text:
Siiraa-Lakk.17.2
Nabiyyiin (SAW) ummata isaa keessatti rakkoo hangana hin jedhamne qunnamanii jiru. Urga da’waa ifatti baase irraa jalqabee gowwoota Qureeshotaa irraa azaan baay’een irra gahee jira. Iddoo isaan walitti qabaman biraan yoo darbee, isaatti qoosu. Qishnaaf akkana jedhunii turan: Kuni ilma Abu Kabsha samii irraa isatti dubbatamudha.” Isaan keessaa namni tokko Nabiyyii (SAW) biraan darbuun qishnaaf akkana jedha: Har’a samii irraa sitti hin dubbatamnee?”
Dhimmichi qishnaa, qoosaa fi nafsee azaa gochuu irratti qofa hin gabaabbanne. Inumaa gara qaama rakkisuutti darbe. Inumaa aduwwiin Rabbii Umayyah ibn Khalaf hanga fuula Nabiyyii (SAW) irratti tufu gahe. Madinaatti godaanun boodas ciminni azaa fi qormaataa hin dhaabbanne. Diinonni haarofti mul’achuun sarara haarawa qabate. Yommuu Makkaan keessa ture san diinonni Qureeshota Makkaan keessa jiran qofa yommuu ta’u, erga gara Madinaatti godaane booda munaafiqoota, Yahuudota, Pershiyaa, Ruumota fi gareen biroo isaan waliin gamtooman isaaf diinota ta’an. Makkaan keessatti azaan qishnaa, qoosa, rukuttaa fi marsuu erga ta’ee booda Madiina keessatti immoo waraanan azaa gochuutti qajeele. Dhugumatti, yeroo nabiyummaa fi jireenyi isaa guutuu keessatti qormaanni fi balaan akka sansalataa kan walqabataniidha. Garuu Nabiyyiin (SAW) karaa Rabbii keessatti wanta isa tuqeef hin dadhabne, abdis hin kunne. Kana irra rakkoo hundaa obsan danda’ee dabarse.
Guddinna rakkoo Nabiyyiin (SAW) jireenya isaa keessatti danda’e eenyullee yaadu hin danda’u. Kuni gatii ergaa inni baadhateen kan wal gituudha. Kanaafi, Rabbii isaa biratti al-Maqaamal Mahmuud (dhaabbata faarfamaa) fi sadarka ol’aanaa haqa godhate. Akkuma ummata darbanii adabbiin cimaan ummata isaas akka hin tuqneef rakkoolee isa tuqan irratti ni obse. Akkasumas, daa’iwwan fooyya’iinsa ummata keessatti fiduuf carraaqaniif fakkeenya gaarii ta’uuf azaa kana hunda obsaan danda’e. Seera Rabbii subhaanahu wa ta’aalaa keessaa tokko, nama sadarka isaa olkaasu yoo fedhe qormaata fi rakkoolee adda addaatin qora. Qormaanni kunis isa qulqulleessu, jabeessu fi sadarkaa isaa olkaasufi. Abu Sa’id Kudriyy akkana jechuun Nabiyyi (SAW) gaafate, “Yaa Ergamaa Rabbii! Namoota hundarra eenyutu sirritti qoramaa?” Nabiyyiinis (SAW) ni jedhan, “Nabiyyoota, ergasii hundarra gaarii kan ta’e, itti aanse hundarra gaarii kan ta’edha. Gabrichi hanga amantii isaatiin qorama. Yoo amanti isaa keessatti jabaa ta’e, qormaanni isaa akkasuma itti jabaata. Amanti isaa keessatti laafinni yoo jiraate immoo, hamma amanti isaa irratti hundaa’e ni qorama. Qormaanni gabricharratti bu’uu hin dhaabbatu hanga badiin isarra kan hin jirre ta’ee dachii irra deemutti malee.” Sunan ibn Maajah 4023
(Kanaafi, namoonni gariin “amantii yoo sirritti qabadhe”, qormaanni natti jabaata jechuun amanti laaffisu. Garuu kuni of gowwoomsudha. Qormaata addunyaa xiqqoo tana jalaa dheessuun amanti gadi lakkisanii akkamitti azaaba Aakhirah danda’uu? Qormaanni addunyaa gabaaba fi kan darbuudha. Garuu adabbiin Aakhirah turaa fi jabaadha. Qormaata yeroo gabaaba irratti obsanii mindaa guddaa argachuu fi azaaba Aakhirah jalaa nagaha bahuu wayya immoo amanti gadi dhiisanii ykn laaffisanii azaaba Aakhirah turaa ta’eef of saaxiluu wayyaa?)
Azaa fi rakkisuu sahaabota Nabiyyii (SAW) qunname-Kutaa 1
1-Rakkoo Abu Bakr Siddiiq (Radiyallahu anhu) muudate
Dhuguma, Muslimoota keessaa namoonni dararaa fi azaa Qureeshotaatiif baay’ee saaxilamu sahaabota dadhaboo fi gabroota turaniidha. Garuu Muslimoonni sadarka qabanii fi beekkamoo ta’anis dararaa kana jalaa hin baraaramne. Dhugumatti Abu Bakr harka Qureeshota keessatti dararame jira. Mataa isaa irratti biyyeen ni naqame. Siliparin Masjiid Harama keessatti ni rukutame. Du’aa fi jiruu jidduu ta’e uffata isaatiin marame gara mana isaatti baadhatame. Aa’ishaan akka gabaastetti, yommuu sahaabonni 39 Nabiyyii (SAW) biratti walitti qabaman, Abu Bakr da’waa ifatti akka labsuu Nabiyyitti warwaate. Nabiyyinis (SAW) ni jedhan, “Yaa Aba Bakr, nuti lakkoofsaan xiqqoodha.” Hanga Nabiyyiin (SAW) da’wa ifa baasanitti fi Muslimoonni naannawa masjiidatti bittinaa’anitti Abu Bakr warwaachu hin dhiisne. Nabiyyiin (SAW) taa’anii osoo jiranuu Abu Bakr dhaabbate namootatti dubbachuu jalqabe. Inni dubbataa jalqaba namoota gara Rabbii fi Ergamaa Isaatti waamedha. Mushrikonni isa cal’isaan kan dhageefatan osoo hin ta’in lafaa ol finciluun isaa fi muslimoota naannawa masjiidaa jiran rukuttaa cimaa rukutuu jalqaban. Kopheen Abu Bakr irra ijjatan, haleellaa cimaa haleelan. Namni faasiqni Utbah ibn Rabii’a isatti dhiyaachun kophee isaatin fuula Abu Bakr rukutu jalqabe. Garmalee fuula isaatirra dhiigni gadi jigu irraa kan ka’e fuulli isaa funyaan irraa addaan hin beeysisu.
Ergasi gosti Abu Bakr kan taate Bani Taym dhufuun Qureeshota isa miidhu irraa ariite. Bani Taym Abu Bakrin hanga mana isaa galchanitti uffataan maranii baadhatan. Ergasi Bani Taymi deebi’un Masjiida Haraam seenan. Ni jedhan, “Rabbiin kakanne! Yoo Abu Bakr du’e dhugumatti Utbah ibn Rabii’a ni ajjeesna.” Isaanis gara Abu Bakr ni deebi’an. Abu Quhaafah (abbaa Abu Bakr) fi Bani Taym hanga deebii deebisutti Abu Bakrin dubbisuu jalqaban. Dhuma guyyaa irratti ni dubbate, akkanas jedhe, “Ergamaan Rabbii (SAW) maal hojjate?” Gosti isaa kuni Muslima waan hin taaneef wanta inni jedheef isa waqqasan. Ergasii haadha isaa Ummu Al-Kheyrin ni jedhan: wanta nyaatamuu fi dhugamu mee barbaadi fidiif.” Ummu Al-Kheyris akka nyaate dhugu isatti warwaatte. Inni garu deddeebisee, “Ergamaan Rabbii maal hojjatee?” jedha. Ishiinis, “Rabbiin kakadhe, saahiba kee ilaalchise wanti beeku hin jiru.” Innis ni jedhe, “Gara Ummu Jamiil bint Khaxxaab deemun waa’ee isaa gaafadhu.” Haatis hanga Umm Jamiilin wal-qunnamtutti ni deemte. Ni jette, “Abu Bakr waa’ee Muhammad bin Abdullah si gaafata.” Ummu Jamiilis ni jette, “Ani Abu Bakris ta’e Muhammad ibn Abdullah hin beeku. Yoo feete gara ilma keeti waliin haa deemnu.” Ishiinis ni jette, “Hayyee kaa.” Ergasii ishii waliin ni deemte. Abu Bakr garmalee kan dhukkubsatu ta’ee argite. Ummu Jamiilis itti dhiyaachun sagalee olkaaste akkana jette, “Dhugumatti, namoonni kana sitti hojjatan namoota gadhee fi kufriiti. Rabbiin isaan irraa akka harka siif baasu nan abdadha.” Abu Bakris ni jedhe, “Ergamaan Rabbii (SAW) maal hojjatee?” Ishiinis ni jette, “Tuni haadha teeti [wanta nuti jennu] ni dhageessi.” Abu Bakris haadha isaa ilaalchise homaa akka hin yaadne ishii tasgabeesse.
Ummu Jamiilis ni jette, “Inni nagaha jira.” Abu Bakris ni jedhe, “Eessa jiraa?” Ishiinis ni jette, “Daarul Arqam (Mana Arqam)” Innis ni jedhe, “Rabbiin kakadhe hanga Nabiyyii (SAW) bira deemutti nyaata hin nyaadhu, dhugaati hin dhugu.” Ummu Al-Kheeyri fi Ummu Jamiil hanga dhimmoonni karaa irra jiran qabbanaa’anitti isa ni tursiisan. Erga haalli qabbanaa’e fi tasgabbaa’e booda isaan lamaan Abu Bakrin ofitti hirkisuun gara Daarul Arqamitti qajeelaniin. Akkuma Nabiyyitti seensisaniin Nabiyyiin (SAW) gara isaatti fiigun isa dhungatan. Muslimoonni biroos gara isaatti fiigan. Ergamaan Rabbii (SAW) mararfannaa cimaa isaaf mararfatan. Abu Bakris ni jedhe: Haati fi abbaan kiyya siif haa wareegaman yaa Ergamaa Rabbii! Rakkoon homaatu narra hin jiru wanta namni gadheen suni fuula kiyya irra rukute malee. Tuni haadha tiyya ilma ishiitti tola ooltedha. Ati nama barakaa qabuudha. Gara Rabbitti ishii waami, Rabbiinis akka ishii qajeelchu kadhuuf. Tarii Rabbiin sababa keetin ibidda irraa ishii baraaru danda’a.” Ergasii Nabiyyiin (SAW) Rabbiin ni kadhatan, ishiis gara Rabbiitti waaman. Ishiinis ni Islaamofte. (Siiratu Nabawiyyati- Ibn Kasiir 1/439-441)
2-Bilaal (Radiyallahu anhuu)
Azaa fi dararaan Mushrikoonni Nabiyyii fi sahaabota isaa irraan gahan guyyaa guyyaan dabaluu fi dachaa ta’uu itti fufe. Keessumaayyu, gabroonni Islaamatti seenan garmalee kan adabamanii fi azzabaman turan. Islaama irraa duubatti isaan deebisuu fi namoota biraatiif fakkeenya akka ta’aniif garmalee isaan dararan. Abdullah ibn Mas’uud ni jedha, “Namoonni jalqaba Islaama ifatti baasan torba. Isaanis: Ergamaa Rabbii (SAW), Abu Bakr, Ammaar, haadha isaa Sumayyah, Suheeyb, Bilaali fi Miqdaad. Rabbiin nabiyyii (SAW) sababa abbeeraa isaatiin mushrikoota irraa isa eega. Abu Bakrin immoo sababa gosa isaatiin isa eege. Garuu Muslimoota hafan biroo mushrikoonni uffata sibila irraa hojjatamee isaan irratti uwwisuun aduu keessatti isaan baqsan. Bilaalin malee hundi isaanitu wanta mushrikoonni isaan irraa barbaadan ni kennaniif. (Kana jechuun dirqamaan dubbi kufrii akka dubbatan mushrikoonni isaan dirqisisan. Arrabaan haa dubbatanii malee qalbiin isaanii iimaanan kan tasgabbaa’edha.) Bilaal nafsee isaa Rabbiif jedhe dhabu akka dhimma salphaatti ilaale. Namoonnis nafsee isaatiif danta hin kennine. Ijjoolletti kennanii karaa Makkaa keessaan naanna’aniin. Innis akkana jechaa ture, “Ahadun Ahadun (Tokkicha, Tokkicha)” (Rabbiin Tokkicha, Isa malee kan haqaan gabbaramu hin jiru.)
Bilaal maatii isa eegu, saayfi ittiin ofirraa dhoowwuun hin qabu ture. Hawaasa wallaala Makkaa keessatti namni akkanaa tajaajiluu fi ajajamuu, akka horii gurguramuu fi bitamuu malee hawaasa keessatti bakka homaatu akka hin qabnetti ilaallama. Namni kuni ilaalcha mataa ofii qabaachu ykn nama yaada haarawa burqiisisu ta’uu ykn abbaa da’waa ta’uun hawaasa jaahilliyya keessatti yakkaa guddaa miilti Qureeshota itti sochootu fi hollattuudha. Garuu osoo mushrikoonni akeekachisanu da’waan haarofti dargaggoonni itti fiigan kuni qalbii gabricha gatamee fi dagatamee kana ni tuqe. Ergaan Islaamaa jiruu keessatti nama haarawa gochuun isa baase. Amanti kanatti erga amanee fi Nabii Muhammadi fi obboleeyyan iimaanaa isaatti erga dabalamee booda hundee qalbii isaa irraa hiikni iimaana ni burqe. Ina kunoo amma, sababa amantii isaatiif azaaba (adabbii) adda addaatiif saaxilamaa jira. Waziira Nabiyyii (SAW) kan ta’e Abu Bakr Siddiiq gara bakka Bilaal itti azzabamuu deemun Umayyah ibn Khalafin akkana jedhe, “Miskiina kana ilaalchisee Rabbin hin sodaattu? Hanga du’utti (azzabdaa)?” Umayyaanis ni jedhe, “Kan balleesse sihi. Kanaafu wanta argitu keessaa nagaha isa baasi.” Abu Bakris ni jedhe: Nan hojjadha. Ana bira gabricha gurraacha isa irra cimaa ta’ee fi amanti kee irratti jabaa ta’etu jira. Isa siif kenna.” Innis ni jedhe, “Fudhadhe jira.” Abu Bakris ni jedhe, “Inni keeti.” Abu Bakr siddiiqis gabricha isaa umayyaaf kennee Bilaal fudhatee bilisa baase. Gabaasni biraa akka odeessutti Abu Bakr Bilaalin Awaaqi torbaan ykn warqii awaaqi afurtamaan bite. (Awaaqi-warqii safaruuf safara itti gargaaramaniidha).
Ee obse, ee jabaate Bilaal (radiyallahu anhu)! Islaama fudhachuu isaatiin nama dhugaa ture. Kanaafi, ni jabaate, sodaachisaa fi adabbii adda addaatiif onneen isaa hin laafne. Obsii fi gadi dhaabbanni (sabaanni) isaa wanta dallansuu Qureeshota dabaluudha. Keessumaayyu Muslimoota dadhaboo keessaa nama tokkicha Islaama irratti gadi dhaabbatee fi wanta mushrikoonni barbaadan kan isaaniif hin kennineedha. Jecha kufrii isaan jedhi jedhaniin didee jecha tawhiida “Ahadun Ahadun” jedhu deddeebise.
Qormaata hunda booda badhaasni ni jira. Bilaal azaaba fi rakkoo isatti roobe jalaa ni bahe. Hidhaa gabrummaa jalaa bahuun jireenya hafe isaa Nabiyyii (SAW) waliin jiraate. Nabiyyittis kan gammaduu fi Jannataan kan gammachiifame ta’ee du’e. Gaafa tokko Nabiyyiin (SAW) Bilaalin akkana jedhan, “Dhugumatti ani halkan edaa Jannata keessatti sagalee faana keeti of fuunduratti dhagahe.” Sahiih Muslim 2458, Sahiih Al-Bukhaari 1149 Sahaabota birattis sadarkaan inni qabu guddaa ture. Umar (radiyallahu anhu) akkana jechaa ture: Abu Bakr hogganaan keenya hogganaa keenya bilisa baase.” “hogganaa keenya bilisa baase” jechuun isaa “Bilaalin bilisa baase” jechuu isaati.
Kitaabban wabii:
As-Siiratu Nabawiyyati–fuula 145-151, Alii Muhammad Sallaabi, Noble Life of The Prophet [English] 1/386-396


c: text/html

text:
Godaantonni Itoophiyaa 46 qarqara galaana Yemenitti dhuman
Godaantonni yoo xiqqate 46 ta'an Somaaliyaarraa Yemenitti ce'uuf yaaluurra turan bidiruun isaanii dhidhimtee du'uu isaanii aanga'oonni UN himan.
Erga bidiruun ittiin deemaa turan qarqara galaana Yemenitti garagaltee namoonni 16 biroonis bakka bu'an hin beekamne, jechuun Dhaabbanni Godaantotaa Addunyaa (IOM) ibseera.
Warrii lubbuun hafan akka jedhanitti bidiruun kun godaantota 100 ta'an Yemeniifi biyyoota Galoo Galaanaa keessatti hojii barbaadachuuf deeman fe'attee ulaaa galaana Bosaasoo irraa kaatee imalaa turte.
Lammileen hundumtuu Itoophiyaa akka turan gaabaasichi ni mullisa.
Akka IOM jedhutti, bidiruun kun Roobii ture kan galaanaa keessatti dhidhimte. Namoota lubbuun darbe kun dhiirota 37 fi dubartoota sagal turan.
Imaltoonni baayyeen bidiruu liqimfamte sana keessa turan uffata yeroo balaan uumamu ittiin bishaan daakan akka hin qabne namoonni lubbuun hafan ni dubbatu.
"Ji'a ji'aan godaantonni rakkoo hiyyummaa qaban 7,000 ol ta'an karaa hamaa kana imalu; baruma darbe kana namoonni 100,000 ta'an karaa kanaan godaanaa turan," jedha qondaalli IOM Mohaammed Abdikeer.
Itti dabaluun "qabanna baay'ee hamaa ta'een haala rakkisaa keessa kan imalan. Waanti kun dhaabbachuu qaba."
Godaantonniifi baqattoonni sababii dhiyeenya isaafi gara biyyoota Galoo Galaanaa biroofi Awurooppaatti ce'uudhaaf akka ulaa gaariitti waan ilaalamtuuf waggoota kurnan hedduuf Gaanfa Afirikaarraa gara Yemenitti deemaa turan.
Biyyattiin garuu ofiifillee wal warraansa biyyashee keessa jiruu irraa kan ka'een gidiraa hamaa keessatti argamti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jilli addaa Prezidaantii Kooriyaa Kibbaa Moon Jae-in hoogganaa kooriyaa kaabaa Kim Jong Un waliin har’a wal ga’uu isaaniitu gabaasame.
Gabaasi sabaa himaalee akka jedhutti Kim warren kooriyaa kibbaa waliin irbaata qooddachuuf jiru.
Jiloonni miseensota kudhan kan gorsa naga eegusmaa prezidaant Moon, Chung Eui Yong-n durfamu Seol irraa Pyongyangn seenee jira.
Chung Seoul utuu hin ka’in dura tuuta oduuf ibsa kennaniin erga cicha cimaa kan prezidaant Moon odola Kooriyaa Nuklera irraa walaba gochu fi nageenya waariinsa qabu buusuuf qaban nan dabarsa jedhan.
Chung itti dabaluu dhaan Pyongyang fi Washington gidduutti mariin akka jalqabamu mala gargaaruuf illee kan tattaafatan ta’uu beeksisan.


text:
Korri guddina Diinagdee fi Hawaasummaa biyyoota Arabaa irratti xiyyeeffatu Beyruut keessatti geggeeffamaa jira
Kora Alhada har’aa Lubnaan magaalaa Beyruut keessatti jalqabame kana biyyoonni Arbaa 20 kan irratti hirmaataa jiran yoo tahu, biyyoota Arabaa jiddutti Zooniin daldala bilisaa (Free Trade Zone) haala itti hundeeffamuu fi dhiibbaa baqattoonni Suuriyaa biyyoota ollaa irratti fidaa jiran dabalatee, ajandaaleen 29 mariidhaaf kan dhiyaatan tahuu gabaafame.
Prezdantiin Lubnaan Misheel Awun sirna baniinsa kora kanaa irratti haasawa godheen, biyyoonni Arabaa baqattoota Suuriyaa kuma dhibbaan lakkaahaman, Lubnaan irraa gara biyya isaaniitti haala deebifaman irratti karoora raawwii ifa tahe akka qopheessan fi hammasiifuu dhiibbaa diinagdee baqattoonni Lubnaan irratti fidaa jiran salphisuudhaaf deeggarsi akka godhamuuf gaafate.
Yeroo ammaa baqattoonni lammiilee Suuriyaa fi Falasxiin miiliyoona 1.5 Lubnaan keessa kan jiran tahuu ragaaleen ni mul’isu.
Prezdantiin Moriitaaniyaa fi Amiirri Qaxar sirna baniinsa Korichaa irratti kan argaman tahus, hariiroo biyyoota Arabaa jiddutti qabbanaahaa dhufeen wal qabatee, biyyoonni heddu ministeerota haaja alaatiin kora kana irratti kan hirmaataa jiran tahuun beekamee jira. Amiirri Qaxar sirna baniinsa kora kana irratti hirmaachuun gara biyya isaatti kan deebi’e yoo tahu, maallaqa Dolaara biliyoona tokko kan deeggarsa diinagdee Lubnaaniif oolu gumaachuuf, akkasumas baasii wal gahii kanaa hunda kaffaluudhaaf kan waadaa gale tahuu miidiyaaleen biyyattii gabaasan.


text:
Ityoophiyaa keessatti lakkoofsi namoota vaayirasii koroonaatiin qabamuu mirkanaahee 306 gahe
Ministeerri Fayyaa Ityoophiyaa ibsa har’a baaseen, sa’aatii 24 darbe keessatti qorannoo laabratoorii 4,044 geggeesseen, nama 19 irratti vaayirasiin koroonaa argamuu beeksise. Haaluma kanaan biyyattii keessattlakkoofsi namoota vayirasichaan qabamuu mirkanaayee 306 gahee jira.
Namoota 19 Vaayirasichi irratti argame jiddu 15 dhiira, 5 ammoo dubartii akka tahaniifi, umriin isaanii ammoo 16-55 tahuu ibsame. Iddoon jireenna namoota kanneenii ammoo 2 jiraattota magaalaa Finfinnee, namni biroo 2 Naannoo Oromiyaa Godina Shawaa Lixaa Aanaa Dandii Magaalaa Gincii iraa tahuu ibsame. Dabalataanis namoonni 11 kanneen naannoo Somaaleetti kophatti baafamanii hordoffiin yaalaa godhamaafii ture yoo tahan, namni 3 naannoo Tigraay, tokko ammoo naannoo Amaaraa irraa tahuu ibsi ministeerichaa ni addeessa.
Namoota guyyaa har’aa Vayirasichi irratti argamuu ibsame jidduu 15 imala biyya alaa irraa kan deebi’an yoo tahan, 2 ammoo namoota kanaan dura Vaayirasichaan qabaman waliin wal qunnamtii qabaachuu gabaafame. Namni lama ammoo seena imala biyya alaatis tahee nama kanaan dura dhibame waliinis wal qunnamtii hin qaban.
Haaluma walfakkaatuun guyyaa kaleessaatis vaayirasichi namoota 15 irratti argamuu gabaafame.
Akka gabaasa ministeera faayyaatti Itoophiyaan lakkoofsa namoota qorattuu guyyaa guyyaan dabalaa akka jirtuufi, walumaa galatti hanga guyyaa har’aa qorannoon labraatorii 53,029 kan gaggeeffame tahuu ibsame.
Dabalataanis lakkoofsi namoota vayirasicha irraa bayyanataniitis 113 akka gaheefi, hanga ammaatti namoonni 5 vaayirasichaan du’uu ibsame.


text:
WARREEN WAAN JOHAR MUHAMMED TUQAMEEF DHAABARRAA UFBAAFTEE JETTANII KEESSAN NA GAAFATTAN HUNDAAF DEEBISAA KIYYA.
Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii kana hinfudhanne. Sababni dhaaba ABO irraa uf baasuu kiyyaa xalayaa dhimma Alaabaa ilaalchisee maqaa HD-ABOtin gara KFO ergamteedha. Kallattiidhaan sababa xalayaa kanaa ( in protest of this particlar letter) murtii ufii kiyyaa ABO irraa uf baasuu irra gaye. Dhimmi Alaabaa dhimma Johar yokin dhima KFO qofa miti. Dhimma Ummata Oromoo waliigalaati. Johar Muhammed nama uf gayee uffirraayu hafee ummata Oromoo miliona jahatamaaf qabsaayu. Abbaa fedhe akka fedhetti ufirraa deebisus nama dandayu. Inni tuqameef jecha wanni ani dhaabarraa uf baasuf hinjiraatu.
Alaaban tun jalqaba Alaabaa ABO taatee beekamtus yeroo ammaa Alaabaa ummata Oromoo fi mallattoo qabsoo Oromoo taatee jirti. Kennaa ABOn qabsoo waggaa 50 olitiin ummata Oromoo badhaase keessaa Alaaban tun ta jalqabaati. Qubeen Afaan Oromoo ta lammataati. Kaartaan Oromiyaa ta sadaffaati. Namni alaabaa tanaaf jecha hedhamee fi ajjeefamee meeqa? Ka biyyaa baqate hoo meeqa? Ka har’a sababa alaabaa kanaa rashanamaa jiru hoo meeqa? Osoo kun tayee jiru alaaban tun ta ABO qofa qaamni biraa akka itti hinfayyadamne jedhanii xalayaa barreesun ummata Oromoo fi ABO duuydaa fi garaa taasisuun ala bu’aan isaa maali? Ergaa ummata Oromoo fi ABO walitti mufachiisu kana hoggansi dhaabaa osoo irratti hinmari’atin ergee? Yoo irratti mari’atamee ergame mariin sun ana maalif hanqate? Yoo hinmari’atamin dhimma ummata Oromoo gaddisiisu maalif nam tokkeen murtaayee faca’a? Ummanni waan kana akkamitti hubataan maalif madaalli kaasuu dhabe? Gaafilee kanaa fi kkf uf gaafadhe. Jaarmayaa sagalee keessatti hinqabnee maqaa qabadhee taa’uu irra xalayaa kana dura dhaabadhee ( protest) godhee dhaabarraa uf dhaabuu murteefadhe. Kana jechun komii biroo qabaachaa hinturre jechuu miti. Garuu ka dhaabarraa nabaasu hinturre. Obsaatuman har’a gaye. Kun ammoo waan obsaan bira dabrru naaf hintaane. Anaaf murteen kun murtee sirriidha. ABOn ummata Oromoo haala kanaan kan mufachiisu yoo ta’e eennuf qabsaayuf dhaabatti dabalamne? Akkuma namuu argutti dhimmi kun kan dallansiisaa jiru Joharis miti. KFOs miti. Hawaasa Oromoo Alaabaa tana jaaltu dallanne. Hanga yoomii Oromoon alaaban tiyyaa fi teeti mitiin waldura dhaabata.
Kanaaf, dhaabarraa uf baasun kiyya Joharif tumsuu osoo hinta’in ummata Oromoo ergaa kanaan rifate deegaree, ergaa xalayaa kanaa diduuf ( in protest of the attached letter) tayuu warri na gaafataniif ummannis akka naa hubatu barbaada. Dhaabichis kanuma akka hubatun barbaada.
Har’as borus alaaban ta ummata Oromooti.
Galatoomaa!
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Nabiin s.a.w. akkana jedhan"Jannata hinseentan hanga amantanitti,hinamanne hanga waljaalattanitti,mee waan yoo isa hojjattan waljaalattan isinii himuu? Salaamtaa heddummessaa jidduu tessanitti."
muslimtu galmeesse.
1-Muslima hundarratti salaammatuu.
Kamii islaamaattu caala jechuun gaafatame nabiin s.a.w.nyaata nyaachista,salaamtaa qaraata nama beeytuufii kan hinbeynerratis"
bukhaariifi muslim
2-Salaamtaa daddafsiisuu.
Nabiin s.a.w. caalaan isaan lameeniika salaamtaan jalqabe" bukhaariif muslim.
Ammas nabiin akki jedhe''xiqqaan guddarratti haasalaammatuu,kandeemu kataa'urratti haasalaammatuu,waaxiqqoon heddurratti haasalaammatuu''bikhaaritu odesse.
3-Salaamtaa deebisuu
Dura salaamtaa jechuunsunnaah jaalatamtuu,ammo deebisuun waajiba dirqama.salaamtaa ta sagaalee taatuu ta barruu taatuu yogguu siin jedhamte deebisuun dirqama,abbaa jedhe san gartuu arguu baattuu,
Aayyoo aaishaan R.A. akki jette Nabiin s.a.w. akkana naan jedhe "yaa aaishaa jibriil kanaatu salaamtaa siin jedha" jennaan isiinis osomaa isa hin argin wa'aleyhissalaam warahmatuLlaahi wa barakaatuhuu''jette.
Bukhaaritu odeesse.
4-Salaamtaa irra deddeebi'uu.
Nabiin s.a.w. akkana jedhan"tokkoon keysan obboleessa isaatti yogguu dhaqe haa irratti salaammtuu,egasii yoo gidaarri,yookaa,dhagaan,yookaa mukni isin jidduu bahes irrumatti salaammadhu''abuudaawud odesse.
5-Yeroo salaamtaa harka walfuudhuu.
Nabiin keenya s.a.w. akkana jedhan''Kanuma tahee haa tahuu muslitoonnni lama walitti dhufanii harka walfuunaan osoo isaan addaan hin bane isaaniif araaramamu malee hin hafan."
abuu daawud.
Nabiin keenya
6-Joollee daaimarratti salaammatuu.
Anas ibnu maalik R.A. Nabiin keenya akkijedhe Nabiin keenya joollerra dhufeeti irratti salaammate jedhe'' muslimtu odeesse.
7-Salaamtaa deemsaaf kaiinsaa
Nabiin s.a.w.akkana jedhe''tokkoon keysan teessootti yoo dhufe haasalaammatuu,yoo taa'uu fedhe haataa'uu,eegasii yogguu ka'u haa salaammatuu,ta duraa ta boodaarra jabeyfamtuu miti''tirmizii fi abiidawud odesse.
8-Salaamtaa barruufii midiyaarraa dhufte deebisuu.
Sheek abdul'aziiz ibnu baaz Rabbi rahmata isaa haagodhuu akki jedhe''bekka akkanaa tanatti salaamtaa deebisuun fardii walirraa gutani.inni hedduu ummataatii waan salaammatuuf gariin isaanii deebisnaan nigaya.ammoo haatahuu irra caalaan hundi nama dhagayee deebisuun barbaachisaadha.ragaan kan waliigalaa waan taheef.''
Majmuu'a fataawii ibnubaaz693\9.


text:
Guyyaa Farra Tamboo Addunyaa: Biyyoota lakkoofsa tamboo ol-aanaafi gad-aanaan itti xuuxamu.
Firaansitti bara 2016 hanga 2017 lakkoofsi namoota tamboo xuuxanii haa hiri'isuyyuu malee, qorannoo bara darbe taasifameeen addunyaarratti ammayyuu lakkoofsi namoota xuuxanii dabalaa jira.
Guyyaaa Farra Tamboo Addunyaa har'a kabajamuun, araadni kuni eessatti irra jireessaan akka barsiifatame ilaalla.
1) Kiriibaatii
Biyyi odolaa garba Paasfiik irratti argamtu Kiriibaatiin, baayyina namoota tamboo xuuxaniin tokkoffaa irra jirti. Biyya kanatti dhiiroti lama sadaffaa fi dubartooti tokko sadaffaa tahan tamboo aarsu.
Lakkoofsi uummata biyyattii 103,000 qofa dha. Tamboonis akka salphaatti argama. Kuni immoo biyyattiin imaammata laaffataa tamboo to'atu waan qabduufi qaraxni itti kaffalamus xiqqoo waan taheefi.
2) Moontenegiroo
Moontenegiroon biyyoota Awurooppaa keessaa lakkoofsa namoota xuuxani harka 46 qabaachuun dursiti
Biyyootni baha Awurooppaatti argaman uummata kuma dhibba jahaa ol yoo qabaatan waggaatti ga'eessi tokko tamboo kuma 4 ol xuuxa.
Xuuxuun lafa namni baayyeen walitti qabamutti haa dhorkamuyyuu malee, namoonni garuu waajira, manneetii nyaataafi dhugaatii fi geejiba uummataa keessatti aarsu itti fufaniiru
3) Giriik
Giriikitti dhiiroota jiran keessaa walakkaan tamboo dhaabbatummaan xuuxanii fi dubartoota harka 35 tamboo aarsan qabaachuun sadarkaa sadaffaa irra jirti
Asitti jamaa keessatti aarsuun bara 2008 irraa qabee haa dhorkamuyyyuu malee,namooti iddoo fe'ettii xuuxuu hin dhaabne.
Tamboon kuni baayyinaan seeraan ala waan biyyatti galuuf akka dhaabbata qorannoo gabaa Yiroomoonitar jedhutti magaalli Ateens yiroo biliyoona tokko tahu qaraxa irraa argachuu maltu waggaa waggaatti dhabdi.
Biyyoota lakkoofsa namoota tamboo xuuxan xiqqoo qaban
Biyyoota lakkoofsa nama tamboo xuuxuuu xiqqoo qaban keessa Itiyoophiyaa dabalatee Gaanaa, Naayijeriyaa, Eritiraa fi Paanaamaa fa'i
Akka gabaasa Dhaabbata Fayyaa Addunyaatti lammiileen Afrikaa harka 14 tahan tamboo yoo aarsan lakkofsi kun gidduu galaan tamboo addunyaarratti xuuxamu harka 22 irraa gadi dha.
Afrikaatti Namoota xuuxan keessaa harka 70 hanga 80 dhiirota. Dubartoonni baayyinaan diinagdeedhaan of danda'uu dhabuuniifi dubartiin tamboo aarsuun akka safuutti ilaalamuun lakkoofsa dubartoota tamboo aarsan xiqqaachuuf sababii dha jedhameera.
Gaanaa, Itiyoophiyaa fi Naayijeriyaan konvenshiinii Dhaabbatni Fayyaa Addunyaa tamboo to'achuuf baasetti waliinglauun lammiilee miidhaa xuuuxuu irraa eeguuf to'annoo fi tarkaanfii cimaa taasisaniiru.
Gaanfa Afrikaatti caatiin baayyinaan araada si'essaa waan beekamuuf, lakkoofsi namoota tamboo xuuxanii xiqqaachuu danda'eera.
Akka dhaabbata fayyaa addunyaatti namooti miiliyoona 10 tahan caatii qama'u
Lakkoofsi namoota tamboo aarsanii Afrikaa keessatti ammayyuu xinnoo harka 13 hin caalu,haa ta'u malee lakkoofsi saffisaan biyyoota guddachaa jiran ardii kanaatti dabalaa jira akka gabaasa fayyaa Laansetitti. Biyyoota diinagdeedhaan guddatan keessa immoo to'annoo cimaa fi qaraxa guddaa gabaa tamboo irratti taasifamuun lakkoofsi namoota tamboo xuuxanii hir'acha waan dhufeef warshaaleen tamboo fuula isaanii gara biyyoota guddachaa jiranii garagalfachaa jiru.
Chaayinaan tamboo oomishuu fi fayydamuutiin addunyaa irraa tokkoffaa yeroo taatu,namoota tamboo xuuxan miiliyoona 300 qabdi. Akka gabaasa Yuroo Monitar Intarnaashinaalitti bara 2016 keessa Chaayinaatti lakkoofsi namoota xuuxanii waggoota 20 keessatti yeroo jalqabaaf hir'iseera.
Awuroooppaatti lakkoofsi dhiirotaa fi dubartoota xuuxanii walitti dhiyaata. Deenmaarkitti garuu lakkoofsi dubartoota xuuxanii kan dhiirotaa caalee argameera.
Tamboo xuuxuun addunyaarratti namoota miiliyoona 7 tahan yoo ajjeesu kana keessaa miiliyoona 1 kan tahan aara tamboo al-kallattiin fudhataniin du'u.
Akka tilmaama Tamboo Ameerikaa fi Biritaaniyaatti tamboon addunyaa irratti gabaa doolaara biiliyoona 770 qaba.


text:
Soomana Ramadaanaa wanni simannuun kunoo kanneen kana.
1-Towbaa dhugaatti jarjaruun, istigfaara, zikrii fii qaraatii qur'aanaa heddumeessuun.
2-barnoota barbaachisaa wayee somanaa barachuun.
3-yeroo soomanaa caaltuu tana hojii gaaritti akka fixu murteeffachuun.
4-Yeroon Ramadaanaa qaaliin tun daddafte akka dhumtuu fii namni jajjabaatee dalage akka milkaayu, kan talisoome akka sheenawu hubachuun.
5-Waan jibbamtuu mana keessa jirtu hunda ufirraa dhabamsiisuun.kana jechuun suuraalee wan lubbuu qabuu tan adda addaa, meeshaalee mooziqaa, kaartaa fi qumaara adda addaa, kasetoota sagalee mooziqaa, filima vidiyo baalagummaa, televijina baalagummaa fii jallina dabarsu, meeshaalee intarneetaa tan baalagummaa barsiistuu fi kanneen kana fakkaatan hundarraa mana isaa qulqulleessuu qaba.
6-Rabbiin s.w. galatoomfachuudhaan waan ji'a guddaa kanaan nugayeef.
-nama wallole manguddummaan walitti araarsuudhaan, ka waliin oodu walitti tolchuudhaan, Ramadaanni baatii araaramaa waan taheef walitti araaramanii waliif dhiifama godhanii, walitti toluudhaaf carraa gaariidha.


text:
bu’uura Labsii lakk.214/2011, Mana Hojii Abbaa Alangaa Waliigalaa Oromiyaa Hundeessuuf baheen aangoofi gahee hojii Mana Hojichaa gama qorannaa yakkaa gaggeessuu, qorannaa yakkaa hoogganuu fi Galmee qorannoo irratti bu’uura seeraatiin Murtii kennuun ifaan taa’ee jira . seera Deemsaa Falmii yakkaa biyya keenyaa jalatti gahee Abbaa Alangaa galmee qorannoo waliin walqabateee murtii kennuu akka danda’u .Akkasumaas JBAH dhimmoota yakka adda addaa irra deebiin qoratamee bahe jalattiis Gaheen abbaa Alangaa Galmee qorannaa yakkaa waliin walqabatee hojmaata ifa ta’een deeggaruun tajaajila si’ataafi qulqullina qabu kennuun Labsicha hojiirra oolchuuf taa’ee jira.
Gahee fi Aangoo Abbaa Alangaatiif seeraan kenname keessaa Galmee Yakkaa adeemsa qorannoo irra jiruu fi kan qorannoon isaa xumurame irratti murtii kennuun isa tokkoo dha. Galmeen qorannoo tokko mirga nama baayyee kan ofkeessatti hammatee dha . mirga nama yakkaan shakkamee, mirga miidhamaa dhuunfaa fi dantaa mootummaa ykn ummataa qabaachuu danda’a. kanaaf Xiyyeeffannaa guddaadhaan dhimma ilaalamuu qabu akka tahe hubachuun barbaachisaa dha.
Akka qajeeltootti Namni Yakkaan miidhamee fi Ummatni bal’aan tilmaamni sirrii isaan qaban namni yakka raawwate seeraaf dhiyaatee haqni akka bahuudha.Tilmaani kunii fi mirgi miidhamaa sababa shakkamaan seeraaf dhiyaatee himatamee haqni hin mirkanoofneef wanta caljedhamee bira darbamuu miti. mirgootni kunii fi Tilmaamni kunneen akka garee hundaafu qixa ta’eetti madaalliin isaa eegamuu qaba.1
Barreeffama qorannoo gabaabaa kanaanis galmee qorannoo cufuu fi bu’aa galmee qorannoo cufuun qaamolee kanneen irratti qabu ,ilaalchisee seera sakatta’uun hanqina jiru kan ilaallu ta’a.
websaayitii Waajjira Abbaa Alangaa Godina Jimmaa
—
Send in a voice message: https://anchor.fm/waagj/message


text:
Dr Ililtaa Naggaa: ‘’ Takka takka maal ta’a osoo guyyaan tokko guyyaa lama ta’e nan jedha’’
Dr. Injinar Ililtaa gaafa naan jedhan takka takka sodaatu natti dhagahama. Barumsa gosa lamaa barachuukoollee namni baay'een akka baru waan hinbarbaanneef fayyaa akkan baradhu qofan dubbadha ture.
Dhaloonnikoo magaalaa Bishooftuudha. Amajjii dhufu umuriin koo 29 ni taha. Achumatti guddadhes. Hanga kutaa 12 illee achumatti baradhe. Akkuma 12 xumureen Yunivarsiitii Maqaleetti barnoota fayyaa(medicine) seenus wanti yaade naaf milkaa'u dhabe.
Yunivarsiitii mootummaa ta'un isaa jireenya doormii dabalatee reefu maatii irraa waan adda baheefillee naaf mijatu dhabe. Nyaannis naan hin mijanne.
Barumsa tokko irratti qabxiin nujalaa bade jennaan barsiisaan nu barsiisu barumsa kana barachuun isiniif hin malu nuun jedhe jennaan nan aare.
Dhamaatii waggaa sadii
Ijoollummaa koo irraa eegale fayyaa (medicine) barachuu nan fedha ture. Ta'us barsiisaa waliin waliigaluu waan dhabef erga Maqaleetti waggaa sadii baradhee booda itti hin fufu jedhe.
Warrakootti himeen tasa asitti hin baradhu jedhee dhiiseen dhufe. Barsiisicha barumsa kana fixee deebi'e akkan isa aarsu yaadaa waanin turef isa loluuf hin feene.
Egaa ergasiiti gara Finfinneetti deebi'e Koollejjitti Medikaalaa Beetelitti fayyaa barachuu kanin eegale. Achis barumsa Siivil injinaringii sagantaa galgalaan Kolleejjii Addisitti barachuu jalqabe.
Miiltoowwan koo irraa dubbatti hafun nama gaddisiisa. Wanti miiltoowwan koorraa adda na godhu garuu koorsii dabalataa fudheera. Barumsa injinaringii abdii guutuun kanin barachaa ture kanaafi.
Lamaan isaa maaliif
Hiryyoonnikoo barumsi injiineringii siif taha naan jedhu ture. Anis herreegaa fi fiiziksii baay'ee waanan jaalluf, lamaan isaa immoo injineringiin of keessaa qaba waan ta'ef itti cichee baradhe.
Gosa barnootaa garaa garaa ta'un isaa na hin dhibne. Fayyaa barachuun dubbisuufi shaakala gaafata. Injinaringiin immoo dubbisuun alatti shallaggii qaba. Kanammoo nan jaaladha.
Yeroo dubbisuun natti baay'atu gara herreega kanaattii garagale nan hojjedha ture. Kanaaf, inumaa hin tole malee walitti najalaa hin buune.
Yeroo hundaa garuu akkas hin turre. Maal ta'een kanatti seene jedhee yeroo baay'ee of gaafadheera. Qormaatni yeroo hedduu walirra najalaa bu'eera. Halkan guutuu osoo hin rafin lamaan isaa qo'achuuf yeroon dabarse ni ture.
Nuffee fa'i yeroo tokko dhiisuun qaba jedhee yaade dhuma koo ilaale maaliifin jedhe itti fufa.
Barumsa fayyaa xumuruuf waggaa 6fi walakkaa gara torba akka jechuuti najalaa fudhateera. Injineringii immoo waggaa 5fi walakkaa najalaa fudhate.
Yeroo…
Yeroon baay'ee nama hanqata. Gaaf kaan barumsi fayyaa na muddu isa tokkoon boqonnaa nan argadha. Yeroos ittiin fayyadama. Yeroo qormaanni gahu garuu baay'een dhiphadha.
Yoo hirribni natti dhufe nan rafa garuu ka'eemmoo nan dubbisa. Yeroo qormaanni barnoota lamaanii walirratti bu'e garuu, hirriba na dhowwata. Yeroo itti hin rafne fa'itu jira.
Fayyaa nan caalsifadha isuma barachuu waanan yaadaa turef. Yeroo koo gara caalus isatu na jalaa fudhate. Kanaan dura wanti na mudate waan jiruf itti caalsifadheera.
Barumsa Maqaleetti hin dandeessu jedhame ture asitti baradhee irra aaneera.
Deeggarsa maatii
Deeggarsa maatii guddaa nan qaba. Yeroon barumsa injineringii eegalu maatiinkoo mormani ture. Dhiisi, sitti ha hafu, sitti ulfaata kan jedhan turan.
Boodarra itti cimnaan na deeggaru eegalan. Barattonni injineringiifi obboleessikoo elektirikaal injinaringii barate na gargaaraa turan.
Waan namoonni jedhan
Mala taate? Si dhukkubaa? Barumsi fayyaayyuu ulfaataadha maaliif kana eegalta? Namoonni waan hedduu naan jedhan. Erga xumuree booda miira bareedaa waan qabaatuf waan nama rakkisu keessa bahun namatti tola.
Wanti guddaa itti ulfaate
Inni guddaan yeroon baay'ee nama hanqata. Takka takka maal ta'a osoo guyyaan tokko guyyaa lama ta'e nan jedha. Qormaanni walirra oola. Kunimmoo, baay'ee nadhiphisa. Hirribas nadhowwa. Guyyaan itti boo'es ture. Maatii waliin baay'ee walarguun na rakkisa ture.
Amma as gahee yeroon argu baay'een gammada. Bagayyuu barumsakoo adda hin kutin nan jedha. Namni barumsa tokkootti yeroo eebbifamullee nama gammachiisa. Lamaaniin xumuruu koottimmoo guddaa na gammachiseera.
Fuuladuratti
Fuuladuratti barnoota lamaanin hojjechuu nan barbaada.
Yeroo shaakalaa adeemsi hojii hospitaalota rakkoo akka qaban argeera. Reeffi namaa mana yaalaati yeroo ba'u dhukkubsataafi dhukkubsachiisaa gidduu baha. Kuni sirrii miti.
Isa dhukkubsachiisuufs ta'e dhukkubsataaf dabareen kankeeti yaada dabarsu qaba. Kanaaf, balballi biraa jiraachuu qaba.
Waggaa torba keessa digirii lama argadhe. Waggoota dhufanitti ammallee barachuu nan yaada. Yoo fedha Waaqayyoo ta'e injineringiin maastarsii hojjechuu nan barbaada. Fayyaatin immoo ispeeshaalistii lafee barachuuf yaada qaba.
Hospitaala Raas Dastaatti yeroon hojjedhu ispeeshaalistiin lafee Dr. Salaamu jedhamu of kennee yeroo hojjetu arge jennaan faana isaa hordofuuf yaade.
Mudannoo
Barumsa fixnee shaakalli akkuma eegalleen dhukkubsattoonni hedduun maal isin dhukkube jedhee osoo gaafadhu 'sistar' jedhani nu waamu turan.
Jara dhiiraa narsii ta'an garuu doktar jedhani waamu ture. Gara jalqabaa nama aarsa ture. Boodarra garuu, nan bare. 'Sistar' gaafa jedhan yoo jechuun eegale.
Hiriyyoonnikoo garuu baay'ee aaru ture. Doktaroota waliin osoo jirru 'Sistar' gaafa nuun jedhan dokaroonni gameessi immoo doktara jedhaa waamaa jedhani itti dheekkamu ture.
Maatii, Bashannana
Nan bashannana. Yeroo hedduu garuu gaafan qormaata fixu bashannana. Amma hanga ramaddiin taasifamutti kilinika dhuunfaa keessatti hojjechaa jira.
Haatikoo baay'ee natti gammadde. Yeroo nama waliin walnabarsiistullee Dr. Injinar naan jetti. Yeroon Maqaleedhaa deebi'e fulli ishee fi kan ammaa garaagara. Harmeenkoo anatti boontee akkana dubbachuun ishee na boonsa.
Ergaa
Ani gaafan jalqabu hin dandeessu jedhame. Garuu, waan namni jedheef miti. Ofumaa ilaaluu waan barbaadeefi. Kanaafuu, wanti hin danda'amne hin jiru. Fedha Waaqaa hanga ta'utti dhama'uu qabna.
Waan ta'u barbaannu, hanga dandeenyu yaaluu qabna. As gahuuf hedduun qorame. Garuu, xumurakoo nan ilaala ture.
Dubartootarraa wanta hedduutu eegama. Kanaaf, haa yaallu. Namaaf jennee abjuu keenya dhiisuu hin qabnun jedha.


text:
Lammiilee Sudaan fi Sudaan Kibbaa 20,000 ol ta’an sababaa hookkaraatiin mooraalee baqattootaa Itiyoophiyaa kaaba gama dhiyaa keessaa baqachuuf dirqaman gargaarsa lubbuu oolchutu akkaan isaan barbaachisa.
Liissaa Shilaayin Jenevaa irraa akka gabaastetti mooraan lammiiwwan Sudaan fi baqattoota Sudaan kibbaa 10,300 keessa jiraatan kan Itiyoophiyaa kaaba gama dhiyaa naannoo Benishangul Gumuz keessaa Amajjii 18 saamamuu dhaan gubatee jira.
Kun kan mudate magaalaa dhiyoo jiru Tongoo keessatti erga lolli gareelee eenyummaan isaanii hin beekamnee kanneen hidhatanii fi humnootii federaalaa gidduutti ka’een booda.
Haalli rifaasisaan kun xumura baatii muddee irra mooraa ka biroon naannoo saba jiru erga saamameen booda. Dubbi himaan komiishinera tokkummaa mootummootaa ka dhimma baqattootaa Boris Chesirov akka jedhanitti, haalli naannoo kanaa erga baatii Muddee keessa jalqaba hookkarri ka’ee qabee muddama hedduutu jira.


text:
Qiyaamaan haqa wali galaa hin jijjiramne keessaa isa tokkoodha. Zulmii ykn cunqursaa addunyaa keessatti bakka adda addaatti raawwatamu yommuu arginu, hidda sammuu keenya jalaa yaanni kuni ni xiixa, “Guyyaa dhadachi haqummaa itti dhaabbatu jiraachu qaba. Zaalimni har’a dachii badiin balleessu Guyyaan adabbii isaaf malu itti argatu jiraachun dirqama.” Suuratu An-Naazi’at dhugaa wali galaa (Universal Truth) kana ifatti baasti. Hogganaa zaalimota kan ta’e Fira’awna ibsuun dhadachi haqummaa dirqamaan akka barbaachisu namaaf himti. Mee ibsa suuratu An-Naazi’aata haa jalqabnu:
Itti Fufi…
Gaafin guddaan namoonni Ergamtootaa gaafataa turan keessaa tokko, “Qiyaamaan yoomi? Qiyaamaan jettu kuni yoom dhuftii?” Gaafi akkanaatin of ko’oomsu fi deebii barbaaduf garmalee carraaqun ni barbaachisaa sila? Gaafi kanaaf deebii argachuun dhugummaa Qiyaamaa jijjiruu danda’aa? Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ogummaa fi rahmata Isaatiin Yeroo Qiyaamaan itti dhootu uumamtoota hundarraa dhokse.
Itti fufi…
Ajaa’iba Qur’aanaa ilaaltee ni fixxaa?
Itti Fufi…
Yeroo garii adabbiin si akeekachisaa,
Yeroo biraa mindaan si gammachiisaa
Akkana gochuun isaa
Badii irraa si deebisuuf
Karaa qajeelaatti si qajeelchuf
Gahuumsa dhumaa kee tolchuuf
Keessaa alli kee tole Jannata akka seentuf
Kuni Jecha fakkaataa hin qabnee
Rabbal aalamina irraa kan dhufee
Sirritti qoradhu ni argitaa ajaa’iba baay’ee
Hundeewwan iimaanaa keessaa tokko du’aan booda kaafamuu fi wanta Guyyaa Qiyaamaa adeemsifamutti amanuudha. Dhugumatti, du’aan booda kaafamutti, qorannoo, mindaa fi adabbii Guyyaa san adeemsifamutti amanuun jireenya namaa karaa sirrii qabsiisa. Faallaa kanaa, du’aan booda kaafamutti, qorannoo, mindaa fi adabbii Guyyaa sanitti yoo hin amaniin, jireenyi karaa irraa goruun namatti dukkanoofti. Namni Qiyaamatti hin amanne, badii adda addaatti lixuun miidhaa guddaaf of saaxila. Mee har’a Suuratu An-Naba’i irraa wanta Guyyaa Qiyaamaa adeemsifamu irraa muraasaa fi miidhaa nama Qiyaamatti hin amannee haa ilaallu:
Itti Fufi..
Namni jireenya tana keessatti rakkoon guddaan isatti dhufuun dura, waa’ee rakkoo fi balaa gara fuunduraatti isa qunnamu beeke yoo of qopheesse, dhiphinna baay’ee jala baha. Sababni isaas, waa’ee rakkoo fi balaa kanaa beekun hojiiwwan dhiphinna jala akka bahaniif sababa ta’an hojjata. Qiyaamaan rakkoo fi balaa guddaa gara fuunduraatti addunyaa guutuu muudatuudha. Namni dursee odeefannoo Qiyaamaa walitti funaannachuun qophii gahaa taasise, dhiphinna jalaa nagaha baha. Qophiin Qiyaamaaf taasisan waa sadii: qalbiin dhugaan amanuu, hojii gaggaari hojjachuu fi hojii badaa irraa fagaachudha. Suuratu An-Naba’i odeefannoo Guyyaa Qiyaamaati fi ragaalee du’aan booda kaafamu agarsiisan tan of keessatti qabatteedha. Mee haa ilaallu:
Itti Fufi…
Kutaa darbe keessatti Jannataa fi qananii ishii ilaalaa turreera. Jannanni fi qananiin ishiin of keessaa qabdu haqa shakkii wayitu hin qabne, namoonni amanan gaggaariin gara fuunduraatti seenaniidha. Sababni isaas, odeefannoon waa’ee Jannataa fi haala namoota ishii keessa seenanii Rabbul aalamiin waan hundaa uumee fi Jannata qopheesse irraa kan dhufeedha. Qur’aanni Isarraa waan bu’eef odeefannoo Jannataa fi ibiddaa bal’innaan of keessatti kan qabateedha. Kanaafi, itti aansee ni jedha:
Itti Fufi…
Wantoota gurguddaa namni jireenya keessatti hawwuu keessaa tokko, qananii guutuu yeroo hundaa gammachuun guuttame argachuudha. Akkuma beekkamu addunyaan tuni iddoo qormaataa waan taatef, qananiin akkanaa yeroo hundaa turu hin argamu. Kanaafu, qananii yeroo hundaa turaa addaan hin cinne, halkanii guyyaa gammachuun kan guuttame eessatti argatuu? Dhugumatti, riqicha jireenya addunyaa tana irra ce’uun Aakhiratti erga darbanii booda qananii kana argatu. Garuu qananii kana argachuuf Rabbii olta’aatti amanuu, wantoota Inni beeksisetti amanuu fi hojii gaggaarii hojjachuu barbaachisa. Namoonni amanuun hojii gaggaarii baay’ee hojjatan qananii akkami Aakhiratti akka argatan yeroo darbe ilaaluuf jalqabne jirra. Har’as qananii dabalata kana ilaalu itti haa fufnu…
Itti fuf…
Kutaa darbe keessatti mindaa namoota Rabbitti amanani, Isaaf ajajamanii fi hojii gaggaarii baay’ee hojjatanii ilaaluf jalqabne turre. Har’as itti fufuun hojiiwwanii fi amaloota mindaa guddaa sanitti isaan geesse fi qananii Jannata keessatti argatan ni ilaalla.
Itti Fufi
Namni jireenya keessatti “Eessaa dhufe? Garam deemaa jiraa? Gahuumsi namaa eessa ta’uu danda’aa? Du’ee achumaan ni badaa?” jechuun of gaafachu hin oolu. Dhugumatti gaafilee kanniinif deebii gaha argachuun tasgabbii argachuudha. Namoonni baay’een sababa adda addaa irraa kan ka’e gaafilee kanniiniif deebii gahaa hin argatan. Sababni guddaan deebii gahaa akka hin arganne isaan taasise, madda sirrii deebii kana isaaniif deebisu barbaadu dhiisudha. Dhugumatti, maddi sirriin deebii gahaa itti argatan, Rabbii olta’aa irraayyi. Sababni isaas, Inni Uumaa (Khaaliqa) waa hundaa waan ta’eef, maaliif namoota akka uume, gahuumsi isaanii eessa akka ta’e sirritti beeka. Kanaafi Ergamtoota ni erge, kitaabban ni buuse. Kanaafu, dirqamni nurra jiru gara Kitaaba Rabbiitti deebinee qo’achuudha. Har’as gaafilee armaan oliitiif suurah deebii gaha deebistu ibsa waliin ni ilaalla. Haa jalqabnu:
Itti Fufi…
Suuratu Al-Mursalaat waa’ee Guyyaa Qiyaamaa, namoota Qiyaamaa kijibsisan, muttaqootaa fi mindaa isaanii ilaalchistee dubbatti. Nama sirritti itti xinxalleef qoricha taati. Gaflaa keessaa isa/ishii dammaqsiti. “Eessa deemaa jirtaa? Gahuumsi kee eessaa? Warra Qiyaamaa kijibsiisan keessaa yoo taate, gahuumsi kee kana. Warra Qiyaamatti amananii fi hojii gaggaarii hojjatan keessaa yoo taate immoo, gahuumsi kee kana” namaan jetti. Eenyutu Suurah tanatti xinxalla ree? Kuni hiika fi ibsa suurah tanaa kitaabban tafsiiraa irraa haala kanaan dhiyaatedha. Buusuf (downlaod) gochuf: https://sammubani.files.wordpress.com/2019/12/tafsiir-suuratu-al-mursalaat.pdf


text:
Mana amala sirreessaa Dirre Dhawaa
Mana amala sirreessaa feederaalaatti hoji-maanni mana amala sirreessaa dirree dhawaatti argamu iddoo dhiittaan mirga dhala namaa sadarkaa ol-aanaadhaan itti muldhatu jechuudhaan sirreeffamtoonni seeraa mana amala sirreessaa dirree dhawaatti argaman komatan.Manni amala sirreessaa gama isaatiin rakkoon akkanaa hin jiru jechuudhaan deebii laate.
Posted by dire tv/Afaan Oromoo on Thursday, July 12, 2018
Mana amala sirreessaa feederaalaatti hoji-maanni mana amala sirreessaa dirree dhawaatti argamu iddoo dhiittaan mirga dhala namaa sadarkaa ol-aanaadhaan itti muldhatu jechuudhaan sirreeffamtoonni seeraa mana amala sirreessaa dirree dhawaatti argaman komatan.
Manni amala sirreessaa gama isaatiin rakkoon akkanaa hin jiru jechuudhaan deebii laate.


text:
Oromo News 07.14.21
Oromo News 07/14/2021
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Barataa University Iowa Mollie Tibbetts sajjjeesudhan jedhame kan irrati murtaahe daanyan umata biraa kan marajaa biraa argachuuf yeroon akka barbaachisu erga himan booda daanyan tokko yeroo qixaata isaa hir’isuuf akka hoatu jiru hime.
Cristhian Bahena River (Christian Buh-hay-nuh Reh-vair-uh) guyyaa kamsaa haali gad dhiifame osoo hin jiraatan umrii isaani guutu akka hidhaman yaadame ture.
Bahena River May keessa Tibbetts 2018 murtii first-degree dhan irrati murtaahe ture.
Governor South Dakota Kristi Noem mana murtii naanicha warra bulchan kaabine naanicha kan ta’an fi Sioux Falls keessati dura buaa mana hidhaa kan jiruu nama hin beekamen bakka dalgaati dhoogam jira.
Qirreetan isaa correction officer warra waliin hojattan waliin dhiiba saala akka godhan himan.
Case Covid-19 haarawa U.S keessati guyyaadhan harka lamaan torbaan sadiin darban keessa akka dabalaa jiru himan. Kunnis virus delta variant baaye kan baayachu jiruu, fi talaali baaya xiqqaata dhufaachu isaa himan.
Namni guyyaa wiyxataa qabame averge dhaan gara nama 23,600 akka taeefi, June 23 irraa 11,300 ol dabalee jira. Garuu martinuu state lama malee innis South Dakota fi Maine akka gabaasanitti torbaan lamaan darbe keessa irra akka daba;e gabaasani jiran magalaan naanicha kan garii talaali corona virus akka fudhtaniif yaalu jiru.
Jiraattoni Iowa qixxee ta’an percent 49% talaali Covid-19 kan fudhatan yoo tau, Nebraska 48.5% fi South Dakota 46% kan fudhatan akka tae himan.


text:
Taanzaaniyaa: Hojjetoota Chaayinaa 'suuta hojjettu' jechuun to'annoo jala oolchite
Aanga'oonni Taanzaaniyaa magaalaa Dar es Salaamitti hojjeettoota lammiilee Chaayinaa afur hojii mootummaan qacaraman yeroon xumuruu waan hafaniif to'anno jala olchan.
Dhirooti lamaafi dubartiin tokko kunneen dhaabota lamaan daandii fi jallisii roobaan badee ture akka hojjetaniif ture kan qacaramani.
Haalli kun hojiin naannichaa akka dhaabatuu fi magaalaa irraa sa'aatii hedduuf akka addaan citu taasiseera.
Jarreen kana to'annoo jala olchuun ajaja bulchaa Dar es Salaam Powuul Makondaa ta'uufi "warra kaaniifis fakkeenya akka ta'uuf" akka godhame barreessaan olaanaa naannichaa Abuubakar Kuneenge dubbachuu AFP'tu gabaase.
Namootni afran "galgala yeroo hunda wajjira poolisii buluun ganama ganama ammoo lafa hojii dhaquun to'achuu kan itti fufan hanga Obbo Makondaan hojiin kun saffisa sirriin deemaa jiraachuu isaa murteessanitti," jechuun Abuubakar Kunengee dubbataniiru.
Dabalataanis, hojiin kun kan hawaasicha gargaaru waan ta'eefi "namoota waliigaltee hojii kabajuu hin dandeenye Dar es Salaam keessatti iddoo hin qaban," jedhaniiru.
Bulchiinsi Pirezdaant Joon Magufulii waligaltee hojii biyyoota biraa wajjiin godhan sirrii ykn kan nama hin quubsine yoo ta'e murtee deebisanii sirreessu ykn ammoo waligaltiicha diiguun beekama.


text:
Mariin marsaa duraa prezidaantii Afriikaa kibbaa Cyril Ramaphoosaan kan
hoogganame yoo ta’u kunis jarmiyichi ardittii , jaarsummaan jidduu seenuuf bakka bu’iinsa sirnaa fudhachuu mul’isa jechuu dhaan dubbi himaan waajjira muummicha minsteeraa Nigusuu Xilaahuun VOAf ibsaniiru. Hoogganni gamtaa Afriikaa marii waa’ee hidha laga Abbayyaa keessaa dhabamuun mata duree marii ta’ee ture.
Baatii Amajjii keessa muummichi ministeeraa Abiy Ahimed prezidaantiiin Afriikaa Kibbaa Cyril Ramaphoosaa dhimmi projektii hidha Abbayyaa ilaalchisee marii jiru jaarsummaan akka gargaaraniif gaafatanii jiran.
Sambata darb ministeera dhimmi bishaanii fi enerjii kan ta’an Sileshii Beqqele VOAf akka ibsanitti Itiyoophiyaan torban lama keessatti hidha Abbayyaa bishaaniin guutuu ni jalqabdi jedhan.
Eskinder Frew waliiin gaaffii fi deebii geggeessaniin ministeerichi hanga Masrii, Sudaanii fi Itiyoophiyaa gidduutti irra ga’amutti hidha sana bishaaniin guutuun yeroo biraatti akka darbuuf walii galteen irra ga’ame gabaasi jedhu soba jedhan. Kana irratti oduu dhaa booda gabaasa qabna.


text:
Monthly Archives: August 2012
Seife Nebelbal Radio Program, Interview with Lubee Birruu
Video
Ona Haroo Limmuu Keessatti Diddaan Dargaggoota Oromoo Jabaatee Itti Fufe
Aside
Hagayya 30,2012 Naqamte
Qeerroowwaan Oromoo Onaa Haroo Limmuu torbee tokkoo Oliif diddaa gaggeessaa jiru itti fufuun Hagayya 29,2012 haala qindaayaa ta’een itti fufe. Haala kanaan dargaggoonni magaa fi baadiyyaa irraa walitti dhufuun bakka tokkotti bifa qindaayeen wallee warraaqsaa dhageessisaa oolan,haala kanaan:-
Qeerroo Kaa’ii hin falmannaa,
Biyyaa abbaa keenyaa maaliif Teenyaa,
ABO’n toftaa qindeessee,
Qeerroon qabsoo finiinsee,
Waaqayyootu haalaa mijeessee
Ka’ii Oromoo maaf cal jettee teessee
Jechuun Qabsoo bilisummaa Oromoo leelisaan, Hagayya 29,2012 Mootummaan Wayyaanee Mallaas utuu du’ee osoo jiruu gadda mootummaa irratti sirbuun yakka jechuun humnaa poolisaa Federaalaa dargaggotaattii bobbaasuun dargaggootaa 18 ol qabamanii waajjiraa pooliisaa Onaa Haroo Limmuu keessattii hidhaamaanii akka jiran gabaafame. Ummaannii haalaa kanaa ilaaluun aree ka’ee guyyumaa kaleessaa sa’aa boodaa wal gurmeessee waajjiraa poolisii deemuun atattaamaan ijoollee keenyaa nuf hiikaa, warraa mana hidhaa garaagaraa keessaattii hiitaanii jirtaanis dabalee yeroo gabaabaa keessatti akka gadhiifntaniif gaaffii keenya mirgaa dhiheessina jechuun diddaa kaasanii jiru. Haala kanaan dargaggoota Oromoo hidhaman battalatti gadhiifamanii jiraachuuu qeerroon naannicha irraa gabaasa.
Mootummaa EPRDF Waggoota 20 Boodas Araadi Ummata Hiraarsuu Irraa Hin Dhaabbanne
Aside
Hagayya 30,2012 Finfinnee
Jidduu kana du’a Muummicha Ministeeraa Mootummaa Wayyaanee Mallas Zeenaawwiin wal qabsiisuun EPRDF saboota biyyattii humnaan gaddaaf akka yaa’anii fi kan gadda muummichaa irratti hin rgamnes adabbiin ykn tarkaanfiin akka irratti fudhatamu ololuun ummata doorsisu gochaan isaa kun uummata Oromoo biratti fudhatama dhabuun diddaa dhalaa jira.Godinoota Oromiyaa addaa addaa keessatti humnaan ummata yaasuuf kan karoorfate milkaayaa hin jiru.
Haaluma wal fakkaatuun Godina Qeellam Wallaggaa aanaa Ashii keessatti waraanni mootummaa Wayyaanee dargaggoota rifeensa guddisan isin miseensa ABO ti jechuun yakkuu jalqaban.Aanaa kana keessatti Wayyaanee humnaan ummata gadda yaasuuf kan karoorfates fashalee jira.
Gama biraan aanaa Limmuu magaala Galiilaa keessatti uummatni gaddaaf dirqiin hin baanu jedhe.Dargaggootni naannoo kanaa diddaa jabeessuun waraana mootummaa wayyaanee uummata doorsisuuf bahe jala dhaabbatee jira.Walumaa galatti humnaan gadda baasuuf kan mootummaan Wayyaanee yaalaa jirus siyaasa mataa isaa tarkaanfachiisuuf akka ta’e beekama. Addatti Hagayya 30,2012 Oromiyaa godinoota Shawaa lixaa,Harargee lixaa,Arsii aanaa Siraaroo keessatti diddaa uumee jiraachuu isaa gabaasi nu gahe addeessa.
Dargaggoonni Amboo Suuraa Taddasaa Biruu Malee Suuraa Mallasaan Ambo Keessatti Hin Barbaachisu Jechuun Ibsatan
Aside
Hagayya 30,2012 Amboo
Qeerroowwaan Magaalaa Amboo fi Gudaar namota suuraa Maallas magaalaa keessaa deemaanii gurguraan akka magaalaa Oromootaa keessatti hin gurguramneef dhorkuun ari’an.Maglaanaa Amboo bakka itti suuraa Taddasaa Biruu fi Elemoo Qilxuufaa gurguran malee suuraa Mallasaa keessatti nagadan miti jedhuun ummanni dura dhaabbatee jira.
Karaa biraa humni poolisa Wayyaaneen magaalaa Amboo shakkuu irraan kan ka’ee, Humna Poolisaa Federaala Finfinnee irraa gara Ambootti yaammachuun ummata goolaa jiraachuu gabaafama. Ummaannii Amboo Hoteelotaa gurguddaa magaalaa Amboo fi Gudaar keessaatti kaaseetota Ebbisaa Addunyaa Fi Hirphaa Ganfurree fi kaasseetonni warraaqsaa humnaa ol sirbiisifaama jiraachuu kan dhagahe Wayyaaneen Poolisoota sirnichaaf uggumanii bulaniin Hoteela irraa deemuun walleen warraaqsaa kamuu akka hin sirbiisiifamne dhorkuu irra darbanii namni sirbisiisee argame akka adabbiin cimaa irra gahu yoo akeekachiisanuu umma nni diddaa isaa cimusuun walleen warraaqsaa Hoteelota keessatti dhageessisaa jira.
Kana malees konkolaataa gara Finfinneetti deemu tokko irra ilamltooti yaaban gutummaatti sirboota ABO faarsu dhageessisuun alabaa ABOs konkolaataa irratti hidhuun akka muldhatee jiru qeerroon gabaasa.Poolisoonni haala kana dhagahanii konkolaaticha hordofan iyyuu waa gochuu akka hin dandeenye gabaasi nu gahe addeessa.
Ummanni Aanaa Anfilloo Diddaa Jabeesse.
Aside
Hagayya 30,2012 Anfilloo
Gabaasaa Anfilloo addeessuun, Hagayya 28 dua muummicha ministeeraa Obbo Mallas Zeenawwiif gadda ibsuuf jecha konkolaataa bulchiinsa magaalaa irratti huccuu gaddaa ykn huccuu gurraacha uffisuudhaan magaalaa Anfilloo,Muggi keessa deddeebisaa turuudhaan, uummata magaalaa fi gandootaa aanaa Anfiloo sanaaf waamicha godhanii kottaa gadda nama kanaa ibsaa jechuudhaan labsiin gadi dhiifamus uummanni nuti gadda hin qabnu,gadda keenya faafa Laggasaa Wagii wareegame fixxanne jechuudhaan kanneen gadda namichaa kana uummata boosisuuf dhiyaatan yaada isaanii uummanni fesheleessee argamee jira. Dua nama kanaaf uummata Oromoo boosisuuf dirqamni bahus hamma ammaatti godina Wallaggaa keessatti gadda nama kanaaf yaadni uummata irraa dhiyaate jiru akka hin jirree ifaa taee jira. Kunis garagarummaa saba biroo irraa uumuudhaan uummata mootummaa kana jibbu jedhamee kanneen dua isaa kanaaf gaddaa jiran akka uummata Oromoo komataa jiran ifatti mulataa jira. Kanaan kan wal qabate jibbii uummanni Anfilloo mootummaa kana irraa qabu caalatti ifatti bahee jala deemtota mootummaa kanneen taan garaa kuchisiisee jiraachuu gabaasaan Qeerroo Anfilloo gabaasee addeessa.
Haala Sochii Qeerroo Aanaa Ayiraa Gullisoo
Aside
Godina Iluu Abbaa Booraa aanaa Cooraa keessatti diddaan qeerroo to’annaa mootummaa Wayyaanee ala tahe.
Aside
Hagayya 29,2012 Mattuu
Hagayya 25/2012,Godina Iluu abbaa Booraa aanaa Coraa ganda Abdallaa 01 keessatti diddaanqeerroo dhoe toannaa mootummaa Wayyaanee ala bahe.Mootummaan Wayyaanees dargaggoota naannoo kanaa Jumlaan hidhaa jira.Dargaggootni naannoo kanaa Gaaffiin Keenya gaaffii Bilisummaati,Hawaasni musliimaa gaaffii gaafataniif deebii argachuu qabu,Mallasaan dueef hin gaddinu kanneen jedhan ganda keessa deddeebiuun uummata kakaasuun mootummaan Wayyaanee toachuu dadhabee jira. haala kanaan ummata Oromoo naannoo kanaa sochii dargaggootaan duuba jirtu jedhuun jumlaan mana hidhaatti kanneen guure keessaa
1. Haji Sharif jiraataa naannoo Baddallee kan ture
2. Sheik Saadoo Hajii Adem
3. Sheik Abdulaziz
4. Obbo Hajii Masruu Suraaqaa
5. Dargaggoo Muraad Muzamiil hojii dhabaa
6. Dargaggoo Abdoo Yaaqob hojii dhabaa
7. Dargaggoo Nuurii Jamaal hojii dhabaa
8. Dargaggoo Ibraahim Abdurazaaq hojii dhabaa
9. Dargaggoo Qaadii Shifarraa hojii dhabaa
10. Dargaggoo Muunir Adam hojii dhabaa
Yoommuu tahan qeerroon naannoo kanaa hidhaan jabaatus qabsoon akka daran jabaatu ifaan ibsaa jiran.
Poolisni Mootummaa Wayyaanee Dargaggoota Oromoo doorsisaa fi hidhaan dararaa ture Ashannaafii Girmaa irree uummataan reebame.
Aside
Hagayya 29,2012 Gimbii
Godina Wallagga Lixaa aanaa Gimbii ganda Gabaa Sambataa keessatti Poolisiin Oromiyaa dargaggoota Oromoo yeroo dheeraaf rakkisaaa fi reebaa ture Ashannaafii Girmaa jedhamu harka uummataan reebame.Poolisiin Wayyaanee Ashannaafii Girmaa yeroo dheeraaf dargaggoota Oromoo isin Miseensota ABOti jechuun mana hidhaatti guuraa kan ture dha.Poolisiin kun akeekkachiisni yeroodhaa yerootti irra deddeebbiin wayita kennamu irraa hin deebiu yeroo jedhutti uummatni naannoo kanaa reebuun of irraa ittisuuf dirqamanii jiran.Reebicha irra gaheenis Hospitaala Gimbii seenee jira.Mootummaan wayyaanee miseensa keenya kan reebe dargaggoota naannoo kanaati jechuun dargaggoota doorsisaa jira.Odeeffata uummata naannoo kanaaf kennuun kan reebsise poolisii Ajajaa shantamaa Tasfaa Ushaa magaala Naqqamteedhaa maqaa seelii diinaan gara Gabaa Sambataatti kan jijjiirte dha jechuun mana hidhaatti ukkaamsanii jiru.
Haaluma Wal fakkaatuun diddaan qeerroon gaggeeffamu Godina Wallagga lixaa dhuunfachaa jira.Aanaa Ayiraa Gullisoo keessatti qeerroon mootummaa wayyaanee cinqaa jira.Basaastotni mootummaa wayyaanee
1. Obbo Taliilaa Jaarmanaa hojjetaa finance bulchinsa magaalaa
2. Obbo Tashoomee Akaaluu dura taaaa DH.D.U.O aanaa Gullisoo
Diddaa qeerroon gaggeeffamu dura dhaabbachuu dhadhabuun waraanni mootummaa wayyaanee dargaggoota bakka argetti akka qabuu fi maqaa dargaggootaa kennaa jiru.Namootni kun hojii keessan irraa hin dhaabbattan taanaan qaaniin akka Poolisii Ashannaafii Girmaa akka isaan dhaqqabu dhaammatanii jiru.


text:
Giiftii bareedinaa Ameerikaa 2020: Baayookeemistiin yaalii saayinsii dalaguun dorgommii miidhaginaa mo'atte
Baayokeemistiin (nama keemistiriifi baayolojii qo'atu) kutaa biyya Varjiiniyaa, bareedduu Ameerikaa 2020 taateetti.
Dalagaan yaalii saayinsii isheen wal-tajjiitti agarsiifte shaakala dorgommii kanaratti duraan baratame kan cabsu dha.
Kaamiil Shaayar dubartoota shantama mo'achuudhaani Kamisa kaleessaa gonfoo mataatti kan keewwatte.
Kootii adii kutaa laaboraatorii uffachuun shamarreen ganna 24 dandeetti yaalii saayinsii qabdu wal-tajjii irratti agarsiisuun murteessitoots 'ajab' jechisiisteetti.
Kaamiil doolaara 50,000 fi waggaa tokkoof maqaa bareedduu Ameerikaa tahuu qabaachudha kan isheen mo'atte.
Erga goonfoo ishee fudhatteen booda haasaa taasifteen,''yaada baratamaa waa'ee bareedduu Ameerikaa 2020 tahuuf himamu cabsuun fedha'' jetteetti.
Kaamiil digrii jalqabaa lama kan qabdu yoo tahu barnoota faarmaasiidhaan immoo Yunivarsiitii Varjiiniyaa Komanweelzitti PHD ishee barataa jirti.
Gumii murteessitootaa namoota beekamoo Ameerikaa walitti ba'aniin,''namni miss Ameerikaa tahu kan nama barsiisu danda'u tahuu qaba,'' jechuun himte.
Kaamiil Miss Ameerikaa tahuun dhimma fayyadama qorichaafi of-eeggannoo namoonni gochuu qaban irratti waggaa tokkoof hojjetti.
Injifannoon ishee kun tarkaanfii haaraa haala dorgommii Miss Ameerikaa jijjiire dha.
Bara 2018 irra qabee dorgommiin bareedduu Ameerikaa isa dubartoonni uffata daakaa keewwatanii of agarsiisaniifi dhaabbiin akka ulaagaatti lakkaa'amu haqeera.
Iddoo kanaaatti dorgomtoonni dandeettii isaanii agarsiisuu, waan hojjechuu jaalatan, hubannoo fi shora Miss Ameerikaa baruutiin madaalamu.
Bareedduun Ameerikaa 2018 Gireechin Kaarsan ''kana booda dorgomtoota namoota bareedina alaan mula'tuun hin daangeessinu'' jetteetu turte.
Qindeessitoonni dorgommii kanaa shamarrooti hedduun dorgommii kanaratti akka hirmaataniif ni jajjabeessa jedhan.
Akka Kaamiil jettutti yaalii saayinsii- si'eessituu fayyadamuun haayidiroojin peeroksaayidii diiguu/burkuteessuu isheetu Miss Varjiiniyaa baatii Waxabajjii keessa akkan mo'adhu na gargaare jette.
Haa tahu dhimma dorgommiin kun bareedina qaamaa irra milkaa'ina dubartootaa irratti xiyyeeffachuun isaa falmisiisaa ta'uu hin haalle.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Maadheelee ufmaan daataan ajaja ufmaan guutuudhaan yookiin ajaja walfaanneedhaan ufmaan guutuu dandeessa.
Guutni ufmaa walfaannee deetaa ufmaan sarxaa murtaa'e irratti hundaa'uudhaan uuma.
Wardii irratti, man'ee keessa cuqaasiitii, lakkoofsa barreessi.
Maadhee biraa keessa cuqaasiitii achumaan maadhee bakka lakkoofsa itti barreessite deebisii cuqaasi.
Qabannoo guuta jala xiyyoo mirgaa maadhee dalga maadheelee kan guutuu barbaaddu harkisiitii qabduu hantuutee gallakkisi.
Man'eeleen lakkoofsota oleedhaan guutamu.
Tarree guyyoota walitti aanan saffisaan uumuuf, man'ee keessatti Wixata galchiitii qabannoo guutaa harkisi.
Hold down CommandCtrl if you do not want to fill the cells with different values.
If you select two or more adjacent cells that contain different numbers, and drag, the remaining cells are filled with the arithmetic pattern that is recognized in the numbers. The AutoFill function also recognizes customized lists that are defined under .
Sarjaawwan duwwaa garee deetaa ammee hunda ufmaan guutuuf qabannoo guutaa mirgaan cuqaasuu dandeessa.Fakkeenyaaf,jalqaba Amajji A1 keessatti galchiitii baatiilee kudha lama sarjaa jalqabaa keessaa argachuuf qabannoo guutaa gadi A12 tti harkisi.Amma gatiiwwan muraasa gara B1 fi C1 galchi.Man'eelee lamaan sana filadhuutii qabannoo guutaa lamcuqaasi.Kun ufmaan garee deetaa B1:C12 guuta.
Hammanga maadhee wardii keessaa kan guutuu barbaaddu filadhu.
fili.
Ulaagaalee walfaanneedhaaf filadhu.
Yoo walfaannee sorooroo filattu,daballi kan ati galchitu gara lakkoofsa walitti aanuutti walfaannee keessatti gatii itti aanu uumuuf ida'ama.
Yoo walfaannee guddina filattu,daballi kan ati galchitu gara lakkoofsa walitti aanuutti walfaannee keessatti gatii itti aanu uumuuf baay'ata.
Yoo walfaannee guyyaa filattu,daballi kan ati galchitu yuuniitii yeroo kan ifteessitutti dabalama.


text:
****************************************
2016 kanaan Naa bari’a jedhee Yaadee Hin beeku akkuma durii Ofii koof Maatii koof Saba koof gaarii hawwaan guyyoota lakkaa’a ture,bor har’a irra ni wayya jedheen Abdadha.waggaan dhufu milkaa’ina ulfaa’ee jira jedheen hamilee Ofii Kennaa dhufe…Edaa Guyyaan milkaa’ina qofaa miti gidiraas Baatee Natti dhufaa ture…Abbaa Koo of biratti arguu koof utuun Rabbiin galateeffadhee Hin quufin Ammas Marsaa Lammaffaa Afaan bineensaa Na jalaa bu’e onneen Koo gaddaan waraaname gaddi xaxatee Maatii keenyatti gale.
Abbaa Koo Gaachana Koo Mana keenya keessaa dhabe Qe’een Natti golgolaa’e Ayyaana waggaa Haaraan teessumni Isaa qullaadha,Kolfaa fi qoosaan Isaa Hin jiru gorsaa fi dheekkamsisaa gorduuba keenya keessaa Hin dhagayamu…lafeen qaama kooti waan gargar baba’e Natti Fakkaate dhaqni Koo waan wal gadhiisen se’e ‘Boonii’ sagaleen jedhee mararsiifatee Na waamu sun har’a gurra Koo irraa fagoo dha Harki Abbummaa Isaa Inni ofitti Na qabu sun kaateenaan hidhamee jira… Eenyuukoo waammadhu…meerre Lammiin Koo Inni dur si wajjinin jira naan jedhu… Eessa jira Qomoon Koo Inni kaleessa Ani Gara keeti naan jedhe…Abdii kutannaan onnee Koo keessatti mana ijaarrachuuf yeroo Natti deemun fagootti arge…’Boontuuuuuuuuuu’ sammuu kootu Natti Iyye ‘balbala onnee kee cufadhu Hin keessummeessinii’ ajaja jedhu Natti kenne Sammuunkoo yaaduu dhaabuu dhiisuu isaan gamanumaan mirkaneeffadhe.’Eenyutti baatee Abdii muratta….???akka eenyuu Harka Laatta..???
Abbaa kee moo Haadha keetu diinaaf tole jedhee Bulee beeka???Moo Saba keetu roorroof gad jedhee jiraatee beeka?? Sammuunkoo sagalee jabaan dubbate Lafeenkoo Inni wal gadhiise walitti sissiqee kirkiruu Dhiise miillikoo Na baachuuf humna Argate garaan Koo Inni raafamaa oolee bule akka qarsaa bishaan keessaa jabaate ijikoo imimmaan dhimmisuu Dhaabe hadhaatu onnee Na seene,mataa koon ol qabadhe,Afaan koon banadhe…’Abbaa Ajjeesanii ilmoo Isaa bulchuuf yaaduun,ilmoo Ajjeesanii Maatii bituuf yaaluun ykn obboleessa hidhanii dararanii Obboleettiin naaf ciisti jedhanii yaaduun gowwummaa Dha.
Haati ilmoo ishee dhabde San lammaffaa Hin ciniinsifattu,Ilmoonis Abbaa Isaa jalaa du’een akka waan jiruutti ‘Abbaakoo’ jedhee Hin waamu,Obboleettiin haadhoo ishee dhabde bor bakka naaf bu’a Hin jettu…Hin geenyeen Hin geesse har’a diduun..yoo haqa dhabuu Hin didne,yoo mirga dhabuu Hin didne, yoo roorroo Hin didne,yoos namummaan maali? Kan itti fe’an hunda Kan Baatu Harreedha ilmoon namaa yoo harroome qofa Kan barabaraan ciqilee Ormaa Baatu ‘ jedheen lallabe qilleensatti haasa’e…baddaa fi Gammoojjiin biyya kiyyaa owwaattuu sagalee kootii Saba kiyya biraan naaf ga’i,Bosonnii fi lageen biyya kootii Lammii kootti naaf lallabi.Hunda naaf dhageessisi kun Sagalee Boontuu qofaa miti Sagalee gola Saba miliyoona 40 keessaa iyyuuti.


text:
Biyyiti Afrikaa gama jidduu, CAR (Central Africa Republic) tun biyya yoo hedduu siyaasaa miilaa lafaa fuudhe,ta namii Kiristaanaa fi Musliima jedhee irratti wal hadhu.
Lolii kun gamuma gamaan farqachaa deemuutti jira.Itti gaafatamaan guddaan Tokkummaa Mootummootaa, Baankii Moon nagaa biyya tanaa humna waraanaatiin eeguuf,loltuu humna qabdu 12,000 itti erguu fedha.
Hujiin waraana kanaa akka Baankii Moon jedhetti tokko, nama nagaa waranaa jidduu baasuu,mootummaa humna jabeessuu,warrra nama hadhu irraa qawwee hiikuu fi akka namii gargaarsa argatu tolchuu fa.
Rakkoon tun akka Baankii Moonitti rakkoo fala jabaafi ariifataa argachu malte.“ Jeequsmii mare mare dhufee haaloo wal fuusisu kun, ariifatee dhaabachuu male. Tokkummaan Mootummootaa akka CAR rakkoo akka malee hamtuu keessaa baatee ufi dandeetu fedha”
CAR, amma waraana Waldaa Afrikaa 6,000-tti ka Faransaa 2,000-tti dabalmaee eeguutti jira.Waldaan Awurooppaalleen waraanaa 1,000 ergaa jedhee waadaa gale.
Biyyitii tun akka lakkoosa bara 2012 bahetti ummatii isi haga miliyoona shanitti dhiyaataa,teessoon isii Bangui, Afrikaa gama jidduutiin qubatti.
Biyya tana durii Faransaayitti bitaa bahee bara 1960 bilisoomtee afaan isiilleen Faransaayii fi Sangoo.Bara 2003 jalqabdee haga 2013tti mootummaa sadii argite. Perzdaantiin ammaa Samba –Panzati.
Afrikaan haga ammaatti dubartii sadiitti perzdaantii itti tahe.Ta CAR ta ammaa Joyce Baandaati ta Laaybeeriyaa Ellen Johanson, ta Malawi ammoo Joyece Baandaati.Jari sadeenu bara biyyiti isaanii rakkoo hamtuu keessa buute bulchaa tahe.


text:
Gostii xayyaara Itiyoophiyaa kan dhiyeenya kana kufee Bo’iing 737 MAX jedhamu kan ilaaleen gaaffilee hedduun deebii hin argatiin jiru kan jedhan hogganaan daandii balalii Itiyoophiyaa rakkoon mudate maal akka ta’e baruuf walta’iinsii guutuu fi ifa ta’e akka jiraatu gaafatan.
Hanga deebii argannuutti lubbuu nama ka biraa ammaan booda balaa irra buusuu hin feenu jedhan obbo Tawaldee Gabra Maariyaam baatii Onkolooleessa darbe xayyaarri wal fakkaataan kan Indoneshiyaa akkasumas kufee akka ture yaadachiisan.
Kan Itiyoophiyaa Bitooteessa 10 BARA 2019 eega kufee namnii dhumee booda Xayyaaronni MAX 8 akka hin balaliine goone jedhanii
Guyyoota hanga tokko booda immoo xayyaaronni wal fakkaatoon sadarkaa addunyaatti akka hin balaliine ta’u isaa nan deggera jedhan Obbo Tawaldeen.
Hojjatoonni keenya leenjii barbaachisaa kanneen argatan ta’u beekna jedhanii balaliisaan xayyaaraicha Itiyoophiyaa kufee leenjii hin arganne jechuun Amerikaa keessa kan maadheffatan Niiw York taayims fi Waashingtan poost oduu dharaa hundee hin qabne gabaasan jedhan. Knaafis himannaa irratti dhiyaachuuf ka jiru ta’u Obbo Tawaldeen ibsanii jiru.
Gama kaaniin walgahii kaampaaniin Bo’iing Amerikaa keessatti waame irratti daandiin balalii Itiyoophiyaa kan hin hirmaanne ta’u dubbi himaa waajirichaa kan ta’an Obbo Asraat Bagaashaaw RoytarsiiF bilbilaan ibsanii jiru.Boo’iing akka jedhutti lakkobsaan 200 kan caalan balalistoota, hogganoota hojii teknikaa fi to’attootaaf Robii fullee keenyaa xayyaara 737 MAX kan ilaaleen odeeffannoo kennuuf jira.y


text:
Mana hidhaatti yeroo dheeraaf dararamaa kan jiran qondaalli Adda Bilisummaa Oromoo Abdii Raggaasaa dhibee Tiruu Hepatitis Bdhaan qabamuun dhagahame.
Maddeen odeeffannoo OMN akka jedhanitti, ragaan mana yaalaa obboo Abdii Raggaasaa dhibee turuun qabamuu mirkaneessee jira.
Sadarkaa dhibeen kun irratti argamu baruuf saamudni gara biyya alaatti ergamee guyyoota 20 booda barama jedhaniiti jiru maddeen.
Obboo Abdii Raggaasaa mana hidhaatii mana hidhaatti erga daddabarfamuu jalqabanii yeroo dheeraan lakkaa’ameeti jira.
Qondaalonni ABO Battee Urgeessaa fi Gadaa Gabbisaas mana hidhaa keessatti dhibee walfakkaataaf saalixamanii, obboo Batteen miidhama cumaa booddee mana hidhaatii bahanii jiru.
Obboo Gadaa gabbisaa dhibee Tiruutiin waldhaansa gahaa dhabanii mana hidhaa keessatti dararamaa akka jiran ibsameeti jira.
Waldhaansas dhabanii haala yaaddessaa keessa akka jiran kan himame obboo Gadaan, haalli itti jiran lubbuu isaaniitiifuu yaaddessaa dha jedhame.
Haalli fayyaa qondaalota koo mana hidhaatti argamanii akkaan yaaddessaa ta’ee jira jedhe ABOn.


text:
Fuulawwan Feesbuukii sobaa maqaa Yunivarsiitii Ambootiin banaman!
Fuulawwan Feesbuukii sobaa maqaa Yunivarsiitii Ambootiin banaman odeeffannoowwan garagaraa maxxansaa akka jiran hubanneerra.
Maxxansawwan yunivarsiiticha hin ilaallanne fuulawwan Feesbuukii kunneen irratti maxxanfamaa turuu Daayrektarri Sabqunnamtii ummataa Yunivarsiitii Amboo Dr. Mangistuu Tulluu Itoophiyaa Cheekitti himaniiru.
Fuulawwan Feesbuukii “torba ykn saddeet ta’antu jiru. Isaan hundumtu soba waan ta’anif hawaasni gara fulduraatti fuula Feesbuukii isa sirriitti akka fayyadamu” jechuun dhaaman.
Gama biraatiin daayrektara ICT Yunivarsiitii Amboo kan ta’an Obbo Yoonaas Tashooma, fuulli Feesbuukii yunivarsiitichaa inni sirriin hordoftoota Kuma 68 ol isa qabu (https://www.facebook.com/AmboUniversityofficial/?ref=page_internal) ta’uu nutti himaniiru.
Fuulawwan Feesbuukii sobaa maqaa Yunivarsiitii Ambootiin banaman harki caalmaan isaanii hordoftoota kuma kudhaniin lakkaa’amu kan qabanidha.
Maqaa dhaabbileefii namoota bebbeekamootiin fuulawwan miidiyaalee hawaasummaa sobaa banuun odeeffannoowwan sobaafii dogongoraa maxxansuun yeroo gara yerootti baay’inaan mul’achaa jira.
Kanaafis fuulawwanfii akkaawuntiiwwan miidiyaalee hawaasummaa hordofuu, odeeffannoowwan irratti maxxanfaman amanuu fi qooduu keenyaan dura dhugummaa isaanii mirkaneeffachuun barbaachisaadha.
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
Dorgommiin ING NY Maratoon jedhan tana Atileetotii Keenyaa Gefrey Mutaahii fi Priscah Jeptoo moohe.
Itoophiyaa Bizunesh Dhaabaa ta Bronx NY jiraattutti fi Tsegaayee Kebbedeelleen akkanuma lammeessoo bahe.Jepeeetoo Keeniyaa maratoonii km 42 tana 2:25:07 moote Jeffreyn ammoo 2:08:24 moohe.
Dorgommii maratoonii NY tana kaamera 1500,saree bombi suuftu 49 fi poolsii hedduutti lafa eegaa walumattu doolara miliyoona tokkootti lafaan eeguuf ittti bahe.Namii dorgommii tana moohe doalra kuma 100 harata.
Gama kaaniin ammoo dorgommii addunyaa U-17 ijoollee gannii isaanii 17 gadii ta biyya UAE-tti taphachuutti jiran Naayjeriyaan waancaa dabartee Sweden waliin taphachuuf qophii jirti.
Dorgommii kubbaa miilaa ijoollee ganna 17 gadi U-A-E Emirate Arabaatti tapahachuutti jiran. Dorgommii addunyaa tana biyya 24 tapahtaa;Afrikaa keessaa Ivoracy Coast, Moroko,Naayjeeriaa fi Tunisaatti dorgomee oli dhiyaate.
Dorgommii waancaa kubbaa miilaa Addunyaa,wadlaan Federeshiinii Kubbaa Miilaa Addunyaa FIFA, bara 2014 Biraazilitti qopheessan haga hardhaatti biyya 21 dabaree,11 eeguutti jiran.
Afrikaalleen dorgommii walumatti jiranii Naayjeeriyaa fi Ethiopian tapha lammeessoo torbaaniin duubatti Naayjeriyaa Calabaritti tapahtanii ka drogmmii tanaa dabruuf hafullee gaafas keessaa beekan.
Dorgommii Qillee Amerikaa(Hockey Game)
Taphii kun dorgommii Amerikaatti guddoo beekaman keessaa tokko.Durii kanadaatti guddoo beekkamullee amma Amerikaa fi biyya hedduu waliin gahuutti jira.
Dorgommii baranaa ji’aan duratti jalqaban,dorgommii gareen DC,Washington Caps.,fi Florida Panthers waliin taphatanitti Caps 3-2 moote.
Dorgommii tana dirree cabbii irratti taphatanii,warrii taphatu ammoo kophee goommaa wqabdu keeyyatee cabbii irratti taphata.


text:
Manni marii dhimmoota Islaamaa waliigalaa magaalaa Finfinnee ibsa bulchinsi mootummaa naannoo Amaaraa guyyaa kaleessaa, haleellaa Masjidootaa fi saamicha qabeenya hawaasa Muslimaa magaalaa Mooxaa ilaalchisee miidiyaalee biyya keessaatiif kenne balaaleeffate.
Manni Marii Dhimmoota Islaama Ityoophiyaa, mootummaan naannoo Amaaraa, haleellaa Masjidoota fi qabeenya hawaasa Muslimaa irratti raawwatame ilaalchisee akka dhiifama gaafatu, miidhamtootaaf beenyaan akka kaaffalamu, Masjidoonni gubaman akka deebifaman jechuun irra deddeebi’ee ibsa baase.
Haa ta’u malee bulchinsi naannichaa dhimmicha irratti deebisaa osoo hin kennin turuun, guyyaa kaleessaa ibsa dhaamsa ‘baga ittiin isin gahee’ ayyaana hordoftoota amantaa Kiristaanaaf dabarse irratti, hawaasa Muslimaa yakke.
Pirizdaantiin bulchinsa mootummaa naannoo Amaaraa Obbo Tamesgen Xuruneh ibsa guyyaa kaleessaa miidiyaaleef kenne irratti “Masjidoonni haleellaa magaalaa Mooxaatti raawwatameen gubatee fi saamichi manneen daldaalaa hawaasa Muslimaa irratti raawwatame, qaamolee naannoo biraa irraa dhufan kan sochii Majlisa naannichaa jigsuuf yaalaniin raawwatame” jechuun Muslimoota yakke.
Haaluma kanaan, Manni Marii Dhimmoota Islaamaa magaalaa Finfinnee, ibsa mootummaan naannoon Amaaraa kaleessa baase jabeessee balaaleeffate. “Ibsi qondaaltota naannichaa irraa kennamaa jiru, kan dararaa Muslimoota naannichaatti akka hammeessuu fi kan ummanni Muslima biyyattii tarkaanfii biraa akka fudhatu kakaasu waan ta’eef mootummaan Federaalaa dhimmichaaf xiyyeeffannaa akka kennu gaafanna” jedhe.


text:
Waxabajjii 22/2014(TOI) – Sababaa sirna kanfaltiitiin ijaarsi isaa osoo hin xumuraamiin kan ture ijaarsa Istaadeemii Biyyaaleessaarratti sirreeffamni gatii taasifamuuf akka jiru Ministirri Aadaa fi Ispoortii obbo Qajeelaa Mardaasaa himan.
Ijaarsi Istaadeemii Biyyaaleessaa(Adee Ababaa) Magaalaa Finfinneetti ‘Korporeeshiinii injineringii ijaarsaa Chaayinaa Isteetti’ jedhamuun ijaaramaa jira.
Ijaarsi Istaadeemii kanaa bara 2008 jalqabe. Istaadimichii teessoo kuma 62 qabata.
Ijaarsi isaa marsaan jalqabaa birrii biliyoonaa 2.4’n ijaaramee xumuramuun isaa ni yaadatama.Ijaarsi isaa marsaan lammaffaan immoo birrii biliyoona 5.57’n waggaa lamaafi ji’a jahatti ijaaramee ni xumurama jedhamee bara 2012 hojiin isaa kan jalqabame ta’us, haga ammaatti harka 50 illee hin hojjetamne.
Sababaan ijaarsi Istaadeemii Biyyaaleessaa kun duubatti harkifateef immoo sababa rokkoo sirna kanfaltii irratti mudateefi Weeraraa Vaayirasii Koroonaan ta’uu Ministirri Aadaafi Ispoortii obbo Qajeelaa Mardaasaa himaniiru.
Kanaaf ijaarsa Istaadeemichaa hojjechaa dhaabbanni jiru ‘Korporeeshiinii injineringii ijaarsaa Chaayinaa Isteetti’ fooyya’insa gatii akka taasifamu gaafachuu himuun, waliigalteen raawwii kafaltiin sharafa alaa harka 40, harka 60 immoo birrii kan ture akka jijjiramuuf gaafachuu himaniiru.
Gaatiin meeshalee biyyaa keessaafi sadarkaa addunyaatti dabaluu ilaalcha keessa galchuun mootummaan foyya’insa gatii gochuuf qophii ta’us fooyya’insi gatii dhaabbatichi gaafatee garuu baay’ee ol ka’eera jedhan.
Hojiin ijaarsa Istaadeemichaa kan itti fufee jiru ta’uu kan himan obbo Qajeelaan fooyya’insa gatii dhaabbatichi gaafateerrattis mariin geggeeffamaa jira jedhaniiru.
Hoiin ijaarsaa Istaadeemii Biyyaaleessaa kanaa kan marsaa lammaaffatti hojjetamu, Baaxii ijaaruu, Teessoo dhaabuu,Ijaarsa haroo namtochee, Kaameeraa ammaayyaa to’anno nageenyaa oolu dhaabuu, ‘Soowondii siyisteemii’ diriirsuu, bakkeewwan konkolaattoonni dhaabatan ijaaruu, dirree shaakallii taphatootaa hojjechuufi kanneen birooti jedhaniiru.


text:
Ijoollee koo sadan fi kan obboleettii koo tokko bishaanti darbanii yeroo ajjeesan biran ture kan Jettu Lidiyaan amma umriin ishee 46 ta’u dubbatti.Meencaan nama kukkutuu nuffanii bishaanti darbuu jalqaban. Dubartoota dhisaa jedhee Intarhamween ajaja waan kenneef nu dhiisan.
Sana booda irra deddebi’uun humnaan na gudeedanii warra Titsii fixnee jirra, sichii ijoollee warra Hutuu deessa jechuun na tuman.Firoota koo kan abbaa manaa koo waluumagala nama 73 na jalaa ajjeesan. Lidiyaan ergasii hin eerumne ijoollees hin godhanne.
Har’a garu hammam yoo ta’e kanneen yakka kana nu irratti gaggeessaniif dhiifama gochuu qabna kan jettu Lidiyaan haaloo fi dubbii garaatti baatanii ollaa waliin jiraachuun hin danda’amu. Kana malees haaloo fi jibbi dhukkuba dawaan hin fayyiifne nama keessatti uuma jetti.
Gabaasa guutuu caqasaa.


text:
Koreen Fala Barbaachaa Oromoo fi Oromiyaa, rakkooleen nagaa Oromiyaa Lixaa fi Kibbaatti mu’atan akka furamu Mootummaa gaafachuu beeksise.
Walitti qabaan Gamtaa Abbootii Gadaa Oromiyaa Abbaa Gadaa Goobana Hoolaa qabxiiwwan ijoo jaha Pirezidaantii Naannoo Oromiyaaf dhiyeessuu isaanii fi garagalcha isaas waajjira Muummee ministraa fi qaamolee dhimmi ilaallatuuf erguu isaanii dubbatan.
Hoogganaan Biiroo Dhimmoota Komunikeeshinii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Getaachoo Baalchaa mariidhaan waan abbootiin jedhanitti waliigaluu isaanii himanii jiran.
Mootummaan “qaama hidhatee socho’uuf waamicha marii karaa nagaa dhiheessus hanga yoonaa deebii hin arganne, jedhu ,Obbo Getaachoon.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
1-Jaalala Rabbii barbaachaaf waan lubbuun feetu dhiisuu.akka kanaan galata isaa argatanii, jannata isaa badhaafaman.
2-Lubbuu ufii qabuu fii toohachuu nama barsiisa, murannoo, ciminaa fi obsarratti nama leenjisa.
3-Sodaa Rabbiiti nama barsiisa akkuma aayata suuraa baqaraa tan dabarsine sanirraa hubatamutti.
4-Haalaaf amala nama tolcha. Nabiin s.a.w. akkana jedhe.''yeroo guyyaan soomana tokkoo keessani tahe akka jecha jallinaa,kan baalagummaa hin haasoyne,namni tokko yoo isa arrabsee yookaan isaan lole haajedhuu anisoomanaadha'' bukhaarii fi muslimtu baase.
5-Nama barsiisa guddina qananii Rabbiin namaaf kennee nyaata, dhugaatii fi jaartii isaa keysatti.
6-Akka namni yeroo bal'oo argatee ibaadaa fi zikrii Rabbii heddummeessu namaaf mijjeessa.
7- Qalbii laaffisee akka milkiif qophooytu godha.
8-Qara (oowwa) fedhii lubbuuti namarraa laaffisa.
9-Qochumaa garaa namaati qulqulleessa,qaama nama bareecha.
10-Muslima sagantaan jiraachuufi yeroo karoorfatanii kabajuu barsiisa.
11-Mul'isa guddaa gamtoominaafii tokkummaa ummata muslimaa mul'isuudha,hundee diin isaanii jabeysanii qabachuu isaanii kan ibsu.
12-Dureessaa fii hiyyeessi waliinwajji akka beelawanii dheebotan godha, kun ammo akka waliif rifatanii walgargaaranii tola walitti oolan godha.


text:
Caamsaa 7/2016 Godinaalee Oromiyaa Garaagaraa irraa Ilmaan Oromoo 4500 Olitti lakkaa’aman waraana Wayyaanee agaazii jedhamuun beekamuun ukkanfamanii mooraa Leenjii waraanaa Xoollaayi jedhamutti hidhaman mootummaan Wayyaanee leenjii haaromsa fi qalbii jijjiirraanna fudhachiisee gadhiisuuf karoorfatee shira dalaguuf yaaluus goototni ilmaan Oromoo Warraaqsaa FXG’n duraa dhaabbataa jiraachuu odeessi Xollaayi irraa miliqee bahaa jiruu saaxilee jira.
Goototni ilmaan Oromoo to’annaa waraana wayyaanee jala Xollaayitti argama Waraanaa wayyaaneen ukkaanfamuun Xollaayitti hidhamaan Mootummaan wayyaanee EPRDF/TPLF/OPDOn ofii balleessinerraa jechuun TV propagandist Wayyaanee EPRDF/TPLF kan ta’ee EBC -TV irratti bahuun uummataan dhiifama nuuf godha jechaa, human waraanaan nu ukkamsuun asitti nu hidhuun gaaffii uummataa keenyaaf deebii ta’uu hin danda’uu, nuti balleessa hin qabnu, mirga keenyaaf gaaffii mirgaa gaafachuu qofaa fi Oromoo ta’uu keenyaa qofaan yakkamaa taanee, lafa
maatii keenyaa fi uummatni nu arguu hin dandeenyetti hidhamne; kanaafuu tarkaanfii barbaaddan nurratti fudhadhaa malee akeekaa keessan hin fudhannu jechuun diddaan dura dhaabbata jiraachuu odeessii lootee ba’aa jirtuu ifa gotee jirti. Kanaafuu Uummaatni Oromoo, dargaggootni Qeerroon, Qarreen, barattootni Oromoo, barsiisotni, dafqaan bulaan, hojii dhabaan, Qotee bulaan, daldalaa fi hojjetaan irree tokkoon kaanee hidhamtoota ilmaan Oromoo cufa cina dhaabbachuu fi hiksiisuu,Sochii keenyaa kan wareegama qaalii akkaan ulfaata ta’ee itti baafne kanatti xummura gochuun firii keenyaa dhumaa kan hanga bilisummaa fi walabummaa keenya gonfannutti jettuu irraa takkaa duubbatti akka hin deebinee dhaammataa warraaqsaa keenyaa FXG marsaa 5ffaa eegalamee jiruu daran jabeessuun lammii keenyaaf dirmachaa eenyummaa keenyaa immoo diinatti argisisuun yeroon gamtaan dhaabbannee falmannuu ammaa Oromoo bakka jirtaan maratti qalbiin wal hubannee wal duukaa hiriirree falmachuutti beeknu haa jabeeffannu!!
Godinaalee Oromiyaa Garaagaraa Irraa Ilmaan Oromoo Humnaan Walitti Qabee Kan Ture Leejii Siyaasaa fi Haaromsa Sababa Jedhuun Waraana Agaaziin Xollaayitti Guuramaa Jiru.
Caamsaa 7/2016 Godinaalee Oromiyaa Garaagaraa irraa Ilmaan Oromoo 4500 Olitti lakkaa’aman waraana Wayyaanee agaazii jedhamuun beekamuun ukkanfamanii mooraa Leenjii waraanaa Xoollaayi jedhamutti hidhaman mootummaan Wayyaanee leenjii haaromsa fi qalbii jijjiirraanna fudhachiisee gadhiisuuf karoorfatee shira dalaguuf yaaluus goototni ilmaan Oromoo Warraaqsaa FXG’n duraa dhaabbataa jiraachuu odeessi Xollaayi irraa miliqee bahaa jiruu saaxilee jira.


text:
TikTok viidiyoo buufachuu
Tiktok video mallattoo bishaanii malee buufadhaa
Mee yeroo muraasa eegaa...
0%
Akkamitti tiktok video watermark malee download gochuu dandeenya?
Step 1:Viidiyoo tiktok barbaadu
- Tiktok app ykn website banaa
- Viidiyoo buufachuu barbaaddan barbaadaa
Step 2:Link sana copy gochuu
- Gara button share jedhutti cuqaasaa
- Qabduu hidhaa waraabbii cuqaasi
Step 3:Viidiyoo tiktok buufadhaa
- Hidhaa dirree barruu keessatti maxxansi
- Qabduu download jedhu cuqaasaa
Tikcd tiktok video downloaders keessaa isa tokko yoo ta'u, video TikTok irraa save gochuuf isin gargaaruu danda'a.You can get Tiktok video without watermark.
Tiktok video mallattoo bishaanii malee buufadhaa
Tiktoks bilisaan buufadhaa
- Galmee malee
- Guutummaatti bilisaan fayyadamuuf
Daangaa hin qabne buufachuuf
- Viidiyoo tiktok daangaa hin qabne buufachuuf
- Daangaa hin qabne download tiktok MP3
Watermark malee
- Hidhaa dirree barruu keessatti maxxansi
- Qabduu download jedhu cuqaasaa


text:
Walakkeessa Gonderii fi aanaalee naannoo jiran keessa baatii onkoloolessa darbee qabee sabatiinsi dhabamuu isaan hojii barsiisuu irratti kanneen boba’an dabalatee hojii dhiisanii gamasii baqachuu dubbatu.
Zoonii walakkeessa Gonderii fi itti gaafataaan qajeelcha barnootaa obbo Masfin Irkaab akka jedhanitti waaltaalee maallqaa irraan kan hafe waajjiraaleen mootummaa kanneen biroon hojii dhaaban illee keessumaa walitti bu’iinsi sun hojii baruu fi barsiisuu irratti dhiibbaa guddaa uume jedhan.
Waaltaaleen barnootaa martinuu cufamanii barattoonni kuma 5 fi barsiistonni kuma tokko ta’an barumsa dhaabaniiru jedhan.
Waggaa baranaa naannoos ta’e sadarkaa biyyaatti kan kennamu qormaata biyyoolessaa fudhachuuf barattoonni foormii hin guunne.
Itti gaafatamaan dhimmootii kominikeeshinii naannoo sanaa obbo Assemaaheny Asres VOAf akka ibsanitti yeroo ammaa naannoo sana keessa buqqaatota kuma 91tu argamu.kanneen kana deebisanii qubsiisuuf qarshii biliyoonaan laka’amutu barbaachisa jedhan.


text:
Walitti bu’iinsa Tigraay keessaa akkaan sukanneessaa, uummannis beelaan du’aa, ka jiruu fo dhaabbattonni tajaajiila eegumsa fayyaa manca’anii, humnaan gudeeddiin to’annaan ala ta’e jira jechuun daayreekteerri walii gala kan jaarmayaa fayyaa addunyaa(WHO) Dr. Tedroos Adihaanoom hubachiisanii jiru.
Mummichi miniateera Itiyoophiyaa Abiyyi Ahmad TPLF mooraa waraana Fedeeraalaa irratti haleellaa banee himata jedhuun baatii Sadaasa darbee waraana isaa gara Tigraayti erganii, gara dhuma baatii sanaa immo waraanni biyyatti Maqalee ennaa seenuu kan badhaasa Noobeel argatan Dr. Abiyyi Ahmad injifannoo labsan,
Garu wal waraansii itti fufee baatii 6 kan lakkoobsiisee yoo ta’u himannaan fixiinsaa fi humnaan gudeeddii waraana Itiyoophiyaa fi Ertraan kan gaggeeffamuu ta’u ibsamee jira.
Addaan ituu hin baasiin ajjeechaa gaggeeffamuu fi hokkarri saalaa walitti bu’iinsa keessatti babal’achuu kan balaaleeffatan Dr. Tedroos, humnaan gudeeddii to’annaan ala ta’eera, addunyaa irratti iddoo kamiittuu heddumiina haganaan humnaan gudeeddiin akkasii rawwatameera jedhee hin yaadu jedhan
Dr.Tedroos akka jedhanti uummanni Miliyoona 5 ta’an kan Tigraay keessaa yeroo ammaa gargaarsa dhala namaa keessumaa gargaarsa nyaataa barbaadu kan jedhan Dr. Tedroos namoonni baayyeen sababaa beelaan du’aa akka jiran akkasumas hanqiinni nyaataa hamaa fi salphaan babal’taa jira jedhan.
Gabaasa guutuu caqasaa


text:
Jiraattota magaalaa Baakkoo: Haaromsi biyyaa nu bira hin jiru
Jiraattoonni magaala Baakkoo fi naannoo ishee rakkoon bulchiinsa gaarii nuuf haa furamu jechuun hiriira bahanii gaaffiisaanii dhiyeessan.
Jiraattoonni kunneen jijjiiramni sadarkaa oliitti mul'achuu jalqabe naannoosaaniitti hojiirra oolaa akka hin jirre dubbatan.
Jiraataa magaalaa Baakkoo kan ta'an Barsiisaa Gaashaaw Baarbaa ''Ummanni kan hiriira ba'eef haaromsi caasaa mootummaa naannoo Oromiyaa keessatti geggeeffamaa jiru magaalaa keenya keessatti sirriitti hojiirra waan hin oolleef'' jedhu.
''Ummanni ammas dararamaa jira, rakkachaa jira, nuti karoora haaromsaa mootummaan naannoo Oromiyaa fi federaalaa hojiirra oolchaa jiru ni deggerra, garuu magaalaa keenyatti faallaa karoora kanaatiin deemamaa jira waan ta'eef ummanni hiriiraan ba'ee morme'' jedhu Barsiisaa Gaashaaw.
Rakkoolee yeroo dheeraaf ummata gaaffii kaasisaa turan hedduun ammallee hin furamne jedhu Barsiisaa Gaashaaw.
Namoonni kanaan dura rakkoo uumaa turan iddootu jijjiirameef malee tarkaanfii irratti fudhatame waan hin jirreef kun ummata aarseera jedhan.
Ummanni bishaan gidduu taa'ee dheebotaa jira, daandiin magaalaa keessaa kan qulqullina hin qabneedha, walumaa galatti haaromsi magaalattii keessa hin jiru jechuun ummanni mormaa jiraachuu ibsan barsiisaan kun.
Qaamoleen mootummaa fi Poolisiin Oromiyaas tasgabbaa'anii ummata waliin dubbachaa jiru jedhan.
Ummata hiriira ba'e kan mariisisan Bulchaan Aanaa Baakkoo Tibbee Obbo Kabbadaa Dabaloo, gaaffii ummataa qabannee sadarkaa keenyatti kan furamu ni furra, kan qaama oliif dhiyaachuu qabus ni dhiyeessina jedhan. Hawaas waliin Sanbata dhufutti marii bal'aa ni geggeesinas jedhaniiru.
Obbo Kabaadaan qaamolee hawaasaa garagaraa kanneen akka qeerroo, abbootii Gadaa, Jaarsolii biyyaa fi hojjettoota akkasumas jirattota magaalaa hunda waliin wal arguun akkamiin akka wal hojjechuu dandeenyu ni mari'anna jedhan.
Hawaasi akkuma durii doorsifamaa jirra , sodaadhaan jiraanna jedha, kanaafis wayita yaada kennan,''Yeroon oromoon, wal doorsisu, wal hiisisu, wal ajjesisu amma miti, yeroonsaa darbeera, waliin taanee nageenya keenya eegganna'' jedhan.


text:
Guutummaa Itiyoophiyaa keessatti wiirtuuleen filannoo kuma 4 keessatti hojiin namoota sagalee kennan galmeessuu kan hin jalqabamne ta’u bordiin filannoo Itiyoophiyaa beeksisee jira.
Dura teessun bordii kanaa Aaddee Birtukaan Miidhagsaa hogganoota paartilee siyaasaaf akka ibsanti Godiinoota Wallaggaa Dhiyaa, Wallaggaa Bahaa, Horroo Guduuruu Wallaggaa, Matakkalii fi Kamiisee keessatti yaaddoo nageenyaaf jecha namoota sagalee kennan hojiin galmeessuu hin gaggeeffamiin jira.
Kana malees filannoo guutuu biyyaa Waxabajjii 5 gaggeeffamuuf karoorfamee kan ilaaleen qophii jiru hogganoota paartileef ibsanii jiran.


text:
Hooggana EHAADEG keessatti taayitaa ijoo qabatanii turan – Obbo Bereket Simoon, Waaltaa Qo’annoo fi Qorannoo Imaammata Itiyoophiyaatti, Ministarumaa Damee Industrii fi Itti-gaafatamummaa Boordii Baankii Daldalaa Itiyoophiyaa gad-lakkisuuf iyyannaa dhiheeffachuu isaanii, maddeen keessa beekan – Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran.
Ministarri itti-gaafatamaan Waajira Dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa Itiyoophiyaa – Dr. Nagarii Leencoo, kana ilaalchisuun gaafatamanii, oduu isaa miidiyaa yokaan Sabaa-himaa irraa dhaga’uu irraa kan hafe, ragaan mirkanaawe waajira isaanii akka hin dhaqqabiin VOA-tti dubbatan.
Bal’ina oduu kanaa akkuma argannetti, gara fuul-duraatti dhiheessina.


text:
Presidentiin naannoo Gambeelaa Omod Obang Olum aangoo taayitaa isaanii kan hoogganantummaa paartii sochii dimokraasummaa uummata Gambeelaa irraa kaafamuu isaanii gaazxaaleen dhuunfaa Itiyoophiyaa lama gabaasaniiru.
Paartiin Obbo Omod Obang paartii Itiyoophiyaa bulchaa jiru IHAAHDIIG waliin hidhata kan qabu yoo ta’u miseensoni paartii kanaa hedduunis hojii irraa ari’atamuun gabaasameera.
Taayitaa irraa kaafamuun kun kan dhaga’ame erga mootummaan torban tokkoof gamaaggama geggeessee booda.Omod Obang sagalee dhoksaa dhaan waraabame irratti akka jedhanti fixiinsa geggeessame sana amanuu isaanii fi yoo kanaaf itti gaafatamaa dha jedhaman dhimmi kun muummicha ministeeraa Itiyoophiyaas Mallas Zenaawii kan ilaallatu ta’u dubbatan.
Gabaasi garee Human Rights Watch kan bara 2005 ba’e ajjeechaa, humnaan gudeeddii fi dararaa gosoota Anyuak kan bara 2003 Gaambeella keessatti raawwatameef himatee ture. Qorannaan mootummaa Itiyoophiyaa garu waraanni balleessaa hin qabu jedhe.
Qorataan Human Rights Watch Ben Rawlence akka jedhanitti Omod Obang badii dalagame amanuun isaanii fixiinsi barra 2003 keessa raawwate deebi’ee akka qoratamu gochuu qaba.
Ministeerri kominiskeeshinii Itiyoophiyaa Bereket Simon Kun oduu hin taanee kan Human rights Watch duula maqaa balleessuu isaa jajjabeessuuf baase jedhan.
Waggoota saddeet dura falmiin ka’e yeroo dhumaatiif xumura argatee jira. Amma nagaa dhaan waliin jiraachuu jalqabaniiru jedhu.


text:
Koleejoota adda addaa keessa barataa turanii boqonnaaf maatii bira ka turan baratonni sadii maatii ofii gargaaruuf hojii qonnaa gaggeessaa otuu jiranii polisonni kokolaataa Ambulaansii qabatanii dhufuun isaan qaban jedhu.
Waraqaa eenyummaa Adda Bilisummaa Oromoo uummata baadiyyaa gidduu raabsanii akkasumas chaappaa sobaa kan ABO fakkesuun hojjatanii itti gargaaraman himanni jedhu irratti dhihaachuu maddeen kun ibsanii jiru.
Bulchaan Aanaa Gooroo Doolaa Obbo Nagaasaa Siidaa gama isaaniin namni sadii hidhamuu ibsanii garuu baratoota yunivarsitii miti, jedhan.
Kanneen barreeffama uummata kakaasuu magaalattii keessatti barreessan ragaa wajjin qabanne waan ta’eef yeroo gabaabaa keessatti murtiin itti kennama jedhan.
Kanneen biroon saddetti hidhaman isa jedhuuf gaaffii f dhihaatanii sana booda gadhiifaman jedhan. Kanneen hanna waliin wal qabatee hidhaman lama akka jiranis ibsaniiru.