text:
Ulamaa’onni kunniin guyyaa kaleessaa June 30/2018 iddoo adda addaa irra walitti dhufaan wal gayuudhaan, Jijjiirama yeroo ammaa biyyattii keessatti muldhataa jiruutti gammachuu guddaa qabatuu ibsan. Haata’u malee mootummaan hanga ammaatti dhimma hawaasa muslimaa irratti furmaata kaahuu dhabuu isaatiif komii guddaa kan qaban tahuu ibsaan.
Gaaffii hawaasni muslimaa dhiheefataa ture jidduu, majliisni seeraan ala aangoo qabatee ummata irratti saamiicha geggeessaa jiru hawaasa muslimaa waan bakka hin buuneef aangoo akka gad lakkisu kan jedhu yoo tahu, mootummaan gaaffii hawaasa Muslimaa kanaaf kanniin birootiifis hatattamaan yeroo gabaabaa keessaatti deebisaa akka kennuu qabu gaafatan.
Ummanni Muslimaatis mootummaan gaafii kanaaf yeroo gabaabaa keessaatti deebisaa kan hin kennine yoo tahe, Sirna Hajjii bara kanaa akka hin goone akkasumas Jum’aa dhufu irraa kaasee Imaamonni masjiidaa Khuxbaa dhimma kana irratti akka godhuu qaban dhaamsa kan dabarsan tahuun beekameera.
Ulamaa’ota Walgahii kana irratti argaman jidduu
- Sheekh Aadam Tuulaa
- Sheekh Ahmad Watar
- Sheekh Muusaa Su’aalaa
- Sheekh Muhammad Asaboot
- Sheekh Usmaan Durrii
- Sheekh Aliyyii Fallaanaa
- Sheekh Hassan Kombolchaa
- Sheekh Abdullaxiif Haramaayaa
- Sheekh Anwaar
- Sheekh Umar Usmaa’il Awwadaay
- Sheekh Abdussalaam Bokkoo
- Sheekh Mahdii Dadar
- Sheekh Muhammad Ibraahim Kaarramillee
- Sheekh Abdallah Ijiginnaa
- Sheekh Aliyyii Mammadee
- Sheekh Jamaal Hajjii
- Sheekh Jamaal Allee
- Sheekh Jamaal Dakkar
- Sheekh Ibraahim Qumbii
- Sheekh Ahmad Kaliif Gaara Mullataa
- Sheekh Abdul Malik Baabbilee
- Sheekh Ibraahim Burqaa Tirtiraa
- Sheekh Aadam Toofiq Mayyuu
- Sheekh Eeliyaas Baabbilee keessatti argamu.


c: text/html

text:
Amjjii 6 kan bara dabree jechuun 2021 mana maree Yunaaytid Isteets irratti hokkara gaggeeffame kan ilaaleen wiixata har’a ifatti yakka ilaalchii guyyaa lammataa gaggeeffamuuf jira.
Maanaajaara duula prezidaant Traamp gaggeessaa turanii namoota har’a dhiyaatan keessaa tokko ta’uu fi inni har’a kun filannoo gaggeeffame irratti shiiratu hojjatamee jechuun himata hundee hin qabne kan Traamp dhiyeessaa turan irratti fulleeffata.
Miseensoonni koree qorannaa gaggeessuu Dilbata kaleessaa akka jedhanti,yakka ilaalcha gaggeeffamuuf jiran keessatti Traamp filannoo gaggeeffameen injifatamuu ituu beekanii deggertoota ofii akk hokkara hammeeessan gochuu isaanii ragaan agarsisuuf dabalataan dhiyaschuuf jira.
Traamp injifatamuu isaanii akka dansaatti beeku jechuun CNN irratti kan dubbatan Miseensa kongreesaa fi Deemookraatichi kutaa Meeriilaand Jamii Raaskin, akka Traamp oduu sobaa facaasan namnii waan yaaduu danda’uu ni beeka jedhan.
Haga har’atti illeen filannoo baatii sadaasa bara 2020 gaggeffameen Deemookraaticha Joo Baaydaniin injifadheera jechaa jiru jedhan.
Gochii Traamp kunDeemookraasii keenya irratti haleellaa guddaa akka jajjabeessuutti ilaalama jedhan Raaskiin.
Miseensii kongreesaa fi Deemookraatichii kutaa kaaliiforniyaa Adam Shiif Televiziyoona ABC jedhamu waliin gaaffii fi deebii gaggeessaniin,Traamp hokkarri kun gaggeeffamaa yeroo jiru hanga saatiilee hamma tokko boodaatti illee dhaabsisuuf waan tokko hin goone .
Torbanneen lamaan kana keessatti yoo xiqqaate yakka ilaalchii banaa ta’e kun 6 gaggeessuuf karoorfamee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kafarsiisu wali galaati fi kafarsiisu adda baafame
Garaagarummaa Kafarsiisu wali galaati fi kafarsiisu adda baafame
(Kafarsiisuu wali galaa jechuun osoo nama dhuunfaa tokko adda hin baasin, haala wali galaatin “Namni hojii akkanaa hojjate ni kafara, namni kana hojjate kafaree jira” jechuun dubbachuudha. Kafarsiisuun adda baafame immoo nama dhuunfaa hojii kufrii hojjate tokkotti dhufuun, “Ati kafarte” ykn fagoo irraa eenyummaa isaa adda baasun “inni kafaree jira.” jechuudha.)
Ahli Sunnah wal jam’aa kafarsiisuu wali galaatii fi kafarsiisuu adda baafamee gargar godhu. Kafarsisuu walii galaa keessatti namoota kufrii hojjatan osoo adda hin baasin kafarsiisuuf jechoota akkanaatti fayyadamu: “Namni akkana jedhe yookiin akkana hojjate, inni kaafira.” Garuu namni dhuunfaa adda baafame, wanta san kan dubbate ykn hojjate, hanga isa keessatti ulaagaleen guuttamanii fi gufuwwan isarraa dhabamaniitti malee guutumatti kufriin itti hin murtaa’u. Yommuu ulaagaaleen guutamanii fi gufuwwan dhabaman, ragaaleen isarratti dhaabbatu.
Ibn Taymiyaan ni jedha:
Osoo dogongoreellee, hanga ragaan isarratti dhaabbatuu fi karaan qajeelan isaaf ibsamuutti malee Muslimoota irraa namni tokko nama biraa kafarsiisuun hin ta’u. Nama Islaamni isaa yaqiinaan (beekumsa shakkii hin qabneen) mirkanaa’e, shakkiin isarraa hin oofamu. Kana irra, ragaan erga dhaabbate fi shakkiin deeme booda malee [Islaamni isarraa] hin badu.” (Majmuu’al Fataawaa (Al-Kaylaaniyyah)-12/466)
Ergasii ni jedha: Dhugumatti, kafarsiisuun ulaagaalee fi wantoota dhoowwan kan qabu yoo ta’u, nama dhuunfaa tokko irraa dhabamu danda’u. Kafarsiisuun wali galaa kafarsiisuu nama dhuunfaa hin barbaachisu, yoo ulaagaaleen guuttamanii fi wantoonni dhoowwan dhabaman malee. Imaamu Ahmadi fi imaamtonni baay’een kafarsiisu haala wali galaatin dubbatan, nama dhuunfaa jecha kana mataa isaatiin dubbate hin kafarsiisne.” (Majmuu’al Fataawaa (Al-Kaylaaniyah)-12/487,488)
Uzrii (sababoota fi rakkoolee) nama dhuunfaa irratti argaman muraasa ibn Taymiyaan ni dhiyeessa:
“Namni jechoota kufrii dubbatu, tarii keeyyattonni haqa akka beeku isa taasisan isa hin geenye ta’uu danda’a. Tarii keeyyattoonni kuni isa bira gahanii garuu isa biratti hin mirkanoofne ykn isaan hubachuu hin dandeenye ta’a. Ammas, tarii wal fakkaachun (shubhaanni) isatti dhufuu danda’a. Mu’mintoota (warra amanan) irraa namni haqa barbaadu keessatti carraaqqi guddaa godhe ergasii yoo dogongore, Rabbiin dogongora isaa kamiyyu haa ta’u ni araaramaf. Kuni wanta sahaabonni Nabiyyii sallallahu aleyh wassalam fi imaamoni Islaamaa irra jiraniidha.” (Majmuu’al Fataawaa 23/326)
Hanga akkana jedhutti:
Imaamu Ahmad rahimahullahu Jahmiyyah maqaalee fi amaloota (sifaata) Rabbii morman ni kafarsiisa. Sababni isaas, jechoonni isaanii wanta Nabiyyiin ittiin dhufee ifaan ifatti diigu… garuu Imaam Ahmad [Jahmiyyah keessaa] nama dhuunfaa hin kafarsiisu. Dhugumatti nama jecha san dubbatu caalaa kan gara jecha saniitti waamu guddaadha. Ammas kan itti waamu caalaa nama isa faallesse kan adabu guddaadha… Kana waliinu namoonni taaytaa irra turan jecha jahmiyyah jedhu. Namootas kanatti waamu, ni adabus. Nama isaaniif deebii hin deebisne ni kafarsiisu. Kana waliinu Imaamu Ahmad isaaniif mararfate, araarama isaaniif kadhate. Sababni isaas, kana waan beekuf: “Isaan Rasuula kijibsiisaa fi wanta inni ittiin dhufe mormaa akka jiran isaaniif ifa hin taane. Garuu hiika jijjiruun dogongoran, nama san isaaniin jedhe akkeessan.”
Haaluma kanaan Shaafi’iinis yommuu Hafs Al-Fard “Qur’aanni uumamaadha (makhluuqa).” jedhuun, [Shaafi’in] dubbiin kuni kufrii akka ta’e isaaf (Hafsif) ibse. Garuu jecha kana waan jedheef qofa Hafsin Islaama keessaa bahuu irratti hin murteessine. Sababni isaas, ragaan ittiin kafaruu isaaf ifa hin taane. Osoo Shaafi’iin, Hafs Islaama irraa deebi’u isaa amane, silaa isa ajjeesuf ni carraaqaa ture.” (Majmuu’al Fataawaa 23/348, 349, gabaabbinaan)
Shekh Muhammad ibn AbdulWahhaab ni jedha: “Dhimmi nama dhuunfaa kafarsiisu dhimma beekkamtu taatedha. Jecha ittiin kafarsiisan yommuu dubbatan, akkana jedhama: “namni jecha tana dubbate, inni kaafira.” Garuu namni [Muslimaa] dhuunfaa adda baafamee tokko yoo jecha tana jedhe, hanga ragaan yoo dhiise abbichi itti kafaru isa irratti dhaabatutti malee kufriin isarratti hin murteefamu.” (Ad-Duraru As-Siniyyati 8/244)
Haala kanaan, kafarsiisuun walii galaa jecha wali galaa fi dimshaashaa dubbachuu akka barbaachisu ifa nuuf ta’a. Garuu nama dhuunfaa addatti baafame tokkoon kaafira jechuuf ragaan irratti dhaabbachu barbaachisa. Murtiin kuni ulaagaan guuttamuu fi wantoonni dhoowwan dhabamuu irratti hundaa’a.
Garaagarumman kafarsiisuu wali gala fi kafarsiisuu adda baafamee erga ifa nuuf ta’ee, namoota keessaa dogongora garee lamaanii ni dubbanna. Asitti, namoota keessaa garee osoo ulaagaalee fi gufuwwan hin ilaalin nama dhuunfaa kafarsiisuu keessatti daangaa darbetu jira. Gareen biraa immoo osoo ulaagaleen guuttamanii fi gufuwwan dhabamanii jiranuu guutumaan guututti nama dhuunfaa kafarsiisu dhiisetu jira. Haqni karaa jidduu galeessaa keessa jira.
Guduunfa
✐Kafarsiisu (takfiir) jechuun namarratti kufrii murteessudha ykn ebalu kafare ykn namni kana hojjate kafare jechuudha.
✐Kafarsiisun haala lamaan ta’a: Kafarsiisu wali galaati fi kafarsiisuu adda baafame (dhuunfaa)
✐Kafarsiisun wali galaa (general)- osoo nama tokkolle addatti hin baasin haala wali-galaatin “Namni kana hojjate ni kafara ykn kafaree jira.” jechuudha.
✐Kafarsiisun adda baafame (specific)-nama dhuunfaa tokko adda baasun, “Ati kafarte ykn inni kafare” jechuudha.
✐Kafarsiisun wali galaa haaluma wali galaatin dubbatamu qaba. Garuu kafarsiisu adda baafame dubbachuuf ulaagaaleen guuttamuu fi gufuuwwan dhabamuu qabu. Kutaa itti aanu keessatti ulaagaalee kanniin ni ilaalla.
“Nawaaqidul Iimaani al-qawliyah wal amalayah” fuula 52-54, Abdulaziz bin Muhammad


text:
Afan Oromo Article
Rakkoolee Wal-qaxxamuran: Waliingahiinsa Barnoota Olaanoo fi Ramaddii Barattootaa Itoophiyaa
Barruuleen kunu dura bloog pejii kana irraatti Afaan Ingliffaatiin Mismatch Troubles: Access to Higher Education vs. Student Placements in Ethiopia jedhamee maxanfamee turee. Kuni akka Qaasim Amaanoo Afaan Oromooti hiikee “Gullallee Post” magaazina jedhuu irratii maxanseetii. ***** Oduun gaddisiisaan Yuunivarsiitota adda addaa irraa dhagahaman baayyisee miira koo kan tuqeedha. Kunis Read more…


text:
Pirezidaantii bulchiinsa naannoo Somaalee fi michoota isaanii hangi tokko dhittaa mirga namoomaa dhaqqabsisaa jiru jechuun biyya alaa keessa kan jiran dhalattonni naannoo Somaalee waan sochii godhaniif jecha firoottan keenya biyya keessaa hidhamaa dorsifamaa fi qabeenyaan isaanii fudhatamaa akka jiru dubbatu.
Knaafis akka ragaatti baatii darbee Minisootaa keessatti garee Dulmii Diid jedhamu hundeessuun walgahii eega gaggeessanii booda maatiwwan isaanii biyya keessa jiran irratti tarkaanfiin fudhatamu ibsan.
Haala kanas mootummaan Federaalaa akka hubatu gochuuf xalayaa erguu isaanii fi mootummaanis mirga lammiwwan isaanii kabajsisuuf dirqamnii akka irra jiru hubachiisan.


text:
Magaalaa Axum keessatti ajjeechaa namoota nagaa irratti raawwatame yaadachuuf jecha manaa ba’uu dhiisuu dhaan dheengadda mormiin geggeessamee jira.
Dhiittaa mirga namaa naannoo sana keessatti raawwatame jedhame qorachuuf karoorfamuu isaas komiishinichi loogii irraa walaba miti jechuun mormanii jiran. Dhima kanaaf deebii akka kennu kan gaafatame komiishinni mirga namaa Itiyoopiyyaa gama isaan, hojii inni hojjetu walabaa fi amanamaa ta’uu qorannaalee kutaalee biyyattii adda addaa keessatti inni hojjetu ragaa dha kan jedhe tuquu dhaan Mulugeetaa Atsbehaa Meqelee irraa gabaaseera.
Loltoonni Eertraa magaalaa Aksuum keessatti Sadaasa 19 baa 2013 namoota nagaa dhibbaan laka’aman irratti yakka ajjeechaa raawwa Amnesty International gabaaseera. San boodas Human Rights watch fi komiishinni mirga namaa Itiyoopiyaa qorannaa geggeessan ilaalchisee gabaasa baasaniiru.
Ajjeechaan sun kan itti raawwatame baatii arfaffaa yaadachuuf dilbata darbe manneen namootaa keessatti sirni dungoo qabsiisuu geggeessamuu jiraattonni magaalattii ibsaniiru. Mikeelee G/Medin jiraataa magaalattii ti. waaltaaleen daldalaa magaalattii cufamanii ooluu dubbataniiru.
Addunyaan akka nuu beeku barbaanna. Hacuucaa fi dararaan nu irra ga’e ammas nu irra ga’aa jiru akka beekamu barbaanna. Mana keenya taa’uuun yaadataa jirra. Mootummaan amma jiru immoo akka namaa fi akka lammiiwwan Itiyoopiyaatti nu ilaala taanaan, kun martinuu utuu nu irra ga’uu maaliif callise? Addunyaa fi kan bitaa itti gale hawaasi biyyattii yoo jiraate beeksisuuf jennee ti kan kana goone jedhan.


text:
Dhukaasa Jimaata Adoolessa 9, 2021, dargaggoota Oromoo nagaa irratti, Poolisoota Humna Addaa [Oromiyaa] fi Milishoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan, Konyaa Lixa Wallaggaa, Ona Ganjii, Ganda Ganjii Deembii, iddoo addaa Janjamoo jedhamutti banameen, dargaggoonni Oromoo ja’a (6) iddoo tokkotti galaafataman.
Dargaggoonni Oromoo ja’an ajjeefaman, maqaan isaanii: Gammachuu Habtee, Abbush Abarraa, Barrihuun Balaay, Ismaa’el Darajjee, Sambataa Maammoo, fi Kidaanuu Bulchaa akka jedhaman nuuf eeruun, itti-fufuunis, dargaggoonni kun WBO deggeran/gargaaran sababa jedhuun, dhukaasa hidhattoota MKII – Poolisoota Humna Addaa Oromiyaa jedhamanii fi Milishootaan – iddoo nagaan waliin taa'anii haasa'aa jiranitti isaan irratti roobsameen bakka tokkotti ajjeefaman jechuun nutti himani, Oromtichi bilbilaan Ona Ganjii irraa odeeffanne.
Dhimma kana dabalatee, haala yeroo Oromoo-Oromiyaa fi dhimma akeekaa fi galma Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti, odeessa guutuu har'aaf qindeeffanne suur-sagalee armaan gadii irraa hordofuu ni dandeessu.


text:
Waraanni Bilisummaa Oromoo waamicha Abbootiin Gadaa dhiheessanii fi murtii hoogganni ABO lafa kaa’e irratti hundaa’uudhaan gara uummata isaatti akka makamu, hayyu-dureen ABO, Obbo Daawud Ibsaa waamicha dhiheessanii jiran.
Koreen Araaraa, wal-dhibdee ABO fi mootummaa gidduutti uumamee ture furuudhaaf dhaabbate, Waraana Bilisummaa Oromoo godinaalee Oromiyaa adda addaa keessa jiru quunnamee haala miijessuuf jecha yeroo bobba’insaaf qophaa’ee ibsa kennetti, waltajjii sana irratti argamuun waamicha kana dhiheessan, hayyu-dureen ABO kun.
Hojii araaraa koreen kun haga ammaatti hojjetes galateeffatanii, bobba’insi isaanii akka milkaa’us hawwii qban ibsanii jiran.


text:
Itiyoopiyaan namoota 15 kanneen embasii tokkummaa emireetota Arabaa kan Finfinnee jiru irratti haleellaa raawwachuuf shiran to’annaa jala oolchuu isaa tajaajila tika nagaa maqaa dhda’uun sabaa himaan biyyattii gabaasee jira.
Gareen kun namoota biyyootii alaa irratti fuuleffatuu irratti hojjetaa ture jechuu dhaan dhaabi presii Itiyoopiyaa gabaasee jira. Meeshaaleen lakkoobsi isaanii hin tuqamin, dhukaatotaa fi galmeeleen ennaa duula geggeessamee qabamuu dhaabbatichi beeksisee jira.
Gareen kun ergama isaa dhaaa shororkeessota biyyootii alaa fudhachuu dhaan miidhaa hamaa qabeenyaa fi lubbuu namaa irraan geessisuuf qophaa’aa turuu beeksiseera dhaabi kun minisriin dhimma alaa kan tokkummaa emireetota Arabaa gabaasa ganaaf battala deebii hin kennine.
Gareen shakkamu kan lammataa immoo gurmuulee diplomaasummaa tokkumaa imireetota arabaa biyya hollaa Sudaan keessaatti karoorsuu dhaabbati presii Ethiopia beeksisee jira. Tajaajilli tika nagaa Ethioa gita isaa kan Sudan waliin ta’uu dhaan dhimma shira kanaa ilaalchisee hojjetaa jira jedhameera. Angawoota Sudan biraa battala ibsi kenname hin jiru


text:
Hiriirtonni dhibbaan laka’aman Brazil waltajjii Rio de Janeiro biilsa mootumaa fuullee kaleessa hiriiruu dhaan yakka poolisiin uummata ganda hiyyeeyyii gurraachota lmmiiwwan Brazil kan Favelas jedhamuun beekamu keessatti raawwatu balaaleffataniiru.
Hiriirtonni kun dhaadannoo ennaa ajjeechaa George Floyd poolisiin raawwatame jedhe kan hafuura baafachuu hin danda’u jedhe irra deebi’uun dhageessisaa turan. Hiriirtonni kun akka jedhanitti kan nuti as jirruuf sababaan jiraachuu barbaanna. Kan nuti asitti hiriirreef fixiinsa mootummaan nu irratti raawwatu nu waan nu uffisiiseef kana booda hin ga’a jechuufi jedhan.
Hiriirtonni kun dhaaadannoo nu ajjeesuu dhaabi, Faaveelaan nageenya barbaada jedhu qabatanii turan. Caamsaa 18 gurbaa gurraaha umuriin wagga 14 weerara poolisiin Faveelaas keessatti gegeessameen ajjeefame. Joao Pedro Pinto poolisiin mana isaa cabsanii dawaa sammuu adoochuu kanneen deddeebisan barbaaduu maqaa jedhuun ennaa ol seenanitti itti dhukaafamuun ajjeefame.
Bara 2019 Riyoo keessaa poolisiin Brazil ennaa weerara poolisiin geggeeffametti namoota 1,546 ajjeese.


text:
Jilli mootummaa Somaaliyaa prezdaant Muhammad Abdullaahi Muhammadiin durfamu kun ganama har’aa Finfinnee kan seene yoo tahu, Muummicha ministeeraa Dr Abiy Ahmad, Ministeera haajaa alaa Obbo Gadduu Andaargaachoo fi qondaaltonni mootummaa ityoophiyaa heddu buufata xiyyaara Booleetti argamuun simannaa godhaniifii jiru.
Prezdaant Muhammad Abdullaahi fi jilli isaa dhimmoota diinagdee, Siyaasaa fi nageenya naannicha irratti Dr. Abiy fi qondaaltota mootummaa Ityoophiyaa gara garaa waliin kan mari’ate tahuu odeeyfannnoon ni addeessa.
Dhiheenya kana Maappiin Somaaliyaa fi Ityoophiyaa walitti makuun muli’isu weebsayitii ministeera haajaa alaa ityoophiyaa irratti eega maxxanfamee booda lammiilee Somaaliyaa kan dallansiise yoo tahu, mootummaan Ityoophiyaa Maappiichi itti yaadamee kan maxxanfamee miti jechuun dhiifama gaafate.


text:
BY Bosona Oromiyaa
AKEEKNI mammaaka kanaa kan dhinyeenya kana MAQAA MIIDIYAA Dahatanii dhimma nama dhuunfaa fi garee takkaan duula ilmaan oromoo irratti akekkate akka oromoon burjaajahuu fi amaluma kaleessa baratan san deebisuuf jecha oliif gad warra dhama’aa jiraniif dhaamsa lammummaa , jaallummaa , biyyummaa fi sabummaa fi foonummaa waliif qabnu dabarsuu barbaade .
kanaaf yaadaa fi Gurri keessan ana waliin haa tahu jechaa gara yaada koo isa baheetti isin deebisuu fedha .
Dura yaada koo Gaafiin isinii Eegala .
*** Miidiyaan tokko kan dhaabbatuuf maali ?
Jennee yoo wal gaafanne namuu yaada adda addaa kennuu dandaha . ani immoo miidiyaan tokko kan dhaabbatuuf ” ERGAA DABARSUUF DHAABBATE ”
Ergaan inni dabarsuuf dhaabbatu waa lama ( 2 ) qofa . innis Ergaa keeyrii ykn Toltuu fi SHarrii ykn fokkatuu Gurra ummataa buusuufi .
1 . Ergaa keeyrii ykn Toltuu <<< Isiin tun Hawaasa Gabrummaa jalatti waggaa 100 kufee jiru Sammuu Isaa itichuun akka inni MI’AA Bilisummaa Baratee akkasuma Hadhaa Gabrummaas Maal akka taate baratee Daandii bilisummaa fi Waraaqsaa baratee akka inni wal jala Hiriiruuf kan karaa saaqudha ykn banuudha . kana males Saba tokko Seenaa , Aadaa , Afaan ISaa , Biyya isaa fi kkf saba fi biyya san guddisuun Doofummaa jalaa baasuun Adunyatti ol qixxeesseen dhaloota itti aanuuf karaa sassaaqee kan kaahuudha .
2 . Ergaa SHarrii ykn Fokkattuu <<<< Hawaasuma akka ummata oromoo kana Gabrummaa jalatti akka kufuu fi akka inni Mi’aa Bilisummaa hin barre doofaa tahee Ergamtuu namaa tahee hafu fi Gabrumaa jalatti kufee Daandii Bilisummaa fi Walabummaa hin gonfanne yeroo gara yerootti sammuu isa burjaajessuun kaayyoo isaa jeeqanii bara dhufaa darbaa diina jalatti kufee hafuuf kan dhaabbatuudha . Miidiyaan kun kaayyoo nama san dhaabee fi waan inni irratti dhaabbateef san galmaan gahuun kan socho’uudha .
Kana hubannee Hawaasni oromoo Gabrummaa jalatti Waggaa 100 oliif kufee jiru Kaayyoo hawaasa keenya galmaan gahu irratti deemuu fi Hawaasa biraan gahuun dirqama bu’uressitootaa fi itti gaafatamtoota warra miidiyaa irra taa’anii haasawa dabarsan Gaazexeessota dabalatee abbootii seenaa cufa isaanii kan ilaaluudha .
Gaazexeessota ykn Oduu dabarsitoota dabalatee Hayyootaa fi barsiistonni Hawaasa oromoo Miliyoona 62 olitti shallagamu dura dhaabbatan oduu hin taane tamsaasuu fi odeessuun Diiggamsaaf karaa nutti banuu irraa uf eeggachuu qaban jenna .
Miidiyaan tokko ummata oromoof dhaabbate jechaa ilma oromoo ija wal qixaatiin laaluu fi farsuun isarraa kan eeggamuudha . Kana kan nu jechisiise Akkumma Hammeenya Juneeydii Saaddoo irraa dubbattanitti maali OBBO ALAMAAYYOO ATOOMSAA hin dubbatinaan gaafii yeroo ammaati . Miidiyamaan kamiiyyuu Gadda fi faarfannaa Obbo alamaayyoo Atoomsaaa akka nama jabaa tokkotti kan irra dubbatan Juneeydiin hoo maal isin godhee fi hammeenyi isaa hanganuma hunda maali . waan ummani oromoo hin beekne isinirratti raawwate moo qurrama isarraa dhuunfaan qabdan gara miidiyaa ummata oromoof bu’uureffame irratti fiddanii kan oduu hin taane dabarsitaniif .
Miidiyaan keenya kan du’e gara qabrii keesatti gad kutee gaddee itti dhagahame ibsuu fi Boohuu akkasuma faarsuu malee kan jiruun dararaa fi rakkinna keessa jiru kan boru irraa fayadamuu fi nu gargaaruu dandahu irraa dubbatuu hin dandahuu . Kan du’e waan dalageen gara fuula rabbii kute . kan nuti boohuu fi gaddus faarsus dandeenyu kanuma jiru kana tahuu hubannee Aadaa kan jiruuf boonnuu wal dhaalchisuu qabna . ” Jiraan naman qabuu ” du’aan namandhabu “jetti oromoon
Kana kan Nu Yaadachiisu Miidiyaa shanee Torbaanitti ykn Baatitti kan daqiiqaa 30 dabarsu nu yaadachiisa . Inni Sunuu Torbaanuma ykn Baatitti yeroo dhufu Kijiba gorguddaa Gaangeen Baachuu hin dandeenye fidanii kan wanti takka lafa hin jirree fi homa hin dalagamin akka waan dalaganiitti haasawaa turan kan nuti cufti yaadannu Waraanni WBO Zoonii baha oromiyaa keessa socho’o waraana 500 ol ajjeesee gara 800 olitti tilmaamu madeessuun kan hafan booji’uun meesaa waraanaa wayyaanee irraa saamuuf dantaa qabsoo bilisummaa oromoof akka galu goone jechaa turan . yoom kana qofa Waraanni WBO Qabsoo godhetti milkaawuun FINFINNEE Toohachuuf Kiilo meetira waa xinno qofatuu nu hafe jechaa turanii . Osomaa kanaa jechaa turanii Torbaan osoo hin geenye Mootummaa wayyaaneetiin walii gallee jechuun AMAARA Wajjiin harka wal qabatanii ka’aa ni gallaa jechuun kan lafa jalaan walitti gungumantuu as bahe . kun waan kolfaati wanti jara tanaa waan dubbatamee dhumuu miti . AKKA MAMMAKNI JEDHE ( OSOO BEEKUU huuba wajjiin ) jette sareen .
Miidiyaan SHaneeTorbaanitti ykn Baatitti DHufee HAR’A Obbo Juneeydii Saaddoon Akkana jedhuu fi tarree warra diina hamaa Gubbaa kaahus tahee SHaneen umrii isii guutuu dalagan Tan Juneeydii SAADDOO ummata oromoo fi oromiyaaf buuse takka ( 1 ) cinaa hin Geettu .
Kanaafuu Waan namni nuun jedhe nutti MAMMAKE Takka isiniif himaa .
( Jaarmenyi Oromoodhaa Torbaan dhiichisaaf wal waama  >>walitti dhufa jechuun nuuf mammakan ) Amanni yeroo ammaa gama miidiyaalee fi ijaarama jaarmayoota keenyaa gamanumatti deemaa jira fakkaata .
Kanarraa ka’uun ERGAA UF EEGGANNOO MIIDIYOOTA OROMOO Kamiifuu dabarsuu fi akka dhaamsa kiyyattis isiniif qabu ibsuu barbaada .
Dursa warri irratti ololaa fi kijibaa buufaa jirtan nu baruu yoo feetan Nuti Oromoodha . Warra Qaanqee Bosonaati . Nuti Ilmaan Muhaammad Alii wallooti . Kan MILILIK Jilbiiffachiise . Haftee Iyyaasuuti . NAAFXANYAA Biyya Oromiyaa qabanne jennaan osomaa inni hin beekin Ibidda garaa jalaan itti Bobeesseedha . yoom kana qofaa Hortee Jeneraal Waaqoo Guutuuti . Goota QAWWEE DHONBIR RASAASA Takka nyaatuun Xayaara Ingilizii fi Faransaa Samii keessaa harcaasaa tureedha . SHanyii Elemoo Qilxuuxi Kan muka qawwee halkan Diina ufirratti fincoofsisee Mukaan Diinarraa qawwee gooraa tureedha .
Yoom kana qofa Lafa jalaa fi Gubbaan Guggubee Nuti Qaanqeen Bosonaa <<< Warran gaafa oromoon shaneedhaa sujuuddu , SHaneen Daandii Haqaa irraa hin jirtu jechuun Lafa gubbaa fi jalaan jara guggubaa tureedha . Achirraa QAANQEEN Teenya Gurachomsinaan ummanni oromoo itti dammaqanii guutuun walii galee ufirraa damma darbe . nuti nama sani beekuu qabdan .
Lolaa fi Qabsoo akka kaleessaa Ganda keessatti nu hin deebisinaa . inni kun Tattaafii shaneeti . Kan kaleessa maqaa amantiitii fi kutaan adda nu qoqqoodaa ture Tattaaffii shaneeti . Qabsoo ummanni oromoo yeroo ammaa Diinarratti Xiyyeeffate tana gara ganda keessatti As nuuf deebisuuf akkana godhaa jiran .
Isa kanaaf Deebiin Nuti kenninuuf akka mammaakni jedhe sani . <<< Jaarsa tokkotuu Nama Bitamaa Itti Erginaan akkana jedheen ( Sidhiisi Nama Si Ergeeyyuu Beekaa ufirraa hin xaarinii itti dhiisi . ) jechuun kan inni deemuuni fi kayyoo isaa harkatti busheessee uf duuba deebise .
Na faana turuu keessaniif galanni keessan dachaa . galatooma .
BY Bosona Oromiyaa @ gmail.com


text:
Abdii Boruutiin
Bara gabrummaa jalatti kufee kaasee uummanni Oromoo qabsoo bilisummaa hadhaawaa otuu hin godhin dabree hin beeku. Ba’aa bu’ii hamma kana hin jedhamne keessa dabree, wareegama guddaa kaffalee, sadarkaa har’a irra jiru kana akka ga’e seenaa tu ragaa ta’a.
Haalli amma Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) keessumaayuu mooraa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) keessatti uumame kun yeroo hundaa caalaa abdii kutachiisaa fakkaatu illee, hamilee uummata keenyaa cabsee qabsoo bilisummaa fi walabummaa irraa takka illee hanqisuu ykn hanbisuu hin danda’u. Qabsoon akka ibiddaa boba’aa jiru kun kan dhaamu yoo Oromoon bilisa ba’e fi Oromiyaan walaba taate qofaa dha malee diinas ta’ee gantuuleen diina jala kaatan dhaamsuu hin danda’an.
Haa ta’u malee gaafii guddaan ka’uu qabu: Yoomiyyuu caalaa qabsoo kana akkamitti finiinsuu ykn cimsuu dandeenya? kan jedhu dha. Gaafii kana ammoo qabsaa’ota qofaa otuu hin taane Oromoon hunduu kaasuu qabu; ofi illee gaafachuu qabu. Har’a Oromoon hunduu kan bilisummaa ofii fi walabummaa biyya ofii (Oromiyaa) barbaadan ykn hawwan bakka jiranitti qabsaa’ota ta’uu qabu. Taa’anii kan biraatti quba agarsiisuu yookaanis kan biraa irraa waa eeguu otuu hin taane hamma danda’an, waan danda’an, karaa danda’aniin gayee ofii gumaachuun barbaachisaa dha. Yoo akkanatti tumsa walii ta’anii, wal gargaaranii, humna cimaa horatanii qabsoo kana waliin finiinsan qofaa dha kan bilisummaa fi walabummaan dhiyaachuu danda’an. Yoo kuni hin ta’in wanti hunduu achi nurraa fagaachaa deemu jechuu dha. Diinnis hammuma kana umrii bittaa dheereffata.
Akkuman kanaan dura illee barruulee kiyya garagaraa keessatti yeroo baay’ee kakaasee ture, furmaanni ykn malli guddaan kan QBO cimsu tokkummaa dhugaa cimaa dha. Tokkumman dhugaa kuni ammoo tokkummaa qabsaa’otaa, gurmuulee fi jaarmayoota Oromoo ta’u illee kan kanuma qofaan hafu otuu hin taane tokkummaan ilmaan Oromoo hundaatuu murteessaa dha. Kuni sirumaa hunda dura ta’uu qaba jedheen amana. Maaliif yoo jenne, yoo Oromoon hunduu tokkoome fi Oromummaan guddate fi dagaage qabsaa’ota fi jaarmayoota bilisa baasaa keenya irratti illee dhiibbaan godhamuu danda’a jechuu dha. Dhiibbaa qofaa otuu hin taane deeggarsi cimaan illee kan godhamuuf yoo Oromoon hunduu waliigalanii fi tokkoomanii dha. Kanaaf tokkummaan dhugaa hundeen isaa ilmaan Oromoo hunda irraa jalqabuu qaba. Yoo kuni cime tokkummaan dhugaa kan qabsaa’otaa, gurmuulee fi jaarmayootaa cimaan tokko ijaaramuu danda’a.
Tokkummaan ilmaan Oromoo kan guddatu fi cimu yoo Oromummaan cime dha. Oromummaan ammoo guddachuu fi dagaaguu kan danda’u yoo akka Oromootti eenyummaa keenyaaf dursa kennine dha. Oromoon bakkee fe’etti haa dhalatee guddatu, bakkee fe’ee haa dhufu, bakkee fe’e haa jiraatu, amantii ofii kan fe’e haa qabaatu garuu isaan kanaaf dursa kennee, eenyummaa (Oromummaa) ofii achi aansee ykn dagatee wal qoqqooduun akka uumamu godhun irraa hin eegamu jechuu dha.
Amantii fi ilaalchi siyaasaa kan dhuunfaa ti, Oromummaan garuu kan walii ti. Kan waaqni/rabbi dhalootaan nuuf kenne dha. Eenyummaa uumamaan argannee dha. Kanaaf kuni hunda dura dhufuu qaba. Mee fakkeenya tokkon kaasa. Daa’imni takka yoo dhalattu amantii wajjin hin dhalattu. Bakka itti dhalatte illee kan gaafattu fi beekuu barbaaddu yoo guddattee of barte booda dha. Hunda dura kan ishiin addaan baaftee hubattu haadha fi abbaa ofii ti. Eenyummaa ofii beekuu jechuu dha. Nuyis ilmaan Oromoo hunduu akkanumatti ilaaluu fi ilaalamuu qabna. Oromommaa keenya tu hunda dura dhufa.
Yoo waayee qabsoo bilisummaa fi walabummaas kaafnnu, kuni kaayyoo fi galii hunda keenyaa ti. Gabrummaa jalaa ba’anii bilisummaa ofii argatanii biyya ofii kan walaba taate keessa gammachuu dhaan waliin (wajjin) jiraachuun hawwii Oromoo hundaa ti jedheen amana. Diinni keenya illee kan nu gabroonfatu fi yoo kanaan morminu nu balleessuu kan barbaadu akka Oromootti malee akka naannoo fi kutaa keessaa dhufnee fi keessa jirruutti yookaanis akka amantii qabnuutti miti. Ija diinaatiin Oromoon tokkuma. Haa ta’u malee naannoo, kutaa fi amantii dhaan akka wal qoqqoodnu kan godhu, gara gara nu hiruu kan yaalu, nu dadhabsiisu fi kophaa kophaatti nu balleessuuf tooftaa bittaa godhata malee diinni isaa Oromoon isaaf tokkuma.
Egaa Oromummaan eenyummaa keenya akka ta’e otuu beeknuu, ilmaan abbaa fi haadha tokkoo taanee ija alagaa fi diinaa duratti wal qoqqoodnee diinaaf ammoo meshaa bittaa ta’uun hiika hin qabu. Diinnuu akkaataa fi haala keenya kana hubateeti akka ofiif barbaade nu godhaa jira. Biyya keenya irratti illee abbaa biyyaa ta’ee akka barbaade fi waan barbaade kan godhu haala keenya hubatee, dadhabbii keenya argee, nu tuffatee, eenyu tu maal na godhuu danda’a jedhee ti. Dhugaa dubbachuu dhaaf numatu akka diinni nurratti cimu godhe ykn godhaa jirra.
Kuni ammoo maaliif ta’uu danda’e? Akka ilaalcha kiyyaa fi natti fakkaatutti kuni ta’uu kan danda’e: eenyummaa (Oromommaa) dagannee waayee gara garaatiin wal qoqqooduu; kan kanaan ka’e waliigaltee dhabuu; kaayyoo fi galii booddee tokko otuu qabnuu (otuu hawwii tokko waliin qabnuu) kana ammoo bakkaan ga’uuf harka walqabannee qabsoo waliin cimsuu dhiifnnee fe’ii fi dhimma keenyaaf dursa kennuu dha. Dadhabbii guddaan kana jedheen amana.
Har’a illee mooraa QBO keessumaayuu mooraa ABO keessatti mul’achaa kan jiru sababni isaa akkuman asitti kaase kana jedheen yaada. Namoonni tokko tokko dhuguma qabsoo bilisummaa Oromoof jedhanii otuu hin taane fe’ii, dhimma fi bu’aa mataa ofiitiif jedhanii yeroo dheeraa qabsoo kana keessatti of dhoksanii akka turan kunoo dhugaan dhokattee eessayuu waan hin geenyeef iccitiin jirus ifatti ba’aa jira.
Ani akka natti fakkaatutti waayeen akkanaa kuni jalqaba malee dhuma akka hin taane dha. Kan qabsoo kan gananii diinatti harka kennatan silaa beekamnii jiru. Amma illee yaada akkanaa kan qabani fi gochaa akkanaa dalaguu kan danda’an hin dhabaman jedheen yaada. Iccitiin biraas yoo jiraate ifatti ba’uun isaa hin oolu jechuu kooti. Yeroo ammaa waanuma hundatu shakkisiisaa fi mamsiisaa dha. Obboleessa fi obboleettii ofiituu amanuun rakkisaa ta’ee jira. Qabsoon bilisummaa uummata tokkoo ammoo baay’ee baay’ee ulfaataa dha. Wal amantiin yoo hin jiraanne kaayyoo tokko galii dhaan ga’uun rakkisaa fi ulfaataa dha.
Kaayyoo fi qabiyyeen barruu kiyyaa kan har’aa yeroon ammaa yoomiyyuu caalaa tokkummaa dhugaa waan nu barbaachisuuf kuni ammoo hamma danda’ametti dafee akka ta’u dhaamsa kiyya Oromoo hundaafuu keessumaayuu qabsaa’ota dhugaa fi jaarmayoota Oromoo kan bilisummaa fi walabummaa dhaaf qabsaa’an hundaafuu dabarsuu dha.
Kan dabre irraa barannee, dadhabbii keenya hubannee, maaliif galii hawwine otuu hin ga’in akka turre of duuba gara gallee ilaaluu dhaan xinxxaallee, garaa garummaa nu jidduu jiru dhiphifnnee kanaaf illee dafnnee furmaata fi mala waliin barbaadnee, waliigaltee goonee, qabsoo kana haaroomsuu fi bifa biraatiin (aayinaa biraatiin) cimsuu dhaaf tokkummaa dhugaa ijaaruu fi humna cimaa horachuu dha.
Tokkummaan akkanaa kun yoo dafee ijaarame gantuulee ija isaanii balleessee akka isaan hin argine; gurra duuchee akka hin dhageenye; afaan cufee akka hin dubbanne waan godhuuf akka gochaa isaaniitti qaana’an godha jechuu dha. Hamileen qabsaa’ota dhugaa fi uummata keenyaas akka guddatu taasisa. QBO yoomiyyuu caalaa akka finiinu godha. Diina fi gantuulee isa jala kaatan haxaawaa deemee daandii qabsoo bilisummaa fi walabummaa gabaabsa, galii booddee as dhiyeessa. Fira Oromoo gammachiisee diina fi gantuu qaanessa. Yeroo gabaabaa keessatti injifannoo guddaa agrsiisa.
Egaa kuni akkanumatti hawwii’umaan kan ta’uu miti. Kan laayyootti godhamuu miti. Wareegama barbaachisa. Kuni qormaata guddaa dha. Yeroon qormaata kana dabruu qaban amma. Kanaaf walumaagalatti qabsaa’otas ta’ee jaarmayoonni Oromoo kan bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaaf qabsaa’an hunduu garaa garummaa isaan jidduu jiru dhiisanii kaayyoo fi galii booddee tokkotti amanuu dhaan, isa kana ammoo waliin bakkaan ga’uu dhaaf waliigaltee uumuu qabu. Waliin haasa’uu fi mari’achuu qabu. Furmaata fi mala waliin barbaaduu qabu. Akkuma dhalootaan tokko ta’an kaayoo dhaanis tokko ta’uu qabu. Tokkummaa dhugaa cimaa uumanii kana jalatti waraan cimaa ijaaruu qabu. Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) tokkoomsuu fi cimsuu qabu. Hamileen WBO yoomiyuu caalaa akka guddatu fi diinarratti akka leencaa akka baroodu godhuu qabu. Hamileen uummata keenyaa fi qabsaa’otaa kan gochaa gantuutiin tuqame deebi’ee jabaachuu qaba. Qabsaa’onni dhugaa tokkoomanii harka walqabatanii uummata Oromoo kan qawwee diinaa jala jiruuf sagalee tokko dabarsuu qabu. Isiniif dhufaa jirra, isin dhaqqabuuf jedhanii deebisanii abdii horachiisuu qabu. Abdii horachiisuu qofaa otuu hin taane dafanii injifannoo tokko agarsiisuu fi bu’aa tokko fiduu qabu. Oromoon hunduu qabsoo kana duuba akka hiriiran godhuu fi humna cimaa horachuu qabu. Kuni hunduu ta’uu kan danda’u yoo tokkummaan dhugaa ijaarame qofaa dha. Yeroon tokkummaa akkanaa barbaadnu ammoo yoomiyyuu caalaa amma. Injifannoon uummata Oromoof akka ta’u mamiin takka illee hin jirtu. Jabaadhaa. Galatoomaa. Hamma walitti deebinutti nagaan turaa.
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
LibreOffice 7.3 Help
Giraaficho bortajetewiinni lawishshaho Cibbooli giddo HTML qoola goshoshatenni-nna-woratenni ofoshiisha dandaatto.
Giraafichote leda hasirattoha cibbooliha badhiiachu kuulsha leellishi.
Mawusete kulaancho kisittokkinni giraafichote aleelli wori.
Mawusete kulaanchi angate malaatira soorramiro, giraaficho qooluxaadisaanchira maqisantanno. Konni korkaatinni, hasiisanno xaadisaanxchu loosiisamme nookkiha doorate DoorshuAlt qulfe giraaficho xiiwamme geeshsha kisi.
Mawusete kulaanchi angate malaatira soorrama hoogiro, giraaficho doorate shotu garinni kisa dandaatto.
Giraaficho mitteegge dooranturo, mawusete ilka aguri. Wirro giraafichote misile aana kisi, mawusete ilka lamu sekondubba aleelli xiibbe amadi. Giraafichote misile giddoodi qaaggora hinkiilantino.
WMawusete ilka amada agurtokkinni, giraaficho Cibboolu giddora goshooshi.


text:
Sagantaa Raadiyoo fi Friikuweensiilee
Sagantaa Raadiyoo
Raadiyoon Sagalee Ameerikaa Sagantaan Afaan Oromoo Wixataa haga Jimaataatti Sagantaa Raadiyoo daqiiqaa soddomaa tamsaasa. Qophiileen isaa oduuwwan angafa guyyaa sanaan jalqabee, dhimmoota barbaachisoo irratti gaaffii fi deebii geggeessuu fi qophiilee qindeessu itti fufa.
Wiixata: Ameerikaaf Uummata Ishee, fi Ispoortii
Kibxata: Waa’ee Uummata Oromoo Kana Beektuu Laataa?
Roobii: Dirree Dimookiraasii
Kamisa: Qophii Fayyaa
Jimaata: Misoomaa, fi Ka Dhageenyeef Ka Dubbisne Irraa
Firiikuweensiilee Raadiyoo
Raadiyoon Sagalee Ameerikaa, sagantaan Afaan Oromoo galgala keessaa sa’aa 2:30 jalqabee haga sa’aa 3:00-tti:
MEETIRBAANDII 19, yokaan Kiiloo-herzii 15,180 15,630 15, 700 fi 15, 785 irratti,
MEETIRBAANDII 22, yokaan kiiloo-herzii 13,860 irratti, akkasumas,
MEETIRBAANDII 25, yokaan Kiiloo-herzii 12,110, 12,130 fi 12,140 irratti Wixataa haga Jimaataatti tamsaasama.
Warra sagantaa keenya Naayilsaat irratti hordoftaniif : Saatatalaayitittin Yutelsaat 7 – digirii 7 gama Lixaatti/ digirii 353 gama Bahaatti argamti


text:
Naannoo addunyaa irraa gatiin boba’aa ol ka’uun fayyadamtoota irra miidhaa geessisaa ennaa jiru kanatti, kaaniif immoo badhaadhina ta’ee jira.
Bara 2008 qabee Yunaayitid Isteetis boba’aan Raashiyaa biyya ishee akka hin seenne erga uggurtee booda gatiin boba’aa akkaan qaala’uun biyyootii Afriikaa boba’aa oomishan hanga tokko keessatti galii mootummaa irratti galii guddaan akka dabalu kan Joohaansberg keessa maadheffate itti aanaa prezidaantii gameessi damee enerjii Verner Ayukegbaa VOAf ibsaniiru.
Naayijeeriyaa, Angoolaa, Liibiyaa, Sudaan kibbaa, Gaaboon, Koongoo fi Gaanaan galiin mootummoota isaanii ol ka’uu mala jechuu dhaan Ayukeebaan dubbataniiru. Haa ta’u malee dinagdeen biyyootii Afriikaa kun dandammatu iyyuu, biyyoonni hedduun ardittii keessaa galiin isaanii oomishawwan alaa galu irratti waan hundaa’eef baasiin isaanii kan ol guddate ta’uu dubbatan. Leegoos Naayijeeriyaa keessatti kan argamu injineriin dhaabbata Petrooliyemii Bala Zakka akka jedhanitti gatiin dhukuta boba’aa akkaan ol ka’uu fi jireenyi ardittii keessaa akkaan qaala’uun kufaatii sharafa maallaqaa ol kaasa yaaddoo jedhu uumeera jedhan.
Biyyi Afriikaa keessaa lakkoobsi baay’ina uummata ishee miliyoona 200 ta’e kun boba’aa qabaattus, oomishaawwan biyya alaatii galan irratti hirkachuun nama gaddisiisa jedhan Zakkan. Naayijeeriyaan Afriikaa keessaa dhukuta boba’aa biyya alatti erguu dhaan beekamti.


text:
Obbo Jawaar Mahaammad, Baqqala Garbaa fi namootni galmee isaanii irra jiran akkasumas kanneen galmee ka biroo irra jiran namoonni 30 ol tahan yakki ittiin shakkaman tokko tahu hin qabu jechuun jechuun ka komatan abukaatoon namoota kanneenii haala qabiinsa isaanii mana hidhaa irrattis rakkoon akka jiru ibsanii jiru.
Abbaa Alangaa Federaalaatti, Daayirektarri Daaroktoreetii Yakka Qindaa'aa fi Daangaa Cehuu Obbo Fiqaaduu Tsaggaa immoo, "Yakki shakkamtootaa akka obbo Jawaar Mahaammad, Baqqala Garbaa fi namoota biroo wal fakkaata," jedhu. Qabiinsa isaanii ilaalchisees komiin eerame hiikameera jechuun Raadiyoo Sagaalee Ameerikaatti himan.
Guutummaa isaa caqasaa.


text:
Awwaanissii sanyii qorophuuti afaan saayinsiitiin Schistocerca gregaria.Ganna torbaan duratti Itoophiyaatti baafatee midhaan balleessee abde.
Amma akka daarekterii daarekteroora Biiroo Qonnaa fi Qabeenna Uumama Oromiyaa obboo Dejenee Hirphaa jedhetti
Harargee Bahaa fi Harargee Dhiyaa keessa aanaa 13 fi reera 130 keessatti argan.“Laftii oomishaa innii weerare hektaara 23, 328 taha,”
Tana keessaa lafa qarxii ykn hektaara kuma 22 caalaa Awwaanisa kana xuyyuuraan,duddaa namaatiin kemikaala itti afuufanii ufi irraa ittisuutti jiran.Aarallee itti ulanii balleessuuf faluutti jira.
Awwaanisii waan itti qajeele hin dhukeessa. Guyyaatit waan haga nafa ufii nyaata. Yemenii fi Somaalee gara Itoophiyaa dhfue.
Gaafa dhufe ammoo Itoophiyaatti dhufee dhale. Lafa jiituu fi midhaan jiidhoo fedha. Bubbeetti fuudhee barrisaan. Bubbeen tun km 100 caalaa fuutee deemtiin.
Akka obboo Dejeneen jedhetti Awwaanisii waan jiidhaa waan lagatu hin qabu. Harargeetti mishingaa akkana nyaata.Aanaa Jaarsoo fi aanaa Qarsaatti jabeessanii ufi irraa dhowwan.
Awwaanisii bineensii dhiigii qabbanaahu waan taheef yoo laftii ganamaa lafati fixan.
Bineensii kun akka obboo Dejeneen jedhetti amma harkaa namaatii guddoo hin bane. Dhaabii Sagalee ykn Nyaata Addunyaa FAO ammo Awwaanisii kun waan nama yaaddessaa jedha.
Awwaanisii Afrikaa Bahaa irra maraa dhufa migratory pest jedhaniin. Garuma liqimsaa itti argatu mara.
Awwaanisii kun Oromiyaa, Tigraay, Amaara, Soomalee,Affaar fi Dirree Dhawaa keessaa midhaan balleessuutti jiran.


text:
Oromiya
From Wikipedia
Illu Abbabora zonii Oromia kessa jiraan kessa tokko dha. Dangaan Illu Abbabora kibban Saba, Sabotta fi Ummatta kibban, kibba-dhihaan Gambela Region, dhihaan Baha Wallaga, kabban Benishangul-Gumuziin fi bahan Jimman. Annollen Illu Abbabora kessatti argamani Bedele, Gore fi Metu jedhamu.
Central Statistical Agency akka barrefama Ethiopian Coffee and Tea Authority irratti hunda'ee akka gabasetti toniin buna hanga 14,855 ta'u bara dhumaa 2005tti akka asitti midhafama. Kuni immo ba'ii Oromiaffi percentii 12.9% yoo ta'u, Ethiopiaffi percentii 6.5% ta'a.
CSAn akka 2005tti ibsetti, zoniin kuni bayyinaa ummatta walii-gallatti hanga 1,197,156 yoo qabattu kan kessa 587,134 dhirra yoo ta'an 610,022 immo dubraa; akkasumas 143,577 yokan percentii 12% ummatta ketematti gallu. Ballina lafa tilmaman hanga 16,555.36 square kilometers ta'u kessatti, Illubabor tilmamman population density 72.31 people per square kilometer ta'u qabbu.
Akka May 24, 2004 World Bank memorandumitti, percentiin 9% jirattotta kessa elektrikii fayyadamu. Zoniin kuni road density 43.2 kilometers per 1000 square kilometers (averegii biyya wajjin yoo walitti ilallani immo 30 kilometers ta'a). Avregiin abba mana badiyya tokko hektara 1.1 lafa yoo ta'u, mattan horri hanga 0.6 qaba. Percentiin 14.7% ummatta hojji qotee bulla alla ta'en jirattu (yoo walitti madalanni immo avregii biyya kessa percentii 25% fi avregii Oromia kessa percentii 24% ta'a. Percentiin 84% ijjolle mana barumsaa sadarkaa tokkofatti argamu akkasumas percentiin 23% mana barumsaa sadarka lammaffatti argamu. Memorandumiin zonii kanaf rakkoo qillensa hamanni qabamu qabxii 296 kennaffi.


text:
Dhaabbanni gamtaa biyyoota Arabaa walgahii ariifachiisaa magaalaa Kaayiroo keessatti jalqabe.
Dhaabbanni gamtaa biyyoota Arabaa Alhada hardhaa walgahii ariifachiisaa ta’e magaalaa Kaayiroo keessatti kan jalqabe yoo tahu, walgahii kana irratti ministeeronni haajaa alaa biyyoota miseensa gamtichaa kan hirmaataa jiran tahuun beekkameera.
Walgahiin ariifachisaan kun gaafii Sa’udiin dhiheessiteen kan yaamame yoo tahu, Bahreeyn, U.A.E fi Jibuutiinis waamicha walgahii kanaa kan deeggaran tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.
Related Posts
Xiyyeeffannoon guddaan walgahii kanaa, Iiraan dhimma biyyoota Arabaa keessa harka galfachuu isii balaaleffachuu fi dhiibbaa Iiraan kana afoo dhaabbachuudhaaf, biyyoonni miseensa gamtichaa tahan dhimmicha irratti ijjannoo tokko irra gayuudhaaf yaadamee akka ta’e gabaasni kun ni ibsa.
Waldhabdeen siyaasaa yeroo dheeraadhaaf Sa’udii fi Iiraan jidduu ture dhiheenya kana hammaachaa kan dhufe yoo tahu, Iiraan hidhattoota akka Hizbollah fi Huusiitti fayyadamuun naannicha jeeqaa jirti jechuun Sa’udiin himatti.
Dhaabbanni gamtaa biyyoota Arabaa, biyyota miseensa gamtichaa ta’an 22 kan qabu yoo tahu, Jibuutiin yeroo ammaa durataa’ummaa gamtichaa kan harkaa qabdu ta’uun ni beekkama. Walgahii guyyaa har’aa jalqabame kana irratti Qaxarii fi Lubnaan kan hin hirmaatin tahuunis beekameera.
Comments
Loading...


text:
Gumiin 13ffaan Adda Bilisummaa Uummata Tigraay ykn TPLF har’a magaalaa Maqalee keessatti jalqabamee jira.Dura ta’aa paartii fi itti aanaa bulchaannaannoo Tigraay Dr. Debretsion Gebre Mikaa’eel sirna baniinsa gumii kana irrattiakka ibsanti, "gumiin keenya jijjirama uummanni keenya eegu akka fiduuf qooda gama isaa kan gumaachu toora irra deemamuu qabu fi murtii darbuu qabu kan lafa kaa’uu hoggana dhaloota haaraa hiika qabu gumii kana irratti ni filatama jennee eegna," jedhan.
Hirmaattonis gumii kanaas murtii uummanni keenya eegu dabarsuun galafata wareegamtootaa haa eegnu moo? Shira biraa xanna jechuun gaafatan Dr. Debretsion.
Hunduu galfata wareegamtootaa qabatee waan uummata keenyaaf bu’aa buusuu seenaa gaabbisiisaa hin taane hojjachuuf qophii ta’u akkasumas kanneen gumii kana gufachisuuf bitaa fi mirgaan duula fi jette jettee ofamaa ture cinatti dhisuun uummataa fi uummata qofa kan fayyadu boqonnaa haaraa bulchiinsa keenyaaf ka labsuu ta’u qaba jedhan.
Biyyattifis bu’a-qabeessa kan ta’u murtilee seena qabeessa akka dabarsiitan nana amana jedhan Dr. Debretsion.
Itiyoophiyaa keessatti jijjiramnii argamee abdii qaba kan jedhan Dr. Dabretsion gama kaaniin jijjirama argamekanneen danqan sodaan ni jiru jedhan.


text:
Har’a waaree irratti barataa yunivarsitii Haromayaa waggaa arfaffaa kan ta’e Tolosaa Dhufeeraa gamoo sadaffaa irraa kufee miidhaan erga irra ga’ee booda lubbuun isaa darbuu barattoonni hiriyoota isaa ta’an nuuf ibsanii jiran. Ambulaansiin Tolasaa fi hiriyoonni isaa gara Hospitaalaatti ittiin deemaa turan garuu balaan konkolaataa isa mudachuu isaa nuuf ibsan barattoonni kun.
Gama biraan Godina Harargee dhiyaa aanaa Masalaa magaalaa Shomee keessatti milishaan naannoo Dargaggoo Bariisoo Seeid Alii Mancaan kukkutanii iddoo biraa geessuun hallayyaa keessatti gatan jechuun jiraattonni dubatanii jiru.
Garuu Itti gaaaftamaan waajiira polisii aanaa masala Obbo Nagaash akka jedhantti Milishaa dhaan hin ajjefamne reeffi isaa hallayyaa keessaa argamee qorannaaf Hospitaala Miniliik isa Finfinnee jiruutti ergameera jedhan.
Qaami isaas guutuu waan ciccite hin qabu jedhan. Gama kaaniin godina shawaa Lixaa aanaa adaa bargaa magaalaa Incinnii keessatti baratoonni hiriira ba’uun ibsamee jira. Magaalaa Moogar keessatti immoo baratonni Oromoo nu biraa hidhaman haa hiikaman jedchuun barattonni barnoota eega dhaabanii torban lama ta’uun ibsamee jira.


text:
Namni tokko sooressa yoo ta’e malee hamma fedhe bareedaa ta’aa yoo oole nama hinhawwatu. Namni miskiina ta’emmoo nama hojii ta’uutu irraa eegama.Ergamaa ta’uurra sooressa ta’uutu caala.Isaan kunniin haala qabatamaa jireenya keenya yeroo ammaa ta’uu isaanii Eriskiin tasa hubachuu hindanda’u. Huyi miskiinichi garuu sadarkaa yaadaan hamma kana beekamtii kan qabu hinturre.Jireenyasaa keessatti hojii nama dallansiisu hojjetee hinbeeku.Garuu bifasaa miidhagaa yeroo ilaalan, Huyi dhugumaan bareedaadha.Hawaasa keessattis dhiiraafi dubartootaa wajjin hariiroo gaarii qaba.Kun beekamaa yoo isa godhellee qabeenya horate garuu hinqabu.Yeroo abbaansaa du’an dhaalaan kan isaaf kennan, Shaamlaa isaaniifi kitaabota waa’ee lola waraana Peninsuulaarii (lola waraanaa garee humna waraanaa Ispeen,Poorchuugaalii, Ingiliziifi garee humna waraanaa Faransaayi gidduutti godhaman ) barreeffaman 15 qofadha.kana malees jaartiin adaadaansaa Paawundii 200 waggaatti isaa ramadaniin jiraata.
Huyi ijibaati inni hingoone hinjiru.Shaqaxoota jimlaa ji’oota ji’aaf biteera.Boodammoo deebisee gurgureera.Daldaltoota muuxannoo guddaa qaban wajjin waldorgomuu hindandeenye. Yeroo muraasaafis daldalaa baala shaayee ta’ee ture.Haata’ullee malee hojii kanarraa bu’aa dhabee itti dhiise.Itti aansees gara daldala dhugaatii irratti bobba’ee xinnoo yaalee ture.Isaas itti hinfufne.Sana boodaa harkaafi miilla maratee taa’uu jalqabe.
Jireenya kanaan akka itti hinfufneefimmoo jaalalaan qabame.Intalattiin jaalalaan isa kuffiste Loowuraa Matan jedhamti.I ntala irreessa waraanaa soorama ba’an tokkooti. Abbaanshee biyyaa Hindii bara turan dhibee fayyaa isaanirra ga’een humna waraanaa keessaa soorama ba’an.Loowuraanis Huyiin baayi’ee jaallatti. Huyis baayi’ee ishee jaallata. Lamaanuu magaalaa Lenden keessa wal ammatanii haa deeman malee horii hinqabani.Abbaan Loowuraa Huyiin yoo jaallatanillee,horii dhabuunsaa garaa isaan quuqa.Kanaaf intala isaanii itti heerumsiisuu hinbarbaadani.
“Yaa ilmakoo! Ati amma hiyyeessadha.Intalakoo fuutee jiraachisuu hindandeessu. Yeroo paawundii kuma kudhan horattu,fuuta.”Ittiin jedhu ture.Huyimmoo tibba sana humna kanaa hinqabu.Garuu of jajjabeessuuf darbee darbee jaalalleesaa Loowuraa bira dhufa ture.Gaaf tokko Huyi jaalalleesaa Loowuraa argachuuf ganda isheen abbaashee wajjin jiraattu gara Hoolaadi Pooki deemuurra utuu jiruu gara mana firasaa Alen Tiraavoo jedhamutti gore.Tiraavoor artiitstii suuraafi tiyaatiriidha.Artiistonnimmoo uummata isaan daawwatu biratti jaallatamoodha.
Tiraavoo haala addaa qaba.Godaanisi finniisaa fuula isaarratti nimuldhata.Areedisaa gadi dheeraadha. Yeroo Huyi manasaa ga’u Tiraavoon buruushii haalluu suraa itti sararu qabatee olii gadi jechaa ture.Suuraawwan inni hojjetu uummata biratti baayi’ee jaallatamoodha.Tiraavoofi Huyi hiriyummaan kan walitti isaan hidhe, bifa bareedaa Huyi ture.Huyi bifa fuulasaa qofa osoo hin taane dhaabbata qaamaa bareedaa adda ta’e qaba.
Tiraavoor, Huyi wajjin firummaasaa erga cimsatee booda yeroo yerootti dhufee akka isa daawwatu fedhasaati.Waan kana ta’eef yeroo amma Huyi Tiraavoo bira dhufu, Tiraavoor suuraa namticha deegaa tokko sararaa ture xummuuruu jala ga’ee ture.Namticha deegaa Tiraavoon suuraa isa kaasaa ture sun fullisaa dheeraa ta’ee miirri gaddaa irraa muldhata.Kaapportaan inni uffate gatiittii isaarraa tatarsa’aadha.Kopheen inni kaawwate moofaa tatarsa’anii kan iddoo baayi’eetti erbamanidha/hohdamanidha/.Harkasaa tokkon ulee qabatee, harkasaa kaaniin immoo kadhaaf gonfoo(kooffiyyaa) qabatee diriirsee dhaabbateera.
Huyi Tiraavoo harka qabaa; “Suuraa baayi’ee nama dinqisiisu sararteetta”. Jedhe ”Maarree moodeela dinqisiisaadha.” Jechuudhaan Tiraavoor deebiseef. ”Anis yaadikoo akkuma kanadha.Kadhattooti akka isaan kanaammoo yeroo hundumaa hinarginu.Nama dinqa.Artiistiin beekamaa adduunyaa Raambiraant kana utuu argee maal jedha laataa!”
“Jaarsa miskiinaa!” Jedhe Huyi “ Akkam nama gaddisiisuu?Haata’ullee malee akka natti fakkaatutti isin artiistotaaf haalli akkasii faayidaa qaba.”
“Dhuguma ! kadhattuu ati suuraasaa sararte, gammadaa ta’ee akka muldhatuuf hinfeetu mitii?”
“Utuu dubbannuu suuraan nama moodela ta’e tokko yeroo kaafamu maaltu kafalamaaf ?”Jechuudhaan Huyi gaafate.
“Sa’atiitti saantima 50 “
“Atihoo suuraa sanatti meeqa itti argatta?.”
“O! …fakkeenyaaf isa kanatti Paawundii kuma lama itti argachuun danda’a.”
“Paawundi”
“Ginis jechuu isaati.Walaleessitootiifi hakiimoti kafaltii kan fudhatan Giiniidhaani. (Giiniin tokko shilingii Ingilizii 21 dha.)
“Akkas erga ta’e moodelichi dhibeentaa kanaa fudhachuu qaba.”
”Isaanis hojii kanarratti akkuma keessan qooda fudhatu.”
“Gowwaa !…Ati gowwaadha ? Moodeelicha dura dhaabbatanii haalluu dibuun baayi’ee nama dadhabsiisa.Mee amma haasaakee narraa dhaabi.Ani amma hojiidhaan muddameen jira.Amma calluma jedhiitii tambookee qabsiifadhuutii aarsi.Tolee?”
Turtii xinnoo booda hojjetaan Tirivoor dhuftee namtichi fireemii suuraa hojjetu dhufee balbalarra akka jiru itti himte.
“Huyi ! akka hindeemne.Na eegi…daqiiqaa caalaa hinturu… deebi’een dhufa.” Ittiin jedhee Tirivoo ba’ee deeme. Jaarsichi akkuma Tirevooraan ba’een haara galfachuuf barcuma dalgee isaan dudda duubaan jiru tokkorra taa’an.Jaarsa kana jireenyi baayi’ee miidheera jechuudhaan Huyi baayi’ee isaaniif gadde.Saantima yoon qabaadhe jedhee boorsaa uffatasaa sakatta’e.Paawundii tokkoofi sharafa saantimoota muraasa qofa argate. Yaadaan.”Yaa jaarsa miskiina!Ana caalaa deegaadha.Anis horii torban tokko nabulchu yoo hinqabu ta’ellee isaanimmoo ana caalaa rakkatoo tu’uu hinoolani.”Jedhee gara jaarsichaatti qajeelee, horii sana harka isaaniirra kaa’eef.
Jaarsichis dinqisiifannaadhaan akka ol ka’uu ta’an.Fuulli isaanii inni dukkanaa’aa ture gara ifaatti geeddarame. ” Yaa gooftaakoo baayi’een sigalateeffadha.”ittiin jedhan.
Tirevooraa iddoo deemee deebi’ee dhufe.Huyi nagaatti jedhee yeroo biraa deemu gocha raawwatettis baayi’ee gammade.Guyyaa guutuu Loowuraa wajjin dabarse.Dhiha jala gara sa’atii irratti gara Kibabii Pooleet yeroo dhufu Tirevoor qofaasaa moggaa tokko taa’ee arge.”Suuricha sirriitti sarartee raawwattee?”Ittiin jedhe tamboosaa qabsiifataa.
“Eeyee raawwadheera.Fireemiidhaan godheen xummuure yaa ilmakoo!”jechuudhaan deebiseef. Jaarsi uffata ciccitaa uffatanii suuraa isaan kaase sunis sijaallataniiru.Anis waa’eekee haman beeku isaanitti himeera.Ati eenyu akka taate,Eessa akka jiraattu,horii hamamii akka qabdu,kennaankee maal akka ta’an kkf.hunda isaanittin hime.
“Yaa Alan Traavoor ! Ati nama jaallatamaadha.Asii gara manakootti yeroon deebi’u tarii jaarsicha balbala manakoo irratti isaan arga ta’a.Garuu ati qoosuutti jirta ta’a.”
“Anillee utuu naadanda’amee kan kana caalu utuun isaanii godhe baayi’een gammada ture.Egaa nama akka isaanii jireenyaan miidhame yeroon argu baayi’een gadda.Uffata moofaa baayi’een qaba.Yoon fideef naharkaa fudhatuu laataa? Kan isaan uffatan baayi’ee bututtuudha.
“Garuu yoo uffatan bareedanii muldhatu turan.” Jedhe Tirevooraan .”Uffata gaarii utuu ta’ee ani suuraa issanii hinhojjedhu.Sanas ta’e kana waa’ee arjummaakee isaanin haasofsiisa.”
“Yaa Alan koo ! Isin warri artiistoti suuraa kaastan gara jabeessota’adha”jedhe Huyi.
“Garaan artiistti tokkoo sammuu isaati.Kana malee hojiin keenya adduunyaa kana bifashee sirrii ta’een ilaaluudha malee adduunyaa hinjirre muldhisuu miti.”Jechuudhaan Tireevoor deebiseef. ”Isa dhiisiitii mee waa’ee bareedina Loowuraa natti odeessi.Jaarsi ani suuraa isaan kaase kunis waa’eeshee dhaga’uu barbaadu.’
“Dhuguma jette.Sirriittin sitti hima.Waa’ee gara jabummaa abbaasheefi bareedina Loowuraa akkasumas waa’ee abbaan ishee intala isaanii fuudhuuf paawundii kuma kudhan gabbara naa kenni siin jechuu isaanii ittihimeera.”
“Jaarsa kadhattuu sanaaf waa’ee seenaa dhuunfaakoo hundumaa itti himtee?”jedhe Huyi akka aaruu ta’uudhaan.Fuullisaa barbadaa abiddaa fakkaate.Tirevooraatti ija babbaase.
“Yaa Huyi !”jedhe Tirevoor kokkolfaa. Jaarsi uffata bututtuu(moofaa) uffatanii kadhattuu sitti fakkaatan sun Awurooppaa keessatti qabeenya isaaniitiin dorgomaa kan hinqabne sooressa miliyeeneriidha.Yoo barbaadan bor magaalaa London bituu kan isaan dandeessisu qabeenya guddaa qabu.Sooressa baacaadha.Magaalaa gurguddaa Awurooppaa keessaa manneetii jireenyaa baayi’ee qabu.Nyaati kan isaaniif dhufu sahaanii warqeedhaani. Garabiraan haahafu Ruusiyaanillee gara lola waraanaa akka hingalle dhorkuudhaaf nama humna qabanidha.”
“Raajiidha ! Maal naan jechaa jirta Tirevoor ? Kun waan baayi’ee nama dinqisiisudha.”Jedhe Huyi naasuufi qinqisiifannaadhaan.
“Ani kanan jedhu jaarsi ati hardha argite kun sooressa baacaa Haawus Berg dha.Suuraa ani kaasu kan narraa bitan maammilakooti.Ji’a tokko dura ture nabira dhufanii ‘mee kadhattuu fakkeessiitii suuraa nakaasi jedhanii kan nagaafatan.Argitee warri dureessoti kunniin akka kanaan qoosu.Namtichi sooressi sun, uffata bututtuu moofaa ciccittuu uffatan sanatti gammadoo turan.
“Miliyeenerichi Hawus Berg dhaa?” jedhee iyye Huyi oduun Tirevoor itti himu amanuu dadhabee.Tasa dhugaa itti fakkaachuu dide.Yeroo ani Paawudii tokko sana isaanii kennu gochakootti akka na’uu ta’ani.Baayi’ees dinqisiifamanii na ilaalan.”
“Paawundii tokko isaanii laattee!?”jechuudhaan Tirevoor ammas kolfaan gaggabe.”Sooressa miliyeenerii kana lammata akkas salphaadhaan isaan hinargitu.”
“Maali ati dursitee natti hinhimtu turtee? “Jedhe Huyi aariidhaan.”Silaa akkas hingowwomun ture.Garuu humaa naan hinjenne.Calluma jedhanii naharkaa fudhatanii dinqisiifannaadhaan xiyyeeffatanii na ilaalan.Nan eebbisne.Nangalateeffanes.Garuu calluma jedhanii dinqisiifannaadhaan na ilaalan. ”
“Ati jerjertee horii arjoomta hinseene.Ofiikeefuu hinqabdu niarjoomta jedhees hinyaadne.Ati shamarree bareedduu Loowuraa fuudhuu kan dadhabde paawundii kuma kudhan abbaan ishee sigaafataniyyuu nama kaffaluu dadhabde miskiinni sooressa abbaa qabeenya miliyoonii baayi’eef ni arjoomta jedhee hinyaadu.Garuu arjummaankee kun waaqa biratti siilakkaa’ama.Ati nama garaan qulqulluudha.Nama rakkate gargaaruun hafuurri waaqayyoo yoo nama keessa jiraate malee hindanda’amu.”Jedhe Tirevoor.
“Yoona kun nama ofjejjuu akkamiiti ? jedhanii nan taajjabin hinhafne”Jedhe Huyi
“Gonkumaa.Ati yeroo deemte baayi’ee gammadan.Fuullisaaniis akka aduu ife. Waa’eekee beekkuuf baayi’ee barbaadan. Sababiinsaanii kun immoo naaf hingalle.Garuu amma waan hundumaa kan hubadhe natti fakkaata.Horii ati isaaniif kennitetti itti fayyadamu.Ji’a ji’aanis kan itti fayyadamaniif sii kaffalu.Irbaata boodas arjoomakee yaaduudhaan yeroo boqonnaa gaarii dabarsu.” Huyis “Aboo! ana namnni gatii hinqabne.Amma gara mana ciisichakoo deemuun qaba.Maaloo oduu kana nama tokkottilee akka hinhime.Namoonni oduu kana yoo dhaga’e natti kolfu.’Of jejjuu naan jedha.Yeroo na argan elaa hiyyeessa ofjejjuu sooressa baacaaf kennaa kenne jechuudhaan natti kolfu.’Ani ijasaanii ol jedhee ilaaluu hindanda’u.”
Gowwaa hinta’in !.Arjummaan ati goote akka fakkeenya guddaatti kan ilaalamudha.Kennaan atti arjoomte kennaa hiyyeessota gargaaruuf namni sammuu garrii qabu godhudha.Gara laafessa ta’uukee kan agarsiisudha.Gochikee namoota dondha (sassattuu,waakkattuu) utuu horii qabanii nama rakkate gargaaruu hinfeeneef barumsa gaarii kenna.Mee amma waa’ee kanaa dhiphachuu dhiisiitii waa’ee jaalalleekee Loowuraa nahaasofsiisi. “Huyi miiraa gaddaafi abdii kutannaadhaan “Yaa hiriyaakoo! Jaalalleekoo Loowuraa wajjin bultii dhaabbannee wajjin jiraachuuf murteessinee turre.Garuu abbaan ishee ‘paawundii kuma kudhan mana kaa’aa(gabbara) fiddu malee intalakoo sitti hinheerumsiisu naan jedhani. Ani hiyyeessa nama jireenyi itti dukkanaa’edha.”jechuudhaan gaddaan gara manasaatti qajeele.
Huyi utuu haala kanaan jiruu gaaf tokko ganama utuu faxara nyaatuu miliyeenericha Haawus Barg irraa namni ergame tokko garasaa dhufe.Namtichi jaarsa manatsarii ijaa godhatan rifeensi mataa isaanii harrii ta’e tokko dhufanii; “Mesiyyee Erekseniin haasoofsiisuuf naa hayyamaa”jedhan. Huyis iddoo taa’uu olka’ee “Anadha maaloo nooraa! “jechuudhaan akka taa’aniif kursii itti agarsiisuudhaan isaan affeere.Jaarsichi sunis dubbii isaanii itti fufuun.
“Ani ergamee kan dhufe miliyeenericha Awurooppaa kabajamoo Hawus Berg irrati.” Jedhan.Battala kana Huyi “maaloo dhiifama guddaa naa gaafadhaa.Yeroo as hiriyaakoo bira dhufanii turan, ani utuu isaan hinbeekin kadhattuu isaa se’ee, baayi’ee gaddeen, Paawundii tokkittii of harkaa qabu isaa kenne.”jedhe. Jaarsichi ergamanii dhufan sunis;”Miliyeenerichi Hawus Berg poostaa kana isinitti akkan kennu na ergan.”Jechuudhaan Poostaa tokko itti kennan.Poostaa sanarratti
“Ereksen Huyifi shamarree Lowuraaf,
“Jaarsa kadhattuu mana Tirevoor keessummummaa dhufee ture irraa kennaa cidha gaa’ela keessaniif ergame.”Jedhu irratti barreeffame itti hiixatan.
Huyi Yeroo poostaa sana banee ilaalu cheekkii horii cidha gaa’elasaanii ittiin raawwatanii jireenyasaanii egeree ittiin fooyyessuu danda’an arge.Amanuu hindandeenye. Cheekkicha ammas ammas deddeebisee ilaale. Sirriidha.Paawundii kuma dhibba baayi’eetti lakkaa’amudha.Huyi carraasaatti baayi’ee gammade.Paawundii tokko arjoomee Paawundii kuma dhibba baayi’ee argate.Huyi borsaa kootiisaa keessa paawundii tokkittii qabu utuu hinwaakkatin miliyeenera hiyyeessaa itti fakkaataniif arjoomuunsaa badhaasa naaf argamsiisa jedhee utuu hinta’in gaarii hojjechuun biyya lafaarrattis ta’e waaqa birattis gaariidha ilaalcha jedhu waan qabuufidha. Yeroo baayi’ees kanuma nama gorsa ture.Namni waan facaase haama.


text:
Koroonaa vaayiraasii mata nu yaabuu feeti.
Of eguu ni dandeenya sodaa hin barbaachisuu.
Ittisa koroonaadhaf gorsaa oggeessa haa dhageenyu.
Yeroon kun ni dabartii hin dabarrtuu hin se’iina.
Wareegama qaalii hacuccaa bara hedduu.
Qilleensarraa hin dhufne tolaatis as hin geenye.
Salphoon seenaa hin beekne koroonaa vaayiraasii,
Har’aa dhiiraa nut taati.
Utumaa dhaga’anii gorsa ogeessa fayyaa.
Innoo gurraachaa hin miidhu jedhani walitti qoosuu.
Waaqayyoo nu haa oolchuu gorsa ogeessa tuffachu.
Harkaa keessan dhiqadha bishaaniif saamunaadhaan.
Yemmuu qufaataniis ciqileen haguggaadha.
Ijaa ,funyaaniifi afaan tuttuqurraa of qusaadha.
Fageenya keessan eega sochii kamiyyuu keesatti.
Fayyaatu hundaa caalaa of eeggannoon jabeessa.
Halaalumaati nagaa harkaa wal fuudhu dhiisaa.
Fageenya keessan eega dhiben abaarsaa miti.
Ni dabartii jaranaa of eeggannoon jabeessa.
@@@ Hora Bulaa@@@
B/SAA Abdii Tasfaayee irraa


text:
Bilisaan dhalatanii bilisummaa dhabuuu
Dhugaan falmatanii haqa ofii dabuu
Lafa abbaa ofiirratti duguuginsa sanyii
Nagaan ofii badee baay’ate hammeenyi
Galtuun kaabaa seentee yoo nyaattu hayyoota
Karaa deemtuuf galtuun kajeeltuun sarootaa
Tarsiimoo jallinaa hammeenya baafattee
Lubbuu qulqullootaa danuu galafattee
Warreen aangoo hinqabnes maxxanneen Wayyaanee
Hojiitti jijjiiruuf waadaa seente malee tasumaa hinfalmanne
Kunoo bu’aansaanii nama keenya fixee
Oladeemoo keenya xobbee karaatti citee
Dhiigni dhangala’ee lubbuun baate hingaltuu
Dhugaadhaaf falmatee dhumeem barataatuu
Seenaa Minilkii ka’ee nurra ture dhumaatii uummataa
Jaarraa tokko fixee keessa seennee jirra kan jaarraa lammataa
Mootiin jijjiiramus uummanni Oromoo boqonnaa hinarganne
Saba dhugaaf falmu qarreef qeerroo heddu miliyoonan dhabne
Qarxam godhee cabsee yoo dhiigasaa xuuxu bofni lagaa bahe
Kumaatamni dhumus kumni hidhaa seenus yoom garaansaa nahe?
Waaqni gumaa baasu nuuf hafalmu malee salphannee obbolootaa
Seenaa isaanii margee lafee saanii iyya gumaansaanis ba’a dhiiga barattootaa
*****///****///****///***
Hubachiisa!.
Tarsiimoo Wayyaaneen baafattee ittiin saba ficcisiisaa jirtu kanaaf itti gaafatamtoonni:
1. Qaama ani Oromoofan dhaabadhe, Oromoofan falmaa jira jedhee ammo ergama diinaa hojiirra oolchuuf jecha dhaloota kakaase mara….
2. Ooggantoota Yunivarsiitiifi manneen barnootaa Oromiyaa keessaa dabarsanii dhaloota kana mallatteessanii diinaaf kennan hundumaa…
3. Jaarmiyaalee maqaa Oromoon iddoo hedduutti qoodamanii qabsoo Oromoo dhugaan finiinsuurra dantaa dhuunfaaf jecha bara bilisummaa Oromoo lafarra gotochiisan hundumaa…
4. Oromoo wallaalchifamaa faayidaa xixiqqoo wayyaaneen dura qabdeef gowwoomfamuun foon obboleessasaafi obboleettiisaa sarootatti dabarsee kenne hundaaa…
5. Karaa adeemtuu Tigireefi abashoota gara jabeeyyii lafa Oromoorratti coomteefi kkf
Fala ta’uu qabu:
1. Uummanni Oromoo Oromummaafi Sabboonummaa qabu; dhugaatti Oromootti dhalate hundi garaagarummaa ilaalchaa, lagaafi amantiirraa walaba ta’ee walfaana dhaabachuu,
2. Ooggansi cimaan tokko kan human ka’e kana caasaa jabaan ijaaree hiriirsu dhaabbachuu,
3. Miidiyaaleen Oromoo Oromoof hojjetan marti akkuma itti jiramu kanatti walirratti hojjechuurra waliin ta’ee galma tokkoof hojjechuu…..
4. FDG jalqabee dhaabatu kun waan eela cimaa keessa nugalchaa jiruuf hundumaa kan ofitti dabalate (barattoota qofa ta’uu hinqabu) kakaasuun kaayyoo dhumaaf hojjechuu,
5. Oromummaa kanqabuufi meeshaa ammayyaa kan of harkaa qabu marti (poolisoota Oromiyaa dbalatee….) ergaan takkaa diina lafa Oromoofi biqiloota Oromomoo lafarraa fixaa jiru kanatti galagalee dhabamsiisuu…
6. Hamma gaafa gaaffiin Oromoo deebi’uutti guutummaatti kutaa 1-barataa PhD ti barnootaafi hojii mootummaa dhaabuun finciluun tigiree ofirraa geggeessuu….
7. Qabsoo ollaa ofiifi mana ofii keessaa jalqabuufi kkf dha….
Yaa Oromoo sirni nama nyaataa Wayyaanee lakk. Miliyoona 5 hincaalle lafaafi biyya keenyarra dhufee milyoona 50 ol yoo daguugu salphinni kana caalee maaltu jira? …Hundumtuu gama danda’een gumaa barattoota keenyaa baasuufi haqa nujalaa bade deeffachuuf walfaana haakaanu!!….Waaqni Oromoo gumaa dhiiga barattoota kanaaf haafalmu!!
Beekan Gulummaa Irranaa, 2015. Yaadannoo dhumaatii barattoota keenyaa!!


text:
Finfinnee, Gurraandhala 13/2014 (TOI) – Ittaanaan Ministira Muummee fi Ministirri Dhimma Alaa Obbo Dammaqaa Makonnin hidhi haaromsaa guddichi anniisaa maddisiisuu eegaluu ilaalchisee ergaa baga gammaddanii dabarsan.
Ergaasaaniin kutaawwan seenaa ijaarsa piroojektii hidha haaromsaa guddichaa darban yeroo maraa kan yaadataman ta’uu ibsaniiru.
Ijaarsa piroojektichaa hordofee boqonnaawwan bishaan guutuu 1ffaa fi 2ffaan walitti fufiinsaan gaggeeffamuu yadachiisuun waggoota kumaatamaaf kiilomeetira hedduu imalaa kan ture lagni Abbaay yeroo muraasaaf boqotee anniisaa maddisiisuun imala isaa itti fufeera jedhan.


text:
Miseensonni WBO guyyaa kaleessaa Ebla 14 bara 2019 dhukkkubsatanii hospitaala warra Kaatolikii kan qiddus-Luuqaasti geessaman haga ammaatti miidhaan lubbuuf sodaachisu akka hin mudatiin sabaa himaan biyyaa ibsanii jiru.
Dr. Damissew Gissaa haakiima walii-galaa kan hospitaalichaa akka jedhanti wal’ansii miseensoota waboof kennamaa jiru dandeetti hospitaalichi qabu maraan jedhan.
Garu humna hospitaalichaan ol akka hin ta’iin akkasumas kan lubbuuf sodaachisu akka hin jirre ibsan.Amma iyyu wal’ansa argataa akka jiran ibsan.
Waajiira Komunikeshinii Oromiyaaf itti gaafatamaa kan ta’an Obbo Admaasuu Daamxoo ibsa kennaniin WBO leenjii irra jiran kana fayyaa isaanii wanni mudate kun ittiin ka’uumsi isaa maal akka ta’e polisii fi qaamnii dhimmi ilaallatu qorataa jiran jedhan.
Dhimma kana ilaalchisee nyaatatu summaa’ee jechuun midiyaa hawaasaa irratti oduun deemaa jiru ragaa kan hin qabnee fi odeeffannoo dogoggoraa ta’uus ibsan.
Kanneen rakkoon kun isaan mudatee miseensoota WBO 136 ta’uun kan ibsamee yoo ta’u garu walii galaan miseensonni WBO mooraa xolaay keessa jiran kuma tokko kan caalan ta’uun ibsamee jira.


text:
Milishaan naannoo Amaaraa Bulchiinsa Naannoo Oromiyaa Seeenuun Goolamaafi Badii Inni Qaqqabsiise Ilaalchisee Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname.
Milishaa fi humni addaa naannoo Amaaraa meeshaa waraanaa hidhachuun naannicha keessa, Godina Addaa Bulchiinsa Oromiyaa aanaalee akka Haxaayee, Afraataa, Jiillee fi bakkoota biroo keessatti uummata meeshaamaleeyyii irratti dhukaasuun balaa qaqqabsiisaa akka jiran gabaasaaleen maddeen amanamoorraa nugahaa jira. Bulchiinsi naannoo Amaraa ibsa Bitootessaa 21, bara 2021 baseen, nagaa buusuu fi ol-aantummaa seeraa kabachiisuuf sababa jedhuun milishoota isaa naannoo Oromiyaa bakkoota adda addaatti bobbaasuusaa ifatti amaneera. Gaffii guddaan jiru garuu, aanaalee jedhaman sana keessatti sodaan nageenyaa osuma jiraateellee humni nageenyaa Oromiyaa osoo jiruu naannoon Amaaraa maaliif milishaa fi humna addaasaa daangaa Oromiyaa cabsee seensisee kan jedhu dha.
Kanaan duras taanaan, sababa hin taane wal-fakkaataa dhiheessuun heera biyaa cabsuun mootummaa Itoophiyaatiif waan baratamaa dha. Inni kunis kan addaa miti.
Caalaatti kan mirkaanaawu tahus, maxxansaaleen aaraa-gubataa sabaa-himaalee hawaasaarratti bahan Haxaayee, Afraataa fi Jiillee keessatti milishaan naannoo Amhaaraa dhukaasa guddaa banuun uummata nagaarratti miidhaa qaqqabsiisuu akka hin hafne argisiisa.
Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) haleellaan gatii hin qabne kuni kan uummataa nagaa fi qabeenya isaaniirratti xiyyeeffate hatattamaan dhaabbatee, milishootni aanaalee sana keessatti bobbaafaman dafanii akka gadhiisanii bahan gaafta. Akkuma naannoo Tigiraayii fi Beenishaangul-Gumuz keessatti qabataamaan argamettis, milishaan naannoo Amaaraa daangaa naannolee cabsanii seenuun uummata fayyaaleyyi irratti dhukaasa bananii miidhaa qaqqabsiisu. Gochi anatu-caalaa akkasii kunimmoo lolli sabummaa irratti hundaawe saboota gidduutti akka ka’u taasisa.
Kanaaf, hagam dadhabaa ta’ullee, mootummaan federaalaa milishaan Amaaraa lammiilee shororkeessuu fi jiruufi jireenya guyyuu isaanii keessa akka hin galleef hatattamaan dhaabsisuu qaba.
Yeroo ammaa kana mootummaan naannoo Amaaraa milishootasaa bulchiinsa naannoo Oromiyaa bakkoota gara-garaa keessatti bobbaasee akka jiru Addi Bilisummaa Oromoo bira gaheera.
Godinoota:-
Qeellam Wallaggaa-aanaalee Gidaamii, Haawaa Galaan (Gabaa-Arbii), Muggiifi bakkoota biroo,
Wallagga Bahaa- aanaalee Hangar Guutee (Guttin) fi Haroo-Limmuu,
Horroo Guduruu Wallaggaa-aanaalee Agamsaafi Amuuruu,
Shawaa Dhihaa-aanaalee Gindabarat fi Jalduu,
Shawaa Kaabaa- aanaa Dharraa fi naannooshee keessatti milishootni naannoo Amaaraa akka seenanii jiran odeessa qabataamaa jira.
Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Yunaayitid Isteetis Waliigalteelee Wal-gargaarsa Dahata kenninsaa ammaan dura mootummoota El Saalvaaadoor, Guwaatimaalaa fi Hunduraas waliin mallatteessaman yeroof rarraasuudhaan, deemsa itti waliigalteeleen kun haqaman jalqabdee jirti. Kun immoo akka karoora prezidaanti Baayiden Baasanitti, biyyoota kanneen naannoo sanaa waliin michoomaa fi wal-gargaarsa caalaatti deemuuf tarkaanfii isa duraa ti.
Waliigalteen bara 2019, Guwaatimaalaa waliin mallatteessamee ture Yunaayitid Isteetis namoota Saalvaadoor fi Hunduraas irraa dahata barbaacha daangaa Kibbaa Yunaayitid Isteetis qaxxaamuruun biyyattii seenan , dura gara akka Guwaatimaalaatti ergitu mirga kennaaf. Hojii irra hin oolfamne malee Hundraasii fi Saalvaadoor waliinis waliigaltee wal-fakkaataa mallatteessitee turte, Yunaayitid Isteetis.
Ajajni hooggansa ol’aanaa Yunaayitid Isteetis, prezidaant Baayideeniin Guraandhala 2 kenname kun caasaa biyyoota naannoo hunda-galeessa rakkoolee godaansaa Ameerikaa Kaabaa fi Giddu-galaa keessa jiruuf furmaata barbaaduu fi godaansicha to’achuun, akkaataa karaa nagaa fi sirna qabeessaan namoonni dahata barbaadan daangaa Yunaayitid Isteetis irratti dahata gaafachuu danda’an kan haala miijessu.
Ministarri Dhimma-alaa Yunaayitid Isteetis, Antonii Bilinken ibsa kennaniin, “tarkaanfiin amma fudhanne kun namoota daangaa qaxxaamuraniif banaa taha, jechuu akka hin ta’iin hubatamuu qaba. Daandii karaa seera-qabeessaa fi eegumsa qabuun dahata gaafatan bal’isuu fi carraa kennuutti ennaa asii cichinee jirrutti, naannoo kana keessatti, Yunaayitid Isteetis biyya daangaa qabduu fi seera hojii irra oolfamuu qabu lafaa qabdu tahuun beekamuu qaba,” jedhan. Itti fufuudhaanis, “kanneen gara daangaa keenyaa dhufanii maraaf karaa sirna qabeessaa fi eegumsa qabuun dhimma isaanii raaw’achuufiitti ennaa cichinee jirrutti, warri karaa seeraa-alaa godaanuuf yeroo mara yaalan, imala bal’amaa sana keessatti mataa isaanii fi maatiilee isaanii balaa irra buusu,” jedhan.
Mootummaan Baayiden, mootummoota biyyoota wahilootaa naannoo jiran wajjiin hojjechuudhaan karaawwan itti godaansa naannoo kana jiru to’achuu fi sirna qabsiisuun danda’amu ni jira, amantaa jedhu qaba. Yunaayitid Isteetis hariiroo gaarii mootummoota biyyoota kanaa qabdu cimsuudhaan akka mootummoonni rakkoolee humnaan buqqisuutti furmaata barbaadan otuu dhiibbaa irra hin kaa’iin gargaaruuf jirti. Keessumaa yeroo isaan dhukkuba COVID 19n rakkataa jiran kanatti.
Akkaataan deemsa keenyaa, karaa michoota keenya gargaarsa namoomaa sadarkaa addunyaa caasaa eegumsaa fi furmaata kennuu kan hunda hirmaachisu keessatti deggersa gochuu dhaa, jedhan – Bilinken. Yunaayitid Isteetis, Nageenya baqqattootaa eeguuf dirqama jiru kabajuu fi biyyoota waahiloota ishee waliin tahuudhaan akka uummatoota fi hawaasaalee biyyoota naannootiif carraan banamuu fi gara badhaadhinaa guddatan gargaaruu dabalatee sababaalee bu’uraa humnaan buqqisuu fi godaansa sirnaa alaa hordofsiisan furuutti cichitee hojjetti – jechuun gulaalaan har’aa ibsa isaa xumura.


text:
Qalbii gaddaan cabe sooruu: Nyaanni attamiin gaddarratti nama gargaaraa?
Maatii keessaa firri wayita du'uutti nyaata soorachuun gaddaaf nama gargaaraa laata?
Gadda booda nyaanni madaalawaan baay'ee gaariidha. Garuu ammoo gaddaan wal qabatee fedhii nyaataa dhabuun kan barameedha.
Haalli nyaataaf fedhii dhabu kunis Lindsaay Ostaarom kan biyya Ameerikaa Minesotaa jiraattu mudateera. Isheenis mucaashee Aftoon ulfa baatii shaniifi walakkaa taatee osoo jirtuu turte kan isa deesse. Guyyaa itti aanus mucaan ishee jalaa du'e.
Duuti mucaa ishee kunis qaamaafi xin-sammuudhaan baayyee ishee miidheen. Yeroo tokko tokkoos halkan fa'i osoo boossuu dabarsuun nyaata lagatti turte.
''Wantin ani yaadaa ture waa'ee mucaa kiyyaafi du'atiin isaa jireenya keenyaaf maal jechuu akka ta'e qofaa ture. Nyaataaf fedhii hinqabuun ture'' jetti.
Garuu Aadde Ostaarom dhaaf nyaanni oggummaa isheeti- isheenis biloogii intarneetii gubbaa irratti barreessan 'Apinch of Yum' jedhamu qabdi turte.
Biloogii ishee kanarrattis attamiin nyaataaf fedhii akka dhabdeef, gaddicha malees nyaanni garaacha ishee keessatti eddoo akka hinqabne ibsitee turte.
''Nyaanni duri jaalatamaa ture amma gutummaa gutuutti cufameera,'' jetti.
''Ani duraan nama nyaatawwan mi'eessitufi dhama qaban nyaachuun jaalatuun ture. Amma garuu hundumtii hinjiru. Dinnicha duwwaasaa fi daabboo adii dhadhaattiin nyaadha.''
"Innis nuuf sarara jireenyaa ture'' jetti. Anis ''yeroo tokkotti mee saa'inaa tokko yaa nyaannuun jedha ture. Kunis akka waan na jajabeessuun gara jireenyaatti na deebiisuutti ilaala ture. Ani garuu akka nama lubbuun jiruufi jiraachu barbaaduun fakkaadha ture.''
Aadde Ostaarom nyaanni baayyee salphaa ta'an kunneen attam akka barbaachisaa ta'an hubattee jirti. Isheenis nyaata qalbii gaddaan cabee fooyyeesseef kana biloogii irratti maxxansuu eegalte.
Haashtaagii '#feedingabrokenheart' jedhun fakkiiwwan nyaataa akka gaddarraa bayyanatan nama gargaaran miidiyaa hawaasummaa inistaagiraama gubbaa maxxansite.
Guyyoota gaddaa jalqabaarratti sammuufi qaamni keenya mogutii hedduu keessa waan galuuf nyaataaf fedhii dhabna jetti, Lisaa Shulmaan Ameerikaa, Yunivarsitii Meriilaandiitti pirofeesara Niiyorolojii kan taate.
Pirofeeesar Shulmaan hospitaala keessa waan hojjattuuf waan hundaa beektulleen, mataanshe wayita abbaan warraa ishee Biil du'aniitti rakkina walfakkaatu keessa dabarte jirti. Kanarraa ka'uunis kitaaba mata duree 'Grfief and teh brain' jedhu barreessite jirti.
Isheenis dhiibbaa gaddii qaama irratti qabaatuufi attamiin nyaannii akka gargaaru baruu barbaade.
Wayita gaddaafi naasuu keessa galuutti, sammuun akka eegduu nageenyaatti hojjachuun, wantoota miidhaa qaban cufuun kana hubachu dandeenyu qofti gara sammuu keessa akka galu taasisa.
''Wayita gaddinuutti, akka waan uffata halkanii ykn nuufi naannoo jidduu eddoon jiruutti sammuun keenya kan hojjatu,'' jetti.
Bayyanachuuf ammoo waljalaan yaadannoowwan gaarii sana yaadachuu barbaachisa, jetti Pirof. Shulmaan. Kana keessatti ammoo nyaanni gahee olaanaa qabaata.
''Jijjirama fiduudhaafis, nyaanni akka nu gargaaruuf fayyadamu dandeenya,'' jetti. ''Nyaatawwan gaariifi kan yaadannoo gaarii natti dhageessisuu danda'an irrattin xiyyeefadhe. Ofii kiyyatti dubbachuunis, ajajawwan nyaataa abbaan warraa kiyya fayyadamaa tureen barbaachuun eegale. Innis baayyee na gargaare.''
Tibba abbaan Amii du'aniittis, waggoota muraasa dura nyaata soorachuun haala ittiin itti maxxanu taa'eef ture. Innis baqataa Jiwiishi-kan warra Roomaa yoo ta'u, akka arkitektii kan hojjatuufi garuu daldala gaarii gaggeessa ture.
Nyaatawwan hunda caalaa qullubbii dheedhiin kanneen yaadannoo qaban keessaa tokko. "Innis waan hundarratti facaasaa ture'' jedha Amiin.
Dhama isaa jaalachuu baattuulleen torbaniitti yeroo hedduu qullubbii nyaachuu eegalte. "Bakka isaatiin nyaadhaaf'' jetti.
Nyaanni ishee barmaatilee ta'eef. Yaadni karaa nyaataatiin nama du'een walitti hidhamu kunis yaada haaraadha. Roomaa durii keessatti, fakkeenyaaf, namoonni firri jalaa du'ee akka nyaataafi dhugaatii karaa qaawwa awwaalchaatiin afaan nama du'eetti itti kennamuun awaalcha ijaaru ture.
Hinduus ammoo guyyoota gaddaa 12 keessatti nyaata kuduraa qofaa sooratu. Jaappaaniitti ammoo, jiddugalli sirnaa nama du'e suuraa kaasuu yoo ta'u, ruuziin sahaanii gutuus fallaana waliin ni dhihaata.
Biyya Meeksikootti ammoo, nyaata gabbataa kan akka mi'aawaa fi madaalawaan guyyaa gaddaa sagal keessatti waan dhiyaatuudha.
Yunivarsitii Amantaa Baayloorii kan Teksaas argamu keessaatti Pirofeesarri gargaaraan Kaandi akka jedhuutti, nyaata namoota du'aniif aadaan geeffamu kan biyyoota akka Chaayinaa ammaan tana haaromfamaa jira.
''Achittis nyaatawwan akka burtukaanaa, anaanaasii fi foon kuduraan affeelame geessuun kan barameedha. Garuu ammoo nyaata Ameerikaa kan akka waaddii Fireenchii, ciree fa'i arguun kan barameedha,'' jedhu.
''Yeroo tokko tokko ammoo namoonni ni nyaatu. Hojjattoonni bakka awwaalchaa ammoo dhaquun qulqulleessu.''
Aaadaan akkasii kunis addunyaa warra bahaa biratti baayyee kan barame miti- garuu ammoo Ameerikaa Kibbaatti nyaata 'casserole' jedhamuun bakka bu'a.
"Nyaanni kunis wayita namni du'ee sun gaggeefamuutti kan qoodamuudha. ''Yaadni gocha kanaas yeroo hunda nyaata qoodamu jiraachuu saafi bakka namni du'ee sun lubbuun hinjiraanneetti hawaasa naannichaa waliin walitti dhufeenya uummachuufiidha.''
Akkasumas namoonni du'aan nu biraa deeman yoo waan isaan jaalatan nyaachuu yeroo hunda yaadannoon nyaata jaalatanii maatii waliin akka turu taasisa jedha.
Hunduu baayyee gadduun akka waan fudhatamaatti kan ilaalamu ta'u himu Pirofeesar Kaan.
Itti dabaluunis, namoonni akka nyaataa barmaatilee mataasanii umattaniifi walitti dhufeenya namoota du'an waliin qaban akka cimfataniif daandii saaquurra, carraa ittiin fayyan dhiyyeessuu wayyaa jechuun gorsu.


text:
Itiyoophiyaa keessatti gatiin boba’aa harka 20 dabaluu isaa Kamiisa dabree kana ibsamee jira. kunis mootummaan deeggarsa boba’aa erga kaasee baatii 3 keessatti yeroo lammataaf ta’u fi rakkoo dinagdee biyya Afrikaa baay’ina ummataan sadarkaa lammaffaa irra jirtu kan keessatti mul’atu hammeesuun isaa ni yaadatama.
Mootummaan deeggarsa oomishaalee boba’aa marsaa marsaan dhaabuu kan jalqabe ji’a Adooleessa keessa yoo ta’u, gatii Naafxaa fi Beenzinaa harka 30-40 dabaluu kan jalqabee yoo ta’u, shofeeronni hanqina hamaa akka jiruu fi buufataalee boba’aatti toora dheeraa kan turanii eegan ta’u ibsan.
Uummata miliyoona 110 ol qabdu Itiyoophiyaan ji’oota muraasa darban keessa qaala’iinsi jireenyaa 100 keessaa harka 30-35tti kan ol ka’e yoo ta’u, weerarri Raashiyaan
Ministeerri daldalaa Ibsa Robii dabree galgala baaseen "gatiin daldalaa keenyaa gabaa idil-addunyaa akka calaqqisu gochuuf, gatiin boba'aa haaraan Fulbaana 28 (halkan walakkaa) irraa eegalee hojiirra ooleera" jedheera.
Haala dinagdee biyya keenyaa yeroo ammaa fi haala gabaa boba'aa waliin walsimuun gatii ji'a sadiitti al tokko akka fooyya'u ibseera.
Akka gatii haaraa ba’eetti gatiin Naafxaa harka 22n dabalee litriin isaa qarshii 59 fi saantiima 90 Beenzinni harka 20 dabalee Qarshii 57 fi saantoona 05 ta’eera.dhibbeentaa 22n dabalee birrii 59.90 (Doolaara 1.13) yoo ta’u, gatiin boba’aa gara dhibbeentaa 20n dabalee birrii 57.05 ta’uu ministeerichi beeksiseera.


text:
Hegeree Oromiyaatiin
Dubartiin Sa’udii takka Magaalaa Makkaarraa Gaafa Jaarsi kiyya Du’e “Harreen Qalaa jattee ofirratti Qodhaa gotee jirti” Gaazexaan Oduu 24 ja’amuun beekkamu akka gabaasetti Dubartiin tun Magaalaa Makkaa Sa’udii Arabiyaarraa itti Gaafatamaa ” Hey’at Al-Amri Bil Ma’aruuf ” هية الامر بالمعروف Makkaatiif Mobaayilaa Bilbiltee ” Gaafa Jaarsi kiyya Du’ee Haarreen Qalaa Ja’ee Rabbiif Ballama seenee waaniin jiruuf , Erga Yeroo dheeraa na rakkiisaa turee amma Du’ee waan jiruuf Qodhaa (ballamaan) ofirratti Goytaaf Seenee san gutuun narratti jiraata jattee gaafatte ? Debisaan shekh Al-Muxlaq ” Akka armaan gadii kanatti deebiseef. “Qodhaa Rabbiif jattee ofirratti murteysite san Eega inni du’ee gutuun sirratti murtaawee jira . Garuu Harree hin qalinii waanuma biraa laali qali jechaa debiseef”


text:
Caamsaa 3 bara 2021, jechuun, Wixata dabre kana halkan manni jireenyaa hayyu-duree Adda Bilisummaa Oromoo, kan Obbo Daawud Ibsaa, humnoota poolisiitin weeraramee eegdonni Obbo Daawud mootummaan ramadee fi namoonni mana keessaa isa gargaaran reebamuu fi hidhamuu, akkasumas, dokumentiilee fi bilbilaa fi kompiyuutara dabalee meeshaaleen elektroonikisii fudhatamuu dubbatan, gorsaan gameessi Hayyu Duree ABO, Dr.
Shuggux Galataa. Kun gochaa seeraa alaa akka tahellee dubbatu. Aangawoota Koomishinii Poolisii Magaalaa Finfinnee fi ka Koomishinii Poolisii Federaalaa irraa himannaa kanaaf deebii argachuuf deddeebisnee bilbilleyyuu garii bilbilli isaanii hin ka’u, kaan ammoo yeroo beellama kennanitti hin argamne. Gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Baqattoonni kunniin ka’umsa isaanii Somaliland taasisuun gara Yemenii fi biyyoota adda addaa kan imalaa turan baqattoota Itoophiyaa fi Somaliland balaa Dheebuu bishaanii fi nyaata gahaa dhabuun walakkaa galaanatti lubbuun isaanii darbuu danda’eera.
Baqattoota kanneen keessaa lubbuun lammiilee Itoophiyaa 80 ta’an du’arraa hafuun isaanii ibsameera. Mootummaan biyya bulchu guddina ikonomiin biyyattiin guddachaa jirti jedhus lammiileen isaanii ammaan tana balaa baqannaaf saaxilamaa akka jiran ifaadha.
Yabaloonni seeraan ala nama fe’aa jiranis qarqara galaanarratti to’annaa jala ooluun isaanii bulchaan naannoo Sanaaag ahmed abdi ibseera jedha gabaasni (Horse media)


text:
Maqaan uumama kanaa Moloch jedhama. Maqaa biraa lootuu qoree ykn ammoo lootuu sheeyxanaa jedhamuunis ni waamama. Uumamni kun naannawa gammoojjii fi lafa goggogaa keessa jiraata. Uumamni ajaa’ibaa kun lafa goggogaa fi oowwaa san keessa jiraachuudhaaf mala garagaraa fayyadama. Lootuu qoree kana ilmi namaa manatti guddifachuudhaaf ofitti madaqsuuu eegaleera. Kun ammoo lakkoofsi isaa kan bosona keessaa akka xiqqaatu godhutti jira.
Qaamni ajaa’ibaa uumama kanaa wantoota qoree fakkaatan kan qaama isaa irratti argamuudha. Maqaa isaa Lootuu Qoree jedhus kanumarraa argate. Namni fagoo uumama kana arges heddu sodaatuun isaa hin oolamu. Fuul dura irraan yoo laalanis mallattoo namni sheeyxana jedhee sammuu isaa keessatti boce fakkaata. Wantoota gaafa fakkaatan lama qaba. Maqaa Lootuu Sheeyxanaa jedhus sababa kanaaf argate.
Walumaa galatti qaamni isaa guutuun waan qoreen marfame fakkaata. Garuu hin sodaatinaa, akka fageenyaa laalan san osoo hin taane, wanti qoree fakkaatu kun ilma namaa hin miidhu. Halluun gogaa uumama kanaa bifa daalacha ykn ammoo warqii fakkaata. Kun ammoo naannoo keessa jiraatuun wal isa fakkeessa. Kanaafuu diina isa adamsus ta’e waan biraa jalaa dhokachuudhaaf bifti Rabbi isa badhaase isa gargaara. Bifti isaa kun haala qilleensaa irratti hundaa’ee garaagarummaa qaba. Fakkeenyaaf ganama wayta lafti bariitu bifti isaa magaala yoo ta’u, adaduma aduun jabaataa deemtuun bifti isaa gara daalchaatti ykn booraatti jijjiiramaa deema. Dhaltuun dheerinnaa fi ulfaatinaanis kormaa ni caalti. Fakkeenyaaf ulfaatinni dhaltuu Avreejiin graama 45.5 yoo ta’u, kormaan ammoo graama 31.2 ulfaata. Kormaan haalaan guddaan graama 49 hin caalu.
Lootuun Qoree kun haala qilleensaa irratti hundaa’ee qubsuma isaa tolfata. Yoo qilleeensi haalaan qabbanaawaa ta’e, boolla qotate keessatti deebi’ee jiraata. Wayta qabbanti sun badu ammoo boolla keessaa bahee risqii isaa barbaaddata. Wayta qilleensi haalaan oowwu ammas boollatti deebi’a. Haala kanaan jireenya isaa haala qilleensaa waliin simsiisaa jiraata. Moloch rirma qofa soorata. Sooranni biraa kan inni sooratu hin jiru. Daqiiqaa takka keessattis rirma haga 45 arrabaan guuraa liqimsa. Haala kanaan yeroo tokko sooratuu jalqabnaan rirma haga kuma afrutamaa liqimsa.
Diinni uumama kanaa ammoo bofaa fi uumama Iguwaanaa jedhamuudha. Haa ta’u malee lubbu qabeeyyiin hedduu uumama kana sodaatuun ykn ammoo sobamuudhaan irraa fagaatu. Fakkeenyaaf Moloch morma isaa gara duubaatiin waan mataa fakkaatu wahii qaba. Wayta diinni itti dhufu, mataa isaa kan dhugaa kottee isaa kan duraa jiddutti dhoksuun, waan mataa fakkaatu san bokossee diinatti mul’isa. Bineensi dhufe sun haga fedhe osoo mataa sobaa san dhahaa oolellee, uumama kana hin miidhu. Gariin ammoo qaamuma isaa kan qoree fakkaatu san sodaatee dheessa. Gama biraatin bifti isaatis naannawa inni keessa jiraatuun waan wla fakkaatuuf heddus diinni uumama kana adamsee sooratu hin jiru. Yeroo tokko tokko ammoo qaama isaa san afuufuudhaan bineensa guddaa qoree qabu of fakkeessuun haala saniin diina jalaa miliqaa jiraata.
Uumamni kun wayta ganamaa qaama isaa aduu keessa afuun oowwifata. Wayta kana baala mukarraa harca’ee lafa bu’e fakkaata malee, bineensa lubbuu qabu hin fakkaatu. Yeroo aduu oowwifatu kana qaama isaa hin sochoosu. hafuuras hin baafatu. Sababa kanaaf baaluma mukarraa harca’e fakkaata. Wayta aduun haalaan oowwitee qaama isaa gubuu jalqabdu ammoo gara boolla qotatee deebi’uun qaama qabbaneeffata.
Moloch uumama kopha kophaa jiraatuudha. Yeroo wal qunnamtii wal hormaataa qofa walitti dhufuun waliin dabarsu. Kormaan Moloch qaama isaa haala adda ta’een sosochoosaa shubbisuudhaan dhaltuun hawatamuudhaaf carraaqa. Inni moohate, carraa wal qunnamtii wal hormaataa raawwatuudhaa argata. Dhaltuun takkas yeroo takkaan hanqaaquu sadihii hanga kudhanii hanqaaqxi. Hanqaaquu isii kanas boolla addatti qopheessiteef keessatti buufti. Boolli kun haga seentimeetira 30 gad fagaata. Hanqaaaquu kana hammattee ilmoolee keessaa baasuuf yeroo dheeraa barbaaddi. Yeroon isaatis haala qilleensaarratti hundaa’a. Yoo qilleensi haalaan oowwaa ta’e ji’a sadih keessatti ilmoolee cabsitee keessaa baafti. Qilleensi qabbanaawaa taanaan ammoo haga ji’a afurii itti fudhatuu danda’a. Fedha Rabbiitiin Moloch haga waggaa 20 jiraatuu danda’a.
Uumamni kun naannawa lafa gammoojjii akka jiraatu isinii himnee jirra. Naannawa gammoojjiitti ammoo bishaan argatuun heddu rakkisaadha. Lootuun Qoree kunis carraa argamutti fayyadamuun bishaan dhuga. Wayta bishaan dhugu akka uumamaalee biroo Arrabaan ykn afaan isaatiin hin dhugu. Wayta fixeensi margaafi baala jiisu, dhaqee baala fixeensaan jiidhetti riiqata. Yeroo kana fixeensi baala irraa qaama isaa irratti harca’uu jalqaba. Bishaan qaama isaa irra bu’e tokkollee lafa hin bu’u. gogaan isaa bishaan qaama isaa tuqe hunda gama keessaa dabarsee kuusa. Kanaafuu uumamni kun bishaan gogaa isaatiin dhuga jechuudha.
Yeroo garii ammoo fixeensa cophu jala dhaabbachuun qoffee isaarraan akka gara afaan isaa seenus godha. Garuu bishaan Afaaniin dhuguun isarratti dirqamaa miti. Subhaanallaah. Rabbiin keenya waan fedhe akka ofii fedhetti uuma. Waan uume sanis waan dalaguu qabu isa barsiisa. Haala kanaan uumama kana jireenya akkanaa barsiisee, gammoojjii dheebuu bishaaniitiif itti rakkatan keessa jiraachisutti jira.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
(Oromedia, Finfinnee, 22 October 2014) Dr Diimaa Nagawoo misooma Itoophiyaa keessatti deemaa jirutti hedduu gammaduu isaa keessa beektoti saaxilan.
Akka odeessi nu gahe ibsutti, Dr Diimaan qondaaltota OPDO keessaa Abbaa Duulaa Gammadaa fi Muktaar Kadir waliin walarganii mari’atanii jiru.
Walqunnamtiin kun akka milkaaúuf gahee guddaa kan taphachaa jiru, Ob Alamaayyoo Katamaa ta’uun beekameera.
Akka odeessi nu dhaqqabe ibsutti, Dr Diimaan guyyaa Finfinnee seene irraa kaasee namoota ijaarsa ODF leellisanii fi qondaaltota OPDO waliin marii iccitaawaa gaggeessaa jira.
Maddi keenya akka ibsetti, namoota Dr Diimaa waliin walitti dhiyaatanii marii irra turan tokko tokkoon bira gahee gabaasee jira.
Dr Diimaan marii warra OPDO fi qondaaltota TPLF waliin godhe keessatti guddina Itoophiyaatti hedduu gammaduu isaa dubbatee jira.
Dr Diimaan waadaa cimaa mootummaa waliinseenuuf yaalii guddaa godhus, amma illee OPDO fi TPLF biratti ija shakkiin ilaalamaa fi hordofamaa akka jiru maddi keenya ibseera.
Dr Diimaan garuu kaayyoo mootummaa fudhatee biyya keessatti hojjachuuf murteeffatee akka jiru odeessi nu gahe mirkaneessee jira.
Warri Mootummaa akka Dr Diimaan karaa telvizyinii Itoophiyaa dhiyaatee ibsa kennuuf irratti hojjachaa jiru jedha, maddi keenya..
Odeessi dabalataan nu gahe akka addeessutti, Dr Diimaan akka biyya seenuuf kan akka riqichaatti gidduu deemee haala mijjeesseef Ob Alamaayyoo Katamaa dha. Karaa mootummaa Itoophiyaa immoo dhimma kana Ob Alamaayyoo waliin kan raawwachiise Abbaa Duulaa ta’uun beekamee jira.
(Dhimma kana irratti iccitiin guddaa harka keenya galee jira. Yeroo gabaabaa keessatti qindeessinee isiniif dhiyeessinaa, nu hordofaa!!)


text:
Abdii Boruutiin
Kaayyoon Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) fi warraaqsi biyya keessatti akka ibiddaa boba’aa jiru injifannoolee hanga ammaatti argaman tikfachaa; waan hafe “Abbaa-Biyummaa Oromoo” mirkaneessuuf akka ta’e firaafis ta’ee diinaaf ifa waan ta’ee dha. Dhugaan lafarra jiru kana ta’ee otuu jiruu, shira biraa xaxuudhaan injifannoo QBOn argamsiise ”Qubee Afaan Oromoo” tartiiba isaa jijjiiruun duula bifa biraa, Oromummaa irratti labsuu dha. Kun tooftaa diinaan ittiyaadamee fi sirriitti karoorfatamee gadi bahee dha. Haa ta’u malee, gochaan ykn shirri kun ibidda QBO kan boba’aa jirurratti boba’aa biraa dabaluu waan ta’eef, ibiddi kun ammoo yeroo xumuraatiif diina fi tajaajiltoota isaanii gubee akka balleessu shakkiin hin jiru. Qabsoon haqaa ni tura malee booddeen isaa injifannoo akka ta’u seenaa Addunyaatu ragaa ta’a.
Akka waliigalaatti yoo ilaalame, Afaan tokko seeraa fi sirnaan, sirna seer-lugaa Afaanichaa eeggatee yoo barreeffame, qubee kamiinuu jalqabuun rakkoo hin uumu. Haa ta’u malee, ayinaa barumsaa fooyyessuufis ta’ee barattoota gargaaruuf imaammata barumsaa fooyyessuu; akkasumas hanqina meeshaalee barumsaa guutuu fi leenjii gahaa barsiistotaaf kennuu dha malee, tartiiba qubee jijjiiruun bu’aa waan fidu natti hin fakkaatu. Bakkeen irratti hojjetamuu fi fooyya’uu qabu otuu jiruu; isa dhiisanii Qubee Afaan keenyaa, kan uummata keenya keessatti margitee dagaade lafumaa ka’anii tartiiba ishii jijjiiruun waa fooyyessuuf ykn rakkoolee jiran karaa kanaan hiikuuf otuu hin taane, injifannoo QBO kana diiguu ta’a. Shirri fi kaayyoo dhokataan duula kana duuba jirus isuma kana ta’a malee waan biraa akka hin taane hundaafuu ifa ta’uu qaba.
Karaa biraatiin yoo ilaalme fi hubatame ammoo, kaayyoon jijjiirama tartiiba Qubee kun, uummata keenya sochii warraaqsaa kanarraa ilaalcha isaa dabsuu fi Sabboontotni keenyas waan qabsoof gargaarsa ta’u irratti hojjechuu dhiisanii waan hin taane irratti beekumsa fi yeroo isaanii akka balleessan taasisuufi. Haala akkanaa kana keessatti diinniis afuura galfatee; shira biraa xaxuudhaaf yeroo akka argatu achumaanis umurii bittaa isaa akka dheeraffatu taasisa jechuu dha. Egaa kun tilmaama biraa ti. Kaayyoon shira kanaa garuu ifaa dha. Innis karaa danda’amu hundaan bu’aalee QBOn argamsiise balleessuu dha; Oromummaarratti duula hamaa gaggeessanii, QBO laaffisuu dha. Uummata keenya jidduuttis nagaa fi tasgabbiin akka hin uumamne godhuu dha. Hayyoota Oromoo jidduuttis karaa danda’ameen walmormuun akka uumamu fi beekumsi gara gara akka faffaca’u godhuu dha. Kun hunduu shira ittiqophaayamee gadi bahee dha.
Mee ilaalaa, hubadhaa erga sochiin uummata keenyaa eegalee fi gama warraaqsaatti ce’ee kaasee, mootummaan Wayyaanee waan Oromoof tolu fakkeessee olola adda addaa afarsaa fi afarsiisaa, akkasumas afaanfaajjii uumaa akka jiru. Fakkeenyota tokko tokko kaasuuf:
- Uummata keenya karaa kanaan gowwoomsuuf, warraaqsa diinagdee jechuudhaan Wayyaaneen tajaajiltoota ishiitiin olola afarsaa jirti. Waan lafarratti mul’achuu hin dandeenye fi milkaayuu hin dandeenye odeessuudhaan uummata keenyaaf hojjechaa waan jiran fakkeessanii afaanfaajjii uumaa jiru.
- Faayidaa addaa Oromiyaan Finfinneerraa qabdu laalchisee, wixinee labsii qopheessuudhaan, waa lamaa sadi damma irra diddibuudhaan dhiyeessanii; duubaan garuu waa shanii jaha nurraa fudhachuuf shira xaxaa jiru. Waa shanii jaha qofaa otuu hin taane dhimma keenya awwaaluuf tattaafachaa jiru jiechuun ni danda’ama. Sabboontotni Oromoo shira kanatti dammaqnaan waan jedhan san waakkachuu jalqaban.
- Amma ammoo waan ijoollee Oromootiif gaarii ta’u fakkeessanii; ayinaa barumsaa fi dandeettii barattoota keenyaa ni fooyyesina jechuudhaan shira biraatiin gadibahanii; kunoo waan waggoota diigdamii-torban dabran keessatti sammuu Oromootaa keessatti margee fi daraare “Qubee Afaan Oromoo” kan mallattoo Oromoummaa taate mudaa ittihoruuf carraaqaa jiru. Borus shira biraa hojjechuurraa duubatti hin deebi’an.
Wanti nama gaddisiisu garuu, ammallee Oromootni muraasa ta’an shira diinaa kana hubachuu dhabuu isaanii yookaanis otuma beekanuu gochaa baleessaa kanaaf meeshaa ta’uu isaanii ti. Beekaniis ta’ee otuu hin beekin diinaaf tumsa ta’uun isaanii garuu, yoo balan nutti dhufu, isaanis balaa dhufa kanarraa akka hin hafne hubachuu qabu. Diinni yoomiyyuu rafee akka hin bulle beekamee; Sabboontotni fi uummatni Oromoo bal’aan qabsoo bilisummaa kana caalaatti cimsuu ala furmaatni fi karaan nu baasu hin jiru. Qabsoon itti fufa, injifannoonis ni dhufa. Qabsoo hadhooftuu booda injifannoo mi’ooftuun akka jirtu kun dhugaa waliigalaa ti. Injifannoon xumuraa kan qabsoo haqaa ti; kan uummata bal’aa Oromoo ti. Guyyaa Oromoon abbaa biyyaa ta’u fagoo hin ta’u; hammasitti garuu wareegama ulfaataa kaffaluunis hin oolu.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Ibsa kenname irratti gaafii gaazexeesitoonni waayee mormii Oromiyaa keessaa laalchisee kaasaniif, Gamtaa Afrikaatti Koomishinarii dhimma siyaasaa, Dr. Ayishaa Abdullaahii deebii keniteen, Gamtaan Afrikaa hawaasaf ibsamuu haa baatuu malee dhimma kanaaf xiyeeffannoo kennee hojii diplomaasii hojjachaa jiraachuu ibsite.
Itoophiyaa keessatti haalli mirga dhala nama fi dimookraasii yaaddessaa ta’us “dhaabni kun callisuu baayisaa, hoo dubbatees aantumaadhani” jechuudhan dhaaboonni siyaasaa mormituu biyyattii komee dhageechisaa turaniiru.
Ammas, Ameerikaa dha amma Awurooppaatti yaada adda addaa kan maddisiiseef ibsa baayyeen kan irratti kenname, mormiin Oromiyaa kessa, – dhaaba ardii Afrikaa bakka bu’u han teechuma isaa Finfinnee godhate- Gamtaa Afrikaa irraa homaa waan dhabe fakkaachaa tureera.
Dr. Ayishaan garuu, yeroon ifaaf ifatti ibsaa fi murtoo baasnee hawaasaan geenyu jira. Dhimmonni hojii diploomaasii irratti hojjanu, kan ibsi irratti hin basnees akkasuma, jette.


text:
Gabaasa Sagalee Bilisummaa Oromoo
Impaayera Itoophiyaa keessatti imaammata dabaa murni wayyaanee hordofaa jiru irraa kan kahe hoongee fi gogiinsi uumame lubbuu lammiilee fi beeyladaa balaa ulfaataaf saaxilaa jira. Keessumaa ammoo dacheen Oromiyaa jiidhinaa fi badhaadhinaan beekkamtu imaammatuma gartuu abbaa irree kanaatiin ontee fi gogdee lammiileen kumootaan nyaata dhabuun leeccalloo isaaniis hurgufatanii hiraara argaa jiru. Mootummaan wayyaanee wayta rakkoon kun uumamu ummata nan bulcha jedhuuf birmatee nyaataan dhaqqabuu fi hegereefis akka rakkinichi hin uumamneef hojjechuu mannaa, inumayyuu hammeessaa jiraachuu gabaasaaleen godinaalee Oromiyaa adda addaarraa nu dhaqqaban ni ibsu.
Akka odeessa godinaalee Oromiyaa adda addaa irraa nu gahe kanaatti saamichaa fi manca’iinsa qabeenya bosonaa wayyaaneen geessiserraa kan kahe dacheen qullaatti haftee rooba dhabuudhaan hoongeen uumame midhaan facaafamee fi beeyladoota miidhaaf saaxileera. Ummannis kanarraa beelaan hubamaa fi qayee dhiisee godaanaa akka jirutu ibsame.
haala-qilleensaa-fi-beela-oromiyaa-keessaa-2015-ed


text:
WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Godina Wallaggaa dhiyaa aanaa Manasibuu mgaalaan Mandii bakka hiriirri mormii Oromiyaa keessaa itti geggeessamaa ture keessaa tokko.
Magaalattii keessatti barattoonni mana brnootaa kutaa 9ffaa fi 10ffaa mormii dhageessisuu dhaan kanneen hidhaman haa hiikaman garbrummaan nu ga’a jechaa dhaadannoo fi sirbaan komii isaanii ibsaa ka jiran ta’uu jiraattonni magaalattii ibsanii jiru. Humni poolisiis bobba’ee hiriira kana bittimsuuf jecha samiitti qabee dhukaasuu, ijoollee kana daandii irraa qabee reebuu dhaan kan miidhaman illee jiraachuu nuuf ibsanii jiran jiraattonni magaalaa Mandii.
Itti gaafatamaan waajjira poolisii magaalaa Mandii Inspeekter Aabbosee Faasil immoo immoo hiriirri geggeessames namni miidhames hin jiru magaalattiin nagaa dha jedha. Akkuma duraanii uummati jireenya isaa guyyuu geggeeffataa jira jechuu dhaan himannaa jiraattotaa kana haalanii jiran.