text:
Jaarmayaan fayyaa addunyaa gabaasa isaa waggaa dhiyeenya kana baaseen dhukkuba Busaa gama ittisuun jijjiramnii jabaan argamuu isaa fi keessumaa sagantaan to’annaa dhukkubichaa ijoollee fi dubartoota ulfaa kanneen Afrikaa keessaa irratti bu’aa qubsaan argamuu beeksisee jira.
Garuu hanqiinni maallaqaa mudate hojii to’annaa dhukkuba Busaa kanaa danquu mala jechuun akeekkachise.
Gama kaaniin addunyaa irratti uummata vaayrasii HIV waliin jiraatan keessaa harka 40 kan ta’an vaayrasichi qaama isaanii keessa jiraachu hin beekan jedha Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa.
Meeshaan ittiin dhunfaan vaayrasiin HIV jiraachuu fi dhisuu isaa ittiin baran kun argamuun namoonni hedduun akka ofiin of qorataniif karaa bana jedhan daayreekterri walii galaa kan jaarmayaa fayyaa addunyaa Dr. Margareet Chaan.


c: text/html

text:
Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Donaald Traamp imaltuu yeroo jalqabaaf gara biyyoota Eshiyaatti gaggeessaniin guyyaa lamaaf gara Chaayinatti goranii jiru.
Daldala madaalawaa hin taane kan Chaayinaan gaggeessitu irratti Traamp dhiibbaa akka godhaniif kan gaafatamaa turan hojii irra oolchuuf jedhu dirqaman xiinxaltonni.Traamp Chaayinaa keessa yeroo jiranti chaayinaan Yunaaytid Isteetsiin fayyadamuu ishee waan gaarii ta’u dubbatan.
Sirna walii galtee Doolaara Biliyoona 200 fi biliyoona 50 mallatteessuu irratti Traamp haasawaa dhagesiisaniin biyyaa lammiwwan isheef jecha carraa biyyaa biraa keessatti argameen gargaaramte eenyuutu komata? Jedhanii eega gaafatanii booda gama koon ani chaayinaa hin komadhu jedhan.
Traamp Walgahii walta’iinsa dinagdee biyyoota Eshiyaa fi paasifik irratti hasawaa dhageesisan robii kaleessa Waayt Haawuus keessatti irra deebi’anii dhageesisan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Biyyoota Afrikaa Bahaa,Keenyaa,Itoophiyaa gama Kibbaa,Taanzaaniyaa gama Kaabaa, Ugaandaa,Suudan Kibbaa faatti bokkaa guddaatti roobuufiitti jira.
Bokkeennii kun manneen hedduu balleessee,horii hedduu fixee nama kuma hedduu baqachiise. https://www.youtube.com/watch?v=ZK-sK13IJx4
Bokkeen kun akka ogeeyyoti raaga qilleensa Amerikaa NOAA, National Oceanic and Atmospheric Administration jedhanitti torbaan kanalee jabaatee rooba.
Bokkaan kun Keenyaa gama Kaabaatii godina Marsabeeti guddoo roobe Solooloo, Waldaa, Waajir fi TUrkaana faati guddoo miidhaman.
Aabba Galma Dabbasoo nama ollaa Keenyaa Waldaa keessa jiru “lolaan kun horii guddaa guurratee,namii tarbeetti oli baqachuutti jira, jedha.
"Bokkeenii eda cophaa bulee ammallee ittuma jira.Waan akkanaatuu takka arginee hin beennu,mirgaa bitaan bisaan nu marsanii keessa jirra.”
Afrikaa gamii Bahaa Fulbaana haga Muddee keessa bokkaa Hagayyaa argata.
Dr. Waasilaa Thiaw, NOAA keessatti itti gaafatamaa damee biyya alaati.
Akka innii VOA Afaan Oromootti himetti Itoophiyaa gama Kibbaa keessaa naannoon Onkololeessa keessaa bokkaa Hagayyaa hin arganne ammaayyuu bokkaa mm120 roobeefitti jira jedha.
"Harka 625 caalaa roobeef.Bokkaa akkanaa arginee hin beennu.”
Bokkeen kun akka Dr.Waasilaan jedhetti qilleensa garba Paasifik gama Bahaatii fi gama Dhiyaatiin jijjiirametti dhufeen.
Bisaan garba Paasifik gamii Bahaa akka malee jalaan qabbanaa'an,gamii dhiyaa ammoo akka malee jalaan oowwan. Oowwii kun Indii gama Bahaatii bubbee fuudhee qilleensa oowwaa Indii gama Dhiyaatti geesse. Qilleensa kanatti bokkaa guddaan dhufe."
Bokkeen guddaan kun torbaan kanallee waluma gula rooba. NOAAn ammoo akka jecha Dr.Waasilatti rakkoo bokkaan guddaan dhufuun warra dubbiin laaltutti waluma jalaan hima


text:
Gosti Vaayirasii Koroonaa Omicron jedhamu saffisaan tatamsa’aa jiraachuu gabaafame
Gosti vaayirasii koroonaa Omicron jedhamu kan argame tahuu, torbee sadi dura saayintistoonni Afrikaa Kibbaa beeksisan. Omicron gosoota vaayirasii Koroonaa hanga ammaatti argaman hunda caalaa hamaa fi saffisa ol’aanaan kan daddarbu tahuus ibsame. Haaluma kanaan yeroo ammaa kana yoo xiqqaate biyyoota addunyaa 14 keessatti saffisaan tatamsaaa jiraachuu odeeyfannoon ni mul’isa.
Vaayirasichi talaalliiwwan hanga ammaatti hojjataman dandamachuu mala sodaan jedhu jiraatus, saayintistoonni garuu dhimma kun ammatti hin mirkanoofne jedhaa jiran. Kanuma hordofuun Ameerikaa fi biyyootni lixaa hedduun, Afrikaa Kibbaa fi biyyoota naannawa sanitti argaman irraa imaltoonni gara biyya isaanii akka hin seenne ugguraa jiran.
Mootummaan Ameerikaa guyyaa hardhaa Nov 29,2021 irraa kaasee qoqqobbii imalaa biyya Afrikaa Kibbaatii fi biyyoota biroo 7 irra kaaee jira. UK fi gamtaan Awurooppaatis biyyoota qoqqobbii wal fakkaataa kaa’an keessatti argamu.
Gama birootiin immoo prezdaantiin Afrikaa Kibbaa Siiril Raamaafoosaan tarkaanfii qoqqobbii biyya isaaniitii fi biyyoota ollaa irra kaaame kana “kan buuura saayinsii hin qabnee fi haqaan malee, loogiidhaan biyya keenya irra kan kaa’ame waan taeef ammuma kaafamuu qaba.” Jechuun mormee jira. Mr. Raamoofoosaan itti dabaluudhaanis, ‘Afrikaan Kibbaa gosa vaayirasii kanaa adda baastee beekuu isiitiif silaa jajjabeeffamuu qabdi malee haala kanaan adabamuu hin qabdu’ jedhe.
Weerara vaayirasii koroonaa waggaa lama dura Chaayinaa irraa ka’uun addunyaa waliin gahe kanaan, guutuu addunyaa keessatti hanga ammaatti namoonni miiliyoona 5 fi kuma 200 ol lubbuu dhabanii jiru.


text:
Kibba Oromiyaatti wal waraansi humnoota hidhattoota maqaa Waraana Bilisummaa Oromoon socho’anii fi mootummaa jidduu ammas itti fufuee jira.
Waajjirri Dhimma nageenyaa Gujii Bahaa VOA’f akka beeksisetti, hidhattoonni kun Gujii Bahaa Aana Gooro Doolaa magaalaa Bulbul jedhamutti dhukaasa torbee darbre miseensota Poolisii Oromiyaarratti bananii poolisootni 12 ajjeefamaniiru.
Obbo Waldee Dhugoo Itti gaafatamaan waajjira dhimma nageenyaa ‘hidhattoonni Shanee gocha gara jabeenyaa miseensota poolisii Oromiyaa nageenya tiksaa turanirratti dhukaasa bananii ajjeesan, isaan keessaa 1 milishaa naannooti’ jedhan.
Obbo Waldeen ta’een kun ka mudate turban darbe keessa ta’uus dabalanii ibsanii, warri dhokatee poolisootarratti dhukaase kun to’annoo jela hin oollee, ammas aanolee gammoojjii Gujii Bahaa keessatti jiraattotarraan balaa geessisaaa jiraa jedhan.
Itti Aanaan Bulchaa Godina Gujii Bahaa Maallicha Diqqaas wal waraansi humnoota lameen jidduutti ta’aa akka jiru ifoomsan.
Kanaanis nageenyi Godinichaa ammaa boora’uu himanii, keessumaa aanotii gammoojjiiti ka jedhaman warreen akka Gumii Eldalloo, Gooro Doolaa, Sabbaa Booruu, Liiban fi Shaakkisoo keessaa haalli jiru ammaa rakkisaa ta’uu dubbatu.
Aab Maallicha nageenya naannoo kanaa bakkatti deebisuuf mootummaan humna raayyaa ittisa biyyaa fi miseensota poolisii Oromiyaa sonaan bobbaasee tarkaanfii fudhataa jira, kanas itti fufaa jedhu.
Lakkoofsa namoota erga lolli kun aansee du’anii gaafatamanii sana quba hin qabuu jechuunis deebisu.
Obbo Waaqumsa Guutuu Naannaa Gujii’itti warra maqaa Waraana Bilisummaa Oromoon socho’uuf itti aanaa ajajaa ta’uu himan.
Wal waraansi humna isaan gaggeessanii fi mootummaa gidduu Gujii bakka hedduutti gaggeeffamaa jira jedhan. Ka Bulbulitti mudate gaafatamaniis tarkaanfii san poolisoota Oromiyaarratti fudhachuu mirkaneessanii jiru.
Obbo Waaqumsaan gama hidhattootaarraa nama miidhame gaafatamanii turan, madoo male nami nurraa du’e hin jiruu jechaan deebisan.
Himannaa mootummaan warri hidhaten kun ummatarraan geessisaa jiraa jedheefis yoo deebii kennan ‘nuti shiftaa mitii’ jedhu Obbo Waaqumsaan. Tarkaaanfii fudhannee jedhan kanaan Bulbulitti kan ajjeefaman poolisoota Oromiyaati.
Ilmaan Oromoo tarkaanfii akkasiitiin yoo lubbuun isaanii gidduu waraana kanaatti darbu maaltu sinitti gaaffii jedhuufis yoo deebisan, ‘nuti warra kan ni gorsina, qabsoo keenya hubatuu didanii yoo nu dura dhaabatan, yoo qawween nu adamsan tarkaanfii fudhachuun dirqamaa’ jechaan deebisu.
Lolli Warra hidhatee Bosona jiruu fi humna naga kabachiiftota mootummaa jidduu kun egaa amma ganna lamaaf deemaa jira. Jiraattonni naannoo garuu, lolli kun furmaata dhabee, bahaa gala nu dhowwee jedhu.
Himannaan isaanii inni guddaan, mootummaan keessumaa jiraattota aanotii gammoojjii Gujii Bahaa kana keessa jiraatan nama nagaayyuu hata’u ija shakkiin waan ilaaluuf rakkanne jedhu.
Ji’a Eebla darbe kana keessa, jiraattonni aanotii gammoojjii Gujii kunini Sagalee Ameerikaaf, humni naga kabachiifttota mootummaa namoota 700 ta’an hidhanii jiru hedduun warra hidhame kun nama nagaa dha jedhanii turan.
Kanneen keessa danuun isaaniis ammaa manneetii hidhaa fi waajjiraalee poolisii keessatti murtee male rakkachaa jiraachuu dubbatu. Aadde Xummee Dambalaa jiraattuu magaalaa Nageelleti.
Ilmi isaanii aadde Xummeen ji’a darbe kana warra hidhatee socho’uu waliin hidhata qabdaa jechuun poolisootni akka isaan hidhan hime. Haati umriin ganna 60 amma murtee male hidhaatti rakkataa jiruu jedha.
Jiraataan Gujii Bahaa Aanaa Gooroo Doolaa kaanillee dhiyeenya kana ammas nami hedduun hidhamaa jiraachuu eeran. Jiraataadhumti kun yoo dubbatan, ajjeechaa ka raawwatu warra hidhate qofaa miti, humnootni mootummaas namoota nagaa ajjeesaa jiruu jedhu.
Akka jiraattonni jedhanitti dhiyeenya kana Bulbul, Gujii Bahaatitti Waata Jaldeessaa maanguddoo jedhaman humnootni mootummaa ajjeesanii boollatti darbanii duubarra reeffa maatiin argee jedhe, dabalees Nageelle Booranaa keessatti eegduu keellaa ka turan milishaa biyyaa Qaallicha Qumbii jedhan warri raayya ittisa biyyaa fi daldaltoonni koontiroobaandii dabarfachuuf ajjeesan jechuun jiraattonnii VOA’f himan.
Jiraataan kun dabalanii yoo dubbatan, humni naga kabachiistotaa kun sochii warra hidhatuu to’anna waan jedhuun namni bahee galuun rakkisaa akka ta’e, dubbatan. Obbo Addisuu Bullaallaa hojjetaa Waajjira Sab qunnamtii Paartii KFO ti.
Wal waraansi kibba Oromiyaa humnoota hidhattootaa fi Mootummaa jidduutti gaggeeffamaa jiru miidhaan inni hawaasa naannoorraan gahaa jiru hedduudha jedhan. Kanaafis falli akka barbaadamu yaada kenninus nu dhagahuu didan jechaanis ibsu.
Mootummaanis tarkaanfii seera kabachiisuun fudha jechaan namoota hedduu hidhuusaa, kanaanis miseensota paartii isaanii dabalatee jiraattonni hedduun murtii male hidhaa jirachuu himan; warra ajjeefaman ammoo galmeeffataa jirraa jedhu.
Obbo Addisuun, mootummaan warra seera malee hidhe kanallee firoottan isaanii dhaqanii akka hin ilaalle dhorkee jira jechuun dubbatu. Kanaafis mootummaan tarkaanfii fudhatu seeraan akka godhu jechaan akeekkachiisu.
Komii hidhaa fi ajjeechaa jiraattonni mootummaarratti dhiyeeffatan, Itti Aanaan Bulchaa Bulchiinsa Gujii Bahaa Maallicha Diqqaa gaafatamanii warri hidhamee seera male hidhaa jiru hin jiruu jechaan haalan. Wa’ee warra ajjeefamanii ammoo qorataa jirraa jedhu.
‘Waata Jaldeesaa nama guddaa, shakkiin keenya warra hidhatetu jiraattotaa fi mootummaa walitti buusuuf kana godhe, Qaallichi ammo milishaa jabaa nuti qabnudha, du’a isaaf mootummaan ni gadda, namootni kana keessaa harka qaban ka to’anne jira sana seeraan itti adeemna’ Maallicha Diqqaa Itti Aanaa Bulchaa Bulchiinsa Gujii Bahaa
Obbo Maallichi namootni baanee galuuf humni mootummaa nu rakkise himata jedhus, sirrii miti jedhan, humnootni mootummaa bakka sakatta’I jirutti waraqaa eenyummaa gaafachuu male nami dararan hin jiruu jedhu.
Waraanni jiraattota gara dhowwe kun yoom dhumaa waan jedhuuf warri wal lolu kun lameenuu deebii hin qabu. Warri hidhatee bosona jiru, mootummaa kanarraa amantaa hin qabnu, kanaaf gidduu keenya nama keenyee waliin mariyannaa jennaan didee jedhu.
Mootummaan ammoo nagaan galaa jennaan waamicha na didan jedhee komata. Obbo Waaqumsaa fi Obbo Maallichis akkasuma dubbatu.
‘Araarri warra Maafiyaan ta’u kun araara nagaa miti; yoo namni sadaffaan nu gidduu jiraate malee hin fudhannu’ Waaqumsaa Guutuu
‘Yeroo kottaa nagaan galaa jennee kadhannee dadhabne; Abbootii Gadaa, jaarrolee biyyaa erginee didaniiru; egaa sichi humnumaan itti deemuu male falli biraa hin jira natti hin fakkaatu’ Maallicha Diqqaa
Gareen araara buusuuf hundaaye ka Abbaa Gadaa Tuulama Hoolaan durfamu ammas warra kana araarsuuf utuu carraaquu dhibee Kooronaan adda cituu VOA’n gabaasuun isaa ni yaadatama.


text:
Aanaa Shirka
Biyya - Itoophiyaa Naannoo - Oromiyaa Godina - Arsii Aanaa - Sirka - Aanaan Sirkaa Godina Arsii keessatti argamti.Magaalaan Gobeessaa Kibba Bahaa Itoophiyaa keessatti argamti. Magaalli tuni kan itti argamtu Godina Arsii, Naannoo Oromiyaa yommuu ta'u, Laatituudii Kaabaan 07°37 fi Loongituudii Bahaan 39°30 ta'u qabdi. Olka'iinsa sadarkaa sirrii galaana gubbaa meetira 2353 irratti argamti.Gobeessi Magaalaa guddoo Bulchiinsa Aanaa Sirkaati.
Akkaataa mootummaa Naannoo Oromiyaa tti, magaalaan tun yeroo ammaa bakka buufata Telefoonaa fi waajjira tamsaasati. Yeroo dhiyoo as gahiinsa humna Elektrikii taate. Akkasumallee bakka ka'umsaa fi hirtuu magaalota ollaa isiiti. Fkn Magaalaa Madaroo fi Xiichoo.
Akkaataa Lakkoofsa Istaaksiin Ummataa bara 1999/2005 ibsutti Gobeessi baay'ina Ummataa walitti qabaa 10,170 qabdi. Kanneen keessaa Dhiirri 5,010 yommuu ta'u, 5,160 Dubartoota. Bara 1994 ALA tti, akkaataa gabaasa (National Census Reported) ibsutti Ummanni magaalichaa 5,689 ture. Kana keessaa 2,717 Dhiiraa fi 2,972 Dubartoota. Wikipidiyaa


text:
Korporeeshiniin Tamsaasaa Briteen, BBCn, Afaan Oromootiin sagantaa tamsaasaa akka jalqabu gaafachuudhaan, dulli mallattoo deggersaa walitti-qabuu kuma soddomii shanii ol ga’uuu isaa, qindeessitoota duulichaa keessaa tokko ka ta’an, Dr. Birhaane-Masqal Abbebee Sanyii Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran.
BBC-n, afaan biyyoota dimookiraasummaan itti hanqatuu, akka kan Itiyoophiyaa, Ertiraa, Raashiyaa fi Kooriyaa Kaabaatiin sagantaa isaa tamsaasuuf akka qorataa ture ka dubbatan, Dr. Birhaane-Mesqel, “deemsa kana keessatti, afaan mootummaa federaalaa Itiyoophiyaa, Afaan Amaaraa, afaan mootummaa Ertiraa, Afaan Tigiree waan ta’een akka afaanneen kanaan jalqabuu malu yaaduudhaan, uummata Itiyoophiyaa keessaa gara walakkaatiin k dubbatamuu fi biyyattii keessatti ka guddaa tokkicha ka ta’e - Afaan Oromoo akka hin dagatamne hubachiisuuf, uummatni Oromoo Itiyoophiyaa keessaa baay’inaan 40% tahu, afaan isaatiin oduu Addunyaa irraa akka dhaga’uuf carraa bal’aa argatu gochuuf gaaffii kana jalqabne,” jedhu.
Sababaa Afaan Oromoo mootummaa Federaalaa keessatti ittiin hin hojjetamneef jecha, ka’imman Oromoo bifa hedduun miidhamaa jiru, manneen hojii federaalaa biyyattii keessaa alatti afanii jiran, carraa sadarkaa federaalaatti kennamu keessaa qoodamaa jiru – jedhanii, rakkoon dhaloota Oromoo mudate kun haala amma jirutti itti fufnaan mirga uummatichi biyyattii keessatti qabaachuu malee fi tokkummaa biyyattiif illee miidhuuf akka qooda guddaa qabu dubbatan.
Sababaa kanaa fi ka biroo barbaachisoo ta’an hedduuf jecha, akka Afaan Oromoo, Itiyoophiyaa keessatti afaan Amaaraa biratti afaan hojii federaalaa tahu, gaafachuuf marii fi qophii jalqabnee jirra, jedhu. Kanneen yaada kanatti walii-galanii gaaffii kanatti hirmaatan Oromoo qofa otuu hin taane, saboota Itiyoophiyaa keessa jiran mara irraa ta’uu illee dubbatu.


text:
Kan Itiyoophiyaan ijaaraa jirtu – hidha laga Abbayaa ilaalchisee akkaataan itti sabaa-himaaleen yokaan miidiyaaleen itti gabaasan, kan itti fayyadama biyyoota dhooqa lagichaa jajjabeessu miti, jechuudhaan hoyyoonni marii gidduu kana magaalaa Baahir Daaritti geggeessametti hirmaatanii fi toora sanaa qorannaa geggeessan dubbatanii jiran.
Maddeen oduu tokko tokko, dhimma hidha laga Abbayaa Itiyoophiyaaf dhimma birmadummaa biyyaa, Masriif ammoo dhimma jiraachuu fi jiraachuu dhabuu taasisanii galmeessuun isaanii, haqaa fi waloon itti fayyadama bishaanichaa irratti dhiibbaa uumee jira, jehdu hayyoonni kun.


text:
Manni Maree Bakka Bu’oota Ummataa labsii filannoo, galmee paartilee siyaasaa fi naamusa filannoo Hagayya 18,2011 raggaasisuun isaa ni yaadatama. Haata’u malee manni marii paartiilee siyaasaa ibsa guyyaa kaleessaa kenneen, wixinee labsichaa irratti paartiileen siyaasaa osoo hin mari’atin kan ragga’e waan taheef fudhatama hin qabu jedhe.
Dabalataanis mariiwwan muraasa geggeeffaman irratti, qabxiileen akka fooyya’an jedhamanii paartiilee siyaasaa irraa dhihaatanii turanis labsicha keessa waan hin jirreef, manni marii bakka bu’oota ummataa dhimmoota kana hubatee qabxiileen gama paartiilee siyaasaa irraa ka’an labsicha keessatti akka dabalaman haala mijeessuu qaba jedhe.
Hoggantuun Boordii Filannoo Biyyaalessaa Aadde Burtukaan Midhaksaa dhimmicha irratti har’a ibsa kan kennite yoo tahu, wixinee labsichaa irratti paartilee siyaasaa waliin mariin gaggeeffamee akka ture ibsuun, wixineen labsichaatis walii galtee kanaan booda Mana Marii Bakka Bu’oota Ummataatif dhiyaatee kan ragga’e tahuu beeksiste.
Aadde Burtukaan itti dabaludhaanis, “gaaffin amma akka haarayaatti ka’aa jiru gonkuma fudhatama hin qabu” jette.


text:
Burjaajessitoota irraa of yaa eegnu!
Tibbana maxxansawwan Feesbuukii gochaaleen goyyomsuu ittiin raawwatamaa jiran baay’inaan argaa jira.
Kunis burjaajessitootni “Itiyoo Telekoom kaardii dachaa lamaan guutuu eegaleera” jechuun namootni kaardii bitan bilbila ofiirratti osoo hintaanee bilbila burjaajessitootaa irratti akka guutan gochaa jiru.
Fakkeenyaaf maxxansi garee Feesbuukii ‘SAGALEE JIREENYA’ jedhu irratti maxxanfame Itiyoo Telekoom bu’aa buufate sababeeffachuun Caamsaa 22-30 bara 2014tti maamiltootasaaf kennaa qopheessuu isaa hima.
Haaluma kanaan namootni kaardii abbaa birrii 25 yemmuu guutan birrii 50.23 akka ta’uuf
kaardii abbaa birrii 100 yoo guutan immoo birrii 200.98 akka ta’uuf hima.
Haa ta’u malee kaardiin guutamu lakkoofsa nama guutuurratti osoo hintaane lakkoofsa nama biraa irratti akka guutamutti burjaajessitootni barreessu.
Akkaataa kanaan kaardiin namootni ofiif bitatan gara bilbila burjaajessitootaa akka galu taasifama.
Lakkoofsawwan gochaan burjaajii kun ittiin raawwatamaa jiru keessaa muraasni immoo 0903980056, 0972393490, 0961181830 fi 0949962233 dha.
Gama biraatin immoo fayyadamtootni Feesbuukii beekaas ta’e osoo hin beekin maxxansawwan burjaajessitootni namoota ittiin goyyomsuuf maxxansan (‘post’ godhan) wayita qoodan (‘share’ tolchan) argaa jirra.
Kunis maxxansi burjaajessitootaa namoota baay’ee bira gahuun namootni heddu gochaa goyyomsuu kanaaf akka saaxilaman taasisa.
Kanaafis gochaa burjaajii akkanaaf akka hin saaxilameef of eeggannoo gochuun dabalataan maxxansaalee burjaajii fi dhugummaan isaanii hin mirkanoofne qoodurraa of yaa qusannu kan jedhu dhaamsa keenya.
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
Ministeerri hajaa alaa Amerikaa Antonii Bliinkan wiixata har’a Abudaabii keessa kan jiran yoo ta’u kunis, hogganoonni biyyoota addunyaa fi diploomaatoonni hogganaa Tokkummaa Emeereetoota Arabaa du’an boqotaniif kabajaa qaban ibsuuf ta’uun beekamee jira. Jila sadarkaa olaanaa Yunaaytid Isteetes kan itti aantuu prezidaantii Kamaalaa Haarisiin hogganamu keessaa Bliinkan jiru.Imaltuun kunis bulchiinsa prezidaant Baaydiin jalatti muddamsa hariiroo biyyoota lameen gidduu laaffisuuf akkasumas deggersa qaban agarsisuuf akka ta’e ibsamee jira.
Jila Amerikaa kana keessaa ministeerri Ittisaa Looyid Ostiin fi Diayreekteerri tikaa (CIA) Wiliyaam Baarns kan jiran ta’uun beekamee jira.
Hogganaan biyya Tokkummaa Emeereetoota Arabaa kan yeroo dheeraaf dhukkubsataa turan Kaliifaa Bin Zaayeed Ak Nahyaan Jimaata dabree umrii isaanii 73tti du’an boqotan.


text:
Magaalii gudditiin Libiyaa Tripooliin qibxata har’aa dhukaasaan raafamaa oluun ishee gabasaameeraa. Akka gabaasonni Tripoolidhaa bahha jiran ibsanutti , paarlamaan biyyatti Faathii Bashaghaa muumee ministeeraa biyyatti ta’ani akka hojjatan ergaa muudee booda , gareen kaan duraa Tripolii bulchaa turee fi Abdulhamiid Al Dbee’ibahn dursamu, muudamuu mummee ministeeraa haaraa fudhachuu didee lola jalqabe.
Faath Bashaagha aangoo fudhachuudhaaf baha biyyatii irraa ka’anii ergaa magaalaa Tripoolii seenanii boodaa waan walitti bu’iinsii uumameef wal loliinsichii akka hin babaldhanef jechuudhaan Tripoolii gad lakkisanii bahuun isaanii gabaasameera.
Gareen Abdulhaamiid Al Dbee’ibah wagga darbe deggersaa mootumoota gamtoomaniitin kan dhaabbatee ta’uun isaa ni yaadatama.


text:
Lammiiwwan Itiyoophiyaa fi dhalattoonni biyyattii US keessa jiraatan jimaata darbe Washington DC waajjira ministrii dhimma alaa fuulleetti hiriira kan geggeessan yoo ta’u, qindeessitoota hiriira kanaa keessaa tokko kan ta’an Ayyuu- Birhaan Tizaazuu, kaayyoon hiriira kanaa inni ijoon dhiibbaan Yunaayitid Isteetisiin Itiyoophiyaa irra ga’aa jiru sirrii akka hin taane bal’inaan mul’isuuf akka ta’e ibsanii yaada itti aanu kennanii jiran.
Inni lammataa guyyaa guyyaa dhaan uggura Itiyooophiyaa irra kaa’amu bulchiinsa biyya kanaa, bulchiinsa Awrooppaa fi kanneen biroo dhaan uggura kaa’amu sirrii miti kan jedhu dubbachuuf yoo ta’u, inni sadaffaan immoo TPLFn badiin hagasii ennaa raawwatamu garuu oduu irratti yeroo mara ennaa dhageessu haalli Tigraay keessa jiru nu yaaddessa jedhama. Tigraay keessaa wal waraansi erga dhaabatee tureera. Waxabajjii 30 kaasee dachee Tigraay irra wal waraansi hin jiru. Biyyoonni kun hanga ammaatti TPLF irra uggura cimaa ennaa kaa’an arginee hin beeknu. Sadarkaa mootummaatti qixxee ol ba’ee biyya ka diigu waliin mariif gad taa’aa inni jedhus fudhatama hin qabu ka jedhu ibsuuf hiriira kana baane jedhan. #nomore ka jedhu kun panafricanizim sochooseera akkuma argitu. Burkinaafaasoo, Afriikaa kibbaa, yemen fi Afgaanistaan mara kan sossoosee dha jedhan.
Aadde Ayubirhaan sochii #nomore jedhuun kana booda hiika guddaa sadarkaa addunyaatti kan qabaatu ta’uu isaa ibsanii, jimaata darbe xalayaa mootummaa Yunaayitid Isteetis dhaqqabuu qaba jedhan kaayyoo ijoo hiriirichaa xalayaa of keessaa qabu galfachuu isaanii ibsaniiru. Ministrii dhimma alaa irraa bakka bu’an poostaa dhiyaate simatanii ennaa ol seenan argamaniiru.


text:
Dura teessonni koree mana maree bakka bu’ootaa sadii kan dimokraatotaa erga bulchiinsi Traamp akka isaan qorannaa aangoo irraa kaasamuu Traamp ilaalchisee gaaffiif hin dhiyaanne ajajanii booda gamtaa Awrooppaatti ambaasaaddera Yunaayitid Isteetis Gordon Sondlaand akka dhiyaataniif waamicha godhanii jiran.
Sopndlaand itti aanaa prezidaantiin duraanii Joo Bayden fi ilmi isaanii Hanter akka qoratamaniif Yukreeniin gaafachuuf tattaaffii waan godhaniif qorannaa kana keessatti nama barbaachisaa dha.
Koreewwan kun har’a ganamaa qabee Sondlaandiin cufataatti gaaffii gaafachuuf beellama qabatanii turan. Abukaatoon Soondlaand garuu ajaji ministrii dhimma alaa biraa kenname maamilli isaanii ajaja bulchiinsa Traamp biraa kennameef akka ajajaman dirqisiisa jedhan.
Abukaatoo kan ta’an Roobert Luskiin akka jedhanitti ambaasaaddera hojii irra jiran waan ta’aniif kallattii ministiriin dhimma alaa kaa’een deemuu qabu jedhan.


text:
Caamsaa 29,2012 Adaamaa
Ginbot 20 ayyaana wayyaanee irratti guyyaa har’aa mooraa Yuuniversitii Adaamaa keessatti kabajuuf kan turte sababaa barattoonni Oromoo diddaa kaasaniin sirni ayyaanichaa guutuutti fashalee jira.
Sababaan guddaan barattooti Oromoo qophii kana fashalsiisaniif walgahii Qeerroon Oromoo mooraa University Adaamaa keessatti godhachaa jiran basaasuuf jecha Wayyaanee irraa argamee kan maree qeerroo hordofaa ture namni maqaan isaa Geetahun Asmaaree jedhamu barattoota Oromoon reebamee haalaan miidhamuu fi humni tikaa Wayyaanee nama kanaaf babsaa dhaqee barattoota Oromoo waliin walitti bu’uu irraan kan ka’e qophiin Gimbot 20 osoo hin kabajamiin akka fashale gabaasi mooricha irraa nu gahe addeessa.
Namichi Geetahun jedhamu kun barattoota fakkaatee moorichatti ramadamuun barnoota sooshoolojii waggaa 3ffaa barata.Sochii kana keessatti sabboontotaa fi Jaallan miseensota Qeerroo tarkaanfii kana fudhatan mootummaan Wayyaanee hanga ammaa jala bu’ee akka hordofaa jiru beekamee jira.
Haaluma kana keessa walgahiin Qeerroo Caamsaa 28,2012 galgala itti fufee murtiilee armaa gadiin xumuratanii akka jiran beekamee jira.
1. Irra deebi’uudhaan waadaa ykn kakuu waadaa keenyaaf qabnu haarofanne
2. Jela deemtota wayyaanee Oromoo fakkaatanii Oromummaa isaanii gurguramee jiru hordofuun hojii keenya isa jalqabaa akka ta’e wal hubachiisne;
3. Barattoota shakkaman tarkaanfii irratti fudhachuu qofa osoo hin taanee amansiisuudhaan of duukkaa hiriirsuu qabna.
4. Dhaaba keenya ABO waliin yoomuu hiriiruu fi kaayyoo isaa deggeruun nuti Qeerroon jabaannee hojjenna.
5. Gantoota qabsoo mooraa ABO gananii Wayyaaneetti galan Wayyaanee irraa addatti hin laallu.
6. Kan jedhuun walgahii akka xumuratan gabaasi Qeerroo Mooraa Adaamaa irraa nu dhaqabe addeessa.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa!!
University Adaamaa Keessatti Ayyaanni Ginbot 20 Wayyaaneen Qopheessite Fashale. Tika TPLF tokko irratis tarkaanfiin fudhatame.
Caamsaa 29,2012 Adaamaa


text:
Wal dorgommiin tun Capitol Hill Volleyball Classic jedhanii ijoollee dubraa ganna 8-18 irratti wal dorgoma.Ijoolleen tun kilaboota Amerikaa 900-1,000 tahan keessaa walti filan.
Gurrandhalaa 16-18,2019 DC istaadiyoomii Verizon keessatti wal dorgomn. Ijoollee 2,000 tahanitti irratti wal dorgoma.
Kubbaan Harkaa Amerikaa keesatti gudodo beekamuullee baattu amma guddachaa dhufuutti jirti.
Caroline Leng mana barumsa godina Maryland keessa filamtee taphattuu baranaa beekamuu jedhani filan.
“Tapha jabaa, ijoollee jajjabduu fi nama tapha seeraan taphachiisu jabaatti walti filame,” jetti.
National Basketball Association (NBA) waldaan dorgommii kubbaa saaphannaa Amrerikaa ispoortii tana ganna dhufu Afrikaa biyya 12 keessaa kilabii qbaachuu filate.
Amerikaa dorgommii tanaan addunyaa keessattu beekan.National Basket Ball Association Afrikaatti liiqii qabaachuuf biyya filate.
Akka kanaan Afrikaa keessaa biyya 12 qopheeffachuuf itti jira.Hujii tana bara 2020 jalqabaa Africa basketball league jedhee maqaa baafate.Biyya NBAn filatte keessaa Angola, Masrii, Kenya, Morocco, Naayjeeriyaa, Riwaandaa,Senegaal,Afrikaa Kibbaa,Tuniiziyaa.
NBA kilaboota kubbaa kachoo Afrikaa walti qabatee waliin hojjachuuf deema.
Ispoortii Basket Ball tapha Amerikaa addunyaatti beekaniin jabduu.Ijoollee Amerikaa snyii Afirkaa qabanitti dorogmmii tanaan guddoo beekama. Akka kanaan hidda dhooftee Afirkaa keessaa ijoollee fialchuutti jirti.
Pirezidaantiin Amerikaa Barakaak Obaamaa tapha kana guddoo jaalate. Akkuma oduun NBA Afirkaa keessaa ijoollee filachuutti jirtu dhagaheen bagma NBA Afirkaatti ispoortii tana jalqabde jedhee Twitter ufi irratti barreesse.Ijoolleen Amerikaa sanyii Afrikaa ispoortii Amerikaa hedduu keessa jiran
Daytona 500 maqaa dorgommii makiinaa waldaa ispoortii NASCAR jedhaniiti. Waldrogommiin akkanaa NASCAR waliin sadiitti jira., Xfinity Series, fi Gander Outdoors Truck Series .
Wadlrogommii NASCAR tana kalee Kalfirooniyaa Daytona Florida Beach irratti wal dorgoman. Dorgommii makiinaan walqolchan 61essoo tana warra makiinaa ispoortii gussuun beekamutti irratti wal dorgoma.
Walumattuu marroo 200 istaadiyoomii irra maranii wal dorgoman. Saatii 3:26:27 wal dorgoamn.Abbaan dorgommii tana moo’e doolara miliyoona 1 argata. Akka kanaan
1.D. Hmalin
2. K. Busch
3.E.Jones sadeessoo,
4.J. Logaanoo abreessoo,
5.M.Mcdowel shaneessoo bahe. Jarii kun hagii tokko tanaan lammeeffate kaan hardhuma moo’e.
Dorgommiin tun makiinaa cinaachaan wal qabee karaa walti cufaa dorgomaa akka malee balaa qaba.Warri 1-5 bahee walillee hin taraarree nagumaan bahe.Taatullee barana makiinaa 21 wal dhahe.


text:
Hiriira magaalaa Duukem keessatti hardha bahan hojjattoota warshaa Chaayinaa "Eastern Industrial Zone” faatti kopheesse. Wayaa gugurraatti naqatanii magaala Duukem keessa yaa’anii rakkoo himatan.
“Haaluma Oromiyaa keessa jiruuf hiriira baane.Dhumaatii Calanqoo hin balaaleffanna.Nama 5,000 caalutti hiriira bahe.Ummata keenna irraa ajjeechaan akka dhaabbatuuf baane,” jedha warrii achii dubbifne.
Jarii kun wayaa gugurraalee naqatee hiriiraa fi gaddaaf walti yaa’e. “Gadda qofaa mitii horiillee ummata Somalaee irraa buqqaheef walti qamne,” jedha.
Itti gaafatamaan bulchiinsa magaalaa Duukem obobo Jabaa Addunyaa ammoo nama 3,000 tahutti nagumaan hiriira bahee rakkoo himatee galee jedha.
“Mi’a namaatti hin bu’inaa waan namaa hin tuqinaa jenneenii nagumaan bahanii galan.
Gama kaaniin ammoo Wallgaa Bahaaaanaa aanaa Giddaa Ayyaanaa magaalaa Anger Guutee keessalleetti ummatii hiriira bahee rakkoo himate. Hiriira qeerroo magaalaatti qopheesse jedhan kana abbootii Gadaatti eebbisee nagaan fixee Foolleetti nagaa isaa eegeef.
“Ajjeechaan akka Calqanqoo akka dhaabbatu ,duutii akka dhaabbatu, dhagaa darbattanii waraana nama fixuuf karaa hin baninaa, jedhani nagumaan bahanii galan,” jedha warrii nu dubbifne.
Itti aanaa itti gaafatmaaa bulchaa magaalaa Anger Guutee obboo Lammeessaa Axnaafuu ammoo ummatii karuma qajeelaan hiriira bahee nagumaan gale jedha."Sabni buqqauun,sabni du’uun sirri miti,” jedha.


text:
President Barack Obamaan gumii tokkummaa mootummootaa kan tokkummaa mootummootaa irratti haasaa dhageessisaniin addunyaan hiyyummaa naannoo addunyaa dhabamsiisuuf hedduu hojjechuu qaba jedhan. Ministeerri dhimma alaa Ertraa fi muummichi minsiteeraa Itiyoopiyaa H/Mariam Desalenyis kanneen gumii kana irratti kaleessa haasaa dhageessian keessaa ti.
Yeroo ammaa dhiironni, dubartoonnii fi ijoolleen miliyoona 800 ta’an guyyaatti doolaara 1.25 gad argatu. Mee kana yaada. Garaan isaanii duwwaa dha. Namoonni akka keenyaa biliyoonaan laka’aman dhukkuba nuti attamiin akka dhabamsiisnu beeknuun du’aa jiru. Kun yakka jedhan Obamaan.
Hoogganoonni addunyaa galmaawwan misoomaa raggaasisuuf wal ga’an. Kanneen keessaa hiyyummaa dhabamsiisuu, wal qixxummaa saalaa galmaan ga’uu kan jedhan President Obamaan bara 2030tti galmii misoomaaf ajendaan jiru balaa biyya ofii kan akka bulchiinsa naannootti yoo duulan malee galma ga’uu hin danda’u jedhaniiru.
Guddinni dinagdee fi misoomaa kan dhugumatti waarinsa qabu kan hundaa’u mootummaa fi waaltaalee uummata isaaniif quuqaman, kanneen itti gaafatamummaan itti dhag’amu, mirga namaa eegan akkasumas haga tokko qofaaf utuu hin taane haqi nama hundumaaf akka jiraatu kanneen godhan irratti.
Malaammaltummaan maallaqa manneen barnootaa, hospitaalotaa fi caasaalee adda addaaf oolu herrega biyyootii alaatti akka galu taasisan. Mootummaan ifaa fi banaa ta’ee fi qajeelfama seeraaf bitamuu qaba jedhan.
Ministeerii haajaa alaa Ertraa Usman Salehs kaleessa gumii TM irratti haasaa dhageessianii jiran. Mootummaan Ertraa galmee mata dureen isaa addunyaa kana jirjjiiru jedhu kan bara 2030tti misooma waarinsa qabu fiduu jedhu ni simata jedhan.
Ojii irra oolchuufis hawaasa addunyaa cina ni hiriira jedhan.
Cichaa fi hawwii ertraan hiyyummaa dhabamsiisuuf qabudu siriitti calaqqisa galmeen kun. Erga bara 1993 Ertraan walabummaa ishee gonfattee as mootummaa fi uummatichi kan fedhii uummataa giddu gala godhate ajendaawwan siyaasaa, kan hawaasummaa fi misoomaa hedduu raggaasisanii jiran.
Cicha siyaasaa hoogganni biyyattii qabuu fi hirmaannaa uummataan, fincila mootummoota haga tokkoo fi uggurri haqa malee nu irra kaa’amu illee Ertraan gama maraan ba’ii ol aanaa galmeesistee jirti.
Ba’ii Ertraan galmeessiste ajensiiwwan TMn ajaaifamaniiru jechuu dhaan kan akka du’a ijoollee, HIV fi dhibee busaa fi dhukkuba daddarban kanneen biroo gad xiqqeessuuf galma jiru jalqaba bara 2013 qabee bakkaan geesseetti jedhan.
Gumii kana irratti kaleessa haasaa kan dhageessian keessaa tokko Muummichi ministeeraa Itiyoopiyaa H/Maariyaam Dessaaleny turan. Abdii nuti qabnu inni guddaan gumiin kun fedhii martinuun keenya addunyaa kana jijjiiruuf qabnu calaqqisuu dha jedhan. Ajendaan misooma waarinsaa kan bara 2030 kan inni gaafatus isa kana jedhan.
Hegereen keenya kan hundaa’u cicha nuti qabnu irratti kan jedhan obbo H/Maariyaam Desaleny hawaasi addunyaan akka yeroo ammaa hiyyummaa dhabamsiisuuf cicha cimaa qabaatee hin beeku jedhan.
Galma mileniumii guutu gama jiruun fooyya’inni argamu iyyuu amma illee rakkoon jiaachuu dubbatan.
Fooya’inni argamus amma iyyuu miliyoona hedduun kanneen laka’aman hiyyummaa fi beela keessa jiraatu. Tajaajila bu’uuraa hin argatan, adda addummaan hiyyeessaa fi dureessa gidduu jiru bal’achuu, qixxummaa saalaa dhabamuun itti fufee jira, jijiirami qilleensaa guddina danquuf walitti bu’iinsi guddina ilmoo namaaf rakkoo guddaa ta’ee jira. Kun immoo tarkaanfii hatattamaa barbaachisa jedhan.
Biyyi isaanii illee galma milieenyumii galmaan ga’uuf fuula duratti tarkaanfataa kan jiru ta’uu ibsanii baatilee haga tokko duras Finfinnee keessatti ennaa wal geenyetti ajendaa misoomaa haala attamiin akka hojii irra akka oolchinu walii gallee jirra geenyee kan jedhan muumichi minsiteera H/mariyaam ajenndaan sunis raawwatiinsa misooma waariinsa qabuuf murteessaa dha jedhan.
Walii galtee itti fufiinsa qabuu fi nageenya buusuuf cicha jiruun ajendaa jijjiiramaa jiru daran hojii irra oolchuu dandeenya jedhan.


text:
Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed Oromiyaa fi zoonii kibba Oromiyaa gidduutti kan ijaarame projektii ittisa jal’isii Gidaaboo kaleessa eebbisanii jiran.
Projektichi hangafaa fi quxisuu kan ta’an Oromoo Gujii fi uummata Sidaamaa kan walitti fiduu dha jedhan.
Mootummaan tokkummaa uummattoota Itiyoophiyaa kan cimsu projektiiwwan akkasii hojjechuuf fedhii kan qabu ta’uu illee beeksisaniiru.
Biyyattii keessatti ijaaramaa kan jiran projektiiwwan jal’isii ogeessota biyyattiin kan ijaaraman ta’uu isaanii fi laftii fi bishaan nuti qabnu qofaa utuu hin taane kana wal simsiisee sammuu itti fayyadamuu danda’u uumuun kennaa guddaa dha, utuu nu hin darbin harka keenya kan jirtutti fayyadamuu qabna jedhan.
Uummati Itiyoophiyaa atakaaroon isa nuffisiiseera kan jedhan muummichi ministeerichaa amma kan inni barbaadu nagaa, hojjetee galuu fi misooma jedhan.


text:
Waggootii dhiyoo kanneenitti, kaarboonii irraa imbaabsawaa ta’uun kaayyoowwan Kan naannoo Sheer Itiyoophiyaa keessa isa tokko ta’aa jira.
Nuti akka kaampaaniitti sadarkaa qulqullinaa kaarboonii irraa imbaabsawaa ta’uu keenya arganne labsuu keenyaan kan baay’isee ittiin boonnu dha. Kana jechuunis Faanaan miilla keenyaa kaarboonii kan omishaa fi gurgurtaa angooxoowwanii keenya imbaabsawaa dha. kan nuti sadarkaa qulqullinaa kana irra geenyes gochaalee gadhiisawwan kaarboonii kanneen akka omishaa fi geejiba angooxoowwanii, omisha meeshaalee fi galteewwan qonnaa fayyadamne garuu dabalataanis gadhiisawwan kanneen biroo konkolaattotaa fi omisha elektiriikii irratti dhufan madaalamaa gochuu danda’uu keenya dha. deemsa keenya kanaaf kan nuti deeggaramnu dhaani PRé Consultancy fi Addunyaa kaarboonii tokko gadhiisa kaarboonii keenya shaallagachuu fi ragaasifachuu keenyaaf
Baay’ina kaarboonii madaalamaa akka ta’u kan barbaadu tokko, hamma kaarboonii inni gadhiisu murteeffachuu qaba. Sababiiwwan yaalii faana miillaa kaarboonii kaka’umsa misooma abaaboo walitti fufiinsa qabu (FSI) keessa akka nuti gallu taasise keessa isa kana ture. gadhiisa kaarboonii hojiiwwan keenya hundaa Itiyoophiyaa fi Neezarlaandisii safaruu fi shaallaguuf, miiltoon keenya gorssaan PRé maloota PEF kan fayyadamuu fi kan Horti-Footprint Category Rules (dhaan ijaarame Wageningen University). Gadhiisawwan biqilchuu, sadarkeessuu, saamsuu, geejibuu, fi adeemsisuu irraa dhufan hundi shaallaggii gadhiisa keenya keessatti kan qabatamanii dha. garuu dabalataanis, galteewwan hundi kanneen akka xaa’oowwan, pilaastiikoota giriinhaawusii fi ijaarsawwan/gamoowwan.
Gadhiisawwan keessan madaaluuf hamma kireediitiiwwan kaarboonii sirri ta’e argachuuf, Addunyaa kaarboonii tokkoo, qaama mirkanaa’e shaallaggiiwwan gadhiisa fi bu’aa isaa mirkaneesse. Addunyaan kaarboonii tokkoo shariika qabeenya addunyaalessaati kan Haala qilleensaa imbaabsawaa Amma kaka’uumsa, Koree jijjiirrama haala qilleensaa moottummaa gamtoomaniitiin jalqabamee jira. Haalli qilleensa imbaabsawaa amma kaayyoo hawaasa sadarkaa hundarra jiran tarkaanfii haala qilleensaa fudhatan jecha addunyaa bara walakkaa barkumee irratti akkuma waliigaltee Paariis irratti baruma sanatti ibsameen haala qilleensaa imbaabsawaa argatan (zeeroo qulqullaa’e) bara 2015 irratti jalqabamee jira.
Lakkoofsa gadhiisawwanii irratti hundaa’uun, waraqaaleen ragaa kireediitiiwwanii kennamanii jiru. Kireediitii kaarboonii mirkaneeffamaa kanneenin (VERs) piroojectooiin baay’ee addunyaarra jiran faayinaansidhaan deeggaramuu danda’u. Qaama kireediitii kaarboonii keenyatiin, nuti piroojektii La Pitanga / Weyerhaeuser – a reforestation piroojektii bosona deebisanii biqilchu biyya Ameerikaa kibbaa Uraaguwaay jedhamtu keessatti argamu deeggarree jirra. Piroojektiin kun waggootii 100 kan turu, ta’ee lafa hekitaara 18,000 kan uwwisuu, fi kan Rainforest Alliance dhaan mirkaneeffamee dha. Piroojektichi dabalataanis jedhamuun kan mirkaneeffamee fi kireediitiiwwan kaarboonii piroojektii kanaan uumaman VERRA mana galmee addunyaa irrtti guddaa ta’een luuba ba’anii jiru. Kireediitiiwwan kanneen hafan piroojektiiwwan anniisaa indiyaa keessa jiran deeggaru. Piroojektiiwwan tokkoon tokkoon isaanii adeemsa sakatta’iinsa cimaa ta’e keessa kan darbanii fi mootummoota gamtoomaniin kan to’atamanii dha. Gara fuula duraatis naannoo irratti hojjennurratti dhiibbaa uumuuf piroojektoota madaalaa kan biyya keessaa kan Afriikaa yookin kan Itiyoophiyaa deeggaruun kaayyoo keenya.
Nuti gadhiisa keenya bara 2019 shaallagannee madaaluudhaan jalqabnee jirra. Dhiyoo kanattis nuti shaallaggii faana miilaa bara 2020 xumuuruun adeemsuma walfakkaataa ta’een raggaasisa fi kireediitiiwwan kaarboonii hamma sirrii ta’e miraneeffachuu fi argachuu dha. Gadhiisawwan keenya madaaluun tarkaanfii isa jalqabaati. Hawwiin keenya kan yeroo dheeraa madaala gadhiisa keenyaa itti fufuu ta’ee garuu gadhiisa keenyas hir’isuu dha. Shaallaggiin gadhiisawwanii akkamiin gadhiisawwan kanneen hir’isuu akka qabnu hubannoo nuuf uumanii jiru. Fakkeenyaaf hojii keenya Aalsmeer keessaatiif, amma nuti gara 100% elekitiriikii magariisaatti jijjiirrannee jirra. Nuti dabalataanis meeshaalee galtee gosa biroo angooxoowwan keenya biqilchuuf oolan fayyadamuu hubannoo keessa galchaa jirra.
Andrew Bowen, CEO addunyaa kaarboonii tokkoo, jedhe: ”Afriflora Sher qottuu angooxoo addunyaarraa isa guddaa ta’uu isaatiin, sadarkaa qulqullinaa addunyaalessaa kaarboonii irraa imbaabsawaa ta’e fi hirmaannaa haala qilleensaa imbaabsawaa ammaa UN ta’uu isaa mirkaneessuu itiin ni boonna. Afrifloraan duula jijjiirama qilleensaa irratti taasifamaa jiru irratti kutannoodhan hirmaachuun amma gadhiisa isaanii safaruu fi dhaabbilee safaruuf gumaacha godhan keessa isa tokko ta’ee beekkamtii WARQEE kan argatee dha. Baga gammaddan!”


text:
Haleellaa halkan edaa magaalaa Maqdishoo naannawa manneen daldalaa fi hoteelonni itti baay’atanitti raawwatameen, yoo xiqqaate namoonni 29 kan ajjeefaman tahuu Poolisiin biyyattii ibse. Hidhattoonni hoteela qondaaltonni mootummaa yeroo heddu itti tajaajilaman weeraruun boombii eega dhoosanii booda dhukaasa kan banan yoo tahu, hanga ganama har’atti magaalaa Maqdishoo naannawa heddu keessatti dhukaasni meeshaalee waraanaa gurgudda kan dhagahamaa ture tahuu gabaafame.
Qondaalli Poolisii magaalaa Maqdishoo Muusaa Ali Rooytersiif akka himetti, namoota ajjeefaman jidduu siviilotaa fi loltoonni mootummaa kan keessatti argaman tahuu hime. Namoota ajjeefamaniin alattis namoonni 80 ol madaayanii waldhaanamaa jiraatuu qondaaltonni fayyaa biyyattii beeksisan.