text:
LibreOffice 7.4 Help
The Form Controls toolbar or sub-menu contains tools that you need to create an interactive form. You can use the toolbar or sub-menu to add controls to a form in a text, drawing, spreadsheet, presentation, or HTML document, for example a button that runs a macro.
Unkaa galmee XML (XForms) too'annoowwan wal fakkaatutti fayyadamu.
Unkaa uumuf, galmee bani akkasumas unkaa too'annoowwanii dabaluu fi ibsuuf kamshaa unkaa too'annoowwanitti fayyadami Yoo barbaadde unkaa gara kuusaa deetaatti geessisuu ni dandeessa,?kuusaa deetaa manipulate gochuuf too'annoowwaniittillee fayyadamuu dandeessu
Galmee HTML keessatti unkaa uumu yoo barbaadde, deetaa interneetirraan erguu yoo barbaadde unkaatti fayyadami.
On the Form Controls toolbar, click the icon of the control that you want to add.
Then click in the document, and drag to create the control.
To create a square control, hold down the Shift key while you drag.
To add a field from the field list of a table or query to a form, drag a cell into the form. In a text document, you can also drag a column header to add a field to a form. To include a label for the field, hold down Shift when you drag a column head.+
Right-click the control and choose. A dialog opens where you can define the properties of the control.
To specify a accelerator key for a control, add a tilde (~) in front of the character in the label for the control.
Galmee tokkorraa gara galmee biraa too'annowwan harkisii kaa'i.Akkasumas galmeewwan jiddutti too'annoowwan garagalchi akkasumas maxxansi. Yeroo too'annoo galmee biraatirraa saagnu , LibreOffice madda deetaa sakatta'u, gosa qabiyyee, fi amaloota qabiyyee too'annoo akkasumas too'annoo caasaa yaayaa galmee galtee keessaa taasisa. Fakkeenyaaf, too'annoo qabeentota yaadannoo teessoorraa agarsiisuf ittifufuun qabeentota walfakkaatu erga gara galmee too'annoo gara garaa garagalchinee booda agarsiisuf. Amaloota kana fuula cancala DeetaaqaaqaAmaloota unkaa irraa arguu dandeenya .
Sajoon kun haalta filuuf qaree hantuutee jijjiira. ykn haalata kana kaka'uumsala godha. Haalata filataman too'annoo unkaa ammee filuuf gargaaru.
Masakoota unkaa too'annoowwanii ofumaa banuu/dhaamsuu
Masakaan kun amaloota sanduuqota tarree,Gabatee too'annoowwanii fi too'annoowwan biraa galchuuf nu gargaara,
KamshaaWixinee unkaa banuu danda'a.
Barruu agarsiisuf dirree uuma. Asxaawwan kun barruu duribsame qofa agarsiisuf gargaara. Galfanni dirreewwan kana keessatti hin uumaman.
Sanduuqa barruu uuma. Sanduuqni barruu dirree fayyadamaan barruu itti galchuu danda'udha. Unkaa keessatti,sanduuqota barruu deetaa mul'isa ykn naqa deetaa haaraaf ni heyyama.
Sanduuqota filannoo uuma. Sanduuqni filannoo dalagaa unkaa keessaa kakaasuf ykn kaka'uumsaluu ni heyyama.
Creates an option button. Option buttons enable the user to choose one of several options. Option buttons with the same functionality are given the same name (Name property). Normally, they are given a group box.
Creates a list box. A list box lets users select an entry from a list. If the form is linked to a database and the database connection is active, the List Box Wizard will automatically appear after the list box is inserted in the document. This wizard helps you create the list box.
Sanduuqa makaa uumaa. Sanduuqni makaan sanduuqa tarree sar-qeenxee tarree gadbuusaa wajjiin dhimmamtoonni filannoo filatanirraa. Amala dubbisqofa gara sanduuqa makaatti ramaduu dandeessa akkasumas dhimmamtoonni galfatawwan tarree keessatti argaman malee kan biroo galchuu hin danda'an. Yoo unkaan gara kuusaa deetaatti daangeffamee fi waliindhni kuusaa deetaa ka'aa ta'e, Masaka Sanduuqa Makaa n erga sanduuqa makaa galmee keessatti galee ofumaan argama.
Qabduu dhiibdu uuma. Hojiin kun taatee ibsameef ajaja , akka hantuutee cuqaasuu hojirra oolchuf gargaara.
Qabduulee kanatti barruu ykn saxatoo fayyadamuu dandeessa
Qabduu akka calaqqetti mul'atu uuma. Akka lamdhiheessa saxatoo irraa hubannetti, qabduun calaqqee qabduu "normal" wajjiin amala tokko qabu.
Dirree dhangi'ame uuma. Dirreen dhangi'ame sanduuqa barruu naqoota fi bahoota dhangi'ame ittiin ibsuu dandeenyudha, akkasumas kan gatii fayyadamne daangessuu dandeesisudha.
Dirreen dhangi'ame Amaloota too'annoo addaa (Dhangii - Too'annoofili).
Dirree guyyaa uuma. Yoo unkaan kuusaa deetaatti koronyate, gatiin guyyaa kuusaa deetaatirraa fudhatama.
If you assign the "Dropdown" property to the date field, the user can open a calendar to select a date under the date field. This also applies to a date field within a Table Control field.
Dirreewwan guyyaa haala salphatti dhimmamaa furtuulee xiyya olii fi gadiitin gulaalamuu danda'u. Qubannoo qarree irratti hundoofnee, guyyaa, ji'a, ykn waggaan furtuulee xiyyaatin dabalamuu ykn hir'ifamuu danda'u.
Dirree lakkoofsaa uuma. Yoo unkaan gara kuusaa deetaatti koronyate, gatiin lakkoofsa unkaa keessaa kuusaa deetaa irraa fudhatamuu danda'a.
Creates a frame to visually group several controls. Group boxes allow you to group option buttons in a frame.
If you insert a group frame into the document, the Group Element Wizard starts, which allows you to easily create an option group.
Note: When you drag a group box over already existing controls and then want to select a control, you have to first open the context menu of the group box and choose Arrange - Send to Back. Then select the control while pressing .
Group boxes are used only for a visual effect. A functional grouping of option fields can be made through the name definition: under the Name properties of all option fields, enter the same name in order to group them.
Dirree yeroo uuma. yoo unkaan kuusaa deetaatti koronyate, gatiin yeroo unkaadhaa kuusaa deetaatirraa fudhatama.
Dirreewwan yeroo haala salphatti dhimmamaa furtuulee xiyya olii fi gadiitin gulaalamuu danda'u. Qubannoo qarree irratti hundoofnee, sa'atii, daqiiqaa, ykn sakandii furtuulee xiyyaatin dabalamuu ykn hir'ifamuu danda'u.
Dirree maallaqaa uuma. Yoo unkaan gara kuusaa deetaatti koronyate, qabeentaan dirree maallaqa unkaa keessaa kuusaa deetaa irraa fudhatamuu danda'a.
Dirree sarxaa uuma. Dirreen sarxaa haguuggee gulaalli fi laataraalii qaba. Haguuggen gulaalli deetaa kam akka galchame tilmaama. Haguuggen laataraalii yeroo fe'iinsa unkaa qabeentota sarxaa dirree tilmaamuf gargaara.
Maaloo dirreewwan sarxaa sanii gara dhangii HTML tti alerguu hin danda'amanii hubadhaa
Creates a table control to display a database table. If you create a new table control, the Table Element Wizard appears.
Creates a Navigation bar.
The Navigation bar allows you to move through the records of a database or a database form. The controls on this Navigation bar work the same way as the controls on the default Navigation bar in LibreOffice.
Too'annoo calaqqee uuma. Calaqqe kuusaa deetaa irraa dabaluuf qofaaf fayyada. Galmee unkaa keessaa, double-click one of these controls to open the qaaqaSaxatoo sagi dialog to insert the image. There is also a context menu (not in design mode) with commands for inserting and deleting the image.
Calaqqeen kuusaa deetaa unkaa keessatti agarsiifama, akkasumas hanga mirgi too'annaa calaqqee hin ugguraminitti calaqqee haaran gara kuusaa deetaa saagamuu danda'a.garuu too'annoon akaakuu calaqqee dirree kuusaa deetaa mirkanuu qaba. Kanaafuu, dirree deetaa gara amaloota fooddaa fuula cancalaDeetaa galchaa.
Qabduu filannoo faayilii kaasuu dandeessisu uumaa.
Qabduu Sarxaa uuna.
Yoo qabduu sarxaa wardaa herreegametti dabaluu barbaadde,Geessituu Xiyya garlamee qabduu sarxaa fi man'ee jiddutti uumuf cancala fuula deetaa fayyadamuu dandeessa. Akka bu'atti, yeroo qabeentaa man'ee jijjiirre, qabeentaan qabduu sarxaa ni haaromsame.Conversely,yoo gatii qabduu sarxaa jijjiirte, Qabeentaan man'ee ni haromfama.
Kabala Maraa uuma.
Amaloota asiin gadii kabala maraaf ibsuu dandeessa
In a Calc spreadsheet, you can use the Data tab page to create a two-way link between a scrollbar and a cell.


c: text/html

text:
Ooksijiinii
Saayinsii keessatti, ooksijiiniin elementiikeemikaala yoo ta'u mallattoo kemikala O qaba; lakkoofsi atamii ooksijiinii 8. Maqaan ooksijiinii jedhamu kuni jecha Afaan Giriik lama irraa dhufe, kunis oxys - asidii fi -genēs - midhagsa jedhamaan irraa dhufee. Gara jalqabaa jaarraa 18ffa irratti, Oontuwaan Laavoziyeen(Antoine Lavoisier), maqaa ooksijiinii, burqaa lameen Afaan Giriik olitti ibsamaan irratti hunda'udhaan maqaa kana baseef. Kunis ooksijiiniin waan asidii hundumaa keessatti argaman se'eet. Ergaa suniin bodaa garuu hikaan asidii jijjiramerra. Ooksijiiniin vaalensii 2 qaba. Lafa irratti ooksijiiniin kunii elementota biraa wajjin kovalentiin yokan ionikiin walitti-qabame argama. Fakkenii kompawondoota ooksijiinii of keessaa qaban bishaan (H2O), biyyee (silica, SiO2), fi sibila dammeessa'aa (iron oxide, Fe2O3).
Ooksijiiniin diatomic (O2) ta'e kunii kutaa qilleensaa guggudo lameen keessaa tokko dha. Kunii immoo yeroo footosinteesisii(photosynthesis) biqiltootaan yoo bafamuu, bineensottaf immo aerobic respiration keessatti isaa barbaduu. Kunii immo Anaerobic organismsiif waan hamaa yoo ta'u lubbu qabatotta yeroo duraaf jiraachaa turaanin akka kosii (waste) hamaa bafamaa ture.
Ooksijiiniin triatomic (ozone, O3) ta'ee kuni raadiyeeshinii kessaan kan umamuu yoo ta'u kunis kutaa atmosferaa gubbatti umama, kunis raadiyeeshinii Altiraavaayoleetii (UV radiation) nurra dhowwuun nu qarqara.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yuunivarsiitiin Harraambee, barataa Raajii Ashannaafii barnoota digirii 3ffaaf gara Ameerikaatti imaluuf Birrii kuma 100fi kuma 50 kennuun sagantaa gaggeessuu qopheesse.
Yuunivarsiitii Saayinsiifi Teknooloojii Adaamaa irraa barana qabxii olaanaa A+ 60 fiduun kan eebbifame barataa Raajii Ashannaafii, biyya Ameerikaa Yuuniversiitii MIT jedhamutti digirii 3ffaa barachuuf carraa iskoolaarii argachuu isaa ni yaadatama.
Abbaan qabeenyaa Yuunivarsiitii Harraambee obbo Fayyisaa Araarsaafi hawaasni yuunivarsiitichaas barataa Raajii Ashannaafiif sagantaa gaggeessaa qopheessaniiru.
Hundeessaafi abbaan qabeenyaa Yuunivarsiitii Harraambee obbo Fayyisaa Araarsaa, barataa qaroo biyyaa ta’e kanaaf gaggeessaatu mala jechuun Birri kuma 100fi kuma 50 kennuun gaggeeessaniiru.
Kaayyoo Waldaan Misooma Oromiyaa dhaloota ijaaruuf qabatee hojjechaa ture ijaan arguutti gammaduu kan himan obbo Fayyisaan, barnootaafi barataa deeggaruun egeree biyyaaf kaa’a kaa’uudha; kanaafis, hunduu barachuu barattootaa tumsuu akka qabuus dhaamaniru.
Obbo Fayyisaa Araarsaa, Raajii gaggeessees biraa hin hafuu, achittis deeggaruuf qophiidhaa jedhaniiru.
Sagantaa gaggeessaa kanarratti Daarikteerri Olaanaa WMO obbo Dajanee Itichaa, WMO’n dhaloota aadaafi duudhaa Oromummaa gonfateefi saayinsii ammayyaanis addunyaarratti dorgomaa ta’an horachaa jiraachuu himuun, barataa Raajii Ashannaafiis, kanneen keessaa tokkoo jedhan.
Hawaasni hunduu manneen barnootaa bultii addaa tumsuun Raajii Ashannaafii kumaatamaan horachuuf kan gargaaru ta’uus obbo Dajaneen himaniiru.
Barataa Raajii Ashannasfiis, gaggeessaa hawaasni Yuunivarsiitii Harraambee taasisaniifiif galateeffachuun, icciitiin milkaa’ina koo gorsaa dhaga’uufi cimee hojjechuuti jedheera.
Hagayya 11, 2022
Adaamaa


text:
Lammiwwan Itiyoophiyaa, Ertraa akkasumas biyyoota Afrikaa biroo irraa lubbuu ofii olfachuuf jecha gara Sudaanti baqachuun gama gammoojjii Sahaaraatiin Gara masriitti kan qajeelan ta’u beekamaa dha.Kanneen mulka’an masrii dhaqqabuun galaana irraan lafa carraan isaanii qabe dhaqqabu.
Warri hin milkoofne immoo carraa hidhaa, galaanaan nyaatamuu fi eessa buteen dhabamuutu isaan eeggata.Imaltuu wal fakkaataaf Sudaan irraa ka’an akkuma daangaa Masirii seenanii fagoo ituu hin deemiin qabamanii mana hidhaa gammojjii sahaaraa jiru keessatti rakkataa jiran gidduudhaa dubartootaa fi kanneen ijoollee qaban akka jiran dubbatu.
“Daabboo fi bishaan nuu kennu, bishaan isaa waan gubuuf dhuguun hin danda’amu.Mana keessatti nu ittisu waan ta’eef ho’ii mana keessaa daran hamaa, dhagaa irra nu ciibsu” jedhu.Dhiroonnis mooraa sana keessatti kutaa biraa keessatti hidhamanii jiru.Biyya irraa dheessanti hanga deebifamanti hidhaa kana keessa akka turan itti himamee jira.Kan akka hamaatti dhukkubsataa jiraatan iyyu addatti gargaarsii argatan hin jiru.
Baqattonni isaan giddutii gara biyya irraa dheessanti deebifaman akka jiran dubbatu. Hidhaan kun amma iyyu itti fufee waan ta’eef birmannaa barbaanna jedhu.


text:
Prezidaantiin Chaad Prezidaant Iddriss Deby Itnoo humnootii waraanaa kanneen riphxee looltootaa waliin wal waraanaa jiran daw’ataa ituu jiranii eega ajjeefamanii booda, ilmii isaanii kan umriin 37 Jeneraal Mahamat Idriis Debi Itinoo aangoo qabatanii jiru.
kaawunsilii ce’umsaa kan waraanaa ilmii prezidaantichaa yeroo ce’umsaa baatii 18 ykn waggaa tokoof walakkaaf turu akka hoggananiif filatamuu isaanii eega beeksisee guyyaa tokko booda muudamnii isaanii har’a dhaga’ame.
Gareen Riphxee looltootaa ibsa Kibxata kaleessaa baaseen magaalaa guddoo biyyatti to’achuun ilma prezidaantichaa aangoo irra kan darbuu ta’u beeksisee jira.


text:
Sadaasa 14/2014(TOI) – Mseensota diyaasforaa kuma 6 fi 269 ta’anirraa lammiilee garee shrorkeessaa ABUT ‘n buqqa’aniif hanga ammaatti karaa onlaayiniin doolaara miiliyoona 1.1 ol sassaabamuu isaa Ejensiin Diyaasporaa Itiyoophiyaa beeksise.
Deeggarsi kun karaa ‘eyezonethiopia.com’ ta’uun isaa ibsameera.
Ejensiin Diyaasporaa Itiyoophiyaa ‘’teeknooloojii fayinaanshaalii chapa’’ waliin ta’uun torban lama dura akkuma beeksise baankiin daldala Itiyoophiyaa sarara kaffaltii idil addunyaa isaa waan mijeesseef doolaarri miiliyoona 1.1 ol sassaabamuun danda’ameera.
Ejensichi Diyaasroraa Itiyoophiyaa Itiyoophiyaanotaa fi dhalattootaa Itiyoophiyaa deeggarsicharratti hirmaatan galateeffataniiru.
Ejensichi Diyaasforaan deeggarsa taasisaa jiru cimsee akka itti fufu waamicha dhiyeessuu isaa odeeffannoon dhaabbaticharraa argame ibseera.


text:
Barataa Naahoom Dammalaash Baacaa godina wallaggaa dhiyaa magaalaa Najjoo keessa jiraata. Barataa kutaa kuadha tokkoo yoo ta’u umriin isaa kudha torba.
Yeroo dheeraaf hojii ooguuma harkaa adda addaan kokolaataa hojjachuuf yaalaa eeega turee booda barana itti milkaa’ee jira.Naahomiin ijoollummaa kaasanii kan guddisan akkoon isaa Aaddee Almaaz walda sanbat ijoolluummaa isaa kaasee raadiyoon mana keessaa ituu hin hafiin digee ilaalee deebisee waan hidhuuf dhisii jedheen dadhabe jedhu.
Naahoom Kokolaataa hojjatee jira. Baasii kanaaf isa barbaachisu maatii ofii biraa kan argate yoo ta’u hanga qarshii kuma sagaltamaa baasuu isaanii abbaan isaa Obbo Dammalaash Baacaa dubbatanii jiru.Garu ijoolleen toora irratti bobba;anii hojjachuu fedhan irratti gargaaruun bu’a qabeessa ta’u hubadheen jira jedhan.
Dargaggonni dandeetti qaban maraan irratti hojjachuu qabu jedha Naahoom.
Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Kana Cuqaasuun Dhaggeefadhaa


text:
Paartiin Dimookiraatawa Oromoo yokaan ODP fi Addi Bilisummaa Oromoo waliigaltee ammaan dura Asmaraatti tolfatan cimsuun rakkoo gidduu isaaniitti uumamu waliin furaachaa waliin hojjechuuf har’a Finfinneetti waliigalanii jiran.
Hooggantoonni paartilee lameenii: I/A Dura taa’aan ODP fi Pirezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaan fi Hayyu-dureen Adda Bilisummaa Oromoo – Obbo Daawud Ibsaa har’a ibsa waloo kennaniin, waliigaltee paartiilee lameen gidduutti Asmaraatti tolfafatan irratti hundaa’uudhaan ammaa booda waldhaggeeffachaa hojii irraa oolfama waliigaltichaa fi dantaa uummata isaaniif akka waliin hojjetan hubachiisanii jiran.
Waliigaltee kana ilaalchisuun kan har’a Finfinneetti bilbillee dubbisne, pirezidaantii itti-aantuun Oromiyaa – Aadde Xayyibaa Hasan Kaayoo, walii-galtee har’aa kana gad-dhaabuu irratti kan qooda guddaa gumaachan maanguddoota Oromoo wal-filanii dhiheenya kana gara Lixa Oromiyaatti imalanii dacha’an tahuu nuuf ibsan.
Gaaffii fi deebii guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Hojjaa tarreewwanii hantuuteen ykn karaa qaaqaan jijjiiruu dandeessa.
Kan asitti tarreewwanii fi hojjaa tarreetiif ibsame haaluma kanaan sarjaalee fi dalga sarjaatiif ni raawwata.
Bal'ina irraantotaa addaan baasaa jala tarree ammee irraa cuqaasi, qabduu hantuutee qabii turi,akkasumas hojjaa tarree jijjiiruuf ol ykn gad harkisi.
Addaan baasaa jala tarree jiru lamcuqaasuudhaan hojjaa tarree giddugaleessa filadhu.
Akka xiyyeeffannoo argattuuf tarree cuqaasi.
Baafata haallee irraantoo gara harka bitaa jiru irraa kaachisi.
Ajajoota Hojjaa fi Hojjaa tarree giddugaleessa argita. Isaan keessaa tokko filachuun qaaqa bana.


text:
Month: September 2019
Akka sawwi hin sochooneef Miila kaasee nama dhiitee hin miineef Balaa geessisee ofifiis akka hin abaaramneef Ofumaan of dararee, amaalasa isa gadheef (×2) Gadi'aamee elmaamuuf of dirqisisee Ofiis midhamee namas dararee, rakkisee Balleessa isaaf yakkaa innii uumee ballesse Gaafa gaadi'amee bare amaalasas dagaachisee Naman wal barsiisee, isas amaala tolchee Dhala lammaatas isa eggachuuf qalma isa … Continue reading Gaadii
Sangaan biyya ofiitti bookkisu, biyya ormaatti ni mar’ata. “Oduuf na qalani” jette lukkuun. Cubbuun bishaanii harka buleen nama nyaachisa. Kan nyaatee fi kan kaate waa jalaa baha. "Maali fardi ni maraatee?" jedhe waraabessi hari’ee dadhabee. "Adeemsa abbaatu oftolchaa, fuula Waaqatu nama tolcha" jedhe Jaldeessi. Afaan gaariin afaa gaarii caala. Hafaasaarra afaansaa Namni dhadhaa afaan kaa’an … Continue reading Mee Ergaan Makmaaksa kunneni maali?
Bishaan ho’aan ,bishaan qoora caal daafe gara cabbitti jijjirama Meeshan baay’ee cimaan qaama namaa kan argamuu arraba keessatti. Gondaan sa’atii 12 keessatti kan boqottu daqiiqa saddet qofa. Qabiyyeen chokoleeti keessaa jiru saree ajjeesuu danda’a. Qillensa keessa keeti uukkamsitee qabuu dhanof-ajjeesu hin dandeessu. Ciqilee kee arraba keen tuquu hin dandeessu. Booyyeen gara samii ilaaluu hin danda’u … Continue reading Waantota dinqisiisoo!
Kutaa 1 ffaa Shambal Abbabaa Biqilaa (Hagayya 7, 1932 – Onkoloolessa 25, 1973) atileetii Olompiikii maraatoonidhaan si'a lama mo'ee yoo ta'u irra caala kan ittiin addunyaarratti beekkamu bara 1960tti Olompiikii Gannaa luka duwwaa kaachudhaan medaaliyaa warqii argachuu isaatini. Yaadannoo Abbabaaf jecha istaadiyemiin Finfinnee jiru maqaa isaatin moggafameera. Abbabaa Biqilaa gaafa Hagayya 7, 1932 maatii Oromoo gosa Abbichuu ta'anirraa dhalate. Iddoon … Continue reading Abbabaa Biqilaa Eenyu? Kutaa 1 ffaa
via — siifsiin
Saba Oromoo biratti ganna keessa darbuun gara birraatti ce’uun hiika guddaa qaba. Yeroo gannaa fakkenya dukkanaa , hojiin baay’een kan itti baayyatu, keessattuu immoo qonnaan bultoonni kan baay’ee hojiin qaban yeroo kanatti. Haata’u malee yeroo rooba fi qorri sun darbee roobni cimaan sun hundi darbee, qorri akkas jabaatan sun hundi darbee yeroo miira namaa hawwatu … Continue reading Birraa!
Akka sawwi hin sochooneef Miila kaasee nama dhiitee hin miineef Balaa geessisee ofifiis akka hin abaaramneef Ofumaan of dararee, amaalasa isa gadheef (×2) Gadi'aamee elmaamuuf of dirqisisee Ofiis midhamee namas dararee, rakkisee Balleessa isaaf yakkaa innii uumee ballesse Gaafa gaadi'amee bare amaalasas dagaachisee Naman wal barsiisee, isas amaala tolchee Dhala lammaatas isa eggachuuf qalma isa … Continue reading Gaadii
Laga Awaash Laga Gibe Laga Baroo Laga Didessaa Laga Wabii Shabalee Laga Calalaq Laga Dabus Laga Muger Laga Omoo 10.Laga Aqaaqii Fi kanneen biroo lakkofne fixuu hin dandeenye heddu jiru. Kennaa uumaman badhaatuu kan taate dacheen Oromiyaa kenna ishee kunnunsuu fi haalan itti fayyadamanuun dhalootaf dabarsuun barbaachisaa dha. Maddi:- Internetii irraa,


text:
Dilbata dabre jechuun Sadaasa 7, bara 2021 jiraattonni magaalaa Fiffinnee waltajjii Masqalaatti bahuudhaan mootummaaf deggersa isaanii ibsanii jiran. Hiriiricha irratti sabaa-himaalee sadarkaa addunyaa, “gabaasaalee gama tokkoo looganii fi dogoggoroo tahan dhiheessu” ittiin jedhan balaaleffatanii jiran.
Kan mormii uummataa kana irratti dubbatan kantiibaan magaalaa Fifinnee, Adaanech Abeebee biyyoonni addunyaa gama Dhihaa Itiyoophiyaa irratti ilaalcha dogoggoraa akka qabaatan carraaqqii danda’an hunda godhanii jiru,” jedhan.


text:
Deebisaa Gabaabduu
Dhiiraafi Dhalaanis yoo manaamaan qunnamtii saalaa godhan, hukmiin isaanii haala lamaan laallama.
Tokkoffaa yoo bishaan hormaataa (Maniyyiin) irraa bahe qaama dhiqachuun dirqama. Hukmiin nama kanaa akkuma nama qunnamtii saalaa godheeti. Kan lammaffaa ammoo yoo bishaan hormaataa irraa bahuu baate dhiqannaan hin babraachisu.
Hadiisa Ummu Suleeym Gabaaste keessatti, Ummu Salamaan gama Rasuulaa (SAW) dhuftee, Yaa Rasuula Rabbii, Rabbiin haqa irraa hin qaanfatuu; intala takka hirriba keessa yoo sheeyxaanni itti taphate (yoo manaama keessa qunnamtii saalaaa goote) qaama dhiqachuun isiirratti dirqamaa?” jettee gaafatte. Rasuullis SAW “Ee yoo bishaan irraa bahe dhiqachuu qabdi” jedhaniin.
Hadiisa Aa’ishaan odeessite keessatti; Gurbaan tokko gama Rasuulaa (SAW) dhufee “Manaamaan intalaan walitti dabalame, garuu bishaan narraa hin baane, qaama dhiqachuun narratti dirqamaa?” jedhee gaafate. Rasuulli (SAW) “Yoo bishaan sirraa hin bahinii dhiqachuun sirra hin jiru” jedhaniin.
Kanaafuu yoo bishaan namarraa bahe ni dhiqatan, yoo bishaan namarraa bahuu baate ammoo hin dhiqatan jechuudha.
Sheikh Muhammad Waadoo
Namni hirribaa ka’ee jiidha qaama saalaa ofii irratti arge maal godhuu qaba?
- Yoo jiidhinni qaama saalaa ofii irratti arge bishaan hormaataa (Maniyyii) tahe qaama dhiqachuu qaba.
- Yoo jiidhinni qaama saalaa irratti arge bishaan fedhii (Maziyyii) tahe qaama dhiqachuun dirqamaa miti. garuu huccuufi qaama jiidhinni sun tuqe bishaaniin qulqulleessuu barbaachisa.
- Yoo jiidhina kana maal akka tahe wallaale hoo maal godhuu qaba waan jedhu irratti yaada adda addaatu jira.
Imaamunnawawiin akki jedhe, “Namni hirribaa ka’ee jiidhina ofirratti arge, qaama dhiqatuun isarratti dirqama. Bishaan isarraa bahe bishaan maalii akka tahe waan hin beeyneef, qaama dhiqatee of qulqulleessuu qaba” jedhe.
Mazhabni Imaamu Ahmad ammoo “namni kun yoo hirriba dura jaartii ofii wajji taphatee ykn qaama isii laalee eega fedhinnaan itti ka’ee booda rafe, bishaan irraa bahe kun Maziyyiidha. Dura waan fedhinnaa itti kaasu waan godhee rafeef, bishaan irraa bahe Maziyyiidha. Namni kun qaama dhiqachuuf hin dirqamu. Yoo osoo jaartii wajji hin taphatin ykn qaama isii laalee fedhinnaan itti hin ka’in rafee jiidhina ofirratti arge ammoo, qaama dhiqachuun dirqama” jedhe. Ibnu teymiyaanis Yaada kana deeggara.
Karaan lameenuu sirriidha. Yoo Yaada imaamu Ahmad hordoftee gaariidha. In shaa Allaah ibaadaan tee ni qeebalamti. Garuu yoo shakkii irraa of qulqulleessuu babraadde, Karaa Imaamunnawawii filadhuu qaama dhiqadhu. Shakkii irraa of qulqulleessanii ibaadaa godhuun irra filatamaadha.
Sheikh Saalah Al Munajjid


text:
Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) seenaa miseensota isaa sirriti beekaa.Kan waan gaarii hojjataan saba isaaniii biraatti kabajaan beekamuu. Worrii waan gadhee hojjataan ammoo akkasumaa gadhumaa isaanitiin beekamuu.
Obboo Ibsaa Nagawoo Xaalayaa tokkoomuu Jaarmiyoolee fi guruulee ABO mormuu Caamsaa 28, 2015 barreefamee marsaa interneetti adda addaa irratti faacaasee arginee . Itti gadinilee. Namiin tokkoomuu qabsawoota oromoo mormuu kuni ennuu akka ta’ee miseensota,deeggartoota fi akkasumaas Ummata Oromoo waa jedhuu dirqii akka ta’ee hubannee. Ibsaa Nagawoo :
ABO goodina dhihaa irratti, argamee. Filmaata irratti angoo waan dhabeefi jechaa dhaaba keessaa ganee. ABOn dhaaba Fu’udallootaatti jedhee barreeffamaan facassee. Olola dhaabarratti ofaa turee.
ganee ABO Jijjiiramatti dabalamee ture. Yeroo san dhaabichi inni keessaa gane miseensumma mulquu isaa dhaganyee ture .
hubbatama.
dandayu dirqama itti laatama ture. Amaalii abbaa waan hin dhiifneefi akkuma
bubbuluun amala jirjirachaa dhufee jaarmayaa keessa taa’ee jaarmayaa biraa
gaafatama gaafachaa ture keessattu qaama jaarmayaa kan yeroo san shanee
gumii ABO jedhamee beekamuuf akka barreessa godhan gaafachaa ture.
Erga gama Gurmuu qabsaa’ota dhufe ammalloota inni mudhisse :
Badillee asi olitti tareessinne kana akka hojjatuu osoma arginuu obsaaf turee. Obsa hoogganni isaaf godhe dagatee amma ammo maqaa GQM ABOn waraqaa intarneetti irratti faacasuu egaale. Ibsaa Nagawo gantuudha malee maqaa GQM ABO waan tokkos gochuu fi jechuu akka hin dandeenye caasaa jaarmaya keenya kan biyya keessafi biyya alaa jiran hunda beeksifinaa.
Akkasumaas dhaabota xalayaa sobaa inni itti barreesse kan beekuu qabdan Ibsaan hunda keessaniif haaraya miti. Akka nama tokkotti isin wajjin dubbachuun mirga isaati. Garuu maqaa GQM ABO tiin eennun wajjin akka dubbachuu hin dandeenya isin beeksifna.
Gurmuun Qabswwootaa ABO gaafa caamsaa 27, 2015 irraa jalaqbee Jaarmiyoolee fi Guruumalee ABO birootiin wolitti makamee waan jiruuf amma achii namiin maqaa GQM ABO tiin dubbatuu ykn barreessuu akka hinjiree namiin hundii akka beekuu jenna. Galatoomaa !!
Abdataa Shuukee, Marihachiisaa fi gaafatamaa Jila GQM ABO kan ture.
E-mail- shuketuree@yahoo.com,
Tel 017205322598,
Injifannoo Ummata Oromoofi !
Addis Abeba – Protests erupted in many towns and cities, including schools and university compounds,…
Shabboo Miidiya: Seenaa amaarsaa fii gara jabeenya isaanii. https://www.youtube.com/watch?v=MjL1acJzXgc
Gocha suukkanneessaa sirni nafxnyaa Oromoo irratti gidduu kana raawwachaa jiran balaaleffachuun Barattoonni Oromoo godina addaa…
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…


text:
Hawaahiin godina US 50n keessaa tokko. Iddoolaa guddoo Amerikaati.Garba Paasifik keessa jirtii Amerikaatti bara tokko Jappaan irraa bite.
Godinii kun akkuma teessuma lafa isaattuu ibidda lafa jalaa tokka’u volcano irra taa'a.
Fulaa ibiddii akkana lafa jalaa tokka’u namii keessa hin qubanne hedduutt jira. Gaara ibiddii lafa jalaa aaru ka irraa fagaatanii qubatanitti jira. Fakkeenna Maunaloa,Maunaloa fi Loihi fa
Fulaan amma ibidda akkanaa amma keessatti himan Malama fi naannoo Leilan fa.Ibiddii kalee lafa jalaa tokka’ee gaazii fi ibidda lafatti facaaselleen tanuma tolchee fulaa 35 gubee lafa fafalaansee bahe.Naannoo Eilani Estates jedhan keessatti lafti fulaa 12n fafallaantee
J.Babb, tohannoo teessuma lafa Amerikaatti qorataa.Bara 1955 asittu woma akkanaa kana keessatti argan.Godinii kun gaafas haga guyyaa 88 ibiddii lafa jalaa yaa’e.
Ibiddii lafa jalaa yaa’u kun yoom akka dhaabatu beekuullee baatan ammaaf namii achii baqachuutti jira.
Godinii kun lfa daawwii itti yaa’an ta Amerikaa guddoo maachanii faarsan. Midhaaguma gaarrenii,balee isii, maddoo bisaan isii, haroolee isii,maansa dotii fi gurraacha fa qaba.
Iddoolaa gugurdoo isiin qabdu 6 keessaa teesso mootummaa isii, Onoluulluutti caala.


text:
Walitti-deebisa dhiheenya Paakistaanii fi Yunaayitid Isteetis gidduutti deemaa jiruun, Paakistaan, har’a, imala dippiloomaatotaa Yunaayitid Isteetis gara biyya isheetti godhamutti daangaa ifatti hin himamiin labsitee, akkasumas, kan walii-galtee yeroo duula farra shororkeessummaa ehamtee turte – tarkaanfiilee ergamoonni Yunaayitid Isteets biyya ishee keessatti geggeessanis akka dhaabdu beeksistee jirti.
Dippiloomaatonni Paakistaan, Yunaayitid Isteets keessa kiiloo-meetira afurtama caalaa fagaatanii deemuu yoo fedhan, guyyaa shan dursanii ehama gaafachuu qaban – jechuudhaan eega Mootummaan Yunaayitid Isteetis beeksisee booda Paakistaan tarkaanfii kana fudhatte.
Ministirii Dhimma-alaa Paakistaan irraa xalayaan gara Embaasii Yunaayitid Isteets, magalaa Islaamaabaad jiruutti ergames, akkuma Yunaayitid Isteets, Paakistaanis “ehama imalaa gaafachuu” akka biyya ishee keessatti labsitu du


text:
Uffanni aadaa bifa hojiif toluutti yoo qophaa’ee akkuma uffata ka biroo guyyaa guyyaan uffatamuu danda’aa jechuun Mooyii Xilaahun ibsitee jirti. Dizaayinii uffataa baasuun ooguma kan qabdu Mooyiin uffata aadaa oromoo bifa aadaa fi ammayyaan qopheessitee Dilbata Fullee keenyaa jechuun Ebla 21 bara 2019 magaalaa Finfinnee keessatti dhiyeessuuf akka jirtu dubbatte.
Warri jalqaba uuffata aadaa Oromoo dhiyeessuu jalqaban rakkoo guddaa keessa darbaa akka turan amma garu deemsa waggootii dheeraa booda foyya’uu isaa ibsistee jirti.
Ummanni Oromoo kan ofii kabajee uffata aadaa uffachuun daran dabalaa ka jiru ta’u fi kanneen biyya alaa keessa jiraatan ituu hin hafiin gara biyyaatti nama ergachuun akka bitatan dubbatte Mooyiin.
Gara fuula duraatti warshaa huccuu dhaabuun uffata aadaa sadarkaa isaa eege omishuun fedhii biyya keessaa fi alaa guutuuf fedhi kan qabdu ta’u aaddee Mooyii Xilaahun ibsitee jirti.
Hojii Oromoon gaggeessu kan bifa garaa garaa keessatti rakkoon mudatu Isponsara dhabuu akka ta’e ibsitee jirti.
Gaaffii fi deebii gaggeeffame caqasaa.


text:
Guyyaa kaleessaa, 5-6-2015 , sa’aati 8:00 eegalee Finfinneen balaa ibiddaatin waaddamaaf sardamaa ooluun ni yaadatama. Guyyaa 11-1-2015 ammoo Hoteellii Finfinnee keessatti yeroo jalqabaatif ijaarramme #XayituHotel kan jedhamu haalumma wal fakkaatun gubateet turee. Garu, Markaatotu gubatee hoo jedhan kana tami Markaaton? Oromoodhaaf Maal taati Markaatoon? Koloneeffatamaa Oromiyaa dura Markaaton #Agamsa jedhamteet waammamti . Beekkamtis Oromoota naannoo sanirraa humnaan buqqafamaniin. Oromoonni naannoo Finfinnee turan wareegama guddaa godhanit achirraa buqqa’an malee guyyaa takka akka gabrummaaf hin gabroofamnee seenaan ragaa baha. Mee akka fakkeenyatti hoggantoota bara san wareegan akka armaan gadiitti haa ilaallu.
1.Tufaa Munaa- Hogganaa Caffee Tullamaa
2.Qajeelchaa Dooyyoo-Hagganaa Birbirsaa
3.Guddataa Araddoo-Hogganaa Teessoo
4.Soora Lomee-Hogganaa Boolee Bulbulaa
5.Axalee Jaatani-Hogganaa Kolfee
6.Jamboo Dabalee-Hogganaa Daalatti
7.Shubbuu- Hogganaa Boolee
8.Galatee A.-Hogganaa Jarsaayee
9.Abeebee Tufaa-Hagganaa Ekka
Eeggaa hoggantoota kana fixan boodaa, habashaan warri qomcee maqaawwaan naannoo sani akka armaan gadiitti jijjirtee lafa qabatte.
1.Finfinnee-Addis Ababaa
2.Agamsa-Markaatoo
3.Baddaa Ejersaa-Raas Kaasa Sefer
4.Baaroo Kormaa-Xuqur Ambassa
5.Birbirsa Gooroo-Piyaassaa
6.Caffee Aannanii- Meeksikoo
7.Calcali-Sarebet
8.Daalattii-Araat Kiiloo
9.Dildila Duree-Inxooxxoo
10.Garbii-Sangaa Taraa
11.Gullallee Badhaasoo-Qeeraa
12.Hurufa Roobi-Jaan Meedaa
13. Qarsaa-Kazaanchis
Hoo kana laalluu Oromoon Finfinnee keessaa yeroo ammaa kanatti hoomaa akka hin qabnee waan ifaaf bilisa ta’ee . Garuu, jabaannee falmannee abbaa biyyumaa keenyaa mirkaneessuu qabnaa ka’aa haa kaanu bakka jirru walitti birmannee.
#La_Lutta_Continua
Markaatoo Moo Agamsa Gubatee?
Guyyaa kaleessaa, 5-6-2015 , sa’aati 8:00 eegalee Finfinneen balaa ibiddaatin waaddamaaf sardamaa ooluun ni yaadatama. Guyyaa 11-1-2015 ammoo Hoteellii Finfinnee keessatti yeroo jalqabaatif ijaarramme #XayituHotel kan jedhamu haalumma wal fakkaatun gubateet turee. Garu, Markaatotu gubatee hoo jedhan kana tami Markaaton? Oromoodhaaf Maal taati Markaatoon? Koloneeffatamaa Oromiyaa dura Markaaton #Agamsa jedhamteet waammamti . Beekkamtis Oromoota naannoo sanirraa humnaan buqqafamaniin. Oromoonni naannoo Finfinnee turan wareegama guddaa godhanit achirraa buqqa’an malee guyyaa takka akka gabrummaaf hin gabroofamnee seenaan ragaa baha. Mee akka fakkeenyatti hoggantoota bara san wareegan akka armaan gadiitti haa ilaallu.


text:
Oromia: Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo Irraa kenname: Olola Dharaa Oomishee Facaasuu fi Ummata Shoororkeessuudhaan Umrii Bittaa isaa Dheereffachuuf Dhama’uun Mootummaa Wayyaaneetiif Aadaa Tahe. November 5, 2015Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: ABO, Development problems of Oromia, Dhaamsa ABO, malpractice and violence by the ruling TPLF to stay on and maintain the 24 years tyrannic rules, Oromo, Oromummaa OLF, The Oromo Liberation Front (OLF)
add a comment
Olola Dharaa Oomishee Facaasuu fi Ummata Shoororkeessuudhaan Umrii Bittaa isaa Dheereffachuuf Dhama’uun Mootummaa Wayyaaneetiif Aadaa Tahe.
(Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo Irraa kenname, Sadaasa 05, 2015) Mootummaan Wayyaanee olola dharaa daangaa hin qabnee fi duula shoororkeessummaa, haaressa Adda Bilisummaa Oromoo fi qabsoo bilisummaa Oromoo irratti banee jira. Humnootiin tikaa fi miidiyaan Wayyaanee akkuma amala isaanii fiilmii dharaa maqaa Adda Bilisummaa Oromoo fi qabsoo bilisummaa Oromoo xureessu oomishuuf har’as olii fi gadi kaataa jiru . Duulli maqaballeessii fi jibbisiisaan kunis waan haaraa utuu hin taane itti fufa kan ammaan duraa ti. Gama biraanis humnootiin tikaa Wayyaanee maqaa miseensota Adda Bilisummaa Oromoo fi shoororkeessitoota jedhuun wayta ammaa ilmaan Oromoo nagaa biyya keessaa fi biyyoota ollaatii ukkaamsanii garii mana hidhaatti guuruu, kaan immoo ajjeesuu fi gara dabarsuun muddama uumuuf asii fi achi fiigaa jiru. Kijibni Wayyaanotaa fi fakkaattotni isaanii ABO fi walii gala qabsoo Oromoo irratti tarrisan: ABOn dhiphoo dha, shoororkeessituu dha, hooggannni ABO nama ajjeesa, nama qala, ABOn ergamaa alagaa ti, qabsoon Oromoo ummatoota kaan balleessuuf adeema, …kkf. kan jedhu olola hundee hin qabne dha. Olola fokkisaa gantoota sabaa fedhii dhuunfaa guuttachuuf jecha dantaa saba ofii balaa irra buusuuf luffisan keessaan oofuudhaan tokkummaa ummata Oromoo diiguu fi qabsoo bilisummaa Oromoo balleessuuf bara baraan dhama’u. Miidiyaa of harkaa qaban kan akka Dhaabbata Raadiyoo fi Televiziona Itoophiyaa, gaazexoota mootummaa, raadiyoo Faanaa, marsariitii isaanii kan akka Ayigaa Forum, Tigraay Online, Waarkaa, mana pal talk, akkasumas Youtube Gadaa TV fi kan kana fakkaatutti gargaaramanii sum’ii diinummaa isaanii Oromootti facaasuuf aaragalfii dhabaa jiru. Akeekni olola Wayyaanee inni guddaan bara baraan ummata Oromoo gandaa fi gosaan wal irratti kakaasee tokkummaa isaa laaffisuu fi qabsoo bilisummaa Oromoo dadhabsiisuu akka tahe amma kan hin hubanne jira hin fakkatu. Fedhiin isaa duula qorqalbii ummata Oromoo irratti oofuudhaan akka ummatichi boquu gadi qabatee sirna saamichaa fi hacuuccaa isaa ameen jedhee jalatti bulu taasisuuf ummaticha shoororkeessuu dha. Shoororkaa uumee ittiin ummata sodaachisa, doorsisa. Addatti ammoo yeroo ammaa ummatni Oromo Wayyaanee irratti tokkummaa isaa jabeeffatee sochii cimaa bifa gara garaatiin gochaa jiru irraa rifaatuu guddaa keessa waan seeneef olola kana haaromfate. Kana malees ummata Oromoo fi ummatoota cunqurfamoo empaayerattii keessa jiran kan biroo gidduutti shakkii uumuun akka waliif hin tumsine taasisuuf tattaafata. Mootummaan farra ummataa kun shakkii fi sodaa ummattoota gidduutti uumuun imaammata qoqqooodanii bituu akka hordofu ifaa dha. Ummatoota cunqurfamoo walitti diree dhiiga wal dhangalaasisaa ofii nagaadhaan giddduutti jiraachuun imaammata Wayyaanee dhaabbataa dha. Mootummaan Wayyaanee duula ololaa Adda Bilisummaa Oromoo fi qabsoo bilisummaa Oromoo irratti oofutti dabalee, maqaa miseensota ABO, shoororkeessitoota fi kkf. itti maxxansuun lammiiwwan Oromoo mana hidhaatti guura. Lammiiwwan Oromoo nagaa mana hidhaa keessatti dararee beelaa fi dhukkubaan akka du’an taasisa. Mootummaa nama ajjeesee qaanii tokko malee “of ajjeese.” jedhu dha. Namoota miseensota Adda Bilisummaa Oromoo ti jedhu shoororkeessummaan yakkee mana murtii!
federaalaa ofii itti ajajutti dhiheessee murtii jal’aa itti dabarsa. Sababa Bilisummaa Saba ofiif falmatan qofaaf yakka tokkoon maleetti hidhaa umrii guutuu fi du’aan adabuun mootummaa dabaa fi cubbuu guddaa ummata Oromoo fi kanneen biroo irrattis raawwataa jiruu dha. Mootummaan Wayyaanee, shoororkeessaan Sabboontota Oromoo mirga Oromoof falman bak ka argamanitti akka ajjeefaman maqaa isaanii tarrisee facaasaa akka jirus ragaa waliin ifa bahee jira. Duula Oromoo bara baraan shoororkeessuu bal’inaan itti fufee jira. Kana malees humnooti in tikaa Wayyaanee baqattoota Oromoo sirna isaa jalaa baqatanii biyya ollaa keessa jiraatan ad amsanii ukkaamsuu fi ukkaamsisuu irratti argamu. Obbo Dabbasaa Guyyoo Saafarroo, jaarsi umriin waggaa 80, Fulbaana 27, 2015 Naayiroobii keessaa ukkaamsamanii hanga ammaa achi buuteen isaanii hin baramne. Akkasumas baqattootni Oromoo maqaan tarrifame garii wal ta’iinsa humnoota tikaa Wayyaanee fi poolisoota Keeniyaatiin Naayiroobii fi bakkoota birootii guuramanii maqaa gooltummaatiin mana hidhaa biyya ormaa keessatti dararamaa jiru. Akka kanaan dalagaan gooltummaa mootummaa Wayyaaneetiin raawwatamu daangaa biyyaa fi biy yoota ollaa irra utaalee sadarkaa idiladdunyaatti tarkaanfateera. Wayyaaneen soba ija baasee fi olola dharaa oofuudhaan umrii bittaa ofii dheereffachuuf dhama’a. Soba tarrisuun, soba dhugaa fakkeessuu fi ummatoota gidduutti shakkii fi sodaa uumuun aangoo irra of tursuuf tattaafata. Kun tooftaa dhaabbataa fi dulloomaa murni kun kana tu na baasa, kana malee jiraachuu hin danda’u jedhee waggoota digadamii afuriif itti gar gaarame; ittis gargaaramaa jira. Olola dharaa oofuu mala jireenyaa taasifate. Murni aangoo dhuunfatee deggersa ummataa hin qabnee fi yeroo hunda bir’ataa jiraatu kun, fuula duras hanga gaafa aangoo irraa darbamuutti shira akkasii dalaguu irraa if duuba hin deebi’u. Umrii bittaa ofii dheereffachuuf olola diiggaa fi sum’aawaa oomishee ummata keessa facaasuun shakkii fi afanfaajja’iinsa uumuu irraa hin dhaabbatu. Mootummaa deggersa ummataa fi hundee hin qab ne humnaa fi ololaan biyya bulchuuf tattaafatu dha. Wayta amma Addi Bilisummaa Ummata Tigraay wal dhabbii of keessatti qabuu fi beela dabalatee rakkoolee hawaasummaa adda addaa ummatoota empaayerattii hudhanii qaban dhok suuf oduu fi fiilmii sobaa oomishee ilaalcha ummataa gara dabarsuuf abbala. Kana malees dhi hee bari’u mootummaa fi ummata biyya ollaa irratti olola jibbaa facaasuun ilaalcha ummatoota Itoophiyaa keessa jiranii gara dabarsuun bara bittaa isaa dheereffachuu barbaada. Hunda caalaa immoo, Adda Bilisummaa Oromoo dabalatee Tumsi Bilisummaa fi Dimokraasii Ummatootaa dhaabotni ummatoota cunqurfamoo shan dhiheenya ijaaran mootummaa Wayyaanee yaaddoo keessa buusee jira. Kanaaf waan qabatuu fi gadi dhiisu isa wallaalchisee akka saree maraatuu olii fi gadi kaachuun, keessaahuu, ummata Oromoo unkuruu irratti fuulleffate. Adda Bili summaa Oromoo fi ummata Oromoo irratti olola dharaa kan maqaballeessii oofee bulguu fakkeessuudhaan ummatoota biroo fi hawaasa addunyaa duratti dhiheessuuf tattaafata. Haa ta’u malee ummata Oromoos ta’e ummatootni cunqurfamoon empaayerattii keessa jiran olola dharaa fi tooftaa dulloomaa Wayyaanee kanaaf gurra kennaa hin jiran. Ummatootni em paayerattii Mootummaan Wayyaanee mootummaa ummata sobuu fi sobaan jiraatu ta’uu erga itti dammaqanii tureera. Mootummaa osoo ummatni beela’uu quufatu jira, dinagdee biyyaa da chaadhaan guddisnee jirra jedhuu fi kijibaan jiraatu ta’uu hundatu beeka. Mootummaa mirga dhala namaa gara jabinaan dhiitaa, bilisummaa namtokkee fi sabaa irra ejjetaa sirna dimokraasiin ijaaree na faarsaa, jedhee ija dhiibee ummatoota nin bulcha jedhuu fi hawaasa
addunyaa sobu dha. Haa ta’uu yeroon isaa yeroo itti ummatatti hurrii maranii bulchuun dan da’amu miti. Yeroo itti dammaqiinsi ummataa fi guddinni teknooloojii beeksisaas guddate ak kasii keessa miidiyaadhaan uummata sobuu yaaluun of gowoomsuu dha. Akkasumas umma tootni empaayerattii, keessaahuu, ummatni Oromoo har’a ololaa fi tarkaanfii shoororkeessum maa mootummaa Wayyaanee fi lukkeelee isaaf jilbeenfataa hin jiran. Hidhaa fi ajjeechaan qab soo keenya hin dhaabu, warri har’a karaa baay’ee nutti duulaa jiran boru karaa itti dhugaa fi ol’aantummaa ummataa jalaa bahan tokko illee hin qabaatan jechuudhaan hamilee fi muran noodhaan diina hanga funyaaniitti hidhate dura dhabbataa jiru. Dhuma irratti injifannoon kan ummataa akka ta’us shakkiin hin jiru.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo Sadaasa 05, 2015


text:
Finfinnee – Hojjattootni Warshaa Biiraa Meettaa Abboo lakkoofsa isaani hin beekamne, warshaa keessaa meeshaalee adda addaa hatuun shakkaman hidhamuu Gaazexaan Kaappitaal gabaaseera.
Warshaan Naannoo Oromiyaa, Magaalaa Sabbataatti argamu kun gurguramee dhaabbata BGI jala erga galee booda meeshaaleen hedduun dhabamaa jiraachu barameera. Gaazexaan Kaappitaal akka gabaaseetti, hojjattootni hanna kanaan shakkaman to’annoo jala oolfamu jalqabeera.
Bittaan warshaa hojjattoota 500 ol qabu kun torban lama dura Abbaa Taayitaa Dorgommii fi Eegumsa Fayyadamtoota Gabaa Itoophiyaatin erga raggaasifame booda guutumaa guutuun dhaabbata BGI Ethiopia jala galeera.
Adeemsa bittaa ilaalchisee marii dhaabbileen lamaan giddu ture gara waggaa tokkoof turuus, adeemsicha irratti garuu bulchiinsi warshaa Meettaa Abboo bittaan eeyyamamuun dura warshicha gadhiisanii bahaniiru. Kunis hojjattoota dhaabbatichatti shakkii uumeera. Haalli kunis yeroo dhaabbatichi waa’ee ce’umsa jiru fi waa’ee bulchiinsa haaraa ilaalchisee callisuun isaa shakkiin hojjattootaa daran akka guddatu taasiseera.
Warshichi kaappitaala gara birrii biiliyoona 11 ta’u kan qabu yoo ta’u, sababa rakkoo diinagdee yeroo ammaa kana isa mudateen gatii gadi aanaan gurgurame. AS


text:
Muharramaat-(Dubartoota Fuudhun Haraama ta’an)-kutaa-2ffaa
Dabalata dubbisi
Kutaa darbe keessatti dubartoota fuudhun haraama ta’an bakka gurguddaa lamatti qoonne turre. Isaanis; yeroo hundaa fuudhun haraama kan ta’anii fi yeroo muraasaaf (murtaa’aaf) haraamaa kan ta’aniidha. Yeroo hundaa fuudhun haraama kan ta’an hariiroo isaanii irratti hundaa’un bakka saditti ramadamu. Isaaniis, dhiigan haraama kan ta’an, hoosisuun haraama kan ta’anii fi soddummaan haraama kan ta’an. Lamaan jalqabaa waan ilaallef har’a In sha Allah soddummaa fi yeroo muraasaf haraamaa kan ta’an ilaalla.
Jireenya tana keessatti lubbuu qabeenyin yommuu cimdiin walitti dhufan wal horu. Osoo cimdiin kuni jiraachu baate silaa wal hormaanni hin adeemsifamu ture. Dhalli namaa uumamtoota biroo irraa adda ta’uun karaa kabajamaa fi jaallatamaa ta’een akka wal horan Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) seera ka’e. Kuni kan agarsiisu kabaja Rabbiin ilma namaatiif kenneedha. Akka horii walitti dhufuun akkuma argan hin ta’an. Karaan seera-qabeessa isaan walitti dhufan karaa gaa’ilaatin. Jechoonni gaa’ila, fuudhaa heeruma, nikaah fi kkf yommuu gurra irra bu’an, dargaggoonni fi shamarran ni mirqaanu. Sababni isaas, fedhii uumamaa keessa isaanii jiru karaa ittiin guuttataniidha. Gaa’illi seera mataa ofii qaba. Akkanumatti lafa olka’anii kan itti deemanii miti. In sha Allah, mata duree gaa’ila Islaamaa jedhu jalatti, hiikni gaa’ilaa, nikaha, aqd, murtii fi seerri isaa maal akka ta’an kan ilaallu ta’a. Hanga xumuraatti akka waliin turru fi barnoota guddaa irraa argannu abdii qabna.
Dabalata dubbisi


text:
4 thoughts on “Take Action”
-
Kaane kahaa jedhaa qeerroo godinaa boraana
-
“DHUGAAN NI MO’A” Dhugaan ni mo’a murtoo Waaqaati, Golgamee hin hafu akka biiftuuti, Diinni, galtuu fi jaleen ofii dhamaati. Yaa hammeessituu ergamtuu diinaa, Hamattuu kan arrabi samaa, Funaantuu hambaa kan mana gumaa. Yaa lephee salphoo kan arraba ashufee, Afaan kee dhugaa hin baasu gurri namaa si nuffee, Miira namaa hin qabdu uumama akka saree. Dhugaarra teessee kijiba lallabda, Saalfii silaa hin beektu kijibdee nyaatta, Dhiiga dhangalaasistee irmii liqimsita. Soba dhaadheessita haqa jalistee, Lammii gurgurta foonkee nyaattee, Oromoo boosista ilmaansaa ajjeesistee. Waa liqimsuuf afaankee bantee, Oromoo kennita du’atti dabarsitee, Bineensa nama nyaatutth dhiiga namaa dhugee. Nama of seeyita garuu ati balfaadha, Oromoo ajjeesista ittiin mindaa nyaatta, Garaakee guuttannaan siif kaayyoon kanuma. Ilmaan Oromoo kichuu dhiigni dhangala’ee, Lafeensaanii daakamee lubbuun karaatti hafee, Ni hafa hin se’in ni farada ka’ee, Gumaansaanii ni baasama siin lafarraa haxaawee, Dhugaan ni mo’a owwaala diigee ka’ee.!!! I.U.O. TIIF!!!
-
Abiy uummata oromoo fi qeerroon namni isaan degeruu hin jiruu jedhee ofii gubatanii baduu barataa him jiruu koroonaan gadi hin baasuu,abjuu qoosaa qoosuu ,tuffii fi ciiga’uu yoona gaeera.kanaafuu irreech milana kan haloo bakkaa teessoo isaa waan ta’eef walumaa galatti kan milkii haa ta’uu.
Galatooma
-
Duraan dursee nagaa koo qeerroo/rreef haa ga’uu.Injifannooleen argama jiran kanneen akka fifinneeti hiriira gochuu, qabsoo keeddaa fi alaa biltsiginnaa ,abiy ykn abba giddi afaan qsbachisaa jira.Qalbitti waan deebi’an hin fakkatuu. Barataa waamuus sodachaa jira. Bittaa seera qabeessi ammaa dhufuutti diddaan hatattamaan cimee itti fufuu qaba.
Galatoma


text:
Paartiin mormituu Tigraay keessa sosso’u kan Saalsaay Weyyaanee Tigraay jedhamuu ibsa kaleessa kenneen Hagaya 23 bara 2102 geggeessamuuf kan ture filannoon biyyoolessaa yeroon isaa akka dheereffamuuf ibsa boordiin filannoo baase hin fudhannu jedhee jira. Paartichi mootummaan biyya bulchuu filannoon utuu hin geggeessamin itti fufuu heera biyyaa cabsuu qofaa utuu hin taane mirga sabaa fi sablammoonni hiree ofii murteeffachuu kan cabsuu fi seera federaalizimii walitti isaan fidu illee kan addaan kutu jedha ibsi sun.
Ibsichi itti dabaluu dhaan boordiin filannoos faallaa seeraa kan ta’eef aangoo isaaf hin kennaminiin yeroo filannoo dheeressuu hin danda’u jedha. Mootummaan biyyattii heera irratti hundaa’uun filatame yeroo waggoota shanii qofaa kan qabuu fi kana immoo boordiin filannoo dheeressuu hin danda’u jedhee jira jedha Mulugeta Atsbeha Meqelee irraa.


text:
Waldaan Qorannoo Oromoo, (Institute of Oromo Studies(OSA)n bara 1986 hayyoota Oromoo akka Prof Muhammad Hasan fa’aan ijaarame.Kaayyoon waldaa kanaa dhimma hawaasummaa, siyaasaa, dinagdee, seenaa, fayyaa, aadaa Oromoo irratti qorannoo gaggeessuudhaan kaayyoon saba Oromoo galmaan akka ga’u taasisuudha. Bara 1992 irraa eegalee bu’aa qorannoo isaati bifa barruleen (Journal of Oromo Studies), qopheessee ummataaf dhiheessa jira.
Ijaaramuun waldaa kanaa qaama qabsoo bilisumnaa Oromoo yoo ta’u; dhiibbaa jaarmayni Institute of Ethiopian Studies (IES) beekkumsa Oromoo fi Oromummaa irratti geesse haala qindaawaa ta’een faccisuuf, bu’uura Oromumma beekkumsa irratti ijaaruuf, Oromoonis akka sabaa yaada ofii, madda beekkumsa ofii akka qabu agarsiisuu fi beekkumsa isaa fayyadamee akka bilisoomu gargarufi jaarame. Gama kaaniin IES hayyoota habashaa sirna qeenxee Itoopiyaa olaantummaa Amaaraa irratti ijaaramte yaadaaf beekkomsan utubuufi ijaarame.
OSAn baroota jalqaba ijaarame keessatti samuu Oromootaa gabrummaa jalaa bilisoomsuuf, Hamilee sabaa cabe olqabuuf, Oromummaa laaffatte deebisee ijaaruuf gahee guddaa taphatee jira. Baroota jalqabaa sanitti yaadni inni burqisiisufi qorannoon dhiyaatanis haaraa fi yeroo sanitti jijjirama warraqaa kan fidan turan.Gumaacha kanaafis Oromoo biraa galata qabu.
Haata’u malee baroota as a’anaa kana jaarmayni kuni amala warra IES san kan dhaale fakkaata. Guddinaa fi tarkaanfii yaada haaraa burqisiisuu, qorannoowaniifi yaada furmaataa guddina sadarkaa dammaqina Oromoo madaalu burqisiisuu dadhabee jira.Yaadni waldaa san keessatti alanfatamu kanuma wagoota 30n dura ittiin ija banateedha. Walumaa galatti madda yaada haaraa fi qaraa ta’uu hin dandeenne. Kuni hedduu nama yaachisa.
Kana males akka jaarmaya hayyootaatti waltajjii yaadonni walfaallessan irratti dhiyaatanii, walfalmanii kan wayyaa ta’e itti filatamu ta’uu dadhabeera. Bu’uura kanas kan tiksu namoota yada faallaa fi waan baratameen ala yaada haaraa qaban waltajjii irraa ittisuuni. Sababaa kanaan OSAn geengoo beekkomsaa dhiphacha deemee ta’eera. Garaagarummaa yaadaa sodaacha ifnana beekumsa baldhisuun hin danda’amu. Wanti dhiyeenya kana Obbo Jawar Mohammed irrati ta’es calaqqee dullomuu yaadaa OSA kan muldhisu natti fakkaata.
Jaarmayni Oromoo garaagarummaa yaadaa sodaachaa, namni tokko yoo irratti dhiyaatee yaada ibsate waldhabdeetu ka’a, diigamuu danda’a jedhamee sodaatamaa akkamitti burqaa yaada Oromoo hunda bilisoomsuu, qaroo Oromoof ifnana garsiisu ta’uu danda’aa? OSAn yaadan dulloomeera. Yoo burqaa ifnana beekkomsa Oromoo bilisoomsu ta’uu barbaade, haaromsa bu’uuraa barbaada.
Horaa Bula
Haagayaa 1, 2022


text:
LibreOffice 7.4 Help
Tokkoon tokkoon sadallaa "bitaa" fi "mirga" fayyadamuun qindeessu ni dandeessa, garuu addaan fageenyi sadallaa gidduu jiru dhabbata hin ta'u sababni isaa yaada waligalaatti wali galu waan ta'ef. Kanaan ala, karaan sadallaan addaan fageenyi isaan gidduu dhabbata ta'e itti agarsiifamu jira. Kana fiixan baasuf, Sadallaa baratamoo fuuldura "\" (haxaarroo) qubachiisi. Sadallaan kun amma akkuma mallattoolekami kabirooti akkasumaas hiriirri isaani akkuma mallattoo kabirooti
left lbrace x right none
size *2 langle x rangle
size *2 { \langle x \rangle }


text:
(Ibsa ABO)
Ummatni Oromoo Ayyaana uumaa isaaf galata itti galchu wagga waggaan Oromiyaa keessatti kabaja. Ayyaanni kun addatti ammoo lammiilee Oromoo Oromiyaa mara keessaa walitti dhufuun Har-Sadee Bishooftuutti kabajamu isa ol aanaa dha. Irreecha wagga waggaan kabajamu kana mootummaan Wayyaanee/TPLF danda’ame hanqisuuf dadhabame ammoo karaa jalee isaa OPDO, tikoota siivilii uffatanii fi humna waraanaan hanqisuuf karoora itti baafatuun yeroo dheeraaf sosso’aa akka ture ni yaadatama.
Ayyaana Irreeffannaa kana waltajjii siyaasaa mootummaa farra-ummatootaa godhatuun fedhii siyaasaa ofii ittiin guuttatuufis, deggertoota mootummaa gandoota Oromiyaa keessaa Har-Sadeetti akka argaman gochuu, akkasumas, bakka Irreeffannaatti baandii muuziqaa qopheessuu fi jalbultii ayyaana kanaa fiigichoo gosa adda addaa qopheessuun fuula mootummaa ittiin miidhagsuuf maallaqni irratti dhangalaafame hedduu dha. Kana malees ummatni Oromoo Ayyaana Irreechaa irratti baay’inaan akka hin argamneef karaa cufuutti dabalee geejjibni akka hin sossoone taasifamuun ummata jalaa dhokataa miti. Kanneen hundi Ayyaana Irreechaa tohannoo mootummaa jala galchuuf yaadamee hojjataman.
Ummatni Oromoo gochaa diinaa kana jabinaan dura dhaabbatuun Har –Sadeen bakka uumaa itti galateeffatan malee waltajjii siyaasaa mootummaa itti faarsan ykn eebbisan akka hin tahiin hubachiisuun, mootummaan gochaa kana irraa akka dhaabbatu hubachiisaa fi yaadachiisaa ture. Haa tahu malee mootummaan humnatti amanu kun akkuma bare humnaan to’achuun waltajjii ofii godhatuuf yaalii godheen mormii dhalateen ummata meesha maleeyyii ayyaana kabajataa jiru irratti boombii harkaa darbatuun lubbuu gaaga’ee, waraana lafoo fi helikooptara waraanaan marsee dhukaasa baneen lammiilee fayyaaleyyii Oromoo dhibbaa ol ajjeesuu dhaan diinummaa isaa caalaatti ifa godhee jira. Guyyaan kun Oromoof Sanbata Gurraacha seenaa keessatti hin dagatamne tahee jira.
Kanneen aadaa fi safuu ummataaf kabajaa hin qabne ajjechaa jumlaa fi tarkaanfii sanyii duguggii kana kan rawwatan bakka Irreeffannaatti tahuun ammoo mootummaan kun Ayyaana ummata Oromoof kan kabajaa hin qabne tahuu kan durii caalaa mirkaneesse. Waan taheef tarkaanfii diinummaa kana ABOn gadi jabeessee balaaleffata.
Hawaasni addunyaa, nagaa jaallattootni, dhabbattootni mirga namoomaa gochaa gara jabinaa fi faashistummaa mootummaa Wayyaanee kana akka balaaleffatan ABOn jabeessee gaafata. Addatti ammoo mootummootni mootummaa kanaaf waahela tahan ajjechaan jumlaa haa gahu jechuun callisa isaanii irra aanuun tarkaanfii barbaachisuu fi quubsaa yeroon itti fudhatan amma tahuu irra deebi’ee yaadachiisa.
Ummatni Oromoo mootummaa Wayyaanee ummatoota hunda irratti roorrisaa jiru kun akka gatiittii ummatoota irraa bu’uuf qabsoo gaggeessuun durummaan kaafama. Qabsoo ummatni Oromoo itti jiru fakkeenya godhatuun kan qabsoo mirgaa fi eenyummaa kaasuun falmaa seenanis hedduu dha. Ummatootni qabsoo eenyummaa fi mirgaatti jiran martis gochaa kana akka balaaleffatanii fi qabsoo mirgaa fi dimokraasii ummatni Oromoo itti jiru cinaa hiriiruu fi wal tumsuun falmaa isaanii akka finiinsan ABOn gaafata.
Tarkaanfiin fashistummaa guyyaa har’aa Onkoloolessa 2, 2016 ummata Oromoo irratti fudhatame hariiroon mootummaa Wayyaanee fi ummata Oromoo gidduu kan diinummaa tahuu waan daran caalaatti mirkaneesseef, ummatni Oromoo mootummaa kana irraa ajjeechaa fi hidhaa, xiqqeenyaa fi salphina malee kan argatu homaatuu akka hin jirre hubatee, qabsoo bilisummaa itti jiru bifa hundaan akka finiinsu ABOn dhaamsa dabarsa.
Dhaabotni bilisummaa fi mirga waliigalaaf qabsaawan hundi fi ummatootni marti akka qabsoo hadhaawaa kana finiinsanii umrii mootummaa fashistii kana gabaabsuu irratti akka fuulleeffatan waamicha keenya dabarsina.
Sanbatni kun Oromoof Sanbata Gurraacha Seenaan hin dagatamne dha.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Onkoloolessa 2, 2016
ከመቶ በላይ የኦሮሞ ዜጎች ደም በጠላት እርምጃ ፈስሶበት የታወከው ታላቁ የኦሮሞ ባህል፡ ኢሬቻ፡ ለኦሮሞ ጥቁር ሰንበት ሆኗል
(የኦነግ መግለጫ)
የኦሮሞ ህዝብ ለፈጣሪው ምስጋና የሚያቀርብበትን በዓል በየዓመቱ በኦሮሚያ ውስጥ ያከብራል። በተለይ ደግሞ ከመላው ኦሮሚያ ቢሾፍቱ ሀር-ሰዴ ላይ በሚሰባሰቡት የኦሮሞ ዜጎች የሚከበረው በዓል ታላቁ ነው። የወያኔ/ሕወሃት መንግስት ይህንን ዓመታዊ በዓል ከተቻለለት እንዳይከበር ለማድረግ ካልቻለ ደግሞ በጀሌው ኦፒዲኦ፣ ሲቪል ልብስ በለበሱ የደህንነት ሃይሎቹና በጦር ሃይሉ ኣማካይነት ለማደናቀፍ እቅድ በማውጣት ለረዥም ጊዜ ሲንቀሳቀስ እንደነበር ይታወሳል።
የኢሬፈና በዓል የሚከበርበትን መድረክ የህዝቦች ጠላት የሆነው መንግስት ለፖለቲካ መደስኮሪያነት ለመጠቀም የስርዓቱን ደጋፊዎች ከኦሮሚያ ቀበሌዎች በሀር-ሰዴ ላይ እንዲገኙ በማድረግ፣ በኢሬፈና ቦታ ላይ የሙዚቃ ባንድ በማዘጋጀትና በበዓሉ ዋዜማ በተለያዩ ርቀቶች የሩጫ ውድድር በማዘጋጀት የመንግስትን ገጽታ ለማሳመር ከፍተኛ ገንዘብ ኣፍስሶበታል። ከዚህም በተጨማሪ የኦሮሞ ህዝብ በኢሬቻ በዓል ላይ በብዛት እንዳይገኝ መንገድ መዝጋትን ጨምሮ የመጓጓዣ ኣገልግሎትን በማቋረጥ ህዝቡን እንዳይንቀሳቀስ ማድረጉ የተሰወረ ኣይደለም። ይህ ሁሉ የኢሬቻ በዓልን በመንግስት ቁጥጥር ስር ለማስገባት ታስቦ የተሰራ ደባ ነው።
የኦሮሞ ህዝብ ይህንን የጠላት ድርጊት በቆራጥነት በመጋፈጥ ሀር-ሰዴ ፈጣሪን የሚያመሰግኑበት ቦታ እንጂ መንግስት የሚወደስብት የፖለቲካ መድረክ እንዳልሆነ በማስገንዘብ መንግስት ከዚህ ድርጊቱ እንዲታቀብ ሲያሳስብ ቆይቷል። ይሁን እንጂ ይህ በሃይል የሚያምነው ኣምባገነኑ መንግስት እንደልማዱ በሃይል በመቆጣጠር ኢሬቻን የራሱ መድረክ ለማድረግ ባደረገው ጥረት በተፈጠረ ተቃውሞ በዓሉን እያከበረ ባለው መሳሪያ-ኣልባ ህዝብ ላይ የእጅ ቦምብ በመወርወር፣ በእግረኛ ጦርና በጦር ሄሊኮፕተር ከብቦ በከፈተው ተኩስ ከኣንድ መቶ በላይ የሚሆኑ ንጹሃን የኦሮሞ ዜጎችን በመግደል ጠላትነቱን ይበልጥ ኣረጋግጧል። ይህ ዕለት ለኦሮሞ በታሪክ የማይረሳ ጥቁር ሰንበት ሆኗል።
ለህዝብ ባህልና ወግ ክብር የሌላቸው ይህንን የጅምላ ግድያና የዘር-ማጥፋት እርምጃ የፈጸሙት በኢሬፈና ቦታ መሆኑ ደግሞ ይህ መንግስት ለኦሮሞ ህዝብ በዓል ክብር የሌለው መሆኑን ይበልጥ ኣስመሰክሯል። ስለሆነም የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ይህንን ጠላታዊ እርምጃ በጥብቅ ያወግዛል።
የዓለም ማህበርሰብ፣ ሰላም ወዳዶች፣ የሰብዓዊ መብት ተቋማት ይህንን ኣረመኔያዊና ፋሽስታዊ የወያኔ መንግስት እርምጃ እንዲያወግዙ ኦነግ ኣጥብቆ ይጠይቃል። በተለይ ደግሞ ለዚህ መንግስት ኣጋር የሆኑ መንግስታት የጅምላ ግድያ ይብቃ በማለት ዝምታቸውን በመስበር ኣስፈላጊውንና ኣጥጋቢ እርምጃ የሚወስዱበት ጊዜ ኣሁን መሆኑን በድጋሚ ያሳስባል።
የኦሮሞ ህዝብ በሁሉም የሃገሪቷ ህዝቦች ላይ ጭቆና እየፈጸመ ያለው የወያኔ መንግስት ከህዝቦች ጫንቃ ላይ እንዲወገድ ትግል በመካሄድ በግንባር ቀደምትነት ይጠቀሳል። የኦሮሞ ህዝብ እያካሄደ ያለውን ትግል እንደኣብነት በመውሰድ ለመብቶቻቸውና ለማንነታቸው ወደ ፍልሚያ የገቡትም በርካቶች ናቸው። ለመብታቸውና ለማንነታቸው በመታገል ላይ ያሉት ሁሉም ህዝቦችም ይህንን ኣረመኔያዊ የዘር-ማጥፋት ድርጊት እንዲያወግዙና የኦሮሞ ህዝብ እያካሄደ ካለው የመብትና የዲሞክራሲ ትግል ጎን በመሰለፍና በመተባበር ትግላቸውን እንዲያፋፍሙ ኦነግ ጥሪውን ያቀርባል።
በዛሬው ዕለት፡ ጥቅምት 2, 2016ዓም በኦሮሞ ህዝብ ላይ የተወሰደው ፋሽስታዊ እርምጃ በወያኔ መንግስትና በኦሮሞ ህዝብ መካከል ያለው ግንኙነት የጠላትነት መሆኑን በድጋሚ ይበልጥ ስላረጋገጠ የኦሮሞ ህዝብ ከዚህ መንግስት ግድያና እስራት፣ ውርደትና ሃፍረት እንጂ ኣንዳች የሚያገኘው ነገር እንደሌለ ተገንዝቦ እያካሄደ ያለውን የነጻነት ትግል በሁሉም መልክ እንዲያፋፍም ኦነግ መልዕክቱን ያስተላልፋል። ለነጻነትና ለኣጠቃላይ መብት የሚታገሉ ድርጅቶች እንዲሁም ሁሉም ህዝቦች ይህንን መራር ትግል ኣፋፍመው የፋሽስቱን መንግስት እድሜ ለማሳጠር ተግተው እንዲታገሉ ጥሪያችንን እናስተላልፋለን።
ይህ ሰንበት ለኦሮሞ በታሪክ የማይረሳ ጥቁር ሰንበት ነው።
ድል ለኦሮሞ ህዝብ!
የኦሮሞ ነጻነት ግንባር
ጥቅምት 2, 2016ዓም


text:
WASHINGTON, DC —
Maaster Plaanii kan magaalee addaa Oromiyaa Finfinnee jala galcha – jedhame mormuuf kanneen hiriira nagaa ba’an barattoota Oromoo irratti tarkaanfii humnoota mootummaan fudhatame – jedhan ajjeechaa, reebichaa fi hidhaa mormuudhaan as Washington DC kanneen jiraatan miseenonni hawaasa Oromoo Roobii dabre irraa eegalanii nyaataa fi dhugaatii lagachuun mormii dhageessisaa jiran.
Mootummaan Itiyoophiyaa lammiiwwan isaa irratti miidhaan geessisu hammaatee itti fufee jira- kanneen jedhan – miseensonni hawaasa Oromoo kun masaraa Waayit Haawus fuulleetti nyaataa fi dhugaatii lagachuun mormii geggeessanitti kanneen hirmaatan namoonni gara soddomaa ta’an, kaayyoon isaanii miidhaa uummata isaanii mudataa jiru mootummaa Ameerikaa fi addunyaatti beeksisuu ta’uu dubbatan.
Naannoon Masaraa Waayit Haawus bakka tuuristoonni itti heddummaatan waan ta’eef, ergaa keenya lammiwwan Ameeikaa qofa otuu hin taane tuuristoota biyyoota Addunyaa adda addaa irraa dhufanii fi falmitoota mirga dhala-namaa dhaqqabsiifannee jirra – kanneen jedhan – mormitoonni kun, “hedduun isaanii suuraa keenya kaafatanii, barreeffama nu irraa fuudhanii, akka mootummoota biyya biyya isaanitti beeksisanii fi nu waliin dhaabatan waadaa nuuf seenanii jiran”. Qindeessitoota mormii kanaa keessaa, akkasumas, hirmaattota keessaa haga tokko dubbisnee jirra.


text:
Garbummaa kaleessaa(mul’ataa) garbummaa har’aa (dahataa/dhokataa)
Garbummaa keessatti dhalanne, garbummaa dhumaan garbummaa keessatti guddanne. Garboomaa irraa dhalannee nutis garboomaa taane. Garboomaa ta’uuf waaqni garba taasisee nu hinumne, uumamne dirqmaaf shira halagaaf warra Adii awuroophaan garbummaan mana nurratti ijaare, iyyumnis faana garbummaa nurratti hanqaaqe.
Garboonfataan kaleessaa diina Uummataa ta’uu mul’ifatee nutti dhufe, kallattiidhaan duula nu ajjeesuu lafa keenyarraa nu dhiibuu nurratti labsatee dhufe. Toora nagaa keenyaa nurkaa rukutee toora namummaa keessaa nu baasuttis fuulleffate. Haalli garboonfataa kaleessaa haguuggii siyyaasaan ala kallattumaan duula ajjeechaa jumulaa nurratti labsate. Adeemsa keessa turre kan garboomsaa kaleessaa mul’ataa ta’uu eenyuyyuu beeka.
Duula Mallasaa daandii siyyaasaa mul’ataa.
“Baay’ina ittiin dhaadattan nii xiqqeessina, bal’ina lafaas xiqqeessuu nii dandeenya” Mallasaa Seenaawwii
Obbo Mallas utuu hindu’in dura dhaadannoo kanaan impaayera Xoophiyaa humnaan bulchaa ture. Gaaffii mirgaa Oromoon gaafatu ukkaamsuuf oladeema hedduu sirna isaa Wayyaanee dhaan dhabamsiise. Qaroo sabaa hedduu galaafatuun eessa buutee isaanii dhabama gochuun Maatii gootaa kaan Maraatummaaf, Kaan beelaaf gadadoo, karaa ilalaa hafuuf saaxile. Madaan Wayyaaneen nu madeesse fayyuufis hinjiru akka fayyinuttis hinmadoofne. Har’a jaarra addunyaa har’aa keessatti lubbuu qabeeyii xixiqqoofuu mirgi lubbuun jiraachuu laatametti nu Oromoof mirgi jiraachuuf dubbachuu yaada ofii ibsachuu dhabuu dhorkatamne.
Adeemsa dhaadannoo Mallas galmaan gahuuf hojiitti seename.
1. Master Plan
2. Marii Stops
1. Master Plan
Karoorri Master Plan qabame Oromoota lafa isaanii irraa fudhatee lafaaf qabeenya dhormaqaa saamuuf dhaadannoo “bal’ina lafaa ittiin dhaadattan hir’isuu dandeenya!” Jedhu galmaan gahuuf kan adda duroomaan hojiitti seenamedha. Master plan isa hangafaa ha goonu male karoora bal’ina lafa Oromiyaa hir’isuuf baafame keessa kanneen jiran hedduudha. Isaan muraasniif qabxiileen mul’atoon, Plaanii Magaalaa, Investment, fi kanneen hedduu maqaa dhahuu dandeenya.
Master plan akkuma oduunsaa bara 2014 bobbaafamen Qeerroo Bilisummaa Oromoo qabsoo walitti fufiinsaa gochuun hanga har’aa wal’aansoo jabaa irra Wayyaanee waliin gaggeessaa jira. Qabsoon Uummataa jabaatee Mormii Master plan irratti ha gaggeeffamu malee guututti haqamuun isaa waan argame waan beekamus miti. Lubbuun Uummataa kitilaan lakkaa’amu itti darbe. Oladeema hedduu waraanni Wayyaanee galaafate, sabaaf seerri qaamota ajjeesaa gaafatu hanga ammaa hinargamne. Qaamni uummata ajjeesaa ture kan seera fakkeessii baafatuun daamaa uummata irratti taphatudha. Sun ammas itti fufee. Isa ajjeese seeratti dhiyeessuu irra, qaama ajjeesaa badhaasuun hojii qulqulluu hojjette waliin jechuun yakkamtoonni wal badhaasanii dhiiga uummata keenyatti baacan.
Akeeka Master plan inni hangafaa lafa Oromiyaa keessattuu magaalota galii gurguddaa galchan Xoopiyaaf laachuuf adeemsotaaf waggoota hedduu booda biyya Oromiyaa jedhamtu dhabamsiisuuf project maallaqa guddaaf akeeka badiisa biyya Oromiyaaf Oromoo irratti fuulleffate bobba’edha. Karoorri biyya Oromiyaa balleessuun Xoophiyaa Keessatti cafaqanii dhabamsiisuuf Xoophiyaa biyya cunqursituu namaa Keessatti awwaaluuf taasifame wagaga 50 akka itti fudhatuu Mallasaan dubbataa turan. Kana irratti miidiyaa biyya keessaan “karoora Waggaa 50 qabannee jirra” jechuun sirna gaddaaf gadadoo akkaataa uummaata irra tursan utuu hindu’in dubbataniiru.
Akeeka Mallasaa hojiitti hiikuuf dhaadannoon bixxillee isaaniif bobboca isaanii OPDO “karoora jaallee Mallas galmaan geenya” jechuun karaa Raadiyoo Oromiyaa bapballoomsaa dhaadataa turuu isaanii eenyullee kan wal falmisiisu miti. Sanuma galmaan fahuufis gaarii fakkeessanii bara 2014 keessa Master plan akka hojiirra ooluuf uummata Oromoo sossobaa turuun, Akkasuma maal fiddu jechuun waraana uummatatti bobbaasuun lubbu kuma dhibbootaan lakkaa’amu dhabamsiisan. Adeemsa lubbuu hedduu oladeemaa qaroo sabaa nu dhabsiise dhaadannoo Mallasaa galmaan gahuuf kan jecha nama tokkoo galmaan gahuuf uummata dila irratti muryeeffame ta’uu eenyullee beeka. Dhaadannoon “bal’ina lafaa ittiin dhaadattan xiqqeessuu dandeenya!” Jedhu ammas itti fufee jiraachuu akka hubattan barruu kanaan isin hubachiisuun fedha.
2. Marii Stops/Qusannaa Maatii
Akeeka Marii Stops ergama dhokataa qabatee uummata Oromoo keessa shullisaa turee itti jira. Ergamni dhokataa waajjira qusannaa Maatii duuba jiru kan tikoota Wayyaneen itti yaadamee biyya Keessatti hojjetaa tureef jirudha. Waajjirri kun Tika Mootuummaa Wayyaanee faranjoota dabalatee irratti bobbaa’anii kan lafa ka’anidha. Gumeen/project kun adeemsa dhaadannoo Mallasaa “baay’ina nama keessaanii xiqqeessuu dandeenya jedhu alkallattiin hojiitti hiikuuf kan biyyatti keessa tamsa’edha. Toora kana galmaan gahuuf waajjirichi Oromiyaa keessa dhibbantaa 99%, Tigiraay keessa dhibbantaa 1% (fakkeessiif akka waan bu’aa uummataaf yaadamee gaaffii ka’uuf kunoo Tigiraay keessayyu dhaabnee jirra jechuun ofirraa deebisuuf/Defence gochuuf kan garagaarudha. Adeemsa ” Qusannaa Maatii” jedhu galmaan gahuuf miseensonni OPDO guutummaatti keessa seenuun ajandaa fakkeessii irra keessaan bu’aa uummataaf kan oolu fakkeessanii, wal hormaata namaa kutuu irratti fuulleffatani. Balaawwaan hedduuf gaaga’ama hedduufis Oromoon waajjira kanaan saaxilameera.
Adeemsa kanaan balaan uummatarra dhaqqabe
√Baay’inni dhalattoota Oromoo dhibbantaa 50’n gad bu’eera
√Gaaga’amaa fayyaa gadameessa dubartii irratti fide
√Hedduminni daa’immannii dhibbantaa 85 ol xiqqaachuun egeree uummatichaaf yaaddoo ta’uu
√Maseenummaa
√Dhibeewwan gaaga’ama ulfaa, irraa bahuuf daa’imman sammuu gahaa qaban dhalachuu dhabuuf illee qorichoonni laataman saaxilaniiru
Adeemsi qusannaa Maatii kuulamee irra keessoon gaarii fakkaatee, “maatii nagaaf gamamachuu qabu horachuu” ajandaa jechuun barsiisamaa hormaata dhala nama (Oromoo) kutuurratti fuulleffatan. Ilmaan Oromoo kana mara damdamatanii dhalatan ammoo, dhukaasaan Agaaziin ajjeesuun baay’inni Oromoo dabaluurrayyuu akka xiqqaataa adeemu irratti hojjetamee hojjetamaas jira. Kana kan tatataffiin hojjechiisaniif dhaadannoo “baay’ina nama keessanii xiqqeessuu dandeenya” kan namni dhuunfaa jedhe galmaan gahuuf lubbuu uummataatti firdii jallataa faradan. Utuu ta’eetii mootummaan aantummaa Uummataa qabu, tooftaalee jireenya sabaasaaf adeemsa of danda’uu uummatasaa irratti kan hojjetuu male, qaamni uummata Oromoo yaaduuf Oromoof hojjetu dhibuurra hormaatasaa kan kutu qofti wal ijaaree ajandaa jallataa waaqa birattillee cubbuu ta’e ulfa ittisuu irratti fuulleffannaan hojjetame. Kun dhaabbatuu qaba!
“Guutee si agarsiise, huursee si dhageessise, yoon si nyaadhe cubbuu qabaa?” Jedhe bishaan.
Wayyaanee har’aa.
Wayyaneen har’aa, qaama kokkolfaa uummata nyaatudha. Qaama kana cimee uummanni ofirraa ittisuu baannan qamaa bool’a isa buusidha. Qaamni Wayyaanee ammaa waan aantummaa sabaa qabu fakkaatee bobba’e.kanaafan “Waraabessi kaleessaa Yuusaa Loon nyaata, inni har’aa akka Loonii mar’ataa Loon nyaata” jedhe. Wayyaanee kaleessaa Wayyaanummaa isaa raageessaa mul’atee Oromoo daguugaa ture. Inni har’aa bifa beekaa Oromoo jedhamuyyii dogoggorsuuf gowwomsuuf danda’uun hojiitti seene. Adeemsa kanaanis uummata Oromoo fakkaatanii hojiitti jiru. Badii uummatarra gahu dhaabsisuurra afaaniin uummata mirqaansuu qofaan umurii garbummaa qancarsuun gidiraa uummatarra tursuu irratti hojjetaa jira. Adeemsi Dr. Abiyyi Ahemad akkasuma Lammaa Magarsaa adeemsa dhokataan Uummata nyaachuudha, balleessuudha, lafa uummataa dhoksaan saamanii saamsisuudha. Kanaafis afaan toluuf afaaniin uummata waan tumsaniif Wayyaanee (TPLF) waliin akka waan wal dhabanii ykn walii hingallee fakkaatanii, duuka buutonni isaaniin akka waan isaan Wayyaanee irratti qabsaa’aa jiranii fakkeessanii afarsuuf. Waanuma hinjirre uumanii “team abeluu” jechuun gurra uummataaf laphee Uummataa bituu irratti fuulleffatan. Dhugumatti erga TLPLf irratti qabsaa’u uummataaf hojjetu ta’ee qaama uummata miliyoona walakkaa buqqaasisee, kuma dhibbootaan ajjeese seeratti dhiyeessu ture. Hojiin Wayyaaneen hojjetaa turte dhibbantaa walakkaa ofiisaaniitii waan dalaganiif badii kana dura dalagameef gaafatama seeratti wal dhiyeessuu yaaddoo qabu. Darbees amma jiranitti nyaatanii warra baduu barbaadan waan ta’eef aantummaa sabaaf yeroo hojjetanirra kan dhaabasanii TPLF tumsuuf isaaniif dalaguun dirqama bobbocamuu isaanii bahatuu itti fuulleffatan. Rakkoo Uummataa furuu irra afaan qofaan “qaama isin ajjeesaa jiru qorannee seeratti dhiyeessina! Seeratti dhiyeessuuf qorachaa jirra” jechuun lubbuu namaatti qoosuu irratti hojjetaa jiran.
Har’a karaa dhoksaa maaltu adeemaa jira?
1. Waajjira Misoomaa
2. Waldaa Liqiif Qusannaa Oromiyaa (WLQO)
Jaarmiyaaleen olitti eeraman waajjiroota kumoota dhibbaan lakkaa’amuun Oromiyaa keessa socho’aa jiru. Hundi isaanii ergama dhokataa qabatanii socho’aa jiru. Ergamni isaanii maqaa isaanii waliin wal fakkaata miti. Irra keessoo bu’aa uummataaf hawwaasaa bal’aatiin uummata Leenjisanii uummata marmaranii of jala galfatu. Adeemsa siyyaasaan deegaaf gadadoo iyyumaaf saaxiluun hojjetuu irratti ammoo argamu.
1. Waajjira Misoomaa
Waajjirei Misoomaa Oromiyaa Keessatti waggoota dheeraa dura dhaabbate. Waajjirri kun biyyatti Keessatti saamicha hedduu gaggeessuun beekama. Waajjira kana maqaa Misooma baadiyaaf magaalaan kan hojjetu ta’ullee, gabaasa sobaa waan hinojjenne gabaasee baajeta waggaatti uummataaf ramadamu daamuu irratti hoggantoonni waajjirichaa bobbaafaman. Hogganaa waajjiraalee Misoomaa kana hedduu isaanii kanneen gahumasa bulchiinsaaf barnoota akkasuma aantummaa sabaa hinqabneen kan adeemu,
√ daandii uummataaf baasuu
√ bishaan dhugaatii uummataan gahuu
√ tajaajila Ibsaa si’ataa uummataaf diriirsuu
√ manneen barnootaa uummataaf ijaaruuf guututti tajaajula hawwaasaa si’ataaf ammayyaa uummataaf dhiyeessuu kan jedhuun gadhaabbatanii jiru. Waajjiraalee biyyattii keessaa baajeni Guddaan isaan kanaaf kan ramadu maqaa uummata magaalaaf baadiyyaa akkasuma aanaaleef gandoota baadiyyaan waggaa waggaan bobbaafama.
Waajjirri kun maqaa uummataan ha Socho’u malee waggoota kurnootaan lakkaa’amaan kana Keessatti tajaajila uummata Oromoo taasise hinqabu jechuu nu dandeessia. Waajjirri kun haalaan kan hojjetu erga ta’ee baajeta bishaaniif miliyoonaan uummataaf mootummaan waggaa waggaan ramaduun akkasuma maqaa kaffaltii ji’aa bishaan dhugaatiif ibsaa magaalaan uummatarraa mallaqa sassaabaa tureen taajaajila hawwaasaa guutummaatti kan uummata mara biraan gahu danda’u hanna taasisaniin hanga ammaa baadiyyaan hafee magaaloota gurguddoo godinaaf bishaan dhuugaatii qulqulluu laachaa hinjiru.
..kutaa 2 ffaan itti deebina


text:
Voice of Independent Oromia (VIO) News page - Fuula Oduu Sagalee Walabummaa Oromiyaa (SWO)
Lixa Oromiyaa, keessattuu, Konyaa Lixa Wallaggaa fi Qeellem Wallaggaa keessatti, Uummanni Oromoo LMKII'n dirqisiifamuun, yeroo dheeraaf akka midhaan hin oomishanne taasifamaa; oomisha ooyiruu irraa qabus akka hin galfanneef, ooyiruu irratti jalaa gubamaa turuun wal-qabatee, yeroo ammaatti Uummanni Oromoo Ona Najjoo keessa jiru beelaaf saaxilamee jiraachuu.
Baha Oromiyaa, Konyaa Harargee Bahaa Onoota garaagaraa keessaa, Milishoonni MKII danuun gowwoofamuun gamisnis dirqamuun, waraana humnoota garee Mootummaa Naannoo Amaaraa fi Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa, gam-kaaniin immoo, humna Mootummaa Naannoo Tigiraay (ABUT) gidduutti geggeeffamaa jiru irratti, gara garee MKII fi Mootummaa Naannoo Amaaraa goranii humna Naannoo Tigiraay waraanuuf gamasitti fe'amaa jiraachuu.
Waraana garee humnoota Mootummaa Naannoo Amaaraa fi Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa, gam-kaaniin immoo, humna Mootummaa Naannoo Tigiraay (ABUT) gidduutti geggeeffamaa jiru irratti, Oromoon Walloo gara garee humnoota MKII fi Mootummaa Naannoo Amaaraa goree humna Naannoo Tigiraay irratti akka duuluuf, waamichi taasifamuuf itti-fufee jiraachuu.
Mootummaa Naannoo Amaaraaf daboo ba’ee, humna Naannoo Tigiraay (ABUT) irratti waraana akka banuuf jecha, qaamota Mootummaa Naannoo Amaaraatiin, Oromoo Walloof waamichi taasifamaa jiraachuu. Oromtichi maqaan isaa Mallasaa Caalaa jedhamu, Giddu-gala Oromiyaa Magaalaa Buraayyuu keessatti, mana hidhaa keessatti ajjeefamuun, reeffi isaa badheetti darbamuu.
Dhukaasa Jimaata Adoolessa 9, 2021, dargaggoota Oromoo nagaa irratti, Poolisoota Humna Addaa [Oromiyaa] fi Milishoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan, Konyaa Lixa Wallaggaa, Ona Ganjii, Ganda Ganjii Deembii, iddoo addaa Janjamoo jedhamutti banameen, dargaggoonni Oromoo ja’a iyyuu iddoo tokkotti galaafataman.
Sochii fi tarkaanfii WBO Zoonii Giddu-gala Oromiyaa Lixa Shaggar, akkasumas akeekaa fi galma Qabsoo Bilisummaa Oromoo fi shoora Uummanni Oromoo QBO keessatti bahachuu qabu irratti xiyyeeffachuun, marii Itti-aanaa Ajajaa WBO Zoonii Giddu-gala Oromiyaa Lixa Shaggar, Jaal Jirranus waliin taasifame.
Gandeen Konyaa Gujii Lixaa keessatti argaman, kanneen baay’inaan 100 (dhibba-tokko) olitti tilmaaman keessaa, caasaan Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa (Paartii Badhaadhinaa) guutumaa-guutuuttii diigamuun gandeen kunniin to’annoo WBO jala galfamuu.
Qabsoon Bilisummaa Oromoo akka galma hin geenyeef maaltu taasise? Dogoggoroota mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti dhalatanii fi kufaatiilee Uummata Oromoo mudataniif komatamaan eenyu? Galmi Qabsoo Bilisummaa Oromoo eessa? Uummanni Oromoo Galma Qabsoo isaa ga'uuf maal gochuu qaba?… Marii Oromticha Walloo tokko waliin taasifame.
Page 9 of 83


text:
Sirni Awwaalcha Kolonel Haaj Aliyyii Cirrii raawwatame.
Sirna Awwalcha Kolonel Haaj Aliyyii Cirrii Aanaa Maddawalabuu, ganda Maddaatti geggeeffame irratti,qondaaltonni mootummaa fi keessummoonni godinaalee Oromiyaa adda addaa irraa dhaquun irratti argamaniiru.
Sirna Awwaalchaa dura Salaatul-Janaazaa isaan irratti salaatuuf janaazni gara masjiida kan geeffame yoo tahu, bay’inna ummataa irraa kan kahe yeroo lama kan irratti Salaatame tahuus maddeen keenya naannawa irraa nuuf gabaasaniiru.
Koloneel Haaj Aliyyii Cirrii nama ibaadaa irratti cimaa tahaniif, Umrii dargaggummaa isaanii irraa kaasee sirnoota mootummaa Abbaa irree dura dhaabatuun ummata isaaniif falmaa kan turan tahuun ni beekama.
Nuutis maatii fi firoottan isaanii akkanumas Saba isaaniitiif Rabbiin Sabrii isinii haakennu jechaa, Koloneel Haaj Aliyyii Cirrii ammoo Rabbiin Jannataan isaan haaqananiisu.


text:
Kaambiin baqaa Keenyaa namii keessatti biinnii,busaa fudhee fayyaa dhabuuti jiru,Kalobeyii Keenyaa gama Kaabadhiyaatti lafa oowwichii hamtuu keessa jirti.
Galama Guutuu ogeessaa fayyaa Kalboeyei keessa hojjata.
"Haga ammaatti nama 4-6tti tanaan lubbuu dhabe.Torbaanitti nama 200 caalaa biinnii akimachuuf fulaa teenna dhufa.Warri kun hagii guddaan nama humna laafaati biinnii ittifachuu hin dandeenne.Hospitaalii guddaan namaan itti wallaananilleen hin jiruu,"jedha.
Akka jecha Galmaatti almii qorsii dansaalleen Kalobeyii keessa hin jiruu, namii akimachuuf km 30 caalaa yaa’ee Kaakuma dhaqa.
Sanyiin biinnii kaambii tana keesstti argan Plasmodiuma Falcipariuma Sanyii biinnii Gaafa Afrikaa keesstti guddoo jirtu afran keessaa tokko.
Akka daarekterii odeeffannoo UNHCR damee Naayroobii Yvonne Ndege jettui dhaabii isaaniituu qorsa,mi’a fi waan hedduu namaan gargaaruuf hujiitt jira.
Kalobeyeiin kaambi baqaa Keenyaa gama Kaabaatiin qubattu Itoophiyaa, Somaalee fi Suudan Kibbaatti haga guddaan keessa jira.


text:
Biyyii Jimmaa jedhamu maqaa kana kan argatee maqaa gosaa Oromoo maccaa kannarraayi jedhama.Mootummaan shanan gibee dhuman jaarraa 17ffaa keessa hundeeffamee sirna gadaan hogganamuu ykn immoo buluu jalqabe.Xumura jaarraa kanarraa kaasee mootummaan shanan gibee hunda’e. Mootummaan shanan gibee jedhamuun kan beekamanu Limmuu Innaariyaa, Gumaay,Gommaa, Jimmaa fi Geeraa dha.
1.Limmuu,Innaariyaa
Seenaa mootummaan shanan gibee keessatti Limmuu Innaariyaa mootummaa shanan gibee isa angafaa fi isa jalqabaati. Seenaa namoota sirna mootummaa shanan gibee keessatti Limmuu Innaariyaa bulchan keessaa Buufoo Buukoo isa jalqabaatti. Buufoo Buukoon naannoo Kibba-lixaa limmuutti bakka Sayee jedhamuu jirataa ture. Buufoo Buukootti aansee immoo mootii Abbaa Gommool Limmuu bulchuu jalqaban, mootiin Abbaa Gammoo1 daangaa liimmuu murteessuun limmuun of-dandeessee akka hundeefotu gochuun mootii cimaa turan jedhama.Abbaa Gommool immoo ilmaa/mucaa isaanii Abbaa Boggiibootti/Ibsaa/akka dabarsaan seenaan ni ibsa.Abbaan Bogiboos seena Limmuu keessatti nageenya buusuudhaan mootii bayyee beekamoo dha.
2.Guumaay
Naannoo shanan gibeettii, seenaa mootummaan shanan gibee keessatti limmuuttii aansee mootummaa lammaffaa kan hundeeffatee Gumaay .wiirtuun bulchiinsaa Gumaay jaaraa 18ffaan dura haa hunde ¬hundeeffamuus ifatti bahe kan mirkanaa’ee bara 1802 tti. Jiilchaan ciiraa teessoo mootummaa isaa ciiraa godhate bulchu egale.Jiilchaan immoo teessoo isaa ciiraa godhate erga bulchu jalqabe booda, angoo isaa ilma isaa Oncheetti dabarsee kennee. Oncheen bara bulchiinsa isaa keessatti jabeenyaa isaatiin beekama ture Oncheen waraanaarratti bayyee cimaa fi sodaatamaa ture. Badii xiqqoodhaan tarkaanfii du’aa fudhata ture. Yeroo baayyee Gumaay jagnummaadhaan yaadatamas, beekamas,
3.Gommaa
Gommaan seenaa mootummaa shanan gibee keessatti mootummaa sadarkaa sadaffaan hundeeffamedha. Bara kana keessa yeroo jalqabatiif amantiin Muslimaa amantii ummataa Gommaa hunda ta’e kan fudhatame.Naannoo Gomamatti jalqaba mootiin gosoota saglaniin filataman mootii Abbaa Bokkoo/okkee/ti.Yeroo mootiin abbaa Bokkoo du’aan ilmii isaanii abbaan Mannoo bakka bu’ani bulchuu jalqaban /1820-1840/ abbaan Mannoo mootii jalqabaa amantii Muslimaa Gommaatti seensisani dha.
4. Jimmaa
Bulchiinsa mootummaa Jimmaa jedhamu keessatti gosa Diggoo jedhamtuu yeroo jalqabaaf Maannaa keessatti kanqubate.Gosti Badii Foollaa keessatti naannoo Saqqaa keessa qubatan. Gosti Harsuu Dedoo keessa, Gosti Laaloo naannoo jireenii fi kan hafanis immoo naannoo Jimmaatti qubatan. Yeroo dheeraan booda jaarraa 18ffaa keessa gosooni Jimmaa keessatti argaman hundi babal’ata kan dhufan yemmuu ta’an, gosoota kanneen keessaa gosti Diggoo fi Badiin gosoota cima ta’anii beekaman.
Haa ta’uu malee jaarraa kana keessa gosoonnii saglan naannoo Jimmaa keessa jiranu bakka Ganjii jedhamutti walitti qabamanii gosa Diggoo keessaa mootummaa hundeessan.Mootiin jalqabaa Jimmaas Abbaa Faaroo/gaangillee Koobii/ filataman. Abbaan Faaroo erga filamanii booda bakka mijahaa filatanii teessoo isaanii Jireen irra godhatanii mana mootummaan keessa jiratuu Masaraa kan jedhamu ijaarsiisan. Masaraa kana keessattis mana murtii hundeessan.
Mootiin Jimmaa jalqaba mootiin Abbaa Faaroo erga du’anii ilma isaanii Abbaa Magaaltu bakka bu’anii mootummaa fudhatani bulchuu jalqaban. Seenaa mootummaa Jimmaa keessatti gosa Badii jedhamuu bittimsanii facaasanii ari’un kan beekaman mootiin Abbaa Magaal. Ummannii mootii Abbaa Magaal ummata baay’ee walii galuu fi hariiroo gaarii qabuu waan tureef haala salphaadhaan bakka hirmaataa jedhamu gosa Badii harkaa fudhatanii akka wiirtuu daldalaatti fayyadama turan.
Yeroo dheeraan booda mootiin abbaa Magaal duunaan/darbinan/ ilmii isaanii Sannaan mootummaa fudhatan.Sannaan maqaa ijoollummaa mootii Abbaa Jifaar. Mootiin Abbaa Jifaar mootii yeroo jalqabaatiif bulchiinsa mootummaa shanan gibee keessaatti mootummaan cimaa, seera-qabeessa fi qinda’aa ta’e hundeessuun kan beekamanuu dha.
Naannoo bara 1847 keessa bulchiinsii Jimmaa Abbaa Jifaar seena Oromoo keessatiis ta’ee seenaa Itoophiyaa keessatti kan bayyee beekamee fi ummannii isaa kan wali-galtee qabuu fi bulchiinsa dinqisiifamaa akka ture seenaan ifatti barreeffame jira. Keessumattuu dinagdee, dippiloomaasii fi sooressuummaadhaan beekamaa dha. Dhuma irratti mootummaan shanan gibee jedhamuun kan waamamaa turan hundi isaanii bulchiinsa wiirtuu tokkoo irraa kennamuun ogganamaa turan. Magaallii teessoo mootummaa Abbaa Jifaarii fi wiirtuu daldalaa ta’uun bara 1822 hundoftee magaala Jimmaa ta’uudhaan hanga hadhaattii tajaajilaa jirti.
5.Geeraa
Naannoo Geeraa bulchaa kan turan haayyuu waraanaa kan ta’an nama Gunjii jedhamanii dha. Egaa mootiin Gunjii du’anii booda ilmi isaanii Tuulluu Gunjii bara 1827 keessa angoo qabatee bulchuu egale. Biyyootni mootummaa Geeraa daangeessan bahan Jimmaa, lixaan Kafaa, kabana Gommaa fi Guumaa yemmuu ta’an kibbaan laga Gojobiin daangeefama.Mootii Tuulluu biyyoota olla isaanii wajjiin rakkina waan qabaniif obbooleessi isaanii Abbaan Baasoo bakka bu’anii ummata Geeraa bulchaa turan.Mootummaan Geeraa bulchiinsa mootummaa shanan gibee keessatti mootummaa boodarraa hundeeffame akka ta’e seenaa mootummaan shanan gibee keessatti ibsameera.
Walumaagalatti waa’ee seenaa mootummaa shanan gibee yoo gadi fageenyaan ilaalle waan bal’atuu maxxanfama hata’u malee barulee Bunaa fi Nagaa kanaan gabaabinaan waan gabaabaa akka ka’umsaatti fayyadamuu dandeessuu.


text:
Waa’ee jalqabbii yaaddee beektaa? Maalidha inni jetta? Maaliyyuu haa ta’uu jalqaba wanti mul’ate maali dha jettaa? Bara durii sanatti, battala sana maaliyyuu haa ta’u, yeroo keessa maaltu ture jettee yaadda? Waa’e kanaa itti yaadu dhaaf sammuu kee carraaqsitee ni beektaa?
Mee jalqabatti waanumti tokkollee jiraachuu dhiisuu ni danda’a jettaa? Waggoota dheera darban dura waan tokkollee jiraachu dhiisu ni danda’aa? Dhugumatti sun akka yaada qorannotti ilaalamuu ni danda’aa ta’aa,mee akkasittis haa ilaallu, garuu bifa walfaantiitiin (wal bira qabuu dhaan).
Mee kutaa bal’aa tokkoo qabdaa haa jennuu. Kutaan kun baldhinni isaa hamma dirree Kubbaa Miillaa kan ga’uu fi guutummaa guutuuttii haguugamaa dha. Kutaan kun dhaabbataa dhaan cufameeraa, Foddaa fi balbala hin qabuu, akkasumas Dhaabiin isaa qaawwaa tokkollee hin qabuu. Kutaa kana keessa wanti tokkollee hin jiruu. Dhugumattii wanti tokkollee keessa hin jiruu. Gosa Suudoowwaanii tokkollee of keessaa hin qabuu. Qilleensii fi Awaarris keessa hin jiruu. Guutuummaa guutuuttii Ifa of keessaa hin qabuu. kutaa dukkannii Limixiin uffiise fi samsamamaa dha. Egaa maaltu ta’aa?
Mee kaayyoon kee waan kamiyyuu ha ta’u kutaa kana keessaa waan tokko argachuufidhaa haa jennuu. Kana raawwachuu dhaaf seerrii jiruu, kutaa kanaan alatti waan tokkollee ala fiddee fayyadamuu hin dandeessu. Kanaaf mee maal goota?
Tariitii yeroo muraasaafillee kutaan sun ifa akka qabaatuuf, yoon maal godheen kutaa kana keessatti qaanqee ifaa uumu dandaa’a jettee yaadda ta’a. Eeyyee,yaanni kun silaa waan tokkollee sif fura turee, garuu ati bakkee jirta. Kanaaf sun siif hin eeyyamamuu.
Tarii immoo akkas jetta ta’aa, yoon waan tokkoo kutaa kana keessatti teleportii (waan tokko yookan Humna ta’e utuu qaama kan bira tokkoo wajjin wal hin qaxxaamursiin akkasumaan gara iddoo kan biraatti dabarsuu) dhaan galche’oo, kanneen akka Star Trek faa? Jettee yaadda ta’aa, Ammas garuu sif hin eeyyamamu, wantoota bakkee fayyadamuuf deemta waan ta’eef.
Ammallee yaadota bitaa namatti galan lamatuu jiru, isaanis waan kutaa sana keessa jiruttii fayyadamtee waan tokko argachuu qabdaa, haa ta’uuyyuu malee kuticha keessaammoo waan tokkoyyuu hin jiruu.
Tarii akkas jettaa ta’aa, utuu yeroo ga’aa ta’ee naaf kennaanii suudoon xiqqoonillee manicha keessaa ni argamti ta’aa.
Yaada qorannoo kana faana rakkoolee Sadiituu jiruu. Inni jalqabaa, yeroon ofii isaan waan godhu hin qabu.wantoonni garuu yeroo keessatti ta’uu. Kana jechuun garuu yerootu akka isaan ta’aan godha mitii. Fakkeenyaaf, Qiixxaa tolchuuf daqiiqa 15 yoo eegdee, daqiiqa 15 ati eegdetuu tolcha mitii (bilcheessa), hoo’a Eelee Daabbootuu bilcheessee malee. Qiixaa kee Utuu daqiiqaa 15’f Lakkooftuu irraa keessee sif hin bilcheessuu.
Walfaantii keenya keessattii kutaa waan tokko illee keessa hin jirree guuttummaa guutuutti cufamee qabnaa. Daqiiqaa 15’f eeguun haala keessaaf naannoo isaa jiru jijjiiru hin dandaa’uu. tarii “Barootaaf yoo eegnee’oo?”jette yaaddaa ta’aa. Baroota jechuun walittii dhufiinsa tuuta daqiiqaa 15’ti. Qiixxaa kee Lakkooftuu irra keessee barootaaf yoo eegdee, baroonnii ni bilcheessuu?
Rakkoo inni Lammaffaan: maalif waan tokko illee kutaa duwwaa kana keessaa hin mul’annee? Maalif akka akkas ta’ee sababaa qabaachuu qaba turee. Garuu walumaagalattii kuticha keessaa wanti tokkoo illee hin jiruu. Kanaaf akkamittiin haalota yookaan dhimmootaa hafan irraa hambisuu dandeenyaa? Waan tokkollee achii keessaa mul’isuuf homtuu achi keessa hin jiru (akkasumas sababnii tokko kuticha keessaa argamuu qabaa).
Tarii “suddoowwan xixiqqoon wantootaa hin jiranii?” jetta ta’aa. Wantoota gurguddoo kanneen akka Kubbaa Miillaarraa, meeshaale xixxiqqoo kuticha keessaa argachuun carraa guddaa hin qabaatu? Inni kun immoo rakkoo isa sadaffaa fida.
Rakkoon saddaffaan: Hanga dha. Kanneen akka Yeroo, hangi wal biraa qabiinsaan ilaalamuu. Mee Kubbaa Harkaa Sadii qabdaa ha jennuu, hunda isaani hanga isani dhaan kaa’ii, Kubbaa inni Tokko Taakkuu Kudhan, inni Lammaffaan Taakkuu Shan fi inni Saddaffaan baldhinni isaa hanguma kubbaa baramaa dha. Kubbaa isa kamtu caalaatti meeshaa kuticha keessaa fakkaachuu dandaa’a?
Kubbaa isaa hanga isaa baramaa dha? Lakki! Sadanu isaani fakkaachu ni danda’uu. Hangi rakkina hin qabu. dhimmi hangaa dhimma guddaa miti. Dhimmi isaa Kubbaan harkaa hanga isaa hagamuu ta’e, gaaruu kutaa samsamamaa fi duwwaa sana keessa argamuu ni dandaa’a dha.
Tarii Kutaa sanaa keessaa Kubbaan Harkaa isheen xiqqoon ni argamtii jettee hin yaadduu yoo ta’ee, yeroon hammamuu ha darbuu, suudoowwaan xiqqoo tokkofillee akkuma kanaa gochuuttii dhuftaa. Hangi wantootaa dhimma guddaa mitii. Suudoowwaan xixxiqqoo sababa tokko malee akkasumattiin meeshaa goochuun, Kottolleessituu(refrigerator) sababa tokko malee meesha gochuun wal hin caalu jechuu dha.
Mee kallattii dhaan walfaantii keenya baldhisnee ha ilaalluu. Kutaa dukkanaa limixii kanarraa mee dhaaba isaa kaasnee kallattii hundumaan hamma dhuma hin qabne ha dheeresinu. Kutichuma jalqabaatu jira waan ta’eef naannoo(ala) kutaa sanaan ala waan tokko illee hin jiru.
Kutaan dheerinni isaa dhuma hin qabne kun Ifa hin qabu, Awwaarri keessa hin jiru, Sudoowwan gosaa kamillee keessa hin jiranii, Qilleensa of keessa hin qabuu, Moolokiyuulii tokkollee of keessa hin qabuu. Walumagalattii guutuummaa guutuutti wayyuu of keessa hin qabu jechuu dha. Guutuummaattii homaa kan hin qabne jennee waamu dandeenyaa.
Gaafffi kanatu jiraa : jalqabattii Waggoota dheera dura waan tokko ille hin jiru yoo ta’e, silaa harr’as waan tokko illee hin jiraatu turee jechuu dha?
Eeyyee. Wanti tokkoo hammamillee ha xiqqaatuu, waan guutummaatti hin jirre irraa dhufuu hin danda’uu. Silaa harr’as waanuma tokko illee hin qabnu turee.
Kun maal nutti dubbataa? jalqaba guutumma guutuuttii duwwuummaan tasuma hin turree. Maalif? Sababni isaa jalqabatti homtuu hin turre taanan, harr’as guutummaa guutuutti homtu hin jiru jechuu dha.
Guutummaa guutuutti homtuu hin turree taanan, silaa wanti tokkollee bakkee dha jiraachuu waan tokkoof sababa hin ta’u ture.
Ammas irraa deebi’ee, Wanti tokkollee jalqaba hin turre taanan, hamma ammaati wanti tokko illee hin jiru ture jechuu dha.
Maaliyyuu ha ta’u, garuu waan tokko jiraa. Dhugumaan waan tokko jiraa. Fakkeenyaf ati, namni baay’ee barbaachisaan tokko jirtaa. Kanaaf jiraachuun kee jalqabatti duwwaa akka hin turree ni mirkaneessitaa.
Erga homtinuu raawwatee tasumaa hin jiruun hin jiru ta’ee, sana jechuun, yoo xiqqaate gaafa waan tokko ture yeroonis jira ture jechuu dha. Egaa Maaltu tureere?
Waan tokkicha moo waan baay’eetuu turee? Atoomiituu turee? Suudoowwanii? Moolokiyulii dha? Kubbaa Miillaa dha? Kubbaa Harkaa dha? Koottolleessituu dha? Moo Qiixxaatu turee?
Itti fufiinsa Barruu kanaaf, gara barruu biraa deemi!
Dhimma kana irratti barruu dabalataa, waaqayyotu hawwaa (Adunyaa) kana uumee isa jedhu ilaali!


text:
Ayyaanaaf magaalaa Finfinnee irraa gara kutaalee biyyattii adda addaatti imaltoonni adeemuu barbaadan sababa hanqina dhiyeessii geejjibaatiin baasii olaanaa fi gaaga’amatti saaxilamuu isaanii Addis Maaledaatti beeksisaniiru.
Gara Dabre Maarqositti imaluuf torban dura irraa jalqabuun tikeeta barbaaddachaa akka jiran kan nutty himan biiroo tikeetii baasii Abbaay naannoo addabaabayii Masqalaatti kan argine Malaakuu Geetaachoo; dursanii tikeetii kutachuuf yoo karoorfatanis akka hinmilkaa’iniif dubbataniiru. Kanaan duras wayita ayyaanotaatti rakkoon wal-fakkaatu akka mudatu yaadachiisanii; yeroo ammaatti gatii boba’aa jiruun walitti dabalamee baasiin geejjibaa olaanaa ta’eera jedhaniiru.
Konkolaattota idileetiin baasii birrii 200 hincaalleen tajaajilamuu utuu qaban dhiyeessiin konkolaataa gahaan sababa hinjirreef faddaaltotaan hanga birrii 800 gaafatamaa jiraachuu dubbataniiru. Barsiifataan konkolaattota ‘baasii addaa’ kan jedhaman muraasa waan ta’aniif imaltoota jiran keessummeessuu akka hindanda’in ibsaniiru.
Biiroowwan ‘baasii addaa’ naannoo bataskaana Isxifaanositti aragamanutti argachuun Addis Maaledaan kan dubbifte imaltoonni biraas yaada wal-fakkaatu kennaniiru. Gara Gondor deemuuf yaadanii Jimmaa ka’uu isaanii kan nutty himan imalaan maqaa isaanii ibsuu hinbarbaanne; erga Finfinnee ga’anii booda gatii madaalamaadhaan konkolaataa argachuu akka hindanda’in; ta’us gatii qaala’een konkolaattonni akka jiran faddaaltonni isaanitti himuu eeran.
Buufataalee deddeebisa uummataa magaalattiitti argamanutti hanqinni konkolaataa akka mul’atu kan mirkaneessite Addis Maaledaan; dhimma kana irratti hoji-raawwachiisaa sab-quunnamtii fi koomunikeeshiinii ministeera geejjibaa fi loojestiiksii Taaxaq Nagaash dubbisteetti. Isaanis tajaajilichi fedha ummata hundaa ni guuta jedhamuu yoo baates; buufataaleen konkolaataa deddeebisa uummataa magaalaa Finfinneetti argaman jahaanuu tajaajila kan kennaa jiran yoo ta’u; waan danda’ame hunda gochuun imaltoota keessummeessuuf yaalamaa jira jedhaniiru.
Weerara TPLF marsaa sadaffaadhaan wal-qabatee humna namaa fi loojestiiksii qaqqabsiisuuf konkolaattonni gara adda waraanaa adeeman jiraachuu kan ibsan Taaxaq; bakka konkolaattota gar asana adeemaniittis konkolaattonni qaxxaamura biyyaa magaalaa Finfinnee keessatti tajaajila kennan ganama magaalaa keessa erga hojjetanii booda gara magaalota dhiyootti imaltoota akka deddeebisan taasifamaa jiraachuu beeksisaniiru.
Buufataalee konkolaataatiin alatti konkolaattota gatii idileetiin ol imaltoota kaffalchiisan ilaalchisuun kan gaafataman hooggantichi; tibba ayyaanaatiin duras rakkoo wal-fakkaataan mul’ataa akka ture eeran. Keessumattuu deeggarsi boba’aa erga jalqabamee as poolisii federaalaa waliin tumsuun hojiin too’annaa bal’inaan hojjetamaa jira jedhaniiru.
Hata’u malee; ammas eeruun isaan bira gahaa jiraachuu ibsuun; qaamolee nageenyaatiin dabalatatti hawaasnis gahee isaa bahuu qaba jedhaniiru. Konkolaattota buufataalee konkolaataatiin alatti namoota imalchiisan eeruu fi karaa seera-qabeessaan akka imalchiisan taasisuun hawaasni baasii fi gaaga’ama hinmalle irraa of baraaruu akka qabu dubbataniiru.
Addis Maaledaan daawannaa taasisteen buufataalee konkolaataatti dhiyeessiin konkolaataa baay’ina imaltootaatiin wal-hingitnne jiraachuu kan mirkaneeffatte yoo ta’u; karaa seeraan alaatiin buufataalee konkolaataatiin alatti konkolaattota gatii geejjiba idilee dacha afuriin gaafatanus argiteetti.
አዲስ ማለዳ Qaammee 5 2014 No 65


text:
Ebila 26/2014 (TOI) – Ministirri Fayyaa Dooktar Liyaa Taaddasaan hojiilee dhibee Raammoo Giinii balleessuuf hojjetamaa jiru daawwachuuf Gaambeellaa galaniiru.
Dooktar Liyaan wayita buufata xiyyaaraa Gaambeellaa ga’an hoggantoota mootummaa naannichaan simatamaniiru.Aanaalee dhibeen Raammoo Giinii irra deddeebiin itti muul’atu aanaa Googii fi Abboobboo ni daawwatu jedhame.
Inistiityuutiin Fayyaa Hawaasaa Itoophiyaa dhibee Raammoo Giinii Itoophiyaa balleessuuf dhaabbilee deeggartootaa waliin hojjechaa jiraachuu ibseera.
Daawwannaa kanarratti Dooktar Liyaa dabalatee hoggantoonni mootummaa federaalaa fi dhaabbilee deeggartootaa argamuu ragaan Biiroo Kominikeeshinii naannichaarraa argame ni muul’isa.


text:
By Habtamu Tesfaye Gemechu.
Iyyaafannaa WBO zoonii kibbaa marsaa duraa!!
ππΌππΌππΌππΌππΌππΌππΌππΌ
akkuma mata duree kootirratti isiniif kaase WBOn zoonii kibbaa hin jiru erga wayyaanen aangoo qabattee kaasee oduun SBOn balaaballeessaa ture soba tarkaanffii cululuqaa fi wareegni kaffalamaa jiru hin jiru,akkasuma gonkumaa WBOn gama kibbaa kanaan rasaasa tokko diinatti dhukaasee hin beeku oduun jettu baay’attee amma dhugaa fakkaachaa waan jirtuuf dhugumaa laata warra naan jettaniif deebiin koo kunooti. obsaan dubbisaa.ragaalee isiniif kaawus qaaman dadhabdan bilbilaan soqaa irra gahaa.
_Warra qaaman daqxanii qulqulleeffachuu barbaadaniifis karaa ittiin dhaqxan akka isin hin rakkifne shaashamanneedhaa kaasee maagalota ijoo fi ummata imala keessanitti isinitti dhufun isin barsiisaa zoonii kibbaatin isin baasaa beeenaaaa..
dubaayi oromiyaa jechuuni dandeessu shaashamannee baay’ee bareeddu fi guddu gala daladalaati shaashen daandii kallattii jahaan naannoo birootii ishee seenu kan qabdu shaashen magaalaa hawwattuudha. Yoo gara zoonii kibbaa deemuu feetan konkolaataa Moyaalee isin geessu yaabbachuun keessan dirqama yoo keessan qabaattanis gaaridha.akkuma imala keessan shaashamanneedhaa daandii Magaala guddiittii Ummatoota kibbaa akkasumas magaala guddittii godina sidaamaa(sidaamoo) geessu qabattanii adeemtan km muraas booda magaalaa dangaa oromiyaa fi ummattoota kibbaa Bishaan gurrachaa geessu bishaan gurracha fi Hawaasaa dildilatu addaan qooda gamni Hawaasa gamannimmoo B/gurraacha hawaasaa keessa shaashaa jechuu hoo feetan bareedina himamee hin dhumneefi hara Hawaasaa qabdiiti mirga keessani.Hawaasadha akkuma baataniin magalaa Tuulaa jedhamtu aragattu isheenis akkuma Galaanif finfinnee walirraa hiixatanis garuu hawaasaa jalatti bulti,Tuulaa dabartanii yoo imala keessan itti fuftan magaalota xixiqqoo godina Sidaamoo jalatti bulan argaat gara magaalaa Yirgaalam (Abboostoo)geessu abboostoo akkuma keessaa baataniin keellaa ykn gumrukaa wayyaanee argitu keellaan kun keellaa hamaa fi sakata’iinsi cimaan konkolaatotaafi imaltoota gara Moyaaletii dhufu irratti godhamuudha.keellarratti asii gadi yoo deemtan sakata’iinsi darbee darbee malee hin jiru.akkuma xiqqoo keellaa bira dabartaniin karaan iddoo lamatti addaan gora tokko kan warra Gujii garjaa biyya warqeef dammaa biyya waaqni dhihoo nama geessu yoo ta’u asiinis zoonii kibbaa gahuun ni danda’ama.karaan lammataammoo qajeeluma karaa moyaalee nu geessu waan ta’eef nuti isarra jirra karaa keynarra otuma imalluu magaalaa warra sidaamaa(moo)cuukkoo geeyna maqaan ishee anaafis gaaffidha akkamitti akka maqaa ynaata oromoo jaallatamaadhan moggaafamte?garuu magaalattiin magaalaa baadiyyaa taatus jimaan hawaasa fi shaashamannee akkasuma Dodolaa, Adabbaa hanga Baalee roobee deemu dabalataan Adaamaa fi finfinnee dabalatee kan wal gahu naannoo kanaa burqa balacee,caangee,siqqee fi kkf asi maddisaanii asi.ergan cuukkodhaan hangana wal sin barsiisee imala keessan keessatti magaalan itti aantu magaalaa guddittii godina Geedi’oo Diillada Diillan magaalaa bareeddu fi lafa tabbaarratti argamtuutudha hoteelonni ishee babbareedo fi turiistootaf kan tolaniidha imalaan shaashedhaa ganama sa’aatii12:00tti ka’e akkuma saffisa konkolaataatti sa’aatii 4:00_5:30 tti diillaa ni gaha. Kanaafuu diillan magaalaa cireen itti ynaatamu ta’uusheeti.imalaan diillatti ciree ynaatee imala isaa eegalu ammas godinuma Geedi’oo keessa magaalaa Gowangaa,fissahaa gannat,yirgaa caffee fi gadab faa jedhaman darbeet Naannoo ummattoota kibbaa keessaa baha. magaalaa gadab akkuma darbeen oromiyaatti deebi’a gaafa oromiyaa Arsii lixaa bishaan gurraachatti irraa bahe Gujiidhan itti deebi’a imala xiqqoo boodas magaalaa baadiyyaa Garbaa jedhamtutti dhufa Garbaa qaxxaamuuruun km muraasa booda magaalaa Bullee horraa gaha.magaalaa tana magaalota maqaan kiristinnaa laatameef keessaa ishee tokko yoo taatu maqaan kiristinnaa ishees(Hagera Maariyaam)jedhamti.imalaan shaashedhaa ka’e yoo bullee horraa gahu akkuma saffisa konkolaatatti sa’aatii 8:30_10:00 gaha asitti konkolaatonni shaayidhaaf jedhanii waan dhabbattaniif magaalaa foolii oromoo qabduu fi magaalota akkasii keessatti ummanni 87%afaan oromootin walii gala jettanii otuu hin yaadin argitu hunduumtuu afaan orimootin walii gala walitti gurgura walirraa bita.walumaa galatti magaalattiin oromummaa calaqiisiisfti akka magaalota giddu galaa oromiyaa hedduu afaan amaaraa haasawuun hin jiru.
Imalaan WBO zoonii kibbaa soquu imalarra jiru yoo waan ijaan argu soquu baate asumaahuu ragaa gahaa waliin deebii quubsaa ni argata.
Mooyaalee gahuudhaaf amma km 300tu nu hafa….
Itti fufa….share it…


text:
Gama Afaariin gara Tigraayti gargaaarsa dhala namaa kan akka nyaataa fi gargaarsaa kanneen biro fe’atanii konkoolaattoota socho’a turan, irratti Addi Bilisummaa Uummata Tigraay ykn TPLF haleelaa waraanaa gaggeessuu isaa Komishinarriin komishina hoggansa hojii kan yaaddoo balaa biyooleessaa Obbo Mitikkuu Kaasaa beeksisanii jiran.
Obbo Mitikkuu Kaasaa tjaajiila oduu Itiyoophiyaaf akka ibsanti kun kan ta’e guyyoota darban sadii keessatti ta’u ibsanii, kanaaf jecha konkoolaataa fe’umsaa gurguddaan kanneen gargaarsa fe’an 189 dhaabachuuf dirqamuu ibsan.
Komishinariichi shoroorkeessaa dha jecchuun kan isa waaman Hiwaat bulchiinsa godiina naannoo Affaar aanaa Araat Fantii Rasuu Yaaloo keessatti haleellaa baneen karaan itti gargaarsii deemuu cufamuu ibsan.
Sagantaan nyaata addunyaa fi dhaabbattonni gargaarsaa kanneen biroon gargaarsa dhala namaa arjooman bulchiinsa naannoo Tigraay akka dhaqqabuuf mootummaan haala isaa mijeessuu kan ibsan Obbo Mitikkuun akka jecha isaanti haleellaa shoroorkeessootaan gaggeeffamaa jiruun dhiyeessiin gargaaraa danqamuu ibsan.
Walakeessa torban dabree Samaraa irraa fageenya kilo meetra 115 irratti gargaarsa nyaataa fe’anii gara Tigraay deemaa kan turan konkoolaataan 10 haleelamuu sagantaan nyaata addunyaa dheenegadda ibsee jira.
Kanaaf sodaa nageenyaaf jecha konkolaataan gargaarsa fe’an akka hin sochoonee dhorkuun haleellaa kana duuba eenyu akka jiru baruuf aangawoota waliin hojjataa akka ture jaarmayaan sagantaa nyaata addunyaa beeksisee jira.
Sararrii bilbilaa cituu isaan kan ka’e deebii Hiwaat argachuun dadhabamuu iyyu dubbii himaan jaarmayichaa Geetaachoo Raddaa dhaabata oduu Ajaans Fraans Preesiif akka ibsanti nannoo Afaarti tarkaanfii fudhatamuu amanuun, kaayyoon isaas milishoota Oromiyaa irraa dhufan addaan facasanii bakka irraa dhufanti akka deebi’an gochuu akka ta’e ibsan jechuun dubbachuu isaanii, Masfiin Arraagee Dasee irraa gabaasee jira.


text:
Baatii tokkoo fi walakkaa dura Yunivarsitii Dambii Dolloo keessatti walitti-bu’iinsa uumamee ture dheessuun otuu gara maatii isaaniitti konkolaataan deebi’aa jiranii kanneen hidhattootaan iggitaman jedhaman barattoota 26 keessaa 21 nagaan gadhiifamuu isaanii mootummaan Itiyoophiyaa Sanbata dabre beeksisee jira.
Maatiin ijoollee iggitamanii garuu haga ammaatti ijoollee keenya ijaan arguus tahe sagalee isaanii dhaga’uu hin dandeenye jedhu.
Gama biraatiin kanneen butaman keessaa tokko tahuu ishee fi booda miliqxee harkaa ba’uu ishee ka dubbattu – barattuun Yunivarsitii Dambii Dolloo tokko “ana dabalatee kanneen iggitamne 18 turre” jetti. Isheen miliqxee waan baateef kan ishee biraa hafan dubartoota 13 fi dhiirota 4 walumaa galatti namoota 14 tahuus dubbatti.


text:
Poolisiin Ugaandaa dho’insa sana ilaalchisuun ibsa baaseen, kanneen dho’insa sana raaw’atan namoota badanii-balleessuutti muratan lama tahuu beeksisee, lammiwwan Itiyoophiyaa shakkiin qabaman garuu walaba gad-lakkisamuu isaanii mirkaneessee jira.
Ajajaan poolisii Ugaandaa, Kaalee Kaayihuraa waa’ee reeffota haleellaa sanatti shakkamanii ennaa ibsan, reeffoota namootaa bakkawwan dho’insaa lameen irraa walitti-guuraman keessaa, reeffota namoota lameenii ka barbaacha dhufe hin jiru.
Suuraan fuulawwan namoota lameenii walitti-suphamanii, kan marsariitii yokaan marsaa interneetii poolisii adamsitoota yakkamaa, kan Interpool irratti argaman guutmmaatti tahuu dhaa baatus eenyummaa namoota sanaa akka agarsiisan himamee jira.
Namni duraa ka fuula ifaa qal’aa, Somaalee dabalatee nama Gaanfa Afrikaa fakkaatu yoo tahu ka lammataa immoo, fuula bal’aa ka duraa irra gurraacha’u, fuula namoota yeroo baay’ee ardii ka biraa keessatti argamanii ti.
Ajajaan Poolisii Ugaandaa sun Qaamawwan mormaa olii, ka namoota lameenii sun kan of-wareegdota boomiilee torban dabree sana dhoosanii tahuu mirkaneessanii dubbatu.
Namoota lama Kenneen Dho'iinsaa Ugandaaf Shakkaman Poolisiin Suraa isaanii Ifa Taasise
Poolisiin Ugaandaa dho’insa sana ilaalchisuun ibsa baaseen, kanneen dho’insa sana raaw’atan namoota badanii-balleessuutti muratan lama tahuu beeksisee, lammiwwan Itiyoophiyaa shakkiin qabaman garuu walaba gad-lakkisamuu isaanii mirkaneessee jira.


text:
Xiyyaarri Kaazaakistaan kufee caccabuun imaltoota 14 galaafate
Xiyyaarri imaltoota 98 of keessaa qabu biyya Kaazaakistaanitti kufee caccabuun, yoo xiqqaate 14 lubbuu dhabanii, jedhan aanga'oonni.
Akka isaan jedhanitti xiyyaarri qabeenya Daandii Qilleensa Bek ta'e buufata xiyyaaraa Almatii irraa akkuma ka'een ture kan kufee caccabe. Kanneen 60 ta'an immoo miidhamaniiru.
Kunis akka lakkoofsa biyyattiitti Jimaata ganama yoo ta'u buufanni xiyaarichaa namooni lubbuun hafan akka jiran ibseera.
Silaa xiyyaarri kun magaalaa Kaazaakistaan Almatii irraa gara magaalaa guddoo biyyattii Nur - Sulxaanitti imala ture. Sababni kufee caccabuu xiyyaara kanaa maal akka ta'e hin beekamu.
Buufanni xiyyaaraa Almatii xiyyaara kana irratti imaltoonni 95 fi hojjeettonni xiyyaarichaa shan irra turan jedheera.
Xiyyaarri kun ganama sa'aatii 1:22'tti irratti ture of dadhabee gadi qajeelun gamoo darbii lamatti kan inni bu'e.
Yeroos garuu ibiddi ka'e hin turre.
Lubbuu baraartonni turan namoota lubbuun hafan yeroo baraaran mul'ateera. Viidiyoo gadhiifameen dubartii gargaarsa Ambulaansii gaafattuufi kutaan paayileetii gamootti bu'e ni mul'ata.
Sababa kufaatii xiyyaara kanaa qorachuuf komishiniin addaa ni hundaa'a jedhameera.
Pirezidantiin Kaazaakistaan Kaasiyim - Jomaart Toqaayev ''gadda itti dhagahame'' ibsaniiru.
Daandiin Qilleensaa Bek bara 1999 kan hundaa'e yoo ta'u dhaabbata tajaajila balalii gatii salphaan kennu akka ta'e of ibsa.
Balaan xiyyaaraa magaalaa kanatti yeroo dhaqqabu kun kan duraa miti. Bara 2013 balaan namoota 20 galaafate mudatee ture.
Ji'a durammoo xiyyaarri waraana qondaala nageenyaa biyyattii keessa turan Kibba biyyattiitti kufee caccabuun 27 du'aniiru.


text:
Maallaqa Wayyaaneen faranjii ittin bitattu ( lobby) isatu kafala. Maallaqa OMN ittin cufsiisan isatu kafale. Yeroo ammaa kanas waraana gara Guji geeffamaa jiruuf geejjiba isatu baase. Kanaafuu duulli cimaan qabeenya isaatirratti banamuu qaba. duula yeroo ammaa ummata keenya Oromoo Gujiitirratti banameef tumsuuf qabeenya isaa Oromiyaa godinoota biroo keessa jirurrattis duuluu feesisa. Mee qabeenyi isaa Oromiyaa keessa bakka kam faa akka jiru nu beeksisaa. ( maqaa kubbaaniyyaa, Godina, Aaanafi ganda keessatti argamu)
Check Also
Siyaasaa fi amantii
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra …