text:
Prezidaantii Gaambiyaa ta’uun kan haaraa filataman Adama Barrow Amajjii 19 bara 2017 kakatanii aangoo akka hin qabannee ittisuuf jecha prezidaantiin biyyatti Yaahyaa Jamee iyyata ugguraa galfatanii jiru.Dilbata kaleessaa galgala Televiziyoona mootummaa irratti haasawa kan dhageesiisan Jameen guyyaa dhumaa jedhamee kan ka’ame Amajjiin 19 hin hojjatu. Paartii hundumtuu murtii mana murtii mummichaa eeguu qabu jedhan.
Gaambiyaa waggootii digdamii lamaaf kan bulchan Jameen filannoo Muddee 1 gaggeeffameen injifatamuu isaanii siamatanii booda takka jedhanii didan.turan.Paartiin isaanii torban tokko booda komishiinni filannoo waan seeraan alaa hojjate jechuun iyyata galfate. Iyyata Jameen galfatan irratti manni murtii mummichi deebii kennuuf baatilee hedduu fudhata jedhu aangawoonni.
Jameen garu murtii kennamu eeguu qabnaa , hagasittu waan jijjiramu tokko hin jiru, akkuma jiruutti itti fuufna jedhan.Hogganaan komiishina filannoo erga Jameen ba’ii filmaatichaa dogoggorse ittiin jedhanii as gara biyya ollaatti dheessanii jiran.


c: text/html

text:
Wiixata darbee jechuun Adooleessa 8 bara 2019 Bulchiinsa naannoo Affaar Dawwee jedhamtuu fi godina saba Oromoo Dawwee Haarawwaa keessatti walitti bu’insa uumameen lubbuu namootaa darbuu itti gaafatamaa waajiira nageenyaa kan bulchiinsa naannoo Affaar Obbo Ahmad Mahammad beeksisanii jiru.
Ummata Oromoo fi kan Affaar gidduu hariiroo gaariin akka ture garu haala hin yaadaminiin walitti bu’iinsa ka’een gama namoota Affaar irraa 11 ajjeefamanii 6 madaa’uun ibsamee jira.
Bulchaan bulchiinsa saba Oromoo ObboAhmad Hassan walitti bu’iinsa oomisha Cilee waliin wal qabatee uumamee Kana tasgabeesuuf hojjatamaa akka jiru ibsa.Oromoota keessaa 6 ajjeefamuu fi 5 immoo madaa’uu ibsanii jiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dorgommiin Qur’aanaa Idil addunyaa yeroo jalqabaatiif jimaata irraa jalqabee Itiyoophiyatti geggeeffamaa jiru, sagantaan cuffinsaa guyyaa boruu Istaadiyeemii Finfinneetti geggeeffama jedhamee ture. Haa ta’u malee sababaa qopheessitoonni sagantichaa qaama dhimmi ilaallaatu irraa ulaagaa guutuu qaban hin guutiiniif, sagantichi Istaadiyeemii Finfinnee irraa jijjiramee iddoo biraatti kan geggeeffamu tahuu ibsame.
Haaluma kanaan keessumoonni kutaa biyyattii garaagaraa irraa sagaanticha irratti hirmaachuuf gara Finfinneetti imaaluuf qophitti jiran, achuma naannawa isaanii irraa akka hordofan qopheessitoonni sagantichaa ibsaniiru.


text:
Ripaablikii Demokraatawaa Kongoo ta’uun kan haaraa filataman Fleeks Tishikeedii har’a kakatanii aangoo kan qabatan yoo ta’u garu haasawaa dhagesisaa ituu jiranii gidduun dhukkubsatan.
Deggertoota prezidaantii haaraa fi kan prezidaanticha duraanii kuma hedduun har’a Kinshaasaa keessatti sirnii kakuu ennaa gaggeeffamu aragamanii jiran.
Tishikeediin haasawaa dhageesisuu eega jalqabanii booda Televiziyoonni mootummaa tamsaasa haasawaa isaanii addaan kute.Kunis haasawaa sana ituu hin hin xumuriin dura ture.
Dhaabatti oduu Roytars akka gabaaseetti gargaartonni Tishkeedii eega qabanii barcuuma irraa tesisanii bishaan fidaniifi.Sana booda prezidaantichii ka’anii haasawaa itti fufuun.


text:
Mormii Oromiyaatiin booda labsiin yeroo atattaamaa mootummaan Itoophiyaa labse namoota kumaan lakkaawwaman hidhaati naqsiiseera. Gaazexesitoonnii fi barreesitoonni ammi tokkos to’annaa jala olfamanii turan. Kanneen hidhaa dha bahan keessaa Raadiyoonii Sagalee Ameerikaa wajjin gaafii fi debii an godhan barreesitoonni sadi'i, ”ammas taanan hawaasa ballaa sagalee dhabeef sagalee ta’u, barreesuu fi yaada keenya ibsaachuu itti fufna” jedhan.
Ardii Afrikaa keessatti biyyoota gaazexeessotaa hidhuudhan beekakkaman keessaa Masrii fi Eertiraati aantee Itoophiyaan sadaffaa’rra jirti.
Akka dhabbata mirga gaazexeesitoota eegsisuuf hojjatu CPJn jechutti, bloogaroonni (gabaastonni interneetii irraa) Itoophiyaa keessatti iddoo guddaa qaban. Sababni isaas gaazexeesoonni Itoophiyaa hedduun biyya bahuu akkasumas baruuleen dhuunfaa fi walabaa baayyeen cufamu irra an ka'e ta'uu tarreessa, CPJn.
Gaabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa
Guyyaa Miidiyaa Adunyaa baranaa laalchisuudhan, mummichaa mootummoota gamtoomanii Antooniyoo Guteerees ergaa armaanii gadii kana dabarsan.


text:
Hojii Iimaana Diigu-Kutaa 1
Hanga ammaatti dubbii iimaana faallessuu fi diigu ilaalaa turreera. Amma immoo hojii iimaana diigu ilaalla. Akkuma seensa keessatti jenne iimaanni dubbii fi hojii of keessatti qabata. Kufriinis akkuma kana dubbii fi hojii of keessatti qabata. Akkuma iimaanni dhugoomsu qofa osoo hin ta’in, dubbii fi hojii qalbii, dubbii arrabaa fi hojii qaamolee of keessatti qabatu, kufriinis kijibsiisu qofa osoo hin ta’in, dubbii fi hojii qalbii, dubbii arrabaa fi hojii qaamolee of keessatti qabata. Akkuma keeyyattoonni Qur’aanaa fi Sunnah agarsiisan. Fakkeenyaf jecha Rabbii olta’aa:
“[Munaafiqoonni] “Rabbiitti fi Ergamaatti amanne, ajajamnees.” jedhu. Ergasii, san booda isaan keessaa gareen wayii ni garagalu. Isaan suni mu’mintootaa miti (warra amananii miti.)” Suuratu An-Nuur 24:47
Sababa isaan garagalanii fi Isaaf ajajamuu didaniif kufrii isaan irratti murteesse, iimaana isaan irraa dhabamsiise. Ammas ni jedha:
“(31)-Hin dhugoomsine, hin salaanne. (32)-Garuu kijibsiisee garagale.” Suuratu Al-Qiyaamah 75:31-32
Aayaanni tunniin garagaluun kijibsiisu akka hin taane ibsu. Dhugumatti, kijibsiisuun faallaa dhugoomsuti. Garagaluun immoo faallaa ajajamuu fi itti buluuti. Kufriin qalbiin wanta amananiin, dubbii arrabaatin, hojii zaahiraa kan akka sanamaaf sujuudu, Qur’aana balfatti darbuu fi kkf nin ta’uu danda’a. Hojiiwwan kunniin wantoota iimaana diiganiidha. Sababni isaas, karaa qaamoleetin wanta mul’atun kan argamaniidha. Kana waliinu hojiiwwan kunniin wanta qalbii keessa jiru kan akka masakamu, jaallachu, ol guddisuu fi kkf kan diiganiidha. Hojiiwwan iimaana diigan haala salphaan hubachuuf mee asi gadiitti qoqoodun haa ilaallu:
Tawhiida keessatti Hojiiwwan iimaana diigan
Qorannoo 1ffaa: Ibaadaa keessatti shirkii
1-Hiika tawhiida ibaadaati fi barbaachisummaa isaa gabbaabinnaan ilaalle jirra. Akkasumas, tawhiida ibaadaa keessatti daangaan shirkii dubbatamee jira. Shirkiin guddaan namni tokko gosoota ibaadaa irraa wanta tokko Rabbiin ala kan biraatiif gochuudha jechuun hiikne jirra.
Qorannoon kuni mata dureen isaa ibaadaa hojii keessatti shirkii ilaalchise ta’a. Kan akka Rabbiin ala wanta biraatiif qalma qaluu, silati seenu… fi kkf. Baniinsa qorannoo kanaa keessatti ibaadawwan kanniin keessatti tawhiida gosoota ibaada hunda Rabbii tokkichaaf gochuun dirqama ta’uu of keessatti qabate galmaan gahuuf Rabbii tokkicha shariika hin qabne tokkichoomsun dirqama akka ta’e gabaabbinnaan ni dubbanna. Akkuma Rabbiin olta’aan jedhe:
“Gabbaramaan keessan Gabbaramaa tokkicha. Haqaan gabbaramaan Isa malee hin jiru. [Inni] Ar-Rahmaan Ar-Rahiim.” Suuratu Al-Baqarah 2:163
Ammas, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
“Dhugumatti,’Rabbiin gabbaraa, xaaghuuta irraa fagaadhaa’ [jechuun] ummata hunda keessatti ergamaa erginee jirra.” Suuratu An-Nahl 16:36
Wareegni (Qalmi) Gosoota Ibaadaa Keessaa tokko
(A)-Qalmi gara Rabbiitti ittiin qajeelu fi dhiyaachuun yoo ni niyyatame (yaaddame), inni (qalmii) ibaadaa irraayyi. Nusk jedhamuun waamama. Sababni isaas, nusk ibaadaa fi wanta ittin dhiyaataniidha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa kana akkana jechuun dirqama godhe:
“Jedhi, “Dhugumatti, salaanni kiyya, qalmi kiyya, jireenyi tiyyaa fi duuti tiyya Rabbii Gooftaa aalamaa hundaatifii. Shariikni Isaaf hin jiru. Isuma kanatti ajajame, ani jalqaba Muslimootaati.” Suuratu Al-An’aam 6:162-163
Asitti nusk qalma.
Ibn Kasiir ibsa aayah tanaa ilaalchisee ni jedha: “Mushrikoota Rabbiin ala wanta biraa gabbaran, maqaa Isaatiin ala wanta biraatiif qalma qalan, kana keessatti faallaa isaanii ta’uu akka qaban ajaja. Dhugumatti, salaanni isaa Rabbiifi, qalmis maqaa Isaa qofa irratti. Kuni akka jecha Rabbii olta’aa:
“Gooftaa keetif sagadi, qaliis.” Suuratu Al-Kawsar 108:2
Kana jechuun salaataa fi qalma kee Isaaf qulqulleessi. Dhugumatti, mushrikoonni sanamoota gabbaraa turan, sanamootaaf qalu. Kanaafu, Rabbiin olta’aan akka isaan faallessuu fi wanta isaan keessa jiran irraa goruu, dhugaan, niyyaani fi ijjannoon gara Rabbii olta’aaf hojii qulqulleessutti akka qajeelu ajaje.” (Tafsiiru Ibn Kasiir 2/189)
Wanta Muhammad Rashiid Ridaa jedhe keessaa: “ibaadan aadaa irraa kan ittiin addaan baafamu, Isatti dhiyaachuuf, Isa ol guddisuuf, mindaa fi jaalala Isaa barbaaduf gara Gabbaramaa qajeeluuni. Wanti kamiyyuu namni salaataan ykn qalmaan ittiin qajeelu fi isa ol-guddisuu niyyate, wanti suni gabbaramaa isaati. Namni kana hojjatu dubbii kana agarsiisu dubbate dhiisee waluma qixa. Ibaadaan Rabbii Gooftaa gabrootaa fi Uumaa isaanii ta’eef malee hin ta’u… Amanti haqaa keessatti salaata fi qalmii Rabbii tokkichaaf qulqulluu ta’uun dhimma zaahiraa dirqamoota amanti irraa lakkaawamuudha.” (Tafsiiru Manaari-8/241-243=Gabaabbinnaan)
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Gooftaa keetif sagadi, qaliis.” Suuratu Al-Kawsar 108:2
Aayah tana ilaalchise ibn Taymiyaan ni jedha: “Rabbiin ibaadaa gurguddoo lamaan kana walitti akka fidu ajaje. Isaanis salaataa fi qalma. Kunniin lamaan Rabbiitti dhiyaachu, gadi of qabu, Isatti hajamuu, zanni tolchu, humna yaqiinaa, gara Rabbiitti, ajajaa fi waadaa Isaatti qalbiin tasgabbaa’u agarsiisu. Faallaa kanaa, Warri of tuulanii fi durummaa salaata isaanii keessatti gara Gooftaa isaanitti haajaa hin qabne, [salaata hin salaatan]. Kanneen biroo immoo hiyyummaa sodaachun, hiyyeeyyi gargaaru fi nyaachisuu dhiisun, waa’ee Gooftaa isaanii ilaalchise yaada badaa yaadun Isaaf jedhanii qalma hin qalan. Kanaafi, jecha Isaa keessatti isaan lamaan (salaata fi qalma) bakka tokkotti walitti fide:
“Jedhi, “Dhugumatti, salaanni kiyya, qalmi kiyya, jireenyi tiyyaa fi duuti tiyya Rabbii Gooftaa aalamaa hundaatifii.” Suuratu Al-An’aam 6:162
Nusk jechuun Fuula Isaa barbaadun qalma qalamuudha. Ibaadaa qabeenyaa keessaa isa guddaa ta’eedha. Qalma isaa keessatti iimaanaa fi ikhlaasa yoo qabaate wantoonni ajaa’ibaa kunniin gabrichaaf ni argamu: Rabbiin filachuu, waa’ee Isaa ilaalchisee yaada gaarii qabaachu, yaqiinni cimuu fi wanta harka Rabbii jiru amanuu. Nabiyyiin sallallahu aleyh wassallam ajaja Gooftaa isaa itti bulee jira. kanaafu, Gooftaa isaatiif salaata kan baay’isuu fi qalma baay’ee kan qalu ture. Hanga hajjatil wadaa’i harka isaatiin gaala 63 qalutti. Yeroo ayyaanotaa fi yeroo biraa keessatti ni qalaa ture.” (Majmuu’al Fataawaa 16/531-532=gabaabbinnan)
Haala kanaan Rabbii tokkichaaf jedhanii qalma qaluun ibaadaa gurguddoo keessaa ibaada tokko akka ta’e ni mirkanaa’a.
Madda:
“Nawaaqidul Iimaani al-qawliyah wal amalayah” fuula 262-265 Abdulaziz bin Muhammad


text:
LibreOffice 7.3 Help
Agarsiisa argii galmee ammee ni hir'isa yookiin ni bal'isa. Xiyya sajootti aanee jiruu cuqaasi Guddissi kamshaa. banuuf
Guuddisi
Dinqisiisuu (LibreOffice Toorii keessaa fi Mul'anno Islaayidii Guddisuu)
Hammamtaa islaayidii ammee harka lamaan agarsiisa.
Meeshaa Faaran Guddisuu ni dandeessa goodayyaa rektaangilii moggee bal'ina barbaaddetti bal'isuun harkisi.
Faaran Guddisi
Hammamtaa ammee islaayidii walakkaa isaa agarsiisa.
Faaran Xinneessi
Islaayidii hangamtaa isaatiin agarsiisa.
Guddisi 100%
Agarsiisa islaayidii gara qabata guddisuu duraan fayyadamteetti deebisa. DablataanisAjajaCtrl+Qoodduu(,) tuquu ni dandeessa.
Guuddisuu Duraanii
Gocha ajajaa Guddisuu Duraangaabbi. DabalataanisAjajaCtrl+Tuqaa(.).
Guddisuu ittaanu
Islaayidii mara argii keetirratti mul'isa.
Entire Page
Bal'ina islaayidii guutuu mul'isa. Fiixeen islaayidii irraa fi jalaa mul'achuu dhiisu ni danda'a.
Page Width
Akka wantoota hundaa islaayidaa islaayidii irratti hammatu agarsiisa hangamtaa jijjiira.
Optimal View
Wanta(oota)filattef akka tolu hagamtaa agarsiisaa jijjiira.
Wanta Guddisuu
Islaayidii LibreOfficefooddaa waliin sochoosa. Qaree islaayidirra kaa'i, islaayidii sochsuuf harkisi. Wayita hantuutti gadhiistu, meeshaan dhumarratti fayyadamtu ni filatama.
Shift


text:
Godina Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Guduruu magaalaa Kombolchaa keessatti torban darbe barataa Qormaata Modeelii fudhachuuf moraa mana barumsaa seene tokko qabamuun kan ka’e reebichaa fi dararaan hammaataa jira jedhu barattonni. Sana booda immoo Ibsaan magaalaa Kombolchaa keessaa dhabamuu isaatiin reebichi daran hammaatuu dubbatu. Barattonnii fi jiraattonni akka haamaatti reebamuun midhaman wal’ansa dabalataaf gara Finfinnee fi iddoo biraatti ergamuun ibsamee jira.
Gama kaaniin Godina wallaggaa bahaa aanaa Kiiramuu magaalaa Haroo keessatti barattonni mana barumsaa sadarkaa lammffaa fi qophaa’inaa Dilbata dheengaddaa galgala hiriiranii mormii yeroo dhageesisanitti miseensoonni kabinee dhukaasuun barataa kutaa saddeetii kan ta’ ee fi umriin 15 kan ta’e barataa Yohaannis Baa’isaa Qanaatee ajjeesuu isaanii barattoni ibsanii jiru. Reeffii barataa kanaa qorannaaf gara Hospitaala Giddaa Ayyaanaatti ergamee jalqaba barattotatu waraanee ajjesse jechuun ragaa eega kennanii booda mormii uummataa uumameen yeroo lammataaf reeffi kun ergamee rasaasaan ajjefame ragaan jedhu argamuu ibsanii jiru.
Yeroo ammaa humnii mootummaa magaalaa Haroo seenee magaalattiin muddama keessa akka jirtu ibsamee jira.


text:
Embaasiin Yunaayitid Isteets Itiyoophiyaatti argamuu tarkaanifiin Mootummaan Itiyoophiyyaa gabaasaa ze ikonoomist Tom Gaardner irratti fudhate akka isaa gaddisiisee ibsee jira.
Ibsii embaasichaa irraa bahee akka jedhetti gaazexeessonni hunduu namuusa hojiin isaanii eeggatanii sodaachisaaf adabbii malee saba tajaajiluu qabu jedheera. Itti dabaluudhaans gaazexessonni Itiyoophiyaa keessa jiran hojii isaanii soda, dhorkaa fi hidhaa seeraan alaa irraa bilisa ta’anii hojjachuudhaaf mirgii isaanii akka eegamuu ni deggerra jedheera.
Caamsaa 13,2022 eeyyaama hojii gaazexessummaa Itiyoophiyaa keessatti ittin socho’aa ture erga jalaa haqamee boodaa akka biyaa bahu kan taasifamee gaazexeessaa Tom Gaardner ilaalichisee ibsa kan baase Ze Ikonoomist, himannaa mootummaan Itiyoophiyaa gabaasaa isaa irratti dhiheese dhugaa akka hin tane ibsee gochichaa balaalefachuun isaa beekameera.


text:
Haata’u malee, kennaan keessa namaa jiru kammiiyuu yeroo eeggata malee osoo hin mullatiin hin hafu. Isa kennaa ofii sun hanga argatamuttis waanti biraan dheebu nama hinbaasu.
Kanaafuu yeroon gara biyyatti deebi’eetti waa’ee kennaan qabu kana yaadu eegale, jetti Abaaboon.
Kaka’umsi inni lammaffaan ammoo qabeenya uffata aadaa Oromoon qabu beekuudha. “Oromiyaan bal’oo akkuma taate gosa uffataa hedduu qabdi.”Kara biroon ammoo sabni guddaan kun aadaa uffataatiin badhaadhaa ta’us, bakkaa fi haala barbaachisaa ta’een uummanni abbaan aadaa sanaa argataa waan hin jirreef hojii kana keessa galtee gumaachuu akka barbaaddu dubbatti Abaaboon.


text:
Gareen prezidaant Traampiin aangoo irraa kaasuuf qorannaa geggeessaaa jiru, angawaan waraanaa Yunaayitid Isteetis kan grumuu naga eegumsa biyyoolessaa Whaayit House keessa jiran tokko Traamp mormituu isaanii Siyaasaa akka qoratamaniif Yukreeniin gaafatanii erga jedhanii guyyaa tokko booda, hayyoota ministrii dhimma alaa kan dhimma Yukreen irra dhuga ba’umsa dhaga’uuf jiru.
Leetenaant Kolonel Alekzaander Vindmaan koree mana maree bakka bu’otaaf kaleessa ibsa kennaniin namoota haasaa bilbilaa Adoolessa 25 Traamp prezidaantii Yukreen Volodymir Zelennskii waliin dhaga’an keessaa tokko jedhan.
Haasaan bilbilaa sun na yaaddesse kan jedhan Vindman, mootummaan alaa lammii Yunaaytid Isteetisiin qorachuun sirrii dha jedhee hin yaadu jedhan.


text:
Waldaan misooma Oromiyaa sagantaa ashaaraa magariisaa ganna bara 2014’f lafa hektaara kuma 6 irratti boolla biqiltuu fi dagaa qopheesse
Finfinnee, Caamsaa 17, 2014 (FBC) – Waldaan misooma Oromiyaa sagantaa ashaaraa magariisaa ganna bara 2014’f lafa hektaara kuma 6 irratti boolla biqiltuu fi dagaa qopheesseera.
Waldichi aanaa Sabbataa Hawaas gaara Dabal irratti dhaabbii biqiltuu ashaaraa magariisaa bara 2014’f boollaa fi daagaa lafa heektaara kuma 6 irratti qopheessuu Itti Gaafatamaan Waldaa Misooma Oromiyaa Damee Godina Addaa Naannawa Finfinnee obbo Taakkala Amanuu himaniiru.
Naannawichatti muuxxannoo qonnaan bultoota godina Harargee irraa argameen daagaa hidhuun bara kana kan egalame ta’u eeruun, lafa heektaara kuma 6 irratti ganna dhufu biqiltuu gosa garaagaraa dhaabuuf qophiin eegalamuu ibsaniiru.
Hawaasni qophii boollaa kanarratti hirmaatan biqiltuu kanaan dura dhaabbamaniin jijjiirrama dhufe arguun kaka’umsa itti horuu ibsaniiru.
Ganna bara 2014 biqiltuu miliyoona shanii ol paarkiiwwan godinaalee fi aanaalee garaagaraa waldichi qabu 51 keessatti biqiltuu dhaabamuuf qophiin boollaa jalqabamuu Daayreektarri Waldichaa obbo Dajanee Itichaa himaniiru.
Biqiltuu dhaabuu qofa osoo hin taanee hawaasni misooma Kannisaa fi gabbisa looniin bosona irraa akka fayyadamuuf ni hojjatama jedhaniru.
Muluu Waaqshuumeetu gabaase.
Fuula Feesbuukii keenyaan dabalataa odeeffannoo waqtaawaa argachuuf;
Teelegraama https://t.me/afanoromofana
Yuutyuubii Afaan Oromo: https://bit.ly/3FjfCXR
Marsariitii fanabc.com/afaanoromoo
Twiitara https://twitter.com/fanatelevision nu duukaa bu’aa
Yeroo maraa nu waliin waan taataniif isin galateeffanna.


text:
Dorgommii guddattootaa Itoophiyaa baranaa Oromiyaatti itti jiranii isumatti warqii 50 oliin dura jirallee naannoon Amaaraa ammoo lammeessoo jirti
Ijoollee kahimaa 2,5000 dorgommii guddattootaattiif Asallaa,Adaamaa fi Bishoofuutti walti jira.
Dorgommii tana akka haga kaleetti Oromiyaatti warqii 53n dura jiraa naannoo Amaaraatti warqii 52n faana jira.
Ijoolleen tun ispoortii 17n wal dorgomuutti jirti ta baranaa waliin dorgommiin akkanaa tun 6essoo.
Dorogmmiin tun ispoortii qofaa mitii lafa itti walti dhufanillee horiin dhfutiif.Akka itti aanaan itti gaafatamaa biiroo dhimma dargaggootaa fi ispoortii Oromiyaa, Fissihaa G/Mesqel jedhetti Adaamaan qoftii qophii torbaan lamaa tana irraa birrii miliyoona 30-40 irraa argatti.
Kaan hujii argataa,kaan ammoo waan qabu itti gurgurataa namuu wa keessaa argata.Tana maleellee naannoon Itoophiyaa walti dhufan waan qaban wal irraa baratan.
Ijoolleen dorgommii tanatti jiran ganna 17 gadi.Akka amma itti jiranitti naannoon madaaliyaa warqii 30 oli aragatee sadeessoo jirtu naannoo Kibbaati.
Dorgommii guddattootaa tun torbaanuma kana keessa hobbaati.Ijoollee achii filan ammoo ykn “academy” keessatti walti qabanii guddisanii ykn ammoo kilabiitti guurrata.
Ijoollee hedduutti akka kanaan oli guddachaa bahee addunyaa keessatti maqaa baafate.


text:
Lammiiwwan Itiyoophiyaa kumaan laka’aman kanneen Saudi Arabia keessaa erga biyyattiin galoo galaanaa gamasii akka ba’an ajaja dabasitee as carraan isaanii hin beekamin jidra.
Hanga jalqaba baatii Adoolessaatti lammiiwwan Itiyoophiyaa kuma 111 ta’an Saudii dhaa ba’uuf kan walii galan yoo ta’u kanneen biyyatti deebi’an kuma 45 qofa ta’uu dubbi himaan ministrii dhimma alaa Itiyoophiyaa Meles Alem beeksisaniiru.
Hedduun sababaa hanqina balaliin amma iyyuu danqamanii jiru.
Angawoonni Mootummaan Saaudii lammiiwwan Itiyoopiyaa kuma 400 ta’an seeraan ala biyya isaanii keessa akka jiran amanu.


text:
Dr.Tewodiroos filanno maroo lammeessoo irratti Dr. David Nabarro lammii Britainii fi Dr.Saniya Nishtar lamii Paaksitaan moohee filatame.
Dr.Tewodiroos Minsitera Fayyaa Itoophiyaatii fi Ministera Haajaa Alaa tahee hojjachaa bahe.
Hujii tana irratti nama hedduutti dorgomee maqaa warra wal dorgomee Fulbaana 23,2016 himan.
Ammajii 2017,Boordiin Dhaaba Fayyaa Addunyaa WHO nama shanan huji tanaaf walti hafe himan.Eegee ammoo nama dubbisanii dubbisanii namii sadii walti hafe, sadeen kana Caamsaa bara 2017 keessa Kora Guddaa Fayyaa Addunyaatti dabarsan.
Korii kunilleen warra walti hafe walti laalee Dr.Tewodiroos filame.Daarekterii walii galaa kun,Dr.Tewodiroos Adoolessa 1,2017 hujii jalqaba.
Dr.Tewodiroos teessoo mootummaa Siwizerlaandi Jenevaa keessatti filan.
Afrikaa keessaa namii qaraa hujii tanaaf filatame Dr.Tewodiroos.


text:
Ibsaa traafikii karaa irraa halluu sadii qabu, konkolaattota meeshaa qabbaneessu of keessaa qaban, balbala liiftii atomaatikii ta’an, computertoota foddaan isaanii halluu adda addaa qabu, meeshaa huccuu irratti tokkosatan/ho’aan sirreeffatan/kan jabanaa, baankii dhiiga keessatti kuusan, wal’aansa ijaa kan dhukkuba caratacts jedhamuu, caasaa meeshaa mana ofii eeguuf grgaaru ykn home security system ka jedhamu. Intalashee ijoolleen ittiiin taphattu kan bishaan biifu qabee meeshaalee hedduu har’a lammiiwwan Ameericaa guyyaa guyyaan itti gargaraman dubartootaa fi dhiirota gurraachota lammii Ameerikaan qalaqamann.
Kanneen kalqaqan kun hojii isaaniin beekkannaa yoo argatan, hedduun namoonni adii hin ta’in bbeekkannaa hin arganne. Kaan immoo seenaa dhuma jalaa iyyuu dhokataniiru.
Kalaqxoonni gurraachotaa yeroo isaan itti Alexander Grham Bell, Thomas Edison waliin Yeroo itti dorgomantu ture. Akkuma isaanii kalaqi isaanii gaarii fi jijjiirama kan fidu ture. Garuu deggersa maallaqaa argachuu hin dandeenye jedhu hojii uumuu irratti kan bobba’anii fi kutaa South Carolinatti kan argamu waaltaa hojii uumuu Yuniversitii Clemsoniif itti aanaa prezidentii kan ta’an Shontaviyaa Johanson.
Kanneen waa kalqan deggeruuf caasaa Yunaayitid Isteetis diriirsite adda addaa argachuu hin dandeenye jedhan.
Toomaas edisen ampuulii uumuu isaatu himamaaf. Garuu ampuuliinkun dafee akka hin duuneef umurii isaa shiboo dheeressu kan kalaqe ilma garbicha duraanii Lewis Latimer turan. Latimer kalaqa isaaniif eeyama abbummaa kan argatan bara 1882 keessa ture. Kana egaa gurraachonni waa kalaqan hedduun isaan dura turan kana gochuu hin dandeenye.
Gurraachonni garbummaa irraa bilisa ta’an waajjira eeyamaa fi mallattoo eeyama daldalaa Yunaayitid Isteetis biraa eeyama argachuu ni danda’u, garuu gurraachonni gabrummaa jala turan hin danda’an.


text:
Baatiilee hedduudhaaf eega dura-dhaabannaan jabaan dimookiraaticha ka biraa – Berbnii Saanders irraa ishee mudatee booda, Hilarii Kilinten, kaleessa halkan, dorgommii kaadhimama prezidaantummaa akka injifattee fi dimookiraatota bakka-buuteetti of labsite.
“Galatni isiniif haa tahu, kunoo injifannoo guddaa hunde-qabeessa irra geenyee jirra. Yeroo jalqabaatiif, seenaa biyya keenyaa keessatti dubartiin paartii guddaa tokko bakka-buutee prezidaantummaa Yunaayitid Isteetsiif dorgomuuf jirti.” Jette.
Paartii ishee keessaa kan isheen dorgomaa ture - kan “sooshaalistii dimookiraatawaa” ofiin jedhuu fi wal-caalmaa galii dhabamsiisuu fi eegumsa fayyaa nama hunda dhaqqabsiisuuf akka qabsaa’u dubbachuu isaatiin lammiwwan miliyoona hedduu, keessumaa dargoggota Ameerikaa of duukaa hiriirse – Saandersiinis galateeffattee jirti – Kilinton. Dhimmoonni inni wal-falmii irratti fi duula filannoo irratti kaase Paartii isaanii fi Ameerikaaf gaarii ta’uu dubbatte. Garuu, Kilinteen injifannoo seena-qabeessa kana labsatte iyyuu, Saanders ammaa illee akka isheen dorgomuu itti fufu beeksisee jira.
Waa’ee injifannoo kilinton kana ilaalchisee --- kutaa Ilinoy, aanaa Vermiliyeen keessaa, dame eegumsa fayyaqa keessaa kan hojjettu – ogeettii siyaasaa fi bulchinsaa - durbee Seenaa Jimjimoo haasofsiiseen jira. Seenaan , digirii ishee tokkoffaaf – saayinsii siyaasaa, digirii ishee lammataaf immoo bulchiisa uummataa fi fayyaa uummataa baratte. Gama hawaasa Oromootiin immoo, falmaa mirga Oromootti hirmaachuu irra tartee, daarektora ol’aantuu hawaasa Oromoo Chikaagoo turte. Siyaasa Ameerikaa keessatti illee muuxannoo qabdi – seenaan.


text:
Itiyoophiyaan uummata miliyoona 7.88 hongee, balaa lolaa fi walitti bu’iinsaan miidhaman gargaaruuf doolaara biliyoona $ 1.6 gargaarsa yeroo hatattamaa fi dheeraa gaafatte.
Itiyoophiyaan waggoota walitti aanan sadiif hongee dhaan dha’amte. Kanneen akka hamaatti dha’aman keessaa horsiisee bulaa miliyoona 2.4tu beeladaalee isaanii dhibba irraa harka 80 ta’an dhaban.
Tokkummaa mootummootaatti qindeessaan gargaarsa namoomaa kan Itiyoophiyaa keessaa Ahunna Eziakonwa-Onochie VAf akka ibsanitti horsiisee bulaan maatii isaanii nyaachisuuf foonii fi aannan beeladaalee kana irraa argataniin jiraatu.
Waggaa kana ijoollee miliyoona 3.5 kanneen hanqina nyaata madaalawaa hamma tokkoon rakkatan argina. Kanneen kuma 300 ol ta’an immoo hanqina nyaataa hamaatu isaan mudachuuf jira jedhan.
Eziakonwa Onochie akka ijoolleen kanneen hanqina nyaataa hamaan dararammaa jiran balaa yoo nyaata madaalawaa addaa hatattamaan hin argatan ta’e balaa du’aatu isaan mudatuu mala jechuun akeekkachiisan.


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Isteets, Doonaald Traamp, daarektarri CIA – Maayik Poompihoo magaalaa Piyoong-Yaang keessatti, hoogganaa Kooriyaa Kaabaa – Kiim Joong-Un waliin iccitiin walga’uu isaanii har’a mirkaneessanii jiran.
“Walga’ichi qajeeltoon geggeessame . Hariiroon gaariin uumamee jira” jechuun, fuula Twiterii isaanii irratti kan barreessan – Prezidaantiin Yunaayitid Isteets, “Korri geggeessamu maal maal akka of keessatti qabatu hojjetamaa jira. Niyukilara dhabamsiisuun addunyaadhaaf waan gaarii dha. Kooriyaa Kaabaaf illee akksuma” jedhan.
Kaleessas, Prezidaant Traamp, “Yunaayitid Isteetsii fi Kooriyaa Kaabaa walga’ii sadarkaa ol’aanaa geggeessan” jedhanii turan. Garuu, gad-fageenyaan hin ibsine.
Kan lafa bashannanaa prezidaant Traampitti isaan daawwatan - Muummichi-ministaraa Jaappaan – Shiinzoo Abes, kaleessa, tarkaanfii preizidaat Traamp faarsanii, “tarkaanfiin akkanaa gootummaa barbaada” jedhanii turan.


text:
Yunaayitid Isteetis miseensonni waraana Raashiyaa erga ji’a darbe Yukireeniin weeraranii booda, yakka waraanaa raawwachuu isaanii xiinxaluu dhaan kanniin badii dalagan seeratti akka dhiyeessitu dhaadattee jirti.
Raashiyaan mannii siivilotaa magaalaalee Kiiyiiv fi magaalaalee Yukireen ka biroo haleeluu ennaa itti fuftee jirtu kanatti angawoonni ministrii dhimma alaa haleellaalee kana Yakka waraanaa ti jechuu dura galmeelee fi qorannaatu barbaachisa jedhan.
Ambaasaadderri Yunaayitid Isteetis Beth Van Shaack haqa yakka hojjetamu kan addunyaa irratti fuuleffatan. Torban darbe senetii dhaan aangoo isaanii kan mirkanaa’e Schaack, hojii jalqabanii guyyaa lammaffaa isaanii irratti labsii barbaachisaa ka beeksisan qabu turan. Xiinxalli of eeggannoon guutame amma geggeessameera jedhan.
“Har’a gara ganamaa, ministriin dhimma alaa Bilinken ragaalee yeroo ammaa irratti hundaa’uu dhaan Mootummaan Yunaayitid Isteetis humnoonni Raashiyaa Yukireen keessatti yakka waraanaa dalaguu isaanii xiinxaluu isaa labsanii jiru jdhan.
Van Schaack akka jedhanitti Yunaayitid Isteetisii fi michoonni ishee suraalee humnoonni Raashiyaa hospitaala dubartoonni keessatti dha’anii fi muuziyemii fi manneen barnootaa aartii dabalatee naannoo siviilotaa kan Maripool keessaa haleeluu isaanii mul’isutti rifatanii jiran jedhan.
Viidiyoowwan hospitaalonnii fi keellaaleen ummataa boombiin haleelamuu isaa mul’isu jiraatus, Raashiyaan beekaa siivilota irratti hin fuuleffanne jechuun haaltee jirti.


text:
Tafsiira Suuratu As-Sajdah-Kutaa 3
Namni du’e achumaan du’ee ni hafaa?
Namoonni baay’een qaamni namaa bututee dachii keessatti waan baduuf du’aan booda kaafamuun hin jiru jechuun mormu. Mormiin kuni mormii ragaa hin qabneedha. 1ffaa-addunyaan tuni iddoo qormaataa waan taateef namni badii fi zulmii hojjatu badii fi zulmii isaatiif osoo hin adabamin akkanumatti ni hafaa? Ammas, namoonni cunqurfaman osoo haqa isaanii hin argatin akkanumatti ni hafuu? Namoonni tola oolanis, mindaa isaanii guutuu osoo hin argatin akkanumatti badanii ni hafuu? Gaafileen kunniin hundi du’aan booda kaafamuun dirqama akka ta’e nutti akeeku.
2ffaa-Qaamni namaa hanga fedhe bututee biyyee haa ta’u, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilma namaa jalqabaa biyye irraa kan uume, namoonni biyyee erga ta’anii booda lamuu isaan uumuun Isatti ni ulfaataa? Nabii Aadamin (aleyh salaam) biyyee irraa Kan uume, namoota du’anii biyyee ta’an lamuu kaasu ni dadhabaa? Gonkumaa hin dadhabu. Kanaafu, du’aan booda kaafamu ilaalchise wanti nama shakkisisuu tokkollee hin jiru. Garuu namoonni dhugaa kana hin hubanne, akkana jedhu:
“Ni jedhan, “Sila dachii keessatti erga bannee dhuguma uumama haarawa keessatti ni taanaa?” Lakki, isaan qunnamtii Gooftaa isaaniitti kan kafaraniidha.” Suuratu As-Sajdah 32:10
“Ni jedhan, “Sila dachii keessatti erga bannee dhuguma uumama haarawa keessatti ni taanaa?” Kana jechuun namoonni du’aan booda kaafamutti hin amanne ni jedhan, “Erga duunee foonii fi lafeen keenya bututee biyyee dachii keessatti bannee booda haala haarawaan ni kaafamnaa?”[1] Gaafiin isaanii kuni haqa bira gahuuf osoo hin ta’in du’aan booda kaafamuu mormuufi. Kana jechuun du’aan booda kaafamuun hin jiru jechuu isaaniti.
“Lakki, isaan qunnamtii Gooftaa isaaniitti kan kafaraniidha.” Kana jechuun dhimmi akka isaan jedhanii fi faffakkeessanii miti. Isaan dandeetti Rabbii ni beeku. Garuu isaan akka hin qoratamnee fi Rabbii olta’aan wal hin qunnamnetti amanan.[2]
Hundeen kufrii haguuguudha. Kufriin haqa mormuudha. Kunis dubbii faayamaa warra sammuun xiqqaa ta’an gowwoomsun ragaa haqaa haguuguun ta’a.
Ragaan du’aan booda kaafamuu baay’ee fi ifa kan baheedha. Kan jalqaba nama biyyee irraa uumee, namni kuni biyyee erga ta’ee booda deebisuun Isatti ni ulfaataa? Abbaa ilma namaa kan ta’ee Aadamin biyyee irraa uume. Kanaafu, namni biyyee erga ta’ee booda lamuu uumuun Isatti ni ulfaataa? Gonkumaa hin ulfaatu. Namoonni du’aan booda kaafama morman haqa kana ni beeku. Garuu dubbii isaanii ragaa hin qabneen haqa kana haguugu. Kanaafu, isaan Gooftaa isaanitiin wal qunnamu ni kaadu (ni waakkatu).
Rabbii olta’aan wal qunnamuun du’aan booda erga kaafamanii ta’a.
Jedhi “Malaykaan du’aa isin irratti ramadame lubbuu keessan ni fudhata. Ergasii gara Gooftaa keessanii deebifamtu.” Suuratu As-Sajdah 32:11
Kana jechuun yaa Muhammad (SAW) ykn ummata isaa keessaa gara Rabbiitti kan namoota waamu hoo akkana jedhi: Malaykaan ruuhi keessan baasuuf isin irratti ramadame yommuu ajalli keessan gahu ruuhi teessan ni baasa. “Ergasii gara Gooftaa keessanii deebifamtu.” Kana jechuun yeroon barzakhaa du’aa fi kaafama addaan baasu xumuramee booda akkuma duraan turtanitti jiraattota taatanii gara Gooftaa keessanitti deebitu. Ergasii nama isin keessaa tola hojjate toltuu isaatiin mindaa isaaf kafala, nama badii hojjates badii isaatiin isa adaba.[3]
Salphinnaa fi Gaabbii namoota du’aan booda kaafamu mormanii
“Yommuu yakkamtoonni Gooftaa isaanii biratti mataa isaanii gadi qabanii “Gooftaa keenya! Argine, dhageenye. Kanaafu, hojii gaarii hojjannaa [gara addunyaatti] nu deebisi. Dhugumatti, nuti amma dhugaan amannee jirra.” [jedhan] osoo argitee!” (Suuratu As-Sajdah 32:12)
Kana jechuun yaa nama! Yeroo yakkamtoonni du’aan booda kaafamuu morman Gooftaa isaanii biratti salphinna irraa kan ka’ee mataa isaanii gadi gonbisanii “Gooftaa keenya! Adabbii warra Siif ajajamu didanii kan nuti kijibsiisaa turre amma arginee, wanta Ergamtoonni Kee addunyaa keessatti itti nu ajajaa turan dhugaa ta’uu Sirraa dhageenye. Kanaafu, akka hojii gaarii hojjannuuf gara addunyaatti nu deebisi. Dhugumatti, wanta addunyaa keessatti kijibsiisaa turre kan akka Tokkichumaa Keeti fi namoota du’aan booda kaasu amma mirkaneefannee jirra.” jedhan osoo argitee, silaa dhimma guddaa fi rifachiisaa argita.[4]
Asitti yakkamtoonni warra addunyaa keessatti du’aan booda kaafamni hin jiru jechuun mormaniidha. “Argine…” kana jechuun wanta addunyaa keessatti nutti beeksifame argine. (Qabrii keessaa kaafamu arganii jiru, adabbii Jahannam kaafirota eeggatuus arganii jiru.)[5] “dhageenye.” Kana jechuun nuti amma dubbii Kee ni dhageenya, ajaja Kee ni fudhanna.[6]
Addunyaa keessatti dubbii Rabbii olta’aa irraa dhufe hin dhagayanii turan, Isaafiis hin ajajaman. Garuu Guyyaa Qiyaamaa dubbii Isaa sirritti dhagayuu, jaallatanis jibbanis Isaaf ni ajajamu.
Guyyaa Qiyaamaa yommuu kaafaman wanti isaan kijibsiisaa turan haqa ta’uu waan mirkaneefataniif, “Gooftaa keenya! Hojii gaggaarii hojjannaa gara addunyaatti nu deebisi.” Jechuun kadhatu. Garuu kuni yeroon irra darbee jira. Inumaa osoo addunyaatti deebi’aniyyuu, yoosu rakkoo keessa turan dagachuun badii isaaniitti deebi’u. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) haala isaanii hunda beeku akkana jedha:
“Wanti isaan duraan dhoksaa turan isaaniif ifa ta’e. Osoo deebifamanii, wanta irraa dhoowwamanitti ni deebi’u turan. Dhugumatti isaan kijibdoota.” Suuratu Al-An’aam 6:28
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Muyassar-415
[2] Tafsiiru Qur’aanil Kariim-Suuratu As-Sajdah, Ibn Useymiin- fuula 54, Tafsiira Qurxubi-17/18
[3] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-14/541-542, Tafsiir Xabarii-18/604
[4] Tafsiir Muyassar-416
[5] Tafsiir Tahriir wa tanwiir-21/221
[6] Tafsiir Ibn Kasiir-6/141


text:
Jiraattonni magaalaa Buttaa Jiraa fi naannawa isii, walitti bu’iinsa dhiheenya kana dhalattoota godina Guraagee aanaalee Masqaanii fi Maaraqoo keessatti umamee ture, qondaaltonni mootummaa akka ifa hin baane dhoksuuf yaalii godhaa Jiran mormuun kan geggeeffame tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Walitti bu’iinsa dhiheenya kana jiraattota aanaalee Masqaanii fi Maraqoo jiddutti kahe tureen, namoonni 60 ol kan ajjeefaman yoo tahu, manneen 300 ol akka gubamanii fi namoonni hedduun qe’ee fi qabeenya isaanii irraa buqqifamanii yeroo ammaa buufataaleemagaalaa Buttaa Jiraa keessatti kan argaman tahuus beekameera.
Jiraattoonni magaalaa fi baadiyyaa garagaraa irraa dhufuun hiriira kana irratti argaman kunniin, qondaaltonni mootummaa walitti bu’iinsa uumame kana keessa harka qaban, kanneen jijjiirama siyaasaa amma argame kana gufachiisuuf tattaafii godhaa jiran akka seeratti dhihaatan jechuun gaafatanii jiru.


text:
Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed kaleessa paartilee siyaasaa waliin marii geggeessanii jiran. Waltajjiin wal fakkaatu kana dura geggeessamuu dhaan waraqaaleen qorannoo bakka buutota paartileen dhiyaachuun ni yaadatama.
Muummichi ministeeraa waltajjii kana irratti gaaffii dhiyaateef deebii kennaniiru. Kanneen gaaffii dhiyeessan keessaa tokko dura taa’aa gamtaa dimokraatawaa Oromoo obbo Sulxaan Qaasim turan. Yeroo itti hoogganoonni siyaasaa fi namoonni hedduun hidhamanii kaanis ajjeefamanitti waltajjii akkasii qopheessuun qofti fuula duratti adeemsisuu ni danda’a isa jedhuuf muummeen ministeeraa Abiy kan seraan ala hidhame hin jiru, haasaan akkasii haasaa gandaa ti, kan badii dalage seeraan hordofamaa jira jechuun dubbachuu isaanii ibsaniiru.


text:
Siviilonni walwaraansaa Raashaa fi Yukireeyiin gidduutti taasifamaa jiru keessati qabamanii jiran akka bahu danda’anuuf jechaa Raashaan Roobii har’aa dhaabinsaa dhukaasaa labsuu isheen gabaasameeraa.
Murtiin dhukaasaa Dhaabuu kan labsame namoonnii magaalotaa Kyiv, Chernihiv,Sumy, Kharkiv fi Mariupoln keessaa bahu barbaadan akka bahaniif ta’uu isaa Raashaan ibsiteetti.
Qibxataa kaleessaa jiraattonni kumaatamaan lakkaawaman magaalaa kibba lixaa Yukreen keessatti argamu Irpin keessa jiran waraanii Raashaa haleelaa taasisuu danda’a jechuudhaan akka baqachuudhaaf yaalaa turan gabaasameeraa.
Akka suur sagaleen dhaabata Telvijiinii Birteen SKY TV agarsiisetti namoonni namoonii haleellaa waraana Raashaa jalaa baqatan gara magaalaa Kyivtti fageenyaa Kiiloomeetorii 25 ta’uu miilaan adeema turan.
Namoottan baqachaa jiran keessa tooko, "ittuu samii cufanii tarii Raashaa na lolaa turee,"jedhee kan dubbate Yemuu ta’u baqattonii biroo immoo akka naannoo magaalaa Irpintii dhukaasinii taasifam jiruu fi karaan balaa keessaa milqan akka hin jirre oduu gabaastotatti dubbataniiru.
Akka Itti aantuun Muummee ministeeraa Yukreen Iryna Vereshchuk jedahnitti, qibxataa kaleessaa magaalaa Sumy keessaa qofa namoonii kumnii 5 baqatanii bahaniiru.


text:
Jarmayaan Mo akka jedhutti bulchiinsa Afriikaa keessaa kan ilaaleen odeeffannoo walii galaa qabatee jira.
Xiinaltoonni waggaa waggaan biyyi hundumtuu haala itti daldala geggeessu, itti gaafatama angawoota irra jiruu fi hookkara dubartoota irratti geggeeffamu ittisuuf seera qaban xiinxala.
Gabaasni baranaa akka ifa ta’etti bu’uursaan MO FOUNDATION akka jedhanitti haalli waggootii darban 4 keessatti mul’ate yaaddessaa dha.
Biyyoonni 21 erga bara 2011 as bulchiinsaan qabxiin argatan gad bu’aa jira, garuu kun jijjiirama guddaa iddoo hanga tokkotti arganne haguuge.
Tajaajilli fayyaa fi banooti guutummaa Afriikaa keessatti fooya’ee jira. Ibrahaaim akka jedhanitti Ivory Coast kan dhuma baatii kanaa filannoo geggeessuuf jirtu walii galaan jijjiirama guddaa argamsiiste. Biyya walitti bu’iinsa baate. Biyyoonni haala akkasii keessa hin turre kan akka Rwaandaa, Morokoo, Toogoo, Keenyaa mootummoota misooma irratti fuuleffatan qabu.
Walitti bu’iinsa keessa kan jiran Somaaliyaa, Sudaan kibbaa fi Republikiin Afriikaa waaltaa tarree dhuma gabaasa kanaa irra jiru. Bulchiinsi gama dinagdeen jiru hedduu gad bu’eera. Xiinxaltoonni akka jedhanitti biyyoonni Afriikaa hedduun waggootii dhiyeenya kana gatiin waan hundaa kufuu isaan miidhamanii jiru.
Biyyoonni milkaaan immoo haala dinagdee adda addaa keessa jiru jedhan Prezidaantiin baankii misooma Afriikaa duraanii Doonaald Kaberuka.
Kaayyoon qorannoo kanaa naannoo bulchiinsaa iccitii jiru dhabamsiisuuf akkasumas lammiiwwan Afriikaa sadarkaa gadii jiran kanneen aangoo qabatanii jiran itti gaafatamaa gochuuf ta’uu jaarmayaan MO IBRAHIM FOUNDATIONI beeksisee jira.


text:
Bitootessa 30,2012 Finfinnee
Mootummaan wayyaanee hidhaan,ajjeechaan ilmaan Oromoo rakkisaa kan turee fi kan itti jirun yoommuu tahu uummata Oromoo hunda hidhaa dhaabbii hidhuufis fala fale qaba.Mootummaan Garboomfataa Wayyaanee lafaa fi qabeenya ilmaan Oromoo gurguraa,hiraa kan turee fi itti jiru yoommuu tahu bosona Oromiyaa keessaa gubuun hongee fi beelaan ilmaan Oromoo miidhuuf karoorfate bosona Oromiyaa hedduumminaan gubaa jira.Ilmaan Oromoo shira mootummaan Wayyaanee itti turee fi itti jirutti jabinaan dammaquun birmachuu qaba.Mootummaan Wayyaanee Bosona Oromiyaa Waraana ABO WBOtu keessa gala jechuun akeeka godhatee ilmaan Oromoo hongee fi beelaan fixuuf bosona Oromiyaa bakkeewwan garaa garaa gubaa jira.Waggoottan dhihoo darbanittis bosona Oromiyaa Baalee,Booranaa fi Wallagaa keessaa hedduu kan gube yoommuu tahu yeroo ammaa Baalee,Arsii fi bakkeewwan birootti ibidda qabsiisuun sababa hin beekamneen gubachaa jira jechuun miidiyaatti bahee lallabaa jira. Oromoo naannoo bosona kanaa manneen isaanii irraa halkanii fi guyyaa ibidda tiksaa dararamaa fi yaaddoo guddaa keessa bu;anii jiru.Mootummaan kun Qabeenya Oromoo gubee Oromootu gube jechuuf fala falaa waan jiruuf uummatni Oromoo marti irratti dammaquun bosona gubatee fi gubachaa jiruuf mootummaa Wayyaanee itti gaafatamummaa akka taasifnu dhaammanna jedhu Qeerroon.
Bosonaa fi Qabeenya Uumamaa Barbadaa’aa jiruuf itti Gaafatamaan Mootummaa Wayyaaneeti!
Bitootessa 30,2012 Finfinnee


text:
Baankiin misoomaa naannoo Somalee baatilee itti aanan ja’an industriiwwan xixiqqoo fi giddu galeessaa ta’aniif kan oolu liqaa qarshii milioona 500 qopheessuu isaa beeksisee jira . itti aanaa bulchaa naannoo obbo Ibraahim Usmaan Faaraa VOAf akka ibsanitti liqaan dhala hin qabaanne kan dhiyaatu akkasumas naannoon isaanii sochii bu’a qabeessa filatee lafa kennuuf haala kan mijeessu ta’uu dubbataniiru.
Yeroo dhiyeenya ministeera dhimma daldalaa kan ta’an Melaakuu Allebel-n kan hoogganamu jilli tokko magaalaa Jijjigaatti argamuu dhaan kaabinee mootummaa naannoo Somaalee waliin marii erga gegeessee booda baatilee ja’an itti aanan keessa indusriiwwan kanaa liqaa walakkaa biliyoonaa gama baankii misooma Itiyoopiyaan qophaa’uufii isaa itti aanaa bulchaan kun ibsaniiru.
Waggaa kana jalqaba prezidaantiin baankii misooma Itiyoopiyaa ta’uun kan muudaman Dr. Yohaannes Ayyaalew baankiin isaanii naannoo Somaaleef liqaa dhala hin qabaanne qopheessuu isaa beeksisuu isaanii obbo Ibraahim beeksisaniiru.
Baankiin misooma Itiyoopiyaa dameewwan naannoo Somaalee keessaa qabuun kana dura waggaa afuriif liqeessee kan ture qarshii miliyoonna 130 qofa ta’uu kan yaadachiisan obbo Ibraahim, amma baatii ja’a keessatti qarshii miliyoona 500 qophaa’uun fooya’ina guddaa dha jedhan.
Baankii misoomaatti dabaluu dhaan kan duraan METEK amma immoo garee Ethio Injineriing jedhamu ijaarsa ilaalchisee deggersa gochuuf walii galuu isaa obbo Ibraahim beeksisniiru jechuun Addis Chekkol gabaaseera.


text:
Gaafa guyyaa Guraandhala 23, 2022 ALF toorri intarneeta miidiyaafi oduu Africanews.com Jadhamu, barruu mata-dureen isaa “Seven killed in Ethiopia mine collapse” jadhee maxxansee ture. Hanga barruun kun bahuttis barruun armaan oliitti himamame fuula Feesbuuki ‘Africa News’ irratti yeroo 4v ol qoodameera.
Haata’u malee HaqCheck maxxansicha hubatee fakkiin barruu deegaruuf walqabate sun ‘lafa yeroo Itoophiyaa keessatti Albuudni bahu diigame’ akka hin agarsiisne dhugoomseera.
Kanaafuu HaqCheck SOBA jachuun ramadeera.
Itoophiyaan biyyaa dureettii kasalaa, Tantaalamii, Sibiilaa, Nikeelii, Maangaanizii, Potaashii fi foosfeetidha. Kanarratti seektarri zayiitiinifi gaziin qoophii irra jira.
Ministarri Albuuda fi Petrooliyamiin akka iffa baseetti Itoophiyaan bara 2020/21 Qarshii doolaara Ameerikaa miliiyoona 682 argatteera.
Akka qooranna HaqCheck godhetti Fakkiin baruu waliin walqabate sun waggaa tokko dura gaafa Muddee 28, 2021 ALF toora intarneeta adda-adda irratti mata-duree “More than 30 killed in Sudan gold mine collapse.” jadhu waliin maxxanfamee kan turedha.
Gabaasichis yoo xinnaate hojjatoonni albuudaa 31 suudaan keessatti du’uu isaani ibsa.
Toorri intarneetaa kun fakichuuma kan bara darbe yeroo lama dhimma adda-addaaf fayadaamuu isaas hubaneerra. Tokkichi wa’ee Niijar yoo ta’uu lammafaanmoo wa’ee Suudaan ibsa.
Hanga barruun kun maxxanffamutti oduun ifaa wa’ee diiggamii lafa albuudaa bahes hin jiru. Kanaafuu haqcheck Fakkii barruu deegaruuf maxxanfame SOBA ta’uu isaa mirkaneeseera.


text:
Mormiin bulchinsa naannoo soomaalee magaalaa Shinniilee ti jal’qabame guutuu bulchinsaa keessa babal’achuun godinaalee gara garaa keessatti itti fufaa jira.
Guyyaa hardhaa Magaalaa Dirre-dhawatti dhalattoonni Somaalee Salaata Jum’aatiin booda mormii dhageessisaa turaniiru.
Mormiin bulchinsa naannoo Soomaaleetti cimee itti fufuun guyyaa hardhaa salaata jum’aatiin booda magaalaa Dirrii Dhawaa fii Shinniile tti masjiidota gara garaa ti hiriirri guddaan geggeefameera.
Mormiin guyyaa hardhaa Salaata Juma’aa booda geggeeffame irrati, daragaggoota muslimaa bayyeen irratti hirmaachuun hooggantoonni bulcninsa naannoo Soomalee kan Abdi Illeen durfamu akka angoo irraa kaafaman dhaadannoo gara garaa dhageessisaa turaniiru.
Dhaadannooleen hiriira kana irratti dhageessifamaatiin turan keessaa,
Nuti bulchiinsa Abdii illee hin feenu, gabrummaa fi hacuuccaan nurraa haa dhaabbatuu fi kanneen biros dhageessifamaa turaniiru.
Magaalaan Godee fi naannoo ishee mormii lagannaa hujiin cal’istee jiraachuun himameera.
Mormii jalqabame dhaabuuf poolisoonni naannoo Soomalee liyyuu Haylii jedhamuun beekkamu godinaalee keessa sochoo’uun jiraattota doorsisaa jiraachuun himameera.
Jalqaba mormii bulchinsa naannoo Soomalee irratti dargaggoonni manneen hidhaa caphsanii hidhamtoota maneen hidhaa keessa akka baasanii turan gabaasuun keenya waan yaadatamuudha.
Kun kanaan ta’ee odoo jiruu, Presedaantiin Bulchinsa naannoo Soomalee Abdi Illeen kaabinoota isaanii diiguun miseensota Kaabinee 21 ar’uun namoota haarawa bakka buusuu isaanii gabaasuun keenya kan yaadatuudha.
Mormii bulchinsa naannoo Soomalee kana qabbaneessuuf Janaraalonni TPLF warren daldala Kotrobaandii Presedaantii wajjiin qaban deeggarsa cimaa kennaafii akka jiran himameera.


text:
Dhaabbata Mootummoota Gamtoomaniitti Manni Marii Nageenyaa namoota Seeraan ala baqattoota Liibiyaa keessatti ukkamsuun gurguratan, uggurri sadarkaa addunyaa akka irraa kaayamu murteesse. Namoota saddeet uggurri irra kaayame jidduu jaha lammiilee Liibiyaa yoo tahan, lama ammoo lammilee Eertiraa tahuu VOA’n gabaase.
Uggurri namoota saddeettan irra kaayame Khamiisa dheengaddaa irraa jalqabee hujii irra kan oole yoo tahu, maallaqni Baankii qaban akka hin sochoonee fi akkasumas sadarkaa addunyaatti akka hin imalleef ugguraman.
Namootni kunniin caasaa yakkaa diriirsuun, baqattoota lammilee Afrikaa ukkaamsanii maallaqa gaafachuu fi gabrummaaf gurguruu akkasumas maallaqa guddaa kafalchiisuun karaa hamaa taheen galaana Meeditraaniyaan irraan gara Awurooppaatti ceesisaa kan turan tahuu gabaasichi ni mul’isa.
Namoota kanneen keessa qondaaltonni waraana Liibiyaa kanneen biyyoota warra dhihaatiin deeggaraman kan keessatti argaman tahuunis beekameera.


text:
Koongiresiin Federaalawa Oromoo gidduu kana ibsa baaseen “ajjeechaan dhiheenya naannoo Gambeellaatti namoota nagaa irratti raaw’atame” jedhe qaama walabaan qoratamee akka qulqullaa’u gaafatee jira. Akkasumas viidiyoon dhiheenya miidiyaa hawaasummaa irra tamsaasame, kan humnoonni naga-eegumsaa murtii seeraa tii ala ajjeechaa raaw’achuu agarsiisu qoratamu gaafatee jira.
Mootummaan naannoo Gambeellaa muddama dhiheenya uumameen lubbuun siivilootaa 17 dabruu beeksisee ture.
Koomishinni Mirga Namoomaa Itiyoophiyaas muddama dhiheenya Gambeellaa keessatti uumame ilaalchisee ibsa baaseen, keessumaa humnoonni mooutmmaa tarkaanfii gitaa olii, ka lubuu namaa balleessuu irraa akka of qusatan, taraanfiileen humnoota naga-eegumsaan fudhatames akka qoratamu gaafatee jira.
Oduu biraatiin, magaala Naqamtee keessatti Barataa Hundaa’ol Beenyaa, Obboleessa miseensa hooggansa ABO amma mana hidhaa jiruu – Lammii Beenyaa ka tahe torban dabre keessa humnoota naga-eegumsaa mootummaan ajjeesanuu, maatiin isaa Sagalee Ameerikaatti himanii jiran. Oduu kana ilaalchisee aangawoota magaalaa Naqamtee tahe ka naannoo Oromiyaa irraa deebii argachuuf carraqqiin goone haga ammaatti hin milkoofne.


text:
Walgahiin kuni ka jalqabame kaleessa yoo tahu, Hoogganaan gamtaa mootummootaa Baankii muun dubbii dubbataniin ‘karoora guddina itti fufiinsaa Gamtaa mootummootaa karoorsee biyyoonni yoo hojiirra oolchan sirriitti lammilee isaanii hunda fayyadamoo gochuu danda’uu’ jedhan.
Wal gahii kana ka Baanki Muun duuka banan pirezidentiiin Keeniyaa uhuuruu Keeniyaatttaa, biyyootiin daldala qaraxaan alaa akka hojiirra oolchaniif gaafataniiru.
Guyyoottan afuran dhufan kana irrattis walgahiin kuni waa’ee biyyoottan guddataa jiran kaasuun gadi fageenyaan irratti mariyata. Walgahiin daldalaa fi guddina diinagdee gamtaa mootummootaa teessoon isaa Swiizerlaan Jeeneev yoo tahu, New York fi Finfinneedhaas waajiroota damee qaba.


text:
Caamsaa 24,2017/ Godina Arsii Lixaa Aanaa Gadab Asaasaatti Gareen Ispoortii Bulchiinsa magaalaa Asaasaa Shaampiyoonaa liigii kilaboota Oromiyaa ta’uun gara liigii biyyoolessaatti darbee jira.kanumaan wal qabatee Qeerroon Dargaggoonni Oromoo Daandii Magaalattii guutudhaan NI MOONA TOKKUMMAAN NI MOONA YOOMUMAA NIMOONA TOKKUMMAN ENSHUSHEEN DAANGAA OROMOO LIXXU IRRA IJJATTEE MORMA ISHEEN KUTTUU jechaa ooluu maddeen keenya magaalaa Asaasaa irraa gabaasanii jiru.
Godina Baalee Magaalaa Gindhiir keessatti Barsiiftotaaf lafa mana jireenyaa itti ijaaratan kenninaaf jettee OPDOn ummata walitti qabdee waa’ee Ayyaana Caamsaa 20 odeessaa ooluu fi barsiiftonnis manneen barumsaa barsiisan barattoota barsiisan wajjiin Manneen barumsaa hunda keessatti ayyaana Caamsaa 20 akka kabajuu qaban kasbinoonni kun akeekkachiisuus maddeen Oduu Qeerroo Gindhiir Gabaasanii jiru
Godina Harargee Bahaatti Bulchiinsi Magaalaa Haramaayaa Ayyaana Caamsaa 20 irratti Namoonni hirmaata akka ganda gandaan adda baafamanii hirmaatan koree Addaa ijaaruun gandootarra bobbaase.Koreen ijaarame kunis namoota ayyaanicharratti hirmaatan calalaa jiraachuu maddeen keenya Haromaayarraa gabaasanii jiru
Godina Baalee Magaalaa Gindhiir keessatti Koonfiransii Liigii Dubartootaa jechuun itti gaafatamtuun waajjira Ijaarsa Dhaabaa Aadde Laamiyaa Abdulqaadir Dubartoota walitti qabdee Dubartoonni hunduu Abbaa Manaa isaanii fi Ujoollee isaanii kaayyoo Adda Bilisummaa Oromoo qabatanii deemuu akka hin qabneefi Gaaffii qaban kamuu mootummaan deebisuuf qophiidha kanaafuu maatii keessan toowachuu qabdu jechuun Dubartootatti warwaataa jiraachuu maddeen Oduu Qeerroo gabaasanii jiru
Godina Harargee Bahaa Magaalaa Harar keessatti Hojjattoonni fi Kaabinoonni Magaalaa Hararii fi Naannoo ishee haala Ayyaanni Caamsaa 20 itti kabajamuu qabuu irratti marii gaggeesaa jiraachuu maddeen Oduu Qeerroo Harargee Bahaa gabaasanii jiru Maricha kan gaggeessaa jirus Bulchaa Bulchiinsa Gidina Harargee Bahaa Obbo Malaakuu Faantaa ta’uunis dhagayamee jira


text:
Chilukaa kshemamaa Kulukaa kusalamaa Chilukaa kshemamaa Kulukaa kusalamaa .. telupumaaa Sakudaa saukyamaa Sarasam satyamaa.. palukumaaa Nadiche naatyamaa Nadumu nidaanamaa Paruvapu padyamaa Praayam padilamaa Nadipe nestamaa Nilakada nerpumaa Tadime netramaa Niddura bhadramaa.. priyatamaaa
Chilukaa kshemamaa Kulukaa kusalamaa Sakudaa saukyamaa Sarasam satyamaa.. telupumaaa Pilicha paadushaa Parichaa misamisaa Pedavula laalasaa Palike gusagusaa Tiriga nee dasaa Avana baanisaa Taaga nee nishaa Nuvvu naa toliushaa .. priyatamaaa Sakudaa saukyamaa Sarasam satyamaa Chilukaa kshemamaa Kulukaa kusalamaa.. palukumaaa
Chilukaa kshemamaa Kulukaa kusalamaa Sakudaa saukyamaa Sarasam satyamaa.. telupumaaa Pilicha paadushaa Parichaa misamisaa Pedavula laalasaa Palike gusagusaa Tiriga nee dasaa Avana baanisaa Taaga nee nishaa Nuvvu naa toliushaa .. priyatamaaa Sakudaa saukyamaa Sarasam satyamaa Chilukaa kshemamaa Kulukaa kusalamaa.. palukumaaa
Music : Bappi Lahiri
Lyricist : Sirivennela Seetharama Sastry
Male Singer : S. P. Balasubrahmanyam
Actor : Chiranjeevi
Actress : Shobana
Female Singer : K. S. Chithra
Director : Kovelamudi Raghavendra Rao
Movie : Rowdy Alludu


text:
Filannoo guutuu biyyaa ka Itiyoophiyaa baatii Waxabajjii dhufu keessa akka gaggeeffamuuf karoorfamee ilaalchisee qophii fi komii paartileen Oromiyaa keessa jiran qaban dhiyeessuu jalqabuun keenya ni yaadatama.
- Komee Paartilee ABO fi KFOn Dhiyeessanif Bordiin Filannoo Deebii Gama Isaa Kennee Jira
- Filannootti Hirmaachuuf Qophiin Paartilee Oromoo Maal Fakkaata?
Ka biyya bulchu Paartiin Badhadhinaa qophiin isaa maal fakkaata? Komee paartilee morkattootaa irraa dhihaatuuf deebii maalii qaba?
Paartii Badhaadhiina Oromiyaaf itti gaafatamaa damee Sab-qunnamtii kan ta'an Obbo Taayyee Danda'aa waliin marii gaggeeffamee caqasaa.


text:
Daandii Baabura Saffisaa magaalaa Jiddaa keessa qaxxaamuruun magaalota kabajamoo Makkaa fi Madiinaa wal qunnamsiisu kana, Kiibxata kaleessaa Malik Salmaan kan eebbisiise tahuun beekameera. Pirojektiin Daandii Baaburaa kilomeetra 450 dheeratuu kun, Baabura 35 kanneen Sa’aa tokko keessatti kilomeetra 300 saffisan kan qabu yoo tahu, walumaa galattii doolaarri Ameerikaa biiliyoonni 16 kan itti bahe tahuun beekameera.
Ministeerri Geejjiba Sa’udii Nabiil Al-Amuudii sirna eebbaa buufata magaalaa Jiddaa keessatti geeggeffame irratti haasaya godheen, “Imalli magaalota Kabajamoo lamaan jidduu godhamu, kana booda salphaa fi gabaabaa taha. Projektiin kun Islaamummaa fi Muslimoota tajaajiluudhaaf kutannoo nuti qabnu mul’isa” jechuun ibse.
Daandiin Baaburaa kun buufataalee shan kan qabu yoo tahu, kunis magaalota Makkah, Jiddaa, Magaalaa Diinagdee Malik Abdullah, Buufata Xiyyaaraa Malik Abdulaziiz fi Madiinaa keessa akka tahe gabaasni arganne ni mul’isa. Daandiin Baaburaa kun Isniina dhuftu irraa hujii kan jalqabu tahuun beekameera.


text:
Marii filannoo tana irratti ministeroota haajaa alaatii fi ministeroota bisaanii biyyoota suniitti Kaartuumitti waliti ti dhufee mari’ate.
Qorannoon teknikaa akka bulchootii Itoophiyaa jedhanitti dhuma Ammajjii dhuftu jalqabdi.
Qrannoon jari kun irratti walii gale gugurdoon haroon hujii hadhaa abbaayaa ganna hagam keessatti bisaan itti guutuu malanii fi hujiin tun biyyoota ollaa sunii gama eegumsa naannootiin,gama hawaasummaa fi diangdeetiin miidhuu dandeettuu jedhani qoratan.
Dhaabilee hujii qorannoo hidhaa abbayaa kontoraataan fudhatan ta Faransaay ‘BRL’ fi ta Nezerlandis ‘Deltarace’ jedhan.
Hujiin tun silaa duraanuu jalqabuu maltee taatullee dhaabbilee huji tana hojjatan lamaanitit walii hin galiniif turte.
Akka walii galtee tanaatti dhaaba hujii qorannoo tana dhaaba Faransaayitti itti gaafatamummaan hojjataa itti aanee ammoo dhaaba Nezerlaandi irraa fuutee ta hojajttu garee Arteliyaa jedhamu dhaaba Faransaayiiti.Akka irratti hojjatan garuu dhaabbilee tanatti walii gala.


text:
Sarara Odeeffannoo COVID-19 kan Naannoo: 1-800-525-0127, tti bilbiluudhaan # tuqaa. Deeggarsi tajaajila afaanii jira.
- 6 a.m. hanga 10 p.m. Wiixata
- 6 a.m. hanga 6 p.m. Kibxataa hanga Dilbataa, fi guyyaa ayyaanota waggaa (Ingiliffa qofa)
Hubadhaa: Giddu galli bilbilaa bu’aa qorannoo COVID-19 argachuu hin danda’u. Waa’ee qorannoo taasisuu yookin bu’aa qorannootif, dhiyeessaa waldhaansa fayyaa (doktara) keessan qunnamaa.
Bakka jirtanitti kamittuu odeeffannoo fi jijjiirama (updates) jiru akka isin qaqqabuuf jecha “Coronavirus” jedhu barreessun 211211 tti barreesssaa. Odeeffannoo sadarkaa kaawuntiitti jiru, qabeenyaalee (resources) maatiwaaniif, biizinasiidhaf, barattootaf fi kanneen birootif dabalatee waa’ee COVID-19 odeeffannoo waktaawaa kan ittiin argattan, qunnamsiistuu (link) isin qaqqaba.
Bakka talaallii naannoo keessanitti argamu argachuuf, Ziip koodii keessan 438-829 (GET VAX) tti ergaa.


text:
Waxabajjii 24,2012
Waxabajjii 20,2012 Godina wallaggaa Bahaa Onaa Haaroo Limmuu bakkaa Abbaa Mo’aa fi Yaasoo gidduutti waraanaa Wayyaanee sakatta’insaaf Bobbaatee irraatti tarkaanfiin maayyii fudhatame.
Gootonnii sabboontonnii Oromoo Maadhee Dhugumaa Jaldeessoo fi Saadan Egguutiin hooggaanaman akka gabaasanitti humni hin beekamiin daandii konkolaataa bakkaa Abbaa Mo’aa fi Yaasoo gidduutti boollaa qotanii qindeesuun daandii konkolaataa kutanii, konkolaataan Waranaa Wayyaanee Feetee Deemtuu Boollaa tooftaan qotamee qindaa’ee keessaa butee garagaluun lubbuun loltootaa 6 kan hooggaanaan isaanii namni maqaan;
*Dayyaas G/Mikaa’el jedhamuu keessaattii argamuu battalumatti Du’ani, namonni kudhaan (10), akka malee maadaa’an. Konkolaataan ittin deemaa jiran hojiin alaa taatee jirti, Mootummaan wayyaanee gochaa kanatti akka malee rifachuun humnaa waraanaa bakkaa Abbaa Mo’aa jedhamuu tti guuraa jirti.


text:
Koreen kun ibsa guyyaa hardhaa miidiyaalee kenne irratti, hojiiwwan guyyaa hundeeffame irraa jalqabe hanga ammaatti hojjataa turee irratti ibsa gabaabaa kennee jira. Walitti qabaa koree kan tahan Muftii Haaj Umar Idriis ibsa kennaniin akka jedhanitti, koreen kun hujiiwwan addaan qoodatee hojjataa ture kan xumure akka tahe, guyyaa kaleessaatis kanuma muummicha ministeeraatii kan dhiheessan tahuu ibsan.
Hujiiwwan gareewwan sadiihiin hojjataman kunniin:
1ffaa. Gareen Obbo Muhammad Habiibi fi Ustaaz Kaamil shamsuutiin durfamu hujii Sanada seeraa dhimma majliisaa ilaallatu qopheessuu itti kenname xumuree jira.
2ffaa. Akkaataa caasaa majliisaa ilaalchisee gareen Ustaaz Ahmaddiin Jabaliin durfamu ogeeyyota heddu hirmaachisuudhaan hojii jijjiirama dhaabbatichaa hojjataa ture xumuree jira.
3ffaa. Majliisa ulaagaa seera Islaamummaa guutate ijaaruu ilaalchisee ammoo gareen Mustii Haji Umar Idriisin durfamu, ulamaa’ota salafiyyaatii fi ulamaa’ota suufiyyaa irraa yaada fudhachuudhaan haaluma wal fakkaatuun hujii isaa kan xumure tahuu ibsame.
Haaluma kanaan dhiheenyatti sanadii qophaahe irratti yeroo xumuraatiif mariin ulamaa’otaa fi hayyoota 300 ol hirmaachisu kan geggeeffamu akka tahe, marii kana booda ammoo filannoon majliisaa yoom akka geggeeffamu kan murtaahu tahuu ibsame.Mariin xumuraa kun iddoo muummichi ministeeraa argamutti kan geggeeffamu tahuus himan.
Dabalataanis marii guyyaa kaleessaa muummicha ministeeraa dabalatee qondaaltota mootummaa waliin godhan irratti, Majliisini hawaasa muslimaa labsii paarlaamaatiin akka dhaabbatu gaaffii kan dhiheessan tahuu ibsan.
Dhuma irrattis hawaasni muslimaa nagayaa isaa fi hawaasa biroo jidduu jiru tikfachaa, obsaan bu’aa qabsoo isaa akka eeggatu dhaamsa dabarsanii jiru.


text:
TAYAMMUMA
Bakka bishaan hin jirretti TAYAMMUMA goonee akka Salaatnu ajajamnee jirra. Tayammumni bakka Wudu’aa bu’a. Biyyee qulqulluu laallee, shanacha lamaan irra keenyee fuulaafi harka dibachuutu Tayammuma. Yoo bishaan dhabame, Tayammumni dhiqata Janaabdaafi kan birootillee bakka bu’uu dandaha. Tayammumaan wal qabatee gaafii namni hedduun kaasuutu jira. Sunis..
● Gidaara(dhaaba manaa) irraa Tayammuma godhuun ni dandahamaa?
•Deebisaan:- ‘Eeyyee ni dandahama’. Ergamaan Rabbii Muhammaduuﷺ Gidaara irraa godhatee jira. Garuu Gidaara mukaa ykn sibiilaa irraa godhuun hin dandahamu. Mukaafi sibiilli gosa biyyeetii miti. Sunummaanuu yoo biyyeen irra jiraatte ykn dhukkee qabaate akka waan hayyamamuuti.
● Dhagaa irraa Tayammuma godhuun hoo ni dandahamaa?
•Deebisaan:- Eeyyee ni dandahama. Dhagaan gosa biyyeeti. Osoo biyyeen ykn dhukkeen irra jiraachuu baatteehis dhagaa Tayammuma irraa godhachuun ni dandahama. Ammoo Tayammumni gaariin akkuma dura ibsine biyyee bareedduu laalanii, sanirraa godhachuudha.


text:
Dhaabbitichi akka Sagalee Ameerikaaf beeksisetti hojii galmee warra biyyatti deebi’uu barbaadu galmeessuu haga yoonaa gaggeeffameen baqattoonni kuma 2 fi dhibba 2 galmaawuu beeksise.
Rooz Ogoolaa Itti Aantuun Dubbi himtuu UNHCR ka damee Keeniyaa, baqattoonni kun murtee kanarra ka gahan dhiyeenya dhaabbatichi mootummaa Keeniyaa fi Imbaasii Itiyophiyaa Keeniyaa jiru waliin maree erga taasisaniin booda jedhan.
Qaamoleen sadeen; jechuun UNHCR, Imbaasii Itiyoophiyaa Keeniyaa jiruu fi mootummaan keeniyaa baqattoota buufata baqattoota Kaakumaa fi Dadaab jiran duuka maree erga gaggeessaniin as Naayroobiitti walii galtee baqattota kana biyyatti galchuu waliif mallatteessanii turan.
Waa’ee wal gahii Dadaabitti gaggeeffamee turee bakka bu’aa hawaasa baqattoota Oromoo Dadaab gaafatamanii bakka bu’oonni UNHCR, Mootummaa Keeniyaa fi Imbaasii Itiyoophiyaa baqattoota galuu fedhu duuka maree taasisanii warri galuu fedhan galmaa’aa jiraachuu dubbatan.
Ammas Baqataan Abdii Qabu’ Baqattoota
Baqaan Ganna Dheeraa Jiraachuun Dhiibbaa Maal Qaba?
Haala baqattoota Dadaab yoo himanis bakka bu’aan kun baqattoonni filannoo waan dhabaniif ofirra deebi’anii akka galaniif dirqisiifamuu hin hafnee jedhu.
Baqattoonni Kaakumaa jiraatan garuu mareen gahaan baqattoota fi UNHCR, Imbaasii Itiyoophiyaa fi Mootiummaa keeniyaa jidduutti hin taasifamnee jedhu. Obbo Jundii mohaammed jiraataan kaakumaa namni akka bakka bu’aatti dhufee gaggeessitoota hawaasaatiin mariyate hin jiru jedhan. Dhuunfaatti garuu baqattoonni biyyatti deebi’uu fedhan maree gaggeessuu maluu jedhan dabalanii yoo ibsan.
Baqattoonni Itiyoophiyaaa amma maaliif biyyatti hin deebinee jechaan gaafatamaniis ‘amma haalli biyya keessaa nageenya amansiisaa miti’ jechuun deebii kennani.
Buufata Baqataa Keessatti Hojjetanii Ofiin Of Bulchuu’ – Baqattoota Oromoo Dadaab Jiraatan
‘Haga rabbiin na jiraachise jiraadhee sanaan booda waanuma dhufu eeggadha’ Miseensa Paartii KFO, Dhadhaab Keessa ganna 10 jiraate
Baqattoonni Itiyoophiyaa warri biyyatti deebi’uuf fedhan garuu, UNHCR fi mootummaan Itiyoophiyaaa biyyarraa baqannee waan turaniif gama diinagdeen nu gargaaruu qabu, nageenya amansiisaas bakka isaan qubachiisutti eegsisuu qabaa jechuun gaafatu.
Itti Aantuun dubbi himtuu UNHCR ka dame Keeniyaa Rooz Ogoolaa mamii baqattootaa kanaaf deebisanii jiru. Lammilee Itiyoophiyaa deebi’uu fedhaniif baasiin geejjibaa akkasumas biyya gahanii haga of danda’anii dhaabbatanitti gargaarsi ni taasifamaaf jedhan.
Mrs. Ogoolaan warri galuuf galmaaye torban keessatti biyyatti ni deebi’aa jechaan himanii kaan ka galuuf hin feene mmoo mootummaan keeniyaa mirga koolu galtummaa gafachuu isaanii eegee akkuma duraanii isaan jiraachisa jedhan.


text:
Waraansa Kaaba Itiyoophiyaatti mudatee tureen Manni Maree Bakka bu’oota uummataa Itiyoophiyaa baatiii Onkolooleessaa dabree irraa kaasee labsii yeroo muddamaa baatiilee ja’aaf turu labsuun isaa ni yaadatama. Labsiin kunis biyyattii balaa irraa ittisuuf labsamuu isaa tu himame.
Manni marichaa yaa’ii ariifachiisaa Guraandhala 8, bara 2014 taa’een labsiin yeroo muddamaa kun akka ka’u yaada murtii dhihaate raggaasiseera. Dhimma kaafamuu labsii yeroo muddamaa kanarratti gabaasaan keenya Mitikkuu Fiqaaduu dhaabbilee siyaasaa fi hayyoota dubbisee jira.
Hordofaa


text:
Ameerikaa kaabaa kutaa Minesootaatti kan argamu Wiirtuun Da’waa Bilaal Oromoo Konfiransii isaa kan waggaa marsaa 3ffaa guyyaa hardhaa November 24,2018 kan jalqabe tahuu gabaafame. Konfiransii kana irratti Ulamaa’onni biyya keessaa fi biyya alaa akkasumas keessumoonni hedduun afeeramanii kan argaman tahuus odeeffannoon ni addeessa.
Ulamaa’ota fi Keessumoota argaman jidduu:
Sheikh Abdussalaam Khadiir Ityoophiyaa irraa, Sheikh Amiin Ibroo Ityoophiyaa irraa ,Sheikh Abdulhafiiz Sheikh Hasan Kaanadaa irraa ,Sheikh Abdulaziiz Amiin, Ustaaz Fu’aad Hamzaa, Sheikh Yuusuf Sousi, Sheikh Abdussalaam Idiris, Sheikh Bashiir Usmaan, Sheikh Abdurrahiim Dooyyoo, Dr Muhammad Badhaasoo, Dr Obsa Hasanii fi kanniin birootis jiraatuu beekameera.


text:
Barattootni Yunivarsiitii Jimmaa hagi tokko barattootni naannoo Amaaraa tii dhufanii achitti baratan akka mooraa gad-dhiisanii hin deemne yaalii gochuu isaanii, Pireezidaantiin Gamtaa barattoota Yunivarsiitii Jimmaa beeksisee jira.
Barattootni muraasni hiriira torban darbe geggeessaniin wal qabatee hidhaman, jechuun komii barattootni kaasaniifii pireezidaantiin Yunivarsiitii Jimmaa Doktor Jamaal Abbaa Fiixaa deebii kennanii jiru.
Hookkara Yunivarsitii Waldiyaatti ka’ee lubbuu galaafate sana balaaleffachuun, dhaabbatoota barnootaa adda addaa Oromiyaa keessaa keessatti mormii fi nyaata lagannaa gidduu kana geggeessamaa ture har’as itti fufee jira. Caqasaa.


text:
Murtiin walitti bu’iinsa dhaabuu eega labsamee booda kokolaataan gargaarsa dhala namaa fe’an 146 bulchiinsa naannoo Tigraay seenuu isaanii mootummaan Itiyoophiyaa beeksisee jira.Gama kaaniin gargaarsii dhala namaa Tigraay dhaqqabaa jiru akkaan xiqqaa ta’u hogganoonni Adda Biisummaa Uummata Tigraay(ABUT) ibsaa jiru.
Dubbii himaan ministrii hajaa alaa Itiyoophiyaa Amb. Dinaa Muftii ibsa kennaniin, hojjatonni gargaarsa dhala namaa dhorkaa tokko malee bulchiinsa naannoo Tigraayti akka sosso’an ehamamuu isaa ibsanii garuu gama dhiyeessii gargaarsa dhala namaan hanqiinni jira jedhan.
Gargaarsa dhaqqabsisuuf jecha haala mijeessuuf ABUT bulchiinsa naannoo Afaar keessaa bakka qabatee jiru irraa ba’u kan ibsee ta’uus Amb. Dinaan garu kun sobaa, inumaayyuu ABUT haleellaa banuuf fedhii qaba jechuun dubbatan.
Dhimmi biraa Amb. Dinaan kaasan lammiwwan Itiyoophiyaa Saa’udii keessatti rakkataa jiran gara biyyaatti deebisuuf hojiin gaggeeffamu itti fufee akka jiru, haNga ammaatti lammiwwan 15,300 deebifamuu ibsa.
Imaltuu guddicha Idii hanga Idiitti jedhamuuf waamicha gara Itiyoophiyaatti akka dhufaniif dhiyaatee simachuun lammiwwan biyyatti seenen qophilee adda addaa irratti hirmaataa akka jiran akkasumas afeerraan akkasii ayyaanoota kanneen biroo irrattis akka itti fufuu dubbatan jechuun Keeneedii Abaate gabaasee jira.


text:
Ministriin haajaa alaa Yukireenii Dymytroo Kuleebaa fi giti isaanii kan Rashiyaa Sergeey Laavroov walitti bu’iinsa Yukireen waliin jiruuf furmaata diplomaasummaa arguuf kamisa har’aa Turkii keessatti wal arganii jiran. Kunis erga Mooskoon biyya hollaa isee torban lama dura weerartee as wal ga’ii sandarkaa ol aanaa ti.
Bakka bashananaa kibba Turkii keessatti marii geggeessame kana irratti ministriin haajaa alaa Turk Mevluut kavuusogluu argamaniitu. Turkiin torbanneenii qabee garee lamaan walitti araarsuuf fala barbaadaa turte. Marii diplomaasummaa sadarkaa ol aanaa kamisa har’aa fooya’ina hiika qabu argamsiisa jedhanii kan eegan garuu hagas miti.
Xumura marii sanaa irratti ministriin haajaa alaa Yukireen Dmytro Kuleba tuuta oduuf ibsa kennaniin, isaanii fi Laavroov sa’aatilee 24f lola dhaabinsa tolchuu gama ilaaleen fooya’inni argame hin jiru jechuu dhaan hanga Yukireen harka kennitutti Raashiyaan haleellaa kan itti fufutu fakkaata, sana immoo Kiiyiv hin gootu jedhan.
Ministriin dhimma alaa Raashiyaa Sergey Laavroof addatti ibsa kennaniin, duulli waraana Rashiyaa akka karoorfametti deemaa jiraachuu isaa fi warreen gama dhiyaa Yukireeniin ilaalchisee amala balaa qabu agarsiisaa jriu jedhan.
Kaka’umsi Turkii walitti bu’iinsa hammaataa jiruuuf furmaata barbaaduuf yaalii diplomaasummaa geggeessamaa jiran hedduu keessaa tokko. Israa’elii fi Ferensaay kallattiin prezidaantii Raashiyaa Vilaadmir Putin waliin dubbachuu dhaan furmaata arguuf abdii kan qaban ta’uu ibsaniiru.
Haleella hospitaalaa Yukireen kan kutaa da’umsaa magaalaa Mariiyupul irratti haleellaa samii irraan raawwatameen daa’ima tokko dabalatee yoo xiqqaate namoonni sadii du’uu angawoonni Yukireen beeksisaniiru.
Raahyaan ennaa Yukireeniin weerartetti siivilota irratti fuuleffachuu ishee haaluu dhaan haleellaan hospitaala da’umsaa irratti raawwate jedhu oduu kijibaa ti jette. Biilsi sun hospitaala da’umsaa duraanii fi kan amma loltootaan qabamee jiru jettee jirti.
Prezidaantiin Yukireen Volodimiir Zeleniskii haleella hospitaala sana irratti raawwatame fixiinsa sanyii ti jechuu dhaan NATON Yukireen keessatti godinaa balaliin irraa dhorkame akka tolchu irra deebi’uun gaafatanii, aangoo qabdu garuu namummaatu isinitti hanqataa waan deemu fakkaata jedhan.


text:
Browsing Tag
Dirree Dhawaa
Baankiiwwaan Islaamaa tajaajila sirna Faayinaansii dhala irraa walaba ta’e Keennuuf biyyatti keessatti hundeeffamaa jiran!-->…
Sagantaan Muhaadaraa guddaan magaalaa Dirree Dhawaatti geggeeyfame
Sagantaa Muhaadaraa Magaalaa Dirree Dhawaa keessatti Alhada har'a mata duree "tokkummaa fi jaalala" jedhuun gaggeeyfame kana…
Bulchiinsi Magaalaa Dirree Dhawaa weerara Vaayirasii Koroonaa to’achuuf…
Hoggantuun Biiroo Fayyaa Magaalaa Dirree Dhawaa Aadde Lamlam Bazzaabbih ibsa kenniteen, hanga ammaatti Dirree Dhawaa keessatti…
Baankiin Hojii Gamtaa Oromiyaa Magaaloota gara garaatti, tajaajila baankii…
Baankiin Hojii Gamtaa Oromiyaa tajaajila baankii dhala irraa bilisa tahe kennuuf, magaaloota gara garaatti dameewwan isaa banaa…
Yunivarsiitiin Dirree Dhawaa barataan tokko eega ajjeefamee booda barnoota…
Guyyaa hardhaa barataan Oromoo tokko gamoo irraa darbamee eega ajjeefamee booda, bulchiinsi Yunivarsitichaa ibsa galgala kana…
Weerara Awwaanisaa too’achuuf Xiyyaaroonni lama ramadamuun gabaafame
Weerara Awwaanisaa godinaalee Harargee fi Naannoo Amaaraa keessatti ka'e too’achuuf, Dhaabbanni ittisa weerara Awwaanisa…
Ibiddi Masjida Murti-Guutoo kan magaalaa Dirree Dhawaatti qabsiifame…
Ibiddi kun garee maqaa SAATANAW jechuun of gurmeessee magaalaatti keessa socho’uun kan qabsiifame tahuu odeeyfannoon ni addeessa.…
Jeequmsa magaalaa Dirree Dhawaa keessatti ka’een lubbuun nama 2…
Magaalaa Dirree Dhawaa naannawa Qafiraatti guyyaa har’aa jeequmsa gareen “SAATANAWU” jedhee of mooggaase kaase hordofuun, lubbuun…
Bulchiinsa Magaalaa Dirree Dhawaa keessatti lakkoofsi namoota dhibee…
Weerarri dhibee Chikungunya jedhamuu torbaan sadi dura Bulchiinsaa Magaalaa Dirree Dhawaa Keessatti ka’e babal’atuun, yeroo ammaa…
Dhibeen Chikungunya jedhamu Magaalaa Dirree Dhawaa keessatti babal’atuu…
Hogganaan Biiroo Fayyaa Magaalaa Dirree Dawaa Dr. Fu'aad Kadiir dhibee Chikungunya magalattii keessatti ka’e ilaalchisee ibsa…


text:
Gabaasaan Mayyu (ona Anniyyaa) irraa nu dhaqqabe akka mirkaneeysutti Waraannii dhaabbataan naannoo Soomalii kan Ogaaden fii loltoonni Liyyuu Polis kan Ogaaden keeysatti ummata shoorarkeeysuun beekkame, daangaa naannoo Oromiyaa cabseee, lafa Oromoo Anniyyaa, Mayyuu Muluqee humnaan dhuunfate. Akka gabaasaa tanaatti, torbaan dabre guyyaa Salaasaa, tuutni loltoota Somalee lamaanuu harka tokko tahanii Oromoorratti waliin bobbahanii jiraattoota Oromoo kanneen naannoo Mayyuu qubatan balaa guddaa irraan gahanii jiran.
Gaafa dura humna waraanaatiin dhufanii Oromiyaa dhunfatan, Wayyaaneen Ummata Oromoo kan amma wayyaba tahe saba xiqqatti deebisuun nidandayama yaada ja’u Mallas dubbatee ture. Sagantaa dabaa, tan ummata Oromoo xiqqeeysuufii lafa isaa dhiphisuu kana hojiirra oolchuuf Wayyaneen, ollaalee Oromiyaa gara hundaan hidhachiiftee Oromoorratti bobbaasaa jirti. Humni Liyyuu Poolis, humna wayyaaneen jaartee hidhachiifte tahuun hubatamaadha.
Tarkaanfiin Liyyuu Poolis fii humna waraana Ogaaden kan amma Mayyutti bobbahe kuni Oromoo lafa isarraa buqqisani saba biraa qubsiisuuf sagantaa lafa kaayyame dalagatti hiikuuf duula walirraa hin cinne tahee jira. Akka kanaan baatii ( ji’a ) jahan dabre baha Oromiyaa kutaa Harar, Oromoota Anniyya, Oromoo Jaarsoo tiifii Oromoo naannoo Mi’eeysoo qubatan lafa isaaniirraa buqqiftee Ogaadenootaafii Issaaf kennanii ummatoota Oromoo fii Soomalee jiddutti xifaa uumani jiran. Baatii April tana keessa, lafa Anniyyaa ona Mayyuu irratti duulli gara Ogaadeniin baname Oromoo kumaatamaan lafa isaa, Mayyurraa buqqisee jira. Oromoon meeshaa, humna waranaatiifii lojistikii (logistics) akka Liyyuu Polis waan hin qabneef lola itti baname dura dhaabbatuu hin dadeenye.
Warri Oromoo Anniyyaa, Jaarsoofii Mieeysotti duula banee jiru kun eenyu faa? 1) Waraana mootummaa naannoo Soomalii (Killil 5) fii 2) waraana addaa ka liyuu police ja’amu, ka wayyaaneen akeeka ykn dalagaa tanaaf qopheeyfatte.
Mayyu lafa jidduu Cululiifii laggeen Ereriifii Gobeelle jiddutti argamti. Lafti Mayyu ja’amtu tun hedduu guddoodha. Dheerinni isii kaabaa kibbatti km 350 ni caalti, baharraa dhihatti KM 180 ni caalti. Lola haaraya kanaan Qabeenyi Anniyyarraa a’ame (saamame); Loon 475, Gaala 25 fii Harree 15 Ummanni Oromoo Anniyyaa kan ona isaarraa buqqa’ee Huusetti walitti qabamee jiru 20,000 ni gayan ja’ama Namoonni gataniis ni jira. Namni Oromoo kan Liyyuu Polis fii waraana Killil shaniin ajjeefaman nama 37 ja’ama. Oromoon Mayyuu lafa qonnaa kani duraan qabaniifii oomisha isaanii akkasumatti humna ajjeeftootaatiif dhiisanii biraa baqatan.
Ummanni Oromoo qawwee gahaa hin qaban. Bakka heddutti mootummaan irraa hiiktee jirt. Hanga xiqqaa harkatti hafeef ammoo rasaasa hin qaban. Gara kaaniin ammoo Wayyaaneen Soomaloota Killil 5 ijaartee hdhachiiftee Oromoota nagaya (innocent civilian) irratti bobbaaftee jirti. Gara geejjibaatiin akkasumatti Oromoon ir’ina guddaa qaban. Yeroo kuni tahu Soomalootaafii Wayyaanota hidhannoo fii rasaasni konkolataa, xayyaaraa fii gaalatti fe’mee jala deema. Karaa biraatiin yoo Oromoon Anniyya humna waraana Soomalee kana ofirraa dhawan Wayyaaneen gara OPDO tiin hidhannoo ni hiikkachiifti. Torbaan dabre yeroo ummanni Oromoo Anniyyaa humna Soomalee ifirraa ittisuuf tattaafate, OPDOn ajaja Wayyaneetiin namoota Oromoo kudhanirraa qawwee hiikanii turan. Balaan ammaa tuni tan Anniyya, Jaarsoo fii Mi’eeyso qofa xiyyeeffattee miti. Balaan tuni Oromoo akka sabaatti lafarraa duguuguuf wixinamtee hojiirra oolaa jirti. Gochi kuni gocha duguugiinsa Shanyiiti.
Balaan tuni tan Wayyaneedhaan karoorfamre; balaa duguugiinsa shanyiiti. Kanaafuu Oromoon gara hundaan harka walqabatee, duguuginsa shannyi kan akka ummataatti isa aaggate kanarraa if eewaluu qaba.


text:
Bitootessa 12, 2013 (Oromo Liberation Front) – Ummata Oromoo keessaa dhalatee guddifachaa diinaa tahuudhaan saba isaa gabrummaa jalatti kan iggitaa jiru OPDOn yeroo irraa gara yerootti rakkoo keessa isaatti babal’achaa deemaa jiru furachuu hin dandeenye. Rakkoon keessa OPDOtti dhalataa turee fi dhalatees jiru gabaabaatti ‘Oromoof haa dhaabannuu’ fi ‘Oromoof hin dhaabannuu’ dha.Warri farrummaa Oromootiin guutamee Oromoof hin dhaabannu jedhu yeroo hundumaa tumsa warra TPLF qabu waan taheef, warra haqaan araaramuu hawwu ukkaamsuu fi dhabamsiisuu irratti hanga ammaatti milkaawaa dhufuunis beekamaa dha. Haa tahu malee hanga maayyiitti milkaawuuf akka hin jirre jala murree dabruu qabna.
OPDOn du’a Mallas Zeenaawiitti aanee rakkoo keessa isaa dhoowee dhagahame furachuuf akkuma gahummaa dhabee fi rakkinaan liqimfametti jira. Ilaalcha wal faallaa lama kan dhaabicha keessatti dagaage furuuf jecha isa tokko isa kaan moosisanii yaada miseensotaa fi hogganoota dhaabichaa gar tokkotti luuccessuun akka balaa qabu waan hubatameef akkuma qadaadametti yoona gahe. Ammas akkuma qadaadametti kora haadhoo isaa EPRDF (bixxila TPLF) kan ALHtti Bitootessa 14-17tti geggeeffamu irratti hirmaachuuf qophiitti jirama. Kora kanatti aanee qajeelfama TPLFiin OPDO keessatti tarkaanfiin fudhatamuu mala shakkiin jedhus ni jira. Kunis kan agarsiisu akka dhaabichi miilla lamaan dhaabbatee of danda’ee rakkoo keessa isaa furachuu hin dandeenye, akka dhaaba dhala Oromoo tokkotti ija Oromummaa walaba taheen qorannoo geggeessee of xaliiluun akka hin eehamamneefii fi harka Wayyaanee qofaan hireen isaa kan murtaawuuf tahuu isaa ti. Kun akkaataa uumama OPDO irraa kaée kan murtaawe tahuyyuu, ilmaan Oromoo dhaabicha keessatti of tahanii sammuu Orumummaatiin yaaduu hawwan biratti gaaffii belbeltuu ‘hanga yoomiitti?’ jedhu dhalchaa deemaa jira.
Rakkooleen OPDO olitti eeraman marti kan maddan, dhaabichi Oromoo keessaa dhalatee sagalee dhahannaa onnee Oromoo dhaggeeffachuu manna, humna Oromoo dhiitee bitaa jiruuf ergamtuu tahee hojjechuu isaa irraa ti. Saba keessaa dhalateef gaachana tahee qara eeboo diinaa irraa qolachuu mannaa, eeboo fi gaachana diinaa tahee deebisee saba isaa waraanuu isaa irraa ti. OPDOn abbaa fi haadha irraa dhalate, Oromoo saba guddicha osoo qabuu, dhala guddifachaa TPLF tahee hojjechuuf akka dhaabaatti gaafuma labsamu hireen isaa jal’atte. Hogganoonni dhaabicha keessaa kan of dagatanii alagaaf amanamtummaan dalaguu murteeffatan hanga aangoo irra jiranitti garaa guuttatanii buluu malu. Guddifataan isaanii gaafa gaafatama irraa kaasee isaan darbe garuu lafa itti kufan hin qabani. Ummata Oromoo keessattis tahee sirna itti qunca’anii tajaajilaa bahan biratti jibbamoo fi tufamoo tahu. Dhala isaaniis maqaa gaarii dhaalchisan hin qabani.
Dhaabni saba tokko keessaa dhalatu saba keessaa bahe sanaaf afaan, ijaa fi gurra tahee hanga hin tajaajilletti keessaanis alaanis nagaa hin argatu. OPDOnis Oromoo keessaa dhalatee murannoodhaan Oromoof hanga hin dhaabbannetti, kabaja dhaabummaas tahee milkii sochii horachuun waan hin yaadamne. Dhaaba akkasitti saba keessaa dhalate gansiifamee guddifattummaa diinaatiin dagaagfame keessatti yeroo hundumaa ilaalchi gos tokkichi jiraachuu hin danda’u. Misoonsota dhaabichaa keessaa kanneen garaa guutuu diinaaf ergamanii buluu murteeffatan akkuma jiran hunda, kanneen gochaan kun keessa isaaniitti irriba isaan dhowwatus jiraachuun waan hin hafne. Dhaabni ilaalchi lamaan kun keessatti dagaage rakkoo sabatiinsa dhaabummaa fi miseensota isaa gidduu qabaachuun beekamaa taha.
Rakkoo kana furuun kan danda’amu karaa lama. Tokko, warra fedhii alagaa guutuuf hojjetan irra aananii dhaabicha dhaaba saba keessaa dhalate sanii taasisuu dha. Karaan lammataa ammoo, kanneen alagaaf hojjatan warra Oromoof hadoodu dhabamsiisanii dhaabicha guutummaatti ulee alagaa taasisuu dha. Furmaanni inni duraa furmaata firaa/lammii ti. Haa tahu malee furmaanni kun hanga olaalntummaan waraanaa fi bureaucracy diinaa mataa dhaabichaa gubbaa jirutti milkaawuuf qabsoo hadhooftuu fi murannoo barbaada. Kana milkeessuun qophii haalduree kan barruu tana keessatti eeruun hin barbaachifne gaafata. Yoo kun milkaawe diinni salphatee Oromiyaa irraa harka fudhachuutu dhugooma waan taheef wareegamni tarkaanfiin kun gaafatu salphaa hin tahu. Qabsoo akkaan qindaawaadhaan itti deemuun garuu dubbii yeroo ti malee waan hin oolle.
Furmaatni inni lammaffaa, kan warra Oromoof hadoodu dhabamsiisanii dhaabicha guutummaatti ulee alagaa taasisuu jedhu furmaata diinaa ti. Eega OPDOn dhalatee qabees osoo wal irraa hin cinne hojii irra oolchuuf kan dhama’amaa turee dha. OPDO keessaa warra sammuu Oromummaatiin yaadu yeroo yerootti dhabamsiisuuf hojjetamaatuma ture tahu illee, guutmmaatti hin milkoofne.Har’as OPDOn akka TPLF hawwutti guutummaan guutuutti dirqama ergamtummaa bahachaafii hin jiru. Sammuuwwan Oromummaan yaadan OPDO keessaa haxaawanii dhabamsiisuunis gonkumaa waan hin dhugoomne. Kana dhugoomsuun miseensota OPDO guutummaa guutuutti alagoota irraa qofa kaadhimachuu gaafata. Kana gochuufis yaaliin taasifamaa dhufe jiraatuyyuu, bifa kanaan Oromoo bal’aa gowwoomsuun waan hin fakkaanne tahe. Yaaliin OPDO alagoota qofa irraa ijaaranii Oromoo irratti fe’uuf jalqabamee ture daranuu ummata Oromoo irraa dhaabicha fageesse. OPDO keessaa dhiiga Oromoo dhabamsiisuun kan itti fufu yoo tahe, inumaa, balaa irra-hamaa dhalchee akka lubbuu mootummaa Wayyaanee gaaga’u waan hubatame fakkaata.
Kanaafuu toftaan kun har’as hanga ta’eefuu shaakalamaa jiraatullee, irra-guddaatti garuu ‘qalbii ummata Oromoo ABO irraa fageessina’ yaada jedhuun, fedhiinis tahee dirqiidhaan ilmaan Oromoo bal’inaan OPDO keessatti kaadhimachuutu babal’ate. Keessumattuu dargaggoo Oromoo deeggartummaa ABO irraa gara ofiitti deebisuuf jedhamee duula bal’aa tu geggeeffamaa jira. Yuniversiitiilee fi kooleejota keessaa joollee Oromoo dirqiidhaan unkaa miseensummaa OPDO guuchisuun faashina bara kanaa tahuun beekamaa dha. Ilmaan Oromoo fedhiinis tahee dirqiin OPDOtti miseensomaa jiran kun hundi ammoo, jaalatamus jibbamus dhiigni isaanii Oromoo dha waan taheef, guutummaatti Oromummaa irraa fagaatanii jiraachuu hin danda’ani. Hangamuu dalagaa argachuuf jecha dirqamaniis tahee fedhiin gowwoomfamanii yoo miseensoman iyyuu, oolee bulee dhiigni Oromummaa isaanii dheekkamee daandii jal’oo san irraa isaan deebisuun waan hin hafne. Waan alagoonni Afaan Oromoo dubbatanii fi gooftoliin TPLF gubbaa irraa gad isaan waga’an yeroo hundumaa cal jedhanii hin liqimsan. Kanaafuu dhaaba tokkicha kan dantaa Oromoof dhaabbatuu fi dantaa Oromoo alagaaf gurguru, akkasumas, humni ‘of haa taanu’ jedhuu fi ‘of hin taanu’ jedhu wal gaarreffatu keessatti sabatiinsi dhaabummaa jiraachuu hin danda’u. Isa kanatu keessa OPDO goolaa jira.
Hanga olaantummaan TPLF biyyattii bituu itti fufutti gooliin keessa OPDO kun kan qabbana argatu hin fakkaatu. Wayyaanonni akkuma aadeffatan OPDO keessatti bakkoota furtuu tahan namoota isaaniif amanamoo tahan qabsiisuuf lafa jala qophii geggeeffachaa jiraachuun beekamaa dha. Tarkaanfiin kun ammoo ilmaan Oromoo baay’ee kan fayyaalummaadhaan dhaabicha keessatti hiriiran akka rukutuuf jiru hin haalamu. Akkaataa moyxannoo tarkaanfii Wayyaanee amma duraa irraa kan beekamu, imaammata ‘waraabessa quufe waraabessa beela’adhaan bakka buusuu’ jedhutu hordofama. Matootii OPDO warra hangamuu sirnichaaf amanamee bara dheeraaf dalagaa ture kaasanii dabballee qacalee jalaa ol dhufu, kan nyaatee garaacha guuttachuuf hamuummatu fuudhanii mataa gubbaa kaa’uu dha. Dabballeen qacaleen sunis hanga danda’u nyaatee eega quufee ulfaatee booda, qacalee isa jalaa ol bahu fuudhanii irroomsuudhaan isa quufee gooftolii tuffachuu kajeelu karaa irraa maqsuu dha. Toftaan akkasii kun faayidaa lama qaba. Faayidaan inni jalqabaa fi guddichi, dhaabichi bara baraan toyannoo gooftolii ol’aanoo jalaa akka hin baanetti tiksa. Dhaabicha keessatti warraaqsi akka hin dhalannetti qaawwa hiree jiraachuu malu hunda cufa jedhamee amanama. Faayidaan lammaffaa, ummata ittiin gowwoomsuuf kan gargaaru taha. ‘Warra aangootti fayyadamee quufee isin miidhaa ture karaa irraa maqsine’ jedhamee ittiin ummatatti ololama.
Kanaafuu joolleen Oromoo haala jireenyaatiin dirqamaniis tahee dantaa yeroof gowwoomfanii OPDO keessatti miseensoman adeemsa Wayyaanee kana irraa maal barachuu qabu? Deebiin gaaffii kanaa ifaa dha. Akkuma warra dabreetti akka shonkooraa alalfatamanii darbamuu, kanaanis maqaa fi seenaa ofii dhabanii salphachuu mannaa, xiqqaattus guddattus gaafatama harka isaanii jirutti dhimma bahanii seenaa hojjechuu filachuu qabani. Qabeenyaa Oromiyaa alagaan akaafaadhaan saamee fal’aanaan isaan dura qabu laalanii of gurguruun salphina. Qabeenyaa ofii guutummaatti harka alagaa keessaa micciiranii deeffachuudhaan of irratti abbaa tahanii du’uun ofiifis sabaafis kabajaa gudda dha. Kana gochuuf ammoo OPDO akka dhaaba Oromootti dhuunfachuuf qabsoo keessaa jabeessuun fardii taha.
Wanni hubatamuu qabu, mootummaa Wayyaanee keessatti dabballeen kabajaa ofii gurguree diinaaf ergamus tahee kan aangoo sobaatiin machaawuu lagatee hanguma taheefuu saba ofii irra harka qabu bara baraan aagnoo irra hin jiraatu. Garaagarummaan jara kana lamaan gidduu jiru garuu, inni diinaaf gugguufuu xiqqeessee saba ofii irra harka qabu boru gaafa aangoo irraa darbamu lafa itti kufuu fi maqaa wayyaa dhala ofiif dabarsu kan qabaatu yoo tahu, kan dugdaa citee diinaaf ergamaa bahee guyyaan geenyaan yoo achi irraa darbamu hiree kana kan hin arganne tahuu isaa ti. Seenaa qondaalota OPDO hanga har’aa yoo laalle, dhugaan kun caalaatti ifee mul’ata. Qondaalonni OPDO bar tokkotti ‘pirezdaantii Oromiyaa’ jedhamanii maqaan isaanii tuulamee mul’achaa bahe har’a eessa jiru? ‘Pirezidaantii Oromiyaa (OPDO) jalqabaa’ kan tahe Hasan Alii eessa jira? Namni sadarkaa sanatti ‘biyya bulchaa’ bahe jedhamu maaliif galgalli isaa jireenya baqattummaa tahe? Mootummaa waliin hojjechaa ture qofa osoo hin taane saba keessaa dhalate (Oromoo keessaa fi alaa) irraas adda bahee osoo lubbuun jiruu jireenya kophxummaa wanni isa mude maali?
Junaydii Saaddoo hoo, eessa jira? Namni kaleessa gaafa Waldaa Maccaa fi Tuulamaa cufsiisu ‘waldaan kun waa’ee Oromoo dubbachuuf mooraalii maalii qaba?’ jedhee geeraraa ture har’a maaliif hiree waldaa cufamee san mudate? Namni kaleessa barattootni Oromoo 300 ol yuniversiitii tokkicha irraa wayta ari’aman, ‘ari’amuun isaanii sirrii dha; gara fuulduraattis ni ari’amu’ jedhee diina gammachiise, har’a maaliif ofiifuu ari’amee barattoota ariisise san wajjin hiriira UNHCR galee dhaabbata? ‘Pirezdaantii’n kaleessa hoggaa barattoonni Oromoo Agaaziidhaan mataa mataa isaanii keessa dhawamanii ajjeefaman ‘baga dhawamani, borus mataa mataa isaanii keessa dhoofnee ajjeefna’ jedhee amanamtummaa isaa diinaaf mirkaneesse har’a yoo xiqqaate maaliif haadha manaa isaa hidhaa irraa hiiksifachuu dadhabe?
Qondaalonni OPDO dhiigaan Oromoomanii gochaadhaan Oromoomuu hanqatanii diina gabbaraa bahan kun har’a gaafa gooftota isaaniitiin bakkaa buqqifaman lafa itti kufan dhabanii argamu. Akka saba isaaniitti hin deebine sabni isaan lagateera. Akka diina waliin itti hin fufne diinni alakfatee isaan tufeera. Hiree qurxummii galaana keessaa baatee mudatan. Of qusannoo tokkoon maleetti galanni Wayyaaneef oolaa bahan salphina kana irraa isaan hin baraarre. Yeroo baay’ee namoonni yoo qondaalota OPDO gorsan, ‘Gaafa Wayyaaneen aangoo irraa kufte waliin Maqaleetti hin galtaniitii, yeroodhaan jalaa deebi’aa’ kan jedhu ture. Har’a garuu warri gorsa sabaa dide osoma sirni isaanii aangoo irra jiruu gatii harka isaanii argachaa jiru. Kunis haqni sabaa ofii humna hangamii akka qabu qabatamaatti agarsiisa.
Namni qalbii qabu kana irraa waan baay’ee barata. Oromoo tahanii Oromoo gananii Wayyaaneef ergamuun, booddeen isaa salphina tahuu fakkeenya eerame irraa barachuun hin ulfaatu. Kana keessatti Oromoo ganuu fi Oromoon araaramuu jechuun maali? Oromoo ganuu jechuun, dhaaba Oromoon abdatu jabeeffachuu dhiisanii dhaaba diinni Oromoo ittiin bituuf bixxile akka dantaa diinaaf tolutti jabeessuuf dhama’uu dha. Oromoodhaan araaramuu jechuun ammoo, dhaaba Wayyaaneen Oromoo ittiin bituuf bixxilatte harkaa micciiranii baasanii saba ofiif dhaabbachuu; kanaanis dhaaba Oromoo qabsoo haqaatti jiruuf tumsa hin daddaaqamne tahuu dha. OPDOn sabatiinsa waaraa kan argatus gaafas qofa!
Infoo Deeskii ABO
Source: Oromo Liberation Front


text:
Mootummaan Itoophiyaa ummatni miiliyoona 8 beelaaf saaxilamuu ibsuun, hawaasa addunyaa irraa deeggarsa doolaara biiliyoona 1 fi miiliyoona 600 gaafate. Mootummaan biyyattii akka jedhutti ummata sababaa caamaa, walitti bu’iinsaa fi balaa lolaatiin hanqina nyaataatiif saxilame baraaruuf maallaqa gayaa waan hinqabneef gargaarsa hatattamaa kan barbaachisu tahuu ibse.
Dhaabbata Mootummoota gamtoomanitti qindeessaan gargaarsa namoomaa kan Itoophiyaa Ahunna Eziyakonwa Ononche VOA’f akka himetti, horsiisee bulaan maatii isaanii nyaachisuuf foonii fi aanan beeylada irraa argatanitti fayyadamu. Haata’u malee waggaa Sadan dabran keessa hawaasni horsiisee bulaan miiliyoona 2 fi kuma 400, beeyladaan isaanii dhibbeentaa 80 tahu jalaa dhume. jedhe.
Yeroo ammaa ijooleen miiliyoona 3 fi kuma 500 hanqina nyaataatiif kan saaxilaman akka tahee fi kanneen keessaa daa’imman kuma 300 tahan nyaata madaalawaa addaa hatattamaan yoo hin argatin, balaa hamaaf kan saaxilaman tahuu qondaalli UN kun akeekkachiise.


text:
Chaayinaa keessatti Vaayrasii haaraan Koronaa jedhamu lubbuu nama 17 galaafachuu isaa aangawoonni tajaajiila eegumsa fayyaa ka biyyatti beeksisanii jiru.
Duraan lakkofsii namoota du’anii 9 ta’uun eega ibsamee booda al tokkoon 17 ga’e jedhama.Kanas kan labse komishiina fayyaa Chaayinaa yoo ta’u kunis aangawoota kutaalee waabeeffachuun akka ta’e sabaa himaan mootummaa beeksisee jira.
Angawoonni akka jedhanti duutii kun kutaa Chaayinaa Hubee keessatti kan dhaqqabee yoo ta’u namoonni 440 kutaalee biyyatti 13 keessatti vaayrasii kanaan qabamuun isaanii ibsamee jira.
Jaarmayaan fayya addunyaa walgahii hatattamaa har’a gaggeessaa ituu jiruu namoonni haganaa du’uun isaanii gabaafame.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Bortajekki attamate hasiisanno daata ajishate gumula dandaatto. Qineessubba suwashshu garinni attamaanchoho attamate woy fayilete attamate babbaxxino garinni tirama dandiitanno.
LibreOffice - DoorshubbaUduunne - Doorshubba - LibreOffice - attami.
Aantanno qineessubba doorshubba aana kisi:
Printer - to define options for reducing data while printing directly to a printer
Print to file - to define options for reducing data while printing to a file
Shoolu doorshubba xaadooshshuwa doori, aanchite OKkisi.
Baala bortajubba xa attamatote aaniti soorrote doorubba horoonsidhanno.
Bortajekki attami.
Daata xambete, suuti kuulshaho, woy bitimaappuwate ajisha dandaatto. Daata ajishatto yannara, Batinye attamaano aana attamammete isilanchimma anje dila"atto. Kayinni attamote yanna lowo geeshsha haranchote, nna fayilete attamatto yannara, fayilete bikka lowo geeshsha shiimate.


text:
Tajaajila Faayinaansii Investimentii Waliinii Irratti Hundaa’e
Tajaajila Faayinaansii Musharakaah
Tajaajilli faayinaansii ‘musharakaah’ kun bu’uura waliigaltee baankii fi maamilli dursanii taasisaniin qaamoleen lameenuu ykn baankii fi maamilli dhibbentaa kaaphitaala isaaniitiin hojii shariikummaadhaan investimentii hojjetamudha.
Faayidaa fi amala addaa tajaajila kanaa
Mudarabah (Joint- Venture)
Mudarabah is a joint-venture between owner of capital (Rab-ul-Maal) and an entrepreneur (Mudarib) who provides the expertise knowledge.


text:
1.Odaa Roobaa,
2.Odaa Nabee,
3.Odaa Bisil,
4.Odaa Bulluqii fi
5. Odaa Bultum.
Maanguddoon Haajii Mormor Abbaa Seenaa jedhaman seenaa afoolaan jiru yo himan, odaan Oromoo sagal jedhu. Dabalaanis, odaa shanitti seeratu tumame, afuritti ammoo seerrri itti eebbifame, jedhu. Odaa gugurdoo Oromoon jalatti murtee gugddoo dabarfatu keessaa:
1. Odaa Nabee (Shawaa Bahaa naannoo Duukam)
2. Odaa Bultum (Harargee )
3. Odaa Bulluq (Horroo-guduruu Wollaggaa)
4. Odaa Adoolaa (Gujii)
5. Odaa Roobaa (Baale)
6. Odaa Bisil ( Macca keessa)
7.Odaa Hullee, (Jimma)
8. Odaa Doogii,(Ilu-abbaa-boor)
9.Odaa Gudayyaa (Odaa Mandiidaa Waaqoo jedhama).


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Joo Baayidenii fi itti aantuu prezidaantii Kamaalaa Harris, har;a gara kutaa Joorjaatti imalaa kan jiran yoo ta’u, weerara COVID-19 akkasumas kibxata darbe bakka qaama itti sukkuummatan kan Atlaantaatti dhukaasa raawwatame ilaalchisee ibsa kennuuf jiru.
Hoogganoonni Yunaayitid Isteetis kun hoogganoota lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Asia waliin wal arganii yakka jibiinsaa lammiiwwan dhalata Asia irratti fuuleffate illee mari’achuuf jiran.
Angawoonni Joorjaa garuu dhukaasa sana yakka jibbiiinsaa ti ittiin hin jedhin jiru. Sababiin isaas shakkamtoonni akka jedhett dhimmi isaa fedha quunnamtii saalaan kan wal qabate waan ta’eef. Prezidaantii fi itti aantuu prezidaantiin angawoota waaltaa to’annaa fi dhukkubaootaa waliin ennaa Joorjaa daawwatanitti wal arganii haala US weerara COVID-19 ittti qabdee jirtu mari’achuuf jiru. Koroorri isaanii jalqabaa duula “Deggersi Dhufeera” jedhu kan doolaara dandammachiisa dhimma COVID kan doolaara tirliyoonaan laka’amuu beeksisuuf ture.
Hiriirri sunis sababaa dhukaasa lubbuu namoota saddeet, ja’a hidda dhalata Asia galaaate irraan kan ka’e yeroo biraatti darbee jira.


text: Itiyoophiyaa keessati qaala’insa Jireenyaa yeroodhaa yerootti dabala dhufetti furmaata barbaacha Mootummaan dhiheenya kana murtii dubarseen mi’oonni nyaataa ka bu’uuraa biyyoota alaarraa galfaman dilaala yokaan qaraxa malee akka biyya galanii fi dhiyyeessiin Oomishaalee nyaataa karaa Firaankoo Vaalutaa jedhamuun akka biyyaa galan eyyama kennuu isaa beeksisee jira. Murteewwan akkanaa qaala’insa jireenyaa fi daballii gatii yeroo ammaa biyyattii mudate hagam furuu danda’a kan jedhurratti ogeessonni dinagdee ibsa nuuf kennaniiru.


text:
Humnoota naga-eegumsaa mootummaan baatii tokko dura hidhamanii tibbana gadi lakkifamuu ka dubbatan bakka-bu’aan Paartii Kongirasii Federaalawa Oromoo/ KFO obbo Fiqaaduu Ayyaanaa, rakkoo hidhaan isaaniifi maatii isaanii akkasumas hojii isaanii irratti uume, jedhan VOAf ibsanii jiran.
Dhimma hidhaa Oromiyaa bakka adda addaatti geggeeffamaa jira, jechuun kan himatan Paartileen mormitootaa lama: Addi Bilisummaa Oromoo fi Koongirasii Federaalawa Oromoo KFOn hoji-geggeessitoonnii fi miseensonni isaanii hedduun akka hidhamaa jiranii fi irra-caalaan isaanii akka seeratti hin dhihaatiin dubbatu.
Mootummaan namootni hidhaman sababaa mormii siyaasaaf otuu hin taane yakka hojjachuutti waan shakkamaniifi jedha. Dhimma hidhaa Oromiyaa keessaa irratti xiinxaltootaa fi hayyoota seeraas dubbisnee jirra.
Gabaasaa keenya caqasaa.


text:
Manni marichaa qondaaltota naannichaa sadarkaa hoggansa ol’aanaa irra turan kanneen sababaan mirga himatamuu dhabuu irraa mulqeef, sarbamiinsa mirgoota dhala namaa dabalatee yakkoota gara garaa raawwachuun waan shakkamaniifi tahuu beeksise.
Namoota mirgi himatamuu dhabuu irraa mulqame 12’n keessaa 6 sarbamiinsa mirgoota dhala namaatiin, kan hafan 6 ammoo malaammaltummaa fi yakkoota garaa garaatiin himanni irratti banamuu gabaafame.
Namoota 12’n keessaa jaha har’a too’annaa jala kan oolan yoo tahu, gariin isaanii ammoo biyyaa irraa dheessanii kan bahan tahuu odeeyfannoon ni addeessa. Haata’u malee namoota biyyaa bahanis himannaan isaanii bakka isaan hin jirretti kan ilaalamu tahuu ibsame.


text:
#SEENAA_DHUGAA!!! * Isaan kunneen gar-malee waan wal-jaalataniif ija isaanii afoo wal-dhabuu kan hin feene yoo ta’an, akka carraa ta’ee guyyoota hedduuf osoo ijaan wal hin …Read More »
DHIIRA DHIIRKOOLEE YKN FIINXEE DHIIRAA /ALPHA MEN/ KAN JADHAMU DHIIRA AKKAMIITI??
Gadaa Dirribaatiin Qoraasuma Jaalalaa Afaan ingiliffaan ‘alpha men’ jadhama. Afaan oromootiif akka mijjaahutti yoon hiikuuf yaalu fiinxee dhiira/dhiira dhirkoolee/ ja’een moggaase. Dhiira dhiirkoolee jachuun gosa …Read More »
OFIRRAA KAASI MALEE*
Taammanaa Bitimaa irraa Ginni bittaa-Maqalee Jarri qawween as galee Akkuma Minilik-faa Uummata keenya qalee Ijoollee teenya qalee Yaa Oromoo …Read More »


text:
Aanaalee naannoo Sidaamaa fi magaalaa Hawaasaa keessatti tamsa’inni vaayiresii koronaa hammaataa adeemuu institiyuutiin fayyaa hawaasaa naannoo Sidaamaa fi qajeelfamni bulchiinsa fayyaa magaalaa Hawaasaa beeksisanii jiru.
Tamsa’ina Vaayiresichaaf qooda ol aanaa kan gumaache hawaasichi of dagachuu isaa fi labsiin yeroo hatattamaa mootummaa federaalaan labsame waan hin eegaminiifi jedhaniiru.
Naannoo Sidaamaa keessaa namoonni 1000 ol vaayiresii kanaan kan qabaman yoo ta’u magaalaa Hawaasaa keessaa immoo namoonni 854 qabaaniiru.
Torbanneen laman darban naannoo sana keessatti faca’inni vaayiresichaa hammaateera jechuu dhaan daayirikterri institiyuutii fayyaa uummataa naannoo Sidaamaa Dr. Maatee Mengeshaa ibsaniiru jedha Yoonaattan Zebdwoos Hawaasaa irraa.


text:
Konkolaataan fe’umsaa 27 kanneen gargaarsa nyaataa fi kanneen biroo Neetriik Tonii kuma tokko fe’anii dhuma torban dabree Maqalee seenuu isaanii waahiloonni keenya nutti himan jechuun dubbii himaan Tokkummaa Mootummootaa Steefan Jaarik ibsanii jiru.
Gargaarsa gamasitti erguun baatii darbee erga eegalamee as inni kun yeroo 4ffaaf ta’u ibsanii, kunis baatii sadiif gargaarsa erguun eega addaan cite booda jedhan.Waluumaa gala erga gargaarsa erguun kun jalqabamee as kokoolaataan gargaarsa fe’an 169 Tigraay seenuu fi kan abdii kutannaan eegamuu gargaarsa meetriik tonii 4300 gamas aseenee jira.
Boba’an dhiiyeenya kana seenees hojii akkaan barbaachisaa ta’an itttiin babal’isanii gaggeessuuf kan oolee yoo ta’u, gargaarsii Tigraay seenaa jiru garu isa barbaachisuu keessaa xinnoo ta’u dubbii himaan kun ibsanii jiru.
Tajaajilli barbaachisoo ta’an kan akka Eleektrikaa, caasaalee qunnamtii fi baankii dabalatee kanneen biroon harka caalaan akka citeetti jira.Tokkummaan mootummootaa michoota keenya waliin gargaarsii Tigraay hatattamaan akka dhaqqabu gochuuf aangawoota waliin hojjanna jedhanii, kunis sanyii midhaanii, xaa’oon baatiin itti midhaan facaafatan akka gamas dhaqqabu dabalata jedhan.
Bulchiinsa naanoo Afaar fi Amaaraa keessatti walitti bu’iinsa uumameen kanneen miidhamaniif, gargaarsii barbaadamuu akka ballinaan kennamuufi aangawootawaliin hojjanna jedhan.Torban dabree bulchiinsa Amaaraa keessa uummata kuma 56 ta’u michoonni keenya nyaata raabsanii fi jiru jedhanii, dhuma baatii Muddee jalqabee uummanni Miliyoona 19 caaluu mootummaa tokkummaa mootummootaa fi jaarmayoota kan mootummaa hin ta’iin ykn NGO biraa gargaarsa nyaataa argachuun ibsanii ibsamee jira.


text:
Leenjiin imaamotaa fi Du’aatotaa kennamu kun, guyyaa sadihiif karoorfamee har’a Magaalaa Adaamaa Kolleejjii Imaamuu Shaafi’i keessatti jalqabame. Majliisa Oromiyaatti Daayrektoreetiin imaamotaa fi Du’aatotaa, Leenjii marsaa lammataa kana irratti akka hirmaataniifi Zoonii fi Bulchiinsa Magaalotaa Oromiyaa hundarraa imaamotaa fi du’aatota kan affeere tahuunis beekameera.
Leenjii Adoolessa17-19/2013tti turu kana irratti Ulamoonni gurguddoon Mata dureewwan garagaraa irrattii leenjii ni kennu.
Haaluma kanaan Mata dureewwan Leenjii kanaa jidduu muraasni:
Tokkummaa islaamummaa jabeessuu
Barbaachisummaa khuxbaa(gorsaa)
Barbaachisummaa fi Faayidaa Fatwaa
Hojiilee bu’uuraa fi galma isaanii
Xiyyeefannoo da’waa kanneen jedhanii fi matadureewwaan birootis kan qophaayan tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Dabalataanis hirmaattoonni haala qabatamaa naannoo isaanii irratti hundaayuun muuxannoo akka waliif dabarsan mariin kan geggeeffamu tahuus ibsame.
Xumura leenjichaa irrattis waraqaan ragaa hirmaattotaaf kan kennamu tahuullee walitti qabaan imaamotaa fi Du’aatotaa Oromiyaa Sheikh Amiin Ibroo beeksisan.
Leenjiin imaamotaa fi Du’aatotaa kennamu kun, guyyaa sadihiif karoorfamee har’a Magaalaa Adaamaa Kolleejjii Imaamuu Shaafi’i keessatti jalqabame. Majliisa Oromiyaatti Daayrektoreetiin imaamotaa fi Du’aatotaa, Leenjii marsaa lammataa kana irratti akka hirmaataniifi Zoonii fi Bulchiinsa Magaalotaa Oromiyaa hundarraa imaamotaa fi du’aatota kan affeere tahuunis beekameera.


text:
Ameerikaan filannoo Koongoo keessatti geggeefameen walqabatee jeequmsi ni ka’a sababa jedhuun, loltoota isii Gaaboon keessa kan qubsiifte tahuu gabaafame
Filannoo prezdaantummaa Koongoo (DRC) keessatti December 30/2018 geggeefame hordofuun jeequmsi ka’uu malaa sodaan jedhu kan babal’ataa dhufe yoo tahu, Ameerikaan Koongoo keessatti rakkoon yoo kan uumamu tahe lammiilee isii biyyattii keessaa baasuudhaaf sababa jedhuun, loltoota isii biyya ollaa koongoo kan taate Gaboon keessa kan qubsiifte tahu ibsite.
Prezdaant Traamp Jum’aa kaleessaa Xalayaa Kongirasii Ameerikaatiif barreesseen akka ibsetti, marsaa duraatiif loltoonni Ameerikaa 80 tahan Arba’aa dabre hidhannoo guutuu fi xiyyaara waraanaa tokko waliin Gaaboon kan qubatan tahuu hime. Marsaa itti anuun ammoo waraanni dabalataa gara Gaboon, DRC fi Koongoo Braazaaviilitti kan ergaman tahuu ibse. Ameerikaan akka jettutti waraanni Koongoo fi biyyoota ollaa keessa qubsiifamaa jiru kun, hanga haalli Koongoo keessa jiru tasgabbaahutti naannicha kan turu taha.
Gama biraatiin ammoo Komishiiniin filaannoo Koongoo bu’aa filannoo Prezdaantummaa Alhada boruu kan ibsu tahuu beeksise. Haa ta’u malee Gamtaan Afrikaa fi dhaabbileen idil addunyaa heddu, filannoon Alhada darbe biyyattii keessatti geeggefame ifaa fi haqa qabeessa tahuu shakkii akka qaban ibsuun, bu’aa filannoo boru ni ibsama jedhame kana hordofuun biyyattii keessatti walitti bu’iinsi uumamuu mala jechuun akeekkachiisaa jiran.


text:
Hidhamtoota Siyaasaa guyyaa kaleessaa irraa jalqabee manneen hidhaa adda addaa irraa lakkifaman, ummanni magaalota adda addaa keessatti Simannaa godhaafii jira. Guyyaa hardhaa magaalaa Amboo fi Naqamteetti ummanni hidhamtoota Siyaasaa mana hidhaatii lakkifaman bahee simataa oole.
Magaalaa Naqamteetti barattoonni Yuunivarsitii, dargaggoonni fi manguddoon bahuun Dr Rufa’eel Deesisaa kan guyyaa kaleessa hidhaa irra lakkifame kan Simatan tahuun beekameera. Haaluma walfakkaatuun guyyaa kaleessatis Dr Mararaa Guddinaa ummanni kuma heddutti lakkaayamu kan simate tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.


text:
BBC Afaan Oromoo Waraanni bilisummaa Oromoo (WBO) kan mootummaan ‘ABO-Shanee’ jechuun paarlaamaan shororkeessummaan faraje, erga bulchiinsa Abiy Ahimad waliin wal waraanuu eegalee amma waggoonni sadii …Read More »
Intensified arrests in Arsi zones, Oromia region under pretext of connections with OLA
In these zones, people who do not support the government’s political views, youths who are not youth of the change(not supporters of the government), members …Read More »
Cunfaa imala galatoomaa Jawaar Mohamadii fii Baqqalaa Garbaa
Cunfaa haxeerarrii dubbii obboo Jawaar Mohammadii fii obboo Baqqalaa garbaa imala galatoomaa Minisoottaa ffaa imala kana keessa waan hedduutu jira Sadarkaa Sochii qabsoo Oromoo irra …Read More »
Bulloon nagayaan Ameerikaa seene
Simannaa Obboo Jawaar Mohamed yeroo Ameerika Minisottaa galu godhameef. Oromoon haala miidhagaan bahanii yeroo bulloo simatan…Read More »
Jawaar Mohamed haala Oowwaan simatame
Rogeessi siysasaa fii miseensi KFO Obboo Jawaar Mohamed nagayaan gara magaalaa isaa ta dur seene.Read More »
Ummanni Oromoo jechoota Abiyyi dubbateen sobamuu hin qabu
M/Minsteeraa ta’uu kootu hafa malee Ummanni Oromoo waan isaaf malu dhabuu hin qabu. Ummanni Oromoo baayyinni isaa 35% ta’ee fi biyya kana keessatti sochii ijaarsa …Read More »
Dhoohiinsa boombii magaalaa Deesstti lubbuun namoota shanii babarte
Naannoo Amaraa Magaala Dasee Bulchiinsa Boombaa Wuhaa jedhamu keessatti dhohiinsa boombii qaqqabeen lubbuun namoota shanii darbuu poolisiin hime. Boombii kana kan dhoosan hidhattoota to’annoo jala …Read More »
KFOn Alaa Manaan Hojitti Jira
Paartiin keenna KFOn guyyaa har’aa Waxabajjii 4/2014 ALI. caasaalee godinaa dhiibbaan waggoota lamaaf jalaa diiggamanii laaffifamanii turan deebisee ijaarutti jira. Caasaalee godinaa deebisee ijaaruun guyyaa …Read More »
Waraanni Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibba Bahaatti humnoota mootummaarratti injifannoo gonfachuu beeksise.
WBOn humnoonni mootummaa hedduunis bakkeewwan garaagaraatti fedhiin isatti makamaa jiraachuu himeeti jira. WBOn akka jedhetti, Cibraan Madda Walaabuu Buttaan Jeneraal Waaqoo Guutuu fi Cibraan Hambaa …Read More »
“Hoggontoonni keenya afaaniin walbummaa fii bilisummaa Oromiyaa jedhaa isin sobaa turan”
Haxeerarrii Hasawa Jawaar Mohammed kan guyyaa arraa magaalaa guddoo biyya Suweedin Stookholmitti godhe keessaa hanga tokkko 1ffaa An isin sobuu hin barbaadu, sobaan akka harka …Read More »