions. Therefore, it has no better alternative than adopting secularism, if the nation has to survive in unity. Following, we shall try to see what we mean by it, and the advantage it can have for Oromo society.
By secularism, we mean noninterference of religion in the affairs of the state – be it administration, public education or other political affairs. In the same token, the state has no business to interfere in individual activities of religious concern. In short, it means faith is one’s own while the state belongs to all in common. That is based on the principle that the country belongs to all people under the state irrespective of what religion they prophesy. And, each individual has freedom of thought and is subject to his or her conscience alone. If one religion is entertained as a state religion, the state can have bias against all others. That, in turn, affects all rights of individual citizens.
During the days of emperors of Ethiopia, the Tawaahidoo religion and the state were inseparable. The state provides the arms, and the church the guiding ideology. For its service, the church was given a third of the land. That means, it was a shareholder in the stake of the country. After the emperor, the church and the state were separated, and more or less, the privileges of the church were stopped. But, the interference of the state in church affairs continued to this day. The influence the state had in firing and appointing heads of the church can be cited as an evidence. Though the state declared itself a secular state yet, it has extended its intrusion to other religions as well. First, it banned the association of Waaqeffataa. Now, interfering in the Muslim religion, it has provoked unforeseen protest ever.
Many Ethiopianist activists seem to bring to memory the old maxim, “Christian island in a heathen and Muslim sea.” Their problem is inability to integrate history and democracy. Some still take the Orthodox Church, the tricolor banner, and the Habashaa state as their sacred institutions. For this reason, they failed to develop a different outlook from that of their fathers. For non-Habashaa, the Habashaa “sacred” are symbols of their downfall, carried by the colonizer when marching to subdue them. To push them forward at this time helps only to widen the gap between peoples rather than breaching it. The church and the state together oppressed and exploited farmers who were their kin. They later together colonized free people to their south and mercilessly robbed them. A formation of secular state after the revolution of 1974 was thought to give some hope. The church is now a private spiritual institution run by believers supposedly, not a partner of the state. The church, instead of remaining a partner to the state, started to depend on contributions of those who followed it on their own free will. Previously, it lived on forced contributions of other believers. That has to be remembered.
The concept of modern secularism was probably introduced in western Christian countries. It seems that it originated from shortcomings of divine laws in responding to demands of developments in knowledge and technology. When discussing secularism, one has to bear in mind that it does not mean atheism. All citizens, including rulers, have freedom of thought and the right to worship in any manner they like. State law protects that right without discrimination.
That will be possible only if the state does not entertain any religion in particular. The state sanctions no religion; that means, there is no state religion or the state does not become religious. Religion has to be kept out of governance in a multi-religious state, but should be protected for individuals. Freedom of association is the right of all groups, including religious groups.
Inhabitants of a country face several problems in their worldly life. They need to solve such problems together. Advancement in technology, environmental developments, protection against disease, hunger and the elements require worldly methods like scientific researches. Religious tools are different for different religions, and are for advancement of individual spiritual well-being. They are not common to all inhabitants of the land. Therefore, for people’s material life difficulties, a common – all encompassing – method is required. Secularism advocates good for the advantage it gives to all members of society on this earth without any exclusion. In religion, good is advocated more for the benefit it has for the life after death. Therefore, to claim our country together, to develop common economic life, language and culture, we have to have laws common to all of us.
We can learn from history on how theocratic states persecuted the minority for heresy or apostasy. And, also how many scientists and philosophers ended on the stake or beheaded? We do not want that to be repeated. Under a secular democratic state, individual and minority rights are protected. Advancements in science and other fields of knowledge are encouraged. There will not be discrimination for creed, gender, race or color. Everyone has the right to be treated equally without discrimination and pursue any trade, religion or discipline of one’s choice.
Coming to Oromiyaa, it is hoped that all nationalists will be on the same page in their struggle for independence and against tyrannical rule. Together, they will make sure that all individual and group rights, including those of religion of fellow nationals, are not interfered with by any external or internal force. The abuse of individual rights should be taken as an abuse against the written and unwritten constitution of the nation.
Except Waaqeffannaa, all Oromo religions have people of the same faith outside Oromiyaa. Groups may try to enroll the external help for internal discordance. If that happens, it could lead to unending international tag of war that can be catastrophic for the survival of the nation. Therefore, it is incumbent with each national to act responsibly in matters of national integrity and sovereignty. Their innocent utterances could be misinterpreted and open a loophole, through which saboteurs could sneak in. They may even require to study in depth what their faith teaches. To borrow from the words of the Bible (Mathew 22:15-22) “Give back to Caesar what is Caesar’s and to God what is God’s.” A similar version is cited from Hadith (en Wikipedia.org, Islam and secularism) “If a question relates to your worldly matters, you would know better about it, but if it relates to religion, then to me it belongs.” Those are said to be words of the Holy Prophet. Some analysts smell sanctioning of secularism in both quotes.
Theoretically, all those that prophesy religions that originated in the Middle East are said to be brothers, and no boundary line should separate them. In reality, no country has spared another because they had similar religions. Evidences are the history of European and Arab countries. The Arabs would not have attacked another Arab country in coalition with Christians. The same with Europeans. For all, national interests came first. Nationalism has so far overcome even the most aggressive internationalism of the communists that promised good life for all working peoples of the world. Our national interests to live in a stable peaceful environment, and maintain control over our resources and defending our sovereignty should be our common primary objective. Only Oromummaa will be our guide to achieve that.
Present Oromiyaa, we said, is the land where there are different faiths. No faith is superior to the other. The Oromo have struggled for their birth rights since they were colonized. They were denied their human rights, which include individual, civil and political rights. Their religions were relegated to second-class or to nonexistent. Their relentless struggle has forced the Ethiopian state to accept secularism in which there is no state religion or a religious state. For a nation, to live in peace is indispensable to be stable. In Oromiyaa, their rallying cry for freedom and independence is Oromummaa. Oromummaa is the Oromo world outlook of liberation that takes all human beings as equals, and takes no any group as superior to any other. The Oromo society, like many others, has different groups – be them social, religious, tribal or ethnic. To administer all these with justice, equality and without discrimination, there must be a body of laws that governs them separate from their religious dogmas and group ethos. For that, the secular method is a panacea.
Now, at a time when we are struggling for our independence and when all odds are against us, to raise a sectarian debate is no less than a distraction, for that matter, a sabotage. It is not only being denied our legitimate rights to implement our right to national self-determination, but our rights of worship and expression are being muffled by the enemy. Be them rights of individuals or groups, all belong to our people, and to protect them is our common concern. No right denied to a citizen makes freedom of the nation complete. Therefore, we have to condemn together the interference of the empire state in citizens’ right of worship. We also oppose any suggestion that takes this as a pretext and try to mess up with our national integrity. Let it be also known that any utterance that refers to the Oromo nation as a “gosa” is taken as contemptuous and so unfriendly. The recent solidarity meeting in Minneapolis for our compatriots struggling back home has to be appreciated. For this writer, the speech made by the young Oromo Jawar Mohammed is appropriate for the occasion. But, different people may give different interpretation to any speech or writing; all are entitled to their opinion. But, any comment should have addressed the issues, not the person. In that way, we can learn from each other’s strong and weak points. These issues have far-reaching consequences and must be handled without any bias or idiosyncrasy. Unless the speech is evaluated line by line, point by point, and is based solely on an unbiased stance against the speaker, it could lead one to a mistaken conclusion. Let all have genuineness and tolerance towards each other. Let us give priority to our beloved Oromiyaa’s interest. Our struggle for an independent homeland and free people shall continue. Hand in hand, till victory, with Oromummaa!
* Source: Gubirmans Publishing