text:
Adeemsi seera tumaa sirna Gadaa keessatti seeraafi dambii mataa isaa qaba. Sirna gadaa Oromoo keessatti adeemsi seera tumaa adeemsa hirmaannaa uummata baldhaatti kan amanuufi kan ittiin raawwatudha. Akka seera Gadaatti namni kamiyyuu kan umuriinsaa eyyamu hunuu adeemsa seera tumaa irratti argamuuf mirga qofa osoo hin taane, dirqama sabummaas qaba. Adeemsa seera tumaa kanarrattis namni hunduu yaada qabu akka safuun uummatichaa eyyamutti qoqqobbii tokko malee dhiyeessa. Mariifi falmii (yoo barbaachisaa ta’e) hawaasa bal’aan erga himaachisaa booda, yaadolee walii galaa karaa Abbaa Bokkuutiin deebi’anii hawaasichaaf dhiyaatu. Kanaanis kan uummanni bal’aan itti amanee seera tahee tumamuu isaa abbaan Bokkuu Alangaa gogaa Roobii irra hojjetame qabatee uummaticha fuulduratti mirkaneessa.
Adeemsa seera tumaa sirna Gadaa kana adeemsa seera tumaa biyyoota dhihaa kan sirna dimokiraasummaan baay’ee dagaaganiiru jedhaman waliin yoo wal bira qabnee ilaalle amalli adda isa taasisu ni jira. Kunis akka qajeelfamoota dimokiraasii biyyoota dhihaatti yaanifi fedhiin uummata baldhaa yaadaafi fedhii uummata muraasaan kan uummanni baldhaan ofkeessaa filee bakka buufateen kan bakka bu’uufi murtaa’uudha . Akka sirna Gadaa Oromootti garuu, sagalee tokko nama tokko qofa bakka bu’uu danda’a. Kunis adeemsa seera tumaa keessatti uummanni baldhaan wal ga’ee yaada ofii isaatii akka safuun hawaasichaa eyyamutti qoqqobbiifi sodaa tokko malee dhiyeessee, yaadota falmii ta’ani immoo mareedhaan wal amansiisee gara furmaataa ga’uun dambiileefi seerota barbaachisan hunda baasa.
Adeemsa Seera Hiikuu
Sirna Dimokiraasii Oromoo (Gadaa) keessatti koreen maqaa salgan Yaa’ii Booranaan beekamu qaama seera hiikuurratti aangoo ol’aanaa qabudha. Miseensotani koree kanaa gareelee Gadaa kan Hayyuu jedhamu keessaa filatamu. Qaamni kun aangoo seera hiikuu biratti dabalee fooy’insi seeraa yoo barbaachisaa ta’e yaada ni dhiyeessa. Korri koree kanaa handhuura Gadaa Orommooo kan taate giddu gala Odaa Nabeetti geggeeffama.
Adeemsa Seera Raawwachiisuu
Abbaan Alangaa qaama seeraafi dambiilee duudhaa Gadaa Keessatti argaman raawwachiisuuf aangoo guutuu qabudha. Alangaan meeshaa gogaa Roobii irraa hojjetamu fiixeen isaa kallaattii qabatamurraa gara dhumaatti qal’ataa kan deemu ta’ee abbaan Alangaa akka mallattoo beekamtiitti (recognition) kan qabatudha. …….itti fufa.
Kan dubbisnee irraa…..


c: text/html

text:
An-Nasr
Seensa
Suuran (boqonnaan) tuni yeroo duuti Nabiyyi (sallallahu aleyh wassallam) dhiyaattu fi Islaamni Arabiyaa keessatti injifannoo guddaa argatu akka buute hayyoonni hadiisa gabaasan ni himu.
Bukhaarin akka gabaasetti ibn Abbaas akkana jedhe: Umar jaarsolii lola Badri keessatti hirmaatan waliin akka taa’u na taasisaa ture. [Kana ilaalchisee] akka waan nafsee garii isaanii keessatti waa isaanitti dhagahameti. Kanaafu isaan keessaa namni tokko akkana jedhe: Nuti ijoollee akka isaa osoo qabnu kuni maaliif nu waliin taa’aa?” Umaris ni jedhe: Dhugumatti inni namoota isin beektan irraayyi.” Gaafa tokko Umar isaan waamee anas itti na dabale. Waa’ee kiyya isaanitti agarsiisuuf malee homaafu akka na hin waamne nan yaada. Umar akkana jedhe: Jecha Rabbii olta’aa “Yommuu gargaarsi Rabbiitii fi banamiinsi [Makkaa] dhufe” jedhu ilaalchise maal jettuu?” Gariin isaanii ni jedhan: Yommuu nu gargaaree fi injifannoo nuuf kenne, akka Isa faarsinu fi araarama Isa kadhannu Rabbiin nu ajaje.” Gariin isaanii homaa hin jenne, ni cal’isan. Umar akkana naan jedhe: “Yaa Ibn Abbaas ati akkana jettaa?” Anis ni jedhe, “Lakki” Innis ni jedhe, “Maal jetta ree?” Anis ni jedhe, “Suni xumura jireenya Ergamaa Rabbii kan Rabbiin isatti beeksiseedha. “Yommuu gargaarsi Rabbiitii fi banamiinsi [Makkaa] dhufe” Kuni mallattoo xumura jireenya keetiti. Kanaafu, “Faaruu Gooftaa keetitiin [Isa] qulqulleessi, araaramas Isa kadhadhu…” Umar ibn Al-Khaxxaab ni jedhe: “Wanta ati jetteen ala wanti ani beeku hin jiru.” Sahiih Al-Bukhaari 4294
Akkuma gabaasa armaan oli irraa mul’atutti, Rabbiin suurah tana keessatti yommuu Islaamni Arabiyaa keessatti injifannoo guutuu argatuu fi namoonni baay’innaan amanti Rabbii keessa seenu jalqaban, kuni ergamni (mission) inni addunyaatti ittiin ergame galma gahuu akka agarsiisu Ergamaa Isaatti beeksisa. Ergasii Rabbii galma guddaa kana akka gahu isa taasise akka faarsuu fi qulqulleessuu ajajame. Akkasumas, tajaajila amanti kanaa keessatti hanqinna isarraa argameef akka araarama Isa kadhatu ajaje. Asitti itti yaadu xiqqoon, namni tokko garaagarummaa guddaa Nabiyyii fi hoggantoota addunyaa jidduu jiru arguu danda’a. Hogganaan biyya tokkoo osoo jireenya isaa keessatti warraaqsa (revolution) fiduu danda’e, silaa kuni carraa ittiin boonu fi of ol-guddisuu isaaf ta’a. Garuu asitti haala biraa argina. Ergamaan Rabbii wagga 23 keessatti hawaasa guutuu warraaqsan. Amanti, yaada, aadaa, sona, qaroominna, karaa jireenyaa, diinagdee, dandeetti siyaasaati fi lolaa jijjiran, wallaalummaa fi duubatti haftummaa keessaa isaan baasuun addunyaa akka too’atanii fi hoggantoota addunyaa akka ta’an isaan taasise. Kana waliinu, yommuu hojii addaa kana galmaan gahu, Nabiyyiin hojii isaa kana akka faarsu hin ajajamne. Garuu akka Rabbiin faarsu fi qulqulleessu, araarama Isa kadhatu ajajame. Kanaafu, ajaja kana hojii irra oolchuf of ko’oomse.
Aa’ishaan (radiyallahu anhaa) akkana jetti: “Ergamaan Rabbii (sallallahu aleyh wassallam) umrii isaa gara dhumaatti akkana jechuu ni baay’isaa ture:
سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ
Subhaanallahi wabi-hamdihi astaghfirullah wa’atuubu ileyh
“Rabbiin faaruu Isaa waliin qulqullaa’e. Ani Rabbiin araarama kadha, gara Isaattis deebi’a.”
Anis ni jedhe: “Yaa Ergamaa Rabbii! Ati jecha “Subhaanallahi wabi-hamdihi astaghfirullah wa’atuubu ileyh” jedhu kan baay’istu si arga. [Kuni maali?]” Nabiyyinis ni jedhe: Ummata kiyya keessatti mallattoo akka argu Gooftaan kiyya natti beeksisee. Yommuu mallattoo san argu, jecha Subhaanallahi wabi-hamdihi astaghfirullah wa’atuubu ileyh jedhu baay’ise. [Yommuu boqonnaan tuni buutu] Mallattoo tana arge: “Yommuu gargaarsi Rabbiitii fi banamiinsi [Makkaa] dhufe, namoonni amanti Rabbii keessa garee gareen kan seenan argite, Faaruu Gooftaa keetitiin [Isa] qulqulleessi, araaramas Isa kadhadhu.” Sahiih Muslim 484
Gabaasa biraa keessatti Aa’ishaan (radiyallahu anhaa) akkana jetti: “Ergamaan Rabbii (sallallahu aleyh wassallam) ruku’aa fi sujuuda isaa keessatti akkana jechuu ni baay’isa:
“ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي
Subhaanaka Allaahumma rabbanaa wabi-hamdika, Allaahumma-ghfirlii”
Yaa Rabbii Gooftaa keenya! Faaruu kee waliin qulqulloofte. Yaa Rabbii naaf araarami.
Kuni hiika Qur’aanaa (kana jechuun hiika suurah An-Nasrii) inni hojii irra oolcheti. (Sahiih Al-Bukhaari 4968)
Ummu Salamat akkana jetti: Ergamaan Rabbii umrii isaa gara xumuraatti yeroo dhaabbatu, taa’u, deemu, deebi’u hunda keessatti subhaanallahi wabihamdihi jedhu malee hin dhiisu. Anis ni jedhe, “Yaa Ergamaa Rabbii! Ati jecha subhaanallahi wabihamdihi jedhu ni baay’ista. Yeroo gara alaa deemtu, manatti deebitu, dhaabbattu fi teettu hunda keessatti subhaanallahi wabihamdihi jetta.” Innis, “Dhugumatti ani jecha tanatti ajajame.” jedhe. Ergasii suurah tana qara’e (Izaa jaa’a nasrullah…) (Ibn Jariir) [Madda seensa kanaa: https://www.alim.org/quran/tafsir/maududi/surah/110/1/
﴿إِذَا جَآءَ نَصۡرُ ٱللَّهِ وَٱلۡفَتۡحُ١﴾
Yommuu gargaarsi Rabbiitii fi banamiinsi [Makkaa] dhufe
Nasrii jechuun namni tokko kaayyoo barbaade akka gahuuf isa gargaaruu, aduwwii (diina) irratti injifannoo akka argatu isa taasisuudha. Ni jedhama: qada nasaral gheysul arda (roobni dachii gargaaree jira)-kana jechuun biqiltuun dachii akka lafa keessaa olbaate mul’attuuf gargaare. Aayah tana keessatti wanti barbaadame, hanga diina irratti injifannoo argatutti Rabbiin nabiyyii Isaa gargaaruudha. [Tafsiir Al-Wasiix]
Asitti banamiinsa jechuun biyya diinaa tokko qabachuudha. Asitti banamiinsi barbaadame banamiinsa Makkaati.
﴿وَرَأَيۡتَ ٱلنَّاسَ يَدۡخُلُونَ فِي دِينِ ٱللَّهِ أَفۡوَاجٗا٢﴾
وَرَأَيْتَargiteٱلنَّاسَnamootaيَدْخُلُونَseenanفِىkeessaدِينِamantiiٱللَّهِRabbiiأَفْوَاجًاgaree gareen
Namoonni amanti Rabbii keessa garee gareen kan seenan argite
Asitti amanti Rabbii jechuun amanti Rabbiin gabroota Isaatiif filatee fi akka hordofan itti ajajeedha. Innis Islaama.
Dhugumatti, Islaama fudhachuun dura naannooleen Arabaa garagaraa banamiinsa Makkaa eegaa turan. Akkana jedhan: “Yoo Muhammad ummata isaa irratti injifannoo argate, inni nabiyyii dhugaati.” Kanaafu, yommuu Rabbiin Makkaan irratti injifannoo isaaf kennu, baay’innaan diinii (amanti) Rabbii keessa seenan. Waggaan lama hin dabarree galoon galaana Arabaa iimaanan tan guuttamtu yoo taate malee. Gosoonni Arabaa biroo hin hafne Islaamaa kan mul’isan yoo ta’an malee. Faaruu fi tolli hundi kan Rabbiiti.
Bukhaarin Amr ibn Salamat irraa akkana jechuun gabaase: Yommuu Makka banamtu, namoonni hundi Islaama fudhachuuf gara Ergamaa Rabbii fiigan. Hanga Makkaan banamtutti naannooleen Arabaa garagaraa Islaamatti seenuu isaanii ni tursiisan. Akkana jechaa turan: Isaa fi ummata isaa dhiisaa. Yoo isaan irratti injifannoo argate innii Nabiyyiidha.” (Tafsiir Ibn Kasiir)
Banamiinsi Makkaa akka Hijraatti waggaa 8ffaa Ramadaana keessa ture. Sababni isaa akkana: Nabiyyiin sallallahu aleyh wassallam wagga 6ffaa keessa yommuu Hudeybiyatti Qureeshota waliin wali-galte mallatteessu, Qureeshonni wal-galtee kana ni diigan. Nabiyyinis isaanitti duule. Gara loltoota kuma kudhanii qabachuun dhoksaan Madiinaa irraa gara Makkaatti qajeele. Akkana jedhe, “Yaa Rabbii oduu keenya isaan irraa dhoksi.” Kanaafu osoo Qureeshonni hin beekin tasa isaan marse. Akka hijraatti waggaa 8ffaatti, Ramadaana irraa guyyaa 20ffaa keessa Nabiyyiin (sallallahu aleyh wassallam) injifannoodhaan Makkaan seene. Inumaa dhumarratti mushrikoonni Qureeshaa naannawa Ka’abatti Nabiyyi biratti wal-gahan. Qureeshonni jala isaa dhaabbatanii wanta isaanitti hojjatu osoo eeganu Nabiyyiin balbala irra dhaabbatte akkana jedhe: Yaa tuutaa Qureeshaa! Maal akka isinitti hojjadhu yaaddu?”
Waggaa saddeetin dura inni isaan irraa dheessaa ture. Kunoo amma isaan qabaa fi too’annaa isaa jala jiru. Maal akka isinitti hojjadhu yaaddu? jedhaan. Isaaniis ni jedhan: waan gaarii. Obboleessa kabajamaa, ilma obboleessa kabajamaa.” Nabiyyinis ni jedhan, “Akkuma Yuusuf obboleeyyan isaatiin jedhe anis isiniin jedha: “Har’a komiin isin irra hin jiru, Rabbiin isiniif haa araaramu.” (Suuratu Yuusuf 12:92) Deemaa isin gadi furamoodha. Nabiyyinis (sallallahu aleyh sallam) isaaniif irra darbe. Banamiinsi kuni banamiinsa Rabbiin banamiinsa ifa bahaa (Fatahan Mubiinaa)” jechuun moggaasedha. Rabbiin olta’aan ni jedhe:
إِنَّا فَتَحۡنَا لَكَ فَتۡحٗا مُّبِينٗا١
“Dhugumatti Nuti Banamiinsa ifa bahaa siif banne.” (Suuratu Al-Fatih 48:1)
Yommuu xumurri gaarii fi injifannoon Muhammadif (SAW) akka ta’ee fi gaheen Qureeshota akka xumurame namoota biratti beekkamaa ta’u, namoonni diinii (amantii) Rabbii keessa garee gareen seenuu jalqaban. Dhuunfaa dhuunfaan erga seenaa turanii boodaa kunoo amma garee gareen Islaamatti seenan. Jalqaba irratti, namni Islaamatti seenu barbaadu yeroo garii dhokate seena. Amma kunoo jama’a jama’aadhaan Islaamatti seenan. Hanga barri 9ffaan bara jiilaa (aamul wufuud) jedhamutti kallatti hundaan jiilli Arabaa gara Nabiyyiitti deeman. Rabbiin azza wa jalla ni jedha: mallattoo kana yoo argite,
﴿فَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ وَٱسۡتَغۡفِرۡهُۚ إِنَّهُۥ كَانَ تَوَّابَۢا٣﴾
فَسَبِّحْqulqulleessiبِحَمْدِfaaruuرَبِّكَGooftaa keeوَٱسْتَغْفِرْهُۚaraaramas Isa kadhadhuإِنَّهُۥdhugumatti Inniكَانَ
تَوَّابَۢاakkaan tawbaa kan qeebalu
Faaruu Gooftaa keetitiin [Isa] qulqulleessi, araaramas Isa kadhadhu. Dhugumatti Inni akkaan tawbaa kan qeebaluudha
“faaruu Gooftaa keetitiin [Isa] qulqulleessi” Kana jechuun qulqulleessu faaruun walitti hidhameen Isa qulqulleessi. Tasbiih (qulqulleessu) jechuun wanta Rabbiif hin malle irraa Isa qulqulleessudha. Hamd jechuun jaalalaa fi ol-guddisuu waliin amaloota gugguutuun Rabbiin faarsuudha. Tasbiih fi hamd walitti hidhi. Araaramas Isa kadhu. Rabbiin wanta lamatti Isa ajaje:
1ffaa– qulqulleessu faaruun walitti hidhame. (‘Subhaanallahi wabihamdihi- Rabbiin faaruu Isaa waliin qulqullaa’e’ jechuu)
2ffaa-Araarama kadhachuu (Istighfaara). Araarama (maghfirah) jechuun badii haaquu fi irra darbuu waliin Rabbiin gabrichaa Isaatiif badii (dilii) isaa isaaf haguugudha. Kuni wanta ol’aanaa gabrichi barbaadudha. Sababni isaas, gabrichi badii baay’ee hojjata. Kanaafu araarama isa barbaachisa. Yoo Rabbiin rahmata Isaatiin isa hin haguugin, inni bade. (Tafsiir Qur’aanil Kariim-Ibn Useymiin)
Yommuu wanta aangoo Rabbii olta’aa agarsiisu kana ragaa bahu, Nabiyyiin (sallallahu aleyh wassallam) faaruu waliin Rabbiin qulqulleessutti ajajame. Asitti Faaruun iccitii kanatti akeeka: milkaa’inni fi injifannoon guddaan kuni humnaa fi beekumsa Nabiyyiitiin osoo hin ta’in tola Rabbiitiin galma gahe. Kanaafu, Rabbii injifannoo kana isaaf kenne faarsu, qalbii fi arrabaan Isaaf galata galchuu qaba.
“araaramas Isa kadhadhu” Kana jechuun dirqama sirra godhee hojjachuu keessatti dogongora ykn hanqinnaa mul’ateef akka irra siif darbu Isa kadhadhu. Kuni naamusa Islaamni ilma namaa barsiiseedha. Tarii namni diinii Rabbiitiif tajaajila ol’aanaa gochuu danda’a, sababa amanti kanaatiif wareegama hin lakkaa’amne baay’ee kafaluu danda’a, Rabbiin gabbaruuf humna guddaa baasu danda’a. Garuu kana waliinu, haqa Gooftaan isaa isarraa qabu haala guutuun bakkaan akka gahetti gonkumaa yaadu hin qabu. Kana irra, wanta isarraa barbaadamu haala guutuun akka hin guunnetti yaadu qaba. Akkana jechuun Rabbiin kadhachuu qaba: Yaa Rabbii! Haqa Kee galmaan gahu keessatti hanqinna narraa mul’ateef naaf irra darbi, naaf araarami. Tajaajila xiqqoo ani godhe narraa qeebali (fuudhi).” Naamusni kuni yommuu Ergamaa Rabbii kabajaamaa barsiifamu, addunyaa keessatti eenyullee akka Nabiyyitti garmalee carraaqe fi ifaaje hin jiru. Kanaafu, akkamitti namni biraa hojiin isaa akka guutuu ta’etti ilaalaa? Haqa Rabbiin isarra godhe “Ani haala guutuun hojjadhee jira” jechuu danda’aa? Haqni Rabbii garmalee guddaa ta’uu irraa kan ka’e, uumamni haqa kana guutuu gonkumaa hin jiru.
Rabbiin ajaja kana keessatti Muslimoota barnoota ijoo barsiisa: “Ibaadaa keessan, carraaqqi ykn tajaajila Islaamaaf gootan, guutuu hanqinna hin qabne akka ta’etti hin ilaalinaa. Osoo jiruu keessan guutuu karaa Rabbii keessatti fixxaniiyyu, wanta Gooftaan keessan isin irraa barbaadu haala guutuun akka hin hojjannetti yaadu qabdu. Haaluma kanaan, yommuu injifannoo ykn milkaa’inna wayii galmaan geessan, amala addaa isin qabdaniin galma akka gahetti hin yaadinaa. Garuu tola Rabbiitin galma akka gahetti yaadaa. Ergasii Gooftaa keessan fuunduratti gadi jechuun Isa faarsuu fi qulqulleessu qabdu. Milkaa’innaa fi injifannoo keessaniin boonuu fi dhaadachuu osoo hin ta’in tawbachuu fi araarama Isa kadhachuu qabdu.” [Al-Ma’uduudi]
Akkuma seensa keessatti kaasne, Ergamaan Rabbii (sallallahu aleyh wassallam) erga boqonnaan (suuran) tuni buute booda jecha kana ruku’aa fi sujuuda keessatti ni baay’isu turan:
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي
Subhaanaka Allaahumma rabbanaa wabi-hamdika, Allaahumma-ghfirlii”
Yaa Rabbii Gooftaa keenya! Faaruu kee waliin qulqulloofte. Yaa Rabbii naaf araarami.
Boqonnaa tana keessatti “Yommuu (izaa)” jechuun jalqabe. Jechi “Yommuu (izaa)” jedhu deebii (jawaaba) –‘wanta isa guutuu’ barbaada. Kanaafu, gabaabbinnaan ibsi boqonnaa tanaa kana fakkaata:
Yaa Rasuula! Yommuu Sii fi sahaabota kee irratti injifannoo guutee fi Makkaan isiniif banee, ammas namoonni amanti Islaamaa keessa garee gareen kan seenan ta’anii argite, Gooftee kee faarsuu waliin Isa qulqulleessuu itti fufi, akkasumas, araarama Isa kadhadhu. Dhugumatti Gooftaan kee baay’isee tawbaa kan namarraa qeebaluudha (fuudhudha). [Al-Wasiix]
Barnoonni guddaan asirraa barannu, namni hanga fedhe milkaa’innaa fi injifannoo guddaa irra haa gahu, milkaa’inni fi injifannoon kuni humnaa fi beekumsa isaatiin osoo hin ta’in gargaarsa fi tola Rabbiitiin akka ta’e jala muree beeku qaba. Kanaafu, milkaa’inna isaatiin boonu osoo hin ta’in Rabbiin faarsuu, Isa qulqulleessu fi araarama Isa kadhachuu qaba. Kuni dhibee ujb (of-dinqisiifachuu) fi boonu isa keessaa baasa. Akkasumas, hojiin isaa Rabbii olta’aa biratti fudhatama akka argatu taasisa. Wanti hojii gaarii nama jalaa balleessu guddaan ittiin boonu fi of-dinqisiifachuudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa gabroota Isaaf of gadi qabanii fi tola Isaa beekan keessaa nu haa taasisu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Walitti-bu’insa naannoolee daangaa Ormiyaa fi bulchiinsa naannoo Somaalee Itiyoophiyaa keessatti walitti-bu’insa jiruun wal-qabatee Wixata dabre kana namoonni 32 magaalaa Awwadaay keessatti ajjeesamanii jiran – jechuudhaan, naannoo Somaalee irraa miseensa paarlaamaa kan turan tokko Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, sagantaa Afaan Somaaleetti himanii jiran.
Boqor Alii Omar Alallee, ka jedhaman – miseensi paarlaamaa sun, gaafa Wixataa halkan – Obboleessa isaanii xiqqaa dabalee namoonni ajjeesamuu fi Obboleessa isaanii fi namoonni kaan morma muramanii kan ajjeesaman akka tahetti dubbatan.
Dubbi himaan mootummaa naannoo Somalee Itoophiyaa Obbo Idiris Ismaa’el, haga ammaatti aanaalee kudhan keessatti namoonni isaanii 165 ajjeefamanii, namoota 9 irraa miidhaan gadhu. Kan walitti-bu’iinsa deemaa jiru hogganaa jiru mootummaa naannoo Oromiyaa akka ta’e illee dubbatan. “adda-dureedhan poolisii naniichaatti fayyadamuudhan pireesdantii naannoo Oromiyaa, Obbo Lammaa Magarsaa, Itti-gaafatamaa dhimmoota Koomiyunikeeshinii - Obbo Addisuu Aragaa fi qaamaa naga-eegumsaa nannichaa waliigalaa tu fixiinsa kana geggeessa” jedhan.
Itti-gaafatamaa dhimmoota Koomiyunikeeshinii Mootummaa naannoo Oromiyaa – Obbo Addisuu Araggaa garuu, namotni Awwadaayitti ajjeesaman dhaloota Somaalee irraa 12 dhaloota Oromoo Jaarsoo irraa 6 ta’uu adda-baafannee jirra. Ittiin ka’insi isaa, bulchaa aangaa Gursum duraanii – Saalaa Mohammedii dabalee magaalaa Bombaas, ka bulchiinsa Somaalee keessatti qabamanii ajjeesamuu akka tahee fi hiriirri mormii sanaaf magaalaa Awwadaayitti Wixata dabre geggeessame gara wal-lolinsaatti jijjiiramuu akka tahe dubbatan. Namoota ajjeesaman sanaaf, mootummaan isaanii gadda itti dhaga’ame kan ibsuu tahuu fi namoota gara dhibba lamaa qabee ka qorannaa irratti geggeessaa jiru ta’uu dubbatanii jiran. Ajjeechaa achii fi bakkawwan birootti geggeessame irraa kan ka’e rifaatuu fi yaaddoo uumameen lammiwwan Oromoo manaa fi qehee ofii bulchiinsa Somaalee Itiyoophiyaa keessaa baqatanoo Oromiyaa seenaa jiranii haga kuma digdamaa ga’uu dubbatan. Jiraattota naannoos haasofsiisnee jirra.
Qophii guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Haalii nageenyaa fi gargaarsaa namoomaa tigiraay keessa jiru ji’a kan keessas akka fooya’iinsaa hin agarsiifne gabasinii gabaastuun VOA Margaareet Besheer haanga’oota mootumoota gamtoomanii caqasuudhaa dhiheesite himeera.
akka gabaasinii kun jedhutti , lollii amma yuu adeemaa jiru sochii hijjatootaa gargaarsaa namoomaa danquuti jira.
Ji’a caamsaa derbe keessa hookorrii saalaa dirqii irratii hundaa’e 500 ni ol galamaawaee ture. Kana keessaa dhimmi 70n kan ijoollee durbaa wagga 18 gadii irrati raawwatameedha.
Akka hojjatoonii namooma jedhaniti caamsaa 1 jalqabee sochii godhameen namootan gargaarsa argachuu qaban miiliyoonii 5.2 keesaa namootta torban darbee gargaarsa argatan 654,000 dabalatee amma amaatti kan qaqabamuu danda’me nama miiliyoonii 2.3 qofa.
Gargaarisii tasiifamee waan lakkoofsa namootaa gargaarsaa barbaadanii irraa fagoo ta’eef ammas haalii gargaarsaa qaqabsiisuu akka mijataa ta’u qaamoleen gargaarsaa gaafachaa jiru.


text:
Duulli ilmaan Oromoo dirqiin gara adda waraanaatti geessuu fi saamichi maallaqaa maqaa raayyaa ittisa biyyaatiin mootummaadhaan gaggeeffamaa jiru kutaalee Oromiyaa garaagaraatti itti fufee jiraachuun dhagayame.
Tibbana Baha Oromiyaa godinaalee Harargee Bahaa fi Lixaatti akkaan hammaachuutu himame.
Godinaalee Arsii, Arsii Lixaa, Shawaa Kibba Lixaa, Wallagga Bahaa fi Jimmaattis gochaa walfakkaataatu mul’ata jedhu jiraattonni.
Akka maddeen OMN himanitti erga lolli kaabaa irra deebiin jalqabee as dabballoonni sirnichaa dhaadannoo lukkuu hanga lubbuu jedhu qabatanii kutaalee Oromiyaa garaagaraatti ummatarraa maqaa deeggarsa raayyaa ittisa biyyaatiin kaan maallaqa irraa sassaabaa, kaan ammoo ilmaan isaanii jalaa guuraa jiru.
Gochaan kun kutaalee Oromiyaa mara keessa jiraatullee tibbana ammoo Baha Oromiyaa godinaalee Harargee Bahaa fi Lixaa aanootaa fi magaalota garaagaraatti hammaachuu dubbatu.
Addatti ammoo guyyaa kaleessarraa eegalee hamma har’aatti taateen aanaa Malkaa Balloo keessatti ta’aa jiru akkaan rifachiisaadha jechuun jiraattonni OMN dubbise himu.
Jiraattuun aanaa Malkaa Balloo OMN’f yaada laatte tun akka himtutti humnoonni mootummaa gandarra bobba’uun daa’imman otoo hin hafne konkolaataatti naqanii aanichaarraa baasaa jiru jechuun himti.
Kanaan dura miseensa maatii ishii keessaa namni abbaa ilmaanii tahe tokko fuudhamee gara lola kanaa geeffamee ergasi ergaan du’e jettu maatiitti galuu kan himtu namni tun, ammaas karaan daa’imman kanaa sanuma jechuun maatiin akkaan sodaa qabaachuu dubbatte.
Haaluma walfakkaatuun halkan edaa aanaa Gooroo Muxii keessaa itti gaafatamaan waajjira bukchiinsaa fi nageenyaa aanichaa humnoota hidhatan wajjiin tahuudhaan daa’imman xixiqqoo dabalatee namoota hedduun walittii qabuun raayyaa ittisa biyyaatti makamtu jechuun dirqamaan fuudhanii deemuu himan.
Daa’imman, barattootaa fi dargaggoota Oromoo humnoonni mootummaa garii manatti itti seenuun kaan daandiirraa, kaan mana baruumsaarraa fi iddoo argan maraa butanii guuruun kun tibbana Baha Oromiyaatti bifa addaan adeemaa jiraatus yeroo ammaa kutaalee Oromiyaa garaagaraatti babal’ataa jiraachuu maddeen OMN’tti himaniiru.
Godinaalee Arsii, Arsii Lixaa, Shawaa Kibba Lixaa, Wallagga Bahaa fi Jimmaattis gochaa walfakkaataatu mul’ata jedhu jiraattonni.


text:
Caamsaa 24/20149TOI) – Godina Baalee bahaa aanaalee torba oomishaa waqtii arfaasaa oomishaanitti weerara raammoo geerrii mudatee balaa cimaa osoo hin geesisiin to’achuuf tattaaffiin taasifama jiraachuu Waajjirri qonnaa godinichaa beeksise.
Raammoo geerrii kana mala aadaa fi keemikaala biifuun to’achuuf yaalii gochaa jiraachuu qonnaan bultoonnis himaniiru.
Itti gaafataman waajjira Qonnaa godinicha obbo Shukurii Xahaa TOItti akka himanitti weerarri raammoo geerrii kun kan mudatee godinichatti aanaalee 7 kanneen oomishaa waqtii Arfaasaa oomishaan keessattidha.
Raammoon geerrii kun oomishaalee akka Boqqoolloo, Mishingaafi Xaafii lafa heekataara kuma 7 irratti oomishaamerratti mudachuu himaniiru.
Oomishaalee kanneen irraan miidhaa cimaa osoo hin geesisnee to’achuuf qonnaan bultoonnifi ogeeyyiin qindaa’anii mala aadaa fi keemikaala biifuun to’achuuf yaalii taasisaa jiraachuus himaniiru.
Haga ammaattis hojii mala aadaan hojjetamuufi keemikaala liitira kuma 2 biiftuun weerara Raammoo geerrii oomisha lafa heekatara kuma 3 irratti mudatee to’achuun danda’amuu obbo Shukuriin himaniiru.
Hojiin bifa qindaa’een weerara Raammoo geerrii kana to’achuuf taasifamu kan itti fufe ta’uu himuun, dhiheesiin keemikalaa akka dabalamuufiif godinichi Biiroo qonnaa Oromiyaaf gaaffii dhiheesuus himaniiru.
Qonnaan bultoonnis hojii mala aadaan weerara kana to’achuuf taasisaan cinaatti gorsa ogeeyyii qonnaafis xiyyeeffannoo kennuun akka hojjetaan dhaamaniiru.
Qonnaan bultoonnis hojii weerara kana bifa aadaan to’achuuf taasisnuu cinaatti caalaatti biifaan keemikaalaas nuuf taasifamuu qaba jedhaniiru.


text:
Mootummaan Itoophiyaa Ministira Muummee Abiyyi Ahmadiin akka geggeessamu labsame, dargaggootaaf carraa hojii uumuun, rakkoo qaala’iinsa jireenyaa furuu fi nagaa eegsisuun biyyattiin jireenyaaf mijooftuu akka taatu gochuu qaba jedhan, dargaggootni magaalota biyyattii gama Laxaa irraa Sagaaleen Ameerikaa dubbise tokko tokko.
- Muummichi Ministaraa Abiyyi Ahmed fi Paarlaamaan Itiyoophiyaa Bulchiisa Marsaa Haaraaf Kakuu Fudhatan
Magaalaa Amboo, Naqamteefi Asoosaarraa yaada dargaggoota kan gabaasaan keenya walitti qabee erge caqasaa.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Qaphxii ariitii yookiin sarara ariitii (qajeelcha jedhamuun kana beekaman) kan wantoota saffisaan hiriirsuusi dadeessaan. Saaga Qaphxiiwwan ariitii fi sararootni ariitii bahamaxxansffameen hin argamu.
Sarara ariiti sararatuu irraa haarkisuun gara fuulaattii gadi busuu dandeessa. Sarara haaquuf, gara sarartuutti deebisii harkisii.
Wanta tokko iddoo inni jiruti arifachisuuf, want san bukkee qaphxii ariitittii yookiin sarara ariitiiti fakaasii yookiin sochosi.
Haangi ariitiichaa qinddessuuf, Meeshaalee - Dirqaloota - LibreOffice Fakkaasaa - TarsaafiladhuMeeshaalee - Dirqaloota - LibreOffice Impireesii - Tarsaa.
Qubannoo qaphxii ariitii ykn sarara gubbaa bita mooggee fuulaan wal bira qabuun qandeessa.
Qaphxii ariitii yookiin qaphxii sararaas haarkisuu dandeessa.
Haamma iddoo qaphxii ariitii yookiin sarara fi qarree bitaa fuulaa gidduti barabaaduu galchi.
Haamma iddoo qaphxii ariitii yookiin sarara fi qarree bitaa fuulaa gidduti barabaaduu galchi.
Akaakuu ariitii wantaa saaguu barabaaduu murteessi.
Qaphxii ariitii galchi.
Sarara ariitii gadee saagi.
Sarara ariitii dalgee saaga.


text:
Mootummaan naannoo Affaar hidhattoonni naannoo Somaalee dhalattoota nagaa naannoo Affaar irratti haleellaa raawwatan jechuun himate. Haleellaa sanatti aansuu dhaan daandiin Finfinnee dhaaf Jabuutii wal agarsiisu yeroo murtaa’eef cufamee akka ture ibsamee jira.
Haleellaan sun raawwatamuun kan ibsamei,, Affaarii fi Somaaleen gandeen isaan kan kooti jechuun irratti wal falman sadii keessaa tokko kan taate Unduufoo irratti. Naannoon Somaalee humnootii nageenya federaalaan eegumsi akka godhamuuf kan murtaa’e gandeen sadii keessaa, hidhattoonni naannoo Affaar ganda lama irratti haleellaa raawwachuu dhaan dhalattoota saba Somaalee dhibbaan laka’aman ajjeesuu isaanii fi mootummaan federaalaas eegumsa isa irraa eegamu waan hin ba’iniif gara ganda sadaffaatti poolisii naannoo erguu isaaf gandattii irratti haleellaa raawwaachuuf kan turan hidhattoota Affaar of irraa deebisuu isaa ibsee jira.
Naannoon Somaalee itti dabaluu dhaan sabaa himaan falmii Affaarii fi Somaalee gidduu jiru madaala eeganii gabaasaa hin jiran jechuun qeeqee jira. Mootummaan naannoo Affaar guyyaa kaleessaa ibsa baaseen, naannoon Somaalee waraana natti bane jechuun himate. Naannoon sun ibsa sanaan, roobii ganama sa’a 11 irraa jalqabee naannoleen lamaan kan irratti wal falman gandeen keessaa Unduufoo fi naannoo iseetti haleellaa raawwatameen horsiisee bulaa miidhaan ga’uu beeksiseera.
Mootummaan naannoo sanaa ibsa kenneen miidhaan hagamii akka dhaqqabe tuquu baatus, kan ijaanan arge jedhan ogeessi ittisa balaa naannoo Affaar obbo Kadir Ahimed, namoonni 50 ol ajjeefamaniiru jedhan.
Naannoon Affaar ibsa isaa keessatti “Juntaa gama bahaa” jechuun kan ibse humna poolisii addaa Somaalee, TPLF waliin wal ta’ee haleellaa na irratti raawwate jechuun himate. Naannoon Somaalee garuu himannaa sana haaluu dhaan, Hundufoo keessatti walitti bu’iinsi uumamuu amanee, kan haleellaa raawwachuuf dhufan warreen Affaari jedhee jira.
Gandeen falmisiisoo sadan keessatti irra deddeebi’uun walitti bu’iinsi uumamaa kan ture yoo ta’u, muummicha ministeeraa dabalatee hoogganno federaaalaa sadarkaa ol aanaa jaarsummaan jidduu seenuu fhaan kan walitti araarsan hoogganni naannoon Affaarii fi Somaalee, walitti bu’iinsi gandeen kana keessaa dhiiga dhangalaasise waan dhaabate hin fakkaatu


text:
Haleellaa boombii Afgaanistaan keessatti Sirna Cidhaa irratti raawwatameen namoonni 63 ol ajjeefaman
Afgaanistaan magaalaa Kaabul keessatti kaleessa galagala namtichi boombii ofirratti kiyyeesse gara galma cidhaa seenuun kan dhoose yoo tahu, haleellaa kanaan namoonni 63 ajjeefamanii 180 ol ammoo kan madaayan tahuu gabaafame.
Haleellaa halkan edaa kana hanga ammaatti qaamni itti gaafatamummaa fudhate hin jiru. Haata’u malee dhiheenya kana haleellaan akkanaa biyyattii keessatti kan hammaataa dhufe tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Gama biraatiin ammoo, mariin nageenyaa Ameerikaa fi gareen Xaalibaan Qaxar keessatti geeggeessaa jiran, lola waggaa 19 biyyattii keessatti geggeeffamaa ture goolabuuf kan dhiyaate tahuun ibsamaa jira. Haaluma kanaan Prezdaant Traamp haala loltoonni Ameerikaa Afgaanistaan keessaa bahan irratti, qondaaltota waraanaa fi basaasaa waliin kan mari’ataa jiru tahuu odeeyfannoon ni addeessa.


text:
Monday’s big rally in Asia carried over to European markets despite multiple worldwide crises. Rakkoon sadarkaa addunyaa heddummaatus har’a gabaan addunyaa ol ka’ee jira. Gabaan addunyaa London dhibba irraa harka tokkoon yoo ol ka’u kan paaris dhibba irraa 1.1n ol kaa’ee jira. Gabaan Hoong Koong fi kan Shaangaai falmiin dipilomaasummaa US fi Chaayinaa gidduu kan yeroo ammaa jiraatus dhibba irraa harka 3.3n ol ka’ee jira.
Tookyoo, Sidindii, Se’ool fi Taayiwaanis akkasumas guddina argamsiisanii jiru. Dhukuti boba’aa US har’a barmeelli tokko doolaara 35.19tti gurgurame.


text:
Ministeerrii haajaa alaa Yunaaytid Isteetes Antonii Bliinkeen rakkoo Itiyoophiyaa keessaa kan Ilaaleen Kibxata kaleessaa walgahii sadarkaa olaanaa waamuun keessummeessanii jiru.
Sadarkaa addunyaatti qindaa’ee dhimmi kana dhiyeenyaan ni hordofuu kan jedhaman Bliinkan fi jilli addaa kan biyyoota gaanfa Afrikaa Jeefrii Feltman walii wajjiin walgahii keessummeessan kana irratti, itti gaafatamaa sadarkaa olaanaa gamtaa Afrikaa fi dura ta’an IGAAD Oluusheeguun Obasaanjoo, mummichi ministeeraa Sudaan Abdallah Hamdook, itti waamamaa gamtaa Awuroopaa Jooseef Boreel, ministeera hajaa alaa Inglizii Elizabet Trass, ministeerri haajaa alaa Jarmanii Niyals Allen akkasumas Gaanfa Afrikaa keessatti jila addaa Fransaayii kan ta’an Freedriik Flaviyar argamanii jiru.
Ministeerrii haajaa alaa Amerikaa Bliinken Obasaanjoo waliin eega dubbatanii booda, walgahii kana keessummeessan jechuun waajirri isaanii ibsa kaleessa galgala baasee hubachisee jira.Rakkoo uumamee karaa nagaan furuuf gamtaa Afrikaa fi Igaad giddutti qindominaan hojjachuuf yaadii jiraachuu isaa kan deggeran ta’uun ibsamee jira.
Itiyoophiyaa keessatti nagaa buusuun tokkummaa biyyatti eegsisuuf gamnii hundi haleellaa humnaa hatattamaan akka dhaaban, gara marii bal’aa fi hunda hirmaachiseetti seenuuf haala dandeesisuu bu’ursuuf isa jedhu, Amerikaa, gamtaa Awuroopaa, Faransaayii, Jarmanii, Inglizii hubachiisuu isaanii ibsii waajiira miniistrii dantaa alaa Yunaaytid Isteets biraa ba’e hubachisee jira.
Kana malees kanneen walitti bu’iinsa kana keessaa harka qaban martii seera addunyaa akka kabajan, akkasumas Itiyoophiyaa keessatti kanneen rakkataa jiran maraaf gargaarsii daangaa tokko malee akka dhaqqabuufis Gaafachuu isaanii ibsamee jira.


text:
Prezidaantiin Libiyaa Moammar Gaadaafii dhiibbaa guddaa jala jiru kan jedhan seera tumtoonni yunaaytiid steetes, guyyaan aangoo irraa itti turaniis qubaan laka'ama jedhu.
Wal-waraansa jabaa guyyoota hedduuf gaggeeffame booda,humnoonni Moammar Gaadaafii magaalaa Bireegaa gad-lakkisanii jiru.Guyyoota haga tokko dura, finciiltonni magaalattii qabachuu isaanii labsanii turan.
Mana-maree murtii seeraa Yunaaytiid steetes keessatti itti aanaa hogganaa paartii sagalee yayyabaa kan ta'an senatarri Dimookraatotaa Richaard Durbiin Televiziyoona NBCf ibsa kennaniin, danqaalee hedduun finciltoota mudatee iyyu prezidaant Gaadaafiin dhiibbaa jabaa jala galuu isaanii dubbatan.
Bakka bu'aan uummataa, paartii Ripaablikanootaa kan koree tika nagaa dhaabbataaf filataman Maayiik Roojeers sagantaa dhuma Televiiziyoona sanaa irratti dhihaatanii waraana mootummaa irraa gara kuma tokkoo tahan ganuun finciiltootatti galuun , duula Gaadaafii irratti gaggeefamu gargaara jedhan.
MP3 tuquun gabaasa guutuu dhaggefadhaa


text:
Qormaata biyyoolessaa kutaa 12ffaa barana Guutummaa Itiyoophiyaa keessatti kenname sadarkaa biyyaattii qabxii ol’aanaa galmeessuun tokkoffaa kan ta’e barataa Yooftaahee Baa’isaa Milkeessaa ture.
Abbaan isaa Obbo Baa’isaa Milkeessaa ijoollee kudhan qabu. Yoftaaheen mucaa isaanii isa arfaffaa dha.Nagallee boranaatti dhalatee barnoota hanga kutaa tokkotti jiru Amboo keessatti barate.
Kutaa lamaa hanga kudhanti mana barumsaa Finfinnee keessa jiru “Hiil Toop” achiis kutaa kudha tokkoo fi kutaa kudha lama immo mana barumsaa “Omeegaa” Jedhamu keessatti xumure.
Gosnii barnootaa barachuuf fedhu kan Enjineerummaa xayyaarootaa fi Rookeetoota hawaa (Aeronautical Engineering) biyya keessa jirachuu baatus gara biyya alaatti deemee barachuuf qormaata adda addaa fudhataa akka jiru ibsee jira.
Hagasitti biyya keessatti barnoota wal’ansa fayyaa kan sadarkaa Doktorummaa kan hordofuuf jiru ta’uus “ Dhabaa mannaa malee “ fedhii isaa akka hin taane dubbata.
Garu qormaata barnoota biyya alaa na geessu otoo hin taane rakkoon koo Ispoonsara yaaddoo jedhu qaba.
Gaaffii fi deebii caqasaa


text:
Monthly Archives
November 2020
Finfinnee, Sadaasa 21, 2013 (FBC) – Baatiwwan arfan darbaniitti ijaarsa Hidha Haaromsaaf Birriin miiliyoonni dhibbi 6 fi miiliyoonni 24 walitti qabamuu Waajjirri Mana Maree…
Waggaa waggaan namoonni kumni dhibbi 4 ol dhibee Busaan lubbuu ni dhabu – Dhaabbata Fayyaa Addunyaa
Finfinnee, Sadaasa 21, 2013 (FBC) – Waggaa waggaan namoonni kumni dhibbi 4 ol sababa dhibee Busaan lubbuu isaanii kan dhaban ta’uu Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa gabaasa waggaa baaseen…
Obbo Dammaqaan Ministira dhimma alaa Neezarlaandis waliin mari’atan
Finfinnee, Sadaasa 21, 2013 (FBC) –Itti aanaan Muummee Ministiraa fi Ministirri Ministeera Dhimma Alaa obbo Dammaqaa Makkoonniin Ministira Ministeera Dhimma Alaa Neezarlaand Siitiif Blook…
Magaalaa Jimmaatti namoonni sanada sobaa qopheessuun shakkaman harkaaf harkatti too’ataman
Finfinnee, Sadaasa 21, 2013 (FBC) – Magaalaa Jimmaatti sanadoota sobaa tajaajila garaagaraaf oolan qopheessuun namooni shakkaman harkaaf harkatti too’atamuu Qajeelchi Poolisii magaalichaa…
Preezdaant Saahilawarq Jibuuttiiti bu’uuraalee misoomaa Loojastiksii daawwatan
Finfinnee, Sadaasa 21, 2013 (FBC) – Preezdaantiin FDRI Saahilawarq Zawdeen Jibuuttiiti bu’uuraalee misoomaa Loojastiksii daawwataniiru. Diinagdee Ityoophiyaaf murteessaa kan ta’e…
Tajaajilli loojistiiksii qindaa’aa dhiyaachuun injiffannoo raayyaa ittisa biyyaaf ga’ee olaanaa ture…
Tajaajilli loojistiiksii qindaa’aa dhiyaachuun injiffannoo raayyaa ittisa biyyaaf ga’ee olaanaa ture – Meejar Jenaraal Abduraahmaan Ismaa’eel Finfinnee, Sadaasa 21, 2013 (FBC)…
Hariiroo cimaa Ityoophiyaa fi Jibuutii gama dhiigaan, aadaa, amantaa fi afaaniin jiru waliiti…
Finfinnee, Sadaasa 21, 2013 (FBC) – Preezdaantiin FDRI Saahilawarq Zawdeen Mana Maree Biyyaleessa Jibuutiitti argamuun haasawa taasiisaniiru. Mana marichaatti keessummaa kabajaa ta’uun…
Ityoophiyaatti meeshaan yaalaa carallaa /radio therapy/ eebbifamuun tajaajila laachuu eegale
Finfinnee, Sadaasa 21, 2013 (FBC) –Ityoophiyaatti meeshaan yaalaa carallaa /radio therapy/ eebbifamuun tajaajila laachuu eegale. Hospitaalli Ispeeshaalizdii Xiqur Anbassaa kanaan…
Sirna bulchiinsa ragaa barnootaa fooyyeessuuf hojjetamaa jiraachuu himame
Finfinnee, Sadaasa 21, 2013 (FBC) – Sirna bulchiinsa ragaa barnootaa fooyyeessuf hojjetamaa jiraachuu Ministeerri Barnootaa beeksise. Sirna bulchiinsa ragaa barnootaa fooyyeessuuf…
Ityoophiyaannoonni 295 Sawuud Arabiyaa gara biyyaa deebi’an
Finfinnee, Sadaasa 21, 2013 (FBC)- Lammileen Ityoophiyaa 295 Sawuud Arabiyaati gara biyyaa deebi’uu Ministeerrii Dhimma Alaa beeksise. Lammiileen kunneen gara biyyaa akka deebi’aniif…


text:
Guraandhala 28/2014(TOI) – Humnni nageenyaa Somaaliyaa itti gaafatamummaa nageenya biyyattii kabachiisuu waggaa lama keessatti Somaaliyaatti, Ergama Nagaa Kabachiisuu Gamtaa Afrikaa /AMISOM/ irraa guutummaan guutuutti fudhachuufi jedhameera.
Akkaataa raawwii dirqamaa fi yeroo Manni Maree tasgabbii fi Nageenya Gamtaa Afrikaa qopheesseen humni nageenyaa Somaaliyaa itti gaafatamummaa nageenya biyyattii kabachiisuu waggaa lama keessatti guutummaatti ‘AMISOM’ irraa kan fudhatu ta’uu miidiyaan ‘The East Africa’ jedhamu gabaaseera.
Maqaan isaas Ergama Nageenya kabachiisuu AMISOM gara Somaaliyaa irraa, Ergama ce’umsaa Afrikaatti akka jijjirramus himameera. Ergama kanaanis humnoota qilleessaa fi lafoo Somaaliyaa, akkasumas humna dhaabbilee nageenyaa fi tikaa deebiisanii ijaaruun waggaa lama keessatti itti gaafatamummaa guutuu akka fudhatuuf hojiin qopheessuu ni hojjetama jedhameera.
Dhimma ce’umsichaa irrattis Gamtaan Afrikaa fi Mootummaa Somaaliyaa waliigaltee irra gahuun himameera.
Karoorri Mana Marichaa kunis dirqamni AMISOM akka lakkoofsa Awurooppaatti Bitootessa 31,2022tti osoo hin xumuramiin dura mana maree nageenya Dhaabbata Biyyoota Gamtoomaniiif dhiyaatee akka raggaasifamus gabaasni The East Africa ni mul’isa.


text:
BY Barsiisaa Abdii Luuccee
Qeerransa yaabbachuun deebi’anii irraa bu’uuf nama dhiba
Chaaynoota
• Dhiqan Kan hin qulqulloofne mataa harree qofa
Ruusiyaanota
• Nama amanuun gaariidha ,Amanuu dhabuun garuu irra caalatti baay’isee gaariidha
Xaaliyaanota
• Nama toKko beekudhaaf, itti gaafatamummaa kenniifii ilaali
Yuugozlaaviyaanota
• Rakkoon hanga si rakKiftutti yoomiiyyuu hin rakkatin
Ameerikaanota
• Sodaatuu Kan qabdu, sodaa mataa keetiti
Firaankiliin
• Suuta jedhee Kan tarkaanfatu fagoo ni dhaqqaba
Chaayinota
• Namni dheeratee guddaa kan fakkatu teenyee waan ilaalufl
Faransaayota
• Gubaa alagaa citaa ykn galabaa hin argan
Oromoota
• Lafti Kan irraa qotee nyaatu osoon taane Kan irra ciisee nyaatu komatti
Hindoota
• Waggaa jibbisiisan ji’oota 24 qaba
Keeniyaanota
• Addunyaan Irra jiraannu gaagura kanniisati
Chaaynota
• Harreen farda waliin ooltu gaangee hin dubbiftu
Afrikaanota
• Kan si arrabsu akka diinatti Kan si faarsu hunda akka firaatti laalta yoo ta’e irra caalatti kan of miidhu Suma mataa keeti
Faransaayota
• Namni waan gaarii hojjete garbatti yoodarban qurxummii afaanitti qabatee baha
Araboota
• Nama jaallataniif maallaqa hin liqeessan
Poolaandota
• Bishaan ciisaa fl Saree callisaa irraa of eegi
jarmaanota……………………………………………ittiin boohara kan hafe qabadheen dhufa.
JECHOOTA BIYYOOTAA KUTAA 2FFAA
BY Barsiisaa Abdii Luuccee


text:
Mootummaan Yukireen fi michoonni isaa warra dhihaa filannoon geggeessame fakkeessaa dha jechuun fudhatama kan dhabsiisan sagalee kennuun aangoo Raashiyaan kutaalee Yukireen afur keessatti geggeessame kibxata har’aa cufamuuf jira.
Dubbi himtuun White House Kaarin jaan-Piyeer gaazixeessotaaf kaleessa ibsa kennaniin ba’ii filannoo fakkeessaa uumamee beeksisame kamiinuu fudhatama dhabsiisuuf michoota keenya naannoo addunyaa cina ni dhaabanna jedhan. Bu’aa filannoo sobaa Raashiyaan beeksiftu kamiyyuu diduudhaaf michoota keenya addunyaa waliin dhaabbanna, jechuun itti gaafatamtuun pireesii Waayit Haawus Kaariin Jiin-Piyeer Wixata kaleessaa gaazexeessitootatti himaniiru
Kan nuti gochaa jirru gama ilaaleen, michoota keenya waliin ta’uu dhaan yoo kutaalee kana Raashiyaatti makuun itti fufa ta’e, uggura dinagdee ariifataa fi itti dabalaa Raashiyaa rra kaa’uuf qophoofnee jirra jedhan Piyeer.
Filannoon Jimaata darbe, naannoo Raashiyaan to’atte Luhansk fi Kherson akkasumas Doonetskii fi Zapriziyaa keessaa naannolee to’ataman keessatti jalqabame. Loltoonni Raashiyaa manaa mana irra deemanii lammiiwwan Yukireen sagalee akka kennan huuruu qawween ennaa dirqisiisan argamaniiru. Raashiyaa keessaa waamicha Putin loltoota waaman ilaalchisee mormiin guddaan ka’ee jira. Poolisiin Mooskoo fi daandilee ka biroo irratti kanneen mormiif hiriiran namoota dhibba hedduutti laka’aman to’annaa jala oolchaa jira.


text:
Lola Milishoota Naannoo Beenishaangul Gumuz – kanneen Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan leenjifamanii fi hidhachiifamaniin – Caamsaa 3, 2021, Ona Mana Sibuu, Ganda Dangii keessatti Uummata Oromoo irratti banameen, Oromtichi tokko ajjeefamuu, dabalataanis, qabeenyi mancaafamuu fi Oromoonni danuun qe’ee isaanii irraa baqachiifamuu.
Dhimma filannoo Mootummaan Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa (Paartiin Badhaadhinaa) geggeessuuf qophii irra jiruu fi dhimma Galma Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti, marii Oromticha tokko waliin taasifame. – Baha Wallaggaa


text:
Allaattiin kun sanyiiwwan allaattii bishaanitti dhihaatanii jiraatan kan Ibis jedhaman keessatti ramadama. Maqaan isaatis Scarlet Ibis jedhama. Scarlet Ibis allaattii addaa, kan ilaalcha ijaatti nama hawatuudha. Halluun baallii isaa ammoo allaattiin kun akka gaaritti akka beekkamu isa taasiseera. Kan argamus biyyoota Ameerikaa Kibbaa fi jiddu galeessaa keessa yoo ta’u, akka sadarkaa addunyaatti allaattii eegumsi jabaan mootummaan godhaafii jiruudha. Biyyi Trinidad and Tobago jedhamtu ammoo allaattii addaa kana akka mallattoo biyyaatti itti fayyadamti.
Maqaa: Scarlet Ibis
Umrii jiraatu: Waggaa 16 haga 20
Saffisa barrisuu : saa’aa tokko keessatti Kilomeetira 40
Ulfaatina: Kilograama 1.4
Dheerinna: Seentimeetira 55 hanga 63
Dheerina Koolaa: seentimeetira 54
Qaama Scarlet Ibis
Scarlet Ibis halluu baallii isaa kan addaatiin beekkama. Allaattiin kun guutumatti baallii bifa diimaa halaalaa nama hawatu kan qabu yoo tahu, Fiixee koola isaa qofatu gurraacha. Diiminni baallii isaa ammoo diimaa ifaa barbadaa ibiddaa fakkaatu waan taheef, fageenyarraa ija uumama hundaa hawata. Kottee fi qoffeen dheeraan allaattii kanaa halluu daalacha ykn ammoo adiidhaan faayamee jira. Dheerinni uumama kanaa seentimeetira 55 hanga 63 ta’a. ulfaatinni isaatis kilograamaa 1.4 hin caalu. Koolli Scarlet Ibis haga seentimeetra 54 dheerata. Guddina qaamaatiin kormaa fi dhaltuun hamma murtaa’een wal caalu. Kotteen isaanii dheeraan sun qubbeen irraa gogaa haphii qaba. Kunis rakkoo tokko malee caffaafi bishaan keessa akka deeman isaan gargaara.
Soorata
Sooratni uumama kanaa hedduminaan bishaan keessaa argama. Rabbiin mootiin haqaa, uumama soorata isaa hedduminaan bishaan keessa argatu kana, diizaayina jabaa naannoo saniif ta’u badhaase. Uumamaaleen naannawa bishaanii jiraatanii fi bishaan keessaa waa sooratan kottee fi qoffee dheeraa qabaachuu qabu. Kunis qarqara bishaaniirra deemuudhaan soorata akka barbaaddatan isaan gargaara. Scarlet Ibis Yeroo heddu shrimpota bishaan keessaa sooratus, qurxummiillee xixiqqoo fi uumamaalee bishaaniin ala jiranis ni soorata. Dabalataan raammoolee garagaraatis ni soorata.
Amala Scarlet Ibis
Scarlet Ibis uumama gamtaan jiraatuudha. Qubsumni tokkos miseensota haga soddomaa of keessaa qaba. Miseensonni Allaattii kanaa wayta qilleensa gubbaa barrisan tooftaa addaa fayyadamu. Allaattiin tokko akka hogganaatti fuulduratti wayta bahu, Allaattiiwwan birootis bitaafi mirgaan tarree galanii hiriiru. Wayta kana yoo lafarraa ol laalan hiriirri isaanii kun Qubee V fakkaata. Kun ammoo allaattiiwwan kunniin rakkoon malee qilleensa keessa akka barrisan isaan gargaara. Allaattiin fuul dura irraan jiru sun qilleensaaf saaxilamaa waan ta’eef dafee dadhaba. Deemsa muraasa eega deemaniin booda Inni lammaffaarra jiru duratti bahuun isa jalqabarra ture san lamaffaarratti deebisa. Innis yoo dadhabu akkasuma ka birootiif eddoo gad dhiisaa rakkoo malee yeroo dheeraa barrisuu danda’u.
Akkaataa Wal hormaataa
Wal hormaataaf miseensonni qubsuma tokko keessa jiran wal dhabbii tokko malee wal morkii qofaan wal injifatu. Kormaawwan garee san keessa jiran agarsiisa adda addaa mul’isuun dhaltuu ofitti hawatu. Qubsuma tokko keessa dhaltuuwwan haga kudhanii hormaataaf qophii ta’uu danda’u. Korommiin qubsuma keessa jiranis dhaltuuwwan kanniiniin jaalatamuuf mala garagaraa fayyadamu. Kana booda warri wal jaalate wal gargaaruun goojjoo hanqaaquun keessatti buufamu qopheessu. Qubsuma tokko keessa dhaltuun kudhan kan hanqaaquu buusan yoo jiraatan, goojjoo kudhan tarree galchuun damee mukaarratti ijaaru.
Dhaltuun Scarlet Ibis yeroo takkaan hanqaaquu sadihii haga shanii buusuu dandeetti. Hanqaaquun kunis guyyoota 23f hammatama. Kana booda ilmooleen keessaa baafamu. Kormaan goojjoo ijaaruu irratti qofa osoo hin taane, Ilmoolee guddisuurrattis dhaltuuf gargaarsa godha. Haga ilmooleen sunniin jabaatanii of danda’anitti gargaarsa isii barbaachisu hundaan bira dhaabbata. Soorata ilmooleef barbaachisu eega barbaadee fidee booda, haadhoon ilmoolee isatti dhiistee biraa deemti. Haga isiin quuftee deebitutti taa’ee ilmoolee eeguun dirqama isaati.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
Bismillaahirrahgmaanirraahgiim
DUREE
Eegan rabbi
faarsee nagayaafii rahgmata nabii keenyafii
warra isaan jala deeme hundarratti buusee wannin
je`u kitaabni kun kitaaba gabaabaa sababaa
ulamaan islaamaa fiqhii keessatti wal dhabeef
namaa ibsu waan kana beekhun waan jabaa irraa
hafiinsi hin jirre maalif namni kana hin beyne
hoggaa mazhaba islaamaa kan mas`alaa fiqhi`ii
keessatti wal dhabe arge dallaneeti lola akka
wal dhabni kun asaabaa nabirraa ka`e akka sun
rahgmata ummataa taye hin beekhuu tanaaf jecha
kitaaba kana takkaa kan akka isaa qara`uu yookaa
dubbisuu qaba yoo rabbi toltuu isaan fedhe an
hogga`an kitaaba kana berreessu kitaaba
imaamuddahlawi`ittin irkadhe rabbiin naafii
isarralle`ee haa jaalatuu .
Dr / Muhammed
Rashaad Kabiir Abdullee Kabiir Muummayyaa
CARAR HARAR


text:
Biyyi kamiyyuu waan akka weerarri koronaa dhumateetti fakkeessuu hin qabu jechuu dhaan hoogganaan jarmayaa fayyaa addunyaa akeekkachiisan.
Kaleessa gama viidiyoon tuuta oduuf ibsa kan kennan Dr. Teedroos Ahaanoom akka jedhaitti biyyoonni ennaa weerara COVID-9 dinagdee isaanii mara banaa taasisuu barbaadu taanaan, faca’ina vaayiresii kanaa xiqqeessanii lubbuu oolchuu ilaalchisee sirriitti itti yaaduu qabu jedhan.
Biyyonni vaayiresii kana akkaan to’atan akkasuma dinagdee itti dabalaa banuu danda’u jedan Teedroos. Utuu hin to’atin dinagdee banuu jechuun balaaf daandii saaquu dha jedhan.
Biyyoonni, magaalaalee fi namni martinuu vaayiresii kana to’achuuf jedhan Dr. Tedroos, wal ga’ii gurguddaa kan akka sadiyeemii fi manneen sirba halkanii ittisuu dhaan sagantaa qorannaa cimaa ta’e, namoota vaayiresii kanaan qabaman adda baasuu irratti hojjechuu qabu jedhan.
Biyyoonni namoota akkaan saaxilamoo ta’an maanguddoota dabalatee namoota dhibee hamaa qaban fi hojjettoota hojiitti bobba’uun dirqii ta’e vaayiresicha irraa ittisuuf tarkaanfii fudhachuu qabu, kunis lubbuu du’a oolchuuf ni gargaaraa caasaa eegumsa fayyaa isaanii irra ba’aa jirus ni salphisa jedhan.
Dr. Tedroos namoonni maaskii akka kaayyatan, wal irraa hiiqiinsa hawaasummaa akka kabajanii fi irra deddeebiin harka akka dhiqatan waamicha dabarsaniiru.
Talaalli COVID-19 sirriitti hojjetu oomishuuf dorgommii jiru ilaalchisees kan hoogganaan bulchiinsa nyaataa fi dawaa Yunaayitid Isteetis Dr. Stiiphen Haan dhaabi isaanii utuu yaaliin nama irratti ta’u sadarkaa dhumaa hin dhaqqabin talaallii yeroo hatattamaa dhiyeessuu mala jedhaniif illee jarmayaan fayyaa addunyaa of eeggannoon akka jiraatu beeksisee jira.
Hayyuun saayinsii gameettiin kan WHO Dr. Soumayaa Swamina-tan akka jedhanitti kan mirkanuun akkasii of eeggannoo akkaan cimaa dhaan ta’uu qaba. Waan akka salphaatti hojjetamu miti jedhan.
Addunyaa irraa uummanni miliyoonni 6 COVID-19n duraa kan qabamteef kanneen 183,585 duraa du’an Yunaayitid Isteetis deebii kenniteen uummanni dhibba irraa harki 67 talaallii kana ni fudhatu jette.
Vaayiresiin kun kutaalee US hedduu keessaa tasgabbaa’us kan akka Indiyaanaa, Iowa, Kansaas, Michigan, Minnesota, Mizuurii, Nebraaskaa, Ohio, Nort Dakotaa fi South Dakotaa keessaa guyyoota dhiyoo namoonni haaraa qabaman dabalaa adeemuu akeekkachiisaniiru.
Hanga kibxata har’aatti addunyaa irraa lakkoobsi namoota koronaan qabaman miliyoona 24.5 yoo ta’u kanneen 850,000 ta’an du’uu kan waa’ee vaayiresii kanaa hordofu Yuniversitiin Joons Hopkins beeksisee jira.


text: Keessumaa biyya Alagaatti alagaa fuudhanii irraa dhalanii daa’ima ofii afaanii fii aadaa ofii barsiisuu jechuun sabboonummaa fii cichummaa gaafata. Keessuma dhalli Oromoo Ka abbaa fii haatilleen Oromoo ka biyya anbaatti dhalte dhiisi ka eega guddatee gara biyya anbaa dhufe ka afaan isaa lagatee lakkooysa hin qabu. Oromoo inni amaara fuudhe ni amaarawa, ka Suumaalee fuudhe ni Sommalawa, ka Adaree fuudhe ni Adaraawa, ka Faranjii fuudhe ni faranjaawa, dhalaan Oromoos isuma heerumte fakkatti malee shanyii isii hin fakkattu…Abbaan toltu fakeenya oromoon ittin buunu qofa odoo hin taane kan irraa barataniidha… Abbaan Sabboonaa fii Aadee Tooltuu tufaaf Hegeree gaari.. Gaafif deebisaa Aadde Toltuu Tufaa TVORO


text:
Dr Muhamed Rashad Kabir Abdule Mamaya Carcar gama Akhirat deeman
Radio bbn Afaan Oromotin
Biyat Itophi’a keeysat yeero jalqabaf qurana qulqulu Afaan Oromoti hikudhaan hawasa muslimafi kitaaban kan maxansan Dr Muhamed Rashad Kabir Abdule Mamaya Carcar gamaa Akhirat deeman.
Dr Muhamed Rashad bara 1934 gandaa maqaan ise Jarjar jeedhamut kan dhalatanif barumsa amanta ykn dini ijoluman ture Abaa isaan Kabiri iraa kan baratan .Abaan isaanis ulama’ota gurgudoo iraa kan ta’anif imama masjidas turaan .
Dr muhamed Rashad magaala Dire Dawat gargaris yaala kan kenamafi ture yeena ta’u murte Rabii ta’e guyaa har’at Camsa 25/ May 25 gamaa Akhirat deemaniru .
Dr Muhamed Rashad beekumsa tafsira isanitin kan oli ta’anifi barumsa isaan Unversitiy Alhazart yeena xumuranis sadarka tokkofan xumuruudhan geeba harka Prezdanti Masri yeero san kan turan Obbo Jamal Abdul Nasir ira fudhatan ni beekama .
Dr Muhamed Rashad bara jireenya isaan keeysati hawasa muslimatifi hojiwan heduu kan gumachan yeena ta’u isaan keysa murasa isinif ha tuqnu .
– Hikaa Qurana qulqulu Afaan Oromotin qopheysan jiru .
-Hadisa Afurtama (Arba’ina) hikuudhan hawasaf dhaqabsan jiru .
-hikaa Towhida Afaan Oromotin barufi sagaleen dhaqabsan jiru .
-Galmee jechota Afaan Somale -Afaan Oromo qopheysaniru.
-Kitaaba akkata rawana haji fi umra iraa dubatu Afaan Oromotin qopheysaniru.
-Seena Rasula (s.a.w) Afaan Oromootin qopheysaniru.
-Seena Islaama Afaan Oromootin qopheysaniru .
-Galmee jechota Afaan Araba-Afaan Oromo qopheysaniru.
Dr Muhamed Rashad Kabir Abdule Mamaya Carcar hojiwan arman olit tuqaman kana hunda kan hawasa muslimatif gumaachan yeena ta’u, hawasa Oromo birat kan bay’ee jalatamanifi hawasin bay’een kan iraa fayadamefi beekumsa tafsira isaanitin hedun hawasa Oromoo kan isaanin hin bonin hin jiru ture ta’us lubun hundu du’a dhandhamu ishe kan iraa hin ole wanta ta’ef Dr Muhamed Rashad dhalatan hama dachi kanat dhufan umri isaan gutu hawasa muslima tajajila turan har’a Camsa 25 umri isaan 79 gamaa akhirat deeman jiru.
Yaa Rabbi Araramif !!!
Yaa Rabbi Araramif !!!
Yaa Rabbi Araramif !!!
Rabbin ha Araramuf !!!
Yaa rabbi Janatal Fardowisin nu qananis !!!
in sha Allah saganta Radio bbn Afaan Oromo irat saganta gutuu isinif dhiheysina !!


text:
“Irreechi Hora Finfinnee nagaan kabajamee xumuramuun milkii olaanaadha.” Ob. Shimallis Abdiisaa, Pirezidaantii Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa
“Irreechi Hora Finfinnee nagaan kabajamee xumuramuun milkii olaanaadha.” Ob. Shimallis Abdiisaa, Pirezidaantii Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa
Ummanni Oromoo ummata guddaa, aadaa, duudhaafi safuu isaa eeggatu waan ta’eef Irreechi mallattoo nageenyaa, araaraa, dhiifamaafi tokkummaa ta’uu mirkaneessee jira.
Ayyaanni kun miidhagaafi hawwataa ta’ee safuufi safeffannaa isaa eeguun duudhaa obbolummaa sabaaf sablammoota gidduutti dagaagsuu karaa danda’uun kabajamee xumuramuu isaatiif uumaaf galata galchaa qaamoleen milkaa’ina sagantichaaf gumaachitan hunduu galatoomaa jechuun barbaada.
Abbootiin Gadaafi Haadholiin Siinqee Aadaa Oromoo tiksitanii akkuma asiin geessan har’as ummata Oromootti tokkummaafi jaalala horuun Irreechi Hora Finfinnee milkiin akka xumuramu waan taasiftaaniif galanni keessan guddaadha.
Qeerroofi qarreenis uffata aadaan faayamtanii ayyaanichaaf miidhagina addaa dabaluun kabajuu cinatti nageenya ayyaanichaa eegsisuu danda’uu keessaniin nu boonsitanii jirtu, horaa bulaa isiniin jechuun fedha.
Jaarattoota magaalaa Finfinnee miira obbolummaafi jaajalaan guutameen irreeffattoota bakka garaa garaatii dhufan hunda simachuun keessummeessitanii hanga xumuraatti tumsa barbaachisaa taasisuun kabaja ummata Oromoof qabdan waan agarsiiftaniif kabajatu isiniif mala.
Hundaa ol qaamolee nageenyaa federaalaa, Oromiyaafi Magaala Finfinnee akkasumas hooggansa sadarkaan jirtan hundi hojii qindoomina olaanaan hojjettaniin kabaja Ayyaana Irreechaa Hora Finfinnee waan milkeessitaniif galata guddaa qabdu.
Miidiyaaleen biyya keessaafi alaa ogummaa keessaniif amanamtanii ayyaana aaddaa miidhagaafi hawwataa kana ijaafi gurra ummata addunyaan geessan maqaa ummata Oromootiin galata guddaan siniif galcha.
Dhumarratti Irreechi Hora Har-Sadees akkuma Irreecha Hora Finfinnee karaa tasgabbii qabuun, bifa duudhaafi aadaa keenya madaaluun akka kabajamu qaamoleen hundi tumsa barbaachisaa hunda akka gootan dhaamsa dabarsaa, barri bara milkiifi badhaadhinaa, ayyaanni ayyaana gaarii akka nuuf ta’u maqaa kootiifi Maqaa Mootummaa Naannoo Oromiyaatiin waamicha koon dhiyeessa.
Oromiyaa ni ijaarra!
Itoophiyaa ni utubna!
Gaanfa Afrikaa ni tasgabbeessina!
Waaqayyos nu gargaara!
Shimallis Abdiisaa, Pirezidaantii Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa
Fulbaana 21/2015
Finfinnee


text:
Dhuka’aan konkolaataatti guutame buufata poolisii Moqaadishoo keessaatti rukutame yoo xiqqaate namoota saddeet yoo galaafatu afur madeessee jira.
Odu gabaasaan VOA sagantaa afaan Somaalee, Ahmed Hassan Olaad akka jedhetti haleellaan sun buufata poolisii Wabeerii kan daandii Maka al-Mukarramaa irra jirutti fuuleffate.
Kan ennaa haleellaan sun raawwatame buufata poolisii sanatti dhiyoo ture Olaad akka jedhutti namni tokko konkolaataa Toyota gara buufata sanaatti ariifatee oofu argee jira.
Gareen yeroo hatattamaa bakka sanatti argamanii kanneen madaa’an gargaaraa turan.
Balaa sanaaf battala itti gaafatma kan fudhate hin jiru, garuu yeroo hedduu gareen al-Shabab biilsaalee mootummaa fi bakka angawoonni mootummaa yeroo hedduu itti wal ga’an irratti haleellaa raawwata.
Kibxata darbe miseensi al-Shabab boomii biilsa bulchiinsa biyyattii kan konyaa Wadjir jiru haleeluu dhaan yoo xiqqaate namoota 10 galaafatee jira.
Waxabajjii 15 loltoonni al-Shabab mana nyaataa beekamaa Moqaadishoo keessaa haleelanii jiran. Haleellaa sanaan kanneen haleellaa sana raawwatan ja’a dabalatee namoota 29tu dhume.


text:
Grand #OromoProtests full scale Military massacre underway in Naqamte, East Walaga
Ilmaan Oromoo dhalootaan naannoo Jimmaa taatan maraaf!
(Waamicha kana hatattamaan walii raabsaa, keessumattuu warri gara Jimmaa) Waamicha seenaan isinii dhiheessaa jirtu jalaa yeroodhaan owwaadhaa! (Boruu Barraaqaatiin) Oromiyaan ciniinsuu warraaqsaa irra jirti. Bilisummaa …Read More »
#oromoProtests students at Jimma University, Kitto Furdisa campus continue their mourning protest
Konkolaataan horii fe’ee gara Jimmaatti deemuu ture tokko gara galuun battalumatti nama saddeet fixe
Har’a ganama konkoolaataan geejibaa namoota 27 fe’ee Finfinneerraa gara Jimmaa deemaa ture, konkolaataa horii qalmaa fe’ee Jimmaa irraa gara Finfinnee deemaa ture wajjin walitti bu’uudhaan …Read More »
Qube Afaan Oromoo (oromo language) and Ethiopian government discouragement.
Qube Afaan Oromoo (oromo language) and Ethiopian government discouragement. Gezahegn Lemma Fituma/ feb 28 There have been times in history where language was culturally superior, …Read More »
Gootonni Dargaggoonni Oromoo Jimmaa Warraaqasa Bilisummaa Finiinsuun Diddaa Kaasan,Poolisoonni Oromiyaas FDG Tumsan
Waldorgommii Ispoortii Akka Oromiyaatti Magaalaa Jimmaa irratti gaggeeffamaa jiruun wal qabatee Guyyaa hardhaa Magaalaan Jimmaa Wallee Warraaqsaa FDGf uummata qopheessuun dhuunfatamte .Poolisootni Oromiyaas sochii …Read More »
Oduu Gaddaa Guraandhala 6/2015
Hegeree Oromiyaa Aaddee Fathiyaa Shaafii Hassan Guraandhala 4/2015 Magaalaa Cairotti Du`aan Addunyaa Kanarraa Boqatte jirti. Aaddee Fathiyaa Shaafii Dhiha Oromiyaa Godina Ilu Abbaa Boraa Aanaa …Read More »


text:
Tafsiira Suuratu Az-Zumar-Xumura
Kunoo kutaa Xumuraa suuratu Az-zumar. Akkuma yeroo darbe jenne zumar jechuun “garee garee”dha. Namoonni addunyaa keessatti garee garee ta’uun badaas ta’i gaarii hojjatan, akkasuma Guyyaa Murtiis garee gareen ta’uun jazaa hojii isaanii argatu. Har’a, aayata hafan sadan ilaalun jalatti suuratu az-zumar ni guduunfina. Haala kanaan, suurah barreeddu torban sadiif waliin turre ni xumurra. Garuu hojii irra oolchun hanga du’aatti nu waliin tura. Guduunfaa keessatti qabxiileen ijoon waan tuqamaniif namni hundu akka dubbisu ni affeerama.
Itti aansun mindaa warra Rabbiin sodaatanii dubbata:
“Warri Gooftaa isaanii sodaatan garee gareen gara Jannataa oofamu. Yeroma isaan ishiitti dhufanii balbaloonni ishii banaman, Waardiyoonni ishii, “Nageenyi isin irra haa jiraatu, qulqulluu taatanii jirtu. Keessatti hafoo ta’aatii ishii (Jannata) seenaa.” Isaaniin jedhu.” Suuratu Az-Zumar 39:73
Addunyaa keessatti wanta itti ajajaman hojjachuu fi wanta irraa dhoowwaman dhiisuun warroonni Gooftaa isaanii sodaatan garee gareen gara Jannataa kabajaan oofamu. Yeroo Jannata bira gahan, akka seenaniif shafa’aan isaaniif godhama. Ergasii balbaloonni Jannataa isaaniif banamu. Malaykoonni balbala Jannataa eeguuf bakka buufaman kabaja guddaan, “Nageenyi isin irra haa jiraatu, wanta badaa hundarraa nagaha taatanii jirtu. Haalli keessanis qulqulluu ta’e. Achii keessatti zalaalami kan turtan ta’aatii Jannata seenaa” isaaniin jedhu.[1]
“Garee gareen” jecha jedhu itti xinxalli. Warroonni Jannataa akkuma addunyaa irratti hojii gaarii irratti waliin hirmaachuun hojjachaa turan, yeroo gara Jannataa deemaniis wal jaallachaa fi mirqaanaa waliin deemu. Kabajaa fi gammachuu guddaan deemu. Tokkoon tokkoon deemu irraa gareen akkanatti waliin deemun gammachuu fi mirqaansu guddaa fida.
Haaluma kanaan, warri ibiddaas gara Jahannam garee gareen deemu. Akkuma addunyaa keessatti waan badaa waliin hojjachaa turan gara Jahannamis garee gareen waliin deemu. Garuu haalli isaanii faallaa warra Jannataati. Warri Jannataa wal jaallachaa fi mirqaanaa yommuu deeman, warra ibiddaa immoo wal jibbaa, wal abaaraa fi ajiifachaa gara Jahannam adeemu. Tokkoon tokkoon deemu irra garee gareen deemun isaaniif salphinnaa fi gadda guddaa ta’a.
Warri Jannataa fi warri Jahannam yommuu iddoo itti gala isaanii gahan dubbiin waardiyoonni itti dubbatan guutumaan guututti garagara.
Waardiyoonni Jannataa muttaqootaan (warra Rabbiin sodaataniif) akkana jedhu:“Nageenyi isin irra haa jiraatu.” Nageenya sharrii fi wanta jibbaa hundarraa nagaha ta’uu of keessatti qabateen jalqaban. Kana jechuun: nagaha taatan, guyyaa kana booda wanti isin jibbitan isin hin tuqu. Ergasii itti aansanii ni jedhan: “qulqulluu taatanii jirtu. Keessatti hafoo ta’aatii ishii (Jannata) seenaa.”[2]
“qulqulluu taatanii jirtu” kana jechuun qalbiin teessan Rabbiin beekuun, Jaallachuu fi Isa sodaachuun qulqulloofte (tolte), arrabni keessanis zikrii Isaatiin tole, qaamni keessanis Isaaf ajajamuun tole (qulqullaa’e). Sababa qulqullooftaniif ishii keessatti yeroo hundaa kan jiraattan ta’aatii Jannata seenaa. Sababni isaas, Jannani ganda warra qulqullaa’eti. Warra qulqullaa’e malee eenyullee ishiif hin malu.[3]
Malaykoonni wantoota sadiin isaan gammachiisu: nageenya, qulqullinnaa fi yeroo hundaaf (zalaalamiif) keessa turu. Erga Jannata keessa seenanii booda:
“Ni jedhan, ‘Faaruun hundi kan Rabbii waadaa Isaa dhugaa nuuf godhee fi dachii [Jannataas] nu dhaalchiseeti. Jannata keessa iddoo barbaanne qubanna. Mindaan hojjattoota waa tole!’” Suuratu az-Zumar 39:74
“Faaruun hundi kan Rabbii waadaa Isaa dhugaa nuuf godhee” galanni qulqulluu fi faaruun hundi kan Rabbii waadaa Isaa nuuf guuteti. Waadaan kunis: “Yoo Isatti fi wantoota Isarraa dhufanitti amannee, osoo homaa Isatti hin qindeessin (hin shaarrakin) Isaaf gadi jennee fi ajajamnee, Jannata nu seensisuudha.” Kunoo har’a waadaa kana nuuf guute. Kanaafu, dachii Jannataa nu dhaalchise. Jannata keessa iddoo barbaanne qubanna.
“Mindaan hojjattoota waa tole!” kana jechuun mindaan namoota Rabbiif ajajamanii fi addunyaa keessatti Isaaf hojjatanii garmalee bareede.[4] Mindaan kunis Jannata.
“Malaykoota naannawa Arshii marsanii faaruu Gooftaa isaaniitiin [Isa] qulqulleessan argita. Isaan jidduutti haqaan murteefama. “Faaruun hundi kan Rabbii Gooftaa aalamaati.” jedhama.” Suuratu Az-Zumar 39:75
Guyyaa Murtii Malaykoota Arshii gara hundaan marsanii faaruu waliin Gooftaa isaanii wanta Isaaf hin malle hundarraa qulqulleessan argita. “faaruu Gooftaa isaaniitiin [Isa] qulqulleessan” kana jechuun Isa faarsu waliin Isa qulqulleessu. Akkana jedhu: Subhaanallahi wa bihamdihi (Faaruu Isaa waliin Rabbiin qulqullaa’e).
Faarsuu fi qulqulleessu bakka tokkotti fiduun Kan faarfamuu fi qulqulleefamu guutuu ta’uu agarsiisa. Sababni isaas, tasbiih (qulqulleessudhaan) hir’inni ni deema ykn ni dhabama. (Namni yommuu Rabbiin qulqulleessu hir’innaa fi wanta Isaaf hin mallee hundarra Isa qulqulleessa.) Faaruudhaan immoo guutummaa mirkaneessudha. (Namni yommuu Rabbiin faarsu amaloota guutuu Isaa mirkaneessaa jira.) Kanaafu qulqulleessuu fi faarsu bakka tokkotti fiduun lamaan isaanii adda addatti ta’uu caalaa hiika guutuu kenna.[5]
“Isaan jidduutti haqaan murteefama.” Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa haqummaan umamtoota jidduutti murteessa. Kanaafu, warra iimaana qaban Jannata seensisa, warra kafaran immoo ibidda seensisa. “Faaruun hundi kan Rabbii Gooftaa aalamaati.” jedhama. Murtiin erga dhumatee boodaa malaykoonni, Ergamtoonni, nabiyyoonni fi kanneen biroo “faaruun hundi kan Rabbii aalama uumee, Isaan dhuunfatee, too’atuu fi qindeessuuti “jedhu. Aalama jechuun Rabbiin ala wantoota jiran hunda.[6] Uumamtoonni hundi aalama.
Guduunfaa
✒Qur’aanni Rabbiin irraa akka bu’e mirkaneessu fi itti amanuu. Erga amananii booda wanta isa keessa jiruu hordofuu, wanta itti ajaje hojjachuu fi wanta dhoowwe irraa fagaachudha. Wanti hundarra guddaan itti ajaje: Rabbii olta’aa gabbaruudha (Isaaf gadi jechuu fi ajajamuudha). Wanti hundarra badaan irraa dhoowwe immoo, Rabbiin waliin waan biraa gabbaruudha (shirkiidha).
✒Wanta Qur’aana keessatti itti ajajaman hojjachuu fi wanta irraa dhoowwaman dhiisun fooyya’iinsa fi faayda nafsee isaatiif qofa akka ta’e namni haa beeku. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ibaadaa namni hojjatu irraa faayda hin argatu, badii namni hojjatuunis hin miidhamu. Faaydaa fi fooyya’iinsa kan argatu namuma ibaada hojjateedha. Sababni isaas, addunyaa keessatti jireenya tasgabbii jiraata, Aakhirattis qananii Jannataa keessa yeroo hundaaf jiraata. Namni Rabbiif gadi jechuu fi ajajamu didee, fi badii hojjatu, lubbuma ofii miidha. Sababni isaas, jireenya tana keessatti jireenya dhiphoo fi jeequmsaan guuttamte jiraata. Aakhirattis adabbii cimaaf of saaxila. Qur’aana keessatti:
“Namni hojii gaarii hojjate, nafsema isaatifi. Namni badii hojjates ishima irratti. Gooftaan kee gabroota kan miidhuu miti.” Suuratu Fussilat 41:46
Kana jechuun namni Rabbii fi Ergamaa Isaatiif ajajamuun hojii gaarii hojjate, mindaan hojii isaa nafsee isaatiif ta’a. Namni Rabbii fi Ergamaa Isaa faallessuun badii hojjate immoo ba’aan (adabbiin) hojii isaa nafsee isaa irratti ta’a. Toltuu hir’isuun ykn badii dabaluun Gooftaan kee gabroota kan miidhu miti.[7]
✒ Ammas, namni yeroma rakkoo qofa Rabbiin kan barbaadu fi itti dheessu ergasii yommuu toltuun dhuftu kan irraa garagalu ta’uu hin qabu. Kana irra, yeroo hundaa gabricha Isaa ta’uu qaba. Yeroo rakkoo, “Yaa Rabbii! Rakkoo kana narraa kaasi” jedhe kadhachuun, yommuu qananii isaaf kennu immoo, “Qananii kana beekumsa kiyyaan argadhe” jechuun nama irraa ni bareedaa? Kuni waakkachuu hin ta’uu? Kanaafu, namni yeroo rakkoo fi toltu Rabbiif ajajamuu fi qananii argateef Isa kan galateefatu ta’uun isarraa bareeda. “Qananii kana beekumsa kiyyaan argadhe” jechuu irra “Kuni tola Rabbiin naaf kenneedha. Isa galateefachuu ykn galateefachuu dhiisu kiyya ifatti baasuuf qormaata Isarraa ta’eedha.” Jechuudha.
✒ Namoonni Rabbiin sodaachuu fi Isaaf ajajamuu irratti obsan mindaan isaanii lakkoofsa hin qabu. Herreega (hisaaba) malee isaaniif kennama.
✒Rabbii olta’aa faallessuu fi badii hojjachuu irraa wanti nama qabu keessaa tokko azaaba (adabbii) Guyyaa Guddaa sodaachudha. Guyyaan guddaan kuni Guyyaa Qiyaamati.
✒Namoonni Rabbiin alatti wanta biraa gabbaran (waaqefatan) kasaaraa guddaa kasaaru. Aakhiratti Jannata qananii dhabuu fi adabbii Jahannamiif saaxilamuun of kasaarsu.
✒Namoonni Rabbiin ala wanta biraa gabbaruu irraa fagaatanii fi Rabbii Tokkicha qofa gabbaran immoo wanta gammachiisatu isaaniif jira.
✒Namoonni sammuu waa hubattuu fi waan badaa irraa nama dhoowwitu qaban, namoota dubbii dhageefatanii ykn dubbisanii hundarra gaarii kan ta’ee hordofaniidha. Dubbiin hundarra gaarii ta’e Qur’aana. Namoonni Qur’aanaa fi Sunnah Nabiyyi hordofan warra Rabbiin qajeelchedha.
✒Fakkeenyi nama Rabbii tokkicha gabbaruu, akka gabricha bulchaa tokko qofaaf buluuti. Fakkeenyi nama Rabbiin ala wantoota biraa gabbaru immoo akka gabricha bulchitoota baay’eef buluuti. Kunniin lamaan wal qixaa?
Suurah tana irraa guduunfa baay’ee baasu dandeenya. Garuu guduunfan yoo baay’ate waan nama hifachiisuf amma tuqaalee ijoo suuran tuni irra naannooftutti haa gabaabsinu:
1-Buufama Qur’aana- Qur’aanni Rabbiin irraa buufamu jalqaba irrattis, walakkaa irrattis ni dubbata. Ergasii Qur’aana kana akka hordofan itti ajaja.
2-Rabbii Tokkicha gabbaruu fi shirkii irraa fagaachu-Ammas suurah tana keessatti irra deddeebi’uun tawhiidatti (Rabbiin tokkichoomsutti) waama. Shirkii irraa ni akeekachiisa. Nama shirkii hojjatu hojiin isaa akka jalaa badu ni beeksisa.
3-Jazaa (mindaa fi adabbii)– Qur’aana buusun, tawhiidatti ajajuu fi shirkii irraa dhoowwun taphaafi miti. Kana irra haqaafi. Kana jechuun fooyya’insa namootaatiif, nama Qur’aana hordofe, tawhiida hojii irra oolchu fi shirkii irraa fagaatef mindaa gaarii kennuuf, nama kana didee immoo adabuufi. Kanaafi, walakkaa fi xumura suurah irratti jazaa garee lamaan kana ni dubbate. Jazaan nama Qur’aana hordofuu fi Gooftaa Isaatiif ajajamu irraa of tuulee, Jahannami. Jazaan namaa Qur’aana hordofee fi Gooftaa Isaatiif ajajamee immoo Jannata.
Kanaafu, namni qabxiilee sadan kanniin sammuutti galfachuun jireenya keessa haa tarkaanfatu. Alhamdulillahi Rabbiil aalamiin. Tafsiirri suuratu Az-Zumar asirratti xumurame.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru muyassar-466
[2] Bidaa’u Tafsiir-2/402
[3] Tafsiiru Sa’dii-859
[4] Tafsiiru Xabarii-20/270-271, Ma’aariju Tafakkuri-12/284
[5] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 515
[6] Tafsiiru Muyassar-467, madda olii
[7] Tafsiiru Muyassar-481


text:
- ADMIN
IJA DUBBII: Ololli WBO Irratti Oofamu Haa Dhaabbatu!
Amajjii 2022
Jaal Hubataa Dubbii tiin
Qabsoon Oromoo tooftaa hundatti dhimma bahuu qaba: Qabsoo nagaas, kan hidhannoos. ABOn WBO, WBOnis ABO dha! Addadummaan WBO fi kaayyoo ABO isa ganamaa gidduu hin jiru. Waanti jiru, hooggansi siyaasaa ABO keessaa hammi tokko nagaan qabsaa’uuf heeraa Xoophiyaa fudhatani biyyatti galuu isaaniiti. Kannen hafan ammoo qabsoo hidhannoo isa ganamaa itti fufan.
Haala haarawaa kana keessatti Hayyu Dureen ABO, jaal Daawud Ibsaa, “nuti karaa nagaa qabsaa’uuf gallee waan ta'eef, WBO saba Oromootti kennineerra” jedhee labse.
Hoogganoota seera Xoophiyaa tti masakamanii qabsaa’uuf biyyatti galan kunneen keessa hammi tokko diinatti harka kennatan. Murni gantuu kun Itti aanaa HD ABO, Araarsoo Biqilaa, fi miseensota Shanee Gumii ABO shan dabalata. Kanneen hafan ammoo gatii barbaachise kafalanii mootummaa nafaxanayaa irratti seera fi nagaan falmii siyaasaa gaggeessuu/qabsaa’uu itti fufan. Osoo hin turin, gareen kun mana hidhaatti guuraame. Ummata isaaf sagalee ta'uun hafe ofiisaaf iyyuu sagaleensaa ukkaamamee, itti roorrifamaa jiraata.
Haala miseensonni Shanee Gumii harki wayyabni ABO gananii diinatti harka keennan, fi haala HD fi jaallan hafan mana hidhaatti guuraman kana keessatti, qabsoon siyaasaa boodatti hafe. Kan diplomaasiis ni laamsha’e.
Has ta’u malee, jaallan dirree qabsootti hafaniin qabsoon hidhannaa jabaachaa dhufe. Hojiin qabsoo hidhannaa, siyaasaa fi kan diplomaasii deeggeruuf karaa adda addaan hojjetama. Bakka qabsoon siyaasaa fi kan diplomasi laamsha’etti, qabsoon hidhannoo, qobaasaa kaayyoo QBO bakkaan gahuu hin danda’u. Gaafa humni garii haala nagaan qabsaayuuf Finfinneetti ol gale WBO dandamachiisuu fi QBO finiinsuun driqama ture. Waanti kun dhaabichi, haala haaraa isa mudate irratti hundaayee hooggana waraanaa qofaa osoo hin taane, hooggana siyaasaas qabaachuu isa feesise.
Kanaaf, miseensonni Gumii Sabaa ABO, qabsoo hidhannootti cichanii hafan dirree qabsootti Kora Sabaa geggeeffatan. Korri kun seeraan hoogana ABO-WBO filatae. Ajajaa Ol-aanaa ABO-WBOn akka geggeeffamus waliigalame.Oromootni biyyaa alaa jiran, yoo qabsoo bilisummaa hoogganuu fedhan, akka Oromiyaatti deebi’anii, WBO tti makamanii, qabsoo bilisummaa Oromoo itti fufanis waamichi godhameefii ture. Garuu kanneen yeroo ammaatti biyya ambaa keessaa deddeemanii “miseensa ABO” ofiin jedhan keessaa namni affeerraa ABO-WBO fudhatee Oromiyaatti deebi'e hanga ammatti hin jiru.
Jarri biyyaa alaa taa'anii “remote control”n ABO-WBO hoogganuu kajeelu. “Beektootni” Oromoo tokko-tokko, waa’ee waraanaa hin beekne hundi, byya ambaa taa’anii WBOf gorsaa ta’uuf hawwu. Ofii dhaqanii WBO tti makamuu hin fedhan. Walumaa galatti, Oromoota biyya alaa taa’anii hooggana ABO ta'uuf hawwan kanatu, tooftaalee asiin gadiitti fayyadamee, ABO-WBO deeggersa ummataa dhabsiisuuf sosso’aa jira.
1. Akka ABO fi WBO gidduutti lolli jiruutti dhiheessu. “WBOn ajaja ABO jalaa bahe” yaaddoo jedhu facaasu. “WBOn, hooggana ABO kan nagaan heera mootummaa Xoophiyaa jalatti hojjechaa jirurraa ajaja fudhacuu qaba” jedhanii ololu. Hoogganni ABO hidhaa mootummaa nafxanyaa jala jiru ajaja kennuu akka hin dandeenye otoo beekanii, ajaja kennuuf yoo yaales akka gaaga’amni guddaan mootummaa nafxanyaan isaan irra akka ga’u otoo beekanii ummata Oromoo gidduu nokkoroo hin barbaachifne facaasuuf jecha afaanfajjii uuumu.
2. Tumsa hooggantooti WBO Humna Ittisaa Tigraay (TDF) fi qabsaa’ota ummatootaa hiree ofii ofiin murteeffachuutti amanan waliin godhan ni mormu. San duras dhaabbatu.. Tumsa mootummaa nafxanyaa kuffisuuf jaarame ifa-ifatti dura dhaabbachuun, beekaa ykn wallaalummaan, mootummaa PPf gargaarsa godhu.
3. “Hooggansi WBO dandeettii hin qabu, wallaalaadha, TDF dhimma itti bahuuf deema” jedhanii ololu. Ummata Oromoo WBO irraa abdii kutachiisuuf hojjetu. Tumsa WBOn TDF waliin qabu akka waan hin jirreetti dhiheessu. Akka hin milkoofnes hawwu.
4. Burjaajii asiin olitti tarreeffaman uumuu irra darbanii, WBOn akka tokkummaan hin
qabsoofnes, WBO gidduutti, hojii diigumsaa hojjechuu eegaluun isaaniis bira ga’ameera.
Karaa dhokataa fi beekamaan farra qabsoo bilisummaa Oromoo taa jiru.
Sabni Oromoos ta’e sabboontonni Oromoo, biyaa keessaa fi biyyaa alaa jiran, waan kana beekuu qabu. Jarreen qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti burjaajii uuman kana, adda baasanii baruu of irraa ittisuun feesisa. Hojii dabaa akkasii irraa akka deebi’aniif akeekachiisuun barbaachisaa dha. Yoo hojii farra qabsoo bilisummaa kana irraa of hin qusatan ta’e garuu, hojii isaanii kana saaxiluu fi sabatti mul'isuun dirqama ta'a.
Qabsoon itti fufa..!
Horaa bulaa!
Barruun kun bifa PDF'n ni argama: https://1drv.ms/b/s!AmDgzUI1ig4NcupVgmvCL_zx8J4


text:
The Announcement of TPLF/EPRDF’s “100%-Victory” in Election 2015.
Akkuman kanaan dura Barreeffama kiyya duraa irratti ibsetti filannoon Ethiopia baranaa hangam tokko bilisaa fi ifa ta`ee geggeefama jechuun mallattoo ( ? ) gaaffitiin irra darbeen ture.
Akkuma beeknu Filannoon Ethiopia biyyattii guutuutti ji`a darbe geggeeffamee ture, haala filannoo kanaa qaamoleen adda addaa fi Paartileen Mormitootaa adda addaa filannoo kana irratti hirmaatan guyyaa duula na filadhaa tii jalqabee hanga guyyaa filannootti haala filannootiin wal-qabatee komii gurguddoo dhiyaassaa turen.
Komii kana keessaa inni tokkoffaan miseensonni jaraa hidhamuu fi akka fedhanitti duula na filadhaa akka ummata biraan hin geenye akkasumas guyyaa gaafa filannoo Saanduqa waraqaa filannoo itti seenu filannoo ummataa duraan waraqaa motummaa biyyattii bulchuun filamee guutamee dhiyaatee jira, ummatni dirqamaan motummaa biyya bulchaa jiru akk filatu ( garaaf bultoota) wayyaaneen dirqisiifamaa jiru jechuun himannaa dhiyeessaa turen.
Hata`u malee motummaan biyya bulchaa jiru himannaa Mormitoota siyaasaa mara addatti dhiisuun filannoon darbe kun filannoo bilisaa fi ifa ta`e jechuun dhaadataa jira.
Bulchiinsi Bordii filannoo biyyattiis himannaa partiilee mormitootaa kana dhaga`uuf gurra hin qabu jechuun, qaamoleen partiilee mormitootaa himannaa dhiyeessaa jiran kun dura busanii filannoon moo`amuu jaraa waan beekaniif ummata jeequmsaaf kakaasuuf jecha himanna dhara ta`e ibsaa jiru jechuun partiilee mormitootaa himannaa dhiyeessan mara deebisee ofeeggannaa cimaa akka godhan sodaachisuun ibsa itti kennee jira.
Filannoon geggeeffamee guyyaa murta`een booda akka bulchiinsi bordii filannoo biyyattii qabxii yeroof jedhee ibsetti Motummaan yeroo ammaa biyya bulchaa jiru guutummaan akka filannoo kana dursaa jiru ibsa keennee ture. Ibsa bulchiinsa boordii filannoo kanaan wal-qabatee paartiilee mormitootaa dabalatee qaamoleen adda addaa biyya keessaa fi biyya alaa Motummaan wayyaanee ammallee boodatti deebi`ummaa ykn mi`eeffannaa aangoo akka garsiisaa jiru qamoleen kun yaada adda addaa keennaa turan.
Paartiileen Mormitootaa Madrak fi Blue Partiin filannoo baranaa irraa guutumaa guutuutti gammachuu akka irraa hin qabne ibsuun qabxii yeroo dhaaf bulchiinsi filannoo baase akka hin fudhanne ijjannoo jaraa baasanii jiru.
Guyyaa gaafa 22-06-2015 itti aansuun Bulchiinsi Boordii filannoo Itoopiaa akka ibsetti Mootummaan amma biyya bulchaa jiru filannoo baranaa 100% guutuun akka moo`ate adunyaaf ibsee jira.
Bulchiinsi filannoo geggeessu qaama Motumaa biyya bulchaa jiru waliin walii galuun qabxii filannoo bara 2010 Mootummaan biyya bulchu 99%n moo`e jedhu barana ol-butuun 100% guuttachuun jaraa hanganas waan nama dinqisiisu miti jechuun qaamoleen adda addaa yaada jaraa kennaa jiru.
Gareen TPL bulchiinsa filannoo biyyatti akka fedhe ittiin maruun abdii ummatni biyyatti qabu gadi awwaaluuf waan murate fakkaata.
Ibsi 100% mo`achuus adunyaa mara dinqisiisaa akka jiru qaamoleen adda adda ibsaa jiru.
Ibsa bulchiinsa filannoon walqabatee gaaffi dura ta`aa Madrak DR Maraaraa Guddinaaf dhiyaateen isaanis akkas jechuun yaada saanii kennanii jiru.
- Nuti haala guyyoota filannoo duraa fi haala guyyaa gaafa filannoo ture yogguu ilaallu dhugaadhaan filannoo kun filannoo Demokrasiin geggeefamu dha jennee abdii irraa qabnaa hin turre, garu hata`u malee Ummatni akka nu filate abdii qabna.
- Mootummaan kun hanga waa lama lafa kaa`ee gara filannoo dhugaatti hin dhufnetti 100% guutuun moo`adhe jechuu akka hin saalfanne ibsanii jiru. Qaamni lamman ani jedhu kun Bulchiinsa Filannoo
Biyyattii fi Waraana biyyattiiti jedhuun yaada isaanii kennani jiru.
Egaan Mootummaan amma biyya bulchaa jiru kun hanga yoomiitti Ummataa fi biyyattii irratti dirqamaan aangoo qabatee jiraata laata? Keessattu Ummata Oromoof filannoon sobaa bara baraan gareen TPLF geggeessu kun Bu`aa tokko akka hin fidne hubachuun dammaquun akka nurra jiraatu yaada mataa kiyyaati.
Paartiileen Mormitootaa biyyattii keessatti karaa nagaan socho`aa jiran Ibsa bulchiinsa filannoo biiyyatti erga dhaga`aniin booda gara fulduraaf maal yadaa jiru laata?
Haala filannoo baranaa waliin wal-qabatee ABOn Ummata Oromoo biyya keessa jiraniif ergaa maalii qaba laata?
Nagaatti!!
Tofik Abdullah


text:
Sambata dheenggadaa fi dilbata kaleessaa magalota Awuroopaa sadii keessattii fiigicha maaratoonii fi maaratoonii walakkaatiin taasifameen dhiiraa fi durbaan lammiileen Itiyoophiyaa Moo’ichaan milka’aniiru.
Akkuma kanaan, Onkololessa 16 Biyya Nizerland magaalaa Amsterdaamitti fiigichaa taasifameen Atleet Tamaraat Tola 2:03:39 xumuruudhaan tokkoffaa baheera.
Sa’aatiin Taamiraati figichaa isaa xumure seenaa dorgommii Amsterdaamiif isaa ariitii lammafaa akka ta’e gabaasameera. Figicha maraatoonii Saa’atii ariitii yeroo amma qabanii jiran keessaa inni Taamirat dheengada galmeessee isa tookko ta’uunsaas beekameera. Yeroo ammaa darggageessaa waggaa 30 kan ta’e Taamiraat Tola maratoonii lonadon issa bara 2017 lammafaa yemmuu bahu Olompikii Riyoo irraati meetirii 10,000n 3ffaa bahuun isaa hin yaadatama.
Fiigicha Amisterdaam kanan lammiin keeniyaa Bernaand Koech 2:04:09n xumuruudhaan lammaffaa yemmuu bahu, Li’uul Gebresilaasee 3ffaa baheeraa.
Dubartootaan lammiin keeniyaa Anjelaa Taanuii 2:17: 57 xumurtee rekoordii kanaa dura lammii Itiyoophiyaa Daggituu Azimeraawun galmaahee ture fooyyesiteetti.
Dilbata kaleessaa onkoloesa 17 fiigicha maaratoonii biyya Faransaay magaala paariis keessatti taasifameen dhiiraan lammiin keeniyaa Elisha Rotich 2:05:04 galmeesuudhaan yemmuu tokkoffaa bahu, fiigicha dubartootaatiin lammiin Itiyoophiyaa Tigist Maamuye 2:26:12n xumrtee 1ffaa baateetti.
Fiigicha dhiiraa maaratoonii Pariis kana lammiin Itiyoophiyaa Hayilemariyaam Kiroos 2:04: 42n xumuruudhaan sadarkaa 2ffaa argateera.
Lammiin keeniyaa fiigicha kana irrati 1ffaa bahe, bakka sana irraatii kanaan duraa rekoordii Qananiisaa Baqqalaatiin qabamee ture cabsuudhaan akka ta’ee gabaaseera.
Qananiisaan Maratoonii Paaris irraatii 2:05:04 galmeesuudhaan rekoordii maraatoonii paaris qabatee akka ture hin beekama.
Maaratoonii Paaris kana irraatii shamarran lamiilee Itiopiaaphiyaa 1ffaa amma 4ffaa ti wal faana galuudhaan seenaa galmeesaniiru.
Akkuma kanaan , Tigist Maamuyyee, Yenenesh Tilahuun Dinqeessa, Faantuu Jimaa fi waaganesh Makaashaa ta’uudhaan wal duraa duubaan xumuraniiru.
Maraatoonii Paaris innii namoonnii 60,000 biyyoottan 145 irraa itti hirmaatan kun, kan karoorfamee ji’a Ebla darbe keessaa ture. Sababa dhibee Kooviid 19n kan ka,e ji’a 6f boodatti harkifatee kan geggesameedha. Sababuma Kooviid kanaa maratooniin paariss inni 2020 ittu hin taasifamin hafeera.
Karaa biraatiin Dilbata kaleessaa biyyaa Speen magaala Baarseloonaatti fiigichaa maaratoonii walakkaa taasifameen, dorgommii dhiiraatiin Haftuu Takilu :59:39n xumuruudhaan 1ffaa baheeraa. Lammiin ugaandaa Steefen Kiisaa 2ffaa, lammiin Itiyoophiyaa Caalaa Raggaasaa 3ffa Aaron Kiflee Eertiraa irraa 4ffaa baheera.
Fiigicha maaratoonoo walakkaa dubartootan taasifameen lammiileen keeniyaa 1ffaa fi 2ffaa yemmuu bahan lammiin Itiyoophiyaa Asnaakech Aweqee 3ffaa baateetti.


text:
Turkiyaan jila Itti aanaa Prezdaantii biyyattiitiin durfamu gara Niiw Ziilaand ergite
Haleellaa shororkeessitoonni kaleessaa Niiw Ziilaand keessatti muslimoota irratti raawwataniin namoonni 49 ajjeefamuun 40 ol ammoo madaayaniiru. Turkiyaa dabalatee biyyoonni muslimaa heddu ajjechaa sukkanneessaa kana kan balaaleffatan yoo tahu, dabalataanis mootummaan Turkiyaa har’a itti aanaa prezdaantii biyyattii fi ministeera haajaa alaa gara Niiw Ziilaand erguu gabaafame.
Itti aanaan prezdaantii Turkiyaa Fuat Oktay gara Niiw Ziiland osoo hin imalin dura buufata Xiyyaara Istaanbulitti ibsa kenneen, “haleellaan shororkeessitoonni Niiw Ziilaandatti muslimoota irratti raawwatan jibbiinsi Islaamummaa babal’ataa dhufuu kan mul’isu waan taheef, biyyoonni addunyaa hundi jibbiinsa Islaamummaa kana ifatti akka balaaleffatan ni gaafanna”jedhe.
Shororkeessitoota ajjeechaa kana raawwatan keessaa tokko kanaan dura yeroo lama gara Turkiyaa fi biyyoota Balkan imaluu eega gabaafamee booda, mootummaan Turkiyaa dhimmicha irratti gad fageenyaan qorannoo jalqabuu beeksisee jira.
Ajjeechaa kaleessa masjiidota lama keessatti raawwatame kanaan wal qabatee nammoonni sadi too’annaa jala kan oolan yoo tahu, namtichi haleellaa kana addadurummaan qindeessuun raawwate jibbiinsa Islaamummaaf qabu Sanadii Irbuu (manifeestoo) fuula 70 irratti addeesseera. Barreeffama isaa kana keessatti muslimoota irratti haleellaa raawwachuu, addatti ammoo Turkiyaa diiguudhaaf kan karoorfate tahuu ibse. Akkasumas shororkeessaan kun Prezdaantii Ameerikaa kan dinqisiifatu akka taheefi, ool’aantummaa ummata adii addunyaarratti mirkaneessuudhaaf adeemsa Donaald Traampiin kan oonnate tahuu hime.


text:
Ministirrii dhimma alaa Yunaayitid Isteets Antonii Blinken waa’ee baqattootaa iraatti bakka bu’oota biyyoottan Laatiin Amerikaa 20 wajjin haasa’uudhaaf Panamaa deemanii jiru.
Antonii Bilinken ittu walgahichii hin jalqabamin dursanii haasaa taasisaniin akka jedhanitti dhimmi baqattootaa rakkina naanichaa qofa itti hin ta’in rakkina adduunyaa maraa akka ta’e dubbachuun isaanii gabasameera.
Itti gaafatamaa nageenyaa biyyaa keessaa Alehaandiroo Maayoorkaa waliin kan imallan Bilinken preszdaantii biyyaa Paanamaa Laawurentiinoo Koorteezoo waliin wal arganii marii taasisaniiru.
Walgahiin amma kun walgahii Amerikaanootaa isaa waxabajjii dhufuu yunaayitid Isteets magaalaa Loos Anjeles keessatti taasifamuuf karoorfamee dursee kan taasifammaa jiruudha. walgahichii dhimma dhibee koronaatiin walqabatee dhorkii daangaa Meekiskoo fi U.S irratti kaa’amee ture irrgaa laafsamee isaa jalqabaati.
Panaamaan biyyoottan Laatiin Amerikaa baqattootaa hedduu keesumeessan keessaa ishee tokko.


text:
Maqaa fi Gumaacha Hayyuu, Qabsaawaa hangafaa fi Abbaa Qubee Afaan Oromoo kan tahe Dr Sheek Mohammed Rashaad Abdullee tiif beekkamtii kennuu, Hojiilee gaggaarii inni hojjate ummata isaa biraan gahuu fi Kaayyoo isaa galmaan gahuuf jecha “Faawundeeshiniin Dr Mohammed Rashaad Abdullee” hundeeyfameeti jira. Kun waan akkaan gaarii, waanuma Ilma jabaarraa eegamu tahuun isaa ifaadha.
Faawundeeshinii kana akka cimee hojjatee Kaayyoo fi Akeeka Sheek Mohammed Rashaad galmaan gahuuf jecha hundi keenya deeggaruudha qabna jechuun torbaan dabre Ilma Sheek Mohammed Rashaad kan tahe Dura bu’aa Faawundeeshinichaa Obbo Khalid Rashad qaamaan dheeynee dubbifnee turre. Yeroo san Eeyba Kitaaba Bishaan Gubate ju’u kan Mahammad Siraaj barreeyse raawwanneeti walitti deebina waliin jennee waan beellamanneef amma dhimma Faawundeeshinichaatti fuula akka deeffannu haa deeffannu isiniin jechuu barbaanna.
Kanumaan Nuti warri amma jiru kun dhaloota abbootii keenyaaf qooda kaayuu qabuu fi dhaloota bakka abbootiin keenya qaroomaan gayan bira dabruu qabu akka taane wal yaadachiisuun hin barbaachisu. Dirqama keenya kan yeroo hunda yaadachuu qabnu waan taheef.
Kanaafuu hojiilee gaggaarii abbootiin keenya nu dura hojjatteef beekkamtii kanninee hojii isaanii sanii fi Maqaa isaaniitiis itti fufsiisuuf dirqama akka qabnu beeynee Faawundeeshinii Dr Sheek Mohammed Rashaad kan ji’oota muraasa dura hundeeyfametti miseensa tahuun, Kaayyoo qabatee hundeeyfame akka galmaan gahuuf gumaacha mataa keenyaa haa goonu.
Dhaloota jabaa Abbootii isaanii kan waa isaaniif gumaachaniif gumaata galchu, Kan ofiifiis dhaloota dhufuuf waa gumaachu haa taanu.
Dhaloota Jabaa akkanaa taanu malee Ittigaafatamummaa seenaa jalaa hin baanu.
Yeroo unkaa kana guunnu odeeyfannoo barbaachisan guutuus tahee Kafaltii Miseensummaa Qar.100, Buusii miseensaa ji’a ji’aan Qar. 50 gara Account Baankii Daldala Itoophiyaa, Baankii Awaash Ykn Baankii Hojii Gamtaa Oromiyaatti kafaluun dirqama keenya.
Kana malees Deeggarsa biroo yoo godhuu barbaaddan Account CBE, Awash Bank fi CBO keeysaa tokkorratti galchuu hin dagatinaa.
Maqaa: Dr Mohammed Rashaad Abdullee Foundation
Account No:CBE: 1000435507119
Awash Bank: 01425590861300
Coop: 1032300044843
Gama Interneetaatiin (Online) Galmaa’uuf;
Hedduu Galatoomaa
Adem Dhalate Waxabajjii 16,2022. Finfinnee
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…
Sagantaan yaadannoo Artist Usmaayyoo Muussaa magaalaa Finfinnee Hoteela ILILI INTERNATIONAL tti torbaan dhufu ni qophaawa.…
Taammanaa Bitimaa irraa Jaalatamoo fi kabajamoo yaa dubbiftoota barreeffama kanaa, mee kunoo hardha irraa kaaseen:…
Dhumaatiin ummataa Oromiyaa keessatti geggeeffamaa jiru irratti maaf hin dubbanne komiin jedhu hedduutu dhufa. Gama…


text:
LibreOffice 7.4 Help
Qajojii xalayaatif masakaa jalqabsiisa. Qajojii kana xalayaa hojiifis ta'ee xalayaa firaaf fayyadamuu dandeessa.
LibreOffice`n xalayaalee hojiitif ykn firaatif naamunaa qajojii waliin dhufa, gargaarsa masakatin fedhii mataa keetii maamileessu dandeessa. Masakiichi sadarkaa sadarkaadhaan qajojii galmee uumuu fi teessuma hedduu kennuuni fi saxaxa dirqalaati si geessa. Mul'inni jalqabaa kun akkaataa xumuri xalayaa filtee itti qindaa'u irraati gamachuu si kena.
Masaka keessatti, galfatootaa fi dirqaloota yeroo barbaadeetti fooyyeessuu dandeessa. Fuuloota hunda ykn fuuloota masakaa maraa dhiisu dandeessa, yeroo kana qindanootni ammaa (ykn durtii) ni hojjatuu jechuudha.
Yoo xalayaa hojii uumte, miseensota adda addaa galmee kee keessaati hammachuuf filuu ni dandeessa, kan yeroo bayyee xalayaa firaatif hin fayyadamtu, kan akka sarara dhimmaa. Yoo dirqalaa xalayaa firichaa filtee, fuulootni xiqqoon miseensota xalayaa hojii ta'ee, qaaqa masakaa keessati hin hammataman.
Filannoo gulantaa duraa keessati uumte akka ilaaltu sii hayyama. Qindaa'inootni ammaa ni ol kaa'amu.
Qindaa'inoota ammaa ol kaa'un gara fuula itti aanuti fufa.
Akkaata filannoo keetitin, qajojiichi galmee haaraa uumuun baxxee jabaa irra ol kaa'a. LibreOffice'n maqaa "Untitled X" (X'n lakkaawwii waliti aananif dhaabbata) fi iddoo dalagaa irrati mul'isa.
LibreOffice'n qindaa'inoota ammaa akkaataa qajojii galmee filatameen maskiicha keessatti olkaa'a. Yemmuu masakiicha yeroo lammaffaaf ka'aa taasistuu kunnen immoo akka qindaa'inoota durtiitti fayyaduu.