text: 1Israa7eela asai ubbai Robi7aama kawoyanau Sekeema katamaa biido gishshau, ikka yaa biis. 2Nabaaxa na7ai Iyorbbaami, Kawuwaa Solomonappe baqatidi Gibxxen de7iyaagee hagaa siyido wode, Gibxxeppe simmidi yiis. 3Yin Israa7eela asai Iyorbbaamayyo kiittidi xeesissin, inne Israa7eela maabarai ubbai Robi7aamakko biis; biidi, 4"Ne aawai nuna deexo qambbaraa toossiis; shin ha77i neeni i nuna ootissiyo wolqqaama oosuwaanne deexo qambbaraa nuuyyo kaushsharkkii. Yaatikko, nuuni neeyyo haarettana" yaagidosona. 5Yaagin Robi7aami etayyo, "Biite; biidi heezzantto gallassi simmidi taakko yiite" yaagiis; yaagin asai biis. 6Hegaappe guyyiyan Kawoi Robi7aami a aawai Solomoni paxa de7iyo wode, Solomona zorida cimata zoretaa bessiis. I eta, "Ha asaayyo woigada zaara geetii?" yaagidi oichchiis. 7Oichchin cimati Robi7aama, "Hachchi neeni asaayyo ashkkara gidada oottikkonne eti oichchiyoobau neeni lo77o qaalaa zaarikko, ubbaton eti neeyyo ashkkara gidana" yaagidosona. 8SHin Robi7aami cimati zorido zoriyaa aggidi, aara diccidi ayyo oottiya yelaga asata zoretaa bessiis. 9I eta, "Intte tana zoriyoobi aibee? 'Ne aawai nuna toossido deexo qambbaraa nuuyyo kaushsharkkii' yaagiya ha deriyaayyo woigada zaaroo?" yaagidi oichchiis. 10Oichchin aara diccida yelagati, "'Ne aawai nuna deexo qambbaraa toossiis; shin neeni nuuyyo kaushsharkkii' yaagiya asaayyo, 'Ta gil77a biradhdhee ta aawaa xeessaappe orddees. 11Ta aawai intte qambbaraa deexettiis; shin taani hegaappekka aattada deexettana. Ta aawai inttena lissuwan wadhdhiis; shin taani inttena masimasuwaadan dukkiya lissuwan wadhdhana' yaagada zaara" yaagidosona. 12Hegaappe guyyiyan Kawoi Robi7aami, "Heezzantto gallassi simmidi taakko yiite" giidoogaadankka, Iyorbbaaminne asai ubbai heezzantto gallassi simmidi yiidosona. 13Yin kawoi etayyo hanqqo zaaruwaa zaariis. Cimatu zoriyaa aggi bayidi, 14yelagati zorido zoriyaa kaalliis. Yaatidi hagaadan yaagiis; "Ta aawai intte qambbaraa deexettiis; shin taani hegaappekka aattada deexettana. Ta aawai inttena lissuwan wadhdhiis; shin taani inttena masimasuwaadan dukkiya lissuwan wadhdhana" yaagidi zaariis. 15Kawoi asai giyoogaa siyennan ixxiis; aissi giikko, GODAI Seeloppe yiida Akiiya baggaara kase Nabaaxa na7aa Iyorbbaamayyo yootido qaalai polettanaadan hagee GODAAPPE haniis. 16Israa7eela asai ubbai kawoi eti giyoogaa siyennan ixxidoogaa be7idi, kawuwaa hagaadan yaagidosona; "Daawitabaappe nuna gakkiyaabi aibee? Isseya na7aappe nuuni laattanabi baawa! Israa7eela asau, intte soo intte soo simmite! Ha77i simmi Robi7aami bau naagetto!" yaagidosona. Yaagidi Israa7eela asai ubbai bantta soo bantta soo simmidosona. 17SHin Robi7aami Yihudaa katamatun de7iya Israa7eela asaa bolli kawotiis. 18Hegaappe guyyiyan Kawoi Robi7aami ba gabbaaratu halaqaa Adooniraama Israa7eela asaakko kiittiis; kiittin eti shuchchan caddidi woridosona. Yaatin, Kawoi Robi7aami ba paraa gaariyan eesuwan kiyi uttidi, Yerusalaame baqatiis. 19Heedeppe doommidi hachchi gakkanaashin Israa7eela zareti tammati Daawita zariyaappe kawotida kawotu bolli makkalidosona. 20Iyorbbaami Gibxxeppe simmidoogaa Israa7eela asai ubbai siyido wode, a bantta yaa7au xeesissidi, Israa7eela bolli kawoyidosona; Daawita zariyaappe kawotida kawotussi ammanettidi attidai Yihudaa zariyaa xalaala. 21Solomona na7ai Robi7aami Yerusalaame katamaa gakkido wode, Israa7eela biittaa asaara olettidi, kawotettaa baayyo zaarana mala, Yihudaa zariyaappenne Biniyaama zariyaappe doorettida issi xeetanne hosppun tammu sha7u olanchchata shiishshiis. 22SHin Xoossaa qaalai, Xoossaa asa gidiya SHamaa7iyaakko yiis; yiidi, 23"Solomona na7aa, Yihudaa Kawuwaa Robi7aamayyo, Yihudaanne Biniyaama zaretuyyoonne attida asa ubbaayyo hagaadan yaaga; 24'GODAI inttena, "Intte dabbotuura, Israa7eelatuura olettanau booppite. Hagaa taani oottido gishshau, intte ubbaikka intte soo intte soo simmite" yaagees' yaagada yoota" yaagiis. Yaagin eti GODAA qaalaa siyidi, simmidi soo biidosona. 25Hegaappe guyyiyan Iyorbbaami Efireema gezziyan de7iya Sekeema qato kessidi gimbbidi, yan de7iis; hegaappe kiyi biidi PHinii7eela gimbbiis. 26Iyorbbaami ba wozanan, "Kawotettai Daawita zariyaassi simmana. 27Ha asai GODAA Beeta Maqidasiyan yarshshuwaa yarshshanau Yerusalaame katamaa biyaabaa gidikko, eti qassikka bantta godaakko, Kawuwaa Robi7aamakko simmana. Eti tana woridi, Yihudaa Kawuwaa Robi7aamakko simmana" yaagidi qoppiis. 28Hegaa gishshau, kawoi zorettidoogaappe guyyiyan worqqaappe naa77u maratu misileta medhdhiis. Medhdhidi asaayyo, "Intte hagaappe Yerusalaame biido keenai gidana. Inttenoo Israa7eela asatoo, inttena Gibxxeppe kessida intte xoossati hageetihoona!" yaagiis. 29Etappe issuwaa Beeteelen, issuwaa qassi Daanan wottiis. 30Ha yohoi etayyo nagaratiis; aissi giikko, issi maraa misiliyaayyo goinnanau asai Daana gakkanaashin bees. 31Iyorbbaami keraa huuphiyan goinniyo xoqqa sohuwaa giigissiis; giigissidi Leewa zare gidana xayikkokka, ubba qommo asaappe qeese oottidi sunttiis. 32Yihudan bonchchiyoogaadan hosppuntta aginan tammanne ichchashantta gallassan baalai bonchchettanaadan, Iyorbbaami gallassaa keeriis; keeridi yarshshuwaa yarshshiis. I hagaadan haniis; Beeteele biis; biidi ba medhdhido maraa misiliyaayyo yarshshuwaa yarshshiis. Qassi ba medhdhido goinniyo xoqqa sohotun qeeseta Beeteelen sunttidi wottiis. 33I ba huuphen doorido hosppuntta aginan, he aginau tammanne ichchashantto gallassi Beeteele biis; biidi he gallassai Israa7eela asaayyo baalaa gidanaadan awaajjiis. Yaatidi ixaanaa cuwayanau pude yarshshiyo sohuwaa kiyiis.


c: text/html

text: 1Yesuusi he haasayaa wurssidoogaappe guyyiyan, Galiilappe denddidi, Yorddaanoosa SHaafaappe hefinttan de7iya Yihudaa biittaa biis. 2Daro asai a kaallidi biidaagaa hegan pattiis. 3Issi issi Parisaaweti paaccanau Yesuusakko yiidi, “Issi asi issiban gaasottidi, ba machchiyo yeddanau nu higgee azazii?” yaagidi a oichchidosona. 4Oichchin Yesuusi zaaridi, hagaadan yaagiis; “Xoossai koiro eta medhdhiiddi, attumaasanne maccaasa oottiis. 5Hegaa gishshau, 'Issi asi ba aawaanne ba aayyiyo aggi bayidi, ba machcheera issippe de7ees; eti naa77ai issi asa gidoosona' yaagiya qaalaa nabbabibeekketii? 6Hegaa gishshau, eti issi asa gidiyoogaappe attin, naa77u asa gidokkona; hegaa gishshau, Xoossai issippe gattidoogaa asi shaakkoppo” yaagiis. 7Parisaaweti Yesuusa, “Yaatin, Muusee aissi issi urai ba machcheeyyo paramaa immidi yeddana mala azazidee?” yaagidosona. 8Yesuusi zaaridi, “Intte intte maccaasaa yeddana mala, Muusee inttena azazidoogee, intte yootin siyennaageeta gidido gishshaassappe attin, koiro hegaa mala gidenna. 9Taani intteyyo odais; ba machchiyo shaaramuxennan de7ishin yeddidi, haranno ekkiya ooninne shaaramuxees; harai yeddidooro ekkiyaageekka shaaramuxees” yaagiis. 10Erissiyo ashkkarati a, “Azina giddooninne machchi giddon de7iya wogai hegaa mala gidikko, ekkennaaninne gelennan de7iyoogee keha” yaagidosona. 11SHin Yesuusi eta yaagiis; “Hagaa mala timirttee Xoossai immidoogeetussappe attin, asa ubbaassa gidenna; 12aissi giikko, bantta aayee uluwaappe yelettiyo wodekka, attumatetti bainnan yelettidaageeti de7oosona; qassi asi qaaratidoogeetikka de7oosona; qassi saluwaa kawotettaa gishshau, banttana qaaratidaageeti de7oosona; ha timirttiyaa eranau danddayiya ooninne ero” yaagiis. 13Yesuusi he wode ba kushiyaa guutta naatu bolli wottidi, Xoossaa woossana mala, issi issi asai naata akko ehiis; shin erissiyo ashkkarati he asaa hanqqettidosona. 14SHin Yesuusi, “Guutta naati taakko yiyoogaa diggoppite; aissi giikko, saluwaa kawotettai hageetu malaassa” yaagiis. 15Yaagidi ba kushiyaa eta bolli wottidoogaappe guyyiyan, hegaappe aggi bayidi biis. 16Issi bitanee Yesuusakko yiidi, “Tamaarissiyaagoo, taani merinaa de7uwaa demmanau lo77obaa ai oottoo?” yaagiis. 17Yesuusi a, “Lo77obai aibakko tana aissi oichchai? Issuwaa xalaalai lo77o; shin neeni merinau de7anau koyikko, azazota naaga” yaagiis. 18Bitanee, “Augeeta?” yaagidi oichchiis. Oichchin Yesuusi zaaridi, “Woroppa; shaaramuxoppa; wuuqqoppa; worddo markkattoppa; 19ne aawaanne ne aayyiyo bonchcha; ne shooruwaakka ne huuphedan siiqa” yaagiis. 20He yelaga bitanee Yesuusa, “Taani hegaa ubbaakka guutta naatettaasappe doommada naagaas; yaatin, tau pacciyaabi aibee?” yaagiis. 21Yesuusi bitaniyaa, “Neeni polida asa gidanau koyikko, baada neeyyo de7iyaabaa baizzada, he miishshaa hiyyeesau imma; neeni saluwan duretana; yaatada yaada tana kaalla” yaagiis. 22SHin he yelaga bitanee hegaa siyido wode, i daro dure gidiyo gishshau, qarettiiddi aggi bayidi biis. 23Yesuusi ba erissiyo ashkkaratussi, “Taani intteyyo tumaa gais; dure asi saluwaa kawotettaa gelanaagee daro meto gidana. 24Taani gujjadakka intteyyo odais; dure asi Xoossaa kawotettaa gelanaagaappe, gaameelai marppiyaa xoo7iyaara aadhdhanaagee matattees” yaagiis. 25Erissiyo ashkkarati hegaa siyidi garamettidi, “Yaatin, ooni attanau danddayii?” yaagidosona. 26Yesuusi eta tishshi ootti xeellidi, “Hagee asau danddayettenna; shin Xoossau ubbabai danddayettees” yaagiis. 27PHeexiroosi he wode zaaridi Yesuusa, “Be7a, nuuni nuuyyo de7iya ubbabaa aggi bayidi, nena kaallida; yaatidi nuuni ai demmaneeshsha?” yaagiis. 28Yaagin Yesuusi eta hagaadan yaagiis; “Taani intteyyo tumaa gais; taani, Asa Na7ai, ooratta biittan ta kawotaa araatan uttiyo wode, tana kaallida inttekka tammanne naa77u Israa7eela zaretu bolli pirddanau, tammanne naa77u kawotaa araatan uttana. 29Ta sunttaa gishshau, keettata woi ishantta woi michchentta, woi aawaa woi aayyiyo woi machchiyo, woi naata woi gadiyaa aggida ooninne, xeetu kushiyaappe dichchaa ekkana; qassi merinaa de7uwaakka laattana. 30SHin daroti ha77i sinttan de7iyaageeti guyye aadhdhana; qassi daroti ha77i guyyen de7iyaageeti sinttau aadhdhana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Tewofiloosaa, Yesuusi saluwaa biido gallassai gakkanaassi, oottanaunne tamaarissanau doommido ubbabaa taani ta koiro maxaafan xaafaas. Saluwaa baanaappe kase i ba dooridi kiittidoogeeta Geeshsha Ayyaanan azaziis. 3I ba kiittidoogeetussi oitamu gallassaa beettiiddinne qassi Xoossaa kawotettaabaa etau yootiiddi, ba waayiyaappe guyyiyan, haiquwaappe denddidoogaa siree bainnan daro ammanttidi, bana eta bessiis. 4Etaara issippe de7iiddi, eta hagaadan yaagidi azaziis; “Yerusalaameppe kiyoppite; shin intte taappe siyidoogaa ta Aawai inttessi immana giidoogaa naagite. 5Aissi giikko, Yohaannisi haattan xammaqiis; shin guutta wodiyaappe guyyiyan, Geeshsha Ayyaanan intte xammaqettana” yaagiis. 6Yesuusi kiittidoogeeti Yesuusaara gaittido wode a, “Godau, ha wodiyan Israa7eelatussi kawotettaa zaaruutee?” yaagidi oichchidosona. 7Oichchin Yesuusi eta, “Ta Aawai ba godatettan keerido aginaanne wodiyaa intte eranaassa gidenna. 8SHin Geeshsha Ayyaanai intte bolli wodhdhiyo wode, wolqqaa intte ekkana; ekkidi Yerusalaameeninne Yihudaa biitta ubban, Samaariyaaninne sa7aa gaxaa gakkanaashinkka taassi markkattiyaageeta gidana” yaagiis. 9Hegaa giidoogaappe guyyiyan, eti xeellishin, xoqqu xoqqu giiddi, saluwaa bin, eta aifiyaappe shaarai a genttiis. 10Yesuusi biyo wode, eti saluwaa tishshi oottidi xeellishin, issi bootta maayuwaa maayida naa77u asati sohuwaara eta matan eqqidi, 11“Galiila asatoo, saluwaa xeelliiddi, intte aissi eqqidetii? Ha intteppe saluwaa biida Yesuusi saluwaa biyoogaa intte be7idoogaadankka, simmidi yaana” yaagidosona. 12Hegaappe guyyiyan, Yesuusi kiittidoogeeti Dabira Zaite geetettiya deriyaappe Yerusalaame simmidosona. Dabira Zaitee Yerusalaame matan de7ees. 13Yesuusi kiittidoogeeti Yerusalaame gelidi, bantta de7iyo sohuwaa pooqiyaa pude kiyidosona; kiyidaageeti PHeexiroosa, Yohaannisa, Yaaqooba, Inddiraasa, Piliphphoosa, Toomaasa, Barttalamoosa, Maatiyoosa, Ilppiyoosa na7aa Yaaqooba, ba biittaassi mishettiya Simoonanne Yaaqooba na7aa Yihudaa. 14Hageeti ubbati maccaasatuura, Yesuusa aayee Mairaamiiranne Yesuusa ishanttuura ubbai issi wozana gididi, tolidi woossoosona. 15He wode, PHeexiroosi xeetanne laatamaa gidiya ammaniya asaa shiiquwan issippe de7iya ba ishanttu giddon denddi eqqidi, hagaadan yaagiis; 16“Ta ishatoo, Yesuusa oiqqidaageeta kaalettida Yihudaabaa Geeshsha Ayyaanai kase Daawita doonan odido Xoossaa maxaafaa qaalai polettanau bessees. 17Aissi giikko, Yihudai nunaara de7ees; qassi nunaara issippe oottanaassi doorettiis” yaagiis. 18Yihudai ba iita oosuwan demmido miishshan gadiyaa shammiis; sinttau gufannidi kunddin, a uloi gidduwaappe daahettiis; a maraccee muleerakka zaazetti aggiis. 19Yihudaa bolli hanidabaa Yerusalaamen de7iya asai ubbai siyiis; hegaa gishshau, he gadiyaa bantta qaalan Akelddaama giidi xeegidosona; Akelddaama giyoogee suutta gade giyoogaa. 20PHeexiroosi yootiiddi, “Aissi giikko, Mazamure Maxaafan, 'A keettai mela de7o; ooninne hegan de7oppo' qassi 'A sunttatettaakka harai ekko' geetettidi xaafettiis. 21“Hegaa gishshau, issi asi Godaa Yesuusa dendduwaa markkattanau, nunan gaittana bessees; Yohaannisi xammaqido wodiyaappe doommidi, Yesuusi nuuppe saluwaa biido wode gakkanaas, Godaa Yesuusi nunaara hemettido wode ubban i nunaara de7iyaageetuppe issuwaa gidanau bessees” yaagiis. 23Yaagin ammaniya asai dooruwaassi Yosxxoosa giyo Barssaaba geetettiya Yooseefanne Maatiyaasa naa77aa essidosona. 24Hegaappe guyyiyan, Xoossaa woossiiddi, “Ubbaa wozanaa eriya Godau, Yihudai ba sohuwaa baanau yeggi bayido oosuwaanne Yesuusi kiittido oosuwaa sohuwaa ekkanaadan, ha naa77u asatuppe issuwaa neeni dooridoogaa nuna bessa” yaagidosona. 26Etan saamaa yeggidosona; saamai Maatiyaasa bollan wodhdhin, Maatiyaasi Yesuusi kiittido tammanne isiinetuura qoodettiis.


text: 1Yesuusi eta, “Taani intteyyo tumaa gais; amarida asati Xoossaa kawotettai wolqqaara yiyaagaa be7ennan haiqqennaageeti hagan de7oosona” yaagiis. 2Yesuusi usuppun gallassappe guyyiyan, banaara PHeexiroosa, Yaaqoobanne Yohaannisa ekkidi, eta xalaalaa gita deriyaa bolli kessiis; kessidi eta sinttan laamettiis; 3a maayoikka phooliis; sa7an maayo meecciya ooninne geeshshanau danddayennaagaa keenaa daro booxxiis. 4He heezzu erissiyo ashkkarati, Eelaasinne Muusee Yesuusaara haasayiyaageeta be7idosona. 5PHeexiroosi Yesuusa, “Tamaarissiyaagoo, nuuni hagan de7iyoogee nuussi lo77o; nuuni heezzu zamppata issuwaa neessi, issuwaa Muusessi, qassi issuwaa Eelaasassi zamppayana” yaagiis. I woigiyaakkonne eribeenna; aissi giikko, ikko hinkkootikka daro yayyidosona. 7Hegaappe guyyiyan, shaarai yiidi eta kammin shaaraappe, “Hagee taani siiqiyo ta Na7aa; i giyoogaa siyite” giya qaalai yiis. 8Sohuwaara eti yuushshi aatti xeelliyo wode, Yesuusappe attin, haraa oonanne bantta matan be7ibookkona. 9Eti deriyaappe wodhdhishin, Yesuusi eta, “Taani, Asa Na7ai, haiquwaappe denddana gakkanaassi, intte be7idobaa ooyyoonne odoppite” yaagidi azaziis. 10I azazidoogaa eti, “Eeno” giidi, “Ha haiquwaappe denddiyoogaa giyoogee woigiyoogee” yaagidi, bantta giddon haasayettidosona. 11Eti Yesuusa, “Higgiyaa tamaarissiyaageeti aissi, 'Eelaasi kasetidi yaanau bessees' giyoonaa?” yaagidi oichchidosona. 12I zaaridi yaagiis; “Eelaasi kaseti yiidi, ubbabaa giigissees; yaatin, aissi Xoossaa maxaafai, 'Asa Na7ai daro waayettananne ixettana' yaagii? 13SHin taani intteyyo odais; Eelaasi yiis; qassi abai Xoossaa maxaafan xaafettidoogaadankka, asai a ba koyidobaa oottiis” yaagiis. 14Yesuusi, PHeexiroosi, Yaaqoobinne Yohaannisi hinkko erissiyo ashkkaratukko simmidi yiyo wode, daro asai eta yuuyi aadhdhi eqqidaagaanne higgiyaa tamaarissiya amarida asati etaara palamettiyaageeta be7idosona. 15He daro asai Yesuusa be7ido wode dagammidi, sohuwaara akko woxxi yiidi, a sarotiis. 16Yesuusi ba erissiyo ashkkarata, “Etaara ai palametteetii?” yaagidi oichchiis. 17He daro asaa giddoppe issi bitanee zaaridi, “Tamaarissiyaagoo, ta na7aa bolli haasayaa diggiya iita ayyaanai de7iyo gishshau, a neekko ekkada yaas. 18Ha iita ayyaanai a oiqqiyo wode ubban, a ooggees; a doonaarakka hoommoi goppattees; qassi achchaa garccissees; bollaakka zoxissees. Appe ha iita ayyaanaa kessana mala, ne erissiyo ashkkaratuyyo odaas, shin kessanau danddayibookkona” yaagiis. 19Yesuusi zaaridi eta, “Ammanenna ha wodiyaa asau! Taani inttenaara aude gakkanaassi de7anee? Qassi inttebaa aude gakkanaassi danddayanee? Na7aa taakko haa ekki yiite” yaagiis. 20Yaagin eti na7aa akko ehiidosona; he iita ayyaanai Yesuusa be7idosaarakka na7aa kokkorssi bayiis; na7ai sa7an kunddidi, doonaara hoommoi goppu giishin gonddorettiis. 21Yesuusi he na7aa aawaa, “Hagee ne na7aa oiqqoosappe woqqa wode gidanee?” yaagidi oichchiis. Oichchin, na7aa aawai, “I guuttan de7iyo wodeesappe doommiis. 22A woranau daro wode tamaaninne haattan oliis; shin neeni danddayikko, nuuyyo qarettada nuna maaddarkkii” yaagiis. 23Yaagin Yesuusi a, “'Neeni danddayikko' gai? Ammaniya asayyo ubbabai danddayettees” yaagiis. 24Sohuwaara na7aa aawai ba qaalaa xoqqu oottidi, “Taani ammanais; shin gujja ammananaadan, tana maaddarkkii” yaagiis. 25Yesuusi asai dari dari biyoogaa be7idi, iita ayyaanaa, “Ha tullenne duude ayyaanau, ha na7aappe kiya gaada nena ta azazais; qassi naa77anttuwaa aani geloppa” yaagiis. 26He iita ayyaanai waassidi, na7aa keehi kokkorssidi, appe kiyiis. Na7ai haiqqidabaa milatin, daro asai, “Na7ai haiqqiis” yaagiis. 27SHin Yesuusi na7aa kushiyaa oiqqidi denttin, na7ai denddi eqqiis. 28Yesuusi soo gelidoogaappe guyyiyan, erissiyo ashkkarati Yesuusa dumma, “Nuuni he iita ayyaanaa kessanau aissi danddayibookkonii?” yaagidi oichchidosona. 29Yesuusi zaaridi, “Hegaa malai woosappenne xoomappe attin, haraban kiyanau danddayenna” yaagiis. 30Eti hegaappe denddidi, Galiilaara aadhdhidi biidosona; Yesuusi ba de7iyoosaa ooninne erana mala koyibeenna. 31Aissi giikko, i ba erissiyo ashkkarata, “Tana, Asa Na7aa, asi asau aattidi immananne worana; taani qassi heezzu gallassappe guyyiyan, naa77anttuwaa haiquwaappe denddana” yaagidi tamaarissees. 32SHin etau i giyoogee gelibeenna; qassi a oichchanaukka yayyidosona. 33Eti Qifirinaahooma giyo katamaa biidosona; biidi soo gelidoogaappe guyyiyan, Yesuusi eta, “Ogiyan ai haasayeetii?” yaagidi oichchiis. 34SHin eti biidi ogiyan, “Nu giddon nu ubbaappe aadhdhiyaagee oonee?” yaagidi palamettido gishshau, co77u giidosona. 35Yesuusi uttidi, tammanne naa77u erissiyo ashkkarata xeesidi eta, “Ooninne sinttau aadhdhana koyikko, ubbaappe guyye aadhdhidi, he ubbau ashkkara gidanau bessees” yaagiis. 36Issi guutta na7aa oiqqidi, eta giddon essiis; he guutta na7aa qoommidi eta, 37“Hageetu mala guutta naatuppe issuwaa ta sunttan mokkiya ooninne tana mokkees; qassi tana mokkiya ooninne tana kiittidaagaa mokkiyoogaappe attin, ta xalaalaa mokkenna” yaagiis. 38Yohaannisi a, “Tamaarissiyaagoo, issi asi ne sunttan xalaheta kessiyaagaa nuuni be7idi, nu bagga gidenna gishshau, a diggida” yaagiis. 39SHin Yesuusi yaagiis; “Ooninne ta sunttan Xoossai oottiyo malaataa oottidi, sohuwaara ta bolli iitabaa haasayanau danddayiyaabi bainna gishshau diggoppite; 40aissi giikko, nubaa ixxenna urai nu bagga. 41Taani intteyyo tumaa odais; intte taageeta Kiristtoosaageeta gidiyo gishshau, ooninne intteyyo ta sunttan bule haatta uyanau immikkokka, ba woituwaa ekkana. 42“Tana ammaniya ha guuttatuppe issuwaa balettiya oonanne, gaacciyo wogga woxaa a qooriyan qachchidi, abban a oliyoogee au keha. 43Ne kushee nena balettikko, qanxxa ola; neeni naa77u kushiyaara guxunee mule haiqqennasaanne qassi mulekka to77enna Gaannabiyaa taman geliyoogaappe, duuxa kushiyaara de7uwaa geliyoogee neeyyo keha. 45Ne tohoi nena balettikko, qanxxa ola; neeni naa77u tohuwaara guxunee mule haiqqennasan, qassi mulekka to77enna Gaannabiyaa taman yegettiyoogaappe, wobbe gidada de7uwaa geliyoogee neeyyo keha. 47Ne aifee nena balettikko, wooca ola; neeni naa77u aifiyaara guxunee mule haiqqennasan qassi mulekka to77enna Gaannabiyaa taman yegettiyoogaappe, issi aifiyaara Xoossaa kawotettaa geliyoogee neeyyo keha. 49“Aissi giikko, quman maxiniyaa yeggiyoogaadan, tamai asa ubbaa bolli yegettana. 50Maxinee lo77o; shin i mal77ana xayikko, zaaridi a waati mal77ettuuteetii? Inttenan maxinee de7o; yaatidi issoi issuwaara sarotettan de7ite” yaagiis.


text: 1Yaatin, nuuni woiganee? Xoossaa aaro kehatettai daranaadan, nagaran minnidi de7anee? 2Akkai; nuuni nagara ooso baggaara gidikko haiqqiichchida. Yaatin, nuuni hagaappe sinttau waati a giddon de7anee? 3Woikko nuuni ubbati Kiristtoos Yesuusaara issippe gidanau, xammaqettido wode, a haiquwankka aara issippe gidanau xammaqettidoogaa erekketii? 4Hegaa gishshau, Kiristtoosi Aawaa bonchcho wolqqan haiquwaappe denddidoogaadan, hegaadan nuunikka ooratta de7uwaa de7anau, a haiquwaa aara shaakkanau xinqqatiyan aara issippe moogettida. 5Aissi giikko, nuuni i haiqqidoogaadan haiqqidi, aara issuwaa gidikko, hegaadankka, haiquwaappe i denddidoogaadan nuunikka denddidi, aara issuwaa gidana. 6Nuuni hagaappe sinttanau nagarau aille gidenna mala, qassi nu nagaranchcha asatettaa wolqqai xayana mala, nu ceega asatettai Kiristtoosaara masqqaliyaa bolli misimaariyan xishetti kaqettidoogaa eroos. 7Aissi giikko, issi urai haiqqiyo wode nagaraa wolqqai a haarenna; shin 8nuuni Kiristtoosaara haiqqidabaa gidikko, aara qassi de7anaagaa ammanoos. 9Aissi giikko, Kiristtoosi haiquwaappe denddidoogaa, qassi naa77anttuwaa i haiqqennaagaanne haiqoi sinttappe a haarennaagaa nuuni eroos. 10I issitookka haiqqiis; nagarau a bolli wolqqi baawa; shin i ha de7iyo de7uwaa Xoossaayyo de7ees. 11Hegaadan qassi intte nagara oottennaadan, inttena haiqqidabaadan qoppite; shin Godaa Kiristtoos Yesuusa baggaara Xoossau intte paxa de7iyaabaadan, inttena qoppite. 12Hegaa gishshau, intte intte asatettaa amuwau azazettana mala, nagarai haiqqiya intte asatettaa haaroppo. 13Qassi intte asatettaappe issisaanne mooro ooso oottanau nagarau immoppite; shin haiquwaappe denddida asaadan inttena Xoossau immite; qassi intte kumetta asatettaakka xillo ooso oottanau Xoossau immite; 14aissi giikko, nagarai inttena haaranau bessenna; intte Xoossaa aaro kehatettaappe garssaara de7eetappe attin, higgiyaappe garssan de7ekketa. 15Yaatin, waananee? Xoossaa aaro kehatettaappe garssaara de7iyoogaappe attin, higgiyaappe garssaara deenna gishshau, nagara oottanee? Akkai; 16intte inttena issi urau azazettanau, ailledan oottidi immiyo wode, he inttena azaziyaagau ailleta gidiyoogaa ereeta; woikko intte intteyyo haiquwaa ehiya nagarau haaretteeta; woikko intte inttena xillo oottiya azazuwau haaretteeta. 17SHin Xoossau galatai gido; aissi giikko, nagarau kase intte aille; shin guyyeppe intte ekkido timirttiyaa giddon de7iya tumatettau intte kumetta wozanaappe azazettideta. 18Intte nagaraa ailletettaappe kiyidi, xillotettau aille gidideta. 19Intte mereta daafuranchcha gidiyo gishshau, taani ooyyookka geliya haasayaa haasayais; intte kase intte kumetta asatettaa moorobaa oottanau, tunatettaunne moorobau aille oottidi immideta; ha77i hegaadankka intte kumetta asatettaa geeshshabaa oottanau, xillotettau aille oottidi immite. 20Intte nagarau ailletidi de7iyo wode, xillotettai intteyyo goda gidenna. 21Inttena ha77i yeellayiya yohota he wode oottidoogaappe ai go77aa demmidetii? Aissi giikko, he yohotu wurssettai haiqo. 22SHin nagaraa ailletettaappe intte kiyidi, Xoossau haarettideta; qassi intte oottiyo ubbaban inttena muleera au aattidi immideta. Hegee intteyyo wore; hegaa wurssettai merinaa de7uwaa. 23Aissi giikko, nagarai qanxxiyo miishshai haiquwaa. SHin Xoossai nu Godaa Kiristtoos Yesuusa baggaara immiyo imoi merinaa de7uwaa.


text:
WAAQOMSAA
Maatii Sabaatiin, Bitootessa 3,2008
Yaada Ka’umsaafi Itichaa (Brainstorming)
1 .Waaqeffannaan maal?
2. Waaqeffattoonni eenyu?
3. Waaqeffattoonni maalitti amanu?
4. Utubaan Waaqeffannaa maal?
5. Dirqamni Waaqeffattoota irraa barbaadamu maal?
6. GWA yayyabuun barbaachisaadhaa?
7. GWAf seera /dambii bulmaataa baasuun barbaachisaadhaa?
WAAQOMSAA: BARUMSA AMANTII WAAQEFFANNAA
SEENSA
Barruun kun akkaataa hundee amantii Waaqeffannaa fi mala ittiin barsiisamu irratti hubannoo waliif kennuuf kan qophaa’eedha.
Kunis dhimma jajjaboo afur irratti xiyyeeffata:
1. Waaqomsaa
2. Amantii
3. Amantii Oromoo ganamaa
4. Waaqeffannaa
I. Waaqomsaa:Barumsa Amantii Waaqeffannaa
A. Magalata Waaqeffannaa
Magalata Waaqeffannaa jechuun akkaataa barsiifannaa amantii Waaqeffannaa jechuudha.
Akkaataa Amantii itti barsifatan, babal’ifataniifi dagaagfatan kan ilaaluudha.
Amantiin cufti Argaa Dhageettiin dhimma waaqeffannaa barsiifataa turan; booda keessa barsiifanni isaanii garuu waaltina horatuu dide.Kanaaf, dubbii fi seerota jiran akkamiin akka waaltessan maryachuu jalqaban. Diddaafi mormii hedduu booda Argaa dhageettiin gara kitaaba amantiitti akka jijjiiramu godhame.Kanaaf, akka Waaqeffannaatti yoo ilaalle
1. Afoomsaa-barsiifannaa amantii Waaqeffannaa kan Afaaniin dhaloota tokko irraa dhaloota biraatti darbuudha.Kanaan, Argaa dhageetti, Laboobsaa, Atoomsaa, Qaallomsaa, Wayyoomsaa, Innoomsaa, Noolomsaa,Hoofomsaa, Mandoomsaa, Daanomsaa,Daanyomsaa, Daaniyoomsaa,Danfoomsaa,fi kkf jedhan.)
Garuu, barumsa kana afaaniin dhalootaa dhalootatti dabarsuun hanqina waaltummaa akka horatu gargaara; dafee jijjiirama; namuu akka fedhii isaatti akka jallifatu ta’a.Akka salphaatti babal’isuufi dagaagsuun hidanda’amu.
Mudaa: Waaltina dhaba
Babal’ina dhaba
Dagaagina dhaba.
2. Barroomsaa-barsiifannaa amantii kan barruufi kitaabaan darbuudha.
Faayidaa: Waaltinummaa argata
Babal’inummaa horata
Dagaagummaa argata.
Egaa maal haagoonu?
Akka ammaan dura ture kanatti akka adeemu warri fedhan , garuu,nijiran; sababa isaa seera uumaa-uumamaa barreessanii fixuun hindanda’amu; yoo nibarreessina jenne dhugaa waaqaa jal’isuufi dabsuu, dirbabsuu, ta’a jedhu. Dhugaa Waaqaa, seera uumaa-uumamaa yoo barreessine; hunda barreessinuun waan hindanda’amneef akka dirbaba’u ykn muraasa akka ta’u gochuu danda’a jedhu. Kun immoo fudhatama Waaqeffannaa nu jalaa laaffisuu mala yaada jedhuun qeeqaafi sodaa qaban ibsu. Garuu, filannoon jiru Waan Waaqaa keessaa isaan murteessoo ta’an barreessanii barsiisuudha; kanaan ala carraan jiru Argaa Dhageettiin barsiifachaa jiraachuudha. Akka dhaloota waan jalaa badeefi gaadi’ame barbaaddachaafi deebisanii guddifachaa jiran tokkootti, akka ammaan duraatti hafuun miidhaa olaanaa qaba; gaadii keessatti akka hafnu nu godha. Kanaaf, akkaataa Waaqeffannaan gaadii keessaa ba’ee deebi’ee itti guddatu irratti hojjachuun barbaachisaadha; murteessaadhas. Dirqama dhaloota Waaqeffannaan bulaniiti!! Daandii kana soqachuunis dirqama keenya ta’a….
B. Dagaagina Waaqeffannaa (Waaqiyaa)
Akkamiin Waaqeffannaa gara kanatti fiduu dandeenya?
Warri maal haataanu jedhan waan ta’an hindhaban!!
Waaqeffannaa bifa kanaan barsiisuufi babal’isuuf kitaabota kaawoo, qajeelfama, safuu, aadaa, fi kkf kan Waaqeffannaa soneeffachuu qabna. Amantichis akka wiirtuu tokko jalatti deebi’u gochuu qabna.
a. Kitaabota Waaqeffannaa/Qajeelchaa/ Daaniyaa
b. Galma Waaqeffannaa /Tokkoomsaa/GWA
a. Barumsa Waaqeffanna/Waaqomsaa/GWA
b. Tajaajila Waaqeffannaa /Namoomsaa/GWA
c. Addunyaatti beeksisuu/ Addunyoomsaa/GWA
Dhugaan kun akka bara kana waan tokko goonu, nu dirqe; Waaqeffannaa gaadii keessaa baafnee akka itti deebifnee dagaagsinu akka soqnu godhe; kaka’umsi Waaqeffannaa deebisanii dagagsuus akkanaan dhufe.
II. AMANTII
A. Yayyaba Amantii
Amantii baruuf, yayyaba amantii beekuu qabna. Yayyaba Amantii kan jennu, waan amantii keessatti gahee olaanaa qabaniifi amantii ijaaran shanan : Uumaa, Ayyaana, Uumama,Seeraa,fi safuu dha.
Maalummaa amantii hubachuuf rimaada:
1. Uumaa
2. Madda Uumama
3. Ayyaana
4. Seera
5. Safuu …beekuu qabna.
B. Barbaachisummaa Amantii
Kun dhalli namaa maaliif akka amantii tolfate? Amantiin maaf barbaadame? fi kkf kaasuun baruu dandeenya . Akkanaanis Oromoon maaf akka Waaqeffannaan qajeelfamuu fedhanii jalqaban baruu dha.
Addunyaa irratti waan akka amantiitti fedhii dhuunfaa, amala ofittummaa gaadi’ee qabu hinargamne.
Amantii, aadaa, afaan, seenaafi sabummaa (eenyummaa) addunyaa irratti dhimma hoo’aadha.
Amantiin ammallee madda gaarummaa, kana amalaafi naamusti dhala namaa keessatti kan qajeeluudha.
Humna namuu bira gahuu hindandeenye, kan namuu waan godhu mara ija isaa jalaa dhoksuu hindandeenye amananii, itti buluufi ittiin qajeelfamuudha.
Amantiin amantaafi gocha of keessaa qaba; amanuun isa jalqabaa malee, isa dhumaa miti. Jaatanii ittiin waan amanan san waarratan illee of keessaa qaba.
Wiirtuu amantii keessaa waan jajjaboo lama qabna: Waaqaafi dhala namaa ti. Akka Waaqeffannaatti, fakkeenyaaf, bantiin amantii Uumaafi Uumama ilaallata. Uumaan kan waan walaabuu kana keessa guutee jiru, uumama, mara isa uumeedha. Kanaaf, Waaqeffattoonni waa hunda caala Waaqa jireenya isaaniitti aanfatu; raajii Waaqaas waan beekaniif, isaan qajeelfamu.
Addunyaa irratti dhalli namaa maaliif caasaa amantii hundeeffate?
a. Didha…rakkoo….cubbuu… keessaa bahuu
b. Gaarummaa fedhuu
c. Kanneen Qaalluun dhugaa Waaqaa itti mul’isee eegalanis nijiru. (Ajaja Waaqaatiin ka dhalateedha.) Jalqaba Waaqeffannaa kan ilaaluudha.
d. Badii dhala namaan hojjatamu, kan ofittummaafi jibbinsaan guutame to’achuuf tolfatanis ni jiru. (Amala dhala namaa isa badaa dhokataa ittiin abboomuuf akka tolfametti fudhatama.)
e. Gurmuufi gamtaa horachuuf illee kan horatameedha.
f. Fedhii dantaa ofii ittiin guuttachuuf,madda dinagdee,kanneen godhatanis jiru.
g. Sodaachisanii ittiin of jala bulchuufi abboomuuf kanneen fakkeessanii jalqabanis nijiru.
C. DANAA AMANTII
Amantiin addunyaa kanaa danaalee sadiin akka maddan amanama.
1. Waafoo ( Polytheism): Waaqolii Danichaatti buluu
Ayyaanoti hundi Waaqa akka ta’anitti fudhachuudha.
2. Maaroo (Pantheism): Marti Waaqota ta’uu amanuu
Uumamni cufti waaqa akka ta’anitti fudhachuudha.
3. Waaqoo (Monotheism): Waaqa Tokkichatti buluu ti.
III. AMANTII OROMOO
Amantiin Oromoo (Waaqeffannaa) Akkamiin Jalqabe?
1. Waaqa
Waaqni Tolchaadha; Tiksaadha; Fayyisaadha. Tolchaan waa hundaa humna hunda nicaala. Waanti ofiisaan lubbuu horate tokkollee hinjiru. Raajiin walaabuu keessa guute cuftis ofiin of-hintolchine. Jijjiiramni walqabataa addunyaa kanaas akka waa cufti akka tasaafi carraan hinmul’anne ragaa baha. Walaabuu keessatti waantoti tarreeffamanii naqaman eegaafi qajeelchaa mataa mataasaanii niqaban.
Akka amantii Waaqeffannaatti goleen waa hundaa Waaqa Tokkicha, kan maqaan isaa dhibbaati. Maqaan Waaqaa hedduu ta’uu mala. Akka fakkeenyaatti, Rabbi, Uumaa, Kalaqaafi kkf maqaa Waaqni ummata Oromoo biratti ittiin beekamuudha. Maqaan Waaqaa hedduudha; hojiinsaas akkasuma himamee hindhumu. Raajiin Waaqaa hanga fedhe haa danatuyyuu malee, Waaqni tokkichuma, abbaa hinqabu; haadha hinqabu; hiriyaa hinqabu; fakkeenyas hinqabu.
Waaqni Uumaa waa hundaati. Waaqeffattooti hiikkaa Waaqaa ibsuurra raajiifi gochaasaa ibsuu filatu. Innoonis akkanatti lallabee jira.
“Waaqeffattooti fedhiifi hawwiin isaanii akka fiixa ba’uuf Waaqa abdatu. Abdiin Waaqeffattootaa Waaqa. Waaqni Uumaa waa hundaati. Waaqni ni’uuma malee ofiisaatii hinuumamu. Waaqni hindhalatu; durii jalqabee jira; gara fuulduraattis bara baraan ni jiraata. Waaqni humna; Waaqni jaalala; Waaqni abdiidha. Waaqa ijaan arguun hindanda’amu. Waaqni gaariidha; nagaadha.”
Utubaan Waaqeffannaa inni Yayyabaa Waaqa. Waaqeffannaan Waaqaan utubama. Waaqeffannaa keessatti waanti jalqabaas, waanti dhumaas Waaqa Tokkicha: Waaqni Beelii-Belel. Waaqaan duuba karaan nama hindabarsu.
Akka amantii Waaqeffannaatti waanti cufti Waaqaan ibsama; jiruufi jireenyi dhala namaas ta’ee uumamaa hundi Waaqaan qajeelfama. Waaqni waan hunda keessa jira; waanti hundis Waaqaan utubama. Obbo Walda Yohannis Warqinaa kitaaba “Daawitii” keessatti akka ibsanitti, fakkeenyaaf, Waaqni abdii Waaqeffattootaati.
“Ummanni Oromoo waan hojjatame tokko eebbisuudhaan fedha isaa mul’isa. Kan dhalate akka guddatu, kan hore akka baay’atuufi qe’eefi naannoon isaa nagaa ta’ee jiruu guutuu keessa akka oolee bulu, hawwiifi fedha guddaa qaba. Fedhaafi hawwii isaa kana fiixaan baasuudhaaf jedhee kan itti abdatu Waaqa. Abdiin saba Oromoo Waaqa. Ummanni addaddaa Waaqaaf maqaa addaddaa qaba. Fakkeenyaaf, Araboonni Allaah, Inglizoonni God, Xaaliyaanonni Hiyoo jedhanii waamu.
Akka amantii Oromootti, Waaqeffannaa, Waaqni kan waa hunda uumeedha; ofii isaatii hinuumamu; hindhalatu; kan durii jalqabee jiru, gara fuulduraatti kan bara baraan jiraatu, jiraachisaa hundaati. Kan ajjeesu isa; kan kennus isa; kan fudhatus isa. Waaqni humna; Waaqni jaalala; abdii dhala namaa hundaati.”
Oromoon akka dhugeeffatutti Waaqni Uumaadha; Bulchaa walaabuuti; Jiraataa fal’aadha; Gaaromsaadha; Qajeelchaa Daandii Dhugaadha; Baalchaa uumamaati; Beelii-Belel. Hiikkaan Waaqaa hedduu bal’aadha; maalummaa Waaqaa ibsuun beekumsaafi dandeettii dhala namaan duuba; Innoon:
“Waaqa hojiisaa malee arguun hindanda’amu. Raajiifi hojiin Waaqaa mul’ataadha. Akkaataan hojii isaa, garuu, dhokataadha. Dhalli namaa iccitii Waaqaa bira ga’uu hindanda’u. Waaqni gurraacha garaa cabbii, leemmoo garaa taliilaati. Isaan buluun isaan qajeelfamuun, akkasumas isa abdachuun jiruu guyyaa isiniif haata’u!” jedhee kan jalqabes dhugaa kana mul’isa.
Akka amantii Waaqeffannaatti Waaqni Uumaadha; Fullaasaadha. Waaqa dura waanti ture hinjiru. Waaqni ni’uma malee hInumamu. Waaqni waan uume cufa nibeeka; umamni, garuu abdiin Waaqa fudhata malee qabatee hinargu. Waaqni Uumaa, Bulchaa, Qajeelchaa, Baalchaa, To’ataa, Sirreessaa, Gaaromsaa waa hundaa ta’uusaa shakkii tokko malee fudhatanii ittiin qajeelfaman.
Waaqeffattooti Waaqa akka beekan waantoti hedduu ragaadha. Waaqeffattooti Waaqa beekuusaanii haasaa guyyuu keessatti, mammaaksa, Kadhannaa, Eebba, Weedduu, geerrarsa, ayyaana, faarfannaafi kkf jaatanii jiruufi jireenyaa keessatti mul’isan. Kunneen hundi Waaqeffattooti akka waa’ee Waaqaa haala salphaa fi ifaa ta’een dhalootaa dhalootatti daddabarsan gargaareera. Barruu tokko malee Waaqaafi raajii isaa akka laayyootti ibsaa fulla’uun danda’ameera. Waaqeffattooti cufti, Daaniyaan, waa’ee Waaqaa laphee isaaniifi qalbii isaanii keessaa qabu; waan itti dhalatanii itti guddataniif tolchanii beekan.
Waaqeffattooti haasaa guyyuu keessatti waa’ee Waaqaa afaaniin otuu hinkaasiin hinoolan. Dubbii isaanii keessatti, “Waaqa beeka; yoo Waaq jedhe, kan Waaq nicaala; Dhugaa Waaqaa, fi kkf” waan jedhu dhaga’uun aadaadha. Mammaaksa keessattis dubbiin Waaqaa hundeedha. Waaqaan dahatamee mammaaksonni mammaakaman: “Waaqaan duuba karaan nama hindabarsu; kan Waaqa abdate hindhabu; kan Waaqni uwwise hindaaru; Namni niyaada; Waaqni niguuta; Waaqni hinariifatu; lafa jedhe hinoolu; Ganamaan ba’aniif Waaqa jalaa hinba’an,” fi kkf dha.
(Madda Daaniyaa)
2. Seemaa (Seera uumaa-uumamaa)
Kun haala seenaa uumamaa kan ibsuudha; seera uumaa-uumamaati. As keessatti akkaataa Waaqni itti Uumama mara uume baranna;dhugaa Waaqaan akkaataa itti mula’achuu eegale ilaalla.
Amantii tokko keessattis waanti gaafatamuufi iyyaafatamu hedduu ta’us kan “Waaqni maal? Maaltu waan hunda uume?” jedhu yeroo baay’ee dursee kan ka’uu maluudha. Nama jiraachuu Waaqaa amaneef immoo gaaffiin ittaanee ka’u “Uumamni akkamiin dhufe? Seerri Uumaa-uumamaa hoo akkam?” kan jedhu kaasuu dha. Kanaaf, akka Waaqeffannaatti dhimmi guddaa waa’ee SEEMAA beekuudha. Seemaa jechuun seera uumaa-uumamaa kan akkaataa uumamni itti uumaman mul’isuudha.
As keessatti wanti himamu hedduu jiraachuu mala; adeemsa keessa kan gabbatu ta’us ammaaf akka ka’umsaatti Daaniyaa keessa kan jiru ilaalaa adeemuu dandeenya.
“ Waaqni jalqaba walaabuu uume. Walaabuun many’ee uumama maraati. Walaabuun bishaan ture. Waaqni walaabuu bakka lamatti qoode: Dacheefi Ruuda; Dacheen bishaan jalaati; Ruuda bishaan gubbaati. Dachee iddoo lamatti qoode: bishaaniifi lafa godhe.
Ruuda manyee lubbuu immoo bakka sadiitti hire: Aduu, Baatiifi Urjiidha.” (Daaniyaa 6400:27)
Akka amantaa Waaqeffannaatti Waaqni waa hunda dura ture. Waaqa dura kan ture hinjiru; Waaqni fedhii isaatiin waantota kaan tolche; waa tolchuu kan eegales Walaabuun yayyabuun ture. Walaabuun bishaan ta’ee uumame; Walaabuun kunis kan uumame akka bishaan madda waan hundaa ta’utti ture.”Waaqni kan walaabuun akka bishaaniitti kan uume bishaan madda jireenyaa ta’uu waan beekuuf ture.” (Abbaa Daffaar Ayyaantuu Macca Bahaa, 1997)
Akka Waaqeffattooti amananittis Walaabu madda waa hundaati. Kanaaf, Oromoon Walaabuu jalqabaan kan waamus HORA WALAABUU jedheeti. Horri Walaabuu kunis mil’uu Waaqaatiin bakka lamatti bahe: Dachee fi Ruuda ta’e. Akkanaan Waaqni waan jalqabaa kaawoo waa hunda uumuu isaa Yaayyaa Shanan tolchuun akeeka isaa marabbeesse.
Waaqni yaayyaa shaman erga uumee booda dhala namaa uume;Waaqni raajii isaas walaabuun bakka lamatti hiree, achiin kan bishaan gubbaa uumuun jalqabe. Bishaan gubbaa keessattis waantota sadii guyyaa sadii keessatti tolchee raawwate. ”Waaqni guyyaa jalqabaa waantota Ruuda keessaa kan duraan tolche, aduu mul’ise.Guyyaa kanaanis Aduu Lafaa ykn Adulaa jedheen. Halkan isaa immoo kan guyyaa lammaffaa galgala mul’ate ,innika(Baatii) tolche; Guyyaa baatiin baate kanas Innika jedheen. Achiin Urjii tolche. Guyyaa ittaanu immoo Bishaan Goodaa bakka lamatti qooduun dursee bishaan mul’ise; iddoo kana immoo duumessaan aguuge. Guyyaa shanaffaatti lafa mul’ise. Gaafa jahaffaa dhala namaa uume. Nama jalqabaanis Horo jedheen. Akkanaan waa hunda guyyaa 27 keessatti uume.”(Ob Doorii Nagawoo,2002)
Akka Oromootti namni jalqaba Oddoola Liiban keessatti namni uumame Horo dha. Ummati Oromoos yeroo achii dhuftee isaa ibsatu, Horotti galcha jechuudha. Dhugaan mul’ataa jirus Oromoon warra Waaqni jalqaba tolche keessaa tokko ta’uu mirkaneessaa jira.
”Starting from this time on, the oromo people traced their origin from Horo,the founding father. The Fossil evidences discovered in oromiya(lucy,diknesh,chaltu over 3.5 million year old which was discovered in oromia in 1980’5 and the newly discovered EDALTU the oldest fossil ever discovered only about 200km from Finfine are good emphasis to be added in my opinion) indicates the fact that humanity is originated in Eastern Africa(oromiya),thus,oromians beliefs are scientifically supported. The agricultural practice and their democratic law the GADA SYSTEM trace back almost two million years as well.”Oromummaa, Barumsa Gammachuu Magarsaa, Finfinnee, 2001)
3. Uumama (Nama, Ayyaana, Qaalluu, Ateetee, Siiqqee, Dhugaa, seera Waaqaa, Seera lafaa ,Horii, mukaa, naannoo, Bishaan, Bineensa, Allaattii, fi kkf)
Dhugaadha! Uumamni cufti waan Uumaa nidubbata! Lafti yoo goggogu waan himu qaba; mukti yoo lalisu waan raagu qaba; kan afaan isaanii beekutti waan himan qaban; waan mil’atan qaban; waan mul’isanis qaban. Anaaf hingalle malee, yeroo warri keenya moora dubbisiifatan, eker-dubbistuu dhaqanii waan jal’ate qajeelfatan ninargan ture; nindhaga’an ture. Moora an beekee hindubbisne, Ayyaantuun dubbisee mil’uufi mul’ii hima ture. Moorri nama hundaatti hinhimu; kanneen afaan isaa beekan, kanneen isa wajjin waliigalanitti garuu tolchee dubbata.
Daaniyaaf haatoluu, Dhugaa Waaqaa uumama irraa dubbisu danda’amu beekeera. Daaniyaa ergan dubbisee booda hunda caalaa waanan hubadhen qaba. Kunis, yeroo waa’een Waaqeffannaa ka’u gaaffii namooti hedduu kaasaniifi deebiisaati. “Bu’uurri amantii Waaqeffannaa maali?” Deebiin isaa kanneen uumama dubbisuu danda’aniif bu’urri amantii Waaqeffannaa Uumaafi seera Uumamaati; kitaabni amantii Waaqeffannaas Uumaafi uumama!
Uumamni cufti kitaaba amantii Waaqeffannaati. Kan dubbisuu beeke, uumama irraa Raajiifi Ogummaa Waaqaa dubbisa; Ol’aantummaa Waaqaa dubbisa; Hayyummaa Waaqaa dubbisa; Seera Uumaa Uumamaa dubbisa ; Seera walaabuu shanan dubbisa!
Daaniyaan immoo akkatti Waaqeffattooti uumama irraa waan Uumaa dubbifatan agarsiisa; akkatti icciitii Uumaa hiikanii beekan mul’isa; maaliif Waaqeffannaan akka gaadi’amee tureefi yoo maal ta’e gaadii keessa akka bahu mul’isa.
4. Gadaa (Siyaasa, Hawaasummaa, Dinagdee, Aadaa, Amantii..)
Hariiroo namaa-namaa-hawaasa-mootummaa-uumama, Hariiroo hawaasaa-hawaasaa-namaa-mootummaa-uumama,
Haphee-(seera, aadaa,afaan,safuu,seenaa,eenyummaa,daga)
As keessatti kan adda bahee beekamuu qabu, “ Dhalli namaa erga uumamee booda akkamiin lafa kana irratti walbulchaa ture? “isa jedhuudha. Waaqni erga uumee booda akkamiin walis ta’ee of jiraachisaa akka ture baruudha.Kana beekuun akkaataa aadaa, seera, duudhaafi jireenya hawaasa sanaa akka ittiin mil’annuuf nu gargaara.
Sirna Oromoo kan ilaallu immoo isa jalqabaafi isa dhugaa malee isa garbummaan maramee dhufe miti .Oromoon otuu garbummaa jalatti hinkufiin akkamiin akka bulaa ture ilaaluun immoo dhimma ijoo keenya ta’a jechuudha. Bara bulchiinsa garbummaan dura ture malee kan akkaataa Oromoon itti dhugaan bulaa ture, ragaa nuuf ta’un hinjiraatu. Garbummaa dura bultiin Oromoo akkam akka ture beekuufis Gadaa beekuu qabna. “ the pre-colonial Oromo society, the core of Oromo social, economic, political, philosophical, and spiritual life was a holistic institution known as Gada. “ Oromummaa, Gammachuu, 2001)
Akka Gadaatti waan jireenyaa mara lafa irratti tolchuuf aangoo kan qabu dhala namaati Dhalli namaa immoo haala kana kan tolfatu akkaataa Waaqni isa tolcheefi akka itti bulu illee isatti agarsiiseen ta’a. Gadaan waan sabni tokko akka mootummaatti qabaatee ittiin buluufi walbulchuu qabu tokko of keessaa qaba. Siyaasaa Gadaa fkn kaawoo akkamii qaba?
1. Waaqeffattooti marti akka Fedhiifi Seera Waaqaatti walbulchuu qaban.
2. Hundeen bulchiinsa Gadaa seera Uumaafi Uumamaati.
3. Olaantummaan bulchiinsa Gadaa heeraafi Seeraa ummataati; akka ilaalcha Waaqeffannaatti mootummaan Gadaa mootummaa ummataati. Olaantummaan bulchiinsa mootummaa Gadaas Heeraafi Seera uummataati.
5. Aangoon mootummaa Gadaa taayitaa siyaasaa Gadaa shananiin dabaree waljijjiiree walbulchuu qaba.
6. Bulchadureen Gadaa kamuu ergamaa ummataa malee gooftaa ummataa miti. Gooftaan namaas ta’ee ummataa Waaqa Tokkicha qofaadha
7. Bulchadureen kamuu ummata keessaa ummataan ummataaf filamuu qaba, fi kkf…
As keessatti waanti hubatamuu qabu:
Gadaan mootummaa Oromoo kan bara garbummaa dura tureedha.
5. Aadaa Dhugeeffannaa Oromoo
Aadaan dhugeeffannaa mala ittiin dhalli namaa uumaa, uumama, jiruufi jireenyaa ilaalu, hubatu, akkasumas dhugeeffatee jiraatuudha.
Aadaan Dhugeeffannaa Oromoos aadaa amantiifi marraaga/falaasama/ Oromoo of keessaa qaba.Kanaaf, Amantiin Oromoo mala ittiin Oromoon uumaa, uumama, jiruufi jireenyaa ilaalu, hubatu, akkasumas dhugeeffatee jiraatuudha.Marraagni isaa immoo akkaataa dhufaatii uumaa, uumamaa kan iyyaafatuudha.
Aadaan dhugeeffannaa oromoos aadaa amantiifi marraaga Kush duriiti; amantii addaddaaf illee madda akka ta’etti fudhatamaa jira.
Aadaa Dhugeeffannaa oromoo keessatti Gurraachi maal?
-Gurraachummaan:humna humnaa oliiti
-Gurraachummaan qulqullummaadha.
-Waaqummaadha.
IV. WAAQEFFANNAA: AMANTII OROMOO GANAMAA
A. RIMAADA WAAQEFFANNAA
Hariiroo Waaqaa-namaa-hawaasaa-uumama
Haphee (Ayyaana, Seera waaqaa, laguu,aadaa,seenaa,afaan)
Amantii Waaqeffannaa kan jennu isa kami? Kan bara garbummaa keessa ture moo kan bara garbummaa keessa tureefi jiru ykn isa bara garbummaa booda dhufeedha?
Ammaaf Oromoon akka namaatti gaafa uumamee kaasee Waaqa tokkichatti amanee ittiin bulaa akka ture hubanna. Yeroo sanaa kaasee Waaqa tokkicha jireenya isaatti aanfatee akka Waaqni isa qajeelchetti otuu jiraataa jiruu garbummaan itti dhufe. Kanaaf, Waaqeffannaan kan bara garbummaa dura tureedha. Ummati oromoos otuu garbummaa jala hingaliin dura amantii mataa isaa kan warraafi hundee isaa ganamaa keessaa maddeen qajeelfamaa ture.Hanga gaafa amantiin alagaa dhufee isa dhaaluttis amantii mataa isaatiin bulaa akka ture ragaaleen mul’isanis hedduudha.”Oromoon bara garbummaa jala hingaliin sana quufaafi sugaan jiraataa ture.Oromoon kan safuu gate, kan aadaa isaa dhabe, kan seeraafi heera isaa dhabe erga garbummaa jala galee booda. Amantii alagaas kan humnaan jireenya isaatti aanfachuu eegale, erga garboomee booda ture.Amantii isaa ganamaa keessatti Uumaan waa hundaa Waaqa akka ta’etti amana. Waaqa malee waan biraatti hinamanu. Dhugaan waaqaa immoo kan gara dhala namaatti mulate karaa Qaalluufi Qaallittii ture. Isaan waayyuu Waaqni akka isaan raajii isaa dhala nmaaf ibsaniif laduu qaallummaan isaan uumeedha.” (Ob Dhinsaa Leephisaa, Abbaa Joobir, Gaadee, Finfinnee, bara 1997.)
Haala kana qorannoon ammayyaas ragaa baha.“Before their adoption to Christianity at the turn of 19thc and Islam the oromo people practiced their own religion. They believed in the supreme being called WAAQA ,WAQAAYO or WAAQ ,which approximates the English word God. The manifestation of the power of Waaqa through Ayaana is told to the people through Qallu’s (men) or Qalliti’s (women).”
Oromoon otuu hingarboomiin dura amantii akkamii akka qabaataa ture illee hayyuun biyya hambaa, adiin tokko illee bara dheeraa dura akkanatti ragaa bahee jira.
“M.De Almeida (1628-46) had said; “the oromo’s are neither Christians, moors nor heathens, for they have no idols to worship” even if he misinterpreted Oromo religion. But for the oromo’s Waaqa is the creator of every thing, source of all life omni present ,infinite ,he can do and undo every thing ,he is pure ,intolerant of injustice ,crime ,sin and all false hood.”
B. LADUU Waaqeffannaa
Waaqeffannaan laduu Waaqni dhala namaatiif kenneen yayyabame. Waaqni gaafa nama uume, aangoo namummaa kan dhalli namaa ittiin dhugaa Waaqaa hubatee ittiin jiraatu wajjin uume.Laduun kun Laduu Namummaafi Laduu Seera Waaqaati. Dhalli namaa cufti laduu namummaa kana beekee, Laduu Seera Waaqaatiin qajeelfamee akka ittiin jiraachuu danda’utti uumame. Haata’uutii, dhalli nmaa marti aangoo kana cufa goonfachuu dhiisuu mala. Kun kan dhufe akkaataa dhalannaafi laduu fudhannaa dhala namaa irraa madda.
Waaqni waa mara innaa uume, ayyaanaafi laduu ayyaana dhalannaa wajjin itituun nama uume. Kanneen laduu namummaa kan ayyaana laduu Qaalluu argatan akkuma jiran kanneen laduu waayyuu fudhatanis immoo njiru.Uumamni cufti adduma addaan laduu namummaafi laduu ayyaanaa argatan.Waaqni uumama mara guyyaa 27 keessatti uumee raawwate.Dhalli namaas ayyaana guyyoota 27’n keessaa tokkoo isaatiin dhalata. Kanaafuu, laduun namummaa marti tokko ta’uu dhiisuu mala. Namuu aangoo ayyaanaa kan mataa isaatii qaba.
LADUU NAMUMMAA
Didhaan dhala namaa mudachaa jiru, kan naannoo isaa marsee jiru callaa miti; kan hunda caalu keessoo isaa kan dhuunfateedha. Namumaan namaa kan qajeelfamus waan keessoo isaatiin dhiibameeti; waan naannoo isaa jiruuf deebiin inni kennu kan yaadaafi qalbii akkasumas ayyaanaafi miira isaan sukkuumameedha. Kun immoo xiyya jireenyaa kan qajeelchu waan ta’eef, madda gaarummaa dhala namaa ykn madda badummaa ta’uu danda’ee jira. Kanneen keessoo isaanii qulqullummaan guutan hunda dura waan badii of keessatti waan ajjeesaniif madda gaarummaa ta’uuf carraa bal’aa qabu. Kanneen waan badaa keessoo isaanii guute ajjeesuuf gahooman, kanneen daandii Waaqaa irra jiraniidha. Isaan kun ofittummaa waan of keessaa baasaniif waan ofii fedhan argachuuf jecha waan nama biraa hin miidhan.
Bara seera Waaqaan bulan, Laduun namummaa utubaafi dagalee jiruufi jireenya dhala namaa ture. Bara seera Waaqaa irraa maquun dhufe, garuu,bara jinfuun namummaa jiruufi jireenya dhala nmaa kan biruu micirqisaa tureedha. Barri kun akka Waaqeffannaatti, bara Badii, bara cubbuu, bara Ofittummaa ti. Bara Hidhaa fedhii dhuunfaati. Namni hidhamuufi qajeeluu kan qabu, seera Waaqaan malee fedhii dhuunfaa isaatiin ta’uu hinqabu. Bara sobaafi bara waafummaati. Nama Waaqaan bulu of fakkeessuun, waafolii tolfatanii ittiin namaafi mana daaressan; nama kaan caala of boonsuufi of tuuluuf seera waaqaa irraa maqanii, seeraafi safuu kijibaan of kuulanii jiraatu; barri waafolii bara waaqa tokkicha lagatanii, waaqolii danichaan buluun itti aadomeedha.
Waaqni akka Qaalluutti mul’isetti , dhalli namaa kan gaarummaatti galu, yoo daandii gaarummaa filateedha. Keessoon dhala namaa yoo waan gaariin guutame , ayyaana qulqulluun guutama; yeroo kana ammoo keessoo gaarummaan guutamee qajeelfamuun waan gaarummaa qabuun nama baasa; waan gaarummaa qabu akka hojjataniif nama oofa; kanaaf, namni waan gaariin guutamuuf waan gaarii yaaduufi hojjachuu qaba; gaariin gaarii dhala; yoo namummaan waan gaarummaa qabuun guutame,dhugaan namummaas waan gaaiin jiraata. Gaarummaan fedhiifi hawwii namummaa gabbisa; waan Waaqaa heduumminaan akka argatan nama godha;
“If he nourishes his inner self with gaarummaa, his real Self will remain alive.Gaarummaa widens the interests of man and links him to the whole.”
Hundeen Laduu namummaa cufaa gaarummaa dha; Gaarummaan immoo baatee jaataafi yaadaa, kan dhimbiibbaa jaalalaa, marartoo, kabajaa,fi birmannaa dhugaa keessaa bahuudha.Gaarummaa kan ittiin mul’isan keessaa tokko jaalala, marartoo, kabajaafi birmannaadha. Gaarummaan kana malees, haphee uumaafi uumama waltaasisuufi walitti itichuudha; latiinsa cufa nagaafi araaraan kan waltaasisus gaarummaadha.Tokko heddoomee, hedduun immoo kan tokkoomu gaarummaa Laduu Namummaatiin. Gaarummaa jechuun egaa, dhugaa (Uumaa) tokkicha waa cufa, uumama, keessaan mul’atuudha. Kanaaf, namni tokko yoo addummanyaa uumama mara waliin walta’ee jiraatuu fedhe, dursee laduu namummaa isaa kan madda gaarummaa ta’e waliin walta’uu qaba.keessoo isaa laduu namummaatiin guutuu qaba. Nami keessoo isaa yoo laduu namummaa, keessoo isaa wajjin yoo walta’e, ayyaana Waaqaan guutama; madda gaarummaa ta’a; Laduu olaanaa gonfata; akkanaanis gaarummaan walaabuu keessa akka guutu gochuu danda’a. Didhaa dachee kanaas kan ittiin furan seera Waaqaan jiraachuudha; Waaqeffannaa dhugeeffannaa ofii godhatanii, ittiin jiruufi jireenya ofii qajeelfachuu qaban.
“All revelations are built on Gaarummaa. For Gaarummaa is the practical way of reflecting the oneness of the origin of every thing. Gaarummaa enforces the belief that the whole world is related and fuses the mirage of the separation. Gaarummaa means that there is only one reality that is manifested in everything. Therefore, if one relates himself to the world, he will be related to his divine self. If man relates himself to the Divine, Supreme Power, he will relate himself to the whole world. “AXXX
Akka walii galaatti Oromoonni ganamaafi durii, Waaqeffattoonni ganamaa, warri akka Daaniyaa, seera ganamaatti jiraatan didhaa addunyaa kanaa furuu danda’u. Akka kanatti Waaqeffannaa kan barsiisu kanneen:
1. Laduu Namummaan dhalli namaa akka waan badaafi waan hamaa irraa fagaatu godha; Seerri laduu namummaas dachee gaarummaafi badummaa qabdu, keessaa kan dhalli namaa ittiin cubbuu irraa fagaatuudha.Cubbuu baqachuu ykn lagachuun callaan gaarummaatti nama hinbaasu, gaarummaa hojjachiifi gaarummaa yaaduun tuujuba gaarummaarra bahan; akkanaanis gaarummaa ayyaanaa argatanii, ayyaana gaarummaan raagan.
2. Akka Waaqeffannaatti dachee irra jiraachuun daandii dagaagina ayyaanaati. Kun immoo kan dhugoomu, akka seera Waaqaatti jiraatanii, Laduu namummaan guutamuun ta’a; kana kan murteessu akkaataa qajeelfama jiruufi jireenya dhala namaati; nama ilaalcha gaarummaa qabuufi keessoo isaa madda Laduu Namummaa godhateef, jiraachuun gaarummaadha.
LADUU QAALLUU
Laduu Shanan
Laduu jechuun Qaalluu jechuudha; aangoo Qaalluuti. Qaalluu Waaqatu namaa kenna. Qaalluun dur ture, bifa amma Oromiyaa bal’oo keessatti beekamu miti. Sun Qaalluu Ayyaanaati. Sun maqaa Qaalluu jedhutti hatamee/fudhatamee ittiin hojjatamaa jira.. Oromoon addaan faca’uu yeroo argan galma ijaarratee akka raagaatti waa namaa himuu illee dabalatee aadaa, seera uumamaafi hooda Oromoo eeguun kan dhufe sun Qaalluu Ayyaanaati. Jara warra ayyaanaa malee Qaalluu hinjennu, Qaalluun sana irraa adda.
Qaalluun damee shan qabdi. Kunimmoo, Yayyaba Waaqaa wajjin walitti dhufa. Yayyabni uumamaa shaniin deema. Shanan quba harkaafi quba miilla, shanan qaawwa mataa, shanan ijaarsa qaama namaa (miilla lama, harka lamafi mataa), shanan Gadaa, shanan Gogeessaa, shanan Dibbee, Qaalluu shanan (laduu shanan). Kun ijaarasa Waaqaati.Waan Waaqni Uumetu yeroo hedduu shaniin deema. Oromoon uumama isaa keessaa Waaqa biraa akeeka wa’ii ta’uu mul’isa.
Oromoon Qaalluun jalqabaa Waaqaa bu’ee jedha. Akkamiin Waaqaa bu’ee yoo jedhan, namni beeku hinjiru, bu’ee arge male.Qaalluun jalqaba Waaqaa bu’es maqaa isaa Hurrantee Dagaa ykn Hurri Dagaa jedhama. Hiikkaan isaa kan Hurrii keessaa argame jechuudha. Hurriin duumessa irraa adda yeroo ta’u olii ni ifa; jirbii fakkaatee yeroo lafa uffisu duumessi lafarraa ol siqee dukkanaa’ee bokkaa qabatee kan deemuudha.
Qaalluu kana jalqaba kan argate warra ilmaan Waayyuu Banoo kan ta’an warra Waataati. Waata aloolaa bobba’e jechuun horiin isaanii bineessa bosonaa waan ta’eef kan akka kanniisa bosonaafi kkf barbaacha bobba’anii adeemsa keessa itti dhufan jechuudha. Adeemsa kana keessa hurrii qal’attee lafaa kaatee samiitti ol duumessatti dhaabattu arganii itti dhaqani. Culka (ifa) hurufa keessatti arganii kaasuuf yeroo itti hiixatan ni dhaban; hordofanii bira yoo ga’an qabuu dadhaban. Dukkana hurrii keessaa ifa kana itti bu’uu dadhabanii guyyaa sadii itti fixe. Waan silaa qabeenya wa’ii argatan itti fakkaatte. Amma waan humni Waaqaa keessa jiraatti hubatanii nuuf hintaane jedhanii gosatti himannaaf deebi’an. Gosti dubbii dhageeffattee hayyuufi manguddoo filtee ergitee dubbiin akkasuma taate. Ammallee irraa fagaattu ni argitaa, itti hiiqxu fuudhuu hindandeessu, isaan illee fala dhabnaan raagatti dhaqanii falli himameef raaga irraa.
LADUU SEERA
Waaqeffannaan laduu seera Waaqaatiin utubamee dagalfame; dhalli namaa amantii kana fudhates laduu seera Uumaa kanaan qajeelfama. Waaqeffattooti jireenya isaanii akkanaan qajeelfatanis gaarummaa argatan.
Akka Seera Daaniyaa, kan Jireenya Amantii Waaqeffannaa Bara Innoo
Ummanni Oromoos jireenya Waaqeffannaa kana kan jalqaban waan itti jiraataniifi argan irraa ka’anii turan. Jireenyi Waaqeffattootaas seera Waaqaan gaadi’amee qajeelaa ture.
C. Madda Waaqeffannaa
1. Argaa-Dhageettii
Haalleen kunneen keessa Waaqeffannaan akkamiin jalqabe? Ammatti Argaa Dhageettii irraa waa hedduu dhagahaa jirra. Hedduun isaanii afoola bara dheeraa himamaa ture irraa kan kan maddaniidha. Kaan immoo akkaataa amantiileen biroo itti jalqaban irraa kan fudhatamee kan Waaqeffannaa waliin walmakamee himamuudha.
2. Daaniyaa: Seera Waaqaa
-kan innoon itti bulaa ture; kan Qaalluu ilaalu
-Beekumsa Qaalluu irraa argameen kan yayyabame
a. Ammaaf, Jalqaba Waaqeffannaa irratti kan irra guddaatti fudhatama argate, akkaataa Seemaa keessa kaahame keessaa kan baheedha;
Daaniyaa keessatti SEEMAAN maala jedha?
1. “Namnis Dhugaa, Qajeelaafi Gaarummaa kanaan akka bulu abboome.”
2. “Namoota keessaas Ayyaantota muude. Ayyaantummaan dhalootaan akka argamu godhe. Ayyaantonnis hayyummaafi beekumsa Waaqaan guutamanii Waaqaafi nama gidduu ta’uun iccitiifi seera Umaa-uumamaa namaaf akka hiikaniif eebbise. Kunis akkanatti ibsame; “Dhalli namaa akka Waaqni ayyaana isaaf kenneetti kennaa garaagaraa waan Waaqaa namatti ibsu dubbata; waan Waaqeffannaa wajjin waliif galu dubbata; kan kennaa kanaan guutame jabaatee garaa qulqulluun haahojjatu!” Namni rakkates gara ayyaantotaa dhaqee eebba akka fudhatu, dhibeesaa akka hiikkatu, hiikkatees Daandii Dhugaa, Qajeelaafi Gaarummaa akka argatu abboome. Ayyaantummaanis mallattoo araaraafi nagaa ta’ee akka fulla’u mul’ise.
3. “Waaqni namooti akka amantii Waaqa Tokkichaa qabaatanii Fedhiifi Seera Waaqaatti bulan godhe. Namni akka namaatti jiraachuu akka qabu itti mul’ise. Akka namaatti jiraachuufimmoo amantii Waaqa abdatan ittiin dhugeeffatan, waanta abdatanis, “dhuguma ni ta’a,” jedhanii ittiin fudhatan kenneef. Amantiin Waaqa Tokkicha, Maqaa dhibbaas Waaqeffannaadha. Waaqnis, “Waaqeffannaan amantii walaabuu, isa dhugaati; amantii walaabuu isa Yayyabaatis; Waaqeffannaan amantii beelii-belel isa ganamaati,” jechuun Ayyaantota muudamanii dhalatanitti mul’ise.”
b. Kan biraan Qaalluu jalqabaa, INNOO, tiin akka dhala namaatiif ibsaamee ittiinis buluun jalqabame Abbootiin Amantii Waaqeffannaa nu himu.
Innoon Akkamiin Waaqeffannaan buluu jalqabe?
Gaaf tokko Innoon waa arge….seera Innoo jedham; warri kaan SEERA DAANIYAA jedhan.
D. Danaa Waaqeffannaa
Amantiin addunyaa kanaa danaalee sadiin akka maddan amanama.
4. Waafoo ( Polytheism): Waaqolii Danichaatti buluu
Ayyaanoti hundi Waaqa akka ta’anitti fudhachuudha.
5. Maaroo (Pantheism): Marti Waaqota ta’uu amanuu
Uumamni cufti waaqa akka ta’anitti fudhachuudha.
6. Waaqoo (Monotheism): Waaqa Tokkichatti buluuti.Kun kan Waaqeffannaati.
Uumaan waa hundaa tokkicha ta’uu fudhachuudh. As keessatti kan xiyyeen kennameef “UUmaan waa hundaa eenyu ?”gaaffii jedhuuf. Deebiin isaa Waaqa tokkicha. Yayyabni amantii Waaqeffannaas isa kana.
E. Yayyaba Waaqeffannaa
i. Seemaa
Seera uumamaa kan Uumaan uumama cufa ayyaana 27n guyyaa 27 keesstti tolche ilaala.
Uumamni cufti ayyaana mataa isaaniin akka tolfaman, sana booda waanti cufti haaluma sanaan uumamuu akka jalqabe. Yaayyaa Shanan: Hora walaabuu kan bakka lamatti: Bishaam Gubbaa (Ruuda) fi Bishaan Goodaa (Dachee) jedhaman irraa Yaayyaa Shanan: Aduu, Ji’a, Urjii, Lafaa fi Bishaan
Ayyaana 27
ii. Daayoo Yayyaba Waaqeffannaa
Maaliif akka Waaqeffannaa yayyabatan waanti beekamu jiraa?
Waaqeffannaan Uumaa tokko; Uumamoota hedduu beeka. Uumamoota kunneen kan Uumaa waliin qunnamsiisu immoo Ayyaanota hedduu jira.
1. Waaqa Tokkicha
2. Ayyaanotaafi Ayyaantota hedduu
3. Uumamoota hedduu
Just as the other African traditional religious practices , the Oromo religious thoughts coalesce ideas about a multiplicity of spirits and those about a single supreme being.
Ilaalcha Oromoo kana maaltu walqabsiisa?
-Uumaa, Ayyaana, Uumama,
– Nama, Safuu, uumamaa
The Oromo have their own unique worldviews founded on five conceptual bases: Ayaana (spiritual connection), Uuma or Uumee (Creator,Maker), Uumama (Creature/ nature), Seera Yayyabaa (Devine Law) and Safuu (ethical and moral code). They use these concepts integrally “to explain the organization and interconnection of human, spiritual and physical worlds” . Integrated as they are, the concepts guide the Oromo people’s view of the world at large.
iii. Utubaafi Dagalee Waaqeffannaa
1. Waaqaa , Abbaa Iccitii, Umaa hundumaa,
2. Qaalluu
Nama qulqulluu seera Waaqaa hiiku, namtti himu, kan Waaqaan muudame
Madda seerotaa, madda qajeelfamaati,
Waayyuu /Raaga, Dhaha Dhooftuu, Eker Dubbistuu, Mooralaaltuu/mortuu/, Maallima /roobistuu-caamsituu/,
3. Galma/Muudaa, Eebba, Kadhaa,Dalagaa,Hurruubaa, faguu,/
4. Abdaarii, Abbaa Daarii, bakka Ulfoo, Mijjirii, Malkaa Tulluu, Odaa (sacred place/
Ardulfoo qaba; bakka qulqulluu kan Ayyaana guutuu qabu, bakka itti Waaqa kadhatan
5. Aarsaa-Qumbii
6. Dhibaayyuu
7. Muudaa
8. Hammachiisaa
iv. Waaqeffannaan jalqabaa kaasee Yayyaba Amantummaa qabaa?
Waaqa, Ayyaana, Qaalluu, Galma, Ardaa, Jila, Muuda
v. Waaqeffannaan tajaajila ayyaantummaa kennaa turee?
Qaalluun maal hojjataa ture?
-muudaa,
-eebbisaa,
Abbaan Muudaa/ Haati Muudduu jalqabaa eenyu ?
Galmi Waaqeffannaa Jalqabaa Eessa ture?
Gadaafi Qaalluun waliin turan. Abbaa Gadaa kan muudaa ture, Abbaa Muudaa ti . Kanaaf, Taa’umsa Abbaa Muudaa duraa kan ture, Galma Odaa Mormor bara 6401 ALW dura tureedha; Afrikaa Kaaba Bahaa keessaa bakka tokko ta’uu qaba.
F. Ayyaana Waaqeffannaa
Dhaanquun jireenya Waaqeffannaa, Ayyaana Waaqeffannaa, kan bara darbee, kan bara ammaafi kan bara egeree kan safaru ta’ee bakka sadiitti qoodama.
a. Ayyaana ADII
Waan darbe, Ayyaana Ekeraan yaadachuu,
Kan boqote ayyaanaafi lubbuun akka jiraatu
Mil’uu Waaqeffannaa
Waaqeffannaa keessatti waan darbe akkatti beekan qaban;seenaa, afoola ykn argaa-dhageettii, Qaalluu,Waayyuufi kkf irraa waan darbe dubbisanii beekuu nidanda’ama.
Du’aan hingalu.
a. Ayyaana DIIMAA
Waan ammaa qaama, ayyaanaafi lubbuun akka jiraatu
Magoo …..Waaqeffannaa
Argaa-dhageettii, Qaalluufi Waayyuu irraa beekuunn nidanda’ama.
b. Ayyaana GURRAACHA
Waanti egeree immoo akkatti jiraatu, waaqa malee kan beeku hinjiru,
Mul’ii Waaqeffannaa
Kun Oromoon akkamiin akka Dhahaa beeku ykn waan egere ta’u hubatee waan qajeelfatu qajeelfata isa jedhu nu hubachiisa. Oromoon mala ittiin waan egeree ilaalee beeku hedduu qaba. Ji’a, mukkeen, raammoo. Allaatti, moora,..fi kkf irraa waan egeree dubbisuufi beekuun nidanda’ama.
Oromoon akkamitti waan egeree mul’ata? Oromoon maaliin waan egeree beekuu danda’a?
The Oromo are future-oriented people. Contrary to the views12 of some writers about the African conception of time, the Oromo are not only concerned with the past and the present but also with the future. For the Oromo the past is a powerful tool for critically evaluating why we are in the present situation. The future is a powerful one to enact change. What happened in the past and what is happening in the present affects their future concerns. In light of this, I will discuss how various happenings help the Oromo to envision and make valiant efforts to build their future., Through my fieldwork, I have confirmed the observation of Baxter (1970) that the Oromo’s concern of ancestors and genealogical continuity shows that they are concerned with the future.. Baxter’s observation in the pastoral Boran conveys this fact.
No man disposes of cows and camels, even his handhuuraa [a calf given to the son at birth] without consulting his brothers. A father of a herd is a trustee, and a man who imperils his herd would be treated as a potential suicide or murderer and restrained—”Fathers of herds”, like fathers of the land or lineage heads in many African agricultural societies, or trustees, and a herd on which future generations depend for subsistence is not at the free disposal of its living “owners”. A man has no right to endanger his descendants because, as their “father”, he is responsible for their welfare (Baxter 1970, 126).
G. HOOKKOO Waaaqeffannaa
Waaqeffattooti Eeenyu? Hookkoon Waaqeffannaa maal? Hookkoon hoo maal?Amantii kana akkamiin fudhatan? Kana immoo beekuuf aadaafi seera Oromoo, ilaaluu qabna. Hookkoo Waaqeffannaa beekuudha.
Utubaafi dagalee amantii sanaa beekuudha. Akka Waaqeffannaatti kun Hookkoo Waaqeffannaa Shanan;
1.1.1 Seera /Seera Walaabuu, Seera Yayyabaa, Seera Uumaa, seera Uumamaa, Seera Namaa,/
1.1.2 Seedaa
1.1.3 Aadaa
1.1.4 Laguu
1.1.5 Safuu fi kkf keessa kan bahee ittiin qajeelfamaniidha.
Akka Gadaatti namni tokko bifa lamaan Oromoo ta’a: Dhalootaan fi Moggaasaadha. Guddifachaan garuu, lammummaa kennuufii dhiisuu mala.
Kanaaf, Waaqeffannaa akkamiin fudhatu? Akkamiin Waaqeffannaa fudhatan? Akka Waaqeffannaattis namni tokko karaa lamaan Waaqeffannaa fudhatuu danda’a. Dhalannaa fi Muudaadha.
Sirna lamaan Waaqeffannaa fudhatan:
d. Hammachiisaa
e. Muuchisaa dha.
H. Kaawoo Waaqeffannaa
Waaqeffannaa keessatti waanti guddaa Kaawoo Waaqeffannaa beekuun, ittiin jiruufi jireenya matayyaafi gamtaa qajeelfachuu danda’uudha. Waaqeffattooti dhugaas Kaawoo Waaqeffannaa tolchanii erga hubatanii booddee ittiin jiruufi jireenya matayyaas ta’ee gamtaa gaaromsan. Kaawoo Waaqeffannaa keessaa Kanneen jajjaboo Waaqeffattooti dhugaan kudhaamachuu qaban akka armaan gadiiti.
Waaqeffattooti Dhugaa:
1. Waaqa Tokkichatti amanan.
2. Beekumsa Waaqaafi Humna Isaa qofaatti amanan.
3. Umamni Waaqaa cufti hiika-qabeessa ta’uu amanan.
4. Dhalli namaa umamoota kaan caalaa gulantaa olaanaa kan qabu ta’uu amanan.
5. Namni kamuu Waaqeffataa (Waaqeffattuu) ta’uun dhalachuu amanan.
6. Namni kamuu qulqulluu ta’ee dhalachuu amanan.
7. Namni kamuu dibaabee Waaqaa jalatti nageenyaafi fayyina isaaf hojjachuu akka qabu ni’amanan.
8. Waaqni Daandii Dhugaa namatti otuu hinmul’isiin, akka nama hinadabne ni’amanan.
9. Waaqni waantota uume mara keessaa kanneen caalan gaarummaa ta’uu ni’amanan.
10. Waaqa usanii amanuu qofaan dhiisuu otuu hinta’iin beekumsa Waaqeffannaa qorannaan gabbifachuu akka qaban amanan.
Irbuun fudhatamu maal akka ta’e illee beekuu qabna.
I. Faayidaa Waaqeffannaa
Maaf Waaqeffannaa barbaanna?
Faayidaan Waaqeffannaa Maali?
Amantii maaliif barbaanna?
Madda gaarummaa dhala namaati. Madda araaraati; madda nageenyaati; Gaachana nageenyaati
J. Didhaa Waaqeffannaa
Didhaan jireenya Waaqeffannaa keessatti nu mudachuu malu hedduu ta’uu mala. Kan nama dhibu immoo didhaalee jireenyaa kunneen Waaqeffannaa keessa jiraachuun ala dursinee waanti ittiin beeknu dhabamuu isaati. Ammaaf, mee didhaalee sadan tokko haa ilaallu:
Dakoo- Nama Waaqa Tokkichatti hinamanneedha.
Dawwee- nama aadaafi seera oromootti hinbulleedha
Dhiibbaa- Alagaafi dhiibbaa bara faana dhufuu malan..
Akka walii galaatti Didhaalee jireenyaa kanneen dhiibbaa addaddaan dhufan Waaduree kitaaba Waaqeffannaa: Daaniyaa, keessaa ilaaluu nidandeenya.
“…Waaqeffattooti bara kanaa dhibee baay’een marfamanii jiru. Isaan kaan “qaroomina” addunyaan liqimsamanii Daandii Waaqaarraa maqaniiru. Isaan kaanimmoo, aadaafi amantii alaalaan dhuunfatamanii adoodaniiru. Har’a waantoti qixa mararraa gad-bubbisan dhiibbaa qaamaafi sammuu babal’isaniiru. Gama biraan, kanneen Daandii Waaqeffannaa, isa dhugaafi isa qajeelaa argachuuf dhama’an hedduudha. Isaan kunneen waan Waaqeffannaa soqachaa jiran. Waan ta’eef, isaan kanaatti birmachuun dirqama Waaqeffattootaa, kan yeroofi kan sardaati.
Har’a, Waaqeffannaaf birmachuu dhiisuun maal miidha? Gaaffiin kun gadfageenyaan ilaalamuu qaba. Dhugaa dubbiif yoo ta’e, har’a Waaqeffannaaf birmachuu dhiisuun of-balleessuudha; egeree of-wallaalchisaa dhaloota ittaanuuf kaa’anii darbuudha; kuusaafi ragaa kaleessaafi har’aa owwaalanii darbuudha; dhaloota of-dhabaa dachaadhaan baay’isuudha; Waaqeffannaa egere daraaree sanyii godhachuuf bilchaachaa jiru bishaaniifi albuuda dhoowwatanii gogsuudha; dambalii amantii Waaqeffannaa balleessuuf dhangala’aa jiruuf daandii tolchanii Waaqeffannaa daran qancarsuudha; leelloofi dagaagina Waaqeffannaa quucarsuudha.
Waaqeffattooti biroommoo, beekumsa qabaatanis barumsa hinqaban; walirraa fagoo jiran. Dubbii Waaqeffannaa beekanis, of-keessaa baasanii dhaloota egereef gumaachuuf hir’ina qaban; kaka’umsas hinqaban; nindalaga yoo jedhanis waantota gufuu isaanitti ta’an hedduu keessa jiran. Kanaaf, waan alagaa leellisaa, kan isaanii tuffachaa jiraatan. Isaan kunneenitti birmachuunis dhimma belbeltoodha.
Haala naannoo keenya marsee jiru yoo xiinxalle, waantoti hedduu yaaddessoodha; abdii kutachiisaa fakkaatanis. Waaqeffannaa waan quucarsaniifimmoo, hedduu nama dhiphisan. Waaqeffattooti dhugaa, garuu, ba’aan hanga fedhe ulfaatuyyuu harka hinkennan; waanti isaan marsee jiru dukkanaa’aa ta’us, dukkanaan duuba ifni dhugaa, qajeelaafi mo’ataa akka guutee jiru ni’amanu; ba’aafi gufuu fedheyyuu humnaafi beekumsa Waaqaan akka mo’atan ni’amanan. Waaqnis waan dhugaafi waan qajeelaa akka fiixaan baasu qalbiifi garaa qulqulluun abdatan. Abdiifi amantaa jabaa waan qabaniif, yeroo fedhe iddoo fedhetti nimo’atan; waan isaan marsee, abdii isaan kutachiisuu kajeelu maras irra aanan.
Waaqeffattooti mammaaksa tokko qaban: “Maanguddoo amantii Waaqeffannaa beekan tokko dhabuun kitaaba Waaqeffannaa dhabuudha.” Dhugaadha, Waaqeffannaan amantii seera Waaqaa yaadaafi qalbii Waaqeffattootaa keessa jiruun qajeelfamuudha; safuun cufti golee maanguddootaa keessa jira. Dubbiifi dhugaan Waaqaa iddoo halle kan jiru ta’us, namni cufti hiikkachuu dhiisuu mala. Hanga angafa tokko dhabnu, kuusaa Dhugaa Waaqeffannaa dhabna. Kana jalaa baraaruufimmoo, falli isaa hedduu ta’uu mala. Kitaaba Daaniyaa, kan Dhugaa Waaqaan guutame, kan daandii jireenyaa namatti mul’isu, kan kaawoofi daandii Waaqeffannaa mul’isuufi kan waan Waaqaafi Waaqeffannaa calalee mul’isu soneessuun mala beelii Waaqeffannaa ittiin goobsaniidha. Kana jechuun, garuu, Waaqeffattoota ofittoo ta’an, kanneen yaadaafi qalbii dhiphoo ta’an, kanneen hubannoo xinnoon dhiita’anii of-tuulan leellisna jechuu miti. Waaqeffannaan waan akkasii nimorma. Waaqeffannaan amantii beekumsatti amanuudha. Kanaaf, Daaniyaan ijabanaa Waaqeffannaati; golee dhugaa, qajeelaafi gaarummaati; gumbii Fedhiifi Seera Waaqaati.” (Madda: Waaduree Daaniyaa)
K. Fala Didhaa Waaqeffannaa
Amma haala kana erga barree booda gara waan feenuutti akka deemnu beekamaa dha.Gara san yoo deemnu hoo maaltu nu mudata? Maal tu ammallee dagaagina Waaqeffannaa gaadi’uu mala? Gaaffilee jedhaniif mala dhahuu qabna. Didhaaleen Waaqeffannaa keessatti nu mudatan akkamiin akka fala argatan beekuun adeemsa keenyaaf bu’aa guddaa qabaata.
Hanga ammaatti haalli jiru Waaqeffannaaf mijuudha? Dhiibbaan jiru hoo maali?
Dhugaadha, sirnooti garboonfattootaa akka namuu waan isaa jibbee of tuffatee kan isaanii leellisuuf waan baay’ee gochaa turan. Sababa kanaan Waaqeffannaan akka amantii waafoo ta’eetti ilaalamaa jira? Iddoo kaanitti immoo maalummaa isaa wallaaluun akka waan maratti amanuu ykn maaroo ta’etti ilaalamaa jira. Sababa kanaan namoota baay’ee biratti itti qaana’uufi of dhoksuun mul’achuu mala.
Kanaan ala dhiibbaan keessaas ta’ee ala irraa illee kan amantii biraa irraa harka lafa jalaan dhufu illee hindhabamu.
Garuu waanti beekuu qabnu tokko nijira. Namuu niyaala malee waan Waaqaa balleessuu hindanda’u. Kanaaf, yeroo sirnooti meeqaafi meeqa marganii badan Waaqeffannaan gaadi’amuun ala baduu didee kan jiraate. Yeroo Waaqeffannaan gaadii keessaa bahee madda gaarummaa ta’uu isaa mul’ise immoo kan gara bade marti akka deebi’u duraan Raagamee jira. “Gaafa dhugaan deebi’e kanneen gara badan marti deebi’uuf walsaamu.”
Waaqeffannaanis amantii madda gaarummaa kan namaa, kan sa’aa, kan hawaasaa, kan biyyaa, kan sabaa, …walumatti kan uumama maraa waan ta’eef rakkoofi didhaan cufti akka ittiin hiikamu beekamaadha. Kanaaf, Waaqeffattoonni dhugaa, kanneen Waaqeffannaa gaadii keessaa baasanii dagaagsuuf hojjataaa jiran:
1. Waaqeffannaan yeroo gaadii keessaa bahee deebi’ee dagaagu didhaa dhala namaa, kan uumama maraa akka hiikuu danda’utti qabuudha.
2. Waaqeffannaan madda gaarummaa ta’uu isaa akka beekamutti hojjachuu,
3. Waaqeffannaan amantii Waaqa tokkichatti amananii ittiin dhibee ofii hiikkatan ta’uu isaa mul’isuu,
4. Waaqeffannaan amantii waa maraaf fala ta’uu danda’u ta’uu isaa amannee gara kuteenyaan irratti hojjachuufi kkf gochuu qabna.
Akka hayyuun tokko raga bahettis, “Waaqeffannaa provides a solution to the spiritual, personal and social needs. It offers a faith based on reason, free of superstition or the need for intermediaries between oneself and Waaqaa; it actively promotes racial humanity and harmony; and its economic guidelines encourage fair exchange between rich and poor, capital and labour based on the principle of gaarummaa Waaqaa.”AXX, 2008
Akka Waaqeffattootaatti dhibdee ykn didhaa jireenyaa akkamiin irra aanna? Odaa: hundasaa hiikuu akka malutti ilaaluu: fakkeenya muka ODAA…
ODAAn nagaafi fayyaa qabu bonaafi ganna nilalisa;yeroo mara gaaddisa qaba;yeroo mara galmaafo ardaa jilaa araaraafi nagaati. Kun immoo fakkeenya amantii Waaqeffattootaati. Maddi waan gaarii kanaa immoo Waaqa tokkicha: Uumaa waa mara beekumsaafi hayyummaa isaan yayyabe, Waaqa.Fakkeenyummaa kana immoo kan argannu, kitaaba Waaqeffannaa kan ta’e, Uumama irraa ta’a; beekumsaafi hayyummaa Waaqaa waan kana tolchus kan argannu, raajiiwwan Waaqni tolche dubbisuun ta’a; maddi gaarummaa keenya egerees akkum kale sanitti akkum har’aatti WAAQIYAA ta’uun fulla’a.Warri Uumama dubbisanii Waaqiyaan guutamanis kan nutty himan, “Gaarummaan akka Odaati!” jedhu. Gaarummaan hundee jabaa qaba;damee madda gaaddisaa ta’e qaba;sanyii yeroo yeroon gahee jireemya dhala namaa gaaromsu qaba;fala araaraafi nagaa qaba; madda ardaa jilaa ta’ee gargaara.
“Odaa tree is a blessed evergreen, giving shade and bearing delicious, fragrant fruit year-round, is a parable of a balanced Waaqeffattootaa. The source of this parable is the WAAQIYAA, which says, ‘An excellent life is like a good tree whose root is firmly fixed, and whose branches reach to Walaabuu; bearing fruit in all seasons by the permission of its WAAQAA’”
GALCHA DUBBII
WABII / Madda Beekumsaa/
1. Ayyaantota Oromoo/Qaalluu/Qaallittii
2. Argaa Dhageettii?Maanguddoota Oromoo
3. Uumama mara
4. Barreeffamoota Dhimma Amantiifi Waaqeffannaa addaddaa
5. Daaniyaa fi kkf


text: 1Noon Wodiyachi Yeerinaa no gibano tunati Kiristoos Yesuusina wocheeti, Kiristoos Yesuusichi mishiraachachi Phawuloosi taane; 2hini wocho Kiristoos Yesuusichi toommooch bi mullee too'iyoona ibara ta bushoo tunati Ximootiyoosich bede; no Nihoo Yeerinaa no Doono Kiristoos Yesuusina waanee wojoo, ariqqoonaa diggoona neech tunabe. 3Ebiyee aaf Makidoonee Shawooch hamma ta tiyahooba, Efesoon koota doyoon gamichii beeti ikkikka asheena'o beetoyich, "Ara Efesoon kotaree ara asheena'on 'Ebi koota doyoon gamichoon qayote!' gete!" iqqa neech gettato taane. 4Wotta boonoshich "Tochee tochoonaa beshati qaabbachina'ochi shigoon genjii haddoonoyich ittoshi qelloon hajiyaahotine!" gete! Eboshiyoomi mooyo hayoonalli (naboonalli) bi tiijemmo, Yeerichi shuunoyich bi gaaccemmi gaaco aalloone; Yeerichi shuunoon no shuunaa beeto, no mulloon Yeerichi toommooch too'iyoonaniye. 5Ebin neech ta gettaa beeto, "Noonnaa noonna shunabone" getoyichiye. Ebi shuno bi danemmo axaaxoon tiyaaraa beeti xalla mulloonaa Kiristoosichi toommooch mulloon ibara too'iyoonaniye. 6Ikkikkeena'o ebi mooyina'on qajiichii ibaree gommoochee bara wottaqqi duuba hayooch (nabooch) giyitina'one. 7Boonoshiyoo Muusichi callee dojachina'o tunoon shunniibee, boonoshi yibbaataa beeton oohee aafoon kupphaqqi ashich boonoshi gettii beeti mooyon shalligaaneena'one. 8Tunaballi asho tachii bi shuuna gaata, Muusichi calloo gaawato bi tunoon ariihone; 9Yeeri hini calloon bi immito, calloon shaaddaa beetina'oyich, hukkachina'oyich, Yeerin dabboochee wokkii beetina'oyich, axaaxachina'oyich, Yeerin oogiyaaneena'oyich, Yeerichi yaafa mooyon ee'ii beetina'oyich, boonoshi indeenaa boonoshi nihoonon wuxii beetina'onaa ashi kashoon kichii beetina'onoyich, shuni maayeena'oyich, anaamona tookkii shuno maa beeti anaamina'oyich, ashoon giidoona yechii kemmachina'oyich, koottii beetina'oyich, kootoon wogaa beetina'oyich, gaawa kittinnittinee doyoon shixxii beetina'o bullichalli, cadiqeena'oyich toonoone. 11Hini ariyoo gallateeya beda, Yeerichi oogee yiiroon gettii beeti mishiraachee qaaroocheeniye bi danato; bi ceegoon ta bechemmoyich Yeeri taan gibanaqqi taach guudiitone. 12Biich maddiya ta bedon gabiqqi taan bi kaaccitoyich, biich ta maddemmoyich giidoon taach immiti no Doono Kiristoos Yesuusin gallatahoye. 13Ta mulloon bi toommooch too'iyaan ta beehooba, biin naaggacho, yookkachonaa sharachonon ta tunateenolla, Yeeri taan bi ariqqato ta shuunaa beeton ariyaano ta tunatoyichiye. 14No Doono Yeerichi wojoo beshaa besho bi tunatoyich, Kiristoos Yesuusichi toommooch mullee too'iyoonaa biinna tookkii nooch beeti ikkittinee gommona shunoonon taach immiye. 15"Axaaxachina'on wodiyoyich Kiristoos Yesuusi hini shawee toommooch waahe" ii beeti qaaro ibaroone; asho bulliyoo ibariiqqi yech beda mooyone. Axaaxachina'o bulliyee beshi axaaxacho taane; 16tunaballi Yesuus Kiristoosi beshi axaaxachi ta toommoochaa ciyaani ooga bi haa'iyoon bi bekkiiyemmoyich, "Gubbich boonoshi mulloon Kiristoosichi toommooch too'iiree bulli yemeenee kashoon danemmi asheena'o bulli beegeete" iqqi Yeeri taach ariqqahe. 17Bulli Yemeenee Taatoo, aallataano, bekkataano, bi ikketo baach tunati Nuggushoyich gallatoonaa oogee yiiroona bulli yemeenoon tunabe! Tookkona. 18Ta bushoo Ximootiyooso! Ebiyee aaf neechon keemoona bi getteetoomon, hini wochoon neech guudiito taane. Ara keemoon shalligibee, kuppharee gaawati koyoon koyabe! 19Kiristoosichi toommooch mullee too'iyoonaa axaaxoon tiyaaraa beeti xalla mulloonon manjiiree yeshe! Ikkikkeena'o boonoshi mulloona "Axaaxoon tiyaarataachone" iqqi, aachi yopacho aalli marikabo xaqqoona qiccaqqi aacona qooxxaa bi aalloomon, Yesuusichi toommeexi boonoshi mullee too'iyoon aalliitina'one. 20Heemanoosinaa Iskindiroosina eboshichi daggeexina'one; guttinnoon Yeerichi shigoon ee'iyoochee boonoshi cuuqqemmoyich, "Sheexaanoo boonoshin sheeribe" iqqa biich beshiiqqa boonoshin immato taane.


text: 1Asi kawotido hasttamanne usuppuntta laittan Israa7eela Kawoi Baa7ishi Yihudaa bolli woraajjiis; woraajjidi Yihudaa Kawuwaa Asakko ooninne gelennaadaaninne kiyennaadan teqqanau Raama katamaa yuushuwaa minttidi gimbbiis. 2Hegaa gaasuwan Kawoi Asi GODAA Beeta Maqidasiyaanne ba kawo keettaa buquraa minjjiyoosaappe worqqaanne biraa ekkiis. Ekkidi Damasqqo kataman de7iya Sooriyaa Kawuwaa Benihadaadayyo hagaadan yaagidi yeddiis; "Kase ta aawaaranne ne aawaara maacettidoogaadan, ane tanaaranne nenaara maacettoos. Be7a, taani neeyyo biraanne worqqaa yeddaas. Israa7eela Kawoi Baa7ishi ba olanchchata ta biittaappe kessana mala, neeni kase aara maacettido maachchaa kola" yaagiis. 4Yaagin Benihadaadi Kawoi Asi giidoogaa maayidi, ba ola gadaawata Israa7eela katamata olanau yeddiis. Yeddin eti Iyoona, Daananne Aabeeli-Beetimaa7ika geetettiya katamatanne Nifttaaleema biittan de7iya miishshaa minjjiyo katamata ubbaa xoonidosona. 5Baa7ishi hegaa siyidi, Raama katamaa gimbbiyoogaa aggi bayiis. 6Hegaappe guyyiyan, Kawoi Asi Yihudaa asaa ubbaa shiishshiis; shiishshin asai Baa7ishi kase yan go7ettiyo shuchchaanne mittaa Raamappe miyyidosona. Miyyin i Gebaa7anne Mixiphpha geetettiya katamata an minttidi gimbbiis. 7He wode hananabaa yootiya Hanaani Yihudaa Kawuwaa Asakko yiidi, "Neeni Sooriyaa kawuwan ammanettada, GODAN, ne Xoossan, ammanettabeenna gishshau, Sooriyaa kawuwaa olanchchati ne kushiyaappe kessi ekkidosona. 8Toophphiyaa asatinne Liibiyaa asati, cora paraa gaaretinne parati de7iyo daro olanchchata gidokkonaayye? SHin neeni GODAN ammanettido gishshau, GODAI eta ne kushiyan aatti immiis. 9Aissi giikko, ba kumetta wozanaappe GODAN ammanettiya asa minttettanau GODAA aifee sa7aa bollan ubbasaa xeellees. Neeni ha yohuwan eeyyadasa; hegaa gishshau, hachchippe doommin, neeppe oli shaahettenna" yaagiis. 10Yaagin Asi hananabaa yootiyaagaa bolli daro hanqqettiis; hanqqettidi qasho keettan yeggiis. Qassi Asi he wode asaappe amaridaagaa waissiis. 11Asi oottidobai koiroppe wurssettaa gakkanaassi Yihudaa Kawotunne Israa7eela Kawotu Taarikiyaa Maxaafan xaafetti uttiis. 12Asi kawotido hasttamanne uddufuntta laittan tohuwaa sakettiis; au sahoi keehi darikkokka, i aakimeta koyiisippe attin, GODAA koyibeenna. 13Asi ba kawotido oitamanne isiinintta laittan haiqqidi, ba maizzan gaittiis. 14Eti a ahaa duufuwan dumma dumma shittoinne sawoi de7iyo arssaa bolli wottidosona. Eti a bonchchuwau daro mittaa dooridi, tamaa eettidi, daroppe yeekkidosona. Asi baayyo Daawita Kataman shuchchaa woocidi giigissido duufuwan a moogidosona.


text:
WASHINGTON,DC—
Atileetiin Itoophiyaa beekamaan Lalisaa Deessisaa ka Ebala dabre keessaa maratoonii Boston bombiin irratti nama fixan kaan moohate badhaasa achitti kennaniif kaan umata biyya suniitiin galateeffachuuf warra gaasa nami iirraa miidhameef jajjabeessaaf jedhee deebisee kenne.
“Ummatii naanno osunii bahee waan nu simateef isaaniin galateeffachuuf kenne.”
Lalisaan gaafa minsiterii haajaa alaa Amerikaa Johan Kery kora Wadlaa Afrikaa dhiyoo tana Itoophiyaatti taaheef imaltu dhaqee sun badhaasa kana Amerikaatti deebisuuf waadaa gale.Ispoortiin lafa bahanii itti gammadan tahuu maltellee jedha Lalisaan.
Gama kaaniin ammoo Shaampiyoonaan atileetiksii Itoophiyaa roobii dhuftu, iftaan jechuu Arsi Asallaatti jalqabdi. Atileetota naannoo Itoophiyaatti cufaatti walti dhufaa.Akka itti gaafatamoota atiletiksii Oromiyaa keessaa obbo Naggaa Tujubaa jedhetti Oromiyaan gara atileeota 80 caalaniin dorgomtii kaayoon dorgommii tanaalleen atileetoa biyya bakka bu’an keessaa filachuuf.Kilbaii 30 caalaa fi naannolee sagalii fi bulchiinsa magaalaatti irratti dorgoma.
Gama kaaniin Konfidireeshiiniin Kubbaa Miilaa dhumachaa deemuutti jiraa,Biraazil,Ispeen,Xaliyaanaa fi Uragaayitti walti hafee walti qophaahuutti jira.
Biyya akka malee moohan keessaa,Spain Tahiti 10-0,Uraagaayilleen Tahiti 8-0 fi Naayjeeriyaan biyya tana 6-1 dhaantee baaftee waluamttuu biyya takkuma dorgommii akkanaa seentee hin beenne tana gooli i24 itti fahanii isiilleen tokkoo galfattee galfatte.
Mee tana ammoo caqasaa


text: 1Kii nēē rook :pērēētuu Sapaatō, kwaal :mpō Maaryaa Maktaleena, Maaryaa eeyaa Chēēmis, ākōō Sālōōmē mwaar sukupa kuu-iilee pōōr pō Yēēsu. 2Paani kayyeech :kōōrēē ku kaakupuusu asiis pērēētuu nyēpō taay nyēpō wiiki, kupa :chēēpyōōsōōchoochēē ākōy yi /kiikuutē pōōr pō Yēēsu. 3Kumii aree, kuteep keey kilē, "Ngʼoo :nyoo wōkumiltoowēēch korta nyi /kiikukaree kurkeetaa kēpēn?" 4Paani ka-it yoonēē, kuuro kēpēnēē kuyaataat, /akiikeemilta korta. Ki ōōw koroonēē kwōngʼuut. 5Paani kachuut kēpēnēē, kuuro chiich nyoo mii kutēpēē ngʼwēny ēēruungʼwaangʼ pō taay. /Kiikiilaak sira nyoo rēēl, kikwōngʼyō :chēēpyōōsōōchoochēē. 6Kumwoochi :chiichoonēē kilē, "Mookwōngʼyō, ānkēt kilē āmii āwāsēy Yēēsu nyēpō Naasareet, nyoo /kiikupārchi kimurtooyoon. Moomii yēēnyi, kaakungʼeeta meerat. Aroo kee yi kēēmii pōōrtō. 7Apee āmwoochii kiineetanichiich ākōō Pēētērō kilē, 'Kaakuuntoroor :Yēēsu kiwō Kalilaaya. Āpēētii ānyōōrchinii wōliinēē kilēē paani kiimwoorwook.' " 8Kupeera :chēēpyōōsōōchoochēē kēpēnēē akumwēr āmu kiipōōtānchō akukwōngʼyō. Kumaakumwoochi chiich aka tōkōl nkōō aree ngʼaleechoochēē, āmu kiiwāriisyō kitya. 9Paani kiingʼeeta :Yēēsu meerat koorōōn, nēē mii pērēētuu nyēpō taay nyēpō wiiki, kungʼuuti keey kupōk Maaryaa Maktaleena, cheepyoosoonoonēē kii-ōōnchinii :Yēēsu toomirmiirēy tisap choo kii-iimēy. 10Kiwō :cheepyoosoonoonēē ākōy wōloo kiimii kuriiryēērēē :kiineetanipō Yēēsu akumwoochi ngʼaleechoochēē. 11Paani kāmwoochi kilē kaaroo Yēēsu akusāpoot, kimaaran. 12Kuureer :Yēēsu kungʼuuti keey kiineetanichiich ārēēny choo kiimii kupkoonēē Chēērusālēēm. Kungʼuuti keey nkōō aree aka nyoo kimēēmuukēy kusōwu :kiineetanichoochēē kilē Yēēsu :inyeentee. 13Paani kāsōwu :kiineetanichoochēē ārēēny kilē kii Yēēsu :nyoonēē, kuchaayta ākōy Chēērusālēēm kipa kumwoochi kiineetanik chuuchō walak, kimaakuuran. 14Nēē mii lētuun, kungʼuuti keey :Yēēsu kiineetanik choochēē kii lēē taman nkōō ākoongʼo kumii kwoomiisyēy. Kipōlchi :Yēēsu akwaaneek āmu kiitay kuuran kilē kaakungʼeetee :inyeentee meerat, akutay kuuran ngʼaleepō piich choo kiimwoorēy kilē keero Yēēsu kilē sāpoot. 15Kiimwoochi :Yēēsu kiineetanichiich kilē, "Apee ngʼwēny tōkōl, ā-āmchinootō piich tōkōl lōkōōy choo kāroomēēn. 16Chiich aka tōkōl nyoo keeran ngʼaleechuuch /akeepaatiisan, /kēēsāruuy. Ku nyoo mēērānēy ngʼaleechuuch, kēētilchinii kiirwook. 17/Kuutēnii choo rānēy ngʼaleechu kaamuuka nyoo muukēy ku-oon toomirmiirēy chaa raacheen nkōō kaarineenyuun. Ngʼāloolēē ngʼālyēēp choo mēēnkēt. 18Muukēy mpō kunam kipaangʼōōy nkōō ēēruunēkwaak, ntā kura ngʼwoonō aka tōkōl aku mā-āmēy :kir akwaaneek. Nēē tiingʼō ēēruunēkwaak piich choo mnyoonsōōt, kusopyō." 19Kii nēē waangʼ :Kiptaayaan Yēēsu kungʼāloolchinii kiineetanichiich, /kēē-āp kiwō kipsēnkwēt akiwō kutēpō ēēruu taay nyēpō Iriin. 20Kipa :kiineetanik pakwaamtaata lōkōōy choo kāroomēēn nkōō kōōrēē tōkōl. Kiimii :Kiptaayaan nkōō akwaaneek kwoomtootēy lōkōōyichoochēē akuutēnii akwaaneek kaamuuka ku-irēy tukun choo mēēmuukēy ku-ir :chiich, kungʼuutinii piich kilē pō man lōkōōyichoochēē kāroomēēn.


text: 1Kunyoo, kuu yoo /kookeechamteech kule kēēchurtootiin kubo kaakaaseetaab keey, /kōōkiichoomnyēēch āk Yēyiin kubununēē Mokoryoontēēnyoo Yēēsu Kiriistō. 2Yēēsu :nyēē yēyēēch kuchameech :Yēyiin ām mooyēēnyii nkit kuuyu kiikoosēē keey inee. Kēēng'ērēkootiin kuuyu kiikēnēē keey kule +/mābākiitōrōōrēēch ānkiibuurtē keey Yēyiin. 3Mēēbērē wuu nyooto baateey nteenee kēēng'ērēkootiin mbo subak kubo nyāliluutēk choo kēēnyōōru, kuuyu kiinkētē kule yēyēēch :nyāliluutēchoo kēēmuytoochi ng'al. 4Yoo kēēmuytooy, kēētitirē. Yoo kēētitirē, kēēboontē kaamaang'taayeet 5ānkēēboorē kuuyu, /kikēēkōōnēēch chamateetaab Yēyiin yoo /kikēēng'oobēēnēēch Tāmirmiryēētaab Yēyiin. 6Yoo kimākiimuuchē keey, kume *:Kāārārookiintēēt ām bēsyēēt nyēē yemaat kubo acheek choo kimākēēchurtootiin. 7Matyaa kuchāmtooy keey :chii kume kubo chii nyēē karaam nto sinee imuuchē :chii kuchamta keey kume kubo chii nyēē sikēn. 8Nteenee kiiboorwēēch :Yēyiin kule chāmēēch, yoo kimēē :Kāārārookiintēēt kubo acheek, ānkoo kikēēchoolwookēnootiin. 9Kunyoo, kuu yoo /kookeechamteech kule kēēchurtootiin kuuyu kiwasta :Yēēsu korotiikyii, makooraraacheech sōō :Yēyiin nyēē tyaa kubununēē lekwenyii ku -mēēng'woonchēēch! 10Yoo kikēēwuuyē buunikaab Yēyiin, /kikiichoomnyēēch āk inee kubo meetaab lekwenyii. Kunyi, makooraraacheech sōō nyēē tyaa :Yēyiin kubununēē soboontaab lekwenyii! 11Mēēbērē chuutēchu baateey nteenee kēēng'ērēkootiin mbo ām wōlēē mii :Yēyiin subak kubununēē Mokoryoontēēnyoo Yēēsu Kiriistō nyoo kiichoomnyēēch āk Yēyiin. 12Kichōōnēē :ng'ōōkisto kōōrēēt chiito akeenke, ānkuyib :ng'ōōkisoo meet. Kunyi, kichōōnchi :meet biiko kuuyu kiikuchoolwookēn :tukul. 13Kimii :ng'ōōkisto kōōrēēt ku /mānāākēēkoon kiruutēkaab *Muusa. Nto kimāmii :kiruutēk nto -/mākiisōōtē kule kā-iri :chii kiruut. 14Nto meet, kiinaam :nyoo chiito kuchakee *Atam ākoy Muusa ānkoo mbo chēē mānāāchoolwookēn kuu wōloo kiyēytooy :Atam. Kerkeey :Atam nyoo ki mākuchō. 15Nteenee makerkeey rōōbēywoontēētaab Kiriistō āk :ng'ōōkistaab Atam. Āmwooyē kuu nyooto kuuyu yoo ākoo chiito akeenke :nyēē kiisākyi chuut tukul /keekenta /ānkiitiilchi meet, kicham sōō :Yēyiin nyēē tyaa biiko chēē chaang' ānkurōōbchi kiy kubununēē chamateetaab chiito akeenke, nto nyooto ku Yēēsu Kiriistō! 16Nto subak makerkeey :kiyēē rōōbu :Yēyiin āk kiyēē kiyib :ng'ōōkistaab chiichoo akeenke, kuuyu kiyey :ng'ōōkisoo akeenke /kiitiilchi biiko ng'aleek /ankiiruusta. Nteenee kiyey rōōbēywoontēētaab Yēyiin /keechamta biiko chēē chaang' kule churtootiin ānkoo kichoolwookēn miisin. 17Yoo kiimuuchē :ng'ōōkistaab chiito akeenke koonaamta biiko tukul meet, ii, ku tyaa soboonto nyēē mākunyōōr :biiko tukul choo rōōbchinē :Yēyiin churtaayeet ām chamateenyii nyēē wōō kubununēē chiito akeenke, nto nyooto ku Yēēsu Kiriistō! 18Kunyoo, kuu yoo kiyēyē :ng'ōōkistaab chiito akeenke /kiiruusta biiko tukul, kuyēyē :nkinee chiito akeenke nyēē churtaat /keechamta biiko tukul kule churtootiin ānkunyōōr soboonto. 19Yoo kitāyē :chiito akeenke kukāsyi Yēyiin, kuyey :yooto kuchoolwookēn :biiko chēē chaang'. Ām kēēlto nyēē wuu nyoo, yoo kikāsyinē :chiito akeenke Yēyiin, kuyey :yooto /keechamta biiko chēē chaang' kule churtootiin. 20Yoo /kikēēkōōnu kiruutēk, kuwōōyiit :choolwookātēētaab biiko. Nteenee yoo kāwōōyiit :choolwookātēēt, kutāsyinē keey :nkinee chamateetaab Yēyiin kuwōōyiitu miisin. 21Kuu yoo kiiluumē biich :ng'ōōkisto ānkuyibu meet, kōōluumē biich :chamateetaab Yēyiin ānkuyēyē /keechurta sikēēnyōōru *soboontaab kibchuulyo kubununēē Yēēsu Kiriistō Mokoryoontēēnyoo.


text: 1Ooziyaani Yihudaa biittan kawo, qassi Yo7aasha na7ai Iyorbbaami Israa7eela biittan kawo gididi de7ido laittan Taqo7a biittan dorssaa heemmiyaageetuppe issoi Amoxi, biittai qaaxxanaappe naa77u laittappe kase Israa7eelabaa be7ido ajjuutai hagaa. 2I hagaadan yaagiis; "GODAI Xiyoone Deriyan gudees; Yerusalaame katamankka ba cenggurssaa sissees. Henttanchchati mehiyaa heemmiyo hentta gadeti meloosona; Qarmmeloosa Deriyaa huuphiyan de7iya irxxaikka shullees" yaagiis. 3GODAI hagaadan yaagees; "Damasqqo asai zaari zaaridi oottido nagaraa gishshau, taani eta qaxxayennan aggikke. Aissi giikko, eti Gala7aade biittaa asaa birata achchaara de7iya gaariyan yettidi qoxxidosona. 4Hegaa gishshau, taani Kawuwaa Hazaa7eela keettan tamaa yeddana; yeddin he tamai Kawuwaa Benihadaada qatotakka maana. 5Taani Damasqqo katamaa penggiyaa hiraquwaa menttana; Aweena Wombban de7iya asaa yedettananne kawotaa xam77aa oiqqidaagaakka Beeti-Edeenappe xaissana; qassi Sooriyaa biittaa asaikka omoodettidi, Qiira giyoosaa baana" yaagees GODAI. 6GODAI hagaadan yaagees; "Gaaza katamaa asai zaari zaaridi oottido nagaraa gishshau, taani eta qaxxayennan aggikke. Aissi giikko, eti biittan de7iya asa ubbaa omooddidi, Eedooma biittaa asau baizzidosona. 7Hegaa gishshau, taani Gaaza katamaa dirssan tamaa yeddana; yeddin he tamai katamaa qatotakka maana. 8Ashddoodan de7iya asaa taani yedettananne kawotaa xam77aa oiqqidaagaakka Asqqaloonappe xaissana. Eqiroona kataman de7iya asaakka qaxxayana; qassi Pilisxxeema biittaa asaappe attidaageetikka haiqqana. Taani Ubbaa Haariya GODAI hagaa odais" yaagees. 9GODAI hagaadan yaagees; "Xiiroosa katamaa asai zaari zaaridi oottido nagaraa gishshau, taani eta qaxxayennan aggikke. Aissi giikko, eti maacettido ishatettaa maachchaa kanttidi, omoodettida asaa ubbaa Eedooma asaassi baizzidosona. 10Hegaa gishshau, taani Xiiroosa katamaa dirssan tamaa yeddana; yeddin he tamai katamaa qatotakka maana" yaagees. 11GODAI hagaadan yaagees; "Eedooma biittaa asai zaari zaaridi oottido nagaraa gishshau, taani eta qaxxayennan aggikke. Aissi giikko, eti bantta ishantta Israa7eelata bisuwan yedettidosona; eti etau qarettibookkona. Eti ubbatoo hanqqettoosona; eta yiilloi merinaukka simmenna. 12Hegaa gishshau, taani Temaana katamaa bolli tamaa yeddana; yeddin he tamai Booxira katamaa qatota maana" yaagees. 13GODAI hagaadan yaagees; "Amoona biittaa asai zaari zaaridi oottido nagaraa gishshau, taani eta qaxxayennan aggikke. Aissi giikko, eti bantta zawaa aassanau Gala7aade biittan de7iya shahaara maccaasatu uluwaa daakkidosona. 14Hegaa gishshau, taani Raaba katamaa dirssan tamaa yeddana; yeddin he tamai katamaa qatota maana. Hegaappe guyyiyan, olaa gallassi waasoi darana; qassi olanchchati gotiyaadan wolqqaamana. 15Eta kawoinne aara oottiya halaqati ubbai omoodettidi issippe baana" yaagees.


text: 1Yesuusi hessafe denddidi, Yihuda biittaa bidi Yorddaanose Shaafaa pinnis. Daro asay zaaridi iyaakko shiiqin, kaseyssadakka he asaa tamaarssis. 2Issi issi Farisaaweti paaccanaw koyidi Yesuusa, "Issi asi ba machchiw yeddana mela Muse higgey kiitii?" yaagidi iya oychchidosona. 3I zaaridi, "Musey hinttena woygidi kiittidee?" yaagis. 4Entti, "Musey, 'Issi asi ba machchees anjjo worqqate immidi yeddo' gis" yaagidosona. 5Yesuusi zaaridi, entta "Hintte odin si7onnayssata gidiya gisho Musey ha kiitaa hinttew xaafis. 6Shin Xoossay koyro medhdhiya wode addenne macca oothidi, entta medhdhis. 7Hessa gisho, issi asi ba aawanne ba aayiw aggidi, ba machcheera issife de7ees. 8Entti nam77ay issi ase gidoosona; hizappe, entti issi ase gidoosonappe attin nam77u asi gidokkona. 9Hessa gisho, Xoossay issife qachchidayssa asi shaakkofo" yaagis. 10Entti soo simmida wode iya tamaareti ha odabaa Yesuusa nam77antho oychchidosona. 11Yesuusi enttako, "Ba machchiw yeddidi hara ekkiya oonikka laymatees. 12Qassi maccasiyakka ba azinaappe keyada hara azina gelikko laymatawusu" yaagis. 13Yesuusi guutha nayta bochchana mela, issi issi asay nayta iyaakko ehoosona, shin iya tamaareti he asa hanqettidosona. 14Yesuusi hessa be7idi, ba tamaareta hanqettidi; enttako, "Guutha nayti taakko yeyssa diggofite; Xoossaa kawotethay hayssata melassa. 15Taani hinttew tuma odays; Xoossaa kawotethaa guutha na7ada ekkonna uray oonikka he kawotethaa ubbarakka gelenna" yaagis. 16Guutha nayta idimmidi, ba kushiya entta issuwa issuwa bolla wothidi anjjis. 17Yesuusi baanaw keyida wode issi uray woxxi yidi, iya sinthan gulbbatidi, "Keeha asttamaariyaw, merinaa de7uwa laattanaw taani ay ootho?" yaagidi oychchis. 18Yesuusi, "Ays tana keehaw gada xeegay? Xoossaa xalaalappe attin hari keehi oonikka baawa. 19Xoossaa kiitaa, wodhoppa; laymatoppa; kaysotoppa; worddo markkattofa; inxarssan cimmofa; ne aawanne ne aayiw bonchcha yaageyssa eraasa" yaagis. 20Uray, "Asttamaariyaw, taani hessa ubbaa na7atethafe doomada ha77i gakkanaw naagays" yaagis. 21Yesuusi uraa tishshi oothi xeellidi dosis; "New issibay paccees; bada new de7iyaba ubbaa bayzada, he miishiya manqotas imma; neeni salon duretana. Yaata simmada tana kaalla" yaagis. 22Shin uray hessa si7idi, I daro dure gidiya gisho ba som77uwa kaarethis, ufayttonna aggidi bis. 23Yesuusi ba tamaareta yuushshi aathi xeellidi, "Dure asi Xoossaa kawotethaa gelanayssi waanidi metanddeeshsha!" yaagis. 24Iya tamaareti iya timirttiya si7idi malaalettidosona. Shin Yesuusi qassika enttako, "Nayto, Xoossaa kawotethaa gelanayssi waanidi metanddeeshsha! 25Dure asi Xoossaa kawotethaa gelanayssafe, gimaley narppe luhora aadhdheyssi kawuyees" yaagis. 26Iya tamaareti malaalettidi, "Yaatin, ooni attanee?" yaagidi, issoy issuwa oychchidosona. 27Yesuusi entta tishshi oothi xeellidi, "Hayssi Xoossas dandda7eteesppe attin asas dandda7ettenna; Xoossas ubbabay dandda7ettees" yaagis. 28Phexiroosi Yesuusakko, "Hekko; nuuni nubaa ubbaa aggidi, nena kaallida" yaagis. 29Yesuusi "Taani hinttew tuma odays; ta gishonne Wonggelaa gisho keetha woykko ishata woykko michcheta woykko aawa woykko aayiw woykko machchiw woykko nayta woykko gadiya aggiday oonikka, 30ha77i ha wodiyan xeetu kushe keetha, ishata, michcheta, aayeta, nayta, gadiya, goodetethara issife ekkana. Sinthafe yaana wodiyankka merinaa de7uwa ekkana. 31Shin daroti ha77i dethan sinthe gididayssati guye gidana, qassi daroti ha77i guye gididayssati sinthe gidana" yaagis. 32Yesuusaranne iya tamaaretara Yerusalaame bishin, Yesuusi ba tamaareta sinthan hamuttees. Entti malaalettidosona. Iya kaalleyssatikka yayyidosona. Nam77antho, tammanne nam77u tamaareta gaxa kessidi, bana gakkanabaa dumma enttaw hayssada yaagidi odis. 33"Hekko, nuuni Yerusalaame ha77i keyoos. Yan Asa Na7ay, kahine halaqatasinne higge asttamaaretas aathi imettana. Entti iya bolla hayqo pirddaa pirddana; qassi Ayhude gidonna deriyas iya aathi immana. 34He Ayhude gidonna derey iya toochchana, iya bolla cuttana, lisson garaafananne wodhana. I heedzu gallasappe guye, hayqoppe denddana" yaagis. 35Zabdiyoosa nayti Yayqoobinne Yohaannisi Yesuusakko yidi, "Asttamaariyaw, nuuni nena woossiya issibaa nuus ootharkkii" yaagidosona. 36Yesuusi enttako, "Taani hinttew ay ootho?" yaagis. 37Entti, "Neeni ne bonchcho kawotethan uttiya wode nuuppe issuwa ushachcha baggara qassi issuwa haddirssa baggara uttisarkkii" yaagidosona. 38Shin Yesuusi enttako, "Hintte ay woossiyako erekketa, ta uyanaw de7iya xuu7aa uyanaw dandda7etii? Qassi taani xammaqettanaw de7iya xinqqatiya xammaqettanaw dandda7etii?" yaagis. 39Entti zaaridi, "Ee dandda7os" yaagidosona. Yesuusi qassi, "Tumakka ta uyanaw de7iya xuu7aa hintte uyana, taani xammaqettanaw de7iya xinqqatiya hintte xammaqettana. 40Shin taappe ushachcha baggaranne haddirssa baggara uttanayssata dooranaw taw maati baawa, shin he bessay Xoossay immanaw giigisi wothidayssatassa" yaagis. 41Hankko tammu tamaareti hessa si7ida wode Yayqoobanne Yohaannisa hanqettidosona. 42Yesuusi entta ubbaa baakko xeegidi, "Ayhude gidonna asaa halaqati deriya haareyssata geetettidi xeegetteyssanne haareyssatas deriya bolla maati de7eyssa hintte ereeta. 43Shin hintte giddon hessa mela gidenna; hintte giddon gitatanaw koyey oonikka hinttew aylle gidanaw bessees. 44Qassi hintte giddon ubbaafe bolla gidanaw koyey oonikka hintte ubbaas aylle gidanaw bessees. 45Hari attoshin, Asa Na7aykka, asaas oothanawunne darota wozanaw ba shemppuwa aathi immanaw yisippe attin asi iyaw oothana mela yibeenna" yaagis. 46Entti Iyaarkko katama bidosona. Yesuusi ba tamaaretaranne daro asaara Iyaarkkofe keyishin, Ximoosa na7ay, qooqey, Barximoosa geetetteyssi, oge gaxan woossishe uttis. 47Barximoosi, yaara aadhdhey Naazirete Yesuusa gididayssa si7ida wode ba qaala dhoqqu oothidi, "Dawite na7aa Yesuusa, tana maararkii!" yaagusu oykkis. 48Daro asay iya, "Hayza!" gidi hanqettidosona. Shin, I ba qaala kaseyssafe daro dhoqqu oothidi, "Dawite na7aw, tana maararkii!" yaagis. 49Yesuusi eqqidi, "Iya haa xeegite" yaagis. Entti qooqiyakko, "Aykkoy baawa, dendda eqqa, nena xeegees" yaagidosona. 50Qooqey ba ma7uwa holi yeggidi, guppi denddi eqqidi, Yesuusakko bis. 51Yesuusi, "Taani new ay oothana mela koyay?" yaagis. Qooqey, "Asttamaariyaw, ta xeellanaw koyays" yaagis. 52Yesuusi iya, "Ba, ne ammanoy nena pathis" yaagis. Sohuwarakka iya ayfey xeellin, Yesuusa kaallis.


text: 1Taani PHauloosi, intte, “I nunaara de7iyo wode kauyyees” giyoogee, qassi, “Nuuppe haakkidi de7iyo wode nu bolli xalees” giyoogee, Kiristtoosa doshotettaa baggaaranne a ashkketettaa baggaara inttena woossais. 2Nuna ha sa7aa meeziyaadan de7oosona giidi qoppiya issi issi asatu bolli taani xalanaagaa erais; shin taani inttekko biyo wode intte tana xalissenna mala, inttena woossais. 3Aissi giikko, nuuni ha sa7an de7ikkokka, ha sa7aa asadan olettokko. 4Aissi giikko, nuuni olettiyo toorai ha sa7aagaa gidenna. SHin qatuwaa laalanau wolqqaara de7iya Xoossaa tooraa. 5Nuuni asa qofa xaissoos; qassi Xoossaa eratettaa bolli denddidi xubbiya otoro qofa ubbaa laaloos. He qofa ubbai Kiristtoosayyo azazettana mala omooddoos. 6Intte azazettiyoogaa polidoogaappe guyyiyan, azazettennan ixxiyoobaa ubbaa nuuni qaxxayanau giigettana. 7Intte sinttan de7iyaabaa xeellite; ooninne bana Kiristtoosabaa giidi qoppikko, hegaa gujji qoppo; Kiristtoosabaa i gididoogaadan, nuunikka qassi abaa. 8Aissi giikko, Godai nuuyyo immido nu alaafetettan taani keehi otorettiyaabaa gidikkokka, hegan yeellatikke; he nuuyyo immido alaafetettai inttena keexxanaassappe attin, qolanaassa gidenna. 9Taani ta dabddaabbiyan inttena yashissiya asa gidada beettanau koyikke. 10Aissi giikko, issi issi asai, “PHauloosa dabddaabbee deexonne wolqqaama; shin xeelliyo wode i daafuranchcha; a haasayaikka pattenna” yaagees. 11Hegaa mala asi nuuni haahuwan de7iiddi xaafiyo dabddaabbiyaaninne yaani inttenaara de7iiddi oottiyo oosuwan dummatetti bainnaagaa akeekana koshshees. 12Nuuni banttana nashshiya issi issi asatuura nuna paidanau woi likkissanau xalokko; shin eti banttana issoi issuwaara likkissiiddinne qassi banttana issoi issuwaara yiggi xeelliiddi, muleera eeyyidosona. 13SHin nuuni Xoossai nuuyyo essido zawaa giddon ceeqettiyoogaappe attin, he zawaappe pinnidi ceeqettokko; he zawai inttekkokka gakkees. 14Nuuni inttekko gakkibeennabaa milatidi, zawaa pinnokko; aissi giikko, nuuni Kiristtoosa wonggeliyaa mishiraachchuwaa yootiiddi, inttekko kase gakkida. 15Nuuni Xoossai essido zawaa pinnidi, hara asi oottido ooson ceeqettokko; shin intte ammanoi dicci dicci biyo wode, nuuni intte giddon oottiyo oosuwaa zawai kaseegaappe keehi aakki aakki baana giidi qoppoos. 16Nuuni wonggeliyaa mishiraachchuwaa intte de7iyoosaappe hini baggan yootana; qassi hara zawan oosettiichchida oosonkka ceeqettokko. 17SHin Xoossaa maxaafai, “Ceeqqiya urai ooninne Godan ceeqqo” yaagees. 18Aissi giikko, Godai nashshiyo uraappe attin, bana nashshiya urai nashettenna.