c: text/html

text:
Guyyaa boruu irraa eegaluun uggura qeerron Oromoo Finfinnee irra kaa’uu qabnu
1). Karra Finfinnee shanan cufuu konkolaatan akka hin seenne fi hin baane gochuu.
A. Karra Sandaafaa
B. Karra sulultaa
C. Karra Holotaa
D. Karra sabbataa
E. Karra Duukam
2). Midhaan nyaataa, fudraalee fi kudraalen kutaalee Oromiyaa kamuu irraa gara Finfinnee akka hin seenne ugguruu.
3). Dhiheessa bishaanii Oromiyaa keessaa Finfinneef dhihaatu addaan kutuu.
4).Humna ibsaa Finfinneef dhihaatu addaan kutuu.
5). Balfi garaa garaa akka Finfinnee keessaa hin baane ugguruu.
Qeerron Oromoo qabsoon goonu qabsoo karaa nagaa qofaadha.
Mootummaan qabsoo karaa nagaa qeerron Oromoo mirga abbaa biyyummaa kabachiisudhaaf gootu humnaa ugguruuf yaalu taanan balaa hammaataa dhufuuf isaantu itti gaafatama.
Qeerron Oromoo kan qabsoo hadhaawaa goonef #Abiyyii fi #Taakkalaa aangootti olbaasnee dachee Oromoo habashaatti akka gurgurataniif miti.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Proojektiin manneen koondoo lafa Oromorratti mootummaadhaan ijaaraman keessa ummata danuu fidanii qubsiisuun kun wixinee wayyaaneeti ture. Wayyaaneetu jalqabee osoo fiixaan hin baasin hafe waan ta’eef, ODPn itti fufsiisuu hin malle ture. Proojektiin wayyaanee kun akkuma jirutti ta’ee akka itti fufuu godhuun jalqabumaanuu waan fokkoo dha. Dirqama itti fufsiisuun yoo kan barbaachisu ta’e garuu, fedhiif faayidaan Oromootiif Oromiyaa dirqamaan jala muramee waalteffamuu qaba ture. Kun hin taane.
Bara warri masaanuu ollaa gadiitiyyuu daangaan magaala Finfinnee gara isa bara chaartaraa sanitti haa deebi’u jechaa jiran kanatti (kanarratti gaazeexaan Iskindir Naggaa Itoophis jedhamu waan akka dhimma ijoo ykn editorial isaarratti dhiheenya kana barreesse ilaalaa) bulchiifni magaala Finfinnee Taakkalaa Uumaatiin hoogganamu manneen koondoo seermaleeyyii lafa qonnaan bulaa Oromootirraa saamamerratti daangaa Oromiyaarra darbuudhaan ijaaramanirratti carraa buusuun seeraaf heera biyyattiitinis ta’ee safartuu biroo kamiinuu waan fudhatama hin qabne dha.
Ummanni bal’aan Oromoo, qeerroof qarreen murtii fudhatama hin qabne kana tokkummaadhaan dura dhaabbatanii akka falmatan shakkiin tokkolleen hin jiru.
Silaa akka fedhiif hawwii Oromoo bal’aa osoo ta’ee, yeroon kun yeroo Oromoon sababa kamiinuu waldura dhaabbachuu qabu osoo hin taane, yeroo tokkummaandhaan waliin dhaabbatanii waltumsuudhaan ce’umsa keessa jirru kana milkeessuuf waliin hojjatu ta’uu malayyu. Garuu ammas taanaan yoo irratti hojjatame fedhiif hawwii Oromoo bal’aa kana dhugoomsuuf carraan ture fooqqatee (exhausted) hin dhumne.
BMNO OPDn hoogganamu tarkaanfiillee armaan gadii kanniin dafee fudhachuudhaan dogongora har’a uumame yoo sirreesse sababa dhimma kanaatiin rakkoolee dhalachuuf deeman hambisuun ni danda’ama:
1. Manneen koondoo daangaa bulchiinsa magaala Finfinnee bara chaartaraa darbanii Oromiyaa keessatti ijaaraman BMNO jalatti hatattamaan deebi’anii haala seera qabeessa ta’een akka carraan irratti baafamu godhuu. Carraan akka haaraatti irra deebi’amee ba’uu mala moo hin malu? kan jedhu waliigaltee bulchiinsa magaala Finfinneefii BMNO jidduutti ta’uun kan murtaa’u ta’ee hojiin sanatti aanu garuu guutumaan guututti BMNOtiin haala seera qabeessa ta’een akka raawwatamu godhuu.
2. Oromoon lafa abbaasaa duraan akka sabaatitti wayyaba (majority) ta’ee irra jiraachaa turerratti proojaktii mootummaan deeggaramee saboota biroo fidee lafa sanarratti qabachiisu akkanaatin battalumatti (all of a sudden) lafa abbaasaarratti gara hawaasa bicuutitti (in to minority) jijjiiramuuf ta’uun isaa gonkumaa kan fudhatama hin qabne dha. Addunyuma kanarrattiyyuu ummanni gochi akkanaa qe’eesaa keessatti akka irratti raawwatamu heeyyamu hin jiru—-Oromoonis kun akka irratti raawwatu gonkumaa hin eeyyamu. Kanaafuu manneen koondoo daangaa Oromiyaa keessatti ijaaraman kanniin keessaa kanneen qonnaan bultoota lafti manneen kunniin irratti ijaaraman irraa fudhatamaniif bilisaan kennamuufii qaban osoo hin dabalatin, yoo xiqqaatee xiqqaate dhibbantaa shantamii tokko (51%) Oromoonni akka bitatan haala mijeessuu. Kanarratti kan jala muramee taa’uu qabu qonnaan bultoonni lafti manneen koondoo kunniin irratti ijaaraman irraa fudhatame hundisaanii manneen jireenyaa kanniin keessaa kan isaan filatan bilisaan (kaffaltii tokko malee) argachuu qabu. Sababuunis qonnaan bultoonni kunniin amma gatii manneen kanaa kaffaluu waan hin dandeenyeef qofa osoo hin taane, gatiin lafa isaanirraa fudhatame sun koondoo amma bilisaan kennamuuf kanniin kan caalu waan ta’eefis.
Kun ta’uu baannaan garuu Qeerroof Qarreen Oromoo akkasumas sabni bal’aan Oromoo tokkummaadhaan ka’ee dubbii dabaa har’a dubbatame kana dura dhaabbachuudhaan akka falmatan shakkiin hin jiru.
Keessattuu qeerroof qarreen falammii kanaaf qophii dha. Kubbaan tapha kanaa gara garee ODPtitti dhiitamteet jirtu. Dhooggadhaa gaa dhiiroo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Finfinnee, Fulbaana 5, 2013 (TOI) – Bara haaraatti hojiiwwan guutinsa Bishaan Hidha Haaromsaa marsaa 2ffaa eegaluuf dandeessisan xiyyeeffannoon hojjetamaa jiraachuu Ministirri Ministeera Bishaan, Jallisii fi Iinarjii Dooktar Injiinar Silashii Baqqaalaan ibsan.
Bara 2013tti hojiileen madda anniisaa Yuuniitii lamaa hafan xumursiisuun isa duraa ta’uu Ministirri Ministeera Bishaan, Jallisii fi Iinarjii Dooktar Injiinar Silashii Baqqaalaan himaniiru.
Akkasumsa hojiileen Tarbaayinaa fi Jeneereetara dhaabuu ni raawwatama jedhaniiru.Dhaabbii hidhichaa meetira 560 irraa gara meetira 595tti ol guddisuun hojii ijoo bara kanaa ta’uus ibsaniiru.
Hojiin kun Guutinsa Bishaanii marsaa 2ffaa ganna dhufu gaggeeffamuuf haala mijjeessa jedhan.Dooktar Injiinar Silashiin, hojiilee Proojaktichaa yeroo itti aanu keessa raawwatamaniif hirmaannaan ummata cimee itti fufuu akka qabu ibsaniiru.
Hirmaannaan Ityoophiyaannoonni Guutinsa Bishaanii marsaa duraarratti muul’isan caalmaatti itti fufu akka qabus himaniiru.Mariin biyyoota yaa’a gadii waliin taasifamu fayyadamummaa Ityoophiyaa karaa eegeen itti fufa jedhan.
Bara 2013tti hojiileen Koonistiraakshinii hedduun akka gaggeeffamu kan ibsan, Dooktar Injiinar Silashii Baqqalaan,murannoo fi kutannoon Proojaktoota biyyaaleessaa eegalaman xumuruun cimee itti fufa jedhaniiru jechuun Faanaa Broodkaastiing Koorporeet gabaasera.


text:
Hunda dura nageenyi keenya oromummaa bakkuma jirtanitti isiniif haa gayu jenna.
Akkuma hubatamu ummatni oromoo guyyaa habashootaan gabroomfatamerraa eegalee osoo guyyaa tokkoofillee Habashootaaf tole jedhee hin bulin karaa dandayeen falmaa seena qabeessa osoo gandaan,Amantii fi kutaan wal hin qoodin akka geggeessaa ture seenaan ragaa baha.bara 1973-erga Addi Bilisummaa Oromoo ijaaramees ummatni oromoo Jaalala biyya isaaf qabuufi hawwii bilisummaaf qaburraa ka’uun dhaaba isaa jalatti hiriiruun jaarsi,dargaggeeyyii fi shamarraan oromoo kumootaan lakkaawaman dirreelee qabsoo oromiyaa godinaalee adda addaatti bahuun falmaa hadhaawaa godhaniin lubbuun ilmaan oromoo kumoota hedduun lakkaawwaman dirree irratti wareegamuun reefi isaanii awwaalcha dhabee lafeen isaanii dirreelee oromiyaa keessaa addaataa jirti.ummatni keenya kaayyo kana jalatti hiriiree dirqama sabummaa osoo raawwatuu kanneen diinaan ajjeeffame,humna waraana wayyaaneen maatii isaa keessaa fuudhamee tana buuteen dhabameefi sab-boontotni oromoo oromummaan yakkamanii mana hidhaati hiraaraa jiran kumaatamootaan akka lakkaawwaman ifaadha.
Falmaalee hadhaawaa baroota dheeraaf godhameen mirgootni cululuqoon akka galmaawaniis wal nama hin gaafachiisu.haa tahuutii malee rakkoolee mooraa qabsoo bilisummaa oromoo keessati wal hubannaan dhabamurraa,Hooggana dhaaba kanarraa kaasee hanga miseensa nam-tokkeeti namuu dirqamaafi gahee isaa ofirratti beekee wareegamaaf of-kennanii hojjachuun dhabamurraa namuu namumatti quba qaburraa kan ka’e diiggumsi moraa qabsoo bilisummaa oromoo keessatti dhalate qabsoo oromoo laamshesee,qabsawota diigee,
Tokkummaan saba oromoo akka diiggamu gochuun qabsawotaafi saba oromoo akka walirratti amantaa hin horane godhe.kun diinota qabsoo oromoof carraa oromoo keessaan diiguuf uume.hamilee saba oromoo cabse.walumaa galatti haalli wal dhagayuu diduu,rakkoo keessa ofii ilaafi ilaameen fixatanii qabsichaaf karaa saaquu dhiisanii dantaa mataa ofii tiifi bu’aa ofiif jecha wal diiguun ol-aantummaa diinaaf haala aanjessu yoo taheen alatti bu’aan muuyxannoo hanga ammaa argaa jirurraa inni qabu hin jiru.wanni nuti Qabsaawotni bilisummaa oromoo sab-boontota oromoo fi qabsawota saba oromoo maraaf bakka jirtanitti dhaammanu.oromiyaan lafa bal’oo baddaafi gammoojjii gaarreeniifi lageeniin badhaafamte lafa haala fedhe keessatti sochii uumama riphee loltummaaf mijjooftu taate akka qabnuufi akkuma kaleessaa ar’aas bakka barbaanetti of ijaarree socho’aa jirru keessa waan jirruuf ummatni oromoo yoomillee gabrummaan jiraachuu akka hin feene beekkamaadha.walumaa galatti falmaan ummatni oromoo biyya keessaa diinaan waliin godhu akka firii argatuuf tokkummaan saba oromoo fi qabsawotaa murteessaadha.dhala oromoo tahee kan tokkummaa sabaafi qabsawotaa hin feene diina qofa.kanaa karaa keenyaan ummatni oromoofi qabsawotni bakka jiranii gandummaafi gosummaan wal qoodurraa of fageessuun tokkummaa sabaafi qabsoof akka halkaniifi guyyaa hojjatan dhaammana.
I.U.O.F!!!
Miseensota WBO fi Qabsawota ABO-Oromiyaa Godina Kibba Baha Baalee Irraa.


text:
Oromo Resistance songs 2015
Dinne!
Ya’aa Obolessoo, motummaan Tigree ni kuftii shakkii tokkoo mallee, ejennoo kettiif Oromoon sittii gamadaa jabadhuu! Ni moonnaa!
Dubbiin Akkana
Oromo appreciate your determination and courage! Oromoon murannoo fi soda dhabuu kettiif ba’ee si dinkiseffattaa!
Hin Hafu!
“Hin Hafu! jeettee atu, Oromoon Billissaa ba’uun hin hafu, moottumman Tigroottaa kuffuun ishii hin hafu, Oromoon aba biyyaa ta’uun hin hafu! Jabadhuu!
Barataa Biyaa Koo Baromassa Kutan
“Billissummadhaa gafiin baratootaa kegnaa jettee bari” nu’ii hunduu billumma barbannaa, nuuf jiradhuu


text:
Baha Oromiyaa keessatti, WBO fi QBO irratti sakattaa jabaan geggeeffamaa jiraachuu | audio
Baha Oromiyaa keessatti, WBO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo WBO’tti makamuuf bosona seenaa jiran irratti sakattaa jabaan humna qilleensaa fi lafoon geggeeffamaa jiraachuu. Abbootiin qabeenyaa Oromoo baankii irraa maallaqa isaanii akka hin baafanne dhorkamuu; Abbootii qabeenyaa kanneen maallaqa ofii harkatti qabatanii hojiif bobba'an irraas maallaqni isaanii LMKII’n [eegdota keellaan] saamamaa jiraachuu. Lixa Oromiyaa: LMKII hedduun WBO’tti harka kennachaa jiraachuu. Uummatni Oromoo WBO fi qabsoo hidhannoo jabeessuun akkaan barbaachisaa ta’uu. Tarkaanfiin ergamtoota diinaa irratti QBO’n fudhatamu itti-fufee jiraachuu | RSWO - Fuulbana 15, 2020


text:
Yaalii mootummaa bulchiinsa naannoo Amaaraa fonqolchuu Sambata-duraa dheengadhaa fashalaaheefi ajjeechaa angaawota naanichaa adda dureedhan qindeessan an jedhaman hoggaanaan biiroo nageenyaa bulchiinsa mootummaa naannoo Amaaraa, Birgaadel Janaraal Asaaminoo Tsigge ajjeefamuu miidiyaan biyya keessaa gabaase.
Akka koomishiniin poolisii naanichaa jedhetti Janaraal Asaaminoon odoo baqachuuf yaalanuu naannoo Amaaraa bakka Zenzelimaa jedhamuutti humnoota mootummaatiin rukkutamanii ajjeefaman.
Piresdaantii bulchiinsaa naannoo Amaaraa Dr. Ambaachoo Mokonniin fi gorsaan isaanii Sambat-duraa, Waxabajjii 22 qaama yaalii fonqolcha mootummaa naannoo isaanii geggeessen waajjira magaala Baahir Daar keessaatti ajjeefamuun in yaadatama.


text:
Guyyaa Qiyaamaa Haala Muslimootaa
Yeroo darbee haala kaafirtoota muraasa isaanii ilaalle jirra. Tarii mata dureen Guyyaa Qiyaamaa dheerachuun nuffiin isinitti dhagahamu danda’a. Garuu yeroo amma keessa jiraannu kanatti mata dureen kuni garmalee barbaachisaa waan ta’eef dheerassuun dirqama nutti ta’e. Dhugumatti, namoonni baay’een Guyyaa Qiyaamaa dagatanii jiru. Maaliif jiruu tana keessa jiraatta? Eessaa deemaa jirta? Jedhamanii yommuu gaafataman, “hin beeku” jechuun deebisu. Dhugumatti Guyyaa Qiyaamatti amanuu fi itti qophaa’u dhiisun jireenya keessatti akka dhama’an nama taasisa. Dabalataanis, hojiin gaariin Rabbiin biratti fudhatama kan argatu Rabbii fi Guyyaa Qiyaamatti yoo amananiidha. Qur’aana keessa yoo ilaaltan Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) irra deddeebi’un guyyaa kana ilma namaa akeekachisa.
“Yaa namoota! Gooftaa keessan sodaadhaa. Guyyaa abbaan ilma isaa homaa hin fayyadne, kan ilmis abbaa isaa hin fayyadne san sodaadhaa. Dhugumatti, waadaan Rabbii dhugaadha. Jiruun duniyaa isin hin gowwoomsin. Gowwoomsaan [obsa] Rabbiitin isin hin gowwoomsin.” (suuratu Luqmaan 31:33)
Waadaan Rabbii namoonni erga du’anii kaafamu, qoratamuu fi mindaa ykn adabbii argachuudha. Jiruun duniyaa miidhaginna fi faaya ishitiin isin hin gowwoomsin, aakhiraa irraa isin hin garagalchin. Gowwoomsaan immoo sheyxaana. Sheyxaanni obsaa fi dhiifama Rabbitiin nama gowwoomsa. Fakkeeyaf, akkana jechuun namatti hasaasa, “Osoo soba irra jiraatte, silaa Rabbiin si adaba.” Yookiin akkana jedhaan, “Rahmanni Rabbii bal’aadha, Rabbiin araaramaa fi rahmata godhaadha.” Garuu namtichi fuunduratti yoo hin tawbatin adabbii hamaan akka adabamu hin yaadatu. Namoonni cunqursaa fi badii raawwatan Rabbiin hatamtamaan waan isaan hin adabneef, sheyxaanaan gowwoomun dhumarratti adabbii badatti taru.
Mata duree Guyyaa Qiyaamaa dheerressun kunoo kanaaf barbaachise. Galaanaa addunyaa tanatti taranii yommuu adabbiin tasa bu’u rifachuun bu’aa maalii buusaa? Rabbiin ni jedha:
“Guyyaan namni isa deebisuu danda’u hin jirre sun Rabbiin irraa osoo isinitti hin dhufin dura, Rabbii keessaniif awwaadhaa. Guyyaa san garri itti dheessan isiniif hin jiru; [badii fi cubbuu keessan] mormuunis isiniif hin jiru.” (Suuratu Shuuraa 42:47)
Guyyaan Qiyaamaa isinitti dhufuun dura, wanta Rabbiin itti ajaje hojjachuu fi wanta Inni irraa dhoowwe dhiisun, Rabbii keessaniif awwaadhaa. Guyyaa san garri itti dheettan isiniif hin jiru. Wanti hojjattan hundi kitaaba keessatti waan galmaa’ef badii fi cubbuu hojjattan mormuu hin dandeessan. Dabalataanis qaamni keessanis isin irratti ragaa baha.
Kanaafu, namni kamuu gaflaa keessa jiru irraa dammaquun imaanaa isaa dabalachuu, hojii badaa dhiisu fi hojii gaggaarii hojjachuun adabbii jalaa bahuu danda’a.
Amma itti aansun haala Muslimoota Guyyaa Qiyaamaa ilaalla. Kaafirtoonni hanga fedhan hojii gaarii yoo hojjatan Jannata akka hin seenne kutaalee darban keessatti ilaalle jirra. Sababni isaan Jannata hin seennef Rabbii Tokkicha isaan uume fi nyaachisu dhiisanii wanta biraa waan gabbaraniif (waaqefataniif).
Muslimoonni Rabbii gaditti wanta biraa waan hin gabbarree fi Isa qofa waan gabbaraniif Jannata seenu. Asitti Muslimoota bakka lamatti qoodun ni danda’ama. Isaanis, Muslimoota saalihoota (hojii badaa irraa fagaachun hojii gaggaarii kanneen hojjatanii) fi Muslimoota shirkii gaditti hojii badaa garagaraa hojjatanii osoo hin tawbatin du’an. Shirkii jechuun Rabbitti waa qindeessudha. Fakkeenyaf, Malaykaa, Nabiyyii, awliyaa, nama du’ee fi kkf gargaarsa kadhachuu ykn haajaa biraa isaan hojjachu hin dandeenye irra barbaadudha. Namni shirkii guddaa hojjatee osoo hin tawbatin (gara Rabbii hin deebi’in) yoo du’e, yeroo hundaa ibidda keessa jiraata. Ragaan kanaa:
“Dhugumatti namni Rabbitti waa qindeesse Rabbiin isarratti Jannata haraama(dhowwaa) taasiseera. Teessoon isaas ibidda. Miidhaa raawwattootafis tumsitoonni hin jiran.” Suuraa Al-Maa’ida 5:72
Garuu namni shirkii gaditti hojii badaa hojjatee osoo hin tawbatin yoo du’e, Aakhiratti Rabbiin yoo fedhe ni adaba, yoo fedhe ni araaramaaf. Ragaan kanaa:
“Dhugumatti, Rabbiin Isatti waa qindeeffamu hin araaramu. Waan sanaa gadii nama fedheef ni araarama. Namni Rabbitti qindeesse dhugumatti cubbuu guddaa uumeera.” Suuratu An-Nisaa 4:48
Haala Muslimoota shirkii gaditti badii gurguddaa hojjatanii osoo hin tawbatin du’an asumatti gabaabsinee, haala saalihoota ilaalla. Tarii gammachuu fi milkaa’inna isaan argatan kana ilaalun nutis akka isaanii ta’uuf carraaqu dandeenya.
Guyyaa Qiyaamaa yommuu namoonni rifatanii fi nayan namoota hin rifannee fi hin naanetu jira. Yommuu sodaa fi gaddi namoota haguugu namoota sodaa fi gaddi hin haguugnetu jira. Namoonni kunniin awliyaa’u Rahmaani kanneen Rabbitti amananii fi Guyyaa kanaaf hojii gaarii hojjachuun namoota of qopheessaniidha. Rabbiin Guyyaa kana nageenya isaaniif kenna. Yommuu qabrii keessaa kaafaman Malaykoonni Rahmaan (Rabbii) isaan simachuun sodaa irraa isaan tasgabbeessu. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) haala isaanii ilaalchise akkana jedha:
“Dhugumatti, warra Nu irraa milkiin isaaniif dabarte, isaan sun ishee (ibidda Jahannam) irraa fageeffamoodha. Sagalee ishee hin dhagahan; isaanis waan lubbuun isaanii jaallattu keessatti hafoodha. [Guyyaa Qiyaamaa] naasun guddaan isaan hin gaddisiisu. Malaaykonnis isaan qunnamuun, “Kuni Guyyaa keessani kan waadaa isiniif galamaa tureedha.” [Jedhuun].” Suuratu Anbiyaa 21:101-103
Naasun guddaan yeroo namoonni qabrii keessaa yaa’an naasu isaan qunnamuudha. Gabroonni Rabbii gaggaarii ta’an naasu kana irraa nagaha bahu. Naasu guddaa kana jalaa erga bahanii fi siraaxa (riqicha jahannam) irra erga darbanii booda Jannata seensifamuun qananiin hundi achi keessatti guuttamaaf. Akka fakkeenyatti aaya lamaan tanniin haa ilaallu.
“Dhugumatti isaan amananii fi hojii gaggaarii hojjatan, Nuti mindaa nama dalagaa tolchee hin balleessinu.
Warra san isaaniif Jannata qubsumaa kan laggeen isaan jala yaa’antu jira. Achi keessatti isaan gumeewwan warqee irraa ta’een miidhagfamu. Uffata magariisaa hariira haphii fi furdaa irraa hojjataman uffatu. Ishii (Jannata) keessatti sireewwan faayaman irratti hirkatanii taa’u. Mindaan waa tole! Iddoon boqonnaas waa bareede!” (Suuratu al-Kahf 18:30-31)
Aaya tana akka nuuf ibsu Shekh Abdurahmaan Naasir Sa’diyyif haa dhiisnu:
“Dhugumatti isaan amananii fi hojii gaggaarii hojjatan” kana jechuun Rabbitti, Malaaykotatti, Kitaabban Isaatti, Ergamtoota Isaatti, Guyyaa Aakhiraatti (Qiyaamatti) fi Qadaritti amanuu fi hojii gaggaarii dirqamoota fi jaallatamoo ta’an hojjachuun [amaloota lama] namoota walitti qabaniidha. “Nuti mindaa nama dalagaa tolchee hin balleessinu.” Dalagaa tolchuu jechuun Shari’aa Rabbii hordofuun namtichi hojii gaarii Rabbiif qofa jedhe hojjachuudha. Hojii kana Rabbiin hin balleessu. Homaas irraa hin hir’isu. Kana irra, hojjattootaf ni eega, hanga fi sadarkaa hojii isaanitiin mindaa ni kennaaf.
Mindaa isaanis itti aansun ni dubbate, “Warra san isaaniif Jannata qubsumaa kan laggeen isaan jala yaa’antu jira. Achi keessatti isaan gumeewwan warqee irraa ta’een miidhagfamu. Uffata magariisaa hariira haphii fi furdaa irraa hojjataman uffatu. Ishii (Jannata) keessatti sireewwan faayaman irratti hirkatanii taa’u. Mindaan waa tole! Iddoon boqonnaas waa bareede!” Kana jechuun namoonni amanuu fi hojii gaggaarii hojjachuun amalli isaanii ibsame, Jannata ol’aantu mukkeen ishii baay’atanii fi nama ishii keessa jiru dhoksitutu isaaniif jira. Laggeen ishii baay’atuun mukkeen tarree galan kanniinii fi iddoo jireenyaa sadarkaan ol’aanoo ta’an jala yaa’u. Achi keessatti faayni isaanii warqiidha, uffaanni isaanii magariisaa hariira haphii fi furdaa ta’e irraayyi. Ishii keessatti Araa’ika irratti hirkatu. Araa’ika jechuun sireewwan (algaa) faayaman uffata garmalee bareedaa ta’een miidhagfamaniidha. Akkana yoo hin ta’in Araa’ika hin jedhamu. Araa’ika irratti hirkachuun boqonnaa guutuu argachuu, dadhabbii fi ifaajen isaan irraa deemu, tajaajiltoonni wanta barbaadan isaaniif dhiyeessuf fiigu kan agarsiisudha. Guutuun kanaa yeroo hundaa achi keessatti hafuu fi jireenya abadii achi jiraachudha. Kuni ganda kabajamaa hojjattootaf “Mindaan waa toleedha!” Iddoon boqonnaa fi jireenyaa waa bareededha! Achi keessatti boqonnaa fudhatu, wanta achi keessa jiru irraa wanta lubbuun feetu fi ijji itti gammaddu ni fayyadamu. Bal’inna jireenyaa fi gammachuu, mirqaansu yeroo hundaa itti fufaa, mi’aa addaan hin cinnee fi qananii baay’ee keessa jiraatu.”[1]
Wanti guddaan kana hunda caalu warri Jannataa argatan maal akka ta’e isinitti himu. Qananiin guddaan Jannata keessatti argatan, Rabbal aalamiina ilaalu ykn arguudha. Khaaliqa dachii, samii fi wantoota isaan jidduu uume ilaalun hangam guddaa akka ta’ee mee itti yaadi! Rabbii Tokkichaa fi fakkaata hin qabne ilaalun hangam akka nama dinqisisuu itti yaadi. Rabbiin ni Jedha:
“Fuulli gariin Guyyaa san iftuudha.
Gara Gooftaa (Rabbii) isaanii ilaalu.” (Suuratu al-Qiyaamaa 75:22-23)
Adabbiin guddaan warri ibidda seenanii Rabbiin irraa haguugamuudha, Guyyaa Qiyaamaa Rabbiin arguu hin danda’an. (ilaali suuratu Al-Muxaffifiin 83:15) Akkuma isaan har’a yaadanno (zikrii) Rabbii irraa irraa garagalanii fi of tuulan borus Rabbiin irraa ni haguuggamu. Jaamaa ta’anii kaafamu. (Ilaali suuratu Xaahaa 20:124-126)
Guduunfaa
✍Hawwii ofii jireenya addunyaa tana qofatti gabaabsun jireenya gadadoo fi dhiphinnaa akka jiraatan nama taasisa. Sababni isaas, addunyaa tana keessatti wanta tokko yoo kasaaran ykn dhaban, jireenya tanaan ala tan bira akka hin jirre godhanii waan yaadaniif dhiphinnaa fi gaddaan guuttamu.
✍Aakhiraatti amanuu, yaadachu fi hojii gaarii hojjachuun sadarkaa fi kabaja ilma namaa kan olkaasudha. Sababni isaas, namni ibidda Jahannam sodaachun hojii gadhee fi badaa dhiisa, Jannata abdachuun hojii gaarii hojjata,balaa isa qunnameef ni obsa. Kunis amala, sadarkaa fi kabaja isaa hin dabalu ree?
✍Amanuu fi hojii gaggaarii hojjachuun Jannata seenuuf ulaagaalee guuttamu qabaniidha.
✍Dalagaa tolchuu jechuun Shari’aa Rabbii (sunnaa Ergamaa Rabbii (SAW)) hordofuun namtichi hojii gaarii Rabbiif qofa jedhe hojjachuudha
✍Jannani mootummaa guddaa qananii takkuu ijji hin argine, gurri hin dhageenye fi sammuu namaa hin qaxxaamurreen tan guuttamteedha. Qur’aana keessatti:
“Yeroo achi (Jannata) keessa ilaaltes qananii fi mootummaa guddaa ni argita.”(suuratu Al-Insaan 76:20)
Rabbiin warra amanee fi hojii gaggaarii hojjatee milkaa’an keessaa nu haa taasisu.
Kitaabban Wabii
[1] Taysirul Kariimil Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani- fuula 553, Abdurahman bin Naasir Sa’diyyi-, Daaru salaam
Al-Qiyaamatul Kubra-fuula 157, by Umar Suleymaan Al-Ashqa
Tafsiir Jalaaleyn


text:
Miseensi WBO Musxafee M.Badhaasoo ykn Dinnichoon WBOn jaallatee akka Shanee Jalatti hin bulleef badii isaan qabsoo Oromo irratti hojjataa turan ,Heeraa fi seera ABO miseensa irratti malee qondaala biratti 100% akka cabsamee irra deemmamaa turee fi jiru ta’uu hooggana Shaneetti himamuu ni sirreessina jedhanii wadaa seenuu malee daranuu guyyaa guyyaatti akka sharafaa jiran.
Waraana bilisumma Oromo qabsoo Oromo laamshate kana General Kamal Galchu wajjiin hiriirree fuundurratti ni bunnaa laata jedhanii yaalanii fedhiin Karaaa yaadame ta’uu sababolee hedduuf dhabamufi haala kana mariin otoo hin taane shira warra Shabiyaa fi Shanee xaxame keessatti qondaaltota WBO dabalatee 26 battalumatti ajjeesuu fi dhibbootaan kan lakkaawwaman ajajaa kumaa Abbee Qassim faati achi buutee itti dhabaman yakka seenaan dhiifama isaaniif hin goonee fi qoratamee atatamaan warri balleessi murtitti akka dhiyaatu shanee wadaa seentusi akka hujitti hin hiikin.
Kora Saba waggaa 4 darbuu hin qabne aangoo dabarsuu diddaa waggaa 13 caala irra turuu isaaniif,WBOn akka leencaa Zoo ta’ee busiif gargaarsaan funaanuu malee qabsoo hawwameef akka godhaa hin jirre addeessee jira kuni sagalee ijoollee Oromo hidhaa Eritrea keessaa sagalee dhabaniif akka ta’u abdii qabna.


text:
•Paartileen mormituu Oromoo waliin
hojjechuun MM Abiyyif maal jechuu dha?
•Obbo Lammaa Magarsaa waliin ejjennoo
isaaniirratti dubbattanii beektuu?
Gaffiilee kanaafi kan biroofis
obbo Jawaar Mohaammad
-‘Karoora dhokataafi ijaarsa seeraa alaan
Finfinneefi N.Amaara waltuqsiisuuf hojjetamaa
jira’- Milkeessaa Miidhagaa(PhD)
-Muddama Iraaniifi Ameerikaa
Paartiileen Oromoo TPLF waliin qindoomuufi jettee warri Bilxiginnaa iyyaa jirti. Akka waan paartiileen Oromoo yoo TPLF waliin qindooman biyya balleessuuf deemanitti fakkeessaa jiru. Sababni kana godhaniif sodaa guddaa tokko qabu. Sodaan isaanii kun garuu biyyaaf yaadaniitii miti. Paartiileen Oromoo fi TPLF yoo waliin qindooman nu kuffisu sodaa jedhudha. Sodaan isaaniitis sirriidha. Akkamitti?
Akka heera biyyattii keeyyata 56 jalatti erametti kan biyya bulchu paartii ykn qindoomina paartiilee kan mana maree bakka bu’oota ummataa keessatti barcuma guddaa qabaniidha.
Jarri PP naannoo Amaaraa fi Oromoo keessaa sagalee xiqqaa argatu jedheen tilmaama. Naannoo Amaaraa keessatti ABIN harka guddaa kan argatu yoo ta’u, Oromiyaa keessatti GAMTAAn paartiilee Oromoo ni moo’atu. Kanaaf jarri PP naannolee gurguddaa lamaan irraa barcuma isaan moo’achiisu argachuu hin danda’an. Finfinnee keessatti warra EZEMA waliin harka guddaa argachuu malu. Paartiilee naannolee biroo kan akka mootummaatti waliin dalagaa jiran PP jalatti lakkaa’amu. Kanaaf barcuma 547 keessaa barcuma guddaa qabatanii ammallee biyya bulchuu itti fufuuf yaadaa jiru.
Kuni kan ta’uu danda’u yoo warri morkattootaa keessattuu paartiileen Oromoo paartiilee hafan waliin qindoomanii barcuma PP caalu yoo hin qabanneedha. Akka PP’n yaadaa jirtutti naannoo Amaaraa barcuma 138, Finfinnee barcuma 22 fi naannolee biroo irraa walitti funaannatanii harka guddaa argachuudha.
Yaadni PP kun kan abjuu ta’ee hafu paartiileen Oromoo warra biraa waliin yoo qindoomaniidha.
Paartiileen Oromoo Oromiyaa barcuma 180 keessaa guddaa ni argatu. Warri Kibbaa barcuma 114 qaban. Isaan keessaa Sidaama waliin, akkasumas TPLF barcuma 38, Somaaleen 23 qabu waliin paartiileen Oromoo yoo qindooman, PP caala barcuma guddaa argatu. Gaafas PP’n ni kufti jechuudha. Paartiileen Oromoo warra kana waliin biyya bulchuuf carraa guddaa argatu.
Adeemsi kun jara PP akka kuffisu ni beeku. Kanaaf paartiileen Oromoo warra biraa waliin akka hin qindoofne maqaa balleessuu eegalan. Sodaa maqaballeessii kanaaf jecha qindoomina uumuu akka sodaatan godhuuf yaalu. Yoo itti milkaa’an akka hin qindoomne gootee paartiileen morkattootaa barcuma PP gadi akka ta’u gooti. PP’n ammoo barcuma guddaa argatti. Akkasiin ammallee biyya bulchuuf qoophaa’aa jiru.
Kanaaf TPLF waliin biyya jeequufi jettee kan iyyaa jirtuuf. Dhugaan ummataaf yaaddee osoo hin ta’in sodaan isii barcuma sanirraa akka hin buuneefi. Carraan TPLF akka duriitti deebitee biyya gabroomfattu dhumateera. Yaaddoon guddaan TPLF ofiifuu Nafxanyaa irraa dandamachuudha. Nafxanyaan isaaniifis diina; Oromoofis diina. Nama tiyyasn na baasiif rakkataa jiru deebi’ee na gabroomfata jedhanii yaaduun abjuudha. Tooftaa itti nafxanyaan maqaa PP’n aangoo irra turuuf dalagaa jirtu kana ummatni hubachuu qaba.


text:
Oromiyaatti rakkoon bisaanii ta duriitiin yoo wal bira qaban maan fakkaatti? ‘Ta durii durii dhiifnee ta ammaa wal gaafannaalleen’ woma namii jedhu.
Akkuam taateefuu akka Ministerii Bisaanii fi Anniisaa(Energy)Federaalaa Obboo Alemaayyoo Tegenuu jedhutti,Itoophiyaatti amma nama harka 70tti bisaan qulqulloo argata.
“Naannoo tokko tokkotti garaa garummaa qabaa..haa tahuu malee akka durii san namii naannoo fagoo deemee loon isaa obaasuu fi ufiifis dhuguudhaaf akkaataan innii itti deemu baayyee diqqaachaa dhufee jira…wal gahiinsii bishaan biyyattii dhibbeentaa 70 irra gahee jira.”
Akka jecha obboo Alemaayyootti biyya keessatti laftii bisaan argataniif kuma dhibba hedduu.Akkuma kanaan magaalaa keessatti namii hedduun metirii 500 irraa bisaan argata,baaddiyaa ammoo km1.5 irraa bisaan argatan,karoora kanaan hojjachuutti jiran.
Taatullee porojeektiin bisaan ta Oromiyaa keessatti jalqaban ta akka bisaan Booranaa,ka Fantaallee,ka Harar,fi ta Baalee faan akka silaa ariifattee dhumachu maltetti hin dhumanne ka jedhullee hedduma,akka obboo Alemaayyotti ammoo:
“Kan Fanataallee ballinnaan huji jalqabee namii irraa fayyadamaa jira,Hargree Bahaa keessatti ummannii baayyinnaan irraa fayyadamaa jiraa,kan Booranaa porojektii guddaa barana hin xumurama..bisaan dhugaatiin Oromiyaadhaa dhibbeentaa 71 irraa gahe jira.”
Rakkoon dhibiin namii himatu,hujii bisaan baasuu yoo jalqaban yoo tokko tokko bajata jedhanii dafanii hin fixan, bisaan baasuuf qotani fa dhaban,tokko tokko ammoo qalbii tokkoon hin hojjatan fa jedhan.Akka obbo Alemaayyootti porojeektiin bajetaa jedhanii dhumuu dadhabde hin jirtu.
Hujiin bisaan baasuu tun naannoo Oromiyaa hedduutti bara 2006 keessa dhumatti jedha obboo Alemaayyoon,
“kan Booranaa ni xumuramaa..kan Fantaallees hujiin baballisuu itti deemamee sadarkaa olaanaa irra gahaa,Hararge keessattis wantoonnii jalqaban xumuramaa jiru bara 2006 keessatti wanta hedduu dha kan xumuraman.”
Gama kaaniin ammoo naannoolee akka Arsii Nageellee,Gujii,Hararge Lamaan, Baabbillee, Mattuu, Naqamtee fi Gimbii faalleen rakkoo bisaanii hedduu qaban jedhan ta ammoo torbaan dhufu itti deebina.


text:
Torbeen dura, mootummaan Keeniyaa daandii guddaa Mooyyalee ka Itiyoophiyaan wal qunnamsiisuun ala kan jiran daandilee lafoo kaaniin daldalli dhorkamuu ka beeksise.
Mootummaan Keeniyaa dhimma nageenya to’achuun dabalata, daldala seeraan alaa naannootti ballate jedhe to’achuufan murtee kana fudhee jedhe. Waajjirri Dhimma galii keessoo biyyattii daandiin guddaan gibira itti kaffalan jiraatus daldaltoonni karaa kana dhiisuun biyyattii guyyaatti gara doolaara kuma soddomaa kisaarsaa jiru jedhe.
Garuu jiraattonni murteen mootummaa keeniyaa fudhate kun miidhaa nurraan gaha jedhu. Jiraataan Mooyyale yaada isaanii VOA’f kennan tokko meeshaaleen daandiiwwan dhoggaman kanaan darban kan qaraxaaf gahan mitii jechuun dubbatan.
Akka jiraatan kun jedhanitti daandiin gama gulad jirus ni cufama jedhamus sun haga yoonaa banaadha jedhan.
Obbo Diida Waariyoo hoogganaa waajjira daldalaa aanaa mooyyaleeti tarkaanfii kana bulchiinsi Mooyyalee gama Itiyoophiyaa jiru quba hin qabu jedhu.
Obbo Diidi dabalanii, gama guladiin daandiin jiru banaa waan ta’eef murteen kun ammoo daldaltoota waantota xixiqqaa daldalan waan miidhuuf mootummaan keeniyaa akka keessa deebi’ee ilaallu gaafachuuf jirraa jedhu.
Akka obbo Diidatti omishootni daandilee cufaman jedhaman kanaan daddarban omishaalee, qaraxaf hin geenyedha, mootummaan Keeniyaa garuu, nageenyaaf jecha, darbees galii biyyaaf argamsiisuuf jechas warri asiin dabru kun dhaabbachuu qaba jedha.


text:
Itiyoopiyaa dhaddacha 3ffaa galmee himannaa obbo Teshaalee Bakashiifaa irratti waaree dura ragaalee kan ba’an himatmtoota sadii turan. Kanneen keessaa dursanii kan dhiyaatan obbo Girmaa Wayyeessaa ti.
Ragaalee isaanii dhiyeessuu duras dhimma ittiin himataman dubbachuuf mana murtii gaafatanii jiru. Akka himatamaan kun jedhanitti himannaan sun qindaa’ee kan dhiyaate ta’uu isaaf ragaan inni duraa yakka dalagan jedhameef yeroo sanatti umurii isaan qaban ture.
Abbaan alangaa bara 1992 qabee obbo Mengistu Girma Wayyeessaa miseensa ABO akka ta’an gochuun himannaa kan irratti dhiyeesse ta’uu ibsanii yeroo sanatti umuriin isaanii waggaa 11 ta’uu mana murtiif ibsaniiru.
Ragaaleen abbaan alangaa irratti dhiyeesses ragaan isaanii walii walii isaa kan wal dhiitu waan ta’eef manni murtichaa akka isaaniif hubatu gaafatanii walaba akka isaan gad dhiisu iyyataniiru. Ragaalee isaan dhiyeeffatanis kana kan mirkaneessuuf ta’uu dubbataniiru. Guyyaa kaleessaa galmee himannaa obbo Bekelee Garbaafaa irratti himatamtoonni tarreeffaman ragaa ofii irraa ittisuu isaanii dhageessisuu eegalanii jiran.
Guyyaa dhuma kana obbo Bekele Garbaa raga ba’umsa mana murtichaa dhageesisaniin qabsoo siyaasaa karaa nagaatti waan amananiif dhaaba qabsoo hidhannoo geggeessu waliin wal ta’uu akka hin dandeenye dubbatan. Caamsaa tokkoo fi lama bara 2004s raga ba’umsi ofi irraa ittisaa kun dhaga’amu kan itti fufu ta’uu manni murtichaa beeksisee jira.
Galmee himannaa Teshaalee Bekeshii irratti himatamtoonni dhiyaatan 69 yoo ta’an manni murtichaas ragaalee 200 ta’an kan dhaggeeffatu ta’uu beeksiseera. Galmee himannaa obbo Bekelee Garbaa irratti himatamtoonni dhiyaatan immoo sagal yoo ta’an martinuu gocha shororkeessummaan kanneen shakkamani.
Ragaan Nu Irratti Dhiyaate Kijiba Jedhu Himatamtoonni
- Mallaskaachoo Amahaa
Itiyoopiyaa dhaddacha 3ffaa galmee himannaa obbo Teshaalee Bakashiifaa irratti waaree dura ragaalee kan ba’an himatmtoota sadii turan. Kanneen keessaa dursanii kan dhiyaatan obbo Girmaa Wayyeessaa ti.


text:
Wareegamtoonni keenya aarsaa of baasuu dhiisii aarsaa kaffaluun yeroo ulfaatu keessatti, aarsaa of baasan qabsoon har’a diina huutee qabdee jirtu akka taliiguuf riqa jabaa nuu ta’aniiru. Har’a gaafa lallabnee garbummaa ofirraa fonqolchuuf gita bittoota habashaa dura dhaabbannu riqichi irra dhaabbannee jirru, riqichi kaleessaas, Har’as, boris dhalootni irra socho’uun qabsoo finiinsaa jiran riqicha wareegamtoota keenyaati. Wareegamtoonni Bilisummaa Oromoo waan guddaa nuu gamaachanii ofii addunyaa kanarraa godaananiiru. Gaafa garboonfataan akkasuma galaanni garbummaa nu liqimsuu nutti foolatutti isaantu riqicha nuu ta’eera isaaniin gamaa gamatti, baraa baratti ce’aa jirra.
Biyya koof of kennee qabsaa’uu, biyya koof aarsaa lubbuu kaffaluu, biyya koo jaalachuu, Oromoo kabajuu wareegamtoota keenya kaleessaarraa dhaalle. Qeerroon har’a Qeerransaaf Leenca ta’ee qabsoo finiinsuun garbummaa hundeen buqqasuuf raasaa jiraachuu duuba icciitiin jiru; wareegamtoota keenya kaleessaati. Diddaa garbummaa isaan finiinsaa turantu wareegama isaan kanfalaniin gara Xumura garbummaatti ol guddate. Guddina qabsoof aarsaa lubbuu kaffalani.
Biyya ofiif aarsaa kaffaluun waan guddaadha, kabaja, jaalala, biyya ofiif of laachuun ayyaantummaadha. Isaan kaleessa wareegamantu Tokkummaa Oromoo har’aa itiche, isaan irraa kutaaf, Gandaan, amantaan wal qooduu dhiisuu dhaalle. Isaan amantaan utuu wal hinqoodiin kaayyoo Bilisummaa qabatanii Shiniigaatti lubbuun wal faana darban sanatu tinnisa qabsoo har’aa ta’e. Wareegama gaafas kaffalaniin tinfa faffaca’uu, tinfa wal qoqooduu, tinfa wal diiguuf wal jibbuu sana barbadeessuu dhaalle..
Har’a gaafa Ebla 15 yaadannu gootota qaqqaalii sabaaf lubbuu dabarsaniif kaayyoosaanii yaadanna; Kaayyoosaanii galmaan gahuuf kutannoo horanna, wareegama nu baasisuu qabu irraa duubatti akka hinjenneef ekeraa isaaniif kaayyoo isaaniitu nu dirqa. Lafeef dhiiga isaaniin irbuu qabsoo walii seenna. Wareegamtoota shiftoota halagaan dhabne sana yaadachuun kaayyoo Adda Bilisummaa Oromoo ykn kaayyoo Oromoo galiin gahuudhaaf murannoo horachuudha.
Ebla 15 uummata Oromoo biratti yaadannoo barabaraa ta’ee hafuun riqicha qabsoo har’aa ta’uusaati. Jaallan qaqqaalii hoggantoota ABO bakka tokkotti amantaan utuu wal hinqoodiin lubbuun darban sana yaadachuun warraaqsa gadjabeessuun garboonfataa buqqaasuuf nu kakaasa, nu si’eessa, booree nutti naqa.
Guyyaa seena qabeessa kana Shaamaa qabsiisuu qofaan dabarsina miti, shaamaa boba’ee hindhaabne of keessatti qabsiisuun yeroo mara yaadachuudhaaf akkasuma kaayyoosaanii galiin gahuuf irbuu haaronfanna. Irbuun irbuu gootaa, irbuu haqa uummataati. Irbuu ishee rakkinaaf nama hinjilbeenfachiifne, irbuu haalaan nama bitintirsitee nama hinkuffifne, Irbuu bubbee siyyaasa garboonfataan nama kaaftee hinbanne, irbuu afarsaa siyyaasa halagaa jala nama dhaabdu, Irbuu kaayyoo, irbuu haqaa, irbuu qabsaa’otaa guyyaa haaronfatanidha.
Eebla 15 guyyaa mudhii jabeeffatanidha. Lafina waliif laafina ofii guyyaan madaalaan, guyyaan hanqina qabsoo gochaa jirruuf waan jabeessuu qabnu itti ilaallutu Ebla 15 dha. Guyyaa ofilaalii(Daawwitii); Guyyaa qabsoo ofii daawwitii wareegamtootaa keessatti of ilaallu eebla 15 dha. Daawwitiin waan fokkataa fuularra nama jiru agarsiisa, Ciimmaa akka haqannu, daalachina fuula keenyaa akka cululuqsinuuf nu gargaara. Qabsoo keessatti wareegtoota ofii yaadachuun Daawwitii qabsooti. Daawitii qabsootiin mucucaata qabsoo jabeeffatu, dadhabina cimsatu.
Isaan lubbuu isaanii aarsaa taasisan keessatti ciminaaf jabina ofii argu. Kanaaf guyyaa seena qabeessa Eeblli 15 ilma Oromoo biratti guyyaa addaa ta’ee kabajama. Guyyaa Oromummaan wareegamaan lalisedha, guyyaa walqoqqooduun dachee nyaatee Tokkummaan uummata Oromoo danbaledha.
Wareegamtoonni keenya biyyee uffatanii, nutti kabajaa uffisuuf lubbuun tarani. Har’a wareegamtoota Bilisummaaf ija namaa guunne, wareegamtoota keenyaaf afaan keenyaan dubbannee xiqqaatus ittiin barreessaa jirra. Utuu dhiibbaa isaan hingoonee uummata bittine taanee hafna ta’a, goota lubbuu isaa laateefin Oromiyaan boquu ol qabattee ija jabinaaf gootummaan saamtota dura dhaabattee falmachuu dandeesse. Wareegamtoota kaleessa kufantu gootummaa dabaleef, isaantu boore itti horee qabsoo danbaliise. Qabsoo halagaa naasisaa jiruuf garbummaa qilee nyaachisaa jiru kanatu bu’aa wareegamtoota keenyaati. Galiin qabsoo keenyaa Bilisummaan, walabummaan, Birmadummaanis wareegamtoota keenyaan mirkana.
Wareegamtoonni Bilisummaa Oromoo baraa hamma baraatti Oromoo biratti nii kabajamu, nii leellifamu, nii yaadatamu, nii jaallatamu, isaan yeroo kamuu jiraatoodha. Eebla 15 Shaamaa keenya keessaan wareegamtoota keenya agarra. Ibsaa qabsiisnee keessatti isaaniin ilaaluun abdii muruuf miti; kutannoo horachuufi. Isaan nuu ifaa dhuman sana yaadanna. Isaan nuuf ifa, ofii dukkana du’aa seenan yaadanna. Isaan utuu nuuf bobaa’anii dhuman, isaan biyyaaf ifaa ta’uuf jireenya isaanii dhaamsan yaadanna. Yaadannoo Gootaa, yaadannoo Leencaa, yaadannoo Qeerransoo, jajjabeetu Ebla 15 dha. Guca nu qabsiisanii, ofii abidda halagaaf garajabina shiftaa sumaleen lubbuu darban yaadanna. Guyyaa Gootota Oromoo miilanaa ka Xumura garbummaa akka nuuf ta’un hawwa.
Horaa Bulaa
Injifannoon Uummata Oromoof
Ebla 1, 2018
Qalbeessaa Dhangi’aan
Finfinnee Oromiyaa


text:
Shakkii Qiyaamaa Qulqulleessuf-Kutaa 2
Jireenya keessatti sababni guddaan namoonni yeroo baay’ee gammachuu fi milkaa’inna itti dhaban maal akka ta’ee beektu? Tarii qarshii dhabuu, namni jaallatan du’uu, qabeenyi barbadaa’u fi kan biroo jechuu dandeessu. Eeti, kunniin sababa ta’uu danda’u. Garuu sababa guddaa ta’uu danda’u? Sababa guddaa ta’uu hin danda’an. Dhugumatti, sababni guddaan jireenya keessatti gammachuu fi milkaa’inna itti dhaban, Guyyaa Qiyaamatti kafaruu ykn shakkuudha. Jireenya kiyya keessatti yommuu gammachuu fi tasgabbii dhabu, maaltu keessa kiyya quuqa jedhee of gaafachaa ture. Ergasii, Guyyaa Qiyaamaa shakkuun gammachuu fi milkaa’inna akka nama dhabsiisu naaf galte. Guyyaa Qiyaamatti dhugaan amanuu fi guyyaa kanaaf hojii gaggaari hojjachuun tasgabbii qalbii akka fidu nan hubadhe. Yeroo tokko tokko yommuu shakkiin natti dhagahamu, shakkii kanaaf SABABA kan ta’e maalidhaa? Qorichi isaa hoo maali? Jechuun qorachuu eegale. Adeemsa keessa sababoonni shakkii namatti naqan, badii hojjachuu, addunyaa jaallachuu, beekumsa sirrii barbaadu dhiisu fi niyyaa Rabbiif qulqulleessu dhiisu akka ta’an naaf galan.
Sababa qofa beekanii qoricha osoo itti hin barbaadin taa’un namaaf hin maluu miti ree? Kanaafu, qoricha kanaa yommuu qorannu haala armaan gadiitin tarreessu dandeenya.
1.Salaata sirnaan salaatu– dhugumatti milkaa’inni fi gammachuun addunyaa fi aakhiraa salaata keessa jira. Salaanni gara Rabbitti nama kaleessun eeggumsaa, gargaarsa fi tiika Isaa akka argatan nama taasisa. Karaan addunyaa irraa eegalee hanga aakhiraa dheeratu daandii dheeraa gargaarsa fi eeggumsa gaafatuudha. Sheyxaanni daandii kana irraa nama jallisuun ibiddatti akka seenan sababa ta’a. Kanaafu, daandii dheeraa fi diriiraa kana irraa sheyxaanni akka nama hin jallisne yeroo hundaa eeggumsa, gargaarsa, qajeelcha fi tiika Rabbii barbaachisaa miti ree? Karaan kanniin hunda ittiin argannu salaata sirnaan salaatuni. Rabbiin ni jedha:
“Yaa warra amantan! Obsaa fi salaataan gargaarsa barbaadaa. Dhugumatti Rabbiin warra obsan waliin jira.” Suuraa Al-Baqaraa 2:153
Yeroo tokko tokko yommuu sheyxaanni shakkii namatti darbu, falli gaariin salaata sirnaan salaatuf tattaafachuudha. Itti aansun;
2.Tawbachuu (gara Rabbii deebi’u) fi Istighfaara (Rabbiin irraa araarama kadhachuu) baay’isuu– akkuma kutaa darbe keessatti jenne, shakkii Guyyaa Qiyaamatiif ykn hundeewwan imaanaa keessaa tokkoof sababa guddaa kan ta’an keessaa cubbuu ykn badii hojjachuudha. Badii hojjachuun balbala bal’aa karaa sheyxaanni ittiin seenu namatti bana. Namtichi yommuu badii hojjatu, sheyxaanni hasaasa badaa adda addaa itti darba. Namni Guyyaa Qiyaamatti amanuu kan diduuf ragaalee fi mallatooleen dhabamanii osoo hin ta’in badii inni hojjatutu haqa akka hin hubanne qalbii isaa oggore. Baditti yoo lixan haqa akka jibbanii fi hin argine nama taasisa. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) ni jedha:
“Isaan ajaja isaa (Nabiyyi) faallessan fitnaan (rakkoon) wayii isaan tuquu yookiin adabbiin laalessaan isaan tuqu irraa of haa eegan.” Suuratu an-Nuur 24:62
Ajaja nabiyyii yommuu jedhu sunnaa isaa, shari’aa Islaamaa fi kkf. Fitnaan immoo kufrii, shakkii, nifaaqa, bid’aa fi kkf. Adabbiin immoo ajjeechaa, hidhaa fi kkf. (Tafsiir ibn Kasiir)
Namni yommuu ajaja Nabiyyii (SAW) faallessu takkaa fitnaan qalbii isaa tuqa takkaa immoo wantoota adda addaatin adabama. Wanta Nabiyyiin itti ajaje hojjachuu dhiisu fi wanta inni irraa dhoowwe hojjachun ajaja isaa faallessudha. Kanaafu, karaan bal’aan fitnaan shakkii, kufrii fi kkf ittiin dhufu ajaja Nabiyyi faallessudha.
Karaan kana jalaa ittiin bahanii haqa itti argan immoo gara Rabbii deebi’uu fi araarama Isa kadhachuudha. Ergasi wanta itti ajajaman hojjachuu fi wanta irraa dhoowwaman dhiisudha. Sababni isaas, Ergamaa Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“Yommuu namni Mu’minaa (dhugaan amane) badii hojjatu, qalbii isaa irratti tuqaan gurraattin ni mul’atti. Yoo gara Rabbii deebi’e, [cubbuu irraa] buqqa’ee fi araarama Rabbiin kadhate, qalbiin isaa ni cululuqxi (ni addaatti). [Cubbuu hojjachuu] yoo itti dabalee (itti fufee), tuqaan gurraattinis ni guddatti. Suni “Ar-Raana” Rabbiin kitaaba Isaa keessatti dubbateedha.“Haa dhorgamu! Wanti isaan hojjataa turan onnee isaanii haguuge. (raana alaa quluubihim)” Al-Muxaffifin 83:14 Sunan Ibn Majah
Salaata sirnaan salaatanii erga xumuranii booda, fitnaa shakkii jalaa bahuuf Rabbiin hidda onnee jalaa araarama kadhachuun furmaata guddaadha. Shakkiin qalbii waan jeequf, araarama yommuu kadhatan shakkii kana oofun tasgabbii namaaf fida. Kanaafi, Rabbiin (Qulqullaa’an olta’e) Qur’aana keessatti irra deddeebi’uun, “Gooftaa keessan araarama kadhaa, dhugumatti Inni yeroo hundaa araaramaadha.” (71:10), “Gooftaa keessan araarama kadhaa, ergasii gara Isaa deebi’aa” (11:52,90)” jedha.
Kanaafu, furmaanni cimaan shakkii itti oofan cubbuu irraa buqqa’uun gara Rabbii deebi’uu fi yeroo hundaa araarama kadhachuudha. Salaata booda mee du’aayi tana bartee haa godhannu:
Rabbanaa faghfir lanaa zunuubanaa wa kaffir ‘annaa sayyi’aatinaa wa tawaffanaa ma’al-abraar.
“Gooftaa keenya! badii keenya nuuf araarami; hamtuwwan keenyas nurraa harcaasi; warra qulqulluu wajjinis nu ajjeesi.“ Suura Ali-Imraan: 193
Hiika jechootaa: Rabbanaa (Gooftaa keenya), faghfir (araarami), lanaa (nuuf), zunuubanaa (badii keenya), kaffir (harcaasi), ‘annaa (nurraa), sayyi’aatinaa (hamtuwwan keenya), tawaffanaa (nu ajjeessi), ma’a (wajjiin), al-abraar (warra qulqulluu)
Dhugumatti halkan gara dhumaatti ka’uun salaata hanga danda’an salaatu fi istighfaara baay’isuun fitnaa shakkii ni balleessa.
3.Sheyxaana Rabbitti maganfachuu-Maganfachuu jechuun wanta nama miidhu irraa gara wanta nama eegutti fiigun eeggumsa isaa barbaadudha. Sheyxaanni nama jallisuuf shakkii qalbii irratti darba. Dhugaa soba, soba dhugaa fakkeessa. Ragaa ifa jiru kana akka hin fudhanne namatti hasaasa. Rabbiin (Azza wa Jalla) ni jedha:
“Yoo garagalchaan (hasaasni badaan) sheyxaana irraa sitti dhufe, Rabbitti maganfadhu. Dhugumatti Inni Dhagahaa, Argaadha.” Suuratu Al-A’araaf 7:200
Akka muxannootti yommuu sheyxaanni imaana kiyya shakkiin hurgufu, falli kiyya gara Rabbii fiigudha. Irra deddebi’ee, “A’uzu billahi mina sheyxaani rajiim (Sheyxaana abaarrame irraa Rabbiin tiikfama)” jechuu ykn “Rabbi a’uuzu bika min hamazaati shayaaxiin wa a’uuzu bika rabbi an yahduruun)” jedha.
Hiikni isaa: (Gooftaa kiyya, ani hasaasa sheyxaanotaa irraa Sittiin maganfadha.Gooftaa kiyyaa isaan natti dhufuu irraa sitti maganfadha.) Suuraa al-Mu’minuun:97-98
Yookiin immoo suuratu An-Naas (114) irra deddeebi’e qara’a (dubbisa).
Yeroo kanatti obsa guddaa barbaachisa. Dhugumatti qormaanni (fitnaan) guddaan qabeenyi nama jalaa barbadaa’u ykn namni nama jalaa du’uu osoo hin ta’in imaana dhabuun kufritti seenudha. Namni kafaree kufrii irratti yoo du’e zalaalami ibidda keessa jiraata. Kanaafu fitnaa kamtu guddaa fi badaadha ree? Sheyxaanni nama kafarsiisuf wanti inni fi namoota irraa gargaartonni isaa hin hojjanne hin jiru. Tarkaanfin kufritti nama seensisuuf fayyadamu kana.
Shakkii qalbitti naquu— dallansiisuu— salaata akka dhiisu taasisu— baditti daran akka lixu gochuu— haqa jibbisisuu—kafarsiisu—osoo hin tawbatin yoo du’e—gahuumsi namticha ibidda ta’uu.
Yommuu shakkiin qalbii keessa seenu, namtichi, “Kuni maaliif ta’e? Rabbiin maaliif kana hojjata?” jechuun inuma Rabbitti dallana. Akka waan Rabbiin miidhu salaata dhiisa. San booda tarkaanfi tarkaanfin sheyxaanni Islaama keessaa isa baasa. Kanaafu, shakkiin yommuu nutti dhagahamu dafne gara Rabbii fiigu qabna. Hanga shakkiin kuni darbuu obsuu fi salaata irratti jabaachu qabnaa malee, dallanuu fi salaata dhiisu hin qabnu. Rabbiin, “Yaa warra amantan! Obsaa fi salaataan gargaarsa barbaadaa. Dhugumatti Rabbiin warra obsan waliin jira.” Waan jedheef.
Dabalataan barruu Sheyxaana irraa of tiiksuf jettu dubbisuun ni danda’ama.
4.Rafuu– dhugumatti fitnaan shakkii kuni qalbii irratti jabaachun yeroo nama dhamaasutu jira. Yeroo kanatti yoo danda’ame sa’aati muraasaf jalaa rafuun qalbii irraa hanga tokko ni hir’isa.
5.Obsuu– Dhugumatti, qormaata hanga shakkii jireenya keessatti jabaatu arge hin beeku. Namoonni baay’een qormaata kana kufuun jireenya gadadoo jiraatu. Ammas, qormaata kana darbuun gara sadarkaa olitti ol nama kaasa. Kanaafi Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) amantii keessatti hoggantummaa dhugaa obsaa fi yaqiina ulaagaalee (haal-duree guuttamuu qaban) taasise. Rabbiin ni jedha:
“Yerooma isaan obsanii fi Aayaata (mallatoole, keeyyatoota, ragaalee, barnoota) Keenya dhugaan itti amanan (yuuqinuun) , isaan irraa imaamota (hoggantoota) ajaja Keenyan namoota qajeelchan taasifne.” Suura As-Sajda 32:24
Yommuu hasaasni badaan sheyxaana irraa namatti dhufu QORMAATA akka ta’e beekun obsuu fi yaada badaa san irraa garagaluun imaanni namaaf akka jabaatu taasisa.
6.Soomu – nyaanni yommuu garaa guutu, nafseen namaa tuni quufun of tuulti. Rabbiif of gadi qabuu fi Isaaf ajajamuun itti ulfaata. Namoonni yeroo baay’ee Ergamtoota kijibsisanii fi haqa hin fudhanne, warroota qabeenya qabaniidha. Qabeenya isaanitiin of tuulun haqa irraa jaamaa ta’u. San booda adabbi badaa asi fi aakhiratti dhandhamu. Kanaafu, nafseen teenya tuni qabeenyan akka of hin tuulle yeroo tokko tokko beelessuun gaariidha. Guyyaa Wiyxataa fi Kamisaa hanga danda’ameen soomun hidda dhiigaa sheyxaanatti dhiphisa.
Guduunfaa
✉ Namoonni baay’een Qiyaamatti kan amanuu didaniif ragaaleen dhabamanii osoo hin ta’in qalbiin isaanii badiin waan haguugamtef ragaalee ifa bahan arguu hin danda’an.
✉ Karaan irra gaariin Qiyaamaa ykn hundeewwan imaanaa keessaa tokko shakkuu jalaa itti bahan salaata sirnaan yeroo hundaa salaatu fi araarama Rabbiin kadhachuu (istighfaara) baay’isuudha. Akkasumas, hojii gaggaarii dabalata hojjachuudha.
✉ Cubbuu /badii dhiisu fi gaabbiin namatti dhagahamuun wantoota armaan olii akka hojjatan nama taasisa.
✉ Yommuu hasaasni badaan sheyxaana irraa namatti dhufu, sheyxaana Rabbitti maganfachuu fi suuratu An-Naas irra deddebi’anii dubbisuun (qara’uun) furmaata guddaadha.
✉ Soomun fedhii lubbuu cabsuun haqa akka hubatanii fi fudhatan nama taasisa.


text:
Paartiin guutmmaa itiyoophiyaa MEAD paartiin dimokraasummaa Itiyoophiyaa EDEPA fi paartiin Ray ibsa har’aa kan kennan ba’ii filannoo baranaa akka hin fudhanne ifa taasisuuf jecha.
Filanno IHADEG guutummaatti injifadhe jedhe hin simannu jedhu paartileen kun. Haala rakkisuun nama dhibuun kan beeksisame ba’ii filannoo kanaa simachuun sirna dhablummaa jajjabeessuu fi abboota irree badhaatuu ta’ee argine jechuu dhaanis ibsa isaanii kanaan beeksisaniiru. Paartileen kun ba’ii filannoo ilaalchisuun ibsa baasanitti dabaluu dhaan koppii xalayaa embasii Ameerikaa kan Finfinnee jirutti galchan illee gaazexeessotaaf raabsaniiru.
Embasichaaf yeroo dhiyootti gara Finfinnee kan dhaqan presidenticha Ameerikaa Barack Obamaaf xalayaan barreeffame daawwannaan kun paartii biyya bulchu qofaa kan ofitti haammata akka hin taane kan gaafatu.
Presidentichi gara Itiyoophiyaa dhufuuf kan murteessan filannoon bara 2007 haala dimokraatawaan bifa hin xumuramnee fi mirgi namaa guutummaatti yeroo itti dhiitametti ta’uu paartileen kun gaazexeessotaaf ibsaniiru. dhfuun isaanii erga hin hafnee garuu presidentichi mormitootas haasofsiisuu qabu jedhan. Presidentiin EDEPA Dr. Caannee Kebedes isuma kana ibsan.
Filannoon bara 2007 ka nagaa fi dimokraasii utuu hin ta’in kan xumuramee fi uummata Itiyoopiyaa kan gaddisiise mirga namaa guutummaatti kan cabse waan ta’eef, haalli uumamee utuu jiruu Itiyooopiyaa daawwachuuf karoorfamuun dogoggora ta’uu isaa ibsuu feena.
Kanumti iyyuu ta’ee Itiyoopiyaa dhufu taanaan paartii biyya bulchu haasofsiisuun isaanii waan hin hafneef jecha nuunis kanneen kabajamuu mirga namaaf dhaabanneerra jennu humnootii mormitootaas gaaffii keenya dhaga’anii uummata Itiyoopiyaaf ibsa barbaachisu akka kennan gaafanna jedhan.
Presidenti Barack Obamaan mormitoota akka haasofisiisan kan nuti gaafanne nama marii geggeesseeutti amanan a’uu isaanii waan hubannuuf jechuu dhaan paartileen kun beeksisaniiru. Kanaaf jecha haala biyyattii waa’een Itiyooopiyaa nu galcha lammiiwwan jedhan mara biraa hubachuuf yaalii godhu abdii jedhu qabaachuu isaanii kan ibsan presidentii paartii Raiy Itiyoophiyaa obbo Teshale Sebru ti.
Mootummaa IHADEG akka haasofiisan beekameera. Ajendaanis qabamee jira. Biyyi Itiyoopiyaa jedhamtu kan mootummaa fi paartii biyya bulchuu-tii? jedhanii gaafachuun ni danda’ama.
Kanaaf qaama biyyattii kan taane jirra. Nuti mormitoonni akka heerri eeyamutti hundeeffamne. Qooda mormidtoonni fi waa’een Itiyoopiyaa nu galcha jedhan maraa ilaalchisee maal yaaddu? Jedhanii gaafachuun waan danda’amu natti fakkaata jedhan.
Haalli mirga namaa Itiyoopoiyaa keessa jiru angawoota mootummaa Ameerikaa jalaa kan dhokate natt hin fakkaatu kan jedhan presisentiin MEAD obbo Abebqw Mehari ti. Gabaasi ministriin dhimma alaa Ameerikaa torbanneen darban keessa baase illee isuma kana kan cimsu jedhan. Presidentichi gara Finfinnee ennaa dhufan gabaasa ministrii isaanii kan dhimma alaa fidanii dhufu jedhanii kan abdatan ta’uu obbo Abebaw dubbataniiru.
President Obamaan ministeerri isaanii kan dhimma alaa dhiittaa mirga namaa hamaan Itiyoopioyaa keessatti geggeessamu isaa gabaasa baasee jira. Namoota gabaasa sana baasan hedduu galateeffanna. Eenyu hidhamee akka jiru, eenyu murtii haqaa akka dhabe, tokko tokkoon baasaniiru. Sun baay’ee gaarii dha. Kanaaf president Obamaan ennaa as dhufan gabaasa ministeerri dhimma alaa kan isaanii baase fidanii dhufu jedheen yaada jedhan.
Presidentiin Ameerikaa Barack Obamaan Ethiopia daawwachuun isaanii erga dhaga’amee qabee akkuma paartilee mormituu jaarmoliin mirga namaa kan sadarkaa addunyaa yaadawwan adda addaa kennaa jiran. Haalli mirga namaa Ethiopoiaa keessaa yaaddessaa dha jedhu jaarmoliin kun. President Obamaan Finfinnee ennaa dhaqanis mata duree kana akka kaasan gaafataa jiran.
Presidentichi Itiyooppiyaa daawwachuu isaani ilaalchisuun qeeqawwan dhiyaataa jiran ilaalchisee kan gaafataman dubbi himaan ministrii dhimma alaa Tewelde Mulugeta kun dhugaa jiru hin mul’isu jedhan.
Daawwannaa kana ilaalchisee yaada qaamotii adda addaa kennan kan ilaaleen sun dhimma isaanii ti. Sun murtii isaaniif dhiifamuu qaba. Waanti barbaachisaan himannaan haala qabatamaa jiru irraa adda ta’uu isaa ti. Kanaaf dhugaan jiru ofii isaaf ni dubbatan jedha ani jedhan.
Har’a ibsa kan kennan paartileen mormituu sadii yaadawwan walitti isaan fidu irratti waliin hojjechuu kan itti fufan ta’uu beeksisan.


text:
Walii galteen yunaayitid isteets, Biriteen fi Awustiraaliyaa taasisan biyya Faransaay fi Chaayinaa dallansuu keessa galcheera.
Biyyoottan sadan bidiruu galaanaa jalaa isaa umnaa nukuleerii baatuu ykn fee’u Austiraaliyaan ojjachuuf deemtu degeruudhaan ibsa waloo baasaniiru.
Awustraaliyaan tarkaanfii kana kan fudhaattee kanaan dura waligaltee dolaaraa Biiliyoona 43 faransaayii walin taasifte haquudhaan Yunaayitid isteets fi Biriteenii wajjin walgaaltee haara mallateesite.
Waligaaltee kana irratti kan yaada kenna Ministeerrii dhimma alaa Faransaay Jean Yves Le Driyaan Awustraaliyaa wajjin waligaltee wal Amantaa irratti hundaa’e uumanii akka turan ibsanii, amma garuu wal amantaan sun akka cabe yemuu ibsan dubbichii waraansa dugda duubeetii jedhaniiru.
Dubbi himtuun Waayit Haawus Jeen Pisaakii ibsa Faransaayi kana ilaachisanii deebii kennaniin, Faransaayii wajin dhimmoottan hedduu irrati waliin ojjachaa jirra jedhaniiru.
Dubbi himaan ministeera dhimma alaa chaayinaa Zhao Lijian kaleessa ibsa kennaniin taarkaanfiin biyyoottan sadanii tasgabiidhaaf nageenyaa naannoo kan tuffii keessa galcheedha jedhaaniru.
Waliigalteen biyyoottan sadan taasisan adeemsaa Chayiinaa gufachiisuudhaaf akka ta’e xiinxaltoonii kan dubbatan yemmuu ta’u, dubbi himmtuun waayit haawus waalii galteen biyyotan sadanii biyya kamiinuu addaan baasee qubaa itti hin qabne jechuun isaanii gabaasameera.


text:
Duraan dursee, oduu durii kanaan nu booharsuu isaatiif Obboo Beekan galateeffachuun barbaada. Kana qofaa otuu hin taane, wanti biraa kan Obboo Beekan Gulummaa Irranaa galata guddaa ittiin argachuu qabu, kitaabota adda addaa barreessuudhaan; guddina hogbarruu Afaan keenyaa keessatti gahee guddaa taphachuu fi qooda guddaa gumaachuu isaa ti.
Jechootni tokko tokkollee naannoo tokkoo kan biraatti garaagarummaa qabaachuu malu. Kaayyoon duula kanaas deemanii loon hatuuf ture. Kana keessatti kan karoora baastu andaaqqoo turte. Andaaqittiinis akkana jettee karoora ibsiti:. Leencaan — yeroo mooraa loonii bira geenyu, ati nu caalaa humna cimaa waan qabduuf, akka karra ykn balbala bantu jettiin.
Bofaan — yeroo leenci karra banu, ati ammoo suuta jedhiitii looyii mooraa seenii; yoo karri banamu loon garafiitii akka bahan godhi jettiin. Rumichaan — atis bofa wajjin gara mooraa seeniitii yeroo karri banamu laboobbaa wing kee waliin rukutuudhaan akka loon dammaqanii mooraa keessaa bayan godhi jettiin.
Yeroo karoorri kun hojiirra oolu andaaqqoo fi hantuunni ala dhaabbatanii hojii kana hordofaa turan jechuu dha. Haala kanaan loon mooraa keessaa yaasanii fudhatanii ykn oofanii otuu deemaa jiranuu, andaaqqoon mala biraa yaaduu jalqabde.
Bofnis maal goonuree? Akki gootu, yoo leenci dadhabee ciisee mugu ykn rafu suuta jedhiitii jala seeniitii summii keetiin iddii ajjeesi jettiin. Boftis akkuma itti himametti hojii isaa raawwatee, leenca sodaatamu akkanatti ofirraa ajjeesan. Rumichis maal godhuree? Yeroo kana andaaqqoon akkana jettiin: Yeroo bofti ofmaree ciisu, suuta jedhiitii mataa isaa tumiitii ajjeesi jettiin. Rumichis hojii isaaf kenname raawwate. Maal wayyaree?
Akki gootu, yoo qilleensi qorruu diilallaayuu jalqabu, natti qorree maaloo si jalan seena jedhii kadhadhuutii; yoo inni ofjala si seessisu, laboobbaa isaa irraa cicciriitii hojii ala taasisi jettiin.
Andaaqittiin karoora fi shira ishii hundumaa hojiirra erga oolchite booda hantuuta wajjin kophaatti hafu. Amma loon kana keessaa isa furdate filatanii qalachuuf qophaayu. Hantuutnis tole jedhee; akkuma itti himametti qophaayee; dhagaarra bayee otuu dhaadachaa jiruu cululleen? Akkanatti andaaqqoon malaan shiraan hundumaa ofbiraa fixxee loon dhuunfattee hafte jedhama.
Karaa biraatiin ammoo inni kun oduu qofaa otuu hin taane, gaafii xinnoo sammuu hojjisiisu dhas. Mee deebii isaa argachuu yaalaa. Inni kunis akkaataa adda addaatiin beekamuu mala.Faadummaa Boruu Guyyoo haadha ijoollee didiqqoo lamaati.Oduu durii
Durumaa durii durii, hiibboyyaa,gadaa Booranaa,seenaa Afrfikaa,ka addunyaatii seena saba hedduu barachu feeti. Akaakuu Boorannii hagii tokko Keenyaa hagii tokko Itoophiyaa jiraa maaniif akkana? Faadumma seenaa Afirkaa,ka addunyaa barachaa dhuftee dhiyoo ammoo Amereikaa yuniversitii Southern Illinosi ka Chicago jirtuu PhD eebbifamte. Biyya alaatti haadha maatii tahanii,hujii hojjachaa,barachaa deemuun hin jabaatti maanti asiin si gahe jennaa. Akka jecha Dr. Faadummaatti dhugeeffachaa ufii qabaachuun biratti karoora ufii qabaachuun,obsaa,gargaarsa jaarsa isii argattee fi gargaarsaa fi jajjabeenna nama hedduu ka asiin isi gahe galateeffatte.
Warra seenaa barreessuun maan jechuu feeta jennaan waan dhugaa ta namii irraa wa baratu barreessuu wayya jette. Barumsa PhD gahuuf wannii nama dhibaa maan jennaan namii yo ufii beekee waan baheef beeke fulaa hedduu gahaa jetti. Egerii maan hojjachuu feeta jennaan ammoo ijoollee dubraa akka isaan barumsa PhD gahan gargaaraa jetti. Qooda haawaan ummata Keenyaa OrmaS fi Pokomoo nagaa biyya isaanii eeguuf qooda isaan qaban barreessite.
Asiin duubatti maan hojjachu feeta jennaan akka ijoolleen dubraa carraa barnootaa argatan NGO bane hojjachuu feena jetti. Xurree ittiin seenan Gara gabaasaatti darbi Gara fuula ijootti deebi'i Gara barbaadduutti cehi. Learning English. Barbaadi Barbaadi. Tarree gabaasaalee sagaleedhaan. Viidiyoo VOA60 Afrikaa. Tamsaasa isa booda. Sagantaa- Wiixata. Previous Next.Akkuma gosooti afoolaa hedduun jiranu faayidaaleen isaaniis hedduudha. Kana jechuunis tokkoon tokkoon gosa afoolaa faayidaalee ofii qabu jechuudha.
Kun ammoo faayidaa tokkoof oolan jechuudha. Oduuwwan ykn sheekkowwan madda waantotaa ibsuudhaaf yaalanu kaayyoo isaaniitiif bifa seera qabeessa uumuu yaalu. Faallaan uumaa creater kanaa karaa tokkoon yoo jiraatu, deeggartoonni isaa ammoo karaa biraatiin nijiraatu.
Yoo kan godhu hanga tokko naannoo isaa sirna qabsiisa; sammuun isaas hanga tokko boqonnaa argata. Hundeen dalagaalee hawaasaa kun akka cimu ykn gad- dhaabbatu godhus afooladha.
Post navigation
Osoo balaan tokkollee irra hingahiin yeroo afoolatti fayyadamu waan barbaade sana arga ykn dhagaha jechuudha. Dhiibbaa abbootiin aangoo sababa adda addaatiin irraan gahanu, kan fuulaan mormuu hindandeenye afoolatti fayyadamee morma ykn ibsa. Raawwilee hawaasa biratti fudhatama qabanuufi jibamanu adda baafachuun akka qajeelfamaatti akka itti fayyadamanu nitaasisu. Kaayyoon afoolaa sabni tokko haala inni itti jiraatu barsiisuuudhaan miseensi hawaasaa kamiyyuu akka hordofu gochuudha. Haalli itti dhiyaatani garuu garaa garummaa qaba.
Kanneen keessaa tokko namfakkiiwwan afoola keessatti argaman keessaa kanneen jireenya haala hawaasaa irraa maqanitti kofalchiisuu, itti baacuu, fi ciguun tooflaalee yeroo baayee hojiirra oolanidha.
Oduu Durii Oromoo Fables
Kanneen aadaa hawaasaa kabajanii jiraataiin immoo nijaju; nidinqisiifatu. Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment. Please select a letter from the index above to see entries. Design by: Qubee Technologies oroict.
Monday, April 13, Maxxansa Haaraa. Irreecha: Sirna Irreechaa namoota jaha irraa hanga miiliyoonota hedduutti. Oromoo Afoola Oromoo Barnoota. Hamma Dubbifame: Maaloo yaada kee barreessi. Maqaa keessan galchaa. Ergaa dogoggoraa galchite. Leave this field empty. Nu Hordofaa. Maxxansaalee haaraa. Afaan Oromo - December 6, 0.
Kuusaa Jechootaa Afaan Oromoo. Afaan Oromo Online March 6, December 13, December 6, Seenaa Gabaabaafi Kitaabota Gaaz. Jechoota Hayyoota Addunyaa November 4, Afoola Oromoo October 17, Yaadawwan Ilaali. Yaada dabalataa fe'adhu. Xurree ittiin seenan Gara gabaasaatti darbi Gara fuula ijootti deebi'i Gara barbaadduutti cehi. Learning English. Barbaadi Barbaadi. Tarree gabaasaalee sagaleedhaan. Viidiyoo VOA60 Afrikaa. Tamsaasa isa booda.
Sagantaa- Wiixata. Previous Next. Onkoloolessa 24, Soraa Halakee. Yaadawwan Ilaali Print. Seenaan Oromoo duruu afaaniin waan dubbataniif hujiin nama jajjabaa fi qaroo akkanaa guddoollee hin mullatuu fa. Warra dubbii fi hujiin isaa hardhallee qalbii Oromoo keessaa hin badin keessaa tokko,Akkoo Manooyyeeti.
Akkoo Manooyyee nama bara kuma hedduutii asitti akkanuma waan isiin jettee fi hojjatte jedhan haasahan. Akkoo Manooyyee bara isiitti nama laafaa hin jaalattu jedhan,bara tokkoo fa waaqaa fi lafa jidduutti mana naa jaaraa,taffii subba qalqalloo miyyuu naa qabaa,waan fardaa gadii harree olii naa fidaa fa jettee jedhan. Waaqaa fi lafa jidduutti mana jaaruuf abbaatti utubaa dhaabataa ati utubaa nuu dhaabii jedhaniin,taffii subbaa tokko fiduuf ammoo udaan harree walti guuranii turraan taffii tahan,waan harree olii,ka fardaa gadii ammoo Harree-Diidaa qabanii itti geessan.
Dubartootii Oromoo ta hujii akkanaatiin faarsan hedduutti jirallee jedha. Gammachuu Magarsaa,nama seenaa fi Seera Gadaa Oromoo barreessuun beekamu. Gammachuu fi haatii warra isaa,Dr. Anniisaan durii durii tahee,seenaa dubartoota Oromoo walti qabanii harkaa qaban.
Bara waan ufii afaanuma ufiitiin barreeffatan kanatti ammoo seenaa jara jajjabaa akkanaa akkuma durii kaan afaanumaan dubbatamee lafatti baduu hin malle.Qorattoonni gaaffii fuulli nama durii maal fakkaata? Qorattoonni fuulli sanyii namaa Deniisovaan jedhamu maal akka fakkaatu akka bira gahan ibsaniiru. Haaluma kanaanis fakkii danaa fuula sanyii namaa kan mormaa olii mul'isu hojjachuun ifa taasisaniiru. Hambaan qaama Deniisovaan kan argame bara yoo ta'u, sanyiin kunis fuula addunyaarraa erga badee waggoota kuma 50 lakkoofsiiseera.
Qorattoonni wayita hambaa qaama kanaa argatanitti, 'ofii fuulli nama durii maal fakkaata ture? Qaama argame sana irrattis danaa nyaara, ija, funyaan, hidhii, ilkaaniifi rifeensa itti tolchuun gaaffii isaanii kanaaf deebii argataniiru. Waggoota kuma dura sanyiin nama ammayyaa Niiyaandartaal jedhamu dabalatee sanyiiwwan adda addaa turaniiru jedha qorannichi.
Isaan keessaa Deniisovaan tokko akka ta'e himeera. Dhaabbata 'Hibruu Yunvarsitii of Jerusaalem' jedhamu tokko keessatti qorataa kan ta'an, Piroofeesar Liiraan Kaarmeel akka jedhaniitti, sanyii Niiyaandartaal fi Deniisovaan waan isaan wal fakkeessu qabu. Haala muraasaanis nuun wal fakkaata. Qorattoonni ragaa argataniin akka ibsaniitti, Deniisoovoonni biyya Tiibeet keessa jiraataa turan.
Isaanis jiinii namoonni ammayyaa haala qilleensaa ol ka'aa keessa jiraachu isaan dandeessisu akka dabarsaniif himama. Gosti sanyii namoota Deniisoovaan ardii tanarra jiraataa akka turan kan barame waggaa 10 dura wayita erga holqa Saaberiyaatti argamu tokko keessatti hafteen ilkaan, lafee qubaafi mangaagaa argameen booda.
Akka qorannoo kanaattis harki 5 sanyii ilmaan namaa Oshiyaan Deenisoovaanoota irraa akka ta'e amanama. Qorattoonis danaa fuula kana hojjachuu kan danda'an qaccee sanyii ilmaan namaa, Chimpaazii, Deniisovaan fi kan Niiyaandartaal bu'ureeffachuun ture. Lafeen sammuu Deniisovaanootaa kan warra Niiyaandartaal irraa bal'ata.
Lafee shangoobataa chin hin qaban. Piroofeesar Liiraan BBC'tti akka himaniitti, danaan fuulaa akka ifa taasifame kunis qorannoowwan gara biraa Deniisovaan irratti hojjatamaniif ka'umsa ta'a.
Garaagarummaa nu waliin qaban hubachuun ammoo barbaachisaadha,'' jechuun ibsaniiru.
Oduu Itoophiyaa Viidiyoo Jajjaboo. Danaan fuula nama durii hojjatame 21 Fuulbana Image copyright Maayan Harel Qorattoonni gaaffii fuulli nama durii maal fakkaata? Sanyiin namaa 'Deniisovaan' jedhaman eenyudhaa? Isaan keessaa Deniisovaan tokko akka ta'e himeera Dhaabbata 'Hibruu Yunvarsitii of Jerusaalem' jedhamu tokko keessatti qorataa kan ta'an, Piroofeesar Liiraan Kaarmeel akka jedhaniitti, sanyii Niiyaandartaal fi Deniisovaan waan isaan wal fakkeessu qabu.
Haa ta'u malee sababii maaliif akka lafarraa badaniif wanti beekamu hinjiru. Mata dureewwan walitti dhiyaatan Saayinsii Qo'annoo seenaa fi ambaalee.
Jalqabatti deebi'i.Garuu guyyaa tokko jaalala fi tokkummaan jireenyi isaanii waraabessatti dhagaahame. Waraabo inaafe mala ittin adda isan baasu barbaadu eegale. Waraabessichi yeroo mara sangootni kun waliin waan jiraataniif itti siqee waa isaan gochuu hin dandeenye ture. Akkuma beekamu waraabessi yeroo mara halkan waan deemuuf: bifa isaaniitiin adda qoodee nyaachuuf karoorfate.
Isaanis mala isaa waan hin beekiniif dhuguma nutti himaa jira jedhanii hiriyaa isaanii kan bara hedduu, sangaa isa Adii, kophaatti isa hambisan. Amma sangaan Gurraachii fi inni Burreenis adda baahaniiru. Sana booda tokko tokkoon lamaan isaanii nyaatee fixe jedhama. Sign me up for the newsletter! Currently you have JavaScript disabled. In order to post comments, please make sure JavaScript and Cookies are enabled, and reload the page.
Click here for instructions on how to enable JavaScript in your browser.
Oduu Durii: Sangoota Sadii fi Waraabessa
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed. Yaadni kee hedduu barnoota namaaf kennaa. Eeyee dhugaa keetii Habbshaan haalumaa kana nut gargaramitee tokkummaa nu-dhabsiisudhan nu-fafacaasaan bilisummaa keenya gara boodat nu jala anbiisaan.
Mee kan darbee darbeera kan gar-fuuldurat haa jabaannu!! Akkoo Manooyyee Beektuu??? Cittoo fi Dhukuba Garaa. View all posts.OromNet Software and Application Development. Free Entertainment APP. Flag as inappropriate. Signature: e0cf02ddbcb0ae1b. Facebook Twitter YouTube.
We use cookies and other technologies on this website to enhance your user experience. By clicking any link on this page you are giving your consent to our Privacy Policy and Cookies Policy. Ok I Agree Learn More. Download APK 3. It is type of story which has passed down from generation to generation and told to teach a lesson about different issues. They are usually short stories which illustrate or teach a moral lesson while entertaining at the same time.
The message of the stories can be easily understandable or subliminally hidden that one has to wonder around to find out. The stories told could be about animals that can talk and act like humans, or plants or forces of nature.
The animals or plants could be able to move and also talk and the natural forces cause things to happen in the story because of their strength. The stories are quite often told by elders to young audience at the sun set or early evening when they make a fire and gather around home.
Hawaasni gara garaa aadaa fi duudhaan isaa osoo hin irraanfatamin fi hin dagatamin gara dhaloota dhalootatti akka darbu taasisuf tooftaalee gara garaan ijoollee isaa barsiisa. Tooftaalee kanneen keessaa kan sabooti adda addaa itti fayyadaman oduu durii dha.
Ijoolleen jiruu fi jireenya kessatti wantoota isaan mudachuu malan ilaalchisee hubannaa akka argatan fi qarooma akka qabaata gochuu kessatti dur durii shoora guddaa taphata. You can share your favorite on Facebook, Twitter, WhatsApp, Viber and other social media sites with your friends and followers.
With the easy navigation of this app, you can navigate copy and share with your loved ones. Once downloaded it works Offline. Please rate our app in the Google Play store. Oduu Durii Oromoo Fables 3. Download APK Oduu Durii Oromoo Fables Update on: Requires Android: Android 4. Oduu Durii Oromoo Fables 2. Oduu Durii Oromoo Fables 1. Update on: Requires Android: Android 3. Similar to Oduu Durii Oromoo Fables.


text:
Duula ijibbaataa daguuggaa sanyii fi sabboonummaa Oromoo cabsuuf godhamaa jiru dura dhaabbanna!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Amajji 26,2020
Akkuma irra deddeebiin ibsaa turre, gochaan mootummaan uummata keenya Oromoo irratti dalagu daangaa ol ta’ee jira. Duulli ajjeechaa fi hidhaa sabboontotaaf guutuu uummata Oromoo irratti raawwataa jiru dhaabbachuun hafee, guyya guyyaan ilmaan Oromoo jumulaadhaan ajjeesuu fi hidhuun ammallee ka duraan olitti cimee itti fufee jira.
Erga tajaajila Interneetaaf bilbilaa, tajaajila sab-quunnamtii hawwaasaa uummata keenya irraa kutanii as gochaan ajjeechaa Lixa Oromiyaa godinoota Qellem Wallaggaa fi Lixa Wallaggaa keessatti raawwatame hedduu kan nu yaachisee jiru ta’uu himuu feena. Godinoota lamaan kana keessatti odeessa argataa jirruun ilmaan Oromoo 87 ta’an guyyaa 2 gidduutti ajjeefamanii jiru. Maqaa wareegamtoota keenyaa kana argachuuf haalli quunnamtii hawwaasaa cituun danqaa kan nutti ta’e yoo ta’u, uummatni hedduun waraana baqatee gara Gaambeellaaf Sudaanitti dheessaa akka jiru hawwaasi dhaamsa dabarfatuun himataa jira. Haala kana keessatti haati ilmaan sadii wal faana du’aan dhabdee fi obbolaan lama kan wal faana ajjeefamanis akka jiranidha kan quba qabnu. Kana malees; dargaggoo maqaan isaa Abbuttii jedhamu irraa fayyaatti quba miilaaf quba harkaa erga irraa ciranii dararaniin booda, waraanni mootummaa rasaasa itti dhukaasuun ajjeesaniiru. Gochaan Lixa Oromiyaatti uummata Oromoo irra gahaa jiru, Wallaggaa irraa ol darbee gara Shaggar Lixaa keessatti babal’achuun ammoo, adeemsi mootummaan itti jiru kallattiin Oromoo lafa irraa daguuguuf karoora baafatee socho’aa jiru ta’uu hubachiisa. Shaggar Lixaa keessatti tajaajilli interneetaa bakkoota hedduutti dhaabbatee jira. Gochaa jallataa akkanaa, roorroo hammaataa uummatni keenya keessa jiru kana keessaa baasuuf nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo ciminaan qabsoo goonu jabeessinee akka itti fufnu uummata bal’aa Oromoof dhaamna.
Gochaan ajjeechaa tibbuma kana Baha Oromiyaa magaalaa Harar fi Dirre Dhawaa keessatti ilmaan Oromoo irra gahee jira. Gochaan Baha Oromiyaa akka waan sabootni biroon Oromoo irratti ka’anii uummata keenya ajjeesanii, gamoo uummata Oromoo caccabsaniitti haa dubbatamu malee, gocha sana duuba harki mootuummaa jiraachuu fi saboota xixiqqoo kana humneessee Oromootti kakaasuu keessatti waraana mootummaaf qaamoleen mootummaa gahee mataa isaanii bahatanii jiru. Gocha farra akkanaa dura dhaabbachuuf duubatti hinjennu.
Dabalataan Kibba Oromiyaa Godina Gujii Bahaa Aanaa Gooroo Doolaa ganda Jiddoolaatti maanguddoon ganna 75 obbo Tasfaayee Gosaa jedhaman Amajji 16,2020 waraana mootummaan ajjeefamanii jiran. Achuma aanaa Gooroo Doolaa ganda galaambel keessatti Amajji 22,2020 nami nagaan Sayidoo Baddaa jedhamu waraana mootummaan ajjeefamaniiru. Ajjeechaa kana irrattuu dursa mana jireenyaa obbo Seyidoo Baddaa qabeenya waliin erga gubaniin booda ajjeesanii jiran. Gochaa farra akkanaa kana uummatni irratti dammaqee akka of ittisuu irratti ciminaan hojjechuu qabu gaafanna.
Gama kaaniin barataan Oromoo kumoota afurtamaa ol ta’an mooraa Yuunibarsiitiiwwaan naannoo Amaaraa keessaa nageenyaaf yaadda’anii barnoota isaanii kutuuf dirqamanii jiru. Dhimma barataa Oromoo nannoo Amaaraa keessatti ajjeefamaa turanii falli kahameef, seerris waan jedhe kan hinqabne barattoota nageenyaaf yaadda’anii galaniifis furmaatni kahame lafa hinjirretti, Yuunibarsiitiilee Oromiyaa keessaas barataa Oromoo waan Oromoo ta’e qofaaf 200 ol ari’uun ammallee ciminaan hojjetamaa jira. Keessattuu mooraa Yuunibarsiitii Amboo, Dirre Dhawaa, Jimmaa, Madda Walaabuu, Haramayaa, Bule Horaa, Mattuu fi Yuunibarsiitiilee Oromiyaa kaan keessaa walumatti barataan Oromoo dhibboota hedduun lakkaa’aman barnoota irraa ari’aramanii jiru. Kana malees barattoonni hedduun hidhamanii jiru. Yuunibarsiitiiwwaan Oromiyaa keessatti barataan Oromoo nagaan ajjeefamaa jiru. Barataa Yuunee Alamaayyoo Yuunibarsiitii Dirre Dhawaa keessatti gamoo irraa darbatamee ajjeefame. Barataa Nataanaa’el Mangistuu jedhamu Yuunibarsiitii Bule Horaatti foolisii moorichaan ajjeefame. Gochaa akkanaa Qeerroon Bilisummaa Oromoo uummatni Oromoo akka hinbaranneef duula diinni Oromoo nutti banee jiru ta’uu kan hubatu, dhimma kana ciminaan dura dhaabbatee Oromoon of kabachiisuu akka qabu dhaammata.
Dhimmoota hidhaan wal qabataniin, ilmaan Oromoo sirna amma aangoo irra jiru kana keessatti nagaaf nageenya halkan tokkoo argannee kan hinbeekne yoo ta’u, uummatni keenya yeroo gara yerootti ajjeefamuu, ukkaanfamuu fi hidhamuun irraa dhaabbatee hinbeeku. Gochaan hidhaa har’allee jabaatee Oromiyaa keessatti raawwataa kan jiru yoo ta’u, manneen hidhaa biyyattii akkuma waggoota 28’n darban sanaa ilmaan Oromoon guuttee jirti. Har’a ilmaan Oromoo dhibboota hedduun lakkaa’aman, Buufata Foolisii Finfinnee 3ffaa fi Qilinxoo dabalatee mana hidhaa biyyattii mara keessatti dararaa hamaan irra gahaa jira. Efereem Galataa maanguddoon jedhaman, kanaan dura Waggaa 24, hidhamaa turee, hiraarfamtoota Oromoo dhiifaman bahan waliin kan hiikamee ture, har’a hidhamee mana hidhaa keessatti dararaan jallinaa irratti raawwataa jira. Hogganoota ABO keessaa kanneen akka Daandii Garbooshee fi Kaayyoo fufaa dabalatee dargaggoonni hedduuf maanguddoonni mana hiraarsaatti dararaan irra gahaa jira. Akkasuma qondaala ABO kan ta’e, Yaasoo Kabbabaa Hordofaa baatilee dheeraaf mana hidhaa keessatti dararaa argaa jira. Dargaggoo Addunyaa Keessoo kanaan dura waggaa 4 sirna EPRDF kan TPLF’n durfamaa ture keessatti mana hidhaatti dabarsee, ammas sababaa tokko malee namoota hedduu waliin hidhamee jira.
Waggaa kudha lama hidhamtee, umurii dheeraa mana hiraarsaatti sirna EPRDF kanaan kan dabarsite, Waajjira ABO godina Horro Guduruu hogganaa kan jirtu Caaltuu Taakkalee, halkan eda Amajji 25,2020 waraana mootummaan qabamtee hidhamtee jirti. Caaltuu Taakkalaa hidhaa amma irra gahee jiru kanaan marroo 5ffaa’f sirna kanaan hidhamtee jiraachuusheeti. Waajjira ABO Horro Guduruu Wallaggaa kana keessatti hojii siyyaasaa ABO’n akka hingaggeeffamneef danqaa godhamaa jiru yoo ta’u, hogganoota waajjiricha hedduus qaamni mootummaa adamsaa jira. Dhimma waajjira ABO’n kan walqabatu, waajjirri ABO godinota hedduu keessatti humna waraanaa mootummaan caccabaa ture, hojii siyyaasaa gaggeeffachuudhaaf danqaa guddaa kan ABO tti uume yoo ta’u, dhiyeenyuma kanallee akka uummataan wal argatee hinmariisifneef ABO irra uggurri kaahamaa kan jiru Godina Buunnoo Beddellee keessatti marii hawwaasaa ABO’n saganteeffatee ture qaama mootummaan dhorkamee jira. Dhimma kana fuulleffannaan hordofee uummatni keenya hubachuu akka qabu gaafataa; hidhaaf dararaan akka nurraa dhaabbatuuf, uummatni sirna garboomsaa kana of irraa kaasuuf qabsoo godhu cimsee akka itti fufuu qabu dhaamna.
Maayii irratti, duulli amma Oromoo irratti adeemaa jiru, duula daguuggaa sanyii, sabboonummaa Oromoo cabsuu fi, qabsoo Oromoo balleessuuf aggamaame waan ta’eef duula ijibbaataa sabboonummaa Oromoo cabsuuf godhamaa jiru dura dhaabbanna! Kana keessaa saba keenya baasuuf qabsoo hadha’aa itti jirru jabeessinee akka itti fufnu, nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo, gad jabeessinee ibsina.
Injifannoon uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Amajji 26,2020


text:
LibreOffice 7.2 Help
The Edit menu of a database window.
Doorramino uduunnicho kilippiboordete hinkiilanno.
kilippiboordetewiinni uduunnicho surkanno. Hasirittoha ikkiro, mitte daatubeeze fayilewiinni wolete suudishshubbanna rippoortubba cinaancho hanqafaanchubba ledo surka dandaatto.
kilippiboordetewiinni uduunnicho surkanno. Hasirittoha ikkiro, mitte daatubeeze fayilewiinni wolete suudishshubbanna rippoortubba cinaancho hanqafaanchubba ledo surka dandaatto.
Daatubeeze xullaallora shiimiidi bisi giddo baala eubba cinaancho hanqafaanchubba ledo dooranno.
Doorantino shae, xa'mo, suude, woy rippoorte muccisate dandaatto dargi xullaa fananno.
Deletes the selected table, query, form, or report.
Dooramino uduunnichi su'ma soorranno. Daatubeeze aana irkiratenni, boode su'muwa, fikiimoota, nna horoweello hojja su'mi.
Goofimarchoho suuqamino dargi giddo doorramino uduunnicho fananno.
Doorantino xa'mo illachaho soorranno. Orjinaale xa'mo daatubeeze fayilekki giddo gattanno nna ledote illachi daatu beeze owaataanchi aana kalaqamanno. Illacha daatubeezera ledate fajjo borreessa noohe.
Roore daatubeezubba maareekkubba komipiyuterekki aana leellishate daatubeeze shaubba dirate woy meemiissate xa'mubba horoonsidhanno. Illachubba xa'mubbate gede mittu dani kaa'looshshe shiqishshanno, ikkollana owaataanchu miidaadi aana. Daatubeeze illachubba irkisanno owaataanchi aana ikkiro, Leellishate yanna ledate owaataanchu aana maareekkubba meemiisate illachubba horoonsira dandaatto.
Suudu Kaa'laancho doorantino shaera, xa'mora, woy illachira hanafanno.
Starts the Suudu Kaa'laancho doorantino shaera, xa'mora, woy illachira hanafanno.
Cinaancho mayino fananno.
Daatubeeze akattubba hasaawa fananno.
Amadisiishshu Dani Kaa'laancho fananno.
Luphiima akattubba hasaawa fananno.


text:
Bara Abdii Mohaammad gara Teklaay Haagositti jijjiiramerra geenyeerra!!
Teklaay Haagos kun waggaa meeqa dura Tigraay irraa dirqama fudhatee Oromiyaa dhufe?
Guutuu Oromiyaa keessa naannayaa turewoo!
Awwaluu Abdii fi Abiyoot Ayyalee koollejjii hololaa seenaatu xiqqishumallee leenjii fudhadhaa mee. Waan fafakkaachuu danda’u yoo dhabdan dirqama holola hin dhiistan jechuudhaa?
#Waan hedduu nama qaanfachiisuu dha.
Maatiin Qondaala Badhaadhinaa Obbo Awwaluu Abdii fi Maatiin Dargaggoo Abduu Muhaammad Obbo Awwaluun Tigree gochuun #Teklaay #Haagos godhan idoon jireenyaa isaanii Kibba Baha Oromiyaa Roobee Baalee fi Gadab Hasaasaati.
Warri kun warra Bunaa Killaati. Obbo Awwaluun Obboleessa isaa Quxusuu akkamitti Oromummaa irraa mulqee Tigree akka godhe nama dhiba. Isa kana maatiin lamaan wal gaafachuu qabu.
Bara Abdii Mohaammad gara Teklaay Haagositti jijjiiramerra geenyeerra.
Maali kijibuma xiqqoo dhugaa fakkaachuu yaalullee hin fayyadamanii?
Gurbaan miseensa liyyuu haylii Tigiraay ta’e kun irreecha irratti alaabaa ABO uffatee osoo boombii dhoosuuf deemuu quxuxxurii poolisii addisaabaqa jala gale jedhan.
uummanni Oromoo kana booddee waanti inni eegu hin jiraatu qabsoo isaa haala adda ta’een,tooftaa kan dura hin barataminiin,qabsaa’onni haala adda ta’een keessaa fi alaan tokkummaan harka walqabatanii yeroo dhumaatiif qabsoo bilisooman malee hin goolabamne eegaluudha! Qophaa’i Oromoo!
Ani Jiraataa magaalaa finfiinneeti iddoon jireenyakoo gara CMC ti gana barii gara sa’a 10:00 hiriyoota koo wajjin gara irreechaa deemuu yeroo daandii buunu waraanni meeshaa gurguddaa qabatanii jiran eecha akka deemnu nugaafatan akka irreecha deemnu itti himne baajii nugaafatan hin qabnu jenneen deebi’a nuun jedhan tole jennee karaa biraas yaalle innis akkasuma ta’e tole jennee ijoollee hiriyoota keenya kutaa magaalaa hunda keessa jiran quunnamuu yaalle isaanis ugguramanii akka jiran odeeffannoo nuuf kennan ! kana fakkaata do’iin abiyyi ilmaan oromoo irratti dalage!!
Related


text:
Erga hundeeffaamee waggaa tokko kan hin caallee Muziyamiin walloo jalqabuuma isaati waan bu’a qabeessa hedduu akka qabuu fi gammaachisaa qofa otoo hin taane aadaa haara Itiyoophiyaan ijaaruuf deemtu yeroo gabaabaa keessatti hojii irra akka oolchu abdii qabna jedhu kanneen daw’atan.
Hogganaan Itiyoophiyaa duraanii koloneel Mangistuu H/Maariyaamiin kan hundeeffame fi muziyamii Walloo jedhamaa ture kun amma Muziyamii Dasee jedhamu kanneen daw’atantu dubbate.
Magaalaa Finfinneen ala sadarkaa kutaa biyyaatti isaan duraa kan jedhamee fi baroota 1970ta jalqaba irratti muziyamiin hundeeffame kun qalbii namoota kan hawate, fedhii namoota waa’ee aadaa ka boji’ee fi iddoo dinqisiifannaa jedhame jira.
Yeroo ammaa garu suraa ofii dhabee balaaf saaxilamee waan jiruuf qaamnii dhimmi kun isa ilaallatu waa gochuu qaba jedhu daw’attonni.


text:
Gorsaa naga eegumsa biyya keessaa kan muummee ministeeraa Abiy Ahimed obbo Gedduu Andaargaachew, walitti bu’iinsa dhiiga dhangalaasisu kanneen jaarsummaan gidduu seenan galateeffaatanii gochi kun naannoo bira taree Itiyoopiyaa guutummaaf barnoota ta’a jedhan.
Yuniversitii Walloo, Yuniversitii Maqidalaa Ambaa fi godina bulchiinsa Walloo kibbaa waliin ta’uu dhaan martinuu nagaa fi nagana maraaf mata duree jedhuun, har’a magaalaa Dassee keessatti konfirensii qopheessan irratti, jaarsolii biyyaa, abboota amantii sababaalee lubbuu hedduu baduu fi qabeenyaan manca’uuuf walitti bu’iinsawwan geggeessaman mala aadaa kan jaarsolii biyyaan fashaluu isaatu ibsame.
Haala siyaasa biyyattii hordofee waggoottan sadarn darban namoonni dhuunfaa ijaa wal ba’uu qabee hanga caasaa mootummaa diiguu, bu’uuraalee misoomaa uummataa diiguu, daandii cufuu fi walitti bu’iinsaawwan sochii ugguran raawwatamaniiru.
Jaarsoliin biyyaa yaalii aadaan baratame gochuu dhaan miidhaa silaa dhaqqabuuf ture hanqisuun danda’amuu isaa bulchaan godina Walloo Kibbaa obbo Ijjiguu Melaakee ibsaniiru.
Walloo dhiyaaf Shamgaay, dhiyaaf immoo Abegaar jedhamuun jaarsliin waamaman, seera eegsisuu idileen walitti bu’iinsa hawaasaa jeequ furaniiru jedhamee jira.
Keessumaa aanaa Warra Iluu naanno Kaabeetti aanaan kun kan koo ti gaaffii jedhutti aansee muddama ture illee tasgabbeessuuf gumaachi isaan godhan guddaa ta’uun ibsamee jira.
Rakkoolee barattoota gidduutti uumames harmooliin furmaata itti godhaniru jedhameera.
Jirraattonni magaalaa kombolchaaf jaarslii dura teessummaan kan hoogganan namni obbo Seyid Yimaam namoota dhuunfaa qabee hanga waliti bu’iinsa amantii fakkaatu furuu dhaan beekamu.
Magaalaa isaanii bira darbanii aanaalee hollaa jiran dhaquun namoota araarsu, kanneen miidhaan irra ga’eef illee hirphi akka ba’u gochuu dhaan beekamu. Jaarsummaaf badhaasi kennamu nagaa fiduu dha jedhan obbo Seyid.


text:
Ibsa ejjannoo Qeerroo Gujii fi Team Mataa Dhiiraa irraa kenname.
Akkuma beekkamu uummati Oromoo bara dheeraaf sirna saba nyaataa jalaa bilisa bayuuf falmachaa ture. Kanarraa kan ka’e: gochi gara hammeennaa, ka dhageettaaf nama suguggeessu, ka dubbatuuf ammoo akka heexoo afaanti nama hadhaawu saba keenna irratti raawwatamee jira. Hardhaas ammoo, jabaatee itti fufee jira. Ijaarramuu Impaayira Itoophiyaa (sirna Naafxanyaa) irraa ka’ee, dachee Oromiyaa badhaatuu fi magariisa tana irratti gochi hamaan hadhaaye diinaa fi ergamtoota diinaatiin adoo rawwatamuu hardhaan baye. Bifa gara-garaatiin gochi lubbuu fi foon uummata Oromoo laalachiisu hedduun raawwatamaa ture, ammaas itti jira. Kun hundiis raawwatamu uummati Oromoo mirga isaatiif falmachuu irraa guyyaa tokkoos foorfatee (boqatee) hin beeku. Akkuma gochi hameennaa dabalaa dhufuun, hawwiin bilisummaa fi kutannoon uummati keenna qabu dabalaa dhufe.
Uummati keenna humnaa fi gocha hamaa kamiinuu cabuu akka hin dandeenne adoo beekuu tarsiimoo addaa baafatee uummata kana dararuu fi makarsuu irratti kutannoo mootummaan qabu ifatti mudhatu jira. Hidhaan, reebichi, sossodaachisaanii fi rasaasaan uummata rashanuun akka uummati hin jiilchine (duubatti hin deebinye) eerga hubateen duubatti, uummata harka kennachiisuuf bayii baate wodhakkatti mana hidhaatii namoota baasanii tooridaa (shottolaa/cuupheen) qaluu (gorra’uun) jalqabamee jira. Akkuma Re’ee fi Hoolaa ilma namaa buusanii lubbuu irraa kutuun gocha nuuti dhiyeennatti dhaggu jirruu dha.
Fakkeennaaf, Godina Gujii Bahaa Aanaa Sabbaa Boruu keessatti abbaa fi ilma, jechuun Horoo Areerii fi Boonaa Horoo mana hidhaa keessaa baasanii uummata duratti akka horii morma irraa mummuran. Boonaan ijoollee umurii (ganna) 12 ti, namni sadaffaan qalamuuf ture qaamota mootummaa harkaa miliqee jira. Horoo Areerii fi ilmi isaa jalqabumaa badii tokko malee hidhaman, hidhamuun isaaniiyyuu seera qabeessa hin turre, kun kanaan adoo jiruu mana hidhaatii baasanii bifa suukkaneessaa te’een isaan qaluun ammoo gara hammeenya jabaa dha.
Haaluma wol-fakkaatuun, Godina Wollagga Lixaa, Aanaa Laaloo Assaabiitti yataamaa (ko’aametti) ilmaan ifii qonnaan guddifattu Aaddee Amsaaluu Guddataa, maasaa (fichaa) keessatti itti dhufuun ilmee isii reefuu ganna tokko guutte fuula duratti rasaasaan ijjeesanii ilmaan isii afur haadha malee fi jireenya gadadoo keessatti hambisan. Gocha hammeennaa mootummaan uummata Oromoo irratti raawwatamu jiru lafaa fi samiin Oromiyaa haa laakkoftuu malee laakkawanii jeefan bayuun akuu ulfaata.
Qeerroo Gujii fi Team Mataa Dhiiraa gocha gara hammeenyaa uummata Oromoo irratti raawwatamu jiru kana hadheeffannee balaaleffanna. Gochi hammeennaa adda durummaan Gujii fi Wollagga irratti xiyyeeffatee ture kun, bifa hamaa te’een guutummaa Oromiyaa keessatti babadhatu jira. Kanaafuu, uummati Oromoo bakka jiru hundaa ka’ee bifa barbaachisaa te’ee argame kamiinuu, mirga ifiitiif akka falmatuuf waamicha dabarsina. Uummati Gujii fi Wollaggaa komaandi postii jala waan jiranuuf, sagaleen isaanii uukkanfamee jira. Kanaafuu, uummati Oromoo worra komaandi postii jala jiranu kanaaf sagalee te’aa! miidiyaaniis xiyyeeffannoo addaa kennuudhaan, gochoota hamaa mootummaan uummata irratti raawwatamu jiru kana akka saaxilu waamicha dabarsina.
Ulfaadhaa!
Caamsaa 27, 2020
Team mataa dhiiraa fi Gamtaa Qeerroo Gujii irraa.
Injifannoo ta dhugaati! Injifannoo ta Oromooti!


text:
Dursee iccitii tokkon isinitti himaa dabarsitanii ormatti hin himinaa. Iccitichi kunooti: Ani Facebook fayyadamuu hedduun jaalladha. Maaliif yoo jettan sababa lamaafi. Tokkoffaa, Afaan Oromoo barreeffamee argamu hedduminaan Facebook irratti malee bakka biraatti hin argadhu. Lammaffaa, lammii Oromoo hedduu Facebook irratti malee bakka biraa kanaan itti arguu danda’u hin beeku. Sababni kunneen gahaa miti yoo jettan kan biraa isiniifan dabala.
Gara ijoo dubbiittan deebi’a. Maal akka ta’e hiraanfattan yoo ta’e, waa’ee Biiya Arabaa, ruuzii fi lammii Orimooti. Darbee darbee lammiiwwan Oromoo Biyya Arabaa jiraatan “jara Biyya Arabaa jiraatanii ruuzii quufan” maqaa jedhutu itti kennama. Kun dogoggora daangaa hin qabne ta’ee natti muldhata. Ani Biyya Arabaa hin jiraadhu, garuu ruuzii ittoo mi’ooftuu wajjin yoon argadhe, hamma handhuurri koo bakka dhokattee dhiibamtee as baatuttan nyaadha. Gaaf gaaf, shamizii koo urtee ifatti bawuu yaalti. Kanaaf nama arrabsuu barbaaddan, anas dabalatee, waan feetaniin arrabsaa malee ruuzii koo na duraa hin tuqinaa. Maal waansaa, mee natti himaa: nyaachuun quufuuf edda hin taanee beela’uufii?
Gama biraatiin akaakuun nyaataa hedduun otuu jiruu maaliif ruuziin koo kophaatti baafamtee arrabfamti? Maaliif warra biddena nyaatu, foon dheedhii nyaatu, bargarii nyaatu, otongora nyaatu, marqaa nyaatu hin arrabsine? Arrabsoon erga hin hafnee jechuu kooti. Ruuziin maal balleessite? Irraa bu’aa.
Oromoo nyaataan qoqqooduun kun yookaan wal’aalummaarraa madda, yookaan gochaa diinni ummata Oromoo addaan qooduuf hojjetu ta’uun isaa hubatamuu qaba.
Waa’ee lammiiwwan Biyya Arabaa jiraatanii waa xinnoo dubbadheen xumura. Hiriyoota Biyya Arabaa jiraatan hedduun qaba. Akkuma nama hundaa ija lama, miilla lama qabu. Gaafaaf eegee hin qabani. Maatii qabu, hawwii qabu. Hawwiin isaanii kan kootiif kan keessan irra adda miti. Biyya akka lubbuu isaanii jaallatan qabu, garuu gidiraatu irraa deemsise. Hedduun isaanii halkaniif guyyaa boqonnaa tokko malee hojjetu. Ofiif maatii isaanii jiraachisuuf jedhaniiti. Mirga ummata Oromoo dhugoomsuufis waan dandeettii isaanii gumaachaa jiru. Kanaaf, jaalalaaf kabaja guddaa argachuu qabu malee arrabsamuu hin qabani. Lammiiwwan Biyya Arabaa jiraatan irraas bu’aa.


text:
Hogganoonni Gaaddisa Hoggansa Oromoo, abbootiin amantii fi maanguddonni haala Oromiyaa keessa yeroo ammaa jiru kan ilaaleen har’a ibsa kennanii jiru.
Ibsii kunis Oromiyaa keessatti mormiin guyyaaa lamaaf gaggeeffamee keessatti tasgabbiin akka bu'u akkasumas ummannis jireenya isaatti idileetti akka deebi'u waamicha dabarsee jira.
Ummanni Oromoo nageenya naannoo fi saboota isa waliin jiraatanii akka tiksu gaafatamee jira.
Oromoon hiriira gaggeessu akkuma isa kan irrechaa sana karaa nagaan gaggeessuun addunyaaf fakkeenya ta’u qaba jedhan Qasiis Balaay.
Rakkoo uumamee kana furuuf carraaqqii ta’e kan ilaaleen Qasiis Balaay Makonnen ibsa kennanii jiru.
Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa.


text:
Dhalootaa fi guddinnilleen baaddiyaa Oromiyaa, ta lafa diraa ykn magaalaa irrallee fagooti. Rakkoo name baaddiyaa keessa bahee baratu cufa keessuma dabaraa asi gahe.Dr.Demmellaash digri qaraa doktorummaa horiitiin University Finfinneetii,digrii lammeessoo Food Safety ykn ammoo qulqullummaa nyaataatii fi barumsa PhD- University Osloootii fixate.
Dr.Demmellaash amma University Arizona Tuscon jirtutti qorannoo bioterrorism ykn dhukkuba nama irraa horiitti ykn horii irraa namatti dabru qorachuutti jira. Dr.Dammallaash,gara ganna shaniitin duratti barmusa Scholarship ykn biyya alaatti barachuu dorgomee argatee Oslo dhufe.Yoo Oslo baratu sunitti,barreeffama qorannoo dotorummaaatiif nama qopheessu, fala somba horiitiin wallaanan dhahee,barreeffamii isaa Medcal Journal irra baheef.Hujiin Dr.Demmellaash tun waan hedduu irratti baate.
“Ani yoo hedduu barmumsa kiyya qalbii,jaalalaa fi gammachuu guddoon barachaa bahe.Wannii Amerikaa fi Awurooppaallee guddisee asiin gahe bamrusa,ijoollee faana teenna jiranilleen rakkoon jiraattullee jabaadhaa baradhaa jedha.”
Tana malee Dr.Demmellaash akka namii barmusa saayinsii,herregaa fi Teknooloojiitti jabaatee guddatu gorsa,abdiin biyya tokkoolleen tanumaa jedha.
Dr.Demmellaash adoo barataatuu University Arizona ta USA jirutti young scientist ykn saayisnttii amma hujiin guddachuutti jiru jedhuun qorannoo dhukkuba horii irraa namatti ykn bineensa irraa namatti dabru qorachuutti jira.Qorannoo bioterrorism jedhan tana barana jalqabe.
Mee waan nu Dr.Demmellaash gaafanne marii tokkeessootii fi marii lammeessoo MP3 computera keessan gama gararroo harka mirgaa jirtu irraa caqasaa.


text:
Dhaamsa_Muummichaa !!
“Adeemsi filannoo marsaa ja’affaa baranaa bilisa, haqa-qabeessaa fi dimokiraatawaa akka ta’uuf murannon hojjachaa jirra.
Walga’ii hoggantoota mootummoota naannolee fi Boordii Filannoo yeroo darbe waliin geggeessineen, buufataaleen filannoo hafan akka banaman, wantonni hin xumaramin akka xumura argatan akeekuun keenya ni yaadatama. Har’a walga’ii itti aanu teenyee adeemsa ture gamaaggamneerra.
Filannoon agarsiistota ijaarsa aadaa dimokiraasii keessa isa tokko; adda addummaan rasaasaan osoo hin ta’in kaardii filannottin adeemsa itti furmaata argatu.
Karaa filannoo lammiileen qaama amanan gara guutuun filachuuf, akkasumas adeemsa dimokiraasii ijaaruuf hirmaanna hoo’aa taasisuuf carraa ni argatu.
Filannoon as dhufaa jiru kun Itoophiyaa fuulduratti kan furguggeessu waan ta’eef, waliin taanee itti gaafatamummaa akka lammiitti qabnu ba’achuu qabna. Bor murteessuuf, har’a galma’aa!”
Kabajamoo Dr. Abiyyi Ahimad
Muummee Ministeeraa
Yaada Furmaata Filannoo Marsa 6ffaa


text:
Ergaa guddaa
⛂Mucaa tokko Abbaa isaattu du’e namni tokko isaa waliin hin deemne reeffa awwaaluu:- baadiyya buusee abbaa isaa awwaaluuf dachii qotuu eegale…
Ni arge namtichi warra baadiyyaa re’ee tiksu tokko dhaqee bira gahee ni gaafate
اين الناس”
Meerre ummanni: kan abbaa kee qofaa awwaaltu?
Ilmi waan abbaa isaa himuu hin feene jecha tokko jechuu eegale………
لا حول ولا قوه الا بالله”
Laahuwla walaa quwwata illaa billaa. jechaa qabrii abbaa isaa qofaa qota
Namtichi baadiyyaa sun gargaaruu eegale ni awwaalan harka isaa ol qabee icitiidhaan du’aa’ii godheef namtichi warra baadiyyaa kun san booda ilma namticha du’ee kana achumatti dhiisee gara re’ee isaa deeme…….
Halkan san ilmi abbaa arge manaamaan abbaa isaa kan kolfaa jiru gammachuudhaan jannata firdoowsiin keessatti ni gaafate ilmi abbaa yaa abbaa maaltu mana kee achii siif godhe sababni maali??
Abbaan ni jedheen du’aa’ii namticha baadiyyaa san siwaliin qabrii tiyya qotee na awwale sani jedheen
mucaan ajaa’ibee barbaaduu eegale baadiyyaaf gaara bahe bu’ee hanga argatu takkatti argee gaafate
Ni gaafate rabbumaan naaf himi du’aa’ii akkam gooteef abbaa kiyyaaf qabrii keessatti?
فقد رايته في الفردوس الاعلى
Firdoowsii ol aantuu keessattin isa argee?
Ni deebiseef “a’araabiin´´ ykn namtichi baadiyyaa re’ee tiksu sun:- yaa ilma kiyya akkuma gabrichi rabbiin du’aa’ii kadhatuttin kadheef
yaa rabbii keessummaan kun sibira dhufe ana bira silaa dhufee niin keessummeessa ani arjaadha:-
Ati garuu arjaadha arjaa arjaarraati ati akkaan arjaadhaa ati hunda caalaa arjoomta kanaaf keessummaa sibara dhufaa jira kanaa arjoomi araaramiif jedhee rabbiin kadheef
Yaa rabbii qaama keenya Azaaba qabriii jalaa
ibidda jahannam jalaa najaa nubaasi
Yaa rabbii warra ummanni gaggaariin “”du’aa’ii”” godhaniif nu taasisi
yaa rabbii jannata al firdoowsiin nu galchi
آآآآآآآآآآمييببببن
Allaahumma AMIIIN
Yoo dubbiftee geessifte barreefama kana waan ajrii itti argattuun cufi fkn⬇
Tasbiihaan Aayataan Du'aa'iin Salawaataan habiibii keenya nabi Muhammad Sallallaahu aleyhi wasallam
صلى على سيدنا ونبينا محمد.
صلى الله عليه وسلم


text:
Fuulawwan namaa sobaa (fake faces) maali? Akkamiin adda baafachuun danda’ama?
Namoota suuraan isaanii mul’atu kunneen keessaa hagam isaanii beektu?
Suuraawwan kun suuraa namoota dhugummaan jiran yookin jiraatanii kan lubbuun darbe miti.
Suuraawwan kunneen hundi suuraalee sobaa kan tekonoloojii GANs (generative adversarial network) jedhamuun hojjetamanidha.
Marsariitiin ‘ThisPersonDoesNotExist.com’ jedhamu immoo hubannoo namtolchee (Artificial Intelligence) fayyadamuun suuraawwan bifa namaa qaban kunneen hojjeta.
Haaluma kanaan isinis marsariitii ‘ThisPersonDoesNotExist.com’ keessa seentanii hanguma fuulicha (tab) irra deebiin feetan (‘reload’ tolchitan) suuraawwan fuula namootaa sobaa haaraa isinitti agarsiisa.
Fuulawwan namaa sobaa fi odeeffannoowwan sobaa…
Suuraawwan fuula namootaa sobaa tekinoloojii GAN jedhamuun omishaman ija namaatiin adda baafachuuf baay’ee rakkisoodha.
Kanaafis namootni suuraawwan sobaa kunneenitti fayyadamuun akkaawuntiiwwan midiyaalee hawaasummaa akka Feesbuukii, Inistaagiraamfi Tiwiitaraa banachuun nama dhugaa fakkaachuun waa barreessuu, namoota waliin haasa’uufi duulawwan gama midiyaalee hawaasummaatin taasifaman irratti yeroo hirmaatan mul’ata.
Suuraawwan kunneen odeeffannoowwan sobaa tamsaasuuf faayidaarra yeroo oolanis mul’ata.
Namoota dhuunfaan dabalataan dhaabbileenis suuraawwan fuula namaa sobaa hubannoo namtolcheen (Artificial Intelligence) hojjetamanitti fayyadamuun akkaawuntiiwwan sobaa midiyaalee hawaasummaa banuun wayita fayyadaman qorannoon irra gahameera.
Gama biraatiin suuraawwan bu’aa tekinoloojii ta’an kunneen dhaabbilee mosaajiiwwan omishan, dizaayinaroota fi dhaabbilee biroo kan suuraawwan namoota sirrii fayyadamuu hin barbaadneen yookin hin dandeenyeen faayidaarra yeroo oolan mul’ata.
Dabalataan qaamoleen seera raawwachiisanis namoota yakkawwan garaagaraa dalagan to’annoo jala oolchuuf suuraawwan kunneenitti fayyadamu.
Fakkeenyaaf suuraawwan fakkaattii daa’immanii sobaan akkaawuntii midiyaalee hawaasummaa banuun namoota daa’imman qocollaa saalaaf adamsan to’annoo jala ittiin oolchu.
Fuulawwan namaa sobaa (fake faces) akkamiin adda baafachuun danda’ama?
Miidhaa suuraawwan fuula namaa sobaa qaqqabsiisan hir’isuuf tarkaanfiin inni ijoofi jalqabaa hubannoo hawaasni dhimmicharratti qabu guddisuu akka ta’e beektotni himu.
Dhimmicharratti hubannoo qabaachuun fakkiiwwan namootaa midiyaalee hawaasummaarratti arginu mara callisnee amanuurra akka shakkinu akkasumas ragaa irratti hundoofnee akka amannu nu gargaara.
Dabalataan suuraawwan fuula namaa sobaa kunneen ija namaatiin adda baasuuf ulfaataa ta’anis malootni suuraawwan kunneen adda baafachuuf nu gargaaran muraasni jiru.
Fakkeenyaaf haalli teessuma mataa “nama” suuricharra jiruu/tuu funyaan yookiin ilkaan walin kan wal hin simne ta’uu danda’a.
Dabalataan tekinoloojichi al tokko tokko suuraa fuula “namaa” fi dubduuba (background) isaa walsimsiisuuf yeroo rakkatu mul’ata. Kanaafis suuricha sirriitti ilaalanii xiinxaluun mudaawwan wal simannaa suuricharra jiran hubachuun ni danda’ama.
Gama biraatiin dhaabbileen mootummaafi dhuunfaa tekinoloojiiwwan suuraawwan namootaa sobaa kunneen adda baasuu (beekuu) danda’an hojjechaa jiru.
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
Lolli Bilxiginnaafi TPLf gidduutti adeemsifamaa jiru, lola Sirna Leexaafi Federaalizimii gidduutti adeemsifamaa jirudha waan ta’eef, Oromoon ala dhaggeeffachuutti qe’esaa dagachuu hin qabu jechuun hayyoonni biyya keessaa OMN-tti himan.
Barsiisaa Saayinsii Siyaasaa Yuunvarsiitii Diillaa maqaan isaa akka kaafamu hin barbaanne tokko akka jedhutti, “Lolli yeroo ammaa labsamee jiru kun lola qeenxee yookaan lola TPLF fi Bilxiginnaa fakkaatus, akkasumas ammoo lolichi lola qaamota cunqursitootaa lama gidduutti adeemaa jiru ta’us, wanti saba keenya jalaa dhokachuu hin qabne lolli kun lola Humni leexxaa (unitary) yookaan Nafxenyaan humna Federaalizimii irratti taasisaa jirudha.” jechuun lolli labsame kun kaayyoon isaa irra keessaan TPLF diina waggaa 27 guutuuf saboota cunqursaa ture cabsuu fakkeessuudhaan, ambaa Sirna Federaalizimii sabummaa kan Tigiraay hambifatte sana balleessuufudha jechuun OMN-tti hime.
Yuunvarsiitii Ambootti barsiisaa Seeraa namni ta’es dhimmicharratti yaada laateen Lolli kun heera Biyya keenyaa kan faallessudha jechuun, “lolli keessoo biyyaatti godhamu kamuu Poolisii naannoofi Federaalaarra darbee, Raayyaa Ittisa biyyaa hirmaachisuuf adeemsa hordofuu qabuutu ture. Raayyaan Ittisa biyyaa kan biyyaati malee kan Paartii hin turre. Amma garuu, lolli paartii Bilxiginnaafi TPLF kun Raayyaa silaa biyyaaf dhaabbatu ofitti dabaluun lammii biyyas lolchiiduun dogoggora seeraati.” jechuun, lolichi lola mirga ofiin of bulchuu sabootaa balleessuuf labsamedhas jedhan.
Hayyoonni kun cuunfaa yaada isaanii irratti, Qeerroon Oromoos ta’u, uummatni bal’aa Oromiyaa hundi shurufkaa qilleensa lolaa kanaan burjaajja’uu dhiisee qe’ee isaa seeraan hordofuu qaba kan jedhan, qabsoo walitti fufaa sirna farra sabboonummaafi Oromummaa ta’e Bilxiginnaa irratti taasisaa jiru kanas itti fufuu qaba. Labsii lagannaa Gabaa marsaa 5ffaa kan haalli gaariitiin jalqabame kana jabeessuun, sirna farra Federaalizimii ta’e kanatti xumura gochuutu barbaachisas jedhaniiru.
Lolli Paartii Bilxiginnaan Naannoo Tigiraay irratti guyyaa tokko dura labse, haala akkamiirra akka jiruufi taateewwan naannoo sana ilaalchisuun akka BBC Afaan Oromoo repoortera miidiyichaa Naannoo Tigiraay keessa jiru wabeeffatee gabaasetti, sochiin magaalaa Maqalee keessa jiru, sochii lafooti. Mootummaan naannichaa labsii yeroo muddamaa labsuun, sochii Konkolaataa fi Xiyyaaraa naannicha keessatti akka hin taasifame dhorgee turus, guyyaa har’aa sochiin Jeettii qilleensarratti mullateera.
Pireezidantiin Mootummaa Naannoo Amaaraa Obbo Tamasgeen Xurunee ibsa miidiyaaleef laataniin lola bakka Soroqaafi Qaraaqir jedhamutti eegalameen Mootummaan Federaalaa injifannoo argatee jira jedhan.
Haa ta’u malee, Pireezidantiin Mootummaa Naannoo Tigiraay Dabratsiyoon Gabramikaa’el (PhD) ibsa TV Tigiraayiif laataniin, lolli kallattii daangaa Tigiraay fi Amaaraatiin jiraachuu mirkaneessanii, injifannoon argama jiru kan Naannoo Tigiraay jedhanii jiru.
Meeshaa waraanaa biyyattii kan Ajaja Kaabaa harka ture hunda humni Nageenya Mootummaa Naannoo Tigiraayii booji’uu himaniiru.
Dhimma kanarrattis Dr. Dabiratsion “Meeshaalee waraanaa guutuu kan duraan qabnurratti, amma kan dabalata arganeerra.” jedhan. Mootummaan naannoo Tigiraay kallattiilee naannicha daangessan hundaan humna ofii qubsiisuusaas himaniiru. Mootummaan Federaalaa Misoomaalee bu’uraa, Teelee, Ibsaafi Bishaan naannicharraa kutee jiraachuus BBC Afaan Tigirinyaa gabaaseera.
Innisan Lash jedhee dunuunfatee sirnaan rafaa jira”Cundhuuraan immoo akkuma ija banatetti ciisaa jira.