text:
Yaaliin Ajjeechaa Pirezidaantii Waldaa Macaa fi Tuulamaa (WMT), Obbo Dirribii irratti Raawatame!
Kamisa darbe halkan, jechuun, Hagayya 06, 2020 humnooti nageenyaa mootummaa federaalaa Itiyoophiyaa Pirezedaantii Waldaa Maccaa fi Tuulamaa kan ta’an obbo Dirribii Damusee Bokkuu irratti yaalii ajjeechaa raawatuu HRLHAn mirkaneeffatee jira. Gochaan hayyuu Oromoo kan irratti raawatame baay’ee gaddisiisaadha. Gabaabumatt, sadarkaa hameenya mirga namoomaa bulchiinsi Abiy Ahmed sabboontota Oromoo irratti raawataa jiru ifatti kan agarsiisu dha. Akkuma beekamu, yeroo dhiyoo as duulli hidhaa fi roorroon adda addaa Abbootii Gadaa, Haadholii Siiqqee fi hayyoota Oromoo irratti bal’inaan raawatamaa jira. Keessattuu, ajjeechaa Artist Haacaaluu asitti ammoo Abbaa Gadaa G/Kibba Lixa Shawaa fi kan Wambaraa hidhamanii dararaaf saaxilamaa jiru. Gujjii fi Booran keessattis Abbootiin Gadaa fi Ayyaantuuwwan hedduun jumlaan hiraarfamaa jiran ni beekama.
Gochaa obbo Dirribii irratti raawatame waanti adda taasisu akka maatiitti sadarkaa lubbuuf isaaniif yaaddessuun itti roorrifamuu isaati. Ajaja mana murtii malee halkan waarii mana jireenyaa isaaniitti marsuudhaan sakatta’insa seeraan alaa raawatan. Obbo Dirribii fi maatii mara halkan sana qorra keessa mooraa manaa keessaa gadi yaasanii daandiirra garaadhaan ciibsanii reebicha hamaa irratti raawatan. Reebicha isaan irratti raawatame irraa kan ka’e obbo Dirribiin miidhaa qaamaa cimaaf saaxilamaniiru. Yeroo sanatti guutuutti sadarkaa of wallaaluurra (unconscious) akka gahan himatu. Haadha warraa isaanii aadde Gaaromsee uleedhaan dugda keessa rukutanii lafatti kuffisan. Kana mara erga raawatanii booda obbo Dirribii irraa bilbila harkaa (mobile) isaanii fudhatanii deeman. Manguddoo ganna 70; nama bara jireenya isaa guutuu aadaa fi duudhaa Oromoo guddisuuf wareegama qaqqaalii kaffalaa turee irratti gochaa suukkanneessaa mataa ilmaan Oromoo gadi cabsutu raawatame. Jaarsi kun bara Dargii dabalatee bara Wayyaanee keessas Oromummaa isaaniif qofa yeeroo gara garaatti hidhaama kan turan yoo ta’u “Salphinni akka kanaa na mudatee hin beeku” jedhu. Obbo Dirribiin nama silaa badhaasnii fi kabajaan maleef malee akkanatti qe’ee ofii irratti salphifamuu hin malle. Garaa nama nyaata!
Gochaan kun marti osoo hin xiqqaatiin mucaa firaa isaan bira jiraatu reebicha hangana hin jedhamne erga irratti raawatanii booda halkanuma sana fuudhanii kan deeman yoo ta’u hanga har’aatti m/murtiitti osoo hin dhiyeeffamiin ‘Buufata Poolisii magaalaa Buraayyuu Lakk.3ffaa’ jedhamutti hidhamee jira. Maqaan dargaggoo kanaa ‘Haacaaluu Baqqalaa Gammachuu’ jedhama. Qorattoonni Buufata Poolisii Buraayyu 3ffaa “Haacaaluu poolisii federaalaatu “HADARAADHAAN” nu bira kaawate; dhimma inni itti to’atameef hin beeknu” kan jedhan ta’uu obbo Dirribiin nuu ibsaniiru.
Roorroo “mootummaan” Abiy Ahmed Oromiyaa keessatti ilmaan Oromoo irratti raawataa jiru ummatni Oromoo biyya ambaa jiru akkasumas hawaasni idil-addunyaa baree akka balaaleffatu godhuun dirqama.
Via Miila Hinshokoksine, Hagayya 9, 2020
Warri Bilxigina yeroo darbe mana presedant WMT Obboo Diiribii Dammussee (Dirribii Bokkuu) waraanan itti marsite kan jedhutu haasa’amaa ture.
Hiriyoonnikoo qaamaan dhaqanii gaafatan akka natti himanitti, gaafa sana Obboo Dirribii irra midhaa qaamaa geessisanii jiru. Poolisoonni federaalaa galgala sana balbala isaanii cabsanii egga seenanii reebbicha hamaa irraan gahanii jiru. Sababa reebbicha sanaatiin qaamni isaanii baay’een miidhamee jira. Keessaattu miilii isaanii baayyee dhukkuba. Baay’ee danda’aanii hin dhaabbatani.
Yeroo reebicha irraan gahan sana, ati waraana mana keessatti dhoksitee jirta. Meeshaa waraanaas mana keessaa qabda fidi jedhanii akka isaan reeban himani.
Diqaaltichi ilmi Nafxanyaa Abiy Ahmed, akkasiin manguddoo keenya umurii isaanii qabsoo Oromootti fixan, dararaa, salphisaa fii qaamaa hir’isa jira.
Mormi Oromoo Diaspora


c: text/html

text:
Murataan marqa baalarratti nyaata. Yaa marqa si afuufuun si liqimsuufi. Gubataa marqaa hubataatu arga. Akkan hin yaanne misingaa marqite, akkan hin dhiifne dhadhaa itti naqxe
Paarkin Baalee paarkii bineensota achi qofa jiraatan baayyee kan qabu yoo ta'u bineensota Itoophiyaa keessa qofa jiraatan garuu balaa keessa warra jiran baayyedhaaf iddoo murteessadha. PBGB hoosiftoota Itoophiyaa keessa qofa jiraatan 20 fi hoosiftoota Gaarren Baalee keessa qofa jiraatan shaniif iddoo jireenyaati. Hoosiftoonni PBGB keessaa faayidaa guddaa qaban jeedala fardaa (anis simensis), gadamsa gaarrenii (Tragelaphus … Continue reading Parkii Gaarreen Bale kutaa 2
Paarkii Biyyoolessaa Gaarren Baalee paarkii biyoollessaa Oromiyaa godina Baalee keessa jiru yoo ta'u paarkin kun bidoollee dachee addunyaarra jiru kamiyyuu caalaa bineensota baayyinaan achi jiraatan qabaachuun beekkama. Paarkin kun bara 2009 Tarree Ambaa Addunyaa kan Yeroo keessatti galmaa'eera. Paarkin Baalee ballina tilmaamaan 2,150 km2 ta'u qaba. Paarkin kun bidoollee adda ta'an shanitti qooddama: lafa margaa … Continue reading Parkii Garreen Baale kuta Tokko
Aadaa Oromoo keessaa ijoollee hurursuun aadaa gaarii qabnu keessaa tokkodha.Huruursuun Sossobuu ykn Afaan Ingiliziitiin “lull”kan jedhamu waliin caalaa wal gitu danda’a. “Hush” inni jedhamu kun “usi”ykn “callisi” kan nuti jennu waliin wal gita. Ingilizootis ijoollee haala nuti sossobnuun ykn huruursinuun huruursu waan ta’eef dhimma kana irratti aadaa walfakkaatu qabna jechuu dandeenya.Aadaan keenya kun utuu hin … Continue reading Ijoollee hurursuun
Baay’een na yaachisa Akkamiin gadi ciisa Jiruun nama tokko Maaliif na yaaddessa Waggaa meeqa jiraatu Biyyaa lafaat irra Yaaddoo an hin cabsadhu Mee kaasaa na irraa Boo’een hin cabsadhu Ba’ees hin boqadhu Ba’ii badiinaan jedha Maaliif hin baqadhu? Eessatti baqadha Eenyuttan baqadha Orma na in beekne Lubbuu koo maal nyaadha Maraachuun koo hin hafne Qullaa … Continue reading IMIMMAAN YAADAA
Namni kamiyyuu akka miseensa hawaasichaatti wabii jireenyaa argachuuf mirga qaba. Karaa carraaqa biyyaa waliigaltee adunyaas, akkasumas akka qabeenyaa fi caasaa biya isaattis, ulfina guddina mataa isaaf waan barbaachisaa ta’an mirgoota dinagdee, hawaasummaa fi kan aadaa ni qaba.
Namni kamiyyuu mootummaa biyya isaa keessatti kallattiidhaan ykn karaa bakka bu'oota isaa kanneen bilisaan filatamanii hirmaachuuf mirga ni qaba.Namni kamiyyuu tajaajila mootummaa biyya isaa keessaatti namoota biroo waliin walqixa fayyadamuudhaaf mirga ni qaba. 3. Bu'uurri aangoo mootummaa fedhii ummataati; fedhiin ummataatiis kan ibsamu yeroolee murteeffamanitti filannoowwan adeemsifamaniin hoggaa ta'u; filannoowwan kunneen nama hundaaf carraa walqixaa … Continue reading Mirgoota Namoomaa Idil-Addunyaa Keewwata – 21
Jaalala baay’isi.Beekumsa ida’i.Qabeenya hiri.Inaaffaa hir’isi.Ilaalcha wal-qixxeessi.Hojii guddisi!Teessuma xiqqeessi. Jaalalli Dhugaa: Mi’aawaadhaa dhandhamadhu.Urgaawaadhaa fuunfadhu.Gammachuudhaa simadhu.Icciitiidhaa eeggadhu.Dorgommiidhaa itti hirmaadhu.Qabsoodhaa injifadhu.Abdiidhaa obsaan eeggadhu.Qabeenyaa horadhu.Bultiidhaa ijaaradhu.Gaaddisaa jala boqadhu!
DURII FI HAR'A ..DUR Duumessa jaalalaatu Lafa keenya uwwisa Ijoolleetu gad-jedhee Maanguddoota dubbisa HAR'A... Jaalalli dhidhimee Jibbi guutee lafa! Safuun biyyaa ba'ee Fakkaateera fafa! .. .. DUR... Hunduu qixa qaba; Ormi dinqa hinlixu! Fo'aan dhugaan dhufe Ololaan hincitu! .. .. HAR'A... Sobatu shubbisa; Dhugaatu gad-jedhe! Gadheen dinqa bulee, Dubbata waan fedhe! Gammach G.
Jaalala onneeBeekumsa sammuuObsa garaaDhugaa arrabaaOgummaa harkaa qabadhu! Bara Jireenya Kee Keessatti: Kan dabarsite yaadadhu.Kan keessa jirtutti jabaadhu.Kan itti deemtuuf abdiin jiraadhu.Bakka yaadde gahuuf obsa qabaadhu.Kaayyoon kee akka galma sii gahuuf rabbiin kadhadhu!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Onkoloolessa 19,2020
Biyya Oromiyaa irraa!
◇ Waggaa kana Oromiyaan maal keessa ture? Har’a maaltu adeemaa jiraa? Fuulduratti maaltu dhufuu mala?
(…Loogiin Impaayera biyya tokkoo keessatti beekamaa ta’ullee ifatti akkattiin saba tokko labsii irratti baasanii meeshaa isaa harkaa funaanaa saba biraan ammoo hidhadhaa jechuun baay’eetti naa gaddisiisa…)
Hededa hallayyaa irra biyya jirtu baraaruu barbaachisa. Badiisaaf kufaatii biyyattiitti aggammatee jiru baraaruun tattaaffii sabaa feesisa. Cichooma qabsaa’otaa ykn murannoo paartilee siyyaasaa gaafata.
Barruu kana keessatti waan waggaa kana jechuun bara 2019 gara dhumaa fi bara 2020 kana keessa taaneef ta’aa jiru barreeffaamaan cuunfee katabaa, waan fuulduratti nutti aggaammate shakkii qabsaa’ota Bilisummaa Oromoo akeekuun yaala. Barruun kun barruu dhugaati. Barruu dhugaa suuta obsaan dubbisu. Yoo hadhaa’e mi’eessituu itti dabaluu hinfeesisu hadhaa’aa dhuma isaa unachuu barbaada. Yoo dhangaggaa’es isuma dhuguutu dhibee kuukkii nama keessaa balleessa.
Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Irra Deebii Maxxanfame.
Agartuu Qeerroo (Tapha Geengoo)
Qalbeessaa Dhangi’aan
Amajji 28,2019-Oromiyaa
-Siyyaasa Geengoo
-Qabsoo Geengoo
Seensa
Qabsoon Oromoo xiyya fiigaa finiinaa ta’uu qaba, qabsoon xiyya taanan siyyaasni garboonfataa irratti haboo godhachuu hindanda’u. Kanaaf qabsoon keenyas qabsoo xiyyaa ta’uu qabdi malee qabsoo geengoo ta’uun hinmalle. Oromoon qabsoo isaa galii biraan gahee fashalsa kun ammoo qabsoo ofii kunuunfachuu dadhabuu Oromoo irraa madda. Qabsoon keenya humna guddaa cabsee humna xiqqaan injifatama. Seenaa keessattis Oromoon “utuu” jechaa akka hafu kan taasise kanuma. Oromoon tokkummaan qabsoo taligee asiin gahate kana maayii irraan gahatee fashalsuu hinqabu. Qabsoo isaa kana firii qabsoo isaa bu’achuu qaba. Firii qabsoo isaa kana bira hanga gahutti fiixee Bilisummaa irraa of darbee kaayyoof akeeka isaa dagatee of balleessuu hinqabu. Mootummaan siyyaasa garaagaraa siyyaaseessuu danda’a, siyyaasni mootummaa akka nama Sololi’aaf kiyyoo kiyyeessuuti. Namni Sololi’aaf kiyyoo qopheessu jalqaba afaan Sololi’aa shaakala. Akka isheen fooriccee wal waamtutti akkeessa. Akkeessa dheeraa booda ishuma fakkaatee bosona seena. Bosona keessattis sagalee Sololi’aa dhageessisa. Akkumasheetti sagalee kuullatee fooricoon waama. Fooricoon waamamtee yoo dhufuushee argu dhokatee kiyyoosaa kiyyeessee midhaan ykn waan nyaatamu sana kiyyootti facaasee fuulduratti kuta. Sololi’aan garraamiin midhaan nyaachuutti nyaattee nyaatamti. Qeerroon akkasiiree? Miti. Qeerroon kaayyoof akeeka ABO ganamaa galiin gahuuf carraaqu: hubataadha, abshaala, gamna,aqila, haxxeedha, hinkiyyeeffamu. Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Seenaa kana dubbisuu eegaluu keetiin duratti, seenaa kutaa1ffaa dubbisuu kee mirkaneeyfadhu! Kutaa dabre keessatti waa’ee ijaarsa Masjiidal Aqsaa gabaabinaan ilaallee jira. Naannoon Masjiidaa kun jalqaba Nabiyyallaahi Suleeymaaniin (AS) kan ijaarame ta’us, awaamman Impaayera Roomaa fincila yahuudaan magaalaa Al Quds keessa jirtu kaaste sababa godhachuun, beeytal Maqdasiin guutumaan guututti diigan. Itti aansuunis naannoo san naannoo balfi itti gatamu godhan. Bara umar ibnu Khaxxab (RA) Magaalaan tunii fi Naannoon shaam harka muslimootaa eega seeneen booda, Amiirri Mu’mintootaa Umar ibnu kaxxaab haarayatti deebisee ijaare. Kana booda Amiironnii fi bulchitoonni Isa boodaan dhufanis Magaalaa tanaaf kunuunsa gaarii godhaa turan. Bara mootummaa Umaawiyyaatis Masjiidal aqsaan haaroomsi garagaraa godhameefii, hawaasa muslimaatiif tajaajila guddaa kennaa ture. Dabalataanis masjiidassakhraan ijaaramee jira. Mootummaan Umaawiyyaa eega mootummaa Abbaasiyyaatiin jijjiiramee booda, Magaalaan Al Quds heddus xiyyeeffannaa hin arganne. arra ammoo In shaa Allaah, mudannoo Mootummaa Abbaasiyyaa booda mudate gabaabinaan ilaalla.
Mootummaa Abbaasiyyaa fii Masjiid Al Aqsaa
Mootummaan Abbaasiyyaa eega yeroo muraasaa ummata muslimaa bulchee booda, fincilli garagaraa itti ka’e. Gama tokkoon waraanni Mongool gara bahaatiin mootummaa Abbaasiyyaa laaffise. Biyya Keessaa ammoo gareewwan akka Faaximiyyaa mootummaa Abaasiyyaatiif dhukkuba ta’an. Bara 970 Akka lakkoofsa miilaadiyaatti, loltoonni Faaximiyyaa naannawa magaalaa Ramlaah cinatti, mootummaa Abbaasiyyaa moohachuudhaan Naannooo san too’annaa ofii jala oolchan. Faaximiyyoonni Ka’uumsi isaanii biyya Misraa yoo ta’u, Aqiidaan isaaniits Aqiidaa Shi’aa ture.
Gaafa Masjiidal Aqsaan ijaaramerraa kaasee, ulamaa’onni heddu masjiida kana keessatti muslimoota qaraasisaa turan. Haa ta’u malee gaafa Mootummaan Faaximiyyaa aangoo qabate booda dubbiin ni jijjiiramte. Muslimoota jiddutti qoqqoodamiinsi daran babal’achaa dhufe. Baruumsi duraan kennamaa tures akka dhaabbatu godhame. Baruumsi hundi Baruumsa haarawa kan aqiidaa Shi’aatiin bakka buufame. Ulamaa’onni hundi qaraatii duraan qaraasisaa turan akka dhaaban godhame. Muslimoonnis ilmii barbaaduuf gara magaalaa Al Quds imaluu dhiisan. Bara 996tti ammoo dubbiin daranuu hammaatte. Hoogganaa faaximiyyaa kan ta’e al haakim seera garagaraa baasuu jalqabe. Waan ergamaan Rabbii ﷺ barsiisan heddu ni jijjiire. Yeroo khuxbaa irratti Bakka maqaa Rabbii maqaan isaa akkaa waamamu godhe. Soomanaa fi Hajjiis ni dhoorke. Haala kanaan islaamummaan magaalatti keessatti laaffataa dhufte. Osoma mootummaan Faaximiyyaa aangoo irra jiru, sosochiin lafaa guddaan magaalattii keessatti mudate. Masjiidal Aqsaanis ni miidhame. Miidhama kana booda Masjiidichaaf haaromsa addaattu godhame. Mootummoonni Umaawiyyaa seensa gara barandaa Masjiidichaa nama geessu 14 godhanii ijaaranii turan. Mootummoonni Faaximiyyaa garuu walakkaan xiqqeessanii 7 godhan. Masjiidni arra jirus guutumaan guututti kan mootummaan Faaximiyyaa ijaareen wal fakkaata.
Kana booda Waraanni ummata muslimaa jiddutti godhamus daran jabaatee itti fufe. Itti aansuudhaan gareen Seeljuk Turk jedhamu eeshiyaa jiddu galeessa irraa ka’ee gara Al Quds imale. Seeljuukonni Aqiidaa Sunnaa waan hordofaniif, mootummaa Faaximiyyaa waliin waraana eegalan. waraana dheeraa boodaan bara 1073 (kuma tokkoof torbaatamii sadihitti) mootummaan Faaaximiyyaa moohamee, Seeljuukonni aangoo qabatan. Yeroo kanatti magaalaan AL QUDS bareedina duraanii san deebistee argatuu jalqabde. Baruumsi islaamummaa bal’inaan kennamuu jalqabe. Barattootni ilmii barbaadanii fi hayyoonni ilmii barsiisanis gara magaalatti godaanuu jalqaban. Haalli kun garuu yeroo dheeraaf itti fufuu hin dandeenye.
Bara 1095tti mootii Impaayira Bizaantaayin kan ta’e Aleksiyoos, gara Phaaphaasii Rooma Yurbaan 2ffaatti xalayaa na gargaaraa jettu erge. Sulula Anaatooliyaa keessatti mootummaa Seeljuk Turk waliin waraanarra waan jiruuf, humna dabalataa naaf ergaa jedhee gaafate. Phaaphaasichi yaada biraa qaba. Dachii qulqulluu Al Quds qabachuun gara lafa Kiristaanaa jijjiiruu barbaade. Sababa kanaaf loltoota heddu gara baha jiddu galeessaa erge. Kunis Waraana Masqalaa ykn kiruusaadars jedhamuun beekkama. Magaalaan Al Quds jidduu lafa muslimaa keessatti argamtus, weerara waraana Masqalaa jalaa ooluu hin dandeenye. Ummanni muslimaa gosaa fi firqaan wal qoqqodee wal waraanutti jira. Yeroo Waraanni Masqalaa Awurooppaa irraa ka’ee gara Al Quds imalu kana, ummataa fi mootummaa muslimaa heddu keessaan darbuun dirqama ture. Haa ta’u malee hawaasni muslimaa ofumaa gama hundaa waraana waal walirratti waan baneef, waraanni masqalaa cinqaa takka malee gara magaalaa AL QUDS imala eegale. Magaalaan Al Quds ammoo rakkoo biraa keessa jirti. Mootummonni Faaximiyyaa eega moohamanii boodas callisanii hin teenye. aangoo harka isaaniitii bahe deebifachuudhaaf Seeljukota waliin waraana eegalan. Xumura irratti Faaximiyyoonni Seeljuukota moohatanii ammas aangoo qabatan. Yeroo kanatti waraanni muslimaa hundi laaffatee jira. Muslimoonni humna isaanii wal waraanuurratti fixanii jiru. Haalli kun waraana masqalaatiif carraa gaarii ture. Waraanni Masqalaa yeroma gabaabduu keessatti magaalaa Al Quds toohachuu dandahe. Haala kanaan bara 1099tti Magaalaan Al Quds harka kiristaaotaa seente. Waraanni Masqalaatis kaayyoo addaatiin dhufe. Kaayyoon waraana Masqalaa Muslimoota magaalaa AL QUDS keessaa baasuudha. Waraanni masqalaa eega aangoo qabatee booda nama tokkollee hin hiine. Seera haaraya baasee muslimoota hunda shororkeesse. Seerri waraanni masqalaa baases, Muslimoonni hundi ni ajjeefamu jedha. Muslimoonni oduu tana dhageenyaan magaalaa Al Quds dhiisanii baqachuu eegalan. Muslimoonni Muraasni ammoo Masjiidal Aqsaa keessa seenanii dhokatan. Achi booda waraanni masqalaa masjiidal aqasaa seenee, muslimoota achi keessatti dhokatan hunda qalee fixe. Ajjeechaa kanaanis Muslimoonni kumaatamaan laakkawaman lubbuu dhabanii jiru. Masjiidal Aqsaan dhiigaan guutame. Qaamni muslimootaa bakka hundatti kukkutamee gatame. Waraanni masqalaa hundi gammachuun burraaquu eegalan. Gammachuu isaanii kanas kitaabban isaanii keessatti barreessanii jiran. Galmee isaanii kana keessatti, muslimoota qaqqallee, dhiigni isaanii masjiida guute. Wayta masjiida keessa dhaabbannu dhiigni isaanii haga jilbaa nu gaha jedhanii barreesan. Yeroon kun muslimotaaf yeroo akkaan suukanneessaa ture. Seenaa keessattis yeroo akkaan hamaa keessatti galmaayee jira.
Waraanni Masqalaa magaalaa Al Quds eega harkatti galfateen booda muslimoota magaalatti keessaa ari’ee baase. Kana booda naannoo Masjiidal Aqsaa guutumaan guututti jijjiiran. Hoogganaa jalqabaa Waraana Masqalaa ta’uun magaalattii irratti kan muudame namni Goodfireey jedhamu, masjiida Al Qasaa qubsuma isaa godhate. Masara Mootummaa akka fakkaatuufis wantoonni heddu akka jijjiiraman godhame. Wanti islaamummaa ibsu hundi akka dhokatu godhame. Aayaatoonni Qur’aanaa kan bantii masjiidaa irratti barreeffamanis ni dhokfamn. Bakki khuxbaan itti godhamus, dhakaan akka dhokatu godhame. Walumaa galatti manni Rabbii kabajamaan sun, qubsuma waraana Masqalaa ta’ee tajaajiluu jalqabe. Masjiidassakhraa ammoo gara Bataskaanaatti jijjiiran. Kiristaanonni Masjiidassakhraa kana masjiida Nabiyyallaah Suleeymaan ijaare itti fakkaate. Masjiidassakhraa bantii bifa warqii qabu kana Abdulmaalik bin marwaantu ijaarsise. Kiristaanonni roomaa, Masjiidassakhraa Masjiida Nabi Suleeymaan (AS) ijaare seehanii akkuma dura turetti dhiisanii gara bataskaanaa jijjiiran. Aayaatoota Qur’aanaa Masjiidicharratti barreeffamanis waan ofii fedhaniin jijjiiran. Waraanni Masqalaa humna jabeeffatee magaalattii bulchuu eegale. Muslimoonni magaalattii keessaa ari’amanii jiru. Ambaasaaddaroonni Muslimaa kan biyyoota adda addaa irraa gama AL Quds dhufanis, kophaa kophatti qofa akka salaatan hayyamamaaf malee, Salaanni Jama’aa hin jiru. Magaalaa Al quds keessatti ilmii barachuufi barsiisuun hafee, baruumsa kiristaanummaa barsiisuun eegalame. Bakka hundatti fasaadni babal’ate. Masjiidal Aqsaan Masara Mootummaa waraana masqalaa tahee, Masjiidassakhraan ammoo bataskaanatti jijjiiramee jira.
Kufaatii Muslimootaatiif wanti sababaa tahe guddaan, tokkummaa dhabuudha. Muslimoonni firqaan wal qoodanii waraana walirratti banan. Waraana kanaanis humna muslimootaa laafaa dhufe. Waraanni masqalaa haala kanaan muslimoota moohachuu dandahe. Gama birootiin muslimoonni olla magaalaa Al Qudsitti argamanis dhimma kanaaf itti gaafatamoodha. Yeroo waraanni Masqalaa isaan bira dabree gara magaalaa al Quds imalu, usanii laaluu turan. Muslimoonni gareen wal qoodanii diina walirratti laalu. Masjiidal aqsaan achi booda hoo maal mudate laata. In shaa ALLAH itti fufna…


text:
- Kaanaadaa
Hawaasni Oromoo magaalaa Edmonton Gamoo Masjiida Ansaarii fi Wiirtuu islaamaatiif oolu bitan
Hawaasni Oromoo biyya Kaanaadaa magaalaa Edmonton jiraatu akka beeksisanitti, Gamoo Masjiida Ansaarii fi Wiirtuu Islaamaatiif oolu, Doolaara miiliyoona lamaa fi…Guutuu dubbisi...
-
-
-
-
- Eeshiyaa
Weerara dhibee koroonaa too’achuuf jecha uggurri masjiida kabajamaa Makkah keessatti labsamee ture ka’e
Mootummaan Sa’uudii weerara dhibee koroonaa hordofuun tatamsa’iina vaayirasichaa to’achuuf jecha, masjiidota kabajamoo keessatti qajeelfamaa fi uggura garagaraa kaahee turuun ni…Guutuu dubbisi...
-
-
-
-
- Odeeyfannoo
Yaa’iin idilee Majlisa Godina Arsii milkiin goolabame
Yaa’iin idilee 4ffaan majlisa godina Arsii guyyaa lamaaf Fulbaana 15-16/2014 geggeeffamaa ture milkiin goolabamuu gabaafame. Sagantaa kana irratti perezdaantii Majlisa…Guutuu dubbisi...
-
-
-
-


text:
Mudde 3,2015 Gabaasa Qeerroo Naqamte
Waajjira Barnoota Godina Wallaggaa Bahaa fincila diddaa garbummaa maksuuf barattooti sadarkaa duraa fi lammaffaa barnoota akka dhaaban taasisanis dhaabbileen barnootaa hafan magaalaa Naqamtee keessatti itti fufanii jiru.
Sa’a sadii hanga sa’atii ja’aattikan itti fufe hiriirri kun poolisooti Oromiyaa hidhannoo hiikkachiisaman callisanii waan ilaalaniif poolisiin federaalaa itti ramadamee bittinneesseera. Yeroo ammaa kana konkolaattoti kallatti kamittuu Naqamtee keessaa socho’aa waan hin jirreef sosochii uummataa fi rukkinni jabaan mul’ata
Dhaadhannoon kunis uummata wajjin kan geggeeffame yeroo ta’u,
1 Maaster pilaanii finfinnee hojiirra hin oolu
2 Faayidaan uummati keenya finfinneerraa argatu habeekamu
3 lafti walabummaa Oromoon Bilisummaa dheebonne
Jechaa kan turan yeroo ta’u, amma kana magaalattiin afuura bilisummaatii irraa bubbisa.
Qabsoon Itti Fufa


text:
Adduunyaa irratti Biyyooti bahaa giddu galeessa jedhaman yeroo baayi’ee Gibtsii(Misira) irraa kaasee hamma Armeeniyaa gidduutti uummattooti argaman; Arabooti, Pershiyaa,Turkiifi Kuurdoti lakkoofsa baayi’ee kan qaban si’a ta’an, faallaa kanaan lakkoofsa xinnaa kan qaban immoo Armanoota,Asoorota,Serkaasiyaanota,deruzoota,Ayihudotaafi k.k.f keessatti argamu.
Naannoo biyyoota bahaa giggu galeessa kunniin adduunyaa kaan irraa adda kan isaan godhu,1ffaa, iddoo ka’umsa amantiiwwan adduunyaa guguddaa sadan; jechuunis Kiristinnaa,Musileemaafi Ayihudii waan ta’aniifidha.
2ffaa immoo, naannoon kun ka’umsa qaroomini adduunyaa itti jalqabe lageewwan guguddaa Efraaxesiifi Taayigires jedhaman naannoo itti argaman waan ta’aniifidha.
3ffaammoo qabeenya boba’aa adduunyaa dhibbeentaan torbaatamni (70%) iddoo itti argamudha.
Egaa sababiiwwan siyaasaa,diinagdeefi amantii kanaa olitti kaasne irraa kan ka’een naannoon kun baroota baayi’eef, naannoo walitti bu’iinsaafi jeequmsaa ta’ee yoona ga’eera.
Biyyooti bahaa giddu galeessa kan jedhaman isaan kamii ?
Baahireen,Qophiroos,(Cyprus),Misira,Iraan,Iraaq,Israa’eel,Yoordaanoos,Kuweet,Liibaanoos,Oomaan, Filisxi’eem, Kuwaataar,Saa’udii Arabiyaa, Sooriyaa,Tuurkii,Imreetota Arabaa gamtoomanii (United Arab emirets) Yemen.
Ka’umsi waldiddaa biyyoota bahaa giddu galeessa kunniinii maalii?
Sababii walitti bu’iinsa isaanii iddoo sadiitti hirree ilaalla.Isaaniis;
1/ A.l.A bara 1800_hamma lola waraanaa adduunyaa lammaffaa
2 / Lola waraana adduunyaa lammafaarraa hamma a.l.A bara 2000tti
3/ A.l.A.bara 2000 irraa kaasee hamma ammaatti baroota jiranidha.
Mee isaan kunniin tokko tokkoon haa ilaallu
1.A.l.A.bara 1800__hamma lola waraana adduunyaa lammaffaa
Naannoo dhuma jaarraa 18ffaa, Ayihudooti biyyoota Awurooppaa keessa kooluu galanii jiran cunquursaa jalaa akkamitti ba’uu akka danda’an sochii tokko tokko gochuu jalqaban.Biyya abdiidhaan hawwan Iyyeruusaalemitti deebi’uuf sochii siyaasaa “Tsiyoonummaa” jedhu jalqaban.Tibba lola waraana adduunyaa 1ffaa a.l.A.bara 1916 biyyoota bahaa giddu galeessa bitaa kan ture mootummaa Otumaan Turkii waan turteef Ingiliiziin hoggantoota biyyoota Arabaa dadammaqsuudhaan akka irratti fincilan goote.
Haata’ullee malee kaayyoon guddaa Ingiliiziin deggeers Ayihudootaa argachuuf a.l.A.bara 1917 mootummaa Ayihudotaa Paalastaayinii irratti hundeessuuf karoorfachuu ishee karaa ministera dhimma alaa ishee, Lord Arter Baalfor jedhamuun ifatti beeksifte.Murtiin Baalfoor kun “Balfor declaration” jedhamuun beekama.
2. Lola waraana adduunyaa lammaffaa a.l.A.bara 1939 irraa hamma a.l..A.bara 2000
Lola waraana adduunyaa lammaffaa booda haaraa kan hundeeffame dhaabbati mootummoota gamtoomanii (U.N) a,l,A. bara 1947 biyyi Filisxi’eem (Paalestaayin) jedhamu bakka lamatti qoodamee akka hundeeffamuufi magaalaan Iyyeruusaalem garuu mootummoota gamtoomanii jalatti haa bultu jechuudhaan murteesse.
Egaa tibba kana baayi’ina uummataatiin xinnoo kan ta’an Israa’el lafa Paalestaayin irraa 57% yeroo argatu, Palestaayinooti immoo lafa 43% qofa argatan.
Ingilizii malee pirezidaantiin U.S.Ameerikaa Harii Turumaan kan jedhaman mootummaan cimaa Ayihudi biyya Paalestaayin jedhamu kana keessatti akka hundeeffamu, dhuunfaadhaan shoora olaana raawwataniiru (yaallii guddaa godhaniiru.)
Keessumattuu Harii Turumaan, ministira biyya alaa isaanii wajjinillee utuu hin mariyatin, tarkaanfiin isaan fudhatan,qondaaltota mootummaa Ameerikaanii biratti mormii guddaa isaan irratti kasee ture.Sababii kanarraa kan ka’e tarkaanfiin isaanii kun Mihcuu Ameerikaanii kan turan biyyoota Arabaa baayi’ee dheekkamsiise.
Dhumarrattis a.l.A.ji’a caamsaa bara 1948 mootummaan Israa’eel ifatti hundeeffamuusaa labsame. Tibba sana waa’elummaan biyya Paalestaayiniin bulchaa kan turte Ingiliziin,alaabaa ishee buustee,alaabaa Israa’eel fannisuudhaan mootummaa Israa’eeliif beekamtii kennite.
Haata’ullee malee biyyooti Arabaa,murtii mootummoota gamtoomanii kana hin fudhanne.Ni morman.Kana qofaan hin dhaabbanne.Mootummaa Israa’eeliif beekumtii dhowwachuudhaan Iraaq, Sooriyaa, Liibaanoos, Yoordaanoos,Saa’udii Arabiyaafi Gibtsiin humnoota waraanaa isaanii tokko godhatanii,Israa’eel irratti lola waraanaa banan.Haata’ullee malee humnooti waraanaa Arabootaa sirriitti gurmaa’ee kan jabaate waan hin turreef salphaadhaan mo’aman.
Injifannoo kana booda Israa’eel biyya Paalestaayinii keessa kan jiraataa turan Paalestaayinota 750,000 ta’an ariitee baaste.Lammiileen Palastaayinii kunniin gara biyya Gibtsii,Yoordaanoosifi Libaanoos keessatti kooluu galtuu ta’an.Karaa gara biraatiin ammoo biyyoota Awurooppaafi biyyoota adduunyaa garaa garaa keessa kooluu galanii jiraataa kan turan lammiin Israa’eel gara Paalestaayiniitti yaa’an.
A.l.A.bara 1956 Gibtsiin Siwiiz kaanaalii to’annaa ishee jala galshite.Tarkaanfii ishee kunimmoo mootummoota Israa’eel, Ingiliziifi Faransaayii, waan yaaddesseef, gammoojjii Siinaa (Sinai penisula) Gibtsii irraa fudhatanii, to’annaa isaanii jala galshatan.
Arabootis harka isaanii maratanii hin teenye.A.l.A.bara 1967 Israa’eel irratti yeroo lammaffaaf waranaa banan.Haata’ullee malee utuu isaan hin ka’in Israa’eel dursitee humnoota waraanaa Gibtsii,Sooriyaa,fi Yoordaanoosiin rukututtee, iddoowwan tersimoo ta’an kan akka tullubbee Goolaanii Sooriyaarraa,West baank kan jedhamu immoo Yoordaanoos irraa, Gaazaammoo Gibtsii irraa lola guyyoota ja’af godhameen fudhatte qabatte.Lolli waraanaa Israa’eeliifi biyyoota Arabootaa kun seenaa irratti “lola waraanaa guyyaa ja’aa” jedhamee beekama.
A.l.A. bara 1973 immoo humnooti waraanaa Soriyaafi Gibtsii guyyaa gaafa uummati Israa’eel ayyaana waggaa isaanii kan “Yoom Kiporii” jedhamu ayyaaneffatan riphatanii lola waraanaadhaan rukutuuf yaalanii turan.Garuu deebisanii rukutamuudhaan mo’aman.Kana booda garuu Gibtsiifi Israa’eel jaarsummaa mootummaa Ameerikaaniitiin a.l.A.bara 1978 waliigaltee “Kamp Deeviid” jedhamee beekamu walii mallatteessan.
Waliigaltee kana boodas Israa’eel Gibtsii irraa kan fudhatte Siinaa,deebisteef.Haata’ullee malee waliigalteen isaanii kun biyyooti Arabaa biratti dheekkamsa guddaa kaase.Gocha Gibtsii kanas jabeessanii balaaleffatan.Sababii kanaan waajjiri liigii Arabootaa Gibtsii keessa ture cufamuu danda’e.
Kana booda ture egaa addi bilisa baastoti Paalastaayin kan hundeeffaman.Isaan kunniin keessaa Dhaabbata bilisa baasaa Paalestaayin,P.L.O. Yaasiir Araafaatiin hogganamuu, a.l.A bara 1987 Kaaliid Maashaadiin hundeeffamee kan hogganamu dhaabbati Haamaas,Ahimad Nasirallaadhaan kan hogganamu dhaabbati Hizboollaahfi gara biraanis Al Faatah kan jedhamu akka fakkeenyaaf kaasuun ni danda’ama
Waldorgommii Olompikii Atiletiksii adduunyaa a.l.A bara 1970 biyya Jarmanii magaalaa Miyuuniik irratti godhame ture irratti, Saalaa Kaliifaa jedhamuun kan hogganamu dhaabbati bilisummaa Paalestayin kan Bilaaki September (Black September) jedhamu atiletota Israa’eel 11 irratti gocha ajjeechaa raawwateera.
Keessumaa a.l.A. bara 1980moota baroota Paalastaayinoti bilisummaaf qabsoo guddaa itti godhan ture.Sochiin kun “Intifada”jedhamee beekama.Sochii kana keessatti dargaggooti Paalastaayin keessatti kan qooda fudhatan yoo ta’ellee rasaasa Israa’eeliin dhumaniiru.
A.l.A. bara 1993 magaalaa guddaa Noorwee Osloo keessatti Isiraa’eeliifi Paalastaayin waliigaltee nagaa “Oslo peace acord” jedhamu walii mallatteessan.Walii galtee kanaan Israa’eel Paalastaayinotaaf beekamtii ofiin bulcha murtaa’aa akka kennitu( Limited autonomy) murteeffame.
A.l.A. bara 1994ttis Israa’eel naannoo Gaazaafi Iyyaarikoo gadhiistee waan baateef waggoota 27f jeequmsa Israa’eeliifi Arabootaa gidduu ture xinnoo laaffisuu dandeesseetti.
Gara biraan immoo Ayihudoti, a.l.A bara 1999 ejjennoo siyaasaa muummicha ministira isaanii Yisihaaqi Raabiin, mormuudhaan ajjeesani.Tarkaanfiin lammiilee Israa’eel kun jeequmsa guddaa kaasa jedhamee sodaatamee ture.
A.l.A. bara 1996 jettoti waraanaa mootummaan Israa’eel dhaabbata bilisa baasaa Paalastaayin Hiziboolaa biyya Libaanos keessa jiru dhabamsiisuuf guyyoota 17 tuman.Garuu milkaa’ina hin arganne.
3. A.l.A.bara 2000 irraa kaasee hamma hardhaatti haala irra jiran
A.l.A.ji’a fulbaana bara 2000 dhumarratti jeneraalli humna waraana Israa’eel duraanii kan booda muummicha ministira Israa’eel ta’an, Eriyaal Shaaroon, loltoota isaanii kuma tokkoon waa’elamanii magaalaa Iyeruusaaleem keessatti kan argaman iddoowwa amantii,erga daawwatan booda iddoowwan dawwatan sun hundi kan Israa’elotaa akka ta’an murteessan.Murtiin isaanii kun Paalastaayinota baayi’ee dheekkamsee, fincilaaf isaan kakkaase. Loltooti Israa’elis uummata Paalestaayin hiriira ba’an irratti tarkaanfii gara jabummaa fudhatan.
Sababii kanaan walitti bu’iinsi isaan gidduu jiru itti caalaa deeme.Biyyooti Arabaa baayi’een Paalastaayinota deggeeruudhaan tarkaanfii garaa garaa fudhachuudhaan, naannoo bahaa giddu galeessa kana, naannoo jeequmsaa, tasgabbii hin qabne godhan.
Karaa gara biraatiin immoo Ameerikaaniifi biyyooti Awurooppaa saahibawwan (michoowwan) Israa’eel waan ta’aniif rakkoon uumame akka itti caalu godhan.Sababiin kanaa inni guddaan immoo,lammiileen Paalastaayin biyyoota Arabaa baayi’ee keessa kooluu galtoota ta’uu isaaniifi Israa’eelis lafa humnaan qabatte, West bank jedhamu irratti manneetii jireenyaa lammiiwwan isheef ijaaraa waan jirtuuf walitti bu’insa isaanii itti caalchisaa deeme.
Waan kana ta’eef tibbaa ammaa adduunyaa kana irratti kan hundeeffaman jaarmaaleen shororkeessitootaa akka ka’aniif sababii kan ta’an keessaa tokko dhimma Arabaa,/Paalastaayinootaa/fi Israa’eel wajjin kallattiifi al kallatiidhaan walitti hidhatanidha.
Kana malees Ameerikaafi biyyooti Awurooppaa, biyyoota bahaa giddu galeessa too’achuudhaan bu’aa diinagdee,hawaasummaafi siyaasaa isaanii karaa Israa’eeliin eegsifachuuf fedhii qabanirraa kan ka’e, Israa’eeliin deggeeru.Egaa kabajamoota dubbistootaa, hardhaaf hamma kana yoon isin dubbisiise yaalliikoo naharkatti hin tuffattani jedheen abdadha.Yeroo gara biraa immoo dhimma gara biraa qabadheen dhiyaadha. Galatooma !
Saamu’eel Hordofaa Miijanaa irraa
(M.A.in PSIR)


text:
“Yeroo hiriyaankee mana aarfattu mana gubdi seetee?” Jedha Oromoon.
Qalbeessaa Dhangayaatiin
biyyi Impaayera Xoophiyaa bulchinsa akkaan jibbamaa kaleessaa, bulchiinsa Dargiif Hayilasillaasee sanatti deebiteetti. Wanti Oromiyaa jedhuu fi Oromoo jedhe sirna OPDO ammaa kana keessa hinjiru. Wanti Oromoo jedhus hinjiru. Biyya tokkoof afaan tokko qofa jedhan. Afaan isaan jedhan afaan Amaaraati. Barnootas afaan Amaaraan baratta. Biyyakee ammoo Xoophiyaa jetta malee Oromiyaan dhaadachuun, Oromiyaa leellisuun hindamda’amu. Kun bulchiinsa OPDO ammaa kanattidha.
Isa kana warri humna qabu harkaa fudhachuu didee waraana leenjifatee lolaaf qophii xumuratee jira. Tigiraay guutummaatti jedhamuun haala danda’aamun Xoophiyaa irraa citteetti.
Amma biyya isaanii tikfachuuf hojii jajjabaatti jirani. Waraana leenjisaa jiru. Waraanni leenji’u kun bor dhufee isa nu weeraruuf hawwudha. Uummata meeshaa ittiin nyaapha of irraa hindeebifne hinqabne abbaa argetu saama, abbaa argetu ajjeesas.
Oromoon yoo dammaqee Jaal Marroo, Jaal Goollichaa, Jaal Bobbaas fi Jaal Sanyii jabeeffachuu baate badiisatu eeggata.
TV’s ta’ee raadiyoo fi maxxaansaalee akka waan obbolaan wal waraanaa jiraniitti afarsan Oromoon of irraa adabuu, gadi taa’i jechuunii qaba. Kan wal lolaa jiru sirna halagaa fi sirna Oromooti. Oromoon of irraa halagaa fi ergamtoota halagaa deebisuuf ayyama qaama kamii eeguu hinqabu.
Jaal Marroo jabeeffadhu, meeshaa isa barbaachisu dhiyeessiif! Dargaggeessi ammoo irraa baradhu, irraa leenji’ii biyyakee tiksadhun jedha.


text:
Hiriyooti barreessaa kanaa kanneen sirna waabarii Itophiyaa jala darban caalaan saanii “demokraasii”n qooqa Grikii tahuu beeku. Mootummaa ummataa jechuu tahuutu itt himame. Jalqaba irratt dhiirota birmaduu Greekii waqhedduu tahan bara duriin shakalama ture. Hardha dhugeeffannoo kaminuu haa raaganii, waqhedduu haa tahanii waqtokkee kan gumiin nama hunda itt hinaafu tahe jira. Demokraasiin yoomallee hanga yoonaa mudanqabnee hin tahin yaa’a itt murtiin darbuun calaqifama. Tokko waliigaltee hundaan kan tahu. Sirna hunda haammataa, kan gocha murnaa keessatt qooda fudhatan hundaaf dhimma waloo irratt yaada kennachuuf carraa walqixxee kennu. Inni kaan irba yk bulcha wayyabaati. Demookrasoti, waligaltee hundaa fi irbatt dhimma bahu.
Yaadanmalaan, demokraasiin walqixummaa fi qajeeltuu qooda fudhattoota gidduu, murna gochoota malbulcha, hawaasoma haa tahuu diinagdee irratt bu’uurfame. Garuu daddhabbii namaan kan ka’e murtii dabarsuu kaasee hanga hojii irra oolchuuti mudaaan jira. Haa tahu malee Hawaasoti namaa hanga isaan dandahamett mudanqabnee gochuuf tattaafachuu hin dhiifne. Sirni seena qabeessii mudanqabnee gochuuf yaale tokko sirna Gadaati. Yeroo waa’ee gadaa dubbanu tokko tokko waan hooda saa kan fakmishoo amantee saaniitt hin galle qofatu itt mullata taha. Garuu sirni Gadaa golgaa faayame dhabuu saaf malee mootummoota si’anaa caalaa hoodota hin qabu. Sirna kennata, murtii dabarsuuf marii dheeraa yk ilaaf ilaamee irratt hundaawe ture. Yaa’i sun yaada tokko tokkoon qooda fudhatoota mariif nafii guddaa kennaa. Demokrasiin naanna waqhedduutt yoo biqilu, Gadaan naannaa waqtokkeetii maddee, garuu sirni malbulcha Gadaa amantalaa, amantee fi bulchi malbulchaa ifatt gargar kan tahan ture. Yeros dhugeeffannoo dudhaa tokko qofatu ture; amma garuu gargar tahuu sana kan sirrii taasisu hedduu jiraachuu saaniiti.
“Ilaa fi ilaameen” qabee bu’uura sirna Gadaa demokratawaati. Murtiin kan kennamu ergii ballinaan irratt mari’atamee duuba. Barbaachisaa taanaan Oromoon guyyootaaf mari’achuu dandaha. Murtiitt jarjaruu irra hamma dhibdeen tokko tokkoon qooda fudhattoota hubatamutt “Haa bultu dubbiin” jechuu filata. Kanaaf mariin hanga hundi irratt waliigalutt dhiibama. Nammi tokko yk namooti qabattee irratt yoo walii hin galle beekotii walgahii alati yeroo boqonnaa waliin dubbatanii karaa qabachiisuu ni dandahu taha.
Sirna Gadaaf waligalteen murtii dabarsuun yaada abba abbaa anjaa hundaaf oolchuu ture. Miseensoti marii irratt qooda fudhatan irraa kan eegamu wan itt mullatu dantaa offittumaa fi utuu hin tahin, milkiin baha xumura yaada waloo dhihaatee fi ifsachuu dha. Tokko tokkoon qooda fudhattootaaf waan mari’atamaa jiru keessaa fedha ofii qabaachuun dhalootee dha. Garuu dhumarratt hundi dantaa waloof murtii walii galte tokko irra gahuuf aarsaa hanga tokko baasuu qabu turanii. Yeros Oromiyaan hawaasa gosoomaa keessa waan turteef kaasaa sabaa fulduratt oofuuf si’a caaluu dhimmi gosaa ilaalamuu qaba ture. Hardha addunyaan misa Ilmaan namaa takkaa gahamee hin beekne irra jirtii, yaada irratt dubbatus, namooti yaada fedha waloo fulduratt dhiiba jedhan irratt wal nokkoru. Garuu ammallee yeroon hambaan mararfannoo gosaa fi qomoo marii sabaawaa Oromoo keessa anjaa murna malbulchaa ofittootaa fi dubatt harkistuu dhaabbii ummatichaa addunyaa keessaa dubatt hambisuu dandahus dhimma dhabuun galfaman jira.
Duubatt deebiin hanga jirutt, waan durii duriiti jedhanii tuffachuu irra dantaa waloo akka hin gufachiifne qabattichii hamma bullaawutt ilaalamuu qaba. Murni sabaawaan kan walitt dhufu yaada waloon dhihaate tokkoo irratt mari’atee murtii dabarsuuf. Qooda fudhattooti hundi yaada saanii ifsachuu fi qaama hobbaatii argamuu tahuun itt dhagamee hojiirra olchuuf garaa guutuun gamtaa akka agarsiisanitt carraa waliqixeen kennamuufiitu irra jira. Sun dhaalmaa Gadaa kanneen murna xixinnoo keessa jiran hunda irra, Oromummaaf nafii caalaa kennaniif boonsaa tahu
Fakmishoon waligalteen murtii kennuu dhuunfaa sirna Gadaa miti. Dhaabota ammayyaa biroo hedduutu anjaa hobbaatii wayyaaf inni hunda qooda fudhachiisuu jedhanii dhimma itt bahuu. Gamtaa guddaa, wal amantee fi walitt riqachuu uumuuf hariiroo ummataa hundaa wayyeessuu dandaha. Garuu waliigalteen murteessuun fakmishoo biraa caalaa yeroo, giidoo fi qabeenya guddaa baasisuu dandaha. Fakmishoo biraan kan demokrasotaan shaakalamu sirna irbaatii. Qabatee irratt dubbachuun yeroo duraan murtaawee keessatt tahuu dandaha murtiinis harka ol kaasuun yk darbansaa buusuun murteeffama. Garee sagalee caalaa salphaa yk ittiiqa dursee murteeffamuu argatutu moo’a. Anja dhabiisi fakmishoo kanaa yeroo waliigalteen murteessaan walbira qabamu dantaa yaroo irra darbuun of nyaachuu fi murna biqilchuu jajjabeesuu saati. Haa tahu malee fakmishoo kaan irra yeroo hedduu fixuu baachuu saa irrayyuu shaffisaa dha. Gochi ammayyaa hedduun fakmishoo kanatt dhimma bahu. Kun waan hawaasa kamuu keessatt hin oolle dhalachuu murnootaa fi hinaaffaa isaan gidduuf kaasaa tahuu dandaha. Garuu kan barbaadamu ofiffooma qollifattuu quufsuu utuu hin tahin hobbaatiif itt gaafatama qabaachuu dha.
Fakmishoon kamiyyuu dhimmai itt habahamuu seera bu’uursaa keessatt akka himamett hedama. Miseensoti tumamuu saanii irratt qooda yoo hin fudhatin utuu itt hin seenin dambiilee sana dubisanii fudhataniiru jedhamee abdatama. Altokko fudhannaan murtiin tolfamu kan isaanii hin tolle tahus itti buluun dirqama. Komee yoo jiraate ambiin ilaalchifamuu qabu. Garuu alaan holola hamminaa oofuu yaaluun farra demokraasii fi seermalee tahuu dha. Akka sirna Gadaatt safuu, hawaasaanis Waaqaanis adaba qabu. Fakmishoo lamaaniifuu sirni ilaa fi ilaamee ni hojjeta. Kan inni gatii hin qabne kanneen sammuu dhiphoo fi abbaa hirroota birattii qofaa. Kan sammuu dhipho waan halle qaawwaa dhiphoo qollifattuu keesssaan waan laaluuf fakii isa guddaa hin argu; abba hirrummaa jalatt murtiin olii gad lola’a malee dakaa dabalati hin jiru.
Egaa demokraasiin sirna qooda fudhattooti hundi walqixxee tahuutt beekaman waan taheef sagaleen hundaa ni dhagahama ulfinnis ni kennamaaf. Namooti kan walgahan qabattee dhimma waloo ilaaluu irratt mari’achuufi. Kanaaf tokko tokkoon qooda fudhataa yaada dhihaateef gumaacha tolaa gochuutu irraa gaafatama. Sammuu dhiphachuun tokko tokko fedha ofitoomaa gandaa bubbbucuu malee, mullisa isa ballaa dhimma murna guddaa ilaaluu hanqatu. Sanaaf jedhanii usustootaa fi murnoota bubbucuu, akka murni guddaan sirriit hin hojjenneef qoomtuu tahan uumu. Shaakalooti duubatt harkisoon akkasii utuu faca’anii dirree bobbaa hin faalin akka ol bahaniin addaan baafamanii, kophxeesamuu qabu.Xumuruuf demokraasiin akaaku isa Grikii haa tahu kan Gadaa sirna qooda fudhannaa kan dubbiin laaltu hundaa jajjabeessuu qofa utuu hin tahin, sirna gumaacha tokko tokkoon qooda fudhataaf walqixxee nafii guddaa kennu. Murni tokko fakmishoo murtii dabarsaa lamaan dhahaman keessaa kan itt tolett dhimma bahuu dandaha. Waanuma halleefuu fedhii hundaa, kan gar tokkoo caalaa guddaa fi halle haammataa akka tahe beekamuu qaba. Miseensi mijuu tokko yaa’a murtii harka jiru hankaasuuf shira hin xaxu jedhamee fudhatama. Komeen yoo jiraate akka seera dhaabaatt dhihaataatt beekama. Akeeki demokraasii akkuma qooda fudhattootaa carraa murtii dabarsuu walqixxee kennu, murtii yeroon itt fudhatamee darbettis buluu ni gaafata. Gumaan murnaa mijuu beekaa alatt dhiifamuun irra hin jiru; akkasumas gumaan tokko hagam adda jedhee of yaadus akkaataa beekamaa alatt mararfamuu eeggachuun munaaquu dha.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan lubbuun jiraniif; nagaa fi araarri Ayyaana abbooliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Waxabajjii 2015


text:
Fayyadamaa[Apps] Afaan Oromoo
OROMO ICTn Guddina Afaan Oroomootiifi Tajaajila Hawaasa isaa gara Teekinoolojiitti fiduuf sababoota rakkoolee tokko tokkootiin walqabatee gahee hanga nurraa eegamu bahuu dadhabnus, Hanga Humni, qabeenyiifi Ogummaan keenya nuuf hayyametti osoo of duuba hin jedhin imala jalqabne itti fufaa jirra, Kinoo Fayyamaalee[Apps] Mobile hedduu kan mobile irratti hawaasni fayyadamuun Afaan barachuu fi kkf hawaasa tajaajilan hedduu hojjachaati jirra.
OROMO ICT Fayyadama[Apps] Mobile adda addaa keessattuu Afaan Oromootiin hojjatee bilisaan hawaasa isaatiif gadi lakkisa. Apps kunneenis:
- Barnootaaf kan oolan
- Bashannanaaf
- Daldalaafi kkf
Haaluma kanaan dhuunfaasi ta’ee dhaabbataaf ni hojjanna.
OROMO ICTn Fayyadamaa[Appn] Mobile hedduu hojjatee AFAAN OROMOOtiin dhiyeessaa jira. Isaan keessaa muraasni kanneen armaan gadiiti.
Fayyadamaa ykn Apps Armaan gadii kanneen namni barbaadu hidhaa/link jalatti argamu irraa buufachuu/naqachuu [download] gochuu danda'a.
>>Qubee
Fayyadamaa[App] Seerluga Afaan Oromoo barsiisu. Gadi buufachuuf[DOWNLOAD] gochuuf hidhaa/linkii armaan gadii cuqaasaa
>> Seerluga Afaan Oromoo
Fayyadamaa[App] Jechoota Hayyoota Oromoo, haala addaatiin qindeessee dhiyeessu, Gadi buufachuuf[DOWNLOAD] gochuuf hidhaa/linkii armaan gadii cuqaasaa
>> Jechoota Hayyoota Oromoo
Fayyadamaa[App] Qubee Afaan Oromoo SAGALEEdhaan barsiisu. Gadi buufachuuf[DOWNLOAD] gochuuf hidhaa/linkii armaan gadii cuqaasaa
>> Qubee Afaan Oromoo Sagaleen
Fayyadamaa[App] YAADANNOO[notes] Afaan Oromoo qabachuuf tajaajilu.Gadi buufachuuf[DOWNLOAD] gochuuf hidhaa/linkii armaan gadii cuqaasaa
>> Yaadannoo[Notes]
Fayyadamaa[App] Tajaajila Itiyootelekoom Afaan Oromootiin kennu. Gadi buufachuuf[DOWNLOAD] gochuuf hidhaa/linkii armaan gadii cuqaasaa
>> Itiyootelekoom
Fayyadamaa[App] AFOOLA Afaan Oromoo barsiisu. Gadi buufachuuf[DOWNLOAD] gochuuf hidhaa/linkii armaan gadii cuqaasaa
>> Afoola Oromoo
Fayyadamaa[App] Yaalii[Quiz] Afaan Oromoo qoru. Gadi buufachuuf[DOWNLOAD] gochuuf hidhaa/linkii armaan gadii cuqaasaa
>> Yaalii[Quiz]
Fayyadamaa[App] CIIGOO Afaan Oromoo barsiisu. Gadi buufachuuf[DOWNLOAD] gochuuf hidhaa/linkii armaan gadii cuqaasaa
>> Ciigoo Afaan Oromoo
Hubachiisa 1: Apps tokko tokko kan hin haaromin ykn dogoggora qabu jiraachuu mala, kanas hubattanii App dhuma sana irraa gama yaada kenni jedhuun Yaada keessan nuuf ergitanii akka sirreessinu gochuu hin dagatinaa. Hubachiisa 2: Apps tokko tokko immoo kan waggaan dura hojjatamaniif hin haaromin ykn seeraan hin hojjatamin [Poor in design and content] jiran immoo sababa GOOGLE ACCOUNT Keenya isa dura App sana gadi lakkifneen waan nu jalaa cufameef osoo hin haaromin[not updated] hafee jira.
HORAA BULAA DEEBANAA OROMO ICT [sgmb id="2"]


text:
1. Qabsoon uummata Oromoo sadarkaan inni itti jiru haala ariifachiisaa ta’een jijjiiramaa jira. Erguma #Haacaaluun wareegamee irraa kaaseeyyuu, hoggantoonni jaarmiyaalee siyaasaa Oromoo hidhamaa fi dararamaa jiru. Qeerroon Oromoo haala sukkaneessaa ta’een hiraarfamaa jira. Har’as, hawaasni keenya ajjeefamaa, hidhamaa, dararamaa, gad-xiqqeeffamaa, karaa adda addaatin itti roorrifamaa jira. Keessattu, ajjeechaa Haacaaluu irratti raawwatame booda, #JawarMohammed, #BekeleGerba qabamanii hidhaatti darbamaniiru. Hoggantoonni olaanaa ABO hidhamaniiru. Ijoolleen fi maatiin #BekeleGerba, #Boontu, #Samy, #Kiyyaa, hidhamaniiru. OMN cufameera. Yakkamaas jira. Miidiyaalen Oromoo adda addaa akka satalayitii irraa buufaman murtaayee jira. Oromiyaan guutuma guututti dirree waraanaa taatee jirti.
2. MM Abiyy Ahmad, tarkaanfiilee ciccimoo kana caalaa nama hiraarsan fudhachuuf dhaaddachaat jira. Motummaan isaas uummata qawwee dhaan cabsuuf murteessuu isaa ibsateera. ‘
3. Kanaan walqabatees, raayyaan ittisa biyyaa magaaloota Oromiyaa hunda keessatti dhangala’ee uummata haaleelaa jira. Anaa tokkoof Poolisii addaa lakkofsaan 250 ta’an ramadee socho’aa jira. Halleellaan sukkaneessaa ta’e itti fufeet jira.
4. Karaan gara lixaa cufameera. Karaan gara bahaa magaalaa Moojoo irraa jalqabee guutuma gututti cufamee jira. Sochiin karaa gara kibbaa kan godhamu magaalaa Hawwaasaa (Sidama) irraa jalqabee, sochiin uummataa (kan autobisii dhan godhamu), geejjibni konkolaattota raayyaa ittisaatin marfamanii eeggamaa, isan fee’ataniiti. Kunis ta’u, sochiin makinaa baay’een hin jiru. Magaalaan Finfinnee akkuma calisseetti jira. Motummaan “jirunn jalqabeera, baankiin banameera,” haa jedhu malee, ammas sochiin magaalichaa akkuma dhaabbateetti jira. Bakka suuqiin banamee jirutti, jarjara guddaa dhan (gatii guddaa kanfaluu dhan) waan nyaataa bitachhuun itti fufeeraa.Interneettin akkuma cufameetti jira. Magaaloota Oromiyaa keessatti waraanni uumata mormuuf bahu manatti dachaasee akka gadi hin baane godhaat jira. Walumaa galatti Oromiyaa irratti waraanni labsamee jira.
5. Sirnichi guutuma guututti sirna cunqursaa, sirna abbaa irrummaa nama tokkoo (sirna #AbiyAhmad) ta’ee itti fufuuf kutannoo dhaan ka’eera.Kanaaf:
1. Oromoon hundi bakka jirutti haala danda’ame hundaan, haala inni filatee hundaan, qabsoosaa ciminaan, kutannoo addaatin, itti fufuu qaba. Yeroo kanaatti, sochiin isaa hundi naamusaan, waldhageettii guddaa dhaan, tokkummaa dhan, sagalee tokkoon, tarsiimoo fi tooftaa adda addaatin geggeeffamuu qaba.
2. Jarmiyaalen siyaasaa hoggantoota isaanii hidhaman, isaan hiiksiusuuf hatattamaan carraaqqii adda addaa gochuu qabu. Kanaa godhuuf dhiibbaa siyaasaa adda addaa gageessuu qabu. Miseensoonni fi hoggantoonni hanga ammaatitti jalaa hin hidhamne jara kana tikfachuu qabuu. Balaa hidhaa jalaa akka miliqan yaali gochuu qabu. Warra hoggansa warra hidhamaniin bakka bu’anii hojii hojjachuu danda’an ramadanii sochoo’uun barbaachisaa dha. Warri hoggantoonni irraa hidhaman, hoggantoota yeroo kanaaf malu filatanii bakka bufachuu qabu.Hojiin siyaasa karaa nagaa dhaan geggeeffamu karaansaa dhiphachaa waan dhufeef, hawaasni mormii cimaa akka gaggeessuu danda’uu, waamicha fi gorsa hawaasa sochoosu dhaammachuun, kallattii qabsoo baasanii keennuun, barbaachisaa dha.
3. Warri qabsoo hidhanoo gaggeessaa jiru haalan deeggaramuu qabu. Yeroo kamiyyuu caalaa tooftaan qabsoo isaanii, yeroo akka sabaatitti lolli nurratti labsame kana irratti, barbaachisaa akka ta’e ifa ta’eera. Kana baratanii, hidhannoo isaanii jabeeffachuu qabu. Qabsoon karaa nagaa guyyaan itti galgalaa’aa waan jiruf lola nurratti labsame ofirraa ittisuf akka danda’amu qabsoon sibiilaa tooftaa haalan barbaachisaa akka ta’ee hubachuun barbaabhisaa dha. Kun waan ta’eefis, haalan deeggaruun barbaachisaa dha. Hoggansi WBO dirree jirus kana beekkatee, sadarkaa amma jirru irratti, ummata Oromoo lolli waraanaa itti labsame kana balaa irraa oolchuuf sochoo’uusaa ciminaan itti fufuu qaba.Lola Motummaan abbaa irree #AbiyAhmad Oromoo irratti labse kana ofirraa ittisuuf adeemsifamu kana haalaan hogganuu qaba. Hoggansi kun lola ofirra ittisuu kana sodaa fi shakkii tokko malee fudhatanii qindeessutti ka’uu qabu. Fincila xummuraa godhuuf akka danda’amu sadarkaa amna jirru irratti hoggantumnaa fudhachuu qabu. Tarkaanfii #AbiyAhmad Oromoota irratti fudhachaa jiruuf deebii madaalu keennuf hatattamaan sochoo’uf, qophaa’uu qabu. Hatattamaan tarkaanfiiwwaan ciccimoo ta’an fudhachuus qabu.
4. Motummaan Abiy (Motummaan Bilxiginnaa) diina Oromooti. Diina sabaaf sablammoota hundaati. Diina ummattotta itiyoophiyaati. Motummaan Abiy/Bilxiginnaa motummaa nafxanyootaati. Motummaan kun motummaa ummata ajjeesaa, hiraarsaa, dararaa jiruu dha. Motummaa kana mormuu qofa utuu hin taane, ofirraa ittisuun, ofirraa haleelun, mirga namummaati. Hoggantoota fi caasaa motummaa diina ta’ee kana irratti tarkaanfii fudhachuun akka barbaachisu namni hunduu, humnoonni hundi, hubachuu qabu. Motummaa kana ofirraa ittisuun mirga uumamaati. Godhamus qaba.Warri qabsoo hidhannoo geggeessu tarkaanfii cicimaa fudhachuudhaan aggaamii nurratti xiyyeeffate kana uummatarraa ittisuu qabu. Dirqama isaaniitisi. Kanas sagalee isaani ol kaafatanii himachuu, deeggarsa uumataaa waammachuu, fi saba isaani of duuba hiriirsuu qabu. Kun dirqama seenaan isaan baachise waan ta’eef, ol ka’ani, sodaa tokko malee, dubbachuu qabu.
5. Qeerroo fi Qarreen Oromoo bakka jiranitti qabsoo isaanii haala qindaayeen, naamusa cimaa dhaan, tokkummaa dhan, waldhageettii addaatin itti fufuu qabu. Qabsoon isaanii yeroo kamiyyuu caalaa qabsoo warri dirree waraanaa jiru geggeessu kanas deeggaruu fi utubuu qaba. Qabsoon garuu, qabsoo motummaa #AbiyAhmad wajjin godhamu ta’uusaa beekani, nama nagaa, namoota saba biroo isaan keessa jiraatan, akka hin tuqne of eggannoo fi obsa guddaa dhan sochoo’uu qabu.
6. Rogeeyyiin biyya keessa jiran hundi qabsoo Qeerroo fi Qarree Oromootif tumsuu, karoora isaani qindeessuu qabu.
7. Uummanni Oromoo biyya alaa jiru gargaarsa isaa gama adda addaatin itti fufuu qaba. Maallaqaan, lobby fi advocacy dhan, hiriira nagaa qopheessuu dhan, xalayoota motummoota biyya isaaniititti erguu dhan, konfaransii adda addaa geggeessuu dhaan hojii public relations (PR) barbaachisu hunda kallattii adda addaatin qabsoo dhumaatitti bobba’uu qaba.


text:
Fiidal Kaastiroo Ruuz Hagayya 13,1926 dhalatan. Fiidal sirna cunqursaa biyya Kuubaa bulchaa ture falmaa guddatanii, bara 1959 gareen riphee lolaa isaanin hogganamaa ture sirna cunqursaa san moo’udhaan angoo erga harka galfatee boodaa pireezdaantii Kuubaa ta'ani oggoota 50 biyyatti bulchaniiru.
Yeroo san, milkaa’uun Fiidal Kaastiroo addunyaa ajaa’ibsiisee oduun Havaanaa (Kuubaa) oduu addunyaan gurra itti qabde ta'uu qofa odoo hin ta'in qabsaa'ota biyyoota kaanii haala wal-fakkaataa keessa turanitti onnee hore. Mootummaan Fiidal battaluma sirna kooominisimii hojjaa irra oolche.
Sirni kominisimii mootummaa Fiidal Kaastiroo, yaalii weerara Yunaaytid Isteets baqattoota Kuubaa hidhachiisidhan itti karoorsite, yaalii ajjeechaa hooggantoota irratti xiyyeeffate akkasumas qoqqobbii diinagdee baroota dheeraa dhaa irratti murteesite dandamachuun as gahe.
Kuubaanif Yunaaytid Isteets bara bulchiinsa Kaastiroo walitti dhufeenya gaarii hin qabaanne. Oggoota hedduu booda garuu baraana walitti dhufeenya diploimaasii haaromfatanii pireesdaantiin Yunaaytid Isteets Kuubaa dawwate. Fiidal Kaastiroo walitti dhufeenya seena qabeessa kana luubuudhan odoo jiruu argeera.
Fiidal Kaastiroo boqachuu isaanii oboleessi isaanii, han amma pirezdaantii Kuubaa ta’an,Raawul Kaastiroo erga ifa godhanii pirezdaantiin Yunaayitd Isteetis Baraak Obaamaan gadda itti dhagahamee ibsuudhaan ummata Kuubaati ergaa dabarseera. Obaamaan,“ Harra, gadda nutti dhagahamee maatii Fiidal Kaastirootii ibsina, Waaqnii lammiiwwaan Kuubaa akka jajjabeessu kadhanna,” jedhee walitti dhufeenyi biyyoonni lamaan barana jalqaban akka cimee itti fufuu waan danda’e hundaan bira dhabbachuudhaa waadaa galeera.


text:
Afrikaa Kibbaa keessatti weerarrii dhukkuba Koviid-19 irra deebi'ee hammaachuuf jira yaaddoon jedhuun biyyattiin qabamtee yeroo jirtu kanatti prezidaantiin biyyatti magaalaalee biyyatti gurguddoo ta'an keessatti ugguura haaraa labsanii jiru.
Biyyoota Afrikaa keessaa vaayrasii kanaan akkaan kan miidhamtee Afrikaan kibbaa ta'u kan ibsan prezidaant Raamaafosaan barana haala hamaa keessa jirra jechuun Kamiisa kaleessaa galgala haasawaa dhageesisaniin ibsan.
Garu amma biyyattiin yeroo boqonnaa baatii tokko turu kana keessatti of-dagachuuf yeroon amma miti jechuun akeekkachiisan.
Ofii keenyaafis ta'e namoota kanneen biroof hin eeggannu taanaan nama hedduutu qabamuu fi du'u danda'aa jechuun akeekkachiisan.


text:
Kan Itiyoophiyaan ijaaraa jirtu – hidha laga Abbayaa ilaalchisee akkaataan itti sabaa-himaaleen yokaan miidiyaaleen itti gabaasan, kan itti fayyadama biyyoota dhooqa lagichaa jajjabeessu miti, jechuudhaan hoyyoonni marii gidduu kana magaalaa Baahir Daaritti geggeessametti hirmaatanii fi toora sanaa qorannaa geggeessan dubbatanii jiran.
Maddeen oduu tokko tokko, dhimma hidha laga Abbayaa Itiyoophiyaaf dhimma birmadummaa biyyaa, Masriif ammoo dhimma jiraachuu fi jiraachuu dhabuu taasisanii galmeessuun isaanii, haqaa fi waloon itti fayyadama bishaanichaa irratti dhiibbaa uumee jira, jehdu hayyoonni kun.


text:
Bittootni Itophiyaa seenaan ummata Oromoo, aadaa fi afaan isaa akka hin dagaagne, hin baratamnee fi hin beekamne taasisuu irratti baroota dheeraaf hojjatan. Dhabama aadaa, afaanii fi seenaa ummata Oromoo irratti kan ofii dagaagfatuun akeeka bittootaa waan tureef wanneen eenyummaa Oromoo mul’isan hundi ugguramoo kan ittiin hin baratamne, ittiin hin hojjatamnee fi ittiin wal hin quunnamamne taasifamuun dhabamaatti dhiheeffamaniii turan.
Bittootni eenyummaa Oromoo dhabamsiisuuf yaalii ol aanaa godhan illee beektotni Oromoo garuu matayyaanis tahe gareen dhabama irraa hambisuuf gumaachi godhan ol aanaa dha. Afaan Oromoo afaan quunnamtii qofa osoo hin taane Afaan hojii fi barnootaa akka tahuuf yaaliin baroota dheeraaf adeemsisan milkaa’ee Afaan hojii fi kan barnootaa kan tahe waggoota 26n dura bara 1991 keessa tahuunis ni yaadatama.
Afaan oromoo sadarkaa kana dhaqqabuun dura beektootni Oromoo fi alagootni afaan kanaaf qubee gara garaa moggaasaa akka turan beekamaa dha. Gariin qubee Afaan Arabaa, gariin qubee Gi’izii, gariin ammo qubee Laatiin itti moggaasaniiru. Haa tahu malee irra haffallii fi kan Afaan Oromoo waliin wal simu Qubee Laatiin tahuu irraa fudhatama argatee raggaafame.
ABOn bara 1976 irraa eegalee qubee Laatiin raggaafatuun kitaaba barnootaa ittiin maxxansuun dirree fi bakka aanja’etti ittiin barsiisaa fi ittiin hojjataa tureera. Mana Barnootaa ittiin bane dirreelee ABO Bahaa fi Dhihaa keessatti afaan Oromoo dagagsuu irratti bu’ura guddaa buusee jira. Bara 1991 Afaan Oromoo akka Afaan hojii fi barnootaatti Ormiyaa keessatti akka tajaajiluuf ABOn mana marii Federaalatti wayta dhiheessetti Afaan Oromoo Qubee ammaa akka jijjiiramuuf irratti shiramaa jiru waliin akka raggaafame ifaa dha.
Waggoota 26 dabraniif Qubee kanaan akka hojjatamuu fi baratamu taasisuu keessatti qoodni ABO ol aanaa dha. Baruma kana keessa Miniisterri Barnootaa Miseensa ABO waan tureef koree itti ijaaruun kitaabotni barnootaa kaarikulamaan haammataman Qubeetti akka jijjiiraman taasisuun shaffisaan akka ummata Oromoo dhaqqabu taasifame. Kana irraa bara 1991 irraa eegalee qubeen amma tartiibni isaa jijjiiramu qaba jedhamu kun kan barnootaa fi kan hojii tahee ittiin hojjataa, barataa fi tajaajilamaa har’a gahame.
Har’a qubeen kun tartiibni isaa akka jijjiiramu kan jedhamaa jiru dhuguma afaanichaaf dhimmamee wayyeessuuf yaadamee osoo hin taane hidhata seenaa Qubeen kun haayyoota Oromoo kana argamsiisuu keessatti qooda qaban, gumaacha ummatni Oromoo fi gumaacha ABOn qabu haquuf yaaduu irraa akka tahe hin falamsiisu. Dabalataan barattoota akka salphaatti Afaan isaanii ittiin barataa jiranii fi Afaan biraa akka salphatti baratuuf riqicha saffisaa tahee guddoo gargaaru kana bakka irraa kaasuun wallaalummaa ykn afanfajjii ittiin babal’isuuf yaaduu irraa ti.
Waan taheef tarkaanfii qubee Oromoo kan baratamee fi waggoota dheeraaf ittiin hojjatamaa ture kana jijjiiruun seenaa dabsuu fi haaluuf yaadamee waan taheef ABOn jabinaan dura dhaabbata. Qubee seenaa bara dheeraa qabu, beektootnii fi hayyootni Oromoo wareegama baasuun maddisiisan kana faallessuun ykn jijjiiruun haqa dhoksuuf yaadamuu irraa tahuu ummatni Oromoo hubatee tarkaanfii farrummaa kana dhaabsisuu irratti qooda irraa eegamu akka gumaachu, addatti ammo dhalootni Qubee shira kana saaxiluu fi fashalsuu irratti durummaan akka dura dhaabbatu ABO waamicha isaa dabarsaaf.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Waxabajjii 6, 2017


text:
(Betru Dibaba)
Heera Mootummaa Federaalaa keewwata 93 hordofuun, ‘Heera, nageenya fi tasgabbii uummataa eegsisuuf’ Manni Maree Ministeerotaa Fulbaana 28, 2009 Labsii Yeroo Ariifachiisaa kan tume ta’uun ni yaadatama. Yeroo Yeroo Ariifachiisaa kana keessatti, Dambii Onkololeessa 5, 2009 baheen, Komaandipostii fi Boordiin Qorannaa wal ta’uun dalagaa baayyee raawwachaa turaniiru.
Dalagaawwan kanneen keessaa namoota kumaatamaan lakkaa’aman, Labsii Yeroo Ariifachiisaa cabsan, jechuun too’ataniiru. Dalagaa kanas, ji’oota kudaniif raawwachaa turaniiru. Adoolessa 28, 2009, sirna seera kabachiisuu baratameen dalagamuun ni danda’ama; jechuun gaaffii dhiyaate Manni Maree Bakka Bu’oota Uummataa fudhatee Labsiin Yeroo Ariifachiisaa dhaabbatee, xummuramee jira.
Barreeffama kanaan, bu’aan xummura Labsii Yeroo Ariifachiisaa namoota Labsii Yeroo Ariifachiisaa cabsan, jedhamanii too’atamanii fi Mana Murtii kamittuu dhiyaatanii murteen balleessuummaa fi adabbii irratti hin kennamne irratti qabu maal akka ta’e qajeelfama bu’uuraa sirna haqaa (fundamental principle of justice system) irratti hundaa’uun ilaaluf yaalameera.
‘Nullum crime; nulla poena sine praevia lege poenali’ jechama seeraa yoo ta’u hiikaa ‘Hanga seerri gochaa dalagame yakka taasisutti, yakkii fi adabbiin hin jiru’ jedhu qaba. Jechamni kun yeroo Warraaqsa Faransaay, jaarraa 18ffaa keessa beekame. Sana booda, qajeelfama bu’uuraa srna haqaa ta’eera.
Jechamichi Heera Federaalaa keewwata 22(1), Seeraa Yakkaa keewwata 2(2,3), Labsii Mirgoota Namooma Waliigalaa (UDHR) keewwata 11(2) fi Waadaa Idil-addunyaa Mirgoota Siivilii fi Siyaasaa (ICCPR) keewwata 15 keessatti akka qajeelfama bu’uuraa sirna haqaatti tumameera.
Namni kamiyyuu, himatni yakkaa yammuu irratti dhiyaatu, gochi inni ittiin himatame yeroo raawwatame gochicha raawwachuun yookin raawwachuu dhiisun yakka ta’uun isaa seeran kan tumame yoo ta’e malee hin adabamu; Heera Federaalaa keewwata 22(1).
The Court may not treat as a crime and punish any act or omission which is not prohibited by law. The Court may not creat crimes by analogy; Seera Yakkaa keewwata 2(2,3).
No law, made after the fact is done, can make it crime for before the law there is no transgression of law; Labsii Mirgoota Namooma Waliigalaa keewwata 11(2).
No one shall be gulity of any criminal offence on account of any act or omission which did not constitute a criminal offence …; Waadaa Idil-addunyaa Mirgoota Siivilii fi Siyaasaa keewwata 15.
Qajeelfama bu’uuraa jechamaa fi seerota armaan olii keessatti, jechoonni ‘seera’, ‘yakka’ fi ‘adabbii’ iddoo guddaa qabu. Barreeffama kanaan, Labsiin Yeroo Ariifachiisaa akka seeratti; gochaawwan labsii kanaan dhorkaman yookin osoo hin raawwatamin hafan akka yakkaatti; yoo lakkaa’aman, murteen balleessummaa namoota Labsii kana cabsan irratti keennamuu akka adabbiitti fudhatameera.
Kanumaan, Labsii xummura argate akka seeratti, gochaawwan dhorkamaniin namoonni shakkamanii too’ataman akka yakkaatti fi Mana Murtiitti dhiyaatanii murteen balleessummaa fi adabbiin irratti hin kennamne irratti bu’aan hordofsiisuu danda’u bilisaan gaggeeffamuu akka qaban qajeelfamni bu’uuraa seerota armaan olii ni mul’isa.
Labsiin Yeroo Ariifachiisaa yeroo hojii irra turetti seera ture. Yeroottis, namoonni Labsii Yeroo Ariifachiisaa cabsan jedhamanii too’ataman, Labsiin kun akka seeratti fudhatamee ittiin himatamanii adabaman ta’uu danda’a. Akkuma yeroo hojii irra ture seera turetti, yeroo xummura argatetti (forthwith) seerummaan isaa ni hafa. Namoota murtee balleessummaa argatanii fi raawwin adabbii xummura Labsii kanaan duratti irratti kenname itti fufuu fi dhiisun waan tokko. Namoonni kunneenuu bu’uura haqaa seera ifa hin taanen (principle of lenity ) furmaata qabu.
Furmaanni namoota shakkamanii hanga guyyaa Labsiin kun xummura argateetti himanni irratti hin banamne, murteen balleessummaa fi adabbii irratti hin kennamnee bu’aansaa ifa dha. Hanga Labsiin kun xummurametti, seerri cabe jedhamee caqafamu, kan namni ittiin himatamu, shakkamu hin jiru.
Hanga seerri hin jirretti, gochaan dhorkame (commission) yookin osoo hin godhamin hafe (omission) jedhamu hin jiru. Seera malee yakki hin jiru. Seera malee balleessan hin jiru. Seera malee adabbiin hin jiru. Hanga Labsiin namoonni cabsan, jedhame xummurametti sirni namoonni kunneen kun ittiin too’ataman addaan cituu qaba.
Waliigalatti, gochaan (either commision or omission) yakka jedhamu seeran hojii irra jiruun qofa nama gaafachiisa. Namni yakkaan kan shakkamu seerri cabse yoo jiraate dha. Namni kan himatamu seerri ittiin shakkame yoo jiraate dha. Namni kan adabamu seerri ittiin himatamu yoo jiraate dha. Iddoo seerrichi (specific law) hin jirretti yakki, shakkiin, himanni, balleessan fi adabbiin hin tilmaamamu.
Namoonni kunneen, seeran ala, murtee Mana Murtii seeran dhaabbatee ala, murteee malee, dararamaa, dirqisiifamanii dhokfamuu, reebicha farra namummaa jala jiraachuu hin qaban. Kanaaf, namoonni yeroo Labsii Yeroo Ariifachiisaa, Labsicha cabsan, jedhamanii too’annaa jala oolanii fi murteen irratti hin kennamne osoo yeroon hin fudhatin bilisaan gadhiifamuu qabu. Gadhiifamuun namoota kanneenii ce’uumsa Yeroo Ariifachiisaa (transition of state of emergency) ni dhugoomsa.
*******


text:
Sirni Gadaa qabeenya Oromoo ta’uu bira darbee qabeenya addunyaat jedhaan walitti qabaan Gumii Abbootii Gadaa fi Abbaan Gadaa Tuulamaa Goobana Hoolaan. Waldhabduu Oromoo gidduu jiru hiikuuf Sirni Gadaa Filannoo jalqabaa ta’uu qaba jedhan. Oromoon qabeenya ittiin beekamu kanaan fayyadamuu qaba jedhan. Oromoon qaama tokko,qaamni tokko immoo walhindhabu,yoo rakkate waliin rakkata,yoo argates waliin argata jedhan. Akka OBN gabaaseetti,Oromoon waliisaa gidduutti walitti bu’iinsi uumamee mitii Orma waliinuu yoo rakkoon uumame akkataa itti furu waan beekuuf, yoo miiyyuu sirna Gadaa hordofuu qaba jedhan Abbaan Gadaa Tuulamaa kun. Walitti bu’iinsi Obboleeyyan lamaan Ittuu fi Karrayyuu gidduutti uumamee guyyaa kaleessaa akkaataa Sirna Gadaatiin bakka Abbootiin Gadaa Oromoo godinaalee Oromiyaa garaagaraa,qaamooleen nageenya fi aanga’oonni mootummaa argamanitti aanaa Fantaalletti araara argateera. Araarrichi tokko miidhaa tokko miidhamaa ta’ee kan gumaa baasuu fi kan gumaa fudhatu osoo hin taane gama lameeniinuu anis obboleessa koo miidheera jechuun ofitti muranii badii uumameef loowwan gumaa waliif baasanii jiru. Bulchaan godina Shawaa Bahaa Obbo Halaakaa Sinbiroo maanguddoota qabaachuun biyya tokko keessatti nageenya qabaachuudha jedha. Hojii boonsaa hojjetan kanaafiis galateeffatanii, fakkeenyi aanaa Fantaallee kun Oromiyaa guutuu keessatti hojiirra ooluu qaba jedhan. Itti gaafatamaan Biiroo Bulchiinsaa fi Nageenyaa naannoo Oromiyaa Obbo Jibriil Mahaamad guyyaan kun guyyaa aadaa giddu galeessa godhannee rakkoo keenya itti hiikkanne waan ta’eef guyyaa addaati jedhan. Tumsi uummanni Oromoo iddoo adda addaa jiraatan rakkoo Ittuu fi Karrayyuu hiikuuf taasisanis hojii seena qabeessadha jedhan.
Paartiin Badhaadhinaa Afaan Oromoo Afaan hojii Paartichaafi Mootummaa akka ta’u sagalee guutudhaan murteesse jedhan Ministirri Muummee Itoophiyaa Dr.Abiyyi Ahimad. Paartiin Badhaadhinaa gaaffii Ummanni Oromoo qabu bu’uura irraa kan deebisu akka ta’e Ministirri Muummee Itoophiyaa Dr.Abiyyi Ahmad dubbatan. walitti makamuu Paartilee ADWUI tiin, waa’ee Paartii haaraa hunda’e ilaalchisee, Dr.Abiyyi Ahimad fuula feesbuukii isaanii irratti odeeffannoo kennaniiru. Haaluma kanaan gaaffiin Oromoo ammas kan deebi’e akkuma jiru, fuuldurattis paartiin Badhaadhinaa gaaffii Oromoo deebisuuf xiyyeeffannaa addaatiin hojjeta jedhan Dr.Abiyyi. Keessumaayyuu gaaffii diinagdee ummanni Oromoo qabu deebisuuf, Oromoo fi miseensonni, milkaa’ina Paartii Badhaadhinaaf, tumsa gochuu akka qaban Dr.Abiyyi waamicha dhiheessan. Guyyoota sadiif paartiin isaanii mariirra kan ture yoo ta’u, murtoowwan gurguddoos dabarsee jira jedhan. Bu’uuruma kanaan Afaan Oromoo Afaan hojii Paartichaa fi Mootummaa akka ta’u sagalee guutudhaan murteessee jira. Kanamalees paartii keessattis ta’ee, kan mootummaa keessatti hunduu akkaataa baayyina ummata isaatiin akka hirmaachuu qabus murteessera jedhan. Kun immoo dimokiraasii dhugaa hojiirra oolchuuf gahee guddaa qaba jedhan. Kanaaf gaaffii bara dheeraa ummanni Oromoo qabu tartiibaan deebisuuf hojjetaa kan jirru waan ta’eef, ummanni Oromoo Tokkummaa fi Nageenya isaa eeggachuun nu cinaa dhaabbatee injifannoo amma argame akka ceesisnuuf waamichan dhiheessa jedhan Ministirri Muummee Itiyoophiyaa Dr.Abiyyi Ahimad. Paartiin Badhaadhinaa gama diinagdee qofaan osoo hin taane, kabajaan, bilisummaan akkasumas badhaadhummaa dam-daneessa Itiyoophiyaa keessatti dhugoomsuu akka danda’uuf, humnoonni faffaca’anii jiran walitti sassaabamuudhaan gurmuun dhaabbannee biyya Itiyoophiyaa geggeessuuf murteessuun keenya murtoo guddaa dha." Jedhani..
Ergaa Baga Geessanii Pirezidaantii Bulchiinsa MN Kabajamoo Ob. Shimallis Abdiisaa Ayyaana Fichee Cambalaalaa Ilaalchisuun dabarsan Duraan dursee, ummata guddaa aadaafi duudhaa isaa eeggatee jaarrawwaniif turfachuun har’aan ga’ate, ummata Sidaamaatiin baga guyyaa kabaja ayyaana Fichee Cambalaalaa nagaan geessan, baga waliin geenye jechuun barbaada. Ummanni Sidaamaa sirna lakkoofsa baatiifi jijjiirama baraa ofiisaa danda’e qaba. Sirni kun uumama ummatummaa isaa waliin kan dhalateefi mallattoo ibsituu eenyummaa ummatichaa ta’ee kabajamaa har’arra kan ga’ee dha. Sirni guddaan dhaloota kaleessaatiin kalaqamee kunuunfamaa har’a ga’e kun, mallattoo miidhaginaa ummata Sidaamaa qofa osoo hin taane kaadhimamaa Ambaa Kiliyaa idil-addunyaa ta’uufis ga’eera
Seenaa Itoophiyaa keessatti Waxabajjiin 16 barri 2010 guyyaa jaalalaafi tokkummaan ummatoota Itoophiyaa itti mirkanaa’edha. Ministirri Muummee Itophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed aangootti erga dhufanii yeroo gabaabaa keessatti jijjiiramoota galmeessisaniif galata dhiheessuu, beekamtii kennuufi dimookiraasii jajjabeessuuf Waxabajjii 16 bara 2010 jiraattonni magaalaa Finfinneefi naannawaashee akkasumas kallattiilee garaagaraatii dhufan miliyoona afurii olitti tilmaamaman Dirree Masqalaa magaalaa Finfinneetti fedhiisaaniitiin hiriira nagaa gochuun gammachuusaanii ibsataa oolaniiru.
Guyyichi guyyaa ummatoonni sabummaan, amantaan, ilaalcha siyaasaan kkfn osoo wal hinqoodiin tokkummaadhaan jijjiirama Dr. Abiyyi jalqabaniif beekamtii kenne, deggersaafi jaalala isaaniif qabu itti mul’iseefi Itoophiyummaan itti ol ka’e yoo ta’u, gama biraatiin garuu murnoonni tokkummaa, waljaalalaafi galateeffannaa ummataa kana hin barbaanne gammachuu ummataa kana boombii dhoosanii lubbuu lammiilee nagaa baasuufi dhiiga dhangalaasuudhaan gara gaddaatti jijjiiraniiru. Guyyaa kana saboonni sablammoonniifi ummatoonni Itoophiyaa barootaaf geggeessaa walqixxummaafi jaalalaan isaan hammatu dhabanii walshakkuu, jibbinsiifi walqoodinsi isaan haguugee ture ofirraa kaasanii walitti ida’amuun deggersaafi galateeffannaa geggeessaa jaallatamaa Dr. Abiyyi Ahimadiif walitti dhufanidha.Geggeessummaa Muummeen Ministiraa Dr. Abiyyi Ahimad erga aangootti dhufanii jijjiirama ji’oota sadii hin caalle keessatti fidan dinqisiifachuufi galateeffachuun milkaa’inoota jijjiirama biyyattiitti dhufaa jiru deggeruuf kutannoo qaban garaagarummaa tokko malee mirkaneessaniiru.Muummeen Ministiraa Dr. Abiyyi Ahimadis sirna kanarratti argamuun kabajaafi jaalala ummataafi biyyasaaniitiif qaban irra deebi’uun ibsaniiru. Ummata biyyattii geggeessummaasaanii deggeruun isaan cinaa dhaabbatees galateeffataniiru.
Dr. Abiyyi, “Uumaan Itoophiyaafi Ummatashee baay’isee haa ebbisu” jechuun haasaasaanii eebbaan jalqaban. Waljibbinsiifi walqoodinsi nu kasaarseera, jaalalli garuu bu’aa buusa, ni ceesisa jettanii abdiidhaan guutamtanii galateeffachuun jalqabdanii jirtu, jaalalaafi galateeffannaan jalqabee xumuruu kan rakkate waan hin jirreef guyyaan jaalalaafi galateeffannaa kun fiixee qaroominaa gahuu qabnurra gahuuf xuubiin inni jalqabaa kaa’amuu agarsiisa jedhaniiru. Guyyaa har’aa kana akka agarru, guyyaa har’aa kana kan hin agarre, akka nu jiraannu kan du’an, akka kabajamnuuf kan qaana’an, akka hiikamnuuf jecha kan hidhaman, lubbuu keenyaaf lubbuusaanii kan kaffalan wareegamtoota bilisummaa guyyaa kabajaa kanarratti yaadachuufi galateeffachuun nurraa eegama jedhaniiru.Wareegamto
onni bilisummaa nu malee jiraachuu ni danda’u turan, nuti garuu isaan malee jiraachuu hin dandeenyu turre jedhaniiru.Hattummaa jibbitanii diddaa keessan gaafa agarsiiftan, daangaa walqoodinsaa dhiisuun jaalalaan walcinaa dhaabbannee guddinaafi tokkummaa biyya keenyaaf hojjenna jettanii gaafa eegaltan galateeffannaan keessan akka nu qaqqabetti lakka’aama jedhaniiru. Kaayyoon keenya fagoodha, galmi keenyas baayyee bal’aadha. Kanarra gahuuf ammoo jaalalaafi walitti ida’amuu qofaan ta’uusaa irra deebi’een isiniif mirkaneessa jedhan. Karaa faallaa guyyaa kanaa ta’een, shoorarkeessitoonni tokkummaafi jaalala ummataa kana hin feene ummata sirna kanarratti argamerratti Boonbii darbatanii balaa lammiiwwan nagaarra geessisaniiru. Balaan kun kan dhaqqabe erga Dr. Abiyyi ergaa qaban ummataaf dabarsanii xumuranii booda waltajjii isaan irra jiranirraa fageenya tilmaamaan meetira 30-40 ta’urratti. Boombiin kun yaalii ajjeechaa Muummee Ministiraa Dr. Abiyyiifi hordoftootasaarratti aggaamame ta’ee, hanga oduun kun qindaa’etti namoonni 2 lubbuunsaanii kan darbaniifi namoota 156 balaan salphaafi cimaan irra gaheera.
Dr. Abiyyi gochaa abdii kutattootaa kana ilaalchisee waajjirasaaniitti ibsa ummata Itoophiyaatiif kennaniin guyyaa jaalalli samiirraa Itoophiyaatti roobaa jirutti, humnoonni jaalalaafi tokkummaa ummataa hin barbaanne ogummaa fayyadamuun karaa karoorfameefi qindaa’een lubbuu namoota galaafachuuf yaalanillee yaaliinsaanii kun namoota muraasarraan miidhaa qaqqabsiisanillee hin milkoofneef jedhaniiru. Kaayyoon waliigalaasaanii kun kaleessas, har’as hin milkoofne fuuldurattis hin milkaa’uuf jedhanii namoota sirna kabajamaa kanarratti lubbuunsaanii darbeef maatiisaaniitiifi ummata guutuu biyyattiif jajjabaina hawwaniiru.


text:
#OromoProtests, TARKAANFII ITTI AANU
Jawaar Mohamed Kabajamtoota Ilmaan Oromoo, Hunda dura, lammiilee keenya kan bilisummaa Oromoofi Oromiyaatiif falmachuudhaaf murteessanii hiriira guyyaa har’aa kanarratti hirmaachuun lubbuu isaanii lamuu hin deebine aarsaa godhanii jannata hawwaa, seenaan saba kanaa barabaraan isaan haa yaadatun jenna. Firaafi maatii isaaniitifis jajjabina haa laatu jenna. Itti aansuun ilmaan Oromoo miliyoonotaaan golee Oromiyaa hundarraa magaalota 200 ol … Continue reading #OromoProtests, TARKAANFII ITTI AANU
Copy and paste this URL into your WordPress site to embed
Copy and paste this code into your site to embed


text:
Weerarri Vaayirasii koroonaa biyyoota Afrikaa heddu keessatti hir’ataa jiraatuu ibsame
Dhaabbanni Ittisa dhibee Afrikaa (Africa-CDC) jedhamu akka gabaasetti, torbee dabre keessa Afrikaa keessatti lakkoofsi namoota haarayatti vaayirasichaan qabamanii 20% hir’ate. Akka gabaasa dhaabbatichaatti biyyoota Afrikaa 54 jidduu 23 keessatti tamsa’ini vaayirasichaa torbaaan lamaa oliif hirdhataa dhufee jira.
Itti gaafatamaan Africa CDC John Nkegasong ibsa miidiyaaleef kenneen, “biyyoonni Afrikaa to’annoo vaayirasichaa irratti bu’aa amma argatan kana tiksuudhaaf ammas, tarkaanfiilee barbaachisan cimsanii itti fufuu qaban” jedhe. Gama biraatiin ammoo achuma Ardii Afrikaa keessatti biyyoota muraasa keessatti ammas weerarri vaayirasichaa haala yaaddeessaa keessa akka jiru ibsame.
Ardii Afrikaa keessatti hanga ammaatti namoota miiliyoona 1.2 ol vaayirasichaan qabamuu gabaafame jidduu 28,676 du’anii jiru. Namoonni 945,805 ammoo dhibee kana irraa fayyaniijiru.
Guutuu Addunyaa keessatti ammoo lakkoofsi namoota vaayirasichaan qabamanii miliyoona 24 fi kuma 400 tti kan dhiyaate yoo tahu, hanga ammaatti namoonni 830,460 sababa dhibee kanaatiin du’uu gabaafame.


text:
Waajjira MWDGH/ Lixaa
BEEKSISA CAALBAASII
Lakk. Caalbaasii 1/2013
Naannoo Oromiyaatti Wajjira Maallaqaa fi Walta’iinsa Diinagdee Godina Harargee Lixaa Wajjiroota Godina jala jiraniif Meeshaalee Dhumoo, Meeshaalee Dhabbataa fi Meeshaalee qulqullinaa caalbaasii
ifaatiin dorgomsiisee bituu barbada.
Kanaafuu dhabbatoonni ulaagaa armaan gadii guuttan akka dorgomtan affeeramtanii jirtu.
- Meeshaa qulqullinaan dhiyeesuuf hayyama daldalaa kan haaromee fi gibira waggaa kan kafale ta’uusaa ragaa dhiyeessuu kan danda’u.
- Dorgomaan facattii dhiyeessitootaa keessatti galma’uu isaanii ragaa dhiyyeessuu kan danda’an.
- Dorgomtoonni Dabalataan Taaksii(VAT) galmaa’aa ta’uu isaanii ragaa dhiyeessuu qaban.
- Kabachiisa Caalbaasii Qar. 10,000.00 CPOn Caalbaasiin osoo hin banamin qabsiisuu qaban. IMX haaraa ijaarameef bakka CPO qaama isaan ijaare irraa xalayaa wabummaa dhiheessuu qaban. IMX Buleeyyüf maallaqa gubbaa irratti ibsameen CPOn qabsiisuu qaban. Dorgomtoonni Sanada caalbaasii maallaqaa hindeebine qarshii 100.00 Abbaa Taayitaa Galiiwwaniitiif galchuudhaan sanada caalbaasii Waajjira Maallaqaa fi Walta’insa Diinagdee Godina Harargee Lixaa irraa Bituun ni danda’ama. Caalbaasiin Guyyaa Beeksisni kun baherraa eegalee hanga guyyaa 15ffaa sa’aatii 4:00tti dorgomtootaaf banaadha.Caalbaasiin guyyaa qileesarra oolerraa kaasee guyyoota Walitti aanan 15f banaa ta’a.
- Dorgomtoonni Sanada caalbaasii irratti gatii tokko gutanii gaafa beeksifni kun qilleensa irra oole eegalee sanduuqa dhimma kanaaf qophaa’e kutaa Lakk. 12 keessa galchuu qaban, Saanduqni hanga guyyaa 15ffaa 4:00tti banaa ta’a. Caalbaasiin guyyuma kanatti salaatii 4:00tti cufamee Sa’aatii 4:30tti dorgomtootni ykn bakka bu’ootni isaanii bakka argamanitti ni banama. Dorgomtoonni ykn bakka bu’oonni isaani jiraachuu bannaannis caalbaasiin ni banama.Guyyaan baniinsa caalbaasii guyyaa hojii mootummaatiin ala yoo ta’e guyyaa hojii itti aanuu banama.
- Mo’ataan(Dorgomaan) meeshaalee ittiin dorgoman Tiraanspoortii isaaniitiin hanga Ciroo Waajjira Maallaqaa fi Walta’iinsa Diinagdee kutaa Qabeenyaatti galii gochuu qaban. Dorgomtoonni-meeshaalee barbaadamu qulqullinaa fi baay’ina barbaadámeen guutumaa guutuutti galchuu qaban.
- Meeshaaleen dhiyaatee qulqullina kan hin qabne yoo tale daldalaan(Dorgomaan) baasii isaatiin meeshaa jijjiiru ykn maallaqaa deebisuu qaba.
- Gatii fe’iinsaa fi buusuusaa dorgomaatu danda’a.
- IMX buleeyyiif ulaagaa armaan olii guutuu fi hayama daldalaa kan haaromee fi Herreega isaanii kan ilaalchisuu isaaniitiif ragaa dhiyeessuu qaban.
- IMXn ulaagaa guutan ni jajjabeeffamu.
- Waajjirri yaada foyya’aa fi filatamaa yoo argate caalbasii gartokkeenis ta’ee guutummaatti haquuf mirga qaba.
Iddoon isaa Waajjira MWDGHLixaaCiroo
Lakk.Bilb. 0255 51 05 17
FX 025551 04 23
Waajjira MWDGHLixaa


text:
Biyya kana keessatti baatilee hedduuf jeeqUmsi siyaasaa gaggeeffamaa eega turee booda gamtaan mormitootaa uummanni akka mormii itti fufuu gaaftan. Kunis prezidaant Jooseef Kabilaa yeroo itti filataman eega xumuratanii booda amma prezidaantii biyyatti jenne hin fudhannu ka jedhu. Kabilaan barri aangoo isaanii Wixata darbe xumurame. GaruU gareen isaanii Kabilaan aangoo irra turu jechaa jiran. Kun aangoo irra turuuf fedhii qabaatee miti jedhu.
Kabilaan heera biyyattiin akka bulan kan beeksiisan ta’us akkuma hogganoota biyyoota kutaa sanaa heera jijjiruu fedhan. Mormii kanaaf kanneen hiriiranii fi humnootii nageenyaa giddutti walitti bu’iinsi erga uumamee booda hiriiruun dhorkamee jira. Yoo xiqqaate namni digdami ajjefameera gabaasa jedhu Tokkummaan mootummotaa qorataa jira.
Gaabaasa sagalee kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


text:
1 1 Abaabuun dhaloota Yesuus Kiristoos shanyii Daawwid, shanyii Abrahaam kunoo kana. 2 Abrahaam Yisihaaq dhalche; Yisihaaq Yaaqoob dhalche; Yaaqoob Yihudaa fi obboleeyyan isaa ti dhadhalche. 3 Yihudaan Taamaar irraa Faaresii fi Zaaraa dhalche; Faares Hesrom dhalche; Hesrom Aaram dhalche. 4 Aaram Aminaadaab dhalche; Aminaadaab Nahasoon dhalche; Nahasoon Salmoon dhalche. 5 Salmoon Rahaab irraa Bohaaz dhalche; Bohaaz Ruut irraa Yoobeed dhalche; Yoobeed Iseyy dhalche. 6 Issey Daawwid mooticha dhalche; Daawwid niitii Uriiyaa irraa Solomoon dhalche. 7 Solomoon Rehobihaam dhalche; Rehobihaam Abiiyaa dhalche; Abiiyaan Asaaf dhalche. 8 Asaaf Yoshaafaax dhalche; Yoshaafaax Yooraam dhalche; Yooraam Oziyaas dhalche. 9 Oziyaas Yohataam dhalche; Yohataam Akaaz dhalche; Akaaz Hisqiyaas dhalche. 10 Hisqiyaas Minaasee dhalche; Minaaseen Amoos dhalche; Amoos Yosiyaas dhalche. 11 Yosiyaas bara ummanni Israa'el Baabiloonitti booji'aman san Yekoniyaasii fi obboleeyyan isaa ti dhadhalche. 12 Ummanni Israa'el Baabiloonitti eega booji'aman booddee Yekoniyaas Salaatihel dhalche; Salaatihel Zarubaabel dhalche. 13 Zarubaabel Abiyuud dhalche; Abiyuud Eliyaaqim dhalche; Eliyaaqim Azor dhalche. 14 Azor Zaadoq dhalche; Zaadoq Akiim dhalche; Akiim Eliyud dhalche. 15 Eliyud Elehazaar dhalche; Elehazaar Maattaan dhalche; Maattaan Yaaqoob dhalche. 16 Yaaqoob Yoseef dhalche; Yoseef kun qaadhima Maariyaam; isiin ammoo Yesuus isa “Kiristoos” jedhamee moggaafame deeyse. 17 Dhaloonni kun hundinuu Abrahaamii irraa hanga Daawwiditti dhaloota kudha afur, Daawwid irraa hanga bara ummanni Israa'el Baabiloonitti booji'amanitti dhaloota kudha afur, bara Baabiloonitti booji'aman irraa hanga dhalachuu Kiristoositti dhaloota kudha afur turan. 18 Dhalachuun Yesuus Kiristoos akka kanatti aanee jiru ture; Maariyaam haati isaa Yoseefiif qaadhimamtee ti turte; isiin Yoseefii wajjiin odoo wal bira hin gahin, Ruuhal Qudusiin ulfooytee ti arkamte. 19 Yoseef qaadhimaan isii tiis nama qaceelaa waan tureef, dhooysatti isii dhiisuuf murteeyse malee, ummata duratti isii saaxil baasuu hin barbaanne. 20 Odoo Yoseef kana yaadaa jiruu, kunoo maleeykaan Gooytaa dhaa, manaamatti itti mullatee ti, “Yaa Yoseef ilma Daawwid, Maariyaam qaadhimaan tee, Ruuhal Qudusiin waan ulfooyteef jecha, isii fuudhuuf hin sodaatin! 21 Isiin ilma ni deeysi; atiis maqaa isaa ‘Yesuus’ jettee ti moggaafta; inni ummata isaa dilii isaanii irraa isaan najaa baasa” jedheeni. 22 Kun hundinuu wanni Rabbi Gooytaan afaan nabiyyichaa tiin dubbate akka raawwatamuuf tahe. 23 Inni niis, “Kunoo intalti dubraa birkaan ni ulfooyti ilmaas ni deeysi, maqaa isaa tiis ‘Amaanu'el’ jedhanii ti moggaasu” jedhe; “Amaanu'el” jechuun “Rabbi nuu wajjiin jira” jechuu dha. 24 Yoseefiis hogguu hirriiba irraa dammaqe, akkuma maleeykaan Gooytaa isa ajajetti qaadhima isaa if biratti galche. 25 Haa tahu malee, inni hanga isiin ilma deeysutti isii bira hin geenye; mucicha ammoo, “Yesuus” jedhee ti moggaase.
© Bible.is, a ministry of Faith Comes By Hearing ®.


text:
Jilli aadaa Ertiraa deeme hangam ummata Itoophiyaa bakka bu'e?
Jilli aadaa ummata Itoophiyaa kan weellistootaafi qondaaltota mootummaa garaa garaa of keessaa qabu tibbana gara Ertiraa imalee ture.
Kaayyoon jila aadaa kanaa walitti dhufeenya ummata biyyoota lamaanii cimsuu yoo ta'u kanneen kana qopheessan ''kan tilmaamne caalaa kan milkaa'e ture,'' jedhaniiru.
Kana durallee gareen aadaa Ertiraa gara Itoophiyaa imalee ture. Kuni biyyoonni lamaan turtii waggoota 20 booda araara erga buusanii kan mul'ataa jirudha.
Haata'u malee, dhimmoota garee aadaa akka biyyaatti biyya alaattis ta'e biyya keessa qophaa'u irratti ummatoota Itoophiyaa bakka bu'u irratti irra - deddeebiin gaaffiin akkasumas qeeqni ni ka'a.
Dhihoomallee sagantaan masaraa biyyaalessa Itoophiyaatti qophaa'e komii guddaa kaasee ture.
Jila gama Ertiraatti imale ilaalchisuun gaazexessaafi barreessaa beekamaa kan ta'e lammiin Ertiraa Tasfaayee Gabra Aab (Gadaa G/Aab) hanqinni walfakkaataa Ertiraatti mul'achuu isaa barresseera.
Akkaataa kana dura barameen taanaan sagantaa biyya bakka bu'u irratti Ministeerri Aadaafi Turizimii Federaalaa biiroolee naannolee akka gaafatu himu qondaalli Mootummaa Naannoo Oromiyaa.
Hogganaan Biiroo Aadaafi Turizimii Oromiyaa Obbo Girmaa Hayiluu dhimma jila Ertiraatti imale akka quba hin qabneefi kanas televijinii gubbaa agarre jedhaniiru.
Yoo mootummaatu qophesseera ta'e nu gaafachuu qabu yaada jedhu qabu.
''...Yoo artistii ta'e yoo weellistoota ta'e biyya bakka bu'anii kan deeman ta'e biyya keessaa Oromiyaan tokko kanaaf nu gaafachuu qabani turani,'' jedhan.
Deebii Ministeera Aadaafi Turizimii
Sagantaa kana olaantummaan kan qopheesse Ministeera Aadaafi Turizimii yoo ta'u jila kana keessa namoota 60'tu jira.
Ergama fudhachuufi garee kana hoogganuu keessatti Ministeerri Dhimma Alaas qooda qaba.
Jila kana kan hoogganan immoo Ministir Di'eetaa Ministeera Aadaa fi Turizimii kan ta'an Aadde Bizunash Masaratidha.
''Garee aadaa kana garee aadaa naannolee irraa osoo hin taane Tiyaatira Biyyaalessaa irraa fudhanne'' jechuun ibsu. Yoo ibsanis garee akkanaatu kana durallee biyya bakka bu'e biyyoota garaa garaa imala jedhan.
Garee aadaa kuni wallee sabootaafi sabalaammoota Itoophiyaa garaa garaa ni weellisu.
Kanaan alatti garuu, weellistoonni wallee saboota garaa garaa sirbuu danda'an keessatti hammatamaniiru.
Aadde Bizunash akka jedhanitti garee deeme keessatti 'Itoophiyaa bakka bu'uf carraaqqiin guddaa taasifameera.'
Dabalataanis, Komishinii Ispoortiifi Aadaa Ertiraa waamicha taasisen miseensonni Baandii Jaanoo walee isaanii akka Ertiraatti dhiheessan ibsaniiru.
Weellisaa Geetaachaw H/Maariyaam
Waltajji biyya Ertiraa magaalaalee sadi dhihaate irratti weellisaan Afaan Oromoo Getaachaw H/Maariyaam walleewwan garaa garaa sirbuu isaa dubbata.
''Bakka sadanittu hojjedheera. Tokko Mitisiwwaadha, tokko Asmaraadha tokkommoo Karani,'' kan jedhu Getaachoon weellisaan Afaan Oromoo biroo waliin akka hin deemne dubbata.
Hojiiwwan achitti dhiheesses yoo ibsu geerarsa, sirboota aadaafi Akka Baala Isaafo weellisuu isaa hima.
Aadde Bizunash gama isaaniitiin ''Walleen Afaan Oromoo waltajjii sadan irrattiyuu dhihaateera. Inumaa Karan irratti ummata baay'ee kan sochoose wallee Afaan Oromoo ture,'' jedhan.
Weellistoota Afaan Oromoo kaan itti dabaluf yaalin taasifame akka hin milkoofne kan himan Aadde Bizunash, weellistuu Amalmaal Abaatanillee ''Kiyya Kiyyaa'' sirbiteetti jechuun himu.
Yaada Waldaa Muziqeessitoota Oromoo
Walajjiiwwan gurguddoo akkanaa kan biyya bakka bu'uun imalamu irratti namoonni weellistoota kaan kan maqaa qaban arguufillee ni gaafata.
Wanti kunis akka irra deddeebi'e mul'atu weellisaa Geetachaw H/Maariyaamiifi Tsaggaayee Dandanaa [Sayyoo] muuxannoo isaanirraa ka'un himu.
Tarii sagantaa Ertiraa qophaa'e irratti weellistoonni kaan kan hin hirmaanne hojii wanta qabaniif ta'a jechuun ibsa weellisaa Getaachon.
Kana dura dhimma biyyaa gaafa ta'e karaa Biiroo Aadaafi Turizimii nu dhaqqabu jedha weellisaa Tsaggaayee [Sayyoo] Dandanaa. Tsaggaayeen dura taa'aa Itti - aanaa Waldaa Muziqeessitoota Oromooti.
Weellisaa Tsaggaayen akka jedhutti yeroo hedduu qaamoleen mootummaa akka hirmaatan akka isaan gaafataniifi gara caalu isaan akka didan hima.
Sababa kana yoo ibsus akkana jedhe: ''Yeroo tokko tokko hin waamu bar yoo nuuf taate hin dhaqna yoo nuuf ta'u baate inuma dhiisti ijoolleen baay'een ishee nama tokko lamaa miti.''
Weellistoonni maqaa qabaniifi baandii qaban gara caalu ''Konsartii yoo taate malee hin dhaqnudha hiika biraa qabaate miti'' jechuun ibsa.
''Oromoon achi keessaa dhabame wanti jedhamu jira,'' kan jedhu Weellisaa Tsaggaayen ''kan ummataa taane jedhee nutu of qaba'' jechuun hima.
''Akka siyaasaatti yoo fudhatame hin dhaqnuudha. Waa'ee Ertiraa Itoopiyaa dippilomaasii akkana jedhanii yoo deemani hin dhaqnu nuti.
Yoo qofa konsartii agarsiisuudhaaf ta'e ni dhaqna. Gara caalu nutu irra dida malee gara isaanii miti,'' jechuun hima.
"Garaagartummaan badaa hin jiru mootummaa wajjiniin. Wanti isaan badaa nu dhooksaniis hin jiru.
Akkaadhumatti pirotokolii keenya eegne itti dhihaannurratti nutu garaagartummaa godhata nuti kan ummataa waan taanef jenne nutu of qaba."
Kana durallee, waltajjii mootummaafi garaa garaa irratti waamamanii jennaan ilaalanii akka dhiisan BBC'tti himeera.


text:
Tafsiira Suuratu Ar-Ruum-Kutaa 6
Haadha Manaatti Tasgabbaa’u
Dhugumatti, wanta ajaa’ibaa keessaa tokko, dhiiraa fi dubartiin takkuu wal hin beekne guyyaa tokko yommuu wal argan wal jaallachuun isaan keessatti uumama. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa jaalala qalbii isaanii keessatti darba. Yommuu wal fuudhan dhiirri ishiitti tasgabbaa’a, ishiinis isatti tasgabboofti. Kuni mallattoolee Rabbii olta’aa keessaa tokko. Mee ibsa kanaa Suuratu Ar-Ruum irraa haa ilaallu:
“Ammas, mallattoolee Isaa keessaa, akka isaanitti tasgabooftaniif isin keessaa haadholee manaa isiniif uumuu fi jidduu keessanitti jaalalaa fi rahmata gochuudha. Dhugumatti, kana keessa namoota xiinxallaniif mallattooletu jira.” Suuratu Ar-Ruum 30:21
Kana jechuun, mallaattoolee Rabbii olta’aa guddinna, guutummaa dandeetti fi rahmata Isaa agarsiisan keessaa: akka isaanitti tasgabooftaniif niitiwwan sanyii keessan irraa ta’an isiniif jecha uumuudha. Niiti fi abbaa manaa ishii jidduu jaalalaa fi mararfannaa kaa’e.[1]
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa osoo ilmaan namaa hunda dhiira godhee fi dubartoota isaanii immoo sanyii biraa irraa godhee, kan akka jinnii ykn beelladaa irraa godhe, silaa isaanii fi haadholee manaa isaanii jidduu wal ta’iinsi hin argamu ture. Kana irra, osoo niitin sanyii biraa irraa taatee, silaa walirraa dheessu turan. Ergasii ilmaan Aadaamiif rahmata gochuu irraa kan ka’e niitiwwan isaanii sanyii isaanii irra godhe, isaanii fi niitiwwan isaanii jidduu jaalalaa fi mararfannaa godhe. Dhiirri dubartii kan qabatuuf ishii waan jaallatuuf ykn rahmata ishiif gochuufi.[2]
Ishiinis isatti kan maxxantuuf isa jaallatteti ykn rahmata gochuufi. Dubartiin abbaa manaa ishii yoo jaallatte rahmata isaaf gooti. Osoo haati dubartoota hunda caalaa rahmata ilmaaf kan gootu ta’uu baatte, silaa niitin abbaa manaa ishiitiif akkuma haadha isaa rahmata gootif jennaa turre. Kanaafi, haadha abbaa, maatii fi biyya ishii dhiistee abbaa manaa ishii hordofti. Kanaafi, yommuu inni dhibamu xiyyeefannoo isatti akka kennitu ni argita. Xiyyeefannoo abbaa fi haati isaa isaaf godhan caalaa ishii irraa argata. Yoo inni gammade ni gammaddi. Yoo gadde, ishiinis ni gadditi. Yoo haalli jidduu isaanii jiru gaarii ta’e, boqonnaa isaatii fi isa gammachisuuf jette wanta qabdu hunda gurgurti. Inumaa, dubartiin gariin abbaa manaa ishiitiif rahmata gochuuf faaya ishiitii fi uffata garmalee ishii hin barbaachisne gurgurti. Shakkii hin qabu kuni rahmata.
Dhiirris akkuma kana ishii jaallata, rahmata ishiif godha. Jaalalli beekkamaadha. Osoo jaalalli isaan jidduu jiraachu baate silaa wal qunnamtiin isaan jidduutti hin argamu ture.
Jaalalaa fi rahmata bakka tokkotti fiduun ibsa daangaa ol’aanaa irra gaheedha. Sababni isaas, isaan keessaa tokko rahmatatti yoo hajame, rahmanni ni seena, jaalala irratti ni dabala. Jaalalaa fi rahmanni bakka tokkotti yoo dhufan, amaloota kanniin keessaa tokko adda ta’uu caalaa amalli baay’ee cimaa ta’ee amaloota lamaan kana irraa ni madda. Kanaafi, namni hiyyeessa ilaalcha jaalalaatin osoo hin ta’in ilaalcha rahmataatin isa ilaala. Garuu rahmanni jaalala waliin yoo walitti dhufe, kana irraa amalli guddaan ni dhalata.[3]
“Dhugumatti, kana keessa namoota xiinxallaniif mallattooletu jira.”
Aayah tana keessa mallattoolee afur dandeetti, ogummaa, rahmata Rabbii fi amaloota Isaa biroo agarsiisantu jiru. Isaanis: jalqaba ilma namaatu uumuun mallatto tokko. Itti aanse “isin keessaa haadholee manaa isiniif uumuu” kuni mallattoo lammataati. Haadholee manaa sanyii namaa irraa gochuun mallattoodha. “jidduu keessanitti jaalalaa fi rahmata gochuu” kuni mallattoolee lama. Jaalala gochuun mallatto tokko, rahmata gochuunis mallattoo biraati. Mallattooleen kunniin hundi dandeetti, ogummaa, beekumsaa fi rahmataa Rabbii olta’aa agarsiisu.
Faaydaalee aayah tana irraa:
1-Kaayyoo fuudhaa heerumaa garmalee barbaachisaa ta’ee keessaa tokko haadha manaatti tasgabbaa’u fi jireenya gammachuu waliin jiraachudha. Kana “akka isaanitti tasgabooftaniif” jedhu irraa ni arganna.
2-Jaalalaa fi rahmata Rabbii qalbii jaarsaa fi jaarti keessatti darbe. Kuni mallattoolee gurguddaa irraayyi. Yeroo kaadhimattu malee dubartii hin beeknee fi si fi ishii jidduu hariiroon hin jirre, Rabbiin isin jidduutti jaalalaa fi rahmata godha. Inumaa yeroo garii jaalala abbaa fi haadhaa caalu danda’a. Shakkii hin qabu, kuni mallattoolee Rabbii irraayyi.[4] Kanaafi Rabbiin olta’aan akkana jedhe:
“Inni bishaan irra ilma namaa Kan uumee ergasii dhiigummaa fi soddaan [fira] taasiseedha. Gooftaan kee danda’aa ta’e.” Suuratu Al-Furqaan 25:54
(Kana jechuun Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa dhangala’aa saalaa dhiiraa fi dubartii irraa sanyii dhiiraa fi dubartii Kan uumedha. Kana irraa firummaan dhiigaatii fi firummaan soddummaa ni madde. Gooftaan kee wanta fedhe uumuu irratti Danda’aadha.[5]
Firummaan takkaa dhiigaan ta’a kan akka haadha abbaa, obboleessa, obboleetti fi kkf, takkaa immoo soddummaan (fuudhaa heerumaan) ta’a.)
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Muyassar-406
[2] Tafsiir Ibn Kasiir-6/88
[3] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ar-Ruum, Ibn Useymiin- 109-110
[4] Madda olii-fuula 112-113
[5] Tafsiir Muyassar-364


text:
Maark Tiweeyn
Maark Tiweeyn ( Afaan Ingiliish: Mark Twain; 1885 - 1910) barreessaa Ameerikaa haasawa onnachiisoo fi qoosaa godhuun beekamuudha. Akkuma barreffamootni isaa jaallatamaa deemaniin beekamtii fi fudhatamni inni Ameerikaatti qabu dabalaa dhufe. Yeroo sanatti Ameerikaan biyya reef hundeeffamtu ta’uu irraan kan ka’ee aadaa himattu hagas mara waan hin qabneef warrii Yuurooppi maqaa masoo warra fokkatoo jedhanii waamuun isaanii kan baratame ture. Maark yeroo beekamtiin isaa guddatu gara biyyoota garaa garaa deemuun dhaggeffatoota isaa dandeetti qabuun afaan qabachiisaa ture.
“Paarisitti yeroon Afaan Faransaayiin haasa’u afaan bananii ana dhqggeeffatu ture. Gowwoota sana akka isaan afaan isaanii hubatan gochuu irratti naaf milkaa’ee jira” jedha. Namni kun kan inni guddate Hannabil, Missori yeroo ta’u bakka kanatti ture hojii isaa gurguddo lamaan Huckleberry Finn fi Tom sawyer jedhu kan eegale. Hojiiwwaan akka wirtuu gaazeexaaf taaypi sirreesuu, piriintera irra dalaguu , doonii oofuu fi warqee baasuu hojjetee jira. Achumaan kana hundaa ofirraa dhiisuun xiyyeeffannoo isaa gara gaazexeessumma naanneesse. Yeroo kana ture kan inni addunyaa barreffamaatti seene.
Ogummaan isaa addunyaa barreffamaa kan isa sooromse yoo ta’eyyuu isa ofirraa dhiisuun fuula isaa gama investmantiitti jijjiiruun isaa hiyyummaa itti fide. Bu’aa barreeffama irraa argateefi dhaala haadha warraa isaa gara investimentiitti dhangalaasus, maallaqa yartuu kan inni irratti baasee maashinii taaypii qofatu xiqqoo abdachiiseen ture. Maashinichii bu’aa kan argamsiisu ta’ullee yeroo baay'ee waan cabee hammaateef gabaa inni gama sanaan qabus jalaa kufe. Rakkoo maallaqaa isa quunname kana irraa kan inni dandamatee gargaarsa liqaa Henry H.Roggers irraa argateen ture. Sanaan booda suuta waan kasaaraa isaa irraa dandamachuun gara barreffama isaatti waan deebi’eef liqii isaa cufa offirraa baasuu danda’eera.
Jechamoota Maark[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Maark jechamoota isaan ni yaadatama. Jechamoota isaa keessaa muraasni kan armaan gadiiti!
- Dhugaan gati jabbeessa. Kanaaf kunuunsi!
- Sammuu ofi qaroomsuun hammam baay’isnee waa’ee keenya akka yaadnuufi dhimma nama biroo ammoo baay’ee akkaa dhimma itti hin qabne mul’isuuni.
- Jireenya keessatti waan nu barbaachisu dhimma qabaachuu dhiisuufi offitti amanamummaa qabaachuudha. Milkaa’inni haala kanaan ofiin dhufa.
- Midhamuu yoo barbaadde hiriyaafi diinaa kee waliin hojjechuutu si barbaachisa. Yeroo dinni kee maqaa kee xurressu hiriyaan kee ammoo akka dhufee siif himuuf.
- Wantootni xixiqoo hedduun kan isaan guddatan beeksisnii sirriin hojjetamuuniifi.
- Akka gowwaa turteettis ta’u akka miseensa koongireesii turteetti of yaadi. An garuu waanan sitti himu ofii kiyya akkan turetti.
- Addunyaa keenya irratti gootummaan cimina qaamaanii baay’inaan jira. Gootummaan sammunii garuu yartuudha.
- Odeesitee waa’ee kee shakkii namootni qaban dhabamsiisuuf ifaajuurra Afaan kee cufachuun namootni gowwaadha jechuun akka siyaadaan gochuutu caala.
- Yoo saree beela’ee kaastee nyaata yeroo hundaan duroomsitee deebi’ee si hin ciniinu. Garaagarumman namaaf saree kana.
- Battalumaan gaaffii deebisi jedhanii yeroo ana gaafatan natti tola. Hin beeku waanan jedhuuf.
- Namaa wajjin waldhabuu hin barbaadu. Yoo namni sun sirra hin deebi’u jedhe kabajaafi dhiifamaan fudhee ergan bakka dhoksaan gahadhee boodaa niin ajjeesaan.
- Yeroon mana barumsaa koo akka innii barumsa koo waliin na jalaa maku hin fedhu.
- Awwaalcha koo irratti hin hirmaadhu. Garuu xalayaa baay’ee bareedu du’ii sun ta’uu akka qabu mirkaneessuu koo ibsu barreesseen erga.
- Dursa dhugaa jiru barbaadii argadhu. Achiin boodadha kan ati hamma itti quuftutti jallisuu dandeessu.
- Barnootnii: ogeessootaaf nii ifa, dadhaaboota jalaamoo nii dhokata.
- Namni Ingilizii kan inni waa dalagu hojjetee waan beekuufi. Namnii Ameerikaa ammoo kan inni hojjetu hojjetee waan hinbeekneefi.
- Yeroo hundaa badii saaxiluunf ifaaji. Kana gochuun kee warra aangoo irra jiran itti gaafatamumma irra akka darbatamaan gochuun akka ati irra caala hojjettu si godha.
- Yeroo hundaa waan sirrii hojjedhu. Akkas gochuun kee namoota yartuu akka isaan si galatoomfatan gochuun warri hafan ammoo akka isaan si dinqisiifatan godha.
- Baankeerii jechuun nama uffata bokaa isaa yeroo aduun jirtu siif ergisuun yeroo roobni eegalu ammoo akka ati deebistuuf barbaadudha.
- Sobni dhugaa qophee isaa keessa kaawwachuun addunyaa nanna’uu danda’a.
- Jannata ykn si’ooliinan dhaqa jedhee filachuu hin fedhu. Sababni isaas bakka lamaan isaatiiyyuu hiriyaa waanan qabuuf. Jaalala biyyaa jechuun biyya kee yeroo hundaa gargaaruu yeroo ta’u motummaan garuu yeroo inni gargaaramuu qabu gargaaruudha.
- Iccitiin dura bu’aa ta’uu eegaluudha.
- Yeroo yaadnikee kan argamuun ol fagaatee deemu ija kee amanuun sitti ulfaata.
- Sodaan du'aa sodaa jireenyaa irraa madda. Namni jireenya jiraachuuf uumame du'i mataa dhukkubbi isaa miti.
- Kabaja qabaachuun sagalee duudaan dhagahuufi jaamaan arguu danda’uudha.


text:
ODUU GAMACHIISA !!!
Raadiyoo Daandii Haqaatiin
Sambata Fuulbana 1 / 2008
Musliimootni Kofalee irraa Hiidhaman gidduu nammooni 19 lakkifamuf ta’u ibsame.
Motummaan Musliimoota Kofalee irrat ajechaa fi Miidhaa hammaan hin jedhamne eggaa rawaate booda Musliimoota qulquluu hiidhuun hiraarsun issaa ni yadatama.
Musliimmooni hiidhaman kun kan adabii motummaan irrat dabarse kan dharaa xumuratuuf yeroon murasni hafeef yoo ta’u nammoota 19 motummaan dhifaama tasiisera jechuun lakkiisuuf ta’u dhaga’amera.
1, Ramadaan Awwal
2, Jamaal Dulle
3, A/rahamaan Shuna
4, Aabbu Gishee
5, Hasan Huseen
6 ,Abdoo Bushuraa
7 ,Huseen Birki
8, Huseen Gammada
9 ,Qaabato Qadhaaso
10 ,Ahimad Galataa
11 ,Musxafaa Dulle
12, Sh/mahmud Badhaaso
13, Musamma Huseen
14, Hasan Tashite
15, Sulxaan Qunbii
16, Yaareed Guyye
17, A/qaadir Betekka
18, Sh/jamaal Dhaqqabo
19 ,Aabbuu Gammada
Obolewwan keenya kun yeroo ammat mana hidhaa keeysa bahuudhan Magaala Shaashamane iddo tokkot wolit qabamuudhan Obolewwan keenyan laaqana afeerama kan jiran tahu madden keenya nuf gabaasaniiru .
Obolewwan keenya hiikamani fi maati isaan akkasummas hawaasa muslimaa hundaan baga gamaddan jenna.
Yaa Rabbi gammachu keenya wolit nu Aansii !!!


text:
Ana irratti cubbuu kan hojjetan akkamittan dhiifama gochuu danda’aa?
Gaaffii: Ana irratti cubbuu kan hojjetan akkamittan dhiifama gochuu danda’aa?
Deebii: Dogogora tokkoon tokkoon isaa hojjeteera, gaddisiseera, akkasumas tuqaa murtaa’een cubbuu hojjeera. Irra dadarba kana fakkaatan osoo jiruu kiristaanonni akkamitti deebii kennuun kan irra jiraatuu? Akkuma kitaaba qulqulluutti dhiifama gochuu qabna. Efeson 4:32 ni labsa “wali wali keessaniif gara laafootaa fi garraamoota ta’aa Waaqayyos immoo Kristoosiin dhiifama akka isiniif godhee dhiifama wali godhaa.” Bifa wal fakkaataadhaan Qolasiyaas 3:13 ni labsa, “wali wali keessaniif obsaa, eenyu illee obboleessaa isaa irratti komee yoo qabaatee, dhiifama walii godhaa. Kristoos dhiifama akka isini godhee isinis immoo akkasuma godhaa.” Furtuun qulqulluu sagalee isaa bakka lachuu irratti, Waaqayyoo dhiifama akka nuu godhee nus namoota biroodhaaf dhiifama gochuu qabna. Maaliif dhiifama goonaa? Dhiifamni waan nuu ta’eef!
Dhiifama gochuun salphaa kan inni ta’uu gaddaa fi qalbi jijjiranaadhaan isa barbaadudhaaf gaaffidhaaf kan dhufaniif. Kitaabni qulqulluun nutti hima, dhiifama akka goonu, haala tokko malee, nurratti daba kan godhan. Nama laphee irraa dhiifama gochuufi dhiisuun kan inni argisiisuu fedhi hamaa, gadda gadi fagoo fi dheekamsa yeroo ta’uu, isaan kana keessaa tokkoon isaani illee amala kiristaana dhugaa miti. Kadhata gooftaatiin, Waaqayyoo irra daddarba keenya akka nuuf dhiisuu ni kadhana, nuyis kan nu miidhaniif dhiifama akka goonu (Maattehos 6:12). Yesus, Maattewos 6:14-15 irratti jedheera, “isin warra isin yakkaniif yoo dhiiftan, abbaan keessan inni Waaqa irraa dhiifama isiniif godha. Ha ta’uu malee kan birootiif dhiifama gochuu yoo baatan, abbaan keessa cubbuu keessan dhiifama isini hin godhu.” Qulqulluu sagalee isaa keessatti ifa, isaanis waa’ee dhiifama Waaqayyoo kan dubbatan,Maattewos 6:14-15 irratti hubannoo wayyu kan argate, kan jedhuu, kan biroodhaaf dhiifama gochuu fi tole kan hin jenne mataa isaanitiif haraara Waaqayyoo dhugumatti kan hin barree dha.
Abboommi Waaqayyoo irraa tokkoon isaanii osoo hin kabajin, isa irratti cubbuu hojjenna. Nama biraa irratti yakka yeroo raawwannu, nama sana qofa miti kan nu yakkine, akkasuma immoo Waaqayyoon malee. Waaqayyo irra daddarba keenya hundumaa isa hagam ga’uu sana dhiifama akka nuuf godhee yoo hubannee, ayyaana kana kan biroo dhorkachuudhaaf mirga akka hin qabne ni hubanna. Nutti Waaqayyo irratti kan hin lakkaa’amne yakkineera, eenyu iyyuu yakka nu irratti godhe caalaa. Waaqayyo ammana dhiifama erga nuu godhee, kan biroo xiqqoo kana dhiifama gochuudhaaf akkamitti didnaa? Fakkeenya Yesuus Maattehos 18:23-35 irratti ibsa jabaa dhugaa kanaan. Waaqayyo abdii nuuf laateera, dhiifama gaaffachuudhaaf gara isaa yeroo dhufnu, inni bilisaan nuuf laata (1ffaa Yohaannis 1:9). Dhiifama kan nu goonuu bal’inni isaa daangaa hin qabu, bifa walfakkaataadhaan dhiifamni Waaqayyoos daanga hin qabu (Luqaas 17:3-4).
Ana irratti cubbuu kan hojjetan akkamittan dhiifama gochuu danda’aa?


text:
Godina Harargee Bahaa Aanaa Gursuumitti Waraanni Liyyuu Poolisii Haleellaa raawwate
Haleellaa Waraanni Liyyuu Poolisii Araaddaa Kaasaa Oromiyaa jedhamu keessatti guyyaa kaleessaa raawwate kanaan, Bulchaa gandaa dabalatee namootni lama akka madaayanii fi namoonni 6 immoo ajjeefamuu maddeen naannawa irraa nuuf gabaasan.
Akka namni naannawa san irraa bilbilaan dubbisne nuuf himetti, haleella waraana Liyyuu Poolisii naannoo somaalee kana qolachuuf poolisoonni Oromiyaa tarkaanfii fudhataniin, waraana Liyyuu Poolisii irraa loltoonni 6 kan ajjeefaman akka tahee fi Poolisii Oromiyaa irraallee namni jaha kan ajjeefaman tahuu nuuf hime.
Liyyuu Poolisiin naannoo somaalee yeroo ammaa kana jiraattota aanichaa keessaa, namoota ummata biratti fudhatama qaban ajjeessuudhaaf xiyyeeffatanii socho’aa kan jiran tahuu gabaasni naannawa irraa arganne ni ibsa.


text:
Haaluma kanaan Mudde 01, 2015 Lixa Harargee naannoo Baddeessaa Ona Gammachiis keessaa bakka Siree jedhamutti waraana wayyaanee haleeluun 5 yeroo irraa ajjeesu, 7 ol ammoo madeessuun gabaafameera.
Waraanni Bilisummaa Oromoo Godina Bahaa tarkaanfii isaa itti fufuun Mudde 02,2015 Lixa Harargee naannoo Daaroo Labuu bakka Jiddoo Galamaa jedhamutti murna waraana wayyaanee rukutuun 4 yeroo irraa ajjeesu, kanneen 6 ol ta’an ammoo akka madeessee fi qawwee kilaashii 3 hidhannoo guutuu waliin akka irraa booji’e Ajaji WBO Godina Bahaa hubachiiseera.
Kun kanaan osoo jiruu gama Bahaan ilmaan Oromoo waraana wayyaanee keessa jiranii fi kanneen dhalootaan Oromoo hin taane, sirnichaaf waardiyaa dhaabbatanii jiran gidduutti walitti bu’iinsi uumamuu oduun walqabatee nu gahe ifa godha.
Bifuma kanaan Mudde 01,2015 Baha Harargee keessaa naannoo Dirre Dhawaatti dhihoo, karaa gara Jibuutti geessutti kan argamu bakka Shinniilee jedhamutti qubsuma waraana wayyaanee tokko keessatti loltootni dhalootaan Oromoo ta’anii fi kanneen biroo gidduutti waldhabbiin uumamuun dhukaasa walitti bananii akka wal ajjeesanii fi wal madeessan oduun kun ni hubachiisa.
Maddi rakkoo kanaas loltootni wayyaanee dhalootaan Oromoo hin ta’in ilmaan Oromoo waraanicha keessa jiran ilaalcha sabummaan, FDG deemaa jiruun walqabsiisanii shakkuu fi gara Jibuutiitti baduuf yaadaa jirtu ittiin jechuu irraa akka ta’e ibsameera.