text:
WASHINGTON,DC —
Perzdanatiin Afrikaa Kibbaa ka durii ,Afrikaa Kibbaa bittaa Appaartaayidii,jabana bifaan nama jibban kaanbilisoomsuuf qabsaahaa bahee ganna 27 hidhameefii karaa nagaatiin qabsaahee addunyaa fkn tahe kaan, kalee galgala,Muddee 05,2013tti manuma ufiitti lubbuu dhabe.
Bulchootii addunyaa ammoo nama jabaa kana faarsumatti jiran.Muummeen Ministera Itophiyaa Hayilee Maariyaam Dessaalenyi,Maandellaan nama jabaa ilmee namaatii naasuu qabu jedheen.
Maandellaan nama miilotii akka Taaddasaa Birru, Kumaalaa Guutaa Dinqaatii fi Fiqaaduu Waakkannee faan Itoophiyaatti leenjii leenjsiaa bahan.
Perzdaantiin Amerikaa Baraak Obaamaa, Maandellaan nama jabaa hujiin isaa nama miliyoona heddu jijjiirteen faarse.
Yoo Afrikaa Kibbaa dhaqellee tanuma arge.Ani nama miliyoona hedduu Mandellaa irraa waan hedduu barate keessa tokko.Hujiin tiyya ta Siyaasaa ta duraallen akka bulchiinsii Appaartaayidii baduu qabsaahuu. …Abdiin jiraachuun maan akka qabdu irraa baranne.”
Alaabaan Amerikaa du’a Maandellaa tanaaf guyyaa sadii gadi buusani fannisan.
Perzdaantii Amerikaa ka durii Billl Kilinton,George W.H Bush fi Jimmy Carter faan Maandellaan nama qabsoo mirga namaa walqixummaa fi wan hedduun qabsaaheen faarsan.
tti gaafatamaa guddaa Tokkummaa Mootummotoaa Baankii Mooniitiif, Maandellaan “nama akka addunyaan ardii dansaa taatu hojjate.”
Muummeen Misnitera Afrikaa Kibbaa F.W.de Klerk,Maandelaa waliin badhaasa Noobel argatee “wannii Maandellaan nuu dhiise guddoon arraara fi wal dandahuu.”
Bulchooti akka Koofii Anaanii fi Dez Moon Tuuttuu,Dali Lama,Davdi Kameronii, Mohamda Abbaas,Benjaim Netanyahu fi namii hedudun akknauma Mandellaan abbaa araaraatii fi Tokkummaatiin faarsan.
Akka Perzdanatiin Amerikaa ka durii, Biil Kiliintonii fi iGeorge W. Bush “Maandeellaan qabsaahaa mirga ilmaan namaa ka walabummaa, ka ulfinnaatii fi walqixxummaati qabsaahee seenaa biyya isaa jijjiire.”
Itti gaafatamaan guddaan Tokkummaa Mootummootaa ka durii Baann Ki-moon akka namii akkuma Maandellaa addunyaa wayyaa qabdu tolchuuf hojajtu gaafate.
Bulchaan Tokkummaa Mootummootaa ka durii Koofii Anaanii fi Paaster Deezmoon Tuuttuu Afrikaan bulchaa akka biyyitii hin bobeenne tolchu qabaachuufuu milki qabdi jedha.
Qabsooftuun mirga ilmaan namaa ta badhaasa Noobelii argatte Aung San Suu Kyilleen Maandellaan nama jabaa ka jireenna ilmee namaa karaa qabsiise jetti.
Itti gaafatamaan umamta Tibeeti Dalai Lama ka badhaasa addunyaallee argate ammoo “Hariyaa guddaa dhabdullee qalbiin isaa numa bira jira.”
Muummeen Minsitera Biriitish Deevid Kaameroon ibsee guddootti addunyaa irraa dhaame jedhe.Akka muummee minsitera Israahel Benjamin Netanyahutti ammoo “nama jabaa bara keennaa guddaa.”
Perzdaantiin Chaayinaa Xi Jinping dootii Maandellaa “guddoo nu rifachiifte,gaafa Chaayinaatti marroo lama imaltuu dhufee hariyummaa Afrikaa Kibbaatii fi Chaayinaati jabeessee guddinna ilmee namaatii qabsaaheen qaabanna.”
Perzdanaantii Haiti Michel Martelly Maandellaan fkn demokiraastii ka wal qixxummaa ilmee namaatii qabsaahee egerillee qabsaahu.


c: text/html

text:
Oromia Media Network’s video: Oduu Onk 6, 2017
OBN-Bulchiinsa Lammaa Magarsaa Jajjabataa Jiraa @Saffisa kanaan adeemnaan waan yaadamtu sunatattamatti galma geessi!
Oromia News Network – ONN: Wayyaaneen Oromiyaa bahaatti waraana ifaan ifatti labsuuf qophooftee akka jirtu maddeen saaxilan.
Odeessi nu dhaqqabe akka hubachiisutti, yeroo ammaa kana Waraanni Wayyaanee gama Itoophiyaa bahaa jiru Oromoo hidhannoo hiikkachiisuuf, Liyyuu poolisii immoo deebisee hidhachiisuuf hojiitti jira.
Akka odeessa kanaatti, dhimma kana hojii irra oolchuuf humnooti tikaa fi waraanaas qophaatti walgeettii taasisanii jiru. Odeessi kamiyyuu iccitiin akka eegamu qabamee jira. Poolisii fi humni nageenyaa Oromiyaa odeessa kana akka hin arganne godhame.
Maddeen odeessa kana nuuf dabarsan akka hubachiisanitti, duulli kun bitata Wayyaanee dheeressuuf kan akeekamee dha. Ummati Oromoo fi humnooti naga-jaalattoota duula Wayyaaneen qindeessaa jirtu kana akka hubatanii fashaleessuu keessatti gahee isaanii bahan dhaamsi nu dhaqqabe kun waamicha godheera.
“Ummata Oromoo waan qabdan maraan of-eeggannoo godhaa!” kan jedhe ergaan nu aghe kun, “Alaa mana keessan jabinaa fi qaroominaan eeggadhaa!”jechuunis Injifannoon kan ummata haqaa fi bilisummaaf loluu ta’uu addeesseera.
Wayyaaneen humna liyyuu poolisii Somaalee Oromiyaa irratti bobbaasteen haga yoonaatti ummata Oromoo kuma torbaatamaa ol qe’ee fi qabeenya isaanii irraa buqqisuun kan yaadatamuudha. Duulli babal’ifannoo fi saamichaa kun akka itti fufu, bulchaan naannoo Somaalee Itoophiyaa gidduu kan fuula feesibuukii isaa irratti maxxanseera. (Oromia News Network)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kallattiiwwanii fi maniiwwan gurguddoo karoora bara 2006
Kaayyoon Karoora bara 2006, hojiiwwan baroota KGT sadan darban keessatti harc’anii hafan kallattii hundaan duguuganii hojiiwwan bara 2006f qabaman waliin raawwachuudhaan dhuma bara bajatichaatti guddina dinagdee naannoo keenyaa yoo xiqqaate %11.5 galmeessisuudha. Kanarraayis, ummanni naannoo keenyaa fayyadamaa misooma dinagdee, hawaasummaa fi bulchiinsa gaarii akka ta’u gochuudha.
Bu’uura kanaan, wal-gahiin idilee 9ffaa Caffee Oromiyaa kan waggaa 3ffaa bara hojii Caffee 4ffaa , kallattiiwwanii fi maniiwwan gurguddoo karoora bara 2006 kaa’eera. Maxxansa darbe /Lak. 506/n kallattii misooma dinagdee dhiyeessinee ture. Maxxansa kanaan / Lak. 507/n ammoo, kallattii sektara barnootaa fi eegumsa fayyaa dhiyeessina
Kallattii misooma barnootaa
Hojii misooma barnoota keessatti xiyyeeffannaan guddaan qulqullina barnootaa fooyyessuu yoo ta’u, uwwisa guddisuu keessatti naannoo horsiisee bulaa irratti xiyyeeffachuun kan hojjatamu ta’a. Tajaajila barnoota bu’uuraa lammii hundaa waliin gahuun galma misooma barkumee gama barnootaan kaa’ame fiixaan baasuuf hojiin jalqabamee jiru cimee kan itti fufu ta’a. Tajaajilicha qaqqabamaa taasisuuf bara 2006 keessa dhaabbileen barnootaa sadarkaa hundaayyuu kan babal’atan yommuu ta’u, manneen barnootaa Sad. 1ffaa 12,559, sad.2ffaa 571 fi qophaa’ina 231 irraan gahuuf ni hojjatama.
Carraa barnoota ilaalchisee, barnootni idilee duraa, barnoota fedhii addaa fi barnootni filannoo addaa qulqullina barnootaa fi uwwisa fooyyessuu keessatti gumaacha guddaa waan qabaniif bara 2006 keessa akkaataa jijjiramni bu’uuraa dhufutti ni hojjatama. Akkasumas, hawaasa baratee teeknolojii ammayyaaa fayyadamuun jireenya ofii jijjiiru horachuuf barnootni ga’eessotaa gocha irratti xiyyeeffate ga’eessota mil. 4.5 ta’aniif ni kennama.
Haaluma walfakkaatuun, daa’imman umuriin barnootaaf gahe mil. 1.17 ol ta’an kutaa 1ffaatti kan simataman yoo ta’u, waliigala sad. 1ffaa (1-8) barnoota filannoo addaa dabalatee barattoota mil. 7.3; sad.2ffaa barattoota kuma 760.7 fi qophaa’inatti kuma 129.5 simachuuf karoorfameera. Qulqullina barnootaa naannoo keenyaa foyyeessuun lammii gahumsa qabuu fi dorgomaa ta’e oomishuuf paakeejii mirkaneeffannaa qulqullina barnootaa sagantaalee jaha qabu guutummaa guutuutti hojiirra oolchuu fi tarsiimoo muuxannoo gaarii babal’isuu manneen barnootaa hunda keessatti akka hojiirra oolu ni taasifama.
Gama biraatiin, walgitiinsa carraa barnootaa fooyyessuuf hirmaannaa barnoota shamarranii fi barnoota naannoo horsiisee bulaatiif xiyyeffannaa kennuun ni hojjetama.
Gahumsa barnootaa fooyyeessuu ilaalchisee, bara 2006tti haftee fi irra deebii barattootaa xiqqeessuf qiidoomina raayyaa misooma barnootaa, maatii barattootaa fi qooda fudhattootaa cimsuun tarsiimoon harcaatii xiqqeessuu akka hojiirra oolu ni taasifama. Gama biraatiin, gahumsa barattootaa gama barumsaatiin jiru guddisuun qabxii daree keessaas ta’ee reetiin darbiinsa qormaata biyyoolessaa (kutaa 8ffaa, 10ffaa fi 12ffaa) akka dabalu ciminaan ni hojjatama. Akka waliigalaatti, galama karoora 2006 fi KGT akka milkaa’u gochuuf humna raawwachiisummaa cimsuun, raayyaa misooma barnootaa lafa qabsiisuun ergamasaa akka bahu taasisuuf Tarsiimoo Muuxannoo Gaarii Babal’isuu-paakeejii Mirkaneeffannaa Qulqullina Barnootaa hojii irra oolchuun hojii irratti xiyyeeffatamee hojjatamuudha.
Kallatti misooma eegumsa fayyaa
Eegumsa fayyaa ilaalchisee, hawwasa fayyaa qabeessa horachuun galma gahiinsa karoora guddinaa fi tiraansiformeeshiniif akka gumaachu taasisuuf paakeejii ekisteenshinii fayyaa hojiirra oolchuun dhibeewwan daddarboo harka 80 ol ta’an ittisuun yeroo kamiyyuu caalaa bara kana xiyyeeffannaan kan hojjetamu ta’a.
Gama biraatiin, raayyaa misooma baadiyyaa, raayyaa jijjiirama sivil sarvisii fi rayyaa misooma dame dubartootaa sadarkaa naannootii kaasee hanga gandaatti ijaaruu, cimsuu fi raayyaa kanattis fayyadamuudhaan humna raawwachiisummaa cimsuun tarsiimoo muxxannoo gaggaarii babal’isuu paakeejii ekisteenshinii fayyaa hojiirra akka ooluu gochuun bara itti aanuus dhimma xiyyeeffannoo addaa barbaadudha.
Du’aatii haadhoolee da’umsaan walqabatee jiru hir’isuu ilaalchisee, dubartootni yeroo ciniinsuun qabu atattamaan gara dhaabbilee fayyaatti fiduun murteessaa dha. Kuniis hojii oggeessa fayyaa qofaan hojjatamu osoo hin ta’iin, jaarmiyaalee dubartootaa cimsuun, rayyaan misooma baadiyaa fi raayyaan dame dubartootaa cimee hawaasa sosochoosuun hubannoo isaanii cimsee dubartoonni tajaajila kannatti akka fayyadaman gochuuf gaggeessaan sadarkaa sadarkaan jiruu fi qaamni dhimmi ilaallatu hundi karoora bara 2006 keessatti xiyyeeffanoodhaan irratti hojjechuun murteessaa dha.
Gama dhiyeessiitiinis, dhaabbilee fayyaa meeshaalee, qorichaa fi humna namaa akkasumas, bu’uraale misoomaa kan akka bishaanii fi ibsaatiin guutuu fi rifoormiiwwan sektarichaa hojiirra oolchuudhaan hawaasni tajaajila fayyaa qulqullinaa fi saffina qabu akka argatu gochuuf xiyyeeffannaan hojjetama. Bifa walfakkaatuun, hojiirraa oolmaa inshuraansii hawaasaa waggoota darban bifa shaakalliitiin aanaalee 4 keessatti hojiirra oolchuun bu’aa qabeessummaan isaanii mirkanaa’e bara itti aanu kanatti gara aanaalee 64tti ol guddisuuf sochiin jalqabame haala qindoomina qabuun kan itti fufu ta’a.
Uwwisa tajaajila fayyaa bu’uuraa bara 2005tti %94 ture gara %96tti akka guddatuu, uwwisa keellaa fayyaa %100n ga’uu fi baay’ina buufataalee fayyaa bara 2005tti 1,104 ture gara 1,215tti akka guddatan ni taasifama. Uwwisa tajaajila karoora maatiis %63 irraa gara %75tti akka guddatu, tajaajila da’umsaa ogeessota fayyaatiin dhaabbilee fayyaa keessatti kennamuu kan 2005tti %38 irra ture gara %60tti akka guddatuuf xiyyeeffannaan ni hojjetama. Hojiin ijaarsa Pirojeektoota dhaabbilee fayyaa haala karoorfameen qulqullinaa fi yeroo isaa eegatee akka xumuramu gochuun dhimma xiyyeeffannaa addaa barbaaduudha.
Kallattiiwwan kana milkeessuu keessatti qindoominni humnoota misoomaa sadanii maal ta’uu qaba? Kutannaan, xiiqii fi aantummaan ummataa gaggeessaa, ogeessaa fi miseensa sadarkaa sadarkaan jiru keessatti uumamuu qabu hoo?


text:
Sadarkaalee sharrii sheyxaanaa
Sharrii jechuun wanta badaa fi miidha hamaa namarraan gahuudha. Sharrii kan darbee, kan ammaa fi kan dhufu jechuun bakka saditti qoodu dandeenya. Sharriin darbee adabbii ammaa fi gara fuunduratti namatti fidu danda’a. Sharriin amma keessa jiraniis jireenya namatti dhiphisuu fi dukannessun hulaa gammachuu fi milkaa’innaa cufa. Sharriin gara fuunduraatti dhufu immoo gara milkaa’inna akka hin fiigne gufu namatti ta’a yookiin nama kuffisa. Sharriiwwan kunniin akkanumatti lafaa ka’anii hin dhufan. Sababa wayi qabu. Kan duubaa isaan dhiibutu jira. wantoota sharrii namatti dhiiban ykn nama gara sharriitti dhiiban keessa inni guddaa fi hangafni sheyxaana. Sharriin sheyxaanaa sadarkaalee qaba.
In sha Allah, sadarkaalee gurguddoo beekkamoo har’a ni ilaalla. Kitaaba Imaama fi Aalima beekkama Ibn Al-Qayyim irraa hanga danda’amen irraa qoshoranna.
Dhugumatti sharriin sheyxaanaa hangana jedhanii daangeessun hin danda’amu. Garuu sharrii isaa bakka jahatti qoodun ni danda’ama.
Sharrii sadarkaa tokkoffaa: sharrii kufrii, shirkii, Rabbii fi Ergamaa Isaatti diina ta’uu. Sheyxaanni nama tokko akka kafaruu, shirkii hojjatu itti kakaasa. Sheyxaanni ilma Aadam kufrii fi shirkiin moo’anna irratti yoo argate, keessi isaa ni qabbanaa’a. Isa waliin ifaaju (xaaru) irraa hara galfata. Wanti jalqabaa sheyxaanni ilma namaa irraa barbaadu kufrii fi shirkiidha. Hanga wanta kana irraa argatutti sheyxaanni hin dhiisu. Sheyxaanni kana yoo argate, loltoota isaa keessaa tokko nama godhata. Namni kuni daa’i ibliisa fi bakka bu’aa isaa ta’a. Wanta sheyxaanni itti nama waamutti innis waama.
(Fakkeenyaf, namni tokko yoo kafare, gara kufrii isaatti namoota biroo waama. Haala kanaan namni kuni loltoota fi bakka bu’aa sheyxaana keessaa ta’ee jiraa jechuudha. Jalqaba sheyxaanni itti dhufuun qoma isaa keessatti akka kafaruu fi Islaamaa keessaa bahu itti hasaasa. Namtichi hasaasa sheyxaanaa kana tole jedhe yoo fudhate, harka sheyxaanatti kufe jedhama. Kanaafu, yommuu sheyxaanni kufritti si wasawasu, isaaf tole hin jedhin. In sha Allah akkamitti sheyxaana irra akka of eegan gara boodatti ni ilaalla.) Gara jecha ibn Al-Qayyimitti haa deebinu.
Sheyxaanni nama kana kafarsiisu yoo dadhabee fi abdii irraa kute gara sadarkaa itti aanutti dabarsa.
Sharrii sadarkaan lamaffaan– Bid’aa (Amanti keessatti wanta haarawa jalqabuu fi itti dabaluu)- bid’aan cubbuwwan biroo caalaa wanta garmalee sheyxaana biratti jaallatamuudha. Sababni isaas, miidhan bid’aa amantii irra gaha. Miidhaa babal’atuudha. Zanbii (cubbuu) namni irraa hin tawbanneedha. Waamicha Ergamtoota Rabbii faallessa. Bid’aan balbala kufrii fi shirkiiti. Sheyxaanni nama tokko bid’aa akka hojjatu yoo taasise, warra bid’aa keessaa isa taasisa. Akkasumas, bakka bu’aa isaa fi warroota bid’atti waaman keessaa tokko godha.
Nama tokko sheyxaanni bid’aa hojjachiisu yoo dadhabe, gara sadarkaa itti aanutti dabarsa. Innis:
Sharrii Sadarkaa sadaffaa: Kabaa’ira gosa garagaraa- Kabaa’ira jechuun cubbuu gurguddaa kanneen akka zinaa, nama ajjeesu fi kan kana fakkaataniidha. Sheyxaanni ilma nama cubbuu gurguddaa kana keessatti isa darbuuf garmalee itti futa (itti daddafa). Keessumatti namtichi kuni aalima fi namoonni kan hordofan yoo ta’ee, akka isa irraa dheessaniif cubbutti isa darbuuf fedhii cimaa qaba. Ergasii sheyxaanni badii fi cubbuu nama kanaa namoota keessa facaasa. Namoota keessaa cubbuu isaa akka facaasuf nama bakka buusa. (Fakkeenyaf, Sheekni tokko dubarti waliin kan dhaabbatu yoo arge, sheyxaanni oduu kana nama keessa facaasa. Bakka bu’aan sheyxaanaa, “Sheekn ebalu dubartii waliin dhaabbata.” Jechuun namoota keessa afuufa. Ergasi namoonni sheeyka kana jibbuu jalqabu. Bakka bu’aan sheyxaanaa suni tarii dubartiin tuni niiti isaa ta’u dandeessii maalitti beekaa?) Bakka bu’aan ibliisaa Aaya tana hin beeku:
“Dhugumatti, isaan gochi fokkataan warra amanan keessatti akka tamsa’u jaallatan, addunyaa keessatti fi Aakhiratti adaba laalessaa ta’etu isaaniif jira. Rabbumatu beeka, isin hin beektan.” Suuratu An-Nuur 24:19
Kuni akka wanti fokkuun babal’atuu fi tamsa’u yoo jaallataniidha. Mataa isaanitiin kan babal’isanii fi tamsaasan yoo ta’ee hoo haalli akkam ta’inna ree laata? Kuni nama badii dalagee gorsuu miti. Kana irra sheyxaanaf ajajamuu fi bakka bu’aa isaa ta’uudha.
Badiin nama kanaa osoo fiixe gaaraa ga’eyyuu badii namoota kanniini caalaa Rabbiin biratti salphaadha. Namni badii hojjate kuni mataa ofii miidhe. Gara Rabbii deebi’ee araarama yoo kadhate, Rabbiin ni araaramaaf. Hamtuu isaa toltuun bakka buusaf.
Garuu badiin namoota cubbuu isaa babal’isanii, mu’imintoota miidhu fi hanqinna dhoksaa isaanii irra barbaadudha. Akkasumas, isaan salphisuuf yaadudha. Rabbiin sirritti isaan ilaala. Wanti qomaa fi nafsee namaa keessa jiru tokkollee Isarraa hin dhokatu.
(Fakkeenyaf mee haa jennu Ahmad dhiira dubartii alagaa waliin ciisu arge. Ergasii badii isaa yoo babal’ise, badiin Ahmad hojjate badii nama kanaa caala. Namni dubarti waliin ciise kuni dhugaan tawbatee gara Rabbii yoo deebi’e, Rabbiin ni araaramaaf. Garuu Ahmad badii baay’ee hojjate. Tokkoffaa, namoota keessa wanti fokkuun akka babal’atu sababa ta’ee jira. Sababni isaas, namoonni oduu kana yommuu dhagahan, “Silaa ebaluu zinaa ni raawwata, anillee haa raawwadhu.” Jechuun gara zinaa fiigu. Lamaffaa, nama san salphisuu fi miidhudha. Tarii namni kuni garmalee saalfachuun tawbachuu dhiisu danda’a. Haala kanaan karaa Rabbii irraa nama dhoowwe jechuudha. Kanaafu, wanta arginee fi dhageenye hunda odeessu irraa of haa qusannu.)
Sheyxaanni nama tokko cubbuu gurguddaa hojjachiisu yoo dadhabe, gara sadarkaa itti aanutti dabarsa. Innis:
Sharrii Sadarkaa Afraffaa: Cubbuu xixxiqaa- cubbuun (dilliwwan) xixxiqoon yoo walitti tuulaman tarii abbicha balleessu danda’u. “Cubbuu xixxiqoolee of eeggadhaa! Fakkeenyi cubbuu xixxiqoolee akka namoota sulula keessa bu’anii tokko muka qoraanii fide, ammas kan biras muka qoraani fidee, hanga wanta qixxaa (daabboo) isaanii ittiin bilcheefatan muka qoraanii walitti qaban. Cubbuu xixxiqooleen namtichi yoo qabame achumaan isa balleessiti.”
Hiikni kanaa namoonni laga ykn sulula keessa bu’an, nyaata bilcheefatu barbaadan. Hundi isaanitu muka qoraani fidan. Muka qoraani kana yommuu bobeessan ibidda guddaa ta’e. Ergasi daabboo (qixxaa, xoroshoo) ofii ni bilcheefatan. Cubbuun xixiqoonis yoo walitti qabamte, akkuma kana guddaa taati. Cubbuu xixiqoon cubbuu gurguddatti akka darban sababa ta’u.
Namticha irratti cubbuun xixiqoon laafun itti fufa hanga inni salphaa fi homaa akka hin taanetti ilaalutti. Ergasii namtichi cubbuu gurguddatti tara. (Fakkeenyaf, namtichi dubartii alagaa ilaalu “cubbuu miti” jechuun yoo yaade fi ishii ilaalu yoo itti fufe, suutuma suutan ilaalchi kuni gara zinaatti jijjirama. Wanti guddaan hundi xiqqarraa waan jalqabuuf. Warri filmii ilaalan dubartii qullaa deemtu ilaalu akka cubbuu (dilliitti) hin lakkaa’an. Sababa kanaan cubbuun kuni walirra tuulamun gara cubbuu guddatti isaan oofa. Osoo akka cubbuutti lakkaa’ani silaa filmitti hin dhiyaatan.)
Sheyxaanni sadarkaa kanarratti yoo dadhabe, gara sadarkaa itti aanutti nama dabarsa.
Sharrii sadarkaa shanaffaa: wantoota hayyamamoo mindaa fi adabbii hin qabne waliin akka ko’oomu isa taasisa. Inuma osoo wantoota kana waliin ko’oomu mindaa wanta gaarii ni dhaba. Fakkeenyaf, namni tokko yommuu hirriba baay’isu, mindaa hojii gaarii baay’ee dhaba.
Sheyxaanni sadarkaa kanatti yoo dadhabe, namtichi yeroo isaa kan eegu fi qusatu, hamma affuura kan beeku ta’a. Yeroo isaa sirnaan fayyadama. Ergasii sheyxaanni gara sadarkaa itti aanutti dabarsa.
Sharrii sadarkaa jahaffaa: hojii gaarii mindaa guddaa qabu dhiise hojii gaarii sanii gadi ta’e waliin akka ko’oomu taasisa. Osoo inni hojii xiqqaa waliin ko’oomu mindaa fi fadliin guddaan isa jala darba.
Sheyxaanni sadarkaalee jahan kanniin namticharraa argachuu yoo dadhabe, garee isaa jinnii fi nama irraa gosoota miidhaa garagaraatin namticha kana akka miidhan itti ajaja. Namoota akka isarraa hin fayyadamne dhoowwa. (Fakkeenyaf, sadarka jahan kana keessatti namtichi sheyxaana yoo moo’ate, nama gaarii fi hordofamu qabu ta’a. Gara Rabbitti namoota waama. Gareen sheyxaana namticha kana waanyu fi jibbuun soba adda addaa irratti uumu jalqabu. “Irraa fagaadha isin balleessa, jecha badaa dubbata fi kkf” jechuun namoonni akka isarra hin fayyadamne taasisu. Mu’minni garee sheyxaanatiif harka hin kennu. Hanga Rabbiin qunnamu itti qabsaa’a.)
Sadarkaalee jahan kanniin sirritti itti yaadi. Dhaabbanna isaati fi guddinna faaydi isaa sirritti itti xinxalli. Madaalaa kee kan namoota, ofii fi hojii ittiin madaaltu taasifadhu. Dhugumatti, haqiiqa jiraattota fi sadarkalee namootaa ifa siif godha. Gargaarsi kan barbaadamu Rabbiin irraayyi. Hirkoon Isumarratti.
Gudunfaa
Sadarkalee sharrii gurguddoon sheyxaanni ilma nama itti jallisu fi hoongessu jaha. Isaaniis
- Kufrii fi shirkii
- Bid’aa (Amantii keessatti wanta haarawa jalqabuu fi dabaluu)
- Cubbuu gurguddaa
- Cubbuu xixiqqaa
- Wanta hayyamamoo waliin ko’oomu fi yeroo gubuu
- Hojii gaarii sadarkaan (mindaan) isa guddaa ta’e dhiisanii kan sadarkaan gadi bu’e waliin ko’oomu.
Kitaaba wabii:
Bidaa’u Tafsiir-jildii 3 fuula 452-454 Imaam Ibn Al-Qayyim


text:
Doktar Nagaasoo Gidaadaa bara 1987 hanga 1993tti pirezidaantii Mootummaa Rippaabiliikii Federaalawaa Dimokraatawaa Itoophiyaa (RFDI) jalqabaa turan. Isaan hayyuu oggaa heerri RFDI ragga'u qooda guddaa fudhataniidha.
Gaazexaan Bariisaas tibbana mana jireenyaasaaniitti argamee dhimmoota gara garaa keessumaa dhimma heera biyyattiifi walitti bu'iinsa daangaa Oromiyaafi Somaalee Itoophiyaa irratti xiyyeeffachuun isaan wajjin gaafdeebii geggeesseera.
Akka Doktar Nagaasoon jedhanitti, keeyyatoota heera biyyattii hundarratti namni hundi waliif hingalle. Kanneen hojiirra hinoolle akkasumas sirreeffamuu qabaniiifi qabxiileen yeroo heerichi qophaa'e irraanfataman jiru.
Biyya sabaafi sablammii hedduu qabutti sirna dimokraasii isa kamiin wayya kan jedhurratti heera Itoophiyaa sakatta'een ture kan jedhan Doktar Nagaasoon, keeyyattoota heerichaa tokko tokkorratti waldhabdeen akka jiru, keeyyattoonni hundumtuu irratti waliif hingalles akka jiraniifi yeroo heerricha qopheessinitti qabxiileen irraanfataman kan jiran ta'uu dubbatu.
Keeyyatoonni heerichaa sirreeffamuu qaban akka jiran eeranii, heerri tokko yoo ummata harka caalaadhaan fudhatame malee mootummaa heera sanarratti hundaa'ee ijaarame mootummaa heera sana irratti hundaa'ee ijaarame fudhachuu hin danda'u. Kanaafuu keeyyattoota heera biyyattiirratti walii hingalamin jiranirratti waliigalteen akka uumamamuuf hojjetamuutu irra jira. Qabxiileen yeroo heerichi qophaa'u irraanfatamanis utuu xiyyeeffannaa argatanii sirrii ta'uu himu.
Yeroo heerri amma hojiirra jiru qophaa'etti paartiileen mormitootaafi dhaabbileen irratti hinargamne akka jiranillee addeessanii, deggertoonnisaaniis adeemsa heericha qopheessuufi mirkaneessuu keessatti qooda hinfudhanne jedhu.
Wixineen heerichaa qopheessuuf gaaffiileen 73 qophaa'anii ummatni akka irratti mari'atu ta'uu kan eeranii, gaaffilee dhiyaatanis “Sirna federaalizimii moo sirna durii tokkummaa wayya? Waa'ee hiree ofii ofiin murteeffachuu ummataa heera keessa galuu qaba moo hinqabu? Lafti kan dhuunfaa haata'u moo kan mootummaa ta'ee haa turuu”fi kan kana fakkaatan ta'uu himu.
Akka Doktar Nagaasoon jedhanitti, ummatni wixinee heeraarratti hinmari'anne. Wixineen heeraa kan qophaa'e gaaffiilee 73 ummatni irratti mari'aterratti hundaa'uudhaani. Nama meeqatu mari'ate jennee yoo ilaalle fakkeenyaaf gandi tokko namoota kuma tokko yoo qabaate kana keessaa kan gaaffiilee dhiyaatan irratti mari'atan namoota 200 hincaalan. Kun ammoo ummatni bal'aan akka irratti hinhirmaanne kan agarsiisuudha. Kun hanqina qophii heerichaarratti ture keessaa isa tokkodha.
Wixinee heerichaa namoota 29 ta'anii qopheessan paarlaamaa ce'umsaatiif dhiyeessuusaaniis eeranii, paarlaamichi wixinee heerichaa dhiyaateefiirratti walfalmee mirkaneessuuf yaa'iin akka qophaa'u taasisea. Namootni aanaalee 547 dhufan yaa'icharratti argamuun wixinee heerichaa mirkaneessuu irratti qooda fudhataniiru. Paarlaamaan ce'umsaafi namoonni aanaaleerraa filatamanii dhufan dhimmoota hundarratti waliigaluun qabxiilee lama irratti walfalmaniiru. Qabxiileen kunniinis waa'ee hiree ofii ofiin murteeffachuufi waa'ee lafaati kan uummataa moo kan mootummaa haa ta'u kan jedhurratti ture.
Akka Doktar Nagaasoon jedhanitti, dhimmoota alaabaa, afaanii, federaalizimii, lafaa, hiree ofii ofiin murteeffachuu irratti ammayyuu falmiin ni jira. Kanaafuu ummatni bal'aan gaafatamee heera kanarratti mari'atamee furmaanni utuu itti kennamee gaariidha yaada jedhu qabu.
Keeyyattootni heerichaa hojiirra hinoolle kanneen akka keeyyata 49(5) waa'ee faayidaa addaa Oromiyaan Finfinneerraa argachuu qabdi jedhuufi keeyyanni waa'ee mirga namummaa ibsufaan waggoota 23f utuu hojiirra hinoolin jiraachuus ni eeru.
Keeyyati 30 waa'een walitti qabamuufi hiriira ba'uu, keeyyatini 31 abbaan barbaade yaada barbaade qabaatee ijaaramuu ni danda'a jedhu, keeyyatni 38 waa'ee filannnoo ibsu, keeyyatoonni 50 hanga 52tti jiraniifi waa'ee federaalizimii ibsan haalaan hojiirra oolaa akka hinjirre qeequ.
Heera irratti waldhabdeen jiraachuu ni mala. Heera mootummaa irratti waldhabdeen yeroo uumamu kan sirreessu Mana Maree Federeeshiniiti jenne yeroo heerichi ba'u. Miseensonni mana marichaa kan babahan paartiidhuma tokko keessaa waan ta'eef waldhabdee uumamu akka paartichaaf ta'utti murteessu. Kun sirrii miti jedhu.
Heera akka Macaafa Qulqulluufi Quraanaa hinjijjiiramu jechuurra ummatni bal'aan, hayyootni, abbootiin amantiifi paartiileen biyya keessaafi biyya alaa jiran hundi irratti mari'atanii fooyyessuu akka barbaachisu dubbatu.
“Heera kan baasu Mana Marii Bakka Bu'oota Ummataa waan ta'eef keeyyatoota heerichaa sirriitti otoo hojiirra hinooliin turaniifis manni marichaa gaafatamuu qaba. Mana marii miseensonni harka caalu Oromoo ta'anitti waa'een faayidaa addaa Oromiyaa utuu hojiirra hinoolin waggoota 23 lakkoofsisuun sirrii miti” jedhu.
“Waa'ee faayidaa addaa Oromiyaarratti manni marii ministirotaa wixinee qopheessee paarlaamaaf dhiyeesse keessatti wantoonni galuun irra jiraatu tokko tokko galaniiru. Garuu yaada ummatni Oromoo irratti mari'ateeraa jedhurratti gaaffiin qaba”.
“Heerri kan jedhu naannoo Oromiyaatiif bulchiinsi Finfinnee jedha malee waa'ee nama dhuunfaa Oromoo tokko waan jedhu hinqabu. Lafti Oromoota Finfinnee keessaa haa kennamu kan jedhu waa'ee nama dhuunfaati malee naannoo Oromiyaa bakka hinbu'u”.
Sirna federaalaatiin bulla, giddugaleessi sirna federaalaa kun Finfinneedha erga jennee itti waliigaluu qabna. Finfinneen kan hunda keenyaati jennee erga irratti walii gallee Finfinneen kan hunda keenyaa ta'uu qabdi. Finfinneen dur lafa Oromoo waan turteef kan Oromoo ta'uutu irra jira waanti jedhamu sirrii miti. Namootni dhuunfaa mootummaa federaalaafi bulchiinsa Finfinnee keessa hojjetan daldalaafi hojiilee gara garaatiin dhufanis jiru. Mirgisaanii akka heerri eyyamutti kabajamuu qaba. Finfinneen kan Oromiyaa waan taateef fudhachuutu nurra jira inni jedhamu anaaf rakkoo qaba jedhu Doktar Nagaasoon.
“Namootni Finfinnee keessa jiraataniifi naannoleen nutis waa'ee Oromiyaafi Finfinneerratti murteessuu qabna jedhan jiru. Kun sirrii miti. Finfinneen handhuura Oromiyaa waan taateef faayidaa Oromiyaan Finfinnee irraa argachuu qabdu heeraan taa'eera. Faayidaa addaa Oromiyaan Finfinneerraa argachuu qabdu kabajamuun lammiilee biroo keessatti sodaa uumuu hinqabu. Mirgi namummaafi dimokraasii nama kamiiyyuu akka kabajamuuf heeraan tumameera. Mirgi ummata Finfinnee keessa jiraatuu eegamuu qaba. Erga mirgoonni kunniin hundumaafuu kabajamanii waanti sodaa fidu hinjiru.”
Gama biraatiin bu'uura keeyyata 30n lammiin kamuu mana keessattis ta'e alatti walga'ee yaadasaa ibsachuuf mirga qaba kan jedhan Doktar Nagaasoon, garuu yeroo yaadasaa dhiyeeffatu akkama barbaadetti karaa qaamni, lubbuu akkasumas qabeenyi lammii biraa, ummataafi mootummaa hintuqamneen ta'uu qaba. Mirgi kun karaa mootummaatiin sirriitti kabajamuu qaba jedhu.
Akka Doktar Nagaasoon jedhanitti, qaamni hiriira ba'ee yaadasaa dhiyeeffachuu barbaadu dursee guyyaa, bakka, dhimmaafi nama hammanaa qabatee akka ba'u poolisii naannawa sanaatti beeksisuu qaba. Poolisiinis sa'aatii 48 keessatti haala jiru xiinxalee deebii kennuu qaba. Deebii poolisiin kennu kun dhowwuu ykn eeyyamuu miti. Dirqamni poolisii nageenya namoota ba'anii eeguufis ta'e yakka uumamuu danda'u ittisuuf humna qopheeffachuudha.
Humna isaa ilaalee yoo battala sanatti humna nageenya eegumsaa gahaa hinqabu yoo ta'e naaf obsaa jedhee guyyaan akka dheeratuufiif qaama hiriira ba'uuf gaaffii dhiyeesse waliin walitti dhufeenyaan hojjeta. Poolisiin sa'aatii 48 keesatti xalayaadhaan deebii yoo kennuu baate sa'aatii 72tti hiriira ba'uun ni danda'ama. Seerri kun qaamolee mootummaa birattis ta'e hiriira ba'an biratti sirriitti hojiirra ooluu qaba jedhu.
Lafumaa ka'anii har'uma hiriira nagaa bahuun rakkoodha. Hiriira nagaa ba'uun yaada ofii ibsachuun, karaa nagaatiin ta'uu qaba. Dhagaa darbachuufi qabeenya barbadeessuuf ta'uu hinqabu. Qaamni hiriira sana qindeessus jiraachuu qaba.
Sababa walitti bu'iinsa daangaa Oromiyaafi Somaaleetiin lammiileen kuma 600 ta'an qe'ee ofiiirraa buqqa'aniiru. Kun erga ta'ee ji'oonni lakkaa'amaniiru. Ummatni biyyattii gochicha ba'ee balaaleffaachuu qaba ture. Sochii Mootummaan Federaalaa dhimma kanarratti taasises laafaadha. Rakkoon kun kan uumame mootummaan waan bara 1997 daangaa naannolee lameenii ilaachisuun murteeffame hojiirra ooluu dhabuusaatiin waan ta'eef kun ammas itti yaadamuu qaba. Warra seeraan ala socho'aniifi rakkoo kun akka uumamu taasisuu keessaa harka qabanis seera jala oolchuu akka qabu dubbatu.
Waggaa lamaan kana keessatti namoonni baay'een hidhamaniiru. Isa duras kan hidhamaniifi hanga yoonaatti murtii hinargatin mana sirreessaa keessa jiran jiru. Ani balleessaniiru hinballeessine jechuu hindanda'u. Ani waantin beeku mootummaan kun akka isaaf ta'utti seera tuma. Murtees dafee hinkennu. Haalli kun jijjiramuu qaba.
Doktar Nagaasoon ibsa ADWUIn tibbana kennerratti nuuf kennaniin, “Ummata Oromoo heddu ajjeefame, qaamni hir'ate, qabeenyisaa manca'eefi buqqa'ee baqatee kaampii keessatti rakkataa jira, kan lakkoofsaan kuma 600 caaluuf aanga'oonni sababa ta'an ittigaafatamanii tarkaanfiin adabaa irratti fudhatamuu qaba.”
Rakkoolee armaan olitti eeraman furuuf paartiin biyya bulchaa jir paartiilee siyaasaa ummataafi hayyoota biyya keessaafi alaa mariisisuun daran barbaachisaadha jechuun yaadasaanii goolabaniiru.
Natsaannat Taaddasaafi Charinnat Hundeessaatiin


text:
Hoogganaan damee dargaggootaa, ka Kongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Destaa Dinqaa ti, kan kana dubbatan. Buufataalee Filannoo, Bulchiisa naannoo Oromiyaa keessatti ka duula filannoo bal’aa fi cimaa geggeessaa jiru paartii isaa qofa ta’uu dubbatanii, paartiin aangoo mootummaa harkaa qabu, Dhaabbatni Dimookiraatawaa Oromo illee akka keenyatti duula sirnaawaa geggeessaa hin jiru, jedhu – Obbo Destaan.
Uummata biratti illee simannaa fi deggersa guddaa akka argatan kan eeran, Obbo Destaa Dinqaa, keessumaa dhiheenya kana kan mana-hidhaatii hiikaman itti-aanaa dura-taa’aan paartichaa – Obbo Beqqelee Garbaa – magaalaalee Wallagga Bahaa fi Dhihaa keessatti walga’iilee geggeessaman irratti argamuun uummtichaaf gammachuu fi hamilee guddaa kennee jira, jedhu. Gama biraatiin, dura-taa’aan Kongiresa Federaalawaa Oromoo – Dr. Mararaa Guddinaa, Oromiyaa keessatti bakkawwan hedduutti ennaa paartiin isaanii duula filannoo geggeessu, humnoonni paartii mootummaa danqaa fi miidhaa jajjabaa akka irratti raaw’ataa jiran himatanii jiran.
Himannaa isaanii Boordii Filannoo Biyyoolessaa fi ka Bulchiisa Naannoo Oromiyaatti dhiheeffachuu isaanii illee kaleessa nuuf ibsanii turan.
Ka dhimmi kana irratti deebii nuuf kennan, Dura-taa’aan Boordii Filannoo dame Oromiyaa – Ambasaddar Disaasaa Dirribsaa – himammaa sana simachuu isaanii fi akka dhimmi sun qoratamu koreelee hundeessuun, tokko gama Oromiyaa Bahaatti kaan gama Oromiyaa Dhihaatti bobbaasuu kaleessa dubbatanii turan. Ani illee koree gama Dhihaatti bobba’e keessan jira, jedhanii turan. Har’a, qorannaan sun sadarkaa maalii irra jira? Deebii nuuf kennan qophii keenya keessaa qabna.


text:
WASHINGTON,DC —
Maratoonii Husten Tekasas Amerikaatti maqaa Chevron marathon
jedhaniin moggaasan ta atileetotii Itoophiyaa moohan tun ta baranaa waliin 42essoo.
Yoo kalee Ammajii 19,jalqaban nama kuma hedduutti dorgommii karaatti baafate.Haga guddaan atileetota Itoophiyaa leenjisaa Hajjii Adilo leenjsieetti moohate.
Hajii Adiloo,leenjsiaa Toleeraa Dinqaa fi leensjistootii Itoophiyaa hedduun akkanuma atileetota Itoophiyaa leenjsiaa addunyaa irratti moohachiisuun beekaman.
Maratoonii km 42 ta dhiiraa keessaa tokkeesoson Bazuu Warquuti 2:7:32 fixate tokkeessoo, Geetachoo Garbaati 2:07:54 fixee lammeessoo, atileetiin Meksikoo Jose Antonio Uribeti ammoo saatii 2:07:54 fixee sadeessoo bahe.
Maratoonii dubraa ammooAbbebechi Beqqelee tokkeessoo,Meskerem Aseffaa lammeessoo,Galatee Burqaa sadeessoo,Biruktayit Dagafaa abreessoo fi Makiddaa Haajii shaneessoo taate.
Gama kaaniin ammoo dorgommii Guutuu Oromiyaa
Naqamtee dorgomaa bahan haga guddaan kilabii Adaamaatti moohe.
Dorgommii NFL,National Foota Ball League
,dorgommii gareeleen Amerikaa 32 AFC fi NFC jedhanii fulaa lamatti bahani taphatan.Haga ganna tokko taphachaa bahan.AFC keessaa Denver, NFC keessaa ammoo Seattle waancaa walti hafa.
Dorgommii NFL,dorgommii kubbaa miilaa Amerikaa harkaa fi miilalleen walqixxee taphtaniitii baranaa killbii Seattle Seahawks fi ta Denver Broncosti waancaa,Superbowl jedhanii walti hafee,gurrandhalaa 2,bara 2014tti waancaa taphata.
Winter Olympic,
Olompikii Russiaa ji’a dhufu keessaa magaalaa Sochitti jalqaban biyya 88 fi atileetooti 2,500 walti dhufee dorgomaa, Itoophiyaan barana kana nama isii fulaa bu’ee dorgomuuf hin arganne.
Dorgommii EPL,English Premiere League
keessaa ammoo tapha kaleetti,Ammajii 19, Tottenham Swansea 3-1,Chelsea Man United 3-1 moote.Ta La Liga eegii jalqabanii turban 20essoo kalee qofa goolii 10tti gale.
Ta Seriea A, Xaliyaanaallee eegii jalqabnaii torbana 20esso keessa jiranii ta Juventus Roma 4-3 moote waliin goolii 20tti gale.
Liigii 1,
ta Farsnasaayiiti eegi jalqabani akkanuma torbaan 20 jala jirani kilabii Parsi St.Geraminitti dura jiraa,As Monaakootti itti aanaa,sadeessoon ammoo Lille.


text:
Guyyaa Yaadannoo Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) Waggaa 11ffaa Sadaasa 9,2005, Yaadannoo Sochii Warraaqsa Biyyoolessa Oromiyaa Fincila Xummura Garbummaa (FXG) Ebla 11,2014 Qabsiifamee Bifa Adda Ta’een Sadaasa 12,2015 Warraaqsa Dhoofamee Boqonnaa Tokko Malee Waggaa Guutuu Gaggeeffama jiru İlaalchisuun Qeerroon Bilisummaa Oromoo Ibsa dabarse.
Sochiin seenaa qabeessi Warraaqsi FDG Sadaasa 9 bara 2005 waamicha Qabsoo karaa nagaa ABO uummata Oromoo hundaaf godheen qabsiifame keessatti dargaggootni Oromoo, Barattootni Oromoo fi qonnaan bultootni bifa qindaa’ee fi İjaarameen itti hirmachuun wareegama qaalii baasuun mootummaa abbaa irree boqonnaa dhorkuun bilisummaa ofiifi walabummaa biyya jecha bara Oromoon gamtaan waamicha godhameef simatee falmachuutti jabaate dha.
Goototni Oromoo wareegama qaalii gootummaan hiriiruun lubbuu deebitee bakka buusaa hin qabne kennuun saba isaaniif falmachuun mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo ABO durfamu biyya keessatti gadi jabeessuun uummata gidduu jiraachisuu danda’uu irra darbee Qeerroo Bilisummaa Oromoo har’a bifa jaarmiyaan ijaaramee qabsich bifa qindaa’een gaggeessuun sochii FDG irraa gara Sochii warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXGtti tarkaanfachiisuun abbaa irreetti xummura gochuufi Uummata Oromoo balbala Bilisummaa irraan gahee jiruuf bu’uura kana buusuun danda’amedha.
Kanaaf goototni qabsicha adda durummaan itti hirmaachuun wareegama yeroo yaadannuu gaddi guddaan utuu nutti dhagaa’amuu Wareegama gootummaa kan jijjiramaa fi bu’uura bilisummaa waan kanfalaniif guyyuu kan ittin boonnuu fi kaayyoo isaan irratti wareegamaan galiin ga’uun wareegama fakkataa baasaa uummata keenya dammaqsuu,ıjaaruufi tokkoomsuun falmaa gita hin qabne gaggeessa bakka amma irra geenyee jirru irra dhaabbatne guyyicha bifa adda ta’een yaadachaa fi kabajachaa abbaa irreetti xummura gochuuf uummata keenya waliin falmaa irratti argamna!!
Yaadannoo Sochii guyyaa FDG sadasa 9/2005 bara kanaa Wanti adda godhu Sochiin Warraaqsaa Biyyoolessaa Oromiyaa hogganummaa Qeerroo Bilisummaa Oromootiin Ebla 11/2014 bifa qindaa’een qabsiifamee Addatti immoo Sadaasa 12/2015 Warraaqsi Biyyoolessaa Oromiyaa dhoofamee warraaqsii seenaa qabeessi kan uummatni Oromoo Oromiyaa keessa jiraatuu fi ilmaan oromoo Addunyaa irra jiraatan hirmachiisee Sochii FDG irraa gara Sochii warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXGtti jijjiramuun Qeerroon Bilisummaa Oromoo Uummata Oromoo mara qabsoof hiriirsee falmatee falmachiisuun wareegama qaalii dachaan kanfaluun waggaa tokko guutuu utuu wal irraa hin kutii falmachuun mootummaa abbaa irree afaan boollaa irraan qaarisaa jiraachuu kan mirkaneesse ta’uu isaa fi bara Uummatni Oromoo gootummaan ka’ee haqa isaaf falmachuun sadarkaa İdil-Addunyaatti beekamtii argatee fi mooraan qabsoo bilisummaa Oromoo injifannoolee cululuqoo tilmaama hin qabneen gonfamedha. Yaadannoo Sochii Sadaasa 9/2005 Waggaa 11ffaa fi Yaadannoo Sochii Warraaqsa Biyyoolessa Oromiyaa FXG Sadaasa 12/2015 Guyyaa yaadannoo fi kabajamaa ta’uu Labsinuu qabxiilee armaan gadii bu’uura godhachuun ta’uu ni hubachiifna!!
- Yaadddannoon Kun Yaadannoo Biyyoolessa Oromiyaa kan Gootota Qabsoo Bilisummaa Oromoo Warraaqsaa Biyyoolessaa Oromiyaa FDG Sadaasa 9/2005 fi Yaadannoo sochii warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXG Sadaasa 12/2015 irratti Wareegaman yaadachuu fi Kaayyoo İsaan irratti wareegaman gaaliin ga’uu irratti kan xiyyeeffate ta’uu hubachiisuun, bara kana Sadaasa 9 hanga Sadaasa 12/2016tti dhimma qabsoo biyya keessa Warraaqsaa FXG irratti fuulleeffachuun haala yeroo ammaa maqaa labsii muddama wayyaaneen (State of emargency) jechuun biyyatti gara bulchiinsa waraanatti kallattiin deebisuun yeroo amma uummata Oromoo irratti yakka waraanaa fi duula duguuginsa sanyii rawwachuun ajjeechaa jumlaa, hidhaa jumlaa, mana hidhaa keessatti hiraarfamuu fi ibiddaaf rasaasaan gubamuu, saamicha fi sakkatta’insa seeraan alaa, humnaan dirqisiisanii gudeeduu fi waraanaan shororkeeffama jiraachuu uummata keenyaa argaa jirruu of irraa dhaabsisuun bilisummaa keenya gofachuuf fallii fi malli jiruu qabsoo keenyaatti jabaachuu ta’uu hubachuun bifa itti qabsoo warraaqsaa FXG amma adeemaa jiruu daranuu jabeessinuu, mariifii sagaleen uummata keenya wareegamaa jiruu itti dhageesifamu,kan dinagdeen qabsicha galiin gahuuf itti walitti qabamu, fi ijaarsii uummataa keenyaa keessa alaan jabaatee itti fufuu ta’uu Qeerroon bilisummaa Oromoo gadi jabeessuun uummata Oromoo hundaafi jaarmiyaalee qabsoo bilisummaa Oromoo hundaaf dhaamsa dabarseera!!
- Qeerroon Bilisummaa Oromoo Warraaqsa amma Wayyaanee Aangoo irraa qaarisaa jiruu fi warraa faalla qabsoo bilisummaa Oromoo ta’an sammuu gubaa jiru kana dhoosee injifannoolee wareegama miliyoonotaan dhufaa jiruu sekoondii tokkoof illee haala fedhee kamiin iyyuu akka hinsharafamnee tiksuufi qabsoo bilisummaa Oromoo Sochii warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXG galiin ga’uuf halkanii guyyaa aaragalfii tokko malee qabsoo hadhooftuu gaggeessuun diina hidhannoo hiikkachiisaafi Oromoo hidhachiisaa fi falmachiisaa waan jirruuf; Uummatni Oromoo kanneen biyyoota hambaa garaagaraa keessatti argamtan: uummatni Oromoo hundi,Diasporan Oromoo, Actııvistootni Oromoo dhugaan qabsoo uummata Oromoo milkeessuuf onnattaniifi Jaarmiyaaleen qabsoo bilisummaa Oromoo harka walqabachuun of qusannoo tokko malee Sochii FXG cina dhaabbachuun abbaa irreetti xummura goonee bilisummaa balbala nu geessee jirtu akka dhuunfannuuf waamicha qabsoo jabeessuu irratti xiyyeeffate gadi jabeessuun isiniif dabarsina!!
- Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo, Barattootni Oromoo fi uummatni Oromoo hundi biyya keessatti yeroo amma qabsoo hadhooftuu gageessuun waraana komandii postii Wayyaanee waliin falmaa cimaa gochaa Addatti Qeerroon gototni Oromoo diina hidhannoo itti dhukaasu dura harka qullaa dhaabachuun gootummaan mirga falmaa, jumlaan hidhama, wareegama qaalii kaffalaa fi uummtni keenya cufti qabsoo dorgomaa hin qabne nu waliin hiriiree falmachaa jiraachuu addunyaafi diinni iyyuu ragaa bahaa wayita jiruuti. Qooda sochii kana cina dhaabbachuun diiggaruu fi Wayyaaneetti xummura gochuu dagachuun gurmuun maqaa kora beektota Oromoo jedhuun seeraa tumuu fi Heera baasuufi wal filuuf mummunyuuqaa jiru hawaasa alaa keessatti mumuldhachaa jiraachuu isaa wayita argaa dhageenyutti fallaa akeeka Qeerroon Bilisummaa hanga ammaa wareega baaseefii fi kan karoorfatee ka’een alatti ka’anii bololuun wareegama lammii ofiitti qoosuu fi saba qabsaawu duubatti hambisanii hireen ummatichaa warra qabsaawu irraa hafee ala irraa akka mutaawuufii fakkeessuun karaa akka hin taane hubachiifna
- Qeerroon Bilisummaa Oromoo jaarmiyaa Sochii Warraaqsaa Biyyooleessa Oromiyaa adda dureen gaggeessa jiruu ta’uu firris diinnis ni beeka; Jaarmiyaan kun tarsiimoo warraqsaa Mataa ofii fi Kaayyoo itti maskamu kan qabu ta’uu irra darbee seeraa fi heeraa itti mootummaa dimokiraatawaa mirgi dhala namaa fi mirgootni dimookiraasii keessatti kabajamuu danda’anii fi mootummaa ittin ijaaruuf adeemuu bifa qindaa’eefi haala addunyummaan waliin wal simuun qindoominaan kan qabu ta’uu uummata Oromoo fi Jaarmiyaalee qabsoo bilisummaa Oromoo hundaaf ni mirkaneessa!!
- Walgahiin hayyoolta Seeraa Oromoo kan Jaarmiyaalee siyaasaa fi qabsoo bilisummaa Oromoo tokkomsuu bu’ura godhate Londonitti gaggeeffamuu quba qabna. Ammas Walga’iin akkasii kan akeekaa jaarmiyaalee qabsoo bilisummaa Oromoo jabeessuu fi tokkomsuu fi sochii warraaqsaa Biyyoolessaa Oromiyaa FXG gaggeessa jirruu jabeessuuf onnate akka barbaadamuu fi jaarmiyaaleen Qabsoo Bilisummaa Oromoo hundi irraa qooda fudhatanii fi caalmatti qabsoo biyyaa keessa gaggeeffamu cina dhaabbachuu irratti kan fuulleeffate itti fufinsaan akka gaggeeffamu dhaamuun cinatti beektootni Oromoo mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo duuba dhaabbattanis gara mooraa qabsoo bilisummaa Oromootti ol aseenuun dandeettii qabdaan, humna qabdanii fi qabeenyaa qabdaniin galii bilisummaa uummata keenyaa fi walabummaa biyya keenyaa akka geenyuuf akka of kennitan Qeerroon billisummaa Oromoo waamicha fi dhaamsa Oromummaa isiniif dabarsera!!
Akeekaa qabxiilee armaan oliifi haala waliigalaa qabsoon bilisummaa Oromoo itti jiruu bu’uura godhaachuun guyyaan yaadannoo Sadaasa 9,2005 fi Guyyaan yaadannoo Sochii warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXG akka guutummaa Oromiyaa fi bakka uummatni Oromoo itti argamuu sadarkaa Idil-Addunyaatti sadaasaa 9 hanga Sadaasa 12/2016tti bifa adda ta’een kan kabajamu ta’uu qeerroon Bilisummaa Oromoo hubachiise!!
Injifannoon uummata Oromoof!!
Gadaan Gadaa Bilisummaa Oromooti!!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo!!
Finfinnee, Oromiyaa
Onkololeessa 31/2016


text:
Baatilee darbanii qabee falmiin bajataa mootummaa America danqaa guddaa uumee jira. Kana irraan kan ka’es hamma jimaata darbe walakkeessa halkaniitti mootummaan federaalaa cufamuu mala sodaa jedhutu ture. Walii galtee dhabiinsi bajataa kun presidentii fi paarii mormituu congresaa gidduu kan jiru si’a ta’u amaluma siyaasaa isa dhugaa ti, Mootummaa cufuu jechuun garuu amala siyaasaa kanattii adda
Hayyoonni siyaasaa adeemsa siyaasaa America isa kamtu mootummaan cufamuuf sababaa ta’a isa jedhu irratti mari’ataniiru. Cufamuu mootummaa jechuun hojjettoonni federaalaa hojii dhaabu, tajaajilli uummataa fi waajjiraaleen bajata mootummaan socho’anis hojii dhaabu jechuu dha.
MP3 tuquun dhaggeeffadhaa


text:
Ministerri Barnootaa Itiyoophiyaa barnoonni koolejjiiwwan dhuunfaa ququllina barnootaa miidhe jedha, waaltaaleen dhuunfaa immoo tarkaanfiin mootummaan fudhate carraa uummataa cufe jedhu.
Ministerri barnootaa Itiyoophiyaa barumsa fageenya irraa kennamu ugguree, sagantaaleen barumsaa koolejiiwwan dhuunfaa hagi tokko akka cufamanillee ajaje. Sagantaalee barumsaa ugguraman keessaa lama leenjisa barsiisummaa fi barnoota seeraa ti. Ministarri barnootaa Itiyoophiyaa "tarkaanfiin kun kan fudhatame sadarkaa ququllina barnootaa eeguufi; koolejjiiwwan dhuunfaa irra-hedduun kanneen bu’aa ofii argatan qofatti fuuleffatani" jedha.
Abbootiin qabeenyaa koolejiwwan dhuunfaa immoo "qajeelfammi kun hojii nuti waggoota hedduuf itti dadhabne nu duraa balleesse, carraa barnootaa uummatni argatee tures duraa cufe" jedhu. Akka angawootni dhaabbatoota barnootaa dhuunfaa jedhanitti, tarkaanfiin kun fudhatamuun barattoota qofaa utuu hin taane barsiistotaa fi hojjettoota koolejii fi yuniversitiiwwan dhuunfaa illee hojii male hambisuuf jira. Fuula kana irra gama harka mirgaa ka jiru MP3 tuqaa guutummaa gabaasaa kanaa dhaggeeffadhaa.


text:
Hawaasnii addunyaa weerara Raashiyaa dura dhaabachuu qaba kan jedhan itti aanaa prezidaantiin Yunaaytid Isteets Joe Biden Donaald Traamp deggeraa jabaa gochuun yukreen waliin michooma akka uumaniif gaafatan.
Biden har’a Kiiyv keessatti prezidaantii yukreen Petro Poreshenko cina dhaabachuun akka dubbatanti yukreen kaansarii kan ta’e malaamaltummaa fi weerara kreemliin waliin wal waraanaa jirti jedhan.
Traamp Gazexaa Loondonii fi kan Jarmanii waliin gaaffii fi deebii gaggeessanin waa’ee Yukreen kan ilaaleen Raashiyaa waliin dubbachuu akka fedhan kana malees sagantaa Nukleeraa irratti walii gallaan Moskoo irra uggura ka’ame akka kaafamuuf kan dubbatan ta’u ibsan.


text:
Godiina Arsii Lixaa fi aanaalee biroo caama mudateen,barana oomisha hin galfatin hafuu isaanii qonnaan bultonni dubbatan,abdiin qabnu midhaan gargaarsaa qofa jedhu.
Anaan shaallaa fi Arsii Nagllee waggaatti yeroo lama oomisha galchuun kan beekaman turan.Amma
garuu roobni yeroo eegee dhufuu waan dideef rakkoof saaxilamne jedhu qonnaan bultonni.
Yeroo ammaa midhaan faca’ee dacheen magariisa uuffatu iyyuu, rakkoo ammaa kanaaf kan dhaqqabu hin taane.
Qonnaan bultonni sagantaa seeftii Nettiin gargaaraman akkuma jiran kanneen biroonis carraa kana hin argatin hafuu isaanii dubbatu.
MP3 tuquun guutummaa gabaasaa kanaa dhaggefadhaa.


text:
Buufata Xiyyaaraa Hartis Fiild Jaaksanitti ibsaan baduun balali'insa haqsiise
Buufata Xiyyaaraa Atlaantaa Hartis Fiild Jaaksanitti ibsaan baduu isaatiin balali'insi haqameera, balala'iinsi kaan yeroo biraatti darbeera.
Adda cituu humna ibsaaf sababni maal akka a'e hanga ammaatti kan hin beekamne yoommuu ta'u caampaniwwan humna ibsaa furmaata itti gochuuf yaalaa jiru.
Qubaannaan buufataalee xayyaaraa biroorraa Atlaantatti karoorfames bakka biraatti jijjiirameera kaan ammoo buufata xiyyaaraa jiran irraa akka turan dirqisifamaniiru.
Qondaaltonni buufatichaa akka jedhanitti ibsaan kan bade dilbata darbe sa'aa 10 irra qabeeti.
Bulnchiinsi Aveeshinii Federaalaa balali'iinsi Atlaantaa adda citeera, meeshaaleen tarminaal keessa jiraniis hojii dhaabaniiru jedheera.
Buufata xayyaarichaaf dhiyeessaa humna ibsaa kan ta'e dhaabbanni Joorgi Paawoor akka jedhetti sababa rakkoo kanaa dafanii baruu hin dandeenye.
'Gareen kaampaanichaa warreen buufata xayyaaraa waliin ta'uun sababa isaa bira gahuuf si'oominaan hojechaa jirra' jechuun kaampaanichi ergaa twiiteraa barresseen ibseera.
Suuraaleen wayita maamiltoonni dukkana keessa ta'anii eeggatan agarsiisu miidiyaalee Hawaasa irratti heddu ilaalamuutti jiru.
Buufanni xayyaaraa Hartis Fiild Jaaksan Addunyaarratti buufata hojiin itti baayyatu yommuu ta'u guyyyaatti imaltoota 250,000 keessummeessun guyyaatti qubannaalee fi balali'iinsa 2,500 raawwata.
Buufanni Xayyaaraa Atlaantaa buufata namoonni hedduun gara Ameerikaatti sababa garaagaraaf dhufan ittti fayyadamani dha.


text:
Sodaa balaatu hiriira imaltoota xiyyaara Biyyoota Araboota gamtoomanii (UAE) gara Tuniz uume
Sodaa balaa shororkeessummaatti haalli Tuniziyaa fi Emreetota Araboota Gamtoomatii (UAE) jidduutti walididdaan umamee jechuu, Tuniziyaan dubbatte.
Erga Jimaataatii dubartoonni Tuniziyaa akka xayyaraarra Emiretiin gara UAE hinbalaliin dhorkamaniiru.
Kanaaf deebii akka ta'uttis, Tuniziyaanis xayyaarri Emireetis akka Tuniz keessa hinqubanneef dharkite.
Qondaalli Tuniziyaa akka jedhanitti, abbootiin taayitaa UAE dubartoonni paasportii Tuniziyaa qabatan balaa geessissuu akka danda'an odeeffannoo cimaa argataniiru.
Dubbi himtuun waajjira pirezidaantii Tuniziyaa, Saayidaa Garraachi, Emirootoonni dubartoota Tuniziyaa akka xayyaara keessa hingalleef 'qajeelfama ifaa' fudhataniiru.
Odeeffannichis 'dubbartoota Tuniziyaa ykn isaan paasportii Tuniziyaa qabachuun Siriyaa fi Iraaqii deebii'an ta'u' akka hammatulleen dubbattee jirti.
Akkasumas Tuniziyaan yaaddoo UAE kan hubattu ta'ulleen, ''haalli itti dubartoonni Tuniziyaa itti keessummeessan'' fudhatamaa miti jettee jirti.
Pirezidaanti Bejii Kaa'id Essebsii 'ragaan akkami dhiyaatu iyyu' mirgi dubartoota Tuniziyaa sarbamu hinqabaatu jedhaniiru.
Sanbata tare UAE akka jettetti ammoo, ''odeefannoon nageenyaa argatamees osoo balaa sororkeessummaa gahu danda'u eeruun hinbarbaachisne adeemsa addaa fudhachu barbaachiseera.'
Garuu imaltoonni Tuniziyaa akka gara xayyaara Emereetsi hingalleef sababni kennameef akka hinture himaniiru.
Motummaan Tuniziyaa akka jedhetti dubartoota magaalaa guddoo Tuniz fi Abu Daabii keessatti ogguramanii gargaaruuf qondaaltoonni isaanii jiddu galuun barbaachiseera.
Kunis waan arii umeef jecha xayyaarri Emireetsi Tuniz akka hinqubannee dhorkan.
Ministeerri geejjiba Tuniziyaa ''hanga hiikaa sirriin'' argamutti oggurichi hojiidhuma irra tura.


text:
Trending Now
HAARAWA
Mootummaan Woyyaanee waadaa seene cabse
Hidhamtoota siyaasaa 115 qofatu hiikama Mootummaan Woyyaanee hidhamtoota siyaasaa kumaatamatti laakkawaman keessaa 115 qofa akka gadi lakkisu ifa godhe. Akka ibsa Ob.Geetaachoo Ambaayeetti gadilakkifamuudhaaf ulaagaalee...
Hidhamtoonni siyaasaa hundi akka gadilakkifaman Haylamaaram Dassaalenyi beeksise
#BaqqalaaGarbaa, #DrMararaaGuddinaa fi hidhamtoonni siyaasaa hundi hiikamuuf. Jaarraa ilaalcha siyaasaa adda ta'e qabaachuu qofaaf hidhamuu fi gidiramuutti aduun dhiyaarti. Baga gammaddan! Hidhamtoonni siyaasaa adabbiin itti murtaayee fi...
Mariin ADWUI labsii Oromoo irratti Agaazii bobbaasuu fi OBN ukkaamsuu baasuudhaan...
Bu’aan xumura marii ADWUI wanta addaa kan uf keessaa qabuu miti. Wantoonni heddu kanniinuma eegamaa fi tilmaamamaa turaniidha. Doorsisaa fi qoqqoodiinsatti fayyadamuudhaan Woyyaaneen mariin...
Kufaatii moo injifannoo Obboo Lammaa fi Dr. Abiyyiif hawwinna?
Jalqabaa kaasani namoonni Lammaa Magarsaa kaasettii Woyaaneeti jedhaa turan jiran. Lammaa fi waahilonni isaa hará mana murtiitti dhiyaachuu dhabuu isaanii gara ‘nuti duruu isiniin...
SIYAASA
Mootummaan Woyyaanee waadaa seene cabse
Hidhamtoota siyaasaa 115 qofatu hiikama Mootummaan Woyyaanee hidhamtoota siyaasaa kumaatamatti laakkawaman keessaa 115 qofa akka gadi lakkisu ifa godhe. Akka ibsa Ob.Geetaachoo Ambaayeetti gadilakkifamuudhaaf ulaagaalee...
DIINAGDEE
Qabeenyi biyyattii qisaasamaa jira; Pirojeektiin Shukkaaraa Xaanaa Balas kasaaraa qarshii biliyoona...
Pirojeektiin Xaanaa Balas yeroodhaan xumuramee hujitti galuu dhabuun isaa Itoophiyaa kasaaraa qarshii biliyoona 8.4'f saaxile. Rakkoon kuni kan mudate warshaan shukkaaraa kuni ijaaramee yeroodhaan...
Sheek Allaamuddiin (MIDROC) hayyamni worqii Laga Danbii akka haaromuuf gaafate
Kubbaaniyaan MIDROC Gold Mine PLC, qabeenya Allaamuddiin, hayyamni worqii Laga Danbii, Godina Gujii, akka haaromuuf Ministera Albuudaa gaafatuun isaa beekame. Gaafiin kuni kan dhiyaate...
Down Down Woyane!!
SAAYINSII FI TEKNOLOJII
Itoophiyaan Interneetii danquu fi ugguruun addunyatti sadarkaa lammaffaa qabatte
Akka dhaabbanni Freedom House jedhamu kan dhimmoota mirga dhala namaa, walabummaa dimookraasii fi siyaasaa hojjachuun beekkamu gabaasa qorannoo isaa kan bara 2017 baasetti: Itoophiyaan...
ISPOORTII
Piriimer Liigii Cheelsiin, La Liigaa Riyaal Maadriid, Shaampiyoonsi Liigii Baarseloonaan akka...
Taphoonni Piriimer Liigii Ingiliizii fi liigota Awurooppaa biroo qabsoo liigiicha moo’achuuf taasisan haalaan cimsanii itti fufanii jiru. Jalqabaa kaasee hanga dhumaatti dhimmi deeggartootaa kilabootaa...
Atleet Eebbisaa Ijjiguu fiigicha Kanaadatti geggeeffame irratti Woyyaanee balaaleffate
Atleet Eebbisaa Ijjiguu fiigicha Maaratooni Kubeek (Kanadatti) geggeeffame irratti harka isaa lamaan olqabuudhaan mormii mootummaa Woyyaaneef qabuu fi deeggarsa qabsoo Oromoof ibse. Ebbisaan mallattoo...
FAYYAA FI JAALALA
Barattoonni Yunivarsiitii 16 balaa konkolaataan dhuman
Lubbuun barattoota Yunivarsiitii 16 balaa konkolaataa guyyaa har'aa naannoo magaalaa Cirootti dhaqqabeen galaafatameera. Konkolaataan humna isaatii olitti barattoota 40 fe’ee imalaa ture garagaluu isaati...
BASHANNANAAFI AADAA
Irreessi Hara Arsadiifi biyyoota addunyaa garagaraa keessatti bifa oo’aan kabajame
Irreessi bara 2015 Bishooftuu (Hara Arsadii) fi biyyoota addunyaa garagaraa keessatti bifa hedduu oo'aa ta'een kabajame. Bara kana Irreessi Oromiyaa magaalaa Bishooftuutti, Hara Arsadii,...
Sagaleen Oromoo Idil-addunyaa agarsiisa aadaa Toroontotti qopheessuuf
Dargaggoonni Oromo “Oromo Voice International OVI" (Sagalee Oromoo Idl-addunyaa), sagantaa agarsiisa aadaa mataduree Tokkummaa jedhuun Onkoloolessa 11 bara 2015 Toroontotti qopheessuuf qophii irra jiraachuu...
SIRBOOTA OROMOO HAARAWA 2016. Afaan keessaniin boonaa bashannanaa!
Sami Go - Shashemene(ሻሸመኔ) - New Ethiopian Oromo Music 2017(Official Video
03:48
Falmataa Kabbadaa Qeerrootu Galaa Baata Oromo Music 2016
07:35
Galaanaa Gaaromsaa: Sodaa Qawwee Hin Qabnu * Oromo Music 2016 New * By RAYA Studio
06:57
Caalaa Bultumee: Fayyisaa Leellisaa Ati Goota! * Oromo Music New 2016 * By Raya Studio
08:48
Mogoroo Jifaar: Diigdee Galtuu * Oromo Music 2016 New * By RAYA Studio
08:27
ARTIISTOTAA OROMOO **WALII HAA BIRMANNU** NEW OROMO MUSIC 2017
06:11
Shimallis Abbaabbuu: Xiiqiin Dammarra Mi'oofti * Oromo Music 2016 New * By RAYA Studio
07:32
Abush Zeleke - Semira | ሰሚራ - New Ethiopian Music 2017 (Official Audio)
04:54
Kadir Martu Jaarraa Abbaa Gadaa Oromo Music 2016
05:52
Bilisummaa Dinquu: DINNE DIDAA! Oromo Music 2016 New * By Raya Studio
08:10
**NEW** Tafarii Mokonnon(Rabbirraa) - sii dhume wayyanee #OromoProtest (2016)
05:29
NEW oromo music **SEENAA KAMAAL**2016
04:23
**NEW**Oromo/Oromia Music (2016) Gammachuu Tola - Adda hin Baanuu
05:27
Oromo Music: Ittiiqaa Tafarii: Itti Muddi, Itti Muddi
07:39
NEW OROMO MUSIC RMX YAA ILILLI JANNATAA
05:35
Keeyeroon Darajjee / Kebene / " Ittii Siqii Lolii " new Oromo music video 2016
05:42
Seenaa Solomoon "Imaanaa" New Oromo Music 2016
06:31
**NEW**Oromo/Oromia Music (2016) Dababa Adame - Sumeya
05:32
**NEW**Oromo/Oromia Music (2016) Juneeydii Huseen - Anisindhiisu
04:52
Jaamal Simale - Otoo Wool Jaalannu New Ethiopian Oromo Music 2016 (Official Music Video)
05:48
New Ethiopian Music 2016 Umar Tenamu kerakree Wollo Oromo HD
05:23
**NEW**Oromo/Oromia Music (2015) Jaagamaa Taaddalaa ~ Eelee Sibiilaa
07:01
New afan oromo music 2015 ( Shimele too ) Asefa chala
05:37
Garaan keenya hin fayyu Henok George *** new oromo music 2016** #OromoProtests
05:06
**NEW**Oromo oromia Music(2016) Feenet Nasii Ana DUwwaf SI Umee
03:09
**NEW**Oromo/Oromia Music (2016) Yannet Dinqu - Yaa Jajjaboo
06:24
**New**Oromo/Oromia Music (2015) Nasraa Yusuuf & Isqiyaas Mazammir ~ Hellee
05:22
LENCHO ABDISHAKUR "LAMMII KOO" #OROMOPROTEST 2016
04:27
Hayiluu Kitaabaa
06:23
**NEW**Oromo/Oromia Music (2015) Tafari Mokonnon ~ Madda Seenaa
05:01
Ka'i Ni Kaana'i !! Artistoota Oromoo Gaaddisee Shamsaddiin fi Sa'aad Awwal(Daddaraaroo)
05:54
Kamaal Ibraahim - Dubbii Lafaa... ft. Shukri Jamaal - Official Afan Oromo Music Video 2016
04:28
Asha Birre - Eessumaan dhaqa
06:50
Caalaa Bultumee (Qeerransoo) - 2015"Maaster Pilaanii"
08:22
Seenaa Solomoon " Akkamiin Diina Gombisu " New Oromo Music Video 2016
06:26
grand #oromoprotests
05:03
New Music (2016) Lense Lemessa -- TENEQANQUAL
06:14
Jafar Yusuf - 2016 ''Jaarsummaa" New Oromo Music #OromoProtests
06:13
**NEW**Amiin Huseen - Didi Roorroo #OromoProtests (2016)
04:59
New 2016 oromo music Aliyi Sabit - jabadhu qerroo
05:35
Jafar Yusuf 2015 - Wal Irratti Hin Laallu, New Video Clip
06:04
**NEW**Hawi Tezera - Ka i Qeerroo #OromoProtests 2015
06:10
"Haati Dhiiraa Hin Boossee" Eliyaas, Seenaa, Heenook J & Keeyeroon /NEW OROMO MUSIC /
05:54
**NEW**Yanet Dinku - Haadha Dhiira #Oromoprotests 2015
05:01
**NEW** Oromo /Oromia music (2015)SA.ARTUU GARAAN KEE Tafarii Mokonnon fi Biiftuu Taafasaa
05:17
Zaakir Abdallaa new oromo/oromia music-Hafuu qaba roorroon...
05:03
Shukri Jamal - Dinne! **NEW** 2015 (Oromo Music)
04:18
Buli Qeerroo: Hirphaa Gaanfuree **New 2015 **Oromo Music... #OromoProtests
06:15
**NEW**Saliha Sami - Maaliif #OromoProtests 2015
04:00
Nafiisaa Abdulhaakiim " Mimmi'eessituu Jaalalaa " new Oromo music video 2015
05:33
New Seliha Sami Raya Oromo Music Clip - Sanggawwee /Raayyaa/
06:41
"Alaabaa Jaalalaa,Fajjii Walabummaa" Sabboontota Oromoo Artist Kadir Martuu fi Keyeroon Darajjee
05:02
Gaaddisee Shamsaddiin Nama Gaddisiissaa
05:49
Shukri Jamal - Ani Sumaafan * NEW Oromo Music 2015 *
04:35
Iskendir Adam Harun - Si Jaalachuu koo **NEW**2015** (Oromo Music)
03:55
New Oromo Music: Ittiiqaa Tafarii: Didi Didi: October 2015
06:04


text:
Obsee Taddsaa Luboo jedhamti,as gara Yunaaytid steets eega dhuftee waggaa 10 ta'eera.
Yunivarsitii minesotaa irraa barnoota Narsummaa fi Saaykooloijiin eebbifamtee Kaaliforniyaa keessa kan jiru Hospitaala “ Memorial Medical Center " jedhamu keessa hojjachuu eega jalqabdee reefuu waggaa sadii fi walakkaa dha.
Maatii ishee ituu ofii hin baratiin ishee barsiee fi Uummata naannoo itti dhalatteef meeshaalee tajaajiila eegumsa fayyaa dhiyessuun gargaaruuf carraaqaa jirti.
Kanaafis jecha meeshaalee wal’ansa fayyaa kan sadarkaa adda addaa gargaarsa gaafattee yeroo lama Hospiitala Najjoo geessitee jirti
Namonni gargaarsa maallaqaanis ishee cina dhaabatan akka jiran kan ibsitee Obseen hanga baatii waxabajji bara 2011tti immo meeshaalee gurguddaa hanga Doolaara kuma 300 baasisan ergitee, sana booda gara barnoota ofii itti fufuutti kan fulleeffachu barbaaddu ta’uu dubbatte.
Waan xiqqoo barataniin saba ofii gargaaruu caalaa waan nama gammachisuu hin jiru kan jettu Obseen Kanneen ishee deggeruu barbaadaniif i-meeliin ishee nejo2009@gmail.com Bilbilli (612) 669-1417 ta’uu ibsitee jirti.
Guutuummaa Gaaffii fi deebii kanaa MP3 tuquun dhaggefadhaa.


text:
Ambaasaaddarri Ertraa Girmaa Asmaroom Teesfaay torban kana dura ta’a komishiina Afrikaa Jean Ping duratti dhiyaatan.
Ertraan diddaa yeroo dheeraa booda jaarmayaa miseensoota 53 qabuutti dabalamuu isheetti kan gammadan ta’uu Mr .Ping ibsanii jiran.
Itiyoophiyaan walii galtee nageenyaa wal waraansa daangaa 1998-2000f tolfame diigde jechuu dhaan mormii qabdu ibsuuf jecha, Ertraan yeroo sana Ambaasaaddara ishee Finfinnee keessaa waamuun ni yaadatama.
Ministriin dantaa alaa kan Itiyoophiyaa akka jedhutti, haalli kun uumamuun hariiroo biyyoota lameenii danqamee ture waan foyyessu hin qabu.
Gabaasaa guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
The following is list of 15 people killed by Agazi in Chalanqo today (December 11, 2017) with their place of birth
Maqaa Wareegamtoota guyyaa arraa #Calanqotti wareegaman Ganda itti dhalatan waliin
1, Abdii Saalii Hassan (Duusee)
2, Saalii Hassan Ibroo (Duusee)
3, Abdallaa Isaaq Ibroo (Duusee)
4, Haarun Hassan Ahmed (Duusee)
5, Mikaa’il Abdoo Hassan (Duusee)
6, Muummee Aadam Hassan (Duusee)
7, Toofiq Abdoo Hassan (Duusee)
8, Feesal Isaaq (M/Calanqo) Umrii #10
9, Abdumaalik Ussoo (Gutaa)
10, Saanii Yuuyyaa (Duuyda Elaa)
11, Mohammed Abdallaa (Bakkajjo)
12, Taajuu Yaasuu (Duuyda Elaa)
13, Jaarraa Naasir Aadam (Waleensuu)
14, Mohammed Shaamil shek Mohammed (Duuyda Elaa)
15, Mohammed ykn Awwadaay (Eela habroo)
Namoota Lama yeroodhaaf Maqaan addaan hin baane. Via Sirkanan Ahmed
#Ethiopia #Chelenko.ጨለንቆ የንፁሐን ደም በከንቱ እየፈሰሰ ነው ። ከህጻን እስከ አዛውንት በጨካኙ የሕወሓት ጦር አጋዚ በርካታ ሰወች በከባድ መሳሪያ በስናይፐር ተኳሾች በማነጣጠር የጨለንቆን ሕዝብ በጅምላ እየፈጁት ነው ። ሕወሓት ሲገል ሪፖርት የሚያቀርበው ኦሕዴድ የሟቾች ቁጥር 6 ሲሆኑ የቆሰሉት 14 መሆናቸውን ገልጿል። ያከባቢው ነዋሪዎች ግን የኦሕዴድ ሪፖርትን በማጣጣል በርካቶች መገደላቸውንና መቁሰላቸውን ይናገራሉ ። #MinilikSalsawi
Chalanko, East Hararge, Oromia the picture of barbarity
#OromoStruggle #Oromia
“Fadiis Araddaa “Nagaya Bobbaasitti ” liyu polisi irraa namnii 9 ajjeefamee jira. isaan reefka nama sadii qofa fuudhatani Amma sa’aa kanatti Makkalaakayaa Oral2 Baabileerraa Garas deeme jira Reefkka Liyyu Kana fudhuuf fakkaata. mee dafi Minishootaa fi Jiraatoota Keenyaan Ofeggannoo Godhaa Jadhiin dafi ergaan kun Amma Nagahe Warra Madaaye irra tokko ” Ahimad Bashiir ” Nama Jadhamu itti dabali.” Via Mohammednur Guye
Gurbaan kunis har’a Calanqotti dhayamee Dirree Dhawaa hospitaala Dil Corratti lubbuun dabartee jirti. Fira barbaadaa “mican kun arratan calanqoti xiyyitdhan dhahane dirre dawa hospital dill corra kessati lubbun issa dabbarte nama tokko kan micakan bekku dhabame nutti dhimma birratif achii jirra akka issan garra Mana reffkaa hin gessine dhorga jirra mee nama miccaa kana bekku nuf iyyafadha” – Via Adem Misoma
#ወልዲያ-ወልዲያ ዩኒቨርስቲ 3 ተማሪዎች ሲሞቱ 11 ተማሪዎች ከፍተኛ ጉዳት ደርሶባቸው ወደ ሆስፒታል ገብተዋል::
የዚህ ውዝግብ መነሻው ከትግራይ በመጡ ባለስልጣናት ከመከላከያ እና ከፌደራል ፖሊስ ጋር በመሆን የትግራይ ተወላጅ ተማሪዎችን ብቻ ለይተው መኪና በማቅረብ አውጥተው ሊወስድ በተነሳ ግጭት ነው:: Via Dhábasá Wakjira Gemelal
#LabsiiMuddaa-“Yeroo ammaa kana irraa kaasee naannoo Oromiyaa keessatti qaamni kamuu daandii guddaa federaalaa irraa km5 kallattii hundaan fagaachuu qaba, qaamni kamuu poolosii oromiysaas dabalatee konkolaataa dhaabsisee sakatta’uu akka hin dandeenye, hiriira bahuun akka hin danda’amne, kan biraa immoo naannoo walitti bu’insa daangaa irratti ummanni soomaalees ta’ee Oromoo iddoo daangaa san irraa km5 of duuba siqanii jidduu isaanii banaa godhanii akka jiraatan!”
Kanaan Oromoo bulchuun abadan hin ta’u!! – Via Dhábasá Wakjira Gemelal
#Waldiyaa-Yeroo ammaa kana Naannoo Amaaraa Moora University Woldiyaa keessatti mormii guddatu jira. Agaaziin marsee jira. Yeroo ammaa kana aara imimmanessa baratootatti godhiisuun falmicha dhaabuuf yaalii gochaa jiru. ijollerrattis dhukaasaas jiru.
Falmaan garuu itti fufee jira. Via Dhábasá Wakjira Gemelal


text:
Dhaabii walabummaa addunyaatii falmu,Freedom House gabaasa haaraa baaseen ganna 10n dabranii asitti walabummaan addunyaa gadi deemaa deemti jedha.
Akka gabaasa Freedom House baasetti biyya 72 keessaa walabummaan akka malee gadi buute.Biyyootii 50‘walabummaa hin qaban’ 59 ammoo ‘haga tokkoon walabummaa qaban.’
Biyyootii akka malee walabummaa ummata isaanii gadi qaban; Siiriyaa, Cghaayina akeessatti haga tokkoon ka ufi bulchitu Tibeetiyaan, Somaaliyaa, Kooriyaa Kaabaa, Uzbekistaan fi Eeritaa.
Turkeministaan,CAR(Cental Africa Republic) Suudan,Ekuwaateeriyaal Giinii,fi Sawudii Arebiyaan biyyoota walabummaa ummataa isaanii akka malee gadi qaban keessaa haga tokko.
Biyyootii Jiddu-Gala Bahaatii fi Afrikaa gama Kaabaa biyyota bara 2015 akka malee walabummaa dhaban.
Akka gabaasa Freedom House gabaasetti Itoophiyaalleen jara biyya nagaa dhowwu irratti duulaa jettee Oromoota humnaan hin buqqifmanu jedhan waan hedduun rakkiste.
Mormitoota siyaasaa,gaazexeessitotaa fi qabsaahota nmirga namaalleen tanumaan rakkisuutti jirti jedha Freedom House.
Daaniheel Beqqelee daarekter mirga ilmaan namaa HRW(Human Rights Watch)Afrikaati.
“Itoophiyaa keessatti keessattuu qoodii namii gama siyaasaatii fi demokiraasiitiin qabu nama yaaddessa.Yaada garaa ufii akka fedhanitti dubbachuu fi himachuun dhiba namatti taate.Hidhaa fi reebichii,dararaanis waan nama yaaddessaa hedduu keessaa isa tokko.”
Gama Oromiyaatiin akka daarektera kanaatti;
"Tarkaanfiin warrii nagaa eegu, nama hiriira bahuu fi hiriira paartilee mormituu irratti fudhate akkuma jirutti, haala jiruun wal fakkaachuu dhabuun adoo jeequmsilleen jiraatee humna jeequmsa sunii oli taate fudhachuun waan nama yaaddessaati.Namii,du’uun, hidhamuu fi miidhamuun nama yaaddessa.Warra hiriira bahe keessallee ka qabeenna namaa miidhe hagii diqqaan jriaachu isaa hinuma beekna taatullee,hiriirii kun haga guddaan ka nagaa,barattootaa fi ummate.Hiriira nagaa akkanaa irratti humna haga dabraatiin dhufuun waan mirga namatii yaaddoo tahaa dhufe keessa atokko.”
Freedom House,biyyootii Awurooppaa silaa demokiraasii qabanii mirga ummata isaaniillee eegan jedhamanilleen jara goolii uumu urratti duuluuf mirga ummata isaanii gadi qabuun himataman.
Dhaabii kun,Freedom House,qabiinsa mirga ilmaan namaa biyya 190 caalaa tokko tokkoon qoratee gabaasa fuula 28 qabu baase.
Freedom House bara 1941 hujii jalqabee waajjirii isaa guddaan Washignton,DC jira.


text:
Vidiyoo daqiiqaawwan 21f agarsiisameen namni unifoormii gurraacha uffatee jiru tokko loltoota afaan Swaahilii dubbataniin marfamee lakkoobsi loltootaa garee al shabab keessaa gad xiqqaachuu isaa amane. Garuu hoogganaan al shabab lammiin Kenya Ahmed Iman Ali vidiyoo sana irratti ergaa dabarse.
Yeroo meeqa duula geggeessameen obboloonni keenya sadii ykn afur Moqadishoo keessatti loltoota biyyootii adda addaa irraa ta’anii fi kanneen biyyootii gama dhiyaa irraa deggersa argatan injifachuu isaanii kan dhageenye. Eeyee ijoollee dhiiraa lakkoobsaan xiqqoo, afur ykn ja’atu sana godha. Mooraa waraanaa illee qabachuu danda’aniiru jedhe.
Waa’ee haleellaa isa kamii akka inni dubbatu garuu ifaa miti. Baatii waxabajjii keessa al Shabab haleellaa keellaa waraanaa Moqadishoo bakka angawoonni tika nageenyaa leenjii itti fudhatan irra ga’eef itti gaafatama fudhate. Xiinxalaa dhuunfaa kan ta’an Abdiwahab Sheikh Abdisamad akka jedhanitti vidiyoo haaraan kun daragaggoota aariin guutaman irratti waan fuuleffate fakkaata.
Namtichi kun hamilee loltootaa kakaasaa jira. Dhugumatti injifatamuu isaanii amaneera. Loltoota isaanii haga tokko lola geggeessameen dhabaniiru. Loltoonni sun obsa akka qabaatan itti himuu dhaan injifannoon dhiyoo jira. Rakkoo kana mara dhiyootti keessaa baana jechuun hamilee isaanii kakaasuu isaa ti jedhan.
Hoogganaan qorannaa dhimma shororkeessummaa fi xiinxalaa kan ta’an Jasmine Opperman immoo kanatti walii hin galan.
Kan nuti argaa jirru al shabab akka kana duraa akka waan cimee jirutti. Yoo vidiyoo sana irraa nama dubbatu sana ilaalle waan yaada hin qabne fakkaata. Loltoonnis hafuura gaariin jiraachuu Ergaa obsa akka qabaatan ennaa darbu Akka waan al shabaab humna guutuun jiruu, waan hojjetu bekuu fi balaan akka waan irra hin geenyetti dubbata jedhan.
Humnootiin naga eegumsa Keniyaa dhiyeenya duula geggeessaniin al shabaabiin bosona kenya Boni jedhamuuf hanga daangaa Somaaliyaatti bal’atu keessaa ari’anii jiran. Ajajaan waraana shabab lammii Kenya immoo lola yeroo dheeraa fudhatuuf qophee ta’uu dubbate.
Akka nuti Keniya keessa jirru quba qabu. Bosona nuti keessa jirrus beeku. Meeshaa isaanii waliin gara bosonichaa haa dhufan. Namni achi keessaa lubbuun ba’e injifannoo gonfata. Qormaati ani isaaniif kennu isa kana jedhe.
Gareen hidhata al Qaida qabu al shabab kan deggersa sadarkaa addunyaa qabu mootummaa Somalia aangoo irraa darbuuf lolaa jira. Mootummaan biyyattii immoo loltoota kuma 22 kanneen Kenya, Ethiopia, Burundi, Uganda fi Djibouti irraa ta’aniin eegumsi godhamaafii jira.


text:
HEESHSHONNA SOQQANSHO —XIINXALLOTE MAXAAFICHO Sadaasa 2017
Lawishsha Ikkannoha Hasaawu Bitima
Baqqi Yiiyye! yitanno metseetehanna Halaale Rosiisi yaannohu hunda nooha reyote daafira kulannoha lawishsha ikkannoha hasaawu bitima. Umikkiha hasaawu bitima qixxeessiˈrate hakkiicho qummi assinoonnire horoonsiˈra dandaatto.
MAGANU QAALI GIDDO NOO JIRO
Yihowahu Hanqu Barri Dayikkinni Iso Hasidhe
Yihowahu hanqu barra gate saˈˈate, Soffooniyaasi Israeelete mannira uyino biddishsha harunsa hasiissannonke.
MAGANU QAALI GIDDO NOO JIRO
‘Yihudichu Uddano Seekkitine Cuˈmidhe’
Baalante gaˈrenni dayino manni buuramino Kiristaani ledo mitteenni Yihowa magansiˈrara bobbahanni no. Buuramino roduuwa kaaˈlineemmoti mite mite doogga hiikkuriiti
KIRISTAANU HEESHSHORA
Soqqanshonke Isilanchimma Woyyeessiˈra—Qoqqowinkera Heeˈranno Manna Baala Hasaawisa
Qoqqowinke giddo heeˈranno mannira baalaho dancha duduwo kula hasiˈneemmo. Konne assa dandiineemmohu hiittoonniiti?
MAGANU QAALI GIDDO NOO JIRO
‘Ilaalu Lagichiˈra’ Heedhe
‘Ilaalu lagichi’ maa riqiwanno? Mannu konni lagichiwa xooqannohunna hakko heeˈra dandaannohu hiittoonniiti?
KIRISTAANU HEESHSHORA
Kiristaanu Heeshshonna Soqqansho Gambooshshiha Haaro Gafa
Interneetete giddo nooti Xiinxallote kaaˈlitannoti Haaro Alame Tiro xiinxallate kaaˈlitanno mashalaqqe, misillanna viidiyo amaddino; tini gambooshsheho seekkite qixxaawatto gedenna baxillaanchu Annikki Yihowawa albinni roore gamba yaatto gede kaaˈlitannohe.
MAGANU QAALI GIDDO NOO JIRO
Adhamaˈne Yihowa Hagiirsiissannote
Milkiyaasi yannara heeˈrinohu Israeelete manni adhamansa diiganno wote, Yihowa magansiˈransanni dihagiidhino. Yannankera adhamino manni galtensara ammanama dandaannohu hiittoonniiti?
Kiristaanu Heeshshora
Addu Baxilli Hiittooho?
Yihowa adhamino manni hegere geeshsha mitto ikke heeˈrara hasiˈranno. Isi Kiristaanaho, galte hayyotenni doodhatenna hagiirraame galte kalaqiˈrate kaaˈlanno biddishsha uyino.


text:
WASHINGTON,DC —
Oloompikii Gannaa, Winter Olympikc 22esso guyyaan 6n duratti Russia magaalaa Sochitti jalqaban hardhallee ittuma jiranii, Amerikaan sadarkaa 5essso irra kaatee amma sadarkaa ammeessoo jalatti Noorweeyitti dhiyaatte.
Taatullee Norwey ammallee madaalityaa 13 tiin tokkeessoo Nezeralndinsitti fi USA ammoo 12 lamaan wal qixxee tahanii lammeesoso jiran
Gareen Hockey,qillee Amerikaa Slovakia 7-1 dhaantee mootee iftaan ammoo Russia waliin taphatti.
Warra dhibiin hardha Amerikaa madaaliyaa warqii argachiise keessaa tokko Joss Christensen.Gus Kenworthy ammoo birrii,Nicholas Goepper akkanuma meetii dabalteef sadrkaa biyya isaanii oli ceesisan.
Chaayinaallee akkauma itti capxu cabxee warqii tokko argattee inatalsa isaanii Jianrou Li metirii 500 irratti doprgomteefii warqii fuuteef.
Atileetiin Poolaanid Justyna Kowalczyk fiigicha qaxxaamura km 10 cabbii irratti dorgoman irratti warqii fuuteef.
Hardha Noorweyii fi Kanaadaatti waliin taphachhuutti jira.Olympiki Russiaa magalaa Solchiitti itti jiran eegii jalqabanii guyyaa 6 keessa jiranii guyyaa 10tti hafe.
Dorgommii olompikii tana atileetota 3000 dhiyaatani ta biyya 88tti cabbii irra fiigaa,gaara cabbii koraa,cabbi irratti qillee taphacaa gosa ispoortii 15tiin wal dorgoma.


text:
Garaagarummaa Bilisummaa Biyyaa fi Ummataa
Yaada Ifsa ADO irratt kenname
Gidduu kana jaarmaan maqaa Oromoo maxanfate tokkommoo gadi baheera. Bara darbe 2012 jalqaba irratt akkasuma dhaabi bira maqaa Adda bilisummaa Oromoo utuu gad hin dhiisin daaya (vision) walfakkaataan gadi bahuun ni yaadatama. Ifsi lachannu qubqabsiis ambaa kennan illee waanuma barreessaa tokkoon qophawe fakkaata. Dhaabichi amma of mullise kun ummata Oromoon “Laamsha’iinsa qabsoon amma keessa seenne keessaa ba’uuf mul’ata haaraa, mala qabsoo haaraa kan si aangessu qabannee kaanee jirra. Akeeka si angessuuf karoorfanne kana dhugoomsuuf murannoodhaan daran qabsoo keenya haa finiinsi” jedhe. Kanneen isa duraa kan jedhan nammuu ni irraanfata jedhee yk ofumaa irraanfatee ta’a.
Yaadachiisuuf akeeka walfakkaataa kan qaban dhaabota Oromoo biyya keessatt ijaaraman jiru. Fakkeenyaaf sagantaa OPDO, OFDM fi OPCO kan jedhaman ilaaluu dha. Seenaa keessaas OBDN (Sochii Demkratawaa Saba Oromoo) jira. Hundinuu tokkummaa Ityoophiyaa keessatt mirga Oromoof qabsoofana jedhu, Akki isaan sanatt deeman adda ta’uu ni danda’a. Garaagarummaan qooqa babbaqsuun becca’anii dhiheessan itt gala akeekkatan hin jijjiiru. Sarettii qeeraa dhaqxee ariinaan baqattee bakka tokko erga geessee tiruu o’aa naaf ergaa jette dhaammate jedhan sana yaadachuu dha.
Tarii garaagara nu godha kan jedhan akaakuu funaansa walitti dhufee fi hogganoota saa ta’uu ni danda’a. Sanneen tokko tokkoon duubbee saanii quwachuun deebii ni kenna ta’a. Garuu amma sanaaf hin kaane. Aarrii fi xiiqiin adda addaa manii isa guddaa nama irraanfachiisuus ni danda’a. Sanas gamaggamuu hin dhaqnu. Amma akeekii ilmaan Oromoo kurnan afuurii oliif qabasaawaafii fi wareegama guddaa itt baasaa dhufan kan isaan himataniin fardaa fi lafa ta’uusaa agarsiisuu dha. Dhuma ifsa saanii keessatt “Garaagarummaa xixxiqqoo marii fi haasawaan furachuu danda’amu irratti humna keenna fixuu irraa of qusannee qabeenyaa fi yaada keenna tokkoomsinee akka injifannoon baanu ADOn waamicha isiniif godha.” jechuun dimshaashumatt dhaabota Oromoof waamicha godhanii jiru. Sun ABO dhugaas akka ilaaluuf kan barreeffame jedhama taanaan ummati Oromoo dursee dhugaa jiru hubachuu qaba. Jara kanaan akka dhiihessan kanatt garaagarummaa ABOn qabu guddaa fi akki inni isaanitt dhihaatu adda ta’a. Kanneen garaagarummaa akeekaa xixiqoo waliin qabaniin yk hin qabannen akka ittiin wali ilaalaniin tokko hin ta’u.
Akki ABOn ummata Oromoo itt ilaaluu, kaayyoon qabsoo sabaa inni itt amanu, malli furmaataaf inni dhiheessu waliigalati daayi saa kan saaniitiin adda adda. ABOn ummati Oromoo saba of danda’e biyya of danda’e kan koloneeffataa irra timjii addaa qabu, seenaan, aadaan, dudhaa fi afaaniin adda ta’uutt amana. Sana sagantaa saa bara 1976 irratt akeeka malbulchaa saa keessatt “Republika Demokraatawaa Oromiyaa” dhaabuu ta’u mirkaneessee jira. Bilisummaa ummataaf malee kan biyyaaf hin kaane jedhama taanaan kan barruun jiru kana haaluu ta’a. ABOn saboota biraa waliin tokkummaa malbulchaa walqixxummaa, fedhaa walii walii kabaju fi akeeka fedhaa bilisaan hidhata ummachuu irratt hundaawe uumuuf akka qabsaawu sagantaa sanuma, boqonnaa hariiroo alaa keessatt lafa kaa’eera. Imaammata akkasii kanneenuma amma jaarmaa haaraa hogganna jedhan waliin kan diriirfate waan ta’eef haaluun hin danda’amu. Hin jedhamneerra yaada jijjiirannee yoo jedhan boonsaa ta’a. Oromoon duubbee sirna demokratawaa Gadaa jedhamuu qaba. Kanaaf walqixummaa ilmoo nama fi nagaaf hawwu eenyu isa hin gorsu. Qaccee saa keessa waan jiru. Garuu mirga saa walabummaaf qabu dabarsee halagaatt galfata hin kennatu.
Akki ABOn mirga hiree murteeffanaa itt ilaalus kan jaraan adda. ABOn mirga kana, jijjiiramuu dhiisuu maqaa empayeraa irratt akka hundaawutt hin fudhatu. Wayyaaneetu yaada jijjiirrachuu dide malee uumaan empayeraa jijjiiramee ture kan isaan jechuu barbaadanis hin fudhatu. Empayerri Habashaan ijaarame kan jijjiiramu gaafa ummatooti inni irratt ijaarame walabooman qofaa malee “Republika Ummataa Demokraatawaa, Republika Federaala Demokraatawaa” koloneeffataan ofiin jedheef miti. Akka amma barruun dhiheeffatett jaarmaa haaraan kun mirga Oromoo haalee empayerri utuu hin diigamin federeeshina ijaaruu abbala. “Federeeshina, confedereeshina” yk biyyoota ofiin buloo ijaaruun erga Oromoon mirga hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu mirkaneeffatee booda kan ilaalamu ta’uu amana.
ABOn Oromoon anatu isinii beeka jedhee hin beeku. Carraa bilisummaan kan barbaaddan murteeffachuu argachuu qabdu jedha. Sabboonoti namootuma faallaa kanaaf qabsofna jedhaniin dammaqsiifamanii wareegama isa dhumaa walakkaa jaarraaf baasaa hardha gahani. Kaan harkaa fi miilla dhabuun naafatanii, dhukkuba jireenya guutuu fayyuu hin dandeenyes keessa jiru. Hardha walabummaaf utuu hin ta’in nuuf dhumtanii, nuuf naafattanii hammatii isin argamsiifatan qabannee mirga diinaa fi kan biroof dura qabsoofna jedhaa jiru. Hardha wayyabi gootota Oromoo lafeen saanii bakki itt kufee fi maqaan saanii illee hin beekamu. Ka’anii Ayyaana ofii irraa hamaa faccisuu waan hin dandeenyeef sun qooda jaallewwan saanii kaayyoo isaan itt kufanitt cichaa jiranii fi dhaloota bilisa baasoo haaraa ta’a.
Jaarmaa haaraan kun, boqonnaa haaraa qabsoo Oromoo keessatt saaqa haa hajedhan malee akka gubbaatt dhoofnee waan haaraa utuu hin ta’in irra deddeebi’ame kan nuffisiise. Sababoota qabsoon Oromoo itt laasha’e keessaa isaan qulqulluu mitii. Tiksa saanii jalatt daddaaquu eegale. Sun jechuun beekaa akka bitintiru itt dhiisan jechuu dha. Sagantaa malbulchaa hojii irra olchauuf jallewwan du’anii fi jiran waliin kakatan jiraatuyyuu walabummaa Oromiyaaf qabsoofne hin beeknu ammas sanaaf hin qabsoofnu jedhuu. Isaaniif ummati Oromoo olloota saa irraa addumaa hin qabu. Hunduu nambiyyummaa hin qaban, gabbaarota jedhu. Kanaaf hundi saanii nambiyyaa walqixxee akka ta’an qabsoofna malee Oromoof addati wanti godhamu hin jiru jedhu. Nuti hundaaf malee Oromoo qofaaf hin qabsoofnu jedhanii ifatt kaa’anii jiru, “… haqaa orma biraa, keessattuu kan ollaa, dagatanii kan ofii qofaaf qabsaawuun faayidaa waaraa hin argamsiisu. … qabsoon hiree murteeffannaa isaatiif Oromoon geggeessu kan haqa namootaa fi saboota hundaaf falmuudhaaf isa dandeessisu akka ta’utti hiikaa haaraya kenninaaf.” jechuun akkuma koloneeffatoo kan tumaa addunyaa irra jiru busheessuuf kakataa jiru. Mirgi hiree murteeffannaa kan seeraan beekame. Seera kan jijjiiru qaama baase malee malbulcheessoo fedhaa ofiin machaawan miti.
Bara Dargii miseensoti ABO dhiphoo jedhaman hadheeffamaa guraaramaa hidhamaa, ajjeefamaa turani. Jarri kunis hardha ilaalcha dabbaloota ABOn dhiphoo jedhuuf holola qopheeffataa kan jiran fakkaata. Akka jedhanitt “…ejjennaa humnoota mirga hiree murteeffannaatiif hiika biyya walaba dhugoomuu qofatti dhiphisan irraahis ni maqa.” Jarri kun ilaalcha saanii cimfachuuf waan wal hin fakkanee walitt butuu fedhu. Ummatooti humnaan walitt qabaman ilaalchi bulchootaa demokratawaa haa ta’uu abbaa hirraawaa, walabummaa ofii gaafachuun kan hafu miti. Fakeenaaf “…Federalummaa-demokraasii-maleessa hojii irra oolcuudhaaf carraaqqiin Yugoslavia duraanii keessatti kajeelamee dhiiga hedduu dhangalaasuudhaan akka hoonga gahe oggaa yaaddannu imaammatni Wayyaanees haala fakkaataatti geessuudhaaf akka malu sodaanna.” jedhu.
Erga Marshaal Tiitoon du’e Yugoslavia sabooti jalatt gumaawan dura taa’ummaa wal jijjiiranii gaggeessu turan. Garuu sun emapayerummaa Serbiyaa irratt jijjirama hin fidne. Kan garaagarummaa fidu abba tokkoota hogganan utuu hin ta’in jijjiirama caasaa waliigaltee ummatootaa qabu. Kanaaf gaaffiin walabummaa sabaa dhiiga dhangalaasise. Wayyaaneen kan hin demokraatofneef qabsaawoti Tigraayi jara kanaa gaditt demokratawoo ta’uu dhabuun utuu hin ta’in empayera irratt mataa ta’uu dha. Sunimmoo bu’aa saanii waan eeguuf diiguu hin feene. Empayerri diigamu malee demokratummaan akka hin jirre mirkaneessa. Nagaan diiguun yoo didame dhiiga lolaasuun hin hafu. Nambiyyumaa Itiyoophiyaa utuu hin walabummaa Oromiyaatu nagaa fi araara buusaa. Oromoo haaraan kun empayera maqaa jijjiirraan mirgii ummatootaa “ofkaasaan” (automatic) jijjiirama kan jedhan fakkaata. Demookratummaan koloneeffataa bulchaa fedha ummatootii walabummaaf qaban akka hin dhaabne, waan Catalina, Quebec, Scotland fi Wales itt jiran ilaaluun ni gaha.
ABOn 2001 gargar cabuuf jarri amma “mullata haaraa” qabna jedhan harka keessaa qabu. Ergasiis murni jijjiirama jedhamu Shanee Gumiitt finciluu keessaattis akkasumaa. General Kamaal Galchuus dhiddhiibban bakka jiruun kan gahan isaanumaa. Sun ABO lamshessuuf mala dhaawatan dhahamen as gahe. ABOn dhiigaa fi lafee gootota Oromoon waan ijaarameef akka isaan yaadanitt hundee hin buqqaane. Sagantaa isaan qabatanii bahan haaraa miti. Kanaaf malli ittiin dura dhaabbatan haaraan dhahamuu hin gaafatu. Ilmoon nama hundi kan itt amanu abba tokkummaan haata’u waldaa ijaarratee itt bobba’uun mirga hin mulqamne. Kanaaf isaanis karaa fedhan deemuun mirga saaniiti. Iyyannoo nambiyyaa (citizen) Itiyoophiyaa ta’uuf dhiheeffatan jarri hayyamnaaniif gaafachuunis itt galuunis mirga saaniiti. Qabsoon ummata Oromoo fi kanneen walabummaa saaf qabsaawan akka hin jirrett halaakun daangaa darbuu ta’a. Ummati maqaa saatiin kan qabsawan garaa garummaan saanii maal akka ta’e baruu qaba. Gaaffiin maaliif tokkummaan hin socha’an jedhu beekumsa sanan deebii argachuu danda’a. Kanneen kaayyoo tokko jalatt hiriiran garagarummaa xixiqoo qaban walhubannoon irra cehuu dandahu. Garagarummaan saanii guddaa kan ta’e karaa karaa saanii akeeka saanii fiixaan baasuuf carraaquu malee ammaaf furmaati biraa hin mullatu. Garuu bulee dhugaa jiru kan hubate of sirreessuu ni danda’a ta’a.
*Yaadii kanaa olitt dhihaate akka miseensa ABO turoo tokkoott malee dhaabicha bakka bu’ee kan dhihate miti. Oromiyaa bilisi haa jiraattu!
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Bitootessa 2013
Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo.


text:
Hiriira mormii baatii Sadaasa keessa Oromiyaa keessatti jalqabee haga ammaatti itti fufee jiru irratti tarkaanfiin humnoota mootummaan fudhatamaa jiru, gaddaa fi yaaddoo guddaa uumuu isaa dubbatu – jiraattonni magaalaalee adda addaa.
Magaalaa addaa Oromiyaa, Buraayyuu keessa kanneen jiran, mana-barnootaa sadarkaa lammaffaa fi mana-barnootaa qophaa’inaatti barattoonni baratan kaleessa hiriira mormii ba’uu isaanii fi humnoonni mootummaa itti bobba’ee reebichaan addaan facaasuu isaanii, jiraattonni magaalatti Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jira.
Wallaggaa Bahaatti kan argamtu, aanaa Giddaa Ayyaanaa, magaalaa Ayyaanaa keessattis akkasuma barattoonni Mana-barnootaa sadarkaa lammaa fi Mana-barnootaa Qophaa’inaa, akkasumas, ka sadarkaffaa tokkoffaa kaleessa hiriira mormii ba’uu isaanii irraa kan ka’e, humnootiin mootummaa barattootaa fi warreen isaanii ijoollee barbaacha deeman reebuu fi hidhuu isaanii dubbatu – barattoonnii fi jiraattonni.
Wallaggaa Lixaa, magaalaa Gimbiitti dhihootti kan argamtu – magaalaa xiqqoo – Gambeelaa jedhamtu keessatti garuu, otuu hiriirri mormii tokko illee hin geggeessamiin, humnoonni mootumma manneen jiraattootaatti cabsanii seenuudhaan reebicha geggeessu – jechuudhaan, jiraattonni magaalattii iyyataa jiran. Dargaggoon koolejii xumuratee mana warra isaa jiru, miillaa fi harka isaa irra rasaasaan dhawamee kan Hospitaala Gimbiitti wal’aanamaa jiru ta’uu illee dubbatu.


text:
Kabaja guyyaa waraana bilisummaa oromo (WBO ) biyya Jaarman magaalaa Nuunbeerg Amajjii 13,01,2018
Kabaja guyyaa waraana bilisummaa oromo (WBO ) biyya Jaarman magaalaa Nuunbeerg Amajjii 13,01,2018 irraatti dargagoonni Yeroo yaada kennatan.
Kabaja guyyaa WBO Konyaa ABO Nuuniimbeerg-Biyya Jarmanii
Amajjii 13/2018 Haasaa keessummaa guyyaa kanaa MGS-ABO Billoo Garbii
ONN:Tokkichi Abbaa Du’a Hin Sodaatu Saba Isaatiif ega Yaaduu : Sirba bara 1977tti Wallisaa Oromo bekkamaa Artisti Abdi Buuhiin Waggaa 40 dura sibamee ture hordofaa. Amajjii 13/2018
Kabaja guyyaa WBO Konyaa ABO Nuuniimbeerg-Biyya Jarmanii
Amajjii 13/2018


text:
AANIIDI QOOLIHA COYI UMO | Goofimarchu Gambisinoni?
Goofimarchu Barra Lowo Manni Gatanno—Atino Gata Dandaatto
Qullaawu Maxaafi goofimarchu daanno wote baono heedhannota kulanno: “Alamete hanafonni kayise xaa geeshsha ikke egenninokkihu layinkitano ikkannokkihu bayiru qarri daanno . . . Isinni hatti barruwa haraˈma hooggoommero, maala uddiˈrinohu mittuno digatanno.” (Maatewoosi 24:21, 22) Ikkirono, Maganu gatannohu lowo manni heeˈrannota kulanni togo yiino: “Alame saˈanni no . . . , Maganu fajjo assannohu kayinni hegerera heeˈranno.”—1 Yohaannisi 2:17.
Tini alame saˈanno wote gatte ‘hegerera heeˈrate,’ maa assa hasiissannohe? Maalaamittete coye gamba assiˈra woy cibbiˈra hasiissannohe? Deeˈni. Qullaawu Maxaafi wolu garinni qixxaawa hasiissannonketa seekke amaalannonke. Togo yaanno: “Tini baalanti coyibba konni garinni daaqqannoha ikkiro, keeraancho amanyoote harunsitinanni hattono Maganoho galtinoonnire ikkitinoonnita leellishannoha qullaawa looso loossinanni hiittoo manna ikka hasiissannoˈnero heda hasiissannoˈne; Yihowa barri daa agadhitinanninna gambise dayinota heddinanni heeˈra hasiissannoˈne.” (2 Pheexiroosi 3:10-12) Tenne xiqisera qooxote noo assaawe, daaqqanno yinite ‘tenne baalante coyibba’ giddo gamu, tenne busha alame gashshaanonna Maganu gashshoote agure uullate gashshoote doodhanno manna ikkinota xawissanno. Maalaamittete coyibba cibbiˈneemmoha ikkiro, hattoori baote barra digatisannonke.
Ee, baotenni gatate Yihowara galloommore ikkanna iso hagiirsiisanno akatinna loosi daafira rosa hasiissannonke. (Sofooniyaasi 2:3) Yannankera noohu rooru manni faale harunsine gooffe daggino yanna giddo heeˈnoommota leellishanno malaate lashshi assine agurantenni, ‘Yihowa barri gambise dayinota heda hasiissannonke.’ Yihowa Farciˈraasine konni daanni noo barrinni gatte saˈˈa dandaatto gara Qullaawu Maxaafinni kultannohe.


text:
Ministirichi guyyaa har’aa ibsa gaazexeessitotaaf kennaniin labsiin yeroo hatattamaa biyyattiitti itti-fufee ture erga ka’ee as iddoowwan biyyattii tokko tokkotti rakkooleen mul’achuusaanii kaasaniiru.
Kana waliin wal-qabatees kana too’achuu fi haalicha bakka turetti deebisuuf Manni-maree Nagaa fi Tasgabbii Biyyalessaa hundaa’ee hojii baatii tokkoof guyyaa 15f raawwate gamaggameera jedhaniiru.
Kanaanis walitti-bu’iinsota dhaabbilee barnootaa olaanoo biyyattitti argamaniitti uumaman, walitti-bu’iinsota naannoolee Oromiyaa fi Somaalee Itiyoophiyaatti uumaman fi hiriirota qindeessitoonni isaanii eenyu akka ta’e hin-beekamne geggeffaman gamaggameera jedhan.
Ministirichi qaamoleen nageenyaa federaalaa fi naannoo waliin karoora baasuun socho’uun hojii hojjatan irratti xiyyeeffatanii ibsa isaanii kennaniiru.
Humni nageenyaa walitti-bu’iinsota iddoowwan gara-garaatti mul’atanii turan gama tasgabbeessuun hojii milkaa’ina qabu hojjateera jedhaniiru.
Kana malees, mirga nagaan socho’uu fi nageenyaa lammilee irratti dhimmoota rakkina ta’an wayita ammaa tarkaanfii qaama nageenyaan sirraa’uusaanii himaniiru.
Haata’u malee, ammas iddoowwan tokko tokkotti namoonni alaabaa dhabbilee Mana-maree Bakka-buutota Uummataan shororkeessummaatti ramadamanii qabatan hiriironni geggeessan akka mul’atan eeraniiru.
Tasgabbii dhabuun dhaabbilee barnootaan uumamee ture furameera kan jedhan ministirichi, wayita ammaa hoijiin baruu fi barsiisuu bakka turetti deebi’uusaa ibsaniiru.
Kanaan wal-qabtees qaamoleen jeequmsa uumamee ture irratti hirmaataniiru jedhaman dhimmi isaanii seeraan ilaalamaa akka jiru ibsaniiru.
Dhaabbilee barnootaa olaanoo gara-garaa keessa barattoonni qabxiin isaanii hin-guutne akka jiran kan kaasan ministirichi, barattoota kanneen qulqulleessuun gara mana isaaniitti hojiin erguu hojjatamaa akka jiru ibsaniiru.
Jeequmsi daangaa Oromiyaa fi Somaalee Itiyoophiyaa irratti uumamee ture naannoleen lamaan haala gaafataniin Raayyaan Ittisaa Mootummaa FDRI iddoowwan naannolee kannenii jeequmsi itti ka’e seenuun haalicha sirreessuusaa ibsaniiru.
Ministirichi ibsa isaaniin jeequmsa biyyattiitti uumamee ture kana ittumaa cimsuuf meeshaaleen seeraan alaa gara biyya keessaa osoo galuu qabameera jedhaniiru.
Kanaanis kilaashinkoovii 270, shigguxii 200, rasaasi kilaashii kuma 65 fi rasaasi matirayyasii kuma 1 qabamuusaa eeraniiru.
Mootumman seeraa fi olaantummaa seeraa kabachiisuuf carraaqii taasifamuuf uummatichi hirmaannaa isaa cimsee akka itti-fufu waamicha dhiheessaniiru. Balaay Tasfaayeetu gabaase.