text:
Gola Seenaa irraa lakk.2
Hasan Al Basri
Hasan al-Basri waa’ee of tuuluu ilaalchise akkana jechuun barattoota isaa gorse:
Naannoo gaarii yookiin naannoo namoonni Rabbiin sodaatan jiran keessa waan jiraattaniif of tuuluun of hin gowwoomsine. Bakki gaariin Jannataa caalee eessumaa hin jiruuti. Nabiyyanaa Aadam (AS) wanta namoonni hunduu beekan dhandhamee jira.
Waan baay’istanii ibaadaa gootaniif(Rabbiin gabbartaniif) of hin tuulinaa. Yeroo baay’ee isaa ibaadarratti erga dabarseen booda wanta sheyxaanni ta’e hubadhaa.(Namni tokko hanga fedhe osoo ibaada godhe(Rabbiin waaqefate) of tuulu hin qabu. Kan hanga sheyxaana kan Rabbiin gabbaru hin jiru türe. Sababa of tuulutin Jannata keessaa abaarramuun ari’ame. Kanaafu yommuu ibaada goonu(Rabbiin gabbarru) of tuulu irra of haa eegnu,balaan sheyxaana tuqxe nus akka hin tuqne.)
Namoota Rabbiin sodaatan waliin waan wal qunnamtaniif of ol guddistanii hin yaadinaa. Namni Nabiyyanaa Muhammad(SAW) caalaa Rabbiin sodaatu addunyaa irra hin jiru. Garuu kaafironni fi munaafiqoonni isa waan beekaniif irraa hin fayyadamne.
Jechoota Gamnummaa
Juneyda waa’ee Rabbii galata galchuu yommuu gaafatamu akkana jedhe,”Qananii Rabbii daangaa Isaa darbuuf/isa diduuf itti fayyadamuu dhiisudha.”
Abu Hamzah As-sumaali akkana jedhu,”Ali bin Husseen muraa daabboo sadaqaa kennuuf halkaniin dugdarratti baadhataa ture. Akkanas jechaa türe,”Sadaqaan dhoqsaan kennamtu dallansuu Rabbii dhaamsiti.” Amr Bin Saabit akkana jedha,”Yeroo Ali bin Husseen du’u, namoonni dhiiqan gadaannisa gurraacha dugda isaa irratti argan. Wanti gurraachi kuni maaliidha? Jedhanii gaafatan. Akkana jechuun itti himame,”Halkan halkan kuntaalan/dooniyaadhan qamadii baadhachuun jiraattota hiyyeeyi Madiinaatif hiraa türe.” Rabbiin nama akkana nuu haa godhu. Amiin
Gorsa Fudeyl Ibn Iyaad
Gaafa tokko Fudeeyl ibn Iyaad khuxbaa isaa keessatti akkana jechuun dargaggoo fi jaarsoti gorse,”Yaa garee dargaggootaa! Midhaan lafaa ol guddachuun dura hanqinna baay’ee irratti arge jira. Yaa garee jaarsotaa,midhaan osoo hin gahiinin dura ni haamamaa sila? Maal eegdu sila? Sababa maalii dhiheessu heddu? Isin dargaggoo fi jaarsonni maal jettu yommuu Rabbiin waa hundaa beekuu akkana jedhu:
“’Gooftaa keenya! Kan duraan hojjachaa turreen ala hojii gaarii hojjannaa nu baasi.’ [jechuun] ishii (Jahannam) keessaa warwaatu. Sila umrii namni gorfamuu fedhe isa keessatti gorfamuu danda’u isin hin jiraachifne? Akeekachiisaanis isinitti dhufe. Kanaafu, [adabbii] dhandhamaa, miidhaa hojjattootaf tumsaan (gargaaran) hin jiru.” Suuraa Faaxir 35:37
(Kanaafu boru bakka gaabbiin nama hin fayyadnetti gaabbu fi iyyu irra har’a hojii gaarii haa hojjatannu. Umrii keenya wanta gaarii irratti haa fiixnu.)
Gorsa haati intala ofiitif heerumaan dura gorsite
Haarisa bin Amr mooti Kindah kan ta’e intala A’uf bin Muhillim fuudhuf kadhate. Haati intala tanaa guyyaa ishiin gara dhiirsa haarawa ishiitti fudhatamuu heddu akkana jechuun gorsite:
“Intala tiyya hoo mana itti guddatte kana gadi lakkiste mana namticha tanaan dura hin beeknu seenuf hedda. Ciimdi tanaan dura hin uumne uumu hedda. Garba isaa ta’i,inni garba si taa’ati. Amaloota 10 isaa eegi:
1,2- Haala keessa jirtutti gammaduun isaaf dhugaa ta’ii argamii. Isaaf ajajami
3,4- Ijaa fi funyaan isaa eeggadhu- haala badaa keessatti si hin argin,foolii urgaa’a malee fooli badaa sirraa hin urgeefatin.
5,6-yeroo hirribaa fi dhihanaa/nyaata isaa eegi. Beelli itti fufaan qaama namaa laamshessa/laaffisaati. Hirribni boqonnaa hin qabne aariif nama saaxila.( Obboleetii/obboolessa koo yommu gara hirribaa deemtan rakkoo darbee walitti kaasun hirriba wali hin dhowwinaa. Rakkoo keessan siree irratti mari’achuun ibidda walitti hin qabsiisina.)
7,8- qabeenya isaa eegi,maatii isaa kunuunsi. Furtuun qabeenya shallaggi gaariidha.(Kana jechuun qabeenyatti shallaggii fi safara gaariin fayyadamuudha,akkuma argan qisaasessu miti.) Furtuun maatii immoo karoora gaariidha.
9,10- Ajaja isaa hin didin,iccitii isaa ifa hin baasin. Kan jalqabaa onnee isaa hadheessa. Kan lammataa immoo si ganuu irraa hin baraaramtu.(Yoo wanta inni jedhu hundaa kan diddu taate onneen isaa ni madoofti. Yoo iccitii isaa ifa baaste si jibbuun intala biraa fuudhuf deema. Kanaafu iccitii isaa alatti hin bittineessin.)
Haadha Ijjoolle teeti sirritti filadhu
A’araabin(namni baadiyaa) tokko ijjoolle isaatin gafa tokko akkana jedhe,”Yeroo isin ijjoolle turtan yookiin guddattan qofa toltu isin irratti hin oolle. Isın dhalachuun dura toltuu isiniif oole jira.” Ijjoollenis akkana jedhan,”Dhugumatti yeroo ijjoollumaa keenya nu kunuunsite akka nu guddiste ni beekna. Garuu akkamitti nuti dhalachuun dura nu kunuunsu dandeesse?” Abbaanis,”Haadha isin hin miine yookin hin salphisne isinii file.” Jedheen. (Kanaafu haadha gaarii ijjoolle teetif fili. Atillee abbaa gaarii ta’uuf carraaqi.)
Nafsee ofii fedhii irraa ni dhoorge (dhoowwe)
Ibn Hazm akkana jechuun gabaasan,”Dargaggoon bareedan tokko hiriyyaa tokko qabaa türe. Wal jaalala keessa wanti of eeggannoo jedhamu jidduu isaaniti ka’e. Mucaan kuni gaafa tokko mana hiriyyaa isaa kanaa buluu barbaade. Halkan qixxe namtichii kuni wanta hatamtama tokkof gara alaa bahe. Yommuu garmalee turu borumtaa malee akka hin deebine ta’uu isaa hubatame. Garuu keessumaan isaa manatti hafe. Niitin isaas mana jirti,tan umrii dargaggoo kanaatin wal qixxaatu.
Yommuu jaarsi/dhiirsi ishii akka halkan kana hin deebine hubattu,qalbiin ishii dargaggoo kanaaf yaaddofte. Kutaa isaa seenun akka ishii fudhatu affeerte. Jalqaba irratti wanta ishiin jette raawwatuf yaade. Garuu aqliin(dandeetti yaadu) isaa itti deebite. Dhugumatti wanta hin beekkamne tokko hojjate. Quba isaa duungoo/shaama boba’aa irra kaa’u jalqabe. Qubni isaa ibiddaan haguugame. Yeroo kana guutu akkana ofiin jedha,”Dhandhami kana. Kuni ibidda Jahannamiin akkamitti wal qixxaataa?” Namtittiin gocha kana yommuu argitu ni rifatte. Garuu ammalle itti deebite ofitti affeerte,fedhiin isaas itti deebi’e. Haa ta’uu malee innis akkuma duraa quba isaa gubuu itti fufe. Yommuu bari’u qubni isaa tokko gubate akka dhume namni ragaa bahuu dandee’era.
(Fedhiin kunoo akkanatti gubaa ibiddaa caalaa. Namni gubaa kana obsaa fi sodaa Rabbiitin dabarse dhugumatti isaaf jireenya gammachuu fi kabajaatu jira. Namni kuni osoo fedhii isaa haala kanaan guuttate silaa jireenya isaa keessatti gadi aantummaa fi salphinni itti dhagahame türe. Fedhii ofii qadi qabuuf quba ofii waan gubeef salphinni gonkumaa itti hin dhagahamu,sirii kabajni ni dabalamaaf. Namoonni ni kabaju. Kanaafu fedhii keenya Rabbii jenne gadi haa qabnu.)
Namoonni si haa jajaniif dogongora obbooleessa/obboleetti keeti ifa hin baasin
Gaafa tokko Al-Kisa’i fi Al-Yazid mootii Al-Rashiid funduratti walitti qabaman. Waqtiin salata Maghriba yommuu gahu nama tokko isaan keessa imaam kan ta’uu danda’u filatan. Filannoon wanta ulfaata hin turre. Sababni isaas Qaari beekkamoo yeroo sanii torban keessaa tokko Al-Kisa’in as jira. Salanni jalqabamee Al-Kisa’in suuraa al-faatiya erga qara’een booda suuraa Al-Kaafirun qara’u itti fufe. Suuran tun gabaabdo ijjoollen baay’een matatti qabatan(haffazan) haa taatu malee Al-Kisaa’in yommuu qara’u ni dogongore. Yommuu salaanni dhumate Al-Yazid dinqisifannaa guddaa agarsiisun,”Imaamni fi qaarin magaalaa Kufa dogongora raawwatu isaatin jaanja’e. Suuraa Al-Kaafirun irraanfate.”jedhe.
Yommuu salaanni Ishaa’i gahu,Al-Yaazid homaa osoo hin eegin ofii isaati imaama ta’uuf gara funduraatti tarkaanfate. Yommuu salaanni jalqabamu,sagaleen isaa hollachuu eegale. Qur’aana keessa suuraa salphaa namni kamu yaadatu danda’u tan taate suuraa Al-Faatiya irraanfate.
Yommuu salaanni dhumate Al-Kisa’in gara Al-Yazid garagaluun akkana jedheen,”Arraba kee qabi,hin dubbatin. Ta’uu baannan qormaatatti kufta. Dhugumatti namni namoonni biroo isa haa jajaniif dogongora nama biraa ifatti baase qormaamatti kufuun isaa waadaan isaa galame jira.”
(Kanaafu namoonni nu haa jajan jenne dogongora namoota biroo yoo ifatti baasne badii fi salphinna guddaa ofitti fidaa jirra. Nu hunduu ni dogongora. Dogongora irra walii darbuu qabnaa malee guddinna keenya agarsiisuf ummatatti labsuu hin qabnu.)
Bu’aa sadaqaa kennuun qabdu
Bulchaan Ijibt guyyaa tokko nama ibn Al-Furaat jedhamu waame. Yommuu walitti dhufan,bulchaan akkana jedhen,”Ani yeroo hundaa yaada badaa siif qaba. Jibba hamaa ani si qabu irraa kan ka’ee si qabee biyya tanarraa si ari’uuf shira shiraa türe. Garuu wanta na dhowwee ni beektaa? Halkan baay’eef abjuu keessatti si arga. Akka si bira hin geenyef muraa daabbootti fayyadamte duubatti na qabda. Yommuu waardiyoota koo akka si ajjeessan sitti ergu, rukuttaa isaani daabboo saniin ofirraa dhoofta. Sababa daabboo saniitin seyfiinis,xiyyis si hin dhaqqaban. Seenaa daabboo kana duuba jiru amma mee natti himi.”
Ibn Al-Furaat ni jedhe,”Yaa bulchaa! yommuu ijjoollumaa kooti haati koo halkan maraa natti dhufuun muraa daabboo boraati koo jala gooti turte. Yommuu bari’u bakka kiyyaa sadaqaa kennaa turte. Hanga duutu gocha kana hin dhaabne. Anillee gocha kana itti fufuun muraa daabboo boraati jala godhe ganama yommuu bari’u sadaqaa kenna.” Bulchaan wanta dhaga’ee kanaan miirri isaa baay’ee tuqame. Akkana jedhe,”Ammaan booda si miidhu dhiisi wanta hamaa sitti hin yaadu. Waan gaarii si yaada. Baay’ee si jaaladha.”
(Kanaafu sadaqaa kennutti haa fiignu. Sababa sadaqaatin Rabbiin qabeenya namaa dabala, badii namarraa tiiksa.)
Karaa sheyxaanni nama sobu
Sheyxaanni karaa sadiin nama soba:
Tokko: baay’innaa fi afoolessitu/baraaxu; wanta barbaadan caalaa qabaachuf carraaqu. Daballiin kuni kan sheyxaanni qalbii namaa ittiin seenudha. Kanarraa of eeguf fedhii lubbuu hundaa guutuu irraa of eeggannoo gochuudha. Fakkeenyaf kan akka nyaata,hirriba, boqonnaa fi kkf.( Asitti jedhamu kan barbaadame fedhii kanniin guutuun dhowwamadha jechuu osoo hin ta’iin daangaa hin darbiin,garmalee hin baay’isin jechuu isaati. Yoo daangaa dabartee fi baay’iste ,sheyxaanni qalbii kee seenun si laamshessa.) Yoo balbala kana cufte sheyxanarraa ni baraaramta.
Lama: dagatuu/dhiisu- Namni Rabbiin yaadatu dallaa zikriitin(yaadannoo Rabbiitin) ni tiikfama. Yommuu zikrii kana dhiisu diinaf(Sheyxaanaf) balbala dallaa banaafi jira. Diinni kunis ni seena. Ergasii isa achi keessaa baasun ni ulfaata.
Sadii: wanta isa hin galchine keessa galu. (Namni wanta isa hin galchine hundatti yoo harka naqee, sheyxaanni salphatti isa qabata.)
Jechoota gadi fagoo Ibn Al-Qayyim
Ibn Al-Qayyiim(Rabbiin rahmata isaa haa godhu) akkana jedhu:”Yommuu gabrichi ganamaan ka’uu fi yaanni isaa guutuun akkamitti akka Rabbii ajajamuu fi gammachisuu yoo ta’ee, Rabbiin dhimma isaa ni guutaf. Wantoota dhiphinna isatti fidan irraa ni oofa. Akkasumas Rabbiin qalbii nama sanii akka Isa qofa jaalattu, arrabni akka Isa yaadatu,qaamni akka Isa qofa gabbaru godhaaf. Garuu yommuu gabrichi Rabbii halkan isa haguuge bari’uu fi yaanni isaa hundii waa’ee duniyaa yoo ta’ee,Rabbiin ba’aa gaddaa,dhiphinna fi rakkoo akka baadhatu nama kana godha. Rabbiin mataa namticha kanaatti isa dhiisa,gargaarsa Rabbii hin argatu. Qalbii isaa ni ko’oomsa(biizi godha) waan inni Jaalala Rabbii osoo hin ta’iin jaalala uumamtootin of qabeef.
Rabbiin arraba namticha kanaa yaadannoo Isaa irraa ni qaba waan inni uumamtoota waliin garmalee ko’oomeef. Qaamni isaa ajaja Rabbii irraa duubatti harkifata waan inni fedhii ofii jala deeme fi tajaajilef. Akka beelada geejjiba namoota tajaajiluf ba’aa guddaa baadhatu innillee ba’aa guddaa ofirratti baachisa. Namni kamiyyuu ibaadaa Rabbii,Isaaf buluu fi jaalala Isaa irraa garagalee, jaalala,tajaajila fi gabrummaa uumamtoota jalatti kufa.
Rabbiin akkana jedha, “Nama yaadannoo(Qur’aana kanaa fi ibaadaa) Rahmaan(Allah) irraa garagalee, sheyxaana isaaf ramadna. Inni isaaf hiriyyaa dhihoodha.” Suuraa Az-Zukruuf 43:36
Alhamdulillah. Hanga barruu biraatin torbaan walitti deebinutti Assalamu aleykum wr wb. Turtii gaarii.
Like www.facebook.com/jireenyabadhaatu
Kitaaba wabii
Gems And Jewels


c: text/html

text:
Itiyoophiyaa keessa, keessumattuu iddoowwan baadiyyaa muraasa keessatt hanqinni bishaan qulqulluu ni jira. Akka carraa ta’ee yeroo baay’ee bishaan booll’wwan keessaa hamma filooraaydii baay’ee qabu. Waan kana ta’eef filooroosiisii lafee fi yookin ilkaanii, dhukkubbiiwwan baayoojii’okemikaalaa cimoo ta’aniif saaxilamtoota. Sababa kanaatif jecha namoonni harrootan bishaan waraabbachuuf fageenya kiiloomeetira baay’ee kan deeman. yeroo baay’ee hojiin kun kan raawwatamu ijoolledhaani. Waggootii shan darban keessatti maatiiwwan baadiyyaa naannoo Zuwaay jiran dhibbaan lakkaawwamaniif bishaan dhugaatii qulqulluu akka argatan taasifnee jirra. Nuti Bochessaa fi Worjaa Waashgulaa bakka baay’eetti sararawwan ujummoowwan bishaan dhugaatii diriirsineefii wiirtuu itti waraabbatan bakka baay’etti tochineefii jirra.
Sheer Itiyoophiyaan bishaan qulqulluu iddoowwan carraa dhabeessa ta’aniif tolchuun hawaasni baadiyyaa akka guddatan godhee jira. Piroojektiin keenya itti aanu Aalutoo Gulbaa ta’ee ujummoo bishaanii suuphudhaan bakka itti waraabbatan lama ijaaruu dha.
Addee Haaliimaa Mahaammad, haati ijoollee 8, kan ganda Bochessaa keessa jiraatan, maatiiwwan boonoo bishaanii mana isaanii bukkeetti yeroo ammaa qaban keessaa isaan tokko dha. Ollaawwan isaanii bishaan argachuu isaanii ni to’atu. Miseensotiin hawaasichaa guyyaa guyyaadhan jarikaana isaanii bishaan qulqulluu guuttachuu ni danda’u.
haaliimaa: “Bishaan qulqulluu fi eeggamaa kennuu isaanitiin dura, hawaasni iddoo kanaa bishaan haroo dhuguu isaanii irraa kan ka’e yeroo mara dhukkubaan qabamaa turan. Boonoon bishaanii mana kiyyaa dadhabbii guyyaa guyyaadhan bishaan argachuuf fageenya kiloomeetira 2 jalaa nu baasee jira. Amma ijoolleen koo bishaa qulqulluu dhuguu kan danda’an yoo ta’u anis hojii boonoo bishaanii hawaasichaa eeguu argadhee jira.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nuti Oromooni magalaa gudditii Suweden Stockholm fii nannoo isii jiran walitti dhufuun, qooda nurraa eegamu bahuuf murteeyfanne Du’aan adunyaa irraa galuu Jaarraa Abbaa Gadaatiif gadda …Read More »
Du’aan Boqochuu Jaarraa Abbaa Gadaa ilaalchisee ibsa Koree H/Qindeessituu ABO Kutaa Australia
Miseensotaa fi deggertoota ABO biyya Austraaliyaa keessa jiraannuuf du’aan boqochuun hayyuuu keenya J/Jaarraa Abbaa Gadaa gadda guddaa ta’uu ibsachaa Hogganoota fi bu’ureessitoota qabsoo bilisummaa Oromoo …Read More »
From ENLF up to FIDO: An Assesment of Jaarraa Abbaa Gadaa’s Life Journey (Part On
By Libah Leencoo His given name is Abdulkariem Ibrahim Hamid. But he is well known by his nom-de -guerre “Jaarraa Abbaa Gadaa”. He is …Read More »
A legend of heroes is never dying
The Oromo community members in Victoria Australia are deeply saddened by the sudden death of the great Oromo national hero Jaarraa Abbaa Gadaa who passed …Read More »
Sirni Awwaalchaa ABBAA QABSOO OROMOO- JAARRAA ABBAA GADAA
Sirna hoowwaan bakka namni kuma 30000 ol qaamaan irratti argame guyyaa ar’aa bitooteessa 20130308 WATARitti raawwatamee jira. Kanneen miliyoona heddutti lakkaawan immoo kan akka barbaadanitti …Read More »
Jaaraa Family Press Release
March 5, 2013 It is with great sadness that we announce the passing of our beloved Jaarraa Abbaa Gadaa (Abdulkarim Ibrahim Hamid) on March 3, …Read More »
“Qarshiin jahannam haa dhaqxu qawwee bitadhaa daggala seenaa”!!
Ibsaa fi marii yeroo dheeraa J/Jaarraa Abbaa Gadaa guyyaa kaleessaa waltajjii “palatalk mana marii murtii guutoo fi saraaraa OCM keessaatti gadgeessan keessatti, gaaffii akkamitti isin …Read More »
Oromiyaan mallatoo gotota bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa hangafa dhabde.Oromiyaan mallatoo gotota bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa hangafa dhabde.
Soso’a qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti yeroo irraa yerooti jagnnooni, gootootni fi hayyootni dhimma saba isaanii kan waloof jecha gahee isaanii jireenya lubbuu isaanii baasan …Read More »
Breaking News: Heroes Will Be Remembered.!!!#Rest in Peace Jaarraa Abbaa Gadaa
Ilmaan Oromoo Akkuma Waliin Beeynutti Abbaan Qabsoo Oromoo Abbaan Oromootaa Abbaan Keenya, Jaarraan Abbaa Gadaa Bara Dheeraaf IJoolummaa Isaa Irraa Eegalee Saba ISaatiif Nuuf Jecha …Read More »
Jarraa Abbaa Gadaa jeeyna haati deyse
Du’a saa dhageenye heddudha gaddine Leenca sodaan qabne kan sabaaf if kenne Amantiin gabaroomuus takkaa tolen janne Kophaa Isaa ka’ee saba saa dammayse Bilisummaaf je’ee …Read More »


text:
Kutaa tokkoffaa barruu kanaa keessatti duursinee akka ibsinettis bu’uura gabaasa bara darbeetiin qarshiin biliyoonni sagaltamii torbaa ol baankota dhala irraa bilisa bira ka’amaniiru. Gaaffiin jiru, …Read More »
Baankota Toophiyaa fii qormaata barbaacha doolaara hajjii
Ahmaddiin Jabaliin Birriin Toophiyaa, Tyoophiyaan alatti daldalaaf/bittaaf gurgurtaaf fudhatama waan hin qabneef, daldala alatti gaggeeffamuuf maallaqaalee kanneen akka doolaaraa (yuuroo, paawundiifi kkf) biyyootaa adduunyaa biratti …Read More »
Haxxishoo! Guddadhu!
Amaan Kamsareetiin Waan Mootummaa Bilxiginnaa Buqqiftee Aangoo Oromiyaa Fudhachuu Dubbadhu! Seenaa fi maalummaa riphee-lolaa ilaalchisee ammaan dura gulantaalee guddinna loltuu walabummaa babbay’suun kiyya ni yaadatama. …Read More »
THREE STEP TEST TO BRINGING PEACE IN OROMIA:
If peace is really the goal! For any prospect of peace to come in Oromia, one may need to consider the following 3 stages test: …Read More »
Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii kana hinfudhanne.
WARREEN WAAN JOHAR MUHAMMED TUQAMEEF DHAABARRAA UFBAAFTEE JETTANII KEESSAN NA GAAFATTAN HUNDAAF DEEBISAA KIYYA. Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii kana hinfudhanne. Sababni dhaaba ABO …Read More »
Dhimmi rakkoo alaabaa Oromoo ka ar’a eegalameemiti
Shabboo Miidiyaa: xiinxalaa siyaasaa maali mallisaa? Gaammee Galgaloo. Dubbiin Oromoo eessatti akka baddee baruu yoo barbaadde Sirritti caqasi!Read More »
Jeequmsi sababa Facebook Live haasawuu kun faashina yeroon fidde waan ta’eef ni dabra.
Ji’a caamsaa 2017 dhimma waliiti wacuu yeroo san ture waan jedhe Walitti aaruufi walitti wacuu marsaalee hawaasaa irratti deddemu kanarratti akkan waa jedhu qaamaafi fagonis …Read More »
Yaada “Suphaa Impaayeraa” Akka Eeboo Darbatame
Jiduu kana haasaya Obbo Jawar Mohammed TV Ubuuntu Fi OMN waliin taasiseefi Imala galateeffannaa gochaa jirun waliin walqabatee ololli fi maqaballeessiin gamaa gamanaa bahamee dibbeen …Read More »
Haasawa Dr. Ittaanaa Habtee har’a iccitii Obboo Johaar Muhammed jedhee dubbate haasawa mizana kaasu miti.
Haasawa nama baratees hinfakkaatu. Maqa balleessi nama dhunfaa fakkaata. Waan qabsoo sabaaf dubbatamees natti fakkaachuu dide. Gara jibba dhunfaatti harkaa gadi bu’e fakkaata. Kunis taye …Read More »
Jawar the Activist and Jawar the Politician
There has been much chatter from all directions over the last several days since Jawar Mohammed conducted his first ever interviews after his release from …Read More »


text:
Ati eennu?” jedhee , gaaf’e.
Lixee ba’a, dukkana halkanii uffatee
Cabsee seena, luuxee
Dallawa galma qalbii kootti, afeerraan maletti
Wallaale maal wayyaa, taasise waca gabayaa
Qalbii akka qorsootti akaayaa.
Ati eenu, ka baatee seentu, akka feeteen
Ka daftee deemtu, maal na dhibeen
Ka dhufti gammachuu, faanti naasuu
Ka caldhifni dukkana tarsaasu, haasofni fageenna hangaasu
Cinaacha itti garagalee rafetti
Keessaan madeessee na idda, akka sonsaati
Laalaan isaa argamee bada, haga liphsuu ijaatti
Maalif dhokatta, waa beektaa ufitti?
Haguuggiin maratte, ka sodaa moo ta saalfii?
Ka si baqachiisu gaaffii
Maali, hucheen si dhoorgu, haara galfii?
Dhugattuu, ati eennu?
Baadhattuu hiccitii jireennaa
Raatee-raatessituu, kan hin qabne bakka geettu
Raagduu moo raagsiftuu, ka taa’umsatti rom’itu,
Dhaabbatatti kufaaf daddaaqxu
Moo abjoottuu, ka ba’aa kee baaddhatu
Barbaaddu, osoo many’een birbirsa geettuu?
Baattuu gadadoo tii? Moo daawwitii humna jireennaa ti?
Taa’i, maalif gortee baata?
Eeessa ga’uuf akkanatti kaatta?
Afoolloftee, akkanatti yoo jarjartu
Tola moo badii, ka ati haatattu?
“Taa’ii” feetaa, dhiisi, gaaddidduu itti irkattu.
Yooka gogii dhabami
Yooka edanumaafis taatu, afeerami
Eeennummaa kee naaf himi.
Ati nama kaleessaa ti moo ka ar’aa
Kan fagaate, sa’aa-nama, lafaa fi Waaqarraa?
Argee hima lilmee fagorraa, garuu hin argu arba isa biraa.
Edana wanni sokkuu dhufee-deemuu dhiise, inuuyyuu taa’e diriirfatee
Jaanoo keessi diimaa uffatee, ruufa ceekuun dachaafatee
Anis banee dhiiseef karra, ergisa kenneef gurra
“Ani hiddaan Kushi, dur-duroo yeroo fagoo, ka dhaladhe Wallabuun afoo”
Jedhee eegale, haasawni sagalee laafoo.
“Seenaan kiyya kanaa beeki
Hortee kiyyaan ga’i, keessaa harcaaftee beeki
Naaf ergami hadaraa,” jedhee itti fufe, kaka’aa taa’arraa
Dhaqqabsiisi, dargaggoo fi shamarran maraa
Hiikiif riqoo, ka dabrerra ka dhufutu taraa
Ka sodaatamurra kan abdatamutu caala.
Kan barreesse Hasan Huseen


text:
LABSA KORA SABAA 4ffaa ADDA BILISUMMAA OROMOO
Hagayya 30, 2017 | Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
Addi Bilisummaa Oromoo Kora Sabaa 4ffaa bakka hirmaattotni bakka bu’oota miseensota ABO, bakka bu’oota Caayaalee ABO, bakka bu’ootnii fi hoogganootni murnoota hawaasaa adda addaa, deggertootni Dhaabichaa, akkasumas, beektotnii fi ogeeyyiin gara garaa addunyaa mara irraa walitti dhufuudhaan argamanitti Hagayya 20 – 30, 2017tti geggeeffatee milkiidhaan xumurate.
Korri Sabaa 4ffaan gabaasa GS-ABO Gadaa dabree dhaggeeffatee marii bal’aa irratti geggeessuudhaan maxxanfate. Korri kun dhimmoota bu’uura ta’an, Sagantaa Siyaasaa fi Heera ABO gadi fageenyaan gilgaalee fooyyessa barbaachisu hunda gochuudhaan erga irratti waliif galeen booda raggaafate. Gama kaaniin haala siyaasaa Gaanfa Afriikaa fi Idil -Addunyaa ilaalchisee marii bal’aa geggeesseen Addi Bilisumma Oromoo furmaata siyaasaa waliigalaa fiduuf Jaarmayaalee, humnoota siyaasaa, akkasumas, mootummoota hiree murteeffannaa Ummatootaa, nagayaa fi dimokiraasiitti amananii fi kanneen naannicha irraa dantaa qaban waliin hojjetuuf qophii tahuu isaa mirkaneesse.
Korri Sabaa 4ffaan ABO hooggana Gadaa Haarayaa mijuu guutuudhaan filatee irbuu seensisuudhaan dirqama hoogganummaa Adda Bilisummaa Oromoo itti kenne. Akka kanaan Jaal Dawud Ibsaa Hayyu-Duree (HD) GS-ABO, Jaal Araarsoo Biqilaa Itti Aaanaa Hayyu-Duree (I/A-HD) GS-ABO taasisuudhaan filate.
Jaal Daawud Ibsaa fi Jaal Araarsoo Biqilaa Adda Bilisummaa Oromoo keessatti baroota dheeraaf itti gaafatama ol’aanaa qabaachaa kan turan yeroo ta’u, Qabsoo Bilisummaa Oromoo waliigalaa keessattis bar-kurnee sadii oliif moyxannoo qabsoo kan qaban ta’uun beekamaa dha.
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaa ti !
Injifannoo Ummata Oromoof !
Kora Sabaa 4ffaa Adda Bilisummaa Oromoo


text:
Gareen mirga dhala-namaaf falmu – Hiyumaan Raayitis Waach, gabaasaa isaa haarawa baaseen, gandeen Naayiroobii iyyeeyyiin keessa jiraatan lama – Daandooraa fi Maataaree keessatti qofa, Hagayya bara 2018 irraa haga gabaasichi qopheessametti shakkamtoonni poolisii Keeniyaatiin ajjeesaman yoo xiqqaate 21 tahuu beeksise. Qorataan Hiyumaan Raayitis Waach – Ostiyeenoo Nomwaayaa, haalla itti namoonni kun ajjeesaman ka wal-fakkaatu tahuu eeran.
“Wanni baratame tokko poolisiin nama tokko hattuu dha, jedhee maqaa itti kennee akeekkachiisa yokaan miisiyaa hawaasummaa irratti maxxansa. Achii booda, turban tokko yokaan lamaa booda namni sun du’ee argama. Yokaan dhokatanii eeganii mana isaa tii yokaan karaa irraa qabatu, akka inni jilbeeffatu godhu. Achumatti, ifatti, uummata fuul-duratti rasaasaan dhawanii ajjeesu,” jedhu.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Burkinaa Faasoo: Haleellaan Jihaadistoota dubartoota hedduu galaafate
Haleellaa Jihaadistoota Maalii ta'uu hin ooluu jedhame shakkamuun lubbuu namoota 35 darbe. Irraa caalaan namoota haleellaa kanaan du'anii dubartoota.
Hidhattoonni kun buufata humna waraanaa biyyatti wayita haleellanitti lubbuu namoota kanaa dabarsan.
Akka qondaalli biyyatti jedhanitti loltoota torbaaf hidhattootni 80'n Kaaba Sohuum, Arbindaa iddoo jedhamutti Kibxata haleellaa qaqqabe qolachuurratti ajjeefaman.
Pirezedantiin biyyatti Rooch Maark Kiristiyaan Kaaboree guyyoota gaddaa lama biyya dhiya Afrikaa Burkinaafaasootti labsan.
Gareen amma yoonatti haleellaa qaqqabeef ittigaafatamummaa fudhate hin jiru.
Jalqaba ji'a kanas Baha Burkinaafaasoo keessatti hidhattoonni qawwee qaban haleellaa waldaa kiristaanaarratti baniin lubbuu namoota 14 tu darbe.
Erga bara 2015 haleellaan Jihaadistootaa biyyatti keessatti dabalaa adeemera.
Biyya tasgabbii wayyaa ta'e qabaachaa turte kanatti, loote seentummaan jabaata jiruuf hidhattoonni jihaadistoota Maalii tasgabbii dhabsiisu keessatti qooda qabaacha jiru.
Bara kana keessatti qofa, namoonni dhibbaan ajjeefamuun, miliyoonatti kanneen lakka'aaman qe'eesaaniirra buqqa'uuniiru.
Walitti bu'iinsi karaa daangaa Maalii iddoo hidhattoonni kun qabataniirraan gara Burkinaafaasootti tamsa'aa adeeme. Bara 2012 jalqabee garuu loltoonni Faraansaay naannicharra ariyataniiru.


text:
Jannani biyya qananiin guuttamte erga taate, ishii seenuuf ulaagaaleen jiraachu qabu. Mee itti yaadi, masara mootii keessa namnummaan arge ni seenaa? Hanga ulaagaalee isarraa barbaadamu guututti masara (gamoo) mootii dhiisiti dallaa keessaa ol hin seensisan. Jannata masaraa caalaa garmalee bareechifamte hoo ulaagaalee malee seenun ni danda’amaa?
Itti Haa Fufnu
Qananii Jannataa-kutaa 3
Itti Fufnu
Faayaa fi Uffata Warra Jannataa
Bareedinna faayaa fi uffata warra Jannataa hin gaafatin. Akkuma isaan addunyaa keessatti iimaanaa fi hojii gaggaariin of faayan Jannata keessattis faayaa fi uffata garmalee bareedan faayamu. Jechama, “Al-Jazaa’u min jiinsil amal (Jazaan gosa hojiitini)” jedhamu hin dhageenyee? Namni addunyaa keessatti qalbii isaa qulqulleesse, keessaa fi ala isaa iimaanaa fi hojii gaggaariin faaye, Aakhiraatti keessi isaa ni qulqulleefama, gubbaan isaa ni faayama. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
Faaruu fi galanni hundi kan Rabbii olta’aati. Nageenyi fi rahmanni Ergamaa
Rabbii irratti haa jiraatu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa addunyaa tana iddoo qormaata taasise. Namoonni iddoo qormaataa tana keessatti yeroo muraasaaf erga qoramanii booda gara iddoo turtii (qabriitti) darbu. Iddoo turtii kana keessa hanga umriin addunyaa tuni xumuramu ni turu. Yommuu umriin addunyaa xumuramu, samii, dachii fi wantoonni isaan lamaan keessa jiran diddigamuu fi jijjiramu eegalu. Guyyaan wantoonni kunniin itti raawwataman Guyyaa Qiyaamaa jennaan. Guyyaan Qiyaamaa kuni Guyyaa namoonni wanta hojjataa turaniif itti qoratamaniidha. Qorannoo booda takkaa Jannata qananii keessa qubatu, takkaa
immoo adabbii Jahannam keessa seenu. Kitaabni armaan gadii hanga ta’ee waa’ee Guyyaa Qiyaamaa ni dubbata:
Kutaalee darban keessatti mallatoolee gurguddoo Guyyaan Qiyaamaa dhiyaachu agarsiisan ilaalle turre. Isaaniis, Dajjaal bahuu, Iisaan (aleyh salaam) bu’uu fi Ya’juuj fi Ma’juuj. Har’as itti fufuun kutaa kana keessatti maallatoole hafan saddeettan gabaabbinnaan ni ilaalla.
Dabalata Dubbisi
Mallattoo Gurguddoo Guyyaa Qiyaamaa-Lakk.3
Dabalata Dubbisi
Ya’juuj fi Ma’juuj saboota gurguddoo lama sanyii Aadam irraa ta’aniidha. Sababa badii gurguddaa dachii keessatti babal’isaa turaniif Mootiin Zul-Qarnayn jedhamu bakka tokkotti isaanitti cufe. Suuratu Al-Kahf keessatti waa’ee kana ni dubbata. Garuu Qiyaamaan yommuu kalooftu cufaa diiganii gara addunyaa bahu. Qur’aana keessatti waa’ee isaaniitii fi Zul-Qarnayn akkana jechuun dubbata:
Ragaalee Iisaan (aleyh salaam) itti bu’uu Agarsiisan
Dabalata Dubbisi
Akkuma kutaa darbe keessatti jennee yeroo Yahudonni isa ajjeesuf dhufan Iisaan (aleyh salaam) gara samii ol fuudhamee jira. Qiyaamaan yommuu kalooftu akka bu’uu ragaaleen shari’aa ni agarsiisu. Bu’iinsi isaa kunis mallattoo Qiyaamaa ta’a. Mee ragaalee kanniin gabaabbinaan haa ilaallu:
Mallattolee Gurguddoo Guyyaa Qiyaamaa-2
Dabalata Dubbisi
Guyyaan Qiyaamaa garmalee yommuu dhiyaatu mallatooleen gurguddoon mul’achuu eegalu. Isaan keessa yeroo darbe Dajjaal ilaalle turre. Dajjaalitti aanee mallattoon guddaan Nabii Iisaan (nageenyi isarratti haa jiraatu) samii irraa bu’uudha. In sha Allah, mata duree kana jalatti seenaa Nabii Iisaa fi haadha isaa ni ilaalla. Kutaa itti aanu keessatti immoo dhimmoota biroo isaan wal-qabatanii fi bu’iinsa isaa ni ilaalla.
Mallatoolee Gurguddaa Guyyaa Qiyaamaa
Dabalata Dubbisi
Mallattolee Gurguddoon Guyyaa Qiyaamaa mallattoolee Qiyaamaan garmalee dhiyaachu agarsiisanii fi erga hundii isaanitu dhufanii booda Qiyaamaan kan itti dhaabbattuudha. Mallatooleen Gurguddaan Qiyaamaa akka calleeti. Haanni (jibriin) callee yoo cite, calleen wal duraa duuban harca’u. haaluma kanaan mallattooleen Gurguddoon Qiyaamaas tokko yoo argame kan biraas itti aanaa. Mallatoolee Gurguddoo Qiyaamaa keessaa tokko Dajjaal. Dajjaal kan bahuu namoonni waa’ee isa dubbachuu yommuu dagataniidha. Kanaafu, Dajjaal tasa bahuun dura waa’ee isaa beekun baay’ee nama fayyada.
Ilmaan namaa yommuu jireenya tana keessa jiraatan gaafin akkana jedhuu yeroo hundaa sammuu isaanii quuqa. “Eessa deemaa jiraa? Xumurri ykn gahuumsi kiyya eessaa? Du’ee achumaan nan badaa?” Kuni gaafi guddaa deebii barbaadudha. Namni gaafi kanaaf deebii argate, jireenya keessatti tasgabbiin jiraata. Sababni isaas, gahuumsa itti deemu waan beekuf. Kanaafi, namoota Rabbii fi Guyyaa Aakhiraatti amanan tasgabbaa’oo fi abdii kan hin kunne ta’anii argina. Balaa ykn gadda cimaa keessa yommuu ta’an, wanta abdatan tokko qabu. Yommuu hojii gaggaarii hojjatan wanta kajeelan tokko qabu. Yommuu nafseen isaanii gara baditti isaan kakaastu, wanta tokko sodaachun of qabu. Kuni hundii jireenya keessatti aannan tasgabbii akka dhugan isaan taasisa.
Dabalata Dubbisi


text:
- Home
- Priorities
- Clean Transportation
- Diesel Program
- Clean Diesel Truck Training
- Leenjii Viidiyoo Konkolaataa Clean Diesel
Leenjii Viidiyoo Konkolaataa Clean Diesel
Gara barnoota toora-irraa kanatti baga nagaan dhuftan. Viidiyoowwan walitti-fufaa kanaan, motorawwan clean diesel konkolaataa irratti akka ati dhoksaa jiru hubattu ni gargaarra, haala foyya’aan konkolaataa kee ni hubatta, akkasumas dandeettii isaa ni guddifta.
Konkolaattotni haarawni balfama dizzelii eeguuf teekinooloojiiwwan ni qabu. Balfamni gubama dizzelii nama hunda ni miidha – keessattuu namoota daandiiwwan gurguddoo cinaa jiraatan, hojjetan akkasumas mana barnootaa deeman. Balfamni konkolaattota dizzelii dulloomoo irraa dhufu rakkoo fayyaa hamaa kan akka dhukkuba asmii, dhukkuba onnee, kaanserii fi midhaa qaamaa waliin dhalachuu fiduu ni danda’a.
Guduunfaa Leenjii
Barnootni viidiyoo kun akkaataa ati itti konkolaataa clean diesel kee kunuunsitu, akkaataa suphaawwan qaalii itti ittistu, akkasumas akkaataa boba’aa irratti qarshii itti qusattu sitti agarsiisa. Barnootichi viidiyoowwan toorbatti kan qoodamedha.
1. Konkolaataawwan Clean Diesel Kee Hubachuu
Qabxiiwwan Ijoo
Konkolaataan kee akkamiin akka hojjetu hubachuun:
- Dhiphuu balleessuu danda’a
- Qarshii qusachuu danda’a
2. Karoota 5 Konkolaataawwan Clean Diesel Ittiin Adda Ta’an
Qabxiiwwan Ijoo
Konkolaataawwan Clean diesel konkolaataawwan durii irraa haala addaatti dalagu
- Idling ‘n motoricha miidha
- Ifaawwan daashboordii caqasuu dhiisuun hin danda’amu
- Dhimmuuwwan hatattamaan furamuu qabu
- RPM sirriin adda
- Suuphaan irra-caalaan faayida-qabeessa
3. Meeshaa To’annoo Balfama Konkolaataa Clean Diesel
Qabxiiwwan Ijoo
Sirna DPF fi . Sirna DEF wal-bira qabuun
Sirna DPF
- Motorawwan 2007 fi isaan boodaa
- cilee (soot) fi daaraa (ash) guura
- daaraa kaasuuf harkaan qulqulleessamuu qaba
Sirna DEF
- Motorawwan 2010 fi isa boodaa
- Miidhaa gad-aanaa akka qabaatuuf gubataa jijjiira
- Dhangala’aa DEF barbaachisa
4. Gubinsawwan Calaltuu Waantota-xixiqqoo Dizzelii (DPF)
Qabxiiwwan Ijoo
- Gubataan ho’aan DPF konkolaataa keetii qulqulleessuuf gargaara
- Ibsaan DPF kee yoo ife, tarkaanfii fudhachuu qabda
- Active Regen uumuudhaaf motora haala cimaan oofi (dirqama miti)
- kun yoo furuu dide, Parked Regen eegali
- Kunillee yoo furuu dide, konkolaataan kee tajaajila akka argatuuf ol galchi
5. Kutaalee Motoraa kanneen DPF irratti Dhiibbaa Qaban
Qabxiiwwan Ijoo
- Rakkoowwan DPF ittisuuf itti fufinsaan kutaa motorichaa mara eegi
- DPF kee waliin rakkoo yeroo-hunda kan qabdu yoo ta’e, rakkoowwan biroof kutaalee biroo motora keetii caqasi
6. Suphaa Qarshii Qusatu
Qabxiiwwan Ijoo
- dhimmuuwwanii fi fayyadama dhangala’aaf motora kee guyyaa hunda caqasi
- Kanneen kana beekuu kee mirkaneeffadhu:
- sagantaa suphaa itti-fufaa konkolaataa keetii
- konkolaataan kee ogeessa mekaanikii clean diesel yommuu barbaadu
- Rakkoo kamillee hatattamaan furi!
7. Qulqulleessawwanii fi Bakka-buusawwan DPF
Qabxiiwwan Ijoo
Qulqulleessawwan fi Bakka-buusuuwwan DPF
Yoo xiqqaate waggaatti al-tokko ogeessi mekaanikii DPF akka qulqulleessu yookiin bakka-buusu taasisi
Ogeessi mekaanikii kana akka godhu mirkaneessi:
- DOC fi SCR akka caqasu kunis cufaminsaaf
- Rejenii Dhaabbachuun taasifamu akka godhu
- DPF Cleaning History Sheet akka guutu (DPF Qulqulleessuuf Qofa)
Reconditioned fi Aftermarket DPFs:
- Rakasoodha
- Sirriitti hojjechuu yookiin dhiisuu ni mala
Beekumsa kee Qori
Dorgommii gaaffii fi deebii kana fudhadhuutii hangam konkolaataa fe'umsaa Clean Diesel kee akka beektu ilaali.
Sagantaan Nagahee (Voucher) Qulqulleessuu DPF cufameera. Nagaheewwan Qulqulleessuu DPF kana booda hin argaman.
Gaaffiwwan yoo qabaatte maaloo 206-689-4057 bilbili yookiin bethc@pscleanair.org ‘tti imeelii ergi.
Galatawwan
Puget Sound Clean Air Agency ‘n nama hunda viidiyoon leenjii kun akka hojjetamu kan gargaaran galateeffachuu fedha, kunis konkolaachistoota konkolaataa viidiyoo walitti-fufaa kana keessatti argaman dabalatee, kanneen hojii-guddoo suphaa konkolaataa irratti ogummaa teekinikaa isaanii kennan, fi miseensota hawaasaa kanneen viidiyoo kana afaan hiikkaatiin gargaaran.
Haala-abbummeessa
Puget Sound Clean Air Agency ‘n biraandiiwwan yookiin oomishawwan murtaa’oo hin deggaru. Oomishniwwan biraandawoo kanneen viidiyoo kana keessatti mullifaman fakkeenyawwan barnoota qofaaf dhiyeeffamanidha akkasumas viidiyicha keessatti dabalamuun isaanii Puget Sound Clean Air Agency ‘n deggersa akeekame miti.


text:
#OromoProtests, Mootummaan wayyaanee waadaa cabsun Ummata nagayaan hiriira bahe fixaa jira
#OromoProtests Inna lilahi wa inna Ilayhi rajiuun, Dhiha Arsi Asasa, Mootummaan wayyaanee waadaa cabsun Ummata nagyaan hiriira bahe irratti tarkaanfii haleellaa fudhata jirti, Tarkaanfii lubbu ofi …Read More »
Qube Afaan Oromoo (oromo language) and Ethiopian government discouragement.
Qube Afaan Oromoo (oromo language) and Ethiopian government discouragement. Gezahegn Lemma Fituma/ feb 28 There have been times in history where language was culturally superior, …Read More »
OPDOn Biyya Alaatti Mormiin Ishee Muudatu Itti Fufee Jira.
Eddoo Addaa Addaatti Hiriira-mormiitifi Gaffilee akka OPDOtti Deebisuu Hindandeenyen Dhiphachaa Jirti OPDOn biyyaa addaa addaatti mormiin ishe muuddata jira. Haaluma kanaan magaala Stockholm/Sweden irratti gaafa …Read More »


text:
Finfinnee, Gurraandhala 22, 2013 (TOI)- Guyyaan galmee filattootaa kana dura guyyaa qabameef Gurraandhala 22, 2013 gara Bitooteessa 16, 2013tti jijjiirramuu Boordiin Filannoo Biyyoolessaa beeksisee.Boordichi galmee filattoota ilaalchisee ibsa laateera.
Boordiin Filannoo Biyyoolessaa filannoo marsaa 6ffaaf gabatee yeroo baasee hojjechaa jiraachuunsa ni beekama.
Yeroo amma kana raawwatamaa kan jiru galmeen kaadhimamtootaa isa tokko yoo ta’u, gabatee yeroo ka’ameen hojiin olaanaa galmee filattootaa raawwachuudha.
Boordichi hojii filannoo hojjechuu erga eegalee rakkowwan isaa muudatan keessaa qophiin biiroolee naannoo hanqina qabaachuu fi raawwachiiftoonni leenjiirratti erga bobba’anii booda ta’uus biirooleen qophii ta’aanii argamuu dhabuun qalmeen kaadhimamtoota yeroo qabameen eegaluu dhabuu fi marsaa lamaatti qoodamuun ibsameera.
Meeshalee filannoo raabsuuf hanqinni geejjibaa jiraachuu ibsameera.Bu’uruma kanaan boordichi adeemsa galmee kadhiimamtoota gamaggamuun guyyoonni dabalataa akka barbaachisuu hubachuun marsaa jalqaabatin naannolee galmeen kadhimamtootaa itti eegalaan guyyoota 4f kan dheeratee yoo ta’u, marsaa 2ffaan naannolee galmee kaadhimamtoota eegalan irratti qophii biiroolee guyyoota jalqabaarratti rakkoo ta’ee akka ture hubatameera.
Boordichi raawwachiftoota filannoo walabaa adda baasuuf hojjechaa jiraachuun ni yaadatama.Galmeen filattootaa waliigala Gurraandhala 16 hanga Eebla 15, 2013 akka raawwatamuu ibsameera.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Gabatee guutuu ykn gabatee barreessatti man'ee filaman kessatti handaaraa man'ee akaakuu adda addaa fayadamu nidandessa. Wantoota kabiroon galmee barruu kessatti handaaraa hiika fayyadamaa kaabaachu danda'aa. Fakkeenyaaf handaaraa gara Akkaataa fuula, goodayyaaf fakkiilee ykn taattoota saagamanitti ramadu nidandessa.
Gabatee barreessatti garee man'ee ykn man'ee fili.
Choose.
Qaaqa irrati caancala Handaaraa cuqaasi.
Filannoo handaaraa wara fayyadamu barbaadu filitti Tole cuqaasi.
Filannoon naannoo Qindaa'ina sararaa keessaa, akkaataawwan handaaraa hedduudhaaf fayyaduu dandaa'a.
Filannoo man'een Hundaahuudhaan, naannoon garaagara fakkaata.
Handaara hedduu haaromsuf ykn qindeessuf sajoo Durtii irratti cuqaasi.
Sarara fajajaa qal'aa sajoo kessa, handaaraa wara haaromu ykn haqamu agarsiisa
Sarara dukkana sajoo kessa, sarara wara halluufi Akkaataa sarara filaman qindeessaa fayyadaman agarsiisa.
Sararootii fajajaa furdaa, sajoo sararootaa wara hin jijjiiramne agarsiisa.
Select a block of about 8x8 cells, then choose Table - Properties - Borders tab.
Sarara mara haquf sajoo bitaa cuqaasi. Kun handaaraa haaraa alaa marafi sarara keessaa mara haqa.
Sarara kabiroo mara haquf handaaraa alaa qindeessuf sajoo issa lammataa gara bitaa cuqaasi.
handaaraa alaa qindeessuf sajoo issa mirga moggaa cuqaasi. Sarara keessaa hin Jijjiiramu
Amma sarara kam kabiroo keesatti qindaa'e ykn haqeme ilaalu nidandessa.
Naannoo Hiika Fayyadamaa irratti, cuqaasun sarara kophaa haqu ykn qindeessuu nidandessa.
Haala garagara sadii kessatti jijjiirruuf xiyyoo ykn qarqara keessa-deebi'uun cuqaasi.
Select a single cell in a Writer table, then choose Table - Properties - Borders.
Akkaataa sarara furdaa fili.
Handaaraa gadi qindeessuuf, hamma sarara furdaa ilaaltutti qarqara gadi keesa-deebi'uun cuqaasi.
Mara man'ee gabatee barreessa keessatti yoo xinnaate sarara bitaaf gadi durtiin qabu. Man'ee baay’ene marsa gabateen sarara dabala durtiin fayyadama.
Sarara mara wara durargii irratti adiin mullatu man'ee irra nihaqamu.


text:
Posted by OromianEconomist in
Uncategorized.
Tags: Oromia, Oromia (WBO): Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n Godina Bahaa Gidduu Kana Basaasota Fi Loltoota Wayyaanee Haleelee Injifannoo Galmeesse, Oromo, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO), WBO
Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n Godina Bahaa Gidduu Kana Basaasota Fi Loltoota Wayyaanee Haleelee Injifannoo Galmeesse.
(SBO – AMAJJII 05,2016) Gootichi WBO Godina Bahaa Amajjii 05, 2016 Har’a Ganama Ona Xuulloo Keessatti Lola Waraana Gabroomfattuu Wayyaanee Waliin Taasise Irratti Loltoota Diinaa 13 Ol Hojiin Ala Godhe.
Mirga Abbaa Biyyummaa fi Bilisummaa Oromoo deebisuuf falmaa hadhawaa gochuu irratti kan argamu gootichi WBO, Amajjii 05,2016 guyyaa har’aa ganama Lixa Harargee Ona Xuulloo naannoo Masalaatti waraana gabroomfattuu wayyaanee kan ummata
… keenya gaaffii mirgaa finiinsaa jirutti roorrisaa ture haleeluun 8 yeroo irraa ajjeesu, 5 ol ammoo akka madeesse Ajaji WBO Godina Bahaa ifa godheera.
Humni WBO lola kana geggeesse diina irraa meeshaalee gara garaa akka booji’es gabaafameera.
Tarkaanfiin diinaa fi farreen QBO ta’an irratti fudhatamu karaa hundaan haala kennate mara keessatti ciminaan kan itti fufu ta’uu Ajaji WBO Godina Bahaa mirkaneesseera.
(SBO – AMAJJII 04,2016) Irree fi Gaach
anni Ummata Oromoo WBOn Godina Bahaa keessa sossohu Mudde 30 fi 31,2015 Baha Harargee Ona Bokkoo/Fadis bakka Dhagaa-Gaachanaa jedhamuu fi bakka Waldaya Gobeellee fi Maayaa jedhamanitti waraana wayyaanee warraaqsa ummata Oromoo finiinaa jiru dhaamsuuf sochii adda addaa godhaa turee fi ummata irraan miidhaa geessisaa ture rukutuun loltoota 24 ol hojiin ala gochuu Ajaji WBO Godina Bahaa oduu tarkaanfii waraanaa SBOf ergeen beeksise.
Haaluma kanaan tarkaanfii fudhatameen loltootni diinaa 13 yeroo ajjeefaman, 11 ol ammoo madoo taasifamaniiru.
Loltootni wayyaanee du’aa fi madaa’uu irraa hafte faffacaatee akka baqattes gabaafameera.
Humni Addaa WBO tarkaanfii isaa itti fufuun Dhiha Harargee Ona Habroo magaalaa Balballeettii keessatti gaafa Mudde 30,2015 basaasaa sirna wayyaanee Taklamaariyam jedhamu irratti tarkaanfii xumuraa fudhateen ajjeesuu Ajaji WBO Godina Bahaa beeksiseera.
Basaasaan kun waraana wayyaanee keessa kan turee fi tika tahuudhaan ummata keessatti bifa maanguddummaan socho’aa akka ture ibsameera. Taklamaariyam dhalataa lammii Tigraayi magaalaa Addigiraat ganda 01 akka ta’es gabaafameera.
Gama biraan Amajjii 02,2016 Humni Addaa WBO Godina Bahaa Baha Harargee naannoo Dhangaggoo jedhamutti qondaala tikaa wayyaanee naannoo kana keessatti diinummaa guddaa hojjechaa ture dhalootaan lammii Tigraay ta’e Gabra-Igzihaber jedhamu du’aan adabuu Ajaji WBO Godina Bahaa dabalee hubachiiseera.
Bakkoota adda addaatti tarkaanfilee fakkaatoon loltootaa fi basaasota diinaa akkasumas gufuu ummataa fi barattootaa ta’uun isaanii mirkanaa’e irratti tarkaanfileen fudhataman jabaatanii itti fufanii akka jiran gabaafameera.
Kanneen faallaa Warraaqsa Ummata Oromoo ykn gufuu Fincila Xumura Gabrummaa (FXG) ta’anii jiran gocha isaanii diinummaa fi farrummaa kana irraa deebi’anii gara saba isaanii akka hiriiran WBOn irra deebiin yaamicha isaa dhiheessaa jira.
Posted by OromianEconomist in
Uncategorized.
Tags: Ajaji WBO Godina Bahaa akka beeksisetti Loltootni Wayyaanee 17 Ol Hojiin Ala Ta’an., Oduu Tarkaanfii WBO, Oromia, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO), WBO
(SBO – MUDDE 31, 2015) Ajaji WBO Godina Bahaa akka beeksisetti Mudde 27,2015 Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n Godina Bahaa, Baha Harargee Ona Fadis keessaa bakka Harooressa jedhamutti humna waraana wayyaanee sababa Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG)n ummata hiraarsaa ture irratti haleellaa raawwateen loltoota 8 ajjeesee, 9 ol ammoo madeesseera. Warri miidhama irraa hafe ammoo baqaan akka of booda deebi’an ibsameera.
Lola kana irratti WBOn Kilaashii 5 fi qabeenya biroo diina irraa booji’uun dantaa QBOf oolchuunis gabaafameera.
Related (Oduu kanan wal fakkaatu):-
(SBO – AMAJJII 02,2016) Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n Zoonii Kibbaa Amajjii 01,2016 Ona Mooyyalee Keessatti Tarkaanfii Loltoota Wayyaanee Irratti Fudhateen
11 Ol Hojiin Ala Taasise.
Ajaji WBO Zoonii Kibbaa akka beeksisetti humni Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaa Amajjii 01, 2016 ganama keessaa Ona Mooyyalee bulchiinsa magaalaa Tuqaa Qaqalloo jalatti kan argamtu ganda Mudhii Amboo keessatti kan argaman loltoota wayyaanee haleeluun 6 irraa ajjeesee 4 ol ammoo madeessee jira.
Humni WBO tarkaanfii kana fudhate haleellaa isaa itti fufuun, guyyuma kana ganda Maddoo jedhamtu seenuun waajjira bulchiinsaa sirna wayyaanee kan ummata irratti miidhaa adda addaa raawwatu dokumentota keessa jiran waliin guutummaatti oggaa barbadeessee jira.
Waraanni wayyaanee humna WBO tarkaanfii kana fudhatee dirqama biraaf socho’aa ture doqdoqqoota (matorcykilootaan) hordofee sochii isaa danquuf yaalii godhus, humni WBO haxxeedhaan haleelee loltuu tokko oggaa irraa ajjeesu, doqdoqqee tokko ammoo guutuutti gubee daaressee jira.
Posted by OromianEconomist in
Uncategorized.
Tags: Oduu Tarkaanfii WBO, Oromia, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO), WBO
Oduu Tarkaanfii WBO
(SBO – MUDDE 19,2015) Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Kibba Bahaa Godina Baalee keessa sossohu gartuun Humna Addaa, Mudde 13 fi 16,2015 Baalee Ona Haroo Dibbee keessaa bakkoota gara garaatti tarkaanfii haxxee fi tarkaanfii miinoo (fanjii) farra konkolaataa loltoota wayyaanee konkolaataa ORALiin guutamanii gara giddu galeessa Oromiyaa fi naannicha keessatti bobba’uun ummataa fi barattoota Oromoo warraaqsa bilisummaa finiinsaa jiran irratti yakka waraanaa raawwachuuf sossohaa turan irratti fudhateen loltoota diinaa 91 ol hojiin ala gochuun qawwee AKM. 7 hidhannoo guutuu waliin booji’uu Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa beeksiseera.
Haaluma kanaan gartuun Humna Addaa WBO Mudde 13,2015 Godina Baalee Ona Haroo Dibbee bakka Kaarra Jibriitti ganama keessaa sa’aa 8:00 irratti waraana wayyaanee FDG dhaamsuuf bobbahaa ture haxii itti hidhee tarkaanfii irratti fudhateen 7 ajjeesee, 9 ol madeessuu fi qawwee AKM 7 hidhannoo guutuu waliin booji’ee dantaa QBOf oolchuu Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa ifa godheera. Lolli kun daqiiqaa 40 oliif akka geggeeffames gabaafameera.
Mudde 16,2015ttis Gartuun Humna Addaa WBO Godina Baalee waraana wayyaanee daangaa Somaalee Doolloo irraa fe’amee Cirrattii keessa qaxxaamuruun gara giddu galeessa Oromiyaatti ummata Oromoo fi ilmaan isaa barattoota irratti ajjechaa raawwachuuf ORALII 4n socho’aa ture akkuma magaalaa Cirrattii irraa km.30 fagaateen bakka Kullaa Kootichaa jedhamutti ganama keessaa sa’aa 9:00 gubbaatti miinoo/fanjii farra konkolaataa kiyyeessuufiin ORALII 2 loltoota diinaa 50 ta’an, hidhannoo qaban waliin guutummaatti daaressuu Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa dabalee beeksiseera.
Waytuma kana gartuun Humna Addaa WBO Godina Baalee kun loltoota wayyaanee ORALII 2n boodarraan dhufaa turanitti haxii hidhuudhaan tarkaanfii irratti fudhateen 10 iraa ajjeesuu fi 15 ol ammoo haalaan madeessuu Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa dabalee addeesseera. Lolli kunis daqiiqaa 20 oliif akka adeemsifame ibsameera.
Walumaagalatti tarkaanfii Humni Addaa WBO Godina Baalee Mudde 13 fi 16,2015 waraana wayyaanee irratti fudhate kanaan loltootni diinaa 91 ol ta’an du’aa fi madoo ta’anii, ORALIIN 2 guutummaatti oggaa daareffamu, qawween AKMn 7 ammoo hidhannoo guutuu waliin booji’amaniiru.
Posted by OromianEconomist in
Uncategorized.
Tags: SBO, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO), WBO
(SBO – MUDDE 05, 2015) Abdii fi Gaach anni Ummata Oromoo WBOn Godina Baha Oromiyaa keessa sossohu jalqaba baatii Muddee kanaatti Lixa Harargee Ona Gammachiisii fi naannoo Daaroo Labuu keessatti tarkaanfilee waraana wayyaanee irratti fudhateen loltoota diinaa 22 ol hojiin ala gochuu Ajaji WBO Godina Baha Oromiyaa beeksisee jira.
Haaluma kanaan Mudde 01, 2015 Lixa Harargee naannoo Baddeessaa Ona Gammachiis keessaa bakka Siree jedhamutti waraana wayyaanee haleeluun 5 yeroo irraa ajjeesu, 7 ol ammoo madeessuun gabaafameera.
Waraanni Bilisummaa Oromoo Godina Bahaa tarkaanfii isaa itti fufuun Mudde 02,2015 Lixa Harargee naannoo Daaroo Labuu bakka Jiddoo Galamaa jedhamutti murna waraana wayyaanee rukutuun 4 yeroo irraa ajjeesu, kanneen 6 ol ta’an ammoo akka madeessee fi qawwee kilaashii 3 hidhannoo guutuu waliin akka irraa booji’e Ajaji WBO Godina Bahaa hubachiiseera.
Kun kanaan osoo jiruu gama Bahaan ilmaan Oromoo waraana wayyaanee keessa jiranii fi kanneen dhalootaan Oromoo hin taane, sirnichaaf waardiyaa dhaabbatanii jiran gidduutti walitti bu’iinsi uumamuu oduun walqabatee nu gahe ifa godha.
Bifuma kanaan Mudde 01,2015 Baha Harargee keessaa naannoo Dirre Dhawaatti dhihoo, karaa gara Jibuutti geessutti kan argamu bakka Shinniilee jedhamutti qubsuma waraana wayyaanee tokko keessatti loltootni dhalootaan Oromoo ta’anii fi kanneen biroo gidduutti waldhabbiin uumamuun dhukaasa walitti bananii akka wal ajjeesanii fi wal madeessan oduun kun ni hubachiisa.
Maddi rakkoo kanaas loltootni wayyaanee dhalootaan Oromoo hin ta’in ilmaan Oromoo waraanicha keessa jiran ilaalcha sabummaan, FDG deemaa jiruun walqabsiisanii shakkuu fi gara Jibuutiitti baduuf yaadaa jirtu ittiin jechuu irraa akka ta’e ibsameera.
VIDEO
VIDEO
Posted by OromianEconomist in
Uncategorized.
Tags: Against Tyranny, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO), WBO
(SBO – MUDDE 02,2015, Sulultaa) Humni Adda QAANQEE BILISUMMAA Jiddugaleessa Oromiyaatti Paarkii Fi Mana Kitaabaa MALLASAAA Sulultaatti Argamu Guutummaatti Daaresse.
Humni Addaa Qaanqee Bilisummaa Muddee 01 bara 2015 halkan keessaa sa’atii 11:00 irraa eegalee tarkaanfii fudhateen manneen maqaa mataa murna wayyaanee duraanii MALLAS ZEENAAWIItiin naannoo Sulultaatti ijaaraman 5 guutummaatti barbadeessuun humna ibsaa naannoo sanaa erga kutee booda, magaalaa xiqqoo Muloo fi Buraayyuu jidduutti argamtu Guuddoo irratti naannoo sa’aatii 1:00 AMtti Poolisoota eegumsa halkanii irraa jiran irratti tarkaanfii battalaa fudhateen 3 madeessee jira.
Humni Qaanqee Bilisummaa yeroodhuma kanatti tarkaanfii qabeenya shariika harka mirgaa wayyaanee tahe irratti fudhateen, konkolaataa Kubbaaniyyaa Darbaa Tiraanispoort, kan qabeenyummaan isaa kan dureessicha Sheek Al Amuuddii jedhamuu tahe magaalaa Darbaa irraa gara Caancoo deemaa ture fe’umsa isaa guutuu waliin haleeludhaan barbadeessee jira.
Tarkaanfii humni QAANQEE BILISUMMAA fudhatee fi kasaaraa isa mudateen kan baarage gartuun abbaa irree wayyaanee ganama kana, Muddee 02 bara 2015, Helokooptaroota waraanaan naannoo Gaarren Inxooxxoo irra marsaa tureera. Helikoptarri kunis Finfinnee Kutaa magaalaa Eekkaa irraa eegalee gaarren Inxooxxoo gara Dhihaatti marsuudhaan magaalaa Sulultaa irraan, gara Buraayyuutti ammoo gaarren Gullallee irra lafatti gadi dhiyaatee deddeebi’ee naannaweera. Sirnichi dhiphuu jabaa keessa seenuudhaan olii fi gadi fiigaa, ergamtoota isaatis fiigsaa kan jiru yoo tahu, buufataalee Buraayyuu fi Sulultaa irratti sakattaan akkaan jabaan gaggeeffamaa jira.
Oduu tarkaanfii nu dhaqqabe biraatiin humnumti addaa QAANQEE BILISUMMAA Ona Warra-jaarsoo ganda Dhaayee Tuutii keessatti halkan Kiibxata kaleessaa, Muddee 1, 2015 milishaa OPDO diinaan hidhachiifamee ummata dararaa ture Shallamaa Dirribaa jedhamu irratti tarkaanfii fudhateen qawwee fi hidhannoo isaa rasaasa guutuu waliin irraa hiikkateera. Ergamaan diinaan hidhachiifame kun kaleessa waaree booda “Qawwee mootummaa fudhachiifte” jedhamee humnoota mootummaa wayyaaneef amanamoo tahaniin hidhamee jira.
Posted by OromianEconomist in
Uncategorized.
Tags: Against Tyranny, Oromia, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO), WBO
Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Godina Kibba Baha Oromiyaa Keessatti Tarkaanfii Hidhattoota Wayyaanee Irratti Fudhateen 9 Ol Hojiin Ala Godhe; Meeshaalee Waraanaas Booji’e. Hidhattootni Diinaa 5nis WBOtti Harka Kennatan.
Humnaa fi qabeenya qabu irratti hundaawee mirga abbaa biyyummaa fi bilisummaa ummata Oromoo mirkaneessuuf qabsoo of irratti hirkannoon falmaa diina irratti godhu finiinsaa kan jiru gootichi WBO, godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti tarkaanfilee diinaa fi lukkeelee diinaa irratti fudhatu daran cimsuu irratti argama.
(SBO – Sadaasa 14,2015)
Haaluma kanaan abdii fi gaachanni ummata Oromoo WBOn Kibba Baha Oromiyaa Godina Baalee keessa sossohu tibbana diina irratti tarkaanfii laalessaa fudhateen injifannoo boonsaa galmeessee jira.
Haaluma kanaan Humni Addaa WBO Risaa jedhamu Sadaasa 10,2015
Godina Baalee Ona Gooroo Baqaqsaa bakka Qalqalcha Bultii Tafarii jedhamutti ganama barii sa’aa 5:00 irratti humna diinaa ummata dararuu fi sochii WBO danquuf bobbaa irra ture haxiidhaan haleelee loltoota 5 yeroo irraa ajjeesu, 4 ol ammoo madeessuun meeshaalee waraanaa adda addaa irraa booji’uun dantaa qabsoo bilisummaa Oromoof akka oolche Ajaji WBO Godina Kibba Baha Oromiyaa beeksisee jira.
Humni Risaa tarkaanfii boonsaa kana fudhate diina irraa qawwee AKM-47 5, boombii harkaa F1 jedhamu 20, boorsaa waraanaa kan dugdatti baatamu 5 mi’a qabu waliinii fi meeshaalee biroo diina irraa booji’uun bu’aa qabsoo bilisummaa Oromoof akka taasise beekuun danda’ameera.
Kana malees Humni Addaa WBO (Risaan) Godina Baalee Ona Gooroo Baqaqsaa bakka Qalqalcha Bultii Tafarii jedhamutti wayta tarkaanfii kana fudhatetti sabboontota Oromoo hidhattootni wayyaanee maqaa ABO fi WBO gargaartu, nu rukuchiistu jedhuun qabanii deemaa turan keessaa tokko akka harkaa baases oduun kun ni hubachiisa.
Hidhattoota wayyaanee tarkaanfii humna addaa WBO Risaan haleelaman keessa turan keessaa 5 (shan) hidhannoo isaanii guutuu waliin WBOtti akka harka isaanii kennatan Ajaji WBO Godina Kibba Baha Oromiyaa mirkaneessee jira.
Tarkaanfiin diinaa fi lukkeelee diinaa irratti fudhatamu jabinaan kan itti fufu ta’uus Ajaji WBO Godina Kibba Baha Oromiyaa hubachiisee jira.
Xumura irratti Oromoota dabalatee ilmaan ummatoota cunqurfamoo sirna wayyaaneef meeshaa ta’uun qabsoo bilisummaa fi mirga isaanii deebifachuuf ummatootni kun taasisaa jiranitti gufuu ta’anii jiran hidhannoo isaanii sirna wayyaanee diina ummatoota cunqurfamoo empaayerattii ta’ee jirutti nannessuun xumura sirna gabrummaa isaa akka shaffisan WBOn hiree kanaan yaamicha isaa haaromsee jira.
Posted by OromianEconomist in
Uncategorized.
Tags: Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO)
Gootichi WBO Godina Bahaa, Bahaa fi Lixa Harargee Keessatti Loloota Godheen Loltoota Diinaa 22 Ol Hojiin Ala Taasise
Onkoloolessa 19 Bara 2015
Abdii fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn kan Godina Bahaa keessa sossohu humna gabroomfattuu wayyaanee irratti tarkaanfii fudhatu jabeessee itti fufuun tibbanas Godinoota Bahaa fi Lixa Harargee keessatti waraana wayyaanee sochii WBO danquu fi ummata irratti dalagaa gooltummaa raawwatuuf bobbaa irra turan haleelee 22 ol hojiin ala gochuun meeshaalee waraanaa irraa hiikkachuu Ajaji WBO Godina Baha Oromiyaa oduu tarkaanfii waraanaa SBOtti ergeen ifa godhee jira.
Haaluma kanaan Onkoloolessa 13,2015 Waraanni Bilisummaa Oromoo Baha Harargee Ona Fadis naannoo Miidhagaa Lolaa bakka Mudhii Baallii jedhamutti humna waraana wayyaanee kan sakattaa fi maqaa WBO nyaachistu jedhuun ummata gooluuf bobbaa irra ture haleeluun 4 irraa ajjeesee, 7 ol madeessuu fi qawwee AK-47 4 fi mi’oota waraanaa biroo irraa booji’uu Ajaji WBO Godina Bahaa beeksiseera.
Gootichi WBO Godina Bahaa tarkaanfii isaa itti fufuun Onkoloolessa 16, 2015ttis Lixa Harargee Ona Bookee naannoo lakkoobsa 25 jedhamu keessaa bakka Haroo Diimtuu jedhamutti qubsuma diinaa haleeluun 5 irraa ajjeesee, 6 madeessuun addaan akka bittinneesse, akkasumas qawwee AK-47 6 fi meeshaalee biroo irraa booji’uu Ajaji WBO Godina Baha Oromiyaa dabalee beeksiseera.
Onkoloolessa 08 fi 09,2015 Gartuun Mahaandisaa Humna Addaa WBO Godina Kibba Bahaa, Baalee keessaa Gindhiir bakkoota Qarsaa Allaattii fi Laga Dharroo bakka Malkaa Aadee jedhamanitti fanjii konkolaataa fi fanjii farra namaan Ajajoota Waraana Wayyaanee lama dabalatee loltoota diinaa 18 olii fi konkolaataa tokko hojiin ala gochuu isaa gabaasuun keenya kan yaadatamuu dha.
………………………………………………………………………..
Ajajootni Waraana Wayyaanee Lama Waardiyoota Isaanii Waliin Gartuu Mahaandisaa Humna Addaa WBO Godina Kibba Bahaan Haleelamanii Ajjeefaman. Loltootni 14s Tarkaanfii Fudhatameen Hojiin Ala Ta’an.
Onkoloolessa 16 Bara 2015
Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Godinoota adda addaa tarkaanfilee gara garaa humna gabroomfattuu diinaa irratti fudhatu yeroo irraa gara yerootti jabeessaa fi babal’isaa kan jiru si’a ta’u, haaluma kanaanis Humni Addaa WBO Godina Kibba Bahaa Baalee keessatti ajajoota waraana wayyaanee ummata dararaa turan waardiyoota isaanii waliin tarkaanfii boonsaa irratti fudhateen du’aan adabuu Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa Oduu Tarkaanfii SBOf ergeen beeksiseera.
Onkoloolessa 08, 2015 Gartuun Humna Addaa Mahandisoota WBO Kibba Bahaa Godina Baalee ganama keessaa sa’aa 8:00 irratti ajajoota waraana wayyaanee Abbaa Buttaa (A/100) fi Abbaa Muraasaa (A/50) waardiyoota isaanii 4 waliin kutaa waraana wayyaanee 12
ffaaGindhiiritti argamu irraa ka’anii gara magaalaa Saallaat konkolaataan deemaa turan bakka Qarsaa Allaattii jedhamutti fanjii farra konkolaataa kiyyeessuufiin daaressee, ajajoota waraanaa lamaanii fi waardiyoota isaanii 4n, ajjeesuu, konkolaataan ittiin deemaa turanis guutuutti barbadaawuu Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa beeksiseera.
Gartuun Humna Addaa Mahandisoota WBO Godina Kibba Bahaa dirqama itti kenname injifannoo boonsaan galmaan gahuu kan hubachiise Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa, tarkaanfii kanaan diinni guddoo rifatuun akkuma bare ummata nagaa fi meesha maleeyyiitti roorrisaa jiraachuu hubachiisa.
Haaluma kanaan waraanni faashistii wayyaanee tarkaanfii fudhatametti rifate abdii kutannaan naannoo Qarsaa Allaattiitti bobba’uudhaan lammiilee Oromoo nagaa irratti tarkaanfii diinummaa adda addaa fudhachaa jira. Haaluma kanaan jiraattota naannoo kanaa dhiiraa dhalaa osoo hin jedhin marsee dhaanuu irra darbee, jaarolee Oromoo lama Obbo Abdullaahii Sheekaa fi Obbo Awwal Sheek Qaasim jedhaman qabanii WBO fidaa jedhanii yeroo rakkisan, maanguddootni Oromoos nu hin agarre, kan qawwee qabu isinii deemaa barbaadaa waan ittiin jedhaniif, saanjaan wawwaraananii gocha diinummaa akka irratti raawwatan beekameera.
Humni waraana wayyaanee naannoo Qarsaa Allaattiitti bobba’ee ummata goolu kun WBO tarkaanfii kana fudhate sakatta’uu fi hordofuuf dirqama addaa fudhatee bobbaa akkuma eegaleen gartuun Mahandisaa Humna Addaa WBO odeeffannoo argateen Onkoloolessa 09,2015 Laga Dharroo bakka Malkaa Aadee jedhamu iddoo karaan sadii itti walqaxxaamuru irratti fanjii farra namaa hidhuufiin loltoota 14 ol hojiin ala godhee jira. Loltoota wayyaanee fanjii mahaandisoota Humna Addaa WBOn kiyyeeffameef irra bahanii haleelaman kana keessaa 8 battalatti yeroo du’an 6 ammoo miilli irraa ciccituu fi haala hamaan madaa’anii gara mooraa waraana wayyaanee Gindhiir jiruutti akka geeffaman Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa ifa godhee jira.
Tarkaanfiin waraana gabroomfattuu fi lukkeelee wayyaanee/TPLF gufuu QBO ta’an irratti fudhatamu kan itti fufu ta’uus Ajaji WBO Godina Kibba Bahaa dabalee hubachiisee jira.
Posted by OromianEconomist in
Uncategorized.
Tags: Cry freedom, National Self Determination, Oromo, Osoo walbeenuu nuu wal walaalchisanii, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO)
Oromoota wayyaba, biyyaa Oromiyaa fi ummata Oromoof: gaddan , hinaafan fi rakkoo hamaan ummatni Oromoo keessa jiru irriba dhorku biratti, hara’aan tana, bu’ura siyaasaa guddaa ta’anii kanneen argaman keessaa tokko waa’ee ‘Master Plan’ mootummaan Impaayera Ixoophiyaa hojii irra oolchuufi deemuu ti.
Mootummaan gabroomfataa impaayera Ixoophiyaa, Oromiyaa nagaa dhowwaa jiru kun,kan ‘Master plan’ jedhuunii fi kan ummatni Oromoo ammoo ‘Master killer of Oromoo and Oromia’ ittiin jedhu, karoora: jireenya, eenyummaa, biyya Oromiyaa, abdii fi fuulduree Oromoo dhabamsiisuu irratti qiyyafate yeroo ta’u, mootii Impaayera Ixoophiyaa kan har’aan tana afaan qawweetiin ummata Oromoo ukkaamsee saamaa fi ajjeessaa jiru qofaan kan jalqabe osoo hin taane wal-irraa fuudhuun ykn wal-irraa dhaaluudhaan yakka moototi Ixoophiyaa Oromoo fi Oromiyaa irratti raawwataa turanii fi ammaan tana illee itti fufee irratti raawwataa jiruu dha.
Biyya Oromiyaa, afaan qawweetiin weeraranii, Oromoo irraa buqqisuudhaan ummata Ixoophiyaa irra qubsiisuun qabeenyaa dachii kana irratti argamu saamuu, Oromoo dachii isaa irraa buqqisan ammo hojjisiifatuu fi gabaatti baasanii gurguratuun qawwee bitatuuf karoorfatee kan jalqaba Oromoo fi Oromiya irratti weerara bane mootummaa Aksum kan Tigraay irratti jalqaba bar-kumee ijaarame dha.Mootummaan Aksum, ummata Kibba Yamanii irraa godaanee Galaana Diimaa cehuun qarqara Galaana kanaa jalqaba bar-kumee (first millennium) keessa ijaaramee weerara gabroomsaa gara:Kaabaa (Eritrea), Dhiha (Sudaani) fi Kibbaatti geggeessee ture. Mootummaan Aksum kun, weerara gara Kibbaatti geggeesse keessatti, laga Abbayyaa cehuun Kaaba Shawwaa qabachuuf haa yaalu maleee, duula farra gabrummaa Oromoon Waajjii bara 112 (AD) irratti geggeesseen duulli gabroomsaa mootummaa Aksum osoo bakka hin gahin hafe.
lubbuun-ummata-oromoo-fi-dachiin-oromiyaa-1
Related article:-
Sirna gabroomfattuu Ixoophiyaatiin mootummaan Oromiyaa irratti ijaarame, mootummaa gabroomfattuu fi seeraan alaa ti
Leelloo Sabaa irraa, October 7, 2015
Mootummaan gabroomfataa Impaayera Ixoophiyaa, kan ammaan tana Oromiyaa fi biyyoota ummattoota akka: Sidaamaa, Kaffichoo, Shakkichoo, Kambaataa, Walaayitaa, Majangir, Oomoo, Beenishaangul, Gambeelaa, Ogaaden, Afaar, Agawu fi kkf bitaa jiru, akkuma gabroomfattoota Ixoophiyaa isa dura turanii, ummattoota kana: ajjeesaa, hidhaa, biyyaa baqachiisaa fi mirga hiree murteeffannoo isaa dhiitaa afaan qawweetiin mataa isaa irra taa’uun ummattoota kana:hiyyummaa, beela fi wal’alummaa eessattuu argamee hin beekne keessatti gannoota digdamaaf kan dararaa turee dha.Mootummaan kun, sirna gabrummaa fi nama nyaataa isaa kana itti fufuuf, filannoo seeraan alaa fi farra dimookraasii Oromiyaa fi biyya ummattoota Kibba Impaayera Ixoophiyaa keessatti geggeessee, barcuma caffee gabroomfattuu Ixoophiyaa hunda injifachuu eerga labsatee hedduu osoo hin turre, aangoo seeraa fi dimookraatawaa osoo itti hin qabaatin, mootummaa ijaaruu isaa kaleessa gaafa 6/092015 nutti hime.
Impaayera Ixoophiyaatiin, mootummaan Oromiyaa fi biyyoota ummattoota Kibbaa keessatti ijaarame kun, uumanis ta’e dalagaan, mootummaa:Minilik, Haayile Sillaasee fi Dargii irraa adda kan hin taane, mootummaa gaabroomfattuu, mootummaa seeraan alaa fi mootummaa nama nyaataa dha. Waan kana ta’eef, seerri, tarkaanfiin, murtiin, ajaji, jaarmaani fi ramaddiin mootummaa kana irra maddu, ummata Oromoo fi ummattoota Kibba Impaayera Ixoophiyaa hin ilaallatu. Seerri, murtiin, jaarmaan, ramaddiini fi ajaji mootummaa gabroomfataaa fi seeraan alaa kana irraa maddu fudhatee hojii irra oolchuuf ummatni Oromoos ta’e ummattooti :Walaayitaa, Kambaataa, Hadiyyaa, kaffichoo, Shakichoo, Gumuzii, Majangir, Beeniishaangul, Gambeelaa, Ogaan, Affaari fi Agawu dirqama seera irra madddu hin qaban. Seerri, murtiin, jaarmaan, ramaddiin fi ajajni mootummaa gabroomfataa kana irraa maddu kan seeraan alaa waan ta’eef, ummatni Oromoo fi ummattootni Kibba Impaayera Ixoophiyaa dura dhaabbachuun mootummaa gabroomfataa fi seeraan alaa kana of irraa kaasanii hanga walabummaatti hiree isaanii guutuutti mirkaneeffachuuf mirga seenaa fi seeraa qabu.
Mootummaan gabroomfattuu fi seeraan alaa, mata ummata Oromoo fi ummattoota Kibba Impaayera Ixoophiyaa irra taa’aa jiru kun, afaan qawweetiin yoo ta’e malee seera fi fedhii ummattoota kanaatiin kan bulchaa jiru waan hin taaneefi: seera, murtii, ajaja, jaarmaa fi ramaddii isa irraa madduun waldhabbii isaa fi ummattoota cunqurfamoo gidduutti dhalatuuf deemu keessatti gaaga’ama uumamuufi gaafatama guutuu kan fudhatu isa mataa isaa ta’uu mootummaan gabroomfataa Ixoophiyaa beekuu qaba. Ummatni Oromoo fi ummattooti Kibba Impaayera Ixoophiyaas, mootummaan gabroomfattuu fi seeraan alaa Ixoophiyaa Tigrootaan hoogganamu kun, dantaa ummata Tgraayiif malee, dantaa isaaf jecha Tigraay irra ka’ee qawwee baatee akka hin dhufne hubatee, mootummaa fedha isaatiin seeraan ijaarratu daddaffiin argamsiifatuufi, yeroo inni qabsoo farra gabrummaa Ixoophiyaa gamtaan daranuu itti jabeeffatan har’a ta’uu qabu .
Sirni gabroomfataa fi seeraan alaa, mootummaa seerawaa ijaaruu hin danda’u
Leelloo Sabaa
Posted by OromianEconomist in
Uncategorized.
Tags: Againsty Tyranny, News from Oromia, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO)
Waraanni Bilisummaa Oromoo Godina Bahaa Tarkaanfii Humna Qubattuu Diinaa Irratti Fudhateen Loltoota Wayyaanee 42 Ol Hojiin Ala Taasise
Oromo soldier
Ajaji WBO Godina Bahaa akka beeksisetti Abdii fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn kan Godina Bahaa keessa sossohu Fulbaana 03 fi 6, 2015 gidduutti Bahaa fi Dhiha Harargee bakkoota adda addaa keessatti tarkaanfii waraana wayyaanee irratti fudhateen 20 yeroo ajjeesu, 22 ol ammoo madoo taasisuun konkolaataa waraanaa tokkos daaressee jira.
Haaluma kanaan Fulbaana 04, 2015 Dhiha Harargee Ona Gammachiis keessaa bakka Gola-Buubaa jedhamutti WBOn waraana wayyaanee kan konkolaataa waraanaan sossohaa ture haxiidhaan haleeluun 5 yeroo irraa ajjeesu, 3 ammoo madeessee jira. Konkolaataan loltootni wayyaanee ittiin socho’aa turan kun kan daareffame oggaa ta’u, waytuma kana qawween AK-47 jedhamu 4 diina irraa hiikkatameera.
Waraanni Bilisummaa Oromoo Godina Bahaa tarkaanfii isaa itti fufuun Fulbaana 06,2015ttis Baha Harargee Fadis Ona Miidhagaa keessaa bakka Dhagaa-Gaachanaa jedhamutti waraana wayyaanee hojii ummata gooluutti bobba’ee fi sochii WBO danquuf ramadame haleeluun loltoota 9 irraa ajjeesee, 12 ol madeessuun meeshaalee adda addaa diina irraa booji’uu Ajaji WBO Godina Bahaa dabalee beeksiseera.
Fulbaana 03,2015ttis Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n Dhiha Harargee Ona Hawwii Guddinaa bakka Sakattee jedhamutti waraana diinaa sakattaaf bobbaa irra ture irratti tarkaanfii haleellaa fudhateen 6 ajjeesuun, 7 ol ammoo madeessuu Ajaji WBO Godina Bahaa mirkaneessee jira. Lola kanaan qawween AK-47 3 fi meeshaaleen adda addaa booji’amuunis gabaafameera.
Walumaagalatti WBOn Godina Bahaa Fulbaana 03, 04 fi 06, 2015 Bahaa fi Lixa Harargee Onoota Gammachiis, Miidhagaa fi Hawwii Guddinaa keessatti tarkaanfii waraana diinaa irratti fudhateen loltoota 20 yeroo ajjeesu, 22 ol madeessuu, konkolaataa waraanaa tokko barbadeessuu fi qawwee AK-47 7 diina irraa booji’uun dantaa QBOf oolchuu Ajaji WBO Godina Bahaa beeksisee jira.
Posted by OromianEconomist in
Uncategorized.
Tags: Africa, African Studies, OLF, Oromia, Oromummaa, Waraana bilisuummaa Oromoo, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO)
Moonaa Leenjii Giddu Gala ABO
Sirna waayyaanee tajaajilaa kan turan qondaaltonni waraanaa olaanoo 9 sirna abba irree kana ganuun WBOtti akka makaman odeeffamme. Haala kanaan yaaddoo cimaa keessa kan seente wayyaaneen sakkata’inaa qondaaltota kanaaf akka saree maraatuu gaanfa Afrikaa keessa olii gad akka fiigaa jirtu ibsame. Qondaaltota waraanaa olaanoo sirna faashistii wayyaanee kan ganani keessaa:– 1. Kolonel Yaasin Huseen, 2. Kolonel Nagaraa Iddoosaa fi 3. Kolonel Nuuruu Aslii Akka keessatti argaman himamaa jira. Qondaaltonni waraana kun icittii karoora duulaa kan waraana wayyaneesi akka uf harkaa qaban dubbatama. Waayee dhimma kanaa kan Afaan Amaaraatiin barreessame kan armaa gadii kana irraasi hubbachuun ni danda’ama.
የሕወሓት መንግስት ስርዓቱን የከዱትን 9 የጦር መኮንኖች እያደነ ነው * መኮንኖቹ ኦነግን ተቀላቅለዋል እየተባለ ነው
(ምንሊክ ሳልሳዊ) ከደቡብ ምስራቅ እዝ የከዱ ዘጠኝ የባሌ ክፍለሃገር ተወላጅ የሆኑ የሰራዊቱ መኮንኖችን ለመያዝ ማደኑን አንደቀጠለ አና አስካሁን ከኦነግ ኣማጽያን ጋር ተቀላቅለዋል ከሚባል ውጪ ያሉበት ቦታ ምንም ፍንጭ እንደሌለ ለጦር ሃይሎች መምሪያ የደህንነት ክፍል የመጣ መረጃ መጠቆሙን የመከላከያ ምንጮች ገልጸዋል::
በተለያዩ ጊዜያት ከባለፉት ሳምንት ጀምሮ ድንበር ዘለል ወረራ በኬንያ ላይ ያደረገው የወያኔ ሰራዊት ከኦነግ ኣማጽያን ጋር ጦርነት ገጥሞ አንደነበር ሲታወስ የከዱ የመከላከያ ሰራዊት መኮንኖች ከኦነግ ኣማጽያን ጋር ተደባልቀው የወያኔን ሰራዊት አንደወጉ ቢገለጽም አስካሁን ድረስ የኦነግ ታጣቂ ሃይሎችን ያሉበትን ኣከባቢ ለማግኘት ኣለመቻሉን መረጃዎቹ ሲጠቁሙ ኣሉበት የተባሉ ኣከባቢዎችን በሃገር ውስጥ ደኖች ላይ ኣንደተለመደው አሳት በመልቀቅ አና ጎረቤት ሃገሮችን በመውረር በሃይል ለማዳከም ስራዎች አየተሰሩ አንደሆን ምንጮቹ ለምንሊክ ሳልሳዊ ተናግረዋል::
ሰራዊቱን ከድተው ወተዋል ከተባሉት ከፍተኛ መኮንኖች ውስጥ ሶስቱ ኮሎኔሎች የጦር መሪዎች መሆናቸው ሲታወቅ አነሱም ፩ = ኮሎነል ያሲን ሁሴን ፪ = ኮሎኔል ነገራ ኢደሳ ፫ = ኮሎኔል ኑሩ ኣስሊ ይገኙበታል::
የሰራዊቱ የዘመቻ እንቅስቃሴ መረጃዎች በጃቸው አንደሆነ የሚነገርላቸው የጦር መሪዎች መክዳት ከፍተኛ ድንጋጤ አንደፈጠረ ታውቋል፥፥ ይህ በእንዲህ አንዳለ በሶማሊያ አና በኢትዮጵያ ድንበር ኣከባቢ በወያኔ ሰራዊት እና በኦብነግ ኣማጽያን መካከል ግጭቱ የቀጠለ ሲሆን በክዐንያው ድርድርም አስካሁን የተገኘ ውጤት አንዳሌለ ታውቋል:


text:
Jaartiin Sababa Jaarsi isii haalaan isii jaalateef, akka na hiiku jettee mana murtii Shari’aatti himatte
UAE tti guyyaa lama dura dubartiin takka, mana murtii Shari’aa Fujaira tti , jaalalli abbaan manaa kiyya anaaf qabu garmalee baay’atee jirra sababa jedhuun akka hiiku himata abbaa manaa isii irratti banuu Daily mail gabaase.
Jaartiin tun himata isii irratti: Abbaa manaa kiyyaan eega walfuunee waggaa tokko geenye jirra, turtii keenya kan waggaa tokko kanatti, jaarsi kiyya guyyuma tokkollee natti dallanee hin beeku, guyyaa irra Keennaa anaaf kenna, osoo na hin gaafatin mana keenyas qulqulleessa, nama mana tokko keessa waggaa guutuu waliin jiraate jidduu akkamitti waliitti bu’iinsi dhabama, haalli kun haga yoom akkasiitti itti fufa, jechuun akka adda bahan mana murtiitti himata bante.
Jaarsi isiitis mana murtiitti dhiyaate deebisaa Abbaa seeraaf keenne irratti: “Ani haga danda’u Jaarsa gaarii tahuuf tattaafii godha ture. Eega wal fuune amma waggaa tokko, Ilma namaa ta’ee kan hin dogogorre hin jiru, kanaaf dogogora kiyya irra baradhe akka of sirreessu carraan haa naaf keennamu”jechuun mana murtii gaafate.
Abbaan seeraa yaada isaan lamaani eega dhagaye booda, jaarsaa fi Jaartiin waliin mari’atanii rakkoo isaan jidduu jiru akka hiikan ajaja dabarse.


text:
Lola kaabaa Akkuma lola isa waggaa lama duraa ammas humni waraanaa PP ‘Ajaja Bahaa’ jedhamu daangaa cehee Eertiraa akka seenu godhameera. Lola darbe keessatti bifa …Read More »
#OromoProtests, 20160806: Animal Agazi barbarism in Addis Ababa/Finfinne
Afaan Hojii Woyyaaneetiifi Isiin Dhageettu, Afaan Qawweeti; Oromoolle Afaan Qawwee Qofaan Woyyaanetti Haasawuun Dirqama.
(VOICESFORVOICELESS.BLOGPOST.SE.COM) Yaa Oromoo, qabsoo bilisummaa biyya tokkoo keessatti gargaarsi biyyoota alaa ni barbaachisaadha yoo jennee of gaafannee, deebiin jiruu eetii (eeyyee) ta’a; garuu eenyurraa, akkamiin, …Read More »
Loltuun Agaazii tokko ka maqaan isaa Dargee Nigusee jedhamu Amboo keessatti ajjefame jedhu
The Oromia Daily POST ODUU TARKANFII MAGAALA AMBOO Ummatni Oromoo yeroon ittii Gumaa ilmaan isaa baasuu ammaa………. Kaleesa Gaafa guyyaa14/07/2007ALH galgalaa keessaa sa’ati 1:45 taa’uu …Read More »
ምርጫ እና ምርጫ በ2007! ዕጣ! ጣጣ! . . . የምር ይውጣ
http://www.goolgule.com/election-2007-2015-in-ethiopia/ ምርጫ 2007ን ከሌሎች ምርጫዎች ሁሉ ልዩ የሚደርገው ምርጫ ቦርድ ከምርጫው በፊት ፓርቲዎችን (ተፎካካሪ) በማፍረስ ጀምሮ የሰማያዊ ፓርቲ እጩ ተወዳዳሪዎችን (ከ200 በላይ) አልመዘግብም ማለቱ እና …Read More »
TVOMT: Boobbaan Mootummaa Wayyaanee Salphinaan Xumuramte!
Qotee bulaa Oromoo Salaalee, akka dhala bineensaa gabaa keessatti fannisuun faashistummaa Wayyaanee, tuffii ummata Oromoof qabdu kan muldhisee dha.
TPLF eega aangoo qabatttee kaaftee, ilmaan Oromoo kumaatamatti lakka’aman alduree seeraa tokko malee ajjeesuun, hidhuun, dhabamsiisuun, shororkeessuun amala bulchiisa Wayyaanee dha. Gochaan Fashitummaa Wayyaanee kun …Read More »


text:
Chaampiyoonsi Liigii: Taphoota kaleessa taphatamaniin Liivar Puul injifatameera
Kaleessi taphoonni Chaampiyoonsi Liigii Awurooppaa taphatamaniiru
Tapha kaleessa Liivar Puul Atileetiikoo Maadriid waliin tapahateen goolii Saawul Niguu'eez galcheen 1 - 0 injifatameera.
Tapha kanarratti Atileetiikoo Maadiriid dhiibbaa godhee kan taphate yoo ta'u taphatoonni Liivar Puul akka Mo Saalaa fi Joordan Heendarsan kilabiisaaniitiif goolii galchuu hin dandeenye.
Leenjisaan Liivar Puul kan ta'an Kiloop Saayidoo Maanee fi Saalaa Diivook Oriigii fi Aleeksi Oxlaadee Chaambarliiniin jijjiiranis eenyullee jijjiirama fiduu hin dandeenye ture.
Taphni deebii Bitootessa 11 guyyaa Roobii taphatama.
Taphataan Atileetiikoo Maadiriid Toomas Paarteeyi taphataa cimaa taphichaa ture.
Leenjisaan Liivar Puul Kiloop taphichaarratti yaada kennaniiru: "Qabxii irratti rakkoo hin qabu. Injifannoo guddaa waan ta'eef Atileetiikoorraa fuulaa hedduu argeera ta'us garuu kun kan xumuraa miti. Miirri natti dhagahamu isa kana qofadha."
Leenjisaan Atileetiikoo Diyeegoo Simoonee akkas jedhan: "Kilabiin cimaa addunyaa kanaa as dhufeera, nutis immoo isaan injifanneerra."
Tapha gama biraatiin immoo kilabiin Jarman Doortumand immoo kilabii Faransaay kan ta'e PSG 2 - 1 injifateera.
Haaluma Kanaan ramaddii A jalatti PSG'n qabxii 16 yoo dursu Riyaal Maadiriid immoo qabxii 11 lammaffaadha.
Ramaddii B jalatti Baayer Muunik qabxii 18 ramaddicha dursaa kan jiru yoo ta'u Tootanaham immoo qabxii 10 lammaffaarra jira.
Maanchister Siitii, Juuveentus,Liivar Puul, Barseeloonaa, 'RB Leipzig' fi Vaalensiyaan wal duraa duubaan qabxii 14, 16, 13, 14, 11 fi 11 ramaddiisaanii dursaa jiru.


text:
Taammanaa Bitimaa irraa
DURADUBBII
Jaalatamoo fi kabajamoo warra barreeffata kana duukaa-bu’aa jirtan, erga kutaa isa duraa sirriitti dhamdhammattanii kunoo kutaa inni lammaffaan isinii dhiyaatee jiraa, mee duukaa-bu’uuf yaalaa! Dabaleesoo, isa dabre keessaa kan mataduree “QAAMADUBBII” jedhu jalatti kaayame, buufata tokko callaatu isiniif dhiyaatee ture. Amma buufata sana keessaa, isaan hafantu dursee isiniif dhiyeeffama.
QAAMADUBBII
Buufanni boqonnaa “QAAMADUBBII” kan isiniif dhiyaate waayee aadaa kadhannaa warra Amaaraa irratti ture. Kunis dubbii barachiisaan isaanii Masfin Walda-Maaram barreesse irratti kan hundeeffame ture. Mee amma waayee kanaa bakkuma dhaabanne sana irraa ka’uun itti haa fufnu! Kana irratti aadaa fi duudhaan warra Amaaraa inni barachiisaan isaanii: “beekumsa sonaan cimaa fi qaroomina akkaan sokke” godhee, nuuf addeessu kun aadaa fi duudhaa Oromoo wajjin dugdaa fi garaa dha. Homaayyuu walitti hin dhufan jechuu kiyya. Oromoo biratti kadhannaan salphina salphina caaluu fi gadaantummaa guddaa dha! Mee kana muuxannoo tokko irraa ka’uunan isinii ibsuuf yaala.
Gaaf tokko durbiin kiyya tokko Shaggar shaggaa biyyaa sanitti, otoo haasawaa jirruu waayee kadhannaa keessa waan galleef: “kadhannaan warra Amaaratii aadaa saaniti ” naan jedhe. Ani ennasuma aariin bobayeen akkuma warra Amaaraa san: “akaakii-zarraaf“, “na qabaa gadi-na dhiisaa” jechuutti ka’e. Dhugaa Rabbii, harka ayyaana Oromoo fi Oromiyaa ani hedduun aareyyu. “Akkamitti kadhannaan aadaa uummata Amaaraati jetta? Akkamitti kadhannaan aadaa uummata tokkoo tahe? Akkamitti ati akkanatti uummata Amaaraa kabajamaa kana arraabsita?”, faa jechuunan baay’ee koodee kiyya sanatti rom’e. Gichilichi Dandi Walisoo fi Abeebe Kuttaayee sun yaada sana irraayyi duubatti deebiyaa-ree? Sirumaa itti-cimsuun dubbii dhugaa fi dhugoo irratti hundaayeen na dura dhaabate. “Oromoonkoo fi Amaarrikee waan jedhee akka mammaaksaatti himu beektaa?”, naan jedhe. Argitanii ani isaan: “uummata Amaaraa hin arrabsin, oftuulummaa iliitotaa fi gita-bittee isaanii harkiftee Biyya Oromoottis, nuttis hin fidin“, waanan jedheef “Amaarakee“, jechuun uummata Amaaraa akkuma jirutti na dhuunfachiise. Booda ani qabbanaayeen itti-qoosaa: “mee Oromoon-kee kana irratti, Amaarri kiyyammoo kana irratti maal faa dubbatan?” isaan jedhe. “Amaarri harka namaa ilaaluurra kadhaddheen nyaaddha jedha! Oromoonimmoo kadhaddhee nyaachuurra firakoo bira deemuu naa wayya jedha!”, jechuun barumsa lafee irratti malee, lafa irratti hin buune na unachiise. Ilaa, barachiisaan Amaaraa sunis yaaduma kana cimsee nutti hima.
Amma barri isaa bara sanaa mitii, ammoo lafti isaa lafuma sana. Ee, Shaggaruma keenya sanatti. Ani bara dheeraa Biyya Faranjii (Oroppaa) jiraaddheen geeddaramni sun taanan bara 1992 keessa biyya koo, kanan lubbuu too caalcisee jaaladdhu sanatti deebiye. Oggaa sana dabbasaa mataa hin murannuu, akka ammas mataan nu molaayee bedee, eelee bunaa cululuqxuu sana hin fakkaannee, ofumaan ofiif waada galeen: “rifeensi mataa kiyyaa, biyya kiyyatti malee hin muramuu, biyyee biyya abbaa kiyyaatu isa nyaata“, jedheen bara baay’ee, eeyyee waggaalee 20 ture. Amma Shaggar koo gallaan sirumaa warri keenya: “taagaayii warra Wayyaanee fakkaatta; barabaasoo itti-dabalannaan ati dhibbaa-dhibbatti isaanuma!”, naan jechuun qoosaa fi koflaan na jaanjessani. Amma kaachaa deemeen, namni hiriyaa kiyyaa tokko konkolaataa konkolaachisee, mana namoota Oromoo tokkotti na buusee :”isa taagaay jaraa hin seyinaa, namni keenya kun amma biyya alaatii dhufee sirriitti keessummeessaa! Sirriittis mataasaa maaxafiitii nuuf mimmiidhagsaa“, jedheenii sokke.
Duuba otoo isaan keessaa inni tokko rifeensa mataa kiyya sana akka nama xaafii Bachoo haamuutti hableen kashakkashuu, otoo isaan wal-harkaa fuudhanii qoosaa Oromoo fi qoosaa Shaggar, shaggaa sana na abbuuqqachiisaa jiranuu, jaartiin Oromoo takka uffata baadiyyaa isaa gaarii uffatte, tan naatoon ishii reeffayyuu naasifatu, dhaddhaabbata tokkoon dhaddhaabbachaa: “ijoolleetoo akkam nagumaa? Hundi keechan naa jirtuu? Yaa korommii-koo waan san mee naa jedhaa-kaa! Ani isin malee, maalan qabaree?”, jetteeni. Mana sana keessa namoonni hojjatan hunduu Oromoonni saddeet, waanuma harkaa qaban kennanii fi anis waa itti-idayeefi inni tokko geessee barruu harkashii keessa kaayefi. Ishiin hedduu nu eebbisaa deemte; haati ilmaa dhala dhabdee, biyya ofiis dhabdee harka namaa ilaalaa jirtu suni. Booda Oromoota sana keessaa inni mataa naa maaxaa jiru: “yaa Oromoo agartanii? Aayyoon teenya tun akka warra Amaaraa kadhaa hin beektuu, dhufteetuma “ijoolleetoo fidaa nuun jettii!”, jedhe. Inni tokko-mmoo dubbii sanatti dabaluun: “Oromoon keenya yoom kadhaa beeka? Maal tayeefimmoo kadhata? Maal godhuree amma dubbiin baddee, amma biyyi badee kunoo tokko tokko-saanii kadhaa calqabanii jiru. Garuu, afaan keenyas, aadaan keenyas kadhaaf hin ta’u. Beektuu Oromoonni tokko tokko gaafa kadhachuu calqaban dursaniitoo Afaan Amaaraa baratuu!”, nuun jedhe. Ani amma akka isa gaafa durbii kiyyaa sana isa kanaan: “ati Afaan Amaaraa afaan kadhannaati maaf jetta?”, jechuun itti hin kaane. Naman hin beeknewoo maal jedheen itti-ka’a-ree? Waan hundaafuu, amma baga kunoo barachiisaan Amaaraa sun waayee kadhannaa kana nu barachiise.
As irratti dubbii cimtuu takkan kaasuu fedha. Habashoonni humna qawwee ergisaa fi qawwee kadhannaatiin biyya abbaa keenyaa moyanii qabatan kun, wanneen danuu harkisanii nutti fidani. Yookaan wanneen danuutu isaan wajjin harkifamee biyya Gadaa seene. Kanneen keessaa dhibeen namaa-sa’aa kan yaadatamu. Kadhannaan faas kan isaan waliin nutti dhufe. Biyyi Oromoo durii biyya dammaa fi biyya aannanii, biyya midhaanii fi bunaa, biyya namaa-saani quufee jiraatu ture. Tahus, dabree dabree balaan garagaraa naannoo tokkotti bu’uun namni rakkachuun waanuma jiru. Rakkoolee akkanaa kanaaf garuu, Seerri Gadaa malaa fi fala qaba ture. Nama massaalee (sababoota) addaddaatiin rakkoon irra gaye, biyya keessaa lammii (qomoo) isaatu horii walitti-buusuun isa gargaara. Hammamii fi akkamitti akka tahu immoo qixxee (walgayii) lammiitu murteessa. Kun erga biyyi keenya badee, badee badullee akka happheetti dachee Oromootti maxxanee kan waa hafe, anumtuu gurbummaa kiyyaan argeen jira. Eekaa, kun Oromiyaa Waltajjiitti “Hirpha Lammii” jedhamaayyuu. Kun ammallee dachee Oromiyaa keessaa naannoo Oromoo Booranaa fi Gujiitti ni argama. Booranoonni keenya, angafoonni fi boonsisoon keenya kun hardhallee isaan dhimma bayaa “buusaa gonfaa“, jedhuuni. Raajii dha; Oromoo keenya inni durii, seera fi sirna Gadaa kan bantii dimokiraasii tahe sana keessatti isa akka “buusaa gonfaa” yaa’ii ofii irratti muree baasuun, warra Lixaa kana (Oroppaa fi Ameerikaa Kaabaa) durseeti jira. Isa isaan hardha “Social Security Contributions” jechuun, mootummoonni isaanii nama dhabe seera baasee, seeraan gargaaru kana dursa jechaa dha, seerri Gadaa Oromoo! Duratti afaan qabamnee, hardhallee humna gayaa dhabneeti malee, nuti yoo olkaanee wanneen seena uummata rajeffatamaa kanaa keessatti argaman ifa goone, addunyaan ijaa fi gurra nutti cufatte tunillee waa nu dhageessi taha.
Mee ani amma akkuma Oromoon: “kan qabuufan dabala jettee, harreen lagatti fincoofte“, jedhu saniin anis warra Habashoota Amaaraa “keenya” kanaaf waa itti-ida’a. Isaanitti geebni addunyaa inni Barachiis Masfiin Walda-Maaram karaa kadhannaa irratti kenneef kun waan itti-xiqqaateef kan biraan itti-dabalaaf-kaa! Habashoonni Amaaraa karaa oftuulummaa fi karaa sanyummaa-tiin geeba addunyaa badhaafamuu qabu. Namni akka isaanitti of-tuulu, of-guuru, of-tuulee of-tuulee samiidhaan of-gayu kan akka isaanii yoo jiraate, addunyaa tana keessa takkaataa (“rare“) dha. “Maali kanneen akkanaa guutaniwoo, eeenyu faa, eenyuu eenyu faa” naan jechuu dandeessu. Ilaamee , dubbiin dhiyoo kana: “Oromticha Biyya Jarmanii jiraatu tokkotu jedhe“-en, himamu tokkon isiniif qooda. Oromticha tokkotu guyyuu: “Jarmanoonni nu tuffatu” jechuu daran heddummeessa. Booda Oromtichi tokko kan biraa, kan isaa yeroo baay’ee nyakkisuu isaa kana qalbeeffate, gaaf tokko duubiin tun morma isa geenyaan: “abboo amma kana nurraa dhiisi! Guyyuu kanamu jettaa! Habashoonni Amaaraa-yyuu kan hamma Oromoo nyaatanii-dhuganii hin bulle, kan hamma Oromoo uffatallee hin qabne, kan hamma Oromoollee dallaani fi godoon isaanillee sirriitti hin ijaaramne, kan hamma Oromoollee keessi manneen isaanii fi alli mooraa isaanii qulqullina hin qabne, kan akka Oromoo hojii hin jaalanne“, si tuffatuu mitii? Maarree, kan isaan siyii gaditti argaman kun akkanatti si tuffatan, yoo Jarmanoonni saayinsii fi teeknolojiin samii qaqqaban kun si tuffatan kan akkana si bobeessu, kan akkana gayyaa gayyaan si rom’isiisu?”, jedheeni.
Mee yaa Waaq beekumsii fi beekaan goluma golaan jira-kaa! Oromtichi keenya inni akkanatti warra Amaaraa fi Jarmanoota Oroppaa walbira qabuun nuuf ibse kun, kan Amaartota “keenya” akka daawwitiitti nu fuuldura qabeetoo nutti agarsiise kun, of-tuulummaa Jarmanootaa gadi-xiqqeessuu isaa miti. Ani ammallee obboleessi keenya kun eenyu akka tahe hin beeku. Haatahu malee, yaadaan walbeekuu keenyatu muldhata. Inni yaada Amaartota “keenya” geeba addunyaa badhaasuu kana irratti na dursee jira jechaa dha. Nuti Oromoota waan taaneef: “Amaara jibbitan”, “maaloo maaloo jibbitan” nuun jechuutu dhufa tahaa, mee amma waayee kanaa irrattan namoota biyyoota alaa keessaa nama tokko callaa kaasee dabra. Tokkichuu ni gayaa jedheeni malee, namoota Oroppaa fi Ameerikaa waayee kanaa irratti warra Amaaraa akkuma kiyya geeba addunyaa badhaasuuf, tarree galaanii ijaajjan shantamii-shan tarreessuun ni dandayama. Waan hundaafuu, warri feetan mee barroo barreessaa biyya USA-a kan: ” G. Lipsky“, dubbisaa!* Kana irratti wanni “jibba Amaaratiifi” jedhamu wayii ka’uu hin qabu. Nama uummata Amaaraas, uummata biraas jibbu Waaqniyyuu isa jibba. Maali Masfiin Walda-Maaram, kan isaaniif karaa kadhannaatiin geeba addunyaa kenneef Amaara jibbeetii? Uummata ofii sana jibbeetii miti!
As irratti waan qalbeeffatumuu qabu tokkotu jira. Habashoonni Amaaraa oftuulummaa duwwaa miti kan qabani. Gadaantummaas ni qabu. “Akkamitti wanneen walfaallessan kana lamaan qabu nuun jetta?“, jechuun gaafii dhiyeessu dandeessu. Wanneen walfaallessoon lamaan: oftuulummaa figadaantummaan kun waan walitti isaan fiduu fi hidhu wayiiti qabu. Lameen kun karaa daayilektika-atiin walitti-dhuffeenya qabu. Daangaa isaan jidduu dhaabate sana, gaafa fedhan irra tarkaanfachuu waan dandayaniif, funyoo daayilektika raagdotaatiin (falaasamootatiin) walitti-gudunfamu. Warri Amaaraa olaantummaa akka qaban waan hunduu beekuuf, isa ibsuufillee rakkisaa miti. Gadaantummaaisaanii ibsuutu irra nama rakkisa. Mee kana fakkeenyota lamaan tokko dhiyeessuunan gabaabutti ibsuuf carraaqa.
Bara warri Xaaliyaanii biyya keenya qabatan irraa kaasee barreessitoonni Oroppaa fi Ameerikaa, isaan waayee naannoo Gaafa Afrikaa irratti qorannoo garagaraa adeemsisan, uummanni Oromoo impaayerittii keessatti wayyaba (“majority“) tahuu isaa ibsaa deemani. Kunis qorannoo lakkoofsa uummataa kan malawwan saayinsii irratti hundeeffameen, Xaaliyaanonni lakkoofsa uummatootaa sirriitti lafa-kaayanii turani. Hamma hardhaattillee mootummaan Habashaa dhufee dabre, kamuu akka warra Xaaliyaanii saayinsii irratti hundeeffamuun lakkoofsa uummatoota impaayerittii lafa hin keenye. Uummanni Oromoo lakkoofsaan isaan caaluun kun qorqalbii hamaa keessa waan isaan galcheef, lakkoofsa uummata Amaaraa abjuudhaan heddummeessaa, kan Oromoo immoo dabaa fi sobaan gaxxiqqeessaa jiru. Amma keessa kutaniiyyuu Oromoon dhibbantaa 35; Amaarri immoo dhibbantaa 32 nuun jechuun sobaa gabaa keessaa nutti hafarsaa jiru. Kun muummiyyeewwan (iliitota) isaanii callaa kan ilaalu otoo hin taane, kan mootummoonni isaaniis akka imaammataatti fudhatani. Asi irrattan fakkeenya gabaabaa fi qabatamaa tokkon isiniif dhiyeessaa mee na hoofkalchaa!
Ani bara 1994 irraa kaasee hamma bara 2000-tti karaa mabban (unbarsiitiin) keessa jiruu qorannoo: aadaa, seenaa fi afaan Oromoo irratti adeemsisaa waan turreef, wagguma waggaanan gara Oromiyaatti deddeebiyaa ture. Oggaan dhaqes gara baatiiwwan sadii faa waanan achi turuuf, dachee Oromoon “nan qaba” nuun jedhu cufan waliingayaa ture. Gaazexaan “Addis Zaman” jedhamu kan duris, oggaa sanis, hardhas kan mootummaa Habashaa tahe, lakkoofsa uummata dira Shaggar keessa jiraatuu kenne. Akka gaazexaa kanaatti uummanni Finfinnee Shaggar: dhibbantaan 19 Guraagee, dhibbantaan 18 Amaaraa yoo tahu dhibbantaan 17 immoo Oromoo dha. Argitanii! Uummatoonni kun sadeen akka waa tokkollee karaa kanaan walirraa hin fagaanneef, waadaa waliif galanii, Macaafa Qulqulluu fi Quraana Qulqulluun waliif kakatanii tokko-lamaan qofa wal-caalani! Haatahu malee, raajiin lakkoofsa kanaa as irratti dhaabatee hin hafne. Waggaa lama booda akka tasaa gaazexaa-dhuma sana yommuun dubbisuun, ammas lakkoofsa jiraattota dira Shaggar arguu dandaye. Ammammoo dhibbantaan 19 Guraagee yoo tahu, dhibbantaan 17 immoo Oromoo dha. Garuu, dhibbantaan 48 Amaara. Kun raajii kan hin taane maaltu taharee? Warri Amaaraa waggaa lama keessatti wal-horanii, lafa gootuun dhibbantaa 18 irraa dhibbantaa 48 dhaqqabani. Korupphee, booyyee fi hantuunni faanillee akkanatti waggaa lama keessatti wal-horuuree? Qorqalbii badaa; gadaantummaa hamaa! Iliitonniii fi miseensonni gita-bittee Amaaraa “gaallota” isaanii karaa maraan irra caaluun, akka waan isaan irraa eegamuutti lafa kaawwatani.
Fakkeenyin akka isa lammaffaatti isiniiif dhiyeessu immoo kan hundi keessan beektani. Ammoo, kan gariin keessan itti-yaaduun galmee sammuu keessanii keessa hin galfanne taha. Oromoonni biyyambaa (“diaspora“) hedduun keessan lammiiwwan Amaaraa kanneen naannolee keessan jiraatan isinitti qabuun hin oolu. Mee itti-yaadaa gaafa isin: “eessaayyi dhufte?” yookaan “eessatti dhalatte?“, jettaniin maal isiniif deebisu? Dhibba keessaa harki saddeettamni yookaan sanaa ol: “Shaggar irraayyi-kaa!” yookaan “Shaggaritti-kaa!“, jedhaniiti isinii deebisu. Shaggar magaalaa sadarkaa biyyalafaatti lakkaawamu waan taheef, nama magaalaa tahuuf, akka isaan itti-boonanitti araadoyyee tahuuf, bakka itti-dhalatan akka wanna xuraawaa wayitti achi darbachuun Finfinnee Shaggar himatu. Namni waan kana jala deemetoo qorate, Amaartonni biyyambaa jiraatan marti “Shaggaritti dhalachuu isaanii” bira gaya. Kunis gadaantummaa isa qullaa ofii gabaa keessa biddiiqu! Walbira qabuuf, yoo feetan Oromoonni eessayyuu haa dhufanii bakkuma irraa dhufan sanaa fi bakka itti-dhalatan sana itti-boonuun himatu. Takka takka oggaa isaan ganda irraa dhufan, yookaan magaalaattii bicuu wayii kan irraa dhufan san himatan, ani: “magaalaan beekaman bakka sanatti dhiyaatu maal jedhama?“, jechuunan bakka sana beekuuf dhama’a! Isaan ennasuma: “Gorii dha, Muggii dha, Boojjii Coqorsaa-ti; Yaayyoo dha, Buree dha, Aalle; Shabbee dha, Geeraa dha, Saqaa Coqorsaa-ti ; Ijaajjii dha, Shoboka, Baantuu Liibani; Gooroo Walisoo-ti, Harbuu Culullee-ti, Asgorii Bachoo-ti; Garba Gurraacha, Muka Xurii-ti, Tulluu Milkii-ti; Wanjii Gafarsaa-ti, Adaamii Tulluu-ti, Aduu Laalaa-ti; Daaroo Labuu-ti, Ejersa Gooroo-ti, Funyaan Biraa-ti; Kofale, Asaasa, Abbomsaa dha; Diinsho, Agarfa, Nageellee Meexamaa-ti; Shaakkiso, Meegga, Meettaa Gafarsaa-ti — faa jechuun dhugaa fi dhugoo jiru kana lafa kaayu.
Ani amma waraqaa kana keessatti waayee oftuulummaa, gadaantuummaa fi olaantummaa warra Amaaraa kana sababa malee, hin kaafne. Kunoo Minilikoonni bardhibbee 21-ffaa nuti Oromoonni farfannoo fi leellifannoo Minilik faashistichaa fudhachuu dinnaan, humnaa fi arraba qaban maraan nutti duulaa jiru. “Nuti dursinee Oromoota; kaleessas Oromoota; hardhas Oromoota; borus Oromoota! Jiraan keenyas Oromoota; du’aan keenyas Oromoota!”, waan jennee fi :”biyyi keenya impaayarittii isaanii, Toopphiyaa humna qawweetiin nutti fe’amte tana otoo hin taane, Oromiyaa dha!”, waan sagalee tokkoon jenneef, Minilik isaanis nuuf “goota fi jagna” otoo hin taane, “lafarraa duguugaa, harkaa fi harma muraa uummata keenyaati” waan jenneef, waraana xuraawaa fi cubbamaa isaanii “waaraana qulqulluu“, jechuun nutti labsanii jiru. Kana fudhachuu diduun keenya, biyya haadhaa-abbaa keenyaa,Oromiyaa bilisoomsuu fi walaboomsuuf qabsaawuu keenya kana: “Oromoonni gadaantummaa-dhaan faalamanii jiru“, nuun jedhu. Kanaaf, enyu akka dhibee hamaa oftuulummaa, olaantummaa figadaantuummaa jedhamu kanaan akka ofumaan of-faale itti-himuun dirqii nutti tahe.
Kutaan kun akka dheeratee isin hin nuffisiifneef, dabrees akka yeroo keessan isin jalaa hin balleessineef, as irratti dhaabataa hanga kutaa isa sadaffaa irratti walitti deebinutti mee nagaan naa bubbulaa!
* G. Lipsky: Ethiopia – Its People, Its Society, Its Culture; New Haven, 1962
============== // ==============


text:
(SQ) G/Q/Wallaggaa aanaa Jimmaa Horroo
Magaalaa Nuunnuu
Akkuma kanaan dura barraa’ee ture Koreen Qulqulleessituu Godina Qellem jedhamu kun kan liyyuu haayilii fi makkalaakayaatti huccuu korabittinneessaa itti uwwisanii ittiin ajjabamanii deeman olola ABO irratti oofuuf biyya nagaa jeequuf karoorfatanii erga dhufanii guyyaa isaan dhufanii eegalee nagaan biyya kana ni burjaaja’e ni jeeqame.Biyya nagaa qabu olola jibbisiisaa uummatni gurraan dhagahuu hin barbaanne oofuun nagaa biyyaa booressuu itti fufan.Wantootni ijoon madda walitti bu’iinsaa ta’e kan armaan gadiiti.
1.Namichi Oromiyaa irraa dhufe kun Alamaayyoo jedhama jechoota inni waa’ee ABO’f fayyadamu tuffii ABO irraa qabu agarsiisti.ABO’n humnaan waan fidu hin qabu,Namni bosona seenee jiru ijoolleedhuma keenya,a ariidhumaan bahan, namoota 13ykn 14 hin caalan jettee ergama wayyaanee lafa tuulti.kun immoo qeerroon akka inni aaruuf sababa ta’eera.
2.Liyyuu Hayiliin isaan fudhatanii dhufan magaalaa keessatti keessuma ajajaan liyyuu haayilii Addunyaa kan jedhamu jechoota safuu aadaa Oromoo keessatti hin jedhamne sagalee olkaasee jaarsa,jaartii,ijoollee utuu hin jedhin arrabsoo inni fayyadamu qeerroo fi uummaticha daran aarseera.
Utuma namittiin kun ajandaa dhugaa tokko qabattee dhufteeyyee namni arraba jara kanaaf gochaa isaanii sana ilaalee kun kashalabboota jedhee harkaa hin fudhatu.
3.Ittuma dabaluun Liyyuu haayiliin kun Waxabajjii 15/2018 galgala naannoo sa’a 2:00tti hidhannoo guutuun paatiroolii magaalaatti bobba’anii ijoollee nagaan DSTV ilaaltu olgalanii caccabsanii ijoollee mana DSTV qabdu hiyyeessa kana hojjettee daabboo bitattee bultu ofii xibsii quufanii nama Kibiruu Oljirraa Fi Takkaaliny Oljirraa jedhaman akka malee tumuun saanjaa qawweetti jiru mormatti gadidhiisee jenneen mucaan jalaa miliqe saanjaan sun garuu biradarbee girgiddaa manaa keessa bahe.
Gochaa bineensummaati.
4.Ittuma Fufuun Waxabajjii 16/2018 galgala sa’a ealfakkaataatti ijoolleetti dubbii kaasanii qeerroo Gammachuu Bantii jedhamu saanjaadhaan herkabitaarra waraanan.kana irraa kan gaafa sana uummatni dhaggadhaan ofirraa ari’ee waajjira poolisiitti naqee deebi’e.
Kana bu’uura godhachuun qeerroo fi uummatni magaalattii hedduun aariin guutamuun jara nama jeeqan kana ofirraa kaasuu qabna kan jedhuun Waxabajjii 17/2018 galgala mormii dhageessiseen waajjira dhaabaa aanichaa guutummaatti gubuun barbadeessee dookimantii diinaa achi keessa jirus barbadeesse.Ittuma fufuun waajjira nageenyaa kan jedhamtu waajjira erga uumamee shira uummata oromoorratti xaxu waan ta’eef isa cabsuun meeshaalee waraanaa achi keessa jiru keessaa guurratee dookimantii diinaa waajjiricha keessa jirus hojiin ala godheera.
Kana hundumaa kan fide ergama wayyaanee fudhatanii kan dhufan waan ta’eef erga magaalaa kana ga’aniis poolisootni oromiyaallee dabalachuun waxabajjii 18/2018 liyyuuhaayilii fi waraana 3f sadii warra duraan jiranitti dabalachuun guyyaa sa’a9:30 irraa eegalanii magaalaa Nuunnuu weeraruun guyyaadhaan mana namatti cufanii,daldalli illee dhaabbatee,qeerroon baqatee bosonatti galee utuu jiruu Guutummaa magaalattii keessa Namicha Oromiyaa irra dhufe kanaa fi poolisoota oromiyaa waliin mana namaarra deemuun uummata burjaajessaa jiru.Kun immoo ittumaa qabsoo finiinsa malee boodatti kan nama hin deebisne ta’uu beekanii warri mana nanaarra fuutanii deemtanis ta’e warri WBO barbaachaaf maallaqaan gowwoomtanii karaa itti agarsiisaa jirtan ija qeerroo fi WBO jalaa gonkumaa bahuu hin dandeessan muraasni keessan ammayyuu barameera.Kanaaf waan fiduu hin dandeenye tokkoof lubbuu kee hin gabaabsin dhiisii hojii si ilaallatu qofa hojjedhu.
Uummataan xiiqii qabachuun isunuma mataa keessan akka dhabamsiisu jala mutanii beekuu qabdu.Gochaa bineensummaa keessan kana sobdanii afaan oromoo dubbachaa ergama dhoksaa warri baattanii deemtanis jirtu irraacof hin qusattan taanaan immoo waajjirri isin itti galtanii nama darartan kun akkuma waajjira nageenyaa fi dhaabaa ta’uuf jira.Uummatichatu jilbeeffataa fi isintu jilbeeffataa walumaan ilaalla.
IUO’f
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati.


text:
Walitti Bu’iinsa Godina Sidaamaa keessatti ka’een lubbuun nama galaafatamuu gabaafame
Naannoo kibbaatti gaaffii ummanni godina Sidaamaa naannoo tahuuf kaaseen wal qabatee, Kamiisa dheengaddaa irra kaasee magaalota fi gandoota baadiyaa godinicha keessatti jeequmsi kan ka’e tahuu odeeyfannoon ni addeessa. Jeequmsa kana hordofuun walitti bu’iinsa ummataa fi humna mootummaa jiddutti uumameen lubbuun nama 21 galaafatamuu , namonnni hedduun ammoo miidhamuu fi qabeenyis barbadaa’u gabaafame.
Ka’umsi walitti bu’iinsa kanaa, hiriira Kamiisa dabre dargaggoonni Saba Sidaamaa magaalaa Hawaasaatti gaaffiin ummatni Sidaamaa waggaa dheeraaf gaafachaa jiru hatattamaan akka deebisaa argatu jechuun jalqaban yoo tahu, hiriirri wal fakkaatu Magaalota fi gandoota baadiyaa godinichaa keessatti kan itti fufe tahuus odeeyfannoon ni addeessa.
Kantiibaan Bulchiinsa Magaalaa Hawaasa Obbo Sukkaaree Shoodaa akka himetti, walitti bu’iinsa humna nageenyaa fi dargaggoota magaalichaa jiddutti kamisa dabre uumameen namni afur ajjeeffamuu fi namoonni 7 madahuu hime. Dabalataanis namoonni 150 jeequmsa kana kaasuun shakkamanii too’annaa jala oolfamuu fi yeroo ammaatti magaalattiin haala tasgabbaa’aa keessa jiraatuu ibse.
Magaalota jeequmsi keessatti ka’e jidduu Hawaasaa, Hagarasalaam, Aalataa Wondoo,Yirgaalam, Lakuu fi kanneen biroo keessatti argamu.


text:
Puumaan sanyii adurreeti. Maqaa biraa mountain lion jedhamuunis ni beekama. Sanyiiwwan adurree keessaallee, guddina qaamaatiin Leopard, Leencaa fi Jaguar’itti aanee sadarkaa afraffaa irratti argama. Addunyaa kanarra sanyiin puumaa torbatu jira. Hundi isaanii bifaan garaagarummaa qaban malee, guddina qaamaatiin walitti dhihoodha. Sanyiiwwan adurree daggala keessa jiraatan keessaallee uumamni kun daddafee namatti madaquu danda’a.
Puumaan sanyiiwwan adurree keessaa naannoo gaarrenii jiraachuu filata. Maqaa isaa Mountaion Lion jedhus kanumarraa argate. Gogaa isaa irraa rifeensa akkaan tuucha’aa fi dheeraa ta’e qaba. Kunis qabbana naannoo isaatti argamu dandamachuudhaaf isa gargaara. Halluun rifeensa isaa haala yerootti garaagarummaa qaba. Puumaan naanno qabbanaawaa jiraatan rifeensa bifa daalachaa qabu. Kanneen naannoo oowwaa jiraatan ammoo magaalaa fi halluu gara diimaa dhihaatu qaban. Miilli Puumaa kan duubaa harka isaa caala dheerinna qaba. Utaalachaafis ta’e fiigichaaf mijaawaa godhamee uumameef. Kootteen isaatis akkaan bal’aadha. Ijji isaatis gurduddaadha. Waan itti dhihaatu qofa osoo hin taane, wantootaa akkaan fagoo irratti argamins laaluu danda’a. Gurri isaatis kan ajaa’ibaati. Yeroo lafti dukkanaawee waa arguun akkaan rakkisaa ta’etti, wantoota naannoo isaa jiran dhaggeeffachuudhaan adda baafatuu isa dandeessisa.
Uumamni kun Ameerikaa Kaabaa fi Kibbaa keessatti argama. Hedduminaanis eddoowwan gaarreenii keessa qubata. Dabalataan Puumaaleen gariin naannoo bosonaa fi margaan uwwifame akkasumas naannoo gammoojjii keessattis ni argamu. Haa ta’u malee sababa manca’iinsa bosonaatiif, Puumaan heddu gara gaarreen dhedheerotti godaanaa jira.
Puumaan Solitary animals ykn ammoo bineensota kopha kophaa jiraatan keessatti ramadama. Puumaa lama walbiratti kan arginu yoo haadhoo fi ilmoo isii taate qofa. Saniin ala waggatti yeroo tokko walqunnamtii walhormaataatiif walitti dhufuu danda’u. Waan kanarraa hafeen jiruu isaa guutuu kophaa jiraata. Puumaan halkaniifi guyyaan hin daangeffamu. yeroo sooranni isa barbaachisetti Adamoof baha. Saffisini qabuu fi kotteen isaa bal’aa ta’uun ammoo, bineensota biraa adamsuudhaaf haala isaaf mijeessee jira. Kotteen isaa kun lafa dhagaatis ta’e cirracha irra haala salphaan akka socho’u isa gargaara.
Akumma duratti isinitti hime Puumaan kopha kophaa jiraata. Haa ta’u malee waggatti yeroo tokko walqunnamtii walhormaataaf walitti dhufuun isaanii hin oolamu. Yeroo walqunnamtii walhormaataa kanaaf walbarbaadan sagalee addaa dhageeysisu. Rimayni dhaltuudhaa ji’a 3f tura. Kana booda haadhoon takka haga ilmoolee jahaa dhalti. Ilmooleen isii kunniin akkuma sanyii adurree kaawwanii gaafa dhalatan ijaan hin argan. Torbaan lamaa oliifis akkasumatti turu. Ilmooleen Puumaa gaafa dhalatan gogaa irraa bifa barruu kan qaban yoo ta’u, adaduma guddataa deemaniin barrinni sun irraa badee gara halluu tokkotti deebi’a. Ilmooleen kunniin haga gaafa ji’a lama guutanitti muchuma haadhaa hodhaa jiraatu. Gaafa ji’a lama darban soorata birootis sooratuu jalqaban.
Puumaan akkauma sanyii adurree kaawwanii foon sooratuudhaan jiraata. Garuu bineensonni Puumaan daggala keessaa adamsee sooratu qaamaan xixiqqoodha. Bineensonni inni adamsee sooratu, tuqaa, Hantuuta, Simbirroota, Qurxummii fi Hilleensa. Kanaafuu garaa isaatii quufee buluudhaaf dirqamatti bineensota heddu adamsee sooratuu qaba. Waan kana ta’eef hedduminaan gara bineensonni kun baay’inaan argamanitti baqata. Puumaawwan akkaan gurguddaa ta’an beeyladota manaa, kanniin akka hoolaa, re’ee fi horis adamsanii ni sooratu.
Sanyiiwwan adurree hedduu isaanii bineensonni biroo ugganii itti hin dhihaatan. Haaluma kanaan Puumaallee uumamni yeroo inni fayyaa qabutti uggee itti dhihaatu hin jiru. Haa ta’u malee uumamni kun rakkina tokko qaba. Dhukkubsannaan ykn ammoo madoofnaan dafee hin fayyu. Sababa kanaaf, uumamni biroo kanneen akka Biir fi Yeeyyii, yeroo inni madaawu ykn dhukkubsatu haala salphaan adamsanii sooratu. Dabalataan ilmi namaatis gogaa isaatiif jecha adamsee ajjeesa. Akkusumas sababa ciramiinsa bosonaatiif eddoo jiraatu dhabee rakkataa jira.
Qabxiilee addaa uumama kanaa:
Uumamni kun Sanyiiwwan adurree gurguddoo biroo irraa waan adda ta’uun qaba. Inni duraa, akka sanyiiwwan adurree kaawwanii harquu dadhabuu isaati. Qeerransi, Cheetaafi kanneen biroo harquu kan danda’an ta’us, Puumaan garuu waan tana hin badhaafamne.
Wanti biraa ammoo miila isaa kan duubaati. Miilli isaa kan duubaa, sanyiiwwan adurree hunda irra jabaadha. Akkasumas miila isaa kan duubaa kanatti fayyadamuudhaan yeroo tokkoon hanga Meetira 6 utaaluu danda’a.
Qophii Abu Ibtisam