text:
Akkaataa wudu’aa
Humraan akkana jechuun gabaase: Usmaan ibn Affaan (radiyallahu anhu) bishaan wudu’aa akka isaaf fidan ajaje. Ergasii innis wudu’achuu jalqabe. Harka isaa si’a sadii sadii dhiqatee. Ergasii afaan isaa ni shafatee, funyaan isaa keessa bishaan seensisuun ni baase. Ergasii fuula isaa si’a sadii dhiqe. Ergasii hanga ciqilee gahuutti harka isaa mirgaa si’a sadii ni dhiqe. Akkuma kana harka isaa bitaas ni dhiqe. Ergasii mataa isaa ni haxaawe. Ergasii miila isaa mirgaa hanga kiyyoo gahuutti ni dhiqe. Ergasii akkuma kana miila isaa bitaas ni dhiqe. Ergasii akkana jedhe: Ergamaan Rabbii sallallahu aleyh wassallam wudu’a akka kiyyaa kana kan wudu’atu arge. Ergasii Ergamaan Rabbii sallallahu aleyh wassallam akkana jedhe: “Namni wudu’a akka kiyyaa kana wudu’atee ergasii olka’ee osoo nafsee isaatti homaa hin hasaasin raka’aa lama salaate, badii isaa irraa wanti darbe isaaf araaramama.” Sahiih Muslim 226
Hadiisa kanaa fi hadiisa biroo bal’innaan gara boodatti dhufu irraa akkaataa wudu’aa haala kanaan tarreessun ni danda’ama:
1-Hadasa kaasuf wudu’a gochuuf ni niyyata. Hadasa yommuu jedhu wanta wudu’a balleessu kan akka fincaani, sagaraa, dhuufuu fi kkf.
2-Maqaa Rabbii ni dhaya. (Bismillah) jedha.
3-Harka isaa si’a sadii dhiqa. (Hanga hidhanna sa’aatitti ganaa fi gubbaa harkaa ni dhiqa)
4-Bishaan ganaa harka isaa mirgaa keessatti qicuun yeroo tokko keessatti afaanii fi funyaan keessa galcha. Ergasii afaan isaa ni shafata (ni lulluqata), kan funyaan keessa seensisees harka bitaa isaatiin gadi baasa. (Afaan lulluqachuu fi funyaanin bishaan olharkisee gadi deebisuun si’a sadii yoo ta’e jaallatamaadha.)
5-Fuula isaa guutuu si’a sadii ni dhiqa.
Fuulli guutuun gurra tokkoo hanga gurra lammataa fi hanga areeda jalaa hammata. Kanaafu, akkuma filaan mataa filu, ganaatti bishaan fudhachuun areeda isaa qubbiinin addaan babaasa. Haala armaan gadi keessaa tokkoon gochuu danda’a:
6-Harka isaa mirgaa hanga ciqilee oliitti si’a sadii ni dhiqa. Haaluma kanaan harka bitaas ni dhiqa.
7-Mataa isaa fuundura irraa jalqabuun gara duubatti ni haxaawa, ergasii gara fuunduraatti deebisa. Kana si’a tokko qofa godha.
Mataa haxaawu fuundura irraa jalqabuu
Harka lamaanin gara duubatti haxaawu itti fufuu
Ergasii gara fuunduraatti deebisuu
8-Ergasii bishaan mataa haxaawu irraa wanta harka isaa keessatti hafeen gurra lamaan keessaa fi ala ni haxaawa.
9-Luka mirgaa ergasii luka bitaa kiyyoo dabalatee ni dhiqa. Qubbiin miilaa bishaan keessa seensisuun ni dhiqa.
Asi olitti tuqaalee ijoo sadii yaadachisuu barbaanna:
1ffaa-yommuu wudu’atan tartiibaan wudu’achuu. Kana jechuun harka irraa jalqabee hanga miila (luka) gahuutti tartiiba armaan oliitin wudu’achuudha. Fakkeenyaf, namni harka erga dhiqatee booda osoo fuula hin dhiqin miila yoo dhiqate tartiiba hin eegne. Namni harka dhiqate ergasii afaan fi funyaan lolla’ate ergasii fuula dhiqate ergasii harka lamaan hanga ciqileetti dhiqate ergasii mataa haxaawatee gurraa haxaawe dhumarratti luka dhiqate tartiiba eegee jira.
2ffaa-Yommuu wudu’atu osoo yeroo dheeraaf addaan hin kutin wal duraa duubaan qaamolee wudu’aa dhiquu qaba. Fakkeenyaaf, akkuma harka dhiqateen afaan fi funyaan lolla’atee fuula dhiqachuu qaba. Osoo kan jalqabaa hin gogin kan lammataa itti aanse dhiquu qaba.
3ffaa-Bishaan gogaa akka hin dhaqqabne wanta dhoowwu kaasu. Kan akka lixii, qalamii fi kkf.
Maddoota:
Sahiih Fiqhu Sunnah-1/111, Abu Maalik,
Keyfatil Wudu’a


c: text/html

text:
Jaal Morkataan eenyu ??
#Jaal_morkataan, Lixa Wallaggaa, Ona Gidaamiitti kan dhalate yoo ta’u, akkuma oromoo tokkoo hireen cunqursaa kan isa mudatte sababa quuqama oromummaa isaaf sabboonummaa inni qabuun dararaan yeroo ijoollummaa isarra ga’aa turee fi bilisummaa rabbiin ganama gonfachiisee uume qooda oromoof lafootti shira diinaatiin garbummaa ta’e sana of irraa mulquuf hiree rabbiin ganama tolchee uume sana ifirraa dhabe, waanjoo garbummaa sana cabsee ofirraa gatuuf mala dhawate, Jaarraan amma keessa jirru jaarraa qalama malee seenaa dhiigaan itti barreessanidha. Sababnisaas seenaan dhiigaan barreeffame ija waan godhatuufi, jechuun imala isaa gara mooraa qabsoo bilisummaa oromootti godhate.
Akkuma hawwii isaa innis milkaa’ee leenjii waraana bilisummaa edda xumureen booda dirqama hooggansi waraana bilisummaa oromoo kennuuf fudhachuun gara hojii isaa falmata roorroo garbummaa sana hiddaan haxaawuu fi diina haleeluun injifannoo boboonsaa hedduu galmeessisaa ture, Jaal Morkataanis Haaluma kanaan okutaa oromiyaa wallaggaa gaara abbaa seenaa irraa ka’uun imala isa gara kutaa oromiyaa Iluu Abbaa Booritti qajeelfate, kaayyoon imala Jaal morkataas, Jaalleewwan isaa waliin Sirna Qabsoo waraana bilisummaa oromoo gara kutaa oromiyaalee garaagaraa keessatti hundeen lafa qabsiisuu fi bakka WBOn hirmaannaa hin qabnetti hawaasa naannoo sanaa waliin wal bartee uumuuf jaalleewwan isaa waliin imala itti fufe, innis akkuma yaade milkaa’eefi imala isaa milkiin abuurrate.
Kun osoo kanumaan jiruu gaafa guyyaa 10/8/2020 dubbii jabduun as itti qajeelte. innis akkas ture, kutaa Iluu Abbaa Boor ona Algee Saachii bakka jedhamutti mudannoon kun kan ta’e. hawaasni WBO waliin wal bartee hin qabne gufuu qabsoo WBO akka ta’es asumarraa tilmaammachuunis waan galteeti, imala isaanii irratti hawaasni naannoo sanaa eeruu qaama mootummaaf taasisaniin waraanni garboomfataa mootummaa kanaa qophii dursaa xumuratee haxxee hidhee akka inni eeggatu haala mijeessuufiin Jaalleewwan qaqqaalii ija oromoo ta’an kana wareegama lubbuu akka kaffalan taasisan.
Jaalleewwan Morkataa waliin turan nama shan baayinni isaanii, isaanis imala isaanii haga bakka galumsa isaanii sanaatti ittuma fufuun osoo deemaa jiranii, wanti isaan hin yaadiniif hin eegin isaan mudate, waraana diinaa eeruu hawaasaan dursee qophaa’e gidduutti of argan, dhukaasnis baname isaanis osoo hin qophaa’in waan jiraniif rifaatii tokko malee waraana diinaa hedduu galaafachuun boodarra humni diinaa ittuma daddabalamuun yeroodhuma sana jaallewwan morkataa keessaa lama wareegaman, lama ammoo rasaasa of harkaa fixachuun miliqan, jaal morkataanis akkuma jaallan isaa sana fiigee harkaa ba’aa osoo jiruu ammas haxxee diinaa keessatti of arge sanumaan harka isaa diinatti kennachuun, kaayyoo isaa ganama kudhaammatee manaa ba’e osoo hin ganinii fi irraa hin maqin Wareega lubbuu kafale.
Jaal Morkataan erga harka diinaatti kennatee bultii 7f achuma ona Algee Saachiitti hidhamuun reebichaaf dararaan hedduun erga isarra ga’ee booda, guyyaa 8ffaa isaatti mana hidhaatii baasuun bishaan guddaa Sooriif gabbaa jedhamu Riqicha bishaan nama ceesisu irra ijaajjisuun achitti rasaasaan lubbuu isaa wareeguun bishaan keessatti gatuun bishaan fudhatee akka deemu taasisan.
Jaal morkataanis “Jaarraan amma keessa jirru jaarraa qalama malee seenaa dhiigaan itti barreessanidha. Sababnisaas seenaan dhiigaan barreeffame ija waan godhatuufi” akkuma jedhe dhugoomsuun dhugaatti oromoof seenaa isaa dhiigaan barreesseera.
Muudannoon Jaal Morkataa Waraanna Bilisummaa Oromoo kaaniif ergaa Jabduu qabdi.
Maddi : FSM

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aakhiratti amanuu-kutaa 2ffaa
Kutaa darbee keessatti Aakhiraan maal akka ta’ee fi sababni Qiyaaman itti dhaabbattuuf muraasa isaa ilaaluf yaalle turre. Har’as itti fufuun Aakhiratti amanuun maal akka of keessatti qabatu ni ilaalla. Aakhiratti amanuun hundee iimaanaati fi nama kaafiraaf mu’mina addaan baasudha. Mu’minni Rabbii fi Aakhiratti amanuun mu’mina yommuu jedhamu, kaafirri immoo nama Rabbii fi Aakhiratti amanuu dideedha. Garuu Aakhiratti amanuu jechuun “Lubbuun namaa Jannata ykn Jahannamiin seentee qaamni immoo lamuu hin deebifamu jechuudhaa?” Namni akkana jedhee yaadu yoo jiraate kuni Aakhiratti amanuu hin jedhamu. Kanaafu, namni yaada dogongoraa kana akka sirreessuf Aakhiratti amanuun maal akka ta’ee haala armaan gadiitiin ilaalu dandeenya.
[Hubachiisa: Rabbiin Qur’aana keessatti maqdhaala Nu ykn Nuti jedhu ni fayyadama. Kuni baay’inna hin agarsiisu. Kana irra, Guddinna fi Kabaja agarsiisa. Arabiffa keessatti, namni tokko hojii tokko yommuu hojjatu Nuti jedhe fayyadamuun wanta baratameedha. Rabbiin Tokkicha wanta hundaa adda hojjatuudha. Kanaafu, Nuti yommuu jedhu Kabajaa fi Guddinna Isaa agarsiisaa malee baay’inna hin agarsiisu.]
Aakhiratti amanuun wantoota sadii of keessaa qaba.
1ffaa- Ka’uumsatti amanuu (Al-Iimaanu bil Ba’as)
Kana jechuun yommuu xurunbaan lammataa afuufamu namoonni du’an kaafamuudha. Namoonni miila duwwaa kophee hin qabne, qaama qullaa hin uffannee fi kan hin kittaananne ta’anii Gooftaa aalamaa fuundura murtiif dhaabbatu. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) ni jedha:
“Akkuma uumama duraa jalqabnetti isa deebifna. [Kuni] waadaa Nu irra jiruudha. Dhugumatti Nuti ni hojjanna.” suuratu Anbiyaa 21:104
Kana jechuun uumamtoota deebisuun akkuma yeroo jalqabaa isaan uumneti. Jalqaba uumamtoonni homaa hin turre. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa uumamtoonni wanta tokko kan hin turre ta’anii osoo jiranu isaan argamsiisee akkuma san lamuu isaan deebisa. “[Kuni] waadaa Nu irra jiruudha. Dhugumatti Nuti ni hojjanna.” Kana jechuun wanta waadaa galle hojii irra oolchina. Dandeettin Rabbii guutuu waan ta’eef wanti Isa dadhabsiisu tokkollee hin jiru. Wanta duraan hin jirre uumuun kan Isa hin dadhabsiisin (hin dhibin) akkamitti wanta bade lamu deebisuun Isa dhibaa?
Erga du’anii ka’uun dhugaa mirkanaa’aa Qur’aanni, sunnaa fi wali galteen Muslimootaa agarsiisudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Ergasii isin sana booda ni duutu. Ergasii dhugumatti isin Guyyaa Qiyaamaa ni kaafamtu.” Suuratu Al-Mu’minuun23:15-16
Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً
“Guyyaa Qiyaamaa namoonni miila duwwaa, qullaa fi kan hin kittaanamne ta’anii walitti qabamu.” Sahiih Muslim
Akkasumas, Muslimoonni ilmaan namaa erga du’anii booda akka kaafaman irratti walii galanii jiru. Kuni hikmaadhaan wanta barbaachisuudha. Rabbiin olta’aan ilmaan namaa wanta gaarii akka hojjatanii fi wanta badaa akka dhiisan karaa Ergamtootatiin isaan ajaje jira. Kanaafu, wanta hojjataniif Guyyaa itti mindeefaman murteesse jira. Rabbiin ni jedha:
“Sila Nuti taphumaaf waan isin uumnee fi gara Keenyatti kan hin deebifamne ta’uu ni yaaddu?” (Suuraa Al-Mu’uminuuna 23:115)
2ffaa- Qorannoo fi Jazaatti amanuu (Al-Iimaanu bil-hisaabi wal jazaa’a)
Jazaa jechuun mindaa ykn adabbii namni tokko wanta hojjateef argatuudha.
Gabrichi hojii isaatiif ni qoratama. Ergasii hojii gaarii yoo hojjatee fi ulaagaalee yoo guute, ni mindeefama,ta’uu baannan ni adabama. Qur’aanni, sunnaah fi wal-galteen Muslimoota kana ni agarsiisu.
Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Dhugumatti deebiin isaanii gara Keenya. Ergasii, qorannoon isaanii Nurra jira.” Suuratu Al-Gaashiyah 88:25-26
Kana jechuun uumamtoonni gara Rabbii deebi’uun Guyyaa Qiyaamaa qorannoof walitti qabamu. Gaariis ta’i badaa wanta hojjataa turaniif ni qoratamu. Ergasii, mindaan isaaniif kafalama.Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Namni toltuun dhufe, isaaf [toltuu] ishii fakkaattu kudhantu jira. Namni hamtuun dhufe, inni fakkaattuu ishii malee hin mindeefamu. Isaaniis hin miidhamanu.” Suuratu Al-An’aam 6:160
Kana jechuun namni dhugaan amanee fi toltuu hojjatee Guyyaa Qiyaamaa dhufe, isaaf toltu san kan fakkaattu toltuu kudhantu isaaf jira. Kanaafu, mindaan isaa isaaf baay’ata. Namni hamtuu hojjatee Guyyaa Qiyaamaa dhufe immoo hamtuun isaaf hin baay’attu. Hamtuu (badii) hojjate qofaaf adaba.
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa)ni jedha:
“Nuti Guyyaa Qiyaamaatiif madaala haqaa lafa keenya. Lubbuun takkas homaa hin miidhamtu. Yoo waan ulfinna hanga firii raafuu qabus ta’e, Nuti ishii ni fidna. Qorannaafis Nuti gahoodha.”Suuratu Al-Anbiya 21:47
Kana jechuun Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa namoota hundaaf mindaa kafaluuf Guyyaa Qiyaamaa madaala haqaa dhaaba (lafa kaaya). Hojiin namni hojjate hundi ni madaallama. Hojiin isaa xiqqeenya irraa kan ka’e osoo hanga firii raafuu ykn xaafii taateyyuu Rabbiin ni fida. Eenyullee waan gaarii hojjate irraa hir’ifamuun ykn waan badaa hojjateen ala badiin biraa isatti dabalamuun hin miidhamu.
Namni wanta hojjateef qoratamuu fi mindaan isaaf kafalamuun haqa eenyullee hin kaanne (hin kijibsiisnedha). Mee amma of haa gaafannu, namni aangoo qabu hojjattoota isa jala jiran wanta tokko akka hojjatan ni ajaja. Dhumaratti abbaan aangoo (maanejarrii) kuni hojjattoonni kunniin wanta san hojjachuu fi hojjachu dhiisu isaanii gaafate mindaa ni kafalaaf moo ni dhiisa? Bu’aa wanta hojjatanii osoo hin gaafatin mindaa kafaluufi danda’aa? Mindaa kan hin kennineef yoo ta’e, wanta sanitti ajajuun bu’aan isaa maaliidhaa? Eeti, maanejarri hojjattoota wanta tokkotti ni ajaja. Hojii isaanii irratti hundaa’e mindaa kafalaaf.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aala fakkaata hin qabnee fi kana hundaa olta’e namoota wayitti ajajee dhumarratti jazaa (mindaa) osoo isaanii hin kenniin ni dhiisaa? Subhaanallah! (Rabbiin qulqullaa’e)! Dhugumatti, wanta itti ajaje hojjachuu fi hojjachuu dhiisu isaanii dhumarrattti ni gaafata ykn ni qorata. Ergasii hojii isaanii irratti hundaa’e isaan mindeessa. Nama toltuu hojjate, mindaa gaarii kennaaf. Nama badii hojjate, adabbii irratti murteessa.
Ali Ibn Abi Xaalib akkana jedha: Har’a hojitu jira qorannoon (hisaabni) hin jiru. Boru immoo qorannotu jira, hojiin hin jiru.” Kana jechuun addunyaa tana keessa yommuu jiraatan, hojii hojjachuu malee guutumaan guututti qoratamun hin jiru. Guyyaa Qiyaamaa immoo wanta addunyaa keessatti hojjataa turaniif qoratamu malee hojiin hin jiru. Kanaafu, “Qoratamuun dura of qoradhaa, madaallamuun dura of madaalaa!” Umar ibn Al-Khaxxaab.
3ffaa- Jannataa fi Ibiddatti amanuu
Kana jechuun Jannani warroota amananii fi hojii gaggaari hojjataniif akka qophoofte amanu. Ammas, ibiddi Jahannam warroota kafaranii fi badii hojjataniif akka qophoofte amanuudha. Jannata keessa wanta ijji takkuu argitee hin beekne, gurri dhagahee hin beekne fi qalbii nama qaxxaamuree hin beeknetu jira. Rabbiin ni jedha:
“Waan isaan hojjataa turaniif jecha akka mindaatti gammachuu ijaa irraa waan isaaniif dhokfame lubbuun tokkoyyuu hin beektu.” Suuratu As-Sajdah 32:17
Kana jechuun eenyullee guddinna qananii Rabbiin Jannata keessatti isaaniif dhokse hin beeku. “Dhugumatti, isaan amananii fi hojii gaggaarii hojjatan, Jannanni Firdaws iddoo simannaa (qubannaa) isaaniif taatee jirti. Ishee keessa yeroo hunda jiraatu. Ishee irraa jijjiramuu hin barbaadan.” Suuratu al-Kahf 18:107-108
Ibiddi Jahannam immoo mana adabbi warra kafaranif Rabbiin qopheessedha. Warri ibidda seenu warra Isatti amanuu didanii fi Ergamtoota Isaatiif ajajamuu didaniidha. Salphinna hangana hin jedhamnetu achi keessa jira. Rabbiin ibidda irraa nu haa tiiksu. Rabbiin ni jedha:
“Ibidda kaafirotaaf qopheeffamte san sodaadhaa.” Suuratu Aali-Imraan 3:131
“Dhugumatti, Rabbiin kaafirota abaaree fi ibidda boba’aa isaaniif qopheessee jira. Yeroo hundaa ishii keessa kan jiraatan ta’anii tiiksas ta’ee gargaaraa [isaan baraaru] hin argatan. Guyyaa fuulli isaanii ibidda keessatti gara gaggalfamtu, “Yaa hawwii keenya! Osoo ajaja Rabbiitii fi ajaja Ergamaa [Isaa] fudhannee [jiraannee maal qabaa]” jedhu.” Suuratu Al-Ahzaab 33:64-66
“Isaan fincilan immoo teesson isaanii ibidda. Dhawaatuma isaan ishii (ibidda) keessaa bahuu fedhaniin ishii keessatti gadi deebifamu. “Adaba ibiddaa kan kijibsiisaa turtan dhandhama.” isaaniin jedhama.” Suuratu As-Sajdah 32:20 (Isaan fincilan- Rabbitti kafaranii fi Isaaf ajajamuu didan. Warri kuni “ibiddi Jahannam hin jiru, lamu hin kaafamnu” jechuun mormaa ykn kijibsiisaa turan.)
Guduunfaa
➤ Aakhiratti amanuu jechuun ilmaan namaa erga du’anii lamuu kaafamanii akka qoratamanii fi mindeefaman amanuu fi Jannataa fi Jahannam jiraachu shakkii tokko malee amanuudha.
➤Rabbiin olta’aan akkuma uumamtoota jalqaba uume, lamuu isaan deebisa.
➤ Jalqaba irratti kan hin jirre ta’anii kan isaan uume lamuu deebisuun Isatti ni ulfaataa?
➤Kana hubachuuf copha bishaan saalaa (maniyyii) namni irraa uumame fi nama badee biyyee ta’e wal bira qabaa. Lamaan isaanitu lubbuu kan hin qabneedha. Rabbiin bishaan saalaa furri fakkaatu irraa nama kan uumee, namni biyyee erga ta’ee akkamitti deebisuu dadhabaa?
➤Inuma dhugaa lamuu deebifamu kan dhugoomsu keessaa, Rabbiin jalqaba Nabii Aadamin biyyee irraa uume. Kanaafu, abbaa namaa biyyee irraa kan uumee, Guyyaa Qiyaamaa namoota biyyee erga ta’anii deebisuun Isatti hin ulfaatu.
➤Guyyaa Qiyaamaa namni hunduu wanta hojjataa tureef ni qoratama.
➤Hojiin isaa xiqqaa fi guddaan ni madaallama. Ergasii mindaa gaarii ni argata ykn ni adabama.
➤Gahuumsi namoota amananii fi hojii gaggaarii hojjatanii Jannata, kan kafaranii fi badii hojjatan immoo Jahannam. Rabbiin Jahannam irraa nu haa tiiksu.
Kitaabban Wabii
Sharih Usuuli salaasa Fuula 100-103 Ibn Useymiin fi kitaabota tafsiiraa garagaraa


text:
Finfinnee,Amajji,30/2013(TOI)-Ministiirri Muummee doktar Abiyyi Ahimad Paarkii indaasitirii qindaa’aa Buree eebbisan.
Sirna eebba kana irratti itti aanaa Ministiraa muummee fi ministirri dhimma alaa obbo Dammaqaa Mokoniin dabalatee hoggaantooni naannoo fi federaalaa biroon argamaniru.
Paarkiin Indaastirii Buree lafa heektara 600 irratti kan ijaramedha.
Kana keessaa lafti heektara 200 kan jiru misoomera.
Kan misoome kana keessaa heektarti 100 abbootii qabeenyaaf kan kennamedha jedhamera.
Dabalataanis paarkiin Indaastirii Buree abbootii qabeenya nyaata fi waantoota nyaata waliin walitti hidhata qaban omishuu barbaadan simachuuf qophiidha jedhamera.
Ministirri muummee doktar Abiy Ahimadis paarkicha keessaa biqiltuu dhaabaniiru.


text:
Qophii: Abu Ibtisam
Rabbi (SW) ergamtoota garagaraa gara dachii kanaa ergee, dhaamsa qajeelaa akka nu biraan gahan taasiseera. Ergamtootaa fi Nabiyyoonni namootuma akka keenyaati. Rakkoo fi gammachuu garagaraa keessa dabarsaniiru. Nutis rakkoo fi balloo isaanii sanirraa barachuu qabna. Kaayyoon nabiyyoonni nama ta’aniifis isa kana. Nabi Yuusuf (AS) obboleewwanii ganamee, boollatti darbamee, akka garbaatti gurgurameera. Abbaan isaa Nabi Ya’quub (AS) ilmaaniin sobamee, osoo hin jaalatin ilma isaarraa fagaatee akka jiraatu taasifameera.
Nabi Ayyuub (AS) dhukkubaan dararamee, ilmaan qabu hunda dhabee, qabeenyaanis hiyyoomee dararaa heddu argeera. Nabi Iisaan (AS) ummatuma isaatiin dhiibamee, ajjeefamuudhaaf barbaadamaa ture. Nabiin keenya jaalatamaanis ﷺ rakkoo jabduu mudataniiran. Waan nyaatan dhabanii beelawaniiru, firuma isaaniitiin arrabsamaniiru, keessummummaa ganda namaa dhaqanii tumamaniiru, firootaa fi namoota dhihoo heddu of biraa dhabaniiru. Rakkoon nuti harra rakkoo jennee himannu cufti isaan biratti haalaan hammaattee mudatteerti.
Rabbi (SW) nabiyyoota isaa kanniin cufa rakkoon maletti gammachuudhaan akka jiraatan godhuu ni danda’a. Haa ta’u malee rakkoo san isaan akkamitti akka dabarsan akka irraa barannu fedha. Wayta rakkoon isaan mudattu akkam ta’an kan jedhu akka irraa laallannuuf jecha, jireenya akkasii keessa isaan dabarse. Nabiyyoonni hundi wayta rakkoon isaan mudattu gara Rabbii isaanii deebi’anii du’aa’ii godhaa turan. Kanaafuu nutis wayta rakkoon nutti hammaattu harka keenya gara Rabbii deebisnee isa kadhachuun addunyaa aakhirattis isaanirraa fayyadamuu qabna.
Rakkoo qofa osoo hin taane, bal’os akkamitti dabarsan kan jedhu isaanirraa laallachuun barbaachisaadha. Nabi Suleeymaan (AS) aangoo fi humna jabaa badhaafameera. Haa ta’u malee aangoo fi humna kana karaa Rabbii irratti itti fayyadame. Waan hunda keessattis isuma gargaarsifataa ture. Nutis Nabiyyoota amma dura ergaman dabalatee, seenaa Sahaabotaa fi namoota gaggaarii barachuuf tattaafachuu qabna. Harrumarraa kaasnee guyyaa hunda seenaa nama tokko dubbisaa ykn ammoo dhaggeeyfataa irraa haa barannuun dhaamsa kiyya.
Rabbi nama seenaa isaaniirraa fayyadamu nu haa taasisu


text:
Xaaliyaaniitti sa’aa 24 keessatti, Namoonni 349 sababa Dhibee Koroonaa Vayirasiin lubbuu dhaban
Biyyoota addunyaa sababa dhibee kanaan lakkoofsi namoota du’anii guyyaa irraa guyyaatti itti dabalaa jiru jidduu tokko kan taate, Xaaliyaaniitti guyyaa har’aa qofa namoonni 349 du’uu mootummaan Xaaliyaan beeksise.
Guyyaa kaleessa fi har’aa yeroo sa’aa 48 hin geenye keessatti namoonni 700 ol sababa dhibee kanaan du’anii jiru, walumaagalatti guyyaa dhibeen kun biyyattiitti dhagayame irraa kaase lakkoofsi namoota du’anii 2,158, kan qabamanii 27,980, kan bayyanatan immoo 2,749 tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Walumaagalatti guutuu addunyaatti Vayirasiichi biyyoota 160 keessatti nama 181,218 irratti argamee jira,namoonni 7,121 kan du’an yoo tahu, namoonni 78,328 bayyanatanii jiru.


text:
Magaalaa Finfinnee aanaa Bolee bulbulaa ganda 12 bakka warra Ganuu jedhamu keessaa manneen seeraan ala jedhaman kan diigaman ta’uu jiraattonni dubbataniiru.
Walitti bu’iinsa humnootii naga eegumsaa waliin ta’eenis namoota irra miidhaan ga’uu ibsaniiru. Mootummaan dhimma kana ilaalchisee ibsa kenne hin qabu.
Text: kanneen sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaanii akka hin tuqamne jiraattonni naannoo VOAf akka ibsanitti Boolee Bulbulaa Warra Ganuu bakka jedhamu keessaa mana seeraan ala ijaaraman jedhaman diiguun kan jalqabame Caamsaa 10 bara 2008 ta’uu jiraattonni haala kana ijaan argine jedhan fdubbataniiru.
Guyyaa roobii gaafa 10 jalqabame. Ijoolleen mana barnootaa dhaqaa hin jiran. Naannoo kana mana barnoootaa shan ta’utu jiru. Gara naannoo sa’aatii kudhanii jalqabame. Ammuma iyyuu kunoo diigaa jiru. Roobii darbe jechuunis Caamsaa 10 hamma galgala sa’aatii 2tti diigaa turan.
Kanneen daa’ima of harkaa qaban dubartoonni ulfaa alatti gataman. Guyyaa dhuma kana gara Ambulaance kudhanii kan ta’u dhufee namoota mana yaalaatti kan geese ta’uu ijaan argeen jira jedhan.
Manni kun ennaa diigamu miidhaan namoota irra ga’e yoo jiraate jiraataan kun gaafatamanii ambulaansiin ba’ee lixuu isaa malee itti dhiyaachuu hin dandeenye, namni itti siqa taanaan nama reebu jedhan. Humnootii addaa fi humnoota qilleensaatu bobba’ee namoota haleela jedhan. Loltoonni bobbaafamuuf sababaan maal akka ta’e ennaa dubbatan jiraataan kun akkas jedhan.
Uummanni kan inni jedhe mootummaatu jedhe taanaan hin kaanu hin jennu. Araat kiiloon, piyaassaan iyyuu diigameera mootummaatu barbaade taanaan. Mana nuti rakkoo dhaan ijaarre. Bishaan ibsaa hin qabnu. Bishaan boollaa waraabbanna. Seeraan ala jechuun mana nu irratti diigaa jiru jedhan.
Qaama mootummaa itti iyyatan yoo jiraate gaafatamanii:Gaafachuu hin dandeenye. Karaa kam gaafanna? Kan gaafachuu dhaqan iyyuu qabamanii mana hidhaa jiru. Nmaoota 150 oltu hidhaman. Jiraataa ka biroon mann isaanii diigame yoo ta’e gaafataman akkas jedhan.
Eeyee eegaa jirra. Boritti nu beellaman. Ni diigama nuun jedhaniiru. Akka jirutti hin lakkoofnu. Maal akka ta’e nuu galaa hin jiru. Lammiiwwan biyya biraati yoo jedhamnes yoo nutti himame gaarii dha. Misoomaaf yoo ta’e irraa kaana. Mana agabuu bullee kiraa manaa jalaa ooluuf ijaarranne waan ta’eef nu beeksisaa jennee turre.
Lammii ofii malee lammii alaa miti. diina miti kan reebichi hammi kun irratti raawwatamuuf. Diina yoo ta’e immoo nutis ofi irraa lolla. Ala oollee ennaa gallu manni akka hin taane ta’ee nu eege jedhan.
Jiraataan kun akka jedhanitti gara naannoo sanaatti nu dhiyeessuu waan didaniif fagoo dhaabannee ilaalaa turre. Dhukaasis ture jedhan. Dhukaasi sun hanga aanaalee naannoo jiranitti illee dhaga’amaa ture jedhan.
Gabaasi kun hanga qindaa’etti jedha Meleskachoon gama mootummaatiin dimma kana ilaalchisee ibsi kenname hin jiru. Gaazexeessonni gara naannoo sanaatti imalanis humnootii naga eegumsaan waan ittisamaniif itti dhiyaachuun akkahin danda’amin hunbatameera.


text:
[SQ, Gurraandhala 13,2018] Sirna mootummaa Wayyaanee ykn TPLF mormiuf burjaajjii OPDO jala dhaabbachuun mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa keessatti FXG jabaatee guyyaa lammaffaaf itti fufee jira.
Haaluma kanan dhaadannoowwan gurguddaa bilbilaan sagalee Qeerroo Bilisummaa. Dhaqqabee jira. Akka gabaasan achirra nuuf katabanittimmoo ” Magaalaan Jimmaa yeroo ammaa kana haala yaadessaa irra jirti. Mooraa yuunibarsiitii keesaa fi mooraan alatti dhukaasa jabaatu dhagahamaa jira. Hojiif geejjibni, barumsi guutummaan guututti dhaabateera. Qeerroon Bilisummaas tarkanfii boonsaa akkasii fudhatee jira. Magaloota aanaa godina jimmaa jala jiran keessaayis sochii jabaan akka jiru dubbatamaa jira.” Jechuun Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoof gabaasan,
Kana malees Guyyaa 2ffaaf Magaalaan Adaamaa Duula gabaa lagannaa fi Ugguraan geejibaa fi Dukkanaa guutumaan guututti fufee jira.Kutaan gandoota magaalaa Adaamaa Firaankoo fi Humna ibsaa dabalatee sochiin homaatuu guutumaan guututti dhaabbatee jira.Yeroo Ammaa kana Sagalee dhaadannoo Adda addaa dhageessisuurratti argama qeerroon Adaamaa.”
#QeerrooBilisummaaOromooAdaamarraa.


text:
Namoo Daandii | April 28, 2014
WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Universitiilee Oromiyaa keessa jiran kanneen akka Univiersitii JImmaa, Haromayaa, Amboo, Wallaggaa keessatti barattoonni gidduu kana hiriira ba’anii jiran. Magaalaaleen naannawaa Finfinnee jiran Finfinneetti dabalamanii bulchiinsa Federaalaa jala akka galan Master Plan ba’aa jiru ni mormina kan jedhu gaaffiin isaanii.
Akka heera Itiyoopiyaatti dantaan addaa uummanni Oromoof Oromiyaan Finfinnee keessatti qabaachuu malu hojii irra haa oolfamu. Afaan Oromoo afaan Federaalaa haa ta’u. Barnoonni Oromoo Finfinnee keessatti haa kennamu kannnen jedhanii fi ka biroo illee gaafataa jiru barattonni kun.
Source: VOA Afaan Oromoo


text:
Naannoo gama kibbaa godina Gurra Fardaa aanaa Giniiqaanaa ganda Shoobii keessatti hidhattoota eenyummaan isaani hin beekamneen haleelaa raawwateen qonnaan bultoonni miidhaman yaaddoo guddaa keessa jiraachuu isaanii dubbatu.
Ganda isaanii keessaa baqatanii magaalaa ka biro keessa dahataii kan jiran obbo Tezrraa Yimaam haleellaa sanaan obboleessa isaanii obboleettii akkasumas miseensonta maatii isaanii afur hidhattoota kanaan ajjeefamuu dubbatu.
Ol aantummaan seeraa yoo hin kabajamne gareeleen haleellaa sana raawwatan to’annaa jala oolanii tarkaanfiin yoo hin fudhatamne jiraachuu akka hin dandeenye ibsaniiru. Jiraataan ganda Sanaa eenyummaan isaanii akka hin tuqamne gaafatan tokko haleellaa sana jalaa miliqanii magaalaa Biift seenuu isaanii ibsanii eenyummaan isaanii adda baafamee dhalattoota Amaaraa irratti haleellaan raawwachuu isaa dubbatu.
Dargaggeessaa qabee hanga maanguddootti daa’immanii hanga haadholiitti ajjeefamuu dubbatanii raayyaan nageenya eegsisu ga’aan hin seenu taanaan amma iyyuu haleellaan kan irra ga’u ta’uu ibsanii yaaddoo fi soda guddaa keessa jiraachuu VOAf ibsaniiru.
Guyyoota lamaan walitti aananiif aanaa sana keessatti haleellaa raawwatameen namoonni 31 yoo ajjeefaman 5 immoo madaa’aniiru. Lammiiwwan 1500 ta’an immoo qe’e ofii irraa godaanuun ibsamee jira. Hanga kaleessaatti yakka kana raawwachuun kanneen shakkaman namoonni 16 to’annaa jala ooluu bulchaan godina Sheekkoo obbo Fitiree Amaan dubbataniiru.


text:
Obbo Lidatuu Ayyaloo: Tigraay keessaa woraanni Isaayyaas akka bahu gochuu danda’uu qabna.
Hanni, saamichi, ajjeechaan ukkaamsaan, dubartii gudeeduu fi buqqaatiin humni kun ummata keenya Tigraay irratti taasisaa jiru waan dhala namaaf hin mallee fi gocha gadoo irraa madde. Gochi kun hundi utoo ta’u afaan qabannee taa’uu fi wajji harka dhahuun weerartoota wajji akka seenaan nu yaadatu taasisuudha. Dandeenyu weerara kana irraa dhaabsisuu, yoo dadhabne ummatni Tigraay ኢትዮጵያዊ ta’uu dhabuu itti himuu danda’uu qabna. Kanaan alatti boru afaan kamiin isin Itoophiyawiidha jennee wal wajji jiraanna. Obbo Lidatuu Ayyaloo.
Walabuu Media
#ኦሮሙማ
ቀጥታ ትርጉሙ #ኦሮሞነት
ማለት ነው።ኦሮሙማ አሸባሪነት ነው ማለት ማለት 50+ሚሊዮን የኦሮሞ ህዝብ በሙሉ አሸባሪ ነው ማለት ነው።
ዛሬ ኦሮሞ መሆን አሸባሪነት ነው ያለው ቡድን ነገ ስልጣን ቢይዝ ጉራጌነት ትግራዋይነት ሲዳማነት ወላይታነት……በሙሉ አሸባሪ ናቸው ከማለት አይመለስምደ።
አብንና ባልድራስ የፈጠሩት ጥምረት የሽብርተኞች ጥምረት ነው። ብሄር ብሄረሰቦችን ለማሸበር የተፈጠሩ ድርጅቶች ናቸው። ብሄር ብሄረሰቦችን ለማሸበር በብሄር የተደራጁ ናቸው።
Related