text:
Tafsiira Suuratu Al-Ankabuut-Kutaa 4
Karaa Jallinnaa Namatti Bareechisuu fi adabbii isaa
Kaafironni daandii qajeelaa irraa nama jallisuuf wanti isaan hin goone hin jiru. Tooftaalee adda addaatti fayyadamu. Tooftaalee sanniin keessaa mee tokko haa ilaallu:
“Warri kafaran warra amananiin, “Karaa keenya hordofaa, cubbuu keessan ni baadhanna.” jedhan. Isaan cubbuu isaanii irraa homaayyu hin baadhatan. Dhugumatti isaan kijibdoota. Dhugumatti, ba’aa isaanii akkasumas ba’aa isaanii waliin ba’aa [biraas] ni baadhatu. Dhugumatti, Guyyaa Qiyaamaa wanta kijibaan uumaa turan irraa ni gaafatamu.” Suuratu Al-Ankabuut 29:12-13
Warri kafaran warra Ergamaa Rabbiitti amananii fi hordofaniin, “Yoo isin karaa keenya hordoftanii fi du’aan booda kaafamtan, yeroo sanitti adabbii cubbuu (dilii) keessanii ni baadhanna.” jedhan.[1] Asitti “Karaa keenya” jechuun “Amanti keenya” jechuu isaaniti. Kuni gara sobaati waamudha. Karaan isaan itti waaman kuni shirkiidha.[2]
“Isaan cubbuu isaanii irraa homaayyu hin baadhatan. Dhugumatti isaan kijibdoota.” Kana jechuun isaan wanta jedhan kana keessatti kijibdoota. Cubbuu isaanii irraa homaayyu hin baadhatan. Jecha biraatin kaafironni namoota gara shirkii fi badiitti waaman irraa cubbuu baadhachuun adabbii jalaa nagaha isaan baasu hin danda’an. Garuu yommuu akkana jedhu, “Yakka namoota jallisuu osoo hin ta’in cubbuu hojjatan qofa baadhatuu?” jedhee namni yaadu danda’a. Yaada kana oofuf itti aanse ni jedhe:
“Dhugumatti, ba’aa isaanii akkasumas ba’aa isaanii waliin ba’aa [biraas] ni baadhatu.”
“ba’aa isaanii” kana jechuun ba’aa cubbuu isaanii. “ba’aa isaanii waliin ba’aa [biraas] ni baadhatu.” Ba’aan biraa kuni ba’aa cubbuu namoota jallisanii fi karaa Rabbii irraa dhoowwaniiti. Hordofaa fi hordofamaan cubbuu kanarraa qooda qabu. Sababni isaas, hordofaan mataa ofiitiin ni hojjate, hordofamaan immoo akka hordofaan kuni hojjatuuf itti waamuun sababa ta’e.[3]
Guyyaa Qiyaamaa kaafironni gara shirkii fi kufriitti waaman kunniin ba’aa cubbuu dachaa baadhatu. Ba’aan cubbuu tokkoffaa mataa isaanitiin jallachuu fi shirkii hojjachuu. Ba’aan cubbuu lammataa immoo namoota biroo jallisuudha. Kuni fakkeenyaan hubatamu danda’a: Namni tokko ni hata. Namni biraas akka isa waliin hatu ni waama. Amma, namni lammataa kunis yoo hate, sababa namni biraa hannatti isa kakaaseef abbaan murtii kamiyyu isa gadi hin lakkisu. Haala kamiyyu keessatti haa ta’u, hanna isaatiif ni adabama. Isa gadi lakkisuun bakka isaa nama jalqabaa hannatti isa kakaase adabuun haqummaa miti. Garuu hattuun jalqabaa yakka lamaaf adabama: yakka mataa isaatiin hanna raawwachu fi yakka namni biraa akka isa waliin hatu kakaasu. Qajeelfamni bu’uuraa kuni Qur’aana keessatti bakka biraattis kaafame jira:
“Guyyaa Qiyaamaa ba’aa isaanii haala guutuu ta’een baadhatu, akkasumas ba’aa namoota beekumsa malee jallisanii irraas [ni baadhatu]. Dhagayaa! Wanti isaan baadhatan fokkate!” Suuratu An-Nahl 16:25
Qajeelfama bu’uuraa kanaan wanta wal fakkaatu Ergamaan Rabbiis (sallallahu aleyh wassalam) ibsanii jiru: “Namni gara qajeelinnaatti namoota waame, osoo ajrii (mindaa) isaanii irraa homaa hin hir’ifamin fakkaataa ajrii (mindaa) namoota isa hordofanii argata. Namni gara jallinnaatti waames osoo cubbuu isaanii irraa homaa hin hir’ifamin fakkaataa cubbuu namoota isa hordofanii baadhata.” Sahiih Muslim 2674[4]
“Dhugumatti, Guyyaa Qiyaamaa wanta kijibaan uumaa turan irraa ni gaafatamu.” Kana jechuun dhugumatti Guyyaa Qiyaamaa amanti keessatti wanta kijibaa turaniif ni qoratamu.[5]
Nabii Nuuhin Erguu fi Ummanni isaa baduu
“Dhugumatti, Nuuhin gara ummata isaatti erginee jirra. Waggaa shantama malee waggaa kuma tokko isaan keessa ture. Isaan zaalimoota ta’anii osoo jiranu xuufaan isaan qabe. Isaa fi warra doonii ni baraarre. Aalamaaf mallattoo ishii goone.” Suuratu Al-Ankabuut 29:14-15
Kuni Rabbii olta’aa irraa gabrichaa fi Ergamaa Isaa Muhammadiif (SAW) jajjabeenya ta’a. Kunis Nabiyyoonni isa dura turan akka qoraman isatti beeksiisa. Namoota shirkii hojjachuu itti fufaniif immoo akeekachiisa ta’a. Isaan yeroo murtaa’ef yoo tursiifaman, ummanni Nuuh isaan caalaa yeroo dheeraaf tursiifamanii jiru. Ergasii adabbii cimaan ni qabaman.
Nabii Nuuh waggaa shantama malee waggaa kuma tokko ummata isaa keessa akka ture isatti beeksisa.Kana jechuun Nabii Nuuh waggaa dhibba sagalii fi shantama (950) ummata isaa keessa jiraate. Waggaa kana hunda halkanii guyyaa, ifaa fi dhoksatti gara Rabbii isaan waama. Garuu kana waliinu waamichi kuni haqa irraa dheessu fi irraa garagaluu, kijibsisuu malee homaa isaaniif hin daballe. Isaan keessaa namoota muraasa malee isa waliin hin amanne. Waggaa dheeraa kana booda yommuu ummanni isaa isa didanii shirkii fi kufrii isaanii itti fufan, “xuufaan” isaan qabe. Xuufaan jechuun bishaan garmalee baay’ee samii irraa bu’ee fi dachii keessaa ol burqeedha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa bishaan gama hundaan isaan marsuu fi liqimsu samii irraa itti gadi roobse, lafa keessaas itti ol burqisiise. Suurah biraa keessatti akkana jedha:
“Bishaan gadi dhangalaa’uun balbaloota samii itti banne. Dachiis burqaalee akka burqisiiftu taasifne. Kanaafu, dhimma duraan murtaa’e irratti bishaan [samii fi dachii] wal qunname.” Suuratu Al-Qamar 54:11-12
Samii irraa roobni baay’een gadi dhangala’e. Dachiinis gara hundaan burqaa dhangalaasti. Kanaafu, roobni samii irraa gadi dhangala’uu fi burqaan lafa keessaa ol burqu “dhimma duraan murtaa’ee irratti” walitti dhufan. Dhimmi duraan murtaa’e kuni ummata Nuuh balleessudha.[6]
“Isaa fi warra doonii ni baraarre. Aalamaaf aayah ishii goone.” Kana jechuun Nuuhi fi dooni keessatti warra isa waliin turan ni baraarre. Warri isa waliin dooni yaabbatan warra isatti amananii fi hordofaniidha. “Aalamaaf aayah ishii goone.” Kuni hiika lama qaba:
1ffaa-maqdhaalli “Ishii” jettu, dooni irratti deebi’uu danda’a. Kanaafu hiikni isaa: dooni tana namootaaf mallattoo goone. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa dooni yeroo jalqabaatiif Nabii Nuuh akka hojjatu ajaje. Ergasii namoonni isarraa laalun hojjatan. Kanaafu, kuni mallattoo namoonni rahmata Gooftaa isaanii ittiin hubataniidha.
2ffaa-maqdhaalli “ishii” jettu qissaa (seenaa) Nabii Nuuh irratti deebi’uu danda’a. Seenaan Nabii Nuuh namootaaf barnootaa fi gorsa ta’a. Namni Ergamtoota kijibsiisee hundi dhimmi isaa badiinsa. Rabbiin mu’mintootaaf dhiphinnaa fi rakkoo hunda keessaa karaa bahiinsaa godhaaf.[7]
Guduunfaa
✏Namoonni gara kufrii fi badiitti nama waaman, Guyyaa Qiyaamaa nama jallisan kana irraa ba’aa badii baadhachuun adabbii jalaa isa baasu hin danda’an. Garuu yakka lama waan hojjataniif ba’aa badii dachaa ta’ee baadhatu:
Yakki 1ffaan-mataa isaaniitiin kufrii fi badii hojjachuu
Yakki 2ffaan-nama biraa gara kufrii fi badiitti waamun jallisuudha. Dhimma kana mana murtii addunyaa irraayyu ni hubanna. Namni yakka ofii hojjate dabalatee yakka nama badiitti kakaasuufis ni qabama.
✏Kanaafu, namni gara jallinnaatti namoota waamu irraa of qusachuu qaba. Akkasumas, namoota jallinnatti waaman hordofuu irraas of qusachuu qaba. Sababni isaas, namoonni har’a badii isaaf bareechisuun jallinnatti isa waaman Guyyaa Qiyaamaa adabbii jalaa isa baasu hin danda’an. Kanaafi, Guyyaa Qiyaamaa hordoftoonni fi hoggantoonni isaan jallisan haala kanaan wal falmu:
“Yeroo ibidda keessatti wal falman, warri dadhaboon warra of tuulaniin, “Nuti isin hordofaa turre. Kanaafu, ibidda irraa qooda wayii nurraa kaasu dandeessuu?” jedhu. Warri of tuulanis ni jedhu, “Nuti hunduu ishii (ibidda) keessa. Dhugumatti Rabbiin gabroota jidduutti murteessee jira.” Suuratu Ghaafir 40:47-48
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Xabarii-18/367
[2] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Al-Ankabuut-Ibn Useymiin, fuula 50
[3] Tafsiir Xabarii-18/369, Tafsiir Sa’dii-736
[4] https://www.englishtafsir.com/Quran/29/index.html#sdfootnote18sym, Tafhiim al-Qur’aan, Sayyid Abul Ala Ma’ududi
[5] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-15/232
[6] Tafsiir Muyassar-529, Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-3/368
[7] Tafsiir Sa’dii-736, Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Al-Ankabuut-Ibn Useymiin, fuula 62-63


c: text/html

text:
Ganzabee Dibaabaa dorgommii fiigicha manakeessaa IAAF,Sopot,Polanditti qopheesse hardha metiri 3000 moote waliin ji’a tokko keessatti marroo afur dorgommii addunyaa moote.
Amaan Waxeelleen akkanuma dorgommii mana keessaa ta IAAF qopheesse tana metirii 1500tiin moo’e.
Atileeti Yoomiyyu Tasfaayee ka Jermanii fiigulleen akkanuma metrii 1500 tana moo’e. Dorgommii metiri 1500 kana yoo lama dorgoman.
Dorgommiin IAAF tun 15essoo,atileetota 587 biyya 141 keessaa dhufee Bitootessa 7-9,2014tti wal dorgoma.
Namii Amaan Wxee waliin dorgome Mekonnin G/Hiywot 3essoo bahe,ta Ganzabe waliin dorgomte Hiywot Ayyaaloo ammoo 4esso baate.
Atileetotii hardha moohatan kun bori dorgommii waqrii itti badhaafamanii dorgoman..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Humnootiin Iraq kanneen USn hoogganaman magaalaa Mosul kan ISn to’atamee jiru qabachuuf haleellaa hedduu geggeessaniin magaalattii walakkaa dhaa ol qabachuu isaanii angawoonni waraanaa Iraq beeksisaniiru.
Kun kan dhaga’ame loltonni farra shororkeessummaa erga isaan erga bara 2014 qabee ISn qabamee kan ture buufata xayyaara Mosul erga to’atanii booda.
Loltooni kun har’a maadhee waraanaa Ghozlani to’achuu dhaan ganda Mosul kan al-Mamoum qabataniiru.
Loltoonni IS Mosul gama bahaa keessaa kan ba’an baatii Amajjii keessa yoo ta’u amma iyyuu magaalaggii gama dhiyaa hanga tokko to’atanii jiru.


text:
Monthly Archives: May 2022
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo(SQ)
Ajjeechaa Jumlaa ummata Oromoorratti Raawwatamaa Jiru Kan Dhaabsisu Qabsoo Qofa
Ajjeechaa Jumlaa ummata Oromoorratti Raawwatamaa Jiru Kan Dhaabsisu Qabsoo Qofa
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Caamsaa 10, 2022
Murni aangoo irra jiru kan maqaa ‘Biltsiginnaatiin Paartii’ of yaamu waraana Oromiyaatti bobbaasee guyyuu gocha suukanneessaa ilmaan Oromoorratti raawwataa oola. Oromiyaa keessatti guyyaan Oromoon waraana PP tiin hin ajjeefamiin oole waggoota afran dabran keessatti guyyaan tokkollee hin turre. Manaa fi qabeenya ummataa gubuunis aadaa waraana maafiyaa biltsiginnaa taheera. Guyyaa irraa gara guyyaatti gochi garajabeenya PP kun dabalaa deemuun, baatii Ramadaan yeroo ummanni Soomanatti jiru humni faannoo fi Poolisoonni Amaaraa, Raayyaa Ittisa Biyyaa waliin tahuun ummata Oromoo Wallootti duuluun namoota nagayaa 30 ol ajjeesaniiru. Ummanni Walloo baatilee jahan (6)!dabran keessa namoonni 300 ol ajjeefamuun manneen isaanii kan kumaan lakkaawamu gubateera. Weellisaa Sa’aad Awwal dabalatee namoonni kuma hedduu tahan mana hidhaa keessatti gidirfamaa jiru.
Ebla 21 irraa eegalee guyyoota afuriif haleellaa humna qilleensaa murni abbaa irree bilxiginnaa Shaggar Lixaa aanaa Abunaa Gindabarat ganda Doggomaa fi gandoota ollaa keessatti raawwateen ummanni meesha maleeyyii 30 ol ajjeefamuu, manneen dhibbaa ol qabeenya keessa jiran waliin gubateera. Ummanni gandichaas guutummaatti qe’ee fi qabeenya isaa dhiisee gara gandootaa fi magaalota dhiyootti, gariin lagatti baqateera.
Ebla 28, 2022 Lixa Shaggar aanaa Ada’aa Bargaa ganda Caancoo Birrattee fi Tuulii Dasee keessatti waraanni Abiy Ahmadiin hoogganamu namoota nagayaa 46 ajjeesuun manneen ummataa fi qabeenya isaanii hedduu gubeera. Waraanni shiftaa PP kun Caamsaa 6, 2022 godinuma kana aanaa Gindabarat magaalaa Kaachis ganda 02 keessatti abbaa daa’imman lamaa kan tahe barsiisaa Kiisii Baayisaa fi haadha warraa isaa ulfa baatii 7 kan taate Barsiiftu Gannat Birrii bakka tokkotti ajjeesuun daa’imman isaanii lameen abbaa fi haadha malee hambiseera.
Baha Shaggar aanaa Fantaallee keessattis Ebla 27, 2022 dargaggeessa ga’eessa Bulgaa Boruu bakka inni loon tiksutti ajjeesuun reeffi isaa akka hin kaafamne dhorkuudhaan halkan sadiif akka laga keessa turu gochuun gocha suukanneessaa ummata keenyarratti raawwateera. Ajjeechaa abbootii gadaa Karrayyuutiin booda namoonni nagayaa kurnan hedduutiin lakkaawaman sababa Oromummaa isaaniif qofa aanaa Fantaallee fi Boosat keessatti waraana Abiy Ahmad bobbaaseen ajjeefamaniiru.
Waraanni maafiyaa PP kun godina Kaaba Shaggar (Salaalee) aanaa Warra Jaarsoo keessaa ganda Jamjam Maalee fi Awwaaree Goljee keessaa namoota 18 qabanii kanneen:
1. Kaasaa Taammiruu
2. Mallasaa Simee
3. Tasfuu Tulluu
4. Tashoomaa Abbii
5. Dammuu Kaasaa
6. Kaasaa Dobocee
7. Abbush Lammaa
8. Maammushee Habtaamuu
9. Mindaa
10. Bojaa Asaffaa
11. Tolii Habtaamuu
12. Damuu Taayyee
13. Ashuu Bojaa
14. Fiqaaduu Dachaasaa
15. Shallamaa Katamaa
16. Taarikuu Katamaa
17. Addisuu Simee fi
18. Boggaalaa Continue reading


text:
WARREEN WAAN JOHAR MUHAMMED TUQAMEEF DHAABARRAA UFBAAFTEE JETTANII KEESSAN NA GAAFATTAN HUNDAAF DEEBISAA KIYYA. Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii…
Ibsa Dabalataa Kan ABO- Dhimma Alaabaa Ilaalchisee Waxabajjii 9, 2022 ABOn, xalayaa gaafa 06-06-2022 lakk.022/xly-abo/2022 gara Partii Kongiresii Federaalawaa Oromoo…
Daldalli yeroo dheeraa itti daldalaa turan ka gaheef hin fakkaatu......jajjabduu dhufaa jirti... Gareen maqaa ABOn "qaca fii shaneetti adda baate…
Nama qooda guddaa qabsoo Oromootiif gumaachee, garuu waa'een isaa hin himamin yoo jiraate nama suuraa irratti argitan kana; Mohammad…
Aasxaa Kallacha Walbummaa Oromiyaa (KWO/OIF) Alaabaa Kallacha Walabummaa Oromiyaa (KWO/OIF Hagayya 2, 2015 Ummanni Oromoo gabrrummaa jalatti erga kufee…
Amajjii 1. Guyyaa yaadannoo WBO Torontoo Kanaadaa https://www.facebook.com/video.php?v=1568070903437333
Duraan dursee, baga bara haaraan isin gahe. Barri haaraan kan fayyaa, nagaa, gammachuu fi akkasumas kan tokkummaan ilmaan Oromoo…


text:
Naannoo Benishaangul Gumuz, godinaalee Asoosaafi Kaamaashii irraa manaafi qe’ee isaaniirraa buqqaafamanii godinaa Wallagga Lixaa, aanaa Mana Sibuu keessa qubatan, “deggersa argachuuu dhabnee, rakkoof saaxilamnee jirra” jedhan.
Komishiniin Hooggansa Sodaa Balaa Naannoo Oromiyaa ammoo “Namoota naannoo Bensihaangul Gumuz keessaa buqqaafaman gargaaraa jirra, yoo ragaan namoota Wallagga Lixaa keessa jiranii nu qaqqabe, isaaniinis ni gargaarra” jedhe.
Haaluma wal fakkaatuun, naannoo Bensihaangul Gumuz keessattis, namootni qe’ee isaaniirraa buqqaafaman kuma 361 ol jiraachuu ibsuudhaan, waliigalatti namoota gargaarsi barbaachisu kuma 417 caalaniif gargaarsa kennaa jirra” jedhe, Komishiniin Hooggansa Sodaa Balaa Naannichaa.


text:
Onkolooleessa 28, 2016 – QEERROO NEWS: Qeerroo_News , #FDG
–.::::::::::::::;::::::::::::::::::::::: Damee Boruu Qeerroo irraa Irraa
Namootni tokko tokko damaqinsaa fi hubannaa gad fagaate dhabuu irraa kan ka’e dhiphuu fi jireenyi salphinaa kan saba Oromoo itti dhufe waggaa diigdamii shanii as qofa itti fakkaata. Keessatti dhaloota qubee warri jennu kun dhalatanii kan dhidhiitamaa fi tumamaa guddatan Mootummaa TPLF jalatti waan taheef Mootummaa TPLF wajjin diddaan qaban kan hiikamuu fi araaramuu danda’u miti. Karaa biraa diddaan sabni isaanii Mootumaa Impayeera Itoopiyaa wajjin waggaa dhibaa fi shantumaa ol qabu kan hiikamuu fi araaramuu danda’u akka hin taane isaan hubachiisuun dirqama warra beeknu akka tahe hubachuu qabna.
Bara Mootummaan Habshaa tokko kufuuf ka’u akkaata itti mootummaa haaraa Impayeera Itoophiyaa tiksu haaroomu irratti namootni qaamaan Oromoo tahan gahaa guddaa qabachuu isaanii seenaatu raga baha.
Har’a illee dhiiga ilmaan Oromoo akka bishaanii dhagalaasaa uummatni bal’aan Oromoo bilisa bahuuf dararamaa jiru irra tarkaanfatanii bu’aa lubbuu isaaniif argachuuf uummata Oromoo hidhaa Impayeera Itoopiyaa jalatti hambisuu wixxifachaa jiran arguun kan nama ajaa’ibu miti. Kan nama ajaa’ibuu qabu uummatni Oromoo akkasi dammaqee, mirga isaa fi dhima isaa hubatee ka’e yoo ayyaan-ilaallatota kanaaf gowwome mana hidhaa Impaayeera Itoophiyaa jalatti hafe dha. Gaafi sana hadheessamuu qabu Uummtni Oromoo humna TPLF cabsuu yoo qabaate harcaatuu Mootummaa Habshaa fi gantuu saba Oromoo cabsee abbaa biyyumaa isaa mirkaneefachuuf dirqama sabummaa qaba. Galami qabsoo godhamaa jiruu sadarkaa ol’aanatti abbaa biyyumaa irratti xiyyeefachuu irraa eegama.
Mee gara mataa duree koon deebi’a. Impayeerri Itoopiyaa uummata bal’aa Oromoof akkuma mana hidhaa Qilnixxoo ti. Uummatni Oromoo mirga isaa sarbamee , seeraa fi heera malee, samamaa, ajjeefamaa, dhiitamaa akka gad aantutti ilaalamaa waggaa dhibaa fi shantamaa ol fedhii isa ala mana hidhaa kana keessa jiraate Har’a immoo ibidaannis gubbachaa jiraachaa jira. Garatti keessaa baqatee bahuu hin qabu. Mootonni Habashaa yoo darbiin itti wal furan iyyuu kaayyoon isaanii tokkicha. Yoo danda’an sanyii uummata Oromoo lafa irraa duguganii balleessuu dha. Yoo dadhaban immoo akka mana hidhaa kana keessaa hin bane cancala itti jabeessanii maruu. Mana hidhaa Impayeera Itoopiyaa keessa uummata Oromoo maratu jirata. Baayyina isaa kana irraa kan ka’e guyyaa guyyaan suuta suuta gubatus, ajjefamus, biyyaa arhatamus irraa hafee as gaheera.
Mana hidhaa Qilnixxoo ilmaan Oromoo haqa saba isaanii ni dhaabbatu jedhee diinni hubatu funaamanii bakka itti ukkamamanii keessaa tokko. Mirga fi haqa akka ilma namatti qaban diinni kun isaan irraa sarbee jira. Irbaata gahaa fi nagaa dowwachuudhaan akka fayyaa isaanii dhibamu godha. Mana hidhaa keessatti gergoon, hinjiraanii fi tafkiin wal horee akka hirba isaan dhorkuu fi akka dhukkuba adda addaan dhuman isaan gochaa jira. Kunuu xinnaatee yaroo barbaaduu tokko tokkoon gad fudhee waxxala. Namootni yartuun ilmaan saba isaanii biratti kabajaa guddaa qaban reebichaan salphisu. Yaroo itti ilmi nama du’a hawwatu keessa akka jiran wal nama hin gaafachiisu.
Mootummaan TPLF mana hidhaa gubuu akka meeshaa waraanaa itti dhima bahaa jira. Akka namonin dhima mootumaa kana keessa isaa beekaan jedhanitti waan lamaaf. Inni duraa namoota hidhaa keessa jiran yaroo seeraa fi heera malee ajjeessuu barbaadan mana hidhaatti ibida ka’u. Yookan ibodatu ajjeessa yoo ibida baqatanii bahan immoo rasaasan akka’u. Kana waan biyyi lafaa ijaan argeef waan ragaa nama barbaachisu hin qabu. Inni lamaffaa mana hidhaa gubachuu sababa gochuudhaan namoota barbaadan ajjeessanii yaroo maatiin dubbisuu dhufuu bakka biraatti jijjiramanii jiru jedhu. Bakka itti jijjiraman immoo maatiin gaaffachuu mirga hin qabu.Isaanis hin himaniif. Maatiin mana hidhaa irra deemanii yaroo dadhaban ni dhiisu. Maatiin jaalallee isaaf boo’ee illee garaa kutachuu iyyuu hin danda’u.
Waan baayyee sammuun keenya fudhachuu dadhabe hammeenya Mootummaan TPLF uummata Oromoo irratti hojjetaa jiru miti. Yaroo hundaa mootummaan uummata humnaan bushu, uummata doorsisuuf ni yaala. Garuu warri hammeenya kana fakkaatu hojjetan dhugaan dhala nam irraa dhalatan immoo dhagaa gammoojii Tigray keessaa bahaan? Haadhaa fi Abbaa ni qabuu? Obboleessaa fi Obboleettii ni qabuu? Kun yoo hafe namuma jalatanii fi isaan jalatan jiraa? Utuu kan isaanii akkasi jalaa ajjeefamanii gaddi isaanitti dhagama laataa? Warri kun waan dhala nama irraa dhalatan tasa hin fakkatan. Warra kana maalummaa isaanii himuun nama rakkisa. Warri kun bineesa irraa iyyuu achi fagoo jiru. Waan warri kun gochaa jiran dhaguu fi arguun nama sukkaneessa. Mootummaan hunduu ni darba, kan hin dabarree seenaa fi uummata. Mootummaan Hitlerii fi Mosolonii biyya lafaa bituuf humna qabna jedhanii warra yaadanii iyyuu kufeera. Mootummaa TPLF kadhaa fi sobaan guyyaa dheerefatuu miti. Garuu seenaa maal fakkaatu uummata keessaa dhalataniif dabarsanii darbuu barbaadu?
Gubanii fi ajjeessanii akka kan lubbuun jiru illee hin waldhaanamne gochuu fi reefa maatii dhowwachuun waan takkaa biyya lafaa irratti argamees, tahees hin beekne dha. Ilmaan Ormoo warra har’a nuyi maqaa isaanii illee hin beekne mana hidhaa kana keessatti wareegaman, kan guyaa guyyaan karaa irratti fi dhagala keessatti ajjeefaman gootota keenya. Xinnaa fi guddaa Oromoo bilisummaa saba isaaf wareegaman seenaan saba Oromoo boqqonna duraa irra isaan kewwata. Yaroo baayyee goonti Oromoo yaadatamanii fi farfaman erga wareegamanii booda. Seenaan qabsoo uummataa gootoaa haara takkaa hin yaadamne ni uummata. Fayisaa Lellisaa figitii maraatonii irratti itti dadhabee, itti dafqee yaroo injifannaa fi badhaasa dhunfaa isaa argachuu qaqqabe saba isaaf dabrsee kenne. Lubbuu isaa dabrsee kennuu irraa adda miti.
Yaroo gabaabduu sana keessatti biyyi lafaa uummatni Oromoo eenyu akka tahe maqaa isaaf adda baasee hubate. Qabsoo ummata Oromoof illee fira hedduu hore.Ummtni isaas bakka jiru maraa kabajaa fi galata guddaan isa simata. Maqaa Fayisaan durbi ni weedifti goonni ni geerara. Artistonni Oromoos yaroo gababa kana keessatti sirba gootummaa isaaf baasaniif jiru. Kan saba Oromoof of keennee wajjin dhaabbate akkasi faarsamuu qaba. Kan lammii isaa gannee diinaaf dabarsee kenne immoo abaramuun karaa dha. Biyya ala kana keeassatti waan deemaa jiru fedhii numummaa irratti hirkatee deema malee kan fedhii subummaa irratti hirkatee deemu baayyee xiqqaa dha. Namni biyya irraa ala bahu dhafee haala kana hubachuu hin danda’u. Waan akka gaarerraa nama hundaa fakkatanii socho’anii yaada deemanii hubachuun ni jabaata. Fayisaa illee gatii isaa sukkumaa gara Itoopiyumaa sanatti warra dhiibuu yaalan ni agarra.Fayyisaan illee nama dammaqaa waan taheef seenaa saba isaaf tolche kana haree kositti hin gatu.
Har’a tokko tokkon qabsawwan Oromoo warri ofiin jennu essa akka dhaabnu murteefachuu qabna. Ummanti Oromoo Mootummaa TPLF kana humnaan of irra gate malee hammeenyi takkaa dhagamee fi argamee hinbeekne irratti raawwachuuf akka deemtu hubachuu qabna. Qabsawan Oromoo dhaabbii hin qabne yaroo Mootummaan Habshaa jiguuf ka’uu utubuu tahuuf warri hirira galan TPLF irra adda bahanii ilaalamuu hin qaban. Ummatni Oromoo warra abba biyyummaa isaa fi isa jidduu dhufan barbadeessuu malee filmaata biraa hin qabu. Galatni ABO kaayyoo bilisuumma saba Oromoo qaqqbsiisuu fi fudhachiisu. Uummatni Oromoo kayyoo bilisummaa kana fudhatee Kabaa amma Kibaa , Bhaa amma Dhihaa ka’ee jira. Kana booda hojiin ABO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo qabsoo sabni Oromoo oofaa jiru qindeessuu, hoogannuu fi galma isaa akka gahuuf tooftaa fi tarsiimoo barbaachisuu haala yaroo wajjin diriirsuu dha.
.Biyya ala keessatti harcaatonni nafxanyaa biyyaa Itoopiyaa boontuu, afaan tokko, aadaa tokko fi alaaba tokko qabduu owwalaa TPLF irratti ijaara jedhanii ayyaan ilaalatoota Oromoo tokko tokko ofti qabanii mootummaa cee’umsaa ijaarra jedhanii wixxifachaa jiru. Yaroo haala kan argan namootni Oromoo tokko tokkoo gaaffii adda addaa kaasu. Gaaffii isaanii kana keessa : Gaaffiin Ummata Oromoo maal? Hegreen uummata Oromoo maal taha? Abbaan qabsoo kanaa eenyu? Gaaffillee kana namnuu akkuma fedhii isaa fi hawwii isaati deebifachuu yaaluun ni mala. Haa tahu malee dhugaa jiru dhoksuun hin danda’amu.
Dubbiin nama yaadeesssu madda dhugaa qabu irraa akka dhufaa jiru nuuf gala. Yaroo Impaayeeri Itoopiyaa jiguuf ka’uu kan dura utubuuf dhiyaatu namoota Oromoo ti. Warri kun uummata Oromoof jedhanii utuu hin taane fedhii mataa isaaniif jedhanii warra lammii isaanii guyyaa walkaa gabaa baasanii gurguratan. Yoo har’as warri kun hin jiran jenne dhugaa fagaachuu taha. Bareechanii jiru. Har’aan kana haala darban irraa maalitu adda godha yoo jennee dammaqinsaa fi murannoo uummatni Oromoo qabo bilisummaaf dha.
Gaaffiin Ummata Oromoo abba biyyummaa akka tahe karaa dogongora hin qabne ifa godhee jira. Abbaan qabsoo kanas Uummata Oromoo ti. ABO illee kan kaayyoo Bilisummaa kana uummata Oromoo fudhachiise irraa molqachuu hin danda’u. Kun dubbii dhume waan taheef keessa deebi’aanii akka madaa jaldeessaa xuxxuqaniin jijjirama hin fidu. Ummatni Oromoo abbaa biyyummaa isaa erga mirkanneefate sabootaa fi sab-lammii naannoo isaa jiran wajjin nagana jiraachuu irratti hojjechuun barbaachisaa dha. Har’as diina waloo kana waliin dhabamsuu irratti hojii qabsoo baredaa deemsisaa jira.
Injifannoo Uummata Oromoof!
Oromiyaan Ni Bilisoomti!


text:
Gabaasa Mudde 05,2015
Muddee 5,2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa Ejereetti Goototni Barattootni Oromoo M/B Sadarkaa 2ffaa fi Qopha’ina fi AAnaa Wal Maraa Magaalaa
Holotaa M/B Sadarkaa 1ffaa Gooroo Qeerransaa keessatti waarraaqsii FDG mormii karooraa Master Pilaanii Finfinnee fi Labsii Magaalota
Oromiyaa irratti sagaalee dhaadannoo Guddaa dhageesisuun Gaaffii Mirga abbaa biyyummaa dhiyeeffachuun Warraaqsaa FDG jabeessuun itti
fufan.
Mootummaan abbaa irree wayyaanee humna waraana poolisii kora bittinneessaa fi poolisii Federaalaa uummataatti bobbaasuun Oromiyaan
dirree waraanaatti jijjiramtee jirti.
Mormiin master planii itti fufuun, mana barumsa Qellem sad 2ffaa fi qopha’ina keessatti mormii jaban itti fufe jira,Akkasumas dhabbata leenji doona barbaar keessatis itti fufe jira! Hospita keessa baraattota yaalaman gadi basa jechuun gasi ija nama imimanessu hospitatti gadi dhisan! Godina Qellem Wolleggaa Dambidollotti eega mormiin itti fufe jira namoota heddus hidhaniru! Ama mani barumsa cufameera.


text:
Namnii Itiyoophiyaa keessatti Ibolaan qabame hin jiru jechuun giddu kana ibsaa kan jiran aangawoonni Itiyoophiyaa dhukkubichi yoo argame jechuunis qohiin barbaachisu godhamu ibsanii jiru.
Oromiyaa keessattis uummanni waa’ee dhukkuba kanaa akka hubatu gochuuf irratti hojjatamaa akka jiru obbo Daaniel Kabaa biiroo fayyaa Oromiyaa irraa ibsaniiru. Daangaa oromiyaa keessa jiran adda addaa irratti hojiin imalatoota lafoo gara biyyattii seenan irratti hojiin hordoffii jalqabamuu isaa fi dirree xayyaaraa Bolee keessattis namoota biyya alaa irraa biyyattii seenana irratti qorannaan gaggeessuun kan jalqabame ta’uun ibsamee jira. Oromiyaa keessatti toraban kana hojjattoota ekstenshinii fayyaa waa’ee dhukkuba Ibolaa irratti leenjisuu jalqabamee jira.


text:
Kurfii SWO · Kamisa Fuulbana 30, 2021
Oromoonni Eejjuu Soddomaa fi Raayyaa danuun qe’ee isaanii irraa buqqifamuu
Oromoonni Eejjuu Soddomaa fi Raayyaa danuun, goolii fi gaaga’ama lola HIT (Humna Ittisaa Tigiraay) fi Mootummaa PP (Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa) gidduutti adeemsifamaa jiruun isaan mudateen, qe’ee isaanii irraa buqqifamuun gara Wallootti baqatanii jiraachuu.
Ta’us, battala isaan Baatee ga’anitti, aangawoonni Mootummaa Naannoo Amaaraa achirraa gara Kombolchaatti geessuun, gargaarsas dhorkachuun, iddoo fi haala rakkisaa keessa akka isaan jiraatan taasisuu. Daafii kanaanis, Oromoonni kun gara Baateetti of-duuba deebi'uun, Uummata Oromoo Walloo Magaalaa Baatee keessa jiraatuun simatamuun qubachiifamanii jiraachuu.
Haatii deessee ulmaa jirtu garee Faannoo jedhamuun ajjeefamuu
Duulli duguuggaa sanyii, garee Faannoo jedhee of waamuu fi qaamota finxaaleyyii Amaaraan, Uummata Oromoo irratti, Konyaa Matakkal keessatti, Wiixata Fuulbana 27, 2021 bifa haarayaan baname, hanga har'aatti itti-fufuun adeemsifamaa jiraachuu.
Kanaanis, Ganda Caancoo jedhamu keessatti, Maanguddoonni Oromoo sadii mana waliin gubamuu; Haati Oromoo, kan deessee ulmaa jirtu tokkos daa'ima ishee waliin haala suukanneessaan (qalamuun) ajjeefamuu.


text:
Sagantaa CollegeBound Saint fi mula’ata isaa ni degertu? Yoo deebiin keessan ‘eeyyee’ ta’e isin silayyuu sagantaa kanaaf chaampiyoonii dha!
Akka Chaampiyoonaatti:
Hawaasa kee cimsuuf gargaari. Champiyoona Saganta CollegeBound Saint Paul ta’uuf har’a galmaa’i!
Yoo hawaasa keessan keessaa namoota CollegeBound Saint Paul tti fayyadamuu barbaadan wajjin kallattiidhaan hojjechuu feetan miseensa Saayiba Dhaaba Hawaasaa ta’a!
Saayiban Dhaaba Hawaasa kallattiidhaan maatiilee wajjin hojjechuudhaan qabeenyaa furtuu ta’anitti qajeelcha. Wantooti kun barnoota faayinaansii fi meeshalee, wantoota yeroo daa’imummaa fi tajaajila hawaasaa ka biroo dabalata. Saayiban Dhaaba Hawaasa gara warra saayiban fi gargaartotaa deemuu dhaan maatileen ijoollota isaanii kan CollegeBound Saint Paul tti galuuf ga’aa ta’an akka galmeessan gochuu dabalata
Akka Saayiban Dhaaba Hawaasa tti:
Tarreeffama shariika hawaasaa keessatti shariika hawaasaa ta’uuf Caalmaatti barachuu fi hojiirra oolchuu.
Gaaffilee?


text:
Hojjattonni yoo xiqqaate 4 walitti bu'iinsa Tigraay keessaatti gaggeeffameen ajjeefamuu gareen gargaarsaa kan addunyaa Jimaata har'a beeksisee jira.Rakkoo gargaarsa dhala namaa hammaataa jiru kan ilaaleen Itiyoophiyaa fi kan waan godhu dhabee Tokkummaan Mootummootaa ilaalcha adda addaa calaqqisaa jiru.Kunis uummata Miliyoona hedduuf kan akka nyaataa fi kanneen biroon dhumaa dhumaa yeroo jiruutti jedhamee jira.
Kawunsiliin baqattootaa kan Deenmaark akka jedhutti hojjattonni isaa sadii baatii darbee ajjeefaman lafa projeektii qaban Tigraay keessaaf waadiyyaa ta'uun hojjatu turan.
waan nama gaddisiisuu immo qunnamtiin martiiwaan citeef jecha akkasumas dhabamuu nageenyaan naannoo sana jiruun kan ka'e maatiwwan kanneen ajjeefaman kanaa dhaqqabuu hin dandeenye jedhee jira.
Koreen Intarnaashinaal Reskiiw Komiitee jedhamu immo akka jedhutti mooraa baqataa Hitsaat k kan Shiree keessatti ajjeefamuu waahilleen hojii sadeen kanaaf maaltu itti ka'uumsa akka ta'e
baruuf hojjataa jira.
Hojjattoota keenya dhibba hedduu lafa sana irraa waan qabnuuf gareeleen walitti bu'iinsa kana keessaa harka qaban martii sivilootaa Tigraay keessaaf eegumsa akka godhandubbii himaan dhimma gargaarsa dhala namaa kan Tokkummaa Mootummootaa Saviano Abreu erga namoonni sadeennajjeefamanii bood Twitarii irratti barreessan.
Mootummaan Itiyoophiyaa Tigraay keessatti gargaarsa ofii isaa raabsuu kan danda'uu ibsuun giddu seensa hin barbaannuu jjedheera.Mootummaan Itiyoophiyaa Injifannoon xumuramuu labsuu iyyu wal waraansii itti fufee akka jiru kan gabaafamaa jira jedha koreen kun.
Jimaata har'a bakka to'annaa isaa jala jiru kan akka Shiree, Maqalee keessatti gargaarsa raabsuu isaa mootummaan beeksisee jira jedheera


text:
Leedii Gaagaa: Yeroon dirqamaan gudeedamee ulfaa'etti 'sammuun kiyya na miidhamee ture' jette
Addunyaarratti muuziqaatiin gurra guddaa kan qabdu Leedii Gaagaa yeroo dirqamaan gudeedamtee ulfooftetti miidhaan sammuu hamaan akka ishee mudatee ture himte.
Yeroo miidhaan kun irra gahe umuriin ishee waggaa 19 kan turteefi reefuu hojii muuziqaa akka jalqabde kan dubbattu Leedii Gaagaa, namni dirqamaan ishee gudeede ammoo qopheessaa muuziqaa ture jetti.
Piroduusarri muuziqaa kun yoo uffatakee ofirraa hin baastu ta'e albeema kee si jalaa gubna jechuun ishee doorsisaa akka ture ibsiti.
Kana hordofuun yeroo sanatti Leedii Gaagaa dirqamaan gudeedamtee ulfooftees turte.
Yeroo tokkos ulfooftee dhukkubsaa osoo jirtuullee dirqamaan na gudeedee ture kan jettu Leedii Gaagaa, namni ishee gudeede kun yeroo tokko gola tokko keessatti akka ishee gate dubbatteetti.
Yeroo kun ishee mudatee turettis miidhaan sammuu hamaa akka ishee mudatee ture kan himtu Leedii Gaagaa, baroota dheeraan boodallee rakkoo sammuu ishee mudateen gidiraa sammuu hamaa keessa galtee turuu ibsiteetti.
Leedii Gaagaa maqaa waltajjiirratti isheef moggaafameefi ittiin beekamtu yoo ta'u, maqaan ishee ganamaa garuu Isteefaanuu Germaanootaa jedhama.
Leedii Gaagaa rakkoo isheerra gahe kana sagantaa Operaah Wiinfiree Ilma Mootii Haarii waliin ta'uun dhiyeessitu 'Ze Mii Yuu Kaant See' (Anaa isin/ati arguu hin dandeenye) jedhamurratti ture.
Sagantaan kun qophii Appil TV irratti walitti fufinsaan kan dhiyaatudha.
Qophiin sun fayyaa sammuu irratti hubannoo uumuuf kan kaayyeeffatedha. Miidhaa irra gahee ture yeroo dubattutti imimmaan roobsaa kan turte Leedii Gaagaa, dirqamaan gudeedamuun kun yeroo reefuu industirii muuziqaatti makamtetti ture.
Sammuu isheerra miidhaa gahe irraan kan ka'e wantoota yeroo sana isheerratti raawwatamanis tokko tokko akka hin yaadannellee ni dubbatti.
Yeroo ammaa umuriin weellistuu beekamtuu kanaa waggaa 35 kan guute yoo ta'u, piroduusara muuziqaa dirqamaan ishee gudeede sanaa ibsuudhaaf fedhiishee akka hin taane himti.
"Sosochii 'Me Too' waliin walqabatee dubartoonni eenyummaa namoota miidhaa gudeeddii qaqqabsiise ibsuun boqonnaa samuu isaaniif kenna jedhu. Kun anaafis naaf gala. Haata'u malee, nama kana maqaa isaa dhaga'uus ta'e ijaan arguu hin barbaadu," jetti.
Leedii Gaagaa dirqamaan gudeedamuu ishee jalqaba kan ifa goote bara 2014 keessa ture. Kanatti dabalataanis, hojii muuziqaa ishee warra akka 'Siwaayiin' fi 'Tiil It Happens Tuu Yuu' kanneen jedhan keessattis miidhaa irra gahe ibsitee sirbiteetti.
Keessattuu, muuziqaa ishee tokko keessatti miidhaawwan mooraa kollejjoota Ameerikaa keessatti raawwataman kaasuun ibsiteetti. Muuziqaan kun fiilmii 'Hantiing Giraawond' waliin walqabatee kan qopheessite ture.
Muuziqaa kanaanis bara 2016 Badhaasa Oskaariitiif kaadhimamtee ture.
Waggootaan booda akka miidhamni sammuu irra gahe kan himte Leedii Gaagaa, hojii muuziqaasheetiin yeroo gara garaatti badhaasa mo'atteetti.
Waggoota lamaan dura yeroo muuziqaashee 'Istaar iis Boorn' jedhuun Badhaasa Oskaarii argattetti rakkoo fayyaa sammuu sababa dirqamaan gudeedamuun ulfooftee turteen ishee mudate sana keessa turte.


text:
Tokkummaa uummata Oromoo fi Sidaamaa ni cimsa ka jedhame waltajjiin sambataa fi dilbata darbe magaalaa Hawaasaatti geggeessamee jira.
Gumii sana irratti qabsaa’ota Sidaamaa waliin qabsaa’aniiru kaneen jedhaman hoogganoonni ADO obbo Leencoo Lataa Diimaa Nagoo fi Leencoo Batii hirmaataniiru.
Prezidaantiin naannoo uummattoota Kibbaa hoogganoonni Sidaamaa fi angawoonni miseensonni Qeerroo fi ejjettoo akkasumas jaarsoliin biyyaa argamaniiru.
Obbo Leencoo Lataa akka jedhanitti eenyummaa lammiiwwan biyyattii mara kan keessummeessitu Itiyoophiyaa ijaaruun barbaachisaa dha.
Oromummaa kee alatti dhiiftee, Sidaamaa ta’uu kee alatti dhiiftee gara mootuaa Itiyoophiyummaatti seenuu dandeessa kanneen nuun jedhan kana booda dogoggoraniiru. Hin danda’amu.


text:
Akka bulchootii paartii tanaa jedhanitti hiriirii kun ka silaa naannoo Amaaraatii fi Finfinneetti ummatii yaada ufii karumaa nagaatiin himachuuf yaaman.
Hirii kun akka ibsa paartii tanaatti ijjeechaa Saba Amaaraa naannoo ummata kibbaa Gurra Fardaa keessaa fi fulaa dhibiilleetti irra gahu jedhan falmuuf jedhee VOAtti hime oduu himaan paartii tanaa Xaahir Mohaammad.
Hiriira nagaa kana onkoloolessa 18 Amhaaraa magaallan akka akkaatiif fi onkoloolessa 22 ammoo Finfinneetti yaaman jedha.
Ibsa hardhaa irratti akkuma bulchootii paartii tanaa waan hiriirii hafeef gaazexeessitotatti himuutti jiruu poolisiin Finfinnee waajrii isaaniitti marsee gaazexeessitotallee dallaa seenuu dhowwe jedhu.
Waan himata kanaa komishiinii poolisii Finfinnee irraa qulqulleeffachuuf jennaan hin taane jette jette Tsehaay Daamxoo oduu Finfinnee ergiteen.


text: Hawaasi quchumira umisi amaale mini heerasira dihasiisanno yitanno hedo mitu mitu roduuwi kayissanna macciishshanni noommo. Hawaasi quchumira umisi amaale mini heera afidhino horo noowa heedheenna wole qoqqowubba quchumubbara amaalete mini nonsanso dinonsa yitanno hedo kaysate baxeemmo. Tophiyu giddo noo qoqqowubba quchumubbansa gashshoote lainohunni lamu dani seeri noonsa. Oromote qoqqowi lawishshaho "Quchumubbate Tantanonna Gashshooti Lallawa Kiiro 195/2008" afirino. Kuni lallawi Oromote quchumubba lophonsa deerrinni 7 badanno. Kurino: Rigiyopolis, Wanna ketema, Keffitenya ketema, Mekakelenya ketema, Bemadeg lay yale ketema, Yemazegaja bet ketemanna Bemadege lay yale yemazegaja bet ketema yinannireeti. (Lallawu Kiiro 195/2008, Quwa 5(1)). Kuri quchumubba giddonni Yemazegaja bet ketemanna Bemadege lay yale yemazegaja bet ketema yinannire lame quchumubba agurranna Rigiyopolis, Wanna ketema, Keffitenya ketema, Mekakelenya ketema, Bemadeg lay yale ketema yinanni quchumubbara u


text:
Tiishartii (qomee)Qeerroo Jedhu Uffachuun Qeerroo Nama Hin Taasisu!
Baarentuu Gadaa Irraa//
Har’a impaayeera itiyoophiyaa Wayyaaneedhaan ukkaanfamtee bulaa jirtu
Itiyoophiyaa keessatti namni ykn sabni qeerroo hin beekne hin jiru.
Qeerroon kutataa, kan du’a hin sodaanne, kan waan kaayyeeffaterraa
duubatti hin jenne, farra gabroonfataa, falamataa haqaa ta’uu har’a
yoo wayyaanee fi ergamtoota ishii ta’e malee hunduu quba qaba.
Qeerroon kutataa, goota harka qullaa Isnaayipparii Aga’aazii dura
dhaabbatee bilisummaa, bilisummaa jedhee falamataa jiru ta’uus hundatu
ragaa baha. Farra gabroonfataati. Goota Wayyaanee kokkee qabee jiruu
dha.
Yoo maqaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo ka’u lammiin, uummanni Oromoo
abdii bilisummaa koo jeedhee ittiin boona, ittiin dhaadata. Saboonni
biyyattii cunqurfamoonis qeerroon fakkeenya isaanii, qeerroon abdii
bilisummaa isaanii ta’uu dhugoomaa jiru. Diinnii fi ergamtoonni
diinaa, gantoonni sabaa garuu sochii qeerrootiin dhiphachaa, abdii
kutachaa, guyyaan itti dukkanaawaa jira. Qeerroon gurmuu gootota kan
waan eegalan amma fiixa baasanitti sobaa fi sossobaan,hidhaa fi
ajjeechaan duubatti hin deebine ta’uus hubataa jiru.
Eeyyee qeerroon tokko as jira yoo jedhan gamaan kan bahu, achi jira
yoo jedhan kan as jiru, tokko kunooti yoo jedhan kumni kan akka
hawwaanisaa gamasii huursu ta’eera. Qeerroon tokko gama sanii
ficilee jedhanii yoo hidhan gamanaa socho’aa,Qeerroon abalu jedhamu
ajjeefame yoo jedhan kumaa kitilli gamaa-gamasii fincilaa diina
dhiphisaa tureera, dhiphisaas jira. Qabsoon bilisummaa Oromoo ABOn
durfamus sadarkaa amma irra jirru, sadarkaa duubatti hin deebinerra
geechiseera.
Diddaan uummataa,FDG waggoota hedduu dura qeerroon eegale,
qeerroodhumaan gara fincila XGtti cehee kunoo hara’a sadrkaa
duubatti hin deebine, sadarkaa diina abdii kutachiisurra gaheera.
Qabsoo qeerrootiin diinatti aduun dhiitee lammiif bari’aa jira. Sochii
qeerroo lnabsii yeroo muddamaa, ajjeechaa suukanneessaa fi sobaa fi
sossobaan dhaabuu hin dandeenye. Qeerroonb bilisummaa Oromoo akkuma
maqaa isaa wareegama kaffalaa turee fi jiruun Oromootti bilisummaa
uffisuuf xiqqootu isa hafe.
Ergamtoonni, garaaf bultoonni tokko tokko biyya keessaa fi ala
ta’aanii yoo qabsoo ABO/WBO/ Qeerroon wareegamnii qaaliin itti
kaffalamee as gahe kana beekamtii dhorkachuu ykn ykn ofitti maxxansuu
yaalan argaa fi dhagahaa turreerra. Gafa barbaadan jaarmiyaan qeerroo
jedhamu hin jiru jedhu, gaafa barbaadan ammoo qeerroo fi ABOn Hidhata
hin qaban, qeerroon hoggansa waalta’aa hin qabu jedhu. Gaafa barbadan
ammoo qeerroon kun eenyuma jedhanii qorachuutti ka’u, guyyaa biraa
ammoo ulaa barbaadanii qoorroo saaqanii gidduu seenanii diiguuf
habjootu. Dhamahu. Garuu hunduu hin milkoofneef, qeerroon guyyaarraa
gara guyyaatti cimaa, eenyummaan isaa fi toftaan hoji iisaa diinaa f I
ergamtoota diinaa alaa fi keessaa holola gaggeessaniif iccitii ta’ee
hafeera.
Warri qeerroon hin jiru jechaa ture, warri qeerroon jaarmiyaa miti,
hoggansa hin qabu jechaa ture, warri ABO/WBO/Qeerroon akka waan quba
wali hin qabneetti hololaa tures har’a kunoo cinqiin , dhiphuun ,
guyyaan xumuraa geenyaan about qeerroo leenjisee nutti erge, ABOtu
tarkaanfii akkasii fi akkanaa fudhate, fudhachuuf jennaan akkas goone
jechaa jiru. Diinoonni Oromoos ta’ee ergamtoonni isaanii osoo hin
jaalatin kunoo eenyummaa qeerroo amanaa, osoo hin jaalatiin qeerroon
jaarmiyaa, qeerroon abbaa FXG bilisummaa Oromoof gaggeessuu ta’uu
fudhataa jiru. keessumaa jala deemtonni diinaa qeerroo dur hin jiru,
qeerroo dur jaarmiyaa miti, qeerroo dur hojii isaa beekumti
kennuufii didan har’a ofitti maxxanfachuuf kaachaa jiru. Keessa
qeerroo hubatanii danda’an diiguuf dadhaban kan inni itti dadhabe
qoddachuuf bololaa jiru. Haata’uutii akka yaadan hin taane.Qeerroon
as jira yoo jedhan achiin bahaa, achi jira yoo jedhan asiin bahaa
bakka qaban wallaalanii hongaawanii hafaniiru.
Qeerroon jaarmiyaas,nama dhuunfaas,qeerroon tokkos kumas,qeerroon
barataada, barsiisadha!, qeerroon qonnana bulaadha, qeerroon horsiisee
bulaadhas,qeerroon nama magaalatis fedhu baadiyyaadha. Qeerroon
dargaggeessas,qeerroon jaarsa. Qeerroon dhiira, Qeerroon
shamarranii.Ni barata, ni barsiisasi, qeerroon Gurraacha, diimadha.
Eeyyee qeerroon as jira yoo jedhan gamatti argama. Qeerroon isa sani
yoo jedhan isa kana ta’ee argama. Qeerroo Oromoo malee dinni bifa isaa
hin beeku, olmaa isaa hin beeku, fira malee diinni eessaa akkamitti
akka caasaa isaa diriirsee hojii saa hojjetu quba hin qabu.
Sabboontoota malee gantoonnii fi garaaf bultoonni bakka qeerroon
oolee bulu hin beekani. Oromiyaa keessa ta’uu malee eessaa eenyu
akka hooggansa kennus hin beekani.
Qeerroon bilisummaa Oromoo suuqaa diinni, gantoonni, fakkeessitoonni
hin beeknee ka’ee yoo diina barbadeessu, dhiphisu malee wanti beekamu
hin jiru. Funduraafis caasaa qeerroo bilisummaa Oromoo eenyuyyuu
itti dhamahu, eessaa akka ka’u, akkamitti akka hojii isaa, qabsoo, FXG
diinarratti gaggeessu argachuu hin danda’u. Qeerroo qabsoo bilisummaa
Oromoo irraa dhabuun hin danda’amu. Diinnii fi gantoonni, alaa fi
keessaa carraaqanis kun hin milkoofneef fuunduraafis itti hin
milkaawani. Qeerroo hojii isaa malee burqaa isaa hin argatani.
Qomee ykn Tiishartii kaawwachuuniis qeerroo nama hin taasisu.
Gantoonnii fi jala deemtonni diinaa qeerroon cimuu, kan duubatti hin
deebine ta’uu agarraan, diinniis kufaatiif wixxirfachaa jiraachuu
hubannaan qeerroomuu barbaadanis qeerroo ta’uu hin dandeenye, hin
danda’anis. Hareeda haddatanii, mataa haarrii halluu gurraacha
dibatanii mogolee waliin dhahuun qeerroo ofiin jechuunis isaan hin
qeerroomsine, qeerroo jechuun dargaggoo jechuu waan hin taaneef.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo kan isaan gantoonnii fi ergamtoonni diinaa
alaa fi keessa ta’aanii hirriiganii miti.
Qeerruummaan hareeda bilqilchuu dhabuu miti, qeerroon isa goofaree
jigsee daandiirra yaa’uus miti. Qeerruummaan fakkeessuu ykn fakkaachus
miti. Qeerruummaan qomee ykn tishartii qeerroo jettu kaawwatanii
walgahii fi waltajjiilee adda addaarratti of argisiisuus miti.
Qeerruummaan kan biraati, qeerroon Oromoos kan biraati. Eeyyee
qoorrummaan mana shaayii balbalarra taa’anii oduu tarsaasu, diina
arrabaan ajjeesaa ooluu miti. Qeerroo bilisummaa kan beekuutu beeka.
Qeerumaan saalaan dhiira ta’uu miti. Qeerummaan dubars ta’uu miti,
qeerrummaan suubboo ta’uu fi dhiisuu miti. Qeerrummaan ilaalcha,
qeerrummaan dhugaaf, walqixxummaa fi mirgaaf dhaabbachuu dha.
Qeerrummaan uummata ofiitiif quuqamuudha, Qeerrummaan onnee
qabaachuudha. Qeerummaan mirgaa fi bilisummaa uummata ofiitiif
wareegama kaffaluu dha. Oduun osoo hin taane hojiin dura bu’anii
argamuudha. Qeerrummaan waan yaadan, waan karoorfatan galamaan amma
gahanitti cichuudha. Qeerroon bilisummaa Oromoo isa kana. Kanatu
qeerroodha. Isatu diina raasaa jira, isatuu lammii boonsaa jira. Isa
santu abdii Oromoo ta’ee wayyaanee oofee qileen gahee jira. Kan
deeggaramuu qabus, kan waliin dhaabbachuun qabamus isa kana. Kan
Oromoo bilisa baasus qabsoo,FXG,Kutannoo akka kanaati.


text:
Ameericaan biyya goolu galtootaa ti. Mootummaa haaraa fi biyya yeroo ammaa illee kanneen hundeessan kanneen Awrooppaa, Afriikaa, giddu galeesa bahaa fi Laatiin Ameerikaa irra kanneen godaanan turan.
As Ameerikaa keessatti dhalatanii lammiiwwan Ameerikaa kan ta’an ykn immii maatiin isaanii lammiiwwan Itiyoopiyaa kan ta’aniif lammummaa dhuma Itiyoopiyaa qabatanii Ameerikaa keessa kanneen jiraatan hedduu dha. Walumaa gala walakkaa miliyoonaa ta’u jedhamee tilmaamama.
Lammiiwwan Itiyoopiyaa as Ameerikaa keessa jiraatan waggoota soddomman darban keessa guddina agarsiisuu isaanii Washington DCtti kan argamu waaltaan imaammata goolu galtummaa beeksisee jira.
Wixataa fi Kibxata Caamsaa 14 fi 15 waltajjii lammiiwwan alaa Ameerikaa keessa jiraatan kan addunyaa isa sadaffaa irratti milkaa’ina hedduu kanneen galeessisan beekkannaa sadarkaa addunyaa kanneen horatanii fi lammiwwan Itiyoopiyaa beekamoo, kan Ertraa fi hiddi dhalata Itiyoopiyaa argamaniiru.
Waltajjii lammiiwwan alaa Ameerikaa keessa jiraatan kan addunyaa kana kampaniilee spoonserii godhan keessaa VOAn tokko ture.


text:
Seensa
Sabni oromoos aadaa fi seenaa mataa isaa, kan saba Kuush waliin walitti hidhatu qaba. Kanneen keessaa sirni Gadaa, kan oromoon ittiin walbulchaa ture bakka guddaa qaba. Sirni Gadaa sirna demokraasii ammayyaa waliin yeroo madaalamu seenaa uummata Afrikaa keessatti kan hiriyaa hin qabne ta’uu fi demokrasii Addunyaan kun yeroo ammaa faaristu waliin kan walqixu ykn kan caalu ta’uutti hubanna.
Sirni Gadaa gaaddisa ykn agoobara jiruu fi jireenya, akkasumas aadaa fi dhugeeffata Oromoo ti. Kanaaf yeroo sirna duudhaa gargaraa akka amantiittis ta’e, akka aadaatti raawwatu hunda seeraa fi heera Gadaa keessaa burqee fi tumameen qajeelfama. Haala kanaan ayyaanota waggaa keessatti tibboota adda addaatti kabajaman keessaa ayyaanni irreechaa isa tokkoo fi isa guddaadha.
Dhimma kabajaa irreechaa bal’inaan osoo hin laaliin dura hiikkaa irreecha jedhuu fi gosoota irreechaa hubachuun barbaachisaadha. Irreessa/ irreecha jechuun marga ykn coqorsaa fi daraaraa ykn lataa mukaa yeroo fi haala adda addaan ittiin bahaniidha.
Irreecha yeroo kamii fi maaliif dhimma itti bahu?
1. Irreecha Nagaa fi Araaraaf:- Yeroo namni waldhabu marga/coqorsa jiidhaa kutanii harkatti qabachuun maqaa Waaqaatiin araara akka buusan ykn nagaan akka ta’u kadhatu. Namni Waaqaan bulu kana bira darbee lola hin seenu. Cubbuudha.
2. Irreecha Jaarsummaaf:– Nama wallole yeroo araarsan marga ykn coqorsa qabachiisanii araaramuu isaanii ittiin mirkaneessu, akka lammata itti hin deebine ykn wal hin dhabne coqorsa ciniinsisanii kakasiisu. Haala kanaan namoota waldhaban gidduutti nagaan bu’uu isaa mirakeessu.
3. Irreecha Fuudhaa heerumaaf:- Yeroo dubra gaa’elaaf kadhatan jalqaba marga ergatu. Margi ergame kun irreessa/irreecha jedhama. Guyyaa ilma fuusisan abbaan eebbisee irreessaa fi alangaa ykn bokkuu itti kenna. Sirna fuudhaa fi heeruma, Sabbat marii ykn Irra dhaaba jedhamu yeroo raawwatanis jalqaba irreessa qabatanii kadhatu. Maqaa Waaqaatiin irreessa qabatanii yoo kadhatan hin dhaban. Nama irreessa qabatee waa kadhatu diduun cubbuu fi safuudha.
4. Irreecha Galmaaf:- Talacoon ykn dalagaan guyyaa kudharfee Galma Ayyaana gosaa yeroo dhaqan irreessa qabatu. Galmi Ayyaanota ( Qaallota) gosa irreecha isaaniif tumame qabu. Irreechi inni kun marga ykn coqorsa osoo hin taane gosa lataa mukaa kanneen akka birbirsa. urgeessaa fi qaraaruu fakkaatan lataa/damee isaa cabasuun qabatanii deemuun bakka itti irreeffatan yeroo gahan Ayyaana Galma sanaa kadhachuun ykn galateeffachuun irreeffatu.
5. Irreecha Tulluuf:- Irreechi Tulluu ammoo ji’a arfaasaa keessa ( yeroo bokkaan roobuu fi qonni/qotiisi eegalu) ummanni Waaqeffataan gamtaan Tulluutti bahuun kan kabaju dha. Kunis yeroo ji’i bonaa darbee, arfaasaan seenu, Bokkaan nagaa fi leekkee akka roobu, kan facaasan akka biqilu, kan biqile latee akka dagaaguu fi firii gaarii akka horatu, coociraa fi bineensa gara garaa irraa akka hoofkalu Waaqa kadhatanii Irreeffatu. Sirni kun bakka tokko tokkotti Tolcha jedhama. Akkas jechuun Arfaasaan yeroon akka Roobu, Qilleensi hamaa fi cabbiin midhaan balleessu akka hin mudanne akka Duudhaa fi Dhugeeffata Waaqennaatti falachuudha. Haala kanaan bokkaan yeroon yoo hin roobne, ummati Waaqeffannaan bulu, Safuu cabee fi Duudhaa jallate hooddachuun gamtaan bahee Waaqatti iyyata. Iyyannaa kana Waaqni battalatti dhagahee akka aadaatti Roobaaf. Garuu yeroo ammaa kana ummati keenya duudhaa fi aadaa kana irraa waan jallateef Waaqnis irraa garagalee hongee fi roobaan rakkisaa jira. Kanaaf Arfaasaan yeroon akka roobu, birraan yeroon akka caamu, duudhaan callate karaatti akka deebi’u gochuuf ummati keenya Aadaa fi Duudhaa isaa duriitti deebi’uu qaba. Yeroo sana Waaqnis akkuma isaa duriitti kadhata isaa ni guutaaf.
6. Irreecha Birraaf:- Ganni bacaqqee fi dukkanni roobaa darbee wayta birraan barihu, kan facaafatan daraaree gormee, lagni guute hir’atee yeroo lafti qooru, dhuma ji’a Birraatti ibsaa kormaatu gubama. Kunis ollaan walitti bahee waliin ibsaa birraan barihuu ibsu gubee, Waaqa kanaan isa gahe galateeffatee, waliin nyaatee dhugee sirbee dhiichisa. Itti aansuun ammoo Malkaatti walgahee gamtaan irreeffata. Kunis Waaqa nagaan ganna dukkana keessaa birraa booqaan nagaan isa gahe galateeffachuu fi bona dhufu nagaan akka hoofkalchu gaafachuudha.
7. Irreecha mallattoo Aadaa Oromoo fi Oromummaaf:-Yeroo ammaatti ayyaanni Irreechaa mallattoo Aadaa Oromoo fi Orummaa ta’ee jira. Biyya keessatti, magaalaa Bishooftuu, Hora Arsadiitti oromoon miliyoonaan lakkaa’amu kallattii hunda irraa walitti bahee Isiliaama, Kiristaanaa fi Waaqeffataa osoo hin jedhiin gamtaan kabajaa jira. Kunis bara baraan dabalaa fi guddataa jira. Biyyoota alaattis bal’inaan kabajamuu jira. Ayyaanni irreechaa Oromoo fi saboota biroo walitti fida. Alagaan aadaa oromoo fi eenyummaa oromoo akka baruu fi hubatu gumaacha olaanaa qaba.
Ayyaana Irreechaa bara 2016, Oromiyaa magaalaa Bishooftuutti kabajame irratti seenaa bara baraan hin dagatamnetu raawwate. Ilmaan Oromoo golee Oromiyaa mara irraa dhufanii, akkuma aadaatti Waaqa kadhachuu fi galateeffachuuf Malkaa Arsadiitti kanneen walgahan, miidhaa irra gahaa turee fi jiruuf sababaa iyyataniif haala hin yaadamnee fi suukaneessaa ta’een, akka Tasaa osoo hin taane, itti yaadamee Mootummaa biyyattiitiin rasaasa aara gaazii qabu itti roobsuun, garatti baqatanii fi bahan wallaalchisuun boollaa fi bishaanitti akka nam’an gochuun lubbuun dhibbootaan hedamu dabree, hedduun ammoo miidhaan qaamaa hangana hin jedhamne irra gahe. Kun seenaa Irreechaa keessatti madaa fi godaannisa yoomuu hin fayyine ta’ee galmeeffamee jira. Ilmaan Oromoo, Oromiyaa mara irraa, Jaarsa, Jaartii, Xiqqaa fi guddaa, akkasumas gandaa fi amantiin osoo adda hin bahiin Malkaa tokkotti waliin wareegamuun, Ayyaanni Irreechaa mallatoo Tokkummaa fi calaqqee eenyummaa Oromoo ta’ee seenaa keessatti akka galmaa’u godheera.
8. Irreecha yaadannoo wareegamtootaaf:-Ayyaana Irreechaa bara 2017 yeroo kabajnu, wareegama bara 2016 Malkaa Arsadiitti kafalame yaadachuun dirqama. Ayyaana Irreechaa bara 2016 irratti lubbuun dabree fi dhiigni Malkaa sanatti dhangala’e, daran akka waliin dhaabbannuu fi ayyaanni Irreechaa, mallattoo Aadaa Oromoo taasifannu nu taasisa. Diinni Ayyaana Irreechaa irartti akka addaan diigamnuuf irreeffattoota keenya Malkaa irartti rasaasaan fixe. Kun garuu kan daran nu tokkoomsuu fi walitti nu fidu malee kan amantii fi gandaan addaan nu baasu miti; kan daran nu jabeessu malee kan nu laaffisu miti. Ayyaana Irreechaa irratti waloon wareegamuun keenya, seenaa gootota keenay #Shinnigaa deebisee kan haaromse waan ta’eef daran walitti nu iticha; akka waloon kaayyoo Oromoof aarsaa taanu nu jajjabeessa.
Xumura
Irreechaan keenya mallattoo Oromummaa keentaa ti; ayyaana kana otuu addaan hin abhiin waliin baanee waliin Irreechaa Harsadii fi ardaalee Irreechaa mara irratti waloon kabajachuun nhu mara irraa eegama. Waan ta’eef, Oromoon biyya keessaa fi biyya alaa seenaa kana qalbeeffachuu fi yaadachuun Ayyaana Irreechaa bara 2017, afuura tokkummaa fi gamtaan akka waliin kabajnu, akkasumas fuula dura kanuma akka jabeeffannu waamicha Oromummaa isiniif dhiheessina! Source
Koree Qindeessituu Irreechaa 2017


text:
Dr. Nagaasoo Gidaadaa akka jedhanitti “Iddo tokko tokkootti otuu tajjabdonni wiirtuu filannoo hin ga’iin meeshaa ittiin filannoo gaggeessan qophessan, akkaataa filannoo kana itti gaggeessan ilaalchisuun ibsi dafee waan hin kennamiiniif jecha sirni sagalee kennuu boodatti harkifatuu jalqabame, lafti iccitiin sagalee itti kennan hin qophoofne, moseensonni ADWUI shan shaniin gurma'anii wal-faana seenanii sagalee kennaa turan” jedhan.
Obbo Feyisel, Embaasii Itiyoophiyaa as Washington jiru irraa telefoonaan haala deemsa filannoo ennaa xiinxalan, “Filannoon bilisaa fi haala dimokratawaa ta'een gaggeefame. Dhaabileen siyaasaa adda addaa uummatatti sagantaa isaanii dhiheessuu danda'anii jiru. Gama sabaa himaanis akkasuma tajaajilaman. Sagalee kennuun bakka tajjabdoonni jiranitti iccitiidhaan geggeessame” jedhan. Kan as Istuudiyoo keenyatti argamuun deemsa filannoo sana xiixalan, qorataa fi xiinxalaan siyaasaa fi dhimma naga-eegumsaa, Jawaar Siraaj Mohammed ammoo “wagoota shanan dabran keessa mootummaan mormitoota dadhabsiisuu irratti hojjetaa ture, paartiin biyyatti bulchaa jiru ammoo humna horate. Jireenyi uummata biyyattii hedduu mootummaa irratti waan hirkatuuf qaama motummaa mormu filachuu irratti sodaa qaba. Mootummaanis uummata irraa waan sodaa qabuuf jecha, shan shaniin walitti-hidhee akka wal-eeganii isaaf qofa sagalee kennan tolfate.” Jechuun qeeqe.
Ka buufata filannoo Amboo lammaffaa keessatti dorgoman, Dr. Mararaa Guddinaa “Miseensota Bulchiinsa aanaa fi gandaa kanneen Kaabinee jehdhaman tu filannoo gaggeessaa jira, warri filannoo gaggeessuuf achi ka'aman isaan kanaaf haala mijessu,kanniisa gubbaatti mallattoo godha jedhanii uummata dirqisisuu, taajjabdonni otuu hin seeniin korojoo saaqan, tajjabdoota hidhuu har'uu, akkasumas iddoon itti aangawonni ofii isaanii kanniisa irratti mallatto gochuun keessa busan illee mul’atee jira. Raayyaan waraanaa itti marsee eega.” Jedhan.
Godina Shawaa Lixaa aanaa Jalduu irratti MEIADiin bakka-bu’uun ka dorgoman, Obbo Abebe Kaasaa
“Tajjabdoonni keenya reebamanii jiru. Ani ofii koo illee hidhamee mana murtii duratti dhiheffameen ture” jedhu.
Miseensi MEIAD ka biraan, Shambel Gammachuu Dajanee lafa Obbo Juneddi saaaddoo itti dorgoman, Dheeraatti dorgoman. “Paartiin biyyattii bulchaa jiru guyyaa filannoo sana dura akka uummanni uummanni waraqaa irratti kanniisa filatu waan taasisaniif, filannoon kan gaggeefame waan duraan dhumate waan beekamaa dha” jedhan.
Obbo Muda Gumii Jaarsoo, Gamtaa Medirek irraa, Godinaa Booranaa, aanaa Bulee Horaa irraa isaan dabalatee namoonni 7 dorgommicha keessaa bahuu beeksisan.
Ka Medrekiin bakka-bu’uun magaalaa Naqamtee fi naannawa isheetti dorgoman, Obbo Mokonnin Dinqaa “komishinni filannoo paartii biyya bulchaa jiruuf looga, sabaa himaan biyyattii (OTV) rakkoo keenya nu gaafatee ture. Garuu qilleensa irra nuuf hin olchine. Taajjabdoonni nu jalaa rebamanii jiru” jedhan.


text:
Aartiin bu’uura jireenya hawaasummaafi beekumsaa akka ta’e jildii keenya lammaffaa keessatti seenaa kabajamaa Dr. Alii Birraa yeroo kaafnetti eeruunkoo niyaadatama. Dr. Aliin akkuma Amarikaa gaheen Afaan Ingilizii akka afaan 2ffaa isaatti barachuu jalqabe. Itti fufuunis yaaxinaalee muuziqaa koolleejjii ‘Saantaa moonikaa’ jedhamu kan Amarikaa Kaalifoorniyaa keessatti argamutti barachuun beekumsa muuziqaa irratti qabus haalaan cimsate.
Bara 1989tti Biyya Saawud Arabiyaatii gara Iswiidinitti deemuun Afaan Iswiidish barachuu jalqabee turtii yeroon booda haadha manaa isaa Iswiidiniitti dhiisee gara Kanaadaa deeme. Aliin Afaan Ingilizii haala gaariin waan dubbatuuf achittis intala Kanaadaa tokkotti siqee ittiin wal baree ishees jaallate.
Bara 1992 tti jaalallee isaa waliin Kanaadaa Torontoo taa’ee haadha manaa isaa Iswiidishi taate waliin wal hiike. Yeroo kanatti Aliin sirboota isaan beekamtii guddaa argate. Sirboonni inni sirbus haalliifi yeroon kan hin jijjiirredha. Kana malees, sirboota isaa galma gurguddaa kan Finfinnee keessatti argaman kanneen akka “Haager Fiqiriifi Raastiyaatir” keessattiifi godinaalee Oromiyaa hedduu keessa naanna’uun sirboota isaa saba Oromoofi deeggertoota isaaf dhiyeessaa ture. Yeroo kanatti abbaan isaa nama Ahmad Taaqii jedhamu kan afaaniifi seenaa saba Oromootiif quuqamu tokko waliin wal barsiise. Haa ta’u malee, yeroo Mootummaa Dargii fonqolchuuf lolli taasifamu loltoota mootummaa kanaatiin Ahmad Taaqii ajjeefame. Maqaan nama kanaa kan biroo “Hundee” jedhama ture. Aliinis maqaa isaatiin sirba “yaa hundee bareedaa yaa fiixee miidhagaa” jechuun sirbe.
Sababuma kanaafis, Aliin mootummaa kana biratti akka mormituutti ilaalame. Afaan, seenaa, duudhaafi aartii Oromoorratti hojjechuun isaa isa adabsiise. Fakkaataa isaa akka bakka hin buufneef Aliin akka korma loonii kolaafame. Alii Birraan guddina aadaafi aartii Oromoorratti hedduu hojjeteera. Hojiiwwan hojjete kanaafis badhaasa adda addaa argateera. Bara 1995 weellistoota Afrikaa Kanaadaa keessatti argaman keessaa hojii guddaa hojjechuun ‘’African Merits Award” badhaasa jedhu argateera. Bara 2010 Waxabajjii 12 Yunivarsiitii Jimmaa irraa “Dooktoreetii kabajaa” argateera. Bara 2000tti Aartiistoota seenaa, afaan, aadaa, duudhaafi aartii Oromoorratti hojjetan keessaa Dr. Alii Birraa Dhaabbanni Raadiyoofi Talavajiinii Oromiyaa sadarkaa 1ffaa irra teessisuun badhaaseera.
Dr. Alii Birraa sirboota kaasettiiwwan 37 ol baasuun hawaasasaa qaqqabsiiseera. Qorannoon irratti hojjetamuun qabiyyeewwan sirboota kanaa waa’ee barnootaa, siyaasaa, dinagdeefi hawaasummaa mara akka of keessatti haammatu ifa taasifameera. Afaanota 8 ol sirriitti dubbachuu danda’a. Sirboonni isaas guddina aadaafi aartii Oromootiif gumaacha guddaa taasisaniiru. Keessumattuu ‘Barnootaa 2x kana ta’uu qaba kaayyoon Oromootaa’ kan jedhu eenyuma birattuu kan yaadatamuudha. Yeroo ammaa kana Dr. Alii Birraa haadha manaa isaa Linii Markusiifi nama Muhaammad Shariif jedhamu waliin dhaabbata “Birra Children Education Foundation” jedhu magaalaa Dirree Dawaatti banuun daa’immaan maatii harka qalleeyyiifi maatii hin qabne barsiisaa jiru. Walumaagalatti artistoonni Oromoo karaa yeedaloo sirba walaloo isaaniitiin waa’ee eenyummaafi Oromummaa, waa’ee misoomaafi biyyaa, waa’ee goototaafi kkf waan faarsaniif miira ittiin hawaasa sochoosan qabu. Dr. Kabajamaa Artist weellisaa Alii Birraa ayyaana waggaa shantammaaffaasaa bara kana keessa kan ayyaaneffatuufi ammas hojiilee ajaa’ibaatiin kan sabasaa tajaajilaa jirudha. Kanaafuu, hayyuu keenya kanaaf umurii dheeraa hawwaa Oromoon dhuguma Oromummaatti dhalatee jiru gama dandeettii itti bobba’ee jiruutiin maal akka sabasaaf gumaachaa jiru akka of gaafatuuf dhaamsakoo dabarfachaa, kutaa sadaffaasaa jildii itti aanutti xiinxala sirbasaa qabiyyee garaagaraa keessatti qaaccesseen dhiyeessa.
Beekan Gulummaa Irranaa tiin


text:
Beelli guutuu addunyaa keessatti rakkoo isaa rakkoolee hundaa oliiti. Haa ta’uu malee furmaata itti gochuun ni danda’ama. Mullatni Velt Hunger Hilfe addunyaa irratti namni hundinuu kabajaa horatee, haqa qabaatee, beelaa fi hiyyuma irraa bilisa ta’ee jireenya ofiif murteeffateen jiraachuu danda’a jedha.
Galmi tarsiimoo Welthungerhilfe bakka nuti hojjennu hundatti bara 2030 (ALG tti) beela balleessuu dha. Kunis Galma Misooma Itti Fufiinsa Qabu 2ffaa kan Biyyoota Gamtoomanii irratti hundaa’a. Qooda fudhattoota hawaasaa wajjin hojjechuudhaan biyyoota keessatti hojjennu hunda keessaa beela balleessuu barbaadna. Hojiin keenya haala ammaa fi fuulduree dhalootaa fooyyessuu irratti hundaa’a. Kana yeroo raawwannu naannoo fayyaa qabuu fi hawaasa haqa qabeessa akka horatan gochuuf isaan gargaarra.
Malawwan beela balleessuuf hojiirra oolfaman
Nuti beela addunyaa keessaa balleessuu fi wabii nyaataa itti fufiinsa qabu uumuuf qabsoofna. Qabsoon kun qonna dirree murtaa’aa fi dhiheessa bishaan qulqulluu jajjabeessuu fi fayyaa, barnootaa fi misooma dinagdee fooyyessuudhaan dhiheessa anniisaa faalama nannoo irraa bilisa ta’e cimsuu dabalata.
Of danda’uu irratti cimsanii hojjechuu
Kaayyoon keenya jireenya ummataa yeroo dheeraa keessatti fooyyessuu dha. Kanaafuu akka bu’uura piriinsipila ‘of gargaaruuf gagaari’ jedhuutti hojjenna. Sagantaaleen keenya kan qopheeffaman ummatni akka jireenya isaanii irratti to’annoo qabaatanii fi akka isaan dhalli namaa nyaata argachuuf mirga qabu dhugoomfatutti aangessuudhaafi.
Malli adeemsa Welthungerhilfe hojiilee piroojektii murtaa’e tokkoo fi hojii dadammaqsa siyaasaa qofa irratti kan hundaa’e osoo hin taane bu’aalee safaramanii fi qooda fudhattootaaf, arjoomtotaa fi ummata naanoo piroojektii jiraniif itti gaafatama fudhachuu irratti hundaa’a.
Seenaa darbe keessatti yeroo jalqabaatiif yeroon beela balleessan dhihoo ta’eera. Akkuma warra baayyee gamtaa misoomaa keessatti hirmaataniitti fuulduratti yeroon hojii keenya barbaachisaa hin taane akka dhufu ni abdanna. Mullata keenya kana akka galmaan geenyutti nu gargaaraa; addunyaan beela irraa bilisa taate akka uumamtutti qabsoo kana keessatti hirmaadhaa.


text:
Waraanni wayyaanee ummata mormiif yaa’ee irratti gaazii nama imimmeessu dhukaasu itti fufee jira. Sanbata har’aa Harargee magaalaa Hirnaa irratti ummata hiriira yaa’e irratti gaazii nama imimmeessu dhukaase jira. Yommuu gaaziin kun nutti dhukaafamu maal gochuu qabna.
—————-
Tokkoffaa, Yeroo gaaziin nutti dhukaafamu jalqaba wanti sammuu keenya keessatti dhufu qabu rasaasaan akka dhawamnee hin jirre beekuudhaan naasuun akka nu keessatti hin uumamne gochuu dha. Sodaan guddaan nu keessatti uumamu hin qabu.
—————-
Lammaffaa, Gara Golga gaazii dhukaafamee (canister) aara baasu sana irraa fagaachuuf haa yaallu. Maaliifuu yoo bira turre nu ukkaamsuun isaa hin oolu. Gaaziin dhukaafame ija keenya, funyaan keenyaa fii gara afaan keenyaan akka gara keessatti hin aseenne hir’isuuf shamiza ykn kootii keenya gara keessaatiin fuula keenya irratti ofitti haguuguun harganuuf haa yaallu.
—————
Sadaffaa, Yoo harceen gaazii sun ija keenyaa fii funyaan keessa aseenee jiraate maaloo maaloo gonkumaa harka keenyaan of riguu hin qabnu. Maaliifuu akkas gochuun harcee gaazii sana akka sirritti bulbulamu gochuun gubaa san hammeessuu nutti taha. Kanaaf wanti gochuu qabnu bishaan qabbanaawaa fuula keenya irratti gadi dhangalaasuu dha. Yommuu kana goonu akka gadi dhangala’u gochuu qabna malee gonkumaa gara ijatti, funyaanittii fii afaanitti aseensisuun dhiqachuu hin qabnu. Kaayyoon nuti bishaan fuula keenya irratti gadi dhangalaafnuuf harcee gaazii (Tear gas powder) gogaa fuula keenya irra jiru irraa balleessuuf qofa dha. (Kanaaf yommuu mormiif gadi yaanu bishaan haayilaandiin qabannee bahu qabna of eeggannoof jecha, Jeynootni magaalaa mandii asiin dura bifa kanaan haayilaandii qabatanii mul’atanii turan.)
————–
Afraffaa, Eegasii gara qilleensi qulqulluun jirutti deemuudhaan qilleensa qulqulluu harganuu qabna. Gara mana keessatti gonkumaa seenuu hin qabnu. Gaaziin imimmeessu kun mana keessatti (fakkeenyaaf doormii keessatti) yoo nutti darbamee jiraate carraan nuti qabnu gadi bahuu qofa dha. Keessatti hafnee turuun keenya ukkaamamne akka of wallaalluu nu taasisuun dabalata haleellaa nurratti fudhatamu biroof nu saaxila. (Hubadhaa: Gaaziin imimmeessu kun mana keessatti nama irratti gadi lakkisuu seerri addunyaa jabeessee dhoowwa. Maaliifuu lubbuu namaa balleessu waan dandahuuf. Haatahuu garuu Seera kan hin beeknee fii lubbuu namaatiif kan hin dhimmamne mootummaan wayyaanee garuu barattoota keenya doormii keessatti itti darbee ukkaamsuun hiraarsaa fii miidhaa garagaraa irra geessaaa jira.)
—————-
Shanaffaa, Gaaziin kun rukkinni isaa qilleensa irra ulfaataa waan taheef yeroo hedduu gara gooddaatti jalaa ol bahuun dhiibbaa nu irratti geessisu irra bilisa nu godha. Harceen gaazii uffata keenya irrattis maxxanee waan hafuuf uffata keenya baafannee achi ofirraa qabnee hargufuun barbaachisaa dha.
F. Nama nu cinatti gaazii kanaan miidhamee hargansuun isatti ulfaate yoo argine immoo inni oksijiinii waan barbaaduuf qarqaarsa yaalaatiif hatattamaan gara mana yaalaa dhihoo tahetti geessuun barbaachisaa dha.
=================
=============
3. Wantoota gonkumaa gochuu hin qabne?
A. Golga gaazii baasu (canister) kan dhukaafamee jiru kan garuu dhooweetiin gaazii maddisiisuu hin eegalle akka gonkumaa harkaan hin tuqne. Maaliifuu harka keenya irratti dhoowee miidha nurra geessisu waan dandahuuf.
B. Ija keenya, fuunyaan keenya gonkumaa harkaan riguu hin qabnu.
C. Gaaziin kun nama dhukkuba sirna hargansuu qabu (Respiratory tract problems) fknf dhukkuba akka Asmii waan daran hammeessuuf of eeggannoo gochuu waan feesisuuf namootni akkanaa kunneen hamma danda’ameen saaxilamuu hin qaban.
D. Dasee bishaaniin jiisanii funyaanitti, ijattii fii fuula guututti jiisuun gonkumaa hin barbaachisu. Maaliifu harceen gaazii (powder of the tear gas) kuni jiidha waan barbaaduuf dha. Akkuma gubbatti ibsuuf yaaletti keemikalotni gaazii kana keessa jiran jiidha yommuu argatan “reaction” uumanii eegasii kan gubaa fii nama imimmeessu eegalan. Wanti nuti harkatti qabachuu qabnu bishaan qabbanaawa qofa dha. Bishaan qabanne kanas kan fayyadamnu yoo gaazii kanaaf saaxiloofnee jiraanne qofa harcee gaazii ofirraa “remove” gochuuf ofirratti dhangalaasuuni.
D. Gaaziin kuni Mana keessatti yoo nutti gadi lakkifame mana sana keessatti gonkumaa ukkaamamuu hin qabnu. Ulaa arganne kamiinuu gara qilleensi qulqulluu jirutti deemuu qabna.
================
Share gochuun wal beeksisaa!
#YAADACHIISA:- Gaaziin nama imimmeessu yommuu nutti dhukaafame maal gochuu qabna?
Waraanni wayyaanee ummata mormiif yaa’ee irratti gaazii nama imimmeessu dhukaasu itti fufee jira. Sanbata har’aa Harargee magaalaa Hirnaa irratti ummata hiriira yaa’e irratti gaazii nama imimmeessu dhukaase jira. Yommuu gaaziin kun nutti dhukaafamu maal gochuu qabna.


text:
Kan biyyoonni miseensa ta’an wal filachuun geggeesan kounslii miga namaa kanaaf Itiyoopiyaan miseensa kan taateef biyyoonni kun galmee ishee erga gamaaggamanii booda waan raggaasisaniifi jedhan ambasadder Xirunehn.
Gama kaaniin immoo liigiin mirga namoomaa kan Gaanfa Afriikaa miseensummaa Itiyoopiyaa kana mormuu dhaan ibsa mata dureen isaa warreen mirga namaa dhiitan mirga namaa eeguu hin danda’an mata duree jedhuun ibsa baasee jira.
Dhiittaan mirga namaa biyya keessatti hammaate kana miseensa godhee fudhachuun Kaunsilichaa galmee mirga namaa gaarii waan qabaatteef utuu hin ta’in, kootaa Afriikaan qabdu guutuu qofaaf jechuu dhaan dura taa’aan liigichaa obbo Gaaromaa Waaqasaa nuuf ibsaniiru.


text:
Sadaasa 25,2015 Amboo Gabaasa Qeerroo
Sadaasa 25,2015 Gootootni Qeerroon Barattootni Oromoo Godina Lixa Shaggar Magaalaa Amboo FDG mORMII MASTER Plan Finfinnee fi labsii magaalota Oromiyaa irratti dabarfame fi gaaffii Mirga Abbaa biyyummaa dhiyeeffachuun fincila dhoosuun Daandii konkolaataa gara dhiha Oromiyaa fi Wallaggatti dabarsu cufuun waraanaa wayyaanee waliin wal dura dhaabbachuun FDG dhoosan.
Guyyaa har’a ganama sa”aa 1:30 irraa eegaluun Magaalaa Amboo keessatti goototni barattootni Oromoo M/b Amboo sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’inaa, M/B Liibaan Maccaa Amboo sadarkaa 2ffaa fi M/B Carii Amboo sadarkaa 1ffaa fi dargaggootni Oromoo Magaalaa Amboo walitti dhufuun magaalaa Amboo utuu waraanaa wayyaanee guddaan eegamaa jirtuu FDG dhoosuun daandii Konkolaataa Finfinnee gara Dhiha Oromiyaa fi Wallaggatti dabarsuu cufuun hiriira mormii akkuma eegalanitti Waraana wayyaanee nafxanyaa hamma funyaanitti hidhate waliin wal dura dhaabbachuun Mormii guddaan itti fufee jira.
Goototni Barattootni fi Dargaggootni Oromoo lubbuun wareegamna malee, hidhatti ukkanfamna malee Oromiyaan kan uummata Oromooti, jechuun Karoorrii Master Plan Finfinnee fi Magaalota oromiyaa irratti xiyyeeffatee karooraa guddaa kan Oromoo lafarraa balleessuu ”DUULA GENOCIDE” jechuun goototni barattootnii fi Qeerroon dargaggootni Oromoo Magaalaa Amboo FDGtti seenan. Gaaffii mirga abbaa biyyummaa fi mormii master plan Finfinnee bara 2014 dhiyeeffanneef deebiin nuuf kennamuu qaba, sabaaba karaa nagaa gaaffii mirgaa fi mormii Master Plan Finfinnee dura dhaabbatneef ilmaan Oromoo 80tti jumlaan Amboo keessatti fi Oromiyaa keessatti ajjeefamaniif Mootummaan itti gaafatamuu qaba, kanneen jumlaan ukkanfamanii hidhaman hiikamuu qabu,
Masterplaniin Finfinnee Haqamuu qaba, gaaffiin barattoota Oromoo Giincii gaaffii keenya deebii argachuu qaba, kanneen giincii irraa dheengadda hidhaman hiikamuu qabu jedhuu fi Gaaffii mirga abbaa biyyummaaf kan bilisummaaf deebiin nuuf kennamuu qaba gaaffii jedhu dhiyeeffachuun goototni Qeerroon barattootni Oromoo fincila dhoosan.
Yeroo amma kanatti daandiin konkolaataa Finfinnee Gara dhihaa Oromiyaatti dabarsuu fi Wallaggatti geessuu magaalaa Amboo keessatti yeroof cufamee jira, Waraanni Wayyaanee hiriiraa mormii dargaggoota barattoota Oromoo dura dhaabbachuuf daandii cufuun hiriiruun gaazii summaa’aa barattoota irratti dhukaasuu eegalan, Sochiin mormii warraaqsaa kun itti fufee jira.. Gabaasaa guutuu waraabbii sagaalee dhaadannoo fi suuraa qabanne walitti deebina…. FDG golee Oromiyaa
cufa keessatti itti fufa!!


text:
Gabaasa Qeerroo Mudde 08,2015
Guyyaa har’aa akkuma duratti gabaafne hiriira mormii sirna Wayyaanee magaalaa Tullu Boolloo keessatti ooleen barsiisaan Fiiziksii kan ta’e Girmaa Caalaa Lataa rasaasa Wayyaaneen rukutamee haalaan madaawee jira. Kana irratti ammo mana barumsaa Sadarkaa 2ffaa Tullu Boolloo irraa barsiisoti hidhaman keessaa;-
- Barsiisaa Girmaa Caalaa haala hamaan kan rukutamee hosptala jiru.
- Barsiisaa Alamuu Itichaa_Daarektera Mana barnoota sadarkaa 2ffaa
- Barsiisaa Tasfayee Saaqaa
- Barsiisaa Geetuu
- Barsiisaa Bahaaruu.
Yoo ta’an Girmaan reebicha hamaa kaabinota Aanaa Bachoo Sorsaa Cirrii fi Qanaasaa dhan irraa gaheen Hospitaala haala hamtuu irraa jiraa.
Kana malees hiriira Mormii Aanaa Iluu magaala Asgorii fi Tajii ti ta’een namoonni hidhaman
- Barsiisaa Girmaa Daamxoo
- Saadaa Mootii – jiraataa magaala Tajii
- Naa’ol Dibaabaa – Jiraataa magaala Tajii.
- Barsiisaa biraa kan maqaan nu hin gahin Asgorii irraa.


text:
Ministriin naga eegumsa biyyoolessaa Yunaayitid Isteetis waardiyyaaleen daangaa Ameerikaa garee Feesbuukii irratti ergaa loogii sanyii, fi hookkaraa akkamsumas waa’ee koolu galtootaa fi seera tumtoota Laatin Amerikaa ilaalchisuun maxxansan keessaa ti gabaasa jedhu qorataa jiraachuu beeksisee jira.
Marsaan interneetii “ProPublica” jedhamu akka jedhetti maxxansaaleen sun suraalee fi yaadawwan du’uu koolu galtootaatti qoosu kan lammiin Salvaadoor intala isaa waliin utuu gara Ameerikaatti ce’uuf yaaluu laga keessatti liqimfameefaa of keessaa qaba.
Waardiyyaaleen daangaa irra jiran dargaggoon umuriin waggaa 16 hidhaa keessatti du’uu ilaalchisee maal na dhibdee dhaan du’eera wanti ta’u hin jiru jechuun yaada isaan kennan illee gabaasameera.


text:
Berhanu Hundee tiin
Guutumaa guutuutti jijjiiramni argame jedhamuu baatus, biyya Itoophpiyaa jedhamtu tana keessatt, ji’oota muraasaaf qilleensi jijjiiramaa mul’achaa ture. Haa ta’u malee, qilleensi kun rakkoolee biyya tanaatiin amma waan xuraa’aa (polluted ta’aa) jiru fakkaata. Asirratti gaafiilee gurguddoo lama kaasuun barbaachisaa dha. Inni tokko, Maaliif guutumaa guututti jijjiiramni argame jedhamuu hin dandeenye? yoo ta’u, inni lammataa Qilleensi jijjiiramaa kun akkamitti xuraa’aa jira? kan jedhuu dha. Gaafiilee kanaaf deebii osoo hin kennin dura waan bu’ura ta’e tokko laaluu fi hubachuun dirqama ta’a. Jaalatamus jibbamus, fudhatamus dhiifamus, amanamus amanamuu baatus, jijjiiramni kun wareegama ulfaataa uummatni Oromoo ittikaffaleen aragme. Qabsoo hadhaawaan uummatni Oromoo hanga har’aatti godhaa ture fi jiru akkuma jirutti ta’ee; lubbulle Ilmaan Oromoo kuma shanii ol ittdhabametu jijjiirama kana fide. Kun dhugaa Addunyaan beektuu dha. Gabaabumatti, Oromootu Wayyaanee jilbiiffachiise injifannoo kana fide.
Gara gaafiilee ka’aniitti deebi’uuf, abbaan qabsichaa fi injifannoo uummata Oromoo ta’ee osoo jiruu, Oromoodhaaf garuu guutumaa guutuutti jijjiiramni ykn bu’aan argame jechuu hin danda’amu. Gaafiileen uummatni keenya keessumaayyuu kan Qeerroon Oromoo gaafachaa turan tokkollee hanga ammaatti deebii hin arganne. Bu’aa argachuun hafee, uummatni keenya nagaan bahee galuu fi nagaan jiraachuu hin dandeenye. Uummatni Oromoo lakkoofsi miliyoona gahu qabeenya fi qayee isaaniirraa kan buqqa’an erga jijjiiramni kun mul’achuu calqabee as ture. Namootni uummata kana keessaa bahan taayitaa olaanaa argatanii biyya tana bulchaa haa jiran malee, dararamni uummata Oromoo har’as bulchinsa isaanii jalattis hin dhaabbanne. Uummatni keenya hidhamaa, ajjeefamaa; dubartootni keenya har’as haala sukkaneessaa ta’een gudeedamaa jiru. Eessaree jijjiiramni argame? Waanuma Wayyaanee jalatti ta’aa turetu hara’as ta’aa jiraa mitii?
Dhimmoota muraasa ta’an tokko tokko akka fakkeenyaatti kaasuuf, gaafiin Afaan Oromoo Afaan Federaalaa akka ta’u fi dhimmi Finfinnee deebii argachuu hin dandeenye. Waayeen Finfinnee siriidhaa dhimma baay’ee rakkisaa fi sodaachisaallee ta’aa jira. Finfinneen qabeenya Oromoo fi qama Oromiyaa waan taateef, gaafiin Finfinnee gaafii du’aa fi jireenyaa ti. Diinoota keenyafis akkasuma. Du’anii lafa kanarraa dhabamu malee, Finfinneen Oromiyaa jala akka galtu fi abbaabiyyummaan Oromoo akka mirkanaa’u hin barbaadan. Haalli kun immoo garamitti deemaa akka jiru hubachuun rakkissa hin ta’u. Warri Finfinneen kan keenya jedhan, gaafii kana kaasuu qofaa osoo hin ta’in Qeerroo isaan bilisoomsellee akka diina tokkoffaatti laalaa jiru. Waraana nurratti labsaa jiru; albee nutti qarachaa jiru. Jijjiiramni argame jedhamu kun tarii isaaniif argamee ta’uu mala. Isaantu bilisoome malee, Oromoo fi Oromiyaan hin bilisoomne.
Diinotni QBO, keessumaayyuu warri sirna durii dulloomaa fi tortoraa sana deebisanii uummatarratti fe’uu barbaadan, gaafii Finfinnee qofa kaasaa hin jiran. Sirna Federaalisimii kan amma jiru kana diiguu barbaadu. Qeerroo jijjiirama kana fide fi warra karaa kanaan taayitaatti dhufan hundaa, balaaleffachaa; walumaagalatti uummata Oromoorratti duula labsaa jiru. Jijjiirama wareegama Ilmaan Oromootiin dhufe kana akka hin ceene godhaa jiru. Isa kanatu gaafii lammataa armaan olitti ka’etti nama geessa. Humnoota kanatu qilleensa jijjiiramaa xureessaa jiru jechuu dha. Humnootni kun Afaaniin wacuu qofaa osoo hin taane, lafa jalaan karaa danda’amu hundaan wal ijaaraa fi human isaanii cimsaa jiru. Filmaata dhufuuf deemu kana yoo xinnaatee xinnaate Finfinnee keessatti akka injifachuuf deeman dhaadachaa jiru. Oromoon garuu dubbii tana waan tuffate fakkaata. Diina ofii tuffachuun sirrii miti; injifatamuutti nama geessuu danda’a.
Egaa, erga kun hunduu jedhame booda, gara gaafii mata dureetti deebi’uuf, filmaata qofaa osoo hin taane; waanuma nutti deemaa jiruuf Oromon qophaa’ee jiraa? Ana natti hin fakkaatu. Maaltu shakkii kanatti akka na geese ibsuun yaala. Sababni inni guddaan rakkoolee nu keessa jiran hiikkachuu dadhabuu keenya. Diinota alaa qofaa osoo hin taane, diinota keessaatiin sakaalamuu keenya. Diinotni keessaa immoo dhalootuma Oromoo ti. Warruma dhiiga Oromoo ofkeessaa qabanii fi fedhii biyyoolessaa Oromootiif dantaa hin qabnee dha. Warri quuqama uummta Oromoo qabanis waliigalanii wajjin hojjechuu fi tumsa waliif ta’uuf waan carraaqan hin fakkaatu. Taa’aniituma quba walittiqabuu filatu malee, akkamitti humna Oromoo cimsinee diina keenya fuuldura dhaabbanna waan jedhurratti hojjechaa hin jiran. Dhukkubni gandaan, naannoodhaan, amantii fi ilaacha siyaasaatiin walqoqqoodu sun har’allee hin jijjiiramne. Akkuma ittifufetti jira.
ABO fi DhDUO (PDO) jidduu lolli calqabame dhaabbachuu hin dandeenye. WBO mooraatti galchaatii nagaa buusaa jechaa gara biraatiin shirri hojjetamaa jira. Jaarmayootni Oromoo bioyya alaatii galanis bobaa PDO (DhDUO) jala seenanii taa’aa jiru. ABO laaffisuuf shirri adda addaa hojjetamaa jira. ABOnuu mataan isaa soca’aa waan jiru hin fakkaatu. Akka dhiibbaan isaanirra jiru naaf galullee, gadi bahanii rakkoolee isaan qunname uummatatti himaa hin jiran. Silaa uummatnuu ni beeka jedhanii waan callisan fakkaata. DhDUO keessa namoota ykn gareelee muraasa ta’antu jijjiirama kana barbaadu malee warri hafan dhaaba kana keessa dhokatanii OPDO dur sanatti deebisuuf ciminaan hojjechaa waan jiran fakkaata. Rakkooleen keessa keenyaa baay’ee walxaxaa fi kana birallee dabree yaaddessaa ta’aa jira. Diinotni keenya immoo haala kana hubatanii carraa kanatti fayyadamaa jiru. Qaawwa argatan hundatti fayyadamuudhaan nu keessa seenanii addaan nu hiruu yaalu. Isa kana milkeessuuf waarra meeshaa isaaniif ta’u argachuun isaan hin rakkisu.
Haalli uummatni keenya keessa jiru fi sadarkaa qabsoon Oromoo irra jirtru kan nuti yaadnu caalaa rakkisaa fi hedduu yaaddessaa dha yoon jedhe dubbii oo’isuu hin ta’u; kun dharas miti; waanuma lafarratti argamuu dha. Haala kana keesatti bakkee qophiiin hin godhamin keessatti filmaata akkamiitu godhamuuf deema? Filmaata kana eenyutu injifachuu danda’a? Osoo Oromoon rakkoolee keessa isaatiin xaxamee jiruu, diinni Oromiyaarrtti nu moo’achuuf qophaa’aa jira jechuu dhaa? Filmaatumti dhufuuf jiru kunuuyyuu akkamitti ta’uu danda’a? Bu’aa eenyuutiif jedhameeti godhama? Eenyutu carraa kanatti fayyadamuuf deema? Seenaa biyya tanaa keessatti yeroo hunda qaama hin beekamne fi humna hin eegamnetu aangootti dhufaa ture. Ammas carraa akkasiitu uumamuuf deema jechuu dhaa? Oromoon afaanumaan waayee filmaataa haasa’aa jira moo dhugumatti kanaaf ofqopheessee jira? Ittiqophaayee jira moo carraan kunis kan alagaa fi diinaa ta’uuf deemaa?? Waaqayyo/Rabbi haa beeku!! Hubannaa nuuf haa kennu!!
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Poolisiin namoota itti dabalaa to’annaa jala oolchuun dhaga’amee jira. Kanneen hidhamanis hanga yoonaa mana murtiitti hin dhiyaanne.
Paartiin tokkummaa dimokraasii fi haqaa miseensonni isaa qabaman haal duree tokko malee akka hiikaman ibsa marsaa interneetii irratti tamsaaseen yaadachiiseera. .
Kaleessa poolisii dhaan to’annaa jala kan oolan miseensota hoji raawwachiistuu paartii tokkummaa dimokraasii fi haqaa obbo Habtamu Ayalew fi obbo Dan’el Shibeshi malee itti aanaa dura taa’aan mana marii semayawi paartii Obbo Yeshii Waas Asefa yeroo dhuma wal fakkaatu poolisii dhaan qabamuu isaanii dura taa’aan paartichaa obbo Yeleqaal Geetnet VOAf mirkaneessaniru.
Obbo Yeshiwaas yeroo qabamanii manni jireenya isaanii sa’aatilee afuriif sakata’ametti unifoormii waraanaa fi sivilii kanneen uffatan humnootii naga eegumsaa hedduutu naannoo sana kan turan ta’uu dura taa’aan paartichaa beeksisaniiru.
Obbo Yeshiwaas gara waaltaa qorannaa ma’ikelaawwitti erga geessamanii booda galaa dabarsuufii irraan kan hafe maatii isaaniis haa ta’u firoottan isaanii itti dubbachuu kan hin dandeenye ta’uun beekameera.
Paartichis har’a ibsa marsariitii irratti tamsaaseen miseensonni hoji raawwachiistuu isaa kaleessa hidhaman haal duree tokko malee akka hiikaman yaadachiise.
IHADEG hidhaa inni jala bultii filannoo biyyoolessaa eegale kun filannoo bara 2007 dhuunfachuuf tarkaanfii inni fudhate dha jedha ibsi paartichaa.
Ibsi sun itti dabaluu dhaan hidhaan kun diraamaa qindaa’e kan sirnichaa ta’uu itti dabalee akkuma baratame filannoo bara 2007 namoota dararuu fi waliin dha’uu dhaan fudhachuuf tarkaanfii jalqabaa fudhatame jennee amanna jedha ibsi kun.
Gama biraatiin immoo haati warraa obbo Andargachew Tsige aadde Yemisrachi H/Maariyaam qabamuu abbaa warraa isaanii kan dhaga’an isaan wixata irra qabamanii gaafa jimaataa ta’uu dubbatan.
San booda ministrii dhimma alaa biyya Britaintti bilbiluun haalli isaa maal irra akka jiru gaafachuu isaanii ibsan.
Hojjettoota Embassy san’aa jiran waliin wal quunamuu dhaan Hanga Adoolessa sadii bara 2014tti mootummaan Yemen eessa akka jiru nutti hin himne jedhan.
Ambasaddorri biyya Britain kan Senea’a jiran ofii isanaii xalayaa muummicha ministeeraa Yemenitti kennanii turan. Garuu as ykn achi jira deebii jedhu hin kennine. Mootummaan Briteen biyya lammii itti ta’etti deebisee adeemsa seeraa akka eegalu aadde yemsirach gaafataniiru.


text:
Waraanii kun akka warrii lafaa jedhutti baranaayyuu marro hedduu naannoo tanati nama hadha.
Akka warrii lafaa jedhutti jarii kun qaraa guyyaa dheengaddaa horii qawween hadhee fixe kalee ammoo nama hadhe.
Fulaan akkana itti nama hadhan aanaa Liiban,ganda Simmintoo ardaa Funnaan Agarsuu,Dhungoo fa.Ammallee gara Qaxxee Waarelleen waan akkana kana itti himan jedhan.
“Wannii waraanii Liyuu Hayil namaa hadhu,Matiriyeessa,shiishaa,qawwee ilaalaa qabdu makiinaa irra dhaabee fulaa qawween teenna gahuu hin dandeennee nuu hadha,” jedha warrii lafaa.
Ollaan jari kun hadhe jedhan Dhungoo ollaa mana 100 caalu qabu.Jaarroleen isiin ollaa sun keessatti fixxe nama ganna 60 fi 70 keessa jiru; Galgaloo Huqqaa,Duuba Qancoorrichaa,Baggajjaa Dooyyoo fa.
Jarii kun olla agama lamaatti itti baafatee keessatti nama fixee waraanii isaanii akka warrii lafaa jedhutti nama 600 caala.Nama jara kana biyya irraa dhowwuuf lola keessatti madaahee fi dhume keessaa Gujii fi Booranaa.
Aabba Waariyoo Goolcihaa bulchaa aanaa Liibaniiti.Akka innii jedhetti waraanii Liyuu Poolis ka biyya hadhe kun mi’a waraanaa gugurdaa ka akka Matiriyeessaa faan ollaa Booranaa ka gara Simintoo hadhee nama torba fixe.
Amma ittisii waraanaa Itoophiyaa jidduu seenee jara ya gargar dhowwe jedha aabbaa Liiban.


text:
Abbaan Irree Tumsa Sabaa fi Sablammootaan Bakkaa Ka’a!
(Ibsa Ajajaa Ol’aanaa ABO-WBO)
Ajajaan Ol’aanaa ABO-WBO dhimma Tumsa humnoota farra abbaa irree Abiy Ahmed ta’an waliin walitti dhufanii marihachuu eegaluu Associated press irratti erga ibsanii booda, ololli sodaa irraa madde aktivistootaa fi media PPn karaa leellistoota nafxanyummaa ifaan yeroo gaggeeffamu, warra ABO-WBO siyaasa keessaa moggeessuun qabsoo Oromoo gara fedhanitti micciruun dantaa dhuunfaa fi fedhii isaanii guuttachuuf dhama’aniin ammoo harka lafa jalaan gaggeeffamaa jira.
Akeeki tumsa sabootaa kun, sirna abbaa irree Abiy Ahmed diiguun, ergamtoota isaa waliin seeratti dhiheessuun, mirga hiree murteeffannaa saboota mirkaneessuun fi mootummaa waloo kan cehumsaa dhugaa filannoo haqaa fi bilisaa gaggeessuun uummata keessaa hoggana siyaasaa baasu dha. Tumsi yeroo gabaabaa fi dheeraa qaamota siyaasaa gidduutti tolfamu kunqabsoo saba tokkoof gargaara jedhamee yoo amaname, qaamota tumsa sana tolfatuun murtaawa.
Ololli tumsa kana dura dhaabbachuuf gaggeeffamu murnoota sadiini, isaanis; tokkoffaan, leellistoota nafxanyummaa kan ol’aantummaa Amaaraa kan sabboonummaa sabootaa dhabamsiisuun dhugoosmuuf hojjetaniin; lammaffaan, OPDO duraanii kan amma ergama leellistoota nafxanyummaa fudhatanii raawwachuuf dhama’an fi sadaffaan, kajeeltota qabeenyaa fi aangoo bubuutuu ilaallataniin gaggeeffamaa jira.
Akeeki olola kanaa; tokkoffaan, milkoomiina tumsa kanaa danquun humnooti siyaasaa kan mirga hiree murteeffannaa sabaa fi sablammootaa fudhatan akka hin milkoofne tolchuu dha. Haala kanaan, abbaa irree Abiy Ahmed aangoo irra tursuun gidiraa uummattoota irratti dheeressuu ta’a. Leellistooti nafxanyummaa bara dhibbaa fi shantamaa oliif eenyummaa Oromoo fi saboota cunqurfamoo dhabamsiisuuf dhama’an, kan har’as Oromummaa dhabamsiisuuf wixxifataa jiraniif faallaa ilaalcha siyaasaa isaanii waan ta’eef dura dhaabbatu. Lammaffaan, yakkoota Oromiyaa, Benshangul, Tigray, Walayita, Qimant, Sidama fi kkf keessatti raawwatan haguuganii yakkamtoonni akka seeratti hin dhiyaanne danquufi.
Yakkooti waggoota 30 darban Oromiyaa keessatti raawwatameef gaafatamaan jalqabaa OPDO dha. Waggoota 27, akka qaama EPRDFtti ergama kana fudhatee kan Oromoo irratti yakka raawwachaa ture OPDO dha. Kunis, afaan aangawoota OPDOn dhugaa bahaa turan yeroo ta’uu, Abiy Ahimedis ‘shororkeessaan nuyi’ jedhee paarlamaa fuuldura ta’ee dubbachuun, yakkamaa ta’uu isaa ifaan fudhatee jira. Yakkoota wal-fakkaataa fi ulfaatoo baroottan sadan darban keessatti raawwatamaa jirus, itti fufiinsa yakka waggoota 27 keessa dalaganitiif kan ragaa dha. Ammatti Oromoon PP/OPDO caalaa diina hamaa akka hin qabaannee kan mirkaneessu yakkoota baroottan darban sadan keessatti raawwatan dha.
Baroottan darban sadan keessattis OPDOn maqaa jijjirrachuun leellistoota nafxanyummaa irraa dirqama fudhatanii, Oromummaa dhabamsiisuuf yakka ol’aanaa Oromiyaa keessatti raawwatanii jiru. Uummatni Oromoo Gujii, Wallaggaa fi Shawaa ibiddaa keessa ture, qabeenyi Oromoo, qe’ee fi oyruun Oromoo ibiddaan barbaadaawee fi ciramee jira, dhalli namaa manni itti cufamee ibiddaan gubamee jira, dhalli namaa dhiiraaf dhalaan gudeedamaanii jiru, dhalli namaa dirreetti baafamee otoo uummati ilaaluu rasaasaan reebamee ajjeefamee jira. Baroottan 27 darban keessa Oromoon akka baroottan sadan darbanii bifa sukkaneessaan mana hidhaatii baafamee adda-babayiitti ba’ee rasaasaan reebamee ajjeefame hin turre, ilmi keessan bosona jira jedhamee ifaan maatiin rasaasaan ajjeefame hin turre, dhiirri hin gudeedamne, dhalli namaa manni itti cufamee hin gubanne, qe’een Oromoo ibiddaan gubamaa vidiyoo waraabamee hin facaane, Minilik kaleessaa Oromoo ajjeesuun sirrii dha, biyya ijaaruuf ajjeese, har’as Itiyophiyaa jiraachisuuf isin du’uu qabdu, jedhamee itti hin qoosamne.
Dabalataan, PP fi leellistooti nafxanyummaa akka gaaffiin siyaasaa Oromoo deebbii hin argannef WBOn shororkeessaa dha, WBOn saba Amaaraa kan Oromiyaa keessa jiraatan irratti sanyii duguuggaa gaggeessa, jechuun olola kijibaa facaasuu irra dabartee waraana guddaa WBOtti bobbaasuun uummata nagaa fixaa turte. Humnooti shiraa kun uummata Oromiyaa Afaan Amaaraa dubbatan lixa Oromiyaa keessa jiraatan ajjeesuun daldala siyaasaaf oofachuuf akka WBOn ajjeechaa sabaa irratti qiyyaafatetti ololaa turan. Erga lolli Tigray keessatti jabaatee booda garuu, ajjeechaa maqaa saba Amaaraa jedhuun Oromiyaa keessatti gaggeeffamun dhagahamaa hin jiru. Kunis, ajjeechaa kana kan gaggeessaa turan warra har’a gara Tigrayitti bobbaafaman akka ta’e ragaa dha.
Warri yakka Oromiyaa keessatti gaggeeffamaa ture argaa fi dhagahaa haqa uummataa dubbachuuf sodaadhaan afaan cuqqaallatee ture, amma afaan banachuun tumsa kana mormuun guddoo nama hin aja’ibu. Warri kun marti beekaas ta’e wallaalaan ajandaa nafxanyummaa bakkaan gahuuf yakka maqaa Itiyophiyaatiin Oromoo fi saboota biroo irratti gaggeeffamaa jiru haguuguun, gaafatamummaa keessaa bahuuf wixxifatu. Tumsi kun dhugoomuun, Abbaa irree Abiy Ahmed burkuteessee yakkamtoota hunda waan seeraatti dhiheessuuf shororkaa keessa seenanii jiru.
Bara aangoon siyaasaa harka PP jiru keessatti mormitooti siyaasaa tumsa siyaasaa ABO-WBO fi TDF morman, akeeki isaanii ergamaa leellistoota nafxanyummaa fudhatanii fiiguu irra adda baafamee hin ilaalaman. Tumsa TDF fi ABO-WBO gidduu ta’uuf deemu dura dhaabbachuuf ololuun, takkaawuu siyaasaa wallaaluu irraa ykn ammoo ‘yoon ani du’e coqorsi hin biqiliin’ harreen jette sana irraa akka madduu beekamuu qaba.
OPDOn akka TPLFn tolfamtee akeeka EPRDF galmaan gahuuf bobbaafamte shakkiin hin jiru. OPDOn tolchaa ishee waliin wal-lolte, tolchaa ishee hadheessuu fi dhabamsiisuuf yaaltee of ajjeesaa jirti. ABO-WBOn garuu, kaayyoo sabni Oromoo qabu galmaan gahuuf jaarmiyaa dhiigaa fi lafeen ijaarame dha.Ergamtooti gooftaa jijjiirrataa baahan ABO-WBOdhaan gooftaa diinaa yoo jedhan malee ergamtu jechuuf haamilee itti hin qaban. Kanaaf ragaan, ABO-WBOn waggoota 50 darban keessa ibiddaan qoramee, beelaa fi dheebuu keessa darbee, dhiiga isaa dhangalaasee, du’ee qabsoo jiraachisee, haalota zaliilii fi rakkisoo tahaan keessatti akeekaa fi kaayyoo Oromoo qabatee uummata isaaf amanamaa ta’uu mirkaneessaa jira. ABO-WBOn uumamni isaa kaayyoo saba Oromoo galmaan gahuuf malee ergamuuf hin ta’u. Walii galteen saboota gidduutti tolfamuuf deemus kan dantaa sabaa hin sharafne, kan ABO-WBOn abboomamu, kan mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu saba Oromoo mirkaneessu, kan fedhii fi walqixxummaa sabootaa irratti hundaa’u qabu akka ta’e uummati keenyi akka hubatuu fi olola diinaan akka hin burjaajofne ajajaan ol’aanaa ABO-WBO dhaama.
Dhuma irratti, tarkaanfiin tumsa siyaasaa fi waraanaa ABO-WBOn saboota cunqurfamoo kan mirga hiree murteeffannaatti amanan waliin taasisuuf haasawaa eegalame kanaan kan rifatee visaa qopheeffachaa jiru yakkamtoota PP dha. Ololli kuniis jibba galma gahumsa qabsoo Oromoo irraa, akkasumaas sodaa abbaan irree aangoo irraa yoo kaafame barri aangoo isaanii waan dhumatuuf akka ta’e hubatamuu qaba. Faashistummaan PP qabsoo ABO-WBOn godhaa jiruu fi tumsa uummattoota waliin toflamuun xumuratti tarkaanfachaa jiraachuu uummati keenyi akka hubatu feena. Ololli diinni fi jaleen diinaa oofaa jiran kamiyyuu kan Qabsoo Oromoof quuqamuu irraa akka hin taane beekamee, Oromoon ABO-WBO waliin tahee biyya isaa irratti abbaa ta’uuf biyya isaa mirkaneeffachuuf naannoo isaadhuunfatee bulchuutti akka seeny waamicha dabarsina. Kanaaf, tumsii sabootaa kan ABO-WBOn keessatti hirmaatu kun tarkaanfii sirrii fi yeroo isaa eeggatee tahuu kan mirkaneessuu wacaa fi boo’icha diinaa fi jalee diinaati! Abbaan irree tumsa sabootaan bakkaa kaafama!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Ajajaa Ol’aanaa ABO-WBO
Hagayya 13, 2021
2 thoughts on “Abbaan Irree Tumsa Sabaa fi Sablammootaan Bakkaa Ka’a!”
-
Qabsoo Bara dherraa Warregamaa guddaa itti bahe sadarkka kana gahe arguun koo carrefamtuu dha Jaallan koo dirre falama irra jiran walin tarkanfachuf qabsoo bilisummaa oromoo galaman gaesissun ABO WBO walin dhabadha injifanno
-


text:
18 Dec 2021
ዛሬ በከተማችን ሁለንተናዊ የኢኮኖሚ ፤ የልማት ስራዎች ላይ ዋነኛ አንቀሳቃሽ ምተር ከሆነው ከንግዱ ማህበረሰብና የግሉ ሴክተር ጋር በመወያየት " የድህረ ጦርነት የልማትና የዘላቂ ሰላም ቅድመ ዝግጅት ስራዎች እንዲሁም በጦርነቱ የወደሙ አካባቢዎችን በተለይም የጤናና የትምህርት ተቋማትን መልሶ በመገንባት ፤ የተፈናቀሉ ወገኖቻችንን አስቀድሞ ለማቋቋም " አስተባባሪ ግብረ ሀይል አቋቁመናል ። "ከገበታ ለሀገር እስከ ዘመቻ ለህብረ-ብሔራዊ አንድነት "ታላቅ ህዝባዊ ደጀንነቱን ፤ የአገር ፍቅር ስሜቱን በቢሊዮን የሚቆጠር ሀብት አስተዋጽኦ በማድረግ ፤ ከትርፉ ሳይሆን ከዋናው ሳይሰስት ቆርሶ የሰጠን የንግዱ ማህበረሰብ ተገደን በገባንበት የህልውና ጦርነት ዉስጥ ለተመዘገበዉ አንፀባራቂ ወታደራዊ ድል ያበረከተው አስተዋጽኦ ትልቅ ነዉ። በነበረን የዉይይት መድረክ ለ...ሁለተኛው ምዕራፍ የድህረ ጦርነት የልማትና የዘላቂ ሰላም ቅድመ ዝግጅት ስራዎች ፤ በጦርነቱ የወደሙ አካባቢዎችን በተለይም የጤናና የትምህርት ተቋማትን መልሶ በመገንባት ፤ የተፈናቀሉ ወገኖቻችንን አስቀድሞ በማቋቋም እንዲሁም ከተለመደው የስራ ባህል በመላቀቅ ኢኮኖሚያችን ይበልጥ እንዲነቃቃ ለማስቻል ሌትና ቀን መስራት በሚቻልበት እና የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ ዘርፉ ላይ ትኩረት በማድረግ ፤ አንገታችንን ለማስደፋት የሚደረጉ አላስፈላጊ የዉጪ ጣልቃ ገብነቶችን ለመመከት የሚያስችል ጠንካራ ኢኮኖሚ ለመገንባት ከፍተኛ ርብርብ ማድረግ ላይ የሚጠበቅባቸውን ኃላፊነት በከፍተኛ ተነሳሽነትና ወኔ ለመወጣት ዝግጁ መሆናቸውን አረጋግጠዋል ። በተጨማሪም በክቡር ጠቅላይ ሚኒስትራችን ጥሪ መሰረት በመጪዎቹ የበአላት ጊዜያት ከተለያዩ የአለም ክፍሎች ወደ እናት አገራቸው የሚመጡ ከ 1 ሚሊዮን በላይ ጀግኖች ዳያስፖራ ወገኖቻችንን በተሰማሩበት የአገልግሎት ዘርፍ በታላቅ የጀግንነት አቀባበል ፤ በክብር፤ በቤተሰባዊ ፍቅርና ወገንተኝነት ለመቀበልና ለማስተናገድ ቅድመ ዝግጅቶችን ማጠናቀቃቸውን ተመልክተናል ። በከተማችን እንደ ከዚህ ቀደሙ ኢኮኖሚያችንን በዘላቂነት ለማሳደግ የንግዱን ማህበረሰብ ፤ የግሉን ሴክተር ለመደገፍ ዝግጁ መሆኑን እናረጋግጣለን ። ኢትዮጵያ በሀቀኛ ልጆቿ ያላሰለሰ ጥረትና ትጋት ለዘላለም ተከብራ ትኖራለች ! ፈጣሪ አምላክ ኢትዮጵያንና ህዝቦቿን ይባርክ ! Har'a magaalaa keenyatti hojiilee hunda galeessa diinagdee fi misoomaa irratti motora sochooftuu cimaa kan ta'e hawaasa daldaalaa fi seektaroota dhuunfaa waliin mari'achuun, Hojii misoomaa fi nageenya waaraa waraana boodaaf qophiilee dursan akkasumas iddoowwan waraanan barbadaa'an, keessattuu dhaabbilee fayyaa fi barnootaa deebisanii ijaaruuf, lammiilee buqqa'an dursinee qubsiisuuf koree qindeessituu hundeessineerra. "Dhiyaanni biyyaaf hanga duula tokkummaa fi sabdaneessummaa" aantummaa uummataa guddaa, jaalala biyyaaf qabu qabeenya biiliyoonatti lakka'amu kennuun, bu'aa isaa irraa osoo hin taane waan qaburraa osoo hin qusatiin kutee kan nuuf kenne hawaasni daldaalaa, waraana dirqamnee itti seenne keessatti injifannoo cululuqaa galmaa'eef shoorri inni gumaache guddaadha. Waltajjii marii keenya irratti boqonnaa lammaffaaf hojiilee misoomaa fi nageenya itti fufinsaa waraanaa boodaaf qophiilee dursan, iddoowwan waraanan barbadaa'an, keessattuu dhaabbilee buufata fayyaa fi manneen barnootaa, deebisanii ijaaruuf, lammiilee keenya buqqa'an dursinee deebisnee dhaabuuf akkasumas aadaa hojii keenya barame irraa bahuun diinagdeen keenya caalatti akka kaka'uuf halkaniif guyyaa hojjachuun akka danda'amuu fi caasaa Indastirii keessattuu oomishummaa ( Manufacturing ) irratti xiyyeeffannoo taasisuun giddugaltoota alaa hin barbaachifne qolachuu kan nu dandeessisu diinagdee cimaa ijaaruuf walta'insa olaanaa taasisuu irratti itti gaafatamummaa isaaniirraa eegamu kaka'umsa olaanaa fi onnee guutuun ba'uuf qophii ta'uu isaanii mirkaneessaniiru. Dabalataanis, bu'uura waamicha kabajamoo muummicha ministeeraa keenya yeroowwan ayyaanaa dhufanitti biyyoota alaa garagaraa irraa gara biyya haadha isaanitti kanneen dhufan lammiilee keenya gootota diyaaspooraa miiliyoona tokkoo ol kallattii tajaajilummaa isaan irratti hojjatan simannaa gootummaa guddaa, kabajaan, jaalala maatii fi aantummaan simachuu fi keessummeessuuf qophiilee barbaachisoo xumuruu isaanii ilaallee jirra. Magaalaa keenyatti akkuma kanaan duraa itti fufinsaan diinagdee keenya guddisuuf hawaasni daldaalaa, seektaroota dhuunfaa deeggaruuf qophii ta'uu isaa ni mirkaneessina. Itoophiyaan aarsaa fi ifaajjii ijoollee ishee haqaatiin bara baraan kabajamtee jiraatti! Waaqni uumaan Itoophiyaa fi uummata ishee haa eebbisu!


text:
Booying 'kana booda dhaabbata amanamu miti'
Akka Zifooraa Kuriyaa kan balaa xiyyaara 737 Max abbaan ishee du'e jettutti, Booying kana booda dhaabbata amanamu miti.
Aadde Kuuriyaa qaama hordoffii nageenya Daandii Qilleensaa Awurooppa waliin Roobii wal agartetti: "Booyiing cinatti tasumaan jecha amantaa jedhu hin fayyadamu," jette.
Erga xiyyaarri 737 Max hojii dhaabee booda Booying maqaa isaa eeggachuun falmaa jira.
Dubbi himaan dhaabbatichaa "nageenyi imaltootaa fi hojjatoota xiyyaara keenyaa xiyyeefannoo keenya isa jalqabaati," jedheera.
"Dhugumaan dhiifama jenna, maatiifi hiriyyoota namoota balaa xiyyaaraa Lion Air balalii 610 fi Daandii xiyyaaraa Itoophiyaa balalii 302 irratti lubbuun isaanii darbeef gadda keenya ibsina," jedha.
Aadde Kuuriyaan namoota balaa kanaan maatii isaanii dhaban biroo waliin ta'un Eejensii Nageenyaa Daandii Xiyyaaraa Awurooppa (EASA) waliin kan dubbatan xiyyaarri Booying 737 Max qorannoon cimaa osoo hin gaggeefamiin hojiitti akka hin deebine mirkaneeffachuufi.
Abbaan dubartii lammii Biriteen kanaa, Jooseef Wayitikaa, namoota 156 balali daandii xiyyaa Itoophiyaarra turan biroo waliin Bitootessa keessa lubbuun isaanii darbeera.
"Kanaan dura yoo amanamoo ta'niis - kana booda garuu amanamoo miti," jetti Aadde Kuuriyaa.
Daarektarri olaanaa EASA Patrik Kay xiyyaarri 737 Max daandii qilleensa Awurooppaaf nageenya ga'aa qabaachuuf dhiisuu mirkaneessu irratti Bulchiinsa daandii qilleensaa federaalaas (FAA), hordoftoota Ameerikaas ta'e Booyiingiif 'harka akka hin kennine' waadaa naaf galaniiru jetti.
Booyiing xiyyaara Max jalqaba bara dhufu keessa qilleensatti deebisuuf FAA irraa eeyyama argachuuf abdata, ta'us garuu hariiroon cimaa FAA'n Booyiing waliin qabu xiyyeefannoo jala galeera.
Dhiyeenya kana balaa isa jalqabaa Onkololessa bara darbee booda FAA'n balaan biraa uumamuu akka danda'u osoo beekuu xiyyaarri 737 Max balalii akka itti fufu eeyyamuu isaa barameera.
Aadde Kuuriyaan " Qorannoon dabalataa yeroo gaggeeffamutti dhimma 737 Max irratti sababoota dabalataa Booyingiin hin amanne argachaa jirra," jetti.
"Waantooti dhoksamuu irra hin jiraanne dhokfmanii turan, kan darbamuu hin qabne darbameera. Yeroo aanga'oota geejjiba qilleensaa kamiyyuu waliinu teenyee haasofnutti du'uu maatii keenyaa kan dhorkamuu kan danda'u akka ture barra," jetti.
Qorattoonni nageenyaa Awurooppaa xiyyaara kanaaf "eeyyama haaraa keennuuf yeroo isaanii ni fudhatu " jedha Obbo Kay.
Sodaan isheen xiyyaaricharraa qabdu rakkoo to'annoo balaliinsa balaa lamaan geessise qofa osoo hin taane rakkoolee gurguddoo biroo 737 Max irra jirani dha jetti Aadde Kuriyaan.
Akka Aadde Kuriyaan jettutti EASA'n " adeemsa nageenyaa ciccimoo xiyyaara 737 Max irra jiran hunda irra deebiin akka qoratanidha."


text:
Daddaaqinni tokko tokko karaa sirrii jalqaban irraa Oromo maqsuun haafa Nafxanyaa tuffachiisaani jira. Eegeetu rakkisaa jira yoo tahe of irraa kutu dha. Itophiyaan gola barbaadde qabaachuu dandeessi. ISAPA, ADWUI, EPP hundi jaarmota Itophiaati. Oromoof hundi saanii meeshaa ukkaamsaati. Qabattee kana irratt, eenyuu Oromoo xaxaa hin bahamne keesa akka galchu hayyamamuu hin qabu. ABUT Dargiin akka kufu erga baree Tigray alatti kan dorgomuu dandeessisan boojuu waranaa Kibbaa, Amaaraa fi Oromoo keessaa jaarmaa isaan toohataman ijaaree. Akkasitt ADWUI tolchuun maqaa saatiin aangoo qabate. Humnaan of filchiisaa hanga yoonaa aangoo irra jira. Jara ummatoota biraa keessaa ijaare Gargaartota jedhee moggaase. Kurnan sadii darbaniif ABUT hirree cimaan hunda saanii kan ADWUI keessa jiranis hin jirres masakaa ture. Seenaan duubbee saanii fi jireenyi tajaajiltummaa waloo ABUTii qaban gola fulduratt uumamu, EPPf walitt isaan hidhuuf deema. ABUT balleessaa sabootaa fi sabaawotaa keessatt tolche hunda isaanitt dhimma bahuun dhaqabsiise. Nama waan tahaniif miseensoti OPDO tokko tokko, ADWUI keessa walqixxummaa sobaan jiraachu yeroo nuffan ummata ofiitt baqachuun didhuu dandahan. Isaanis dhiibbaa qabsoo dargaggoo Oromoon ADWUI keessatt taheen OPDOn ABUTn bakka buhuu dandahe
Maqaa ABUT baaseef OPDO dhiisee ODP tahe. Amma ADWUIn hafee, Gargaartuu dabalatanii gola EPP jedhamu taana jedhaa jiru. Oromoo sossobuuf “E” duraa dhossanii qaata “PP” qofa agarsiisuutt kahanii. ABUT murtoo kana keessatt qooda hin fuddhu jedhe. Dhaba inni ijaare jigsuun maal fida laataa? Jarri Gargaartota jedhaman nutis Mummicha Ministeera tahuu ni barbaanna waan jedhaniif gola haaraa keessatt akka baqan hayyamameefii jedhamee. Ergi ni fanfanamu tahe ADWUItt maltu isaan hidhe? Afaan kaa’aamoo ulee dha laata? EPPn karaa tokkicha waajjjira MMitt geessu akka tahu yaalamaa jiraa laata? Waan taheefuu, EPPn dhalachuun Oromoo ni galchamoo hin galchu kan jedhu bakka dhaabbannee ilaallu irratt hirkataa. Haala duree malee Itophiyummaa kan fudhatan ni dhiba taha. Kanneen Itophiyaa yoo taane, dhoofsisaa booda jedhaniif dhimma saanii mitii. Isaaniif abbaa biyyummaan Oromoon Oromiyaa irratt qabanii fi mirgi hiree ofii ofiin murteeffachuu waan dhoofsisaa dhihatan miti. Dhaaboti EPP tahan, dhaabota Itophiyaa, ulee ABUT turanii. Garuu OPDOn Garee Lammaan hogganamee mormii Oromoott yoo dabalamu kan of jijjiire fakkaatee ture. Qabsoon Oromo erga aangoo irra baasee booda garuu, hirree Habashaa Oromiyaa irratt jabeessuutt bobbahe. Isa aangoott fiduuf kan miidhamaniif humna hiruu fi beenyaa baasuun hafee, ijoollee Oromoo biyya Amaaraatt ajjeefamaa, itt roorrifamaa jiraniifillee hin dhaqabneef. Kanaaf EPP ijaaruun saa Oromummaa lagachuu fi Itophiyaa Dullatii jabeeffachuu saa agarsiisa.
Oromoo irraa kan eegamu tukkummaan jaarmaa cimfatanii rakkina abdattuun Nafxanyaa, akkasumas EPPn itt fiduu dandahu irra haanuuf sonaawuu dha. Ummatooti kibbaa Oromiyaa waliin kufan, akka waliin kahanii mirga ofii irraa hamaa ittisuuf harka wal qabachuun qaama tarsimoo Oromoo tahuu qaba. Oromoon waraana isaan eegutt, Abbaa Duulaa tokkoon bobbahuun filmaata biraa hin qabu. Hogganooti dhaabota Oromo wareegammi kanaan dura tahe akka hobbatii dansa qabaatutt ammas kennanii waan injifannoo argamsiisu qofa irratt xiyyeeffachuu dha. Sirna Gadaan, Yuba fi Lubaatt wal qoodanii bobbahuu dha. Raabaa fi Dooriif Qeerrantii fi Qeerroo jabeessanii hoggansa kennu malee jari qophee dha. Gita bittuu malbulchaa fi amantee utuu hin tahin, ummatooti empayeritt suduudaan wal arganii hariiroo saanii egeree irratt murteessuu akka dandahan ifaja’uunis tarsiimoo saaniitt yoo qabatan gaarii dha. Waan halleefuu hariiroo Itophiyaa waliin qaban irratt garlamee tahuun moo’amuu waan fiduuf, utuu hin daddaaqin ejjennoo ofii taliila gochuu dha. Ummatoota biraa waliin walqixxummaa, bilisummaa fi obbolummaan jiraachuun Oromoof anjaa qaba. Garuu durfannoon dura of tahuun dha. Oromiyaan haa jiraattu!
Barruu Duubaa: Maqa balleessaa fi arrabsoo Badiin Amaaraa Washingon DC jirtu 11/23/19, san duras Finnoota adda addaatt Oromoo fi sabboonaa saanii Jawaritt buufatte raga bahuu duuba, Oromoon of kabaju kamuu, hanga isaan jecha maqaa saaniitiin saba Oromoo irratt godhame kana balaaleffatanitt dhaabota maqaa Itophiyaa qaban kamiinuu hariiroo uumuu hin qabu.
Gurguddoon Oromoon hariiroo Toophiyaa waliin qaban taliila gochuu qabu
Daddaaqinni tokko tokko karaa sirrii jalqaban irraa Oromo maqsuun haafa Nafxanyaa tuffachiisaani jira. Eegeetu rakkisaa jira yoo tahe of irraa kutu dha. Itophiyaan gola barbaadde qabaachuu dandeessi. ISAPA, ADWUI, EPP hundi jaarmota Itophiaati. Oromoof hundi saanii meeshaa ukkaamsaati. Qabattee kana irratt, eenyuu Oromoo xaxaa hin bahamne keesa akka galchu hayyamamuu hin qabu. ABUT Dargiin akka kufu erga baree Tigray alatti kan dorgomuu dandeessisan boojuu waranaa Kibbaa, Amaaraa fi Oromoo keessaa jaarmaa isaan toohataman ijaaree. Akkasitt ADWUI tolchuun maqaa saatiin aangoo qabate. Humnaan of filchiisaa hanga yoonaa aangoo irra jira. Jara ummatoota biraa keessaa ijaare Gargaartota jedhee moggaase. Kurnan sadii darbaniif ABUT hirree cimaan hunda saanii kan ADWUI keessa jiranis hin jirres masakaa ture. Seenaan duubbee saanii fi jireenyi tajaajiltummaa waloo ABUTii qaban gola fulduratt uumamu, EPPf walitt isaan hidhuuf deema. ABUT balleessaa sabootaa fi sabaawotaa keessatt tolche hunda isaanitt dhimma bahuun dhaqabsiise. Nama waan tahaniif miseensoti OPDO tokko tokko, ADWUI keessa walqixxummaa sobaan jiraachu yeroo nuffan ummata ofiitt baqachuun didhuu dandahan. Isaanis dhiibbaa qabsoo dargaggoo Oromoon ADWUI keessatt taheen OPDOn ABUTn bakka buhuu dandahe