text:
1Yo7aashi kawotiyo wode, laittai ayyo laappuna; i Yerusalaamen oitamu laitta kawotiis. A aayee sunttai Xiibiyo; a Berssaabeha katamaappe yiida asa.
2Qeesee Yoodaahee de7ido laitta ubban Yo7aashi GODAA sinttan suurebaa oottiis.
3Yoodaahee Yo7aashayyo naa77u maccaasata immiis; immin eti ayyo attuma naatanne macca naata yelidosona.
4Hegaappe guyyiyan, Yo7aashi GODAA Beeta Maqidasiyaa bottokonanau qoppiis.
5Yo7aashi qeesetanne Leewata shiishshidi, “Yihudaa katamata biidi, intte Xoossaa Beeta Maqidasiyaa laittan laittan bottokonanau Israa7eela ubbaappe miishshaa shiishshite; ha yohuwaa eesuwan oottite” yaagiis. SHin Leewati eesuwan oottibookkona.
6Hegaa gishshau, kawoi qeese ubbatu halaqaa Yoodaaha xeesidi, “Yerusalaame asaappenne Yihudaa asaappe giiraa shiishshanau aissi Leewata kiittabeikkii? GODAA ashkkarai Muuseenne Israa7eela asai Xoossaa Dunkkaaniyaa oosuwaassi giirai shiiqanaadan beni maayi uttidosona.
7He iita mishiriyo Ataalo kaalliya asati Xoossaa Beeta Maqidasiyaa moorirggidosona; eti GODAA Beeta Maqidasiyan de7iya geeshsha miishsha ubbaa ekkidi, Ba7aalayyo goinnanau go7ettidosona” yaagiis.
8Hegaa gishshau, kawoi Leewata azazin, eti saaxiniyaa giigissidi, GODAA Beeta Maqidasiyaa penggiyaappe kare baggaara wottidosona.
9Xoossaa ashkkarai Muusee bazzon de7iiddi, Israa7eela asaappe shiishshanaadan azazido giiraa GODAAYYO ehaana mala, Yihudaaninne Yerusalaamen Leewati awaajjidosona.
10Awaajjin halaqatinne asai ubbai ufaittidi, giirai saaxiniyaa kumana gakkanaashin, an yeggidosona.
11Saaxinee Leewatu baggaara kawo oosanchchatukko gakkin, saaxiniyaa giddon daro miishshai dagattidaagaa eti be7ido wode ubban, kawo xaafeenne qeese ubbatu halaqai sunttido bitanee yoosona; yiidi saaxiniyaappe miishshaa kessoosona; kessidi saaxiniyaa sohuwan zaari wottoosona. Eti ubba gallassi hegaadan oottidi, daro miishshaa dagayidosona.
12He miishshaa kawoinne Yoodaahee GODAA Beeta Maqidasiyaa oosuwaa wochchanau sunttettida asatuyyo immoosona. Immin eti GODAA Beeta Maqidasiyaa bottokonanau shuchchaa massiyaageetanne anaaxeta, qassi GODAA Beeta Maqidasiyaa bottokonanau birataanne nahaasiyaa oosanchchata qaxaridosona.
13Qaxarin oosanchchati Xoossaa Beeta Maqidasee moorettidaagaa minni oottidi, bantta kushiyan kaseegaadan ooraxissidosona.
14Oosanchchati Beeta Maqidasiyaa bottokonuwaa polido wode, palahida worqqaanne biraa kawuwaakkonne Yoodaahekko ehiidosona. Ehin eti he worqqaaninne biran GODAA Beeta Maqidasiyaa giddo oosuwaayyo maaddiya miishshata, xuuggiyo yarshshuwaayyo haniya sainetanne hara dumma dumma miishshata ootissidosona. Yoodaahee de7ido laittan GODAA Beeta Maqidasiyan xuuggiyo yarshshuwaa ubba wode eti yarshshoosona.
15Yoodaahee keehippe cimmidi haiqqiis; i haiqqiyo wode a laittai xeetanne hasttama.
16Yoodaahee Israa7eelan Xoossaayyoonne Xoossaa Beeta Maqidasiyaayyo lo77obaa oottido gishshau, Daawita Kataman kawotu makkaanan a moogidosona.
17Yoodaahee haiqqidoogaappe guyyiyan, Yihudaa halaqati yiidi, kawuwaayyo lichchi giidi gufannidosona. Yaatin, kawoi eta zoriyaa siyiis.
18Eti GODAA bantta maizza aawatu Xoossaa Beeta Maqidasiyaa aggidi, Asheeri misiletuyyoonne eeqatuyyo goinnidosona. Eti oottido balaa gishshau, Yihudaa bollinne Yerusalaame bolli GODAA hanqqoi wodhdhiis.
19Asai baakko simmanaadan GODAI hananabaa yootiyaageeta etakko kiittiis; kiittin hananabaa yootiyaageeti eta bolli markkattidosona; shin eti siyennan ixxidosona.
20Hegaappe guyyiyan, qeesiyaa Yoodaahe na7aa Zakkaariyaasa bolli Xoossaa Ayyaanai wodhdhiis; wodhdhin Zakkaariyaasi asaa sinttan eqqidi, “Xoossai hagaadan yaagees; ‘Intte GODAA azazuwaa poliyoogaa aissi ixxeetii? Hegee intteyyo iita. Intte GODAA aggido gishshau, ikka inttena aggiis’ yaagees” yaagiis.
21Yaagin asai a bolli maqettiis. Kawoi eta azazin, GODAA Beeta Maqidasiyaa dabaaban a shuchchan caddidi woridosona.
22Kawoi Yo7aashi Zakkaariyaasa aawai Yoodaahee baayyo oottido kehatettaa hassayennan aggidi, a na7aa Zakkaariyaasa worissiis. Zakkaariyaasi haiqqiiddi, “GODAI hagaa be7idi, halo kesso” yaagiis.
23He laittai laamettiyo wode, Sooriyaa olanchchati Yo7aasha olanau yiidosona. Yiidi Yihudaa bollinne Yerusalaame bolli woraajjidi, asaa halaqata ubbaa woridi, etappe omooddidobaa ubbaa Damasqqon de7iya bantta kawuwaassi yeddidosona.
24Sooriyaa olanchchati qoodan guutta; shin Yihudaa asai GODAA bantta aawatu Xoossaa aggido gishshau, GODAI keehi daro gidida eta olanchchata Sooriyaa olanchchatu kushiyan aattidi immiis. Eti hagaadan oottidi, Yo7aasha qaxxayidosona.
25Sooriyaa olanchchati appe shaahettiyo wode, Yo7aashi keehippe masunxxi uttiis. Qeesiyaa Yoodaahe na7aa suuttaa gishshau, a oosanchchati a bolli maqettidi, i ba hiixan zin77idaashin woridosona. I haiqqin, Daawita Kataman a moogidosona; shin kawotu makkaanan a moogibookkona.
26Yo7aasha bolli maqettidaageeti Amoonee SHim77aati na7aa Zabaadanne Moo7aabee SHiimiriiti na7aa Yihozabaada.
27Yo7aasha naatubai, a bolli hananabaa yootido darobainne Xoossaa Beeta Maqidasiyaa i bottokonissidobai Kawotu Taarikiyaa Maxaafan xaafetti uttiis. Yo7aashi haiqqin, a sohuwan a na7ai Amesiyaasi kawotiis.


c: text/html

text:
Ameerikaa fi Xaalibaan sanadii wali galtee marii nageenyaa kan xumuraa mallatteessan
Xaalibaan fi Ameerikaa marii nageenyaa yeroo dheeraaf Qaxar magaalaa Dohaa keessatti geggeessaa kan turan yoo tahu, har’a February 29, 2020 lola Afgaanistaan keessatti waggaa 18 oliif geggeeffamaa jiru dhaabuf walii galtee mallatteessan. Sirna mallattoo magaalaa Dohaa keessaatti har’a geggeeffame kana irratti Ministeera haajaa alaa Ameerikaa fi Garee Xaalibaan irraa qondaaltonni olaanoon irrati hirmaatanii jiru. Haaluma wal fakkaatuun qondaaltota mootummaa Afgaanistaan dabalatee bakkaa buutonni biyyoota hedduu, akkasumas UN dabalatee hoggantoonni dhaabbilee idil addunyaa sirna mallattoo walii galtee seena qabeessa jedhame kana irratti argamanii jiran.
Gareen Xaalibaan kanaan dura mootummaa Afgaanistaan bulchaa jiru waliin gonkuma mariif kan hin teenne tahuu ibsaa ture. Haata’u malee torbee dabre waliigalteen xumuraa Ameerikaa waliin eega mallatteeffamee booda, qaamota siyaasaa Afgaanistaan hunda waliinuu mari’achuuf qophii tahuus beeksise. Haaluma kanaan mootummaa fi xaalibaan jiddutti wal amantaa uumuudhaaf jalqaba hidhamtoota dabarsanii walii kennuu irratti mari’achuuf gamanumaa sochiin kan jalqabame tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Gama biraatiin ammoo dhimmi ijoon sanadii walii galtee Ameerikaa fi Xaalibaan mallatteessan kana keessatti hammatame, loltoonni Ameerikaa 14,000 fi loltoonni biyyoota miseensa NATO 17,000 Afgaanistaan keessaa kan bahan yoo tahu, gareen Xaalibaan gama isaatiin hidhattoonni biyyoota biroo biyyatti dawoo akka hin godhanne itti gaafatamummaa kan fudhatu tahuu ibsame.
Lola Ameerikaa fi michuuwwan isii mootummaa Afgaanistaan waliin tahuun, Xaalibaan irratti waggoota 18 ol geggeessaa turaniin, lamiileen Afgaanistaan 34,000 ol ajjeeffamuu fi 100,000 ol ammoo madaayuu gabaasni UN ni addeessa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Somaaliyaatti awwaannisa isaan weerare soorachuu eegalan
Akkuma kaaba Itoophiyaatti weerarri hoomaa awwaannisaa mudate biyya ollaa Somaaliyaattis hoomaa awwaannisaa waggaa 25 kessatti mula'tee hin beeknetu mul'ate.
Itoophiyaatti hoomaa awwaannisaa kana sagalee iyyun hawaasni naannoo ofirraa lolaa ture.
Biyya Somaaliyaatti jiraattonni magaalaa Adaadoo garuu awwaannisa kana ruuzii fi paastaa waliin nyaataaf fayyadamaa jiru.
''Awwaannisni kun qurxummii caalaa mi'aa addaa qaba'' jedha jiraataan magaalatti tokko.
''Dhangaan awwaannisa keessatti argamu dhiibbaa dhiigaa isaa akka sirreessuufi dhukkuba dugda isaafillee fooyyee akka kennuuf,'' Miidiyaa Somaaliyaa Yunivarsaal jedhamutti himeera.
Inni kaan immo ''dhangaaan awwaannisa keessa jiru qoricha dha,'' jedha
TV Somaaliyaa Yunivarsaal jedhamus awwaannisa kana akkatti bilcheessan agarsiiseera.
Awwaannisni kun erga walitti qabameen booda qodaa keessatti qadaadamee tura. Achimmoo bishaaniin cuuphamee turee booda zayitaan waadama.
Jiraattonni magaalaa tokko tokkos nyaata kana tarree nyaata kaan waliin akka galchan manneetii nyaataa gaafachaa jiru.
Somaaliyaatti kana dura barteen awwaannisa soorachuu akka hin turrees himameera.
Biyyooti dhiha Afrikaafi Eeshiyaa aadaa awwaannisa nyaachuu qabu.


text:
Uncategorized
Paartiileen Falasxiin xumura bara dhufuu filannoo adeemsisuuf walii galan
Paartiileen Falasxiin mootummaa tokkoome ijaaruudhaaf filannoo waliigalaa dhuma bara 2018 keessa geggeessuuf kan waliigalan tahuu, ibsa gamtaan guyyaa kaleessaa magaalaa Kaayiroo keessatti kenniin beeksisan. Ji’a dabre irraa jalqabee Hamaas fi Fatah dabalatee paartiileen Falasxiin hundi, waldhabbii isaan jidduu ture furuudhaaf Kaayiroo keessatti marii kan geggeessaa jiran tahuun ni beekkama.
Gamaa biraatiin ammoo komishiiniin filannoo Falasxiin, waliigaltee kana gammachuudhaan kan simatu tahuu ibsuudhaan, gamanumaa qophii kan jalqabu tahuu ibse. Komishiinichi Itti dabaluudhaan yeroo dhihoo keessatti marii paartiilee waliin eega geggeessee booda, guyyaa Filannoo kanaa ummataaf kan beeksisu tahuu ibse.


text:
Gumiin Mirga Namoomaa Itoophiyaa (Ethiopian Human Rights Council) ibsa guyyaa har’aa baaseen woraanni motummaan Itoophiyaa bobbaase Oromoo 100 oli ajjeesuu ifa godhe. Humna woraanaa kanaan dubartoonni Oromoo heddu gudeedamuu, namnoonni heddu daandii irraa guuramaa hidhamuu fi gidiraamuu saaxile gabaasni kuni.
Erga baatii Sadaasaa eegalee humni woraanaa Oromiyaa keessatti ummata irratti yakka ciccimaa hojjataa turuu isaati kan ragaaleen Gumiin Mirga Namoomaa Itoophiyaa wolitti qabe ifa taasise. Hedduun namoota ajjeefamanii fi madaayanii kan rukutaman mataa fi dudda irra. Kuni kan argisiisu humni Agaazii haa ta’uu jedhee ummata ajjeesaa fi sanyii Oromoo lafarraa balleessaa kan ture ta’uu isaati.
Namoonni ajjeefaman kanniin umriin 12 hanga 68 jidduu jiraniidha. Ammas ajjeechaan baay’inaan kan raawwate, akka gabaasa kanaatti, yeroo halkanii fi erga hiriirri xumuramee booda. Kan nama gaddisiisu ummannii manatti dheessus gocha gara-jabeenyaa Agaazii jalaa dheessee bayuu dadhabuu isaati. Namoota heddu kan mana isaaniitti itti seenanmee ajjeefame, rukutame, gudeedamee fi shororkaa cimaaf saaxilame, akka gabaasa Gumiin Mirga Namoomaa Itoophiyaa kanatti.
Hiriira boodaa fi gara halkaniiti kan humni Agaazii lubbuu Oromoota qulqulluu galaafatee fi lammii heddutti taphate. Erga hiriirri xumuramee boodaa fi yeroo halkanii wanti woraana hanga funyaaniitti hidhate sodaachisuu fi lubbuu isaanii balaa irra buusu tokko hin jiraatu. Akka mootummaan irra deddeebi’aa ololu lubbuun humna tika nagaa bifa kamiinuu balaa irra buutee osoo hin taane, woraanni babba’e dukkanatti dhimma bayuudhaan Oromoo irratti gocha duguuggii sanyii rawwataa turuu isaati kan gabaasa kana irraa hubatamu.
Gabaasni gumii mirga namoona kanaa kan argisiisuudhaaf carraaqe badiin Oromoo irratti raawwatamaa ture hedduu cimaa ta’uu isaati.


text:
Badhaasa
GUMIIWAAQEFFANNAA NORWAY
Dargaggoo Goobana Siida fi Lammaa Gammachuu bara 2013 hamma bara 2019 barreessitoota waajjira Tokkummaa Abbotii Gadaa Bishooftutti hundeeffammee yeroo turanitti, yeroo qabsoon Oromoo finiinaa ture sanitti Gadaa harca’e deebisanii ijaaruu keessatti Abbootii Gadaa waliin ta’uudhan gahee guddoo bahanii jiru.
Qeerrooleen kuni lameen fakkii sochii qeerroti kan nu jechisiisu, Irreechi yeroo iddoo qabsoof waadaa itti waliigalan yeroo ta’e sanitti Foollee ijaarudhaan qabsoon qeerroo akka hidda godhatuuf gahee guddaa bahaniiru. Qeerrooleen kuni lameen fakkii qeerrof qarree ta’uudhan Gadaa deebisanii ijaaruu cinaatti qeerroon akka wal ijaaru fi hamilee horatu gochuudhan irreecha qopheessurra darbanii Foollee ijaaraa turan.
Gadaa keenya yeroo UNESCOtti galmaahuf qabsoorra turamettis qeerroleen kuni gahee guddaa qabaachaa turan. Qeerolee kana jajjabeessun, hamilee qeerrolee hafaniif kenna kan jedhu yaadudhaan Gumiin Waaqeffannaa Norway Qeerroo Goobana Siidaa fi Lammaa Gammachuu badhaasa asii gadii kana kennuuf murteesse:
- Beekkamtii (waancaa)
- Waraqaa ragaa
- Korma
Badhaasni kanas biyyatti kan ergamuuf ta’a. Qeerrof Qarreelen hafanis hojiin isaan hojjetan kan yoomuu yaadatamu ta’uu akka asumaan yaadachiifna.
Gadaan Oromoo, hiddaf bu’ura tokkummaa Oromooti!
Gumii Waaqeffannaa Norway
Bergen, Norway
04.02.2020


text:
Bulchiinsi Mootummaa Naannoo Oromiyaa muudama hooggansa haaraya gaggeessuu beeksise
Bulchiinsi Mootummaa Naannoo Oromiyaa muudama hooggansa haarayaa kan geggeesse tahuu gabaasni Biiroo dhimmoota Kominikeeshiinii naannichaa irraa argame ni ibsa.
Hooggaanaan Biroo Dhimmoota Kominikeeshiinii Oromiyaa obbo Addisuu Araggaa akka ibsetti, muudamni hooggansa haarayaa gaggeeffame kun dhimmoota gurguddoo sadi yaada keessa galchuun kan raawwatame jedhe. Kunis rakkoo bulchiinsa gaarii fi kenniinsa tajaajilaa hiikuu, sadarkaa Federaalaatti gahee hooggansaa naannoon Oromiyaa qabu cimsuu fi gahee dargaggootaa fi hayyoonni hooggansa keessatti qaban cimsuu irratti kan hundaaye tahuu beeksise.
Haaluma Kanaan muudama hoggansa haarayaa keessaa Kantibaan magaalaa Shashamannee Aadde Xayyibaa Hasan Itti aantuu Prezdaantii Mootummaa naannoo Oromiyaa, Kantibaan magaalaa Laga Xaafoo Laga Daadhii Aadde Caaltuu Saanii hooggantuu Abbaa Taayitaa Galiiwwan Oromiyaa, Kantiibaan magaalaa Adaamaa Aadde Adaanech Abebee Itti gaafatamtuu waajjira OPDO tahuun muudaman.
Ministeerri dhimmoota Kominikeeshiinii Federaalaa Dr. Nagarii Leencoo ammoo hoogganaa Biiroo dhimmoota Kominikeeshiinii naannoo Oromiyaa tahuun kan muudame yoo tahu, Obboo Addisuu Araggaa ammoo hoogganaa Boordii OBN fi Itti gaafatamaa ijaarsa Baadiyyaa wajjiira jiddu galeessaa OPDO tahuun muudame. Walumaa galatti Sadarkaa naannoo, Godinaa fi bulchiinsa magaalotaa irratti rammaddiin muudamaa 23 kan gaggeefame tahuun beekameera.


text:
Interview with Dawud Ibsa – Benegerachin lay Part 2 – ደረጀ ኃይሌ ከኦቦ ዳውድ ኢብሳ ጋር ክፍል 2 – Benegerachin lay Part 2
Previous
ደረጀ ኃይሌ ከኦቦ ዳውድ ኢብሳ ጋር – Benegerachin lay Part 1
#Waa ‘ee #Hayyu_duree_ABO_Daawud_Ibsaa kana beektuu?
Kaleessa sirni awwaalchaa haadha hayyuu duree ABO Obbo Daawud Ibsaa raawwatee ture.
Obbo Daawud Ibsaa eenyu? Gabaasa keenya duraanii keessaati.
Daawud Ibsaa Ayyaanaa bara 1999 irraa hanga tibbana karaa nagaa qabsoo gaggeessuf mootummaarra waamicha dhiyaateef simatanii gara biyyaatti deebi’anitti hayyuu duree ABO tahuun tajaajilaa turan.
Daawud Ibsaa Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Horroo Bulluq ammaa ona Abuuna jedhamtu keessatti dhalatanii guddatan.
Barnoota sadarkaa jalqabaa Magaalaa Shaambuutti erga baratanii booda barnoota sadarkaa lammaffaaf gara Finfinnee deemuun mana barumsaa Jeneraal Wiingeetitti barataa turan.
Jeneral Wiinget keessattis barataa cimaa akka turan hiriyyaansaanii Mana barumsaa Wiingetii eegaluun hanga qabsoo hidhannootti waliin turan Dr. Dagafaa Abdiisaa Tuuchoo BBC’tti himaniiru.
Daawud Ibsaa bara 1970 hanga 1971tti Yuunivarsiitii Finfinnee, Yuunivarsitii Haayilesillaasee I jedhamuun beekamu galuun osoo barataa jiranii mormii barattootaa yeroo sana finiinaa turetti makamuun qabsoo gochaa akka turan himama.
Achittis waldaa baratoota Oromoo jedhamutti makamuun Haayilesillasee mormuu itti fufan.
Bara 1974-1976tti ammo duula ‘Idget be hibret’jedhamutti makamuun hawwaasa tajaajilaa tureera.
Bara 1973 Addi Bilisummaa Oromoo cunqursaa bara dhibbaa uummata keenyarraa kaasuu qabnu jechuun magaalaa Finfinnee keessatti akka hundeeffame Dr Dagafaan dubbatu.
Yeroo sana adda durummaan akka Baaroo Tumsaa, Qees Guddinaa Tumsaa, Jaarra Abbaa Gadaa, Leencoo Lataa, Diimaa Nagoo fi Magarsaa Bariifaa namoota ABO hundeessan turani jedhu Dr. Dagafaan.
As keessatti baratoonni Yuunivarsiitii Oromoo hedduun hirmaataa akka turan Dr. Dagafaan BBC’tti himaniiru.
Daawud Ibsaas isaan keessaa isa tokko ture jedhu.
Bara 1977 akka duula ‘Idget be hibret’ irraa deebi’een Daawud miseensa Koree Giddu Galeessaa ABO tahuun filataman.
Haa tahu malee yeroo sana taayitaarra kan ture mootummaan Dargii hanga bara 1979tti waggota lamaaf mana hidhaa galche.
Akkuma mana hidharraa bahaniin bara 1979 -1980tti gara Yuunivarsiitii Finfinneetti deebi’uun barnoota Istaatiksii itti fufe.
Haa tahu malee qabsoon karaa hidhannoo jalqabame cimee akka itti fufuuf barnoota Istaatiksii wagga Arfaffaa irraa addaan kutuun bara 1980 leenjii waraanaaf gara Sudaan imalan.
Leenjii waraanaa boodas gara lixa Oromiyaa Wallaggaatti deebi’uun qabsoo itti fufan.
Bara 1981 ji’oota muraasaaf gara Eertiraa deemuun leenjii waraanaa dabalataa fudhatanii ajajaa waraanaa ABO lixaa tahuun qabsoo hidhannoo mootummaa Dargii irratti jalqaban itti fufan.
#Nyaataan_summaa ‘uu
Mootummaan Dargii waraanni kallattii hedduun waan irratti cimeef tarkaanfii hamaa fudhachuuf Oppireeshini gaggeessuu jalqabe jedhu Dr. Dagafaan.
Haala Kanaan bakka loltoonni ABO buufatanii fi nyaatan qorachuun wallaga Lixaa naanno Begiitti dhiyoo jirtu tokkotti summii nyaatatti makuun akka kennamuuf taasisan jedhu.
Yaadichi kan nama yeroo sana naannoo Begii fi Gidaamii bulchaa tureeti jedhu.
Namni summii akka kennuuf dirqisiifame loltoota sagal Daawud Ibsaan hogganu keessaa obboleessa isa tokkooti jedhu.
Daawud Ibsaa akkuma xiqqoo nyaataniin nama eegumsarra jirurraa dabaree fuudhee akka ol galee nyaatu taasise jedhu hiriyyaan Daawud Dr. Dagafaan.
Namootni torba bakkuma tokkotti yerooma sana yommuu du’an, isaan baala waanuma arge nyaatanii dabalataan namootni bishaan obaasuun akka lubbuun oolan Obbo Daawud BBC’tti himaniiru.
Guyyaa sana Tottobaa Waaqwayyaa Yuunivarsiitii Finfinnee kiiloo jaha, Yohaannis Dinqaa Yunivarsiitii Haramaayaa, Adam Mahaammad fi Suleyman Mahammad, Taaddasaa Shorroo kan jedhaman namootni torba bakka Sonkaa jedhamtutti akka dhuman Obbo Daawud ni dubbatu.
Yeroo sana qondaaltotni mootummaa Dargii odeeffannoo irraa arganna jechuun hospitaala Dambidoolloo galchuun erga yaalsisanii booda magaalaa Finfinnee mana hidhaa karchallee jedhamutti galchuun achitti darara guddaa irraan gahan jedhan Dr. Dagafaan.
Kun bara 1981 A.L.A yoo tahu hanga bara 1986tti mana hidhaa Karchallee turuun deeggarsa obbolaan haadha warraa Leencoo Lataa aadde Kuwee Kumsaa taasisaniin mana hidhaatii miliquun ammas waraana ABOtti makamani jedhu.
Daawud bara 1988 irra deebiin koree gidduu galeessaa fi hojii raawwachiistuu ABOtti filamuun hanga 1991tti kutaa waraanaa ABO hogganaa turan.
Booda erga wal dhabdeen bara mootummaa ce’umsaa uumamee ammas gara qabsoo hidhannootti deebi’uun Eertira buufata waraanaa godhachuun qabsoo itti fufan.
Bara 1999 Hayyu Duree ABO tahuun filamuun hanga guyyaa karaa nagaa jilasaanii guutuu waliin biyyatti deebi’anitti hidhannoodhaan qabsoo gaggeessaa turaniiru.
Fulbaana 15 bara 2018 jilli ABO guutuun biyya alaa jiru gara biyyaatti deebi’uun uummata miiliyoonotaan simannaan tasifameeraaf.
Daawud Ibsaa harmee isaanii waggaa 36 booda yommuu ijaan argan.
Maddi BBC News Afaan Oromoo
Link Irraa Kan Walitti Sassaabee Dursaa O Abaadir


text:
Imala qabsoo bilisummaaf godhamu keessatti bu’aa fi ba’ii hedduutu nama mudata .kana jechuun galii tokko yoo qabatan illee adeemsa ykn tobtaa irratti wal dhabuu …Read More »
Oromoon karaa nagaatiin qabsaayee bilisummaa argachuu hin danda’u
Abdii Boruutiin Mirga namummaa kabajjiisuufis ta’ee bilisummaa dhaban deebisanii argachuuf qabsoon karaa nagaatiin godhamu filannoo (option) gaarii akka ta’u kun dhugaa waliigalaa ti. Haa …Read More »
OPDOn Tigraay keessatti Bixxilamuu Yaadachiisuun kun Qaama Dhaadannoo ‘LIKK ENASGEBACHUHALEN’ Dhihoo Kanaa ti
Boruu Barraaqaa irraa OPDOn gaafa bixxilamtee qabee seenaan isiin himataa baate ‘Kaaba Shawaa aanaa Darraa keessatti jaaramne’ kan jedhu ture. Haa tahu malee qondaalonni hangafni …Read More »
Birrooleen maal taate?
Sabni Oromoo maal barbaada?
Abdii Boruutiin Ummanni keenya amma maal barbaada? 1-Dhaaba waa fiduu malee dhaaba seena fi hawwii itti himuu miti 2-Dhaaba waa godhu malee ka’aa jedhee kaasee …Read More »
Qabsoon Bilisummaa Oromoo garamitti deemaa jirti?
Abdii Boruutiin Erga uummatni Oromoo gabrummaa Habashoota jalatti kufee kaasee hanga har’aatti qabsoon bilisummaa saba Oromoo bu’aa bayii meeqa keessa dabree akka har’a gaye seenaatu …Read More »
Nafxanyoota moofaas ta’ee haaraa wajjin hojjennee bilisummaa arganna jechuun garaagarummaa hin qabu, bu’aas hin fidu
Abdii Boruutiin Gara ogummaatiin yoo ilaalame, ani barumsa siyaasaa fi seenaa qabaachuu baadhullee, akkan adeemsa siyaasaa keessatti hubadhutti garuu, galii barbaadan tokko gahuuf tarsiimoolee fi …Read More »
Xalayaa seenaa dhugaa ibsu moo kan Oromummaa diiguuf qophaaye dha?
Abdii Boruutiin Mata duree kanaan barreeffama kana akkan dhiyeessu kan na taasise, akka tasaa xalayaa Afaan Amaaraatiin barreessame tokko argee dubbisuu kiyya dha. …Read More »
Shirri Habashootni nurratti xaxan yoomuma nuuf gala laata?
Habashootni, tokkummaa ilmaan Oromoo laaffisuuf, qabsoo bilisummaa saba Oromoo dadhabsiisuuf yoo danda’an sirumaa dhabamsiisuuf halkanii guyyaa shira nurrtti hojjechaa akka turani fi jiran seenaatu ragaa …Read More »
Manni hidhaa tokko yoo diigame malee deebi’anii keessatti hidhamuun hin hafu
Abdii Boruutiin Dubbiin akka mata dureetti dhiyaate kun hiikni isaa mormisiisaa ta’uu mala. Maaliif yoo jedhame, manni hidhaa amma jiru tokko yoo …Read More »


text:
Labsiin yeroo hatattamaa eega Itiyoophiyaa keessatti labsamee baatii tokkotto dhihaatee jira. Aangawoonni Mootummaa – labsiin kun labsamuudhaan tarkaanfiin fudhatame akka biyyattii kessatti tasgabbii buuse dubbatu. Gaaffii uummataaf ka deebii kennaa jiran ta’uu illee dubbatu. Paartiileen mormitootaa karaa nagaa biyyatii keessatti hojjetan hoo kana akkamitti ilaalan. Finfinneetti bilbilee, itti-aanaa dura-taa’aa Kongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Mulaatuu Gammachuu haasofsiisnee jirra.
Kana cuqaasuun guutummaa gaaffii fi deebii kanaa dhaggeeffadhaa


text:
Gaaffii
Yesus guyyoota sadiidhaaf eessa ture du'a isaa fi du'aa ka'uu isaa gidduu?
Deebii
1 Pheexroos 3:18-19 akkas jedha, 'Kiristoos immoo gara Waaqayyootti isin fiduudhaaf jedhee, yeroo hundumaaf akka ta'utti al tokkicha cubbuu namoota baay'eetiif dhiphateera; inni qajeelaan foon uffatee, qooda warra jal'ootaa ajjeefamee, hafuuraan jiraachifameera. Hafuura sanaanis dhaqee hafuurota warra mana hidhaa keessa jiranitti lallabe.' Gaaleen 'hafuura sanaanis' jedhu inni lakkoofsa 18 irraa gaalee isa 'fooniin' jedhuu wajjin akkaataa walfakkaatuun ijaarame. Kanaaf foonii fi hafuurri foonii fi hafuura Kiristoos. Jechi 'hafuuraan jiraachifameera' kan jedhu dhugaa isa Kiristoos cubbuu baachuu fi du'uudhaaf hafuura namuummaa isaatiin Abbaa irraa gargar ba'uu isaa agarsiisa (Maatewoos 27:46). Garaagarummaan foonii fi hafuura gidduudha, akkaataa Maatewoos 27:46 fi Roomaa 1:3-4, foon Kiristoosii fi Hafuura Qulqulluu gidduu miti. Yeroo araarsuun Kiristoos cubbuudhaafii raawwatame, hafuurri isaa gara isa duraan cabee tureetti deebi'ee haareffame.
1 Pheexroos 3:18-22 dhiphina Kiristoos (lakkoofsa 18) fi hulfina isaa (lakkoofsa 22) gidduu kan jiru walitti dhufeenya barbaachisummaa isaa dubbata. Ta'umsa lamaan kana gidduutti waan ta'e odeeffannoo adda ta'e kana Pheexroos duwwaatu kenna. Jechi 'lallabe' jedhu inni lakkoofsa 19 keessaa kakuu haaraa keessatti wangeela lallabuu ibsuudhaaf jecha beekamaa miti. Jechaa jechatti yeroo ibsamu dhaamsa dabarsuu jechuudha. Yesus fannoo irratti gidiraa argee du'eera, dhagni isaa akka du'u ta'e, yeroo inni cubbuu ta'ee tures hafuurri isaa ni du'e. Garuu hafuurri isaa deebi'ee jiraate Abbaadhaafis isa dhiyeesse. Akka Pheexroos jedhutti, alii alii du'a isaa fi du'aa ka'uu isaa giddutti labisii adda ta'ee hafuurota warra mana hidhaa keessa jiranitti taasiseera.
Wajjin ta'uudhaaf, Pheexroos akka 'lubbuutti' agarsiisa akka 'hafuuraatti' osoo hin taane (3:20). Kakuu Haaraa keessatti, jechi 'Hafuura' jedhu ergammoota yookiin hafuura seexanaa agarsiisuudhaaf hojii irra oola, sanyii dhala namaaf miti, lakkoofsi 22 hiika kana kan qabatee jiru fakkaata. Dabalataanis,Macaafa Qulqulluu keessatti bakka kamiinittuu Yesuus Si'ooliin akka doo'ate kan nutty himu hin jiru. Hojii Ergamootaa 2:31 gara 'boollaa' deemee jedha (Macaafa Qulqulluu isa sadarkaa Ameeriikaa Haaraa), garuu 'boolli' si'ool miti. Jechi 'boolla' jedhu kan du'an agarsiisa, bakka jarri yeroof turanii du'aa ka'uu eeggatan. Mul'ata Yohaannis 20:11-15 Macaafa Qulqulluu isa sadarkaa Ameeriikaa Haaraa keessatti yookiin Hiikaa Ammayyaa isa haaraa keessatti garaa garummaa lamaan isaanii gidduu jiru ifatti kaa'aa. Si'ool warra badaniif bakka firdii isa dhaabbataa fi isa xumuraati. Boolli bakka yeroo gabaabaadha.
Gooftaan keenya hafuura isaa Abaadhaaf dhiyeesse, ni du'e, yeroodhuma tokkotti du'aa fi fu'aa kaafamuu isaa gidduutti, bakka du'aa warra du'anii doo'ate hafuurotaaf ergaa labsuudhaaf (tarii ergamoota kufan; Yihuuda 6 ilaali) jarreen gama ta'een tibbba bidhaan badiisaa bara Nohii wajjin walitti dhufan. Lakkoofsi 20 isa kana ifa taasisa. Pheexroos hafuurota mana hidhaa keessa jiran kanaaf maal akka labse nutty hin himu, garuu garuu ergaa fayyinaa ta'uu hin danda'u ergamoonni fayyuu waan hin dandeenyeedhaaf (Ibroota 2:16). Tarii Seexana fi ergamoota isaa irratti labsii moo'icha argachuu labsuu isaa ta'uu danda'a (1 Pheexroos 3:22; Qolaasaayiis 2:15). Epheesoon 4:8-10 Kiristoos gara Jannataa deemuu isaa kan dubbatu fakkaata (Luuqaas 16:20; 23:43) du'asa isaan dura warra isatti amanaanii turan gara Samiitti akka fudhate waan dubbatu fakkaata. Keeyyatini kun waanta ta'ee turee tokkoon tokkoon isaa bali'inaan hin kennu, beektoonni hafuuraa heedduun inni 'warra hidhamanii turan gadhiisuu isaa' ni amanu.
Kanaaf Macaafni Qulqulluun Kiristoos du'a isaa fi du'aa ka'uu isaa gidduutti waanta inni hojjette bal'inaan ifatti hin kaa'u. Ta'us, warra hin amanneedhaaf/ergamoota kufan irratti mo'icha labsaa turuu isaa hin fakkaatu. Amma kan nuyi sirriitti beeknu Yesus namootni akka fayyaniidhaaf carraa lammataa akka hin kennineedha. Macaafni Qulqulluun du'a booda firdiin akka jiru nutty hima (Ibroota 9:27), carraan lammaffaa hin jiraatu. Dhugumaan Yesus du'aa fi du'aa ka'uu isaa gidduutti maal hojjechaa akka ture kan qulqulinatti ibsamuu danda'u deebiin hin jiru. Tarii inni kun iccittiiwwan yeroo gara ulfinaa dhaqnu hubachuu dandeenyuu keessaa isa tokko.
English
Yesus guyyoota sadiidhaaf eessa ture du'a isaa fi du'aa ka'uu isaa gidduu?


text:
Biyyoota addunyaa irratti dureeyyii ta’an 7f aangawoonni ministeera haajaa alaa ta’an Kibxata har’a Landan keessatti walga’anii jiru.Kunis hariiroo Chaayinaa fi Raashiyaa waliin jiru akkasumas fonqoolcha mootummaa Maaynamaar keeessaa fi walitti bu’iinsa Siriyaa keessaa akkasumas haala Afgaanistaan keessaa dabalatee mata duree hedduu irratti mari’atan.
Waajirri dantaa alaa Briteen walgahii har’a kana irratti akka ibseetti ministeera waajirichaa kan ta’an Domaniik Raab walgahii waa’ee dhimmootii siyaasaa kanneen Demokraasii, Bilisummaa fi miga dhala namaa irratti soda uuman kan ilaaleen marii gaggeeffame hogganuu. Raab gama isaaniin akka jedhanti mariin kun carraa hawaasa banaa fi denookraatawaa ta’an walitti fiduuf akkasumas yeroo rakkoo fi sodaan jiru kanatti tokkummaan dura dhaabachuuf gargaara jedhan.
Miseensoonni biyyoota duroomanii kanneen G7 jedhamanii namoota dhuunfaa fi dhaabbattoota garee waraanaa Maaynamaar kan aangoo qabatee jiruutti hidhata qaban irra akkasumas ugguura meeshaa waraanaa ka’uun uummata Maaynamaariif gargaarsa dhala namaa kennamuu dabaluu jedhamee eegama.
Ministeerrii dantaa alaa Amerikaa Antonii Bliinken gita saanii kan Briteen waliin Wiixata kaleessaa kan wal argan yoo ta’u Chaayinaaf kaayyoon jiru to’achuuf ykn gad qabuu miti jedhan.
Kan nutii gochuuf yaalluu ajaja seera addunyaa irratti hundaa’ee kan biyyonni keenya bu’aa argachuuf jecha wagoota kurna hedduuf hojii invastmeentii ittiin gaggeessa turan, kan ilaaleen lammiwwan keenyaaf qofa otoo hin taanee lammiwwan chaayinaa dabalatee uummata addunyaaf falmiina jechuun Bliinken oduu gabaastootaaf ibsan.
Raab gama isaaniinYunaaytid Isteetes fi Briteen karaa gaarii Chaayinaa waliin hojjachuun itti danda’amu ilaalaa jiru.Kunis karaa amansiisaa fi gaarii ta’een ta’u akka qabu, yoo hin danda’ama ta’eed dhimma jijjiirama qilleensaa kan dabalatuu akka ta’u ibsan.


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Isteets – Donaald Traamp, waa’ee michoomaa fi masaanummaa biyyoota waliinii irratti ejjennoo isaanii jijijjiiruun, mormii biyyoota Kooriyaa keessa jirutti akka gaazii ibiddatti naquu ta’uu mala – jedhama.
Waa’ee Baatirii ittisa Niyuukilaraa Yunaayitid Isteets baadiyyaa dugdee Kooriyaa keessatti bobbaastee – THAAD jedhamuu fi waa’ee daldalaa irratti, Prezidaant Traamp Kooriyaa Kibbaa qeequunii fi yaada isaanii gara Chaayinaatti dayyaasuun, keesumaa – kaadhimamaan prezidaantummaa Kooriyaa Kibbaa ilaalcha “Liberaalizm” qaban – MOON JAE-IN yoo filannoo torbhan dhufuu irratti injifatan, hariiroo Yunaayitid Isteetsii fi biyyattii gidduu miidhuu mala.
Kan Prezidaant Traamp – Baatirii Ittisa Misaahelaa – THAAD jedhamuuf, Kooriyaa Kibbaa doolaara Biliyoona tokko baasuu qabdi – jechuun dubbatanii turan, gorsaan naga-eegumsa biyyoolessaa prezidaantichaa – HR McMASTER, kaleessa ennaa waajira naga-eegumsa biyyoolessaa Kooriyaa Kibbaa waliin haasawanitti salphisanii dubbatan.
Waajiroonni naga-eegumsa biyyoolessaa biyyoota lameenii ibsa gamtaa achii booda waliin baasaniin, walii-galteen waa’ee THAAD otuu hin jijjiirafmiin akka itti fufu dubbatan.


text:
Hidhamtoota Mana Hidhaatii Baasuun Ajjeesuun Hatattamaan Dhaabbachu Qaba!
(Ibsa Koree Deeggarsa Hidhamtoota Siyaasaa Lammilee Oromiyaa (KDHSLO)
Ebla 23, 2021)
Lammiileen Oromiyaa manneen hidhaa guutumma Goleelee Oromiyaa keessatti Murna Biltsiginnaa (PP) Dr. Abiyyi Ahimedin durfamuun jumlaan ukkanfamanii ugguraman kumaatamaan kan lakkawaman ta’uun ifaa dha. Murni Biltsiginnaa/Badhaadhinaa baanamu kan Waraana Biyyaa fi Qabeenyaa biyyaa dhuunfatee aangoo Polotikaa Afaan Qawweetiin dheereffachuuf abjuurra jiru, hidhamtoota siyaasaa lammiilee Oromiyaa mana murtiitti utuu hin dhiheessiin Buufataalee Poolisii, mooraa waraanaa, Manneen sirreesaa, Manneen Kuusaa fi Manneen barnootaa osoo hin hafin guutummaa goleelee Oromiyaa keesatti bakkoota heddutti gidirsaa jirachuun ni beekama. Dabalataanis warreen mana murtii dhiyaatanii akka gadi lakkifamani murteeffameefis humna afaan qawwee qabuun hidhamtoota dirqisiisuun bakka itti jijjiiruun tursiisaa jiraachuu argaa jirra.
Haata’u malee dhiheenya kana hidhamtoota manni murtii gadi lakkise butee achi buuteen isaanii dhabamuu fi ajjeefamanii gatamuun baratamaa dhufeera. Haalli kuni bakkoota muraasatti (keessumaa Onoota wallaggaa fi Gujii)tti haa eegalu malee amma godinoota Oromiyaa maratti raawwachaa jira.
Gochaan diinummaa fi garjabinni akkanaa kun koree keenya hedduu yaaddessee jira. Kanaaf gochi kun akka dhaabbatuu fi mirgi namoomaa hidhamtoota siyaasaa lammiilee Oromiyaa akka eegamuuf sagalee keenya xalayaa kanaan uumata Oromiyaa, qaamolee dhimma hidhamaa irratti hojjetanii fi mirga namoomaa beeksisuu feena.
Haaluma kanaan ummatni Oromiyaas ta’e qaamotni dhimmi isa ilaalu hidhamtoota siyaasaa lammiilee Oromiyaa gidduu kana mana hidhaatii baafamanii ajjefamani dhimmi isaanii akka qoratamu akka gaafatu waamicha keenya gadi jabeesinee dhiheessuu feena.
Kanumaan waliin, gochaa gar jabinaa Loltoonni Murna Biltsigunnaa hidhamtoota Siyaasaa toohatamanii toohannaa seeraa jala jiran yeroo darbaa mana hidhaa keessaa baasuun ajjeesanii Bosonatti gatan Koreen keenya Koreen Deeggarsa Hidhamtoota Siyaasaa Lammiilee Oromiyaa (KDHSLO) tarrisa maqaa isaanii hanga argatee akka armaan gadiitti kunoo dhiheesseera. Akka Kanaan tarrifni maqaa namootaa mana hidhaa keessaa baafamuun ajjeefamanii Bosonatti gatamanii Naannoo itti ajjeefaman waliin,
- Balaay Xiiqii: Godina Horroo Guduruu wallaggaa, ona Jimmaa Raaree magaalaa Waayyuu
- Baanee Nagarii: Godina Horroo Guduruu wallaggaa, ona Jimmaa Raaree magaalaa Waayyuu
- Guutaa Carranaa: Godina Horroo Guduruu wallaggaa, ona Jimmaa Raaree magaalaa Waayyuu
- Biraanuu Tolasaa: Godina Horroo Guduruu wallaggaa, ona Jimmaa Raaree magaalaa Waayyuu
- Cimdeessaa Xaafaa: Godina Horroo Guduruu wallaggaa, ona Jimmaa Raaree magaalaa Waayyuu
- Obbo Alamaayyoo Nagaraa: Godina Horroo Guduruu wallaggaa, ona Amuruu ganda Ejeree
- Adinaan Taajuu: Godina Jimmaa, ona Limmuu Saqqaa, ganda Semoo Abukkaa
- Kaamiil Jihaad: Godina Jimmaa, ona Limmuu Saqqaa ganda Semoo Abukkaa
- Tamkiin Ahimad: Godina Jimmaa, ona Limmuu Saqqaa ganda Semoo Abukkaa
- Naziif Maammadnuur: Godina Jimmaa, ona Limmuu Saqqaa, ganda Semoo Abukkaa
- Abaadir Taajuu: Godina Jimmaa, ona Limmuu Saqqaa, ganda Semoo Abukkaa
- Abdulhamiid Abdallaa: Godina Arsii Lixaa, ona Dodolaa, ganda Buuraa Addeellee
- Asaffaa Kushii: Godina Shawaa Bahaa, magaala Fiichee
- Geetuu Jireenyaa: Gidina Kibba Lixa Shawaa, ona Ammayyaa
- Fanjaa Wayyaa: Arsii Lixaa, ona Shaallaa magaalaa Ajjee
- Gaalib Abbaa Sambii: Godina Jimmaa
- Kitilaa Guddataa: Godina Horroo Guduruu, magaala Saqalaa
- Biraanuu Gabayyoo: Godina Horroo Guduruu, magaala Saqalaa
- Shiggee Baayyisaa: Godina Horroo Guduruu, magaala Saqalaa
- Mohammed Alii Tolaa: Kaaba Oromiyaa Walloo
- Kadir Abdellaa: Godina Harargee Bahaa, ona Qobboo
- Mahaammad Daadhii: Godina Harargee Lixaa, ona Habroo
- Mohammed Shamsadiin: Godian Buunnoo Bedelle
- Araarsoo Gammachuu: Godina Lixa Wallaggaa, magaala Najjoo, ganda Jaboo Mikaa’ilii
- Obbo Areerii fi Boonaa Areerii ganna 12 Abbaa fi ilma :Godina Gujii Ona Sabbaa Boruu.
Waan ta’eef, Lammiilee Oromiyaa toohatamanii toohannoo seeraa jala osoo jiranii, murtoo seeraa dhabuun dararamaa jiraachuu cinatti saa’atii darbaa manneen hidhaa keessaa baasuun ajjeesanii Bosonatti gatan, Koreen Deehggarsa Hidahmtoota Siyaasaa Lammiilee Oromiyaa(KDHSLO) gadi jabeesse ballaaleffata; Hidhamtoota mana hidhaatii baasuun Ajjeesuun dhaabbachuu qaba!
Hidhamtoota Siyaasaa Lammiilee Oromiyaaf sagalee haa taanu!
Injifannoon Lammiilee Oromiyaaf!
Koree Deeggarsa Hidhamtoota Siyaasaa Lammilee
Oromiyaa (KDHSLO)
Ebila 23/2021
Finfinnee, Oromiyaa
Koree Deeggarsa Hidhamtoota Siyaasaa Oromoo(KDHSO) irraa haala hidhaan Oromiyaa keessatti itti adeemaa jiru:
Seensa
Argannoo
- Eng.Dandii Garbooshee. Finfinnee
- Dr.Mohaa Abdiisaa Sh/Lixaa Amboo
- Burqaa Kumarraa. W/Lixaa Mandii
- Farajaa Getachoo. Sh/lixaa Amboo
- Abubakar Abdallaa W/Lixaa
- Abbuu Lammaa Sh/Bahaa,Cuqqaalaa
- Wagaarii Badhaasaa Q/W/D/Dollo
- Lalisaa Guddataa, W/Lixaa Mandii
- Shimallis Getachoo Sh/Kabaa/G/Guraacha
- Mammad Isaa, W/Bahaa Nunnuu Qunbaa
- Abdii Bogoole. W/Bahaa/Naqamtee
- Yaadasaa Yooseef. Q/W/D/Dollo
- Saadiq Kaliifaa. W/Bahaa Naqamtee
- Tarikuu Abdiisaa. Finfinnee
- Pro.Bayyanaa Ruuda. Finfinnee
- Daraaraa Guyyee. Boorana
- Margaa Guutaa. Sh/K/Lixaa
- Yoomiif Seefuu.
- Olaanaa Beellamaa. Sh/K/Lixaa
- Kumaa Dandanaa. Sh/K/Lixaa
- Takkaalanyi Mardaasaa. Q/Wallagaa
- Addunyaa Keessoo. Sh/Kaabaa
- Baayisaa Balaayi. Finfinnee
- Efireem Iyyaasuu. Q/wallagaa
- Gadaa Bultii. W/Lixaa
- Bulchiinsa Balaayi. Q/Wallagaa
- Falmataa Girmaa. Sh/Kaabaa
- Bilisummaa. Q/Wallagaa
- Abdii Dirribaa. Q/Wallagaa
- Ijoo Fiixee. H/Guduruu
- Damee Baacaa. Q/W/D/Dolloo
- Abshiruu Kadir. W/Lixaa
- Abubakar Nuuree. W/Bahaa
- Caalaa Ismaa’el. Finfinnee
- Kaliifaa Abdulfattaa. W/Lixaa
- Abdii Kumsaa. Sh/Lixaa/Amboo
- Firaa’ol Indaaluu. W/Lixaa
- Obsaa Fiqaaduu. Finfinnee
- Buusaa Jaarrraa. Buraayyuu
- Miidhaksaa Baqqalaa. Buraayyuu
- Galaanaa Waggaarii. Buraayyuu
- Fiixaa Caalaa. Buraayyuu
- Gaaddisa Jifaaraa. Buraayyuu
- Ababaa Tolasaa. Buraayyuu
- Efireem Galataa . Buraayyuu
- Yaasoo Kabbabaa. Finfinnee
- Ifaa Gammachuu. Finfinnee.
- Obbo Girmaa Shawaa (Jaarsa Biyyaa )
- Obbo Girmaa Turaa (Manguddoo)
- Barsiisaa Dajanee Fiqaaduu
- Obbo Taganuu Hordofaa -Hojjetaa Mootummaa
- Obbo Alamaayyoo Addunyaa -Q/bulaa
- Obbo Warquu Raggaasaa -Bulchaa Gandaa
- Barsiisaa Yirgaalam Pheexiroos
- Muluu Xaafaa
- Barsiisaa Lammaa Fayyisaa
- Barattuu Hayimaanot Lammaa
- Qeerroo Hayiluu Dabalee
- Obbo Ashannaafii Hayilu – Hojjetaa Mootummaa
- Guddisaa Mararaa Fufaa
- Addunyaa Ambassaa Ayyaanaa
- Baay’isaa Adunyaa
- Bojaa Adunyaa
- Badiruu Kumsaa Miijanaa
- Dhaabaa Girmaa Geeddafaa
- Awwal Abbaazinaab Abbaagaroo
- Tarreessa Margaa Goshuu
- Darajjee Hirphaa
- Urgeessaa Gabbisaa Dabalaa
- Ebbisaa Caala Haayiluu
- Tigist Taarraqee Tarrafa(Dha)
- Geexee Nagessaa Caalaa(Dha)
- Zarihuun Guuttataa Bariisoo
- Takkaaliny Mul’ataa Wayyeessaa
- Dagguu Ballaxaa Haayilee
- Maccaa Jiraataa Bulchaa
- Meetii Faanaa Raggaasaa(Dha)
- Dalasaa Dhugumaa Sobbooqaa
- Zeawudituu Dassaaleny
- Galaanee Baqqalee(Dha)
- Taaddaluu Qananii(Dha)
- Amansiisaa Booji’aa
- Abbabee Doorsis
- Darajjee Tulluu
- Maammush Qana’aa Haayilee
- Haacaaluu Bulchaa Qorichee
- Girmaa Baqqalee Raayyaa
- Birhaanuu Lammii Jootee
- Magarsaa Kaasaayee Guutaa
- Rattaa Raggaasaa Disaasaa
- Tolasaa Beegii
- Baqqalaa Raayyaa
- Zamanuu Guutaa Dhihoo
- Caalchisaa Abarraa Baqqaanaa
- Masfin Mulgeetaa Taayyee
- Sorgaantii Disasaa Guutaa(Dha)
- Baay’isaa Damissee
- Waamii Gammadoo Galataa
- Haayiluu Galaanaa Geeddafaa
- Taaddasaa Camadaa Naggasaa
- Bazzuu Dhugaasaa
- Addisuu Dachaasaa Eebbisaa
- Bareechaa Kabbadaa Guutaa
- Kinfee Taaddasee Birruu
- Tolaa Gammachuu Urgaa
- Gaaddisaa Birhaanuu Cuukkoo
- Abbabuu Gammachuu Fayyisaa(Dub)
- Taganuu Gosee Arfadee
- Baay’isaa Miidhaksaa Fayyissa
- Habtaamuu Magarsaa Qalbeessaa
- Biraanuu Warquu
- Baqqalaa Warquu Jimmaa
- Baqqaanaa Zawudee Barii
- Amantee Lammaa Naggaa
- Dabalaa Lammaa Naggaa
- Lammaa Naggaa Intalee
- Dabaluu Badhaadhaa Kumbii
- Birqee Raggasaa Badhaadhaa(Dub)
- Dirribaa Damissee
- Naannoo Dassuu Beenyaa
- Abdataa Balaachoo Birruu
- Tarreessaa Diriirsaa Hordofaa
- Biraanuu Itichaa Dabalaa
- Darajjee Dirrubaa Dabaluu
- Inj Seefuu Damissee
- Inj Tashoomaa Daadhii
- Araarsaa Kursaa Cunqursaa
- Mabiraatuu Dajanee Maammoo
- Inj Bahiruu Onchoo
- Tashaalee Fayyeeraa
- Girmaa Tashoomaa Baay’isaa
- Makibab Shifarraa Getaachoo
- Irgoo Lammaa Warquu(Dub)
- Mitikkee Tufaa Sinichoo(Dub)
- Haayilemikaa’el Taaffasee Tasammaa
- Alem Taffasee Tasammaa
- Charinnat Taffasee Tasammaa
- Asmaree Abbabee Tasammaa
- Fiqaaduu Haayilee Badhaanee
- Darajjee Naannoo Aderaa
- Hirphasaa Galaanaa Mul’ataa
- Tasammaa Galaanaa Mul’ataa
- Naasir Kadir
- Iziraa Ifireem Dhangaasaa
- Fireehiwot Kennaa Laggasee(Dub)
- Tasfaayee Mikiruu
- Waaqtolaa Abarraa
- Galaanaa Adaraa Sanbataa
- Lataa Baqqalaa Deebisaa
- Kabbadaa Deebisaa
- Asaffaa Caalaa
- Kabbadee Fayyisaa Badhaasaa
- Maammush Baqqalaa Deebisaa
- Mul’attuu Obsaa Waayyuu
- Dirribaa Kabbadaa
- Baay’isaa Guddataa Fufaa
- Tamasgeen Dheeressaa
- Siyyum Getaachoo
- Asaffaa Guddataa
- Tigist Tasfayee(Dub)
- Tolashii Ayyaansaa Kumbii(Dub)
- Galaanee Gutamaa(Dub)
- Almaaz Araarsaa Fayyisaa(Dub)
- Jifaaraa Beksisaa Qaabataa
- Abarruu Caalchisaa(Dub)
- Alamituu Guutaa(Dub)
- Laggasee Jimma Tasammaa
- Baay’isaa Balaay
- Yaasoo Kabbabaa
- Hordofaa
- Siyyum Badhiyyee
- Ifaa Gammachuu
- Kol Gammachuu Ayyaanaa
- Kaayyoo Fufaa
- Fiqiruu Dassee
- Fayyeeraa Mokonnon
- Haannaa Baayisaa
- Saajiin Ungulaa Baqqalaa
- Toleeraa Aagaa
- Gadaa Roobaa
- Cherinnat Tafarraa
- Biqilaa Garbaa
- Kiisii Qixumaa
- Inispeekter Dorombos `Cuukkoo
- Saajiin Wadajoo Malkaamuu
- Daawit Muluu
- Lalisaa Fiqiruu
- Lammeessaa Taakkalaa
- Usmaan Hasan
- Malkaa Wiirtuu
- Amaanu’eel Ijjiguu
- Boonaa Abarraa
- Amaanu’eel Beekkataa
- Geetaahuun Taammanee
- Abbabee Maammoo
- Ashabbir Barii
- Gaaddisaa Nagaasaa
- Abdii Dafaa
- Misgaanaa Xaafaa
- Biqilaa Damee
- Caalaa Baay’isaa
- Tashoomee Kabaa
- Lammii Qana’aa
- Mo’aa Abdiisaa
- Bulchiinsaa Balaay
- Falmataa Girmaa
- Yaadasaa Geetaachoo
- Qaalkidaan Geetaachoo
- Abdii Kumaa
- Masfin Ballaxaa
- Darajjee Daggafaa
- Leellisaa Tolosaa
- Geetaachoo
- Bayyanaa Ruudaa
- Adam Jamaal
- Mohaammad Abdallaa
- Huseen Alii Hasan
- Boonsaa Haayiluu
- Efireem Iyyaasuu
- Muluu Taaddasaa
- Asnaaqee Gabayyoo
- Daawwit Dhufeeraa
- A/Dhi Hasaan Ali I/G/Nageenyaa fi I/A/Bulchaa Jillee
- Ali Yimeer Inspeekter poolisii
- M/d Ammee M/d
- A/Dhk Husseen Hajii
- Umar Abduu Umar
- Hasaan M/d Darasoo
- Umar Adame Aliyyii
- Usumaan Hasaan Bayaan
- Bushuraa Mammud Baaqalaa
- M/d A/d Sawwali 1 /10/2011 kan qabamee
- A/Dhi Ibrahim B /A/ CAFFAA
- Maammee Aliyyii M/d I/G /Nageenyaa
- Ibraahim Aliyyii I/I /Nageenyaa
- Fayyera Oljiraa H /Fayinaasi
- Kifoo (Guddataa) H/Galiiwaani
- Huseen Ali Affaaree B/Gandaa
- Adam Abduu
- A/Dhi Mohammed Milishaa gandaa
- Umar Kabiir ( Kaliil)
- Adurroo Abduu
- Muhee Adam
- Yaayyoo A/d
- Hasan Jibriil M/gandaa
- Adam Huseen M/d
- Husseen M/d Inspeekter poolisii
- Xilaahuun poolisii M /Marii
- Maammud Muhee (sarboo) milishaa gandaa
- M/d Usumaan
- M/d Husseen M/d milishaa gandaa
- Hasuu A/d Badruu
- Aliyyii Ibree
- A/d Yimaam Sayid
- M/d Sayid Muhee
- Muhee Sayid Fulee
- Hasaan Umar
- Sayid Ibiraahim
- Goonfee Husseen Hasaan
- Nuuruu Ahamii
- M/d Dawwee
- Ali Mootummaa K /M/ Kamisee
- Sayid Hasaan ( Mandelaa)
- M/d Kaliil
- Abbaas
- Ibraahim Alii
- Dr Dinqiisaa Qannoo Barsiisaa Yunivarsiitii Wallaggaa
- Dheekkamaa Muuda Barsiisaa Yunivarsiitii Bulee Horaa
- Melles
- Huseen Sayid
- Umar Hasan
- Adam Amiinu
- Abduu Ahamed
- B/sa Adabaa Ayyaana
- Ijaaraa Taaddasaa
- Amaddiin Zeenuu
- Baacaa Yaadataa
- Fiqiruu Amantee
- Saamu’eel(Shakkoo)
- Amanee
- Habtaamuu
- Taarikuu Beekaa
- Amaanu’eel Beekkataa
- Dargaggoo Seefuu Amanuu Aliyyaa
- Magaadaa Boruu
- Gammachiis Baqqalaa
- Aadde Asaggadech Taammanaa haadha faarmaasii
- Barsiisaa Suutumaa Bantii.
- Seefuu Amanuu
- Bilisummaa Solomoon
- Solomoon Badhaadhaa
- Umar Haajii
- Obbo Birruu Wayyeessaa
- Badhaasaa Birruu
- Odaa Gaarii
Karaa tokkoon waa’ee nagaa haasawaa, karaa biraan ammoo hidhaan jumlaa bal’inaan Oromoo irratti deemsifamuun yaada wal hin simnee fi walii faallaati. Duulli kun daddaffiin dhaabbachuu akka qabu hayyonii, sab-boontotni Oromoo fi qaamni dhimmi ilaallatu watwaatan illee bu’aan ykn fooyyeen tokko otoo hin argamiin, waliigalteen dhaaba ABO fi Motumman Itiyoophiyaa waggoota lakoofsisee jira.
- Hayilamikaa’el Taaffasaa Tasammaa
- Alam Taaffasaa Tasammaa
- Charinnat Taaffasaa Tasammaa
- Asmaraa Abbabaa Tasammaa
- Fiqaaduu Haayiluu Badhaasaa
- Darajjee Naannoo Adaraa
- Hirphaasaa Galaanaa Mul’ataa
- Tasammaa Galaanaa Mul’ataa
- Naasir Kadiir
- Azer Ifireem Daangisaa
- Firaa’ol Qana’aa Laggasaa
- Tasfaayee Mukuruu Saalee
- Waaqtolaa Abarraa Sambataa
- Galaanaa Adaraa
- Lataa Baqqalaa Deebisaa
- Kabbadaa Deebisaa
- Asaffaa Caalaa
- Kabbadaa Fayisaa Deebisaa
- Maammush Baqqalaa Deebisaa
- Mulaatuu Obsaa Wayyaa
- Dirribaa Kabbadaa
- Baayisaa Guddataa Fufaa
- Tamasgeen Doorsisaa
- Asaffaa Guddataa
- Tigisti Tasfaayee Kumalaa
- Tolasaa Ayyaansaa Qumbii
- Galaanee Geetaahun Xaafaa
- Suyyum Geetaachoo
- Almaaz Araarsoo Fayisaa
- Jifaaraa Bookkisaa Qaabataa
- Abarraa Caalchisaa
- Alamituu Guutaa
Hidhmtoota Garee 2ffaa Qilinxoo:
- Gaaddisaa Mararaa Fufaa
- Addunyaa Hambisaa Ayyaanaa
- Baay’isaa Addunyaa
- Bojaa Addunyaa Abdii
- Awwal Abbaazinaak Abbaagaroo
- Badiruu Kumsaa Mugannoo
- Tarreessaa Margaa Gaashaa
- Dhaabii Girmaa Gaddafaa
- Darajjee Hirphaa Gammachuu
- Urgaa Gabbisaa Dabalaa
- Eebbisaa Caalaa Hayiluu
- Tigisti Taarraqaa Tafarraa
- Geexee Nagaasaa Caalaa
- Zarihuun Guuttataa Bariisoo
- Takkaalliny Mul’ataa Wayyeessaa
- Dagguu Ballaxaa Hayiluu
- Maccaa Jiraataa Bulchaa
- Meetii Faanaa Boggaalaa
- Dalasaa Dhugumaa Sobbooqaa
- Zawdituu Dassaaleny
- Galaanaa Baqqalaa
- Taaddaluu Qananii
- Amansiisaa Bojaa Iddattoo
- Kabbadaa Doorsisaa Filataa
- Darajjee Tulluu
- Maammush Qana’aa Hayiluu
- Haacaaluu Bulchaa Qorichoo
- Girmaa Baqqalaa Raayyaa
- Biraanuun Lammii Jootee
- Magarsaa Kaasahee Guutaa
- Rattaa Raggaasaa Deesisaa
- Tolasaa Beegii
Hidhamtoota Garee 3ffaa Qilinxoo:
- Kinfee Taaddasaa Birruu
- Tolaa Gammachuu Urgaa
- Gaaddisaa Biraanuu Cuukkoo
- Abbabuu Gammachuu Fayyisaa
- Taganuu Gosee Hordofaa
- Baay’isaa Miidhaqsaa Fayyisaa
- Haftaamuu Magarsaa Qalbeessaa
- Biraanuu Warquu
- Baqqalaa Warquu Jimaa
- Baqqalaa Zawudee Barii
- Amantee Lammaa Nagawoo
- Dabalee Lammaa Nagawoo
- Lammaa Nagawoo Intalee
- Dabaluu Badhaadhaa Qumbii
- Birqee Raggaasaa Badhaadhaa
- Dirribaa Damisee
- Naannoo Dassuu Beenyaa
- Abdataa Balaachoo Birruu
- Tarreessaa Diriirsaa Hordofaa
- Biraanuu Itichaa Dabalaa
- Darajjee Dirribaa Dabaluu
- Komaander Seefuu Damisee Fayyisaa
- Inispekter Tashoomaa Daadhii Waaqee
- Araarsoo Koorsaa Cunqursee
- Maabiraatuu Dajanee Maammoo
- Inispekter Baahiruu Oonchoo Birruu
- Tashaalee Fayyeeraa
- Girmaa Tashoomaa Baayisaa
- Maayikibab Shifarraa Geetaachoo
- Urgoo Lammaa Warquu
- Mitikkee Tufaa Sanyii//
Beekamtiin seerawaa karaa bordii filannoo guyyaa sadaasaa 15, 2019 booda immoo sochii ABOn karaa nagaa socho’ee dargaggoota ijaaree siyaasa isaa gaggeessu sodaaf, jidduu gala Oromiyaa keessatti akka armaa gadii kanaan hidhaa jumlaan raawwatee jira.
- Buraayyuu nama . 200
- Sabbataa nama …56
- Xaafoo nama 24
- Sulultaa nama 15
- Shaggar Lixaa nama 58
- Iluu Abbaabooraa nama 40
- Beddellee nama 20 ol
- Jimmaa nama 30 ol
- Naqamtee nama 50 ol
- Gujii nama 40
- Boorana nama 20 ol
- Harargee nama 40 ol
Rakkinoota nu mudachaa jiran gabaabsinee (walitti cuunfinee) yoo keenye:
- Godinoota Oromiyaa kanneen akka Qellem Wallaggaa, Lixa Wallaggaa, Horro-Guduruu Wallaggaa, Baha Wallaggaa, Baha Gujii, Lixa Gujii, Boorana, Buunoo-Beddellee, fi Iluu Abbaa Booraatti Ummatni keenya yeroo waggaa tokko caaluuf Bulchiinsa Waraanaa (Command Post) seeraan hin labsamin jala jira.
- Lafoota bulchiinsa waraanaa (Command Post) jala jiran kana hundattuu bilisummaan sochii mirgi lammiilee daangeffamaa tahuutti dabalee godinoota akka Qellem Wallaggaa, Lixa Wallaggaa fi Godinoota Gujii lamaan keessatti lola sababa godhachuudhaan ajjeechaan, hidhaan, saaminsi, manaa fi qabeenya ummataa gubuu, balleessuun fi kkf. lammiilee nagaa (meesha maleeyyii) irratti gaggeessuun kan yeroo kamuu caalaa hammaatee jireenya uummata keenyaa gidiraa hamaa keessa galchee jira. Hundaa olitti ammoo Godinoota lamaan Qellem Wallaggaa fi Lixa Wallaggaa irraa mootummaan tajaajila qunnamtii akka telefoonaa fi interneetii guutummaatti erga kutee baatii 1 fi walakkaa caalee waan jiruuf yeroo kana keessatti waan naannoo sanatti tahaa jiru beekuun dadhabamee jira. (Dhimma kana ilaalchisuudhaan jalqaba baatii kanaa gaafa Gurraandhala, 1, 2020 Ibsa baasuun keenya ni yaadatama). Haa tahu malee haalli sun ammas akkuma itti fufetti jira. Yeroo ammaa kanatti ammoo rakkinni tajaajila qunnamtii bilbilaa fi interneetii kutuun, Finfinnee irraa gama Dhihaa fi kibba Oromiyaatti sochii hawwaas-dinagdee uummata keenya gamas jiran gaadiuun rakkina haamaaf isaan saaxilan.
- Rakkinni bulchiinsa waraanaa (Command Post) seeran alaa haala kanaan osoo jiruu, dhiheenya kana ammo godinoota Oromiyaa bakkoota hedduu keessatti sababaa nuti hin beekneen hidhaan jumlaa (mass – arrest) miseensotaa fi deggertoota dhaaba keenyaa irratti bal’inaan gaggeeffamuu jabaatee itti fufee jira. Qaamni hidhaa jumlaa kana gaggeessaa jiru Poolisii Oromiyaa tahuunis beekamee jira. Hidhaan jumlaa kun, Godina Addaa Naannawa Finfinnee jedhamuun beekaman keessattis haala yaaddessaa ta’een adeemaa jira. Akka kanaan torban tokkoo asitti qofa miseensotaa, deggertoota, fi jaallatoota dhaaba keenyaa kanneen bakkoota addaa addaatti(Godinoota Oromiyaa 7, Onootaa fi Bulchiinsa Magaalaa 26) irraa jumlaadhaan hidhaman keessaa yoo xiqqaate kan odeessi isaanii hanga ammaatti nu dhaqqabe lakkoobsi namoota 350. Haa tahu malee, sababa uggura quunnamtii fi bakka dhoksaa mana hidhaa idlee hin taneetti hidhaan raawwatuuf, odeessa gahaa wallitti qabuun dadhabamus baayyinni hidhamtoota kun kumoota akka ta’u amanna. Kanneen hanga ammaatti tarrisa maqaa isaanii gama garaa garaan qabatammaatti arganne, namootni 174 kanneen armaan gadii tahu:
- Obboo Caalaa Sardaa Manguddoo biyyaa
- Obboo Tashoomaa Biqilaa Manguddoo biyyaa
- Obboo Angaasaa Garasuu Manguddoo biyyaa
- Tasfaa Sanbataa
- Yooseef Yaadataa
- Sabboonaa Baayisaa
- Hamad Nuur-Amaan
- Dajanee Geetaachoo
- Taarikuu Abbabaa
- Abeebee Disaasaa
- Abdii Raggaasaa
- Gadaa Asaffaa
- Bayyanaa Garramuu
- Saajiin Miidhagsaa
- Abdii Heebanuu
- Ibraahim Alii
- Rabbirraa Dabaree
- Sanyii Kumsaa
- Falmataa Kumsaa
- Bayaan Jamaal
- Abarraa Baqqalaa
- Wandimmuu Tashoomee
- Biraanuu Bookaa
- Misgaanuu Galataa
- Sanyii Asaffaa
- Caalaa Garramuu
- Dabalaa Birraatuu
- Nuuree Mohaammad
- Guutaa Magarsaa
- Guutaa Sabbooqaa
- Hiikaa Bulchaa Dabballee Waajjira ABO
- Malkaamuu Gammachuu Barsiisaa
- Nimoonaa Shaafii
- Qabbannaa Ittafaa Mana cufsiisanii Maatii waliin hidhan
- Yaadasaa Gabbisaa
- Kadir Tolasaa
- Tamaam Mohaammad
- Abiriish Shaafii
- Efireem Amboosaa
- Jaallataa Tolosaa
- Abbayyaa Bojaa
- Barsiisaa Abdii
- Jigsaa
- Moosisaa
- Girmaa Nagaasaa
- Darrabaa Gizaw
- Asaffaa Nagaasaa
- Gaaddisaa Adaree
- Barsiisaa Tasammaa Hambisaa
- Taammiruu Alamaayyoo
- Dalasaa Abarraa
- Baqqalaa Gaashuu
- Biqilaa Addunyaa
- Dirribaa Amanuu
- Gaashuu Furdoosaa
- Addunyaa Biraanuu
- Fiqaaduu Taaddasaa
- Yaared Diruu
- Isheetuu Addunyaa
- Gaaddisaa Guutamaa
- Sanyii Girmaa
- Waaqumaa Kamiil
- Lataa Kabbadaa
- Lammii Tuujjoo
- Baayisaa
- Leensaa Kabbadaa
- Caalaa Abdtaa
- Baatiree Tasfaayee
- Mokonnon Alamuu
- Kuubaa Gammadaa
- Daanieel Mokonnon
- Tasfaayee Dibaabaa
- Baqqalaa Dibaabaa
- Araarsaa Dachaasaa
- Darajjee Tolosaa
- Diinaraas
- Mangistuu
- Asaamminoo Asaffaa
- Amaan Badhaadhaaa
- Kabbadaa Irkoo Barsiisaa
- Tashoomaa Hordofaa
- Toleeraa Caalaa
- Dajanee Moosisaa
- Ayinaalem Lammaa
- Gammadaa Tashoomaa Barreessaa Waajjira ABO
- Tasfaayee Hordofaa Miseensa
- Hacaaluu Goobanaa
- Tokkummaa Gabbisaa
- Abdiisaa Gaarii
- Tashoomaa Nagaasaa
- Dabalaa Fayyisaa
- Fiqaaduu
- Barsiisaa Tasfaa Toleeraa
- Asaffaa Waaqjiraa
- Mallasaa Indaalee
- Jaarsoo Alamuu
- Fiqaaduu Hulluuqaa
- Dasoo Toleeraa
- Biqilaa Abdiisaa
- Ayyalaa Gammachuu
- Habtuu Abdiisaa
- Likkaasaa Gannatii
- Kaffaalee Abdiisaa
- Taakkalaa Nagaasaa
- Baabbee Dhinsaa
- Gaaddisaa Hordofaa
- Dastaa Dajanee
- Geetuu Kabbadaa
- Baayisaa Guddallee Reebicha hamaan kan miidhame
- Caarbosaa Kabbadaa
- Massaa Molee
- Ajiiboo Daawud
- Tafarii Takkaaliny
- Bakiir Umar
- Lijaabuu Musxafaa
- Boonsaa Kumarraa
- Abbayyaa Alamuu
- Ebbaa Addaamuu
- Anuwaar Suufiyaan
- Kuuniis Muktaar
- Abduuba Garbichaa
- Ibsaa Muusaa
- Alii Hajii Jaarsoo
- Guyyoo Jaarsoo
- Nuuraddin Suufiyaan
- Siinan Huseen
- Amaanueel Bulii
- Lalisaa Amanuu
- Naaol Adaanee
- Firaaol Adaanee
- Mintesinoot Abbebe
- Ashannaafii Tsaggaayee
- Anasoo Ibiraahiim
- Tamasgeen Gabayyoo
- Barsiisaa Fantaa
- Subaaloo Geetaachew
- Muluqan Tasfaayee
- Firaa’ol Darajjee
- Indaalee Zawudee
- Andum Gazzaany
- Warquu Xilaahuun
- Laaalelisaa Bafqaaduu
- Daanieel Taaddasaa
- Malkaamuu Rattaa
- Barsiisaa Daagim Warqinee barreessaa waajjira ABO Mattuu
- Abdii Mohaammad
- Jeettii Huseen
- Leencoo Jawaaroo
- Hasan Mohaammad
- Aliyyii Mohaammad Haajii
- Jibiriil Waatoo
- Abdushakuur Maallim
- Huseen Sheek Ahmad
- Abduu Mohaammad-Huseen
- Kamiil Abubakar
- Aadde Istuu
- Kadiir Huseen
- Bilisummaa Ahmed
- Jaafar Abdoo
- Idiris Shamaxee
- Jaafar Huseen
- Jamaal Nuuraa Indiree G/Waajjira ABO
- Aadde Shaashii Saadiqoo
- Abdoo Siraaj I/A/Waajjira ABO
- Heeydaraa Ahmed
- Marshaa Indaalaa
- Ziyaadoo Saanii
- Obsaa Nuuree
- Abdallaa Ahmad
- Magarsaa Mohammad
- Muusaa Mohammad
- Toofiq Aliyyii Abdii
- Kadir Rashiid
- Qaasim Umaree
- Hidhaan jumlaa kun hatattamaan akka dhaabbatu
- Kanneen hidhamanii jiran hundi mirgi isaanii kabajameefii hatattamaan karaa haqa-qabeessa taheen murtii seeraa akka argatan
- Tajaajilli quunnamtii yeroo dheeraaf addaan muramee wal qunnamtiin uummataa dhabamuun uummata dheekkamsiisee miira aariitiin gara hin feesisnetti dhiibuu waan danda’uuf tajaajilli qunnamtii murame dafee akka bakkatti deebi’u
- Bulchiinsi Waraanaa (Command Post) seeraan hin labsaminii fi yeroon itti xumuramus hin beekamne uummata keenya gidiraa hamaaf saaxilee waan jiruuf hatattamaan akka kaafamuu fi ajjeechaan lammiilee nagaa (meesh-maleeyyii) irratti gaggeeffamaa jiru hatattamaan akka uummata keenya irraa dhaabbatu
- Boordiin Filannoo Biyyoolessaa Itoophiyaa kallattiidhaan gaafatama filannoo biyyoolessaa itti deemnu kana fiixaan baasuuf, haala gufachiisaa jal-bultii filannichaatti mul’achaa jiru kana qaamota dhimmi ilaalu hunda waliin hojjetee furmaata argamsiisuuf gaafatama isaa akka bahatu
- Komishiniin Mirga Namoomaa Itoophiyaa dhiittaa mirga namoomaa fi dimokiraasii Oromiyaa keessatti bal’inaan gaggeeffamaa jiru kana hordofee qorachuun gabaasaa barbaachisu dhiheessuutti akka hin jirre argaa jirra. Qaamni kunis gaafatama seenaa jalaa bahuuf gahee irraa eegamu akka bahatu
- Mootummoonni biyyootaa, kanneen michuu Itoophiyaa warri dimokiraasiin biyya kana keessatti akka lafa qabatuuf tiniinsa adda addaa gochaa jiran haalli Itoophiyaa keessatti deemaa jiru kan karaa irraa jallatee fi faallaa dimokiraasii waan taheef mootummaa Itoophiyaa gorsuu fi dhiibbaa ijaaraa feesisu hunda gochuudhaan haalli kun akka sirrattu taasisuuf gahee isaanii akka bahatan yaadachiisna.
- Komishiniin sadarkaa Afrikaatti qabaa mirgoota dhala namaa fi Ummatootaa hordofu (African Commission on Human and Peoples Right) akkuma biyyoota Afrikaa biroo irratti hordoffii taasisu adeemsa faallaa dimokiraasii Itoophiyaa keessatti babal’achaa jiru kana hordofuudhaan akka gabaasuu fi qooda isa irraa eegamu akka bahatu yaadachiisna.
- Mootummaan Itoophiyaa haala karaa irraa jallatee biyyattii gara hin taanetti dhiibaa jiru kana osoo tohannoodhaa ala hin baane tarkaanfiin sirreessaa akka fudhatamuuf irra deebi’ee keessaa ofii akka ilaalu. Rakkinni jiru kamuu qaamota dhimmi ilaalu hunda haala hirmaachiseen mariidhaan furmaata akka argatuufis akka haala mijeessu cimsinee gaafanna.
- Oromiyaattis tahe guutuu biyyaatti nageenyaa fi tasgabbiin uumamee filannoo biyyoolessaa kan bara 2020 fuul-dura keenya jiru irratti uummatni bilisa tahanii bakka bu’oota isaanii filachuudhaan mootummaan uummataa akka hundeeffamuuf mootummaa aangoo irra jiru dabalatee kanneen dhimmi ilaalu hundi gaafatama isaanii akka bahannu waamicha goona.
- Abdii Raggaasaa.
- Mikaael Boran
- Dr Shuggux Galataa
- Yaddii Abdushakur
- Kennasaa Ayyaanaa
- Tasfaayee Makkoo
- Muhee Raayyaa
- Solomoon Tashoomaa
- Dachaasaa Wiirtuu
Gochi kun yeroo gabaabatti adunyaa waliin gahee dhiibba cimaan Motummaa irratti godhamus adeemsa isaa irra otoo hin dhaabbatiin poolisiin magaalaa Buraayyuu qondaalota fi hooggantoota ABO jaal Abdii Raggaasaa gaafachuu deeman qabee hidhe:
- Gadaa Gabbisaa
- Amaan Filee
- Dassuu Duulaa
- Mohammed Hassen Waaqoo
- Bilisummaa Araarsaa
Yeroon isaa dhukubni Koronaa yerootti babalachaa jiru waan ta’eef Abbaan Alangaa Federaalaa hidhamtoota 4000 caalaniif dhiifamni godhameef. Haa ta’u malee, dhiifamni kun miseensota ABO hin dabalanne.


text:
Caffeen yeroo ce’uumsaa kun bara 1985 irraa eegalee hanga 1987 filannoo biyyaalessaa marsaa 1ffaa gaggeeffamuutti itti fufuun Yaa’iiwwan adda addaa gaggeesseen seerota 8 baasuufi caasaa isa hojjachiisuu danda’u diriirsuun, karooraafi baajata mootummaa raggaasuu dabalatee murtiiwwan adda addaa dabarsuun mootummaa dhaabbataa hundaa'eef aangoo dabarsuun hojiisaa xumuure.
Caffeen Bara Hojii 1ffaas, Naannoo Filannoo 177 Oromiyaan yeroo sana qabdu irraa miseensota lama lama filatamaniin teessoo 354 qabu keessaa, buufata filannoo tokko irraa namni tokko qofti filatamuun teessoo 353n (dhiira 341 (% 96.6), dubartoonni 12 (%3.4), Waxabajjii Bara 1987 Yaa'ii Duraa gaggeesseen Heera Mootummaa Naannichaa raggaasuun hojiisaa jalqabe. Heerri Mootummaa Naannichaa ragga'e kun rakkoo walmakiinsa aangoo qaamolee lamaanii ture sana hiikuuf hin dandeenye.
Caffeen kun, mootummaa dhaabbataa naannichaa yeroo jalqabaaf kan hundeesseefi turtiisaa waggoota shanan (1987-1992) keessattis seerota 36 kan tume yommuu ta'u, kanneen keessaa seeronni 19 gurmaa’iina irratti kan xiyyeeffataniifi 17 immoo seerota hojimaata, baajata raggaasuufi dhimmoota waliigalaa irratti xiyyeeffatan baasuun hojiisaa xumuure.
Caffee Bara Hojii 2ffaa, filannoo bara 1992 gaggeeffameen naannoo filannoo 179 Oromiyaan qabdu irraa, miseensota sadii sadii filatamaniin teessumni Caffee gara 537 (dhiira 467 (%86.9) dubartii 70 (%13.1)tti akka ol guddatu ta'ee, Yaa’ii Hundeeffamaa Fulbaana 27-28 Bara 1993 gaggeessuun hojiisaa jalqabe.
Caffeen kun, hanga Bara 1994 Heerri Naannichaa fooyya’utti bifuma baratameen qaamoleen lamaan Pireezidaantii Naannichaan hoogganamaa kan turan ta'us, walmakiinsi aangoo qaamolee kanneenii qorannoo gaggeeffameen hojii irratti rakkoo uumuun isaa hubatamee qaamoleen kun (qaamni seera baastuufi seera raawwachiiftuu), Yaa’ii Ariifachiisaa 1ffaa Onkoloolessa 18 Bara 1994 Heerri Naannichaa Labsii Lak. 46/1994n akka fooyya'u taasifamee, Heericha Keewwata 46 jalatti ammoo aangoofi hojii qaamolee Mootummaa lamaanii addaan baasuun irraa deebiidhaan bifa haarawaan gurmaa'inni qaamolee mootummaa /qaama seera baaftuu, raawwachiiftuufi hiiktuu/ ta'ee akka ijaaramu taasifame.
Heera fooyya'e Keewwata 50 jalatti immoo, qaamni seera baaftuu naannichaa maqeeffama 'CAFFEE MOOTUMMAA NANNOO OROMIYAA’ jedhuun akka waamamu ta'ee, Caffeen, gurmaa'ina mataasaa (Afyaa’iifi I/A/Afyaa’ii, Koreewwan Dhaabbiifi gurmaa’inaalee biroo) akka qabaatu akkasumas, Labsii Waajjira Caffee Oromiyaa hundeessuuf bahe Lak. 47/1994n Waajjirri Caffee Oromiyaas addatti of danda’ee akka hundaa’us taasifame.
Bu'uuruma kanaan, Caffeen gurmaa’inaalee adda addaa kan akka Koree Qindeessituu Caffee, Koree Mari'achiiftuu Caffee, Koreewwan Dhaabbii Caffeefi kkf Labsii Akkaataa Gurmaa’iinsa, Hojiifi Sirna Walgahii Caffee Mootummaa Naannoo Oromiyaa Murteessuuf Bahe Lak. 55/1995n seeraan yeroo jalqabaaf addatti akka gurmaa'u ta’e. Gurmaa'ina Koreewwan Dhaabbii Caffee yeroo sanaa ilaalchisee, Koreewwan Dhaabbii sadii (3) (Koree Dhaabbataa Dhimma Bulchiinsaafi Seeraa, Dhimma Dinagdeefi Hawaasummaa) kan miseensota 42 (dhiira 35 (%83.3)fi dubartii 7(%16.6)) of keessaa qabu yeroo jalqabaaf hundeessuun hojiin hordoffiifi to'annoo kurmaana kurmaanaafi Yaa'iin Caffee immoo waggaatti yeroo lama bifa idilaa’een akka gaggeeffamu taasifamee.
Walumaa galatti Caffeen kun turtiisaa waggaa shanii keessatti, Yaa'ii Idilee 11fi Ariifachiisaa 1 taa’uun seerota 68fi murtiiwwan adda addaa dabarsuun bara hojiisaa xumuure.
Caffeen Bara Hojii 3ffaa, bu'aa filannoo biyyaalessaa Caamsaa 1997 gaggeeffameefi filannoo itti guutinsaa Ebla 2000 gaggeeffameen miseensota sababa adda addaan harca’an 20 filachuun teessoo Caffichaa guutuu taasisuun naannoo filannoo 179 irraa miseensota sadi sadii filatamaniin 537 (dhiira 341 (%63.5), dubartii 196 (%36.5)n kan hundaa’e yommuu ta’u, haata’uutii Caffee Bara Hojii 3ffaa kana keessatti Paartiileen Siyaasaa shan (5), hirmaachuun waliigalaan teessoon 137 (%25.7) paartiilee morkattootaan kan qabame ture.
Caffeen kun, Yaa'ii Duraa Fulbaana 26-28 Bara1998 gaggeesseen gurmaa'ina Caffichaa, Labsii Lak. 55/1994 hojiirra ture Labsii Lak. 106/1998n fooyyessuun baay’ina Koreewwan Dhaabbii sadii turan gara jahaatti akka ol guddatu taasisuun miseensota korichaa waliigalaan 42 keessaas 11 dubartoota turani. Dabalatanis, Labsii Lak.153/2001 baheen koreewwan haaraa lama dabaluun baay’inni isaanii gara saddeetiitti akka ol guddatu taasisuun baay'ina miseensota koreewwan dhaabbii 42 tures gara 48tti akka ol guddatu taasifameera.
Hojiiwwan muummeyyii Caffee keessaa ijoon karooraafi raawwii hojii qaamolee Mootummaa hordofuufi to’achuu yommuu ta'u, kunis hojiilee bulchiinsa gaarii, ol’aantummaa seeraafi misoomaa mirkaneessuuf qaamolee mootummaan karoorfamaniifi baajanni hojii kanaaf barbaachisu waggaa waggaan Yaa’ii Caffeetiin ragga’an akkaataa karoorfameen hojiirra ooluu isaanii hordofuun hojii xiyyeeffannoo olaanaan kennameefi raawwatamaa tureefi jirudha.
Walumaagalatti, Caffeen kun Yaa'iiwwan Idilee 14fi Ariifachiisaa tokko gaggeesseen, seerota 57fi murtiiwwan adda addaa dabarsuun hojiisaa xumuure.
Caffeen Bara Hojii 4ffaa, teessoo 537 (dhiira 382 (%71), dubartii 155 (%29))n, Yaa'iisaa Duraa Hagayya 13 Bara 2002 taa’een Afyaa’iifi I/A/Afyaa’ii filachuun hundaa’uun turtiisaa waggoota shanii keessatti Yaa'ii Idilee 13fi Ariifachiisaa tokko gaggeessuun seerota 32fi murtiiwwan adda addaa raggaasuun hojiisaa xumuure.


text:
Keniyaan Yunaaytid Isteetes waliin michooma daldalaa qabdu jabeessuu kan feetu ta’u prezidaant Uhuruu Keenyaattaa ibsan.Kunis lammiwwan Amerikaa Keniyaa keessatti hijii invastmentii irratti caalaatti akka bobba’an gochuuf ta’u ibsan.
Dhimma daldalaa fi nageenyaa irratti dubbachuuf jecha Prezidaant Donaald Traamp Wiixata kaleessaa prezidaant Keenyaattaa Waayit Haawus keessatti haasofsiisanii turan.
Hojii misoomaa fi invastmeentii Keniyaa irratti danqaa kan ta’e tokko malaamaltummaa Keniyaa keessaa fi biyya ollaa taate Somaaliyaa keessatti sodaa nageenyaa Al- Shabaab uumee ta’u ibsamee jira.
Hojii Investmentii biyya alaa Keniyaa keessatti akka hin jajjabaanne kan godhe mqalaamaltummaa ta’u ka biraan immoo sochii shoroorkeessotaa Al-Shabaab kan Somaaliyaa keessa kan maadheffate sodaa nageenyaa uumee ta’u ibsamee jira.
Keniyaan projeektii gurguddaa lama irratti hojjataa jirti. Daandilee gurguddaa kaampaanii Amerikaan hojjataman akkasumas daandii baaburaa Chaayinaan ijaaraa jirtu dha. Garu projektoonni lameen liqaa guddaa keniyaa irra jiru daran hammeessaa jiru.


text:
Badhaadhinnaaf Utubaa 2ffaa- Qusannaa
Mana barnoota keessa taanee yommuu siviks barannu boqonnaan “Qusanna (Saving)” jedhu tokko hin hafu. Bara baraan boqonna kana barataa turre. Garuu wanti ach irratti barraa’u tiyoori qofa moo shaakala qabaa? Rakkoon mana barnootaa guddaan tiyoori qofaan sammuu hadoochu, barattoota shakalsiisun ykn akka shaakalan karaa itti agarsiisun hin jiru. In sha Allah har’a bal’innaanis ta’uu baatu hanga ta’e waa’ee qusannaa ni ilaalla.
Qusannaa jechuun maallaqa qaban hanga barbaachisu itti fayyadamanii ykn wanta gaarii irratti baasanii kan hafe immoo olkaa’udha. Qusannaan maallaqa qofa osoo hin ta’in ‘Yeroos’ kan of keessatti qabatuudha. Yeroo qusachuu jechuun yeroo bakka hin taane fi bu’aa hin buusnetti balleessu dhiisudha.
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) qabeenya qabnu akka hin qisaasessina nu akeekachiisa.
“Firaaf, harka qalleeyyii fi kara deemaafis haqa isaa kennif. Qisaasessu hin qisaasessin.
Dhugumatti warri qisaasessan obboleeyyan sheyxaanaati. Sheyxaanniis Gooftaa isaatti akkaan kafaraadha.” Suuratu Al-Isra 17:26-27
“Nyaadhaa dhugaa, daangaa hin darbinaa (hin qisaasessina). Dhugumatti, Inni (Rabbiin) daangaa darbitoota (warra qisaasessan) hin jaallatu.” Suuratu al-A’araaf 7:31
Faallan qusannaa qisaasessudha. Namni wanta argatte hunda har’uma fixuuf akka fedhe yoo baase gara fuunduraatti dhiphinnaa fi miidhaa guddaa keessatti kufa. Namoonni gariin “Kan boruu Rabbitu naaf jira.” Jechuun qabeenya ofii akkuma argan gadi dhangalaasu. Eeti Rabbiin siif jira. Garuu Rabbiin nama qisaasessu akka hin jaalannee fi adabbi cimaa akka adabu ni dagattee? Adabbii kanniin keessaa tokko namtichi liqaa (deynii) guddatti kufuudha. Liqaan dhiphinnaa fi gadadotti nama darba.
Tolee maallaqa qusachuuf malli jalqabaa nuti fayyadamu qabnu maaliidhaa?
Maallaqa qusachuuf tarkaanfin jalqabaa liqaa (idaa) ofirraa qulqulleessudha. Liqaan akka hin qusanne gufuu namatti ta’a. Liqaaf gabra ta’uu irraa of baraaruf takkamaan wanta argatte bittineessu, baasii daangaa hin qabne baasu irraa of qusachuu qabda. Wanta lubbuun tee feetu hunda guutuf yoo carraaqxe takkamaan waxmadii idaa keessaa seenta. Ba’aa liqii jalaa bahuuf mee tarkaanfilee (steps) kanniin haa fayyadamnu.
1.Du’aayi gochuu– A’ishaan (Rabbiin ishiirraa haa jaallatu) akkana jetti: Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jechuun salaata keessatti du’aayi godha,
“ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْمَأْثَمِ وَالْمَغْرَمِ ”
“Yaa Rabbii! Cubbuu fi idaa irraa Siin eeggama.” (Jecha biraatin, Yaa Rabbii cubbuu fi idaa irraa na eegi.) Ergasii namni tokko akkana jedhe, “Yaa Ergamaa Rabbii! Yeroo baay’ee idaa irraa Rabbiin akka si tiiksu kadhatta.” Ergamaan Rabbiis ni jedhan: “Namtichi idaa keessa yoo jiraate yommuu dubbatu ni kijiba, yommuu waadaa seenu ni diiga.” Sahiih Al-Bukhaari 2397
Kanaafu, “Yaa Rabbii cubbuu fi idaa irraa na eegi.” Jedhanii kadhachuun balaa fi dhiphinna idaa jalaa akka bahan nama taasisa.
2.Fakkii liqaa keeti gamagamii– namoonni gariin yommuu liqeefatan hangam akka liqeefatanii fi namoota meeqarra akka liqeefatan osoo itti hin yaadin cal’isaniitumaan liqaa walitti guuru. Nama jalqabaatif liqaa osoo hin deebisiniif nama biraa irraayis liqaa barbaadu. Ati nama akkanaa yoo taate, eenyurraa fi hangam akka liqeefatte waraqaa irratti barreessi. Erga waraqaa irratti tarreessite booda wantoota armaan gadi hojjadhu:
- Liqaan waligalaa kee meeqa?
- Kireedit Kaardi yoo qabaatte mallattoo itti godhi.
- Liqaa kee xiqqaa irraa gara guddaatti tarreessi- kuni tartiiban xiqqaa irraa gara guddaatti akka ofirraa kafaltu si taasisa. Kuni dukkana liqaa keessa teette ifa wayi akka argitu si abdachiisa.
3.Kireedit kaardin kan waa bittu yoo taate, qarshii harkatti baadhu- akkana gochuun maallaqa akkuma argite akka hin baasne si daangeessa. Kreedit kaardi manatti dhiisi ykn addaan kuti. Kreedit kaardin biyya keenyatti kan baratamee miti. Garuu amma babal’achaa jira. Kreedit Kaardi jechuun kaardi qarshii ofirraa qabuu kan baanki irraa liqeefatamuudha. Kaardi kanaan yommuu suuqi dhaqxu wanta feete bittaan. Garuu boodarra maallaqa kana baankif ni kafalta. Inuma Kreedit kaardin dhala (riba) kan ofirraa qabuudha. Kanaafu, jireenya kiyya salphisa jette kreedi kaarditti hin dhiyaatin.
4.Liqii kee kafaluuf baajata kee irraa muri qusadhu- liqii ofirraa kafaluuf wanta si hin barbaachisne bitu dhiisi. Wantoota si barbaachisanis hanga isaa hir’isi. Fakkeenyaf, akkadaami qofa yoo ta’e ijoolle mana barnoota dhuunfatti barsiisu irra mana barnoota mootummatti barsiisu. Garuu diinis (amantis) kan barsiisu yoo ta’e, kan dhuunfatti barsiisutu irra caala. Nyaata haala madaallamaan qopheessu; telefoone tachii bituuf carraaqu dhiisu ( Liqaa osoo ofirraa hin kafalin akkamitti namni telefoona tachii bitaa?), meeshaalee mana keessaa sirritti nama hin fayyanne kan akka soofaa bituu dhiisu.
Erga liqii fi galii kee tarreessite booda bartee qusannaa gabbifadhu. Qarshii 25, 50, 100 ykn 200 ta’ii homaa rakkoo hin qabu. Wanti guddaan bartee qusannaa uumudha. Liqii kee akkuma kafalte ofirraa fixxeen bartee qusannaa itti fufsiisi.
5.Karoora baasii (baajata) qopheessi- maallaqni eessaa dhuftee garam akka deemtu yoo hin beekin jireenyi nutti dukkanoofti.
Kaayyoo: maallaqni kee eessa deemu akka qabu itti himi. Kana jechuun akkuma argite hin baasin. Karooran baasi.
Dhugaa jiru: Maallaqni kee bahe. Eessatti akka bahe qorachuuf tattaafachaa jirta. Maallaqa keetif karoora baasun ykn baajata gochuun wanta garmalee si fayyaduudha. Mee akkamitti akka karoora baasnu haa ilaallu.
Mindaan kee siif kafalamuun dura hanga maallaqaa harka kee gahu waraqaa irratti barreessi. Mindaan harka kee gahu ji’atti qarshii 4000 haa jennu. karoora baasun salphaadha. Waraaqa tokko baasun baasii kee hunda tarreessi. Fakkeenyaf ji’a kana keessa baasin kee:
Sadaqaa– 250, Qusannaa– 300, Kiraa manaa– 1000, Elektriiki-200, Bishaan– 100, Nyaata – Xaafi kilo 50- 700, Zeytii– 300, Telefoona– 200 , Gabayaa fi suuqi– 300, Geejjiba– 650
Wanti ijoon baajata (karoora baasiitti) maxxanuu fi hojii irra oolchudha. Akkuma argitu sadaqaa sadarka tokkoffaa irra keenne. Sababni isaas, sadaqaa tarree (list) keessa yoo hin galchin maallaqa wanta biraa irra oolchun Aakhiratti garmalee gaabbita. Kanaafu, sadaqaa hin dagatin.
Bartee Karoora baasi (Baajata) Gabbisuu fi Karooran jiraachu
Yommuu waa’ee baajataa kaasnu namoonni ramaddi armaan gadii eessa tokko jalatti ramadamu. Ati kam keessayyi?
Warroota karoorsan– warri kuni dhimma maallaqa isaanii ni too’atu. Qusachuuf karoora ni baasu.
Qabsaa’ota– warri kuni qusachuuf karoora baasun itti ulfaata. Maallaqa irratti to’anna argachuuf ni qabsaa’u.
Warroota didan– rakkoo maallaqa keessa akka jiran fudhachu ni didu. Karoora baasun isaaniif gaarii akka ta’e hin hubatan.
Warroota sirritti osoo itti hin yaadin maallaqa baasan (Impulsive)– warri kuni wanta argatan har’uma fixu barbaadu. Qusachuuf karoora baasun isaanif haarawa.
Zaaran haadha mucaa tokkooti. Akka dandeetti ofiitti jiraachuf maallaqaaf karoora ni baasti. Qusachuun ishiif baay’ee barbaachisaadha. Daftara xiqqoo wanta baastu hunda irratti galmeessitu qabdi. Zaaran bartee qusannaa kana gabbifachuu fi afoosha gargaarsaa (uqqubii) seenun mana bitte jirti, mucaa ishitiif yuniversiti akka baratu haala mijeessite jirti.
Fuggisoo kanaa Feenet akkuma argite maallaqa ishii baasti, hin karoorsitu. Feenet hojii gaarii qabdi, mindaa gaarii argatti, jireenya mijaawa jiraatti. Garuu haalli diinagde ishii seenaa biraa hima. Feenet qusannaas ta’i invastementi wayitu hin qabdu, qabeenya dhaabbataas hin horanne. Dabalataan, idaa baay’ee qabdi. Karoora maallaqaa hin baastu.
Dandeetti qabeenya uumu guddisuuf akka Zaaraa nama karoorsu ta’i. Baasi karoorsun:
- Maallaqni kee eessa akka deemu hubatta.
- Galii argattu caalaa baasi akka hin baasne si taasisa.
- Maallaqa wanta qabeenya kee ittiin guddistu irra akka oolchitu si taasisa.
Karoora baasi gabbisuuf wanta guyya guyyaan baastu galmeessu fi galiif baasi kee hubachuun si barbaachisa.
Guyyaa tokko Feenet qabeenya uumuf akka Zaaraa karoora baasi qopheessu akka qabdu hubatte. Jalqabaaf Feenet maallaqa hangami akka argatte fi baasi hammami baasaa akka turte beekuf diinagde ishii qoratte. Qabeenya uumuf ji’atti qarshii 175 qusachuuf kaayyefatte. Jalqaba guyyoota muraasaf baasi guyya guyyaa ni galmeessite. Yaadanno xiqqoo of waliin deemun wanta baastu irratti katabde. Haala kanaan, rakkoo maallaqa too’achuuf tattaafatte.
Maallaqa irratti too’annaa argachuuf:
♣Hanga dandeetti keeti jiraadhu. Nama akkeessun wanta humna keeti oli bituun liqii ofitti hin fe’in.
♣Wantoota haarawa bahaniin hin sobamin. Wanta gaarii fi mijaa’a ta’e uffadhu.
♣Baasi qisaasessu dhaabi. wanta tokko baay’iste hin bitin, hin nyaatin, hin dhugin. Bishaan, elektirikii fi kkf qusannaan fayyadami.
♣Jireenya kee bulchi, tartiiban jiraadhu. Namoonni qaroon wanta jalqaba barbaachisa ta’e bitu. Namoonni qaroo hin taane immoo wanta dhumarra bitamu qabu jalqaba bitu. Fakkeenyaf, konkolataa manaa dhumarra bitu dhiisani jalqaba bitu. Idaa ofirraa kafaluu dhiisanii wanta garmalee barbaachisaa hin taane bitu. Kanaafu, jireenya moo’achu yoo barbaadde tartiiban deemi.
♣ Karooran deemun rakkoo fi ba’aa idaa irraa si hanbisa.
Kitaabban wabii
√Five Pillars of Prosperity- Essentails of Faith-Based Wealth Building- Dr. M.Yaquub Mirza- fuula 19-35
√ A practical Guide to Debt and Personal Finance For Muslims- by Omur Osman and Adam Tofiq- fuula 5-10


text: Godina shaggar kaabaa hara ganama irraa eegaluun ona Kuyyuutti bulchiinsa magaalaa Garba Gurraachaa keessatti FDGn finiinsaa jiru. Barattootni mana barumsaa sadarkaa 2ffaa fi qophaahinaa Garba Gurraachaa mana barumaa sadarkaa 1ffaa Qeeraa fi manneen barnootaa sadarkaa 1ffaa magaalaa Garba Gurraachaatti barattootni dhaadannoo dhageesisaa gara diddaa uumamaatti makamaa jiru, Onni Kuyyuu magaalaan Garba Gurraachaa yeroo ammaa kana waraana wayyaaneen buufatee jira, daandiinis cufamee humni waraanaa lukaan gara sanatti bobbaafamaa akka jiru jaallan qabsoo ona Kuyyuu irraa gabaasa taasisaa jiru. Diddaan yuuniversitii Hawaasaa kaampaasii Awaddayitti gaggeeffameen ijoollee oromoo 11 irraa telefoonni fuudhamee jiraachuu Qeerroon gabaasee jira.


text:
Qaqbumisaa Qaqbumisaa
Salphaan geessisuu
Nui kan qophoofinnuu dhugomisuu qophii portalii I-Mootumma kan salphaan geessisuu fi salphadhan akka itti fayyadaman tasisuu,yoo rakkinnii siqunamme yemmuu portalitti fayyadaminnuu gamachudhan yemmuu nuqunamittan bifa sinif ergina yaada akka irratti kennitanif ,rakkinawan ykn yaada fi gamachudhan deebii isinif lana atattaman. ยท Gargartoota Garggaragalchaa
Portaliin ku 100%kan walittidhufuu Interneti Eksploreri version 6.0 wajjiin fi isa ol, fi bayyinan kan walfudhatuuth Firefokisi, Netskapii, Opera fi ijoo kan ta'e web browseroota dha.nuti kan sinin jechuu dandenyu web browserii ammayessuu amma komputerii danda'etti.versiynii ammayya ta'et gargaramuun eegumissa sadarka gudda fi tajaajila garii kenna.
Gadifagenyan browser version ammayya yoo kan arman gaddittii isa tookkot fayyadamudhaf.
PDF galme
PDF kun kan dhabbatuu formatii raga socha'niff,innis kan ojjeetamee karaa Adobe hiramaniif ragalee elektironika kan hafan kan sirridhan madda meshalee fi kan issa kan ta'e bayye bekkama fi haala mijaa'aadhan kawudhaf ragaleewwan darban kan websitootarra jiran ,innis kan waliigalan maxansiiftoon mootumma ittfayadaman,gabasa,bilisaan kennuu fi bifootadha


text:
Gareen naga eegidotaa gamtaa Afrikaa inni Somaliyaatii argamu kan AMISOM jedhamee beekamu waraanaa biyyaalesaa Somaliyaa wajjin qindoominaa Umuudhaan garee hidhattootaa Al shabaa jedahmuu irratti duulaa banuuf qophaa’uu isaa beekisiseera.
Wiirtuun waloo kun kan uumame filannoo biiyyatti keessatti geggeefamu gufachiisuudhaaf Al shabaab qophii gochaa yemmuu jiru ti ta’u isaa gabaasaan VOA Mohamed Kahiye Moqaadishoo irraa gabaaseera.
Sirna wiirtuu waloo hundeessuu kana irrattii karaa waraana mootummaa Somaliyaatiin Jeeneraal Odowaa Yusuf Rageh , karaa AMISOMn immoo Meejer Jeneraal Wiliyaam Kitsao Shume argamaniiru.
Yeroo ammaa naga eegdonii gamtaa Afrikaa 20,000 ol akka somaaliyaa keessa jiran ni beekama.


text:
Sirna Gadaa, Heeraa fi Seera Oromoo irratti, Qorataa Sirna Gadaa tokko waliin marii Taasifame
Qabiyyeelee ijoo kurfii keenya kanaa:
Ajjeechaa Suukanneessaa, maanguddoo Oromoo Obbo Huseen Adam Umar jedhaman irratti, guyyaa kaleessaa (Caamsaa 9, 2020) Konyaa Qeellem Wallaggaa, Ona Hawwaa Galaan keessatti loltoota MKIXn raawwatame;
- Yeroo ammaa kana, Uummanni Oromoo Abbaa Gadaa qaba jechuun ni danda'amaa?
- Abbootiin Gadaa fi Maanguddootni si'ana jiru jedhaman akkamitti ilaalamu?
- Gadoomuu fi Gadaa mo’uu gidduu garaagarummaan jiru maali?…
Gaaffilee kana fakkaatan biroo danuu kaasuun, marii Obbo Mohammad Kadir – Qorataa Sirna Gadaa kan ta'an – waliin taasifame;
Ijaarsaa fi Sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoo ilaalchisuun, Qarree Oromoo kan Magaalaa Walisoo tokko waliin marii taasifame;
Guutuu kurfii keenyaa dhaggeeffadhaa.


text:
Adoolessa 09, 2018- Oduu Simbirtuu/Breaking News
Hayyuu Dureen ABO Jaal Daawud Ibsaa fi Hoogganootni ol’aanoon Dhaabichaa kanneen biroo guyyaa har’aa (Adoolessa 09, 2018) biyya Ertiraa magaalaa Asmaraatti Muummicha Ministeeraa Itoophiyaa Dr. Abiy Ahmed walii
n wal arguun marii araaraa kan marraa duraa tasisanii jiru.
Jilli karaa lachuu magaalaa Asmaraa irratti wal arge ABO fi Mootummaa Itoophiyaa gidduutti haasaan/negotiation jalqabamuu bifa itti danda’u irratti kan wal dubbatame dha. Mariin araaraa kunis yeroo gabaabaa keessatti mariin akka xumuramu dubbatanii jiru.
Akkanaanis Jilli qaamotni lamaan bakka buufatan yeroo gabaabaa booda wal arganii haasaan/negotiation jalqabamuu akka malu oduun Waajjira Hayyu-Duree ABO irraa bahe mirkaneessee jira.
ሓምሌ 09 ቀን 2018ዓም) የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ሊቀ-መንበር ኣቶ ዳውድ ኢብሳና ሌሎች የድርጅቱ ከፍተኛ ኣመራሮች፡ ዛሬ (ሓምሌ 9 ቀን 2018ዓም) በኤርትራ ኣስመራ ከተማ ከኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶር. ኣብይ ኣህመድ ጋር ለኣጭር ጊዜ ተገናኝተዋል።
ይህ ኣጭር ቆይታም ለወደፊቱ በኦነግና በኢትዮጵያ መንግስት መካከል ድርድር/Negotiation መጀመር በሚቻልበት ሁኔታ ላይ ያተኮረ ነው።
በዚህም መሰረት ሁለቱም ኣካላት የወከሏቸው ልዑካን ቡድኖች ከኣጭር ጊዜ በኋላ ተገናኝተው ድርድር/Negotiation ሊጀመር እንደሚችል ከኦነግ ሊቀ-መንበር ጽ/ቤት የወጣ ዜና ኣረጋግጧል።


text:
HIV'n dhibee warra dhukkuba ofirraa ittisuu hin qabnee wallaanuuf fayyade
Saayintistoonni US HIV fayyadamuun wallaansa qaccee sanyii (gene) taasisuun ijoollee saddeet dhibee hamaa dandeettii dhukkuba ofirraa ittisuu (immunodeficiency) qaban ykn dhukkuba "bubble boy" jedhamuun beekamu qaban fayyisan.
Bu'aawwan qorannoo kan Hospitaalaa Tennessee'tti taasifame, barruu the New England Journal of Medicine jedhurratti ba'eera.
Daa'imman dandeettii uumamaan dhukkuba ofirraa ittisuu xiqqaa ykn tasuma osoo hin qabaatiin dhalatan, yeroo ammaa sirna dhukkuba ofirraa ittisuu guutuu qabu.
Daa'imman wallaansa hin arganne dhibee kana qaban bakkaafi haala guutuummaan guutuutti dhukkubni itti walhoruu hin dandeenye (sterile) ta'e keessa jiraachuu qabu ta'uu baannaan yeroodhuma dhalatan du'u.
Wallaansi qaccee sanyii taasifame kun akkuma ijoolleen kun dhalataniin dhuka lafee (dhiiga lafee keessaa) keessa jiru fuudhuun rakkoo qaccee sanyii DNA isaanii sirreessuu kan dabalatudha.
Qacceen sanyii (gene) "inni sirriin" - kan dhibee akka fayyisuuf fayyadu sun - HIV ykn vaayirasiidhuma AIDS qaqqabsiisu sana jechuudha, akka wallaansa kanaaf gargaarutti qophaa'e keessa galfameef.
Qorattoonni akka jedhanitti daa'imman kun ji'a tokko keessatti fayyanii hospitaalaa ba'an.
Dr Ewelina Mamcarz Hospitaala St Jude irra kan ta'aniifi barreessaan qorannoo kanaa akka jedhanitti: "Ijoolleen dhibee kanaan qabanii turan kun daa'immanidha. Yeroo addunyaa kana irra bakka gara garaa deemanii jireenya namni kamiyyu jiraatan sirna dandeettii dhukkuba ofirraa ittisuu horataniiru qaamni isaanis talaallii taasifamuuf kan mijaa'u ta'eera."
"Kun warra dhibee (severe combined immunodeficiency (SCID-X1)) qabaniif isa jalqabaati," jette ogeettiin kun.
Daa'imman dhibee kanaarraa fayyan kun Hospitaala Qorannoo St Jude kan Meemfiisitti argamuufi Hospitaala Daa'immanii UCSF Benioff San Francisco keessatti argamu keessattidha.
Dhibeen kun mallattoo akkamii qaba?
Dhibee dhukkuba ofirraa ittisuu dhabuu hamaa (SCID) jalqabaan kan beekame David Vetter, akk aba'ee hawwaasa waliin jiraachuu hin dandeenye taasifamee ture.
Maqaa addaa ittiin waamamu "Bubble Boy" jedhamu kan kennameef Vetter bara 1971 ture dhibee kana waliin kan dhalate. Wallaansa dhuka lafee jijjiiruu taasifamuuf yeroo jedhamtti hin milkaa'iin hafeen umurii waggaa 12 irratti du'uu danda'eera.
Hospitaala daa'immanii Teksaas keessatti argamu keessatti dhalatee sekondii 20 keessatti namarraa adda baasuun pilaastika keessa kaa'ame.
Pilaastika sana keessas waggoota ja'aaf erga jiraateen booda pilaastika addaa Dhaabbata Hawaa Ameerikaa, NASA'tiin addatti qophaa'eef fayyadamaa tureera.
Maatiin isaa ammoo dhibee walfakkaatuun daa'ima tokko dhabanii turan.
Filannoon biroo wallaansa kanaaf jiran maalidha?
Ammatti, wal'aansi inni gaariin SCID-XI dhuka lafee keessaa tiishuu wal-fakkaatu obbolaa irraa fudhachuun gara dhukkubsataatti dabarsuun kaa'uu dha. Haa tahu malee akka Juud jedhanitti dhukkubsattoonni harki 80 namoota isaanii arjooman hin qaban.
Kanaaf adeemsichi dhukkuba kana fayyisuurra adeemsichaan dhibee gama biraa fiduu danda'a
Wallaansi teeraappii qaccee sanyy (gene) dabalaa dhufuun dhuka lafee jijjiiruudhaaf filannoowwan akka jiraatu taasiseera, garuu wallaansi gosa akkasii kun kemikaala (chemotherapy) hojiirra waan fayyadamuuf dhibeewwan biroo akka rakkoo dhiigaa, hir'ina dhiigaa, thalassaemiafi rakkoo walxaxaa metaaboliizimii akka uumamu taasisa.


text:
When dishonest people trying to fool others
Those who can’t stand the truth, will block you.
blocked me because I pointed out his open call to destroy Ethiopia. Well my friend this is who you really are and and can’t hide behind block. You have always been staunch enemy of #Ethiopia.
Afaan Amaaraa akkuma Afaan Mootummaa Xoophiyaa tahe Sanatti Afaan kadhannaa Waaqaas isuma qofa akka tahu fedhumoo akkamisaa?
Abbaa Gadaa Goobanaa Hoolaa Lafaa KaataniiKomataa turtan”Abbootii Gadaa Qabnu keessaa ammadura tokko akkanatti Sabaaf dubbatu hingarre.
Abbaa Gadaa Goobanaa Hoolaa Galatoomfamuu fi Jajjabeeffamuutu isaaf male.
Isa akkakee kanaa waliin dubbachuuf fedha hinqabu. Geetaachoo Reddaa.
Yeroo garii akkanatti ija jabaatuun bayeessadha.
Abiyyii keenya Abbaa Noobeelii Nageyaa fi Abbaa Dimmirii
#DR_henok_Gabbisa dhugaan jirtu kanuma diini
Akka nuti gandaan wal qoonnu argitee nutti
Taphata jirti kanaaf tokkumma nu barbaachisa yaa oromoo
Jaal marroon Akkamiti VOAtti dhihaatee afaan Amaaraatiin haasahe jedhanii boohaa jiru


text:
Sababa Bulchiinsii Naannoo Somaalee Godaantotaaf Mana Ijaarra jS walitti bu’insaan kan ka’e Oromiyaa fi bulchiinsa naannoo Affaar irraa goodaanuun Dirree Dawaa fi bulchiinsa naannoo Somaalee keessa kanneen jiran godaantoota kuma 600 fi kuma 65 mootummaan bulchiinsa naannoo Somaalee dhaabbataan qubachiisuuf kan jiru ta’u beeksisee jira.
Bulchiinsa naannoo Somaaleetti hogganaa Biroo yaaddoo Balaa kan ta’an Obbo Mohammad Fattaah raadiyoo sagalee Amerikaaf akka ibsanti abbaa warraa kuma 20f godiinaalee somaalee 7 keessaa kan filaman bakka 22 keessa qubachisuuf karoora qabu.
Kanaafis kan oolu qarshii Biliyoona 4.9 kan barbaachisu yoo ta’u yeroo ammaa kanatti bulchiinsii naannoo somaalee Qarshii miliyoona dhibba tokkoo fi miliyoona digdama baasee manneen 600 torban kana ijaaruu jalqabu ta’u beeksiise.
Maallaqnii inni hafee mootummaa Fedeeraalaa fi jaarmayoota gargaarsaa wajjiin wal ta’uun baasuuf karoorfachuu Addis Chakol gabaasee jira.


text:
Asham attam jirtu?
Dhaabtni maayikroosoft guddichi kunoo ooduu gaari nu biraan gaheera. Wiindoon kunis saffisa isaa akkasumas dizaayina isaatiin bayyee gaaridha jedhamee abdatameera , Wiindoows 10 wajjiin walitti siqa garuu wanti garaa gar isa godhu garuu baayyeedha. Shakkiin jirus kompiteerota baayyee irratti hojeechuu dhiisu mala jedhamee jira. Kanaaf dhaabtni Mayikroosoftii fayyadamtoonni baayyeen akka komputerota isaani gara foyyahaatti geddaraniif gorsa kennee jira.Fayyadamtootni Windoo galmeeffama (License) qaban tolaan gara Windows 11tti ol-gudisuu ykn (upgrade) gochuu nii dandahu jedhamee jira.
Windoo 11 Haal-dureewwan maali barbaada?
- RAM yoo xiqaate 4GB
- CPU yoo xiqaate 64-Bit tahuu qaba, (32-bit hin dabalatu) , CPU baayyeen hojechuu dhiisu mala jedhame shakama, yoo xiqaatees abbaa Koori Lamaa tahuu qabas jedhameera.
- Yoo xiqqaate bakka kuusaa odeeffannoo yoo xiqaatee 64GB tahuu qaba
- TPM chiippi 2.0 qabaachuunis dirqama.
- Maazer boordiin isaas UEFI ,Sekuuyur Buutii hojeechu qaba.
- Iskirin rizoolushini 720p qabaachuu qaba, CRT moonitaronni dalaguu dhiisu mala.
Koompitarikoo windoo 11 nii dalagaa laataa jettanni warra gaaffi isinitti taheef , liinkii armaan gadii cuqaasaa downlood gochuun ilaalaa.


text:
"Lolli Oromoota Walloo irratti deemaa jiru lola humna addaa naannoo Amaaraa fi uummataati" Miseensa paarlaamaa
Miseensi paarlaamaa Mohaammad Hasan rakkoon nageenyaa tibbana uumame maqaa 'ABO Shanee' jedhuun haleellaa eenyummaarratti xiyyeeffate adeemaa jiru jechuun dubbatan.
Namoonni hedduunis sababa eenyummaa isaaniitiin tajaajila yaalaa dhorkamanii mana keessatti guyyaa du'aa eeggachaa jiraachuus eeran.
Maqaa ABO Shanee jedhuun waraanni uummata Oromoo Walloo irratti adeemsifamaa jiru kuni yakka waraanaa fi duguggaa sanyii sababoota sadii bu'uureffateedha jechuunis ibsan.
"Tokkoffaan Oromoo ta'uu isaanitiini. Lammaffaan Musliima ta'uu isaaniiti. Sadaffaan qaamoleen finxaaleyyiin naannoo Amaaraa keessa jiran Oromoota Walloo akka qabdiitti qabsiisanii fedhiii isaanii raawwachiisuuf uggura irratti raawwachaa jiru" jedhan.
Mootummaan federaalaa qaama nageenyaa walaba ta'e naannichatti bobbaasuun rakkoo gahe akka qoratu jechuunis gaafatan.
Miseensi mana marichaa kan biraan aadde Amiinaa Idiris gamasaaniin, uummata obbolaa nagaan waliin jiraachaa ture barjaa ABO Shanee jedhu itti maxxansuun dhumaatii cimaaf kakaafamaa ture jedhan.
"Dhaabonni akka ABIN naannoo Amaaraa keessaa Oromoo yoo balleesine malee eenyummaa keenyaaf yaaddoodha jedhanii godina keenya balleesseessuuf halkanii fi guyyaa hojjechaa jiru.
"Uummata keenyarratti kallattiidhaan waraana kan bane humni addaa naannoo Amaaraa godina keenya keessaa akka bahu fi qaamoleen nageenyaa federaalaa akka seenu gaafanna" jedhan.
Miseensi mana marichaa naannoo Amaaraa bakka bu'an yaadi miseensonni mana marichaa kaasan kun yaada namoota siyaasaa fiinxaleeyyii malee dhugaa lafarra jiru miti jechuun morman.
Naannoon Amaaraa kan sabaa fi sablammoonni nagaan keessa jiraachaa jiranidha jedhan namni kun.
MM Abiy maal deebisan?
ABO-Shaneen diina uummata Itoophiyaati kan jedhan MM Abiy Ahimad, garaagarummaa sabummaa malee tarkaanfii fudhatudha jedhan.
"ABO-Shaneen diina Ummata Itoophiyaati. Nagaan koottu dorgomi jennaan qaama didedha. Gartuun kuni Amaara qofa hin ajjeensne," jedhan.
ABO-Shaneen Amaaraa caalaa kan salphise Oromoodha. Amaara qofa ajjeesaa jira kan jedhu dogoggoraafi balaa qaba jedhan.
"Ummanni Walloo osoo akka ammaa godina kana sana jedhamee hin qoodamin dura 'kutaa biyyaa Walloo' jedhamee waliin jiraachaa ture. Ummanni kuni warra wagga dheeraa nagaan waliin jiraachaa turedha. Kanaaf lubbuu namaatiin siyaasa hojjechuurraa of haa qusannu" jedhan.
Gama lamaaniinuu quba walitti qabuun akka jiru himanii, ammatti humnoonni federaalaa galanii jiru haalichi ni tasgabbaa'a jedhan.
Bulchaan godina saba Oromoo maal jedhu?
Lola guyyoota sadan darbe naannoo Amaaraa godina addaa saba Oromootti adeemaa tureen jiraattonni gandoota saddeetii qe'eerraa buqqa'aniiru jedhan bulchaan godinichaa obbo Ahmad Hasan.
Obbo Ahmad gaaffiif deebii ganama kana BBC waliin taasisaniin Oromoota Walloo rakkoo wabii lubbuun jiraachuutu isaan qunnamee jira jedhan.
Sababa lola deemaa ture kanaan lakkoofsi namoota ammaaf adda hin baane, aanaalee lama gandoota saddeet keessaa guutumatti buqqa'uu eeran.
Hanga amaattis uummata qe'ee isaarraa buqqa'e kanaaf karaa mootummaatiin deeggarsi taasifameef akka hin jirres himan.
"Nuti amma hojii lola kana tasgabbeessuutirratti xiyyeeffannee jirra. Uummanni qe'eerraa buqqa'e namootumatu gargaaraa jira malee karaa mootummaatin deeggarsi qaqqabe hin jiru."
"Karaa ittiin gargaaraman qaama dhimmi ilaalu wajjin dubbachaa jirra," jedhan.
Namoota lola keessatti miidhaman magaalota Shawaa Roobititti yaalaaf yeroo geeffamanitti sababa eenyummaa isaanitiin ajjeefamaniiru kan jedhan Obbo Ahmad, namoota magaalaa Daseetti yaalamuuf geeffamanis rakkoo walfakkaatu irraan gahuuf yaalin tureera jedhan.
Kan magaalaa Dasee garuu marii qaama dhimmi ilaalu waliin tasifameen fooyya'iinsi jiraatus namootni lola keessatti miidhaman garri caalu Hospitaala Kamiseetti yaala argachaa jiraachuu eeran.
Rakkoo nageenyaa Walloo fi naannawa isheetti uumame kanas ABO-Shaneetu harka keessaa qaba kan jedhus olola dhugaarraa fagooti jedhan Obbo Ahmad.
"Naannawa kanatti qaama hidhate Shanee jedhamu hin beeknu. Kuni tuffii uummataati. Uummata mataa gadi qabuuf uummatatti lola labsuuf haala mijeefachuudha," jedhan.
Yeroo ammaa kanas Wallootti guyyoota sadan darban caalaa nageenyi fooyya'aan jiraachuu fi humni addaa naannoo Amaaraas uummata keessaa bahee gara kaampiitti akka deebi'u taasifamaa jiraachuus eeran.
source: BBC


text:
Gaaffii Ummataa Deebisuu Qofatu Nagaa Buusa
Haala amma biyyattiin keessa jiru ilaalchise ABOn maal jedha?
(Ibsa ABO – Onkoloolessa 23, 2019)
Bulchiinsa afaan qawwee fi sirna cunqursaa fi saaminsaa Itoophiyaan ittiin beekamtu jijjiiruudhaan bilisummaa Ummatootaa fi sirna dimokiraasii dhugaa fi nageenya waaraa mirkaneessuuf qabsoo barootaaf gaggeeffame keessatti qoodni Ummata Oromoo guddaa dha. Keessattuu ammoo, sirni EPRDF waggoota 27 dabraniif kan akka Sabaatti irratti qiyyaafatee itti roorrise Ummata Oromoo waan taheef qabsoo sirna cunqursaa EPRDF jijjiiruuf taasifame keessatti kan akka Saba Oromootti wareegama ulfaataa baase hin jiru jechuu dandeenya.
Haa tahu malee, har’a Ummatni keenya jijjiirama dhiigaa fi lafee ilmaan isaa kumaatamaan itti wareegee fide kana keessatti of arguutti hin jiru. Akka nam-tokkeettis tahe akka murna hawaasaatti fi akka Jaarmayattis kanneen jijjiirama kana wareegama isaaniitiin fidan bakka isaaniif malu argachuu osoo qabanii dubbiin fuggisoo tahe. Kunuu itti xiqqaatee akkuma qaama jijjiirama kanaatti illee ilaalamuu hanqatanii akka diinotaa fi gufuu jijjiiramichaatti ilaalamanii kanneen galaanuma jijjiiramichaatiin dhiibamanii aangoo mootummaa dhuunfataniin itti duulame.
Akka kanaan har’a Ummatni keenya jijjiirama siyaasaa qabsoo hadhaawaa fi wareegama akkaan ulfaataa itti baasee fideen hafuura bilisummaa fi dimokiraasii baafachuuf abdiin qabaachaa ture jalaa dukkanaawuu bira taree nageenyi lubbuu fi oolmaa – bultiin isaa iyyuu kan duratti caalaa balaaf saaxilame. Guutummaan Dhihaa fi Kibba Oromiyaa ‘Command Post’ seeruma EPRDF ittiinin bula jedhuun illee hin ragga’in jalatti baatiilee 9 oliif gidiraa argaa kan jiran oggaa tahu: hidhaan, hiraarsaa fi miidhaan qaamaa – qalbii, saamichi qabeenyaa fi ajjeechaan lubbuu suukanneessaan bakkoota kanneenitti loltoota EPRDFiin Ummata keenya irra gahaa jiru kan takkaa argamee fi dhagahamee hin beekne dha.
Miidiyaalee yeroo ammaa biyya kana keessa jiran keessaa kanneen jibbiinsaa fi loogii sabummaa ifatti gaggeessan illee osoo hin tuqamin dhiheenya kana miidiyaa dhimma qabsoo Oromoo irratti hojjetu OMN fi Qajeelchaa/Director isaa Jawaar Mohammad irratti maaliif akka balaan aggaamamaa jiru iccitiin isaa Ummata keenya jalaa dhokataa miti. Walumaagalatti sababni isaa kan namaaf hin galle tahus bulchiinsa Dr. Abiy kan waggaa tokkoo fi walakkaa lakkoofsise kana jalatti Ummatni keenya caalaatti itti roorrifamuu fi gaaffii fi sagaleen isaas tuffatamuun mul’achaa jira. Ummatni ammoo haalli fokkataan bu’aa wareegama isaatii dhadhaa ibidda buute godhee qabsoo isaa duubatti deebisuuf deemu kun akka itti fufu gonkumaa hin hayyamu. Haalli kun akkanaan yoo itti fufe miidhaa fi gaaga’ama, akkasumas, boorawiinsa nagaa hanga ammaatti mul’ate caalaa gara inni itti adeemutu yaaddessaa dha.
Haala gaddisiisaa kana kan uumee babal’isaa jiru ammoo sochii adda addaa mootummaan: gochaan, jechaan, barreeffamaanii fi miidiyaalee irraan gaggeessaa jiru dha. Waan taheef, miidhaa fi gaaga’ama haalli kun hanga ammaatti geessisee fi itti fufee geessisuu malu hundatti kan itti gaafatamu Mootummuma haala kana uume tahuu hundaaf ifa goona. Ammas taanaan furmaatni tokkichi jiru gaaffii Ummataa sirnaa fi kabajaan dhaggeeffatanii deebisaa qajeelaa fi guutuu itti kennuu qofa tahuu addeessina.
Injifannoo Ummata Bal’aaf !
Adda Bilisummaa Oromoo
Onkoloolessa 23, 2019


text:
Waggoota dheeraadhaaf wanni akkaan na yaachisaa as gaye akkaata ummanni tokko sirna abbaa-irree ofirraa
ittisuufi dhabamsiisuu itti dandayani. Kuniis, hamma tokko, ilmi namaa cunqursaa akkanaa mudachuus, sarna
akkasiitin dhabamsiifamuus hinqabu yaanni jedhu na keessatti uumamuurraa dhalate. Amantii tuniis waa‟ee
barbaachisummaa bilisummaa ilma namaa, waa‟ee akkaagara abbootii irree (Arstootilirraa hanga xiinxaltoota sirna ukkaamsaatti) seenaa sirna abbootii irree (keessumattuu sirnoota Naaziitiifi kan Staaliinistootaa) dubbisuu kiyyaan daranuu na keessatti akka cimtu taate.
Waggoota dabran keessatti warra mooraalee hidhaa jumlaa (concentration camps) Naazii keessa hiraariin jiraateefi kanneen dandamatanii as gayan qunnamee dubbisuuf hiree argadheera. Norweeyitti warra bittaa faashistootaatiin mormeefi kanneen dandamate qunnameera; warra laboobamaniis waa‟ee saanii dhagayeera. Yahuudoota mooraa Naazii keessaa baafataniifi warra isaan dandamachiisees argee odeeyfadheera.
Shoorarkaa bittaa kooministootaa jalatti biyyoota adda addaa keessatti taate oduudhaan osoo hintahin kitaaboota garagaraa dubbisuudhaanin hubadhe. Shoorarkaan sirnoota kanaa maqaa cunqursaafi samicha jalaa bilisoomutiin waan irratti fe‟ameef baay‟ee nama gaddisiisa.
Kurneelee muraasa as dhihoo kana keessattiis warra biyyoota sirna abbaa-irree jalatti kufan kanneen akka Panama, Poland, Tibetiifi Burma waliin walqunnamee dhugaa waa‟ee sirna abbaa irree kanneenii hubadheera. Warra Tibet kanneen weerara kooministoota China dura dhaabbatee lole, warra Russia kanneen yaalii fonqolcha mootummaa ji‟a Hagayyaa bara 1991 keessa fiinxaaleyyii godhame cabse, Taaylaandota yaalii biyya isaanii gara bittaa waraanaatti deebisuuf godhamte karaa nagayaatiin fashalsiisan ilaalchisee amala hamaafi ajaa‟ibsiisaa sirni abbaa irree waan baay‟ee barachuu dandayeetin jira.
Qabsoon bittoota garajaboo kanarra aanuuf godhamteefi aarsaan kafalame gadda hadhaawaa haa uumu malee,
biyyoota ammayyuu balaa irra-hamaa jala jiraniifi mormii jajjabduun keessatti mul‟atu daaw‟achuun murannoofi gootummaan haawaasa biyyoota sanii nama jajjabeessa. Kanneen keessaa, Panama bittaa abbaa irree Noriega jalatti, ummanni Vilnius /Lithuania ukkaamsitoota Sooviyeet durii jalatti, Beijing murruqii addababayii Tiananmen irratti raaw‟atameefi balaa „Burmaa bilisa baate‟ keessatti waajjira humnoota demokraatawoorratti bakka Manerplaw jedhamutti raaw‟atame akka fakkeenyaatti kaafamu.
Takkee bakkoota gootoonni itti kufan dhaqee daaw‟adheera: awwaalaafi utubaa TV Vinius/Riga/ keessatti argamu, parkiilee namoonni itti rashanaman, Ferrara kaaba Italia keessatti bakka fashistoonni mormitoo murruq itti godhan, akkasumas, Manerplaw keessatti awwaala jimlaa reefki azeebban kichuutiin guutame arguu danda‟eera. Abbootiin irree hundinuu fixiinsaafi badiinsa nama suukaneessu dhiisanii dabruu isaaniiti hubanna.
Moyxannoofi yaaddoo tana keessaahis cunqursaa ittisuun akka dandayamu, ,murriqiin osoo hinjirre qabsoo milkii qabdu sirna abbaa irreerratti akka dandayamu, sirna abbaa irree cabsuufi hahhaarayniniis daaraa duraanii keessaa akka hin dhalanne ittisuun akka dandayamu abdii guddoo murannoo cimtuu qabdu arganne. Gaaga‟ama lubbuutiifi gadadoo ummataa hamma danda‟ametti gad xiqqeessuudhaan sirna abbootii irree cabsuuf karaalee qabsoo milkii qabdu gochuun itti dandayamu qajeellotti if eeggachaa itti yaaduu yaaleen jira.Waggoota baay‟eef waa‟ee sirnoota abbootii irree, sochiilee diddaa cunqursaa, warraaqsa garagaraa, ilaalcha siyaasaa adda addaa, sirnoota taligaa mootummaatiifi keessaafuu qabsoo malchiiftuu karaa nagayaatiin godhamtu qorachuudhaan waanin hubadherraahin ka’e.
Kitaabni kuniis qormaata kanarraa dhalate.
Bal’ina Kitaabichaa mallattoo ittaanu tuqaatii dubbisaa: FDTD_Afan_Oromo


text:
Dargaggoo lamaan Google kalaqan
Google amma nuti fayyadamnu kun jalqaba dargaggoota lamaan kan hundeeffamedha. Dargaggoonni kunneen kaadhimamtoota barnoota PhD kan ta’an maqaan isaanii Larry Page fi Sergey Brin jedhamu.
Akkamiin gara hojii kanaatti dhufan?
Barattoonni kunneen waraqaa eebba isaanii (PhD dissertion) gosa barnoota saayinsii kompiitaraaf mata duree osoo barbaadanii, waa’ee ‘page rank’ (Algorizimii marsariitii wal dorgomsiisee isa gaarii fi kan gaafatame dhiyeessu) irratti hojjachuuf waliigalan.
Haaluma kanaan yeroo jalqabaaf bara 1996 marsaariitii waa barbaadu (search engine) maqaan isaa ‘BackRub’ jedhamu maddisiisan.
BackRub kanarratti waan barbaadan argachuuf guutummaa website isaa barreessuun dirqama. Fakkeenyaaf odeeffannoo waa’ee Itiyoo Telekoom argachuuf liinkii website isaanii beekuu fi barreessuun dirqama ta’a. Ta’ullee akka yeroo sanaatti kun argannoo guddaadha.
Haaluma kanaan dandeettii isaanii ilaaluun kaampaanii gurguddoon garaagaraa hojii kanarratti isaan bobbaasuuf kaffaltii waggaatti hamma doolaara miliyoona tokkoo dhiyeessaniif. Dargaggoon kun lamaan garuu kaampaanii hunda didanii maallaqa baankii irraa liqeeffachuun kompiitara barbaachisaa ta’e bitatanii qorannoo isaanii babal’isuu eegalan.
Osoo kanaan jiranii waggaa tokko keessatti domain name Google.com jedhamu bitatan. Maqaa kana kan kenneef hiriyaa isaanii ture. Jechi Google jedhu “Gogol” jecha jedhurraa kan dhufe yoo ta’u hiikkaan isaa “Lakkoofsa duwwaa 100 qabu” jechuudha.
Akka waliigalaatti hojiin google.com odeeffannoo website addunyaa irra jiru sassaabuudha. yeroo ammaa kana google’n fayyadamtoota teknoolojiif madda odeeffannoo fi beekumsaa guddaa ta’ee tajaajiluu irratti argama.
Google’n namoota lamaan bu’uureffame kun yeroo ammaa hojjattoota dhaabbataa kuma 88 ol kan qabuu fi waggaatti galii doolaara biliyoona 16 ol kan argatuudha.


text:
Gaazexxessaa,Barreessaa fi Artist Ifaa Gammachuu fi Barreessaa Akkasumas Gazexxessaan TV ONN Yaasoo Kabbabaa Guyyaa Har’aa Waraana EPRDFn Hidhaman.
(SQ- onkoloolessa 28/2019)
Hidhaan Hammaatee Itti Fufuun Gaazexessitootaa fi Artistooti Oromoo Hidhamaa Jiru. Finfinnee keessatti adamsamanii hidhamuun itti fufe.
Yaasoo kabbabaa Hordofaa fi Ifaa Gammachuu barreessitoota kitaabaa yoo tahan guyyaa har’aa magaalaa Finfinnee keessatti humna tikaa mootummaan ukkaamsamanii akka jiran odeessi arganne ni morkaneessa.
Qeerroon oromoo of qopheessi opdon hiriira mormii guyyoota darban ilaalchisuun sabboontota hidhaatti guuruuf haalduree xumuratanii akka jiran maddi odeessa keenyaa ni dhugoomsa.


text:
Hawaasni Oromoo magaalaa Edmonton Gamoo Masjiida Ansaarii fi Wiirtuu islaamaatiif oolu bitan
Hawaasni Oromoo biyya Kaanaadaa magaalaa Edmonton jiraatu akka beeksisanitti, Gamoo Masjiida Ansaarii fi Wiirtuu Islaamaatiif oolu, Doolaara miiliyoona lamaa fi kuma dhibba lamaan ($2,200,000) bitan.
Wiirtuun Masjiida Ansaar haaraya bitame kun kan hawaasichi duraan itti fayyadamaa ture dachaa hedduun kan caalu akka tahe Imaamni Masjiida Ansaar Sheikh Abdii Huseen fi Miseensonni Boordii Masjiidichaa beeksisan.
Gamoon guddaan bitame kun yeroo gabaabaa keessatti haala tajaajila hawaasa muslimaatiif oolutti deebifamee kan sirreeffamu yoo tahu, Masjiida, Madrasaa, Mana Kitaabaa Waraqaa fi Dijitaalii, Wiirtuu Odeeyfannoo fi Istuudiyoo, iddoo oolmaa daa’immanii, akkasumas Mana Janaazaa kan qabaatu tahuu ibsame.
Haaluma Kanaan hawaasni Muslimaa guutuu addunyaa keessa jiru, deeggarsa barbaachisaa hunda akka godhu gaafatanii jiru.


text:
Konfaransiin Du’aataafi Imaamota Oromiyaa geggeeffamaa jira
Konfarsii Imaamotaa fi Du’aatota Oromiyaa Magaalaa Adaamaatti geggeeffamaa jiru kana Majliisni Oromiyaa kan qopheesse tahuun beekamee jira. Haaluma kanaan Prezdaantiin Majliisa Oromiyaa Sheikh Hajjii Ibraahiim fi Sheikh Amiin Ibroo konfaransii kana jalqabsiisanii jiran.
Kaayyoon konfaransichaa leenjii Du’aataa, akkaataa Soomana keessa ummata barsiisanii fi ijaarsa majlisni Oromiyaa itti jiru galmaan ga’uuf hojiilee barbaachisan irratti, hubannoo cimsuudhaaf tahuu odeeyfannoon arganne ni addeessa.


text:
Oromo News 04/29/2021
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Deparmantiin Qorattooni naanna Morningside Stem Elementary school jirutti qorannoo ajjeecha qorataa jiru. Officer mana naanna sanitti argamu keessati sababa qawweetin dhiira tokkoofi dubartii takka kan duute arggee jira. Qorattooni dhimmi kun nama galchuu hundaa adda baasani kan laalanidha akkasumas waan kanaafis shakitoota hin barbaachisu jedhani. Dubattaan akka jedhetti yaalin ajeecha kun ufiin uf ajjeesu danda’ama himanni jedhu hin jiru.
Guyyaa kaleesa se’aati booda mucaa wagga saddeeti Woodbury County keessati sababa qonnaa kan due gabaasa gahaa akka hin basin himan. Balaan kun kan muudates bakka qonnaa east Climbing Hill jedhamutti.
Jirraatan Iowa tokko Ergaa Sagalee sodaachisa Gov. Kim Reynolds dhaaf kaahe kan himate akkaa hasa free speech taetti eegu jira.
Harvey Hunter umriin isaa 48 kan tae sababa ergaa sagalee waajjira governor jalqaba January kaahef first degree akka itti murtaahe himan. Reynolds biyyati guutu keessati haguugi fuula itti fufsiisu qabdi jedhuun kan dhaabameedha.
Deparmantiin mana fayyaa Iowa akka mullisutti sababa covid-19 guyyaa har’aa seati 24 keessati namni tokko akka due himan, namni haarawa qabame ammo 500 yoo tau, namni 12 Woodbury County keessaayi. Biyyati guutu keessati qorannoo bulti 14 godhameen namni qabame parsanti 4% akka tae himan. Woodbury County keessati ammo parsanti 3.8% dha.
Lakkoofsi barattoota High School kan community college deemu qabxii guddaa Iowa keessati dabalanii jiru, kunis Sioux City Community school District kan uf keessati dabalatuudha. Lakkoofsi kuni wagga darbee irraa parsantii 9% dhaan dabalee jira. High school sadihiifi Sioux City career academy barattooni 1,500 ta’an Western Iowa Tech Community College galmaahani jiru. Akka biyyati guututi parsantii 2.5% dabalee jira.