text:
SEENAA ELEMOO QILXUU
Abbaa Urjii tiin Birraa 05, 2016
Qabsoon bilisummaa ummata Oromiyaa, arra sadarkaa if duuba hin-deebinee fii abdachiisaa geeysee jirti. Dhuma bara 2015 irraa kaasee hamma yoonaatti, lammiin BahaaDhihaa fii Kaabaa-Kibbaan mirga isaanii tiif anaannata bira dabranii xiqqaa fii guddaan dhiiraa fii dhalaan wareegamaa, caphaa, dhiigaa jiran. Wayyaaneen, warra waraana Dargiirraa boojitee fii abbootii garaa kanneen ummata Oromiyaarratti muuddeen irreen aangorra jiraachuuf ijibaanni godhaa jirtu guyyuma-guyyaan bu’ura dhabaa jira. Qabsoo bilisummaa tan arra xiqqaa fii guddaa lammii Oromiyaa Bahaa-Dhihaa fii Kaabaa-Kibbaan, “bilisummaa ykn du’a!” jachisiisaa, Wayyaanee dhaabaa-dhaabbata waakkachaa jirtu bu’ureesuuratti qabsaawaan qoonni isaa hundaa ol tahe Elemoo Qilxuu ti. Elemo, arra, gaafa ummanni Hiddii Lolaa keessaa “Burraayyuun teenya”! ja’an, warri Gincii “dhiiga nama keenyaa kan Aaw-Wadaayitti dhangala’e ni baafanna!” ja’an, haala kanaa fiis, xiqqaa guddaan – dhalaa dhiiraan, diina ibidda itti harutti, harka duwwaa deeman, odoo hin taane, gaafa haalli kanaan faallaa, gaafa ummanni Oromoo ifii fii waliis wallaalanii dukkana keessa turan “akki kuni isaaniin hin malle” jachuun, jiruu sadoo tan keeysa ture dhiisee, maatii isaa biyya alagaa keessatti gatee, qaanqee qabsoo hidhannoo bilisummaa qabsiisuuf nama Adanirraa biyya seene. Maqaan warri Elemoof moggaasan Hassani. Akka aadaa hawaasa Baha Oromiyaatti maqaan buruja ykn haala dhalataa ykn dhalattuu laaluun moggaafama. Maqaan afaan Arabaa kan haala san hordofuun Elemoof moggaafame, hiikkaa sadii qaba. Isaaniis, Bareedaa, Gaarii ykn Tolaa fii, Nama rakkataa ykn dhimma kabajamaa tahe gargaaru kan ja’u. Namni akkuma dhalateen haalli armaa olii irraa calaqqise kuni, Abraahim Umarii fii Aashaa Aammad irraa Baha Oromiyaa, Godinaa Bareentumaa Konyaa Gaara Mul’ataa, Aanaa Qarsaa, Ganda Galaan kan Raaree Bululoo keessatti arkamutti, toora bara 1936 keessa dhalate. Elemo akka barnoota Amantii Islaamaa kan ganda itti dhalatetti barsiifamu xumureen, dabalataaf odoo daddeemuu, toora bara 1956-aa magaalaa Diree Dhawaa seene. Akka achi dhaqeen, jaalalti magaalaa Dirree Dhawaa qoma seentee, darasummaa mana bahee fiin adda baaftee, if keessatti qubsuma murteeffachiifte. Jireenyaaf, dukkaana nama Haaji Umeerii ja’amu, kan meeshaa adda addaa alarraa fidee jimlaa fii takkeen gurgurutti mindaawe. Elemo, faxinummaa waa barachuu biratti naamusaa fii amanamummaan yaroo gabaabduu keessatti onnee Haajii seene.
Akka magaalaa baree, hawaasaa fii amala biyyaa tiin wal fudhateen, eega hujii isaa raawwate booda, galgala-galgala, uffata adda-addaa, kopheelee fii faaya dubartii, Haajirraa fuudhee dukkaannan irra daddeemee jimlatti gurguruun mataa isaa tiif waa jalaa buufachuu jalqabe. Abbootiin dukkaannanii, kanneen Elemo irra daddeemee meeshaa itti gurguru, akka wal-baraa dhufaniin, akkuma Haajitti, haalaa fii amala isaa jaalatanii, daldala isaanii tiin barbaadutti seenan. Haalli kuni, Elemoof, hammaa fii miyoota gurguru baayyiseef. Heddominni gurguraa bu’aa jalaa arkatu fijaa dukkaana keeysa oolee horu caal’chisaa dhufe. Hoggaa kana, yaroo dukkaana keessa hojjatu xiqqeeysaa tan daldala ifii isaarratti bobbahuu dheereeysaa deeme. Gama biraa tiin, Elemo, gaafa magaalaa Dirree Dhawaa qubaterraa kaasee, daldala malees, karaa raadiyoo fii gaazeexoota afaan Arabaa tiin haala siyaasaa adunyaa, keessaa huu, kan sossooha bilisummaa kan yaroo sanitti biyyoota Afrikaa fii Laatiin Ameerikaa keessatti gaggeeffamaa jiru, akkaan hordofuu jalqabe. Haalli kuni, yaroo hiriyoota waliin wal-arkuu fii barcaaf taa’u, akka nama qamahutti, muka jimaa if dura qaqqabaa, hunda caalaa waanuma qabsoo bilisummaa qofa haasawuu isa jaalchiise.
Hoggaa hiriyoonni oduu dubartoota tiin wal booharsan, haala rifeensaa, tafaa fii guntutaan bareedina dubartii madaalan, Elemo, seenaa Jamiilaa Buuheerd, qabsooytuu biyya Algeeriyaa tan yaroo sanitti oduun isii raadiyoo fii gaazexaalee adunyaa dhunfate odeeysuun, bareedinaa fii dhiira gammachiisuun alattiis, dubartoonni, qabsoo bilisummaa tii fiis qooda guddaa gumaachuu akka dandayan haasawaa ture. Bayyanoota akkanaa tan qaburraa ka’uun, bara 1962 keessa yaroo kaa’imman Oromoo naannoo Dirree Dhawaatti sossooha aadaa tiin hawaasa dammaysuuf gurmaawuu jalqaban, sossoohinsi afaanii fii aadaa eenyummaa beeysisuu qofatti kan hin dhaabbanne tahuu warra jalqabaan hubatan keeysaa tokko Elemo tahe. Haala kanaa fiis, hoogganota kaa’immanii, keessaa huu Abuubakar Muussaa waliin, qunnamtii addaa horuun hawwisoolee Afran Qalloo diinaggee fii yaadaan tin’isaa ture. Elemo baadiyyaarraa magaala Dirree Dhawaatti godaanee qabeenyaan if dandayaa dhufullee, amaloota badoo magaalaan guddoon qabduun in hawadamne. Jimaa fii sijaaraan namoota daadda isaa biratti faaya tureeniinillee isa fudhachuu hin dandeenye. Toliinsa haalaa fii amalaa biratti, hojjataa haraaraa fii araadarraa qulqullaawe tahuun, Elemo, hawaasa guddaa bira kutee, Haaji Umeerii malees, naaduraa sooreeyyii magaalaa kanneen meeshaa jimlatti irraa bituu, warra akka Hassan Foorsaa fii Saalim Abuubakar Ba-Mihdaar jala naqe. Hundinuu, daldala isaanii bira taranii, shamarraan isaanii tiin warra kajeelu tahan.
Haaluma kanaan, warri Baa-Mahdar, daldala isaanii kan Adan jiruuf isa qaadhimatanii, Dirree Dhawaa irraa akka gamas sossoohu amansiisan. Akkasiin, walakkaa bara 1963, karaa Adan sossoohe. Akka Adan dhaqee biyya bareeniis, warra achi geeysaniif hojjachaa, akkuma Dirree Dhawaatti, seedata dhunfaa cinatti ooffachuu jalqabuun, daldaloota biyya sanii tii fii kanneen biyyaa dhufanitti miyoota barbaadamoo gurgurutti seene. Haala kanaan, daldalli isaa yaroo gabaabduu keessatti toleefii mindooma namaa jalaa if baase. Akka qabeenyi walitti kuufameefiin, achumaa bitee achitti gurguruu mannaa, Taaywaan, iddoo warri inni irraa bitu meeshaa irraa fidanitti sossoohuu jalqabe. Adanirraa Taaywaanitti bobbahuun, yaroo gabaabduu keessatti, Elemo, sooreeysa beekkamaa, akkuma hiikkaa maqaa isaatti, nama if bira dabree rakkataa gargaaru godhe. Yaroo Elemo Adan seene, biiyti bulchinsa Ingiliz jala turte. Elemo akka bubbulee biyya bareen, dargaggoota biyyaa kanneen dhaaba maqaa Adda Bilisummaa Ummataa, ykn National Liberation Front (NLF) ja’amuun gabroomsaa ifirraa kaasuuf qabsaawaa jiraniin wal fudhatee, yaadaa fii diinaggeen gargaarutti seene. Sadaasa 30, bara 1967, gaafa sossohinsi riphee loltummaa dhaaba armaa olii, gabrummaa Ingiliz buqqisee, biyya Bulchiinsa Ummata Yaman Dhidhimaa (People’s Republic of South Yemen) gonfachiise, akkuma warra biraatti, Elemo deeggaraa galmaawaa tahuun isaa ifatti beekkame. Deeggaraa NLF tahuun, Elemo, Falasxiinota bilisummaa biyya isaanii tiif qabsaawan walii niis jaala godhe. Kaayoo qabsoo isaanii galiin gayuuf, walakkaa bara 1964, gaafa dhaaba PLO gurmeeyfatan irraa kaasee, gama waajjira isaanii kan Adaniin, diinaggeen gargaaruun, hariiroo jaallummaa waliin uummate.
Isaan malees, Elemo, qabsaawota Adda Bilisummaa Eertiraa (ELF) kanneen yaroo san Adan keeysatti cimoo turan waliiniis qunnamtii walitti dhaabbatte qabaachuun wal’aansoo isaanii hordofaa ture. Gama biraa tiin, Yaroon Elemo Adan itti dhaqe, yaroo sossoohinsi qabsoo bilisummaa fii yaanni sirna siyaasaa wajji qabeenyaa kan maqaa Soshalizimiin beekkame hawaasa adunyaa itti dhunfatte. Yaroo sanitti, hawaassan adunyaa hedduu keeysatti, qabsaawonni haala armaa olii kanaan gabroomfataa alagaa malees cunqurfamaa fii saaminsa Abbootii Lafaa jalaa bahuuf wal’aansoo cimtuu godhaa turani. Akka yaadaa tiin sirni wajji qabeenyaa faallaa daldalaa fii sooroma dhunfaa ti. Haalli kuni, silaa, nama akka Elemoo kan qabeenyii amma walitti kuufamaafii jiru, kan makiinaan haarayni, reefu baate, mooraa keessa jaajjitu, kan harkisu hin turre. Garuu, Elemo, nama dantaa mataa isaa caalaa kan ummata bal’aaf irra hadooduu fii yaadu waan taheef, sirna kana qaamaa fii qalbiin fudhate. Kaayoo sirna kanaa fiixa baasuu fiis, akka Yaman Dhidhimaa bulchiinsa Ingilizii jalaa walaba taateen, dhaaba NLF jalatti, goblaa Markisizim keessatti galmaawee, kitaabban Shuu’ii dubbisuun dhorame. Seenaaleen qabsaawota akka Chee Guveeraa fii Ho Chi Miin niis sammuu fudhatanii yaroo hunda afanii bu’uu didan. Elemo qabeenyaan sooromuu fii mootummaa biyyaa waliin hariiroo jaallummaa qabaachuun, ilmaan Oromoo kanneen haala adda-addaa tiin biyyaa bahanii achi seenan akkaan gargaare. Elemo, warra baqa dhufaniif dahoo tahe. Nyaataa fii dhugaatiin gargaaruu bira taree, hamma qubatanitti, mana isaa bira taree, kophatti iddoo galan horii isaa tiin kireeyseef. San malees, warra daldalaaf achi dhufan, kani duubbee isaanii hin-beeyne, miya isaa liqitti kennuuf jalqabe. Haalli isaa kuni, Elemo, rakkoo keessa galche. Walakkaa bara 1968-ii, namicha tokko kan miya irraa fuudhee achumaan biyyatti hafe irraa maallaqa isaa barbaada Finfinnee dhaqe. Namichi, miya liqiin irraa fuudheef horii isaa erguuf mannaa, Elemo hidhaaf qaadhime. Mootummaa Hayle Sillaasee tan warra dura dhaabbatu akka boombiitti ifirraa eegaa jirtutti, “Elemoo warra biyya alaa keessatti mootummaa dura dhaabbatan waliin nama jiru,” badii jattuun akka qabamee hidhamu godhe. Gama biraa tiin, namichi, durumaanuu tahe ja’amee, mootummaa Xoophiyaa irraa nama itti ergame ja’ama. Dimshaashatti, gaaroominni, Elemo, goda itti hin qophaawin keessa naqe.
Namichi bu’aa akka irraa arkatuuf miya liqiin kenneef, “Adan dhufuu ani hin dandayuu, sumaa tu narra wayyaa, ati as koottu. Noolii baaftu horii keetirratti ida’een siif kenna. Achumaanuu biyyaa fii haala daldala Finfinnee tiis laalta,” yaada ja’uun sobee, Shaggar fidee, illima qopheeyseef keessa naqe. Qaruuteen mootummaa Hayle Sillaasee, Elemoo keeysaa waan beeku baasuuf, akkuma mana hidhaa ol naqataniin, uleen irra gattaa’an. Harkaa fii miila hidhanii, eessaa tu irra laalataan, akka nama uuda bishingaa tumuutti qaama mara cafaqan. Akkasitti, waan dhagayuu fedhan afaanii baasuu dadhabnaan, dumucoo carqii afaanitti takashanii, akka siilchoo waadanitti sibiila furdaa keessa loosaa tuman. Akka foon suguyyaatti, mataa isaa gadi rarraasanii fannisuun, hamma coraan irraa solloqee foon diimaan mul’atutti, faana keessa tuman. Afaan cancalanii tumuu fii akka foon suguyyaatti fannisanii garafuun, wahuu afaanii baasuu dadhabnaan, warri zaalla-gaaffii, “kuni nama humaa takkallee keeysa hin jirre,” murtii jatturra gayan. Tumiinsarraa kan ka’e, faanti madooytee, Elemo ejjechuu dadhabee, mana fincaanii dhaquuf gargaarsa barbaade. Mana isaa oowwaa fii jiruu isaa mi’ooytuu keessaa, malaan yaamamee kana mudachuun haalaan garaa gube. Horii isaa barbaadaaf, mana hidhaa kan miila isaa tiin dhufee if naqe keeysaa bahuuf, horii biraa dhangalaasutti seene. Mootummaa gunaan aadaa isii taate jalaa maallaqaan if baasuuf, kan arke hundatte harka hiixaachuu jalqabe. Akkasiin maa-na-uumtetti, hidhaa ji’a jahaa booda, walabummaa horii isaa tiin bitatee, mana hidhaa keessaa bahee, Adanitti deebi’e. Hidhaan mootummaa Habashaa Elemo haalaan jijjiirte. Eega Adanitti deebi’e, sammuun isaa waan dalagaa dhiiftee, gadadoo balleessaa takka malee biyya haadhaa fii abbaa isaa keessatti mudate, halkanii fii guyyaa, yaaduu irraa hara fudhachuu didde. Saba irraa dhalate, kan biyya isaa keessatti mirga tokkollee qabaachaa hinjirreef, humaa godhaa jiraachuu dhaba isaa tiif gaddi weerare. Haalli kuni, isa dhunfatee, fedhii dalagachuu keessatti laamsheesee, karaa fii haala qabsoo bilisummaa ummata Oromoo irraa qooda itti fudhatu qofa akka yaadu goodhe. Yaada isaa kana hujiirra oolchuuf, odoo iyyaafataa fii qorannoo godhuu, Kaa’imman Oromoo kanneen qabsoo bilisummaa jalqabuuf fedhii qaban biyyaa baqatanii Soomaaliyaa keessa jiraachuu dhagaye. Dhageeytii faana-dhawee akka mirkaneeyfateen, qunnamuuf karaa Maqdishoo barare. Achitti, Jaarraa Abbaa Gadaa tii fii sab-boonota biroo kanneen wal’aansoo qabsoo bilisummaatiif qophii tahaniin walitti dhufe. Elemo, Jaarraa Abbaa Gadaa tii fii sab-boonota biroo kanneen fedhii qabsoo bilisummaa akka isaa qaban arkuun haalaan gammachiise. Nama qabsoo akka isaanii tiif murate, kan mootummaa Adan waliin jaallummaa qabu, kan qabsaawota Falaxiinii fii kanneen biroo waliiniis hariiroo qabuun walitti dhufuun, Jaarraa Abbaa Gadaa faa keessattiis gammachuu daangaa hin qabne uumte.
Hawwii qabsoo bilisummaa tan mootummaan Soomaalee keessatti ukkaamsitetti hafuurri deebi’eef. Marii godhaniin, akkaataa yaada isaanii if dura itti tarkaanfachiisanirratti mala tarrifatanii, Elemo hujii adda fudhatan fiixa baasuuf Adanitti deebi’e. Ji’a sadii booda, haala sab-boononni soomaalee keessaa itti bahanii fii Adanitti leenjii tooftaa lolaa itti baratan qopheeysee, horii nooliif barbaachisu waliin sab-boonotatti deebi’e. Gabaasaa Elemorraa arkamtetti irkachuun, ji’a Abraashaa/Muddee 12, bara 1969, magaalaa Maqdishoo keessatti teeysuma dhooysatti gaggeeysaniin, qabsoo hidhannoo bilisummaa ummata Oromiyaa jalqabuuf murteeyfatan. Ji’uma tana keesa, warra tooftaa lolaa barachuu irratti ramadaman, qaruutee Soomaalee jalaa mimmiliysaa, tokkoo-lamaan, dooniin bahara ceesisanii Adan naqan. Elemoo fii sab-boononni Soomaalee irraa Adan dhufan, kanneen Yamanii fii biyyoota adda-addaa irraa itti dabalaman waliin, tooftaa lolaa barachuuf, moora leenjii Falasxiinotaa tan Adanitti arkamtu seenan. Jaarraa Abbaa Gadaa, tooftaa lolaa biratti tan riphee loltummaa fii hoogganummaa akka baratuuf gama mooraa leenjii waraanaa tan Falsxiinoonni Suuriyaa keessaa qaban dhaqe. Akka barnoota barbaachisu fixateen, Adooleeysa 23, bara 1970, Adanitti deebi’e. Miyni waraanaa kan arkamee akka naannoo san dhufeen, warra leenjii barnoota lolaa fixatan keessaa qabsaawonni soddomii jaha, karaa Soomaaliyaa tiin Oromiyaa seenanii qabsoo hidhanoo bilisummaa ummata Oromiyaa jalqabuuf, Onkololeessa 17, bara 1970, hoogganummaa Jaarraa Abbaa Gadaa tiin, dooniin, Bahara Diimmaarra, Adanirraa karaa Soomaaliyaa sossoohan.
Qabsaawonni 36-n, seenaa qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa keessatti Qeeyroo Ganamaatti beekkaman, gaafa biyyatti deebi’uuf murteeffatan, “hujii fii hariiroo biyyoota alaa keessatti jalqabamte isa caalaa kan fiixa baasu hin jiru,” murtii jattuun, Elemo odoo diduu, akka Adanitti hafu godhan. Qabsaawoni qabsoo hidhannoo bilisummaa ummata Oromiyaa jalqabuuf, leenjii lolaa fudhatanii karaa biyyaa sossoohan, Soomaalee keessaan biyyatti hulluuquuf tattaaanni godhan milkooma dhabe. Bahara Hindii, kan bitaa-mirgaa fii, gadii fii oliin isaa, kan irra daddeebi’u afanfaajjeessu, guyyaa aduu, halkan urjii hordofaa irra deemanii lafa garaa gayuun rakkisa. Haala kanaan, amniti doonii tan kiiloomeetira dhibba lamaa fii shantamii olii, qabsaawota Qeeyroo Ganamaa, iddoo tilmaammatan irraa maysitee, halkan dukkana, malkaa Bulloo-har ja’amtu, tan Zeeylaa fii Barbaraa jidduu jirtu geeysite. Achitti, ganama, isaanii hirriibaa hin ka’in, waraana Soomaalee tiin marfamanii, eega dhukaasa walitti banan booda, malaan harka isaanii seenanii, mana hidhaa Man-Dheeraa ja’amutti darbaman. Qabsaawonni Qeeyroo Ganamaa hidhamuun, Itti Gaafatama Dhimma Alaa tan duraan itti kennamterratti, dirqama waliigalaa, qonyee Elemoorratti dabalte. Elemo, ulfina dirqamaa tan haalli mudeen odoo hin baaragin, yaada qabsaawota Qeeyroo Ganamaa bakkaan gayuuf, hifaata malee warraaqutti seene. Dhimma kanaaf, dooginyoota (Bakka bu’oota) waajjiroota mootummoota Arabaa tii fii biyyoota qabsoo bilisummaa gargaaran waliin hariiroo uumuuf Iraaq, Kuweet, Ordon, Libnaan, Suuriyaa fii Misra keessa daddeeme. Tattaafanni Elemoo, maqaa fii seenaa Oromoo gurra mootummoota hedduu naqe. Haaluma kanaaf, yaada “Laalcha Sadaffaa Adunyaa” ja’u babal’isuuf, walgayii bara 1973, ji’a Eblaa keessa, Koloneel Gadaafiin Liibiyaa keessatti qopheesserratti, akka qabsaawota bilisa baaftuu Oromootti afeerraan godhamteefii, jilaa waliin, Tirippoolii dhaqe.
Teeysuma bakka bu’oonni dhaabota qabsoo bilisummaa biyyota Afrikaa, Aasiyaa, Oroppaa fii Ameerikaa Dhidhimaa irratti arkaman tanarratti, Elemoo fii jilli waliin dhaqan, qabsaawota achitti arkaman, seenaa Oromoo tii fii kaayoo qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa tiin wal-barsiisan. Elemo, haala armaa olii tiin, Oromoo fii dhibdee isii lammii fii mootummoota biyyoota alaa beeysisaa, karaa kaaniin, karoora Qeeyroo Ganamaa bakkaan gayuurratti qophii barbaachiftu-rratti bobbahe. Haala kanaa fiis, akka karaa ittiin biyya seenamu qoratanii fii caasaa saniif barbaachiftu diriirsaniif, qabsaawota dhimma kanaaf muratan, karaa adda-addaa tiin biyya naqe. Akka qophiin haala kanaaf barbaachiftu xumuramteen, fuula karaa biyyaa deebise. Dhimma kanaaf, Sadaasa 04, bara 1973, sab-boonota leenjii waraanaa fudhatan waliin, mana isaatti teeysuma qopheeyse. Qabsoo hidhannoo bilisummaa ummata Oromiyaa jalqabuurratti marii godhaniin, warra kaayicha hujiirra oolchuu fedhan waliin biyya seenuu murteeyfatan. Yaroo sanitti, Elemo, qabeenya gayaa malees, haadha warraa, Aammuun Umar, tan bareedina daawwatamee hin quufamneen faayamtee fii ilma isaa kan maqaa Kallachaa, Abdukariim, moggaaseef fii intala isaa Hanaan, tan reefu dhalatte, qabaachuu ture. Horii fii matii biratti, hoogganoota biyya Adan waliin jaallummaa qabuun, biyya san keessatti, jiruu nagayaa, sadoo fii qananiin jiraachuu isaaf salpha ture. Saniin alattiis, achuma jiraatee, maqaa qabsoo Oromoo tiin yaroo-yaroon biyyoota alagaa keessa daddeemuun jiruu isaa itti fufuu ni dandaya ture. Garuu, fedhiin bilisummaa tan onnee keeysaa belbeltu, sadoo fii qananii gatee, maatii isaa Rabbitti dhiisee, qabsoo hidhannoo jalqabuuf, karaa daggala Oromiyaa akka sossoohu goote. Akkasiin, qabsaawota waliin biyya seenuu murteeyfatan waliin, miya waraanaa hamma dooniin deemuun dandeeysu fe’anii, Arfaasa 06, bara 1973, Adanirraa ka’anii, qilleensaa fii dambalii hamilee cabsuu barbaaddu keessa hulluuqanii malkaa Asabitti tarkaanfatan. Achirraa, lafa ummata Affar keessa loohaanii hawaasa isaaniitti fullahan. Elemo faan, odoo biyya hin seenin duratti, qabsoon bilisummaa ummata Oromiyaa, jalqabumaan, Oromoota nannoo adda-addaa akka haammattuu fii hooggana isii keessattiis martinuu akka if arkan godhuun barbaachisaa tahuu hubachuun, hoogganummaa isii falmachuurraa if qusatan. Yaada kana bu’ureeffachuun, akka biyya seenaniin, sab-boonota magaalaa Finfinnee keeysa jiran qunnaman.
Arfaasaa 27, bara 1973, Finfinnee keeysatti sab-boonotaa garii waliin teeysuma godhaniin, yaada isaanii kana gayaniinii, hamma qabsaawonni naannoo adda-addaarraa keessatti heddommaatanuu isaan Wiirtuu Gola Qindoominaa (Central Coordinting Body) akka tahan murteeysan. Sanumaa waliin, bara lama keeysatti, Dirreen Qabsoo tan jabaatte keessatti, Walgayii Idilee tan hooggana if keeysaa filtu qophooysuurratti waliigalan. San booda, Eleemoo fii Qabsaawonni, miya waraanaa kan fidatan iddo adda-addaatti dhooyfatanii, haalaa fii naannoo qubsumaa qorachuu irratti bobbahan. Qormaata yaroo xiqqoo boodaan, Gaara Gubbaa Qorichaa hundee godhatanii, Daloo ifii olitti laalaa, gadiin Galamso daawwachaa, Shaggariin, “kiiloo meetira dhibba lama qofa sirraa jirraa, nuu obsi,” ja’chuun, hidhannoo isaanii tan waraanni mootummaa hin qabneen hawaasa keessa daddeemaa dammaqiinsaa fii hamilee ummataa kakaasutti seenan. Gandi keessa bobbahan, kan itti aanuuf haala isaanii odoo hasaasuu, oduun isaanii yaroo takkatti lammii walgeeyse. Dhaadannoon isaanii tan, “ummanni keenya biyya isaanii keessatti, mirga abbaa biyyummaa mulqamanii, gabrummaan jiraachuun raawwachu qaba!” tan jattu, hawaasa Oromoo bira tartee, tan diinee seente. Nafxanyoonni naannoo Gubbaa Qorichaa dhunfatanii ummata keenya-rratti roorrisaa jiran yaroo tana dhagayan gurra isaanii amanuu dadhaban. Mulaatuu Tamany tuni natti hin taatu je’e. Mulaatuun, nafxanyaa, lafa guddoo mootummaan ummatarraa fuutee badhaafterratti abbaa lafaa tahee, hawaasarratti roorrisaa ture. Lafa fardaan irra gulufee, fudhatee, irratti qanani’aa jiru, irreen tiiyfachuuf hamma funyaanitti hidhatee, bakka deemu mara ash’karoota hidhannoo qabaniin nama dabaalamaa deemu. Ilmi Temeny akkuma afaan isaatti, onnee horee, Caamsaa 01, bara 1974, guyyaa Isniinaa, jalee waliin, midhaan isaa fidachuuf, Hardiimi-tti ganame. Qabsaawonni hammi tokko isaanii iddoo itti bobbahan irraa gala deeman, harroota gooroo jala dhunfatan halaalaa arkanii, itti achi deeman. Dargaan Mulaatuu kanneen alaa isa eegan, warra hidhannoon itti achi deemaa jiru agarraan, dhukaasa banan. Namicha dura Dimitfoor dhukaase, Qeeyroon Kilaashiin adda keessa dhooynaan, warri hafan harka samitti ol qabanii Mulaatuu dargaa malee hambisan. Qabsaawonni midhaan boolla torba, kan nafxanyichi harroota shantamiin fe’achuuf deemu, geejjibaa waliin manguddoo biyyaa harka kaayanii, Mulaatuu Waaqatti galchan. Oduun haala Mulaatuu mudatee, Galamso qaxxaamurtee, Finfinnee baatee gurra mootummaa Habashaa seente.
Hayle Sillaasee fii dooginyoonni isaa shororkaa biraa keessa jiraatanillee, tana gurraan dhagayuun taan daran yaachisee, hatattamaan humna daddaffii tan Faxnoo Daraashiitti beekamtu naannoo sanitti ergan. Faxnoon, nafxanyoota naannoo sanii waliin tahuun, manneen irra daddeemanii manguddoota, sheekkotii, daldaloota, barattootaa fii kaa’imman Galamsoo fii naannoo sanii kanaasanii malee, hidhatti guuran. Dargaggoonni, nafxanyoota akka saree maraattee Oromoota hidhuuf ganda keessa o’orihan jalaa jalaa miliquu dandayan, qabsaawota biratti jalaa baqatan. Guyyaa sanirraa kaasee, irreen qabsaawotaa cimaa dhufte. Ummanni keessa jiran gadaameysaa tahaniifii caasaan isaanii guddachaa, marsaan bal’achaa deemte. Gama kaaniin, wal’aansoon naannoo sanitti finiintee, lolli walitti dhaabbate. Nafxanyoonni baadiyyoota Gubbaa Qorichaa keessa jiran darsa guurratanii magaalatti godaanuu jalqaban. Baadiyyaan nagaya arkatte. Abbootiin biyyaa xixa nafxanyootaa irraa hara baafatan. Odoo haalli akkanatti deemaa jiru, Waxabajii 28, bara 1974, Dargiin jaaramtee aangoo biyyaa Hayle Sillaaseerraa fudhatte. Akka barcuma tottolfatteen, rakkoolee biyyaa kanneen muddamsiisaa jiran caalaa, kan naannoo Gubbaa Qorichaatti nafxanyoota mudachaa jiruuf durummaa kennitee, miseensoota isii keeysaa, Koloneel Zallaqaa Bayyanaa naannoo sanitti ergite. Zallaqaan, nafxanyoota baaraga duuti Mulaatuu itti fidde keessaa baasuuf, irbuu seeneef. Ummata Galamsoo dirree magaalaa-tti walitti qabate. Loltootaan marsee, walakkaa dhaabbatee, “isin ummanni Galamsoo fii naannoo isii, shiftoota isin keessa daddeeman fiduu ykn dhabamuu keessaa tokko filadhaa,” jachuun doorsise. San booda, murna waraanaa kan Shaalaqaa Kaasaahun Alamaayyoo tiin hoogganamu, Galamsoo fii Gubbaa Qorichaa jidduu, Gooroo Khinteerii ja’amturra qubachiise. Akeekni guddaan waraana achi qubachiisuu, ummata naannoo sanii anfariirsuun, qabsaawota isaan keessa jiranitti quba laachisiisuu fi. Ummataa fii qabsaawota duuydaa-garaa godhuufi. Jarri galii tana fiixa baasuuf, hidhannoo guutuun hawaasa keessa bobbahanii galuu jalqaban. Yaroo qarmaammee isaanii-rraa bahanii deebi’an mara, ummata zaalla-gaaffiin rakkuu, doorsisuu fii sodaachisuu hujii godhatan. San isaan hanqatee, gaafa kaan nama tokko galaafatan.
Guyyaa Faxnoon lubbuu nama Oromoo galaafatan, qabsaawonni Amaarota baadiyyaa keessa jiranitti dhaqanii hulaa dhadhawanii, qabsoon manaa bahaniif, tan hiyyeessa Amaaraa, kanneen hawaasa Oromoo keessa nagayaan jiraatan miidhuu akka in tahin mirkaneessaniif. Gochi Faxnoo isaanii fii Oromoota jiddutti garaa-garummaa uumuuf waan karoorfame tahuu beeysisuun, dhaamsaa waliin jaratti ergan. Dhaamsa Faxnoof barreessan irrattiis, akeeka deemaniif ifa baasaniif. Wal’aansoon itti jiran tan gabrummaa Habashaa ifirraa buqqisuu fii, tan abbaa biyyummaa ummata Oromoo mirkaneeysuu tahuu adeessaniif. Sanumarratti dabalanii, ummata nagaayaan jiraatan irratti ajjeechaa hojjatamu akka balaaleeffatan hubachiisan. Akkasumaa waliin, kana booda, yo nama Oromoo tokko ajjeesan, dhiiga gama kaanirraa dhangalauuf warri itti gaafatamu isaan taachaa beeysisan. Shaalaqaan, yaroo Amaarota qabsaawonni itti erganiin wal-qunnamee, dhaamsa irraa dhagaye, tooftaan isaa jalaa fashaluu hubate. Yo ajjeechaa ummata Oromoo itti fufe, lubbuu Amaarotaa tan galaafatamuuf jiraattuuf itti gaafatamuu isaa arke. Haalli qabsaawotaa kuni hatattaamaan ugguramuu baannan, caalaa hammaachuun isa yaachisee, tarkaanfii isaan dhabamsiisuu tiif waraana isaa qopheessee, Birraa 05, bara 1974, guyyaa Kamisaa, subiin, Gooroo Khinteerii irraa gama raaree Xirrootti sossoose. Qaruuteen qabsaawotaa sossooha waraana Kaasaahun arkanillee, akkuma aadaa isaaniitti, bobbahanii deebi’anitti waan fudhataniif, hordofuuf itti hin-rakkanne. Kaasaahuniis faana arraantanaa dhooyfachuuf, guyyoota hedduu kan humaa hin balleessin nagayaan, waraana isaa diiramaan bobbaasee deebisaa ture.
Arra garuu, midhaan boqqolloo kan hojjaa namaa liqimsuun if dahaa, bakka duri-rra miila dheereeffate. Waraanni diinaa shokomsaa malee mayra boqqoolloo keessa deemanillee, ilaaloo Qeeyroo jalaa dhokochuu hin-dandeenye. Sayliin Qeeyroo, warri akka hireetti naannoo san turan, akka odeessa arkataniin waraana Faxnoo afaan bahanii, isaanii quba hinqabne dhukaasa bakka takkaa tiin baareeysan. Waraanni diinaa dhokochuuf goda seenan dhaban. Shaalaqaan, zarraafii isaa tiif odoo yaroo hin arkatin, dachii fii samiin itti garagaggalan. Lolli akkaa fii bakka inni hin barbaadinitti itti jalqabamee, xiyyitii fii boombiin karaa hundaan itti xiixan. Dhukaasni jalqabamnaan, Qeeyroon naannoo jiranirraa karaa sagaleen qawwee itti dhagayamtutti orihan. Waraana diina kan duruu afanfaajjawaa jiru, olii-gadiin, bitaa-mirgaan, itti dhukaasanii lafaan dhawutti seenan. Kaasaahunii fii waraanni isaa, ibidda qaban, ija cufatanii karaa arkan haru malee waan godhan wallaalan. Ummanni naannoo sanii yaroo qawween qabsaawotaa diinaa akka kubbaatti ol kaaftee lafatti gadi deebiftu, halaalaa mil’atanii dinqifachutti seenan. Lolli ganama jalqabe, dafee raawwachuu dhiisee, lakkumaan, aduu waliin oowwutti seene. Ibiddi gooroo gubbaa itti roobu, baayyina waraana diinaa xiqqeeysaa dhufe. Haalli akka mooraa itti baheef tahuu dhabnaan, ajajaan waraana diinaa, kanneen mooratti hafan dhufanii akka gargaaraniif dirmachuu lallabate. Tanaa-tana jiddu mudaamuddii ol, bakka miilaa fii garaan Elemoo walitti jaajju, xiyyitiin diinaa takka dhuftee seente. Elemo dhawamuu isaa kan hubate yaroo humniti diinaa akkaa-gara dhabdee, dhukaasni gama isaanii tiin itti ol roobu qabbanaawe. Waraanni mooratti hafan akka iyyannaa dhagayniin, dirmachuuf orihaa dhufanii waaheloota du’aa fii madaawuu irraa hafanitti hafuura lubbuu deebisanii, waliin, qabsaawotatti dhukaasuu jalqaban. Yoona, Elemo, qabsaawonni tokko-tokkoon suuta lola keessaa mimmiliqaa akka lubbuu boruuf baasan ajaje. Haala miliquu isaaniif aanjeeysuuf, ansoolaa deemmatuun irraa fiinxa dhoosee bakka dhiiyni irraa yaa’aa jirutti maree, dhagaa guddaa dahoo godhatee, waraana diinaatti dhukaasa banuuf jilbiiffate.
Qabasaawonni haala isaa kana arkan amrii isaa dura dhaabbachuun, biraa deemuu didan. Elemo garuu, isa caalaa kan arraaf lubbuu baafachuu qabu isaan taachaa itti hime. San malees, “manaa kaniin baheef qabsoo bilisummaa ummata kiyyaa fi. Haala kanaan du’uu caalaa wanni na gammachiisaa hin jiru. Qaanqee qabatte tana akka hin dhaamne godhuun dirqama isinirra jiru. Kanaaf, na dhiisaa deemaa. Ani hamma lubbuun na keeysa jirtu diina isinirraa hiin ittisa.” Jechuun bakka riphiserraa diinatti dhukaasuu jalqabe. Waraanni Kaasaahuun, gama isaanii tiin, iddoo dhukaasni irraa itti as dhawamutti, xiyyitii malees madaafaa haraa, karaa maraan dooyatti ol yaa’an. Elemo bakka jilbiiffaterraa waaraana diinaa kanneen itti ol yaa’an hamma dandayu odoo lafaan dhawuu, sagaleen kilaash isaa callifte. Waraanni diinaa bakka irraa itti dhukaafamaa ture hoggaa gayan, ibiddi itti roobaa ture qaama adda bittinneessee, haabee nama itti dhukaasaa turee dhaban. Yaroo dilli kuni tahu, dachiin Xirroo maaltu na mudate jette. Samiin naannoo sanii waan jalatti deemaa jiru laaluu jibbite duumeeysa hagooggatte. Aduun kana hunda daawwachaa ooltee, Asrii, lubbuu Elemoo Qilxuu, jeeyna qabsoo bilisummaa Oromiyaa keessatti gita hin qabne, umrii soddomii saddeetitti fudhattee, Gaara
Bubbee tiin gadi qaarte. Oromiyaan ni bilisoomti! abbaaurjii@gmail.com
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- FAYYISAA LEELLISAA, ILMA OROMOO KUTANNOO QABUUFI SABASAAF QUUQAMUDHA-Yaazoo Kabbabaa Hordofaatiin - January 17, 2017
- JAALALLI DHUGAAN KANAA?Dubartoota Gammachiisuuf Dhiirri Wantoota armaan gadii kana gochuu qaba jedha Obbo Gammadaa Olaanaa-Xiinxalaa, dubbisaa, waliif daddabarsaa!! - January 16, 2017
- JAALALLI DHUGAAN ISA KAMI?-AMALA moo FUULA waliin jiraatta?-Lati Hirpa Hunde - January 16, 2017


c: text/html

text:
Shiroota danqaa qabsoo ta’an hunda saaxiluun dirqama
Halkanoo Badhaasootiin (Qeerroo Biyya keessaa)
Haqa walitti himuu dhabuu fi waan hunda iccitii dha jechuun rakkoolee wal xaxoo hoggana qabsoo keenyaa gidduutti uume.Dhugaa isa saba irraa dhokfamuu hin qabne gad baasuun walitti himuun barbaachisaa dha. Qeerroon dargaggeessa humna biyya ijaaruu fi diigullee danda’uudha. Kanaafuu maqaa kana moggoofatanii daldala qarshii diyaaspoora godhuu fi qabatamaan qabsicha tarkaanfachiisuun waan adda addaa ti. Dhugamatti murni amma saaxilame Finfinnee keessatti funyaan waayyanee jalatti ibsa ijjannoo qabsoo hidhannoo calaqisan qofa qilleensa irratti dubbisuun karaa website fi youtube ni maxxansan. Ummanni guutuun fincila deemsisaa ture garuu website isaanii warra beeku miti. Ibsa ijjannoo dubbisuu malee ijjannoon isaan fudhatan oduu gurra guddisuun dubbisuudha. Qabsoo keessatti sobni akeeka qabsoo balleessa. Isaanis kanuma godhaaru. Shagar taa’anii oduu qilleensa irraan dubbisaa nutu qabsoo kanatti abbaa dha jechuun ummata abbaa qabsoo gaggeessaa ture tuffachuudha.
Qabsaa’aa tuffachaa gaggeesaan qabsoo nuyi ofiin jechuun maal akka fakkaatu hunduu haa tilmaamu.Waayyaneen obbo Baqqalaa Garbaa nama akka ambaasaaddara qabsoo nagayaatti laalamu mana isaatii fuute shororkeessuummaa itti maxxansitee hiite sagalee warra funyaan isii jala taa’ee oduu dubbisuuf maxxansuu wallaalte jechuun ofuma mataa ofii sobuudha. Faayida sagalee isaan dubbaatiin argattutu caala waan ta’eef dhiifte. Dargaggeesa meeqatu isaan duuban hidhatti guurame. Odoo dura hin beettu jenneeyyu yeroo maqaan isaanii dirree Facebook guute kana guyyaa jalqabaatiin iddoo isaan jiranii sassaabdi ture. Duuba isaanii boombaan fa’a waan jiruuf harka irra qaban. Kana yoo jennu hin hidhaman jechuu miti. Dubbii karaa maqsuuf boombaa dabalatee garee isaa hidhuu yeroo barbaadanitti ammas hidhuu danda’u. Kanas arguuf teenya. Hedduun namaa yoom akka waayyaneen hidhamu wallaalaaf guyyaa lakkaahachaa jiraata. Isaan funyaanuma waayyanee jalatti sagalee beekamuun qilleensa irraatti ibsa ijjannoo dubbisu.Galgala galgala ammoo Shagar walakkaa Piassa bashananu.Namni basaasaadha jedhamee amma saaxilame Girmaa Xurunee Darsee(Boombaa)n basaasaa ta’uun isaa shakkii in qabu.
Keessumattu ergama jaarmiyoota gam-lameetiin(double agent) ta’uun yeroo dheeraa hojjachuun gaaga’ama lubbuu qabsaa’ota hedduu irrattii fi gaaga’ama qabsoo bilisummaa saba keenyaa irratti taasisaa turuun eenyuufuu ifaadha. Kanneen basaasaa ta’uu nama kanaa eega hubatanii hogganoota qabsoo isa waliin hidhata qaban jedhaman irra deddeebiin quba qabaachisanillee odoo itti hin milkaayin hafan hedduun jiraachuun beekamaadha. Kana gochuu isaaniitinis miidhaleen hedduu warri irra gaye akka jiran isaanuma irraa karaalee adda addaa dhagayaa jirra. Qabsoo keessatti waan akkasii ni mudata. Saba keennas hirema kanatu irra ga’e. Kan beekamu qabu garuu qabsoo fuulduraa keessatti qooda fudhatoota akkasiitti sirnaan damaquudha. Shiroota danqaa qabsoo ta’an hunda saaxiluun dirqama. Harka wal irra qabuun danqaa mul’atte dagaagsuudha. Sun ammoo guufuu qabsoo bilisummaa wal irratti kuusuudha. Qabsaa’oota ofiin jechuu dura maalummaa qabsoo beekuun dirqama. Dhuma irratti biyya alaa taa’anii anatu akkas godhe lakki nu’u jechuun hamilee qabsaa’ota biyya keessa warri cabsan dhaabbatanii of ilaaluu qabu. Mata duree tokko irrattis yeroo gubuu hin barbaachisu. Mataa hidhuun bira darbuudha. Amna dheera fuula dura keenya jiru dhiyeessuu irratti halkanii guyyaa hojjachuudha! Boruu Barraaqaa, ilmi dhugaa siif haa dhalatu!
–
Halkanoo Badhaasoo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bulchiinsa naannoo Affaan Erta-Allee keessatti kan butaman lammiwwan Jarmanii lama gadhifamuu isaanii Addi Tokkummaa Waraaqsa Dimokraatawaa Affaar kan beeksise ta’us Ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa garu waaniin beeku hin qabu jedhe.
Dhaabbati oduu Ajaans Fraans Prees akka gabaaseetti maanguddonni Affaar lammiwwan Jarmanii kana aangawoota Jarmaniitti kennanii jiran.
Gama kaaniin garee mirga dhala namaaf falmu kan Affaariif prezidaantii kan ta’an Gaas Ahmad Nuur jarreen gadhifamuu isaaniif odeeffanno qubsaa qabna jedhu.
Ministriin dantaa alaa kan Jarmanii dhimma kana irratti hojjachaa kan jiranii fi kana caalaa ibsa biraa kennu kan hin feene ta’u Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsee jira.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun Dhaggefadhaa


text:
Dorgommiin Kubbaa Miillaa Ijoollee Ganna 17 Gadii irratti Walmorkatan Dargogoota Egerii Biyya Fulaa Bu’an Filachuuf
Magaalaan Baatuu ji’a Hagayyaa dabarte keessaa muddamsuu akka akkaa keessa turte.Gareen 23 ta naannolee Itoophiyaa sagalii walitti dhufan dorgommii Kubbaa miillaa irra turan.
Dorgommiin tun bara 2000 akka haaraatti jalqabdullee dorgommiin waggaa hedduun duratti taate akka dargagootii waan gara garaatiin biyya fulaa bu’an argaman goote. Dorgommii baranaa irratti dargaggootii Oromiyaa fulaa bu’anii dorgoman Adaamaa,Shaashamannee fi Jimmaa irraa dhufan. Obbo Anbessee Magarsaa Biiroo Dhimma Dargagoota Oromiyaatti Geggeessaa Adeemsa Hujii fi Babalinna Ispoortii ti.Kaayoon teenna “dargaggoo biyya teenna bakka bu’an sadarkaa adda addaatti dorgomuu dandahan horachuu dha, inni guddaan” jedhu.
Dorgommii Hagayya 15 bara 2002 dhumattu tana irratti garee moohatteef badhaasa adda addaati kenname.
Gama kaaniin ammoo “CECAFA”n dorgommii kubbaa miilaa biyyoota Afrikaa gama Bahaatii fi Jiddu-galaa magaalaa Eertiraa, Asmaraatti jalqabde. Qophii baranaa ta Hagayya 14 bara 2010 jalqabde tana ijoollee gannii isaanii 20 gadii, ka U-20 jedhamanti irratti dorgoma. Biyya Yemen ta akka keessummaatti yaamamtee dorgomte malee dorgomtoonni kaan biyyootuma Afrikaa ti. Ertiraan qophii baranaa tana akka dansaa qopheessite jedhamte, tapha qaraatiinillee Tanzaniyaan 1 fi 0n moohatte.
Zaanzibaari Yemen 2-1n galchite, Soomalee fi Suudan ammoo 0 fi 0n gargar galan.Ugaandaan ammoo Rwaandaa 3 fi 1 mootee taphaa galchite, Tapha jalqabaa jechuu. Istaadiyoomin Ertiraa ganna hedduu asitti qophii akkanaa kopheesseetuu hin beeku, qophiin bara 2002 tun ammoo guddoo oowwiteefii galatallee argatte.
Bulchoota kubbaa miilaa Ertiraa fi koreen qophii tana qopheesse Uummati Ertiraa waan dandahu cufaanuu qophii tana kopheeesse, jechuun faarsan. .Prezdaantiin CECAFA, Leodegar Tengaallee qophii tanaaf Ertriaaf galata galachan.
Tapha CECAFA kana irratti Itiyoophiyaan hin argamne.


text:
Digiriin doktorummaa kabajaa argame kun kan Alii qofaa utuu hin taane, kan dargaggoo, maanguddoo fi uummata Sirba Alii jal'atu maraa ti jedha Angaftichi weellistoota Oromoo Dr. Alii Birraa.
Waxabajjii shan bara 2010 Yunivarsitiin Jimmaa wallisaa Oromoo angafticha Ali Birraaf digirii dooktorummaa ulfinaa kennee jira. Sirna eebba barattoota yunivarsitichaa irratti argamuudhaan ka badhaasa kabajaa kana kennan ministara eegumsa fayyaa Ethiopia Dr. Tewoodros Adihaanoom turan. Yunivarsitiin Jimmaa ammaan dura illee digirii dooktorummaa kabajaa kana namoota adda addaaf ka kennaa ture tahuu, prezidaantiin yunivarsitichaa, Dr. Kabaa Urgeessaa ibsanii jiru.
Wallisaa Alii Birraa nama gara waggoota shantamaaf sirbaa ture, aadaa Oromoo calaqqise, afaan Oromoo akka beekamu gochuutti gahee guddaa gumaache, akkasumas akka sabaa fi sab-lammoonni mirga argataniif walleellee isaan ergaa dabarsaniin nama wallisaa ture tahuu kan ibsan Dr. Kabaa Urgeessaa, Yunivarsitiin Jimmaa hojii guguddaa akkanaa Aliin hojjeteef beekkannaa kennuu waan barbaadeef bakka inni jiraatu Kanadaa, Torontootti bilbilee afeeree, sirna sana irratti akka argamu taasise, jedhan. Dr.Ali Birraas gama isaan, "kabajaa akkasiif nan afeerama, jedhee takkaa illee abjootee hin beeku. Abjuu tu naaf dhugoome. Artistoota dargaggoota guddataa jiraniif hamilee guddaa kenna." jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibse.
Aliin gama kaaniin dhibee “colon cancer” jedhamuun qabamuu isaa akkasumas qoroo ija dhabuu isaa dubbata. "Garuu, jaalalli ani muuziqaaf qabu amma illee how'aa dha. Otuun guutummaatti sirbuu irraa hin gadamoojjawiin dura, CD sirbaa tokko maxxansiisuuf itti yaadaan jira." jedha. Hojii muuziqaa irraa eega gada-moojjawee boodas, wallistoota dardara isa boodaan ka'aniif akka tajaajila gorsaa kennuu fedhuu fi isaan irraa illee baratuuf hawwii qabu dubbata, wallisaan angaftichi, Alii Birraa.


text:
Koomishina Mirga Dhala-namaa Toom Laantoos fi Kaawukasii Waa’ee Beelaa, kan Mana-maree Bakka-bu’ootaa yunaaytiid steetestu waliin waa’ee rakkoo beelaa Gaanfa Afrikaa irratti marii kana qopheesse.
Gargaargaaraa Dura-taa’aan Koree kanaa Bakka-bu’aan uummataa, Kutaa MASAACHUUSETS irraa filataman Jeems Maakgavern “Tokkummaan Mootummootaa baatii dabre keessa ammaa booda Oolaan yokaan Beelli Somaaliyaa keessa hin jiru” jechuun labse iyyuu, rakkoon naannoo sanaa, furmaata irraa gagoo jira jedhu.
Dhaabbata Misooma Sadarkaa Adduyaa, kan Amerikaa USAID irraa Naansi Liinboorg immoo battaluma ibsa gama isaaniin kennaniin, Amerikaan akka beelli naannoo sanatti dhufaa jiru akeekkachiisa dursaa kennameef deebii kennuudhaan, yeroo rakkoo beelaa sanatti gargaarsa Doolaara Miliyoona dhibba sadi’ii fi Miliyoona soddomii shan kennuu ishee hubachiisan.
Kannneen marii geggeessame sana irratti ibsa kennan Liinboorg fi aangawoonni Mootummaa Obaamaa ka biroon “rakkoon baqattootaa biyyoota Gaanfa Afrikaa keessaa, rakkoolee baay’ee hamoo Addunyaa kana irraa keessaa tokko ta’ee jira” jechuudhaan, akka ija irra kaayyatanii, gargaaarsa illee itti-fufuun barbaachisaa tahe hubachiisan.
Ministrii Dhimma-alaa Yunaaytiid Steetsitti Daarekterri Waajira Gargaarsa Afrikaa Maargareet Maak Keelveey naannoo Gaanfa Afrikaatti rakkoon guddaan tokko, akka biyyoonni naannoo baqattoota ollaa irraa itti yaa’an simachuu itti fufan amansiisuu dha - jedhu.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
1Ebiyee gub, Phawuloosi Ateeni Katamoochee kechiqqi Qorontoos hammiye. 2Aroochaa Faantoosee Shawooch shiijati Aqili gettee beeti ikka Ayhuudoona danahe. Aroo Qelawudoosi gettee beeti Roomi taatoo "Ayihudeena'o bulli Roomee keyete!" bi itoyich, giishacha aaboyee aaf bi mechee Firikilina tookkii Xaaliyaanee Shawoochee waahe. Phawuloosi ara asheena'ochi kexooch hammiye. 3Biyoo boonoshichoomon duukkaanoon kochii beetone; ebich boonoshina tookkii kotaqqi duukkaanoon kochiibee beehe. 4Shabaatti shabaattoon Shambatooba Ayihudeena'o kicee beeti kexooch giyiqqi, boonoshina tookkii yibbaataa beehe; arooch beeti Ayihudeena'onaa Giriikeena'ona bi yibbaataa beeti mooyo ibaroo bi tunoon boonoshi ibariiyemmoyich qiiccaa beehe. 5Sillaasinaa Ximootiyoosina Makidoonee Shawoochee boonoshi waahee, Yeerichi qaaroon biin "Gete! Gete!" bi getee, Phawuloosi "Yesuusi aroo Kiristoosine" iqqi Ayihudeena'oyich mishiraachee qaaroon miixaa beehe. 6Tunaballi asheena'o "Ne gettaa beeton waayataachone" iqqi biin boonoshi naaggiyona, bi tahee quttoon tebbaabee, "Ittoshi toommooch mangoo waahooba, ittoshine ciichemmo; ta gettaqqa ta qelloochee beshiito taane. Illa ebiyee damba Ayihudo tunataani asheena'o waan hammemmo taane" iye. 7Aroochee Ayihudeena'o kicee beeti kexoochee kechiqqi, Tiitiyoos Yustoosi gettee beeti, Yeerich qeyii beeti uroochi kexooch giyiye; bi kexoo Ayihudeena'o kicee beeti kechi ga'oochiye. 8Ayihudeena'o kicee beeti kechi ukkuroo Qeriphoosi bi kechi asho bullina tookkii bi mulloon Doono Yesuusichi toommooch too'iihe. Wotta meeti Qorontoosi Gafee asheena'o Phawuloosi gettiton waayaa, boonoshi mulloon Yesuusichi toommooch too'iiqqi aacona afaalleeheete. 9Aree hillooch Doono Yeeri xum Phawuloosich yaa'oona bekkaqqi ishichiye:- "Shattaahine! Ta neenna tookkii beeto taane; cikki qajaahine! Hini asheena'oyich gete! Wotta hini katamooch taacho tunati meeti asheena'o boonoshi beetoyich, ne toommooch gondoon shuunemmo koniyolla aalloone!" iye. 11Ebich Phawuloosi boonoshi daggooch Yeerichi qaaroon gettiibee natonaa qatonon kotahe. 12Arooba Gaaliyoosi gettee beeti uro Giriikee Shawee iraashoo tunaqqi bi beetee, Ayihudeena'o ikkottaqqi waa Phawuloosin yechiyeete. Nallee gabbarooch kotati nallachina'o waan daammiyeete. 13Giddiiqqi, "Hini uro 'Ayihudee calloon qayiichi bara gommona Yeerich maddibote!' iqqi asheena'on dachii beetone" iyeete. 14Aroochee Phawuloosi yibbaatiya tiyiyee, iraashoo Gaaliyoosi tiyiqqi Ayihudeena'oyich ishichiye:- "Hini Ayihudeena'ote! Hini uro xu'oon, oohee hukkoon bi shuunato gaata, ittoshi yibbaatoon ello taach shaahone. 15Yibbaateechon, shigeechonaa ittoshi calleechonon ittoshi gajiteeyemmo gaata, ittoshi qelloona ciichibote! Ta hini mooyooch giyiree nallaache" iye. 16Ishichiqqi bi nallee gabbaree aafoochee boonoshin kichiye. 17Ebiyee gub, Giriikee asheena'o bulli Ayihudeena'o kicee beeti kechi ukkuroo Sostenoosi gettee beeton nallee gabbaree aafoochaa yechii yexxiyeete. Ebi mooyina'on iraashoo Gaaliyoosi cir mooyooch haddaanoone. 18Ebiyee gub, Phawuloosi Qoroontoosi Katamooch meeti aaboon bi kotatoyee gub, kittinnee maneena'on diggiiqqi, baharee gashooch beeti Kenkiraa'oosi Katamooch hammiye. Yeerich bi mookkatoyich, aroochaa bi qelloon caggahe. Aroochee Sooriyee Shawooch marikaboona hamma tiyiye. Firikilinaa Aqilina biinna tookkii hammiyeete. 19Hammiibee Efesoon shaggiqqi, Firikilinaa Aqilinon arooch geddiichii, bi ikketo Ayihudeena'o kicee beeti kexooch giyiqqi, boonoshina tookkii gajiteehe. 20Ikkikkeena'o "Afaafinaayi nibbaree hambe!" iqqi boonoshi qollatee qajiye; 21tunaballi "Yeeri geti gaata, wottaree woyemmo taane" iqqi diggiichii, marakiboona Efesoonee tiyii hammiye. 22Baharee gashooch beeti Qeshaara shaggiqqi tiyii Yerusalem hammiqqi, arooch beeti kittinnee guuphon bi diggiitoyee gub, Sooriyee Shawooch beeti Antooki Katamooch hammiye. 23Arooch giishacha araddoon kotaqqi, aroochee kechii hammiye. Kittinneena'o bullin kupphiibee, Galaatee Shawoonaa Firigee Shawoo bullinon bi guudditoyee gub, beshaqqi hammiye. 24Arooba Iskindiri Katamooch shiijati, Apphiloosi gettee beeti ikka Ayihudo Efesoon hammiye. Aroo yibbaatoyich kupphoone. Yaafa Macaafoon xiishii ariihe. 25Aroo Doono Yesuusichi gommon ashi waanee ariitone; Yowannisi aacona afaalleechon baach ariiqqi, "Gete! Gete!" immi qeeci mulloona kaachiqqi, Yesuusichon asheena'oyich gettiibee dojii beehe. 26Biyoo aafoon kupphaqqi Ayihudeena'o kicee beeti kexooch giyiqqi gettiye. Ishin Firikilinaa Aqilina waayaqqi, boonoshi kexooch daammii Yeerichi gommon aafichoyee beshoon kaachiree bi ariiyemmoyich tuniiheete. 27Ara Apphiloosi Giriikee Shawooch hamma bi gabee, kittinnee maneena'o bulli "Hambe!" iqqi kupphiiheete. Biin boonoshi iibbiiyemmoyich, kittinneena'oyich wochoon kooriqqi daachiiheete. Arooch shaggiqqi tiyii, Yeer waanee boonoshi danati wojoona Yesuusichi toommooch boonoshi mulloon too'iiqqi arooch beetina'on oogichii gaachahe. 28Boonoshin bi gaachato, Yesuusi aroo Kiristoosi bi tunoon Yaafa Macaafoochee manjiibee, asheena'ochi aafooch Ayihudeena'on xoobiyoonaniye.
Copyright
Learn More


text:
1Hegaappe guyyiyan GODAI Muusa, "Be7a; taani nena Gibxxe kawuwaayyo Xoossa mala oottaas; ne ishai Aarooni ne hananabaa yootiyaagaa gidana; 2taani nena azazido ubbaa neeni ayyo yootaasa; ne ishaa Aarooni Israa7eelata ba biittaappe kessi yeddana mala, kawuwaayyo yootees. 3SHin taani kawuwaa wozanaa dammissana; taani Gibxxe biittan ta ooratta malaataanne maalaalissiyaabaa darissada oottikkokka, 4i intte yootiyoobaa siyenna. He wode taani ta kushiyaa Gibxxetu bolli denttana; taani ta citaa, ta asaa Israa7eela wolqqaama pirddan Gibxxeppe kessana. 5Qassi Gibxxeti, taani ta kushiyaa Gibxxe bolli denttada, Israa7eelata eta giddoppe kessido wode, taani GODAA gidiyoogaa eti erana" yaagiis. 6Muuseenne Aarooni likke GODAI eta azazidoogaadan oottidosona. 7Eti kawuwaayyo yootiyo wode, Muusee hosppun tammu laitta asa; Aarooni qassi hosppun tammanne heezzu laitta asa. 8GODAI Muusanne Aaroona hagaadan yaagiis; 9"Kawoi inttena, 'Xoossai oottiyo malaataa tana bessite' giyo wode, neeni Aaroona, 'Ne gatimaa ekkada, kawuwaa sinttan ola' yaaga; yaatobare i shooshsha kiyana" yaagiis. 10Yaagin Muuseenne Aarooni kawuwaakko gelidosona; gelidi likke GODAI eta azazidoogaadan oottidosona; Aarooni ba gatimaa kawuwaa sinttaaninne a oosanchchatu sinttan oliis; olin shooshsha kiyiis. 11Hegaappe guyyiyan kawoi aadhdhida eranchchatanne bitanchchata xeesissiis; xeesissin etikka, ha Gibxxetu shareechchoti bantta eeqan hegaadan oottidosona. 12Eti ubbaikka bantta gatimaa gatimaa olin, gatimati shooshsha kiyidosona; shin Aaroona gatimai eta gatimata mitti bayiis. 13Gidikkonne GODAI yootidoogaadankka kawuwaa wozanai dammiis; i eta oduwaa siyennan ixxiis. 14GODAI Muusa, "Kawuwaa wozanai dammiis; asaa i yeddennan ixxiis. 15Kawoi haattau biyo wode, guurada neeni akko ba; baada aara gaittanau neeni Naile SHaafaa doonan eqqa; shooshshau laamettida gatimaa oiqqa ekkada ba. 16Neeni a, 'GODAI, Ibraawetu Xoossai nena, "Bazzuwan taayyo goinnana mala, ta asaa yedda" yaagidi, tana neekko kiittiis; shin hanno gakkanaashin neeni siyabaakka. 17GODAI, "Taani GODAA gidiyoogaa neeni hagan erana" yaagees. Taani Naile SHaafaa haattaa ta kushiyan de7iya gatiman shocana; shocin haattai suuttau laamettana. 18Naile SHaafaa moleekka haiqqana; shaafaikka xinqqana; Gibxxeti he shaafaa haattaa uyanau danddayokkona' yaagada oda" yaagiis. 19GODAI Muusa hagaadan yaagiis; "Neeni Aaroona, 'Ne gatimaa oiqqada Gibxxe haattatu bolli, shaafatu bolli, zara haattatu bolli, dalbbanttatu bollinne haattaa dagayiyoobatu ubbaa bolli ne kushiyaa micca' yaaga; i miccin eti suuttau laamettana; Gibxxe biitta ubban, harai attin, mittaappenne shuchchaappe woocidi kessido haattaa tigiyo miishshatu ubban suutti kumana" yaagiis. 20Muuseenne Aarooni GODAI azazidoogaadan oottidosona. Kawuwaa sinttaaninne a sunttatu sinttan i ba gatimaa denttidi, abbaa haattaa shociis; shocin haatta ubbai suuttau laamettiis. 21He abbaa haattaa giddon de7iya moleti haiqqidosona; shaafaa haattai keehi zeeqqido gishshau, Gibxxe asai uyanau danddayibeenna. Gibxxen mule ubbasan suuttai kumiis. 22SHin Gibxxe shareechchoti bantta eeqan hegaadan oottidosona; GODAI yootidoogaadankka kawuwaa wozanai dammin, Muuseenne Aarooni odidoogaa siyennan ixxiis. 23Hegaappe guyyiyan kawoi hagau ainne hirggennan ba soo simmidi biis. 24Gibxxe asai ubbai Naile SHaafaa haattaa uyanau danddayibeenna gishshau, uyiyo haatta demmanau Naile SHaafaa lanqqiyan ollaa bookkidosona. 25GODAI haattaa shocoosappe laappun gallassa gidiis.
Copyright
Learn More


text:
Monthly Archives: December 2016
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo , Mudde 29,2016
Guyyaa WBO Amajjii Tokko Bara Haaraa 2017 Kabajamuuf jiru Ilaalchisuun Ibsa Gabaabaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname.
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 29,2016
Uummata Oromoo Hundaaf
Baga nagaan jala bultii guyyaa WBO kan bara 2017 fi waggaa haaraan isin gahe. Guyyaa ayyaana dachaa kana yeroo itti kabajachuuf deemnu haalli ummanit keenya irree cunqursaa jala jiruu fi walabummaa isaaf ammoo warraaqsa hiriyyaa hin qabne gaggeessuun wareegama ol aanaa kafalaa jiru keessa jirra. Barri 2017 kun kan milkii fi injifatanoo akka nuu ta’u irratti qabsaawuun dirqama qabasoo nurraa eegamu akka baanu abdii qabna.
Guyyaa kabajamaa fi seenaa qabeessaa Amajjiin gaafa 1 uummata Oromoof haarawaa miti, Oromoo dhalatee Oromummaa isaa beekuu fi Oromoo qabsoo bilisummaa isaa fi walabummaa Oromiyaaf falmaa hadhooftuu gaggeessaa jirutu guyyaa kana haalaan midhaksee beeka. Bara kanas Amajjiin tokko Guyyaan WBO Oromiyaa Godinaalee cufa keessaatti bifa adda ta’een Qeerroo Bilisummaa Oromoo, miseensooota Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Uummaata Oromoo, maadheewwaan ABO, gootota barattoota Oromoo , Humnoota qabsoo Bilisummaa Oromoo, WBO-ABO fi sabboontoota ilmaan Oromoo waliin ta’uudhaan kabajamuuf kan jiru Ammajjii tokko Guyyaa seenaa qabeessaa akka daawwitiitti ija uummata Oromoo jalaa hin badnee bifa addaan kabajamuuf jira.
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Mudde 29 2016 fnl.pdf
SBO: Muddee 28 bara 2016. Oduu, Gaaffii fi deebii haala yeroo irratti manguddoo Oromoo jiraataa Godina Arsii Obboo Morkii Dheekkamaa waliin taasifame Akkasumas SBO sagantaa Afaan Amaaraa.
SBO: Muddee 25 bara 2016. Oduu fi Qophiilee Adda addaa.
SBO: Muddee 23 bara 2016. Oduu fi Qophiilee adda addaa.
SBO: Muddee 21 bara 2016. Oduu fi Qophiilee adda addaa Akkasumas SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
SBO Mudde 18,2016. Oduu fi Qophilee haala yeroo irratti dhihaatan
SBO: Muddee 16 bara 2016. Oduu fi Qophiilee Adda addaa.
SBO: Muddee 14 bara 2016 Oduu fi Qophiilee Adda addaa Akkasumas SBO Sagantaa afaan Amaaraa.
Godina Arsii Aanaa Roobee Mana Barumsaa Roobee Diidda’aa S/2ffaa Keessatti FXG Itti Fufuun Waraanni TPLF Barattoota Hidhaa Jira.
Mudde 10.2016
Godina Arsii Aanaa Roobee m/b Roobee Diida’aatti Mana barumsaa sad 1ffaa Xaqqee jedhamuun beekamutti Mudde 9,2016 barattoonni akkuma qormaata xummuranii bahaniin harka isaanii lamaan wal qaxxaamursiisun mallattoo mormii FXG agarsiisuun homna komaand poostitiin barattoonni afur hidhamuu fi kanneen hafanis adamfamaa jiraachuun dhagayameera.bifuma wal fakkaatun gootonni ilmaan Oromoo achuma aanaa Roobeetti Mana barumsaa sadarkaa 1 ffaa Ataabaa Goraas kan makamaniifi mallattoo mormii FXG agarsiisuu isaanitiin barattoonni hedfuun humnoota poolisii achitti ramadamaniin reebamuun isaanii himame
Kana malees Arsii Aanaa Xiyyootti human komaand poostitiin guyyaa har’aa barattoonni m/b Xiyyoo sad1 ffaa hedduun hidhamaa jiraachuun himameera.
TNT World Insight: State of Emergency in Ethiopia – Part I, II
Ayyaana Sabaaf Sablammii Jechuun Wayyaanee Mooraa Garaa Garaa Keesatti Karaarfatte Fashale
Mudde 10,2016
Holola dharaan uummata gowwomsuun akkuma duraa waan milkaahuuf itti fakkaachuun mooraa barnootaa olaanaa keessatti waamicha ayyaanaa Barattoota Oromoof gooteen barataan kamillee irraatti utuu hin argamin gartuu dabballoota TPLF qofa waliin kabajattee dabarsitee jirti.
Mooraawwan Qeerroon irratti argamuufii didan keessaa Mooraa,Wallagga Yuunibarsiitii,Mattuu Yuunibarsiitii,Jimmaa Yuunibarsiitii miidiyaa isaanii hololtuurraa illee Jalee OPDO kan ta’e guyyoo haasofsiisaa turan, haasaa kan taasisaan irraa qabee kannee waltajjii qophaa’e irratti argaman ilmaan Tigireef Goobanota Barataa basaasan qofa ture,Mooraa Haramayyaa keessattis barataan lagachuun dabarsee jira
SBO Mudde 11,2016. Oduu, Qophii haala yeroo irratti hundaawee fi walaloo
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Qophii Mudde 9, 2016
Gabaasaalee Oromiyaa Torbee Kana Keessaa
Mudde 09,2016/ Yeroo mootummaan goolessituu wayyaanee maqaa labsii hatattamaa komand post (State emergency) maqaa jedhu da,oo godhachuudhaan ilmaan oromoo akkaan ajjeesaa kanneen hafan immoo jumlaan mana hidhaatti guuraa jiru kanatti kaanimmoo mana jireenyaa isaanii irraa saamuudhaan biyya isaanii fi lafa abbaa isaanii irraa yeroo godaansisaa jiru kanatti gootowwan qeerroon guutummaa oromiyaa keessa jiran warraaksa biyyoolessaa jabeessuudhaan diina waliin wallaansoo jabaa geggeessaa jiru.
Torbee kana keessas mootummaan Sirni bara bittaa isaa harkatti hunkutaa,e maqaa ayyaana sabaaf sablammootaa jedhuun uummata oromoo guutummaa oromiyaa keessa jiran dirqiidhaan akkaa uummanni ayyaana kana kabajuuf jaladeemtota isaa uummata irratti bobbaasuun yaalii jabaa akka ayyaanni kun kabajamuuf geggeessullee warraaksa qeerroon yeroo ammaa geggeessaa jiruu fi diddaa uummanni gochaa jiruun guutummaan ayyaana sabaaf sablammootaa kun qeerroodhaan golee oromiyaa mara keessaatti akka hin kabajamneef addaan fashalaa,ee oolee jira.Mootummaan wayyaanee dur ayyaana sabaaf sablammootaa maqaa jedhuun hololaan kan lafa cabsaa ture barana garuu qabsoo jabaa qeerroon godinaalee oromiyaa hunda keessatti taasisaniin guutummaan ayyaaninichaa addaan fashalaa,ee jira. Continue reading
Mooraa Yunversiitii Wallaggaa keessatti diddaan baratootaa daran jabaachuu irraan kan ka,e baratoonni moorichaa jumlaan reebamaa fi hidhamaa jiru.
Mudde 09,2016/ Mooraa yuunversiitichaa keessatti humni federaalaa mooricha keessa weeraree jiru baratoota nagaa barnoota barachaa jiran ofiisaatiin dubbii itti kaasuudhaan isintu dubbii kaase maqaa jedhuun baratoota moorichaa akka malee gidirsaa jira.Mooricha keessattis gootowwan qeerron mooricha keessa jiran yeroo ammaa kana diddaa isaanii jabeessuun mootummaa garboonffattuu wayyaanee waliin wallaansoo jabaa geggeessaa jiru.
.
Humni federaalaa mooricha keessa dhuunffatee jiru kun badii tokko malees baratoota moorichaa ba,aa gala dhorkuun seensa mooraa yuunversiitichaa irra qubsumasaa godhachuudhaan baratoota moorichaa akkaan doorsisaa jira.Hoomaan waraanaa seensa moorichaarra qubsumasaa godhatee jiru kun yeroo ammaa kana hojiin isaa idileenis baratoota reebuu badii tokko malee ofitti waamuun dubbii irra barbaaduuf jecha dirqiin ofitti waamuun reebicha jumlaan irratti raawwachaa jira.
SBO: Muddee 09 bara 2016. Oduu, Ibsa ABO fi Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa kenname.
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo(SQ) Qophii Mudde 8,2016
MAQAA ABON AFANFAJJII UUMUUN QABSOO BILISUMMAA IRRATTI YAKKA RAAWWATUU DHA.
(8 Mudde 2016) Fedhii aangoof jecha shirri qabsoo bilisummaa Oromoo irratti hojjatamu kamuu kan hin milkoofne ta’uu ABOn hubachiise.
ABOn ibsa mata duree “Maqaa ABOn Afanfajjii Uumuun Qabsoo Bilisummaa irratti Yakka Raawwatuu dha,” jedhu jalatti har’a baaseen akka hubachiisetti, shirri yeroo addaddaa ABO dadhabsiisuuf raawwatamaa ture akkuma hin milkoofne, kan gara fuulduraas akka maseenu eere.
Ummati Oromoos kana hubachuun akkuma kanaan duraa tokkummaan QBO jabeeffataa bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa ABOn hogganamu akka finiinsu ABOn dhaamee jira.
Waltahinsoota QBO jabeessan adda addaa godhaman keessaa Waltahiinsa Shanee ABO fi QC-ABO Waxabajjii bara 2014 Berlinitti tahe isa tokko akka ture kan yaadachiise ABOn,”Waltahiinsa ifatti hawaasa duratti godhame kanaanis miseensotni gam-lameenii walitti deebi’uun caasaan dhaabaa hundi sadarkaa ol aanaa irraa hanga gadiitti wal fudhachiifamee waliin dirqama fudhatuu fi hojjatuutti bobbahamee akka tures irra deebi’ee hime.
Garuu, murni gabaabaa walii galteetee godhame diiguudhaan dirqama dhaabaa fudhachuu diduun sirna dhaabaa cabsuutti akka tarkaanfate addeesse.
Itti dabaluunis, ibsi seeraa fi sirnaan alatti maqaa ABOn baafame kun kan fudhatama hin qabnee fi seeraa alaa tahuu ABOn hubachiiseera.
Kanneen qabsoon bilisummaa ummataa finiinuu irraa hirribaa dammaqan akkanaanis miseensotnii fi deggertootnii, walii gala ummatni Oromoo tarkaanfii gaafatama dhablee akkanaa gurra laachuu dhiisuun qabsoo diina irratti itti jirru finiinsuu irratti akka fuulleeffatan ABOn yaadachiiseera.
Dhuma irrattis, “fedhii aangoof jecha shirri qabsoo bilisummaa Oromoo irratti hojjatamu kamuu akka hin milkoofne seenaa kanaan duraa irraa baratuun ummatni Oromoo akkuma kanaan duraa tokkummaan QBO jabeeffataa bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa ABOn hogganamu akka finiinsu ABOn shakkii hin qabu,” jedheera.
Guutummaa ibsa ABO: ibsa-abo-sirna-dhabloota-irratti
OROMUMMAA JECHUUN FOON QAAMA TOKKOOTI.!
OROMUMMAA JECHUUN
FOON QAAMA TOKKOOTI.!
=====================
Dubbii diina keetii
fuunaan fira seetee
Qaamuma kee irraa
tokkotti kan ceete,
foonkee irraanfattee
qaama namaa seete.!
———————————–
Funyaan yoo dhahamu
maaliif ijji boottii?
Oromummaa jechuun
dhugaan gama kootii
waan addaan hin baane
foon qaama tokkootii.!
————————————-
~Harargeen mataadha
yoo jenne fakkeenyaa ,
~Arsiin ija lamaan
agartuu fageenyaa
~Wollagga onnee keenya
raabsaa dhiiga namaa,
~Shaggar sammuu keenya
yaaduuf waan hundumaa,
~Jimma hidda dhiigaa
~Ilu dhuka keessaa!
Mee qaama kanarraa
kan jibbamu eessaa?
—————————————
~Wollo kalee lamaan
~Baale harka lamaan
~Gujiin miila lamaan
~Booran lafee dugdaa
Qaama kee jibbitu
maaliif nyaattee dhugdaa??
———————————————-
Lubbuu koo balleessa
dhibeen qaama kootii
Hundi namaa tokko
gabras ta’ee mootii ,
Akka naa beektuufi
anis ibsuun kootii
Oromummaa jechuun
FOON QAAMA TOKKOOTII.!
SBO: Muddee 07 bara 2016. Oduu, Ibsa ABO fi Gabaasaalee Adda addaa Akkasumas SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Sadaasa 4,2016
Furmaatni Tokkichi Warraaqsaa FXG Daran Jabeessu Dha
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 4,2016
Finfinnee
Haala Yeroo Oromiyaan Keessa Jirtuu fi Hiraarsaa fi Shoroorkeessa Waraanni Wayyaanee maqaa State of Emergency jedhuun waraana biyyarratti labsee yakka duguuginsa Sanyii (Genocide) dalagaa jiruu ilaalchisuun Qeerroon Bilisummaa Oromoo furmaatni tokkichi Warraaqsaa FXG daran jabeessudha jechuun Ibsa Waliigalaa fi Waamichaa qabsoo uummata Oromoo fi saboota Cunqurfamoof dabarse!!
Mootummaan Abbaa irree Wayyaanee afaan qawweetti malee olaantummaa Uummataa fi olaantummaa seeraatti kan hin amannee ta’uun uummata biyyattiif haa hafuu addunyaa biyyaa lafaaf mirkanaa’ee jira. Uummatni Oromoo akeekaa Sochii Warraaqsaa Qeerroon Bilisummaa Oromoo gaggeessuu waliin hiriiruun mirga isaa akka kabachiifachuu danda’uu amanee hirmmaannaa guddaa gochuun bara Ebla 2014 Addatti Sochii Warraaqsaa Qeerroo bilisummaa Oromoo qabsiise irraa qooda olaanaa bahachuun Oromiyaa keessatti tokkummaa isaa jabeeffachuun addatti Sadaasa 12,2015 Warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXG dhoosuun godinaalee Oromiyaa cufa keessatti Sochii warraaqsaa waggaa tokkoo guutuuf utuu wal irraa hin kutiin mirga isaaf falmachuun wareegama qaalii kanfalaa kan jiruun hanga ammatti ilmaan Oromoo badii tokko malee gaaffii mirgaa karaa nagaa gaggeeffamaa jiruutti waan hirmaatanii mirga isaaniif falmataniif lubbuun İlmaan Oromoo 2500 olitti lakka’amuu Waraanaa Continue reading
MAALIIF WAL SAKAALLAA?
Noolee Buttaatiin
Yeroon kun yeroo itti diinaan wal aansoo wal qabaa jirrudha.Haa ta’u malee adeemsi fi matabowwuun karaa miidiyaa hawaasaa deemaa jiru kan diinni nu godherra kan nuti wal godhuuf deemnutuu fi kan kalees dukkanatti nu naqe caalaatti ammammoo hallayyaa qilee gadi fagoo taatetti Oromoo naquuf jedha!
Yaa Oromoo barreeffama yeroo darbee tokko irratti Oromoon bara Gadaa wal arrabsoo qaba wal arrabsoon kun garuu abbaan fedhe utuu hin taane, walaannaa ykn Foolleetu mirga kana qaba.Kunis hanga Gadaan sun sagal bulee Korma moosisutti ta’uu yaada kana dhiyeesseen ture.
Amma arrabsoo fi jette jetteen kun namoota muraasaan deemaa kan ture ta’ullee,hayyoota namoota qaroo kan ofiin jechaa turan itti dbalamaa jru.Kana kan fide kana sana,obsa walii qabaadhaa,irra walii darbaa,alagaatu kana godha abalutu sana godha jechaas turreerra.Garuu hawaasi keenya keessumaa kan biyya hambaa jiraattan maaltu akkas isin godhe?
Tarii namooti bu’uura waan kanaa oomishan ergamtoota diinaa fi ta’uu baatus, dhaga’ama mataa ofii kan barbaadan fedhii dhuunfaa ofii kan dursanii fi namooti inaaffaan guutaman waan kana oomishanii hawaasa keenya Uummata Oromoo waliin diruutti jiru. Continue reading
Ergaa Habtamu Lamu (Qaanqee Show) waan demaa jiru irraa
Biiroo Barnoota Oromiyaa
Sadaasa 4,016
Oromiyaa keessatti barattooti hedduun gara mooraa yuuunibarsiitotaa seenanii barnoota gargaraa applied dhaan eebbifamu
Barattooti kun dameewwan barnoota saayinsii uumamaa fi saayinsii hawaasaa irratti eebbifaman heedduun isaanii rakkoo hojidhabdummaa keessa jiru.
Dhiyeenya kana naannoo Magaalaa Finfinnee fi Finfinnee keessatti yaada isaanii hatuuf ergamtuun wayyaanee OPDOn magaalota Buraayyuu fi Sabbataatti barattoota kana dorgomsiisuun ji’oota lama kan ta’u deebii tokko malee yuunibarsiitii Finfinnee Kiiloo jahaatti erga qormaata qoreen booda callisee qormaaticha harkatti qabatee,tooftaa itti gama tokkoon Qeerroo tasgabbeessan se’ee kaa’ee ture. Continue reading
United Nations Grants Oromia Support Group Australia the UN Special Consultative Status
Posted August 30, 2016 by Adi Agimba
Oromia Support Group Australia (OSGA) has received UN special consultative status, a significant achievement for the NGO. The status allows the organisation to attend UN conferences and circulate statements at the Economic and Social Council (ECOSOC).
“It’s very exciting for us because we were just dreaming of getting at this stage and it has been our wish for almost 10 years,” Marama Kufi, leader of OSGA, told Diaspora Action Australia (DAA) in a recent interview.
It wasn’t an easy path for the Oromia community in Australia to get the highest status granted by the United Nations to NGOs.
The road to consultative status was a long one. OSGA first sent the application in 2009, the decision for which was postponed twice. It persevered through long silences and continued requests for updates.
Marama recalls DAA’s constant encouragement through those tough times: “DAA invested a lot of energy, advice and consultation without hesitating. When we sometimes didn’t hear anything from the UN about our application, DAA would give us encouragement and motivation.”
It was not until July of this year that the organisation received the ECOSOC’s final decision. Continue reading
SBO: Muddee 04 bara 2016. Oduu, Gabaasa haala Warraaqsa FXG irratti qindaa’e fi Qophii olola ergamaan wayyaanee LAMMAA MAGARSAA lallabaa jirurratti xiyyeeffatu.
“Jaarsi Biyyaa Dhibeera” Hayyuu Sabaa Faarfataa Tolawaaq Eliyaas
Yeroo Ammaa Kana FXG Dhaabuuf Jecha Tooftaalee Wayyaaneen Fayyadamaa Jirtu.
Sadaasa 3,2016
Warraaqsa Uummataan finiinfamaa jiru dhaabuu oggayyu dandeettii qabduun,waan qabdu maraanuu warraaqsa bishaan itti naquuf hojii guyyaa guyyaan hojjetaa jirtuun Wayyaanee waan qabaneessaa jirtu fakkaatullee ittuu jabeessaa jirachuun himame.Haaluma kanaan mooraa Yuunibarsiitiif guutummaa Oromiyaa keessatti duula Uummata keenya Uummata Oromoorratti Bantee Jirtuun Continue reading
Biyya Oromoo -Oromiyaa
Noolee Buttaatiin.
Biyyi Oromoo barreeffamaan jaarraalee hedduu dura kan beekamtuu fi Qaroominni Kuush tan gaafa Afirkaa keessa jirus dhamaatii uummata Oromoo ragaalee fi hambaawwan seenaa Oromoo ni mirkaneessu.Biyyi kun Qorattoonni hayyoota amantaa Musliimaa fi Kiristaanotaa utuu hin hafin, namooti sabboonummaa Oromoo qaban kan akka Abbaa Gammachiis fi diinoti Oromoo utuu hin hafin biyya Oromoo jedhanii barreesanii darbaniiru.
Taatullee giti ergamtoota nafxanootaa fi diinota Oromoo biyyi Oromoo shira hayyooti Oromoo dhawan malee biyyummaan Oromiyaa kan addi bilisummaa Oromoo uumee isaanitti fakkaata.Oromiyaan biyyadha biyya dheedhii fi bilchaataa baddaa fi gammoojjii,gaaraa fi gooda/dakee qabdu,qilleensa mijataa qabdu fi biyya bulchiinsa mataa ofii kan t’ee fi Afirkaanota mara boonsuu danda’u SADOO GADAA of keessaa qabdu ta’uushee eenyu diinota Oromoo fi Oromummaan yaaddoo itti ta’e kanatti hima laata? Continue reading


text:
1Nto mii bēsyēēt ake, kumii :Yēēsu kōōnēētiisyē ānkwoomchinē biiko lōkōōywēk chēē kāroomēch ām biiwuutaab Kōōtaab Yēyiin, kukwoonchi :bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch, kāānēētikaab kiruutēk ākoo booyik. 2Kuteebee :bichooto Yēēsu kule, "Mwoowēēch, baa, kāāmuukēy nee chēē iboontē :nkinyiing', ēē, chēē iyēyē ng'aleechu, ānku ng'oo nyēē kikōōniing' kāāmuukēywēēchooto?" 3Kuwālchi :Yēēsu kule, "+Maateebeenaak :nkanii tēēbuutyēēt akeenke. Ōmwoowoo, baa, 4yoo kiibātisāniisyē :Yoowaana, kikwoonēē :kāāmuukēywēēkyii wōlēē mii :Yēyiin, nto wōlēē mii :biiko?" 5Yooto kuteebee keey :bichoo kule, "Yoo kakeemwaay kule kikwoonēē :kāāmuukēywēēkyii wōlēē mii :Yēyiin, makuteebeeneech kule ām nee simākiiyēnchi. 6Nto yoo kakeemwaay kule kikwoonēē wōlēē mii :biiko, makuwiireeneech :bichu tēē chu rwoontōōk kēēbēku, kuuyu kiikōōyēnchi :icheek kule ki ng'ālooltooyiintēētaab Yēyiin :Yoowaana." 7Ām yooto kuwālchi :bichoo Yēēsu kule, "-Mākiinkētē." 8Kumwoochi :Yēēsu bichoo kule, "-Māāmwoowook :nkanii chiichēē kikōōnoo kāāmuukēywēēk ayey ng'aleechu." 9- 10Ām yooto, kutas taay :Yēēsu kurārchi biiko tyoonkōōchēēt ake kule, "King'eet :chiito ake kuchaan musābiibuunēk mbareenyii. Yu kaakuchaan, kukāsyiin āk biiko alak. Kimwoochi bichoo kule kuyēytoochi mbaraanaa sukung'eet kubchēchiin āmiikaab mbaraanaa kōōyyiin yoo kāruryo. Nto mii yoo, kuwo ruutooy kuyēk kēny. "Yu kāwokururyo :āmiik, kōōyookto :chiichoo kibo mbareet motwooriintēēnyii akeenke wokuyibchi kereeryaanteet nyēē ki nyeenyii. "Yu kayit :motwooriintoonoo wōlooto kibo mbareen, kubir :bichoo /kikiikoochinē kuyeyta mbaraanaa ankukwet āmā kiy. 11"Kōōyookto subak :chiichoo motwooriintēēt ake. /Kēēbir nkinee nyoo /ānkiintosuur /ankeekwet āmā kiy. 12Kōōyookto subak ake nyēbo sōmōk. /Kēēbir nyoo, /kiikōōtēn /ānkiichuutoot ākoy tuuy saang'. 13"Ām yooto, koosoot :chiitaab mbareet ānkulē, 'Saayey nee?' Nto mii yoo, kulē, 'Mii :kiyēē +maayey. +Māāyooktē wērinyuu nyi āchāmē. Ānkētē man kule makooywey ra nyiitēnyi.' Kōōyookto. 14"Kuyitē :lakwanaa wōlooto, kukuur keey :bichooto kule, 'Murēchu, woong'nyi :lekwetaab murooniito! Okany keebakach sukuyēk :mbaraani nyēēnyoo.' 15Ām yooto, kunam :bichoo wēēroo ānkukwēryoot kuwo tuuyta saang' ankubakach. "Kunyoo, ii, yoo koosoot :akweek chākuyēchinē nee :chiitaab mbareet bichoo? 16Okany āmwoowook, machakubakach bichooto tukul ānkōōkoochi biiko alak kuriibchi mbaraanaata." Yu kāmwooy :Yēēsu kuu nyooto, kumwoochi :bichoo kule, "Bērē nto māyēyākiis :ng'ala chēē wuu choo." 17Kōōrōōtoot :Yēēsu ānkumwoochi kule, "Ibooru nee :siruutēkaab Yēyiin ām yoo /kikeesir kule, 'Rwaanteet nyoo kitāyē :biiko kutēēksēē :nyēē kōōkuyēk tiiyēywoontēēt.' 18Chii ake tukul nyēē karyaach rwaantaanaa, ku +/makeetirtir. Nto nyoo kāluulchi :rwaantaanaata, kuruurumē." 19Yu kakas :kāānēētikaab kiruutēk ākoo bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch ng'aleechaa kimwooyē :Yēēsu, kōōnkēt kule kimii buch :Yēēsu kukwērē ng'aleechaa liimō, nteenee king'āloolēē icheek. Ām yooto, kukwaany keey :moo bichooto ankumach kule kunam Yēēsu, nteenee kinyōkōriitu, kuuyu kimii :biiko chēē chaang' yooto. 20Ām yooto, kukeeyanaat :bichoo Yēēsu kumāchē kule kunyōōr ng'ālyoo nyēē keechiwiit nyēē kiimuuchē kuyey Bāytooyiintēētaab Yuutayeek kumwooy kule /keenam Yēēsu. Kusakay :bichoo bārooyinto nyēē kiimuuchē kutechee Yēēsu. Kiiyookto yōōtiik alak kuba wōlēē kimii :Yēēsu wokuyey keey kule churtootiin. 21Kikwēēskwēēsānchi :yōōtiichoo Yēēsu kumwoochinē kule, "Kāānēētiintēēt, kiinkētē kule imwooyē manta ānkiiyibē biiko tukul ku kerkeyiitu ānkiinēētē biiko kōōnkēt kiyēē māchē :Yēyiin ām kēēlto nyēbo man. 22Kunyoo, ii, mwoowēēch baa ng'ālyoontooni: Karaam kēēkwēchinē bāytooyiintēētaab Rooma syuuruut nto miyaat?" 23Yooto kōōnkēt :Yēēsu kule kimii :bichoo kutēchē inee. Kunyoo, kumwoochi bichoo kule, 24"Ōboorwoo baa beesyaanteet." /Kiiboorchi. Yu kakas :Yēēsu beesyaantaanaa, kuteebee yōōtiichoo kule, "Bo ng'oo :mēti āk kaaynaani mii beesyaantaani?" 25Kulē :bichoo, "Bo bāytooyiintēēt nyēē wōō nyēbo Rooma." Yu kāmwooy :bichoo kuu nyooto, kumwoochi :Yēēsu kule, "Māchāktōōs ōkoochi bāytooyiintoonoo kiinyii, nto Yēyiin, ōkoochi nyeenyii." 26Kinam kuut bichoo :kiyēē kimwooy :Yēēsu. Kunyoo, kubotyi :wōlēē kiimuuchē kunamta Yēēsu kukāsē :biiko. 27Nto mii yoo, kukwoonchi subak Yēēsu :biiko alake chēē /kikēēkuurēē Satukaayeek. Kiiyēnchinē :bichoo kule yoo kaakume :chiito, ku kaakume kutukul nyēē mēēbērē wokung'ēētēē meet bēsyēēt ake. Ām yooto, kuteebee :bichooto Yēēsu 28kule, "Kāānēētiintēēt, kisirwēēch :Muusa kiruutyēēt nyēē mwooyē kule yoo kame :chiito āmānāāsikyiin leekwa ākoo koorkēēnyii, kōōntiyē :ng'eetaab kaamet koorkoonoo, sukusikyi nyiin lēēkōōk chēē /sikēēkuurtēē. 29"Kunyoo, ii, ntēē kimii :chiito ake kēny nyēē kiboonto wērikyii tisab. Yu kāwokuwōōyiit wēēriit nyēē ki kibooreetyeet, kukēēsyo. Nto mii yoo, kumēēchi keey nyēē mānāāsikyi :koorkoonoo leekwa. 30Ām yooto, kōōntiyiis :wēēriit nyēē kirubu nyoo kimēē. Kōōbuurchiin :nkinee ākoo koorkoonoo ankume āmānāāsikyiin āk koorkoonoo leekwa. 31Kōōntiyiis :wēēriit nyēē kibo sōmōk. Kōōbuurto keey :nyoo nkinee koorkoonoo, nto mii yoo, kume :nkinee nyēē mānāānyōōr leekwa. Kiyeyakay kuu nyooto kut kubēk :wērichoo tukul āmā lēēkōōy. 32Nto mii lētuunoo, kume :nkinee koorkoonoo. 33Kunyoo, kēēmāchē imwoowēēch: Mākubooyiit ng'oo :koorkoonoo kōōyyiin kāng'ēētyēē :bichooto tukul meet, kuuyu kubooyiit man, kiikoomut :bichoo tukul koorkoonoo." 34Kukētyi :Yēēsu bichoo kule, "Ng'ētēē :kāāmutiisyēēt kōōrooni. 35Yoo /kaakiing'eetee chii meet ānkuyēmāktōōs kuwo Kaab Yēyiin, mēēbērē tākōōmutiisyē nto /tābākiimutē subak, 36kuuyu māmēē subak. Makukerkeyiitu ākoo malayikaanik. Lōkōkaab Yēyiin :icheek, kuuyu, kookoong'eetee icheek :Yēyiin meet." 37Kutas taay :Yēēsu kumwoochi bichooto kule, "Nto kurubta keey ākoo ng'eeteetaab meet, ābērē kiichuurta :Muusa ām siruutēkyii yoo kimwooyē ām sōntiinoo kilāyē kule Yēyiin ku 'Yēyiintēētaab Abraam, Isaka ākoo Yāākōbō.' 38Yoo /kakeemwa kule bo :Yēyiin anum, kōōbooru :yooto kule tākusoboot :chiichooto ānkoo kikiikume kēny. Kunyoo, kurubta keey ākoo Yēyiin, sobchootiin biiko tukul ānkoo mbo choo kiikubēk." 39Ām yooto, kulē :kāānēētikaab kiruutēk alake, "'Kēēkētu nyēē karaam, kāānēētiintēēt." 40Nto mii yoo, manaatakukany :biiko kuteebaatee Yēēsu subak ng'aleek alak kutēchē. 41Nto mii yoo, kuteebee :Yēēsu bichooto kikwiilē inee kule, "Ām nee yu /kēēmwooyē kule chōōnēē :Kāārārookiintēēt kōōtaab Tāwuti? 42Yēē ākoo wuu nyooto, ii, kwaam :nee naas sukusir :Tāwuti ām kitaabuutaab Tyēēnwookik kule, 'Kimwoochi :Yēyiin Mokoryoontēēnyuu kule: 'Itēbunēē āwunyuu nyēbo taay 43kēēbāytooyiisyē tukwaay ānku +maawaang'te buunikuuk.' 44"Kunyi, yoo kuurē :Tāwuti Kāārārookiintēēt kule 'Mokoryoontēēnyuu' kōōmuuchāktōōs kule nee kuyēk muchōkōrēēnyii?" 45Kumii tākuyēbchinē yiit :biiko kiyēē kimii :Yēēsu kumwooyē, kuwēēkyi keey :Yēēsu rubiikyii ānkumwoochi kule, 46"Ōriibēē keey kāānēētichoo bo kiruutēk, āmōōrubē ātēbuutēkwaa. Kicham :bichu kōōloochē sirook chēē yoo /kakeekas /simkiinkētē kule icheek kiirwookik. Kicham :bichu subak kubēēsyētootēē wōlēē chaang' :biiko /sikiisubooyootē nyēē /kākēēkoonyit. Kicham subak :bichu kulēkwēlē ng'ēchērōōk chēē mii taay yoo /kēēmii kooriikaab saayeet. Mbo yoo /kēēmii saakwa ake tukul, kōōmāymooyē :bichu ng'ēchērōōk chēbo taay. 47Ng'ēētē mbo subak :bichu kulātu koor chēē musuuk sukuyibēē tukuukwaa, ānkusooyē miisin kuyēyē keey kule churtootiin. Biiko chēē wuu chuutēchu chēē mākuyēchi :Yēyiin ng'al chēē bichiiyēch kusiir chii ake tukul nyēē kiikukusta."
Copyright
Learn More


text:
1Hiza, ta ishato, hinttee, hintte asatethaa Xoossaa ufayssiya, de7onne geeshsha yarshsho oothidi, immana mela taani hinttena Xoossaa maarotethan woossays. Xoossaa hintte goynnanaw bessiya tuma ogey hessa. 2Lo77o, ufaysseyssanne polo gidida Xoossaa sheniya hintte shaakki eranaw hintte qofan laamettiteppe attin ha alamiya daanopite. 3Xoossay hintte issuwas issuwas immida ammanuwa mela wozanaama asada qoppite. Qoppanaw besseyssafe aathidi hinttena dummayidi, otoron qoppofite gada taw imettida aadho keehatethan hinttew odays. 4Nu issi asatethaa giddon dumma dumma kifileti de7oosona; he dumma dumma kifiletas dumma dumma oosoy de7ees. 5Hessada, nuuni daro asi gidikkoka Kiristtoosan issi asatethi gidida. Nuuni issi asatethi gididi dumma dumma kifileti issoy issuwara oykettida. 6Nuus imettida aadho keehatethan dumma dumma imotati de7oosona. Nu imoy tinbbit odo gidikko, nuus de7iya ammanuwa mela odanaw bessees. 7Nu imoy harata maade gidikko, he oosuwan minnanaw bessees; tamaarsso gidikko, he tamaarssuwan minnanaw bessees. 8Nu imoy harata minthetho gidikko, minnidi minthethanaw bessees. Nu imoy nuus de7iyabaappe haratas imo gidikko, wozanappe immanaw bessees. Nu imoy ayso gidikko, minnidi aysanaw bessees. Nu imoy haratas keeho gidikko, ufayssan keehanaw bessees. 9Hintte siiqoy qoodheppe qommon gidanaw bessenna. Iitabaa ixxite; lo77obaa minthidi oykkite. 10Issoy issuwara ishada siiqetite; issoy issuwa bonchchite. 11Azallofite; hintte ayyaanan minnidi Godaas oothite. 12Xoossay immida ufayssan ufayttite; metuwa dandda7ite; ubba wode Xoossaa woossite. 13Ammaniya geeshshata koshshiyaban maaddite; imathata mokkite. 14Hinttena goodeyssata anjjite; anjjiteppe attin baaddofite. 15Ufayttessatara ufayttite; yeekkeyssatara yeekkite. 16Issoy issuwara issi qofan de7ite. Otoro qofaa aggidi, hinttena kawushshidi, kawushsha ooso oothite. Hintte hinttena cincca gidi qoppofite. 17Oonikka hinttew iitabaa oothiko, he uraas iita zaaroppite. Asa ubbaa sinthan nashisiya lo77o ooso oothite. 18Asa ubbaara saron daanaw hinttew dandda7ettiya ubbaa oothite. 19Ta ishato, hinttee, hintte huu7en asas halo keyoppite. Xoossay halo keyana mela iyaw aggaagite. Geeshsha Maxaafan, "Taani halo keyana; taani kushe zaarana" yaagees Goday, geetettidi xaafettis. 20Shin Geeshsha Maxaafan, "Ne morkkey koshattiko muza; I saamotiko ushsha. Neeni hessa oothiko iya huu7en yeella tama bonqqo qolaasa" geetettidi xaafettis. 21Iitaa lo77on xoonappe attin iitaan xoonettofa.
Copyright
Learn More


text:
1Daawiti deriyaa huuphiyaappe hefintta baggaara aadhdhishin, Xiiba giyo Mafibosheeta ashkkarai aara gaittiis; naa77u xeetu baso oittaa, woiniyaa teeraa lichchakkuwaa xeetaa, balasiyaa teeraa lichchakkuwaa xeetaanne issi ogoro woine eessaa naa77u haretun caaniis. 2Kawoi Xiiba, "Hagaa aibissi ehaadii?" yaagidi oichchiis. Oichchin Xiibi, "Hareti kawuwaa so asai togganaassa; oittainne lichchakkoi asati maanaassa; qassi woiniyaa eessai bazzuwan daafuriyaageeta ushshanaassa" yaagiis. 3Hegaappe guyyiyan kawoi Xiiba, "Ne godaa na7aa na7ai awan de7ii?" yaagidi oichchiis. Oichchin Xiibi, "I, 'Israa7eela asai ta aawaa aawaa kawotettaa hachchi taayyo zaari immana' yaagidi Yerusalaamen uttiis" yaagiis. 4Kawoi Xiiba, "Be7a! Mafibosheetayyo de7iyaabai ubbai ha77i neessa" yaagiis. Yaagin Xiibi, "Eeno ta godau kawuwau! Taani biittan gufannais; taani nena ufaissiyaabaa oottana" yaagiis. 5Kawoi Daawiti Baahuriima giyo katamaa yiido wode, Saa7oola dabbo gidiya issi bitanee hegaappe kiyiis. A sunttai Geera na7aa SHim77a. I Daawita qanggiiddi kiyiis. 6Daawita bollinne kawuwaa oosanchchatu bolli shuchchaa olees; i hegaa oottiyo wode, olanchchati ubbainne kawuwaa naagiyaageeti ushachchaaranne haddirssaara kawuwaa Daawita doggomi wottidosona. 7SHim77i Daawita qanggiiddi, "Kichcha; kichcha! Ha suuttaa gussiyaagee! Ha pattennaagee! 8Neeni Saa7oola sohuwan kawotadasa; neeni gussido Saa7oola asaa suuttaa ubbaa GODAI ne bolli zaariis; qassi GODAI kawotettaa ne na7aa Abeseloomayyo sheedhdhiis. Neeni suutta gussida asa gidiyo gishshau, neeni xayiyo wodee gakkiis" yaagiis. 9Hegaappe guyyiyan, Xaruuyi na7ai Abishaayi kawuwaa, "Ha kana bautai ta godaa kawuwaa aibissi qanggii? Taani baada a qooriyaa muucais" yaagiis. 10Yaagin kawoi, "Inttenoo, Xaruuyi naatoo, inttena gattiyaabi aibee? GODAI a, 'Daawita qangga' yaagido gishshau i qanggiyaabaa gidikko, 'Neeni aibissi hagaa oottai?' yaagidi oichchanau danddayiyai oonee?" yaagiis. 11Hegaappe guyyiyan, Daawiti Abishaayanne ba ashkkarata ubbata, "Ta na7ai, ta ashoi, tana woranau koyees; yaatin, ha Biniyaama asi waati agguutee! A bochchoppite; i qanggo bayin! Aissi giikko, GODAI a azaziis. 12Ooni erii, GODAI ta metuwaa be7idi, taani hachchi ekkiyo qanggettaa gishshau taayyo kehaa zaaranaakkonne" yaagiis. 13Daawitinne a asai ogiyaa oiqqidi boosona. SHim77ikka keraa xanxxaa oiqqidi, Daawita ginaara bees; biiddi a qanggeesinne shuchchaa a bolli olees; buhiyaakka a bolli laalees. 14Kawoinne aara de7iya asati bantta biyoosaa daafuridi gakkidosona. Gakkin kawoi yan shemppiis. 15Abeseloominne Israa7eela asati ubbai Yerusalaame gelidosona; Akixoofeelikka etaara issippe de7ees. 16Daawita laggee Arkkiyaa Hushaayi Abeseloomakko yiidi, "Kawoi shemppo gam77o! Kawoi shemppo gam77o!" yaagiis. 17Yaagin Abeseloomi Hushaaya, "Neeni ne laggiyaa siiqido siiqoi hageekka? Ne laggiyaara aibissi babeikkii?" yaagiis. 18Hushaayi Abeselooma, "CHii! GODAINNE ha asai qassi Israa7eela asai ubbainne dooridoogaayyo taani aqana; taani aara attana. 19Hegaappekka qassi taani ooyyo oottanee? A na7aayyo oottanau bessikkinaayye? Taani ne aawaayyo oottidoogaadan ha77i neeyyookka oottana" yaagiis. 20Abeseloomi Akixoofeela, "Neeni ane nuna zora; nuuni ai oottonii?" yaagiis. 21Yaagin Akixoofeeli Abeselooma, "Kawo keettaa naaganau attida ne aawaa baakkotuura baada zin77a; neeni ne aawaa siiriyan xinqqidoogaa Israa7eela asai ubbai siyana; nenaara issippe de7iya ubbatu kushee hegan minnana" yaagiis. 22Kawuwaa keettaa bollan dembbayidi oottidosan, Abeseloomayyo dunkkaaniyaa tolidosona; tolin asai ubbai xeellishin Abeseloomi gelidi, ba aawaa baakkotuura zin77iis. 23He gallassatun Akixoofeeli a zorido zore issi asi GODAA oichchidi ekkiyo zore mala. Daawitinne Abeseloominne naa77aikka Akixoofeela zoriyaa ubbaa ekkidoogee hagaadaana.
Copyright
Learn More


text:
MEE WALIIN FALA HAABARBBAANNU
Sanyii Namaa’tiin
1. Yaada Bu’uura
Impaayerri Itiyophiyaa jedhamttu kun humnna qawweetiin ijaaramtte hanga har’aatti qawween eegamtte kan turtte ta’u ishee ni beeknna. Fedhii isaanii malee mirga isaanii sarbamanii kan Impaayera kana keessa turan ummatoota heddutu jira.Eega impaayerri kun tolffamtte calqabee ummatoota Impaayera kanaa kan darbaa dabarssaan hacuuce bulchaa ture murnna ummata muraasa keessa ba’an turani.
Impaayera taate biyya ijaaramtte biyya ummattootnni garaagarummaa qaban heddumminaan keessatti federaaliizimiin tolffamu fedhii uummttoota kanaa irratti hundaa’uudhaan achii ol ijaarama (it has to be consent-based and negotiated). Kunimmo marii fi qooda fudhanna ummatoota hundumaa kan gaafatu waan ta’eef biyyattiin fedhi uumata irratti hunddooftte achii ol ijaaramtti jechuudha (bottom up). Ummatootnni kun dhiibba tokko malee haala bilisa ta’een mata mataanis ta’e waliin marii bal’aa deemssisu qabu. Gara biyya kana waliin ijaarraatti yoo ni adeemnna ta’e Impaayerri kun fedhii ummatoota biyyatti irratti hundooftte deebite ijaaramu qabddi (consent- based and negotiated statehood). Sanas ta’e kana adeemammiin keenya maal ta’u qaba ? Gama uummata Oromootiin qophiin godhamu qabu maali?
2. Kan Walikkeenya Ilaalchise
Ummatnni Oromo calqaba waan fedhu sirriitti beeku qaba. Akka kootti Oromoon abba biyya isaa ta’u qaba isa jedhu irratti garaagarummaan waan jiru natti hinfakkaatu. Warri isa kana hinfudhanne yoo jiraatan warra akkasi waliin dhimma hinqabnnu. Warri abba biyyummaa Oromo irratti yaada tokko qaban tarii akkaataa Oromoon abba biyyummaa isaa mirkaneeffatu irratti garaagarummaa qabaachu ni danda’u. Garaagarummaa kun diina waloo waliin akka isaan hinlolle isaan dhorku hinqabu, hindanda’us. Hanga diina waloo dhabamssifnnutti abba biyya keenya taanutti waliin tumssuun ni danda’ama. Isa booda dhimmi keenya kan walii keenya ta’a, kan firri waliin haasa’ fixate ta’a. Isaan kun yoo waan borii irratti mataa walcabssaa bara isaani kan fixan ta’e,kan borii bor taate hafti.Bor sana oso hinargin hafu. Akka yaada kootiitti hundumtti keenya amma Wayyaane lolu irratti walhaataanu dura isheen nurra haagalttu. Kana gochuuf hundumtti keenya qabsso diina dhabamssiisu irratti fuuleffachu qabnna. As irratti ummatnni keenya kan dhaabota adda addaa kana faana hiriirani yaada bor maalttu t’aa irratti yeroo isaanii balleessan dhaabu qabu. Beekas haata’u osoo hinbeekin yyadi akkasii diinaaf tola. Humnna diina irratti boba’ee lolu qabu harkka hidhee gaad’iee kaa’a (disarming). KANAAFU HUMNNOOTA ABBAA BIYYUMMAA OROMOTIIF LOLAN GIDDUUTTI OLOLLI BIFA KAMIINU ADEEMSSIFAMU DHAABBACHU QABA.
Garaagarummaan dhaabbilee Oromo giddu jiraatu tarii bifa qabsso hidhannootiif qabsso hidhanno- malee (non-violence) irratti ta’u danda’a. Duraan dursse wanti beekamu qabu qabssoon hidhannoo-malee (non-violence form of struggle) qabsso hidhannoon walsimssiisanii deemssisuun kan danada’amu ta’u isaati. Ummatnni keenya hubanna akkasii akka inni horatu gochuu irratti dhaabbileen Oromo midiyaan Oromo hayyootnni Oromo bal’inaan irratti hojechu qabu. Keessuma hogganttootnni qabsso bifa lammenu (both non-violence and armed struggle) walsimssisanii adeemssisu irratti walhubanno fi ejjennoo cimaa qabaachu qabu.Kana jechuun WARRI QABSSO HIDHANNO JEDHANIS WARRI QABSSO MEESHA-MALEE JEDHANIS QABSSO ISAANI WALSIMSSIISANI ADEEMSSISU WAAN TA’EEF WALIIGALU QABU.
Gama warren qabsso hidhanno murtteessaadha jedhaniitiin JAARMIYAA TOKKO JALATTI GURMMAA’UUN DIRQAMA ISAANIITI. QABSSOON HIDHANNO FACA’AAN INJIFFANNO ARGAMSSIISU HINDANDA’U. KANAAFU QABSSOON HIDHANNO OROMO HATAMAAN HIN WAALTA’UUTU YOO TA’E GAAGA’AMA GUDDAATU UUMMATA OROMO IRRA GA’A JEDHEEN YAADA’A.
WARRI QABSSO HIDHANNOO- MALEE DEEMSSISANIS AKKUMA KANA WALII GALTTE TOLFFACHU QABU. YEROO INNI TOKKO WAAN TOKKO JEDHU INNI BIRAAN WAAN BIRAA JEDHA YOO TA’E QABSSOON UUMMATAA NI FACAATI DIINARRAAN MIIDHAA GA’UUN HINDANADDA’MU. AMALLEE IDDO TOKKOO TOKKOTTI HOGGANSSA WAALTA’E DHABUUN IRRAA KAN KA’E GAAGA’AMNNI MUL’ATAN NI JIRU.
3. Waa’ee Hariiro Qabsso Ummata biro Waliin Uummachu
Dubbiin dhibdduun dhiheenya kana deddeebite kaatu tokko waa’ee hariiro uummata Amaaraatiif warra biro wajjin tolffachuuti. Haala amma uummatnni Amaara Wayyaane loluutti seene jiru kana keessatti Amaara akka diinaatti fudhachuuniif hariiro hinuummnnu jechuun tofttaa Wayyaaneen waggooti 25 duraa calqabdde itti fayyadamaa turtte duraa fashaluu isaatiin isheen itti gaabbaa jirttu harka isheetti deebisuudha. Isaan waliin Wayyaane loluun yoo bu’aa isaa malee miidhaa isaa hinarggu. Isaan mirga Amaaraatiif lolu. Nuti mirga Oromotiif lolla. Nu lammeenu Wayyaane lolla. Waan isa boodaammo yoo tole waliin toffanna yoo dhibemmo isaanis biyya Amaara jiru nutis biyya Oromo jirra.
Waa’ee Amaara ilaalchise uummata Amaaraa isa biyya Amaara jiruuf warren olaantummaa Amaara afarssan (old die hard Amhara elites seeking to restore the old Amhara hegemonic system) gargarbaasnne ilaalu qabnna. In fact, we have to isolate those seeking hegemony from the Amhara people fighting for ther right to self determination. Amaarri akka Amaaraatti qabssoon inni TPLF irratti adeemssisu qabsso keenyaaf tumssa cimaa yoo nuu ta’e malee waan nu miidhu hinqabu. Humnna TPLF irratti dhagaa guuru hundumaa waliin tumssa qabsso tolffachuun bu’aa qaba. Humnna TPLF ni facaasa, ni laaffisa.Asrratti fageessanii yaadu feessisa. Humnni Amaaraaf Oromo yoo waltumsse qabsso yoo Wayyaane irratti qindoominaan deemssise humnni Wayyaane kana dachee bal’aa kana irra faca’uun irbbaata qabssa’ota keenyaa taate hafti. Kanatti yoo uummatootnni biraa dabalaman kufaatiin Wayyaane ni saffisa.Akka an jedhutti Oromoon humnnootnni farra Wayyaane ta’an hundumttu akka tumsa qabsso uumman gochu qaba. Ummatni Oromoon Gaanffa Afriika kana keessatti hojii isaan gitu gara hojechuutti cehu qaba.
Anuma dabalatee seenaa dabre irraa ka’uun Habashaan nu dagu jenna. Gaaffiin ka’u qabu garu, nuti maaliif yeroo hundumaa dagamnna? Isaan eenyu nu daguuf nutimmo eenyyu dagamuuf? Ilaalchi kun sykoloji of xiqqeessani ilaalu irraa madda. Oromoon ilaalcha akkasi mo’achu qaba. Inni biraa kaleessi har’a mitui. Ammaan booda biyyatti kana keessatti humnna Oromoon daga jedhee yaaduun barri isaa dabreera jechu dabda’u qabnna. Homtinu sichi nundhaabu jedhaa jirti Qeerroon Oromo. Jechu qofa osoo hintaane agarssisa jirti. So gone are the days when others can deceive us.
4. Waa’ee walgahi Oromoon qofaatti Waamu
Dhiheenya kana Oromoon maaliif qophaatti walgahii waama gaaffiinjedhu ka’aa jira. Waa’een Impaayera Itiyoophiyaa deebisani ijaaru yammu ka’u ummatootnni biyyatti keessa jiran marii sadrkkaa lamatti adeemssisu qabu. Inni tokko uummati kamiyyu akka uummataaatti duraan dursse walgidduutti marii adeemssisu qaba. Itti aansse sadarkkaa lmmaffaatti ummatootnni biyyatti bakka tokkotti waliin marii biyyoolessa gochu qabu. Gama Oromootti yoo dhufnnu walgidduutti Oromoon maal fedha inni jedhu murttaa’u qaba. Isa fedhu kana argachuuf maal gochu qaba, eenyutu godha isa jedhu irratti waliigalu qaba. Walgahiin jedhamu kun Charterri jedhamu kun akka Oromootti eessa deemnna, warra biraa waliin yoo fala barbbaanna ta’e attamitti adeemnna gaaffiilee jedhaniif deebii fudhate dhihaata.
Oromoon walgahii kan isaa ta’e kana irratti maaliif ormma waama? Akka Oromootti mariin sadarkkaan calqaba kun sirriitti itti hinqophaa’amu yoo ta’e, Itiyoophiyaa ishee duriitu bifa biraan deebi’ee dhufuuf jira. Ormmi waan fedhee yoo jedhe nuti duraan durssine akka Oromootti maal akka feenu irratti walii galu qabnna. Isaanis akkuma kana akka mata mataatti waan fedhan irratti walii galu danda’u. Isa booda sadarkkaa lamaffaatti akka uummatoota Itiyoophiyaatti waan feenu qabanne dhihaachuun biyyattiin kan fedhii uummattoota irratti hundooftte (Negotiated statehood) ijaramttu gochuun ni danda’ama. Kanaafu walgahiin waliini yeroo sana malee amma Oromoon waamu hindanda’u. Eenyu yyuu yoo waame adeemssi isaa sirri hinta’u. Sun osoo hinta’in calqabuma kana walgahiin waamamu kan waliini ta’u qaba yaadi jedhu Itiyoophiyaa ishee tolfamtte jirttu haasuphinu jechuudha. YAALI ITIYOOPHIYAA SUPHUUF GODHAMU KAMIINU OROMOON FUDHACHU HINQABU.
They assume that Ethiopian statehood has already been there long ago. But we are saying it was not consent-based and negotiated. Nuti biyyattiin fedhi uummattoota irratti hunddooftte deebite ijaaramu qabddi jenna. In a way, we are saying Ethiopia has to be recreated (not reformed) so as to make it consent-based.Akka isheen itti ijaaramu qabddu ilaalchise waan fudhanne dhihaannu qopheeffachuudhaaf walgahii teenya. Kun uummata keenya birattis warra biyya waliin ijaaru feenu biratis sirriitti hubatamu qaba.
Akka waliigalaatti nuti Itiyophiyaan fedhii Oromo sirriitti keessumssiiftu ni ijaaramtti taanaan jibba hinqabnnu. But the problem is as things stand, in the existing state structure, there is an embedded and structural set up that has to be completely done away with. The system is totally alien to Oromo value system, governance system. Ummatnni Oromo sirnna Gadaa kan asii ol ijaaran demokratawa qaba. Kun ijaarssa godhamu keessatti iddo qabaachu qaba. Oromummaaniif Gadaan Oromo simatamu qaba. Itiyoophiyaan Oromoof akasumas Gadaa isaatiif iddo hinkennine demokratawa ta’u hindanddeessu.
Akka Oromo tokkoo yeroo ammaa kana Oromiyaa keessa jirataa jiruutti hawwiin ko wlgahiin amma itti adeemamaa jiru duguuginssa sanyii nurratti adeemssifamaa jiru qalbbiitti qabate taa’ama jedheen yaada. Hafuura kanaan kan taa’amu yoo ta’e walgahiin kun fala tokko nu fidu danda’a jedheen amana. Walgahiin kun fala wahii fudhate as hinba’u yoo ta’e duguuginssa sanyii uummata keenya irraatti godhamaa jiruuf tarii caalaattillee itti fufuuf jiru hambisuu hanqachu isaatiin itti gaafatama seena jalaa hinba’un jedha. Seenaa hojechuudhaan kabaja namummaaf Oromumma halagaan nu dhabssiise haadeeffannu.
Horaa bulaa. Milkaa’a.
Injifannoon uumata Oromootiif!
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- JAALALLI DHUGAAN KANAA?Dubartoota Gammachiisuuf Dhiirri Wantoota armaan gadii kana gochuu qaba jedha Obbo Gammadaa Olaanaa-Xiinxalaa, dubbisaa, waliif daddabarsaa!! - January 16, 2017
- JAALALLI DHUGAAN ISA KAMI?-AMALA moo FUULA waliin jiraatta?-Lati Hirpa Hunde - January 16, 2017
- DUBBISUUN DIRQAMA:XUMURA ABBOOTII IRREE:Gaafii Ummataa waliin Dhahanii Bira Darbuuf Yaaluun Essanuu Nama Hin Gahu!Baarentuu Gadaa Irraa/// - January 16, 2017


text:
1Kawoi Solomoni Israa7eela biittaa ubbaa bolli kawotiis. 2I sunttido halaqati hagaappe kaallidi xaafettidaageeta. Xaadooqa na7ai Azaariyaasi qeese; 3SHiishsha naati Elihoreefinne Akiiyi waanna xaafeta; Ahiluuda na7ai Yoosaafixi hanidabaa xaafiyaagaa; 4Yoodaahe na7ai Banaayi ola gadaawaa; Xaadooqinne Abiyaataari qeeseta; 5Naataana na7ai Azaariyaasi deriyaa heemmiyaageetu halaqaa; Naataana na7ai Zaabudi qeesenne kawuwaa dumma zoriyaagaa; 6Ahishaari kawo keettaa halaqaa; Abdda na7ai Adooniraami gabbaaratu halaqaa. 7Qassi Solomonayyo Israa7eela biittan ubban tammanne naa77u dereta heemmiyaageeti de7oosona; eti kawuwaassinne kawuwaa son de7iya asaa ubbaassi miyo kattaa ehiyaageeta. Etappe issoi issoi laittaa giddon issi issi aginaa kattaa ehees. 8Eta sunttai hagaappe kaallidi xaafettiis. Benihuuri Efireema gezziyaa heemmiyaagaa. 9Benddeqari Maaqaxa, SHa7albbiima, Beeti-SHemeshanne Elooni-Beetihanaana katamata heemmiyaagaa. 10Beniheseedi Arubboota biittaa heemmiyaagaa; Sooko biittainne Hefeera biittai ubbaikka abaa. 11Benabinadaabi Doora giyo biitta ubbaa heemmiyaagaa; i Solomona na7iyo Xaafaato ekkidaagaa. 12Ahiluuda na7ai Ba7aana Taa7inaakanne Magiddo giyo katamata, Iziraa7eelappe garssan Xarttaana matan de7iya Beetishaana biittaa ubbaa, Beetishaanappe biidi Aabeeli-Mahoolaara kanttidi, Yoqima7aama hefintti gakkanaashin de7iya katamata heemmiyaagaa. 13Benggebeeri Gala7aaden Raamoota giyo katama, Gala7aaden Minaase na7aa Yaa7iira katamatanne, yuushuwan gimbbeenne gimbbiyaa penggetun nahaasiyaa birataa hiraqoti de7iyo usuppun tammu gita katamatuura de7iya, Arggooba giyo biittaa heemmiyaagaa. Arggoobi Baasaanen de7ees. 14Iddo na7ai Ahinaadaabi Maahinaima giyo biittaa heemmiyaagaa. 15Ahima7aaxi Nifttaaleema biittaa heemmiyaagaa; i Solomona na7iyo Baasemaato ekkiis. 16Hushaaya na7ai Ba7aani Aseera biittaanne Ba7aaloota katamaa heemmiyaagaa. 17Paaruha na7ai Yoosaafixi Yisaakoora biittaa heemmiyaagaa. 18Eela na7ai SHim77i Biniyaama biittaa heemmiyaagaa. 19Uura na7ai Gebeeri Gala7aade biittan Amooretu Kawoi Sihooninne Baasaane Kawoi Oogi kawotido biittata heemmiyaagaa; he biittata heemmiyaagee a xalaala. 20Yihudaa asainne Israa7eela asai abbaa doona shafiyaadan corattidosona; eti miiddinne uyiiddi ufaittidi de7idosona. 21Solomoni Efiraaxiisa SHaafaappe doommidi Pilisxxeema biittaa gakkanaashin, hegaappekka Gibxxe zawaa gakkanaashin de7iya kawotettata ubbaa haariis. He biittaa asati au giiraa giiridosona; eti a de7o laitta ubban ayyo haarettidosona. 22Solomonayyo hachchi hachchi qumau ishatamu konttaale muruta xiilliyaa, xeetu konttaale xiilliyaa, 23xiikkin modhdhida tammu boorata, yedan miida laatamu booratanne xeetu dorssata, eta bollikka cofoshota, gaarata, genessatanne ordde kuttota koshshees. 24Solomoni Efiraaxiisa SHaafaappe arggo baggaara de7iya kawotettata ubbaa Tifisaaha katamaappe doommidi Gaaza katamaa gakkanaashin haariis; ba yuushuwan de7iya biitta ubbaarakka saro de7iis. 25A de7o laitta ubban Yihudaa asainne Israa7eela asai Daanappe biidi Berssaabeha gakkanaashin, ubbai ba woiniyaa turaa kuwaaninne ba ettaa kuwan saro de7iis. 26Solomonayyo olaa paraa gaareta goochchiya oitamu sha7u gaaxaata paratinne tammanne naa77u sha7u paraasati de7oosona. 27He deriyaa heemmiyaageeti bantta aginan aginan Kawoi Solomoninne a maaddan maanau yiida asai ubbai miyoobaa shiishshidosona. Eti hegaappe aibanne pacissokkona. 28Eti qassi gaariyaa paratinne hankko parati maanau banggaanne dalaa peeriyan banttana gakkidaagaa gakkidaagaa ehiidi a wottiyoosan wottidosona. 29Xoossai Solomonayyo aadhdhida eratettaa, akeekaanne zawi bainna aaho qofaa immiis. 30Solomona aadhdhida eratettai arshsho baggaara de7iya asa ubbaa aadhdhida eratettaappenne Gibxxetu aadhdhida eratetta ubbaappekka aadhdhiis. 31I asa ubbaappe aadhdhida eranchcha; qassi i Ezirahiyaa Etaanappekka, Maahola naatu Hemaanappe, Kalkkoolappenne Darddaa7appekka aadhdhida eranchchaa. A woree yuushuwan de7iya kawotettata ubbaa gakkiis. 32I heezzu sha7u leemisota haasayiis; qassi a yettati issi sha7anne ichchasha. 33Solomoni Liibaanoosa zigaappe doommidi, keettaa gimbbiyaa bolli mokkiya hiisoophphiyaa giyo mittaa gakkanaashin, mittaabaa yootiis; hegaadankka qassi mehetubaa, do7atubaa, kafotubaa, sa7aara gooshettiya meretatubaanne moletubaa tamaarissiis. 34A aadhdhida eratettaa siyida biittan sa7an de7iya kawoti ubbai kiittin, kawotetta ubbaappe asai Solomona aadhdhida eraa siyanau yiis.
Copyright
Learn More


text:
Godinaa Wallagga Bahaa, aanaa Nuunnuu Qumbaa, magaalaa Adaree keessatti bulchiinsi magaalaa fi waajjirri Dhaabbata Dimookiraasummaa Uummata Oromoo jechuun OPDO magaalattii keessaa maqaa misoomaan kaleessa uummata magaalattii walga’ii waamuu isaanii fi dhumni walga’ichaa akka hin se’iinitti gara mormii uummataatti jijjiiramuu isaa dubbatu, jiraattonni magaalattii. Namoonni humnoota mootummaan reebamuu fi har’a magaalattiin hidhattoota mootummaan guuttee ooluu ishee illee dubbatanii jiran.
Godinaa Gujii, aanaa Sabbaa Boruu keessattis, har’a uummatnii fi barattoonni hiriira mormii geggeessan irratti humnoonni mootummaa tarkaanfii fudhataniin barattoonni toorba hidhamuu, keessumaa barataan Tunnee Gannaalee jedhamu reebicha humnoota mootummaatiin guddoo miidhamuu isaa jiraattonni aanichaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran.
Haraghee Lixaa, aanaa Mi’eessoo magaalaa Asaboot keessatti immoo, hiriira mormii Kamisa torban dabree geggeessame irratti humnoota mootummaa fi hiriirtota gidduutti walitti-bu’insa uumame, akkasumas aangawaan dhimma nageenyaa magaalattii waraanamuu fi qawween irraa fudhatamuu wajjiin wal-qabatee namoonni dhibbaan lakkaawaman hidhaman, jedhu – jiraattonni.
Wallagga Lixaa, aanaa Jaarsoo, magaalaa Gabaa Dafinoo keessattis, “Maaster Pilaanii Finfinnee mormuudhaan hiriira baatan. Dhaadannoolee dhageessistan” jedhamuun kanneen hidhaman – barattoonni 26 Kaleessa mana-murtiitti dhihaachuu isaanii fi miseensonni Kaabinee, Poolisoonnii fi Milishaan aanattii ragaa irratti bahuu isaanii, maatiin barattoota kanaa himataa jiru.


text:
1Yooto kaakoowaany :Yēēsu kumwooy ng'aleechaa, kukas barak ānkumwooy kule, "Baaba, kaakuyit :bēsyēēt. Itōrōōroo sikēētōrōriitu :tukwaay. 2Inyiing' nyēē 'kiikōōnoo kāāmuukēywēēk ām wōlēē mii :biiko tukul sāākoochi biiko choo 'kiikōōnoo soboontaab kibchuulyo. 3Soboontaab kibchuulyo nanyuun ku yoo inkētiing' :biiko inyiing' Yēyiintēēt nyoo bo man, ānkōōnkētoo nkanii Yēēsu Kiriistō nyoo kiiyookwoo. 4Kwāāboorchi biiko kule iwōō :inyiing' ām yiisyoonoo kwaawaany nyoo kiiyookwoo chaayey. 5Kunyoo, ii, Baaba, kany āchōō chākiibuur kēēboontē :tukwaay wōōyinto kuu kēny yooto kutoombo /keeyey kōōrēēt. 6"Kyāāboorchi bichoo 'kiikōōnoo kāāmuukēywēēkuuk. Cheekuuk :bichoo ānkiikōōnoo. Ānkukoonyitē :bichooto ng'ālyoontēēng'uung'. 7Nto raat kuu nyi, ku kāākōōnkēt :bichoo kule kiy ake tukul nyoo kyaayey kuchōōnēē wōlēē imiitē. 8Kyāā-āmchi bichoo lōkōōywēchoo 'kiimwoowoo ankiikutaach :nkicheek lōkōōywēchooto. Inkēt nanyuun :bichoo kule āchōōnēē man wōlēē imiitē ānkōōyēnchinē kule inyiing' nyēē kiiyookwoo. 9"-Māāsoochinē biikaab kōōrooni, nteenee āsoochinē choo 'kiikōōnoo, kuuyu cheekuuk :chooto. 10Biiko tukul choo cheekuuk ku cheechuu nto choo cheechuu ku cheekuuk. Ātōrōōroot kubo bichoo. 11-Mēētāābuurē :anii kōōrēēt nteenee tākumii :bichooto. Āmiitē āchōōnii wōloo imiitē. Wōōy, Baaba nyēē tiliil! Iriib bichoo ām kāāmuukēywēēkuuk choo 'kiikōōnoo, sukung'eet kunoomcho :bichooto kuyēk akeenke kuu yoo iwuuyē :inyiing' akeenke āk anii. 12Yoo kyāāboontē keey bichooto, kyāāriib ām kāāmuukēywēēkuuk ku ma-am :kiy. Māmii mbo :akeenke nyēē kibot, nteenee akeenke baateey nyoo bāwu :Kibrōkōsyoontēēt nyēē kibot. Kiyey :yooto kuyityiin :siruutēk. 13Baaba, āmiitē āchōōnii wōlēē imiitē. Nteenee āmwooyē ng'aleechu ām kōōrooni yoo tāāmiitē sukunyōōr :bichooto ng'erekweekyuu kuchurta. 14Kyāā-āmchi bichoo ng'ālyoontēēng'uung'. Kōōkuwēch :biikaab kōōrooni bichoo kuuyu mēēbērē bo :bichooto kōōrooni, kuu yooto -māābooyē :anii kōōrooni. 15-Māāsooyiing' kule inēmu bichoo ām kōōrēēt nteenee āsooyiing' kule iriib bichoo ku ma-araanta :Kibrōkōsyoontēēt. 16Mā bo :bichoo kōōrēēt kuu yoo -māābooyē :nkanii. 17Isat bichoo kōōbuurto manta. Ng'ālyoontēēng'uung' ku manta. 18Kuu yoo kiiyookwoo :inyiing' āchōō kōōrēēt, ku +māāyooktē :nkanii bichooto bakuyey yiisyēēng'uung' ām kōōrēēt. 19Kaasat keey :anii ākooytē soboonnyuu kubo icheek sukung'eet kusātākiis :nkicheek kubooyiit man. 20"-Māāsoochinē rubiik baateey, nteenee āsoochinē biiko choo mākōōyēnwoo kubununēē lōkōōywēkaab rubiichoo. 21Baaba āsooyē kule kuyēk :icheek tukul akeenke ku yoo kēēyēku :acheek tukwaay akeenke. Āsooyē mbo subak kule kuyēk :nkicheek akeenke āk acheek, sukung'eet kōōyēnchi :biiko tukul kule kiiyookwoo. 22Kyāākoochi bichoo lēbkēēyyoonoo 'kiikōōnoo sukuyēk :icheek akeenke, ku yoo kēēwuuyē :acheek akeenke āk inyiing': 23āyēku :anii akeenke āk icheek ānkiiyēku :inyiing' akeenke āk anii. Āsooyē kēēyēku tukul kiy akeenke kuchurta, sukōōnkēt :biiko tukul kule 'kiiyookwoo :inyiing' ānkiichāmē icheek kuu yoo 'kiichamaa anii. 24"Baaba! 'Kiikōōnoo bichoo, ānkāāmāchē ābuurtē keey, sukung'eet kukas :bichooto kule ātōrōōroot ānku tōrōōrinto nyoo 'kiikōōnoo kuuyu 'kiichāmoo kutoombo /keeyey kōōrēēt. 25Baaba nyēbo man! -Kimēēnkētiing' :kōōrēēt, nteenee kyāānkētiing' :anii. Kunyi kāākōōnkēt :bichu kule 'kiiyookwoo :inyiing'. 26Kyaayey :anii bichu kōōnkētiing', anku +maatas āyēyē kuu nyooto sukung'eet kunam :nkicheek chamateet nyoo iboontēēnoo ānkāābuurtē keey :nkanii bichooto."
Copyright
Learn More


text:
Jettonni waranaa kan Raashiyaan haleellaa siriya keessatti gaggeessan guyyaa lammataaf har’as itti fuufanii jiru.Taajabdoonni walabnii akka jedhanti haleellaan kun hidhatoota Islaamiik Isteetes qofa irratti kan qiyyaafate otoo hin taane looltoota Yunaaytiid Isteetes deggertu dabalata.
Ministriin ittisaa kan Raashiyaa akka jedhanti jeettonni Raashiyaa maadheelee Islaamiik Isteets hedduu haleelan.Garu Kremliin akka jedhutti garee leellistootaa Kanaan alattis kanneen biroo irratti qiyyafatanii jiru
Waraanni yunaaytid Steetes fi ka Raashiyaa hatattamaan wal ga’anii duula waraanaa Siriyaa keessatti gaggeeffamuun walii isaanii akka hin rukunne gochuu haala dandeesisuu irratti akka mari’atamuuf ministriin haajaa alaa kan Amerikaa Jaan Kerii gaafatanii jiru.
ISIL irratti qiyyaafachuun waan tokko,Kun beekamaa dha. Inni gaggeeffamaa jiru kana miti taanaan dhugumatti nuti Yaaddoo qabna jedhan Keriin.
Ministriin ittisaa kan Yunaaytiid Isteetes Ash Carter akka jedhanti Iddoo humnootiin AYSIL (ISIL) hin turre ykn hin jirre keessa kan seenan fakkaata. Deemsa akkasii keessatti, rakkoo uumaman keessaa tokko kana.
Kerii fi Lavrov walgahiin gaggeessan gaarii akka ta’e haa dubbatan malee attamitti gara fuula duraatti tarkaanfachuun akka danda’amu irratti hojiin guddaan gaggeeffamuu akka qabu amananii jiran.Siriyaa Demookraatawaa , tokkummaa qabduu kan mootummaa ishee amantii adda addatti hidhata hin qabne akka uumamtu fedhii hunda keenyaati.
Siriyaa gurmulee gosaa akkasumas kan amantiif mana ta’u qabdi.Mirgii isaanis eegamuu qaba.Attamitti isa kana bira geenya? Isa jedhu irratti adda addummaa qabna jedhu Lavrov.


text:
Mummichi-ministeera Itiyoophiyaa Mallas Zenaawii kora waggaa walii-gala kan Tokkummaa Mootummootaaf haasawaa dhageessisaniin, karoora miliniyeemii haga bara 2015nii keessaa ka waggaa shanii lafa kaa'ame irratti waadaan gargaarsaaf seenamee eegame milka’iina fida, jennee dubbachuuf haalli isaa ifaa miti, jedhan.
Afrikaa keessatti guddinni argame wal qixxee ta’uu baatuus, rakkoon dinagdee adunyaa mudatee fi haalli qillensa naannoo iddoodhaa iddotti jijjiramuun dhiibbaa gessisuu isaa obbo Mallas Ibsanii jiran. Karoora miliniyeemii lafa ka’ame bakkaan ga’uuf, Itriyoophiyaan waggoota darban 7 keessatti guddiina dinagdee 100 keessaa 11.6 argamsiisuu ka dubbatan Obbo Mallas, guddiina argame kana irratti hirkannee karoora waggaa shanii lafa ka’anne, jedhu.
"Kanas hojii irra oolchuuf gargaarsi alaa barbaachisaa dha,jennee iyyannus, haga humni keenya danda’e carraaquuf cicha qabna" jedhanii jiruu Obbo Mallas Zenawii.