text:
DOOKTOROONNI FAYYAA OROMOO MAAL JEDHAN?
Kutaa kana jalatti dhukkuba garaagaraarratti ibsa garaagaraa dooktoroonni keenya kennan arganna. Fayyaa qabaatan waa hundaa qaqqabu; qaqqabsiifatus. Haaluma kanaan Dr. Gurmeessaa Hinkoosaa dabalatee dooktoroonni keenyaa hedduun Afaan isaaniitiin odeeffannoo barbaachisuu sabaaf qooduurratti argamu. Nus haamilee kennnaafiidha irraa barachaa, yaadas kennaa adeemuun nurraa eegama. Hojiin ta’aa jiru kunis jijjiirraarra darbee bifa qorannootiin haala qabatama naannoo jiruu duukaa akka walsimataa adeemuuf akka taasisan hayyoota kanarraa waan eegnu qabna.
DHUKKUBBII DUGDAA (Back pain)
Akkamiin of gargaaruu dandeenyaa?
1. Yeroo dheeraaf siree irra boqochuu dhiisuu. Yeroo dheeraaf siree irra boqochuun dhukkubbii dugdaa namatti caalsisa waan taheef yoo dandahame sa’aa sadii ol (yeroo hirribaa irraa kam hafe) siree irra ciisuu dhiisuu qabna.
2. Hojii sasalphaa hojjachuu itti fufuu qabna. Hojii sasalphaa dalaguun dhukkubbii dugdaaf gaaridha. Hojii ulfaataa fi hojii dhukkubbii sana nutti kaasu ( salphaas tahu) irraa fagaachuu qabna.
3. Hojii keenya guyyaa guyyaa gaafa hojjannu akkaataa dhaabbii qaama keenyaa (posture) sirreeffachuu qabna. Posture jajallataa tahe irra dhaabatanii hojii hojjachuun gaaftokkotti dhukkuba nama qabsiisuu baatus yeroo dheeraa keessa dhukkubbii nutti fida.
4. Waan dilallaa’aa ta’e yokaan ho’aa tahe bakka dhukkubu sanarra kaa’uun dhukkubbiin akka itti dhaggeeffatu taasisa. Lameen keessaa kan sirriitti nutti fooyyesse fayyadamna.
5. Yoo rafnu yoo dugdaan ciisne tahe boraatii jilba keenya jala; yoo cinaachaan ciifne tahe ammoo boraatii jilba keenya lamaan gidduu kaa’achuun nutti fooyyessa. Garaadhaan ciisuun ammoo dhiibbaa qaamaa dugdarra kaahuudhaan dhukkubbii nutti cimsa.
6. Yoo tamboo kan xuuxnu tahe addaan kutuu qabna.
7. Kana hunda cinaatti ogeessa fayaa bira deemanii ka’umsaa isaa baranii gagaarsaargachu
un gaariidha.
–
Nyaatamuu ilkaanii (Dental Caries) Maaliin dhufaa? Akkamiin ofirraa ittisuu dandeenyaa?
Nyaatamuun ilkaanii (dental caries ) kan nutti dhufu yoo ilkaan keenya asidii baakteriyaa ilkaan keenya gidduutti walhoraniin hubamudha. Kana ittisuuf maal gochuu qabnaa?
1. Saamunaa ilkaanii flouride of keessaa qabuun guyyaatti al lama ilkaan keenya ququlleeffachuu. Yoo kan altakkaa qulqulleeffannu ta’e galgala qulqulleffachuu qabna.
2. Bishaan uumamaa dhuguu. Kana jechuun yeroo hundaa highland (bottled water) dhugna yoo ta’e flouride hanga isa uumamaa waan hin qabneef miidhamuu dandeenya.
3. Nyaata sukkaara olka’aa ofkeessaa qaban fi miyaawaa ta’an baay’isuu irraa of qusachuu
4. Nyaata ammaa ammaa itti deddeebi’anii nyaachuu dhiisuu.
5. Ilkaan keenya gidduutti nyaata hartuu ilkaanii (tooth brush) dhokatee hafu waan akka fo’aa (kirrii) qal’oo ishiitiin of keessaa baasuu qabna (flossing).
6. Ogeessa ulkaanii (dentist) yeroo murtaa’e keessatti deemanii haasofsiisuu
–
–
FOOLII QAAMAA BADAA FI DAFQA BOBAA HAMAA
**Dr. Nuredin Luke**
Namoota tokko tokko irratti dafqi qaamaa, kessattuu kan bobaa Jalaa, ni baay’ata. Dafqi baay’atu kun
ammoo qaamni keenya foolii badaa akka qabaatuuf sababa ta’uu mala. Kun ammoo ofitti amantummaa
keenya gadi buusuun hariiroo nuti qaamaan namootatti dhihaannee goonu irratti akka of shakkinu godha.
.
Mee hardha, wontoota foolii qaamaatiif nama saaxilaniif haala foolii kan Ittiin hirdhisuu ykn balleessuu dandeenyu tokko tokko ilaalla:
.
Qaamni keenya xannachoota xixiqqoo dafqa maddisiisan (sweat glands) miliyoona sadihii hanga afurii ta’an gogaa keenya irraa qaba. Isaanis akaakuu lama qabu. Inni tokko(Eccrine glands) gogaa qaama keenya uffisee argamu hunda irratti kan argamuufi hoo’a qaama keenyaa to’achuuf dafqa haphii akka bishaanii kan maddisiisu dha. Inni lamataa(Apocrine glands) ammoo googaa naannoo qaccee harmaa, bobaa, qaama saalaa fi naannoo gurraatti kan argamu dha. Xannachi kun harmaa irratti aanan maddisiisa, gurra keessaatti ammoo guurii gurraa kan maddisiisu yoo ta’u, gogaa akka bobaa jiraniif ammoo dafqa yabbuu ta’e kan pirootiiniif kemikaalota biraa qabu maddisiisa.
.
Dafqi yabbuun inni xannacha akaakuu lammataatiin maddisiifamu kun pirootiinii inni qabu baakteeriyoota gogaa keenya irra jiraataniin gara Aasidii ykn keemikaala foolii badaa qabuutti jijjiirama. Sababa kanaaf qamnii naanno bobaa foolii badaa qabaata.
.
Namoota foolii badaa qaamaatiif saaxilaman keessaa:
– Namoota Furdinna garmalee gudda ta’e qaban.
-Namoota yeroo baay’ee nyaata zayitiin itti baay’ate
fayyadaman
– Namoota hedduminnaan foon diimaa nyaachu
guddisan
– Namoota dhukkuba Sukkaaraa qaban.
.
Karaalee foolii qaamaa ittiin hirdhifnu yookin balleesinu:
-Qulqullina dhuunfaa keenya eeguun:
* Qaama keenya bishaan hoo’aa dhaan dhiqachuu.
Bishaan hoo’aan dhiqachuun baakiteeriyoota gogaa
keenya irratti argaman kan dafqi keenya akka foolii
badaa qabaatuuf sababa ta’an xiqeessa.
*Yeroo yeroodhaan rifeensa bobaa keenya haaddachuu.
Kana gochuu dhabuun dafqi keenya akka hin hurkine
gochuun baakiteriyootaf saaxila.
* Saamunaa mana qorichatti gurguraman Kan
baakteeriya hirdhiisuuf fayyadan kan Akka MEDICAM
fa’a fayyadamuu.
* Erga bobaa keenya qulqulleesine booda shittoo ykn
“deodorant” adda adda fayyadamuu.
* Nyaata zayitiin itti baay’ate yeroo hedduu fayyadamuu
dhabuu. Foonii diimaas baay’isuu dhabuu. Kuduraaleef
fuduraalee fayyadamuu.
* Yoo tooftaalee armaan olitti eerameen baduu ykn
hirdhachuu dide dhiheenyatti deemuun Doktora
mari’achiisuun barbaachisaa ta’a.
Ulfaadhaa!
Horaa, bulaa, deebanaa!
–
HAMMATTUU HARMAA FI MIIDHAA ISAA
RISKS OF WEARING BRA
***Dr. Kiyyaa Daawwitee **(Dr.KD)
Akka aadaa biyyoota hedduutti hammattuu harmaa godhachuun ni dhorkama. Biyyota kaanitti immo ni jajjabeeffama.
Haa tahuutii shamarran maaliif hammattuu harmaa godhatu?
Bifa fiixee harma isaanii dhoksuuf
Harma kufe kaasuuf ykn immoo akka hin kufne eeguuf
Yeroo deeman harmi akka hin raafamne ykn hin sossochoone gochuuf
bareedinaaf
–
Dafqa harma jalaa dhorkuuf
HAMMATTUU HARMAA FAYYADAMUUN DHUKKUBA KAANSERII HARMAA FIDAA?
gaaffiin kun yeroo ammaa gaaffi guddaa tahuun qorattootni adda addaa yaada mataa isaanii kennaa jiru. Amerikaatti gurmuun qorattoota dhimma kaanserii(American cancer society) akka jedhanitti hanga ammaatti kaanserii harmaa fi hammattun harmaa walitti dhufeenya hin qaban.akkuma beekamu qorannoon yeroo yerootti jijjiiramaa deema, akkasuma beekumsi waahee dhukkubootaa illee fooyyahaa deema.
BALINNI HAMMATTUU HARMAA YOO SIRRII MITI TAHE RAKKOOLEEN ARMAAN GADII SIN MUDACHUU DANDAHU!!
Dhukkubbii dugdaa ;
hammattuun harmaa yoo garmalee dhiphoo taate dhiibba lafeewwan dugdaa fi cinaachaa irratti uumuun dhukkubbiin dugdaa sinitti dhagahamuu ni dandaha.
Dhukkubbii harmaa;
kun yeroo baayee kan uumamu hammattu harmaa dhiphoo godhachuun dhiigni akka sirriitti gara harmaa hin seenne dhorkuun dhukkubbii uumuu dandaha.
Dhukkubbii gateetti fi mormaa akkasumas
Hammattuun harmaa dhiphoon gogaa qaamaa madeessu ni dandaha.
BALINNI HAMMATTUU HARMAA SIRRII TAHUU AKKAMIIN BEEKNA?
Hammattuu harmaa bituun dura meetriin harma keessan naannoo isaa safaraatii bitaa.
Erga uffattanii yeroo gadi jettan yoo isin muddeera tahe isinitti dhiphateera
Yeroo baafattan gogaa keessan naannoo dugda keessanii, bobaa jala fi harma jala isin madeesseera ykn dirmammeessera yoo tahe isinitti dhiphateera.
Jia jahan(6) irra deebihaatii balina hammattuu harmaa isinitti tahuu safaraa. Guddinni harmaa ni jijjiirama waan taheef.
RAKKINA HAMMATTUU HARMAA FAANA WAL QABATANII DHUFAN AKKAMIIN HANBISNA?
rakkina hammattuu harmaa faana wal qabatee dhufu hanbisuuf hammattuu harmaa kana yeroo barbaachisu qofaatti fayyadamuun gaariidha.
Hammattuu harmaa yeroo mana teessan ykn boqottan ofirraa baasaa
Uffattanii hin rafiinaa
Yoo harma hoosiftu tahe guutummaatti osoo hin fayyadamtan tahe gaariidha.
balina harma keessan faana deemu qofaa uffadhaa.
hamma dandahametti hammattu harmaa fayyadamuu dhiisuun illee gaariidha.
Dhumarratti hammattu harmaa kanan jedhe afaan oromootiin jecha biraa sirrii yoo qabaate na ofkalchaa!!
–
Sayinsiiwwan babbareedoo ulfaan walqabatan:
**Lechisa Amena**
-Sochiin mucaa gadameessa keessaa erga ulfaa’amee ji’a 4-5 eegala.
-Mucaan garaa keessa jiru guyyaatti yoo xiqqaate si’a 12 socho’a.
-Dubartiin tokko yeroo ulfaa ulfaatina Kg 8-12tin dabalti.
-Ulfaatinni Obbaatii 1/6 ffaa ulfaatina mucaati.
-Dubartiin tokko erga deessee, madaan qaama hormaata isheerra hin jiru tanaan yeroo kamittuu walqunnamtii saalaa rawwachuu dandeessi.
-Dubartiin tokko erga desseen ykn erga irraa baheen booda torban 2 keessatti yoo harma hoosisuu baatte ulfauu dandeessi.
-Harma hossisuun ulfa ittisuuf oola (Garuu ulfa ittisuuf ga’aa tahuuf sirriitti hoosisuu qabdi)
–
–
Of Eggannoo Dubartiin Ulfaa Gochuu Qabdu
**Lechisa Amena (MSF)**
– Ba’aa Ulfataa Kaasuu Dhiisuu
– Dugdaan Ykn cinaacha mirgarraan Ciisuu Dhiisuu
– Alkoolii Dhuguu Dhiisuu
– Tamboo Xuuxuu Dhiisuu
– Sportii ciccimaa Hojjechuu Dhiisuu
– Yoo da’umsa jala ga’an qunnamtii saalaa rawwachuu dhiisuun gaariidha
– dhugaatii bunaaf shayii hir’isuu
– nyaata sassalphaa madalamaa nyaachuu
– qorichoota ogeessa fayyan hin ajajamne fudhachuu dhiisuu
– sochii mucaa tohachuu
– yoo xiqqate ogeessa fayyaan yeroo 4 ilaalamuu
–
WAA’EE DHUKKUBA TB MAAL BEEKUU QABNAA?
Dhukkubni TB baakteriyaa Maayikoobakteeriyaa tuberkuloosis jedhamuun kan dhufu yoo ta’u baayyinaan kan hubu somba keenya. Dhukkubi kun somba keenya qofa osoo hin taane qaamota akka, xannachoota liimfii, sammuu, lafee, mar’umaan, onnee, ujummoolee fi qaamota fincaanii illee ni qabata (huba). Dhukkubni kun kan daddarbu karaa qufaa nama dhukkuba kana qabuutiin ta’a. Dhukkubni kun nutti darbus nama hundaa keessatti gara dhukkuba TB hin jijjiiramu sababni isaas qaamni keenya yeroo hedduu dhukkuba kana lolee mo’uuf ittisa ga’aa waan qabuuf.
Mallattoon dhukkuba kanaa
-Qufaa
-Halkan dafqisiisuu
-Ulfaatina hir’isuu
-Qaama ho’isuu
-Dadhabbii, nyaata jibbisiisuu
-Dhukkubbii laphee (qomaa)
Yaala
-Dhukkubni kun qoricha ji’a jaha ykn isaa ol (haala dhukkuba irrati hundaa’ee) kennamuun yaalamee fayyuu kan danda’udha!
Fayyaan faaya
Dr. Gurmeessaa
–
Salphaadhumatti DHAABBII GAARII (Good shape) qabaachuu feetuu?
***Dr. Geleta***
Torban lamaa hanga sadii gidduutti mala ittiin ulfaatina hir’istanii Dhaabbii gaarii gonfachuu dandeessan:-
~ Sooranni keessan kuduraa fi muduraa( veggies) , firii mukkeenii ( fruits), burundoo (lean meats) bakka tokko tokkotti japan fruit jedhama
~ Bishaan guyyaatti liitira lamaa hanga sadii dhuguu
~ soorata akka ruuzii (rice), daabboo (breads), paastaa fi kkf soorachuu dhiisuu
~halkan sa’a 7 booda soorata hin sooratiinaa
~goonkumaa alkoolii hin fayyadamiinaa.
~ hanga danda’ametti dafaatii rafaa.
~toorbanitti guyyaa shaniif ganama obboroo ka’uudhaan sochii ispoortii daqiiqaa 30 hanga sa’aatii 1 taasisaa.
-Galatoomaa
FAYYAAN CULULLEEDHA jabeessaa qabadhaa
–
FOOLII AFAANII BADAA (BAD MOUTH ODOR OR BAD BREATH) MAALTU FIDAA? FURMAANNI ISAA HOO ?
1. Inni jalqabaa akkuma beekamu foolii afaanii badaa kan nutti fiduu danda’u qulqullina afaan keenyaa guyyaa guyyaatti eeggachuu yoo baanne nyaatni afaan keenya keessatti hafu ilkaan gidduu fi harraba irratti yeroo muraasaa booda baakteeriyaa horuudhaan foolii afaanii badaa kenna.
2. Dhukkuboota irga ilkaanii fi oorii ilkaanii. Keemikaalota baakteriyaa irraa gadi dhiifamaniin yoo ilkaaniif irgi ilkaanii miidhamanidha. Keemikaalotni baakteriyoota kana irraa gadi lakkifaman ilkaaniifi foon ilkaanii irratti bolla uumuun yoo yaalamuu baatan ittuma fufanii kan miidhaa geessisanii fi qulqulleessuu qofaan kan hin dhaabbannedha.
3. Goguu afaanii. Hancufni afaan keenya keessatti oomishamu afaan foolii gaarii akka qabatuuf gahee guddaa taphata. Kanas kan godhu asidii baakteriyootaan uumamu callabbeesuufi seelota du’an afaan keessaa dhiqee baasuudhaan. Afaan kan goguu danda’u sababa adda addaa kanneen akka side effect qorichoota dhukkuba biraaf fudhatamanii ( antihistamines, diuretics and others), yeroo dheeraaf funyaaniin dhiisanii afaaniin harganuu, dhuukkuba xannacha hancufaa fi kan biraa ta’uu danda’a.
4. Dhukkuboota qaama keessaa kanneen akka, infekshinii qaama hargansuu ( pneumonia, bronchitis), infekshinii saaynasii (sinusitis), toonsilii (tonsillitis), fi kkf.
5. Tamboo xuuxuu (smoking tobacco)
FURMAANNI ISAA MAALII ?
Inni jalqabaa ilkaan keenya akkamitti akka qulqulleeffachuu qabnu beekuudha.
1. Guyyaa guyyaatti yoo xiqqaate altakkaa ilkaan keenya samunaa ilkaaniitiin qulqulleeffachuu qabna. Ganama ganama osoo hin taane galgala galagala osoo qulqulleeffannee gaariidha nyaatni guyyaa nyaatame halkan akka keessa hin bulle jechuudha.
2. Yeroo qulqulleeffannu brush nuti yeroo bay’ee itti fayyadamnu ilkaan irra keessa qulqulleessa malee ilkaan gidduu waan hin seenneef, fo’aa ykn kirrii qal’oo harka keenya lamaaniin gamaaf gamana ishii qabannee ilkaan gidduudhaa nyaata ittiin baasuu qabna.
3. Harraba keenya irraas qulqulleeffachuu dagachuu hin qabnu
4. Brush ittiin ilkaan qulqulleeffannu yoo xiqqaate ji’a lama keessatti altakkaa jijjiiruu qabna.
5. Afaan keenya akka hin gogne mastiikaa (gum) kan sukkaara of keessaa hin qabne alanfataa deemuu.
6. Yoo side effect ( miidhaa cinaa) qorichoota dhukkuba biraaf kennamaniitu fide ta’e osoo deemnee ogeessa fayyaa jalqaba qoricha sana nuuf ajaje hin haasofsiin qoricha addaan kutuun gonkuma sirrii miti.
7. Yoo kana hundumaa irraan ta’uu dide ammo mana yaalaa deemnee ilaalamuun gaariidha.
–
FOROFORII (Subhoerric dermatitis)
Foroforiin dhukkuba gogaa kamiyyuu caalaa hawaasa keesatti argama, umurii hundaa huba, takka ni dhufa takka ni deema malee guutummaatti qoricha takkaan hin dhiisu.
1. Shaampoo qabiyyeewwan kana of keessaa qabaniin rifeensa dhiqachuu. Isaanis: Tar, antifungal antibiotics, Zinc pyrithione, selenium sulfide. Hunda isaanii qabaachuu baatus shampoon fayyadamnu tokko yokaan lamaan isaanii yoo ofirraa qabaate gaariidha.
2. Qorichoonni akka steroid scalp lotion fi anti-fungal garaa garaa kennaman ni balleessu.
3. Yoo wal’aannu haga mallattoon isaa badutti qofa ta’uu qaba. Sababni isaas erga nurraa badee booda itti fufanii yaaluun yeroof qarshii fixuu malee akka deebee hin dhufne waan hin ittifneef.
4. Qaama fi rifeensa keenya yeroo yerootti dhiqachuun waan akka zayitaa sebum kan qaamni keenya oomishu kan dhukkuba kanaaf haala mijeessu dhabamsiisuun hedduu gargaara.
5. Dhumarratti mana yaalaa deemnee yoo nurraa baduu dide qorichoota biraa fayyadamuun ni danda’ama.
6. Walumaa galatti foroforiin sirritti yaalamee fayyuu danda’a. Akka deebee namatti hin deebine gochuun garuu rakkisaadha.
–
DHULLAA (FURUNCLE)
[Dr. Nuredin Luke]
***
Dhullaan iitaa dhukkibbii qabu ka malaan guuttame kan gogaa keenya iddoo/qaawwa xixiqqoo rifeensi gogaa bahuu irratti, irra jireessaan, baakteriyaa gogaa keenya irra jiraatu kan “Staphylococcus aures” jedhamuun dhufa.
.
Yeroo hedduu Dhullaan yoo jalqabu gogaa naannoo sanaa diimeessuudhaan turti guyyaa muraasaa booda malaa guuree guddatee ufuma isaatii dhoohee ergasii gogee fayyuu danda’a.
Yeroo tokko tokko Dhullaan lamaa ykn sanaa ol ta’an kan woli biratti bahanii jiran wolitti dhoohanii/Wolitti dhufanii gar malee guddachuu danda’u. Yeroo kana hoo’i qaamaaf dadhabbiin taree taree jiraachuu danda’a.
—
Dhullaan gogaa qaama keenyaa hunda irrattuu bahu ni danda’a; garuu hedduminnaan tafa, bobaa, morma/qucee, fuula, luboo(eegee) irratti baha.
—
Dhullaan nama kamiinuu irratti bahuu ni danda’a, garuu yeroo baay’ee:
– Namoota Dhukkuba sukkaaraa qaban
– Uffata nama dhullaa qabuu uffachuun
– Namoota qulqullina qaamaa sirritti hin eegganne
– Namoota Alkoolii baay’isanii dhugan
– Namoota rakkinna/dhibee gogaa kan biroo qaban.
– Akkasumas namoota qaamni isaanii dhibee dandamachuu ykn dhibee halaan of irraa hin ittisne irratti hedduminnaan mul’ata.
—
Maal Gochuu qabna?
– Bishaan hoo’ifnee sooqidda xiqqoo itti qicuun woyaadhaan/huccuudhaan Dhullaa san irratti daqiiqaa 10-12 qabuu. Guyyatti yeroo 5-6 akkas gochuu.
– Dhullaa harka keenyaan dhosuu dhabu. Akkas gochuun malaan sun gogaa keenya kan iddoo biraa tuquun achittis Dhullaan akka uumamuuf sababa ta’uu danda’a.
– Woyaa/Uffata naannoo dhullaa tuqe san gogaa biraa akka hin tuqne of eggannoo gochuu. Akkasumas Uffata nama dhullaa qabuu uffachuu dhabu. Yoo danda’ame Dhullaa san uffata qulqulluun uffisuu.
– Gumaa boqollaa/baaqelaa adda cabsanii iddoo madaa irra kaayuu.
– Aanan sinii tokkoo danfisanii sooqidha moonqaa/fal’aana lama itti kuruun akka yabatuuf daakuu qamadii ykn garbuu erga itti goone booda iddoo dhullaan jiru sanatti godhuu.
– Qullubbii adii xiqqoo hoo’isnee iddoo madaa irratti guyyaan harka lama/sadihi gochu.
– Garuu dhullaan sun guddaa yoo ta’e (>5cm), otoo hin fayyin guyyaa 15 ol yoo ture, iddoo heddutti yoo baye, kan fuula irratti bahe, kan namatti deddebi’a dhufu ykn kan ho’a qaama qabu yoo ta’e mana yaalaa deemaanii yaala argachuun barbaachisaa ta’a.
—-
–
CIRRACHA HADHOOFTUU/ GALL STONE/ YE HAMOT TETER/
[Dr. Nuredin Luke]
******
Baattuun hadhooftuu qaamota bullayina nyaataf gargaran keessaa tokko yoo taatu, Garaa keenya gara mirgaatiin Tiruu jalatti argamti. Hadhooftuun/baattuun hadhooftuu/ hammi fi bocni ishii Abukaadoo xiqqaa kan ga’u ta’e dhangala’aa bullaa’iinsa faatiitiif(nyaata akka coomaatiif) tajaajilu, erga bishaan keessaa dhimbiibdee tottolchitee booda, gara mar’umaan xiqqaatti ujumoo hadhooftuutiin dabarsiti.
—
Cirrachi qaama kana keessati uumamu hammii isaaa gumaa xaafii kan gahuu kaase hanga kubbaa teenisii gahuu danda’a. Cirrachi kunis lakkofsaan gumaa tokko ykn gumaa hedduu ta’uu danda’a.
—
Cirrachi baattuu hadhooftuu keessatti uumamu akaaku lama qaba:
1- Cirracha Koolestirooli: Inni kun yeroo hedduu haalluu boora kan qabu yoo ta’u cirracha akaakuu lammataa caalaa kan yeroo hedduu argamuudha. Akkuma maqaan isaa addeessu cirrachi kun Koolestirool baay’inaan qaba.
2- Cirracha Piigimantii: kun ammoo halluu gurraacha cilee ykn xiqqoo daalachayu kan qabu yoo ta’u innis piigimantii bilirubin Jedhamu kan dhigaa keenya kessatti argamuu irra uumama.
—
Cirracha Hadhooftuutiif wontoota nama saaxilan keessaa:
– Nyaata Koolestirool hedduu qabu kana akka coomaa fayyadamuu.
– Fuduraaf kuduraa adda addaa fayyadamuu dhabuu.
– Dhiira irra Dubraa irratti heddumaata.
– Dhukkuba Sukkaaraa qabaachuu
– Furdinnaa qaamaa gar malee guddaa ta’e qabaachuu
– Yeroo kaan caalaa yeroo ulfaa ni heddumaata.
– Dhukkuba dhiigaa tokko tokko qabaachun wontoota cirracha hadhooftuutiif nama saaxilan keessaa ijoo kan ta’aniidha.
—
Mallatoolee dhukkuba Cirracha Hadhooftuu:
* Yeroo hedduu cirrachi hadhooftuu mallatoo dhukkuba kan hin agarsiifne yoo ta’u; namoota tokko tokko irratti carrachi/cirrachoonni baattuu hadhooftuu keessa jiran ujummoo hadhooftuu daddabarsitu kessaatti cuqqalamuu danda’u. Yeroo kana:
– Garaa keenya gara gubbaa gara harka mirgaatti ykn jidduu irratti dhukkubbiin namatti dhagahamu. Dhukkubbiin kunis sa’aa muraasaf ture kan badu ta’uu isaafi yeroo biraas dhukkubbii akkasii namatti deddeebi’uu.
– Nyaata zayitiin itti baay’ate yoo nyaannu dhukkubbiin armaan olitti ibsamee jiraachuu ykn erga nyaanne booda miirri akkasii namatti dhagahamuu.
– Dhukkubbii ceekuu mirgaa irratti namatti dhagahamuu.
– Dugda keenya gara gubbaa jechuun lafee ceekuu lamaan jidduutti dhukkubbiin jiraachuu.
– Nama lolloojjessuu ykn haqqisiisuu.
* Amma dura cirracha hadhooftuu qabaachuu keenya beeknee, Mallatooleen armaan gadii yoo jiraatan:
– Garaa kenyaa kan gara gubbaa kan gara mirgatti dhukkubbiin hamaan yoo nutti dhagahe.
– Hoo’ii qaamaa dhukkubbii kana wojjiin yoo jiraate
– Akkasumas ijji keenya ykn gogaan keenya yoo boora ta’e
Hatattamaan gara mana yaalaa deemuun barbaachisaa dha.
—-
Maal haa goonu?
*Dhukkubbii/mallatooleen armaan olitti eeraman yoo of irratti agarre mana yaala deemnee qorannoo adda addaa kan Doktorri kenyaa nu ajaje (kan akka Ulitrasawuundii fa’a) gochu.
.
– Cirrachi hadhooftuu tasa dhukkuba biraa ilaaluuf jiraachuun isaa beekame kan dhukkubbii/ mallatoo dhukkuba kana hin qabne yaala hatattamaa ta’e ykn guutumaan gutuutti yaala kan hin barbaanne dha. Haa ta’u malee namoota dhukkuba sukkaaraa qaban akkasumas kan doktoriin otoo dhukkubni hin jiraatin yaalamuu qaba jedhe qofatu yaalama jechu dha.
.
Yaalli cirracha hadhooftuu mallatoo/dhukkuba qabuuf taasifamu baqaqsanii, muranii, baasuu baattuu hadhooftu (Cholecystectomy) ta’u mala. Qorichoonni yeroo dheeraaf fudhatamanii Ji’oota/Woggotta hedduu booda cirracha san bulbulan ni jiru. Garuu Qorichoonni kunniin hojjachuu/ bulbuluu dhabuu danda’u kanaaf yaalli bu’a qabeessa ta’e kan Opereeshiinin baafamu san jechudha.
.
Waan hundaafuu gorsa Doktora keessanii fudhaatanii haala inni jechuun deemuun waan hunda irra barbaachisaadha.
—-
Ulfaadhaa!
Horaa, bulaa, deebana!
–
Kintaarotii (Hemorrhoids)
[Dr Nuredin Luke]
****
Kintaarootiin iitaa qaama taa’umsaa irratti mul’atu yoo ta’u innis hiddi dhiigaa kan dhiiga gara onneetti deebisu kan nannoo ta’uumsatti gurmuun argamu yoo iita’u kan dhufu dha. iitaa kanaaf wontootni hedduun sababa ta’uu malu. Isaan kessaas:
* Yeroo bobbaaf taa’an baay’isanii ittanuu
* Qufaa yeroo dheeraaf nama irra ture.
* Furdinna gar malee guddaa ta’e qabaachuu.
* Wol qunnamtii saalaa qaama taa’umsaatiin raawwachuu.
* Garaa gogsuu ykn baasaa yeroo dheeraaf nama irra ture.
* Dhukkubni tiruu ykn dhukkubni biraa kan iitaa garaatiif nama saaxiluu jiraachu
* Nyaata akka fuduraaf kuduraa fayyadamuu dhabuun wontoota rakkinna kanaaf nama siixilan keessa isaan ijoo ta’anii dha.
—-
Mallattoofi rakkinna Kintaarotii irraa dhufuu danda’an:
– IItaa qaama taa’umsaa irratti mula’atu ykn iitaa qaama taa’umsaa keessaa gadi bahe mula’tu. Kintaarootiin keessa qaama taa’umsaa kessatti bahus waan jiruuf iitaan isa kanaa fagomaa ijaan mul’achuu dhabu mala.
– Yeroo bobbaaf taa’an nama dhukkubuu ykn miirri akkasii namatti dhagahamuu.
– Akkasumas dhukkubii malee dhiigni sagaraa irratti ykn woraqaa ittiin haxaayannu irratti argamuu.
– Naannoo ta’umsaa nama hoqsisuu/hossisuu/
– Yeroo tokko tokko sagaraan to’annaa malee ofuma gadi bahuu.
-Darbee darbee sirritti dhiiguu waan danda’uuf ykn dhiigni suuta suutaan dhiigu kun hanqinna dhiigaatiif nama saaxiluu danda’a.
– IItaan kunis micciramuun ykn guduumfamuun dhukkubbiin hamaan tasa akka nutti dhagahamu gochuu mala. Yeroo kana hatattamaan mana yaala deemuu qabna.
—-
Tooftalee armaan gadiitiin fayyadamuun Kintaarootii of irraa balleessuun ni danda’ama:
* Bishaan hoo’isanii sooqida moonqaa lama/sadihii itti naqanii daqiiqaa digdamaaf qaama teessumaatiin keessa taa’uu. Bishaan xiqqoma ha hoo’uu barbaadama malee nama gubuu hin qabu. Kana gochuun dhukkuboota nannoo ta’uumsatti mul’atan hedduuf faayidaa guddaa qaba.
* Cuunfaa loomii itti dibuu.
* Fuduraleef Kudurallee adda addaa nyaachuu.
* Cabbii qabanahaa ta’e iddoo taa’umsaatti qabuun. Guyyatti yeroo hedduu akkas gochuun iitaa san haalaan ni xiqqeessa.
* Bobbaa dabarsuu dhabuu. Yeroma inni namatti dhufe taa’uu, hanga inni nama muddu eeguu dhabuun ykn dabarsuu dhabuun faayidaa hedduu qaba.
* Akkasumas mana yaalaa deemanii rakkina jiru iftoominnaan erga Doktoratti ykn ogeessa yaalatti himan booda qoricha ykn yaala biraa(Opireeshinis ta’uu mala) kan ogeessi namaaf ajaje haalaan fudhachuun gochuun hundaa caalaa barbaachisaa dha. —- Ulfaadhaa! Horaa, bulaa, deebanaa!
–
XURII LAGUU/DUGDA/FI RAKKOOLEE ISA WALIIN WALQABATAN GADI FAGEENYAAN!
***DR NUREDIN LUKE***
Xuriin laguu qophii jijjirama qaamni wol hormaata dubaraa hormoonota adda addatiin wol hormaataaf ji’a ji’aan godhu dha. .
√ Yeroo baay’ee kan inni itti dhufu guyyaa 28tiin yoo ta’u guyyaa 21-35 yoo turaa kan dhufu ta’es rakkinna akka hin qabnetti fudhatama. Garuu kana olis ta’e gadi yoo kan turaa dhufu ta’e rakkini jiraachuu mul’isa. Kana qofaaf otoo hin ta’an dugdi keenya yeroo inni itti dhufu(guyyaa jalqabaa) kan ji’a ji’a galmeessuun faayidaa hedduu qaba.
√ Dubarri takka jijjirama dargagguuma(saal lammeessoo) kan akka harmi guddachuu qabaatte dugdi ishee hanga woggaa 16 guuttutti yoo dhufuu baate ykn jijjiramni dargaggumma(saal lammeessoo) otoo hin jiraatin dugdi ishee otoo hin dhufin waggaa 13 yoo geesse rakkinni akka jiru waan muldhisuuf mana yaalaa deemtee ilaalamuu qabdi.
√ Dhufee guyyaa lamaa hanga torbaa turuu danda’a. Sanaa ol yoo ta’e rakkinni jiraachu mul’isuu mala.
√ Dhiigni/ dugdi bahu haphii ta’ee baha. Dhiigni ititaa bahu, guyyatti moodeesii sadihi ol kan nama fayyadamsiisu, ykn hamma ammaan dura dhufu irraa yoo daran heddumaate, wolumaa galatti dhufee 80 ml (sinii shayii) tokko ol kan ta’u yoo ta’e rakkinna qabachuu danda’a jechu dha. Kanaaf Doktora bira deemanii laallamuun bayeessa.
√ Yeroo dugdi dhufu dhukkubiin xiqqoo namatti dhagahamuu mala. Dhukkubbiin hamaan dalagaa irraa nama olchu ykn dalagaa nama hin dalagsiisne yoo jiraate laallamuun barbaachisa ta’a. .
√ Dhiigni xurii laguu lamaan jidduutti jigu/dhufu, akkasumas wol qunnamtii saalaa yeroo godhan dhiigni jigu yoo jiraate mana yaalaa deemanii ilaalamuun barbaachisaa ta’a. . Nannoo dubarri wol hormaata dhabuuf deemtutti dugdi xiqqachuu, turaa turaa dhufuun inuma jirata. Akkasumas woggottan jalqabaa dugdi dubra takka irratti mul’achuu calqabu sanittis haheddumaate, iqqaachuu, turaa turaa dhuufunis inuma jirata. — Ulfaadhaa! Horaa, bulaa deebanaa!
–
*Dr. KIYYAA DAAWWITEE (KD)*
–
NAMA GUBACHAA JIRU YOO ARGINE MAAL HAA GOONU?
*
NAMNI MAALIIN GUBACHUU DANDAHAA?
Bishaan bulluqeen.
Sibiila hoe qabachuun
Balaa Ibiddaan
Humna elektirikaan
Keemikaalotan ykn
Dhohinsa balaa uumamaan tahuu ni dandaha.
Karaa kamiinuu haa tahu namni gubate gargaarsa jalqabaa yoo kan argatu tahe balaan irra gahu ni xiqqaataaf.
Nama gubate yoo argitan haala armaan gadii jiruun gargaaraa!!!!!
Bishaan bulluqe, sibiila hoe ykn balaa abiddaan gubate yoo tahe
Dafaatii haala isiniin hin gubneen bakka gubachaa jirurraa baasaatii kaahaa. Ibiddi akka irraa dhaame mirkaneeffadhaa , Bishaan qorraa waraabaa itti naqaa, uffatni isaa irratti bobahaa jira yoo tahe irraa baasaa,
Harka,quba, miilaa ykn morma isaarra wantootni akka qubeelaa fi bareechituu garaa garaa yoo jiraatan irraa baasaa kaahaafi. Isaan kun yoo irra turan booda qaamni isaa yoo dhidhiitahe irra baasuun ni rakkisa. Osoo qubeelaan irra jiruu qubni yoo dhiitahe qubeelaan dhiigni akka gara qubaatti hin dabarre dhorkee tarii hamma qubni cituutti rakkina geessisuu nii dandaha. inni kaanis akkasuma.
Erga kana gootanii akka itti hin qorrinetti qabadhaatii dafaa gara mana yaalaa fudhadhaa. Namni gogaan qaama isaa gubate qorra hin dandamatu waan taheef akka itti hin qorrinetti qabadhaa.
KEMIKAALAAN YOO KAN GUBATE TAHE
Kemikaalli warshaalee adda addaa keessa jiru qaama namaa gubuu ni dandaha. kemikaalonni kunis tarii aciidii ykn immoo beezii tahuu malu. Kemikaalonni kun bifa dhangalahaa ykn immoo daakuu tahanii nama gubuu dandahu.
Yoo kemikaala dhangalahaa tahetu gube tahe bishaaniin baayisaa itti roobsaa yoo dandahame daqiiqaa 30 oliif bishaan itti roobsaa.
Yoo kemikaalli gube sun bifa daakuu qaba tahe jalqaba daakuu sana irraa haxaahaa erga irraa haxooftanii immoo akkuma isa dhangalaa saniitti bishhan itti roobsaa. Osoo daakuun kemikaalaa irra jiru yoo bishaan itti naqxan bulbulamee caalaatti akka gubatu godha.
Yeroo irraa haxooftanis tahe bishaan itti roobsitan ykn naqxan kemikaalichi qaama keessan akka hin tuqne of eeggadhaa isiniinis gubuu dandaha waan taheef.
Akka kana gootaniin osoo hin turiin dafaatii mana yaalaatti fudhadhaa
ELEKTIRIKII FI BAKAKKAAN KAN GUBATEEF
Isaan kun akka ibiddaa gogaa keenya madeessuun caalaaatti keessa qaama keenyaa miidhu fknf kanneen akka onnee, ujummoo dhiigaa fi kan kana fakkaatan. Kanaafuu gargaarsa caalaatti barbaadu .
Dafaatii ibsaa irraa gadhiisisaa. Akka irraa gadhiisistaniin lafaa haa ciisu. Lafa yoo ciise kaarentiin hammi tokko keessaa bahee gara lafaatti seena. You kan gubachaa jiru jiraate akkuma armaan olii san bishaan itti naquu hin dagatiinaa.
Osoo hin turiin mana yaalaa fudhadhaa. Gargaarsa ariifachiisaa barbaachisa waan taheef.
DHOHINSA BALAA UUMAMAAN KAN GUBATEEF
Dhohinsi balaa uumamaa ykn meeshaalee waraanaa gurguddoos tahuu ni dandaha. isaan kun qaama gubuun alatti balaa biro gurguddoo geessisuu ni dandahu. Fknf balaa kana jalaa bahuuf osoo fiiganii cabuu faa dabalata. Kanaaf haala armaan olii irratti dabalataan miidhama biros eeggachaa gara mana yaalaa fudhachuu qabna.
–
MATAA DHUKKUBBII ( HEADACHE) (PREV. POST)
Waggaa tokko keessatti hawaasni harki 50 (50%) mataa dhukkubbii yoo xiqqaate ni mudata. Hawaasa keessaa namni 90% tahu umrii isaa keessatti yoo xiqqaate altakkaa mataa dhukkubbiin ni mudata. Kanaafuu waa’een mataa dhukkubbii dhiiraa dhalaa; xiqqaa guddaa; adii gurraacha osoo hin jedhiin namoota hundaa kan ilaallatuufi namoonni hedduun hubannoo irratti argachuu kan barbaadanidha.
Mataa dhukkubbiin gosoota gurguddaa lamatti qoodama. Inni tokkoffaan “Primary headache” kan jedhamu yoo tahu inni kun dhukkuba biraa waliin osoo wal hin qabatiin ofumasaatiin of danda’ee yoo mataan nama dhukkubu jechuudha. Inni lammaffaan “ secondary headache” kan jedhamu yoo tahu inni kun ammo dhibee biraa qaama keenya keessa jiruun ykn dhukkuba biraan walqabatee kan nu dhukkubudha. Inni lammaffaan sababa dhukkuboota hedduu dhufuu waan danda’uuf mallattoo dhukkubaati malee dhukkuba ofdanda’e miti. Akkasumas gargaarsi godhamu dhukkuba jalqabaan jiru sanarratti waan hundaa’uuf waa’eesaa haasa’uun hubannoo addaa kennuun rakkisaadha. Kanaaf hawaasa keessatti yeroo baayyee “ mataa dhukkubbii” jennee kan haasofnu sun harki caalu “ primary headache” waan ta’eef waa’eesaa akka armaan gaditti ilaalla.
Mataa dhukkubbii kan “primary headache” jedhamu bakka hedduutti hiramee ilaalamus warren gurguddoon sadan; ka’umsi isaanii fi mallattoon isaanii gargaarsi godhamu kan armaan gadiiti.
1. Tension Headache: inni kun dhukkuubbii mataa kan guutummaa mataa keenyaa dhukkubuu fi dhukkubbiin isa salphaa ta’e, yeroo baay’ee hojii keenya guyyaa guyyaa irraa nu dhorkuu hin dandeenyedha. Inni kun qorichoota hawaasni yeroo baay’ee mataa dhukkubbiif fudhatu akka paracetamol fi kkf ( ordinary pain killers) yoo fudhanne kan nu dhiisudha. Ka’umsi isaa guutummaa guutuutti beekamuu baatus muddamuu, dheebochuu fi beela’uu faa waliin walqabata.
2. Migraine Headache: inni kun dhukkubbii mataa hamaa ta’ee namoota muraasa qofa muudatu yoo ta’u dhukkubbiin isaa baayyee hamaa fi kan hojii irraa nama hambisudha. Mataa dhukkubbii isa armaan oliirraa adda kan isa taasisuu mallattoolee biraa kan akka balaqqamsiisuu, nyaata jibbisiisuu fi ijaan ifa ilaaluu dadhabuu of biratti qaba. Yeroo tokko tokko dhukkubbiin kun dhufuun isaa dura mallattoolee akka ija ofiitti balaqqeessa’uu, sararawwaan zig zag fakkaatan ija ofiitti mul’achuu fi haasaa’uu dhabbabuu fi kanneen biroo argisiisa. Dhukkubbiin isaa daqiiqaawwan ykn sa’atii muraasaaf qofa kan turuudha. Dhukkubbii kana kan namatti kaasan: garmalee yaadda’uu ykn muddamuu, dhugaatii alkoolii, beela’uu fi dheebochuu, baay’ee rafuu ykn hirriba dhabuu, marsaa laguu yoo dhufu (dubartootaaf), sagalee garmalee olga’ee nama jeequ, ifa cimaa ilaaluu, waan foolii badaa qabu fi kkf dha. Akkuma dhuunfaa keenyaatti waan nutti kaasnu beeknee irraa fagaachuu qabna. Jireenya keenya guyyaa guyyaa irratti sana irra darbee miidhaa kan fidu yoo ta’ee fi qoricha xixiqqaa mataa dhukkubbiif fudhannuun yoo dhiisu dide hospitaala deemnee qoricha hakiimaan ajajamu fudhachuu qabna.
3. Cluster Headache: inni kun mataa keenya bakka lamatti qoodee gamtokko ykn bitaa ykn mirgaa qofa kan dhukkubu yoo tahu gama dhukkubu sanaan ija keessaa bishaan akka imimmaanii gadi dhangalaasuu fi funyaan cufuudhaan adda ta’a. dhukkubbiin isaa garmalee hamaa fi kanneen armaan olii lamaan kan caaludha. Yoo jalqabu suuta jedhee osoo hin taane, akka tasaa takkaadhumatti akka ibiddaa kan namarra bu’udha. Guyyaa keessaa sa’atii walfakkaataa irratti namatti kan dhufuu fi yeroo tokko tokko hirriba keessaa illee nama kaasa. Ka’umsi dhukkuba kanaa tasuma kan hin beekamne dha. Kitaabonni tokko tokko garuu sanyiidhaan ni darba jedhu. Dhukkuba kana fayyisuun dadhabamus qorichootni dhukkubbii isaa hir’isanii fi daddafee akka hin dhufne taasisan ni kennamu.
GALATOOMAA.
–
KAAROTII HAA NYAANNU!
1. Qaroo keenyaaf hedduu gargaara. Keemikaala beettaa kaarootin jedhamu kan qaroo keenyaaf hedduu gargaaru of keessaa qaba.
2. Tiruun keenya xuraawaa qaama keessaa akka baasuuf ni gargaara.
3. Ilkaaniif afaan keenya sirritti akka ququllaa’uuf fayyaa akka qabaatu taasisa.
4. Carraa sammuu keessatti dhiiguu ni xiqqeessa
5. Keemikaalota antioxidant ta’an waan of keessaa qabuuf seelotni akka dafanii hin dulloomne taasisuun umurii dheeraa carraa jiraachuu namaaf kenna.
6. Vitaamina ga’aa waan of keessaa qabuuf gogaan keenya fayya qabeessaaf akka ta’uu fi bareedina akka qabaatu gargaara.
7. Kaanseriiwwan garagaraa keemikaala nama irraa ittisu (falcarinol) of keessaa qaba.
8. Dhiibbaa dhiigaa, dhukkuba onneen carraa qabamuu gadi buusa
Fayyaan faaya
Dr. Gurmeessaa
–
‘KAANSERII’ HARMAA AKKAMIIN OF-IRRAA ITTISUUN DANDA’AMA!? (Dr. Dhinsaa Yoonaasiin)
*
‘Kaanserii’ harmaa of irraa ittisuun nii danda’ama! Kunis mala armaan gadii fayyadamuun dafanii waan harma keessaatti dhiita’u/biqilu bira ga’uun yaalii argachuudhaani!
1. Yero yerootti harma lamaanuu qaqqabachuun waanti jajjabaataan ykn waanti biqile (dhiita’e) keessa isaa jiraachuuf dhiisuu isaa of ilaaluu! “Breast self examination!”
2. Sochii qaamaa ykn Ispoortii hojjechuu!
3. Nyaata keenya keessatti wantoota faatii ykn “cholesterol” qaban hir’isuu!
4. Dhugaatii alkoolii dhuguu dhiisuu!
5. Tamboo xuuxuu irraa of eeguu ykn dhiisuu!
6. Furdina qaamaa hir’isuu!
7. Daa’ima godhatan sirriitti harma hoosisuu!
8. Maatii ofii keessaa haati yookiis maatiin firoota dhihoo haadhaa fi abbaa keessaa namni kanaan dura dhibee kana qabu yoo jiraate, hordoffiidhaan raajii ykn ‘mammography’ kan jedhamu ka’uun ilaalamuu!!
9. Qoricha hoormoonii ‘estrogen’ bakka buusuuf fudhatamu fudhachuu dhiisuu! (Baay’inaan ‘menopause’ ykn sirni marsaa laguu erga dhaabatee booda, hoormooniin kun (estrogen) qaama keessaa waan hir’atuuf, baay’inaan biyya guddatanitti, waanti isa bakka buusu qorichi nii fudhatama!)
–
SAMMUU KEESSAATTI DHIIGUU (STROKE)
Dhukkuba fay’isuun baay’ee ulfaatu garuu 80% ofirraa ittisuun danda’amu. Akkamiin?
1. Dhiibbaa dhiigaa keenya gad-buusuudhaan. Isa kana irratti namoonni baayyeen mana yaala deemanii dhiibbaa dhiiga isaanii hin ilalamne waan ofirratti hin beekneef dhiibbaan olka’ee yeroo dheeraaf turee erga sammuu keessatti dhiiganii booda akka dhiigni isaanii olka’e baru.
2. Ulfaatina hir’isuu fi sochii qaamaa yeroo yerootti gochuu
3. Dhugaatii yoo kan dhugnu ta’e hamma isaa baay’isuu hin qabnu.
4. Onneen keenya yoo dha’atu yoo sirrii ta’uu baatee: rukkuttaa irra darbuu yokaan takka daddafee takka ammoo suuta dha’achuu ( osuma boqochaa jirruu) deemnee yaalamuu qabna.
5. Tamboo xuuxuu irraa of qusachuu
6. Nyaata dhiibbaa dhiigaaf dhukkuba kanaaf nu saaxilan akka coomaa irraa if qusannee bakka isaanii fuduraaf kuduraa baay’isuudha.
MALLATTOO ISAA
-Qaamni gama tokkoon yokaan gam lamaan socho’uu dadhabuu
-Akka tasaa iji arguu dhabuu
-Mataa dhukkubbii baay’ee hamaa ta’e akka tasaa namatti dhufuu.
-Of wallaalanii kufuu, balaqqamuu
-Afaan dubbachuu dadhabuu
-Fuulli gara bitaa yokaan mirgaatti jal’achuu
Fayyaan faaya
Dr. Gurmeessaa
–
KAANSARII SOMBAA
AKKAMIIN OFIRRAA ITTISUU DANDEENYAA? MALLATTOON ISAA MAALII?
1. Tamboo tasuma xuuxuu irraa of eeguu. Namoota dhukkuba kanaan qabaman keessaa harki 90 namoota tamboo xuuxanidha. 10% qofa namoota tamboo hin xuuxne qabata.
2. Tamboo kan xuuxnu yoo ta’e ammoo dhaabuudha. Tamboo yoo xuuxuu dhaabne carraan isaan qabamuu baay’isee gadi bu’aa deema.
3. Namoota tamboo xuuxan irraa fagaachuu qabna. Kunis aarri tamboo qilleensa keessaan gara keenya dhufu illee dhukkuba kanaaf waan nu saaxiluuf.
4. Mana yaalaa yoo deemnu raajii (x-ray) hin baarbaachifne callisnee ka’uu irraa of qusachuu
5. Nyaata kuduraa fi muduraa of keessaa qabu (keessumaa vit E) guyyaa guyyaan yoo danda’ame nyaachuu.
6. Keemikaalota warshaa keessaa kan carcinogen jedhaman kessumaa asbestos fi arsenic kan jedhaman irraa fagaachuu.
7. Sochii qaamaa guyyaa guyyaan gochuu
MALLATTOO
-Qufaa yeroo dheeraaf namarraa hin deemne
-Erga qufa’anii booda haakitaa waliin dhiiga tufuu
-Laphee (qoma) dhukkubsachuu
-Ulfaatina hir’isuu
-Nyaata jibbisiisuu
-Maataa dhukkubsuu
-Dhadhabuu, afuuraa cituu
-Jiijiiramuu sagalee (hoarseness)
YAALA
-Sadarkaa fi gosa dhukkubichaa irratti hundaa’ee baqaqsanii baasuu fi yaala keemikaalaan (chemoterapy) kennamuu danda’a.
Fayaan faaya
Dr. Gurmeessaa
–
MOLUU (BALDING) OFIRRAA ITTISUU DANDEENYA!
1.Yoo mataa dhiqannu shaampoo sirrii ta’etti fayyadamuu qabna. Kunis kan antifungal ketoconazole jedhamu of keessaa qabu yoo ta’e filatamaadha.
2. Mataa jiidhaa tasuma hin filatiinaa. Haga danda’ametti yoo mataa dhiqannu ammoo kafanaan haxoofnee gogsuu irra qilleensan yoo goge filatama.
3. Nyaata sirrii nyaachuu. Nyaatota cooma hedduu of keessaa qaban nyaachuu dhiisuu. Nyaatni sukkaara hedduu of keessaa qabus haga ta’e hir’isuun barbaachisaadha. Bakka isa kanaa nyaata pirootinii garii of keessaa qaban nyaachuu qabna.
4. Aduu cimaa keessa warri oolan yoiiikaan yeroo dheeraaf deeman mataa isaanii “kuffiyyaan” haguuganii yoo deeman gaarii ta’a.
5. Zaayita hanqaaquu *kan keessa ishiitii dhangalaatu san* halka halkan rifeensatti dibachuun ganama ganama irraa dhiqachuu qabna. Yoo ganama dhiqannu shaampoodhaan altakkaa qofa dhiqanna al lama shaampoo itt godhachuu hin qabnu.
6. Cuunfaa qullubbii diimaa, qullubnii adii, zinjibila keessaa tokko ( walitti makuu hin qabnu) halkan rifeensa keenyatti dibannee bulchinee ganama ofirraa dhiqachuu.
7. Shayii magariisa (green tea) yoo argame bishaan waliin danfisnee rifeensa keenyatti naqannee sa’aa tokoo booda ofirraa dhiquun rifeensi akka guddatu gargaara.
8. Sammuun dhiphachuu ( stress ) irraa haga dadeenyetti of eeguu qabna.
9. Yoo kun hundi fiixaan ba’uu dide moluunis nu jibisiise qorichoota mana yaalaa kennaman illee fudhachuu dandeenya.
–
FOOLII BADAA MIILLAA ITTISUUN NI DANDA’AMA.
1. Erga miilla dhiqannee booda miila keenya kafanaan haxaawuu qabna. Kun seelotaa gogaa irratti dudu’anii hafan baakteeriyaa keessummessan waan balleessuuf
2. Miilla keenya shayiidhaan (tea) dhiqachuu (sukkaara osoo hin taane shayii). Kunis asidiin tannic acid kan shayii keessatti argamu waan gargaaruuf. Guyyaatti daqiiqaa soddoma torban tokkoof walitti fufnee miilla keenya keessa kaa’uu qabna.
3. Bishaan ashaboodhaan bulbullee miilla keenya ittiin dhiqachuun gogsinee osoo bishaan biraa itti hin dabaliin gogsinee dhiisuu.
4. Miilla keenya gogsuu qabna. Kunis baakteeriyaan jiidha waan jaallataniif akka carraa hin arganneef.
5. Antiperispirant kan dafqa ittisan kan yeroo baayyee bobaa keenyaaf fayyadamnu miilla keenyaafis fayyadamuudhaan akka hin dafqine ittisuu dandeenya. Kun jiidhina balleessuudhaan akka baakteeriyaan wal hin horre godha.
6. Daakuu (Powder) baking soda bishaanitti naquun ittiin miilla keenya dhiquu. Kun alkaline yokaan beeziii waan tahuuf baakteriyaa irraan miidhaa gaha.
7. Vinegar bishaan waliin walitti makuun miila keessa kaa’achuun asiidiin vinegar keessa jiru akka gargaaru taasisa.
8. Kaalsii yeroo yeroon jijjiirrachuu, yoo boqonnaa fudhannu kophee baaqqee (sandels) kaa’achuu, kophee yeroo yeroon dhiqachuu,
–
Dr. Gurmeessaa.
Fayyaan Faaya.
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- FAYYISAA LEELLISAA, ILMA OROMOO KUTANNOO QABUUFI SABASAAF QUUQAMUDHA-Yaazoo Kabbabaa Hordofaatiin - January 17, 2017
- JAALALLI DHUGAAN KANAA?Dubartoota Gammachiisuuf Dhiirri Wantoota armaan gadii kana gochuu qaba jedha Obbo Gammadaa Olaanaa-Xiinxalaa, dubbisaa, waliif daddabarsaa!! - January 16, 2017
- JAALALLI DHUGAAN ISA KAMI?-AMALA moo FUULA waliin jiraatta?-Lati Hirpa Hunde - January 16, 2017


c: text/html

text:
1Moomārēy asirwaak kitya akipō pāyiisyōōnoonēē pō pāsuut chēpō piich chēpō Kiriistō choo mii Chēērusālēēm. 2Ānkēt soonyeen kilē ātingʼēē moo kitya ātoorēt piich walak. Ngʼālyoon nyoo kyoolāsinii keey piich chēpō kōōroo Makeetoonnya āmwoochinii kilē kungʼeetee kēnyiikoonyō ku āchēpootēēn :akwaan ākōō kōōroo Akaaya ākoonu tukun ākootētooy. Āmu āchāpchāpēēn, ku kiikuchāpchāpiituuy :mpō akwaaneek. 3Āmii nyuun āyookuuy choo kutuupchō simāwō kilēēn :kiyoo ālāsēē keey akipō akwaan nkōō pāyiisyōōni, aku soochēpō keey kilēē paani kyoomwoorwook. 4Āmwoorēy kilēē nyoonēē, āmu nēē koochō :chiich aka tōkōl nyēpō Makeetoonnya akunyōōrwook kitoomō /āchēp keey, kēēwāriisyō, aku nāmook nyuun :kāwāriisyō nyoo ōōw kitya kusiir achaan. 5Kunyuun, kyaaroo kilē kaykay asaarsaar choo kutuupchō kusip kuruutoowook pakuuwaanta chēpuut chēpō pāsuut choo kyooyoomiis. Nēē a-ir kilēē nyoonēē, kulēkuuy nyoo kookōōnu nkōō moo nyoo rēēl amēēlē nkōō moo nyaa tuur. 6Apkaata kee ngʼālyoontooni: Chiich nyoo kā-is kāsur choo ngʼērin kukāsēy choo ngʼērin. Aku nyoo kā-is kāsur chaa chaangʼ, kukāsēy chaa chaangʼ. 7Mārēy :chiich aka tōkōl kukōōnuuy kiyoo kaakutil nkōō moonyiin kilē kukōōnu. Māmārēy kukōōnuuy kukama :moo ntā ku /kākuusiichi āmu chāmēy :Iriin chiich nyoo kōōnuuy nkōō pāypooyō. 8Aku pēēruurook :Iriin kitya akukōōnook kir aka tōkōl nyoo āmārchinii keey nkōō mpō chaa chaangʼ sootoorētēē piich walak, 9kilēē paani /kiikusir kilē, "Kiiseer piich tukuukwaak akuutē mēēy. Makuruutyēērēē nyuun ākōy iruutēkwaak choo kāroomēēn." 10Āmu Iriin nyoo tēnii piich kāsur kutoot akuutē mpō kiyoo āmēy, ku kōōnook mpō :akwaan kāsur saakasa chaa chaangʼ kupunuunō kāroomnyēēngʼwoongʼ. 11Kyoolēkuukwaan mōkōrō nkōō oor aka tōkōl sootētēē chaa chaangʼ nkōō moo nyoo rēēl. Nēē kākēē-āptēēchaan tukun choo kookōōnu, kumwoochi :pichoochēē Iriin kōōnkēy. 12Pāyiisyōōni ā-irēēkwaan ku mēēlē āmii ātoorētēy piich chēpō Iriin choo mātingʼēy kir kipaat, aku āpuuy mpō /kēēmwoochi Iriin kōōnkēy kunyil chaa chaangʼ. 13Akoonyitēy Iriin, āmu kiikungʼuutu :pāyiisyēēngʼwoongʼ kilē ārānēy lōkōōy choo kāroomēēn chēpō Kiriistō ākootuupēy lōkōōyichoochēē. Akoonyitēy Iriin mpō akipō wōloo ākōōnuntooy tukuukwook nkōō moo nyoo rēēl ākoochārchinii mēēy nkōō chiich aka tōkōl nyoo mārēy toorētō. 14Kunyuun, sooywook :akwaaneek kitya akwoomēy ēēmō kuurootook āmu kiikupāyisyēērēēnook :Iriin kunyōōru :akwaaneek pēruur. 15Kunyuun, /kēēmwoochi Iriin kōōnkēy akipō kōōnunēēnyiin nyoo mātingʼ /keemwa.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Abunichi kaatolika Roomaa Pope Fraansis haasaawwan maatii, hawaas akkasumas walii yaaduu fi gadduu irratti fuuleffate dhageesisuu dhaan daawwannaa isaanii Ameerikaa xumuranii jiru.
Poopichi daawwannaa isaanii kutaa Filaadelfiyaatti geggeessaniin dilbata ganama Abuuniiwwan gamasii biraa simannaa ho’aan godhameefii jira. Fraansis kana dura luboota kaatolikiitiin dararaan saalaa kanneen irra ga’e namoota shan waliin dhuunfaan wal arganiiru.
Keessumaa kanneen dararaan saalaa irra ga’e Vaatikaan luboota waggoota dheeraaf yakka akkasii raawwatan irratti tarkaanfii hin fudhanne jechuun himatu. Haa ta’u malee erga dilbata poopichi namoota dararaa akkasiif saaxilaman haasofsiisanii booda eenyu iyyuu ijoollee irratti dararaa kan raawwatu callisee hin ilaalamu jedhan.
Ijoolleen dararaan saalaa irra ga’uun Waaqayyoon gaddisiisa. Kanaaf yakki akkasii icitii ta’ee turuu hin qabu jedhan. San booda Poichi gara mana hidhaa kutaa Filaadelfiyaa dhaquu dhaan achittis hidhamtoonni muka soofanii teessuma tolchan irra taa’an. Pope Fraansis kana dura irra deddeebi’uun adaba du’aa akka moarman illee dubbataniiru. Daawwannaa isaanii kan yeroo ammaa United States –tti geggeessaniin illee ejennoo isaanii kana cimsuu dhaan ilmoon namaa dhiifamni hin godhamneef hin jiru jechuun hidhamtoota kanatti himan.
Achiin booda Pooppichi konkolaataa isaanii xiqqoo keessa taa’uu dhaan namoota isaan ajaaiffatan kuma hedduun marfamanii magaalaa Filaadelfiyaa keessatti sirna kadhataa bakka ggeessanitti deeman.
Kaleessa galgala itti aanaa prezidantiin United States Joe Biden Pope Fraansis ennaa isaan gara Vaatikaanitti deebi’an jiloota sadarkaa ol aanaa waliin ta’uu dhaan geggeessaa godhaniifii jiru.


text:
1Sameeli haiqqiis; haiqqin Israa7eela asati ubbai shiiqidi, ayyo yeekkidosona; Raama kataman de7iya a son moogidosona. Hegaappe guyyiyan, Daawiti Paaraana bazzuwaa biis. 2Maa7oonan issi bitanee de7ees; he bitaniyaayyo aqoi Qarmmeloosan de7ees; i daro dure; issi sha7u deeshshatinne heezzu sha7u dorssati ayyo de7oosona. I eta ikisiyaa Qarmmeloosa kataman meedees. 3He bitaniyaa sunttai Naabaala; a keettaayee sunttai Abigaalo. A eranchchanne puulanchcha maccaasa; shin i keettaawai meqetti bainna iita asa. I Kaaleebaa yara. 4Daawiti bazzuwan de7iiddi, dorssaa ikisiyaa Naabaali meediyoogaa siyiis. 5Daawiti tammu wodallata hagaadan yaagidi kiittiis; "Naabaalakko Qarmmeloosa katamaa biidi, ta sunttan a sarotite; 6'Saro de7ai! Neenikka ne keettaa asaikka saro! Neessi giidobai ubbai saro de7ii! 7" 'Neeni dorssaa ikisiyaa meediyoogaa taani siyaas; ne dorssaa heemmiyaageeti nunaara issippe de7ido wode, nuuni eta genibookko; eti Qarmmeloosa kataman uttido wode ubban etabaappe aibinne paccibeenna. 8Hegaa neeni ne ashkkarata oichchikko, eti neeyyo yootana. Nuuni hachchi gibira gallassi neekko yiido gishshau, ta wodalla asatussi hayyanaa keha; ne kushiyan de7iyaabaappe ne ashkkaratuyyoonne ne na7aa Daawitayyo hayyanaa imma' yaagite" yaagidi azaziis. 9Daawita asati Naabaalakko gakkidi, Daawita kiitaa ayyo yootidosona; yootidi hegan naagidosona. 10Naabaali Daawita ashkkarata, "Daawiti oonee? Isseya na7ai oonee? Ha wodiyan daro ashkkarati bantta godatuppe baqatoosona. 11Ta oittaa, ta haattaanne ta dorssaa meediyaageetuyyo shukettida ashuwaa denttada, ha oonakkonne yiidosai erettenna asatuyyo aissi immoo?" yaagiis. 12Yaagin Daawita asati simmidi guyye biidosona. Bi gakkidi Naabaali giidobaa ubbaa Daawitayyo yootidosona. 13Daawiti ba asata, "Intte bisuwaa bisuwaa gixxite" yaagiis; yaagin ubbatikka bantta bisuwaa bisuwaa gixxidosona; Daawitikka ba bisuwaa gixxiis. Daawiti oiddu xeetaa gidiya asatuura pude biis; naa77u xeetu asai etabaa naagiiddi attiis. 14Ashkkaratuppe issoi Naabaala keettaayyiyo Abigaalo hagaadan yaagiis; "Daawiti bazzuwan de7iiddi nu godaa, 'Saro' gaanau asa kiittiis; shin i eta cayiis. 15Gidikkokka, ha asati nuuyyo keehippe lo77o; eti nuna genibookkona; nuuni etaara issippe dembban pe7ido wode ubban nubaappe aibinne paccibeenna. 16Nuuni nu dorssaa wudiyaa eta matan heemmiyo wode, qamminne gallassi eti nuuyyo dirssa gididosona. 17Hayyanaa ha yohuwaa waatanaakkonne qoppa; aissi giikko, nu godaa bollinne a so asaa bolli kobabai kiyana hanees. Nu godai hegaa mala meqetti bainna iita asa gidido gishshau, ooninne ayyo haasayanau danddayenna" yaagiis. 18Abigaala sohuwaarakka naa77u xeetu komppo oittaanne naa77u ogoro woine eessaa, xiixettida dorssata ichchashata, tammanne laappun kilo giraame tiyaa xiixaa, issi xeetu wurcco woiniyaa teeraanne balasiyaa lichchakuwaa melaappe naa77u xeetaa ekkada, hariyan caanaasu. 19Yaatada ashkkarata, "Intte taappe sinttau aadhdhidi biite; taani intte geeduwaa kaallana" yaagaasu; shin ba keettaawaa Naabaalayyo ainne yootabeikku. 20Ba hariyaa toggada deriyaara duge zanggaaraa wodhdhiyo wode, Daawitinne a asai ikko simmidi duge wodhdhoosona; wodhdhin a etaara gaittaasu. 21Daawiti ba wozanan, "Abaappe aibinne paccennaadan taani ha bitaniyaa aquwaa ubbaa naagidoogee coo mela; taani lo77idoogaa kushiyaa i taayyo iitaa zaariis. 22Wontto maallado gakkanaashin, taani abaa gidida ubbaappe issi attumaanne paxa aggikko, Xoossi tana paxa aggoppo" yaagiis. 23Abigaala Daawita be7ido wode, hariyaappe eesota wodhdhada, Daawita sinttan biittan gufannada ayyo ziggaasu. 24A a tohuwan wullada, "Hai ta godau, ha mooroi ta xalaalaassa gido! Tana ne ashkkariyo haasayissarkkii; taani ne ashkkariyaa haasayiyoogaa siyarkkii. 25Ha meqetti bainna iita bitaniyaabaa, Naabaalabaa siyoppa; 'Naabaala' giyoogee 'Eeya' giyoogaa; i ba sunttaadankka eeya. Ta godau, neeni kiittido asata taani ne ashkkariyaa be7abeikke. 26"De7o GODAI ero! Ne shemppoi ero! Neeni suutta gussennaadaaninne ne kushen ne halo kessennaadan, nena ta godaa teqqidaagee GODAA. Ne morkketinne nena ta godaa qohanau koyiyaageeti Naabaaladan hanona. 27Ha imotai taani ne ashkkariyaa neeyyo ta godaayyo ehiidoogee nena kaalliya asatuyyo imetto. 28Hai ta godau, taani ne ashkkariyaa balido balaa atto yaaga! Neeni GODAA olaa olettiyo gishshau, GODAI nenanne ne zerettaa kawoyana. Neeni de7ido laitta ubban iitatetti ne bolli beettoppo. 29"Ai asinne nena woranau koyikko, issi urai ba al77o miishsha naagiyoogaadan, GODAI ne Xoossai nena saro naagana. SHin shuchchaa yambbarshshan oliyoogaadan, i ne morkketu de7uwaa olana. 30GODAI ta godaayyo oottanau haasayido kehatettaa ubbaa oottiyo wodenne Israa7eela bolli kawoyiyo wode, 31gaasoti bainnan suuttaa gussidoban woikko ba halo kessidoban ta godaa wozanai dagammennanne hirggenna. GODAI neeyyo kehido wode, tana ne ashkkariyo dogoppa" yaagaasu. 32Yaagin Daawiti Abigaalo, "Nena tanaara gaittanau hachchi kiittida GODAI, Israa7eela Xoossai galatetto. 33Neeni lo77o qoppido gishshaunne taani asa suuttaa gussennaadaani ta kushiyan halo kessennaadan teqqido gishshau, anjjetta. 34Hegee bainnaakko, tana nena qohennaadan teqqida de7o GODAI, Israa7eela Xoossai ero! Neeni tanaara gaittanau eesotada yeennaakko, sa7ai wonttana gakkanaashin, Naabaalabaa gidiya issi attumaasinne paxa attenna" yaagiis. 35Abigaala ayyo ehiidobaa i kushiyaappe Daawiti ekkidi, "Ne soo saro gakka. Taani ne qaalaa siyaas; ne oishaakka ekkaas" yaagiis. 36Abigaala simmada Naabaalakko yiyo wode, kawo son giigiya gibiraa mala gibiraa miziiddi son uttiis; Naabaali keehippe mattottidi, ba wozanan ufaittees. Hegaa gishshau, sa7ai wonttanaashin, Abigaala ayyo aibanne qaattabeikku. 37Maallado Naabaali mattuwaa zaaridoogaappe guyyiyan, a keettaayyiyaa ha yoho ubbaa ayyo yootaasu; Naabaala wozanai daafurin i jollu giis. 38Tammu gallassaappe simmin, GODAI Naabaala shocin, i haiqqiis. 39Naabaali haiqqidoogaa Daawiti siyido wode, "GODAI galatetto! Naabaali tana cayidoogaa haluwaa GODAI kessiis; taani a ashkkarai iitabaa oottennaadan teqqiis; Naabaali oottido iitatettaa GODAI a huuphiyan zaariis" yaagiis. Hegaappe guyyiyan, Daawiti Abigaalo ekkanau kiitaa yeddidi oishissiis. 40Daawita ashkkarati Qarmmeloosa katamaa Abigaalikko biidi, "Neeni Daawita gelanaadan nena ekki baanau i nuna neekko kiittiis" yaagidosona. 41Abigaala biittan gufanna ziggada, "Taani ne ashkkariyaa neeyyo kiitettanaunne ne ashkkaratu tohuwaa meeccanau giiga uttaas" yaagaasu. 42Abigaala eesuwan denddada ba hariyaa toggaasu; i danggiriixeti ichchashati o kaallidi biidosona; Daawita ashkkaratuura baada, Daawita gelaasu. 43Daawiti hagaappe kase Iziraa7eeliyo Ahino7aamoko ekkiis; eti naa77aikka a keettaayeta. 44Saa7ooli Daawita keettaayyiyo, ba na7iyo Miikaalo Galliima kataman yelettida Laawisha na7aa Palxxi7eelassi immiis.
Copyright
Learn More


text:
1Kawoi Heeroodisi he wode woosa keettaa asaappe amaridaageeta waisuwaa doommiis. 2Doommidi Yohaannisa ishaa Yaaqooba bisuwan worissiis. 3Hegee Aihudata ufaissidoogaa be7idi, gujjidi PHeexiroosakka oiqqiis; hegee Paasikaa Baalaa bonchchiyo gallassatuuna. 4PHeexiroosa oiqqidi qachchiis. Paasikaa bonchchiyo gallassatuppe guyyiyan, dere asaa sintti aattanau qoppidi, oiddu oiddu wotaaddarati a naaganaadan, tammanne usuppun wotaaddaratussi aattidi immiis. 5Hegaa gishshau, PHeexiroosi qasho keettan naagettees; shin woosa keettaa asai ayyo minttidi Xoossaa woossees. 6Heeroodisi PHeexiroosa asaa sintti aattanau qoppanaappe kase qammi, PHeexiroosi naa77u sanssalatan qashettidi, naa77u wotaaddaratuppe gidduwan xiskkees; naagiyaageetikka qasho keettaa penggen eqqidi naagoosona. 7Akeekennan de7ishin, Godaa kiitanchchai hegan eqqi aggiis; qasho keettankka poo7oi poo7i bayiis. Kiitanchchai PHeexiroosa miyyiyaa dechchi beegotissidi a, “Elle dendda” yaagiis; sohuwaarakka sanssalatai a kushiyaappe wodhdhi aggiis. 8Kiitanchchai a, “Ne suriyaa gixxa; ne caammaakka wotta” yaagin, PHeexiroosi hegaadan oottiis; oottin kiitanchchai, “Ne afalaa maayada tana kaalla” yaagiis. 9PHeexiroosi qasho keettaappe kiyidi, kiitanchchaa kaalliis; ayyo ajjuutaa be7iyoobaa misatiisippe attin, kiitanchchai oottiyoobai tuma gididoogaa eribeenna. 10Kiitanchchainne PHeexiroosi koiro wotaaddaraappenne naa77antto wotaaddaraappe aadhdhidi, katamaa efiya birata penggiyaakko gakkidosona; gakkin penggee etassi barkka dooyetti aggiis; eti kiyidi issi ogiyaara biishin, kiitanchchai sohuwaara PHeexiroosappe shaahetti bayiis. 11PHeexiroosi bana gakkidabaa akeekidi, “Tana Godai ba kiitanchchaa kiittidi, Heeroodisa kushiyaappenne Aihuda asai naagi uttido ubbabaappe ashshidoogaa ha77i tumu eraas” yaagiis. 12I hegaa akeekido wode, daro asai issippe shiiqidi Xoossaa woossiyoosaa, Marqqoosa giyo Yohaannisa aayee Mairaami soo biis. 13Biidi penggen xeesin, issi Roodo giyo ashkkariyaa dooyanau yaasu. 14Rooda PHeexiroosa qaalaa gididoogaa erido wode, bana ufaissin, kariyaa dooyennan guyye woxxada, PHeexiroosi karen eqqidoogaa asaassi odaasu. 15Odin asai o, “Hannee neeni gooyaasa” yaagiis. Rooda PHeexiroosa gididoogaa geeshshada odaasu. Eti, “Hegee a kiitanchchaa” yaagidosona. 16SHin PHeexiroosi karen xeegidi aggennan ixxin, asai kariyaa dooyidi, a be7idi garamettiis. 17SHin eti co77u gaana mala, PHeexiroosi ba kushiyan malaatidi, Godai qasho keettaappe a waati kessidaakko, etassi qonccissi yootidi, “Hagaa Yaaqoobassinne ishanttussi yootite” giidi, kiyidi harasaa biis. 18Sa7ai wonttido wode, PHeexiroosi au biichchidaakko gin wotaaddaratu giddon daro wocamai kiyiis. 19Heeroodisi PHeexiroosa Lal77issin, i xayido wode, naagiyaageeta qoridi, eta worana mala azaziis; hegaappe guyyiyan, Yihudaappe Qiisaariyaa wodhdhidi, hegan amarida wodiyaa uttiis. 20Heeroodisi Xiiroosa asaassinne Sidoona asaassi daro hanqqettiis; hanqqettin eta biittai kattaa Heeroodisa biittaappe demmiyo gishshau, eti issippe gididi, a keettaa halaqaa Bilasxxoosa bantta exa oottidi, sigaa woossanau Heeroodisakko biidosona. 21Heeroodisi sunttettido gallassi, ba kawotettaa afalaa maayidi, kawotaa araatan uttidi, asaassi haasayiis. 22Asai, “Hagee Xoossaa qaala; asa qaala gidenna” yaagidi qaalaa xoqqissidi haasayiis. 23Heeroodisi Xoossaa bonchchibeenna gishshau, sohuwaarakka Godaa kiitanchchai a dechchin, guxuniyan meetettidi, haiqqi bayiis. 24SHin Xoossaa qaalai dicceesinne dari dari bees. 25Barnnaabaasinne Saa7ooli bantta oosuwaa polidi, Marqqoosa giyo Yohaannisa banttanaara ekkidi, Yerusalaameppe simmidosona.
Copyright
Learn More


text:
1Daawitinne a asati heezzantto gallassi Xiqilaaga katamaa gakkidosona. Amaaleeqa asati Neegeeba bazzuwaanne Xiqilaaga katamaa woraajjidosona; woraajjidi Xiqilaaga katamaa taman xuuggidosona. 2Xiqilaaga kataman de7iya maccaasatanne naatuppe cimaa gakkanaashin de7iya ubbata omooddidosona; eta ubbaa ekki efiidosonappe attin, issi asanne woribookkona. 3Daawitinne a asati Xiqilaaga katamaa gakkiyo wode, katamai taman xuugettiichchidoogaanne qassi eta maccaasati, eta attuma naatinne eta macca naati omoodettiichchidoogaa be7idosona. 4Yaatin, Daawitinne aara issippe de7iya asai bantta wolqqai ixxana gakkanaashin waassidi yeekkidosona. 5Daawita maccaasati naa77ati, Iziraa7eeliyaa Ahino7aamanne Qarmmeloosiyaa Naabaala am77iyaa Abigaala omoodettidosona. 6Asai Daawita shuchchan caddanau haasayido gishshau, Daawiti keehippe tuggatiis; aissi giikko, a asai ubbai ba attuma naatunne macca naatu gishshau, keehippe yiillotiis; shin Daawiti GODAN ba Xoossan minettiis. 7Daawiti Abimeleka na7aa qeesiyaa Abiyaataara, "Eefuudiyaa haa ekkada ya" yaagiis; yaagin Abiyaataari eefuudiyaa Daawitayyo ehiis. 8Daawiti GODAA, "Taani ha woraajjidaageetu geeduwaa kaallada boo? Biikko taani eta gakkanee?" yaagidi oichchiis. Oichchin GODAI, "Ee; eta kaallada ba; eta neeni gakkana; omoodettidaageetakka zaarana" yaagiis. 9Daawitinne aara de7iya usuppun xeetu asati denddidi Bisoora SHaafaa gakkin, asaappe amaridaageeti yan attidosona. 10Aissi giikko, naa77u xeetu asati shaafaa pinnanau keehippe daafuridosona. SHin Daawitinne oiddu xeetu asati paanaa kaallidosona. 11Hegaappe guyyiyan, asati issi Gibxxiyaa dembban demmidi, Daawitakko ehiidosona; ehiidi ayyo uyanau haattaa, maanaukka qumaa immidosona; immin miis. 12Qassi balasiyaa lichchakuwaa melaappe baggaanne naa77u wurcco woiniyaa teeraa ayyo immidosona; immin miidi gasttiis; aissi giikko, i heezzu gallassinne heezzu qammi quma mibeenna haattakka uyibeenna. 13Daawiti he bitaniyaa, "Neeni oossee? Auppe yaadii?" yaagidi oichchiis. Oichchin bitanee, "Taani Amaaleeqa bitaniyaassi ailletida Gibxxe asa; heezzu gallassappe kase taani sakettido gishshau, ta godai tana yeggi bayiis. 14Nuuni Yihudaa asatu bolli, Kariita asatu bollinne Kaaleeba yaratu bolli Neegeeba bazzuwan woraajjida; Xiqilaaga katamaanne taman xuuggida" yaagiis. 15Yaagin Daawiti, "Neeni tana he woraajjida citaakko kaalettana danddayai?" yaagidi oichchiis. Oichchin i, "Neeni tana worennaadaaninne ta godaayyo aattada immennaadan taayyo Xoossan caaqqa; yaatikko, taani nena etakko duge kaalettana" yaagiis. 16Hegaappe guyyiyan, bitanee Daawita etakko kaalettidi gattiis. Eti Pilisxxeeme biittaappenne Yihudaa biittaappe omooddidobai keehippe daro gidido gishshau, ufaittidi miiddinne uyiiddi biitta ubban laaletti uttidosona. 17He galla omarssaappe biidi wonttetta gallassa omarssai gakkanaashin, Daawiti eta shociis; gaameelaa toggidi baqatida oiddu xeetu yelagatappe attin, hari issi asinne attidi bibeenna. 18Amaaleeqa asati efiido ubbabaa, ba naa77u maccaasatuurakka gujjidi, Daawiti wotti ekkiis. 19Asati omooddi efiidobaappe aibinne paccibeenna; naatoi woikko cimai, attuma naati woikko macca naati, eti omooddi efiido harabai ubbabaikka paccennan de7ees; Daawiti ubbaakka zaariis. 20Qassi Daawiti dorssaanne miizzaa wudiyaa ubbaa omooddiis; Daawita asai i omooddido wudiyaa hinkko mehiyaappe sinttaara laaggidi, "Hagee Daawita omooduwaa" yaagiis. 21Hegaappe guyyiyan, Daawiti bana kaallanau daafuridi, Bisoora SHaafaa achchan attida naa77u xeetu asatukko yiis. Eti Daawitanne aara issippe de7iya asata mokkanau kiyidosona; Daawitinne a asai etakko shiiqin, Daawiti eta sarotiis. 22SHin Daawitaara biidaageetu giddoppe issi issi pattenna iita asati, "Eti nunaara bibeenna gishshau, nuuni zaaridi ehiidobaappe aibanne etaara shaakkokko; eti bantta naatanne bantta maccaasaa ekkidi boona" yaagidosona. 23Yaagin Daawiti eta, "CHii; ta ishanttoo! GODAI nuussi immidoban intte hagaadan oottanau bessenna. I nuna naagidi, nu bolli woraajjida citaa nuuyyo aattidi immiis. 24Intte giyoobaa ooninne maayenna. Olettanau biidaageetinne nubaa naagiiddi hagan gam77idaageeti issi lagge shaakkana; ubbaageekka issi mala gidana" yaagiis. 25He gallassappe doommidi, hachchi gakkanaashin, Daawiti Israa7eela biittaayyo hegaa woganne awaajo oottidi wottiis. 26Daawiti Xiqilaaga katamaa gakkido wode, ba dabbo Yihudaa cimata, "GODAA morkketuppe omoodettidabaappe taani intteyyo immiyoogaa heite" yaagidi omooduwaappe amaridaagaa yeddiis. 27I hegaa Beeteele, Neegeeban de7iya Raamootanne Yattira katamatun de7iyaageetuyyo, 28Aaro7era, Sifimoota, Eshttamoo7anne 29Rakaala katamatun de7iyaageetuyyo, Yiraahima7eela katamatun de7iyaageetuyyo, Qeena katamatun de7iyaageetuyyoonne, 30Horima, Bor77ashaana, Ataakanne 31Kebroona katamatun de7iyaageetuyyo yeddiis; inne a asati yuuyido sohotu ubbaayyo yeddiis.
Copyright
Learn More


text:
1Hegaappe guyyiyan Akixoofeeli Abeselooma, "Hachchi qammi taani tammanne naa77u sha7u asata doorada, Daawita yedettada oiqqanau kiyais. 2I daafuridaashiininne xalalidaashin, taani a bolli woraajjana. Taani a daganttana; hegan aara de7iya asai ubbaikka baqatana; taani kawuwaa xalaalaa shocana. 3Yaatada taani asa ubbaa neekko zaarana. Neeni issi asa xalaalaa woranau koyaasa; hara asai saro attana" yaagiis. 4Akixoofeela zoree Abeseloomanne Israa7eela cimata ubbaa ufaissiis. 5Hegaappe guyyiyan Abeseloomi, "Arkkiyaa Hushaaya qassi xeesite; ane i giyoobaa siyoos" yaagiis. 6Hushaayi akko yiido wode, Abeseloomi a, "Akixoofeeli zorido zoree hagaa; nuuni i giyoobaa oottanau bessii? Bessennabaa gidikko, ne qofai aibee?" yaagiis. 7Yaagin Hushaayi Abeselooma, "Akixoofeeli zorido zoree ha wodiyan lo77o gidenna. 8Ne aawainne ne aawaa asati mino olanchchata gidiyoogaanne ba marata bonqqettida maahee mala yashshiyaageeta gidiyoogaa neeni eraasa. Ne aawai olau meeze asa; i qammi ba olanchchatuurakka aqenna. 9Be7a, i hannoode gonggolo giddon woikko hara sohuwan qosetti uttiis. I intte citaa bolli koiro woraajjikko, hegaa siyida asi ooninne, 'Abeselooma kaalli biida asati shocettidosona' yaagana. 10Ne aawai toora qara gidiyoogaanne aara de7iya asatikka mino gidiyoogaa Israa7eela asai ubbai eriyo gishshau, harai atto gaammodan xaliya minotu wozanaikka maashana. 11"SHin taani nena zoriyoogee hagaa; Israa7eela zawan Daanappe biidi Berssaabeha gakkanaashin de7iya Israa7eela ubbaa, abbaa doonan de7iya shafiyaa keenaa neekko shiishsha; yaatada neeni ne huuphen eta olau kaaletta. 12Yaatobare nuuni a demmosan awaaninne shocana; xaazai sa7an wodhdhiyoogaadan nuuni a bolli wodhdhana. A gidinkka woikko aara de7iya asaa gidinkka issoinne paxa attenna. 13I katamaa giddo gelikkokka, Israa7eela asai ubbai wodoruwaa he katamaa ehiidi, katamaa giddon issi shuchchikka beettennaadan nuuni he katamaa zanggaarau duge goochchana" yaagiis. 14Abeseloominne Israa7eela asai ubbai, "Arkkiyaa Hushaaya zoree Akixoofeela zoriyaappe lo77o" yaagidosona. Hegee hanidoogee, GODAI Abeselooma bolli iitabaa ehaana mala, Akixoofeela zoriyaa lo77uwaa halissanau qachchido gishshaassa. 15Hegaappe guyyiyan, Hushaayi qeeseta Xaadooqanne Abiyaataara, "Akixoofeeli Abeseloomanne Israa7eela cimata hagaa hagaa giidi zoriis; taanikka eta hagaa hagaa gaada zoraas. 16Ha77ikka Daawitakko eesuwan kiittidi, 'Bazzo pinuwan hachchi qammi aqoppa; hefintti pinnaichcha! Hinna xayikko, kawoinne aara de7iya asai ubbai xayana' yaagidi yootite" yaagiis. 17Yonaataaninne Ahima7aaxi qoncciyan katamaa gelishin eta asi be7enna mala, Eniroogeela giyoosan uttidi naaganaunne issi ashkkariyaa ya yaada etayyo yootin, eti biidi Kawuwaa Daawitayyo yootanau qoppidosona. 18SHin issi wodallai eta be7iis; be7idi Abeseloomayyo yootiis. Hegaa gishshau, eti naa77aikka he sohuwaappe eesuwan kichchidi biidi, Baahuriima kataman issi bitaniyaa soo gakkidosona. He bitaniyaayyo dirssaappe so baggaara haatta ollai de7ees; eti he ollaa giddo duge gelidosona. 19Aibinne erettennaadan bitaniyaa maccaasiyaa kammiyoobaa ekkada ollaa doonan hiixxaasu; yaatada a bolli kattaa miccaasu. 20Abeselooma ashkkarati bitaniyaa soo yiidi maccaasiyo, "Ahima7aaxinne Yonaataani awan de7iyoonaa?" yaagidi oichchidosona. Oichchin maccaasiyaa, "Eti shaafaa pinnidi biidosona" yaagaasu; eti koyin beettennan xayin, Yerusalaame aggidi simmidosona. 21He asati biidoogaappe guyyiyan, naa77u asati ollaappe kiyidi, Kawuwaa Daawitayyo yootanau biidosona; biidi Daawita, "Eesuwan denddidi shaafaa pinnite; aissi giikko, Akixoofeeli intte bolli hagaa hagaa giidi zori wottiis" yaagidosona. 22Yaagin Daawitinne aara issippe de7iya asai ubbai Yorddaanoosa pinnidi biidosona. Wonttiyo wode Yorddaanoosa pinnennan attida issi asinne baawa. 23Akixoofeeli ba zoree ekettibeennaagaa be7ido wode, ba hariyaa kooridi, ba de7iyo katamaa biis; Akixoofeeli ba soo giigissidi, barkka sulettidi haiqqiis; haiqqidi ba aawaa duufuwan moogettiis. 24Daawiti Maahinaima katamaa gakkido wode, Abeseloominne aara de7iya asai ubbai Yorddaanoosa SHaafaa pinnidosona. 25Abeseloomi ba olanchchatu bolli Yoo7aaba sohuwan Amaasa sunttiis. Amaasi Israa7eeliyaa Yetera na7aa; Yeteri Abigaalo ekkidaagaa; Abigaala Naa7oosa na7iyoonne Yoo7aaba aayee Xaruuyi michchiyo. 26Israa7eelatinne Abeseloomi Gala7aade biittan uttidosona. 27Daawiti Maahinaima katamaa gakkiyo wode, Amoona biittaappe Raabappe yiida Naa7oosa na7ai SHoobi, Lodabaara katamaappe yiida Ammi7eela na7ai Maakiirinne Rogaliima katamaappe yiida Gala7aadiyaa Barzzillaayi 28hiixxiyoobata, samppatanne urqqa miishshata ehiidosona. Qassi eti gisttiyaanne banggaa, xiilliyaanne shaashshaa, baa7eelaanne misiraa, 29eessaanne meqqida maattaa, miizzaa maattaa pilaanne dorssaa Daawitinne a asai maanaadan ekki yiidosona. Hegaa eti ehiidoogee, "Asai bazzon namisettiis, daafuriisinne saamettiis" giidi qoppido gishshaassa.
Copyright
Learn More


text:
1Kiimii pērēētuu aka nyoo kiireer kuurumchi keey :piich chaa chaangʼ Yēēsu, aku kiimoomii :kiyoo tākwoomēy. Kukuur :Yēēsu kiineetanichiich akilēēchi, 2"Man kaariiree pichu. Kaakēētēpi nkōō akwaaneek pērēētuus sōmōk āmoomii :kir nyoo ka-am. 3Pkoonēē :pichu walak wōloo lōōw. Nēē āmwoochi kupēēchi keey kaaw kwoomēy :piri kuumuukēy kumistō nkōō aree." 4Kumwa :kiineetanichiich kilē, "Kōōrooni ku suur kwēēn. /Kunyōōrchinii ānō āmiisyō nyoo yāmēy piich choo tēēnō chu tōkōl?" 5Kuteepee :Yēēsu kiineetanichiich kilē, "Ātingʼēy makatiin ata?" Kuwālchi kilē, "Kitingʼēy choo lēē tisap." 6Kumwoochi :Yēēsu kiineetanichiich kumwoochi piich kutēpi ngʼwēny. Kunam makatiinachoochēē lēē tisap akumwoochi Iriin kōōnkēy. Kupuutil akuutē kiineetanik kuchārchinootō piich. 7Kiitingʼēy mpō :kiineetanik kaaraak choo ngʼērin choo mēnkēēchēēn. Kunam :Yēēsu kaaraakik, kumwoochi Iriin kōōnkēy akuutē kiineetanichiich kicharta. 8Kyoomiisyō :piich kupiryoonchō. Kuurum :kiineetanik kiituukaan kuunyiriit kitaseen tisap. 9Kii-itēy piichoochēē kiimii yoonēē ēlup angʼwan. 10Kumwoochi nyuun :Yēēsu piich kupēēchi keey akuulaangʼ :inyeentee mēēli ākōō kiineetanichiich akupa ākōy kōōroo Talmanuuta. 11Kiipkoonchi :Parisaay Yēēsu choo kiimārēy kuutyam inyeentee. Kilēēchi ku-ir ngʼālyoon nyoo ngʼuutuuy kilē tingʼēy :Yēēsu kaamuuka nyoo chōōnēē wōloo mii :Iriin. 12Kiinyita :Yēēsu akilē, "Āmu nee sukumārēy :piich walak ngʼālyoon nyēpō kwōngʼuut? Koomwoorwook man kilē, moomii :kir nyoo ngʼuutinii :Iriin piich choo lēē chu." 13Kumētō :Yēēsu pichoochēē akulaangʼ mēēlii nkōō kiineetanichiich akutilta araaray kuureer kamasta aka. 14Kiiruutyēērō :kiineetanik kwoop makatiin nkōō wōloo kipkoonēē. Kiitingʼēy makatyaan ākoongʼo kipaat nkōō mēēlii. 15Kumwoochi :Yēēsu kiineetanichiich kilē, "Āriip keey, sōō kimeereepō Parisaay ākōō chēpō Ērōōtē." 16Kungʼalaala :kiineetanichoochēē ngʼaleechoochēē akumwoochi keey kilē, "Kamwa kilēē nyoonēē āmu mākitingʼēy makatiin." 17Āmu kiinkēt :Yēēsu kiyoo kingʼāloolēē :kiineetanichiich, kuteepa kilē, "Āmu nee soongʼāloolēy kilē mootingʼēy makatiin? Moosōwu ngʼaleechu? Tōkōōlō :mētēwēyiikwook? 18Ātingʼēy koonyin āmoosōwuuy? Ātingʼēy iitin, āmootēērēē? Moopkootēy :akwaan mpō? 19Paani kyoopuutulēy makatiin muut /sikeepayee piich choo lēē ēlup muut oo, kyaarum :akwaan kitaseen choo lēē ata choo kiingʼātu?" Kilē :kiineetanik, "Kitaseen choo lēē taman nkōō ārēēny." 20Kuteepee :Yēēsu kuureer kilē, "Ki paani kyoopuutulēy makatiin tisap /sikeepayee piich choo lēē ēlup angʼwan oo, kyaarum :akwaan kitaseen choo lēē ata choo kiingʼātu?" Kilē :kiineetanik, "Kitaseen choo lēē tisap." 21Kumwoochi :Yēēsu kiineetanichiich kilē, "Toomō āsōwu mpō ngʼaleechoochēē?" 22Nēē mii pērēētuu aka, ku-it :Yēēsu ākōō kiineetanichiich Peetsaayta. Nkōō yoonēē, kuumuti :piich walak Yēēsu chiich aka nyoo kii koroot. Kisoom :pichoochēē Yēēsu kilē kutiingʼēē ēēruunyiin chiichoonēē sukusop. 23Kunam :Yēēsu ēēruu chiichoonēē kii koroot akuurēētō kiwō wōloo kimālēēkitēē :chiich. Nēē it, kungʼuti koonyiipō chiichoonēē akutiingʼēē ēēruunēchiich akuteepee kilē, "Irōōtēy kir aka tōkōl?" 24Kitoowu :chiichoonēē kimararta akilē, "Ārōōtēy piich aku lēē keet choo pēētootēy." 25Kuureer kutiingʼēē :Yēēsu ēēruunēchiich koonyiipō chiichoonēē. Kusopyō akimararta kukaraam. 26Kumwoochi :Yēēsu chiichoonēē kilē, "Wiyō kaaw ameeweemwaartaata kiyoo kaa-iruun." 27Nēē mii pērēētuu aka, kiwō :Yēēsu ākōō kiineetanichiich kōōrootin choo mii Kayisareeya Pilipi. Kumii aree kupēētii, kuteepee :Yēēsu kiineetanichiich kilē, "Mwoorēy :piich kilē aneen :ngʼoo?" 28Kuwālchi :kiineetanichiich kilē, "Mwoorēy :piich walak kilē inyēēn Koopootiisāniin Chowaana, kumwoorēy :walak kilē inyēēn Eliicha, kumwoorēy walak kilē inyēēn ākoongʼo nyēpō ōōrkooyiipō Iriin." 29Kuureer kuteepa :Yēēsu kiineetanichiich kilē, "Aa akwaan, āmwoorēy kilē aneen ngʼoo?" Kuwālchi Pēētērō kilē, "Inyēēn Meesaaya." 30Kikir :Yēēsu kiineetanichiich mamwaarta kilē Meesaaya inyeentee. 31Kutoowu kuuneet :Yēēsu kiineetanichiich kilē nyōōruuy :Wēēroo Chiich nyāriluut chaa chaangʼ, akutāyēy :kāāntōōy, tisiik choo ēēchēēn ākōō koonēēt chēpō ngʼātuut. /Kupārēy aku nēē mii pērēētuu nyēpō sōmōk kungʼeetee meerat. 32Kumwoochi :Yēēsu akwaaneek ngʼaleechoochēē nyoo maa-ungʼee. Kii nēē teer Pēētērō ngʼaleechoochēē, kuumut tapan Yēēsu akukar koongʼ nkōō ngʼaleechoochēē kāmwoorēy. 33Kuwarak keey :Yēēsu akuuro kiineetanik, akukar koongʼ Pēētērō kilē, "Istoorēēnoon keey :Syeetaani! Ipkootēy kilēē wōloo pkootitooy :piich mā wōloo pkootitooy :Iriin." 34Nkōō yoonēē, kukuur :Yēēsu piich choo kiimii yoonēē ākōō kiineetanichiich, akumwoochi kilē, "Chiich aka tōkōl nyoo mārēy kutuup ngʼaleechuuch, kutay keey, akicham /keenyariil akipō aneen, akichō kutuupkaan. 35Chiich aka tōkōl nyoo mārēy kusāru sāpoontanyiin, kuupootēy, ku nyoo kēētētō sāpoontanyiin akipō aneen ākōō lōkōōy choo kāroomēēn, kusāruuy. 36Kāroomin nee nyoo nyōōruuy :chiich nēē rumchi keey tukun tōkōl nkōō ngʼwēny, akuupoot sāpoontanyiin nyēpō ākōy? 37Ntā nee nyoo muukēy kuwala :chiich sāpoontanyiin? 38Chiich aka tōkōl nyoo māmārēy kumwaartaareenaan keey akutay ngʼaleechuuch mu kōōrooni pō ngʼōōki nyoo tāyēy :piich Iriin, ātāyēy :mpō Wēēroo Chiich, pērēētuuni āchōōnēy ākōō malaykeen choo tiliilēēn nkōō lēpooyin nyēpō Apoonyuun."
Copyright
Learn More


text:
Paarlaamaan kun murtii kana kan raggaasise paartilee fi gareelee isaa gurguddoo ta’an saddeet paartii uummata Awrooppaa EPP, garee warra sooshaalistii fi demokraatotaa SND, warra Libraalii green paartii jedhaman dabalatee deggersa torban isaanii argachuun akka ta’uu miseensa paarlaamaa kanaa kan ta’an Aanaa Maariyaa Gomesh VOAf ibsanii jiru.
Yaadi murtii paarlaamaa dhaan dhiyaate sun kan qophaa’e garee koo qofaan utuu hin taane paartilee ijoo kan paarlaamaa Awrooppaa torbaani jedhan.
Murtiin sun battala gara deebii cimaatti ce’uu isaa kan ibsan Ana Gomesh, Gamtaan Awrooppaa sababaa nageenya naannoo fi kanneen biroon Itiyoopiyaa waliin wal ta’uu filatee kan ture ta’us amma garuu lammiiwwan isaa irratti dhiittaa mirga namoomaa fi dararaa geessisaa jiru akkaan kan isa yaaddessaakan dhufe ta’uu ibsee jira.
Yaadi murtii kun kan Raggaasisame waan tokko utuu hin jijjiiramin utuu hin fooyyeffamin ta’uu kan ibsan Ms. Gomesh yaada murtii kana qoopheessuuf kan isaan kakaase maal akka ta’e ibsaniiru.
Murtiin sun haala qabiyyaa mirga namaa Itiyoopiyaa keessaa yaaddoo inni nutti uume ibsa. Keessumaa immoo magaalaa Finfinneetii ala kanneen jiran yoo xiqqaate lammiiwwan Oromoo 140 ta’an booda irra kan dhaabate mastar plaanii Finffinnee utuu mormanii kanneen ajjeefaman dabalatee dhiittaa mirga namaa ka biroo ilaallata jedhan.
Ms. Gomesh ibsa isaanii Kanaan naannolee Gambeelaa fi Ogaaden keessatti raawwataman kan jedhaman dhiittaa mirga namaa tarreessuu dhaan paarlaamaan Awrooppaa haalli isaa kan isa yaaddesse ta’uu dubbataniiru.
Tarkaanfiin humnaa dhiittaan mirga namaa hiraarsi siyaasaa fi adamsuun hatattamaan akka dhaabatus murtiin kun gaafateera. Mirga isaanii karaa nagaan ibsachuu isaaniif kanneen hidhaman jedhamanis hatattamaan akka hiikaman gaafata.
Ajjeechaawwan raawwatamanii fi dhiittaa mirga namaa raawwataman qorannaan amanamaa fi ifaa ta’e akka geggeessamu gaafata. Mootummaan maastar plaanii guutummaan dhaabuuf murteessuu isaa ibsi sun galateeffateera. Itiyoopiyaan seerawwanii fi walii galteelee sadarkaa addunyaa akkasumas chaarterii mirga namaa akka kabajju gaafata. Itiyoopiyaan qorattoota addaa kan mirga namaa, ijaaramuu fi mirga nagaan wal ga’uu kan tokkummaa mootummootaa akka afferuu gaafata. Murtiin yaadaa paarlaamaa Awrooppaan raggaasisame kun dursanii to’annaa jala kan oolan hidhamtoonni siyaasaa, gaazexeessonni fi mormitoonni martinuu akka hiikaman gaafata.
Ibsi kun itti dabaluu dhaan biyyi Itiyoopiyaa biyya guddoo ka sabaa fi sablammoonni hedduun keessa jiraatan taatus uummanni guddichi kan akka Oromoo fi Ogadeen kan keessatti hachuucamani jedha.
Naannoo Somaaleetti qabeenyaan boba’aa mootummaan uggruamuun, gaazexeessonnii fi namoonni gargaarsa kennuuf gamas seenuu dadhabuu ilaalchisee dhimmoonni akkasii furmaata akka argatan ibsi kun tuqee jira.
Gargaarsi paarlaamaan Awrooppaa Itiyoopiyaaf godhu yakkawwan dhiittaa mirga namaa waliin hidhata akka hin qabaanne keessaahuu projektiiwwan qonnaan bulaa fi horsiisee bulaa dachii isaa irraa buqqisu waliin hidhata akka hin qabaanne jabeessinee gaafanna jedha.


text:
Namnii Itiyoophiyaa keessatti Ibolaan qabame hin jiru jechuun giddu kana ibsaa kan jiran aangawoonni Itiyoophiyaa dhukkubichi yoo argame jechuunis qohiin barbaachisu godhamu ibsanii jiru.
Oromiyaa keessattis uummanni waa’ee dhukkuba kanaa akka hubatu gochuuf irratti hojjatamaa akka jiru obbo Daaniel Kabaa biiroo fayyaa Oromiyaa irraa ibsaniiru. Daangaa oromiyaa keessa jiran adda addaa irratti hojiin imalatoota lafoo gara biyyattii seenan irratti hojiin hordoffii jalqabamuu isaa fi dirree xayyaaraa Bolee keessattis namoota biyya alaa irraa biyyattii seenana irratti qorannaan gaggeessuun kan jalqabame ta’uun ibsamee jira. Oromiyaa keessatti toraban kana hojjattoota ekstenshinii fayyaa waa’ee dhukkuba Ibolaa irratti leenjisuu jalqabamee jira.


text:
1Hegaappe guyyiyan GODAI Muusa, "Neeni, Aarooni, Nadaabi Abiihinne Israa7eelappe laappun tammu asaa halaqati GODAAKKO deriyaa huuphiyaa pude kiyite; kiyidi haahuwan goinnite. 2SHin Muusee, neeni nerkka taakko shiiqa; harati ta mati yooppona. Qassi asaikka nenaara pude kiyoppo" yaagiis. 3Yaagin Muusee yiidi, GODAA qaala ubbaanne a wogaa ubbaa asaayyo yootiis; yootin asai ubbai issi qaalan, "GODAI yootidobaa ubbaa nuuni oottana" yaagidosona. 4Muusee GODAI yootidobaa ubbaa xaafiis. Wonttetta gallassi maallado guuran denddidi, deriyaa xaphuwan yarshshiyoosaa gimbbiis. Gimbbidi Israa7eela asaa yaraa tammanne naa77aa sunttan, tammanne naa77u shuchchaa tuussaa essiis. 5I Israa7eelatuppe yelaga attumaasaa kiittin, eti biidi xuuggiyo yarshshuwaa shiishshidosona; qassi issippetettaa yarshshuwaassi mirggota GODAASSI yarshshidosona. 6Muusee suuttaappe baggaa ekkidi keriyan tigiis; attida bagga suuttaa i yarshshiyoosan caccafiis. 7Hegaappe guyyiyan Maachchaa Maxaafaa ekkidi, asaassi nabbabiis; nabbabin eti, "GODAI yootidobaa ubbaa nuuni oottana; nuuni azazettana" yaagidosona. 8Hegaappe guyyiyan Muusee he suuttaa ekkidi, asaa bolli caccafidi eta, "Be7ite, GODAI ha qaala ubban inttenaara wottido maachchaa suuttai hagaa" yaagiis. 9Muusee, Aarooni, Nadaabi, Abiihinne Israa7eela cimatuppe laappun tammai pude kiyidosona. 10Kiyidi Israa7eela Xoossaa be7idosona; a tohuwaappe garssaara saluwaadan geeyida sampperiyaa giyo phooliya shuchchaappe oosettidabaa milatiya wuige malabai de7ees. 11SHin Xoossai Israa7eela asaa halaqata woribeenna. Eti Xoossaa be7idosona; a sinttan miidosonanne uyidosona. 12GODAI Muusa, "Neeni taakko deriyaa pude haaya; haa taakko kiyada, hagan takka; yaatobare neeni eta tamaarissana mala, taani higgiyaanne azazuwaa xaafido masettida shuchchaa neeyyo immana" yaagiis. 13Hegaappe guyyiyan Muusee ba ashkkaraa Yaasuura baanau denddiis; Muusee Xoossaa deriyaa pude kiyiis. 14Israa7eela asaa halaqata i, "Nuuni inttekko simmanaashin hagan de7ishshite; Aarooninne Huuri hagan inttenaara de7oosona; yohoi de7iyo ooninne etakko bo" yaagiis. 15Muusee deriyaa pude kiyido wode, shaarai deriyaa kammiis. 16Qassi GODAA bonchchoi Siinaa Deriyaa bollan uttiis; he shaarai usuppun gallassaa maayiis; laappuntta gallassan he shaaraa giddoppe GODAI Muusa xeesiis. 17Israa7eelatuyyo GODAA bonchchoi deriyaa huuphiyan xuuggiya tama malatidi beettiis. 18Hegaappe guyyiyan Muusee he shaaraa giddo gelidi, deriyaa pude kiyiis; kiyidi deriyaa huuphiyan oitamu gallassaanne oitamu qammaa takkiis.
Copyright
Learn More


text:
waa’ee Somalia murtii jabaa tokko dabarsuuf carraaqqii godhamaa jiru, Ertiraa-n mormitee jirti.
Ministarri-gargaaraan Ministirii Dhimma-alaa United States Johnnie Carson. Prezidaantota, ka Somalia, ka Kenyaa, Ka Tanzania, Ka Jabuutiifi ka Ugaandaa Muummicha-ministaraa Ethiopia illee itti dabalanii marii cufataaf walitti waaman.
Aangawoonnni gameeyyiin ka Gamtaa Afriikaa Itti-aantuun Muummicha-barreessaa Tokkummaa Mootummootaa Ashaa Rose Migiroo akkasumas- Dippiloomaatonni Britainii fi Faransaay illee marii cufataa geggeessame kanatti hirmaatanii jiran.
Baatii kana keessa, ega magaalaa Kamppaalaa-tti dho’insi Boombii bakka lamatti geggeessamee lubbuu namoota hedduu galaafatee booda gargaarsa loltootaa, Mootummaa Cehumsaa Somalia-f dabaluuf karoorri baafame daranuu deggersa argate. Haleellaa kanaaf AL-Shabaab kan itti-gaafatama fudhate yoo tahu Prezidaantiin Ugaandaa Yoweerii Museviinii immoo, humnoonni biyyoota Giddu-galeessa Bahaa fi ka biyyoota ASIA illee akka qooda keessaa qaban nan amana - jedhu.
Haleellaa Boombii sun Mootummmaa Moqadishoo jiru jabeessuun akka barbaachisu akka Addunyaan dammaqee hubatu taasise jedhu Ministarri-gargaaraan Ministrii Dhimma-alaa United States Jonnie Carson.
Akka Dippiloomaatonni Afriikaa jedhanitti kora magaalaa Kampaalaa-tti geggeessamaa jiru kana irratti, waa’ee Somalia murtii jabaa tokko dabarsuuf carraaqqii godhamaa jiru, Ertiraa-n mormitee jirti. Biyyi Gaanfa Afriikaa tokkittiin miseensa Igaad hin ta’iin Ertiraa-n AMISOOM-iin jajjabeessuun, akka ajajoonni isaa -- haleellaa AL-Sshabaab-f deebii kennuuf mirga qabaatan - karoora biyyoonni naannoo: Ethiopia, Kkenyaa fi Ugaandaa-n baasaa jirun hin fudhadhu - jetti.
Maaliif akka hin fudhanne, jilli Ertiraa walga’ii Gamtaa Afrikaa sana irratti argaman gaafatamanii “Hoogganoonni Afghanistan Talibaan waliin araara dubbachuu ka danda’an yoo tahe, maliif hoogganoonni Somalia Al-Shabaab waliin dubbachuu hin danda’an jedhan.
Aangawichi United States Mr. Carson garuu, mariin cufataan walga’icha cinatti geggeessame sun -mootummaa Cehumsaa Somalia jabeessuuf, waan barbaachisu mara gochuuf walii-galuu isaa dubbatan.
Waan ajaa’ibaa kaleessa mul’ate tokko immoo Ministrittiin Dhimma-alaa Afriikaa kibbaa Maite Nkoana Mashabane walga’ii dhimma Somalia sanatti hirmaachuu isaanii ti. Dura-taa’aan Koomishina Afrikaa- Jean Ping akka Afrikaa Kibbaa humna naga-eegumsaa Gamtaa Afriikaa AMISOOMI-f loltoota gumaachistu gaafachuun Prezidaant Jacob Zuumaa-tti xalayaa barreessuu isaanii duraan dubbatanii turan. Mr. Zumaa-n gaaffii kanaaf deebii qajeelaa kennan yoo tahan gaafatanii kolfuu irraa kan hafe deebii hin kennine. Garuu, booda walga’ii Gamtaa Afrikaa irratti ennaa dubbatan gaaffii sanaaf deebii kennuuf akka itti yaadaa jiran mallattoo agarsiisan jedhan.


text:
Naannoolee Itoophiyaatti dhiyoo tanaayyuu bokkaan guddoo roobuutti jira. Bokkaan kun akka ogeeyyotii raaga qilleensaa jedhanitti jijjiirama qillenesaa, El Niño gula dhufe kun karaa kutaa,ollaa irraa faca’aa,lafaa fi manneen jijjissaa waan hedduu balleessuutti jira.
Oromiyaa keessaa godina Baalee aanaa sadii keesatti nama sagalitti bokkaan kanaan lubbu dhabe.Aanaaleen laftii namii itti lubbuu dhabe; Barbaree,Sawwannaa fi Ginniiri.
Obboo Albdulakim Aliyyii,itti gaafatamaa biiroo koominikeeshiinii godina kanaati.
“Jarii dhume kun laga guutee cehuuf adoo jedhu lolaan fudhate malee lolaan isaan irra facaheetii miti.Namii adoo gara oolee adoo galuu lagni ka fudhatetti jira. Aanaa Barbareetti dhiirsaa fi niitii gaangeen yaabatanii lagan cehuuf jedhan fudhate.Argamanii awwaalaman.”
Jara kana akka jecha obboo Abdulhakimitti malkaa Dhaareetti fudhate.Aanaa Ginniiri keessalleetti akka jecha itti gaafatamaa kanaatti nama malkaa cehuuf jedhu lolaan fudhate.
Bokkaan kun kana maleellee godina Baalee kanatti midhaan lafa qarxii (hectare) irratti facaasan balleesse jedhan.Lafa midhaan amma bahuutti jiran bokkaan kun itti balleesse jedhan
Akka obboo Abdulhakim jedhutti lafti midhaan irraa badan tun lafa bal'oo.
“Sanyii facaafame keessallee gara hektaara 559 ka gahu lolaadhaan dhiqamee fudhatame.”
Laftii midhaan irraa badanii jedhan aanaa Gooroo,Ginniir, Barbaree, Sawwannaa.
Kana maleellee lolaan kun horii 1000 tahu fudhate,taatullee akka jecha obboo Abdulhakimitti mana namaa lolaan fudhate hin jiruu namii lolaa kanaan baqatee onaa godaanelleen hin jiru.
Lolaan kun kana maleellee karaa godina Baalee Holqa Soof-Umarii fi Gooroo dhaqaniin kutee umamta naannoo Butaatii fi Daawwee walti bahuu dhowwe.
Riqaan aanaa Gooroo ganda Doloolloo jirulleen ya cite.
Mootummaalleen akka jecha itti gaafatamaa biiroo koominikeeshiinii kanaatti koree ‘Ittisa Balaa Lolaa’ jedhanii ganda haga godina jaaree ummataan gargaaruutti jira.
Gama dhibiin ammoo bokkaan naannoo ummata Kibbaa godina Wolaayitaatti aanaa Kindootti ganda shan keessatti guyyaa dheengaddaa roobe akka jecha itti aanaa Koomsihera poolisii godinichaa Alemaayyoo Maammoo jedhutti nama 41 tahu fixe.
Gandootii namii keessaa dhumate jedhan; Atataa,Gocoo,HooShawaa Muraa fi Moggisa,Borkoshee faatti Laftii gadi cittee lolaan nama guurrate horii guddaa fuddhatellee.
Lolaan kun Karaa godina Walaayitaatii fi godina Daawurootiin dhaqan kute. Karaan godina Sidaamaalleen dhaqan ya cite. Lagii Bilaatteelleen guutee riqaa karaa irraa kutee nama walti dabruu dhowwe.
Bulchiinsilleen waan dandadahuun ummata gargaaruutti jiraa jedha.
Nama godina Walaayitaatti sababa lolaatiin dhuamte 41 keessaa saddeeti maatii tokko.
Reefa nama haga tokko arganii kaanillee barbaaduutti jiran.Lafti baddaa waan taateef namallee barbaadi dhiba tahe. Jara kana haga guddaan lafa bokkaan roobetti gadi kutetti fixe.


text:
Barnoota jajjabeessuu fi saboonummaa Oromoo gad dhaabu keessatti qooda olaanaa kan qaban Obbo Yisaaq Angoos Gurmuu umrii isaanii 82tti Kamisa Sadaasa 19 bara 2015 du’aan boqotanii jiru.
Barnooti hundee jireenya dhala namaa ta’uu isaa nu hubachisan kannen jedhan barattonni isaanii duraanii eenyummaa ofii baruunis hubannaa barnootaa irraa akka maddu nuu ibsaa turan jedhu.
Bara bulchiinsa abba irree Dargii hidhaa keessa kan turan Obbo Yisaaq Angoos Gurmuu dhuma irratti yeroo hiikamanittis Finfinneetti deebi’uun manneen barumsaa sadarkaa lammaffaa akksumas hanga sorata ba’anitti mana barumsaa oogummaa fi Teeknikaa Tegbaara Id jedhamu kan Finfinnee keessaa barsisaa turan. Barattonni isaanii durii fi kanneen isaan beekan maal jedhu?


text: Haayya kaa! Namootni dalagaa tana dalagaatii jirtan galatomaan jedha. Arstistoota teenna haabashaan fiddee yoo DC irrattii habashootaaf sirbisiiftu garaan nagubachaatii ture! ee kaa ammaan tana,maqaa Oromoo bareedaa tanaan(Foolleen) yoo wellistoota Oromoo fiddaanii uummata teenna naannoo Dc jiran bashanasiiftan, garaa habashootaa hedduu ni gubdan. Nuyii Oromootaaf garuu kabajaadha.Gara fuula durallee weellistoota bebbekamuu Oromiyaatii fiddani akka aartii teenna habashaan dominate goote san uummata biroo biratti akka beeksifttan abdiin qaba. ee kaa jabaadha jedha.


text:
Majaa Mallika Kathaigal 242
— Idi Inpatthina Inimaiyaiyum Ol Inpatthin Uyarvinaiyum Mika Alakaaka Vivaritthu Eluthi Summaayirunthaalum Eppothum Pundaiyil Oru Namaichalai Eerpadutthi Varum Engal Iniya Pundaittholi Mallikaa En Peyar “namaichal Nalinaa” Enru Vaitthuk Kol. Naan Vasathiyaana Kudumpatthil Piranthaval. En Amma Mikavum Kandippaanaval Kaddup Paadaanaval. Ennaik Kallooriyil Seertthu Haasdalil Viddu Viddus Senra Poluthu Kooda Mikakkandippudan “nalinaa Nee Etthanai Peer Kooda Veenumnaalum Otthukko. Aanaal Vayitthula Vaangikkiraamap Paatthukko” Enru Sdrikdaana Arivurai Sonnaal Enraal Paartthukkoyeen Aval Arivuraiyinai Miraamal Nadanthu Kondirukkireen. Ingeeyulla En Paayஃprandsukaludan Okkum Pothu Sariyaana Paathukaappudanthaan Okkireen. Karuppidikkum Vaayppulla Naadkalil Okka Veendum Enraal Atharkaana Pils Edutthuk Kolkireen. Enavee Aynthu Paay ஃprandusukaludan Otthaalum Ithuvarai Enthap Pirachinaiyum Illaamal Irukkirathu. Ippoluthu En Propasar Orutthar Mukeesh Enru 30 Vaythirukkum Avarudan Okka Santharppam Vanthathu. Sari Otthomaa Ponaamaannu Illaama Naankainthu Santharppangalil Ennai Aasaiyudan Ottha Avar Ennait Thirumanam Seythu Kolla Virumpuvathaakat Therivitthaar. Enakku Enna Mudivu Solvathu Enat Theriyavillai. Irandaavathu Semasdar Leevin Pothu Antha Mukeeshai En Veeddirku Alaitthus Senreen. En Kasd Enru Arimukappadutthineen. Ammavukkup Purinthathu. Avar Kesd Roomil Irukka Ennidam Vantha Amma “enna Nalinaa Thideerena Avanai Ingee Kooddiddu Vanthirukkiyee Enna Avan Unnai Meereej Pannikka Virumpuraanaa-” Enratharku Naan Aamaa Enreen. “sari Avan Koodappadutthiyaa Avan Nallaa Seyyiraanaa- Unakku Thirupthiyaayirunthuchaa-” Enrathum Naan Vedkatthudan “aamaammaa” Enreen. Amma Vidavillai “nee Chinnappillaimmaa Unakku Sariyaat Theriyaathu. Avan Unnuthula Vaay Poddaanaa-” Enraal. “m.. Avarum Vaay Poddaar. Naanum Avaruthula Vaay Poddeen” Enreen. Amma Thodarnthu “sari Evvalavu Neeram Kutthuraan-” Enrathum Naan “athukkellaam Sdaap Vaas Vachikkiddaa Saripaarkka Mudiyum. Aanaa Avar Nllaa Rompa Neeram Podduk Kutthuraar. Enakkee Iduppu Vali Vanthiruthu. Avvalavu Neeram Poddu Nangu Nangunnu Podduk Kutthuraarmaa” Enreen. Amma Oru Maathiri Perumoochu Viddapadi “m.. Sari Paarppam. Naalaikku Ithupatthip Peesalaam Nee Poyt Thoongu” Enrathum En Pedroomukku Vantheen. Aanaal Thookkam Vanthaal Thaanee. Rendu Room Thalli Kasd Roomil Mukeesh Padutthuk Kidakkiraar Enru Ninaikkum Pothee Avarudan Okka Veendum Enru Aasai Muddiyathu. Konja Neeram Porutthirunthu Viddu Sari Inneeram Amma Thoongiyiruppaal Enr Ninaippudan Veliyil Vanthu Kasd Room Nokki Senreen. Appothu Amma Roomilirunthu Aval Munakal Keedkavee Naan Thayangiyapadi Jannal Valiyee Ullee Paartthu Naan Athirchi Adaintheen. Angee Amma Peddil Kidakka Mukeesh Aval Mithu Padarnthu Aval Uthadukalil Mutthamiddapadi Jocketdai Vilakki Ammavin Valamaana Mulaikalaip Pisainthu Kondirunthaar. Ingee Ammavaippatthis Solla Veendum. En Amma Kalyaanikku Vayathu 45kkul Irukkum. Nanraakat Thalathalannu Iruppaal. Kundiyum Mulaikalum Valamaaka Sathiraadum. En Appa Chinna Vayasileeyee Engo Kaanaamal Poy Viddthaakas Solluvaal. aanaal Oorukkul Ammavin Nadavadikkaikal Pidikkaatthaal Avar Odi Viddaar Enrum Ippothu Engo Kaasiyil Saamiyaaraaka Iruppathaakavum Solluvaarkal. Ethu Unmai Enru Enakku Theriyaathu. Aanaal Nichayam Aan Thunai Illaatha En Amma Itthanai Naal Olungaakatthaan Irunthu Varukiraal Enpathai Naan Ariveen. Naan Thodarnthu Ullee Paarkka Amma M 8230 m.. Aa.. Enru Munakiyapadi Avar Thalaiyap Piditthu Ilutthu Than Mulaiyil Alutthikkolla Avar Aval Mulaiyil Chinna Sunni Saisil Needdik Kondiruntha Kaampaip Piditthu Sappinaar. Mulaiyai Sappiya Thalaiyaip Piditthu Ilutthu Innum Kilee Irakka Mukeesh Aval Selaiyai Urinthu Viddu Aval Pundaikkul Mukatthaip Puthaitthu Nakkinaar. Amma Koothi Niraiya Karumayirkal Olungarru Kannaa Pinnaavenru Mandiyirunthathu. Avalee Koothi Uthadukalai Vilakkik Kaadda Mukeesh Oru Naaykkuddi Pola Nakkik Kondirunthaar. Pin Avaraiyum Ammanamaakki Avarathu Mayiradaintha Sunniyaiyum Koddaiyaiyum Nakki Nakki Umpinaal. MayirpPundaiyai Viritthapdi Kaalai Akaddi Vaitthuk Kondu “m.. Vaappaa Ithula Vidu.. “ Enrapadi Avarai Ilukka Avar Kadappaarais Sunniyai Aval Koothiyil Aalamaaka Soruka Aval Kaalai Uyartthi Avar Tholil Poddapadi “ppaa.. Etthanai Naalaachu Intha Sokatthai Anupavichu..m.. Nallaak Kutthu.. Aalamaa Olu” Enrapadi Anatthiyapadi Kidakka Mukeesh Aval Adivayirril Pad Pad Ena Sttham Varumaaru Poddu Otthaar. Paartthuk Kondiruntha Enakku Ennaiyariyaamal Pundai Olukiyathu. Pavadaiyaal Thudaitthuk Kondeen. Ullee Paarkka Amma Paatroom Senru Kaluvik Kondu Vanthaval Enna Ninaitthaalo Thideerena Kathavait Thiranthu Kondu Veliyil Vanthaval Naan Pundaiyait Thodaitthuk Kondiruppathaip Paartthaval “m.. Ellaam Nallaap Paatthiyaa. Nee Paatthukkiddu Irukkeennu Enakku Appavee Theriyum. M.. Mukeesh Soopparaa Okkiraandi. Sari Vaa.. Ullee Vaa” Enrapadi Ennai Ullee Alaitthus Senru Ennai Ammanamaakki Avar Meel Thalli Viddaal. Vedkamillaamal Avarum Ennai Ammanamaakk Kaddi Anaikka Pakkatthil Amma AmmanakKundiyaaka Athai Rasitthuk Kondirunthaal. Mukeeshukku Seekkiramee Vidaitthuk Kondathu. En Kaathil Methuvaaka “nalinaa Nee Amma Pundaiyai Nakku. Naan Athaip Paatthuk Kidda Unnai Okkireen” Enraar. Naan Thayakkamaaka Ammavaip Paarkka Aval “m.. Vaa..” Enrapadi Ennai Aval Mithu Thalai Kilaakap Padukka Vaikka En Vaaykku Neeree Aval MayirkKoothi Theriya Ellat Thayakkamum Vilaka En Naakkai Antha MayirpPundaiyil Vida En Koothiyil Amma Nakka Appadiyee En Pinpuram Ninra Mukeesh En Pundaikkul Sunniyait Thinitthaar. Intha Ol Mikap Puthumaiyaakavum Enakku Veriyaakavum Irunthathu. Palanimidangal Ennaip Poddu Otthu Muditthaar. Enna Kaaranamo Theriyavillai Enakku Atharkup Pin Angirukka Pidikkavillai. En Roomukku Vanthu Viddeen. Mrunaal Vidinthathu. Mukeesh Amma Roomil Thaan Irunthaar. Iravu Athukkappuram Etthanai Murai Amma Than Periya Pundaiyil Okka Viddaalo Enru Ninaitthuk Kondeen. Avar Purappaddus Senrathum Amma Naan Mukeeshai Thirumanam Seyya Sammatham Kodutthaal. Enakku Santhosham Eerpaduvatharkup Pathilaaka Kulappamaana Unarvukalee Minjiyathu. En Kanmunnaadiyee En Ammavai Otthavar Ennai Amma Pundaiyai Nkkas Solli Athai Rasitthapadi Ennai Otthavar Eppadi Enakku Sariyaanathoru Kanavanaaka Amaivaar Ena Mikavum Thayangukireen. Aasaikku Olkkirathu Veera Laiஃp Paardnaraaka Oruttharai Theervu Seyvathu Veeru Enru Pakuttharivu Solkirathu. Int Idiyaappa Sikkalukku Neethaan Thakuntha Theervalikka Veendum En Iniya Pundait Tholi Mallikaa- ________________namaichal Nalinaa. Aahaa Namaichal Eduttha Nalinaa Ennathaan Ol Aarvam Irunthaalum Aasaikku Okkirathu Veeree Laiஃppaardanarai Theervu Seyvathu Veera Enru Nee Theermaanikkum Poluthee Un Putthisaalitthanam Therinthu Vidukirathu. Aanaal Nee Sollum Kaaranam Athaavathu Un Munnaadiyee Un Ammavai Otthathu Amma Pundaiyai Nakkas Solli Rasitthapadi Unnai Otthathu Enpathellaam Sariyaana Kaaranamalla Enru Naan Ninaikkireen. Een Enil Thirumanamaanapin Ithupola Manaiviyin Opputhaludan Mamiyaaraiyum Seetthup Poddu Okkum Nikalvukalai Naan Ariveen. Enavee Ithu Maddum Oru Kaaranamaaka Ninaikka Veendiyathillai. Aanaal Naan Un Ammavin Konatthilirunthu Inthap Pirachinaiyai Anuka Ninaikkireen. Nee Solliyullapadiyee Un Amma Itthanai Varudamaaka Aan Thunaiyillaatha Nilaiyilum Than Kaama Unarvuklai Adakki Vaitthee Vaalnthirukkiraal. Aanaal Unnai Manamudikkum Aasaiyullavanai Veeddukku Kooddi Vanthathodillaamal Avan Eppadiyellaam Pundaiyai Nakkuvaan Eppadiyellaam Unnai Olppaan Enru Sonnathan Moolam Aval Ullatthil Kaamavithaiyinai Oonriyirukkiraay. |athanaalthaan Perumoochudan Unnai Roomukku Anuppiyaval Athan Pin Eppadiyo Mukeeshai Aval Roomukku Varavalaitthu Avanidam Than Ullakkidakkaiyait Therivitthu Avanudan Otthirukkiraal. Athanai Nee Paarkkiraay Enpathu Therinthavudan Unnaiyum Ullee Alaitthu Avan Viruppappadi Iruvarum Pundaiyai Nakki Unnai Olppathai RaChitthirukkiraal. Ithan Moolam Nee Avan Manaiviyaana Pinnarum Aval Mukeeshudan Thodarnthu Okkalaam Enra Aasaiyaal Thaan Un Thirumanatthirku Sammatham Therivitthirukkiraal. Aanaal En Mudivu Veeru. Unakku Vyathu 18 Thaan Aakirathu. Mukeeshukku Vayathu 30. Unakku Innum Ivanai Vida Sirantha Paardnar Kidaikka Athikamaaka Santharppangal Ullathu. Nee Onrum Mukeeshai Rompavum Virumpik Kaathalippathaakas Sollavillai. Unakku Innum Vaayppukal Ullana. Aanaal Itthanai Naal Inpatthait Tholaitthu Viddu Vaalnthu Varum Un Ammavukku Ithai Vida Sirantha Santharppam Kidaikkaathu. Enavee Un Ammavin Vaalvinaikkaruthi Nee Mukeeshidam Thakunthapadi Edutthus Solli Avanai Un Ammavirku Oru Maruvaalvu Tharas Sol. Naan Eerkanavee Veeru Oru Tholikku Eluthiyathu Pola Oruvar Eelaandirkum Meelaaka Thakaval Inri Irunthaal Avar Iranthu Viddathaakk Karuthalaam Ena Saddam Solkirathu. Enavee Un Amma Kalyaani Mukeeshai Marumanam Seythu Kolvathil Enthas Sddas Sikkalum Illai. Ithan Moolam Kalyaanikku Oru Mindum Vasantham Thara Unakkum Un Moolam Mukeeshukkum Kidaikkirathu. Enavee Nee Eppaadu Paddaavathu Mukeeshaiyum Un Ammavaiyum Thirumana Panthatthil Inaitthu Athan Moolam Oru Ariya Mananiraivinaip Perrukkol En Anput Tholiyee. Ammavai Mukeesh Thirumanam Seythu Kondaalum Un Amma Sammathatthudan Un Namaichalukkaaka Un Pundaiyil Avan Okkavum Vaayppu Kidaikkum Enpathaiyum Ninaitthup Paartthuk Kol Appuram Oru Mukkiyamaana Vishayam. Nalinaa Than Amma Rompa Kandippaanaval Kadduppaadaanaval Enrum Athanaaleeyee Mikavum Kandippaaka “nee Etthanai Peer Koodavum Otthukko Aanaal Vayitthula Vaangikkaamap Paatthukkko” Enru Sonnathaakavum Kooriyiruppathu Meelelunthavaariyaakap Paarkkum Pothu Nakaichuvaiyaakat Theriyalaam. Aanaal Unmaiyil Ithu Oru Vaalviyal Unmaiyaaka Amainthullathu Enak Karuthukireen. Inthak Kaalatthuk Kuddinga Ellaam Nenju Meedu Thadda Aarampikkum Pothee Pasangalidam “deey En Saddaikkullee Maangaay Vachirukkeen. Kadikkiriyaa-” Enru ChinnaMulaiyaik Kaaddukiraarkal Kilee Pundaiyil Mayir Thulirkka Aarampitthathumee ”deey Enakku Kilee Arikkuthudaa Nee Un Saamaanaik Kaaddinaal Naan En Saamaanaik Kaadduveen” Enru Thadiyai Vidduk Kolla Aasaippadukiraarkal. Avarkalidam Poy Yaarudanum Palakaathee Enna Aasai Vanthaalum Yaarudanum Okkaathee Enraal Athu Nekadivvaana Payanaiyee Tharum. Ithanai Nankunarntha Kalyaani Pathineddu Vayasuppaavaiyaana Nalinaavidam Mika Braakdikalaaka Sariyaana Paathukaappudan Otthukko Enru Solliyirukkiraal. Unmaiyil Kalyaani Oru Thai Sthaanatthil Mikas Sariyaana Putthimathiyee Kooriyirukkiraal. Ivvalavu Arivulla Kalyaanikku Thakuntha Maruvaalvu Kidaitthida Veendum Enra En Avaavee Nalinaavukku Alittha Pathilil Ullathu. 2 2011 8 28 Majaa Mallikaavidam Keelungal. 2.0 . .


text:
Itoophiyaanotii akka Perz.Obaamaan waan rakkoo mirga namaa irratti dubbatu TWITTERn ergaa ergatan
Eergaan TWITTER tun #EthiopiansMessageToObama irratti ergamte akka perzidaanti Obaamaan yoo Itoophiyaatti imaltu dhaqu waan qabsiinsa mirga namaa dubbatu gaafatte.
Ergaan TWITTER tun waan mootummaan Itoophiyaa mirga nama isaa gadi qabee nama tolchuutti jira jedhan tokko tokkoon barreesste.
Ergaa TWITTER namii Itoophiyaa perzdaanti Obaamaatti ergachuutti jiruu fi waan deemmaa Obaamaa tana irratti dubbachuutti jiru kunoo ilaalaa
#EthiopiansMessageToObama asi irraa ilaalaa


text:
Uummata Rakkate Dhaqqabuu: Gaaffii fi Deebii Obbo Dinquu Dayyaasaa Waliin
Ka dhiheenya wal’aansa Fayyaaf as Yunaayitid Isteets dhufanii deebi’an, abbaan Yunivarsitii Rift Vaalii fi abbaan qabeenyaalee ka biroo, Obbo Diunquu Dayyaasaa, caama hamaa yeroo ammaa Itiyoophiyaa mudate kanatti birmachuuf jecha, dhiheenya kana, uummata hanqina nnyaataaf guddaa miidhame kan Oromiyaa keessaa fi naannoolee addaatiif walumaa-galatti midhaan kuntaala kuma afur bitanii raabsuu isaanii dubbatu. Gargaarsawwan Oromiyaa keessatti kennan karaa barattoota Yunivarsitii isaanii keessatti baratanii raabsuu isaanii fi ka naannoolee ollaa akka naannoo Amaaraa faa immoo, karaa mootummaa dhimmi isaa ilaallatuu dhaqqabsiisuu isaanii ibsanii jiran.
Gama barnootaatiin immoo,gaaffii uummatni naannawa magaalaa Finfinnee bakka “Leencaa” jedhamu irraa isaan gaafateef deebii kennuuf jecha mana-barnootaa sadarkaa lammaffaa fi kilinikii fayyaa of keessaa qabu ijaarsisaniifii kan itti kennuuf qophii xumuran ta’uu dubbatu. Ka dhuunfaa isaanii tahe – Yunivarsitiin Rift Vaalii immoo, yeroo guutummaa biyyattii fi Somaaliiland keessaa walumaa-galatti mooraalee 32 ka qabu tahuu kan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsan, Obbo Dinquu Dayyaasaa, gara aadaa fi miidiyaa uummata Oromoo guddisuutiinis Televiiziyoona OBS (Oromia Broadcasting Service) jedhamu hundeessuu isaanii dubbatan.
Akeeka isaanii egeree ennaa dubbatanis, dargaggoota Oromoo gurmeessanii, akka isaan wali ijaaruduudhaan hojii daldalaa fi oguma ka biraa sadarkaa biyyoolessaa fi Addunyaa irratti dorgomanii fi guddatan gochuuf kan hojjechuu jalqaban ta’uu ibsan – Obbo Dinquun.


text:
WASHINGTON DC —
Magaalaa kaayiroo fi kutaalee Masrii heddu keessatti walitti bu’iinsii hokkaraan guutamee babal’ataa jira.Kunis humnootiin nagaa eegsisan kan mootummaa deggertoota Muslim Brothehood kanneen mooraa lama kan kaayiroo keessatti walitti qabaman addaan facaasuuf yeroo bobba’anitti ture.
Mooraalee lameen Morsiin aangoo irraa eega buufamanii as deggertonni isaanii guyyaa 40 caalaaf keessa ta’anii mormii dhagesisaa jiran.Mooraa lameen keessaa xiqqicha kan jedhame isa yunivarsitii kaayiroo cina jiru humnootiin nagaa eegsisan akka salphaatti cabsanii seenuun itti milka’anii namoota hedduu hidhan.Kokolaataan Buldoozara jedhamuu waan namonni ijaarana mara diiguun daandii kan qulqulleessan yoo ta’u humnootiin nagaa eegsisan immoo dunkaana namootaa diiguun mormitootatti ibidda qabsiisan.
Mooraa guddicha isa masjiida cina jiru keessatti polisotaa fi waraanni biyyatti Gaaza himiimaansu gargaaramuun gara waltajjitti seenan. Mooraa sana keessatti ibiddi kan qabate yoo ta’u dumeessi gaaza himiimaansuu qilleensa naannoo guute. Hogganoonni sadarkaa olaanaa kan garee muslim brotherhood hidhamuun gabaasamee jira. Walitti bu’iinsii babal’ataa kan jiru ta’uus jedhu hogganaan yunivarsitii Al-Azhar sheik Ahmed Tayyeb namni hundumtuu hokkara akka dhaabu akkasumas hoggaooinni siyaasaa gad ta’anii dubbachuun akka walii galan gaafatan.
Dubbi himaan mootummaa ce’umsaa akka jedhantti hokkarri jiraatus akka karoora lafa ka’ameetti deemsi siyaasaa waan itti fufuuf kanneen siyaasa keessa jiran martiniuu itti hirmaadhaa jedhan.Garuu dubbi himaan Muslin Brothehood waraana masrii balaaleffachuun fixiinsa gageessaa jira, garuu mormii keenya itti fuufna jedhe. Mummichi ministeera Tarkii paarttiin isaanii garee Muslim Brotherhood waliin michooma waan qabuuf fixiinsa gaggeeeffame Tokkuummaa mootummotaa haa qoratu jedhan. Amerikaan gama isheen hookkara hiriirtota mormii sana irratti oofamu cimsitee balaaleffachuu dhaan maatii firoottan duraa du’anii fi madaa’aniif gadda itti dhaga’ame ibistee jirti.


text:
Yemeen keessatti hokkaraa fi wal waraansa waggaa tokko caalaaf gaggeeffame jalaa lubbu ofii oolfachuuf jecha baqatoonni waajiira UNHCR magaalaa Sana’aa jiru cinatti huccuu fi laastiika irraa dahannaa tolfachuun baatiilee kudhaniif jiraachaa turan.
Tajaajiila dhala namaaf barbaachisu kam iyyuu akka hin argatiin kan dubbatan baqattoonni kun hangi tokko waraqaa ragaa kan dhaabni baqattootaa isaan itti simate kanneen qaban kaan immo kannen iyyatanii dhimmi isaanii ilaalamaa jiru ta’u dubbatu.Giddu kana garuu, UNHCR iddoo biraatti isin geessina jechuun dirqisisee bakka nuti hin beeknetti nu deemsisaa jira.
Reebichaa fi dararaan adda addaa humna tikaa nageenya Yemeniin kan irratti rawwatanu ta’u kan ibsan baqattonni kun, guyyaa lamaaf nyaata ituu hin nyaatiin waraanaan marfamanii akka jiran dubbatu.
Gama kaaniin Sudaan keessatti dahannaaf iyyataa kan jiru wallisaa Kadir Martuu humnootii tika nagaan Kaartum keessaa qabamee hidhamuu baqattonni dubbatanii jiran.
Kadir biyya keessattis hidhamee ture kan jedhan baqatoonni kun, dabarfamee Itiyoophiyaatti kennama sodaa jedhu qabu.Oduu boodana nu dhaqqabeen immo kadir mana hidhaa Gsmali Ajnbi keessaa eessa akka geeffame hin beekamiin jira.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggeefadhaa.


text:
Projektiin madda ibsaa guddichi kan laga Abbaayaa Hariiroo Itiyoopiyaa fi Masriif madda shakkii ta’ee tureera.
Akkaataa itti fayyadama laga abbaayaa gama ilaaleen ejjennoo Masriin qabdu mul’inatti qeeqaa kan turanii fi jecha jajjabaa dubbataa kan turan muummichi ministeeraa Mallas Zeenaawwii har’a immoo jecha isaanii waan hojiitti hiikuu eegalan fakkaatu.
Projektichi hoteela sheraaton keessatti wayita ifa taasisamu ministeerri bishaanii fi energy obbo Alemayoo Tegenuu akka jedhanitti ijaarsi dhiyeenyatti eegalamu wayita xumuramu humna ibsaa mga watt 5200 maddisiisuu danda’a jechuu dhaan bal’inii isaa hagm akka ta’es ibsaniiru.
Ittisi bishaanii kun asii ol dheerinni isaa metera 145. Kan amma jiru kun bishaan xaanaa caalaa dachaa lama baachuu danda’a.
Ittisi kun erga ijaaramee booda haala ittiin bishaanni itti guutamu waggoota muraasa fudhata. Yeroo kanattis lagi Abay hanga tokko kan hir’atu si’a ta’u, ittisi kun erga guutee booda garuu iddoo isaa duraaniitti deebi’a.
Ittisi bishaanii sun Itiyooopia keessatti hojii jal’isii xixiqqoof oola jedhamee abdatamus, gama jal’isiin daran kan fayyadamtu Sudan. Masriinis hamma tokko itti gargaaramti. Gama keenyaan humna ibsaa ittiin maddisiisna.
Itiyoopiyaan yeroo ammaa humna ibsa mega watt 2000 maddisiisuu kan dandeessu si’a ta’u waggoota shanan itti aanan keessa kuma kudhaniin ga’uuf karoorfamee jira