text:
Atileetotii addunyaa jajjaboon maratoonii Londonii fi Bostoniif walti kophaa’uutti jiran
WASHINGTON,DC —
(VOA Afaan Oromoo) -Bosoonii fi London dorgommii IAAF, Federeshiiniin Waldaa Atileetiksii Addunyaa qopheessu keessaa tokko.Dorgommii Boston ganna 122 duratti jalqaban.
Baranallee nama kuma kurnya hedduu, atiletota addunyaa bebeekamoo dabalee dorgommii tanaaf walti dhufuutti jira.
Akka leenjisaa Toleeraa Dinqaa Fifninnee irraa dubbatetti Lammii Birhaanuu fi Sisay Lemmaa atileetota Itoophiyaa jajjaboo waan hedduu irraa eegan. Lammiin dorgommii Boston bara 2016 irratti tokkeessoo tahee moo’e. Gama dubraatiin ammoo Atsedee Baayyisaatti moo’e.
Maratoonii Londoniifillee atileetoa addunyaa jajjaboo hedduutti walti qophaa’uutti jira.Itoophiyaan Xurunesh Dibaabaa, Asellefechi Margaa, Qananiisaa Beqqelee,Maaree Dibaabaa,Tigisti Tufaa, Abarruu Kebedee fi nama hedduu.
Atileeti Fayyisaa Lalisaallee atileetota maratoonii Londoniif ufi qopheessuutti jiran keessaa tokko.Lamii Birhaanuu Maratoonii Boston 2016 moo’e.Sisay Lemmaa ammoo dorgommii Dubaahii irratti beekama.
Namii dorgommii Boston moo’e badhaasa doolara uma 200 caalaa argata ka Londonillee hori kuma dhibbaa harata.
Atileetotii Oromiyaaleen gama kaaniin dorgommii Shaampiyoonaa kilaboota Oromiyaa 20 caalaan irratti wal dorgomaniif qophiitti jiran.
Rekordiin maratoonii Boston ammallee dhiiraa fi dhalaalleen harkaa atileetota Keenyaa Geoffrey Mutai fi Rita Jeptoo jirti bara 2014 keessa moo’ani jirti.
Maratoonii Boston Ebla 17,2017 jalqaban ta London ammoo Ebla 23,2017.


c: text/html

text:
“Ijoollen Abbaa Gadaa” Sammun Bilxiginaa, Kossii Taatee Gadi Yaatee!!
ODM-Balaqqama Shimallis Abdiisaa~Abbaa Irree Haaraa~Sabni keenya kana booda waan isa baasu beekuu qaba. Kan isa baasu tokkoof tokko qofa. Kanammoo Oromoon beekee jira. Yaa Oromoo ofii jettu falmadhume~!
.
አብይ ዕድለኛ ነዉ!!
የሚወደው ጓደኛዬ ያለወትሮው ፍቱን የሐምሌ ሰማይ አስመስሎ አይከሰትም መሰላችሁ?! እኔ ለራሴ የደስታን ጣዕም ከሸኘውት ይሄው ድፍን ሁለት ዓመት አልፎኛል። እናንትዬ ይሄ “መደመር” የሚሉት የድግምት ቃል ይሆን እንዴ?! እኔ እንጃ ቃሉን ከሰማን ወዲህ ኑሮ የኋላ ማርሽ 5 ላይ አርጎ እየከነፈ ያለ ይመስላል።
ወደ ጨዋታዬ ልመልሳችሁ አቦ አድምጡኛ ሺህ ዓመት አላወራ። ልጁ በንዴት እና ተስፋ የመቁረጥ ማዕበል ውሰጥ ሆኖ እየተወራጨ በመላው አካሉ ያዋራኛል። “አብይ እኮ ዕድለኛ ነዉ !!!!” እንዴት?!! ስለው
አንድ አለኝ፦ ቦሎቲካ ምንድ ነው?ብባሉ እኔ እንጃ የወንዶች ፋሽን ይመስለኛል ብለው የሚመልሱት የኛና የነዚያ ሴቶች መልኩና ቅቤ ምላሱን አይተው አበዱለት ሳያውቁ በቦሎቲካው ሰፈር እራሳቸውን አገኙ። ደቀመዛሙርቱ ሆነው በብልጥገው እጅ ተጠመቁ ።
እሺ ሁለተኛውስ? ስለው… ቄሮ፣ዲያስፎራው ኦሮሞ፣ የኦሮሞ ቦሎቲካ ድርጀቶች እንዲሁም መላው ኦሮሞ በደንብ የራሱን የቦሎቲካ መስመር ሳያስተካክል ወያኔዎችን አባሮ አሻግረን አለው። ሳቄ አምልጦኝ …ክክክ እንደማለት ብዬ ስመለከተው፡ እነሱ ወደማያውቁት የገዳ ሥርዐት አይለኝም በፌዝ። ይሄዉልህ “አሻግሬም” መደመር እያለች ስታምታታ የኔዎቹ ረገዳ፣ ኩምኩሜ፣ሸጎዬ፣አብቹዬ ወደማማረጡ ሲገቡ ሸበለለቻ።
ሌለውስ ስለው አጅሬዋ ቀስ ብላ “ሱሴን” ወደ ኮማንዶዎቹ ሰፈር ልካ “ጩንዱራን” ቀባብታው አስተዋወቀችን ስለኝ እኔም ከሸለበኝ እንደመባነን ዓይነት እዚህጋስ ዕድለኛነቱ ምንድ ነው? አልኩት። እሱም ትንሽ ንዴቱ የበረደለት ይመስል ይኸውልህ “ጩንዱራ” ምን የመሰለ ሰንጋ ፈረስ መሰለህ ትጋልበዋለች እንደ ጉድ።
ሌላ አለህ አልኩት እኔም ወደ ንዴት መሃለኛው ክፍል እየተጠጋው። እሱም ተረጋግቶ ድምፁን ጠራርጎ ይተነትንልኝ ገባ። ሐበሾቹም ያለመስማማታቸውን ከጉን አርገው ተጠቃቅሰው አሻግሬ ጉያ ውስጥ ተወሸቁልሃ ስለኝ። ምን ልሰሩ? ስለው እንደ መናደድ “ጥሩ እራት እያዘጋጁልህ!!” ሲል ቅኔው ገብቶኝ የትካዜን ማዕበል መቀዘፍ ጀርኩ።
ትክሻዬን መታ መታ ሲያረገኝ ተወኝ!!.. ብቻዬን ተወኝ!!… ሂድልኝ!!… ብዬ ሲቆጣዉ፡ “አሻግሬ አሁንም ዕድለኛ ነዉ!!” አለኝ። እንዴት?!! አልኩት አሁንማ እሱ ተረጋግቷል እኔ ነኝ እንጂ የጦዝኩት ፍቴ ሲሞቀኝ ይሰመኝ ነበር። “ኦሮሞ ያለፈውን ስህተቶቹን ሳይፈትሽ በሚድያዎቹ አለመናበብ” ሲል አቋርጬው ለመሆኑ ስንቶቹ ሚዲያዎቻችን ናቸው የማይናበቡት?!! ብዬ ሲጮህበት “ያው ሁለት ናቸዉ ሦስት” አለኝ በደከመ ድምፁ። ከአፍታ ዝምታ ቦኋላ በቁጭት “ኦሮሞ የባህር አሽዋን ያህል ብዛትና አቅም” ብሎ ሲጀምርልኝ ኡፍ አልኩት ባክህ ሰልችቶኛል።
“የምረን ነው!! ምን አጣን አስኪ ዶክተሮች፣ ፕሮፌሰሮች፣ ወቦዎች፣ በሳል ቦሎቲከኛች” ….እየደረደረልኝ እኔም በሰመመን ዓይነት ሆኜ እየሰማሁት እያለሁ እራሱ ጠይቆኝ መልሴን ሳይጠብቅ “አንድነት….!” እያለ እዛው ጥሎኝ ……….
ቻዎ….ብሎኝ ሄደ። አብይ ዕድለኛ ነወ???!!!
በሉ እስኪ ልሰናበታችሁ!! አስቡበት እሺ።
Reyes Mohammed Dooyyoo is with Beekan Erena.
Oduu injifannoo WBO zoonii Kibbaa
Hagayyaa 9 / 2020
Humna afaan qawweetti amanu afaan qawweetin deebin kennamaaf
Irree fi gachaana ummata oromoo wbon Z/K godiina Gujii bahaa keessa socho’u Tarkaanfii diina irratti fudhatu cimsee itti fufuun waraana faashistii mootummaa shiftaa itiyoophiyaa koloneer Abiyi Ahimad ummata oromoo irratti roorrisaa jiru irratti guyyaa 08 / 08 / 2020 aanaa Liibanii fi aanaa Gumii_Eldalloo bakka 4ti tarkaanfii laaleessaa fudhateenii walumaagalatti loltuu 30 ol ajjeesee 20 ol madoo yoo taasisuu, bali’inni injifannoon akka armaan gadiiti,
1. Aanaa Gumii_Eldalloo Ganda Bulbuli bakka Alloo beemaa jedhamutti guyyaa 08 / 08 / 2020 ganama barraaqa tarkaanfii human Weerartuu kanaratti fudhateen 10 ajjeesee 7 madoo taasiise
2. Aanaa Liiban ganda mugaayyooti guyyaa 08 08 /2020 waaree booda sa’ aa2:00pmti tarkaanfii fudhateen lolituu 15 ajjeesee 10 ol madoo taasisee jira
3. Aanaa Liiban ganda Dhakaa qallaatis tarkaanfii fudhateen 2 ajjeesee 1 madoo taasisee jira
4. Aanaa Liiban ganda Laga guulaa bakka addaa Garbii jedhamuttis tarkaanfii fudhateen 3 ajjeesee 2 madoo taasisee jira. Walumaagalatti loltuu waraana faashistii mootummaa gabroomfataa 50 ol hojiin ala taasisuun injifannoo cululuuqaa galeemeessee jira.
Qeenif salphinni Gantootaaf Ayyaan laallattootaaf haata’u!!
I U O tif!!!!
Hagayyaa 9 / 2020
Warreen hardha PP jala girrisanii raqa habbuuqqachaa nafxanyaa waliin dhiiga ilmaan oromoo dhugaa jiran warruuma kaleecha OMN jalatti ijaarramanii QBO fi qabsaawota haqaa olola sobaatiin maqaa xureessuun sadarkaan:- Hayyuu teenya, Dr.teenya jedhamu kennameefii kalaas bilisoomne jedhanii caccaba fiigaa erga bakka raqaa gayanii booda raqarratti waldhaban malee kaayyoo irratti gargar bayan takkayyuu hinqaban ammas warri raqa PP biratti hafeefi harcaatinnisaanii kanneen OMN keessatti Hafan leellistoota xoophiyaa gufuu qabsoo bilisummaa oromooti oromoon maallaquma ofiitiin diina qabsoo horate gidduu kanammoo mahaandisa:-Oro-Mara kan suusiin xoophiyummaa sammuu joorsee Lubbuu keechaa baase Lubbuu itti horuuf dhama’aa jiru, Lammaa Magarsaa duris taanaan waan oromoo godhe malee waan oromoof godhe takkayyuu hinqabu
*Harargeefi Booranni akka somaaleen ajjeefamee buqqa’u
*wallaggi akka beenshaanguliin qalamee buqqa’u
*karrayyuun akka rasaasa nafxanyaatiin haleellamee buqqa’u
*ummanni godina baalee daangaa jiran akka sumaaleen ajjeefamee buqqa’u ……..hojiin suusee hedduudha rabbi ishii yaagaafatu
Itti gaafatamaa Maccaaf Tulama kan ta’an obbo Dirribii qaamaa mootummaattiin mana isaanitti reebamuun Miidhaa cimaan irra ga’e.
Akka odeessa nu ga’etti itti gaafatamaa waldaa Machaaf Tuulamaa kan ta’an utuu isaan mana isaanii kessa taa’anii galgala gara sa’atii 3 qaamni mootummaa hidhate 100 olta’an mana isaanii marsaanii akka balbala banan ta’uu baannaan boombii akka darbatan akeekachiisan kana booda jaarsi ka’anii balbla banan.
Obbo Diribi dabalatee maatii isaanii guutummaa reebicha hamaafi miidhaa cimaa irraan geesisaniiru. Gadi fageenya Oduu kanaa duuka boonu isin beeksifna.
mootummaan sa’uud arabiyaa saalmaan ibn a/aziiz himannaa muummicha ministeeraa itoophiyaa abiyyii ahmad irratti banuun addunyaaf dhiyeesse.
himannichis mootummaan itoophiyaa lammiilee isaa kanneen sababa heeyyama biyyattii hin qabneef toohannoo seeraa jala oolfaman narraa fudhachuu dide kan jedhuudha. gaafa duraa sababa dhukkuba jedhuun mana hidhaa akka turan kan gaafate mootummaan itoophiyaa amma garuu sababa siyaasa biyya keessaa jedhuun lammiilee isaa biyya kiyya keessatti rakkoof saaxilaa jira jechuun michooma isaanii irraan tarkaanfachuun biyyattiin himannaa itti bantee jirtti. xumurarrattis miidhaa fi dararaa lammiilee isaa kan mana hidhaatti argaman irratti qaqqabuuf itti gaafatamaan anaa miti jechuun addunyaa beeksiftee jirtti. gama itoophiyaatiin hanga ammaatti deebiin laatame hin jiru.
“የፊደል ሰራዊት ዘመቻ የሚጀመርበት ፕሮግራምን ለመገኘት ታደምኩ፡፡ ብዙ አይነት ምግቦች እና መጠጦች በፕሮግራሙ ላይ ቀርበው ነበር፡፡ እኔም ሰፋ ባለ ብርጭቆ ቀይ ወይን ተቀድቶልኝ በእጄ ይዤ ገና ሳልጎነጨው የወቅቱ ጠቅላይ ሚኒስትር አክሊሉ ሀብተወልድ ወደ ጆሮዬ ጠጋ አሉና “ታደሰ የፊደል ሰራዊት ዘመቻ ላይ ካንተ ብዙ እንጠብቃለን፡፡ በጣም እንድትጠነቀቅ የምፈልገው ግን ጋላዎችን ብዙ አታስተምር፡፡ እነርሱ በቁጥር ብዙ ስለሆኑ ከተማሩ ችግር ይፈጥራሉ፡፡ ያጠፉናል፡፡” ብለው የመንዝ ሰው ስለመሰልኳቸው ወንድማዊ ምክራቸውን ለገሱኝ፡፡ ይህን በተናገሩበት ቅፅበት ሰውነቴን ወረረኝ፡፡ በመንግሥት ደረጃ የህዝቤ መበደል ገባኝ፡፡ በያዝኩት ብርጭቆ ውስጥ ያለው ወይን የኦሮሞ ህዝብ ደም መሰለኝ፡፡ ከዚህ ገበታማ አልቀምስም ብዬ ወይኑን ደፋሁት፡፡ ከምግቡም አንዲት ሳልበላ ውልቅ ብዬ ከቤቱ ወጣሁ” ይህን ያሉት ጄ/ል ታደሰ ብሩ ነበሩ፡፡ አሁን በኦቦ ለማ መገርሳ፣ በአዴ ጠይባ ሀሰን እና በዶ/ር ሚልኬሳ ሚdhaጋ ላይም የደረሰው መቼቱ ይለያይ እንጂ ተቀራራቢ ነገር ነው፡፡ ህዝባችንን ለመበደል ከተዶለተ የሴራ ድግስ ላይ አንበላም እንዲሁም አንጠጣም በማለታቸው ነው በስልጣን ላይ ባለው የነፍጠኛ ስርዐት የተገፉት፡፡ የኦሮሞ ህዝብ የበደል ፅዋ ሞልቷል፡፡ በዳዮቻችን ላይም የዋቃ ፍርድ ቀርባለች!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dubbii himaan barreessaa duree tokkummaa mootummootaa Steefan Juriik Kamiisa kaleessaa ibsa kennaniin,gargaarsii dhala namaa kan Tigraay dhaqqabuu qabu hanga ta’u malee akka hin taane, yaliin jiru martii lubbuu namaa olchuu fi waan gaddisiisaa guddaa uummata irra ga’u ittisuu dha jedhan.
Qooda nu irraa eegamuu gumaachuuf akkasumas mootummaa Itiyoophiyaa fi michoota keenya waliin hojjachuun, uummata miliyoona hedduu Tigraay, Afaarii, naannoo Amaaraa akkasumas guutuummaa biyyatti keessaa deggeruuf hojjachuu itti fuufna jedhan.
Barreeessaa dureen tokkummaa mootummootaa Antoniyoo Gutarrees, danqaa tokko malee kana gochuu akka dandeenyuuf, akkasumas ariitii haallii jiru gaafata jiruun akka dhaqqabnuuf, mootummaa Itiyoophiyaa gaafanna jedhan.Hojjattonni keenya kan gargaarsaa akka jedhanti, karaa tokkitti jiru kan gama Afaariin Tigraay dhaqqabanii gargaarsa dhala namaa raabsuun akkaan daangeeffamaa taasisee jedhan.
Torban dabree kokolaataa fe’umsaa 80tu nyaata, waan qaama gabbisanii fi gargaarsa ka biroo fe’uun Tigraay seene.Garu akkuuma ammaan dura dubbataa turre gargaarsa barbaachisuu achiin ga’uuf guyyaatti kokolaataa 100 erguu qabna jedhan.
Kan akkaan barbaachisaa ta’an boba’aa fi dawaalee erga baatii Adooleessa darbee kaasee akka Tigraay seenu hin ehamamnee ibsanii balaliin xayyaaraa kan gamtaaa Awuroopaa inni 2ffan gargaarsa nyaataa fi kannen biroo Tonii 10.6 fe’ee kaleessa Tigraay seene jira jedhan.
Kanas kan simannee ta’uus isa barbaachisu irraa baayyee xiqqoo ta’u ibsiina jedhan Juriik.Gabaa irraa waan jireenyaaf barbaachisuu dhabamuun akkasumas yoo jiraate illee gatii guddaa kan gaafatu ta’u ibsuun, fakkeenyaaf Maqalee keessatti Zayiitnii nyaata ittiin bilcheeffata harka 433 dabaluu ibsan.
Haqiina waan jireenyaaf barbaaachisuu akkasumas kan boba’aa fi maallaqaa kanaaf jecha michoonni waliin hojjannuu fi nutiis, waan hattamaa Tigraay Afaar fi bulchiinsa Amaaraa keessa jiruuf deebii kennaa jirra jedhan.
Erga baatii Hagayyaa darbee qabee uummata 440,000 caaluu bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti akkasumas uummata kuma 72 bulchiinsa naannoo Afaar keessatti nyaata raabsinee jirra jedhan.


text:
Ciigoon akaakuu Afoolaa keessaa isa tokko yoo ta’u, jiruuf jireenya ummataa keessatti seenaa,aadaa, duudhaa, jaalala jibbaa, gaddaaf gammachuu, amantaa shakkii, waliin jireenyaa waldhabiinsa, tokkummaa garaagarummaa, tolaa hammeenya, kkf ittiin ibsachuuf bu’aa guddaa qaba. Kana malees, wanti dubbannu sirritti akkaisa ta’uu fudhatama argatuuf nu tajaajila.
Ciigoon garee jechootaa, gaalee, ykn hima ta’ee dubbii dachaa ta’e kan of keessatti qabateedha. Dubbiin dachaa kun ciigoo Afaan Oromoo keessatti yeroo baay’ee walaloo ciigoon ittiin ibsamu keessatti bo’oo isa gara dhumaarratti argama.
Dubbiin dachaa kunis ergaa lama dabarsa.
- Ergaa ifaa fuullee jiru kan SOORGOO jedhamee beekkamu.
- Ergaa dhoksaa ykn icciitii kan of keessaa qabu, SOOKOO jedhamuun kan beekkamu.
Ergaa isa jalqabaa(soorgoo) baasuun salphaa ykn yaada walalichaa irratti kan hundaa’e yo ta’u,
inni lammaaa(sookoon) immoo qabiyyee walalichaarratti waan bu’uura hin godhanneef irra deddeebi’anii dubbisuun ergaa dhokataa ykn icciitii isaa argachuun kan barbaachisuu dha.
Ciigoon wantoota gurguddoo sadi of keessaa qaba. Isaanis:
1. Dubbii dachaa(Sobboqoo)
2. Soorgoo
3. Sookoo dha.
Jechi dachaa ykn sobboqoon yeroo tokko tokko sooressa dubbis ni jedhamu.
innis jechi tokko ergaalee adda addaa dabarsuu waan dand’uuf.
Sookoo soorgoon walduraa duubaan lafee dhuka jedhamuunis ni beekkama.
Malootni ittiin ciigoo itti hiikan keessaa dandeettiilee adda addaa qabaachuun barbaachisaadha,
isaan keessaa dandeettii qoruu, qorachuu xiinxallanii ilaaluu fa’a.
Mala dubbiin dachaa(ciigoon) ittiin hiikamu.
1. dubbii dachaa ciigoo uumu jabeessuun ykn laasuun, dheeressuu ykn gabaabsuun hiika barbaaduu. Fkn: a. Nutti haa tolu jennee
Harree manaa baafne.
Jecha dachaa: harree manaa baafne.
Soorgoo(lafee): Beeylada Harree jedhamu manaa ariine.
Sookoo(dhuka): Balfa/xurii qulqulleessine
Fkn b. Cirracha darbitee kan buufte karaarra Abaaramuu keeti baatetoo namarraa.
Jecha dachaa: baateetoo namarraa. Soorgoo: Ati qofaatti Abaaramuuf.
Sookoo: Nama gubbaa baatee ykn namarra kortee abaaramuuf.
2. Jecha dachaa ta’e lama ykn lamaa ol garagaraa walitti duun ciigoo uumuu Fkn: a. Miila lama qabdaaf muka lama hin kortu
Tokkumaa ladhuu hamma garaa hirtu.
Jecha dachaa: hamma garaa hirtu.
Soorgoo:Muka tokko ladhuu kori.
Sookoo: waan tokko hojjachuuf hin mamin/shakkin.
Fkn: b. Dhageettiin badeeraa kan warra gamasii Ani taa’een ilaalaa ati guurii buusi.
Jecha dachaa: guurii baasi
Sookoo: guurii gurra keessaa baasi.
Soorgoo: Harii baasi, Haxaa’i
Fkn: c. Harka walqabachuun hundumaafuu tolaa Kan wal bira jiru mala waliimalaa.
Jecha dachaa: Mala walii malaa
Soorgoo: Yaada walii kennaa
Sookoo: Daba walirratti yaada.
3. Jecha dachaa ykn jecha hiika lama qabuun ciigoo uumuu. Fkn: a. Hunda caala jettee maaliif boonta cufa
Situ hin beekne malee caalaan ammaa dhufa.
Jecha dachaa: Caalaan
Soorgoo: Kan hundarra caalu Sookoo: Nama Caalaa jedhamu.
Fkn: b. Isheen si jaalatti Ati maaf jibbita Inta ulfeessi yaa gurbaa ulfaataa. Jecha dachaa: Ulfeessi.
Soorgoo: kabaji
Sookoo: Ulfa taasisi.
Fkn: c. Ani buna hin dhugu garaa kutadheera. Buna kee lammaaa egaa kakadheera.
Jecha dachaa: Buna kee lammaaa
Soorgoo: Buna dhugaatii dhiiseera
Sookoo: Buna kee isa lammaaa hin dhugu.
Fkn: d. Akkan taane ta’ee seera uumaa cabsee Harki na hidhamnaan miilanan barreesse.
Jecha dachaa: Miilanan barreesse.
Soorgoo: Lukaan(quba miilaatiin) barreesse. Sookoo: Dhiyeenya kanan katabe ykn barreesse.
@AFAAN OROMO – Oromo Language Team! irraa kan argane


text:
Hidhaa fi Ajjeechaa Oromoo Eeenyutu Dhaabuu Danda’a?
Damee Boruu: 10/27/2020
Guyyaa 06/14/2020 mata duree “Ajjeechaan Oromoo Dhaabbachuu Qaba” jedhee waa’ee hammeenya Uummata Oromoo irratti bara sana raawwatamaa jiru barreesseen ture. Bara sana OPDOn haadha mana TPLF waan turteef hidhaa fi ajjeechaa Uummata Oromoo irra gahaa jiruu itti gaafatama duraa kan qabuu OPDO fi TPLF turan. Walii gala immoo itti gaafatama guddaa kan qabu Mootummaa EPRDF jedhee kan of waamu akka ture waliif galla.
Waggaa lama dura qee’ee isaa irraa buqqa’uun, adamsamuun, hidhamuun, gidirfamuu fi ajjeefamuu irra darbee qabeenya isaa saamamuun daangaa waan darbeef Uummtni Oromoo irree tokkichaan ka’ee diina kana akka of irraa buqqisuu waamcha gochuun dirqama ture. Hara’a garuu Wayaaneen waraana ishee OPDO itti dhiiftee gara naannoo ishee deemuun of ijaaraa jirti. Waraanni Wayyaannee akka jirutti hafee ajjeechaa Uummata Oromoo itti jabeessaa jira.
Waraanni wagga lama dura uummata keenya fixaa ture har’a ajjechaa dugugaa sayni Oromoo raawwachuu hin dhaabne. Uummatni keenya yaroo itti afuura baafachuuf ayyaana argate hin jiru. Waraanni Raayyaa Ittisa Biyyaa jedhamaa ture har’a hojiin isaa inni duraa dubartii fi dhaa’ima Ooromoo ajjeessuu tahee jira. Shiftaa dubartii gudeeduu fi qabeenya uummata saamu ifati argaa jirra. Biyya lafaa irratti RIB kan dhaagaa biyyaa eeguu fi kan uummata tajaajjilu malee saree tahee mandara keessa deemee kan hojii gadadoo hojjechuu qabu miti.
Waan namoota gadadoo tahan irraa ajaja fudhatuuf hojii gadado hojjetee maqaa isaa balleessuun silaa irraa eegamuu hin qabu ture. Dhalootni har’a jiran humna RIB jedhamu kanaaaf kabajaa tokko qabaachuu hin danda’an. RIB jedhee kan of waamu kun uummata saamaa, salphisaa fi ajjeessaa guyyaa guyyaan of saaxilaa jira. Warri kun seera mirga namumaa waan cabsaniif (crime against humanity) seera biyyaa fi biyya lafaa duratti yaroo isaan dhiyaatan fagoo hin jiru. Gaafa sana ajaja namaa fudhadheen dubartii fi daa’ima ajjeese, dubrtii gudeede, qabeenya uummata same jedhanii waakkachuun bakka hin qabu. Warri farra uummataa tahan yaroo badii kana fakkaatu hojjetan warri biyyaa fi uummataaf garaan isaanii laafu maaliif taa’anii akka ilaalan namaaf hin galu. Warra maqaa isaanii cilaatii dibee uummata wajjin garaa fi dugda isaan godhu of keessaa baasanii maaliif hin darban?
Bara kana OPDOn warra yaada Oromummaa qaban of keessaa haxxoofte baaftee warra nafxanyootaatti heerumtee jirti. Abbaan manaa ishee haaran kun immoo Afaan oromoo fi waan Oromoo jedhu dhaga’uu hin fedhu. Ishuma iyyuu akka maqaa jijjiratuuf gidiraa agrsiisaa jira. Waggaa lama keessatti maqaa yaroo lama baafattee jirti. Inni lammaffaa kun isa dhumaa tahuu isaa illee waan beeknu hin qabnu. Garuu maqaa Oromummaa isa qabu waan of irraa haqtee jirtuuf xiqqoo wajjin jiraachuun ni mala. OPDOn nafxanyoota wajjin hafte kun diqaaloota Habashaa warra haadha ishee jalatti olii fi gad gagalagalanii buluu barte dha.
TPLF Oromoon waan bilisummaa qabu fakkeessite saamuu fi harka wayyaa jalaan OPDO yaabbatee Uummata Oromoo bituu ture kaayyoon ishee. Na gahe gaafa jedhe Uummatni Oromoo gatitti isaa irraa kaasee darbeera. Abbaa manaa OPDO isa haaraaf akka TPLF Uummata Oromoo saammuu fi bituun gahaa miti. Kaayyoon ilmaan nafxanyaa sanyii Uummata Oromoo duguganii lafa irraa balleessanii lafa isaa fi qabeenya isa dhunfachuu dha. Akeeka kana bakkaan gahuuf tarsiimoo fi tooftaa itti baasatanii halkanii fi guyyaa irratti hojjechaa jiru. Biyya keessaa fi alaa qabeenya Uummata Oromoo bara dheeraaf saammatnii tulatanii jiraniin deebisanii Uummata Oromoo balleessuuf hojjechaa jiru.
OPDOn ilmaan nafxanyoota wajjin hafte kun garaan ishee yoo guute waan biraa waan barbaadu hin qabdu. Lafaa fi mana TPLF dhiiftee baqate OPDOn dacha dachaan saamaa jirti.Yaroof hundi isaanii akka qabeenya milliyoonaan hortan odeefamaaf jira. Garuu waan baayye dagatanitu jira. Warri nafxanyoota kun Uummata Oromoo dura ishee fixxuuf akka deeman argaa hin jirtu. Guyyaa isaanitti tolu eegachaaf jiru.
Uuummata Oromoo adda duran kan fixxaa jiru warra sirna nafxanaa leelisuu fi warra nu wajjin jiratu akka tahe adda baafnee hubachuu qabna. Diqaallonni Habashaa basaasa, dabballee fi kabinee PP uummata keenya keessa facaaftee jirti. Kan Qeerroo fi Qarree Oromoo ajjeesiisa jiru warra kana. Kan Abbaa Gadaa, Sheekotaa fi Qeesota Oromoo filatee tilmaaman karaa qinda’een fo’ee kan akka ajjeefaman murteessu warra kana. Poolisiin, RIB fi humni kamuu Naqamte, Arsii, Balee, Harari, Jidduu Galeessa Oromiyaa, Gujii, Borna, Matakel, Walloo dhaqee nama tokko adda baasee ajjeessu danda’u hin jiru. Kan ijoollee keenya ajjeesisaa jiru nu ollaa jira. Amma warra kana adda baafnee garaa jabinaan of keessaa qulqulleessinu ajjeechaan ajaa’ibaa nu irraa hin dhaabbatu.
Gaaffii ajjeechaa Uummata Oromoo eenyutu dhaabbu qaba jedhuuf deebiin isaa Uummata Oromoo qofa. Kana booda gareen amma aangoo irra jiru yaroon mootummaa isaa waan raawatee jiruuuf yoo nama hidhee fi ajjeesse malee jiraachuu hin dnada’u. Kanaaf jecha yaroo kana hidhaa fi ajjeechaa uummata keenya irraa haa dhaabbatu jennee gaaffachuun dhageetii hin qabu. Akka odeefamu yoo tahe warra saboontota qoratuu fi warra deemnii ajjeesan (killing squad) qindaa’anii ijaaramanii jiru jedhama. Haalli deemaa jirus oduu kana waan dhugaa qabu fakkeessa. Ajjeechaan wal fakkaatuu Oromiyaa guutuu keessatti guyyaa guyyaan babal’achaa jira.
Hidhaa fi ajjechaa kana dhaabbuuf Uummatni Oromoo akka nama tokkotti ka’ee fincila xumura garbummaa gochuu qaba. Meeshaa qabu fudhate yaroo tokko itti xiqqaa fi guddaan bahee humna waraana bifa kaamiin iyyuu magaala isaa keessa qubatee jiru buqqisee ari’uu qaba. Yoo namni shan qofa hiriira bahe nama shan ajjeessuun salphaa dha. Yoo namni Kudha shan bahe kudhan hidhanii shan ajjeessuun rakkisaa miti. Yoo namni kuma shantama bahee eenyutu akka lubbuu isaaf sodaatee baqatu ilaalla. Meeshaa dhiisee yoo dhakaa qabatee itti uummatni itti marse jala hin dhaabbattu. Garaa isheef achi jirti malee kaayyoo duutuuf hin qabdu.
Waraana kana wagga lama dura Qeerroo fi Qarreen Oromootu dhagaa qofaan biyyaa baase. Har’a Uummatni Oromoo utuu WBO of biraa qabu akkas salpachuu hin qabu. Yoo du’a kan sodaannu tahe duuti nuuf hin oolu. Akkaataa itti duunutu adda taha malee. Seenaa hojjetanii haqa uummata ofiif du’uun bara baraan yaadatamaa jiraachuu dha.
Gadaan Gadaa Xumara Grbummaa TI!
Injifannoo UUmmata Oromoof!


text:
Awrooppaan baqqatoota lakkofsaan himuun nama dhibuuf buufata ta’un fi seenaan warra Siiriyaa, Iraaqii fi Afgaanistaan irraa waraana baqatanii godaananii midiyaa irratti oduu ijoo ta’uun ittuma fufeera.
Jireenyi fi haalli baqqattoonni Afrikaa, keesumattuu kan gamoojjii Sahaaraa irraa hamminaa jireenyaa fi jeequmsaa naanicha waliin dhahu jalaa baqatanii garuu oggaa imaala hammaataa kana giduutti yoo wayi ta’e malee dhageettii adunyaa argachuu hin dandeenye.
Bara 2015 qofa, lammiilee afrikaa gara 130,000-itti tilmaammamutuu imala baqaa seene. Baqattoota kana keessa bayyen isaanii iyyummaa fi gadadoo hidda gadi fageeffatee jireenya guyya guyyaatii gufuu ta’e kan qaamonni tokko tokko “bu’aa haftee Koloniiti” jedhantu sababa. Haala kana baqataan Gaambiyaa dhaa bahee amma Room jiru mucaan woggaa 16, Moorroo Saaneh, sirritti ibsee: “ gabaabummatt, akka namaatti jiraachuu barbaanna,” jedhe.
Jooraa - Godaantota Afrikaa Mul’achuu Dhaban caalaa natti agarsiisi >>


text:
Ajjeechaalee suukanneessoo Uummata Oromoo irratti tibbana raawwataman
Oromoonni 20 ol ta’an Ona Najjootti boolla warqeen keessaa baafamu keessatti ajjeefamuu. Reeffa Oromoota ajjeefamanii keessaa kan Oromoota sagalii qofti kan argame yoo ta’u, kan hafan garuu akka hin argamneef biyyoon irra deebifamuu…
Harma muraa – Oromoonni Walloo torba haala suukanneessaan ajjeefamuu
Ajjeechaa suukanneessaa Oromoota 7 irratti, Konyaa Walloo, Ona Harxummaa Fursee, Ganda Karaa Qorii keessatti, Kibxata Eebila 20, 2021, Poolisa Humna Addaa Naannoo Amaaraan raawwatame.…
Haati daa’ima ishee baatii saddeetii waliin hidhamuun dararamaa jiraachuu
Haati daa’imaa, Abbaa-warraakeetu [Shanee] deggera jedhamuun, daa’ima ishee kan baatii saddeetii waliin, Konyaa Arsii Lixaa, Ona Adaabbaa keessatti hidhamuun dararamaa jiraachuu…
Lola duguuggaa sanyii Uummata Oromoo irratti kallattii adda addaan banamee jiru
Duula Milishootaa fi Poolisii Humna Addaa N/Amaaraa Raayyaa Ittisaa Impaayera Itoophiyaan tumsamaniin, Roobii (Eebila 14, 2021) irraa qabuun hanga Dilbata har’aatti Uummata Oromoo Walloo irratti geggeeffamaa jiruun…
Tarkaanfii QBOn LMKII irratti, Magaalaa Amboo keessatti fudhatame
Tarkaanfii Qeerroo Bilisummaa Oromoon, Giddu-gala Oromiyaa Magaalaa Amboo keessatti, Waraana MKII rratti galgala edaa fudhatameen, loltoonni diinaa danuun galaafatamuu heedduun isaaniis madeeffamuu…
WBO’n barbadeeffamuu buufata filannoo fi mooraa Poolisii Humna Addaa
Tarkaanfii WBO: Mooraan Poolisii Humna Addaa [Oromiyaa] fi buufatni filannoo MKII Konyaa Salaalee, Ona Kuyyuu, Ganda Darroo Xaaxessaa jedhamu keessatti argaman, tarkaanfii WBO’n irratti fudhateen barbadeeffamuu…
Komaandarri Poolisii Federaalaa fi eegdonni isaa lama ajjeefamuu
Tarkaanfii haleellaa boombii WBO’n galgala edaa Magaalaa Naqamtee keessatti LMKII irratti fudhateen, Ajajaan Poolisii Federaalaa Koomaandar Geetinnat Mulugeetaa jedhamuu fi eegdonni isaa lama ajjeefamuu…
Hidhaa fi dararaa Barsiisota Oromoo Yuunvarsitii Jimmaa irra ga’aa jiru
Itti-aanaa Hoogganaa Yuunvarsitii Jimmaa kan turan, Dr. Adulaa dabalatee Barsiisotni Oromoo Yuunvarsitii Jimmaa kanneen baay’inaan ja’a (6) ta’an hidhamanii jiraachuu; qabata WBO’n hidhaa fi dararaan Uummata Oromoo irratti…
Page 9 of 84


text:
Haleellaan shorokeessotaa Paaris keessatti raawwatame gumii hoogganootaa biyyootii duroomanii kan G20 jedhu haguugee. Prezidaant Baaraak obaamaanis rakkoo Syriyaa keessaa xumuraan ga’uuf tattaaffii godhamu kan saffisan ta’uu isaaniif Ferensaay shakkamtoota jimaata darbe haleellaa lubbuu galaafate raawwatan ennaa barbaaddu gargaaruuf waadaa seenan.
Hoogganoonni kun kan wal ga’an dhimmootii daldalaa, energy, jijjiirama qilleensaa irratti mari’achuuf wal ga’an. Haa ta’u malee haleellaa shororkeessonni Paaris irratti raawwatanii fi waa’ee wal’itti bu’iinsa Siiriyaa keessaa waa gochuun akka irra jiraatu ajendaa marii isaanii dhuunfate.
Tattaaffii keenya dachaa dhaan daballa jedhan.
Obaamaan akka jedhetti United States Ferensaat waliin tokkummaan ni dhaabatti, kanneen halellaa kana raawwatan adamsuus ni gargaarti. Rakkoo Siiriyaa keessaaf furmaata barbaaduuf ni hojjetti jedhan.
Akkuma haleellaa suukaneessaa Ankara keessatti raawwatamee, ilaalcha jal’aa dhaan namoota badii hin qabne ajjeesuun haleellaa Ferensaay fi Turkii qofaa irratti raawwatame utuu hin taane haleellaa addnyuaa ammayyoome irratti raawwatame jedhan.
Jalaqaba gumii Sanaa irratti kanneen haleellaa shorokeessummaa sanaan lubbuu isaanii dhaban yaadachuuf yeroon calliinsaa geggeessamee jira.
Ferensaay biyyi gaddaan liqimfamte Wixata har’aa erga angawoonni haleellaa samii irraan mannii garee ISIS kan Siiriyaa irratti raawwatanii booda hojiitti deebitee jirti.
Halleellaan Ferensaay keellaalee garee IS kan magaalaa Siiriyaa Raqaa keessaa halkan edaa haleeletti poolisiin Ferensaay immoo magaalaalee guutuu biyyattii keessatti sakatta’a geggeessaa oolan.
Poolisiin Ferensaay fi kan Beeljium shakkamaa 8ffaa haleellaa Paaris raawwatan keessaa tokko kan ta’e kan umuriin waggaa 26 Salah Abdesalamiin adamsaa jiran.


text:
Cufamuun mooraalee baqattootaa lameen, Dadaabii fi Kaakumaa jedhamanii, baqattoota kuma dhibba afur ta’an irratti akka dhiibbaa qabaatu dubbatamaa jira. Sababaa rakkoo nageenyaa biyyattiif jecha akka mooraalee kana cufuuf karoorfate – ibsa har’a baaseen ka beeksise – Mootummaan Keeniyaa, biyyi isaanii baqattoota keessummeessuun ka gara xumuraatti dhufaa jiru ta’uu dubbata.
Ministara Dhimma baqattootaa biyyattii cufuu isaa fi mooraalee baqattotaa lameen cufuuf kan irratti hojjetaa jiru ta’uu ifatti beeksise – ibsi Har’a Mootummaan Keeniyaa baase kun. Kan walakkeessa Keeniyaatti argamuu fi addunyaa irratti mooraa baqattootaa isa guddaa tahe – mooraa Dadaab keessa – yeroo ammaa, kanneen irra-jiriin isaanii lammiwwan Somaaliyaa tahan – baqattoota gara kuma dhibba sadi’ii fi kuma soddomaa tu jiraata. Ka Keeniyaa Kaaba Lixaatti argamu – mooraa Kaakumaa keessa immoo baqattoota kuma shantamii shan tu qubatee jira.
Walumaa-galatti Keeniyaan, baqattoota gara kuma dhibba jahaa tahan keessumsiisaa jirti. Kanneen keessaa afur keessaa harki sadii Somaaliyaa irraa achi baqatan. Kanneen hafan keessaa irra-jireessi immoo Sudaan Kibbaa irraa achi cehan.


text:
Angawoonni naannoo kan Tigraay keessaa manni barnootaa sadarkaa lammataa magaalaa Shiree kan waajjira giifti duree Itiyoopohiyaan maallaqa argameen ijaaramaa jiru ji’a torba booda kan xumuramu ta’uu beeksisan. Shireen naannolee sana keessaa kan giifti dureen ijaarsa maneen barnootaa sadarkaa lammataaf qarshii miliyoona 20 ramadan keessaa ti.
Maddeen waajjira giifti duree VOAf akka ibsanitti Shireen maallaqa deggersa kan argatan magaalota shan keessaa tokko. Ijaarsi maneen barnootaa kanneen biroo xumuramuu beeksisaniiru jedha gabaase Mulugeta Atsbeha.


text:
Guutuu Addunyaatti lakkoofsi namoota COVID-19’n qabamanii 5,000,000 dabre
Hanga arba’aa har’aatti guutuu Addunyaa irraa lakkoofsi namoota dhibee Koroonaa Vaayirasiin qabamanii walumaagalatti 5,045,467 gahe jira, kan du’an 327,462 yoo ta’u, namoonni 1,999,734 ammoo bayyanatanii jiru.
Ameerikaan namoota dhibee kanaan qabaman 1,579,985 qabachuun sadarkaa jalqabaa irratti argamti, akkasumas namoonni 94,181 du’anii jiru. Raashiyaan namoota qabaman 308,705 sadarkaa lammaffaa irratti argamti, kan du’an immoo 2,972, Raashiyaatti aantee Ispeen namoota qabaman 279,524 sadaffaa irratti argamti, kan du’an immoo 27,888 tahuu mirkanaawe jira.
Ameerikaatti ante biyyi lakkoofsa namoota du’anii guddaa qabdu Biritaaniyaa yoo taatu, hanga guyyaa har’aatti namoonni 35,704 Biritaaniyaatti sababa dhibee Vaayirasii Koroonaan du’anii jiru.
Ardii Afrikaatti Afrikaan kibbaa namoota qabaman 18,003, Masri namoota 14,229 fi Aljeeriyaan namoota 7,542 kan qabdu yoo tahu, Masri ardichaatti lakkoobsa namoota du’anii 680 qabachuun dursiti.


text:
Bitootessa 12,2015 Gabaasa Qeerroo Magaala Buusaa
Dargaggoo Galataa(Tamasgeen) Waaqoo kan jedhamu godina Shaggar Kibba Lixaa ona Daawoo magaala Buusaa keessa itti guyyaa kaleessa ganama keessaa toora 12.30 pm itti gaaffii mirgaa kaftan sababaa jedhuun Poolisootaa fi kaabinootaan ari’amee erga qabamee booda sadafii qawween erga rukutamee haalaan miidhamee jira,kana malees reebicha Poolisoonnii fi dabballoonni Wayyaanee irraan gahanii lafa irra harkisuun reebicha humnaa ol erga irraan gahaanii booda mana hidhaa aanichaatti galchanii jiraachuu Qeerroon gabaasa.
Kana malees Dargaggoo Galataa Bitootessa 11,2015 erga reebanii hidhanii booda rifeensa gogaa irraa haadun fi mana kophaatti galchuun harkaa fi miilla muka dhaabbatutti hidhuun reeba kan jiran yoo ta’u erga kaleessa hidhamee haga amma hidhan kan irraa hin hiikkatiinifi reebichi irraa hin dhaabbatin ta’uu oodeffannoo achiirraa nu gahe ni addeessaa!


text:
Yunaayitid Isteetis keessaa uummanni miliyoona sadii ol vaayiresii koronaan qabamee kuma 137,00 ol kanneen ta’an ennaa du’anitti lakkoobsi namoota COVID-19n haaraa qabamanii ol ka’uu itti fufee jira.Weerara vaayiresii kanaa itisuuf uummati maaskii akka kaa’atu jajjabeessuun tattaaffii guutuu biyyaa ta’ee jira.
Kutaa wisconson Elkhart Lake keessatti Dorgommii konkolaataa daawwachuuf kanneen wal ga’aniif kumaan laka’aman erga weerarri vaayiresii koronaa dorgommii akkasii danqee qabee yeroo jalqabaaf walitti qabaman. Maaksii akka keyyatan itti himameera garuu dirqii hin turre.
Daawwattoonni kun dorgommichi Addunyaa irraa dorgommii beekamaa dha. Hundumtuu of eeggata. As dhufuu irratti yaaddoo hin qabu. Jedhan.
Itti aanaa ministrii eegumsa fayyaa Bretti Girooyir akka jedhanitti keessumaa naannolee COVID-19 itti hammaate keessatti maaskii kaayyachuun vaayiresiin kun daran akka hin facaane ittisa jechuun cimsanii yaadachiisaniiru.
Ala ennaa gad ba’an maaskii kaa’achuun dhugumatti barbaachisaa dha. Kun vaayiresiin namatti akka hin darbine faca’ina isaa akka gad buusu ni beekna. Kanaaf uummanni naannoo vaayiresiin kun hammaate keessa jiran dhibba irraa harki 90 maaskii kaa’achuu qaba. Yoo kan hin godhin vaayiresii kana to’achuu hin dandeenyu.
Prezidaant Tramp miseensota waraanaa fi hojjettoota eegumsa fayyaa hospitaalaa waraanaaWalter reed jedhamu kan Washington DC keessaa ennaa daawwatan torbanneen hedduuf didaa erga turanii booda yeroo jalqabaaf maaskii kaayyatan.


text:
Korri nageenya niiwkileerii magaala guddittii Ameerikaa Waashingtan Diisiiti taa'ame, han hoggantoonni biyyoota 50 caalan irratti hirmaatan sodaa Kooriyaan Kaabaa niiwkileerii jajjabeeffachuu fi fayyadamuu maltii jedhu irratti xiyyeeffate.
Jimaata darbe kana sab-qunnamtiin Kooriyaa Kibbaa tokko oduu “Kooriyaan Kaabaa misaa’elii galaana Jaappaanti dhukaaste” jedhu erga gabaasee Kooriyaan Kaabaa fi Kibbaa ija shakkiitin wal- eggachaa jiran.
Pirezdaantiin Yunaaytid Isteetis(US), Baraak Obaamaa, walgahii guyyaa Kamisaa hoggantoota Kooriyaa Kibbaa fi Jaapaan wajjiin godhan irratti haala itti gaafatamtoonni Kooriyaa Kaabaa keessaa niiwkileerii itti balleessan mari’atan.
Muummichi ministiraa Jaappaan, Shinzoo Aabee, gama saanitiin, “ dhimma nageenyaa irratti Jaapaan, Yunaaytid isteetis fi Kooriyaan haala itti wajjin hojjatan mijeessun barbaachisaa dha” jedhanii, “rakkinnii fi sodaa guddaan Kooriyaan Kaabaa niiwkileer ishii jajjabeessaa dhufuu dha,” kun immoo biyyoota sadeen kana qofa mitii hawaasa addunyaa hunda sodaachisaa jedhaniiru.


text:
Yunaaytid Isteetes magaalaan galama mootummaa Israa’eel Jarusaaleem akka ta’uuf murtii goote mormuuf gumiin walii galaa kan Tokkummaa mootummootaa har’atti walgahii hatattamaa waamee jira. Mummichi ministeeraa Israa’eel Benjamin Natanyaahuu immoo Tokkummaan mootummootaa mana warra sobduuti jedhan.
Mootummaan Israa’eel sagaleen kun ituu hin kennamiin dursee guutummaa fudhatama dhabsisee jira KAN jedhan Natanyaahuun
Jerusaaleem magaalaa galama mootummaa keenya kanaafis Embaasilee biyya alaa achitti ijaarra jedhan. Prezidaantiin Amerikaa Donaald.
Traamp imaammata biyyatti kan yeroo dheeraaf ture cabsuun gara jalqaba waggaa kanaatti magaalaan galama mootummaa Isaa’eel Jerusaaleem waan taateef embaasii keenya gara sanatti hojii jijjiruu ni jalqabna jechuun isaanii ni yaadatama.
Wiixata darbee wixinee dhiyaate irratti biyyonni gola naga eegumsaaf miseensa ta’an 15 keessaa 14 yaada Amerikaa kana mormuun sagalee kan kennan ta’uus Amerikaan sagalee Vitoo qabduun murtii kana kuffistee jirti.


text:
Keeniyaa Naayiroobiitti gamoon mana jireenyaa tokko jigee namootni 20 yoo du’an 60 ol ka ta’animmoo haga yoonaa bakki isaan bu’an hin baramne. Gamoon kuni ka jige sanbata darbe halkan yoo tahu, sababi jiguu isaatis bokkaa cimaa Magaalattiitti roobeedha. Haaga yoonaattis lubbu baraarsitoonni fi poolisiin biyyattii caccabaa gamoo jige kana jela soqanii nama barbaadaa jiru.
Pirezedentiin Keeniyaa Uhuuruu Keeniyaattaa abbaan qabeenyaa gamoo jige kanii to’annaa jela akka oolu yoo ajajan, Bulchaan magaala Naayiroobii Ivaansi Kideeroo balaa qaqqabe kanaaf malaammaltummaanillee gahee mataa isaa qabaa jechuun dubbatanii jirani.
Galmoo Daawwit gabaasa itti aanu Naayiroobiirraa gabaasa itti aanu nuuf ergeera.


text:
Wal Shakkaa fi Wal Sodaachaa Waliin Hojjechuun Hin Danda’amu
Berhanu Hundeetin, Onkoloolessa 10, 2018
Namni tokko yoo mana isaatti nama affeeru, dursee waa hundaan qophaa’uu qaba. Osoo itti hinqophaa’in koottaa jedhee nama yaamuun ykn affeeruun isaafis ta’ee keessumichaaf gaarii hin ta’u. Yoo wanti tokko akka eegametti hin argamin, gara kabaja waliif dhabuutti nama geessuu danda’a. Wal hamachuu fi wal komachuunillee uumamuu mala. Waanan dhimma kana kaaseef, yaamicha Mootummaan Itoophiyaa jaarmayaalee mormitootaatiiff godhe keessatti waanan taajjabe waan jiruufi.
Mootummaan Itoophiyaa jaarmayoota mormitootaa wajjin haasa’ee, gara biyyaatti akka deebi’an yoo godhu, waliigaltee fi haalduree tokko malee calliseetuma koottaa galaa akka hin jenne namuu waan hubatu natti fakkaata. Mormitootnis gama isaaniitiin yoo biyyatti deebine, akkamitti hojjechuu dandeenya? Nagaa keenyaaf wabii maaltu jira? jedhanii osoo hin gaafatne fi waliigaltee tokkorra osoo hin geenya lafumaa ka’anii waan galan akka hin taane kunis waanuma yaadamuu dha.
Mee akka fakkeenyaatti waliigaltee Mootummaa fi ABO jidduutti ta’e haa laallu. Mootummaan mormitoota hundaa walqixxummaadhaan laalullee, ABO garuu ija addaatiin akka laalu waan nama shakkisiisuu miti. Maaliif yoo jedhame, ABO waan hedduutu adda isa godha. ABO hunduu ni sodaatu, ni shakkus. Shakkii fi sodaan kun immoo karaa adda addaatiin laalama. Mormitootni biroo keessumaayyuu warri galgalaa ganama waayee tokkummaa Itoophiyaa leellisan ABO baay’ee sodaatu. ABOn akka waan biyyattii tana diiguuf deemuutti hubatu. ABOn farra Itoophiyaa ti jedhaniis yaadu. Kuni garuu hubannoo dhabuurraa kan madde jaarmayaa kana akka bulguutti laalu.
Oromoo jidduutti walshakkii uumuufii akka naan hin jenne abdachaa garuu mee dhugaa jiru tokko haa hubannu. OPDOn duri fi ODPn ammaa isaanumtuu ABO ni sodaatu. Kun karaa adda addaatiin laalamullee qabxiilee ijoo ta’an tokko tokko kaasuuf:
- Tokkoffaa, dhaabni ykn paartiin kun (ODPn), hanga sababa sochii uummata Oromootiin ofjijjiiruu calqabetti, waan hojjechaa ture fi uummata Oromoo biratti akkamitti akka laalamaa ture waan beekuuf, ABOn biyyatti galee uummata bal’aa Oromoo keessatti argamuun ODPf dhimmi ABO dhimma jiruu fi jireenyaa akka ta’etti laala. Dhaaba (Paartii) kana keessa warri dhugumatti jijjiirama haqaatiif hojjetan jiraatanillee, warri farra-jijjiiramaa ta’an, kan fedhii ykn dantaa dhuunfaatiif qofa jiraatan; kan sirna Wayyaanee sana tursiisuu barbaadan, ABO akka maleetti waan jibbaniif biyyatti galuun ABO isaaniif dhukkuba mataa ti.
- Lammaffaa, calqabarraa kaasee jechuun yeroo Mootummaan ABO waliin haasa’aa ture fi waliigalteerra gahe, dhaaba ODP keessa namootas ta’ee gareen tokko tokko waan kanatti warri hin gammadin jiru. Isaan keessaa namootni tokko tokko waayee ABO waan barreessaa turan kan ragaa ta’uu dha. Amma erga Hoggantootni olaanoon ABO biyyatti galan booda namootni ykn gareeleen ODP keessa jiran kun maqaa ABO xureessuuf waan danda’amu akka yaalan kun olola osoo hin taane dhugaa lafarratti argamuu danda’uu dha.
Gara ijoo dubbiitti deebi’uudhaaf, ABOn ykn WBOn akka hiikkatu wanti haasa’amaa jiru kun sababa malee miti. ABOnis hiikkachuu diduunis akkasuma sababa amansiisaa waan qabuufi. Kuni hunduu kan maddan waan walshakkuun jiruufi. Seenaa biyyattii tanaa keessattillee wal amanuun waan hin jirreefi. Amma dubbiin eenyutu dhugaa qabaa miti. Eenyu akka dhugaa qabu ibsuuf yeroo biraan itti deebi’a. Ammaaf garuu ilaalchi ani qabu ABOf dubbachuuf osoo hin taane, akka natti fakkaatutti jeequmsa iddoo gara garaatti uumameef ABOn ittigaafatmuu waan qabu natti hin fakkaatu. Akkuman baddaatti ibsuu yaale, humnootni ofiif jeequmsa uumanii ABOtti quba qaban biyyatti tana keessa hedduu akka ta’an waan nama mamsiisuu miti.
Akkuma tanaan duras maqaa ABO jedhutti fayyadamanii badii dalagaa turan, har’as badii walfakkaataa akka dalagan namuu hubachuu danda’uu qaba jedheen yaada. Biyyattii tana keessatti ABO kan hin sodaanne waan hin jirreef, keessaayis ta’ee alaa (keessaa yoon jedhu mooraa keenya keessa jechuu kooti) humnootni maqa-balleessu ABO hojjetan xinnaa miti. Kanaaf, har’a gamaa gamanaa walitti lallabaa ABOn akka lafa hin qabanee tattaafachaa jiru. Kun dhugaa jiru hubachuu dha malee jaarmayaa kana bakka bu’ee isaaf dubbachaa hin jiru. Dhugaa jiru garuu osoo arganuu irra dabruun gaarii miti.
Egaa, akkuman baddaatti waayee manatti nama affeeruu akka fakkeenyaatti kaase, Mootummaanis yoo mormitoota affeeru ykn galaa jedhee yaamicha godhu, dursee waa hundaa mijeessuun dirqama ta’a. Waliigaltee ifa ta’es uummataaf ifa godhuun akkasuma dirqama ta’a. Mormotootnis gama isaaniitiin waan irratti waliigalame fi haalduree jirullee uummataaf ifa godhuun afaanfaajjii hiri’suu danda’a. Yeroo ammaa gama lamaaniinuu (Mootummaa fi mormitoota) wanti ifa ta’e tokko waan hin jirreef, dhimmota madaaluun baay’ee rakkisaa ta’a. Kanaaf shakkiin dabalamaa deema. Shakkiin dabalamaa yoo deemu immoo, waliin hojjechuun hedduu rakkisaa ta’a. Waliin hojjechuun yoo hin danda’amne, dubbiin garamitti akka deemtu hubataatu arga.
Ulfaadhaa!


text:
Paarkiin biyyaaleessa gaarreen Baalee yuuneeskootti galmmefamuuf ta’uun ibsame
Abbaan tayiitaa eegumsaafii misooma bineelddotaa paarkii biyyaaleessa gaarreen Baalee Yuuneeskootti galmeesiisuuf qopha’uu isaa beeksise.
Waajjira abbaa taayiitichaatti daareektara komunukeshinii Naaqaachew Birillee akka dubataniitti paarkiin biyyaaleessa gaarreen Baalee paarkiiwan gurguddo biyya kenyatti argaman kessaa qabeenya uumamaatiin kan badhaadhee uumamaalee heddu kan of kessa qabu ta’uu isaatiin hojjiwwan Yuuneeskkotti galmeesiisuu hojjatamuu isaa ibsaniiru.
Kanaaniis hambaa addunyaa ta’uudhaan ergii galmaa’ee waggotii 50 kan galmeessiseef akka biyyaatti haambaa addunyaa ta’uudhaan isa qofaa kan ta’ee akka paarkii biyyaaleessa kaabaa Baalees galmeessisuun yaadameera.
Xiyyeefanna idil addunyaa akka argatuufii qabeenyummaa umamaa isaa akkuma eegetti fayiidaa malu akka argatuu yaaduudhaan hambaa addunyaa taasiisuudhaan galmessisuuf karoorfameera jachuudhaan Naaqaachew Addis Maaladaatti himaniiru.
Akka waajira abbaa taayitiichaatti paarkii biyyaakleessa Baalee galmeessisuuf waggotii arfan darban yaaliin taasiifamaa turuu isaa Naaqaachew Addis Maaladaaf ibsaniiru.
Wayiita ammaa hojiin sadarkaasaa gutuu hojjetamee gara xummuraa irra ga’eera.
Sadarkaasaa guutuu yookan [Nomination file] jechuun Ulaagaa haambaas ta’ee qabeenya uumamaa Yuuniskkotti galmeesiisuuf ka’amee jachuudha.
Hambaas ta’ee qabeenyii umamaa tokko Yuuneeskkotti galma’uudhaaf dhimma isa gessisuu adda baasuufii beekuudhaaf kan danddeessisuudha.Ulaagaalee kanneen gutee argamuudhaan qopha’ee kan dhiyaatuudha.
Sadarkaa kana irraa ka’uudhaan paarkiin biyyaaleessa gaarren baalee maal akka qabu essatti akka argamuu akkasumas haalli amma irratti argamuu maal akka fakaatuu sanadnni qorattu qophaa’ee xummuramuun isaa nibeekama.
Paarkichii Yuuneeskoodhaan haa galma\uu yammu jadhamu ol’aanttummaadhaan rakkoolee paarkicha irratti mul’atan maqsuu akka barbaachisu kan eeran Naaqaachew paarkkiwwan biyyaalessa biyya kenyatti argaman bakkeen qubannaa bineeldotaa yaroodhaa yarootti lakkofsii ummataa itti dabalaa deeme feedhiin qabeenya uumaa akka dabaluu waan taasiseef paarkkiwwan kana irratti dhiibbaa bulchaa jira jadhaniiru.
Rakkolee kana kessaas nyaatnni beeleddootaa, boosoona mancaasuu,akkasumas qubannaa seeraan alaa kanneen eeramaniidha.
Gochaalee seeraan alaa kana sirreesuudhaafii bu’uuraalee misooma babalisuudhaaf inveestmantii ol’aanaa taasiisuudhaan daandii kiilo meetra 100 ta’uu Goobbaatti Dallo Mannaa geessu iddo paarkii wangoo diimaan jiruu hojiin kan biraatiin bakka buusuu karoorfameera. Kanaaf immo bulchiisoota naannichaa waliin walii galtee uumuudhaan hojiin dizaayinii hojjatamee gara hojji qabatamaatti seenuuf karoorfamuu isaa Naaqaachawn ibsaniiru.
Paarkii biyyaaleessa gaarren kaabaa irratti hojiin daandii baasuun hojjatamuu isaatiin dhiibbaa qabeenya uumamaa irratti qaqqabuuf ture hir’isuudhaan hojiin Yuuneeskkotti galmeessisuu kan gaggefamee yammu ta’u haala wal fakaataadhaan paarkii baalee irrattis hojjachuudhaaf karoorfameera.
Kanatti dabalee paarkkicha karaa qixa kan biraa kan argamuu daandiin Addaabbaatii gara ganda Weegee Haariinaa geessu qabiyyee paarkichaafi qabeenya uumamaa kan miidhu ijaa ta’ee qorannaa haaraan taasiifamee daandiiwwan akka filmaataatti dhiyaatan hojjachuudhaaf yaadameera jadhaniiru.
Daanddiwwan dheeriina gabaabsan kunniin lamman birrii ammamii barbaaduuf siriitti yoom akka jalqaban Addis Maaladaan waajjira ministeeriichaa iraa ragaa argachuu hindandenyee.
Paarkiin biyyaallessaa Baalee binelddonni heddu barbaadamoo ta’aan Wangoo dimaafii sinbbiroonni kan keessatti argamaniifii qabeenya biyyaa calaqqee gaarii qabuu ta’uu isaa Naaqaachew eeraniiru.
Qabeenyaa guddaa kana eegumsiiwwan garraa garaa taasiifamaafii kan jiran ijaa ta’ee eegumsii isaa bu’aa akka argatufii bakka hawata turistii guddaa akka ta’uu Yuuneeskkotti galmaa’uun isaa xiyyeefanna idiil addunyaa akka argatuu danddeesiisaanii.
Waajjirri abbaa taayitiichaa paarkii biyyaaleessa gaarren Baalee mootummaa naanno oromiiyaa kanaan dura bulchaa turee bara 1999 irraa jalqabee dhaabbata bulchaa tureedha.
Yuuneeskkotti galmeesiisuudhaaf bu’uraalee misooma barbaachisan kessaa tokko paarkicha balaa irra buusuu kan danda’aaniifii paarkicha kessa kan darbban toorawwan humna ibsaa qixa kan biraatiin hojiin naanneessu hojjetamaa jiras jachuudhaan kaasaniiru Naaqaachawn.
Kanatti dabalees jiraattotaa seeraan alaa paarkicha kessa qabatanii turan birrii miliyoona 160 ramaduudhaan hojiin achi baasuun hojjatameera.
Rakkooleen akkanaa yoo dursanii hiikaman Yuuneeskkotti galmeessisuun wantii dhorkuu akka hinjirre Naaqaachewn eeraniiru.
Waajjirri abbaa taayitiichaa labsiin 575/2000n ergii hunda’ee jalqabee bineelddota Itiyoophiyaatti argamaniifii bakka jireenya isaanii kan misoomsuudha.
Biyya kenyatti kan argaman paarkkiwwan biyyaaleessa naci saar,Baalee ,Kaabaa waggaatti amma turistoota kuma 60 kessummesaa kan turan yoo ta’ees eergii wareerri vaayirasii koronaa mudatee booda paarkii biyyaaleessa kaabaa irraa turistiin akka hiratuu taasiseera jadhaniiru.
አዲስ ማለዳ 29 Fulbaana 2014 No 11


text:
Waan fedhe ta’u iyyu Daani’eel Orteegaa fi Rosario Murioo filannoo irra deebiin gaggeeffamuun Orteegaa marsaalee walitti aanan 4ffaaf prezidaantii Nikaaraaguwaa gochuun filachiisutti cichanii jiru.
Sana bira darbuun, hawaasa siviilii, Gaazexxesoota, qeeqxotaa fi mormiitoota siyaasaa irratti, duula dorsiisaa, sodaachisuu fi cunqursuu bal’aa labsananii jiru.
Seera gatii jabaa nama baasiuu raggaasisuun midiiyaa walaba ukkaamsuu, fi qeeqa marsariitii irratti kennamuu ittisuun, dhaabbattoota fi daldaltoota kanneen maallaqa biyya alaa irraa gargaarsa argatan, akka dhaabata biyya alaatti akka galma’an gochuun, mootummaan maallaqa isaanii to’achuu akka danda’uu akkasumas, seera Nikaaraaguwaa foyyeessuun, adabii hidhaa umrii guutuu kanneen jibba mootummaaf qabaniin yakka rawwatan jedhee adabuu barbaada.
Orteegaa fi Muriioon kan to’atamuu kaawunsiliin filannoo mummichipaartii mormiituu guddicha beekkannoo seeraan qabu irraa mulquun filannoo itti aanuu keessaa baasee jira.
Kaadhiimamtoonni mormiitootaa hidhamanii, dorsiifamaa fi dorgommii keessaa akka ba’an gochuuf jecha, yakka irratti dhiyeessaa jiru.Yakkii kunis seeraan ala maallaqa deddebisuu fi uummata Nikaaraaguwaa miidhuu fi mirga isaanii mulqan jechuun ykn ibsa tokko malee hidhaa jran.
Tarkaanfii hamaan Orteegaa fi Murilloon deemookraasii Nikaaraaguwaa irratti fudhatan, qaama walii galaa karoora baasuu, seera tumtoota, mana murtii fi kanneen filannoo gaggeessaniin kan mootummaan hojii irra oola,
Tarkaanfii Orteegaan fudhatu hojii irra oolchuu keessaa kanneen harka qaban aangawoota filannoo fi paartilee siyaasaa kan Nikaaraaguwaa 19 irra ministriin dantaa alaa kan Yunaaytisd Isteets ugguura Vizaa kaa’ee jira.
Baatilee darban sadiif, prezidaant Daani’eel Orteegaa fi haatii warraa isaanii, akkasmas, itti aanaa prezidaantii kan ta’an Rosariyoo Murilloon nama aangoo irra turuu isaanii mormuu kam iyyu dorsiisaa turan. Kunis kaadhimamtoota siyaasaa, Gaazexxesoota barattoota, fi hogganoota daldalaa, hojjattoota waajiira kan mootummaa hin ta’iinii, falmiitoota mirga dhala namaa fi warra filannoo sadaasa 7 gaggeeffamuuf jiruutti dorgomuuf kaadhimaman dorgommiin ala gochuun kanneen kurna heedduu hidhan jedhan dubbii himaan ministrii dantaa alaa Yunaaytid Isteets Ned Praayis ibsa barreessaniin..
Trkaanfiin amma fudhatame kun, isa ammaan dura abbaa murtii, abbaa alangaa fi miseensoota maatii aangawoota kanaa 150 irra ugguura Vizaa ka’ameetti kan itti fufee ta’uun ibsamee jira.
Uggurri Vizaa kun lammiwwan Nikaaraaguwaa kanneen karaa kamiin iyyu Demookraasii tuffatan ykn dhiittaa mirga namoomaa kan akka hiriira karaa nagaa gaggeeffamu ukkaamsan, ilaallata.Kunis maatiilee aangawoota gocha kana keessaa harka qabanii ni ilaallata.
Dubbii himaan ministrii dantaaalaa Yunaaytid Isteets Ted praayis akka jedhanti, tarkaanfii har’a fudhannee Kanaan orteegaa fi Murilloon tarkaanfii Deemookraasii irratti fudhatan keessaa kanneen harka qaban itti gaafatamtoota gochuuf cicha qabnu agarsiisa.Yunaaytis Isteets keessatti warri akkasii hin simataman jechuu isaanii gulaalan kun ibsuun yaada isaa xumuree jira.


text:
Prezidaan Doonaald Traamp qorannaa duula filannoo isaanii kan Raashiyaa waliin hidhata qaba jchuun himatame ilaalchisuun geggeessamu malaammaltummaa xumura hin qabaanne jechuun qeeqan. Kunis akka isaan hojii irratti hin fuuleffanne yeroo hedduu fudhate jedhan.
Twiiter dhaan ergaa ganama barii maxxansaniin Traamp akka jedhanitti FBI ykn waajjira qorannoo kan federaalaan kaleessa waajjiraa fi hoteela abukaatoo isaanii dhuunfaa keessa buufate kan Michel Choen weeraruu dhaan galmee maallaqaa fi kan taatoo fiilmii quunnamtii saalaa Stormy Daniel waliin wal qabate kan bara bara 2006 keessa prezidaant Traamp waliin hariiroo jaalalaa dhoksaan qabu jedhameef maallaqa ba’e mul’isu qabaachuu balaaleffatan. Himannaa dhiyaae kanas Traamp haalanii jiran.


text:
Hordaan koo qalama ittiinan bajjii baasa
Oyiruun koo waraqaa irrattan barreessa
Midhaan facaaseetan hiyyummaa balleessa
Har’a ijaa ba’uuf doofummaa kaleessaa
Afaan koon haasawaan afaan koon barreessa
Qalama qawween koo waraqaadha dirreen koo
Dammaqsee nakakaasee jabeesse haamileekoo
Kan ormi bulchuu yaade jaarraa tokko hambisee
Hojjetaa godhachuuf barumsa irraa ittisee
Taaddee ilma Birruu kanatu aarsee kaasee
Ilmi Birruu Taaddeen dhalootaan salaalee
Kaayyoosaa bakkaan ga’uuf ofduuba hinilaalle
Sabasaa cunqursuuf kan ormi itti male
Ba’ee nurra taa’ee akka waan nucaalee
“Fallisaa barumsa” jedhee.. kallattiin ilaalee!
Marabbaa Ulfinaa tiin


text:
AL-JAZEERA-AMERICA Many refugees and asylum-seekers from Somalia, Ethiopia and Eritrea say they have nowhere else to go April 18, 2015 8:00AM ET by Michael Pizzi …Read More »
Iyyannoo Baqattoota Oromoo Aden/Yemen
Irraa: Baqattoota Oromoo Adan-Yaman. Gara:Qaama Dhimmi kun ilaalu hundaaf: Ebla 19/2015, Dursinee nagaa oromummaa fi obbolummaa keenya isiniif dhaamna.Itti aansinee gara yaada keenyaatti yoo deebinu …Read More »
RSO: Haala hama yeroo Ammaa baqattoota Oromoo Yamanii fii Afrikaa Kibbaaartti raawwatamaa jiru
Gaafiif deebisaa RSO waayee Gochaa suukanneessaa baqattoota Oromoo yeroo ammaa mudachaa jiru …Read More »
RDH: Rakkoon keenya guyyaarraa guyyatti hammaachaa deemaa jirti
Nuti akka nama bishaaniin liqimfamee harka ola qabaa jiru waan tahee nutti dirmadhaa!! Addunyatti nuuf iyyaa!! jedhu baqattoonni Oromoo ka yeroo ammaa biyya Yaman keessa …Read More »
Oromo TV:Marii Hawaasa Oromoo Minnesota balaa baqattoota Oromoo Yeman
https://youtu.be/OUSupRpj8ooRead More »
Obboleewwan keenya Biyya Yamanitti Humnoota hin beekkamneen Ukamfamanii kan turan, gadi Lakkifamuun isaanii dhagayame.
Raadiyoo Dandii Haqaatiin {RDH} Roobi Bitoteessa 30 /2007 Dhalattoota Oromoo kan Ta’an Obboleewwan keenna lakkoofsaan 40 kan ta’anii fii Lammiiwwan biyya adda addaa irraa …Read More »
Oduu Gaddaa,(YAMAN): baqatoonni Oromoo lama kan biyya Yaman keessa jiraatn rasaasa baraariin madaawan
Guyyaa Arraa Kana Magaalaa Sana’aa keesatti Rasaasni Qabbanaawaan kan samirraa gaddeebi’e Shamarran Baqattoota Oromoo lama 1,Hawaa Ahmad Abdulla, 2,Khadija Mohammad Xahir, kan ja’aman irra …Read More »
Lolli Yemen keessaa itti fufee jira. Baqattoonnis lola kana giddutti danqamne jedhu
WASHINGTON DC— Baqattoonni Yemen keessa jiran yeroo ammaa rakkoo hamaa keessa jiraachuu isaanii dubbatu. Dhukaasi magaalaa nuti keessa jirru Aden keessatti waan geggeessamaa jirruuf gad …Read More »
Iyyata Lammummaa L.K (2) (TBHOY.)
Akkuma Kana Dura iyyata Lammummaa Gara Hawaasa keenya kanneen Biyya Ambbaa keesa Jiran ammallee Miidiyaalee Dhimma Hawaasa Baqattoota Oromootiif Dhaabbatan akkasuma Walii gala Warroota …Read More »
Dozens missing as migrant boat capsizes off Yemen
At least 35 people missing after boat carrying African migrants overturns in bad weather near the Bab el-Mandeb strait. Read moreRead More »


text:
Somaaliyaa keessatti bobba’ee kan jiru umna naga eegdotaa Afrikaa isa AMISOM jedhamee beekamu, Umna mootummoota gamtoomanii waliin qindeessuu akka murteesse Gamtaan Afrikaa beeksiseera.
Manii maree nageenyaaf tika gamtaa Afrikaa yaadaa dhiheesse irratti hundaa’uudhaan Amajii dhufuu jalqabee umnii gamtaa Afrikaa fi kan mootummoota gamtoomanii wal makee akka Somaliyaatti keessatti hojjatugaafateeraa. Karoorii gamtaa Afrikaa kun Manamaree nageenyaa Mooyumootaa gamtoomaniitiin fudhatama argachuu qaba.
Mootummaan Somaliyaa karoora kana akka hin fudhanee duresee ibsuudhaan, gareen naga eegdota gamataa Afrikaa biyyatii keessaa turee adeemsaa keessa dhimma nageenyaa akka umnoota somaaliyaatti dabarsu yaada dhiheessee ture.
Haa ta’u malee gamtaan Afrikaa dhimma kana irratii dhaabata mootumoota gamtoomanii, mootummaa Somaliyaa fi gareewwan qooda qabeessa ta’anii wajjin akka marii taasisuu qabu ibseera. Yeroo amma biyyoottan Afrikaa 5, Itiyoophiyaa, Ugaandaa, Burundii, keeniyaa fi Jibutii irraa kan hirmaataan naga ee
gdonnii 19,000 Somaliyaa keessatti argamu. Gamtaan Afrikaa lakoofsii biyyoottan Afrikaa qooda fudhachaa jiran akka dabaluu qabus fedhii qabu ibsaa jira.
Akka yaadaa haaraa dhihaatee kanaan umnii naga eegdotaa Gamtaa Afrikaa fi dhaabata mootummoota gamtoomanii dhibeentaa 50 poolisoota, dhibeentaa 35 loltootaa, dhibeentaa 15 immoo siviilota kan of keessaa qabu akka ta’u karoorfame.
Yaadichaa ojii irra oolchudhaaf gamtaan Afirkaa, dhaabanii mootummootaa gamtoomanii fi Mootummaan Somaaliyaa walii galanii murteessuu akka qaban ibsameera.


text:
Kutaale Foormulaa Hujeekan Hiriirsa Jira
Aritii fi salphatti akkamitti LibreOffice Math keessatti arfiile hiriirsitaa?
Kana fiixan baasuf, garee duwwaa fi diraa arfii ibsuu (hiiku) qabda. Iddoo homaa hin barbaadan, garuu hojii hiriirsu keessatti odeefannoo baachun gargaaru.
Garee duwwaa uumuf, foddaa Ajaja keessatti sadallaa mamaaramaa {} galcha. Fakkeenya armaan gadii keessatti, ittigalli isaa sarara qurxaa akka mallattoo idaati tokko kabiroorra beneath gochuuf, hammamiyyuu yoo arfiin tokkolle sarara olaana keessatti galchame:
a+a+a+{} newline {}{}{}{}{}a+a+a+a
Diraa arfii duwwaa karaa salphaa barruu fi foormulaan bitaatti hiriirsaman mirkaneessu dha. Qooddu "" dachaa galagalee fayyadamuun hiikama. Qoodduu typographic galagala kammiyyuu akka hin fayyadamne mirkaneefadhu. Fakkeenya:
"Fakkeenya dabalata." sarara haara a+b sarara haara ""c-d


text:
Kanneen Washington DCtti hiriiran irraa xalayaa isaanii kan fuudhan ministrii haajaa alaa irraa itti gaafatamtuu deskii Itiyoopiyaa Vernelle Trim yoo ta’an kanneen maatii namoonni hiriira sana irratti duraa du’aniif gadda itti dhaga’ame ibsuu dhaan dhiittaa mirga namaa Itiyoopiyaa keessatti raawwatamaa jiru akka dhaabatuuf irratti hojjenna jedhan jechuu dhaan qindeessitoonni ibsaniiru. Hiriirri
fakaataan kutaalee US garaa garaa dabalatee biyyoota kan akka Afriikaa kibbaa Germany, Netherlands, Asustrlia, Switzerland, Sweden, Yemen fi kanneen biroo keessatti
geggeeffameera.


text:
Galmeessuun sagalee-kennitootaa ka Filannoo Hiree Murteeffannaa Godina Sidaamaa guutummaatti karaa nagaan xumurame jedhan, Walitti-qabduun Boordii Filannoo Biyyaalessaa Itoophiyaa - Aadde Burtukaan Miidhagsaa.
Filannoo Hiree Murteeffannaa Uummataa Godina Sidaamaaf, filattoonni Miliyoona Lamaa fi kuma dhibba sadii tahan galma’anii jiru, jedhan.
Kan deemsa Filannichaa hordofuuf gara sanatti imale – Naakoor Malkaa tu Hawaasaa irraa gabaase.
*Maxxansa duraa irratti "Filattoota Miliyoona 2.5 tu Filannoo Hiree-murteeffannaa Sidaamaatiif Galmeeffame" kan jenne dogoggoraan waan ta'ef nu oofkalchaa. Lakkoofsi filattootaa miliyoona 2.3.


text:
When the Accused Appears as Plaintiff (Ethiopia)
Hiriira Mormmii Oromoo magaala Kansas City fi nanno ishee.
Oromo Community if Kansas City and Surroundings
Abiyi Ahmed Ali #Lamrot #Kemal biyya alaatti baafachisaa jira. Intalti tun amma #Khartoum keessatti #passportii eeggachaa jirti.
Oromoo walif dabarsaa
Ani qabeenyaan qabu mucaa kooti mucaa kiyya Ummata Oromoof kenne fudhadhaa
bara 4 akkas dura Deegarsa OMN irratti Haatii Jawar Mohammed Minnesotati kan dubatan
Image may contain: one or more people, people sitting and indoor
Hanga Xoophiyaan jirtutti, ‘Oromoon maaliif ajjeefama/dararama?’ jechuun deebii hin qabu.
Xoophiyaa jirtu ajjeefamuun keenya numa jira.
Xoophiyaa dhabamsiifnee walaba baana.
ሀገር አፍራሽ ማን ነው!
ላሽግራችሁ ብሎ :
ምሎ ተገዝቶ ፥
» ሀገሪቷም ሳትፈርስ »
ህዝብም ሳይበደል : ቢያስረክቡት አምነው ።
ለማን ግዞት አርጎት :
ሌሎቹን አግቶ ፥
» ትላንትን ዘንግቶ »
ነፍጠኞች አንግሶ : ነጣጥሎ ፈጃቸው ።


text:
Mariin araaraa Sudaan Kibbaa har’as danqama haaraa keessa seene. Yaada araaraa dhihaate, gurmuuleen mormitootaa ka fudhatama dhabsiisan yoo tahu gareen mootummaa immoo haga tokko simatee jira.
Hookkara Sudaan Kibbaa, uummata miliyoona afur qehee ofii irraa buqqisee fi uummata miliyoona toorbaa ol akka gargaarsa namoomaatti hirkatu godhetti furmaata barbaaduuf – carraaqqii godhamu haaressanii, gareeleen Sudaan Kibbaa torban kana Finfinneetti marii kana geggeessan.
“Yaadni araaraa IGADn dhihaate, kan dhimma bu’uraa Sudaan Kibbaa keessatti wal-dhibdee uumameef sababaa tahe kan ilaalcha keessa galche miti” ka jedhan – gurmuuleen mormitootaa, itti-fufuudhaanis, mootummaa Cehumsaa gara fuul-duraatti ijaaramu yaadame, kan Prezidaant Saalvaa Kiiriin akka hoogganamuu akeekame keessattis taayitaan irra-caalaan mootummaa amma aangoo qabatee jiruuf akka kennametti komatan.


text:
Yunivarsitiiwwan Wallaggaa fi Amboo Weerara Koronaa dursanii ittisuuf magaalaalee keessa jiranii fi baadiyyaalee naannoo isaaniitti bobba’uudhaan uummataaf dadammaqinsaa fi hubannoo kennaa jiran.
Mootummaa fi dhaabbatoonni garaa garaa dursanii weerara Koronaa ittisuuf dhaamsawwan dabarsanis ammallee namootni akka eegamutti hojii irra oolchaa hin jiran; akka Ogeessota fayyaan gorfametti wal irraa fagaachaa hin jiran, jedhu - pirezidaantotni Yunivarsitiilee lameenii.
Sochiileen hawaasummaa tokko tokko ammallee akkuma duraaniitti akka itti fufanii jiran yeroo hojii hubannoo kennuuf bobba’an arguu isaanii dubbatu – hayyoonni kenneen.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Duula Leenji Waraanaa WBO
Oduu Balinaan
- Dargaggoonni Oromo, Hojjetaan mootummaa, Qotee Bulaa hedduun Ergi WBO Magaalaalee fi Baadiyyaa hedduminaan to’achuu eegalee asitti Torban kana kan durii caalaatti Namoota Hedduutuu Leenjiidhaaf gara WBOti makamaa jira. Keessattuu dargaggoonni Gandoota baadiyyaa kan lakkoofsi isaani dhibbootaa fi kumaatamaan Lakka’aman Leenjiidhaaf gara Dirree Qabsootti ya’aa jiru. Mooraan Leenji WBO baayyee baayyee “Busy”ta’ee jira. Uummanni keenya Kan biyyaa Alaa (Diasporaan) Ayyoonni,Median Oromo fi Uummanni Oromo Kan Biyya keessaa Abbootiin Qabeenyaa, Beektonni Fayyaa,Aabbootiin Amantaa , Qotee bultoonni qaamni hunduu waan dandeesssniin WBO akka gargaartan Cimsinee isin yaadachiifna.
- Polisi Humni Addaa,Police idilee fi milishaan Oromiyaa Torban kana Waamicha kabajaa WBO isaaniif godhe simachuun qabsoo WBO hedduminaan makamaa jiru.
- Dargaggoonni Hedduun Leenji Waraana mootummaa deemaa jiran hedduun isaani yeroo Leenji xumuran akka dhufani WBOti makaman Waliigalani deeman. Miseensoonni RIB Sabaan Oromo ta’anii fi kanneen Saba biroo ta’an illee, akkasumas Police humna Addaa fi milishaan oromiyyaa Humna Waraana TDF ‘n beekaa booji’amanii akka dhufanii WBO makamanis waliif galameera. Ijoolleen keenya booji’amaa taatee harkaa diinaa taa’uu hin qabdu dhuftee Obolaasheetti makamtee oromiyaa bilisa baasuu akka qabdu waliif galameera.
- WBO, ALF, GLF fi TDF, riphee loltoonni Ethiopia keessati argaman hunduu hiriiroo Diina Waloo Mootummaa PP waliin ta’anee kuffisnee Naannoo ofii keenyaa bilisoomsinaa yaada jedhu Qofaa irrati waliif galaniiru. Hariiroon kun dhaabbataa utuu hintaanee hariiroo yeroo (Tactical Alliance) Adeemsa ittiin diina injifatan Qofa irratti walii galtee Uumani qabsootti galanii jiru. Hariirroon godhame hariiroo Himaammataa,Hariiroo Tarsiimoo, Hariiroo Kaayyoo fi Dantaa walitti makachuu miti. Hariiroo yeroo gabaabduu diina waloo ittiin waliin kuffisanii Naannoo Ofii Bilisoomsaniidha.
Prf fi dr” akkasumas warra mediaatiif qooduu yaalaa tarii yoo itti tolee irratti hojjatan jechumaafiim!


text:
Hooggansa Abbaa Torbee Godina Kibba Baha Oromiyaa Irraa!
Guyyaa 13-03-2019 Via Caalaa Hayiluu Abaataa
Xalayaa Banaa
Ummata Oromoo Bl’aaf, Addatti Ammoo Ummata Keenya Godina Kibba Baha Oromiyaa Godinoota Kanneen Akka Arsii (Asallaa), Arsii Lixaa (Shashamannee)fi Baalee (Roobee Baalee)f!
Dhimmi:-Nageenyummaa Biyya Keenyaa Kan Ilaallatuudha!
Duraan dursee dhamaatii fi hararaafama bara dheeraa booda biyya abbaa keenyaa Oromiyaa keessatti isin keesatti argamnee fuulaan fuulatti diina bara dhufaa lufaa isinitti roorrisaa turee fi jiru isin irraa falmachuuf wal arguu keenyaaf galanni kan Rabbii Guddaa fi Gootota Wareegamtoota Oromoo Baddaa fi Gammoojjii Oromiyaa gara garaa keessatti dhigni Isaanii Dhangala’ee Lafeen Isanii Caccabdee haa ta’u!
Itti aansuun Abbaan Torbee Roorroo Gabrummaa bara dhufaa dabraa kamuu keessatti ummata Oromoo irraa bu’uu didde falmachuuf qaama ummata Oromoo keessaa ijaaramee dha. Jaarmiyaa qaama kana taliigu yeroof ibsuu baannus, nuti quuqaa fi quuqama Oromummaa qabnuuf jecha akkuma qaama mirga saba isaaf falmatuu kamiitti isiniif falmaa hadhaawaa itti sennee wareegama hanga sadarkaa lubbuutti nu gaafatu isiniif baasaa jiraachuu keenya akka nuuf beektan kabajaa Saba bal’aa Oromoo fi Oromummaatiin isin beeksifna.
Kanaaf, Namni kamiiyyuu nama ta’uun isa kan beekkamu, Kabajaan mirga namummaa isaa eeggamee mirgi inni/isiin uumammaan qabu/du kabajameefii kabajaa dhalate sanaan jirratee kabajaadhuma sanaan yoo boqate/du’e duwwaa dha. Hanga kun hin ta’initti biyya abbaa keenyaa irratti dhiittaan mirga namoomaa nurratti raawwataa, obsa dangaa hin qabne horachuun cal jennee harqoota Gabrummaa baannee ummata keenya keessa cal jennee jiraachuu seera uumaa fi uumammaas ta’ee Saanynsii fi Amantiin kamuu kan heeyyamu hin jiru; hin jiraatus.
Waan ta’eef, “ Laalattu Malee Hin Laallattu” waan ta’ef Diinaa fi Lukkee diinaa ummata keenya keessatti karaa nagahaatiin ummata keenyaaf akka hin qabsoofne danqaa fi danqaraa nutti ta’aa jiran dabalatee kanneen caasaa isaanii diriirsuun dantaan sobamanii dantaa mataa isanii gabbifachuuf jecha dantaa sabaa gurgurataa jiran kamuu irratti yeroo barbaachise fi iddoo barbaachisetti tarkaanfii Laalessa fi akkuma barbaachisummaa isaatti tarkaanfii maayii irratti fudhachuf qophii xumurachuu keenya ibsina. Kanuma Keessa Gumaan Gubachuu Gaarreen Baalee fi Gaara Cilaaloos, akkasumas Gumaan Gootota Badda Baalee Mataajjii taatee hafti osoo hin taane Maqaan akka baatu barbaanna. Addatti Godinoota armaan olitti maqaan tuqame kanneen keessatti olola hin jirreen abbaan torbee ijaarameera, Abbaa torbeettuu bakka akkasii fi iddoo akkasiitti tarkaanfii akkasii fudhatee fi fudhachuuf ta’aan osoo tooftaa fi tarsiimoo nu ittiin sochoonu/ irra sochoonu hin barre maqa balleessii nurratti oofaa turuun, addatti Magaalota kanneen akka Dalloo Mannaa, Hasaasaa, Asallaa, Adaabbaa, Roobee Baalee, Shashamannee, Gindhiir, Roobee Arsii, Qoree, Kofalee fi kkf keessatti ni yadatama. Eegaa haalota itti aananii dhufan qabatama yeroo waliin kan isinii ibsinu ta’aa horaa bulaa deebanaa!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Hoogansa Abbaa Torbee Godina Kibba Bahaa


text:
TV OMN toora saatalaayitii dhiheenya isin beeksifne irratti rakkoo qabaachaa akka ture nu hubachiisaa turtanii jirtu. Amma toora biraa saatalaayitii ‘Monacosat’ armaan gadii irratti argachuu akka dandeessan haala mijeessinee jirra. Saatalaayitii biroo irrattis toora dabalataa irratti argattan haala mijeessaa jirra. Ammaaf toora armaan gadii kanaan TV OMN daaw’achuu dandeessu.
Monacosat 52°E
Frequency: 12476 H
Symbol rate: 27500
FEC: 3/4
Galatoomaa,
OMN
OMN: Duula Saamicha Lafa Aanaa Fantaallee(Ado,15,2021)
TV OMN toora saatalaayitii dhiheenya isin beeksifne irratti rakkoo qabaachaa akka ture nu hubachiisaa turtanii jirtu. Amma toora biraa saatalaayitii ‘Monacosat’ armaan gadii irratti argachuu akka dandeessan haala mijeessinee jirra. Saatalaayitii biroo irrattis toora dabalataa irratti argattan haala mijeessaa jirra. Ammaaf toora armaan gadii kanaan TV OMN daaw’achuu dandeessu.


text:
Boordiin Filannoo Biyyaalessa Itoophiyaa paartilee siyaasaa ulaagalee guuttamuu qaban hin dhiyeeffanne 26 haquu beeksiseera.
Paartileen siyaasaa hundi ulaagaalee guuttachuu qaban akka guuttatan gaafatamaniis paartileen siyaasaa 26 ulaagaa guutuu dhabuu isaaniin haqamuu boordichi ibseera.
Boordichi akkataa labsii lakkoofsa 1162/2011 fi qajeelfama boordichaa paartileen siyaasaa ulaagalee dirqama guutuu qaban akka guuttan tumame bu’ura taasiisuun murtoo kana dabarsuu eereera.
Haaluma kanaan paartileen siyaasaa ulaagalee dirqama boordii filannoo biyyaleessattif dhiyaachu qabu %35 ol dhiyeeffachuu hin dandeenye 26 haqamuu ibsameera.
1.Paartii Adda Bilisummaa Aboo Oromoo
2.Paartii Adda Bilisiumaa Tokkummaa Oromoo
3.Paartii Adda Bilisummaa Gamtaa Oromoo
4. Paartii Adda Bilisummaa Demookraatawaa Oromoo
5.Paartii Bilisummaa Demookraatawaa Oromoo
6. Paartii Kongirasii Biyyaalessa Oromoo
7.Paartii Gamtaa Demookraatawaa Oromoo dabalatee paartileen sanadoota dhiyaachuu qabu hin dhiyeeffanne 26 haqamaniiru.
Ani kana hundayyuu hardhuman dhagaye
Related


text:
Intala Ulfaa Takka Garaa Baqaysanii Daa’ima Garaa Dhaban.
Dubbiin akkana: Dubartiin tun Amber hughes jedhamti. haadha ijoollee afuriiti. dubartiin umriin isii 21 taate tun July 2015 yeree isiin ulfa ji’a torbaaf walakkaa taatu, ciniinsifattee gara hospitaalaa geeffamte. Haata’u malee, doktoroonni dursanii yeroo isiin ulfa ji’a jahaatiin jirtu akka yowaan hospitaala deemtee deettu, akkeekkachiisa itti kennaanii turan.
Garuu eega isiin saa’a 36fi ciininsifattee, akka uumaan namuu dahutti dahaa waan hin jirreef, tarii daa’imni rakkoo godhachuu danda’a jedhanii mana qalmaa (C-Section) seenisan.
Doktoroonni, eega garaa baqassanii geessanii,waan raajii argan, hedduu rifatan. Waan himan walaalan, dhaabatanii fuula rifaatuutiin ija keessa wal laaluu eegaalan. Akkuma rifatuu doctorootaa fuula isaanii irratti argiteen, Amber rakkoon jiraachuu beeyte, akkasumaas jaarsi isii Daani’el kan jedhamus waan mudate wallaalus rakkoon jiraachuu hubatee jira.
“ Waan Hedduu nama rifachiisu ture, an gammachuun daa’ima kiyya arguuf eegaa ture, garuu rifaatuu guddoo fuula doctorootaa irraa arge, daa’ima kiyya akka dhaban natti himan” Jettee Amber.
“waan ajaa’ibaa, yeroo doctoroonni garaa baqasutti jiran Amber daa’ima akkuma Uumaa daa’imman dhalattutti dahaa turte. “Eega daqiiqaa lama guutuuf Daa’ima kiyya dhabanii booda sagalee booyinsa xiqqoo takka sarbaa kiyya biraa dhagayaaniin yoo fooxaa irraa ol raran, daa’imni kiyyaa miila tiyya lamaan jidduu ciisee jira. Ka na ajaa’ibsiise, qalma hin barbaachifne qalamuu kiyya qofa osoo hin ta’in, daa’imni kiyya ka cubbuu hin beeyne fooxaa keessa kophaa isaa turuudha” jette haati daa’imaa
Ji’a jaha eega turtee boodaa hospitaalicha irratti himannaa dhiheessitee jirti. Wanti kun akkamitti akka mudachuu danda’e deebisaa barbaada jetti. “Namni dhiifaama na gaafate hin jiru. An gama kiyyaan akkuma ijoollee tiyya ta duraa sadeen dahetti uumaan daha jedhee yaadee ture. Garuu doctoroonni daa’imni kee ufiin uf danda’ee dhalataa hin jiruu gola qalmaa seenuu qabda naan jedhan. Rifaatuu hin barbaachifne rifadhe, Naasuu gaaf sanii irraa baffachaa jira, waaqni haa galatoomu daa’imni kiyyas haala gaarii irra naaf jira. Garuu guyyaa doctoroonni daa’ima kiyya dhaban, gonkumaa dagachuu hin dandeennu” jetti amber.


text:
Kanadaan Appilikeeshina Telefoona nama dhibee COVID-19’n faalame adda baasu hojjatte
Muummichi ministeera Kanadaa Justin Trudeau “Appilikeeshiniin bilbila ammayyaa ‘COVID Allert’ jedhamu kun kalaqa haarawa dhibee kana ittisuuf fayyaadu” jedhe. Akkasumas Namoonni Appilikeeshina kana buufatanii qabanis dhibee kanaan faalamuu fi dhiisuu kan adda baasu tahuu ibse.
Mr Trudeau’n “Ani ganama har’aa Appilikeeshina kana buufadhee jira. Isinis buufattanii akka fayyadamtanin isin gorsa. Fayyadamtoonni yoo heddummaatan tatamsaa’a dhibee kanaa hanga tokko xiqqeessuu danda’a” jedhe.
Ogeeyyiin Fayyaa Kanadaa gama isaaniitiin “Appilikeeshina kana namoonni hedduun yoo fayyadaman fuulduraaf tatamsaa’a dhibee kanaa biyyattii keessaa ittisuuf ni garagaara” jedhan.
Kutaa biyyattii lakkoofsa ummataa guddaa qabaachuun beekkamtu Ontaariyoo keessa Appilikeeshinni kun jimaata dheengaddaa irraa tajaajila kennuu jalqabee jira. Dhiyotti immoo guutuu Kanadaa keessatti kan hojjatuuf jiraatu tahuun gabaafame.
Appilikeeshinichi lakkoofsa qorannoo COVID-19 qondaala fayyaa biyyattii irraa kennamu itti galchuun hojjata, Haaluma kanaan namoonni Appilikeeshina kana bilbila isaanii irratti buufatanii qaban naannawa isaanii namni dhibee kanaan qabame yoo jiraate, fageenya irraa kan beeksisuufi of eeggannoo godhuu qaban hima.
Akka of eeggannoo godhuu qaban yaadachisuun alatti eenyummaa nama dhibichaan qabamee kan hin ibsine tahuu ibsame.


text:
Tigraay dhiyaa keessa jiraataa kan turan dhalattonni Tigraa 700,000 caalaan humna addaa bulchiinsa naannoo Amaaraan dirqiisifamanii godaanuu bulchiinsii yeroo kan naannoo Tigraay beeksisee jira. Kunis rakkoo gargaarsa dhala namaa daran hammeessas jedhe.
Himatii dhiyaate kun soba jechuun bulchiinsii naannoo Amaaraa deebii kennee jira. Dhalattonni Tigraay kanneen lakkoobsaan hagana ga'an naannoo sna jiraataa hin turre jechuun itti gaafatamaan waajira komumikeeshinii bulchiinsa naannoo Amaaraa Obbo Gizaachoo Mulunah dubbatanii jiru.
Iddoo sana Tigraay dhiyaa jedhanii waamuun sirrii miti jedhanii ammaan dura gaaffii eenyummaa kaaftan jedhamuun namoonni iddoo sanaa kaafaman 500,000 caalaan amma deebi'aa jiru jedhu.


text:
Mariin dhimma daldalaa US fi chaayinaa waliin geggeessame har’a Shaangaay keessatti ennaa xumuramu baatii Fulbaanaa US keessatti wal arguuf walii galteen irra ga’amee jira.
Ibsi White House biraa ba’e akka jedhutti mariin sun ijaaraa dha. Dhimootii teknooloojii, danqaa taarifaa, qonnaa mata dureeleen jedhan kanneen irratti mari’atame keessaa ti.
Gama Chaayinaatiinis bittaa oomisha qonnaa Amerikaa dabaluuf cichaan akka hojjettu beeksiste jedha ibsi White House kun.
Dhaabbati oduu Chaayinaa Shinuwaan akka gabaasetti mariin sun wal amantaa irratti kan hundaa’e, akkaan milkaa’aa fi ijaaraa dha.
Bakka buutonni US fi Chaayinaa kaleessa sa’aatilee afuriif erga geggeessanii booda jiloonni US har’a gara buufata xayyaaraatti qajeelaniiru. Prezidaant Doonaald Traamp utuu jiloonni Shaangaayiin hin ga’in dura filannoo Ameerikaa bara 2020 booda walii galtee irra ga’amu ilaalchisee Chaayinaa akeekkachiisanii, boodatti harikfata yoo ta’e yeroo dhiyoo keessatti furamuu hin danda’u jedhan.


text:
Loltoonni Agaazii Magaalaa Amboo irratti haleellaa hammeesuun gabaafame.
Guyyoota lamaan dabran keessa poolisii fi hawaasni magaalaa Amboo Konkolaatota Sukkaara Kontrobaandii erga qabanii booda, loltoonni Agaazii hawaasa naannichaa irratti dhukaasa banuudhaan namoota heddu miidhan.
Kaleessa galgala irraa jalqabee ammoo waraanni Agaazii haleellaa baldhaa ta’e magaalattii irratti kan bane tahuu odeeyfannoon argame ni mul’isa. Keessumaayyuu ganama hardhaa loltoonni Agaazii kallattii hedduun gara magaalattii seenuun dhukaasa ummata irratti bananiin lubbuun namaa akka bahee fi namonni heddu ammoo kan madaayan tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.
itti gaafatamaan dhimmoota Kominikeeshiinii magaalaa Amboo obbo Gaaddisaa Dassaalenyi DW akka himetti, “dhukaasa kan hawaasa irratti bane loltoota Agaaziiti, namoota 10 ajjeessanii 20 ol madeessan” jedhe.


text:
Ajjeechaan Seeraan Alaa Qaama Mootummaatiin Fudhatamaa Jiru Hatattamaan Dhaabbachu Qaba
March 14, 2021
Eenyumtuu hojii seeraan alaa yakkaan gaafachiisu raawwatee bakka kamittu yoo qabame, qaama seeraatti dhiyaatee mirkana’uu akka qabu hubannoo keessa galee, garuu, dargaggoon Amanu’eel Wandimmuu Kabbadaa adeemsi kun utuu hin-raawwatamiin adabaabaay bakka jiraattooti magaalaa Dambii Doolloo, godina Qellem Wallaggaa walitti qabamanitti ajjeefamuunsa nu gaddisiiseera.
Taateen akkanaa xoofoo/waancaa guutee waan dhangala’eef ibsa kana baafne malee taarkaanfiin fakkaataan bakka adda addaatti qaama mootummaatiin fudhatamunsa erga jalqabe oolee buleera.
- Godina Gujii aanaa Gooroo Doollaa keessatti mobaalii keetu wal gahii keessatti nutti iyye jedhamee humni mootummaa wal gahii sana geggeessa ture dargaggoo tokko fuula namoota wal gahii taa’an duratti ajjeeseera.
- Godina Wallagga Bahaa magaala Naqamtee keessatti dargaggoota wal bira ta’anii taphataa jiranu humni mootummaa ol itti seenee ajjeesee meeshaa waraana bira ka’ee suura kaaseera.
- Godina Wallagga Lixaa aanaa Laaloo Asaabii haatii ijoollee afurii Amsaaluu Guddataa odoo maasii keessaa hojjettuu humna mootummaatiin ajjeefamtee ti.
- Artisti Haacaaluun qaama/nama hanga yoonatti abalu jedhamee hin dubbatamneen ajjeefamee firootisaa magaalaa Amboo, godina Shawaa Lixaa keessa gadda ta’aanii utuu jiranu humni mootummaa dhukaasa banee ajjeechaa raawwateera.
- Achuma godina Shawaa Lixaa aanaa Daannoo keessatti dargaggoon tokko ajjeefamee, ajjeefamusa qofa odoo hin taanee akka hin-awwalamne dhorkameera.
- Ammas godina Shawaa Lixaa aanaa Meettaa Walqixxee keessatti nama sangaatti camadani qotaniiru.
- Dargaggoo Kadiroo Biraanuu, Godina Buunnoo Beddellee aanaa Daaphoo keessatti manaa gadi waamamee ija haadha isa deesse/dhalte duratti humna mootummaatiin ajjeefameera.
- Godina Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Jimmaa Raaree magaalaa Waayyuu keessatti namoota to’annoo seeraa jala jiranu buufata poolisii keessa gadi baasani ajjeesaniiru.
Namootii ykn qaamoleen seeraan hin-bulle tarkaanfii agaggee akkaa fudhatan ni-jiru yoo jedhamellee, qaamni mootummaa garuu ajjeechaa seeraan alaa (extrajudicial) akkanaa ni-fudhata jedhamee hin-eegamu. Taateen akkanaa wayita irra deddeebi’e raawwatamu beekamtii qaama mootummaa ol’aanoo ykn beekamtii hoggantoota mootummaatiin ala akka hin-taane ni-hubatama. Garuu, rakkoo siyaasaa ajjeechaa namoota tokko tokkootiin gonkuma furamu akka hin-danda’amne jala murree beeksifna. Namoota fi addunyaa qarooman birattis tarkaanfiin akkana fudhatama hin-qabu.
Tarkaanfiin akkanaa yoo itti fufe ammoo balaa guddaa hordofsiisus danda’a. KFOn tarkaanfii suukanneessa akkanaa cimsee balaalleefata. Kanaaf, ajjeechaan seeraan alaa lammilee adda addaa irratti raawwatama jiru hattaataman akka dhaabbatu cimsinee hubachiifna. Firoota ajjeefamtootafis beenyaan akka kanfalamu ni-yaadachiifna.
Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO)
Finfinnee
Caamsaa 06/2013


text:
Briteen jala bultii duula talaallii COVID-19 jalqabuu geessee jirti.
Hojjettoonni tajaajila biyyoolessa biyyattii fi maanguddoonni waaltaa eegumsa fayyaa keessa jiranii fi kanneen isaan kunuunsan kibxata borii talaallii kampanii dawaa Ameerikaa guddicha Pfizer fi kan Jarmanii BioNTech waliin ta’uun qopheessan isa jalqabaa fudhachuu eegalu. Dhaabbati waa’ee eegumsa fayyaa to’atu kan mootummaa talaallii sana erga raggaasisee booda ture kaka’umsi isaa kan jalqabu yoo ta’u, kunis Briteen uummataaf talaallii kennuu dhaaf biyya gama dhiyaa keessaa isee jalqabaa ta’uuf jirti.
Talaallii kennuun kun kan mirkanaa’e erga yaaliin isaa dhibba irraa harki 90 milkaa’aa ta’uun beeksisamee torbanneen booda. Briteen talaalliiwwan kampaniilee Pfize fi BioNTech dose 800,000 kan argatte yoo ta’u, kunis kan isheen bitatte miliyoona 40 keessaa ti. Firiijii qorri isaa degeree Celsius 70 gadii keessa taa’uun waan irra jiraatuuf talaallii kana erguun haall isaa ulfaataa dha.
Caasaan oduu Briteen akka gabaasetti giiftiin biyyattii maanguddoon waggaa 94 Elizaabeeth fi abbaan warraa isaanii kan umuriin waggaa 99 mootichi Philip amanamummaa talaallichaa uummataaf mirkaneessuuf ennaa tallaalaman kan beeksisan ta’uun ibsameera.
Gama biraan waaltaan Hindii Serem Yuniversitii Oxford waliin ta’uu dhaan kampanii dawaa Briteen Astrazenekaa dhaan oomishamaa jiru talaallii COVID-19 haala yeroo hatattamaaf gargaramuuf gaaffii dhiyeessee jira.
Warshaan dawaa oomishu guddichi kan addunyaa Serum, sababa talaalliin AstraaZenekaa qorra degerees Celsius 2-8 qofaa keessa turuu waan danda’uuf kan Pfizer/BioNTech caalaa kan Oxford simatee jira.
Prezidaantiin Indoneeshiyaa Jokoo Widodoo talaallii vaayiresii Koornaa Chayinaan oomishame biyya ibsanitti ergamuu dilbata kaleessaa labsan. Talaalliin sun Indooneshiyaa dhaan qoratamuu isaaf mootummaanis uummata miliyoona 270 tallaaluuf qophii xumuraa jiraachuu beeksisan.
Yunaayitid Isteetis keessaa kanneen qajeelfama eegumsa fayyaa to’atan talaallii Pfizer/BioNTech kan yeroo hatattamaa kennuuf dhiisuu murteessuuf kamisa dhuftu kan wal ga’an yoo ta’u wal ga’iin inni itti aanu immoo torban booda kampanii dawaa Ameerikaa keessa maadheffate Modernaan talaallii qophaa’aa jiru irratti mari’achuuf jiru.
Ministriin tajaajila eegumsa fayyaa fi namoomaa Alex Azar dhaabbata oduu FOXf dilbata kaleessaa akka ibsanitti bulchiinsi nyaataa fi dawaaa US talaallii Pfizer yoo raggaasise, ogeessonni eegumsa fayyaa sa’aatilee keessatti dhukkubsattoota talaaluu jalqabu jedhan.


text:
Yaa Ilma Magarsaa: Yaa Afaanii! jedhe Funyaan.
“Yaa Afaanii!” jedhe Funyaan.
Dubbachuu malee hojjachuun hin jiru.
Erga guyyaa haasawa kana kaasee Obboo Lammaa Magarsaa TV irraa fageessan
Lammiileen mootummaa mormuun Jenevaatti hiriira bahan
Hawaasni Oromoo biyya Siwitzarlaand argamu waajjira muummee UN magaalaa Jenevaatti argamu fulduratti bahun mormii isaanii dhageessisan.
Waajjirri UN Jenevaa jiru waajjiroota ijoo UN afur keessaa guddinaan lammaffaadha.
Ajjeechaa Hacaaluu Hundeessaa hordofee hiriironni akkanaa biyyoota Awurooppaa, Ameerikaa akkasumas Awustiraaliyaatti bahameera.
Kanneen hiriira bahan ajjeechaan hacaaluu qaama walaba ta’en akka qoratamu, akkasumas hoggantoonni siyaasaa hidhaman akka hiikaman gaafatu.
Dabalataan, MM Abiy Ahimad aangoorraa akka ka’an kan gaafatanis turani.
Bakkeewwan MM Abiy deeggaruun hiriirri taasifames ni ture.
Suuraa: Leta T.
https://bbc.in/3hqZoQ1


text:
Ammas waan ABO filannuuf ragaa gahaa qabna; ABO xawalwaallee miti; kajeeltuu miti; kadhattuu miti; sodaattuus miti!! ABOn jaarmiyaa dhugaa qabatee, qabsoo dhugaa gaggeessu!!
Gaaffiin Oromoo kan deebii qajeelaa argatu, ABO qofaan!!!
Nagaan oolaa!
Ethio 360 Media Zare Min Ale Mon 23 Dec 2019
Akka Tasfaayee Gabra’aab himetti, gareen hawwisoo Itoophiyaa bakka buutee Eertiraaatti aadaa agarsiisaa turan. Garuu sabaaf sablammoota osoo hin taane Amaara fakkaatu jedhe. Aadaan, afaan, sirbi Amaara. Sirba 11 afaan Amaaraa, 3 warra kibbaa, 1 Tigraay sirban. Kan Oromoo garuu hin sirbamne jedhe. Kanaaf “Oromoon taranyaadhaa?” jedhee gaafata? Mee maal jettu?


text:
Haala ittiin qaama hidhatee socho’u wajjin gara mariitti deemamu irrattis abbootii gadaa, jaarsoliifi hayyoota Yunivarsiitii garaa garaa wajjin mariin mari’anneerra jechuun raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himaniiru.
Godinaalee Wallagga Lixaafi Qellem Wallaggaa keessaa Namoota sodaa Nageenyaa irraan kan khan qe’ee isaanii dhiisanii baqatan deebisuuf mootummaan akka jaarsolii biyyaafi abbootii gadaa wajjin hojjatu dubbataniiru.
Naakoor malkaatu Amborraa bilbilaan dubbise, sababaa rakkoo nageenyaaf uummanni gara Gambeellaa fi iddoo biraatti baqachu dubbata. Mootummaan naannoo Oromiyaa ibsa kennaniiru.
Kutaa 2ffaa


text:
Ebla 30,2012 Gabaasa Qeerroo Lixa Shawa
Godina Shawaa Lixaa aanaa Abuunaa Dindabaratitti diddaa dargaggoonni Oromoo qabsiisaniin mootummaan Wayyaanee dura dhaabbachuu dadhabee human waraanaa naannoo san turanitti kan biro dabaluun ummataa fi dargaggootaa goolaa turuun Qeerroon aanichaa gabaaan. Mootummaan Wayyaanee waraana isaa bobbaasuun ilmaan Oromoo mana hjidhaatti guuruun furmaata diddaan ittiin dhaabbatu kan itti fakkaate yeroo ta’u,Godinuma Shawaa Lixaa aanaa Abuunaa Gindabarat keessaa dargaggoota mana hidhaatti ukkaamsitee jirti.Yeroo ammaa dargaggootni
- Laggasaa Damee Ganda Gooroo Furtoo irraa
- Chaaluu Tolaa ganda Koluu irraa
Waraana mootummaa Wayyaaneen ukkaamsamanii bakka buuteen isaanii dhabanii jiran.Uummatni naannoo kanaa mootummaa Wayyaaneen yeroodhaa yerootti doorsifamaa kan jiranii fi galgala bilisaan deemuu dhorkamanii akka jiran gabaafame.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa!
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Ebla 30,2012 Mattuu
Mootummaa Wayyaanee waliin walitti hidhata godhachuun qabeenya dinagdee guddaan kan sosso’uu fi ilmaan Oromoo yeroodhaa gara yerootti saamuu fi akka sabaattis eenyummaa Oromoo xiqqeessee tuffachuun jiraattota naannoo kan rakkisaa ture invesiterri Abashaa yeroo adda addaatti gochaa hammeenyaa kana irraa akka dhaabbatee ummata Oromoof kabajaa akka kennuu qabuuf gorfamaa fi akeekkachiifamaa kan ture lammiin Habashaa Habtaamuu Muuyii jedhamu gocha isaa irraa dhaabbachuu didnaan Godina Iluu Abbaa Booraa aanaa Mattuu ganda Seeddoo keessatti uummatni Oromoo itti yaa’uun reebanii qabeenya isaas bittinsanii jiran.Qabeenyaa nama kanaa kan tahe suuqiilee gurguddaa inni qabu diiguun magaazina bunaa guddaa buna kuntaala hedduu baatee kan ture jalaa kan bittinsan yoommuu tahu Habashoonni ummata Oromoo kabajuu hanqachuun tuffii fi arrabsoon biyya Oromiyaa irra jiraachuu akka hin dandeenye dhaamsa dabarsaniifii jiru. Kanneen kaanis godhchaa akkasii dalaguu fi mirga ummata Oromoo dura kan dhaabbatu jiraannaan tarkaanfiin wal fakkaataan akka isaan eeggatus hubachiisanii jiru.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
(Qeerroo, Naqamatee, 29 Ebla 2012) Saamamuu lafa abbootii Oromoo, ajjeefamuu saba Oromoo, reebamuu fi ariyatamuu, rasaasaan tumamuu ilmaan Oromoo sababeeffachuudhaan qeerroon magaalaa Leeqaa Naqamtee fi mooraa Yuuniversitii Wallaggaa keessa baratan walitti dhufuudhaan wal gayii gabaabaa adeemsisuudhaan ejjennoo qaban lafa kaayatanii jiru.
Akkasumas miseensoti Qeerroo itti dabaluun dhaamsa dabarsan keessatti qabsoo Bilisummaa Oromoo karaa hundaan gargaaruuf waadaa waliif seenuudhaan qabsootti akka jabaatan murteeffatanii jiran.
“Baayinni Oromoo mootummaa wayyaanee aarsuudhaan lammii biroon akka ilmaan Oromoo ajjeesee fixu mootummaa wayyaanee karoorsus diddaa mootummaa wayyaane irratti eegalle itti hammaachaa kan deemnu kan ta’u malee boodatti akka hin deebine mirkaneessina,” kan jedhan miseensoti Qeerroo, “Gumuz gofa osoo hin taanee ilmaan Tigraayis wal guuranii yoo dhufan kanaan booda ejjennoon keenya ammas mootummaa wayyaanee abbaa irree kana of irraa fonqolchuudhaaf murtoo qabnu beeksifna,” jedhan.
“Bara baayyee sodaa wayyaaneetiin sochii warraaqsaa deemamee karatti rarra’aa tureera,” kan jedhan miseensoti Qeerroo kunneen, “amma garuu mee nuti abdiin saba Oromoo waanjoo garbummaa yeroo dheeraa nurra ture of irraa galagalchuuf tokkuummdhaan,saba keenya kakasuudhaaf hidhannee kaanee jirra,” jedhanii jiru.
Gocha gaddisiisaa uummata Oromoo irra gahaa jiru kana dura akka dhaabbatan murteeffatanii kan jiran miseensoti Qeerroo, “ammas irra deddeebinee gocha mootummaa wayyaanee dura dhaabbanna; kaayyoo isaa fesheleessina; kaayyoon diinaa keenyaa galma akka hin geenye jechuudhaan dhaamsa waliif dhaama,” jedhanii jiru.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Jiisaa Beellamaan Dhufee Loolii Qeerroo!!
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo
Ebla 28, 2012
Hawaasni Musliimaa Ebla 20 bara 2012 guyyaa Jimaataa kumoota dhibbootaan bahee ‘mirgi amantii keenyaa haa kabajamu’ jechuun sirna abbaa irree Wayyaanee balaaleffachaa oole. Gaaffiin hawaasa Musliimaa kun gaaffii mirga amantii ti. Mootummaan Wayyaanee seera amantii Islaamaa kan hanga haráantanaatti hawaasichi hordofu dhiituudhaan barsiisa amantichaa haaraa ál Ahbash’jedhamu kan yeroo dhihoo keessa nama Abdullaah al Habash jedhamuun naanneeffamaa jiru fudhattan malee jedhee humnaan tooftaa adda addan dirqisiisaa jira. Leelliftoota barsiisa haaraa al Ahbash’ jedhamu kanaa, kan lakkoofsaan bicuu tahan waan maraan yoo cinaa dhaabbatee jajjabeessu, hordoftoota amantii Islaamaa wayyaba kan mootummaan dhimma amantii keenyaa keessa seenuu hin qabdu jedhanii dura dhaabbatan ammoo diinomfachuudhaan doorisisaa jira.
Mootummaan abbaa irree wayyaanee akkuma sabaa fi sablammoota keessaa warra hambaan bitaman jaarratee akka meeshaatti itti dhimma bahu hunda amantiilee ummanni hordofu adda addaa keessas harka naqachuuf jecha tooftaa wal fakkaataa fayyadama. Dabballoota sirna isaa deeggaran maqaa hayyummaa amantiitiin muudee karaa isaaniin amantiilee hunduma meeshaa siyaasaa isaa taasifachuuf akka hojjechaa jiru ifaa dha. Qaamni ‘Gumii Dhimma Islaamummaa’ (Majliisul Al’aalaa) jedhamus bifuma kanaan yeroo ammaantanaa jaarmaya amantii tahuu isaa hanga irraanfatutti maxxannee sirna Wayyaanee tahuudhaan mirgoota amantichaa sharafee sharafsiisaa jira jechuun Musliimonni Itoophiyaa keessaa kulkulfatanii dubbachaa jiru. Warri Majliisul Al’aala kana geggeessu warra hordoftoota amantichaan filame osoo hin taane dabballoota Wayyaaneen muude waan taheef sagalee keenyaan kan nuuf tahu filachuu barbaanna jechaa jiru.
Read Full Statement in
Oromo OLF Press Release April 28, 2012
Amharic OLF Press Release April 28, 2012-Amharic
English OLF Statement April, 2012
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Ebla 27,2012 Gabaasa Qeerroo Naqamte
Mootummaan Wayyaanee ilmaan Oromoo lafa irraa buqqisuu fi qe’ee irraa arii’uu waan amaleeffate Wallagga bahaa aanaa Haroo Limmuu ganda Bariisoo Birmajjii bakka Abbaa Moo’aa jedhamu irraa mootummaan Wayyaanee ilmaan Oromoo abbaa warraa 272 qabeenya isaanii waliin waraana itti bobbaasuun lafti kun kan uummata Beenishaangul Gumuzi jechuun buqqisee jira.Uummatni Oromoo naannoo kana irraa buqqa’an qabeenyi isaanii fi maatiin isaanii bittinnaa’aa kan jiruu fi Waraanni mootummaa Wayyaanee bobba’e qabeenya isaaniis saamuu irratti argama.
Ummanni naannoo kanaa yeroo dheeraaf qabsoo fincila diddaa gabarummaa itti fufuun naannoo isaanii dabballoota Wayyaanee irraa bilisomsanii manguddoota Oromoo gandaan of bulchaa turan,haaloo kanaa bahuuf jecha waraanni Wayyaanee itti bobba’uun qabeenya isaanii waliin saamee arihee waan jiruuf sabboontotaa fi ummata Oromoo irraa birmatnaa barbaadu.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa!
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Gabaasa Qeerroo Amboo Ebla 28,2012
Ebala 27,2012 Godina Shawaa Lixaa aanaa Ejeree magaala Hoolotaa keessatti mootummaan Wayyaanee hojjettoota qonnaa maqaa marii ‘’Raayyaa Misoomaa Lafa qabsiisuu’’ jedhuun wal gahiin waamame gaaffii hojjettootaan dhiyaate jala dhaabbachuu dadhabuun fashalee oolee jira.Hojjettootni Qonnaa 70 tahan wal gahii kana irratti waamaman gaaffiilee
1. Misoomni waggaa meeqaaf odeeffame firiin isaa eessa dhaqe?
2. Ummanni Oromoo maqaa mishoomaan lafa irraa buqa’ee rakkataa fi hiyyeessa ta’ee jiraachuun mishooma hin jedhamu.
3. Mishoomi abbootii biyyaa kan ta’an hiyyoomsuu fi durreessa alagaa soromsuu dha moo hiikkaan isaa maali?
4. Maqaa Misoomaan miindaa cituun maaliif hin dhaabbatu?
5. Maqaa Hidha Abbayyaan maallaqni funaanamu nurraa maaliif hin dhaabbatu?
Gaaffiilee jedhan hojjettootni qonnaa kun dhiyeessuun ergamaan mootummaa Wayyaanee Itti aanaa Hoogganaa waajjira qonnaa kan tahe Taammiraat Zoodee jedhamu waan deebisu dhabuun mariin maqaa mishoomaan ummata afaan fajjessuu barbaaddee Wayyaanee misoomaaf waamte gaaffii hojjettoota irraa itti dhufeen fashalee jira.
Haaluma wal fakkaatuun mormiin hojjettoota mootummaa irraa leenjii guyyaa 45 jedhamuun magaala Asoosaatti dhiyaate fashalsiisaa jira.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Ibsi Maqaa “Waamicha Qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo” kan jedhuun bahee Facebook irratti daddarbaa jiru ilaalchisee hubachiisa Qeerroo Bilisumaa Oromoo Irraa Kenname.
Waamichi kutaalee Oromiyaa fi tarrisa gitoota hawaasaa qabatee maqaa Qeerroon gadhiifame faca’aa jiru qaama jaarmiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa akka hin taane ummata keenya beeksisaa ibsoota Qeerroo Bilisummaa irraa bahe hordofuun arrata Qeerroo kan ta’e Sagalee Qeerroo Bilisummaa(SQ) fi website Qeerroo irraa akka hordoftan deggersoota qabsoo bilisummaa Oromoo hunda beeksifna.
Labsii Waraanaa mootummaan Wayyaanee ummata Oromoo irratti bane ilaalchisuun hogganni Qeerroo Bilisummaa Oromoo gaafa Gurraandhala 20,2018 ibsa baaseen toora media lee hawaasaa hundatti gadhiifame kan jiru ta’uu fi ibsi Qeerroo Bilisummaas sana ta’uu beeksisuu feena.
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Finfinnee Oromiyaa
28/2/2018


text:
“Mariin biyyooleessaa furmaata rakkoo siyaasa Itoophiyaa ammaati!” Jedhe International Crisis Group
Dhaabbanni guddaan “International Crisis Group” jedhamu guyyaa kaleessaa Amajji 19,2020 dhimma Itoophiyaa irratti barruu murteessaa fuulbarruu isaa irratti katabee jira.
Dhaabbatichi rakkoo Itoophiyaan har’a keessa jirtu eereera. Rakkoolee biyyattii keessatti uumamaa jiran barruu sanaan kan ibse dhaabbatichi, dhimmi Itoophiyaa fala barbaaduu isaas hubachiisa.
Itoophiyaan kufaatii siyaasaa janaa fi kufaatii Dingadeef saaxilamtee jiraachuu ishee Xiinxaltoonni kan ibsanidha. Bara kana ammoo biyya waraana jabaa keessummeessaa jirtu keessaa tokko taatee jirti. Waraanni Itoophiyaan har’a keessummeessaa jirtu kan keessoo fi alaati. Waraanni alaas ta’e waraanni alaa kun ammoo biyyattii gaaga’amaaf saaxilaa jiraachuu miidiyaaleen gabaasaa jiru.
Qorannaa adeemsise kanaan dhaabbatni International Crisis Group kun siyaasa Itoophiyaa har’aaf fuulduraa gamagamuudhaan “Mariin siyaasa biyyooleessaa nii feesisa” ergaa jedhus dabarsee jira.
Dhaabilee Oromoo ABO fi KFO’n illee dhimma kana fakkaatu baatilee dheeraa dura uummataaf ibsa laataa turaniiru. Biyyattii keessatti marii hunda galeessa marii biyyooleessaa barbaachisa yaada jedhu kan qaban dhaabbileen Oromoo kunneen, yaada isaanii kan gabbisudha barruun “International Crisis Group” baase kaleessaa kun
(ICG) – “Mariin biyyooleessaa furmaata rakkoo siyaasa Itoophiyaa ammaati!” Jedhe International Crisis Group.
“Mariin biyyooleessaa furmaata rakkoo siyaasa Itoophiyaa ammaati!” Jedhe International Crisis Group


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Bitootessa 29, 2018
Kutaa Torbaffaa
Barreeffama kutaa jahaffaa keessatti, mata duree “Dhaabbatni Diimookraatawaa Uummata Oromoo (DhDUOn) QBO ni gargaara moo gufuu itti ta’a?” jedhu jalatti akka haala amma jiruutitti dhaabni kun Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) gargaaruu caalaa gufuu akka itti ta’u ibsamee ture. Kun akkuma jirutti ta’ee; Muummichi Ministeerotaa (MM) haaraan dhaaba kana keessaa filamuun akka waan jijjiirama bu’uraa tokko fiduuf deemuutti laalamaa jira. Isa kana waan arguuf teenyu ta’ee; MM Oromoo keessaa bahuun QBO galii hawwamutti geessuu isaa ani nan shakka. Barreeffama kutaa kanaa keessatti shakkii qabu kana ibsuun yaala.
Muummichi Ministeerotaa (MM) mootummaa Wayyaanee, Oromoo keessaa baheef gaafiin biyyoolessaa Oromoo deebii hin argatu
Gara dhimma ijoo barreeffama kutaa kanaa osoo hin seenin dura, akka ilma Oromoo tokkootti ilma Oromoo tokkoof hawwi ibsuun barbaachisaa waan ta’uuf, Dr Abiyyi Ahmad baga gammaddan jechuun barbaada. Filamuun isaanii uummata Oromootiif bu’aa haa fidus haa fiduu baatus; qabsoo kana keessatti gahee haa taphatus haa dhiisus; qooda haa gumaachus hin gumaachinis, garuu akka ilma dacheen Oromiyaan magarsite tokkootti waan gaarii isaaniif hawwuun fedhii Oromummaa ti jedheen amana.
Haa ta’u malee, dhimma filmaataa MM kana wajjin walqabatee, namootni tokko tokko mirqaanuurraa kan ka’e, waan dhugaarraa fagaatan tokko tokko miidiyaa hawaasummaarratti darbachaa jiru. Wanti hubatamuu qabu, DhDUO sadarkaa amma irra jiru kanarraan kan gahe fi akka Dr Abiyyi filataman kan taasise jabina dhaabichaa tii miti. Hoggansi haaraan Obboo Lammaatuu akka as bahu kan taasise fi filmaata MMtiifis sababa kan ta’e, sochii uummata Oromoo fi keessumaayuu immoo wareegama Qeerroon Oromoo ittkaffalaniin waan argamee dha. Osoo sochiin uummata keenyaa ka’uu fi cimaa deemuu baatee, DhDUOnis bakkeedhuma dur turte sana jirti turte. Kanaafuu, mirqaanuurraa kan ka’e, dhugaa micciiranii laaluun dogongora guddaa dha.
Dhugaa dha, haala sochiin uummata Oromoo mijeessa kana keessatti hoggansi Obboo Lammaa sochii gaarii godhaa akka jiru waan dhara ta’uu miti. Baay’ees itti dadhabanii jiru; kanaaf immoo galata Oromummaa qabu. Akka namootni waa baay’ee irraa eegan, Dr Abiyyis dhugumatti jijjiirama tokko fiduu danda’uu ykn dadhabuu isaanii amma beekuun nama rakkisa. Haala baay’ee ulfaataa fi walxaxaa keessa seenuuf akka deemanii fi qormaatni hanga kana hin jedhamne akka isaan eeggatu shakkiin hin jiru. Yoo qormaata kana keessa dabranii, xiqqaatus waan tokko jijjiiruu danda’an kun waan gaarii dha. Yoo qormaata isaan eeggatu kana dabruu dadhaban fi/ykn sirnuma kana suphanii lubbuu ittihoruuf kan hojjetan ta’e, seenaa isaaniillee xureessuuf deeman jechuu dha. Kanaafuu waan ta’uuf deemu arguuf jirra.
Gara dhimma ijootti deebi’uudhaaf, gaafiin biyyoolessaa Oromoo inni bu’uraa (fundamental Oromo national question) Muummichi Ministeerotaa Oromoo ta’eef deebii argachuu akka hin dandeenye hundaafuu ifa ta’uu qaba. Maaliif yoo jedhame:
- Tokkoffaa, hanga sirni Wayyaanee kun bakkuma sana jirutti; hanga Wayyaaneen mootummaa kana keessaa qooda qabdutti, wanti fedhellee kan jijjiiramu yoo ta’e, gaafii Oromootiif deebii quubsaa hin kennu. Jijjiirama xixiqqoo tokko tokko of fuuldura qabanii kunoo bu’aa isiniif argamsiisaa jirraa kan hafes eegaa jechuudhaan waan tokko tokko ququnturanii uummata keenyatti darbuun gaafii bu’uraa deebisuu gonkumaa hin danda’u.
- Lammaffaa, akkuma ammaayyuu haasa’amuu calqabee jirutti, kunoo Oromoon yeroo duraatiif MM argatee jira jedhamee waan ololamuuf, kuni immoo yaada uummatichaa xiyyeeffannaarra jallisuu waan maluuf, QBO shaffisiisuu caalaa gufuu itti ta’uu danda’a. Yaada namootaa gargar hiree, tokkummaadhaan akka hin qabsoofne taasisuus mala. Galii xumuraa isa guddichatti xiyyeeffachuun hafee, waan xixiqqoodhaan gowwomsamuuf carraa biraa uumuu danda’a. Isa kana keessatti, ayyaanlaallattumman bifa adda addaatiin uumamuu mala.
- Sadaffaa, qabsoon akka ibiddaa boba’aa jiru fi sirnicha kanas kuffisuuf qarreerraan ykn fiixee hallayyaarraan gahee jiru kun, jijjiirama imaammataa (policy reform) adda addaa MMtiin godhamuuf deemuun yeroofis ta’u qabbanaa’uu danda’a. Qabsoo shaffisaan deemaa jiru kana fireenii isaa qabuu jechuu dha. Kuni immoo daandii bilisummaa fi walabummaa dheeressa;
- Afraffaa, ilmi Oromoo tokko MM biyyattii sanaa ta’uu jechuun addatti ykn kophaatti Oromoof hin filamu; biyyattii sana hogganuuf deema. Fedhii Oromoo caalaa fedhii biyyattii sanaatiif dursa kennuun dirqama ta’a. Mootummootni biyya alaa fi hawaasotni Addunyaa immoo MM kun hojii inni akka waliigalaatti biyyatti sanaaf hojjetu deeggaru malee addatti fedhii Oromoo guutuuf akka hojjetu waan hin feeneef, QBOn akka dagatamu taasisa.
- Shanaffaa, akkuma tanaan dura jedhamaa ture, kunoo MM fi hogganaa ol aanaan Oromoo keessaa bahee jira; uummatni Oromoo kana caalaa maal barbaada jedhamee olola afarsuuf haala waan mijeessuuf, kaayyoo guddichi uummata Oromoo akka hin hubatamne taasisa; qabsoo kanatti qormaatni biroo akka ittidabalaman godha.
- Jahaffaa, Dr Abiyyi akkuma haasa’a isaanii kan adda addaarraa hubatamutti, araada (suusii) Itoophiyummaa waan qabaniif, fedhii uummata Oromoo caalaa fedhiin Itoophiyaa dursa akka argatu caalaatti waan hojjetan natti fakkaatu. Kuni immoo kallattiidhaanis ta’ee al-kallattiidhaan Oromummaarratti dhiibbaa qaba.
Egaa, MM Oromoo tokko argachuu jechuun qabsoo bilisummaa Oromootiif gargaarsa ykn tumsa ta’ee; gaafii Oromoo isa bu’uraatiif deebii kennuurra gaafii guddichi kun dagatamee; uummatni keenya ammas waan xixiqqoodhaan gowwoomfamee waan biraatitti akka xiyyeeffatu taasisa malee bu’aan MM Oromoorraa argamu ana natti hin mul’atu. Akkuman barreeffama kutaa isa kana duraa keessatti ibsuu yaale, DhDUOs ta’ee MM haaraan kun QBO gargaaruu kan danda’an, dhiibbaa Wayyaaneetii ala walaba ta’anii; waan uummata Oromootiif dursee bu’aa fidu yoo hojjetan qofaa dha. Yoo kuni hin taane, gaafii Oromoo isa bu’uraatiif deebii kennuun hafee, qabsoo akka ibiddaa boba’aa jiru kanaayyuu qabbaneessuuf haalli biraa uumamuu mala. Dhimmoota biroo, kan waayee MM wajjin walqabatanii fi gochaa diinaa laalchisee, barreeffama kutaa itti aanu keessatti yaada qabdheen deebi’a.
Hanga walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
Kutaalee Dabran
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
The Oromo people are the largest indigenous population in the Horn of Africa, but throughout history their native tongue has been under threat of …Read More »
African language revived through children’s textbooks
A native African language has been brought to the pages of children’s textbooks for the first time by a Melbourne teacher. Read MoreRead More »
Oromo TV: Afaan launch in Minnesota part I and II
AFAAN FI AADAN OROMOO HAA TUMSINUU..
Kitaaba #Afaan #Oromoo kan ijoolle(#Dabballee) guyya hardha magaalota adunyya hunduu gabaa iraa ooluf deema. Maal ree bakka jirtan maratti kitaaba Afaan #Oromo kana bituu dhan …Read More »
Afaan Publication: Toltu Tufa Met Large Audience in Washington DC
Gaafiif deebisaa addee Toltuu Tufaa
OROTV OSLORead More »
Toltuu Tufaa, Porojeektii Afaanii fi Eennummaa Oromoo Addunyaatti Guddisuuf Jalqabde, ‘Afan Publications’ Eebbisiisuutti Jirti
WASHINGTON,DC— Gaafa tokkoo manii barumsaa tokko ijoollee cufaan afaan keessaniin suuraa kaasaa,wa barreessaa kootta jedhe,jennaan daahimii tokko dadhabe maaliif akka dadhabe gale maatii isaa gaafate. …Read More »
Afaan Ofii barachuun manarraa eegala
Keessumaa biyya Alagaatti alagaa fuudhanii irraa dhalanii daa’ima ofii afaanii fii aadaa ofii barsiisuu jechuun sabboonummaa fii cichummaa gaafata. Keessuma dhalli Oromoo Ka abbaa …Read More »
Afaan Ofii barachuun manarraa eegala.
Keessumaa biyya Alagaatti alagaa fuudhanii irraa dhalanii daa’ima ofii afaanii fii aadaa ofii barsiisuu jechuun sabboonummaa fii cichummaa gaafata. Keessuma dhalli Oromoo Ka abbaa fii …Read More »


text:
Alamuu Simee waajjiroota ABO Armaan gadiis cufsiiseera
Alamuu Simee waajjiroota ABO Armaan gadiis cufsiiseera. G7 fi አብን akka fedhanitti yeroo Oromiyaa keessa sochootu ABOn garuu halagoomfamaa fi diinomfamaa yoona gahe.
1. Asallaa, Arsii
2. Buraayyuu ( Finfinnee)
3. Baakkoo Shawaa lixaa
4. Gudar , Shaggar Lixaa
5. Dagam, Shaggar Bahaa
6. Naqamte, Wallagga
7. Gimbii, Wallagga
8. Shaambuu Wallagga
9. Finca’aa, Wallagga
10. Warshaa Shukaara Finca’aa ykn Sulula
11. Najjoo, Wallagga– Eebbaaf osoo eeganii cufame.
12. Mandii , Wallaggaa -Eebba waajjiraaf eegaa turan
13. Dambi Doolloo, Wallagga,
14. Gullisoo, Wallagga – eebba waajiraaf qophiitti osoo jiranii.
15. Jimmaa magaalaa Jimmaa
16. Baddallee, Iluu Abbaa Booraa
17. Mattuu, Iluu Abbaa Booraa
18. Habee Dongoroo ,Horroo Guduruu osoo eebbaaf eegamuu cufame.
19. Siree Sibuu, Wallagga Bahaa
20. Biilaa, Wallagga Lixaa – Eebba waajiraaf osoo eegamuu cufame.
21. Goorii, Wallagga Lixaa – Eebba Wajjiraaf qophii turan ni cufame.
22. Amboon waajjirri ABO banamee hanga ammaa hojii akka hin eegalle ugguramee jira.
23. Waajjirri ABO Gullallee kan Finfinnee jiru guutuutti hin gadhiifamne hanga ammaa waajjira xiqqaa dha.
23. Waajjirri ABO Adaamaan sirnaan guutuutti hojjetaa hin jiru dorsisa jala jira.
24. Godina Harargee fi Arsii akkasumas Boorana keessa bakka hedduutti qophii baniinsa irraa eegalee ugguramee jira.
25. Walloo Kamisee akka hin banamne ugguramee miseensotiin ABO fi caasaan Qeerroo hidhaatti guuraman.
ICCITII GOLAA #OPDO SEENNEE BAASA HIN TURREE?
#ALAMUU_SIMEE BAATI 2 DURAATTI ITTI DUULA HIN TURRE? GAAFFAS WAAN HEDDUU NUNVJEDHAN,HAR’A BAGUMA DHUGAAN MULATTE!!
NAMICHAA KANA FI ISAA FAKKAATOTA ,FI FAALLA QABSOO OROMOO KAMIYYUU KAN DEEMU #HUMNI_ADDAA_GAREE_SOONSA (AT) RAMMAADAMANIIRU!HUNDUU GUYYAA EEGATA!
UMMANNI OROMOO BALDHAAN IDDOO JIRTAANITTI EERU AKKAA NUUF KEENITAN JENNA!!
Yaa አለሙ maal siif goona nuti? Harka kee nyaataam? Tokkoon tokkoon kee jajjabee ija risaa jalaa dhokattee hin baatu..! Teessoo waljijjiirtanii waadaa dhiigaa fi Lubbuu qaalii gootota Oromoo qircatanii umrii gabrummaa saba keenyaratti dheeresuuf afaan damma gootanii gaafa dubbattan namni maalummaa keessan beeku waan jiru isinitti hin fakkaatu tureemii? Fb irratti gantoota bitanii bobbaasuun, arraba jabaachuun jabaa nama hin gootu..! Dhugaas galaana sobaa keessatti darbatanii akka gadi lixxee nyaatamtu ykn awwaalamtu gochuun hin danda’amu..!
Qabamte kaa yaa Gadhee..!
Ni yaadattu taanaan ji’a tokkoon dura maalummaa fi eenyummaa አለሙ ilaalchisee diinummaa cimaa inni Oromoof qabaachaa turee fi ammas itti jiru hubannee ragaalee maddeen amanamoo keenyarraa arganne akka sabni of eeggatuuf jecha maxxansaa turuun keenya ni yaadatama..! Sabboontonnii fi beektonni haqa kana hubatanii qabsoon finiinee sad.kanarra akka gahuuf hojjachaa turan akkuma jiran ,kanneen Haqa kana gara balleesuuf yaalanis turaniiru.Har’a garuu haqni jiru hundumaaf ifa taheera.Kanaaf አለሙn hatattamaan ilmaan Oromoo jidduu bahuu qaba.Down Down አለሙ!!!