text:
QARUUTEE FII WAYYAANEE
Abbaa Urjii
Eega wal-dhabbiin hawaasota jiddutti jalqaberraa kaasee, qaruutammaan qaama lolaarraa tokko tahee jira. Iddoo diinni jiru, haala keessa jiru, humnaa fii miya akkam, eessaa akka qaburratti odeeffannoo dhugaa qabaachuun, qophii fii duula irratti godhamuu malees, injifannoo galmooytuufillee murteessa.
Haala qaruutummaa keessatti cimaan, caasaa diinaa keessa karaa nama isaa tiin hulluuqanii haalaa fii karoora isaarratti odeeffannoo arkachuu dha. Kana xiinxala lola Israa’elii fii Hizbullaa jiddutti bara 2006 godhamerraa hubachuun ni dandayama. Lolli ganama Adoolessa 12a, tarkaanfii loltoonni Hizbullaa raayyaa Israa’eel kanneen timjii eegaa jiranitti dhukaasa daguu bananiin jalqabame, haala walitti bu’iinsa ammaan duraa tiin addaatti deemee, Hagayya 14, bara 2006, araar-qaboon dhaabbachuu mudate.
Wanni lola kana kanneen isa duraa tiin adda godhe, waraanni Israa’el, akka aadaa isaa kan duritti, waraana Hizbullaa injifatee, mirgaan galuu dhabuu isaa ti. Kan kana fide, waraanni Yahuudaa baayyina loltootaa fii miya waraanaa kan ammayyaa tiin caalamee tii miti. Ykniis jibbi loltoonni Israa’el nyaapha isaanii tiif qaban bakkarraa sossoohee tii miti. Yo murannoo tahe malee, baayyina raayyaa fii miya lolaa tiin loltoonni Hizbullaa kan Israa’eel-iin wal hin-gitan.
Mootummaan Israa’el, durattumaa, baayyina loltootaa tii fii ammayyummaa meeshaa waraanaa qofaan diina marsee jiru injifachuu akka hin dandeenye ni beeyti. Kanaaf, dhaaba qaruutee isii, Mossad-irratti irkachuu malees, qaruutummaa-rratti amatatti horii Ameerikaa biliyoona lamaa ol baafti. Horii kanaan, mootummaa fii hawaasa Arabootaa keessa caasaa basaasotaa ykn dooyyoo diriirfatteen odeeyfannoo guurratti. Haala kanaaf, Lubnaan qofatti, waggatti, horii Ameerikaa miliyoona dhibba jahaa ol baafti.
Warri Hizbullaa, kanneen Israa’el waliin yaroo hedduu walitti-bu’an, isaanii fii Araboonni niis jaraan daddeebi’anii injifatamuun miya waraanaa malees, haala waraana isaaniirratti sirriin/iccitiin gurra diinaa seenuu tahuu hubatan. Kannarraa ka’uun, caasaa qaruutee tan mataa isaanii dhaabbatanii hulluuyxoota if keessaa mancaasuu fii iccitii eeggachurratti bobbahan. Bobbaa sanii tu lola kanarratti milkoomina fide. Wanni godhame, ji’a sadii lola dura, meeshaa gurguddoo qabanii fii gola hoogganootaa iddoo jirurraa bakka biraatti dhooysaan godaansisan. Akka lolli jalqabamee niis warra diinaaf oduu dabarsan ja’anii hordofaa jiran hunda hidhatti guuran. Haalli kuni, Israa’el ijaa fii gurra dhoorke. Xayyaaraa fii madaafaan iddoon guyyaa guutuu barbadeessaa ooltu, furga’aa (rookkeeta) Hizbullaa-rraa itti dhukaafamu irraa dhaabuu hin dandeenye. Illima duratti dhandhaarame kan himuuf dhabamee, taankonni isii timjii Lubnaan irraa fagaatanii deemuu hanqatan. Iddoo xayyaaraan barbadeessitee loltoota qilleensarraa itti gad buuftu hundatti, loltoonni Hizbullaa akka tuqaatti lafa keessaa itti ol yaa’anii barbadeessan. Wanni biraa hanqatee, caasaa qunnamtii elektroonikaa kan akka raadiyoo, telefoonaa fii TV Hizbullaa qilleensarraa buusuuf ijibbaanni gootelleen milkaawuuf dide. Kan haala kana hunda fide, haala dhaabaa fii waraana Hizbullaa, akkasumatti ammaas, tooftaa isaaniirratti odeeffannoo dhugaa qabaachuu dhaba. Kuni Israa’el hadhaa injifatamuu dhandhamse.
Haala armaa olii kana, hayyootaa fii xiinxaloonni siyaasaa Alastair Crooke fii Mark Perry kanneen ja’aman, maxxansaa Counter Punch ja’u kan Onkololeessa 13, 2006-rratti, mata-duree “How Hezbollah Defeated Israel” ja’uun “On July 28, the severity of Israel’s intelligence failures finally reached the Israeli public.” Jechuun dhibdee Israa’el odeeffannoo dhabarratti mudatte ibsan.
Gama biraa tiin, ammallee, haaluma kanaaf, lola Amerikaan Afgaanistaan keessatti Xaalibaan waliin godhaa jirtu laaluun ni dandayama. Haalli lola kanaa kan hanga ammaa yo xiinxalame, wanni Amerikaa injifannoo hoongeessee, lola bara 2001 jalqabe hanga ammaatti dheereesse, hanqina miya waraanaa fii meeshaa qaruutee odoo hin taane, hir’ina odeeffannoo tahuu tu irraa hubatama.
Akka lolli godhamee Xaalibaan magaalaarraa daggalatti godaaneen, qaruuteen Ameerikaa, CIA-n, bararaa nam-malee, unmanned aerial vehicle (UAV) ykn kan maqaa drone-iin beekkame, kan samii gubbaa waan lafarra sossoohaa fii barruu xixiqqoo hamma gabatee makiinaarratti barreeffamte ifatti arkisiisuun lafa Afgaanistan guutuu tooyachutti seene. Kana malees, maallaqa kintaalaan achi geesseen, hiyyeessa biyyaa kumaatama horiin sobee haala Xaalibaanrratti odeeyfannoo akka funaananiif itti bobbaase. Kana malees, hoogganoota dhaabaa fii ajajoota waraana Xaalibaanitti nama quba laateef horii guddaa akka kennu labse. Muulaa Umar, Duree dhaabaa nama bakka jiru qofa qaceelcheef qarshii Ameerikaa $10,000,000 (miliyoona kudhan) kennuuf irbuu seene. Akkasumaa waliin, Amerikaan, biyyi biyyoota adunyaa keessaa irree hundaa olii qaba ja’amu, waraana isaa malees kan waaheloota NATO, biyyoota afurtamii tokkoo, dabalatee, sa’atti doolaara miliyoona afurii ol baasaa, murattoota Xaalibaan, kanneen yo akkam baayyatan kuma jahatti shalagaman, injifachuu hin dandeenye. Sababni isaas dhabiinsa odeeffannoo ti.
Gama Wayyaaneetti yo seenne, sossooha ummanni Oromiyaa bilisummaaf godhaa jiran ukkaamsuuf odeeffannoon funaannachuun hujii Wayyaaneen halkanii-guyyaa hara-galfii malee irratti bobbahaa jirtu. Haala kanaa fiis caasaa basaasotaa haala adda-addaatti haawasa keessa diriirfattee jirti. Caasaan cimaan tokko kan maqaa Waajjira Nageenyaa fii Mirkanii (Deh’ninnetinnaa Marrajaa) moggaaftee fi. Waajjirri kuni, hoogganicha, Geetaachoo Aseffaa-rraa kaasee, dhibbarraa saddeettamii (80%) ol, Tigrootaan dhunfatamaa dha. Waajjira kanaan, haala ifatti beekkameen alattiis, godinoota Oromiyaa guutuu keessatti, odoo warri bulchiinsaa hin-beeyne caasaa dhooysaa tiin, hojjattoota mootummaa basaasti. Caasuma waajjiruma kanaa tiin, ammaas, manguddootarraa hamma kaa’imaanitti, namoota dhimmi hawaasa isaanii itti hin-dhagayamne horiin bittee, basaasummaarratti leenjiftee, hujii barbaadurratti bobbaafte. Kana malees, Caasaa Feedraalaa kan isiin qofti itti abbaa tiin, damee foolisii keessaan, maqaa Nac-Labaashii-tiin Tigroota biyya guutuu keessa bobbaafattee haala hawaasa keessa jiru tooyatti. Kuni gama biyya keessaa tiin yo tahu, gama biyyaa alaatiis, Imbaasiilee hunda keessatti maqaa Nageenyaa tiin waajjira kanarraa Tigroota ramaddee, hojjattoota tooyachuu malees, sossooha hawaasa biyya alaa jiru keessatti adeemsifamu qoratti. Yoom kana qofa, ammaas, Waajjira Bulchiinsaa fii Nageenyaa jechuun damee bulchiinsa hunda keessatti birkii uummattee, godinaaleerraa hanga araddootaatti caasaa diriirfattee hawwasa basaasti.
Haalli armaa olii hundi isii hanqatee, maatiirraa jalqabee miseensota hawaasa guutuu jiddutti wal-shakkii uumtee, ummanni ooltee-bultee malee akka wal-bira dabru godhuuf tattaafata gootuun, hawaasa guutuu biyyaa haala Takka-Shanee tiin caasuuf ijibbaatti. Waggoota 24-n aangoo biyyaa dhunfatte keessatti adunyaan haalaan if dura tarkaanfattee jirti. Kan tarkaanfii kanaaf sababa tahe guddina teknologii kan gama telefoona harkaa (cell phone) fii interneetiin arkame. Biyyoota hawaasni miidhaa mootummaa irraa walaba tahe keessatti, haallan sab-qunnamtii kuni haalaan aammatamee, hawwasaa fii biyyaas gama guddina ajaa’ibaatti oofaa jira. Hallan sab-qunnmatii kuni fedhii isii dura waan dhaabbatuuf, Wayyaaneen hanga haala tooyannaa isaa mijjeeffattutti biyya seenuurraa dhibeeysite ture. Eega naquun dirqii itti tahe boodaas, waajjiraa fii sharikaa isaa dhunfachuun, babal’ina isaa hamma dandeessuutti dhibeessaa jirti.
Akka gabaasaa Baankii Adunyaa (The World Bank) kan bara 2014 irraa ifatti hubatamutti, (http://data.worldbank.org/indicator/IT.CEL.SETS.P2), babal’ina telefoona harkaa tiin biyyoota adunyaa keessaa, Xoophiyaan, warra maayyirraa jiran keessa tan torbbaffaa taatee arkamti. Akka gabaasaa kanaatti, lammii biyyaarraa dhibba keessa soddomii lama (32%) qofaa tu telefoona harkaa qaba. Haala kanarratti biiyti irraa maayyii, tan ilmaan adeerran Wayyaanee, Ertiraa dha. Akka gabaasaatti namoota biyya sanii dhibba keessa kan telefoonaa harkaa qabu jaha (6%) qofa. Haalli lammii biyyoota ollaa kan warra Wayyaanee fii Sha’ibiyaan irratti abboomaniin adda. Ummata Suudan keessaa 74%, kan Keniyaa irraa 72% tu qaba. Kana malees, biyya Soomaalee tan heeraan mootummaa hin qabne keesattille, hawaasa keessaa 51% tu telefoona harkaa qaba.
Gama babal’ina interneetii niis gabaasaan biyyatti kan telefoonaa daran fokkota. Haalli isaa faallaa misooma Wayyaaneen haasoytuu callaqqisa. Gabaasaan Internet World Stats, kan bara 2015-ii irraa akka hubatamutti, (http://www.internetworldstats.com/stats.htm), biyyota Afrikaa kanneen babal’inni interneet haalaan duubbatti hafe keessa, Xoophiyaan warra maayyiirraa tan afraffaa ti. Warri isii boodatti haafe fii kan maayyii akkuma reefutti ilmaan adeerran isii ti. Akka gabaasaa kanaatti, ummata Keniyaa keessaa 69.9%, kan Sudan irraa 25.8% internet waliin hidhata yo qabaatan, kan Xoophiyaa garuu 3.7% qofa. Akka gabaasaa kanaatt, biiyti Soomaalee, tan mootummaa hin qabne, tan adunyaarraa hanga Wayyaanee sadaqaa hin arkanne keessa warra jiraatan keessaa 4.7% tu interneet qaba. Akkuma olitti ibsametti, Ertiraa, biyya babal’ina teknologii kanaa tiin hunda duubatti hafte keessatti, warri tajaajila isaa qaban lammii keessa 1.0% qofa.
Wayyaneen akkumaa telefoonaa fii interneet dhunfata isii jalatti nayxee babal’ina isaa tooyachaa jirtutti, waan lammiin biyyaa dhagayuu qabaniis muteessuuf ijibbaata gooti. Kanaaf, ummanni biyyaa oduu dharaa tan isiin bowwaaftuuf malee tan biraa akka hin dhageenye godhuuf tattaafatti. Kanaafiis TV walba tahan ukkaamsuu fii raadiyoonnan ugguruun hujii isii tahee jira.
Haallan armaa olii kanneen Wayyaaneen warra aangoo isii dura dhaabbatan hawaasa keessaa ittiin adamtu keessaa hamaan kan nama ofii tiin nama basaasamuu ti. Oromoonni haala kanaaf hujiirratti bobbaafte irra hedduun isaanii warra suduudaan Tigroota qofa qunnamu. Jarri kuni, wanni biraa isaan hanqatee, walgayiilee hawaasaarratti anaannatanii haasawuun ummata keessaa kanneen onneen danfitu qoratuuf. Haalli isaanii kuni yaamuu daran amma finiinaa jira. Fincila Diddaa Gabrummaa finiinsuuf jara kana beekuu fii hawaasa keessatti saaxileessuun barbaachisa. Kana godhuuf akkuma warra Hizbullaatti caasaa qaruutee tan mataa ifii qabaachuun barbaachisaa dha. Ammaaf, haala kanarratti hammanumaan ja’a.
Oromiyaan ni bilisoomti!
abbaaurjii@gmail.com


c: text/html

text:
Akka bulchootii Somaaliilaandi jedhanitti bidiruun kana, Ammajii 7,2016 Somaalee gama Kaabaatti qabanii silaa naannoo Gulfitti godaanuutti jiran. Somaaliilanditti bulchaan godina Sanaag,Ahmed Abdi Falay waraanii isaanii bidiruu sun keessatti, ”reefa nama torbaa argee jedhee VOAtti hime.”Jarii kun beelaa fi dheebuun dhume.”
Kana malee akka jecha Abdiitti eegii bidiru keessaa baasanillee nama Itoophuyaa sadiitti du’e.
Somaalota sadii ka seer-malee bidiruutti nama fahanii hujii wanjalaa hojjatanillee sadiitti qabame akka gabaasa bulchoota Piintilaandiitti.
Bidiruun sun Bosaasoo gara Garba Diimaa deemuuttti jiraachuu hin oolu.
Somaaleen hariyummaa Iraan waliin qabu dhaabdee diplomaota isiillee saatii 72 keessatti biyyaa isiitii baasuuf hajaje.
Akka misniteri haajaa alaa Somaalee Dr.Abdulsalma Oomar VOAtti himetti diplomaatii Iraan Somaalee jiran hujii seera alaa hojjachaa turan.Rakkoo sun isaaniilleetti himanii deebii dhaban.
Saudii Arebiyaa fi biyyootii Jidduu-Gala Bahaa hedduun hariyummaa Iraan waliin qaban qaata diqqeeffachuu jalqaban.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cartilage
Cartilageiin gossa connective tissue walitti qabame dha. Kaan ofii kessa qabus fiberotta collagenous ta'an fi/yokan elastin ta'an yoo ofii kessa qabataan, gossa celli kan chondrocyte jedhaman, kan waan akka gel ta'e kan matrix jedhamuun marfamanii argamu. Cartilagiin kunin avascular (blood vessel homma kan hin qabne) fi nyatnii isaani matrix kessan hurkee dabraa. Cartilagiin fayyida bayye qabu, hundee jabba lafee kennaf kennu fi akkasumas lafee articulate ta'aniif fulla cisse (smooth) ta'e kennun ademsaa isaani salphisuu. Cartilagiin nafa kenyaa kessatti bakka bayeet argamu isaanis jilbaa fi ciqiletti, cinacha, gurra, funaan, Tuboo Bronchial fi jiddu Marsaa Intervertebralt. Cartilage gossa sadiit jirra: hyaline, elastic fi fibrocartilage. Isaanis waan tendon kessatti argamanii dha.


text:
Intala nama siyaasaa beekamaa Raashaa fi michuu prezidaant putiin ta’e dhuka’aa bombii konkolaataa keessaan ajjeefamuu kan ilaaleen dhaabanni hojii basaasaa basaauu kan Raashaa, tajaajiila basaasaa kan Yukreen himatee jira.Lameenuu prezIdaant Putiin Yukreeniin weraruu isaanii ni deggeru.
Tajaajilli nageenyaa Raashaa kan federaala jechuun kan milkaa’iina dhaabata basaasa Raashaa KGB hojjatu guddichi akka jedheetti, ajjeechaan sambata dabree galgala kan umriin ishee 29 ta’e Daria Dugina intala Aleexandar Dugin irratti gaggeeffame, tajaajiila addaa kan Yukreeniin qophaa’ee rawwatame jedha.
Xiinxalaa siyaasaa Raashaa kan ta’an Abbas Gallyamov akka jedhanti gama oloola ofuun kun gocha dorsisaati. Walii galaan mootummaaf amanamoo kanneen ta’an akkasumas kanneen sagalee isaanii kennaniif kun mallattoo addaa kan dinummaan wal ilaaluuf lafa Raashaa seenuu isaa kan agarsisuu yoo ta’u, kana jechuun immo kun ammaan booda,duula waraanaa qabatamaa hin taanee kan ofuumaa Televiziyoona irratti daawwatamuu akka hin taane agarsiisa.
Kunis Raashaa keessatti waan gaggeeffamee dha.Krimiyaa qofatu bombiin haleelamee miti.Garu haleellaan shoroorkeessootaa kutaa Moskoo keessatti gaggeeffamee jira.
Balaa kanaaf itti gaafatama kan fudhate hin jiru.Dilbata dabree gorsaan prezidaantii Yukree, lammiwwan Yukreen dhohiinsa Bombii kokolaataa keessaa kana harka keessaa hin qaban jedhan.


text:
An-Nikaahul Faasid (Fuudhaa Heeruma Bade)
Dabalata Dubbisi
Fuudhaa Heeruma badee (faasida) jechuun gaa’ila ulaagaalee fi rogoota fuudhaa heerumaa hin guunnedha[1]. Fakkeenyaf, waliyyi malee fuudhu fi kkf. Namoonni gaa’ila akkanaa raawwatan gaa’illi isaanii sirrii (guutuu) hin ta’u. Fuudhaa heerumni akkanaa kan dhoowwameedha. Mee gosoota gaa’ila kanaa haa tarreessinu:
Jireenya tana keessatti lubbuu qabeenyin yommuu cimdiin walitti dhufan wal horu. Osoo cimdiin kuni jiraachu baate silaa wal hormaanni hin adeemsifamu ture. Dhalli namaa uumamtoota biroo irraa adda ta’uun karaa kabajamaa fi jaallatamaa ta’een akka wal horan Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) seera ka’e. Kuni kan agarsiisu kabaja Rabbiin ilma namaatiif kenneedha. Akka horii walitti dhufuun akkuma argan hin ta’an. Karaan seera-qabeessa isaan walitti dhufan karaa gaa’ilaatin. Jechoonni gaa’ila, fuudhaa heeruma, nikaah fi kkf yommuu gurra irra bu’an, dargaggoonni fi shamarran ni mirqaanu. Sababni isaas, fedhii uumamaa keessa isaanii jiru karaa ittiin guuttataniidha. Gaa’illi seera mataa ofii qaba. Akkanumatti lafa olka’anii kan itti deemanii miti. In sha Allah, mata duree gaa’ila Islaamaa jedhu jalatti, hiikni gaa’ilaa, nikaha, aqd, murtii fi seerri isaa maal akka ta’an kan ilaallu ta’a. Hanga xumuraatti akka waliin turru fi barnoota guddaa irraa argannu abdii qabna.
Dabalata dubbisi


text:
Finfdinnee Hagayya 18/2012(TOI) – Loltoonni saayinsii waraanaa fi ogummaa hoggansa olaanaa leenji’aa turan eebbifam.
Akkaadaamiin loltoota Meejar Jeneraala Hayaaloom Aarii’yaa saayinsii waraanaa fi ogummaa hoggansaan miseensota leenji’aasa ture itti aanaa ajaja dhiibbaatin eebbisiseera.
Jeneraal Biraanu Juulaa ebbicharratti hasawaa taasisaniin, ebbifamtoonni faayidaa biyyooleessa Ityoophiyaa eegsisuuf nageenya hawaasaa eeguun akka irraa eegamu yaadachisaniiru.
Ityoophiyaan yeroo ishee qisaasa’e bakka buusuun, misooma eegalte, imalaa nageenyaafi demokiraasii itti fufsisuu fi kununsuuf loltoonni kunneen qophii ta’uu jeneraal Biraanuu ibsaniiru.
Ajajaan Akkaadaamii loltoota Meejar Janaraal Hayaaloom Aarii’yaa meejar jeneraal Taaddasaa Makuriyaa, ebbifamtoonni yeroo 13ffaaf barnoota ogummaa hooggansa olaanaa fi leenjii waggoota lamaaf fudhataan xumuruun, barnoota sadarkaa digrii fi itti aanaa ajaja dhiibbaatiin eebbifamaniiru.


text:
Manni maree bakka bu’ootaa mootummaa Itiyoophiyaa Labsii yeroo muddamaa kaasuun isaa tarkaanfii gaarii akka ta’e Mootummaan yunaayitid isteets fi dhaabbanii mootummoota gamtoomanii ibsaa kennaniin beekisaniiru.
Dubii himaan Ministrii dhimma alaa Yunaatitid Isteets Need Praayis Ibsaa bareefamaan basaniin, murtiin labsicha kaasuu walti bu’insaa adeemaa jiruuf fala karaa nagaa barbaachuudhaaf mootummaa Itiyoophiyaatiin tarkaanfii bu’aqabeessa fudhatameedha jedhaniiru.
Itti dabaluudhaanis sababa labsii kanaatin namoottan ittuu himannaan irraatti hin dhihaatin too’annoo jala jiran gad lakifamanii mariin hunda hirmaachisaadhaaf firii qabeessa ta’e akka taasifamuu kan gaafatee ibsii Yunaayitid isteets kun, haalii diinummaan wal ilaaluu akka dhaabbatu, gargaarsii namoomaa daanqaa malee akka itti fufu, sarbiinsii mirgaa namoomaa irratti raawwataman ifatti akka qoratamanuu fi wal dhabiinsaa mariidhaan hikuudhaaf waliigaltee irra akka gahamuu gaafateera.
Karaa biraatiin, Dubii himaann dhaabbata mootummoota gamtoomanii Istiifan Duhaariich, waa’ee labisiin yeroo muddamaa Itiyoophiyaa ka’uu isaa gafatamanii, dhaabbatiichii tarkaanfii mootummaan Itiyoophiyaa fudhate simachuu isaa himaniiru. akkasumas hidhamtoonii akka hikaman,waltii bu’iinsii akka dhaabatu, itti fufiinsa gargaarsaa manoomaa fi itti gaafatamummaa ilaachisee barreesaa muummee bakka bu’uudhaan kan gaafatan Istifan Duhaariich gaafii mootummaa Yunaayitid Isteetiin wal fakkaatuu dhiheesaniiru.
Ka’umsaa labsii yeroo muddamaa kan ilaalchisee Komishiiniin mirga namoomaa Itioyoophiyaa ibsa baaseen, labsichii haqamuun isaa waan gaarii akka ta’e ibsee, namoottan sababa labsii kanaatiin hidhaman hunduu akka gad lakisaman, wareen Kanaan duraa mana hidhaatii bahanis Xalaayaan yakka irraa bilisa ta’uu isaanii ibsu waan hin kennamneef ojii isaaniitti deebi’uu akka hin dandeenye himee mootummaan namoottan kana akka ojii isaaniitti deebsu gaafateera.


text:
M/Minsteeraa ta’uu kootu hafa malee Ummanni Oromoo waan isaaf malu dhabuu hin qabu. Ummanni Oromoo baayyinni isaa 35% ta’ee fi biyya kana keessatti sochii ijaarsa sirna diimookiraasii fi misoomaa taassifamaa jiru keessatti shoora olaanaa bahaa jiru. Hamma baayyina isaa aangoo sadarkaa Federaalaatti jiru keessatti gahee isaaf malu hin arganne.
Kun gara fuulduraatti dhimma labsii fi seeraan sirraa’uu qabuudha. Oromoon sababan Muummicha Minsteeraa biyya kanaa ta’eef faayidaa isaaf malu argachuu hin qabu jedhanii warri olola gaggeessan, olola akkanaa oofuu irraa dhaabbachuu qabu. M/Minsteeraa ta’uu kootu hafa malee, ummanni Oromoo waan isaaf malu tokkollee dhabuu hin qabu”
Lafee isaanii qabrii keeysaa guree mana galftee jechoota akkanaan kanaan ummata Oromoo gowwomsuu barbaadeeti moo irrumaa dhuga? Hanga ar’aa eeysa ture? moo falfalaatu amma irra gale…
Dr.Abiy Ahimad M/Minsteeraa Toophiyaa.
Falls Church, Virginia (09/20/2022) – As previously reported by OLLAA, on August 30, 2022, an attack was perpetrated by Amhara…
Mekfira Hussein told Sahan Journal in early 2022 that her experience with hunger as a…
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…


text:
Manni murtii ol aanaan Ruwaandaa, kan mootummaa Ruwaandaa shororkeessummaan himate Pawul Risasa-bagiinaa fi kanneen biroo 20 irratti adeemsa seeraa jalqabee jira. Rusesabaginaa, kan fiilmii Hotel Rwanda jedhu keessatti mul’ifamee fi sababaa hojii namoomaa ennaa fixiinsa Ruwaandaa bara 1994 hojjeteef jecha Hagaya bara 2020 utuu biyyattii dhaa baqataa jiranii Rwaandaatti deebisaman.
Isaanii fi kanneen biroon 20 ta’an kan mootummaan shororkeessummaan himatu garee FLN jedhamu garee milishaa waliin hariiroo qabu jedhamuu dhaan himannaalee yakkaa 13n himataman. Rusesabaginaa himannaa dhiyaate halee jira.
Gabaasaaleen New Times akka tuqanitti, abbootiin alangaa Rusesabaginaa hidhaa umurii guutuun akka adabaman kan gaafatan yoo ta’u himatamtoota kanneen borii irrattis adabi adda addaa akka darbu gaafatanii jiran.
Adeemsi murtii har’aa kan dhaga’ame, ennaa abbootiin alangaa ergaa WhatsApp, kan kan bilbila Rusesbaginaa irraa argame ifa taasisanitti. Ergaa sana keessaa tokko waa’ee dhukaatotaa, misaayilotaa fi boombii harkaa dabalaee meeshaa waraanaa ka biroo bituu dabalata.
Rausesa-bagiinaan hidhaa waggoota 25n adabamanii jiran.
Kate Gibson abukaalee Rusesa-bagiinaais keessaa tokko yoo ta’an Jeneva irraa VOAf akka ibsanitti adeemsi seeraa har’aa isa kamiinuu haa ta’u maatiin Rusesa-baginaa fi maatiin isaanii yakka ilaalchi har’aa ulaataa murtii haqaa sadarkaa hin guunne jechuun xumura itti godhaniiru jedhan.


text:
Mootummaan Somaaliilaand Baqattoota Ityoophiyaa 20 humnaan gara biyya irraa dheessaniitti deebisuun isaa kan isa yaaddesse ta’uu gareen mirga dhala namaaf falmu Hiyumaan Raayits Waach beeksisee jira.
Dubbi-himaan garee kanaa Geerii Simson akka jedhanitti Muddee 28 aangawoonni Somaaliilaand ibsa tokko malee baqatoota fi kanneen dahannaa siyaasaa gaafatan 20 hidhanii gara Itiyoophiyaatti ergan.
Kun immo tarkaanfii hamaa kan seera waa’ee baqatootaaf ba’e cabsuu, jedhu. Seerri jiru baqataa kam iyyu humnaan gara biyyaa irraa dheesseetti deebisuu, ajjeechaaf saaxiluu ykn iddoo itti bilisummaa isaa sarbamuutti ergu kan ittisuu jedhu Simson
Gabaasaa guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Siiraa-Lakk.15.2
Kutaa darbee keessatti sababoota gurguddoo dhaloota Musliimaa jalqabaa jabeesse fi milkeesse ilaalle turre. Ammas, itti fufuun sababoota kanniin har’a ni xumurra.
4.Qur’aana keessatti ibsa Jahannami fi bu’aa inni sahaabota irratti fide
Sahaabonni Rabbii olta’aa kan sodaatanii fi kajeelan turan. Barsiisni Nabiyyii (SAW) nasfee isaanii keessatti bu’aa guddaa kan qabu ture. Tooftaan Qur’aanaa Rasuulli (SAW) hordofaa ture nafsee isaanii keessatti dhiibbaa guddaa uumee jira. Sababni isaas, Qur’aanni haalota Guyyaa Qiyaamaa kanneen akka dachiin qabamuu fi ishii waliin dhahuun butuchuu, samii dachaasu, gaarren bibbittineessu, galaanota walitti makamanii fi ibiddi itti qabsiifamu, aduun maramuu, jiyni ifa dhabuu, urjiileen faca’uu fi haalota rifachiiso biroo ni dubbata. Qur’aanni haala kaafirotaa, salphinna fi gaabbii isaanii sammuu keessatt fakkii kaasun namatti hima. Ammas, kaafirota gara ibiddaatti oofaman, warra amanani siraaxa irra darbanii fi warra amanan munaafiqota irraa adda baasu ilaalchise ni dubbata. Kuni hundi nafsee sahaabota keessatti dhiibbaa fi bu’aa guddaa fide. Qur’aanni fakkii adabbii ibiddaa sammuu keessatti ni kaasa. Muslimoonni jalqabaa akka waan azaaba kana ijaan arganitti ta’an. Adabbii ibiddaa kana keessaa mee muraasa haa ilaallu:
“Dhugumatti, mukni Zaqquum, nyaata nama badii hojjatuuti. Akka sibila baqaati, garaa keessatti danfa. Akka danfuu bishaan hoo’ati. [Ni jedhama], “Isa qabaatii gara walakkaa ibidda boba’aa harkisaa. Ergasii mataa isaa gubbaatti adabbii bishaan danfaa irraa ta’e dhangalaasaa. Dhandhami, dhugumatti ati simatu cimaa, kabajamaadha. Dhugumatti, kuni waan isin shakkaa turtaniidha. Warri Rabbiin sodaatan iddoo nagahaa keessa ta’u.” Suuratu Ad-Dukhaan 44:43-51
Guyyaa Qiyaamaa murtiin erga kennamee booda warri kafaranii fi shirkii hojjatan nyaanni isaanii muka Zaqquum ta’a. Mukni kuni fooliin isaa badaa, dhandhamni isaa hadhaawaa, garmalee hoo’aa akka bishaan hoo’aan danfuutti garaa keessatti danfa. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa wanta darbe, amma jiruu fi gara fuunduraatti dhufu hunda waan beekuf haala nama kaafira ibiddatti darbamu ni ibsa. Malaykoota kaafirota adabuuf bakka buufamaniin ni jedhama: “Isa qabaatii gara walakkaa ibidda boba’aa harkisaa.” Kana jechuun bakka murtiin Rabbii akka isarratti darbu eeggatu irraa fuudhatii harkisa cimaan harkisuun walakkaa Jahannamitti darba. Ergasii bishaan garmalee danfaa gubbaa mataa isaatirratti gadi dhangalaasaa.
San booda akkana isaan jedhama: “Dhandhami,” Kana jechuun Azaaba (adabbii) laaleessaa kana dhandhami. “dhugumatti ati simatu cimaa, kabajamaadha.” Kana jechuun ati cimaa fi jabaa akka taatetti yaadaa turte. Azaaba Rabbii ofirraa nan dhoowwa jechuun yaada turte. Ammas “Ani Rabbiin biratti kabajamaadha, azaaban na hin tuqu” jechuun yaadaa turte. Har’a ati salphataa fi dadhabaa akka taate ifa siif ta’a.[1]
Ibsi biraa: Azaaba laaleessa kana dhandhamni. Sababni kanatti si geesse wanta Gooftaa keetirraa dhufetti kafaruu ykn mormuu keetidha. Mormii fi haqa osoo beektu waakkachuun kee “Ani nama cimaa fi kabajamaadha” jettee akka yaaddu si taasise. Ammas, haqa irraa boonun kee Ergamaa Gooftaa keetirraa siif dhufe hordofuu fi Kitaabaa Inni buusetti hojjachuun akka siif hin mallee gootee akka yaaddu si taasise. Haala kanaan namni kaafirri fi namni ajajoota Rabbiitti hin bulle nafsee isaa keessatti of tuuluu fi of dinqiisifachuun guuttamuun haqatti amanuu fi itti buluu irraa of tuula.[2]
“Dhugumatti, kuni waan isin shakkaa turtaniidha.” Kana jechuun adabbiin laaleessan Jahannam keessatti dhandhamaa jirtan kuni wanta isin addunyaa irratti shakkaa fi falmaa turtaniidha. Lamu kaafamuun adabamuun hin jiru jechuun shakkaa fi mormaa turtan. Amma kunoo isin biratti haqaa mirkanaa’a ta’ee jira[3].
Muttaqoonni immoo iddoo nagaha ta’etu isaaniif jira. Muttaqoota jechuun warra badii dhiisuu fi wanta itti ajajaman hojjachuun dallansuu fi azaaba Rabbii irraa of eeganiidha. Isaan dallansuu fi azaaba jalaa bahuun Jannata qananiin guuttamte keessa qubatu.
5-Qadaa fi qadaratti amanuu fi bu’aa sahaabota irratti fide
Qadara jechuun wanti hundi raawwatamuun ykn uumamuun dura murtii Rabbiin murteesse fi katabeedha. Murtiin kuni ajaja (amrii), hamma, amala, yeroo, bakkaa fi kkf of keessaa qaba. Wanti tokkoo uumamuun dura amala akkami akka qabaatu, eessa fi yoom akka adeemsifamu Rabbiin olta’aan beeke, murteesse fi katabee jira. Qadaa jechuun immoo wanta murtaa’e hojii irra oolchu fi xumuruudha.
Suuraaleen (Boqonnaaleen) Qur’aanaa Makkaan keessatti bu’an dhimma qadaa fi qadaratti xiyyeefannoo guddaa itti kennan. Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Dhugumatti, Nuti waan hundaa qadaraan uumne.” Suuratu Al-Qamar 54:49
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa sifaanni (amaloonni) Isaa guutuu waan ta’aniif maqdhaala, “Nuti” jedhu fayyadamuun jalqaba. Wantoota hundaa murtii fi safara dursee murteesse fi katabeen uumee. Wanta tokko uumuuf dursa beekumsa guutuu qabaachu, amalli, bakki, yeroo fi hammi isaa kan murtaa’an ta’uu qabu. Ergasii wantoota kana hojii irra oolchudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa wantoota hundaa uumuun dura beekumsa guutuu qaba. Uumuun dura amala, bakka, yeroo fi hamma wantoota kanniini murteesse fi katabee jira. Kanaafu, wanta tokko uumuu yoo barbaade, “Ta’i” jedhaan, wanti sunis yoosu ta’ee argama.
Nabiyyiin (SAW) hubanna qadaa fi qadara nafsee sahaabotaa keessatti dhaaba turan. Sahaabonni haala sirrii ta’een qadaaa fi qadara hubachuu fi dhugaan itti amanuun firii baay’ee gaarii isaaniif buusee jira. Isaan keessaa:
1-Ibaada bakkaan gahuu
2-Qadaratti amanuun karaa shirkii irraa itti qulqullaa’aniidha. Sababni isaas, mu’minni (namni dhugaan amane) kan nama fayyduu fi miidhu, kan nama jabeessu fi salphisuu, kan olkaasu fi gadi buusu Rabbii Tokkicha akka ta’e ni amana. Kanaafu, faayda, jabeenya fi sadarkaa argachuuf, miidhaa fi salphinna ofirraa deebisuuf Rabbii gaditti wanta biraatiif of gadi hin qabu, hin kadhatu.
3-Gootummaa fi gara fuunduraatti dursuu- qadaa fi qadaratti waan amananiif ajalli nama hundaa harka Rabbii akka jirtu ni mirkaneefatan. Nafseen hundi yeroon ishii yoo gahe akka duutu ni beekan.
4-Obsuu, mindaa abdachuu fi haalota ulfaatoo danda’u- namni qormaanni addunyaa tana keessatti nama muudatu wanta tasa argame osoo hin ta’in murtii Rabbiitiin ta’uu yoo beeke, mindaa abdachuun ni obsa. Mindaa abdachuun obsuun isaa kuni wanta dhabe caalaa wanta gaarii akka argatu isa taasisa.
5-Qalbii fi nafseen tasgabbaa’u, sammuun boqonnaa argachuu- wanti addunyaa tana keessatti adeemsifamu hundi murtii Rabbiitiin ta’uu waan amananiif qalbiin isaanii ni tasgabboofti.
6-Nafsee ofii jabeessu, wanta xiqqootti quufu, uumamtootaaf gabroomu irraa of bilisoomsu
Firiin qadaa fi qadaratti amanuu baay’eedha. Kuni akeekumaaf qofa.
6-Sahaabonni haqiiqaa (dhugummaa) namaa beeku
Dhugumatti Qur’aanni kabajamaan waa’ee Rabbii fi Guyyaa Aakhirah erga beeksisee booda waa’ee nafsee namaa namatti beeksisa. Gaafilee uumamaa kanniniif deebii deebisa: “Ani eessarraa dhufee? Eessa deemaa jiraa?” Gaafileen kunniin gaafilee nama hunda keessatti dhufanii fi namni sammuun sirrii ta’ee deebii argachuuf kan itti carraaqudha.
Sahaabotaaf Qur’aanni argamaa fi guddinna ilma namaa, hundee itti deebi’anii fi addunyaa qormaataa tana keessatti wanta isaan irraa barbaadamu isaaniif ibse jira. (Kutaa kana akka hin dheeresineef namni kana bal’innaan hubachuu barbaadu, kitaabban, “Isin keessa mallatto jira, itti hin xinxillitanii?”, “Barzakha fi Guyyaa Qiyaamaa” fi “Kaayyoo uumama ilma namaa” dubbisuu ni danda’a. Gaafilee armaan olitti ka’aniif aayaanni (keeyyatonni) Qur’aana kitaabban kana keessa jiran deebii gahaa ni deebisu. http://sammubani.com/kitaabban/ )
Guduunfaa
Furtuu milkaa’innaa keessaa tokko karaa warra milkaa’anii beekun irra deemudha. Sahaabonni (namoonni Nabiyyitti amananii fi isaan wal-qunnaman) karaan isaanii karaa milkaa’innaatti. Sababni isaas, dukkana cillimi nama nyaatu keessaa gara ifa akka aduutti bahan. Sababoota milkaa’inatti isaan geessan keessaa:
1-Seera Rabbii hubachuu fi itti buluu
2-Amantii sirreessu-haala sirrii ta’een Rabbitti fi wantoota Inni beeksisetti amanuu,
3-Jannatatti amanuu fi qananii sanitti yaaduun hojii gaggaarii hojjachuu,
4-Jahannamitti amanuu fi adabbii hamaa sanitti yaadun hojii badaa irraa fagaachu
5-Qadaratti dhugaan amanuu,
6-Maalummaa namaati fi eessaa dhufee eessa deemaa akka jiru beeku.
7-Wanta Nabii Aadamii fi Ibliisa jidduutti taasifame beekun ibliisa akka diinatti fudhachuu
8-Samii, dachii fi haala jireenya itti xinxallu.
Kitaabban wabii
[1] Tafsiiru Sa’dii-fuula 913
[2] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi– Abdurahmaan Hasan Habankaa -13/57
[3] Maddoota olii As-Siiratu Nabawiyyati–fuula 108-110, Alii Muhammad Sallaabi, Noble Life of The Prophet [English] 1/219-…


text:
Sagantaan qormaataa baye gabaabina yeroo irras dabree rakkoo biraas akka qabu barattootaafi barsiistotarraa hubachuu dandeenyee jirra . Kunis sagantaan haarofti bahe dhuma baatii Sooma Ramadaanaa Amantii Islaamaa waan ta’eef sababa lamaan sirrii akka hin tayin hubanneerra.
1) Akkuma Saatibsiin mirkaneessetti sammuun ilma namaa yeroo qormaataa sirritti yaadudhaaf dhiyeessa nyaataa guddaa ( high energy supply) fayyadama. Yeroon Ramadaanaa sammuun ijoollee soomtuu waan laafuf yeroo kanatti barattoonni guyyaa gutuu taa’anii qoramuu akka hin qabne beektonni ni gorsu. Keessattuummoo dhimmichi dhimma amantii kan ta’eefii qormaatichii kanneen soomaniifii hin soomne kan fudhatan waan ta’eef Loogii ifa ta’etti ( Clear Discrimination) ilaalamuu ni danda’a. Kunimmoo waliif yaadinsa hawaasni keenna qabuufii heera biyyattiitis kan diigudha;
2) Ibsa yeroo lammataatif baftan irratti qormaatichi guyyaa ayyaanaa irratti akka hin kennamne ibsitanii jirtu . Kana jechuun ayyaana duraafi booda qormaatni ni kennama jechuudha. Hawaasni keenna immoo yeroo ayyaanaa gammachuudhaan oliif gadi waan fiffiiguuf xiyyeeffannaan barattootaa hatuuf qormaataaf akk qalbii guutuu hin kennine isaan taasisa. Kanaafuu guyyaa akkanaa irratti qormaata kennuun hordooftoota amantichaa ta’anii kanneen qoramaniif miidhaa guddaa qaba .
Yoo biyyaa sana kessattii ango kan qabduu tattaan aka rakkina kana laltan isiin yadachifna!


text:
Liibiyaa fi Somaalilaanditti baqattoonni Itoophiyaa haala hamaa keessa jiraachuu himan.
Baqattoonni Oromoo biyya Somaalilaand magaalaa Hargeessaa keessa jiraatan dararaan qaamoota mootummaatiin nurratti rawwatamaa jiru hammaatee itti fufee jiraa jedhan.
Lammiileen Itoophiyaa baqannaan Liibiyaatti argamanis haala hammaataa keessa jiraachuu himatu.
Baqattoota kanneen gidduudhaa isaan OMN’f yaada laatan humnonni mootummaa dhalattoota Oromoo magaalaa keessa jiraatan kanneen waraqaa heeyyama jireenyaa qabaniifi kan hin qabnelleen osoo addaan hin baafne iddoo hojii fi magaalaa keessatti yoo argan jumlaadhaan reebicha nurratti raawwatuu jedhan.
Hidhaan namoota nagayaarratti raawwatamaa jiruus hammaachuu himaniiti jiru.
Rakkoo biyya tana keessatti dhalattoota Oromoorra gahaa jirtu tanaaf qaama furmaata nuuf kennu dhabnee jedhan.
Gama birootiin waajjirri dhaabbata mirga baqattotaaf falmu UNHCR bara 2021 irraa kaasee hanga ammaatti kan biyya keessan bulchaa jiru mootummaa Oromooti isin hin galmeessinu jechuun galmee nu dhoorkanii jiruu jedhu.
Kana malees tajaajila gama isaaniin daa’imman baqattootaaf kennamu tajaajiloota akka fayyaafi barnootaa faa kennuu dhiisanii waan jiraniif ijoolleen baay’een wal’aansaafi barnoota dhabanii jiraachuu himanii haalli keessa jiran hammaataa ta’uu dubbatu.
Oduma walqabateen lammiileen Itoophiyaa biyya Liibiyaatti hidhamanii jiran haalli qabiinsaa manneen hidhaa itti hidhamanii akkaan hammataa ta’uu himaniiru.
Humnoonni nageenyaa biyyattii lammiilee hidhamanii jiraniin maallaqa guddaa fidaa jechuun reebicha hamaa irratti raawwataa jiraachuu lammiileen kunneen ibsanii jiru.
Kanneen hidhamanii jiran malees warri magaala keessa jiraatus bahee galuuf sodaa keessa jiraachuu dubbatan.


text:
FAAYIDAA BISHAAN QABBANAA’AAN QAAMA DHIQACHUU
✍Baayyeen naamootaa gaafa bishaan diilallaan dhiqachuu yaadan kan isaanitti mullatu diilalla bishaaanichaan gaafa hafuuraa citan yknharganuu dadhabuun yeroo dhiphatan fi mijuu ofiiyoo dhaban natti fakkata.
✍Kana hambisuuf kan danda’u elektrikiin,kaanibiddaan kaan hoo’a aduutiin bishaan ho’isuunqaama ofii dhiqachuun amala baratamaa dha.
✍Yeroo ammaa kana qorannooon gara garaa
bishaan qabbanaan qaama dhiqachuu
amaleeffachuun fayyaa ofiitiif faayidaa hedduu akka qabu ni ibsu.
👉faayidaa bishaan diilallaan qaama
ofii deddeebisanii dhiqachuun fayyaa sammuuf keennu muraasan ibsa.
1). Dhugaa addunyaa kanaa amananii akka
fudhatan nama taasisa (acceptance). Ganama
hirribaa ka’anii ykn galgala erga aduun galtee
bishaan diilalla qaama ofiitti naquun yeroo
sanaaf mijuu ofii namarraa mulqa.Garuu yeroo
bishaanni diilalli kun qaama keessan irra
dhangala’u yeroof mijuu dhabuu sana keessa
taatanii yoo tasgabbiin hubattan, addunyaa kana irratti waantota isin jaallattan qofa utuu hin ta’in kan isin hin feene illee isin irratti ta’uu akka danda’an isin agarsiisa.
👉 Kun immoo isinis akkumanamoota kaanii nama qofa akka taatanii fi waan hunda furuu akkaa isin hin dandeenyee fi hundi furmaata akka hin barbaanne isin yaadachiisa.
Gaafa irra deddeebiin kana gootan waan hiikuu hin dandeenye fudhachuu Sammuu keessan shaakalchiisaa jirtu jechuudha. Sammuun akkasiin shaakale waantoota humna keessanii olii (fedhii keessan malee) addunyaa keessan keessatti isin mudataniif hin suukannaa’u darbeeyyuu tasgabbiin fudhachuun wajjin jiraachuun rakkoo sammuu irraa isin oolcha.
2). Aarii hir’isuuf baayyee gargaara. Namni waa danda’uu fi akka dhufaatii isaatti tasgabbiin hiikuu shaakale aariis ta’e miiroota ofii biroo salphaatti to’ochuu danda’a. Kun immoo gochoota badii miiraan godhaman hedduu irraa nama baraaruun, Sammuu fayyaa-qabeessa godha.
3. Dammaqina namaaf kenna. Gaafa bishsaan
qabanna’aa qaama ofirra dhangalaasan qilleensa baay’inaa fi ariitiin gara somba ofitti galchuuf nama dirqisiisa;kun immoo oksijiinii (oxygen) baayyeen gara qaama ofii akka seenuu fi qaamota barbaachisoo akka sammuutiif akkaga’u godha.
Oksijiinii baayyeen gara Sammuu
ga’e Sammuun anniissaa baayyee akka argatuu fi dammaqaa akka ta’u taasisa.
4). Dhibee yaaddoo ni ittisa; namoota yaaddoo
kessa jiraniifis furmaata. (anxiety)
5). Dhibee mukaa’uu hamaa (depression) ni ittisa, namoota dhibee kanaan qabamanis dhibee kana irraa isaan furuuf ni gargaara. Gogaa namaa irra narvii ho’a to’atan caalaa kan diilalla to’atantu baay’naan faca’ee argama; kanneen gaafa bishaan qabbana’aan qaama namaa tuqu,ergaa kana dafanii gara sammuutti geessu.
Kun Sammuun akka dammaquu fi kaka’u godha,yoona kana mukuunis ni bada jechuu dha. Kanarraa ka’uun biyyoota guddatan biratti dhibee kanaaf akka yaala tokkootti haaydirooteeraapii (hydrotherapy) jedhamee ganama ganama bishaan qabbana’aan dhiqachuun ni kennama.
Bu’aan yaala kanaa qoricha dhibee kanaaf
kennamu wajjin illee kan wal madaalu ta’uu
qorannaan agarsiiseera.
6. Dhiphuu furuuf furmaata gaariidha. Bishaanni qabbbana’aan kemikaala yuurikasiidii (uric acid) jedhamu kan dhiphuu fiduun beekamu dhiiga keessaa hir’isuu fi kemikaala gilutaatiyoon (gluthathione) jedhamu kan dhiphuu hir’isuun beekamu akka dhiiga keessatti baay’inaan argamu gochuun dhiphuu irraa nama furuu
danda’a.
7. Dhiirootaaf fedhii saal-quunnamtii fi dandeettii hormaataa ni dabala. Sanyiin dhiiraa ho’ina qaama namaa dandamachuu waan hin dandeenyeef cidhaan namaa gaafa ho’aa qaama namaa irraa gadi rarra’ee gaafa qorraa ol deebi’uun kunuunsa godhaaf. Egaa bishaan qabbanaan dhiqachuun mijuu sanyiin dhiiraa barbaadu kana kennuufiin dalagaa isaa sirriitti akka raawwatu ni gargaara.
Darbees keemikalaa teestestiroonii (testosterone) jedhamu kan fedhii saal- quunnamtii fi wal hormaataaf gargaaru akkaburqu gochuun namootni saalquunnamtii fayyaa- qabeessa akka akka qabaatan taasisa.
8. Abdii fi ‘nan danda’aa ’ nama keessatti uuma.
Waanta hin barbaanne dandeessanii rakkoo isaa dandamattanii guyyaa guyyaan gochuun ofitti amanummaa keessan guddisuun ‘nan danda’a’ hafuura jedhuun isin guuta.
9. Ulfaatina qaamaa hir’suuf baayyee faayida
qabeessa. Akkuma hunduu beeku yeroo kana
namootni baayyeen keessattuu dubartoonni
waa’ee ulfaatinaa fi bifa isaaniitiif baayyee
dhiphatu. Namootni kun ofitti amanuu dhabuu fi ilaalchi ofiif qaban hir’achuun dhibee Sammuu gara garaatiif (depression, body dysmorphic disorder) akka saaxilaman beekamaa dha. Egaa ganama ganama bishaan qabbana’aan qaama ofii dhiqachuun ulfaatina ofii hir’isuun mala rakasa fi
salphaan fayyaa sammuu ofii eguu dha.
10. Kan nama dhibu yoo gara galgalaa bishaan diilallaan qaama ofii dhiqatan hirriba qulqulluu fi boqonnaa qabu rafuuf akka fayyadu qorattoonni baayyeen ragaa ba’u.’
Fayyaan Faaya!


text:
Seenaa Biiroo Barnoota Oromiyaa
Sirna Mootummoota Itoophiyaa darbanii keessatti rakkoowwan seektera barnootaa gurguddoon: Rakkoon carraa walgitiinsaa, qulqullinaa, gahumsaa,al-dimokiratummaa qabiyyeefi bulchiinsa barnootaa irratti dagaagaa turan biyyattii hanga fakkeenya boodatti hafumaa keessattuu beelaafi gadadoo taasisee kuusa jechoota Afaan Ingiliffaa keessatti hanga galmeessuutti akka geese hin irraanfatamu.
Jaappan dabalatee biyyoonni Addunyaan hedduun barnoota furtuu rakkoolee hundaa taasifachuun morkii keessa lixanii xiiqiidhaan waan hojjataniif gadadoofi hiyyummaa battala gadi-faggeeffate keessaa yeroo gabaabaa ta’e keessatti fottoqanii bahuun qabeenya uumamaa lakkoofsa keessa galuu danda’u otuu hin qabaaatiin caaffii guddinaa fi misoomaa dhalli namaa har’a akka raajii tokkoottii laalu irra yoo gahan Itoophiyaan garuu dogongora hamaa raawwteen imala irraa gadee fi kufaatii fokkisaa keessa turuuf dirqamtee turte. Carraan Oromiyaafi Oromoos kanaan addummaa hin qabu ture.
Oromiyaan bulchiinsa Godinaalee 20, Bul.Magaalotaa 19, Aanaalee 336, fi Gandoota 6446 kan qabdu taée haaluma hawaas-diinagdee fi misooma naannichaa ariifachiisuuf bara 1995 aangoo fi itti gaafatamummaan al- waaltaéen of dandaánii fayyadamummaa uummataa mirkaneessuuf hojjachaa jiru.
Rakkoowwan kanneen hundee irraa buqqisuuf qorannoo baláa gaggeessuun imaammatni barnootaa fi leenjii bara 1986 bahee hojiira oolaa jira. Xiyyeeffannaan Imaammata barnootaa fi leenjii kanaas:
· Lammiileen barnoota sadarkaa 1ffaa afaan dhalootaan ykn afaan filataniin barachuu akka dandaán mirga guutuu kennuu
· Barumsa bu’urairraa eegalee hanga kutaa 10ffaatti jiru bilisaan kennuu
· Barnoota dubartootaaf xiyyeeffannaa kennuu
· Bulchiinsaa fi qabiyyee barnootaa dimookiraatawa taasisuu
· Bulchiinsa barnootaa al-waaltessuun hawaasni manneen barnootaaa abbummaan akka bulchu taasisuudha.
(Imaammata Barnootaa fi Leenjii 1986 A.L.I.)
Kana malees dhimmi qulqullina barnootaa mirkaneessuu yaaddeessaa tahuun akkasumas dhimma aduunyaan hundi ifufiinsaan irratti hojjatu tahuu bu’uura taasifachuu dhaan PMQB bocamee karaa TMGB tiin bara 1999 irraa qabee hojirra oolaa jira.
Ga’eessi miiliyoonaan lakkaahamu doofummaafi walaala keessa jiraachuu hubachuudhaan ga’eessa qonnaan bulaa bal’aa dabalatee iddoo garagaraa jiru kana bakka doofummaa keessaa hin baasnetti oomishtummaa dabaluufi sirna dimokiraasii ijaaruun fiixaan baasuun hawwii qofatti hafuu akka danda’u addaan baafachuun BGQGX hojirra akka oolu taasifamee jira. Hawwiifi tattaaffii taasifamaa tureen walbira qabamee yammuu ilaalamu bu’aawwan qulqullina barnootaa fooyyeessuu fi BGQGX hojirra oolchuun argaman gadi aanaa ta’anis imalli eegale garuu abdiqabeessa tahuun isaa mul’achaa jira.


text:
Firii Guyyaa Aakhiraatti Amanuu
Ilmaan namaa yommuu jireenya tana keessa jiraatan gaafin akkana jedhuu yeroo hundaa sammuu isaanii quuqa. “Eessa deemaa jiraa? Xumurri ykn gahuumsi kiyya eessaa? Du’ee achumaan nan badaa?” Kuni gaafi guddaa deebii barbaadudha. Namni gaafi kanaaf deebii argate, jireenya keessatti tasgabbiin jiraata. Sababni isaas, gahuumsa itti deemu waan beekuf. Kanaafi, namoota Rabbii fi Guyyaa Aakhiraatti amanan tasgabbaa’oo fi abdii kan hin kunne ta’anii argina. Balaa ykn gadda cimaa keessa yommuu ta’an, wanta abdatan tokko qabu. Yommuu hojii gaggaarii hojjatan wanta kajeelan tokko qabu. Yommuu nafseen isaanii gara baditti isaan kakaastu, wanta tokko sodaachun of qabu. Kuni hundii jireenya keessatti aannan tasgabbii akka dhugan isaan taasisa.Dabalata Dubbisi


text:
Galaana Fitnaa-Kutaa-3ffaa
Tooftaalee fitnaa itti ittisan yookiin hir’isaan torbaan lamaan darban keessatti ilaalle jirra. Ammas kutaa dhumaa ni ilaalla.
7.Jama’atti hidhachuu fi maxxanuu– jama’atti (hawaasatti) maxxanuun badii baay’ee irraa nama eega. Namni yommuu adda fiigu, akkuma jeedalli hoola addatti argatte nyaattu, diinnis nama kana nyaata. Gurmii fi walta’iinsan diina injifatan. Rahmata Rabbii keessaa tokko ummata Islaama kana jallinna irratti isaan walitti hin qabu. Hanga ummanni Islaama jiru haqni ni jiraatti. Hanga ajajni Rabbii dhufu gareen haqa qabatanii fi ishii irratti obsanii yeroo hundaa ni jiraatu. Jama’aa akka qabannu Ergamaan Rabbii (salallahu aleyh wa sallam) itti nu ajaju. Read more


text:
Tafsiira Suuratu Ar-Ruum-Kutaa 2
Samiiwwan, Dachii fi wantoonni isaan jidduu jiran kaayyoo guddaaf uumaman
Namoonni baay’een sammuu isaanii gara biraatti waan garagalchaniif uumama samii fi dachiitti hin xinxallan. Samii fi dachiin garmalee gurguddatan kunniin akkanumaan waan uumaman isaanitti fakkaata. “Namni ni jiraata ni du’a, ni jiraata ni du’a, oduun jireenya du’aan xumurama. San booda wanti biraa hin jiru” jechuun yaadu. Kuni yaada dogongoraa kufaati guddaatti nama geessudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yaada dogongoraa kana akkana jechuun haaqa.
“Sila isaan nafsee ofii keessatti hin xinxallinee? Rabbiin samiiwwan, dachii fi wanta isaan lamaan jidduu jiru hunda haqaani fi yeroo murtaa’ef malee hin uumne. Dhugumatti namoota irraa baay’een isaanii qunnamti Gooftaa isaaniitti kan kafaraniidha.” Suuratu Ar-Ruum 30:8
Sila namoonni Ergamaa Rabbiitii fi Isaan wal qunnamu kijibsiisan, nafsee ofiitti hin xinxallanii? Akkamitti Rabbiin akka isaan uumee hin ilaalanii? Nafsee isaanii keessa mallattoo du’aan booda kaafamuun ittiin beekantu jira. Isaan duraan homaa hin turre. Ergasii Rabbiin isaan uume. Marsaalee adda addaa keessa dabarsuun nama guutuu isaan godhe. Kanaafu, Kan kana hojjate erga isaan du’anii badanii uumama haarawa godhee isaan deebisa. Ergasii, nama toltu hojjate tola ooltummaa isaatiin mindaa kennaaf, nama badii hojjate badummaa isaatiin isa adaba.[1]
“Rabbiin samiiwwan, dachii fi wanta isaan lamaan jidduu jiru hunda haqaani fi yeroo murtaa’ef malee hin uumne.”
Sila faayda fi faaya addunyaatti rarra’uun sammuu fi argituun isaanii ni baddee, xinxallii sirrii kaayyoo uumama samii, dachii fi wantoota isaan lamaan jidduu jiran hubachuutti isaan geessu nafsee ofii keessatti hin xinxallinee? Rabbiin guddaan aangoon Isaa ol’aanee uumamtoota gurguddoo kanniin haqaan malee hin uumne.
Haqni wanta gadi dhaabbataadha. Kutaaleen yunivarsii kanaa wantoota haqaan jiraniidha. Ammas, uumamtoonni gurguddoon kunniin kaayyoo ol’aanaa qabaachuun dirqama. Kaayyoon ol’aanaan kuni haqa.[2]
Namni sirritti xinxallu kaayyoon ol’aanaan samiin, dachii fi wantoonni isaan lamaan jidduu jiran itti uumamaniif ni beeka. Kan isaan uumeef: namoota qoruuf, gabroonni sifaata Isaa akka beekanii fi Isa qofa gabbaraniif, dhumarratti jazaa isaaniif kafaluufi. Kunniin sadan akka sansalataa wal keessa seenu. Namoota qoruu irraa wanti barbaadame ibaadaadha. Ibaadan immoo kan barbaadameef jazaa isaaniif kafaluufi. Akkasi miti ree?
Mee ragaalee kanaa haa dhiyeessinu:
“Inni Kan samiiwwanii fi dachii guyyaa jaha keessatti uumedha. Arshiin Isaas bishaan gubbaa ture. Eenyu keessantu irra gaarii akka hojjatu isin qoruuf, [isaan uume].” Suuratu Huud 11:7
Qormaata kanaan namni hojii irra gaarii hojjatu ifatti baha. Hojiin irra gaariin hojii ikhlaasaa fi shari’aa hordofuun hojjatameedha.
Ikhlaasaa fi shari’aa hordofuun ibaadaadha. Kanaafu, qormaata kana keessatti ilma namaa irraa wanti barbaadame ibaadadha. Kanaafi, Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Jinnii fi ilma namaa akka Ana qofa gabbaraniif malee hin uumne.” Suurat Az-Zaariyaat 51:56
Ammas ni jedha:
“Akka deebi’aniif toltu fi hamtuun isaan qorre.” Suuratu Al-A’araaf 7:168
Kana jechuun gara Rabbiif ajajamuu fi ma’asiyaa (cubbuu) irraa tawbataniif toltuu fi rakkoon isaan qorree.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yeroo garii jireenya isaaniif mijeessa, qananii barbaadan isaaniif kenna. Yeroo biraa immoo jireenya isaanitti dhiphisa. Rakkoodhaan isaan tuqa. Kuni hundi qormaata. Kan toltuu fi rakkoon isaan qoruuf akka gara Isaaf ajajamuutti deebi’anii fi tawbataniifi. Rabbiif ajajamuu fi tawbaan immoo ibaadadha.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ibaadaa (gabbarrii) namootaa irraa Dureessa. Ibaadaa isaaniititti hin hajamu. Garuu ibaadatti kan isaan ajajeef jazaa isaaniif kafaluufi. Kanaafi, ni jedha:
“Deebiin hunda keessanu gara Isaa (Rabbiiti). [Kuni] waadaa Rabbii haqa [kan ta’eedha]. Dhugumatti, Inni uumuu ni jalqaba, ergasiis ni deebisa. [Kana kan godhuuf] warroota amananii fi hojii gaggaarii hojjatan haqummaan mindaa isaaniif kennuufi. Warroota kafaran immoo waan kafaraniif jecha isaaniif dhugaatii bishaan danfaa irraa ta’ee fi adabbii laaleessaatu jira.” Suuratu Yuunus 10:4
Namoota ajaja Isaa fudhatanii Isa qofa gabbaran mindaa isaaniif kenna. Namoota ajaja Isaa didanii Isa qofa gabbaru didan immoo adabbii isaaniif malu adaba.
Kanaafu, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa samii fi dachii kaayyoo guddaaf uume. Akkanumatti taphaaf hin uumne. Kaayyoon guddaan kuni haqa.
“yeroo murtaa’ef”
Jireenyi addunyaa tuni iddoo qormaataa erga taate, qormaata booda wanti sammuutti dafee dhufu firii qormaataa (jazaa)dha. Ta’uu baannan, qoruun tapha ta’a. Ammas, qormaataaf yeroon murtaa’aan itti xumuramu jiraachu qaba. Rabbiin Hakiim, Beekaa, Danda’aa ta’ee jireenya addunyaa keessatti yeroo qormaataa daangessuu fi yeroo qormaanni kuni itti xumuramu murteessun Isaa hin hafu. Yeroon qormaataa kuni xumuramuun yeroon lubbu-qabeenyi itti balleessuu fi sirna yuniversi yeroo qormaataaf dhaabbate itti jijjiruu ni dhufa. Ergasii, yeroon kaafamaa fi sirna yuniversii jazaa guddaaf maluu dhaabun ni dhufa.
“Dhugumatti namoota irraa baay’een isaanii qunnamti Gooftaa isaaniitti kan kafaraniidha.” Kana jechuun namoonni baay’een du’aan booda kaafamutti hin amanan.[3] Du’aan booda kaafamutti waan hin amanneef Guyyaa Qiyaamaa Gooftaa isaaniitiin wal qunnamuutti hin amanan. Kanaafu, Isa qunnamuuf of hin qopheessan, Ergamtoota Isaa kana beeksisan hin dhugoomsine. Kuni ragaa tokko malee kafaruudha. Ragaaleen qabatamoon du’aan booda kaafamuu fi jazaan akka jiru agarsiisu.[4]
[1] Tafsiir Xabarii-18/464 [2] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-15/132-133 [3] Tafsiir Qurxubii-16/402 [4] Tafsiiru Sa’dii-749


text: [SQ, Waxabajji 5,2018] (Shaambuu) Guyyaa (7) toorbaan tokkoof magaalaa Shaambuu irraa ibsaa balleessuun uummata Shaambuu dararaa kan turte wayyaaneen; Kaleessa galgala waxabajji 4,2018 (27/9/2010) sa’a 7:00WB (1:00) irraa egalee mormiin qeerroo fi uummata magaalichaan bifa qindaa’een gaggeeffamuun gabaafame. Hiriirri mormii kun qaama poolisii fi waajjiraalee kanneen akka waajjira Ibsaafi bulchiinsa magaalaarratti tarkaanfii eegalameen sa’a 1:50WBtti ibsaan gadhiifameera. Qeerroon magaala Shaambuus tarkaanfii sirreessaa fudhatetti milk’aauu irraa dhiichisaa, OPDOn ammoo uummata kan darartu itti yaaddeeti ta’uu Ummanni Oromoo jabeessee akka hubatu ibsaa dhaamsuun torbaan tokkoo oliif dararaan Ummata Magaa Shaambuu irra gahe raga guddaa ta’uu ibsuun afaan mi’aahaa garee Lammaa Magarsaa fi Dr Abiyyiif Ummanni keenya moofkamuu akka hin qabnee fi qabsoo isaa jabeessee akka itti fufu Qeerroon naannichaa dhaamuu maddi Qeerroo Bilisummaa Oromoo Shaambuu irraa gabaaseera.


text:
Manni-maree murtii seeraa, kan Yunaayitid Isteets, ka Prezidaant Donaald Traamp – akka Bulchiinsa Daldala Xixiqqaa biyyattii hoogganan muudanii dhiheeffatan – Lindaa McMahon raggaasisuu fi dhiisuu irratti sagalee kenna – jedhamee eegama.
McMahon, sadarkaa koreetti sagalee kudha-saddeetii fi tokkoon gara guutummaa mana-mareetti dabarfaman – jedhama.
Kaleessa, manni-maree murtii-seeraa Yunaayitd Isteets – ka Prezidaant Traamp ministarummaa maallaqaa biyyattiif dhiheeffatan – Hoogganaa gabaa daldalaa “WALL STREET” duraanii Stiiven M-Nuuchiin, sagalee shantamii sadiin afurtamii toorba irra aanuun dabarsee raggaasise.


text:
Yunaaytid Isteetes hokkara yeroo ammaa Venezu’eelaa keessaa gaggeeffamaa jiru waraanan gidduu seenuuf qophaa’aa kan jirtu ta’u ministriin dantaa alaa Amerikaa Maayik Pompiyoo har’a beeksiisan.
Barbaachisaa ta’e argamnaan tarkaanfii waraanaa fudhachuu malla jira jechuun Televiziyoona Foksiif kan ibsan Diploomaatiin Amerikaa kun kan Amerikaan gochuuf jiruus kanuuma jedhan.
Ta’uus garu karaa nagaan Mikolaas Maduro aangoo prezidaanti ce’umsaa Juan Guaido tti dabarsan barbaanna jedhan Pompiyoon.
Gorsaan waa’ee nageenyaa kan Yunaaytid Isteetes Jaan Bolton Televiziyoona CNN fi Faaks irratti akka ibsanti Pombiyoon Robii har’a ministeera haajaa alaa Raashiyaa Sergee Lavroov waliin dubbatu.Raashiyaan prezidaantiicha duraanii Madroo deggeruu itti fuftee jirti.


text:
Guyyoota 7 keessatti lubbuun namoota 227 sababa KOOVIID-19n darbuu Inistitiyuutiin fayyaa hawaasa kan Itoophiyaa beeksiseera.
Hawaasni osoo hin nuffiin ofegannoo barbaachisaa gochuu qaba jechuun Inistitiyuutiin kun hubachiisera.
Qajeelfamoota ministeera fayyaa fi Inistituytii fayyaa hawaasaa irraa bahan hordofuu fi hojii irra oolchuun dirqama jechuun Insittuyuutiin fayyaa hawaasa Itoophiyaatti itti aanaan hooggana wiirtuu qindeessa balaa tasaa kan ta’an Dr.Milkiyaas Tafarraa ibsanii jiru.
Gabaasa Tseehaay Daamxoo Finfinnee irraa gabaastee Caqasaa.


text:
Angawoonni kutaa Yunaayitid Isteetis kan JJoorjaa keessaa prezidaant Doonaald Tramp, filatamaa prezidaantummaa kan ta’an Joo Baayiden shiraan filannoo kutaa Sanaa injifatan jechuu dhaan himannaa isaan dhiyeessan mormanii jiru.
Angawaa dhimmi filannoo gameeyyii kan kutaa Sanaa kan ta’an Brad Raffensperger, dhaabbata oduu ABCf torban kana ibsa kennaniin akka miseensa garee Ripaablikaanii safuutti cichu tokkootti Tramp kutaa Joorjaa keessatti injifatamuu isaaniitti gaddeera, garuu uummati Joorjaa filateera, kanaaf sagalee uummataa kan jijjiiru hin jiru jedhan.
Tramp sambata dabe ripaablikaantichi bulchaan Joorjaa Braayaan Kemp qaama seera tumtoota kutaa sanaa wal ga’ii addaa waamuu dhaan sagalee kenname jijjiiranii sagalee filannoo calaluf kutaa sanaaf kenname Trampiif akka kennan kan gaafatan yoo ta’u kun ta’e iyyuu sagalee Baayiden argatan 306 kan Tramp 232 filannoo sana jijjiiruuf ga’aa miti.
Kemp gaaffii Tramp fudhatama dhabsiisan. Baayiden filannoo Sadaasa 3 geggeessameen kutaa Joorjaa sagalee caalmaa 12,000 argachuun injifatan. Tramp Sambata galgala hiriira mormii Joorjaa keessatti waamuu dhaan Kemp injifannoo Baayiden gamasitti argatan jijjjiiruu diduu isaaniin qeeqanii jiran. Tramp ba’ii filannoo sanaa mormuuf mormii falmii geggeessan itti fufuuf dhaadatan.


text:
Caamsaa 16, 2020
Abbaa Urjii tiin:
Qabsoon bilisummaa ummata Oromoo tan arra akka aduu barcaatti hangaatee diina keessaa fii alaa rooraasaa jirtu, kaleeysa dukkana wahuu keessatti arkuun hin dandayamne turte. Haala akkasii keessatti, ijji iftiina arraa arkuun, murannoo fii jeeynummaa hoonga hin qabneen, kanneen taraarrii xurree ganamaa tiif jiruu fii jireenya isaanii daammota godhan keessaa tokko Seeyfuu Muummee ti. Seeyfuun abbaa isaa Muummee Aadam Godii fii haadha isaa Mardiyaa Aadamirraa, Konyaa Harargee Bahaa, Aanaa Meettaa, Araddaa Duuyda-eelaa, Ganda Godii kan maqaa akaakayyuutti moggaafame-tti, toora bara 1948, nama dhalate.
Seeyfuun barnoota ammayyaa kan naannoo isaa jiru xumuree kan Jiddu Galaa tiif Biyyoo Adaree dhaqe. Achitti, san taree sadarkaa kutaa lammaffaatti dabree odoo barachaa jiruu, hujiin seedata jimaa jala hambifatte. Seedanni jimaa kan barnootarraa isa fudhate, akkaan tolaa dhufee, odoo hin turin, gurgura naannoo bira kutee, daldalaa Hargeeysatti ergu tahe. Tarkaanfiin jimaa biyya alaatti eerguu horiin walitti baasee, jiruun toltee fii, makiinaan mooraa dhaabatte. Garuu, lakkumaan, sadoo keeysa jiru daran, haalli jireenyaa ummata Oromoo tii fii miidhaan diinni irraan gayaa jiru yaachisutti seene. Kanarraa kan ka’e, namoota firummaan, waahelummaanii fii hujiin walitti fiddu waliin waanni haasawuu fedhu karaa ummanni Oromoo harqoota gabrummaa jalaa itti bahurratti fala barbaaduu tahe. Keessaa huu, eega Elemoo Qilxuu, qananii keessa ture dhiisee, qabsoo hidhannoo bilisummaa Oromoo tiif Adanirraa biyya seenee wareegame booda, sab-boonummaan daran qoma fudhattee, sammuu malees, khaznaa isaa tan sabaa godhuu murteeyfachiifte.
Akki isaa kan olii kuni, Bitooteessa 14, bara 1976, gaafa Jaarraa Abbaa Gadaa, hidhaa biyya Soomaalee tan bara shanii booda, qawwee Soomaaleen irraa fudhatteen oduu abdii hin kutin, harka qullaa, qabsoo hidhannoo jalqabuuf biyya seene, tin’isa yaadaa fii horii tiin itti dirmatan keessaa, Seeyfuu, warra angafaa godhe. San booda, Seeyfuun, dirree qabsoo qacalee diinaggee fii waan barbaadduun bira dhaabbachuu fii sossoohinsa magaalaa keessatti lammii dammaysuu, jaaruu fii murataa gama Dirree Qabsootti erguu shiddaan itti seene. Haala kanaa fiis, dukkaanaa fii mana isaa kan magaalaa Qobboo keessa jiran wiirtuu sab-boonotaa godhe. San bira taree, riqicha qabsaawota dirqama hujii tiif olii-gad deemanii taasise. Kilaash Elemoo Qilxuu-rraa hafe, kan Jaarraa Abbaa Gadaa daggala qabsoo tiin saaqerraa kaasee, miyoota iddoo adda-addaarraa karaa Dirree Qabsoo deemaniif, Seeyfuun, malkaa (buufata) tahe.
Seeyfuun akka olii kanatti ulee-qunnamtii tahuun, miyaa fii murattoota Dirree Qabsootti erguu qofatti quufuu didee, sadoo fii qananitti duuyda galee, miseensa Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) tahuuf, walakkaa bara 1977, Dirree Qabsoo dhaqe. Garuu, qabsaawonni jaallummaa WBO tiif if qaadhimee itti dhaqe, qabsoon achirra bakkuma turettii caalaa akka isa barbaaddu amansiisanii manatti deebi’e. San booda, Seeyfuun, gunaa dabballoota Dargii tiin bitamuu didee, kani ammaa-amma doorsifamuu fii hidhamu, qawwisaa tahee, bahaa-bu’ii amna qabsoo ganamaa keessa hulluuqee, akkuma kan Hayle Sillaaseetti, du’a Dargii tiis arkee, jijjiirama bara 1991 qabsaawotaa waliin simate.
Mootummaan Ceehumsaa jijjiirama bu’uraa akka hin finne gaafa hubatame, hidhata karaa daldalaa tiin Soomaalotaa waliin qaburratti irkachuun, bulchiinsa Soomaalota Hargeeysaa waliin hariiroo siyaasaa akka uumuuf ramadamee, jalqaba bara 1992, karas deeme. Eega achi dhaqe booda, hujuma wal fakkaattuuf, Hargeeysaa fii Jabuutii jidduu daddeemutti seene.
Isaa hujii olii biratti tan hawaasa jaaruu fii qabsoof miseensa horuurratti bobbaahaa jiru, ijibbaata qabsoo bilisummaa Oromoo laamsheeysuuf Wayyaaneen godhaa turteen, ijji isii itti dhaabbatee, qabdee biyyatti deebifachuuf shira Soomaalotaa waliin itti xaxaa jirtu dhagayee, walakkaa bara 2004, Eertiratti jalaa miliqe. Xiqqo turee, dhuma bara 2004-i Keeniyaa dhaqe. Achirraa, carraa qubsumaa arkatee, j’ia Onkololeessaa tan 2009 keessa biyya Ameerikaa dhufe.
Yaroon Seeyfuun qabsoo bilisummaa tiif muratee ofii fii qabeenya isaa gumaachaa ture san, yaroo tooftaan lammi adda qoqqooduu, tan diinni baroota hedduuf irratti hojjachaa ture karaa qabattee fii, ummanni keenya maqaa adda-addaa kan diinni baaseef fudhatee, jecha Oromoo ja’uun walitti alagoome. Sanirratti yaroo, bulchiinsi mootummaa Habashaa Oromiyaa keessatti sirritti hidda gadi jabeeffatee, nafxanyoonni “hadaraa Hayle Sillaasee!” qofaan, ummata Oromoo akka beeyladaatti bobbaasanii galchaa turani. Kana malees, yaroon san, yaroo Xophiyummaan a’oo fii onnee Oromoota hedduu dhunfattee, gariin lammii eenyummaa isaanii dagatani tan alagaa fudhatani. Garii niis, if dhooysuuf ijibbaata cimaa godhaa turani. Walii-galatti, yaroon san, yaroo, Oromoonni hedduun, harqoota mootummaa Habashaa jalaa bahuun akka hin dandayamne fudhatanii gabroomsaaf oggolani. Yaroo akkanaa ti, Seeyfuun, murannoo, gootummaa fii arjummaa ajaa’ibaa tiin Oromummaa sab-boonummaa fii qabsaawummaa tiif fakeenya seena-qabeeysa tahaa ture.
Lubbuun Seeyfuu Muummee yaroo dheertuu dura qabsoo saba isaa tiif irraa ka’e ykn gumaaffate, umrii dheeratteen badhaatee, dhuma bara 2018, qabsaawota ABO waliin biyya dhaqe. Gaafana, firootaa fii aalii yaroo dheertuuf adda turen, kanneen arkaa isaa dharra’an, naannoo adda-addaarraa odoo itti yaa’anuu, Seeyfuun, isaan waliin yaroo gaarii fii hara-galfii qabaachuu-rra, lammii jiruu fii jireenya isaa kenneef keessa daddeemee bilisummaa dhugaa tiif akka muratanii fii mudhii hidhatanii ka’an dhawwaaquu filate.
Seeyfuu Muummee, sab-boonummaa fii gootummaa daangaa hin qabne biratti, arjaa kennee hin quufne. Seeyfuun, dhukkaba Koovid-19 ja’amu, kan yaroo ammaa adunyaa rooraasaa jiruun qabamee, araraafama torbaan sadihii booda, Caamsaa 15, bara 2020, biyya Ameerikaa kutaa Nebraskaa, magaalaa Sioux City-tti boqote. Seeyfuun qeeyroo fii qarree Oromiyaa malees, abbaa joollee kudha tokkoo ti. Gumaachi sossooha qabsoo bilisummaa Oromoo tan ganamaa tiif godhe, galmee seenaa qabsoo keessatti qalama dahabaa tiin tan barreeyfamtu.
Rabbi isaaf jannata abbaa, firaa fii aalii hundaaf jabina haa kennu!


text:
Bara 1976 yeroo duraatiif biyyoota Afrikaa kan akka sudaanii fi biyya dur Zaayeer jedhamtu Ripaablikii Demokraatawaa kongoo ammaa keessatti mul’ate.
Hundeen dhukkuba Ibolaa simbra halkanii ta’uu kan ibsan Yunivarsitii Finfinnee Faakaltii wal’ansa fayyaa keessatti ogeessa addaa kan dhukkuba Daariqaa ykn infeekshin kan ta’aun Dr. Toleeraa Wadayas booda Jaldeessootatti darbuun achii boodas gara dhala namaatti ce’e jedhu.
Hospitaala Xiqur Anbasaa irraa Dr. Toleeraan akka jedhanti foon jaldeessa Ibolaan qabamee nyaachuu ykn Jaldeessa dhukkubasate harkaan xuquu irraas Ibolaan namatti darbbuu danda’aa.
Kanaaf jecha uummanni sirritti waa’ee dhukkuba Ibolaa akka hubatu gochuun dhukkubicha ittisuuf mala gaarii dha jedhan.


text:
Fincilli ummanni Oromoo lubbuu isaa kitimee baatii lamaaf odoo wal irraa hin kunne geggeesse kunoo injifannoo isa duraa mootummaa Wayyaanee irratti galmeeffateera. Sirni seenaa isaa ganna 24 keessatti waan hawwu hundumaa humna qawweetiin raaw’achiifachuu barate ammas akkasumatti karoora master pilaanii kanas kan raaw’achiifatu se’ee dhama’aa yoona gahe. Haa tahu malee murannoon ummata Oromoo yeroo jalqabaaf soda takkaa argee hin beeyneen isa jilbeenfachiise. Humna waraanaa Agaaziitiin kana booda Oromiyaa keessatti karoora cunqursaa ummata Oromoo irratti fe’anii milkaahuun akka hin danda’amne injifannoon kun agarsiiseera.
Haa tahu malee ibsa haqamuu master pilaanichaa dubbatu kana OPDOn baafteef qofa ummanni Oromoo amanee qabsoo isaa irraa dhaabbata jedhanii yoo yaadaniif of gowwoomsan. ‘Karoorri kun jaalattanis jibbitanis hojii irra oola, warra kana didu likkiitti galchina’ jedhee waggaa guutuu kan Oromootti dhaadataa bahe hogganni TPLF Wayyaanee guddichi Abbaay Tsahaayyee fi dhaabni isaa hanga ammaatti homaa hin xiixne. Yoo xiixanis aakkifata duraan tufan deebisanii arraabuu fi salphina fokkataa ummata duratti salphachuu yoo tahe malee gaaffiilee hafan ijoof deebii hin tahu. Qalbii ummata Oromoo cabes fayyisuu hin danda’u. Qabsoon ummanni Oromoo mirga abbaa biyyummaa isaaf geggeessaa jiru sabichaa fi TPLF gidduutti malee sabichaa fi OPDO gidduutti akka hin tahin beekamuu qaba. Kanaafuu haqamuu karoora kanaa kan gad bahee nutti himuu qabu dabballee karoorichaa isa guddaa kan tahe Abbaay Tsahaayyee fi fakkaattota isaati malee OPDO qooda ergamtummaa malee aangoo homaatuu harkaa hin qabnee miti.
Akkuma jedhametti karoorri kun haqameeras yoo taheef mootummaan Wayyaanee tarkaanfii armaan gadii fudhachuudhaan mirkaneessuu qaba.
- Abbaay Tsahaayyee, qondaalli sirnichaa guddaan tuffii ummata Oromoof irra deddeebi’ee agarsiise ilaalchisee miidiyaatti bahee ummata Oromoo akka dhiifama gaafatu,
- Karoorri kun karoora hamaa humnaan Oromoo fudhachiisuuf waggaa tokkoo fi walakkaa caalaa dhiibamaa dhufee dha. Kanaanis lubbuun ilmaan Oromoo 250 olii akka badu, dhibbooni hedduun akka madaahan, kumoonni kudhanoonni akka hidhaman, kumoonni hedduu akka ukkaamfaman sababa taheera. Kanaafuu:
- Ajjeechaa ilmaan Oromoo irratti raaw’atame kanaaf mootummichi imimmaan naachaa haqachuu osoo hin taane, ifatti bahee dhiifama akka gaafatu, warra dhukaasee falmattoota kana ajjeeses akka ifatti maqaa isaanii labsee adaba isaaniin gituun adabu,
- Maatii ilmaan Oromoo qabsoo kana keessatti wareegamaniif beenyaan dhiigaa hatattamaan akka kafalamu,
- Wareegamtoonni kun akka gootota biyyaatti maqaa guutummaa isaanii madaaluun guyyaan gaddaa 3 labsameefii guutuu biyyaa irratti, yoo xiqqaates Oromiyaa guutuu irratti akka kabajamu,
- Warra madaahee waldhaanamaa jiruuf baasii waldhaansa isaanii guutummaa guutuutti mootummaan akka aguugu,
- Warri sababa kanaan mana hidhaatti guuramee fi ukkaamfamee gara dabarfame hatattamaan akka gadhiifaman, beenyaan mooraalii akka kafaamuuf.
- Waraanni, polisni federaalaa fi humni Agaazii Oromiyaa weeraree jiru hatattamaan Oromiyaa gadhiisee akka godaanu,
- Gaaffiin ummata Oromoo haqamuu karoora kanaa qofaan deebii hin argatu. Kanaafuu sirnichi akka tasgabbiin Oromiyaa keessatti bu’u yoo barbaade moohama isaa kana irraa barnoota fudhatee akka gaaffiilee ummata Oromoo hafaniifis gurra isaa banu,
- Ololli nuffisiisaan ‘fincila ummataa kana duubaan humnoota gooliitu jira’ jedhu waltajjii walgahiis tahee miidiyaa mootummaa irraa hatattamaan akka dhaabatu,
- Ummanni Oromoos tahee saboonni biroo mormii sirnicha irratti qaban ibsachuuf gara fuulduaaf karaa nagaan hiriira bahuun doorsisa tokko malee akka eehamamuuf,
- Oromiyaan dantaa addaa Finfinnee irraa argatti jedhamee kan heera keessatti kaa’ame waggaa 24 guutuu hojii irra ooluu hanqachuun isaa ni beekama. Kun hanqachuu isaaf sirnichi ifatti dhiifama gaafachuu qofa osoo hin taane, dantaan silaa Oromiyaan waggoota 24 dabran Finfinnee irraa argachuun irra ture herregamee akka baramu.
- Dantaan Oromiyaan Finfinnee irraa argachuun irra turee fi gara fuulduraafis maluuf kunis Finfinnee Oromoo Oromoo urgeessuuf akka tajaajilu. Haaluma kanaanis Oromoon kutaa kamiyyuu irraa dhufee Finfinnee keessatti kafaltii tokko malee akka lafa argatee qubatuu fi manneen daldalaa banatee dalagatu mirgi addaa akka seeraan eeyyamamuuf,
- Gosoonni Oromoo Finfinnee keessaa dhiibamanii duguugamanii bahan seeraan lafa isaanii Finfinneetti deebi’anii maqaa gosa isaaniitiin gandoonni moggaafamanii akka qubatan, beenyaan lafa irraa buqqa’anii bara dheeraaf miidhamanis kafalameefii biyya isaanii Finfinnee irratti akka abbaa biyyaatti qananiin akka jiraatan,
- Afaan Oromoo afaan mootummaa federaalaa taasisuuf shaakalli jalqabaa Finfinnee irratti hatattamaan akka eegalamu,
- Ummanni Oromoo kana booda siyaasaa ‘anatu siif beekaa’tiin gowwoomfamuun dhaabachuu qaba. Sabni guddaan kun ammaan booda, dhaaba siyaasaa itti amanee fi kan guddina isaatiin gitu fedhu kan ala jiru galfatee, fedhu kan biyya keessa jiru jabeeffatee, fedhus hoggana siyaasa qaroo fi haaraya ofii isaa keessaa maddisiisuuf mirgi qabu guutummaa guutuutti akka kabajamuuf.
Gaaffiileen kunniinii fi kanneen fakkaatan hanga deebii quufsaa hin argannetti garuu qabsoon Oromoo dhiibee dhufee sadarkaa kana gahe jabaatee itti fufuu malee duubatti deebi’uun gonkumaa irra hin jiru. Ummanni Oromoo fincila kana irraa wanni barachuu qabu gurguddaan waan lama. Kan duraa, gabrummaa hadheeffatanii muratanii gamtaan sosso’uun xumurri isaa injifannoo tahuu isaa ti. Kan lammaffaa ammoo, yoo gamtaa dhabee waliif hin dirmanne, yoo murannoo dhabe, yoo sodaan ukkaamamee callisa filate ammoo kana daran kan diinni mataa isaa gubbaatti fincaanu tahuu injifannoo amma argame irraa barachuu qaba. Oromoon yoo kana caalaa wal gurmeessee sodaa tokko malee wareegama baasee qabsaaye injifannoo isa maayyiis akka gonfachuu danda’u homaa hin shakkamu.
Ammas injifannoo ummata Oromoof!
Qabsoon itti fufa!
Gumaan qabsaayota kufanii bilisummaa dha!
Boruu Barraaqaa


text:
Guyyaa kana adeemsi HON woggaa lamaa ni gamaaggamama. Filannoon koree hawaasaa haarofnis ni taasifama.
Ebla 15, 2017 sa’aa laaqanaatii eegalee Guyyaa Goototaa ni kabajna; dhimma Oromoo fi hawaasa keennaa irraa ni mari’anna. Hundi koottaa hirmaadhaa!
Rakkoo Oromoonni waraqaa dhaban keessa jiran qajeelatti hubachuu fi haala kamiin dhimmi Oromoo mootummaa kana (IND) birratti xiyyeeffannaa gayaa akka argatu gochuun dada’amu irratti mari’achuu.
The objective of this demonstration is to bring the atrocities perpetrated against Oromo people in Ethiopia to the attention of the Dutch government and the people. We invite all peace and freedom loving people to join us.


text:
Hoogganaan jaarmayaa fayyaa addunyaa, deggersa jaarmiyichaan ba’ii qorannaa geggeessamee kan dhimma jalqaba COVID-19 eessaa akka argame jedhuu fi miliqee ba’uu iyyuu, yaadawwan martinuu hafanii kan jiraniif qorannaa itti dabalaa kan irratti geggeessamu ta’uu ibsan.
The Associated Press dilbata kaleessaa akka gabaasetti koppiin qorannaan gamtaan WHO fi Chaainaa kan bakka COVID-19 keessatti argame ilaallatu xumurri isaa vaayiresiin kun kan daddarbe simbira halkanii irraa gara namaatti karaa beeladaalee ka biroo ta’uu akka malu beeksisee jira.
Dr. Teedroos Adaanoom Jeneevaa keessatti tuuta oduuf ibsa kennaniin gabaasa sana xumura torbanii argachuu isaanii amananii hayyoota gurmuu sanaan kibxata dhuftu sirnaan beeksisama jedhan.
WHOn jalqaba waggaa kanaa bakka vaayiresiin kun jalqaba argame akka qoratuuf garee hayyootaa Chaayinaatti ergee jira. Qeeqxonni qorannaa garuu kan Chaayinaan akka arganiif isaaniif eeyamte qofaatti murtaa’e jedhanii jiran.


text:
Obama’s Pilgrimage of National Interest. Godaansa Fedha Sabaawaa July 14, 2015Posted by OromianEconomist in Because I am Oromo, Ibsaa Guutamaa, US-Africa Summit.
Tags: 'BECAUSE I AM OROMO’: SWEEPING REPRESSION IN THE OROMIA, Amnesty International Asks Ethiopia to Investigate Suspicious Murders and Human Rights Violations, Appeal Letter to President Obama from OCA-NA, Ibsaa Guutamaa, Macha-Tulama Association Requests President Obama to Rethink Visit to Tyrannical Ethiopia, Obama, Obama's plan to visit Ethiopia criticised as 'gift' for repressive government, OLF Statement on President Obama’s Planned Visit to Ethiopia, Professor Mohammed Tahiro's letter to President Obama
trackback
Obama is going to tie knots with TPLF-EPRDF’s Ethiopia, the poorest country on the planet – on behalf of the richest and the most powerful country of the world. That is his right. Forget the stereotypical consolation of discussing human rights and democratic governance. The main purpose is economy and security. Again forget about the highest economic growth rates fanned by financial institutions. That, there is no growth can be seen with necked eyes. Million are hungry and destitute. This trip will try to accomplish the deregulation of remaining sectors, like banking, telecoms, land, etc. As far as the peoples of the Ethiopian empire are concerned, these were already deregulated, but monopolized by TPLF business conglomerates. International corporations want their big share. – Ibsaa Gutamaa
Obama’s Pilgrimage of National Interest
By Ibsaa Guutama* | July 2015
The oppressed and abused of Africa, and their friends and sympathizers are making their voices heard high above the globe that President Obama refrain from legitimizing dictatorship and human rights abuse in Ethiopia. This is not a casual visit, but a pre-planned trip for which arrangements were made to pave the way for the diplomatic pampering of the most brutal regime in the area; a long-time Guerrilla-friendly ambassador was appointed in addition to a visit by the U.S. Assistant Secretary for African Affairs. The rulers of Ethiopia were among those that Clinton’s Democrats branded as the “new breeds of African Democrats.” Many have now fallen out of line. These ones are also starting wavering. This visit of the President may keep them in line before they jump to another bandwagon. Obviously, it is not a pilgrimage of democracy, but that of “NATIONAL INTEREST.”
Democracy is an ideal which all human beings aspire to attend. So far, we have seen attempts, not commitment, to it. It is a principle well defined by persons like Abraham Lincoln, “Government of the people for the people …” But, in most cases, it remains in principle, not in practice. Otherwise, it is assumed that democracy is the standard of political governance – which has, at least, as ingredients equality, freedom, fairly elected officers, and freedom of speech and expression. Any of this missing, there could be no democracy. As the Assistant Secretary of U.S. State Department once said, “America believes in ‘NO DEMOCRACY NO COOPERATION.’” Ethiopia lacks even the few ingredients of democracy mentioned; however, cooperation has never been lacking for the last quarter of a century. It is alright to delay one to three years, but not to abide by one’s promise for so long, for the greatest country of the world is tantalizing. If people’s sovereignty was respected, there was no need to petition a far off power for one’s internal affairs. Their problem could be solved within the region. But, that remaining a wish, expecting fairness and impartiality from those interfering is not too much. Considering their position, they have the moral responsibility to do that.
On part of the abused people, the assumption that democracies of the world will come to their rescue should have been given up long ago. But, unfortunately, protest is made through the social media, through demonstration marches, through written materials, etc. to oppose the continued cooperation. It is all in vain; world powers are blinded by national interests. Hence, the poor and oppressed peoples of Africa are left solely to themselves to fight for their rights. The real “survival of the fittest” theory is being practiced by the world against Africa. Africans have come so long on their own; they have to continue gallantly defending their land, interests and dignity – not to perish silently. Whatever they are doing, world powers are doing knowingly and convinced that they are doing the right thing. Thousands could go hungry, rot in prison, forced to flee their country, and thousands could die and disappear, they are not worth severing friendship relations with perpetrators of genocide.
Obama is going to tie knots with TPLF-EPRDF’s Ethiopia, the poorest country on the planet – on behalf of the richest and the most powerful country of the world. That is his right. Forget the stereotypical consolation of discussing human rights and democratic governance. The main purpose is economy and security. Again forget about the highest economic growth rates fanned by financial institutions. That, there is no growth can be seen with necked eyes. Million are hungry and destitute. This trip will try to accomplish the deregulation of remaining sectors, like banking, telecoms, land, etc. As far as the peoples of the Ethiopian empire are concerned, these were already deregulated, but monopolized by TPLF business conglomerates. International corporations want their big share.
As for security, the TPLF is “the key ally of the U.S.” in hunting down terrorism. Already, many Ethiopian empire’s recruits have perished unaccounted for in Somalia. TPLF is ever ready to engage whenever the U.S. pays without any limit to geography in their deployment. The visit may encourage the continuation of this relation. As for terrorism, TPLF is manufacturing them at its convenience – killing thousands, and terrorizing and imprisoning numberless. Yes, the people have risen and are rising further against the TPLF terror. It is a rise for “liberty equality, freedom and peace” – which no body claims to know its cause and effect more than America. But since terrorism is not defined, the whole population of the empire is branded as a terrorist and is subject to persecutions. It is without consideration to redefine that the package is going to be discussed to strengthen the relation. The peoples of the empire, in particular the Oromo and journalists, are going to continue being terrorized.
Let alone a big power, the tiniest being knows no limit in defending its interests. But, for human beings, there should have been moral restraints. Here, our concern is not that for now. It is a lesson from history. During the past regimes, and under the present one, whenever there is an occasion, the destitute in towns are rounded up, beaten and taken to unknown places. There, they live in crowded enclosure without enough food and water in a deplorable hygienic environment. Many perish unreported. Now that a leader of the most powerful country is coming, and since the coming is unprecedented, unprecedented measures are certainly going to be taken. What makes this time different is that thousands were recently uprooted from their homes by the land grab, and the policy to de-Oromize and expand Finfinne (Addis Ababa). The evicted are the majority of thousands of homeless in Finfinnee. A fate worse than that of the infamous Shoolaa Camp under the emperor is awaiting them. Then very few mothers, children and the elderly were saved from typhus epidemic after university students discovered them accidentally. In addition to rounding these up much more harsh measures are to be expected to impress U.S. intelligence that certainly will be there to bolster their efforts.
Many complain that the visit amounts to recognizing the atrocities committed by the notorious dictators of the Horn of Africa. Had Africa not been ruled by autocrats pretending to be elected democrats, the visit would not have happened. Only those types can serve as partners in plundering the wealth and service of the continent during this period of the New Scramble for Africa. Whether the President visits or not, his administration had already recognized legitimacy of the illegitimate. The endeavors made to “democratize, and the free and fair election” was praised by frontline cadres months ago. Was it true? What they should complain about must have been their not been ready to defend their interests as peoples. Assuming democratic values are intrinsically universal, and no double standard for it, it would have been just if the President did not make the trip his predecessors had avoided. Healthy human and political developments could have eventually served the interests he is after better and for a longer time to come. But, the world had never been just.
If the President does not come out with a conclusion that he was dealing, not with hooligans, but legitimate rulers, the agony of the peoples of the Horn is going to be double fold; for the hooligans will be more encouraged with their brutality. We wish the President a good trip to his father’s land and back to the White House. Here inHabashaa land, his Lou people are going to be considered as Americans for his participation in the American administration, as Oromo are considered likewise for Tafarii’s participation in the Ethiopian administration. This trip will give the Wayyaanee a moral boost. We will see the leaders gleaning sitting around this powerful leader of the world to get photographed for the last time. People of the empire will wake up to another miserable day worse than before.Bon Voyage, Mr. President! Viva Oromiyaa! The struggle shall continue!
Honor and glory for the fallen heroines and heroes; liberty, equality and freedom for the living, and nagaa and araaraa for the Ayyaanaa of our forefathers!
* Ibsaa Guutama: Gubirmans.com
Godaansa Fedha Sabaawaa
Ibsaa Guutama irraa* | Adoolessa 2015
Ummati Afrikaa cunqurfamee fi itt roorrifame fi michuulee fi mararfatooti sagaleen saanii akka dhagahamutt baaqulaa ol kaasanii Presidant Obaamaan akka abbaa hirree fi mirga ilmoo namatt roorrisaa seerawaa gochuu irraa of qoqopbatu iyyaa jiru. Kun daawwii tasaa utuu hin tahin imaltu dursee karoorfame. Bulchoota godinaa keessaa nama nyaataakan tahee qanansiisa malbeekii kennuuf karaa haxaawuuf jechuun, daawwii Ittaantu Barreessituu Murnaasa Finnaatt dabalamee ambasadara michuu riphee lolaa bara hedduu muudamteett . Bulchooti Itophiyaa kanneen demokratoti Klinton “dhaloota demokratotaa haaraa” jedheen keessaa tokko turan. Hedduun amma karaa irraa maqaniiru. Jarri kunis daddaaqaa jiru. Daawwiin Presidant kun utuu isaan kan biraatt hin utaalin karaa irra isaan buusa taha. Godaansich godaansa demokraasii miti, kan “FEDHA SABAAWAATI.”
Demokraasiin fakmishoo ilmaan namaa hundi bira gahuuf hawwani. Hanga yoonaa abbala malee hojii irra ooluu saa hin agarree.Kun akeeka namoota akka Abraham Loncolniin dansatt “Mootummaa ummataa ummataaf …” jedhamee furameera. Garuu gara caaluu shaakala utuu hin tahin akeeka tahee hafe. Kanaaf malee akka jedhamutt demokraasiin hangammeessa bulcha malbulchaa kan qabeen saa yoo xinnaate “walqixxummaa, birmadummaa, qondaalota qajeeltoon kennatamanii fi bilisummaa haasaa fi of ifsuu” of keessaa qabu. Kanneen keessaa tokko hirdhannaan demokraasiin hin jiru. Akka bar tokko Ittaanaa Barreessaan Finnaa jedhett Amerikaan “DEMOKRAASIIN HIN JIRU, GAMTAAN HIN JIRU” kan jedhutt amana. Itophiyaatt qabee yartuu dhahaman keessaa hundatu hanqata. Garuu gamtaan arfacha jaarraaf hanqatee hin beeku. Waggoota tokko fi sadii tursuun hama hin tahu; yeroo dheeraa akkasiif biyyi addunyaa keessaa dagaagaan kun irbuu seene hin guutin hafuun malalchiisaa dha. Utuu moo’ummaan ummatootaa ulfeeffame dhimma keessa waliif humna fagoott iyyachuun barbaachisaa hin turre. Dhibdeen saanii godinaa keessatt furamuu dandaha ture. Garuu sun hawwa tahee hafus jara dhimmicha keessa seenan irraa qajeeltuu eeggachuun waan guddaa miti.
Sun kan fedhe haa tahu, gara itt roorrifamootaan demokraatoti addunyaa nuu birmatu taha jedhaanii eeggachuu qaata dhaabbachuutu irra ture. Garuu kan nama dhibu mormiin, gamtaan akka dhaabbatu karaa qubqabsiisii hawaasomaa fi dhiicha hiriiraan, barruulee kkf itt fufee jira. Hundi dhama’uu qofa; anga’oon addunyaa “fedha sabaawaan” jaamaniiru. Kanaaf hiyyeeyyii fi cunqurfamoon Afriikaa akka mirga ofiif lolatan of qofaatt dhiifamani. “Baraarama kan caalaa of dandahuu” dhugaan addunyaan Afriikaa irratt shaakalamaa jira. Afriikaanoti hanga yoonaa ofumaan as gahaniiruu; callisanii dhumuu irra jannumaan lafa, fedha fi ulfina saanii irraa faccisaa itt fufuu qabu. Anga’ooti addunyaa kan godhan hunda beekaa godhu, akka waan sirrii hojjetaa jiran of amansiisaniiru. Kumooti beela’uun, hidhaa keessatt samuun, biyyaa ari’amuu fi kumooti du’uu fi baduun firummaa kanneen qacefixa raawwatanii dhiisisuuf nafii hin guutani.
Obaaman ABUT-ADWUE biyya, biyyoota addunyaa hunda keessaa deegduu taatett rakoo qaluuf deema. Sun mirga saati. Jecha mararfannaan keessa deddeebi’amu waa’ee mirga ilmaan namaa fi bulcha demokratawaa jedhamu haa irraanfannu. Mummichi manaa isa baase dhimma diinagdee fi nageenyatii. Ammas waa’ee deettii guddina diinagdee dhaabota horoon afarsamus haa irraanfannu. Akka guddinni hin jirre ija qullaan ni argama. Kumkumooti beela’oo fi deegoo dha. Daawwiin kun kutaa diinagdee dambii jalaa hin bahin hafan kan baasisuu yaalu.Ummatoota Empayera Itophiyaaf kun qaata dambii jalaa bahee, garuu hidhata daldala ABUTin dhuunfatame. Korporashinooti addunyaasi qooda guddaa ofii barbaadu.
Waan nageenya ilaalutt gooltuu duukaa bu’ee adamsuuf ABUT “gartuu furtuu U.S.” Somaliyaa keessatt madaqfamtuun Empayera Itophiyaa heeduun duruu dhumanii gabasa malee hafanii. ABUT utu lafquwiin isa hin danga’in U.S. kaffallaan ergamuuf qophee dha. Daawwich akka hariiroon kun itt fufu jajjabeessa taha. Waan gooltummaa ilaalutt ABUT akka fedhett homishee, kumoota ajjesee fi shoroorkeessee kanneen lakkofsa hin qabne hidha. Dhuguma shoroorkaa ABUTiin mormuun ummatooti ka’aniiru, caalaa ka’aas jiru. Kaka’a “gaaffii mirgaa, walqixummaa, birmadummaa fi nagaaf” godhamu, kaasaa saa fi itt baha saa Ameriika caalaan beeka kan jedhu hin jirre. Gooltummaan waan maljechi saa hin himamneef dilormaan empayeritt hundi gooltuu jedhamee unkuramaa jira. Utuu sana hin maljechisini kan amma hariiroo jabeessuuf walti qabaaman mari’atamuuf deemu. Ummatooti empayeritt keessattuu Oromoo fi jornaalistoota shororkeessuun itt fufufuuf deema jechuu dha.
Aanga’aa guddaan hafee uumaa bucureenuu fedha ofii eeggachuufn hin daangahamu. Garuu ilmoo namaaf safuun madaalaa jiraachuu qaba ture. Ammaaf dhimmi keenya sana miti. Barnoota seenaati. Bulchoota duriif isa ammaa jalattis yeroo waa tokko jiraatu deegaan magaalota keessaa marfamanii tumamaa bakka hin beekamnett geeffamu. Achitt dallaa nammi walitt gooji’e keessa nyaataa fi bishaan gahaa malee, haala qulqulinni hin eegamne jala jiraatu. Heedduun dhumanii hin gabaafaman. Amma mootiin biyya hunda caalaa jabaan dhufaa jira. Dhufaatiin akkasii kanaan dura argamee waan hin beekneef tarkaanfiin fudhatamus mamii malee kan argamee hin beekne taha. Kan isa si’anaa adda tolchuu ummati kumootaan samicha lafaa fi imaammata Finfinnee Orommiteessuu fi ballisuuf lafa saanii irraa kumootaan buqqifamuu dha. Alabul kumootaan lakkaawaman Finfinnee keessaa garri caaluu buqqifamoota sana. Hiree Mooraa Shoolaa bara Nugusaa caalaa hamatutu isaan eeggata jechuu dha. Yeroo sana haadhootaa fi ilmaanii fi Manguddoo yartuutu akka tasaa barattoota Universiitiin argamanii golfaa irraa hafanii. It dabalee jara kana marsanii qabuu fi qaruutee angoo saanii ol kaasuuf Amerikaa dhufuun saanii hin hafnett of agarsiisuuf tarkaanfii caalaa hamaa tahe fudhachuun akka hin hafne hedama.
Hedduun kan komatan, daawwichi badiisa abbaa hirree gamsiisa Ganfa Afriikaan hojjetamaa jiruun hamma ishoo jechuuti jedhaniitu. Afrikaan jara abbaa hirrootaa kan ummataan kennataman fakaatanii dhihatanii utuu hin bulfamtu taatee daawwichiyyuu hin godhamu ture. Jara akkasii qofa kan saamicha qabeenyaa fi maayi baasii waldayyichaa irratt bara Hirmannaa Afriikaa Haaraa kana miltummaan tajaajiluu kan dandahan. Presidantiin daawwatee dhiisee bulchi saa qaata seerawwoo kan hin taane, seerawoo tahuu kan beekeefi. “Ifaajjee demokratawuu fi kennata qajeelaa fi bilisa hojii irra oolchuuf deemanis” dabbaloota qaraatiin ji’oota dura farsamaniiru. Kun dhugaa dhaa? Kan isaan komachuu qaban mirga ofii irraa faccifachuuf qophee tahuu dhabuu saanii tahuu qaba ture. Demokraasiin nafii barbaachisaa halle hammataa qaba yoo jedhame fi hangammeessa lakkuu hin qabu yoo tahe Presidantiin imala angafooti saa lagatan utuu hin goonee dansa ture. Misi fayyaa qabeessi ilmoo namaa fi malbulchaa, bulee fedha inni duukaa jiru caalaatti yeroo dheeraaf tajaajilu dandaha ture.
Prsesidantichi addaggoota utuu hin tahin bulchoota seerawoo waliinin dubadhe jedhee baanaan gadadoon ummatoota Gaanfaa dacha tahuuf deema; addagooti jajjabina argatanii hammeenya saanii kan dur caalaa cimsanii itt fufu. Presidantichi milla mikii qabuun gara biyya abbaa saa gahee Waayit Hawusitt akka deebi’u hawwinaaf. Akka biyya Habashaatt ummati saa Luwoon waan inni bulcha Amerikaa keessatt qooda fudhateef Amerkaaniitt fudhatamuuf deemu; akkuma Oromoon Tafariif jedhamee ilaalaman jechuu dha. Imalli kun hamilee Wayyaanee dhiitessa. Hoogganooti see, hooggana addunyaa humna guddaa kanatt marsanii yeroo dhumaaf footoo kahuuf yoo ilkaan afan ilaaluuf deemna. Ummati empayeraa bariin dammaqee guyyaa gadadoo kan duraa caalutt gad baha. Karaa Nagaa! Oromiyaa haa jiraattu! Qabsoon itt fufa!
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Waggaa afurii booda dhiheenya kana magaalaa Finfinnee keessatti ka kora sabaa geggeessate, Koongiresiin Uummata Oromoo deemsa isaa waggoota afuran dabranii fi gufuulee isa mudate xiinxaluudhaan karoora baroota sadan dhufanii lafa kaayyachuu isaa hogganaan dhaabichaa, Dr. Mararaa Guddinaa, gaaffii fi deebii Raadiyoo Sagalee Ameerikaa waliin geggeessaniin ibsanii jiran.
Paartii Oromoo ka biraa, Warraaqsa Federaalistii Uummata Oromoo wajjiin walitti-dhabalamanii dhaaba tokko tahuuf akka hojiin jalqabamu murteeffachuu, akkasumas, gamtaa Medrek gara Addaatti jijjiiruuf yaada dhihaate raggaasisuu dabalee dhaabni isaanii murtiilee ijoo tahan hedduu dabarsuu fi waggoota sadan dhufaniif miseensota hoji-gegeessituu, miseensota koree gidduu fi to’attoota filachuu isaa dubbatu, Dr. Mararaan.
Miseensonni hooggana isaanii, Obbo Olbaanaa Leellisaa fi miseensonni isaanii ka biroon hidhamuu fi shororkeessummaan himatamuu ilaalchisuun ennaa dubbatanis, “Namni jabaatee mootummaa kana dhiibe hundi mootummaa kanaaf diina. Mootummaan wanni inni barbaadu mormituun dadhabaa tahee akka harka kennatu, mootummaan kun waggaa shantama, dhibba akka bitu akka yaadu. Kanaaf miseensota keenya hidhaa, kanaaf miseensa keenya hari’ata . . . Akka nuti baqannee, qabsoo dhiisnee, qeheetti gallee ciisnu barbaada. Nuti immoo, inni hidhame hidhamee, inni hojii hari’atame hari’atamee hamma sabni keenya bilisa bahutti, hamma sabni keenya abbaa qehee isaa, abbaa dachii isaa, abbaa biyya isaa tahutti qabsoon keenya itti fufuu qabaa, saba keenya dhiisnee hin baqannuu dha,” jehdu.
Guutummaa gaaffii fi deebii kanaa dhaggeeffadhaa


text:
Gabaasaa: Adoolessaa 5,2014 Godina Jimmaa magaalaa Jimmaa keessatti FDG Qeerroo ykn dargaggootaa fi barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaan gaggeeffama jiru daran jabaachuun gara mooraa waraanaa fi Poolisootatti tarkaanfachaa jira.
Ilmaan Oromoo mooraa waraanaa Wayyaanee magaalaa Jimmaa keessatti argamuu kan kutaa 12ffaa (Asira 12nya kifile xoor’ jedhamee beekamuu fi buufata waaraanni eegumsa godhina dhiha biyyattii jedhamee beekamuu keessatti FDG eegaleen humnooti waraanaa ajaja mootummaa irraa gadi darbu fudhachuu diduun gaaffii kakaasaa jiraachuun isaanii beekame.
Haala kanaan kan baarage mootummaan Wayyaanee humna qorattaa addaa jechuun kallattiin dhalootaan Oromoo kanneen ta’an warreen ta’an qoratamaa akka jiran beekame. Ajajootni Waraana TPLF/EPRDF aangoo waraanaa ofiin dhunfachuun Oromoo fi saboota biroo maxxantuu fi ergamtuu godhachuun itti fayyadamaa jiraachuu irraan mormiin mooraa waraanaa kana keessatti dhalatee jiruu ilmaan Oromoo qorannoo guddaaf saaxilee jira.
Poolisootni dhalootaan Oromoo ta’anii fi Oromummaa isanitti amanan maqaa sochii FDG barattootni Oromoo Yuuniversiitii Jimmaa gaggeessa jiran keessa harka qabdu, dargaggoota barattoota Oromoo Yuuniversiitii Jimmaatu isin ijaaree, miseensa Qeerroo ta’uun ijaaramtanii jirtu fi gaaffiilee kanneen fakkaatan dhiheessuun qormaataan akka cinqaa jiran gabaasi keessa moorichaa qeerroo dhaqabe addeessa.
Yeroo amma kanattui Poolisootni haala kanaan dararamaa jiran:
- Poolisii Dabaloo Dassalee Godina Baha Wallaggaa aanaa Kiiraamutti kan dhalate yeroo Qeerroon dargaggootni barattootni Oromoo Yuuniversiitii Jimmaa FDG mootummaa irratti gaggeessan, Qawwee fudhattee gara Godina dhaloota kee Kiiraamuu deemuun uummata FDG kakastee, fincala baha Wallaaggaa keessatti gaggeeffame keessa harka qabda jechuun sobaan yakkamee wajjira Poolisii Godina Jimmatti hidhamuun dararama jira.
- Poolisiin Daani’eel jedhamus maamila poolisii Dabaloo Dassaleetti Qeerrootti ijaaramtanii FDG gaggeeffama jiru keessa qooda guddaa qabdu, Ajaja fudhachuu diddaan, Barattoota Oromoo Yuuniversitii Jimmaa fi Koolleejjii barsiisota Jimmaa waliin hariiroo qabdu, barattoota qaba hidha jechuun ajajamtanii barattootni akka hin hidhamne mootummaa dura dhaabbatan jedhamuun kanneen hidhamanii dararama jiran keessatti kan ramadaman ta’u.
Qindeessitooti FDG Oromoo ilmaan Oromoo kun Oromoo ta’uu qofaan balleessa tokko utuu hin qabaatiin dararamaa waan jiraniif Polisootni Oromiyaa dhalootan Oromoo ta’an bakka jiranii dammaquun roorroo saba isaanii irraa akka ittisaniif wamicha caasaa keessaan akka dabarsaa jiru addeesee jira.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Fincila Xumura Gabrummaa Hanga Hiree Murteeffannaatti
(Caamsaa 16/2022 Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo)
Qeerroon Bilisummaa Oromoo bara hundeeffama isaa irraa kaasee gaaffii bilisummaa Uummata Oromoo kaasuun qabsoo karaa nagaa gaggeessaa turuun ni beekama. Qabsoo hadhaawaa gaggeessuun sirna EPRDF waggaa 27f Oromoo cunqursaa ture buqqisee ture. Haa tau malee injifannoon dhiiga qeerroo itti dhangalae, lafeen qeerroo kumaatamaa itti caccabee fi lubbuun ilmaan Oromoo hedduu itti wareegame shira xaxameen deebiee abbaa irree harka gale.
Injifannoon kun kan butame yakkamtoota kanneen bara EPRDF ilmaan Oromoo gurguraa, ajjeesaa fi ajjeesisaa turaniin tauun beekamaadha. Yakkamtoonni harki isaanii dhiiga ilmaan Oromootiin laaqamaa ture kunneen gochaalee fi yakka suukkanneessa Ilmaan Oromoo irratti raawwataa turan gara jabina daangaa hin qabnee fi dachaan akka raawwatan taasisee jira. Waggoota afran darban kana keessa yakki waraanaa fi daguuggaa sanyii PPn Oromoo irratti raawwataa jirtu akka addunyaatti gocha fokkisaa kan galmee xuraawaa irratti galmaa’udha.
Waraanni Abiy Ahmadiin ajajaman guyya guyyaan ajjeechaa jumlaa ummata Oromoo meesha maleeyyii irratti gaggeessaa oolu. Ajjeechaan abbootii Gadaa Karrayyuu ajjeechaan jumlaa Salaalee aanaa Warra Jaarsoo, Lixa Shaggar aanaa Ada’aa Bargaa, Gindabarat, kan Matakkal fi Walloo godaannisa yoomuu irraanfatamu miti. Godinaale Oromiyaa mara keessatti ajjeechaan wal fakkaataan waggoota afran dabran keessa yeroo adda addaatti raawwatamaa tureera. Manaa fi qabeenyi ummataa guyyuu gubamaa jira.
Faannoo fi hidhattootni Amaaraa Wallagga Bahaa aanaa Kiiramuu, Giddaa Ayyaanaa, fi Sibuu Siree, Hoorroo Guduruu Wallaggaa aanaa Amuruu, Jaartee Jaardagaa , Lixa Shaggar Aanaa Daannoo fi Baha Shaggar Aanaa Fantaallee fi Boosat, akkasumas Salaalee Aanaa Darraa fi Warra Jaarsoo keessatti waraana PP waliin tahuun ummata qe’ee isaa keessatti jumlaan ajjeesuu, manaa fi qabeenya ummataa gubuudhaan kanneen kuma hedduu tahan qe’ee isaaniirraa buqqisuu fi loonii fi qabeenya saamuudhaan lafa Oromiyaa hedduu weeraraniiru.
Sirni abbaa irree Abbiy Ahmadiin durfamu kun waraana ormaa: loltoota Eritiiriyaa, faannoo fi miliishaa Amaaraa, akkasumas humna addaa naannoo Affaar fi Somaalee Oromiyaatti bobbaasee ajjeechaa gara jabeenyaa ummata Oromoorratti raawwataa jira.
Akkasumas PPn hongee fi qaalaiinsa jireenyaa akka meeshaa waraanaatti fayyadamuuun Oromoo fixaa jirti. Kibbaa fi Kibba Baha Oromiyaa keessatti balaa hongee murni aangoorra jiru fayyadameen horiin miiliyeena 2 (lama) ol dhumuun ummanni keenya hiyyummaa hamaa keessatti kufeera. Waan nyaatuu fi dhugu dhabuudhaanis ummanni keenya beelaan du’aa jira. Kun kanaan osoo jiruu guutummaa Oromiyaa keessatti qaala’iinsa jireenyaa murni maqaa [badhaadhinaa] ofitti moggaafate kun fideen ummanni waan nyaatuu fi ittiin jiraatu bitachuu hin dandeenye. Oomisha ummanni keenya qabu itti yaadanii rakasiisuun waan ummanni keenya gabaa irraa bitatu ammoo akka malee qaalessanii ummata keenya hiyyummaa hamaa keessatti kuffiisan. Kun ammoo tahe jedhanii Oromoo dinagdee keessaa dhiibanii baasuudhaan hiyyummaa keessatti tiksuuf kan raawwatame dha. Faallaa kanaa qabeenyuma Oromoo fi Oromiyaa saamaniin saboota alagaa fi biyyoota ormaaf qooduun ittiin hariiroo dippiloomaasii tolfatu. Darargeessa Oromoo humnaan qabanii, garii ammoo maallaqa xixiqqaatiin gowwomsuun maqaa Raayyaa ittisa biyyaa jedhuun torbanoota muraasa leenjisanii lolatti erguun aangoo isaanii tikfachuuf lubbuu ijoollee ol guddattuu akka baalaatti harcaasisaa oolu. Murni PP akkuma aangoo dhuunfateen Oromoo kutaadhaan qoodee walitti buusuuf dhagaan inni gara hin galchine hin jiru.
Sabboonummaa Oromoo balleessuufis hololaa fi duula waraanaatiin ijibbaataa jira. Amantaalee walitti buusee bu’aa siyaasaa irraa argachuufis waan hedduu hojjeteera.
Murni kun qabsoo karaa nagaa guutummaatti cufuunis hoogganoota, qondaalotaa fi miseensota Dhaabbilee siyaasaa Oromoo guutummaatti hidhaatti guuruun hedduus ajjeeseera. Waajjiraalee Dhaabbilee Siyaasaa Oromoos guutummaa cufuun qabeenya isaanii saamaa ture. Ilmaan Oromoo hirmaannaa siyaasaa hin qabne baadiyyaa fi magaalota Oromiyaa keessaa kumaatamaan lakkaawaman guuree hidhuudhaan mana hidhaa keessatti gocha suukanneessaa irratti raawwataa jira. Hedduu ammoo hidhaa keessaa baasuun ajjeesanii lagatti gatuun reeffa isaanii bineensa nyaachisaa jiran. Garii ammoo murtii dabaa itti murteessuun hidhaa keessatti hiraarsaa jiru. Kanneen osoo mana murtiitti hin dhiyaatiin waggaa tokkoo hanga sadii turanillee baayyeedha. Maqaa wabii maallaqaatiinis ilmaan hiyyeessaa karaa irraa qabanii nama tokkotti hanga Qarshii kuma jaatamaa (60,000) gaafachuun karaa kanaanis murni pp ummatarraa maallaqa saamaa jira. Roorroo fi cunqursaa hangana hin jidhamnetu ummata Oromoorratti raawwatamaa jira.
Kanaaf ajjeechaa fi dararaan kun ummata Oromoo irraa dhaabbatee bilisummaa isaa akka gonfatuuf Qeerroon Bilisummaa Oromoo Labsii Fincilila Xumura Gabrummaa hanga hiree murteeffannaatti jedhu gaafa guyyaa 16/05/2022 labsee jira.
Waammicha:
• Lammiilee Oromiyaa biyya keessaa fi biyya alaa jiraattan maraaf
• Barattoota Oromiyaa sadaraa gadii kaasee hanga dhaabbilee barnootaa olaanoo
(Yunvarsiitiitti) jirtaniif.
• Dhaabbilee Siyaasaa Oromoo maraaf.
• Miidiyaalee Oromoo fi kan Addnuyaa maraaf.
• Aktivistoota Oromoo maraaf.
• Hayyoota Oromoo maraaf.
• Hojjettoota Mootummaa fi Miti Mootummaaf maraaf.
• Artistoota fi sabboontoota Oromoo maraaf.
• Dhaabbilee Mirga namoomaa kan biyya keessaa fi alatti sochootan maraaf.
• Dhaabbilee Amantaa maraaf.
• Abbootii qabeenyaa fi dhaabbilee Invastimantii ykn daldalaaf maraaf.
• Deggertoota qabsoo Bilisummaa Oromoo maraaf.
Waammicha QBO Oromoo Fincila Xumura Gabrummaa hanga Hiree Murteefannaatti labse kana ofitti fudhachuun qooda isinirraa eegamu akka bahattan waamicha Oromummaa isiniif dhiyeessina
Akeekkachiisa!
• Diinaaf deeggarsa diinagdee, siyaasaa fi waraanaa kanneen taasiftan
• Qaamoti nageenyaa, ummata keessaa baatanii mootummaa abbaa irree kanaaf ergamuun lammii keessan miidhaa jirtaniif
• Miseensota PP fi hojjettoota mootummaa sirna kanaaf deeggarsa adda addaa gochuun tajaajilaa jirtaniif
Barri Oromoon motummaa abbaa irree mataatti baatee, ilmaan isaa wareegaa, qabeenya isaa saamamaa fi qe’ee isaa irraa buqqaaa jiraatu amma xumuramee jira. Oromoon abbaa irree jalatti miidhamaa gabrummaa dhaloota dhufutti hin dabarsu. Kanaaf tumsa mootummaa shororkeessaa fi yakkamaa kanaaf taasiftan dhaabuun qabsoo ummataatti makamtanii Bilisummaa ummata keessanii akka mirkaneessitaniif QBO waamicha isa dhumaa isiniif taasisna.
Dhaabbilee biyya alaatiif
• Dhaabbilee investimantii fi daladala lammiilee biyya alaa
• Biyyootaa fi dhaabbilee mootummaa abbaa irree kanaaf tumsa taasiftan
• Imbaasiilee fi bakka buoota biyyoota adda addaa.
Mootummaan kuni mootummaa abbaa irree, dhiiga lammiilee biyyaatiin aangoo isaa dheereffataa jirudha. Filannoo sobaa gaggeessuun qofaa isaa dorgomee akka waan moateetti labsate. dhaabbilee fi mootummota biyyoota adda addaas sobuun deeggersa akka kennitaniif isin taasisaa jira.
Kanaafuu, mootummaa abbaa irree kana tumsuu dhaabuudhaan Qabsoo Bilisummaa ummanni keenya gaggeessu waliin akka dhaabbattan waamicha isiniif taasifna.
Dhumarratti Qeerroon Bilisummaa Oromoo warraaqsa fincila xumura gabrummaa kana yommuu gaggeessu, roga Qabsoo Bilisummaa Oromoo mara walitti hidhuudhaan wareegama barbaachisu baasee gabrummaatti xumura gochuuf dirqama isaa ni ba’ata. Roga maraanuu qabsoo haqaa kan gaggeessan kamuu qooda fudhattootni Qabsoo Bilisummaa Oromoo wal hubannootiin kaayyoo jaallan qaqqaaliin kumaatamaan irratti kitimaman galmaan ga’uuf murannoo fi of kenniinsaan akka warraaqan gad jabeessinee dhaamna.
INJIFANNOON UMMATA OROMOOF!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 16, 2022
Finfinnee, Oromiyaa


text:
Ameerikaa yaada lammiileen paaspoortii Covid qabaachuu jedhu kuffiste
Mootummaan Ameerikaa namoota talaallii Covid-19 fudhataniif paaspoortii federaalaa kennuun dirqama akka ta'u yaada dhiyaatee ture icciitiin dhunfaafi mirgoonni biraas eegamuu qabaatu jechuun yaadicha kuffiseera.
Yaanni paasportii haaraa kana qopheessuu kunis Ameerikaa qofaan osoo hin taane, nageenya imaltoota addunyaa eegsisuuf jecha dhimma biyyoota biraatiin illeen yaadamaa jiruudha.
Haata'u malee, kanneen yaada kana mormanis mirga walqixxummaa nama dhabsiisuu danda'a jechuun falman.
Ameerikaan hanga ammaatti namoota 550,000 koronaadhaan kan dhabde yoo ta'u, lammiileen sanadii kana qabachuun akka socho'aniif akka hindirqisiifne ifa taasiseera.
Dubbii himaan Waayit Hawuus Jeen Piisaakii galmeen ragaan (database) namoota talaallii Covid fudhatan itti kuufamuuf akka hinqophoofne dubbataniiru.
Kana malees, ''namoonni talaallii Covid-19 fudhatan waraqaa ragaa tokkolleen akka qabatan taasisuuf ajajni motummaan federaalaa baasu kamuu hinjiraatu'' jedhan.
''Mootummaan ammas ta'e gara fuuladuraatti sirna lammiilee waraqaa ragaa akka baatan dirqisiisuu hindeeggaru,'' jechuun ibsan.
Biyyoota addunyaa keessaa Inglizii sirna ''waraqaa ragaa haala Covid-19'' jedhu qopheessaa kan jirtu yoo ta'u, kunis qophiiwwan muziqaafi dorgommiiwwan ispoortii qopheessuuf ni dandeessisa jedhameera.
Sirna kanaanis namoonni talaallii koronaavaayirasi fudhatan ykn namoonni dhukkubicha irraa bayyanatan adda baasuun galmeessuuf ni dandeessisa jedhameera.
Gamtaan Awuroppaas sanadii kanaan walfakkaatu beeksisuuf hojjataa kan jiru yoo ta'u, Israa'el gama isheetiin, ''Kaardii Magariisa [Green Pass]'' jedhameefi namoota guutummaatti talaalaman ykn kanneen dhukkubicha irraa bayyanatan qabatan kennuu eegaltee jirti.
Kaardiin kunis namoonni wayita gara hoteelootaa, bakkeewwan ispoortiin itti gaggeeffamu ykn manneen tiyaatiraa wayita deeman kan agarsiisan jedhameera.
Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO)n gama isaatiin Kibxata akka jedheetti, ammatti yaada paasportii talaallii qabachuu hindeeggaru jedheera.
Sababiinsaas talaallichi mataansaa hanga ammaa tatamsa'ina dhukkubichaa kan ittisu ykn ta'uu dhiisuun bakka hinbaramneefi yaaddoo loogiin mudachuu ta'uu himeera.