text:
Kaayyoon Yihowaa ni Raawwatama!
“Wantan dubbadhe iddoodhaan nan ga’a, akeeka koos nan raawwadha.”—ISA. 46:11.
FAARFANNAA: 147, 149
1, 2. (a) Yihowaan maal nuuf ibseera? (b) Isaayaas 46:10, 11 fi 55:11 maal nuuf mirkaneessa?
KITAABNI QULQULLUUN yaada gabaabaa hiika guddaa qabuu fi “Waaqayyo jalqabatti bantiiwwan waaqaa fi lafa uume” jedhuun jalqaba. (Uma. 1:1) Wantoota Waaqayyo uume kan akka hawaa, ifaa fi harkisa lafaa ilaalchisee hubannaan nuti qabnuu fi uumama cufa ilaalchisee wanti nuti arginu baayʼee muraasa dha. (Lal. 3:11) Taʼus, Yihowaan kaayyoo lafaafis taʼe ilmaan namootaatiif qabu nuuf ibseera. Lafti, dhiirotaa fi dubartoota akka bifa Waaqayyootti uumamaniif iddoo jireenyaa mijooftuu akka taatuuf uumamte. (Uma. 1:26) Isaan ijoollee isaa taʼu, Yihowaan immoo Abbaa isaanii taʼa.
2 Akkuma Uumama boqonnaa sadaffaa irratti ibsame, kaayyoo Yihowaa irra rakkinni tokko gaʼee ture. (Uma. 3:1-7) Haa taʼu malee, rakkinni humna Yihowaatii ol taʼe hin jiru. Qaamni Yihowaan kaayyoo isaa akka hin raawwanne gochuu dandaʼu hin jiru. (Isa. 46:10, 11; 55:11) Kanaaf, kaayyoon Yihowaa inni jalqabaa yeroo isaa eeggatee akka raawwatamu mirkanaaʼoo taʼuu dandeenya!
3. (a) Hubannaa ergaa Kitaaba Qulqulluu ilaalchisee qabnu keessaa baayʼee barbaachisoo kan taʼan warra kami? (b) Yeroo ammaatti barumsawwan akkanaa irratti kan mariʼannu maaliifi? (c) Gaaffiiwwan kamfaa qorra?
3 Dhugaa Kitaaba Qulqulluu kaayyoo Waaqayyo lafaa fi ilmaan namootaatiif qabu, akkasumas gahee guddaa Yesuus Kiristoos kaayyoo Waaqayyoo galmaan gaʼuu irratti qabu akka beeknu hin shakkisiisu. Barumsawwan kun baayʼee barbaachisoo dha; tarii wantoota kana yeroo Dubbii Waaqayyoo qoʼachuu jalqabne barannee taʼuu dandaʼu. Nutis, namoonni garaa qajeelaa qaban barumsawwan faayidaa guddaa qaban kana akka hubatan gargaaruu barbaanna. Yeroo mata duree kana gumiidhaan qoʼachaa jirru kanatti, hamma nuu dandaʼame namoonni hedduun Ayyaana Yaadannoo duʼa Kiristoos irratti akka argaman afeeruuf carraaqaa jirra. (Luq. 22:19, 20) Namoonni ayyaana kana irratti argaman kaayyoo Waaqayyoo ilaalchisee waan baayʼee baratu. Kanaaf, guyyoota muraasa Ayyaana Yaadannoo dura jiran kanatti, waaʼee gaaffiiwwan fedhii barattoota Kitaaba Qulqulluu keenyaa fi namoota garaa qajeelaa qaban kaanii kakaasuuf itti fayyadamuu dandeenyuu yaaduun keenya barbaachisaa dha. Mee gaaffiiwwan sadii haa qorru: Kaayyoon jalqabaa Waaqayyo lafaafis taʼe ilmaan namootaatiif qabu maal ture? Rakkina akkamiitu uumame? Aarsaan furii Yesuus kaayyoon Waaqayyoo akka raawwatamu gochuuf karaa bana kan jennu maaliifi?
KAAYYOON UUMAA INNI JALQABAA MAAL TURE?
4. Uumamni ulfina Yihowaa kan labsu akkamitti?
4 Yihowaan Uumaa dinqisiisaa dha. Wanti inni uume hundi sadarkaa ol aanaa kan qabu dha. (Uma. 1:31; Er. 10:12) Bareedinaa fi sirna uumama irratti mulʼatu irraa maal baranna? Wantoota Yihowaan uume yommuu ilaallu, xinnoos taʼe guddaa uumamni Yihowaa hundi faayidaa kan qabu akka taʼe hubanna. Namni seelii namootaa isa wal xaxaa taʼe, daaʼima reefuu dhalate ykn bareedina lixa aduu isa dinqiisaa taʼe hin ajaaʼibsiifanne jiraa? Yihowaan dandeettii wanta miidhagaa taʼe beekuu waan nu keessatti uumeef, wantoota kana ni dinqisiifanna.—Faarfannaa 19:1; 104:24 dubbisi.
5. Yihowaan uumamni hundi karaa gurmaaʼina qabuun akka sochoʼu kan godhe akkamitti?
5 Akkuma uumama irraa hubannu, Yihowaan jaalalaan kakaʼuudhaan daangaa kaaʼeera. Wanti hundi karaa gurmaaʼina qabuun akka hojjetuuf, seerawwan uumamaa fi seerawwan naamusaa baaseera. (Far. 19:7-9) Kanaaf, wantoonni uumama cufa keessatti argaman hundi, kaayyoo Waaqayyoo keessatti iddoo fi hojii mataa isaanii qabu. Yihowaan akkaataa uumamawwan isaa itti waliin hojjechuu qaban ilaalchisee ulaagaa baaseera. Kanaaf, sirni harkisa lafaa qilleensi naannoo lafaa akka turu godha; dambalii galaanaa toʼata, akkasumas wantoonni lafa irratti jireenyaaf barbaachisan akka jiraatan godha. Ilmaan namootaa dabalatee uumamni hundi daangaa kana keessatti sochoʼa. Dhuguma iyyuu uumamni karaa seera qabeessa taʼeen gurmaaʼuun isaa, Waaqayyo lafaafis taʼe ilmaan namootaatiif kaayyoo akka qabu argisiisa. Tajaajila keenya irratti, namoonni Uumaa isa karaa seera qabeessa taʼeen wantoota kana uume irratti akka xiyyeeffatan gochuu dandeenyaa?—Mul. 4:11.
6, 7. Kennaawwan Yihowaan Addaamii fi Hewwaaniif kenne keessaa tokko tokko maal faʼi?
6 Kaayyoon Yihowaan ilmaan namootaatiif qabu inni jalqabaa lafa kana irra bara baraaf akka jiraatan ture. (Uma. 1:28; Far. 37:29) Yihowaan, Addaamii fi Hewwaaniif kennaawwan hedduu gatii guddaa qabanii fi jireenyatti akka gammadan isaan dandeessisan arjummaadhaan isaaniif kenneera. (Yaaqoob 1:17 dubbisi.) Yihowaan mirga filannoo, dandeettii yaaduu, akkasumas dandeettii jaallachuu fi michummaa uumuu isaaniif kenneera. Uumaan, Addaamitti dubbachuudhaan, akkaataa inni akka isaaf ajajamu itti argisiisuu dandaʼu qajeelfama isaaf kenneera. Kana malees, Addaam wanta isa barbaachisu guuttachuu fi bineensotas taʼe lafa kunuunsuu kan dandaʼu akkamitti akka taʼe barateera. (Uma. 2:15-17, 19, 20) Akkasumas Yihowaan, Addaamii fi Hewwaan miira dhandhamuu, qaqqabuu, ilaaluu, dhagaʼuu fi fuunfachuu akka qabaatanitti isaan uume. Kanaaf, bareedina Jannata keessa jirutti guutummaatti gammaduu dandaʼu turan. Hiriyoonni gaaʼelaa jalqabaa hojii gammachiisaa fi milkaaʼina argamsiisu hojjechuu, akkasumas bara baraaf wantoota haaraa irratti qorannaa gochuu dandaʼu turan.
7 Kaayyoon Yihowaa maal kan dabalatu ture? Yihowaan, Addaamii fi Hewwaan dandeettii ijoollee mudaa hin qabne godhachuu akka qabaatan taasisee isaan uume. Waaqayyo akkasitti kan isaan uume, ijoolleen isaaniis hamma ilmaan namootaa lafa guutanitti ijoollee akka godhatan yaadee ti. Yihowaan, akkuma inni Addaamii fi Hewwaan warra mudaa hin qabnee fi ijoollee isaa turan jaallate, warris ijoollee isaanii akka jaallatan isaan irraa eega ture. Bakka bara baraaf keessa jiraatan akka isaaniif taatuuf, lafaa fi qabeenya ishii hunda ilmaan namootaatiif kenneera.—Far. 115:16.
RAKKINA AKKAMIITU UUMAME?
8. Waaqayyo Addaamii fi Hewwaaniif seera, Uumama 2:16, 17 irratti argamu kan kenne maaliifi?
8 Haa taʼu malee, wanti hundi akka Yihowaan barbaade hin taane. Maaliif? Yihowaan bilisummaan isaanii daangaa akka qabu hubachuu isaanii qoruuf seera salphaa tokko Addaamii fi Hewwaaniif kennee ture. Akkana jedhe: “Ija mukkeetii iddoo dhaabaa kana keessa jiran hundumaa irraa in nyaatta; ija mukicha nyaatanii hamaa fi gaarii ittiin beekan sana irraa garuu hin nyaatin! Gaafa isa irraa nyaatte garuu dhuguma in duuta.” (Uma. 2:16, 17) Addaamii fi Hewwaaniif seera kana hubachuunis taʼe hojii irra oolchuun ulfaataa hin turre. Hunda caalaa immoo, nyaata hedduu nyaatanii illee fixuu hin dandeenye qabu turan.
9, 10. (a) Seexanni Yihowaa kan himate akkamitti? (b) Addaamii fi Hewwaan maal murteessan? (Fakkii jalqaba irra jiru ilaali.)
9 Seexanni inni Diyaabilos jedhame bofatti fayyadamee Hewwaaniin gowwoomsuudhaan akka ishiin Yihowaa isa Abbaa ishii taʼeef hin ajajamne godhe. (Uumama 3:1-5 dubbisi; Mul. 12:9) Seexanni, ijoolleen Waaqayyoo, “ija mukkeetii iddoo dhaabaa . . . keessa jiran hundumaa” irraa akka hin nyaanne dhorkamuu isaanii irratti gaaffii kaase. ‘Wanta barbaaddan gochuu hin dandeessan jechuu dhaa?’ akka jedhetti ilaalama. Achiis, “Hin duutan” jedhee soba guddaa dubbate. Sana boodas, “Ija mukichaa irraa yeroo nyaattan iji keessan akka banamu . . . Waaqayyo in beeka” jechuudhaan, Waaqayyoon dhaggeeffachuu akka hin qabne Hewwaaniin amansiisuuf yaale. Seexanni, iji mukaa sun beekumsa addaa waan isaanii kennuuf Yihowaan ija mukaa sana akka nyaatan akka hin barbaanne dubbachuu isaa ture. Kana malees Seexanni, ‘hamaa fi gaarii beekuudhaan akka Waaqayyoo taatu’ jedhee abdii sobaa isaaniif kenne.
10 Yeroo kanatti Addaamii fi Hewwaan wanta gochuu qaban murteessuu qabu turan. Yihowaadhaaf ajajamu moo wanta bofichi jedhe dhagaʼu laata? Kan nama gaddisiisu garuu, Waaqayyoof ajajamuu dhiisuuf murteessan. Kana gochuudhaan fincila Seexanni kaase akka deggeran argisiisaniiru. Yihowaa isa Abbaa isaanii taʼe dhiisuudhaan eegumsa bulchiinsa isaa jalatti argatan dhabaniiru.—Uma. 3:6-13.
11. Yihowaan fincila callisee kan hin ilaalle maaliifi?
11 Addaamii fi Hewwaan Yihowaadhaaf ajajamuu diduu isaaniitiin kan kaʼe mudaa kan qaban taʼan. Kana malees, fincilli isaanii kun, Yihowaa isa ‘baayʼee qulqulluu’ taʼe irraa isaan fageesseera. Yihowaan ‘jalʼina callisee ilaaluu hin dandaʼu.’ (An. 1:13) Utuu inni callisee ilaaleera taʼee, nagaa fi tokkummaan uumamawwan samii irras taʼe lafa irra jiranii balaa irra buʼa ture. Kana malees, Waaqayyo cubbuu Eeden keessatti raawwatame ilaalchisee tarkaanfii fudhachuu utuu dhiisee, qajeelaa taʼuu isaa irratti gaaffiin ni kaʼa ture. Yihowaan garuu, matumaa ulaagaa baase hin diigu. (Far. 119:142) Kanaaf, Addaamii fi Hewwaan mirga filannoo qabaachuun isaanii seera Waaqayyoo cabsuuf sababii hin taʼu ture. Yihowaadhaaf ajajamuu diduu isaaniitiin kan kaʼe, duʼanii gara biyyoo irraa uumamanitti deebiʼaniiru.—Uma. 3:19.
12. Ijoollee Addaam irra maaltu gaʼe?
12 Addaamii fi Hewwaan erga ija mukaa sana nyaatanii booda, miseensota maatii Waaqayyoo uumama cufaa taʼanii itti fufuu hin dandeenye. Waaqayyo Eeden keessaa kan isaan baase siʼa taʼu, achitti deebiʼuufis matumaa abdii hin qaban. (Uma. 3:23, 24) Yihowaan akkas gochuu isaatiin, miidhaa murtoon isaanii isaan irraan geessise akka fudhatan godhe. (Keessa Deebii 32:4, 5 dubbisi.) Sana booda namni mudaa kan qabu waan taʼeef, amalawwan Waaqayyoo sirriitti calaqqisiisuu hin dandaʼu. Addaam ofii isaas taʼe ilmaan isaa abdii gara fuulduraa akka dhaban gochuu qofa utuu hin taʼin, hundi isaanii mudaa, cubbuu fi duʼa akka dhaalan godheera. (Rom. 5:12) Sanyiin isaa hundi abdii bara baraaf jiraachuu akka dhaban taasiseera. Kana malees, yeroo sanaa kaasee Addaamii fi Hewwaanis taʼe ilmaan isaanii, ijoollee mudaa hin qabne godhachuu hin dandaʼan. Seexanni inni Diyaabilos jedhame, Addaamii fi Hewwaan Waaqayyo irraa akka garagalan erga godhee kaasee, hanga harʼaatti ilmaan namootaa gowwoomsuu isaa itti fufeera.—Yoh. 8:44.
FURICHI WAAQAYYOO WAJJIN HARIIROO UUMUUN AKKA DANDAʼAMU GODHEERA
13. Yihowaan, ilmaan namootaa maal akka qabaatan barbaada?
13 Haa taʼu malee, Waaqayyo amma iyyuu ilmaan namootaa ni jaallata. Addaamii fi Hewwaan fincila kan kaasan taʼus, Yihowaan ilmaan namootaa isaa wajjin hariiroo gaarii akka qabaatan barbaada. Inni eenyu iyyuu akka duʼu hin barbaadu. (2 Phe. 3:9) Kanaaf, Waaqayyo fincilli sun kaʼee utuu baayʼee hin turin qophii ilmaan namootaa michummaa isaa wajjin qaban deebisanii akka haaromsan isaan dandeessisu godheera. Haa taʼu malee, ulaagaa baase utuu hin diigin kana gochuu kan dandaʼu akkamitti? Mee haa ilaallu.
14. (a) Akkuma Yohaannis 3:16 irratti ibsame, Waaqayyo ilmaan namootaa cubbuu fi duʼa jalaa furuuf maal godheera? (b) Namoota garaa qajeelaa qabanii wajjin gaaffii isa kam irratti mariʼachuu dandeenya?
14 Yohaannis 3:16 dubbisi. Namoonni Ayyaana Yaadannoo irratti afeerru hedduun caqasa kana yaada isaaniitti beeku. Haa taʼu malee, ‘Aarsaan Yesuus jireenya bara baraa kan argamsiisu akkamitti?’ gaaffiin jedhu ni kaʼa. Duulli afeerraa Ayyaana Yaadannoo, Ayyaanni Yaadannoo fi namoota ayyaana kana irratti argaman deebinee gaafachuun keenya, namoonni garaa qajeelaa qabanii fi dhugaa barbaadan gaaffii barbaachisaa kanaaf deebii akka argatan gargaaruuf carraa nuu kenna. Namoonni kun, jaalallii fi ogummaan Yihowaa qophii furii irratti akkamitti akka ibsame guutummaatti hubachuu yommuu jalqaban ajaaʼibsiifamuun isaanii hin oolu. Furicha ilaalchisee qabxiiwwan kamfaa ibsuu dandeenya?
15. Yesuus inni nama taʼe Addaam irraa adda kan ture akkamitti?
15 Yihowaan nama furii taʼuu dandaʼuu fi mudaa hin qabne qopheesseera. Namni mudaa hin qabne kun, Yihowaadhaaf amanamaa kan taʼee fi ilmaan namootaatiif lubbuu isaa kennuuf fedhii kan qabu taʼuu qaba. (Rom. 5:17-19) Yihowaan uumamni isaa inni jalqabaa samii irraa gara lafaa akka dhufu godhe. (Yoh. 1:14) Kanaaf, Yesuus akkuma Addaam jalqaba irratti ture, nama mudaa hin qabne taʼe. Haa taʼu malee haala Addaam irraa adda taʼeen, Yesuus ulaagaa Yihowaan nama mudaa hin qabne irraa barbaadu eegee jiraateera. Yesuus, qorumsa baayʼee guddaa keessatti illee, matumaa cubbuu hin hojjenne; akkasumas seera Waaqayyoo kam iyyuu hin cabsine.
16. Furichi kennaa guddaa dha kan jennu maaliifi?
16 Yesuus nama mudaa hin qabne waan taʼeef, isaaniif jedhee duʼuudhaan ilmaan namootaa cubbuu fi duʼa jalaa oolchuu ni dandaʼa. Yesuus wanta guutummaatti Addaamii wajjin wal gitu kan qabu, jechuunis nama guutummaatti mudaa hin qabnee fi Waaqayyoof ajajamu ture. (1 Xim. 2:6) Yesuus aarsaa furii taʼuudhaan ‘namoonni hedduun,’ jechuunis dhiironni, dubartoonnii fi ijoolleen jireenya bara baraa akka argatan karaa baneera. (Mat. 20:28) Dhuguma iyyuu, furichi kaayyoon Waaqayyoo inni jalqabaa akka raawwatamu godheera. (2 Qor. 1:19, 20) Furichi ilmaan namootaa amanamoo taʼan hundi abdii jireenya bara baraa akka qabaatanis taasiseera.
YIHOWAAN GARA ISAATTI AKKA DEEBINUUF KARAA NUUF BANEERA
17. Furichi maal argamsiiseera?
17 Yihowaan gatii guddaa kan isa gaafatu taʼu illee furicha qopheesseera. (1 Phe. 1:19) Inni ilmaan namootaatiif bakka guddaa waan kennuuf, Ilmi isaa tokkichi nuuf jedhee akka duʼu gochuuf fedhii akka qabu argisiiseera. (1 Yoh. 4:9, 10) Yesuus, Addaam isa abbaa keenya isa jalqabaa taʼe bakka buʼuudhaan abbaa keenya taʼeera jechuu dha. (1 Qor. 15:45) Yesuus akkas gochuun isaa, jireenya akka argannu qofa utuu hin taʼin, dhuma irrattis gara maatii Waaqayyootti akka deebinuuf carraa nuuf baneera. Eeyyee, Yihowaan aarsaa Yesuus irratti hundaaʼuudhaan, seera isaa utuu hin cabsin ilmaan namootaa gara maatii isaatti akka deebiʼan gochuu dandaʼeera. Yeroo ilmaan namootaa amanamoo taʼan hundi mudaa kan hin qabne itti taʼan akka dhufu yaaduun nama hin gammachiisuu? Maatiin Yihowaa kutaan inni samii fi kutaan inni lafaa guutummaatti tokko taʼa. Kanaaf, hundi keenya guutummaatti ijoollee Waaqayyoo taana.—Rom. 8:21.
18. Yihowaan “hundumaatiif waan hunda” kan taʼu yoomi dha?
18 Seexanni fincila kaasuun isaa, Yihowaan ilmaan namootaatti jaalala akka hin argisiisne gochuu ykn ilmaan namootaa mudaa yoo qabaatan illee, Yihowaadhaaf amanamoo akka hin taane isaan dhowwuu hin dandeenye. Yihowaan qophii furichaatti fayyadamee, ijoolleen isaa hundi guutummaatti qajeeloota akka taʼan isaan gargaara. Yeroo namni “Ilma beekee isatti amanu hundi” jireenya bara baraa argatutti, jireenyi maal akka fakkaatu mee yaadaa! (Yoh. 6:40) Yihowaan jaalala guddaa fi ogummaa isaatiin, akkuma kaayyoo isaa isa jalqabaatti maatiin ilmaan namootaa mudaa kan hin qabne akka taʼan godha. Abbaan keenya Yihowaan, yeroo sanatti “hundumaatiif waan hunda” taʼa.—1 Qor. 15:28.
19. (a) Dinqisiifannaan furichaaf qabnu maal gochuuf nu kakaasuu qaba? (Saanduqa “ Namoota Ergaa Keenya Fudhatan Barbaaduu Keessan Itti Fufaa” jedhu ilaali.) (b) Mata duree itti aanu irratti furicha ilaalchisee maal ilaalla?
19 Dinqisiifannaan furichaaf qabnu, namoonni kaanis kennaa gatii guddaa qabu kana akka hubatan gargaaruuf wanta nuuf dandaʼaame hunda akka goonu nu kakaasuu qaba. Namoonni furichi qophii Yihowaan ilmaan namootaa hundi abdii jireenya bara baraa akka qabaatan jaalalaan qopheesse taʼuu isaa beekuu qabu. Taʼus, furichi kana caalaas wanta raawwate qaba. Mata dureen itti aanu, aarsaan Yesuus gaaffii Seexanni dhaaba Eeden keessatti kaaseefis akkamitti deebii akka kenne ibsa.


c: text/html

text:
Jecha Hiika Guddaa Qabu!
“DUBARTII NANA.” Kun jecha Yesuus yeroo tokko tokko dubartoota waamuuf itti fayyadamu ture. Fakkeenyaaf, dubartii waggaa 18tiif goophattee turte yeroo fayyisetti, “Dubartii nana, dhukkuba kee irraa furamteetta” jedhee ture. (Luq. 13:10-13) Yesuus yeroo haadha isaa wajjin haasaʼutti illee, jecha bara duriitti baramaa taʼee fi kabaja argisiisu kanatti fayyadameera. (Yoh. 19:26; 20:13) Haa taʼu malee, jechi kabaja argisiisuu caalaa hiika guddaa qabu kan biraanis jira.
Kitaabni Qulqulluun keessumaa waaʼee dubartoota tokko tokkoo yeroo dubbatutti, jechoota gaarummaa fi gara laafina argisiisanitti fayyadama. Yesuus, dubartii waggaa 12f dhiigni ishii dhangalaʼuudhaan ishii rakkisaa ture yeroo haasofsiisetti jechichatti fayyadameera. Akkaataan ishiin gara Yesuusitti itti dhihaatte Seera Waaqayyoo wajjin kan wal hin simne taʼuu isaa irra iyyuu, namni haala akka ishii keessa jiru akka xuraaʼaatti ilaalama ture. Haala keessa jirtuun kan kaʼe, namoota irraa fagaachuu qabdi turte jedhanii mormii kaasuun ni dandaʼama ture. (Lew. 15:19-27) Ishiin garuu abdii kutattee turte. “Ishiin ogeeyyii fayyaa hedduu bira dhaquudhaan baayʼee kan dhiphattee fi wanta qabdu hundumaa kan fixxe taʼus, dhukkubni ishii ittuma caalaa deeme malee itti hin wayyoofne.”—Mar. 5:25, 26.
Dubartiin tun suuta jette namoota hedduu gidduu darbitee, duuba Yesuusiin dhuftee foʼaa fiixee uffata isaa tuqxe. Battaluma sanatti dhiigni ishii dhangalaʼaa ture ni dhaabate! Dubartiin sun namni tokko illee akka ishii hin argine yaaddee kan turte taʼus, Yesuus “Eenyutu na tuqe?” jedhee gaafate. (Luq. 8:45-47) Yeroo kanatti, dubartiin sun sodaadhaan hollachaa Yesuus duratti kuftee, “wanta tokko utuu hin hambisin dhugaa isaa isatti himte.”—Mar. 5:33.
Yesuus dubartii tana tasgabbeessuuf gaarummaadhaan “Intala ko, jabaadhu!” jedheen. (Mat. 9:22) Hayyoonni Kitaaba Qulqulluu akka dubbatanitti, jechi Afaan Ibrootaa fi Afaan Giriikii “intala ko” jedhu, akka fakkeenyaatti “gaarummaa fi gara laafina” ibsuuf faayidaa irra ooluu dandaʼa. Yesuus caalaatti ishii jajjabeessuuf, “Amantiin kee si fayyiseera. Nagaadhaan dhaqi; dhukkuba kee isa si dhiphisu irraas fayyi” jedheen.—Mar. 5:34.
“Intala ko.” Nama Israaʼel kan ture Boaz inni sooressi Ruut ishii nama Moʼaab turte kan waame jecha kanaan ture. Ruut, maasii nama hin beeknee keessaa qarmii garbuu funaannachaa waan turteef, sodaachuun ishii nama hin dinqisiisu. Boaz, “Mee dhaggeeffadhu [“intala ko,” hiika bara 1899]!” jedheen. Achiis, maasii isaa keessaa qarmii funaannachuu ishii akka itti fuftu ishii jajjabeesse. Ruut miilla isaa jalatti kuftee nama akka ishii orma taʼeef gaarummaa kan argisiise maaliif akka taʼe Boaziin gaafatte. Innis akkana jedhee deebisuudhaan ishii jajjabeesse: “Wanti ati amaatii keef [Naaʼoomii ishii abbaan manaa ishii irraa duʼeef] goote hundinuu, tokko tokkoon anatti himameera . . . Gocha keetiif Waaqayyo waan gaarii siif haa deebisu.”—Rut. 2:8-12.
Yesuusii fi Boaz jaarsolii gumiitiif fakkeenya gaarii taʼu! Darbee darbee, jaarsoliin gumii lama obboleettii karaa hafuuraa gargaarsii fi jajjabinni ishii barbaachisu ni haasofsiisu taʼa. Jaarsoliin kun kadhannaadhaan qajeelfama Yihowaa erga gaafatanii fi wanta obboleettiin sun dubbattu sirriitti erga dhaggeeffatanii booda, Dubbii Waaqayyootti fayyadamanii ishii gargaaruu fi ishii jajjabeessuu dandaʼu.—Rom. 15:4.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
JIREENYAA FI TAJAAJILA KIRISTIYAANAA–BARREEFFAMA QO'ANNAA WALGA'II Hagayya 2017
Ittiin Lixa
Ittiin lixa Dammaqaa! fi sababii itti Waaqayyo ilmaan namotoaa uume dhugaa isaa ibsa. Yaadawwan kana irratti hundaaʼii ittiin lixa mataa kee qopheeffadhu.
BEEKUMSA DUBBII WAAQAYYOO IRRAA ARGAMU
Yihowaan Saba Isa hin Waaqeffanne Tokko Badhaaseera
Yihowaan waggaa 13f Xiirosiin erga marsanii booda Baabilonota eebbiseera. Hojii amanamummaa fi aarsaa kaffaluudhaan hojjennu akka dinqisiifatu kan argisiisu akkamitti?
AKKA KIRISTIYAANA TOKKOOTTI JIRAACHUU
Amalawwan Waaqayyoon gammachiisan horadhaa—gad of qabuu
Gad of qabuun barbaachisaa kan taʼe maaliifi? Akkamitti argisiisuu dandeenya? Kadhannaanii fi fakkeenyi Yesuus gad of qabuu horachuuf akkamitti nu gargaara?
BEEKUMA DUBBII WAAQAYYOO IRRAA ARGAMU
Itti Gaafatamummaa Ulfaataa Eegduun Tokko Qabu
Eegdonni haalli balaa geessisu dhufuu isaa akeekkachiisuuf masaraa magaalaa irra dhaabatu. Yihowaan Hisqiʼeliin eegduu godhee muuduun isaa hiika maalii qaba?
AKKA KIRISTIYAANA TOKKOOTTI JIRAACHUU
Amalawwan Waaqayyoon Gammachiisan Horadhaa—Ija Jabina
Sodaa namaa moʼuu kan qabnu maaliifi? Xiinxaluun, kadhannaanii fi Yihowaatti amanamuun ija jabina qabaachuuf kan nu gargaaru akkamitti?
BEEKUMSA DUBBII WAAQAYYOO IRRAA ARGAMU
Goog Inni Biyya Maagoog Yeroo Dhihootti Balleeffama
Kitaabni Qulqulluun wantoota badiisa Goog isa biyya Maagoog balleeffamuu isaa duraa fi booda raawwataman ni ibsa.
AKKA KIRISTIYAANA TOKKOOTTI JIRAACHUU
Amalawwan Waaqayyoon Gammachiisan Horadhaa—Amantii
Akkuma Abrahaam yeroo rakkisaa taʼutti illee Yihowaa irratti amantii akka qabnu argisiisuu qabna. Amantii cimaa fi amanamummaa horachuu kan dandeenyu akkamitti?
BEEKUMSA DUBBII WAAQAYYOO IRRAA ARGAMU
Manni Qulqullummaa Hisqiʼel Mulʼataan Arge Siif Hiika Akkamii Qaba?
Manni qulqullummaan Hisqiʼe arge ulaagaalee qajeelinaa Yihowaan waaqeffannaadhaaf baase nu yaadachiisa. Mulʼanni kun maal gaochuuf nu kakaasa?
AKKA KIRISTIYAANA TOKKOOTTI JIRAACHUU
Dhiheenyatti Qajeelchaa Gargaaraa Taʼuu Kanan Dandaʼu Yoomi?
Karaa gaariin aarsaa galataa dhiheessuu itti dandeenyu tokko qajeelchaa gargaaraa taʼanii tajaajiluu dha. Gama kanaan tajaajila kee balʼifachuu ni dandeessaa?


text:
AKKA KIRISTIYAANA TOKKOOTTI JIRAACHUU
Kaardii Teessoo JW.ORG Akka Gaariitti Fayyadamaa Jirtuu?
Yeroo rakkinni guddaan dhihaate kanatti, hojiin lallabaa keenya ariifachiisaa dha. (Fak 24:11, 12, 20) Namoonni Dubbii Waaqayyoo fi weebsaayitii keenya irratti akka xiyyeeffatan gargaaruuf kaardii teessootti fayyadamuu dandeenya. Kaardiin kun koodii viidiyoo Macaafa Qulqulluu Qayyabachuu Kan Qabnu Maaliifi? jedhutti geessuu fi yaada odeeffannoo dabalataa ykn qoʼannaa Kitaaba Qulqulluu akka gaafatan afeeru qabateera. Namoonni tokko tokko barreeffama keenya fudhachuu kan hin barbaanne taʼanis, weebsaayitii keenya daawwachuuf fedhii qabu. Kanaaf kaardii teessoo isaaniif kennuu irraa duubatti hin jedhinaa. Haa taʼu malee, namoota fedhii hin qabneef kaardii kana hin kenninaa.
Sochii guyyaa guyyaa keessatti akkana jechuudhaan fedhii namootaa kakaasuu dandeessu: “Wantan sii kennuu barbaadu tokkon qaba. Kaardiin kun gara weebsaayitii mata duree garaa garaa irratti odeeffannoo fi viidiyoo tola taʼe qabatee si geessa.” (Yoh 4:7) Kaardiin kun xinnoo waan taʼeef, carraa argattan hundatti namootaaf kennuuf muraasa harkatti qabachuu dandeessu.


text:
Leelloo Sabaa irraa
Hagayya 6, bara 2016 irraa eegaleee, Fincilla Xumura Gabrummaa, Qeerroo Bilisummaatiin hoogganamee, guutuu Oromiyaa keessatti, bifa addaan,akka abidda saafaa boba’aa jiru keessatti, Oromoo meesha maleeyyiin rasaasa mootummaa gabroomfataa Impaayera Ixoophiyaatiin ajjeeffaman hanga har’aatti 283 gahuu isaa maddeen: Jaarmota mirga dhala namaa, hospitalota fi poolisaa irraa dhagahamaa jira. Fincila kana keessatti kanneen wareega baasan, harki 92.8: shamarran, dargaggoo fi daa’imman egeree fi abdii borii Oromiyaa ta’anii dha. Maatiilee Oromiyaa ilmaan isaanii rasaasa Tigreetiin: qeyee isaanii keessatti, balbala mana isaanii duratti, abbaa fi haadha isaanii biratti Hagayya 6, bara 2016 irraa eegalee dhaban keessaa tokko, haadha Musxafaa oggaa taatu, rasaasa Ixoophiyaatiin mucaa dhabde kanaaf kan: rifatte, kan sodaatte, kan hamileen cabe osoo hin taane, wareegama mucaan isii Musxafaa jedhamu bilisummaa Oromiyaaf kaffale ittiin boonuu fi ittiin dhaadatuun isii, kanneen: aarii, fedhii, hawwii, dandeettii fi muratnoo ummata Oromoof tuffii qaban hunda kan ajaa’ibe oggaa ta’u, gootummaa fi muratnoo isiin agarsiiftetti kan ittiin booname qofa osoo hin taane, “haadha goota deesse” jedhamtee ummata Oromoo hunda biratti akka faarfamtuu fi kabajamtu taasisee maatiilee Oromoo rasaasa wayyaaneetiin ilmaan isaanii dhaban hunda kan jajjabeesse ture.
Dubartiin Oromoo kun, mucaa deessee fi guddifte kana, wanneen inni barbaadu fi akeeka inni wareegameef waan beektuuf, “Dhiigi mucaa kiyya dhangala’ee hin hafu. Oromiyaan ni bilisoomti !” jettee sagalee guddaa fi aariidhaan ummata Oromoo taaziyaaf gara isii dhufe keessaa garmaamtee dhiiga mucaa isiitiiin Oromiyaan akka bilisoomtu sodaa tokko malee labsaa turte. Dhiigi ilmoo isiitii, kan bilisummaa argamsiisu malee kan lafatti badu akka hin taane abdii qabdus shakkii tokko malee ibsaa turte. Dhaadannoon isii kun , “guyyaan itti ilmaan keenya bilisummaa argan ni dhufa” jechuudhaan kan Roobaa Bultum bara Miniliki raage, waggoota dhibba tokko ol booda illee, akeeki ummata Oromoo, Oromiyaa bilisoomte arguu qofa akka ta’e kan mul’isee dha. Akeeki bilisummaa Oromiyaa, akeeka dhaloota irraa dhalootatti darbee har’a gahe, jaarra tokko oliif hawwii ummata Oromoo kan ture fi fuuldurattis, itti fufee, qabsoo ummata Oromoo kan hoogganuu ta’uu ifa kan taasise dhaadannoon ‘haadha gootaa’ kun, ajjeechaa fi hidhaan bara: Minilik, Haayile Sillaasee, Dargii fi Wayyaanee ummata Oromoo fi qabsaawota isaa irratti raawwataa ture, akeeka bilisummaa Oromiyaa irraa ummata Oromoo of booda akka hin deebifne, ajjeechaa fi hidhaan fuulduratti ummata Oromoo irratti geggeeffamus , haga Oromiyaan bilisoomtutti, ummata Oromoo of booda deebisuu akka hin dandeenye guutuutti kan mirkaneesse qofa osoo hin taane, kanneen muratnoo ummata Oromoo irratti shakkii qaban illee, shakkii isaanii dhara/soba taasise.
Dhaadannoon ‘haadha gootaa’ kana irraa dhagahamaa ture, akeeki Adda Bilisummaa Oromoo, kan bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa, waggoota 43 dura lafa kaa’ame, har’a illee, akeeka hawwii ummata Oromoo calaqqisu ta’uu kan ifa taasise qofa osoo hin taane, akeeki ABO kun, akeeka dhaloota qubeetiin haammatame fi itti fufiinsa isaa illee shakkii tokko maleee kan abdachiisee dha.Hawwiin mucaa isii fi kan hunda Oromootaa, bilisummaa Oromiyaa waan ta’eef, dhaadannoo dhageessifte kanaan, Oromoon itti fufee qabsaawee, bilisummaa Oromiyaatiin gumaa ilma isii akka baasu abdii isiin ummata Oromoo irraa qabdus kan agarsiisuu dha.
Waan kana ta’eef, maatiileen Oromoo, ilmaan akka qaroo ija isaanitti ilaalan rasaasa Ixoophiyaatiin/wayyaaneetiin dhaban hundi: obsa, muratnoo fi abdi bilisummaa “haadha gootaa” kana irraa mul’ate akka fakkeenyaatti fudhatuun, ilmaan Oromoo hundi bilisummaa Orommiyaatiif akka qabsawan jajjabeessuu qaban. ‘Haatii gootaa’ kun,”Dhiigi mucaa kooti dhangala’ee hin hafu. Oromiyaan ni bilisoomti !” jettee dhaadachuun, abdii guddaa isiin dhaloota ammaa irraa qabdu kan calaqqisu waan ta’eef, hawwii isii kana bakkaan gahuuf ummatni Oromoo itti fufee, akeeka bilisummaa Oromiyaa ABO’n hoogganamu bakkaan gahuuf gootummaan qabsaawee abdii isiiin irraa kaayyatte kana dalagaan mul’isuu qaba. Kana malees, wareegama ilmi isii kaffale kana butatanii, akeeka bilisummaa Oromiyaa, kan ‘haati gootaa’ kun raagde, karaa irraa jallisuun tokkummaa Ixoophiyaa kan haga har’atti cunqursaa siyaasaa fi saamicha diinagdee jalatti Oromoo kuffise, itti fufanii Oromoo irratti fe’uuf Oromoota fi Habashoota olii fi gadi kaatan, qaroominaan hordofee akeeka Ixoophiyummaa isaanii dura dhaabbatuun, akeeka Adda Bilisummaa Oroomoo, kan bilisummaa Oromiyaa tiksuu qaba. Qabsoon ummatni Oromoo haga har’aatti geggeesse, bilisummaa Oromiyaa dhaluuf foolachaa oggaa jiru kanatti, qabsicha gatachiisuuf humnooti Oromoo fi Ixoophiyaa shira hedduu xaxaa waan jiraniif, humnoota seenaa irraa hin baranne, gabroomfattootaa fi albaadhessoota siyaasaa kana hunda irraa qabsoo ummata Oromoo tiksuun, sochiin ummata Oromoo, bilisummaa Oromiyaatiin akka xumuramu godhuun dirqama olaanaa kan yeroo ti. Obruu/midhaan bilchaataa jirutti, diinni akka itti heddummaatu, qabsoo ummata Oromoo galma isaatti dhiyaate jiru kanattis, diinni keessaa fi ala itti heddummaata. Kanaaf, ummatni Oromoo, injifatnoo haga har’aatti galmeesse dammaqa cimaadhaan diiina keessaa fi alaa irraa tikfataa, qabsoo isaa bilisummaa Oromiyaatiin xumuree dhiigi ilmaan Oromoo rasaasa Ixoophiyaatiin/Wayyaaneetiin dhangala’e gatii malee akka hin hafe godhuun dirqama seenaa fi gootummaa Oromoo ti.
Dhiigi ilmaan Oromoo, dhangala’ee hin hafu !
Dhiigi ilmaan Oromoo dhangala’e Bilisummaa Oromiyaa ni biqilcha !
Abdiin Bilisummaa Oromiyaa, ABO fi Ummata Oromoo ti !
Injifatnoon Ummata Oromoof !


text:
SHEMPPO TAMMANNE ICHASHAA
Xoossaayyo Suure Goynniyo Ogiyaa
1. Xoossaayyo suure goynniyo ogiyaa nuuyyo odana danddayiyay oonee?
DARO haymaanooteti eti Xoossaabaa tumaa tamaarissiyaabadan yootoosona. SHin hegee danddayettennaba; ayssi giikko, haymaanooteti Xoossay oonakko, qassi nuuni a waati goynnana bessiyaakko keehi dummatiyaabaa tamaarissoosona. Xoossaayyo suure goynniyo ogiyaa nuuni waati erana danddayiyoo? Nuuni Yihoowayyo waati goynnana bessiyaakko nuussi odana danddayiyay a xalla.
2. Neeni Xoossaayyo suure goynniyo ogiyaa waata tamaarana danddayay?
2 Yihooway nuuyyo Geeshsha Maxaafaa immido gishshawu, nuuni ayyo suure goynniyo ogiyaa tamaarana danddayoos. Hegaa gishshawu, Geeshsha Maxaafaa xannaˈa; qassi Yihooway neeyyo keehi qoppiyo gishshawu, ba timirttiyaappe goˈettanaadan i nena maaddana.—Isiyaasa 48:17.
3. Xoossay nuuni ay oottanaadan koyii?
3 Issi issi asay Xoossay ubba haymaanootiyaa dosees gees; shin hegee Yesuusi nuna tamaarissidoba gidenna. I, “Ta Aawai giidoogaa oottiya urai saluwaa gelanaappe attin, ‘Ta Godau, ta Godau’ giya ubbai gelenna” yaagiis. Hegaa gishshawu, nuuni Xoossaa shenee aybakko tamaarananne hegaa oottana bessees. Hegee keehi koshshiyaaba; ayssi giikko, Yesuusi Xoossawu azazettenna asata danobaa oottiyaageetuura woy ‘iitabaa oottiyaageetuura’ geeddarssiis.—Maatiyoosa 7:21-23.
4. Xoossaa sheniyaa oottiyoogaa xeelliyaagan Yesuusi ay yootidee?
4 Xoossaa sheniyaa oottiyoogee issi issitoo metana danddayiyoogaa Yesuusi nuussi yootiis. I hagaadan giis: “Un77o penggiyaara gelite. Aissi giikko, bashshau efiya penggee aaho; ogeekka woggaa. Hegaara geliya asaikka daro. ‘Aissi giikko, de7uwau efiya penggee un77o; ogeekka xuntta. Qassi hegaara biya asatikka amaridaageeta.’” (Maatiyoosa 7:13, 14) Unˈˈo ogee woy Xoossaayyo suure goynniyo ogee merinaa deˈuwawu efees. Wogga ogee woy Xoossaayyo goynniyo bala ogee hayquwawu efees. SHin Yihooway ooninne hayqqanaadan koyenna. I ubba asay abaa tamaaranaadan hanotaa giigissiis.—2 PHeexiroosa 3:9.
XOOSSAAYYO SUURE GOYNNIYO OGIYAA
5. Xoossaayyo suure goynniyaageeta waati shaakki erana danddayiyoo?
5 Yesuusi nuuni Xoossaayyo suure goynniyaageeta shaakki erana danddayiyoogaa yootiis. Nuuni eti ammaniyoobaanne oottiyoobaa pilggiyoogan hegaa erana danddayoos. I, “Eti aifiyo aifiyan intte eta erana” yaagiis. Qassi i gujjidi, “Lo77o mitta ubbai lo77o aife aifees” yaagiis. (Maatiyoosa 7:16, 17) Hegaa giyoogee Xoossaayyo goynniyaageeti nagari baynna asa giyoogaa gidenna. Gidoppe attin, Xoossaa ashkkarati suure gididabaa oottanawu muletoo baaxetoosona. Xoossaayyo suure goynniyaageeta shaakki eranawu nuna aybi maaddanaakko ane beˈoos.
6, 7. Tumu goynuwaa goynniyaageeti Geeshsha Maxaafaappe tamaarissiyoy aybissee? Yesuusa leemisuwaappe nuuni ay tamaariyoo?
6 Nuuni Geeshsha Maxaafaappe tamaarissana bessees. Geeshsha Maxaafay hagaadan gees: “Xoossaa maxaafa ubban Xoossaa Ayyaanai de7ees. Qassi he maxaafati Xoossau oottiya asi kumettanne lo77o ooso ubbau giigidaagaa gidana mala, tumatettaa tamaarissanau, balaa seeranau, mooruwaa suurissanaunne xillotetta de7uwau zoriyaa immanau maaddoosona.” (2 Ximootiyoosa 3:16, 17) Kiitettida PHawuloosi Kiristtaanetuyyo, “Intte nuuppe Xoossaa qaalaa tuma gididoogaadan ekkido wode, Xoossaa kiitadan ekkidoogaappe attin, asa kiitadan ekkibeenna gishshau, . . . Xoossaa qaalai ammaniyaageetun, inttenan oottees” yaagiis. (1 Tasalonqqe 2:13) Tumu goynuwaa goynniyaageeti Xoossaa Qaalaa, Geeshsha Maxaafaa xallaappe tamaarissana bessees. He timirttee asa qofaappe, wogaappe woy hara aybippenne ekettidaagaa gidana koshshenna.
7 Yesuusi ubbabaa Xoossaa Qaalaappe tamaarissiis. (Yohaannisa 17:17 nabbaba.) I darotoo Geeshsha Maxaafaappe yootees. (Maatiyoosa 4:4, 7, 10) Xoossaa ashkkarati Yesuusa leemisuwaa kaalloosona; qassi ubbabaa Geeshsha Maxaafaappe tamaarissoosona.
8. Yihoowawu goynniyoogaa xeelliyaagan Yesuusi nuna ay tamaarissidee?
8 Nuuni Yihoowa xallawu goynnana bessees. Mazamure 83:18y, “ne xalaalai GODAA [“Yihoowa,” NW] gidiyoogaa, neeni Ubbaappe Xoqqiya Xoossai sa7aa ubbaa haariyoogaa” yootees. Yesuusi tumu Xoossay oonakko asay eranaadan koyiis; qassi i Xoossaa sunttaa asaa tamaarissiis. (Yohaannisa 17:26 nabbaba.) Yesuusi, “Godaayyo, ne Xoossaayyo goinna; a xalaalau ootta” yaagiis. (Maatiyoosa 4:10) Nuuni Xoossaa ashkkara gidiyo gishshawu, Yesuusa leemisuwaa kaalloos. Nuuni Yihoowa xallawu goynnoos, a sunttaa goˈettoos; qassi Xoossaa sunttaanne i nuuyyo oottanabaa harata tamaarissoos.
9, 10. Nuuni issoy issuwaa siiqiyoogaa waati bessiyoo?
9 Nuuni issoy issuwaa wozanappe siiqana koshshees. Yesuusi ba erissiyo ashkkarati issoy issuwaa siiqanaadan tamaarissiis. (Yohaannisa 13:35 nabbaba.) Nu biittaynne nu wogay dumma gidiyoogee woy nuuni dure woy hiyyeesa gidiyoogee nuuni siiqettennaadan diggenna. Nuuni issoy issuwaara siiqettiyoogee ishanttudaaninne michonttudan issippetettan deˈanaadan oottees. (Qolasiyaasa 3:14) Hegaa gishshawu, nuuni olaa olettanawu bookko, qassi asa worokko. Geeshsha Maxaafay hagaadan gees: “Xoossaa naatu giddooninne xalahe halaqaa naatu giddon de7iya dummatettai hagan erettees; xillobaa oottenna urai woikko ba ishaa siiqenna urai ooninne Xoossaa Na7a gidenna.” Qassi gujjidi hagaadan gees: “Issoi issuwaara siiqettanau bessees . . . Nuuni Qaayeela mala gidanau bessenna. Qaayeeli xalahe halaqaassa; yaanidi ba ishaa woriis.”—1 Yohaannisa 3:10-12; 4:20, 21.
10 Nuuni issoy issuwaa maaddanawunne minttettanawu nu wodiyaa, nu wolqqanne nuuyyo deˈiyaabaa goˈettoos. (Ibraawe 10:24, 25) Nuuni “asa ubbau lo77obaa oottoos.”— Galaatiyaa 6:10.
11. Nuuni atotettaa demmanawu Yesuus Kiristtoosa ammanana koshshiyoy aybissee?
11 Yesuusi Xoossaakko efiya oge gidiyo gishshawu nuuni ayyo azazettana koshshees. Geeshsha Maxaafay, “Asi atotettaa Yesuusa baggaara demmanaappe attin, hara o baggaaranne demmenna; nuuni a sunttan attanau bessees; aissi giikko, Xoossai saluwaappe garssan asassi immido hara suntti baawa” yaagiis. (Oosuwaa 4:12) Ha maxaafan SHemppo 5n, Yesuusi ba deˈuwaa wozo oottidi azazettiya asaayyo immanaadan Yihooway kiittidoogaa tamaarida. (Maatiyoosa 20:28) Yesuusi Kawo gididi saˈaa haaranaadan Yihooway dooriis. Nuuni merinawu deˈana koyikko, Yesuusawu azazettana bessiyoogaa Geeshsha Maxaafay yootiyoy hegaassa.—Yohaannisa 3:36 nabbaba.
12. Nuuni polotikan gelennay aybissee?
12 Nuuni polotikan gelana bessenna. Yesuusi polotikan gelibeenna. Yesuusi Roome biittaa haariya PHilaaxoosa sintti pirddawu shiiqido wode, “Ta kawotettai ha sa7aana gidenna” yaagiis. (Yohaannisa 18:36 nabbaba.) Yesuusaagaadan, nuuni saluwan deˈiya Xoossaa Kawotettawu ammanettoos; hegaa gishshawu, nuuni awan deˈikkokka, polotikan gelokko. Gidikkokka, Geeshsha Maxaafay nuuni “deriyaa heemmiyaageetuyyo” woy kawotuyyo azazettanaadan yootees. (Roome 13:1) Nuuni deˈiyo biittaa higgiyawu azazettoos. Issi higgee Xoossaa higgiyaara maayettana xayikko, “Nuuni asau azazettanaappe Xoossau azazettanau bessees” yaagida kiitettidaageetu leemisuwaa kaalloos.—Oosuwaa 5:29; Marqqoosa 12:17.
13. Xoossaa Kawotettaabaa nuuni odiyoobay aybee?
13 Xoossaa Kawotettaa xallay alamiyaa metuwaa xayssanaagaa ammanoos. Yesuusi “kawotettaa wonggeliyaa mishiraachchoi sa7aa ubban” odettanaagaa yootiis. (Maatiyoosa 24:14 nabbaba.) Xoossaa Kawotettay nuuyyo oottanabaa, oottana danddayiya asa kawotetti mule baawa. (Mazamure 146:3) Yesuusi, “Ne kawotettai yo; ne shenee saluwan hanidoogaadan, sa7ankka hano” giidi Xoossaa Kawotettaabaa woossanaadan nuna tamaarissiis. (Maatiyoosa 6:10) Geeshsha Maxaafay Xoossaa Kawotettay asa kawotetta ubbaa xayssanaagaanne ‘i merinawu eqqidi daanaagaa’ yootees.—Daaneela 2:44.
14. Neeni Xoossaayyo suure goynniyay oona gaada qoppay?
14 Hegaa xannaˈa simmada, hagaadan nena oycha: ‘Geeshsha Maxaafaappe tamaarissiyaageeti oonee? Xoossaa sunttaabaa haratuyyo yootiyaageeti oonee? Issoy issuwaa wozanappe siiqiyoogaa bessiyaageeti, qassi Xoossay nuna ashshanawu Yesuusa kiittidoogaa ammaniyaageeti oonee? Polotikan gelennaageeti oonee? Xoossaa Kawotettaa xallay nu metuwaa qaarana danddayiyoogaa sabbakiyaageeti oonee?’ Hegaadan oottiyaageeti Yihoowa Markkatu xalla.—Isiyaasa 43:10-12.
NEENI AY OOTTANEE?
15. Nu goynuwan Xoossay ufayttanaadan koyikko, nuuni ay oottana bessii?
15 Xoossay deˈiyoogaa ammaniyoogaa xallay gidenna. Xalahetikka Xoossay deˈiyoogaa ammanoosona; shin ayyo azazettokkona. (Yaaqooba 2:19) Nu goynuwan Xoossay ufayttanaadan koyikko, nuuni Xoossay deˈiyoogaa ammaniyoogaa xalla gidennan, i yootiyoobaakka oottana bessees.
16. Nuuni worddo haymaanootiyaa ixxana koshshiyoy aybissee?
16 Nu goynuwan Xoossay ufayttanaadan koyikko, nuuni worddo haymaanootiyaa ixxana bessees. Hananabaa yootiya Isiyaasi, “A giddoppe kiyiichchite. Intte huuphiyaukka geeyite” yaagiis. (Isiyaasa 52:11; 2 Qoronttoosa 6:17) Nuuni worddo goynuwaara gayttida aybanne ixxana koshshiyoy hegaassa.
17, 18. ‘Gita Baabiloona’ oonee, qassi eesuwan ippe kiyana koshshiyoy aybissee?
17 Worddo haymaanootee aybee? A Qaalaara maayettenna ogiyan Xoossaayyo goynnanaadan tamaarissiya ubba haymaanootiyaa. Geeshsha Maxaafay ubba worddo haymaanootiyaa, “Gita Baabiloono” yaagees. (Ajjuutaa 17:5) Aybissi? Bashshaa Haattaappe simmin Nohe wode, Baabiloone kataman worddo haymaanootiyaa timirttee doommiis. He worddo timirttee kumetta saˈaa gakkiis. Leemisuwawu, Baabiloonen deˈiya asay heezzu xoossatuyyo goynnees. Ha wodiyan, Xoossay Sillaase giidi daro haymaanooteti tamaarisoosona; shin Geeshsha Maxaafay tumu Xoossay Yihoowa xalla gidiyoogaanne Yesuusi a Naˈaa gidiyooga geeshshidi tamaarissees. (Yohaannisa 17:3) Baabiloonen deˈiya asay issi uri hayqqiyo wode, appe shaahettidi paxa deˈiyaabi deˈees; qassi he shaahettidaagee siˈooliyan tuggatana danddayees giidikka ammanoosona. Hegee worddo.—Wurssetta Qofaa 14, 17nne 18 xeella.
18 Worddo haymaanoote ubbay mata wode xayanaagaa Xoossay kasetidi yootiis. (Ajjuutaa 18:8) Neeni worddo haymaanootiyaappe eesuwan kiyana koshshiyoy aybissakko akeekadii? Neeni wodee wurennan ippe kiyaanaadan Xoossaa Yihooway koyees.—Ajjuutaa 18:4.
19. Neeni Yihoowayyo haggaazanawu kuuyiyo wode, i neeyyo ay keena qoppii?
19 Neeni worddo haymaanootiyaappe kiyada Yihoowayyo haggaazanawu kuuyiyo wode, ne laggetuppe woy intte soo asaappe issoti issoti ne kuuyidobaa akeekennan aggananne, ubba qassi nena yedettana danddayoosona. SHin Yihooway nena aggenna. Neeni issoy issuwaa siiqiya miilooniyan qoodettiya kumetta saˈan deˈiya so asaa yame gidana; qassi neeni Xoossay ehaana ooratta alamiyan merinawu deˈana. (Marqqoosa 10:28-30) Neeni Yihoowayyo haggaazanawu kuuyidoogaa eqettiya ne laggetuppenne intte soo asaappe issoti issoti guyyeppe Geeshsha Maxaafaa xannaˈanawu kuuyana danddayoosona.
20. Xoossaayyo suure goynniyoogee koshshiyoy aybissee?
20 Mata wode, Xoossay iitatetta ubbaa xayssana; qassi a Kawotettay kumetta saˈaa haarana. (2 PHeexiroosa 3:9, 13) Hegee ufayssiya wode gidana! Ubba asay Yihooway koyiyo ogiyan awu goynnana. Hegaa gishshawu, haˈˈi bessiyaabaa oottiyoogeenne Xoossaayyo suure goynniyoogee neeyyo koshshiyaaba.
Gujjada Eranawu
HA WODIYAN YIHOOWA SHENIYAA POLIYAAGEETI OONEE?
Nuuni Yihoowa Markka Geetettiyoy Aybissee?
Nuuni ha sunttan xeesettiyoy aybissakko heezzu gaasuwaa qoppite.


text:
Qubeen Afaan Oromoo qabsoo cimaafi wareegama qaqqaaliin as geesse. Laaftutti L jedhanii lallaaquun hin taatu. Mee seenaa dhufaatii Qubee irratti barruu hayyuun Seerlugaa Dr Abdulsamad Mohammed bara 2013 barreessan tana laalaa. Barruun tun gafa Dr Shek Muhmmadrashaad Abdullee gara fuula rabbii deemaan qooda isaan guddina Afaan Oromoo keessatti qabaniif akka yaadannootti barreeffamte.
============
Seenaa barreefama afaan oromootiifi shoora dr. Sheek mahammad rashaad
(Dr. Abdulsemed Mohammed)
Afaan meeshaa walqunnamtiiti; mallattoo eenymmaatiisi. Akeeka barruu tanaatiif meeshaa walqnnamtii tahuu isaa haafuulleeyfannu. Meeshaa walqunnamtii hoggaa jennu moggaalee lama walitti fida; akka riqichaati isaan tajaajila jechuudha. Kanas bifa lamaan jechuunis: dubbiifi katabbiidhaan tajaajiluu dandaya. Dubbiin sagalee ykn qooqa qofaan gargaaramanii walitti dubbatanii ykn haasawanii hariiroo walhubantiidhaan xumuramtu qabaachuudha. Haaluma kanaan qubee walitti diranii waan katabbii jennuuniin wal qunnamtii akkasii qabaachuun hindandayama. Afaan kamuu karaalee lameen himaman kanaan hawaasa isaa akka tajaajilu shakkiin hinjirtu. Garuu, ar’allee afaannan baay’eetu sadarkaa dubbii qofatti hornagamee hafee jira. Kanneen gara katabbiititti dhawaataan tarkaanfachaa jiranis muraasaa miti. Afaannan sadarkaa afaan dubbii qofatti bara dheeraa turan keessaa, tokko, Afaan Oromooti. Ragaalee qabnurraa akka hubannutti afaan Oromootiin katabuun erga eegalame hinturre: umriidhaan yoo himne bardhibbee lamaafi cinaa qofa. Qabsoo garasiin godhamte dheertuudha; gufuuleen mudatees baay’eedha.
Akeekni barruu tanaa seenaa barreeffama afaan Oromoo bifa gabaabaadhaan dhiheessuudha. Afaan tokko afaan katabbii tahe jechuun mallattoolee sagaleelee afaan sun keessa jiran bakka bu’an moggaafatee sirnaan walfaana tarree galchee barruu dhaamsa ittiin dabarfatu ittiin tolchuun dandayame jechuudha.
Mallattooleen afaan tokko ittiin katabuuf mogaafaman waliigalatti QUBEE jennaan. Qubeen afaan tokkoo mallattoolee sagaleelee afaan sun keessa jiran guututti bakka bu’an of keessaa qabaachuu qabdi. Fakkeenyaaf, Afaan Oromoo sagaleelee SODDOMA qaba; soddomman kanarraahi ijaarama jechuudha. Qubeen afaan tokkoof moggaafamtu tan sagaleelee afaan sunii sirriitti bakka buutee laaftutti ittiin barreessuu nama dandeessiftu tahuu qabdi.
Gara akeeka barruu tanaatti ceehuu dura, ifaajee Afaan Oromootiin barreessuuf godhamte ilaalla. Ragaan harkaa qabnu akka mul’isutti kitaabni duraa Raayya keessatti bara sheekoota Aanniyyi fi Daanniyyi keessa katabame. Kitaabban sun kitaabban manzumaati. Faaruu Rabbiitiifi kan ergamaa Isaati of keessaa qaban jechuudha. Kitaabban sun qalama dibeetaan tuqachaati harkaan barreeffaman. (qalamni gaafasii gobeensa fiinxi qaraa jechuudha). Qubeen ittiin barreeffamaniis qubee Arabaati. Qubeen Arabaa seera dheerina, gabaabina, laafinaafi jabeenya sagalee mul’isan qajeellotti qabdi. Sababa kanaafis namni Afaan Arabaa dubbisuufi katabuu beeku Qubee Afaan Oromoo dafeeti barata; katabuufi dubbisuus laaftutti qomatti galfata. Qubeen Arabaa tuni immoo, Afaan Oromootiif hanquudha. mallattoolee sagaleelee afaan Oromoo baay’inaan 6 (jaha) tahan bakka bu’an of keessaa hinqabdu. Isaanis: c, ch, dh, g, ny, ph [q x ?] hinqabdu jechuudha. Isaan kanaaf mallattoolee jiranirratti waa dabalanii mallattoo hahhaaraya itti tolchuun hindandayama. Meeshaalee katabbii afaan Arabaatiif tolfamaniin afaan Oromoo katabuun ykn maxxansuun hindandayamu. haatahu jennee yoo itti seennelle waan baay’ee feesisa: meeshaalee barruutiifi kan mana maxxansaa bifa haarayaan qoranii tolchuu, maallaqa guddaa dhimma kanaaf barbaachisuus diinnagdee biyyaa agabsanii garasitti ramaduu, hundaa’ol immoo mootummaa dhimma kana akka dantaa ofiititti fudhattee hojiirra oolchuuf qaamaa qalbiidhaan sossootu aangoorra jiraachuun dirqama taha. Kanaafuu ifaajeen garasiin godhamaa turte hundi hawwii milkiidhaan wal hingarre taateeti hafte.
Tattaaffiin itti aantu warra kiristaanaatin godhamte. Toora xumura bardhibbee 19ffa pirotestaantoonni warra Orophaa “Macaafa Qulqulluu” gara afaan Oromootti hiikanii maxxansiisuu fedhan. Hojii suniifis Oromticha Oniisimos Nasiib (Abbaa Gammachiis) jedhaniin muudan. Anisimoos Nasiib teessoo isaa magaalaa Asmaraa biyya Ertiraa godhatee Macaafa ulqulluu Afaan Amaaraatirraa gara afaan Oromootti hiikee bara 1886 keessa achumatti maxxamfames. Kitaabni sun “Macaafa Qulqulluu” jedhama. Kan hiikees “Anisimos Nasiib, nama biyya Oromoo” jedha. Qubee Saabaatiin barreeffame. Qubeen Saabaa tanuma Afaan Amaaraatiifi afaan Tigree ittiin barreeffamtu tana. Qubeen tuni sababoota lamaaf afaan Oromootiif mijjooma hinqabne. Sababni tokko, seera dheerina, laafina, gabaabina fi jabeenya sagalee mul’isu hinqabdu. Sababni lammadaa, dubbachiiftoota “vowels” torba qofa qabdi; afaan Oromoo immoo, 10 qaba; kurnanuuti barbaada. Torban qubeen saabaa qabdu keessaahis lama sagalee afaan Oromoo waliin wal hingitan. Kanaafuu, qubeen Saabaatiin Afaan Oromoo katabuun hindandayamu.
Tattaaffiin Sadaffaan tan qubee Laatiiniin godhamte taati. Tanas bakka lamatti qoonnee laalu dandeenya. Tokko kan Lola addunyaa kan lammaffaatiin dura taheefi kan Lola lammaffaa keessaafi achiin boodaati taha. Tattaaffiin duraa ammas tanuma warra Orophaa (France, German, Italy) fedhii amantii babal’isuu qabaniin godhamte taati. Kitaabban xixiqqaa amantii mataskaana pirotestaantii ykn kan kaatolikii barsiisan qubee Laatin tanuma afaan faransaa, afaan Jarman ykn afaan Xaalyaanif moggaafaman jijjiirama tokkollee osoo itti hingodhin Afaan Oromoo ittiin kataban. Seera afaan isaaniitiin afaan Oromoo barreessuu yaalan. Rakkoolee gararreetti gara dheerina, gabaabina, laafina fi jabeenya sagalee jennee ibsine sun qaban. [sagalee takka qubee adda addaa tin bakka buusuu fkf ny —> gn, …]
Kan itti aanu tattaaffii Lola Addunyaa kan Lammaffaa keessa taate taha. Kuni gadaa qubee afaan Oromootiif aduun baate, gadaa qormaata karaa saayinsii afaaniitiin maalummaan afaan kanaa sirnaan itti hubatame jechuu nidandeenya. Tattaaffii ogeeysa saayinsii afaanii Martin Moreno warra biyya Xalyaaniitiin godhame taha. Kitaaba saa kan mataduree “Gramatica della Lingua Galla” jechuudhaan moggaasees bara 1939 keessa maxxansiise. Nama yeroo duraatiif xiinsaga (phonology), xiin-unkaa (morphology) fi walfaanoommii jechootaa qajeellotti hubate waan taheef gadaa suniin “Gadaa Moreno” jedhee yoon moggaase dogongora hintahu.
Qubee MARTIN MORENO
’ A B C Č D Ḑ0 E F G H I J K L M N Ñ O H Q R S Ṧ T Ṭ U W Y Z
Lola addunyaa kan lammaffaa booda haala ilmaan biyyaa barnootaaf gara biyya alaa itti imaltaawaniitu dhalate. Akkaataa biyyaa itti bahaniin immoo,murnoota lamatti qodaman. Murni tokko warra hiree barnootaa bifa qaari’aatiin (scholarship) ykn motummaadhaan ergamanii biyya alaatti deemani. Jarri kuni warra barnoota sadarkaa lammaffaa biyya eessatti fixatanii digrii duraatiif alatti imaltaawan ykn kanneen digrii duraa qaata biyya keessatti univarsitiirraa eebbifamanii digrii Maastersiitiif ykn Doktaraatiif deeman of keessaa qaba. Isaan kuni biyya itti deeman, universitii itti baratan, maal akka baratan, yeroo hammam keessatti barnoota sun akka xumuran, maallaqa ittiin jiraataniifi meeqa akka argatan beekaniiti roophilaadhaan gara biyya itti baratan sunitti imaltaawan. Jarri kun yeroo baay’ee gara biyyoota Orophaa ykn gara Ameerikaati dhaqan. Garri caalu, Ilmaan Amaaraa haa tahan malee, ilmaan sabootaafi sablammiilee birootis hammi tokko hinjiran.
Barattoonni hiree tana argatanii barnootaaf gara Orophaa dhaqan barnoota qofa osoo hintahin nashaaxa siyaasaatis hinhoratan. Siyaasaa gara bitaatti conqoltutti waan amananiif bitaaleeyyii yaada maarkisistii ykn sooshalistiitiin masakamuufi biyyaas ittiin maskuu kajeelan tahan. Isaan kuni, dura Waldaya Barattoota Tophiyaa kan Orophaa jechuun beekkamu ijaarratan. Ilmaan Oromoo miseensoota waldaya kanaa tahan keessaa, kanneen Afaan Oromoo gara afaan barruutitti akka tarkaanfatu hawwaniifi hawwii tanaas dhugoomsuuf hojii nama boonsitu hojjetaniifi seenaanis dagachuu hinqabneetu jira. Isaan kuniis Haylee Fidaatiifi Abdullaahi Yuusuf turan. Kufiinsa Haylesillaasee booda kan qooda guddaa qabu Haylee Fidaati. Qubee Martin Moreno fudhatanii jijjiirama xiqqaa itti godhuudhaan ittiin barreessuu jalqaban. Qubeen isaaniitiis kunoo tana. Qubeefi seera Martin Moreno lafa kaayetti jijjiirama xiqqaa itti godhaniiti kunoo qubee kanatti aantuun as bahan:
A B C Č D Ḑ E F G H I J K L M N Ñ O H Q R S ṧ T Ṭ U W Y Z
Warri Orophaa kuni garuu, waa lama dagatan. Laageen (’) tan namni garii hudhaa ykn hamzaa jedhuun phoneme (dhamsaga) of dandeesse tahuu dagataniiti keessaa hanqisan. Qabxiin lammaffaan Qubee tanaan biyyatti galanii ittiinis barreessuuf hiree yoo argatan makiinaan barruutiifi manni maxxansaa kanaaf qophaawan jiraachuu dhabuudha dagatan. Akkasiinuu qubee tana lafa hinkeenye. Bara 1973-1974 keessa kitaabban lama biyya Jarmanitti maxansiisan. Matadureen kitaabban lameenii: tokko Hirmaata Dubbii Afaan Oromoo kan jedhu yoo tahu kaan immoo Bara Birraan Barihe jedha. Kitaabni duraa, akkuma maqaan isaatuu himutti kitaaba seera afaaniiti. Seera afaanii kan bu’uraa bifa gabaabaadhaan dhiheessa. Kitaaba kana qopheessuurratti maqaan baay’ee dhawamu Haylee Fidaa haatahu malee, jarri kaanis qooda hinqaban. Kan Bara Birraan Barihe jedhu immoo, roorroo sirni nafxanyaa ummatarraan gayu bifa diraamaatiin dhiheessa. Kitaabban lameen kuni jabeenya fi laafina, dheerina fi gabaabina sagaleelee afaan Oromoo yeroo duraatiif qajeellotti adda baasanii mul’isan waan tahaniif seenaa barreeffama Afaan Oromoo keessatti bakka guddaadha qaban. Jarri kitaabban kana qopheesse kuni kufiinsa mootummaa Haylesillaasee booda, dhaaba siyaasaa “MEISON” jedhu moggaafatanii gara biyyaa deebi’an. Maqaan “MEISON” Kottoonfii maqaa Afaan Amaaraatiin dhaaba saaniitiif moggaafataniiti (“Mellaa Itiyoophiyaa Soshalist Niqinnaaqee”) Afaan Oromootti (Sochii Soshalistii Idil Tophiyaa) jechuudha.
Yoos sochiin ABO tiis qaata jalqabde. Hoggansa Elemoo Qilxuutifi Jaarraa Abbaa Gadaatiin qabsoon hidhannoo dhandhaaramte. Waraanni ijaaramuus barnoota siyaasaa, leenjii lolaatiifi barnoota qalamaa akka argatu, barnoonni kuniis afaan Oromootiin akka kennamu murteeffame. Kanaafuu, Qubee warri MEISON fide guutumatti fudhatan. Makiinaa Barruutiin barreessuuf immoo, makiinaaleen qubee tanaaf qoramanii tolfaman hinjiran. Makiinaan jirtu tanuma afaan Ingiliizii qofa. Makiinaan Afaan Ingiliizii Qubee Haylee Fidaa ittiin barreessuuf hinmijjooytu. Barkoo ykn baallaa xixiqqoo mallattoolee garii gararreerra (gubbaarra) jiran harriiqqaadhaan bakka buusanii barreessuu jalqaban. Kuniis golollee waraqaa ooftu oliifi gad qabuudhaan harriiqqaa ykn qabxii itti godhuu dirqama tahe. Kuniis tarree yaa’a barruu jallisuufi barruus buburreeysuu fide. Yeroo dheertuu fudhachuu malee rakkoon barruu fokkiftu mul’achuun dhimma furmaata saffee itti barbaadan taate.
Gaafas kitaabni “ Fura Afaan Oromoo” kan Sheek Mahammad somaaliyaarraa hulluuqee gara biyya teenyaa seenuu haahimamu malee, harka namayyuu gayuu hindandeenye. Garuu, makiinaa barruu tan biyya keessa jirtuun rakkoo malee ittiin barreessuun akka dandayamu hoggaa dhagayan barbaachaaf karaa bu’an. Dr. Mahammad Rashaad qunnamuun dirqama tahe. Akkasitti booddee magaalaa guddittii biyya Soomaaliyaa moggaasatti wal qunnamanii haasawaafi marii booda Qubee Dr. Mahammad Rashaad fudhatanii ittiin fayyadamuu jalqaban. Qubeen ar’a manbarnoottan keessatti ilmaan Oromiyaa ittiin barataniifi waajjiroota Oromiyaa keessattiis ittiin hojjetan qubee suni. Qubeen sun kitaaba mataduree “Fura Afaan Oromoo” jedhuun bara 1969 keessa dura harkaan barreeffameeti ganna lama booda yeroo duraatiif maxxamfame. Namni kana barreessees Sheek Dr. Mahammad Rashaadi. Qubee Afaan Oromoo bifa arra qabdu kana Sheek Mahammad Rashaad Abdulleetu itti abbaa. Kanatti aansee Sheek Rashaad eenyu akka tahan beekuuf akkaataa biyyaa itti bahaniifi maal akka hojjetan seenaa isaanii hamma tokko dhiheessuun yaala.
Sheek Mohammed Radhaad Eeenyu? Akkamiin Qubee Tolchutti Seenan?
Oromoota barnootaaf biyya alaa dhaqan keessaa, murni lammadaa warra fedhii barnotaaf qabaniin ka’anii ofumaan daangaa qaxxaamuranii biyyaa bahan of keessaa qaba. Jarri kuni mootummaa isaan afeertee qaariyaa isaaniif baaftees tan irraa kafaltee isaan argitees hinjirtu. Ka galaa (sinqii) qabu gala saa baadhatee, kan hinqabne immoo, dhoortoo kadhachaa miilaan daangaa biyyattii tarkaanfatanii, dura gara biyya ollaa dhaqan. Barnoota barbaacha biyyaa bahuu malee, maal akka baratan, biyya tamitti akka baratan, yeroo hammamiif akka baratan, maallaqa qubsumaaf, nyaataafi uffataaf barbaachisu hinqaban; eebyurraa akka argatanis himbeekan. Kanneen haala kanaan afaan bineensaa bu’anii, dhukkuba hamaadhaan qabamanii ykn beelaafi dheebuudhaan du’a mudatanii karatti hafan baay’eedha. Kanneen lubbuun isaanii eewalamte keessaa, garii hiree barnootaatin wal dhabanii biyya ollaa miilli saanii dura ejjete sun qubachuufi mu’oya (kuulii) dalagachaa of jiraachuisuuf dirqaman. Muraasa imala isaanii itti fufanii fagaatanii deemanis biyyoota Baha Jiddugaleysaa gayaniiti imala saanii xumuran. Warri haala kanaan biyyaa bahan hundi muslimoota sabaafi sablammii garagaraatirraa dhalatan tahuu isaanii beekuun gaariidha. Oromoota hiree akkanaatiin miilaan biyyaa bahanii fedhii barnootaaf qaban argatanii sadarkaa digrii duraatiifi tan lammadaa argachuudhaan eebbifaman keessaa, tokko, Dr. Muhammad Rashaad Abdullee ti.
Sheek Muhammad Rashaad Baha oromiyaa, Godinaa Harargee Dhihaa, Koonyaa Carcar Laga Arbaatitti dhalatan. Hoggaa Umriin barnootaaf geeyse barnoota amantii Islaamaa abbaa saanii jalatti barachaati guddatan. Dr. Muhammad Rashaad barataa faxina turan. Kanaafuu, barnoota bu’uraatiifi kan sunitti aanu yeroo gabaabduu keessatti xumuran. Kana malees, sabboonaa roorroon sabni Oromoo sirna nafxanyaa jalatti mudate isaan anaannachiiftu turan. Hoggaa umriidhaan dardarummaa guutan waahila isaanii tokko wajjiin miilaan Laga Arbaatii ka’anii, dura magaalaa Ciroo gayan. Achirraahis tirachaa magaalaa Harar gayan. Waan Ciroofi Hararitti argan laalchisee bara 1992 keessa yeroo duraatiif gara biyyaa hoggaa dhufan gaaffii fi deebiin godheef keessatti akkana jedhan: “Hoggan magaalaa ciroo gaye, ashkara Amaaraa kan ‘irgiccaa’ dhiituun arke. Magaalaa Hararittiis waanuma akkasiitiin arke. Yoo anaatii ashkarri Oromoo miidhu bakkuma lameen kana jira. Kanaafuu anaafi waahilli kiyya biyyaa baanee biyya Islaamaa dhaqnee rakkoo sabni keenya qabu itti himnee hidhannoo akka nuuf kennan kadhanna. Achirraa hidhannee bombii harkatti qabannee tokkoon keenya gara magaalaa Harar, tokko ammoo, gara magaalaa Ciroo sunitti deebinee yeroo takka kessatti Ashkaroota bakka lameenuu jiran bombiidhaan daaraa gooneeti saba keenya bilisoomsina” jedheetiin yaade. Yemmuu biyyaa bahaniis akeeka lama qabaachaati turan. Akeekni duraa barachuu yoo tahu kan lammadaa biyyatti deebi’anii diina saba miidhu murruq godhuudha.
Biyyaa ka’aniiti miilaan dura Jibuuti dhaqan. Achirraa dooniidhaan Yaman seenan. Yamanirraahis miilaani Su’uudiyaa dhaqanii magaalaa Madiinatul Munawwaraa qubatan. Hamtuun amna dheeraa kana keessatti qunnamaniis baay’ee nama sodaachifti; lubbuu Rabbi eewalami jedheen qaban malee, nama umriidhaan turee as gayu tahuun akka jabaadha. Yeroo hamma tokkoof Su’uudiyaa taa’aniiti booddee gara Suuriyaatti deeman. Achitti barnoota saanii yoo xumuraniis xalayaa ragaa takkaan malee geggeeffaman. Yoos gara Misratti qaceelanii Universitii Al Azharitti galmeeffaman. Achitti Digrii Duraa, itti aanseetis Digrii Lammaffaa argachuudhaan eebbifaman. Barnoonni baratanis guddichi (major) barnoota amantii haatahu malee, barnoota hawaasaa (Sociology), xiinqalbii (Psychology), Manxiq (Logic), xiinqoonqa (linguistics) barataniiti jiran.
Dr. Muhammad Rashaad hayyuu hayyummaa saa beekkoomsaan mirkaneessa qofa miti. Sabboonaa hojiidhaan maalummaa saa mul’iseesi. Universitii Al Azhar kutaa afaanii keessa damee afaannan alagaa itti barsiifamuutu jira. Afaannan achitti barsiifaman keessaa, tokko, afaan Amaaraati. Dr. Rashaad suutatti itti dhihaatanii dubbiin dhugaa tahuu hoggaa hubatan seerumaani “Afaan Oromootis nuu naqaa” jedhanii gaaffii saanii dhiheeffatan. Gaaffiin saanii hoggaa fudhatama dhabde “Maalif” akka didamte gaafatan. “Afaan Oromoo Qubee hinqabu; kanaaf dinne” jechuudhaan deebii laataniif. Haalli kuni hayyicha kana garamitti akka bobbaase tilmaamuun nama hindhibu. Gadaan achiin duraa tanuma ofiif barachuuf itti tattaafatan turte; tan achiin boodaa immoo, saba saa barsiisuuf tattaaffii adda citii hinqabne itti jalqabani. Afaan Oromoo qubee hinqabu; qubee dhabuun kabajaa afaannan biroo argatan isa dhabsiisuun hedduu itti dhagayame. Qubee qabaatee afaan ittiin barreeffamu tahuu akka qabu itti amane. Dirqama kana ofitti fudhatee tarkaanfii saa jalqabe. Tattaaffii Sheek Bakrii Saphaloo qubee Afaan Oromoo uumuudhaan godhaniifi sheekkaniifi darasoota faana Aanniyyiifi Daanniyyi bu’uudhaan Qubee Arabaatin Afaan Oromoo barreessan qoratanii tolaafi gufuu qaban adda baafatanii hubachuu jalqaban. Ulaagaalee barbaachisoo fi murteessoo jedhaniin hunda madaaluu itti fufan. Ulaagaaleen kuniis:
Mallattoon filatamtu tan sagalee Afaan Oromoo sun guututti bakka buutu tahuu,
Namni qubee sun barsiisu laaftutti argamuu; bakkayyuus jiraachuu.
Makiinaaleen ittiin katabaniifi ittiin maxxansaniis lafa jiraachuu
Ulaagaalee sadeen kanaan Qubee lameenuu hoggaa madaalan lameenuu fullahuu ykn bakka gayuu hindandeenye; lameenuu hinkufan.
Qubeen Arabaa ulaagaalee sadeenuu guutuu hindandeenye. Gara mallattootiin afaan Oromootiif hintaatu; hinhanqatti. Mallattoolee sagaleelee Afaan Oromoo jahaaf bakka bu’uu dandayan hinqabdu. Mallattooleen jahanis kanneen akkaataa ammaatti kataban kana: “G, C, CH, DH, NY, PH” . Hanquu tana ibsuuf fakkeenyuma Dr. Rashaad natti himanin dhiheessa. Hima akkanatti barreessinu kana “Dhagaa caphsii cirracha nyaadhu” qubee Arabaatiin barreessuun hindandayamu. Jijjiirama tokko tokko itti godhuudhaan sagaleelee tana akka bakka bu’an gochuun hindandayama. haatahu immoo, makiinaan akkasitti qoramtee tolfamte lafa hinjirtu; beekaan beekkoomsa kana qomaa qabaatee yoggasumatti barsiisuu dandayuus hinjiru. Kanaafuu, Afaan Oromoo ittiin barreessuuf filachuus moggaafachuus hindandeenyu.
Hayyoota Oromoo kanneen Afaan Oromootiif qubee qoranii qopheessuuf tattaaffii godhan keessaa, kan duraatiifi guddichi, Sheek Bakrii Saphalooti. Qubeen Saphaloo qubee ajaa’ibaati. Qubee takkittiin Afrikaa keessatti dhalattees isii tana. Qubee ilma Oromootiin qoramtee Oromiyaa keessatti dhalatte tahuu isiitiin malees, qubee saba Oromoo saba qubee ofii qabu taasifte waan taateef ayaa hundi keenya ittiin boonnu, tan yaadqalbii sabaa ar’aas jajjabeeysituufi niis dagaasituun jedha. Asirratti waa himee taruun fedha. Qubeen Saabaa Qubee biyya Yamanitti dhalattee warra Habashaatiin gara Afrikaa as goodaante malee Afrikaa keessatti hindhalanne. Ragaalee baay’ee tarree galchinee dhiheessuus ni dandeenya. Akeekni barruu tanaa garuu, kana miti. Kanaafis kanumaan irra tarree hegere hoggaa feesise itti deebina.
Qubeelee lameenuu tan Arabaatiifi tan Saphaloo gara ulaagaalee lameen irraa boodaatin yoo laalle Arabaatu irra wayya. Kanaafuu Dr. Rashaad osoo Misra jiranuu hamma qubeen irra wayyaa argamtutti yeroodhaaf qubee Arabaatitti fayyadamuu turan. Maluma Aanniyyi fi Daanniyyi jalqabanitti jijjiirama tokko tokko itti godhanii bifa Afaan Oromoo ittiin barreessuuf maltu taasisan. Akkasiinuu harkaan malee, makiina barruutiin barreessuun hindandayamne. Afaan Oromoo qubee qabaachisuuf tattaafachuun isaa akeeka qaba. Akeekni isaatis Univarsitii Al-Azhar damee afaannan alagaa sunitti deebi’ee warra afaan Oromoo Qubee hinqabu jedheen suniin kunoo“Afaan Oromoo Qubee hinqabaa akka ittiin barsiifamu amma nuu hayyamaa” jedhee afaan Omootinis akka barsiifamu gochuudha. “Harki diddaaf deemu daduu hinseenu” jetti Oromoon. Jarri ammas hindidan; tattaaffiin Sheek Mahammad Rashaad Misratti gochaa turees milkaawuu hindhabde. Tattaaffiin Afaan Oromootiif Qubee barbaaduuf jalqabe ammoo, hamilee finiintuufi fedhii cimtuudhaan itti fufte.
GODAANSA GARA SOOMAALIYAA
Oduun biyyaa dhuftu yaada biyyatti deebi’uu jedhu haqanqoorteeti nama keessaa fixxi. Warri ofiin biyyaa bahee, alatti baratee biyyatti deebi’e hiree gaariin isaan hinqunnamne. Garii hinhidhaman; garii achi buuteen isaanii hinbeekkamtu. Sabbaba kanaafis biyyatti deebi’uun akka harka ofiitiin du’aaf dabarsanii of kennuutti hubatame. Malli hafe biyya ollaa dhaqanii biyyatti dhihaatanii jiraachuu tahe. Biyyoota ollaa keessaahis Somaaliyaan irra wayyaa taatee waan mul’atteef garasitti godaanuun dirqama tahe.
1991 1939 1974 1977 1969
AMMAA MORENO HAYLEE FIDAA ABO Dr. RASHAAD
C Č Č C C
CH C C CH CH
DH Ḑ ɗ D DH
NY Ñ Ñ N NY
X Ṭ Ṭ T X
SH Ṧ Ṧ S SH
PH P P P PH
Hubachiisa:
Qubeen ABOn dura ittiin fayyadame kanneen tarree galfaman sun (C, D, NY, S, PH) gararreerraa harriiqqaa ykn sarara xiqqaa qabu. Kan Haylee fidaa ammoo, baallaa qarri lameen ol garagalan ofirraa qaban. Qubeen arra mallattoo “x” tanaan bakka buufamte ammoo, T barreessaniiti qabxii xiqqoo miiljaleerra kaayan.
Dr. Mahammad Rashaadis hamma warra ABOtiin wal hinqunnaman mallattoon qubee arra “X” jennuun tanaaf “TH” katabuudha turan. Booddee marii bal’oo godhaniin qubee Ingiliizii tan lafatti hafte “X” (tan eks) jedhaniin sun maqaa arra qubee Oromoo keessatti qabdu itti moggaasaniiti garri lachuu fudhatee ittiin fayyadame.
Qubee Afaan Oromoo ittiin barreessuuf toltu moggaasuuf biyya keessattiis alattis qabsoo ciccimtuu tu godhame. Qabsoofi tattaaffiin tuniis jijjiirama kufiinsa mootummaa Haylesillaasee booda jajjabaatteeti itti fufte. Mootummaan Dargii Afaan Oromoo Qubee Saabaatiin akka barreeffamu murteessite. Gaazexaa Bariisaa dhuunfaadhaan maxxamfamaa ture ni dhaaltee qabeenya mootummaa tahee akka itti fufu godhe. Gaazexaan Bariisaa dhaloota isiitirraa qubee saabaatiin barreeffamaa turte. Akkasiinuu Bariisaan barruulee qubee Laatiiniin barreeffamanii maxxamfaman fuula gariirratti baasuu turte; hanqina qubeen saabaa qabduufi mijjooma qubeen Laatin Afaan Oromootiif qabdu basaqeeysatti ibsuudhaan dubbistootaaf dhiheessuudha turte. Bara Dargii qubee Laatiiniin barreessuu dhiisii yaaduunuu yakka guddaa ture. Ob. Mahdii Haamid Muudee, editara fi qopheessaan gaazexaa Bariisaa, osoo kana beekuu soda takkaan malee, qubee Laatiniin barreessee akka raabsamtu godhee dhaamsa sun ummataan gayeeti jira. Sababni Dargiin gaazexaa Briisaa humnaan fudhatee mootummaa jalatti akka maxxamfamtu itti godhees kanuma.
Haaluma akkasiitiin wallisaan, sabboonaafi qabsaawaan Oromoo beekkamaan, Dr. Alii Birraa bara 1976-tti akkana jechuudhaan wallise:
A, B……………. jennee-k-kaana;
Tanumaan jalqabna;
Afaanuma keenyaan katabnee-d-dubbifna.
Qubeen Oromoo qubee Laatin akka taatu sodaa malee wallise; kaaseeta maxxanseeti raabse; dhaamsa kanaasummataaf labsuudhaan aantummaa Qubee Oromootiif qabu ifatti ibsee kumaatamoota barsiisee qabsoodhaaf kakaase.
Yeroo sun mootummaan Dargii afaan Oromootiif Qubee Saabaa moggaafte. Kitaabban barnoota bu’uraa ni qopheessite; duula beekkoomsaafi guddinaa jechuudhaan barattoonni biyyattii akka duulanii ummata ijaataniifi barsiisan ni labsite. Hayyootaafi sabboontoonni dantaa Oromootiif anaannatan hundi qubeelee lafa jiran keessaa tan mijjooma qabdu qubee Laatin qofa tahuu barsiisuufi falmachuu isaanii itti fufan.
Dr. Muhammad Rashaad beekkoomsa biyya alaatti baratan saba saaniitiif qooduuf biyyatti deebi’uun harka ofiitiin du’aaf of kennuu itti taate. Misraa deemuun dirqama; malli biyyatti siqanii qubachuuf filmaanni biyya takka qofa tahe. Biyti gaafasitti irra wayyaa Soomaaliyaa waan taateef garasitti godaanaan. Yeroon yeroo J/ Ziyaad Barree mootummaa Abdirashiid Ali Sharmaarkee fonqolchee aangoo itti dhunfate turte. Ziyaad Barreetis siyaasaa gara bitaa awaddu ofitti fudhatee biyyattii daandii soshalistiirra kaaye. Afaan Soomalee afaan barruu tahee akka ittiin barsiifamuufi ittiinis hojjetamu ni murteessan. Qubeen filataniis Qubee Laatiin taate. Koreen dhimma kana geggeessitee fiixa baaftuus ni jaaramte. “Sheek Mohammed Rashaadiis miseensa koree sunii akka tahu godhame” warri jedhu ni jiran. Ani garuu, ragaa dhugooma waan kanaa mirkaneessu ammoo, hamma ammaatti hin argine.
Somaaliyaatti hoggaa godaanan wanni duraa bakka qubatan qabaachuudha. Itti aansee biyyaafi qilleensa biyyaatiin wal fudhachuudha. Sun booda osoo hin turin waan sabaaf tolu argamsiisuuf tattaaffii isaanii itti fufan. Dr. Mahammad Rashaad ummnni bal’aan akka baratee, waa hubatee, dammaqee bayyanatu hawwan. Karaan garasitti nu geessu karra qaba; karri suniis barnoota jedhan. Hawaasa Oromoo kan halaala jiru kana halaalaa barsiisuuf afaan Oromoo afaan Miidiyaa akka tahu gochuu feesisa. Kana jechuun: gaazexaa, kitaabbaniifi barruulee ummanni irraa baratu maxxansanii raabsuu; raadiyoofi TV keessaan ummata gurra ykn gurraafi ija ummataa gayuu barbaachisa. Hawaasa dubbisuufi barreessuu hin beekne kan akka hawaasa Oromoo hoggaa tahe wanni miidiyaa elektronikaa caalu hin jiru. Raadiyoo keessaan dhaamsa qabdu bifa sagaleetiin akka dhagayutti gara gurra saa erguu, ykn TV keessaan dhaamsa qabdu bifa suursaga (suuraa fi sagalee) taheen gara argaafi dhageeytii ummataatiif qilleensarraan itti erguudha. Namni waan qabuun, waan dandayuuniifi waan lafa jiruun jalqaba. Tattaaffiin jalqabaa afaan Oromoo raadiyoona akka seenu gochuudha. Sheek Rashaad kana hoggaa himan akkana jedhan: “Ani beekkoomsa xiqqaa tokkoon qaba; Raadiyoo hinqabu; maallaqa bahii hojii tanaatiif feesisuus hinqabu.
Abdiin kiyya Tokkicha na uume qofa. Akka na gargaaruus shakkii hinqabu. Kanaafuu Isa abdadhee Isarra of kaayeetiin qondaalootafi itti gaafatamoo Raadiyo Maqdishoo bira dhaqee Afaan Oromootis akka nuu naqan itti iyyadhe. Sababoota siyaasaa, kan diplomaasiitiifi kanneen adda addaa dhiheessuudhaan “Lakki, lakki. Kuni Tophiyaa wajjiin wal nu lolchiisa; seera akkaataa ollaan waliin itti jiraatu ni cabsa. “Kuni hin tahu” naan jedhan. Ani garuu, hifaataan maleetti itti deddeebi’ee, yaada fi mala garagaraa itti dhiheessuudhaan tura keessa deebii jaalannu nuuf kennan. Afaan Oromoo raadiyoo maqdishoo ni seene. Haa tahu ammoo, Afaan Oromo jechuu nuf hayyamuu ni didan; diduu qofa miti, nuus ni dhoowwan. Faraqaa Afaan Qottuu” akka jennu nutti himan. Raadiyoonni sun arra hin jiru; yaadannoofis kunoo akkanatti jalqabuu ture: “Kun Raadiyoona Maqdisho qooqa Jumhuriya Dimoqraasii Somaalee faraqaa Afaan Qottuti) jechuu ture. Booddee tura keesaa ammoo, “Kun Raadiyoona Maqdisho qooqa Jumhuriya Dimoqraasii Somaalee faraqaa Afaan Gaallaati” jechuutti jijjiirame.Guyyatti sa’aa takka dabarsuu ture; qophiilee adda addaa: oduu addunyaa, gorsa fayyaa, barnoota amantii, haasawa manguddoo, walleefi muziqaa, kkf ). Raadiyoonni sun ummata ni gammachiise; ni barsiise; ni bayyanachiise; ummata dantaa ofiitiif falmatu ni taasise. Bifa waliigalaatiin humna qabsoo itti aantuuf qophaawe ni uumte. Hayyichi Afaan Oromoo afaan raadiyoo akka tahuu tattaafatees Dr. Mahammed Rashaad Abdulleeti.
Tattaaffiin hayyichi kun Somaaliyaa keessa osoo jiruu godhe itti fufa qabsoo Misratti jalqabamte tahuu dagachuu hin feesisu. Tuniis Afaan Oromoo Afaan ittiin Barruutiifi afaan barnootaa gochuudha. Qubee ulaagaalee sadeen gararreetti ibsaman guututti qabdu moggaasuu, mariidhaaf dhiheessuu, hoggaa fudhatamtees Qubee Oromoo tahuu sii murteessuudha. Tattaaffiin garanaan biyya keessatti godhamaa turte gufuu adda addaati mudatte. Gufuun duraa warra Afaan oromoo afaan katabbii (afaan barruu) akka hin taane fedhan hunda of keessaa qaba. Isaanis mootummaa Nafxanyaa, nafxanyoota yaada mootummaatti amananiifi kanneen yaadqalbii suniin masakaman hunda of keessaa qaba. Jarri kun bifa dandayan hundaan afaan Oromoo afaan barruu akka hin taane gochuuf tattaafatan. Hamma bara 1974 Qubee fedheen afaan Oromoo barreessuun yakka ykn wanjala ture. Ergas ammoo, bara Dargii keessa qubee Saabaatiin malee, qubee biraatiin afaan Oromoo barreessuun yakka tahuun itti fufe. Arra garuu, seeraan murteeffame: Oromiyaa keessatti afaan Oromoo afaan barruu, afaan hojiitiifi afaan barnootaati. Murtii tanaas walgahii Duraa tan Caffee Oromiyaatu murteesse.
Gufuuleen tattaaffii tana heewasan biyya alaattis hin hanqanne. Humnoota gaafa Soomaaliyaan qubee Laatin moggaafatte dura dhaabbate suniitu afaan Oromootis heewasuu jalqabe. Jarri kuni akka warra Habashaatti qubee Saabaa haa tahu hin jenne. Waa mara ija amantiitin laalan; qubee Arabaa filachuu dhabuun akka waan amantii diduutti hubatan. Gariin isaanii tafsiira (hiikkaa) haaraya tolfataniiti “Laatiin jechuun “Laa diin” ykn (Amantiin hinjirtu) jechuu waan taheef irraa dhaabbadhaa” jedhan. Jarri kuni qubeen Arabaa Diin-Islaam dura, gaafa jaahiliyyaa dhaamsa zamana jaahiliyyaa ittiin barreeffamaa akka turte dagachuun isaanii ni mala. Garii ammoo, jaalala amantii ofiitiif qabaniin qubee Arabaatiifi afaan Arabaa bay’ee jaalatan. Qubee Arabaa afaan Oromootiif moggaasuun amantiin sun akka babal’atuuf haala mijjeessuu akka tahetti amanan.
Jaarmayni dhiibbaa akkanaa gochaa turte takka Raabixatul Islaamiyyaadha. Raabixaan tuni biyyoota ollaa (Suudaaniifi Soomaaliyaa) keessatti qubeen Arabaa afaan Oromootiif akka moggaafamtu dhiibbaa cimaa gochaati turte. Dhibbaa tana fashalsiisuuf tattaaffiin Dr. Mahammad Rashaad Soomaaliyaa keessatti godhan kan seenaan dagattuu miti. Walgayiilee garanaan godhamaa turanirratti argamuudhaan ibsa bal’aa raga gayaa diduun hindandayamne iin waldhiheessaati turan. Hayyoota gaafas tattaaffii sun keessatti hirmaatan keessaa, tokko, Ob. Xaahaa Abdii akkana jedhan: “Dhiibbaan Raabixaan gootu cimtee hunda keenya hifachiiftee abdii nu kutachiisuu bira geyseeti turte. Haala sun keessatti anaa garaan na gubatee rakkachutti jiru Sheek Mahammed Rashaad : “Qubee Arabaatiin afaan Oromoo katabuu narra ka moyxannoo itti qabu hin jiru.Rakkoo, dhibdeefi hanquu qubeen tun qabdu ka beeku ana. Yeroo ammaatti garayyuun madaallee hoggaa laallu qubeen qubee Laatinirra afaan Oromootiif mijjooytu hinjirtu. Garanaan anaatu warra Raabixaatin falmaati abshir je’aa” jechuudhaan garaa nu qabbaneesse” jechuudhaan ragaa bahe. Akkuma jedhanitti Dr. Rashaad muggutii Raabixaatirra aananii barreeffamni Afaan Oromoo bifa isaan maluun daandii guddinaarra akka qaceelu qooda daaddaa hin qabne gumaachaniiti jiran.
Tattaaffii Qubee afaan Oromoo moggaasuuf godhamte keessatti kitaabni duraa “FURA AFAAN OROMOO” yoo tahu bara 1969-itti Maqdishotti barreefame. Kitaabni sun mootummaa Somaaliyaatin hin fudhatamne. Inumaatuu bifa suniin maxxamfamuun isaatuu akka yakkaatti ilaalame Sheek Rashaad qabanii hidhuuf warra nagaya eegu itti bobbaasan. Jaarsi garuu, mimmiliqaa jiraateeti manguddoo keessaan ofirraa qabbaneessee fedhii isaaniitis hubate. Gaafas Somaaliyaan Ogaadeeniifi lafa Oromiyaa kutaa bahaatiifi kan kibbaarraa ciqqaawwatanii muratanii biyya “Soomaaliyaa Guddittii” (Soomaali Weyn) ijaaruuf shakaran. Eenyummaa saba Oromootis haaluudhaan maqaa haaraya “Soomaali Abboo” jedhanii waaman itti moggaasan. Kitaabni Fura Afaan Oromoo yakka tahee magaalaarraa guuramuunis sababni saa kana. Suniis “Fura Afaan Abboo” tahee akka maxxamfamu ajajan. Mataduree malee qabeentaan kitaabaa ka duraaniitin addaa miti.
Sheek Dr. Mahammad Rashaad, kitaabban baay’eedha barreessan. Baay’een achiin dura waan hin barreeffaminiif isaatu ka duraa taha. kitaabban ijoollee barreessuuf inni ka duraati. Qur’aana guututti gara Afaan Oromootti hiikuudhaaf inni ka duraati. Kanuma bifa lamaan barruufi sagaleedhaan biyyaaf qopheessuu isaatinis inni ka duraati. Kana malees kitaabban amantiitiifi kan hawaasaa kanneen adda addaa kitaabsuu isaatiif inni ka duraati. Isaan keessaa hamma tokko: Hadiisa Afurtamman Nawawii, Seeraafi Naamusa Hajjii, Gadaa Islaamaa (Hundeelee Amantii Islaamaa), Tajwiida Qur’aanaa (Akkaataa Qur’aanni Itti qara’amu), Manxiq (Logic), kkf. Kanneen malees, kitaabban Sheekkoo walalooleefi gorsoota adda addaatis barreessaniiti jiran. Ija kanaatiin ragaalee lafa jiran hundaan Sheek Mahammad Rashaad “Abbaa Barreefama Afaan Oromooti” yoon jedhe itti xiqqaata malee, itti hin guddatu. Sheek Mohammed Rashaad umrii saanii guutuu Oromoo fi Oromummaaf waa buusuuf wareega godhan. Waggoota hamma tokko dura osoo Su’uudii jiranuu faalij irra gayeeti yeroo dheertuuf dhukkubsatan. Booddee gara biyyaa ofiitti galanii magaalaa Dirree Dhawaatti, Caamsaa 25, 2013 du’aan adduyaa tanarraa galan.(Rabbi Rahmata Isaaniif Haa Godhu; Ol’aantii Jannataa Jannatul furdowsiin isaan haa qananeeysu)
Dr. Sheek Mahammad Rashaad hayyuu ummata ofii dagatee osoo humaa hin dhiisiniif aakiratti deeme miti. Marsaa internet keessatti “Bakka Rashaad” jedhee “website” ofii ijaarratee hojiilee saa kan bara hedduu achirra kaayeeti dhaalmaya dhalootai kaniifi kan hegereetiif gayu dhiise. Kana gochuu isaatiin ammas hayyuu duraa tahuu saa hundi keenya ragaa dha. www.rashaad.org dhaqaati dhaala isiniif lakkise daaw’adhaa.
Hikkaa Jechootaa
Waaheellan barruu tana osoo ummatatti hi bahin dura dubbisan “xumuratti hiikkaa jechootaa yoo itti dabalte gaarii dha” jedhanii waan na gorsaniif kunoo itti dabalameera. Bakka barbaachisutti jechi hiikamu uunkaa barruu tana keessatti ittiin mul’ate qofa osoo hin tahin hundee isaatii fi hortee achirraa dhalatanis ni dhiheessina.
Awaduu – this is in the infinitive form and it means “to tilt towards”. Synonyms afaan Oromoo: conqoluu, golisuu
Ciqqaawuu – it is a verb in the infinitive form. It means cutting into small chunks (originally used for trees ad tree branches) but now extended to other similar actions. Like the scrumble land.
Dhoortoo – has two meaings: one is “a begger”singular, or “beggers” plural both in the noun form , the other is “begging” a gerund. Dhoortoon hulaarra ejjitii maaliin kennaaf? A begger(s) is by the door what should I give him/her/them? Dhoortoodhaan jiraata. He lives by begging.
Dibeeta it means INK . It is a solution made by mixing water, soot, natural gum and other things.
Hornagame: In the article the word appears in this form. It is a passive verb from the derivative /hornagam-/ meaning “to be limited” and “Hornagame” would indicate a passive verb of the 3rd persone singular of masculine gender the past tense. Its root verb is /hornag-/ , a active verb whose English equivalent is “(to) limit”. Here (to limit) is included with “(to)” in bracket only because it has a meaning close to the infiitve form of the English verb. Otherwise, /hornag-/ is a verb root and not in its infinitive form which as /hornaguu/ which exactly has the meaning “to limit”. There is also the Noun form (“Hornaga) meaning “Limit”. The statement “sadarkaa afaan dubbiititti hornagame.” Means “It was limited (forced to remain) to the level of a spoken language only; not allowed to develop to a written language.
Shakaruu – it is a verb in the infinitive form; it is related to hyperactivity or elated behavior which is usually goal directed to get some thing, or attain a certain goal, or do or perform a certain activity.
Suursaga – this is a word coined by blending two words (suuraa & Sagalee) to bear the meaning just like “VIDEO”. Blending is done based on the method the Oromo people used in the past: ex. Abbuuddoo (“the thumb”) from Abbaa and guddoo; qoollajjii from (qoola and jiidhaa) meanig (“freshly removed animal skin after killing”) , and many more: ogbarruu, seerlugaa, xiinsaga, kkf
Via Jawar Mohammed


text:
Mormiin Oromiyaa keessaa itti fufe, gamtaan Awuroppaa lbsii raggaasise, Gamtaan mootummootaa gochaa mootummaa Itoophiyaa balaaleffate
OMN;Oduu Hagayya 31,2015 Kitaabni kuusaa walaloo Weedduu Seenaa jedhamu Walaleessaa Ximqataa kumarraan barreefame hagaya 30, 2015 galma giddugala Aadaa Oromoo Finfinneetti argamutti...
OMN:Oduu Hagayya 28,2015 Poolisiin dhimma kana Itti siqeenyaan hordofaatti turanii fi nageenya isaaniif jecha sagaleen isaanii akka dhaga’amu hin barbaanne tokko akka...
OMN:Oduu Hagayya 16,2015 Hanqina roobaa Godinaalee Harargee, Baalee, Arsiifi naannawa gammoojjii Karrayyutti mul’ateen ummata naannawa sanaa balaa beelaatiif saaxilameef ummanni Oromoo akka...
OMN:Oduu Hag.01,2015 Waldaan qorannoo Oromoo walga’iisaa idlee kan waggaa Waashington DC, yunivarsitii Haward galma Black Burn keessatti guyyaa har’aa jalqabee jira. Walgahii...
OMN:Oduu Adol.30,2015 Waajjiri paartii Kongressii Federaalistii Oromoo Magaalaa Amboo Ganda 03 keessatti argamu pooliiidhaan cabsanii seenuun eegdota fi abbaa manichaa hidhuu Barreessaan...
OMN:Oduu Adol. 29,2015 Godina Harargee dhihaa, aanaa Odaa Bultum keessatti, beela uumameen wal qabatee, namoonni afur du’uu isaanii himame. Aanaalee Daaroo Labuu...


text:
Bakka bu’aan ESAT kan naannoo akka nuuf gabaasetti guyyoota Caamsaa 2 fii 3 guutumatti galmi daldalaa magalaa Dasee cufameeti jira. Guyyaa Roobii manneen daldalaa hagi tokko banamuu jalqabeeti ture.
.Manneen dukkaanaa galma salaam tti dukkaanni 624 galma glana guddinaa dukkaanota 638 galma Laakomzaa tti dukkaanota 632 akkasuma galma miliiniyam tti dukkaanonni 562 cufamaniiti ooluunii guyyaa Roobii kalee hangi tokko hujii bitii gurgurii tiif banamaati jiran.
Sababaan mormii hujii dhaabuu kuni horii Taaksii fii meeshaa ittiin hojjatan kan humna isaaniitii olii akka bitatan waan dirqamaniif akka tahe ibsame.
Daldalootni hiriira naghaa bahuuf hayyama gaafatan dhabnaan hujii akka dhaaban barame.
Mormii hujii dhaabuu booda namoota xalayaan hayyamni dukkaanaa irraa fudhataman hayyama deebifachuuf warra gaafatan dhunfatti qarshii 20000 akka baasan itti murtaawe.
Kun kanaan tahee osoo jiruu, miseensonni IHAADIG kan magaalaa DASEE jiraatan qormaataan alatti akka Yunivarsitii Kibba Walloo itti galmaawan taasifamaniiti jiran.
Miseensonni IHAADIG kan Yunivarsiti tti galmaawan kuni hujii tikaa hojjachuun sossooha barattootaa akka guyya guyyaan tooyataniif akka tahe baramee jira.


text:
For the reports on Los Angeles/CA/USA and London/UK, please scroll down.
—-
Irreecha in Las Vegas (In Pictures):
—-
Irreecha in Los Angeles (In Video):
—-
Irreecha in London (Text/Pictorial Report)
Ayyaanni Irreessaa magaalaa London keessatti sirna ho’aan kabajame. Ayyaanni kun kan kabajame Fulbaana 26, 2015 yommuu ta’u lammiiwwan Oromoo dhibbootaan lakkaawwamanii fi kanneen biroos irratti argaman.
Kutaa tokkoffaan Ayyaana kanaa ka kabajame dirree Parliamentary Hill Fields, Highgate Road jedhamutti waaree dura sa’a 11:30 irraa kaasee hanga waaree boda sa’a 2:00tti yommuu ta’u kutaan 2ffaa isaa ammo waaree booda sa’a 3:00 irraa hanga halkan sa’a 10:00tti galma Ring Cross Community Centre jedhamu keessatti kabajame.
Dirree Parliamentary Hill Fields, Highgate Road jedhamutti sagantaa dursee kabaja kanaaf bahe hordofuun jaarsoliin shaman Gadaa ebba yommuu kennan battala kanatti dubartoota Oromoon ka qophaawe buna qalaa, bookaa fi dhangaan adda addaa dhihaate. Jaarsoliin shana Gadaas dhangaa kana irraa dhandhamuu fi booka dhihaateef irraas unatuun gara umatatti dabarsanii ummatnis akkuma kana mijuu kana irraa dabareen unatee dhangicha irraas qooddate.
Jaarsoliin Gadaa dhuma irratti dhaamsa dabarsan keessatti Irreechi aadaa Oromoo abbootii irraa dabraa dhufee dhaloota ammaa kana irra ga’uu isaa fi ji’oota roobaa dabarsee gara birraatti cehuu isaatiif gammachuu isaa yeroo itti waaqa isaaf galata galchu ta’uu ibsan.
Ummatni Ayyaana kana kabajuuf yaa’e uffata aadaa uffachuun toora galee weedduu Ayyaana waggaa kana weeddisaa daandii irra deemuun ayyaanichi surraa guddaa akka argatu godhe. Yeroo kanatti ‘Maareewoo! Maareewoo! Akkasumas ‘Iyyoolee Daree’ fi kkf weeddifame.
Galma Ring Cross keessatti sa’a 3 irraa hanga sa’a 10tti nyaata, dhugaatii, sirba aadaa, muuziqaa fi qophiin adda addaa ummata bashannansiise.
Dhuma irratti waamicha hawaasni Oromoo UK dabarse kabajuun kanneen ayyana Irreechaa kana irratti argaman hunda, akkasumas dubartoota nyaataa fi dhugaatii tola dhiheessanii fi dargaggoota muuziqaan ummata bashannansiisan, walumaagala ayyaanni kun akka milkiin kabajamu gochuuf kanneen tattaaffii godhan hunda koreen hojii geggeessituu hawaasa Oromoo UK galateeffatuun ayyaanicha kabajuun sa’a 10:00 irratti xumurame.


text:
Artistoota Oromootti Xiyyeeffatanii Jiru.
Artistoota Oromootti Xiyyeeffatanii Jiru.Wallisaa Wayyaaneen qabdee akka malee akka miiteefi du’aaf jiruu jidduu akka jiru beekamee jira. Wallisaa Tazarraa Camadaas Burraayyutti hidhaa jira.
“Magalaa Burayyuu Gandaa Malkaa Gafarsaatti Artisti oromoo Tazarraa Camadaa jedhamu Akkamalee reebamee qaama rebameen osoo hin beekamin Argame. Ammas Artist Caala Daggafaa Mana hidhaa magaala finfinnee kutaa Gullallee keessaatti Reebichi cimaan irraa gahee jira.jiraachuu isaaf iyyuu sodaa guddaatuu jira.”


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
Thaarame Thaarame Thaarame Thaarame ninnude naattilum Thanka kinaavukal undo..undo Thanka kinaavukal undo (thaarame) Anuraga lahariyil aliyumbol kaanunna Kanaka kinaavukal undo (thaarame) Aashathan vadaatha malarvaadiyundo Aananda kanneerin madhumaariyundo (aashathan) Kannum kannum kaanumbol premathin Kavithakal padaarundo undo (thaarame) Neelaakaashamundo nin naattilundo Lailaye poloru laavannya raani (neelaakaasha) En kalithozhane poloru sundaran Thinkale nin vinnilundo undo (thaarame)Tweet


text:
Baarentuu Gadaa irraa*
Abbootin irree baayyeen osoo dhaadatanuu, osoo gaafii ummataa qixa sirriin deebisuurra humnaan ukkaamsuun bara bittaa dheereeffachuuf carraaqanu hallayyaa hin deebine bu’aa turan, bu’aas jiru. Keessumaa abbootiin irree Afrikaa fedhii fi heyyama ummataa malee qawwee fayyadamanii aangoo humnaan qabatan hundi isaanii jechuutu danda’amaa odoo dhaadatanuu, odoo rorrisanuu irree ummataatin daaraa botoroo
ta’aa tura. Ta’aas jiru. Hundii isaanituu aangoo humnaan qabatan quufnee wallaaluun akka qawween Koran qawween harcahaniiru. Baayyeen isaaniis du’a saree abbaa hin qabnee du’anii hafaniiru.
Wayyaaneen har’a qawween harkaa qaba jettee ummata Oromootti dhaadachaa fi roorrisaa jirtus kan ishii eeggatu kanuma. Akka rorriftetti hin haftu. Qawwee harkaa qabna, carraa arganneerra jedhanii ummata sivilii irratti roorrisuun, dhaadachuun yoo gaafii mirgaa kaase ajjeesuun, saamuun yakka, sammuu dhabuudhasii. Beekaan gaafii ummataaf gurra laata, dhaggeeffatee deebii barbaachisaa ta’e kenna. Kan akka wayyaanee garuu gaafii sirrii fi mirga uumamaa ta’e kan ummattoonni biyyattii keessumaa Ummanni Oromoo kaasaa turee fi jiruuf deebiin ishiin waggoottan 26n darbaniif keessumaa ammoo waggoota 2 as deebisaa turte waraana amma funyaanitti hidhate bobbaaftee kaa’imman Oromoo rasaasaan harcaasuudha. Guurtee mana hidhaatti darbuudha. Biyyaa godaansisuudha.
Ummanni humna, ummanni mirga isaaf kaanaan humni ummata dhaabuu hin jiru. Umamnni abbaa irree kamuu daaraa botoroo akkuma jedhamu san akka taasisu shakkiin hin jiru. Murni qawwee qabate kamuu qawwees ta’e holola fayyadamee humna ummataa duran dhaabbadhaan gongumaa waan yaadamuu miti. Jabaan kamuu humna ummataa hin caalu.
Addunyaan har’aa abbaa irree kamiifuu iddoo hin qabdu, jaalalaa fi fedhii malee ummanni bara baraaf bittaa jala qawween jiraatus hin jiru, jiraachus hin qabu. Jiraachisna jedhaniyyuu hin danda’amu. Deemsi fi fedhiin akkasiis waan yeroon itti darbee fi fudhatame hin qabneedha. Humnaan nama ajjeesaa, hidhaa fi dararaa nan bulchaan gongumaa hin danda’amu, yakkasii. Oolee haa bulu malee shakkii malee
seeraanis seenaaniis nama gaafachiisa.
Ummanni gaafa achii dallanee ka’e, qabuuf nama rakkisa. Balaan dhufus salphaa ta’uu baachuu mala. Wayyaaneen har’a yeroon naaf tole jettee ummata Oromoo fi saboota biroo ajjeesaa, hidhaa fi saamaa jirtus boru bakka seentu akka dhabdu ifaa dha. Dhiiga dhanagalaaftee fi qabeenya saamteef numa itti gaafatamti. Ammalleen gatii kaffalaa jirti.
Dhugaan, Dhiigni, cubbuun namaa yoomiyyuu lafatti hin hafu, hafees hin beeku, har’a waan qawween harka jiruuf ajjeesuu, hidhuu, saamuu malu, gochaas jiru. Haata’uutii heddummina qawweetiin, ajjeechaa fi hidhaan bara baraaf angora turuun danda’aan wayyaanee waan dhugoomuu miti.
Gatii dhiiga ilmaan Oromoo dhangalaasaa turtee fi jirtu yeroon itti kaffaltu fagoo hin ta’u. Kanaaf ammoo qabsoon amma Oromoon Itti Jiru FXG ragaa guddaadha. Kunoo dhiphuu keessa galchee akkuma abbootii irree kaanii guyyaa badii ishii lakkaawwachaa jirti, Wayyaaneen abbaa irree waggoota 26n darbaniif ummata Oromoo fixaa fi saamaa turte ta’uun eenyu jalaawuu dhokotaa miti. Murni tun yeroo ammaa kana Isa itti turte kana fuunduraafis itti fufsiisuuf akka carraaqaa jirtus Oromoon quba qaba. Dhugaan lafarra jiruu fi qabsoon Oromoon Itti jiru garuu gongumaa carraa kana hin laatufii. Itti hin milkooftu.
Ummanni Oromoo amma sadarkaan irra jiru sadarkaa sobaa fi sossobaa, akkasumas dorsisaan qabsoo isaarraa dagamuu fi duubatuu miti. Oromoon keessumaa ilmaan isaa qaqqaaliin diina innikaa waggoota 26n darbaniif ummata Oromoo qorqaa turte wayyaanneerratti qabsoo eegalan yeroo ittuma jabeessaa deeman malee yoo laaffisan muldhachaa hin jiru.
Dhugaan lafarra jiru kan argisiisu Wayyaaneetti xumura gochuuf sochiin walirraa hin cinne, Fincilli XG finiinee itti fufuu dha. Wayyaaneen afaaniin jira, jira jettee haa dhaadattu, haa bookistu malee qabatamaan hin jirtu, bakkaa hiiqxee jirti, qabsoon Oromoo bakkaa hiiksee jira. Har’a labsii yeroo muddamaa baafteen waraana bobbaaftee jiraachaa jirti.
Yoo midiyyaarraa bookkistu, dhaadattu jabaa of fakkeessuuf haa yaaltu, haa hololtu, jabaan ana caalu hin jiru jettee yaa odeessitu malee keessi ishii oneera, sodaan , dhiphuun gutamtee jiraachaa jirti. Dhugana lafarra jirus kanuma mirkaneessa. Abbootiin irree biyya kam keessattuu amala itti ta’ee yoo xumurra jala gahan caalaatti dhaadatu, jabaa fakkaatanii muldhachuu barbaadu, ni bookkisu. Haa ta’uutii osoo dhaadatanuu, jabaadha ofiin jedhanuu yoo irree ummataatiin hallayyaa bu’an argaa turre, argaas jirra.
Wayyaaneen har’a ummata Oromoo goolaa jirtus carraan ishii kanaan ala hin ta’u. Qabsoon eegalame jabaattee itti fufnaan yeroo gabaabaattis hallayyaa bu’uun ishii shakkisiisaa miti.
Murna osoo hallayyaatti gulufaa jirtuu afaaniin dhaadattu, kan keessi ishii burkutaayee fi abdii kutatte tana gulufa ishii kana caalaatti saffisiisuuf wanti cunqurfama ahundarraa eegamu ni jira. Inniscunqurfamtoonni impaayeera itiyoophiyaa keessatti bulchiinsa wayyaanee jalatti mankaraaraa jiran keessumaa ummanni Oromoo osoo hidhaa, dararaa fi ajjeechaa akkasumas holola wayyaaneen gaggeessitu kanaaf iddoo hin laanne qabsoo eegale ,FXG finiinsee itti fufuudha. Eeyyee ummanni Oromoo keessumaa ilmana isaa qeerroon FXG jabeessanii itti fufuudhaan Wayyaanee waggoota 26n darbaniif ajjeechaa, saamicha, fi dararaa raawwataa turte xumura itti gochuun dubbii fardii fi dirqama lammummaati. Falli abbaa irree jalaa bilisa nama baasus kanumaa fi kana qofa waan ta’eef.
* Baarentuu Gadaa: gessogeda@gmail.com


text:
Abbaan Taayitaa Galiiwwanii fi Guumruukaa Ityoophiyaa maallaqaa galii waggaa kana keessa birrii biiliyoona 100 fi biiliyoona 73 ol waliitti qabuuf akka karoorfate himameera. Abbaan Taayitichaa ji’oota kudhan keessatti birrii biiliyoonaa 100 fi biiliyoona 40 walitti qabuuf karoorfate ture. Daayreektarri olaanaa abbaa taayitichaa obbo Kabbadaa Caanneen gabaasa dhiyeessaniin ji’oota kurnaan darban keessa galiin walitti qabu danda’ame birri biiliyoona 100 fi biiliyoona ...Read More »
Itoophiyaatti lakkofsi lammiilee gargaarsa midhaan nyaata hatattamaa barbaadan dabaluu akka danda’u gabaafameera.
Balaa hongee Itoophiyaa mudateen lakkofsi namoota gargaarsa midhaan nyaata hatattamaa barbachiisu dabalu akka danda’u gabaafameera. Mootummaa Itoophiyaa lakkofsi namoota gargaarsa midhaan nyaata hatattamaa isaan barbachisu miiliyoona 7 fi kuma 700 akka ta’e dhiyeenya beeksiisuun ni yaadatama. Balaa hongee kanan Beelladoonni mana baay’een kan du’aan yoo ta’u, roobni yeroo amma roobaa jirus amansiisaa miti jedhameera. Gargaarsa midhaan nyaata yeroo ammaa dhiyaachaa ...Read More »
Manni Murtii Olaanaa Federaalaa obboo Yoonaataan Tasfaayee hidhaa waggaa 6 fi ji’a 6 itti murteesse
Manni Murtii Federaalaa Olaanaa hogganaa dhimmoota komunikeshinii Paartii Samaayaawwii duraanii obbo Yoonaataan Tasfaayee hidhaa waggaa 6 fi ji’a 6n akka adabamu itti murteessera. Mana murtii ragaalee himatamaan adabiin akka isaaniif hir’atuuf dhiyeeffatan 3 xiyyeeffannoo keessa galchuun murtii adabbii kana akka murteesse Gaazexxaan Addis Standard gabaaseera Obboo Yoonaataan Tasfaayee mormiin Ummata Oromoo jalqabamee ji’oota muraasaan booda ji’a muddee bara 2008 qabamaanii ...Read More »
Dhoohinsa Maancheestariitti raawwatameen namoonni 22 lubbuusaanii akka dhaban gabaafaneera.
Ingilaand Maancheestaritti balaan Shororkeessummaa wixataa galgala raawwatamee namoonni 22 lubbuusaanii dhabaniiru . Balaa shororkeesuummaa kanan namoonnoi 59 immoo akka madaa’aan Pooliisiin magaalaatti beeksiseera. Balaa Sukkaneessan kun kan qaqqabee weellistuun Ameerikaa Ariyaanaa Graandee agarsiisaa Sirbaa ishee erga dhiyeessitee booda akka ta’e ”BBC’ gabaaseera. Balaa Shororkeessumaa lubbuu namoota nagaa 22 gaalafate kana dargageessi waggaa 22 Salmaan Abedi akka raawwate shakkuusaa Pooliisiin Maancheestar ...Read More »
Naannoo Sumaaleetti dhibeen Garaa kaasaa fi haqqee lubuun namoota 700 ol akka gaalafate Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa beeksiseera.
Mootummaan Itoophiyaa Dhibee Garaa kaasaa fi haqqee lubbuu jirattoota naannoo Sumaalee balaaf saaxile kana dhibee koleeraa miti jechuun mormaa jira. Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa gamasatiin, dhibeen garaa Kaasaa fi haqqee nanniichaatti namoota baay’ee ajjeessa jiru kun dhibee Koleeraa akka ta’e bu’aa qorannoo Labratooriitiin akka mirkaneeffate Gaazexxaan Newyork Times gabaaseera. Yaa ta’u male, dhaabbatich dhibee Garaa kaasaa fi haqqee jedhe ibsu kanan ...Read More »
Naannoo Gambeellaa Godina Maajaangiitti Weeraarri Dhibee Busaa akka mudate Dhaabbanni Mootummoota Gamtomaanii beeksiiseera.
Naannoo Gambeellaa Godina Maajaang Aanaa Mangaashii weeraara dhibee busaatiin hanga ammatti namoonni 550 akka dhukkubsatan himameera. Weeraarri dhibee busaa kun gara gandoota ollaatti babal’achuu akka danda’u dhaabbatich gabaasa baaseen beeksiiseera. Weeraara dhibee busaatiin hanga ammatti namni du’e kan hin gabaafmne yoo ta’u, daa’immaan umriin isaanii hanga waggaa 14 ta’e dhibeef akka saaxilaman himameera. Biiroon Eggumsa Fayyaa Gambeellaa ogeessota fayyaa gara ...Read More »
Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Amaaraatti qonnaan Bultoonni sababa ijaarsa Warshaa Shukkaraa Xaanaa Balasiin lafa isaaniirra buqqa’aan lafti biraa akka hin kennamneef himame.
Naannoo Amaaraattti Qonnaan Bultoonni 213 Sababa ijaarsa Warshaa Shukkaraa Xaanaa Balasiin lafa isaanirra buqqa’aan keessa qonnaan bultoota 11 qofaf lafti jijjiiradhan akka kennameef miidiyaaleen mootummaa gabaasaniiru. Koorpereshiniin Shukkaraa Itoophiyaa gamasatiin, qonnaan bultoota sababa ijaarsa warshaa kanan lafa isaan irra buqqa’aan beenyaan kennamuuf qabu hundaaf kaffaluu isaa beeksiseera. Koorpereshiniich qonnaan bultootaaf beenyaa akka kenne himus qonnaan bultoonni 36 beenyaan hin argane ...Read More »
Addi Bilisummaa Biyyaaleessa Ogaadeen fi Arbanyooch Ginboota Sabaat wajjiin hojjachuuf waliigalaniiru
Rakkoolee Siyaasaa , Diinagdee fi Hawaasummaa lammiilee Itoophiyaa irra gaha jiru furuuf wajjiin qabsa’uuf akkasumas humnoota jijjiirama Itoophiyaa biroo wajjiin qindominaan hojjachuuf waliigaltee irra akka gahan ibsa basaniin himaniiru Addi Bilisummaa Biyyaleessa Ogaadeen fi Arbanyooch Ginboot sabaat marii guyyoota sadiif Firankfart Jarmaaniitti mari’ataniin haala yeroo Itoophiyaan keessa jirtu gadi fageenyaan akka ilaalan ibsa gareen lamman wajjiin basan irrati himaniiru Mootummaan ...Read More »
Manni Murtii sirnaa bittaa itoophiyaa Namoota 23 garee shororkeessaa Al-Shebaab fi Alqaayida wajjiin hidhata qabu jedhe hidha hanga waggaa 15n akka adabaman itti murteesseera.
Himatamtoonni manni murtichaa hidhaa waggaa 3 hanga 15 itti murteesse kunniin 1 ffaa Ismaa’el Baqqalaa 2ffaa Sulxaan Ahmad 3 ffaa Ansuu Abduu Kadiriin dabalatee namoota 23akka ta’an miidiyaaleen gabaasaniiru. Himaannaan Abbaa Alangaa akka mul’isutti himatamtoonni kunniin bara 2002 hanga 2006tti magaaloota akka Walisoo, Walqixxee, Jimmaa, Baddallee, Kamisee , Finfinnee fi iddoowwan biyyattii adda addatti gibirri kaffalamuu hin qabu jechuun ummata ...Read More »
Jiraattonni Magaalaa Burraayyuu bishaan dhugaatii qulqulluu dhabuun rakkachaa jiru.
Jiraattoonni magaalaa Burraayyuu bishaan dhugaatii qulqulluu argachuu waan hin dandenyeef bishaan boollaa fi lagaa qulqullina hin qabne dhuguuf akka dirqaman himaniiru. Dhiyeessi bishaan dhugaatii qulqulluu waan hin jireef bishaan lagaa fi boollatti fayyadamun rakkoo fayyaaf akka isaan saaxile jiraattoonni magaalaatti dubbataniiru. Pirojektiin bishaan dhugaatii Sagantaa WaSH jedhamun jalqabame rakkoo jiraattoota ni fura jedhame kan abdatame ta’uus, hordoffii fi to’aannoo gahaan ...Read More »


text:
(Gadaa) — The following video shows as the Ethiopian Federal Police, known as Agazi and part of the elite force of the ruling Tigrean People’s Liberation Front (TPLF), shooting at Haromaya University’s Oromo students – who were out protesting against the Addis Ababa Master Plan in late November 2015. The students were protesting against the […]
Archive | December 2, 2015
Gabaasa Sochii FDG Godina Baalee
SBO – MUDDE 02,2015) Mormiin karoora Maastar Pilaanii Finfinnee fi labsii Caffeen OPDO magaalota Oromiyaarratti dabarse akkasumas Fincilli Diddaa Garbummaa Muddee 01 bara 2015 Kibba-Baha Oromiyaa Godina Baaleetti gootota barattoota Oromoo Yunvarsiitii Madda-Walaabuutiin qabsiifame ammallee finiinee jira. Akka odeessa maddeen keenya nuun gahaniitti, Yunvarsiitii Madda-Walaabuutti gaafa Muddee 01, 2015 ganama sa’aatii 7:30 irraa eegaluun goototni […]
Humni Adda QAANQEE BILISUMMAA Jiddugaleessa Oromiyaatti Paarkii Fi Mana Kitaabaa MALLASAAA Sulultaatti Argamu Guutummaatti Daaresse
Humni Addaa Qaanqee Bilisummaa Muddee 01 bara 2015 halkan keessaa sa’atii 11:00 irraa eegalee tarkaanfii fudhateen manneen maqaa mataa murna wayyaanee duraanii MALLAS ZEENAAWIItiin naannoo Sulultaatti ijaaraman 5 guutummaatti barbadeessuun humna ibsaa naannoo sanaa erga kutee booda, magaalaa xiqqoo Muloo fi Buraayyuu jidduutti argamtu Guuddoo irratti naannoo sa’aatii 1:00 AMtti Poolisoota eegumsa halkanii irraa jiran […]
Statement of Oromo Liberation Front Executive Committee
Oromo Liberation Front The OLF Executive Committee (EX-Committee) held its regular session from 22nd to 30th of November, 2015 and deliberated on several important current issues and made resolutions relevant to the ongoing Oromo people’s liberation struggle. The Ex-Committee considered in depth the situation in the Ethiopian empire and the condition of the Oromo people […]
AKKA AL-BAKKUU; BOOHICHA HAADHA OROMOO
AKKA AL-BAKKUU Maal argadheen sammuun boqatee ciisaa, Maaltu naa Guutee ,cinaachi naa ciisaa? Saba beelli fixu Qeerroo diinni qirixu, Umma koo hongaawaan onsuu, Saba Koo jaajjaa, jeejeen joorsuu’ Maal maal argadheen, boqadhee garaan koo rafaa, Duula nu wareeree, nutti namme fafaa, Ruxxee,Gootaa taatee , nu haamtu Aduu saafaa Maaltu naa guuteen Lammii koo, an cinaachan […]
SBO: Gabaasaa FDG Baha Oromiyaa
Sagalee Bilisummaa Oromoo (SBO): Fincilli diddaa gabrummaa fi mormiin karoora Maastar Pilaanii Finfinnee Sadaasa 29 bara 2015 galgala toora sa’aatii 10:00tti Yunvarsiitii Haramaayaa keessatti gootota barattoota qeerroo Oromootiin qabsiifame borumtaa isaa, Sadaasa 30 bara 2015s itti fufuu maddeen naannicharraa gabaasa nuun gahaniin addeessaniiru. Humnoonni waraanaa mootummaa wayyaanee gaaffii mirgaa fi hiriira mormii barattoonni karaa nagaa gaggeessan […]


text:
Mp3 Free Download
Search Mp3
Walistota Ormo
Free download Walistota Ormo mp3 for free
dhukaasa sagalee walistota
Source: youtube
saboontu oromo dhaamsa lemaa magarsatiif qabdi
Source: youtube
Gadaa.com Oromo Video Playlist
Source: youtube
Abitew Kebede - Yaani Koo, Afan Oromo Oldies. Ethiopian Music
Source: youtube
Kadir Said : Gubdu affeeltuu ta dhiirsa gubdu hanqu, hanqu naashida hamtu ( Best Oromo music)
Source: youtube
maqaa calanqoo jedhun gotota oromo
Source: youtube
Kadir Said : Eenyuma kee maqaan wal barannu wayyaa ( Best Oromo music)
Source: youtube
Kadir Said : Yaa bareedduu tiyya boontuu, magaala iftuu yaa ibsituu ( Best Old Oromo music)
Source: youtube
Kadir Said : Hin irraanfatamtuu hogguu haarayaa jiruun joollummaa ganda baadiyyaa (Best Oromo music)
Source: youtube
Walistota seenaqa qaban laman adam fi kadir said
Source: youtube
jalqaba koo afaan oromo dirama heduu nama dinqisiisu sher godha
Source: youtube
Kadir Said : Haada jaalalaatin qabdee finna hiite siin jaaladha jattee... (Best Oromo music)
Source: youtube
Kadir Said : Sin abdachiisee duraan sossobee... ( Best Oromo Music )
Source: youtube
Oromo music Kadir said hunnda qamaa siih umman wal qixeese
Source: youtube
Kadir Said : Toolfatte arraata sossobdee hanga yoom na taphattaa?
Source: youtube
Kadir Said : Dharaa dhugaa osoo addaan hin hubatin, jattee jatter oduu mannaa dhugoomsuunii.....
Source: youtube
Kadir Said : Eenyuma kee maqaan wal barannu wayyaa mee naa himi boontuu ciinqatte onneen tiyyaa...
Source: youtube
Kadir Said : Toltuu too yaa haadha tolee, nassaabee yaa jaalallee badhaadha hiree tiyyaa siitu...
Source: youtube
Kadir Said : Ati ta baasaati ajaa'iba qabdaa ( Best Oromo music )
Source: youtube
dhaamsa ilmaan oromo biya araba jiranif
Source: youtube


text:
Oromiapress | Caamsaa/May 06, 2015
Ummatni Lixa Oromiyaa Ona Haroo Limmuu keessatti argamu Caamsaa 02, 2015 galgala walgurmeessee lammiilee Oromoo 50 ol ta’an hidhaa keessaa yaase.
Caamsa 02/2015 Godina Wallagga bahaa Onaa Haroo Limmuutti Fincila Diddaa Gabrummaa uummatni Oromoo sirna wayyaanee TPLF irratti gochaa jiruun walqabatee, ilmaan Oromoo nagaan 40 olitti lakka’aman humna poolisaan ukkanfamanii mana hidhaa wajjira poolisiitti darbamuu gabaasuun keenya ni yaadatama. Sochii warraaqsa uummata Oromoo fi dargaggoota Oromoon
walqabatee Wayyaaneen waraana isaa uummata irra qubachiisuun uummata dararuu irratti kan argamtu ta’uun gabaafamera.
Uummatni Oromoo Ona Haroo Limmuu Caamsaa 02/2015 galgala keessaa tilmaamaan sa’aatii 2:oo irratti gamtaadhaan ka’uun uummata Oromoo nagaa Ona Haroo Limmuu bakka “Bariisoo” jedhamuun beekamutti hidhamanii dararamaa jiraniif dirmachuun ilmaan Oromoo wajjira Poolisa wayyaanee Onaa Haroo Limmuu Bariisootti badii tokko malee hidhamanii jiran mana hidhaa cabsuun akka gadhiifaman gochuun ilmaan Oromoo walumaa galatti 55 olitti lakka’aman hidhaa keessaa gadi lakkisiisuun gabaafameera.
Gootonni ilmaan Oromoo wal irratti duuna malee balleessaa tokko malee nu hidhuun mataan isaa yakka ta’uu ni hubachiifna jechuun ilmaan Oromoo badii tokko malee hidhamanii dararama jiran hidhaa irraa gadi lakkisiisuun gabaafamera.
Yeroo amman kanatti dabbalootni olaanoo wayyaanee maqaa qorannoo jedhuun poolisoota ilmaan Oromoo beekaa hiiktanii gadi lakkiftan, rakkoo ilaalchaa cimaa qabduu jechuun qorannoodhaan dhiphisaa jiraachuunis gabaafamera.